comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nasci. & os ⁊ ocłos habere in pectore:
Auos sine ceruicib gigni ocłos ha¬
bentes in humeris: inultimo autem
orientis monstruosȩ gentium facies
scribunt᷑. Alii sine narib equali totꝰ
oris planicie informes habentes uultꝰ:
Alii labro subt̾iore adeo ꝓminente ut
in solis ardorib totam ex eo faciẽ con¬
tegant dormientłs. Aliis concreta ẽẽ
ora: modico tantum foramine calamiᷤ
hauenarum haurientes pastꝰ. ñnulli
sine linguis ẽẽ dicunt᷑: inuice ser¬
monis utentes nutu.siue motu. Pano¬
t̾io ᷤ apud sithiam ẽẽ fert᷑. tam diffusa
magnitudine aurium. ut omne cor-
pus ex eis contegant. Pan enim greco
sermone omne: othi aures dicunt᷑.
Artabatite in ethiopia ꝓni ut pecora
ambulare dicunt̾: quadragesimũ
eui annum nullus suꝑgredit᷑. Satiri
homuntiones sunt. aduncis naribus.
cornua infrontib. & caprarum pedib
similes qualem in solitudine antoniꝰ

Expanded text:
nasci, et os et oculos habere in pectore. nasci, et os et oculos habere in pectore. Alios sine cervicibus gigni oculos habentes in humeris. In ultimo autem Orientis monstruosae gentium facies scribuntur. Aliae sine naribus aequali totius oris planitie informes habentes vultus. Alii labro subteriore adeo prominente, ut in solis ardoribus totam ex eo faciem contegant dormientes. Aliis concreta ora esse modico tantum foramine, calamis avenarum haurientes pastus. Nonnulli sine linguis esse dicuntur, in vicem sermonis utentes nutu sive motu. Panotios apud Scythiam esse ferunt, tam diffusa magnitpus ex eis contegant. Πᾶν enim Graeco sermone omne, ὦτα aures dicuntur. Artabatitae in Aethiopia proni, ut pecora, ambulare dicuntur: quadragesimum aevi annum nullus supergreditur. Satyri homunciones sunt aduncis naribus; cornua in frontibus, et caprarum pedibus similes, qualem in soli
Abbreviated transcription (Latin):
gantes. ci nocefali. ciclopes. ce cet̾a. Oy¬
gantes dict̃os iuxta greci sermonis ethi¬
mologiam qui eos gegines existimant
ide trigenas. eo qͦd eos fabulose parens¬
t̾ra immensa mole. & similes sͥ genũit.
Oe enim t̾ra appellat᷑. gegines licet
&e t̾re filios uulgꝰ uocet: quorum genꝰ
incertum ẽ. falso autem opinantur
qͥdam impiti de scͥpturis sc̃is p̃uariea¬
tores angłos cum filiabꝰ hominum
ante diluuium concubuisse: & exinde
natos gygantes. idẽ nimium grandes
&e fortes uiros. de quib t̾ra completa ẽ.
Ci nocefali appellant᷑. eo qͦd canina ea¬
pita habeant: quosq ipse latratꝰ magiᷤᷤ
bestias quam homines confitet᷑. hi in in¬
dia nascunt᷑. Ciclopes qͦq eadem indra
gignit. & dictos cielopes: eo qͦd unum
hab̾e ocłm in fronte media ꝑhibent᷑.
hi &e agriofagite dicunt᷑ ꝓpt̾ quodso¬
las ferarum carnes edunt. Lemnias
in libia credunt truncossine capite

Expanded text:
gantes, Cynocephali, Cyclopes, et cetera. Gigantes, Cynocephali, Cyclopes, et cetera. Gigantes dictos iuxta Graeci sermonis etymologiam, qui eos γηγενεῖς existimant, id est terrigenas, eo qterra immensa mole et similes sibi genuerit. Ge enim terra appellatur: genos, genus: licet et terrae filios vulgus vocet, quorum genus incertum est. Falso autem opinantur quidam imperiti de Scripturis sacris praevaricatores, angelos cum filiabus hominum ante diluvium concubuisse, et exinde natos gigantes, id est, nimium grandes et fortes viros, de quibus terra completa est. Cynocephali appellantur eo quod canina capita habeant, quosque ipse latratus magis bestias quam homines confitetur: hi in India nascuntur. Cyclopes quoque eadem India gignit, et dicti cyclopes eo quod unum habere oculum in fronte media perhibentur. Hi et agriophagitae dicuntur propter solas ferarum carnes, quas edunt. Lemnias in Libya credunt truncos sine capite
Abbreviated transcription (Latin):
ut ocłos in pectore uel infronte. aures
supͣ in tłmpora: uel sic̃ aristotiles tradi.¬
dit quendam in sinistra parte iecur.
in dext̾a splen habuisse: alia scđm con¬
naturationem. ut in alia manu digiti
plures connaturati & eoherentes repꝑi¬
untur:. in aliaminꝰ siue in peexidibus.
Aua scdm immaturam & intemꝑatam
creationem. sic̃ hiqͥ dentati nascuntur.
siue barbati uel cani: alia complexti plu¬
rimarum differentiarum. sic̃ illud qͦd
p̃diximus in alexandro multisforme por¬
tentum: alia commixtione generis ut
androgeni. & ermafrodite uocantur.
Ermafrodite autem nuncupati: eo qd
eisut̾q sexꝰ appareat. Erma qͥppe apud
grecos mascls:. afrodi femina nuncupat᷑.
hi dextrrã mammillam uirilem. sinist̃
muliebrem habentes: uicissim coeundo
& gignunt & pariunt. Sicut autemin
singłis gentib quedam monstra sunt
hominum: ita inuniu̾so genere huma¬
no quedam monstra st̾ gentium. ut gy¬

Expanded text:
ut oculos in pectore vel in fronte, aures ut oculos in pectore vel in fronte, aures supra tempora: vel sicut Aristoteles tradidit quendam in sinistra parte iecur, in dextera splen habuisse. Alia secundum connaturationem, ut in alia manu digiti plures connaturati et cohaerentes reperiuntur, in alia minus, sive in pedibus. Alia secundum inmaturam et intemperatam creationem, sicut hi qui dentati nascuntur sive barbati vel cani. Alia conplexu plurimarum diffediximus in Alexandro multiforme portentum. Alia commistione generis, ut androgyni et hermaphroditae nuncupantur. Ermaphroditae autem nuncupati eo quod in eis uterque sexus appareat. Erma quippe apud Graecos masculus, aphrodi femina nuncupatur. Hi dextram mamillam virilem, sinistram muliebrem habentes, vicissim coeundo et gignunt et pariunt. Sicsingulis gentibus quaedam monstra sunt hominum, ita in universo genere humano quaedam monstra sunt gentium, ut Gi
Abbreviated transcription (Latin):
ult᷑ commuinem hominum modum:
qͣntus fuit titionin nouem iugeribus ia¬
cens omero testante: alia. paruitate totiꝰ
corporis ut nani:. uel qͦs greci pigmeos
uocant: eo quod si nt statura cubitales.
Alia magnitudine partium. ueluti capi¬
te informi. aut suꝑfluis m̃brorum parti¬
bus ut bicipites & trimani uel scinodontaᷤᷤ
qͥbꝰ gemino ordine ꝓcedt dentes. Alia de¬
fectu partium. in qͥb alt̾a pars plurimũ
defecit ab alt̾a: ut manꝰ a manu uel pes
apede. Alt̾a discissione ut sine manu aut
capite generata: qͦs greci sterrsios uocant.
alia ꝑnumeria. qͣndo solum caput aut
crus nascit᷑. alia que in parte tͣnsfigurãt᷑
sic̃ qui leonis ht̃ uultum uel canis. uł
taurinum caput aut corpꝰ ut ex faside
memorant genitum minotaurum qͦd
ex omni parte tͣnsfigurant᷑ in aliene cͤa¬
tionis portentum. ut ex muliere uitulũ
dic̃ hystoria generatum. alia qͥsine tͣns¬
figuratione mutationem hñt locorum.

Expanded text:
ultra communem hominum modum, ultra communem hominum modum, quantus fuit Tityon in novem iugeribus iacens, Homero testante: alia parvitate totius corporis, ut nani, vel quos Graeci pygmaeos vocant, eo quod sint statura cubitales. Alii a magnitudine partium, veluti capite informi, aut superfluis membrorum partibus, ut bicipites et trimani, vel cynodontes, quibus gemini procedunt dentes. Alii a defectu partium, in quibus altera pars plurimum deficit ab altera, ut manus a manu, vel pes a pede. Alii a decisione, ut sine manu aut capite generata, quos Graeci steresios vocant. Alia praenumeria, quando solum caput aut crus nascitur. Alia, quae in parte transfigurantur, sicut qui leonis habent vultum vel canis, vel taurinum caput aut corpus, ut ex Pasiphaë memorant genitum Minotaurum; quod ex omni parte transfigurantur in alienae creationis portentum, ut ex muliere vitulum dicit historia generatum. Alia, quae sine transfiguratione mutationem habent locorum,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ꝑ oracła qͣtinus p̾moneat ⁊ significet qͥb¬
dam uel gentib uel hominib futuram
cladem: qͦd plurimis etiam exꝑimentis¬
ꝓbatum ẽ. Rersen qͥppe uulpis ex equa
creatasolui regnum portendit. Alexan¬
dro ex muliere monstrum creatum qͦd
suꝑiores partes corporis partes hominis
emortuas habiũt. inferiores diu̾sarum
bestiarum. s uiuentes. significautt reyen¬
tinã regis int̾fectionem.: suꝑuixerant enĩ
det̾iora meliorib. S hȩc monstra que in
significationib dant̃. ñ diuuiuunt: sed
continuo ut natafu̾int occidunt. Inter
portentum autem ⁊ portentuosum dif¬
fert. Nam portenta sunt que tnsfigtirans :
sic̃ fert̾ inumbria mulierem peyisse ser¬
pentem: unde lucanꝰ. Matremq suus cõ¬
teruit infans. Portentuosa uͦ leuem sumt
mutationem: ut exempli causa cum sex
digitis nati. Portenta gͥ uel portentuos a
existunt alia. magnitudine totiꝰ corporiˢ

Expanded text:
et per oracula qua praemoneat et significet quibuet per oracula qua praemoneat et significet quibusdam vel gentibus, vel hominibus futuram cladem; qprobatum est. 5. Xerxi quippe lepus ex equa creata dissolvi regnum portendit. Alexandro ex muliere monstrum creatum est, quod superiores corporis partes hominis, sed mortuas habuerit, inferiores diversarum bestiarum, sed viventes, significasse repentinam regis interfectionem: sdeteriora melioribus. Sed haec monstra quae in significationibus dantur non diu vivunt, sed continuo ut nata fuerint occidunt. Inter portentum autem et portentuosum differt. Nam portenta sunt quae transfigurantur, sicut fertur in Umbria mulierem peperisse serpentem. Unde Lucanus1,563: Matremque suus conterruit infans. Portentuosa vero levem sumunt mutationem, exempli causa cum sex digitis nati. Portenta igitur vel portentuosa existunt alia magnitudine totius corporis
Abbreviated transcription (Latin):
sñsunt contra naturam. qͥa diuina
uoluntate frunt: Cum uoluntas crea¬
toris cuiꝰq conditȩ rei natura sit. unde
& ipsi gentiles dm̃ mͦ naturam. mͦ deum
appellant. Portentum gͦ fit non contͣ na¬
turam:s contͣ quam est nota natura.
Portenta autem ce ostenta. monstra. atq ꝓ¬
digia ideo nuncupant᷑: quod portendẽ
atq ostendere. monstrare ac p̃dicare a¬
liqua futura uident᷑. Nam portẽta dicta
ꝑhibent᷑ aportendendo. id est p̃ostenden¬
do. ostenta autem quod ostendere qͥcqͣm
futurum uideant᷑. Adigia qͦd porro di¬
cant: id est futura p̃dicant. Monstra uͦ a
monitu dicta. qͦd aliqͥd significando de¬
monstrent. siue quod statim monstrẽt
qu dappareat: & hoc ꝓpͥetatis est: abusio.¬
ne tamen scͥptorum plerunq corrumpit̃.
Quedam autem portentorum creationes
in significationib fut᷑is constituta ẽẽ uidẽt᷑.
Uult enim d̾s int̾dum uentura significa¬
re ꝑ aliqua nascentium noxia. siẽ ꝑ som noᷤ

Expanded text:
non sunt contra naturam: quia divina voluntate fiunt, cum voluntas Creatoris cujusque conditae rei natura sit. Unde et ipsi gentiles Deum modo naturam, modo deum appellant. Portentum ergo fit non contra naturam, sed contra quam est nota natura. Portenta autem et ostenta, monstra atque prodigia ideo nuncupantur, quod portendere atque ostendere, monstrare ac praedicere aliqua futura videntur. Nam portenta dicta perhibentur a portendendo, id est praeostendendo. Ostenta autem, quod ostendere quidquam futurum videantur. Prodigia, quod porro dicant, id est futura praedicant. Monstra vero a monitu dicta, quod aliquid significando demonstrent: sive quod statim monstrent quid appareat. Et hoc proprietatis est, abusione tamen scriptorum plerumque corrumpitur. Quaedam autem portentorum creationes in significationibus futuris constitutae videntur. Vult enim Deus interdum ventura significare per aliqua nascentium noxia, sicut per somnos
Abbreviated transcription (Latin):
sed maiori insuꝑ resurrectionis gła cu¬
mulabitur. Hȩc etas hominib tunc cȩ¬
pit: quando primũ martyr abel corpe
quidẽ tirmulũ. sp̃i autem sabbatũ
ꝑpetuȩ quietis intrauit. Perficietur
autem. quando receptis scĩ corꝑib. in
t̃ra sua duplicia possidebunt. leticia sẽ¬
pit̾na erit eis: et ipsa est octaua ꝓqua
sextus psalmus in scribitur. Credo qͥa
insex huius scł̃i etatibꝰ. ꝓseptima. uł oc¬
taua illius scłi. ẽ. ȩtate supplicandum:
inqua quia iusti gaudia. sed reꝓbi st̃
supplicia ꝑcepturr. Psalmus hinc in¬
genti pauore incipit. currit. finitur.
Dñe ne inira tua arguas me: & cȩtͣa.¬

Expanded text:
sed major insuper resurrectionis gloria cused major insuper resurrectionis gloria cumulabitur. Haec aetas hominibus tunc coepit, quando primus martyr Abel, corpore quidem tumulum, spiritu autem Sabbatum perpetuae quietis intravit. Perficietur autem, quando, receptis sancti corporibus in terra sua duplicia possidebunt, laetitia sempiterna erit eis, et ipsa est octava, pro qua VI Psalmus inscribitur, credo quia in sex hujus saeculi aetatibus pro septima vel octava illius saeculi aetate est supplicandum. In qua quia justi gaudia, sed reprobi sunt supplicia percepturi, Psalmus hic ingenti pavore incipit, currit, finitur: Domine, ne in ira tua arguas me, etc. CAPU
Abbreviated transcription (Latin):
lestium desidiorum pennis fulta. hie¬
rosolimã petũt: pars uolatu destituta
uirtutum. inter babiloniȩ fluenta rese¬
dit. Successit &e uesꝑa: quando immi¬
nente iam saluatoris aduentu. gens iudea
ꝓpter scelerum magnitudinẽ romanis tri-¬
regib. Sexta die terra suisanimantib im¬
pletur et homo pͥmus adimaginẽ dei creatꝰ.
moxq eius latere dormientis sumpta co¬
sta. femina fabricatur. Sexta ȩtate prȩco¬
nẽ dei recrearet apparuit: qui dormien᷑
ineruce. sanguinẽ et aquam delatere un¬
de sibi eccłam cõsecraret emanauit: huius
etatis uesꝑa cȩteris obscurior: inantixp̃i
est ꝑsecutione uentura. Septima die con¬
sũmatis oꝑib suis ds requieuit: eamq
scificans. sabbatum nuncupati p̃cepit: qͦ
uesꝑam habuisse non legitur. Septima
etate. iustorum animȩ post optimos huiꝰ
uitȩ labores. inalia uita ꝑpetuo reqͥescił:
quȩ nulla unquã tristicia maculabitur:

Expanded text:
lestium desideriorum pennis fulta Hielestium desideriorum pennis fulta Hierosolymam petunt, pars volatu destituta virtutum inter Babyloniae fluenta resident. Successit et vespera, quando, imminente jam Salvatoris adventu, gens Judaea propter scelerum magnitudinem Romanis triibus pressa. Sexta die terra suis animantibus impletur, et homo primus ad imaginem Dei creatur, moxque ex ejus latere dormientis sumpta costa femina fabricatur; sexta aetate, praeconem ad imaginem Dei recrearet, apparuit, qui obdormiens in cruce, sanguinem et aquam de latere, unde sibi Ecclesiam consecraret, emanavit. Hujus aetatis vespera caeteris obscurior in Antichristi est persecutione ventura. Septima die, consummatis operibus suis, Deus requievit, eamque significans, Sabbatum nuncupari praecepit, quae vesperam habuisse non legitur. Septima aetate justorum animae post optimos hujus vitae labores in alia vita perpetuo requiescunt, quae nulla unquam tristitia maculabitur,
Abbreviated transcription (Latin):
da siluis herbisq decora: et t̾cia etate fir¬
matis incultu demonum nationib abra-¬
ham patriarcha cognationẽ patriamq
deserens. scõrum culmine fecundatur.¬
huic aduenit ce uesꝑa: quando gensȩbrea
malis coacta p̃mentib. contra dei uolun¬
tatem. regem sͥ petit. Qui mox ordinatꝰ.
primo dñi sacendotes ꝓpħasq trucidauit:
postmodum ipse cum tota gente gladio¬
perit allophilorum. Quarta die cȩlum
luminarib ornatur: quarta etate geis
illa cęlesti fide inclita. regno dauid. &
salomonis głosa:templi et iam sanc¬
tissimi altitudine. totũ nobilitatur
in orbem. Sed accepit ce uesꝑam. qͣn¬
do crebrescentib peccatis. regnũ illud
achaldeis dissipatum. templũ dirutũ.
&e tota gens est babiloniam translata.
Quinta die. pisces auesq aquis eductȩ:
hi patriis manent undis. illȩ aera. ter¬
ramq ꝑuolant. Quinta ȩtate multi-¬
plicatus inchaldea popłs isrł: parscȩ¬

Expanded text:
da, sylvis herbisque decora; et tertia aetate firda, sylvis herbisque decora; et tertia aetate firmatis in cultu daemonum nationibus, Abraham patriarcha cognationem patriamque deserens, sanctorumque semine fecundatur. Advenit et vespera quando gens Haebrea, malis coacta prementibus, contra Dei voluntatem regem sibi petit, qui, mox ordinatus, primo Domini sacerdotes prophetasque trucidat, postmodum ipse cum tota gente gladioperiit Allophylorum. Quarta die coelum luminaribus ornatur; quarta aetate gens illa coelesti fide inclyta, regno David et Salomonis gloriosa, templi etiam sanctissimi altitudine totum nobilitatur in orbem. Sed accepit et vesperam, quando, crebrescentibus peccatis, regnum illud a Chaldaeis dissipatum, templum dirutum, et tota gens est Babyloniam translata. Quinta die pisces avesque aquis eductae; hi patriis manent undis, illae aera terramque pervolant; quinta aetate multiplicatus in Chaldaea populus Israel, pars coe
Abbreviated transcription (Latin):
tus. Octaua species ebdomadis unifor-¬
mis &e sola sine circuitu resolutionis ex¬
stans: ad figuram ꝑ om̃ia pͥme ebdoma¬
dis labentib huius scłi conficit᷑ etatibus.
Rima eñi die facta est lux: ce prima ȩtate
homo in paradisi amenitate locatur. di-¬
uisa luce atenebris: factum est uesꝑe. ce
separatis diei filiis a semine nequam ñ
longe post natis gigantibꝰ. corrupta .ẽ.
om̃is t̾ra: donec creator pęnitens se ho¬
minẽ fecisse. mundum diluuio perdere
disponeret. Scd̃a die firmam̃tum in me-¬
dio lib ratur aquarũ: scda etate archa
inmedio fertur aquarũ. Hinc fonte abis¬
si subportata. illinc cȩli cataractis com¬
pluta: quȩ habuit uesꝑam. quando filii
adam pedes aboriente mouentes. qui in
construenda suꝑbiȩ turrȩ conuenerunt.
linguarum diuisione multati. & ab in¬
uicem sunt disꝑsi. Tercia diȩ aquis incon-¬
gregationẽ unam coactis. apparuit ari-

Expanded text:
tus. Octava species hebdomadis unifortus. Octava species hebdomadis uniformis, et sola sine circuitu revolutionis extans, ad figuram per omnia primae hebdomadis labentibus hujus saeculi conficitur aetatibus. Prima enim die facta est lux, et prima aetate homo in Paradisi amoenitate locatur: divisa luce a tenebris factum est vesperum, et separatis Dei filiis a semine nequam, non longe post natis gigantibus, corrupta est omnis terra, donec Creator poenitens se hominem fecisse, mundum diluvio perdere disponeret. Secunda die firmamentum in medio libratur aquarum: secunda aetate arca in medio fertur aquarum, hinc fonte abyssi supportata, illinc coeli cataractis compluta: quae habuit vesperam, quando filii Adam pedes ab Oriente moventes, qui in construenda superbiae turre convenerunt, linguarum divisione mulctati, et ab invicem sunt dispersi. Tertia die aquis in congregationem unam coactis, appa
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtingerent. Sed scriptura p̃dicto aduen-
tu passioneq ipsius. quid ceiam pꝰ
hanc popło qͥ eum reciꝑe nollet. eẽt ȩuen¬
t᷑um. ostendit. Ducem eñi uent᷑um. titũ
dicit. qui quadragesimo anno dñicȩ pas¬
sionis. ita cum popło romano ciuitatem
&e scũarium dissipauit: ut non remane¬
ret lapis suꝑ lapidem. Uerum his ꝑanti¬
cipationẽ prȩlibatis: mer ad exponendũ
ebdomadȩ quam omiserat redit ȩuentũ.
Confirmabit autem pactum multis eb¬
dicando. multos ad fidem conuerterur:
& indimidio ebdomadis: deficiet hostia
&e sacrificium. Dimidiũ ebdomadis hu-¬
ius quintus decimꝰ annꝰ tyberii cesariᷤ
erat: quando inchoante. rp̃i baptisma¬
te. hostiarum purificatio fidelib paula¬
tim uilescere cepit. Item quod sequitur
et intemplo erit abhominatio desolati-¬
onis: & usq ad consũmationẽ et finem
ꝑseuerabit. desolatio. Ad sequentia tẽ¬
pora respicit: cuiꝰ ꝓpłne ueritatem. & hi¬
nr̃oꝵ hodieq temporum testatur euen¬

Expanded text:
dicto adventu et passione ipsius, quid etiam post hanc populo, qui eum recipere nollet, esset eventurum, ostendit. Ducem enim venturum Titum dicit, qui quadragesimo anno Dominicae passionis ita cum populo Romano civitatem et sanctuarium dissipavit, ut non remaneret lapis super lapidem. Verum, his per anticipationem praelibatis, mox ad exponendum hebdomadae, quam omiserat, redit eventum. Confirmabit autem pactum multis hebdicando multos ad fidem converterunt. Et in dimidio hebdomadis deficiet hostia et sacrificium . Dimidium hebdomadis hujus quintus decimus annus Tiberii Caesaris erat, quando, inchoato Christi baptismate, hostiarum purificatio fidelibus paulatim vilescere coepit. Item quod sequitur: Et in templo erit abominatio desolationis, et usque ad consummationem et finem perseverabit desolatio , ad sequentia tempora respicit: cujus prophetiae veritatem et hihodieque temporum testatur even
Abbreviated transcription (Latin):
eũ negaturus est. Non statim post . lx.
duas ebdomadas. sed in fine septuage¬
sime ebdomadis occisus est xp̃c: quã
idõ quantũ conicere possumus segrega¬
uit acȩteris: quia dehac erat plura re¬
laturus. Nam &e xp̃c milla crucifixus:
&e apopło ꝑfido ñ mͦ inpassione. uerũ
continuo ex quo a ioħe p̾dicari cepit.
negatus ẽ. Qd autẽ sequit᷑. & ciuitate
ce scũarium dissipabut popłs cũ duce
uenturo. & finis eius uastitas: ce post fi

Expanded text:
eum negaturus est. Non statim post LX eum negaturus est. Non statim post LX duas hebdomadas, sed in fine septuagesimae hebdomadis occisus est Christus: quam ideo quantum conjicere possumus segregavit a caeteris: quia de hac erat plura relaturus: nam et Christus in illa crucifixus, et a populo perfido non modo in passione, verum continuo ex quo a Joanne praedicari coepit, negatus est. Quod autem sequitur: Et civitatem et sanctuarium dissipabit populis cum duce venturo, et finis ejus vast
Abbreviated transcription (Latin):
lxxu: & quia singłis circulis. embolismi
UII.ac crescunt: multiplica. x.xu. ꝑ .uii.
fiunt .c.lxxu: qui sunt embolismi m̃ses
quadringentoꝵ. ladeo. annoꝵ. Si gͦ uis
scire quot annos lunares facere possint.
partire. d.xxu.ꝑ.xii. Duodecies deni. et qͣ¬
terni.xiiii. Ergo annos faciunt. & rema¬
nent menses septenrhos iunge ad supͣ¬
scriptos. cccc. la.xu: fuint simul. cccclxxx.¬
uiiii: adde &e menses suꝑ fluos .uii. par¬
temq octaui decimi anni imꝑii tiberii.
quo dñs passus est: ce inuenies a temꝑe
p̃finito adeius usq ad passionẽ ebdoma¬
das.lxx. ab breuiatas: hoc est annos luna¬
res. ccce.xc: Adeius uero baptismũ. qͣn¬
do unctus est sc̃s sc̃orum. descendente
suꝑ eum sp̃u scõ sicut columba. non so¬
lum ebdomadis. uii. & lx. duas fius¬
se completas: sed et partem iam sep¬
tuagesimȩ ebdomadis inchoatam: &
post ebdomadas inquit .lx. duas occi¬
detur. xp̃e: oe non erit eius popłs. qui

Expanded text:
LXXV. Et quia singulis circulis embolismi LXXV. Et quia singulis circulis embolismi VII accrescunt, multiplica XXV per VII, fiunt CLXXV, qui sunt embolismi menses quadringentorum LXXV annorum. Si ergo vis scire, quot annos lunares facere possunt, partire CLXXV per XII. Duodecies deni et quaterni CLXVIII. XIIII ergo annos faciunt et remanent menses VII. Hos iunge ad suprascriptos CCCCLXXV, fiunt simul CCCC LXXXVIIII. Adde et menses superfluos VII partemque octavi decimi anni imperii Tyberii, quo Dominus passus est, et invenies a tempore prefinito ad eius usque passionem ebdomadas LXX abbreres CCCCXC; ad ejus vero baptismum, quando unctus est sanctus sanctorum, descendente super eum Spiritu sancto sicut columba, non solum hebdomadas VII et LX duas fuisse completas, sed et partem jam septuagesimae hebdomadis inchoatam: Et post hebdomadas, inquit, LX duas occidetur Christus et non erit ejus populus qui
Abbreviated transcription (Latin):
simo anno regni eius. mense nisan. im¬
petrauerit abeo. restaurari muros ierħm.
templo. multo ante ciro ꝑmutente con¬
structo: ipsumq opus ut dictum est
inangustia temꝑis ꝑfecerit. ad eo scilicet
a finiti mis gentib impugnatꝰ. ut stro¬
ctores singuli gladio renes accincti. una
manu pugnasse: altera murũ recuꝑasse
ducem ebdomadas. lxxx. computa. hoc
est annos duodenorum mensiũ lunari-¬
um quadringentos nonaginta: qͥ sunt
anni solares quadringenti septuaginta
quinq. Siquidem ꝑsȩ ap̃fato uic esimo
anno regis artaxersis usq ad mortẽ da¬
rii. regnauerunt annis. carui. Ex hinc
macedones usq adint̾itum cleopatris:
annis . ccc. Inde romani usq ad septimũ
decimũ tyberii cesaris annũ. monarchi-¬
am tenuerunt. annis.lix: qui sunt simł
ut diximus anni. cccc. lxxu̾. &e continen-¬
tur circulis decem nouenalib. xxu. Deci-¬
es nouies eñi uiceni & quini. fuint. ccce.¬

Expanded text:
simo anno regni ejus mense Nisan imsimo anno regni ejus mense Nisan impetraverit ab eo instaurari muros Hierusalem, templo multo ante permittendo Cyro constructo, ipsumque opus, ut dictin angustia temporis perfecerit: adeo scilicet a finitimis gentibus impugnatus, ut structores singuli gladio renes accincti una manu pugnasse, altera murum recuperasse ducem hebdomades LXX computa, hoc est, annos duodenorum mensium lunarium quadringentos nonaginta: qui sunt anni solares quadringenti septuaginta quinque: siquidem Persae a praefato vicesimo anno regis Artaxerxis usque ad mortem Darii regnaverunt annis CXVI. Ex hinc Macedones usque ad interitum Cleopatrae annis trecentis: inde Romani usque ad septimum decimum Tiberii Caesaris annum monarchiam tenuerunt annis LIX, qui sunt simul ut diximus anni CCCCLXXV, et continentur circulis decennovenalibus XXV. Decies novies enim viceni et quini fiunt CCCC
Abbreviated transcription (Latin):
sed ꝓpħiȩ more ipsum quȩrentium exer-¬
cendo ingeniũ: malens utiq suas mar-¬
garitas afiliis clausas fructuoso sudore
inuestigari: quam ꝓfusas. aporcis fasti¬
diosa despectione calcari. Uerum ut ħ
aꝑtius elucescant: ipsa iam angłi ad pro¬
pħam dicta uideamus. Septuaginta
inquit ebdomades ab breuiatȩ sunt sr̃
popłm tuũ. & suꝑ urbem scãm tuam:
ut consũmet᷑ p̃uaricatio. & finem accipi¬
at peccatũ. & deleat᷑ iniquitas. & ad du-
gnent. qui tulit peccata mundi: legem
&e ꝓpħas impleuit: unctꝰ est oleo leticie p̃
ꝑseptenos annos distinctȩ. quadringen-¬
tos & nonaginta annos insinuent. Sed
notandũ. quod easdem ebdomadas ñ
simplicit᷑ annotatas siue computatas. s
ab breuiatas asserit. Occulte uidelicet le¬
ctorem cõmonens. ut breuiores solito an-¬
nos nouerit indicatos. Scito gͦ inquit
Erra narrante didicimus. quod neemias
cum esset pincerna regis artaxersis. uice¬

Expanded text:
sed prophetiae more ipsum quaerentium exersed prophetiae more ipsum quaerentium exercendo ingenium, malens utique suas margaritas a filiis clausas fructuoso sudore investigari, quam profusas a porcis fastidiosa despectione calcari. Verum ut haec apertius elucescant, ipsa jam angeli ad prophetam edicta videamus: Septuaginta, inquit, hebdomades abbreviatae sunt super populum tuum, et super urbem sanctam tuam, ut consummetur praevaricatio, et finem accipiat pgnent, qui tulit peccata mundi, legem et prophetas implevit, et unctus est oleo leticiae prbdomades 70, per septenos annos distinctae, quadringentos et 90 annos insinuent. Sed notandum quod easdem ebdomadas non simpliciter annotatas sive computatas, sed abbreviatas asserit, occulte videlicet lectorem commonens ut breviores solito annos noverit indicatos. « Scito, inquit Ezra narrante didicimus quod Neemias, cum esset pincerna regis Artarxersis, vice
Abbreviated transcription (Latin):
colandi oꝑe. lȩgis imꝑio uacabat. dicen¬
te dño: sex annis seres agrũ tuũ: septi¬
mo cessabit. Sexta anni uibilei hoc est
remissionis ebdomada est: quȩ septem
ebdomadib annoꝵ hoc est.xl .ix. annis
texitur. Qua expleta hoc. ẽ. quinquage¬
simo demũ anno incipiente. tubȩ clariꝰ
resonabant: & adom̃s iuxta legem pos¬
sessio reuertebat᷑ antiqua. Septima speci¬
es ebdomadis est. qua ꝓpħa daniel unit᷑
more quidem legis. septenis annis singłaᷤᷤ
complectens ebdomadas: sed noua ratio¬
ne ipsos annos abbreuians. duodenis sci¬
licet m̃sibus lue singłos det̾minans. Em-¬
bolismos uͦ menses qui de annuis unde¬
ci epactarum diebus ac crescere solent.
non lege patria tercio uł altero anno sin-¬
głos adicienᷤ. sed ubi ad duodecimũ nu-¬
merũ augescendo ꝑuenirent. ꝓitegro
anno pariter inserens: Hoc autem non ue¬
ritatis cognitionẽ querentib inuidendo

Expanded text:
icolandi opere legis imperio vacabat, dicenicolandi opere legis imperio vacabat, dicente Domino: Sex annis seres agrum tuum, septimo cessabis . Sexta anni jubilaei, hoc est, remissionis hebdomada est, quae septem hebdomadibus annorum, hoc est, XLIX annis texitur: qua expleta, hoc est, quinquagesimo demum anno incipiente, tubae clarius resonabant, et ad omnes juxta legem possessio revertebatur antiqua. Septima species hebdomadis est, qua propheta Daniel utitur, more quidem legis, septenis annis singulas complectens hebdomadas, sed nova ratione ipsos annos abbrevians, duodenis videlicet mensibus lunae singulos determinans, embolismos vero menses, qui de annuis undecim epactarum diebus accrescere solent, in lege patria tertio vel altero anno singulos adjiciens: sed ubi ad duodecimum numerum augescendo pervenirent, pro integro anno pariter inserens. Hoc autem fecit non veritatis cognitionem quaerentibus invidendo:
Abbreviated transcription (Latin):
est quinquaginta dieb impleta: qua
die &e moy ses ardentẽ conscendens in
montem. legem de cȩlo accepit: & xp̃c in
inlinguis igneis sp̃s sc̃i gr̃am de cęlo mi¬
sit. Quarta septimi m̃sis erat ebdomada.
qui sollep̃nitatib p̃claris pene totus ex
eminebat: qua solus ꝑ annũ põtifex dere-¬
licto foris popło. sca sc̃oꝵ intrabat. annu-¬
is antea fructib hoc est frum̃ti. uini
ce olei exordine collectis: significans iħ m
pontificem magnũ. impleta dispensa¬
tione carnis. ꝓꝓͥum sanguinẽ cȩlestis re¬
gni ianuas ingressurum. ut appareat
nunc uultui di ꝓnobis qui foris ad huc
positi prestolamur. ce diligimus aduen-¬
tum eiꝰ. Ubi notandum qͥa sicut qͥdam
in mundi ꝑ legem pͥma. t̃cia. & septima
die. ubebantur lustrari: sic pͥmus or
t̾cius. ac.uͭͫͭi  m̃sis. suis quiq cȩrimoniis
extitere sollempnes. Quinta ebdoma¬
da septimi anni. quo toto popłs ab agͥ¬

Expanded text:
est, quinquaginta diebus impleta: qua est, quinquaginta diebus impleta: qua die et Moyses ardentem conscendens in montem, legem de coelo accepit, et Christus in linguis igneis Spiritus sancti gratiam de coelo misit. Quarta septimi mensis erat hebdomada, qui solemnitatibus praeclaris pene totus expeminebat, qua sola per annum pontifex, derelicto foris populo, sancta sanctorum intrabat, annuis antea fructibus, hoc est, frumenti, vini et olei ex ordine collectis: significans Jesum pontificem magnum impleta dispensatione carnis per proprium sanguinem coelestis regni januas ingressurum ut appareat nunc vultui Dei pro nobis qui foris adhuc positi praestolamur et diligimus adventum ejus: ubi notandum, quia sicut quidam immundi per legem prima tertia et septima die videbantur lustrari: sic et primus, tertius ac septimus mensis suis quique caeremoniis extitere solemnes. Quinta hebdomada septimi anni, quo toto populos ab agr
Abbreviated transcription (Latin):
sua ꝓbaret esse ꝑfecta. qui suis partib
pͥmuis impletur: idẽ. sexta & tercia. & di¬
midia. quȩ sunt. umũ. duo. & tria: et si¬
mul sex funt. Ad huius exemplũ diui¬
ne ebdomadis scda hominib obseruan¬
da mandatur: dicente dño. Sex dieb
oꝑaberis. & facies om̃ia oꝑa tua: septi¬
mo autem die sabbati dñi di tui nonfa
et t̾ram. mare et omĩa quȩ ineis sunt:
et requieuit inseptimo: quȩ a ppło dei
ȩbdomada. ita computabatur antiqͥtꝰ.
Rima sabbati. uł una sabbati. siue sab¬
batorum. sccła sabbati. t̾cia sabbati. qͣr¬
ta sabbati. quinta sabbati.uͣi. sabbati.
septima sabbati. uł sabbatum: ñ quod
om̃s sabbatorum hoc est requietionũ
dies esse potutrint: sed quod areqͥetio¬
num die. que suo nomine & cultu sin¬
uł cetere. suo quȩq censerent᷑ exordine.
lercia species ebdomadis. in cȩlebratio¬
ne pentecostes agitur: septem uideli¬
cet septimanis dierum &e monade. hoc

Expanded text:
sua probaret esse perfecta, qui suis partibus sua probaret esse perfecta, qui suis partibus primus impletur, id est, sexta et tertia, dimidia, quae sunt unum, duo et tria, et simul sex fiunt. » Ad hujus exemplum divinae hebdomadis secunda hominibus observantia mandatur, dicente Domino: Sex diebus operaberis, facies omnia opera tua, septimo autem die sabbati Domini Dei tui non faet terram, mare et omnia quae in eis sunt, et requievit in die septimo. Quae populo Dei hebdomada ita computabatur antiquitus: prima Sabbati, vel una Sabbati sive Sabbatorum; secunda Sabbati, tertia Sabbati, quarta Sabbati, quinta Sabbati, sexta Sabbati, septima Sabbati, vel Sabbatum. Non quod omnes Sabbatorum, hoc est, requietionum dies esse potuerint, sed quod a requietionum die, quae suo nomine et cultu sinvel caeterae suo quaeque censerTertia species hebdomadis in celebratione Pentecostes agitur, septem videlicet septimanis dierum, et monade, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
est illud in iob dediabolo dictum. Sub
umbra. insecreto calami. ce iunci. &e lo¬
cis hum intibꝰ. Et quia umbra ñ longe
est abaere cuius ẽ. umbra: ita ce mors ñ
longe est apena: hinc ce iniob dr. Ubi
umbra mortis. &e nullus. ẽ. ordo: &e sem¬
sdomada grece. aseptenario nu¬
mero nom̃ accepit: humana qͥdẽ
consuetudine. septenis solum apta die¬
bus. Sed scri pturȩ sacrȩ auctoritate.
multis speciebus in signis: quȩ tamen cun¬
ete ni fallor adunum finem spectant᷑ Nos
re quietẽ. Rima ergo singłaris illa ebdo¬
mada. et aqua cetere formã capessunt.
diuina est oꝑatione sublimis. Quia dũs
sex dieb mundi ornatum complens.
septima requieuit aboꝑib suis. Ubi no¬
tandum. qd non ideo senarius nume¬
rus est ꝑfectus. qͥa dñs in eo mundi
oꝑa ꝑfecerit᷑. Sed sicut augustinus ait.
idõ dñs qui om̃ia simul creare ualebat.
ineo dignatus est oꝑari. quia numerꝰ
est ille ꝑfectus: ut & iam ꝑhunc opera

Expanded text:
est illud in Job de diabolo dictum: Sub est illud in Job de diabolo dictum: Sub umbra in secreto calami et junci et locis virentibus . Et quia umbra non longe est ab aere, cujus est umbra: ita et mors non longe est a poena. Hinc et in Job dicitur: Ubi umbra mortis, et nullus est ordo, et semHebdomada Graece a septenario numero nomen accepit, humana quidem consuetudine septenis solum acta diebus, sed Scripturae sacrae auctoritate multis speciebus insignis, quae tamen cunctae, ni fallor, ad unum finem spectant, nos re quietem. Prima ergo singularis illa hebdomada et a qua caeterae formam capessunt, divina est operatione sublimis, quia Dominus, sex diebus mundi ornatum complens, septima requievit ab operibus suis. Ubi notandum quod non ideo senarius numerus est perfectus, quia Dominus in eo mundi opera perfecerit, sed, sicut Augustinus ait: « Ideo Dominus, qui omnia simul creare valebat, in eo dignatus est operari, quia numerus est ille perfectus, ut etiam per hunc opera
Abbreviated transcription (Latin):
nonagesimo psalmo dicturus.ẽ. Su¬
ꝑ aspidem ce basiliscũ ambulabis: ce
conculcabis leonem ce draconẽ. Item
caligo significat cęcitatem cordis ꝑ¬
secutorum: hinc dñs ad iob ait. Quis
clausit ostiis mare. quando erumpe-¬
bat quasi deuulua ꝓcedens: Cum po¬
nerem nubem uestim̃tum eiꝰ. ce caligi-¬
ne illud quasi pannis infantiȩ ob¬
uoluerem: Mare seuiens nube induit᷑:
quia crudelitas ꝑsequentiũ. stulticiȩ
suȩ uestim̃to uestitur: & ꝑspicuã ueri¬
tatis lucem uiclers ñ sufficit: &e id qd̾¬
agit ꝑcrudelitatẽ. ꝑcecitatem ñ agnos¬
cit. Quia gͥ ꝑsecutores ȩccłiȩ non insta¬
bilitate cordis in quieti. atq huic se¬
culo dediti. non grandia. sed pueri¬
lia sapunt: suꝑno iudicio constrin¬
gunt᷑ ne tantum ꝑsequi ualeant qͣn-¬
tum ualent. Item umbra &e caligo. ali¬
quando peccata significãt: unde dr:
sedentes intenebris &e umbra mortis:
Aliquando delectationẽ peccatoꝵ: ut

Expanded text:
nonagesimo psalmo dictum est: Sunonagesimo psalmo dictum est: Super aspidem et basiliscum ambulabis, et conculcabis leonem et draconem ; item caligo significat caecitatem cordis persecutorum. Hinc Dominus ad Job ait: Quis clausit ostiis mare, quando erumpebat quasi de vulva procedens, cum ponerem nubem vestimentum ejus, et caligine illud quasi pannis infantiae obvolverem . Mare saeviens nube induitur, quia crudelitas persequentium stultitiae suae velamento vestitur: et perspicuam veritatis lucem vi crudelitatem, per caecitatem non agnoscit. Quia ergo persecutores Ecclesiae instabilitate cordis inquieti atque huic saeculo dediti non grandia, sed puerilia sapiunt, superno judicio constringuntur, ne tantum persequi valeant, quantum volunt. Item umbra et caligo aliquando peccata significat, unde dicitur: Sedentes in tenebris et in umbra mortis ; aliquando delectationem peccatorum, ut
Abbreviated transcription (Latin):
rum secretoꝵ oꝑim̃tum. Unde legitur
in exodo. Stetit popłs delonge: moyses
autem accessit ad caliginẽ inqua erat
ds. lurba quippe popłi allegoriarum
caliginem non ualet penet᷑re: quia ual¬
de paucoꝵ est. sp̃italem intellectum ri-¬
mari. Quia eñi mentes carnalium so-¬
la sepe historia pascunt᷑: loquente deo.
stetit popłs delonge. Quia uͦ sp̃itales¬
quiq allegoriarum nubem penetrant.
&e sp̃italiter dei uerba cognoscunt. Moi¬
ses accessit adcaliginẽ inqua erat deus:
hinc & inpsalmo ditit᷑. caligo sub pedi¬
bus eius: Quia ñ ea claritate ds ab inferi¬
oribꝰ cernitur. qu a insuꝑiorib dñat᷑.
Quȩ sententia intelligi ce aliter potest.
caligo uͭ hic diabolus. ẽ: qui hõium m̃¬
tes innubilat: dum ueritatis splendo¬
rem non facit uidere quȩ possidet. Sub
pedibus eiusquia sine dubio maie¬
state dñi saluatoris conculcatur de¬
mon ũ execranda nequicia: sicut in

Expanded text:
rum secretorum operimentum. Unde legitur rum secretorum operimentum. Unde legitur in Exodo: Stetit populus de longe, Moyses  accessit ad caliginem in qua erat Deus. Turba quippe populi, allegoriarum caliginem non valet penetrare, quia valde paucorum est, spiritualem intellectum rimari. Quia enim mentes carnalium sola saepe historia pascuntur, loquente Deo, stetit popquique allegoriarum nubem penetrant et spiritaliter Dei verba cognoscunt: Moyses accessit ad caliginem, in qua erat Deus. Hinc et in psalmo dicitur: Caligo sub pedibus ejus ; quia non ea claritate Deus ab inferioribus cernitur, qua in superioribus dominatur. Quae sententia et aliter intelligi potest: caligo vero hic Diabolus est, qui hominum mentes innubilat, dum veritatis splendorem non facit videre, quas possidet. Sub pedibus ejus: quia sine dubio majestate Domini Salvatoris conculcatur daemoniorum exsecranda nequitia, sicut in
Abbreviated transcription (Latin):
głio. Et ecce nubes lucida obumbrauit
eos. Et alibi subumbra eius uiuemꝰ in
gentibus. Umbra testam̃tum uetꝰ ut
insalomone. donec aspiret dies. & a mo¬
ueantur umbre. Umbra. uita hominis:
iniob fugit uelut umbra: umbra. morᷤᷤ
carnis ut in psalterio: operuit nosum¬
bra mortis. Tunc autem in malo umb᷑
ponitur. quando uł corꝑis mortem sig¬
nificat. uł penam gehenne: ut est illud.
Si ambulauero in medio umbrȩ mor¬
tis. ñ timebo mala: qm̃ tu mecũ es. Et
alibi posuerunt me in lacu in feriorian
mortis peccator indicat locũ: qͥa mors
delinquentiũ. umbͣsac tenebras
patit᷑ inanes: dum eis gaudium non
relucet: qui ꝑpetua tristicie suȩ obscu¬
ritate. demersi sunt. & ideo ꝓlocorum
qualitate. uerbũ hoc multifaria inten-¬
tione uariatur. Caligo. umbra. ẽ. de
spiͦsitudine aeris effecta: or dicta caligo.
quod maxime aeris calore gignent᷑. Iux¬
ta allegoriam uͦ. significat caligo. diuino¬

Expanded text:
gelio: Et ecce nubes lucida obumbravit gelio: Et ecce nubes lucida obumbravit eos ; et alibi: Sub umbra ejus vivemus in gentibus . Umbra Testamentum Vetus, ut in Salomone: Donec aspiceret dies et amoveantur umbrae . Umbra vita hominis, ut in Job: Fugit velut umbra . Umbra mors carnis, ut in psalmo: Operuit nos umbra mortis . Tunc autem in malo umbra ponitur, quando vel corporis mortem significat, vel poenam gehennae, ut est illud: Si ambulavero in medio umbrae mortis non timebo mala, quoniam tu mecum es . Et alibi: Posuerunt me in lacu inferiori in mortis ; peccatorum indicat locum, quia mors delinquentium umbrosas ac tenebrosas patitur manes, dum eis gaudium non relucet, qui perpetua tristitiae suae obscuritate demersi sunt: et ideo pro locorum qualitate verbum hoc multifaria significatione variatur. Caligo umbra est de spissitudine aeris effecta: et dicta caligo, quod maxime aeris calore gignatur. Juxta allegoriam vero significat caligo divino
Abbreviated transcription (Latin):
sentiᷤᷤ uitȩ mittatur: ubi.ẽ. pena mortis:
ce sempit̾nus horror inhabitat. Ui¬
bra gͦ aliquando inbono: aliquando
in malo ponit᷑. lunc uͦ in bono. quando
custodiam dei. & ꝓtectionẽ sp̃c sc̃i signi¬
ficat: ut est illud in psalmo. Subum¬
bra alarum tuarum ꝓtege me: spero do¬
nec transeat iniquitas. & alibi. Custodi
me iniquit dñe ut pupillam ocłi. sub
umbra inquit alarũ tuarum ꝓtege me
Aptissime itaq petit custodiri se ut pu¬
pillam ocłi. q̃m ce ꝑ ipsam res uisuales
discernimꝰ oe in nr̃o corꝑe. nichil prestan¬
tius inuenit᷑. Sequitur. Subumbra
alarum tuarũ ꝓtegeme: hic aliud in¬
troducit᷑ scęma. quod grece parabola.
latine comparatio dicitur: quando sibi
genus dissimilȩ in aliqua cõmonitiõe
sociatur. Paternis enim ꝓtectionibꝰ alȩ
sunt comparatȩ. Miscłia quippe ce ca¬
ritas quasi ale sunt patris: quib se ꝓ¬
tegi congruent̾ ex postulat: & meuan¬

Expanded text:
sentis vitae mittatur, ubi est poena mortis sentis vitae mittatur, ubi est poena mortis et sempiternus horror inhabitat. Umbra ergo aliquando in bono, aliquando in malo ponitur. Tunc vero in bono, quando custodiam Dei et protectionem Spiritus sancti significat, ut est illud in psalmo: Sub umbra alarum tuarum spero, donec transeat iniquitas . Et alibi: Custodi me, Domine, ut pupillam oculi; sub umbra alarum tuaruAptissime itaque petit custodiri se ut pupillam oculi, quando et per ipsam res visuales discernimus, et in nostro corpore nihil praestantius invenitur. Sequitur, sub umbra alarum tuarum protege me. Hic aliud introducitur schema, quod Graece parabole, Latine comparatio dicitugenus dissimile in aliqua commonitione sociatur. Paternis enim protectionibus alae sunt comparatae. Misericordia quippe et charitas quasi alae sunt Patris, quibus se protegi congruenter expostulat. Et in Evan
Abbreviated transcription (Latin):
eam non comp̃henderunt. Lux quippe
est hõium .xp̃s: qui omnia quȩ illu¬
minari merentur corda hominũ. suȩ
prȩsentia cognitionis illustrat. Lene¬
bre autẽ stulti sunt &e iniqui: quorum
nifeste cognoscit. Quamuis ipsi radi¬
os eiusdem lucis nequaꝗͣ caꝑe ꝑ intel¬
legiciam possint: ueluti si quilibet cȩ¬
cus. iubare solis obfundatur nec tam̃
ipso solem cuius lumine obfundit̃¬
aspiciat lenebre diabolus uł demones.
ut in ꝓpħa: inimicos eius. id est dñi. ꝑ se¬
cuntur tenebre. Pene autẽ gehennȩ in
tenebris significant᷑. in illa euangelii
sententia. ubi depeccatore ita legitur. li¬
gatis manib eius & pedibꝰ. mitti te eũ
intenebras ex teriores: ubi erat fletus ce
stridordentium. Quicumq gͦ inpͣsen¬
ti uita. in fidelitatis & peccatoꝵ interi¬
orib tenebris obscuratur: necesse.ẽ. si ei
condigna penitentia non subuenerit.
ut in exteriores tenebras post exitũ pre¬

Expanded text:
eam non comprehenderunt . Lux quippe eam non comprehenderunt . Lux quippe est hominum Christus, quae omnia qui illuminari merentur corda hominum suae praesentia cognitionis illustrat; tenebrae autem stulti sunt et iniqui, quorum nifeste cognoscit: quamvis ipsi radios ejusdem lucis nequaquam capere per intelligentiam possint: veluti si quilibet caecus jubare solis obfundatur, nec tamen ipse solem, cujus lumine perfundituaspiciat. Tenebrae, diabolus vel daemones, ut in Propheta: Inimicos ejus, id est, Dominum, persequuntur tenebrae . Poena autem gehennae in tenebris significatur in illa Evangelii sententia, ubi de peccatore ita legitur: Ligatis manibus et pedibus ejus mittite eum in tenebras exteriores, ubi erit fletus et stridor dentium . Quicunque ergo in praesenti vita infidelitatis et peccatorum interioribus tenebris obscuratur, necesse est, si ei condigna poenitentia non subvenerit, ut in exteriores tenebras post exitum prae
Abbreviated transcription (Latin):
eNebras autem dictas: quod tene¬
ant umbras. lenebre autem si¬
gnificant aliquando ꝓfunditatem
scripturarũ diuinarum: aliquando
seripturarum. illud significat ꝓph̾icũ
testimonium. quo ait: posuit tene¬
bras latibulum suum: ce alibi: tene¬
bre non obscurabuntur abste: ce nox
sicut dies in luminabitur: sicut tene¬
brȩ eiꝰ: ita & lumen eius. Tenebras eñi
dicit mistica quęq &e ꝓfunda scriptu¬
rarum diuinarũ: iuxta illud quod
legimus in ꝓuerbiis: intell git quoq
parabolam: & tenebrosum sermonem.
Sic orinalio psalmo legimus: tenebro¬
sa aqua innubib aeris. Ergo iste tene¬
brȩ non obscurabunt᷑. sed potius illu¬
minantur a dño: qm̃ predicatio ꝓpħa¬
rum ipso ueniente completa est. Igno¬
rantiam autẽ significant tenebrȩ. in
illa apłica sententia. qua dicit depec¬
catorib: tenebris obscuratum haben¬
tes cor. Infidelitatem aũt ĩiquorum
illa euangłica sententia denotat ubi
dicitur: lux intenebris lucet. & tenebre

Expanded text:
enebras autem dictas, quod teneant umbras. Tenebrae autem significant aliquando profunditatem Scripturarum divinarum: aliquando Scripturarum illud significat propheticum testimonium, quo ait: Posuit tenebras latibulum suum ; et alibi: Tenebrae non obscurabuntur abs te, et nox sicut dies illuminabitur: sicut tenebrae ejus, ita et lumen ejus . Tenebras enim dicit mystica quaeque et profunda Scripturarum divinarum juxta illud quod legimus in Proverbiis: Intelligit quoque parabolam et tenebrosum sermonem . Sic et in alio psalmo legimus: Tenebrosa aqua in nubibus aeris ; ergo istae tenebrae non obscurabuntur, sed potius illuminantur a Domino, quoniam praedicatio prophetarum ipso veniente completa est. Ignorantiam autem significant tenebrae in illa apostolica sententia, qua dicit de peccatoribus: Tenebris obscuratum habentes cor . Infidelitatem autem iniquorum illa evangelica sententia denotat, ubi dicitur: Lux in tenebris lucet, et tenebrae
Abbreviated transcription (Latin):
quod aspectꝰ hominis uidetur intro¬
no quasi sp̃es elect̾ri: nisi quod inelec¬
una exmetallis duob fiat ĩ qua & per
argentum auri claritas temꝑatur. & per
claritatem auri clarescit spẽs argẽ¬
atq inseparabiliter sibimet sunt unite:
ut ꝑ humanitatem diuinitatis eius
claritas nr̃is posset ocłis temꝑari .ꝙ. per
dunitatem humana natura in eo cla¬
resceret: atq exaltata fulgorem ultra
hoc quod creata fuerat haberet:

Expanded text:
quod aspectus hominis videtur in throquod aspectus hominis videtur in throno quasi spuna ex duobus metallis fiat? In qua et per argentum auri claritas temperatur, et per claritatem auri species clarescit argenatque inseparabiliter sibimet sunt unitae, ut per humanitatem, divinitatis ejus claritas nostris posset oculis temperari; et per divinitatem humana eo natura claresceret, atque exaltata fulgorem ultra hoc quod creata fuerat haberet.
Abbreviated transcription (Latin):
lectrum uocatum qđ ad radiũ so¬
lis clarius. auro argentoq relu¬
ceat. Sol enim a poetis elector uocatur:
defecatius est enim hoc metallum om¬
nib metallis. huius tria sunt. genera
unum quod ex pini arboribꝰ fluit. qđ
succinum dicitur: alterum metalluim.
quod naturaliter inuenitur. & inp̃¬
cio habetur tercium quod fit de trib
partib auri & argenti una: quas par¬
tes. & iam sinaturale soluas. inuemies:
unde nichil inter est natum an factũ:
uirumq enim eiusdem nature est:
Eledtum quod est naturale. eiusmodi
natura est: ut inconuuuo & ad lumina.
clarus cunctis metallis fulgeat. & ue¬
nenum prodat. Nam si meo infundas
nos in modum arcus celestis emitit
De electro autem inrusione edechielis pro¬
pħe itascriptum est & uidi quasi speti¬
em electri uelut aspectum ignis intrinse
cus per cirtuitum alumbis eus usq de¬
orsumaudiquasi sp̃em ignis splenden¬
tis incrrcuitu. uelut aspectũ. arcus.
cum fuerit in nube ĩ die pluuie. Qd ẽ

Expanded text:
lectrum vocatum, quod ad radium solis clarius auro argentoque 296 reluceat. Sol enim a poetis elector vocatur. Defaecatius est enim hoc metallum omnibus metallis. 2. Hujus tria genera. Unum, quod ex pini arboribus fluit, quod succinum dicitur; alterum metallum, quod naturaliter invenitur, et in pretio habetur; tertium, quod fit de tribus partibus auri et argenti una. Quas partes, etiam si naturale solvas, invenies. Unde nihil interest natum sit, an factum; utrumque enim ejusdem naturae est. 3. Electrum, quod est naturale, ejusmodi naturae est, ut in convivio, et ad lumina clarius cunctis metallis fulgeat, et venenum prodat. Nam si eo infundas rios in modum arcus coelestis emittit. De electro autem in visione Ezechielis prophetae ita scriptum est: Et vidi quasi speciem electri, velut aspectum igni et a lumbis ejus usque deorsum vidi quasi speciem ignis splendentis in circuitu, velut aspectum arcus, cum fuerit in nube in die pluviae . Quid est
Abbreviated transcription (Latin):
ȩccłia. cuius figuram tunica illa habu¬
it. de qͣ in euangłio scribit᷑. Non sem¬
damus illam: s sortiam᷑ de illa. cuiꝰ
sit. Otola xp̃i: caro assumpta. passionis
uino mundata. Hinc in genesi scͥptum
est. Lauauit uino stolam suam. Unde
pallium xp̃i: sc̃a eccłia. eius asꝑsa cruo¬
re. Uñ & supra. in sanguine uuȩ pal¬
lium suum. Lumbare domini. popłs
iudeorum. suꝑbͥȩ uitio putrefactum:
de quo in iheremia scriptum ẽ. sicut
lumbare adheret corpori: sic & ego ap¬
plicaui populum istum ad me dic̃ dñs.

Expanded text:
Ecclesia, cujus figuram tunica illa habuEcclesia, cujus figuram tunica illa habuit de qua in Evangelio scribitur: Non scindamus illam, sortiamur de illa cujus sit . Stola Christi, caro assumpta, passionis vino mundata; hinc in Genesi scriptum est: Lavabit vino stolam suam . Unde pallium Christi, sancta Ecclesia, ejus aspersa cruore; unde et supra: In sanguine uvae pallium suum . Lumbare Domini, populus Judaeorum, superbiae vitio putrefactum; de quo in Jeremia scriptum est: Sicut lumbare adhaeret corpori, sic appellavi populum istum ad me, dicit Dominus .