comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mĩs ꝑ quẽ necesse: aliena uicia corrigi seinet ipsũ pͥus debet e¬
sollert᷑̃ intueri. ne dũ alioꝵ culpas ulciscit᷑. ipse ulcscenoi furoie
suꝑet᷑. Plerũq enĩ m̃tẽ sub obtentu iusticiȩ ire ĩmanitas uastat: edai
qͥsi seuit. relo rectiudinis rabiẽ explet furoris. iusteq se facẽ estime
m̃sura iusticiȩ ñ srenat᷑. Dignũ qͥppe : ut eũ aliena corrigimꝰ. prus
nĩa meciam̃: ut priꝰ mens a sua accensioe deferueat: prĩ ut se nis¬
ipsã ⁊ eli suli impetum tranquillitate componat: ne si ad an¬
uertenoa uicia: abruto furore trahim᷑: peccatũ corrigendo pecce¬
mꝰ. Et qͥ culpã dtiudicando inseqͥm᷑ : inmod̾ate feriendo se uamꝰ.
Ion aut iã correctio delinquentis. s magis opp̾ssio seqͥt᷑ si in ulcioe
ira ultra qͣm culpa meret᷑ extenoit᷑. In correptiõe qͥppe uicioꝵ sub ee̾
m̃ti debet iracundia ñ p̃eẽ ut ex sequutionẽ iusticiȩ ñ om̃ando p̃ueniat.

Expanded text:
is per quem necesse est aliena vitia corrigi semetipsum prius debet solerter intueri, ne dum aliorum culpas ulciscitur, ipse ulciscendi furore superetur. Plerumque enim mentem sub obtentu justitiae irae immanitas vastat, et dum quasi saevit zelo rectitudinis, rabiem explet furoris, justeque se facere aestimensura justitiae non frenatur. Dignum quippe est ut cum aliena corrigimus prius nostra metiamur, ut prius mens a sua accensione deferveat, prius intra semetipsam zeli sui impetum tranquilla aequitate componat, ne si ad animadvertenda vitia abrupto furore trahimur, peccatum corrigendo peccemus, et qui culpam dijudicando insequimur, immoderate feriendo faciamus. Non autem jam correctio delinquentis, sed magis oppressio sequitur, si in ultione ira ultra quam culpa meretur extenditur. In correptione quippe vitiorum subesse menti debet iracundia, non praeesse, ut exsecutionem justitiae non dominando praeveniat,
Abbreviated transcription (Latin):
uid uultis. in uirga ueniã ad uos: Sũmus itaq locꝰ bene regit᷑. cũ
his qͥ p̃ ẽ uiciis potiꝰ quã fr̃ib onãt᷑. Cunctos qͥppe nata equales
genuit. Ut aut̃ alii ad regenoũ aliis cõmitant᷑. ñ eos nat̾a s culpa
post ponit. Uiciis gͦ se debent rectores erige quoꝵ & causa p̃feretlir¬
ẜ t cũ delinqͣntes corrigunt: sollicite attendant. ut ꝑ oisciplmã culpã
qͥdẽ iure potestatis feriant᷑. s ꝑ humilitatis custodiã equales se ipsis
fr̃ĩb qͥ corrigunt᷑ agnoscant. Quãuis plerũq etiã oignũ : ut eos qͦs
corrigimꝰ tacita nob cogitatiõe p̃feramꝰ. Illoꝵ nãq ꝑ nos uicia discipi
ne uigore feruint᷑. in his uͦ ꝗͦ ipsi cõmittimꝰ. ne u̾ibi qͥoe̾ ab aliqͦ inuec¬
tiõe laceram᷑. Tarito gͦ apuo dm̃ obligatiores sumꝰ: quanto apuo hoĩes
in ulte peccamꝰ. Disciplina aut̃ nrã suboitos. tanto oiumo iudicio
liberiores reodit: quanto eoꝵ hic culpã sine uindicta ñ deserit. Serua¬

Expanded text:
us itaque locus bene regitur, cum is qui praeest vitiis potius quam fratribus dominatur. Cunctos quippe natura aequales genuit; ut autem alii ad regendum aliis committantur, non eos natura, sed culpa postponit. Vitiis ergo se debent rectores erigere, quorum et causa praeferuntur; et cum delinquentes corrigunt, sollicite attendant, ut per disciplinam culpas quidem jure potestatis feriant, sed per humilitatis custodiam aequales se ipsis fratribus qui corriguntur agnoscant. Quamvis plerumque etiam dignum est ut eosdem quos corrigimus tacita nobis co in his vero quae ipsi committimus, ne verbi quidem ab aliquo invectione laceramur. Tanto ergo apud Dominum obligatiores sumus, quanto apud homines inulte peccamus. Disciplina autem nostra subditos divino judicio tanto liberiores reddit, quanto hic eorum culpas sine vindicta non deserit. Serva
Abbreviated transcription (Latin):
reserant᷑. ut hoiẽs qͥ se nesciunt. sibimet ipsis ignotescant: quatnꝰ
dũ quedã intelligendo cõphendũt. quȩ uͦ cognosce̾ omnino non
possunt. eoꝵ corda sese latent̾ inqͥrant. sullos diuina iudicia uel
clausa ñ stimulant. uł aꝑta ñ inslant. Hac enĩ ĩt̾rogatione paub
ascensũ cȩli t̃ciĩ post suꝑnȩ locutionis mysteria adhuc dic̃. ba
me ñ arbitror cõpͣhendisse. Aꝑtis ego palpebris dĩ ĩterrogatꝰ paus
recte respondit: ꝗ& suꝑna secreta attigit. & tam̃ in humilitate

Expanded text:
innotescant, quatenus dum quaedam intelligendo comprehendunt, quaedam vero cognoscere omnino non possunt, eorum corda sese latenter inquirant, si illos divina judicia vel clausa non stimulant, vel aperta non inflant. Hac enim interrogatione Pauluascensum tertii coeli, post supernae locutionis mysteria, adhuc dicit: Ego me non arbitror comprehendisse . Erecte respondit, qui et superna secreta attigit, et tamen in humilitate
Abbreviated transcription (Latin):
afflctionib pulsat. sic̃ beatꝰ iob. & laudat᷑ attestatiõe uidicis. &
tam̃ ictib ꝯcedit᷑ ꝑcussionis. ut eiꝰ pacientia: tãnto ueriꝰ claresce¬
ret. quanto inqͥsita duriꝰ fuisset. Precipiendo aut̃ dura nos int̃rogat.
sic̃ abraham t̾rã suã iubet᷑ egredi. & ꝑg̾e qͦ nesciebat. Et inmouiẽ
inicũ filiũ ducẽ. & quẽ ad ꝯsolationẽ acceꝑat ĩmolare. Cumimirũ

Expanded text:
 attestatione Judicis , et tamen ictibus conceditur percussoris, ut ejus patientia tanto verius claresceret, quanto inquisita durius fuisset. Praecipiendo nonnunquam dura nos interrogat Deus: sicut Abraham terram suam jubetur egredi et pergere quo nesciebat; in montem unicum filium duce
Abbreviated transcription (Latin):
butio oesignat᷑. Qͥuͦ obedire p̾ceptis cȩlestib student. diessuos inbono
conplent. annos ingła: qͥa & cursũ p̃sentis temporis in recto oꝑe. &
cõsũmationẽ suã ꝑficiunt selici retͥbutione. Siuͦ ñ auoierint. tran¬
sibunt ꝑ gladiũ. & c̃sument᷑ stulticia: qͥa & uindicta eos in retͥbutiõe
rt̃. Nagellasti eos. & rernuert̃ acciꝑe disciplinã. Et de qͥb sub babilo¬
nis specie or̃. Curauimꝰ babilonẽ. & ñ ÷ sanata. & de qͥb rursũ dr̃
m̃feci & poioi popłm meũ: & tam̃ auiis suis ñ sunt relisi. Hi ñnłiquã
leliores existunt ex uibe qͥa pulsati oolonb ait etumaci ptinatia
qͥa peccata quȩ flagellis em̃dare debuerant. flagellis ex agge¬
rant. & hic iã penas ꝑcussionis sentiunt: & illi iuste retͥbutionis

Expanded text:
butio designatur. Qui vero obedire praeceptis coelestibus student, dies suos in bono complent, annos in gloria: quia et cursum praesentis temporis in recto opere, et consummationem suam perficiunt felici retributione. Si vero non audierint, transibunt per gladium, et consumentur stultitia, quia et vindicta eos in tribulatione  eos nec doluerunt; flagellasti eos, et renuerunt accipere disciplinam . Et de quibus sub Babylonis specie dicitur: Curavimus Babylonem, et non s suis non sunt reversi . Hi nonnunquam deteriores existunt ex verbere, quia pulsati doloribus, aut contumaci pertinacia , quia peccata quae flagellis emendare debuerant, flagellis exaggerant. Et hic jam ejus percussiones sentiunt, et illic justae retributionis
Abbreviated transcription (Latin):
dõ eccłiȩ pͥncipatũ tenens. abene agente cornelio & sese ei humilit̃
ꝓsternente ĩmod̾atiꝰ uenerari recusauit: seq illi similẽ recognouit
eccłam contra peccata recoluit: qͥ honore sibi uehemt᷑ impenso corã
bene agentib fr̃ib ñ agnouit. Illic cõmunionẽ eqͣlitatis meruit.
scitas actionis: hic zelus ulcionis uͥss aꝑuit potestatis. Paulus bene
agentib frib p̃latũ se e̾e̾ nesciebat: csi oiceret.
on qͥa onamͣ fio ei urẽ: s adutores sumꝰ gaudii ur̃i. Atq ulico adiunx̃.

Expanded text:
 Ecclesiae principatum tenens, a bene agente Cornelio, et sese ei humiliter prosternente, immoderatius venerari recusavit, seque illi similem recognovit, Ecclesiam contra peccata recoluit, quod honore sibi vehementer impenso coram bene agentibus fratribus non agnovit. Illic communionem aequalitatis meruit sanctitas actionis, hic zelus ultionis jus aperuit potestatis. Paulus bene agentibus fratribus praelatum se esse nesciebat, cum diceret: Non quia dominamur fidei vestrae, sed adjutores sumus gau
Abbreviated transcription (Latin):
sub disciplinȩ uincło ñ possit. Tenatiꝰ gͦ ext̃ius qd̃ ꝓ alioꝵ utilitate
suscepimꝰ: teneamꝰ interiꝰ qd̾ de nrã estimatioe sentimꝰ. S tam̃ oecenter
qͥb dã erũpentib signis tales nos apud nos eẽ ipsi etiã qͥ nob̾ comissi
st̃. ñ ignorent: ut & de autoritate nr̃a qd̾ formident uideant. & de hu¬
militate qd̃ imittent᷑ agnoscant. Seruata aut̃ auctoritate regimins
ad cor nr̃m sine cessatiõe redeamꝰ. &. ꝯsideremꝰ assioue qd̃ sumꝰ eqͣlit̃¬
cũ ceti̾s nati. ñ qd tẽporalit̃ cet̾is pͣlati. Pocestas enĩ quanto extius
eminet. tanto p̃mi inti̾us debet. ne cogitationẽ uincat: ne indelec¬
tatioẽ sui animũ rapiat: ne iã subse mens eã rege̾ ñ possit. cui se
libidine onanti subponit. Deneda Tuio regni sui potentiã
reg̾e nouerat. qͥ elationẽ eiꝰdẽ potentie semet ipsũ p̃mendo uincebat

Expanded text:
te suscipimus; teneamus interius quod de nostra aestimatione sentimus. Sed tamen decenter quibusdam erumpentibus signis tales nos apud nos esse ipsi etiam qui nobis commissi sunt non ignorent, ut de auctoritate nostra quod formident videant, et de humilitate quod imitentur agnoscant. Servata autem auctoritate regiminis, ad cor ncum caeteris conditi, non quod temporaliter caeteris praelati. Potestas enim quanto exterius eminet, tanto premi interius debet, ne cogitationem vincat, ne in delectatione sui animum rapiat, ne jam sub se mens eam regere non possit, cui se libidine dominandi supponit. Bene David regni potentiam regere noverat, qui elationem ejusdem poten
Abbreviated transcription (Latin):
tes. Nemagni apud nos e̾e̾ debeamꝰ: paulus ãmonens ait. Nolite esse¬
pruoentes apuo uosmet ipsos. Plerũq enĩ dũ ex subiectoꝵ affluen¬
tia animꝰ inflat᷑ in fluxu suꝑbiȩ. ipso potentię fastigio lenocinant
cire. Bona nãq ÷ ordine suo potentia. Unde ꝑ eliu. or̃. Ds̃ potentes
hanc exercet qͥ & retin̾e illã nouerit. & ĩpugnare. Bene hanc exercet
qͥ scit ꝑilłã suꝑ culpas erigi. scit cũ illa cetis equalitate cõponi. Huma¬
na & enĩ mens plerũq extollit᷑. etiã cũ nulla potestate fulcit᷑. Quanto
magis in altũ se erigit. cũ se ei pͣotestas adiungit: Et tam̃ corrigendis
sũma cura uigilandũ ÷ ut sciat qͥsq & sum̾e exilla qd̾ adiuuat. &
expugnare qd̃ tẽptat. Et equalẽ se cũ illis ceti̾s c̾nere. & tam̃ sibi pec

Expanded text:
tes . Ne magni apud nos esse debeamus, Paulus admonens, ait: Nolite tes . Ne magni apud nos esse debeamus, Paulus admonens, ait: Nolite prudentes esse apud vosmetipsos . Plerumque ergo dum ex subjectorum affluentia animus inflatur, in luxum superbiae ipso potentiae fastigio lenocinante cire. Bona namque est ordine suo potentia, sed cauta regentis hanc exercet, qui et retinere illam noverit, et impugnare. Bene hanc exercet, qui scit per illam super culpas erigi, et scit cum illa caeteris aequalitate componi. Humana etenim mens plerumque extollitur, etiam cum nulla potestate fulcitur: quanto magis in altum se erigit, cum se ei etiam potestas adjungit? Et tamen corrigendis summa cura vigilandum est, ut sciat quisque et sumere ex illa quod adjuvat, et expugnaro q
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ singulare culmens appetens. & socialẽ uitã angłoꝵ despiciens ait
scendem suꝑ altituoinẽ nubiũ: similis ero altissimo. Miro gͦ iudicio
intꝰ foueã deiectionis inuenit. dũ foras se in culmine potestatis ex¬
tollit. Apostate qͥppe angło similis efficit᷑: dũ ħo hominib e̾e̾ simi
dedignat᷑. Sic saul ab humilitatis merito in tumorẽ suꝑbiȩ culmi¬
ne potestatis excreuit. Phumilitatẽ qͥppe p̃latꝰ : s ꝑ suꝑbiã reꝓ¬
batꝰ: oño astestante qͥ ait. Nonne cũ eẽs paruulꝰ in ocłis tuis: capi
te ꝯstitui in tribub israel: Paruulũ se ante potestatẽ uid̾at. s
fultꝰ tẽporali potentia. iã se paruulũ ñ uidebat. Miro aut̃ modo
cũ apud se paruulꝰ. apuo dnm̃ magnꝰ. Cũ uͦ apuo se magnꝰ. apud
om paruulus fuit. Magnos nos dñs apud nos ẽẽ ꝓhibuit. ꝑ ꝓpħas¬
dicens. Ue qͥsapientes estis in ocłis ur̃ĩs: & corã uob̾met ipsis pruden¬

Expanded text:
en appetens, et socialem angelorum vitam despiciens, ait: Ascendam super altitudinem nubium; similis ero altissimo . Miro ergo judicio intus foveam dejectionis invenit, dum foris se in culmine potestatis extollit. Apostatae quippe angelo similis efficitur, dum homo hominibus esse similis dedignatur. Sic Saul ab humilitatis merito in tumorem superbiae culmine potestatis excrevit. Per humilitatem quippe praelatus est per superbiam reprobatus, Domino attestante qui ait: Nonne cum esses parvulus in oculis tuis, caput te constitui in tribubus Israel ? Parvulum se ante potestatem viderat, sed, fultus temporali potentia, jam se parvulum non videcum apud se parvulus, apud Dominum magnus; cum vero apud se magnus, apud Dominum parvulus fuit. Magnos nos Dominus apud nos esse prohibet pdicens: Vae qui sapientes estis in oculis vestris, et coram vobismetipsis pruden
Abbreviated transcription (Latin):
purgat: iniqͦs dũ letisicat reꝓbos monstrat. Isti enuĩ sua laude pascunt᷑:
qͥ auctoris sui głam ñ qͣuert̃. Illi aut̃ qͥ auctoris głam quert̃. sua
laude cruciant᷑. ne ñ sit intꝰ qd̃ foras dr̃. Ne si : qd̃ etiã dr̃. ante ocłos¬
oĩ ipsis fauorib uacuet᷑. He humana laus robur m̃tis emolliat. eãq
in sui delectatiõe ꝓsternat. Et quȩ adium̃tũ debet ẽẽ augenoi oꝑis
ĩã retͥbutio sit laboris. Cũ enĩ sua p̃conia in dĩ laud̃e tendere sentiunt
ea & iã desid̾abilit̾ amplectunt᷑. Scriptũ nãq ÷ Uio eant oꝑa ur̃a bona¬
in se aliqͥo qd cognoscat᷑ ostendunt: qͥa ñ student in se lauode fieri. s
quert̃ eã ꝑ se medios ad auctorẽ glorie ꝑtransire. Arrogantes autẽ
humanis laudib mollia corda ꝓstituunt: qͥa suis amoribcorrũ pius̃¬

Expanded text:
purgat, iniquos dum laetificat reprobos monstrat. Isti enim sua laude pascuntur, quia auctoris sui gloriam non requirunt. Illi autem qui auctoris gloriam quaerunt, sua laude cruciantur, ne non sit intus quod foris dicitur, ne, si est etiam quod dicos ipsis favoribus vacuetur: ne humana laus robur mentis emolliat, eamque in sui delectatione prosternat; et quae adjumentum debet esse augendi operis, jam retributio sit laboris. Cum vero sua praeconia in Dei laudem tendere sentiunt, ea etiam desiderabiliter amplectuntur. Scriptum namque est: Videant opera in se aliquid quo Deus cognoscatur ostendunt, quia non student in se humanam laudem figere, sed quaerunt eam per se medios ad auctoris gloriam pertransire. Arrogantes autem humanis laudibus mollia corda prostituunt, quia suis amoribus corrumpu
Abbreviated transcription (Latin):
ne semꝑ reb asfluentib elatio sociat᷑: Qa & sepe humoris habunca¬
tia duritiã oat tumoris. Mirũ uͦ ÷ cũ in cordib sublimiũ regnat hi¬
militasmoꝵ. Unoe pensandũ : qͥa potentes qͥq cũ humilit̃ sapuus
culm̃ extranee & qsi longe posite uirtutis attingunt. Et̃ hac recte uir¬
tute dnm̃ quãtotiꝰ placant. qͥa illud ei sacrificiũ potentes effert̃. qd
impotentes uix inuenire possunt. Subtilia nãq ars uiuendi ÷ culm̃
tenere. & głam repͥmẽ: Esse qͥ dẽ ĩpotentia s potentẽ s e̾e̾ nescire. Ao

Expanded text:
ne semper rebus affluentibus elatio sociatur, quia et saepe humoris abundantia duritiam dat tumoris. Mirum vero est, cum in cordibus sublimium regnat humilitas morum. Unde pensandum est quia potentes quique, cum humiliter sapiunt, culmen extraneae quasi longe positae virtutis attingunt, et recte hac virtute Dominum quantocius placant, quia illud ei sacrificium potentes offerunt, quod potentes vix invenire possunt. Subtilissima namque ars vivendi est, culmen ten
Abbreviated transcription (Latin):
liẽ ꝯu̾satiõis appet̾e: s ne hanc asseqͥ ualedł mͦ irruentes cas mͦ
quȩ si eis in ꝯu̾satio̾e eueniant. subsist̾e̾ se ñ posse formidant.
sqͥb salomon ait.Iter pigroꝵ qͥsi sepis spinarũ. Nã cũ uiã dei
upetunt: eos uelut spinȩ obstanciũ sepiũ sic formidinũ suarũ
uspiciones pungunt. Qd̃ qͥa electos p̃pedire ñ solet. bene illic
scquittꝰ adiunxit. Hia aut̃ iustoꝵ absq offendiculo. Iusti qͥppe
qu̾satio̾e sua qd libet eis adu̾sitatis obuauerit ñ ĩpigunt: qͥa
eporalis aou̾sitatis obstacula et̾ne spei. & ttͣnȩ c̃tẽplacionis¬

Expanded text:
conversationis appetere; sed ne hanc assequi valeant, modo irruentes casus, modo quae si eis in conversatione eveniant, subsistere se non posse formidant. De quibus bene Salomon ait: Iter pigrorum, quasi sepes spinarum . Nam cum viam Dei appetunt, eos velut spinae obstantium sepium sic formidinum suarum oppositae suspiciones pungunt. Quod quia electos praepedire non solet, bene illic secutus adjungit: Via justorum absque offendiculo . Justi quippe in conversatione sua quodlibet eis adversitatis obviaverit, non impingunt, quia temporalis adversitatis obstacula aeternae spei et internae contempla
Abbreviated transcription (Latin):
cibos lautiores querit. Aliquand qͤlibet sumenda sunt:
parare accuratiꝰ expetit. Aliqͣndo aut̃ & qͣntitati ciboꝵ & cẽpori
ngruit: s ipsa qualitate sum̃di mensurã refectͥonis excedit. Non
uiquã uͦ & abiectiꝰ : qd̾ desid̾at. & tam̃ ipso estu ĩmensi desidi̾i setius
scat. Mortis qͥppe sententiã patris ore ionathan meruit: qͥa in
gustu mellis ꝯstitutũ edenoi tẽpꝰ antecessit. Et ex egs pto popd
educt in heremo occubuit: qͥa oespecto magͥna eibos carniũ
peciit qͥs lautiores putauit st pͥma filioꝵ beli eulpa suborta:
ficio carnes acciꝑe. s crudas quereret. quas accuradꝰ exhibert¬

Expanded text:
cibos lautiores quaerit. Aliquando quaelibet, quae sumenda sunt, praeparari accuratius expetit. Aliquando autem qualitatem ciborum, tempori congruit, sed in ipsa quantitate sumendi, mensuram refectionis excedinunquam vero et abjectius est quod desiderat, et tamen ipso aestu immensi desiderii deterius peccat. Mortis quippe sententiam patris ore Jonathas meruit, quia in gustu mellis constitutum edendi tempus antecessit . Et ex Aegypto populus eductus, in eremo occubuit, quia, despecto manna, cibos carnium petiit, quos lautiores putavit . Et prima filiorum Heli culpa suborta erificio carnes accipere, sed crudas quaereret, quas accuratius exhiber
Abbreviated transcription (Latin):
iurga  d ebuert̃. seouctꝰ ab his quȩ infra subdunt᷑. suꝑse animꝰ tollit.
Et dũ foras imso fauore circũdat᷑ intꝰ ueritate uacuat᷑. Atq oblitus
sui in uoces se spargit alienas: talẽq se credit. qualẽ foras audit ñ
qualẽ intꝰ discernere debuit. Subiectos despicit. eosq ȩquales sibi
nat᷑e ordine ñ agnoscit. Et qͦs sorte pocestatis excesserit. trandisse etiã
uitȩ meritis credit. Cunctis se estimat ampliꝰ saꝑe: qͥb seuidet amplꝰ
posse. In qͦdã qͥppe se ꝯstituit culmine apud semet ipsũ: ut qͥ eqͣ cetis
nat᷑e ꝯdicione constringit᷑: ex eqͦ respicẽ ceteros dedignet᷑. Sicq usq

Expanded text:
nfra suppetunt, super se animus extollitur; et dum foris immenso favore circumdatur, intus veritate vacuatur, atque oblitus sui in voces se spargit alienas, talemque se credit, qualem se foris audit, non qualem intus descernere debuit. Subjectos despicit, eosque aequales sibi naturae ordine non agnoscit; et quos sorte potestatis excesserit, transcendisse se etiam vitae meritis credit. Cunctis se aestimat amplius sapere, qubius se videt amplius posse. In quodam quippe se constituit culmine apud semetipsum, et qui aequa caeteris naturae conditione constringitur, ex aequo respicere caeteros dedignatur; sicque usq
Abbreviated transcription (Latin):
alũpniatores recte dic̾e̾ possumꝰ om̃s iniqͦs ñ solũ qͥ exciora bona
rapiunt: s etiã qͥ malis suis morib & uitȩ reꝓbȩ exẽplo int̾na
ira dissipare cũtendunt. Illi nãq ea ꝗͤ nob̃ extra sunt inuad̾e̾ ãbiunt:
isti nos p̃dare int̾iꝰ quert̃. Illi amore rerũ: isti ñ cessant odio seuire
uirtutũ. Illi inuident qd̃ habemꝰ: isti qd̾ uiuimꝰ. Illi st udint raꝑe
bonaȩt̾iora quȩ placent: isti satagunt intiora bona dissipare quia
displicent. Quanto gͥ moꝵ uita a rerũ distat substantia: canto gra¬
uior calũpniator ÷ qͥ male uiuendo uĩ nr̃is infert morib quã qͥ

Expanded text:
alamniatores recte dicere possumus omnes iniquos, non solum qui exteriora bona rapiunt, sed etiam qui malis suis moribus, et vitae reprobae exemplo interna nostra dissipare contendunt. Illi namque ea quae nobis extra sunt invadere ambiunt, isti vero nos praedari interius quaerunt. Illi amore rerum, isti non cessant odio saevire virtutum. Illi invident quod habemus, isti quod vivimus. Illi student rapere bona exteriora, quia placent; isti satagunt interiora bona dissipare, quia displicent. Quanto igitur morum vita a rerum distat substantia, tanto gravior calumniator est qui male videndo vim nostris infert moribus, quam qui
Abbreviated transcription (Latin):
mens et necessitatt blanoit᷑ ex uoluptate decipit. Scriptũ qpi
desidiis descruimꝰ. Nlonnũquã uͦ dũ desid̃iis ĩmod̾atiꝰ obuiare ns¬
m̃ necessitatis miserias augemꝰ. Sic enĩ necesse : ut areẽ qͥsq ql¬
nentie teneat: quatuꝰ ñ carnẽ s uicia carliis occidat. Nã plerus
Dũpluis iusto caro restringił etiã ab exercitatiõe honioꝑis enerus
ut ad oiationẽ qͦq uł p̃dicationẽ ñ sufficiat.: oũ ĩcenciua aion¬

Expanded text:
mens ex necessitate blanditur, ex voluptate decipitur. Scriptum quderiis deservimus; nonnunquam vero, dum desideriis immoderatius obviare nitimur, necessitatis miserias augemus. Sic enim necesse est ut artem quisque continentiae teneat, quatenus non carnem, sed vitia carnis occidat. Nam plerumque dum plus justo caro restringitur, etiam ab exercitatione boni operis enervatur, ut ad orationem quoque vel praedicationem non sufficiat,
Abbreviated transcription (Latin):
grauit̃ solent. minuta discute̾ delicta: ut ab extremis extiorib ado¬
culta possint maiora ꝑuenire. Uerba asꝑe increpationis mouent: nt
spinas mortifere cogitationis eradicent. Et cũ hec agunt caritatis
amore seuiunt. ñ ĩflatioe elatioĩs intumescunt. Mori enĩ ꝓ ipsis parat
st̃: qͦs qͥsi usq ao mortẽ seuientes affligunt. Seruant in cogitatiõe
qd̃ oiligunt. sumunt in specie qd ꝑsequunt᷑. Dona p̃dicantes insinu¬
cõmissos sibi ita ñnũqͣm in correptio̾e feruent. acsi de tranqͥllitad
nichil habeant: s ita in dilectiõe tranqͥlli st̃. ac si nullus cos feruo
accenoat. Ualoe enĩ metuunt. ne si a prauoꝵ correptiõe cessauerĩi
ipsi ꝓ eoꝵ dãpnatioe puniant᷑. Et cũ aot̾iba se inuectionis illãmas¬

Expanded text:
graviter minuta discutere, ut ab extremis exterioribus ad occulta possint majora pervenire. Verba asperae increpationis movent, ut spinas mortiferae cogitationis eradicent; et haec cum agunt, charitatis amore saeviunt, non inflatione elationis intumescunt. Mori enim pro ipsis parati sunt, quos quasi usque ad mortem saevientes affligunt. Servant in cogitatione quod diligunt, sumunt in specie quod persequuntur. Bona praedicantes insinucommissos sibi ita nonnunquam in correptione fervent, ac si de tranquillitate nihil habeant; sed ita in dilectione tranquilli saccendat. Valde enim metuunt, ne si a pravorum correptione cessaverint, ipsi pro eorum damnatione puniantur. Et cum ad verba se invectionis infla
Abbreviated transcription (Latin):
lent. ex torquere ñmłiquã etiã essrenatis uirib stuoent. apte sub
suonos exẽplo cõpellit.: ad hoc in nob uoce calũpnuatoris utit᷑ Qsqͥs
uͥ peccatũ suadens. etiã t̾rere nos appetit: sã contra nos brachio tiran¬
quanto cernunt qd̾ contra p̃cepta c̃oitoris excrescunt. Et̾nitatis qͥpe
p̾mia p̃stolantes uires ex adu̾sitatib sumunt: qͥa crescente pugna glo¬
riosiorẽ sibi ñ ãbigunt mane uictoriã. Sic itaq desioeria electoꝵ dũ¬

Expanded text:
lent extorquere nonnunquam etiam effrenatis viribus student, apte subjsuo nos exemplo compellit, adhuc in nobis voce calumniatoris utitur; quisquis vero peccatum suadens etiam terrere nos appetit, jam contra nos brachio tyranquanto cernunt quod contra praecepta conditoris excrescunt. Aeternitatis quippe praemia praestolantes vires ex adversitatibus sumunt, quia crescente pugna gloriosiorem sibi non ambigunt manere victoriam. Sic itaque electoru
Abbreviated transcription (Latin):
uant. Ibi qͥc qͥd ꝑ irã districti iudicis decerni possit intuent᷑: ibi tot
paciunt᷑ supplicia. quot pati timent. Nec de : in hoc iudicio m̃te con¬
cepto. omẽ ministeriũ qd̾ punire reos suos pleniꝰ debeat. Nã consci-¬
intia accusat: ratio iudicat. Timor ligat: dolor excruciet. Qd̃ iudiciũ
cocereiꝰ punit. qͦ interiꝰ seuit: qͥa uidelicet ab exteriorib ñ accedit.
& ipse qͥ ÷ ꝑ semet ipsũ inseqͥt᷑ ã illũ qͥ suit: atq ab ipso homine ao¬
ssus semet ipsum sit quedã rixa in animo parturiens pacẽ. Quã¬
idoidis rirã dñs reqͥrebat: cũ ꝑ propħam diceret Aitenoi & auscultaui
nemo qd̃ bonũ : loqͥt᷑. Nullus : qͥ agat penitentiã suꝑ peccato suodicat
qͥd feci: Ista cordis humani rixa placatꝰ: cũ ꝓpħȩ suo de achab rege
semet ipsũ rep̾henoente loqueret᷑ dicens. Uidisti achab humiliatũcor

Expanded text:
vant; ibi quidquid per iram districti judicis decerni possit intuentur; ibi tot vant; ibi quidquid per iram districti judicis decerni possit intuentur; ibi tot patiuntur supplicia, quot pati timent. Nec deest in hoc judicio mente concepto omne ministerium, quod punire reos suos plenius debeat: nam conscientia accusat, ratio judicat, timor allegat, dolor excruciat. Quod judicium eo certius punit, quo interius saevit, quia videlicet ab exterioribus non accedit. et ipse qui est, per semetipsum insequitur illum qui fuit, atque ab ipso homine adversus semetipsum fit quaedam rixa in animo, parturiens pacem cu Attendi et auscultavi, nemo quod bonum est loquitur, nullus est qui agat poenitentiam super peccato suo, dicens: Quid feci ? Ista cordis humani rixa placatus est, cum prophetae suo de Achab rege semetipsum reprehendente loqueretur, dicens: Vidisti Achab humiliatum coram
Abbreviated transcription (Latin):
decti qͥdẽ cotidie face̾ omnino ñ cessant. Vnde bene salomon ait. Co¬
gitationes iustoꝵ udicia. Accedunt aut ad secretariũ uidicis: & in¬
ira sinũ cordis consid̾ant. quã districte quandoq feriat. qͥ dui paci-¬
ent̃ expectat. Metiunt in his quȩ se egisse meminert̃: puniunt
& his ꝗͣ in semet ipsis intellige fortasse ñ possunt. Uident enĩ uidi diui¬
nitꝰ: qd̃ ipsi in se ꝑ humanitatẽ ñ uident. Conspicunt districtũ udicẽ :
qͥ qͦ taroiꝰ uenit. eo seueriꝰ ꝑcutit. Sc̃oꝵ etiã patrũ resid̾e conuentũ cũ
io parit᷑ contẽplant᷑. eoꝵq uł exẽpla uł oicta se contẽpsisse rep̾henount.
atq in hoc secreto interioris iudicii ipsa m̃tis exequutiõe constricti
penitendo feriunt. qd suꝑbiendo cõmisert̃. Ibi nãq adu̾sũ se qͥcquid
scipugnat enumeratͥ: ibi ante ocłos suos omẽ qd̾ defleant coacer¬

Expanded text:
electi quidem quotidie facere omnino non cessant. Unde bene Salomon ait: « Coelecti quidem quotidie facere omnino non cessant. Unde bene Salomon ait: « Cogitationes justorum judicia . » Accedunt enim ad secretarium judicis intra sinum cordis; considerant quam districte quandoque feriat, qui diu patienter exspectat; metuunt in his quae se egisse meminerunt; puniunt de his quae in semetipsis intelligere fortasse non possunt. Vident enim videri divinitus, quod ipsi in sercutit. Sanctorum etiam Patrum residere conventum cum eo pariter contemplantur, eorumque vel exempla, vel dicta se contempsisse reprehendunt, atque in hoc secreto interioris judicii ipsa mentis suae exsecutione constricti, poenitendo feriunt, quod superbiendo commiserunt. Ibi namque adversum se quidquid se impugnat, enumerant; ibi ante oculos suos, omne quod defleant, coacer
Abbreviated transcription (Latin):
in suꝑbia. Sepe etiã qͥa¬
sibi potestatẽ pastora tur repente ñ suscipit
timat displic̾e qd̃ facit
taq nunc & ad quã libet blasphemiã p̃sum̃do ꝓruma
uoluptatũ suarũ neqͥcias impleat : aliena rapiat: innocentũ opp̃s¬
siõe satiet᷑. & qͥa necdũ ꝑcutit᷑. uias suas a dño aut ñ uidi estune
aut qd̃ peiꝰ ÷ approbari. Ueniet ꝓfecto. ueniet ȩt̾na & repentina ꝑͥ¬
sio: & tunc cognoscet cuncta a dõ conspici quando inpuisõ exul
uidit ꝓ cunctoꝵ retributioe dãpnari. Tunc inpena sua oculos app̾erit:
quos du clausos tenuit in culpa. Tunc considerasse omĩa uerũ iudicẽ
sentit: quando maloꝵ suoꝵ meritũ. ia euad̾e sentiendo ñ possit. Iniquus
qͦ qͥdiu expectatꝰ ÷ locirco ÷ repente sublatꝰ: quia ocłi dñi suꝑuias ho¬
minũ & om̃s gressus eoꝵ considerat. De iit̾no m̃tis udicio. clui.
tra se sollicita inqͥsitiõe discut̾e: debet caute pensare uł quȩ ab

Expanded text:
epe etiam, quia poenam quam meretur repente non suscipit, timat displicere quod facit. taque nunc, et ad quaslibet blasphemias praesumendo prorumpat; voluptatum suarum nequitias impleat, aliena rapiat, innocentium oppressione 790 satietur, et quia necdum percutitur, vias suas a Domino aut non videri aestimet, aut quod peius est, approbari. Veniet profecto, veniet æterna & repentina percussio, & tunc cognoscet cuncta a Deo prospici, quando se improuiso exitu viderit pro cūctorū retributione dānari. Tunc in pœna sua oculos aperit quos diu tenuit clausos in culpa. Tunc consentiet, quando malorum suorum meritum jam evadere sentiendo non possit. Iniquus ergo qui diu exspectatus est, idcirco est repente sublatus, quia oculi Domini super vias hominum, et omnes gressus eorum considerat. Ac si diceret: Quia tra se sollicita inquisitione discutere, debet caute pensare, vel quae ab
Abbreviated transcription (Latin):
puluerẽ: sit inferiꝰ color. hiacintini̾s aptꝰ ad colorẽ. Ornent ȩccłams
qͥ solis reb spiritalib uacant: tegant eccłam qͦs & labor rerũ corps
ret. His qͥ intra scam̃ ȩccłam spiritatilit fulget. Si enĩ tu secure uuꝰ¬
ut coccꝰ rutilas. ciliciũ qͦ ꝓtegeris cur accusas: De sollicitudine

Expanded text:
pulverem, sit interius color hyacinthinus, aptus ad decorem. Ornent Ecclesiam pulverem, sit interius color hyacinthinus, aptus ad decorem. Ornent Ecclesiam qui solis rebus spiritaret is qui intra sanctam Ecclesiam spiritualiter fulget. Si enim tu secure interius coccus rutilas, cilicium quo protegeris cur accusas? Dum e
Abbreviated transcription (Latin):
dispensatione pietatis. ut tenerȩ spiritaliũ m̃tes at̾rena cura dis¬
iuncte sint. onꝰ regiminis duris ac laboriosis cordib iniungit. ut
tanto illi ab hoc mundo securiꝰ lateant. qͣnto hi in t̾renis sollicitudi¬
dirigit: a quo subtiles filios suspendit. Et inde filii sine ueratiõe
desuꝑ pelles ⁊ cilicia ymbres. uentos. & puluerẽ portant. Agͥ ma¬
nis litutib in scẽ eccłȩ sinu ꝓficiunt. p̃positoꝵ suoꝵ uitã despict¬
ñ debent. cũ uacare eos reb exteriorib uident: qͥa hoc qd̃ ipsi secu¬
ri intima penetrant ex illoꝵ adium̃to ẽ. qͥ contra ꝓcellas huiꝰ scłi
ext̾ius loborant. Qua enĩ candoris sui grã reniteret᷑. si byssũ pluus
tangeret: Aut qͥd fulgoris atq claritatis coccꝰ uł lacintꝰ ostenderet
sihec susceptꝰ puluis fede̾ret : Sit gͦ de suꝑ te ctura cilicii fortis ao

Expanded text:
dispensatione pietatis, ut tenerae spiritalium mentes a terrena cura disdispensatione pietatis, ut tenerae spiritalium mentes a terrena cura disjunctae sint, onus regiminis duris ac laboriosis cordibus injungit, ut tanto illae ab hoc mundo securius lateant, quanto haec in terrenis sollicitudidirigit, a quo subtiles filios suspendit; et inde filii sine vexatione desuper pelles et cilicia imbres, ventos et pulverem portant. Qui igitur magnis virtutibus in snon debent, cum vacare eos rebus exterioribus vident: quia hoc quod ipsi securi intima penetrant, ex illorum adjumento est, qui contra procellas hujus saeculi exterius laborant. Quam enim candoris sui gratiam retineret, si byssum pluvia tangeret? Aut quid fulgoris atque claritatis coccus vel hyacinthus ostenderet, si haec susceptus pulvis foedaret? Sit ergo desuper textura cilicii fortis ad
Abbreviated transcription (Latin):
boni filii au̾si ueniendo texert̃. Au̾sari qͥppe dicimꝰ qd̃ reꝑbamꝰ. Quio
ĩ gͦ qd̃ fi lii uerecundiã patͥs suꝑiecto dorsis pallio au̾si uementes
oꝑiunt᷑ nͥ qd bonis subditis sic p̃positoꝵ suoꝵ mala displicent. ut
tam̃ hec ab aliis occultent: Oꝑim̃tũ au̾si defert̃: qͥa uidicantes factũ
euenerantes magisteriũ nolunt uid̾e qd̃ tegunt. Sunt uͦ ñnulli qͥ si
age & t̾rena considerant: mox ordinẽ suꝑnȩ dispositionis accusant. qd̃
nequaqͣm bene ao regendũ p̃lati sc̃ ꝑ qͦs conu̾sationis ĩsimȩ exẽpla
negligunt: culpȩ suȩ exigentib meritis. usq ad rep̃hensionẽ condito¬
t̃is excedunt. Cuiꝰ ꝓfecto dispensatio inde ab humilib rectior agnoscit᷑.
unde ab elatis ñ recta uidicat᷑. Quia enĩ pocestas regiminis minis¬
trari ñ potest. sine studio uitȩ tẽporalis. aliquando omp̃s os mira

Expanded text:
boni filii aversi veniendo texerunt . Aversari quippe dicimur quod reprobamus. Quid boni filii aversi veniendo texerunt . Aversari quippe dicimur quod reprobamus. Quid est ergo quod filii verecunda patris superjecto dorsis pallio aversi venientes operiunt, nisi quod bonis subditis sic praepositorum suorum mala displicent, ut tamen haec ab aliis occultent? Operimentum aversi deferunt, quia judicantes factum, et venerantes magisterium, nolunt videre quod tegunt. Rec. XVI. 38. agere et terrena considerant, mox ordinem supernae dispositionis accusant, quod nequaquam bene ad regendum praelati sint, per quos conversationis infimae exempla negligunt, culpae suae exigentibus meritis, usque ad reprehensionem conditoris excedunt: cujus profecto dispensatio inde ab humilibus rectior agnoscitur, unde ab elatis non recta judicatur. Quia enim potestas regiminis ministrari non potest sine stud
Abbreviated transcription (Latin):
in p̃latos. & sepe a p̃latis in subditos cõmittunt᷑: qͥa & õs suboitos
hi qͥ p̃sunt minꝰ qͣm ipsi st̃ sapientes arbitrant᷑: rursũq qͥ subia¬
ti st̃ rectoꝵ suoꝵ actiones uidicant: & si ipsos regiminis curã a¬
contigerit. se potusse age meliꝰ putant. Unde plersiq fit ut a
rectoies minꝰ prudent̃ ea gͣ agenoa st̃ uideant.: qͥa eoꝵ ocłos ipsa
nebula elationis obscurant. Et ñnũqͥm his qͥ subiectꝰ ÷. hoc tũ p̃latꝰ
fuerit faciat. qd̃ dudũ fieri subiecctꝰ arguebat: a ꝓ eo qd̾ illa ꝗͦ uidi¬
aut quẽ ĩmitari despicis uenerari contẽpnas. Subtił & eni uia tenenda
ĩ rectitudinis & humilitatis: ut sic rep̃hensibilia magistroꝵ facta
oisplicent: quatinꝰ subditoꝵ mens a seruanda magisterii reuerentia
ñ recedat. Qd bene noe debriato expͥmit᷑: cuiꝰ nudata uerecundiora.

Expanded text:
in praelatos, saepe a praelatis in subditos committuntur; quia et omnes subditos, in praelatos, saepe a praelatis in subditos committuntur; quia et omnes subditos, hi, qui praesunt minus quam ipsi sunt, sapientes arbitrantur; et rursum qui subjecti sunt, rectorum suorum actiones dijudicant, et si ipsos regimen tenere contingeret, se potuisse agere melius putant. Unde plerumque fit ut et rectores minus prudenter ea, quae agenda sunt, videant; quia eorum oculos ipsa nebula elationis obseurat, et nonnunquam is, qui subjectus est, hoc, cum praelatus fuerit, faciat, quod dudum fieri subjecaut quem imitari despicis, venerari contemnas. Subtilis etenim via tenenda est rectitudinis et humilitatis, ut sic reprehensibilia magistrorum facta displiceant, quatenus subditorum mens a servanda magisterii reverentia non recedat. Quod bene in Noe debriato exprimitur, cujus nudata verecundiora
Abbreviated transcription (Latin):
bene iiuendi exẽpla monstrauit᷑. S ꝑ hec ĩsima transit᷑ ad sũma ser
hȩc dedecora quȩ p̃cedunt: et̃na nob̃ & głosa pollicent᷑. Uias itaq õ in¬
tellig̾e ÷. & humilit̃ tolerare transitoria: & ꝑseuant̾ expectare mansura
ut exẽplo oñico ȩt̃na querat᷑ gła. obꝓbriis cẽporalib cõparata: Itẽ de¬
merita conectunt᷑ & plebiũ: ut sepe exculpa poͥstoꝵ det̾ior fiat
uita plebiũ: & sepe ex merito plebiũ mutet᷑ uita pastoꝵ. S da re¬
tores habent uidicẽ suũ magna cautela subditoͭ ͭ. cuom ÷ ñ temere
nũmularioꝵ fudit. & cathedras uendentiũ colũbas eu̾tit. Ninirũ sigi¬
ficans. qͥa ꝑ magistros qͥdẽ uitã udicat plebiũ s ꝑsemet ipsũ facta &¬
qͥsq despiciat: quẽ fortasse contigit. ut in aliqua actioe rep̃henda
ontra hunc tumorẽ suꝑbie suboitoꝵ mens ad custodiã humilitatis
edomat᷑. si infirmitas ꝓpria incessant̃ attendit᷑. Nã uires nras ueraciter

Expanded text:
e intuentium oculis ostendit? Sed per haec infima transitur ad summa, per haec dedecora quae praecedunt aeterna nobis et gloriosa pollicentur. Viderunt ergo telligere est, et humiliter tolerare transitoria, et perseveranter exspectare mansura, ut exemplo Dominico aeterna quaeratur gloria opprobriis temporalibus comparata. Sequmerita connectantur, ut sepe ex culpa rectorum deterior fiat vita plebium, et sepe ex merito plebium mutetur vita rectorum. Sed quia rectores habent iudicem Deum, magna cautela subditorum est non temere  fudit, et cathedras vendentium columbas evertit : nimirum significans quia per magistros quidem vitam judicat plebium, sed per semetipsum facta exquisque despiciat: quem fortasse contigit, ut in aliqua actione reprehendat. Contra hunc tumorem superbiae subditorum mens a custodia humilitatis edomatur, si infirmitas propria incessanter attenditur. Nam vires nostras veraciter
Abbreviated transcription (Latin):
iniustis iustisinunt᷑ affligi scilicet ut dũ futura auornt bona quȩ¬
cupiu̾nt: pacient᷑ etiã mala p̃sentia quȩ ꝑhorrescant: atq ad facili¬

Expanded text:
injustis injustis cupiunt, patiantur etiam mala praesentia atque perhorrescant, atque ad facili
Abbreviated transcription (Latin):
bona ȩt̾na desꝑant. S ista reꝓboꝵ neqͥtia iͥture more electoꝵ uitã qͥsi grana
a paleis seꝑans. p̃mit & purgat. Malienĩ bonos magis ab huꝰ mundi de¬
sidiis expediunt dũ asslgunt: qͥa dũ multa eis hiciuolenta ĩgert᷑: festinare
ilos ad suꝑna cõpellunt. Qd̃ bene israhelico popło moyse uacante &
pharaone rege seuiente signatũ : Tunc nãq moyses ad uocandũ missus :¬
cũ iã pharao ouris oꝑib ad oppͥm̃dũ fuerat ercitatꝰ ut israhelitarũ m̃tes egẏpto
deformit᷑ inherentes aliꝰ dũuocaret qͥsi traheret. aliꝰ qͣsi impelleret dum
seuiret. & plebs in seruicio tͣpit̃ sixa uł ꝓuocata bonis. uł mał ĩpulsa
p̃ssuris salum seuientib ĩpellam᷑ : atq hec egẏptꝰ uidelicet uita p̾sens
que nos opp̃ssit blandiens. adiuuet p̃mens. c quȩ dũ fouit. seruitutis
iugo contriuit. lib̾tatis uiã dũ cruciat. ostentit. Hec itaq causa ÷ qd̾ ab

Expanded text:
one dilatantur. Reproborum nequitia triturae more electorum vitam, quasi grana a paleis separans premit et purgat. Mali enim bonos magis ab hujus mundi desideriis expediunt, dum affligunt; quia dum multa eis hic violenta ingerunt, festinare illos ad superna compellunt. Bene Israelitico populo Moyse vocante, et Pharaone rege saeviente signatum est . Tunc namque Moyses ad vocandum cum jam Pharao duris operibus ad opprimendum fuerat excitatus; ut Israelitarum mentes Aegypto deformiter inhaerentes, alius dum vocaret quasi traheret, alius quasi impelleret dum saeviret: et plebs in servitio turpiter fixa, vel provocata bonis, vel malis impulsa pressuris saltem saevientibus impellamur: atque haec Aegyptus, videlicet vita praesens, quae nos oppressit blandiens, adjuvet premens; et quae dum fovet, servitutis jugo conterit, libertatis viam dum cruciat, ostentat. Nec sine causa est quod ab
Abbreviated transcription (Latin):
Qd̃ meliꝰ ostendimꝰ: si resipsas ad mediũ deducamꝰ: Effrenate
enĩ uentris ingluuies: inferuore luxuriȩ plenituoinẽ carnis insti¬
gat. ꝑpetrata aut̃ luxuria. sepe aut ꝑiuirio aut homicidio tegitur
ne humanarũ legũ ultione puniat᷑. Ponamꝰ gͦ ante ocłos qd̾ qã
uoracitatis sibi frena laxauit. qd̾ uoracitate suꝑatꝰ. adultii facis
admisit: dep̃hensus aut in alult̾o. latent̃ uirũ adulte. ne ad uis¬
oiciũ traheret᷑ occidit. Noc itaq adulteriũ int̾ uoracitatẽ & homi

Expanded text:
Quod melius ostendemus si res ipsas ad medium deducamus. Effrenata enim ventris ingluvies in fervorem luxuriae plenitudinem carnis instigat. Perpetrata autem luxuria saepe aut perjurio, aut homicidio tegitur, ne humanarum legum ultione puniatur. Ponamus ergo ante oculos quod quidam voracitatis sibi frena laxavit, qua voracitate superatus adulterii facinus admisit; deprehensus autem in adulterio, latenter virum adulterae, ne ad judicium traheretur, occidit. Hoc itaque adulte
Abbreviated transcription (Latin):
e uera simplicitate .ii. Q uid sit dm̃ tanere uł a mal
ccedere. iii. Quid sit spũalit̾ possid̾e ouos ł boues cameloᷤ ł
nas. multũꝙ familiã. iiii. Eualit̾ possimꝰ magni eͥcͥ ĩt ẽs ouiere
Ude ñ iudicandis temere occultis cordis alicui
S e consulto etc̃nȩ uite qͥ electi appetunt. ⁊ repbi contẽpnunt.¬

Expanded text:
De vera simplicitate II. Quid sit deum timere vel a malo De vera simplicitate II. Quid sit deum timere vel a malo recedere III. Quid sit spiritaliter possidere oves vel boves camelos vel asinas multamque familiam IIII. Qualiter possimus magni esse De non iudicandis temere occultis cordis alieni VI. De consulto æternæ vitæ quod electi appetunt et reprobi contempnunt
Abbreviated transcription (Latin):
medicamina dec̾ꝑe studem: qͣtinꝰ peritũ quẽq ac diuine uolunt¬
tis emulũ. tam decorositas florũ illiceat. quã ⁊ remediũ salutan
acl amorẽ sui impellat. suie accencdat. Si quis aut̃ ueneno ĩuidi
ĩp̃cordiis serpente fuerit maculatꝰ. ac dente maliuolo maluer
de rogare ac deridere. quã congratulari. siue em̃dare hoc ni
qͣlecumq opuscłm: cauendum est ei ne simul cñ antiquo
hoste. illa qabsit sententia uulneret᷑. Inuidia diaboli mor
introuut in orbem terrarũ: unitant᷑ autẽ illũ qui stnt en
parte eius. En offero int̾ magna & p̾ciosa diuitũ munera
hoc paruitatis meȩ munuscłm: & hoc supplex imploro. il
si neques grãm obtinere cũ potẽtbꝰ. merear saltĩ partẽ habe
cũ muliere illa pauꝑcula: que quondam ꝓnito animo. iu
garophilatio duo legit᷑ intulisse minita. Ex pł .łlogus¬
Incipiunt capitła libri primi.

Expanded text:
medicamina, decerpere studerem, quatenus peritum quemque ac divinae voluntmedicamina, decerpere studerem, quatenus peritum quemque ac divinae voluntatis aemulum tam decorositas florum illiceat, quam et remedium salutare ad amorem suum pellat sive accendat. Si quis autem veneno invidiae in praecordiis serpente fuerit maculatus, ac dente malevolo maluerit derogare ac deridere quam congratulari sive emendare hoc nostrum qualecunque opusculum, cavendum est ei ne simul cum antiquo hoste, illa, quod absit, sententia vulneretur. Invidia diaboli mors introivit in orbem terrarum. Imitantur autem illum qui sunt ex parte ejus. En offerro inter magna et pretiosa divitum munera hoc parvitatis meae munusculum, et hoc supplex exoro, ut si nequeo gratiam obtinere cum potentibus, merear saltem partem habere cum muliere illa paupercula, quae quondam prompto animo in gazophylacio duo legitur intulisse minuta.INCIPIUNT CAPITULA LIBRI HUIUS I.
Abbreviated transcription (Latin):
Interea hoc opuscłm obrespuandi grãm lectoris: in quatuor decreui
aistinguere libris. Et quia ibidẽ humami generis uita multim¬
cda uarietate depingitur: eus libuit uocabulũ appellare speciti
Mmores deniq sententias. qͣrũ ubertate in sensu & soͥ oritate. s
in u̾bis usq qͣq delec tatus sum. que aut duas uł tres aut pais
amplius ꝓtendantur. in lineas: nec tam̃ adeo ꝓlixe sunt ut ca¬
pitula indigeant᷑: seorsũ inalio codice collegi. Harũ tantũ capti
discernendi causa. rubeo placuit ĩchoari colore. Ecce ꝑ pͣta cutis¬
ri amenissima ac floꝵ aiu̾sitate u̾nantia. omĩq iocunditate ple¬
nissima: quib tantasũ auidiate illectꝰ. cum sint cuncta flagran¬
tia. cuncta redolentia. ut penitꝰ omĩa cõpulerĩ. S qͥa uniu̾sa cõcu¬
pita. exili p̃ditus industria mecũ ferre ñ ualui: sedit animo utł
tes quos pulcriores inspexi habere colores. ac ꝑplurima p̃uidi habti

Expanded text:
Interim hoc opusculum ob respirandi gratiam lectoris, in quatuor decrevi distinguere libris; et quia ibidem humani generis vita multimoda varietate distinguitur, ejus libuit vocabulum appellare Speculum. Minores denique sententias, quarum ubertate in sensu et sonoritate seu in verbis usquequaque delectatus sum, quae aut duas aut tres, aut paulo amplius protenduntur in lineas, nec tamen adeo prolixae sunt, ut capitulis indigeant, seorsum in alio codice collegi. Harum tantum capita discernendi causa rubro placuit inchoari colore. Ecce per prata cucurri amoenissima, ac florum diversitate vernantia, omnique jucunditate plenissima; quibus tanta sum aviditate illectus, cum sint cuncta fragrantia, cuncta redolentia, ut penitus omnia concupiverim. Sed quia universa concupita exili praeditus industria mecum ferre non valui, sedit animo ut flores quos pulchriores inspexi habere colores, et perplurima praevidi habere
Abbreviated transcription (Latin):
cotice sub uno aggregata colligerem: atq sungłas sintentias.
taui ꝑagere: s reuera eo magis studio. ut tam ego quĩ &
mei si foite sunt similes quos ñ multũ uacat legere: aui ꝙ
siuacat. cusiclia nsunt multa legendo ꝑcurrere: aut sistu¬
iũ adsit. forsan copia ut pserisq in locis assolto qssr lbroꝵ:
ꝑcutr E quenit. ꝙ si stidui ꝓlixitatis pati omĩm qo n i¬

Expanded text:
codice sub uno aggregata colligerem, atque singulas sententias ccodice sub uno aggregata colligerem, atque singulas sententias ctavi peragere, sed revera eo magis studio, ut tam ego quam et mei, si forte sunt similes, quos non multum vacat legere, aut etiam si vacat, desidia non sinit multa legendo percurrere, aut si studium adsit, forsitan copia, ut plerisque in locis assolet, deest libropercurrere queant, et fastidium prolixitatis pati omni modo n
Abbreviated transcription (Latin):
Nectissimo in xp̃o ac uenrabili patri hairiuann
prb̃ro adalbertus humillimꝰ leuitarũ sempit̃m in
in dño felicitatẽ. Mecũ sepuus retͣcto reu̾enat pnt̃.
creberrima cirea me benignitatis caritatisq urẽ impensa bñ¬
ficia: necnon etiam suaum. atq satis ad motũ michi delectabil a
ex ortationũ urarũ colloquia: int̾ cetera tam̃ patiruitatis ur̃i so¬
samina illa non minꝰ hesert̃ animo quȩ de beatusim gregnii
pape libris. frequent̃ mirantes siue congaudentes pariteri ci¬
m̃tes. uicaria relatione conculimꝰ. Int̾ eosclem nempe libro sino¬
ralia inbeato iob edita. dulcecline dictorũ allecti: subinde re.¬
uoluentes: quedam tuo uissu. teq p̃sente. prima ex parce tͥibi
excerpsi. Unde tam tuo ꝓuocatus studio. quã etiam fultus
consilio: qd pͥus sub archano pectoris in ei latebat. tali sum
lis pape gregorii. diligeutia qua possem transcurrert᷑: & queq
in eisciem libris. de quiblibet rebus migis necessaria repperissẽ.

Expanded text:
ectissimo in Christo ac venerabili Patri HARIMANO presbytero ADALBERTUS humillimus levitarum sempiternam in Domino felicitatem. Mecum saepius retracto, reverende Pater. creberrima circa me benignitatis charitatisque vestrae impensa beneficia, nec non etiam suavia atque satis admodum mihi delectabilia exhortationum vestrarum colloquia. Inter caetera tamen paternitatis vestrae solamina, illa non minus haeserunt animo quae de beatissimi Gregorii papae libris frequenter mirantes sive congaudentes pariterque timentes vicaria relatione contulimus. Inter eosdem nempe libros Moralia in beato Job edita, dulcedine dictorum allecti, subinde revolventes, quaedam tuo jussu teque praesente prima ex parte tibi excerpsi: unde tuo tam provocatus studio, quam etiam fultus consilio, quod prius sub arcano pectoris mei latebat, tali sum lis papae Gregorii diligentia qua possem transcurrerem, et quaeque in eisdem libris de quibuslibet rebus magis necessaria reperissem,
Abbreviated transcription (Latin):
siuuias cordis oculi s obicit: ut mensꝓsꝑa fugiat. ⁊ adachab
p̃paretur. Iu qͦd demulcet appetat: nichil qd̾ det̾rere crecitis
ꝑtimescat. Merorẽ gaudiũ deputet. p̃sentis inte gaudia ãs¬
a meroris penset. Abiectionis decrimenta ñ timeat: s ꝑ hȩc ma¬
entis głiȩ locũ querat. Has ⁊ enĩ uias sequentiũ monstrabat ocu
ueritas cũ dicebat. Qui michi ministrat me seqͣtur. De ui¬

Expanded text:
sui vias cordis oculis objicit, ut mens prospera fugiat, ad adversa praeparetur, nil, quod demulcet appetat, nil, quod deterrere creditur pertimescat, moerorem gaudium deputet, praesentis vitae gaudia damna moeroris penset, abjectionis detrimenta non timeat, sed per haec manentis gloriae locum quaerat. Has enim vias sequentium monstrabat oculis Veritas, cum dicebat: Qui mihi ministrat, me sequatur .
Abbreviated transcription (Latin):
omo qui infirmitatis pęna p̃mitur. ⁊cecitatis sue caligine
gͣuat᷑ : ad suꝑnȩ lucis udiciũ ꝓperat: ut suoꝵ ac tuum
get: quis respondebit ei ÷ Repente ds int̾rogat: cũ nos ad clisti¬
tionẽ sui examinis inopinatos uocat. S int̾roetioni illius ra¬
ponde homo ñ sufficit: quia si remota tunc pietate discutit᷑m
illo examine etiã iustoꝵ uita succunbit. Uel certe int̾rogat cum
cduris nos ꝑcussionib pulsat: ut cum mens nr̃a magna de sei
tͣnqͥllitate existimat. semet ipsam uera cit̾ qualis sit in ꝑtur¬

Expanded text:
omo qui infirmitatis poena premitur, et caecitatis suae caligine gravatur, ad supernae lucis judicium properat, ut suorum actuum get, quis respondebit ei? - Repente interrogat Deus, cum nos ad districtionem sui examinis inopinatos vocat. Sed interrogationi illius respondere homo non sufficit, quia si remota tunc pietate discutitur, in illo examine etiam justorum vita succumbit. Vel certe interrogat cum duris nos percussionibus pulsat, ut cum mens nostra magna de se in tranquillitate aestimat, semetipsam veraciter qualis sit in pertur