comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nom̃ agricolei est. cui scs uitailis seruus fuit
anteci. nẽ consors & collega martyrii. Recessit
seruus ut p̃uider& locũ. secutus ẽ dñs securus quod
fide seruuli iã inueniret paaritũ: Non aliena lau¬
damꝰ: Pcissio enĩ serui : dñi disciplina ẽ Hic insti¬
tuit: ille impleuit: Nichil illi decerpitur Qͦ mͦ
minui potest. qđ xp̃s donauit egregie: Q ille
qui homini seruiendo didicit auomodo xp̃o plcice¬
r&. hic tam̃ geminã laudẽ adquisiuit In illo ma¬
gisterii. inse martyrii: Certauerunt interse inui¬
cem beneficiis. post quã xquales ẽẽ meruerunt:
Hic illũ ad martyriũ p̃misit: ille istũ accersiuit: Nullũ
gͦ ad cõmendationẽ hominis conditio affert im¬
pedim̃tum. nec dignitas ꝓ scipiȩ meritũ. sed fides
Et unꝰ quisq qͦd fecerit bonũ : hoc recipiet adño.
Apud dñm bona seruitꝰ & bona lib̾tas. aequa
lance appendunt᷑ Qm̃ nullci maior dignitas qͥm

Expanded text:
nomen Agricola est, cui Vitalis servus fuit ante, nunc consors et collega martyrii. Praecessit servus, ut provideret locum; secutus est dominus, securus quod fide servuli 278 jam inveniret paratum. Non aliena laudamus; passio enim servi domini disciplina est. Hic instituit, ille implevit. Nihil illi decerpitur. Quomodo enim minui potest, quod Christus donavit? Egregie et ille quidem homini serviendo didicit quomodo Christo placeret: hic tamen geminam laudem acquisivit, in illo magisterii, in se martyrii. Certaverunt tamen inter se invicem beneficiis, postquam aequales esse meruerunt. Hic illum ad martyrium praemisit, ille istum accersivit. 3. Nullum ergo ad commendationem hominis conditio affert impedimentum: nec dignitas prosapiae meritum, sed fides et: Unusquisque quod fecerit bonum, hoc recipiet a Domino . Apud Dominum enim servitus et libertas aequa lance penduntur: cum nulla sit major dignitas, quam
Abbreviated transcription (Latin):
templũ scicritum est. quotidicinus p̃sul intendas.
loco. diuina tua suscipias miscđice: Fiat tͥ in honorẽ
scĩficationis: omne scicrifitiũ qđ in hoc templo fide
in tegra. pia sedulitate de fertur Et cũ ad illam
respicis hostia sedutarem. ꝑ quã peccaitũ mun¬
di huiꝰ abluitur . respicicis etiã adhas pię hostias
casticcitis n dniturno eas tuearis auxilio: ut ficnt

Expanded text:
templum sacratur; quotidianus praesul intendas, untur, divina tua suscipias misericordia. Fiat tibi in odorem sanctificationis omne sacrificium quod in hoc templo fide integra, pia sedulitate defertur. Et cum ad illam respicis hostiam salutarem, per quam peccatum mundi hujus aboletur; respicias etiam ad has piae hostias castitatis, et diuturno eas tuearis auxilio; ut fiant
Abbreviated transcription (Latin):
Illic martyrũ ex cubias requirebamꝰ. ttimquã
in t̾spinas roscĩ eligentes Circũ fundebam auidȩis cũ
cũ plccusu et lȩticia Dicebant iudȩi. Elores uisis̃
Tempus in cisionis adẽ: ici qui metit mercedẽ acci¬
Audientes iudei uocẽ plcudentis ȩ̨ctȩ. dicebant¬
int̾se: U̾ox turturis auditti ẽ in t̾ra nti. Unde E¬
apropħa dictum est: Dies diei eructat uerbum.
in oꝑib agnoscitis. Certe et ipsi demones c̃fitebunt᷑.¬

Expanded text:
equirebamus, tamquam inter spinas rosam legentes. 8. Circumfundebamur a Judaeis, cum cum plausu et laetitia. Dicebant Judaei: Flores visi sunt Tempus incisionis adest . Jam et qui metit, mercedem acciaudientes Judaei inter se: Vox turturis audita est in terra nostra . Unde bene lectum est: Dies diei eructat verbum, in operibus agnoscitis. Certe et ipsi daemones confitent
Abbreviated transcription (Latin):
corona. quã angłs tuus sc̃s michi ostendit Et
mitior habebatur moribus : ut ab ipsis etiã mimi¬
cis diligeret᷑. ideoq differebant eiꝰ passionem.
crucifixus est : ut aduerttimꝰ illas blandicicis eorũ.
non sedulittitis fuisse sed freuidis Per supplicia et tor

Expanded text:
coronam, quam angelus tuus sanctus mihi ostendit. Et mitior habebatur moribus, ut ab ipsis etiam inimicis diligeretur. Ideoque differebant ejus passionem. crucifixus est; ut advertamus illas blanditias eorum non sedulitatis fuisse, sed fraudis. Supplicio ser
Abbreviated transcription (Latin):
facta sunt: Condant alii aurũ atq. argentũ.
ac delatentib eruant uenis. legant p̃tiosci
moniliũ serta. Temporalis ille thesaurꝰ
est: nsȩ̃pe habentib ꝑniciosus. Nos elegimꝰ
martyris dauos. & multos quidẽ. ut plura
fuerint uulnena quã m̃bir Colligimꝰ sanguinẽ¬

Expanded text:
fitentur. Condant alii aurum atque argentum, ac de latentibus eruant venis; legant pretiosa monilium serta; temporalis ille thesaurus est, et saepe habentibus perniciosus: nos legimus martyris clavos, et multos quidem, ut plura fuerint vulnera quam membra. Cl
Abbreviated transcription (Latin):
tus. in secretũ xt̾ opiȩ se contulit. ibiq acęt̾is negotus
remotꝰ: totũ diuine cognitioni animũ intendit. ut giam
dĩ uido facie ad sticiẽ : Cui testificatꝰ scriptura: qͥa nem̃
surrex̃ ampliꝰ ꝓpha in isrł sic̃ mogses. qͥ scuit anĩmn feicie
ad faciem nõ in uisione neq insõno. s ore ados eũ dõ
sumo locutꝰ. neq in specie neq ꝑ enigmatai. sed clara
U ade. et ego aꝑiã os tuũ. & instruamte qͥd debeas loqͥ:
&enĩ siqđ dep̾pło dimittendo dicerae adõ acceꝑat. qͣnto magis
qđ decęlo loqueret᷑.  Deniq nõ in ꝑsudone huma¬
nȩ sapientie. nec inphylosophrȩ simulatoriis dispu¬
totionibus. sed in ostensione sp̃s oe uircutis. tt̃iꝗ testis di¬
uini oꝑis. ausus ẽ dicere: In principio fecit ds̃ cęlũ et
trt̃ Nõ ille ut athomoꝵ concursione mundꝰ coiroe.

Expanded text:
tus, in secretum Aethiopiae se contulit; ibidem a caeteris negotiis tus, in secretum Aethiopiae se contulit; ibidem a caeteris negotiis remotus, totum divinae cognitioni animum intendit, ut gloriam Dei 4 videret facie ad faciem. Cui testificatur Scriptura, quia nemo surrexit amplius propheta in Istrahel sicut Moyses, qui sciuit dominum faciem ad faciem, non in uisione neque in somnio, sed os ad os cum deo summo locutus, neque in specie neque per aenigmata, sed clara uade et ego aperiam os tuum et instruam te quid debeas loqui. etenim si quod de populo dimittendo diceret a deo acceperat, quanto magis quod de caelo loqueretur. denique non in persuasione humanae sapientiae nec in philosophiae simulatoriis disputationibus, sed in ostensione spiritus et uirtutis tamquam testis diuini operis ausus est dicere: in principio fecit deus caelum et terram. non ille, ut atomorum concursione mundus coire
Abbreviated transcription (Latin):
in cõp̃hensibilẽ celeritatẽ oꝑis exprimera cũ effectũ pͥus o¬
ꝑationis impletȩ. quã indiciũ coepte explicuis set Quis
hoc diccit aduertere debemꝰ Moyses utiq ille eruditꝰ in
om̃i sapientia ȩgẏptioꝵ. quẽ deflumine collectũ filia
pharcionis ut filiũ dilex̃. et subsidiis regalib. fultũ : om̃ib.
scłaris prudentiȩ disciplinis in formari atq instrui desi¬
dercũ Qui cũ deciqͣ nom̃ acceꝑit: nõ puttuit tam̃ dic̃dũ
qđ exciqͣ consitirent om̃ia. ut thales dix̃. et cũ eẽt in
aulci educatꝰ regia: maluit tam̃ ꝓamore iustitiae su¬
bire exiliũ uoluntariũ. quã intyrannidis fastigio. pec¬
cati ꝑfunctionẽ deliciis adqͥrere Deniq pͥusꝗ ad popłi
libandi munꝰ uocaret᷑. naturali aeqͥtatis studio ꝓuocatꝰ.
accipientẽ in iuriã depopłis suis ultꝰ mudiȩ sese dedit
uoluptatiq eripuit. atq om̃s regiȩ domꝰ declinãstumul¬

Expanded text:
omprehensibilem celeritatem operis exprimeret, cum effectum prius operationis impletae, quam indicium coeptae explicuisset. 6. Quis hoc dicat advertere debemus. Moyses utique ille eruditus in omni sapientia Aegyptiorum, quem de flumine collectum filia Pharao ut filium dilexit, et subsidiis regalibus fultum, omnibus saecularis prudentiae disciplinis informari atque instrui desideravit. Qui cum de aqua nomen acceperit, non putavit tamen dicendum, quod ex aqua constarent omnia, ut Thales dixit. Et cum esset in aula educatus regia, maluit tamen pro amore justitiae subire exsilium voluntarium, quam in tyrannidis fastigio peccati perfunctionem deliciis acquirere. Denique priusquam ad populi liberandi munus vocaretur, naturali aequitatis studio provocatus, accipientem injuriam de popularibus suis ultus, invidiae sese dedit, voluptatique eripuit, atque omnes regiae domus declinans tumul
Abbreviated transcription (Latin):
sũq mundũ semꝑ fuisse et fore. aristoteles usurpete dicere.
contro aut̃ plato ñ sem̃ꝑ fuisse. s semꝑ fore. p̃fumit astru¬
ere: Plurimi uͦ nec fuisse sc̃ꝑ. nec sẽꝑ fore. scriptis suis testificant᷑
nt̃ has dissensiones eoꝵ. q̃ potest ẽẽ ueri estimatio. cũ alii
mundũ ipsũ dm̃ eẽ dicant. qͦd ei mens diuinai ut putaiat̾
nec qͥ numerꝰ. nec qͥ locꝰ. aut uitti possit aut cura cõp̃¬
hendi. Si qͥdẽ mundi gslim ationẽ uolubilẽ. rotundã.
ardentẽ. qͥbusdã incitatũ motibus sine sensu. dm̃ conue

Expanded text:
sumque mundum semper fuisse et fore Aristoteles usurpat dicere: sumque mundum semper fuisse et fore Aristoteles usurpat dicere: contra autem Plato non semper fuisse et semper fore praesumit adstruere, plurimi uero non fuisse semper nec semper fore scriptis suis testificantur. inter has dissensiones eorum quae potest ueri esse aestimatio, cum alii mundum ipsum deum esse dicant, quod ei mens diuina ut putant inenec qui numerus nec qui locus aut uita possit aut cura conprehendi, siquidem mundi aestimatione uolubilem rutundum ardentem quibusdam incitatum motibus sine sensu deum conue
Abbreviated transcription (Latin):
S1omines. u Iabieui eorõ ⁊Riaerm¬
pͥcir. hoc ÷ id eam intendentẽ. fecisse mundũ demattĩai quẽ
uocant rlen. qͦ gignendi causcs reb. om̃ib. dedisse asseratiuo¬
ipsũ qͦq mundũ in corruptũ. nec creatũ aut fuctũ destima¬
rent : Alii qͦq ut aristoteles cũ sius disputandũ putauit.
duo principia ponerent. mat̾iã & speciem: & tertiũ cũ
his qͦs oꝑatoriũ dicit. cui suppeter& cõpetent̾ efficere. qđ
adoriendũ puttiss&: Ed gͥ tã incoueniens. quã ut ater¬
nicittẽ oꝑis. cũ dĩ omip̃is c̃ iungerent at̾nicate: ł ipsum
opꝰ dm̃ eẽ dicerent. ut cęlũ. & teͬrtm . & mare. diuinis
ꝓscqerent honoribus: Ex qͦ factũ ẽ. ut partes mundi
deos eẽ credent: quã uis deipso mundo nõ medioeris in¬
t̃ eos questio sit Nã prtagoras unũ mundũ assore. alii
innumerabiles dicunt ẽẽ mundos: ut scribit democritus.
cui plurimũ dephẏsicis. auctoritatis uetustas detulit. ip¬

Expanded text:
omines, ut aliqui eorum tria priplar, hoc est, ideam intendentem, fecisse mundum de materia, quam vocant hylen, quae gignendi causas rebus omnibus dedisse asseraturuoque 2 mundum incorruptum, nec creatum, aut factum existimarent: alii quoque, ut Aristoteles cum suis disputandum putavit, duo principia ponerent, materiam et speciem, et tertium cum iis, quod operatorium dicitur, cui suppeteret competenter efficere, quod adoriendum putasset. quid igitur tam inconueniens quam ut aeternitatem operis cum dei omnipotentis coniungerent aeternitate uel ipsum opus deum esse dicerent, ut caelum et terram et mare diuinis prosequerentur honoribus? ex quo factum est ut partes mundi deos esse crederent, quamuis de ipso mundo non mediocris inter eos quaestio sit. nam Pythagoras unum mundum adserit, alii innumerabiles dicunt esse mundos, ut scribit Democritus, cui plurimum de physicis auctoritatis uetustas detulit, ip
Abbreviated transcription (Latin):
aulci uerborũ: prõptucriũ uoluntatis: Ab solui¬
mꝰ uelud qucidã humcini corporis regici. in queꝰ
sit licet quedã quantitas portionis. forma tam̃
uniuersitaitis est: Sequit᷑ guctur ꝑ qđ toto corpori
uitcile commertiũ. et sp̃s huius com meatꝰ in fun¬
ditur: Succedunt brachici. et ualidi lacertoꝵ
thori. ucilidȩ ad oꝑandũ manꝰ. et ꝓcerioribus
digitis ͭ abiłes adtenendũ. hinc ap̾tior usus oꝑ¬
andi. hinc scribendi elegantiai. Ut ille calcimus scribȩ
uelocit̃ scribentis : qͦ diuine uoci ex pͥmunt᷑ oracula
Manus ẽ quȩ cybũ ori ministraiti. Mcimis ẽ. quȩ p̃cla¬
ris enitet factis. quȩ c̃ciliatria diuinae gr̃ȩ: sacris
infert᷑ altaribus. ꝑ quã offerimꝰ isumimus scicra¬
m̃to cęlestiai Manus. ẽ. quȩ oꝑcit᷑ p̾arit̾ atq dispensat¬

Expanded text:
aula verborum, promptuarium voluntatis? Absolviaula verborum, promptuarium voluntatis? Absolvimus velut quamdam humani corporis regiam, in qua sit licet quaedam quantitas portionis, forma tamen universitatis est. Sequitur guttur per quod totius corporis vitale commercium, et spiritus hujus commeatus infunditur. Succedunt brachia, et validi lacertorum tori, validae ad operandum manus, et procerioribus digitis habiles ad tenendum. Hinc aptior usus operandi, hinc scribendi elegantia, et ille calamus scribae velociter scribentis, quo divinae vocis exprimuntur oracula. Manus est quae cibum ori ministrat: manus est quae praeclaris enitet factis, quae conciliatrix divinae gratiae sacris infertur altaribus, per quam offerimus et sumimus sacramenta coelestia: manus est quae operatur pariter atq
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ radio cęli spatici terrarũq describunt: Sibi habe¬
ant intellectũ suũ de quo dic̃ dñs: Intellectũ pruden¬
tiũ reprobabo Neq numeros rationis ac modos et mo¬
dulos musicȩ scipientiae constituã in loco. sed ecĩ scipi¬
entiã de finio. de quai dic̃ ꝓpħa Incerta et occulter
scipienticȩ tuȩ manifestati mͥ Quid autẽ loqͣr deos¬
culo oris quo piceatis et karitatis ẽ pignꝰ: Osculant᷑
se et colub. Sed qͥd adhumani osculi uenustatẽ. quo
filiũ hominis ticidis: Hoc est kegritttis insigne. con¬
uertis ad signũ ꝓditionis. et infidelitcitis indiciũ : pa-¬
cisq pignore. uteris adofficincĩ crudelittitis: Bestici
li goris obsequio inferentẽ potius necẽ. qͣm kcri¬
tcit̾is foeder defendentẽ: diuine arguit uocis orcieu¬
lo Illud quoq p̃cipuũ. qđ soli homines.ore expri¬
nisi quodcĩ sermonis haustu. Eons disputationis.

Expanded text:
qui radio caeli spatia terrarumque describunt, sibi habequi radio caeli spatia terrarumque describunt, sibi habeant intellectum suum, de quo dicit dominus: et intellectum pascis reprobabo. neque numeros orationis ac uescuntur et modulos musicae sapientiae hoc constituam loco. sed earn sapientiam definio, de qua dicit propheta: incerta et occulta sapientiae tuae manifestati mihi. quid autem loquar de osculo oris, quod pietatis et caritatis est signum ? osculantur se et columbae, sed quid ad humani osculi uenustatem, in quo filium hominis tradis? hoc est: caritatis insigne conuertens ad signum proditionis et infidelitatis indicium pacis hoc pignore uteris ad officinam crudelitatis ? bestiali igitur oris obsequio inferentem potius necem quam caritatis foedera deferentem diuinae arguit uocis orlo. Illud quoque praecipuum, quod soli homines ore exprinisi quoddam sermonis aditum, fons disputationis,
Abbreviated transcription (Latin):
obitusq signorũ. Uidet ornam̃tũ caeli. miait᷑ stellarũ
orbes. fulgores qͦq diuersos. Intelligit singulorũ. qͣndo
hesperus surgat. qͣndo lucifer. cũ ille uesꝑtinꝰ hic ma¬
tutinus iritidiet. Quos motus orion hobetit. Quos lanci¬
defectus. quẽ ad modũ sol suos norit occcisus. Circuitꝰ qͦq
cursus sui sollemnittite custodicit. Audiunt quoq animã¬
tes cęte̾re . S quis p̃ter hominẽ audiendo cognoscit secre¬
to sapientiae:. Solus homo ex omĩb generib que inte¬
rris sunt : auditu. et meditatione. et prudentia colligit᷑
Qui potest dicere. audiã qͥd loquet᷑ in me dñs dĩ. Hoc est
pͣtiosissimũ qđ homo diuinȩ uocis fit orgcinũ. ⁊ corpo¬
ralib labiis expͥmit: cęleste orciculũ. sic̃ illud est
Clama Quid clcimcibo: Om̃is ccro fenũ: Accepit qđ di¬
cer& et clamauit: Sibi habeant prudentic̃i suam.

Expanded text:
obitusque signorum, uidet ornamentum caeli, miratur stellarum obitusque signorum, uidet ornamentum caeli, miratur stellarum orbes, fulgores quoque diversos intelligit singulorum, quando hesperus surgat, quando lucifer: cur ille vespertinus, hic matutinus irdefectus, quemadmodum sol suos norit occasus, circuitus quoque cursus sui sollemnitate custodiat. audiunt quoque animantes ceterae, sed quis praeter hominem audiendo cognoscit? secreta sapientiae solus homo ex omnibus generibus quae in terris sunt auditu et meditatione et prudentia colligit, qui potest dicere: audiam quid loquetur in me dominus deus. hoc est pretiosissimum, quod homo diuinae uocis fit organum et corporalibus labiis exprimit caeleste oraculum, sicut illud est: clama. quid clamabo? omnis caro faenum. accepit quod diceret et clamauit. sibi habeant prudentiam suam
Abbreviated transcription (Latin):
p̃tiosissimũ ẽ. Ec enĩ uelut plectrũ loquentiᷤᷤ. & quȩ dã
edentis ẽ manꝰ. quȩ de fluentẽ cybũ dentib suggerit
et ministrat Uox qͦq aeris quodã remigio uehitur.
⁊ ꝑ incine portait᷑. eadẽq uisui aerem uerberat. Ninc
cõmouet᷑ . nc̃ demulcet: audientiᷤᷤ affectũ. Iratũ miti¬
gcit. fractũ erigit. Solcit̾ dolentẽ Sit gͥ nob̾ canorũ
commune cũ auibuꝰ. S apđ quẽ quo sono uocis uetẽ¬
qđ ẽ rationabile : ñ potest cũ om̃ib animantib inni¬
tionalib scilicet eẽ cõmume Nc̃ et ipsi sensus cõmaiies
nobis sunt cũ ammantibꝰ cȩ̨teris. s tam̃ ñ eadẽ ceterę
animantes industrici utunt᷑ Erigit uaccula ad cęlũ
oculos. s quid spectet ignorat Erigunt ferȩ. erigunt
aues. omĩb ẽ lib̾ aspectus. s soli in est homini: eorum
quȩ aspiciot affectus: Int̾ra ẽ. spectcit oculis ortus

Expanded text:
pretiosissimum est. Ea enim velut plectrum loquentis, et quaedam pretiosissimum est. Ea enim velut plectrum loquentis, et quaedam edentis est manus, quae defluentem cibum dentibus suggerit et ministrat. Vox quoque aeris quodam remigio vehitur, et per inane portatur, eademque vis quae aerem verberat, nunc commovet, nunc demulcet audientis affectum, iratum mitigat, fractum erigit, solatur dolentem. Sit igitur nobis canorum commune cu est rationabile, non potest cum omnibus animantibus inrationalibus scilicet esse commune. nam et ipsi sensus communes nobis sunt cum animalibus ceteris, sed tamen non eadem his ceterae animantes industria utuntur. erigit et bucula ad caelum oculos, sed quid spectet ignorat, erigunt ferae, erigunt aues, omnibus est liber aspectus, sed soli inest homini eorum quae aspiciat affectus interpres. spectat oculis ortus
Abbreviated transcription (Latin):
lerũq enĩ taictu ꝓbamꝰ : quȩ oculiᷤᷤ ꝓbare ñ possumus
Postiemũ quoq officiũ ẽ oris. aut linguȩ qđ tom̃ omĩb
iuires ministrat Nã neq oculꝰ iugorẽ uidendi habet:
nisi uirtutẽ substantiaęcorporailiᷤᷤ acceꝑit. que erbo de¬
fert̾ et potu. Neq auris audiendi aut nare ᷤ odorandi
aut manꝰ tangendi: nͥ corpꝰ om̃e c̃fortet᷑ alim̃tis.
Deficimꝰ enĩ uiribꝰ: nͥ ecis cr̃b cõpetentis assidurtate repa¬
remꝰ:. Deniq ẽfecti famȩ: nullis oblectant᷑ sensuum
tiunt: Quid ego describã dentiũ uallũ.
Quȩ sinedentib alimonia deleoturet.
Deniq aeui maturos plerũq cernim
ipso citius senescere : qđ amissis dentib nullã
possint sibi uirtutẽ ualidioris assumereIdeo
muto infantia: qͥa ñ hob& ad huc organũ uocis
Linguȩ qͦq ñ solũ in loquendo. s etiã inedendo: munus

Expanded text:
plerumque enim tactu probamus quae oculis probare non possumus. plerumque enim tactu probamus quae oculis probare non possumus. Postremum quovires ministrat. Nam neque oculi vigorem videndi haberent, nisi virtutem substantiae corporalis acciperent, quae cibo defertur et potu, neque aures audiendi, aut nares odorandi, aut manus tangendi, nisi corpus omne confortetur alimentis. Deficimus enim viribus, nisi eas cibi competentis assiduitate reparemus. Denique confecti fame nullis oblectantur sensuum tiunt. 139 66. Quid ego describam dentium vallum, essio? Quae sine dentibus alimonia delectaret? Denique aevi maturos plerumque cernimus hoc ipso citius senescere, quod a missis dentibus nullam possint cibi virtutem validioris assumere. Ideo muta infantia, quia non habet adhuc organum vocis. 67. Linguae quoque non solum in loquendo, sed etiam in edendo munus
Abbreviated transcription (Latin):
sermonis accepti. ipsos eẽ anfrcictus auriũ: usus ipse nͦs
docet. Siquidẽ uł in ẽcciuis montiũ. uł in recessu ru¬
piũ. uł incinfreictu fluminũ: uox audit᷑ dulcior.
& responsci sucnuci referens echo resultait Ipsȩ qͥoq
sordes auriũ : ñ mitiles. quȩ ligant uocẽ. ut te¬
Que biuio et ꝓcero forcimine. antrũ qđ dã recipiendis
odoribꝰ p̃st̾ant. ut ñ ꝑfunctoue odor transecit. s diutiul
inberecit ncirib & earũ ductu cerebrũ sensusq depascat
deo diutius odor fitiglat acceptꝰ: quã sermo resonat.
aut iusus appciret: Merumq qđ mom̃to breui fueris
odorcitus : toto die tͥ sputit in naribu: Per etis quoq pur¬
gam̃ta copitiꝰ defluunt. et sine fraude atq offensione
aliqͣ corporiᷤ. deriunt᷑ Est etiã ñ mediocris sensus intric¬
tu. atq ineo uoluptas gratissimi. sincerũq iudicium.

Expanded text:
sermonis accepti ipsos esse anfractus aurium usus ipse nos sermonis accepti ipsos esse anfractus aurium usus ipse nos docet. Siquidem velut in concavis montium, vel in recessu rupium, vel in anfractu fluminum vox auditur dulcior, et responsa suavia referens echo resultat. Ipsae quoque sordes aurium non inutiles quae ligant vocem: ut tequae biuio et procero foramine antrum quoddam recipiendis odoribus praestant, ut non crimen odor transeat. sed diutus inhaereat naribus et earum ductu cerebrum sensusque depascat? ideo diutius odor fraglat acceptus quam sermo resonat aut uisus apparet. plerumque quod momento breui fueris odoratus toto tibi die spirat in naribus. per eas quoque purgamenta capitis defluunt et sine fraude atque offensione aliqua corporis deriuantur. est etiam non mediocris sensus in tactu atque in eo uoluptas gratissima, sincerum armisque;
Abbreviated transcription (Latin):
simũ quoq audiendi munus est. ⁊iuisui suppcir gr̃a
deo aures extuntiores. ut et ornatus decorem p̃ferant: et
excipicint om̃e illud quicquid euertice sordiũ humorisue
de fluxerit. simul ut inecirũ sinibꝰ uox reꝑcussci. sinę
offensione interiores ingredicnt᷑ anfractus. Nã ni
ita ẽẽt qͥs ñ ad omnẽ fortioris sonũ uocis at tonitus
redderetur: cũ int̾ istei subsidici frequent̃ in ꝓuiso
ictos clamore. nos obsurdescere senticimꝰ: Tum uelut
quędc̃i ꝓpugnaculci indecis p̃tende aduersũ frigoriꝰ
asꝑtaitem calorisq fraglancicm hiUt neq frigus pens¬
tret ductus patentesł ñeq nimius ad ucit c̃stus
S inuatio autẽ in teriorũ auriũ: moduladi quendã
numerũ p̃stat et disciplinã Si quidẽ ꝑ anfract
auriũ quidc̃i rithiꝰ efficit̾. et modulis quibꝰdc̃i
ingresse sonus uocis ex pͥmit᷑: Tenaces p̃tereci

Expanded text:
simum quoque audiendi munus est, et visui supra gratia. simum quoque audiendi munus est, et visui supra gratia. Ideo aures exstantiores sunt; ut et ornatus decorem praeferant, et excipiant omne illud quidquid de vertice sordium humorisve defluxerit; simul ut in earum sinibus vox repercussa sine offensione interiores ingrediatur anfractus. Nam nisi ita esset, quis non ad omnem fortioris sonum vocis attonitus redderetur; cum inter ipsa subsidia frequenter improviso ictus clamore nos obsurdescere sentiamus? Tum velut quaedam propugnacula videas praetendere adversus frigoris asperitatem, calorisque flagrantiam; ut neque frigus penetret ductus patentes, neque nimius adurat aestus. Sinuatio autem interiorum aurium modulandi quemdam numerum praestat et disciplinam. Siquidem per anfractus aurium quidam rhythmus efficitur, et modulis quibusdam ingressae sonus vocis exprimitur. Tenaces praeterea
Abbreviated transcription (Latin):
sus ꝓpt̃ cerebrũ. finitimo quodã eẽ domicilio cons
titutos Initiũ enĩ neruorũ et omĩum sensuũ uolũ¬
turice cõmotionis: cerebrũ est. atq om̃is inde corũ
que diximꝰ cciusci manat. Initiũ autẽ arteriarũ. et
insiti coloris quo animcint᷑ et teꝑe fuunt uitcilia: oor eẽ
pleriq arbitrant᷑ Sensuũ autẽ singulorũ uelut orga
nũ nerui sunt. qͥ uelut cordae fides quędã decerebro
oriunt᷑. ꝑ partes corporis in singulci queq officici de¬
riuant᷑. Idõq mollius ẽ cȩteris cerebrũ: qͥa om̃s susci¬
pit sensus Unde om̃s nerui. et quo refer̃ uniuersa.
quę uł oculus uiderit. uł auris audierit. uł odor inhet¬
louerit. uł lingua increpauerit. uł os saporis acceꝑit
Qđ enĩ molle: ad cõpcissionẽ aptius. Iđ autẽ durũ ẽxali¬
quo rigore neruorũ: ad agendũ efficatius. Prestaintis¬

Expanded text:
sus propter cerebrum finitimo quodam esse domicilio conssus propter cerebrum finitimo quodam esse domicilio constitutos. Initium enim nervorum et omnium sensuum voluntariae commotionis cerebrum est, atque inde omnis eorum quae diximus, causa manat. Initium autem arteriarum et insiti caloris, quo animantur et tepefiunt vitalia, cor esse plerique arbitrantur. Sensuum autem singulorum velut organum 138 nervi sunt, qui velut chordae et fides quaedam de cerebro oriuntur, et per partes corporis in singula quaeque officia derivantur. Ideoque mollius est caeteris cerebrum, quia omnes suscipit sensus; unde omnes nervi, et quo referunt universa, quae vel oculus viderit, vel auris audierit, vel odor inhalaverit, vel lingua increpuerit, vel os saporis acceperit. Quod enim molle, ad compassionem aptius: quod autem durum ex aliquo rigore nervorum, ad agendum efficacius. 62. Praestantis
Abbreviated transcription (Latin):
aequata c̃finici: circũ ucillare uidecint᷑ Inter hȩc
medii sunt oculorũ orbes. et tuti ad cauendũ : et
ad intuendũ liberi. et decori ad gr̃am. ut pote
in crystalli speciem refulgentes. Inquorũ medio pu¬
pillȩ s̃. quȩ uidendi munꝰ oꝑant᷑. Hȩ nequa inciden¬
s in uiriẽ offensione lȩdant᷑: pilis hinc in c
tis. uelut quodã uallo: ꝑ circuitũ muniunt᷑ Unde
tutũ auxiliũ sibi postulcins ꝓpħci ait Custodime
đ sic̃ pupillã ocłi. Ut ꝓtectionis diuinę fieret ei
tum sollicitti .ituto custodia: quã pupillã oculi tutis¬
simo quodã nat̾ȩ uallo munire dignatus ẽ: Simul
quici in nocentici n integritos. leui sorde osꝑsci uolat̾.
et gr̃ę suce munus amittit. &ideo ꝓspiciendum
nequis ẽ puluis erroris oblinet. aut ulla uexet
fr̃is tui Itaq ꝓpt̾ oculos fer̃ medendi ꝑiti: cerebrũ
hominis inccpite loccitũ. alioᷤ autẽ nr̃i corporis sen¬

Expanded text:
aequata confinia circumuallare uideantur. inter haec aequata confinia circumuallare uideantur. inter haec medii sunt oculorum orbes et tuti ad cauendum et ad intuendum liberi et decori ad gratiam utpote in crystalli speciem refulgentes. in quorum medio pupillae sunt, quae uidendi munus operantur. haec ne qua incidentis iniuriae offensione laedantur, pilis hinc inde consertis uelut quodam uallo per circuitum muniuntur. unde tutum auxilium. sibi postulans propheta ait: custodi me, domine, ut pupillam oculi, ut protectioni? diuinae fieret ei tam sollicita et tuta custodia quam pupillam oculi tutissimo quodam naturae uallo munire dignatus est, simul quia innocentia et integritas leui sorde aspersa uiolatur et gratiae suae munus amittit et ideo prospiciendum, ne quis eam puluis conueniens oblimet aut ulla uexet  de oculo fratris tui. itaque propter oculos ferunt medendi periti cerebrum hominis in capite locatum, alios autem nostri corporis sen
Abbreviated transcription (Latin):
illis testo ualido: nec tum tenuis mẽbrana sic̃ nob̃. quȩ
F possit offendi. ruboq et ceteris int̾ scindi sentibꝰ.
Aliis quoq: animantib huius modi species: ut possint.
oculos aut adceruicẽ c̾ferre. ut equi. ac boues. ac ꝓpe¬
modũ om̃s ferae : aut ad cilcs sucis ut aues quo tutti quie¬
te poticint᷑. Nobis caitẽ et insũmci ꝓpedũ corporis
pcirte constitui oculos oportuit. ttmquã incirce.
et ab om̃ĩ uł minima offensione defendi. quȩ duo sibi¬
com pugnantia uidebent᷑ Nam si in humili essent.
ꝓpt̃ duttm̃: munus impediret᷑. Si inuertice: paterent
cd inuiric̃. Itaq ne uł usui muneriᷤ aliquid detrciheret᷑.
constituit. cui suꝑ cilici de suꝑ ñ minimũ ꝓtectionis
exiguũ munitionis ad uingant. interiorẽ partem
picint nares. exteriorẽ quoq frontis malci
sibi extubercintẽ. licet ossium compage conexa et

Expanded text:
illis testa ualida nec tam tenuis membrana sicut nobis, quae illis testa ualida nec tam tenuis membrana sicut nobis, quae facile possit offendi ruboque et ceteris interscindi sentibus. aliis quoque animantibus huiusmodi species, ut possint oculos aut ad ceruicem conferre ut equi aut boues ac propemodum omnes ferae aut ad alas suas ut aues, quo tuta quiete potiantur. nobis autem in summa corporis parte constitui oculos oportuit tamquam in arce et ab omni ucompugnantia videbantur. Nam si in humili essent propter tutamen, munus impediretur; si in vertice, paterent ad injuriam. Itaque ne vel usui muneris aliquid detraheretur, constituit, cui supercilia desuper non minimum protectionis exiguum munitionis ad iungant, interiorem partem saepiant nares, exteriorem quoque frontis malarumque gibbi extuberantes et licet ossuum compage conexa et
Abbreviated transcription (Latin):
Speculci enĩ semꝑ excilto ẽ. ut ad uenientiũ cat̃urũ: hosti¬
les explorcire possit aduentꝰ. ne in ꝓuiso occupent otian¬
tẽ. uł urbis popłm. uł imꝑatoris exercitũ. Sic latroraĩ
quoq cauentur in cursus: si exploratores in muris atit
turrib. aut montis excelsi suꝑcilio: sint locctti. ut de¬
suꝑ spectent plana regionũ : in quib insidiae latronũ
lcitere ñ possint. In mari quoq positꝰ. siquis t̃rȩ apꝓ¬
pinquare se conicit : in ipsa mali fastigia et celsa an¬
temncirũ cornua: uoti explorator ascendit. et adhuc
inuisibilẽ reliquis nauigantib: ẽminus t̃rã scilutat
orte diccis. si speculã editior necessaria fuit. cu
supͣ summũ uerticẽ capitiꝰ oculi constitutis. sic̃ comoris
uł scoabis insũmo sunt: Quib licet nullũ caput appa¬
reat: colla ac dorsa tam̃ cętero corpore celsiorci sunt. sed

Expanded text:
specula enim semper ex alto est, ut aduenientium cateruarum hostispecula enim semper ex alto est, ut aduenientium cateruarum hostilium explorari possit aduentus, ne inprouiso occupent otiantem uel urbis populum uel imperatoris exercitum. sic latronum quoque diuidunt incursus, si exploratores in muris aut turribus aut montis excelsi supercilio sint locati, ut desuper spectent plana regionum, in quibus insidiae latronum latere non possint. in mari quoque positus si quis terrae adpropinquare se conicit, in ipsa mali fastigia et celsa antemnarum cornua uoti explorator ascendit et adhuc inuisibilem reliquis nauigantibus eminus terram salutat. ac forte dicas: si specula editior necessaria fuit, cur non supra summum uerticem capitis oculi constituti sunt sicut cancris uel scarabaeis in summo sunt, quibus licet nullum caput adpareat, colla ac dorsa tamen cetero corpore celsiora sunt ? sed
Abbreviated transcription (Latin):
ribus que m̃tis habitũ specie su ꝓhct. Nunc lȩtt nuno
trstior ns dinccta adseueritatem: nc̃ ad lenitatẽ nimi¬
sior quȩ signis forensib int̃nã expͥmat uoluntectrem
lmago quędo animi loguit᷑ in uultu fidei. Bdlis inqua
suꝑ ciliorũ: sequunt᷑. quae oculiꝰ minim̃tti pͣtendunt
Prȩtexunt grtam ut uenustas decoris arrideat: ⁊ dili¬
gentia ꝓtectionis as sistat. Si quid enĩ decapite sordiũ
decidat. ut harenȩ puluis. aut ros nebulȩ. auc humes¬
centis uerticis sudor: excipit᷑ suꝑ cilio. ne teneras offensc
acie usiones molliũ ꝑt̾bet oculorũ Adherent uelbt
quib dã montiũ suꝑ ciliis oculi. ut et ꝓdegente montis
cacumine. tutiores sint. et tum quã in sũmo locati dequadã
schena supiore uniuersci ꝓspectent. Neq enĩ oportebat
eos humiles eẽ sic̃ aures uł os ipsosq nariũ interiores siniꝰ.

Expanded text:
ribus, quae mentis habitum specie sui prodat, nunc laeta, nunc ribus, quae mentis habitum specie sui prodat, nunc laeta, nunc tristior, nunc erecta ad seueritatem, nunc ad lenitatem remissior, quae signis forensibus internam exprimat uoluntatem. imago quaedam animi loquitur in uultu, fidei basis, in qua superciliorum secuntur, qupraetexunt gratiam; ut et venustas decoris arrideat, et diligentia protectionis assistat. Si quid enim de capite sordium decidat, aut arenae pulvis, aut ros nebulae, aut humescentis verticis sudor, excipitur supercilio, ne teneras offensa acie visiones mollium perturbet oculorum. 59. Adhaerent velut quibusdam montium superciliis oculi; ut et protegente montis cacumine tutiores sint, et tamquam in summo locati, de quadam scena superiore universa prospectent. Neque enim oportebat eos humiles esse sicut aures, vel os, ipsosque narium interiores sinus.
Abbreviated transcription (Latin):
dis moseis. Sieciput. desit : nulla eẽ agnitio potest lacet
truneus ig nobilis. sine honore. sine nomine. dola ȩrxe
fussi pncipũ cepitti. et ducti uult de ere ut icrmore:
ab homunib adorcnt᷑: Non inmerito igit᷑ huic qucisi
esultori suo retci m̃bra ftmulant᷑ ncircũfer illuosser¬
uili gestemine sic̃ num̃ atq in sublima lecatũ uesen
ndle censoriti potestate qͦ uult dirigio quorau q ueli
ob scquim seruulorũ. Et p̃cepta singulis obeundda decernu
Uidecis impatori suo singula gratuito stipendio lecer
alio portanit  alici pciscunt aliao defendunrt uł ministe¬
nũ suũ exuibent. parent. ancillant᷑ ut dño. inddo uelutt
iuedõ ꝓcedit tessen: quã debeant pedes obire regio¬
nẽ. quȩ militie mnini manꝰ c̃sumandis oꝑib eaxequan¬
tinr. quã uent̾ abstinendi uł edendi forma. imposite
tenei. disciplinae. Hiuc frons liba nudis aꝑtał tumpo¬

Expanded text:
nem agnoscis; si caput desit, nulla agnitio adesse potest; iacet nem agnoscis; si caput desit, nulla agnitio adesse potest; iacet truncus ignobilis, sine honore, sine nomine. sola aere fusa principum capita et ducti uultus de aere uel de marmore ab hominibus adorantur. non inmerito lgiturigitur huic quasi consultori suo cetera membra famulantur et circumferunt illud seruili gestamine sicut numen atque in sublimi locatum uehunt. unde censoria potestate quo uult dirigit quorundam obsequia seruulorum et praecepta singulis obeunda decernit. uideas imperatori suo singula gratuito stipendio militare. alia portant, alia pascunt, alia defendunt uel ministerium suum exhibent, parent ut principi, ancillantur ut domino. unde uelut quaedam procedit tessera, quam debeant pedes obire regionem, quae militiae munia manus consummandis operibus exequantur, quam uenter abstinendi uel edendi formam inpositae teneat disciplinae. huic frons libera, nudis aperta tempo
Abbreviated transcription (Latin):
dit : qͥd aliis agcit̾ int̾ris: Ipse autẽ uertex capiti
quã suciuis et gratꝰ. quc̃ speciosa cęsaries. quã
re uerenda in senibꝰ. quã ueneremda insacerdotibꝰ
quã terribilis inbellatoribꝰ. qͣm decora inaidoles¬
centibꝰ quã cõpta inmulieribꝰ. quã dulcis inpucris.
Aliã secũ crinita decet. aliũ tonso ñ decet. ex arborib
licet :ite humeni sic gr̃a copitis estimare Incopite at¬
bons omisie. fructus ibi om̃is ẽ pulchritudo : Illus coma
nos aut apluuus tegit. aut defendit asole. Colle ar ponis
comt̃ s dona abor engnata ẽ. ucnto gͥ moior humoni
copitis canait ẽ. qͥ cerebrũhoc est sedẽ ougieq¬
moreamne senseiũ. copilliᷤ ccpiti munit uestic. ne aut fri¬
gere uecent̾ aut ęstu:. Illic enĩ fons uniuersorũ est. et
ides ubi inuric noc& ibi gĩti p̃minet. uid sine capite
Shono cũ totꝰ incapite sit: Cũ copiit uids hoca¬

Expanded text:
dit quid aliis agatur in terris. Ipse autem vertex capitis dit quid aliis agatur in terris. Ipse autem vertex capitis quam suavis et gratus, quam speciosa caesaries, quam reverenda 136 in senibus, quam veneranda in sacerdotibus, quam terribilis in bellatoribus, quam decora in adolescentibus; quam compta in mulieribus, quam dulcis in pueris? Alium sexum crinita non decet, alium tonsa non decet. Ex arboribus licet quae humani sit gratia capitis, aestimare. In capite arboris omnis est fructus, ibi omnis est pulchritudo, illius coma nos aut a pluviis tegit, aut defendit a sole. Tolle arbori comam, tota arbor ingrata est. Quanto igitur major humani capitis ornatus est, qui cerebrunostrorum sensum capillis capitis munit et uestit, ne aut frigore uexetur aut aestu ! illic enim fons uniuersorum est et ideo ubi iniuria nocet, ibi gratia praeminet. Quid sine capite est homo, cum totus in capite sit? cum caput uideris, homi
Abbreviated transcription (Latin):
fortitudo. nͥ oculo duce utut᷑ ad p̃lium: Quid fugti
sidesit optutus : Carcer est totum corpꝰ tenebroso
horrens situ: nisi oculorũ illuminet᷑ aspectu. Qđ
gͥ sol & lunci incęlo: hoc sunt oculi in homine: Sol
& lunci duo mundi luminci. oculi autẽ quȩdã in car¬
ne sydera: fulgent de suꝑ: n inferiora elciro illustran᷑
lumine. nec patiunt᷑ noctis quib dã nos tenebris im¬
pliccri. Speculatores quidã nr̃i die ac nocte excubemn
Nͥam & e sopore mẽbris cęteris citiꝰ excitant᷑. & iugilom¬
tes circũ spectunt om̃a. Uiciniores enĩ sunt cerebio.
unde om̃is manat usus iugendi: Neq uͦ pre proꝑe
quisquã huc descendisse me credat. quod relic to
uertice: oculos p̃dicẽ. cũ alienĩ ñ sit summã rem
inparte laudare. oculos enĩ certũ est eẽ capitis
portionẽ: Caput ittiq oculis explorcit om̃a: au¬
rib occulta rimat᷑ Cognoscit. abscondit. au¬

Expanded text:
fortitudo, nisi oculo duce utatur ad praelium? Quid fuga, fortitudo, nisi oculo duce utatur ad praelium? Quid fuga, si desit obtutus? Carcer est totum corpus tenebroso inhorrens situ; nisi oculorum illuminetur aspectu. Quod ergo sol et luna in coelo, hoc sunt oculi in homine. Sol et luna duo mundi lumina: oculi autem quaedam in carne sidera fulgent desuper, et inferiora claro illustrant lumine, nec patiuntur noctis quibusdam nos tenebris implicari. Speculatores quidam nostri die ac nocte excubant. Nam ex sopore membris caeteris citius excitantur, et vigilantes circumspectant omnia; viciniores enim sunt cerebro, unde omnis manat usus videndi. Neque vero praepropere quisquam huc descendisse me credat, quod relicto vertice oculos praedicem, cum alienum non sit summam rem in parte laudare. Oculos enim certum est esse capitis portionem. Caput itaque oculis explorat omnia, auribus occulta rimatur, cognoscit abscondita, au
Abbreviated transcription (Latin):
corporis suciuis et grato. ut neq beluma uastitas
horrori sit : nec gracilitas tenaus infirmittiti: Ac pͥmũ
om̃ĩum cognoscãmꝰ humani corporis fabricã insttir
ẽẽ mundi Siquidẽ ut cęlũ eminet aeri terris mari.
que uelut quędc̃ membra s mundi. ita etiã caput
sup reliquos art artꝰ nr̃i corporis cernimꝰ eminere. p̃s¬
tatissimũq eẽ omĩum. tãquãi int̾ elem̃tii cęlũ. tum quã
arcẽ int̾ reliqua urbis menici. Incirce hac regalẽ
quandã habitare scipientiã scđm ꝓpheticũ dictũ
Quia oculi scipientis inccipite eiꝰ. hane eẽ cęteris tu¬
ciorẽ. & e& illa om̃ĩb mẽbris uigorẽ ꝓuidenticmq¬
deferri Quid enĩ robur et ualidittis lacertorũ ꝓficicit.
Q uid uelocitus pedũ. nisi ccpitis uelut pͥncipis sui imꝑi¬
alis quędc̃ adminiculet̾ potestus. Exhoc enĩ aut̃
destituunt᷑ uniuersci : aut om̃ci fulciunt᷑ Nuid agat

Expanded text:
corporis suavis et grata; ut neque belluina vastitas corporis suavis et grata; ut neque belluina vastitas horrori sit, nec gracilitas tenuis infirmitati. 55. Ac primum omnium cognoscamus humani corporis fabricam instar esse mundi. Siquidem ut coelum eminet aeri, terris, mari quae velut quaedam membra sunt mundi: ita etiam caput supra reliquos artus nostri corporis cernimus eminere, praestantissimumque esse omnium, tamquam inter elementa coelum, tamquam arcem inter reliqua urbis moenia. In arce hac regalem quandam habitare sapientiam secundum propheticum dictum quia oculi sapientis in capite eius, hanc esse ceteris tutiorem et ex illa omnibus membris uigorem prouidentiamque sine. quid enim robur et ualiditas lacertorum proficiat, quid uelocitas pedum. nisi capitis uelut palis quaedam adminiculetur potestas? Ex hoc enim aut destituuntur universa, aut omnia fulciuntur. Quid agat
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ homini hab̾e qđ sibi efficit Quia ditiae ut epu¬
lis uentrẽ: ito animũ curis sollicitudinibꝰq diftendun᷑
Idõq petit constitui sibi quȩ opuss̃ et sufficientici. ne
repletꝰ inqͥt m̃dax ficim. & dicã quis me uidet: aut fcic¬
tus pauꝑ. furtũ faciã. & iurẽ in nomine dñi Pugien
et neopulens insolescat Scriptũ est enĩ. Cũ expuleris gen¬
rito ad seribit suo. et ideo quasi ꝓbatus ꝓpͥũ ñ agnos¬
cit errorẽ : sed longo trcihit fune pecccitũ: Nã si credat
qđ ciccessio pecunie. aut fortuitus euentus. aut curpis
astutiae sit : ñ habet locũ insolentici. in quib aut
nulloi lcius. incinis loibor: aut cupiditois in uerecũda
sit. modũ nesciens ponere uolũtati Sed iã eticĩ¬
de ipso aliquai uident᷑ dicenda corpore hominis.
in bestiis: forma tcim̃ humomi corporis ẽ uenustior
sititus erectus .icelsus. ut neq enormis ꝓceritas sit
neq uilis nab iectoi pauxillitas Tũ ipsci abitudo

Expanded text:
est homini habere quod sibi sufficit iuuenes diuitiae ut epulis uentrem ita animum curis sollicitudinibusque distendunt. ideoque petit constitui sibi quae opus sunt et sufficientia, ne repletus inquit mendax fiam et dicam: quis me uidet? aut factus pauper furtum faciam et iurem nomine domini. fugienet, ne opulens insolescat. Scriptum est enim: Cum expuleris genrito ascribit suo. Et ideo quasi probatus proprium non agnoscit errorem: sed longo trahit fune 135 peccatum. Nam si credat quod accessio pecuniastutiae sit, non habet locum insolentia in quibus aut nulla laus et inanis labor aut cupiditas inuerecunda sit modum nesciens ponere uoluptati. Sed iam de ipso aliqua dicenda sunt corpore hominis, in bestiis: forma tamen humani corporis est venustior, status erectus et celsus; ut neque enormis proceritas sit, neque vilis et abjecta pauxillitas: tum ipsa habitudo
Abbreviated transcription (Latin):
uertant᷑ in scinguinẽ. uiribusq ꝓ ficiant. et ñ cũ fimo
et sordib egerant᷑. Intestinorum uͦ circũ plexi orbes.
et sine aliquo licet nodo sibi ttim̃ in uicẽ nexi. quid
aliud nͥ diuincĩ ꝓspicientiã crecitoris ostendunt. ut ñ
cito ȩscei ꝑtrcinsecit. nstatim abstomacho decurrat.
Qđ si fier&e: uigis fcimes et c̃tinuci uorandi libido
hominib gigneret᷑ Exinanitis eñ uiscerib et ex¬
haustis. dũ mom̃taria effusione uacuant᷑: necesse
ercit mexplebilẽ atq in scitiabilẽ cybi & potus
genertiri cupiditatẽ. quã sine dubio mors mact̾a
suꝑiore. De inde in iecore coquit᷑. quo usq ucipore

Expanded text:
vertantur in sanguinem, viribusque proficiant, et non cum fimo vertantur in sanguinem, viribusque proficiant, et non cum fimo et sordibus egerantur. Intet sine aliquo licet nodo sibi tamen inuicem nexi quid aliud nisi diuinam prospicientiam creatoris ostendunt, ut non cito esca pertranseat et statim ab stomacho decurrat? quod si fieret, iugis famis et continua uorandi libido hominibus gigneretur. exinanitis enim uisceribus et exhaustis, dum momentaria effusione uacuarentur, necesse erat inexplebilem atque insatiabilem cibi et potus generari cupiditatem, quam sine dubio mors matura superiore, deinde in iecore quoquitur eiusque uapore
Abbreviated transcription (Latin):
inferiori : totũ uerticẽ comit. ⁊ honesto uenustaͬt or¬
ncitu Quis digne explicet pectoris eratẽ. uentrisq
mollitiem: Alit̃ enĩ uiscerci molliora. ñ possent fo¬
ueri. et intestinorũ sinꝰ. duris haut dubie ossib lȩde¬
rent᷑. Iuid tã salutare quã ut pulmo cordi finitimͦ
limite iungeret᷑. ut cũ excirserit cor ira & indig¬
natione. pul monis scinguine atq humore citius
temꝑet᷑. Ideoq & mollior pulmo ẽ. qͥa madet
semꝑ. simul ut rigorẽ in dignationis e mollicie
Iec ideo strictim ꝑ currimꝰ: ut tãꝗ in doeti ob¬
uici p̃stringere. ñ tamqͣm medici: pleniꝰ scrutcri
uidecim̃ et ꝑsequi. quȩ naiture latibuliꝰ absc̃dita st̃.
Splen quoq cũ iecore hab& uiciniã fructuoscĩ. Qui
dũ assumit qͦ ipse pascat᷑: absterget qͥcquid sordiũ
de p̃henđit. ut ꝑ fibrcis iecoris: munitiones cyborũ
possint tenues. atq subtiles reliquie: trainsire. quȩ

Expanded text:
inferior, totum uerticem comit et honesto uenustat ornatu. quia digne explicet pectoris cratem uentrisque mollitiam? aliter enim uiscera molliora non possent foueri et intestinorum sinus duris haut dubie ossibus laederentur. quid tam salutare quam ut pulmo cordi finitimo limite iungeretur, ut, cum exarserit cor ira et indignatione, pulmonis sanguine atque umore citius temperetur? ideoque et mollis pulmo est, quia madet semper, simul ut rigorem indignationis emolliat. haec ideo strictim percurrimus, ut tamquam indocti obuia perstringere, non tamquam medici plenius scrutare uideamur et persequi quae naturae latibulis abscondita sunt. Lien quoque cum iecore habet udum assumit quo ipse pascatur, abstergit quidquid sordium deprehenderit; ut per fibras jecoris minutiores ciborum possint tenues atque subtiles reliquiae transire, quae
Abbreviated transcription (Latin):
ȩt̃nia debet zonai nr̃a seruare & audier̃ inqͥt uocẽ dñi deam¬
bulantis ad uesꝑam: Quȩ est ambulatio dĩ qui ubiq semꝑ ẽ
Sed puto de ambulationẽ quandã eẽ dĩ: ꝑ diuincrũ seriem
scripturarũ : in quib dĩ quędã uersat᷑ p̃sentici Cũ audimus

Expanded text:
aeterna debet zona nostra seruare. Et audierunt inquid uocem domini deamaeterna debet zona nostra seruare. Et audierunt inquid uocem domini deambulantis ad uesperum. quae est ambulatio dei, qui ubique semper est? sed puto deambulationem quandam esse dei per diuinarum seriem scripturarum, in quibus dei quaedam uersatur praesentia,
Abbreviated transcription (Latin):
pciulꝰ ait. ego plantau apollo rigauit: manduccibit execi
fructũ. Mala autẽ int̾p̃tricio: frũctũ ferre. uiriditatẽ ser¬
ucre: ñ pot̃it Qđ igit᷑ grauius ẽ. hac se adcĩ int̃p̃tutione
succinxit: eo loco ubi fructũ magis castitatis succingere de¬
busset. In lũbis enĩ quib p̃cingim̃ : quȩdã seminci genenatio¬
nis ẽẽ dicunt᷑. Et ideo male sibi succinetus est adcm folus
iutilibꝰ. ubi futurȩ generationis. ñ fructũ futurũ. sed qͣdã
peccatti signar&: quȩ manser̃ usq in aduentũ dñi-
saluatoris: Ceterũ postea quã dñs aduenit. ficũ inuenit
in cultũ. rogcitꝰ ne eã iub̃et excidi. ut coleret᷑: ꝑ misit
⁊ ideo ic̃ non foluis. s diuino sermone succingimur. quia
ipse dñs ait Sint lunbi ur̃i succincti. & luc̃nȩ ardentes Unde
& ic̃ pecunicĩ inzonis nr̃is porttre ꝓhibet: Non enĩ scłaria sed

Expanded text:
Paulus ait: ego plantaui, Apollo rigauit, manducabit ex ea Paulus ait: ego plantaui, Apollo rigauit, manducabit ex ea fructum; mala autem interpretatio fructum ferre, uiriditatem seruare non poterit. quod igitur grauius est hac se Adam interpretatione succinxit eo loci, ubi fructu magis castitatis se succingere debuisset. in lumbis enim quibus praecingimur quaedam semina generationis esse dicuntur: et ideo male inerationis non fructum futurum, sed quaedam peccata signaret, quae manserunt usque in aduentum domini saluatoris. ceterum posteaquam dominus aduenit, ficum inuenit incultam. rogatus ne eam iuberet excidi ut coleretur permisit. et ideo iam non foliis, sed diuino sermone succingimur, quia ipse dominus ait: sint lumbi uestri praecincti et lucernae ardentes. unde etiam pecuniam in zonis nostris portari prohibet; non enim saecularia, sed
Abbreviated transcription (Latin):
su& m̃tis. Ftictiq uelcim̃ : peccator intexit. ut pudendo
suci contegat. Icicit enĩ supra se folia: qͥ culpã uelare
desiderans: aut dicibolũ delicti memorat auctorem
aut ccirnis p̃tendit illecebrris. aut aliũ quempic̃ ꝑsucisorẽ
ꝓdit erroris. ⁊de scripturis diuinis frequent̃ ꝓmit exẽpla :
quib iustos inculpc̃ ꝑhibet incidisse. dicens si forte instu¬
pris fuerit dep̃hensus: & abraham cũ ancillci c̃cubuit.¬
& dauid aliencĩ adcimciuit. isibi adsciuit uxorẽ. assuit
enĩ sibi quędã exemplci de ꝓpheticarũ serie script᷑arũ.
fructũ ecirũ ñ puetit requirendũ Nonne tͥ uident᷑ etiã
iudȩi folici assuere. dũ legis sp̃cilis uerba corporcilit̾ int̃¬
amittit: dcmnato maledicto ariditcitis aeternȩ. Bona
gͥ int̾pretticio. hoc ẽ sp̃alis: ficus ẽ fructuosa. subqua iusti
scĩq reqͥescunt. Quã qui plantauerit manimis singulorũ sic̃

Expanded text:
suae mentis factique uelamen peccator intexit, ut pudenda suae mentis factique uelamen peccator intexit, ut pudenda sua contegat. iacit enim supra se folia qui culpam uelare desiderans aut diabolum delicti memorat auctorem aut carnis praetendit inlecebras aut alium quempiam persuasorem prodit erroris. et de scripturis diuinis frequenter promit exempla, quibus iustos in culpam perhibet incidisse dicens, si forte in stupris fuerit deprehensus: et Abraham cum ancilla concubuit et Dauid alienam adamauit et sibi adsciuit uxorem\': adsuit enim quaedam sibi exempla de propheticarum serie scripturarum, fructum earum non putat requirendum. nonne tibi uidentur etiam Iudaei folia adsuere, dum legis spiritalis uerba corporaliter inteamittit damnata maledicto ariditatis aeternae. bona igitur interpretatio, hoc est spiritalis ficus, est fructuosa, sub qua iusti sanctique requiescunt. quam qui plantauerit in animis singulorum, sicut