comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sui eõ consortes. ut in ligurtios impiroq conuiuio eruento epulo destrient᷑. So
attulit caput eiꝰ indisco. & dedit illud puelle. & puella dedid matrisuae: Hoc iuxta
qua xp̃c apopło credebatur insinuat: sicud e altatio incruce dñisaluatoris ꝓ¬
fectum designabad fidei : quia ipso qui prius a turbis ꝓpħa ẽc̃ putabatur. dñs
ex altatus . ẽ. in cruce dñs: quiasicut idem ioħs ait. illũ oportebad crescers. ioħ̃m
autẽ minur. Illũ autẽ qui ꝓpħa estimabatur xp̃m cognosci: & eũ qui x p̃c prȩ
uirtutũ sullimitate putabatur. xp̃i eẽ prophetã &e prȩcursorẽ decebat intelligi
Quod ipsũ quoq distinctione tẽporis quouterq illorũ natus est satis aꝑte signatũ ÷:
quia ioħs quidẽ quẽ oportebat minui cũ diur nũ lumen decrescere incipitnatꝰ:.
dñs autem qͥuera lux mundi est: eo anni tẽpore quodies crescere incipit. luciflua

Expanded text:
nvivio, cruentae epulae deferrentur. Et nvivio, cruentae epulae deferrentur. Et attulit caput ejus in disco, et dedit illud puellae, et puella dedit matri suae. Hoc juxta qua Christus a populo credebatur, insinuat, sicut exaltatio in cruce Domini Salvatoris, profectum designabat fidei, quia ipse prius a turbis propheta esse putabatur Doexaltatus est in cruce Dominus, quia, sicut idem Joannes ait, illum oportebat crescere, Joannem autem minui. Illum autem qui propheta aestimabatur Christum cognosci, et eum qui Christus pro virtutum sublimitate putabatur, Christi esse prophetam, et praecursorem decebat intelligi. Quod ipsum quoque distinctione temporis quo uterque illorum natus est, satis aperte signatum est, quia Joannes quidem, quem oportebat minui, cum divinum lumen decrescere incipit, natus est. Dominus autem, qui vera lux mundi est, eo anni tempore quo dies crescere incipit, luciflua
Abbreviated transcription (Latin):
prepararet. Alioquinsi obiusiurandũ fecisse sẽdicit: si patris si matris postulasseo
interitũ. facturus fucrat annonꝰ Quod inse gͦ repudiaturus fuio. contẽners debut¬
bptistȩ. Hcrodias timens neherodes aliquando resipisegret: uel philippo fr̃i amicꝰ
ficred atq illicitȩ nuptiȩ repudio soluerent᷑ : moneo filiã ut in ipso stati conuiuio
caput ioħis postuleo. digno opisaltationis dignũsangunis premũ. Et contris tasꝰ:
multorũ sic narret historicꝰ. quomͦ eotẽpore ab omib eredebat᷑ Sicuo iosephabipsa
quoq: maru appellatur pat iħu. ita & nunc herodes dr̃ contristatus. qͥa hoc discũben¬
bentes putabant Dissimulator em̃mtis suȩ & artifex homicida. tristiciã prȩferebat
in facio: cũleticiã haberet inm̃te. Selusq excusad iuram̃to: ut suboccasi ono picꝰ¬

Expanded text:
praepararet. Alioquin si ob jusjurandum fecisse se dicit, si patris, si matris postulasset praepararet. Alioquin si ob jusjurandum fecisse se dicit, si patris, si matris postulasset interitum, facturus fuerat, an non? Quod in se ergo repudiaturus fuit, contemnere debuBaptistae. Herodias timens ne Herodes aliquando resipisceret, vel Philippo fratri amicus fieret, atque illicitae nuptiae repudio solverentur, monet filiam ut in ipso statim convivio caput Joannis postulet, digno opere saltationis dignum sanguinis praemium. Et contristatus multorum sic narret historicus, quomodo eo tempore ab omnibus credebatur. Sicut Joseph ab ipsa quoque Maria appellatur pater Jesu, ita et nunc Herodes dicitur contristatus, quia hoc discumbentes putabant. Dissimulator enim mentis suae et artifex homicida tristitiam praeferebat in facie, cum laetitiam haberet in mente. Scelusque excusat juramento, ut sub occasione pie
Abbreviated transcription (Latin):
uterq rex in fausto auspicio festiuitatẽ suã sanguine focdauit: Uerũ herodes tanto ma¬
iore impietate. quanto sc̃m & in nocentẽ doctoremueritatis & prȩconẽ uitȩ ac regni
cȩlestis occidit. & hoc ꝓuoto acpetitionc saltatricis. Neq enĩ capub: occisi ante
c̃uiuas in ferre puduit:. Na pharao niltalis uesaniȩ cõmisisse legitur: sedtantũ
peccantẽ sibi cunuchũ uita priuari iubens: Quo longius autrȩ cultu religionis
aberat: eoleuius inuiolatione suȩ festiuitatis deliqͥt: Et tam̃ exutriusq exẽplo
ꝓbatur utilius eẽ nobis dic̃ mortis future tim̃do & caste agendo. sepius in me¬
moriã reuocare : quã diemnatiuitatis luxuriando celebrare: Homo enĩ ad laborẽ
ꝙuis: & dabotib Et iurauitd illi. Nonexcusatur herodes qđ iuitus &e nolens ꝓpter
iuram̃tũ homicidiũ fecerit: qͥa adhoc forte iurauit ut futurȩ occisioni machinas

Expanded text:
uterque rex infausto auspicio festivitatem suam sanguine foedavit; verum Herodes tanto mauterque rex infausto auspicio festivitatem suam sanguine foedavit; verum Herodes tanto majore impietate quanto sanctum et innocentem Doctorem veritatis et praeconem vitae ac regni coelestis occidit, et hoc pro voto ac petitione saltatricis, neque enim caput occisi ante convivas inferre puduit; nam Pharao nil talis vesaniae commisisse legitur, sed tantum peccantem sibi eunuchum vita privari jubens, quo longius a verae cultu religionis aberat, eo levius in violatione suae festivitatis deliquit. Attamen ex utriusque exemplo probatur, utilius esse nobis diem mortis futurae timendo et caste agendo saepius in memoriam revocare, quam diem nativitatis luxuriando celebrare. Homo enim ad laborem cuisset Herodi. Non excusatur Herodes quod invitus et nolens propter juramentum homicidium fecerit, quia ad hoc forte juravit, ut futurae occisioni machinas
Abbreviated transcription (Latin):
frẽmhuꝰ herodis subquo passus. ẽ. xp̃c duxisse uxorẽ hcrodiadc̃ filiã regis
arethȩ: Posteiuͦꝰsocerũ eiꝰ exortis quibusdã contragenerũ simultatib tulis se filiã suam.
& indolorẽ maritiprioris inimici eiꝰ nuptus copulasse. Quis sit autẽ hic philippꝰ. euan¬
gelista lucas plenius docet: Anno qͥntodecimo imꝑii tyberii cęsaris ꝓcurante pontio
pilato udȩã. tetrarcha autẽ gilileȩ herode. philippo autẽ fr̃ eꝰ tetrarcha itures & tra
conitidis regionis. Ergo ioħs baptisti qͥuenit insp̃u & uirtute helie. eidẽ auctoritate
qua ille achab corriputrat & ierabel: arguit herodẽ & herodiadẽ qđ illicitas nupti¬
as fecerint: & ñliceat fr̃e uiuente germano illius uxorẽ ducere: malens periclitari
apud regẽ: qui ꝓpõ adulationõ ẽẽ immemor prȩceptorũ dĩ Eocũ dies oportunꝰ
mortaliũ herodes & pharao leguntur dicmnatalis sui gaudus festiuis celebrasse: sed

Expanded text:
rem hujus Herodis, sub quo passus est Dominus, duxisse Herodiadem uxorem filiam regis Arethae; postea vero socerum ejus, exortis quibusdam contra generum simultatibus, tulisse filiam suam, et in dolorem mariti prioris inimici ejus nuptiis copulasse. Quis sit autem hic Philippus, evangelista Lucas plenius docet. Anno quinto decimo, imperii Tiberii Caesaris, procurante Pontio Pilato Judaeam, Tetrarcha autem Galilaeae Herode.conitidis regionis . Ergo Joannes Baptista, qui venit in spiritu et virtute Eliae, eadem auctoritate qua ille Achab corripuerat et Jezabel , arguit Herodem et Herodiadem, quod illicitas nuptias fecerint, et non liceat, fratre vivente germano, illius uxorem ducere, malens periclitari apud regem, quam propter adulationem esse immemor praeceptorum Dei. Et volens illum mortalium Herodes et Pharao leguntur diem natalis sui gaudiis festivis celebrasse, sed
Abbreviated transcription (Latin):
efficiant᷑ ac ministri. Quia nimirũ necesse. ẽ. ut sic bene agentib ꝑhumi¬
litatem sint socii: quatinꝰ c̃tra delinquentiũ uitia ꝑ relũ ius ticiȩ sint erecti.
ut & bonis innullosẽ p̃ferant. & cũ prauorũ culpa exigio: potestatẽ ꝓtinus
suiprioratꝰ agnoscant: Ac enĩ p̃sidentis animꝰ ad elationẽ potestatis suȩ delec
tatione rapiatur : recte ꝑquendã sapientẽ dr̃. Ducẽ te constituer̃. noli extoli.
sed esto ineis quasi unus exillis . Hinc etiã petrus ait. Non dominantes inclero.
sed forma facti gregi. Et tam̃ ñnunquã grauius delinquit᷑ : si inõ ꝑuersos ꝓlus
equalitas quã disciplina custodit᷑. Quia enĩ falsa pietate suꝑatus ferire heli delin¬
quentes filios noluit: apud districtũ iudicem semet ipsũ cũ filiis crudeli dãnatio¬

Expanded text:
efficiantur ac ministri. Quia nimirum necesse est ut sic bene agentibus per humiefficiantur ac ministri. Quia nimirum necesse est ut sic bene agentibus per humilitatem sint socii, quatenus contra delinquentium vitia per zelum justitiae sint erecti, ut et bonis in nullo se praeferant, et cum pravorum culpa exigit, potestatem protinus sui prioratus agnostatione rapiatur, recte per quemdam sapientem dicitur: Ducem te constituerunt, noli extolli, sed esto in illis, quasi unus ex illis . Hinc etiam Petrus ait: Non dominantes in clero, sed forma facti gregi . Et tamen nonnunquam gravius delinquitur, si inter perversos plus aequalitas quam disciplina custoditur. Quia enim falsa pietate superatus ferire Heli delinquentes filios noluit, apud districtum judicem semetipsum cum filiis crudeli damnatio
Abbreviated transcription (Latin):
uos humiles ascendatis. Non autem pucrilit̃ sapiendũ. quasi ds̃ ad remediũ obliui¬
onis bonos incęlis. malos scribat interris. dicente ieremia. uniuersi qͥ derelinquunt
te c̃fundantur. recedentes atẽ interrascribant᷑: sed salubrit᷑ intelligendũ. qͦd siue
cȩlestia seu terrestria qͥs oꝑa gesserit. phȩc quasi litteris annotatus apud dĩ memoriã
ICTBONIS ESS ENORIS SOLETIASCUPTURIS
senper exempla parrũ praecebentiũ auisus
ad meliora ꝓficiant. quib: agnitis desuis actib humilient᷑ inquirero:
sic econtrario rȩꝓbi siquid forte in electis rep̃hensibile reperiant. quass
suas exconequitias obtecturi. aud ꝓiusto defensuri. libentis sune solent ã plccti
deoq multo ardentiꝰ leguno qdđ facta . ẽ. contentio int̃ discipłos xp̃i quis corũui¬

Expanded text:
vos humiles ascendatis. Non autem pueriliter sapiendum, quasi Deus ad remedium oblivivos humiles ascendatis. Non autem pueriliter sapiendum, quasi Deus ad remedium oblivionis bonos in coelis, malos scribat in terris, dicente Jeremia: Universi qui derelinquunt te, confundantur; recedentes, in terra scribantur . Sed salubriter intelligendum, quod sive coelestia, seu terrestria, quis opera gesserit, per haec quasi litteris adnotatus, apud Dei memoriam Sicut bonis esse moris solet in Scripturis semper exempla Patrum praecedentium, quibus ad meliora proficiant, quibus agnitis, de suis actibus humilientur, inquirere, sic e contrario reprobi, si quid forte in electis reprehensibile reperiunt, quasi suas ex eo nequitias obtecturi, aut pro justo defensuri, libentissime solent amplecti. Ideoque multo ardentius legunt quod facta est contentio inter discipulos
Abbreviated transcription (Latin):
iure inmiscdĩa disꝑat intẽplo ȩternitatis. qͥ indomo dĩ presenti miscdĩȩ gr̃ã ris¬
plendet: Iure setalis ad tẽplũ magniragis ꝑtinere confidens. alibi dicit. Et mũ
tio: dñs subalia figura subdendo manifestat. Om̃is qͥuenit adme & audit
meos sermones & facit cos: ostenda uobis cuisimilis sit:. Similis. ẽ. homini aedi¬
ficanti domũ : Homo autẽ hic domũ aedificans. ipse. ẽ. mediator dĩ & hoĩnũ
maneret edificare & consetrare dignatus.c̃. Quifodit in altum & posuit
fundam̃ta supra petrã. qͥ in corde suorum fideliũ quicqͥd ttrrenȩ intentionis inuenit:
funditus extirpare studuit: quatinus eicctis priscȩ consuetudinis ruderibꝰ &e cogitatio¬
pẽtra. suꝑquã huiscemodi domꝰ fundam̃ta locauit: Nasicut indomo ȩdificanda
nil petrȩ cui fundam̃tũ imponatur antefertur. ita sc̃ã acccła petrã suã uidedicet
xp̃mimo habet in corde reconditũ: neq aliqͥd fidei illius ac dilectiomi preponit.

Expanded text:
isericordia Dei sperat in templo aeternitatis, qui in domo Dei praesenti misericordiae gratia resplendet. Jure se talis ad templum magni Regis pertinere confidens, alibi dicit: Et misetio, Dominus sub alia figura subdendo designat: Omnis qui venit ad me, et audit sermones meos, et facit eos, ostendam vobis cui similis sit. Similis est homini aedificanti domum. Homo autem hic domum aedificans, ipse est mediator Dei et hominum,maneret, aedificare et consecrare dignatus est. Qui fodit in altum, et posuit fundamenta supra petram. Quia in corde suorum fidelium quidquid terrenae intentionis invenit, funditus exstirpare studuit, quatenus ejectis priscae consuetudinis ruderibus, ac cogitatiopetra, supra quam hujusmodi domus fundamenta collocavit. Nam sicut in domo aedificanda nil petrae, cui fundamentum imponatur, antefertur, ita sancta Ecclesia petram suam, videlicet Christum, imo habet in corde reconditam; neque aliquid fidei illius ac dilectioni praeponit,
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ nos sumus. in ea quȩ nobis modorecitata. ẽ. lectione scĩ euangelii dic
audiamꝰ. Non .c̃. arbor bona quȩ facit fructus malos: neq arbor mala.
faciens fructũ bonũ: Bonas ergo arbores & bonos harũm fructus. inc̃structionẽ
siue ministeriũ sui tẽpli rex sapiens quȩrit: At ueromalȩ arboris quȩ sib finis:
idem alibi docet: Omĩs arbor quȩ ñ facit fructũ bonum : excidetur & inignem
mittetur. Arbores nanq: homines. fructus autem. oꝑa dicit ipsorũ. Uultis

Expanded text:
quae nos sumus, in ea quae nobis modo recitata est lectione sancti Evangelii dicat, audiamus. Non est arbor bona, quae facit fructus malos: neque arbor mala faciens fructum bonum. Bonas ergo arbores, et bonos harum fructus in constructionem sive ministerium sui templi rex sapiens quaerit. At vero malae arboris quis sit finis, idem alibi docet, dicens: Omnis arbor, quae non facit fructum bonum, excidetur et in ignem mittetur . Arbores namque homines, fructus autem dicit opera ipsorum. Vultis
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ habet exnecessitate occupationẽ. illud autẽ excaritate suauitatẽ. Uult hõ occurra
quando ministrat. & aliquando ñ potest. Quȩnt᷑ ꝙ deest. paraturꝙ adest: distenditur
animꝰ: Nasi martha illa sufficcret. adiutoriũ sororis ñ posceret: Multa sunt. diuersa sc:
malã : s: illamcliorẽ Nudiundeincliorẽ: Quģ ñ auftretur abea Atẽ auferetur. Ali¬
quando onus necessitatis. ģtna .c̃. dulcedo ucritatis. Non austret᷑ ab ea ꝗ clegit. ñ aufera
s tam̃ augetur In hac autẽ uita augetur. in aliauita ꝑficictur. nunquã auftretur Cͥeto¬

Expanded text:
enim habet ex necessitate occupationem: istud autem ex charitate suavitatem. Vult homo occurrere enim habet ex necessitate occupationem: istud autem ex charitate suavitatem. Vult homo occurrere quando minanimus. Nam si Martha ad illa sufficeret, adjutorium sororis non posceret. Multa sunt, diversa sunt, malam, sed illa meliorem. Audi unde meliorem: Quae non auferetur ab ea. A te auferetur aliquando onus necessitatis: aeterna est dulcedo veritatis. Non auferetur ab ea quod elegit. Non aufertur, sed tamen augetur. In hac autem vita augetur, in alia vita perficietur, nunquam auferetur. C
Abbreviated transcription (Latin):
bis scismata Sitis autem ꝑfecti in codẽ sensu. & in eadẽ scientia. Et in alio loco: Un animes
unũ sentientes. nichil ꝑcontentionẽ. neq ꝑinanẽ glam. Eo dñs ad patrẽ desuis. ut
sint unũsicut & nosunũ sumus. Eo mactib apłorum. Multitudinis autõcreden¬
stium
etad animauna. & corunũ Ergo magnificate dñmmetũ. & ex altemꝰ nom eiꝰnunũ
nobis cõmendariunitatẽ. certe trinitas. ẽ. ds̃nr̃. Pater non.ẽ. filius. filius non . ẽ. pater
sp̃ssc̃s ncc pat̃. ẽ. necfilius. s ãborũ sp̃s: & tam̃ istatriañtres du. ñtres omĩpotentes. scd
unus ds̃omp̃s Ipsa trinitas unꝰ ds̃. qui aunũ. ẽ. necessariũ. Adhoc unũ nonnos ꝑducit.
uitia debita. obsequia religiosa Reddunt᷑ enĩ. ñdantur: dicente apło. Sinos uobis sp̃u¬
piendo qͦs nesciunt. angl̃os susceper̃. Bonasunt hȩc. melius. c̃. tam̃ qđ elegit maria Illus

Expanded text:
bis schismata; sitis autem perfecti in eodem sensu, et in eadem scientia . Et alio loco: Unanimes, bis schismata; sitis autem perfecti in eodem sensu, et in eadem scientia . Et alio loco: Unanimes, unum sentientes, nihil per contentionem, neque per inanem gloriam . Et Dominus ad Patrem de suis: Ut sint unum, sicut et nos unum sumus . Et in Actibus Apostolorum: Multitudinis autem credentium erat anima una et conobis commendari unitatem. Certe Trinitas est Deus noster. Pater non est Filius, Filius non est Pateripotentes, sed unus Deus omnipotens, ipsa Trinitas unus Deus: quia unum necessarium est. Ad hoc unum non nos perducit, vitia debita, obsequia religiosa. Redduntur enim, non dantur, dicente Apostolo, Si nos vobis spiritupiendo quos nesciebant, Angelos susceperunt . Bona sunt haec: melius est tamen quod elegit Maria. Illud
Abbreviated transcription (Latin):
adiuuart negloxerit. Nonrespondente illa: sed tam̃ prȩsente iudicat dñs. Maria causisiũ
tanquã ociosa iudicimaluit cõmittere: nec inrespondendo uoluit laborare. Si enĩ parareto
respondendi sermonẽ: remitteret audiendi intentionẽ. Respondit ergo dñs. qͥ in uerbo
ñ laborabat: qͥa uerbũ crat. Quidgͦ dixit: Marcha. martha Repetitio nominis:
indiciũ. c̃. dilectionis. auo forte mouendȩ intentionis. Ut audireo attentiꝰ. bis uocata. ẽ
artha martha. auditũ circa multa es occupata. Unũ autc̃ opus est. id .c̃. unũncces¬
sariũ õ Non unũ opus quasi singulare opus. sed opus. c̃. expedio. necessariũ esł
in multis quiesista: Daunũ : & pluscsi. Tolle unum: & turba.c̃. Quid õ. eñi turba. nis
unũ facere uolebat. Itẽ alibidicit. Obsecro autẽ uos fr̃s ut idipsũ dicatis om̃s: & ñ sino in uo¬

Expanded text:
adjuvare neglexerit. Non respondente illa, sed tamen praesente, judicat Dominus. Maria causam suam adjuvare neglexerit. Non respondente illa, sed tamen praesente, judicat Dominus. Maria causam suam tanquam otiosa judici maluit committere, nec in respondendo voluit laborare. Si enim pararet respondenti sermonem, remitteret audiendi intentionem. Respondit ergo Dominus, qui in verbo non laborabat, quia Verbum erat. Quid ergo dixit? Martha, Martha, Repetitio nominis indicium est dilectionis, aut forte movendae intentionis: ut audiret attentius, bis vocata est, Martha, Martha, audi: Tu circa multa es occupata, unum autem opus est: id est, unum necessarium est. Non unum opus quasi singulare opus: sed opus est, expedit, necessarium est; in multis quies ista? Da unum, et populus est: tolle unum, et turba est. Quid est enim turba, nisi unum facere volebat. Obsecro autem vos, fratres, ut idipsum dicatis omnes, et non sint in vo
Abbreviated transcription (Latin):
& sui eũ non receper̃. Sed qͦt qͦt receper̃ cũ. dedit eis potestatẽ filios dificri: adoptans
seruos& fr̃s faciens. redimens captiuos. & faciens cohȩredes. Nequis tam̃ ur̃m forsitan
dicat. obeatiqui xp̃msusciꝑe indomũ ꝓpriã meruer̃. Nolidolere. nolimmurare. quia
nqͥd exminimis meis fecistis. infecistis. Hȩc dedño pascendo. pascente sp̃uptẽpore dixerimꝰ¬
eniamꝰ ad causã. quãd eunitate ꝓposur. Marcha dñmpascere disponens & prȩparans.
uerbũ eiꝰ Auris fiddissima audierat. uacate & uidete q̃m egosũ dñs Illa turbabatur: ista
epulabatur. Illamulta disponebad: istaunũ aspiciebat: Utrunq officiũbonũ: sedtamen
qͥd sit ilius. qͥd nosdicamꝰ. habemꝰ quẽ int̾rogemꝰ: patienter audiamꝰ Quidsit melius iacũ
legeretur audiuimꝰ: & mc cõmemorinte iterũ audiamꝰ. Int̾pellao martha hospitẽ: adiudicẽ
deponit postulationẽ piarũ quȩrdarũ. ꝙ casoror deseruerit: & sic laborantẽ in ministerio

Expanded text:
t sui eum non receperunt: sed quotquot receperunt eum, dedit eis potestatem filios Dei fieri ; adoptans servos, et fratres faciens; redimens captivos, et faciens cohaeredes. Ne quis tamen vestrum forsitan dicat: O beati qui Christum suscipere in domum propriam meruerunt! Noli dolere, noli murmurare quia tinquit, ex minimis meis fecistis, mihi fecistis . veniamus ad causam, quam de unitate proposui. Martha Dominum pascere disponens et praeparans, verbum ejus. Auris fidelissima audierat: Vacate, et videte, quoniam ego sum Dominus . Illa turbabatur, ista epulabatur: illa multa disponebat, ista unum aspiciebat. Utrumque officium bonum: sed tamen quod sit melius, quid nos dicamus? Habemus quem interrogemus, patienter audiamus. Quid sit melius, jam cum legeretur audivimus, et me commemorante iterum audiamus. Interpellat Martha hospitem, ad judicem deponit postulationem piarum querelarum, quod eam soror deseruerit, et sic laborantem in ministerio
Abbreviated transcription (Latin):
s ab ext̾iori actione qͥeseere. soli desiderio c̃ditoris ĩhȩrere. ut nichil iã agerolibeat p̾calcatis
curis õĩb aduidendã faciẽ ereatoris sin animꝰ in ardescau. itaut ĩ a nouerit carnis corruptibilis pondꝰ
cũ merore portare. totisq desidcris appetere illis ymnidicis. angłoꝵ choris intẽt. admiscericdes¬
tib: cuib. degt̃naĩ cspectudi i corruptione gaudere: Quȩ cetiãsedens secꝰ pedes dñi. audiebat u̾bũ
dc̃tt̃platiue qͥdc̃ uniformis ꝑftctio. ẽ.: ȩxutã m̃tẽ acunctis habe t̾renis. eãq qͣntũ humanaim¬
reuelationes dñi cõm̃dans. ñ minꝰsõ ispeculatiuaui tute quȩ ꝑpaucis. ẽ. imitabilis c̃sumatũ fu-

Expanded text:
e libeat, sed, calcatis curis omnibus, ad videndam faciem sui Creatoris animus inardescat, ita ut jam noverit carnis corruptibilis pondus cum moerore portare, totisque desideriis appetere illis hymnidicis angelorum choris interesse, admisceri coelestibus civibus, de aeterna in conspectu Dei incorruptione gaudecontemplativae quidem uniformis perfectio est, exutam mentem a cunctis habere terrenis, eamque, quantum humana imrevelationes Domini commendans, non minus se in speculativa virtu
Abbreviated transcription (Latin):
aut noueritis pascha transitꝰ int̾p̃tatur. Venit dñis. stc̃ diuina: pass. c̃. humana Nainqd
adhuc c̃spuit᷑: Nunqͥd adhuc expalmatur: Nunqͥd adhuespinis cosiat᷑: Nunqͥd adhuc
flagellat᷑: Nunqͥd adhuc crucifigit᷑: Nunqͥd adhuc lanccauulnerat᷑: Transiuit deniq
t euanglistasic dix̃. qͣndo paschaftc̃ cũ disciplis suis. qͥd dic̃ euanglista: Cũ autẽ uenisẜ. hora
ut iesus transir: dchmundo ad patrẽ. Ergo ille transiunt ut pascat: nosseqͥmut pascamur.

Expanded text:
Nam ut noveritis, Pascha Transitus interpretatur. Venit Dominus, fecit divina, passus est humana. Numquid Nam ut noveritis, Pascha Transitus interpretatur. Venit Dominus, fecit divina, passus est humana. Numquid adhuc conspuitur? numquid adhuc expalmatur? numquid adhuc spinis coronatur? numquid adhuc flagellatur? numquid adhuc crucifigitur? numquid adhuc lancea vulneratur? Transivit. Denique et Evangelium sic loquitur, quando Pascha fecit cum discipulis suis. Quid dicit Evangelium? Cum autem venisset hora, ut Jesus transiret de hoc mundo ad P
Abbreviated transcription (Latin):
quietẽ. mͦ occupatacscirca multũministeriũ Pascre uis mortalia corpora. liccosc̃orũ: Nunq
cũuengis adillã patriã. inucnies peregrinũ quẽ suscipias hospitio: Inueniesesurientem
cui panẽ frangas: Sitientẽ cui potũ porgis: Egrũ quẽ uisites: Litigantẽ quẽ c̃cordas
Mortuũ quẽsepdias: diaistabi ñ crunt: Sdqͥdibicrio: qđ maria clegit Ibi pascim᷑. ñ pascim
Id eohocibi crit plenũ atq ꝑfcctũ. ꝙ hic degit maria. Dcillam̃sa opulenta deuerbo dni.
micas colligebat: Nauultis nosse qͥdibi erit: Dñsipse dicioscruis suis Am̃dico uobs
qͥa facit cos discũbere. & transi ensmministrabit cis Rccũbere qͥd õ. nisi uacare Recũbos
qͥd ẽ nisi reqͥescere: Quid c̃ transibit. & ministrabit cis: Priustransit. & sicminis tas
S ubiꝰ Inillo c̃uiuio suꝑnodeqͦdic̃: Am̃ dicouobis. multi aboriente & occidente uenicm.
antũbent cũ abralũ. &isaac. aiacob in regno çȩlorũ Ibi dñs pasci .s. prius binc transis

Expanded text:
ca multum ministerium, pascere vis mortalia corpora, licet sanctorum: numquid cum veneris ad illam patriam, invenies peregrinum, quem suscipias hospitio? invenies esurientem, cui panem frangas? sitientem, cui potum porrigas? aegrum, quem visites? litigantem, quem concordes? mortuum, quem sepelias? Omnia ista ibi non erunt: sed quid ibi erit? Quod Maria elegit: ibi pascemur, non pascemus. Ideo hoc ibi erit plenum atque perfectum, quod hic elegit Maria: de illa mensa opulenta, de verbo Domini micas colligebat. Nam vultis nosse quid ibi erit? Dominus ipse dicit de servis suis: Amen dico vobis, quia faciet eos recumbere, et transquid est, nisi requiescere? Quid est, Transibit, et ministrabit illis? Prius transit, et sic ministrat. Sed ubi? In illo convivio superno, de quo dicit: Amen dico vobis, multi ab oriente et occidente venient, et recumbent cum Abraham, et Isaac, et Jacob in regno coelorum . Ibi Dominus pascit, sed prius hinc transit.
Abbreviated transcription (Latin):
CELIONECIT MTASUNT. ADMONENT NOS ESSEUNUM
ꝑegrinantes nondũ manentes: adhuc inuia. nondũ in patria:. adhuc desid¬
rando. nondu fruendo. Tam̃ tendamꝰ. & sine pigritia& sine int̾missione tendamꝰ: ut ali¬
sed etia religione germanȩ: Ambȩ d ño cohȩserunt: ambȩ dño incarne p̃senti concorditer
seruier̃. Suscepit eũ martha : sicut solent suscipi peregrini. Sed tam̃ suscepio famula dn
egrasaluatoiem. creatura creatorẽ. Suscepit autẽ inspupascenda. incarne pascendum
Uoluit enĩ dñs formã serui accipo: & accepta formaserui in illa pasciascruis. dignatione.
ñ conditione. Nax ista dignatio fui: seprebere pascendũ. Habebat carnẽ inqua esurin
& sitiret: sed nescitis qͥ ainheremo esurenti. angli ministrabant: Ergo qđ pasci uoluit:
pascenti p̃stitit: Quid autẽ mirũ si & descõspũhelias p̃stitit uiduȩ. quõ prius coruomi¬
nistrante pascebat: Nunqͥd pascendo destterat. quando aduiduã mittebat: Non¬

Expanded text:
elio recitata sunt, admonent nos, esse unuperegrinantes, nondum manentes; adhuc in via, nondum in patria; adhuc desiderando, nondum fruendo. Tamen tendamus, et sine pigritia et sine intermissione tendamus, ut alised etiam religione germanae; ambae Domino cohaeserunt, ambae Domino in carne praesenti concorditer servierunt. Suscepit eum Martha, sicut solent suscipi peregrini. Sed tamen suscepit famula Dominum, aegra Salvatorem, creatura Creatorem. Suscepit autem Spiritu pascenda, in carne pascendum. Voluit enim Dominus formam servi accipere, et accepta forma servi in illa pasci a servis, dignatione, non conditione. Nam et ista dignatio fuit, se praebere pascendum. Habebat carnem, in qua esuriret quidem, et sitiret: sed nescitis quia in eremo esurienti Angeli ministrabant ? Ergo quod pasci voluit, pascenti praestitit. Quid autem mirum, si et de sancto Elia praestitit viduae, quem prius corvo ministrante pascebat ? Numquid pascendo defecerat, quando ad viduam mittebat? N
Abbreviated transcription (Latin):
atis quia his istauiliora sunt metalla : auri talenta emi possunt. argentiuasa cõpa¬¬
rari possunt. honestas sola ñ potest emi: Honestas enĩnonẽmitur s ad qͥritur : quia
ñ constat prȩcio. seduirtute: Tuigitur qͥ aurũ possides. si placet bonanr̃a inuicẽ con-¬
feramꝰ Tu cũ peregre ꝓficisceris. thesaurituidomi remanent quib: longe atẽ positis:
amissionẽ corũ metuis: apud conscientiã tuã nudus & pauꝑes. Ego autẽ quocunq
iero : meȩ diuitiȩ mesequent᷑. Nec separari ame possunt. bona: q̃m ñ ttrrenospecu.
s thesauro pectoris retinentur Tucũrecedis a scło: relinquendo tuas diuitias ꝓdi¬
disti. Ego autẽ cũm dehoc mundo migrare contingit. diuitias meas mecũ ad
paradẏsũ ueho: Tuas diuitias pͦmortẽ exẽplo illius purpurati diuitis ignis & te¬

Expanded text:
atis, quia his ipsa viliora sunt metalla. Auri talenta erui possunt, argenti vasa compaatis, quia his ipsa viliora sunt metalla. Auri talenta erui possunt, argenti vasa comparari possunt, honestas sola non potest erui; honestas enim non eruitur, sed acquiritur, quia non constat pretio, sed virtute. Tu igitur qui aurum possides, si placet, bona invicem conferamus. Tu cum peregre proficisceris, thesauri tui domi remanent, quibus longe a te positis samissionem eorum metuis, apud conscientiam tuam nudus et pauper es. Ego autem quocunque iero, meae divitiae me sequuntur, nec separari a me possunt bona, quoniam non terreno specu, sed thesauro pectoris retinentur. Tu cum recedis a saeculo, relinquendo tuas divitias, perdidisti; ego autem, cum mihi de hoc mundo migrare contingit, divitias meas ad paradisum veho; tuas divitias post mortem, exemplo illius purpurati divitis, ignis et te
Abbreviated transcription (Latin):
tatis inuidiã mitigare. in utilia & sepe periculosa optrectantũ uitare colloquia. usurarũ
etiã ꝑniciosa ñ amare cõpendia. custodẽ pacis iusticiã munerib ñ grauare: Noxia
factionũ horrere cõmenta ingloriũ & ñnunquã cruentũ indebiti honoris abitum¬
declinare. incentiua discordiȩ contumdiose linguȩ maledicta cohibere. mendacia
nichilominꝰ quȩ uitã maculant. animã uulnerant. amicitias dissipant. xp̃iano
abore repellere: atq ab om̃ib: suꝑstitionibus dȩmonũ idolorũq sacrilegiis ꝑquȩ
uel maxime benignitas omĩpotentis offenditur. ucridĩ amore diffugere:¬
ITE SERNO NAXINI EP̃I IN ADUENTU DIUITŨ.
ui em̃ ꝓpriis abundatbonis: scłi thesauros ñ requirit: Bona eni ꝓpria. ho¬
nestas. sobrietas. miscđia. castitas: Quȩ bona: omĩ auro magis sunt prȩciosa. Ut sci¬

Expanded text:
tatis invidiam mitigare, inutilia, et saepe periculosa obtrectantium vitare colloquia, usurae tatis invidiam mitigare, inutilia, et saepe periculosa obtrectantium vitare colloquia, usurae etiam perniciosa non amare compendia, custodem pacis justitiam muneribus non gravare, noxia factionum horrere codeclinare, incentiva discordiae, contumeliosae linguae maledicta cohibere, mendacia nihilominus, quae vitam maculant, animam vulnerant, amicitias dissipant, Christiano ab ore repellere, atque ab omnibus superstitionibus daemonum idolorumque sacrilegiis, per quae vel maxime benignitas omnipotentis offenditur veri Dei amore diffugere. SERMO CXVI. In adventu divitum. Qui enim propriis abundat bonis, saeculi thesauros non requirit. Bona enim propria, honestas, sobrietas, misericordia, castitas, quae bona omni auro magis sunt pretiosa, ut sci
Abbreviated transcription (Latin):
niat ad scđm. Efficiatur ille gloriose dignus. sit iste laudabilit̾ largus Sit ille scȩ̃
pauꝑtatis ardentissimꝰ amator : sit istescõrum pauꝑum piissimꝰ consolator Habeat
iste apud dmpatronos pauꝑes. quos illese gaudet uirtutis habere consortes. Sit
illetalis qui cũ dño iudicaturus sedeat. si iste talis. qͥ ad dexterã iudicandꝰ assistat.
Sit ille talis qui ȩterna tabernacula ꝑpetuoiure possideat. sit iste talis quẽ ille re¬
cipiat: Admonet enĩnos dñs dicens. Facite uobis amicos demãmona iniqͥtatis.
INicere diabolũ ipso suffragante dño poterio: quicunq salutaria dip̃cepta
suspirans studuerit exosã cunctis tumidȩ m̃tis suģ inclinare supbiã. radic̃c malorũ
omĩum a uaritiã cohercere. inimicãbonarũ uirtutũ refrenare luxuriã. hostõ sc̃ȩ cari¬

Expanded text:
niat ad secundum. Efficiatur ille gloriose dignus, sit iste laudabiliter largus. Sit ille sanctae niat ad secundum. Efficiatur ille gloriose dignus, sit iste laudabiliter largus. Sit ille sanctae paupertatis ardentissimus amator, sit iste sanctorum pauperum piissimus consolator. Habeat iste apud Deum patronos pauperes, quos ille se gaudet virtutis habere consortes. Sit iste talis qui cum Domino judicaturus sedeat; sit ille talis qui ad dexteram judicandus assistat. Sit ille talis qui aeterna tabernacula perpetuo jure possideat; sit iste talis quem ille recipiat. Admonet enim nos Dominus dicens: Facite vobis amicos de mammona iniquitatis, Vincere autem diabolum, ipso suffragante Domino, poterit quicunque salutaria Dei praecepta suspirans studuerit exosam cunctis tumidae mentis suae inclinare superbiam, radicem omnium malorum avaritiam coercere, inimicam bonarum virtutum refrenare luxuriam, hostem sanctae cari
Abbreviated transcription (Latin):
omibus xp̃ianis: auertat hoc ds̃ a fidelib suis: Apłs enĩueracit̃ dicit. quianeq: aua¬
ri. neq rapaces. regnũ dĩ possidebunt: Manifestũ. ẽ. autem. quia om̃s qui a regnodĩ
alienabuntur: ineternoigne cũ diabolo ciusq angłis danabuntur Proinde dilec¬
tissimi si nonom̃s possunt implere ꝙ dñsaio. uendite quȩ possidetis. illud tamen
facile. sinona ssit diracupiditas : Om̃ib: salubre. si ferueat caritas. Cunctis ergo
debet. ẽẽ cõmune: ut om̃ibus donetur ȩcernafelicitas. Quiergo tantã uirtutem
accipit adño. ut om̃ĩa quȩ in mundo sunt celestis regniamore contẽnat: quae
habet uendat. & egenis distribuat: Qui uero tantȩ uirtutis nondũ est: dehis quȩ
habet. inquantũ habet elemosinã faciat: Tantũ oꝑctur bona uoluntas. quantũ
suppetit facultas. Perfectus possideat primũ uirtutis locũ: imꝑfectus saltẽ ꝑue¬

Expanded text:
omnibus Christianis; avertat hoc Deus a fidelibus suis. Apostolus enim veraciter dicit quia neque avaomnibus Christianis; avertat hoc Deus a fidelibus suis. Apostolus enim veraciter dicit quia neque avari, neque rapaces, regnum Dei possidebunt . Manifestum est autem quia omnes quia a regno Dei 549 alienabuntur, in aeterno igne cum diabolo ejusque angelis damnabuntur. 7. Proinde, dilectissimi, si non omnes possunt implere quod Dominus ait, Vendite quae possidetis , illud tamenfacile, si non adsit dira cupiditas; omnibus salubre, si ferveat caritas: cunctis ergo debet esse commune ut omnibus donetur aeterna felicitas. Qui ergo tantam virtutem accipit a Domino ut omnia quae in mundo sunt coelestis regni amore contemnat, quae habet vendat, et egenis expendat. Qui vero tantae virtutis nondum est, de his quae habet, in quantum habet, eleemosynam faciat. Tantum operetur bona voluntas quantum suppetit facultas. Perfectus possideat primum virtutis locum, imperfectus saltem perve
Abbreviated transcription (Latin):
imeamꝰ fr̃s timeamꝰ actus nr̃os Oboediens xp̃ouendat quȩ possideo & demosi¬
nã ded: ut deterri cor adcelũ lcuet. ut auirtiã calct. ut adꝑfectionis culmen
totamentis intentione festinet: Ut non sit sollicitus quȩ sunt mundi .s quȩsuno dñi
Ut mundũ sibi crucifixũ habeat. seq mundo crucifixũ exhibeat: Ut sit omĩno pauꝑ in
uendendarũ rerũ suarũ in ec̃ uirtutem. Vnꝰquisq em̃ ꝓpriũ habet donũ adõ. alius
quidẽ sic: alius autẽ sic. Ecee hoc tam̃ magnũ bonũ implere paucipossunt: multi
ñ possunt: Nunqͥd quia paucis donatur ista ꝑfectio ꝓpt̃ta debent ẽẽ pessimi. qͥcunq
in bono nondũ possunt eẽ ꝑfecti: Nunquid ꝓpt̾ea xp̃ianus debet uitio rapacitatis
insistere. quia forte nondũ potest om̃s ressuas pauꝑibus crogare: Aut ideo debet
aliena ẽcupiscere. quia ꝓpria necdũ potest omĩno contẽnere: Absit hoc fr̃s ab

Expanded text:
endat quae possidet et eleemosynam det, ut de terra cor ad coelum levet, ut avaritiam calcet, ut ad perfectionis culmen tota mentis intentione festinet, ut non sit sollicitus quae sunt mundi, sed quae sunt Domini ; ut mundum sibi crucifixum habeat, seque mundo crucifixum exhibeat; ut sit omnino pauper ivendendarum rerum suarum inesse virtutem. Unusquisque enim proprium habet donum ex Deo, alius autem sic . Ecce hoc tam magnum bonum implere pauci possunt, multi non possunt. Nunquid quia paucis donatur ista perfectio, propterea debent esse pessimi quicunque in bono nondum possunt esse perfecti? Nunquid propterea Christianus debet vitio rapacitatis insistere, quia forte nondum potest omnes res suas pauperibus erogare? Aut ideo debet aliena concupiscere, quia propria necdum potest omnino contemnere? Absit hoc, fratres, ab
Abbreviated transcription (Latin):
omo quidã erat diues. qͥinduebatur purpura & bẏsso. & epulabatur cotidie splen¬
dide. Et erat quidã mendicus nomine lazarus: qui iacebat. ante ianuã diuitis ulce¬
rib: plenus. Nonnulli putant prȩcepta ueteris testamenti districtiora ẽẽ quã noui:
sedii nimirũ imꝑuida consideratione fallunt᷑: In illo enĩ nontenacia sed rapina mul¬
tatur: ibi res iniustesullata. restitutione quadrupli punitur hic autẽ diues
iste non abstuls aliena rẽphenditur: sed ꝓpria non dedisso: neo dr̃ quia uiquenquã
dũ est qua pucra multandus sit qͥ aligia diripit. si inferni dãnatione ꝑcutitur: qui
ꝓpria ñ largitur. Nemoitaq securũse estieo dicens. Ecce aliena ñ rapio. sed c̃cessis
licito rebus fruor: quia diues isto m̃ccirco punitus. õ. q̃m alina non abstulio. sed qͥa
acceptis rebus. seme apsũ male dreliquit.

Expanded text:
epulabatur quotidie splendide. Et erat quidam mendicus, nomine Lazarus, qui jacebat ante januam divitis, ulceribus plenus. Nonnulli putant praecepta Veteris Testamenti districtiora esse quam Novi; sed hi nimirum improvida consideratione falluntur. In illo enim non tenacia, sed rapina multatur . Ibi res injuste sublata 1655 restitutione quadrupli punitur . Hic autem dives iste non abstulisse aliena reprehenditur, sed propria non dedisse. Nec dicitur quia vi quemdum est qua poena multandus sit qui aliena diripit, si inferni damnatione percutitur qui propria non largitur. Nemo ergo securum se aestimet, dicens: Ecce aliena non rapio, sed concessis licite rebus fruor, quia dives iste non idcirco punitus est quoniam aliena abstulit, sed quia acceptis rebus semetipsum male dereliquit.
Abbreviated transcription (Latin):
ab ȩt̃no illo & cȩlesti c̃uiuio ex cõmunicari penitus ñ timebit: Rogouos fr̃s: dili¬
gent̃ attendite. Si ad mensa cuiꝰcunq potentis hominis ncmno presumit cũ uestib
conscissis & inquinatis accedere: quanto magis a conuiuio aet̾niregis id.̃. ab altari
dñi debet sẽ unꝰ quisq inuidig uł odi ueneno ꝑcussus. iracundiȩ furore repletus.¬

Expanded text:
ab aeterno illo et coelesti convivio excommunicari penitus non timebit. Rogo vos, fratres, diliab aeterno illo et coelesti convivio excommunicari penitus non timebit. Rogo vos, fratres, diligenter attendite: si ad mensam cujuscunque potentis hominis nemo praesumit cum vestibus conscissis et inquinatis accedere, quanto magis a convivio aeterni Regis, id est ab altari Domini debet se unusquisque invidiae vel odii veneno percussus, iracundiae veneno repletus
Abbreviated transcription (Latin):
oculos suȩ maiestatis offendat: Sed habitaculũ cordis nr̃i euacuetur uitus: & uirtu¬
tib repleatur. Claudatur diabolo: & apiatur xp̃o. Et italaboremꝰ: ut nobis bonorũ
oꝑum clauib ianuã regnicelestis apirt possimus. Sicuo enĩ malis opibus quasi quibꝰdã¬
scris acuectib uitas nobis ianua clauditur: ita absq dubio bonis oꝑibus aꝑitur .: Ed ideo
fr̃s lm̃i unꝰ quisq consideret conscientiã suã : & quandosc aliquo crimine uulneratũ
ẽ cognouerit: prius orationibꝰ.i eiunis. uł demosinis studeat mundare conscientiã suã:
& sic eucharistiã presumat accipere: Si enĩ agnoscens reatũ suũ. ipsesẽ adiuino altari
subduxerit: cito ad indulgentiã diuinȩ miscdĩȩ ꝑueniet: Quia sicut qͥse ex altat. hu¬
miliabitur : ita econtrario qͥse humiliat ex altabitur. Qui enĩsicut dixi agnoscens
reatũ suũ. ipse sõ humilit̃ ab altari ȩccłãe ꝓemendatione uitȩ remouere uoluerit:

Expanded text:
oculos suae majestatis offendat: sed habitaculum cordis nostri evacuetur vitiis, et virtutibus repleatur; claudatur diabolo, et aperiatur Christo; et ita laboremus, ut nobis bonorum operum clavibus januam regni coelestis aperire possimus. Sicut enim malis operibus, quasi quibusdaseririssimi, unusquisque consideret conscientiam suam, et quando se aliquo crimine vulneratum esse cognoverit, prius orationibus, jejuniis vel eleemosynis studeat mundare conscientiam suam, et sic eucharistiam praesumat accipere: si enim agnoscens reatum suum, ipse a divino altari se subduxerit, cito ad indulgentiam divinae misericordiae perveniet, quia sicut qui se exaltat humiliabitur, ita e contrario, qui se humiliat exaltabitur . Qui enim, sicut dixi, agnoscens reatum suum, ipse se humiliter ab altari ecclesiae pro emendatione vitae removere voluerit,
Abbreviated transcription (Latin):
plicationũq mysteria: Et obstupuit ubiuidit inestimabiles diuitias dñi sui. dix̃
adregem. Ucrus ẽ. sermo quẽ audicrã interra m casuꝑsermonib: tuis. & supsapient
tua. & ñ credebã narrantib: doncc ipsa ueni & uidioculis mcis. & ꝓbaui ꝙ media pars
nunciatamͥ ñ fuisset.: Maiora sunt sapientia tua & oꝑatua: quã rumor quẽ audiui
id . ẽ. uisionẽ pacis. & ingressa fucrib beatã requicm & glam celestiũ ꝓmissorũ. multo
plura & magnificentiora ꝑspiciet. quã ci sunt in hac terra ꝑsacra eloquia. ꝑꝓpħas atq
apłos nunciata. Nunc enĩ tanquã inspeculo & in enigmate. tc̃ autẽ oculis suis uideb
id. ẽ. facie ad faciem: Tuncbeata & illustris anima. intꝰ stupendas remuncratoris sui
constituta diitias: in effabilib reginȩ huiꝰ uerbis uti addm̃ poterit dic̃s. Uerus. c̃.

Expanded text:
plicationumque ministeria, et obstupuit ubi vidit inaestimabiles divitias Domini sui; dixitque plicationumque ministeria, et obstupuit ubi vidit inaestimabiles divitias Domini sui; dixitque ad regem: Verus est sermo quem audieram in terra mea stua: et non credebam narrantibus, donec ipsa veni, et vidi oculis meis, et probavi quod media pars nuntiata mihi non fuisset. Majora sunt sapientia et opera tua, quam rumor quem audivi. pacis, et ingressa fuerit beatam requiem et gloriam coelestium promissorum; multo plura et magnificentiora perspiciet, quam ei sunt in hac terra per sacra eloquia, per Prophetas atque Apostolos nuntiata. Nunc enim tanquam in speculo et in aenigmate, tunc autem oculis suis videbit, id est, facie ad faciem. Tunc beata et illustris anima inter stupendas remuneratoris sui constituta divitias, ineffabilibus reginae hujus verbis uti ad Deum poterit, dicens: Verus est
Abbreviated transcription (Latin):
etiã euanglista cõmemorat. regina austri uenit a finib: terrȩ audire sapientiã salo¬
monis: Uenit ȩccła ad redẽptorẽ & eruditorem suũ : ut destulticia erroris: doc¬
trinã peiperet ueritatis. Dequa plenius sicut audiuimꝰ: regnorũ scribit historia¬
tantib: a romata : & aurũ in finitũ nimis & gẽmas prȩciosas. uenio adsalomonẽ
& locuta est ciuniuersa quȩ habebat incorde suo. Ergo infigura reginȩ huiꝰ: aeccłauenit
&gentib & afinib: terrs imponens finc̃ cupiditatib uitusq terrenis: ut audireo sapi¬
scere defide illuminatione & iudicio futuro. de animȩ immortalitate. despõresurrec¬
tionis & głã. Uenit ergo inicrłm cũ multo comitatu . id. c̃. nonia cũ una tantũ gente
ud eorũ sicuo prius synagoga solos habuit hebrtos: sedtotiꝰ mundigentib diuersis q

Expanded text:
et evangelista commemorat , Regina Austri venit a finibus terrae audire sapientiam Saloet evangelista commemorat , Regina Austri venit a finibus terrae audire sapientiam Salomonis. Venit Ecclesia ad Redemptorem et eruditorem suum, ut de stultitia erroris doctrinam perciperet veritatis, de qua plenius sicut audivimus Regnorum scribit historiarum infinitum nimis, et gemmas pretiosas, venit ad Salomonem, et locuta est ei universa quae habebat in corde suo. Ergo in figura reginae hujus Ecclesia venit Gentibus et a finibus terrae, imponens finem cupiditatibus vitiisque terrenis; ut audiret sapiscere de fidei illuminatione, et judicio futuro, de animae immortalitate, de spe remunerationis et gloria. Venit ergo in Jerusalem cum multo comitatu, id est, non jam cum una tantum gente udaeorum, sicut prius Synagoga solos habuit Hebraeos, sed totius mundi gentibus diversisque
Abbreviated transcription (Latin):
mult s Ipse ẽ. pastor bonus : qui animã suã posiuit ꝓouib: suis Erex em̃pastors
boni: ipsa st familia redẽptoris. Dispensator ucro quisio quo oportet ẽẽ fidelm
e prudentem: paulus nobis ostendi p apłs qui desosuisq discipłis loquens u
Sienos eestunet homout ministos xp̃i. &e dispensatores mi sttriorũ at Fcuque
ntur inõ dspensatores : uc fidedis quis inuenatur: Nequis auttnnr̃msolos apsos
dispensatores factos existimet. negletoq militiȩ spualis officio scruus piger infideliõ

Expanded text:
t etiam, pastor bonus qui animam suam posuit pro ovibus suis . Grex enim pastoris t etiam, pastor bonus qui animam suam posuit pro ovibus suis . Grex enim pastoris boni ipsa est familia Redemptoris. Dispensator vero quis sit quem oportet esse fidelem, et prudentem, Paulus nobis ostendat apostolus, qui de se suisque sociis loquens ait: Sic nos existimet homo ut ministros Christi, et dispensattur inter dispensatores ut fidelis quis inveniatur . Ne quis autem nostrum solos apostolos dispensatores factos existimet neglectoque militiae spiritalis officio, servus piger infideliter
Abbreviated transcription (Latin):
difficultatẽ non impossibilitatẽ ꝑficiendȩ uirtutis insinuat. quomͦ psal¬
mista: Quis sapiens & custodiet hȩc: Nonneminẽ. sedrarũ significat: Nam
alibi idõ uerbũ non ꝑdifficili. s ꝓimpossibili posuit. Dĩquis similis crictibi:
d .ẽ. nullus Tuenim solus altis simꝰ suꝑ omnẽ terrã: Quis pritas .c̃. inqͥt fidelis
seruus & prudens: Fidlis quippe indeuote tribuendo & ñ abscondendo pecu¬
niã dñi sui: prudens uero indiligent̃ discemendo capacitatem singulorũ famuloꝵ
familia: Nimirũ illa.ẽ: quã ip̃se dñs demanuinimᷤ fedemit. & suo dominio man¬
cipauit: Haee familia. sc̃a . ẽ. ȩccła catholica: quȩ porbemterro copiosa fertilitate
diffunditur. & red ̃ptam se prȩciososui dñi sanguine głatur. Filius em̃ hominis
sicut ipso ait uenit ñ ministraris: ministrare :÷ ce dare animã suã redẽptionem pro

Expanded text:
difficultatem, non impossibilitatem perficiendae virtutis insinuat: quomodo Psaldifficultatem, non impossibilitatem perficiendae virtutis insinuat: quomodo Psalmista: Quis sapiens et custodiet haec? non neminem, sed rarum significat. Nam alibi idem verbum non pro difficili, sed pro impossibili posuit: Deus, quis similis erit tibi? d est, nullus: Tu enim solus altissimus super omnem terram . Quis putas est, inquit, fidelis servus et prudens? Fidelis quippe in devote tribuendo, et non abscondendo pecuniam Domini sui. Prudens vero in diligenter discernendo capacitatem singulorum famulorum.  hujus Domini familia; nimirum illa est quam ipse Dominus de manu inimici redemit, et suo dominio mancipavit. Haec familia sancta est Ecclesia catholica, quae per orbem terrae copiosa fertilitate diffunditur, et redemptam se pretioso Domini sui sanguine gloriatur. Filius enim hominis, sicut ipse
Abbreviated transcription (Latin):
irrũpit: & eum quc̃ dñm domꝰ inuenerit dormientẽ necau. quia cũ uentura dana
sp̃s minime prȩuidet : huno mors adsuppliciũ nescientẽ rapit: Furi autẽ resiste¬
ret siuigilaret: quia aduentũ iudicis qͥ oceulte animã rapit prȩcauens. ei poenitendo
occurret : neimpoenitens periret: Horã uero ultima dñs ñr iccirco nobis uoluit ẽẽ
incognitã. ut semꝑpossit ec̃ suspecta: ut dũillã prȩuidere ñ possumꝰ. ad illã sine
int̃missione prȩparemur: Quis putas. ẽ. fidelis seruus & prudens. quẽ constituit
dñs suus suꝑ familiã suã : Respondens autẽ adinterrogatasaluator : primo docet
iudiciũ cunctis affuturũ. singulosq iuxta meritũ oꝑis ac sensus sui capacitatem
p̃mia uel torm̃ta nacturos: deindeꝙ maxime quȩsierat gram uirtutũ quam
mundo attulerat. a singulis quantũ possint ostendit eẽ sectandã. Ignẽ inqͥt
ueni mittere interrã. & quid uolo nisi ut accendatꝰ : Sane qđ ait. qͥs putas ÷:

Expanded text:
dormientem necat, quia cum ventura damna spiritus minime praevidit, hunc mors ad supplicium nescientem rapit. Furi autem resisteret, si vigilaret, quia adventum judicis, qui occulte animam rapit, praecavens ei poenitendo occurreret, ne impoenitens periret. Horam vero ultimam Dominus noster idcirco nobis voluit esse incognitam, ut semper possit esse suspecta, ut dum ill fidelis est servus et prudens, quem constituit Dominus suus super familiam suam? Respondens ad interrogata Salvator primo docet judicium cunctis adfuturum, singulosque juxta meritum operis ac sensus sui capacitatem praemia vel tormenta nacturos. Deinde quod maxime quaesierat, gratiam virtutum quam mundo attulerit ac singulis quantum possint ostendit esse sectandam. Ignem, inquit, veni mittere in terram, et quid volo nisi ut accendatur? Sane quod ait, Quis putas est,
Abbreviated transcription (Latin):
dia. ñ utiq ut horũ sibi dominiũ tencant. sedut eorũ abundantius cȩteris sc̃is ȩt̃na
possessiono fruantur: Quienĩ docti fucrint. fulgebunt quasi splendor firmam̃ti:

Expanded text:
dia, non utique ut horum soli dominium teneant, sed ut eorum abundantius prae caeteris sanctis aeterna dia, non utique ut horum soli dominium teneant, sed ut eorum abundantius prae caeteris sanctis aeterna possessione fruantur. Qui enim docti fuerint, fulgebunt quasi