comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
emansit gͦ ⁊acharias mutus. & erat annuens
illis. Quid ÷ mutꝰ. nisi quidã sine u̾bo cor¬
poralis accus indicare moliens nec expͥmens uolun¬
tatẽ. quadã sup̃ma morte. uoce supp̃ssa. mutꝰ
sermo morientiũ: Nonne tͥ uidet᷑ huic similis
ẽẽ popłs iudeoꝵ ita irrationabilis. ut actuũ suoꝵ
non possit p̃stare rationẽ. qui in ultimo spei ui-¬
talis obitu constitutꝰ: uocem quãhabebat ami-¬
serit. quȩ titubantis actu corporis. signũ u̾bi
cupiat explicare ñ uerbũ: Mutꝰ gͦ popłs. sine
ratione. sine u̾bo. Cur enĩ tͥ magis uideat᷑ mu-¬
tus ẽẽ. qui sonũ quã qui mysteriũ nescit: Et
est ꝑfecto uox oꝑum. fideiq clamor: sic lectũ
est. Sanguis fr̃is tui clamat ad me. Q illecla¬
mat: qui in corde suo clamat ꝑdiẽ. Quigͦ cor
dis clamorẽ ꝑdidit: ꝑdidit & linguȩ. Nam qui
distinctionẽ fidei ñ teuet. quomͣ potest dene¬
re u̾boꝵ  Qł ante qͥdẽ. myses dixerat. quia

Expanded text:
mutus Zaccharias et erat annuens illis. quid est nutus nisi quidam sine uerbo corporalis actus indicare moliens nec exprimens uoluntatem, quidam suprema morte uoce suppressa mutus sermo morientum? nonne tibi uidetur huic similis esse populus Iudaeorum ita inrationabilis, ut actuum suorum non possit praestare rationem, qui in ultimo spei uitalis obitu constitutus uocem quam habebat amiserit, quae titubantis actu corporis signum uerbi cupiat explicare, non uerbum? mutus ergo populus sine ratione, sine uerbo. cur enim tibi magis uideatur mutus esse qui est profecto vox operum, fideique clamor, sicut lectum est: Sanguis fratris tui clamat ad me . Et ille clamat, qui in dis clamorem perdidit perdidit linguae; nam qui distinctionem fidei non tenet quomodo potest tenere uerborum? et ante quidem Moyses dixerat quia
Abbreviated transcription (Latin):
iustificauert̃ dm̃: baptizati baptis.¬
mõ ioħis. Pharisei aut̃ & legis ꝑiti consilũ
dĩ spreuert̃ inse: ñ baptizati. Aꝑuit sc̃s
lucas specialib additis: quod quasi gene¬
ralib sc̃s matheus subobscurũ reliquerat.
Ille enimait. Q iustificata est sapientia:
a filiis sius. Primũ quȩ sit illa sapientia :¬
hic uidemꝰ exp̃ssum. Ait enĩ. iustificauer̃
dm̃. Deigͦ sapientia est. qͥa sapientia dĩfi¬
lius est: sapientia ꝑ naturã. ñ ꝑ profectũ.
Alia ẽ. enĩ sapientia dĩ patris uirtus: alia
sapientia uirtꝰ animȩ. Illa nata est: hec cre¬
ata. Alia sapientia auctor oꝑum: alia opꝰ.
Opꝰ enĩ mentis saꝑe prudent̃. sentire uiuacit̃:
hȩc dona naturȩ st̃. Oꝑator aut̃ ñ creat᷑a ẽ.
s creator: hoc est ñ naturȩ munꝰ. s munerator
naturȩ. Iustificat᷑ itaq ds ipse ꝑbaptismũ dũ
se homines peccata ꝓpria confitendo iustifi

Expanded text:
i baptismo Iohannis,Pharisaei autem et legis periti consilium dei spreuerunt in se non baptizati. aperuit sanctus Lucas specialibus additis quod quasi generalibus sanctus Matthaeus subobscurum reliquerat; ille enim ait: et iustificata est sapientia a filiis suis. primum quae sit illa sapientia hic uidemus expressum; ait enim: iustificauerunt deum. deus ergo sapientia est quia, sapientia dei filius est, sapientia per naturam, non per profectum. alia est sapientia dei patris uirtus, alia sapientia uirtus animae: illa nata est, haec creata. alia sapientia auctor operum, alia opus; opus enim mentis sapere prudenter, sentire uiuacitur. haec dona naturae sunt, operator autem non creatura est, sed creator, hoc est non naturae munus, sed munerator naturae. iustificatur itaque deus ipse per baptismum, dum se homines peccat
Abbreviated transcription (Latin):
su i utas expͥ. nat᷑ Sic psallebat ꝓpħa cũ dice¬
ret.A eni huc ilibano sponsa: ueri huc aliba¬
no. Hoc canticũ cecinert̃ pueri: & audi⁊ sunt.
Qui pueri: Dec uib diut Ecce ego & pueri mei:

Expanded text:
suauitas exprimatur. sic psallebat propheta, cum dicesuauitas exprimatur. sic psallebat propheta, cum diceret: ueni huc a Libano, sponsa, ueni huc a Libano. hoc canticum cecinerunt pueri nec auditi sunt. qui pueri? de quibus dicit: ecce ego et pueri
Abbreviated transcription (Latin):
psailere: quia sponsi nuptias iam uidebat. in
quib sponsat᷑ eccłia. xp̃c ad amat᷑. Et bone nu¬
ptiȩ. qͣndo uerbo anima: sp̃ui caro nubit. In his
ꝓpħa cͥ auid ludere nos nuptiis uoluit: adhas
inuitauit. quia suos posteros copulabat. Ideo
letior quã ceteri. quasi in ipso actu positꝰ nu¬
ptiarũ : nos ad celebritatẽ festi muneris adhor¬
tatur dicens. Exultate dõ adiutori nr̃o: iubila¬
te deo iacob. Sumite psalmũ. date tymphanũ.
psalteriũ iocundũ cũ cythara. Nonne accũ quen¬
dam ꝓpħȩ saltantis aduertis : Deniq alibi ait.
Psallam tͥ i. cytbara sc̃s isrł. Gaudebt̃ labia mea
cũ cantau. ro tͥ: & anima mea quã redemisti.
Aulis ycharizantiũ uoces. audissaltantium
strepi us: nuptias crede. Sume & tu cytharã:
uti ils ta sp̃s plectri. terioꝵ corda uenarũ
tym hanũ: uto I ĩ tui cirporis sp̃s modulet᷑
ini rior: fa isq ꝯꝑantib di lci simoꝵ tuoꝵ

Expanded text:
psallere, quia sponsi nuptias iam uidebat, in psallere, quia sponsi nuptias iam uidebat, in quibus sponsatur ecclesia, Christus adamatur. et bonae nuptiae, quando uerbo anima, spiritui caro nubit. in his propheta Dauid ludere nos nuptiis uoluit, ad has inuitauit, quia suos posteros copulabat, et ideo laetior quam ceteri quasi in ipso actu positus nuptiarum nos ad celebritatem festi muneris adhortatur dicens: exsultate deo adiutori nostro, iubilate deo Iacob. sumite psalmum et date tympanum, psalterium iucundum cum cithara. nonne actum quendam prophetae saltantis aduertis? denique alibi: psallam tibi in cithara, sanctus Israhel. gaudebunt labia mea, cum cantauero tibi, et anima mea, quam redemisti. audis citharizantium uoces, audis saltantium crepitus? nuptias crede. sume et tu citharam, ut pulsata spiritus plectro interiorum corda uenarum tympanum, ut organum tui corporis spiritus moduletur interior factisque operantibus dulcis morum tuorum
Abbreviated transcription (Latin):
rantis humescerent: & intꝰ extraq ardentib
om̃ibꝰ. solus tam̃ ignis innoxios lamberet: nec
cȩ salutis oracula resultantes: fleuert̃ ꝓphete
threnis flebilib dura iudoꝵ corda mulcentes.
Docuit nos scriptura cantare grauit᷑. psallere
ad ezechiel. Pla ide manu: &e ꝑcute pede. Neq
enum histrionicos fluxi corporis motus. ds̃ m oꝵ
censor exigeret. aut indecoros strepitꝰ uiri plau¬
susq femineos imnaret. ut tantũ ꝓpħam de¬
duceret ad ludibria scenicoꝵ. & mollia femina¬
rum. Non congri unt risurrectionis reuelata
mi steria: & o aꝓbri. saltationis exacta. Sane
est quidã ꝓ piuis bonoꝵ accuum factoꝵq plau-¬
s s cuiꝰ sonus in orbem exeat: & bene gestorũ
re iltt gła. Et ho esta sal ⁊tio quatriprdi¬
at ais & bnis corpus oꝑib eleuat᷑: qͣndo
in ilicib rgana ñ a suspendimꝰ. Iubet᷑ gͦ pro¬
pl eta plaudere manu e ꝑcutere pede. iubet᷑

Expanded text:
rantis umescerent et intus extraque ardentibus rantis umescerent et intus extraque ardentibus omnibus solos tamen ignis innoxius lamberet nec cae salutis oracula resultantes, fleuerunt prophetae threnis flebilibus dura Iudaeorum corda mulcentes. Docuit nos scriptura cantare grauiter, psallere ad Ezechihel: plaude manu et percute pede; neque enim histrionicos fluxi corporis motus deus morum censor exigeret aut indecoros crepitus uiris plaususque femineos imperaret, ut tantum prophetam deduceret ad ludibria scaenicorum et mollia feminarum. non congruunt resurrectionis reuelata mysteria et obprobria saltationis exacta. est sane, est quidam proprius bonorum actuum factorumque plausus, cuius sonus in orbem exeat et bene gestorum resultet gloria, est honesta saltatio, qua diat animus, et bonis corpus operibus eleuatur, quando in salicibus organa nostra suspendimus. iubetur ergo propheta plaudere manu et percutere pede, iubetur
Abbreviated transcription (Latin):
diuinȩ indulgentiȩ munerib ꝓuocati. leua¬
re mentẽ. corpꝰ actollere. t̾rena deserere. cȩle¬
stia quęrere debuert̃: & inuirũs captiuitatis
attriti. deflere peccatũ qđ culpa ẽẽt auctor
iniuriȩ. Iustificata ẽ. gͦ sapientia : ab om̃ib fi¬
liis suis. Bene ab om̃ibꝰ: quia circa om̃s iusticia
reseruat᷑. ut susceptio fiat fideliũ. relictio ꝑ
ta est sapientia ab om̃ib oꝑib suis. qđ opus ui¬
sticiȩ sit circa uniꝰ cuiꝰq meritũ seruare m̃surã.
Bene gͦ dicit : cantauimꝰ uabis & non saltastis.
Cancauit enĩ moyses qialo in mari rubro ad
transitũ iudeoꝵ fluctꝰ abriguit. unda circũstetit:
eadẽq equos egyptioꝵ ascensoresq refusa de¬
mersit. Cantauit ysaias dilectȩ uineȩ suȩ can¬
ticum: significans asꝑis flagituis fore plebem.
quȩ fecundis priꝰ erat uirtutib fructuosa. Can¬
tauert̃ hebrei. cũ uestigia eoꝵ cactu flãmȩ ro¬

Expanded text:
diuinae indulgentiae muneribus prouocati leuadiuinae indulgentiae muneribus prouocati leuare mentem, corpus adtollere, terrena deserere, caelestia quaerere debuerunt et iniuriis captiuitatis adtriti deflere peccatum, quod culpa esset auctor iniuriae. iustificata est ergo sapientia ab omnibus filiis suis. bene ab omnibus, quia circa omnes iustitia reseruatur. ut susceptio fiat fidelium, reiectio peta est sapientia ab omnibus operibus suis, quod opus iustitiae sit circa uniuscuiusque meritum seruare mensuram. bene ergo dicit: cantauimus uobis, et non saltastis. cantauit enim Moyses, quando in mari rubro ad transitum Iudaeorum fluctus obriguit, unda circumstetit eademque equos Aegyptiorum ascensoresque refusa demersit. cantauit Esaias dilectae uineae suae canticum, significans asperam flagitiis fore plebem, quae fecundis prius erat uirtutibus fructuosa. cantauerunt Hebraei, cum uestigia eorum tactu flammae ro
Abbreviated transcription (Latin):
contemnit. Dei consiliũ quis refutet: Ergo qͣsi
filii matrẽ iustificemꝰ: matrẽ sequam᷑. Sc imus
quia mat᷑ ꝓ filiis se offert ꝑiculo. Matris sapi¬
enti consilio: matris obediamꝰ imꝑio.
anauimꝰ uobis & ñ saltastis: lamenta¬
uimꝰ & ñ plorastis. Et si ñ incongrue
hȩc pueroꝵ uideant᷑ ẽẽ ꝑsonȩ. qui leuẽ corpo¬
ris motũ imprudentia adhuc maturioris
grauitatis exercent: tam̃ ad altiorẽ sensũ re¬
ferri posse p̃sumo. eo quod uideant᷑ iudeinec
psalmis pͥmo. nec threnis postea ꝓpheticiscre¬
didisse: psalmis ad p̃mia ꝓuocati: threnis ab
errore reuocati. Cantauit dauid ut in salicib
nr̃a suspenderemꝰ organa: cantauit & ipse
ante archam dñi. nonꝰ pro lasciuia s ꝓreligi¬
one. Saltauit gͦ ñ histrionicis motib sinuati
corporis saltus: s impigrȩ m̃tis & religiosa
corporis agilitas designat᷑.S non intriũphas.
non in exciduis iudeoꝵ secuta est correptio: qͥ

Expanded text:
contemnit, dei consilium quis refutet? ergo quasi filii matrem iustificemus, matrem sequamur. scimus quia mater pro filiis se offert periculo. matris sapientiae consilio, matris oboediamus imperio. Cantauimus uobis, et nonsaltastis;lamentauimus, et non plorastis. etsi non incongrua haec puerorum uideantur esse personae, qui leuem corporis motum inprudentia adhuc maturioris grauitatis exercent, tamen ad altiorem sensum referri posse praesumo, eo quod uideantur Iudaei nec psalmis primo nec threnis postea propheticis credidisse, psalmis ad praemia prouocati, threnis ab errore reuocati. cantauit Dauid, ut in salicibus nostra suspenderemus organa, cantauit ipse et ante arcam domini non pro lasciuia, sed pro religione saltauit. ergo non histrionicis motibus sinuati corporis saltus, sed inpigra mentis et religiosa corporis agilitas designatur. sed non in triumphis, non in excidiis Iudaeorum secuta correctio, qui
Abbreviated transcription (Latin):
ficeris. Iustificat᷑ in eo: quia ñ ꝑ contumaciã
refutat᷑. s ꝑ iusticiã dĩ munꝰ agnoscit᷑. Iuspꝰ
enĩ dñs : & iusticias dilexit. In eogͦ iustificatio
est dĩ: si non ad indignos & ad noxios. s ad in¬¬
nocentes ꝑ ablutionẽ factos uideat᷑ e iustos
sua munera transtulisse. Iustificemꝰ gͥ dñm:
impensius requiramꝰ. Apł̃s dicit. Est aut̃ dsue.
rax: omĩs aut̃ homo m̃dax. sic̃ scriptũ est. ut
iustificeris in sermonib tuis. & uincas cũ u-
dicaris .Ergo qui peccat & conficet᷑ peccatũ:
iustificat dm̃. cedens ei uincenti. & ab eo gr̃am
sꝑans. In baptismate gͥ iustificat᷑ ds: in quo ÷
confessio & uenia peccatoꝵ. Non c̃temnamꝰ
gͥ sic̃ pharisei consiliũ dei. Consiliũ dei ẽ: it¬

Expanded text:
o quia non per contumaciam refutatur, sed per iustitiam dei munus agnoscitur; iustus enim dominus et iustitias dilexit. in eo ergo iustificatio dei est, si non ad indignos et obnoxios, sed ad innocentes per ablutionem factos uideatur et iustos sua munera transtulisse. iustificemus igitur dinpensius requiramus. apostolus dicit: sit autem deus uerax, omnis autem homo mendax, sicut scriptum est: ut iustificeris in dicaris. ergo is qui peccat et confitetur deo peccatum iustificat deum cedens ei uincenti et ab eo gratiam sperans. in baptismate igitur iustificatur deus, in quo est et confessio et uenia peccatorum. non contemnamus igitur sicut Pharisaei c
Abbreviated transcription (Latin):
quia sp̃uale p̃ceptum scđm sensũ carnis inuertit.
Non enum fraĩ carnalis aliquis denuntiatꝰ est. qͥ
semen fris suscitaret defuncti: s ille qͥ de mortuo
populo iudeoꝵ sapientiã sibi diuini cultus ascisce¬
ret in uxorem. atq ex ea scm̃ in apłis excitaret:
qui quasi defunctoꝵ reliquiȩ iudeoꝵ informes
adhuc in synagoge utero de relicti. scđm electio¬
nem gr̃ȩ reseruare noui seminis admixtione me¬
ruerunt. Synagoga aut̃ frequent̃ stolam accipit
quod est insigne coniugu: quasi auctor fideliũ.
Repudiata qͦq frequent̃ inducit᷑: qͥa mat̾ est ꝑ¬
fidoꝵ. Cui lex occidit corporalit᷑: ut sp̃ualis re¬
surgeret.Ergo sc̃a plebs dei si qͥnq libros legis qua¬
dam coniugii puritate dilexerit. & quasi mari¬
talib obsecundet imperus: habebit in resurre¬
ctione cȩleste consortium. non corporeȩ colluuio¬
nis pudore confusa: sed diuinȩ gr̃ȩ ditata mu¬

Expanded text:
quia spiritale praeceptum secundum sensum carnis invertit ; quia spiritale praeceptum secundum sensum carnis invertit ; non enim frater carnalis aliquis denuntiatus est qui semen fratris suscitaret defuncti: sed ille qui demortuo populo Judaeorum sapientiamsibi divini cultus adscisceret in uxorem, atque ex ea semen in apostolis excitaret: qui quasi defunctorum reliquiae Judaeorum informes adhuc in Synagogae utero derelicti, secundum electionem gratiae reservari novi seminis admixtione meruerunt. 39. Synagoga autem frequenter stolam accipit, quod est insigne conjugii, quasi auctor fidelium: repudiata quoque frequenter inducitur, quia mater est perfidorum: cui Lex occidit corporalis, ut spiritualis resurgeret. Ergo sancta plebs Dei, si quinque libros Legis quadam conjugii charitate dilexerit, et quasi maritalibus obsecundarit imperiis, habebit in resurrectione coeleste consortium, non corporeae colluvionis pudore confusa, sed divinae gratiae ditata mu
Abbreviated transcription (Latin):
cur dedit censum: Non de suo dedit: s reddidit
mundo quod erat mundi. Et tu si ius non esse
obnoxius cesari: noli habere quȩ mundi sunt.
S si habes diuitias: obnoxius es cesari. & si uis nichal
nic. Neq enĩ potest ẽẽ quis dñi: nisi priꝰ renun¬
tiauerit mundo. S om̃s renuntiamꝰ uerbis: sed
non om̃s renuntiamꝰ affectibꝰ. Nam cũ sacram̃ta
suscipimꝰ: renunciamꝰ. Quã grauia uincula pro
mictat te in carcerem. Amen dico tͥ: ñ exies inde
donec soluas nouissimũ quadrantem..
i frater alicuiꝰ mortuus fuerit.Saduceihoc
est detestabilior portio iudeoꝵ. hoc loco
dũm temptant: quoꝵ aꝑte stulticia rep̃hendit᷑.
Mystic aut̃ sententia retorquet᷑: qͥa exclusert̃
synas sa sit: quȩ ieptẽ uiros habuit. sic̃ samari¬
tanȩ dt̃. quinq enim uiros habuisti: quia sama¬
ritani quinq tantũ libros moysi. synagoga septẽ
cũ uiris suis in resurrectionẽ habere non poterit:

Expanded text:
cur dedit censum? Non de suo dedit, sed reddidit cur dedit censum? Non de suo dedit, sed reddidit mundo quod erat mundi. Et tu si vis non esse obnoxius Caesari, noli habere quae mundi sunt: sed si habes divitias, obnoxius es Caesari. Si vis nihil nit: neque enim potest esse quis Domini, nisi prius renuntiaverit mundo. Sed omnes renuntiamus verbis, sed non omnes renuntiamus affectu; nam cum sacramenta suscipimus, 1503 renuntiamus. Quam gravia vincula prommittat te in carcerem. Amen dico tibi, non exies inde, donec solvas novissimum quadrantem . Si frater alicujus mortuus fuerit. . 37. Sadducaei, hoc est, detestabilior portio Judaeorum, hoc loco Dominum tentant: quorum aperte stultitia reprehenditur, mystice autem sententia retorquetur; quia excluserunt dSynagoga sit, quae septem viros habuit, sicut Samaritanae dicitur: Quinque enim viros habuisti ; quia Samaritani quinque tantum libros Moysi: Synagoga septem cum viris suis in resurrectione habere non poterit,
Abbreviated transcription (Latin):
habet imag nem & in¬
scri ptionem: D.cet hocloco dñs:
duci spectos nos .nresꝑ indendi adus s hercci¬
cos uł iudeos ẽ lebere. & alibi dixit. istote astuti
sic̃ serpentes. Quẽ locũ pleriq accipu nt. ui qu a
serpente suspenso xp̃i crux annunciata est qͦser¬
pentinũ nequitiȩ sp̃ualis iuirus abolere uideat᷑.
serpentẽ illum qui caput emꝑ custodiat. letale
uulnus excludat: int̾rogatꝰ a uideis utrũ de cȩlo
accepisset potestatẽ: resi ondis. B. ptismꝰ iohannis
unde est decelo an ex hominilꝰ Ut dĩ. illud de cȩlo
ẽẽ negare non auderent: ipsi se am̃tia c̃futarent.
qui eiꝰ auctorem negarent ẽẽ d cȩlo. P stulaus
didragma: querit dei imaginẽ. Alia e um imago
dei: alia im.go. i iadi. Unde & ille nos admonet.
Sic̃ portauimꝰ imaginẽ terreni illiꝰ: portemꝰ una
cones illi contritis capitib suꝑ aquã. & ipse draco
maior cõminutꝰ caput. datur in escam populis
ethiopum.Sigͦ non habuit imaginem cesaris.

Expanded text:
habet imaginem et inscriptionem? . 34. Docet hoc loco Dominus circumspectos nos in respondendo adversus haereticos vel Judaeos esse debere. Alibi dixit: Estote astuti sicut serpentes . Quem locum plerique accipiunt, ut quia serpente suspenso, Christi crux annuntiata est, quo serpentinum nequitiae spiritalis virus aboleret, videatuserpentem illum qui caput semper custodiat, lethale vulnus excludat. Interrogatus a Judaeis utrum de coelo accepisset potestatem, respondit: Baptismus Joannis unde est: de coelo, an ex hominibus ? ut dum illud de coelo esse negare non auderent, ipsos amentiae confutaret, qui ejus auctorem negarent esse de coelo. Postulatus didrachma quaerit de imagine; alia enim imago Dei, alia imago mundi . Unde et ille nos admonet: Sicut portavimus imaginem terreni illius, portemus etcones illi contritis capitibus super aquam, et ipse draco major comminutus caput, datur in escam populis Aethiopum . Si ergo non habuit imaginem Caesaris,
Abbreviated transcription (Latin):
qui reatũ suȩ neqͥtiȩ ꝑ fecte cognouit. fleuit.
confessus est. Ipse iniustus ad tẽplũ uenit: iustifi¬
catus atemplo rediit. Typice aut̃ phariseus iudõꝵ
est popłs: qui ex iustificationib legis ostendit
merita sua. Publicanꝰ uero gertilis ẽ: qui longe
adõ positus. confitet᷑ peccata si Quoꝵ unꝰ suꝑ¬
biendo recessit humiliatꝰ: alter lam̃tando apꝓ

Expanded text:
reatum suae nequitiae perfecte cognovit, flevit, confessus est, etsi injustus ad templum venit, justificatus a templo rediit! Typice autem Pharisaeus Judaeorum est populus qui ex justificationibus legis extollit merita sua; publicanus vero gentilis est, qui longe a Deo positus confitetur peccata sua: quorum unus superbiendo recessit
Abbreviated transcription (Latin):
miscłiam. ad referendas dõ gr̃as ocłm habue¬
rat: s ad humilitatis custodiã non habebat.
& quid ꝓdest quod contra hostiũ insidias pęne
tota ciuitas caute custodit᷑.si unũ foram̃ apͥtũ
re linquit᷑. unde ab hostib intret᷑: Ꝙpublicanꝰ
alonge stans: nolebat nec oculos ad cȩlũ leua¬
re. s ꝑcutiebat pectus suũ dicens. Dĩ ꝓpicius

Expanded text:
gratias oculum habuerat, sed ad humilitatis custodiam non habebat, et quid prodest, quod contra hostium insidias pene tota civitas caute custoditur, si unum foramen apertum relinquitur, unde ab hostibus intretur? Et publicanus, a longe stans, nolebat nec oculos ad coelum levare; sed percutiebat pectus su
Abbreviated transcription (Latin):
orare & non deficere docebat ita conclsit. ut
diceret uenientẽ iudicẽ difficile fidem in t̾ra
repiendam: nequis sibi forte de suꝑuacua fidĩ
cognitione. uł etiã confessione blandiret᷑.
mox alterã iunctã parabolam diligentiꝰ osten¬
dit adõ fidei non uerba examinanda: s opa.
int̾ quȩ nimirũ oꝑa: maxime regnat humili¬
tas. Unde & supra cũ fidem granosinapis. mi¬
nuto qͥdem s ex c̃tritione fragranti cõpararet:
quasi exponendo subuxit. Cum feceritis omĩa
quȩ p̃cepta sunt uobis: dicite. serui inutiles sumꝰ.
Cui contra suꝑbi cũ neqͣquã om̃ia. s modicũ
quid eoꝵ quȩ p̃cepta sc̃ faciant: ñ solũ max de
sua uisticia p̃sumunt. s & infirmos qͦsq despi

Expanded text:
orare et non deficere docebat, ita conclusit, ut diceret, veniente judice, difficile fidem in terra reperiendam, ne quis sibi forte de supervacua fidei cognitione, vel etiam confessione blandiretur, mox altera juncta parabola diligentius ostendit a Deo fidei non verba examinanda, sed opera: inter quae nimirum opera maxime regnat humilitas. Unde et supra cum fidem grano sinapis minuto quidem, sed ex contritione flagranti compararet, quasi exponendo subjunxit: Cum feceritis omnia quae praecepta sunt vobis, dicite, Servi inutiles sumus . Cui contra superbi cum nequaquam omnia, sed modicum quid eorum quae praecepta sunt faciant, non solum mox de sua justiti
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃am ꝓpagauit: licet sic uersiculi istiꝰ & alia
intpretatio quã s io dicemꝰ loco. Non absurdũ
aut̃ uidet᷑. qđ geminato mystico numero. qͣt᷑.¬
nas denas genera iones diuidendas sc̃s matłs
putait ab abrahã usq ad dauid. adamid us¬
q ad transmigrationẽ babilonis. atransmigra¬
tione babilonis usq ad xĩm: n quo uices mu¬
tationũ parit̾ d signa ait. Ab abrahã enĩusq
ad daudtẽpora: sine regib fuit popłs iudoꝵ.
Regnũ enĩ :ustũ adauid cepit: deinde ꝑre
ges actũge om̃e est idõꝵ. & intemeratausq
aci ansmigrationẽ eoꝵ regna mansert. Post
tra i migrationẽ uͦ in occasũ degenerantis po¬
pul: nobilitas circ̾cisa mergebat. De qͥnqua¬
ginta uͦ susceptionib quas ab abrahã lucas
contexendas putauit: numeri mystici ser¬
uata gr̃a satis claret. Nã & decimꝰ & septimꝰ
numerꝰ mysticus ẽ: & t̾cio ut̃q repetitꝰ my¬
steriũ signat. & pentecosten cuĩ lucas &e tessera

Expanded text:
onis gratiam propagauit; licet sit uersiculi istius et alia interpretatio, quam suo dicemus loco. non absurdum autem uidetur -quod geminato mystico numero quater denas generationes diuidendas sanctus Matthaeus putauit, ab Abraham usque ad Dauid, a Dauid usque ad transmigrationem Babylonis, a transmigratione Babylonis usque ad Christum, in quo uices mutationum pariter designauit. ab Abraham enim usque ad Dauid tempora sine regibus fuit populus Iudaeorum — regnum enim iustum a Dauid coepit — deinde per reges actum genus omne est Iudaeorum et intemerata usque ad transmigrationem eorum regna manserunt; post transmigrationem uero in occasum degenerantis populi nobilitas circumcisa uergebat. de quinquaginta uero successionibus, quas ab Abraham Lucas contexendas putauit, numeri mystici seruata gratia satis claret; nam et decimus et septimus numerus mysticus est et tertio uterque repetitus mysterium signat, et pentecoste,
Abbreviated transcription (Latin):
tus ẽ. dñs in salomonẽ. Si gͥ & uiuente daus
regnare cepit. sic enĩ habes. qđ cũ nuntiatia¬
& oculi mei uident. si errauit. si offendite Uis
os generis auctores euangłista delegit. uni
qui ꝓmissũ accepit de congregatione porli
& idõ licet ordine sit successionis posterir
ps or teñ quã. brahã indñi gn̾atione deicu¬
l tur. quia plus ẽ. ꝓmissũ accepisse de xp̃.

Expanded text:
nus in Salomonem . Si igitur, vivente David, regnare coepit sic enim habes, quod cum esset nuntiatet oculi mei vident , si erravit, si offendit, vide0. Et ideo istos duos generis auctores evangelista delegit: unum, qui promissum accepit de congregatione populom consecutus est. Et ideo licet ordine sit successionis posterior, prior tamen quam Abraham in Domini generatione describitur; quia plus est promissum accepisse de Christo,
Abbreviated transcription (Latin):
lauacri regen̾ationẽ mystici auctor nuni
Ridõ non apͥmo generationẽ eiꝰ cepit describe:
postea quã baptismũ eiꝰ explicuit auctorẽ om̃i¬
im dm̃ ꝑbaptismũ cupiens demonstrare: xp̃m
ꝙ̃ adõ ordine manasse successionis asseruit
nuersa contexens: ut & scđ̾m naturã & scdm¬

Expanded text:
lavacri regenerationem mystici auctor muneris. Et ideo non a primo generationem ejus coepit describere, sed posteaquam baptismum ejus explicuit, auctorem omnium Deum per baptismum cupiens demonstrare, Christum quoque a Deo ordine manasse successionis asseruit; universa contexens, ut et secundum naturam et s
Abbreviated transcription (Latin):
tum ẽ. ut iħc eiꝰ filiꝰ diceret᷑: huic qͣsi pͥna
familiȩ gentiũ quedã p̃rogatiua seruatues
ut abrabã generationis dñicȩ manaret ex¬
dium. Qui enĩ fidĩ auccor est: ipsũ asserel
scriptura qͦq debuit diuinȩ generationis
auctorẽ. Unde & lucas addm̃ putauit ons¬

Expanded text:
diceretur, huic quasi principi familiae gentiumque praerogatiua seruatur, ut ab Abraham generationis dominicae manaret exordium; qui enim fidei auctor est, ipsum adserere scriptura quoque debuit diuinae generationis auctorem. unde et Lucas ad deum putauit ori
Abbreviated transcription (Latin):
natus ẽ. nobis. & filiꝰ datꝰ ẽ. nob̾. cuꝰ pͥncipatꝰ
suꝑ humeros eiꝰ. & uocab t nom̃ eiꝰ i agn consi¬
lĩ angelus. Adducã enĩ pacem uꝑ pͥncipes & sa¬
luem : & magna potestas eꝰ. pacis eiꝰ ñ est finis.
in sede dauid & in regno eiꝰ.i quo aquilȩ qͦq
int̃pretationẽ non quasi e homine s de deo
qui ultra bomnẽ esset: uid nꝰ extitisse mis¬
sum. Idem enĩ int̾̃preto ẽ. Tuer natꝰ est nob:¬
& filius ddatꝰ ẽ. nobis. aua ẽ. mensura eris

Expanded text:
est nobis, filius datus est nobis, cuius principium super umeros eius, et uocabitur nomen eius Magni consilii angelus; adducam enim pacem super principes et salutem ei. magna potestas eius et pacis eius non est finis in sede Dauid et in regno eius. in quo Aquilae quoque interpretatione non quasi de homine, sed de eo qui ultra hominem esset uidemus exstitisse promissum. idem enim interpretatus est: puer natus est nobis, filius datus est nobis, et facta est mensura eius
Abbreviated transcription (Latin):
heus ab abrahã usq ad xp̃m quadraginta duas
hationes numerau̾it. lucas uͦ qͥnquaginta: &.
s̃ ꝑalias ꝑsonas matheus. ꝑ alias lucas genera¬
tionẽ manasse descripserit. In quo iãpotes illud
ꝓbare qd diximꝰ. quia cũ alios matheus maio¬
esdñici generis. alios uͦ lucas in ordine gen̾ati¬
nis texuerit: abraham tam̃ & dauid reliquos

Expanded text:
m quadraginta duas generationes enumeraverit, Lucas vero quinquaginta; et quod per alias personas Matthaeus, per alias Lucas generationem manasse descripserit: in quo jam potes illud probare quod diximus, quia cum alios Matthaeus majores Dominici generis, alios vero Lucas in ordine generationis texuerit; ab Abraham tamen et David reliquos
Abbreviated transcription (Latin):
pacis. Impleta ẽ uplina & pac sei ñ ẽ. finis.
supͣ sedem dauid & s Ira regnĩ eiꝰ. Om̃ia: nue¬
nire de xp̃o. euid ntib sie raci lis: iec pos¬
se diuinȩ fructũ poten. ȩ ad salomonis gr̃am
diriuari. qui da id filiꝰ fuit: ci f nisi uit
dubie cognoscit᷑ finis mĩ fuo. onis¬

Expanded text:
est finis supra sedem Dauid et supra regnum eius. Omnia conuenire de Christo euidentibus signatur oraculis. nec posse diuinae fructum potentiae ad Salomonis gratiam deriuari, qui Dauid filius fuit, cuius finis haud dubie cognoscitur; finis enim fui
Abbreviated transcription (Latin):
quierit ex uentre tuo. & parabo regnũ eius.¬
Ipse edificabit mͥ domũ: & erigã sedemeiꝰ in
scłm. Nunquid in secłm regnabit salomon qͥg
nis tantũmodo quad raginta regnauit:
ero inquit illi in patrẽ: & ipse erit mͥinfili
Quis ẽ. ille ꝓpriꝰ dei filiꝰ. nisi cui dictũ est us
m̃s estu ego hodie genuite. & misccłiã me¬

Expanded text:
stus uero ecclesiam de nationibus congregauit. postremo uiedificabit domum, et erigam sedem eius in saeculum. numquid in saeculum regnauit Salomon, qui annis tantummodo quadraginta regnauit? ego ero inquit ei in patrem et ille mihi in filium — quis est ille proprius dei filius nisi cui dictum est: filius meus es tu, ego hodie genui te? — et m
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ isti uiri: in quos manauert̃ ꝓmissa diuina.
meruit fidei testimoniũ: qr credidit dõ. ꝙ re¬
putatũ ẽ. ei ad iusticiã: qui etiã adõ accepit ora¬
culũ dicente sibi. Exi de t̾ratua. & de cognati.¬
one tua. & de domo patris tui: & uade int̾rã
quã tͥ n onstrauero. & faciã te ingentem ma

Expanded text:
enim isti uiri, in quos manauerunt promissa diuina. enim isti uiri, in quos manauerunt promissa diuina. meruit fidei testimonium, quia credidit deo et reputatum est ei ad iustitiam, qui etiam a deo accepit oraculum dicente sibi: exi de terra tua et de cognatione tua et de domo patris tui in terram, quam tibi monstrabo, et faci
Abbreviated transcription (Latin):
gemdiuinã: utiq hi qui una caro erant & urẽ
sp̃s: quomodo poterat fieri ut uiderent᷑ patriã
& tribũ hab̾e diuisam: Accedit illud. qđ etiã
angłs gabriel de dño p̃nuntiauerat: qđ aabit
illi deus sedẽ dauid patris sui. Certũ ẽ.g: etiã
mariã de dauid generatione manasse Simul
etiã licimꝰ nichil referre. quo ordine genera¬
tionis series expͥmat᷑. cũ iter hinc atq inde sit
ꝑ uũ Cur aut̃ sc̃s matheus ab abrahã genera¬
usq ad dm̃ ꝑdixerit: explanandũ uidetur.
S priꝰ cur scs matheus cũ ab abrahã cepit gn̾a¬
tionis ordinẽ. non ita posuerit liber generati¬
onis abrahȩ. s liber gen̾ationis ihu xp̃ifilũ da¬
uid. filũ abraham. & curhos duos potissimut
nominauerit: nequaquã p̃tereundũ puto.
Nonenĩ ociose fidelissimi auctores generis eli¬
gunt᷑: ut intelligamꝰ qđ in ipsa generatione
carnis. sp̃ualis magis successio requirat᷑. Duo fc̃

Expanded text:
gem diuinam, utique hi qui una caro erant et unus gem diuinam, utique hi qui una caro erant et unus spiritus qui poterat fieri ut uiderentur patriam et tribum habere diuisam? accedit illud quod etiam angelus Gabrihel de domino praenuntiauerit quod dabit illi dominus sedem Dauid patris sui. certum est igitur etiam Mariam de Dauid generatione manasse. simul etiam discimus nihil referre quo ordine generationis series exprimatur, cum iter hinc atque inde sit peruium. Cur autem sanctus Matthaeus ab Abraham generaduxerit explanandum uidetur. sed prius cur sanctus Matthaeus, cum ab Abraham coeperit generationis ordinem, non ita posuerit: <liber generationis Abrahae\', sed: liber generationis Iesu Christi, fili Dauid, fili Abraham et cur hos duos potissimum nominauerit nequaquam praetereundum puto. non enim otiose fidelissimi auctores generis eliguntur, ut intellegamus quod in ipsa generatione carnis spiritalis magis successio requiratur; duo sunt
Abbreviated transcription (Latin):
lefert. Utiq eiꝰdẽ trib & eĩdem patriȩ se
ẽ designat. Cognata qͦq mariȩ inducitur
lisabeth: pͥmo qđ om̃s uidei cognati. quem¬
amodũ te apłs docuit dicens. Optabã enim
nathema ẽẽ ipse ꝓfr̃ib meis cognatis scđm
arnẽ: qui st̃ isrłitȩ. Cognatȩ g. qͥa ambe is¬
uelitȩ erant: simul & cognatȩ quia ambe¬
rant ex tribu iuda. Didicisti ex tribuiuda
þariam: disce & elisabeth. Nam exurgens
paria indieb illis. abũt in montana cũ festi¬
natione in ciuitatẽ inquit uidȩ. & intrauit
idomũ ⁊achariȩ. Cũ enĩ uxta tribꝰ suas
oy ses habitare unuĩquẽq p̃scripserit: utiq
ĩ in cuntate uideȩ manserit. & erat in tribu
iuda maxime cũ ex genere elisabeth fuerint sa¬
cerdotes. quoꝵ ds portio est. Simul quã pulcrũ.
natȩ. quȩ scdm dm̃ sp̃ualis cognationis consortio
non carebant. Quod si om̃is feminȩ c. ꝓut uir

Expanded text:
defert, utique eiusdem tribus et eiusdem patriae se defert, utique eiusdem tribus et eiusdem patriae se esse designat. Cognata quoque Mariae inducitur Elisabet, primo quod omnes Iudaei cognati, quemadmodum et apostolus docuit dicens: optabam enim anathema esse ipse pro fratribus meis cognatis secundum carnem, qui sunt Israhelitae. cognatae ergo, quia ambae Israhelitae erant, simul et cognatae, quia ambae erant ex tribu Iuda. didicisti ex tribu Iuda Mariam, disce et Elisabet. nam exsurgens Maria in diebus illis abiit in montana cum festinatione in ciuitatem inquit Iudae et intrauit in domum Zacchariae. cum enim iuxta tribus suas Moyses habitare unumquemque praescripserit, utique cum in ciuitate Iudae manserit, erat et in tribu Iuda, maxime cum ex genere Elisabet fuerint sacerdotes, quorum deus portio est. simul quam pulchrum, natae, quae secundum Deum spiritalis cognationis consortio non carebant? Quod si omnis feminae caput vir
Abbreviated transcription (Latin):
quã mediꝰ paries incidere & diuidere nonꝑ
tuit: mentis sullimitate tendamꝰ. Solutꝰ : e
testamenti: expulsa est ancilla. tenet᷑ liberi
Exlibera: sumꝰ liberi. Libera enĩ est ecclia e¬
pulsa synagoga ẽ. Seriuebat enĩ popłs u&¬
remotũ ẽ. seruitutis iugum : qđ nr̃e anuns
quȩdã colla repͥmebat. ne ultra parietẽ uit
prioris possemꝰ aspicere. Habe iugũ bonu̾e
leue: quod habenis pacis & gr̃e uinculis mig
erigat quã de pͥmat copulatos. Hic est dñs cus
in⁊ara typus ante p̾cessit: eoqđ ex tribuet
sub lege erant redimeret p̃cio sui sanguind
Cuiꝰ figura idõ in manu illiꝰ zarae p̃cessit.
ut ꝓmitteret nobis quia uenturꝰ erat qͥ uet¬
ris uitȩ reuocaret usũ. & libertatẽ quã trl¬
erat primo illi adam in nouissimo reforma

Expanded text:
quam medius paries incidere et dividere non potuit, mentis sublimitate tendamus. Solutus esies veteris Testamenti: expulsa est ancilla, tenetur libera. Ex libera sumus liberi; libera est enim Ecclesia, expulsa est Synagoga. Serviebat enim popuremotum est seruitutis iugum, quod nostrae animae quaedam colla reprimebat, ne ultra parietem uitae prioris possemus aspicere. habemus iugum bonum ac leue, quod habenis pacis et gratiae uinculis magis erigat quam deprimat copulatos. hic est dominus, cuius in Zara typus ante praecessit, eo quod ex tribu et ex sub lege erant redimeret pretio sui sanguinis. cuius figura ideo in manu illius Zarae praecessit, ut promitteret nobis quia uenturus erat qui ueteris uitae reuocaret usum et libertatem quam tribuerat primo illi Adam in Adam nouissimo reforma
Abbreviated transcription (Latin):
cupiunt. hic iã ꝑfecta describit᷑. Deniq illȩ
uitant᷑ ad cȩlũ. hec incelo ẽ. cũ dĩ uerbo. Habet
t̃ quattuor affectiones. id est similitudini ho¬
inis. leonis. uituli. & aquilȩ cõparandas. quas
es. in leone impetibiles. in uitulo concupisci¬
es. in aquila uisibiles. ꝑ figuras animaliũ
cies affectionis exp̃sse sunt. Nam in omni
pienti uiro prudentes greci ẽẽ memorauer̃¬

Expanded text:
describitur. Denique illae invitantur ad coelum, haec in coelo est cum Dei verbo. Habet autem quatuor affectiones, id est, similitudini hominis, leonis, vituli, et aquilae comparandas. Quas bilis, in leone impetibilis, in vitulo concupiscibilis, in aquila visibilis per figuras animalium species affectionis expressa est. 114. Nam in omni sapiente viro Prudentes Graeciae esse memoraver
Abbreviated transcription (Latin):
uattuor equi quattuor affectiones. ira. cu¬
ditas. uoluptas. timor. Quib furentib cũ
pit agi: nequaquã seipsam cognoscit.
rruptibile enim corpus animã aggrauat.
canquã irrationabiliũ animaliũ currꝰ in¬
tam rapit. uoluentib curis uelut quodã
petu ꝓruente. donec memorate corporis
ssiones uerbi unrtute mitescant. Hic uerbi
nquã boni agitatoris est ꝓtudentia. ne illi
unnȩ quȩ inse ñ est morti obnoria corpꝰ mor¬
e comunctũ. agitationẽ faciat ẽẽ difficilẽ.
imogͥ hos ueloces corporis motꝰ domete ne
rationis infrenet. dein caueat ne dispari
tu seuelut equi implicet. ut bonũ aut im¬
is decoloret. aut tardꝰ impediat. aut tur
inquietet. fremit equus malicie. seseq
aindo currũ ledit. grauat ugalẽ. hc̃ bonꝰ
auriga demulcet & in cãpuĩ ueritatis immittit.
fraudis declinat anfractũ. Tutus ad suꝑiora cur¬

Expanded text:
quatuor equi, quatuor affectiones, ira, cuquatuor equi, quatuor affectiones, ira, cupiditas, voluptas, timor. Quibus furentibus cum coeperit agi, nequaquam seipsa cognoscit: corruptibile enim corpus animam gravat, et tamquam irrationabilium animalium currus invitam rapit, volventibus curis velut quodam impetu proruentem, donec memoratae corporis passiones Verbi virtute mitescant. 18. Haec Verbi tamquam boni agitatoris est providentia, ne illi animae quae in se non est morti obnoxia, corpus mortale conjunctum, agitationem sui faciat esse difficilem. Primo igitur hos veloces corporis motus domitet, et nexu rationis infrenet: deinde caveat ne dispari motu se velut equi implicent; ut bonum aut improbus decoloret, aut tardus impediat, aut turbidus inquietet. Fremit enim equus malitiae, seseque jactando currum laedit, gravat jugalem. Hunc bonus auriga demulcet, et in campum veritatis emittit, fraudis declinat anfractus. Tutus ad superiora cur
Abbreviated transcription (Latin):
tus cor porales inuolucrũ sustulert̃. ut nuda
ais sumplicitas quȩreret xp̃m. quia uemo potest .a.¬
sticus amictu philosophiȩ in habitu scilicet sa
ne collit᷑ ei palliũ quȩ ad xp̃m ꝓpinqͣt. ut dm̃
sura mundo corde ingrediat᷑. Beati enĩ mun
corde. qm̃ ipsi dm̃ uidebt̃. Deniq ubi mun¬
ut cor: uerbũ repꝑit. dm̃ uidit. Quȩre gͦ
ui urgo. immo quȩramꝰ om̃s. anima enim
ł. quod eã uiolentior estus corporis agit.
sa aut̃ impetũ carnis amore sui molliqͣdã
blanda ratione demulcet. Ergo orationib
obsecrationib dñm inuitare debemꝰ: ut qͣ
bonꝰ auster afflare dignet᷑. uerbiq nobis
pram cęlestis aspiret. quȩ fructiferas arbo
non turbare uento graui. s leni spirami
flatuq molli consueuit agitare. Unde scri
iest.Posuit me currꝰ aminadab. eo qđ aĩa
imã iusti uelut currũ agitator ascendens
rbihabenis gub̃nat. ne uiolentoꝵ equorũ
pore in abrupta rapiat᷑. Sunt enĩ eiꝰ uelut

Expanded text:
ustulerunt, ut nuda mentis simplicitas quaereret Christum; quia nemo potest amictu vestitus philosophiae, in habitu scilicet sapBene tollitur ei pallium, quae ad Christum propinquat, ut Deum visura, mundo corde gradiatur: Beati enim mundo corde, quia ipsi Deum videbunt . Denique ubi mundavit cor, Verbum reperit, Dirgo, immo quaeramus omnes; anima enim pit, quod eam violentior aestus corporis agit: ipsa autem impetus carnis amore sui molli quadam et blanda ratione demulcet. 94. Ergo orationibus et obsecrationibus Deum invitare debemus ut quasi bonus auster afflare dignetur. Verbique nobis auram coelestis aspiret: quae fructiferas arbores non turbare vento gravi, sed leni spiramine flatuque molli consuevit agitare. Unde scriptum est: Posuit me currus Aminadab ; eo quod ananimam justi velut currum agitator ascendens, Verbi habenis gubernat; ne violentorum equorum furore in abrupta rapiatur. 95. Sunt enim ejus velut
Abbreviated transcription (Latin):
te gͥ filiȩ in apłoꝵ retia. quȩ ñ hominis au¬
ctoritate s dñi uoce laxantur. Rete enĩ sa¬
pientiȩ sp̃ualis atq doctrinȩ regnũ cȩloꝵ ẽ.
quia scriptũ ẽ. Simile ẽ. regnũ cȩ̨loꝵ reti mis¬
so in mari. Audistis hodie dicentẽ dñm iħm
symoni. Duc in altũ. & laxate retia in captu¬
ram. Ante ñ ducebat in altũ petrꝰ. qͣndo pisca¬
bat᷑ in stagnũ. & si mare erat. altũ nonerat.
Altũ mare scriptura nescit. Quid gͦ sit altum
accipe. Aqua alta consiliũ in corde uiri. Ai¬
tum cor uiri est. ubi nichil uadosũ ẽ. Ducgͦ in
altũ disputationis tuȩ fideiq remigium.
duc in cor uiri ꝑ parabolã. Hic uocat ad eccliã
petrum. quẽ scđm mathm simpliciuoc airs¬
mone dicens. Uenite faciam uos piscatoren.¬
num. Est & aliud mysteriũ. Duc in altũ a
ante in harena erat. quando insynagogas
in altũ poterat. Quando poterat e Quandos¬

Expanded text:
tur, filiae, in apostolorum retia, quae non hominis autur, filiae, in apostolorum retia, quae non hominis auctoritate, sed Dei voce laxantur; rete enim sapientiae spiritalis atque doctrinae regnum coelorum est, quia scriptum est: Simile est regnum coelorum reti misso in mare . 121. Audistis hodie dicentem Dominum Jesum Simoni: Duc in altum, et laxate retia vestra in capturam . Ante non ducebat in altum Petrus, quando piscabatur in stagno. Etsi mare erat, altum non erat ; altum mare Scriptura nescit. Quid ergo sit altum, accipe: Aqua alta consilium in corde viri ; Altum cor vir est, ubi nihil vadosum est. Duc ergo in altum disputationis tuae fideique remigium, duc in cor viri. Per parabolam hic vocat ad Ecclesiam Petrum, quem secundum Matthaeum simplici vocavit sermone dicens: Venite, et faciam vos piscatore et aliud mysterium: Duc in altum; quia ante in arena erat, quando in Synagoga in altum poterat, quando cum Jud
Abbreviated transcription (Latin):
in altũ. hoc est ab incredulis separat᷑. Cur enĩ
nauis eligit᷑ in qua xp̃c sedeat. ctirba doceat᷑.
nisiquia nauis eccłia est. quȩ pleno dñicȩ cru¬
cis uelo scĩ sp̃s flatu in hoc bene nauigat
mundo: In hac naui piscat᷑ petrꝰ. & nunc re¬
tib. nc̃ hamo piscari iubet᷑. Grande myst̾iũ.
Sp̃ualis enĩ uidet᷑ eẽ piscatio. qua doctrinę
hamũ mittere iubet᷑ in scłm. ut pͥmũ illum
martyrem stephanũ de mari eleuet. qͥ censũ
xp̃i in int̾iorib contineret. Martyrenĩ xp̃i.
thesaurꝰ eccłiȩ. Martyrgͥ ille qui de mari ad
cȩlũ primꝰ ascendit captus apetro. minister
altaris non rete s hamo leuat᷑: ut riuo sui
piscator ꝑfungit᷑. ut reti concludat. hamo ad¬
urat. S reti turba concludit᷑. hamo singłaris
eligit᷑. O simͥliceret illũ hamũ uorare qͥ adu¬
reret os meũ. & leuigaret saltẽ uulnera. Intra-¬

Expanded text:
in altum , hoc est, ab incredulis separatur. Cur enim in altum , hoc est, ab incredulis separatur. Cur enim navis eligitur in qua Christus sedeat, turba doceatur, nisi quia navis Ecclesia est, quae pleno Dominicae crucis velo sancti Spiritus flatu in hoc bene navigat mundo? 119. In hac navi piscatur Petrus: et nunc retibus, nunc hamo piscari jubetur. Grande mysterium! Spiritalis enim videtur esse piscatio, qua doctrinae hamum mittere jubetur in saeculum; ut primum illum martyrem Stephanum de mari elevet, qui censum Christi in interioribus contineret; martyr enim Christi thesaurus Ecclesiae. Martyr igitur ille qui de mari ad coelum primus ascendit, captus a Petro ministrer altaris, non reti, sed hamo levatur; ut rivo sui piscatur perfectior; ut reti concludat, hamo adurat: sed reti turba concluditur, hamo singularis elegitur. O si mihi liceret illum hamum vorare, qui adureret os meum, et levi daret salutem vulnere! CA
Abbreviated transcription (Latin):
est. Aut siibi actus nr̃i ordo conueniat. uide
bit & in nob̾ ꝓpħa rotã illã unã suꝑ t̾rã c̃iun¬
ctam animalib quattuor. Uidebit gͦ rursum
erechiel. uidet enĩ adhuc. & iuget & uigebit.
Uidebit inquã rotã in medio rote̾. suꝑ t̾ram
sine offensione labentẽ. Rota enĩ suꝑt᷑ram ui¬
ta ẽ. corporis ad anmȩ aptata uirtutẽ. & ad
euanglicũ coherenticur su formata p̃ceptũ. Rota
aut̃ in medio rocȩ. ueluti uita intra uitã. qđ sc̃oꝵ
sibi uita non dissonat. s qualis fuerit suꝑioris ȩta¬
tis talis sit & sequentis. uł quod in hac uita corpo¬
ris uitȩ uoluat᷑ usus et̾nȩ. Cum ista congruerint.
tunc diuina uox resultabit. tunc suꝑ similitu¬
dinẽ throni similitudo sic̃ species hominis appa-¬
rebit. Hic homo nr̃arũ ẽ. agitator animarum.¬
aut currũ plerunq aut montẽ ascendit. aut
nauẽ. s nauẽ in qua aut apłi nauigant. aut

Expanded text:
est. At si tibi actus nostri ordo conveniest. At si tibi actus nostri ordo convenibit et in nobis propheta rotam illam unam super terram conjunctam animalibus quatuor. Videbit ergo rursus Ezechiel; videt enim adhuc et viget, et vigebit. Videbit, inquam, rotam in medio rotae super terram sine offensione labentem . Rota enim super terram vita est corporis ad animae aptata virtutem, et ad Evangelicum cohaerenti cursu formata praeceptum: rota autem in medio rotae, veluti vita intra vitam; quod sanctorum sibi vita non dissonet, sed qualis fuerit superioris aetatis, talis sit et sequentis: vel quod in hac vita corporis vitae volvatur usus aeternae. 118. Cum ista congruerint, tunc divina vox resultabit, tunc super similitudinem throni similitudo sicut species hominis apparebit . Hic homo Verbum est, quiaaut currum plerumque aut montem ascendit, aut navim: sed navim in qua aut apostoli navigant, aut
Abbreviated transcription (Latin):
In dño confido. quomͦ dicitis animȩ meȩ. trans¬
migra in montẽ sic̃ passer: ħ t̃ gͥ alas aĩa suas.
quib se possit lib̾a leuare de t̾ris. Alarũ aut̃ re¬
migiũ ñ materialeͥs cõpago pennarũ. s conti¬
nuus bonoꝵ ordo factoꝵ est. qualis ille dñicus
cui benedicit᷑. & in umbra alarũ tuarũ sꝑabo.¬
Non solũ enĩ manꝰ illȩ dñi affixe cruci in modũ uo¬
latus extentȩ. s etiã facta cęlestia uelut u̾bra
refrigerante. salute ȩt̾na mundi feruentis
natũ contendat. ꝓcul amilitiȩ honorib. ꝓcul
abestib mundi ne quod fabulȩ ferunt estuso¬
lis cera resoluta. carnis uolatus penna relaben-¬
te destituat. Nam licet grauitas dictoꝵ absit.
poetico tam̃sale declarare uoluert̃. prudentiȩ
entib pennis & obli uione ueritatis meritoꝵ
cõpage resoluta. maiore ꝑnicie in t̾rã relabi.
haut facił uolatꝰ om̃ibꝰ. difficilis etiã discordan¬
tibꝰ. In quat̾nis animalib uitȩ cursus humanę

Expanded text:
onfido, quomodo dicitis animae meae: Transmigra in montem sicut passer . Habet igitur alas anima suas, quibus se possit libera levare de terris. Alarum autem remigium non materialis compago pennarum, sed continuus ordo bonorum factorum est; qualis ille Dominicus, cui bene dicitur: Et in umbra alarum tuarum speraboNon solum enim manus illae Domini affixae cruci in modum volantis extentae, sed etiam facta coelestia, velut umbra refrigerante salutis aeternae, mundi ferventis nata contendat . Procul a militiae honoribus, procul ab aestibus mundi; ne quod fabulae ferunt, aestu solis cera resoluta Icareos volatus penna relabente destituat. Nam licet gravitas dictorum absit; poetico tamen sale declarare voluerunt prudentium entibus pennis, et per oblivia veritatis meritorum compage resoluta, majore pernicie in terram relabi. 17. Haud facilis volatus omnibus, difficilis etiam discordantibus in terris animalibus vitae cursus humanae
Abbreviated transcription (Latin):
m. Quis est enĩ qui sine dõ piscet᷑ hanc ple¬
m. p̾sertim cũ tantȩ tẽpestates & ꝓcellȩ
undi huiꝰ obsistant: S quando uult dñs
let laxare retia. & capit᷑ multitudo pisci¬
m. Nec solũ una s etiã altera nauis imple¬
i. quia plures ȩccłiȩ immaculata plebe
lent᷑. & bene accidit quia nos laborat᷑os
hoc piscandi genus. Da dñe pisces. qr dedisti

Expanded text:
Quis enim est, qui sine Deo piscetur hanc plebem; praesertim cum tantae tempestates et procellae mundi hujus obsistant? Sed quando vult Dominus, jubet laxare retia, et capitur multitudo piscium: nec solum una, sed etiam altera navis impletur; quia plures Ecclesiae immaculata plebe complentur. Et bene accidit quia nos laboraturoshoc piscandi genus. Da, Domine, pisces; quia dedisti
Abbreviated transcription (Latin):
sumentis ascita: in nom̃ transiret auctoris.
uit. ego adhuc ignorabã. Deniq post legem
popłs errauit. post euangłiũ credidit. Ma¬
gna ini diuersis ętatib dĩ gr̃a. In illo quia
munaum descripsit. in isto quia mun dum
ignorauit.

Expanded text:
sumentis adscita, in nomen transiret auctoris. 134. sumentis adscita, in nomen transiret auctoris. 134. ed ille non ignorabat, ego adhuc ignorabam. Denique post Legem populus erravit, post Evangelium credidit. Magna in diversis virtutibus Dei gratia. In illo, quia mundum descripsit: in isto, quia mundum ignoravit.