comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑemptis: plures app̃hensos. uuinctos
presentauert Boamundo. Qui eosꝑ
cunctat᷑ quare tam crudelit̾ sue resi¬
sterent expeditioni. p̃sertim cum fuo¬
ñ inimicaretur imꝑatori: ipsis respĩ¬
dentib audiuit. Nos in roga imꝑa¬
toris locati: nichil aliud qͣm quod i¬
se imꝑat possumꝰ. Boamundus ant̃
imꝑatori indignat᷑. seipsum tame
reprimens: eos quidẽ impunitosdi¬
misit. sed ne suis de cetero noceret
int᷑minando eos compescuit. Dixssi
tam̃ suis familiarib putat᷑. Nos tͤn¬
situri ꝑ imꝑatorẽ. tumorem anumi
cõpescamus: & ne eum iniuste exaceł¬
bemꝰ: ꝓut possumus euitemꝰ. Extrene
imꝑitie genus est: hominẽ ibi efflał
lum habebit effectũ. Porro prudeud
moctus est: potestatiuum homiues
çipsum dissimulare: ubi potentie su
neqͥt satisfacere. Prudentia est in
temmpꝰ differre: qͦd continuo nͣ possis
explere. Rursus socordie & ignauie
redarguendus est: qͥ erim ultra non

Expanded text:
peremptis, plures apprehensos, vinctos peremptis, plures apprehensos, vinctos praesentaverunt Boamundo, qui eos percunctatos quare tam crudeliter suae resisterent expeditioni, praesertim cum suo non inimicaretur imperatori, ipsis respondentibus audivit: « Nos in roga imperatoris locati, nihil aliud quam quod ipse imperat possumus. » Boamundus autem imperatori indignatus, seipsum tamen reprimens, eos quidem impunitos dimisit, sed ne suis de caetero nocerent, interminando eos compescuit. Dixisse tamen suis familiaribus putatur: « Nos transituri per imperatorem, tumorem animi compescamus, et ne eum injuste exacerbemus, prout possumus evitemus. Extremae imperitiae genus est, hominem ibi totum es nullum habebit effectum. Porro prudentiae modus est potestativum hominem seipsum dissimulare, ubi potentiae suae nequit satisfacere. Prudentiae est, in tempus differre, quod continuo non possis implere. Rursus socordiae et ignaviae redarguendus est, qui cum ultra non
Abbreviated transcription (Latin):
torib. tentoriis collec̃tis: ꝑuenerunt
ad flum̃ bardarum. Quod boamũ¬
dus cũ parte sui exercit᷑: ꝑtransiuit.
Pars & enĩ comes uidelicet de rosimi¬
lo cum frĩb sius: remansit. Homĩes
autẽ imꝑatoris qui uias obsidentes
palantes explorabant᷑: uidentes exerci¬
tum diuisuim. impetu facto irruer̾t.
in comitẽ & in suos: sperantes se in eos in¬
difficulter p̃ualituros. exercitu dliumtq¬
at a se disgregato. Quo Cangredus sue
ꝑ legatum siue ꝑ tumultũ cognnto. n¬
dum enim alii multũ ab aliis aberã.
rapidum calcarib urgens cormipede
fulmineus aduolat. & fluiio quim
tererat euadato. sed potiꝰ enatato: festi¬
num comiti contulit p̾sidium. Duo
siqͥdem milia militũ. Tamg redum sis¬
secuti sunt: qͥ similiter anne tͣnsito. es
auxilium p̃buerunt. Qui confestim
pret̾ spem turcopoloꝵ ipsi p̃ualuerut.
& eos de prelio fugauerunt: & de fugaiꝰ
głose triumphauer̃t. Nonnullis autem

Expanded text:
toribus ejus, tentoriis collectis pervenerunt toribus ejus, tentoriis collectis pervenerunt ad flumen Bardanum, quod Boamundus cum parte sui exercitus pertransivit: pars etenim, comes videlicet de Rosinolo, cum fratribus suis remansit. Homines autem imperatoris qui vias obsidentes, palantes explorabant, videntes exercitum divisum, impetu facto irruerunt in comitem et in suos, sperantes se in eos indifficulter praevalituros, exercitu duntaxat a se disgregato. Quo Tancredus sive per legatum sive per tumultum cognito, necdum enim multum ab aliis aberant, rapidum calcaribus urgens cornipedem fulmineus advolat; et fluvio qui intererat evadato, sed potius enatato, festinum comiti contulit praesidium. Duo siquidem millia militum Tancredum subsecuti fuere, qui similiter amne transito eis auxilium praebuerunt: qui confestim, contra spem Turcopolorum, ipsis praevaluerunt, et eos de praelio fugaverunt, et de fugatis gloriose triumphaverunt. Nonnullis autem
Abbreviated transcription (Latin):
prudentissimus conticuit: & castra
moueri de ualle p̾cepit. Tandem ꝑ¬
uentum est castoriam. in qua natale
dũi sollempniter ꝑegerunt: ibiq ꝑ
aliqͦt remorati dies. quesitumq mer¬
catum habere ñ potuerunt. Preten¬
debant enim homines ciuitatis illius
eos neqͦquam ꝑegrinos: sed gladiatores
& tyrannos. Compulsi sunt gͦ mecdia co¬
gente. boues. equos. & asinos rapere: et
si qͥd quod mandi posset conuenientu
inueniebat᷑. Egressi subinde de castoria:
eastra metati sunt in palagoniã. Cas¬
tellum autẽ hereticoꝵ ibi erat mum¬
tissimũ: abunde bonis omnib refertũ.
Quod undiq aggressum. habitatorib
eiisdẽ cum eo combustis. ommino pẽ¬
sumdederunt: hereticis nimirum
inimicantes. Om̃s siquidem illi uia¬
tores. iudeos. hereticos. sarracenos. eqͣ¬
liter habent exosos: quos om̃s appellãt
inunicos dei. Castello gͥ illo radicitus
diruto. extinctisq om̃ib eius habita¬

Expanded text:
prudentissimus conticuit, et moveri prudentissimus conticuit, et moveri castra de valle praecepit. Tandem perventum est Castoriam, in qua Natale Domini solemniter peregerunt; ibique per aliquot morati dies, quaesitumque mercatum habere non potuerunt. Praetendebant enim homines civitatis illius eos nequaquam peregrinos, sed gladiatores et tyrannos. Compulsi sunt ergo, inedia cogente, boves, equos et asinos rapere, et si quid quod mandi posset convenientius inveniebatur. Egressi subinde Castoria castrametati sunt in Pelagoniam. Castellum autem Haereticorum ibi erat munitissimum, abunde bonis omnibus refertum: quod undique aggressum, habitatoribus ejusdem cum eo combustis, omnino pessum dederunt, haereticis nimirum inimicantes. Omnes siquidem illi viatores, Judaeos, haereticos, Sarracenos aequaliter habent exosos, quos omnes appellant inimicos Dei. Castello igitur illo radicitus diruto, exstinctisque omnibus habita
Abbreviated transcription (Latin):
ta iclemtidemi. ꝓuissoꝵ fidelitate. Boa¬
mundus interim in uallem de andri¬
nopolim uenit: ibiq suos concionan¬
do taliter alloquut᷑ est. Optimates cẽ
cõmilitones nr̃i: oportet caute nos om̃is
dehinc abeamꝰ. Eautela nob̾ est ꝑneces¬
saria: p̃sertim cum ꝓ deo a nr̃a pegri¬
nam᷑ patria. Peregrini ꝓ deo sumus.
diripiendis. marius rapaces eohibeamͦ.
Tempꝰ erit cum terram hostilem intͣ¬
bunus: cum de eoꝵ opimis spoluis
ditabim̃ & letabimur. Xp̃iani qͥcunꝙ
nob mercatũ prestit̾int. securi uenias:
& securi releant. Terra in qua sumuᷤ
xp̃ianoꝵ est: ideo nobis eam dep̃dari
uiuendi postulat: fr̃um suppellectilẽ
tius ꝓcurate: & ne deficiant in uia eoᷤ
expectando matur ĩ ꝓcedite. & tentoria
ura tempestiue figite. Et qͣm deo gr̃ãs
opulentiores estis: opes uĩas ꝓ elemosi¬
na pauꝑib effundite. Dm̃ ante ocłos
p̃sentem semꝑ habete. His dictis. heroᷤ

Expanded text:
ta identidem promissorum fidelitate. Boata identidem promissorum fidelitate. Boamundus interim in vallem de Andrinopolin venit ibique suos concionando taliter allocutus: « Optimates et commilitones nostri, oportet caute nos omnes dehinc abeamus. Cautela nobis est pernecessaria, praesertim cum pro Deo a nostra peregrinamur patria. Peregrini pro Deo sumus, diripiendis manus rapaces cohibeamus. Tempus erit cum terram hostilem intrabimus, cum de eorum spoliis opimis ditabimur et laetabimur. Christiani quicunque nobis mercatum praestiterint, securi veniant et securi redeant: terra in qua sumus Christianorum est, ideo vobis eam depraedari vivendi postulat, fratrum suppellectilem tius procurate, et ne deficiant in via, eos exspectando maturius procedite, et tentoria vestra tempestive figite. Et quoniam, Deo gratias, opulentiores estis, opes vestras pro eleemosyna pauperibus effundite, Dominum ante oculos praesentem semper habete. » His dictis heros
Abbreviated transcription (Latin):
excubitores qͥ tentoriis excubarent pru¬
cdenter disposuerat: & unumquemq sͥ
uigilare mandauerat. Uersutias enun
imꝑatoris non nesciebat. Hepulsi sunt
qͣntotius inuasores:. & ex illis .uii. ꝑemp¬
tis. usq ad portã ciuitatis audacter dux
fugauit fugrantes. Ad tentoria itaq sua
dux sollicitꝰ sibi sius q consiliari. Imꝑa¬
tor ei transitũ ꝑ ciuitatem regiam pro¬
bibere: dux subsequentiũ dbtimatum
acluentum expectare. Imꝑator tandẽ
ut nichil intẽptatum relunqueret.
erat namq uir ꝑspicax & inctustrius.
quod si t̾nffretaret brachium. copiosum
ei semꝑ muteret mercatũ: & omnibus
indigentib stipem imꝑtiret necessa¬
riam. Tantum de eo: iuram̃to esset se¬
curus. Ileo sic fecit imꝑator. ut ducem
a regione illa cũ sius amoueret copi¬
is: ne posset couti suꝑuenturoꝵ pͥna¬
pum consilus & auxilus. Pranssiuit itaq
dux. imꝑatoris facta. & ab eodem accep¬

Expanded text:
excubiatores qui tentoriis excubarent pruexcubiatores qui tentoriis excubarent prudenter disposuerat, et unumquemque vigilare sibi mandaverat: versutias enim imperatoris non nesciebat. Repulsi sunt quantocius invasores, et ex illis septem peremptis, usque ad portam civitatis audacter dux fugavit fugientes. Ad tentoria itaque sua dux sollicitius sibi suisque consiliari: imperator ei transitum per civitatem regiam prohibere; dux subseqeuntium optimatum adventum exspectare. Imperator tandem ut nihil intentatum relinqueret erat namque vir perspicax et industrius, quod si transfretaret Brachium, copiosum ei semper mitteret mercatum; et omnibus indigentibus, stipem impertiret necessariam, tantum de eo juramento esset securus. Ideo sic fecit imperator, ut ducem a regione illa cum suis amoveret copiis, ne posset couti superventorum principum consiliis et auxiliis. Transivit itaque dux, imperatori facta et ab eodem accep
Abbreviated transcription (Latin):
cursitabant. Quippe. nondũ aliquid
de imꝑatore suspicabant᷑ sinistrum
itpote qͥ eis uoluntariꝰ prebuisset he¬
spitium. Imꝑator uͦ absconse fuis p¬
anierat turcopolis & pincinatis: Qͣtinis
indies exeuntes inuaderent & ꝑimerent.
& euriosissime suꝑ hoc excubarent. Buci
suoꝵ defectus nuntiatus est: & inopina¬
te turcopoloꝵ ei patuerunt infidie. Exi¬
si posset ad insidiantium deletionem.
Inuenit autẽ eos insequentes suos: et
ex ipiuso incautos inuasit. & suꝑauit.
uit. Audiens hoc imꝑator alexiuis. alexiꝰ
enim uocabat᷑ ualde iratus. malum in
chinabatur. Bux de imꝑatoris furibũ¬
cla ꝑturbatione certꝰ. precauens infutu¬
rum ciuitatẽ exiuit: & ubi pͥus sua fire¬
rat tentoria rursus collocauit. Nocte su
ꝑueniente russu imꝑatoris inuasa suis
castra clucis: & exercitus eiꝰ multis laces¬
situs iniuriis. Dux autem ut erat huiꝰ¬
ce rei sagacissimꝰ & bellator acerrimus.

Expanded text:
cursitabant. Quippe nondum aliquid cursitabant. Quippe nondum aliquid de imperatore suspicabantur sinistrum, utpote qui eis voluntarius praebuisset hospitium. Imperator vero absconse suis mandaverat Turcopolis et Pincinatis, quatenus in dies exeuntes invaderent, et perimerent, et curiosissime super hoc excubarent. Duci, suorum defectus nuntiatus est, et inopinatae Turcopolorum ei patuerunt insidiae. Exisi posset ad insidiantium deletionem; invenit autem eos insequentes suos, et ex improviso incautos invasit et superavitvit. Audiens hoc imperator Alexius Alexius enim vocabatur, valde iratus, malum exechinabatur. Dux de imperatoris furibunda perturbatione certus, praecavens in futurum, civitatem exivit, et ubi prius sua fixeraperveniente, jussu Caesaris invasa sunt castra ducis, et exercitus ejus multis lacessitus injuriis. Dux autem, sicut erat hujusce rei sagacissimus, et pugnator acerrimus,
Abbreviated transcription (Latin):
diun erant cuneis militarib & auxili¬
arib peditum manipulis. satis p̃mu¬
niti. fecit gͦ eos sub excubanti custodra
constantinopolim soller ter deduci. qͣt¬
nus imꝑator ꝓ libitu suo suꝑ eos cdece¬
ueret: siꝙ uellet hominium & fideli¬
tatẽ ab eis reciperet. Hoc autem clux
ille iccirco maxime fecisse uisus est. ⁊t
& deuotionẽ quam erga imꝑatoremsu¬
um habebat. res ipsa talib inditus a¬
probaret᷑. eumq sibi uehementiꝰ cont¬
liaret. Dux autẽ Godefridus ducum
omnium pͥmꝰ. constantinopolĩ uenit
duos dies aute natłe dñi: & prope illã
castra metatꝰ est. Boamundus enĩ sĩ
expectando qͥ eum subsequi satagebat.
pedetemptim gͣdiebatur: ꝓincle calld̾
eos paulatĩ eundo in dies oꝑiebatut.
Imꝑator autẽ in fuburbio ciuicauis:
duci paulopꝰ mandauit hospitium.
Armigeri uͦ ducalis exercitus. sine qͣll¬
bet cautela ad subuehendas paleas. tił
cetera sibi necessaria: extra cuutatem

Expanded text:
dum erant cuneis militaribus et auxilidum erant cuneis militaribus et auxiliaribus peditum manipulis satis praemuniti. Fecit ergo eos sub excubanti custodia Constantinopolim solerter deduci: quatenus imperator pro libitu suo super eos decerneret, sicque vellet hominium et fidelitatem ab eis reciperet. Hoc autem dux ille idcirco maxime fecisse visus est, ut et devotionem quam erga imperatorem suum habebat, res ipsa talibus indiciis approbaret; eumque sibi vehementius conciliaret. Dux autem Godefridus, ducum omnium primus Constantinopolim venit, duos dies ante Natale Domini, et prope illam castra metatus est. Boamundus enim suos exspectando, qui eum subsequi satagebant, pedetentim gradiebatur; proinde callide eos paulatim eundo in dies operiebatur. Imperator autem in suburbio civitatis, duci paulo post mandavit hospitium. Armigeri vero ducalis exercitus, sine qualibet cautela, ad subvehendas paleas, vel caetera sibi necessaria, extra civitatem
Abbreviated transcription (Latin):
reinige in bulgarie partib applicuit.
Nomuria uͦ suoꝵ qui ei hoc in itinere
adheserunt: eiꝙ aliis coheserant in bel¬
lis: hec sunt. Tancreclus. marchionis
filius. Nicardus de pͥncipatu. Rlannul¬
fus fr̃ eius. Robertus de anxa. Herm¬
annus de canni. Robertꝰ de surda tia¬
lle: Rob̃tus filiꝰ turstani. Hunfredus
filius radulfi. Ricarclus filiꝰ comitis
rannulfi. & comes de rusinulo cum
fr̃ib suis: & boellus carnotensis. Albe¬
redus de cagnano: & hunfredus de
monte scabioso. Hii om̃s ẜoamundo
unanunit̃ coniunctisunt: eiq se de¬
uotissime in iua dei obedituros inse¬
parabiliter iurauerunt. Hugo uͦ mag¬
nus & õuilłmus marchisi filiꝰ. ad poi¬
tum bari pelagus prepropere ingiẽ¬
si funt: & nauigantes applicueruntoi¬
ratium. Dux autẽ cruitatis illiꝰ. de pͥi¬
cipib imꝑatoris unꝰ. arbitratus eos ur
reuera erant uiros magnos & naros.
apprehendi iussit illos: utpote qͥ non¬

Expanded text:
remige in Bulgariae partibus applicuit. remige in Bulgariae partibus applicuit. Nomina vero suorum qui ei in itinere hoc adhaeserunt, eique aliis cohaeserant in bellis, haec sunt: Tancredus Marchionis filius; Richardus de principatu, Ranulfus frater ejus, Robertus de Anxa, Ermannus de Canni; Robertus de Surda valle, Robertus filius Turstani, Hunfredus filius Radulfi, Ricardus filius comitis Rannulfi, et comes de Rusinolo, cum fratribus suis, et Boellus Carnotensis, Alberedus de Cagnano, et Gunfredus de Monte scabioso. Hi omnes unanimiter Boamundo conjuncti sunt, eique se devotissime in via Dei obedituros, inseparabiliter juraverunt. Hugo vero Magnus et Wilhelmus Marchisi filius ad portum Bari pelagus praepropere ingressi sunt, et navigantes applicuerunt Duracium. Dux autem civitatis illius de principibus imperatoris unus, arbitratus eos, ut revera erant, viros magnos et gnaros, apprehendi jussit eos, utpote qui non
Abbreviated transcription (Latin):
sclauariam gradiebant᷑. Hugo magnꝰ
& flandrensis comes & robertꝰ normã¬
noꝵ ctux. cum fuis cõmilitonib romã
pretereuntes: in appuliam deuenerunt.
Boamundus autem tantas fiaancorum
frequentias audiens aduentare. neq
siqͥdem tantum hominẽ huiuscerei ig¬
narum. tam diuulgata fama ꝑtͣnsire
poterat: singuloꝵ. ꝓbitatib signis q ꝑ¬
scrutatis. pallium optimũ sibi precepit
afferri. Quod ꝑ particulas concisũ. cru¬
cem uiucuiq suoꝵ distribuit: suam¬
q sibi retinuit. Tantus gͥ militũ ad¬
eum concursus subito factus est: qua¬
tinus comes Roberiꝰ in obsidione. eratit
siqͥdem uterq in qͣlam obsidione. pene
solus remaneret: dolensq se suã amisi¬
sse gentem. s riliam cum paucis reu̾sus
est. Boamundus autẽ ut erat uir per
onnua modestissimꝰ. modeste uiam su¬
am & euectiones p̃parauit: & cum obti¬
matib suis & affluentib armatoriun
copiis transfretauit. & tandẽ tran. qͥllo

Expanded text:
Sclavariam gradiebantur. Hugo Magnus Sclavariam gradiebantur. Hugo Magnus et Flandrensis comes, et Robertus Northmannorum dux, cum suis commilitonibus Romam praetereuntes, in Apuliam devenerunt. Boamundus autem tantas Francorum frequentias audiens adventare, neque siquidem tantum hominem hujusce rei ignarum, tam divulgata fama pertransire poterat, singulorum probitatibus signisque perscrutatis, pallium optimum praecepit afferri; quod per particulas concisum, crucem unicuique suorum distribuit, suamque sibi retinuit. Tantus igitur militum concursus ad eum subito factus est, quatenus comes Rogerius in obsidione erant siquidem uterque in quadam obsidione pene solus remaneret; dolensque se suam amisisse gentem, Siciliam cum paucis reversus est. Boamundus autem, ut erat vir per omnia modestissimus, modeste viam suam et evectiones praeparavit, et cum optimatibus suis et cum affluentibus armatorum copiis transfretavit, et tandem tranquillo
Abbreviated transcription (Latin):
interuallo. paruo terrarũ intersticio.
xp̃ranitas bis ꝓfligata est: bis multa¬
ta. bis castigata. Quod ꝓ expratione fa¬
cinoꝵ suoꝵ illis contigisse ñ ambigi¬
mꝰ. & ꝓ reprimenda minus cautoꝵ sto¬
liditate: & ꝓ subsequentis exercitꝰ neces¬
saria castigatione. Qui enim adhuc
citra constantinopolim castra meta¬
ti fuerant. hoc audito. multi & enumm
ꝓfugi redierant. quoꝵ omniũ arma
unꝑator emerat: quatinꝰ inermes suis
minus nocere possent: alii alios expec¬
tabant. qͦtinus consilio cõmuncato.
auxiltarib freti cducib. & copiis stipali
militarib terram inimicoꝵ ingrede¬
rent᷑. deitate sibi precum pura confes¬
sione pͥus complacata. Dum hec ageren¬
tͣ dux Godefridus & saldunꝰ atq eusta¬
chiuis fr̃s. & Balduinꝰ de monte cum tur¬
mis sius ꝑ hungariam cõmeantes: con¬
stantinopolĩ appropin quabant. Podien¬
sis namq ep̃s &̃ comes Raiundus: ꝑ

Expanded text:
intervallo, parvo terrarum interstitio intervallo, parvo terrarum interstitio Christianitas bis profligata est, bis multata, bis castigata: quod pro expiatione facinorum suorum illis contigisse non ambigimus; et pro reprimenda minus cautorum stoliditate, et pro subsequentis exercitus necessaria castigatione. Qui enim adhuc citra Constantinopolim castra metati fuerant, hoc audito multi etenim profugi redierant, quorum omnium arma imperator emerat, quatenus inermes suis minus nocere possent alii alios exspectabant, quatenus consilio communicato, auxiliaribus freti ducibus, et copiis stipati militaribus, terram inimicorum ingrederentur, Deitate sibi, precum pura confessione, prius complacata. Dum haec agerentur, dux Godefridus et Balduinus atque Eustachius fratres, et Balduinus de Monte cum turmis suis per Hungariam commeantes, Constantinopolim appropinquabant. Podiensis namque episcopus et comes Raimundus per
Abbreviated transcription (Latin):
tos turci reꝑerunt: ideo faciliꝰ suꝑauer̃t.
Decollauerunt etiam quendam dñi sa¬
cerdotem: missarum sollempnia suppli¬
citer celebrantem.Si qͥ potuerunt eua¬
dere uiui. fugerunt uł in carectis. uł in
silius: uł in montanis delitescentes. Alii
ciuitot castellum qͣtinis se defenderent
tenuerunt: qͦd & turci ꝓtinꝰ obsederunt.
Lignisq qͣm plurunis undequaq allatiͦ.
incendium & castello & hominib preꝑa¬
bant. Ap̃iani autem extrema iam in des¬
ꝑatione positi ammosiores. desꝑatio siqͥdẽ
aliqͣndo audaciores facit: audenter in
ligna iaculati sunt ignem. Sic ergo
euaserunt incendium: sed ñ omĩno
euaserunt imminens mortis ꝑicłm.
Apprehenderunt siqͥdem turci totã
castri munitionẽ: & xp̃ianos appreh¬
ensos uł occiclerunit uł captitiauer̃ t̃:
uł in qͦdlibet ohpbrium subsannaue¬
runt. Hec iterum passio contigit eis:
in m̃se octobri. Ecce modico tempoꝵ

Expanded text:
tos Turci repererunt, ideo facilius superaverunt. tos Turci repererunt, ideo facilius superaverunt. Decollaverunt etiam quemdam Domini sacerdotem, Missarum solemnia suppliciter celebrantem. Si qui potuerunt evadere vivi, fugerunt, vel in carectis vel sylvis, vel in montanis delitescentes; alii Civitot castellum, quatenus se defenderent, tenuerunt; quod et Turci protinus obsederunt, lignisque quamplurimis undequaque allatis, incendium et castello et hominibus praeparabant. Christiani autem, extrema jam in desperatione positi, animosiores: « Desperatio siquidem aliquando audaciores facit; » audenter in ligna jaculati sunt ignem. Sic ergo evaserunt incendium, sed non omnino evaserunt imminens mortis periculum. Apprehenderunt siquidem Turci totam castri munitionem, et Christianos apprehensos vel occiderunt, vel captivaverunt, vel in quodlibet opprobrium subsannaverunt. Haec iterum passio contigit eis in mense Octobri. Ecce modico temporum
Abbreviated transcription (Latin):
diusi ꝓ iuili pretio uenundati sunt. uł
in captiuitatẽ abducti sunt: alii in anti¬
ochiam: alii in corosanim. alii in alephi
aut ubi de eis triumphantib & captiuã¬
tib captiuos captiuatum ire magis cõ¬
placuit: qui tam̃ ꝓ fidei xp̃iane incon¬
mlso tenore głoso fine quieuerunt. h¬
ane ꝑsecutionem pͥmam ꝑpessi funt xp̃i¬
ani: tercio Ralendas octorRas.
Oientes iterum turci qͦd petrus
heremita & Galterius cognom̃to
sine habere. in alia ciuitate cui nomen
ciuitot. ꝓpe nicenam eẽt̾. ꝑsequi aggres¬
si sunt illos ꝓ scłis fuccessib rabidiores:
& iore lupoꝵ debachantium. uł fete
tygridis sangiuni effundendo ꝓcliuiꝰ
incumbentes. Iam gͥ securi de triũpho.
accurr entes obuiauerunt Galterio: quẽ
& multos qͥ cum eo erant detruncauer̃t.
Petrꝰ N. hereruta iam constannoplun re¬
dierat: q̃m illum auscultare gens liti¬
giosa non adquiescebat. Et qm̃ eos imꝑa¬

Expanded text:
divulsi, pro vili pretio venundati sunt vel divulsi, pro vili pretio venundati sunt vel in captivitatem abducti sunt, alii in Antiochiam, alii in Corrosanum, alii in Aleph, aut ubi de eis triumphantibus, et captivantibus captivos captivatum ire magis complacuit; qui tamen pro fidei Christianae inconvulso tenore, glorioso fine quieverunt. Hanc persecutionem primam perpessi sunt Christiani tertio Kalend. Octobris. Audientes iterum Turci quod Petrus Eremita et Walterius cognomento Sine habere, in alia civitate cui nomen Civitot prope Nicenam essent, persequi aggressi sunt illos, pro secundis successibus rabidiores, et more luporum debacchantium vel ferae tigridis, sanguine effundendo proclivius incumbentes. Jam igitur, securi de triumpho, accurrentes obviaverunt Walterio, quem et multos qui cum eo erant, obtruncaverunt. Petrus enim Eremita jam Constantinopolim redierat, quoniam illum auscultare gens litigiosa non acquiescebat. Et quoniam eos impara
Abbreviated transcription (Latin):
explebiliter grassati sumꝰ. Hec illis saceu¬
dotes cotidie referebant: sed illi nulloui¬
no cõpiuictionis poterant potari. Compi¬
truerunt illi tamqͣm iumenta in stero¬
rib suis: ideo de peccatis suis inditrati on¬
de cum pharaone. deo satisfacere neuͣqͣm
potuerunt: quo etrca perierunt. Obtura
uerunt gͥ aures suas. aspidibi surdiores
contͣ uoces incautium sapienter: & icciro
reuera oꝑati funt insipienter. Quin dur
eoꝵ Rainaldus. cum turcis consiliatꝰ i:
& ut eis si posset fr̃s suos. ꝓderet paclus
est. Exiuit itaq cum multis. fingens sead
bellum ꝓcedere: & trauffuga fugit ad nur¬
cos. Qui remanserant: inhonestam coacli
fecerunt declitionem: & o miserum faci¬
nus uersi in desꝑationẽ. contra deum ab¬
homimabilem cõmiserunt apostasiam.
li uͦ qui fidei sue testimoniũ ꝑhibuerid
uł capitalem subiere sententiã. uł in bꝰ¬
num positi sagiitati sunt. uł abinuicem

Expanded text:
explicabiliter crassati sumus. » Haec illis sacerexplicabiliter crassati sumus. » Haec illis sacerdotes quotidie referebant, sed illi nullo vino compunctionis potari poterant. Computruerant illi tanquam jumenta in stercoribus suis, ideoque de peccatis suis, indurati corde cum Pharaone, Deo satisfacere nequaquam potuerunt: quocirca perierunt. Obtura verunt igitur aures suas, aspidibus surdiores, contra vocem incantantium sapienter, et idcirco revera operati sunt insipienter. Quin dux eorum Raginaldus cum Turcis consiliatus est, et ut eis si posset fratres suos proderet pactus est. Exivit itaque cum multis, fingens se ad bellum procedere, et transfuga fugit ad Turcos. Qui remanserant, inhonestam coacti fecerunt deditionem; et, o miserum facinus! versi in desperationem, contra Dominum abominabilem commiserunt apostasiam. Illi vero qui fidei suae testimonium perhibuerunt, vel capitalem subiere sententiam, vel in signum positi, sagittati sunt, vel ab invicem
Abbreviated transcription (Latin):
ut saltem sic qͦ quomodo refrigerarent᷑.
Qiuis in tantis anxiatꝰ angustiis uiuere
potuit: Sustinuerunt tam̃ moribun¬
di. grandem hanc ꝑ octo dies incõmodi¬
latem: sacerdotib qui aderant sic inte¬
rim sermocinantib. Sustinete fr̃s: ut
enum temptet uos adest ds. Nolite itaq
despare in his etiam magnis tribulati¬
onib sed efficite gnauiter: uit qui eius
ꝓuocastis iram: uł ii arto positi nuue
eius largissuam uob̃ euerberetis mise¬
ricordiam. Promereri poteritis in tali
angustia positi eiꝰ beneficium: si ad ip¬
suis toto corde confugi tis auxiliũ. Ipse
olim ꝑcuti iussit in deserto sẏna petiu
& fluxerunt aqͦ: & biberunt patres uri
in satietate. Adhuc est eiꝰdem potentier a¬
huc÷ eiusdem misccłĩe. Si uos modo nõ
exaudierit. culpa niã est: si uos mͦ non
respexerit. nr̃a est negligentia. Renun¬
irritauimus: qui in rerum fr̃narum ca¬
pacitate & in eccłarum destructione. in¬

Expanded text:
ut saltem sic quoquomodo refrigerarentur. ut saltem sic quoquomodo refrigerarentur. Quis in tantis anxiatus angustiis vivere potuit? Sustinuerunt tamen moribundi magnam hanc per octo dies incommoditatem, Sacerdotibus qui aderant sic interim sermocinantibus: « Sustinete, fratres, ut enim vos tentet adest Deus. Nolite itaque desperare in his etiam magnis tribulationibus; sed efficite gnaviter, ut qui ejus provocastis iram, vel in arcto positi nunc, ejus largifluam vobis everberetis misericordiam. Promereri poteritis in tali angustia positi ejus beneficium, si ad ipsius toto corde confugietis auxilium. Ipse olim percuti jussit in deserto Sina, petram, et fluxerunt aquae, et biberunt patres nostri in saturitate. Adhuc est ejusdem potentiae, adhuc est ejusdem misericordiae. Si vos modo non exaudierit, culpa nostra est; si vos modo non respexerit, nostra est negligentia. Reminirritavimus, qui in rerum fraternarum rapacitate et in ecclesiarum destructione in
Abbreviated transcription (Latin):
naldus cum siuis castellum exierat.: ut
turcis uenientib pretenderet insidias.
Preualuerunt autem turci. & multos.
ex eis gladio ceciderunt: si qͥ uͦ potueruis
fuga elapsi in castellum recepti sunt. Qo
undiq obsesso: aqͣm illis confestim abstu¬
lerunt. Fons & enim & puteus quo cas¬
tellum sustentabat᷑. extra erat: quem u¬
trumq uiriliter circum septũ turcoꝵ
exercit᷑ indesinenter obseruabat. Nicħ
est laborantib: aque penuria durius. Ni¬
chil citꝰ tuta expugnat loca: quã into¬
lerabilis sitis iniuria Coacti sunt ergo
xp̃iani suoꝵ sanguinem elicere & bibe¬
re iumentoꝵ. Al ii pannos in cisternaᷤ
limosos deponebant: & si quid humori
inuenissent. in ossuum exprimere nõ
erubescebant. Dictum est quod nunis
turꝑe est: qm quidam in manib siuis
mĩcturiebant. & sorbebant. Al ii si forte
reperissent terram humidam uł frigi¬
dam. fodiebant. & in ipsa uł nudi supi¬
nabant᷑. uł suis apponebant pectorib:

Expanded text:
naldus cum suis castellum exierat, ut naldus cum suis castellum exierat, ut Turcis venientibus praetenderet insidias. Praevaluerunt autem Turci, et multos ex eis gladio ceciderunt; si qui vero potuerunt, fuga clapsi in castellum recepti sunt, quo undique obsesso aquam illis confestim abstulerunt. Fons etenim et puteus, quo castellum sustentabatur, extra erat, quem utrinque viriliter circumseptum Turcorum exercitus indesinenter observabat. Nihil est laborantibus aquae penuria durius: nihil citius tuta expugnant loca, quam intolerabilis sitis injuria. Coacti sunt ergo Christiani suorum sanguinem elicere et bibere jumentorum. Alii pannos in cisternas limosas deponebant, et si quid humoris invenissent, in os suum exprimere non erubescebant. Dictum est, quod nimis turpe est, quod quidam in manibus suis micturiebant et sorbebant. Alii si forte reperissent terram humidam vel frigidam, fodiebant; et in ipsa vel nudi supinabantur, vel suis apponebant pectoribus,
Abbreviated transcription (Latin):
bat ingratos. Coegit itaq eos tͣnsfretare:
expulsos a ciuitate. Qui transfretati.
multis iterum illicitis in xp̃ianos pa¬
tratis: nam & domos eoꝵ & eccl̃as hosti¬
liter. terra dep̾data cremauerunt: tan¬
dem uenerunt nichomediam. Illic
lumbardos & longobardos & aleman¬
nos a francis seꝑatos. franci siqͥdem
ferociores & intractabiliores erant. &¬
ob id ad omne malum ꝓcluuores:
prefecerunt sibi gentes alie. francis
remotis quendam Rainaldum. et
sub eius ducatu ingressi sunt roma¬
niam. Ultra nicenam altem etuita¬
tem ꝓgredientes qͣtuor itinere dierũ.
inuenerunt qͦddam castellum cui no¬
men exerogorga: incertum an timo¬
re an industria incolis omnib ua¬
cuum. Illud gͥ intrantes causa hospi¬
tandi ibi demorati sunt: qͥppe ipsum
inuenerunt omnium uictualium Re¬
dundantia plenum. Quo turci ꝑ explo¬
ratores suos cognito: haut mora circun¬
uallare castellum festinauerunt. Nai¬

Expanded text:
bat ingratos. Coegit itaque eos transfretare bat ingratos. Coegit itaque eos transfretare expulsos a civitate. Qui transfretati multis iterum illicitis in Christianos patratis: nam et domos eorum, et Ecclesias, hostiliter terra depraedata, cremaverunt: tandem venerunt Nichomiam. Illic Lumbardos, Longobardos et Alamannos a Francis separantes: Franci siquidem ferociores et intractabiliores erant; et ob id, ad omne malum procliviores; praefecerunt sibi gentes aliae, Francis remotis, quemdam Raginaldum; et sub ejus ducatu ingressi sunt Romaniam. Ultra Nicenam autem civitatem progredientes, quatuor itinere dierum, invenerunt quoddam castellum cui nomen Exerogorga, incertum an timore an industria incolis omnibus vacuum: illud igitur intrantes causa hospitandi, ibi demorati sunt, quippe ipsum venerunt omnium victualium redundantia plenum. Quo Turci per exploratores suos cognito, haud mora circumvallare castellum festinaverunt. Ragi
Abbreviated transcription (Latin):
alemannus ꝑ hungariam: & transieruñ.
Petrus quidam magnꝰ heremita cum
multis alemannis & francis plurimis.
subsequens agmen p̃cesserat: & regiam
ad urbem applicuerat. Inuenit tam̃
multos lumbardos & longobardos. et
iterum alemannos qui eum p̃cesserãt:
& ex imꝑatoris responso uenientem ex¬
ercitum fustinebant. Imꝑator autem
iuterim eis mnercatum dari iusserat.
sicut erat rectum in ciurtate. Man¬
dando qͦꝙ manclauerat. ne quendã
etum ait aliter egeritis. efferi gentiles
in uos irruent: & unbellem hanc pe¬
riment legionem. Quod & sic postea
contigit. Gens & enim illa sine rege.
sine cluce. uariis aggregata locis indiͦ¬
ciplinate uiuentes. in res alienas rapa¬
citer inuolabant: & plumbum de qͦ
eccłe cooꝑte fuerant absportabant &
uendebant: necnon & palatia destru¬
ebant. & in omnib se neqͥter agebant.
His cognitis imꝑator iratus est ualde:
quippe qͥ beneficus suis eos iam uide¬

Expanded text:
Alamannis per Hungariam, et transierunt. Alamannis per Hungariam, et transierunt. Petrus quidam, magnus Eremita, cum multis Alamannis et Francis plurimis, subsequens agmen praecesserat, et regiam ad urbem applicuerat: Invenit tamen multos Lumbardos et Longobardos et iterum Alamannos qui eum praecesserant; et ex imperatoris responso, venientem exercitum sustinebant. Imperator autem interim iis mercatum dari jusserat, sicut erat rectum, in civitate. Mandando quoque mandaverat, ne quemdam tus. « Si enim, ait, aliter egeritis, efferi gentiles in vos irruent, et imbellem hanc periment legionem; » quod et sic postea contigit. Gens etenim illa sine rege, sine duce, variis aggregata locis indisciplinate viventes, in res alienas rapaciter involabant, et plumbum, de quo ecclesiae coopertae fuerant, asportabant et vendebant, necnon et palatia destruebant, et in omnibus se nequiter agebant. His cognitis imperator iratus est valde, quippe qui beneficiis suis illos jam vide
Abbreviated transcription (Latin):
imanei qͣsi cisfimularem: nec multos
alios stilus nr̃ fasti diret: qui tam̃ pre¬
claris facinorib suis. R. tpsos magni¬
sicauerunt. & in exercitu cu se lauda¬
biliter habuerunt. Nec tam̃ hos uel
alios emula preteribit obliuio: ubi se
oportuna offe ret occasio. Predicti l¬
ꝙ uiri expeditionem dei aggressi: con¬
stantinopolim impatorie dignitatis ciuitatẽ.
cum popłis innumeris appropinqͣuerus.
Nleq siquidem tpsam angliam uł alias
maritimas isulas licet a nob̃ und osi
maris abysso ab orbe remotas. tonitru¬
um illud latere potuit. immo & britan¬
nos & Gascones. & extremos hominum gal¬
licios. fama ꝑniciter succrescens. anima¬
uit & armauit. Uenetii qͦq & pisani &
ienuani. & qͥ uł o ceam uł maris medi¬
terranei litus uicolebant. Nauib onustis
armis & hominib. machinis & uictualib.
mare sulcantes oꝑuerunt: & qͥ terra ibant
uniu̾se terre faciem tamqͣm locuste oocil¬
luerunt. Transeundum fuit predictis

Expanded text:
Amanei aliquid dissimularem, nec multos Amanei aliquid dissimularem, nec multos alios stylus noster fastidiret, qui tamen praeclaris facinoribus suis seipsos magnificaverunt, et in exercitu Dei se laudabiliter habuerunt. Nec tamen hos vel alios aemula praeteribit oblivio, ubi se opportuna offeret occasio. Praedicti itaque viri, expeditionem Dei aggressi, Constantinopolim, imperatoriae dignitatis civitatem, cum populis innumeris appropinquaverunt. Neque siquidem Angliam, vel alias maritimas insulas, licet a nobis undisoni maris abysso ab orbe remotas, tonitruum istud latere potuit; imo et Britannos et Guascones, et extremos hominum Gallicios, fama perniciter succrescens animavit et armavit. Venetii quoque et Pisani, et Genuani, et qui vel Oceani vel maris Mediterranei littus incolebant, navibus onustis armis et hominibus, machinis et victualibus mare sulcantes operuerunt, et qui terra ibant, universae terrae faciem, tanquam locustae, occuluerunt. Transeundum fuit praedictis
Abbreviated transcription (Latin):
Hec lecirco inserumꝰ. ne uł aliquid p̃¬
terisse uideamur: uł nr̃atib in uani¬
tatib siuis peꝑcisse redarguam᷑. Nec tm̃¬
modo populares citra montanos hoĩes
is rumor exciuit. sed palatinos consuleˢ
& regios tyrannos cieuit: uidelicet hu¬
gonem magnum fr̃em regis francoꝵ¬
& Robertum normann ie comitem. al¬
gloꝵ regis Gullmi filium: iterum Ro¬
bertum flandrensem. In alemannie
partib. dux Godefridus cum fr̃e suo
Balduino & eustachio sermonem hur
recepit: & iterum alrus Balduiꝰ comeꝰ
de monte. Ultra montes qͦq in appult
scilicet. uerbum istud ꝑcrebruit: eb
amundum uirum admodum indis¬
trium. Rob̃tiõ uiscardi filium. ducis
Rogerii fr̃em uocauit. eiq Pancrediam
nepotem suum. & Ricardum de pͥnei¬
patu sociauit. Porro si de uiris consu¬
larib loqui attemptarem. nec de sia¬
dulfo balgenciacensi tacerem: nec ebl̃¬
dum de p̾uisat pretermitterem. nes
de centorio de bẏeria. nec de Gułlns

Expanded text:
Haec idcirco inseruimus, ne vel aliquid prHaec idcirco inseruimus, ne vel aliquid praeterisse videamur; vel nostratibus, in vanitatibus suis pepercisse redarguamur. Nec tantummodo populares, citramontanos homines is rumor excivit, sed palatinos consules et regios tyrannos cievit, videlicet Hugonem Magnum, fratrem Regis Francorum; Robertum Northmanniae comitem, Anglorum Regis Wilhelmi filium; iterum Robertum Flandrensem. In Alamanniae partibus Dux Godefridus, cum fratre suo Balduino et Eustachio, sermonem hunc recepit, et iterum alius Balduinus comes de Monte. Ultra montes quoque, in Apulia scilicet, verbum istud percrebuit: et Boamundum, virum admodum industrium, Roberti Guischardi filium, ducis Rogerii fratrem vocavit, eique Tancredum nepotem suum, et Ricardum de principatu sociavit. Porro si de viris consularibus loqui attentarem, nec de Radulpho Balgentiacensi tacerem, nec Ebrardum de Puisat praetermitterem, nec de Centorio de Bieria, nec de Wilhelmo
Abbreviated transcription (Latin):
abierunt quam qͦd iux uel. uł nullate¬
nus redituri earum uiri ꝓperabant.
Et mirum in modum quod fieri solet
in mortib caroꝵ: lacrimas his & illis
extorquebat iocunditatis affectus. Ex¬
cessit tam̃ medicina modum: quia
plusquam debuit in qͥbusdam eundi
uoluntas surrepfit. Nam &̃ multi he¬
remite & reclusi. & monachi. doruci¬
liis suis non satis sapient̾ relictis: ire
uiam ꝑrexerunt. Quidam tam̃ mrati¬
onis gratia. ab abb̃ib suis accepta li¬
centia ꝓfecti sunt: plures autem fugi¬
endo se subduxerunt. Multi etiam de
gente plebeia. crucem sibi druinitꝰ in nu¬
tam iactitando ostentabant: qͦd & idem
quedam de mulierculis pͣfumserunt.
Hoc enim falsum deprehensũ est omĩno
Alii uͦ fer̾um calidum instar crucis ͥ
adhibuerunt: uł peste iactantie. uł bone
sue uoluntatis ostentatione. Sed de his
ut libet. Talib enim rumorib. concur¬
sus euntium in tantum augmentaba¬
tur: ut iam esset numerꝰ innumerus.

Expanded text:
abierunt, quam quod vel vix vel nullateabierunt, quam quod vel vix vel nullatenus redituri earum viri properabant. Et mirum in modum, quod fieri solet in mortibus charorum, lacrymas his et illis extorquebat jucunditatis affectus. « Excessit » tamen « medicina modum, » quia plusquam debuit in quibusdam eundi voluntas surrepsit. Nam et multi eremitae et reclusi et monachi, domiciliis suis non satis sapienter relictis, ire viam perrexerunt: Quidam autem orationis gratia, ab abbatibus suis accepta licentia, profecti sunt; plures autem fugiendo, se subduxerunt. Multi etiam de gente plebeia, crucem sibi divinitus innatam jactando ostentabant; quod et idem quaedam ex mulierculis praesumpserunt: hoc enim falsum deprehensum est omnino. Multi vero ferrum calidum instar crucis sibi adhibuerunt, vel peste jactantiae, vel bonae suae voluntatis ostentatione. Sed de his, ut libet. Talibus enim rumoribus concursus euntium in tantum augmentabatur, ut jam esset numerus innumerus.
Abbreviated transcription (Latin):
putarent᷑. Opinabantur etiã quidam
eas cecidisse: nos tam̃ de earum occubitu
nicħ temere p̃sumimus affirmare. No¬
uimꝰ tamen ueritate testante: qͥa quan¬
doq stelle cadent de celo. De discurs u
autem earum uł choruscationib siqͥs
hesitat. uł nobis credat. uł an nalib
ur̃is: in quib id notatum reperiet. sal¬
tem adquiescat. Quid autem concursꝰ
iste precipue portenderit. minime dif¬
finimꝰ: presertim cum nob̃ nondum
datum sit nosse inisterium regni dei.
sed ꝑ parabolas & quasdam cõpetentias.
motiu stellarum. xp̃ianitatis motum
cõparabant. Quippe anno subsequente.
& synodus auernis habita est: & uia in¬
choata est. Preter hec omnia. quedam
xp̃ianis intima inspirabat᷑ uoluntas: ut
pene om̃s iter arriperent. si stipendioꝵ
facultas eis suppeteret. Letabant᷑ patres
filiis abscedentib: gaudebant uxores
abeiuitib maritis dilectissimis. Plusq
tristabant᷑ quia remanebant: plures tͣn

Expanded text:
putarentur: opinabantur etiam quidam putarentur: opinabantur etiam quidam eas cecidisse, nos tamen de earum occubitu nihil temere praesumimus affirmare. Novimus tamen, Veritate testante, quod quandoque stellae cadent de coelo . De discursu autem vel earum coruscationibus, si quis dubitat, vel nobis credat, vel annalibus nostris, in quibus id notatum reperiet, saltem acquiescat. Quid autem concursus iste praecipue portenderit minime diffinimus: praesertim cum nobis nondum datum sit nosse mysterium regni Dei, sed per parabolas et quasdam competentias, motui stellarum Christianitatis motum comparabant. Quippe anno subsequente 1096 et synodus Arvernis habita est, et via inchoata est. Praeter haec omnia, quaedam Christianis intima inspirabatur voluntas, ut pene omnes iter arriperent, si stipendiorum facultas eis suppeteret. Laetabantur patres, filiis abscedentibus; gaudebant uxores, abeuntibus maritis dilectissimis, plusque tristabantur quod remanebant. Plures tamen
Abbreviated transcription (Latin):
cduces: ecce sacerdotium & regnum. de¬
ricalis ordo & laicalis: ad exercitum d̃i
conducendum concordant. Ep̃s & comeᷤ.
moyses & aaron nobis reimaginantur.
His auditis. si qui pusillanimes heri
extiterunt. hodie animabant᷑: & sc̃a
cruce passim palliabant᷑. Solutum est
& uoce liberiori iam illud idem uoci¬
ferabant᷑ laici. Uerbum dei semina¬
batur: & cotidie numerꝰ ierosolimita¬
noꝵ augebat᷑. Herecundabantur qui
remanebant: & iam coram glabant᷑ qui
peregrinatumiri disponebant. Alil alioᷤᷤ
cohortabant᷑: & in angulis & ii compitis.
inde singuli ser mocinabant᷑. Nuirum
pro his agendis. dicunt quedam diui¬
nitꝰ contigisse signa: que nos omnino ñ
ignoramꝰ uera. ¶ Nno siquidem
ab uicarnatione dñi millesimo. non¬
agesimo qͥnto. pridie nonarum aprili¬
uni. feria quarta. luna uicesima qͥnta:
lusus est ab innumeris inspectoribus
in gallusᷤ tantus stellarũ discuisus:
ut grando nisi lucerent. ꝓ densitate

Expanded text:
duces; ecce sacerdotium et regnum; cleduces; ecce sacerdotium et regnum; clericalis ordo et laicalis ad exercitum Dei conducendum concordant. Episcopus et comes, Moysen et Aaron nobis reimaginantur. » His auditis si qui pusillanimes heri exstiterant, hodie animabantur, et sancta cruce passim palliabantur. Solutum estet voce liberiori jam illud idem vociferabantur laici: verbum Dei seminabatur, et quotidie numerus Jerosolymitanorum augebatur; verecundabantur qui remanebant, et jam coram gloriabantur qui peregrinatum ire disponebant: Alii alios cohortabantur; et in angulis et in compitis, inde singuli sermocinabantur. Nimirum pro his agendis dicunt quaedam divinitus obtigisse signa, quae nos omnino non ignoramus vera. Anno siquidem ab incarnatione millesimo nonagesimo quinto, pridie Nonarum Aprilium, feria quarta, luna vigesima quinta, visus est ab innumeris inspectoribus in Galliis, tantus stellarum discursus, ut grando, nisi lucerent, pro densitate
Abbreviated transcription (Latin):
multitudo multa nobilium: & statim
om̃s in uestib suꝑamictis consuerunt
sc̃e crucis uexillum. Sic & enim papa
preceꝑat: & ituris hoc signum faceRe
complacuerat. Quippe predicauerat
summꝰ pontifex: dñm dixisse sequaci¬
b sius. Si quis non baiulat crucem .s.
aptare urĩs in uestib. quatinꝰ & ex hoc
tutiores incedatis: & his qui uiderint
exemplum & incitamentum suggera¬
tis. Dum hec agerent᷑. ecce ex imꝓuiso
affuerunt legati conitis tolosaui Rai¬
mundi uidelicet de sc̃o egidio: qui ip¬
sum iturum iamq crucem sibi coap¬
tasse pape reculerunt. & in concilio tes¬
tati sunt. Adiuncti sunt etiam ipsi inqͥ¬
unt milites umumeri: & yopłm indu¬
catu suo conducet qͣm plurimum. Et
adiecerunt. Si qͥs est dei iungat᷑ ei: qͣm¬
& opes suas indigentib cominunicabit:
& auxilium & consilium suum nemini
iuantium denegabit. Ecce deo gr̃as. ec
ce xp̃ianis ituris duo ultronei. ꝓcessere

Expanded text:
multitudo multa nobilium, et statim multitudo multa nobilium, et statim omnes in vestibus superamictis consuerunt sanctae crucis vexillum. Sic etenim papa praeceperat, et ituris hoc signum facere complacuerat: quippe praedicaverat summus pontifex Dominum dixisse sequacibus suis: « Si quis non bajulat crucem suamaptare vestris in vestibus, quatenus et ex hoc tutiores incedatis, et his qui viderint, exemplum et incitamentum suggeratis. » Dum haec agerentur, ecce ex improviso adfuerunt legati comitis Tolosani, Raimundi videlicet de sancto Aegidio, qui ipsum iturum jamque sibi crucem coaptasse retulerunt, et in concilio testati sunt. « Adjuncti sunt etiam ipsi, inquiunt, milites innumeri, et populum in ducatu suo conducet quam plurimum. » Et adjunxerunt: « Si quis est Dei, jungatur ei, quoniam opes suas indigentibus communicabit, et auxilium et consilium suum, nemini viantium denegabit. Ecce, Deo gratias, jam Christianis ituris, duo ultronei processere
Abbreviated transcription (Latin):
uobis matores: nos habeamꝰ uos ꝓ popłod̃
prignatores. Nr̃m est orare: ur̃ in est coll¬
tra a malechitas pugnare. Nos extendemil
cum moyse manꝰ uidefessas orautes in ebl̃
uos exerite & uibrate intrepidi p̃liatoreᷤᷤ
in amalec gladium. His uł huiꝰcemõi
aliis. a domno apłico his qͥ aderant lu¬
culenter intimatis: alii suffundebant᷑
a lacrimis: alii trepidabant: alii super
hac re discept. hant. Inter om̃s autem in
eodem concilio nob̃ uidentib uir mag¬
ni nominis & sumine ingenuitatis. ep̃s
podiensis nomine haimarus. ad dñm
papam uultu locundus accessit: & genu
flexo licentiam & benedictionem eundi
poposcit. & impetrauit: insuꝑ & ab apłi¬
co mandatum ꝓmeruit. ut om̃s ei obe¬
direrit: & ipse ꝓ officio fuo in oĩb exercitui
patrocinaret᷑. utpote quẽ om̃s magne
strenuitatis & singularis industrie pre¬
sulem nouerant. Digno itaq exercitui
dei inuento pͥmicerio. prebuit assenfũ

Expanded text:
vobis oratores; nos habeamus vos pro populo Dei vobis oratores; nos habeamus vos pro populo Dei pugnatores. Nostrum est orare, vestrum sit contra Amalecitas pugnare; nos extendemus cum Moyse manus indefessas orantes, in coelum; vos exerite et vibrate intrepidi praeliatores in Amalech gladium. » His vel hujuscemodi aliis a Domino apostolico, his qui aderant luculenter intimatis, alii suffundebantur ora lacrymis, alii trepidabant, alii super hac re disceptabant. Inter omnes autem in eodem concilio, nobis videntibus, vir magni nominis et summae ingenuitatis episcopus Podiensis nomine Naimarus, ad dominum papam vultu jucundus accessit, et genu flexo, licentiam et benedictionem eundi poposcit et impetravit; insuper et ab apostolico mandatum promeruit, ut omnes ei obedirent; et ipse pro officio suo in omnibus, exercitui patrocinaretur, utpote quem omnes magnae strenuitatis et singularis industriae praesulem noverant. Digno itaque exercitui Dei invento primicerio, praebuit assensum
Abbreviated transcription (Latin):
sciatis quia tim̃tib dm̃ nicħ de est: nec
his qui eum diligunt in ueritate. facu
purpurati ꝑhenne brauium adipiscem¬
ni. Tali imꝑatori militare debetis: cui om¬
nis non deest potentia: cui que rependa
nulla desunt stipendia. Uia breuis est.
labor ꝑmodicus est: qui tam̃ inmarcesci¬
bilem uob̃ rependet coronam. Iam nunc
igit᷑ auctoritate loquamur apłica. Accm¬
gere o homo unꝰquisq gladio tuo suꝑ fem̃
tuum potentissime. Accingimini iiqͣn
& estote filii potentes. q̃m meliꝰ: uob̾ mon¬
in bello: quam uidere mala gentis ur̃e
& sc̃orum. Non uos demulceant illeceb¬
sa blandimenta mulierum. rerum q ui¬
stiarum. quin eatis: nec uos deterreant
ꝑferendi labores. quatinꝰ remaneatis. P̃
uiam in ierłm toto ore uiriliter predi¬
cate. Confessis peccatoꝵ suoꝵ ignorantũ
securi de xp̃o celerem paciscimini ueniã
Uos autem qͥ ituri estis. habebitis nos ꝓ

Expanded text:
sciatis quod timentibus Deum nihil deest, neque sciatis quod timentibus Deum nihil deest, neque his qui eum diligunt in veritate. Faculpurpurati, perenne bravium adipiscemini. Tali imperatori militare debetis, cui omnis non deest potentia, cui quae rependat nulla desunt stipendia. Via brevis est, labor permodicus est, qui tam immarcescibilem vobis rependet coronam. Jam nunc igitur auctoritate loquamur Prophetica. « Accingere, » o homo, unusquisque, « gladio tuo super femur tuum, potentissime : » Accingimini, inquam, et estote filii potentes, quoniam melius est voin bello, quam videre mala gentis vestrae et sanctorum. Non vos demulceant illecebrosa blandimenta mulierum, rerumque vestrarum, quin eatis, nec vos deterreant perferendi labores, quatenus remaneatis. » Et viam in Jerusalem toto ore viriliter praedicate. Confessis peccatorum suorum ignorantiam, securi de Christo coelestem paciscimini veniam. Vos autem qui ituri estis, habebitis nos pro