comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
consolandos coniuuandosq uobiscũ in ȩcdesiasticis sustentionib: libent᷑
suscipere: ñ quidem ut cõmunione episcopalis throni dignitas diui¬
datur. sed ut ab ȩcđa iuxta possibilitatẽ sufficientia debrant alim̃ta
ꝑcipere. Sic enĩ & ꝓximũ in dõ & dm̃ in ꝓximo diligere cõpbamꝰ
Nullã quippe eis nos inur̃is eodesis auctoritatẽ tribiumꝰ. sed tantion
ur̃is solatiis eos contineri sum mopere hortamur XUTTIT
tora quoq sediũ prudentissimꝰ pontifex accepta iusta occasione mu¬
tabit. Unde iohanni ep̃o uel iterno scribit dicens. Temporis qualitas
admon& epõrũ sedes antiquitꝰ certis ciuititib constmitas. ad alia
quae securiora sunt eiusdẽ diocescos loca transponere quo & habi¬
ciuitatis. sedemq tuã in loco qui appellatur arenata ad scm̃ anore
cursu liberior existere ualeis & illic consuetudine sollemp¬
b nium festa disponas.

Expanded text:
consolandos, convivendosque vobiscum in ecclesiasticis sustentationibus libenter consolandos, convivendosque vobiscum in ecclesiasticis sustentationibus libenter suscipere: non quidem ut per communionem episcopalis throni dignitas dividatur, sed ut ab Ecclesia juxta possibilitatem sufficientia debeant alimenta percipere. Sic enim et proximum in Deo, et Deum in proximo diligere comprobamur. Nullam quippe eis nos in vestris ecclesiis auctoritatem tribuimus, sed tantum vestris solatiis eos contineri summopere hortamur. » 17. Loca quoque sedium prudentissimus pontifex accepta justa occasione mutabat. Unde Joanni, episcopo Vellitrano scribit, dicens: « Temporis qualitas admonet, episcoporum sedes antiquitus certis civitatibus constitutas, ad alia quae securiora putamus ejusdem dioecesis loca transponere, quo, et habicivitatis, sedemque tuam in loco qui appellatur Arenata ad sanctum Andcursu liberior existere valeas, et illic consuetudinum solemnium festa disponas.
Abbreviated transcription (Latin):
ordina ut & fenitis tua suis desideriis se gauoeat fusse potiã
& excta dĩ alterno gandio repletur cardinalẽ se suscepisse
posufieẽ. Itẽ iohanni ep̃o squillaceno. Pastoralis officii cura
nos ad mon&. desttutis ȩcdesiis ꝓprios consuuere sacrodotes :
quoorregẽ dominicũ pastorali debeant solucriudine gubernare
Proprerea te iohannt̃ ab hostib cupniuntȩ lussitant ciuitaus
storrun squillacena cerdinalẽ necesse ducimis confauere
facendotẽ ut & siscepita semel animarũ cura. intuitu futiat
ressubutionis impleas & lic& a tua hoste imminenie depra¬
Ita tammen ut siciuttatẽ illã ho sud libetĩ estici. ce dñaꝓte
ed expulsos epõs quos tã cito gregorius uel in cardinare ñ poterat. uel quo¬
rũ reditũ ad sedes ꝓprias contingere posse sperabat : Ali is ep̃is quitunc
uidelic& in locis siuis degebant. interim ꝓsustentatione ac stipendus prȩ¬

Expanded text:
ordina, ut, et fraternitas tua suis desideriis se gaudeat esse potitam, ordina, ut, et fraternitas tua suis desideriis se gaudeat esse potitam, et Ecclesia Dei alterno gaudio repleatur, cardinalem te suscepisse pontificem. » Item Joanni episcopo Squillacino: « Pastoralis officii cura nos admonet, destitutis Ecclesiis proprios constituere sacerdotes, qui gregem Dominicum pastorali debeant sollicitudine gubernare. Propterea te Joannem ab hostibus captivatum Lisitanae civitatis episcopum in Squillacina cardinalem sacerdotem, ut et susceptam semel animarum curam intuitu futurae retributionis impleas, et licet a tua hoste imminente depulita tamen, ut si civitatem illet expulsos episcopos, quos tam cito Gregorius, vel incardinare non poterat, vel quorum reditum ad sedes proprias contingere posse sperabat, aliis episcopis, qui tunc videlicet in locis suis degebant, interim pro sustentatione ac stipendiis prae
Abbreviated transcription (Latin):
enis patrimonio ul deri ordinanone scuꝓmotione uigilanti ac cano¬
nica uisi fuerint cura disponere quippe ut pontifex ꝓprius libe¬
ram habebis exp̃senti nr̃a auctoritite licentiam. Item agnello
auetoritate nr̃a terracinensi ȩcdesiae cardinalẽ et̃ constituimus
territorio constitutae. in cardinando coniunxit. XUII¬
t uero euutatũ desolatarũ pontifices. gregorius uacantib cu¬
tatib incirdinare curabat. Unde maruno ep̃o corsicȩ inter
ȩetera soribens: qm̃ inquit ȩcclãm tainatem inqua dudũ fue¬
rit honore sucerdotili tua fr̃nitas decorata. ita ẽ delictis ficien¬
tib hostili feritite occupata & oiruta. ut illic ulterius spes reme¬
andi nulli remanserit. in ȩedãm te ali rensem que iam oiu
pontifici t̃ auxilio destituta. cardinalẽ scđm petiuonis tue modũ
hac auctoritate consttiumꝰ sine dubio sacerdotem. Ita ergo suoco
uigilanti cũ dĩ amore scđm cinonũ p̃cepti cuncta dispont uea

Expanded text:
ejus patrimonio, vel cleri ordinatione seu promotione, vigilanti ac canonica visa fuerint cura disponere, quippe ut pontifex proprius liberam habebis ex praesenti nostra permissione licentiam. » Item Gratioauctoritate nostra Terracinensi Ecclesiae cardinalem constituimus territorio constitutae incardinando conjunxit. IAt vero civitatum desolatarum pontifices Gregorius vacantibus civitatibus incardinare curabat. Unde Martino, episcopo Corsicae, inter caetera scribens: « Quoniam, inquit, Ecclesia Tamitana, in qua dudum fuerat honore sacerdotali tua fraternitas decorata, ita est, delictis facientibus, hostili feritate occupata et diruta, ut illuc ulterius spes remeandi nulla remanserit: in Ecclesiam te Aleriensem, quae jam diu est pontificis auxilio destituta, cardinalem, secundum petitionis tuae modum, hac auctoritate constituimus sine dubio sacerdotem. Ita ergo studio vigilanti cum Dei amore secundum canonum praecepta cuncta dispone et
Abbreviated transcription (Latin):
sibi quendã pisbtierũ epm conseerari. rescripsit int̾ cętera dicen.
hunc p̾sbutrrũ dare omino nobis excellentia ura sciat eẽ difficile. quia
ꝑsonarũ nos necessitas adordinanda alia lota pastorib destituta
non leuis angustat.
ed quia necessitate ordinandarũ se angustatũ memini ꝑsonarũ.
ne indiscusse quẽquã ꝓ mouisse putetur. uno exemꝑlo uidetur eẽ
episcopatũ eligunt᷑ ualeit ꝓenire.ugilanti decorũ ꝑsonas ẽ silluc itu¬
dine requirendũ. Indicatũ siquim florentinũ archiꝙ aeonẽ gede sue

Expanded text:
sibi quemdam presbyterum episcopum consecrari, rescribit inter caetera, dicens: « sibi quemdam presbyterum episcopum consecrari, rescribit inter caetera, dicens: « Hunc presbyterum dare omnino nobis excellentia vestra sciat esse difficile: quia personarum nos necessitas, ad ordinanda alia loca pastoribus destituta, non levis angustat. » Sed quia necessitate ordinandarum se angustatum meminit personarum: ne indiscusse quemquam promovisse putetur, uno exemplo videtur esseepiscopatum eliguntur, valeat provenire, vigilanti de eorum personis est sollicitudine requirendum. Indicatum s
Abbreviated transcription (Latin):
dnm̃ beneduentes. xgnanę magis in hos deuotione gaudere opo¬
t&. Et in nos celerius aliis ꝓfuturꝰ adire deber inlart sude
quia sincere cariritis ẽ. exultare quando is qui d ligit. adlio
uucatur ut creseat. Itẽ passiuo ep̃o. Bene nouit fr̃ntta ura
quã longo tẽpore a prutiũ pastorali sit solluatudine depetae
UIbu diu quȩsiuimꝰ qui ordinari debuissa. & nequaquã piuim
inuenire. Senꝰ quia importunꝰ mͥ in morib suq in sanepia
studio. in aniore orationis ualde lindanir. & srlagiosargũti
studiis crescat. Et si nulla crimina ei quae ꝑ letis ficrae regulã morte mia¬
tata sunt obuiant. tunc hortandus ẽ ut uel monahus uel a uobis subdia¬
conus fiat Et post aliquantũ tẽporis sidõ placuerit. ipse ad pasto¬
ralẽ curã debeat ꝓmoueri. Itẽ uenetio patricio panormitano. pecenti

Expanded text:
Deum benedicentes, Christiana magis in hoc devotione gaudete. EDeum benedicentes, Christiana magis in hoc devotione gaudete. Et ut ad nos celerius aliis profuturus venire debeat, hilariter studete: quia sincerae charitatis est exsultare, quando is qui diligitur, ad hoc vocatur ut crescat. » Item Passivo episcopo: « Bene novit fraternitas vestra quam longo tempore Aprutium pastorali sit sollicitudine destitutum. Ubi diu quaesivimus quis ordinari, debuisset, et nequaquam potuimus invenire. Sed quia Opportunus mihi in moribus suis, in psalmodiae studio, in amore orationis valde laudatus, religiosam vitam n bonis studiis crescat. Et si nulla ei crimina, quae per legis sacrae regulam morte mulctata sunt, obviant, tunc hortandus est ut vel monachus, vel a nobis subdiaconus fiat: et post aliquantum temporis, si Deo placuerit, ipse ad pastoralem curam debeat promoveri. » Item Venantio, patricio Panormitano, petenti
Abbreviated transcription (Latin):
ueniri ñ ul& & ipse criminibi tenetur inuolutus. conscenqi ad eam
cogente nimia necessitate potrst. Si autẽ mea iilunts ad faenc co¬
nonẽ queritur. tibi secrete indico quod uolo. quia nullus mͥ tu ea¬
dem ecdesia posi domnũ maximnianũ tã dignus indetur quã iohas¬
nes archidiaconꝰ catineusis ecdesiae. Quisi fieos potest ut eliga᷑
credo qu̾od apta ualde ꝑsona inueniatur. Setꝰ ipse quoq prius
de erimi ub quae impedire possunt. a te seereoas inquirenda
e.Aquib si liber inicentus fucrit. eligi uire potest. Qind s.
fictu furrit. &iam fr̃ & coep̃s nr̃ leo ei cessionẽ facere de¬
bebit. ut liber ad ordinandũ ualeat inurriri. Itẽ clemenni¬
patrita dmandũ p̃soiterũ a surrens tins ad episcop¬
tũ glorosa filia electũ ẽẽ cognoscas. Quẽ quia hue stri¬
simus debere transmitte. contristari de eiis absenua nͥdebea
quia nec ab scelere creditur. qui mente nobiscũ ẽ: & qm̃ p

Expanded text:
e nullis criminibus tenetur involutus, condescendi ad eum, cogente nimia necessitate, potest. Si autem mea voluntas ad hanc electionem quaeritur, tibi secreto indico quod volo, quia nullus mihi in eadem Ecclesia post domnum Maximianum tam dignus videtur quam Joannes archidiaconus Catanensis Ecclesiae. Qui si fieri potest ut eligatur, credo quod apta valde persona inveniatur. Sed ipse quoque prius de criminibus, quae impedire possunt, a te secreto requirendus est. A quibus si liber inventus fuerit, eligi jure potest. Quod si factum fuerit, bebit, ut liber ad ordinandum possit inveniri. Haec eae: « Amandum, presbyterum, a Surrentinis ad episcopatum, gloriosa filia, electum esse cognoscas. Quem quia huc scripsimus debere transmitti, contristari de ejus absentia non debetis, quia nec abscedere creditur, qui mente vobiscum est. Et quon
Abbreviated transcription (Latin):
monstr& exemplis. Mancipia aut̃ xp̃iana quȩ cũq eũ comparasse pa¬
tuerit. ad libertatẽ uxta legũ prȩcepta sine ambiguitate ꝑducite:
ne qđ absit xp̃iana religio. udeis quoquomͦ subdita polluat᷑. ltẽ ue
nantio ep̃o lua t̃mnensi. Multorũ ad nos relatione ꝑuenit. audeis in
lunensi ciuitate degentib inseruitiũ xp̃iana detineri mancipia.
Quȩ res tanto uisa est asꝑior. quanto a fsat̃̾nitate tua pacientia
intuitu. nulli relinquere occasionẽ suꝑstitioni iudaicȩ. ut simpli¬
ces animȩ ñ tam suasionib quã potestatis iuire quodã mͦ deseruirent.
Iuã obrem hortam᷑ frat̾nitatẽ ur̃am. ut scđm piissimarũ legũ tra¬
mitẽ. nulli uidȩo liceat . xp̃ianũ mancipiũ insuo retinere dominio. Sed
siqua penes eos inueniunt᷑. libertas eis tuitionis auxilio ex legũ san¬
ctione seruetur XL UIIUgna¬

Expanded text:
monstret exemplis. Mancipia autem Christiana, quaecunque eum comparasse pamonstret exemplis. Mancipia autem Christiana, quaecunque eum comparasse patuerit, ad libertatem, juxta legum praecepta, sine ambiguitate perducite; ne, quod absit, Christiana religio Judaeis subdita polluatur. Ita enantio episcopo Lunensi. Multorum ad nos relatione pervenit, a Judaeis in Lunensi civitate degentibus, 700 in servitium Christiana detineri mancipia: quae res nobis tanto visa est asperior, quanto a fraternitate tua patientia intuitu, nullam relinquere occasionem ut superstitioni Judaicae simplices animae non tam suasionibus, quam potestatis jure quodammodo deservirent. Quamobrem hortamur fraternitatem tuam ut secundum piissimarum legum tramitem, nulli Judaeo liceat Christianum mancipium in suo retinere dominio. Sed si qui penes eos inveniuntur, libertas eis tuitionis auxilio ex legum sanctione servetur. Hi
Abbreviated transcription (Latin):
Quẽ admodũ iuqͥeos uiolent᷑ baptirari gregorius denegabat. ita xp̃ianos
eis aliquom subici nullatenꝰ ꝑmittebat. Unde libertino pretoriscri¬
bens ait Fertur qđ nasas quidã sceleratissimꝰ iudȩorũ sub nomine beati
heliȩ sibi punienda temeritate fanũ construxerit. multosq illic xp̃ia¬
norũ ad adorandũ sacrilega seductione deceꝑit. Sed & xp̃iana ut dicitur
mancipia cõparauit. & suis ea obsequi is acutilitatib deputauit. Dũ igit᷑
seuerissime in eũ ꝓtantis facinorib debuiss& temeritas hȩc uindicari.¬
głosus iustinꝰ medicam̃to auaritiȩ ut nobis scriptũ est delinitꝰ. dĩ distulit
iniuriã uindicare. Gła aut̃ ur̃a hȩc om̃ia districta ex aminatione ꝑqͥrat.
& si huius modi manifestũ esse repꝑerit. ita districtissime ac corporalit̃
in eundẽ sceleratũ festin& uindicare iudȩũ. quatinꝰ hac ex causa &
gr̃am sibi dĩ nr̃i concili&. et his se posteris ꝓsua mercede imitandũ

Expanded text:
Quemadmodum Judaeos violenter baptizari Gregorius denegabat, ita Christianos eis quoquo modo subjici nullatenus permittebat. Unde Libertino praetori Siciliae, scribens, ait: « Fertur quod Nasas, quidam sceleratissimus Judaeorum, sub nomine beati Eliae altare punienda temeritate construxerit, multosque illic Christianorum ad adorandum sacrilega seductione deceperit; sed et Christiana, ut dicitur, mancipia comparavit, et suis ea obsequiis ac utilitatibus deputavit. Dum igitur severissime in eum pro tantis facinoribus debuisset ulcisci, gloriosus Justinus medicamento avaritiae, ut nobis scriptum est, delinitus, Dei distulit injuriam vindicare. Gloria autem vestra haec omnia districta examinatione perquirat, et si hujuscemodi manifestum esse repererit, ita districtissime ac corporaliter in eumdem sceleratum festinet vindicare Judaeum, quatenus hac ex causa et gratiam sibi Dei nostri conciliet, et his se posteris pro sua mercede imitandum
Abbreviated transcription (Latin):
tate sed necessitate ꝑuenerit: ad pristinã suꝑstitionẽ remeans in dete¬
rius morit᷑. unde renatus ẽẽ uidebat᷑. frat̾nitas gͦ ur̃a huiꝰmodi homi¬
nes frequenti p̃dicatione ꝓuoc&. quatinꝰ mutire ueterẽ magis uitã de
doctoris suauitate desiderent. Sic enĩ & intentio ur̃a recte ꝑficit᷑. &
conuersi animꝰ ad priorẽ denuo uomitũ ñ mutat᷑. Adhibendus ẽ ergo
lis sermo. qui & erroris in ipsis spinas urere debeat. & p̃dicando qđ in
his tenebrescit illumin&. ut ꝓhis admonitione frequenti. mercedẽ
frat̾nitas ur̃a capiat. & eorũ quantos ds̃ donauerit ad regenerationẽ
nouȩ uitȩ ꝑducat. IEM uictori ep̃o panormitano. Sicut iudeis non
deb& et̃ licentia quicquã insynagogis suis ultra quã ꝑmissũ est lege
p̃sumere. ita in his quȩ eis concessã sunt. nullũ debent p̾iuditiũ susti

Expanded text:
tate, sed necessitate pervenerit, ad pristinam superstitionem remeans, inde detetate, sed necessitate pervenerit, ad pristinam superstitionem remeans, inde deterius moritur, unde renatus esse videbatur. Fraternitas ergo vestra hujusmodi homines frequenti praedicatione provocet, quatenus mutare veterem magis vitam de doctoris suavitate desiderent. Sic econversi animus ad priorem denuo vomitum non mutatur. Adhibendus ergo illis est sermo, qui et errorum in ipsis spinas urere debeat, et praedicando quod in his tenebrescit illuminet, ut pro his admonitione frequenti mercedem fraternitas vestra capiat, et eorum quantos Deus donaverit, ad regenerationem novae vitae perducat. » Item Victori, episcopo Panormitano: « Sicut Judaeis non debet esse licentia quidquam in synagogis suis ultra quam permissum est lege praesumere, ita in his quae eis concessa sunt, nullum debent praejudicium susti
Abbreviated transcription (Latin):
Ude orũ ꝑfidiã rationib magis quã uiolentiis excutere gregorius de¬
certabat. Qua ꝓpt̃ uirgilio & theodoro ep̃is galliarũ. post aliqua
scribens ait. Plurimi iudaicȩ religionis uiri inhac ꝓuintia cõmanen¬
tes. ac subinde in massiliȩ partib ꝓdiuersis negotus ambulantes ad
nr̃am ꝑduxere notitiã. multos consistentiũ in illis partib iudȩorũ. qui
magis necessitate ad fontẽ baptismatis quã p̃dicatione ꝑductisunt.
Nam intentũ quidẽ huiuscenodi & laude dignũ censeo. & de dñi nr̃i des¬
cendere dilectione ꝓfiteor. Sed hanc eandẽ intentionẽ nisi cõpetens scrip¬
turȩ sacrȩ comitet᷑ effectus. timeo ne aut mercedis opus ex inde ñ ꝑue¬
niat. aut uxta aliquid animarũ quas eripi uolumꝰ qđ absit dispendia
subsequant᷑. Dũ enĩ quispiã ad baptismatis fontẽ non p̃dicationis suaui¬

Expanded text:
Judaeorum perfidiam rationibus magis quam violentiis excutere Gregorius deJudaeorum perfidiam rationibus magis quam violentiis excutere Gregorius decertabat. Quapropter Virgilio et Theodoro, episcopis Galliarum, post aliqua scribens, ait: « Plurimi Judaïcae religionis viri in hac provincia commanentes, ac subinde in Massiliae partibus pro diversis negotiis ambulantes, ad nostram perduxere notitiam, multos consistentium in illis partibus Judaeorum vi magis ad fontem baptismatis quam praedicatione perductos. Nam intentum quidem hujuscemodi, et laude dignum censeo, et de Domini nostri descendere dilectione profiteor; sed hanc eamdem intentionem, nisi competens Scripturae sacrae comitetur effectus, timeo ne aut mercedis opus exinde non proveniat, aut juxta aliquid animarum quas eripi volumus, quod absit, dispendia subsequantur. Dum enim quispiam ad baptismatis fontem non praedicationis suavi
Abbreviated transcription (Latin):
Qđ quia ad eiusdẽ abbatis culpã & inuidiã non ẽ dubiũ ꝑtinere. exꝑien¬
tiȩ tuȩ p̃cipimꝰ ut diligenti inquisitione discutiat. neforte cuiꝰ uolunta
te conuersus sit: uel ipsa se mutare ꝓmiserit. & si hoc reppererit. &
illũ in monasterio ꝑmanere ꝓuideat. & hanc sicut ꝓmisit mutare
cõpellat. Si uero nihilhorũ est. nec quondã fornicationis crimen.
uolumꝰ ut maritũ suũ illi &iã si iã tonsoratus ẽ reddere om̃i debeas excu¬
satione cessante. Quia & simundana lex p̃cipit conuersionis gr̃a utrolib&
inuito solui posse coniugiũ. diuina lex fieriñ ꝑmittit. Nam excepta
fornicationis causa uirũ uxorẽ relinquere nulla ratione concedit . qͥa
postquã copulatione coniugiuiriatq mulieris unũ corpus efficitur.
ñ potest ex parte conuerti. ex parte in scło remanere.xL.U

Expanded text:
Quod quia ad ejusdem abbatis culpam et invidiam non est dubium pertinere, experienQuod quia ad ejusdem abbatis culpam et invidiam non est dubium pertinere, experientiae tuae praecipimus ut diligenti inquisitione discutiat, te conversus sit, vel ipsa se mutare promiserit. Et si hoc repererit, et illum in monasterio remanere provideat, et hanc, sicut promisit, mutare compellat. Si vero nihil horum est, nec quondam fornicationis crimen volumus ut maritum suum illi, vel si jam tonsuratus est, reddere omnino debeas excusatione cessante. Quia etsi mundana lex praecipit conversationis gratia utrolibet invito solvi posse conjugium, divina lex fieri non permittit. Nam excepta fornicationis causa virum uxorem relinquere nulla ratione concedit. Quia postquam copulatione conjugii viri atque mulieris unum corpus efficitur, non potest ex parte converti, et ex parte in saeculo remanere. » 42.
Abbreviated transcription (Latin):
re nimis contristam᷑. quia ediuerso innepotis tui felicis prauitate
tua euident̃ qui talẽ nutristi culpa monstrata ẽ. Peruenit itaq ad nos
qđ supra scriptus felix euangeli diaconi tui filiã. stupra decoꝑit. Qđ
uerũ est. quãuis ess& graui de lege poena plectendus. nos tam̃ aliqua¬
tenus legis duritiã mollientes. huiꝰ modi disponendo. id ÷ ut aut quã
stuprauit uxorem habeat. aut certe si renuendũ putauerit. distri¬
ctius ac corporalit̃ castigatꝰ ex cõmunicatusq in monasterio in quo poe¬
nitentiã Pagat retrudat᷑. de quo ei nullasit egrediendi sine prȩceptio¬
ne licentia.
irũ sine uxoris ꝓpriȩ uoluntate conuersũ. & iam si fuiss& iam ton¬
soratus. gregorius uxori reddi iubebat. Iua ꝓpt̃ adriano panormi¬
tano notario scribens ait. Agathosa latrix p̃sentiũ questa ẽ maritũ
suũ contra uoluntatẽ suã in monasterio urbici abbatis e̾e conuersũ.

Expanded text:
re nimis contristamur, quia e diverso in nepotis tui Felicis pravitate re nimis contristamur, quia e diverso in nepotis tui Felicis pravitate tua evidenter, qui talem nutristi, culpa monstrata est. Pervenit itaque ad nos quod suprascriptus Felix Evangeli, diaconi tui, filiam stupro deceperit. Quod si verum est, quamvis gravi esset de lege poena plectendus, nos tamen aliquatenus legis duritiam mollientes, hujuscemodi disponendo, praecipimus ut aut quam stupravit uxorem habeat, aut certe, si renuendum putaverit, districtus ac corporaliter castigatus, excommunicatusque, in monasterium in quo poenitentiam peragat retrudatur, de quo ei nulla sit egrediendi sine nostra praeceptione licentia. irum sine uxoris propriae voluntate conversum, etiamsi fuisset jam tonsuratus, Gregorius uxori reddi jubebat. Quapropter Hadriano, Panormitano notario, scribens, ait: « Agathosa, latrix praesentium questa est maritum suum contra voluntatem suam in monasterio Urbici abbatis esse conversum.
Abbreviated transcription (Latin):
ponat᷑. uł eccłȩ ipsius utilitates deꝑeant: cauta nos necesse ẽ ꝓui¬
sione tractare . & ideo quia uiuente ep̃o quẽ ab offitio suo necessi¬
tas infirmitatis ñ crimen abducit. aliũ loco eiꝰ nisi eo retusante
nulia sinit ratio ordinari: Si int̃ualla ȩgritudinis habere ẽ solitꝰ
ipse data petitione. nec infirmitate se ulterius ad hoc ministe
ti de eadẽ eccła ministrent᷑. Enu uero p̃nullo tempore ad sanȩ m̃tis¬
redit offitiũ. ꝑ sona fidelis ac uite ẽ ꝓbabilis eligenda. quȩ ad regimen
eccłȩ idonea possit existere. atq de animarũ utilitate cogitare. inqui¬
tos sub disciplinȩ uindicta restrinaere. ecclesiasticarũ rerũ curã ge
castigatũ uerberib inmonasterio deputare. Vnde felici sepontino
ep̃o scribit dicens. Oxpectabamꝰ frat̾nitatẽ tuã sua aliquos ad dm̃ p̃di¬
catione conuertere. & male agentes ad rectitudinẽ reuocarx. Qua de

Expanded text:
ponatur, vel Ecclesiae ipsius utilitates depereant, cauta nos necesse est proviponatur, vel Ecclesiae ipsius utilitates depereant, cauta nos necesse est provisione tractare. Et ideo, quia viventem episcopum ab officio suo necessitas infirmitatis, non crimen, abducit, alium loco ejus, nisi recusante eo, nulla sinit ratio ordinari. Sed si intervalla aegritudinis habere est solitus, ipse data petitione non se ulterius ad hoc ministerti de eadem Ecclesia ministrentur. Enimvero si nullo tempore ad sanae redit officium, persona est fidelis ac vitae probabilis eligenda, quae ad regimen ecclesiae idonea possit existere, atque de animarum utilitate cogitare, inquietos sub disciplinae vindicta restringere, ecclesiasticarum rerum curam gercastigatum verberibus in monasterio deputare. Unde Felici, Sipontino episcopo, scribit, dicens: « Exspectabamus fraternitatem tuam sua aliquos ad Deum praedicatione convertere, et male agentes ad rectitudinem revocare. Qua de
Abbreviated transcription (Latin):
cura constringit: ne diutius gregi fideliũ desit custodia pastoralis.
illorũ p̃cib huiꝰq ex sui impossibilitate renuntiatione cõpulsi.
uisũ nobis ẽ eidẽ ariminensi eccłȩ deberi ep̃m ordinare. & dans ex
more p̃ceptũ. clerũ plebemq eiusdẽ ȩccłȩ ñ deftitimꝰ ad monere.
quatinꝰ ad eligendũ sibi antistitẽ concordi ꝓuisione concurrant.
Heai etherio ep̃o. Quãuis triste nobis sit ualde qđ loquim atq
frat̾na cõpassio potius urgueat. quã aliquid de auditis diffinire
ꝑmittat. suscepti tam̃ sollicitudo regiminis cor nr̃m instanti pulsat
aculeo magna nos eccłiis cura ꝓspicere. & antequã horũ possit
utilitas deꝑire : quidfieri debeat dõ auctore disponere. Peruenit
te alienata agere soleat. gemitꝰ & fletus audire sit. Ne ergo lan¬
guente pastore grex qđ absit insidiatoris laniandus dentib ex¬

Expanded text:
cura constringit, ne diutius gregi fidelium desit custodia pastoralis, cura constringit, ne diutius gregi fidelium desit custodia pastoralis, illorum precibus hujusque ex sui impossibilitate renuntiatione compulsis, visum nobis est eidem Ariminensi Ecclesiae debere episcopum ordinari; et datis ex more praeceptis, clerum plebemque ejusdem Ecclesiae non destitimus admonere, quatenus ad eligendum sibi antistitem concordi provisione concurrant.devenerat. Quamvis triste nobis sit valde quod loquimur, atque fraterna nos compassione potius urgeat quam aliquid de auditis definire permittat: suscepti tamen sollicitudo regiminis cor nostrum instanti pulsat aculeo magnam nos Ecclesiis curam prospicere, et, antequam earum possit utilitas deperire, quid fieri debeat Deo auctore disponere. Pervenit te alienata agere soleat, gemitus et fletus audire sit. Ne ergo, languente pastore, grex, quod absit! insidiatoris laniandus dentibus ex
Abbreviated transcription (Latin):
est portamus.
ontificib uoluntarie suis renuntiantib sedib successores gregorius
nullomͦ denegabat: eosq postmodã de reditib relicte eccłe suffi¬
cient̃ nutriendos ec̃ censebatꝰ. Unde mariniano rauennati ep̃o signi¬
ficans ait. Qualit̃ ordinati a nobis sac̾dotis. corporis qua notũ ÷ impe¬
diente molestia ariminensis ȩccł̃a pastorali hactenꝰ sit regimine desti¬
tuta. dudũ frat̃̾nitas ur̃a cognouit. Quẽ dũ habitatorũ loci illius p̃cib¬
ꝑ moti sepius hortarem᷑ ut si de eadẽ capitis qua detinebat᷑ molestia melio
indutiis in hoc quadriennio expectat᷑. Quẽ dũ nos clericorũ uel ciuiũ¬
cũ eis auxiliante dño remear&: data scriptis supplicatione nos petiit.
ut quia ad eiusdẽ eccłs regimen uel susceptũ offitiũ. ꝓ eadẽ qua deti¬
net᷑ molestia assurgere nullatenꝰ poss&. excłȩ ipsi ordinare ep̃m
deberemꝰ. Vnde qui a cunctarũ ȩccłarũ in uincta nos sollicitudinis

Expanded text:
s, portamus. » Pontificibus voluntarie suis renuntiantibus sedibus successores Gregorius nullo modo denegabat, eosque postmodum de reditibus relictae ecclesiae sufficienter nutriendos esse censebat. Unde Mariniano, Ravennati episcopo, significans, ait: « Qualiter ordinati a nobis sacerdotis, corporis qua notum est impediente molestia, Ariminensis ecclesia pastorali hactenus sit regimine destituta, dudum fraternitas vestra cognovit. Quem dum habitatorum loci illius ppermoti, saepius hortaremur ut, si de eadem capitis, qua detinebatur, molestia meliorinduciis, in hoc quadriennio exspectatur. Qui, dum cleri vel civiucum eis auxiliante Domino remearet, data scriptis supplicatione, nos petiit ut, quia ad ejusdem Ecclesiae regimen vel susceptum officium pro eadem qua detinetur molestia assurgere nullatenus posset, Ecclesiae ipsi ordinare episcopum deberemus. Unde quia cunctarum Ecclesiarum injuncta nos sollicitudinis
Abbreviated transcription (Latin):
iquos xp̃ianorũ ꝓlongitudine itineris ꝑ ꝓuintias ab hebreorũ ser¬
uitio ꝑ legalẽ uiolentiã gregorius liberare ñ poterat. suis p̃tus ri¬
dimendos esse censebat. Vnde candido prbo ꝑ gallias scribens ait. Do¬
minicus inquit p̃sentiũ portitor. lacrimabilit̾ nobis innotuit. quat¬
tuor fr̃s suos de captiuitate aiudȩis redẽptos esse. atq eos nunc

Expanded text:
longitudine itineris per provincias ab Hebraeorum servitio per legalem violentiam Gregorius liberare non poterat, suis pretiis redimendos esse censebat. Unde Candido presbytero per Gallias scribens: « Dominicus praesentium portitor lacrymabiliter nobis innotuit quatuor fratres suos de captivitate a Judaeis redemptos esse, atque eos nunc
Abbreviated transcription (Latin):
eorũ uiriditatẽ multorũ dierũ mora siccauerit & apta ad necessiriũ
usum effeterit. Que si obseruantia forte negligitur: citiussuꝑ imposi¬
ta mole franguntur : & gignit ruinã ad auxiliũ res ꝓuisa. Hinc
& enim medici qui corpoꝵ curã gerunt. quȩdã adiutoria recenti ad¬
huc consertione for mata indigenti ñ efferunt sed macerinda tẽpo¬
rib denelinqunt slam si in maurt quis eederit. subium non est quia st

Expanded text:
eorum viriditatem multorum dierum mora siccaverit, et apta ad necessarium eorum viriditatem multorum dierum mora siccaverit, et apta ad necessarium usum effecerit. Quae si observantia forte negligitur, citius superimposita mole franguntur, et gignit ruinam ad auxilium res provisa. Hinc etenim medici, qui corporum curam gerunt, quaedam adjutoria recenti adhuc confectione formata indigenti non offerunt, sed maceranda temporibus derelinquunt. Nam si immature quis dederit, dubium non es
Abbreviated transcription (Latin):
gionis habitu plantatus. ad ambiendos honores sacros irrepserit. Or¬
dinate ergo. ad ordines ascendendũ ẽ. Nam cisum ap̃petit. qui ad fũma
loci fastigia post positis gradib ꝑ abrupta quęrit ascensũ. & cũ idem apos¬
tolus doceat inter alia sacri ordinis instituta discipulũ man̾ ñ cẽ ciius
a sũmitate principiũ. & antequã eẽ incipiat discipulus sit magister:
Quisquis igit᷑ sac̃dotiũ ñ ad elationis pompani sed ad utilitatẽ adpis¬
ci desiderat. prius uires suas cũ eo qđ ẽ subiturꝰ honore metiatur.
ut & impar abstineit. & ad id cũ metu etiam qui se sufficere existi¬
mat accedat. Ab re autẽ ñ faicimꝰ. si ad argumentũ rationabiliũ. usũ
rerũ in rationabiliũ colligamꝰ. Apta nãq ȩdificationib: de silius ligna
suctiduntur. nec tam̃ adhuc uiridib edificii pondus imponitur. nisi

Expanded text:
gionis habitu plantatus, ad ambiendos honores sacros irrepserit. Orgionis habitu plantatus, ad ambiendos honores sacros irrepserit. Ordinate ergo ad ordines ascendendum est. Nam casum appetit qui ad summa loci fastigia, postpositis gradibus, per abrupta quaerit ascensum. Et cum idem Apostolus doceat inter alia sacri ordinis instituta discipulum, manum non esse cua summitate principium, et antequam esse incipiat discipulus, sit magister? Quisquis igitur sacerdotium non ad elationis pompam, sed ad utilitatem adipisci desiderat, prius vires suas cum eo quod est subiturus onere metiatur, ut et impar abstineat, et ad id cum metu etiam qui se sufficere existimat accedat. « Ab re autem non facimus, si ad argumentum rationabile, usum rerum irrationabilium colligamus. Apta namque aedificationibus de silvis ligna succiduntur, nec tamen adhuc viridibus aedificii pondus imponitur, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
Uideat qđ iinitetur. discat qđ doceat. informetur qđ teneat. ut postea non
debeit errare. qui eligit᷑ uiã errantib demonstrare. Diu ergo religiosi
meditatione ꝓbetur ut placeat. & sic lucerna suꝑ candelabrũ posita luce¬
at. ut aduersa uentorũ ius in ruens conceptã eruditionis flãma ñ exon¬
guat sed augeat. Nã cũ scriptũ sit int priusquis ꝓbetur & sic ministr&.
multo amplius ante ꝓbandus ẽ qui populi intercessor assumitur. ne fiant
causa ruinae populi. sac̃dotes mali. Nulla igit᷑ contra hoc excusatio. nulla
potest eẽ defensio: quia cunctis liquide notũ ẽ quȩ sit in huis reidili¬
gentia scĩ gregorii sollicitudo doctoris. quia neophitũ ad ordines sacros
nͥetat accedere. Sic̃ autẽ tr̃ neophitꝰ dicebat᷑ qui iniio sc̃ę fidei erit¬
eruditione plantatꝰ. sic modo neophitꝰ habendus ẽ qui repente in reli¬

Expanded text:
Videat quod imitetur, discat quod doceat, informetur quod teneat; ut postea non Videat quod imitetur, discat quod doceat, informetur quod teneat; ut postea non debeat errare, qui eligitur viam errantibus demonstrare. Diu ergo religiosa meditatione poliatur ut placeat, et sic lucerna super candelabrum posita luceat, ut adversa ventorum vis irruens conceptam eruditionis flammam non exstinguat, sed augeat. Nam cum scriptum sit: Ut prius quis probetur, et sic ministret, multo amplius ante probandus est, qui populi intercessor assumitur, ne fiant causa ruinae populi sacerdotes mali. Nulla igitur contra hoc excusatio, nulla potest esse defensio, quia cunctis liquido notum est quae sit in hujus rei diligentia sancti et egregii sollicitudo doctoris, qui neophytum ad ordines vetat sacros accedere. Sicut autem tunc neophytus dicebatur qui in eruditione plantatus, sic modo neophytus habendus est, qui repente in reli
Abbreviated transcription (Latin):
cognoscimus quanto ds̃ omp̃s dolore exas peratur. quando ei
sacrificiũ exrapina tribuitur. Nimis ergo dedinandũ ẽ dilet tissi¬
me fr̃ sub optentu elemosinae. peccita sy moniace hereseos ꝑpe¬
trare. Na aliuo ẽ ꝓpt̃ pecciti demosinas facere. aliud propter
elemosinas peccita cõmitere. Hoc quoq ad nos ꝑuenisse ñ dulim
lidignũ detestitione completum᷑ quod quidã desiderio honoris in¬
flaminati. de funens ep̃is tonsorantur & fiunt repeit ex luicis sa¬
cerdotes. luq inueretunde religiosi ꝓpositi ducatũ arripiunt. qui
nec cẽ ad huc milites didicerunt. Quid putamꝰ quid isti sub icets pres¬
taturi sint. qui antequã discipulatꝰ limen attingant. tenite locĩ
magisterii non formidant: Qua de it neresse est ut si quamius inculpati
quisq sit meriti. ante tam̃ ꝑ distineta ordinis ȩcdesiastici exerceat᷑ officia.

Expanded text:
cognoscemus, quanto Deus omnipotens dolore exasperatur, quando ei cognoscemus, quanto Deus omnipotens dolore exasperatur, quando ei sacrificium ex rapina tribuitur. Nimis ergo declinandum est, dilectissime frater, sub optentu elemosinae peccata symoniacae hereseos perpetrare. Nam aliud est propter peccata elemosieleemosynas peccata committere. « Hoc quoque ad nos pervenisse non dissimili 84 dignum detestatione complectimur, quod quidam, desiderio honoris inflati, defunctis episcopis, tonsurantur, et fiunt repente ex laicis sacerdotes, atque inverecunde religiosi propositi ducatum arripiunt, qui nec esse adhuc milites didicerunt. 1009 Quid putamus quod isti subjectis praestituri sunt, qui antequam discipulatus limen attingant, tenere locum magisterii non formidant? Qua de re necesse est ut si et quamvis inculpati quisquam sit meriti, ante tamen per distinctos ordines ecclesiasticis exerceatur officiis.
Abbreviated transcription (Latin):
edba psase. puane ia ele slicitois iniquitite congeritur. sed qua dt rebus
co ncessis & bene ad quisitis impenditur Unde etiam ulud certi e quia
& alios ad sui similitudinẽ sub cõmod atione anstruit : plura male &¬
dinando ossaruit. quã lle potest xedificare qui ab co pecunia o¬
olioationis accepi. Ne ergo sub optentu elemosinȩ cũ percato
aliquio studeamsꝰ accipere: aꝑte sacra scriptura nosꝓhiba. dicens
Hostie umpiorũ ab hominabiles quat offeruntur & soa diec
Quiequid enim indĩ sacrificio ex scdere offertur. om̃ipotentis dei
urgn ñ placat sed irritat. Hlinc rursus scriptũ ẽ. Honora dña
de tuis iustis laborib Quiergo male tollit ut quasi bene p̃beit
constat sine dubio quia dnm ñ honorat. Hinc quoq ꝑsalo monem
dicitur. Qui offert sacrificiũ de substantia pauperis. acsi uis¬
tem& filiũ in conspecu patris. Quantus autẽ dolor sit pͥatris ꝑ
pendamus. si menis conspectu filius uictinetur : & hinc facile

Expanded text:
a placet, quae non de illicitis et iniquitate congeritur, sed quae de rebus concessis et bene acquisitis impenditur. Unde etiam illud certum est, quia tur, et alios ad sui similitudinem sub commodi datione constituit, plura male ordinando destruit, quam ille potest aedificare qui ab eo pecunias ordinationis accepit. Ne ergo sub obtentu eleemosynae cum peccato aliquid studeamus accipere, aperte sacra Scriptura prohibet dicens: 'Hostiae impiorum abhominabiles Domino, quae offeruntur ex scelere'. Quicquid enim in Dei sacrificio ex scelere offertur, omnipotentis Dei iracundiam non placat, sed irritat. Hinc rursus scriptum est: 'Honora Dominum de tuis iustis laboribus'; qui ergo male tollit, ut quasi bene praebeat, constat sine dubio, quia Dominum non honorat. Hinc quoque per Salomonem dicitur: 'Qui offert sacrificium de substantia pauperis, ac si victimet filium in conspectu patris'. Quantus autem dolor patris sit, perpendamus, si in eius conspectu filius victimetur, et hinc facile
Abbreviated transcription (Latin):
primo ꝑurbes & monasteria subdiusit. postremo uͭ eidẽ leandro ep̃o destinai
ed & in ipso episcopatꝰ sui exordio. dũ aiohanneX AAUI¬
rauennatis urbis ep̃o humilit̃ rep̃hensus fuiss& cur pastoralis curȩ
delitescendo ponda fugere uir tamidoneus uoluiss&: librũ regule
pastoralis cõposuit. Quẽ quadriꝑtita ratione distinguens. ualde pensan¬
dũ esse ꝑdocuit cũ rerũ necessitas exposcit. ad culm̃ quisq regiminis qͣlit̃
ueniat: atq: ad hoc rite ꝑueniens qualit̾ uiuat & bene uiuens qualã
doceat & recte docens infirmitatẽ suã cotidie quanta consideratione
cognoscat: ne aut humilitas ascensũ fugiat. aut ꝑuentioni uita contra¬
dicat. aut uitã doctrini deftituat: aut doctrinã prȩsummptio extob¬
lat. Primũ gͦ appetitũ timor tẽꝑ&: post aut̃ magisteriũ qdđ añ querente siscipi¬

Expanded text:
primo per Urbis monasteria subdivisit, postremo vero eidem Leandro episcopo destinavit. primo per Urbis monasteria subdivisit, postremo vero eidem Leandro episcopo destinavit. 73. Sed in ipso sui episcopatus exordio, dum a Joanne, Ravennatis urbis episcopo, humiliter reprehensus fuisset, cur pastoralis curae delitescendo pondera fugere vir tam idoneus voluisset, librum Regulae Pastoralis composuit: quem quadripartita ratione distinguens, valde pensandum esse perdocuit, cum rerum necessitas exposcit, ad culmen quisque regiminis qualiter veniat, atque ad hoc rite perveniens qualiter vivat, et bene vivens qualiter docognoscat, ne aut humilitas accessum fugiat, aut perventioni vita contradicat; aut vitam doctrina destituat; aut doctrinam praesumptio extolat. 2 Prius ergo appetitum timor temperet: post autem magisterium quod a
Abbreviated transcription (Latin):
ocłis fuerant ꝑ libros emendando cõposuit. Quicũ iam factus ep̃s romȩ postr¬
ma dictara: quostilo primo dixerat sollicite attendens: egit ea quȩ locut
fuerat studiosa emendatione transcurrens. quasi ad similitudinẽ dictatus
eriger& & ea quȩ dictauerat ñ longe a conloquentis sermone discreparent.
quatinꝰ dũ hoc tendit᷑ illud attrahit᷑ edita modo dissimili res ñ dissimilis
formaret᷑ quãuis t̃tiam ipsius oꝑis partẽ ut colloquendo ꝓtulit. poene ita
dereliquit: qͥa ddũ eũ fr̃s ad alia exponenda ꝑtraherent. hanc subtilius emen¬
dari noluer. Quib multa pilientib dũ parere mͦ ꝑ expositionis mysteriũ . mͦ
ꝑ contẽ plationis ascensũ. mͦ ꝑmor alitatis instrum̃tũ studera&:. hoc opus ꝑu
triginta & quinq libros extensũ. insex codicib expleuit. Quorũ exẽplaria.

Expanded text:
oculis fuerant, per libros emendando composuit. Qui cum jam factus episcopus Romae postroculis fuerant, per libros emendando composuit. Qui cum jam factus episcopus Romae postrema dictaret, quo stylo prima dixerat sollicite attendens, egit ut ea quae locutus fuerat, studiosa emendatione transcurrens, quasi ad similitudinem dictatus erigeret, et ea quae dictaverat, non longe a colloquentis sermone discreparent: quatenus dum hoc tenditur, illud adtrahitur, edita modo dissimili res non dissimilis formaretur. Quamvis tertiam ipsius operis partem ut colloquendo protulit, pene ita dereliquit: quia dum eum fratres 171 ad alia exponenda pertraherent, hanc subtilius emendari noluerunt. Quibus multa jubentibus, dum parere modo per expositionis ministerium modo per contemplationis ascensum, modo per moralitatis instrumentum studeret, hoc opus, per triginta et quinque libros extensum, in sex codicibus explevit. Quorum exemplaria
Abbreviated transcription (Latin):
ubi cũ angłs dñi sub habitu naufragi scribentẽ repperat. nimirũ quȩdã¬
dictauerat. ut ad expositionẽ tantȩ ꝓfunditatis quã in libro iob penetrare po¬
tuit eoparatior. quo ex dictandi consuetudine ditior ꝑuenira&. L X XX¬
rgo gregorius indiaconio suo dũ illũ inconstantinopolitana urbe sedis
Iapłice responsa constringerent. & leandrũ hispanũ ep̃m in iuncta ꝓ cau¬
sis fidei uuisigotharũ segatio ꝑduxiss&. eodẽ leandro sicut in primo libro
dixisse merecolo cũ frib tunc gregorio adhȩrentib importunissime com¬
pellente. librũ iob coepit exponere. Quib corã positis. priora libri sub ocdłis
aix & quia tempis paulo uacantius reppit. posteriora tractando dictauit.
Cũq eispatia largiora suppeterent. multa augens. pauca subtrahens. atq
itaut inuenta sunt ñ nulla derelinquens. ea quȩ se loquentt excerpta sub

Expanded text:
ubi eum angelus Domini sub habitu naufragi scribentem repererat, nimirum quaedaubi eum angelus Domini sub habitu naufragi scribentem repererat, nimirum quaedadictaverat, ut ad expositionem tantae profunditatis quam in libro Job penetrare potuit, eo paratior quo ex dictandi consuetudine doctior, perveniret. 72. Ergo Gregorius in diaconio suo, dum illum in Constantinopolitana urbe sedis apostolicae responsa constringerent, et Leandrum, Hispanum episcopum, injuncta pro causis fidei Wisigothorum ibi legatio perduxisset, eodem Leandro sicut in primo libro dixisse me recolo cum fratribus tunc Gregorio adhaerentibus, importunissime compellente, librum beati Job coepit exponere . Quibus coram positis priora libri sub oculis dixit; et quia tempus paulo vacantius reperit, posteriora tractando dictavit. Cumque ei spatia largiora suppeterent, multa augens, pauca subtrahens, atque ita ut inventa sunt nonnulla derelinquens, ea quae se loquente excerpta sub
Abbreviated transcription (Latin):
tuit. constat nimirũ quia plures libros quã nunc habeant᷑ cõposuit. Quoꝵ
memoriã quidã in episcopali eiꝰ ꝑstringensait. lob. exechiel. euangłia. &.
pastoralẽ exposuit: & multa alia. ut sub audias quȩ iã inueniri ñ possunt
taq sicuriosus ꝑpendat᷑. om̃e gregorii tractandi tempus qͦ lbros
qui nunc habent᷑ exposuit. adia conio suo usq ad penultimũ sui ponti¬
ficatꝰ annũ extendit᷑. &lic& langobardorũ ꝑfidia seuiente. postꝰ er echi¬
elis tractat᷑ ab expositione librorũ destiterit: ab exponendis epłis quandui
scrinio dereliquit. quot annos aduixit. Vnde t̃tiũ decimũ epł arũ librũ
septimȩ indictionis in ꝑfectũ reliquit. qm̃ ad eiusdẽ indictionis t̃minũ
discretȩ. uł ꝑ singulas indictiones excerptȩ sunt: & in duob uoluminib
sicutimͦ cernit᷑ congregatȩ. Et gregorius dudũ inmonasterio positus.

Expanded text:
tuit, constat nimirum quia plures libros quam nunc habeantur composuit. Quorum tuit, constat nimirum quia plures libros quam nunc habeantur composuit. Quorum memoriam quidam in episcopali ejus perstringens, ait: Job, Ezechiel, Evangelia et Pastoralem exposuit, et multa alia. Ut subaudias, quae jam inveniri non possunt curiosius perpendatur omne Gregorii tractandi tempus quo libros qui nunc habentur exposuit, a diaconio suo usque ad penultimum sui pontificatus annum extenditur; et licet, Langobardorum perfidia saeviente, post Ezechielis tractatus, ab expositione librorum destiterit, ab exponendis tamen epistoliscrinio dereliquit, quot annos advixit. Unde quartum-decimum epistolarum librum septimae indictionis inperfectum reliquit quoniam ad ejusdem indictionis terminum stolae decretales per singulas indictiones excerptae sunt, et in duobus voluminibus, sicut modo cernitur, congregatae. Et Gregorius jamdudum in monasterio positus,
Abbreviated transcription (Latin):
frimonis esfiaut sp̃m: & adolore morts extraneus. upxta pgiliasim¬
sicut hactenꝰ cernit᷑ confessor ueritatis meruit sẽpeliri LX XUIII¬
nc est qđ consuetudinalit̾ sp̃i sc̃s inspecie columbȩ suꝑ scribentis gregorii
caput depingit᷑ & qđ expositionũ illius pars mmaxima quȩ utiq ab imudia
ex usta recolit᷑ ñ habet᷑. Quarũ ipse sũmã iohanni subdia conorauenne nespo¬
sali suo significare uidet᷑ int̃ cȩtera sic describens. Quia larissimꝰ quonda fuo
m̃s claudius aliqua me loquente de ꝓuerbiis de canticis canticorũ. de ꝓpheis
de libris quoq regũ & de eptatico audierat. quȩ ego scripto tradere p̾insno¬
mitate ñ potui. ipse ea suo sensu dictauit ne obliuioni deꝑirent ut apto
ualde inutilius fuisse ꝑmutatũ. Unde necesse ẽ ut tua expientia om̃i ex¬
ad mediũ deducant᷑. Quas tu suscipe & incelerrime transmitte. Enimiuᷤ
quia studiositas gregorii qui postea trib annis fer me suꝑ fuit falli ñ po¬

Expanded text:
efflavit, et a dolore mortis extraneus juxta pyrgi basimsicut hactenus cernitur, confessor veritatis meruit sepeliri. 70. Hinc est quod consuetudinaliter Spiritus sanctus in specie columbae super scribentis Gregorii caput depingitur, et quod expositionum illius pars maxima, quae utique ab invidis exusta recolitur, non habetur. Quarum ipse summam Joanni, subdiacono Ravennae, responsali suo, significare videtur, inter caetera sic describens: « Quia charissimus quondam filius meus Claudius, aliqua me loquente de Proverbiis, de Canticis canticorum, de Prophetis, de libris quoque Regum et de Heptateucho audierat, quae ego scripto tradere prae infirmitate non potui, ipse ea suo sensu dictavit, ne oblivione deperirent, ut apto valde inutilius fuisse permutatum. Unde necesse est ut tua experientia, omni exad medium deducat: quas tu suscipe, et mihi celerrime transmitte. » Enimvero, quia studiositas Gregorii, qui post haec tribus ferme annis superfuit, falli non po
Abbreviated transcription (Latin):
erclã. ꝓcedens a salutatorio ad sacra missarũ sollempnia telebrin¬
da. Peractis uero missis io in salutatorio rursũ curibis deponere
E xtra ȩccłam uero ñ alit̃ illo tibi nisi quater in enno in letanis
quas ad decessorem tuũ iohannẽ expressimꝰ. uti ꝑmittim as.UI
ed marinianus dericorũ suorũ suggestionib delinitus. tam per
andream uirũ magnificũ. quam ꝑ quoscumq poterit. restitui
nullius uerbũ consider&. Solũ dĩ timart̃ et recitudinẽ ante
me quẽ ñ suspicor ꝓ alterius honore pererire. E
antiquiores qui insicris ordinib ante it hannis pi tentor.
fuerant reqt. uel sur mturrs +¬

Expanded text:
am filiis procedens a salutatorio ad sacra missarum solemnia celebranam filiis procedens a salutatorio ad sacra missarum solemnia celebranda. Peractis vero missis, id in salutatorio rursum curabis deponere. Extra ecclesiam vero non amplius illo tibi, nisi quater in anno in litaniis, quas ad decessorem tuum Joannem expressimus, uti permittimus. 6. Sed Marinianus, clericorum suorum suggestionibus delinitus, tam per Andream virum magnificum, quam per quoscumque potuerat, restitui nullius verba consideret: solum Dei timorem et rectitudinem ante m, quem non suspicor pro alterius honore perjurare, et alios antiquiores, qui in sacris ordinibus ante Joannis episcopi tempora fuerant, requirat, vel si qui
Abbreviated transcription (Latin):
usus est: ut in letaniis cum palliis ambulent. ab sit ut ꝑme honor riuta
fr̃ hem̃e recogita. diem tue uocationis aitende. Quas ritiones de prtina
episcopatus redditurus es considera. Emenda ilos mores notar .e. ua
quod in lingua. quid in actu epm̃ deceit. Esto totes purãs fr̃ibi tuuis.
ñ aliud loquaris. aliud in corde habeas: nec appetis ulcta u
es: ut possis ultra esse quam uideris
aec quia iohannes emĩdarę fastu suꝑbia despexit. odem inno
Liuxta quod gregorius ei pͣdixerat diem sue uoctnanis dum non ad¬
tendit incurrit. & ante tumidus crepuit. quã meruiss& amictu pa¬
monachũ familiarẽ suũ rauennatib epm consetriuit. cuic pallũ
dirigitꝰ scribens. A postolice seilis beni uolentia & antiquae consueri¬
dinis ordine ꝓuocati. fr̃nitati tue quã in rauennati eota guberna¬
tionis constit suscepisse officiũ. pallii usum pͣuidim̃ concedendũ: quo

Expanded text:
usus est, ut in litaniis cum palliis ambulent, absit ut per me honor Rave frater charissime, recogita; diem tuae vocationis attende; quas rationes de sarcina episcopatus redditurus es, considera. Emenda illos mores notarii; vide quid in lingua, quid in actu episcopum deceat. Esto totus purus fratribus tuis. Non aliud loquaris, aliud in corde habeas; nec appetas ultra videri, quam es, ut possis ultra esse, quam videris. » 5. Haec quia Joannes emendare superbiae fastu despexit, eodem anno, juxta quod Gregorius ei praedixerat, diem suae vocationis, dum non attendit, incurrit; et ante tumidus crepuit, quam meruisset amictu palmonachum, familiarem suum Ravennatibus episcopum consecravit; cui et Pallium dirigit, scribens: « Apostolicae sedis benevolentia, et antiquae consuetudinis ordine provocati, fraternitati tuae, quam in Ravennati ecclesia gubernationis constat suscepisse officium, pallii usum praevidimus concedendum; quo
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sũptionis arrogire nedũ in exttriori habitu in ordinate
hum ilitatisq sententia. qui udelic& contra suꝑbos prudenter
uti nouerat serpentis astutia. & a columbae simplicitate circa
humiles minime recedebat. Qua ꝓpt̾ suae tẽperantie conscius.
dominico carthaginensi epõ post cetera. De aecdesiasticis inquit
priuilegi is quod ur̃a fr̾nitas seribit. hoc post posita dubitatione teneat
quia sicut nr̃a defendimꝰ. ita singulis quibq de aecdesi is sua iura scruaimꝰ.

Expanded text:
presumptionis arrogare, ne dum exteriori habitu inordinate humilitatisque sententia. Qui videlicet contra superbos prudenter uti noverat serpentis astutia, et a columbae simplicitate circa humiles minime recedebat. Quapropter suae temperantiae conscius, Dominico, Carthaginensi episcopo, post caetera: « De ecclesiasticis, inquit, privilegiis, quod vestra fraternitas scribit, hoc, postposita dubitatione, teneat: quia sicut nostra defendi