comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
militũdo. Non quia non habet ymaginem
deus: s quia milla ymago eius coli debet.
uc propterea dicitur omns creatura uami¬
tati subiecta ẽ.qm̃ natura uiniuersa etiã
in parte moristratur: ne quisquam filiũ
dei uerbum per quod facta sunt omĩa iam
putaret eẽ creaturam. Sequitur aliud p̃
nobis requies illa tribuitur quã ubiq
amamus s nsi deum amando non in¬
uenimꝰ cũ caritas eius diffunditur in
insimiatur quõd scriptum ẽ de obserua¬
tione sabbati: non ut iam in ista uita
nos requiescere existimemus: s ut oĩa
que bene operainur non hẽant intenti¬
oriem nisi in futuram requiẽ sempit̾nã.
.hemento enim maxĩme quodiã supra
ꝯmemoraui quia spe salui fc̃i sumus.
Spes autem que uidetur non estspes.
ãd ip̃m autem ignem amoris mitrien¬
dum et fłagitandum quodammodo.
quotanꝙͣ pondere sũr sum uel introrsũ
referamur. Ad reqruem ommia ista ꝑ¬
tmnent que figurate nõbis infiuant᷑.

Expanded text:
militudo, non quia non habet imaginem militudo, non quia non habet imaginem deus, sed quia nulla imagoeius coli debet nac propterea dicitur: Omnis creatura uanitati subiecta est, quoniam natura uniuersi etiam in parte monstratur, nequisquam filium dei uerbum, per quod facta sunt omnia,. iam putaret esse creaturam, sequitur aliud pranobis requies illa tribuitur, quam ubique amamus, sed nisi deum amando non inuenimus, cumcaritas eius diffunditur in insinuatur, quod scriptum est de obseruationesabbati, non ut iam in ista uita nos quiescere existimemus, sed ut omnia, quae bene operamur, non habeant intentionem nisi in futuram requiem sempiternam. memento enim maxime,. quod iam supra commemoraui, quia spe salui facti sumus; spes autem quae uidetur, non est spes. Ad ipsum autem ignem amoris nutriendum et flatandum quodam modo, quo tamquam pondere sursum uel introrsum referamur ad requiem, omnia ista pertinent, quae figurate nobis insinuantur;
Abbreviated transcription (Latin):
qui operatur in nobis et uelle et operari pro
bona uoluntate. Nec requiescere poterimus
post omnia bonia opera nr̃a que in hac uita
gerimus. nisi eius dono ad ecernitatem san¬
ctificati tq perfecti. propterca de ip̃o deo
dicitur. quia cum fecisset ommia opera bona
ualde. septimo dre requieuit ab om̃ib oꝑib
sius que fecit. futuram enĩ requiem signi¬
ficabat. quam post bona opera daturꝰ erat
hominib. Sicut enĩ cum bene oꝑam ip̃e dicit
operari in nob̾is cuius munere benc operam̃.
ita cum requiescimus ip̃e requiescere dicitur.
quo donante requiescimus: Hinc ẽ quod eti¬
am in trib primis preceptis decalogi que
ad deum pertinent: cetera enĩ septẽ ad pro¬
rimum pertinent ĩd ẽ ad hominem. quiaũ
duob̾ preceptis tota ler pendet. Tertiũ ibĩde
obseruatiorie sabbati positum ẽ. ut in pͥmo
precepto patrem intessigamꝰ. ubi prohibet
coli aliqua in figmentis hominum dei si¬

Expanded text:
qui operatur in uobis et uelle et operari pro qui operatur in uobis et uelle et operari pro bona uoluntate, nec requiescere poterimus post omnia bona opera nostra, quae in hac uita gerimus, nisi eius dono ad aeternitatem sanctificati atque perfecti, propterea de ipso deo dicitur, quia, cum fecisset omnia opera bona ualde septimo die requieuit ab omnibus operibus suis, quae fecit. futuram enim requiem significabat, quam post bona opera daturus erat hominibus. sicut enim, cum bene operamur, ipse dicitur operari in nobis, cuius munere bene operamur, ita, cum requiescimus, ipse requiescere dicitur, quo donante requiescimus. Hinc est, quod etiam in tribus primis praeceptis decalogi, quae ad deum pertinent — cetera enim septem ad proximum pertinent, id est ad hominem, quia in duobus praeceptis tota lex pendet —, tertium ibi de obseruatione sabbati positum est, ut in primo praecepto patrem intellegamus, ubi prohibetur coli aliqua in figmentis hominum dei si
Abbreviated transcription (Latin):
propterea nituntur. ut perueniendo
requiescant. Et multa quidẽ per corp
delectant. s non ẽ in eis eterna requies
nec saltem diuturna: et proptea ma¬
gis sordidant animam et aggrauant
potius. ut sincerum eius pondrs quo in su¬
perna fortur impẽdrant. Cum uero anima
se ip̃a delectatur nondum re incõmutabili
delectatur: et ĩdeo adhrc superba ẽ quia se
pro summo habet. cũ superior sit deus. Nec
in tali pc̃co impunita relmquitur: quia deꝰ
superbis refistit. humilib autem dat gr̃am.
Cum aũt deo delectatur: ibi ueram. certam.
eternam muenit reqriem quam in aliis que¬
rebat nec inuemebat. Proinde admonetur ĩ
pfalmo. Delectare in dño: et dabit tibi peti¬
tiones cordrs tui. Quia ergo caritas dei dif
ẽ nobis: ideo sanctificatio in septimo die com¬
memorata est. ubi requies commendatur.
Quia uero nec bene operari possumus insi do¬
no eius ãdruti sicut aplũs dicit. deus enĩ ẽ

Expanded text:
propterea nituntur, ut perueniendo propterea nituntur, ut perueniendo requiescant. et multa quidem per corpus delectant, sed non est in eis aeterna requies nec saltem diuturna; et propterea magis sordidant animam et grauant potius, ut sincerum eius pondus. quo in superna fertur, impediant. cum uero anima se ipsa delectatur, nondum re incommutabili delectatur et ideo adhuc superba est, quia se pro summo habet. cum superior sit deus. nec in tali peccato inpunita relinquitur, quia deus superbis resistit, humilibus autem dat gratiam. cum autem deo delectatur, ibi ueram, certam, aeternam inuenit requiem, quam in aliis quaerebat nec inueniebat. proinde admonetur in psalmo: Delectare in domino et dabit tibi petitiones cordis tui. Quia ergo caritas dei diffqui datus est nobis, ideo sanctificatio in septimo die commemorata est, ubi requies commendatur. quia uero nec bene operari possumus nisi dono eius adiuti, sicut apostolus dicit: Deus enim est,
Abbreviated transcription (Latin):
nem habebit: quia requies illa reqͥes
sempiterna ẽ. et excipitur ab octauo
non extinguitur. Neq enim eẽt asiter
sempiterna. Itr ergo exit octauus qui
primus: ut prima uita s ecerna rẽd¬
datur. Sabbatum tamen ꝯmendatũ ẽ
priori popuso i ocio cor porasi tempo¬
rliter celebrandum. ut figura esset
sanctificationis in requiem spũs sc̃i.
Nusquam enĩ segis in genesi scifi¬
cationem per ommes superiores dies.
s de solo sabbato dictum ẽ. et sanctifica¬
uit deus diem septimum. amant em̃
requiem siue pie amme siue impie: sed
qua peruemant ad id quod amant
plurnne nesciunt. Nec aliquid appetũt
etiam ip̃a corpora ponderib suis. insi
qd̾ amme amoribus suis. Nam ficut cor¬
pus tam diu nititur pondere. siue deor¬
sum uersus. siue sursum uersus. donec
ad locum quo uenieris intitur cõquiescat.
poñdus qruppe oler si dimictat᷑ in aere
deorsum. si autem sub aquis sursum
intitur. Sic amme adea que amant

Expanded text:
nem habebit, quia requies illa, quae nem habebit, quia requies illa, quae sempiterna est, excipitur ab octauo, non extinguitur; neque enim esset aliter sempiterna. ita ergo erit octauus, qui primus, ut prima uita sed aeterna reddatur. Sabbatum tamen commendatum est priori populo in otio corporaliter celebrando, ut figura esset sanctificationis in requiem spiritus sancti. numquam enim legimus in Genesi sanctificationem per omnes priores dies, sed de solo sabbato dictum est: Et sanctificauit deus diem septimum. amant enim requiem siue piae animae siue iniquae; sed qua perueniant ad id, quod amant, plurimum nesciunt; nec aliquid appetunt etiam ipsa corpora ponderibus suis, nisi quod animae amoribus suis. nam sicut corpus tam diu nititur pondere siue decrsum uersus siue sursum uersus, donec ad locum, quo nititur, ueniens conquiescat — pondus quippe olei si dimittatur in aere, deorsum, si autem sub aquis, sursum nititur —. sic animae ad ea. quae amant,
Abbreviated transcription (Latin):
operib in fine requiescitur ut m alte¬
rius uite agnitione gaudeatur. Sed
quia tałis actio in dei laude agitur. si¬
ne labore membror. sine angore cu¬
rrum: non ãd eam sic transitur per
non sic ẽẽ incipit actio ut ẽẽ desmat
quies. Neq enim reditur ad labores et
curas. s permanet i actione quodad
quietem pertinet: nec in opere labora¬
re nec in cogitatione fluctuare. Auia
eego per requiem ad pͥmam uitã reditur
unde anima lapsa ẽ in pcc̃m: propter¬
ea sab̾batum requies significat᷑. Illa
autem pͥma uita que a peregrinatio¬
ne redeuntib. et pͥmam stolam accipi¬
entib rẽdditur. per unam sabbati qũa
diem dominicum dicimꝰ figuntur. Q ͤ¬
re septem dies genesim legens: inueni¬
es septimum sine uespere. qͥa requiẽ
sine fine significat. prima ergo uita
non fuit sempiterna peccanti: requies
autem ustinia sempiterna ẽ. Ac ꝑ hoc
et octauus sempiternam beatitudi¬

Expanded text:
operibus, in fine requiescitur, ut in alteoperibus, in fine requiescitur, ut in alterius vitae actione gaudeatur. Sed quia talis actio in Dei laude agitur, sine labore membrorum, sine angore curarum, non ad eam eadem sic transitur per non sic esse incipit actio, ut esse desinat quies. Neque enim reditur ad labores et curas, sed permanet in actione quod ad quietem pertinet, nec in opere laborare, nec in cogitatione fluctuare. Quia ergo per requiem ad primam vitam reditur, unde anima lapsa est in peccatum, propterea Sabbato requies significatur. Illa autem prima vita, quae de a peregrinatione redeuntibus et primam stolam accipientibus redditur per unam Sabbati quem diem Dominicum dicimus, figuratur. Quaere septem dies, Genesim lege, invenies septimum sine vespere, quia requiem sine fine signifnon fuit sempiterna peccanti, requies autem ultima sempiterna est ac per hoc et octauus sempiternam beatitudi
Abbreviated transcription (Latin):
ita occurrit. Ut inter mortem eius et
resurrectionem mẽdius ẽẽt sabbati
dies: addendiem patres nr̃i censuerũt
ut et nr̃a festiuitas a iudeoꝵ festiui¬
tate distingueretur. et quod non fru¬
stra factum ẽẽ crẽdendum ẽ. ab illo qͥ
ẽ ante tempora et per quem fc̃a sum
tempora. et qui uenit in plenitudini
temporũ. et qui potestatem habebat
ponendi amiam suam et iterum re¬
cipieñdi eam. et ideo non fatalem sed
oportunam saciumento quod ꝯmen¬
dare instituerat horam expectabat
cum drceret nondum ueiit hora mea
in anniuersaria passionis eius celebra
tione a posteris seruaretur. Quod eĩ
dilectionem satagimus: requies que¬
dam ab̾ omm sabore omium mosestia¬
rum sancta atq perpetua. In eã nobis
ex hac uita fit trimsitus. quem dñs
et consecrure dignatus ẽ.Est autem ĩ
illa requie non desidrosa segnitia ẜ
quẽdam meffabilis tranquillitas
agnitionis ociose sic emĩ ab huiꝰ uite

Expanded text:
ita occurrit, ut inter mortem eius et ita occurrit, ut inter mortem eius et resurrectionem medius esset sabbati dies, addendum patres nostri censuerunt, ut et nostra festiuitas a ludaeorum festiuitate distingueretur et, quod non frustra factum esse credendum est ab illo, qui est ante tempora et per quem facta sunt tempora et qui uenit in plenitudine temporum et qui potestatem habebat ponendi animam suam et iterum recipiendi eam et ideo non fatalem sed opportunam sacramento, quod commendare instituerat, horam expectabat, cum diceret: Nondum uenit hora mea, ut in anniuersaria passionis eius celetione a posteris servaretur. Quod enim dilectione satagimus, requies est quaedam ab omni labore omnium molestiarum sancta atque perpetua: in eadem eam nobis ex hac vita fit transitus, quem Dominet consecrare dignatus est. Inest autem in illa requie non desidiosa segnitia, sed quaedam ineffabilis tranquillitas actionis otiosae. Sic enim ab hujus vitae
Abbreviated transcription (Latin):
aerias qualitates accommõdatas. sicͥ
agricole uel naute obseruant. aut
ad notandas partes mundi cursũq
asiquo et alicunde dirigendũ. quod
gubernatores nauium faciũt. et hi
qui per solitũdines harenosas in inte¬
riora austri nulla certa semitri gra¬
diuntur. aut aliqrũd in doctrina ut¬
illi figurate significandum sit. non¬
missoꝵ siderum asiqua commemora¬
tio. Quantum ergo intersit inter has
utilitutes et uanitates hominum. ad
hoc obseruantium fidera ait nec aeris
qualitates. nec regionum uias. nec so¬
los temporum mimeros. nec spiricali¬
um similitudines. s qrͣ fatalia rerum
euenta perquirunt. quis nõ ĩcessignt
S iam deinceps iuideamus cur etiam
ĩd obseruetur cũ pascha celebrat᷑. ut sab¬
batum occurrat. Hoc enim proprium
xp̃rane religions est. Nam iudei tan¬
tummõdo mensem nouoro et lunam
usq in uicesimam primam. S quia
illũd eoꝵ pascha quopassũs ẽ dñs¬

Expanded text:
aerias qualitates accommodatas, sicut aerias qualitates accommodatas, sicut agricolae uel nautae obseruant. aut ad notandas partes mundi cursumque aliquo et alicunde dirigendum, quod gubernatores nauium faciunt et hi, qui per solitudines arenosas in interiora austri nulla certa semita gradiuntur, aut ad aliquid in doctrina utili figurate significandum si fit nonnullorum siderum aliqua commemoratio —, quantum ergo intersit inter has utilitates et uanitates hominum ad hoc obseruantium sidera, ut nec aeris qualitates nec regionum uias nec solos temporum numeros nec spiritalium similitudines sed quasi fatalia rerum euenta perquirant, quis non intellegat? Sed iam deinceps uideamus, cur etiam id obseruatur, cum pascha celebramus, ut sabbatum occurrat; hoc enim proprium Christianae religionis est, nam Iudaei tantum modo mensem nouorusque ad vicesimam primam. Sed quia illud eo
Abbreviated transcription (Latin):
scripturis sanctis hoc didicimus. qd̃ om̃ia
sidera deus condidit et locis celestibus
quib uoluit ordinauit. que stellis distĩ¬
cta et ornata in quot libet ꝑtes diuidãt.
quibrislibet uocabulis notent. ubiciq
sol eẽt mense noroꝵ. illic eũ reꝑiret
hec celebratio propter similitudinẽ sa¬
cramenti renouande uite. Unde fatis
supra disseruims. Quod si iam locus
isse siderum aries posset uocari propt̾
aliquam figure congruentiam. neq
huc timeret sermo diuims asiquam
sacramenti similitũdinem ducere. si¬
cut᷑ de aliis non solum celestib s etiã
terrestrib creaturis. sicut de orione
uel pliãdibus. sicut de monte sina. de
monte syon. sicut de fluminib que
uocantur geon. phison. tigris eufra¬
tes. sicut de ip̃o totiens in scĩs mysteri¬
is nobilitato fluuio iordane rerum
figurate in simuandarum misticas si¬
misitudines duxit. S quantum in¬
tersit inter obseruationes siderũ ad

Expanded text:
scripturis sanctis hoc didicimus, quod omnia scripturis sanctis hoc didicimus, quod omnia sidera deus condidit et locis caelestibus, quibus uoluit, ordinauit. quae stellis distincta et ordinata in quaslibet partes diuidant, quibuslibet uocabulis notent, ubicumque sol esset mense nouorum, illic eum reperiret haec celebratio propter similitudinem sacramenti renouandae uitae, de qua satis disseruimus. quod si etiam locus ille siderum aries posset uocari propter aliquam figuram et congruentiam, neque hinc timeret sermo diuinus aliquam sacramenti similitudinem ducere, sicut de aliis non solum caelestibus sed etiam terrestribus creaturis sicut de Orione uel Pliadibus. sicut de monte Sina, de monte Sion, sicut de fluminibus, qui uocantur Geon, Phison, Tigris, Euphrates, sicut de ipso totiens in sanctis mysteriis nobilitato fluuio Iordane rerum figurate insinuandarum mysticas similitudines duxit. Sed quantum intersit inter obseruationes siderum ad
Abbreviated transcription (Latin):
uigem qd̾ ad huc funt hiberne reliquie
aut tempus semmandi ẽ. quod imbri¬
bus autunmalibus terra satiata ẽ.
uel si qui forte alii naturales effcus
cita motus aeris et humoris. ad ua¬
riandas tempoꝵ qualitates ĩ siderũ
ordinatissima comiersione notati sũt
de quib dictum ẽ dũ conderent᷑. et sĩt
in signis et in temporib et in dieb̾
et in annis.Si que aitem figure simi¬
situdinum nõ tantũ de celo ⁊ siderib.
sed etiam de creatur inferiore ducũ¬
tur ad dispensationem sacramentor
eloquentia quedam ẽ doctrine salutaris
moriendo affectui discentium accõmodatu.
a iisibilibus ad inuisibilia. a corporalib
ad sprritasia. a temporasib ad eterna. ni
quisquam nr̃m attendit quod eotempore
quo pascha celẽbramus sol in ariete est:
sicut ilłi appellant quẽdam fiderũ locum.
ubi reuera mense noriorum sol iuenit.
S siue illi arietem siue aliũd aliqrũd eã¬
dem partem celi docare uosuerint. nos de

Expanded text:
uigem, quia adhuc sunt hibernae reliquiae\', uigem, quia adhuc sunt hibernae reliquiae\', aut: \'Tempus seminandi est, quod imbribus autumnalibus terra satiata est\', uel si qui forte alii naturales effectus circa motus aeris et humoris ad uariandas temporum qualitates in siderum ordinatissima conuersione notati sunt, de quibus dictum est, dum conderentur: Et sint in signis et temporibus et in diebus et in annis. si quae autem figurae similitudinum non tantum de caelo et sideribus sed etiam de creatura inferiore ducuntur ad dispensationem sacramentorum, eloquentia quaedam est doctrinae salutaris monendo affectui discentium accommodata a uisibilibus ad inuisibilia, a corporalibus ad spiritalia, a temporalibus ad aeterna. Nec quisquam nostrum adtendit, quod eo tempore, quo pascha celebramus, sol in ariete est, sicut illi appellant quendam siderum locum, ubi re uera mense nouorum sol inuenitur; sed siue illi arietem siue aliud aliquid eandem partem caeli uocare uoluerint, nos de
Abbreviated transcription (Latin):
rib. de omnib. Ad sermonem quidem
multipliciter: ad celebrationem uero sa¬
cramentoꝵ iam xp̃iana sibertate par¬
cissime. sicut de aqua. de frumento. de
umo. de oleo. In seruitute autẽ ueteris
populi musta etiam celebrari impera¬
ta sunt. que nobis tantummõdo intelli¬
genda trãduntur. Non itaq dies obser¬
uemius et menses et annos et tẽpora:
ne audiamus abapło. Timeo uos. ne
forte sme causa laborauerim in uos. E¬
os enim cuspat qui dicunt. Non profi¬
ciscar quia posterus dies ẽ. aut quia
luna sic fertur: uel proficiscar ut pro¬
spere cẽdat. quia ita se habet positio si¬
derum. Non agam hoc mense cõmerciũ.
quia illa stella michi agit mensem. uel
agam: quia illa suscipit mensem. nõ
plantem hoc anno uineam. quia bis¬
sextus ẽ. Non aũt quisquã sapiẽs arbi¬
tratur obseruatores tempoꝵ reprehen¬
dendos. qui dicunt nõ proficiscar hodie
quia tempestas exorta ẽ. aut non na¬

Expanded text:
ribus, de hominibus ad sermonem quidem ribus, de hominibus ad sermonem quidem multipliciter, ad celebrationem uero sacramentorum iam Christiana libertate parcissime sicut de aqua, de frumento, de uino, de oleo. in seruitute autem ueteris populi multa etiam celebrari imperata sunt, quae nobis tantum modo intellegenda traduntur. non itaque dies obseruamus et annos et menses et tempora, ne audiamus ab apostolo: Timeo uos, ne forte sine causa laborauerim in uobis; eos enim culpat, qui dicunt: \'Non proficiscar, quia posterus est aut \'quia luna sic fertur,\' uel: Proficiscar, ut prospera cedant, quia ita se habet positio siderum; non agam hoc mense commercium, quia illa stella mihi agit mensem\', uel: Agam, quia suscipit mensem: non plantem hoc anno uineam, quia bissextus est\'. non autem quisquam sapiens arbitratur obseruatores temporum reprehendendos, qui dicunt: \'Non proficiscar hodie, quia tempestas exorta est\', aut: \'Non na
Abbreviated transcription (Latin):
minarib celi ad sacramenta mistice
figuranda similitũdines ducere: con¬
trãdicant et augures. ne dicat᷑ nobis
estote simplices ut columbe. contra¬
dicant et marsi ne dicatur nobis a¬
stuti ut serpentes. contrãdicant istri¬
ones ne in psalmis citharam noĩemꝰ.
aut quia ex reb ad misteria uerbi dei
similitũdinum signa sumuntur. di¬
cant si placet uel auspicianos captare.
uel uenena conficere. uel theatricas
affectare suxurias. quod dementissi¬
mum ẽ dicere. Non igitur nos de sose
et luna et annius menstruis ue tempo¬
rũ actionum nr̃aꝵ euenta conicimus.
ne in uite humane periculosissimis tẽ¬
pestatib tanꝙͣ in scopulis misere serui¬
tutis illisi a libero arbitrio nau frage¬
mus: s ad rem sacrate significandam
similitudines adhibitus religiosissima
deuotione suscipimus. sicut de cetera cre¬
atura. de uentis. de mari. deterra. de uo¬
latilibrs. de piscib. de pecorib. de arbo¬

Expanded text:
minaribus caeli ad sacramenta mystice minaribus caeli ad sacramenta mystice figuranda similitudines ducere, contradicant et augures, ne dicatur nobis: Estote simplices sicut columbae; contradicant et Marsi, ne dicatur nobis: Astuti ut serpentes; contradicant histriones, ne in psalmis citharam nominemus; aut quia ex his rebus ad mysteria uerbi dei similitudinum signa sumuntur, dicant, si placet, uel auspicia nos captare uel uenena conficere uel theatricas affectare luxurias, quod dementissimum est dicere. Non igitur nos de sole et luna annuis menstruisue temporibus actionum nostrarum euenta conicimus, ne in uitae humanae periculosissimis tempestatibus tamquam in scopulos miserae seruitutis inlisi a libero arbitrio naufragemus, sed ad rem sacrate significandam similitudines habitas religiosissima deuotione suscipimus sicut de cetera creatura de uentis, de mari, de terra, de uolatilibus, de piscibus, de pecoribus, de arbo
Abbreviated transcription (Latin):
ãdoramus pecora ꝙͣuis sit dcus xp̃us
et agnus et uitulus. nec feram quia
dictus ẽ seo detribu iuda. nec lapides
quia petra erat xp̃us. nec mõtẽ syon
quia in ip̃o figuratur eccͣa. sic nec so¬
som et sumam ꝙͣuis ex ea celesti creata
sicut ex multa terrestri facramentoꝵ
aigurate ad informationes misticas as¬
sumuntut. Quapropter mathemati¬
coꝵ desiramenta cum detestatione ridẽ¬
di sunt. quib cũ obiccerimus uana cõ¬
menta unde homines i errorem preci¬
pitant. quo prius precipitati sũt: gar¬
tuli sib̃i iũdentur cum dicunt nobis.
Cur et uos ãd solis et sume ꝯpututioriẽ
pascha celebratis: quasi nos ordines
siderum. aut uicissitũdines tempoꝵ
a summo atq optimo deo conditus
arguamus: et non eoꝵ ꝑuersitatẽ
que rebus saprentissime conditis
ad stulticie sue uanissimas opinioẽs
abutitur. Nam si mathematitus no¬
bis contrãdicturus ẽ de siderib et lu¬

Expanded text:
adoramus pecora, quamuis dictus sit adoramus pecora, quamuis dictus sit et agnus et uitulus, nec feram, quia dictus sit leo de tribu Iuda, nec lapides, quia petra erat Christus, nec montem Sion, quia in ipso figuratur ecclesia, sic nec solem aut lunam, quamuis ex ea caelesti creatura sicut ex multa terrestri sacramentorum figurae ad informationes mysticas adsumuntur. Quapropter Manichaeorum deliramenta cum detestatione ridenda sunt, quibus cum obiecerimus uana commenta, unde homines in errorem praecipitant, quo prius praecipitati sunt, garruli sibi uidentur, cum dicunt nobis: \'Cur et uos ad solis et lunae computationem pascha celebratis?\' quasi nos ordines siderum aut uicissitudines temporum a summo atque optimo deo conditas arguamus et non eorum peruersitatem, quae rebus sapientissime conditis ad stultitiae suae uanissimas opiniones abutitur. nam si mathematicus nobis contradicturus est de sideribus et lu
Abbreviated transcription (Latin):
quã circumactio arche significauit.
nisi ut omnia munimenta mortalis
uite id ẽ ommo spes huius seculi que
resistit spei futuri seculi in donio sep¬
tenario spr̃is sc̃i per liberũ arbitriũ
destruatur: Ob hoc enim cirtũ eunte
archa: non imprlsu uiolento illi mu¬
ri s sponte ceciderunt. Sunt et alia
testimonia scripturaꝵ que nobis in¬
gerunt per commemorationẽ sune
ecc̃e significationem que in ista mor¬
talitate: ab illa iherusalem cuiꝰ ciues¬
funt fancti angeli. in erumpnis et la¬
borib peregrmatur. Non ĩdeo tamen
puoire debent stulti qui nolũt in
melius comimitari adoranda ẽẽ ista
lummaria: quia ducitur ex eis asiꝙͣ¬
do similitudo ad diuina misteria sigu¬
muda. Ex omni enĩ creatura ducitur.
nec idco in sententiam dampnationis
bemus irruere: que ore aplĩco de qui¬
busdam profertur qui coluerũt et ser¬
uierunt creature potius ꝙͣ creatori qui
ẽbenẽdictus in secula.Sicut enim non

Expanded text:
quam circumactio arcae significavit, quam circumactio arcae significavit, nisi ut omnia munimenta mortalis vitae, id est omnis spes hujus saeculi, quae resistit spei futuri saeculi, in dono septenario Spiritus sancti, per liberum arbitrium destruatur? Ob hoc enim circumeunte arca, non impulsu violento illi muri, sed sponte ceciderunt. Sunt et alia testimonia Scripturarum, quae nobis ingerunt per commemorationem lunae Ecclesiae significationem quae in ista mortalitate ab illa Hierusalem, cuius ciues sancti angeli, in aerumnis et laboribus peregrinatur. Non ideo tamen putare debent stulti, qui nolunt in melius commutari, adoranda esse ista luminaria. quia ducitur ex eis aliquando similitudo ad diuina mysteria figuranda; ex M omni enim creatura ducitur. nec ideo in sententiam damnationis debemus inruere, quae ore apostolico de quibusdam profertur, qui coluerunt et seruierunt creaturae potius quam creatori, qui est benedictus in saecula. sicut enim non
Abbreviated transcription (Latin):
in gloria. Obscura uidet᷑ eccͣa in tp̃re
peregrinationis sue: inter multas imiqͥ¬
tates gemens. et tunc sunt timende in¬
sidre fallacium sedrictor: quas nor̃e
sagictarum intessigi uoluit. unde alio
loco propter nũcios fidelissimos uerita¬
tis quos ub̃iq parit eccͣa: dicitur. Luna
testis in celo fidelis. Et cum de regno dm̃
psalmus cuneret. orietur in quit in di¬
chus eius iusticia. et abundantia pa¬
cis quorisq interficiatur luna. Id est
abundantia pacis ĩtantũ crescit. do¬
nec omnem mutabilitatem mortalita¬
tis absumat. Turc norussima inimica
destruetur mors: et quieqiuid nobis re¬
sistit ex infirmitate carnis unde nobis
perfecta pax nondum ẽ. consumetur
omnino cum corruptibile hoc induerit
incorruptioriem: et mortale hoc indu¬
erit immortalitatem. Unde et illius
ciuitatis muri que ihericho appellat.
quod in hebreo eloquio suna interpreta¬
ri dicitur.Septimo circumacta testa¬
menti archa corruerunt. Quid enm
nũc agit annunciatio regni celorum

Expanded text:
in gloria, obscura uidetur ecclesia in tempore peregrinationis suae inter multas iniquitates gemens et tunc sunt timendae insidiae fallacium seductorum, quas nomine sagittarum intellegi uoluit. unde alio loco propter nuntios fidelissimos ueritatis, quos ubique parit ecclesia, dicitur: Luna testis in caelo fidelis, et cum de regno domini psalmus caneret: Orietur, inquit, 111 diebus eius iustitia et abundantia pacis, quoad usque interficiatur luna, id est abundantia pacis in tantum crescet, donec omnem mutabilitatem mortalitatis absumat. tunc nouissima inimica destruetur mors et, quicquid nobis resistit ex infirmitate carnis, unde nobis pomnino, cum corruptibile hoc induerit incorruptionem, et mortale hoc induerit immortalitatem. Unde et illius civitatis muri, quae Hiericho appellatur, quae in Hebraeo eloquio, luna, interpretari dicitur, septimo circuitu circumacta Testamenti arca, corruerunt. Quid enim nunc aliud agit annuntiatio regni coelorum,
Abbreviated transcription (Latin):
tifero aliquo peccato se mimerserint.
quasia sunt uel ãdusteria. uel homi¬
cidia. uel ip̃a dissensio siue om̃imodo
a nomme xp̃iano siue a catholica
ecc̃a. S iste sensus unde probari poᷤᷤ¬
sit ignoro: cum et penitentie quorũ¬
cũq criminum socus in ecca non ne¬
getur. et ip̃os heretitos ãd ħric utiq
corripiendos dicat aplũs: ne forte det
ilłis deus penitentiam ad cognoscẽ¬
dam ueritatem. et resipiscant de dia¬
Boli laqueis a quo captiui tenentur
secuñdum ip̃ius uolumtatem. Quis
enĩ ẽ fructus correptionis sine ulla
spe remissionis. postremo nõ ait dñs
qui fidelis catholitus dixerit uerbũ
contra sp̃m sanctum. sed qui dixexit.
hoc ẽ quisibet dixerit. quicũq dix̾it.
non remictetur ei nec in hoc seculo n
in futuro. Siue ergo sit ille paganꝰ.
uiders uel xp̃ians hereticus. siue
quodłibet aluid hẽat nomẽ erroris:

Expanded text:
tifero aliquo peccato se immerserint: tifero aliquo peccato se immerserint: qualia sunt vel adulteria, vel homicidia, vel ipsa discessio, sive omni modo a nomine christiano, sive a catholica Ecclesia. Sed iste sensus unde probari possit, ignoro: cum et poenitentiae quorumque criminum locus in Ecclesia non negetur; et ipsos haereticos ad hoc utique corripiendos dicat Apostolus, Ne forte det illis Deus poenitentiam ad cognoscendam veritatem, et resipiscant a diaboli laqueis, a quo captivi tenentur secundum ipsius voluntatem . Quis enim est fructus correctionis sine ulla spe remissionis? Postremo non ait Dominus, Qui fidelis catholicus dixerit verbum contra Spiritum sanctum; sed, Qui dixerit, hoc est, quilibet dixerit, quicumque dixerit, non remittetur ei, neque in hoc saeculo, neque in futuro. Sive ergo sit ille Paganus, Judaeis vel Christianis haereticus, sive quodlibet aliud habeat n
Abbreviated transcription (Latin):
deis et ab hereticis blasphemari sp̃m
sc̃m. Nũquidnam ergo deserendi surit
et fine ulla spe deputandi. qm̃ fira
sententia ẽ qui uerbrm dixerit contͣ
sp̃m sc̃m non ei dimictitur. neq in
hoc seculo neq in futuro : Et illi soli
cristimandi sunt ab huius grauissi¬
mi peccati reatu liberi qui ex infan¬
tia funt catholici. nam quicunq
uerbo dei crediderunt ut cutholici fi¬
erent: utiq aut expaganis. aut ex
udeis. aut ex hereticis in xp̃i gr̃am
pacemq uenerunt. Quib si non est
dimissum quod dixerunt uerbũ con
et predicatur hominib ut ꝯuertant᷑
ad deum. et siue in baptismo fiue in
ecc̃e pace remissionem accipiant pec¬
catoꝵ. Neq enim dictum est. non re¬
mictetur ei insi in baptisimo. sed non
remictetur inquit neq in hoc seculo
tantummodo peccare in sp̃m scm.
qui lauachro regenerationis abluti
in ecc̃a et accepto sp̃ũ sc̃o. uelut tarito
postea dono saluatoris engrati. mor¬

Expanded text:
daeis, et ab haereticis blasphemari Spiritum daeis, et ab haereticis blasphemari Spiritum sanctum. Numquidnam ergo deserendi sunt, et sine ulla spe deputandi, quoniam fixa sententia est, Qui verbum dixerit contra Spiritum sanctum, non ei dimitti, neque in hoc saeculo, neque in futuro; et illi soli existimandi sunt ab hujus gravissimi peccati reatu liberi, qui ex infantia sunt Catholici? Nam quicumque verbo Dei crediderunt, ut Catholici fierent, utique aut ex Paganis, aut ex Judaeis, aut ex haereticis in gratiam Christi pacemque venerunt: quibus si non est dimissum quod dixerunt verbum contet praedicatur hominibus, ut convertantur ad Deum, et sive in Baptismo sive in Ecclesia pacem remissionemque accipiant peccatorum. Neque enim dictum est, Non remittetur ei, nisi in Baptismo; sed, Non remittetur, inquit, neque in hoc saeculo, tantummodo peccare in Spiritum sanctum, qui lavacro regenerationis abluti in Ecclesia, et accepto Spiritu sancto, velut tanto postea dono Salvatoris ingrati, mor
Abbreviated transcription (Latin):
uero eum ẽẽ contra sadriceoꝵ heresim
bant: quem demones eitere ĩ principe
demonioro putabant. cum eiceret isse
in spũ sancto. ac per hoc et iudei et
tholica: proculdubro similes sunt pha-¬
riseis qui turs etiam si ẽẽ sp̃m sc̃m face¬
bantur. negabant tamien eũ ẽẽ in xp̃o:
cuius opera in demonib eiciendis de¬
momiorum principi trib̾aebant. Omit¬
to qd̾ ꝯuĩdam heretici ip̃m om̃ino sp̃m
sc̃m uel non creatorem s creaturam eẽ
contendunt. sicut arriam et eunomi¬
mani et machedonniani: ueleũ pror¬
sus ita negarit ut ip̃m deũ negent esse
trimtatem. s tantummodo ẽẽ deum pa¬
trem asseuerant. et ip̃m aliquando uo¬
cari filium aliquando uocari spiritũ
sc̃m sicut sabelliani: quos quidam
patripassianos uocant. ideo quia pa¬
trem perhibent passum. cuius negãt
eẽ aliquem filuem: sine dubio negant
uero non nisi hommem: negãt om̃o
cẽterciam personam sp̃m sc̃m. Mani¬

Expanded text:
vero eum esse, contra Sadducaeorum haeresim vero eum esse, contra Sadducaeorum haeresim bant, quem daemones ejicere in principe daemoniorum putabant, cum ejiceret ille in Spiritu sancto. Ac per hoc et Judaei ettholica; procul dubio similes sunt Pharisaeis, qui tunc etiamsi esse Spiritum sanctum fatebantur, negabant tamen eum esse in Christo, cujus opera in daemonibus ejiciendis daemoniorum principi tribuebant. Omitto quod quidam haeretici ipsum omnino Spiritum sanctum vel non creatorem, sed creaturam esse contendunt; sicut Ariani et Eunomiani et Macedoniani: vel eum prorsus ita negant, ut ipsum Deum negent esse Trinitatem, sed tantummodo esse Deum Patrem asseverant, et ipsum aliquando vocari Filium, aliquando vocari Spiritum sanctum; sicut Sabelliani, quos quidam Patripassianos vocant, ideo quia Patrem perhibent passum: cujus cum negant esse aliquem Filium, sine dubio negant vero nonnisi hominem, negant omnino esse tertiam personam Spiritum san
Abbreviated transcription (Latin):
minis remittetur ei. qui aũt dixerit
contra sp̃m st̃m: non remictetur ei
neq in hoc seculo neq in futuro. Qͥd
ergo fiet de his quos lucrari cupit ec¬
clesia: nũquidnam correctis et ad eã
ex quocunq errore uenientib spes fal¬
sa promictitur in remissione omnium
peccatorum: Quis enim nõ ꝯuincitur
dixisse uerbum contra sp̃m̃ scm̃ ante
toꝵ deoꝵ falsorqz cultores. et ĩdolo¬
rũ adoratores cum dicunt dominũ
xp̃m magicis artib fecisse miracula.
nonne isti sunt similes eis qui eum di¬
xerunt in principe demonioꝵ eiecisse
demonia: deide cum quotidre nr̃am
sanctificatioriem blasphemant. quid
udei. qui dixerunt de dño unde iste
exortus ẽ sermo: nonne usq ad huc
uerbum coritra spm scm loquuntur.
sic cum negantes ẽẽ in xp̃ianis ficut
issi sp̃m maledixerunt. aut non eum
ẽẽ dicentes. aut sẽ quidem s deum nõ
eẽ et ẽẽ creaturam. aut ad demones
erciendos nis uasere. non istri ĩdigna.

Expanded text:
tur ei: qui autem dixerit contra Spiritum sanctum, non remittetur ei, neque in hoc saeculo, neque in futuro . Quid ergo fiet de his quos lucrari cupit Ecclesia? Numquidnam correctis et ad eam ex quocumque errore venientibus spes falsa promittitur in remissione omnium peccatorum? Quis enim non convincitur dixisse verbum contra Spiritum sanctumtorum deorum falsorumque cultores et idolorum adoratores, cum dicunt Dominum Christum magicis artibus fecisse miracula; nonne istis sunt similes, qui eum dixerunt in principe daemoniorum ejecisse daemonia? Deinde cum quotidie nostram sanctificationem blasphemant, quid um? Quid Judaei, qui dixerunt de Domino unde iste exortus est sermo? nonne usque adhuc verbum contra Spiritum sanctum loquuntur, sic eum negantes esse in Christianis, sicut i sancto maledixerunt, aut non eum esse dicentes, aut esse quidem, sed Deum non esse, sed esse creaturam; aut ad daemones ejiciendos nihil valere: non ista indigna,
Abbreviated transcription (Latin):
uerbum in filium hominis remictetur
illi: ei autem qui in sp̃m sc̃m̃ blasphema¬
uerit. nõ remictetur. Nũquid propter
nonnullam uerboro diuersitatẽ rece¬
ditur.ab eusdem ueritate sententie.
Nam que alia causa ẽ cur euageliste
easdem res non codem modo dicant. nͥ
ut inde discamus res uerbis. nõ rebus
uerba preponere. nichilqz in loquente
aliud querere nͥ uosuntate̾. propt̾ quã

Expanded text:
in Filium hominis, remittetur ei: ei autem qui in Spiritum sanctum blasphemaverit, non remittetur . Numquid propter nonnullam verborum diversitatem receditur ab ejusdem veritate sententiae? Nam neque alia causa est cur Evangelistae eadem non eodem modo dicant, nisi ut inde discamus res verbis, non rebus verba praeponere, nihilque aliud in loquente quaerere, nisi voluntatem, propt
Abbreviated transcription (Latin):
limam. ꝯuid sibi uelit in hac re obser¬
uatio sabbati et lune. Hic primum
oportet ut noueris diem natasem dm̃
non in sacramento celebrari: sed tm̃ ĩ
memoriam reuocari qd̾ natus sit. Ac
por hoc nichis opus erat msi reuolutũ
diem anni quo ip̃a res acta ẽ:festa deuo¬
tione signari. Sacramentum ẽ autem
in aliqua celebratione: cum rei geste cõ¬
memoratio ita fit. ut aliquid etiam fi¬
gnificare intelligat᷑ quod sancte accipi¬
endum ẽ. Eo modo itaq agimꝰ pascha:
ut non solum quõd factum ẽ ĩ memoriã
reuocemꝰ. id ẽ qd̾ mortuus ẽ xp̃s et re¬
surrerit. s etiam cetera que circa coat

Expanded text:
lunam, quid sibi uelit in hac re obserlunam, quid sibi uelit in hac re obseruatio sabbati et lunae. hic primum oportet noueris diem natalis domini non in sacramento celebrari, sed tantum in memoriam reuocari, quod natus sit, ac per hoc nihil opus erat, nisi reuolutum diem anni, quo ipsa res facta est, festa deuotione signari. sacramentum est autem in aliqua celebratione, cum rei gestae commemoratio ita fit, ut aliquid etiam significare intellegatur, quod sancte accipiendum est. eo itaque modo agimus pascha, ut non solum, quod factum est, in memoriam reuocemus, id est quod mortuus Christus et resurrexit, sed etiam cetera, quae circa
Abbreviated transcription (Latin):
sare celebratur. Et quia concessum ẽ
hoo baptisinum accepturis: multi cũ
sis lauare uoluerunt ieiumũ q lara¬
re. His ut potui disputatis: moneo
ut ea que ꝑlocutus sum serues ꝙͣtũ
potes. ut decet ecc̃e prudentem ac pa¬
aficum filium.Alia que interrogasti.
si dr̃is uoluerit. aliotempore expẽdiã.
nuisti ut debitum redderem de
residius enodandis questionib.
quas iam longe ante quesiue¬
is: gratissimum michi atq carissimũ
desiderium studii tui amplius differre¬
et tolerre non potui. Et quãuis ĩ me¬
diis acerius occupationum mearum
hec feci. precipue ut ad ea que interro¬
gasti responderem tibi. Diutius aũt
de tua epistola disputare nolo: ne hoc
ip̃m me impẽdiat iam tandem redhibe̾
quod debeo. Queris que causa sit cur
anniuer sarius dies cesebrande dñice pas¬
sionis non ad eundem redeat anm diem.
sicut dies quo trãditur natus. Et deinde
subiungis. si hoc sit propter sabbatũ ⁊

Expanded text:
rsarie celebratur. et quia concessum est rsarie celebratur. et quia concessum est hoc baptismum accepturis, multi cum his lauare uoluerunt ieiuniumque laxare. His, ut potui, disputatis moneo, ut ea, quae praelocutus sum, serues, quantum potes, ut decet ecclesiae prudentem ac pacificum filium. alia quae interrogasti, si dominus uoluerit, alio tempore expediam. Lnuisti, ut debitum redderem de residuis enodandis quaestionibus, quas iam longe ante quaesiueras, gratissimum mihi atque carissimum desiderium studii tui amplius differri tolerare non potui et quamuis in mediis aceruis occupationum mearum hanc feci praecipuam, ut ad ea, quae interrogasti, responderem tibi. diutius autem de tua epistula disputare nolo, ne hoc ipsum me impediat iam tandem redhibere, quod debeo. Quaeris, quae causa sit, cur anniuersarms dies celebrandae dominicae passionis non ad eundem redeat anni diem sicut dies, qua traditur natus, et deinde subiungis, si hoc fit propter sabbatum et
Abbreviated transcription (Latin):
tionem post cibos offerri et accipi lice¬
at corpus et sanguinem dñi. Honestiꝰ
autem arbitror ea horã fieri: ut qui e¬
riam ieiuna reuoluerit post refectio¬
nem que hora nona fit ad oblationẽ
possit occurrere. Quapropter neminẽ
cogit dominiea illa cena prandere: s
nissi eciam contradicere aũdemus.
Hoc tñ nõ arbitror institutum nͥ quia
plures et prope onmes in plerisq locis eo
lauare consuerunt. et quia non missi e¬
tiam ieuumum custodiunt. Mane offert̾
ꝑiopter prandentes qui et ieumia smil
et lauacra tolerare non possunt. ãd ue¬
sperim uero propter ieuinantes. Si
autem queris curetiam lauandi mos
ortus sit: nchil michi de hac re cogitãti
probabilius occurrit. isi quia bapti¬
zandorum corpora per obseruationem
quãdragesime sordĩdata. cũ offensiõe
sensus ad fontem uenirent nisi aliquo
die lauarentur. istum aũt diẽ potiꝰ
ad hoc esectum quo cena dñicu auinũ¬

Expanded text:
tionem post cibos offerri et accipi licetionem post cibos offerri et accipi liceat corpus et sanguinem domini. honestius autem arbitror ea hora fieri, ut, qui etiam ieiunauerit, post refectionem, quae hora nona fit, ad oblationem possit occurrere. quapropter neminem cogimus ante dominicam illam cenam prandere, sed nulli etiam contradicere audemus. hoc tamen non arbitror institutum, nisi quia plures et prope omnes in plerisque locis eo die lauare consueuerunt, et, quia nonnulli etiam ieiunium custodiunt, mane offertur propter prandentes, quia ieiunia simul et lauacra tolerare non possunt, ad uesperam uero propter ieiunantes. Si autem quaeris, cur enam lauandi mos ortus sit, nihil mihi de hac re cogitanti probabilius occurrit, nisi quia baptizandorum corpora per obseruationem quadragesimae sordidata cum offensione sensus ad fontem uenirent, nisi aliqua die lauarentur. istum autem diem potius ad hoc electum, quo cena dominica anniue
Abbreviated transcription (Latin):
nrẽ debebunt: aut sicut faciebant quos
apostolus arguit et emendat mẽsis suis¬
ista miscere. Namq saluator qrio uehe¬
mencius ꝯmendat misterii illius alti-¬
tũdinem. ultimum hoc uoluit insigere
cor̃drbrs et memorie discipuloꝵ a quib
ãd passionem digressurus erat. Et ideõ
non precepit quo deinceps ordine fume¬
recue: ut apłis per quos eccͣas dispo¬
siturus erat seruaret hunc locum. Nã
si hoc ille monuisset ut post cibos alios
semper. acciperetur: crodo qd̾ eũ morẽ
nemõ uariasset. Cum uenero ait apłs
de hoc sacramento soquens. propt̾ quod
fintres cum uenitis ad manducindum
ut nõ ad iudicium ꝯueniatis: statim
subteruit. Cecera autem cum uenero
ordinabo. Unde intessigitur: quoniam
multum erat in epistola totum illum
ageridi ordinem insinuare. quem unni¬
dam nitio desectauit: ut uno certo die
per annum quo ip̃am cenam dominꝰ¬
dedie. tanꝙͣ ad insigniorem ꝯmeniora¬

Expanded text:
nire debent, aut sicut faciebant quos nire debent, aut sicut faciebant quos Apostolus arguit, et emendat, meista miscere. namque saluator quo uehementius commendaret mysterii illius altitudinem, ultimum hoc uoluit infigere cordibus et memoriae discipulorum, a quibus ad passionem digressurus erat; et ideo non praecepit, quo deinceps ordine sumeretur, ut apostolis, per quos ecclesias dispositurus erat, sacraret hunc locum. nam si hoc ille monuisset, ut post cibos alios semper acciperetur, credo, quod eum morem nemo uariasset. cum uero ait apostolus de hoc sacramento loquens: propter quod, fratres, cum co.nuenitis ad manducandum, ut non ad iudicium conueniatis, statim subtexuit: cetera autem, cum uenero, ordinabo. unde intellegi datur — quia multum erat, agendi ordinem insinuaret, quem univdam ratio delectavit, ut uno certo die per annum, quo ipdedit, tamquam ad insigniorem commemora
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃am acceptionem eucharistie dnñcam
cenam uocans: issud magis mouere pͥo¬
tute homines ut iam refecti die illo uel
offerrent uel sumerent eucharistiã
quod in euangesio dicit: cum autẽ issi
mañducarent. accepit ihũs panem
et benẽdixit. cum etiam superiꝰ dixiss.
cum sero autem factum ẽẽt recũbebat
cum duõdecim. et manducantibus eis
dixit. qm̃ unus ex uob̾is trãdet me: post
enim trãdidit saciumentum. et liqui¬
do apparet. quando pͥmum acceperunt
disciprisi corpus et sanguiem dñi. nõ
eos accepisse ieumos. llunquĩd tamẽ¬
propterea casumpniandum ẽ unuerse ec¬
clesie. quõda ieuinis semper accipitur:
et hoc enim placuit spũ sc̃o ut in horiorẽ
tanti sacramenti prius in os xp̃iani do¬
minicum corpus intraret ꝙͣ ceteri cibi.
Nam ĩdeo peruniuersum orbem mos iste
seruatur. Neq enim quia id post cibos de¬
dit dñs. propterea pransi aut cenati fr̃es
ad issud sacramentum accipiendũ cõue¬

Expanded text:
ipsam acceptionem eucharistiae dominicam ipsam acceptionem eucharistiae dominicam cenam uocans, illud magis mouere potuit homines, ut iam refecti die illo uel offerrent uel sumerent eucharistiam, quod in euangelio dicit: Cum autem illi manducarent, accepit Iesus panem et benedixit, cum etiam superius dixisset: Cum sero autem factum esset, recumbebat cum duodecim et manducantibus eis dixit: Quoniam unus ex uobis tradet me; post enim tradidit sacramentum. et liquido apparet, quando primo acceperunt discipuli corpus et sanguinem domini, non eos accepisse ieiunos. propterea calumniandum est universae Ecclesiae, quod a jejunis semper accipitur? Ex hoc enim placuit Spiritui sancto, ut in honorem tanti sacramenti prius in os Christiani Dominicum corpus intraret, quam caeteri eibi. Nam ideo per universum orbem mos iste servatur. Neque enim quia post cibos dedit Dominus, propterea pransi aut coenati fratres ad illud sacramentum accipiendum conve
Abbreviated transcription (Latin):
hoc neq issũd ẽ in eo quodtu queris.
restat igitur ut de illo tercio genere sit
quod per loca regionesqz uariatur fa¬
ciat ergo quisq quõd in ea ecc̃a in qua ue¬
nit inuenit. Non enu quicquã eorum
contra fidem ẽ: aut mores fiunt hĩc ues
inde mesiores. His enim causis. id ẽaut
propcer fidem aut propter mores: uel
emendari õportet quod ꝑperim fiebat.
uel institui quod non fieb̾at. Ip̃a quippe
mutatio consuetudinis: etiam que utisi¬
tate adiuuat. tamen nouitate ꝑturbat.
Quapropter que utisis nõ ẽ. perturbati¬
oue infructuosa consequenter noria ẽ.
nec ĩdeo putare debes institutũ ẽẽ multis
locis. ut illa die post refectionẽ offerat᷑
quia scriptum ẽ ĩdenitidem. et calicem
post cenam. dicers. ip̃am enĩ potuit ap̃pel¬
sare cenam. qd̾ iam corpus acceperant
ut deindẽ calicem acciperent. Nã quia
alibi dicit ꝯuenientib ergo uobis ĩ unũ
nõ ẽ dñicam cenam manducare. hanc

Expanded text:
hoc neque illud est in eo, quod tu quaeris. hoc neque illud est in eo, quod tu quaeris. restat igitur, ut de illo tertio genere sit, quod per loca regionesque uariatur. faciat ergo quisque, quod in ea ecclesia, in quam uenit, inuenit. non enim quicquam eorum contra fidem est aut mores fiunt hinc uel inde meliores. his enim causis, id est aut propter fidem aut propter mores uel emendari oportet, quod perperam fiebat, uel institui, quod non fiebat. ipsa quippe mutatio consuetudinis, etiam quae utilitate adiuuat, nouitate perturbat. quapropter quae utilis non est, perturbatione infructuosa et consequenter no- : xia est. Nec ideo putari debet institutum esse multis locis, ut illa die post refectionem offeratur, quia scriptum est: Identidem et calicem post cenam dicens; ipsam enim potuit appellare cenam, quod iam. corpus acceperant, ut deinde calicem acciperent. nam quia alibi dicit: Conuenientibus ergo uobis in unum non est dominicam cenam manducare hanc
Abbreviated transcription (Latin):
diei mos ẽ offerri. male. atq illicite
fieri contendat. qm̃ alibi aliter ipse
uiderit: puerilis est iste sensus. cauen¬
dus in nobis. tolerañdris et corrigen¬
dus in nr̃is. Prima ergo inquifitio
tua quam in cõmonitorio posiusti: ex
quo trium istoꝵ generũ sit attende
Queris emm his uerbis. quid ꝑ qͥntũ
feriam ultime ebdomadis pãsche fi¬
eri debeat. offerendum sit mane et
rursus post cenam. propter issud quod
dictum e̾. similiter postꝙͣ cenatum ẽ.
an ieumnandum. et post oblationem
sicut facere sosenis cenandũ. ad hẽc¬
ituq ita respondeo. ut quid horũ sit fa¬
ciendum. si diuine scripture prescri¬
bit auctoritas non sit dubitandum
qͥn ita facere debeamꝰ ut legimꝰ. ut
iam non quomodo faciendum. s quo
modo saciamentum intelligendũ sit
disputemus. Similiter etiam si quid
ħoro tota per orbem frequentat eccͣa. Nã
et huic quin ita facierdum sit: dubi¬
tare insolentissime insame ẽ: s neqz

Expanded text:
diei mos est offerri, male atque illicite diei mos est offerri, male atque illicite fieri contendat, quoniam alibi aliter ipse viderit, puerilis est iste sensus, cavendus in nobis, tolerandus in aliis, corrigendus in ntua, quam in commonitorio posuisti, ex quo trium istorum generum sit, adtende. quaeris enim his . uerbis: \'Quid per quintam feriam ultimae hebdomadis quadragesimae fieri debeat? an offerendum sit mane et rursus post cenam propter illud, quod dictum est: Similiter postquam cenatum est, an ieiunansicut facere solemus, cenandum?\' ad haecaque ita respondeo, ut, quid horum sit faciendum, si diuinae scripturae praescribit auctoritas, non sit dubitandum, quin ita facere debeamus, ut legimus, ut iam non quo modo faciendum sed quo modo sacramentum intellegendum sit, disputemus; similiter etiam, si quid horum tota per orbem frequentat ecclesia; nam et hinc, quin ita faciendum sit, dubitare insolentissimae. insaniae est. sed neque