comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nomẽ hominis anuctimus: qͥ grãm
bom̃s nõ tenemus. In aliquib tñ
coditib inueninius: manus tue fe¬
cerũt me. et plasmauerũt me. Net
istud alienũ. q et iob dixit. Manꝰ
tue plasmauerũt me. et fecerũt me.
Dude et hic dr̃ ut meminent deus.
quia pulius sumus et uberioris gr̃
munus infundat: nec infirmum
opus deserat. Guberuator fluctuã¬
te naiugio plus laboris impendit.
quã cũ securo remigiũ labitur flu¬
tu. ⁊ uentoꝵ flatu prosperante pre¬
currit. Manus tue iquit plas¬
mauerũt me: manus dicit plura¬
liter nõ manus. it uero alibi dicit.
Ego manu mea solidam celũ. et
manus mea hec. In homĩs cõstitu¬
tione uidetur nõ habundasse: quod
toti mũdo ut ficret abundauit. Eelũ
uranus tua furmauit. ut scriptũ
est et utiaq dei manus hominẽ
figurauit. ut legius. Celum nõ
ad similitudinẽ. honio ad similitu¬
dinẽ. Ingeli enĩ ad ministerium.
lomo ad imaginẽ. Esto ut ⁊ ãgeli

Expanded text:
nomen hominis amittimus, qui gratiam nomen hominis amittimus, qui gratiam hominis non tenemus. In aliquibus tamen codicibus inuenimus manus tuae fecerunt me et plasmauerunt me. nec istud alienum, quia et Iob dixit: manus tuae plasmauerunt me et fecerunt me. unde et hic dicitur, ut meminerit deus quia puluis sumus et uberioris gratiae munus infundat nec infirmum opus deserat. gubernator fluctuante nauigio plus laboris inpendit quam cum secundo remigio labitur fluctu et uentorum flatus supparo superante praecurrit. Manus tuae, inquit, plasmaueruut me e. \'manus\' dicit pluraliter, non \'manum\'. at uero alibi ait: ego manu mea solidaui caelum, et: manus mea fecit haec. in hominis constitutione uidetur non abundasse quod toto mundo ut fieret abundauit. caelum manus una firmauit, ut scriptum est, et utraque dei manus hominem figurauit, ut legimus. caelum non ad similitudinem, homo ad similitudinem; angeli enim ad ministerium, homo ad imaginem. Esto ut et angeli
Abbreviated transcription (Latin):
suamr: seo eũ puint qui ad similitu¬
dinẽ factus. hoc qd̾ accepit seruair
nõ potuit. Punitur ergo illud qd
ad similitudinẽ dei cẽ desistit. hoc
est pcc̃m tuũ. sam suam ds nõ dãp¬
nat imaginẽ. nec in illud incẽdi¬
um mittit et̾nũ: sed magis uidi¬
cat imaginẽ suam de eo qui unagi¬
m illi fecit miuriam: et ꝑ malicia
houio qd̾ eras eẽ desiueros: et fieres
mulus ex homine. Sindicat᷑ ergo
imago: nõ condempnat᷑. Pindica¬
tur qiͣ expulsa: nõ condempnatur
qiͣ rea.  ustquã enũ peccasti. aliud
cẽ cepisti: illud qd̾ eras esse desusti.
Quom̃ gͦ pimuitur inte. qd̾ in te ñ
muenitur: Nani si mueniat᷑ in te
intago dei et similitudo: nõ supplicio
incipis dignus eẽ sed pͥnuo. ⁊̃ ta inia¬
dempnaris autẽ in eo qd̃ ipc̃ muitat᷑
es: ut ficres ex homine serpens. mil
eque. uulpecula. His nos enũ nomĩb
ia nt scriptura condẽpnauit. qr exti
celestis imagnus ornamẽto. etiam

Expanded text:
suam: sed eum punit qui ad similitusuam: sed eum punit qui ad similitudinem Dei factus, hoc quod accepit, servare non potuit. Punitur ergo illud quod ad similitudinem Dei esse desistit, hoc est, peccatum tuum. Nam suam Deus non damnat imaginem, nec in illud incendium mittit aeternum: sed magis vindicat imaginem suam de eo, qui imagini illi fecit injuriam; ut per malitiam homo, quod eras, esse desineres, et fieres mulus ex homine. Vindicatur ergo imago, non condemnatur. Vindicatur quasi expulsa: non condemnatur quasi rea. Postquam enim peccasti, aliud esse coepisti: illud quod eras, esse desiisti. quomodo igitur punitur in te quod in te non inuenitur? nam si inueniatur in te imago dei et similitudo, non supplicio incipis dignus esse, sed praemio. ita imademnaris autem in eo quod ipse mutatus es, ut fieres ex homine serpens mulus equus uulpicula. his nos enim nominibus iam scriptura condemnauit, quia exuti caelestis imaginis ornamento etiam
Abbreviated transcription (Latin):
procedit. ui te recurit. et quicqd fete¬
ris tibi solius:⁊ quiqͥd profueris.
tibi proficit. Uiuacis aĩe iugor. sen¬
sus rationis et intellectus capar atꝯ.
iditii. ut digna domus tanto hĩtato¬
ie bideatur: nõ amictat suc prerega¬
tiuã nature: ne honũs nom̃ amittat
Scriptura eñ eum hominẽ dicit᷑.
qui est ad imaginẽ et similitudinẽ
dei. Peccantẽ autẽ non hominẽ. sco
aut serpentẽ. aut equũ huinientẽ
femmis. aut uulpeculã. aut iumẽ¬
tum uocare consuenit. Iolite fieri
sicut equs ⁊ mulus. quib ñ ẽ intel¬
lectus. In freno et chamo marillas
cor constringe: qui nõ approxmãt¬
ad te. Et dicite huic nulpi: de hero¬
de ait. Gcueratio uiꝑanim: uotit᷑
a rołx pleb hoĩm. Mlagnũ g opus
dr es lomo: magnũ est qdͥ dedit tibi
De Bide ne qd̾ ds tribuit amitas.
Nagnũ illud mius qd̾ es ad una¬
guiem dei:. et hox inte pumiatur ma¬
gis. Deus nõ punit simlitudinẽ

Expanded text:
procedit in te recurrit et quicquid feceprocedit in te recurrit et quicquid feceris tibi soluis et quicquid profueris tibi proficit. Uiuacis animae uigor, sensus rationis et intellectus capax atque iudicii, ut digna domus tanto habitatore uideatur, non amittat suae praerogatiuam naturae, ne hominis nomen amittat. scriptura enim eum hominem dicit, qui est ad imaginem et similitudinem dei, peccantem autem non hominem, sed aut serpentem aut equum adhinnientem feminis aut uulpiculam aut iumentum uocare consueuit. nolite fieri sicut equus et mulus,quibus non est intellectus; in freno et camo maxillas eorum constringe qui ad te non adpropinquant, et: dicite huicde ait. Generatio viperarum vocatur a Joanne plebs hominum . Magnum ergo opus Dei es, homo, magnum est quod dedit tibi Deus; vide ne quod Deus tribuit, amittas magnum illud munus, quod es ad imaginem Dei; et hoc in te puniatur magis. Deus enim non punit similitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
n aĩam uiuentẽ. Opus es magni¬
ficũ: dei gnatione inspiratũ. attẽde
tibi ut lex dic̾. hoc ẽ. tibi. id ẽ aĩe tue
Sdecularia te et mũdana non tencãt.
terrestria nõ morentur: ad illũ tota
nitentione festina. ex cuius inspma¬
none consistis. Grande inquit hõ
et preciosũ opus iur misericors:. Ui¬
ium autẽ fidelem opus est ĩuenire.
Disce homo ubi grandis atq pciosus
sio. Dilẽ te tra demonstrat. scd glori¬
osum uͥtus facit: fides rarũ. imago
p̾ciosum. an quicꝙͣ tam pciosum
quͣ ymago dei. q̃ tibi primo fidem
debet. infundere. ut ni corde tuo reful¬
grat quedam auctoris effigies: ne
qui mentẽ tuã interrarat. ñ agno¬
sint adittorẽ: An quicqm̃ tam ꝓtio¬
suui qmͣ humilitas: ut naturam
corpis aiimeo ꝑspiciens alteri te
subitias. alt̾m te regere agnoscas:
Prona inuitiũ carnis illecebra nu¬
sercordiam suadet. quia quisd alteri
contuleris. tibi solus. Quicqͥd a tẽ

Expanded text:
in animam uiuentem. opus es magniin animam uiuentem. opus es magnificum, dei generatione inspiratum. adtende tibi, ut lex dicit; hoc est \'tibi\', id est animae tuae. saecularia te et mundana non teneant, terrestria non morentur. ad illum tota intentione festina, ex cuius inspiratione consistis. grande, inquit, homo et pretiosum uir misericors, uirum autem fidelem opus est inuenire. disce, homo, ubi grandis atque pretiosus sis. uilem te terra demonstrat, sed gloriosum uirtus facit, fides rarum, imago pretiosum. an quicquam tam pretiosum quam imago est dei, quae tibi primo fidem debet infundere, ut in corde tuo refulgeat quaedam auctoris effigies, ne, qui mentem tuam interrogat, non agnoscat auctorem? an quicquam tam pretiosum quam humilitas, ut naturam corporis et animae perspiciens altero te subicias, altero recognoscas? prona in uitium carnis inlecebra misericordiam suadet, quia quod alteri contuleris tibi soluis; quicquid a te
Abbreviated transcription (Latin):
tum actingere: qui accinctus es ut
creares. Dic ip̃e dauid qͥd senseris
cur dixeris. manus tue fecerũt me.¬
manus tue: sed dyxisti. producant
aq̃ reptilia animaꝵ unientiũ. et
produxit fra scd̃m genus suũ qua¬
drupedia. et reptilia et bestias terit
Me autẽ inquit fecisti. me tuis
manib figurasti: hoc est nõ figu
nõ bolatilia: me autẽ fecciũt manꝰ
tue. et parauerũt me. Nõ mediocre
opus est. quod paratũ est: cũ sapĩa
unũ qdq dispontur et pratur de¬
nq sapientia dicit. Cũ pararet ce¬
los. cũ illo eram. Quod de hominib¬
ceros. Que uox dñi. nisi fatiamus
bominẽ: Qui st̃ isti cerui nisi ĩmici
serpentibs: qui suꝑ aspides ambulãt
et uenena nõ sentiunt: Nõ uile igit
nõ corporale arbitror quod parauit a
Nosce teip̃m lomo. Tue anme dicit¬
cãtics cãticor: nͥ cegnoius te formosa ĩ mi¬
hierib. egnosce te aĩa qr ñ de fr̃a ñ delito
os q⁊ ĩsufflauit te deus et fecit

Expanded text:
tum accingere, qui accinctus es ut tum accingere, qui accinctus es ut creares. Dic ipse David, quid senseris, cur dixeris: Manus tuae fecerunt mmanus tuae, sed dixisti: Producant aquae reptilia animarum viventium , et produxit terra secundum genus quadrupedia, et reptilia, et bestias terrae. Me autem, inquit, fecisti, me tuis manibus figurasti, hoc est, non figunon volatilia: Me autem fecerunt manus tuae, et paraverunt me. 10. Non mediocre opus est, quod paratum est: cum sapientia unumquodque disponitur et paratur. Denique Sapientia dicit: Cum pararet coelos, cum illo eram . Quod de hominibceruos. quae uox domini est nisi: faciamus hominem? qui sunt isti cerui nisi inimici serpentibus, qui super aspides ambulant et uenena non sentiunt? non uile igitur, non corporale arbitror quod parauit deus. nosce te ipsum, homo; tuae animae dicitur in Canticis: nisi cognoueris te formosam in mulieribus. cognosce te, anima, quia non de terra, non de luto es, quia insufflauit te deus et fecit
Abbreviated transcription (Latin):
et maria. postra quͣi oĩa reptilia. uo¬
latilia. animantia. postea hoĩem
fecit: quẽ auimãtib iuuentibus
ante ferirt. de quo non t̃merito
celestis sententia resultauit. Faciamiꝰ
hommẽ ad ymaginẽ et similitudinẽ
nostram. Cetera dixit et facta sunt:
mandauit et crcata st̃. Ut homo fiat
specialis quidã dei accedit ortatus:
ut tanqmͣ laborantis dei in huius
nuuere creatiux significaretur oꝑ¬
cio. Deus quidẽ expers laboris ẽ sed
tamen scripture nba qͥd aliud nisi
studiosam tui oꝑationẽ eiꝰ ostendũt
Ergo si deus maiore quodã studio tẽ
cieauit: cur ip̃ tui studiũ derelĩquas.
Sideus ite laborauit. qui labora¬
ix nõ nouit: cur ip̃e fugitans tui
laboris sis: Manus tue inquit fe¬
cerunt me: et parauerũt me. E la¬
mat ad dñm ꝓpła. Spus tuum
dñe ne deseras. nõ derelinquas. ee
auctorẽ cõuenio. te teneo conditorẽ
presidia alieua nõ quero.i nadumẽ¬

Expanded text:
et maria, posteaquam omnia reptilia, voet maria, posteaquam omnia reptilia, volatilia, animantia, postea hominem fecit, quem animantibus viventibus anteferret: de quo non immerito coelesti sententia resultavit: Faciamus 1089 hominem ad imaginem et similitudinem nostram . Caetera dixit, et facta sunt: mandavit, et creata sunt ; ut homo fiat, specialis quidam Dei accedit hortatus; ut tamquam laborantis Dei in hujus munere creaturae significaretur operatio. Deus quidem expers laboris est: sed tamen Scripturae verba quid aliud, nisi studiosam tui operationem ejus ostendunt? Ergo si Deus majore quodam studio te creavit, cur ipse tui studium derelinquas? Si Deus in te laboravit, qui laborare non novit, cur ipse fugitans sis laboris? 9. Manus tuae, inquit, fecerunt me, et paraverunt me . Clamat ad Deum Propheta: Opus tuum, Domine, ne deseras, non derelinquas. Te auctorem convenio, te teneo conditorem, praesidia aliena non quaero. In adjumen
Abbreviated transcription (Latin):
nuhil est. aliud quod irquiratur.
ĩponio meo est pulcrior qd̾ nõ bidet᷑
iron nicorꝑe quod uidetur. in se ha¬
beus etiutatis grãm. et presentium
benustatem: que enĩ bidentur tẽpora¬
lia sunt. que autẽ non bidenture¬
tera: in hoc terrestri hospitio indu¬
tus hĩtatione celesti. cui simul com¬
petit et in terris uderi deo. et celo nĩ¬
gr. QMagnũ saue niunꝰ. si se ipse cõs¬
noscat. et quedã forma iusticie. mũ¬
do magis qmͣ sibi nasci. Bnde ⁊ salo¬
mon ait. Graude honio ⁊ p̾ciosum
opus uir misericors: uirum autem
fidelem opus est muenire. Et uere
magnus est. qui et diuini operis
interpr es est. et iitator dei. ixmo
est enĩ qui potuit dicere: imitato¬
res miei estote. sicut et ego ip̃i. T er¬
raui excolit. mari tanqiĩ possessio¬
ne utitur̃: celi ornamenta gratus
iniratur asscror. E uanucrat ieĩ
natura: nisi qui ea uterctur. diunia
prouidentia eẽt adicctus. Demq
postquam fecit deus celũ et terram.

Expanded text:
nihil est aliud quod requiratur. Homo in eo est pulchrior quod non videtur, non in corpore quod videtur: in se habens aeternitatis gratiam, et praesentium venustatem. Quae enim videntur, temporalia sunt; nam quae non videntur aeterna . In hoc terrestri hospitio indutus habitatione coelesti, cui simul competit et in terris videri, et Deo jungi. Magnum sane munus, si se ipse cognoscat; et quaedam forma justitiae, mundo magis quam sibi nasci. Unde et Salomon ait: Grande homo, et pretiosum opus vir misericors: virum autem fidelem opus est invenire . Et vere magnus est qui et divini operis interpres est, et imitator Dei. Homo est enim qui potuit dicere: Imitatores mei estote, sicut et ego Christi . Terram excolit, mari tamquam possessione utitur, coeli ornamenta gratus miratur assertor. Evanuerat rerum natura, nisi qui ea uteretur, divina providentia esset adjectus. 8. Denique postquam fecit Deus coelum et terram
Abbreviated transcription (Latin):
infirinũ. uisitationẽ dni postuleni:
Epide ppħ ait. Quid est homo qo
memio es ci᷑. aut filius homĩs quia
Uisitas eũ: Et nũc m reliqua per¬
siuli porcione ait.da mͥ intellectũ.
et discam mãdata tua. S piritalemi¬

Expanded text:
infirmum est, uisitationem domini postulemus, infirmum est, uisitationem domini postulemus, unde propheta ait: quid est homo quod memor es eius, aut filius hominis quia uisitas eum? m? Et nunc in reliqua uersiculi portione ait: da mihi intellectum, ut discam mandata tua. spiritalem
Abbreviated transcription (Latin):
docet. quia nõn solũ amma sed etiã
caro nr̃a seruatur. ̃ nima ꝑ cegni¬
tionẽ dei. caro ꝑ resurrectionc̃ quor
alterũ docuit diuini auctoritate ser¬
monis: altin prope resurrectionis
cxemplo. Hic est gͦ lomo gemine
substantiẽ. ̃ lia est cuĩ facti substã¬
cia: alia figurati. ⁊sta de dei spũ. a
la de limo. Proptea ait iob. resusci¬
tauit corium ineũ: quia qd̾ inno
est resuscitatus. Cerra enĩ in terram
redit. Quod autẽ factũ est. ut princi¬
patũ habent suꝑ ceteros aiumantes:
tium est. Et ideo anime speciales
progatiua donata est. idem famen
quia deteris animãtib imperat: sed
nt possit imperare debet deo eẽ subiet¬
tus. Docctur igitur scriure. ut ad
regnũ ꝑuenie mereatur. Qui enĩ
placet utiq ueritati. et debet nescur
mendaciũ. Qui seruit iusticie: debet
npellere miquitatẽ. Qui scruit in¬
maculato. debet tenere castimonie
disciplmã. Qui scruit luci: debet o¬
disse tencbras pccõr. Eigo q corpꝰ

Expanded text:
um anima, sed etiam caro nostra seruatur, anima per cognitionem dei, caro per resurrectionem; quorum alterum docuit diuini auctoritate sermonis, alterum propriae resurrectionis exemplo. Sic est ergo homo geminae substantiae; alia est enim facti substantia, alia figurati; ista de dei spiritu, illa de limo. propterea ait Iob: resuscitabit corium meum, quia quod de limo est resuscitatur — terra enim in terram redit —, quod autem factum est, ut principatum haberet super ceteras animantes, tium est. et ideo homini specialis praerogatiua donata est, id est anima qua ceteris animantibus imperat; sed ut possit imperare, debet deo esse subiectus. docetur igitur seruire, ut ad regnum peruenire mereatur; qui enim placet utique ueritati et debet nescire mendacium, qui seruit iustitiae debet repellere iniquitatem, qui seruit inmaculato debet tenere castimoniae disciplinam, qui seruit luci debet odisse tenebras peccatorum. ergo, quia corpus
Abbreviated transcription (Latin):
pauperes spũ: subiecit in posteriorib.
Omĩs qui audierit uba mea hec. ⁊
fecerit ca: similis erit uiro sapienti.
Non ergo qui audit tantũ modo. si¬
milis erit: sed qui facit q̃ audicrit.
Ergo neq factũ sine auditu. neq
auditio sine facto potest ẽẽ sapiẽtis:
sed qui audit et facit. A udiamus
igitur ut intelligamus faciamꝰ

Expanded text:
pauperes spiritu, subiecit in posterioribus: pauperes spiritu, subiecit in posterioribus: omnis qui audierit uerba mea haec et fecerit ea, similis erit homini sapienti. non ergo qui audit tantummodo similis erit, sed qui facit quae audierit. ergo neque factum sine auditu neque auditio sine facto potest esse sapientis, sed qui audit et facit. audiamus igitur ut intellegamus, faciam
Abbreviated transcription (Latin):
celi scnitantur plagas. qui se ipõs
scur nõ possũt: putant intelligẽ¬
tiam sine dei dono posse concedi.
Esude et nos humulitatẽ debemiꝰ
assumere: ne extollam si forte
unã aliiͣ de scripturis parabolã
sognouerimus. aut qr interdum
scdᷤm litterã plane legimus: si
forte scd̾m litterã aliquid intelle¬
uerimꝰ doctrine nobis assumani
scientiam. Pdropha ille qui acce¬
pit sp̃m sciũ postꝙyͣ unctus ẽ in
regnũ. iuictus est in ꝓrophxtam.
centesimũ octauũ. decimũ psalium
scribens. intellectũ sibi dari poscit. nͥ
mandata dei intesligat: et scit iusi
a dño acceperit grãm. intelligere eiꝰ
le mandata non posse. In euãgelio
quoq lego quia proponebat para¬
bolas dñs iħs: et apłi nõ intellige¬
bant. Demiq explanationẽ ꝓposite
parabole postulabant. Ipse doꝰ ih̾s
cũ diceret. ut legistis in libro euãglii.
qd̾ scd̃m matheũ scriptũ est beati᷑

Expanded text:
coeli scrutantur plagas, qui se ipsos coeli scrutantur plagas, qui se ipsos scire non possunt, putant intelligentiam sine Dei dono posse concedi. Unde et nos humilitatem debemus assumere; ne extollamur, si forte unam aliquam de Scripturis parabolam cognoverimus: aut quia interdum secundum litteram plana legimus; si forte secundum litteram aliquid intellexerimus, doctrinae nobis assumamus scientiam. Propheta ille qui accepit Spiritum sanctum, postquam unctus est in regnum, unctus est in Prophetam, centesimum et octavum decimum psalmum scribens, intellectum sibi dari poscit, ut mandata Dei intelligat: et scit nisi a domino acceperit gratiam, intellegere eius se mandata non posse. in euangelio quoque lego, quia proponebat parabolas dominus Iesus et apostoli non intellegebant; denique explanationem propositae parabolae postulabant. Ipse dominus Iesus cum diceret, ut legisti in libro euangelii secundum Matthaeum scriptum: beati
Abbreviated transcription (Latin):
loco. ii aplica lectione didicisti. qma
uniciuq datur manifestatio sp̃s
ad btilitatẽ. Et in ꝓpheta: pͥmo lo¬
co sapientia et intellectus. spũalis
gr̃a postulatur. Poctitur ergo ut dei
donimi. Deuide uide ordinẽ. Da in
inquit intellectũ ut discã mãda¬
ta tua. Intellectus premittitur.
ut scientia sequatur. Namt nͥ quis
intellexerit: doctus eẽ non poterit.
Doctrinã igitur intellectus facit:
nõ memoria. Nichil enĩ prodest mr¬
ta legisse: nisi intelligas ipẽ q̃ lege¬
ris. Et i aplo̾ post manifestatio¬
nẽ sp̃s sermonem scientie legisti
postea substitutũ ut scias intellec¬
tumi memorie preferendũ: ⁊ illũ
posse habere scientiam. cui ante
intellectus affulserit. Simul hu¬
nuilitatẽ considera. si ꝓpħa ĩtellec¬
tum dari sibi postulat: quis tam
arrogans qui profiteatur in sua
potestate ec̃ intelligentiã: Intel¬
lecfũ petit. ut ip̃e se nouerit: ⁊ na¬
ture sue possit scire rationẽ. Ãt̾
illi quide reruni natura disputãt.

Expanded text:
 in apostolica lectione didicisti, quia unicuique datur manifestatio spiritus ad utilitatem, et in propheta primo loco sapientiae et intellectus spiritalis gratia postulatur. petitur ergo ut dei donum. deinde uide ordinem: d a mihi, inquit, intellectum, ut discam mandata tua. intellectus praemittitur, ut scieintellexerit, doctus esse non poterit. Doctrinam igitur intellectus facit, non memoria. Nihil enim prodest multa legisse, nisi intelligas ipse quae legeris. Et in Apostolo post manifestationem Spiritus, sermonem scientiae legisti postea substitutum; ut scias intellectum memoriae praeferendum, et illum posse habere scientiam, cui ante intellectus affulserit . 20. Simul humilitatem considera. Si Propheta intellectum dari sibi postulat, quis tam arrogans, qui profiteatur in sua potestate esse intelligentiam? Intellectum petit, ut ipse se noverit, et naturae suae possit scire rationem: at illi qui de rerum natura disputant,
Abbreviated transcription (Latin):
phetico dixit spũ. ⁊ probauit euentu.
eũ enĩ repleta fuerit humilitas. pec¬
catum soluitur. Deniq ⁊ ĩ ẏsaie li¬
bro habes. quia dicit dñs. Sacerdotes
loquimini m̃ cor ihrliit: consolanu¬
ni cam: quia repleta est humilia¬
accepit de manu diũ dupplicia pcũ
fua. Adu̾tis igitur quia ubi desola¬
tio. ibihumilitas. ⁊esolatonem
enũ sequitut humilitas: iuisto or¬
dine humilitatẽ pacientia. pacien¬
tiam probatio. probationẽ cõsola¬
cio. Q uo habes et in apło scriptũ:
quia tribulatio pacientiã oꝑatur
pacientia autẽ probationẽ probaicio
uero spem. spes autẽ non confundit: qr

Expanded text:
phetico dixit spiritu et probauit euentu; phetico dixit spiritu et probauit euentu; cum enim repleta fuerit humilitas, peccatum soluitur. denique et in Esaiae libro habes, quia dicit dominus saceloquimini ad cor Jerusalem; consolamini eam, quia impleta est humiliaaccepit de manu domini duplicia peccata sua. aduertis igitur quia, ubi desolatio, ibi humilitas; desolationem enim sequitur humilitas iusto ordine, humilitatem patientia, patientiam probatio, consolatio probationem. quod habes et in apostolo scriptum, quia t r ibulatio patientiam operatur patientia autem probationem, probatio autem spem; s
Abbreviated transcription (Latin):
gniem: Bidebis ad imaginẽ. Ixmo
eñ nõ est imago dei. scd ad simili¬
tudinẽ factus. Alius est ciuĩ imiago
de muisibilis. pͥmegenitus uniuse
non ad imaginẽ: sed unago. Cũ nõ
imago: sed ad imaginẽ. Habos gͦ
n tua substantia aliqͥd de iiagine
et simlitudine dei: qd̃ sit duune si¬
nule imaginu. Proptea imago ad
cum qui est ad imaginẽ ueĩt. et
querit imago cũ qui est ad simili¬
tudinẽ sui: ut iterũ signet. ut ite¬
nu confaiuet: quia amisisti qd̾
accepisti. Insufflauerat cñ tibi et.
ut inspirationis sue dono habers
gr̃am.: ꝯmͣ tibi tua culpa sustuleont.
Factus cras maĩam uiuentem.
Audi quid dicat nõ incarnẽ. sed
maĩam uiucutẽ. Exed q pectato:
signaculũ tenere nõ potuit. ⁊ in cr̃i
tuus resurgens cũ lausos discipulos
irpensset. claustris ingressus e mes¬
nentib: et dixit. Pax nobis. Sicut¬
gͦ misit me pat̾: et ego nutto uos.
E um hoc dixisset: insufflauit ei

Expanded text:
ginem, uidebis ad imaginem; homo ginem, uidebis ad imaginem; homo enim non est imago dei, sed ad similitudinem factus est. alius est imago dei inuisibilis, primogenitus uniuersae non ad imaginem, sed imago; tu non imago, sed ad imaginem. habes ergo in tua substantia aliquid de imagine et similitudine dei, quod sit diuinae simile imaginis. propterea imago ad eum, qui est ad imaginem, uenit et quaerit imago eum, qui est ad similitudinem sui, ut iterum signet, ut iterum conformet, quia amisisti. quod accepisti. insufflauerat enim tibi deus, ut inspirationis suae dono haberes gratiam, quam tibi tua culpa sustulerat. factus eras in animam uiuentem; audi quid dicat: non in carnem, sed in animam uiuentem. sed quia peccatsignaculum tenere non potuit, et in crimirtuis resurgens cum clausos discipulos reperisset, claustris ingressus est manentibus, et dixit: Pax vobis. Sicut misit me Pater, et ego mitto vos. Cumque hoc dixisset
Abbreviated transcription (Latin):
uiuientẽ. Sita gͦ urã cepit ex ĩspi¬
iateone diina:. sed bita hec̃ sccessi¬
one amme corꝑisq dissoliutur.
inspiratio autẽ diuina nõ soluit᷑.
rat udeo itellige aliud eẽ qd̾ figu¬
ratum est: aliud qd̾ factũ est uel
paratũ. Mlcritoq dupplicit᷑ habes
scriptũ de homine. Primũ enim
scriptũ est fatiamius hominem ad
imaginẽ et similitudinẽ nrãm. Et
dominabunt᷑ inquit: uel pͥncipatũ
habebint. Et fecit ds̾ hominẽ ad iua¬
ganẽ dei. Secundo autẽ loco scriptũ
est: quia accepit d puluerẽ de term:
et plasmauit hominẽ. Ubi puliuis.
ibi plasmatio. Ubi ãt nõ pulius.
ibi nõ terra. nõ materia. sed m oo¬
porcuui. sed ãmirabile. Ibi nõ mã¬
teria: sed minateriale. Quod cium
scõm muaginẽ est: non est ĩ corpe.
nec ĩ materia. sed in aĩa rationcibili
Ibi oꝑat᷑ ibi ostenditur homo ad si¬
militudiuẽ et imaginẽ dci. ubi in¬
sticie. ubi sapĩe. ubi omĩs forma u̾¬
tutis assunutur. Si intelligis na¬

Expanded text:
ergo nostra coepit ex inspiratione diuina, sed uita haec secessione animae corporisque dissoluitur, inspiratio autem diuina non soluitur. et ideo intellege aliud esse quod figuratum est, aliud quod factum est uel paratum, meritoque dupliciter habes scriptum de homine. primum enim scriptum est: faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram et: dominabuntur, inquit, uel principatum habebunt et: fecit deus hominem ad imaginem d e i. secundo autem loco ita scriptum est, quia accepit deus puluerem de terra et plasmauit hominem. ubi puluis, ibi plasmatio, ubi autem non puluis, ibi non terra, non materia, sed incorporeum, sed admirabile; ibi non materia, sed inmateriale. quod enim secundum imaginem est, non est in corpore nec in materia, sed in anima rationabili. ibi operatur, ibi ostenditur homo ad similitudinem et imaginem dei, ubi iustitiae, ubi sapientiae, ubi omnis forma uirtutis adsumitur. Si intellegas ima
Abbreviated transcription (Latin):
napare qd̾ ip̃e donauit. ĩ taq et si de
luto corꝑis nr̃i substantia sit. ut¬
carne miduani. et corpus ossibus
interatur ⁊nerius: tamen qd̾ sini
preciosissimũ opus dei nemo dubi¬
tauerit. Nam et fabricam ipsam
hiumani corꝑis si quis cõsiderare
belit: Nichil poterit in terra precio¬
sius iuditare. Est enĩ homo statu
celsus. uultu decorus. cesarie gͣtus.
nõ maliũ ceterorũ more curuatus
amimantiũ. sed ip̃e nature uite sub¬
lius: qui in celum libero spectet ob¬
tutu: Nulla captine seruitute cenucis
oppressus in terram: sed tanqm̃ pro¬
pric consciꝰ libertatis. ⁊ lccuples su
testis auctoris. Derũtanẽ in cetens

Expanded text:
rogare quod ipse donauit. itaque etsi de rogare quod ipse donauit. itaque etsi de luto corporis nostri substantia sit, carne induamur et corpus ossibus intexatur et neruis, tamen quod simus pretiosissimum opus dei nemo dubitauerit. nam et fabricam ipsam humani corporis si quis considerare uelit, nihil poterit in terra pretiosius iudicare. est enim homo statu celsus, uultu decorus, caesarie gratus, non in aluum ceterarum more curuatus animantium, sed ipso naturae iure sublimis, qui in caelum libero spectet obtutu nulla captiuae seruitute ceruicis adpressus in terram, sed tamquam propriae conscius libertatis et locuples sui tes
Abbreviated transcription (Latin):
est affectuũ. Quod autẽ ait. dabit ĩ
sepultura os siũ: ostendit quandã
sup̃medũ pacientie taciturnitatem:
ut tanquã sepeliat os propͥum ne lo¬
quatur et belut quodam aggere uir¬
tutum obstruat. ne bocẽ doloris emit¬
tat.tantũ pondus asserens paciẽnie
qmͣ spes foueat. ut uocẽ ip̃am uelut
busto quodã aut tumulo sepeliat. ac
includat: qmͣ nulla extorquere. nua¬
la nec excitare possit miuria. ⁊ ui
quops lictere int̾pretationẽ. ut po¬
tiumus explicauimnus: uemianius
ad ꝓsalinũ ⁊ taq pͥmus uersiculus
est. sl anus tue fecerũt me et plasmã¬
uerũt me. di in intellectũ: ut discã mã
agno cõmendationis data tua.¬
Usus exordio est: ut opus dei
elle se diceret: quio facilius cura opis
sui grãm. fauor incliuaretur aucto¬
ris.Grandis ctiam prerogatiua est
nt rebus humanis. ut aliquis ope¬
ribus et beneficiis faucat sius. niͨ
meritum spectet alienũ: sed in sue
grẽ munꝰ intendat: ne uideatur ab¬

Expanded text:
r affectuum. Quod autem ait: dabit in sepultura os suum, ostendit quandam supra modum patientiae taciturnitatem, ut tamquam sepeliat os proprium, ne loquatur, et uelut quodam aggere uirtutum obstruat, ne uocem doloris emittat, tantum pondus adserens patientiae quam spes foueat, ut uocem ipsam uelut busto quodam ac tumulo sepeliat ac concludat, quam nulla extorquere, nulla nec excitare possit iniuria. huius quoque litterae interpretationem ut potuimus explicauimus; ueniamus ad psalmuecerunt me et Parauerunt me,. da mihi intellectum, ut discam mandata magno commendationis usus exordio est, ut opus dei esse se diceret, quo facilius circa operis sui gratiam fauor inclinaretur auctoris. grandis enim praerogatiua est etiam in rebus humanis, ut aliquis operibus et beneficiis faueat suis nec meritum spectet alienum, sed in suae gratiae munus intendat, ne uideatur ab
Abbreviated transcription (Latin):
et corꝑis auctor est nrĩ. qui pͥmũ
feat homiuẽ ad imiaginẽ ⁊ postea
de luto firit. et uoluit seruait qd
fecerat. saluare quod plasinauat᷑.
ut totũ hominẽ saluũ fateret. sic̃
ipẽ dixit in cuangelis. Michi irasci¬
mi: quia totũ hoĩem saliũ feci

Expanded text:
et corporis auctor est nostri, qui primum fecit hominem ad imaginem et postea de luto finxit et uoluit seruare quod fecerat, saluare quod plasmauerat, ut totum hominem saluum faceret, sicut ipse dixit in euangelio: mihi irascimini, quia totu
Abbreviated transcription (Latin):
reterrmm homiiẽ cuĩ actibus ens ut
mduamus nouũ qui reuonatur m
aguitionẽ scõm naginẽ eiuis qui
grauit eum. ubi non est serus
sues aliis pccã dimittere. ⁊Aait ire¬
pla Tu fuxisti me et posust suꝑ
me nr̃anũ tuam. fuxit ꝑ lutum:
posuit ꝑ grãm spiritalẽ. Licet ple¬
na hunc psalmũ ex ꝑsona dictũ

Expanded text:
rem hominem cum actibus eius, et induimus nouum qui renouatur in agnitionem secundum imaginem eius qui creauit eum, ubi non est seruussuos aliis peccata dimittere. ideo ait propheta: tu finxisti me et posuisti super me manum tuam. finxit per lutum, posuit per gratiam spiritalem, licet plerique hunc psalmum ex
Abbreviated transcription (Latin):
ce bona es. qͥa, me bonũ dicis. et
ip̃a bona es. Et quia uidisti głie
mee decorẽ: et ip̃a spetiosa es ⁊ deco¬
ra. Quid est autẽ xp̃m dice̾. quia¬
bona es. ⁊ decora es. nisi illud cuã¬
gelicũ: cõstans esto filia. remissa
st᷑ tibi pccã tua: Ergo cu xpũs
pcc̃a donauit: recte dicit. Retribue

Expanded text:
es bona. quae me bonum dicis, et es bona. quae me bonum dicis, et ipsa bona es et, quia uidisti gloriae meae decorem, et ipsa speciosa es et decora\'. quid est autem Christum dicere \'bona es\' uel \'decora es\' nisi illud euangelicum: constans esto, filia, remissa sunt tibi peccata tua? Ergo, cui Christus peccata donauit, recte dicit: retribue
Abbreviated transcription (Latin):
mũ exp̾ssum dicitur. eo qd̾ cõpũiti¬
one ligni. balsamũ ꝑ cauernam
punctionis erũpit. Compunctu ᷤᷤ¬
ergo ih̾s. odorẽ remissionis pcc̃oꝵ.
et redẽptionis effudit: nã ⁊ cõstric¬
per factus ẽ. cũ diues esset: ut nos
illius ĩopia ditaremur. Potẽs erat.
et despiciendũ se p̾buit: ita ut hero¬
des sperneret eũ et illuderet ei. Ter¬
ram moucbat: et herebat ĩ ligno.
Cclũ obducebat tenebris. mundũ
crucifigebat: et crucifixus erat. In¬
clinabat caput: et exiebat uerbũ.
Exinanitus erat: et replebat oĩa.
Descendit d: ascẽdit hõ. Uerbum
caro factũ est: ut caro u̾bi sibi so¬
lum ĩ dei dextera uendicaret. Nulu
erat: et fluebat unguẽtũ. scaraleuᷤ
audiebatur. et d̾s agnoscebatur.
Respondit et xp̃s. Ecte es bona pro¬
xima mea: ecce es bonã. Qm̃ cog¬
nouerat eclia misteriũ ⁊ ꝓ tocius
mũdi redẽptione aucifixum dũm
ih̾m p̾dicabat: meruit audire. Et

Expanded text:
mum expressio dicitur, eo quod conpunctimum expressio dicitur, eo quod conpunctione ligni balsamum per cauernam punctionis erumpit. conpunctus igitur Iesus odorem remissionis peccatorum et redemptionis effudit. nam et constricper factus est, cum diues esset, ut nos illius inopia ditaremur, potens erat, et despiciendum se praebuit, ita ut Herodes sperneret eum et inluderet ei, terram mouebat, et haerebat in ligno, caelum obducebat tenebris, mundum crucifigebat, et crucifixus erat, inclinabat caput, et exibat uerbum, exinanitus erat, et replebat omnia. descendit deus, ascendit homo, uerbum caro factum est, ut caro sibi uerbi solium in dei dextera uindicaret, uulnus erat. et fluebat unguentum, scarabeus audiebatur. et deus agnoscebatur. Respondet ei Christus: ecce es bona. proxima mea, ecce es bona. quoniam cognouerat ecclesia mysterium et pro totius mundi redemptione crucifixum dominum Iesum praedicabat, meretur audire: ‘ecce
Abbreviated transcription (Latin):
se mẽbris nrĩs. ⁊ passionib na¬
turalib. sed etiã cruci iuurit:
ideoq sicut botius ĩ eccłie fide. ⁊
morali requiescit gr̃a. Mardus
nis cuiusdã q̃ in iudea est. locus
sic dr̃. ĩ quo opobalsamũ gignit᷑.
Si interpretationẽ: engaddi tẽp¬
tatio latine significatur. In illi ᷤ
ergo uincis lig̾nũ est qd̃ si quis
cõpͥungat. Unguẽtũ emittit. Hic
fuictus est ligni. Si nõ incidat᷑
lignũ: nõ ita fraglat et redolet.
Cũ autẽ cõpunctũ fu̾it. artifi¬
cis manu: tũc lacrimã distillat.
Sic et xp̃s ĩ illo tẽptationis ligno
crucifirus. ĩ lacrimabat populũ.
dicẽs. Pater dimicte illis: quia
nesciunt qͥd faciũt. Tũc ergo
ĩ ligno cõpũctus ẽ lancea. ⁊ eni¬
uit de eo sangius et aqua. omni
ungnẽto suauior accepta deo hostĩa.
ꝑ totũ mũdũ odorẽ sãficationis ef¬
fũdc̃s: et qiͣ balsamũ ex arbore. sic
u̾tus exiebat e corpe. Onde ait. Sẽ¬
tio uͥtutẽ exisse de me. Inde opobalsa¬

Expanded text:
bris nostris et passionibus naturalibos, sed etiam cruci vinxit; ideoque sicut botryo in Ecclesiae fide, et morali requiescit gratia. Nardunis cujusdam quae in Judaea est, locus sic dicitur, in quo opobalsamum gignitur: si interpretationem, Engaddi tentatio latine significatur. In illis ergo vineis lignum est, quod si quis compungat, unguentum emittit: hic fructus est ligni. Si non incidatur lignum, non ita fragrat et redolet; cum autem compunctum fuerit artificis manu, tunc lacrymam distillat: sicut et Christus in illo tentationis ligno crucifixus illacrymabat populum, dicens: Pater, dimitte illis; quia nesciunt quid faciunt. tunc ergo in ligno conpunctus est lancea et i-xiuit de eo sanguis et aqua omni unguento suauior, accepta deo hostia, per totum mundum odorem sanctificationis effundens, et quasi balsamum ex arbore, sic uirtus exibat e corpore. unde ait: sentio uirtutem exisse de me. inde opobalsa
Abbreviated transcription (Latin):
ita eccł̃ia cũ uritur detrimẽta nõ
sentit: sed magis fulgor eiꝰ au¬
gctur. donec xp̃s ueniat ĩ regnũ
suũ. et reclinet caput suũ ĩ eccle¬
sie fide. Qui cũ uenisset ad oues
ꝑditas domus isrł: nõ habebat
ubi caput sicũ redinaret. Nunc
autẽ iã redolet fides: ⁊ deoq dicit
eccl̾ia. Nardus mea dedit odorẽ
suũ. Et dicit cũ p̾sumptione. ex¬
pectãs ixtributionẽ. Fraglat un¬
guentũ gr̃e: ex quo uirgo gene¬
rauit: ⁊ doꝰ ih̾s sacramentũ ĩcar¬
nationis assũpsit. Colligatio
inquit gucte cõsobrinus meus.
Botrus cipri frat̾ m̃s mͥ. inter
media ubera iequiescit. C orpus
enĩ suscipiẽs dũs iħ̾s. caritatis

Expanded text:
ita ecclesia, cum uritur, detrimenta non ita ecclesia, cum uritur, detrimenta non sentit, sed magis fulgor eius augetur, donec Christus ueniat in regnum suum et reclinet caput suum in ecclesiae fide. qui cum uenisset ad oues perditas domus Israel, non habebat ubi caput suum reclinaret: nunc autem iam redolet fides ideoque dicit ecclesia: nardum meum dedit odorem suum et dicit cum praesumptione, expectans retributionem. Fragrat unguentum gratiae, ex quo uirgo generauit et dominus Iesus sacramentum incarnationis adsumpsit. colligatio, inquit, guttae consobrinus meus, botryo Cypri frater meus mihi. inter media ubera mea requiescit. corpus enim suscip
Abbreviated transcription (Latin):
uix tua sicut redimicula. Bult
liberior est: ubi castitatis cõsciẽtia.
Et portaie xp̃i iugũ suaue ẽ: si or¬
namenta putes ccricicis tue cẽ. ñ
houera. ãttolle ergo oculos ad tuũ
Erige ceruicẽ. redimicła ñ uincla
gcris. Multa qͦ ac̃alia redimiłis
gaudent. et falerari sibi magis
qmͣ onerari bidentur. Gene sic
turturis p̾ferãt ĩsignia uerecũdie:
redimicła ceruas. libertatis at¬
tollant fidutiã. Leue eñ est. in¬
gũ xp̃i: et ido cerux eo sĩ p̾mitur.
sed leuatur. Similitudines ĩqͥt
auri faciemus tibi ex distinctio¬
nib argẽti: quoadusqz rex est.¬
ĩ declinatione sua. Ex his enĩ
qui ex lege st̃ ⁊ prophetis. medio¬
ucriter ante crediderãt gliam dni
ihñ: sed hereditas eius diffusa ꝑ
ppłos: quo frequẽtins oxamina¬
ta: hoc amplius ẽ probata. Cre¬
bre enĩ ꝑ secutiones eccłie. iustoꝵ
nobis titulos. martirii uictoria ᷤᷤ
ediderũt. Itaqz sicut aurũ bonũ:

Expanded text:
uix tua sicut redimicula! uultus uix tua sicut redimicula! uultus liberior est, ubi est castitatis conscientia, et portare Christi iugum suaue est, si ornamenta putes ceruicis tuae esse, non onera. adtolle ergo oculos semper at inuenias. erige ceruicem; redimicula, non uincula geris. muta quoque animalia redimiculis gaudent et falerari sibi magis quam nodari uidentur. genae sicut turturis praeferant insignia uerecundiae, redimicula ceruicis libertatis attollant fiduciam: leue est enim iugum Christi et ideo ceruix eo non premitur, sed leuatur. Similitudines, inquit, auri faciemus tibi ex distinctionibus argenti, quoad usque rex in declinatione sua. ex his enim, qui ex lege sunt et prophetis, mediocriter ante crediderant gloriam domini lesu, sed hereditas eius diffusa per populos quo frequentius examinata, hoc amplius est probata: crebrae enim persecutiones ecclesiae iustorum nobis titulos martyrii uictoriis ediderunt. itaque sicut aurum bonum,
Abbreviated transcription (Latin):
ea peticione sis dignior. Quis ath¬
leta si desperet coronã. descendat ĩ
stadiũ: aut si cam postulet uictor
offendat: Probatio spem facit.
spes cõfidentiã. Iusti ergo talis est¬
or̃o. Delectatur dñs tali pcatione.
ut pro puritate cõscientie. uta¬
ns auttoritate. Camen quo mi¬
nus uideatur petitio arrogans.
bene addidit seruo tuo: in quo et
humilitatis est gra. et pͥmum
euitutis. Qui enĩ uocatus ẽ. in
dño seriuis: libertus est dñi. Qr
nõ p̾sumat fauorẽ dñi: tã preci¬
oso emptus sanguine: Magnũ
tibi est uocari puerũ meñ. quasi
ad seruũ dicitur. Si qͥs gͦe ẽ siui
et beue seruit dño et nichil facit
qͣi ẜuus peccati. sed qui dicit ser¬
nus nuitilis sũ. qd̾ debni facere
feci: bene is dicit. retribue seruo
tuo. Gl̾i̾osa seruitus. sub qua pro
intio uendicare. Amat ergo xp̃s
boni libertatẽ seruuli. Deuiqz ĩ
cantias dicit. Qmͣ speciose facte
sũt gene tue sicut furturis. cer¬

Expanded text:
ea petitione sis dignior. quis athea petitione sis dignior. quis athleta, si desperet coronam, descendat in stadium aut. si eam postulet uictor, offendat? probatio spem facit, spes confidentiam. iusti ergo talis oratio est; delectatur dominus tali precatione, ut pro puritate conscientiae utaris auctoritate. Tamen, quo minus uideatur petitio adrogans, bene addidit: seruo tuo, in quo et humilitatis est gratia et praemium seruitutis. qui enim uocatus est in domino seruus, libertus est domini; quare non praesumat fauorem domini, tam pretioso emptus sanguine ? magnum tibi est uocari puerum meum quasi ad seruum dicitur. si quis ergo est seruus et bene seruit domino et nihil facit quasi seruus peccati, sed qui dicit: seruus inutilis sum, quod debui facere feci, bene is dicit: retribue seruo tuo. Gloriosa seruitus, qua pro uitio uindicare. amat ergo Christus boni libertatem seruuli; denique in Canticis dicit: quam speciosae factae sunt genae tuae sicut turturis, cer
Abbreviated transcription (Latin):
est fidei iusticie. de dñi fanore mͥ¬
redem ulipare. Deniq rephẽdit
petius: quia suꝑ fluctũ ãbulãs
fidem: et nõ hesitare de his q̃ supra
hominẽ sũt gerendis. Mcrito gͣ
tus scd̾m pcc̃a sibi reddi refugit
atq declinat: ĩ hoc autẽ psalmo
qui est posterior. qiͣ fũdatꝰ birtutis
processu. retribu sibi sed̃m fidei ꝯ¬
perisq certamina dep̾catur. Siqͥde
etiã paulus qui ante dixerat. nõ
sũ dignus hocari apls: postoa ait
Reposita ẽ incorona iustĩe. ꝙͣ rrd¬
det mͥ dñs ĩ illa die nstus uder.
nõ solũ ãt mͥ. sed ⁊ his qͥ diligũt
aduẽtũ eius. Et apłs sibi polli¬
cetur. hic autẽ uerccũdus adhuc
p̾catur. Quod utiq nõ in solentis
arrogãtie. sed ĩ nocentis ẽ cõsciẽtie.
ab ipͣso cui seruicris petere merce¬
demi: quia desperare seguitie ẽ ma¬
teria: sperare autẽ incentinum la¬
boris est. Pete igitur confidenter.
si merita suffragãtur: ut talia
petẽdo. studiosius elabores. quo

Expanded text:
tque iustitiae de domini fauore mercedem usurpare. denique reprehenditur Petrus, quia super fluctus ambulans fidem et non haesitare de his quae supra hominem sunt gerendis. merito ergo ectus, secundum peccata sibi reddi refugit atque declinat. in hoc autem psalmo, qui est posterior, quasi fundatus uirtutis processu retribui sibi secundum fidei operisque certamina deprecatur, siquidem etiam Paulus, qui ante dixerat: non sum dignus uocari apostolus, postea ait: reposita est mihi corona iustitiae, quam reddet mihi dominus in illa die, iustus iudex, non solum autem mihi, sed e t his qui diligunt aduentum eius. et apostolus sibi pollicetur, hic autem uerecundius adhuc precatur, quod utique non insolentis adrogantiae, sed innocentis est conscientiae, ab ipso cui seruieris petere mercedem, quam desperare segnitiae materia, sperare autem incentiuum laboris est. Pete igitur confidenter, si merita suffragantur, ut talia petendo studiosius elabores, quo
Abbreviated transcription (Latin):
cundũ hebreos ginicl. que
latine retributio dicit᷑. Demiq
pcc̃a nrã reddas uobis. noq scdm̃
iniquitates nrãs retribuas no¬
bis: et hic poscit retributionẽ:
Illa bidetur uox pccõris. hec bene
sibi conscii: qui premia boni ope¬
ns erposcat. Onde possumus etiã
hoc intelligere. quod ex eiꝰ ꝑsona
psalmus icte formetur: qui na
tus ex uirgine pro totius mũdi.
irdemptions. ad dexterũ prĩs sedcre
p̾sumat. sic̾ ip̃e ait. a modo uide¬
bitis filiũ homĩs sedentẽ ad der¬
teram uirtutis. Nõ ẽtũ alienũ.
nec arrogñs. Si enĩ dauid renui

Expanded text:
cundum Hebraeos est Gimel, quae Latine retributio dicitur. Deniqupeccata nostra reddas nobis: neque secundum iniquitates nostras retribuas nobis ; et hic poscit retributionem? Illa videtur vox peccatoris esse, haec bene sibi conscii, qui praemia boni operis exposcat. Unde possumus etiam hoc intelligere, quod de ejus persona psalmus iste fotus ex uirgine pro totius mundi redemptione ad dexteram patris sedere praesumat, sicut ipse ait: amodo uidebitis filium hominis sedentem ad dexteram uirtutis. Non est tamen alienum nec adrogans, si Da
Abbreviated transcription (Latin):
homo: sed in omĩ u̾bo dei. Uiderũt
me inquit: et mouerũt capita
sua. Ma ledicebãt: ego autẽ bñdice¬
bam. Mlaledicebant qui obtrectabã
bñdicebami qui u̾bũ dĩ pdicabam.
Quã bonũ est ferre conuitium:
et conuitiũ nõ referre. Deũ p̾sulẽ
adquirit: qui conuitianti nescias
irasci. Deniqz quãta patientie grã
dicentis: maledicẽt illi ⁊ tu bñdi¬
ces. Beatus qui maledicta non
sentit: beatus quẽ maledicta quẽ
potest maledicto moueri: qui
maledicta hoĩm diuine munẽ
bũdictions excludit. Non potest
sentire maledictũ: qui ht u̾bũ.
Et nõ potest referre maledictũ.
cui iore semꝑ est u̾bũ. Sed ẽ
etiã bonus serpens: quem iste
ceruus nõ ledat. Estote astuti
sicut serpentes. Et sicut moyses
exaltauit serpentẽ in deserto: ita
exaltari oportet filium homĩs.
In scrpente ereo figuratus ẽ m̃s
serpens: in illo ligno exaltatus
est meus serpens: serpeus bonus
uouus serpens: qui de ore suo re¬
media non uenena fundebat.

Expanded text:
homo, sed in omni uerbo dei. uiderunt me, inquit, et mouerunt capita sua. maledicebant. ego autem benedicebam. maledicebant qui obtrectabant, benedicebam qui uerbum domini praedicabam. Quam bonum est ferre conuicium et conuicium non referre! deum praesulem adquirit qui conuicianti nescit irasci. denique quanta patientiae gratia dicentis: maledicent ipsi, et tu benedices! beatus qui maledicta non sentit, beatus quem maledicta non potest maledicto moueri, qui maledicta hominum diuino munere benedictionis excludit. non potest sentire maledictum, qui habet uerbum, et non potest referre maledictum, cui in ore semper est uerbum. Sed est etiam bonus serpens, quem iste ceruus non laedat: estote astuti sicut serpentes, et: sicut Moyses exaltauit serpentem i n deserto, ita exaltari oportet filium hominis. in serpente aereo figuratus est meus serpens, in ligno illo exaltatus est meus serpens, serpens bonus. bonus serpens, qui de ore suo remedia, non uenena fundebat.
Abbreviated transcription (Latin):
mercia. amorũqz unui mutius ad¬
olerent sermonibz: exurge inquit
ueni proxima mea. formosa mea.
columba mea. Et tusi habenas

Expanded text:
mercia amorisque uim mutuis adolerent sermonibus. exurge, inquit, ueni, proxima mea, formosa mea, columba mea. Et tu si habeas
Abbreviated transcription (Latin):
tasse querendũ sit. qua ratione ante
puerum dixit. postea filiũ nominauit:
curñ ĩ utroq aut puerũ dixit. aut filiũ.
Si uiueret. puer erat: quia parricidio
petebat patrem. Non ergo pietatis nom̃
acciꝑe debebat: sed infirmitatis. Ideoq
uir iustus quod religionis fuit tacuit:
qd̃ infirmitatis asꝑsit. Ubi ucro ẽ mor¬
tuus. apud piũ patrẽ ꝑsone crimẽ defe¬
cit: nature nomẽ remansit. Sequit᷑.
Libera me a calumpnia hominum: et cu¬
stodiam mandata tua.
on unũ genus est nr̃e afflictio

Expanded text:
tasse quaerendum sit, qua ratione ante tasse quaerendum sit, qua ratione ante puerum dixit, postea filium nominauit, cur non in utroque aut puerum dixit aut filium. si uiueret, puer erat quia parricidio petebat patrem; non ergo pietatis tis nomen accipere debebat, sed infirmitatis, ideoque uir iustus, quod religionis fuit, tacuit, quod infirmitatis, aspersit. ubi uero est mortuus, apud pium patrem personae crimen defecit, naturae nomen remansit. Sequitur: libera me a calumnia hominum. e t custodiam mandata tua. non unum genus est nostrae adflictio
Abbreviated transcription (Latin):
uexat amaritudo pcc̃ĩ: et ip̃a iã caritas
que diligendo deũ ip̃ius et nomẽ acceꝑit.
quia deus caritas est. Recte ergo dauid
petit gressus suos dirigi scd̃m uerbũ
dei: ut fiant et ip̃i speciosi. ⁊ ñ dnẽtur ci
ũqͥtas. qmͣ iure precauit. Sciebat eĩ ⁊
abrabã gressus suos scdm precepta
dñi dirigentẽ et appetito speciose uxoris
pudore temptatum. sed non confusum.
et inimici ĩmolatione filii postulata.
patrie mentis pietate luctatũ. sed coro¬
natũ: se quoqz in furore saicl. inceste
amion. absalon parricidio iniqͥtatis
improbe feralib temptationib appetitũ.
hoc solo euasisse. quod dirigens gressus
suos scd̃m pictatẽ dñ. a pat̾no nõ reces¬
sit affectu: intra se genens crimẽ ince¬
sti. a se relegans odia parricide. Filius
meus absolon. filius meus inquit ab¬
solon. Quis dabit mortẽ pro te: Memor
nature pictas. offense ĩmemor: de quo
ante quesunt. Puer ne uiuit: Et for¬

Expanded text:
uexat amaritudo peccati, et ipsa iam caritas, uexat amaritudo peccati, et ipsa iam caritas, quae diligendo dominum ipsius et nomen acceperit. quia deus caritas est. Recte ergo Dauid petit gressus suos dirigi secundum uerbum dei, ut fiant et ipsi speciosi et non dominetur ei iniquitas. quam iure praecauit. sciebat enim et Abraham gressus suos secundum praecepta domini dirigentem et adpetito speciosae uxoris pudore temptatum, sed non confusum et in unici immolatione filii postulata patriae mentis pietate luctatum, sed coronatum, se quoque in furore Saul, incestu Amnon, Abessalon parricidio iniquitatis inprobae feralibus temptationibus adpetitum hoc solo euasisse, quod dirigens gressus suos secundum pietatem domini a paterno non recessit affectu, intra se gemens crimen incesti, a se relegans odia parricidae. filius meus Abessalon, filius meus, inquit, Abessalon, quis dabit mihi mortem pro te? memor naturae pietas, offensae inmemor, de quo ante quaesiuit : puerne uiuit ? Et for