comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ uniu̾so mundo roget. si qͥdẽ ex t̾ra et
aqua ce aere. ⁊ igne. mundus iste con¬
sistit. & hec elem̃ta sint dĩm. nde pͥ¬
num lineũ uestim̃tum ẽ. terrã signifi¬
cat. scd̃m iacinctinum: aerinũ colorem
de monstrans. qͥa de terrenis paulatĩ
ad excelsa sustollim᷑. & ipsa uestis ia¬
cinctina acapite usq ad talos ueniens.
indicat aerem de celis usq ad terram
fusum. Mala aut̃ punica ce tintinna¬
bula in inferiorib posita. fulgura toni¬
truaq demonstrant. Siue terrã ce a¬
quam &e oim elementoꝵ int̾ se ꝯsinan¬
tiam. ꝙ sic sͥ uniu̾sa coiꝑplexa. ut in
singłis ioĩa reꝑiantur. Qđ aut̃ supͣ
dicti colores auro intexti s̃. id signifi
cari uolunt. qͦd uitalis calor & diumi
sensus ꝓuidentia uniu̾sa penetret. Su¬
perhum̾ale & duos lapides & sinarau¬
dos uł onichinos qͥ desuꝑsint. & utrun¬
q humerum tegunt. duo enuisꝑia inter¬

Expanded text:
ro universo mundo roget. Siquidem et terra, et ro universo mundo roget. Siquidem et terra, et aqua et aere, et igne, mundus iste consistit, et haec elementa sunt omnrram significans, secundum hyacinthinum aerem m colore demonstrans, quia de terrenis paulatim ad excelsa sustollimur, et ipsa uestis hyacinthina a capite usque ad talos ueniens indicat aerem de caelis usque ad terram fusum. mala autem Punica et tintinabula in inferioribus posita fulgura tonitruaque demonstrant siue terram et aquam et omnium elementorum inter se consonantiam et sic sibi uniuersa perplexa, ut in singulis omnia repperiantur. quod autem supra dcari volunt, quod vitalis calor, et divini sensus providentia universa penetret. Superhumerale et duos lapides, vel smaragdinos, vel onychinos, qui desuper sunt, et utrumque humerum tegunt, duo hemisphaeria inter
Abbreviated transcription (Latin):
in pontifice plus addit᷑. ut in fronte uitta
iacinctina constringat᷑. totamq pontifi¬
cis pulchritudinem dĩ uocabulũ coronet
& ꝓtegat. Didicimꝰ quȩ uel cominune eũ
sacerdotib que spetialia pontificis uesti¬
menta st̃. Ꝙ si tanta difficultas fuit ui
uasis fictilib. quanta maiestas erit in
thesauro qui intͥnsecus latet: Discamꝰ¬
gͥ pͥus qd̾ ab hebreis accepimꝰ. & iurta mo¬
rem nr̃m sp̃ualis postea postea intelli¬
gentiȩ uela pandamꝰ. Quatuor colores
ad.iiii. elementa referunt. ex qͥb uniu̾sa
subsistunt. Byssus t̾re deputatur. qͥa ex
terra gignit᷑. purpura mari. qͥa ex eius
oocleolis tingit᷑. iacinctus aeri. ꝓpt̾ colo¬
ris similitudinem. coccus igni & etheri.
qui hebraice sani appellat᷑. Qd̾ aqͥ la
est. Lro cocco iuxta latinum eloqͥum
apud hebreos tolach. id ẽ. u̾nuculus
scͥbitur. Q iustum eẽ: cõmemorant. ut
pontifex creatoris ñ solũ ꝓ isrł. sed &

Expanded text:
in pontifice plus additur, ut in fronte uitta in pontifice plus additur, ut in fronte uitta hyacinthina constringatur totamque pontificis pulchritudinem dei uocabulum coronet et protegat. Didicimus, quae communia cum sacerdotibus, quae specialia pontificis uestimenta sint, et, si tanta difficultas fuit in uasis fictilibus, quanta maiestas erit in thesauro, qui intrinsecus latet! dicamus prius, quod ab Hebraeis accepimus, et iuxta morem nostrum spiritali postea intellegentiae uela pandamus. quattuor colores ad quattuor elementa referunt, ex quibus uniuersa subsistunt — byssus terrae deputatur, quia ex terra gignitur, purpura mari, quia ex eius cocleolis tinguitur, hyacinthus aeri propter coloris similitudinem, coccus igni et aetheri, qui Hebraice \'sani appellatur, quod Aquila est, pro cocco iuxta Latinum eloquium apud Hebraeos \'tolath\', id est uermiculus —, et iustum esse commemorant, ut po
Abbreviated transcription (Latin):
aurei. habentes cont᷑ se in suꝑhum̃ali ali¬
quem ephot diximꝰ d̾elictum. anulus ue¬
niat contͣ anulum. & mutuo sͥ uittis co¬
pulent᷑ iacinctinis. Porro ne magnitudo
& pondus lapidum contexta stamina
rumperent. auro ligati s̃. atq conclusi.¬
nec sufficit hoc ad firmitatem sic̃ cathe¬
ne ex auro fierent. quȩ ob pulchritudiñe
fistulis aureis tegerent᷑. haberentq &
in rationali supͣ duos maiores anulos.
qui uncinis suꝑhum̾alis aureis necteren¬
tur. & deorsum alios duos. Flam post ter
qui cathenis cum rationalis inferioribus
auulis iungebant᷑. atq ita fiebat ut astri¬
ngeretur & rationele suꝑhum̃ali. & suꝑ¬
hum̾ale rationali. ut una tertura ꝯtͣiui
dentib putaret᷑. Octaua est lãmina aurea.
id ẽ sisraab. in qͦ scͥptum ẽ. nom̃ di hebra¬
icis . iiiͦi. litt̾is. iõd. hẽ. uãũ. hẽ. qͦd apud
nos ineffabile nuncupat᷑. Hec suꝑ pileo¬
lum lineum. & cõmune omĩm sac̾dotum.

Expanded text:
es contra se in superumerali aliquem in ephod diximus derelictum, anulus ueniat contra anulum et mutuo sibi uittis copulentur hyacinthinis. porro, ne magnitudo et pondus lapidum contexta stamina rumperet, auro ligati sunt atqnec suffecit hoc ad firmitatem, nisi et catenae ex auro fierent, quae ob pulchritudinem fistulis aureis tegerentur, haberentque et in Rationali supra duos majores annulos, qui uncinis Superhumeralis aureis necterentur, et deorsum alios duos: nam post terg aurei, qui catenis cum Rationalis inferioribus annulis jungebantur: atque ita fiebat, ut astringeretur et Rationale Superhumerali, et Superhumerale Rationali, ut una textura contra videntibus putaretur. 18. Octava est lamina aurea, id est, SIS ZAAB, in qua scriptum est nomen 366 Dei Hebraicis quattuor litteris ioth, he, uau, he, quod apud illos ineffabile nuncupatur. haec super pilleolum lineum et commune omnium sacerdotum
Abbreviated transcription (Latin):
& more torrentis. turbidũ ꝓferre sermonẽ.
fertur iuindia. septimi tertuliani lib̾ de
aaron uestib. qͥ uti̾m usq ad hanc di¬
em ame non est reꝑtus. Si auob̃ ꝓpter
celebritatem urbis fuerit inuentꝰ. qͦͤso
ne me stillam illuis flumi^ cõparetis. ĩ
rs magnoꝵ uiroꝵ ingenus. s meis sũ ui

Expanded text:
et more torrentis turbidum proferre sermonem. et more torrentis turbidum proferre sermonem. fertur in indice Septimi Tertulliani liber de Aaron uestibus, qui interim usque ad hanc diem a me non est repertus. si a uobis propter celebritatem urbis fuerit inuentus, quaeso, ne meam stillam illius flumini conparetis. non enim magnorum uirorum ingeniis, sed meis sum ui
Abbreviated transcription (Latin):
pono alicui necessitatem. qͥ uult sacerdos
esse ipse uestiat. O quante uirgines. q
quantoꝵ sꝑata pudititia in die inditii d¬
honestabit᷑. quantoꝵ infamata pudicitia
adeo iudice coronabit᷑. Igit᷑ assumamꝰ femi¬
mus alienos oculos. ita tegant᷑ genitalia
ut nulloꝵ oculis pateant. ne quaudo in¬
tramꝰ in scã scõꝵ. si qua apparuerit turpi¬
tudo morte moriam᷑. lam sermo finit᷑ & ad
suꝑiora trahor. Tanta debet eẽ. scientia. &
eruditio pontificis dei. ut egressus eius
& motus. & unu̾sa uocalia sint. Ueritatẽ
mente concipiat. & toto eam habitu re¬
nec scã ingredi potest. nec nom̃ antistitis
possidere. Hec ad unam lucubraciuncłam
cũ iam funis solueret᷑ alittore. & naute
crebrius inclinarent. ꝓpero sermone dicta¬
ii. que memoria tenere pot̾am. & que di¬
uturna in rationali pectoris mei lectione
conceperam. satis intelligens magis me lo¬
quendi impetu qm iuditio scͥbentis fluere.

Expanded text:
pono alicui necessitatem: qui vult Sacerdos pono alicui necessitatem: qui vult Sacerdos esse, ipse se vestiat. O quantae virgines, et quantorum sperata pudicitia in die judicii dehonestabitur: quantorum infamata pudicitia a Deo judice coronabitur. Ipsi igitur assumamus femimus alienos oculos. Ita tegantur genitalia, ut nullorum oculis pateant: ne quando intramus Sancta Sanctorum, si qua apparuerit turpitudo, morte moriamur. 23. Jam sermo finitur, et ad superiora retrahor. Tanta debet esse scientia et eruditio Pontificis Dei, ut et gressus ejus, et motus, et universa vocalia sint. Veritatem mente concipiat, et toto eam habitu renec Sancta ingredi ppossidere. haec ad unam lucubratiunculam, cum iam funis solueretur e litore et nautae crebrius inclamarent, propero sermone dictaui, quae memoria tenere poteram et quae diuturna in rationali pectoris mei lectione congesseram, satis intellegens magis me loquendi impetu quam iudicio scribentis fluere
Abbreviated transcription (Latin):
odo legimꝰ p̃cipiente dño. & moyse
iussa faciente. octo uestiũ genera pon¬
tificis. in leuitico de .uiiͤ. cautũ scͥptũ
est. & refert̃ quomͦ moyses fr̃em suũ
a aRon illis induerit. de colis femi¬
nalib nicħ dr̃. hac ut arbitror causa
qd̾ ad genitalia nr̃a o uerecunda lex
non mittit mittit manum. s ipsi se¬
cretiora nr̃a & confusione digna. tegere
& uelare debemꝰ debemꝰ. & consciam
puritatis ac seminũ deo iudici reser¬
uare. De cet̾is uirtutib. u̾bigr̃a. sapi¬
entia. fortitudine. iusticia. humilitate.
man suetudine. lib̾alitate. possunt &¬
alii udicare. pudititiã solã nouit no¬
uit conscientia. & humani ocłi huiꝰ rei.
certi iudices esse non possunt. absq his
qui passim in morẽ brutoꝵ alłmalium libi¬
dini expositi st̃. Unde & apłs. De uirginib
inqͥt p̃ceptũ dñi ñ habeo. Quasi moyses lo¬
quatur. fenunalib ego ñ uestio. nec im¬

Expanded text:
odo legimus praecipiente domino et Moyse odo legimus praecipiente domino et Moyse iussa faciente octo uestium genera pontificis. in Lenitico de septem tantum scriptum est et refertur, quomodo Moyses fratrem suum Aaron illis induerit: de solis feminalibus nihil dicitur hac, ut arbitror, causa, quod ad genitalia nostra et uerecunda lex non mittit manum, sed ipsi secretiora nostra et confusione digna tegere et uelare debemus et conscientiam puritatis et seminum deo iudici reseruare. de ceteris uirtutibus, uerbi gratia-sapientia, fortitudine, iustitia, humilitate, mansuetudinealii judicare: pudicitiam sola al. solam  novit conscientia, et humani oculi hujus rei certi judices esse non possunt: absque his qui passim in morem brutorum animalium libidini sunt expositi. Unde et apostolus: De virginibus, inquit, praeceptum Domini non habeo : quasi Moyses loquatur: feminalibus ego non vestio, nec im
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ hoc uolumen edidit. qͦd̾ si legere uo¬
lueris. plenissimã scientiã consequeris.
Ego iam mensurã epłe excedere me intelli¬
go. & excipientis ceras uideo eẽ. cõpletas.
Unde ad reliqua transeo. ut tandẽ finiat᷑
oratio. Lamina aurea rutilat. in fronte.
nicħ enĩ nob̃ ꝓdest oĩm rerũ eruditio. nͥ
dei scientia coronem᷑. Lineis induimur.
oruamͦ iacinctinis. sacrato balteo ein¬
gimur. dant᷑ nob̃ oꝑa. rationale in pe-¬
ctore ponit᷑. accipimꝰ ueritatẽ. ꝓfert
sermo doctrinã. imꝑfecta st̃ uniuersa.
nͥ tam decoro currui dignꝰ querat᷑ auri¬
ga. & suꝑ creaturas creator insistens. re¬
gat ipse quos condidit. Qđ olim in lã¬
mina monstrat᷑ esse. in signo ostendit᷑
erucis. Auro legis. sanguis ȩuangelii
p̃ciosior est. Tunc iuxta erechielis uo¬
cem gemitib figebat᷑ in fronte. nunc
portantes crucem dicemꝰ. signatũ est
suꝑ nos uultus tui lum̃ dñe. Bis in ex¬

Expanded text:
super hoc uolumen edidit, quod si legere uosuper hoc uolumen edidit, quod si legere uolueris, plenissimam scientiam consequeris —: ego iam mensuram epistulae excedere me intellego et excipientis ceras uideo esse conpletas; unde ad reliqua transeo, ut tandem finiatur oratio. lamina aurea rutilat in fronte; nihil enim nobis prode est omnium rerum eruditio, nisi dei scientia coronemur. lineis induimur, ornamur hyacinthinis, sacrato balteo cingimur, dantur nobis opera, rationale in pectore ponitur: accipimus ueritatem, profert sermo doctrinam; inperfecta sunt uniuersa, nisi tam decoro currui dignus quaeratur auriga et super creaturas creator insistens regat ipse, quae condidit. quod olim in lamina monstrabatur, nunc in signo ostenditur crucis. auro legis sanguis euangelii pretiosior est. tunc signum iuxta Ezechiel gementibus figebatur in fronte, nunc portantes crucem dicimus: signatum est super nos lumen uultus tui, domine. bis in Ex
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ apłs. Ille sac̾dotis scientiã ornat
in uestib. iste timotheum & titũ instru¬
it disciplinis. Sed &e ipse uestim̃toꝵ or¬
do p̾cipuus. Legamus leuiticum non
tellȩri. Prius faciamꝰ q sic doceamꝰ. ne
doctrine auctoritas cassis oꝑib destruat᷑.
hoc ẽ. qd̾ in ꝓpħa legimꝰ. Seminate uob̾
in iusticia. ꝙ metite fructũ uite. illumi¬
nate uob̾ lum̃ scientiȩ. Primũ seminate
in iusticia ⁊ fructũ uite eternȩ metite.
postea uob̾ scientiã uindicate. Nec statĩ
absoluta perfectio est. si qͥs suꝑhum̃ale
& rationale habeat nͥ hec ipsa int̾ se
forti cõpagine solident᷑. & sͥ inuicem
& ueritas. Quatuor elem̃ta de qͥb supra
diximꝰ ce duos lapides & onichinos. uel
smaragdinos. & gẽmas.xii. que ponunt᷑
in rationali. si eẽt cempus ut discuterem
singłoꝵ naturas. & causas tibi exponerem.
sed qͥd unꝰquisq ualeat. & quomͦ uͥtutib sin¬

Expanded text:
quod apostolus. ille sacerdotis scientiam ornat quod apostolus. ille sacerdotis scientiam ornat in uestibit disciplinis. Sed et ipse vestimentorum ordo praecipuus. Legamus Leviticum. Nontellexi : prius faciamus, et sic doceamus: Ne doctrinae auctoritas, cassis operibus destruatur. Hoc est quod in Propheta legimus: Seminate vobis in justitia, et metite fructum vitae: illuminate vobis lumen scientiae . Primum seminate in justitia, et fructum vitae aeternae metite, postea vobis scientiam vindicate. Nec statim absoluta perfectio est, si quis Superhumerale et Rationale habeat: nisi haec ipsa inter se forti compagine solidentur, et sibi invicem  de quibus supra diximus, et duos lapides vel onychinos, vel smaragdinos, et gemmas duodecim, quae ponuntur in Rationali, si esset tempus ut discuterem, singulorum naturas et causas tibi exponerem: et quid unusquisque valeat, et quomodo virtutibus sin
Abbreviated transcription (Latin):
sum. Qmͣ pulchre ordo. & ex ipso habitu
sacram̃ta demonstrans. In hum̃is oꝑa suit.
in pectore ratio. Unde & pectusculum cõme¬
dunt sacerdotes: Noc rationale duplex est.
aꝑtum & absconditũ. simplex ⁊ misticum.
.xii. in se lapides habeis ⁊ iiii. ordines. quos
quatuor puto eẽ uirtutes. prudentiã forti¬
tudinem. iusticiã temꝑantiã. quȩ sͥherent
inuicem. & dum mutuo miscent᷑ duodena¬
rium num̾um efficiunt. uł iͦii. euangłia
que in apocalipsin descͥbunt᷑ plena oculis.
& dm̃ luce radiantia mundum illuminant.
pectore sac̾dotis ẽ. Eũ enĩ indutꝰ qͥ fuerit
ueste multiplici ꝯsecutꝰ est ueritatẽ qͣm
corde retinet. sermone ꝓferre. & ob id
mrationali ueritas ẽ. id.ẽ. scientia ut
uouerit qͦ docenda sint. & manifestatio
atq doctrina. ut possit instruere alios
qd̾ m̃te concepit. Ubi sint qͥ in nocentiã
sacerdotis dicunt posse sufficere: Ue¬
tus lex noue congruit. Id ipsũ moyses

Expanded text:
sum. Quam pulcher ordo, et ex ipso habitu sacramenta demonstrans. In humeris opera sunt, in pectore ratio. Unde et pectusculum comedunt sacerdotes. Hoc autem Rationale duplex est, apertum et absconditum, simplex et mysticum, duodecim in se lapides habens, et quatuor ordines, quos quatuor puto esse virtutes, Prudentiam, Fortitudinem, Justitiam, et Temperantiam, quae sibi haerent invicem: et dum mutuo miscentur, duodenarium numerum efficiunt, uel quattuor euangeliae quae in Apocalypsi describuntur plena oculis et domini luce radiantia mundum inluminant, pectore sacerdotis est. cum enim indutus quis fuerit ueste multiplici, consequens est ueritatem, quam corde retinet, sermone proferre. et ob id in rationali ueritas est, id est scientia, ut nouerit, quae docenda sint, et manifestatio atque doctrina, ut possit instruere alios, quod mente concepit. ubi sunt, qui innocentiam sacerdotis dicunt posse sufficere? uetus lex nouae congruit: id ipsum Moyses,
Abbreviated transcription (Latin):
decretũ obseruandũ erit. si dĩ mandatũ ñ est
obseruandũ: Si aut̃ ler obseruanda est. cͣ eiꝰ
obseruatoies canib assimilatis. fustib ex¬
trusos usq qͣq insectatis : Si uͦ eã nuni¬
me obseruandã dicitis. culpandꝰ ẽ. moy¬
ses. qͥ nob̾ hanc ado mani uanitate tͣdidit
obseruandã. Qđ si partẽ excipiendo id ob¬
seruandũ esse dicitis. ilłd uͦ minime obser¬
uandum. uł abolendũ eẽ. censetis: date
consiliũ qͦmͦ illud effugiemꝰ. indictũ adeo
maledictum. Maledictꝰ qͥ ñ ꝑmanserit in
oĩb que in lege soͥpta s̃. Legislator nil exci¬
pit. s uiuu̾salit̾ ea oĩa mandat obseruari. uos
aut̃ ad ur̃m arbitͥum legis ⁊ mandatoꝵ obser¬
uantiã det̾minatis. Q ut scias qr his in reb

Expanded text:
t, si Dei mandatum non est observandum? Si vero lex observanda est, cur ejus observatores canibus assimulatis fustibus extrusos usquequaque insectatis? Si vero eam minime observandam dicitis, culpandus est Moyses, qui nobis eam adeo inani vanitate tradidit observandam. Quod si partem excipiendo, id observandum esse dicitis, illud vero minime observandum vel abolendum esse censetis, date consilium quomodo effugiemus illud indictum a Deo maledictum: « Maledictus qui non permanserit in omnibus quae in lege scripta sunt . » Legislator nihil excipit, sed universaliter ea omnia mandat observari. Vos autem ad vestrum arbitrium, legis et mandatorum observantiam determinatis. Et, ut scias quia his in re
Abbreviated transcription (Latin):
cende tu qͥ euangelitas syon. Nec sufficit
nob pͥoꝵ ablutio peccatoꝵ. baptisini gr̃a.
doctrina sacratior. nͥ habuerunꝰ & opera.
Unde iungit᷑ & ephot. idẽ. suꝑhum̃ale qd̵̾
rationale cõputat᷑. ut ñ sit lassum nec dis¬
solutum. s hereant qͥ inuicem & auxilio
sint. Ratio & eñi oꝑib &e oꝑa ratione in¬
Digent. ut qd mente ꝑcepimus. oꝑe ꝑpe¬
tremus. Duoq lapides in suꝑhum̾ali uel

Expanded text:
as SiOH. uec sufficit nobis priorum ablutio peccatorum, baptismi gratia, doctrina secretior, nisi habuerimus et opera. unde iungitur et ephod, id est superumerale, quod rationali copulatur, ut non sit laxum nec dissolutum, sed haereant sibi inuicem et auxilio sint. et ratio enim operibus et opera ratione indigent, ut, quod mente concipimus, opere perpetremus. duoque lapides in superumerali uel
Abbreviated transcription (Latin):
israheliticꝰ popłs diuidit᷑. In dextro
hum̃o maiores filii iacob: in leuo. mi¬
nores scͥpti s̃. ut pontifex ingredieis
scã scoꝵ. noĩa popłi ꝓ qͦ rogat᷑us est
dñm. portet in hum̾is. Septimũ uesti¬
mentum est menfura paruulum. sed
cunctis supͣdictis sacratiꝰ. Intende q̃so
animo. ut que dicunt᷑ intelligas. He
rationale possumꝰ appellare. ut ex ip̃o
statim nõie. scias mysticũ eẽ. qͦd dicit᷑.
Lannꝰ est breuis. ex auro .i.iͦii. textꝰ colo¬
rib. hoc ẽ. isdẽ qͥb & suꝑhum̾ale. habeis
magnitudinẽ palmi ꝑ qͣdrũ. & duplex
ne facile rumpat᷑. Intexti st̃ eñi ei .xii.
lapides. mire magnitudinis ⁊ p̃eiĩ per
.iiͦiͦi. cedines. ita ut in singłis u̾siculis.
terni lapides collocentur. In pͥmo ordi¬
ne sardiꝰ. toparius. smaraudꝰ ponit᷑. Sỹ¬
macus dissentit in sinaraudo. ceraoni¬
anum ꝓ eo transferens. In scd̾o carbũ¬
culus. saphyrus. iaspis. In t̾cio liguriꝰ.

Expanded text:
Israeliticus populus dividitur. In dextro Israeliticus populus dividitur. In dextro humero majores filii Jacob, in laevo minores scripti sunt: ut Pontifex ingrediensctorum, nomina populi pro quo rogaturus est Dominum, portet in humeris. 16. Septimum vestimentum est mensura parvulum, sed cunctis supra dictis sacratius. Intende, quaeso, animum, ut quae dicuntur, intelligas. Hebs Rationale possumus appellare, ut ex ipso statim nomine scias mysticum esse quod dicitur. Pannus est brevis ex auro et quatuor textus coloribus, hoc est, iisdem quibus et Superhumerale, habens magnitudinem palmi per quadrum; et duplex, ne facile rumpatur. Intexti sunt enim ei duodecim lapides mirae magnitudinis atque pretii per quatuor ordines: ita ut in singulis versiculis 365 terni lapides collocentur. In primo ordine sardius, topazius, smaragdus ponitur. Symmachus dissentit in smaragdo, ceraunium pro eo transferens. In secundo carbunculus, sapphirus, jaspis. In tertio ligurius,
Abbreviated transcription (Latin):
stat᷑ sacrũ qͥdem esse. & solis conuenieis
pontificib. llec statimi illud occ᷑rat qͦd
samuel qui leiuta fuit scͥbitur in regno¬
rum libro. pͥmo habuisse etatis adhuc
paruule ephot. ł ad idẽ suꝑhuni̾ale li¬
neum. cũ dd qͦq ante archam dñi idẽ
portasse referatur. Aliud ẽ. enĩ ex.iiii.
supͣdictis colorib id ẽ. iacincto. bisso.
cocco. purpura. & exauro habere con¬
textum aliud in similitudinẽ sacdotuin
simpler & lineum. Auri lamine .i. brac¬
tee mira tenuitate tendunt᷑. ex qͥb secta
fila tor quentur eũ sub tegmine tͥum
coloꝵ. iacincti. cocei purpure. & cũ
stamine byssino. & efficit᷑ palliolum
mire pulchritudinis p̃stringens
fulgore oculos in modũ caracallarũ
clusos. & astrictos auro. qͥ hebraice
dicunt᷑. sõom. ab aqͥla & syminacho
di transferunt᷑. iosephus sardonicas
uocat. cũ hebreo aqͥlaq consentiens.
patͥa demonstraret. & in singłis lapi¬
dibus sena patͥarcharũ nõia st̃. qͥb

Expanded text:
 esse et solis conueniens pontificibus. nec statim illud occurrat, quod Samuhel, qui Leuita fuit, scribitur in Regnorum libro primo habuisse aetatis adhuc paruulae ephod bad, id est superumerale lineum, cum Dauid quoque ante arcam domini idem portasse referatur. aliud est enim ex quattuor supra dictis coloribus, id est hyacintho, bysso, cocco, purpura et ex auro habere contextum, aliud in similitudinem sacerdotum simplex et lineum. auri laminae, id est bratteae, mira tenuitate tunduntur, ex quibus secta fila torquentur cum subtemine trium colorum, hyacinthi, cocci, purpurae, et cum stamine byssino, et efficitur palleolum uermiculatae pulchritudinis perstringens fulgore oculos in modum caracallarum, clausos et astrictos auro, qui Hebraice dicuntur SOOM: ab Aquila et Symmacho di transferuntur: Josephus sardonychas vocat, cum Hebraeo Aquilaque consentiens: patriam demonstraret. Et in singulis lapidibus sena Patriacharum nomina sunt, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
in unu̾sa terra. Oratio gͦ pͥma: dem̃ obse¬
eratio. Qm̃ uidebo celos tuos oꝑa digitoꝵ
tuoꝵ : hoc ẽ. celos iudebo. lunã & stellas
que tu fundasti. Utiq celũ ñ dieit uidebo:
s uidebo celos. in qͥb incipit albesce̾ gr̃a.
ce splendor oelestis: Hos sibi oȩlos tunc ꝓmit¬
tebat ꝓpħa dari: qui celestem gr̃am adño
mererentur. Luuam & stellas qͣs tu fun¬
dasti. Lunam eccłam: stellas celestis eecłȩ¬

Expanded text:
obsecratio: Quoniam videbo coelos tuos, opera digitorum tuorum: hoc est, coelos videbo, lunam et stellas, quas tu fundasti . Utique non coelum dicit videbo, sed videbo coelos, in quibus incipit albescere gratia et splendor coelestis. Hos sibi coelos tunc promittebat Propheta dari, qui coelestem gratiam a Domino mererentur. Lunam et stellas quas tu fundasti: lunam Ecclesiam, stellas vocat sanc
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃m paraclytum. Arrian putant se
derogare sc̃o sp̃ui: si dicant illum sp̃m
Quasi ñ ce de patre lectum sit: qͥa ip̃e
est d̾s consolationis. Uides gͦ qͥa in eo
derogandum putant sp̃ui sc̃o: in quo
patͥs eterni potestas pio p̃dicatur affec

Expanded text:
tum paraclitum. 382 10. Ariani putant se derogare sancto Spiritui, si dicant illum SpiriQuasi non et de Patre lectum sit, quia ipse est Deus consolationis . Vides ergo quia in eo derogandum putant Spiritui sancto, in quo Patris aeterni potestas pio praedicatur affec
Abbreviated transcription (Latin):
homines ꝑ gr̃am. s quasi filiꝰ ex substantia
patris: ita uera xp̃i sic̃ ipse dixit qͣm accipi¬
mus caro. & uerꝰ est potus. Sed forte dicas
qd dixerunt t̾c temporis etiã discipli xp̃i
audientes dicentem. Nisi qͥs manducau̾it

Expanded text:
sed quasi filius ex substantia patris, ita vera caro, sicut ipse dixit, / quam accipimus, et verus est eius potus. Sed forte dicas, quod dixerunt tunc temporis etiam discipuli Christi, audientes dicentem: Nisi quis manducaverit
Abbreviated transcription (Latin):
uunt̾iore homine archanũ tuum. secre¬
tumq tuum conserua. Eu aut̃ cũ oras:
intra inoubniołm tuum. Bene audiꝰ intra
Nec sic ores quomͦ indeus: cui dicit᷑. Po¬
pulus hic labiis me honorat: cor autem
eorum longe ẽ. ame. Non gͦ de labiis tm̃¬
mͦ tua ꝓcedat oratio. Animũ totus intra:
in recessum pectoris tui totus ingredere.
Non te ꝑfunctorium uideat ille: cuite
placere desicłas. Hideat qͥa ex corde oraᷤ:
ut te ex corde orantem dignet᷑ audire.
Eu aut̃ cum oras. intra in eubicłm tuum

Expanded text:
in interiore homine arcanum tuum secrein interiore homine arcanum tuum secretumque conservas. 13. Tu autem, cum oras, intra in cubiculum tuum. Bene ait, intra; ne sic ores quomodo Judaeus, cui dicitur: Populus hic labiis me honorat, cor autem eorum longe est a me . Non ergo de labiis tantummodo tua procedat oratio. Animo totus intende, intra in recessum pectoris tui, totus ingredere. Non te perfunctorium videat ille, cui te placere desideras. Videat quia ex corde oras ut te ex corde orantem dignetur audire. 14. Tu autem cum oras, intra in cubiculum tuum
Abbreviated transcription (Latin):
Multe uirtutes orationis sunt. Ubi ora¬
re de beamus uon est mediocre: nee me¬
diocris questio Ait apłs. Uolo aut̃ ui¬
ros orare in om̃i loco. leuantes puras
manus. sine ira & disceptatione: oe
dñs dicit in euangłio. Tu aut̃ cũ oras
intra ^ cubicłm tuum: & clanso ostio ora
patrẽ tuum. Non tibi udet᷑ eẽ. ꝯtͣrium.
ut dicat apłs in om̃i loco ora. & dñs di¬
cat intra inoubicłm tuũ ce ora : S ñ est
contrarium. hoc gͦ absoluamꝰ: deiñ qͦmͦ
debeas inciꝑe orationem. ⁊ quo ordine
distinguere. qͥd sub texere. qͥd alligare:
quemad modũ claudere orationem: de¬
inde ꝓ quo orare debeas. hec om̃ia. Dica¬
mus pͥmo: ubi orare debeas. Aliud paulꝰ
udet᷑ dicere: aliud dñs. Hunqͥd potuit
paulus contra xp̃i docere p̾cepta:: Non
utiq. Qua ratione: Quia ñ contriuss
bes ubiq tuum eubiculũ. Q si inter
gentes. inter uideos positꝰ sis: habes taĩ
tuum ubiq secretum. Cubicłm tuũ:
mens tua est. In popło licet positꝰ. tam̃

Expanded text:
Multae virtutes orationis sunt. Ubi orare debeamus non est mediocre, nec mediocris quaestio. Ait apostolus: Volo autem viros orare in omni loco, levantes puras manus sine ira et disceptatione . Et Dominus dicit in Evangelio: Tu autem cum oras, intra in cubiculum tuum; et clauso ostio, ora Patrem tuum . Non tibi videtur esse contrarium, ut dicat Apostolus: In omni loco ora; et Dominus dicat: Intra in cubiculum tuum, et ora? Sed non est contrarium. Hoc ergo absolvamus: deinde quomodo debeas incipere orationem, et quo ordine distinguere, quid subtexere, quid allegare, quemadmodum claudere orationem, deinde pro quo orare debeas: haec omnia dicamus. 12. Primo ubi orare debeas. Aliud Paulus videtur dicere, aliud Dominus. Numquid potnit Paulus contra Christi docere praecepta? Non utique. Qua ratione? Quia non contrarius, sed bes ubique cubiculum tuum. Etsi inter gentes, inter Judaeos positus sis; habes tamen ubique tuum secretum. Cubiculum tuum mens tua est. In populo licet positus, tamen
Abbreviated transcription (Latin):
Docuimus ꝓ captu nr̃o. forsitan qd̾ non di¬
discimus ut potuimus exp̃ssimus. Scĩtas
ur̃a institutis sacerdotalib informata labo¬
ret cenere qͦd accepit adeo: & oblatio sic̃
hostia pura in uob̾ semꝑ suũ signacłm recog¬
noscat: ut & ipsi ad grãm &e ad p̃mia uͥtu¬
tum ꝑuenire possitis. ꝑ dñm nr̃m iħm xp̃m.¬

Expanded text:
Docuimus pro captu nostro forsitan quod non didicimus; et ut potuimus, expressimus. Sanctitas vestra institutis sacerdotalibus informata, laboret tenere quod accepit a Deo: y et oblatio sicut hostia pura, in vobis semper suum signaculum recognoscat, ut et ipsi ad gratiam et ad praemia virtutum pervenire possitis, per Dominum nostrum
Abbreviated transcription (Latin):
Ipse psalmoꝵ dauid. licet unus libellus
sit. habens eas uirtutes orationis qͣs supra
diximus: tam̃ plerunq & in uno psalmo
om̃s iste orationis partes inueniunt᷑. qͦmͦ
in octauo psalmo inuenimꝰ. Deniq sic cepit.¬

Expanded text:
iud: Psalmorum David licet unus libellus sit, habens eas virtutes orationis quas supra diximus ; 386 tamen plerumque et in uno psalmo omnes istae orationis partes inveniuntur, quomodo in octavo psalmo invenimus. Denique sic coepit
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s sc̃s. una oꝑatio. una scificatio: &¬
si quedam ueluti spetialia uideant᷑ ẽẽ.
pe illud. qͥa queadmodum sp̃s sc̃s in
corde: ita cẽ xp̃s in corde. Quomͦ: ha¬
bes hoc in cantieis cantieoꝵ: xp̃m di¬
centem ad eccłam. Pone me siẽ signa¬
culum in corde in eorde tuo: sic̃ signa¬
culum in brachiis tuis. Ergo unixit
passionem accepisti signacłm: ad illiꝰ
similitudinem: ut ad ipsiꝰ for m̃a resur¬
gas. ipsiꝰ uiuas sigura. qͥ peccato eruci¬
sixus ẽ. & dõ uiuit. Et cuus hõ uetus
in fontem demersꝰ pecco eruoifixus ẽ:
sed deo resurrexit. Deĩ habes alibi
spetiale qd̾ te uocau̾it ds̃. In baptis¬
mate aut̃ quasi specialit̾ crucifigeris
xp̃o: Deinde quasi specialit̾: qͣndo ac¬
cipis sp̃uale signacłm. uide distincti¬
onem ꝑsonarum eẽ. s conexum om̃e

Expanded text:
s sanctus, una operatio, una sanctificatio; etsi quaedam veluti specialia esse videantur. 6. pe aliud, quia quemadmodum Spiritus sanctus in corde, ita etiam Christus in corde. Quomodo? Habes hoc in Canticis canticorum Christum dicentem ad Ecclesiam: Pone me sicut signaculum in corde tuo, sicut signaculum in brachiis tuis . 7. Ergo unxpassionem: accepisti signaculum ad illius similitudinem; ut ad ipsius formam resurgas, ad ipsius vivas figuram, qui peccato crucifixus est, et Deo vivit: et tuus homo vetus in fonte demersus, peccato crucifixus est, sed Deo resurrexit . 8. Deinde habes alibi speciale, quod te vocaverit Deus, in baptismate autem quasi specialiter concrucifigeris Christo. Deinde quasi specialiter, quando accipis spiritale signaculum, vide distinctionem personarum esse, sed connexum omne
Abbreviated transcription (Latin):
carnem meam. & biberit sanguine̾ meũ
non manebit in me: nec habebit uitam
eternam. forte dicas. Quomͦ ueras Qui
similitudinem uideo: ñ uideo sanguinis
ueritatem. Primo õium dixi tibi de ser-¬
mone. xp̃i: qui oꝑatur ut possit inutare
ꝙ conuertere genera instituta nature.
Deinde ubi non culert̃ sermoriem xp̃i
discipłi eius. sed audientes qd̵ carnem
suam daret manducare. & sanguinẽ
suum daret bibendum recedebant:
solus tam̃ petrꝰ dixit. Herba uitȩ et̾¬
ne habes: Ꝙ ego ate qͦmͦ recedam: Ne
gͥ plures hoc dicerent. ueluti qͥdam eẽt
horror cruoris. s maneret gr̃a redemp¬
tionis: ideo in similitudinẽ qͥdẽ acci¬
pis sacram̃tum: s uere nat᷑e głam uir¬
tutemq consequeris. Ego sum inqͥt
panis iuuus: qͥ de cęlo descendi. Sed
non descendit ecelo: Hoc est carnem
in terris assumpsit ex uͥgine. Quomͦ gͦ
descendit panis ecelo. &ͦ panis uiuus:
cipis carnem diuine eiꝰ substantiȩ. in
illo participaris alim̃to. Ergo accepi

Expanded text:
carnem meam et biberit sanguinem meum, non manebit in me nec habebit uitam eternam. Forte dicas: Quomodo uera? Qui similitudinem uideo, non uideo sanguinis ueritatem. Primo omnium dixi tibi de sermone Christi, qui operatur ut possit mutare et conuertere genera instituta nature. Deinde ubi non tulerunt sermonem Christi discipuli ejus, sed audientes quod carnem suam daret manducare, et sanguinem suum daret bibendum recedebant, solus tamen Petrus dixit: Verba vitae aeternae habes , et ego a te quomodo recedam? Ne igitur plures hoc dicerent, veluti quidam esset horror cruoris, sed maneret gratia redemptionis, ideo in similitudinem quidem accipis sacramentum, sed verae naturae gratiam virtutemque consequeris. Ego sum, inquit, panisnon descendit e celo, hoc est carnem in terris assumpsit ex uirgine. Quomodo ergo descendit panis e celo et panis uiuus? cipis carnem, diuine eius substantie in illo participaris alimento. Item in epi
Abbreviated transcription (Latin):
homines xp̃iam. Ergo optantis est scĩficet᷑
nom̃ tuum. Adueniat regñu tuũ: postula¬
tio ut in nob̃ sit regnũ xp̃i. Si ds̃ in nob̾
regnat: locum habere adu̾sariꝰ ñ potest.
culpa non regnat. peccatum ñ regnat. s
regnat uirtus. regnat pudicitia. regnat
deuotio. De inde fiat uoluntas tua: sic̃ in
celo & interra. Panẽ nr̃m cotidianũ da nob̃
hodie: hec postulatio maxima est: eoꝵ quȩ
postulantur. Q̾ dimitte inqͥt nobis debita
nr̃a. sic̃ &r nos dimutimꝰ debitorib nr̃is. Idõ
cotidie accipe: ut cotidie debito tuo indul¬

Expanded text:
homines christiani. Ergo optantis est, sanctificetur homines christiani. Ergo optantis est, sanctificetur nomen tuum. Adveniat regnum tuum . Postulatio, ut in nobis sit regnum Christi. Si Deus in nobis regnat, locum habere adversarius non potest. Culpa non regnat, peccatum non regnat: sed regnat virtus, regnat pudicitia, regnat devotio. Deinde: Fiat voluntas tua, sicut in coelo et in terra. Panem nostrum quotidianum da nobis hodie . Haec postulatio maxima est eorum quae postulantur. Et dimitte, inquit, nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris . Iduotidie accipe, ut quotidie debito tuo indul
Abbreviated transcription (Latin):
potentem deũ cui possibilia st̃ om̃ia. qͦ
habet uoluntatem p̾standi. Seqͥtur ob¬
seeratio. sic̃ apłs docuit dicens. Obsecro
actiones. Prima gͦ obsecratio: laudem
debet habere dei. Sccła. supplicationem.
Tercia postulationem. Quartat gr̃arum
& oratores isti sapientes. hanc habent disoi¬
pliuam: ut uidicem fac̾torem sͥ p̃stent. In¬
cipuint alaudib eiꝰ. ut heniuolum sͥ faciañ
cognitorem. Dein paulatim incipit rogare
uidicem. ut pacient̃ dignet᷑ audire. Audet
tercio postulatioñẽ suã deꝓmere: qͥd petat
exprimere. Quarta. quomͦ cepit alaudib
dei: sic debet in dei laude desinere: habes
hoc in oratione dñica. Later nr qͥ es in celis:
laus dei. Qđ pater: p̃dicatur in eo pietatis
gła. Laus dei: qͥa in cęlis habitat non in
terris. Later nr qui es in celis. sc̃ificetur
nomen tuum: id est ut sc̃ificet seruossuos.
Nom̃ ip illiꝰ scificat᷑ in nobis: qũ p̃dicant᷑

Expanded text:
potentem Deum, cui possibilia sunt omnia, qui potentem Deum, cui possibilia sunt omnia, qui habet voluntatem praestandi. Sequitur obsecratio, siactiones . Prima ergo oratio laudem debet habere Dei: secunda supplicationem; tertia postulationem: quarta gratiarum et oratores isti sapientes hanc habent disciplinam, ut judicem fautorem sibi praestent: incipiunt a laudibus ejus, ut benevolum sibi faciant cognitorem. Deinde paulatim incipit rogare judicem ut patienter dignetur audire. 385 Audet tertio postulationem suam depromere, quid petat exprimere. Quarto quomodo coepit a laudibus Dei, sic debet in laudem desinere. 24. Habes hoc in oratione Dominica: Pater nostri qui es in coelis . Laus Dei est, quod pater praedicatur: in eo pietatis gloria. Laus Dei, quia in coelis habitat, non in terris. Pater noster qui es in coelis, sanctificetur nomen tuum, id est, ut sanctificet servos suos; nomen enim illius sanctificatur in nobis, quando praedicantur
Abbreviated transcription (Latin):
uina humanis p̾ferri te conuenit Simi¬
liter or mulieres inqͥt uolo orare: ñ iactan¬
tes se in ornamentis neq in marga¬
ritis ait apłs paulus: S ꝙ apłs petuꝰ¬
conuertatur affectꝰ. ꝑ uxoris sue bonam
conu̾sationem: & incredulus se ꝯuertat
ad gr̃am xp̃i. Hoc ualet mulieris graui¬
tas. & pudicitia. & eiꝰ bona conu̾satio: ut
uirum suũ uocet ad fidem ꝙ deuotionem.
Qđ prudentis uiri sermo frequent̾ oꝑat᷑.
Ergo mulier inqͥt non in ornatu capillo¬
rum. non intortis erinib ornam̃tum suũ
habeat. s in oratione & corde puro: ubi
est absconditus cordis hõ qui semꝑ est
apud deum locuples. Habes gͦ in quo
hi sunt thesauri usticie.sic̃ sic̃ ꝓpħa me
memorauit. Dem̃ uñ debeas inciꝑe: dic
michi. Si uelis hominẽ rogare. & sie in¬
cipias. Da mͥ ecce illud qͦd te peto: nonne
arrogans uidet᷑ oratio: E ideo in choari
oratio debet adei laude. ut roges om̃i¬

Expanded text:
vina humanis praeferre te convenit. 21. Simivina humanis praeferre te convenit. 21. Similiter et mulieres, inquit, volo orare non jactantes se in ornamentis, neque in margaritis, ait apostolus Paulus . Sed etconvertatur affectus per uxoris suae bonam conversationem, et incredulus se convertat ad gratiam Christi . Hoc valet mulieris gravitas et pudicitia, et ejus bona conversatio, ut virum suum vocet ad fidem et devotionem, quod et prudentis viri sermo frequenter operatur. Ergo mulier, inquit, non in ornatu capillorum, non in tortis crinibus ornamentum suum habeat, sed in oratione ex corde puro; ubi est absconditus cordis homo, qui semper est apud Deum locuples . Habes ergo in quo Hi sunt thesauri justitiae, sicut propheta memoravit . 22. Deinde unde debeas incipere. Dic mihi, si velis hominem rogare, et sic incipias: Da mihi, ecce illud quod te peto; nonne arrogans videtur oratio? Et ideo inchoari oratio debet a Dei laude, ut roges omni
Abbreviated transcription (Latin):
possis orare: nec figuram cde monstres :s
actus tuos leues: Si us oꝑari orationẽ
tuam. leuas puras manꝰ ꝑ innocentiã.
leuas eas non cotidie. Semel leuasti:
non opus ẽ. ut it̾m leues. Uolo aurem
in om̃i loco uiros orare: leuantes pu¬
ras manꝰ sine ira ce disceptatione. Nicħ
uerius. Ira inqͥt ꝑdit ce sapientes.
ldeo cum om̃i tempore quantũ fieri
potest. xp̃ianus uir iracundiã debeat
temꝑare. maxime qñ ad orationem
accedit: ne ꝑturbet animũ tuũ in¬
dignatio. ne ire qͥdem furor impediat
orationem tuã. Magis placido accede
pectore. Quid eñĩ irasceris: Seruus
peccauit. Tu accedis ad orationem ut tͥ
tua delicta donent᷑: & alii indignaris:
Hoc ẽ. sine ira. Nunc de disceptatione
iuideamꝰ. Plerunq negotiator uenit ad
orationem: aut auarꝰ. Alter de pecunia
cogitat. alter de lucro: alter de honore.
alter de cupiditate: & putat qd̾ eum
deus possit audire: Ꝙ ideo qn̾ oras: di¬

Expanded text:
possis orare, nec figuram demonstres, sed possis orare, nec figuram demonstres, sed actus tuos leves. Si vis operari operationem tuam, leva puras manus per innocentiam. Leva eas non quotidie: semel levasti, non opus est ut iterum leves. 19. Volo autem in omni loco viros orare, levantes puras manus sine ira et disceptatione. Nihil verius: Ira, inquit, perdit etiam sapientes . Ideo omni tempore, quantum fieri potest, Christianus vir iracundiam debet temperare, et maxime quando ad orationem accedit; ne 384 perturbet animum tuum indignatio irae, ne quidam furor impediat orationem tuam: sed magis placido accede pectore. Quid enim irasceris? Servus peccavit? Tu accedis ad orationem, ut tua tibi delicta donentur, et al indignaris. Hoc est, sine ira. videamus. Plerumque negotiator venit ad orationem, aut avarus: alter de pecunia cogitat, alter de lucro, alter de honore, alter de cupiditate; et putat quod eum Deus possit audire. Et ideo quando oras, di
Abbreviated transcription (Latin):
ne incipis uociferari. ut te ille possit
audire: Qui gͦ clamat: putat qd̾ alit̾
d̾̃s ñ possit nͥ clamantẽ audire. & cũ
rogat eum: eiꝰ derogat potestati. Qui
autem insilentio orat. fidem defert:
& conficetur qd̾ deus scrutator cordis
& renis sit. ⁊ orationẽ tuam ante ille
audiat. qͣm tuo ore fundatur. Ergo
uideamus. Uolo aut̃ uiros orare in
om̃i loco. Qua ratione uiros dixit:
Utiq cominunis oratio ẽ:  mu¬
lierib & uiris. Qđ non inuenio.
uisi forte sõs apłs. ideo uiros dixit. ne
mulieres usur parent. ⁊ male intellige¬
rent in om̃i loco: e inciꝑent ubiq ela
clamare. qͣs in ȩccła sustiu̾e ñ possuimus.
Nolo aut̃ uiros hoc est qui possint serua¬
re p̃ceptum. orare in om̃i loco. leuantes
puras manꝰ. Quid ẽ. leuantes puras manꝰ:
llunquid debes in oratione tua crueem
dñi gentib demonstrare: Illud quidẽ
signum: uirtuti ẽ. ñ pudori. Est tam̃ qͦmͦ

Expanded text:
ne incipis vociferari, ut te ille possit ne incipis vociferari, ut te ille possit audire? Qui ergo clamat, putat quod aliter Deus non possit nisi clamantem audire; et cum rogat cum, ejus derogat potestati: qui autem in silentio orat, fidem defert, et confitetur quod Deus scrutator cordis et renis sit , et orationem tuam ante ille audiat, quam tuo ore fundatur. 17. Ergo videamus: Volo autem viros orare in omni loco . Qua ratione viros dixit? Utique communis oratio est et mulieribus et viris. Quod non invenio, nisi forte sanctus Apostolus ideo viros dixit, ne mulieres usurparent, et male intelligerent in omni loco, et inciperent ubique clamare, quas in Ecclesia sustinere non possumus. 18. Volo autem viros, hoc est, qui possint servare praeceptum, orare in omni loco, levantes puras manus. Quid est, levantes puras manus? Numquid debes in oratione tua crucem Domini gentibus demonstrare? Illud quidem signum virtutis est, non pudoris. Est tamen quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
habes hoc ce alibi. Ambula ppłe meus:
pusillum: dones transeat ira dñi. hoc
cubiculum tuum: & clauso ostio ora
patrem tuũ. Quid ẽ. clauso ostio: Au¬
di qd̾ ostium habeas: qd̾ debeas clau¬
dere quando oras. Utinam mulieres
audirent. Audisti iam: sc̃s dd̾ te docu
it dicens. Pone dt̃e custodiã ori meo: q
ostium circͣitꝰ labiis meis. Est alibi ostiũ:
quod ait apłs paulus dicers. Ut aꝑiat᷑
inqͥt mͥ ostium u̾bi: ad loquendũ my¬
st̾ium. xp̃i. hoc est quando oras. noli ser¬
mone clamarae. nec diffunde orationem
tuam: nec iactare ꝑ ppłos. In secreto tuo
securꝰ ora: ut ce in secreto possit audire.
qui om̃ia uidet. atq audit uniu̾sa. &
ora patrem tuum in abscondito: oe au¬
rogemus: qua ratione secreto magis
orare debeamꝰ. ꝙͣ cũ uociferatione: audi.
De consuetudine hominum sumamꝰ ex¬
emplum. Si aliquẽ rogas qͥ cito audit:
non opus putas eẽ. clamore. s rogas uo¬
ce modata. Si suidum aliqu̾e roges. ñ¬

Expanded text:
Habes hoc et alibi: Ambula, populus meus, pusillum, donec transeat ira Domini . Hoccubiculum tuum; et clauso ostio, ora Patrem tuum. 15. Quid est clauso ostio? Audi quod ostium habeas, quod debeas claudere, quando oras. 383 Utinam mulieres audirent! Audisti jam; sanctus David docuit te dicens: Pone, Domine, custodiam ori meo, et ostium circuitus labiis meis . Est alibi ostium, quod ait apostolus Paulus dicens: Ut aperiatur, inquit, mihi ostium verbi ad loquendum mysterium Christi ; hoc est, quando oras, noli sermone clamare, nec diffundere orationem tuam, nec jactare per populos. In secreto tuo ora, securus quod te in secreto possit audire, qui omnia videt, atque audit universa. Et ora Patrem tuum in abscondito, qui aurogemus, qua ratione secreto magis orare debeamus, quam cum vociferatione. Audi: de consuetudine hominum sumamus exemplum. Si aliquem rogas, qui cito audit, non opus putas esse clamorem : sensim rogas voce moderata. Si surdum aliquem roges, non
Abbreviated transcription (Latin):
tium uenit. Non enim gentib eurumcifio
mandata est. s semini abraham. Sic enun
habes in pͥmo oracło. E oirit dñs adabrahã.
Tu autem testam̃tum meum obseruabis.
tu ce sem̃ tuum pꝰ te in ꝓgenies eorum. et ħ
est cestam̃tum meum qͦd obseruabis int̾ me.
& uos. et sem̃ ur̃m pꝰ te in ꝓgemes eorum. Cir¬
cum cidet᷑ ur̃m onĩe masculiũ. ꝙ. ei reumei¬
des carnem p̃pucii ur̃i. & erit in signo tes¬
tam̃ti. int̾ me & uos. Infans octo dierum
circumeidetur uobis. om̃e masculimun
iꝓgenies urãs. uernacłs domus tuȩ co
ex semine tuo. circũcisione eircum eidet᷑.
testam̃tum meum in carne ur̃a. in testam̃¬
tum ȩt̾̃num. & in circum eisus mascłs qui
non cireũeidĩt carnẽ p̃putii sui octaua
die. erterminabit᷑ aĩa illa de generatiõe
illa. qͥa testam̃tum meum transgressus
est. Hebreꝰ qͥdem negatur habere de octa¬
no die.sic̃ aquila significat. s non uiaqͥ¬

Expanded text:
tium venit. Non enim gentibus circumcisio tium venit. Non enim gentibus circumcisio mandata est, sed semini Abraham; sic enim habes in primo oraculo: Et dixit Deus ad Abraham: Tu autem Testamentum meum observabis, tu et semen tuum post te in progenies eorum. Et hoc est Testamentum meum, quod observabis inter me et vos, et semen tuum post te in progenies eorum. Circumcidetur vestrum omne masculinum, et circumcidetis carnem praeputii vestri, et erit in signo Testamenti inter me et vos. Infans octo dierum circumcidetur vobis, omne masculinum in progenies vestras. Vernacde semine tuo, circumcisione circumcidetur: testamentum meum in carne vestra in testamentum aeternum. Et incircumcisus masculus qui non circumciderit carnem praeputii sui octava die, 1077 exterminabitur anima illa de generatione illa; quia Testamentum meum transgressus est . Hebraeus quidem negatur habere de octavo die, sicut Aquila significat. Sed non in Aqu
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ recubans reqͥeuit ut leo. &. ut catulus
leonis. qͦm laudant fr̃es eiꝰ. Ab hoc uidañ
oeficit pͥnceps. qͥa sermo eiꝰ pͥncipes facit.
qui non subitiant᷑ illecebris secłanbus.
& captiuent᷑ uoluptatib istiꝰ mundi. Et
quia ipse uida in hanc generatioñe uenit.
ideoplurimis qui postea generati sunt pre¬
fertur. ut uirtutum pͥncipatu gaudeant.
Nabeamꝰ itaq circumcisionẽ in oceulto .W. oc¬
cuito uideum. qͥ est sp̃ualis. Spũalis autẽ
ut pote pͥnceps. diudicat omĩa. ipse autem
anemine diuidicat᷑. Debuit gͦ legis manda
to scͥpta circumneisio quȩ ex parte erat cessa¬
re. postea qͣmuenit qͥ circum cisionẽ fac̾ẽt.
totiꝰ hõis ꝙ impłet circumcisionẽ legis.
Quis autẽ est iste. nͥ qͥ dixit. non ueni legẽ
soluere. s implere: Quanquã si diligent̃
intendas. ꝙ illa sit ratio qua iam cessare de¬
buit p̃purii ei reumcisio. qͥa plenitudo gen¬

Expanded text:
qui recubans requievit ut leo, et ut catulus qui recubans requievit ut leo, et ut catulus leonis, quem laudant fratres ejus . Ab hoc Juda non deficit princeps; quia sermo ejus principes facit, qui non subjiciantur illecebris saecularibus, et captiventur voluptatibus istius mundi. Et quia ipse Judas in hanc generationem venit, ideo plurimi qui postea generati sunt, praeferuntur; ut virtutum principatu gaudeant. Habeamus itaque circumcisionem in occulto, et in occulto Judaeum, qui est spiritalis: spiritalis autem, utpote princeps, dijudicat omnia, ipse autem a nemine dijudicatur . 23. Debuit ergo Legis mandata praescripto circumcisio, quae ex parte erat, cessare, posteaquam venit qui circumcisionem faceret totius hominis, et impleret circumcisionem Legis. Quis autem est iste, nisi qui dixit: Non veni legem solvere sed implere ? 24. Quamquam si diligenter intendas, et illa sit ratio, quam jam cessare debuerit praeputii circumcisio; quia plenitudo gen
Abbreviated transcription (Latin):
tio erat. postea factus ẽ in eireumcifione.
sic interior homo noster qͣndo est in carne.
tanꝙͣ in p̃putio e̾. qͣndo autẽ iam non est
in carne. s in sp̃u: incipit in circũcisione ẽe
non in p̃putio. Siẽ autẽ qͥ circumeidit᷑.
non totam carnẽ exuit. s solum p̃putium.
ubi corruptela frequentior. ita qui in oc¬
culto eircũcidit᷑. carnẽ illam eruit de qͣ
scͥptum ẽ. Om̃is caro fenũ. ꝙ omĩs gła eius
ut flos feni. aruit fenũ ꝙ flos eiꝰ decidit.
uerbum aucẽ dñi manet in et̾nũ. Ꝙ rema¬
net caro quȩ uidebit salutare dei. sic̃ scͥp¬
tum est. Et uidebit omĩs caro salutare
dei. Que sit ista caro: munda aures ut in¬
telligas. Talis gͦ debet esse iocculto cir¬
cumcisio. ut nullam babeat comꝑationẽ
cum ea que foris est circumcisione. O id̃o
qui in occulto uideꝰ ẽ. ipse p̃stat qͥ est aiu¬
da. cuiꝰ manꝰ suꝑ ceruicem inimicorum eiꝰ.

Expanded text:
tio erat, postea factus est in circumcisione . tio erat, postea factus est in circumcisione . Sic interior homo noster, quando est in carne, tamquam in praeputio est; quando autem jam non est in carne, sed in spiritu, incipit esse in circumcisione, non in praeputio. Sicut autem qui circumciditur, non totam carnem exuit, sed solum praeputium, ubi corruptela frequentior; ita qui in occulto circumciditur, carnem illam exuit, de qua scriptum est: Omnis caro fenum, et omnis gloria ejus, ut flos feni. Aruit fenum, et flos ejus decidit: verbum autem Domini manet in aeternum . Et remanet caro, quae videbit salutare Dei, sicut scriptum est: Et videbit omnis caro salutare Dei . Quae sit ista caro, munda aures, ut intelligas. 22. Talis ergo debet esse in occulto circumcisio, ut nullam habeat comparationem cum ea, quae foris est, circumcisione. Et ideo qui in occulto Judaeus est, ipse praestat; qui est a Juda, cujus manus supra cervicem inimicorum ejus,