comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hunc modum in scripturis canonicis.
ut eas que ab omnib recipiunt᷑ eccłis. p̃ponͣat eis.
quas quidam non accipiunt. In eis uo que non acci¬
puntur ab omnib. p̃ponat eas quas płes gͣuiores¬
q accipiunt. eis quas pauciores minonsq auctori¬
crtis ecelłe cenent. Si aut̃ alias innen̾it a płibus.
auas a grauiorib hr̃i. quamquã hoc inuoniri ñ¬

Expanded text:
hunc modum in scripturis Canonicis, ut ea quae ab omnibus accipiuntur Ecclesiis, praeponat eis quas quaedam non accipiunt: in eis vero quae non accipiuntur ab omnibus, praeponat eas quas plures gravioresque accipiunt, eis quas pauciores minorisque autoritatis Ecclesiae tenent, si autem alias invenerit a pluribus, alias a gravioribus haberi, quanqua
Abbreviated transcription (Latin):
pedimñto ꝑ rectionis posse eccłe facultates. que sũt
oĩa sua aut parentib reliqͥt. aut uendica parenti¬
b pauꝑib erogauit. Is cñ: cum m̾ito sue ꝑ fecti¬
bebat eccła. non solũ possedit. s acceptis ⁊̃ fideli¬
um nũosis hereditatib ampluuit. Itaꝙ hoĩes tã¬

Expanded text:
pedimento perfectionis posse ecclesie facultates que sunt pomnia sua aut parentibus reliquit aut vendita pauperibus erogavit? Is tamen cum merito sue perfectibebat ecclesia, non solum possedit sed etiam acceptis fidelium numerosis hereditatibus ampliavit. Idem
Abbreviated transcription (Latin):
sid̾e̾. dare. uł acciꝑe. sũ sr̃ions licentia deb̃e. Qe si
ꝓpiquuꝰ. uł anuł. uł quilib⁊ fim cuiquã aliqͥd of¬
ferre uolu̾it. pͥmo quid̾ pͥori ĩ sinuet᷑. ⁊ sic suscipia¬
cur. si ip̃e mandau̾it. de quo tñ nicħ fiat aliud:
remplũ diu̾ accipice ou̾santis int̾ra. Quare

Expanded text:
e. Quod si propinquus, vel amicus quilibet fratrum cuiquam aliquid offerre voluerit, primo quidem priori insinuetur, et sic suscipiatur, si ipse mandaverit. De quo tamen nihil fiat aliud, emplum Domini accipe conversantis in terra. Quare
Abbreviated transcription (Latin):
lecti. Om̃i .N. d̾s ĩ suos eleg̾. Hiinãq sũt reges .i. se a
liosq uͥtutib regẽtes. ⁊ ita inło regnũ hñt. ⁊ hoc
designat corona ĩ capite. Hãc coronã hñt. ab ĩstitu¬
tiõe roãne ecłe insigno regni. ꝙ in xp̃o ex pectatur.
Rasio uo̾ capitis ẽ: cẽporaliũ otriũ depositio. Isli .N. ui¬
ctu ⁊ uesticu ꝯcẽpti. nlłam int̾ seꝓpͥetatẽ hũces. debet̃¬

Expanded text:
suos elegit. Hii namque sunt reges et se et alios in virtutibus regentes, et ita in Deo regnum habent, et hoc designat corona in capite. Hanc coronam habent ab institutione romane Ecclesie in signo regni quod in Christo expectatur. Rasio vero capitis est temporalium omnium deposicio. Illi enim victu et vestitu contenti, nullam inter se p
Abbreviated transcription (Latin):
in dũo .i. uo sñ suspitione qͣpitudinis nubat aui
am suam ĩ fantinã noientẽ. flentẽ. ⁊ ꝓ uirib reni¬
dentẽ. non assencientib. s ualde dolentid matre
⁊ parencela. ramaldo redelli filio desponsauĩt. qm¬
t eanonũ ⁊ legum auctoritas. talia sponsaua ut int̃
ostendicur: ñ aꝓꝓbat. ne ignorantib leges ⁊ cano¬
ꝑamus. ut si pͥnceps cũ filie ⁊ matͥs. ⁊ parenceie as¬
sensu. id ꝙ est ceptum ꝑ ficere uolu̾it ꝯcedamus.
Sin autẽ legatus nr̃utrasq ꝑtes audiat. ⁊ si nicħ
fu̾it ex parce supͣ dicti Ramnaidi ampliꝰ ꝙ impedi

Expanded text:
ino: Hoc est, ut sine suspicione turpitudinis nubat, et am suam infantulam nolentem, flentem, et pro viribus renitentem, non assentientibus, sed valde dolentibus matre et parentela, Raynaldo, Rodeli filio, desponsaverit; quoniam canonum et legum auctoritas talia sponsalia ut infra ostenditur non approbat, ne ignorantibus leges et canoperamus, ut si princeps cum filiae, matris, et parentelae assensu, id quod coeptum est, perficere voluerit, concedamus. Sin autem legatus noster utrasque partes audiat; et si nihil fuerit ex parte supradicti Raynaldi amplius, quod impedi
Abbreviated transcription (Latin):
certe quia sp̾c ẽ. insicro hĩcare non pot̾. id̾o in
sangͥne fertur habitare. Cum gͦ linam̃ta cõ¬
⁊ tam dui nõ reputatur hoĩcidiũ. donec elem̃¬
ta ꝯfecta suas imagnies m̃braq suscipiãt. ita
sensus rõne. xeptus. nͥ in oꝑa ꝓrum ꝑit. ad huc
gͦ qui aliqua sibi ad tempꝰ adhibet. cũ ea aduid̾
eẽ d̾r. nec ab ea discedens. nec filiã suã uli tra¬
dens: peccat. unde leo. pp̃. ꝓfecti¬
⁊urorẽ certe ingenuitatis acciꝑe. non duplicatõ
niugii. s ꝓfectus ẽ honestatis. Culpanda sit sane
caliũ negligentia. s non penitus des ꝑanda. ut cre¬
bris cohortationib incitati ꝙ necc̾ie expeciuert̃.
fide ir exeqñcur. Nlemo enĩ desꝑandꝰ ẽ. dum ħ cor

Expanded text:
certe quia spiritus est, in sicco habitare non potest, ideo in certe quia spiritus est, in sicco habitare non potest, ideo in sanguine fertur habitare. Cum igitur lineamenta comet tandiu non reputatur homicidium donec elementa confecta suas imagines membraque suscipiant, ita sensus ratione conceptus, nisi in opera proruperit, adhuc go qui aliquam sibi ad tempus adhibet, cum ea adulter esse dicitur, nec ab ea discedens, nec filiam suam illi tradens peccat. Unde Leo Papa e ingenuitatis accipere, non duplicatio conjugii, sed profectus est honestatis. Culpanda sit sane talium negligentia: sed non penitus desperanda: ut crebris exhortationibus incitati, quod necessarie expetiverunt, fideliter exsequantur. Nemo enim desperandus est, dum
Abbreviated transcription (Latin):
non hebat. Item. Si illd̾ in forme puerpium.
ian quid̾ fu̾as. s ad huc quodã modo informit̾ aĩatũ.
quia nõdũ dici pot̾ atima uiua in eo corꝑe ꝙ sẽsu
Siquis ꝑcusserit mulerẽ in ut̾o hñcem.⁊ ab ortũ fe¬
ceric. si formatum fu̾it: dec aĩam ꝓ anumna. Si aũ
informatũ fu̾it: młctetur pecunia. ut ꝓbaret
ñ eẽ auimã añ formã. Itaq siiã formato corꝑi
dat᷑. non tñ inꝯceptũ corꝑis nascicur cum semine
deriuata. Nam sicum semine ⁊ aĩa enstit ex aĩa.
uulde aĩe cotidie ꝑeunt. cum sem̃ fluru quodã
non ꝓficit natiuitati. S sipͥus respiciamꝰ. ui debi¬
mus quid sequi debeamꝰ Contẽplemur facturã
ade.Inadam .N. exemplũ ẽ datum. ut ex eo incei¬
ligatur. qr iam formatũ corpꝰ accipit aiãm. Non¬
poc̾at d̾s auimã uino t̾re admisce̾.⁊ sic formare
corpus. s rõ ne int̾mabatur. qr pͥmũ oꝑcebat do¬
mum ꝯpagiari. ⁊ sis habitacorẽ induei. Anima

Expanded text:
emus. si ergo illud informe puerperium iam quidem fuerat, sed adhuc quodam modo informiter animatumquia nondum dici potest anima uiua in eo corpore quod sensu Si quis percusserit mulierem in utero habentem, et abortiverit: si formatum fuerit, det animam pro anima: Si autem informatum fuerit, mulctetur pecunia: ut probaret non esse animam ante formam. itaque si iam formato corpori datur, non in conceptu corporis nascitur cum semine deriuata. nam si cum semine et anima existit ex anima, multae animae cottidie pereunt, cum semen fluxu quodam non proficit natiuitati. Sed si propius respiciamus, uidebimus quid sequi debeamus. contemplemur facturam Adae; in Adam enim exemplum datum est, ut ex eo intellegatur, quia iam formatum corpus accepit animam. npoterat Deus animam limo terrae admiscere, et sic formare corpus. Sed ratione infirmabatur, quia primum oportebat domum compaginari, et sic habitatorem induci. Anima
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ siu̾a. Cum autẽ fides dubie rei nͥ cestium appro¬
uatione. uł legicima ꝯfessione iudici fi̾ non ua¬
ieat. Testes autẽ auctoritace caluti. pͤp. de anis eñt
uł negotiis costimoniũ dr̃e nõ ualeant. nisi de
hii que sub eoꝵ p̾sencia facta noscunt᷑. Apparet
clam destina ꝯuigia iõ eẽ ꝓhibita. quia cũ alter
eoꝵ ꝯugalẽ affectum se ad ait̾am adhibuisse uo
lu̾it. legitimis ꝓ bacioĩb niunci ñ poc̾it. Quib
deacientib iudicis siñ̾a rice ab souitꝰ. reatum ad¬

Expanded text:
ia. Quum autem fides dubiae rei nisi testium approbatione vel legitima confessione judici fieri non valeat, testes autem auctoritate Calixti Papae de aliis causis vel negotiis testimonium dicere non valeant, nisi de his, quae sub eorum praesentia facta noscuntur: apparet clandestina conjugia ideo esse prohibita, quia, quum alter eorum conjugalem affectum se ad alterum habuisse negare voluerit, legitimis probationibus convinci non poterit, quibus deficientibus, judicis sen
Abbreviated transcription (Latin):
necc̃itatis in stance atticło sub fidei pollicitatio¬
ne finasti. Hoc equitate dictante dec̾iumꝰ. ut
siuia uirũ illũ omnino ut dicicis renuit. ⁊ ĩ
ead uoluntatis auctoritate ꝑsistit. ut uiro uli
ꝓrsus se deneget nuptura nequaꝙͣ eam ĩuitã
⁊ renitentẽ eiusdẽ ium cogas ꝯuigio sociari.
Quor enim unũ corpus ẽ. unus debet eẽ ⁊ amius
men fornicõms incurrat. cuiꝰ uidełe pcci malũ ĩ
eum reclundare ⁊stat. qui eam ꝯuinx̃ in uitã.

Expanded text:
cessitatis instante articulo, sub fidei pollicitatione firmasti, hoc, aequitate dictante, decernimus, ut si illa virum illum omnino, ut dicitur, renuit, et in eadem voluntatis auctoritate persistit, ut viro illi prorsus se deneget nupturam, nequaquam eam invitam et renitentem ejusdem viri cogas conjugio sociari. Quorum enim unum corpus est, unus debet esse et animimen fornicationis incurrat. Cujus videlicet peccati malum in eum redundare constat, qui eam conjunxit invitam:
Abbreviated transcription (Latin):
non ẽ fornicarius. s ꝓpt̾ bonum nugii licitus.
Sic ⁊ nunctio illa de qua qrͣ. Non est foruicaria.
s ꝓpt̾ bonũ nugii uccta. Item Sicut ãs. ait ĩ¬
ii. nugau de bono.oncubine ad tp̃s ad hibi¬
te: nec ⁊̃ si cã filioꝵ ꝯcũbant. iustum faciunt xubi

Expanded text:
non est fornicarius, sed propter bonum conjugii licitus: sic etiam conjunctio illa, de qua quaeritur, non est fornicaria, sed propter bonum conjugii licita. Item, sicut Augusti. 14.: C. V. Concubinae ad tempus adhibitae, nec etiamsi causa filiorum concumbant, justum faciunt concubin
Abbreviated transcription (Latin):
ad huc ꝯfessam. s ut cc̃ se fłm dr̃et cͥmen cogi.
sese in nocuit. ĩsuꝑ ĩuingens. ꝙ si ampliuis cõ¬
piusa fuero: soicote ñ u̾itatẽ. s timore mortis.⁊
possũ. Uñ p̾cipitus uob̾. ut cũ ead̾ ceberga ad
dictam synodum. sicut statuimus aduen̾it. cãm
eius diugenti ex aminatione cͣctecis. Et siei obicio᷑.

Expanded text:
adhuc confessam, sed ut contra se falsum diceret crimen, cogi adhuc confessam, sed ut contra se falsum diceret crimen, cogi sese innotuit. Insuper subjungens, Quod si amplius compulsa fuero, scitote non veritate, sed timore mortis, s. Unde praecipimus vobis, ut cum eadem Theutberga ad condictam synodum sicut statuimus advenerit, causam ejus diligenti examinatione tractetis; et si ei objicitur,
Abbreviated transcription (Latin):
regẽ p̾dictam sualdradã p̃missis docib. coram
testib scd̾ legem ⁊ ritum qͦ nuptie celebrari so¬
ient. ꝑ omĩã ĩuenitis accepisse. ⁊ publica mani¬
festatio̾e eadẽ g̃ualdrada ĩ matͥmoniũ ip̃ius ad¬
missa ẽ.restat ut ꝑ scrucemin. cur illa repu¬
diata sit. uł filia bosonis ad missa. S: quia id̾
gło sus rex metu ceb̾gam admisisse sedicit.¬
ĩmane p̾cipitium ĩ mergi debuerat. In hoc gͦ
se mag̾ rep̾ hens ibilẽ ostendit. in quo amorẽ
uĩ amorimũdi postposuit. cum nec ⁊̃ occi sor¬
es corꝑis sint cuñdi ccͣ iusticiã hominem im¬
pellences. Nicħ ictq uob̾ alud p̃cipimꝰ. mani¬
festacione sua eod̾ rege ꝯucto. nisi ut scd̾m ca¬
nonicã auctoricatẽ nr̃a uice freti cam illius
thario extitisse ꝯuinctam. sugg̾ite illi. ut non
moleste serat legitimã sibi. Su ip̃a in nocens ap¬
siusse piaculũ. Nam eo cp̃re ad apłicã sedem
urellum. appellationis sue misit in qͦ ñ quid̃.

Expanded text:
 coram testibus, secundum legem et ritum, quo nuptiae celebrari solent, per omnia inveneritis accepisse, et publica manifestatione eadem Waldrada in matrimonium ipsius admissa est; restat ut perscrutemini cur illa repudiata sit, vel filia Bosonis admissa. Sed quia idem gloriosus rex metu Theutbergam admisisse se dicitimmane praecipitium mergi. In hoc certo se magis reprehensibilem ostendit, in quo amorem Dei amori mundi postposuit, cum nec etiam occisores corporis sint timendi, contra justitiam hominem impellentes. Nihil itaque vobis aliud praecipimus, manifestatione sua eodem rege convicto, nisi ut secundum canonicam auctoritatem, nostra vice freti, causam illius thario exstitisse conjunctam: suggerite illi, ut non moleste ferat legitimam sibi, si ipsa innocens ap se composuisse piaculum. Nam eo tempore ad apostolicam sedem libellum appellationis suae misit, in quo non quidem
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃uar prnitatis. ab omĩ iabe ⁊ ĩfamia ꝯseruet᷑ ĩnunis.
dignum eẽ dec̾iumus. ut utͥq ĩ simul ad hoc aspira¬
re mĩme p̾sumant. Quia uo̾ piaculare flagitium
⁊ c̾. ance hac ꝓ hibicionẽ dc̃m inceuigit᷑. uł uxor
ꝯmat̾ accipiatur. non ex eod̾ filio cum uiro. s ex

Expanded text:
spiritualis paternitatis ab omni labe et infamia conservetur immunis, dignum esse decernimus, ut utrique insimul ad hoc aspirare minime praesumant. Quia vero piaculare flagitium etc., ante hanc prohibitionem dictum intelligitur, vel uxor commater accipiatur non ex e
Abbreviated transcription (Latin):
tiua sit. si ip̃a femina fu̾it postea in fe̾uicate
seruitute dececta. seam aseruitute reduu̾e
pot̾. faciat si non pot̾.si uolu̾it auã accipiat.
Si aut̃ ancuiã eam scierat. ⁊ collaudau̾at. pꝰea
ut legitimã eam h̾at. simiłt̾. ⁊ mulier ingenua

Expanded text:
nua sit, si ipsa femina postea fuerit in servitute detecta, si eam a servitute redimere potest, faciat; si non potest, si voluerit, aliam accipiat. Si autem servam eam scierat et collaudaverat, post ut legitimam habeat. Similiter et mulier ingenua
Abbreviated transcription (Latin):
do̾ctus: ex ancuia ꝓpͥa fios sibi q̃ rere cepit. postea
de aduic̾io ꝯiuctus.⁊ punicus quemdã rogauit uͭ
inuxorẽ suã oppͥmeret. ut sic dimitt̾e eam pos¬
set. Quo facto: quẽdam ĩ fidelẽ sibi copł auit. ea
tũ ꝯditione: ut ad tͥanã religionem cñsiret. ic
an ea que cã inꝯtinentis ducit᷑. sit niunx appel¬
ianda. Cercio. cuiꝰ arbicͥum aliqua sequatiu
anubiam. anoriginarii pr̃is. Quarco. siuiuen¬
te uxore liceat alioui: exancilla fiuõi querere.
Dunto. si ea que iuĩ paticur. pudiciciã ãmictere

Expanded text:
ductus, ex ancilla propria filios sibi quaerere coepit. Postea de adulterio convictus et punitus quemdam rogavit, ut vi uxorem opprimeret suam, ut sic eam dimittere posset, quo facto quamdam infidelem sibi copulavit, ea tamen conditione, ut ad Christianam religionem transiret. Hic an ea, quae causa incontinentiae ducitur, sit conjux appellanda? Tertio, cujus arbitrium aliqua sequatur, an liberi avi, an originarii patris? Quarto, si vivente uxore liceat alicui filios ex ancilla quaerere? Quinto, si ea, quae vim patitur, pudicitiam amittere
Abbreviated transcription (Latin):
ñ uibentur. s a scõ eius famulo utilit̾ suadent᷑.
eodem dno inspirantesuałi. Ab sit enĩ ut qͥsꝙͣ
cum ⁊ ipse dñi sit. ⁊ inseꝑabilia sint oꝑa tͥnica¬
tis. Dicit tñ apłc. De u̾ginib aut̃ p̃ceptũ diu̾
non habeo. ꝯsuium ã do. Non ut ꝯsilium. hoc¬
alienum existimemꝰ a duo. cũ itinuo sequa¬

Expanded text:
no iubentur, sed a sancto eius famulo utiliter suadentur, eodem domino inspirante suaderi. absit enim, ut quisquam cum et ipse Dominus sit, et inseparabilia sint opera Trinitatis. Dicit tamen, De virginibus autem praeceptum Domini non habeo, consilium autem do. Non ut hoc consilium alienum existimemus a Domino, cum continuo sequa
Abbreviated transcription (Latin):
Subsequit᷑. Qñ post oubinalẽ. siue fornicari¬
ũ coitum ꝯsentiũt in id̾. Iacob gͦ. ⁊ ham ñ fec̃
ꝯiuges. p̾cedens ꝯsensus. s subsequens. nec tñ
ex pͥmo ꝯeubitu fornicaris iudicant᷑. cũ ile ma¬
ritali affectu eam ꝯgnou̾it. ⁊ illa uxorio affectu
sibi debitum ꝑsou̾it. putans iege pͥmogeni
tate ula ꝑbatur. qua soror uxoris utroq inscio.
sorore uidełc ⁊ marito in iectulũ eius isse. ⁊ a
uiro sue sororis ꝯgnita ꝑ hibetur. Que cũ sñ
eẽ bonus. cum se bonũ simłat. Si gͦ cunc ab ali¬
quo simplici q̃ reret᷑. ansusbĩcudiis uellet eẽ
ꝑticeps. ⁊ ille ix deret. se in ełꝰ ꝯsortium tͣusire. nu¬

Expanded text:
 sive fornicarium coitum consentiunt in idem. Jacob ergo et Liam non fecit conjuges praecedens consensus, sed subsequens; nec tamen ex primo concubitu fornicarii judicantur, quum ille maritali affectu eam cognoverit, et illa uxorio affectu sibi debitum persolverit, putans lege primogenittate illa probatur, qua soror uxoris utroque inscio, sorore videlicet et marito, in lectum ejus ivisse, et a viro suae sororis cognita perhibetur, quae quum sine esse bonus, quum se bonum simulat. Si ergo tunc ab aliquo simplici quaereret, an suae beatitudinis vellet esse particeps, et ille responderet, se in ejus consortium velle
Abbreviated transcription (Latin):
u̾r ob hoc ꝙ de seruili fu̾at ꝯditio ne pul¬
saca. a suo noscitur eam remouisse ꝯsortio.
uos qͦ hic positos asserunt ꝓmisisse. ut si ꝓ¬
bare se liberã dño adiuuãte ualuisset. suo e¬
am uos ⁊iugio reformaretis. fr̃tutas gͥ ur̃a
ꝓbata sit ub̾a. nullaq in ea macula seruius
inuenta ẽ. his gͦ cognitis sũ mora aliqua suo eam uo¬
lumus marico restitui. nec uit̾us id̾uir eius argu
menta sibi occõnis ex quirat. quib eam possit abi¬
cere. Namsi a uob̾ ꝙ non credimꝰ mĩme fu̾it ad¬
impletum. eamq forte reciꝑe disturit. nos iid̾
ꝯgnoscatis. cũ diftͥcta uind c̾a corrigere.¶Qũ¬

Expanded text:
cus ob hoc, quod de servili fuerat conditione pulsata, a suo noscitur eam removisse consortio, vosque hic positos asserunt promisisse, ut, si probare se liberam adjuvante Domino valuisset, suo eam vos conjugio reformaretis. Fraternitas igituprobata sit libera, nullaque in ea macula servilis inventa est. His ergo cognitis, sine mora aliqua suo per vos eam volumus marito rementa sibi occasionis exquirat quibus eam possit abjicere. Nam si a vobis, quod non credimus, minime fuerit adimpletum, eamque recipere forte distulerit, nos illud cognoscatis cum districta vindicta correctu
Abbreviated transcription (Latin):
tͥmonia de here. Que cũ si ecͣr erint iniuiolata ꝑ ma¬
uere oꝑcet. Sic ⁊ clam destina ⁊iugia ccͣ leges qui¬
dem fuint: cñ cc̃cta dissolui non possunt. quia ex
legitimo uoco subsequẽto corroborant᷑. uñ ⁊ eua¬
ristus cum dixisset. aut̾ p̾supca ꝯiugia ũ sunt:

Expanded text:
monia contrahere, quae tamen si contraxerint, inviolata permanere oportet. Sic et clandestina conjugia contra leges quidem fiunt, tamen contracta dissolvi non possunt, quia ex legitimo voto subsequente corroborantur. Unde Evaristus, quum dixisset: aliter praesumta non sunt
Abbreviated transcription (Latin):
at uero ꝙ ead uita candido purpureoq coiore
ꝑ miscet᷑. andor quippe ad munditiã uice. pur¬
pum ad sangͥnis postitacem ad hiretur. ut hoc si¬
gno ⁊ ꝯtinentia. ⁊ lex ꝯciñdi ab ut̾sq ad cempus
so sponse dat᷑. sic hoc nimirũ. ut ꝓꝑt̾ mutue¬
duectionis signum. uł ꝓpt̾ id magis ut eod̾
pignore eoꝵ corda uingant᷑. Unde. ⁊ qrͣco digi¬
to anulus id̾ infertur. iõ ꝙ in eouena quedã ut

Expanded text:
At vero, quod eadem vitta candido purpureoque colore permiscetur, candor quippe ad munditiam vitae, purpura ad sanguinis posteritatem adhibetur, ut hoc signo et continentiae lex tenenda ab utrisque ad tempus so sponsae datur, fit hoc nimirum vel propter mutuae fidei signum, vel propter id magis, ut eodem pignore eorum corda jungantur. Unde et quarto digito annulus idem inseritur, quod in eo vena quaedam, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ream. uł argenteam. aut ex quoub metallo ꝯ po¬
sicam. qñ nuptialia fed̾a cc̃hunt in capitib defe¬
runt. S post sponsaua fed̾a que futurarũ sc̃.¬
Et postquã arru sponsã sibi sponsus ꝑdigitum fi¬
dei anulo ĩ signicam despond̾it docemq utͥq
placitã. sponsus ei cũ scͥpto pactũ hoc ꝯtinente
corã inuitatis ab utraq ꝑte cradid̾it. aut mox¬
tur. sicq demũ bñdictionẽ. ⁊ uelam̃ celeste sui¬
cipiunt. Item. Hec st̃ pret̾ illa q̃ ad memoriã
no occurrunt. pacta nugioꝵ sollepnia. Poc̾m
aut̃ ẽẽ sihec cuncta in nuptiali fed̾e ñ int̾ueni¬

Expanded text:
ream vel argenteam aut ex quolibet metallo compositam, quando nuptialia foedera contrahunt, in capitibus deferunt. Sed post sponsalia quae futurarum Et postquam arrhis sponsam sibi sponsus per digitum fidei annulo insignitum desponderit, dotemque utrique placitam sponsus ejus, scripto pactum hoc continente, coram invitatis ab utraque parte tradidtur, sicque demum benedictionem et velamen coeleste suscipiunt. Item. Haec sunt praeter alia quae ad memoriam non occurrunt pacta conjugiorum solemnia. Peccatum autem esse, si haec cuncta in nuptiali foedere non int
Abbreviated transcription (Latin):
cubitus cã copulant᷑. ea fide meclia. ut nec iue
cum ait̾a. nec illa cũ ait̾io id faciat. uttũ nupci¬
e sint uotande. Et pot̾ quid̃ forcasse. non absur¬
de hoc appellari conubium siusq ad moitẽ alic̾
eor. id int̾ eos placu̾it. ⁊ ꝓus gn̾ationẽ. qͣius
nonea eã nuncti sc̃. non cñ uita i̾nt. ut uel
noluit sibi nasci filios. uł ⁊̃ oꝑe aliquo iualo a¬
gant. ne uascant᷑. Cet̾m. si uł utrũq uł unum
hoꝵ desit. non in uemo quẽ admod̾ has nupti¬
as appellare possimus. Et enĩ si auquã sibiad
tempus adhibu̾it. donec aliam dignam houoribus.

Expanded text:
oncubitus causa copulantur ea fide media, ut nec ille cum altera nec illa cum altero id faciat, utrum nuptiae sint uocandae. et potest quidem fortasse non absurde hoc appellari conubium, si usque ad mortem alicuius eorum id inter eos placuerit et prolis generationem, quamuis non ea causa coniuncti sint, non tamen uitauerint, ut uel nolint sibi nasci filios uel etiam opere aliquo malo agant, ne nascantur. ceterum si uel utrumque uel unum horum desit, non inuenio, quemadmodum has nuptias appellare possimus. etenim si aliquam sibi uir ad tempus adhibuerit, donec aliam dignam uel honoribus
Abbreviated transcription (Latin):
cam auctontatẽ si necc̃e fu̾it face̾ lib̾e ⁊cedit.¬
unde si sup̃dictut genicor filiũ suũ corꝑe moriẽtẽ
ri mortis ⁊ cenebrar eriꝑet.⁊ in regnũ xͥ iam reg
nat᷑m sñ dubitatione cransmit̾ẽt: bñ fecuse lau¬
dacur. ⁊ idcͥco sue urori sibi iam olii legitime soci¬
ate ĩpune quã diuuix̾it. ui dicamus man̾e̾ niũc¬
tum. nec ob hoc ccͣ p̾fatas auctoritates diuinas au¬

Expanded text:
 si necesse uerit, facere libere concedituUnde si praedictus genitor filium suum corpore morientem ris mortis et tenebrarum eriperet, et in regeneratum indubitanter mitteret, bene fecisse laudatur. Et idcirco cum sua uxore sibi jam olim legitime sociata impune, quandiu vixerint, judicamus manere conjunctum, nec ob hoc contra praefatas auctoritates divinas al
Abbreviated transcription (Latin):
ricale ꝯsortium. Idem denuptiis ⁊ icupiscẽtiis
utas. uł ubido crudei. ut ⁊̃ st̃ilicatis uenena ꝓ¬
curet. ⁊ si nichu ualu̾it. ꝯcepcos fecus unta us
c̾̃a aliquomͦ excingͣt. aut fundat. uolendo suam
ꝓlem pͥus int̾ire: quã uiu̾e. auc siinuc̃o uine¬
bat occidi añquã nasci. ꝓrsus siambo tales ũt.
ꝯuiges non sunc. Et si abinicio rales fucrunt. ñ
sibi ꝑ conubium. s ꝑ stuprũ pocuis ꝯuenerũt.¬

Expanded text:
rant. Idem de nuptiis et concupiscentia, vel libido crudelis, ut etiam sterilitatis venena procuret, et, si nihil valuerit, ca uiscera extinguat ac fundat, uolendo suam prolem prius interire quam uiuere, aut si in utero iam uiuebat, occidi ante quam nasci. prorsus si ambo tales sunt, coniuges non sunt; et si ab initio tales fuerunt, non sibi per conubium, sed per stuprum potiu
Abbreviated transcription (Latin):
ciscitatut a nob̾ scĩtas ur̃a. Si auquis homo duas
ꝯmatres hr̃e ualeat. unã post ait̾am in quo me¬
minisse debet scͥptum eẽ. Etunt duo ĩ carne una.
Itaq cum istet. ꝙuir ⁊ mulier.ana caro ꝑ conubi¬
um efficiunt᷑. restat nimirũ uirũ ꝯprẽm ꝯsticui il
umuueri. cuiꝰ matͥmoio assupta uxor mmiat̾ eẽ uide¬

Expanded text:
ciscitatur a nobis sanctitas vestra si aliquis homo duas commatres habere valeat unam post alteram. In quo meminisse debet scriptum esse: Erunt duo in carne una . Itaque cum constet quia vir et mulier una caro per connubium efficiuntur, restat nimirum verum compatrem constitui illi mulieri, cujus matrimonio assumpta uxor commater esse vide
Abbreviated transcription (Latin):
pudiciciam ⁊u̾cit. s potius laudandꝰ. ꝙ ex mala bo
tietur malo. s qui malus ẽ: ꝯu̾titur ĩ bonũ. ꝯu̾ti¬
cur si boni exempia sectetur. Ex quo incelligimꝰ.
ñ ꝓpħam ꝑ didisse pudiciciam fornicarie copuia¬
tum. s fornicariã assĩpsisse pudicieaᷤ: quã añ

Expanded text:
pudicitiam converterit: sed potius laudandus, quod ex mala bonuitur, si societur malo: sed qui malus est in bonum vertitur, si boni exempla sectetur. Ex quo intelligimus, non prophetam perdidisse pudicitiam fornicariae copulatum, sed fornicariam assumsisse pudicitiam, quam antea
Abbreviated transcription (Latin):
itacium ꝙ nob̾tua reu̾enda fr̃nitas obtiuit. ꝑ qd
nos sciscitari uolusti. si liceat filio. cuiꝰ pat̾ ait̾s
filiam. ex sacro bapa̾te suscep̃ susceptã .i. sp̃ualẽ
eius pr̃is filiam. ꝙ dici crudele ẽ. ĩ matͥmoĩo susci¬
ꝑe. ꝙ ap̃de enormit̾ asseriusti ꝯtigisse. S bñ cua

Expanded text:
tatium nobis tua veneranda fraternitas optulit, per quod nos sciscitari curasti, si liceat filium, cuius pater alterius filiam ex sacro baptismate suscepit id est spiritalem eiusdem patris filiam, quod dici crudele est, in matrimonio suscipere, quod apud te enormiter disseruisti contigisse. Sed bene tua
Abbreviated transcription (Latin):
apłs. Ego dico. non du̾t. Si direris non ubet. cam
reqͥro. Neq illam mͥ re surus est quã nuis uit̾it in¬
uidisti. quia iudełe̾ dñs ꝓhibet fideles in fidelib
iungi. hic enim nuuo mͦ ẽ. ista cã. nã de iam niũc¬
ii ioquim᷑. ñ do nungendis. Si gͦ cuam ca̾m

Expanded text:
is non iubet\', causam requiro. neque illam mihi responsurus es, quam tuis litteris indidisti: \'quia dominus prohibet fideles infidelibus iungi\'. hic enim nullo modo est ista causa; de iam iunctis loquimur, non de iungendis. si ergo tu causam
Abbreviated transcription (Latin):
quidam im peditꝰ. filuu suũ debap̾ate
suscepit. cdum cred̾et se alienũ susciꝑe.
suscepit auienũ. quẽ uiradoptauit sibi
ĩ filium ⁊ exuxore sua filia sibi nascicur.
qm fiuo suo ad optiuo sp̃ualurors dũ

Expanded text:
ia impeditus filium suum de baptismate suscepit, dum crederet se alienum susciperesuscepit alienum, quem vir adoptavit sibi in filium, et ex uxore sibi filia nascitur, quam f
Abbreviated transcription (Latin):
Iuam uõ siquid̃ maricus siis sũdoio aliquo re
ciꝑe forte uouu̾t. cua ordinõne sub cauce la re¬
apiat. nullũ ei dum taxat decet̾o simue ꝯmuttẽ¬
ti ꝑicłm illaturus. Si uo̾ eam omĩno reciꝑe no¬
lu̾it: in auum quẽdã locum in quo ei ñ liceat
male uiu̾e. ꝓuida eã dispensatione ꝯsticue.¬

Expanded text:
aritus suus sine dolo aliquo forte accipere voluerit, tua ordinatione sub cautela recipiat, nullum ei nihil duntaxat de cetero simile committenti periculum illaturus. Si vero omnino eam recipere noluerit, in alium quendam locum, in quo ei non liceat male vivere, provida eam dispensatione constitue.
Abbreviated transcription (Latin):
saua concinbant᷑ int̾ infantes. Tertio. an spnaiet
uł ad oꝑtiui filii naturalib copłanualeãt. Quar¬
to. an urorem cõpatͥs uxoris sue auci ĩurorẽ du¬
cere liceat. Quinco. an clamdestina desponsatio
alem sibi cfũferens. sue ur̃ori debitũ redłe non
ualedt. rõne. ⁊ auctoritate ꝓbatur. Nulla enim
cit. Non gͦ uu uit̾uis carnałr coptari pot̾io. Hinc

Expanded text:
salia contrahantur inter infantes? Tertio, an spirituales vel adoptivi filii naturalibus copulari valeant? Quarto, an uxorem compatris uxoris suae alicui ducere liceat? Quinto, an clandestina desponsatio alem sibi transferens uxori suae debitum reddere non valeat ratione et auctoritate probatur. Nulla enim cit: non ergo illi ulterius carnaliter copulari poterit. Hinc
Abbreviated transcription (Latin):
u̾e forncõ ẽ. S cum ꝑ nictence deo publice ⁊ li¬
cent̾ ꝯmuttit᷑. fit honesta fornicõ. ꝓꝓc̾e̾a bñ dixio.
quia Moyses hoc ꝑmisit. ñ p̾cepit. Aliud ẽ enim
tes p̃cipimus. quia malas hominũ uoluntates: ad
excus abile facit. ꝙ ꝑ se ñ appetit᷑. ita eiꝰd̃ fornicõ¬

Expanded text:
vere fornicatio est. Sed dum permittente Deo publice et licenter committitur, sit honesta fornicatio. Propterea bene dixit, quia Moyses hoc permisit, non praecepit. Aliud est enim tes praecipimus, quia malas hominum voluntates ad excusabile facit, quod per se non adpetitur, ita eadem fornica
Abbreviated transcription (Latin):
Item. Con sonsus utͥusq ñm̃. facit. Quia gͦ isti
niuncti sunt. ut ĩdiuidua̾ uite ⁊suecudinem cõ¬
fuit ibi ꝯsensut utͥusq. sñ quo nullum. m̃ m̾.
tus. ĩmo ad huc ab ep̃o est ordinandꝰ. sic ista er¬
raus. nulliẽ copłata ꝯiugio. ĩmoadhuc est co¬
pulanda. Ad hec. Non omĩs error ꝯsensũ euacnat.
qui accip̃ mẽcricẽ quã putat eẽ castam. ut̃q
iste m̾etricẽ reputat castam. Numquid gͦ dñdi
sunt ñ ꝯsensisse meas : Aut dabitur utͥq facui¬
tas dimictendi utrãq ⁊ ducendi aliam: um̾
est. ꝙ non omĩs error ꝯsensum excludit. Sed
error auiis ꝑsone. alus fortune ẽ. auus ⁊dicio¬
nis. alius q̃utatis. Error ꝑsone ẽ: qñ hic puca

Expanded text:
m facit. Quia ergo isti conjuncti sunt, ut individuam vitae consuetudinem confuit ibi consensus utriusque, sine quo nullum matrimontus, imo ab episcopo adhuc est ordinandus: sic ista errans nulli est copulata conjugio, imo adhuc est copulanda. § 2. Ad haec, non omnis error consensum evacuat; etricem, quam putat esse castam, uterque iste meretricem reputat castam. Numquid ergo dicendi sunt non consensisse in eas? aut dabitur utrique facultas dimittendi utramque, et ducendi aliam? Verum est, quod non omnis error consensum excludit; sed error alius est personae, alius fortunae, alius conditionis, alius qualitatis. Error personae est, quando hic puta
Abbreviated transcription (Latin):
alius ꝯstuprauit. eo mortuo ad uit̾ adulterã fibi in
urorẽ accep̃. fĩliam ex ea susceptã cuidã inꝯiugem
se daturum iurauit. Illa aut̃ assensum ñ p̾biut.
deinde pat̾ auii eam cradidit. a pͥmo reposcicur.
Or᷑. An possit duci in niugiũ: que pͥus poiluta õ¬
ꝑ aduitium. Scd̾o. anfilia ĩuirata sit tͣdenda
alicui. Tercio. anpost prĩt sponsionẽ ula possit
oiugiũ. auctoritate ieonis pp̃. qua dicitur:. Adiu¬

Expanded text:
alius constupravit; eo mortuo, adulter adulteram sibi in uxorem accepit; filiam ex ea susceptam cuidam in conjugem se daturum juravit; illa assensum non praebuit; deinde pater alii eam tradidit; a primo reposcitur. Quaeritur: an possit duci in conjugium quae prius est polluta per adulterium? Secundo, an filia invita sit tradenda alicui? Tertio, an post patris sponsionem illa possit conjugium auctoritate Leonis Papae, qua dicitur:
Abbreviated transcription (Latin):
suũ in extͤmo uice posicũ. nec dũ bap̾atis unda
tua quasi recticud̾is ⁊ elo flagrans. p̃fatũ homi¬
nem a sua ꝯiuge iudicauit ẽẽ seꝑandũ. Ꝙ fe
mulatenus debet dñte scͥptura. a dn̾o uinctã
eẽ iuro uxorẽ. Et ꝙ deus riunx̃ homo ñ seꝑet. Uñ¬

Expanded text:
suum in extremo vitae positum, nec baptismatis unda tua, quasi rectitudinis zelo flagrans, praefatum hominem a sua conjuge judicaverit separandum. Quod fieri nullatenus debet, dicente scriptura, a Domino junctam esse viro uxorem, et: Quod Deus conjunxit homo non separet. Un
Abbreviated transcription (Latin):
cebatur inꝯiugẽ. p̃buit ula asseniũ. auus nõ qͥ¬
dam ignobił. acq seruił Nicioĩs noie uliuis sorp¬
sum optuut: atq eam ĩ nugem accepit. Iue qͥ
pͥus sibi placuerat. tandẽ uenit. eã sibi ĩ nugẽ
pecit. Iua se delusam ꝯquerit᷑.⁊ ad pͥoris coplam

Expanded text:
a assensum. Alius vero quidam ignobilis atque servilis conditionis nomine illius se ipsum obtulit, atque eam in conjugem accepit. Ille, qui prius sibi placuerat, tandem venit, eamque sibi in conjugem petit. Illa se delusam conqueritur, et ad prioris copulam
Abbreviated transcription (Latin):
uet̾it ⁊ noui .c. ubet apłc. ut diu̾se fidei ma
non solũ monet: s ⁊̃ iubet. Ut si ait̾ exiugi¬
b credidisset. ait̾m non credentẽ secũ cñ ha¬
bitare ꝯsencientẽ non dimitr̾et. His u̾bis cuis
ostendis. Illud enum de his niugiis agicur.
que non sc̃ pͥmicus copuiata. ne nubat fem¬
ma. nͥ sue religionis iuiro. uł ne uir calem
ꝯuingendis. s de nuinctis. ambo quippe uuiꝰ
eiusdẽq infidelicatis fu̾nit. qñ nuncti sũt.
S euangłm cum uenisset: alt̾ sũ ait̃a. uei
ait̾a sũ alc̾o c̃didit. Si gͦ aluid ẽ hoc ꝙ sñ scru¬
puio ulliꝰ dubitatioĩs apparet. eur fidelẽ cũ

Expanded text:
et Novi jubet Apostolus, ut diversae fidei mannon solum monet, sed etiam jubet, ut si alter ex conjugibus credidisset, alterum non credentem, secum habiostendis. Illud enim de his conjugiis agitur, quae non sunt primitus copulata, ne nubat femina, nisi suae religionis viro, vel ne vir talem conjungendis, sed de conjunctis, ambo quippe unius ejusdemque infidelitatis fuerunt quando conjuncti sunt, sed Evangelium cum venisset, alter sine altera vel altera sine altero credidit. Si ergo aliud est hoc, quod sine scrupulo ullius dubitationis ap
Abbreviated transcription (Latin):
mũ. ⁊ racum. Legitimũ ꝯiugiũ ẽ: qd̾ iegau ĩ¬
stitutione. uł ꝓuintie morib cẽhicur. Hoc i¬
t̾ infideles ratum ñ ẽ. quia ñ ẽ firmũ ⁊ in iuola¬
uile ꝯuigiũ eoꝵ. Daco .n. libenlo repudii: licet
eis discedere ab ĩuicẽ. ⁊ aliis copłan lege fori.
ñ lege poli.qm̃ non secunt᷑. Ino̾ fideles uo ratũ
ꝯiugiũ ẽ. qr ꝯiugia semel inita inc̾ eos uit̾uis
soliui non posse̾. Hoꝵ q̃ dum sc̃ logitima. ueluci

Expanded text:
mum et ratum. Legitimum conjugium est, quod legali institutione vel provinciae moribus contrahitur. Hoc inter infideles ratum non est, quia non est firmum et inviolabile conjugium eorum. Dato enim libello repudii licet eis recedere ab invicem, et aliis copulari lege fori, non lege poli, quam non sequuntur. Inter fideles vero ratum conjugium est, quia conjugia semel inita inter eos, ulterius solvi
Abbreviated transcription (Latin):
auid dicam: An in hoc explanando. aliqñco
diuigentiꝰ in morabor: accende. ut rem ipsã
ex planandã.canqͣm in ꝯs pectu de clarandã.
plamori sermone ponanius. Ecce ꝙ ꝯiuges
duo uniꝰ infidentatis ita fu̾nt. qñ nuncti sc̃.
nulla de his qõ est. que ꝑtineat ad ilã diu̾
ussionẽ. doctnamq aplicam. ⁊ p̾ceptum .t.¬

Expanded text:
quid dicamus? An in hoc explanando aliquando diligentius immorabor? Attende ut rem ipsam explanandam tanquam in conspectu declarandam planiore sermone ponamus. Ecce conjuges duo unius infidelitatis ita fuerunt, quando conjuncti sunt. Nulla de his quaestio est quae pertineat ad illam Domini jussionem, doctrinamque apostolicam et praeceptum T
Abbreviated transcription (Latin):
gii ꝯsensũ ñ ad mictit. Siquis enĩ pacisceret᷑.
se uendicm agrũ marcello. ⁊ postea ueniret
paulus dicẽs se eẽ marcellũ. ⁊ em̾et agrum
at ilo. Ilũquit oũ paulo ⁊uenit iste de p̾cio.
aut dicendꝰ ẽ agrum sibi uendidisse. Icem.
Siquis ꝓmict̾et seuendicm mͥ aurũ. ⁊ pro
auro offerret m auricalcũ. ⁊ ita me deciꝑet.
Nũquit diceror ꝯsensisse ĩ aurieũ. nũ quã

Expanded text:
gii consensum non admittit. Si quis enim pacisceretur, se venditurum agrum Marcello, et postea veniret Paulus dicens se esse Marcellum, et emeret agrum ab illo, numquid cum Paulo convenit iste de pretio, aut dicendus est agrum sibi vendidisse? Item si quis promitteret, se venditurum mihi aurum, et pro auro offerret mihi orichalcum, et ita me deciperet, numquid dicerer consensisse in orichalcum? Nunquam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓhibitionẽ dni apłc aliquid mon̾et. n cono᷑
uissionem eiꝰ aliquid ꝓhiberet. ꝓũ: uihis du¬
ab causis. una de nubendo. uł nõ nubendo. Al¬
tera de infideli ꝯiuge dimictenda. uł nõ dunit¬
tenda. Aliquid sunue inuenit᷑ in u̾bis apłi.a
cit. Ego dico nõ dñs. Quale ẽ enĩ p̾ceptũ dni ñ
uł non dimittenda. qm unũ hoꝵ non expedit.
aliud expecdit. dici non oporcet. qui dimitit
bñ facit. qui ñ dimictit: melius facit. s dici o¬

Expanded text:
hibitionem domini apostolus aliquid moneret neque contra iussionem aliquid prohiberet. proinde in his duabus causis, una de nubendo uel non nubendo, altera de infideli coniuge dimittendo uel non dimittendo, aliquid simile est in uerbis apostoli, cit: ego dico, non dominus. quale est enim \'praeceptum domini non uel non dimittendo, quoniam unum horum non expedit, aliud expedit, dici non oportet: qui dimittit, bene facit; et qui non dimittit, melius facit, sed dici o
Abbreviated transcription (Latin):
ut. iiuentib eis a quib dimictunt᷑. aduit̾in¬
infidelem: uñfacit. Si non dimi sit: meluis facit.
Sicut dcm ẽ. Qui dat nuptũ: Uñfac̾.⁊ qui nõ
dat nuptum: meluis facit. qm̃ uld̾ non souim
sutrumq parit̾ licet. uñ ad nicħ hoꝵ p̾cepto
minus. aliud amplius. uñ ad id ꝙ ampliꝰ oxpe¬
ubi de dimittendo. uł non dimittendo infide¬
bet dante sibi dño ub̃m ꝓ hibendi locum. qr¬

Expanded text:
rint viventibus eis, a quibus dimittuntur, adulterininfidelem, bene faciet, si non dimiserit, melius facit, sicut dictum est: Qui dat nuptum bene facit, et qui non dat nuptum melius facit; quoniam illud non solum utrumque pariter licet unde ad nihil horum praecepto minus, aliud amplius; unde ad id quod amplius expeubi de dimittendo vel non dimittendo infidebet, dante sibi Domino liberum prohibendi locum, q
Abbreviated transcription (Latin):
care. acq aluid discedentẽ non seqͥ. uolentẽ co¬
te aliam suꝑ duc̾e. Discedentẽ uero sequi non o
deł.mͦmͦ iunctus ẽ. ⁊ ꝓcedente cpi̾ alt̾ eoꝵ a fide
discesserit. ⁊ odio fidi ꝯiugem dereliq̃rit. perelictꝰ
discedentẽ non comitabitur: non cũ ula iuiuente
ait̾am ducere pot̾it. qr racum ꝯiugiũ fuerat int̾
eos: ꝙ nullo mͦ soiuu pot̾.¶Utrũ uero bigamus¬

Expanded text:
 volentem cote aliam ducere licet. Discedentem vero sequi non op junctus est, et procedente tempore alter eorum a fide discesserit, et odio fidei conjugem dereliquerit, derelictus discedentem non comitabitur; non tamen illa vivente alteram ducere poterit, quia ratum conjugium fuerat inter eos, quod nullo mo
Abbreviated transcription (Latin):
ẽndoꝵ. ut fideles ⁊iuges in relinqñdis in fide¬
lib ꝑmissa licentia non utant᷑. eibi ã iudecur
infideles qͦ dimuti a fidelib non licere. qr hoc
qui recllic ⁊̃ rõnem cur fĩ non expediat: qͣm̃¬
uis liceat. Quid enĩ scis inquit mulier. siuirũ
saluũ facies: aut uñ scis inquit uir. siurorem
saluã facies : Cum ⁊̃ suꝑiuis dixisset. scĩficatus

Expanded text:
randorum, ut fideles coniuges in relinquendis infidelibus permissa licentia non utantur. tibi autem uidetur infideles quoque dimitti a fidelibus non licere, quia hoc qui reddit rationem cur fieri non expediat, quamvis liceat. Quid enim scis, mulier, si virum salvum facies? Aut unde scis, vir, si uxorem salvam facies? C
Abbreviated transcription (Latin):
quidã uiri ⁊ mulieres p̃cerico salb̾o paschali
die. ꝓ magno ppłoꝵ incursu. nescientes ꝓͥosfi¬
uos suos suscepissent ex lauacro sc̃o. Cũpis gͦ
scire si ꝓ tau rõne accidenti. utrũ debeant ui¬
ri ac mulieres ad ꝓpͥum usum reclire: an nõ.

Expanded text:
quidam viri et mulieres, praeterito sabbato paschali die, prae magno populorum incursu nescientes proprios filios suscepissent ex lavacro sancto. Cupis ergo scire, si pro tali accidenti ratione debeant viri ac mulieres ad proprium su
Abbreviated transcription (Latin):
exponere nouusses : quid sibi uolit qd̾ ait. Ego
dico. not dñs. cum auoq̃retur fideses quib eẽnt
ꝯiuges infideles. dixisti. qr dñi iussit. ne aiugia
sibimet diu̾se religioie copł arent᷑. ⁊ ip̃m ad¬
hibiuisti cestimoniũ diũ dñtis. Non accipies
urorẽ filio tuo de filiab auenigenaꝵ. ne cra¬
ducat eũ post deos suos. ut ꝑ eat anima eius.
us fu̾itur eius: lib̾ata ẽ. cuiuult nubat.

Expanded text:
exponere uoluisses, quid sibi uellet, quod ait: ego dico, non dominus, cum alloqueretur fideles, quibus essent coniuges infideles, dixisti: quia dominus iussit, ne coniugia sibimet diuersae religionis copularentur' et ipsum adhibuisti testimonium domini dicentis: non accipies uxorem filio tuo a filiabus alienigenarum, ne traducat eum post deos suos et pereat anima eius. u uir eius
Abbreviated transcription (Latin):
post mod̾ possit cũ eorlẽ iuro copu leuauit:¬
iari. Quos ĩo nungi posse decremmus. qr scd̾
canones iacros. nisi amboꝵ ꝯsenisi. nulliꝰ rengi¬
uł infiͥicatẽ euis ñ ꝯsid̾ans. qi cuisa pietatis oꝑ¬
atur uti pietatẽ. Manime cũ apłe p̾cipiat. Noli¬

Expanded text:
postmodum possit cum eodem viro copulari. Quos ideo conjungi posse decernimus, quia secundum canones sacros, nisi amborum consensu, nullius religivel infirmitatem ejus non considerans, quasi causa pietatis operatur impietatem, ma
Abbreviated transcription (Latin):
scd̾ mĩam caritatis. que uli a dn̾o est inspirata.
atq donama. fidele ꝯsilium. Aliud enĩ ibi facere
non licet. Hic autem uoet. ita sane ut ip̾m licicũ
nutium ex hoc impedim̃tum salucis infercui
uelud eutndat ꝯsilumi non nubendi apłc uir¬
ginib. uñ: p̾̃ceptum dnͥi se non hr̃e cestatur.
diat. ad salutẽ. qmͣuis magͥ expecliret. magͥ¬
ꝙ honestum eẽt. si uͥgo ⁊siliũ quo p̾ceptũ eã
non cõpellit arriꝑet. Cunc aut̾ ñ expeclit id
ꝙ ucitum ẽ. qñ ꝑmictit᷑ quid̾. s usus ip̃ius p᷑a¬
tis. aliis affert impedĩtum salutis. sicut est.
unde iam diu loquim. discessio niugis fidelis

Expanded text:
ordiam charitatis quae illi a Domino est inspirata atque donata, fidele consilium; ibi enim aliud facere non licet, hoc autem licet ita sane, ut ipsum licitum nullum ex hoc impedimentum salutis infertur, velut cum dat consilium non nubendi Apostolus virginibus, unde praeceptum Domini se non habere testatur, diat ad salutem, quam magis expediret, magisque honestum esset, si virgo consilium quo praeceptum eam non compellit, arriperet, tunc autem non expedit idcitum est, quando permittitur quidem, sed usus ipsius potestatis aliis affert inpedimentum salutis. sicut est, unde iam diu loquimur, discessio coniugis fidelis
Abbreviated transcription (Latin):
mulier in de floratione sue uͥginitatis. uł in cor¬
tu dicatur nub̾e̾ uiro. uł nuptias celebrare. At̾
lyricius pp̃. Di̾cessionem sponse a sponso uocat
iugii. non iam existentis: s futuri. ut ex ipsa des¬
ponsatione s ꝑabatur. Sic ⁊ diabouis d̾r cecidisse
a uĩcudine. non solum qm̃ cunc habebat. s ⁊̃ ad ꝙͣ
habendam creacus erat. Sic qui mĩco sue uite. uł
sc̃ie in sac̾dotẽ. uł in ep̃m eligit᷑. si uit̾im electionẽ
suam cassari m̾uerit. d̾r ãmit̾e sac̃dotalem. uel

Expanded text:
mulier in defloratione suae virginitatis vel in coitu dicatur nubere viro, vel nuptias celebrare. § 2. Item Siricius Papa discessionem sponsae a sponso vocat iolatio non jam existentis, sed futuri, ut ex ipsa desponsatione sperabatur. Sic et diabolus dicitur cecidisse a beatitudine, non solum quam tunc habebat, sed etiam ad quam habendam creatus erat. Sic qui merito suae vitae vel scientiae in sacerdotem vel episcopum eligitur, si interim electionem sua cassari me
Abbreviated transcription (Latin):
cõmendans cam discipło auctordiuorcii fuisset.
gatur fuisse diuortium. qr iosephũ ꝯgnou̾at
eam. uñ apparet eos non fuisse ꝯuges. Si aut̃¬
uidormierit cum duab sororib. ⁊ habere ualet.
una exillis. añ uxor fu̾at. nec unã ex ipĩs hãt
copłari ĩ nugium De sponsauͦ eccͣ iegit᷑ in ꝯci¬
uidam desponsauit uxorẽ. ⁊ docauit eam. cũ ea

Expanded text:
commendans eam discipulo, auctor divortii fuisset. gatur fuisse divortium, quia Joseph non cognoverat eam. Unde apparet, eos non fuisse conjuges. Si autui dormierit cum duobus sororibus, et una ex illis antea uxor fuerit, nullam ex illis habeat; copulari in conjugio. De sponsa vero econtra legitur in Cuidam desponsavit uxorem et dotavit, et cum ea
Abbreviated transcription (Latin):
quo sic forcassis possit fideł fi̾. Item. Si infideli¬
tas fornicõ ẽ. ⁊ ydolatͥa infidelitas.⁊ auarita. y¬
uolatͥa: non ẽ dubicandum. ⁊ auaricia fornicõ¬
nem eẽ. Quis gͦ iam qm̃ lb⁊ illicitam icupiscẽ
ricia fornicõ ẽ: Ex quo incelligit᷑. ꝙ ꝓpt̾ illicitas
ꝯcupiscentias. ñ tm̃ que ĩ stupris cum auenis iu¬
animam corꝑe male utentẽ. a lege dĩ ab erra¬
re faciunt.⁊ ꝑtutiose t᷑piterq corrũ pipossit sñ

Expanded text:
quo sic fortassis possit fidelis fieri. Item: Si infidelitas fornicatio est, et idololatria infidelitas, et avaritia idololatria, non est dubitandum et avaritiam fornicationem eritia fornicatio est? Ex quo intelligitur, quod propter illicitas concupiscentias non tantum quae in stupris cum alienis vianimam corpore male utentem a lege Dei aberrare faciunt, et perniciose turpiterque corrumpunt, possit sine
Abbreviated transcription (Latin):
sñ uua cuipa relinqr̃. sicum uiro iͥ ano ꝑman̾e
nolu̾it. Nonne accendit᷑ eomͦ eam rectissime di¬
micti. siuiro suo dicat. Non ero uxor cua. nͥ mͥł
nocinia quib urãm domum cransigebas. ⁊̃ xͥa¬
uł facinorosũ ĩuiro nou̾at. quo delectaca
ubidinem explebat. uł facilem uictũ habeb¬
at. uł ⁊̃ ornatiorinceclebat. Tunc eium ie cͥ
uxor hec dixit. si u̾acit̾ eg̾io pnĩam ab oꝑib
co fidẽ. que ꝑ dilectionem oꝑatur. ꝓ cul dubio
plus tenebitur amore diuine gr̾e. quã carnis
luirurm. ⁊ m̃brũ ꝙ euiti scandalizat forciter

Expanded text:
ne ulla culpa relinquitur, si cum viro Christiano permanere voluerit. Non attenditur eo modo eam rectissime dimitti. Si viro suo dicat: Non ero uxor tua nisi mihnocinia quibus nostram domum vel flagitiosum in viro noverat, quo delectata vel libidinem explebat, vel facilem victum habebat, vel etiam ornatior incedebat. Tunc enim ille, cui uxor haec dicit, si veraciter egit poenitentiam ab operibus nto fidem quae per dilectionem operatur, procul dubio plus tenebitur amore divinae gratiae, quam carnis uxoriae, et membrum quod eum scandalizat, fortiter
Abbreviated transcription (Latin):
fidelem. inurorem accepit. qua mortua cłicus
efficitur. cancdem uite ⁊ sc̾ie m̾ico un ep̃m eligt.¬
cundo: anliceat huc aliam duce̾ pͥore itiuen¬
te. Tertio. ansit repucandꝰ bigamus. qui añ
bap̾m habuit unam. ⁊ post bap̾m aic̾am.¬

Expanded text:
andam fidelem in uxorem accepit, qua mortua clericus efficitur. Tandem vitae et scientiae meritcundo, an liceat huic aliam ducere priore vivente? Tertio, an sit reputandus bigamus qui ante baptismum habuit unam, et post baptism
Abbreviated transcription (Latin):
non dimiitat uirum. Scĩficatus ẽ enum uirin¬
fidet: ꝑ mulierem fidelem. ⁊ scĩficata ẽ muuer
infider ꝑ uirũ fideiem. d. ad cycum. Hortare
ad olescentiuas ut diligant uiros suos. hoc tam
de fidelib. qmͣ de in fidelib inceuigend̾ ẽ. In fide¬

Expanded text:
us est enim vir infidelis per mulierem fidelem, et sanctificata est mulier infidelis per virum fidelem. Item ad Titum: Hortare adolescentulas, ut diligant viros suos. Hoc tam de fidelibus quam de infidelibus intelligendum est. Infide
Abbreviated transcription (Latin):
sibi desponsatam ⁊ q̾ritur rapuisse. ⁊ iõ fr̾uitas¬
tua nrã auctoritate suffuita. suffraganeos suos
sponsam huic raptor non recdlid̾it. tam id̾ qm̃
rapta. si ad pͥstinum sponsũ remeare noiũit. oĩ
hoc ẽ illicite ꝯstuprari. uñ ysidorꝰ. echunologi¬
ab alio rapta.s alii desponsata monstratur. Raptã
u̾o̾ calem dici: ꝓhibet pelagius ita dicens. Ii mpe¬

Expanded text:
sibi desponsatam qtua nostra auctoritate suffulta suffraganeos suos sponsam huic raptor non reddiderit, tam idem quam rapta, si ad pristinum sponsum remeare noluerit, omnhoc est illicite constuprari. Unde Isidorus Etymologab alio rapta, sed alii desponsata monstratur. Raptam vero talem dici prohibet Gelasius Papa, dicens: C.
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ conubium anach̾acizamus. ⁊ modis omnib ne fi¬
at int̾clm̃s. quia illa pñdictio. quam nupture sac̃¬
dos imponit. ap̃ fideles cuiꝰ dam sacͥlegii in starest.
si ula cñsgressione uioiecur. ¶ Scel auctoritate hac
syricii. ula ꝓhibecur ad scd̾a uota tñure. q̃ in ꝑpri¬
aidomum ẽ eclucta. ⁊ cum sponso suo ẽ uelata.
⁊ bñdicta. ẽalium discessione iuoiat᷑ bñdictio. qͣm
nupture sac̾dos imponit. Um̃ hanc nec dum spon¬
sus insuã dux̃at. nec cũ ea bñdictionẽ accepenit.
Nec gͦ hac auctoritate huiꝰ copula ꝓhibecur.
Itẽ uld̾ eusebii. pp. Desponsatam puellam nõ
nicet parentib aui uiro tradere. Sunilit̾ de huiꝰ mo¬
di desponsata intelligit᷑. que uideł oum sponso
ẽ uelata: ⁊ bñdicta. It̾. obicitur ulud. oõn. que

Expanded text:
connubium anathematizamus, et modis omnibus ne fiat prohibemus, quia illa benedictio, quam nupturae sacerdos imponit, apud fideles cujusdam sacrilegii instar est, si ulla transgressione violetur. Gratian. Sed auctoritate hac Siricii illa prohibetur ad secunda vota transire, quae in propriam domum est ducta, et cum sponso suo est velata et benedicta. Talium discessione violatur benedictio, quam nupturae sacerdos imponit. Verum hanc necdum sponsus in suam duxerat, nec cum ea benedictionem acceperat. Non ergo hac auctoritate hujusmodi copula prohibetur. § 1. Item illud Eusebii Papae: Desponsatam puellam non licet parentibus alii viro tradere, similiter et de hujusmodi desponsata intelligitur, quae videlicet cum sponso est velata et benedicta. § 2. Item objicitur illud Gre
Abbreviated transcription (Latin):
asseritur: nuiux eẽ negat᷑. Sed a pͥma fide des¬
ponsationis ꝯuinx dr appellari. non ꝙ ipsa des¬
ponsatione fiat ꝯuux. s quia ex fide. qm̃ ex des¬
ponsatione sibi ĩuicem debent. pꝰea efficiuntur
ꝯiuges. sicut ꝑ fidẽ du̾r remicti pcẽa. ñ ꝙ auce¬

Expanded text:
a, conjunx esse negatur? Sed a prima fide desponsationis conjunx dicitur appellari, non quod in ipsa desponsatione fiat conjunx, sed quia ex fide, quam ex desponsatione sibi invicem debent, postea efficiuntur conjuges, sicut per fidem dicuntur remitti peccata, non qu