comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uero dixit ad eũ. Ut inã & tu uidȩx. & om̃s qui ad sistunt & audiunt me. hunc meũ que di¬
cis errorẽ deceptionẽq sequeremini. Atille ubi hȩc audiuit : & ipsũ & filemonem ignibus
tradi in conspectu populi iussit. Illiuero postquã ingressi sunt flãmas : beatus a pollonius
cunctis audientibus clamabat ad dnm̃ dicens. Nontradas dne bestiis animas confi¬
tentes tibi. sed ostende nobis ȩuident̃ salutaretuũ. Igitur ubihȩc inauditu populi &
iudicis ad dnm̃ locutus ẽ apollonius. repente nubes repleta rore circũdedit uiros & flã
mas accensi ignis accessit. Suꝑ quo stupe facti & iudex & populus. una om̃s uoce clamare
coeperunt. Magnus & unus ds̃ xp̃ianorũ solus. Sed haec cũ fuissent p̃fecto alexandriae
nuntiata : sem& ipso truculentior redditur. & electis quibusdã de offitiosuo crudelissi¬

Expanded text:
vero dixit ad eum: Utinam et tu, judex, et omnes qui assistunt, et audiunt me, hunc meum quem divero dixit ad eum: Utinam et tu, judex, et omnes qui assistunt, et audiunt me, hunc meum quem dicis errorem deceptionemque sequeremini. At ille ubi haec audivit 184, et ipsum, et Philemonem ignitradi in| conspectu populi iubet. Ille uero postquam ingressi| sunt flammas. Beatus apollonius . cunctis audi| entibus clamat ad deum dicens. Non tradas domine| bestiis animas confitentes tibi. Sed ostende nobis domine| euidenter salutarem tuum. Igitur ubi haec in audi| tu populi et iudicis ad deum locutus est apolonius| repente nubes repleta rore et circumdedit uiros et flam| mas accensi ignis extinxit. Super quo obstupe| facti et iudex et populus. Vna omnes uoce clamare| coeperunt. Magnus et unus est deus christianorum solus. Sed| haec cum fuissent praefecto alexandriae nunciata| semetipso truculentium redditur. Electis quibusdam| de officio suo crudelissimis et saeuissi
Abbreviated transcription (Latin):
Iniuste inquit agis oiudex iniquitatis uiros religiosos & dõ amabiles puniens: nilil eni
mali xp̃iani ł faciunt ł docent. Atille haec audiens: primo quidem putabat ut pote
locuillius hominẽ ioci aliquid ꝓponere. Sedcũ uidiss& hȩc eũ sedule ꝓsequente. a&cuom
constantia ad serentẽ : dixit ad eũ. In sanis inquit ofilemon & mente captus es subito.
Atille respondit. Ego noninsanio sedtu in iustissimus atq: in sanissimus iudex es
T unc ille cora populo cȩpit eũ primũ plurimis linire blandim̃tis. reuocare uolens
in id qđ eum nouerat. Sed ubi immobilẽ uidit : om̃ia intendit in eũ genera torm̃torũ
Caanito uero qđ ex uerbis a pollonii haec facta fuerat ꝑmutatio : correptũ &iã apolloniũ
grauioribus subdidit torm̃tis. & deceptoris in eum crimen ex aggerat. A pollonius

Expanded text:
Injuste, inquit, agis, o judex iniquitatis, viros religiosos, et Deo amabiles puniens, nihil enim Injuste, inquit, agis, o judex iniquitatis, viros religiosos, et Deo amabiles puniens, nihil enim mali Christiani vel faciunt, vel docent. At ille haec audiens, primo quidem putabat, utpote loci illius hominem, joci aliquid proponere. Sed cum vidisset haec eum sedule prosequentem, et cum omni constantia asserentem: Insanis, inquit, Philemon, et mente captus es subito. At ille, Ego, inquit, non insanio, sed tu injustissimus atque insanissimus judex es,us optimum. Tunc ille coram populo caepit eum primo plurimis blandimentis revocare velle quod eum nouerat. Sed ubi immobilem| uidit omnia intendit in eo genera tormentorum.| Cognito uero quod ex uerbis apolloni haec ei facta fue| rit permutacio . correptum eciam apollonio grauioribus| subdidit tormentis et dec
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsecutionis tẽpore nomine apolloniũ . quicũ uitã magnificã egiss& int̃ fr̃s: &ia
dia conus ordinatus est. Tempore ergo ꝑsecut ionis erat eistudiũ singulos quosq
circuire fr̃m & cohortari eos ad martrriũ. Cũq fuiss& &ĩa ipse cõprehensus & in
carcerẽ trusus: gent iliũ plurimi taquã insultantes ueniebant ad eũ : & uerbis blas¬
phemis & impiis confutabant. Int̃quos fuit quidã philemon nomine choraula famo¬
sissimus & omm popło amabilis. Quicũ multis eum fatigaret in iuriis. impium
haberi. Cũq hec & multa alia aduersus eũ grauius loqueretur: respondit ei a pol¬
lonius dicens Miscreatur tibi dñs fili & nihil tibi horũ quȩ locut us es reput& ad pec¬
catũ hȩc cũ audiss& filemon corde conpunctus .ẽ. Uimq: uerborũ eius supra hu-¬
manũ morẽ insua mente ꝑsensit: in tantũ ut xp̃ianũ se repente fateretur. Et inde
statim ꝑuolat ad tribunal iudicis atq: in conspectu totius populi ꝓclamans diceha

Expanded text:
nachum, nomine Apollonium, qui cum vitam magnificam egisset inter fratres, etiam diaconus ordinatus est. Tempore ergo persecutionis erat ei 183 studium singulos quosque circuire fratres, et cohortari eos ad martyrium. Cumque fuisset etiam ipse comprehensus, et in carcerem trusus, Gentilium plurimi tamquam insultantes veniebant ad eum, et verbis blasphemis et impiis confutabant. Inter quos fuit quidam Philemon nomine choraula famosissimus, et omni populo amabilis. Qui cum multis eum fatigaret injuriis, impium,haberi: cumque haec et multa alia adversus eum graviora loqueretur, respondit ei Apollonius, dicens: Misereatur tibi Dominus, fili mi, et nihil tibi horum quae locutus es, reputet ad peccatum. Haec cum audisset Philemon corde compunctus est, vimque verborum ejus supra humanum morem in sua mente persensit intantum, ut Christianum se repente fateretur. Et inde statim pervolat ad tribunal judicis, atque in conspectu totius populi proclamans,
Abbreviated transcription (Latin):
ductus quae sunt necessaria consequatur . Dehis aut̃ quȩ erga nos de ipsis populis gesta st̃.
uidentib transire nos ꝑciuitatẽ suã & uelut angłis occurrentib atq honorẽ deferen¬
tib quo modo enarrarẽ : aut de ipsis manachis & uirginibus quorũ innumere multi¬
tudines ut supra diximus in illa urbe habentur : Requirentes enĩ nos a sc̃o ep̃o loci
illius uiginti milia uirginũ : & decẽ milia monachorũ haberi cõperimus. Quorũ
om̃iũ affectũ erganos & honorẽ quẽ exhibebant nobis exponere nec sermo sufficit.
nec uerecundia ꝑmittit quam do pallia nr̃a scinderentur. uno quoq nos sibi rapien¬
te & adiẽ ad ducere cupiente . Vidimus quoq: ibi plurimos scorũ patrũ diuersas dĩ
grãs habentes : Alios in uerbo dĩ alios in abstinentia alios in signis & uirtitib ministrantes

Expanded text:
ductus, quae sunt necessaria consequatur. De his autem qui erga nos, ab ipsis populis gesta sunt, ductus, quae sunt necessaria consequatur. De his autem qui erga nos, ab ipsis populis gesta sunt, videntibus transire nos per civitatem suam, et velut Angelis occurrentibus, atque honorem deferentibus, quomodo enarrem? Aut de ipsis monachis et virginibus, quorum innumerae multitudines ut supra diximus in illa urbe habentur? Requirentes enim a sancto Episcopo loci illius, viginti millia virginum, et decem millia monachorum inibi haberi comperimus. Quorum omnium affectum erga nos et honorem, quem exhibebant, vobis exponere, nec sermo sufficit, nec verecundia permittit, quomodo palliola nostra scinderentur, unoquoque nos sibi rapiente, et ad se adducere cupiente. 143 Vidimus quoque ibi plurimos sanctorum patrum diversas Dei gratias habentes, alios in verbo Dei, alios in abstinentia, alios in signis et virtutibus ministrantes
Abbreviated transcription (Latin):
tanta religionis dep̃hendimus bona : ut eanemo digne sufficiat enarrare. Repleo
in ea fuerant. & tẽpla suꝑsticionis antiquȩ : habitationes nunc erant monachorũ.
Et ꝑ totã ciuitatẽ multo plura monasteria quã domus uidebantur. Sunt aũt in ipsa
urbe quia est ampla ualde & popłosa duodecim aecłae : in quibus ꝑsingula sorationũ
domussunt. Sed nec portȩ ipse nec turres ciuitatis. aut ullus omnino angulus: mona¬
chorũ habitationib: uacat. Quiq: ꝑ omnẽ partẽ ciuitatis die ac nocte hrmnos & lau¬
des dõ referentes: urbẽ totã quasi unã dĩ aecłam faciunt . Nullus enĩ ibi inuenitur
aut hereticus aut paganus. sed om̃s ciues xp̃iani. om̃s chatholici sunt. ut nihil omnino
differat. si ep̃s in platea orationẽ aut in aecła dicat. Ipsi quoq magistratus & prin¬
cipales ciuitatis & reliqui ciues. studiose ꝑsingulas portas statuunt: qui obseruent.
ut sic ubi apparuerit peregrinus. aut pauꝑ certatim ad eũ qui preoccupauerat ad¬

Expanded text:
tanta religionis 142 deprehendimus bona, ut ea nemo digne valeat enarrare. Repletam in ea fuerant et templa superstitionis antiquae, habitationes nunc erant monachorum, et per totam civitatem multo plura monasteria quam domus videbantur. Sunt autem in ipsa urbe, quia est ampla valde et populosa, duodecim ecclesiae, in quibus publicus agitur domus sunt. Sed nec portae ipsae, nec turres civitatis, aut ullus omnino angulus ejus monachorum habitationibus vacat, quique per omnem partem civitatis, die ac nocte hymnos ac laudes Deo referentes, urbem totam, quasi unam Dei ecclesiam faciunt. Nullus enim ibi invenitur aut haereticus, aut paganus, sed omnes cives Christiani, omnes Catholici, ut nihil omnino differat, si Episcopus in platea orationem, aut in ecclesia faciat. Ipsi quoque magistratus et principales civitatis, et reliqui cives studiose per singulas portas statuunt, qui observent, ut sicubi apparuerit peregrinus aut pauper, certatim ad eum qui praeoccupaverit ad
Abbreviated transcription (Latin):
uasculũ parũ habens mei & aliuduas simile habens oleũ delinisemine ex pressuã
Et erat fetidũ a inre nulla alia ꝓficiebat nsi forte inlucerna. Et deceptusstioei
misit inȩscã senis deillo: sperans quia melmisissa . Cũ aut̃ gustassa senex niil locu¬
tuse : sedtacens comedit: Tercia uero uice cũeidara: dicit illi. Nonpossũ comedett
fili. Ille aut̃ tã qua uolens confortare eũ: dixit Eccc abbabona sunt. & ego comelo
exipsis. Et post quã gustauit & sensitrem qualit̃ fecerat: cecidit infaciem dicens. Ue
mih abba quomodo occidite . Istud peccatũ posuisti suꝑme : quia locutus non es. Dicit
nanhoc quod misisti.

Expanded text:
vasculum parvum habens mel, et aliud vas simile habens oleum de lini semine expressum, et erat fetidum, et in re nulla alia proficiebat, nisi forte in lucerna: et deceptus frater misit in escam senis de illo, sperans quia mel misisset; cum autem gustasset senex, nihil locutus est, sed tacens comedit: tertia vero vice cum ei daret, dixit ei: Non possum comedere, fili. Ille vero tanquam volens adhortari eum, dixit: Ecce, abba, bona sunt, et ego comedo ex ipsis; et postquam gustavit, et sensit rem quam fecerat, cecidit in faciem, dicens: Vae mihi, abbas, quoniam occidi te! istud peccatum posuisti super me, quia locutus non es. Dicit non hoc quod misisti.
Abbreviated transcription (Latin):
malos mores bona conloquia corrigunt ĩta praua coͥnlo quia. benos inorescorui pueno
Cuslo du ori fonitur : dũquisque non seiustũ sed qđ magis uerũ ẽ. peccatore msateta
Manu supos ponit quibonis opibus linguȩ extessũ optgmanũ supos ponut qumale lo¬
umo sur cislpas bonc actionis uelamine tegit : Lio quens quȩaddm̃ ꝑtinent nee faciens
tiar aeꝑ hocar sogarites quisine humilitate dicunt desolascientia dicunt nonde senten¬
tia Ille enĩ apit : quirette & scđ̃m dm̃ sapit : Insua dicunt contumeliã dctones subi
sint ab eis dicta sapienter. nimiũ tam̃ eloquenter: horr& enim sapientia spualis uerb
ambitu sc sucũ inuindialis doquentis in flatis sermonibus ꝑornatu. Qundi curiose
deicrtantur audire quos liba sapientes. Nonut ueritatẽ abeis qberant. sedit sac udia
sermonis corũ agnoscant more poctarũ . Quimagis cõmpositione uerboru auuã nancor¬

Expanded text:
malos mores bona colloquia corrigunt, ita prava colloquia bonos mores corrumpunt . Custodia ori ponitur , dum quisque non se justum, sed quod magis verum est peccatorem fatetur. Manum super os ponit , qui bonis operibus linguae excessum operit. Manum super os ponit, qui malae locutionis culpas bonae actionis velamine tegit. 8. Loquens quae ad Deum pertinent, nec faciens, entia dicitur. Ac per hoc arrogantes, qui sine humilitate dicunt, de sola scientia dicunt, non de sententia. 11. Ille enim sapit, qui recte et secundum Deum sapit. 12. In suam dicunt contumeliam doctores, si dum sint ab eis dicta sapienter, nimium tamen eloquenter. Horret enim sapientia spumeum verborum ambitum ac fucum mundialis eloquentiae inflatis sermonibus perornatum. 13. Quidam curiosi delectantur audire quoslibet sapientes, non ut veritatem ab eis quaerant, sed ut facundiam sermonis eorum agnoscant, more poetarum, qui magis compositionem verborum quam senten
Abbreviated transcription (Latin):
illis dicens. Non sunt necessaria suꝑ flua uerba: sed extendere tantum anus
bba iohannes dicebat. Similis deb&. eẽ monachus homim sedenti CXLI III¬
subarbore : qui respiciens feras diuersas. & serpentes uenientes ad se. cũ non po¬
tuerit eis resistere : uenit in arborẽ ut euadat : Ita & monachus sedeat incella sua:
& respiciens prauas cogitationes in imici uenientes suꝑse : & cũ non potuerit eis re¬
sistere. confugiat ꝑ orationẽ ad dnm & saluabitur. Itẽ dixit. Similis deb& eẽ mona¬
chus homini habenti ad sinistr̃ã suam ignẽ : ad dextrã aut a quã. Quotiens enĩ suc¬
census fuerit ignis. tollit deaqua & extinguit illũ. Sicoportet monachũ omni
orationis effundat. & extinguat illam

Expanded text:
illis, dicens: Non sunt necessaria nobis superflua verba, sed extendere tantum manus 208. Abbas Joannes dicebat: Similis debet esse monachus homini sedenti sub arbore, qui respiciens feras diversas et serpentes venientes ad se, cum non potuerit eis resistere, ascendit in arborem ut evadat. Ita et monachus sedeat in cella sua, et respiciens pravas cogitationes venientes super se, et cum non potuerit eis resistere, confugiat per orationem ad Dominum, et salvabitur. 209. Idem dixit: Similis debet esse monachus homini habenti a sinistra ignem, et a dextra aquam; quoties enim succensus fuerit ignis, tollit de aqua et exstinguit illum. Sic oportet et monachum forationis effundat, et exstinguat illam
Abbreviated transcription (Latin):
& secũ querens cogitat ubi erit. aut cũ mala uitae p̃sentis sollerter at¬
tendens merens c̃siderat ubrẽ : Aut cũ bona suꝑnae patriae c̃tẽplat᷑.
quae quia necdũ ad ipiscit̾. lugens c̃spicit ubi ñ est: Hinc psalmista:
ait : Potũ dedit nob̵ in lacrimis inm̃ surã: ꝓuidendũ. ẽ. his qui peccata
suorũ oꝑum deplorant : ut cũ sũmata mala: ꝑfecta diluant lam̃ta. neplus¬
astringant᷑ indebito ꝑ petratioꝑis. & minꝰ soluant infletib: satis factionis:
criptũ quippe . ẽ : Potũ dedit nobis in lacrimis unm̃ surã: Vt uidelic& uniuꝰ¬
cuiꝰq mens tanto poenitendo c̃punctionis suae bibat lacrimas. quantose
adõ meminit aruisse ꝑculpas di¬

Expanded text:
et secum quaerens cogitat ubi erit: aut cum mala vitae praesentis solerter atet secum quaerens cogitat ubi erit: aut cum mala vitae praesentis solerter attendens, moerens considerat ubi est: aut cum bona supernae patriae contemplatur, quae quia necdum adipiscitur, lugens conspicit ubi non est. Hinc Psalmista ait: Potum dedit nobis in lacrymis in mensura . Providendum est iis qui peccata suorum operum deplorant, ut consummata mala perfecto diluant lamastringantur in debito perpetrati operis, et minus solvant in fletibus satisfactionis. « Scriptum quippe est: Potum dedit nobis in lacrymis in mensura , ut videlicet uniuscujusque mens tantum poenitendo compunctionis suae bibat lacrymas, quantum se adeo meminit aruisse per culpas
Abbreviated transcription (Latin):
iampunit : Nã tc̃petrus fleuit: quando in eũ xp̃s respex : Vnde & psalmus.
Respeã inquit : & cõmotaẽ & c̃tremuit tra :: De hac cõpunctionis uirtute :¬
dauidait: Fuer̃ mͥ lacrimemeae. panes die acnocte. Luctu suo anima
pascit᷑ : cũ ad suꝑna gaudia flendo subleuat᷑: Et intus quidẽ doloris surge¬
mitũ tolerat : sedeo refectionis pabulũ ꝑcipit: quo huic uis amoris ꝑlacri¬
mat emanat: Electi unius cuiꝰq mens dũ se ponit ante oculos: illinc
districtionẽ iusticiae. hinc meritũ culpe conspicit quo hi supplitio digna
sit si parcentis piccas desit. qui ꝑ lam̃ta p̃sentiae abae terna eruere poena
consueuit: Omp̃s ds̃ mentes carnaliũ quae prius in huiꝰ mundi fluctibus
trariae a suꝑbia salubrit̃ in humilitate iaceant. quas prius in hoc mariscłi
suorũ reminiscit᷑ c̃si derans ubi fuit. aut udiciorũ dĩ sententiã metuens

Expanded text:
jam punit. Nam tunc Petrus flevit, quando in eum Christus respexit . Unde et Psalmus: jam punit. Nam tunc Petrus flevit, quando in eum Christus respexit . Unde et Psalmus: Respexit, inquit, et commota est, et contremuit terra . De hac compunctionis virtute David ait: Fuerunt mihi lacrymae meae panes die ac nocte . Luctu suo anima pascitur, cum ad superna gaudia flendo sublevatur, et intus quidem doloris sui gemitum tolerat: sed eo refectionis pabulum percipit, quo hinc vis amoris per lacrymas emanat. Electi uniuscujusque mens ponit ante oculos illinc districtionem justitiae, hinc meritum culpae. Conspicit quo supplicio digna sit, si parcentis pietas desit, qui per lamenta praesentia ab aeterna eruere poena consuevit. Omnipotens Deus mentes carnalium quae prius in hujus mundi fluctibustrita superbia salubriter in humilitate jaceant, quas prius in hoc mari saeculi, suorum reminiscitur, considerans ubi fuit: aut judiciorum Dei sententiam metuens,
Abbreviated transcription (Latin):
om punctio cordis est: humilitas m̃tis cũ lacrimis exoriens dere¬
cordatione peccati. & timore iudicui: Illa ẽ. conuersis ꝑfectior
tõpunctiorus affectio : quae om̃s a se carnaliũ desideriorũ affectus re¬
pellit. & intentionẽ suã toto m̃tis studio indĩ contẽplationẽ defigit: Ge¬
minã. eẽ constat conpunctionẽ qua ꝓpt̃ dm̃ anima cuiꝰq electi afficit᷑.
id ÷ iuł dũ opum suorũ malã considerat . uł dũ desiderio aet̾nae uite sus¬
pirat quatuor quoq eẽ. qualitates affectionũ quibus mens iusti tedio salubri
cõpungit᷑ . Hoc est memoria p̃teritorũ facinorũ: recordatio futurarũ pȩ¬
narũ : consideratio pere grinationis suae in huiꝰ uitae longinquitate : deside¬
riũ suꝑnae patriae . quatinꝰ ad eã quantocius ualeat ꝑuenire: Dũ quis que
peccatorũ memoria cõpungit᷑ ad lamenta : tunc dĩ seuisitare sciat p̃sentia.
quando exeo qđ se amisisse recolit in terius erubescit. suoq: uidicio paenitendo

Expanded text:
ompunctio cordis est humilitas mentis cum lacrymis, exoriens de recordatione peccati, et timore judicii. Illa est conversis perfectior compunctionis affectio, quae omnes a se carnalium desideriorum affectus repellit, et intentionem suam toto mentis studio in Dei contemplationem defigit. Geminam constat esse compunctionem, qua propter Deum anima cujusque electi afficitur, id est, vel dum operum suorum mala considerat, vel dum desiderio aeternae vitae suspirat. Quatuor autem sunt qualitates affectionum, quibus mens justi taedio salubri compungitur, hoc est, memoria praeteritorum facinorum, recordatio futurarum poenarum, consideratio peregrinationis suae in hujus vitae longinquitate, desiderium supernae patriae, quatenus ad eam quantocius valeat pervenire. Cum quisque peccatorum memoria compungitur ad lamenta, tunc Dei se vivificari sciat praesentia, quando ex eo quod se amisisse recolit, interius erubescit suoque judicio poenitendo
Abbreviated transcription (Latin):
poena liter detinebantur. uiã aperiret reuertendi adcelos. secundum testi¬
moniũ esaie ꝓpħȩ dicentis Posuisti prosundũ mayis uiã. ut transirent libe¬
rati: uiã qui ppe xp̃s in ꝓsundũ maris posuit : quando in infernũ des¬
cendens scĩs iteradce lõs reuertendi monstrauit: sc̃ĩ extem pore resur¬
rectionis xp̃i. statim ut decorpore exeunt. mox ad celestẽ habitationẽ ascendunt
quod antiquis patribus m̃dabatur: Nã ante ad uentũ saluatoris. quã quã
quidem carnȩ. sed p̃sense. maiestate : scđm illud qđ ait Ecce ego uobis cum sũ¬

Expanded text:
poenaliter detinebantur viam aperiret revertendi ad coelos, secundum testipoenaliter detinebantur viam aperiret revertendi ad coelos, secundum testimonium Isaiae dicentis: Posuisti profundum maris viam, ut transirent liberati. Viam quippe Christus in profundum maris posuit, quando, in infernum descendens, sanctis iter ad coelos revertendi monstravit. 16. Sancti ex tempore resurrectionis Christi, statim ut de corpore exeunt, mox ad coelestem habitationem ascendunt, quod antiquis Patribus non dabatur. Nam ante adventum Salvatoris, quanquam quidem carne, 152 sed praesens est majestate, secundum illud quod ait: Ecce ego vobiscum su
Abbreviated transcription (Latin):
pęnã suã debitã ablueret culpã nram. Ut ꝑ hoc amit ter& diabolus quos reos tenebit
dũunum interficit quinil peccati ad miserat: ideoque quosius te tenuit amisit: quia
in iuste redẽptorẽ nrm̃ occidit: Inlusus ẽ. diabolus morte dñi quasi auis: Nã osln
saxp̃s sue carnis mortalitate quã inter imendã ille appetebat : abscondit diuinirate
ut laqueũ. quo eũ uelut auem in ꝓuidã. prudem ti in retiret decipula Nasi inno es¬
xp̃s non occideretur. homo adiabolo ꝑ p̃uaricationẽ ad dictus non absolueretio:
Di abolus dũ inxp̃o carnẽ humanitatis impetit quaȩpatebat: quasiamo chiuinitatis
una. quȩ exeuangelio recitatur :Tenens uero hanclinea ds̃pater ẽ De quo dicit apłs:
caput xp̃i. ds̃: Et lucas lineã generationis xp̃i abimis ad suma contexens
incho at:Sioseph. & consũmat inlm̃ dũdicit qui fuit heli Et ꝑficiens une a

Expanded text:
poenam suam debitam aboleret culpam nostram, ut per hoc amitteret diabolus quos reos tenebat, poenam suam debitam aboleret culpam nostram, ut per hoc amitteret diabolus quos reos tenebat, dum unum interfecit, qui nihil peccati admiserat. Ideoque quos quasi juste tenuit amisit, quia injuste Redemptorem nostrum occidit. 13. Illusus est diabolus morte Domini, quasi avis. Nam ostensa Christus suae carnis mortalitate, quam interimendam ille appetebat, abscondit divinitatem, ut laqueum quo eum, velut avem improvidam, prudenti irretiret decipula. Nam si innox Christus non ocDiabolus, dum in Christo carnem humanitatis impetit, quae patebat, quasi hamo divinitatis logia, quae ex Evangelio recitatur. Tenens vero hanc lineam Deus Pater est, de quo Apostolus: Caput Christi Deus. Et Lucas lineam generationis Christi ab imis ad summa contexens inchoat a Joseph, et consummat in Deum, dicens: Qui fuit Heli; et perficiens lineam
Abbreviated transcription (Latin):
sicut & ipse ait: Non sũ missus. nisi ad oues quȩ perier̃ domus isrł Id populũ enĩ is ł.
primũuenit Sed qđ non essent credituri: ꝓpheta nontacut dicens. Primus adsion
clic& ecceadsum: et hierłm. euangelistã dabo: Ituidi & nonerat. neque existis quis¬
quã qui iniret consiliũ. & interro gatus responderet uerbũ. sedquia ad gentes tra¬
siuit. sequitur: ecce seruus meus. suscipiã eũ electus meus. cõplacuit sibi in illo anima
cuerit diabolus : sciuit tam̃ qđ psaluatione hominũ xp̃s aduenit: sed qđ sua ĩdẽnos
morte redimeret ignorauit. Unde & eũ occidit: Nã siille xp̃m ꝑmortẽ suã redimere
humanũ genus sciss&. non eũ utique ꝑemisset Qđ nouerit diabolus ꝓsalute hu¬
manigeneris xpmuenisse. euangelii testimonio docem̃: quẽ ut uidit cognoscendo
peccatũ qđ poena dignũ ẽ. non ad misit: ita poenã peccatinri suscepit. ũt ꝑ indebitã

Expanded text:
t: Non sum missus nisi ad oves quae perierunt domus Israel. Ad populum enim Israel prius venit, sed quod non essent credituri, propheta non tacuit dicens: Primus ad Sion dicet: Adsum, et Jerusalem evangelistam dabo. Et vidi, et non erat, neque exstitit quisquam qui iniret consilium, et interrogatus responderet verbum. Sed quia ad gentes transivit sequitur: Ecce servus meus, suscipiam eum, electus meus, complacuit sibi in illo anima cierit, scivit tamen, quod pro salvatione hominum Christus advenit; sed, quia sua idem nos morte redimeret, ignoravit, unde et eum occidit. Nam si ille per mortem Christum redimere humanum genus scisset, non utique eum peremisset. Quod noverit diabolus pro salute humani generis Christum venisse, Evangelii testimpeccatum, quod poena dignum est, non admisit; ita poenam peccati nostri suscepit, ut per indebitam
Abbreviated transcription (Latin):
geminatus: sdeo ds̃ in huncuenit : quia ꝑse ipsum ab hominibus ag nosci non potuit
S ed unde nobis consuluit. inde despectionẽ ꝑtulit: Quia insirmitate quã ꝓnobis suscepit :
homo suꝑbus despexit Obhoc infirma &stulta mundielegit : ut sortiora & sapientiora
ꝑquȩ non cognoscebatur consunderet Sicut cybũ fortẽ inualidus in sans capere nor po¬
test. nisi amatre prius editus in lactis sucũ uertatur. ut qđ incybo non potuit uti su gen¬
do potetur in lacte ꝑ carnẽ: ita & nos dũ essemus infirmi ad conspicienda uerbi aeterni¬
tatẽ. factũ ẽ. ipsũ uerbũ caro : ut enutriti ꝑ carnẽ fortiores que effecti: cybũ solidũ idẽ.
uerbũ dm̃ cẽpatre sempiternũ contẽplando. ut angłi satiemur: prima dĩdona eẽ ꝑspiciũ :¬
quibus nos nob̵ reos. eẽ ostendit : quidũ iaceremus subreatu culpe. iustos nos eẽ credebamus:
uenit medicus patefecit uulnus. conposuit semet ipsum : Et desua morte. medicina nob̵.¬

Expanded text:
geminatus. 6. Ideo Deus in homine venit, quia per seipsum ab hominibus cognosci non potuit. Sed unde nobis consuluit, inde despectionem tulit, quia infirmitatem quam pro nobis suscepit, homo superbus despexit. Ob hoc infirma et stulta mundi elegit, ut fortiora et sapientiora per quae non cognoscebatur confunderet. 7. Sicut cibum fortem invalidus infans capere non potest, nisi a matre prius editus, in lactis succum vertatur, ut quod in cibo non potuit uti, sugendo potetur in lacte per carnem; ita et nos, dum essemus infirmi ad conspiciendam Verbi aeternitalem, factum est ipsum Verbum caro, ut enutriti per carnem, fortioresque effecti, cibum solidum, id est, verbum Domini cum Patre sempiternum contemplando, ut angeli satiemur. 8. Prima Dei dona esse, quibus nos nobis reos esse ostendit. Qui dum jaceremus sub reatu culpae, justos nos esse credebamus. Venit medicus, patefecit vulnus, composuit semetipsum, et de sua morte 150 nob
Abbreviated transcription (Latin):
putibus ĩde historia inꝓceptis & in ꝓphetis his toria ẽ in his q̃gesta sunt ꝓcepta inhis
pano ut his tonice: Scđo uttropologice. Tertio ut mistice incellegatur. istoricȩ
aqlue ita lĩcerã . tropolo gicȩ iuxta moralẽ scientiã : mishce iuxta spitalẽ¬
intellegentia. Ergo sic hii iorice oportet fidẽ tenere. ut eã & moraliter tlebean
nter p̾tari: & spĩtaliter intellegere tria & septẽ decẽ pceptas: sedtria adamorẽ
diptinent: Sepitẽ ad homines Illa tria quȩ addm̃ ꝑtinent: inuna tabula
scriptał suer: Beli qua septẽ insecunda: inprama tabula triũ mandatorũ hoc
primu ẽ Di tiges dnm̃ dm̃tium: ti insecunda. honora patrẽ tuum & matrẽ:
Hinc ẽ. qđ & ⁊ saluator scribe  in terroganti ait: Qd pceptũ ẽ. primiũnlege:¬
audi isr ł dñs ds̃tuus ds̃unustẽ  hoc primũ e: Sełm uero  simile huic:¬
Diliges ꝓximũ tuum sicut er teipsũ Unũ nãque
p̃ceptum.
deprima tabulaadixit qđ ad dĩ amorem
alterũ uero de

Expanded text:
ia, 164 in praeceptis, et in prophetia. Historia est in his quae gesta sunt, praecepta in hisPrimo, ut historice: 165 secundo ut tropologice, tertio ut mystice intelligatur. Historice namque juxta litteram, tropologice juxta moralem scientiam, mysere, ut eam et moraliter debeamus interpretari et spiritaliter intelligere. 13. Tria et septem decem praecepta sunt; sed tria ad amorem Dei 166 pertinent, septem ad homines. Illa tria quae ad Deum pertinent in una tabula scripta fuerunt, reliqua septem in secunda. In prima tabula trium mandatorum hoc primum est: Diliges Dominum Deum tuum. In secunda: Honora patrem tuum et matrem. 14. Hinc est, quod Salvator scribae interroganti quod praeceptum est primuprimum est. Secundum vero simile eDiliges proximum tuum, sicut te ipsum. Unum namque praeceptum de prima tabula dixit, quod ad Dei alterum vero de
Abbreviated transcription (Latin):
niũ ptoritarũ cause futioris miscunt᷑ gestis : Sicut in genesidũ sextodie hominẽ dicit
susse sat tu. denuo recapitulat formatũ dicens : Formauit d ñ sels hominẽ adimaginẽ
sib iutoñ ae ibi expletis om̃ib oꝑib dũ dm̃ dicit set timadie requie uisse recapitulando
iariamn secl fons ascendebat deterra irrigans unuersam suꝑ ficiem terrȩ. Hac omtia
tipitu lando inseriȩ narrationis. rebus sucdris nectunt᷑ cũ intra sexdies etiã hȩc
punta uideantur: Septima regula ẽ. de diabolo & ciꝰ corpore : quase pedicuntur
si capiti quȩ sicomagis conueniant corpori: Sepeuero eiꝰ uident᷑ dicta mẽbrorũ
mnon nisi capiti congruunt sicut in esaia. Ubidũ contra babioniã hoc ẽ contra
ubsli corpus multa dixiss& sermo ꝓpheticus rursus ad caput idẽ addiabo

Expanded text:
praeteritarum causae futuris miscentur gestis, sicut et in Genesi, dum sexto die hominem dicit factum fuisse, denuo recapitulat formatum dicens: Formavit Deus hominem ad imaginem suam . Nec non et ubi expletis omnibus operibus, dum Deum dicit septimo die requievisse, recapitulando terram; sed fons ascendebat de terra irrigans universam superficiem terrae. Haec omnia recapitulando in serie narrationis rebus futuris nectuntur; cum intra sex dies etiam haec patrata videantur. 18. Septima regula est de diabolo et ejus corpore, quia saepe dicuntur ipsius capitis, quae suo magis conveniunt corpori; saepe vero ejus videntur dicta membrorum, et nonnisi capiti congruunt. Sicut in Isaia, ubi dum contra Babyloniam, hoc est, contra diaboli corpus multa dixisset sermo propheticus, rursus ad caput, id est, ad diabo
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s gentes. Ite post quã sub ꝑsona babylloniȩ arguit unuiersũ mundũ Pur sus ad
candẽ quasi degen e adspeciem reuertitur dicensquȩ eidẽ ciuitati specialiter contiger.
Ecce ego suscita bo suꝑeos maecdos Nã regnante balt hasar amȩdis optenta ẽ. baby lonia
Sic&inonus aegiptiex ꝑ sona eiusdẽ totũ uult intelligere mundũ dicendo. Et con¬
currere faciã aegyptios aduersus aegyptios regnũ aduersus regnũ : cuȩgyptis
nmulta regna sedunũ habuisse describitur regnũ Quinta regula ẽ detẽporib
ꝑquã aut pars maxima tẽporis ꝑ partẽ minorẽ inducitur aut pars minima tẽporis
ꝑpartẽ maiorẽ intelldgitur. Sic̃ ẽ detriduo lominicȩ sepulture. Dũ nec tribus

Expanded text:
gentes . Item postquam sub persona Babyloniae arguit universum mundum, rursus ad eamdem quasi de genere ad speciem revertitur, dicens quae eidem civitati specialiter contigerunt. Ecce ego suscitabo super eos Medos . Nam regnante Balthassar, a Medis obtenta est Babylonia. Sic ex persona unius Aegypti totum vult intelligere mundum dicendo: Et concurrere faciam Aegyptios adversus Aegyptios, regnum adversus regnum . Cum Aegyptus non multa regna, sed unum habuisse describatur regnum. Quinta regula est de temporibus, per quam aut pars maxima temporis per partem minorem inducitur, aut pars minima temporis per partem majorem intelligitur. Sic est de triduo Dominicae sepulturae, dum nec tribus
Abbreviated transcription (Latin):
ueteri ꝓ singuloꝵ delec tatione. uariũ dabat
saporẽ. Iuxta
sensuũ eñi capacitatẽ: singulis sermo domini¬
cus congruet.
Et dũ sit ꝓunius cu¬
uis que̾ intel lectu diuersus:
ipsetam̃ ꝑmanet unus. Ideo in libris scis
quȩ dã obscura quȩ dã aꝑta
reperiuntur : ut intellectus lectoris
& studiũ augeatur Nãsi
cuncta paterent: statim incellectauiles¬
cerent. Pur ͦsus sicuncta clausa
existerent: confestim diffidentiã giꝗ.¬
nerent̾. Ne ergo de obscuris
desperatio fiat: eaquę manifesta sunt
tomagis latent :a tanto magis exercitiũ p̃bent. Inscri¬
pturis scĩs. sepe ea
quifuturas. quꝰ g̃facta narrant᷑: sicut .ẽ. illud. Dede

Expanded text:
veteri pro singulorum delectatione varium dabat veteri pro singulorum delectatione varium dabat saporem. Juxta sensuum capacitatem singulis sermo dominicus congruit. Et dum sit pro uniuscujusque intellectu diversus, in se tamen permanet unus. 6. Ideo in libris sanctis quaedam obscura, quaedam aperta reperiuntur, ut intellectus lectoris et studium augeatur. Nam si cuncta paterent, statim intellecta vilescerent. Rursus si cuncta clausa existerent, confestim diffidentiam gignerent. Ne ergo de obscuris desperatio fiat, ea quae manifesta sunt o magis latent, tanto magis exercitium praebent. 7. In Scripturis sanctis saepe ea quae futura sunt quasi facta narrantur, sicut est illud: Dede
Abbreviated transcription (Latin):
do graditur n ꝑficiendo: Quanta que plus ambulat tanto magis abeoou
desertũ leonẽ incurrerit : semet ipsũ redar guat dũ indiabolisab¬
cibus haeserit. XUIIII
intellegunt eam: Scarũ scriptuxarũ altitudo: quasi montes pascul
sunt: Id quos dũqrusq iustorũ conscendit: pascuae inde sĩcientis refecu¬
seinuenisse congaudet In scripturis sc̃ĩs. quasi in montibus excelsis aui
ꝑfecti habent sublimia incellegentiȩ in qui bus gressus contẽ placionis¬
qus cou enibit & sim plices quasi parua animilia oueniunt modicos
intellectus. ad quos humiles ipsire fugiant : socmptura sacra in sirmis
osensu paruulis seđn historiã humilis uidetur in uerbis : Cũec cellentiorib:
aut̃ uiris altius incedit dũ eissua mysteria pandit : Acꝑ hocucris querionet
conmunis.
& paruulis utique & ꝑfectis: Scriptura sacra pr̃o
unius cuiꝰq
lectoris antellegenti auariatur  sicut manna

Expanded text:
do graditur, non proficiendo; quantoque plus ambulat, tanto magis ab eo quod do graditur, non proficiendo; quantoque plus ambulat, tanto magis ab eo quod desertum leonem incurrerit, semetipsum redarguat, dum in diaboli faucibus haeserit. CAPUT Xintelligunt eam. 2. Sanctarum Scripturarum altitudo quasi montes pascuae sunt , ad quos dum quisque justorum conscendit, pascuae indeficientis refectionem invenisse se congaudet. 3. In scripturis sanctis, quasi in montibus excelsis, et viri perfecti habent sublimia intelligentiae, quibus gressus contemplationisquasi cervi erigant, et simplices quasi parva animalia inveniunt modicos intellectus, ad quos humiles ipsi refugiant. 4. Scriptura sacra infirmis et sensu parvulis, secundum historiam humilis videtur in verbis, cum excellentioribus autem viris altius incedit, dum eis sua mysteria pandit, ac per hoc utrisque, manet communis, et parvulis, et perfectis. 5. Scriptura sacra pro uniuscujusque lectoris intelligentia variatur, 162 sicut manna,
Abbreviated transcription (Latin):
Inuaricatores : facꝰ tus que ẽ ills mediacor diabolus ahsor ie nieurt nobis
xp̃s aduitom: Multũ mundi philospͥh p̃dicant in dimsione teporie eiuil
siderũ acdis cursione elemtorũ : Et tam̃ hoc ñnisi adõ habuer Nolando enũ
su qbei ut aues ueie&temergentes in ꝓsundũ ut pisces mare. euuipe core qra
dientes teerã deseripser: erũtam̃ tota m̃te auclorẽ corũ intelldgere noluer
Quare ñ pos sunt animalia bruta interrosgare qlua nesciunt iatiocinari
Ideo ñ dissimiles gen. iles homines animalibus extiter: quitalia ñ conside¬
iantes & ipsa amplius diligentes uisque ad eorũ cultũ euanuer. Mlia xpsen
Siquis inea ñ gradit̃ non eił quomodo ueniat ad dm̃: philosophi aut̃ mundio
utique dm ccgnouer: sed quia clis plicuit illis humilitas xp̃i. in inuio erh¬
uni ciuique ẽ scire quid appetat: scđm uero ẽ ut id qđ appetit a sp hen diẽ
ad illã ꝑgat ignoret : ecce patriã quis que quȩrit : sediuia palidtt sTroau¬

Expanded text:
actus est illis mediator diabolus ad mortem, sicut nobis Christus ad vitam. Multa mundi philosophi praedicant in dimensione temporum, cursuque siderum, ac discursione elementorum; et tamen hoc nonnisi a Deo habuerunt. Volando enim superbe, ut aves aerem, et demergentes in profundum, ut ntes, terram descripserunt, verumtamen tota mente Auctorem eorum intelligere noluerunt. 3. Quare non possunt animalia bruta interrogare? Quia nesciunt ratiocinari. Ideo non dissimiles gentiles homines animalibus exstiterunt; qui talia non considerantes, et ipsa amplius diligentes usque ad eorum cultum evanuerunt. 4. Via Christus est; si quis in ea non graditur, non est quomodo veniat ad Deum. Philosophi autem mundi utique Deum cognoverunt, sed quia displicuit illis humilitas Christi, in invio traunicuique est scire quid appetat; secundum vero est ut id quod appetit apprehendat. ad illam pergat ignorat? Ecce patriam quisque quaerit, sed qui viam perdidit erran
Abbreviated transcription (Latin):
si p̃teritascribuntur:
nisi quiaa quȩ adhuc faciendas in oꝑe. iam factas in diuina p̃destinatione.
nob igitur tẽporaliter accidunt : quȩ condicore omiũ sine tẽpore ꝓuidentur:
Propt̾ea ꝓphetia. rerũ futurarũ gesta p̃sentibus misc& reb ut ita credant᷑
illa sutura. quẽ admodũ istacer nuntur eẽ conpleta: More enĩsuo ꝑp̃sen¬
manuũ ds̃. sed dicendi imꝑio oꝑat᷑: Sic̃ scriptũ ẽ. Dixit & factas mandauit &creata s.¬

Expanded text:
ur, nisi quia ea, quae adhuc facienda sunt in opere jam facta sunt in divina praedestinatione? Nobis igitur temporaliter accidunt, quae conditori omnium sine tempore providentur. 8. Propterea prophetia rerum futurarum gesta praesentibus miscet 163 rebus, ut ita credantur illa futura, quemadmodum ista cernuntur esse completa. More enim suo per praesenmanuum Deus, sed dicendi imperio operatur, sicut scriptum est: Dixit, et facta sunt; mandavit, et creata s
Abbreviated transcription (Latin):
. regula ẽ de dño & eĩ corpore: alieaut̃ de
uUnd̃ aut adunũ loquiitur:
It que inuna ꝑsona modo caput: modo corpus
osuaditur : Sic̃ esaias ait.
EInluit me uestim̃to salutari.
quasis ponsũ decoratũ
dũ inscripturis: quando & specialiter caput
describitur.
quando & caput & corpus aut quando exutroq
transeat ad utrũ que. aut
abaltero adalceru trũ. sic que quid
capiti : quid corpori
conueniat prudenss lector incelligat:
Secunda regula ẽ. dedin corpore uero
scriptura :  ut & boni redar guantur cũma¬
lis. & mali laudentur ꝓbonis: Sed quid
adque
ꝑtineat
qui prudent᷑ legerit. disc& intelleg&
tertia regula ẽ
admonemur: Gratia ꝑ quãut operemur
iuuamur. uł  quod lex
ñ tantũ historice sedetiã spitalit̃ sentiera dasto
Nã que & historiȩ oportet fidẽ tenere: & spitalit̃ lege intelllgere: quaten
regula ẽ. despecie & genere. ꝑ quã pars procoto &totũ ꝓparte accipitur. Velu nus

Expanded text:
regula est de Domino et ejus corpore, quae de uno aut ad unum loquitur, atque in una persona, modo caput, modo corpus ostendit, sicut Isaias ait: Induit me vestimento salutari, quasi sponsum decoratum de notandum in Scripturis quando specialiter caput describitur, quando et caput, et corpus; aut quando ex utroque transeat ad utrumque, aut ab altero ad alterum, sicque quid capiti, quid corpori conveniat, prudens lector intelligat. 4. Secunda regula est de Domini corpore vero Scriptura, ut et boni redarguantur cum malis, et mali laudentur pro bonis. Sed quid ad quem pertineat, qui prudenter legerit discet. 6. Tertia regula estadmonemur; gratia, per quam ut operemur juvamur. Vel quod lex non tantum historice, sed etiam spiritaliter sentienda sit. Namque et historice oportet fidem tenere, et spiritaliter legem intelligere. 7. Quarta regula est de specie et genere, per quam pars pro toto, et totum pro parte accipitur, veluti si
Abbreviated transcription (Latin):
sẽꝑ paratꝰ ita oport& animã sẽꝑ parata eẽ aduersus sp̃m fornicationis dicelat
abb antonius. Scire c̃uenit qrtres s̃ corporales motꝰ. Vnꝰ quidẽ naturalis alius

Expanded text:
semper paratus, ita oportet animam semper esse paratam adversus spiritum fornicationis. Dicebat semper paratus, ita oportet animam semper esse paratam adversus spiritum fornicationis. Dicebat abbas Anto
Abbreviated transcription (Latin):
dinẽ scłi amittit : & in futuro ae t̾nũ castitatis p̃miũ ꝑcipit: Uirgines fe¬
liciores eẽ inuita aet̾na: esaia discimꝰ testante quiait. Haec dic̃ dñs einuchis:
Dabo eis indomomea & in muris meis locũ & nom̃ melius afiliis & filiab nomen
sempit̃nũ dabo eis qđ nonꝑibit. Nec dubiũ qđ qͥ casti ꝑseuerant & uirgines anglis
dĩ efficiant᷑ equales. Amanda ẽ. pulchritudo castitatis cuiꝰ degustata delec¬
tatio dulcior inuenit᷑ quã carnis. Cast itas enĩ fructus suauitatis ẽ. pulchri¬
tudo inuiolata sc̃oꝵ. Castitas securitasmentis ẽ. a sanitas corporis. Nihilq¬
ꝓdest extinctio carnis. ubi ñ ẽ in tegritas m̃tis. Nihilq ual& mundũ. eẽ. cor¬
pore : eũ qͥ pollutus ẽ m̃te. Dixit senex quia securitas & taciturnitas & occul¬
ta meditatio : parant castitatẽ. Gloriatio monachi. abstinentiȩ ȩscarũ & a
multiloquio linguae. Dix̃ abb pemen. Sic̃ spatarius principis assistit ei c̃t inuo

Expanded text:
dinem saeculi amittit, et in futuro aeternum castitatis praemium percipit. Virgines feliciores esse in vita aeterna Isaias testatur, qui ait: Haec dicit Dominus eunuchis: Dabo eis in domo mea et in muris meis locum, et nomen melius a filiis et filiabus, nomen sempiternum dabo eis, quod non peribit . Nec dubium quod qui casti perseverant et virgines, angelis Dei efficiantur aequales. Amanda est pulchritudo castitatis, cujus degustata delectatio, dulcior invenitur quam carnis. Castitas enim fructus suavitatis est, pulchritudo inviolata sanctorum. Castitas securitas est mentis, et sanitas corporis. Nihil prodest incorruptio carnis, ubi non est integritas mentis, nihilque valet mundum esse corpore ei qui pollutus est mente. Dixit senex, quia securitas et taciturnitas et occulta meditatio, pariunt castitatem; gloriatio monachi, abstinentia escarum et a multiloquio linguae. Dixit abbas Poemen: Sicut spatarius principis assistit ei continuo
Abbreviated transcription (Latin):
modis peccatũ gerit᷑: Hoc ÷ ignorantia. infirmitate industria: Grauius :÷ infir¬
mitate : quã ignorantia delinquere : Grauius industria. quã infirmitate peccare :
Industrianãq: peccat : quistudio ac deliberatione m̃tis malũ agit: Infirmitate
aũt : qui casu uł p̃cipitacione delinquit: Nequius aũt & de industria peccant.
qui ñ solũ ñ bene uiuunt. sed & iam & bene uiuentes. si poss̃ a ueritate diuertunt:
Sunt peccata leuia quae ab incipientib cotidiana satis factione purgant᷑: quae tam̃
aꝑfectis uiris uelut magna crimina euitant᷑: Quid aũt homines de magnis sce¬
lerib: agere debent quando etiã ꝑfecti leuia quaeq delicta quasi grauissima
lugent : exꝑimento minorũ peccatorũ maiora cõmitgͣ ͫ peccata ut durius feriant᷑

Expanded text:
modis peccatum geritur, hoc est, ignorantia, infirmitate, industria. Gravius est infirmodis peccatum geritur, hoc est, ignorantia, infirmitate, industria. Gravius est infirmitate quam ignorantia delinquere: gravius industria quam infirmitate peccare. Industria namque peccat qui studio ac deliberatione mentis malum agit. Infirmitate autem, qui casu vel praecipitatione delinquit. Nequius autem et de industria peccant, qui non solum non bene vivunt, sed etiam et bene viventes si possunt a veritate divertunt. Sunt peccata levia quae ab incipientibus quotidiana satisfactione purgantur, quae tamen a perfectis viris velut magna crimina evitantur. Quid autem homines de magnis sceleribus agere debent, quando etiam perfecti levia quaeque delicta quasi gravissima lugent? Experimento minorum peccatorum majora committi non debent peccata, ne durius feriant
Abbreviated transcription (Latin):
patit᷑ instigatione dȩ monũ. sed talib tẽptam̃tis perire uite ae t̾nȩ ñ potest :
quia pius dñs ad dãpnationẽ culpȩ ñ reputat. qđ desuae maiestatis ꝑmis su nolens
qui patit᷑ portat: Nã ibi peccamꝰ : ubi ꝑcupiditatẽ. uł uoluntatẽ deflectimus:
uibi uero uiolent̃ ad dicim᷑ &si facinꝰ & flagitiũ ñ .ẽ. miseria. tam̃ ꝓflagitio
& facinore ÷ : Sed qui dm̃ ꝓinrogata laudat miseria. cõmisso ꝓcul dubio car&
uattuor modis cõmictit᷑ peccatũ in corde : quat tuor ꝑpetrat᷑ & oꝑe : Am¬
mitit᷑ in corde suggestione dȩmonũ. delectacione carnis. consensione m̃tis.
defensione elationis: Conmittit᷑ oꝑe. nẽ latent̃ nc̃ palã. nc̃ c̃suudine.
nc̃ desꝑatione: Istis ergo gradib: & corde delinquit᷑: & oꝑe ꝑpetratͥ: Trib quoq

Expanded text:
patitur instigatione daemonum, sed talibus tentamentis perire vitae aeternae non potest, patitur instigatione daemonum, sed talibus tentamentis perire vitae aeternae non potest, quia pius Dominus ad damnationem culpae non reputat, quod de suae majestatis permissu nolens qui patitur portat. Nam ibi peccamus ubi per cupiditatem vel voluntatem deflectimus. Ubi vero violenter addicimur, etsi facinus aut flagitium non est, miseria tamen pro flagitio et facinere est. Sed qui Deum pro irrogata laudat miseria, commisso procul dubio caruatuor modis committitur peccatum in corde, quatuor perpetratur et opere. Admittitur in corde, suggestione daemonum, delectatione carnis, consensione mentis, defensione elationis. Committitur opere, nunc latenter, nunc palam, nunc consuetudine, nunc desperatione. Istis ergo gradibus et corde delinquitur, et opere perpetratur. Tribus
Abbreviated transcription (Latin):
la queos : ex quasensit eos facilius eẽ lapsuros : Nã & q alicubi deducit ñ eã per
aliã partẽ mittit : nisi ubi impetũ eiꝰ intendit: Aliud intrare inm̃tẽ cuiꝰquã
diabolũ : aliud uͦ inhabitare .ẽ: Nã & incorda scõꝵ ingredit᷑ : dũ malas sug¬
gestiones insinuat : sed ñ in habitat in eis. qr in suũ corpus neos trans ducit: Qui
uero incorpore eiꝰs̃ ipsos inhabitat: qr ipsi s̃ tẽplũ eiꝰ: & si subripiat m̃tib: elec¬
torũ diaboł. ñ aũt ineis requiescit. sic̃ incordib reꝓborũ : Nã calore fidei mox
excitat᷑ : ut exeat abelectis: Non nulli quosiã auido ore diaboł deuorauerat:
rursus diuini uidicii occulta miseratione abeiꝰ ore eripiunt᷑. & saluti restituunt᷑:
Nam saepe multos quos antiquus hostis luxuriae uoraginȩ mersos tenuit : po¬
tentia duina ꝑpęnitentiã abeiꝰ faucib: traxit: Multa iust aduersa in anima

Expanded text:
laqueos, ex qua sensit eos facilius esse lapsuros . Nam et qui aquam alicubi deducit, non eam per laqueos, ex qua sensit eos facilius esse lapsuros . Nam et qui aquam alicubi deducit, non eam per aliam partem mittit, nisi ubi impetum ejus intendit. Aliud est intrare in mentem cujusquam diabolum, aliud vero inhabitare. Nam et in corda sanctorum ingreditur, dum malas suggesvero in corpore ejus sunt, ipsos inhabitat, quia ipsi sunt templum ejus. Etsi subripiat mentibus electorum diabolus, non autem in eis requiescit, sicut in cordibus reproborum. Nam calore fidei mox excitatur, ut exeat ab electis. Nonnulli, quos jam avido ore diabolus devoraverat, rursus divini judicii occulta miseratione ab Nam saepe multos quos antiquus hostis luxuriae voragine mersos tenuit, potentia divina per poenitentiam ab ejus faucibus traxit. Multa justus adversa in anima
Abbreviated transcription (Latin):
contra ꝓtoplastũ serpentiẽ. dictũ : &tu insi diaberis calcaneo eiꝰ : Quia nimirũ
hominẽ quẽ diaboł incursũ p̃teritȩ uitae ñ decipit: in nouissimis supplantare
sed sẽꝑ humilis caueat. sẽꝑq ne infine ruat sollicitꝰ ꝑtimescat: Diabo ł scõs om̃s
ñ tẽptando possid& : sed tẽ ptando ꝑsequit᷑ : Nã qr ñ in eis intrinsecꝰ regnat: contra
eos extrinsecꝰ pugnat: Et qui interiuꝰ amisit dominiũ : exterius cõmou& bellũ:
Diabolus quando deciꝑe quẽ quã quaerit. prius naturã unius cuiꝰq: intendit . & inde
se aplicat. unde aptũ hominẽ ad peccandũ inspexerit : Exea parte homines
diabolus tẽptat : qua eos ꝑ ex crescentẽ humorẽ facile inclinari aduitia cons¬
picit. Vt scđm humoris cons ꝑsionẽ : adhibeat & tẽptationẽ : Lege bala am
qui infigura diaboli contra popłmdĩ exea parte p̃cepit ꝑnitiosos p̃tende re

Expanded text:
dictum : Et tu insidiaberis calcaneo ejus; quia nimirum dictum : Et tu insidiaberis calcaneo ejus; quia nimirum hominem quem diabolus in cursu praeteritae vitae non decipit, in novissimis supplantare sed semper humilis caveat, semperque ne in fine ruat sollicitus pertimescat. Diabolus sanctos homines non tenendo possidet, sed tentando persequitur. Nam quia non in eis intrinsecus regnat, contra eos extrinsecus pugnat; et qui interius amisit dominium, exterius commovet bellum. Diabolus quando decipere quemquam quaerit, prius naturam uniuscujusque intendit, et inde se applicat, unde aptum hominem ad peccandum inspexerit. Ex ea parte homines diabolus tentat, qua eos per excrescentem humorem facile inclinari ad vitia conspicit, ut secundum humoris conspersionem adhibeat et tentationem. Lege Balaam, qui in figura diaboli contra populum Domini ex ea parte praecipit perniciosos praetendere