comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cum iur benignus frat̾ Ramaldꝰ intan¬
cerdotes et spũales fr̃es assistere:passiom
lida sepe u̾ba de dño eructabat. noua ylari¬
cate ꝑfusa q̃rit si aliquid noui de dño habe¬
ret ad mañ. Qui aꝑiens os suũ de forna¬
ce feruidi cordis flãmantes u̾boꝵ scĩtillas
enuitit: atq in eius ꝑabolis u̾go dei mag¬
nũ solaciũ sumit. Lacrimans tande̾ se
u̾tit ad filias: quib pauꝑtatẽ dñi reꝯmẽ¬
dans. Beneficia diuina laudando ꝯmemo¬
rat. Beñdicit deuotos deuotasq suas: ⁊ õi¬
ꝙͣ futuris largã benedictõis gͣm in p̾catur.
Cet̾a sine fletu quis referat : Astant illi
recedentis lectulũ oscłatur. Plarigunt filie
de stitute pie mat̾s recessũ ⁊ ꝙͣ ultͣ uisure
nõ ee̾nt. ꝓsequnt cũ lacrimis recedente.
Dolent᷑ amarissime totũ eaꝵ solacium
cũ illa migrare: seq ĩualle lacͥmaꝵ relic¬
tas. nõ iam asua magistra ult̾iꝰ cõsolan¬

Expanded text:
cum vir benignus, frater Rainaldus in tancum vir benignus, frater Rainaldus in tancerdotes et spirituales Fratres assistere, passionem lida saepe verba Domini eructabat, nova hilaritate perfusa, quaerit si aliquid novi de Domino haberet ad manum. Qui aperiens os suum, de fornace fervidi cordis flammantes verborum scintillas emittit, atque in eius parabolis virgo Dei magnum solatium sumit. Lacrymantes tandem se vertit ad filias quibus paupertatem Domini recommendans, beneficia divina laudando commemorat. Benedicit devotos devotasque suas et omnquam futuris, largam benedictionis gratiam imprecatur. Cetera sine fletu quis referat? Adstant illi  alter Leo, recedentis lectulum osculatur. Plangunt filiae destitutae piae matris recessum et quam ultra visurae non essent, prosequuntur cum lacrymis recedentem. Dolent amarissime, totum earum solatium cum illa migrare, seque in valle lacrymarum relictas non iam a sua magistra ulterius consolan
Abbreviated transcription (Latin):
am subleuatis in celũ occulis iunctis ad
eum manibꝰ. cũ lacrimis ait ad sororilii
sius. Laudate dñm filiole mee: qr tale
bñficiũ hodie xp̃c mͥ es dignatꝰ tribuere
ꝙ celũ ⁊ t̾ra nõ suffice̾t ꝯperisare. Ip̃m ĩ¬
quid hodie recepi altissimũ. ⁊ eiꝰ iucariui
ꝙͣ ciciꝰ orphanãde. qͣꝵ aĩas acbit dole¬
ris gładiꝯ ꝑ tͣnͣsibat. Non sõpnus eas re¬
uorat. nõ fãmas ip̃a diuellit: s łctuloꝵ
oblitas et m̃ se. nocte ac die solũ plansed
ebriata salsugine: sororẽ efflagitat ne se re¬
licta cedat. Cui clara ẜendit. Ulacet deo
soror li̾ma: ꝙ discedã. S tu flere desiste:. qͦ¬
dieli fides genciũ ⁊ de uocio ppłoꝵ excrescit.
Cardinalium quoq ⁊ p̾latoꝵ iusitatione
freq̃nti. ut uere sc̃a cotidie honoratur. Qd̃
uero ẽ auditu mirabile. cũ dec̃e ⁊ septẽ die¬
in nullũ cibũ sum̾ie posset. et tanta ẽ ad ño
fortitudine figura iugorata. ut õs ad se¬

Expanded text:
am, sublevatis in caelum oculis, et iunctis ad am, sublevatis in caelum oculis, et iunctis ad Deum manibus, cum lacrymis ait sororibus suis: Laudate DomiChristus hodie mihi est dignatus tribuere, quod caelum et terra non sufficerent compensare. Ipsum, inquit, hodie recepi Altissimum, et eius Vicariuuamcitius orphanandae: quarum animas acerbi doloris gladius pertransibat. Non somnus eas revocat, non fames ipsas divellit; sed lectulorum oblitas et mensae, nocte ac die solum plangereebriata salsugine sororem efflagitat, ne, se relicta, discedat. Cui Clara respondit: Placet Deo, soror carissima, quod discedam; sed tu flere desiste, quoibus fides gentium et devotio populorum excrescit: Cardinalium quoque et praelatorum visitatione frequenti, ut vere sancta, quotidie honoratur. Quod vero est auditu mirabile; cum decem et septem diebus nullum cibum sumere posset, tanta est a Domino fortitudine vigora
Abbreviated transcription (Latin):
catõm ad dñm ĩdicat. ⁊ sanitatis ppetue
uiam parat. Festinat sc̃e memorie dñs ĩ¬
nocentiꝰ qͣrtꝰ una cũ cardinalib iuisita¬
re xp̃i ancillã: ⁊ ciuꝯ ultra feĩas nr̃i tp̃ris
ꝓbauerat uitã. mortẽ non dubitat papali
p̾sencia uen̾andã. In gressus monast̾ium
ꝑgit ad łctum et infirmati manũ applicat
oscłandam. Quam illa gratissime susci¬
pit: ⁊ pedem apłici sũma ẽ reu̾encia oscł¬
andũ exposcit. Ascenso ligneo scabeslo cu¬
rialis dñs dignant᷑ pedẽ accomodat: suꝑ
ꝙͣ illa sursum ⁊ de orsum.ĩ culcans oscła
uultũ reuerent̃ ad clinat. Retit exinde as
sũmo pontifice uultũ angłico. remssis¬
nũ õium pc̃coꝵ. Qui cũ dĩceret ucinam
ego tm̃ uenia indige̾m: ꝑ fc̃e ab solutõis
munꝯ ⁊ ample bñdictõs gr̃am inꝑtitur.
Recedentib aut̃ oĩl qr die illa de manu
ꝓuincialis ministri sacram receꝑat hosti¬

Expanded text:
cationem ad dominum indicat, et sanitatis perpetuae cationem ad dominum indicat, et sanitatis perpetuae viam parat. Festinat sanctae memoriae Dominus Innocentius IV una cum Cardinalibus visitare Christi ancillam, et cuius ultra feminas nostri temporis probaverat vitam, mortem non dubitat Papali praesentia venerandam. Ingressus monasterium, pergit ad lectulum et infirmantis ori manum applicat osculandam. Quam illa gratissime suscipit, et pedem Apostolici summa cum reverentia osculandum exposcit. Ascenso ligneo scabello curialis dominus dignanter pedem accomodat, super quem illa sursum et deorsum inculcans oscula, vultum reverenter adclinat. 42 Petit exinde a summo Pontifice vultu angelico remissionem omnium peccatorum. Qui cum diceret: Utinam ego tanta venia indigerem; perfectae absolutionis munus et amplae benedictionis gratiam impertitur. Recedentibus autem omnibus quia die illa de manu provincialis Ministri sacram receperat hosti
Abbreviated transcription (Latin):
Re
habebat com̃datas. Uerũ illud suꝑ oĩa io¬
gat: ut pͥmlegiũ panꝑtatis a dño pp ex
cardinalib sibi impetret ꝯfirmari. Qo
fidelis ille religionis ad uitor: sicut u̾boy
nusit. sic opere ad impleuit. Reuoluto
anno dñs ppͣ. cũ cardinalibi de ꝑisio trã¬
siuit assisium: ut de tͣnsitu saũcte pͥostẽ¬
sa uisio sortiretur effectũ. Ip̃e nãq sumꝰ
pontifex ultra hoĩem citraq dm̃ existens
ꝑ sonã dñ repsentat: cui intẽplo militan¬
tis ec̾ce famiłiariꝯ ħrent uelut discipuli
dñi cardinales. Qualit̾ ip̃am ĩ firmam
dñs ĩ nocenciꝰ usitauit. ab soluit. ⁊ b̃ndr̃e.¬
ccełãt iam dĩna ꝓuidencia suũ declara
Cupit iam illa ⁊ toto desiderio spirat lib̾a¬
N de corpore mortis huiꝰ:⁊ ĩ ethereis man¬
sionib xp̃m uidere regnante quẽ fu̾at to¬
to corde int̾ris pauꝑẽ pauꝑcula ꝓsecuta.
Artulm itaq sacris uet̾is morbo de tritis no¬
ua cumłatur de bilitas: que et ꝓximã uo¬

Expanded text:
e habeat commendatas. Verum illud super omnia rogat, ut privilegium paupertatis a Domino Papa et cardinalibus sibi impetret confirmari: quod fidelis ille religionis adiutor sicut verbo promisit, sic opere adimplevit. Revoluto anno Dominus Papa cum Cardinalibus de Perusio transivit Assisium ut de transitu Sanctae praeostensa visio sortiretur effectum. Ipse namque Summus Pontifex, ultra hominem, citraque Deum existens, personam Domini repraesentat: cui in templo militantis Ecclesiae familiarius haerent, velut discipuli, domini Cardinales. Qualiter eam infirmam Dominus Innocentius visitavit, absolvit et beneerat iam divina providentia suum de Clara Cupit iam illa et toto desiderio spirat liberari de corpore mortis huius et in aethereis mansionibus Christum videre regnantem, quem fuerat toto corde in terris pauperem paupercula prosecuta. Artubus itaque sacris veteri morbo detritis, nova cumulatur debilitas, quae et proximam vo
Abbreviated transcription (Latin):
descit nullũ sibi desideriũ. nlła honoris pulsat
tunc umꝙͣ discordia s cũcta cõsona. Cuncta
cõueniencia quia õuini erit scõꝵ ura cõcordia
pax cuncta ⁊ leticia ꝯtinet. Tranqͥlla sũt oĩa
et quieta iugis splendor nõ iste qui nũc est:
s tanto clarior quanto felicior quia ciuitas
ut legitur ille non egebit lumine solis. set
dñs oĩpotens illuminabit illã. ⁊ lucerna eiꝰ
ẽ agnus: ubi scĩ fulgebunt ut stelle inꝑpetuas
et̾nitates.⁊ sic̃ splendor firmam̃ti qui erudiũt
mulcos. Qua ꝓpt̃ nox ibi nulla nulle tenebͤ
ꝯcursus nibiũ nullꝰ nec frigoris ardoris ue¬
asꝑitas ulla. s talis q̃dam erit a erũ tẽperies¬

Expanded text:
descit; nullum ibi desiderium honoris pulsat,descit; nullum ibi desiderium honoris pulsat,tunc usquam discordia, sed cuncta consona, cuncta convenientia, quia omnium erit sanctorum una concordia, pax cuncta et laetitia continet. Tranquilla sunt omnia et quieta, jugis splendor, non iste qui nunc est, sed tanto clarior, quanto felicior, quia civitas ut legitur illa non egebit lumine solis, sed Dominus omnipotens illuminabit eam, et lucerna ejus est Agnus. Ibi sancti fulgebunt ut stellae in perpetuas aeternitates, et sicut splendor firmamenti qui erudiunt multos. Quapropter nox ibi nulla, nullae tenebrae, concursus nubium nullus, nec frigoris aut ardoris asperitas ulla; sed talis quaedam erit rerum te
Abbreviated transcription (Latin):
uitas celestis excipit de hoste ꝓstrato trophea
ferentil eccurrit. Cũ tͥumphantili uris et
feĩe ueniũt que cũ sło sexum quo uicerunt.¬
⁊ geminata głia milicie uͥgines cũ pueris
teneros anuo uͥtutili tͣnieuntes sic cet̾a fi¬
deliũ turba aulã ꝓpetue regiã intrauit. Qui
in caritate ĩ cõcussis p̃ceptoꝵ celestũi discipli¬
nis. unita pace obẜ uauerũt: Ergo agite nc̃
fr̃es ad grediam᷑ iter uite rau̾tamur ad cuuta¬
tem celestẽ inqua scͥpti sumꝯ.⁊ ciues decreti.
nõ sumꝯ hospites s ciies scoꝵ ⁊ domestici d̾i
nob̾ urb ianuas aperiet fortitudo: ⁊ sciencia
possibile ẽ. Ut eiũ uere ẽ ⁊p̾hendere nullꝰ ser¬
mo sufficiet. Dicit᷑ de ea in quodã loco siẽ: Qd̃
aut fugiet ibi dolor.⁊ tristicia ⁊ gemitꝰ. Quid
hac iita beacius : ubi nõ ẽ pauꝑtatis metus
nõ egritudinis ĩ becillitas nemo leditur. nemo¬
irascitur. nemo ĩ uidet. nulla cupiditas exar¬

Expanded text:
to tropaea ferentibus occurrit! Cum triumphantibus viris et feminae veniunt, quae cum saeculo sexum quoque vicerunt, et geminata gloria militiae virgines cum pueris teneros annos virtutibus transeuntes. Sed et caetera fidelium turba aulae perpetuae regiam intravit, qui sinceritatenis unita pace observaverunt. Ergo agite nunc, fratres, adgrediamur iter vitae, revertamur ad civitatem coelestem, in qua scripti sumus, et cives decreti. Non sumus hospites, sed cives sanctorum et domestici Dei, nobis urbis januas aperiet fortitudo, et fiducia possibile est. Ut enim vere est, comprehendere nullus sermo sufaufugiet ibi dolor, et tristitia et gemitus. Quid hac vita beatius, ubi non est paupertatis metus, non aegritudinis imbecillitas? Nemo laedetur, irascetur nemo; nemo invidet, cupiditas nulla exar
Abbreviated transcription (Latin):
patriarchas iam habere cepimꝰ quid nõ ꝓre¬
ramꝰ ⁊ curriꝰ ut patriã nr̃am uidere ut
parentes salutare possimꝰͦ Adagnus illic
caroꝵ nos numerꝰ ex pectat. Parentũ fratꝰ.¬
⁊ filioꝵ freq̃ns nos ⁊ copiosa turba desiderat.
Iam de sua incolomitate secura. ad huc de
nr̃a salute sollicita. Ad quoꝵ ꝯplexũ ⁊ ospec

Expanded text:
patriarchas habere iam coepimus: quid non properamus et currimus, ut patriam nostram uidere, ut parentes salutare possimus? magnus illic nos carorum numerus expectat, parentum, fratrum, filiorum frequens nos et copiosa turba desiderat iam de sua incolumitate secura, adhuc de nostra salute sollicita. ad horum conspec
Abbreviated transcription (Latin):
nere fragił corporis: carnisq nugas imꝑio
restringere rõnis. Monstrat insidiosum
hostem occultos puris aĩali mnce̾ laq̾os: ałr¬
q scos. alitq temptare mundanos. Sic de¬
niq cunctis horis uult eas oꝑari manibus
suis: ut ꝓtinꝯ ad cõditoris desideriũ ligẽcie
ꝑ or̾onis ex̾ciciũ recalescant. ⁊ corporẽ negli¬
gencie de ẜentes aigne sc̃i amoris frigus in¬
de uotoĩs ponant. Nusꝙͣ maior cerisura siłn¬
cii: nusꝙͣ amplior et color et tenor oĩs hones¬
ti. Non ibi fluida loq̃la fundũ loqͥtur aĩm:
nec u̾bi leuitas leuẽ ꝓdit affc̾m. Ip̃a nãq
magistra parca mu̾bis hũnde mentis uota
ẜ monis breuitate coartat. De studio libent᷑¬
rouidet fili audiendi u̾bum sc̃e p̾dicatõis.

Expanded text:
nere fragilis corporis, carnisque nugas imperio nere fragilis corporis, carnisque nugas imperio restringere rationis. Monstrat insidiosum hostem occultos puris animabus injicere laqueos; aliterque sanctos, aliter tentare mundanos. Sic denique, certis horis vult eas operari manibus suis ut protinus ad conditoris desiderium per orationis exercitium recalescant, et torporem negligentiae deserentes, igne sancti amoris frigus indevotionis deponant. Nusquam maior censura silentii, nusquam amplior et color et tenor omnis honesti. Non ibi fluida loquela fluidum loquitur animum, nec verbi levitas levem prodit affectum. Ipsa namque magistra parca in verbis, abunde mentis vota sermonis brevitate coarctat. De studio libenter audiendi verbum sanctae praedicationis.
Abbreviated transcription (Latin):
liłaret eam: diẽ cũ desiderio ex pectabat. Illus¬
cescente die ad matrẽ festinat. signũ crucis
expostulat. ⁊ noc̾e mox signata recuꝑat:
aure surditate ꝑpessa: mltas otra malũ illd̾.
frustra tñ fecerat medicinas ciiꝰ capud do¬
mina clara. elem̃ter signat: aurem ꝯtrectat.
auditꝰq uͥtutẽ ilico reꝑat. ¶ãgna erat in
monasterio soroꝵ młtitudo languenciũ: di¬
u̾sis dolorili affuctarũ. In greditur cdara locũ
exmore cũ sua solita medicina: et signo cru¬
as qͥnqͥes fc̃o: qͥnq statim releuat a langore.
lx his ꝓfc̃o patet in pectore uͥginis. planta¬
tam ẽẽ arborẽ crucis: ciuꝰ dum fructꝰ refic̃
Odium. et quasi in magnt regis sororũ.¬
palacio p̃̾positu ꝑuellaꝵ: tanta eas discĩplin a
ualeant inhre. Deret iam carnaliũ ꝓpinqͦꝵ
amore nõ affici: dom̃q pat̾nam ut xp̃o pla¬
ceant obluusci. Hortatura ex actões cõtep¬

Expanded text:
liberaret eam, diem cum desiderio expectabat. Qua illuliberaret eam, diem cum desiderio expectabat. Qua illucescente, ad Matrem festinat, signum crucis expostulat, vocem mox signata recuperataure surditatem perpessa, multas contra malum illud, frustra tamen, fecerat medicinas. Cuius caput domina Clara clementer consignat, aurem contrectat, auditusque virtutem illico recuperat. Magna erat in Monasterio sororum multitudo languentium, diversis doloribus afflictarum. Ingreditur Clara locum ex more cum sua solita medicina, et signo Crucis quinquies facto, quinque statim relevat a languore. Ex his profecto patet, in pectore virginis plantatam esse arborem Crucis, cuius dum fructus reficit dium et quasi in magni Regis palatio praeposita puellarum, tanta eas disciplina valeant inhaerere. Docet, iam carnalium propinquorum amore non affici, domumque patriam, ut Christo placeant, oblivisci. Hortatur, exactiones contem
Abbreviated transcription (Latin):
amacła expurgatus: clare et limpide uidit.
asẜit ergo clara płm ip̃m sue matͥs merito
lib̾atum. De clinat pondo laudũ mat̾ infili¬
am: ⁊ se tante rei fatet᷑ indignã. UIa de
rorib noie beuenuta plagam fi̾tule sb̾ bra¬
foramĩa seniẽ emittebat. Cui compassa uir¬
go dei clara: pecłiare illud suũ signi salutifer
ad mouit emplaustrũ. S tatimꝰq ad crucis
de signatõm: ꝑfc̾am recep̃ annosi ulceris sa¬
nitatem. Alia de numero soroꝵ amata uo¬
cabulo: tredecim mnsib aggrauata ydropisi:
febre insuꝑ ⁊ tusci ⁊ lateris dolore ꝯfecta iace¬
lut. Suꝑ ꝙͣ dña clara pietate ꝑ mota: ad
sue nobilis ꝓhisice recurrit exꝑm̃itum. Sig¬
nat eam crucem in nõie xp̃i sui: et statĩ restĩ¬
tuit plenarie sanitati. Alia xp̃i ancilla de
perusio nata ucc̃e ꝑ duos annos ita ꝑdide¬
Cumq in nocte assũptionis dñe nr̃e sibi
fuisset in iusione monstratũ qd̃ dña clara

Expanded text:
a macula expurgatus, clare et limpide vidit. a macula expurgatus, clare et limpide vidit. Asserit ergo Clara, puerum ipsum suae matris merito liberatum: declinat pondus laudis mater in filiam et se tantae rei fatetur indignam. 34 Una de Sororibus, nomine Benevenuta, plagam fistulae sub braforamina saniem emittebat. Cui compassa virgo Dei Clara, peculiare illud suum signi salutiferi admovit emplastrum. Statimque ad Crucis designationem, perfectam recepit annosi ulceris sanitatem. Alia de numero sororum, Amata vocabulo, tredecim mensibus aggravata hydropisi, febre insuper et tussi et lateris dolore confecta, iacebat. Super quam domina Clara pietate permota ad suae nobile physicae recurrit experimentum. Signat eam Cruce in nomine Christi sui, et statim restituit plenariae sanitati. 35 Alia Christi ancilla, de Perusio nata, vocem per duos annos ita perdideCumque in nocte Assumptionis Dominae nostrae sibi fuisset in visione monstratum, quod domina Clara
Abbreviated transcription (Latin):
crucis. Magnã eñi sciebat euis ꝑfectionem.
⁊ magnã in ĩpa uenͣabatur uͥtũtem. Consis¬
nat ẽum obediencie filia pr̃is ussu. ⁊ mło
erat parũꝑ dormire siit. At ille post mod
sompno solutꝰ sanꝯ exsurgit: ⁊ ad pr̃em lil
ab in sania redit.
er quidã annoꝵ tͥum nõie Mathiolus
de cuutate splet spoleti: lapillũ q̃ndam
illũ ex eiꝯ naso ualebat educere: nec ipse
puer ꝓhicere. ꝑericlitatꝯ angustia mapna
ducitur. adñam clarã: et dum signo crucis
ab ea signatur statim ꝓnecto lapide lib̾ efficit᷑.
¶lius puer de perusio totum habens ocłm
macula cooꝑtum ad scãm dei famulã ad¬
ductus ẽ. Quẽ tacto pnͣi eccło signũ crucis
myssit: et dixit. Ducite eũ ad matrẽ meam:
inꝙͣ euis dña ortłana suam secuta plantulã
post filiam ad religiõm tͣnsierat: et iorto
ꝯcluso cum uͥginiłii iudua dño ẜ mebat. Sig¬
no aut̃ẽ crucis ab ip̃a recepto. ilico puͣ ocłos

Expanded text:
Crucis. Magnam enim sciebat eius perfectionem Crucis. Magnam enim sciebat eius perfectionem et magnam in ipsa venerabatur virtutem. Consignat eum obedientiae filia patris iussu, et erat, parumper dormire sinit. At ille post modicum somno solutus, sanus exsurgit, et ad patrem liber ab insania redit. 33 Puer quidam annorum trium, nomine Matthiolus, de civitate Spoleti, lapillum quemdam illum ex eius naso valebat educere, nec ipse puer proiicere. Periclitatus angustia magna, ducitur ad dominam Claram et dum signo Crucis ab ea signatur statim proiecto lapide, liber efficitur. Alius puer de Perusio, totum habens oculum macula coopertum, ad sanctam Dei famulam adductus est. Quae tacto pueri oculo signum Crucis impressit, et dixit: Ducite eum ad matrem meam uinquam, eius domina Hortulana, suam secuta plantulam, post filiam ad religionem transierat, et in horto concluso cum virginibus vidua Domino serviebat. Signo autem Crucis ab ipsa recepto, illico pueri oculus
Abbreviated transcription (Latin):
reducit. Preceꝑat eĩ ei sc̃s franciscus ne ullu
sine comestione tͣnsiret diẽ. Illa gͥ assistente
clara qͣi aliunde rediens hoc ꝓt̾ulit u̾bum
Quẽ candele nec̃citas: Numquid ñ dies ẽ.
Mat̾ ait illa. nox abii et dies transiuit:
norq alt̾a rediit. Cui clara. Bñdõs sit iste¬
sõpnus lm̃a filia: qm̃dur oytatus. tandẽ¬
donatꝰ ẽ mͥ. S caue me sõpnũ istũ ciuqͣm
referas: diun uxo ĩpa in carne. De diuer¬
sis miracuł que signo ⁊ uͥtute cͣcis faciebat.
&prehendit amantis uicẽ crucifixus a¬
matus: ⁊ que circa crucis misteriũ tanti
amore succẽditur. crucis potñcia in signis
⁊ miracuł illustratur. Signũ enĩ iuuifice
crucis dum morbidis applicat: morbos ab
ei prabilit̾ fugat. Ĩantam ex młtis aliqͣ.
rem q̃ndam̃ noĩe stepħm furia
laborantẽ h̾s franciscꝰ ad dñam claram
tͣnsmisit: ut suꝑ eum faceret signũ sclssime

Expanded text:
reducit. Praeceperat enim sanctus, ne ullum reducit. Praeceperat enim sanctus, ne ullum sine comestione transiret diem. Illa igitur assistente, Clara quasi aliunde rediens, hoc protulit verbum: Quae candelae necessitas? Numquid non dies est? Mater, ait illa, nox abiit, et dies transivit, noxque altera rediit. Cui Clara: Benedictus sit sa filia; quoniam diu optatus, donatus est mihi. Sed cave ne somnum istum cuiquam referas, dum vixero ipsa in carne. De diversis miraculis quae signo et virtute crucis faciebat. 32 Deprehendit amanti vicem Crucifixus amatus et quae circa Crucis mysterium tanto amore succenditur, Crucis potentia in signis et miraculis illustratur. Signum enim vivificae Crucis dum morbidis applicat, morbos ab eis mirabiliter fugat. Tangam ex multis aliqua. Fratrem quemdam, nomine Stephanum, furia laborantem, beatus Franciscus ad dominam Claram transmisit, ut super eum faceret signum sanctissimae
Abbreviated transcription (Latin):
secretũ memoriale uulnerũ saluatoris.¬
duen̾at Memoriale qd̃dã dñice passionis.
quoddam t̃pr dies sacram̃tissime cene:
qua dns infinem dilex̾at suos. Circa sero
appinqͣnte dñi agonia: clara cont̾stata ⁊ mes¬
ta incelle secretariũ se reclusit. Cumq oran¬
tem dñm orans ꝓseq̃retur. ⁊ tͥstis usq admo¬
tẽ aĩa tͥsticia illio hausiss affc̃m: iam iã cap¬
tionis ⁊ totiꝰ illusionis memoria debriata
lecto resedit. Tota gͥ nocte illa ⁊ die seq̾nti sic
ab sorta: sic ase ip̃a ꝑmanet aliena. ut irr eu̾¬
beratis cͥca iuiũ semꝑ intenta luminil. c̃õ¬
fixa xp̃o ac ꝓrsus insensibilis uideret᷑. Redit
familiaris q̃dam filia sepe ad ip̃am si forte
aliquid uelid: ⁊ semꝑ eodem modo se ħntẽ
repentit reꝑit. Nocte uero diei salbati uenien¬
te. filia deuota candelã accendit: ⁊ p̾ceptum
scĩ francisci ad matͥs memoriã signo nõ uͥbo

Expanded text:
secretum memoriale vulnerum Salvatoris.secretum memoriale vulnerum Salvatoris. Memoriale quoddam dominicae passionis.quodam tempore dies sacratissimae Coenae, qua Dominus in fine dilexerat suos. Circa sero, appropinquante Domini agonia, Clara contristata et maesta, in cellae secretarium se reclusit. Cumque orantem Dominum orans prosequeretur, et tristis usque ad mortem anima tristitiae illius hausisset affectum, iam iamque captionis et totius illusionis memoria debriata, lecto resedit. Tota igitur nocte illa et die sequenti sic absorpta, sic a seipsa permanet aliena, ut irreverberatis circa unum semper intenta luminibus, confixa Christo, ac prorsus insensibilis videretur. Redit familiaris quaedam filia saepe ad ipsam, si forte aliquid velit, et semper eodem modo se habere reperit. Nocte vero diei sabbati veniente, filia devota candelam accendit, et praeceptum S. Francisci, ad matris memoriam signo, non verbo
Abbreviated transcription (Latin):
sollẽpnia: que in ecca sc̃i francisci. hac nocte
celebrata sunt. De feruentissimo crucifixi
passionis: que ex sacris uulneribus
nunc mirata affectiones exhaurit nũs
dulcora gaudia figit. Hanc lac̾ma xͥ passi
nehementer mebriat: ⁊ ꝙ cordi suo pro furi¬
dus amor inp̾sẜat. freq̃nter memoria rep¬
sentat. Docet xp̃m plangere crucifixum:
⁊ simul ꝙ u̾bis docet factis exemplat. Nã
sepe cũ insecreto ad talia hortaretur. p̾uei¬
ebat. u̾boꝵ exitum irrignũ lacrimarume
Int̾ horas diei .uiͣ. ⁊ nona maiori ꝯpũctoe
exmore afficitur: ut cũ inmolato dño im¬
moletur. Nam ⁊ semel. hora.ix. orante
incellula diabłs in maxilla ꝑcuciens: ocłm
sangune. genã liuore sub tubit. ut autẽ
cruafixi deliciis absq int̾misũone pasc̾et
ruminalut. Officiũ crucis ꝓut cͣcis amaior
francismꝰ instituerat didicit. et affc̃n ⁊ simili
freq̃ntauit. sordulam tredecim nodoꝵ sco¬
pulis amilatã subtus ad carnẽ cingebat.

Expanded text:
solemnia, quae in ecclesia sancti Francisci hac nocte celebrata sunt. <B><I> De ferventissimo crucifixi passionis, quae ex sacris vulneribus nunc myrrhatas affectiones exhaurit, nunc dulciora gaudia fugit. Hanc lacryma Christi passi vehementer inebriat, et quem cordi suo profundius amor impresserat frequenter memoria repraesentat. Docet novitias Christum plangere Crucifixum, et simul quod verbis docet, factis exemplat. Nam saepe cum in secreto ad talia hortaretur, praeveniebat verborum exitum irriguum lacrymarum. Inter horas diei, Sexta et Nona maiori compunctione ex more afficitur, ut cum immolato Domino immoletur. Nam et semel hora Nona orantem in cellula diabolus in maxilla percutiens , oculum sanguine, genam livore suffundit. Ut autem Crucifixi deliciis absque intermissione pasceret ruminabat. Officium Crucis, prout Crucis amator Franciscus instituerat, didicit, et affectu consimili frequentavit. Chordulam tredecim nodorum copulis annulatam, subtus ad carnem cingebat,
Abbreviated transcription (Latin):
leticia ẽ. Qualis hane celestiũ uoluntas
ꝯsernoꝵ societatẽ expectanciũ: ꝙͣ sũma ⁊
ꝑpetua felicitas. Illic apłoꝵ głiosus chorus
nillic ꝓpł arũ exultanciũ iuimerꝰ insigns.
allis martirũ ppłs in numerabił obcertami¬
nũ suctoriã coronatꝰ. Illic clarissima uir
censetur. qui p̾cepta dm̃ica ẜ uantes ad celes¬
res thesauros t̾rena patrimonia transculer̃t.
Adhos diłctissimi tota cupidicate ꝓperemꝰ.¬

Expanded text:
laetitia est! Qualis illic coelestium voluptas conservorum societatem exspectantium! quam summa et perpetua felicitas! Illic Apostolorum gloriosus chorus, illic Prophetarum exsultantium numerus insignis. Ibi martyrum populus innumerabilis ob certaminum victoriam coronatur; illic clarissima virgcensetur, qui praecepta dominica servantes, ad coelestes thesauros terrena patrimonia transtulerunt. Ad hos, dilectissimi
Abbreviated transcription (Latin):
inuenit᷑ memores ẽẽ debemꝰ uoluntate non
nr̃am. s dei facere debere. Quia qui feceriteis
uutute robusta. caritate ꝑfecta parati ad &ez
data insim plicitate. In nocẽciã caritatẽ. In cor¬
cordia modestiã. In humilitate diligenciam.
In aministratione: uigilanciã. In adinuãdis
laborãtiln miscd̾iã. In fouendis pauꝑib. in
defendẽda pauꝑib ueritate ꝯstancia. In disci¬
pline se ueritate. sensurã ne aliquid ad exẽpli

Expanded text:
enim esse debemus voluntatem non nostram, sed Dei facere debere: quia qui fecerit ejuvirtute robusta, charitate perfecta, parati ad omnem inica, in simplicitate innocentiam, in charitate in humilitate, diligentiam in administratione, uigilantiam in adiuuandis laborantibus, misericordiam in fouendis pauperibus, in defendenda ueritate constantiam, in disciplinae seueritate censuram. ac ne aliquid ad exemplum
Abbreviated transcription (Latin):
In principatib ⁊ potestatibi: ominũ celestibꝰ
suꝑnarũq uͥtutũ ꝯtub̾niis ꝑfru. ⁊ intueri ag¬
mina sc̃oꝵ splendidius sidẽribi micancia pa¬
triarchaꝵ fide fulgencia. ꝓpħaꝵ spe lotancia a
płoꝵ induodecĩ trib isrł orbẽ iudicancia. Mar¬
ta gestantes inspicere. De rege aut̃ qui hoꝵ
medius residet. dic̾e uox nlła sufficit. Effugit
enĩ oem ẜ monẽ acq oem sensum humane
m̃tis excedit decuc illud. Illa pulcritudo illa uͥ¬
tus. illa głia. illa magnificẽtia illa maiestas.

Expanded text:
 Principatibus et Potestatibus, omniumque coelestium supernarumque Virtutum contuberniis perfrui, et intueri agmina sanctorum splendidius sideribus micantia, Patriarcharum fide fulgentia, Prophetarum spe laetantia, A in duodecim tribubus Israel orbem judicantia, marta gestantes inspicere. De Rege autem qui horum medius residet, dicere vox nulla sufficit. Effugit enim omnem sermonem, atque omnem sensum humanae mentis excedit decus illud, illa pulchritudo, illa virtus, illa gloria, illa magnificentia, illa majestas.
Abbreviated transcription (Latin):
sit eos rursus uinctos custodire donec plũ¬
bum miectũ igni. liq fieret in quo sc̃os n.¬
qr xp̃i dext̾a ꝓtegebat in uicta inlesos redi¬
eros int̾cadentes flamas impnũ imitra¬
bantur cantãtes orabant dñm ⁊ dicebant.¬

Expanded text:
sit eos rursus uinctos custoderi donec| plumsit eos rursus uinctos custoderi donec| plumbum iniectum +igni liquifierit. In quo i dextera protegebat inuicta. inlesos reddieros inter caldai| cas flammas ymnum imitabantur cantantes ora| bant domin
Abbreviated transcription (Latin):
optemꝑans precdaros martires extensos
trocleis ⁊ fustibꝰ cedit iussit. It hii intorm̃¬
tis constitutis mente celestia ꝯtẽplantes
dicebant. Respice inẜuos tuos ⁊ moꝑa tua
dñe ⁊ ad iuua nos ut ꝑficiã tua opꝯtũ
sine macula xr̃e. Audiens autẽ eos rictio¬
uaris intorm̃tis. quos eiulare p̾dolore
uissionẽ dum minĩstri efficacit̾ conarent᷑
rum dolores: spe gaudentes int̾bulatioe
iiquo ⁊ doloso. His itaq orancilii exilierũt
sudes de ungulis eoꝵ ⁊ ministros ꝑcucien¬
tes quos dam int̾ fecerũt: quosdam uͦ nul¬
neratos eruciauerũt. Tunc rictionarus
furore insaniens molas ad singuloꝵ colla
. Atilli scuto diuine ꝑtecti m̃rtute dice¬
bant dñoleti. Suꝑ aquã refectionis edu¬
sibis nos dne. S famulante creatura sua
ri honore ad alterã natantes inlesi ꝑueneĩt
fluminis riꝑam. Ioco uso rictionarus nii¬
racło instigante diabolo. exagitatum ira nis¬

Expanded text:
optemperans preclaros martyres extensos optemperans preclaros martyres extensos +troclea| cede fustibus iussit. At hi in tormentis constituti| mente celestia contemplantes . dicebant. Respi| ce in seruos tuos et in opera tuaet adiuua nos.| ut perficiamus opus tuum sine macula christe. Au| diens autem eos Riciouarus in tormentis quos eiu| lare prae dolore iussionem dum| ministri efficaciter conarenturum dolores . spe gauden| tes . in tribulacione iniquo et doloso. His itaque orantibus| exilierunt sudes de ungulis eorum . et ministros percu| cientes quos//dam interfecerunt . quosdam uero uulneratos cruciauerunt.| Tunc riciouarus furore insaniens molas ad singulo| rum colla gi. At illi scuto diuine protecti uirtutis di| cebant domino laeti super aquam refectionis educa| bis nos domine. Sed famulante creatura sua ri oneri ad alteram| natantes inlesi peruinerunt fluminis ripam hoc| uiso . Ritiouarus miraculo instigante diabulo exa| gitatus ira ius
Abbreviated transcription (Latin):
ctos malis ꝑdam torm̃tis ut sicis ceteris
exemiplui pessuna morte ⁊sumpti. Nam
si resipiscentes diis sacrificaueritis meis
diarem uos opibꝰ multis ⁊ honorẽ sublim¬
ir iubebo insigrui. Prefati martires respon¬
dentes maximiano dixerunt. Non potest
⁊honores quos pollicens tuis dona. Istam
nonꝰ solum duuciis hac inperio uerum
nis prestiteris similis simulacroꝵ cum
diabolo cruciandꝰ in inferno dimergeris.
Maximianꝰ dixit. Sufficiat actenus
uri płes perisse maleficiis. Inclyti sac̾ti
martires dixerũt. adiẜicordem impie ig¬
noras dm̃ qui te regnare ꝓmisit indebite.
suiꝯ regniũ uane it̾ris decernens cona¬
ns destruere: Dis auditis maxinanꝰ
furens indignatione rictiãuero. eos sub
ꝯmrationis uinculo dure tradidit cruel¬
ando dicers. Periurtutes diane. que or¬
bem t̾re dicens suł sub didit dicioni ꝯiuro.
ut hos furciferos diu̾sis penis affligens
pessima morte ꝯsumas. Tunc impii  pͥri¬
cipis minister impius impietatis uissit

Expanded text:
ctus mali perdam tormentis. Vt sitis ceteris| exemplum pessima morte consumpti. Nam si resipis| centes . diis sacrificaueritis meis ditare uos opibus| multis et honori sublimari iubebo insigni prefati| martyres. Respondentes maximiano dixerunt. Non| potes et honores quos pol| leceritis tuis dona . ista non solum diuiciis ac imperio. Verum|nis persisteris.| similis simulacrorum . cum diabulo cruciandos in in| fernum demergeris. Maximianus dixit suffici| at actinus uestris plures perisse maleficiis incli| ti sancti martyres dixerunt . misericordem impie igno| ras deum . qui te regnare impium permisit indebitae.| Cuius regnum uane in terris decertans conares dis| truere. His auditis maximianus . furens indignacionem| Riciouaro eos sub coniurationis uinculo. dure tradedit| cruciandos dicens. Per uirtute iste diane que orbem| terrae suae subdidit ditioni coniuro. Vt hos furciferos| diuersis poenis adfligens . pessima morte consumas.| Tunc impii principes minister impius +pietatis ius| sis
Abbreviated transcription (Latin):
lẽpnitate cũ leticia celebremꝯ festiuitate.
quoꝵ socierate celũ exultat quoꝵ patrociniis
t̾ra letatur quoꝵ triumphis ecca sc̃a coro¬
natur quoꝵ ꝯfessio qͣnto inpassione forcior.
tanto ẽ cdarior in honore. Quia dũ creuit
pugna: creuit ⁊ pugnãciũ głia ⁊ martirii.
triumphꝰ młtiplici passionũ genere ad¬
hornatur. Per quẽ grauiora corm̃ta gracio¬
ra fuere ⁊ premia. P̾um catholica mat̾ ecc᷑
ꝑ totũ orbem lõge laceq diffuso ĩ ip̃o capite
sus xp̃o iħu edc̃cta ꝯtumelias crucis ⁊ mor¬
tem nõ timeret magis. magisq roborata
nõ resistendo s int̾ferendo. Uniu̾sos autẽ
quos agmine inclito carcere penalis inclui¬
ec̾̃ca ꝙͣ sic honor diuine dignatois iluminat.
Quã uiuenciũ głosus martirũ sangnis ex¬
ornat ꝙͣ ĩ iuolate ꝯfessionis candida indiut¬

Expanded text:
 laetitia celebramus festivitatem, quorum societate coelum exsultat, quorum patrociniis terra laetatur, quorum triumphis Ecclesia sancta coronatur: quorum confessio quanto in passione fortior, tanto est clarior in honore; quia dum crevit pugna, crevit et pugnantium gloria, et martyrii triumphus multiplici passionum genere adornatur, perque graviora tormenta, gratiora fuere et praemia. Dum catholica mater Ecclesia per totum orbem longe lateque disu edocta est contumelias crucis et mortem non timere, magis magisque roborata est non in resistendo, sed in perferendo. Universos autem quos agmine inclyto carcer poenalis incluEcclesia, quam sic honor divinae dignationis illuminat, quam vincentium gloriosus martyrum sanguis exornat
Abbreviated transcription (Latin):
facimꝰ florentẽ mũdũ mentis despectu calca¬
uerunt. Tunc enĩ erat uita longa salus cõ¬
tuma: opulencia in reb fecunditas iuppagine
tranqͥllitas indit᷑na pace.⁊ tñ cũ inse ipso
floreret iam in eoꝵ cordib mundꝰ aruerat.
solacio. ubiq ꝑcutimur. ubiq armatudinibꝰ
tem sequim᷑ labenti in heremꝰ. Cum ip̃o labi¬
mur que cadentẽ tenemꝰ. Aliq̃n nos mũd̃
retraxit a d̾o. nũc tantis plagis plenꝰ est
ut ip̃e iam nos mundꝰ nuittat addm̃. Pen¬
sate ergo qr nlła sũt que tp̃rałr currunt. Fi¬
nis enim tp̾raliũ ostendit qr nicħ sit ꝙ tnsi¬
re pot̾: casus reꝵ indicat qr res tͣnsiens et t̃s
ꝓpe nicħ fuit cũ stare iuderetur. Hec igit᷑
nob̾cũ agite. hec inm̃te sedula cogitatione
u̾sate. Et si adhuc hic tenemur inĩfirm¬
tate corporis tñ ad eos dequibꝰ loqͥmur toto
corde tendamꝰ ut cũ ip̃is post modũ met̾na¬

Expanded text:
 florentem mundum mentis despectu calcaverunt. Erat vita longa, salus continua, opulentia in rebus, fecunditas in propagine, tranquillitas in diuturna pace; et tamen cum in seipso floreret, jam in eorum cordibus mundus aruerat. solatio, undique percutimur, undique amaritudinibus tem sequimur, labenti inhaeremus; cum ipso labimur, quem cadentem tenemus. Aliquando nos mundus retraxit a Deo, nunc tantis plagis plenus est, ut ipse jam nos mundus mittat ad Dominum. Pensate ergo quia nulla sunt quae temporaliter currunt, finis enim temporalium ostendit quia nihil sit quod transire potest. Casus rerum indicat quia res transiens et tunc prope nihil fuit, cum stare videretur. Haec igitur vobiscum agite, haec in mente sedula cogitatione versate; etsi adhuc hic tenemur in infirmitate corporis, tamen ad eos de quibus loquimur toto corde tendamus, ut cum ipsis postmodum in
Abbreviated transcription (Latin):
bant̃.
Ali ferro ꝑempti. alii flãms ꝑ husti. alii
flagris uerberati. Alii hictilii ferreis ꝑ fora¬
ti. alii crucdati patibulo. alii pelagi periculo.
alii uiui decoriati. alii unculis mancipati.
alii lingius pͥuati. alii lapidilii obruti. alii
frigorẽ afflicti. alii fame cruciati. alii uero
trũncatis manilii siue ceteris cecis m̃bris :
ex pectacłm ꝯtumelie fc̃i in ppłis nudi ꝓpter
tores ⁊ amici dei qui cõtẽpnentes scełatorũ
uissa pͥncipũ modo coronant᷑ ⁊ accipiũt palmͣs
bera ex ꝑti. insuꝑ ⁊ iuncula.⁊ carceres lapida¬
ti sunt secti sũt tẽptati sũt in ccciosione gla¬

Expanded text:
bantur. Alii ferro perempti, alii flammis exusti, alii flagris verberati, alii vectibus perforati, alii cruciati patibulo, alii pelagi periculo subjecti, alii vivi decoriati, alii vinculis mancipati, alii linguis privati, alii lapidibus obruti, alii frigore afflicti, alii fame cruciati; alii vero, truncatis manibus, sive caeteris caesis membris, spectaculum contumeliae in populis nudi propter amici Dei, qui, contemnentes sceleratorum jussa principum, modo coronantur et accipiunt palmas bera experti, insuper et vincula et carceres. Lapidati sunt, secti sunt, tentati su
Abbreviated transcription (Latin):
nõ erant mũdꝰ. Et beatꝰ ppͣ greg̃. in ex posi¬
tione ciuusdã enuãgłi de his hiuꝯmodi bel¬
latorib querimonĩa faciẽ. Eece inqui elec¬
ti dei carnẽ donant. sp̃m roborabant demo¬
nibꝰ imperant uͥtutibꝰ choruscant psencia
despiciunt. et̾nã patriã uocilꝰ moriliq pre

Expanded text:
era. Et beatus papa Gregorius, in expositione cujusdam Evangelii, de istiusmodi bellatoribus querimoniam faciendo: « Ecce, inquit, electi Dei carnem domant, spiritum roborant, daemonibus imperant, virtutibus coruscant; praesentia despiciunt, aeternam patria
Abbreviated transcription (Latin):
mens lucidissima eo ꝙ ĩ mensa altaris sacͣ¬
scã xp̃i corporis ⁊ sarguinus misteria celebñ¬
tes ⁊ insui cordis penetrabilib hostiã iuiuã
deoq placentẽ. id semetipis sine macula atq
amixtione p̃ui operis offerre nõ desisterent.
Et licet ꝑ secutoꝵ nõ sensissent gladiũ tñ ꝑ
iuite mẽritũ deo digni martirio nõ ꝓuantur¬
qr martiriũ nõ sola sanguinis effusione
s ab stinencia pc̃coꝵ ⁊ ex̾citatione dei p̾cep¬

Expanded text:
nt munditia, eo quod in mensa altaris sacrosancta Christi corporis et sanguinis mysteria celebrantes, et in sui cordis penetralibus hostiam vivam Deoque placentem, id est, semetipsos sine macula atque admistione pravi operis offerre non desistant; et licet persecutorum non sensissent gladium, tamen per vitae meritum Deo digni martyrio non privantua martyrium non sola sanguinis effusione, sed abstinentia peccatorum, et exercitatione Dei praecep
Abbreviated transcription (Latin):
suis ad firma bat exemplis: ita ut in nume¬
rabilis utͥusq sexꝰ multitudo eiꝰ seq̃retur
uestigia et relictis nupciaꝵ copulationibi
spretoq liberoꝵ ꝓpagine sponso qui incelis
sinas sectantes paupes recreantes nudos ues¬
tientes ĩ firmos uisitantes. intribulatione
gaudentes inu̾bis calũpnie uł ꝯtumelie pa¬
cientes in augũito ꝓfessionis humiles in

Expanded text:
suis affirmabat exemplis, ita ut innumerabilis utriusque sexus multitudo ejus sequeretur vestigia, et, relictis nuptiarum copulationibus, spretaque liberorum propagine, sponso qui in coelis synas sectantes, pauperes recreantes, nudos vestientes, infirmos visitantes, in tribulatione gaudentes, in verbis calumniae vel contumeliae patiente
Abbreviated transcription (Latin):
tẽptauit illos ⁊ inuenit illos dignosse. Tam¬
quã aurũ infornace ꝓbauit illos ⁊ qͣi holo¬
causti hostia accepit᷑ illos. ¶ Nunc ergo
martirũ xp̃i certamina atq uctorias audi¬
iumꝯ eis nimirũ hunc diẽ tm̃ credimꝰ sc̃i¬
ficatũ qͣntũ insem ip̃is ut sc̃ificaret᷑ labora¬
ret ꝑ torm̃ta nõ cessauere. ¶ Xp̃i uero sac̃

Expanded text:
eos, et invenit illos dignos se. Tanquam aurum in fornace probavit illos, et quasi holocausta hostiam accepit illos. » Nunc ergo martyrum Christi certamina atque victorias audivimus, eis nimirum hunc diem tantum credimus sanctificatum, quantum in semetipsis ut sanctificaretur laborare
Abbreviated transcription (Latin):
germana ꝙ habitatͥ celule uetula moni¬
tum ut iam dc̃oꝵ corpora diligenti collige̾
cura hũana. Qui sex nulla dubitatio re¬
moratꝰ quin uno angelica amonitione secur¬
tus assũpta iam dicta insolatiũ sibi sc̃i la¬
lam prefatoꝵ pauꝑum duci eoꝵde marti¬
rum facillue corpora poterant. Set quid
agerent pauꝑes hac infirmi. quilni nec na¬
iũs erat imꝓmptu nec nauigandi ĩgeniũ.
Nec uirium etate fessus otra flummis
impetũ sub petebat fiducia. Quid plura
ram decollatoꝵ intacta al estiis alitib ea¬
dauera reppererunt. inspirante diuina ꝓ¬
iudencia. etiam inamne nauiculã. Tunc
sub leuati de trepidatione sue infirmita¬
tis. fiducia singuli singuloꝵ leuantes
in offenso uestigio ut putares eos nõ fer¬
re honera s ab honerib ferri. Ingressi ita
q in reꝑtam nauiculã ꝑ gebant contra un¬
dam fluminis in iussu gub̾natore hac re¬
mige uelocit̾ cũ corporibꝰ martirũ alacres

Expanded text:
germana cohabitatrix cellule uetula| monigermana cohabitatrix cellule uetula| monitum ut iam dictorum corpora diligenti college| ret cura humana Que senex nulla dubitatione| remoratus quin immo angelica. Ammonitione se| curus adsumpta iamdicta in solatium. Sibi sancti| lalam| prefatorum pauperum duci eorundem martyrum| facillime corpora poterant. Sed quid agerent pau| peres ac infirmi quibus nec nauis erat in prumpto.| Nec nauigandi ingenium nec uirium aetate fessis| contra fluminis inpetum subpetibat fiducia . quid| plurara| decollatorum intacta a bestiis auitibusue cada| uera Repperierunt insperate . diuina+ prouidentia| etiam in amne nauiculam tunc subleuati de tre| pidatione suae infirmitatis fiducia singuli singu| lorum leuantes inoffenso uestigio ut puta| res eos non ferre onera sed ab oneribus ferri. Ingressi ita| que in reppertam nauiculam pergebant contra| undam fluminis . inuiso gubernatore ac remege| uelociter cum corporibus martyrum alacres
Abbreviated transcription (Latin):
tes igni int̾ emerat cruciatos ĩp̃e ad et̾ni ig¬
nis ꝑpetuos cruciatos igni p̾cipitaret᷑ con
sum̃ptus. Hec uictores uidentes marturg
luctatõe sui certaminis ereptos ad se ueĩ¬
re iuberet ꝓpiciꝰ. Quilii nocte eadẽ ꝑ reue¬
latione ostensum ẽ. qd̾ in lucescente die ꝑ¬
cepturi laborẽ ac ꝯfessionis sue y̾miũ triũ¬
phacores incliti reciꝑentur adño. Q uestatĩ
iuussio rei gesta exhibitione impleta ẽ. Nã
maximianꝰ mox audita satellitis sui rictio¬
uari ꝑdictione utrũq crispinũ indelic ac¬
crispinianũ gladio pinire p̾cepit. Qma iam
iminente ceruicib suis gladio gr̃aꝵ dño ac¬
rex clemitissime. Et his dictis amputatis
capitibꝰ p̾ciosa incõspetu dm̃ morte inspira
anime incelũ ab angłis tͣnslate corpora uero
noranda sunt derelicta que xp̃o custodiente.
diu amosu eoꝵ manserũt intacta. Nocte
ab angelo: senior q̃ndam pauꝑẽ cui erat

Expanded text:
tes . igne interemerat cruciatos . ipsi ad aeterni| igtes . igne interemerat cruciatos . ipsi ad aeterni| ignis perpetuos cruciatos igni praecipitaretur con| sumptus. Haec uictores uidentes martyresluctationi sui cer| taminis ereptos . ad se uenire iuberet propitius. Quibus| nocte eadem per reuelationem ostensum est quod| inluciscente die precepturi laborum ac confessionis| suae premium triumphatures incliti receperentur a domino| quae statim uisio rei gestae exibitione inpleta est.| Nam maximianus mox audita satillitis sui ricioua| ri perditione utrumque Crispinum uidelicCrispinianum gladio punire praecepit, qui jam jamque imminente cervicibus suis gladio gratia clemen| tissimae. Et his dictis . amputatis capitibus . precio| sa in conspectu domini morti inspiratanimae in celo ab an| gelis translati. Corpora uero uoranda| sunt derelicta que christo . custodiente deo a morsuo| +rum manserunt intacta. Nocte ab angelo. senem quendam pauperem cui| erat
Abbreviated transcription (Latin):
ubi est deus eoꝵ : quib hec orantibi exiłiẽs
gutta plũbi feruentis in ccculũ rictiona¬
ri. graue illũ dolore crucians excecauit af¬
flictum. Lt ille fremens possessus in sama
dum medelam corporis animeq debrut
implorare mortẽ sibi ad cełauit insamens.
Nam picẽ adipem. oleumq simul uissit
ministri obtemꝑantes ꝑfecert cũctaq sibi
ab impio fecerant fũant umperata. Sc̃i
martires spei sue imobilit᷑ incũbentes ala¬
Et sicut uolinsti nos ꝓconfessione ad con
fusionẽ tui scĩ nõis pati ita ad c̃õfusionẽ
diaboli ⁊ satellitũ eiꝯ. ab hac etiã pena inle¬
sos educere. adox or̃one finita. eduxit eõ
angłs dĩu sine dolore abigne. Cunc uidẽs
se mimucꝰ nichil in latis aͥdu̾sus xỹi mar̾
tires p̾naluisse suppliciis sese deuto furens
rictouarus p̾cipitauit in ignẽ. ⁊ ita morte pes¬
sima uitã finiuit in dignã. Oquã iustum
nurũq diuine equitat̾is indiciũ ut qui
multos xp̃i martires ad celoꝵ regna ꝓperan¬

Expanded text:
s eorum quibus haec| orantibus . exiliens gutta plumbi feruentes in oculum| riciouari graui illum dolore crucians excecauit.| adflictum adis+ fremens+ possessus insania dum me| dillam corporis animaeque dibuit inplorare . mor| tem sibi adcelerauit insaniens. Nam picem . adi| pem . oleumque simul iussit ministri obtemperan| tes perfecerunt cuncta que sibi ab impio fuerant| imperata Sancti martyres spei sue inmobiliter| incumbentes alaEt sicut uoluis| ti nos pro confsione tui sancti nominis pati. Ita ad| confessionem diabuli et satellitum eius ab hac eti| am poena inlesus educere+. Mox oratione finita| eduxit eos angelus domini sine dolore ab igne tunc| uidens se inimicus nihil inlatis aduersus christi mar| tyres preualuisse suppliciis sese concite furens.| Riciouarus precipitauit in ignem . et ita morte| pessima . uitam finiuit indignam. O quam ius| tum mirumque diuinae aequitates iudicium.| ut qui multos christi martyres . ad celorum regna prope| ran
Abbreviated transcription (Latin):
minatus ẽ. ¶N proiuincia quoq que ⁊¬
alamannia uocatur. qͥdam nobilis homo
erat obsessus ademonibꝰ. Parentes uero¬
enis ⁊ milites su ad mlt̾a pignora sc̃oꝵ du¬
cebant eum ut saltẽ ꝑ eoꝵ intercessionetn¬
ip̃m diuina gr̃a lib̾ass. Set distributor om¬
nũ bonoꝵ d̾eus. qui ełctum suu̾i głificare
disposuit: hanc uirtutẽ ei reẜuauit. No¬
men uero beati geraldi in ip̃a ꝓuncia nec¬
dum auditũ erat. s dum p̾dicti parentes
eius eum ducerent. añ corpora scoꝵ: d̾ mo¬
nes sepius clamabant qd̃ de eus corpore
minune exirent. nͥ ꝑ int̾cessionẽ scĩ geral¬
di. Tunc parentes p̾faci uiri huc illucq
discurrebant: si forte ꝓuinciam audiens
inqua beatꝯ geraldꝯ esset. Et nescio aut ro¬

Expanded text:
minatus est. In Prouincia, quæ minatus est. In Prouincia, quæ Alamannia vocatur, nobilis homo erat obsessus a dæmonibus. Parentes vero, & milites sui per multa pignora Sanctorū ducebāt eum, vt saltem per eorum intercessionem diuina gratia liberasset. Sed distributor omnium bonorum, qui electum suum glorificare disposuit, hanc virtutem ei reseruauit. Nomen vero beati viri in ipsa Prouincia necdum auditum erat. Prædicti autem parentes dum eum ducerent ante corpora Sanctorū, dæmones sæpius clamabant, de eius corpore se minime exire, nisi per intercessionem beati Geraldi. Tum iidem parentes dæmoniaci huc illucque discurrebant, si vel Prouinciam audissent, in qua beatus Geraldus esset. Et nescio aut Ro
Abbreviated transcription (Latin):
mi sanitatẽ sunt ad epti. Preterea mirum
ꝓbatur: nam fonticulꝰ extunc in eode loco
ebullit qui mantib ad potũ sufficit᷑. Rai¬
dictum ẽ ad huc uiuenti se ꝯstruxerat: illiꝯ
uiram̃ti fidem rupit.⁊ familie ꝙͣ inceno¬
bio delegauerat: nimis erat cum sius ĩ festi
Singuli autẽ int̾ predatões quas ꝑaciebãt᷑
nomen dñi geraldi inclinare solebant. Q¬
dam itaq nocte uisum ẽ ip̃i ramaldo: qd̃
uirũ sibi astantẽ cerneret qui cũ iuiram̃ti
fidem ab eo requi reret: simul ammonebi
ut familiã suam uexare decetero cessaret:¬
qui excitatus indicat ꝯiugi rusionẽ qua¬
m̃tum ẜuaret. Et ille ꝯpuctus ad horam
suetã rapacitatẽ redierunt quilm. Nec rai¬
nald obsistebat. qr ꝓnus erat ad malum.
tn ab eius pietate longe erat alienus. Tum
ite cum sc̃s iir ei minaci apparuit uultu
⁊ que bona sibi feciss ꝓ quilii ille mala red¬
debat: furibundꝰ ex ꝓbranit. Atq ꝑcuciẽs
eum incapite euicino morte s̃ secuturã cõ¬

Expanded text:
mi sanitatem sunt adepti. Praeterea mirum a usu probatur. Nam fonticula ex tunc in eodem loco subbullit, quae viantibus ad potum sufficiat. XI. Raidictum est, adhuc viuens constrinxerat, illius iuramenti fidem rupit, & familiæ, quam Cœnobio delegauerat, nimis erat cum suis infestus. Singuli autem, inter prædationes, quas patiebantur, nomen domni Geraldi inclamare solebant. Quadam autem nocte visum est ipsi Rainaldo, quod virum Dei sibi adstantem cerneret. Qui cum iuramenti fidem ab eo requireret, simul admonuit, vt familiam vexare de cetero cessaret. Excitatus ille indicauit coniugi visionem. Qumentum seruaret. Et ille compunctus ad horam suetam rapacitatem redierunt. Nec Rainaldus obsistebat, quia pronus erat ad malum. pinquus, tamen ab eius pietate longe erat alienus. Tum itidem sanctus vir eidem minans apparuit, & quæ bona sibi fecisset, pro quibus ille mala reddebat, furibundus exprobrauit: atque percutiens eum in capite, e vicino mortem sibi sequuturam com