comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cogitare:. cũ ꝑuetustatẽ carnis ⁊ ꝑ car¬
naliũ rerũ imagines. qͥb totꝰ error ur̃
inuoluit᷑. res corporeas ñ possessione
teneatis: s phantasmate sapiatis: Ter¬
ram enĩ chananeoꝵ que manifesta erat.
⁊ manifeste illi ppło data ẽ. concẽpn̾e
uos ⁊ fastidire głamini. quasi ñ ita t̾ram
luminis describatis ex una parte ã terra
gentis tenebrarũ. tanꝗͣ cuneo coartato
discissam. ut neq in rerũ ueritate inue¬
niat᷑. ⁊ in cogitationũ ur̃arum falsitate
credat᷑: ⁊ idõ nec uitã urãm data susti¬
neat. ⁊ mentẽ urãm desiderata corrũ
obseruo. An ego de te querere debeo
utrũ accipias. in qͦ nulla accipientis
euangłium uident᷑ inditia : Ego patrẽ
dimisi ⁊ matrẽ. uxorẽ. filios. ⁊ cetera
que euangłium iubet: ⁊ int̾rogas utr̃u¬

Expanded text:
tem carnis et per carnalium rerum imagines, quibus totus error uester inuoluitur, res corporeas non possessione teneatis, sed phantasmate sapiatis? terram enim Chananaeorum. quae manifesta erat et manifeste illo populo data est. contemnere uos et fastidire gloriamini. quasi non ita terram luminis describatis ex una parte a terra gentis tenebrarum, tamquam cuneo coartato discissam, ut neque in rerum ueritate inueniatur et in cogitationum uestrarum falsitate credatur; et ideo nec uitam uestram data sustineat et mentem uestram desiderata corrumpobseruo. an ego de te quaerere debeo. utrum accipias. in quo nulla accipientis euangelium uidentur indicia? ego patrem dimisi et matrem, uxorem. filios et cetera, quae euangelium iubet,
Abbreviated transcription (Latin):
tanquã genesis eiꝰ sub fatali constellatiõe
sit constituta: cũ eum ipsi non tm̃ fub
stellarũ conexione. s in uinłis om̃ium
t̾renoꝵ & in succis omĩum herbarum.
⁊ in putredine om̃ium carniũ. ⁊ in cor¬
ruptiõe omĩum ciboꝵ. ita ligatũ pollu¬
tumq constituant. ut ex magna ñ tñ
ex tota parte solui purgariq ñ possit:
nͥ ⁊ ab hominib electis uidelicet mani¬
cheoꝵ. etiã in porris radicibq ructet᷑.
& nos qͥ dem sub fato stellarum nullius
hominis genesim ponimꝰ. ut liberũ
arbitriũ uoluntatis qua uł bene uł male
uiuit᷑. ꝓpter iustũ iudiciũ dei ab om̃i
necessitatis uincło uendicemꝰ: qͣnto minꝰ¬

Expanded text:
tamquam genesis eius sub fatali constellatione tamquam genesis eius sub fatali constellatione sit constituta, cum eum ipsi non tantum sub stellarum conexione. sed in uinculis omnium terrenorum et in sucis omnium herbarum et in putredine omnium carnium et corruptione omnium ciborum ita ligatum pollutumque constituant. ut ex magna. non tamen ex tota parte solui purgarique non possit. nisi et ab hominibus. electis uidelicet Manichaeorum, etiam in porris radiculisque ructetur. Et nos quidem sub fato stellarum nullius hominis genesim ponimus, ut liberum arbitrium uoluntatis, qua uel bene uel male uiuitur, propter iustum iudicium dei ab omni necessitatis uinculo uindicemus: quanto min
Abbreviated transcription (Latin):
ructatis. Nam & ista impia uanitate se¬
ducti. seducitis auditores urõs ut uobis
cibos afferant: qͦ possit ligato in eis xp̃o
subueniri ꝑ ur̃os dentes & uentres. Talib
enĩ auxiliis eum solui & liberari p̃dica¬
tis: nec saltẽ totũ: s adhuc licet exiguaᷤᷤ
sordidasq reliquias eiꝰ in stercorib rema¬
nere contenditis: ut in aliis atq aliis
rerũ corꝑaliũ formis. iterũ atq iterum
implere implicateq teneant᷑ : : si mun¬
do stante solui ⁊ purgari ñ potuerint.
iani ĩgne illo ultimo qͦ ipse mundꝰ ardebit.
soluant᷑ atq purgent᷑. Nec tñ etiã tunc
totũ xp̃m dicitis posse liberari: s eiꝰ bone
diuineq nat᷑e nouissimas residuasq par-¬
ticłas que ita sordidate sunt ut nullomͦ
dilui ualeant. dãpnari inet̾num. confix¬
as globo horrido tenebrarũ. Fcce qͥ se fin¬
gunt indignari qđ filio dĩ fiat in iuria
quia eum natũ stella de monstrasse dicat᷑:

Expanded text:
ructatis. Nam et ista inpia uanitate seructatis. Nam et ista inpia uanitate seducti seducitis auditores uestros, ut uobis cibos adferant. quo possit ligato in eis Christo subueniri per uestros dentes et uentres. talibus enim auxiliis eum solui et liberari praedicatis; nec saltem totum, sed adhuc licet exiguas sordidasque reliquias eius in stercoribus remanere contenditis, ut in aliis atque aliis rerum corporalium formis iterum atque iterum inplexae inplicataeque teneantur, et si mundo stante solui et purgari non potuerint, iam illo igne ultimo, quo ipse mundus ardebit, soluantur atque purgentur. nec tamen etiam tunc totum Christum dicitis posse liberari, sed eius bonae diuinaeque naturae nouissimas residuasque particulas, quae ita sordidatae sunt, ut nullo modo dilui ualeant, damnari in aeternum confas globo horrido tenebrarum. ecce qui se fingunt indignari, quod filio dei fiat iniuria., quia eum natum stella demonstrasse dicatur,
Abbreviated transcription (Latin):
fallacib elem̃tis qͥnq uestitũ: & paulꝰ
dicit. si qͥs uob̃ annuntiauerit p̃ter quã
qͣ annuntiauimꝰ uob̃ anathema sit. s̾ ne
paulus mendax sit: manicheꝰ a nathema
sit. Qđ aũ etiã stelle calũynianiini qua
magi ad xp̃m infantẽ ad orandũ ꝑdudi
sunt. ñ erubescitis: cũ uos cõmenticium
xp̃m ur̃m. filiũ cõmenticii pͥmi hominis
ur̃i. non sub stelle testificatione ponatis.
s in stellis om̃ib colligatũ eẽ dicatis.
qͥa uidelicet pͥncipibus tenebrarũ com¬
mixtũ eẽ creditis in illo bello qͦ ipse pͥmꝰ
homo u̾r cũ tenebrarũ gente pugnaũ:
ut de ipsis pͥncipib tenebrarũ tali com¬
mixtione captis. mundus fabricaret᷑:
Unde & ista sacͥlega deliram̃ta uos cognis.
non solum in celo atq in om̃ib stelliss
etiã in t̾ra atq in om̃ib que nascunt᷑
in ea. confirũ & colligatũ atq concretũ
xp̃m dicere : non iã saluatorẽ urm̃. sed
a uob̾ saluandũ cũ ea manducatis atq

Expanded text:
uestitum. et Paulus dicit: si quis uobis adnuntiauerit, praeterquam quod adnuntiauimus uobis, anathema sit. ergo ne Paulus mendax sit, Manichaeus anathema sit. Quod autem etiam stellae calumniamini, qua magi ad Christum infantem adorandum perducti sunt, non erubescitis, cum uos commenticium Christum uestrum, filium commenticii primi hominis uestri, non sub stellae testificatione ponatis, sed in stellis omnibus conligatum esse dicatis ? quia uidelicet principibus tenebrarum commixtum esse creditis in illo bello, quo ipse primus homo uester cum tenebrarum gente pugnauit. ut de ipsis principibus tenebrarum tali commixtum captis mundus fabricaretur. unde ista sacrilega deliramenta uos cogunt non solum in caelo atque in omnibus stellis, sed etiam in terra atque in omnibus, quae nascuntur in ea, confixum et conligatum atque concretum Christum dicere, non iam saluatorem uestrum sed a uobis saluandum, cum ea manducatis atque
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓdant: s etiã imꝑitiores uos cauendo
ꝓficiant. Cur autẽ serpentẽ patr̃e nr̃m
dixisti: An excidit tͥ quẽ ad modum solea¬
tis uituꝑare dm̃ qͥ homini p̃ceptum in
ꝑadyso dedit: & laudare serpentẽ qđ ei ꝑ
suũ consilium ocłos aꝑuit: Puto iustum
ẽẽ ut serpentẽ illum diabolĩt a uobis
laudatũ: tu potiꝰ agnoscas parentẽ tuũ.

Expanded text:
prodant, sed et inperitiores uos cauendo prodant, sed et inperitiores uos cauendo proficiant. cur autem serpentem patrem nostrum dixisti? an excidit tibi. quemadmodum soleatis uituperare deum, qui homini praeceptum in paradiso dedit, et laudare serpentem, quod ei per suum consilium oculos aperuit? puto iustum esse, ut serpentem illum diabolum a uobis laudatum tu potius agnoscas parent
Abbreviated transcription (Latin):
potiꝰ id qđ deest astruendũ est: Sicut¬
& ad qͦsdam inꝑfectos loquens apłs ait.
bat utiq quandã fabricã spiritalem.
sicut alibi dicit. dei edificatio estis: &
in ea cernebat utrũq & unde gau¬
deret. & unde satageret. Gaudebat ex
eo qđ iam edificatum uidebat: satage¬
bat ex eo qđ usq ad culmen ꝑfectioĩs
adhuc edificandum eẽ sentiebat. Itaq
uos reuera catholicos nondũ ꝑfectos.
s quodammꝰ ut dixisti semixp̃ianos :
qͦs fallatis & seducatis ur̃a ꝑuersitate
insectamini. S si qui adhuc etiã tales
sunt: si uos pseudo. xp̃ianos ẽẽ intel¬
lexerint: quãuis captiosis questionũ
ur̃arum ꝓpositionib ꝓpt̾ id qđ eoꝵ fidei
deest respondere non possint: non tam̃
sequendos s deuitandos uos eẽ cognoscũt.
Sic̃ gͦ ur̃a intentio ẽ semixp̃ianos quos
decipiatis inqͥrere: sic nra intentio ẽ.
psendo xp̃ianos uos ostendere: ut non
solum xp̃iani ꝑitiores. uos comuncendo

Expanded text:
potius id quod deest astruendum est? sicutpotius id quod deest astruendum est? sicut ad quosdam inperfectos loquens apostolus ait: bat utique quandam fabricam spiritalem, sicut alibi dicit: dei aedificatio estis, et in ea cernebat utrumque: et unde gauderet et unde satageret. gaudebat ex eo, quod iam aedificatum uidebat, satagebat ex eo, quod usque ad culmen perfectionis adhuc aedificandum esse sentiebat. itaque nos reuera catholicos nondum perfectos, sed quodam modo, ut dixisti, semichristianos, quos fallatis et seducatis uestra peruersitate, insectamini. sed si qui adhuc etiam tales sunt, si uos pseudochristianos esse intellexerint, quamuis captiosis quaestionum uestrarum propositionibus propter id, quod eorum fidei deest, respondere non possint, non tamen sequendos, sed deuitandos uos esse cognoscunt. sicut ergo uestra intentio est semichristianos, quos decipiatis, inquirere, sic nostra intentio est pseudochristianos uos ostendere, ut non solum christiani peritiores uos conuincendo
Abbreviated transcription (Latin):
dixit. Satis suꝑq in lucẽ iam traduc¬
tis erroribꝰ. ac iudaice suꝑsticionis si¬
mul & semixp̃ianoꝵ habunde detecta
fallacia. a doctissimo scilicet & solo
nob̾ post beatũ patrẽ nr̃m mapiche¬
um studendo adimanto: non abre tñ
tiones scribere᷑. quo cũ idem nos ex
more parentis sui serpentis. captiosis
circũuenire questiuncłis uoluerint :
e ipsi ad respondendũ uigilant̾ eis
sitis instrueti. Ita enĩ fiet ut ad ea ipsa
que ꝓposuerint religati: ulteriꝰ huc atq
illuc uagari non possint. Ac ne ꝓfusa
confusa ue oratione. legentiũ mundaren¬
tur ingenia: tam breuit̾ qũa distincte
mixp̃ianos cauendos putas: qđ nos eẽ
dicis. Nos autẽ pseudo xp̃ianos caue¬
mus: qđ uos ẽẽ ostendimꝰ. Nam qđ semũ
e̾: ex quadam parte imꝑfectũ ex nulla
tam̃ falsum ẽ. Quid gͦ si aliqͥd deẽ fidei
eoꝵ quos circũuenire conamini: Nunqͥd
ideo id qđ eis ad e̾ destruendum᷑. ac non

Expanded text:
dixit: Satis superque in lucem iam traducdixit: Satis superque in lucem iam traductis erroribus ac Iudaicae superstitionis simul et semichristianorum abunde detecta fallacia a doctissimo scilicet et solo nobis post beatum patrem nostrum Manichaeum studendo Adimanto non ab re tiones scribere, quo cum idem uos ex more parentis sui serpentis captiosis circumuenire quaestiunculis uoluerint, et ipsi ad respondendum uigilanter eis sitis instructi.ita enim fiet. ut ad ea ipsa, quae proposuerint, religati ulterius huc atque illuc uagari non possint. ac ne profusa confusaue oratione legentium inundarentur ingenia, tam breuiter quam distincte michristianos cauendos putas, quod nos esse dicis; nos autem pseudochristianos cauemus, quod uos esse ostendimus. nam quod semum est, ex quadam parte inperfectum, ex nulla tamen falsum est. quid ergo? si aliquid deest fidei eorum, quos circumuenire conamini, numquid ideo id quod eis adest destruendum, ac non
Abbreviated transcription (Latin):
pndre faustua
austus quidam fuit gente af¬
fer. ciuitate mileuitanꝰ. eloqͥo
suauis. ingenio callidus. secta
manicheꝰ: ac ꝑ hoc nefando errore per¬
u̾sus. sloueram ipse hominẽ: quẽ admo¬
dum eum cõmemoraui in libris confeᷤᷤ¬
sionũ mearum. hic qͦddam uolumen
edidit: adu̾sus rectam xꝑianã fidem.
& catholicã ueritatẽ. Qđ cũ uenisset
in manꝰ nras. lectũq ee̾t a fribꝰ: deside¬
rauet̾t. & iure caritatis ꝑ quam eis ser¬
uimꝰ flagitauer̾t. ut ei responderemꝰ.
hoc aggrediar nunc in nomine atq
sit acutũ ingeniũ & lingua ex polita
nͥ a dño gressus hominis dirigantur.
Qđ multis etiã tardiorib & inualidiori¬
uꝰ. occulta eqͥtate diuine miscłie presti¬
tum ẽ: cum multi acerrimi & facundis¬
simi deserti ab aduitorio dei. ad hoc uelo¬
cit̾ & ꝑtinacit̾ currerent. ut aueritatis
uia longꝰ aberrarent. Cõmodum autẽ
arbitror. sub nomine eiꝰ uerba eiꝰ pon̾e̾:
& sub meo responsionẽ meã. Faustus

Expanded text:
FAUSTUM tus quidam fuit gente Afer, ciuitate Mileuitanus, eloquio suauis, ingenio callidus, secta Manichaeus ac per hoc nefando errore peruersus. noueram ipse hominem, quemadmodum eum commemoraui in libris Confessionum mearum. hic quoddam uolumen edidit aduersus rectam christianam fidem et catholicam ueritatem. quod cum uenisset in manus nostras lectumque esset a fratribus, desiderauerunt et iure' caritatis, per quam eis seruimus, flagitauerunt, ut ei responderemus. hoc adgrediar nunc in nomine atquesit acutum ingenium et lingua expolita, nisi a domino gressus hominis dirigantur. quod multis etiam tardioribus et inualidioribus occulta aequitate diuinae misericordiae praestitum est, cum multi acerrimi et facundissimi deserti adiutorio dei ad hoc uelociter et pertinaciter currerent, ut a ueritatis uia longius aberrarent. commodum autem arbitror sub eius nomine uerba eius ponere et sub meo responsionem meam. FAUSTUS
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa xp̃c natus ẽ. Unde si dici oportẽret: ñ
attulit causam. Si gͦ sunt fata que ã
fando id ẽ a dicendo appellata sunt. qm̃
sunt omĩtꝰ non consortiũ siderũ fatum
ipsam carnẽ sub celo creatam ea uolun¬
tate assũpsit. qua etiã celũ creauit: ea
potestate deposuit ⁊ recepit: qua etiam
siderib imꝑauit. Cur gͦ non sit eu̾głiũ
qđ de ista generatione narrat᷑: cum tã
bona nob̾ annuntiet᷑. ut ꝑ ipsam nr̃a in¬

Expanded text:
quia Christus natus est. unde, si dici oporteret, non quia Christus natus est. unde, si dici oporteret, non adtulit causam. si ergo sunt fata, quae a fando, id est a dicendo appellata sunt, quonsunt omnia, non consortium siderum fatum ipsam carnem sub caelo creatam ea uoluntate adsumpsit, qua etiam caelum creauit, ea potestate deposuit et recepit, qua etiam sideribus imperauit. Cur ergo non sit euangelium, quod de ista generatione narratur, cum tam bona nobis adnuntietur, ut per ipsam no
Abbreviated transcription (Latin):
creator ⁊ dñs: Itaq illa stella ꝗͣ uider̾t
magi. xp̃o scđm carnẽ nato ñ ad decretũ
dñabat᷑. s ad testimoniũ famulabatur:
nec eũ subiciebat imꝑio: s indicabat ob¬
seqͥo. ꝓinde ñ ex illis hec erat stellis que
ab micio create itinerũ suoꝵ ordinem
sub creatoris lege custodiunt: s nouo
iͥginis partu nouũ sidus apparuit: qđ
ministeriũ officii sui. etiã ipsis magis
buit: donec eosusq ad ipsumlocũ uͥ dĩ u̾bum
infans erat p̃eundo ꝑducẽt. Q tandem
astrologiita ꝯstituerũt hominũ nascen¬
tiũ fata sub stellis: ut aliquã stellarum
homine aliqͦ nato circiutꝰ sui ordinem
reliqͥsse. & ad eũ qͥ natꝰ eẽt ꝑrexisse as¬
seuerent: Sortẽ qͥppe nascentis. astroꝵ
ordini colligari arbitrant᷑: non astroꝵ
ordinẽ ad ħominis nati diem posse mu¬
cari. Quappt̾ si stella illa ex his erat q̃ in¬
celo ꝑagunt cursos suos: quomͦ poterat
natꝰ e̾ qͥa illa extitit᷑. s ideo illa extitit.

Expanded text:
creator et dominus. itaque illa stella, quam uiderunt magi, Christo secundum carnem nato non ad decretum dominabatur, sed ad testimonium famulabatur, nec eum subiciebat imperio, sed indicabat obsequio. proinde non ex illis erat haec stellis, quae ab initio creaturae itinerum suorum ordinem sub creatoris lege custodiunt, sed nouo uirginis partu nouum sidus adparuit, quod ministerium officii sui etiam ipsis magis buit, donec eos usque ad ipsum locum, ubi dei uerbum infans erat, praeeundo perduceret. qui tandem astrologi ita constituerunt hominum nascentium fata sub stellis, ut aliquam stellarum homine aliquo nato circuitus sui ordinem reliquisse et ad eum, qui natus est, perrexisse, adseuerent? sortem quippe nascentis astrorum ordini conligari arbitrantur. non astrorum ordinem ad hominis nati diem posse mutari. quapropter si stella illa ex his erat, peragunt ordines suos, quomodo poterat istus natus est, quia illa extitit, sed ideo illa extitit,
Abbreviated transcription (Latin):
qͥnq illis elementis que in contͣria gen¬
te confingitis. unũ allatũ est de diuinis
regnis contͣrium: lux contͣ tenebras:
setera enĩ quatuor: non sunt contͣria.
Nam nec aer fumo ẽ contͣrius: multo mi¬
nꝰ aque aqua. & uentꝰ uento. & ignis ig¬
ni.Iam uͦ illa sacͥlega deliram̃ta quis au¬
diat: qđ pͥmũ hominẽ urm̃ dicitis scđ̾m
hostiũ uoluntatẽ qͦ eos caꝑet. elem̃ta q̃
portabat mutasse. atq uenisse ut regñ
qd dicitis falsitatis in sua natura maneis
non fallacit̾ dimicaret: & substancia
ueritatis mutabilis appareret ut fallẽt:
huiꝰ pͥmi hominis filium. credi uultis
filiã dicitis ueritatẽ. Hunc pͥmũ hominẽ
quẽ laudatis qͥa mutabilib & mendacibus
formis cũ adu̾sa gente pugnauit: si uerum
dicitis. ñ imitamini: si autẽ imitamini. & uos
uerax hominis filiꝰ: qđ utrũq de se ipse
testat᷑. & de uero deo diumitatis et̾nita¬
tem. & de uͦ homine carnis originem

Expanded text:
quinque illis elementis, quae in contraria genquinque illis elementis, quae in contraria gente confingitis, unum adlatum est de diuinis regnis contrarium, lux contra tenebras? cetera enim quattuor non sunt contraria. nam nec aer fumo est contrarius, multo minus aquae aqua et uentus uento et ignis igni. Iamuero illa sacrilega deliramenta quis audiat, quod primum hominem uestrum dicitis secundum hostium uoluntatem, quo eos caperet, elementa, quae portabat, mutasse atque uertisse, ut regnum, quod dicitis falsitatis, in sua natura manens non fallaciter dimicaret, et substantia ueritatis mutabilis adpareret, ut falleret? huius primi hominis filium credi uultis ae fabulae filiam dicitis ueritatem. hunc primum hominem, quem laudatis, quia mutabilibus et mendacibus formis cum aduersa gente pugnauit, si uerum dicitis, non imitamini; si autem imitamini, et uosuerax . hominis filius, quod utrumque de se ipse testatur, et de uero deo diuinitatis aeternitatem et de uero homine carnis originem
Abbreviated transcription (Latin):
debellandam de lucis gente descendit.
armatũ aqͥs siuis contra inimicoꝵ aqͣs:
& igne suo contͣ inmicoꝵ ignẽ: & uentiᷤᷤ
suis contͣ inimicoꝵ uentos. Cur non gͦ
& fumo suo contra inimicoꝵ fumũ: et
tenebris suis contͣ inimicoꝵ tenebras:
S contͣ fumũ. aere ut dicitis armabat᷑:
& contͣ tenebras luce. An qͥa mala sunt
fumꝰ & tenebre: non ea potuit habere
bonitas eiꝰ : Bona gͦ sunt illa tͥa: aqua
uentꝰ. ignis. Cur gͦ ea potuit habere ma¬
licia gentis aduerse: Hic respondetis:
S aqͣ illa gentis tenebraꝵ mala erat :
quã uͦ pͥmus homo attulit bona erat:
& uentꝰ illiꝰ malus. huiꝰ autẽ bonꝰ. Ita huiꝰ
ignis bonꝰ: contͣ malũ ignẽ illiꝰ dimica¬
uit. Cur gͦ & contͣ malum fumũ non
potuit afferre fumũ bonũ: An in fumo
ur̃a mendacia tanquã fumꝰ ipse euanes-¬
cunt atq deficiunt: Certe pͥmꝰ hemo u̾r:
contͣ naturã contrariã bellum gessit. Cur

Expanded text:
debellandam de lucis gente descendit, debellandam de lucis gente descendit, armatum aquis suis contra inimicorum aquas et igne suo contra inimicorum ignem et uentis suis contra inimicorum uentos. cur non ergo et fumo suo contra inimicorum fumum et tenebris suis contra inimicorum tenebras, sed contra fumum aere, ut dicitis, armabatur et contra tenebras luce ? an quia mala sunt fumus et tenebrae, non ea potuit habere bonitas eius? bona ergo sunt illa tria: aqua, uentus, ignis. cur ergo ea potuit habere malitia genti's aduersae? hic respondetis: sed aqua illa gentis tenebrarum mala erat, quam uero primus homo adtulit, bona erat; et uentus illius malus, huius autem bonus: ita et huius ignis bonus contra malum ignem illius dimicauit. cur ergo et contra malum fumum non potuit adferre fumum bonum? an in fumo uestra mendacia tamquam fumus ipse euanescunt atque deficiunt? certe primus homo uester contra naturam contrariam bellum gessit. cur
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s predicauert̃ euuangłium. Narrato¬
te. Nam & ipsum nomen si queramus
qͥd latine interpretet᷑: bonꝰ nuntius
dr̃ eu̾igłium. uł bona annuntiatio.
dici potest: ꝓpͥe tñ hoc uocabulum ob¬
tinuit. illa quã dixi anñtiatio saluato¬
ris. Si autẽ uos aliud am̃tiatis: ertͣ
eu̾głium uos eẽ manifestum ẽ. Utiq sunt
aduersus uos paruuli qͦs appellatis semixp̃i¬
anos. si matris caritatis uocem sibi ex ore
apłico ꝑsonantẽ audiant: siqͥs uob̾ anũ¬
tiauerit pret̾ quã qđ annuntiauimus
nob̾. anathema sit. Cum gͦ ipse paulus
scdm eu̾głium suũ annuntiauerit. xp̃m
ex semine dauid: uos qͥ hoc negatis. et
aliud annuntiatis. anathema sitis. Quis
autẽ non uideat quanta cecitate dicat᷑.
qđ nusquã se. xp̃s natũ ex hominib di¬
cat: cũ pene nunqͣm se filium hominis
taceat: S iudelicet doctissimi homineᷤ
ꝓfertis nob̃ ex armario ur̃o nescio qͤm¬
ue primũ hominẽ. qͥ ad gentẽ tenebrarũ

Expanded text:
m praedicauerunt. narratotae. nam et ipsum nomen si quaeramus quid latine interpretetur, bonus nuntius dicitur euangelium uel bona adnuntiatio. dici potest, proprie tamen hoc uocabulum obtinuit illa quam dixi adnuntiatio saluatoris. si autem uos aliud adnuntiatis, extra euangelium uos esse manifestum est. utique sunt aduersus uos paruuli, quos appellatis semichristianos, si matris caritatis uocem sibi ex ore apostolico personantem audiant: si quis uobis adnuntiauerit praeterquam quod adnuntiauimus uobis, anathema sit. cum ergo ipse Paulus secundum euangelium suum adnuntiauerit Christum ex semine Dauid, uos, qui hoc negatis et aliud adnuntiatis, anathema sitis. quis non autem uideat, quanta caecitate dicatur, quod nusquam se Christus natum ex hominibus dicat, cum paene numquam se filium hominis taceat? Sed uidelicet doctissimi homines profertis nobis ex armario uestro necio quem primum hominem, qui ad gentem tenebrarum
Abbreviated transcription (Latin):
ceꝑit. ascendens ñ usq ad abraham
s usq ad dm̃ qͥ fecit hominẽ. & dato
p̃cepto potestatẽ dedit ut credens filiꝰ
dei fieret: & cur ille in capite libri
gen̾ationes ipsas enumerauit. ille
autẽ cum dñs saluator a iohanne
baptitatus fuisset: & qͥd sibi uelit nu¬
merꝰ generationũ scd̾m matħm ut
sũmam cõputatis tanquã una minus

Expanded text:
coeperit ascendens non usque ad Abraham, coeperit ascendens non usque ad Abraham, sed usque ad deum, qui fecit hominem et dato praecepto potestatem dedit, ut credens filius dei fieret, et cur ille in capite libri generationes ipsas enumerauit. ille autem, cum dominus saluator a Iohanne baptizatus fuisset; et quid sibi uelit numerus generationum secundum Matthaeum, summam conputatis tamquam una
Abbreviated transcription (Latin):
ab ipso etiã ex hominib parentibus
conditi sumꝰ : dñm. qđ ei subditi sumꝰ:
patrẽ. qđ eiꝰ ad optione renati sumus.
facile gͦ fuit religiosis ꝑscrutatoribus
diuinarũ litterarũ aliquantulũ conside¬
rare. & uid̾e in diuersis xp̃i gen̾ationib
a duob euangłistis cõmemoratis. qͦmͦ
duos patres potuit habere ioseph. qͦꝵ
ꝓgeneratores diu̾si emimerarentuꝵ.
Hoc & uos si studiũ contentionis non
excecaret: facile uidere possetis. S
ab illis uiris alia etiã quesita & inuen¬
ta sunt: cũ om̃s harũ narrationũ par¬
tes ꝑtractarent. Hec aũ a ur̃o intel¬
lectu longissime remota sunt. Itaq
etiã in manichei errore constitut i. id
qd in reb humanis fieri solet. ut aliꝰ
carne generet filiũ. aliꝰ eũ uoluntate
adoptet. ac sic unꝰ homo duos patres
habeat. si ñ adu̾so animo legeretis:
cogitando uidere possetis. Cur autẽ
matheꝰ ab abraham ceꝑit descendeis
usq ad ioseph. lucas autem a ioseph

Expanded text:
ab ipso etiam ex hominibus parentibus conditi sumus; dominum, quod ei subditi sumus; patrem, quod eius adoptione renati sumus. Facile fuit ergo religiosis perscrutatoribus diuinarum litterarum aliquantulum considerare et uidere in diuersis Christi generationibus a duobus euangelistis commemoratis, quomodo duos patres potuit habere Ioseph, quorum progeneratores diuersi enumerentur. hoc et uos, si studium contentionis non excaecaret, facile uidere possitis. sed ab illis uiris alia etiam quaesita et inuenta sunt, cum omnes harum narrationum partes pertractarent; haec autem a uestro intellectu longissime remota sunt. itaque etiam in Manichaei errore constituti, id quod in rebus humanis fieri solet, ut alius carne generet filium, alius eum uoluntate adoptet, ac sic unus duos patres habeat, si non aduerso animo legeretis, cogitando uidere possetis. Cur autem Matthaeus ab Abraham coeperit descendens usque ad Ioseph, Lucas autem a Ioseph
Abbreviated transcription (Latin):
centi: memor esto iħm xp̃m resurrexis¬
se a mortuis ex semine dauid scđm eu
uangłium meum: uides certe quã nes¬
cias uł te nescire fingas qͥd sit eu̾ugłiũ:
nec ex doctͥna apłica. s ex ur̃o errore
nomines eu̾ugłium. Aut si hoc appellaᷤᷤ
en̾głium: hoc etiã ceteroꝵ apłoꝵ. & om¬

Expanded text:
centi, Memor esto Christum Jesum resurrexiscenti, Memor esto Christum Jesum resurrexisse a mortuis ex semine David, secundum Evangelium meum ? Vides certe quam nescias, vel te nescire fingas, quid sit Evangelium; nec ex doctrina apostolica, sed ex vestro errore nomines Evangelium. Aut si hoc appellas EEvangelium, hoc etiam caeterorum Aposto
Abbreviated transcription (Latin):
ante hoc narratum est: genealogiam
eẽ constat. ñ eu̾ngłium. Alioqͥn qͥd im¬
pediebat & matheũ ponere euugłium
iħu xp̃i filii dei. nͥ qͥa imꝓbum putauit
genealogiã uocare eu̾ngłiũ  Qua ppt̾
si iam tibi distinctũ satis ẽ qđ usq nc̃
ignorasti. longe aliud ẽẽ euugłium
quã genealogiã: scias me ut dixi acci¬
sis generationib quere. Aut si et de
ipsis conferre est animꝰ: non eqͥdem
recuso: cum sit mͥ magna & de his ad
respondendũ copia. S tu disce int̾roga¬
re qđ pͥmũ est. Uideris enĩ mͥ minc sci¬
re uelle. ñ utrũ eu̾uglium accipiam: s
utrũ generationes .ii. Argustinꝰ respon¬
dit. Certe int̾rogasti te ipsum uelut ex
ꝑsona nr̃a utrũ acciꝑes eu̾uglium: et
respondisti. & maxime. Rursumq int̾¬
rogasti utrũ acciꝑes xp̃m natũ: & res¬
pondisti Non ita ẽ. Hanc scilicet causã
subiciens: qͥa generatio xp̃i non ꝑtinet
ad eu̾ugłium. Qd gͦ respondebis apło di

Expanded text:
ante hoc narratum est, genealogian ante hoc narratum est, genealogian esse constat, non euangelium. alioquin quid inpediebat et Matthaeum ponere euangelium Iesu Christi filii dei', nisi quia inprobum putauit genealogiam uocare euangelium? quapropter si iam tibi distinctum satis est, quod usque nunc ignorasti, longe aliud esse, euangelium quam genealogian, scias me, ut dixi, accisis generationibus quaere. aut si et de ipsis conferre est animus, non equidem recuso, cum sit mihi magna et de his ad respondendum copia; sed tu disce interrogare, quod primum est. uideris enim mihi nunc scire uelle, non utrum euangelium accipiam, sed utrum generationes. AUGUSTINUS respondit: Certe interrogasti te ipsum uelut ex persona nostra, utrum acciperes euangelium, et respondisti: maxime. rursusque interrogasti, utrum acciperes Christum natum, et respondisti: non ita est, hanc scilicet causam subiciens, quia generatio Christi non pertinet ad euangelium. quid ergo res
Abbreviated transcription (Latin):
uituꝑatꝰ agnoscit. faustus dixit. Accipiᷤ
eu̾głium: & maxime. ꝓinde gͦ & natũ
accipis xp̃m : Non ita est. Neq enĩ seqͥt᷑
ut si eu̾u̾głiũ accipio: idcirco & natum
accipiã xp̃m. Cur: Quia euugłiũ qͥdem
a p̃dicatione xp̃i & eẽ cepit & nomina¬
ri: in qͦ tñ ipse nusquã se natũ ex homi¬
nib dicit. At uͦ genealogia adeo non ẽ
euu̾głium: ut nec ipse eius scͥptor ausus
fuerit ȩam eu̾ugłium nominare. Qd enĩ
scͥpsit: Lib̾ gen̾ationis iħu xp̃i filii dauid
genesim: ut rectiꝰ genesidium hoc magis
mncupari possit quã euu̾głium. Ac deni¬
q marcus qͥ generationẽ scribere non
curauit. s predicationẽ tantũ filii dei
qđ ẽ eu̾głium: uide quã sit cõpetenter
exorsus. Euuangłium inqͥt iħu xp̃i filii
dei: ut hinc satis habundeq appareat
genealogiã non eẽ eu̾ugłium. Namq
& in ipso matheo. post inclusũ ioħem
in carcerem: tunc legit᷑ ib̃m cepisse p̃¬
dicare eu̾ugłium regni. Ergo quicqͥd

Expanded text:
UNDUS. FAUSTUS dixit: Accipis euangelium? et maxime. proinde ergo et natum accipis Christum ? non ita est. neque enim sequitur, ut, si euangelium accipio, idcirco et natum accipiam Christum. cur? quia euangelium quidem a praedicatione Christi et esse coepit et nominari, in quo tamen ipse nusquam se natum ex hominibus dicit. at uero genealogia adeo non est euangelium, ut nec ipse eius scriptor ausus fuerit eam euangelium nominare. quid enim scripsit? liber generationis Iesu Christi filii Dauid.genesim, ut recte genesidium' hoc magis nuncupari possit quam euangelium. ac denique Marcus, qui generationem scribere non curauit, sed praedicationem tantum filii dei, quod est euangelium, uide quam sit conpetenter exorsus: euangelium, inquit, Iesu Christi filii dei, ut hinc satis abundeque adpareat genealogiam non esse euangelium. namque et in ipso Matthaeo post inclusum Iohannem in carcerem tunc legitur Iesum coepisse praedicare euangelium regni. ergo quicquid
Abbreviated transcription (Latin):
Sic̃ portauimꝰ imaginẽ t̾reni : portemꝰ
& imaginẽ eiꝰ qͥ de celo ẽ. Primꝰ itaq
homo de t̾ra t̾renꝰ. ille adam de limo for
qua suscepta & homo exteriꝰ fieret. et
ds̃ interiꝰ ꝑmaneret: ut & dei filiꝰ uerus
fieret. ꝑ quẽ refecti sumꝰ. Cur gͦ pͥmũ ho¬
minẽ ur̾m cõmenticiũ. nescio unde ꝓduci¬
tis: & pͥmũ hominẽ quẽ doctrina apłica
docet. ñ uultis agnoscere: An ut cõpleat᷑
auditũ suũ auertentes. ad fabulas autẽ
conu̾tent᷑: Paulus annuntiat primum¬

Expanded text:
portauimus imaginem terreni, portemus et imaginem eius, qui de caelo est. primus itaque homo de terra terrenus ille Adam de limo formqua suscepta et homo exterius fieret et deus interius permaneret, ut et dei filius uerus mum hominem uestrum commenticium nescio unde producitis et primum hominem, quem doctrina apostolica docet, non uultis agnoscere? an ut compleaturauditum suum auertentes, ad fabulas autem conuertentur? Paulus adnuntiat primum
Abbreviated transcription (Latin):
sibi ullomͦ contraria. si ꝑiꝰ lector acce¬
dat. si mitis legat: si ñ heretico animo
ab humano gen̾e alienũ singłos eu̾głistas
narrandas suscepisse credimꝰ: non ẽ ꝗ
ueritate nrã fides aliena. Quoc̾ca int̾
se iam euangłistis conuenientibus.
sicut faustus ꝓmisit. ut cũq succũ¬
bite. An illud qđ ad iunxit. uos mouet
ex femme utero extitisse credamꝰ.
Nonne mͦ cõmemoraui apłi testimo¬
nium uͥ ait de iudeis: quoꝵ patres

Expanded text:
sibi ullo modo contraria, si pius lector accesibi ullo modo contraria, si pius lector accedat. si mitis legat, si non haeretico animo, ab humano genere alienum, singulos euangelistas narrandas suscepisse credidimus, non est a ueritate nostra fides aliena. quocirca inter se iam euangelistis conuenientibus, sicut Faustus promisit, utcumque succumbite. An illud, quod adiunxit, uos mouet ex feminae utero extitisse credamus. nonne modo commemoraui apostoli testimonium, ubi ait de Iudaeis: quorum patres
Abbreviated transcription (Latin):
merũ ipse dñs in peccatoꝵ remissio¬
nẽ cõmendat dicens. ñ tantũ septieᷤᷤ¬
s usq etiã septuagies septies: nullo
pacto indagare possetis. nͥ aut ab
aliqͦ catholico id audiretis. ñ qͦlibet
s qͥdem diuinarũ scripturarũ studio¬
so. & quantũ posset ꝑito: aut ipsi ab
errore correcti pietate catholica pet̾etis
ut acciꝑetis: quereretis ut inueniretis
pulsaretis ut intraretis. Quaꝓpt̾ qm̃ id¬
qd faustũ de generationũ diuersitate
ꝑmouit. qͥa in duob patrib intelligen¬
dis hic nodus erat. intellecta natura
& ad optione solutũ est. frustra se uoluit
ad duos euangłistas conferre. & ab aliis
duob auferre: magis offensurꝰ ad qͥs se
contulisset. qͣm eos a qͥb abstulisset.
Non enĩ amant scĩ suos electores: si
suoꝵ sotioꝵ eos inuenerint desertores.
Unitate enĩ gaudent: & in xp̃o unum
sunt. Et si aliꝰ aliud & aliꝰ aliud. aut aliꝰ
alit̾ & aliꝰ alit̾: uera tñ om̃s dicunt. nec

Expanded text:
merum ipse dominus in peccatorum remissione commendat dicens: non tantum septies, sed etiam septuagies septies —: nullo pacto indagare possetis, nisi aut ab aliquo catholico id audiretis, non quolibet, sed quodam diuinarum scripturarum studioso, et quantum posset, perito, aut ipsi ab errore correcti pietate catholica peteretis, ut acciperetis, quaereretis, ut inueniretis, pulsaretis, ut intraretis. Quapropter d Faustum de generationum diuersitate permouit, quia in duobus patribus intellegendis hic nodus erat, intellecta natura et adoptione solutum est. frustra se uoluit ad duos euangelistas conferre et ab aliis duobus auferre, magis offensurus, ad quos se contulisset, quam eos, a quibus abstulisset. non enim amant sancti suos electores, si suorum sociorum eos inuenerint desertores. unitate enim gaudent et in Christo unum sunt; et si alius aliud et alius aliud, aut alius aliter et alius aliter: uera tamen omnes dicunt nec
Abbreviated transcription (Latin):
pat᷑. Est enĩ nichil aliud quã p̃dicatio
⁊ mandatũ xp̃i. Ego aurũ argentũq
reieci. & es in zoniħre destiti. cotidiano
contentꝰ cibo nec de crastino curans
nec unde uent̾ impleat᷑ aut corpus
oꝑiat᷑ sollicitudinẽ gerens: ⁊ queris
a me utrũ accipiã euangłium: uides
in me xp̃i beatitudines illas que eu¬
uangłium faciunt: ⁊ int̾rogas utrũ
illud accipiam: Uides pauꝑem. uideᷤᷤ¬

Expanded text:
. est enim nihil aliud quam praedicatio et mandatum Christi. ego aurum argentumque reieci et aes in zonis habere destiti cotidiano contentus cibo nec de crastino curans nec unde uenter inpleatur aut corpus operiatur sollicitudinem gerens. et quaeris a me, utrum accipiam euangelium? uides in me Christi beatitudines illas, quae euangelium faciunt, et interrogas, utrum illud accipiam? uides paupe
Abbreviated transcription (Latin):
na. turpiter circumcisum. iudaice
sacrificasse gentilit̾ baptitatum
humilit̃. circum ductum a diabolo
ꝑ deserta et ab eo tẽptatum quam
miserrime. his gͥ exceptis. et siqͥd
ei ab scriptorib ex testamento uet̾e
falsa sub testificatione iniectum ẽ:
credimus cetera. Preterea crucis eiꝰ
misticam fixionem. qua nr̃e anime
passiones monstrant᷑. uulnera. tum
precepta salutaria eiꝰ. tum parabolaᷤᷤ
cunctumq sermonem deificum. qͥ
maxime duarum preferens natura¬
rum discretionem: ipsuis ẽẽ non ue¬
nit in qͥubium. Nichil gͦ ẽ iam cur
me omĩa credere existimes debere
que continent euangłia: cum tu
ut supra ostensum est. testamenti
ueteris suppremum li quorem. uix

Expanded text:
na turpiter, circumcisum Iudaice na turpiter, circumcisum Iudaice sacrificasse gentiliter. baptizatum humiliter, circumductum a diabolo per deserta et ab eo temptatum quam miserrime. his igitur exceptis et si quid ei ab scriptoribus ex testamento uetere falsa sub testificatione iniectum est, credimus cetera, praeterea crucis eius mysticam fixionem, qua nostrae animae passionis monstrantur uulnera, tum praecepta salutaria eius, tum parabolas cunctumque sermaxime duarum praeferens naturarum discretionem ipsius esse non uenit in dubium. nihil ergo est iam, cur me omnia credere existimes debere, quae continent euangelia, cum tu. ut supra ostensum est, testamenti ueteris supremum liquorem uix
Abbreviated transcription (Latin):
ut fatearis in uobis ẽẽ neminem xͥ¬
anum. Om̃s enim apud uos ut cet̾a
reticeam: morticina tam̃ et immo¬
lata in qui namentum existimant
eẽ non paruum. Aut si et a uobis
iure xp̃ianitatis hoc agitur. ne
huiꝰ quidem gͦ religionis sententia
ẽ. que omnem penitꝰ immundoꝵ
abstinentiam tollit. Quorsum gͦ a
paulo id dici potuit. qđ nulli sit
religioni conueniens: Et enim apłs
non tam religionem ex uit qͣm
ritũ mutauit: cum ex iudeo factꝰ
tulum scͥpsit: uidet᷑ ille mͥ nulla
ꝓrsus religione fuisse subnixui
Quappt̃ si quid de cetero in lesio¬
nem nr̃e fidei de soͥpturis que¬
rentes inueneritis: tunc demum
id nobis opponere mementote
cum uob̾ ꝑuideritis non ẽẽ con¬
trarium. Quẽ admodum et illud qͦ
de petro soletis afferre. tanqͣm idẽ
uiderit a liqͣndo de celo dimissũ
uas in quo eeñt omĩa genera ani¬
malium et serpentes. atq eo atco
autem hoc ipsum natum ex femi¬

Expanded text:
ut fatearis in uobis esse neminem chut fatearis in uobis esse neminem christianum. omnes enim apud uos, ut cetera reticeam, morticina tamen et inmolata inquinamentum existimant esse non paruum; aut si et a uobis iure christianitatis hoc agitur, ne huius quidem ergo religionis sententia est, quae omnem penitus inmundorum abstinentiam tollit. quorsum ergo a Paulo id dici potuit, quod nulli sit religioni conueniens? etenim apostolus non tam religionem exuit quam ritum mutauit, cum ex Iudaeo factutulum scripsit, uidetur ille mihi nulla prorsus religione fuisse subnixus. Quapropter si quid de cetero in laesionem nostrae fidei de scripturis quaerentes inueneritis, tunc demum id nobis obponere mementote, cum uobis peruideritis non esse contrarium . quemadmodum et illud, quod de Petro soletis adferre, tamquam idem uiderit aliquando de caelo demissum uas, in quo essent omnia genera animalium et serpentes atque eo autem hoc ipsum natum ex femi
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ mundis: quedam et ipsi putaue¬
excusatione utimini. si paulo ela-¬
mante nichil ẽẽ non mundum et
doctrinas demonioꝵ appellante ci¬
boꝵ abstinentiam. et mente pollu¬
tos uocante. qui aliquid putau̾int
in quinatum: non solum abstinetis
ut diximꝰ. s etiam głam captatis
exinde et eo acceptiores uos cre¬
ditis xp̃o. quo eritis abstinentiorẽ
a cibis. idẽ scđm hanc sententiã
quo mentib inquinati magis. eo
magis conscientia ur̃a polluti :
Quid qd etiã cum tres in mundo
religiones sint. que mentis purg¬
tionem parit in castimoniis et abfi¬
nentia ritu qͣmuis diuersissimo re¬
ponunt. dico autem iudeos. et xp̃.¬
nos. et gentes: ex q̃ nã istarũ religoñ
sermo hic ueniat. non potest inuen¬
ri qui docet nichil ẽẽ non sc̃m: Cer¬
te ex iudaismo qͥa ipsum minime¬
a pagano dissentit. Restat xp̃iana¬
fides. Cuiꝰ si ꝓprium hoc ẽẽ putas
nichil existimare pollutum: priꝰ ẽ

Expanded text:
munda mundis, quaedam et ipsi putavemunda mundis, quaedam et ipsi putaveexcusatione utimini, si Paulo clamante nihil esse non mundum, et doctrinas daemoniorum appellante ciborum abstinentiam , et mente pollutos vocante qui aliquid putaverint inquinatum, non solum abstinetis, ut diximus, sed etiam gloriam captatis exinde, et eo acceptiores vos creditis Christo, quo eritis abstinentiores a cibis; id est, secundum hanc sententiam, quo mentibus inquinati magis et magis conscientia vestra polluti? Quid, quod etiam cum tres in mundo religiones sint, quae mentis purgationem pariter in castimoniis et abstinentia, ritu quamvis diversissimo reponunt, dico autem Judaeos, et Christianos, et Gentes, ex quanam istarum religionum sermo hic veniat, non potest inveniri, qui docet nihil esse non sanctum? certe ex Judaismo minimea Paganis dissentit. Restat fides, cuius si proprium hoc esse putas nihil existimare pollutum, prius est,
Abbreviated transcription (Latin):
etiam nunc uos uisionem diuine
maiestatis contingere potiusse ar¬
bitraminiꝰ. cum sit scͥptum nisi eos
qͥ corde puri fuerint d̾m uidere ñ
posse. At uero hi etiã si casti ab il
licitis facinorib extitissent: sola
tamen hec abstinendi a quib dam
escis su ꝑstitio si mentem contami¬
nat. diuinitati eis potuit negare ꝯ¬
spectum. Euanuit gͦ iam atq ex¬
tincta simul ẽ. danielis quoq illa
ac trium ꝓueroꝵ głatio: qui et ip¬
sius que ad hanc yredicationem
que censet nichil immundum
castissimi plane ac bone mentis
iuuenes habiti sunt in iuda ismo:
quia scilicet pat̾naꝵ merores tradi¬
tionum. a gentium dapib et max¬
ime immolatis. om̃i cum studio se
conseruauerint illibatos. Nunc
enum demuni apparuit et ipsos con-¬
taminatos fuisse mentib et conscien¬
tia: tum maxime cum os a sangui¬
D illos fortasse excuset ignorantia.
Necdum enim apparente xp̃iana
hac fide que doceret omĩa munda

Expanded text:
etiam nunc uos uisionem diuinae etiam nunc uos uisionem diuinae maiestatis contingere potuisse arbitramini, cum sit scriptum nisi eos, qui corde puri fuerint, deum uidere non posse? at uero hi etiam licitis facinoribus exstitissent; sola tamen haec abstinendi a quibusdam escis superstitio, si mentem contaminat, divinitatis eis potuit negasse conspectum. Evanuit ergo jam, atque exstincta simul est Danielis quoque illa ac trium puerorum gloriatio: qui et ipsi usque ad hanc praedicationem quae censet nihil immundum, castissimi plane ac bonae mentis juvenes habiti sunt in Judaismo, quia scilicet paternarum memores traditionum, a Gentium dapibus, et maxime immolatis, omni cum studio se conservaverint illibatos . Nunc enim demum apparuit et ipsos contaminatos fuisse mentibus et conscientia, tum maxime, cum os a sangui CAPUT II. Sed illos fortasse excuset ignorantia; necdum enim apparente christiana hac fide quae doceret omnia esse
Abbreviated transcription (Latin):
mundis: immundis autem
et coinquinatis. nichil mundum.
s inquinata sunt eoꝵ et mens et
conscientia. Hoc quoq ipsum utrũ
uobis expediat a paulo dictum cre¬
dere: considerandum ẽ. Hactenus
enim non tantum demoniis exagi¬
catos constitit mo ysen et ꝓpħas oũ
tantas de ciboꝵ differentiis tule¬
runt leges. set etiam qđ imntundi
ipsi fuerint et coinquinati mente
atq conscientia sua ut congrue
in ipsos et illud cadere possit qđ
sequit᷑. d̾m se scire ꝓfitent᷑. oꝑib
autem negant. Cui autem hoc ma¬
gis competit. qͣm ꝓpħis atq moysi.
qui longe aliter uixisse ꝓbantur:
qͣm dei cognitorib congruebat:
Ego tamen nuncusq pret̾ ad ult᷑ia.
et fraudes. et homicidia: nichil ali¬
ud ẽẽ yutaueram. unde conscienti¬
as pollutas habuisse uiderentur
moyses et ꝓpħe. Nunc autem hoc
demonstrante capitulo. scire iam
dat᷑ etiam hinc eos in quinate m̃¬
tis fuisse : quia aliquid yutau̾int
inquinatum. Quorsum gͦ talibus

Expanded text:
mundis, inmundis autem et coinquinatis nihil mundum; sed inquinata sunt eorum et mens et conscientia. hoc quoque ipsum. utrum uobis expediat a Paulo dictum credere, considerandum est; hactenus enim non tantum daemoniis exagitatos constitit Moysen et prophetas, cum tantas de ciborum differentiis tulerint leges, sed etiam quod inmundi ipsi fuerint et coinquinati mente atque conscientia sua, ut congrue in ipsos et illud cadere possit, quod sequitur: deum se scire profitentur. operibus autem negant. cui autem hoc magis conpetit quam prophetis atque Moysi, qui longe aliter uixisse probantur quam dei cognitoribus congruebat. ego tamen nunc usque praeter adulteria et fraudes et homicidia nihil aliud esse putaueram, unde conscientias pollutas habuisse uiderentur Moyses et prophetae; nunc autem hoc demonstrante capitulo scire iam datur etiam hinc eos inquinatae mentis fuisse, quia aliquid putauerint inquinatum. quorsum ergo talibus
Abbreviated transcription (Latin):
commendaret. In natiuitate aũt
quia non solui s ligari potiꝰ dm
ur̃m creditis. hanc ne saltem falla¬
citer imaginatum xp̃m credere uo¬
luistis: ita ut non sic uobis marĩa
displiceret si concubuisset. et non
concepisset: quomodo displicet qͥa
non concubuit. et tamen peperit.
Uidetis gͦ multum int̾esse inter
hortantes ad uirginitatem bono
minori. bonum amplius p̃ponendo:
et ꝓhibentes nubere con cubitum
ꝓyagationis. qui solus ꝓpͥe nuptiał
ẽ. uehementiꝰ accusando. Multum
int̾ẽe int̾ abstinentẽᷤ a cib̃ ꝓpt̾ sacͣm̃ti
significationẽ. uł ꝓpt̾ corꝑis castigatio¬
nem. et abstinentes a cibis quos đs
creauit dicendo qđ eos đs non cre¬
auit. ꝓinde illa doctrina ẽ ꝓpħaꝵ¬

Expanded text:
commendaret. in natiuitate autem commendaret. in natiuitate autem quia non solui, sed ligari potius deum uestrum creditis, hanc nec saltem fallaciter imaginatum Christum credere uoluistis, ita ut non sic uobis Maria displiceret, si concubuisset et non concepisset, quomodo displicet, quia non concubuit et tamen peperit. uidetis ergo multum interesse inter hortantes ad uirginitatem bono minori bonum amplius praeponendo, et prohibentes nubere concubitum propagationis, qui solus proprie nuptialis est, uehementius accusando; multum interesse inter abstinentes a cibis propter sacramenti significationem uel propter corporis castigationem et abstinentes a cibis, quos deus creauit, dicendo, quod eos deus non creauit. proinde illa doctrina est p
Abbreviated transcription (Latin):
huic bono aliud melius ante ponit.
Deniq uos eum p̾cipue concubitum
detestamini qui solus honestus. & con¬
iugalis est. et quem matrimoniales
quoque tabule pre se gerunt liberoꝵ
ꝓereandoꝵ causa: unde uere non tam
concumbere quam nub̾e ꝓhibetis. Con¬
cumbitur enĩ etiam causa libidinum:
nubitur autem non nisi filioꝵ. Nec ido
uos clicatis non ꝓhibere. quia multos
ur̃os auditores in hoc obedire nolentes.
uel non ualentes salua amicitia tolera¬
tis. Illud enim habetis in doctrina ur̃i
erroris: hoc in necessitate socie¬
tatis. hinc ẽ qđ paulo ante diᷤᷤ¬
tuleram dicere cur uobis mors
xp̃i uisa sit uł fallax et simulata
p̃dicanda: et non etiam natiui¬
tas. Mortem qͥ ipe tanqͣm seꝑatio¬
nem anime. idẽ nature dei ur̃i
a corpore inimicoꝵ eiꝰ. hoc ẽ ã
figmento diaboli p̃dicatis atq
laudatis: ac ꝑ hoc rem dignam
fuisse credidistis qͣm xp̃c et si ñ
moriens. tamen mortem si mulais

Expanded text:
huic bono aliud melius anteponit. huic bono aliud melius anteponit. denique uos eum praecipue concubitum detestamini, qui solus honestus et coniugalis est et quem matrimoniales quoque tabulae prae se gerunt, liberorum procreandorum causa: unde uere non tam concumbere quam nubere prohibetis. concumbitur enim etiam causa libidinum, nubitur autem nonnisi filiorum. nec ideo nos dicatis non prohibere , quia multos uestros auditores in hoc oboedire nolentes uel non ualentes salua amicitia toleratis. illud enim habetis in doctrina uestri erroris, hoc in necessitate societatis. hinc est, quod paulo ante distuleram dicere, cur uobis mors Christi uisa sit uel fallax et simulata praedicanda et non etiam natiuitas. mortem quippe tamquam separationem animae, id est naturae dei uestri a corpore inimicorum eius, hoc est a figmento diaboli, praedicatis atque laudatis . ac per hoc rem dignam fuisse credidistis, quam Christus etsi non moriens, tamen mortem simulans
Abbreviated transcription (Latin):
hoc aduersum nos capitulum ꝓ¬
feratis ego non uideo: cum hoc
ipsum nr̃m consilium tacere ꝗͣ
commemorare malueris. Cum
enim apłs dixisset. abstinenteᷤᷤ
a cibis qđ d̾s creauit ad ꝑcipien¬
dum cum gr̃arum actione fideli¬
bus. secutus ait et his qui cogno¬
uerunt ueritaten qm om̃is crea¬
tura dei bona ẽ: et nichil abicien.¬
dum qđ cum gr̃ãrimi actione ꝑ¬
cipit᷑. Sc̃ificatur enĩ ꝑ uerbum᷑
dei: et orationem. Hec sunt que
negatis. Hoc animo. hac uolunta¬
te hac opinione: ab escis huiꝰmo¬
di temꝑantes qđ non significati¬
one. s natura male et immunde
sint. Qua in recreatorem earum:
sine dubio blaphematis. Hoc est
qđ ꝑtinet ad doctrinam demoni¬
orum. Nolite gͦ mirari: hoc de
Iterum si ad uirginitatem sic hor¬
taremini. qmadmodum hortatur
a płica doctrina. qui dat nuptũ
bene facit. et qui non dat nuptũ
dicens. ꝓhibentes nubere. Ille enim ꝓhi¬
bet qui hoc malum e̾ẽ dicit: non qui

Expanded text:
hoc aduersum nos capitulum phoc aduersum nos capitulum proferatis, ego non uideo, cum hoc ipsum nostrum consilium tacere quam commemorare malueris. cum enim apostolus dixisset: abstinentes a cibis, quos deus creauit ad percipiendum cum gratiarum actione fidelibus, secutus ait: et iis, qui cognouerunt ueritatem, quoniam omnis creatura dei bona est, et nihil abiciendum, quod cum gratiarum actione percipitur; sanctificatur enim per uerbum dei et orationem. haec sunt, quae negatis; hoc animo. hac uoluntate, hac opinione ab escis huiusmodi temperatis, quod non significatione, sed natura malae et inmundae sint. qua in re creatorem earum sine dubio blasphematis; hoc est, quod pertinet ad doctrinam daemoniorum. nolite ergo mirari hoc de phetatum. Iterum si ad uirginitatem sic adhortaremini, quemadmodum hortatur apostolica doctrina — qui dat nuptum, bene facit, et qui non dat nuptum, dicens: prohibentes nubere. ille enim prohibet, qui hoc malum esse dicit, non qui