comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
celo ⁊ in t̾ra: in mari ⁊ in ommib abyssis. Si ĩuen̾it cor
intelligentia luadũ ut celum: ueli ecõtiario ignorantia te¬
nebrosum ut abyssum. Item si repẽtit m̃tẽ ꝯstantia solidã
ut t̾ram. uł eꝯtia concupiscentia lubricã. ut aqͣm. ubiq qͥ¬
⁊ in om̃ib abyssis. Educens nubes ab extremo t̃re. Terre
nr̃e extrema: percata ĩfima. ⁊ opera abiecta. Atali extremi¬
tate nubes ꝓducitur : qr ex tͣpitudĩs nre recordatione. cali¬
go cõfusionis gñatur. S nubes ħmodi dñ m̃ten obnubilatr
ꝯtra cõcupiscentie estiis. qiͣ ꝯtra soł ardores refrigeriũ p̾stat.
Nam qui pettasse se memin̾it. ⁊ se peccasse crubesciti ꝙͣ¬
ro plus de p̾terito dolet. tanto ampliꝰ de fut᷑o se cautiorẽ
eghibet. ulgura in pluuiã fecit. Ante fugura nu¬
bes ꝓ ducit᷑: ⁊ item fulgina pluina sequit᷑. Nũbes cali¬

Expanded text:
coelo et in terra, in mari et in omnibus abyssis. Si invenit cor coelo et in terra, in mari et in omnibus abyssis. Si invenit cor intelligentia lucidum ut coelum, vel e contrario ignorantia tenebrosum ut abyssum. Item, si reperit mentem constantia solidam, ut terram, vel econtra concupiscentia lubricam ut aquam, ubique qt in omnibus abyssis: Educens nubes ab extremo terrae. Terrae nostrae extrema, peccata infima, et opera abjecta. A tali extremitate nubes producitur, quia ex turpitudinis nostrae recordatione caligo confusionis generatur. Sed nubes hujusmodi, dum mentem obnubilat, contra concupiscentiae aestus, quasi contra solis ardores refrigerium praestat. Nam qui peccasse se meminit, et se peccasse erubescit, quanto plus de praeterito dolet, tanto amplius de futuro se cautiorem exhibet. Fulgura in pluviam fecit. Ante fulgura nubes producitur, et item fulgura pluvia sequitur. Nubes cali
Abbreviated transcription (Latin):
Item de aliiꝯ ordinibꝰ. Cum euacuau̾it omnẽ principatũ. ⁊ po¬
testatẽ. ⁊ uirtutẽ. ⁊ dñationẽ. De thronis dicit. pssimista.
Numqͥd adheret tibi iniquitatis sedes : Troni sunt sedes. Se¬
des gͦ iniquitatis appellati sñt. qui de thronis lapsi sunt. De
cherubin scubrͣ in iezechiele. Tu cherib extentꝰ ⁊ ꝓtegẽs. in
deliciis paradisi fuisti coruisti de celo. De seraphit ñ iob legit᷑.
Ip̃e est pͥncipiũ iarũ dĩ: ⁊ ip̃e est tex suꝑ uniñsos filios suꝑbie.
Hic dixit. Simił ero altissuno. His hndem ordutib perditi ho¬
inie scd̾m merita assotrasdi ẽt. Elicti aũt hõies scd̃m merca
Pãrum angłorum ordinibꝰ aPlonandi erunt. diate dño. Susti

Expanded text:
 de aliis ordinibus: Cum evacuerit omnem principatum et potestatem et virtutem et dominationem . De thronis dicit Psalmista: Nunquid adhaeret tibi sedes iniquitatis? . Throni sunt sedes: sedes iniquitatis appellati sunt, qui de thronis lapsi sunt. De Cherubin scribitur in Ezechiele: Tu Cherub extentus et protegens in deliciis paradisi fuisti, corruisti de coelo . De seraphim in Job legitur: Ipse est principium viarum Dei, et ipse est rex super universos filios superbiae . Hic dixit: Similis ero Altissimo . Eisdem nominibus perditi homines secundum merita associandi erunt: electi autem homines secundum merita sanctorum angelorum ordinibus associandi erunt, dicente Domino: Justi
Abbreviated transcription (Latin):
co ille magnꝰ qui uocat᷑ diabolus ⁊ sathanas ꝑiectꝰ est ĩ t̾ram.
⁊ angłi eius cum eo missi sunt. Et dñs in eunͣgłio. Ite in ignẽ
et̾ium. qui paratꝰ est diabolo ⁊ angłes eius. Item de archangłis
runt. De pͥncipibꝰ dic̃ psalmista. sicut unꝰ de pͥncipib cadetis.
Itẽ apłs de principibꝰ. ⁊ potestatib. Non est nob colluctatio adu̾¬
sus carnẽ ⁊ sanguinẽ. s a dñsus pͥncipes ⁊ ptestates. adu̾sus recto¬

Expanded text:
co ille magnus, qui vocatur diabolus et Satanas, projectus est in terram, co ille magnus, qui vocatur diabolus et Satanas, projectus est in terram, et angeli ejus cum eo missi sunt . Item Dominus in Evangelio: Ite in ignem aeternum, qui praeparatus est diabolo et angelis ejus . Idem de archangelisrunt. De principibus dicit Psalmus: Sicut unus de principibus cadetis . Item Apostolus de principibus et potestatibus: Non est nobis colluctatio adversus carnem et sanguinem, sed ad
Abbreviated transcription (Latin):
turis suis pot̾ redigi in nichilũ. ut ñ sit. cũ sit meliꝰ ẽẽ. qͣm
ñ esse. angłm ⁊ hominẽ ꝑ lib̾um arbitͥum a sũmo bono ad mi.¬
nusbonũ declinantes. qiͣ cordas in magna ꝙ thara dissonantes
de celo excelsetum tulit. ⁊ in loco grauiũ posuit. in quo niłe
dissonantiã faciãt. s uniũsitati aperte concinat. Sũt aliĩ qͥ
putant qd̃ dimidia pars angłoꝵ cecidĩt. ⁊ ideo tot ibi hoĩes ad
celũ assen suri suit. quot angłi remãserint. Et qr scriptũ ẽ.
Draco cauda sua tͣxit t̾ctã partẽ stellarũ. ⁊ misit eas ĩ t̾rai:
sũt alii qui putant t̃ciam ꝑtem angłoꝵ corruisse. ⁊ hanc per
elec̾tos homines restaurari oportere. Item sunt alii qui at¬
induc̾ti euͣngłica ꝑ abola. q̃ narrat mulierẽ decẽ dragnias habu.¬
isse. ⁊ decimã ꝑdidisse. Unde ad huic uulgo dr̃. qd̾ decimus cho
rus angłorum ceciderit.
quidam de angłis cecidint : testat᷑ ioh̾s in apocalipsi dicẽs. Dra¬

Expanded text:
igi in nihilum, ut non sit, cum sit melius esse, quam non esse: angelum et hominem per liberum arbitrium a summo bono ad minus bonum declinantes, quasi chordas in magna cithara dissonantes, de loco excellentium tulit, et in locum gravium posuit: in quo nullam dissonantiam faciant, sed universitati apte concinant. Sunt alii qui putant quod dimidia pars angelorum ceciderit, et ideo tot homines ad coelum ascensuri sint, quot angeli ibi remanserint. Et quia scriptum est: Draco cauda sua traxit tertiam partem stellarum et misit eas in terram ; sunt aliqui qui putant, tertiam partem angelorum corruisse, et hanc per electos homines restaurari oportere. CAP. V. Quaestio quintinducti evangelica parabola, quae narrat, mulierem decem drachmas habuisse, et decimam perdidisse: unde adhuc vulgo dicitur, quia decimus chorus angelorum ceciderit. quidam de angelis ceciderint, testatur Joannes in Apocalypsi dicens: Dra
Abbreviated transcription (Latin):
Questio nẽ ut reor multis optãbilẽ. nuꝑ a nob̾ utcũq
solutam optimũ duxi tuo iuditio mit̾e examinãd̾.¬
¶ Duo in itinere casu cõuenerunt. qͦr̾
unus canonitꝰ. alt̾ erat monachus. In eundo qͣsiuit uterq
ab alt̾o. quis. uił unde ẽẽt. Cananicꝰ dixit se ẽẽ beati petri¬
apłi. monachꝰ uero dixit se ẽẽ beati inichaeł archangeli.
Canonicꝰ dixit siũ dnm̃ drgniorẽ utpote eccłie pͥacipem.
⁊ celi ianitorẽ. et monachꝰ eꝯtra affirmabat suum dñm
celsiorem. ut pote angłm. ⁊ hunc paradisi p̾positũ. Cumq
neut̃ suam partẽ uł rõne uł anctoritate roborasset: qui¬
dam sciscitati sunt a nob̃. cui eoꝵ palma dari debuisset.
Quib tũc breuit̾ uiua uoce ꝓ tempore respondendi: s
ip̃is petentibꝰ scripto totam q̃stionẽ edidi.

Expanded text:
Quaestionem, ut reor, multis optabilem, nuper a nobis utcunque solutam, optimum duxi tuo judicio mittere examinandam. Duo in itinere casu convenerunt, quorum unus canonicus, alter erat monachus: ineundo quaesivit uterque ab altero, quis vel unde esset? Canonicus dixit se esse beati Petri; monachus vero dixit se esse sancti Michaelis archangeli; canonicus dixit, dominum suum digniorem, utpote Ecclesiae principem, et coeli janitorem. Monachus econtra affirmavit, dominum suum celsiorem utpote angelum, et hunc paradisi praepositum. Cumque uterque suam partem tali ratione vel auctoritate roborasset, quidam sciscitati sunt a nobis, cui eorum palma dari debuisset. Quibus tunc breviter viva voce pro tempore respondi, sed ipsis petentibus Scripto totam quaestionem edidi.
Abbreviated transcription (Latin):
suis. Et iudñtur de singłis garophilatii s tres uenti ꝓce¬
derer qui aũ ex quib ꝓdeat. qr ex p̃cñtibꝰ patet suꝑfluũ
est designare. Hii sunt duodetĩ uenti qui dicurrt̃ ⁊ per¬
flant totam t̃ram uiuentũi: totam t̾ram tuam o emarruel.
⁊ uolauit. suꝑ pennas uentorum.
Nper fectũ meũ uidert̃ ocłi tui. ⁊ in libro tus om̃s stribẽ¬
tur: dies formabũt᷑. ⁊ nemo in eis. Alia est ĩꝑfectio forme:
alia Tperfectio stat᷑e. Ista est qͣlitatis: illa qͣntitatis. una qͣ
quisq tał est qͣł scd̾m nat᷑am eẽ debet. alia qͣ qͥsq tantꝰ. qͣn¬
tũ nat᷑alit̾ crescete debet. Prior uidet᷑ in pueris: scd̾a ĩne¬
nit᷑ in adiitis. Puer q̃ omĩa m̃bra sua ht̃. scdm formã
perfectꝰ est: ⁊ tũ scd̾m nat᷑am ꝑfc̃s nõ est. Monstruosi ꝑtꝰ¬
qͣntũcũq crescant: illã ꝑfectionẽ que scd̾m formã ẽ: ñ reta¬
perant. Fides sñ bona operatione. bonũ opus cũ ĩ felitate. cas¬

Expanded text:
is gazophylaciis tres venti procedere. Qui autem ex quibus prodeat, quia ex praecedentibus patet, superfluum est designare. Hi sunt duodecim venti qui discurrunt, et perfiant totam terram viventium, totam terram tuam, o Emmanuel. et volavit super pennas ventorum.perfectum meum viderunt oculi tui, et in libro tuo omnes scribentur, dies formabuntur, et nemo in eis. Alia est imperfectio formae, alia imperfectio staturae. Ista est qualitatis, illa est quantitatis. Una qua quisque talis est qualis secundum naturam esse debet; alia qua quisque tantus quantum naturaliter crescere debet. Prior videtur in pueris, secunda invenitur in adultis. Puer quando omnia membra sua habet, secundum formam perfectquantumcunque crescant, illam perfectionem quae secundum formam est non recuperant: fides sine bona operatione, bonum opus cum infidelitate; cas
Abbreviated transcription (Latin):
in num̾os superant᷑. Que omĩa concordit̾ cõsonãt. dũ legeni
sibi insitam. qiͣ tinnuł moduł seruant. Reciꝑcum sonũ red¬
dunt sp̃c̃ ⁊ corpus. angłs ⁊ diabolus. celum et inferuũ. ignis
⁊ aqua. aer et derra. dulce ⁊ amarũ. molle ac durũ. et sic
cetera in hunc modum.
T notandum qd̃ unũcid̃q in ꝓpͥo loco finidat᷑: nec ullũ ꝓ ali¬
nec aciuila ꝓ cyconia. nec palma ꝓ oliua. nͨ topaziꝰ ꝑ criso¬
lito surgit. ita ⁊ homo in uniu̾sitate ht̃ suũ ꝓpͥuu loc̃.
sicut ⁊ angłs suũ ꝓpriũ. Igit᷑ homo ñ est ꝓ angło. s pro
se ip̃o creatus. Alioquin maioris dignitatisꝰ uermis eẽt. qui
ꝓpͥumi locum ħeret. qm homo qui ꝓpͥo loco careret. ⁊ alt̾uis
locũ occuparet. sicq dissonantia ĩ unin̾sitate fierit. S et
deus imꝓuidꝰ esset: qui aliquid ĩ loco alt̾uis pon̾et. Et qr hoc

Expanded text:
in numeros separantur: quae omnia concorditer consonant, dum legem in numeros separantur: quae omnia concorditer consonant, dum legem sibi insitam quasi tinnulos modulis servant. Reciprocum sonum reddunt Spiritus et corpus, angelus et diabolus, coelum et infernus, ignis et aqua, aer et terra, dulce et amarum, molle et durum, et sic caetera in hunc modum.t notandum quod unusquisque in proprio loco fundatur, nec ullum pro alinec aquila pro ciconia, nec palma pro oliva, nec topazius pro chrysolitho surgit: ita et homo in universitate habet suum proprium locum, sicut et angelus suum proprium. Igitur homo non est pro angelo, sed pro seipso creatus, alioquin majoris dignitatis vermis esset, qui proprium haberet, quam homo, qui proprio loco careret; et alterius locum occuparet sicque dissonantia in universitate fieret. Sed et Deus improvidus esset, qui aliquid in loco alterius poneret. Et quia hoc
Abbreviated transcription (Latin):
Unimꝰ namq opifer unnĩsitatẽ qiͣ magnã atharã
condidit. in qua ueluti uarias cordas ad multiplices sonos
reddendos possiit. dũ uniũsũ suũ opu in duo ⁊ duo sibi con¬
granẽ ⁊ acutũ sonũ reddũt. dũ in nat᷑a dissentiũt. ĩ cẽitt¬
a boni conueniũt. Ip̃i ordines spũum reddũt dacrim̃a
uocũ: dũ archangłi angłos in gła precellũt. illos autẽ.
iurtutes honore transcendt᷑. Has uero: potestates dignita¬
te uincũt. ⁊ his principatꝰ superiores egistunt. Hoꝵ głam do¬
minationes superant. ip̃eq thionos in claritate ñ ecͥipe¬
rant. ⁊ hos. cherubi ineẽntia scĩa. seraphin ĩ sapĩa obscu¬
rant. Qui om̃s dulci armonia ꝯsonant. dũ cõcordit᷑ suum
factorẽ amando laudant. ⁊ singłis ꝓpͥa głia sufficit. nͨ quisꝰ
altiꝰ donũ cõcupiscit. Simłr corpoialia uocũ discrum̃a mmii¬
tant᷑. dũ in uaria gña. in diũsas sp̃es. in induudua. ĩ formas.

Expanded text:
us namque opifex universitatem quasi magnam citharam condidit, in qua veluti varias chordas ad multiplices sonos reddendos posuit: dum universum suum opus in duo, vel duo sibi congravem et acutum sonum reddunt, dum in natura dissentiunt, in essentia boni conveniunt. Ipsi ordines spirituum reddunt discrimina vocum, dum archangeli angelos in gloria praecellunt, illos autem virtutes honore transcendunt, has vero potestates dignitate vincunt, et his Principatus superiores existunt. Horum gloriam Dominationes superant, ipsaeque thronos in claritate non aequiparant; et hos Cherubim in scientia, Seraphim in sapientia obscurant. Qui omnes dulci harmonia consonant, dum concorditer suum factorem amando laudant; et singulis propria gloria sufficit, nec quis alterius donum concupiscit. Similiter corporalia vocum discrimina imitantur, dum in varia genera, in varias species, in individua, in formas,
Abbreviated transcription (Latin):
dũ in tenebris tius cõsid̾andis sponce occuparis. S si sine
partiace huc nemꝯ : raperis in turpẽ delectatõnẽ. Si ueritaᷤᷤ
tecũ ñ est. cadis cito in errorẽ. Si antiqͣs assuete uolupta¬
tis iuas ꝑ cõcupicẽtiam respicis: sine uirgine ꝑgis. Si ma¬
la tua excusas. uł malla esse disimulas: sine puero ĩ egypto
⁊ esto ibi usq dñ dicam tibi. Sic̃ mͦ ꝑgil ñ ex arbito tuo:¬

Expanded text:
ea, in tenebris tuis considerandis occupatus; sed quia sine puritate huc venisti, raperis in turpem delectationem; sed quia veritas tecum non est, cadis cito in errorem. Si enim antiquas voluptatis vias per concupiscentiam respicis, sine Virgine matre pergis. Si mala tua excusas vel mala esse dissimulas, sine puero in Aegypto o ibi usque dum dicam tibi.
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ se ad uͥtutis culm̃ exrrenisse ꝑsperit. S qͣnto qͥs altiꝰ supra
se ꝑ suꝑbiã erigit᷑. tanto ĩferiꝰ sub se deserente deo ꝑculpã
deicit᷑: sicut scriptũ est. Ascendĩte ust ad celos. ⁊ descen¬
dunt usq ad abyssos. Hinc est ꝙ per erechiam dr̃. Ego
dixi in dimidio dier̃ ineoꝵ : uadã ad portas ĩferi. Mirat᷑ siqͥ¬
dẽ qd̃ posttxͣ dimidiũ ãnoꝵ expleuit : positr ad nͥtutis culm̃
mitis extreuit: ad ĩferi portas relabit᷑  qui paulorañ celos se¬
ietigisse gratulabat᷑. Poite inferi due sunt. q̃ ingrediẽtez
ad omne malum introducũt. Una est ignorantia boni: a¬
lia cõcupiscentia mali. Ad has portas mortis se descensurũ p̃¬
iudit qr a deo pp̃ m̃tis elationẽ derelictũ se ẽẽ dep̾hendit. S
mox ad orõnẽ ꝯfugit: ⁊ ne moreretur optinuit. Quid est
ħ ꝙ ezechias rer infirmat᷑ s orando a morte eripit᷑: nisi
qd seꝑe electi cuiꝰlibet mẽs post elationẽ in delectationẽ iapi¬

Expanded text:
e ad virtutis culmen excrevisse perspexerit. Sed quanto quis altius super se per superbiam erigitur, tanto inferius sub se, deserente Deo, per culpam dejicitur, sicut scriptum est: Ascendunt usque ad coelos, et descendunt usque ad abyssos . Hinc est quod per Ezechiam dicitur: Ego dixi in dimidio dierum meorum, vadam ad portas inferi . Miratur siquidem quod postquam dimidium annorum explevit, postquam ad virtutis culmen meritis excrevit, ad inferi portas relabitur qui paulo ante coelos tetigisse gratulabatur. Portae inferi duae sunt, quae ingredientes ad omne malum introducunt. Una est ignorantia boni, altera concupiscentia mali. Ad has portas mortis se descensurum praevidit, quia a Deo propter mentis elationem derelictum se esse deprehendit, sed mox ad orationem confugithoc quod Ezechias rex infirmatur, sed orando morte eripitur? nisi quod saepe electi cujuslibet mens post elationem in delectationem rapi
Abbreviated transcription (Latin):
de hac uita. ad illam sñ letali uuln̾e transit. Uulnus mortale:
pectatũ cciminale. Nam qui ĩ cuiminali peccato morit᷑: n̾eq ħ
unt: Si unł ergo ad has dñi ꝓmissiones ꝑting̾e: festina ad ro¬
bustam etatẽ quasn ad ãnoꝵ meduũ ꝑtin̾e. ꝑuenire. Ãnos dico
meritoꝵ ñ temporũ. Qͣntũ ꝓficis: tm̃ creꝯcis. Qui uͥtutis cill¬
ritoꝵ ꝑuenit. Sciendũ qr crescentibꝰ adh insidiat᷑ adħ negli¬
gentia : adultis uero et ad plenã etatẽ ꝓuectis sur repit suꝑbia.
Fl qͣntũ negligis tm̃ decrescis: ⁊ cuͣ pꝰ tergũ redis. Nam qui ĩ
negligentia deprehendr̃: retro ꝓcul dubio reuocat᷑. Roga gͦ
dñm ⁊ dic. Ne reuoces me in dimidio dier̃ meoꝵ. Caue ergo

Expanded text:
de hac vita ad illam sine lethali vulnere transit. Vulnus mortale, peccatum criminale. Nam qui in criminali peccato moritur, neque hic, unt? Si vis ergo ad has Domini promissiones pertingere, festina ad robustam aetatem quasi ad annorum medium pervenire. Annos dico meritorum, non temporum. Quantum proficis, tantum crescis. Qui virtutis culmeeritorum annos pervenit. Sciendum quia crescentibus adhuc insidiatur negligentia, adultis vero et ad plenam aetatem provectis subrepit superbia. Sed quantum negligis, tantum decrescis, quasi post tergum redis. Nam qui in negligentia deprehenditur, retro procul dubio revocatur. Roga ergo Dominum et dic: Ne revoces me in dimidio dierum meorum. Cave e
Abbreviated transcription (Latin):
re reliq̃rit. centuplũ ꝓmittit ĩ ħ scło: ⁊ uitam et̾nã in fu¬
turo. Uides ne queniadmodũ multipharie. multisq modis
deus loquẽs prĩb in ꝓpħis. sine ĩ appłis. nouissine autẽ
locinẽs et nob̾ in filio suo ꝓmittit nescio qd̾ nonũ. niescio
quid magnũ: qd̃ quid sit scire omĩno nõ pot̾iũt. nͥ qui exꝑi¬
ri meruerint. Est aut̃ mãna absconditũ. ut in apo calipsi

Expanded text:
centuplum promittit in hoc saeculo, et vitam aeternam in futuro . Videsne quemadmodum multifarie, multisque modis Deus loquens patribus in prophetis sive apostolis, novissime autem loquens et nobis in Filio suo, promittit nescio quid novum, nescio quid magnum, quod quid sit scire omnino non poterunt, nisi qui experiri meruerunt? Est enim manna absconditum, ut in Apocalypsi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ ĩbilnꝰ in domũ nr̃am: s iam posti erũpnas diut᷑m exilii
p̃sumit se ꝑuent᷑um ad domũ dñi. Uis nosse quis fit iste
adam: uł qͣm dicimꝰ hanc eiꝰ euam:᷑ Per adam intellige rõ¬
ad sp̃m cognitio. Habes gͥ adam: hũbes ⁊ euam. Prius
ad am formatꝰ est. postea de adã eua fcã est. Priꝰ euĩ de¬
bemꝰ ꝑ rõnem quid amandũ sit prudñt᷑ eligere: deinde
scd̃m electiouis uditiũ qd amandum est ardent̃ dilig̾e.
Preçedat ergo cognitio ueri: sub sequat᷑ dilectio iusti. ꝑxiꝰ
ost̃ discerñe: postea amare. Prima discretio fiat int̃ boñ
⁊ malum. scd a subseqͣtur uit̃ bonũ ⁊ optimũ: ⁊ tũc ex
ip̃is optimis eligamꝰ quid potiꝰ per amorẽ amplecti debea¬
mus. Non enĩ omĩa possimꝰ om̃s. uidesne ꝙ̃ admodñ de
toto adam q̃dami qiͣ particła etigr̃. uũ eua formet᷑ Nam
bonũ ⁊ malũ discerñe. bonũ est. s malũ ⁊ bonũ diligere

Expanded text:
 ibimus in domum nostram, sed jam post aerumnas diuturni exsilii praesumit se perventurum ad domum Domini. Vis nosse quis sit iste Adam, vel quam dicimus hanc ejus Evam? Per Adam intellige ratad spiritum cognitio. Habes igitur Adam, habes et Evam. Prius Adam formatus est, postea de Adam Eva facta est. Prius enim debemus per rationem quid amandum sit prudenter eligere, deinde secundum electionis judicium quod amandum est ardenter diligere. Praecedat ergo cognitio veri, subsequatur dilectio justi. Prius est discernere, postea amare. Prima discretio fiat inter bonum et malum. Secunda subsequatur inter bonum et optimum, et tunc ex ipsis optimis eligamus quid potius per amorem amplecti debeamus. Non enim omnia possumus omnes. Videsne quemadmodum de toto Adam quaedam quasi particula eligitur, unde Eva formetur? Nam bonum et malum discernere, bonum est; sed malum et bon
Abbreviated transcription (Latin):
rat. postqͣm ad plenã etatẽ ꝑ uenit: postꝙͣ dimidiũ anno¬
p̃ peregit. qñ ut diximꝰ statura corꝑis maior. intꝰ nero ro¬
bustior. p̃cepta altiora accepit : accepta magnifice ĩ pleuit.
Iam enĩ ei dr̃r dilige inimicos ur̃os. Si ius perfectus eẽ: ua¬
de. uende omĩa que habes ⁊ da pauperibꝰ. Qui amat aiam¬

Expanded text:
enam aetatem pervenit, postquam dimidium annorum peregit, quando, ut diximus, statura corporis major, virtus vero robustior, praecepta altiora accepit, accepta magnifice implevit. Jam enim ei dicitur: Diligite inimicos vestros . Si vis perfectus esse, vade, vende omnia qu
Abbreviated transcription (Latin):
auasi ad huo ĩfirmo illud diuni cõsilii archanũ manifesta¬
riꝰiam potuit. nͨ ultia annoꝵ suoꝵ mediũ qñ eũ a sua uͥ¬
tute necesse erat deficere. celari oportuit: recte nc̃ dr̃. In

Expanded text:
quasi adhuc infirmo illud divini consilii arcanum manifestaquasi adhuc infirmo illud divini consilii arcanum manifestari non potuit, nec ultra annorum suorum medium quando eum a sua virtute ne
Abbreviated transcription (Latin):
cuid incͣm uͥ altitũdinẽ illam ꝯsilii diuini super salutẽ
gñis humani: fidentꝰ assero. qr usq ad tẽpus illud nemo ple¬
ne cognouit. qͣntũ ds̃ salutẽ hõiũ dilexerit. qui etiã ꝓpͥo
filio luo ñ pepercit: s ꝓ noħ omĩb tradiditillũ. Congrũ
ualde fuit ut hõi tunc in notesceret. qd̃ d̃ hoĩem etiam
usq ad humane ĩfirmitatis angustiã. usq ad crucis mor¬
tisc opprobria dilig̾et: qñ ⁊ homo ydoneꝰ erat cũcta mũ¬
di hꝰ ꝓ dño cõtempñe: insuper ⁊ aĩam suam ꝓ ip̃o in mor¬
te ponere. S sicut priꝰ hoĩ cum ad hac qĩ ĩfirmior eẽt. ħ
manifestari non debuit: sic ꝓcul dubio illud ult̾ius cela¬
ri ñ oportuit. Cogita mͦ ubi sit constantia martir  absti¬
nentia confessoꝵ : pene totum ħ in his mͦ temporib defic̃.
Cur ħ nͥ qr mũdus iam ĩ seniũ uergit: qr iã dimidiũ an¬
norz tñscurriti Quia ergo ante annoꝵ dimĩdiũ. mũdo

Expanded text:
uid, inquam, nisi altitudinem illam consilii divini super salutem generis humani? Fidenter assero, quia usque ad tempus illud nemo plene cognovit quantum Deus salutem hominis dilexerit, qui etiam proprio Filio non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit illum. Congruum valde fuit ut homini tunc innotesceret quod Deus hominem etiam usque ad humanae infirmitatis angustias, usque ad crucis mortisque opprobria diligeret, quando et homo idoneus erat cuncta mundi hujus pro Domino contemnere, insuper et animam suam pro ipso in morte ponere. Sed sicut prius homini cum adhuc quasi infirmior esset hoc manifestare non debuit, sic procul dubio illud ulterius celari non oportuit. Cogita modo ubi sit constantia martyrum, abstinentia confessorum, pene totum hoc in his modo temporibus defecit. Cur hoc, nisi quia mundus jam in senium vergit, quia jam dimidium annorum transcurrit? Quia ergo ante annorum dimidium mundo
Abbreviated transcription (Latin):
tuplũ ĩ ħ scło: ne ħ expectet᷑ in fut᷑o. Uer̃tũ uxta bit̾am ħ
utiq stare ñ pot̃it. n enĩ qui unã uxorẽ reliquerit. sentũ in
scło s et in futuro. ubi nec nubent nͦ nubent᷑: saltẽ unam
mininte habebit. S quia per centũ celeste aliquid scrpt᷑a
satra sig̃tare ꝯsueuit. in eo qd̃ centuplũ ꝓmittit᷑. dulcedi¬
nẽ quidẽ ꝓ dulcedine ꝓmittit: s celeste ꝓ carnali: spũalẽ¬

Expanded text:
uxta litteram hoc utique stare non poterit. Neque enim qui unam uxorem reliquerit, centum in hoc saeculo, sed in futuro, ubi nec nubent, nec nubentur, saltem unam minime habebit. Sed quia per centum coeleste aliquid Scriptura sacra significare consuevit, in eo quod centuplum promittitur, dulcedinem quidem pro dulcedine
Abbreviated transcription (Latin):
suadere ñ pot̾ant. ⁊ iccirco iniquitatẽ cogitare qͥdẽ ũ aũ loqͥ
p̃sumpser̃t: de quibꝰ dr̃. ui cogitauer̃t unqͥtates ĩ corde.¬

Expanded text:
suadere non poterant. Et idcirco iniquitatem cogitare quidem, non autem loqui suadere non poterant. Et idcirco iniquitatem cogitare quidem, non autem loqui praesumpserunt, de quibus dicitur: Qui cogitaverunt iniquitates in corde.
Abbreviated transcription (Latin):
gitat᷑. p̾ca dr̃. tandem cõclamat᷑ sicut scriptũ est. Cogita¬
uerũt ⁊ locirai sunt neqͥtiam: iniquitatẽ in excelso locuti
sunt. Priꝰ cogitan̾ũt pͥea locuti sũt: demũ ineccelso locu¬
ħ pertinet ãd locutionẽ: in excelso locuti sũt. ħ ꝑtinet ad
clamorẽ. Quasi cogitant malũ ⁊ ñ locũt᷑ : cum qd̾ suadent
malũ ẽẽ dissimulat᷑: malũ locunt᷑. s qͣ in secreto. qñ ia¬
lum ñ abscondũt s excusant: malũ locũt᷑ ⁊ in excelso: qñ
qid̃ manifeste malũ est. quib dã libere inpperant. Coram er¬
go ꝑrecte bonis cogitant. corã imꝑfecte bonis uł malũ susur¬
rant: coram ꝑfecte mal clamitant: S in uno eodẽq hoĩe
hũc ordinẽ seruãt: dui ad ꝑditionẽ eum rapere festinãt. Pri¬
us occultũ malũ suadent sub spẽ boni: post manifestũ malũ
sub excusationet tandem publicũ malũ precipiũt mantfeste.
Talem fortasse tũc tẽporis dd̾ senserat: cui aperte malũ per¬

Expanded text:
est: Cogitaverunt et locuti sunt nequitiam; iniquitatem in excelso locuti sunt . Prius cogitaverunt, postea locuti sunt, demum in excelso locupertinet ad locutionem; in excelso locuti sunt; hoc pertinet ad clamorem. Quasi cogitant malum, et non loquuntur, cum quod suadent malum esse dissimulant. Malum loquuntur, se quasi in secreto, quando malum non abscondunt sed excusant. Malum loquuntur et in excelso, quando quod manifeste malum est, quibusdam libere imperant. Coram ergo perfecte bonis cogitant, coram imperfecte bonis vel malis susurrant, coram perfecte malis clamitant. Sed et in uno eodemque homine hunc ordinem servant, dum ad perditionem eum rapere festinant. Prius occultum malum suadent sub boni specie, post manifestum malum sub excusatione, tandem publicum malum praecipiunt manifeste. Talem fortassis tunc temporis David senserant, cui aperte malum per
Abbreviated transcription (Latin):
tum eẽ. Coram gͥ ꝑftĩs uiris maligni sp̃c inidͥcatẽ cogitant.
qr inqͣntũ possunt. fraudulente ꝑsuasionis dolos occultant.
S isb sꝑẽ etenĩ boni bonis uiris mala ꝑsuad̾e uolũt: qr ad
aꝑta mala eos omĩo ꝑtraħe ñ possunt. Q uid gͥ aliud ẽ. eas
imquitatẽ nõ loqui. s cogitare: qmͣ malũ qdꝰ intẽdũt fran

Expanded text:
tus. Coram igitur perfectis viris maligni Spiritus iniquitatem cogitant, quia inquantum possunt fraudulentae persuasionis dolos occultant. Sub specie etenim boni bonis viris mala persuadere volunt, quia ad aperta mala eos omnino trahere non possunt. Quid igitur aliud est eos iniquitatem suam non loqui, sed cogitare, quam malum quod in
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ nõie iħũ flagellati. ꝯtumeliam passi gauisi sut̃. Igit᷑ qnͣtum
ordo seraphin precellit dignitate ordinẽ angłoꝵ : tantũ precellit
petrꝰ pͥnceps apłoꝵ michaelem unũ de ordine archangłoꝵ. Hiñc
est qd̾ roma caput mũdi petro apło ñ michaosi archangło pri¬
matũ regimĩs optulit. ⁊ uniu̾sa eccłia ꝑ orbem ñ solũ ĩ pͥuatis lo¬

Expanded text:
pro nomine Jesu flagellati, contumeliamque passi, gavisi sunt. Igitur quantum ordo seraphim praecellit dignitate ordinem archangelorum, tantum praecellit Petrus princeps apostolorum Michaelem unum de ordine archangelorum. Hinc est, quod Roma caput mundi Petro apostolo, non Michaeli archangelo primatum regiminis obtulit; et universa Ecclesia per orbem non solu
Abbreviated transcription (Latin):
orientali iũctũ est meridianũ. Nani post hystoriã cogni¬
tam. debemꝰ querere mortalitatẽ : si młr post hystoriã per
allegorie cognitionẽ ꝓficimꝰ ad anagogen. Per hẏstoriani
quud̃ factũ sit discinus. ꝑ mortalitatẽ quid faciendũ sit
cognoscimꝰ : ꝑ allegoriã sacram̃ta eccłie quomꝰ p̃cedencaũ¬

Expanded text:
orientali junctum est meridianum. Nam post historiam cogniorientali junctum est meridianum. Nam post historiam cognitam debemus quaerere moralitatem. Similiter post istam, per allegoriae cognitionem proficimus ad anagogen. Per historiam quid factum sit discimus, per moralitatem quid faciendum sit cognoscimus, per allegoria
Abbreviated transcription (Latin):
me. In orientali garop hilatõ. ꝯtinẽtur pup̃a ⁊ byssuꝰ.
⁊ cet̾a ornam̃ta regalia ĩ uariis sacram̃tis eccłie: ĩ meri¬
diano añ gatophilatio custodiũt᷑ aur̃ celestis sapiẽ. In
primo fides erudr̃. in scd̃o oꝑatio ĩ stͣltur. ĩ t̾cio deuotio ex¬
ercetur : in qͣrto celestiũ cõtemplatio ĩchoat᷑. Notandit
aut̃ qd̃ occidentale garophilatiũ orrientale ostiũ cõtra
figura p̾cessisse ostendit: ⁊ sic dñ se inuicẽ respiciũt. ui¬
tissim sibi de ueritatis soliditate testimonũ forũt. Itẽ
septenitrionale gazophilatiũ. meridiañ simiłr ostiũ cõtͣ¬
ostiũ opponit᷑ : qi dum ladoꝵ m̾ces eregione õnitur. ĩ uͥ-¬
tutum er̃cicii s libent̃ desudat᷑. ⁊ satis ꝯstat qd̾ eqͣ sibi lau-¬
ce respondeant. m̃sura laboris. ⁊ qͣlitas retͥbutionis. Iñ¬
gunt᷑ occidentale ⁊ septentͥonale garofilatiũ: similiter

Expanded text:
mae. In orientali gazophylacio continentur purpura, et byssus, mae. In orientali gazophylacio continentur purpura, et byssus, et caetera ornamenta regalia in variis sacramentis Ecclesiae. In meridiano autem gazophylacio custoditur aurum coelestis sapientiae. In primo fides eruditur, in secundo operatio instruitur, in tertio devotio exercetur, in quarto coelestium contemplatio inchoatur. Notandum autem quod occidentale gazophylacium orientale ostium respicifigura praecessisse ostendit, et sic dum se invicem respiciunt, vicissim sibi de veritatis soliditate testimonium ferunt. Item septentrionale gazophylacium meridiano similiter ostio opponittutum exercitiis libenter desudatur, et satis constat quod aequa sibi lance respondeant mensura laboris, et qualitas retributionis. Junguntur occidentale et septentrionale gazophylacium, similiter
Abbreviated transcription (Latin):
cidente. Et sunt .iiiiͦ. hii cardinales uenti qñ tñ spirant
fortitudinẽ. Et ħt unusqͥłq eoꝵ duos suffraganeos: unũ
hinc ⁊ alt̾m inde: qr modo inspirant pietatẽ. mͦ ĩsuflant
timorẽ. A q̃cũq em̃ celi plaga suflet meliũ locũ tenet. ⁊
cardinał est sp̃t fortitudĩs : hũt hinc inde sibi suffiagã¬
tes. a dextͥs spc̃i pietatis. a sinistris spm̃ timoris. Hos
gͥ. uentos ꝓducit de thesauris suis: ipse cuiꝰ est ille thes¬
aurꝰ. Thesaurꝰ aut̃ a ut de ip̃o aliquid uł breuit̾ loqua¬
mͣ : qr magnus admodũ multũ ⁊ copiosus hẽtur ꝑ qͣtuor
garo philatia distinguit᷑. Primũ fabricat᷑ in parte occi-¬
dentali ex sensu histouco: scd̾m erigit᷑ in plaga septẽtrio¬
nali ex sensu morali. Tertiũ ex allegoria exstructũ stat ab̾
oriente: Cr̃tũ uͦ ex anagogen ĩ meridie. Iu gazophilatio
occidentali recõditũ est argentũ elocrñtier in garophila¬
tio seꝑtẽtonali recondũtur uarie ⁊ ĩnum̾e uirtutũ gẽ¬

Expanded text:
cidente; et sunt quatuor hi cardinales venti: quando tamen spirant fortitudinem, habet unusquisque eorum duos suffraganeos, unum hinc, alterum inde, quia modo inspirant pietatem, modo insufflant timorem. A quacunque enim coeli plaga sufflet, medium locum tenet, et cardinalis est spiritus fortitudinis, habens hinc inde sibi suffragantes; a dextris spiritum pietatis, a sinistris spiritum timoris. Hos igitur ventos producit de thesauris suis ipse cujus est ille thesaurus. Thesaurus autem, ut de ipso aliquid vel breviter loquamur, quia magnus admodum, multus, et copiosus habetur, per quatuor gazophylacia distinguitur. Primum fabricatur in parte occidentali, ex sensu historico; secundum erigitur in plaga septentrionali, ex sensu morali; tertium ex allegoria exstructum stat ab Oriente; quartum vero ex anagogen, in Meridie. In gazophylacio occidentali, reconditum est argentum eloquentiae; in gazophylacio septentrionali, reconduntur variae et innumerae virtutum gem
Abbreviated transcription (Latin):
nisi priꝰ res ip̃a ꝑ cigitationẽ uideatur. Tres igit᷑ illi sp̃e
quos ad affectum diximꝰ ꝑtinere: solent ex aliis ad ĩtel¬
lectũ ꝑtinẽtibꝰ exurgere. Nam cõstat qr ex spũ sapĩe. ali

Expanded text:
nisi prius res ipsa per cogitationem videatur. Tres igitur illi spiritus nisi prius res ipsa per cogitationem videatur. Tres igitur illi spiritus quos ad affectum diximus pertinere, solent ex aliis ad intellectum pertinentibus exsurgere. Nam constat quia ex spiritu sapienti
Abbreviated transcription (Latin):
scĩas nr̃as in uicem ñ uidemꝰ. ĩmo qd̾ est grauiꝰ nosmet ip¬
sos ꝓlene non cognoscimꝰ. Sciendũ ttaq erna uniũsa plage
quibꝰ egyptus a dũo ꝑcutitur: a recte intelligentibꝰ ꝙͣ quedam
futuroꝵ maloꝵ p̾sagia ẽẽ dinoscut᷑. Nam nõ solũ que ma¬
la post mortem in aĩa sola seqͣnt᷑ sig̾cant: s etiã illa que pꝰ
ultimũ uiditii diem. ĩ anima simul ⁊ corpore a reprob sen¬
in diuinis scͥpturis celestis sapĩe thesauros mirantes rimam.
⁊ rimãtes nuuamur : ꝓ his sapĩe thezauris apłs exclaniat
tis: ⁊ sp̃c timoris dñi. Quatuor ex his ꝑtinent ad intellec¬
tum: tres uero ad affectũ. Ad intellectũ enĩ pertiuet sa¬
pe. intelligere. discernere. scire: ad affectum: cõfidore.
timoris : quenit affectui. S scimꝰ qr omĩs affectio exco¬
gitatione oritur: nũqͣm enĩ mens circa aliqͥd afficit᷑

Expanded text:
scientias nostras invicem non videmus, imo quod est gravius nosmetipscientias nostras invicem non videmus, imo quod est gravius nosmetipsos plene non cognoscimus. Sciendum itaque quia universae plagae quibus Aegyptius a Domino percutitur, a recte intelligentibus quasi quaedam futurorum malorum praesagia esse dignoscuntur. Nam non solum quae mala post mortem in anima sola sequantur significant, sed etiam illa quae post ultimum judicii diem in anima simul et corpore a reprobis senin divinis Scripturis coelestis sapientiae thesauros mirantes rimamur, et rimantes miramur. Pro his sapientiae thesauris Apostolus exclamat et s timoris Domini. Quatuor ex his pertinent ad intellectum, tres vero ad affectum. Ad intellectum enim pertinet sapere, intelligere, discernere, scire; ad affectum confidere, timoris convenit affectui. Sed scimus quia omnis affectio ex cogitatione oritur. Nunquam enim mens circa aliquid afficitur,
Abbreviated transcription (Latin):
tangit᷑. Qui ꝑcussit pͥmogenita egypti ab hoĩe usq ad pe
mansuetudis. sp̃c elationis cõfundr̃: recte pꝰꝙͣ uenti ꝑducũ¬
tur. pͥmogenita eꝯypa moruut᷑. uenti sunt diuine aspna¬
tiones. pͥmogenita egypti diabolice elationes: pmogenita
egopti humane p̃sũptiones. Alii suꝑbiũt de reb ctr pora¬
libus: alii intumescunt in teb spũalibꝰ uere brutꝰ x aĩa¬
lis sensus. qñ ad ymaginẽ dĩ factus animꝰ gr his t̃tumes
uanitate: alii de scĩtate. Suꝑbia uanitatis est. pͥmogenitũ
petoris: arrogantia sc̃itan est pͥmogenitũ hõis. Flante itaqͥ
aura diuini sp̃c̃ pertitnũt᷑ primogenita egypti. ab homine
uscy ad pecꝰ. Nante etenĩ spũ timoris. fatile deicitur omĩs
timor elationis : qͣntomagis spirantib aliis atq aliis. nc̃ hil
nũc illis inuicẽ sibi succedentibꝰ ⁊ misit signa ⁊ ꝓdigia
ĩ medio tui egẏpte: i pharaonẽ ⁊ in om̃ł seruos oos. It egop¬

Expanded text:
tangitur. Qui percussit primogenita Aegypti ab homine usque ad pecmansuetudinis spiritus elationis confunditur. Recte postquam venti producuntur, primogenita Aegypti moriuntur. Venti sunt divinae aspirationes; primogenita Aegypti diabolicae elationes; primogenita Aegypti humanae praesumptiones. Alii superbiunt de rebus corporalibus; alii intumescunt in rebus spiritualibus. Vere brutus et animalis sensus, quando ad imaginem Dei factus animus ex his intumesrbiunt de vanitate, alii de sanctitate. Superbia vanitatis est primogenitum pecoris, arrogantia sanctitatis est primogenitum hominis. Faura divini Spiritus, percutiuntur primogenita Aegypti ab homine usque ad pecus; flante etenim spiritu timoris, facile dejicitur omnis timor elationis, quanto magis spirantibus aliis, atque aliis, nunc his nunc illis invicem sibi succedentibus? Et misit signa et prodigia in medio
Abbreviated transcription (Latin):
to ᷑ si ergo de ñ mouet qd̃ hostis meus homo est: moueat¬
te saltem qid̾ maliis ẽ. Eripe me ergo dñe ab hõie malo. Se¬
quit᷑. uiro inicͦ eripe me. Forte aliis ũbis idem replica¬
tur: ⁊ foite ꝑ hominẽ malũ ⁊ uir̃ inquũ idem accipitur.
Uideamꝰ tm̃ ne forte in his aliud aliquid lateat: ꝙ ad edificati¬
onẽ nr̃am utilr̃ inuotescat. Plus itaq est eẽ ur̃ qͣm homi¬
nẽ. fõminas siquidẽ suie pueros gñali uocabulo dñis hoĩes

Expanded text:
to. Si ergo te non movet quod hostis meus homo est, moveato. Si ergo te non movet quod hostis meus homo est, moveat saltem quod malus est. Eripe me ergo, Domine, ab homine, etc. Sequitur: A viro iniquo eripe me. Forte aliis verbis idem replicatur, et forte per hominem malum, et virum iniquum idem accipitur. Videamus tamen ne forte in his aliud aliquid lateat, quod ad aedificationem nostram utiliter innotescat. Plus itaque est esse virum quam hominem. Feminas siquidem sive pueros generali vocabulo dicimus homines.
Abbreviated transcription (Latin):
Inimicꝰ hõ est diabolꝰ. Ab hiuꝰmodi hoĩe inimico homine
miqiuo. ⁊ homiẽ malo ꝓpħa se eripi pꝰtulabat. c̃ dicebat. E¬
ripe me dñe ab hõie malo. Ac si aperte fateat᷑ dicẽs uide qr
talem tam astutũ hostẽ sustineo: cuiꝰ cõparatione qͣ brutũ
ał appareo. Qnͣtũ ał ab hõie ex rõnis pͥnilegio proceditur:
tantũ intelligentie nr̃e exiguitas calliditatis eiꝰ magni¬
tudine supeiat᷑. uix eiꝰ ĩsidias adũto: uix eiꝰ astutias deprehẽ¬
do. ripe me ergo dñe ab homĩe malo. Epũales quidẽ
iiri qiͣ hoĩes sunt: qui eoꝵ fuuides facile deprehendũt. Car¬
nales autẽ meiq similes. eis cõparati uelud aĩalia sunt: qui
eoꝵ insidias par̃ uł minime aũtũt. uer̃tũ hõies ⁊ ium̃ta sal¬
uabis dñe: quẽadmodũ multiplicasti mĩam tuã ds̃. ri
minẽ pugno. qd̃ brutꝰ quodãm ꝯtra callidũ ĩsidiatorẽ decer¬

Expanded text:
inimicus homo est diabolus. Ab hujusmodi homine inimico, homine inimicus homo est diabolus. Ab hujusmodi homine inimico, homine iniquo, et homine malo Propheta se eripi postulabat, cum dicebat: Eripe me, Domine, ab homine malo, ac si aperte fateatur, dicens: Vide quia talem, tam astutum hostem sustineo, cujus comparatione quasi brutum animal appareo. Quanto animal ab homine ex rationis privilegio praeceditur, tanto intelligentiae nostrae exiguitas, calliditatis ejus magnitudine superatur. Vix ejus insidias adverto, vix ejus astutias deprehendo. Eripe me ergo, Domine, ab homine malo. Spirituales quidem viri quasi homines sunt, qui ejus fraudes facile deprehendunt. Carnales autem meique similes ei comparati, velut animalia sunt qui ejus insidias parum, vel minime advertunt; verumtamen homines et jumenta salvabis, Domine, quemadmodum multiplicabis misminem pugno, quod brutus quodammodo contra callidum insidiatorem decer
Abbreviated transcription (Latin):
tit᷑ ñ tam fortitudĩe qͣm calliditater ciñ agit ñ tam fortit̃
cimͣ ꝑrudent̃. De ausbꝰ idẽ ꝓpħa coq̃rit᷑: cum alibi testat᷑ dicẽs
Posuer̃t morticina seruoꝵ tuoꝵ escas nolatilib celi: s de
bestiĩs cõseq̃nt̃ adiũgit. Carnas scõꝵ tuor bestiis t̾re. Besti¬
as etiam ñc metuebat: cũ alibi dño iii orõne ꝓclantabat :
Ne tradas bestiĩs aĩas ꝯfitentes tibi. Hic qr contra callidum
temptatorẽ certat: insidiatorẽ suuni homnẽ appellat: cũ
dicit. ripeme dñe ab hõie malo: a uiro inquo cripe
me. S ne me ħ de meo sensu fuxisse existimes:÷ eunͣgłm
lege: ⁊ nt̃ ꝑ anẽ nc̃ per homiẽm demones desiguari. absq
dubio iunuenies. Ibi legis de semine ꝙ secuł uiã cecidit qr
fecit ħ. Q aũ ꝑ uolucres siue ꝑ. hominẽ. ueritas ñ nͥ de¬
mones designare uoluit: subiũcta exp̃one manifeste decla¬
iauit. Quis lucidius. quid manifestiuis eo qd̃ ibi dicitu.ͤ

Expanded text:
m fortitudine quam calliditate, quando agit non tam fortiter quam prudenter. De avibus idem Propheta conqueritur cum alibi testatur, dicens: Posuerunt morticina servorum tuorum escas volatilibus coeli . Sed de bestiis consequenter adjungit: Carnes sanctorum tuorum bestiis terrae . Bestias etiam tunc metuebat, cum alibi Domino in oratione proclamabat: Ne tradas bestiis animas confitentes tibi . Hic quia contra callidum tentatorem certat, insidiatorem suum hominem appellat, cum dicit: Eripe me, Domine, ab homine malo, a viro iniquo eripe me. Sed ne me hoc de meo sensu finxisse existimes, Evangelium lege, et nunc per aves, nunc per hominem daemones designari absque dubio invenies. Ibi legis de semine quod secus viam cecidit: Quia hominem Veritas nonnisi daemones designare voluerit, subjuncta expositione manifeste declaravit. Quid lucidius, quid manifestius eo quod ibi dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
quid ĩ ꝑfcm̃ meũ. qͣntũmag̃ inꝑftĩ meũ : Om̃s ago mei a
te uident᷑: ⁊ in libro tuo mei om̃s scribent᷑. S q̃ ramꝰ quis sit
iste lib̃: in cuio om̃s sui scribent᷑. Si dicimꝰ hũt eẽ librum
inuentiũ: ꝑfecto ibi ñ tm̃ sui. s etiam alieni scͥpti sunt:
adħ scribendi sunt: sic enĩ dr̃. ⁊ ui libro to om̃s scriben¬
tur. nͥ forte futurũ ꝓ pret̾ito ponit᷑:¬

Expanded text:
nto magis perfectum meum? Omnes ergo mei a te videntur, et in libro tuo omnes mei scribentur. Sed quaeramus quis sit iste liber in quo omnes sui scribentur. Si dicimus hunc esse librum viventium, profecto ibi non solum sui, sed etiam alieni scripti sunt, adhuc scribendi sunt? Sic enim dicitur et in libro tuo omnes scribentur, nisi forte futurum pro praeterito ponat
Abbreviated transcription (Latin):
tio diabosica. ciñq ẽ. subita. qñq molenta: aliciñ fraudulẽta.
Subita ẽ qñ rõnis iudiciũ p̃nenit: uiolente est. qñ uͥtutis
nr̃e possibilitatẽ excedit. fraudulenta est cͦitiẽsẽq discretiõis
natione mẽs in tpem cagitatonẽ labit᷑. ut priꝰqͣm aliqͥd ĩn
delibare possit in delectationẽ rapiat᷑. Temptator ergo qua¬
si auis uolans est. cũ uenit subitꝰ uł imꝑuisus: s tũc uelud
leo senit. cũ sentit᷑ molent᷑. Siepe enĩ exͣ p̃crĩti culpa agitus:¬
⁊ ut uehemẽs postinodũ. ⁊ omĩo intolłabił temptatio subo¬
riat᷑. S cũ ad iuim faciendã licentiã ñ accipit: sepe malignus
hostis se ad frandem ꝯũtit. Cum gͥ ꝑ astutiã p̾ualere niti¬
tur: recte homĩs applłone designat᷑. Solus namq homo ĩ¬
ter aĩalia rõne utit᷑: uñ sa etiam quibꝰ fortitudĩe ĩferior ẽ¬

Expanded text:
 fraudulenta. Subita est, quando rationis judicium praevenit. Violenta est, quando virtutis nostrae possibilitatem excedit. Fraudulenta est, quotiescunque discretionis erationem deliberare possit, in delectationem rapiatur. Tentator ergo quasi avis volans est, cum venit subitus vel improvisus. Sed tunc velut leo saevit, cum sentitur violentus. Saepe enim ex praecedenti culpa agitur, ut vehemens postmodum, et omnino intolerabilis tentatio suboriatur. Sed cum ad vim faciendam licentiam non accipit, saepe malignus hostis se ad fraudem convertit. Cum igitur per astutiam praevalere nititur, recte hominis appellatione designatur. Solus namque homo inter animalia ratione utitur, unde illis etiam quibus fortitudi
Abbreviated transcription (Latin):
erudit hoĩem ꝑ lemiorẽ pugnã : ut eruditꝰ discat tandẽ
de granioribꝰ pericił reportare deũiphũ. Nicħ enĩ alind̾ cir-¬
sanctꝰ in om̃ib operibꝰ suis. Eꝯtra aut̃ diabolũ malũ ⁊ ini¬
ciuũ nocãt: malũ ꝙr semper nocere desiderat: iniquũ qr
ultra eqͥtatis m̃sina modũ sepe ꝑ̾cussionis dilatat. Recte
tũ culpa nr̃a exigit: s cũ ħ ad subũsionẽ nr̃am sufficere
ñ posse uidet: sepe modũ excedit. Sciendũ tñ esti qr tũc ei
diuina bonitas licentie frena relaxat : tũ ħ humane utili¬
tati militare posse cõsiderat. Quia ergo ꝓpħa uidet tẽptato¬
rem nr̃m in omĩ eo qd circa nos agit malũ intẽdere. dicat
eum malĩt: qr uero ꝯstat eum sepe metas equitati ĩ nr̃a
insectatione exced̾e. nocet eum iniquũ ⁊ dicat. ripe me

Expanded text:
erudit hominem per leviorem pugnam, ut eruditus discat tandem erudit hominem per leviorem pugnam, ut eruditus discat tandem de gravioribus periculis reportare triumphum. Nihil enim aliud cirsanctus in omnibus operibus suis . Econtra autem diabolum malum et iniquum vocat, malum quia semper nocere desiderat, iniquum quia ultra aequitatis mensuram modum saepe percussionis dilatat. Recte tum culpa nostra exigit; sed, cum hoc ad subversionem nostram sufficere non posse videt, saepe modum excedit. Sciendum tamen est, quia tunc ei divina bonitas licentiae frena relaxat, cum hoc humanae utilitati militare posse considerat. Quia ergo Propheta videt tentatorem nostrum in omni eo quod circa nos agit malum intendere, dicit eum malum; quia vero constat eum saepe metas aequitatis in nostra insectatione excede
Abbreviated transcription (Latin):
S qr postmodũ depreheudit eũ ñ solũ prudent̃ s etiã for¬
tt̾ agere: studint eum ꝯuenienti uocabulo uit̃ appellare.
S ic namq solet sepe excrescere iuis certanũs. pondus tẽpta¬
tionis. ut que priꝰ fuit tantũ fraudulenta. fiat postinod̾
etiam uiolenta: ut qr temptator p̾ualere ñ potuit ꝑ solam
astutiã. inincat saltem ꝑ adiuc̃tam uehenientiã. Conside¬
rare libet in uno eodemq modo tẽptatõis. ⁊ pietatẽ diuine
dispensationis: ⁊ frandẽ diabolice ꝑñsitatis. Priꝰ enĩ fraudu¬
lentꝰ hostis homiẽm leuiore tẽpratione appetit: ut si forte
leui ĩpulsii cecid̾it. tanto fiat eiꝰ exxusatio nmor: qͣiito fuerit
temptatio leuior. S cũ ꝑ minora certamĩa m̃tẽ cuilibet a
suo ꝓpor̾to ñ deicit: ad maiora sũbito se accingit. Longe tũ
alia cõsidatione diuina dispensatio idẽ agere ꝑmittit᷑ qui
s̃ omẽ qd̵ agit humane saluti somꝑ cõsilit. Priꝰ siquidẽ.

Expanded text:
um deprehendit eum non solum prudenter, sed etiam fortiter agere, studuit eum convenienti vocabulo virum appellare. Sic namque solet saepe excrescere vis certaminis, pondus tentationis, usque prius fuit tantum fraudulenta, fiat postmodum etiam violenta, ut quia tentator praevalere non potuit per solam astutiam, vincat saltem per adjunctam vehementiam. Considerare libet in uno eodemque modo tentationis, et pietatem divinae dispensationis, et fraudem diabolicae perversitatis: prius enim fraudulentus hostis hominem leviore tentatione appetit, ut si forte levi impulsu ceciderit, tanto fiat ejus excusatio minor, quanto fuerit tentatio levior. Sed cum per minora certamina mentem cujuslibet a suo proposito non dejicit, ad majora subito se accingit. Longe tamen alia consideratione divina dispensatio idem agere permittit, quae in omne quod agit humanae semper saluti consulit. Prius siquidem
Abbreviated transcription (Latin):
lapsus restauret᷑ angłorũ. Ꝙ si ita est: neccͣio sequit᷑ ho¬
minẽ nũ qͣm fuisse conditũ: si ꝑstitisset in celo nũositas
tutꝰ. Q si mũdus factus ñ eẽt cõseqñt̾ nec infernus eẽt
qui utiq ĩ ħ mudo est põitus. ⁊ in quẽ trusus est diabolꝰ
mox ut a celo est repulsus. siue aer iste qui est pars mun¬
di. in quo ad huc dr̃ reseruari. usq in diem uiditũ. Si hoc

Expanded text:
lapsus angelorum. Quod si ita est, necessario sequitur, hominem nunquam fuisse conditum, si perstitisset in coelo numerositas dus factus non fuisset, consequenter nec infernus esset, qui utique in hoc mundo est positus et in quem trusus est diabolus, mox ut a coelo est pulsus; sive aer iste, qui est pars mundi, in quo adhuc dicitur servari usque in diem judicii. Si hoc
Abbreviated transcription (Latin):
nitudo ct̃ne iocunditatis. De pͥmo ⁊ scdo celo dicit apłs.
solo intelligas. De t̃cio dicit. Scio hoĩem huiꝰmi: raptũ us
ad t̾ciũ celum. Multũ dñsa sunt rapi ⁊ ꝯũsari. In pͥ-¬
mo ⁊ scd̾o ꝯñsatur: ad t̃ ciũ uero celũ rapit᷑. Si ĩ pͥmo ce¬
celo ħ ÷ uisticie soliditate ñ degeret: ñ fuisset utiq uistꝰ.
In pͥmo accipit ut fideł existat: in scd̾o añ ħ agit ut bonus

Expanded text:
nitudo aeternae jucunditatis. De primo et secundo coelo dicit Apostonitudo aeternae jucunditatis. De primo et secundo coelo dicit Apostosolo intelligas. De tertio dicit: Scio hominem hujusmodi raptum usque ad tertium coelum . Multum diversa sunt rapi et conversari. In primo et secundo conversatur; ad tertium vero coelum rapitur. Si in primo coeest justitiae soliditate non degeret, non fuisset utique justus. In primo accipit ut fidelis existat; in secundo autem hoc agit, ut bonus
Abbreviated transcription (Latin):
iiͥ: in dom̃ dñi ibimꝰ. Ibimus inquit. lociñes adam dr̃e no-¬
luit iło. alloquẽs euam suã dr̃e noluit ibis: s ait ibimus.
Suꝑius dem̃ esti qd̵ ꝑ adam rõnẽ ꝑ euam t̃ celligimꝰ affectio¬
nem. ꝑ domñ dĩ et̾ntatẽ. Ad adam ꝑtinet cognitio: ad euã
dilectio. Si et̾ua cogitas. si et̾na ñ amas: it quidẽ adã s so-¬
lus. Si et̃na cognoscis. si et̾na cõcupiscis: it utiq adã sed
nõ solus. Suꝑna cognoscere. suꝑna dilig̃e est : adã ⁊ euã si¬
muil ire. Debet aũ adam contemplari: debet eua cõglatula¬
ri. Si uides ⁊ gaudes : simul sunt adam ⁊ eua. Letatus
raptum fuisse usq ad t̾ciũ celum: iste ut audis se s̾penit
ian. Drimũ celũ subtilitas intelligentiet scd̾m celũ cla¬
ritas iusticie. t̾ciũ celũ sublumtas głe. In pͥmo telo cõtem¬
platio ueritatis. in scd̃o celo dilectio eqͥtatis: in t̾cio cele ple¬

Expanded text:
unt, in domum Domini ibimus. Ibimus, inquit, loquens Adam; dicere nount, in domum Domini ibimus. Ibimus, inquit, loquens Adam; dicere noluit, ibo. Alloquens Evam suam, dicere noluit, ibis; sed ait, ibimus. Superius dictum est quod per Adam rationem, per Evam intelligimus affectionem, per domum Dei aeternitatem. Ad Adam pertinet cognitio, ad Evam dilectio. Si aeterna cogitas, sed aeterna non amas, it quidem Adam, sed solus. Si aeterna cognoscis, si aeterna concupiscis, it utique Adam, sed non solus. Superna cognoscere, superna diligere, est Adam et Evam simul ire. Debet Adam contemplari, debet Eva congratulari. Si vides et gaudes, simul sunt Adam et Eva. Laetaturaptum fuisse usque ad tertium coelum , iste, ut audis, se sperat iturum. Primum coelum, subtilitas intelligentiae; secundum coelum, claritas justitiae; tertium coelum, sublimitas gloriae. In primo coelo contemplatio veritatis, in secundo coelo dilectio aequitatis, in tertio coelo ple