comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
le÷.si puris malis deputandum: iutuꝑabils
excusari forsitan potest ꝓpt̾ obedienciam.
mora u̾o penitus non potest: que non fitꝑ
obedienciam. Nam moituo iam abb̃i siquĩs
ante uissit quod non tebuit. nequa qmͣ eẽ¬
eẽ ꝑendum. suꝑior patefecit disput acõ. ⁊ si res
ꝑ se iam satis elucescat. tam̃ ꝓpt̾ quosdam qui
querunt occasienem. nͥ rõ non suppedit. ac
clarum faciam brenit̾ ⁊ ta clarumm. ut omit
dubietatis umbͣ desꝑeat quõd nec purum n
medium bomini set plane purum fu̾it ma¬
lum sic obedisse. sic nr̃m mouast̾ium reliqͥ¬
se: Et quidem taceo te mortuo. qui suum ⁊
solum tam uidicem ht̃ deum ⁊ uere nunr suo
commo. aut stataut cãdit uer forte indignãs
⁊ m̾ito idingnaus dicat deus. Tulerunt lo¬
mines a meuidicium cum ad correctõnem
uiuencium non quĩdem ꝙ gessit. sec qd̾ r̾sit
discutio. utrum indelicet illa uissio um br̃e
tebu̾t. qͣtenꝰ in scaudalum multorum eifu̾it

Expanded text:
est: si puris malis deputandum, vituperabilest: si puris malis deputandum, vituperabilexcusari forsitan potest propter obedientiam, mora vero penitus non potest, quae non fit per obedientiam. Nam mortuo jam abbati, si quid ante jussit quod non debuit, nequaquam esse parendum, superior patefecit disputatio. Et si res per se jam satis elucescat, tamen propter quosdam qui quaerunt occasionem, ubi ratio non suppeditat, clarum faciam breviter, et ita clarum ut omnis dubietatis umbra dispareat; quod nec purum, nec medium bonum, sed plane purum fuerit malum sic obedisse, sic vestrum monasterium reliquisse. Et quidem taceo de mortuo, qui suum et solum jam judicem habet Deum, et vere nunc suo domino aut stat aut cadit: ne forte indignans, et merito indignans dicat Deus: Tulerunt omnes a me judicium. Tamen ad correctionem viventium, non quidem quod gessit, sed quod jussit discutio; utrum videlicet illa jussio vim habere debuerit, quatenus in scandalum multorum ei fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
magiõꝵ. In hii omĩo p̾latorum nͨ iussio nec
ꝓhibicis contempnenda. Uideamꝰ ne forte
tale fi̾nt quod arguimꝰ in uob̾ ⁊ ob hoc for¬
sisan argui non debu̾it. Quod eiudenciꝰ elu
non possunt iuben uel nonten̾i. bene non
possunt. uel ꝑhib̃i uel non ten̾s. p᷑a mala sũt.
fuitum. satiegium. adult̾ium. ⁊ cet̾a talia.
nec male ꝓhib̾i uel non fĩ adu̾sus hiꝰ non ᷑¬
lex. Nullais quippe ꝓhĩbicõ ualet obuiare p̃¬
ceꝑtis Nuluis iissio p̾iudicare ꝑlibetis. Sñc
dem̃ media que quisdem ꝑ se nec bona nec
bona esse nobisam noscuntur nec mala:i
a subditis obediri. Exhus sunt ut exempli gͣ.
ponam ieumare. iugilare. legͥe. ⁊ queq talia.
Sciendum quo quia media quedam ĩ p᷑ioꝵ
plerumq honoꝵ seu maloꝵ aĩseunt rõnem
Nam comugium cum ⁊ si liceat ⁊ non fieri᷑
cial medium esse tiq̃ͣbat: Iniam comũgatis
pͦi boni yim optinent̾. Item ꝓpria possid̾e scłui

Expanded text:
magistrorum: in his omnino praelatorum nec jussio, nec magistrorum: in his omnino praelatorum nec jussio, nec prohibitio contemnenda. Videamus ne forte tale fuerit quod arguimus in vobis; et ob hoc forsitan argui non debuerit. Quod evidentius elucnon possunt vel juberi vel teneri, bene non possunt vel prohiberi vel non teneri. Pura mala sunt furtum, sacrilegium, adulterium, et caetera talia, nec male prohiberi vel non fialet obviare praeceptis: nullius jussio praejudicare prohibitis. Sunt deinde media, quae quidem per se nec bona esse noscuntur, nec mala: a subditis obediri. Ex his sunt, ut exempli gratia ponam, jejunare, vigilare, legere, et quaeque talia. Sciendum vero quia media quaedam in purorum plerumque bonorum seu malorum transeunt rationem. Nam conjugium cum et fieri liceat, et non fiertias medium esse liquebat, in jam conjugatis puri boni vim obtinet. Item propria possidere, saeculari
Abbreviated transcription (Latin):
quo homini ind̾is obediens: deo plane qui
exhibes. Yalde autem ꝑu̾sum÷ ꝓfiteri te obe¬
Qiuid enim: Quod iub homo ꝓhibet deus. ⁊
ego audiam hominẽ. sutdus deo: Nunt sic
apłi. Clamant quippe dicentes. Nilelius obe¬
dire deo: qu hominib. Hunc dominꝰ in em̃u¬
gelio phariteos increpans. Qie ⁊ nos in quid cnͣs¬
gredimini mandatum d̾i ꝓpt̾ tͣdicõnes urose
Et ꝑ yͥsaiam. sine cãaut̃ ait colunt me. manda¬
ta ⁊ doctͥnas hominum tenentes. Et Item.
tͥe malum quolib ⁊̃ iubente. constat non ẽe
obedienciam: sec pociꝰ mobedienciam. sane
gͦ ad u̾tendum quod quedam sunt pura bo¬
na. quedam p᷑a mala. ⁊ini hus nullam deb̾ei
hominib obedienciam: qm̃ nec uia omiten¬
dia. Que ꝑ modo. loco tpre. uel ꝑsona: ⁊ ma
lapossunt eẽ ⁊ bona. ⁊ in biis ⁊expoĩta est obe¬
diencie: tamqmͣ in lingno scentͥe bom ⁊ ma¬
li quod erat in medio ꝑadysi. In hũs ꝑfcõ
fas nonꝰ nostrum sensum sentencie prescb̾e

Expanded text:
quo homini videris obediens, Deo plane, quiexhibes. Valde autem perversum est profiteri te obeQuid enim? quod jubet homo, prohibet Deus; et ego audiam hominem surdus Deo? Non sic Apostoli. Clamant quippe dicentes: Melius est obedire Deo, quam hominibus . Hinc Dominus in Evangelio Pharisaeos increpans: Quare ei vos, inquit, transgredimini mandatum Dei propter traditiones vestras? Et per Isaiam: Sine causa autem, ait, colunt me, mandata et doctrinas hominum tenentes . Et item cere malum, quolibet etiam jubente, constat non esse obedientiam, sed potius inobedientiam. 4. Sane hoc advertendum, quod quaedam sunt pura bona: quaedam pura mala, et in his nullam deberi hominibus obedientiam: quoniam nec illa omittena possunt esse, et bona: et in his lex posita est 19 obedientiae, tanquam in ligno scientiae boni et mali, quod erat in medio paradisi. In his profecto fas non est nostrum sensum sententiae praescribere
Abbreviated transcription (Latin):
Dt gͦ recte deus caritas. ⁊ deui ⁊ dĩ eomum. Ita
eluuas dat autatem substanciua actidematẽ.
Uͥ daitem signiticat nomen est sub̾e u donini:
cum ip̃a quo lex oĩum sine lege non sct. nõ
tamen asia qmͣ se ip̃a. q̃ ⁊ seipãm ⁊ si non ctẽ¬
habent legem non a domino sec qmͣ ip̃i sib
fecerunt Iue deum non amando. isteplil ali¬
ud amando. habent inqm legem: non dñu
set suam. illi tñ qui domini sisbi̾tam ⁊ qui¬
tem suam sibi quisq legem: fat̾e potuetũt.
sibi lex sur ⁊ iuris est. Ita his quo se ipm ie¬
g̾et ⁊ legem sibi suam facͥet uoluntatem.
gͣue itaq ⁊ incorptibile ugum suꝑ om̃s
filios adam. Beu inclinans int̾uans t̾inces
uostras ad eo ut uita nr̃a inf̾no appiq̃nit
Infelix ego homo quis me lib̾abit de corpore
mortis huiꝰ : Quontiq sic p̃mor ut ñ qr to¬

Expanded text:
e charitas et Deus, et Dei donum. Itaque Charitas dat charitatem, substantiva accidentalem. Ubi dantem significat, nomen est substantiae; ubicum ipsa quoque lex omnium sine lege non sit; non tamen alia quam se ipsa, qua et se ipsam etsi non crercenarius habent legem non a Domino, sed quam ipsi sibi fecerunt: ille Deum non amando, iste plus aliud amando. Habent, inquam, legem non Domini, sed suam; illi tamen, quae Domini est, subjectam. Et quidem suam sibi quisque legem facere potuerunt: sibi lex, suique juris est, ita is quoque se ipsum regeret, et legem sibi suam faceret voluntatem. Grave utique et importabile jugum super omnes filios Adam, heu! inclinans et incurvans cervices nostras, adeo ut vita nostra inferno appropinquarit . Infelix ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus? quo utiq
Abbreviated transcription (Latin):
quod. Sec q̃i t̾cio loco iueñit quod incissĩ
repend̾et. Calicem salutanis aic acapiam. Ca¬
lix salutaus est sanguis saluatoris. gͥ si de est
tibi saludem p̾sumis: Nomen inquid dei
confitentur or̃om oꝑacõnem. Non quidem
libi arbit̾i: set diuine or̃e in ip̃o. sñ deipõ. pri¬
ma: creacõ. Scd̾a: Informacõ. Gercia: ÷ ꝯsĩma

Expanded text:
d sic vel tertio loco invenit quod vicissim rependeret: Calicem, ait, salutaris accipiam. Calix salutaris, sanguis est Salvatoris. Ergo, si deest ttibi salutem praesumis: Nomen Domini, inquit, confitentur operationem, non quidem liberi arbitrii, sed divinae gratiae in ipso, sive de ipso. Prima, crea
Abbreviated transcription (Latin):
lautas. ibi angłi. Yuo angłs ibi sine dubio
sordes sũ rubigo. Sic ita seruo sua lex: timor
np̃e quo constringitur. sc mcẽnario sua cu¬
piditas: qr up̃e artatur. qñ ab ip̃a temptatur
abstrattus ⁊ illectus. Set harum nulla aut fi¬
nemacula. aut amas conu̾tere p̃. kantasu̾o¬
conu̾tit amimat quas facit ⁊ uoluntariat por¬
to meo eam dixim inmaculatam. quod sibi
de suo retine corsuenit cui nempe de ꝓp̾o nł:¬

Expanded text:
lus; ubi vero angulus, ibi sine dubio sordes sive rubigo. Sit itaque servo sua lex timor ipse, quo constringitur; sit mercenario sua cupiditas, qua et ipse arctatur, quando ab ipsa tentatur abstractus et illectus. Sed harum nulla aut sine macula est, aut animas convertere potesconvertit animas, quas facit et voluntarias. 4. Porro in eo eam dixerim immaculatam, quod nil sibi de suo retinere consuevit. Cui nempe de pro
Abbreviated transcription (Latin):
an pocius ꝓpt̾ hoc magis irritas uempe ĩpie
deum quia dicis in corde totuo non requiret
Quid inquis: Om̃s gͦ dampnał. qui suł
non faciunt: Non set andi. quid ⁊ de ip̃is sen¬
ciam ⁊ noli frustͣ calumpinari. Quid meuis
odiosum fac̾e multis milib scõrum: quid
sub nostra ꝓfessione. non nostro conu̾san¬
tes mors. aut cñ scẽ uiuñt. aut beate te¬
funttisunt. Non ignoro quod reliquerit̃
sibi deus septem milia ui toꝵ. qui nõ c̾ua¬
uerunt genua sua ante baal. Ansculta gͦ
nast̾iis ad nostra uenientes sen censuerim.
Nunqm̃ non nenientes dampnaui: Extuso
illos. non istos accuso. Soli sunt muidi qͦs
lum non audeat. aut c̾ce ⁊̃ ob t̾cam corporis ĩ¬
firmitatem: puto quia non pectat dum
sari. Nam si qua exmore monast̾u minꝰ for¬
te districte. qmͣ regula consticuisse iidecur.
obluare competlitur: Excusabit hoc for¬
sitan. aut illa caritas quecuntͥtatur migia¬

Expanded text:
An potius propter hoc magis irritas impie An potius propter hoc magis irritas impie Deum, quia dicis in corde tuo, Non requiret? 19. Quid inquis? omnes ergo damnas qui similiter non faciunt? Non: sed audi quid et de ipsis sentiam; et noli frustra calumniari. Quid me vis odiosum facere multis millibus sanctorum, qui sub nostra professione non nostro conversantes more, tamen aut sancte vivunt, aut beate defuncti sunt? Non ignoro quod reliquerit sibi Deus septem millia virorum, qui non curvaverunt genua sua ante Baal . Audi ergo nasteriis ad nostra venientes, recipiendos censuerim. Nunquid non venientes damnavi? Excuso illos, non istos accuso. Soli sunt invidi, qulum non audeat, aut certe etiam ob certam corporis infirmitatem; puto quia non peccat, dumsari. Nam si qua ex more monasterii minus forte districte, quam Regula constituisse videtur, observare compellitur; excusabit hoc forsitan aut illa charitas, qua cunctatur migra
Abbreviated transcription (Latin):
reddant. ⁊ soluiꝰ iupte stabilitatis dampna
reliquoꝵ regularium. p̾ceptorum integia
obsuacõne compescent. si cui displicet ħ
⁊ iinmurat adusus hominem querentem
salutem suam: R̾ndebit ꝓ eo salutis aut¬
tor Nõne oculus tuus nequa qͣm est quia
mlebonuis: O quisquises qui saluti inñde
a liene ꝑcito uel tue In nescis quod inuidra
diaboli intͣuit mors in orbem t̾rarum. At
lestus es frĩ tuo. qm̃ satagat q̃mad̾ que pro¬
cesserunt de labus sius non faciatirrna:
petume tuenu debitorem teneres. cͥcuire
cͦegͥes mare ⁊ aridam donet usq ad nouissi¬
mum qͣdrandem debitum reddat uniu̾sũ.
Quid gͥ meruit de te deustuꝰ. Qm̃ nonuis iit
⁊ ip̃e a suo quod suum: debitore recipiat:
Imo uni muidens clios tibi reddis infensos
dum ⁊ domimͣ seru obsequio. ⁊ dm̃ gĩa ser¬
uum fiaudare donaris. tu qͣreillum pociꝰ ñ
unitaris ⁊ ip̃e indelicet ꝑsoluendo quod de¬
bes: pntas ne ⁊ cuum non requirit᷑ debit̃:

Expanded text:
reddant; et solius ruptae stabilitatis damna reliquorum regularium praeceptorum integra observatione compensent. Si cui displicet hoc, et murmurat adversus hominem quaerentem salutem suam; respondebit pro eo salutis Auctor: Nonne oculus tuus nequam est, quia ille bonus? O quisquis es qui saluti invides alienae, parcito vel tuae. An nescis quod invidia diaboli intravit mors in orbem terrarum . Atlestus es fratri tuo, quoniam satagit quemadmodum quae processerunt de labiis suis, non faciat irritapecuniae tu eum debitorem teneres, circuire cogeres mare et aridam, donec usque ad novissimum quadrantem debitum redderet universum. Quid igitur meruit de te Deus tuus, quoniam non vis ut et ipse a suo quod suum est, debitore recipiat? Imo uni invidens, duos tibi reddis infensos: dum et dominum servi obsequio, et domini gratia servum fraudare conaris. Tu quare illum potius non imitaris, et ipse videlicet persolvendo quod debes? Putasne et tuum non requiretur debitum?
Abbreviated transcription (Latin):
coꝵ: Demq ⁊ orat᷑ dicent ab occultis meis
mundame domine ⁊ ab alieni ꝑce suo
to. ynde ĩiam malorum quoꝵ nolint ꝑ¬
ucipare malum. studuit declinare consor¬
ium. At enim. Nion sedi cum ꝯsilio uamita¬
til ⁊ cum miq̃ g̾entib non introhibo. hiuc
u̾siculo concinit ⁊ subsequent. Oduit in ꝗͥt
ecc̃am malignantium. ⁊ cum inpus non
sedebo. Audiui demq ⁊ sapiens consilium.
modum in nim̾a u̾itatił testimonia pu¬
tasti cmpiam obediendnm:. O odiosa ꝑusi¬
tas. Obediencie u̾tus que semꝑ militat i̾u¬
tati adu̾sus mtatem accingitur felicem gͦ
dixͥim fr̃s henrici in obedienciam qu ato
resipiscenti ab errore ⁊ reu̾entiexitine tałe
concigit non exꝑmi obedienciam. Qm potõ¬
nem. mit ⁊ dulcorem sue huismodi ino¬
bediencie tarpit iamamq degustat fructũ
bonam habens consãam. quod tet̾is collegi¬
is suis fĩna torda gͣui scandalo ꝯcucientibꝰ

Expanded text:
eorum? denique et orat dicens, Ab occultis meis eorum? denique et orat dicens, Ab occultis meis munda me, Domine, et ab alienis parce servo tuo . Unde etiam malorum, quorum noluit participare malum, studuit declinare consortium. Ait etenim: Non sedi cum concilio vanitatis, et cum iniqua gerentibus non introibo. Huic versiculo concinit et subsequens: Odivi, inquit, ecclesiam malignantium, et cum impiis non sedebo . Audi denique et Sapientis consilium: modum innumera veritatis testimonia, putasti cuipiam obediendum? O odiosa perversitas! Obedientiae virtus quae semper militat veritati, adversus veritatem accingitur. Felicem ego dixerim fratris Henrici inobedientiam, cui cito resipiscenti ab errore, et revertenti ex itinere, talem contigit non experiri obedientiam. Quam potiorem nunc et dulciorem suae hujusmodi inobedientiae carpit, jamjamque degustat fructum, bonam habens conscientiam, quod caeteris collegis suis fraterna corda gravi scandalo concutientibus,
Abbreviated transcription (Latin):
sunt extepturi sentenciam. Ibꝰ par subͥbũt
iudicium: ⁊ qui lactant ⁊ qui laccantur
deccõres. ꝑge gͥ iam dic̾e. Quid ad me: ille
ud̾it. Gange ꝑitem ⁊ dic. nonsolum inqui¬
natus ab ea. Absconde ingnem insimi tuo.
⁊ te iactato non aduri. pone demq porcõm
tuam cum ad ult̾is nͥlq tua int̾eẽ putato.
Non ita ysayas. Redrguit enim se ip̃m non¬
quia solum ip̃e ĩ inundus sec qr socius sit ĩ¬
mundorum. quia inquiens uir pollutus la¬
bus ego sum ⁊ in mẽdio populi in munda
habentis ego habito. Redarguit ante se dit¬
im non quia cum malis hĩtaret. set quia
mala non redarguit. Cic namꝙ ait. yẽ michi
quia tacui. Quando u̾o ipẽ malum fac̾e ac¬
quiesc̾et. quod si in auis redarguisse redar¬
ꝯuit: Quid ⁊̃ dauid: Nonne aliem conta¬
gone pectati se senserat inquinari posse
cum diceret. Cum hominib oꝑantibus ĩ¬
iquitatem. ⁊ non ꝯmunicabo cum electis

Expanded text:
sunt excepturi sententiam. Ibi par subibunt sunt excepturi sententiam. Ibi par subibunt judicium et qui lactant, et qui lactantur peccatores. Perge igitur jam dicere, Quid ad me? ille viderit. Tange picem, et dic: Non sum inquinatus ab ea. Absconde ignem in sinu tuo, et te jactato non aduri. Pone denique portionem tuam cum adulteris, nihilque tua interesse putato. Non ita Isaias: redarguit enim se ipsum, non solum quia ipse immundus, sed et quod socius sit immundorum: Quia, inquiens, vir pollutus labiis ego sum, et in medio populi immunda labia habentis ego habito. Redarguit autem se dixerim, non quia cum malis habitaret, sed quia mala non redarguerit. Sic namque ait: Vae mihi quia tacui! Quando vero ipse malum facere acquiesceret, quod se in aliis non redarguisse redarguit? Quid enim etiam David? nonne alieni contagione peccati se senserat inquinari posse, cum diceret, Cum hominibus operantibus iniquitatem, et non communicabo cum electis
Abbreviated transcription (Latin):
denotissimul distipiulus. num prẽn ⁊ pie¬
ceptorem tuum. t̃m ne puncto quidem tep¬
passut: elongari ita ut foueam quoq post
eum quidem cecis set asꝑis more balaam ꝯcu¬
lis iad̾e non cunctatus sis. tu ne inqm iũ
tuo ita beandum putasti obsequio ut mor¬
ce illi gͣmorem exhibueris obedienciam:
sis conscius ip̃e cibi. non ne si sapis genus.
⁊sinon desipis: tremis. Quipꝑe cuiꝰ obedien
nõ trepidas: Quod si crepidas: quomodo
non emendare festinas: Alioqn qualem
uidex teste non indiget. uͥ i̾tas disaitit
int̾encõnes. nͥ inquisicio culparum ꝑting̾
ad abdita cordis uͥ teniq serreassimõs teces¬
sus mentium. diuinus ille inuestigat in¬
tuitꝰ. ad subitum ium solis iustice fulgo¬
rem aminaꝵ exꝑausi simꝰ cunc̾ta siue bõa
siue mala euomiunt que celabant: Ibi frͣ
adam facientes ⁊ ꝯsencientes ꝑ pena pu¬
nientur. Ibi fures ⁊ socũ furtum similem

Expanded text:
entissimus discipulus, illum patrem et praeentissimus discipulus, illum patrem et praeceptorem tuum, quem ne puncto quidem temppassus es elongari, ita ut in foveam quoque post eum, non quidem caecis, sed apertis more Balaam, oculis cadere non cunctatus sis: tune, inquam, illum tuo ita beandum putasti obsequio, ut morte illi graviorem exhibueris obedientiam? sic conscius ipse tibi, nonne, si sapis, gemis; et si non desipis, tremis? Quippe cujus obediennon trepidas? quod si trepidas, quomodo non emendare festinas? Alioquin qualejudex teste non indiget, ubi veritas discutit intentiones, ubi inquisitio culparum pertingit ad abdita cordis, ubi denique secretissimos recessus mentium divinus ille investigat intuitus, et ad subitum illum Solis justitiae fulgorem, animarum expansi sinus, cuncta sive bona, sive mala evomunt quae celabant? Ibi, frater Adam, facientes et consentientes pari poena punientur. Ibi fures et socii furum similem
Abbreviated transcription (Latin):
habeo int̾ogare uid̾it ille qui iussit. dic que¬
so si dato inmanus gladio siuumte amari
iussiss iniugulum. acquienisses: aut si se
tuo uoluisset inpulsu iignem nel in aꝙͣ
p̃cipientem dari obcemꝑasses: Nonne ⁊̃ ãb
hiis non ꝓhib̾e cũ possis in osmme ⁊ reputa¬
retur homicidii: Age gͥ uide. ne forte subpͥ¬
tertu obediencie. inquidpiam ei gͣuius in¬
seruieris. Non ignoras t̾ce qui dixit. nam nͥi
huic fortasse non crederes expedire scandala
facientib ut m̾gantur ponꝰ in ꝑfundum
maul. Cur hoc dixt nͥ quia sngnificare uo¬
luit iam gͣlua illos inposłum man̾e torm¬
taut eis comꝑata mori temporalis. non
penalis ẽẽ udetur set cõmoda. simemm
eumi scandala tade iniusti. Inuisti enim se¬
quendo illum ob sequendo illi. nonnie utiliꝰ
iuita p̾missam u̾itatis sentenciam molam
asmariam collo eius suspend̾es. ⁊ siceum te¬
mͥgeres inprofundumimaris: Qid ergo
bn ule obedientissimꝰ dissipulus filius tuine

Expanded text:
habeo interrogare: viderit ille quid jusserit. Dic, quaeso, si dato in manus gladio, suum te armari jussisset in jugulum, acquievisses? aut si se tuo voluisset impulsu in ignem vel in aquam praecipitem dari, obtemperasses? Nonne etiam ab his non prohibere cum possis, in crimen tibi reputatur homicidii? Age ergo, vide ne forte sub praetextu obedientiae in quidpiam ei gravius inservieris. Non ignoras certe quis dixerit nam mihi hinc fortasse non crederes expedire scandala facientibus demergi potius in profundum maris . Cur hoc dixit, nisi quia significare voluit tam gravia illos in posterum manere tormenta, ut eis comparata mors temporalis, nec poenalis esse videatur, sed commoda? Quid ergo eum scandala facere juvisti? juvisti enim sequendo illum, obsequendo illi. Nonne utilius, juxta praemissam Veritatis sententiam, molam asinariam colle ejus suspenderes, et sic eum demergeres in profundum maris? Quid ergo? Tu ille obedientissim
Abbreviated transcription (Latin):
mis lõgam fimamꝰ epłam. Sideor nempe
consenlim sec ⁊ uissu suum monast̾ium
deseruerunt quopatto illos ⁊ recipiam ⁊ teci¬
neam. qui. de alus monast̾us fracto stabili¬
tatis uoto ⁊ contempto seniorum imꝑio ad
nostrum osdinem ueniunt. Ad quod quidẽ
bremꝰ Rncio. sec ꝑiculosa. Hereo namq
displic̾e quibusdam quod ducdarꝰ dicͥamus
sum. Cet̾um mag̃ mͥ uerendum puto. ne
tacendo u̾itatem illum u̾siculum non n̾acit̾
cãtem. Iusticiam tuam non abscondi ĩ cor¬
te meo: u̾itadem tuam ⁊ salutare tuumdi¬

Expanded text:
mis longam finiamus epistolam. Videor nempe mis longam finiamus epistolam. Videor nempe consensu, sed et jussu suum monasterium deseruerunt, quo pacto illos et recipiam, et retineam, qui de aliis monateriis, fracto stabilitatis voto, et contempto seniorum imperio, ad nostrum Ordinem veniunt. Ad quod quidem brevis responsio, sed periculosa. Vereor namque displicere quibusdam quod dicturus sum. Caeterum mihi magis verendum puto, ne tacendo veritatem, illum versiculum non veraciter cantem: Justitiam tuam non abscondi in corde meo:
Abbreviated transcription (Latin):
adiutor non fraudator. ad implecõnis in¬
tex non auctor pͥuancacõnis. Qand gͥ. po¬
nam in manu abbĩs quod absq ulla excep
bas meꝰ. aut ⁊̃ angłs decelo contͣria uissit:
lib̾e recusabo hiꝰ obedienciam que mẽ cnͣs¬
gressorem ꝓpii uoti ⁊ peieraret faciat nõm¬
meo uel condempnandum uł iustificand̃̾.
⁊ quia os quod mentitur occidit animã.
⁊ qd̃ teo u̾acit̾ canitur. ꝑ des om̃s qui locũt᷑
qui fronte psauam mentiens in conspec̾cũ
⁊ angłorum illud de ꝓsalmo. Reddam tibi
uota mea que distinxunt ladia mea. Wid̾it
demq abbas meus quod sibi faciendum pu¬
tet. te eo quod exregula ad ipm̃ sp̃alicer
dirigitur. ut p̾sentem regłam in om̃ibus
consuet. Et Item. Quod uniu̾saliter p̾cipr̃.
tram seqnͣtur regulam. nec ab ea tem̾e de¬
⁊ ubiq magr̃m ut nequa qͣmͣ a regule qͣm
teste ip̃o iurani ⁊ statui custodire: demẽ
t̾e nobis surgͥe posse iudetur. ⁊ sic iam ni¬

Expanded text:
adjutor, non fraudator adimpletionis; vinadjutor, non fraudator adimpletionis; vindex, non auctor praevaricationis. Quid igitur? Ponam in manu abbatis quod absque ulla excepbas meus, aut etiam angelus de coelo contraria jusserit, libere recusabo hujusmodi obedientiam, quae me transgressorem meo vel condemnandum , vel justificandum; et quia os quod mentitur, occidit animam ; et quod Deo veraciter canitur, Perdes omnes qui loquuntur qua fronte psallam mentiens in conspectu Dei et angelorum illud de Psalmo: Reddam tibi vota mea, quae distinxerunt labia mea? Viderit denique abbas meus, quid sibi faciendum putet de eo quod ex Regula ad ipsum specialiter dirigitur, « Ut praesentem regulam in omnibus conservet: » et item, quod universaliter praecipitur, tram sequantur regulam; nec ab ea temere deet ubique magistrum, ut nequaquam a Regulae, quam teste tere nobis surgere posse videtur, et sic jam ni
Abbreviated transcription (Latin):
coruotum qui uinaumiteatis non rũpo umi¬
culum. pacil firmamentum non defo: ⁊ si
corpus abseniauit obediencia: si sp̃m semper
ibidemp̾ sentem ten consors deuocõ ⁊ ninulle
dissimilis comu̾sacio. Qua die autem. Ex qui¬
dem teus au̾tat aliis incipiam niu̾e legib.
aliis morib conu̾sari. diu̾sis desune obsuan¬
ciis. adinuenire noua. ex neas usurpare con¬
suecudines. tnͣsgressor ꝓmissionis. ꝓmissã
stabilitatem iam noñ me ten̾e confido.
non fu̾is dum offend̾is in uon yno: factꝰ
÷ õĩum reus. Si om̃ium: ⁊ ip̃iꝰ obediencie.
yides ita pondꝰ tue obediencie: Qũo nempe
stabilnatis tnͣsgressiõm suffiat ex qisare. q̃
nec sibi ualet quidem protinari. Item uo¬
tum solempinter acregularit ꝓfiteri ꝙͣ¬
q inpresentia abbatis. In p̃sencia gͦ tm̃. nõ
etiam adimtũ ip̃iꝰ fit cuiꝰq ꝓfessio. Galis
ꝑuide hẽtur abbas non dictator ꝓfefsioĩs.

Expanded text:
cor votum, qui unanimitatis non rumpo cor votum, qui unanimitatis non rumpo culum, pacis firmamentum non desero? Et si corpus absentavit obedientia, sed spiritum semper ibidem praesentem tenet concors devotio, et in nullo dissimilis conversatio. Qua die autem quod quidem Deus avertat aliis incipiam vivere legibus, aliis moribus conversari, diversis diservire observantiis, adinvenire nova, extraneas usurpare consuetudines: transgressor professionis, promissam stabilitatem jam non me tenere confido. non fueris; dum offendis in uno, factus es omnium reus: si omnium, et ipsius obedientiae. 17. Vides itaque pondus tuae obedentiae? Quomodo nempe stabilitatis transgressionem sufficit excusare, quae nec sibi quidem valet patrocinari? Idem notum est solemniter ac regulariter profiteri quemque in praesentia abbatis. In praesentia ergo tantum, non etiam ad nutum ipsius fit cujusque professio. Testis proinde adhibetur abbas, non dictator professionis;
Abbreviated transcription (Latin):
abbi subiti non contempnas. dic obedias
subiectus abb̃i. ut stabilitatem non amittaᷤ.
Porro si detestaris in loco licet ꝑseu̾antem qͥ
abb̃is forte subdi contempuit inꝑiis nraris
se repͥhendimꝰ obedienciam que uob̾ urm¬
descemendi locum nel cã extitit uel ocrasio:
Dresertim cm in ꝑfessione regular sicꝑmͥta᷑
stabilitas ut desubieccõne abb̾i exhibenda
nulla penitꝰmenciofiat: Cet quelis forsitam
inquiens m. Quid gͦ tu de stabilitate tuafa¬
cis qm apud cya̾cium furmasti ⁊ nũc alibi
habitas: Ad qd̾ syndeo. Ego siquidem systͥ neu¬
sis monachus idem ꝑfessus ab abb̾e meo ubi
nunc hĩto mistus sum. sec missus in pace. mis¬
sus sine scandalo. sme discordia missus iuxͣ ꝯ¬
in eadem qua missus sum inꝑace ⁊ concordia
ꝑseno. qmdiũ inunitate sto. ꝯmunib pͥuata
non p̃fero. quetus ⁊ subi̾tus in quo põitꝰ sũ
ꝑmaneo. secura dico ꝯsc̃a: quod ꝑmisi fir¬
iit̾ teneo. Quomodo .n. stabilit᷑atis p̃uari¬

Expanded text:
abbati subjici non contemnas: sic obedias subjectus abbati, ut stabilitatem non amittas. Porro, si detestaris in loco licet perseverantem, qui abbati forte subdi contemnit imperiis; miraris si reprehendimus obedientiam, quae vobdeserendi locum vel causa exstitit, vel occasio? praesertim cum in professione regulari sic promittatur stabilitas, ut de subjectione abbati exhibenda nulla penitus mentio fiat. 16. Sed quaeris forsitan, inquiens mihi: Quid ergo 24 tu de stabilitate tua facis, quam apud Cistercium firmasti; et nunc alibi habitas? Ad quod respondeo: Ego quidem Cisterciensis monachus ibidem professus, ab abbate meo ubi nunc habito missus sum, sed missus in pace, missus sine scandalo, sine discordia, missus juxta cin eadem qua missus sum, pace et concordia persevero, quandiu in unitate sto, communibus privata non praefero, quietus et subditus in quo positus sum permaneo, secura dico conscientia, quod promisi, firmiter teneo. Quomodo enim stabilitatis praevari
Abbreviated transcription (Latin):
inu̾tute tua: ⁊ tepone eos ꝑtestor mens dñe
is congregatis adu̾sus impios disꝑsores qͣ
tuba exaltat uocem suam. Minatur aut̃
se dispsores disꝑg̾e qui ꝑ dispsis colligendis
effusus est ⁊ si enis noce̾m tu non audis. aud̃
eam de cui  lat̾e manauit. Q uomõ namq
pum non audit. qui abel sangͥnem audie¬
dr̃eni fas non erat. Non est discipulus super
magt̃m. Dotendus non tocturꝰ. eislat̾i ad¬
hẽbam. Si qui tebui non p̃ire p̃ ceptorem
auditor. O istorum temꝑum paule simplex
si tñ ⁊ ille altͥm ie tibi ethibuisset antomũ
haberes discut̾e let sine cunttatõne ad ꝯmĩa
nͥl hesitans obedires. O monachum obedien¬
tissimum. cus tequibustib semoꝵ u̾bulis ne
pbate quod bonum tenete. S ita oportet.
deleamus iam. delibro enũgłu. Estote prisden¬
tes sicut serpentes. ⁊ simplices sufficientie qͥp¬
subditis mandata pͥpõitoꝵ eẽ diu̾idicanda.

Expanded text:
in virtute tua et dispone eos protector in virtute tua et dispone eos protector iis congregatis adversus impios dispersores quasi tuba exaltat vocem suam. Minatur autem se dispersores dispergere, qui pro dispersis colligendis effusus est. Et si ejus vocem tu non audis, audit eam de cujus latere manavit. Quomodo namque proprium non audit, qui Abel sanguinem audiei mihi contradicere fas non erat. Non est discipulus super magistrum. Docendus, non docturus, ejus lateri adhaerebam. Sequi debui, non praeire praeceptorem auditor. O istorum temporum Paule simplex, si tamen et ille alterum se tibi exhibuisset Antonium, ut haberes discutere, sed sine cunctatione ad omnia nihil haesitans obedires? O monachum obedientissimum, cui ex quibuslibet seniorum verbulis ne probate, quod bonum est tenete . Si ita oportet, deleamus jam de libro Evangelii, Estote prudentes sicut serpentes, sufficiente quipsubditis mandata praepositorum esse dijudicanda,
Abbreviated transcription (Latin):
cia om̃i dingna ĩpaciencia. non possum ta¬
teor non irasa. huic contenciosissime paciẽ¬
cie. Uidebas disꝑgentem. ⁊ sequebaris. scanda¬
audiebis furcine susuirantem: teum non au¬
diebas a ꝑte reclamantem. tali qͣi celitus emis¬
so tomauo. Ye illi ꝑ q̃m scandilum uenit
Non cn̾ aũ dominꝰ set ⁊̃ sangͥuis ip̃iꝰ. clamo¬
te nͥloꝰ uehementi. suidus licet t̾ribilit̾ utu¬
giebat. Clamor eiꝰ: euis effusio effõ quippe
⁊ disꝑsis filiis ut eos ꝯgregaret ĩ uinim iuste
fremebat indisꝑsores. Odit mnurũ dilpsores
qui non nouit nͥ tollig̾s Mangnꝰ eius clamor
⁊ uehemens qui corpora de sepulturis aninrat
ab infensexatauit tͥram celosq tuba ilia ꝯ¬
uocauit in unũ qdipe que in t̾ra ⁊ quein celis¬
sunt pacificant. In omem tͥram enuit souꝰ
ilie. ⁊ uestram non ualuit rumꝑe surdita¬
tem: Y ox nempe illa mu̾tute: uoxilia in
magniticencia. Quid clamat : exurgaͭ teus
⁊ dissipent᷑ inimici eiꝰ ⁊ Et It̾um. Dilꝑge illos

Expanded text:
tia omni digna impatientia! Non possum, fateor, non irasci huic contentiosissimae patientiae. Videbas dispergentem, et sequebaris: scandaaudiebas furtive susurrantem, Deum non audiebas aperte reclamantem, tali quasi coelitus emisso tonitru: Vae illi per quem scandalum venit! Non tantum autem Dominus, sed et sanguis ipsius clamore nihilominus, vehementi, surdis licet, terribiliter irrugiebat. Clamor ejus, ejus effusio. Effusus quippe pro dispersis filiis Dei ut eos congregaret in unum, juste fremebat in dispersores. Odit nimirum dispersores, qui non novit nisi colligere. Magnus ejus clamor, et vehemens, qui corpora de sepulcris, animas ab inferis excitavit. Terram coelosque tuba illa convocavit in unum, quippe quae in terra et qusunt, pacificans. In omnem terram exivit sonus ille, et vestram non valuit rumpere surditatem? Vox nempe illa in virtute; vox illa in magnificentia. Et quid clamat? Exsurgat Deus, et dissipentur inimici ejus : et iterum: Disperge illos
Abbreviated transcription (Latin):
pͥsumptõm. t̾pissimam leuitatem. srutetssi¬
mam dissencõm. õbediencie. motestie. man¬
suetudĩt nominibr uelas ⁊ uelatis soidibus
sacͣila uosabula maculat᷑ hant egonũꝙͣ
enulerobedienciam. Talem mͥ mĩqmͣ libe¬
at modestiam uel pociꝰ molestiam rmitari.
huiꝰcemodi mansnecudo: sempet longe fi¬
at a me talis siquidem obediencia: om̃i: ꝯ
cemptu tet̾ior talis quo modestia ultͣ oͥuẽm
om̃em modum extenditur. Sltͣ dican an
citͣ S u̾ius forsitan tutroq competentiꝰ oix¬
im: extͣ. Qualis teniq ua mansuetudo. q̃
ip̃o ⁊̃ auditu oĩum aures exaspat: Yolo cũ
eam ip̃am ut ⁊ mn modo exhibeas cum tam
paciens sis ut a quolib ⁊̃ ꝙ non licet ptͣhi ñ
contendas liceat ⁊ me obsecro paulo nunc fi¬
tencꝰ ag̾e tecum. alioqu male multum me¬
rui de te si quod nemini soles soli mͥinding¬
susp̾cum id̾is habuisse imꝑium cui odseqͥ¬

Expanded text:
praesumptionem, turpissimam levitatem, crudelissipraesumptionem, turpissimam levitatem, crudelissimam dissensionem, obedientiae, modestiae, mansuetudinis nominibus velas, et velatis sordibus sacra illa vocabula maculas. Hanc ego nunquam aemuler obedientiam: talem mihi nunquam libeat modestiam, vel potius molestiam, imitari: hujuscemodi mansuetudo semper longe fiat a me. Talis siquidem obedientia omni est contemptu deterior: talis quoque modestia ultra omnem modum extenditur. Ultra dicam, an citra? Sed verius forsitan et utroque competentius dixerim, extra. Qualis denique illa est mansuetudo, quae ipso etiam auditu omnium aures exasperat? Volo tamen eam ipsam ut et mihi modo exhibeas. Cum tam patiens sis, ut a quolibet etiam quo non licet, pertrahi non contendas; liceat et me, obsecro, paulo nunc confidentius agere tecum. Alioquin male multum merui de te, si quod nemini soles soli mihi indigsuspectum videris habuisse imperium, cui obseq
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ quo securiꝰ eo ⁊ ꝑioslosiu peccaretis᷑ mira¬
ra cautela ⁊ stupendia ꝓinidenca malum
oꝑe tamen cautifuerunt non implere nͥ
amlicencia. Conceꝑunt tolorem: set nõ
peꝑunt imiquitatem: tonet ĩiquo papa
conceptui p̾buiss assensum. Quoluco: i
Quouel saltem compendio malis Nunqm̃d
ĩdeo aut malumeẽt: desut. aut uel minoratũ:
camen fũmũ fecisse pontificem nequaqm̃ cre¬
did̾im nisiaut tͥcinnuentũ mendacio aut
inportumtate nietum. Qnͣto ⁊ enim alit̾ hꝰ¬
cemodi uobis licenciam indulgeret. leminã
ndelicet scandaia. sasmata sulcitandi. ami¬
cos contristandi fĩũm cont̾bandi pacem ⁊
cesse non habeo dr̃e. cum rei exitꝰ satis usde¬
mͥobedienciam nominas modestiam mĩcu¬
pas. applłas mansuetudinem: tu in qmͣ to¬
nans pessimamcia uirtutum paiare nõib̃
An tepiuas hoc sine inuiria face comini uͥtu¬
tum qd̾ u̾tutib facis imuriam: Panissimam

Expanded text:
et quo securius, eo et periculosius peccaretis? Miet quo securius, eo et periculosius peccaretis? Mira cautela, et stupenda providentia! Malum e tamen cauti fuerunt non implere nisi cum licentia. Conceperunt dolorem, sed non pepererunt iniquitatem, donec iniquo Papa conceptui praebuisset assensum. Quo lucro? quove saltem compendio mali? Nunquid ideo aut malum esse desiit, aut vel minoratum est, tamen summum fecisse Pontificem nequaquam crediderim, nisi aut circumventum mendacio, aut importunitate victum. Quando etenim aliter hujuscemodi vobis licentiam indulgeret, seminandi videlicet scandala, schismata suscitandi, amicos contristandi, fratrum conturbandi pacem, et cesse non habeo dicere, cum rei exitus satis indmihi obedientiam nominas, modestiam nuncupas, appellas mansuetudinem? Tu, inquam, conaris pessima vitia virtutum palliare nominibus? An te putas hoc sine injuria facere Domini virtutum, quod virtutibus facis injuriam? Vanissimam
Abbreviated transcription (Latin):
m̾ito timentes. nec satis de ꝓpͥa tã confi¬
dentes. remorsas aͥ remordentes ꝯscĩat apł
ca conati estis delinire licencia s friuotũ
satis remedium. quod non᷑ auud̃ nͥ morte
ꝓthoplanstorum canteriatis conscientis ter̾e
ꝑiromata. iudelicet aduelamentum: nõ
s an liceret᷑ ynde tamen querebatis licencã
intendebat. Nisi forte tale hoc fiuisse dicatut
ꝙ abiq licencia quidem non liceret. Licetet
autem si cum licencia fietet. ros ym idiã
suꝑiꝰ inuinabili exrlusum: tõne. Net enim
cens u̾art. Nolite contempne unimerhus
cia: aut dicens qui scandalitau̾it iũ de pu¬
sulł meis ⁊ cet̾a: decerminauit subiungens
sine licencia. Constat ita uͥ i̾tas. ⁊ n̾tat¬
neccͣa in cã non est nec hate scandalu
quodlib a quolibet posse ꝯmitq nec iuste
p̾cipi. nec innorie consentiri. huiꝰ tñ patͣndi
mali querendam piastis ẽẽ. licentiam : Sec
adquid: An ut qnͣto licenciꝰ tanto securus.

Expanded text:
merito timentes, nec satis de propria causa confidentes, remorsas ac remordentes conscientias apostolica conati estis delinire licentia. O frivolum satis remedium! quod non est aliud, nisi more Protoplastorum cauteriatis conscientiis 21 texere perizomata, videlicet ad velamentum, non sed an liceret. Unde tamen quaerebatis licentiam? tendebat. Nisi forte tale hoc fuisse dicatur, quod absque licentia quidem non liceret, liceret autem si cum licentia fieret. Verum idjam superius invincibili exclusum est ratione. Nec enim Deus ubi ait, Nolite contemnere unum ex iis  cum licentia, aut dicens: Qui scandalizaverit unum de pusillis meis , et caetera, determinavit subjungens, Sine licentia. Constat igitur ubi veritassaria in causa non est, nec licite scandalum quodlibet posse a quolibet committi nec juste praecipi, nec innoxie consentiri. Hujus tamen patrandi mali quaerendam putastis esse licentiam. Sed ad quid? An ut quanto licentius, tanto securius;
Abbreviated transcription (Latin):
sãa qm̃ horum studiosam obedienciam cũ
scandalo. estimo enim quia meliꝰ agitiste
sic obediens abb̃i. set non caritati. seruan¬
do unitatem inuinculo ꝑacis qm̃ illi qui
ita optemꝑant homini uni ut unũ p̾ferat
unitati fidelit᷑ ⁊ ħ addid̾im expedie mag̾
cuslib sola uniꝰ hominis ꝑiclitar obedĩa.
qm̃ reliquit  om̃ib pietatis bonis ⁊ uotis¬

Expanded text:
am horum studiosam obedientiam cum scandalo. Aestimo enim, quia melius agit iste sic inobediens abbati, sed non charitati, servando unitatem in vinculo pacis; quam illi qui ita obtemperant homini uni, ut unum praeferant unitati. Fidenter et haec addiderim, expedire magis cuilibet sola unius hominis periclitari obedientia, quam reliquis omnib
Abbreviated transcription (Latin):
udes qm̃ in aius extusacio ce humana obedi¬
encia uͥ undeum comunatur. sta c̃sgressio:
slet timendiun mͥ arbiror quod ad iuud do¬
mini responsum de sibi inicaco scandalo
phanseorum refugias ut quomodo ille nichi¬
lipendebat dicens. Sinite iulos. tetisunt dn
ẽẽtimenda exstimes uites nempe qmͣ nũ
smule habeat in hac ꝑte ꝓporcio. Nam si ꝯ¬
ꝑes ꝑsonas illic pharisei suꝑbi. hic panpes.
s Ap̃i sandalirantur. Si cãt: hic lenitas ibi
uentas in causa ẽẽ dignoscitur. Ransus quod

Expanded text:
inanis excusatio de humana obedientia, ubi in Deum convincitur facta transgressio? Nec timendum mihi arbitror, quod ad illud Domini responsum de sibi nuntiato scandalo Pharisaeorum refugias, ut quomodo ille nihili pendebat dicens, Sinite illos, caeci sunt, a non esse timenda existimes. Vides nempe quam nil simile habeat in hac parte proportio. Nam si compares personas, illic Pharisaei superbi, hic pauperes Christi scandalizantur: si causas, hic levitas ibi veritas in causa esse dignoscit
Abbreviated transcription (Latin):
andeat bonum esse. aut bene fiꝰ posse qnͣteli¬
b omgnitatił homine. pͥcipiente : Quod aut̃
nͥbonum: nec bene fĩ pocest. Putum ꝓculdu¬
bio malum. Unde conseqũter adircitur ꝙ
it̾ utrum nm in multorum usmꝑatum scã¬
dalum at ⁊ ꝑ hoc ⁊ contͣ dĩ mandatum. nõ
pͤum bonum aut medium: set pum orm̃o
batil ussio nel pp ͭ ꝑmissio liatum facͥe ua¬
lint quod purmuᷤ sicut ureftagabiliter ꝑ¬

Expanded text:
 posse, quantaelibet dignitatis homine praecipiente? Quod autem nec bonum est, nec bene fieri potest, purum procul dubio malum est. Unde consequenter advertitur, quod iter vestrum in multorum usurpatum scandalum, ac per hoc et contra Dei mandatum, non purum bonum aut medium, sed purum omnibatis jussio, vel Papae permissio licitum facere valuit, quod purum sicut irref
Abbreviated transcription (Latin):
m uuꝰ nͥlominꝰ qui non fint expectatus ꝯ¬
sensus. iñ exculabilis est ⁊ contemptus cum ad
ipõs ⁊ de ip̃is dominus dicat. Qui uosspint:
me sꝑnit. Set qm̃ hus posset ambob opponi:
tanteponi romani pontificit tamꝙͣ gͣmor
auttorital: Cuiꝰ quippe uos anint premunitoᷤ¬

Expanded text:
s nihilominus quia non fuit exspectatus consensus, inexcusabilis est et contemptus, cum ad ipsos et de ipsis Dominus dicat: Qui vos spernit, me spernit . Sed quoniam his posset ambobus opponi et anteponi Romani pontificis tanquam gravior auctoritas; cujus quippe vos aiunt praemunt
Abbreviated transcription (Latin):
ꝰ om̃o sas non sit auctoritati contͣdit̾e. cette
sũmꝰ pontifex qui ꝑ sangͥ nem ꝓpͥum solus ⁊
uenta. terrifica noce demintiat in enũgelio:
nequis unum de pufilł euis audeat scandali¬
si non ultͣ ꝓcessim malum. facilis sequitur
uenia culpam. ex qua gͣue dampnim non
ontur. Nuntuo quod dubium non÷ ꝓłib
scandaliratil quis aꝑte non indeat qm̃ m̃¬
humane. humam iuisionem diumẽ p̃tiri¬

Expanded text:
e. Certe summus ille Pontifex qui per sanguinem proprium solus et venta terrifica voce denuntiat in Evangelio, ne quis unum de pusillis ejus audeat scandalisi non ultra processit malum. Facilis sequetur venia culpam, ex qua grave damnum non oritur. Nunc vero quod dubium non est, pluribus scandalizatis, quis aperte non videat quam inhumane humanam jussionem divinae pr
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓẜo tesingnantis ex officio. ⁊ tamꝙͣ digito de¬
monstͣnͣtis. ut simplices ab eiꝰ imꝑio decerrerat
cat. In hoc teiam mecum non esse intelligaᷤ.
si sequeris disꝑsorem. Deogꝰ clamante qͥ ñ col¬
ligitinecum disꝑgit. sequinos oꝑtuit disꝑsorẽ
Deo in omͣ not ymitante ad colugend̃. h di posiꝰ¬
ad dispergendun obsequi debebatis: magistros
contempnebat. subditos exponẽbat. sonos con¬
turbabat: ⁊ uos indentes furem. iureltut
cum eo: Si leie temortuo statuetam: sec tõ¬
pulius sum fateor aliqnͣtum p̃c̃gredi. dui
non pocuit impbari obedicio. sinon repba
monstͣrecur ⁊ sussio. Porto iussio ⁊ act̾io hõit
cum diu̾sa non fu̾int inp̾leuisum÷ miam
hiuiꝰtemodi iussioni non fuisse obtempandũ.
deo quippe imꝑante contͣria. Item. sucionum
institutis imorum non esse ꝓponenda: aut
possem quidem abb̾em cystͥciensem ad medi¬
um dedut̾e. qui utiq suꝑior illo qnͣtum pr̃
filio. qnͣtum magͣr dicapulo. qnͣtum demꝙ¬

Expanded text:
proprio designantis ex officio, et tanquam digito demonstrantis, ut simplices ab ejus impio deterreat cat, In hoc te jam mecum non esse intelligas, si sequeris dispersorem. Deo ergo clamante, 20 Qui non colligit mecum, dispergit; sequi vos oportuit dispersorem? Deo, inquam, vos invitante ad colligendum, homini potiuad dispergendum obsequi debebatis? Magistros contemnebat, subditos exponebat, socios conturbabat; et vos videntes furem currebatis cum eo! Silere de mortuo statueram: sed compulsus sum, fateor, aliquantulum praetergredi, dum non potuit improbari obeditio, si non reproba monstraretur et jussio. Porro jussio et actio hominis cum diversa non fuerint, impossibile visum hujuscemodi jussioni non fuisse obtemperandum, Deo quippe imperante contraria. Item majorum institutis, minorum non esse praeponenda, aut  habemus. 7. Possem quidem abbatem Cisterciensem ad medium deducere, qui utique superior illo quantum pater filio, quantum magister discipulo, quantum de
Abbreviated transcription (Latin):
dio retolere cnͣsitum qui gaudũ nonfiit
canetu. ⁊ mistis aut si fistos ob sue ututis
m̾itum festino ꝑsequi fauore placet. aut nõ
ttem deferetur ⁊ilł an dicendum est. utros¬
Niu̾sis nempetam uet̾is qmͣ noui testam̃¬
ti mͣrib eque comienit ꝓ iustica ocrubuisse.
set ntͥesse quod isti passi sunt. qr itiam tenẽ¬
bant. iin quia non tenentes reprehonteent
quo differunt ꝓferamꝰ. hos cltus illos ⁊ ep̾
iusticie mͣres fe̾cit. Soli exuetib machabei
qr non solum cãm sec ⁊̃ formam ut drane¬
uii mͣrii eandem consuete celebritatis głam
assecuti sunt. Instar quippei mͣrũ nr̃orum li¬
bare ⁊ ip̃is diss aliems. patͥam deseiere legen
imomandata d̾i trsgredi cogebantu. tre¬
nuebant ⁊moriebantur. Non fic ysaias. nõ
sit ⁊ achanas. non demq uel magnꝰ ille iobes
baptistꝰ. ita morcuus est. quoꝵ pͥmus sarra e¬
tur scusus fuisse. s ecundus int templum ⁊
altare legitur occisus. tͥaus in carcere decolat᷑

Expanded text:
non fuit, caveatur et in istis: aut, si istos ob suae virtutis meritum 103 festivo prosequi favore placet, cur non itidem deferetur et illis? 2. An dicendum est, utrosUniversis nempe tam Veteris, quam Novi Testamenti martyribus aeque convenit pro justitia occubuisse: sed interest quod isti passi sunt, quia illam tenebant; illi, quia non tenentes reprehendebantquo differunt, proferamus: hos cultus, illos zelus justitiae martyres fecit. Soli ex veteribus Machabaei, quia non solum causam, sed et formam, ut dus eamdem consuetae celebritatis gloriam assecuti sunt. Instar quippe martyrum nostrorum libare et ipsi diis alienis, patriamque deserere legem, imo mandata Dei transgredi cogebantur; renuebant, et moriebantur. 3. Non sic Isaias, non sic Zacharias, non denique vel magnus ille Joannes Baptista ita mortuus est: quorum primus serra fertur scissus fuisse; secundus inter templum et altare legitur occisus ; tertius in carcere decollatus.
Abbreviated transcription (Latin):
didit ꝓmitcenti: fitent ꝓmissum repetit. Emil¬
ce setiusticie d̾i non sue. Iustum quippe ut red¬
dat quod debeat. Debet autem quod poiutitꝰ:
sio d̾i. nesi hanc contempnens suam uelit
statu̾e iusticie d̾i non sit subitus cuiꝰ tamẽ
sueiusticie deut ip̃m uoluit hr̃e consortem
consortem ⁊ coronem statuit ꝑm̾itorem. c̃
oꝑum quib erat ilia repnustio torona: hẽ¬
redingnatut coadiutorem. scorro coadiu¬
torem fecit. cum fecit uolentem. het sue
uolutati consencientem. Itaq uoluntas
manxilium. auxilium reputatur ĩm̾tum.
Sigͥ a d̾o noluntas a do̾ ⁊ m̾itum. nec dũ¬
oquin: si quippe appetientur ea que dicim᷑
nostͣ m̾ita: spei sunt quedam seminarra
caritas intentiua. occulte p̾destmacõnie
indicia. future felicitatis p̾sagia. ma reg¬
ni. non caula repungnandi. Demq quos¬

Expanded text:
didit promittenti, fidenter promissum repetit. Promisdidit promittenti, fidenter promissum repetit. Promisiae: sed justitiae Dei, non suae. Justum quippe est ut reddat quod debet: debet autem quod pollicitussio Dei: ne si hanc contemnens, suam velit statuere, justitiae Dei non sit subjectus, cujus tamen suae justitiae ipsum Deus voluit habere consortem,consortem, et coronae statuit promeritorem; cum operum, quibus erat illa repromissa corona, habere dignatus est coadjutorem. Porro coadjutorem fecit, cum fecit volentem, hoc est suae voluntati consentientem. Itaque voluntas in auxilium, auxilium reputatur in meritum. Si ergo a Deo voluntas est; et meritum. Nec duoquin si recte appelletur, ea quae nostra dicimus merita, spei sunt quaedam seminaria, charitatis incentiva, occultae praedestinationis indicia, futurae felicitatis praesagia, via regni, non causa regnandi. Nec
Abbreviated transcription (Latin):
inpaulo non ⁊̃ ititem oꝑatur in xp̃o: Non n
Si non pauli set d̾i loquentil inpaulo uelop¬
antis ꝑ paulum ⁊ u̾ba sunt. ⁊ oꝑa: nͥ iam pau¬
li m̾ita᷑ uͥ est qui tam fident̾ aiebat. bomumiͥta
tenit̾taui. cursum ꝯsumaui fidem suaui. Dere¬
liquo repõita mͥ corona iusticie qmͣ reddit mͥ
dominꝰ in illa dienistꝰ inder. An in eo forte cõ¬
fidit sibi coronam ẽẽ cepõitam qm perip̃m
illa fiebant: S multa ꝑ malos. siue angło̾s
siue homines fu̾it bona nec tamen reꝑntant᷑
ilꝑ iin̾ita. An qr pociꝰ ⁊ um ip̃o hoc est cum
eiꝰ bona uoluntate fiebunt: Nam simuitus
tas de qua ome mͥitum pendet. ab ip̃o paulo
nõ÷: quo pacto eam qmͣ sibi repõitam p̾su¬
mit coronam uocat iusticie: An qm̃ inste
iam ⁊ ex cebito requiritur. ꝗnamnq uł gͣtis
ꝓmitutur. Demq nt. scio ci credididi ⁊ telt̾
sum. quia potens tepoĩtum meum suare. dei
ꝓmissum. sium appellat depõitum ⁊ qr ae¬

Expanded text:
in Paulo, non etiam itidem operatur in ipso? Non enim si non Pauli, sed Dei loquentis in Paulo, vel operantis per Paulum, et verba sunt, et opera; ubi jam Pauli merita? ubi est quod t fidem servavi: de reliquo reposita est mihi corona justitiae, quam reddet mihi Dominus in illa die justus judex? An in eo forte confidit sibi coronam esse repositam, quod per ipsum illa fiebant? Sed multa per malos, sive angelos, sive homines, fiunt bona; nec tamen reputantur illis in merita. An quia potius et cum ipso, hoc est cum ejus bona voluntate, fiebant? Nam si invitus, tas, de qua omne meritum pendet, ab ipso Paulo non est; quo pacto eam, quam sibi repositam praesumit, coronam vocat justitiae? An quoniam juste, jam et ex debito requiritur, quodcunque vel gratistur? Denique ait: Scio cui credidi, et certus sum quia potens est depositum meum servare . Dei promissum, suum appellat depositum: et quia cre
Abbreviated transcription (Latin):
cumq sacͥficium deo fore acceptum presũ¬
mitit cum abłq ua. nec martirium qui¬
dem aliquid esse putat apłs: aut qua rõue
uobis forte infensam non esse confidits eͥ
humane agendo non peperostis nec ꝑcitit:
ĩandentes uuitatem. rumpentes ninculũ
pacis: ponendum gͥ minꝰ quodamiq offle

Expanded text:
cceptum praesumitis, cum absque illa nec martyrium quidem aliquid esse putet Apostolus? Aut qua ratione vobis forte infensam non esse confiditis  humane agendo non pepercistis nec parcitis, scindentes unitatem, rumpentes vinculum pacis? Ponendum est ergo munus quodcumque offe