comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑit: redimi tam̃ a se uoluit pͥmogenita hominũ: ne
ĩmolandos dõ credent filioᷤ suos: quos natos pͥmitꝰ sus
ea in aliis gentib. et ppło suo p̃cipiens ne audeat
imuitari. Si aũt inquit ext̾minauerit dñs ds̃ tuus
gentes inquas tumtras hereditare terram eoꝵ:
a conspectu ur̃o. et hereditabis eos. et habitabis
ext̃minati fuerint a faciȩ tua. nec exquiras deos
eoꝵ dicens. quẽ ad modũ faciunt gentes diis suis.
et filias suas cõburunt ignidiis suis. Quid euiden¬
tius ostendi potest his sc̃ȩ scripturȩ testimoniis.
ut alia huius cemodi omittã: qua dm̃ a quo hȩc
scͥptura humano generi contributa ẽ. ñ solũ ñ dili¬
gere uerũ etiã odis se talia sacrificia in qͥb homi¬
nes immolantur. Illa plane diligit et coronat:
cũ qͥsq iustus iniquitatẽ patiens: usq ad mort̾ẽ
ꝓueritate decertat. uł ab inimicis ꝓiusticia offen¬

Expanded text:
perit. redimi tamen a se uoluit primogenita hominum. ne perit. redimi tamen a se uoluit primogenita hominum. ne immolandos deo crederent filios suos, quos natos primitus suea in aliis gentibus et populo suo praecipiens ne audeat imitari. st autem, inquit, exterminauerit dominus deus tuus gentes, in quas tu intras hereditare terram eorum, a conspectu tuo et hereditabis eos et habitabis iexterminati fuerint a facie tua, ne exquiras deos eorum dicens: quemadmodum faciunt gentes diis suis, et filias suas comburunt <in> igni diis suis. Quid euidentius ostendi potest his sanctae scripturae testimoniis, ut alia huiusce modi omittam. quam deum. a quo haec scriptura humano generi contributa est, non solum non diligere uerum etiam odisse talia sacrificia, in quibus homines immolantur? illa plane diligit et coronat. cum quisque iustus iniquitatem patiens usque ad mortem pro ueritate decertat uel ab inimicis, quos pro iustitia offen
Abbreviated transcription (Latin):
et ꝓpħarum atq ut exp̃ssius dicãdm̃ abrahamiet dm̃
ysaac. et dm̃ iacob. ñ illa sacrificia delectauerint ubi
pecorũ holocausta offerebantur : s qd significatiua
fueritet quȩdã umbrȩ futuroꝵ: res ipsas nob quȩ
his sacrificiis significabantur cõmendare uoluis ⁊e.
fiuisse aũt etiam istã utilem causam cur illa mutarent᷑:
nalẽ affectũ talib dm̃ delectari credẽmꝰ. s utrũ etiã
humanis sacrificiis significari futura oportuerit ine¬
rito querit᷑. Nam cur mortes hominũ quandoq mo¬
rituroꝵ.ĩ hac causa exhorrescere et formidare debe¬
mus: si illi qͥ hȩc de se fieri gratant̃ acciꝑent ĩ ȩternã
remiinerationẽ cõm̃darent᷑ a dõ: S si hoc uerũ eẽt:
hoc genꝰ sacrificioꝵ dõ ñ displiceret. Displicere aũt ea
dõ : satis euident̃ eadẽ scriptura testatur. Nam cum
om̃ia pͥmogenita sibi dari et sua ẽẽ uoluerit. atq p̾ce¬

Expanded text:
et prophetarum, atque ut expressius dicam Deum Abraham, et Deum et prophetarum, atque ut expressius dicam Deum Abraham, et Deum Isaac, et Deum Jacob, nec ilpecorum holocausta offerebantur, sed quod significativa fuerint et quaedam umbrae futurorum, eum res ipsas nobis quae his sacrificiis significabantur commendare voluisse. Fuisse autem etiam istam utilem causam cur illa mutarentur, nalem adfectum talibus deum delectari putaremus. Sed utrum etiam humanis sacrificiis significari futura oportuerit, merito quaeritur: non quo mortes hominum quandoque moriturorum in hac causa exhorrescere et formidare deberemus, si illi, qui haec de se fieri gratanter acciperent, in aeternam remunerationem commendarentur deo. sed si hoc uerum esset, hoc genus sacrificiorum deo non displiceret; displicere autem deo satis euidenter eadem scriptura testatur. nam cum omnia primogenita sibi dicari et sua esse uoluerit atque praece
Abbreviated transcription (Latin):
dictum ac si diceretur. sic̃ uidet᷑ ł. Tibi em̃ here¬
ditabit qͥ hoc putas: ñ qd ille possit aliquid here¬
ditare. Deniq ieo qd sequitur. et om̃a quȩcumq
hereditabit dñs d̾s̃ nr̃. ñ dixit hereditabit nob̃.
tanquã diceret sic̃ uidetur nob̃. s uere hereditabit
a facie ur̃a : qm̃ ipsis abstulit et his dedit: hȩx ĩqͥt
caustoma obtualit dõ. qm̃ in bello uouerat si uicisse
eũ se in holoma oblaturũ qui sibi de domo exienss
occurrisset. q̃ cũ uouisset uicit. et occurrente
sibi filia q̃ uouerat reddidit. solet ẽẽ magna et
ad diudicandum difficillima questio: quib dam
quid sibi hoc uelit nosse cupientib et pie querentib
uersantur. hoc maxime ĩ crimen uocantib qͥ legis
et ꝓpħarũ dẽ etiã humanis sacrificiis fuerit delectatꝰ.
quoꝵ caluminȩ hȩc pͥmitus respondemꝰ. ut dm̃ legis

Expanded text:
dictum, ac si diceretur: Sicut videtur tibi. Tibi enim haeredictum, ac si diceretur: Sicut videtur tibi. Tibi enim haereditabit, qui hoc putas, non quod ille aliquid posset haereditare. Denique in eo quod sequitur: Et omnia quaecunque haereditabit Dominus Deus noster, non dixit, haereditabit nobis, tanquam diceret, Sicut videtur nobis, sed, vere haereditabit a facie vestra, quoniam ipsis abstulit, et his dedit: haec, inquir in holocaustoma obtulit Deo, quoniam in bello voverat, si vicisset, eum se holocaustoma oblaturum qui sibi de domo exiens occurrisset; quod cum vovisset, vicit; et occurrente sibi filia, quod voverat reddidit, solet esse magna et ad dijudicandum difficillima quaestio: quibusdam quid sibi hoc velit nosse cupientibus et pie quaerentibimpietate adversantur, hoc maxime in crimen vocantibus quod legis et prophetarum Deus etiam humanis sacrificiis fuerit delectatus. Quorum calumniis sic primitus respondemus, ut Dominum legis
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ nr̃ a faciȩ uĩa : hȩc hereditabimus. Iuod
quidã sic latimi int̃p̃tandum putauer̃: ut diceret:
Nonne quȩcũq dedit tͥ in hereditatẽ chamos dẽ
tius. hec possidebis: Ubi uid̃i potest confirmas¬
se ieptȩ dm̃istũ qͥ uocatur chamos potuisse aliqͥd
dare inhereditatẽ cultorib suis. Quidã uͦ sic
habent. Nonne quȩt̃q possidebit chamos ds̃ tu¬
us. hȩc possidebis: Et hoc ita sonat quasi aliqͥd¬
potuerit possidẽ. Anforte scđm hoc dictũ ẽ. qđ
sub angłis constitutȩ sunt gentes uixta canticũ
moysi famuli dĩ : Num quidnam gͦ ille angłs
sub quo erant filii amon. chamos appellatus ẽ:
Iuit hoc audeat affirmare. cũ possit intelligi scdđm
eiꝰ opiionẽ etꝰ dictũ: qr putabat dm̃ suũ hoc pos¬
sidẽ uł inpossessionẽ sibi dedisse : Magis aũt iste
sensus elucet in hie uerbis quȩ grecus habet. ñ¬
ne quȩcũq hereditabit tibi chamos ds̃ tuus. hȩc
hereditabis: ut ĩ eo qd positũ ẽ. tͥ. intelligatur ita

Expanded text:
itabimus? quod quidam latini sic interpretandum putauerunt, ut dicerent: onne quaecumque dedit tibi in hereditate Chamos deus tuus, haec possidebis? ubi uideri potest confirmasse Iephte deum istum, qui uocatur Chamos, potuisse aliquid dare in hereditate cultoribus suis. quidam uero sic habent: nonne quaecumque possedit Chamos deus tuus, haec possidebis? et hoc ita sonat, quasi aliqpotuerit possidere. An forte secundum hoc dictum est, quod sub angelis constitutae sunt gentes juxta canticum Moysi famuli Dei? Nunquidnam ergo ille angelus, sub quo erant filii Ammon, Chamos appellatus est? Quis hoc audeat affirmare, tum possit intelligi secundum ejus opinionem dictum, quia putabat Deum suum hoc possidere, vel in possessionem sibi dedisse? Magis autem iste sensus elucet in his verbis, quae Graecus habet: Nonne quaecunque haereditabit tibi Chamos Deus tuus, haec haereditabis? ut in eo quod positum est, tibi, intelligatur ita
Abbreviated transcription (Latin):
nomine manue: habens uxorẽ sterilẽ. Qui
apparut angłs dm̃: et dix̃ ad eã. Sterilis eset absq
lbens. s concipies et paries filiũ. Gaue gͦneui¬
numbibas et sicerã. nec immundũ quic qua come¬
dasi qu cõcipies et paries filiũ cuuiꝰ ñ tanget caput
nouacula. Queri potest qͦmͦ dixerit angłe adiatre
samson cũ annuntiaret eifiliũ futurũ qr sterilie
erati: quare dixerit. et nũc obserua ut nõ bibas
uiũ et sicerã. et ñ manduces om̃e imimundum
q ud ẽ. eñ iminundũ. nͥforte dissolutio discipline quȩ
ncredatur etiã hoc eos multo ꝓchuius facere potu¬
isse: qͥetiã ad cultũ idoloꝵ transgrediebantur.¬

Expanded text:
nomine Manue, habens uxorem sterilem. Cui nomine Manue, habens uxorem sterilem. Cui apparuit angelus Domini, et dixit ad eam: Sterilis es et absque liberis: sed concipies et paries filium; cave ergo ne vinum bibas ac siceram, nec immundum quidquam comedas, quia concipies et paries filium, cujus non tanget caput auit. Quaeri potest quomodo dixerit angelus ad matrem Samson, cum adnuntiaret ei filium futurum, quia sterilis erat: et nunc obserua et non bibas uinum et siceram, non manduces omne inmundum. quid est enim inmundum? nisi forte dissolutio disciplinae, quae non credatur etiam hoc eos multo procliuius facere potuisse, qui etiam ad cultum idolorum transgrediebantur
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ quas longe lateq diffusa ẽ. Adhystoriȩ uͦ ꝓprietatẽ
ñ arbitror hoc decreuisse isrłitas: nͥ qr ĩ telligebant
ĩ eare. iudiciũ dĩ magis ad ꝑcutiendum patrẽ fuisse
deꝓnitũ. ne tale uouere sacrificiũ deinceps ullus
audẽt. Nam quare luctus et lam̃tatio decerneret᷑:
si uotũ illud leticiȩ fuit: Si aũt et illud quod ppłs
effrem pꝰea ab eodẽ iepte debellatus ẽ. ad iudiciũ dĩ
qerit in fine referendum ẽ. sic̃ ipse dñs dic̃. eos qui
noluer̃ me regnare sibi adducite et int̾ficite coram
me : nec ibi quadraginta duo milia quȩ cecider̃. ua¬
cant ĩ numero qͦ memorata st̃. Sic̃ eñĩ illi duo m̃ses
ꝓpt̃ sexaginta dies senariũ numerũ sex ętatũ signifi¬
cant: itã ibi sexies septenarius ductus hoc idem figu¬
rat. quantũ ad sex ȩtates scłi ꝑtinet. Sexies em̃ septe
iudicauit
rat aũt uir quidã de saraha de styrpe dan.

Expanded text:
per quas longe lateque diffusa est. ad historiae uero proprietatem per quas longe lateque diffusa est. ad historiae uero proprietatem non arbitror hoc decreuisse Israhelitas, nisi quia intellegebant in ea re iudicium dei magis ad percutiendum patrem fuisse depromtum, ne tale uouere sacrificium deinceps ullus auderet. nam quare luctus et lamentatio decerneretur, si uotum illud laetitiae fuit? Si autem et illud, quod populus Ephraem postea ab eodem Iephte debellatus est, ad iudicium dei, quod erit in fine, referendum est, sicut ipse dominus dicit: eos, qui noluerunt me regnare sibi, adducite et interficite coram me, nec ibi quadraginta duo milia, quae ceciderunt, uacanti numero commemorata sunt. sicut enim illi duo menses propter sexaginta dies senarium numerum sex aetatum significant, ita et ibi sexies septenarius ductus hoc idem figurat, quantum ad sex aetates saeculi pertinet; sexies enim septeiudicauitrat autem quidam vir de Saraa, et de stirpe Dan,
Abbreviated transcription (Latin):
latio ẽ. postulata. Ex om̃ib qͥppe ȩtatib eccłia con
gregatur : quarũ prima ẽ. ab adam usq ad diluui¬
um.⁊ scđa a diluino. id ÷ a noe usq ad abraham.
tertia ab abraham usq ad dđ. quarta a dđ usq ad
transingrationẽ ĩbabiloniã. quinta ab hac transini¬
grationẽ usq ad uirginis partũ: sexta inde usq:
toto orbe diffusa cotidie dic̃. dimitte nob̃ debita nr̃a.
E osdẽ aũt sexaginta des duos menses maluit appellare.
quantũ existimo ꝓpt̃ duos homines: unũ ꝑ quẽ mors.
alterũ ꝑ quẽ ressurrectio mortuoꝵ ꝓpt̾ quos etiam
duo testam̃ta dicunt᷑. Qd uͦ factũ ẽ. inp̾cepto ĩ isrł ut
galaaditen quatuor dies ĩ anno: ñ puto significari
aliquod impletũ holocaustomaqͣ erit ĩuitã ȩt̾na: s p̃te¬
rita tp̃ra ȩccłiȩ. ĩ qͥb erunt beati lugentes. quadriduo
aũt figurata ẽ. uniuersitas. ꝓpt̾ quatuor partes orbis.

Expanded text:
latio postulata est. ex omnibus quippe aetatibus ecclatio postulata est. ex omnibus quippe aetatibus eccgregatur. Quarum prima est ab Adam usque ad diluvium; secunda a diluvio, id est, a Noe usque ad Abraham; tertia ab Abraham usque ad David; quarta a David usque ad transmigrationem in Babyloniam; quinta ab hac transmigratione usque ad Virginis partum; sexta inde usque toto orbe diffusa quotidie dicit: Dimitte nobis debita nostra. Eosdem autem sexaginta dies duos menses maluit appellare, quantum existimo, propter duos homines; unum per quem mors, alterum per quem resurrectio mortuorum; propter quos etiam duo testamenta dicuntur. Quod vero factum est in praecepto in Israel ficare aliquid post inpletum holocaustoma, quod erit in uitam aeternam, sed praeterita tempora ecclesiae, in quibus erant beati lugentes. quatriduo autem figurata est eius uniuer sitas propter quattuor partes orbis,
Abbreviated transcription (Latin):
huiꝰ iepte coniux ungo eẽ ñ potuit: in eod fila potiꝰ
occurrit. et multa ñ remansit ꝓhibitũ sacrificiũ
uouentis audatia. et uirginitate ȩccłia figurata ẽ.
Nec abhorret a uero q filiȩ nomine eadem signisi¬
cat᷑ ȩccłia. Nam cuiꝰ alteriꝰ typũ gerebat etiã mulier¬
illaicui pꝰ tactã fimbriã suã sanatȩ ait dñs: filiafi¬
destua te salũã fec̃ uade ĩ pace: Et certe unde nul¬
lus ambigit discipłos suos ipsius sponsȩ filios ap.¬
pellauit: se aꝑtis spne m̃dicans sponsũ. Nonpos¬
et tũc ieumabunt. Holocaustoma gͦ erit ȩccłia. qũa
uirginẽ et castam beatus apłs appellat: quando in
resurrectione mortuoꝵ fiet in uniuersa qd scriptũ
ẽ. absorta ẽ. mors inuictoria. Tunc tradet regnũ
dõ et patri. q regnũ ipsa ȩccłia ẽ: ipse cuiꝰ figuram
uouens ille gestabat. S qm̃ tunc fiet cũ cõpleta fue¬
rit sexti ȩtas scłi: idõ sexaginta dierũ a uirgine di¬

Expanded text:
te coniux uirgo esse non potuit, in eo quod filia potius occurrit et inulta non remansit prohibitum sacrificium uouentis audacia et uirginitas ecclesiae figurata est. nec abhorret a uero, quod filiae nomine eadem significatur ecclesia; nam cuius alterius typum gerebat etiam illa mulier, cui post tactam fimbriam suam sanatae ait dominus: filia, fides tua te saluam fecit; uade in pace? et certe, unde nullus ambigit, discipulos suos ipse sponsi filios appellauit se apertissime indicans sponsum, non poset tunc ieiunabunt. holocaustoma ergo erit ecclesia, quam uirginem castam beatus apostolus appellat, quando in resurrectione mortuorum fiet in uniuersa, quod scriptum est: absorpta est mors in uictoriam; tunc tradet regnum deo et patri, quod regnum ipsa ecclesia est, ipse cuius figuram uouens ille gestabat. sed quoniam tunc fiet, cum completa fuerit sexta aetas saeculi, ideo sexaginta dierum a uirginitate di
Abbreviated transcription (Latin):
et montio uerticẽ ascendit. Quẽ hoc infacto: nͥ res¬
demtorẽ nr̃m sainson ille significat: quid gara cuiti
ꝑfidia demonstrat᷑ : Qui cũ mortuũ dñm uident. eiq¬
et eũ qͥ auctor uitȩ claruerat. inferm claustris reten¬
tũ quasi samson ingatam se dep̃hendisse lȩtati sunt
Samsonuͦ nocte mecdia ñ solum exit. s etiã portas eulit:
q uidelicet redemtor nr̃ ante lucẽ resurgens. non
solum liber de inferno exiit. s ipsa etiã inferniclau¬
stra destruxit. Portas tulit. et montia uertic̃e subiit:
qi resurgendo claustra inferni abstulit: et ascenden¬
inqua habitauer̃ capadoces. apud ueteres: pristinis
uixta egyptum ceciditq insortẽ trib uidȩ: s eã
tenere non potuit. qr enachim. id ÷ gigantes allophi¬
loꝵ. eis fortit᷑ restiter̃. Ost et usq hodie ut in locoꝵ¬

Expanded text:
et montis verticem ascendit. Quem hoc in facto nisi Redemptorem nostrum Samson ille significat? Quid Gaza civitaJudaeorum perfidia demonstratur? Qui cum mortuum Dominum viet eum, qui auctor vitae claruerat in inferni claustris retentum, quasi Samsonem in Gaza se deprehendisse laetati sunt. Samson vero nocte media non solum exiit, sed etiam portas tulit, quia videlicet Redemptor noster ante lucem resolum liber de inferno exiit, sed ipsa etiam inferni claustra destruxit, portas tulit, et montis verticem subiit, quia surgendo claustra inferni abstulit, et ascendenin qua habitavere Cappadoces, pristinis juxta Aegyptum, ceciditque in sortem tribus Judae, sed eam tenere non potuit, quia Enachim, id est, gigantes Allophylorum, fortissime restiterunt. Et est usque hodie in
Abbreviated transcription (Latin):
pigilubnui dntũ locũ obseruauerit ubi eos
cuteret. Et ñ ait scriptura. ꝑcussit eos tybia suꝑfe
uir: s tybiã suꝑfemur. Nimirũ gͦ musitata locutio
icit obscuritatẽ. Ita em̃ dictũ ẽ. ac si diceret᷑. ꝑcus¬
it eos ualde mirabilit̾: ita ut ad mirando stupentes
biã suꝑ femur ponerent: tybiam scilicet unius
edis suꝑ femur alteruis: sic̃ solent sede qͥ miran¬
lo stupent. Tanqũa si diceretur. ꝑcussit eos ma¬
iũ ad maxillam: id ÷ tanta cȩde ut manũ ad maxil¬
um tristi admiratione ponerent. hunc sensum ita
e bab̾e: etiã int̃ptatio quȩ ex hebreo ẽ. satis edocet.
im nalegit᷑. Percuisiq eos ingenti plaga: ita ut
tupentes surã fȩmori imponerent. Tale ẽ. enim
c si diceret tybiam fȩmori imponerent: qm̃ sura¬

Expanded text:
pugnans unum tantum locum observaverit ubi eos percuteret: et non ait Scriptura, Percussit eos tibia super femur, sed tibiam super femur. Nimirum ergo inusitata locutio facit obscuritatem. ita enim dictum est, ac si diceretur: percussit eos ualde mirabiliter, id est, ut admirando stupentes tibiam super femur ponerent; tibiam scilicet unius pedis super femur alterius, sicut solent sedere, qui mirando stupent. tamquam si diceretur: percussit eos manum ad maxillam, id est tanta caede, ut manum ad maxillam tristi admiratione ponerent. hunc sensum ita se habere etiam interpretatio, quae est ex hebraeo, satis edocet; nam ita legitur: percussitque eos ingenti plaga, ita ut stupentes suram femori inponerent. tale est enim, ac si diceret: tibiam femori inponerent, qu
Abbreviated transcription (Latin):
fet. Nam hoc de illo etiã ĩ epła legit᷑ quȩ scri¬
bitur adhebreos: et fides eiꝰqr hoc dño credidit
q̃ posset filiũ eiꝰ suscitare. laudat᷑. Iste uͦ dõ ñ iuibente
neq poscente : et c̃tra legitimũ eiꝰ p̃ceptũ. ultro
saci ificium uouit humanũ. Sic em̃ scriptũ ẽ. Et uo¬
ant sieptẽ uotũ dño: et dix. Si traditione tacu¬
Tt casuetidime ut redeuntib cũ uictoria de beslo
alicibi pecora oecurrerent quantu aut attenet

Expanded text:
ret. nam hoc de illo etiam in epistula legitur quae inscriret. nam hoc de illo etiam in epistula legitur quae inscribitur ad Hebraeos et fides eius, quia hoc de deo crediderit, quod posset filium eius suscitare, laudatur. iste uero et deo non iubente neque poscente et contra legitimum eius praeceptum ultro sacrificium uouit humanum. sic enim scriptum est: et uouit Iephte uotum domino et dixit: si traditione tradiit consuetudinis, ut redeuntibus cum victoria de bello ducibus pecora occurr
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ int̾fectione ꝓhibuit : et arietẽ qͦ sacrificiũ
licite scđm ueterũ cõgruã tp̃rib cõsuetudiñe
cõpleret᷑. apposuit. Si aũt hoc quẽꝗͣ mouet qͦmͦ
pie credidit abrahã dm̃ sacrificiis talib delecta¬
ri si hȩc illicite offerunt᷑ dõꝰ et idõ putat recte
credidisse etiã ieptȩ qd tale sacrificiũ dõ possec
eẽ. acceptũ : pͥmo considẽt aliud eẽ ultro uoue¬
re. aliud iubenti obtẽꝑare. Non enĩ si aliqͥd p̃ter
morem ĩ domo a dño institutũ seruo iubet᷑ atq
id laudabili obȩdientia fac̃: idõ ñ ẽ plectendus
sihoc facere sponte p̃sumserit. deinde habebat
qd̃ credet abrahã ut ꝓpt̾ diuinũ imꝑiũ ñ parce¬
ret filio. ñ credens dm̃ tales uictimas libent̃ ac¬
ciꝑe. s hoc eũ ꝓpt̃ea uississe ut resuscitaret oc¬
cisum : et hinc aliqͥd tãꝗͣ ds̃ sapiens demonstra¬

Expanded text:
tamen interfectione prohibuit et arietem, quo sacrificium tamen interfectione prohibuit et arietem, quo sacrificium licite secundum ueterum congruam temporibus consuetudinem conpleretur, adposuit. Si autem hoc quemquam mouet, quomodo pie crediderit Abraham deum sacrificiis talibus delectari, si haec inlicite offeruntur deo, et ideo putat recte credidisse etiam Iephte quod tale sacrificium deo esse posset acceptum, primo consideret aliud esse ultro uouere, aliud iubenti obtemperare. non enim, si aliquid praeter morem in domo a domino institutum seruo iubetur atque id laudabili oboedientia facit, ideo non est plectendus, si hoc facere sponte praesumpserit. deinde habebat quod crederet Abraham, ut propter diuinum imperium non parceret filio, non credens deum tales uictimas libenter accipere, sed hoc eum propterea iussisse, ut resuscitaret occisum et hinc aliquid tamquam deus sapiens demonstra
Abbreviated transcription (Latin):
ueritate certar̃.: et ab inimicis seuientib im¬
molata st̃. De qͥb dic̃ seriptura. Tanꝗͣ aurũ in
fornace ꝓbauio illos: et sic̃ holocausti hostian
accepit illos. Unde et apłs dic̃. Ego em̃ ĩã ĩme¬
lor. S ñ sic ieptȩ de filia fec̃ holocaustoma dñi:
s sic̃ p̃ceptũ fuerat pecora offerri. et ꝓhibitũ
fuerat homines imimolari: magis hocꝰ illi simile
uidetur qd fec̃ abraham: qd dñs specialit̃ fierip̃ce¬
pit. Non eñi generali lege ut talia sibi sacrificia
fierent aliquando mandauit : immo etiã fieri ꝓ
hibuit. Distat itaq hoc qd ieptȩ fec̃. a facto abrahȩ.
qm̃ ille iussus obtulit filiũ: iste aũt fec̃ qd et lege
uetabat᷑. et nullo speciali iubebat᷑ ĩꝑio. deinde
ñ solũ ĩ sua lege postea. uerũ etiã tunc dñs ĩ ipso
abrahȩ filio talib sacrificiis ꝗͣ ñ delectaret᷑ osten¬
dit. cũ patrẽ cuiꝰ fidẽ iubendo ꝓbauerat.⁊ a filii

Expanded text:
 et ab inimicis saevientibus immolata sunt; de quibus dicit Scriptura, Tanquam aurum in fornace probavit illos, et sicut holocausti hostiam accepit illos . Unde et Apostolus dicit, Ego enim jam immolor . Sed non sic Jephte de filia fecit holocaustoma Domino; sed sicut praeceptum fuerat pecora offerri, et prohibitum fuerat homines immolari. Magis hoc illi simile videtur quod fecit Abraham, quod Dominus specialiter fieri praecepit , non generali lege ut talia sibi sacrificia fierent aliquprohibuit. distat itaque hoc quod lephte fecit a facto Abrahae, quoniam ipse iussus obtulit filium, iste autem fecit quod et lege uetabatur et nullo speciali iubebatur imperio. deinde non solum in sua lege postea uerum etiam tunc deus in ipso Abrahae filio talibus sacrificiis quam non delectaretur ostendit. cum patrem, cuius fidem iubendo probauerat, a filii
Abbreviated transcription (Latin):
imolatione placaret: et idõ huiuscemodi patripena
fuisse retributãme ĩpunitũ talis uoti relinqueret᷑
exemplum: ut aut magnũ aliqͥd se uouere dõ pu¬
arent hominesscũ uctimas humanas uouerent
ei dt horribile filioꝵ. aut ñ ueras potiꝰ simulata eadẽ
uota eẽnticũ uelut exemplo abrahȩ sꝑarent qͥ uouis¬
sent dm̃ ꝓhibiturũ tala uota cõpleri: possemꝰ ĩqm
darent: ut hanc rem gestã ⁊ ĩ libris tante auctori¬
iatis memoriȩ cõm̃datã: diligentiꝰ quantũ dñs ad¬
niuat iacutius ꝑscrutem᷑. ne ĩ ullã part̾e iudicũ¬
ieptȩ int̃ tales cõmemoratur ut eũ culpare ueream᷑:
ubi sic scriptũ ẽ. et qͥd adhuc dicã. deficit eñi me
tẽpus enarrandi de gedeon. barach. samson. et
regna: oꝑantes iusticiã cõsecuti st̃ ꝓmissiones: al¬
terũ qd ubi de illo ista narrant᷑ qd tale uouerit et
ĩpleuerit uotũ. p̃misit scriptura dicens. et factꝰ

Expanded text:
immolatione placaret; et ideo huiusce modi patri poenam immolatione placaret; et ideo huiusce modi patri poenam fuisse retributam, ne inpunitum talis noti relinqueretur exemplum, ut aut magnum aliquid se uouere deo putarent homines. cum uictimas humanas uouerent et, quod est horribilius, filiorum, aut non uera, sed potius simulata eadem uota essent, cum uelut exemplo Abrahae sperarent qui uouissent deum prohibiturum talia uota conpleri: possemus, inqdarent, ut hanc rem gestam et in libris tantae auctoritatis memoriae commendatam diligentius, quantum dominus adiuuat, et cautius Iephte inter tales commemoratur, ut eum culpare uereamur, ubi sic scriptum est: et quid adhuc dicam? deficit enim me tempus enarrandi de Gedeon. Barac, Samson et regna, operantes justitiam, consecuti sunt promissiones . Alterum, quod ubi de illo ista narratur, quod tale voverit et impleverit votum, praemisit Scriptura dicens: Et factus
Abbreviated transcription (Latin):
in inaliẽ quecũt s̃. quicũq exierit de iantus do¬
mꝰ meo nelet seritina masculinũ genꝑ quolioto
sercu ponere sic̃ de abraham dictũe sptdele t
tisumt iudicuat ⁊ s contũmodo s pitũ o r cliquat
fet incib undicandũ que admodũ de facttiude
intrauit. uerũ quantũ in ipso fuerat forncatus ẽ.
qi meretricẽ putauit: neq apꝓbauit hoc scriptu¬
ra neq repbainit. s iusticia et dilege consulta esti¬
mandã pensandũq dimisit: qr gͦ de istoieptȩ facto
ineutrã partẽ sententiã scriptura dĩ ꝓtulit ut m̃
ĩtellectus ĩ iudicando exerceret᷑ ⁊ possemꝰ iam dice
qs̃ spasset atq uoluisset. ñ continuo ut eã uidit sci¬
dissẽt uestumñti sua et dixisset. heufilia mea impedi¬
stime. in offendiculũ facta ĩ ocłis meis. ⁊ deinde qđ̃
seraginta dierũ numero. tam longadata dilatione
ꝓhibuit abraham. donec ꝑficiendo qd uouerat se ipsũ
ꝑcuteret orbitate gratͣima. dm̃ aũt nequaqũa hõis

Expanded text:
aecumque, sed quicumque exierit de ianuis domus meae", solet scriptura masculinum genus pro quolibet sexu ponere; sicut de Abraham dictum est: surgens a ertissime iudicauit. sed tantummodo scriptum reliquisse legentibus iudicandum, quemadmodum de facto Iudae intrauit, uerum quantum in ipso fuerat fornicatus est, quia meretricem putauit, neque adprobauit hoc scriptura neque reprobauit, sed iustitia et dei lege consulta aestimandum pensandumque dimisit: quia ergo de isto Iephte facto in neutram partem sententiam scriptura dei protulit, ut noster intellectus in iudicando exerceretur, possemus iam diceQuod si sperasset atque voluisset, non continuo, ut eam vidit, scidisset vestimenta sua atque dixisset: Heu me, filia! impedisti me; in offendiculum facta es in oculis meis . Deinde quod sexaginta dierum tam longa dilatione prohibuit Abraham, donec perficiendo quod uouerat se ipsum percuteret orbitate grauissima, deum autem nequaquam hominis
Abbreviated transcription (Latin):
um Ex illa scilicet legis sententia ẽ. ubiscrip
e nemo potest faciem incã uide et uiuere
mabantur esgo ut homines dm̃ se uidisse :
tanto utiq iniracło facto. qd in igne sacrificii stetto
quicũ illis priꝰ quasi homo loq̃batur. Uenerabantur¬
gͦ dm̃n ĩ angło. ⁊ andm̃ ipsũ angłm appellabant: Sic
eñi scriptũ ẽ. Et sumsit manue ȩdum caprarũ. et
saerificiũ optulit supra petrã dño mirabilia facient
et manue et uxor eiꝰ expectabant. Et factum ẽ.
bant. et cetider̃ suꝑ faciem suã suꝑ t̾rã. et ñ apposut
ultia angłs dñi apparere ad manue et ad uxorẽ eiꝰ

Expanded text:
; ex illa scilicet Legis sententia, ubi scriptum est, Nemo potest faciem meam videre et vivere ? Opinabantur ergo ut homines, Deum se vidisse, tanto utique miraculo facto, quod in igni sacrificii stetit, qui cum illis prius quasi homo loquebatur. Sed Deum in angelo, an Deum ipsum angelum appellabant? Sic enim scriptum est: Et sumpsit Manue haedum caprarum, et sacrificium; et obtulit super petram Domino mirabiliet Manue et uxor ejus exspectabant. Et factum est, us ceciderunt super faciem super terram, et non apposuit ultra angelus Domini apparere ad Manue et ad uxorem ejus.
Abbreviated transcription (Latin):
Surge itaq nocte cũ ppło qͥ tecũ ẽ. et latita ĩ agro.
et primo mane siue diliculo oriente sole
cũiam qd̃ usitatissime dr̃ albescere ceꝑit. Sic itaq
intelligendũ ẽ: ut qd positũ ẽ. mane: ipsum dilu¬
culũ intelligatur. Additũ ẽ. aũt oriente sole.
fulgor apparuerit solis orientis. Non enim ali¬
unde albescit diluculũ : nisi cũ ceꝑit partẽ cęli
qua uidemus aboriente. lux solis ad eã rede¬
untis attingere. hinc ẽ. qd etiã mȩuangłio.
un̾a atq eandem rem alius ȩuangłista dicit di¬
luculo factamcũ adhuc obscurũ eẽt: alius orien¬
te sole: qr et ipsa lux quantulacũq dilucłi. sole
utiq fiebat oriente. id ÷ ad ortũ ueniente: et ful¬
gorem suũ de suȩ p̃sentiȩ ꝓpinqͥtate iactante :¬
ꝗͣ lucẽ qͥdam ydiote solis ñ ẽt̃. putauer̃. ⁊ s eẽ illã

Expanded text:
Surge itaque nocte cum populo qui tecum est, et latita in agro, et primo mane, oriente sole, quod jam usitatissime dicitur, cum albescere coeperit. Sic itaque intelligendum est, ut quod positum est mane, ipsum diluculum intelligatur. Additum est autem, simul ut orifulgor apparuerit solis orientis. Non enim aliunde albescit diluculum; nisi cum coeperit partem coeli, quam videmus ab oriente, lux solis ad eam redeuntis attingere. Hinc est quod etiam in Evangelio unam atque eamdem rem alius evangelista dicit diluculo factam, cum adhuc obscurum esset , alius oriente sole ; quia et ipsa lux quantulacumque diluculi sole utique fiebat oriente, id est ad ortum veniente, et fulgorem suum de suae praesentiae propinquitate jactante. Quam lucem quidam idiotae solis non esse putaverunt, sed
Abbreviated transcription (Latin):
restringere dm̃ ꝓpicium etiã in cordib suoꝵ ni¬
miȩ ꝓsꝑitatis excessus. ut musu eoꝵ conuertat
inimicos. ñ solum quando uincuntur inimiq.
s etiã quando metuunt᷑. illud ad commendan¬
dam largitatẽ suam. illud ad eoꝵ repͥmendã
clationem. Nam utiq inimicus scõꝵ ẽ. angłs
sathanȩ : que tam̃ sibi datum colafizantem dic̃
apłs. ne magnitudine reuelationum extolle¬
retur. Dederuntq caleph hebron sic̃ dixerat
moyses: qui deleuit ex ea tres filios enach¬
Iam hoc dictum ẽ. in libro iħunaue. qm̃ illo iuiuo
factũ ẽ : s hic recapitulando cõmemoratũ ẽ. cum
de tribuida uñ fuit caleph. scriptura loqueret᷑.¬

Expanded text:
refringere deum propitium etiam in cordibus suorum nirefringere deum propitium etiam in cordibus suorum nimiae prosperitatis excessus, ut in usum eorum conuertat inimicos, non solum quando uincuntur inimici, sed etiam quando metuuntur: illud ad commendandam largitatem suam, illud ad eorum reprimendam elationem. nam utique inimicus sanctorum est angelus satanae, quem tamen sibi datum colaphizantem dicit apostolus, ne magnitudine reuelationum extolleretur. Et dederunt Caleb Chebron, sicut locutus est Moyses; iam hoc dictum est in libro Iesu Naue quoniam illo uiuo factum est; sed hic recapitulando commemoratum est, cum de tribu Iuda, unde fuit Caleb, scriptura loqueret
Abbreviated transcription (Latin):
epitq iudas gazam cũ finib sus: et aschalonã.
atq accaron cũ finib suis. T̃uitq dñscũ uida.
et montana possedit: nec potuit delere habitatoreᷤ
uallis. qr falcatis currib habundabant. Quod in¬
libro ibunaue cũ illũ locũ tractarem ubi scriptũ ẽ.
et dedit dñs isrł omnẽ terrã cũ multas eius par¬
tes nondum possid̾ent. dixi ita posse intelligi. om¬
nem terrãdatã. quia ea quȩ data nõ ẽ. inpossessio¬
nẽ. dataẽ. inquandam exercitationis utilitatẽ.
hoc multo euidentius ħic apparet. ⁊ quandoqͥdem
ĩualle. Quis em̃i ñ intelligat etiã hoc ipsum ad id
ꝑtinuisse q̃ erat dñs cũ iuda. ne tantũ repente
obtinendo extolleretur : qđ eñi ad iungit qm̃
recab obstitit eis. et currus erant ferrei: quos
currus timuerit dictum ẽ. ñ dñs qͥ erat iniuda.
s ipse uidas. Cur aũt timuerit cũ quo dñs erat
si queritur hoc ẽ. qd prudent̃ intelligendum ẽ.

Expanded text:
cepitque Iudas Gazam cum finibus suis et Ascalonem atque Accaron cum terminis suis fuitque Dominus cum Iuda et montana possedit nec potuit delere habitatores vallis quia falcatis curribus abundabant dlibro Jesu Nave, cum illum locum tractarem, ubi scriptum est, Et dedit Dominus Israeli omnem terram, cum multas ejus partes nondum possiderent, dixi ita posse intelligi omnem terram datam, quia ea quae data non est in possessionem data est in quandam exercitationis utilitatem: hoc multo euidentius hic adparet, quandoquidem in ualle. quis enim non intellegat etiam hoc ipsum ad id pertinuisse, quod erat dominus cum Iuda. ne totum repente obtinendo extolleretur? quod enim adiungit: quoniam Rechab obstitit eis, et currus erant ei ferrei, quos currus timuerit, dictum est, non dominus qui erat in Iuda, sed ipse ludas; cur autem timuerit, cum quo dominus erat, si quaeritur, hoc est quod prudenter intellegendum est
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ candelabrũ. Incandelabro em̃ status corporis
designat᷑. Cu lucerna suꝑ ponit᷑: dũ eidem corpori
cura p̃dicationiꝰ ante fertur. Bene itaq ꝑ ꝓpħamdr̃:¬

Expanded text:
super candelabrum. In candelabro enim status corporis super candelabrum. In candelabro enim status corporis designatur. Cui lucerna supponitur, dum eidem corpori cura praedicationis antefertur. CAP. IX.-- Vid
Abbreviated transcription (Latin):
corpoꝵ. uisis timuer̃ lampadib miracłoꝵ. Intu¬
endum ẽ. etiã idqd illic scriptũ ẽ : qr indextera tu¬
bas. lagenas aũt insimstra tenuer̃. Pro dextro
em̃ hab̃e dicimus quicquid ꝓmagno pensamus:
tum ẽ. q indextera tubas. et lagenas insinistra tenue
corpoꝵ u utilitatẽ ꝓminimo. Quisquis em̃ plus facit
utilitatẽ corporis quã grãm p̃dicationis: insinistra
tubam. atq inde xtera lagenã tenet. Si enĩ pͥmoloco
giã p̃dicationis attenditur ẽt posteriori utilitas.
corporis: certũ ẽ. qr dextris tube. et insinistris lage
nȩ tenent᷑. hinc dñs ait ĩ eu̾głio. Neq accendunt
lucernã et ponunt eã sub modio: s suꝑ eandelabrũ.
Inmodio em̃ cõmodũ tp̃rale : in lucerna aũt lux p̃di¬
cationis accipit᷑. Lucernã ͦ sub modio ponere ẽ. ꝓpt̃
tẽporale cõmodum gr̃am p̃dicationis abscondẽ : qđ
nemo utiq electoꝵ facit. Et bene illic additur. s

Expanded text:
corporum, visis timuerunt lampadibus miraculorum. Intucorporum, visis timuerunt lampadibus miraculorum. Intuendum est etiam id quod illic scriptum est, quia in dextera tubas, lagenas autem in sinistra tenuerunt. Pro dextero enim habere dicimus quidquid pro magno pensamus; tum est quod in dextera tubas, et lagenas in sinistra tenuecorporum vero utilitatem pro minimo. Quisquis enim plus facit utilitatem corporis quam gratiam praedicationis, in sinistra tubam, atque in dextera lagenam tenet. Si enim primo loco gratia praedicationis accenditur, et posteriore utilitas corporis, certum est quod dextris tubae et lagenae sinistris teio: Neque accendunt lucernam et ponunt eam sub modio, sed super candelabrum . In modio enim commodum temporale, in lucerna autem lux praedicationis accipitur. Lucernam ergo sub modio ponere est propter temporale commodum gratiam praedicationis abscondere, quod nemo utique electorum facit. Et bene illic additur: Sed
Abbreviated transcription (Latin):
cant. copfregep̃ iagemandum soltbndã inpassio
plenduem̃tam padib ꝓclipn post. solutionẽ corpoꝵ
miracłĩs choruseturtõ mꝯ dtq hostes infugam
uersi sunt: qr dum mortuoꝵ martirum corpora mi¬
raculis choruscare conspiciunt. luce ueritatis fract.
q̃ ĩpugnauerant credidunt. Qeciner̃ gͦ tubis ut lage¬
nȩ frangerent᷑: lagenȩ fiacte sunt: ut lampades
corpora inmortẽ soluerentur. ⁊ corpora eoꝵ in
morte soluta funt. ut miracłis choruscarent: cho¬
ruscauer̃ miracłis ut hostes suos ex diuina luce ꝓst̃¬
nerent: quatenus nequaquã dõ erect resisteren:
s eũ subditi formidarent. Et notandũ qd steterũt
hostesante lagenas. fuger̃ ante lampades: quia
nimirũ ꝑsecutores sc̃ȩ fidei p̃dicatorib adhuc in
corpore positis restiterunt.⁊ post solutionem uͦ
corpoꝵ apparentib miracłis infugam uersi sunt.
qr pauore conterriti a ꝑsecutione fideliũ cessaue.¬
runt: p̃dicatione scilicet tubarũ. fractis lagenᷤᷤ

Expanded text:
as confregerunt, dum solvenda in passionibus plenduerunt lampades, cum post solutionem corporum, miraculis coruscarunt. Moxque hostes in fugam versi sunt, quia dum mortuorum martyrum corpora miraculis coruscare conspiciunt, luce veritatis fracti, quod impugnaverunt, crediderunt. Cecinerunt ergo tubis, ut lagenae frangerentur. Lagenae fractae sunt, ut lampades comorte soluta sunt, ut miraculis coruscarent; coruscaverunt miraculis, ut hostes suos ex divina luce prosternerent, quatenus nequaquam Deo erecti resisterent, sed eum subditi formidarent. Et notandum quod steterunt hostes ante lagenas, fugerunt ante lampades, quia nimirum per persecutores sanctae fidei praedicatoribus adhuc in corpore positis restiterunt; post solutionem vero corporum apparentibus miraculis in fugam versi sunt, quia pavore conterriti a persecutione fidelium cessaverunt; praedicationem scilicet tubarum, fractis lagenis
Abbreviated transcription (Latin):
mo lucidior. Nam ordo ẽ. et clamauerunt filii isrł
ad dñm. et exaudiut eos: et excitauit dñs salua¬
torem irł. Deinde qd int̃positũ ẽ. et saluauit eos.
retur planius fieret: et excitauit dñs saluatorem
ifrł othoniel filium cenez. et saluauit eos. Othomel¬

Expanded text:
mo lucidior. nam ordo est: et clamauerunt filii Israhel mo lucidior. nam ordo est: et clamauerunt filii Israhel ad dominum. et exaudiuit eos et excitauit dominus saluatorem Israhel. deinde quod hic interpositum est: et saluauit eos, retur, planius fieret: et excitauit dominus saluatorem Israhel Gothoniel filium Cenez et saluauit eos.
Abbreviated transcription (Latin):
uicu̾s elatiountutis nr̃ȩ comprimitur: et
ĩ paruis sibi resistentib discit. qđ ex se maiora
culpȩ aliquid renitentes sustinent. ut etiam
ꝓficiens. sua melius infirmitate roboretur:
et inde uerius in bonis luceat. unde eã etiã
nolente parua rep̃hensibilia. humilit̃ obscuraNT.
ratusq dñs contra isrł. tradidit eũ inmanꝰ
chusan rasathaym regis mesopotamiȩ : ser-¬
iueruntq ei filii isrł octo annis. Et clamauer̃
ad d̃. quisuscitauit eis saluatorẽ et lib̾auit
eos: othoniel uidelicet filium cenez frẽm ca-¬
dicat etiã hominẽ. ꝑ qũe ds̃ saluos facit. Nã cla¬
mauer̃ fili isrł ad dnm. et excitauit dñs salua¬
torẽ isrł. et saluauit eos othoniel filium cene
frẽm caleph iuniorem ipsius : et exaudiuit eos. Int̾
illa aũt quȩ appellantur yꝑbata. hoc genus rarũ ẽ.
qm̃ habet et illud qd greciuocant ysterologiã. Quod
eñ ait postea exaudiuit eos. si prius ponat᷑ fit ser¬

Expanded text:
vitiis elatio virtutis nostrae comprimitur, et vitiis elatio virtutis nostrae comprimitur, et in parvis sibi resistentibus discit quod ex se majora culpae aliquid renitentes sustinent, ut etiam m justitiae sua melius infirmitate roboretur, et inde verius in bonis luceat unde eam etiam nolentem parva reprehensibilia humiliter obscurant.ntra Israel tradidit eos in manus Cusankasathaim regis Mesopotamiae, servierunt quoque ei octo annis. Et clamaverunt ad Dominum, qui suscitavit eis Salvatorem, et liberavit eos, Othoniel videlicet filium Cenez fratrem Cadicat etiam hominem, per quem deus saluos faciat. nam clamauerunt filii Israhel ad dominum; et excitauit dominus saluatorem Israhel et saluauit eos, Gothoniel filium Cenez fratrem Caleb iuniorem ipsius, et exaudiuit eos. inter illa autem quae appellantur uxsppotTot, hoc genus rarum est, quoniam habet et illud quod Graeci uocant uotspoXr/tfav. quod enim ait postea: et exaudiuit eos, si prius ponatur, fit ser
Abbreviated transcription (Latin):
multiplicentur inte bestiȩ ferȩ: s paulatim eici¬
am illos donec multiplicemini et crescatis. et he-¬
reditetis trã. Poterat hanc ꝓmissionẽ suã serua¬
re dñs ergaͣ obȩdientes. ut ext̾minatio gentiũ
illarũ crescentib isrłitis partib fieret: cum eoꝵ
multitudo terras unde aduersarii ex t̾minarent᷑
desertas ẽẽ. ñ sineret. Quod aũt ait ne multi¬
plicentur inte bestiȩ ferg. mirum si non bestia¬
les quod ammodo cupiditates et libidines intel¬
ligi uoluit: quȩ solent de repentino. terrene
felicitatis successu eristere. Neq enĩds̃ homi¬
nes ext̃minare poterat. et bestias non pot̾at
uel ꝑdẽ uel pasci potius non ꝑmittere : Mora¬
cita intentione semꝑ exerceat. ut eo de uicto¬
ria ñ suꝑbiat. quo uiuere in se hostes conspicit
a quib adhuc iunci formidat. Ifrł gͦ reseruatis
gentib eruditur. quando inquibusdam minimiꝰ

Expanded text:
multiplicentur in te bestiae ferae: paulatim ejicimultiplicentur in te bestiae ferae: paulatim ejiciam illos, donec multiplicemini, et crescatis et haereditetis terram . Poterat hanc promissionem suam servare Dominus erga obedientes, ut exterminatio gentium illarum, crescentibus Israelitis partibus fieret, cum eorum multitudo terras unde adversarii exterminarentur desertas esse non sineret. Quod autem ait, ne multiplicentur in te bestiae ferae, mirum si non bestiales quodammodo cupiditates et libidines intelligi voluit, quae solent de repentino successu terrenae felicitatis existere. Neque enim Deus homines exterminare poterat, et bestias non poterat, vel perdere, vel pasci potius non permittere. cita in certamine semper exerceat; et eo de victoria non superbiat, quo vivere in se hostes conspicit, a quibus adhuc vinci formidat. Israel ergo, reservatis gentibus, eruditur, quando in quibusdam minimis
Abbreviated transcription (Latin):
adhem̃lib Etfactum ẽ. uti temtaretur ĩ ipsis
isrł.: tanqũã si diceret. Hoo facstũ ẽ. ut tẽtaret᷑
in ipsis isrł. scire si audiant mandata dñi. ñ ut
sciret dñs om̃iũ cognitor etiã futuroꝵ: s ut sci¬
rent ipsi. et sua conscientia uel głarentur uł con¬
uincerentur utrũ audirent mandata dm̃ quȩ
mandauit patrib eoꝵ inmanu moysi. Qm̃ gͦ
manifestati sibi sunt non se obȩdisse dõ in his
gentib quȩ ad temtationẽ eoꝵ. id ÷ exercita¬
tionem atq ꝓbationẽ fuerant derelictȩ : ꝓpt̾ea
dixit ds̃ uel illa in qͥb aꝑte angłs missus ẽ. et
locutus exp̃ssius ẽ. uel paulo ante ubi ait. ꝓpt̾
qd tantum dereliquit gens hȩc testam̃tũ meũ
quod mandau patrib eoꝵ. et non obedierunt
uoci meȩ: et ego non apponã aufferre uirum
a facie ipsoꝵ. dictum ẽ. aũt in deuterononio
ex ꝑsona dei loquentis de istis gentib aduersariis.
ñ eiciam illos inanno uno ne fiat t̾ra deserta et

Expanded text:
 ut tentaretur in ipsis Israel: tanquam diceret: Hoc autem factum est, ut tentaretur in ipsis Israel: scire, si audient mandata Domini, non ut sciret Deus omnium cognitor, etiam futurorum, sed ut scirent ipsi, et sua conscientia vel gloriarentur, vel convincerentur, utrum audirent mandata Domini, quae mandavit patribus eorum in manu Moysi. Quoniam ergo manifestati sibi sunt non se obediisse Deo in his gentibus quae ad eorum tentationem, id est exercitationem atque probationem fuerant derelictae, propterea dixit deus uel illa, in quibus aperte missus angelus et locutus expressius est, uel paulo ante, ubi ait: propter quod tanta dereliquit gens haec testamentum meum, quod mandaui patribus eorum, et non oboedierunt voci meae: et ego non apponam auferre virum a facie ipsorum. Dictum est autem in Deuteronomio ex persona Dei loquentis de istis gentibus adversariis: Non ejiciam illos in anno uno, ne fiat terra deserta, et
Abbreviated transcription (Latin):
antixp̃i significatur : qͥ om̃i asꝑitate et feditate
humanũ genus ẽ. uastaturus. S exiet inqͥt ignis.
de ramno. id ÷ iniquitas de antixp̃o : et om̃s qͥĩ eo
cõfidunt cũ ipso parit̾ deuorabit. Uidet᷑ gͦ gede¬
filii dĩ eẽ. meruer̃. Abimelechuͦ filiꝰ ancillȩ. tẏpũ antiaͥ
fortasse. qͥ congregatis ꝑditis nationib. regnũ sibi imꝓ
be usurpabit: om̃eq scõs ui et ꝑsecutione om̃iq cru¬
delitate trucidabit. Ioathan uͦ uinior figura scõꝵ fuit.
Sic̃ em̃i ioathan ꝓfugus recessit. et reliqui int̃fecti st̃
nͥ qͥ fuga recesserit. et in montẽ benedictionis ascen¬
dit. hic ẽ. mons quẽ scĩ circumdabunt: qu̾e et sc̃s
moyses inbenedictionib sicutiiam suꝑiꝰ dictũ ẽ. in
ipse qͥ occidit. et ioathan uinior qui latuit. de quo
adiungens dic̃: et remansit ioathan filius ierobaal

Expanded text:
Antichristi significatur, qui omni asperitate et efferitate humanum genus est vastaturus. Sed exiet, inquit, ignis de rhamno, id est, iniquitas de Antichristo, et omnes qui in eo confidunt cum ipso pariter devorabit. Videtur ergo GedeFilii Dei esse meruerunt. Abimelech vere filius ancillae typum Antichristi portasse, qui, congregatis robe usurpabit, omnesque sanctos vi et persecutione, omnique crudelitate trucidabit. Jonathan vero junior figura sanctorum fuit. Sicut enim Jonathan per fugam recessit, et reliqui interfecti sunt i per fugam recesserit, et in montem benedictionis ascenderit. Hic est mons quem sancti circumdabunt, quem et sanctus Moyses in benedictionibus, sicut jam superius dictum est, in ipse qui occidit et Ioatham iunior qui latuit, de quo adiungens dicit: et remansit Ioatham filius Ierobaal
Abbreviated transcription (Latin):
ta uidẽntur.⁊ nͥ magnȩ alicuius re imaginẽ earũ
rerum gesta ꝑ typos et figuras ostendent: Gede¬
on gͥ ut suꝑius dictũ ẽ. typũ dm̃ p̃tendebat: plu¬
rimȩ eiꝰ uxores. multȩ sunt nationes. quȩ ꝑ fidẽ
xp̃o adheserunt. Septuaginta uͦ filii enis. lax.
synagogam uocat: quȩ nouissimis temporibus
illiꝰ peccatricis: qr qͥ peccatũ in qͥt facit seruus ẽ.
peccati. hic ĩqu̾a congregatis sibi impiis. sicut abi
melech fec̃ regnũ imꝓbe usurpabit.⁊ int̾fectisq
nobilib filiis. id ÷ his qͥ ex diuersis nationib et lin¬
guis ĩ xp̃o credentes a dõ st̃ generati : inductur

Expanded text:
ta viderentur, nisi magnae alicujus rei imaginem earum ta viderentur, nisi magnae alicujus rei imaginem earum rerum gesta per typos et figuras ostenderent. Gedeon igitur, ut superius dictum est, typum Domini praetendebat. Plurimae uxores ejus multae sunt nationes, quae per fidem Christo adhaeserunt. Septuaginta filii ejus septuaginta Synagogam vocat. Quae in novissimis temporibus illius peccatricis, quia qui peccatum, inquit, facit, servus est pmelech fecit, regnum improbe usurpabit. Interfectisque nobilibus filiis, id est, his qui, ex diversis nationibus et linguis in Christum credentes, a Deo
Abbreviated transcription (Latin):
et si illicite factũ erat. tam̃ de sacram̃tis tab̃nacłi
erat: ista uͦ pꝰ ydola fornicatio ñ habet uł falsam pa¬
t̃nȩ religionis defensionẽ. Unde etiã si illud ephoth
ñ ĩ fine tpris gedeon s ante factũ ẽ. itads̃ patient̃
tulit ut pax int̾ra ꝑseueraret. ⁊ qr licet factũ erat
q̃ ꝓhibuerat. tam̃ ñ longe recessum erat ab illo qͥ tale
aliqͥd ĩ tab̃nacdo suo atq ĩ honorẽ suũ fieri uisserat.
nũc uͦ grauiora cõmissa et aꝑtissimã pꝰ ydola fornica
pꝰ illũ.⁊ et intrauit ĩdomũ patͥs su. et occidit fr̃es suos
lxx. iuros suꝑ lapidem unu. et remansit ioathan
iumor qm̃ absconsus erat: et cȩt̃a. hoc factum si
nichil ꝓpħicũ indicaret. qͥd opus erat ut magnoꝑe
scribetur utrũ gedeon.locx. filios et multas uxores
habiusset. s et concubiã de qua unum et malum
suscepis set. ⁊ qd cũ turpe factũ sit. tunc etiã turpius
eẽt si hȩc posteris ad exemplũ indiuinĩ libris scrip¬

Expanded text:
etsi inlicite factum erat, tamen de sacramentis tabernaculi erat; ista uero post idola fornicatio non habet uel falsam paternae religionis defensionem. unde etiam si illud ephud non in fine temporis Gedeon, sed ante factum est, ita deus patienter tulit, ut pax in terra perseueraret, quia, licet factum erat quod prohibuerat, non tamen longe recessum erat ab illo, qui tale aliquid in tabernaculo suo atque in honorem suum fieri iusserat. nunc uero grauiora commissa et post illum. Et intravit in domum patris sui, et occidit fratres suosiros, super lapidem unum, et remansit Jonatham junior, quoniam absconsus erat. » etc. Hoc factum si nihil propheticum indicaret, quid opus erat ut magnopere scriberetur utrum Gedeon septuaginta filios et multas uxores habuisset, sed et concubinam, de qua unum et malum filium suscepisset? Et quod cum turpe factum sit, tunc etiam turpius esset, si haec posteris ad exemplum in divinis scrip
Abbreviated transcription (Latin):
ut int̾ ligna ꝓmouear: dixer̃q ligna ad arbo¬
rem ficũ. Ueni ⁊ suꝑ nos regnũ accipe. Quȩ res-¬
pondit eis. Numquid possum deserere dulcedinẽ
meã fructusq suauissimos.⁊ et ire ut int̾ cȩt̃a
ligna cõmouear: Locuta qͦq st̃ ligna adintem.
cȩt̾a ligna cõmoueri: Qũgͦ repudiata fuissent
ligna siluȩ ab oliua ⁊ ficu et uitȩ: uener̃ ad ram¬
num ut eũ sibi facerent regẽ . s priꝰ iuideamus
cur oliua. ficus. ⁊ uitis. suꝑ ligna regnare nolu¬
ficuꝰ aũt sacrȩ legis imaginẽ habet. sic̃ ĩ eũgłio
ficũ. qͥs pat̃familias nͥds̃: qͥ familiȩ suȩ. id ÷
om̃iũ credentiũ pat̃ ẽ : Plantauit gͦ uineam¬
id ÷ ppłm. qr uineam ex egypto transtulit: et utiq
ppłm ñ uineã ex egypto transtulerat. In hac umea
plantauit ficũ. hoc ẽ. ĩ ppło suo posuit legẽ : quȩ lex
primitiuum ppłm sicut ficus grossos aridos et in¬

Expanded text:
ut inter ligna promovear? Dixeruntque ligna ad arbout inter ligna promovear? Dixeruntque ligna ad arborem ficum; Veni, et super nos regnum accipe. Quae respondit eis: Numquid possum deserere dulcedinem meam, fructusque suavissimos, et ire ut inter caetera ligna promovear? Locutaque sunt ligna ad vitem: caetera ligna promoveri? Cum ergo repudiata fuissent ligna silvae ab oliva, et ficu, et vite, venerunt ad rhamnum, ut eum sibi facerent regem. Sed prius videamus, cur oliva, ficus et vitis super ligna regnare noluFicus autem sacrae legis imaginem habet, sicut in Evangelficum . Quis paterfamilias, nisi Deus, qui familiae suae, id est, omnium credentium pater est? Plantavit  populum, quia vineam ex Aegypto transtulit. Et utique populum, non vineam ex Aegypto transtulerat. In hac vinea plantavit ficum, hoc est, in populo suo posuit legem. Quae lex primitivum populum, sicut ficus grossos aridos et in