comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Adhuc ⁊ uos insipientes estis ⁊ non
intlłigitis qr omne quod in os intrat
in uentrem uadit ⁊ in latͥnam emit¬
titur: Que aut̃ ꝓcedunt ex ore: de
corde exeunt. Illa ꝯmunicant hot̾em
Nam de corde exetint cogitationes
male: homicidia. adult̾ia. fornicatõ¬
nes. furta. falsa testimonia. blasphe¬
mie. Hec sunt que ꝯmunicant ho¬
minem. seonlotis manib madricire.
stata fallatia ꝯuicta discedit. Certe iam
clarum est nõ aliud de hac re turbas. a¬
luid secreto discipłos dñm docuisse. Cer¬
te sine dubitatõne ꝑspicitur maniche¬
os potius ẽẽ mendaces atq fallaces nõ
moysen nõ xp̃m. Ram testam̃ti utrius
doctrinam ibi figuratam. hic reuela¬
tam: ibi ꝓpħatam hic p̾sentatam. Qũo
ergo nichil eoꝵ catholicos seruare pu
tempus ẽẽt scribendi. aliud legendi.
recte dice̾mus scripturam illam non
obseruare lectorem. qr ⁊ ip̃e caracteros
illos nõ facet: cum ille fuissent figu¬
re sonoꝵ. ille aut̃ iam sonos ip̃os expro¬

Expanded text:
adhuc et uos insipientes estis et non intellegitis, quia omne, quod in os intrat, in uentrem uadit et in latrinam emittitur; quae autem procedunt ex ore, de corde exeunt, illa communicant hominem? nam de corde exeunt cogitationes malae, homicidia, adulteria, fornicationes, furta. falsa testimonia, blasphemiae; haec sunt. quae communicant hominem; non lotis autem manibus manducare stata fallacia connicta discedit; certe iam clarum est non aliud de hac re turbas, aliud secreto discipulos dominum docuisse; certe sine dubitatione perspicitur Manichaeos potius esse mendaces atque fallaces, non Moysen, non Christum. non testamenti utriusque doctrinam ibi figuratam. hic reuelatam. ibi prophetatam, hic praesentatam. quomodo ergo nihil eorum catholicos seruare puttempus esset scribendi, aliud legendi, recte diceremus scripturam illam non obseruare lectorem, quia et ipse characteres illos non faceret. cum illae fuissent figurae sonorum, ille autem iam sonos ipsos expro
Abbreviated transcription (Latin):
ysi defuncto successerit. Nui cũ me
uelut mipitũ riserit. talis enim
ct a fuisto destbitit. no desinam lo¬
miniem adhuc etiam compellare. ⁊ a
securo risu ad curam respondendi retro¬
care. Querendo atq flagitando cur eid̃
ip̃i futuro suo successiroi. in cuius com¬
patione impbatus est. ut nõ ip̃e in¬
troduc̾et ppłm in t̾ram ꝓmissionis:
ne uidelz lex ꝑ moysen nõ ad saluand̾
s ad ꝯuincend̾ pocõrem data in regnũ
celoꝵ introduce putaretur: s gr̃a et

Expanded text:
ysi defuncto successerit. qui cum me ysi defuncto successerit. qui cum me uelut inperitum riserit ■— talis enim et a Fausto describitur —, non desinam hominem adhuc etiam conpellere et a securo risu ad curam respondendi reuocare quaerendo atque flagitando. cur eidem ipsi futuro suo successori, in cuius cuius inprobatus est, ut non ipse introduceret populum in terram promissionis, ne uidelicet lex per Moysen non ad saluandum, sed ad conuincendum peccatorem data in regnum caelorum introducere putaretur. sed gratia et
Abbreviated transcription (Latin):
te aliud est ꝓpħa qm homo: ultra hri¬
manas ꝗiecturas futura p̾nũtiãs.
Unde ⁊ ip̃e de ip̃õ ait. Nc̃ est ꝓpħa sine
honore nisi in patria sua. O de te ui¬
dero qui te ꝯuictũ pauloañ ꝯfessus
es cum dixisti: ꝙ te ad credend̃ eim¬
gelio ꝓfessio tua fecit obnoxium. In¬
deus ip̃e pcedat in mediũ qui c̾iuicẽ
auigo xp̃i male liberam tollit:⁊ tõ
sibi ad huc fas putas dice̾. m̃titus
ses. Dicat in quem ꝓpħ̾am ꝑmise¬
rit ds̃: cum ait moysi. suscitabo ilr
ꝓph̾am de fr̃ib eoꝵ sicut te uł simi¬
lem tibi. Multi enim ꝓpħe postoa fu¬
erunt: s utiq unũ quemdam ĩtlłr¬
gi uoluit. hic ei credo facillime occur¬
ret successor ille moysi: qui ppłm ex
egypto lib̾atum in t̾ram ꝓmissio¬
nis induxit. Quem cogitans ine ad¬
huc fortasse ridebit: q̃rentem de qͦ
dcm̃ sit. suscitabo illis ꝓpħam siłem
tibi. cum legam quis in cod̾ muie
ppłi illius regendi atq ducendi mo¬

Expanded text:
te aliud est propheta quam homo ultra hute aliud est propheta quam homo ultra humanas coniecturas futura praenuntians. unde et ipse de se ipso ait: non est propheta sine honore nisi in patria sua. sed de te uidero, qui te conuictum paulo ante confessus es, cum dixisti. quod te ad credendum euangelio professio tua fecit obnoxium. Iudaeus ipse procedat in medium, qui ceruicem a iugo Christi male liberam tollit et ideo sibi adhuc fas putat dicere: mentituses. Dicat mihi. quem prophetam promiserit deus, cum ait Moysi: suscitabo illis prophetam de fratribus eorum sicut te uel similem tibi. multi enim prophetae postea fuerunt, sed utique unum quendam intellegi uoluit. hic ei. credo. facillime occurreret successor ille Moysi, qui populum ex Aegypto liberatum in terram promissionis induxit. quem cogitans me adhuc fortasse ridebit quaerentem, de quo dictum sit: suscitabo illis prophetam similem tibi, cum legam, quis in eodem munere populi. illius regendi atque ducendi Mo
Abbreviated transcription (Latin):
lim petram petrus ꝑ prudentiam car¬
iis ꝑcuti exhorriuit. cum dño passio¬
di recro sathanas: scandalũ m̾ es. Fõ
enum sapis que dei sunt: s que sunt
hoĩm. Aut ubi mortua est ista carual
diffidentia nisi in xp̃i głificatione tã¬
qͣm in montis alcitudine.. Nam utiq
uiuebat: cum eum timide negaret
et utiq mortua erat: cum eimm libe
p̾dicaret. Hec uiuebat in saulo. cum
scandalum crucis detestans uastabat
xp̃ianam fidem. Et ubi nisi in illoi
monte mortua erat cum iam paulus
dic̾et. iuuo aut̃ iam nõ ego. iuiuit uo
in me xp̃c: Quid hẽs igitur herotica
uanitas unde te putes posse ꝯuin¬
cere nõ de xpõ eẽ p̾dictum. suscitabo
illis ꝓpħam de fratrib ipoꝵ similem
tibi: qñ ne huic quid̃ potes quo dissi¬
milem ostendis: Aliis entin causis
et nos siłem ostendimus. An qr ꝓpha
dictus est qui ⁊ homo ẽẽ dignatus est
et tam młta futura p̾dixit. Risi for¬

Expanded text:
sam petram Petrus per prudentiam carsam petram Petrus per prudentiam carnis percuti exhorruit. cum domino passiodi retro, satanas. scandalum mihi es; non enim sapis, quae dei sunt. sed quae sunt hominum. aut ubi mortua est ista carnalis diffidentia nisi in Christi glorificatione tamquam in montis altitudine? nam utique uiuebat, cum eum timide negaret, et utique mortua erat, cum eum libere praedicaret. haec uiuebat in Saulo, cum scandalum crucis detestans uastabat christianam fidem; et ubi nisi in illo monte mortua erat. cum iam Paulus diceret: uiuo autem iam non ego, uiuit uero in me Christus? Quid habes igitur, haeretica uanitas, unde te putes posse conuincere non de Christo esse praedictum: suscitabo illis prophetam de fratribus ipsorum similem tibi. quando ne hinc quidem potes. quod dissimilem ostendis? aliis enim causis et nos similem ostendimus. an quia propheta dictus est, qui et homo esse dignatus est, et tam multa futura praedixit ? nisi for
Abbreviated transcription (Latin):
rissimam ⁊ fidelissimam uocem apłi:
ami inde loq̃retur dicentis. petra aut̃
erat xp̃c. Hanc ergo carnalem de xp̃i
diumitate desꝑatõm. in ip̃ius xp̃i alti¬
tudine d̾s mori iubet: cum mortẽ car¬
nis moysi in moude imꝑat fieri. Si¬
ra humilis fortitudo: mons eminens
magnitudo. Qiia sicut apłs ait. petra
scondi suꝑ montem ꝯstituta: se scilz
montem. fideles aut̃ suos in sui nõis
gła fundatos asserens cuittatem.pri¬
dentia carnis iuiuit: cum tamꝙͣ petta
pcussa xp̃i humilitas in cruice ꝯtemp¬
nitur. ꝓpc̃ enĩ crucifixus uideis scan¬
alum est: gentib aut̃ stultitia. ⁊ prri¬
dentia carnis moritur: cum tamqͣm
montis eminentia xp̃c excelsus agno¬
latur. Ip̃is enĩ uocatis iudeis ⁊ grecis
nx̃ dei uirtus et dei sapĩa est. Ascẽdit
raq moyses in montem. ut carne
mortua uiuo spũ reciꝑetur: quo fau¬
lus nõ ascenderat. ut carnales calũp¬
nas m̃te mortua loq̃retur. Nõne ip¬

Expanded text:
rissimam et fidelissimam vocem Apostoli, rissimam et fidelissimam vocem Apostoli, cum inde loqueretur, dicentis, Petra autem erat Christus . Hanc ergo carnalem de Christi divinitate desperationem in ipsius Christi altitudine Deus mori jubet, cum mortem carnis Moysi in monte imperat fieri. Sistus: petra humilis fortitudo, mons eminens magnitudo. Quia sicut Apostolus ait, Petra scondi super montem constituta : se scilicet montem, fideles autem suos in sui nominis gloria fundatos asserens civitatem. Prudentia carnis vivit, cum tanquam petra percussa Christi humilitas in cruce contemnitur: Christus enim crucifixus Judaeis scandalum est, Gentibus autem stultitia. Et prudentia carnis moritur, cum tanquam montis eminentia Christus excelsus agnotur; ipsis enim uocatis Iudaeis et Graecis Christus dei uirtus et dei sapientia est. ascendit itaque Moyses in montem, ut carne mortua uiuo spiritu reciperetur: quo Faustus non ascenderat, ut carnales calumnias mente mortua loqueretur. nonne ip
Abbreviated transcription (Latin):
Nam ut in uet̾ib legimus libris:
et post ip̃m pcc̃m qnͣtũ sit apud deum
mitũ eius apparet. S quid cause fui
is de poc̃õ euis tali morte uindicandods̃
rephendenda delegis: faciam sicut pos¬
sum dño adiuuante. ut hoc etiam quod
in moysi morte rep̾hendisti. ppħiam
fuisse de xp̃o recte intlligentib doceam.
sicut eni mos est diuinoꝵ in scriptis
sc̃s myst̾ioꝵ. ut idem homo alias alian
atq aliam ꝓ re aliqua significanda ꝑ¬
sonam gerens: cunc moyses ppłi uideoꝵ
sub lege positi ꝑsonam gerebat. eũ q
in ꝓpħica p̾nuntiatõne fignrabat. Sic
eigo moyses petram iurga ꝑcutiens¬
de dei uirtute dubitauit. ita ille ppłs
qui sub lege ꝑ moysen data tenebatur
xp̃m ligno crucis affigens. eum urtu¬
tem dei eẽ nõ credit. Oz sicut ꝑcussa pe¬
tra manauit aqua sitientib: sic pla¬
ga dñice passionis effecta eid utta cre¬
dentib. Hẽmus enim de hac re p̾cla¬

Expanded text:
nam, ut in ueteribus legimus libris, nam, ut in ueteribus legimus libris, etiam post ipsum peccatum quantum sit apud deum meritum eius adparet. sed quid causae fuerit. ut de peccato eius tali morte uindicando deure, quae tu reprehendenda delegeris, faciam, sicut possum, domino adiuuante, ut hoc etiam, quod in Moysi morte reprehendisti. prophetiam fuisse de Christo recte intellegentibus doceam. Sicut enim mos est diuinorum in scripturis sanctis mysteriorum, ut idem homo alias aliam atque aliam pro re aliqua significanda personam gerat, tunc Moyses populi Iudaeorum sub lege positi personam gerebat eumque in prophetica praenuntiatione figurabat. sicut ergo Moyses petram uirga de Dei virtute dubitavit; ita ille populus, qui sub Lege per Moysen data tenebatur, Christum ligno crucis affigens, eum Virtutem Dei esse non credidit. Sed sicut percussa petra manavit aqua sitientibus; sic plaga dominicae passionis effecta est vita credentibus. Habemus enim de hac re praecla
Abbreviated transcription (Latin):
pccõri xp̃c. qr d̾s filiũ suũ misit in sib¬
tudinem caruis pcci ut de pocõ damp¬
naret pcc̃m in carne. Homtm ex cortu
bitur filius dei. Homini pp̃ pec̃m sui
mortuo dissił̾is xp̃c. inqͣnͣtum sine pccõ
et ꝓpͥa potestate mortuus est. s riresu
uera morte corporis mortuus est. Rec
ideo moysi famulo dei derogau̾is: qr
eum pocõrem fuisse. ⁊ offenso deo suo
in montem occisum eẽ dixisti. siou̾at
enĩ ⁊ ip̃e in dño głari: ut ab eo saluus
fieret. a quo ⁊ ille qui dicit. xp̃c ilx ue¬
nit in hunc mundũ pocõres saluos.
facere: quoꝵ pͥmus ego sum. Arguitꝰ
enim moyses uoce diuina: ꝙ euis fidos
ad aquam de petra eitiendam aliq̃ntu¬
lum titubau̾it. Quod ei cũ pocõ petri
pt̃ eẽ ꝯmune: qui in mediis fluctib
silłi fidei defectu dubitauit. U̾m absit
ut credamts hinc eũ eẽ alienatum
ab et̾na societate scõꝵ. qui cum scõ
helya sicut eungłm loquitur m̾uit
clarificato in monte dño assistere

Expanded text:
Christus. quia deus filium suum misit in similitudinem carnis peccati, ut de peccato damnaret peccatum in carne. homini ex coitu bitur filius dei. homini propter peccatum suum mortuo dissimilis Christus. in quantum sine peccato et propria potestate mortuus est, sed rursus  et ipse uera morte corporis mortuus est. Nec ideo Moysi famulo dei derogaueris, quia eum 'peccatorem fuisse et offenso deo suo in monte occisum esse dixisti. nouerat enim et ipse in domino gloriari, ut ab eo saluus fieret: a quo et ille, qui dicit: Christus Iesus uenit in hunc mundum peccatores saluos facere, quorum primus ego sum. arguitur enim Moyses uoce diuina. quod eius fides ad aquam de petra eiciendam aliquantum titubauerit: quod ei cum peccato Petri potest esse commune. qui in mediis fluctibus simili fidei defectu dubitauit. uerum absit, ut credamus hinc eum esse alienatum ab aeterna societate sanctorum. qui cum sancto Helia. sicut euangelium loquitur, meruit clarificato in monte domino adsistere.
Abbreviated transcription (Latin):
uolens enun ostende quid eo loco dixe¬
rit carnem: ꝯtinuo subiecit. Neq i
corruptio incorruptõm possidebit.
Hoc enĩ corpus quod pp̃ mortalitatem
ꝓpͥe caro nominatur mutari dicit in
tesurrectione: ut iam nõ sit corrup¬
tibile atq mortale. Quod ne pucet
nr̃a suspitione dici: ip̃a eius que se¬
quitur u̾ba ꝯsulite. Ecce inqͥt mi¬
sterium dico. Ommes quid̃ resurge¬
mus: s nõ omnes immutabimur.
In athomo. in ictu ocłi. in nouissi¬
ma tuba. Canet enĩ tuba ⁊ mortui
resurgent incorrupti: ⁊ nos immu¬
tabimur. Oportet enĩ corruptibile
hoc induere incorruptõm. ⁊ mortale
hoc induere immortalitatem. Ut gͦ
indniatur immortalitate: exuitur
mortalitate. Hoc est circũcisionis
myst̾ium que octaua die fieri iussa
est: ⁊ octaua die .i. dnĩca post sabb̾m
iam in u̾itate a deo impleta. Unde
dicitur. exuens se carnem. pͥncipa¬
tus ⁊ potestates exemplauit. ꝑhãc
enĩ mortalitatem: nob iuide dsubłice

Expanded text:
Volens enim ostendere quid eo loco dixeVolens enim ostendere quid eo loco dixerit carnem, continuo subjecit: Neque corruptio incorruptionem possidebit. Hoc enim corpus, quod propter mortalitatem proprie caro nominatur, mutari dicit in resurrectione, ut jam non sit corruptibile atque mortale. Quod ne putetur nostra suspicione dici, ipsa ejus quae sequuntur verba consulite. Ecce, inquit, mysterium dico: omnes quidem resurgemus, non tamen omnes immutabimur. In atomo, in ictu oculi, in novissima tuba; canet enim tuba, et mortui resurgent incorrupti, et nos immutabimur. Oporthoc induere incorruptionem et mortale hoc induere immortalitatem. ut ergo induatur immortalitate, exuitur mortalitate. hoc est circumcisionis mysterium, quae octauo die fieri iussa est, et octauo die, id est dominica post sabbatum, iam in ueritate a domino impleta. unde dicitur: exuens se carnem principatus et potestates exemplauit. per hanc enim mortalitatem nobis inuidae diabolicae
Abbreviated transcription (Latin):
talur tectõnis sue hr̃et in potestate.
requiesc̾et ab omnib oꝑib suis. ut t̾cio
die refurgens quem dicũ dicimus qui
post salbm̃ num̾atur octauus. etiam
circũcisionem octaui diei ad se ꝓpħa¬
dum ꝑtinere declararet. Quid enm
significat cirtũcisio carnis: quid nͥ
expoliatõm mortalitatis quam de car¬
nali gen̾atione portamus: Propt̃ ħ
dicit apłs. Exuens se carnem pͥncipa¬
tus ⁊ potestates exemplauit. fiducia¬
lit̾ tͥumphans eos in semz ip̃o. Qd̃ cuĩ
dicit exuisse se carnem. eo loco carnẽ
mortalitatem carnis intłłigimus:
scd̃ quam ꝓpͥe corpus hoc caro noĩatur.
Que mortalitas ꝓpͥe caro appellata est¬
qr in illa resurrectõnis immortalita¬
te nõ erit: pp̃ea scriptũ est caro ⁊ san¬
guis regnum dei nõ possidebunt. De
quib u̾bis soletis calumpniari fider
nr̃e qua credimus hutus corporis fu¬
turam resurrectõm que in ip̃o deo iã
p̾cessit: dissiłantes ea que sequũtur.
in quib aꝑte apłs quid dicat expõit.

Expanded text:
estate, requiesceret ab omnibus operibus suis, ut tertio die resurgens, quem dominicum dicimus, qui post sabbatum numeratur octauus, etiam circumcisionem octaui diei ad se prophetandum pertinere declararet. quid enim significat circumcisio carnis ? quid nisi expoliationem mortalitatis, quam de carnali generatione portamus? propter hoc dicit apostolus: exuens se carnem principatus et potestates exemplauit fiducialiter, triumphans eos in semet ipso. quod enim dicit exuisse se carnem, eo loco carnem mortalitatem carnis intellegimus, secundum quam proprie corpus hoc caro nominatur. quae mortalitas proprie caro appellata, quia in illa resurrectionis immortalitate non erit. propterea scriptum est : caro et sanguis regquibus verbis soletis calumniari fidei nostrae, qua credimus hujus corporis futuram resurrectionem, quae in ipso Domino jam praecessit, dissimulantes ea quae sequuntur, in quibus aperte Apostolus quid dicat exponit.
Abbreviated transcription (Latin):
occultum: quo id posses uide̾. Nam ote
id ip̃m quod eis respondit. nempe in
lege ur̃a scriptũ est qr duoꝵ hom̃i te¬
stimoniũ uerũ est. ego sum qui testi¬
ficor de me ⁊ testificatur qui me misit
pat̾: quid aliud sonat recte intłłigẽ¬
tib nisi illum testium nũm in lego
ꝓpħico spu consecratũ ⁊ ꝯmendatũ. ut
etiam si p̾mintiaretur fututa reue¬
latio pacris ⁊ filii. quoꝵ spr̃ est in illa
stis płmq uerũ dicit: et płes płmq
mentumtur. Potiusq creditũ est
in exordro fidei gentiũ unt aplo cĩ
uodãmodo ꝯsecratus est iste nũs testiũ
fecum hoc dñs respondit: eo quoꝙ ip̃o in¬
tiligi uoluit de se pphasse moysen. An for¬
te inde calumpntamni. qr uõ ait. in lege
dis in lege ur̃a scriptum est: Ubi usi¬
tatam loquutõm scripturaꝵ quis non
ignoscat: Lege ent̃ ur̃a dixit uob data

Expanded text:
oculum, quo id possis videre. Nam ecce oculum, quo id possis videre. Nam ecce idipsum quod eis respondit: nempe, In lege vestra scriptum est, quia duorum hominum testimonium uerum est. ego sum, qui testificor de me, et testificatur de me, qui me misit. pater, quid aliud sonat recte intellegentibus nisi illum testium numerum in lege prophetico spiritu consecratum et commendatum, ut etiam sic praenuntiaretur futura reuelatio patris et filii, quorum spiritus est in illa stis plerumque uerum dicit et plures plerumque mentiuntur, potiusque creditum est in exordio fidei gentium uni apostolo quodam modo consecratus est iste numerus testium, et cum hoc dominus respondit, eo quoque ipso intellegi uoluit de se prophetasse Moysen. an forte inde calumniamini, quia non ait, in lege dei, sed in lege uestra scriptum est?'" ubi usitatam locutionem scripturarum quis non agnoscat? in lege uestra enim, dixit, uobis data,
Abbreviated transcription (Latin):
deatis ꝓphasse xp̃m faisa carne uenturũ
falsa morte passurũ. falsas cycatrices
dubitantib descipłis oblaturũ nõdis
ex hoc ip̃o qͣm sint dotestandi atq fugiẽ¬
di qͣmq nõ possint ẽẽ u̾aces. quib de mẽ¬
datio xp̃c placet: ut hoc nõ dicam. cerce
ut dicere ceꝑam sod̾ istum inelłomn ur̃m
runt: qui eum uencurũ quoquomͦ pri
dicau̾unt. Porro si ille intlłes est uerᷤ
ut ip̃i añ xp̃m uenisse dicantur. quicũ
cum eos nõ miserit ds̃ mendatia sua
hominib attulerunt: uos quoq ip̃i ꝙ̃¬
uis post xp̃i passionem ⁊ resurrectom ĩ
hoc mundo nati fu̾itis: furos ⁊ latrones
estis. qr pͥusqͣm uos ip̃e illuminareti
ut u̾itatem ip̃ius p̃dicaretis eum an¬
uenire uoliustis ut nr̃am fallatiam
tactaretis. Illic aut̃ ubi ei dictum est
a iudeis: tu do de testificaris testimo¬
niũ cuũ nõ est uerum. nõ mirum es
nõ teuidere ꝓsecutũ eum ut dice̾t de¬
se ꝓpħasse moysen. Nõ enĩ hẽs pium

Expanded text:
e Christum falsa carne uenturum, falsa morte passurum, falsas cicatrices dubitantibus discipulis oblaturum, non dico ex hoc ipso, quam sint detestandi atque fugiendi, quamque non possint esse ueraces, quibus de mendacio Christus placet: ut hoc non dicam, certe ut dicere coeperam, secundum istum intellectum redicauerunt. porro si ille intellectus est uerus, ut ipsi ante Christum uenisse dicantur, qui cumcum eos non miserit deus, mendacia sua hominibus adtulerunt: uos quoque ipsi. quamuis post Christi passionem et resurrectionem in hoc mundo nati fueritis, fures et latrones estis, quia, priusquam uos ipse inluminaret. ut ueritatem ipsius praedicaretis, eum anteuenire uoluistis, ut uestram fallaciam iactaretis. Illic autem, ubi ei dictum est a ludaeis: tu de te testificaris; testimonium tuum non est uerum, non mirum est non te uidere se prophetasse Moysen: non enim habes pium
Abbreviated transcription (Latin):
des uite tue. Que u̾ba ⁊ alit̾ posse in¬
telligi: pt̃ aliquis dicere. De xpõaut̃¬
nõ posse intlligi. nec faustus ausus
est dice̾. ne quisqͣm. ꝓrsus audebit: nͥ
qui negauit aut xp̃m eẽ uitam. aut
uideis uisum ẽẽ pendentem. aut eos
illi nõ credidisse. Cum uo ⁊ ipẽ dicat.
ego sum uita. ⁊ eum pependisse con¬
stet añ ocłos nõ ei credentiũ iu deoꝵ
nõ iudeo cur dubitare debeamus id
etiam dexp̃o scripsisse illũ de quo xp̃c
ait. Ille eium deme scripsit. Pinde qd̾
scriptum est. suscitabo eis ꝓpħam de

Expanded text:
des uitae tuae. quae uerba et aliter posse indes uitae tuae. quae uerba et aliter posse intellegi pnon posse intelligi, nec Faustus ausus est dicere, nec quisquam prorsus audebit, nisi qui negaverit aut Christum esse vitam, aut a Judaeis visum esse pendentem, aut eos illi non credidisse. Cum vero et ipse dicat, Ego sum vita ; et eum pependisse constet ante oculos non ei credentium Judaeorum; non video cur dubitare debeamus, id etiam de Christo scripsisse illum, de quo Christus ait, Ille enim de me scripsit . Proinde si quod scriptum est, Suscitabo
Abbreviated transcription (Latin):
natut omnis cecitas impioꝵ a simi¬
mo deo qui ꝓ sui regiminis equitate
bene utitur malis etiam: ut qui suo
irbitrio iniuste uiuunt. illius iu
ditio uste disponantur. Eigo ne desti
tuoi. indigna passuri. morituri. re¬
lurrecturi. ascensuri ꝑoumes gen¬
tes eiͣngłm ute et̾ne disseminatu¬
ri illi finxisse crede̾ntur qui eũ ppłis
amuntiarent: magnũ aliquid ac¬
tum est in usum nr̃m de infidelita¬
re uideoꝵ: ut idem ip̃i qui hec pp̃ se
nõ hr̃ent in cordib. pp̃ nos hẽrent
in codicib. Nec nde auctoritas ilł
libris minuitur.: quod a iudets ñ
inclłiguntur. Inmo ⁊ augetur.
eani ⁊ ip̃a eoꝵ cecitas ibi p̾ dcã est
dle magis nõ intiligendo uitatẽ.
phibeno tetimonil iutati. Quia cũ
eos libros nõ intlligunt. a quib nõ in¬
tellecturi p̾dicti sunt: etiam hic eos
u̾aces ostendunt. Hinc est ⁊ illud cuĩ
ambiguitate faustus fallitur: inde¬
bis iutam tuam pendentem ⁊ nõ cre¬

Expanded text:
natur omnis caecitas inpiorum a sumnatur omnis caecitas inpiorum a summo deo, qui pro sui regiminis aequitate bene utitur etiam malis, ut qui suo arbitrio iniuste uiuunt. illius iudicio iuste disponantur. ergo ne testimturi. indigna passuri. morituri, resurrecturi, ascensuri. per omnes gentes euangelium uitae aeternae disseminaturi illi finxisse crederentur, qui eum populis adnuntiarent. magnum aliquid actum est in usum nostrum de infidelitate Iudaeorum. ut idem ipsi, qui haec propter se non haberent in cordibus, propter nos haberent in codicibus. nec inde auctoritas illis libris minuitur, quod a Iudaeis non intelleguntur, immo et augetur; nam et ipsa eorum caecitas ibi praedicta est. unde magis non intellegendo ueritatem perhibent testimonium ueritati, quia cum eos libros non intellegunt, a quibus non intellecturi praedicti sunt, etiam hinc eos ueraces ostendunt. Hinc est et illud, cuius ambiguitate Faustus fallitur: uidebis uitam tuam pendentem et non cre
Abbreviated transcription (Latin):
enti admiratõne ⁊ debeta religione:
cdand̾ uen̾and̾ q censeret. Ita illi ex
uma loqui deputer si nõ ita fcm est. si
nõ ita fit: si nõ in eam fidem ꝑuniu̾sũ
obem t̾raꝵ eoꝵd̾ libroꝵ recitatõne cõ¬
surritur. Unde intrabilit̾ istoꝵ est ri¬
denda uecordta: qui tamqͣm impossible
xp̃ianam uelit disc̾e homo gentilis.i
amn tanta deuotione ⁊ danta celebri¬
fate omnes gentes istoꝵ libroꝵ fieri
discipulas cernat. eo ip̃o nimirũ fortiꝰ
itq firmius quod ex manib intinicoꝵ
anta de xp̃o testimonia ꝓferuntur. In
quib ideo gentes que credunt nich de
slo ad tempus possunt putare ꝯfictũ.
tp̃m: ⁊ quos in tanto apice auctorita¬
tis hñt qui cotidie blasphemant xp̃m.
si ens ab eis ꝓferrentur ꝓpħie dexp̃õ¬
qui p̾dicant xp̃m: ab eis ip̃is conficte
putarentur. Numc u̾o idem exponit qͥ
ydicat: quod recitat qui blasphemat.
adali quem namq usum scõꝵ ordi¬

Expanded text:
genti admiratione et debita religione genti admiratione et debita religione sectandum uenerandumque censeret. ita illi ex uana loqui deputer, si non ita factum est, si non ita fit, si non in eam fidem per uniuersum orbem terrarum eorundem librorum recitatione concurritur. Unde mirabiliter istorum est ridenda uecordia. qui tamquam inpossibilchristianam uelit discere homo gentilis, cum tanta deuotione et tanta celebritate omnes gentes istorum librorum fieri discipulas cernat. eo ipso nimirum fortius atque firmius. quod ex manibus inimicorum tanta de Christo testimonia proferuntur: in quibus ideo gentes. quae credunt. nihil de illo ad tempus possunt putare confictumChristum et quos in tanto apice auctoritatis habent, qui cotidie blasphemant Christum. si enim ab eis proferrentur proqui praedicant Christum, ab eis ipsis confictae putarentur; nunc uero id exponit, qui praedicat, quod recitat, qui blasphemat. ad aliquem namque usum sanctorum ordi
Abbreviated transcription (Latin):
iłx. tam euidentem de illo conscripta
cẽ ꝓpħiam. ut etiam nom̃ eius expri¬
m̾etur: Simulq ibi adu̾t̾et nõ quẽ¬
libet hoĩcm p̾dcm̃ fuisse iħm. s titiq¬
dm̃. cum in hoĩe illo qui regendo ⁊ in¬
troducendo in regnũ. ppło ꝯstitutus
mutato nomine ihc appellatus est: si¬
um nom̃ in ẽẽ ds̃ dice̾t. eumq angła
noĩaret. eo ip̃o ꝙ mutato noĩe mittebi¬
tur magnum aliquid diuinũ q nũ¬
tiantem. Nuntiũ quippe. grece ange¬
lum dici. quis illa lingua uł teninit̾
tinctus ignoret: Qm̃obrem quilib
gentilis si pu̾sus ⁊ ꝑnicax es nolles
Ron tõ libros illos contempn̾et qr ẽt
hebrer cuius gentis lege nõ tenetu
s ciusl gentis libros iõ magnipen¬
deret. qr in eis tanto añ conscripta
ueniret. que sius iam tpr̃ib imple¬
sꝑn̾et. qr hebraicis licc̃is p̾nuntiatũ
uideret. s potius eum qui litteris
quibl añqͣm int̾ hoĩes nascẽtur

Expanded text:
Iesus, tam euidentem de illo conscriptam Iesus, tam euidentem de illo conscriptam esse prophetiam, ut etiam nomen eius exprimeretur. simulque ibi aduerteret non quemlibet hominem praedictum fuisse Iesum, sed utiqDeum, cum in homine illo qui regendo et introducendo in regnum populo constitutus, mutato nomine Jesus appellatus est, suum nomen esse deus diceret eumque angelum nominaret eo ipso, quod mutato nomine mittebatur. magnum aliquid diuinumque nuntiantem? nuntium quippe graece angelum dici quis illa lingua uel tenuiter tinctus ignoret? quamobrem quilibet gentilis, si peruersus et peruicax esse nollet, non ideo libros illos contemneret, quia essent Hebraei. cuius gentis lege non teneretur, sed cuiuslibet gentis libros ideo magni penderet, quia in eis tanto ante conscripta inueniret, quae suis iam temporibus inpleet, quia Hebraeicis litteris praenuntiatum uideret. sed potius eum, qui litteris quibuslibet, antequam inter homines nasceretur.
Abbreviated transcription (Latin):
in hoĩb quis moysi successor intro¬
dux̾it ppłm. ⁊ inueniet iħm nõ hoc
ab initio uite sue. s noĩe mutato
appellatum. Qui ergo dixit. nomen
meũ est in illo ih̃u. ip̃e est uerus
erat testam̃tũ uetus. Ita q̃ntũ aitins
ad ꝓpħicum apparatum: uec geri nec
dici aliquid posset insignius: qñ quid
res ꝑducta est usq ad noĩs expͥssionẽ
putari uerus isrłita in quodolus ñ
est. recordetur in figura illũ mortuũ
iħm qui introduxit in t̾ram morien¬
tium. ⁊ agnoscat in u̾itate uiuũ iłm
quo duce nitret in t̾ram inuentium
ram mitis effectus. audiet etiam ip̃m
cuius nom̃ ille hẽbat uerius incrodu¬
centem: et dicentem. Beati mites qm̃
ip̃i ħeditate possidebunt t̾ram. Hic iã
etiam ille gentilis si nõ nimis lapide¬
um cor hr̃et. aut si ex illis eẽt lapidi¬
b. de quib suscitat ds̃ filios abrahe.
nõne miraretur in libris antiquis
eiusd gentis ex qua natus ꝑhiberet

Expanded text:
in hominibus. quis Moysi successor introin hominibus. quis Moysi successor introduxerit populum, et inueniet Iesum. non hoc ab initio uitae suae, sed nomine mutato appellatum. qui ergo dixit: nomen meum est in illo Iesu. ipse est uerus erat testamentum uetus. ita quantum adtinet ad propheticum adparatum nec geri nec dici aliquid possit insignius, quandoquidem res perducta est usque ad nominis expressionem. u, si uult reputari uerus Israhelita, in quo dolus non est, recordetur in figura illum mortuum Iesum, qui introduxit in terram morientium, et agnoscat in ueritate uiuum Iesum, quo duce intret in terram uiuentium. ram, mitis effectus audiet iam ipsum, cuius nomen ille habebat, uerius introducentem et dicentem: beati mites, quoniam ipsi hereditate possidebunt terram. hic iam etiam ille gentilis, si non nimis lapideum cor haberet, aut si ex illis esset lapidibus, de quibus suscitat deus filios Abrahae. nonne miraretur in libris antiquis eiusdem gentis, ex qua natus perhiberetur
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ ause. ⁊ appellauit eum iħm. Cur
deniq tunc appellau̾it qñ ex ꝯualle i¬
pharam p̾misit ad eamd̾ t̾ram quo
erat ppłs ip̃o di̾cente uenturus: Dicit
enĩ uerus ip̃e ihc xp̃c. Et si iero ⁊ ppara¬
nero uob̃ locum: tt̾m ueniam ⁊ assu¬
mam uos ad me. Queram etiam utrũ
nõ huic sigure atcestetur ppħa dicẽs
quod idem ip̃m dei u̾bum intlłigitꝰ
loqui. ubi ꝓmittit eud̾ ip̃m moy¬
seos successorem: ꝑ quem ppłs in t̾rã
ꝓmissionis mitteretur uoĩe angeli
eum appellans. sicut etiam hoĩes ali¬
quid nuntiantes in scriptura diui¬
na sollent appellari ⁊ ica dicit. Ecce
ego mitto angłm meũ añ faciemi
tuam. ut seruet te in uia ⁊ inducãt
te in t̾ram quam uiraui tibi. Attẽ¬
de tibi ⁊ obaudi eum: ne nõ credas
illi. Nicħ enim sb̃tra ⁊ tibi. Nom̃ enĩ
meũ est in eo. Quid est hoc  ꝑscrute
lo d̾s dix̾it nom̃ meũ est in illo: nisi
de hoc quem introductorem in ꝓmis¬
sionis t̾ram pollicetur. Demde q̃ rat

Expanded text:
 Ause et appellauit eum Iesum. cur denique tunc appellauerit. quando ex conualle Pharan praemisit ad eandem terram, quo erat populus ipso ducente uenturus? dicit enim uerus ipse Iesus: et si iero et praeparauero uobis locum. iterum ueniam et adsumam uos ad me. quaeram etiam, utrum non huic figurae adtestetur propheta dicens: quod idem ipsum dei uerbum intellegitur loqui, ubi promittit eundem ipsum Moyseos . successorem, per quem populus in terram promissionis mitteretur, nomine angeli eum appellans — sicut etiam homines aliquid nuntiantes in scriptura diuina solent appellari — et ita dicit: ecce ego mitto angelum meum ante faciem tuam, ut seruet, te in uia, ut inducat te in terram quam iuraui tibi. adtende tibi et obaudi eum. ne non credas illi; nihil enim subtrahet tibi. nomen enim meum est in eo. quid est hoc? perscrutetlo deus dixerit: nomen meum est in illo, nisi de hoc, quem introductorem in promissionis terram pollicetur. deinde quaerat
Abbreviated transcription (Latin):
Quod aut̃ dicit dñs. ue uob̾ scribe ⁊
pħisei hẏpocrite qui circuitis mare
et aridam facere imũ ꝓselitũ: ⁊ cũ
fec̾itis eum facitis eum filium ge¬
henne duplo qͣm uos estis: nõ qr cu¬
cũciditur dixit. s ꝙ eoꝵ mores mu¬
tantur. A quib imitandis cohibet
suos: dicens suꝑ cathedram moysi
sedent scribe ⁊ pharisei. que dicunt
facite:que aut̃ faciunt facẽ nolite
Dicunt enĩ ⁊ nõ faciunt. In quib
dñicis u̾bis utrũq debetis au̾tere.
Et qͣntus honor delatus sit doctrine
moysi in cuius cathedra etiã mali
sedentes bona docere cogebantur: ⁊
unde fieret ꝓselitus filius geheie
Non scilz a ph̾iseis u̾ba legis audi¬
endo: s eoꝵ facta sectando. Hoc ergo
dici posset tunc ꝓselito circumciso:
quod paulus dicit Circũsio quid̃
ꝑ dest si legem custodias. Nuua u̾o
ille in nõ custodienda lege ph̃iseos
iitabatur. fiebat filius gelxmie
hoc negligebat implere quod ꝑpͥa uolur¬

Expanded text:
quod autem dicit dominus: uae uobis, scribae et quod autem dicit dominus: uae uobis, scribae et pharisaei' hypocritae, qui circuitis mare et aridam facere unum proselytum; et cum feceritis eum, facitis eum filium gehennae duplo quam uos estis, non quia circumciditur, dixit. sed quod eorum mores imitatur, a quibus imitandis cohibet suos dicens: in cathedra Moysi sedent scribae et pharisaei: quae dicunt, facite, quae autem faciunt. facere nolite; dicunt enim, et non faciunt. in quibus dominicis uerbis utrumque debetis aduertere, et quantus honor delatus sit doctrinae Moysi, in cuius cathedra etiam mali sedentes bona docere cogebantur, et unde fieret proselytunon scilicet a Pharisaeis verba legis audiendo, sed eorum facta sectando. Hoc ergo dici posset tunc proselyto circumciso, quod Paulus dicit: Circumcisio quidem prodest, si legem custodias . Quia vero ille in non custodienda lege Pharisaeos imitabatur, fiebat filius gehennaequia hoc negligebat implere quod propria volun
Abbreviated transcription (Latin):
eccła ex dyaboli potestate libanda. iii ul¬
tima resurrectione complebitur. Hoc
est fides nũa. Et qm̃ sicut cestimoniil
ꝓphicum paulus ꝯmemorat. uistus
ex fide inuit. hec est iustificatio nr̃a.
Mortuũ quippe xp̃m ⁊ pagani credũt.
Si enim confitearis ait apłs in ore tuo
qr dñs est iħc ⁊ credidĩs in corde tuo qr
ds illũ suscitauit a mortius: saluus
eris. Quia ergo ex ista resurrectõnis
fide iustificamur. ideo ⁊ illud de xp̃o
appellatum est qr mortuus est pp̃ de¬
licta nr̃a. ⁊ resurrexit pp̃ iustificatio¬
nem nr̃am. Et qr ista resurrectio que
credita nos iustificat illa octane diet
circũcisione figurata est: p̃pea de ip̃o
abraham cui pͥmũ tradita est dicit
apłs. Et signu accepit circũcisio¬
nis signaculũ iusticie fidei. Ergo et
istam circũcisionem int̾ alias figu¬
ras ꝓpħicas de xp̃o scripsit moyses
de quo ip̃e dicit. de me enĩ ille scripsit.

Expanded text:
esia ex diaboli potestate liberanda, in ultima resurrectione complebitur. haec est fides nostra. et quoniam, sicut testimonium propheticum Paulus commemorat: iustus ex fide uiuit, haec est iustificatio nostra. mortuum quippe Christum et pagani credunt; t christianorum. si enim confitearis, ait apostolus, in ore tuonus est Iesus, et credideris in corde tuo, quia deus illum suscitauit a mortuis, saluus eris. quia'ergo ex ista resurrectionis fide iustificamur, ideo et illud de Christo apostolicum est, quia mortuus est propter delicta nostra et resurrexit propter iustificationem nostram. et quia ista resurrectio, quae credita nos iustificat, illa octaui diei circumcisione figurata est, propterea de ipso Abraham, cui primum tradita est, dicit apostolus: et signum accepit circumcisionis signaculum iustitiae fidei. ergo et istam circumcisionem inter alias figuras propheticas de Christo scripsit Moyses. de quo ipse dicit: de me enim ille scripsit.
Abbreviated transcription (Latin):
qua gen̾i humano consulitur ꝓphetara
referantur. Qnͣto magis hoc quod ⁊ lital
fuisset moyses. ut aliud corde intueno
id ore funderet. facilius enim dice̾̃t ꝓpse¬
tasse nescientem. quam cũ audirem ple
negarem : Neq enmi hoc intuebatur aĩ
dire ut inius homo moreretur. ne pite
totagens. Ubi eingłista sb̾iecit hoc eñ
nõ a se dixisse. si cum eẽt pontifer ꝓphe¬
tasse. S moyses nõ erat cayphas.sr
illud quod ppło hebreo dixit. iudebisi
uitam tuam pendentem. ⁊ nõ credes ui¬
te tue. nõ solum de xp̃o dixit. quod et si
nesciens dixisset de ulło alio diõe debet
intssigi. tim etiam sciens dixit. Erat eni
fidelissimus dispensator ꝓphici sacra¬
menti .i. illius sacerdotalis crismatis.
unde xp̃i nom̃ agnoscunus. In quo sa¬
cramento qͣmuis homo pessimus car¬
phas etiam nesciens potuit ꝓphetare
Hoc quippe meo egit ꝓpħicum crisina
ut ꝓpħaret: hoc aut̃ uita impra: ut nes¬

Expanded text:
qua generi humano consulitur, prophetata qua generi humano consulitur, prophetata referantur . quanto magis hoc! quod et si talis fuisset Moyses, ut aliud corde intuens id ore funderet, facilius eum dicerem prophetasse nescientem, quam, cum audirem populo rophetatum negarem. neque enim hoc intuebatur animo dire. ut unus homo moreretur. ne periret tota gens. ubi euangelista subiecit hoc eum non a se dixisse, sed cum esset pontifex prophetasse. sed Moyses non erat Cd quod populo Hebraeo dixit, Videbis vitam tuam pendentem, et non credes vitae tuae; non solum de Christo dixit, quod etsi nesciens dixisset, de nullo alio dixisse deberet intelligi; verum etiam sciens dixit. Erat enim fidelissimus dispensator prophetici sacramenti, id est, illius sacerdotalis chrismatis, unde Christi nomen agnoscimus: in quo sacramento, quamvis homo pessimus, Caiphas etiam nesciens potuit prophetare. Hoc quippe in eo egit propheticum chrisma, ut prophetaret: hoc autem vita impia, ut nes
Abbreviated transcription (Latin):
scripsit. in hac ip̃a ambiguitate scĩe
uidet quid ꝓphe porcis ꝓitiant. quid
hoĩb mnuant. Statim q illi occur¬
uit uita hoĩm xp̃c pendens. et ꝙ nõ
credentes iudei ob hoc ip̃m qr pendẽ¬
tem uident. Et alius quid aliquis
cito dicẽt nt̾ cet̾a maledicta que in
illa lectione ad aliquid de xp̃o intlłi¬
gend̾ nõ ꝑtinent: hoc solum ibi eẽ
de xp̃o. quod scriptũ est. uidebis uitã
tuam pendentem. ⁊ nõ credes uite tue
G ego ⁊ qui mecũ aliqͣnto attentius
cogitant eungłicam illam dũicam¬
q sententiam qua nõ ait. ille enim
et de me scripsit ut ⁊ ad alia que adi¬
xp̃m nõ ꝑtinent scripsisse credecur.
s ait. de me enim ille scripsit. ut oẽm
scripture illius intentõm nõ nisi ad
intssigendam xp̃i grãm ꝑscrutando
consu leremus. etiam cet᷑a in illa lec
lim. nimis longum erit. Unde tm̃
abest ut hoc quõd faistus ꝯmemora
maledicta positum est: ut nec ip̃a ceta

Expanded text:
scripsit, in hac ipsa ambiguitate sententiae scripsit, in hac ipsa ambiguitate sententiae uidet. quid prophetae porcis proiciant, quid hominibus innuant, statimque illi occurrit uita hominum Christus pendens eique non credentes Iudaei ob hoc ipsum, quia pendentecito diceret inter cetera maledicta, quae in illa lectione ad aliquid de Christo intellegendum non pertinent, hoc solum ibi esse de Christo quod scriptum est: uidebis uitam tuam pendentem et non credes uitae tuae; sed ego et qui mecum aliquanto attentius cogitant euangelicam illam dominicamque sententiam, qua non et de me scripsit, ut et alia quae ad Christum non pertinent scripsisse crederetur; sed ait: « De me enim ille sscripturae illius intentionem nonnisi ad intellegendam Christi gratiam perscrutando consuleremus, etiam cetera in illa lectlim. nimis longum erit. Unde tantum abest, ut hoc, quod Faustus commemorquia inter cetera maledicta positum est, ut nec ipsa cetera
Abbreviated transcription (Latin):
u̾o quicqͣm sit penis int̾ maledicta
que indets m̾ito suꝑbie ⁊ impieta¬
tis accid̾unt qm unde̾ uicam suam
id est filium dei pendentem. ⁊ nõ
crede uite sue. Maledicta enĩ cum ex
ꝓpħia dicuntur nõ sunt de malo uo¬
to imp̃cantis: s de p̾scio spũ denim¬
tiantis.Nam illa que de malo uoto
stomachatus ⁊ indignatus ettam⁊
male optasse uidetur apłs: utinam
et abscidantur qui uos conturbãt
Quod utiq si consides ꝑsonam scri¬
bentis: magis eum elegantissimo
ambiguo bene optasse intlłiges. Sũt
enim spadones: qui se ip̃os abscide¬
runt pp̃ regnũ celoꝵ. Quod in hiis
quoq u̾bis faustus sapuisset: si piũ
palatum ad escas dñicas attulisset
Sic enĩ sonuit fortasse uideis quod
dictum est. uidebis uitam tuam pen¬
dentem. ⁊ nõ credes ui te tue: ut int̾
minas uł dolos hostiũ suoꝵ uitam
suam uidentes ex incerto pendere.
iucturos se eẽ nõ cred̾ent. S filius
eunglii cum audit. ille enim de me

Expanded text:
o quicquam sit peius inter maledicta, quae Iudaeis pro merito superbiae inpietatis acciderunt, quam uidere uitam suam, id est filium dei, pendentem et non credere uitae suae. maledicta enim cum ex prophetia dicuntur. non sunt de malo uoto inprecantis, sed de praescio spiritu denuntiantis. nam illa, quae de malo uoto stomachatus et indignatus etiam male optasse uidetur apostolus: utinam et abscidantur, qui uos conturbant! quod utique, si consideres personam scribentis, magis eum elegantissimo ambiguo bene optasse intelleges. sunt enim spadones, qui se ipsos absciderunt propter regnum caelorum. quod in his quoque uerbis Faustus sapuisset, si pium palatum ad escas dominicas adtulisset. sic enim sonuit fortasse Iudaeis, quod dictum est: uidebis uitam tuam pendentem et non credes uitae tuae, ut inter minas uel dolos hostium suorum uitam suam uidentes ex incerto pendere uicturos se esse non crederent. sed filius euangelii cum audit: ille enim de me
Abbreviated transcription (Latin):
adeo suo. In cuius regno gentes uoca¬
ras ex toto orbe t̾raꝵ recubituras dicit
ammi abraham ⁊ ysaac ⁊ iacob: nõ obaliud ꝗ
quod fidem tenuissent det abeabam ⁊ ysa¬
ac ⁊ lacob. Unde ⁊ apłs dicit ꝓuidens

Expanded text:
a deo suo, in cuius regno gentes uocaa deo suo, in cuius regno gentes uocatas ex toto orbe terrarum recubituras dicit cum Abraham et Isaac et Iacob: non ob aliud, quam quod fidem tenuissent dei Abraham et. Isaac et Iac
Abbreviated transcription (Latin):
gis magisq clarebit. qr a suo deo uola
ceoꝵ refellit eororem resurrectionest
gpantiũ ubi ait. De relurrectone aut̃ mor¬
noꝵ nõ legistis quid ds loquutus sit
d rubo ad moysen. ego sum ds̃ abraham.
a doysaac ⁊ d̾s racob: Nõ est ds mortuoꝵ
s. utioꝵ. Omnes en ĩ illi uiuunt. Oportie
itaq ead̃ uoce nunc ꝯuincuntur manichet
qua tunc ꝗuicti sunt saducei. Nam ⁊ ipõm
resurrectõm alio quidem modo. s tñ ettã
isti uegant. Item cum fidem centurionis
laudans dicet. añ am̃ dico nob̃ nõ inue¬
ni cantam fidem in isrł: adiecit et ait.
et ysaac ⁊ iacob in regno celoꝵ. Filii aut̃
regni ibunt in tenebras ext̾iores. Sigͦ
quod negare faustus nõ pt. nõ ꝯmenda¬
iit moyses ppło isrł dm̃i. nisi dm̃ abrahã
it ysaac ⁊ iacob. eumq ip̃m xp̃c ex hus
talus testimoniis sine dubitatõnecom¬
mendat: nõ est conatus illum ppłm aũ¬
tere a deo suo.S iõ minatus est eos itu¬
ros in tenebras ext̾iores: ꝙ au̾sos ind̾et

Expanded text:
gis magisque clarebit, quia nec a suo deo uoluicaeorum refellit errorem resurrectionem negantium, ubi ait: de resurrectione autem m ortuorum non legistis, quid deus locutus sit de rubo ad Moysen: ego sum deus Abraham et deus Isaac et deus Iacob? non est deus mortuorum, sed uiuorum; omnes enim illi uiuunt. oportune itaque eadem uoce nunc conuincuntur Manichaei, qua tunc conuicti sunt Sadducaei; nam et ipsam resurrectionem alio quidem modo. sed tamen etiam isti negant. item cum fidem centurionis laudans diceret: amen dico uobis, non inueni tantam fidem in Israhel, adiecit et ait: et Isaac, et Jacob in regno coelorum; filii autem regni ibunt in tenebras exteriores . Si ergo, quod negare Faustus non potest, non commendauit Moyses populo Israhel deum, nisi deum Abraham et Isaac et Iacob eumque ipsum Christus ex his et aliis testimoniis sine dubitatione conmendat. non est conatus illum populum auertere a deo suo, sed ideo minatus est eos ituros in tenebras exteriores, quod auersos uideret
Abbreviated transcription (Latin):
ra. ⁊ nunc est cum mortui audient
cem filiz dei.⁊qui audierint uiuer
Non dixit uocem meam. Et młtal
Unde iam puto suffice̾ que dc̃ã sun
et ad studiosos ꝯmonendos. ⁊ ad e¬
lumpniosos &iuncendos. Iam illu
q̃m sit infrrmũ quis nõ uidet. quo
ait nõ eum dice potuisse. nolite pi¬
tare qr uent soluere legem aut ꝓps¬
tas. nõ ueni solu̾e s adimplere: mi
aliquid tale iam fecisset ut in han
suspitõm posset uenire. qi nos negi¬
mus uideis nõ intłłigentib uidei
potusse xp̃m destructorem legis ei
ꝓphaꝵ: G hoc ip̃m est cur ille uera
et uitas nõ potu̾it de alia lege ⁊d
bantur. Quod hinc ⁊ iam satis oe¬
firmatur: qr ibi sequitur et diqͥ¬

Expanded text:
hora, et nunc est cum mortui audient hora, et nunc est cum mortui audient uocem filii dei; et qui audierint uiuent. non dixit: uocem meam et multa huiusmodi. unde iam puto sufficere. quae dicta sunt, et ad studiosos conmonendos et ad calumniosos conuincendos. Iam illud quam sit infirmum, quis non uidet. quod ait non eum dicere potuisse: nolite putare. quia ueni soluere legem aut prophetas; non ueni soluere. sed adinplere, nisi aliquid tale iam fecisset, ut in hanc suspicionem posset uenire? quasi nos negamus Iudaeis non intellegentibus uideri potuisse Christum destructorem legis et prophetarum: sed hoc ipsum est, cur ille uerax et ueritas non potuerit de alia lege et bantur. quod hinc etiam satis confirmatur, quia ibi sequitur et di
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtenderet. Legat ergo in eud̾ libris
que de se scripsit moyses. utrũ nam
scripserit. dixi aut feci hoc uł illud
et non potius dixit moyses ⁊ fecit
moyses. aut uocauit me dñs. uel
drcit ad me dñs ⁊ nõ potius uocauit
dñs moysen ⁊ dixit dñs ad moysen
et ei omnia cetã in eumd̃ modum
Ita ergo ⁊ machs: de se tamqͣm de
alio scripsit. Quod ⁊ iohes fecit Nã
circa finem libri sui etiam ip̃e sic
loquitur. Conũsus petrus uidit dil¬
cipulũ quem diligebat ilx qui et
recũbebat in cena suꝑ pectus eius.
et dix̾at dño. Qius est qui te tradet:
Nũquid ⁊ hic dixit. ꝯusus petrus:
uidit me  An forte pp̃ea nec istum
putant hoc eimgłm scriplisse: G
paulopost dicit. Hic est discipłs qͥ
testificatur de ihu: ⁊ qui hec scripsit
et scimus qr uerũ est testimontũ
eius. Nũquid ait ego sum discipłs
niam: Et uenit filius hoĩs mande
et bibens. Nõ dixit ueni. Et ueniet

Expanded text:
contenderet. legant ergo in eisdem libris. contenderet. legant ergo in eisdem libris. quae de se scripsit Moyses, utrum ita scripserit: dixi. aut: feci hoc uel illud, et non potius: dixit Moyses et: fecit Moyses. aut: uocauit me dominus uel: dixit ad me dominus. et non potius: uocauit dominus Moysen et: dixit dominus ad Moysen et omnia cetera in eundem modum. ita ergo et Matthaeus de se tamquam de alio scripsit: quod et Iohannes fecit. nam circa finem libri sui etiam ipse sic loquitur: conuersus Petrus uidit discipulum. quem diligebat Iesus. qui et recumbebat in cena super pectus eius et dixerat domino: quis est. qui te tradet? numquid et hic dixit: conuersus Petrus uidit me? an forte propterea nec istum putant hoc euangelium scripsisse? sed paulo post dicit: hic est discipulus. qui testificatur de Iesu et qui haec scripsit; et scimus. quia uerum est testimonium eius. numquid ait: ego sum discipulus. niam? et: uenit filius hominis manducans et bibens, non dixit: ueni. et: ueniet
Abbreviated transcription (Latin):
tem rem sibi ursus est faustus dice
ubi pp̃ea uoluit s nõ credi hec scripsisse
matħm. qr cum de sua electione dicet.
nõ ait. iudit me. ⁊ dixit in seq̃re me.
sr iudit matħim ⁊ dixit ei seq̃re me.
Quod nescio utrũ de errore imꝑitie
dix̾ct: an de more fallatre. s nõ usq
ad eo ipitũ putaũm. ut nec le¬
gerit nec audierit solere scripto¬
res reꝵ gestaꝵ cum in suam ꝑsonã
uen̾int ita se contexe: tamq̃m de alio
narrent quod de se narrent. Magis
ergo hunc arbitror nõ ut imꝑitũ
s ut imꝑitis nebulam obtende uo¬
luisse. spantem se ples ẽẽ capturũ
qui ista nõ nossent Et in hystoria qͥ¬
dem reꝵ scłarium: talis narratõnis
reꝑutur exempla. S nõ opus est
ut ex alio gen̾e littaꝵ: uł nr̃os admo¬
ueam uł istum refellam. Ip̃e certe
paulo añ de libris moysi quedam
testimonia ita ꝓferebat. ut non ea
negaret scripsuse moysen. imino
et affirmaret. s ad xp̃m nõ ꝑtinere

Expanded text:
tem rem sibi uisus est Faustus dicere, tem rem sibi uisus est Faustus dicere, ubi propterea uoluit non credi haec scripsisse Matthaeum. quia cum de sua electione diceret, non ait: uidit me et dixit mihi: sequere me. sed: uidit Matthaeum et dixit ei: sequere me. quod nescio utrum de errore inperitiae dixerit. an de more fallaciae. sed non usque adeo inperitum putauerim, ut nec legerit nec audierit solere scriptores rerum gestarum, cum in suam personam uenerint, ita se contexere. tamquam de alio narrent. quod de se narrant. magis ergo hunc arbitror non ut inperitum. sed ut inperitis nebulam obtendere uoluisse sperantem se plures esse capturum. qui ista non nossent. et in historia quidem rerum saecularium talis narrationis reperiuntur exempla; sed non opus est. ut ex alio genere litterarum uel nostros admoneam uel istum refellam. ipse certe paulo ante de libris Moysi quaedam testimonia ita proferebat, ut non ea negaret scripsisse Moysen. immo et adfirmaret, sed ad Christum non pertinere