comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sier hoc gr̃e aguntur deo quod non do¬
nauit ip̃e nec fecit: S quod ibi dixi:
hoc et hie dico. Nolite eruare inquit a¬
postolus. deus non irridetur. O homo
non uerboꝵ tuoꝵ tantum. uerũetiã
cogitationũ testis ẽ deus. Si aliquid
a tanco diuite ueraciter ac fideliter
poscis: ab illo a quo poscis te accipere
crede quod poscis. Noli eum labiis ho¬
norure: et suꝑer eum corde te extollere.
credens a te ip̃o tibi ẽẽ qd̾ ab illo te fin¬
gis orare. An ab illo perseuerantiai¬
sta forte non poscitur: Iam hoc qui
dicit: non meis disputationibus re¬
fellendus. s sanctoꝵ oratioribus
honorandrs est. An uero quisquam
coꝵ ẽ qui non sibi poscat a deo ut ꝑ¬
scueret in eo. cum ip̃a oratio que donni¬
nica nincupatur qruia eã dris docuit.
quando oratur a sanctis nichil pene
aliud ꝙͣ perseuerantia posci intelli¬
gatur: Legite aliquanto intentius
eius expositionem in beati cipriam
martiris libro quem de hac re condi¬

Expanded text:
si ex hoc gratiae aguntur Deo, quod non dosi ex hoc gratiae aguntur Deo, quod non donavit ipse, nec fecit? Sed quod ibi dixi , hoc et hic dico. Nolite errare, inquit Apostolus; Deus non irridetur . O homo, non verborum tuorum tantum, verum etiam cogitationum testis est Deus: si aliquid a tanto divite veraciter ac fideliter poscis; ab illo, a quo poscis, te accipere crede quod poscis. Noli eum labiis honorare, et super eum corde te extollere, credens a te ipso tibi esse, quod ab illo te fingis orare. An ab illo perseverantia ista forte non poscitur? Jam hoc qui dicit, non meis disputationibus refellendus, sed sanctorum orationibus onerandus est. An vero quisquam eorum est, qui non sibi poscat a Deo ut perseveret in eo; cum ipsa oratione quae Dominica nuncupatur, quia eam Dominus docuit, quando oratur a sanctis, nihil pene aliud quam perseverantia posci intelligatur? 4. Legite aliquanto intentius ejus expositionem in beati Cypriani martyris libro, quem de hac re condi
Abbreviated transcription (Latin):
dicat istis non donari hanc perseuerã¬
tiam. qui egritudine corporis uel quo¬
cunq casu moriutur in xp̃o. cũ lõ¬
ge difficilior dorietur illis quib susci¬
pitur ec mors ip̃a pro xp̃o: Multo quip¬
pe difficilius perseueratur: ubi hoc a¬
git qui persequitur ne ꝑseueret ᷑ et ꝓ¬
pterea us ad mortem sustinetur: ut
perseueretur: Illam prornde difficiliꝰ
perseuerantiam: istam facilius ẽ hr̃e
S cui nchil difficile est: facile ẽ utrãq
donare. Hanc enim promisit deꝰ dicẽs.
Timorem meũ dabo in cor eorut a me
non recẽdant. quod ꝯuid ẽ aliud ꝙͣ ta¬
lis ac tantus erit timor meus quẽ da¬
bo in cor eoꝵ. ut mͥ perseueranter adhe¬
reant: Cur autem perseueraitia ista
poscitur a deo. si non datur adeo: ⁊n
et ista irriforia petitio ẽ. cum id ab eo
petitur quod scitur non ip̃m dare. s ip̃o
non dante ẽẽ in hormiris potestate. si¬
ait irrisoria ẽ etiam issa actio gr̃arũ.

Expanded text:
dicat, istis non donari hanc perseverandicat, istis non donari hanc perseverantiam, qui aegritudine corporis vel quocumque casu moriuntur in Christo; cum longe difficilior donetur illis, a quibus suscipitur et mors ipsa pro Christo? Multo quippe difficilius perseveratur, ubi hoc agit qui persequitur ne perseveretur, et propterea usque ad mortem sustinetur ut perseveretur. Illam proinde difficilius perseverantiam, istam facilius est habere: sed cui nihil difficile est, facile est utramque donare. Hanc enim promisit Deus, dicens: Timorem meum dabo in cor eorum, ut a me non recedant . Quod quid est aliud, quam, Talis ac tantus erit timor meus, quem dabo in cor eorum, ut mihi perseveranter adhaereant? 3. Cur autem perseverantia ista poscitur a Deo, si non datur a Deo? An et ista irrisoria petitio est, cum id ab eo petitur quod scitur non ipsum dare, sed ipso non dante esse in hominis potestate; sicut irrisoria est etiam illa actio gratiarum,
Abbreviated transcription (Latin):
rum ad finem. Utrumq tumen ẽ dei do¬
nim: quia utrũq dictum ẽ ẽẽ donatũ.
sicut et superius iam diximus. Quod
enim ẽ mitium uerius xp̃iano ꝙͣ crẽdere
xp̃o. Sd quod ad id pertinet ut credatur
ut donum dei non mitium s augm̃tũ
fidei diceretur. Cui opimoni donante
dño satis superq respondimus. Quid
autem dici potest cur perseuerantia
us in finem non donetur in xp̃o aui do¬
natur pat̾i pro xp̃o. aut ut exp̾ssius
esoquar. cui doriatur mori pro xp̃o : Nlã
et petrus apsũs domun dei hoc ẽẽ demõ¬
strans. melius ẽ inquit benefacientes
si uesit uoluntas dei pati ꝙͣ malefaciẽ¬
tes. Cum dicit si uelit uoluntas dei: oñ¬
dit hoc diuinitus donari. nec om̃ib sc̃ĩe
ut pro xp̃o patiantur. Neq enim quos
non uult uosuntas dei peruenire ad ex¬
perientiam gloriamq passionis: nõ
perueniunt ad regnum dei si perseuera¬
uerint in xp̃o usq in finem. Sed quis

Expanded text:
rum ad finem: utrumque tamen est Dei dorum ad finem: utrumque tamen est Dei donum, quia utrumque dictum est esse donatum, sicut et superius jam diximus. Quod enim est initium verius christiano, quam credere ti pro Christo? Sed quod ad id pertinet ut credatur ut donum Dei non initium, sed augmentum fidei diceretur: cui opinioni donante Domino satis superque respondimus. Quid autem dici potest, cur perseverantia usque in finem non donetur in Christo, cui donatur pati pro Christo, aut, ut expressius eloquar, cui donatur mori pro Christo? Nam et Petrus apostolus donum Dei hoc esse demonstrans: Melius est, inquit, bene facientes, si velit voluntas Dei, pati, quam male facientes . Cum dicit, si velit voluntas Dei: ostendit hoc divinitus donari, nec omnibus sanctis, ut pro Christo patiantur. Neque enim quos non vult voluntas Dei pervenire ad experientiam gloriamque passionis, non perveniunt ad regnum Dei, si perseveraverint in Christo usque in finem. Sed quis
Abbreviated transcription (Latin):
seuerantem. quod iste non fecit: S ne
quisquam reluctetur et dicat. siex quo
fidelis quisq factus ẽ uixit uerbi gnitia
decem annos. et eoꝵ medio tempore a
fide lapsus ẽ. nonne quinq annos per¬
seueruit: Non concendo uerbis si et il¬
la perseuerantia putatur ẽe dicenda
tanquam temporis sui. Hanc certe
de qua nunc agimus perseuerantiã
qua in xp̃o perseueratur us in finem:
nullo modo habuusse diceñdus ẽ qui nõ
perseuerauerit usq in finem. Potiꝰ q
hanc hũit unius anni fidelis et qnͣtũ
infra cogitare pocest. si donec moreret᷑
fideliter uixit: ꝙͣ multoꝵ annoꝵ. si exi¬
guum temporis ante mortem a fidei sta
mus utrum hec perseuerantia de qua
dictum ẽ. qui perseuerauerit usq in
finem hic falus erit: dorrum sie dei.
Quod si non sit. quomõdo uerum est¬
non solum ut credatis in eum. uerum
etiam ut patiamim pro eo: Horum
quippẽ unum pertinet ad initium: alte¬

Expanded text:
severantem, quod iste non fecit? Sed ne severantem, quod iste non fecit? Sed ne quisquam reluctetur et dicat, Si ex quo fidelis quisque factus est, vixit, verbi gratia, decem annos, et eorum medio tempore a fide lapsus est, nonne quinque annos perseveravit? Non contendo de verbis, si et illa perseverantia putatur esse dicenda, tanquam temporis sui: hanc certe de qua nunc agimus perseverantiam, qua in Christo perseveratur usque in finem, nullo modo habuisse dicendus est, qui non perseveraverit usque in finem; potiusque hanc habuit unius anni fidelis, et quantum infra cogitari potest, si donec moreretur fideliter vixit, quam multorum annorum, si exiguum temporis ante mortem a fidei stabmus utrum haec perseverantia, de qua dictum est, Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit , donum sit Dei. Quod si non sit, quomodo verum estnon solum ut credatis in eum, verum etiam ut patiamini pro eo ? Horum quippe unum pertinet ad initium, alte
Abbreviated transcription (Latin):
mitia diligentius disputandum ẽ.
Nam et in priore libro cum ageremus
de mitio fidei: etiam de hac aliqua di¬
rimus. asserimꝰ ergo donum dei ẽẽ ꝑ¬
seuerantiam. qua usz in finem ꝑseue¬
ratur in xp̃o.fmem autem dico quo ui¬
ta ista funtur: in qua tantum modo
peritusum ẽ ne cudatur. Itaq utrum
quisq hoc rornus acceperit quãdiu
hanc uitam duxit: incertũ ẽ. Si enĩ
priusquam moriatur cãdat: non per¬
seuerasse utiq dicitur. et uerissime dici¬
tur. Quomodo ergo perseuerantiam qui
non per seuerauerit accepisse uel hũisse
dicendus ẽ: Nam si habeat aliquis con¬
tinentiam. et ab ea decidat atq incon¬
tinens fiat. si iusticiam similiter. si sa¬
piertiam. si ip̃am fidem: recte dicit᷑ ha¬
buisse et non habere. Continens ẽĩ fuit.
uel iustus fuit. uel patiens uel fidelis
fuit: quamdiu fuit. Cum uero ẽẽ desti¬
tit: non est quod fuit. Qui uero nõ perse¬
uerauerit. quomodo perseuerans fuit:
cum perseuerando quisq ostendat per¬

Expanded text:
ntia diligentius disputandum est: nam et in priore libro, cum ageremus de initio fidei, etiam de hac aliqua diximus. Asserimus ergo donum Dei esse perseverantiam qua usque in finem perseveratur in Christo. Finem autem dico, quo vita ista finitur, in qua tantummodo periculum est ne cadatur. Itaque utrum quisque hoc munus acceperit, quamdiu hanc vitam ducit, incertum est. Si enim priusquam moriatur cadat, non perseverasse utique dicitur, et verissime dicitur. Quomodo ergo perseverantiam, qui non perseveravit, accepisse vel habuisse dicendus est? Nam si habeat aliquis continentiam, et ab ea decidat atque incontinens fiat, si justitiam similiter, si patientiam, si ipsam fidem, recte dicitur habuisse et non habere: continens enim fuit, vel justus fuit, vel patiens, vel fidelis fuit, quamdiu fuit; cum vero esse destitit, non est quod fuit: qui vero non perseveraverit, quomodo perseverans fuit; cum perseverando quisque ostendat se per
Abbreviated transcription (Latin):
satis ydoners testimomiis egissemus
domimi dei ẽẽ etiam fidem: inuentum ẽ
quod ꝯtrãdiceretur ad ħoo uasere issa
testimora ut oñdant donumi dei esse
incrementum fidei. initium uero fidei
quo in xp̃m primitus crẽditur abhoie
ip̃o ẽẽ. nec ẽẽ domim dei. S hoc exig̾e
deum ut cum ĩd precesserit: cetera tan¬
quam hoc merito consequantur que
dei dona sunt. noc ullum eordari gra¬
tis: cum in eis dei grã que non nͥ gra¬
tuita est predicetur. quod iudetis ꝙͣ
sit abfurdum. Propter quod institim
quantum põtuimus. ut etiam ip̃m
mitium fider dorum dei ẽẽ ostendere¬
mus. Quod et si diutius fecimus ꝙͣ
forsitan uellerit hi proꝑter quos feci¬
mus: hinc ab eis reprehendi parati
sumus. dum tamen et si multo diuti᷑
ꝙͣ uessent. et sicum fastidio ac tẽdio
intelligentium fatonitur nos fecisse
quod fecimus. Id est etiam initiũ fidei
sicut continentiam. patientiam. iu¬
sticiam. pretutem et cetera de quib

Expanded text:
satis idoneis testimoniis egissemus, satis idoneis testimoniis egissemus, donum Dei esse etiam fidem: inventum est quod contradiceretur, ad hoc valere illa testimonia, ut ostendant Dei donum esse incrementum fidei; initium vero fidei quo in Christum primitus creditur, ab homine ipso esse, nec esse donum Dei, sed hoc exigere Deum, ut cum id praecesserit, caetera tanquam hoc merito consequantur quae Dei dona sunt; nec ullum eorum dari gratis, cum in eis Dei gratia, quae non nisi gratuita est, praedicetur. Quod videtis quam sit absurdum; propter quod institimus, quantum potuimus, ut etiam ipsum initium fidei donum Dei esse ostenderemus. Quod etsi diutius fecimus, quam forsitan vellent hi propter quos fecimus; hinc ab eis reprehendi parati sumus: dum tamen etsi multo diutius quam vellent, etsi cum fastidio ac taedio intelligentium, fateantur nos fecisse quod fecimus, id est, etiam initium fidei, sicut continentiam, patientiam, justitiam, pietatem, et caetera, de quibus
Abbreviated transcription (Latin):
illũd. sp̃m meum dabo in uobis: et faciã
ut in iustificationib meis ambuletis.
et iudicia mea obseruetis et faciatis. Au¬
diant. A dño corriguntur gressus uiri.
mortasis autem quomodo intessiget uia ᷤᷤ
suas Audiant. Ommie uir uidetur sibi¬
met ip̃i iustus. dirigitaũt corda drĩs.
udiant. Credĩderunt quotquot erant
ordinati inuitam eternam. audiant hec
et alia quecunq non dixi. quib osten¬
ditur deus ad regnum etiam celoꝵ et
ad uitam eternam parare et ꝯuiertere
hominum uoluntaces. Cogitate autẽ
quale sit ut crẽdam.ꝰ ad constituenda
regna terrena hominum bosuntates oꝑe¬
rari deum: et ad capessendum regnũ
cesoꝵ homines operari uolũtates suas.
potiumus per suadere que uolumus.
et adhuc tam bonis ingeniis sic loqͥm
quasi obtunsis. quibus et quod nini¬
um est non est satis. S dent ueniã.
Noria enim questio ãd hoc nos ꝯpulit.
Quia cum in priorib opusculis nr̃is

Expanded text:
illud, Spiritum meum dabo in vobis, et faciam illud, Spiritum meum dabo in vobis, et faciam ut in justificationibus meis ambuletis, et judicia mea observetis et faciatis : audiant, A Domino diriguntur gressus viri; mortalis autem quomodo intelligit vias suas ? audiant, Omnis vir videtur sibimetipsi justus; dirigit autem corda Dominus : audiant, Crediderunt quotquot erant ordinati in vitam aeternam . Audiant haec, et alia quaecumque non dixi, quibus ostenditur Deus ad regnum etiam coelorum et ad vitam aeternam parare et convertere hominum voluntates. Cogitate autem quale sit, ut credamus ad constituenda regna terrena hominum voluntates operari Deum, et ad capessendum regnum coelorum homines operari voluntates suas. potuimus persuadere quae volumus, et adhuc tam bonis ingeniis sic loquimur quasi obtusis, quibus et quod nimium est non est satis. Sed dent veniam; nova enim quaestio ad hoc nos compulit. Quia cum in prioribus opusculis nostris
Abbreviated transcription (Latin):
stendimus hoc deum egisse in cordib
hominum et ad hoc perduxisse quoro
et płacuit uoluntates ut rex ꝯstituere¬
tur faul siue dauĩd: ideo hec exempla
cause huic conueuire non putãt. qm̃
non ħoc ẽ tempor asiter regnare in hoc
secuło: ꝯuod ẽ meternum regnare cũ
dño. ac ꝑ hoc existimant ad regna
terrena facienda deum inclinare: ad
regnum uero celeste obtinendum deum
non mcsmare quoꝵ uosuerit uosunta¬
tes: S puto propter regnũ cesoꝵ: nõ
propter regnum terxenum esse dictum.
Inclina cor meum in testimorna tua.
ueł a dño gressus hominis diriguntur.
et uiam eius uosec. ues paratur uolũ¬
tas a drĩo. uel fiat dñs ñr̃ nobiscum si¬
cut fuit cum patribus nr̃is. nõ derelin¬
quat nos nec auertat nos a se. incliuet
corda nr̃a ad se ut eamus in omnibus
iiis eius. uel dabo eis cor cognoscendi me
et auros audientes. ues dabo eis cor aliũd:
et sp̃m nouum dabo eis. Audiant etiam

Expanded text:
stendimus hoc Deum egisse in cordibus stendimus hoc Deum egisse in cordibus hominum, et ad hoc perduxisse quorum ei placuit voluntates, ut rex constitueretur Saül sive David; ideo haec exempla causae huic convenire non putant, quoniam non hoc est temporaliter regnare in hoc saeculo, quod est in aeternum regnare cum Deo; ac per hoc existimant ad regna terrena facienda Deum inclinare, ad regnum vero coeleste obtinendum Deum non inclinare quorum voluerit voluntates? Sed puto propter regnum coelorum, non propter regnum terrenum esse dictum, Inclina cor meum in testimonia tua ; vel, A Domino gressus hominis diriguntur, et viam ejus volet ; vel, Paratur voluntas a Domino ; vel, Fiat Dominus noster nobiscum, sicut erat cum patribus nostris: non derelinquat nos, nec avertat nos a se; inclinet corda nostra ad se, ut eamus in omnibus viis ejus ; vel. Dabo eis cor cognoscendi me, et aures audientes ; vel, Dabo eis cor aliud, et spiritum novum dabo eis . Audiant etiam
Abbreviated transcription (Latin):
retur. Hoc donum celestis gr̾e ĩ illã
purpiuariam descenderat: cui sicut
scriptura dicit in actib apłoꝵ deus
aperuerat sensum eius et ĩtendebat
inea que a paulo dicebant᷑. Sic etñ
uocabatur ut crederet. agit quippe deꝰ
quod uult in cordib homium: uel ad¬
iuando uel iudicando. ut etiam ꝑ cos
impleatur quodinanus eius et ꝯsiliũ
prẽdestinauit fieri. frustra itaq etiam
illud ꝯuodregnoꝵ et paralipomenon
scriptura teste probauimus. cũ deꝰ uult
fieri quod non nsi uolentib hominib
oportet fieri. inclinari eop corda ut hoc
uelint: eo scilicet inclinante qui in no¬
bis mirabili mõdo et in effabili oꝑatur
et uelle: ad causam de qua disserimus
non pertinere dixerunt. Quid est aliud
nichil dicere et tamen contrãdrc̾e. insi
force cureis hoc uisum sit. rationẽ uo¬
bis aliquam reddĩderunt: quam uos
in lrĩs ur̃is tacere maliustis. Sed que
illa ẽẽ possit ignoro. an forte quia o¬

Expanded text:
retur. Hoc donum coelestis gratiae in illam retur. Hoc donum coelestis gratiae in illam purpurariam descenderat, cui, sicut Scriptura dicit in Actibus apostolorum, Deus aperuerat sensum ejus, et intendebat in ea quae a Paulo dicebantur. Sic enim vocabatur ut crederet. Agit quippe Deus quod vult in cordibus hominum, vel adjuvando, vel judicando, ut etiam per eos impleatur, quod manus ejus, et consilium praedestinavit fieri. Frustra itaque etiam illud, quod Regnorum et Paralipomenon scriptura teste probavimus, cum Deus vult fieri, quod non nisi volentibus hominibus oportet fieri, inclinari eorum corda, ut hoc velint, eo scilicet inclinante, qui in nobis miret velle, ad causam de qua disserimus, non pertinere dixerunt . Quid est aliud, nihil dicere, et tamen contradicere? nisi forte cur eis hoc visum sit, rationem vobis aliquam reddiderunt, quam vos in litteris vestris tacere maluistis. Sed quae illa esse possit ignoro. An forte quia o
Abbreviated transcription (Latin):
grãs qui semper triumphare nos facit
in xp̃o: et odorem noticie sue mani fe¬
stat per nos in onii loco. quia xp̃i bo¬
nus odor sumus deo in his qui salui
fuĩt et in hrs qui pereunt. Quibdã
ꝯuidem odor mortis in mortem. qui¬
busdam autẽ odor uite in uitã. Ecce
unde gñis agit milos acerrimus et de¬
fensor inuictissimus gr̃e: ecce unde gra¬
tias agit. quia xp̃i borus odor sunt
apłi deo. et in his qui salui fuint gr̃a
eius: et in his qui pereunt iudicio eiꝰ.
s ut minus succenseatur hec parũ
intessigentib: ip̃e admonet.cum ad¬
iungit᷑ et drcit. Et ãd hec quis ydoneꝰ.
Uerum redeamus ad hostii apertionẽ.
quia micium fidei audrentium signi¬
ficat aplũs. Quĩd ẽ enim orantes si
mul et pronobis ut deus aperiat no¬
bis hostium uerbi nͥ apertissima de¬
monstratio etiam ip̃m initium fidei
ẽẽ donum dei ; Non enim ouando pe¬
teretur ab eo: nnsi ab ip̃o tribui crede¬

Expanded text:
gratias, qui semper triumphare nos facit gratias, qui semper triumphare nos facit in Christo et odorem notitiae suae manifestat per nos in omni loco, quia Christi bonus odor sumus deo in his qui salui fiunt et in his qui pereunt, quibusdam quidem odor mortis in mortem, quibusdam autem odor uitae in uitam. ecce unde gratias agit miles acerrimus et defensor inuictissimus gratiae; ecce unde gratias agit: quia Christi bonus odor sunt apostoli deo et in his qui salui fiunt gratia eius et in his qui pereunt iudicio eius. sed ut minus suscenseatur haec parum intellegentibus, ipse admonet, cum adiungit et dicit: et ad haec quis idoneus? uerum redeamus ad ostii apertionem, qua initium fidei audientium significauit apostolus. quid est enim: orantes smul et pro nobis, ut Deus aperiat nobis ostium verbi, nisi apertissima demonstratio, etiam ipsum initium fidei esse donum Dei? Non enim orando peteretur ab eo, nisi ab ipso tribui crede
Abbreviated transcription (Latin):
autem ephesi usz ad penthecosten. Ho¬
stiũ enĩ michi apertum est magnum
et eiudens: et aduer sarii multi. Quid
hic aliũd pocest incelligi nnsi p̾dicato
ibi per eum primitus euangelio cre¬
didisse mulcos. et multos eiusdem fi¬
dei aduersarios extitisse. Secũdum
illuddñi. nemõ uenit ad me: nͥ cuidatũ
fuerit a patre meo. Et uobis datum ẽ
nosse misterium regnicelorum: illis
autem non ẽ datum. Hostium ergo a¬
pertum est in eis quib datum est: ad¬
uersarii autem multĩ ex eis quibus
non est datum. Itemqz ad eosdẽ in se¬
cunda epłã idem aplũs. Cum uenissẽ
inquit introãde in euangelium xp̃t
et hostium michi apertum eẽt ĩ dr̃o:
non habui requiem spru meo qd̾ non
mueni tytum fratrem meũ. s uale
issis faciens exii in macẽdoniam. Qͥb
uale fecit nisi eis qui crẽdiderant: In
quoꝵ salicet cordibus euangeliz an¬
di apertum ẽ hostium. Quid autem
ãdiungat attendite. Deo autẽ inquit

Expanded text:
autem Ephesi usque ad pentecosten; oautem Ephesi usque ad pentecosten; ostium enim mihi apertum est magnum et euidens, et aduersarii multi. quid hic aliud potest intellegi nisi praedicato ibi per eum primitus euangelio credidisse multos et multos eiusdem fidei aduersarios extitisse secundum illud domini: nemo uenit ad me, nisi cui datum fuerit a patre meo, et: uobis datum est nosse mysterium regni caelorum, illis autem non est datum? ostium ergo apertum est in eis quibus datum est, aduersarii autem multi ex eis quibus non est datum. Itemque ad eosdem in secunda epistula idem apostolus: cum uenissem, inquit, Troadem in euangelio Christi, et ostium mihi apertum esset in domino, non habui requiem spiritui meo, quod non inueni Titum, fratrem meum, sed uale illis faciens exii in Macedoniam. quibus uale fecit, nisi eis qui crediderant, in quorum scilicet cordibus euangelizanti apertum est ostium? quid autem adiungat attendite: deo autem, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
ab̾ apło uerbum auditus dei: exciꝑent
illũd nonut uerbum hominũ s sicut ẽ
uere uerbum dei. Deus igitur operatur
in cordrb̾ hominum uocatione illa secũ¬
dum propositum suum de qua multũ
locuti sumus: non ut maniter audiãt
euangelium: s eo audrto ꝯuertant ⁊¬
ẽẽ nos admonet. cum hoc significet a¬
postolus diceris in epłã ãd colos enses.
or̃oni instate uigilantes in illa ĩ gra¬
tiaꝵ actione. Orantes samul et ꝑro no¬
bis ut deus aperiat nobrs hostiu uer¬
bi sui ad loquendum misterium xp̃i.
propter quod etiam uirictus sum ut
manifestem illũd: ita ut oportet me
loqui. Quomõdo aperitur hostiũ uer¬
bi nisi cum sensus aperitur audiẽtis
ut credat. et initio fidei sc̃o ea que ãd
ẽdificaridam salubrem doctrinã pre¬
dicantur et dispricantur admittat.
ne per infidelitatem corde clauso ea
que dicuntur improbet ac repellat:
unde et ad corinchios ait. Pmanebo

Expanded text:
ab Apostolo verbum auditus Dei, exciperent ab Apostolo verbum auditus Dei, exciperent illud non ut verbum hominum, sed sicut est vere, verbum Dei. Deus igitur operatur in cordibus hominum, vocatione illa secundum propositum suum, de qua multum locuti sumus, ut non inaniter audiant Evangelium, sed eo audito convertantur et esse nos admonet, cum hoc significet Apostolus dicens in Epistola ad Colossenses: Orationi instate, vigilantes in illa in gratiarum actione, orantes simul et pro nobis, ut Deus aperiat nobis ostium verbi sui ad loquendum mysterium Christi, propter quod etiam vinctus sum, ut manifestem illud ita ut oportet me loqui . Quomodo aperitur ostium verbi, nisi cum sensus aperitur audientis ut credat, et initio fidei facto, ea quae ad aedificandam salubrem doctrinam praedicantur et disputantur admittat; ne per infidelitquae dicuntur improbet ac repellat? unde et ad Corinthios ait: permanebo
Abbreviated transcription (Latin):
ini omes sanctos: non cesso grãs agere
pro uobis. Nouaerit et recens eoꝵ fides.
predicrto sibi euangelio. Qua fide au¬
dita gr̃as deo pro eis agit aplus. Si
homini gras ageret pro eo quod ilsum
uel putacet non prestitisse uel nosset.
adusatio ues irrisio uerius ꝙͣ gratiaꝵ
accio diceretur. Non errat deus. non
irridetur. Donum est enim eius etiã
incipiens fides. ne apli falsa uel fal¬
sax gr̃aꝵ accio merito iudicetur. Qd
illud: Nonne miciũ fidei aparet tessa¬
lomcersium. De quotamen idem apo¬
stosus deo grãs agit dicens. Propterea
et nos gr̃as agimus deo sine inter mis¬
sione. qm̃ cum percepissetis a nobis uer
bum aũditus dei. excepistis non ut
uerbum hominũ: s sicut ẽ uere uerbũ
dei: qui operatur in uobis qui credidi¬
pe uanum ẽ atq marie si cui gñas agit:
hoc ip̃e non fecit. S qria hoo uanum et
mane non ẽ: profecto deus cui de hoc o¬
pere grãs agit ip̃e fecit ut cũ ꝑcepissẽt

Expanded text:
in omnes sanctos, non cesso gratias agere in omnes sanctos, non cesso gratias agere pro vobis . Nova erat et recens eorum fides praedicato sibi Evangelio, qua fide audita, gratias Deo pro eis agit Apostolus. Si homini gratias ageret pro eo quod illum vel putaret non praestitisse vel nosset, adulatio vel irrisio verius quam gratiarum actio diceretur. Nolite errare; Deus non irridetur : donum enim ejus est etiam incipiens fides, ne Apostoli falsa vel fallax gratiarum actio merito judicetur. Quid illud? nonne initium fidei apparet Thessalonicensium, de quo tamen idem apostolus Deo gratias agit, dicens, Propterea et nos gratias agimus Deo sine intermissione, quoniam cum percepissetis a nobum auditus dei, accepistis non ut uerbum hominum, sed sicut est uere uerbum . dei, qui operatur in nobis qui credidipe vanum est atque inane, si cui gratias agit, hoc ipse non fecit. Sed quia hoc vanum et inane non est, profecto Deus cui de hoc opere gratias agit, ipse fecit, ut cum percepissent
Abbreviated transcription (Latin):
dente. electionem quam significauit
dñs dicens. non uos me elegistis sed
ego uos elegi: nec fides ip̃a precedit.
Non enim quia credimꝰ s ut credam
esegit nos: ne priores eũ esegisse dica¬
mur. falsumq sit quod absit. ñ uos
me elogistis s ego uos elegi. Nec quia
crodĩdimus s ut credamus uocanur:
atqr ilła uocritione quie sine peniten¬
tia ẽ id prorsus agitur et peragitur
ut credamus. Nec onmia repsicanda
sunt de hac re tam multa que diximꝰ.
Denq et in huius testimorin corise¬
quentibus deo gn̾̃s agit aplũs ꝓhis
qui crediderunt. Non utiq qm̃ eis an¬
nunciatum est euangelium: sed qm
credideriuit. Ait enĩ. In quoet uos au¬
dientes uerbum ueritatis euangesiũ
salutis ur̃e. in quo crẽdentes signati e
stis sp̃u promissionis sc̃o qui ẽ pignus
herẽditatis nr̃e in rẽdemptioriẽ acquisi¬
tionis in laudem glorie ip̃ius. Propter
hoc et ego aũdita fide ur̃a in xp̃o ihu ⁊

Expanded text:
dente: et electionem quam significavit dente: et electionem quam significavit Dominus, dicens, Non vos me elegistis, sed ego vos elegi ; nec fides ipsa praecedit. Non enim quia credidimus, sed ut credamus elegit nos: ne priores eum elegisse dicamur, falsumque sit, quod absit, Non vos me elegistis, sed ego vos elegi. Nec quia credidimus, sed ut credamus vocamur: atque illa vocatione, quae sine poenitentia est, id prorsus agitur et peragitur, ut credamus. Nec omnia replicanda sunt de hac re tam multa quae diximus. 39. Denique et in hujus testimonii consequentibus, Deo gratias agit Apostolus pro his qui crediderunt, non utique quoniam eis annuntiatum est Evangelium, sed quoniam crediderunt. Ait enim: In quo et vos audientes verbum veritatis Evangelium salutis vestrae, in qusancto, qui est pignus haereditatis nostrae, in redemptionem acquisitionis, in laudem gloriae ipsius: propter hoc et ego audita fide vestra in Christo Jesu et
Abbreviated transcription (Latin):
stinauit in xp̃o. Cum dicat aplũs ñ qͥa
futuros tales nos ẽe presciuit. s ut ẽẽ¬
mue tales per ip̃am escitionem gratie
sue qua gratificauit nos in dilecto filio
sua Cum ergo nos prẽdestinauit: opres
suũ presciuuit quo nos sanctos et ĩma¬
culatos facit. Unde recte hoc testimoĩo
pelagianus error arguitur. Nos autẽ
dicimꝰ inquiunt nr̃am deũ nõ prescisse
nisi fidem qua credere inciprmꝰ: et ideo
nos elegisse ante mundi ꝯstitutionẽ
ac predestinasse: ut iam sancti et ĩma¬
culati gr̾a atq opere eius eẽmus. S
audrant et ip̃i in hoc cestimonio ubi
dicit.Sortem corisecuti sumꝰ predesti¬
nati scdm propositum  ꝯui uniuer sa
operatur: Ip̃e ergo ut crẽdere incipia¬
mus oꝑatur: qui uiiuer sa operatur.
uocationem quippe illam de qua dc̃m
ẽ. sine penitentia enĩ sunt dona et uo¬
catio dei. et de qua dc̃m ẽ. non ex oꝑib
s er uocante. cũ posset dicere s ex cre¬

Expanded text:
stinavit in Christo. » Cum dicat Apostolus, Non quia stinavit in Christo. » Cum dicat Apostolus, Non quia futuros tales nos esse praescivit, sed ut essemus tales per ipsam electionem gratiae suae, qua gratificavit nos in dilecto Filio suo. Cum ergo nos praedestinavit, opus suum praescivit, quo nos sanctos et immaculatos facit. Unde recte hoc testimonio Pelagianus error arguitur. « Nos autem dicimus, » inquiunt, « nostram Deum non praescisse nisi fidem, qua credere incipimus, et ideo nos elegisse ante mundi constitutionem, ac praedestinasse, ut etiam sancti et immaculati gratia atque opere ejus essemus. » Sed audiant et ipsi in hoc testimonio, ubi dicit, Sortem consecuti sumus, praedestinati secundum propositum, qui universa operatur. Ipse ergo ut credere incipiamus operatur, qui universa operatur. Vocationem quippe illam de qua dictum est, Sine poenitentia enim sunt dona et vocatio Dei ; et de qua dictum est, Non ex operibus, sed ex vocante ; cum posset dicere, Sed ex cre
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ quod clamamus: ut nemo glorietur
in homine. ac per hoc nec in se ip̃o. s qui
gloriatur in domino gloriet᷑: ut simꝰ
in laudem glorie eius. Ip̃e quippe oꝑat᷑
sccundum propositum suum ut simus
in laudem glorie eius. utiq sc̃i et ĩma¬
cusati. propter quod nos uocauit prede¬
stinans anteconstitutioriem mundi.
Ex hoc proposito eius ẽ illa electorum
propria uocntio: quib omnia cooꝑant᷑
in bonum. quia secundum propositũ
tan dicunt pelagianos hoc aplĩco testi¬
monio refutari ubi dicit ideo nos elec¬
tos in xp̃o et predestinatos ante consti¬
tutioriem mundi: ut ẽẽmꝰ sc̃i et imma¬
culati in corspectu eius in caritate.
ip̃i enim pritant acceptis preceptis iã
ꝑ nos ip̃os fieri libere uoluntatis arbi¬
trio sanctos et immaculatos ĩ ꝯspectu
eius in caritrte. Quod futurum deus
qm̃ presciuit inquiunt: ideo nos ante
constitutioriem mnundi esegit et prẽde¬

Expanded text:
est quod clamamus, ut nemo glorietur est quod clamamus, ut nemo glorietur in homine , ac per hoc nec in se ipso; sed qui gloriatur, in Domino glorietur , ut simus in laudem gloriae ejus. Ipse quippe operatur secundum propositum suum, ut simus in laudem gloriae ejus, utique sancti et immaculati, propter quod nos vocavit, praedestinans ante mundi constitutionem. Ex hoc proposito ejus est illa electorum propria vocatio, quibus omnia cooperatur in bonum: quia secundum propositum nc agimus, forsitan dicunt, Pelagianos hoc apostolico testimonio refutari, ubi dicit ideo nos electos in Christo et praedestinatos ante mundi constitutionem, ut essemus sancti et immaculati in conspectu ejus in charitate. Ipsi enim putant, « acceptis praeceptis jam per nos ipsos fieri liberae voluntatis arbitrio sanctos et immaculatos, in conspectu ejus in charitate: quod futurum Deus quoniam praescivit, » inquiunt, « ideo nos ante mundi constitutionem elegit et praede
Abbreviated transcription (Latin):
qui uinuersa operatur secundum consi¬
lium uoluntatis sue ut simꝰ in laudem
glorie eius. Numis songum ẽ de singulis
dispritare. Cernitis autem proculdu¬
bio cernitis quanta manifestatione a¬
postolici eloquii defendat᷑ hec gr̃a. ꝯtra
quam merita excossuntur humana:
tanquam homo aliquuid det prior ut
retribuatur ei. Esegit ergo nos deus ĩ
xp̃o ante mundi constitutionem prede¬
stinãs nos in adoptionem filioꝵ. non
quia per nos sancti et imimaculati fu-¬
turi erannus. selegit predestinauitq
ut eẽmus. fecit autem hoc scd̾m placitũ
uoluntatis sue. ut nemo de sua sed de
illius erga se uosuntute glorietur. Fe¬
at hoc secunidum diuitias gratie sue
secundum boriam uoluntatem suam
quam proposuit in dilecto filio suo:
in quo sortem consecuti sumꝰ prede¬
scinati secundum propositũ nõ nr̃m
s eius qui uniuersa operatur. us adeo
ut ip̃e in nob̃is oꝑetur et uesle. Oꝑatur
autem secundum corisilium uoluntatis
sue: ut simus in laudem glorie eiꝰ. Hĩc

Expanded text:
ecundum consilium voluntatis suae, ut simus in laudem gloriae ejus. 37. Nimis longum est de singulis disputare. Cernitis autem procul dubio, cernitis quanta manifestatione apostolici eloquii defendatur haec gratia, contra quam merita extolluntur humana, tanquam homo aliquid prior det, ut retribuatur ei. Elegit ergo nos Deus in Christo ante mundi constitutionem, praedestinans nos in adoptionem filiorum: non quia per nos sancti et immaculati futuri eramus, sed elegit praedestinavitque ut essemus. Fecit autem hoc secundum placitum voluntatis suae, ut nemo de sua, sed de illius erga se voluntate glorietur: fecit hoc secundum divitias gratiae saue, secundum bonam voluntatem suam, quam proposuit in dilecto Filio suo, in quo sortem consecuti sumus, praedestinati secundum propositum, non nostrum, sed ejus, qui universa operatur, usque adeo ut ipse in nobis operetur et velle . Operatur autem secundum consilium voluntatis suae, ut simus in laudem gloriae ejus. Hinc
Abbreviated transcription (Latin):
itaq in horminum s in dei ẽ potestate:
ut habeant homines potestatem filii
dei fieri. Ab ip̃o quippe accipiunt᷑ eam:
qui dat cordi humano cogitatiões pias
per quas habeat fidem que operet᷑ per
dilectionem. Ad quod bonũ sumendũ
et teriendum et in eo perseuerant usq
in finem proficiendum: non sumus y¬
donei cogitare aliquid qͣiͣ ex nobismet¬
ip̃is. s sufficientia nr̃a ex deo ẽ: ĩ cuiꝰ¬

Expanded text:
itaque in hominum, sed in Dei est potestate, itaque in hominum, sed in Dei est potestate, ut habeant homines potestatem filii Dei fieri . Ab ipso quippe accipiunt eam, qui dat cordi humano cogitationes pias, per quas habeat fidem, quae operetur per dilectionem : ad quod bonum sumendum et tenendum, et in eo perseveranter usque in finem proficiendum, non sumus idonei cogitare aliquid quasi ex nobismetipsis, sed sufficientia nostra ex Deo e
Abbreviated transcription (Latin):
ut diceret: in eo libro loquebatur
quem de fuga seculi scripsit. docens
hoc seculum non corpore s corde fugi¬
endum: quod nisi auxilio dei fieri
non posse disseruit. Ait erĩfrequẽs
nobis de fugierido seculo isto sermo
atop utiam ꝙͣ fucilis sermo tã caut
⁊ sollicitus effectus. Sed quod peius ẽ:
frequenter irrepit terrenarũ illecebra
cupiditatum. et uanitatum offusio mẽ¬
tem occupat. ut quod stũdeas uitare: hoc
cogites animoq uosuas. Quod cauere dif¬
ficile ẽ homini. eruere autẽ impossibile.
Demq uoti magis eam ẽẽ rem quã effec¬
tus: testatur propheta dicendo. declina¬
cor meũ in testimorna tua: et ñ ĩ auari¬
ciam Non enim in potestate nr̃a cor nr̃m
aliotrahrnt ꝙͣ tu proposueris. Ad secu
laria reuocant: mundana in serunt. uo¬
luptaria ingerunt: illecebrosa intexũt.
Ip̃oq in tempore quo eseuare mentem pa¬
ramus: inserti in ambris cogitationib
ad terrena pserumq deiciir. Non

Expanded text:
ut diceret, in eo libro loquebatur ut diceret, in eo libro loquebatur quem de Fuga saeculi scripsit, docens, hoc saeculum non corpore, sed corde fugiendum: quod nisi auxilio Dei fieri non posse disseruit. Ait enim: Frequens nobis de fugiendo saeculo isto sermo; atque utinam quam facilis sermo, tam cautus et sollicitus affectus: sed, quod pejus est, frequenter irrepit terrenarum ilcupiditatum et uanitatum offusio mentem occupat, ut quod studeas uitare hoc cogites animoque uoluas. quod cauere difficile est homini, exuere autem inpossibile. denique uoti magis eam esse rem quam effectus testatur propheta dicendo: declinacormeumin testimonia tua et non in auaritiam. non enim in potestate nostra est coralio trahunt laria revocant, mundana inserunt, voluptuaria ingerunt, illecebrosa intexunt, ipsoque in tempore quo elevare mentem paramus, inserti inanibus cogitationibus ad terrena plerumque dejicimur . Non
Abbreviated transcription (Latin):
qui boni apparent fideles. perseueran¬
tiam usq in finem accipere debrusse.
Deus autẽ melius ẽẽ iudrcauit misce̾
quosdam non perserientturos certo
mumero sanctoꝵ suoꝵ: ut quib nõ
expedit in huius uite temptatione
securitus. non possint ẽẽ securi. Mul¬
tos enim a perinciosa elatione repri¬
mit: quod ait apsus. Quapropt̾ qui
iuĩdetur stare: uideat necudat. uosũ¬
tate autem sua cadit qui cãdit: et uo¬
luntate dei strit qui strit. Potens est
enm deus statuere issum. Non ergo
se ip̃m: s deus. uerũtamen bomim ẽ
non altum sapere: s timere. In cogi¬
trtione autem sua uel cãdit quisq
ues stat. Sicut autem aplũs ait
quod in libro superiore memoraui.
non sumus ĩdonei cogitare aliqrd
quasi ex nobrsmet ip̃ĩs: s sufficien¬
tia nr̃a ex deo est. Quem secutus et
beatus ambrosius: audet et dicit.
militer et ueraciter pius ẽ: ẽẽ uerissi¬
mum sentit. Hoc autem ambrosius

Expanded text:
qui boni apparent fideles, perseveranqui boni apparent fideles, perseverantiam usque in finem accipere debuisse. Deus autem melius esse judicavit, miscere quosdam non perseveraturos certo numero sanctorum suorum; ut quibus non expedit in hujus vitae tentatione securitas, non possint esse securi. Multos enim a perniciosa elatione reprimit quod ait Apostolus: Quapropter, qui videtur stare, videat ne cadat . Voluntate autem sua cadit, qui cadit; et voluntate Dei stat, qui stat. Potens est enim Deus statuere illum : non ergo se ipse, sed Deus. Verumtamen bonum est non altum sapere, sed timere . In cogitatione autem sua vel cadit quisque, vel stat. Sicut autem Apostolus ait, quod in libro superiore memoravi, Non sumus idonei cogitare aliquid quasi ex nobismetipsis, sed sufficientia nostra ex Deo est . Quem secutus et beatus Ambrosius audet et dicit: militer et veraciter pius est, esse verissimum sentit. 20. Hoc autem Ambrosius
Abbreviated transcription (Latin):
torem. in tẽ uero exactorem iustissimũ
in nulło tamen cernis iniustum. Cũ
emm iustus ẽẽt etiam si utrũq pu¬
mret: qui liberatur habet unde gr̃as
quid ommibus deberetur ostenderẽt.
atq ita gratius suam gr̾̃am ĩ uasis
miseritordie commendaret.cur in
eãdem causa me potius ꝙͣ illum pu
mbit: Hoc non dico. Si queris qͣre.
quia fateor me non inuenire quĩd
dicam. Si et hoc queris quare: qͥa
in hac re sicut iustu ẽimi eus. sicut
magna ẽ misericordia eius. ita inscru¬
tabilia iudicia euis: Ad huc pergat
et dicat. Cur quibusdam qui eum
usz in finem non dẽdit. Cur pu¬
tas insi quia non mentitur qui di¬
cit. ex nobis exierunt s non ert
ex nobis: nam si fuissent ex nobis.
mansissent utiq nobiscum. Nun¬
quid ergo hominum nature due
funt: absit. Si due nature eẽnt: gr̃a
ulla non esset. stulti em̃ daretur gra¬
tuita liberatio: si nature debita redde¬
retur. Hominib autem iudet᷑ omnes

Expanded text:
torem, in te vero exactorem justissimum, torem, in te vero exactorem justissimum, in nullo tamen cernis injustum. Cum enim justus esset, etiamsi utrumque puniret: qui liberatur, habet unde gratias quid omnibus deberetur ostenderet, atque ita gratius suam gratiam vasis misericordiae commendaret; cur in eadem causa me quam illum potius rabit? » Hoc non dico: si quaeris quare; quia fateor me non invenire quid dicam. Si et hoc quaeris quare; quia in hac re sicut justa est ira ejus, sicut magna est misericordia ejus, ita inscrutabilia judicia ejus. 19. Adhuc pergat et dicat, Cur quibusdam qui eum usque in finem non dedit? Cur putas, nisi quia non mentitur qui dicit, Ex nobis exierunt, sed non erant ex nobis; nam si fuissent ex nobis, mansissent utique nobiscum ? Numquid ergo hominum naturae duae sunt? Absit. Si duae naturae essent, gratia ulla non esset: nulli enim daretur gratuita liberatio, si naturae debita redderetur. Hominibus autem videtur, omnes
Abbreviated transcription (Latin):
uerumetiam in gemimoꝵ una atq
eãdem causa. tam diuersum iudici¬
um: Nonne similis questio est cur ĩ
diue: sa causa ĩdem iudicium: recolamꝰ
igitur issos operanos in uinea qui toto
die laborauerunt: et eos qui una hora.
nempe causa diuersa ẽ impersi laboris.
et camen ĩdem iudicium in redditiõe
mercẽdis. Nunquid et hic audierunt
murmurantes a patreftumilias nͥ hoc
uolo: Ita quippe eius erga alios fuit lar¬
gitus: ut ergu asios missa ẽẽt ũquitas
Et isti quidem utriq in bonis sunt. ue¬
rũcamen quantum ad iusticiam ex¬
pectat et gr̃am: potest et de reo qui lib̾e¬
ratur. recte dici beo qui dampnat᷑. Tol¬
le quodtuum ẽ et uade. Huic aũt noso
quod nõ debetur donare. Annõ mͥsicet
facere quod uoso: Aut ocusus tuue neꝙͣ
ẽ quia ego bomus sum. Hic ille si di¬
cat air non et mͥ: merito audreto hõ
tu quis es qui respondeas deo: Quẽ
certe in uno ur̃m benignissimũ largi¬

Expanded text:
verum etiam in geminorum una atque verum etiam in geminorum una atque eadem causa, tam diversum judicium? » Nonne similis quaestio est, cur in diversa causa idem judicium? Recolamus igitur illos operarios in vinea qui toto die laboraverunt, et eos qui hora una: nempe causa diversa est impensi laboris, et tamen idem judicium in redditione mercedis. Numquid et hic audierunt murmurantes a patrefamilias, nisi, Hoc volo? Ita quippe ejus erga alios fuit largitas, ut erga alios nulla esset iniquitas. Et isti quidem utrique in bonis sunt: verumtamen quantum ad justitiam spectat et gratiam, potest et de reo qui liberatur, recte dici reo qui damnatur, Tolle quod tuum est, et vade; huic autem volo quod non debetur donare. An non licet milii facere quod volo? An oculus tuus nequam est, quia ego bonus sum ? Hic ille si dicat, Cur non et mihi? merito audiet, O homo, tu quis es, qui respondeas Deo ? Quem certe in uno vestrum benignissimum largi
Abbreviated transcription (Latin):
sunt et que in terris in ip̃o. in qͦ etiam
et sortem consecuti sumus predestina¬
ti secunidum propositũ qui uniuer sa
operatur. Contra istam ueritatis
tam claram tubam quis homo sobrie
uigilantieq fidei uoces ussas ãdmit¬
dei non secundum merita hominũ
datur: Respondeo qm deus miseri¬
cors ẽ.Cur ergo inquit non omnib:
Et hic respondeo qm̃ deus uider est.
ac per hoc et gratis ab eo datur gr̃a:
et iusto eius in aliis iudicio demon¬
stratut quid in eis quib datur con¬
ferat gr̃a. Non itaq simꝰ ingrati qd̾
scd̾m placitum uoluritatis sue ĩ lau¬
int misericors deus de tam debita
perditiorie: ut si inde neminem libe¬
raret non ẽẽt iniustus. Ex imo quippe
omnes in condempnationem nõ m¬
iustam iudicati func ire sed iustum.
Qui ergo siberatur gr̃am disigat. qͥ
non liberatur debitum agnoscat. Si
in remittendo debitum bonitas. i
exigendo equitas intessigitur: misꝙͣ
ec̃ apud deum inquitas muenitur.
S curinquit non solum in paruuloꝵ

Expanded text:
erris in ipso; in quo etiam et sortem consecuti sumus, praedestinati secundum propositum qui universa operatur . Contra istam veritatis tam claram tubam, quis homo sobriae vigilantisque fidei voces ullas admitDei non secundum merita hominum datur? » Respondeo, Quoniam Deus misericors est. « Cur ergo, » inquit, « non omnibus? » Et hic respondeo, Quoniam Deus judex est. Ac per hoc et gratis ab eo datur gratia; et justo ejus in aliis judicio demonstratuferat gratia. Non ergo simus ingrati ei, qui secundum placitum voluntatis suarat misericors Deus de tam debita perditione, ut si inde neminem liberaret, non esset injustus. Ex uno quippe omnes in condemnationem non injustam judicati sunt ire, sed justam. Qui ergo liberatur, gratiam diligat, qui non liberatur, debitum agnoscat. Si in remittendo debito bonitas, in exigendo aequitas intelligitur, nusquam esse apud Deum iniquitas invenitur. 17. « Sed cur, » inquit, « non solum in parvulorum,
Abbreviated transcription (Latin):
rent utiq tasia ues iuĩderent. In eadẽ
perdicionis massa relicti sunt etiam
uidei. qui non potuerunt credere ft̃is¬
in conspectu suotam magnis clarisq uir¬
tutibus. Cur enim non poterant credere:
non tatuit euangesium dicens. cũ autrm
tunta signa fecisset coram eis.: nõ crẽdiderũt
meũ. ut sermo ylaie prophete impleretur

Expanded text:
rent utique talia vel viderent. In eadem rent utique talia vel viderent. In eadem perditionis massa relicti sunt etiam Judaei, qui non potuerunt credere factisin conspectu suo tam magnis clarisque virtutibus. Cur enim non poterant credere, non tacuit Evangelium, dicens: Cum autem tanta signa fecisset coram eis, non crediderunt in eum; ut ser
Abbreviated transcription (Latin):
na: an quisquam dicere audebit deum
non prescisse quib eẽt daturus ut cre
derent. aut quos daturus ẽẽt filio suo
ut exeis non perderet quemꝙ̃: Que
utiq si presciuit: profecto beneficia su¬
a quib nos dignatur liberare p̾sciuit
dei quib certissime liberantur quicũq
siberantur. Ceceri autem ubi nisi ĩ mas¬
sa perditiomie uesto diuino iudrcio re¬
sinquuntur: Ubi tyrii relicti fũt et
sỹdor qui etiam credere potuerunt
si mina ilła xp̃i signa iuidissent. S qm̃
ut crederent non eis erat datũ. etiam
unde crederent est negatũ. Ex quo appa¬
ret habere quosdam in ip̃o ingenio diui¬
num natursiter mumis intelligẽtie
quomoueantur ad fidem. si congrua
suis mentib ues audiant uerba uel si¬
gua conspiciant. Et tamen si dei altio¬
re iũdicio aperditionis massa ñ funt
gr̃e predestinatione discreti: nec ip̃a
eis adhibentur ueldicta diuina uel
facta. per que possent credere si audi¬

Expanded text:
35. An quisquam dicere audebit, Deum 35. An quisquam dicere audebit, Deum non praescisse quibus esset daturus ut crederent, aut quos daturus esset Filio suo, ut ex eis non perderet quemquam? Quae utique si praescivit, profecto beneficia sua, quibus nos dignatur liberare, praescivDei, quibus certissime liberantur quicunque liberantur. Caeteri autem ubi nisi in massa perditionis justo divino judicio relinquuntur? Ubi Tyrii relicti sunt et Sidonii, qui etiam credere potuerunt, si mira illa Christi signa vidissent. Sed quoniam ut crederent, non erat eis datum, etiam unde crederent est negatum. Ex quo apparet habere quosdam in ipso ingenio divinum naturaliter munus intelligentiae, quo moveantur ad fidem, si congrua suis mentibus, vel audiant verba, vel signa conspiciant: et tamen si Dei altiore judicio, a perditionis massa non sunt gratiae praedestinatione discreti, nec ipsa eis adhibentur vel dicta divina vel facta, per quae possent credere, si audi
Abbreviated transcription (Latin):
prẽdicanti. Nonne isse doctor gentiũ
in fide et ueritate. et predestinationẽ
totiens ꝯmendauit. et uerbum dei pre¬
dicare non destitit: Nunqũd quia
dixit deus ẽ qui operatur in nobis et¬
et uesse et operari pro bona uosuntate.
ideo non ip̃e et ut uesimus que deo place¬
ant. et ut operemur hortatus ẽ: Aut
quiã dixit qui in uobis bomuim opus ce¬
pit perficiet u s in diem xp̃i ihu. ideo ut
inciperent hommes et perseuerarent usz
in finem ip̃e non suasit. Nempeip̃e dñs
hominib precepit ut crẽderent: atq ait.
Credite in deum et in me ccedite. Nec
tamẽ ĩdeo eius falsa sententia ẽ. nec
uania definitio: ubi ait. Nemo uenit ad
me. id ẽ nemocrẽdit in me nisi fu̾it ei
datum a patre meo. Necrursus quia
uera e hec desinitio. ideo uana est illa p̾¬
ceptio. Cur ergo prẽdicatiom. preçeptiõi
erhortatiomi. correptioni que oĩa fre¬
quentat scriptura diuina. existimamꝰ
mutilem definitionem prẽdestinationis
quam commendat eadem scriptura diui

Expanded text:
or Gentium in fide et veritate et praedestinationem toties commendavit, et verbum Dei praedicare non destitit? Numquid quia dixit, Deus est qui operatur in vobis et velle et operari, pro bona voluntate ; ideo non ipse, et ut velimus quae Deo placeant, et ut operemur, hortatus est? aut quia dixit, Qui in vobis bonum opus coepit, perficiet usque in diem Christi Jesu ; ideo ut inciperent homines et perseverarent usque in finem, ipse non suasit? Nempe ipse Dominus hominibus praecepit ut crederent, atque ait, Credite in Deum, et in me credite : nec tamen ideo ejus falsa sententia est, nec vana definitio ubi ait, Nemo venit ad me, id est, nemo credit in me, nisi fuerit ei datum a Patre meo . Nec rursus, quia vera est haec definitio, ideo vana est illa praeceptio. Cur ergo praedicationi, praeceptioni, exhortationi, correptioni, quae omnia frequentat Scriptura divina, existimamus inutilem definitionem praedestinationis, quam commendat eadem Scriptura divina.