comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fig᷑a crucẽ significat. ⁊ in nu
didit. Carm̃tis aut̃ dicta: qr car¬
minibꝰ fut᷑a canebat. Ceterũ ꝓ¬
aut ꝯmunes ft̃: aut lib̾ales. Cõ¬
munes dictȩ.qr multi eis in ꝯ¬
mune utunt᷑: ut scribere. legere.
Liberales: qr eas tantũ illi noue¬
rt̃. qui libros ꝯscͥbunt. recteq lo¬
qͣͤndi dictandiq rõnẽ nouert̃.
enĩ pͥncipalit̾ in duas parces. in
uocales ⁊ in ꝯsonantes. Uocales
ft̃. q̃ directo hiatu fauciũ. sine
adherente ꝯsonante. Consonan¬
tes st̾. quȩ diu̾so motu linguę. ł
Hȩ in duab partibꝰ diuidunt᷑:
in semiuocalibꝰ ⁊ in mutis. Se¬
iiuocales dictȩ. eo ꝙ qͥddam se¬
nus de uocalib hãnt. Ab .e. qͥppe
uocali incipiunt. ⁊ desurunt in
nat᷑alem sonũ. ut .F.l. iii .n. Mute¬
aut dicte: qr nͥ subiectis sibi uoca¬
lib nequaqͣ erũpunt. Si enĩ eis
extremũ uocalis detraxeris somi.
inclusũ lut̾e murm᷑ sonabit. ut
.i. ⁊.u. apd gͣminaticos uarias ha¬

Expanded text:
figura crucem significat et in numdidit. Carmentis autem dicta, quia carminibus futura canebat. Ceterum paut communes sunt aut liberales. Communes dictae, quia multi eas in commune utuntur, ut scribere et legere. Liberales, quia eas tantum illi noverunt, qui libros conscribunt recteque loquendi dictandique rationem noverunt. enim principaliter in duas vocales et consonantes. Vocales sunt, que directo hiatu faucium, sine adherente consonante. Consonantes sunt, que diverso motu lingue, vel He in duas partes dividuntur, in semivocales scilicet et mutas. Semivocales dicte, eo quod quiddam semisonum de vocalibus habeant. Ab e quippe vocali incipiunt et desinunt in naturalem sonuautem dictae, quia nisi subiectis sibi vocalibus nequaquam erumpunt. Si enim eis extremum vocalis detraxeris sonum, inclusum litterae murmur sonabit ut BI et U apud Grammaticos varias ha
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ uocatũ. qr notat genꝰ ut corneliꝰ.
Agnomĩ uͦ quasi accideus nom̃. ut
me tellꝰ creticꝰ. qr cretã subegit. E x¬
trinsecꝰ enĩ uenit agnonĩ ab ali¬
qͣ ratione. Cognom̃ aut̃ uulgo di¬
ctũ. eo ꝙ nõi cognitionis causa

Expanded text:
men vocatum, quia notat genus, ut Cornelius; agnomen vero, quasi accidens nomen, ut Metellus Creticus, quia Cretam subegit. Extrinsecus enim venit agnomen ab aliqua ratione. Cognomentum autem vulgo dictum, eo quod nomini cognitionis caus
Abbreviated transcription (Latin):
oris sonis. atq diseretis. Nã pꝰquam
eas ammaduercert̃ .i. uoĩa illis ⁊ fi¬
gͣas imposuert̃. Ei. gͣas aut̃ parcim
ex placito: partĩ ex sono litt̾aꝵ for¬
mauert̃. Ut puta .i. z.o. Quaꝵ uiiiꝰ
sic̃ exilis sonꝰ. ita temius urgula.
alt̾iꝰ pinguis sonꝰ sic̃ ⁊ pleua fig᷑a.
Potestatẽ aut̃ uat̾a dedit. uoliuitas
teres dixert̃. Apicẽ dictũ ꝓpt̃ꝙ lon
ge sit a pedibꝰ ⁊ in eacumine litt̾ę
apponat᷑. Est enĩ linea iacens suꝑ
loqͤndi.&. origo ⁊ funclam̃tũ
lib̾aliũ littã ꝵ. Hȩc in disciplinis
uꝰ litt̾as ꝯmunes inuenta ẽ. ut iã¬

Expanded text:
tque discretis. Nam postquam eas animadverterunt, et nomina illis et figuras inposuerunt: figuras autem partim ex placito, partim ex sono litterarum formaverunt: ut puta I et O, quarum uni sicut exilis sonus, ita tenuis virgula, alterius pinguis sonus, sicut et plena figura. Potestatem autem natura dedit, voluntas teres dixerunt, apicem dictum propter quod longe sit a pedibus, et in cacumine litterae adponatur. Est enim linea iacens supeloquendi, et origo et fundamentum liberalium litterarum. Haec in disciplinis post litteras communes inventa e
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. Eadem ⁊ digamon a g̾cis uocat᷑.
qnͣ sibimet aliisq uocalibꝰ iungit᷑.¬
ad instar .f. litt̾e. qͦ duplice̾ ganiã
ht̃. ad euiꝰ sinulitudine̾ quinctas
uocales diganion appellari gr̃ama¬
tiai uoluert. ut uotũ uirgo. Int̾
seinuocales aut̃ quędã liquidȩ di¬
cunt᷑. ꝓpt̾ea qr int̾dũ in una silła
pꝰ positȩ aliis ꝯsonantibꝰ deficiunt.¬
⁊ a metro excludunt᷑. Ex qͥb dus
apd̃ latinos liquesc̾t .l.⁊.r. ut fra¬
liqͦscunt. ut inesteus. Necẽ ⁊ .uͭii.
aut̃ latinis litt̾is uetꝰ scͥptura ꝯsta
unt. ⁊ in mutũ sonũ desinunt. ut
stͣ ꝯsonantes. uł ꝙ asuo sono incipi¬
Unde ⁊ a plerisq afpiratio puta¬
nis nota dr̃. qr uocẽ eleuat. afpira¬
tio enĩ ẽ sonus uberiꝰ cleuatꝰ. cunꝰ
ꝯtraria ẽ ꝓsolia. sonꝰ equalit̾ flexꝰ.
latinis adiecit. ut in sono discrim̃
kalendis suꝑ flua iudicat᷑. ꝑ.c. enĩ
uniusa expͥmimꝰ. Q. Int̾am. nͦͨ g̾ei
resonant. nec hebrei. Exceptis enĩ

Expanded text:
is. Eadem et digamma a Grecis vocatur, quando sibimet aliisque vocalibus iungitst instar f litere, que duplex gamma habet, ad cuius similitudinem coniunctas vocales, digammo appellari grammatici voluerunt ut votum, virgo. Inter semivocales autem quedam liquide dicuntur, quia interdum in una syllaba, postposite aliis consonantibus, deficiunt et a metro excluduntur. Ex quibus due, apud Latinos liquescunt l et r ut flaliquescunt, ut Mnesteus. Petrus Helias Aunt et in mutum sonum desinunt, ut sunt consonantes, vel quod a suo sono incipiUnde et a plerisque aspiratio putanis nota dicitur, quia vocem elevat. Aspiratio enim est sonus uberius elatus, cuius contraria est prosodia, sonus aequaliter flexus. Latinis adiecit, ut in sono discrimen 'Kalendis' superflua iudicatur: per C enim universa exprimimus. Q litteram nec Graeci resonant, nec Hebraei. Exceptis enim
Abbreviated transcription (Latin):
fantia ẽ. unde ⁊ eã uarro litt̾ati¬
onẽ uocat. Litt̾e aut̃ ft̃ udices re¬
rũ.signa u̾boꝵ qͥb tanta uis est.
ut nob̾ dicta absentiũ sine uoce
loquant᷑. Uerba enĩ ꝑ ocłos. ñ ꝑ
aures introducunt. Usus intaꝵ
reptꝰ est: ꝓpt̾ memoriã rerũ. Nã
ne obliuione fugiant: lnt̾is alli¬
gant᷑ In tanta enĩ rerũ uarieta¬
te. nec dici audiendo pot̾ant oĩa:
nec memoria ꝯtineri. Int̾ę aut̃
p̃stent: uł q in legendo iteren¬
uident᷑ erortẽ. Apud illos enim
priꝰ dictũ est ileph. Deuide ex
simili enuntiatione apd̾ g̾cos
tractũ ẽ alpha. Inde apd̃ latinoᷤ.
.a. Erauslator enĩ ex simili sono
alt̾iꝰ linguę litt̾am ꝯdidit. ut noᷤ¬
se possimꝰ linguã hebraicã õĩunt

Expanded text:
fantia est; unde et eam Varro litteratifantia est; unde et eam Varro litterationem vocat. Litterae autem sunt indices rerum, signa verborum, quibus tanta vis est, ut nobis dicta absentium sine voce loquantur. Verba enim per oculos non per aures introducunt. Usus litterarum repertus propter memoriam rerum. Nam ne oblivione fugiant, litteris alligantur. In tanta enim rerum varietate nec disci audiendo poterant omnia, nec memoria contineri. Litterae autem praestent, vel quod in legendo iterenvidentur exortae. 4 Apud illos enim prius dictum est aleph; deinde ex simili enuntiatione apud Graecos tractum est alpha; idem apud Latinos a. Translator enim ex simili sono alterius linguae litteram condidit ut nosse possimus, linguam Hebraicam omnium
Abbreviated transcription (Latin):
id ẽ a uirtute qͣm scientiã uoca¬
uert̃. Int̾ artẽ ⁊ disciplinã plato
⁊ aristotiles hanc differentiã uo
luert̃ eẽ. dicentes artẽ esse in his
q̃ se ⁊ alit̾ hr̃e posst̃. Disciplina
uͦ est q̃ de his agit. q̃ alit̾ euenire
ñ possunt. Nam qñ ueris difpu¬
tationibꝰ aliqͥd disserit᷑ dispͥluia¬
pinabile tractat᷑. nomĩ artis ha
septẽ ft̃. Prima graninati¬
cã .i. recte loqͤndiꝑitia. Sccła re¬
thorica. q̃ ꝓpt̾ nitorẽ ⁊ copiã elo¬
qͣntiȩ sue maxime in eiuilibꝰ q̃sti¬
onibꝰ nocessaria e xistunat᷑. ĩ er¬
cia dialectie.a. cognom̃to logiea qͣ
dis̾putationibꝰ subtilissimis uera
seceruit a falsis. Quarta artrine¬
tiea. q̃ ꝯtinet numeroꝵ causas⁊
diuisiões. Qunita musica. qͣ in
carminibꝰ cantibꝰq asistit. Sexta
geometͥca: q̃ mensuras t̾re dim̃¬
sionesq ꝯplectit᷑. Septima astͦ
nes existunt. qͣs librarii ⁊ calcu¬
latores secunt᷑. Quaꝵ disciplina
uelud q̃dam grãmatioe artis in¬

Expanded text:
id est a virtute, quam scientiam vocaverunt. Inter artem et disciplinam Plato et Aristoteles hanc differentiam esse voluerunt, dicentes artem esse in his quae se et aliter habere possunt; disciplina vero est, quae de his agit quae aliter evenire non possunt. Nam quando veris disputationibus aliqpinabile tractatur, nomen artis habseptem sunt. Prima, grammatica, id est, loquendi peritia. Secunda, rhetorica, quae propter nitorem et copiam eloquentiae suae maxime in civilibus quaestionibus necessaria existimatur. Tertia dialectica cognomento logica, quae disputationibus subtilissimis vera secernit a falsis. Quarta arithmetica, quae continet numerorum causas et divisiones. Quinta musica, quae in carminibus cantibusque consistit. Sexta geometrica, quae mensuras terrae dimensionesque conplectitur. Septima astrones existunt, quas librarii et calculatores sequuntur. Quarum disciplina velut quaedam grammaticae artis in
Abbreviated transcription (Latin):
Ulitt̾am pitagoras samiꝰ ad exei¬
plũ uitȩ humane pͥmꝰ formauit.
cuiꝰ uirgͥila subterior pͥmã ȩtatẽ
sig̃cat incertã qͥppe. ⁊ q̃ adhuc
dua ẽ. s ad beatã uitã tendens.
sinistra facilior. s ad labem int̾i¬
tũq deducens. Ne qͣ ꝑͣsius ait.
Et tͥ qua samiꝰ. dedux̃ lnt̾a ra-¬
mos. Surgentẽ dextro: monstia¬
uit limite callem. Quinq aut̃¬

Expanded text:
literam Pythagoras samius ad exemplum vite humane primus formavit, cuius virgula subterior primam, etatem significat, incertam quippe, et que adhuc dua est, sed ad beatam vitam tendens; sinistra facilior, sed ad labem interitumque deducens: de qua sic Persius ait. Et tibi, que samios deduxit litera ramos, Surgentem dextro monstravit limite callem. Quinque aut
Abbreviated transcription (Latin):
ma.y.q̃ humanã uitã sig̾cat de
mortẽ sig̾rat. Nã iudices eande̾
lutãm thetã apponebant ad eoꝵ
noĩa: qͦs morte ⁊ fupplicio afficie¬
bant.⁊ dr̃ theta a potoitanaton.
litt̾a theta. Tertia. tau. figurã de¬
monstrans dñicȩ crucis. Hn ⁊ he¬
uiroꝵ gementiũ ⁊ dolentiũ. Re-¬
liqͣs uͦ duas: summã ⁊ ultimã uen
dicat sibi rꝑc. Ipse enĩ pͥncipiũ.¬
ipse ⁊ finis dicens. Ego sũ alpha
&̾.ib.Concurrentibꝰ enĩ int̾ se
inuicẽ alpha ⁊ i.usq de uolui¬
t᷑. E. rursus .ii. ad alpha replicat᷑.
ut ostend̾et in se dñs. ⁊ initii de¬
cursũ. ad finẽ. ⁊ finis decursũ ad
in ttiũ. Om̃s aut̃ litt̾e apud g̾cos.
delta: uocant᷑ in num̃is ipsoꝵ .uͦiͦi.
tant: s sola u̾ba ꝯponunt. Excep¬
tis aliquibꝰ q̃ num̃os figa de mon¬

Expanded text:
humanam vitam significat, de mortem significat. Nam iudices eamdem literam theta apponebant ad eorum nomina, quos supplicio afficiebant. Et dicitur theta apo tou thanatou, litera theta. Tertia τ figuram demonstrans dominice crucis. Unde et hevirorum gementium et dolentium. Reliquas vero duas, summam et ultimam sibi vendicat Christus. Ipse eni Ego sum alpha et ω: concurrentibus enim in se invicem alpha ad ω usque devolvitur, et rursus ω ad alpha replicatur: ut ostenderet in se Dominus, et initii decursum ad finem, et finis decursum ad initium. 10. Omnes autem litterae apud Graecos delta, uocatur in numeris ipsorum quattuor, tant, sed solo verbo componunt, exceptis aliquibus, que numeros figura demon
Abbreviated transcription (Latin):
disciplina ⁊ arte.
isciplina a discen¬
do nom̃ accepit. un
⁊ scientia dici pot̾.
Nã scire dictũ adis¬
cere. qr nemo nr̃m
scit. nisi qͥ discit. Altt̾ dicta diᷤ¬
ciplina. qr discit᷑ plena. Ars uͦ¬

Expanded text:
disciplina et arte. 1. Disciplina a discendo nomen accepit; unde et scientia dici potest. Nam scire dictum a discere, quia nemo nostrum scit, nisi qui discit. Aliter dicta disciplina, quia discitur plena. 2.
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ sigtant ꝑsonã ⁊ actũ. Relique
appendices ftͣ.ẜ. ex his originem
trahunt. Nã ꝓnom̃ ex nomine
nascit᷑. euiꝰ officio fungit᷑. ut ora¬
tor ille. Adu̾biũ de noĩe nascit᷑.
ut doctꝰ docte. Participiũ de no¬
mine ⁊ u̾bo. ut lego legens. Con
ꝯplexu istaꝵ cadunt. Iđo ⁊ nĩmul¬

Expanded text:
icant personam et actum. Reliquae adpendices sunt et ex his originem trahunt. Nam pronomen ex nomine nascitur, cuius officio fungitur, ut 'orator ille'. Adverbium de nomine nascitur, ut 'doctus, docte'. Participium de nomine et verbo, ut 'lego, legens'. Conconplexu istarum cadunt. Ideo et nonnul
Abbreviated transcription (Latin):
si credit᷑ ausi. mansurã rudibꝰ
uocẽ signare figuris. Hinc ẽ ꝙ ⁊
feniceo colore libroꝵ capita seri¬
bunt᷑. qr ab ipsis lnt̾e initiũ ha¬
buerunt

Expanded text:
si creditur ausi. Mansuram rudibus vocem signare figuris. Hinc est, quod et pheniceo colore librorum capita scribuntur, quia ab ipsis litere initium habuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
ua scafa ex uimine facta. qͤ ꝯtexta cru¬
do corio genꝰ nauigii p̃bet. Portenuia
nauienla siriatici gn̾is lata ⁊ sine
carina. a portando uocata. utunt᷑
hns in panuonia. Trabariȩ amni¬
cȩ naues. qͦ ex singłis tͣbib canart᷑:

Expanded text:
vimine facta, que contexta ex crudo corio, genus navigii prebet. Portemia, navicula syriatici generis, lata et sine carina, vocata a portando, utuntur his in Pannonia. Trabarie, amnice naves, que ex singulis trabibus cavant
Abbreviated transcription (Latin):
reos yri sacrauer̃. quẽ arcũ dm̃s.
ꝙ is plurimos colores hãt. Sicq dũ
hac expectatione doꝵ cultibꝰ atq ele¬
m̃tis mundiahbꝰ ꝓfauant᷑. eosde doᷤᷤ
atq eadẽ elem̃ta ꝓculdubio colere
noscunt᷑. Uñ animaduertere debe ᷤᷤ¬
xp̃iane. ꝙ circũ numuina ĩmunda
possideant. qͣ ꝓpt̾ alienꝰ erit tͥ locꝰ.
quẽ plurimi sathanȩ sp̃c occupa¬
uer̃. Totũ enĩ illũ diabolꝰ ⁊ angłi

Expanded text:
reos Iri sacraverunt, quam arcum dicimus, reos Iri sacraverunt, quam arcum dicimus, quod is plurimos colores habeat. Sicque, dum hac spectatione deorum cultibus atque elementis mundialibus profanantur, eosdem deos atque eanoscuntur. Unde animadvertere debes, Christiane, quot circum nomina immunda possideant. Quapropter alienus erit tibi locus, quem plurimi Satanae spiritus occupaverunt. Totum enim illum diabol
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ oursus ueniebat. de siliebat.&.
currebat. siue ꝙ de eqͦ in equũ tͣnsi¬
aũ aiunt ꝓpt̾ea pede currere.
qr pedibꝰ currit᷑ mortalitati. Obhoc
a suꝑiori parte currunt ad inferio
ra .i. ab oriente ad occidentẽ. qr mor¬
tales oriunt᷑ ⁊ oceidunt. Nudi cur¬
runt. qr ⁊ hõi in scło nullȩ requiȩ
ft̃. Recto spacio currunt. qr int̾ ui
iunxer. Roseos enĩ soli.i. igni. alboᷤᷤ
aeri. prasinos t̾rȩ. uenetos mari
assimilantes. Itẽ roseos estaticur¬
rere uoluer̃. ꝙ ignei coloris sint .&.
cunta t̃c̃ flauescunt. Albos hiemi. ꝙͥ
sit glatiał. & frigoribꝰ uniu̾sa canes¬
cant. Ueri prasinos uiridi colore.qr
tc̃ pampinꝰ densat᷑. Itẽ roseos marti¬
currere sacrauer̃. a quo romani
exoriunt᷑.&. qr uexilla romanoꝵ co¬
cco derorant᷑. siue ꝙ mars gaudet
sanguine. Albos zephiris.i serenis
tẽ pestatibꝰ. prasinos florri t̾re. uene¬
tos aqͥs uł aeri. qr ceruleo ft̃ colore:
luteos .i.croceos igni ⁊ soli. purpu¬

Expanded text:
nem cursus venerat, desiliebat et currebat; sive quod de equo in equum transiautem aiunt propterea pede currere quia pedibus curritur mortalitati. Ob hoc a superiori parte currunt ad inferiora, id est ab oriente ad occidentem, quia mortales oriuntur et occidunt. Nudi currunt, quia et homini in saeculo nullae reliquiae sunt. Recto spatio currunt, quia inter iunxerunt, russeos enim soli, id est igni, albos aeri, prasinos terrae, venetos mari adsimilantes. Item russeos aestati currere voluerunt, quod ignei coloris sint, et cuncta tunc flavescant. Albos hiemi, quod sit glacialis, et frigoribus universa canescant. Veri prasinos viridi colore, quia tunc pampinus densatur. Item russeos currere Marti sacraverunt, a quo Romani exoriuntur, et quia vexilla Romanorum cocco decorantur; sive quod Mars gaudet sanguine. Albos zephyris et serenis tempestatibus, prasinos floribus et terrae, venetos aquis vel aeri, quia caeruleo sunt colore, luteos, id est croceos, igni et soli, purpu
Abbreviated transcription (Latin):
fex gn̾ale nom̃ uocat᷑  artẽ faciat.
sic̃ aurifex qͥ aurũ. faxo enĩ antiqui
ꝓ facio dicebant. Nauclerꝰ dñs uauis ẽ
appellatꝰ. ita q nauis in sorte eiꝰ sit.Cle¬
ros enĩ g̾ce. sors dr. Cet̾i in nauiaũ in
qͣsi cohib̾nator. q cohibeat pruden¬
tia sua hib̾nia.i. tẽpestatẽ maris. Na¬
uita anaue dictꝰ ꝑ diruiatione̾. Na¬
uita aũ ꝓ nauta poetice dr. sic̃ ma¬
uors ꝓ mars. Nam rectũ ẽ nauta.
Remex uocatꝰ. ꝙ remũ gerit. Sic aũ
remex. qͦmͦ tubex d̾r noĩatiuo casu.
Epibata g̾co noĩe appellat᷑. qͥ latine
cii. s naulo dato in alias t̾ras tͣnsire
disponit. Nauẽ quid̾a ꝑhibent dic¬
tã. eo ꝙ gnauũ rectorẽ querat .i. ꝑi

Expanded text:
fex generale nomen: vocatus, quod artem faciat: sicut aurifex, qui aurum. Faxo enim pro facio antiqui dicebant. Nauclerus dominus navis est appellatus: ita quod navis in sorte ejus sit. Cleros enim Graece sors dicitur. Caeteri autem inquasi cohibernator, quod cohibeat prudentia sua hiberna, id est, tempestates maris. Nauta a nave dictus per derivationem: navita autem pro nauta poetice dicitur: sicut Mavors pro Mars: nam rectum est nauta. Remex vocatur, quod remum gerit: sic autem remex, quomodo tubex, dicitur nominativo casu. Epibata Graeco nomine appellatur, qui Latine tii, sed naulo dato in alias terras transire disponit. Navim quidam perhibent dictam, eo quod gnavum rectorem quaerat, i
Abbreviated transcription (Latin):
culatoriũ dr̃. Scopos enĩ latine. in¬
tende dr̃. Barca ẽ quȩ cuncta nauiᷤ
ꝯm̾cia ad litꝰ portat. Hȩc nauis in
pelago ꝓpt̾ nimias undas suo sinsci¬
pit gremio. Hbi aũ appropinqͣuerit
portũ. redlet uicẽ barca nami quã
Tunc se fluctifero tradit mandatq pa
celeribꝰ. Mioparo. qͣsi minimꝰ paro. Est
enĩ scafa ex uinune facta. qͤ ꝯtecta
crudo corio genꝰ nauigii p̃bet. Quales
utunt᷑ gemanioꝵ pyracte in occeam
lntoribꝰ. uł paludibꝰ ob agilitatẽ. De qͥ¬
bꝰ historia. Gens inqͥt saxonũ nuopa¬
ronibꝰ ñ uiribꝰ utunt᷑. fugę potiꝰ quã
bello parati. se lones qͦs g̾ci celecras uo¬
cant .i. uoloces biremes. uł triremes
agiles. .ẜ. ad minist̾sũ classis aptȩ. Enuiꝰ.
dines hntes. Ac tuariȩ naues ft̃ quȩ
uelis simul ⁊ remis agunt᷑. Y pogauꝰ
in qͦ equos tͣnsuehere solitũ ẽ. Ponto¬
niũ nauigiũ fluui ale tardũ ⁊ grane:
ꝙ ñ nͥ remigio ꝓg̾di pot̾. Hinc ⁊ tra¬

Expanded text:
 Latine intendere dicitur. Barca est quae cuncta navis conmercia ad litus portat. Haec navis in pelago propter nimias undas suo suscipit gremio: ubi autem adpropinquaverit portum, reddit vicem barca navi quam Mar. 3: Tunc se fluctigero tradit mandatque paceleribus. Mioparo quasi minimus paro. Est enim scapha ex vimine facta, quae contecta crudo coreo genus navigi praebet; quales utuntur Germanorum piratae in Oceani litoribus vel paludibus ob agilitatem. De qualibus Historia 'Gens,' inquit, 'Saxonum mioparonibus, non viribus nituntur, fugae potius quam bello parati.' Celoces, quas Graeci κέλητας vocant, id est veloces biremes vel triremes, agiles et ad ministerium classis aptae. Ennius dines habentes. Actuariae naves sunt quae velis simul et remis aguntur. Hippagogus, in quo equos transvehere solitum est. Pontonium navigium fluminale tardum et grave, quod nonnisi remigio progredi potest. Hic et tra
Abbreviated transcription (Latin):
ligens gub̾nacła possidebit. Lidii aũ
pͥmũ nauẽ fabricauert̃. pelagiq in¬
certa petentes. ꝑuiũ mare humanis
usib fecert. Rates pͥmũ ẽ ⁊ antiqͥs¬
simũ nauigii genꝰ. ẽ rudibꝰ tignis. as¬
seribꝰq consertũ. ad cuiꝰ similitudi¬
nẽ fabricate naues. ratariȩ dicte. Nunc
iam rates ab usiue naues. Na ꝓpiͤie ra¬
tes ft̃. conexe uiuicẽ trabes. Trieris
nauis magna qͣm g̾c dulconẽ uocan.
ris magna. Parpasia nauis. a carpa¬
do insula noĩata. sic̃ a rodo rodia. sic̃
ab alexandria alexmidruia. Libur
t̃ alta nauiũ. Rostrate naues uocatȩ.
ab eo ꝙ infronte rostra ȩrea hnͣt. ꝓpt̾
scopłos ne feriant᷑ ⁊ collidant᷑. Lon¬
gȩ naues st̃ qͣs diomones uocamꝰ. di¬
cte eo ł longiores sint cet̾is. cuiꝰ ꝯtra¬
riꝰ musculꝰ. curtũ nauigiũ. Dromo
aũ a decurrendo dictꝰ. Cursũ enĩ
Inqui romacꝰ dictꝰ ꝓ eo qͦ celeritate
sui anchoris .&. instrum̃tis reliquis

Expanded text:
ligens gubernacula possidebit.' Lydii autem primum navem fabricaverunt, pelagique incerta petentes pervium mare usibus humanis fecerunt. Rates primum et antiquissimum navigii genus e rudibus tignis asseribusque consertum; ad cuius similitudinem fabricatae naves ratariae dictae. Nunc iam rates abusive naves; nam proprie rates sunt conexae invicem trabes. Trieris navis magna, quam Graeci durconem vocant. ris magna.' Carpasia navis a Carpatho insula nominata, sicut a Rodo Rodia, sicut ab Alexandria Alexandrina. Liburnter alta navium. Rostratae naves vocatae ab eo quod in fronte rostra aerea habeant propter scopulos, ne feriantur et conlidantur. Longae naves sunt quas dromones vocamus, dictae eo quod longiores sint ceteris: cuius contrarius musculus, curtum navigium. Dromo autem a decurrendo dictus; cursum enim Ancyromachus dictus pro eo quod celeritate sui ancoris et instrumentis reliquis
Abbreviated transcription (Latin):
unionẽ. cane.trionẽ. suppũ. qͣtrionẽ
plauũ uocabant: Se iactu tesserũ .uiii.¬
actus tesseraꝵ ita a ꝑitis aleatoribꝰ cõ¬
ponit᷑. ut afferat ꝙ uoluerit. ut puta
senionẽ. ꝗͥ eis in iactu boni affert. Ui¬
ꝯtant aũ eanem. qr cdãpuosus ẽ. unũ enĩ
uent᷑. Ido alios ordinarios. alios ua¬
gos appellant. At uͦ qͥ moueri onĩino
ñ posst̃. incitos dñt. Uñ ⁊ egente̾ ho¬
munes uiciti uocant᷑. quibꝰ spes ultra
ꝓcedendi nulla restat. De interdie
reudo uł feriendo dicta. De quaꝵ ge¬
n̾e s. poncłe dorcatiꝰ sic tradidit. Heu
tu parce pilos uiuaces ꝯdere ceruis.
uncia donec erit geminȩ suꝑ addita
librȩ. Int̾ spẽs pilaꝵ ft̾ trigonaria.
& arenata. Trigoniaria ẽ qua in tres
ludit᷑. Arenata qͣ in grege. dũ ex cir¬
culo astantiũ expectantiũq emissã
ultra iustũ fpaciũ pilam exciꝑe. lu¬
soq inire consueuert̃. Subitalẽ lu¬
sũ appellant. cũ duo ꝯminꝰ in ꝓximo

Expanded text:
unionem canem, trinionem suppum, quaternionem planum vocabant. De iactu tesserarum . Iactus tesserarum ita a peritis aleatoribus conponitur ut adferat quod voluerit, utputa senionem, qui eis in iactu bonum adfert. Vitant autem canem quia damnosus est; unum enim vage. Ideo alios ordinarios, alios vagos appellant. At vero qui moveri omnino non possunt 413 incitos dicunt. Unde et egentes homines inciti vocantur, quibus spes ultra procedendi nulla restat. CAPUT LXVIIIrendo, vel feriendo dicta, de quarum genere et pondere Dorcatius sic tradit: Neu tu parce pilos vivacis condere cervi, Uncia donec erit geminae superaddita librae. 2. Inter species pilarum sunt trigonaria et arenata. Trigonaria est, qua inter tres luditur. Arenata, qua in grege dum ex circulo astantium spectantiumque emissa, ultra justum spatium pilam excipere lusumque inire consueverunt. Cubitalem lusum appellant, cum duo cominus ex proximo,
Abbreviated transcription (Latin):
sine molestia sui breuitate calcat᷑. Itẽ
puscłos uocant. eo q exiliendo discur¬
rt̃. Oliui aũ tesserȩ iacula appellabant᷑
a iaciendo¬
uidam aũ aleatores sͥ uident᷑
fisiologieȩ ꝑ allegoriã hanc ar¬
tẽ exercere. & sub qͣdam rerũ similitu¬
dine fingere. Nã tribꝰ tesseris ludere
tates hominũ. Ternariis lineis ꝓpt̃ tẽ¬
pora argum̃tant᷑. un̾ ⁊ tabulã t̾nis de¬

Expanded text:
sine molestia sui brevitate calcatur. Item pusculos vocant, eo quod exiliendo discurrant. Olim autem tesserae iacula appellabantur, a iaciendouidam autem aleatores sibi videntur physiologice per allegoriam hanc artem exercere, et sub quadam rerum similitudine fingere. Nam tribus tesseris ludere tates hominum ternariis lineis propter tempora argumentantur. Inde et tabulam ternis de
Abbreviated transcription (Latin):
naꝵ expͥmebant. Hi aũ saltando .&̃.
hnstorias ⁊ res gestas denionstrabant.
Dicti aũ histriones. siue ꝙ ab histria
id genꝰ sit adductũ. siue ꝙ ppleuas histo¬
torẽ qui anteꝗͣ mimũ agerent. fabu¬
lam ꝓnuntiaret. Nã fabulȩ ita ꝯpo¬
nebant᷑ a poetis. ut aptissinȩ eẽnt
motui corporis De saltatoribꝰ.uiii.
altatores aũ nominatos uarro
dicit. ab arcarde salio quẽ eneas¬
in italiã secũ adduxit. Auiq pͥmo
docuit romanos adolescentes nobi
lib̾i ⁊ uen̾is patrociniũ. que pͥ¬
uata &. ꝓpͥa st̃ scene. ae gestu ⁊ corꝑis
fluxii. Nam molliciã lib̾o ⁊ ueneri
ĩmolabant. Illi ꝑsexũ. illi ꝑ flux um
dissoluti. Quȩ uͦ ibi uocib ⁊ modis
⁊ organis. & liris tͣnsigunt᷑. apollineᷤᷤ
& musas ⁊ mineruas. &. mercurios
patronos hñt. Ad spectacłm odire¬
xpiane debes. quoꝵ odisti actores.

Expanded text:
 exprimebant, hi autem saltando etiam historias et res gestas demonstrabant. Dicti autem histriones sive quod ab Histria id genus sit adductum sive quod perplexas histotequam mimum agerent, fabulam nebantur a poetis, ut aptissimae essent motui corporis. CAPUT L. De saltatoribus. 1. Saltatores autem nominatos Varro dicit ab Arcain Italiam secum duxit, quique docuit Romanos adolescenteliberi et veneris patrocinium, que privata et propria sunt scene de gestu et corporis fluxu. Nam molliciem libero et veneri immolabant, illi per sexum, illi per fluxum dissoluti. Que vero ibi vocibus et modis et organis et lyris transiguntur, Apollines et musas et Minervas et Mercurios patronos habent. Quod spectaculum christiane odire debes, quorum odisti auctores.
Abbreviated transcription (Latin):
ci. atq saltanbant histriones ⁊ mi¬
mi.Dicta aũ scena g̾ca appellatio¬
ne. eo ꝙ in spẽm domꝰ erat instruc¬
ta. uñ ⁊ ap̃ hebreos tab̾nacłoꝵ di¬
dicatio. a similitudine domicilioꝵ
scenophegia appellabant᷑. Ie orcistra.
rcistra aũ pulpitꝰ exat .iii.¬
sceue. uͥ saltator ag̾e posset.
aut duo int̾ cdisputare. Ibi enĩ po¬
ete comirdi. & tragedi. ad certamen
conscendebant. hisq canentibꝰ alii ge¬
stꝰ edebant. Officia scenica. tͣgedi. co¬
medi. temeliei. histriones. imimi. ⁊ salta¬

Expanded text:
ci, atque saltabant histriones et mici, atque saltabant histriones et mimi. Dicta autem scena greca appellatione, eo quod in speciem domus erat instructa: unde et apud hebreos tabernaculorum dedicatio, a similitσκενοπήγια appellabantur. De orchestra . Orchestra autem pulpitus erat scenae, ubi saltator agere posset, aut duo inter se disputare. Ibi enim poetae comoedi et tragoedi ad certamen conscendebant, hisque canentibus alii gestus edebant. Officia scenica: tragoedi, comoedi, thymelici, histriones, mimi et salta
Abbreviated transcription (Latin):
eatrũ ẽ qͦ scena includitur.
seiicircłi figa̾m hñs. in qͦ stantes õs
inspiciunt. cuiꝰ forma pͥmũ rotun¬
da erat. sic̃ &̃ ⁊ aufiteatri. pꝰea ex
medio. infiteatro. teatrũ factũ est.
Teatrũ aũ ab spectacło noĩatũ ano¬
tec teoriae. ꝗ in eo ppłs stans de suꝑ
atq spectans ludos ꝯtẽplaret᷑. Ide uͦ
teatrũ. ide ⁊ ꝓstibulũ. eo ꝙ pꝰ ludos
exactos meretrices ibi ꝓstrarentur.
Idẽ ⁊ lupanar uocatũ. ab eiscłe me¬
retricibꝰ quȩ ꝓpt̾ uulgati corꝑis le¬
uitatẽ lupe nuncupabant᷑. Nan
lupę meretrices ft̃. a rapacitate uo
cate. q ad se rapiaut miseros. ⁊ app̃¬
hendant. Kupanaria enĩ apaganis
ꝯstituta ft̾. ut pudor ꝰ infeliciũ ibi
publicaret᷑ .&. ludibrio hab̾ent᷑. tam
hi qͥ facerent ꝗͣ quȩ paterent᷑. Ne¬
cena aũ erat locꝰ niis .i.¬
infra teatrũ. in modũ domꝰ in¬
structa cũ pulpito. qͥ pulpitꝰ orcistra
uocabat᷑. uͥ cantabant comici. tͣgi¬

Expanded text:
eatrum est quo scena includitur, semicirculi figuram habens, in quo stantes omnes inspiciunt. Cuius forma primum rotunda erat, sicut et amphitheatri; postea ex medio amphitheatro theatrum factum est. Theatrum autem ab spectaculo notis theoreas, quod in eo populus stans desuper, atque spectans, ludos contemplaretur. Idem vero theatrum, idem et prostibulum; eo quod post ludos exactos meretrices ibi prosternerentur. Idem et lupanar vocatum ab eisdem meretricibus, que propter vulgati corporis levitatem lupe nuncupabantur: nam lupe meretrices sunt vocate a rapacitate, quod ad se rapiant miseros et apprehendant. Lupanaria enim a paganis constituta sunt, ut pudor mulierum infelicium ibi publicaretur et ludibrio haberentur tam hi qui facerent, quam que paterentur. Scena autem erat locus infra theatrum in modum domus instructa cum pulpito, qui pulpitus orcistra vocabatur, ubi cantabant comici, tragi
Abbreviated transcription (Latin):
boliscus. carcer. Oua honori
ũ erubescunt. Fingunt au̾ crreeu¬
sia romani ad eausas mundi refer¬
ri. ut sub hac sp̃e suꝑsticionif ua¬
uitatũ suaꝵ excusent. Ne metis.¬
etaꝵ quippe appellatione .iiii.¬

Expanded text:
beliscus, carcer. Ova honori non erubescunt. Fingunt autem circensia Romani ad causas mundi referri, ut sub hac specie superstitiones vanitatum suarum excusent. Metarum quippe appellatione, pro
Abbreviated transcription (Latin):
a circuitu equoꝵ. eo ꝙ ibi circum
mnetas equi currant. Greci enĩ acir¬
ce solis filia. qͤ patri suo hoc genꝰ cer¬
taminis. instituit asserunt nuncu¬
patũ. &. ab ea cirei appellationẽ ar¬
gum̃itant᷑. fuit aũ maga . ⁊ uenefica.
.ẜ sacerdos demoirũ. in cuiꝰ habitu¬

Expanded text:
a circuitu equorum, eo quod ibi circum a circuitu equorum, eo quod ibi circum metas equi currant. Graeci vero a Circe Solis filia, quae patri suo hoc genus certaminis instituit, adserunt nuncupatum, et ab ea circi appellationem argumentantur. Fuit autem maga et venefica et sacerdos daemonu
Abbreviated transcription (Latin):
udi cireenses sacroꝵ causa ac
łoꝵ gentiliũ eeͣ lebrationibꝰ in¬
stituti st̃. uni ⁊ qͥ eos expectant. de¬
mionũ cultibꝰ inseruire udentur.¬
Nam res equestris antea simplex a¬
qͥb eqͦs a mercurio distributos histori¬
e docent. S ⁊ neptuno eqͦstris ludiẽ.
quẽ g̾ci ippon appellant. S &. marti ⁊
ioui in ludis. eqͥ ft̃ ꝯseerati.&. ipsi qͣdri¬
gis p̃sunt. Circeuses aũ ludi idõ dicti.
gladii ponebant᷑. qͦs qͣdri ge cireũilũt.
Et iñ dicti circenses. ab eusibꝰ circa qͦs
currebant. Si qͥdem &. in littore circa
ripas fluminũ eursꝰ agitantes. gladi¬
os in ordine in littore ripȩ ponebant.
et erat artis. equũ eirca ꝑicła torqͤre.
iñ ⁊ circenses dicti putant᷑ qͤsi circuni
des medio spacio .s. effigies de fastigio
edis enucat. qr ñ putauert sub tecto
ꝯsecrandũ. quẽ in aꝑto hũt. E st aut̃
cireꝰ. om̃e illud fpaciũ ꝙ circũire eqͥ
solent. Hunc romani dictũ putamt

Expanded text:
udi circenses, sacrorum causa deorum ac gentilium celebrationibus instituti sunt. Unde et qui eos spectant, demonum cultibus inservire Nam res equestris antea simplex aquibus equos a Mercurio distributos historiae docent; sed et Neptunus equestris ludi est, quem Graeci ἵππιον appellant; sed et Martis et Iovis in ludis equi sunt consecrati, et ipsi quadrigis praesungladii ponebantur quos quadrigae circumibant; et inde dicti Circenses, ab ensibus circa quos currebant. Siquidem et in litore circa ripas fluminum currus agitantes, gladios in ordine in ripae litore ponebant, et erat artis equum circa pericula torquere. Inde et Circenses dicti putantur, quasi circudis medio spatio et effigies de fastigio aedis emicat, quod non putaverint sub tecto consecrandum quem in aperto habent. Est autem circus omne illud spatium quod circuire equi solent. Hunc Romani dictum putant
Abbreviated transcription (Latin):
ẜ qͣsi agoniis .i. sine angulo locis ede¬
rent᷑. nuncupatos agonas putant.
tientia. ad cytharã qͦ uł tybias in¬
cedendi gestꝰ. De moribꝰ qͦ. de forma.
de cantandi modulatione. t̾restris
q supplicioꝵ certamina Capłatio.
De ludo circensi.e cireo.

Expanded text:
et quasi agoniis, id est sine angulo locis, edeet quasi agoniis, id est sine angulo locis, ederentur nuncupatos agonas putant. tientia, ad citharam quoque vel tibias incedendi gestus, de moribus quoque, de forma, de cantandi modulatione, terrestris umque suppliciorum certamina. De ludis Ci
Abbreviated transcription (Latin):
actus dictꝰ a iaciendo. De iactu .ui.
Nñ ⁊ piscatoꝵ rete iaculũ dr̃. Huic
arti usꝰ ẽ arreptos lapides ꝓcul
ferre. hastas ponde librato iacere.
sagiitas arcu emitt̾e: De uirtutẽ .uii.¬
irtus ẽ imm̾sitas uiriũ. in la¬
bore & poncłe corporis Sluctati¬
nitunt᷑. qͥ g̾ea appellatiõe athletȩ uocatt᷑.
nis palestra dr̃. Palestrã aũ uł apotꝰ
palesi.i. a luctatione. uł ã potupa¬
lem .i. a motu ruinę fortis noĩatam
dñt. scilicet ꝙ in luctando cũ medi¬
os arripiant. fere qͣtiant. idq apd̾
g̾cos palin uocat᷑. Quidã opinant᷑
artẽ luctandi. ursoꝵ ꝯtentione mon¬
stratã. Namq int̾ cet̾as feras eos so¬
los ⁊ erigi ꝯgressos. & subsicłe celeri¬
t̾ ac reu̾ti. Et mͦ manibꝰ tẽptare in¬
uicẽ. mͦ ꝯplexu abigere sese more
luctancium: De agone.x.
ue latini certamina. g̾ei ago¬
nes uocant. a freqͣntia qͣ cele¬
brant᷑. Si qͥdem ⁊ omnẽ cetũ atq ꝯ¬
uentũ agona dici. Alii ꝙ in circuł.

Expanded text:
Iactus dictus a iaciendo. Unde et piscatorium rete iaculum dicitur. Huic arti usus est arreptos lapides procul ferire, hastas pondere librato iacere, sagittas arcu emittere. De virtute . Virtus est inmensitas virium in labore et pondere corporis vocatnituntur, qui greca appellatione athlete vocantur: nis palestra dicitur. Palestram autem vel apo tis palesi, id est a luctatione, vel apo tu pallin, id est a motu ruine fortis nominatam dicunt, scilicet quod in luctando, cum medios arripiant, fere quatiant; idque apud Grecos pallin vocatur. Quidam opinantur artem luctandi ursostratam: namque inter ceteras feras eos solos et erigi congressos et subsidere celeriter ac reverti, et modo manibus temtare invicem, modo conplexu abigere sese more luctantium. De agone . Quae Latine certamina, Graeci ἀγῶνας vocant, a frequentia qua celebrabantur. Siquidem et omnem coetum atque conventum agona dici; ali quod in circulis
Abbreviated transcription (Latin):
ma ẽ lorica ferrea. ex laminis ferre¬
is aut ereis concatenata. in modũ sqͣ¬
mȩ piscis .&. ex ipso splendore sqͣma¬
rũ. & similitudine nuncupata. De
a tuscis noĩatam. Illi enĩ galeã cassĩ
noĩant. credo a capite. Apex ẽ qͥ in

Expanded text:
ama est lorica ferrea ex lamminis ferreama est lorica ferrea ex lamminis ferreis aut aereis concatenata in modum squamae piscis, et ex ipso splendore squanarum et similitudine nuncupata. De a Tuscis nominatam: illi enim galeam cassim nominant, credo a capite. Apex est quod in
Abbreviated transcription (Latin):
let corpꝰ ꝑiculisq subducat. atiu¬
defensione ab hastis &. iaculis corpꝰ
munit. Clipeus aũ peditũ ẽ. scitũ
equitũ. Scutũ appellatũ. eo ꝙ ase
excutiat teloꝵ ictũ. Ut enĩ telis
resistat᷑. clipeus ante fert᷑. Nmbo
sciti pars media ẽ. qͣsi umbilicus
Ancile uocat᷑ scictũ brene ⁊ rotun¬
dũ. Ne qͦ uirgiliꝰ. Leua ancile gere¬
bat. Ancile dictũ ab ancisione. ꝙ sit
ab onĩ parte ancisũ & rotundũ.
uidiꝰ. Idq ancile uocant. ꝙ ab om̃i
parte recisũ. qͣq notes ocłis angulꝰ
om̃is abest. Pelta scutũ breuissimũ
centa scuta de anro puro .&. trecen¬
tas peltas de auro ꝓbato. Scetra. scu¬
in modũ testudinis fit clipeus. Est &
testucdo scutoꝵ conexio. curuata in¬
modũ testudinis. Namq in armoꝵ
gñibꝰ milites & ab aĩalib noĩa sumũt.
ut aries. ꝓ. salustiꝰ. in modũ inqͥt iri
cii militaris De lorieis. xi.
orica uocata. eoqͥ loris careat. So¬
lis enĩ ferreis circulis ꝯtexta ẽ. Sqͣ¬

Expanded text:
let corpus, periculisque subducat ἀπdefensione ab hastis et jaculis corpus munit. Clypeus autem peditum est, scutum equitum. 2. Scutum appellatum, eo quod a se excutiat telorum ictum. Ut enim telis resistatur, clypeus antefertur. Umbo scuti pars media est, quasi umbilicus. 3. Ancile vocatur scutum breve et rotundum. De quo Virgilius: Laevaque ancile gerebat. Et Ancile dictum ab ancisione, quod sit ab omni parte veluti ancisum et rotundum. Ovidius: Idque ancile vocant, quod ab omni parte recisum. Quaque notes oculis, angulus omnis abest. 4. Pelta scutum brevissimum centa scuta de auro puro et trecentas peltas ex auro probato.' Scetra scuam in modum testudinis fit clypeus. Est et testudo scutorum conexio curvata in testudinis modum. Namque in armorum generibus milites etiam ab animalibus nomina sumunt, ut aries; et Scii militaris.' De loricis . Lorica vocata eo quod loris careat; solis enim circulis ferreis contexta est. Squ
Abbreviated transcription (Latin):
su cũ sole ꝯtendit. siue qr ⁊ nocte ⁊
die uidet᷑. Iungt̃ enĩ unũ equũ ni¬
grũ. alt̾mi candidũ. Trigas diis infe¬
ris qr hi ꝑ tres etates hõies ad se ra¬
piunt. Id ẽ ꝑ infantiã. iuuentutem.¬
atq senectam. Seruga maximꝰ cur
currere dĩit. siue qr mundꝰ iste cir¬
culi fui celeritate tnseurrit. sue
ꝓpt̾ solẽ qr uolubili ambitu rotat.
rota candida cęlũ Pe sept̾e spacus .xi.¬
eptẽ fpacia quadrigȩ currũt.
referentes hoc ad cursũ septẽ
stellaꝵ. qͥb mundũ regi dñt. siue
ad cursũ septẽ dierũ p̾sentiũ. qͥbꝰ
ꝑactis uitȩ t̾minus ꝯsũmat᷑. quoꝵ¬

Expanded text:
su cum sole contendit sive quia et nocte et su cum sole contendit sive quia et nocte et die videtur: iungunt enim unum nigrum, alterum candidum. Trigas diis inferis, quia hi per tres etates homines ad se rapiunt, id est per infantiam, iutque senectam. Seiuga maximus curcurrere dicunt, sive quia mundus iste circuli sui celeritate transcurrit, sive propter solem, quia volubili ambitu rotat; rota candida caelum. § 37 De septem spatiis. Septem spatia quadrigae currunt referentes hoc ad cursum septem stellarum, quibus mundum regi dicunt, sive ad cursum septem dierum praesentium, quibus peractis vit
Abbreviated transcription (Latin):
agendo dictꝰ.Iurigę aũ duobꝰ co¬
unt᷑. Nã prassinꝰ t̾re. uenetꝰ cȩ lo¬
.ẜ mari.a paganis dicatꝰ ẽ. Ie qͣdri¬
sꝰ. iungere eqͦs rapidꝰͦq rotis insiste̾
uictor. Fuit aũ mineruȩ ⁊ uulca¬
ni filiꝰ. de carluca int̾ terrã libidine.
ut fabulȩ fer̃ ꝓereatꝰ. portentũ de¬
monieũ ĩmio di abolꝰ. qͥ pͥmo iunoni
currũ dedicauit. Tali auctore qͣdri¬
ge ꝓducte ft̃. De curru. uiiii.
teniore erant ꝑpetuoq. ⁊ qͥ om̃ibꝰ
eqͥs iniceret᷑ iugo. Primꝰ ciristenes si¬
cioniꝰ tantũ medioᷤ iugauit. cosq sin
głos exutraq parte simplici uincło
narios uocant. a gen̾e uincłi quo
uadrige :⁊ bigȩ. & trigę .&. se¬
Iuge a num̾o equoꝵ ⁊ iugo di¬
cte. ex qͥbꝰ quadrigas soli. bigas lunę.
trigas inferis. seiugas ioui. desulto¬
res lucifero ⁊ esꝑo sacrauer̃. Qua¬
anuꝰ u̾tit᷑. Nere. estate. autũ pno.&.
hieme. Bigas lunę. qm̃ genuino cur¬

Expanded text:
agendo dictus. Aurigae autem duobus coagendo dictus. Aurigae autem duobus count. Nam prasinus terrae, venetus cet mari a paganis dicatus est. CAPUT XXsus Iungere equos, rapidisque rotis insistere victor. Fuit autem Minervae et Vulcani filius de caduca in terram libidine, ut fabulae ferunt, procreatus, portentum daemonicum, immo diabolus, qui primus Iunoni currum dedicavit. Tali auctore quadrigae productae sunt. De curru . temone erant perpetuoque et qui omnibus equis iniceretur iugo. Primus Clisthenes Sicyonius tantum medios gulos ex utraque parte simplici vinculo narios vocant, a genere vinculi quo uadrigae et bigae, et trigae et seiugae a numero equorum et iugo dicti. Ex quibus quadrigas soli, bigas lunae, trigas inferis, seiugas Iovi, desultores Lucifero et Hespero sacraverunt. Quanus vertitur, vere, estate, autumno et hyeme. Bigas lune, quoniam gemino cur
Abbreviated transcription (Latin):
boliscũ meffres rex egypti
pͥmꝰ fecisse fert᷑. tali ex causa.
Cũ quocłã tꝑr nilꝰ iuolenti in un¬
datione egẏptũ nocuisset. indig
ret. sagritã in uncdas misit. ñ mul¬
to pꝰ graui ualitudine correptꝰ. lu¬
tũ amisit. Aui pꝰ cecteatẽ uifu recep¬
to. duos oboliscos soli sacratiit. Abo¬
liscus eiũ sagata dr̃. Qui iđo in me¬
dio circo ponit᷑. qr ꝑ mediũ mun-¬
dũ solcirrit. medio aũ fpacio ab
utraq meta ꝯstitutꝰ oboli scꝰ fastigi¬
ũ sũmitatẽq cęli sig̃tat. Cũ sol ab
utroq fpacio medio horaꝵ discͥmi¬
ne tͣnscendit. sũmo obolisco suꝑ po¬
sitũ ẽ. qͦddam auratũ. in modũ fła¬
mȩ formatũ. qm̃ sol plurimũ in se
calorisatq ignis h̃t. De carceribꝰ.ui.
deirco unde emiituit᷑ equi car¬
ceres dixert̃. ab ea re qͣ ⁊ ille carcer
O qͥ e̾ in ciitate. ꝙ ut ibi hoĩes dãp¬
nati atq inclusi. ita hic eqͥ coer¬
cent᷑. ne exeant anteꝗͣ signũ enuit¬

Expanded text:
beliscum Meffres rex Egypti primus fecisse fertur, tali ex causa: cum quodam tempore nilus violenta inundatione Egypto nocuisset, indignret, sagittam in undas misit: nec multum post gravi valitudine correptus lumen amisit, qui post caecitatem visu recepto duos oboliscos Soli sacravit. Oboliscus enim sagitta dicitur, qui ideo in medio Circo ponitur quia per medium mundum sol currit. Medio autem spatio ab utraque meta constitutus oboliscus fastigium summitatemque caeli significat, quum sol ab utroque spatio medio horarum discrimine transcendit. Summo obolisco superpositum est quoddam auratum in modum flammae formatum, quoniam sol plurimum in se caloris atque ignis habet. De carceribus . In Circo unde emittuntur equi carceres dicuntur, ab ea re qua et ille carcer qui est in civitate; quod, ut ibi homines damnati atque inclusi, ita hic equi cohercentur, ne exeant antequam signum emit
Abbreviated transcription (Latin):
ictibꝰ concussũ muri latꝰ cedit. caua¬
tũq irrũpit ac fenestrã facit. Contͣ
impulsũ arietis. remediũ ẽ saceus
paleis plenꝰ.&. in eũ locũ denussus
qͦ aries ꝑcutit. Laxo enĩ saccoꝵ si
iii. ictꝰ arietis illisus mollit᷑. Diri¬
ora enĩ mollioribꝰ faciliꝰ cedunt. Plu¬
teift̃ crates corio crudo intextȩ
quȩ ni oꝑe faciendo hosti obicuit.
Musculꝰ cuniculo simił fit. qͦ inurꝰ

Expanded text:
ictibus concussum muri latus cedit cavaictibus concussum muri latus cedit cavatumque inrumpit ac fenestram facit. Contra inpulsum arietis remedium est saccus paleis plenus et in eum locum demissus quo aries percutit; laxo enim saccorum sinu ictus arietis inlisus mollitur. Duriora enim mollioribus facilius cedunt. Plutei sunt crates corio crudo intextae, quae in opere faciendo hosti obiciuntur. Musculus cuniculo similis fit, quo murus
Abbreviated transcription (Latin):
llii g̾co nomine tecã nocari assert̃. qi
bi reponat᷑ aliqͥd. ude .&. bibliotheca
uȩ lignee. int̾ qͣs latet pugio. sub ba¬
culi fp̃e. Dolones aũ a dolo dicti ft̃. ꝙ¬
sallant .x. decipiant ferro. eũ spẽm p̃¬
ferant ligni. Hos uulgꝰ g̾co nomine
dicos acutꝰ morbꝰ o rea uocat᷑. Arcus
uocatꝰ. eo ꝙarceat adu̾sariũ. uũ ⁊ ar¬
ces dnr a qͥbꝰ arcent᷑ hostes. Itẽ arcus
ob spẽm. ꝙ sint curuati arciꝰ Ne fun
fundant᷑ lapides .i. eiitant᷑.
ħalista genꝰ torm̃ti. ab emntendo ia¬
Torquet᷑ enĩ u̾bere ueruoꝵ. & mag¬
na ui iacit aut hastas aut saxa. Inde
⁊ fundibulꝰ qͣsi fundens & eititens.
Contra balistam testudo ualet. Se¬
ries enĩ fit armoꝵ umbonibꝰ inter
dũ arietũ pugnantiũ. Ualide eni
ac nodose arboris eaput ferro uestit᷑.
eaq sufpensa fiibꝰ multoꝵ matiu
ad murũ. dein re trorsũ ducta ma¬
iori impetu destinat᷑. Sicq crebris

Expanded text:
Alii Graeco nomine thecam vocari adserunt, quod Alii Graeco nomine thecam vocari adserunt, quod ibi reponatur aliquid. Inde et bibliothecne lignee, inter quas latet pugio sub baculi specie: dolones aufallant, et decipiant ferro, cum speciem praeferant ligni. Hos vulgus Graeco nomine dicos acutus morbus ὀξεῖα vocatur. 5. Arcus vocatus eo quod arceat adversarium. Inde et arces dicuntur a quibus arcentur hostes. Item arcus ob speciem, quod sint curvati artius. De fundis fundantur lapides, id est emittantur. Balista genus tormenti, ab emittendo iaTorquetur enim verbere nervorum, et magni vi iacit aut hastas aut saxa. Inde et fundibalus, quasi fundens et emittens. Contra balistam testudo ries enim fit armorum umbonibus inter dum arietum pugnantium. Validae enim ac nodosae arboris caput ferro vestitur, eaque suspenur, deinde retrorsum ducta maiori inpetu destinatur, sicque crebris
Abbreviated transcription (Latin):
lucanꝰ. Signa pares. aqͥlas ⁊ pila niniã¬
siue dicat᷑.&. gladiꝰ ut ẽ illud. At ñ hoc¬
telũ mea qͣ ui dext̾a u̾sat. Pprie aũ telũ
a longitudine dictũ. Hñ.⁊ mustelã dĩs.
ꝓlongior sit qͣm mus. Cufpis ẽ hastil
ueloci ictu uocata. Penius etũ fer¬
tur qͣsi auis. ut celerit̾ mors ꝑcuruat
ad hominẽ. His pͥmũ cretenses ułi ft̃.
qͥbꝰ pennȩ ut dixiꝰ icło adglunant᷑.
ut leues sint ⁊ p̃uolent. Scatos. spi
gita uenenata. arci uł torm̃tis exeus¬
sa. Aue dũ ad homiuẽ uen̾it. iuiiꝰ quo
figit infiudit. uñ ⁊ scorpio nom̃ acoe¬
sagutaꝵ teca. a ferendo iacula
dicta. sic̃ .&. feretrũ uͥ funꝰ defert᷑. Que
idcireo ȩ thimologiã ꝯnunẽ hñt. qr
fciretra mortẽ. feretrũ mortuũ portat.
Coriti ꝓpͥe st̃ arcuũ tece. sic̾ sagntaꝵ
faretre. Uagina appellata. eo ꝙ in ca
mucro uł gladiꝰ bauilet᷑. Teca ab eo qͦ
aliqͥd receptũ tegat.c. litt̃a ꝓ .g. posita.

Expanded text:
 Signa pares aquilas et pila minansive dicatur et gladium, ut est illud telum, mea quod vi dextera versat. Proprie autem telum a longitudine dictum: unde et mustelam dicimus quod longior sit quam mus. Cuspis hastilis veloci ictu, vocata. Pinnis enim fertur, quasi avis, ut celeriter mors percurrat ad hominem. Has primum Cretenses usi sunt, quibus pinnae, ut diximus, ideo adglutinantur ut leves sint et pervolent. Scaptos. Spicgitta venenata arcu vel tormentis excussa, quae dum ad hominem venerit, virus, quo figit, infundit; unde et scorpio nomen accesagittarum theca, a ferendo iacula dicta; sicut et feretrum, ubi funus defertur. Quae idcirco etymologiam communem habent, quia pharetra mortem, feretrum mortuum portat. Coriti proprie sunt arcuum thecae, sicut sagittarum faretrae. Vagina appellata eo quod in ea mucro vel gladius baiuletur. Teca ab eo quod aliquid receptum tegat, C littera pro G posita.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpe artiũ exerettia. gininasia dican¬
t᷑. Ante enĩ in locis certantes cincti
erant. ne nudarent᷑. pꝰ relaxato cin¬
gulo repente ꝓstratꝰ.&. exanimatꝰ.
ẽ quiła cursor. Quare ex ꝯsilii decre¬
to tẽ arcon ippomenes ut nudi de¬
in ceps om̃s exercitarent᷑ ꝑmisit. Ex
ipso gimnasiũ dictũ. q iuuenes mui¬
di exercent᷑ in campo. uͥ sola tm̃ ue

Expanded text:
prope artium exercitia gymnasia dicanprope artium exercitia gymnasia dicantur. 2. Antea enim in jocis certantes cincti erant, ne nudarentur: post, relaxato cingulo, repente prostratus et exanimatus est quidam cursor. Quare ex consilii decreto tunc archon Hippomenes ut nudi deinceps omnes exercitarentur permisit. Ex illo gymnasium dictum, quod juvenes nudi exercentur in campo, ubi sola tantum
Abbreviated transcription (Latin):
pectacula ut opinor gñalit᷑
tio. Hec ⁊ ludiera nuncupata. ꝙ in
ludis gerant᷑ aut in scens. Ludoꝵ¬
orrgo sic tradit᷑. Lidios ex asia tran¬
sisse aduenas ⁊ in etruria consedis¬
se.duce tirreno. qͥ fr̃i suo cesserat
regnũ. Contentione gͥ inetruria
int̾ cet̾os ritꝰ suꝑsticionũ suaꝵ spe¬
ctacła qͦ religionis noĩe instituer.
Iñ romani arcersitos artifices mu¬
tuati st̃.&. iñ ludiali des uocati st̃.
Uarro aũ dicit ludos a lusii uocatos.
ꝙ iuuenes ꝑ dies festos solebant lu¬
di exultatione ppłm delectare. Un̾
⁊ eũ lusũ iuuenũ.& diebꝰ festis &
templis. & religionibꝰ reputant. Hi¬
chil iã de cansa uocabuli. dũ rei can
sa idolatͥa sit. Nñ ⁊ ꝓnuscue ludi li¬
balia uocabant᷑. ob honorẽ lib̃i pa¬
tris. E ob hoc defpicienda ẽ origi¬
nis macula. ne bonũ estimes ꝙ mi
tiũ a malo cͧepit. Ludus aũ aut gim¬
nicꝰ ẽ aut circensis. aut glacdiatoriꝰ
citas ꝯꝓbat᷑. Hinc accidit it om̃iũ

Expanded text:
Spectacula, ut opinor, generaliter tio. Haec et ludicra nuncupata, quod in ludis gerantur aut in scenis. Dorigo sic traditur: Lydios ex Asia transvenas in Etruria consedisse duce Tyrreno, qui fratri suo cesserat regni contentione. Igitur in Etruria inter ceteros ritus superstitionum suarum spectacula quoque religionis nomine instituerunt. Inde Romani arcessitos artifices mutuati sunt; et inde ludi a Lydis vocati sunt. Varro autem dicit ludos a luso vocatos, quod iuvenes per dies festos solebant ludi exultatione populum delectare. Unde et eum lusum iuvenum et diebus festis et templis et religionibus reputant. Nihil iam de causa vocabsa idololatria sit. Unde et promiscue ludi Liberalia vocabantur, ob honorem Liberi Patris. Ob hoc respicienda est originis macula, ne bonum aestimes 392 quod initium a malo accepit. Ludus autem gymnicus est, aut circensis, aut gladiatorius,citas comprobatur. Hinc accidit ut omnium
Abbreviated transcription (Latin):
meminit urgiliꝰ dicens. Tentonico
ritu soliti torquere cateas. Uñ ⁊ eos his¬
pani ⁊ galli teutanos uocant. salarica
ẽ telũ ingens torno factũ. hñis serrũ
cubitale .&. rotuuditatẽ de plũbo inmo¬
habe iffixũ. Hoc aũ telo pugnat᷑ de
colũ puas. A fals gͥ dicta ẽ falarica. sic̃
a muro inural. Sane falaric̃i lucanꝰ di¬
giliꝰ uͦ ut. Turnũ manu falarici iacu

Expanded text:
meminit Virgilius, dicens: Teutonico meminit Virgilius, dicens: Teutonico ritu soliti torquere catejas Unde et eos Hispani et Galli tautanos vocant. Falarica est telum ingens torno factum, habens ferrum cubitale et rotunditatem de plumbo in mohabere adfixum. Hoc autem telo pugnatur decolumnas. A falis igitur dicta est falarica, sicut a muro muralis. Sane falaricam Lucanus digilius vero ait Turnum manu †falaricae †iacu