comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ad mulierẽ pietate quadã & cõpassione
naturali inclinatur: uir aut̃ amuli¬
ere magis necessitate conditionis dili¬
gitur: ita ds̃ animã rationalem pͥus
gratuita pietate diligit: & eam post¬
modum ad amoremsirũ. quadã ratio¬
uabili necessitate spontaneã tam̃ et
uolentẽ conuertit. Diligit ille prior
gratis nos ut p̾modum diligentes ad
diligentẽ se conuertat nos: fiatq un
dilectionis societas. & ꝓpt̾ nos qͥanost
necessaria. & ꝓpt̃ illum. quia in illob¬
ata. In hac aut̃ ioc uinda dilectionis con¬
uersione amor dĩ quodã modo caput
ẽ: quia ab illo in nos prius dilectio o¬
tur: & ad illum a nobis prius dileds
conu̾sa refertur. Similiquoq ration
in coniugali caritate quȩ huiꝰ dileche¬
nis ẽ sacram̃tum. amor uiri caputẽ
quia pͥor uir mulieri ꝑ cõpassionẽ pi¬

Expanded text:
ad mulierem pietate quadam et compassione ad mulierem pietate quadam et compassione naturali inclinatur, vir autem a muliere magis necessitate conditionis diligitur; ita Deus animam rationalem prius gratuita pietate diligit, et eam postmodum ad amorem sui quadam rationabili necessitate spontaneam tamen et volentem convertit. Diligit ille prior gratis nos, ut postmodum diligentes ad diligentem se convertat nos, fiatque una dilectionis societas, et propter nos, quia nobis necessaria; et propter illum quia in illo beata. In hac autem jucunda dilectionis conversatione amor Dei quodammodo caput est, quia ab illo in nos prius dilectio oritur; et ad illum a nobis dilectio conversa refertur. Simili quoque ratione in conjugali charitate, quae hujus dilectionis est sacramentum, amor viri caput est; quia prior
Abbreviated transcription (Latin):
Uoluit gͦdos. ut im illius fortitudine.&
ꝓuidentia. hec quasi sue fragilita¬
tis cons cia requiesceret: & ut in
illo huiꝰ infirmitas pietatẽ excitaret:
quatinus & uir mulierẽ quodã mͦ
ex pietate diligeret: & mulier uirũ
magis ex necessitate amaret. Quod
gͦ uir mulierẽ diligit. quodam modo
beneficiuinẽ: quia pietate uincit᷑.
ne infirmitatẽ deserat: qͦd aut̃ imili¬
er uirũ diligit. magis debitum ẽ: qͥa
naturali necessitate compellitur. ut
patrociniũ requirat: atq ita quodãmͦ
tota dilectionis utilitas ad mulierem
refertur: quia inipsa causa ẽ. ꝓqua uel
ipsaiuirum diligit. uel auiro ipsa dili:¬
gitur. Pate factum ẽ gͥ dilectionis sacra¬
mentũ: sacram̃tum dilectio: & dilectio¬
nis sacramentũ dilectio. Nec opiis iã
ẽ longa expositione. ut ostendatur
qualiter in huiꝰ sacram̃ti figura uir
imago dĩ sit: & femina rationalis a.¬
niine typum inse formãq demonstret.
Manifestum ẽ enĩ. qͦd sicut uiri amor.

Expanded text:
Voluit ergo Deus, ut in illius fortitudine et providentia haec quasi suae fragilitatis consortia requiesceret; et ut in illo hujus infirmitas pietatem excitaret, quatenus et vir mulierem quodammodo ex pietate diligeret, et mulier virum magis ex necessitate amaret. Quod ergo vir mulierem diligit, quodammodo beneficium est, quia pietate vincitur, ne infirmitatem deserat. Quod autem mulier virum diligit, magis debitum est, quia naturali necessitate compellitur, ut patrocinium requirat, atque ita quodammodo tota dilectionis utilitas ad mulierem refertur; quia in ipsa causa est, pro qua vel ipsa virum diligit, vel a viro ipsa diligitur. Patefactum est igitur dilectionis sacramentum. Sacramentum dilectio, et dilectionis sacramentum dilectio. Nec opus jam est longa expositione, ut ostendatur, qualiter in hujus sacramenti figura vir imago Dei sit, et femina rationalis animae typum in se formamque demonstret. Manifestum est enim, quod sicut viri amor
Abbreviated transcription (Latin):
& culpa sterilitas. G meliores fuerunt
ille mulieres que multos filios pepe¬¬
rerunt: quã ille que nullos uł pau-¬
cos habuisse leguntur. Melior erat
cȩtura quã sara. melior fenenna quã
anna: & cȩtere multe quas scͥptura
cõmemorat. dõ non ininultitudine
filioꝵ. s merita uirtutũ placuisse.
S absit a nob̃. ut uł fecunditatẽ car-¬
nis meritũ. uł sterilitatẽ culpã eẽ
dicamus. Absita nob̃. ut credamus
ꝓptea legem sterilitatẽ carnis male-¬
dixisse. ut eam apuddm̃ dãpnabilẽ
ostenderet: & ñ potiꝰ ut eam illo qͥdẽ
tempore. quando successio generis
inmultitudine filiorum querebat᷑.
apud homines in fructuosã. & obhoc
quodã modo inhonoratã deuioustra¬
ret. Nongͦ culpanda ẽ uirgo m iria.
nec aocusanda de contẽptu legis. ni
qua sterilitas inaledicitiur: imnio
sola singularit̃ laudanda. quȩ pͥma
legis u̾ba. ñ carnaliter sapienda consi¬
derans. elegit interra ab iectio plebis

Expanded text:
et culpa sterilitas. Ergo meliores fuerunt et culpa sterilitas. Ergo meliores fuerunt illae mulieres, quae multos filios pepererunt, quam illae quae nullos vel paucos habuisse leguntur. Melior erat Cethura quam Sara. Melior Fenenna quam Anna et caeterae multae, quas Scriptura commemorat Deo non in multitudine filiorum, sed per merita virtutum placuisse. Sed absit a nobis ut vel fecunditatem carnis meritum, vel sterilitatem culpam esse dicamus. Absit a nobis ut credamus propterea legem sterilitatem carnis maledixisse, ut eam apud Deum damnabilem ostenderet; et non potius ut eam illo quidem tempore, quando successio generis in multitudine filiorum quaerebatur apud homines infructuosam, et ob hoc quodammodo inhonoratam demonstraret. Non ergo culpanda est virgo Maria, nec accusanda de contemptu legis, in qua sterilitas maledicitur, imo sola singulariter laudanda, quae prima legis verba non carnaliter sapienda considerans, elegit in terra abjectio plebis
Abbreviated transcription (Latin):
facta ẽ illis. Uoluit gͦ aliquid supra
conditionẽ iumentorum appetere:
& iccirco parum iudicabat. uel potius
indignũ reputabat. honori suo bene¬
dictionẽ ium̃toꝵ ante ferre. Quare
inquis. simelior erat uirginitas fȩcũ-¬
ditate. ds̃ priꝰ fecunditatẽ benedicebat:
& postmodum lex sterilitatẽ maledi¬
cebat: Audiquare. Inmũ quando fac-¬
tus ẽ mundus. ꝑ creatorẽ benedictaẽ.
fecunditas. ut multiplicarent᷑ homi-¬
nes: postea quando ab uno tantũ ppło
agnitus ẽ ds̃. ꝑ legem maledicta ẽ steri¬
litas ut in ultiplicarent᷑ fideles: pos¬
tremo quando in stabat tempus. inqͦ
nunc ab om̃ibꝰ gentibꝰ ds̃ colitur. be¬
uedicta ẽ uirginitas. ut ad uitã cȩlibẽ.
a carnis oꝑa cuncti ꝓuocent᷑. Audi ad¬
huc aliuo. Si pͥma illa benedictio fȩ¬
cunditatis ad salutẽ erat. & scda illa
sterilitatis mnaledictio ad dampnatio¬
nẽ : ergo fecunditas carnis meritũ ẽ.

Expanded text:
facta est illis . Voluit ergo aliquid supra facta est illis . Voluit ergo aliquid supra conditionem jumentorum appetere; et idcirco parum judicabat, vel potius indignum reputabat, honori suo benedictionem jumentorum anteferre. Quare, inquis, si melior erat virginitas fecunditate, Deus prius fecunditatem benedicebat; et postmodum lex sterilitatem maledicebat? Audi quare. Primum quando factus est mundus per Creatorem benedicta est fecunditas, ut multiplicarentur homines; postea quando ab uno tantum populo agnitus est Deus, per legem maledicta est sterilitas, ut multiplicarentur fideles; postremo quando instabat tempus, in quo nunc ab omnibus gentibus Deus colitur, benedicta est virginitas, ut ad vitam caelibem a carnis opera cuncti provocentur; audi adhuc aliud. Si prima illa benedictio fecunditatis ad salutem erat, et secunda illa sterilitatis maledictio ad damnationem: ergo fecunditas carnis meritum est,
Abbreviated transcription (Latin):
tatemeligens. benedictionẽ acceꝑit
angłorum. Inflaminatũ ẽ inquit psal¬
inistacor meũ. & renes mei cõmutati
sunt: & ego ad nichilum redactus sum
& nesciui. Ut iumentũ factus sũ apud
te: & ego semꝑ tecum. Tenuisti manũ
dexterammeã: & inuoliuitate tua de-¬
duxistime: & cum gła suscepistime.
luii suꝑ terram: Igitur ꝓpħa inuento
eo quod sibi incȩlo repositum ẽ: qͥcqͥd
interra hactenus diligebat. in eius
cõparatione libenter despicit: & suꝑ¬
na iam sp̃uali amore ambiens.tãdiu
se ꝑdelectationẽ carnalem iumentũ
fusse erubescit. Inflainmatũ ẽ enim
hocẽ ꝑcarnis semen in terra multipli¬
caricurappetam: cũ mͥ in cęlo heredi¬
tatem conseruari agnoscam: Deus
cordis inei. & pars mea deus inȩt̃iũ.
Hecẽ illa optima pars. quam elegit
in aria.quȩ ñ auferetur ab ea: & quia
se inhonore ẽẽ intellexit. non ẽ cõpa-¬
rata ium̃tis insipientibus: nec simił

Expanded text:
itatem eligens, benedictionem acceperit itatem eligens, benedictionem acceperit angelorum. Inflammatum est, inquit Psalmista, cor meum, et renes mei commutati sunt et ego ad nihilum redactus sum et nescivi ut iumentum factus sum apud te et ego semper tecum tenuisti manum dexteram meam et in voluntate tua deduxisti me et cum gloria suscepisti me lui super terram? Igitur Propheta, invento eo quod sibi in coelo repositum est, quidquid in terra hactenus diligebat in ejus comparatione libenter despicit; et superna jam spirituali amore ambiens tam diu se per delectationem carnalem jumentum fuisse erubescit. Inflammatum est enim,unt. Hoc est, per carnis semen in terra multiplicari cur appetam, cum mihi in coelo haereditatem conservari agnoscam? Deus cordis mei, et pars mea Deus in aeternum . Haec est illa optima pars quam elegit Maria, quae non auferetur ab ea . Et quia se in honore esse intellexit, non est comparata mutis insipientibus, nec similis
Abbreviated transcription (Latin):
cunditatis dedit illis. Multumgͥs
dit illis. quando benedictionẽ feem¬
ditatis illis dedit: quando dixit.:
atq iumentis terrȩ. hoc dixit. e¬
cite &e multiplicamini. & repletet¬
ramn: Pacta namq quinta nasce¬
tis scłi die. cum ꝓduxisset ab aquios
piscium & uolatilium genus: subi¬
xit scriptura & dixit. Uidens inqut¬
ds̃ quod ẽẽt bonum: ait. Crescite e
multiplicamini & replete aquas
maris: auesq multiplicentur supi
terram. Rursum cium educeret no
de archa. cum om̃ibꝰ animantibꝰ q̃
ingenere suo: in uniu̾sos. sue bena¬
tionis mnunus diffundens. iteruma
Crescite & multiplicamini: & repla
nedictione. Igitur benedictio fȩ: uit¬
tatis: ñ solum hominibꝰ. s & iumeie
data ẽ. Quid gͦ mali fecit maria: Ma¬
dictionem inquit sterilitatis elegs
potiꝰ quã benedictionẽ fecunditati¬
Bene. Intendite equitatẽ. Iudex iĩ
uirginẽ daminat. eo quod spreuers
benedictionẽ iumentorũ: & uirgiꝰ¬

Expanded text:
fecunditatis dedit illis: Multum ergo fecunditatis dedit illis: Multum ergo dedit illis, quando benedictionem fecunditatis dedit illis, quando dixit: Catque jumentis terrae hoc dixit: Crescite et multiplicamini, et replete terram? Peracta namque quinta nascentis saeculi die, cum produxisset ab aquis Deus piscium et volatilium genus, subjunxit Scriptura et dixit: Videns Deus quod esset bonum, ait: Crescite et multiplicamini, et replete aquas maris: avesque multiplicentur super terram . Rursum cum educeret Noe de arca cum omnibus animantibus terrae in genere suo in universos suae benedictionis munus diffundens iterum ait: Crescite et multiplicamini et replete nedictione . Igitur benedictio fecunditatis non solum hominibus, sed jumentis data est. Quid ergo mali fecit Maria? Maledictionem, inquit, sterilitatis elegit potius quam benedictionem fecunditatis. Intendite aequitatem. Judex noster virginem damnat, eo quod spreverit benedictionem jumentorum; et virgin
Abbreviated transcription (Latin):
effugit: quȩ ꝑuirginitatis ꝓpositum.
sterilitatem incurrit. Amplius autem.
Quare nubere uoluit pꝰquã continen¬
tum uouerat: Duo sunt. Nut ꝓpter
maledictionẽ sterilitatis. uirginitatẽ
ñꝓponeret: aut ꝓpt̾ uotum castitatis.
uirgo ꝑmansura ñ nuberet. Nunc uͦ
siimquum iure dicitur maledictionẽ
potiꝰ qmͣ benedictionẽ eligere: quale
dicendum ẽ uotum fecisse integrita¬
tis &e nubere: Libenter accipio: quod
ex tua ꝑuicatia laus uirginis cumulat᷑.
Sic uult manifestari ueritas: sic uult
confutari iniquitas. Uideamꝰ gͦ quale
sit. inquo notandam putas uirginẽ.
Scilicetait. qͥa iꝓposito uirgnitatis
maledictionẽ sterilitatis incurrit.
Quanta gͦ ẽ maledictio sterilitatis:
Tanta utiq quanta & benedictio fe¬
cunditatis. & ipsa itaq benedictio
fecunditatis qͣnta ẽ : Primos illos
nr̃i generis parentes cũ benediceret
ds ait. Crescite & multiplicaminis
replete terram. G benedictioneni

Expanded text:
effugit, quae per virginitatis propositum effugit, quae per virginitatis propositum sterilitatem incurrit. Amplius autem. Quare nubere voluit, postquam continentiam voverat? Duo sunt. Aut propter maledictionem sterilitatis virginitatem non proponeret; aut propter votum castitatis virgo permansura non nuberet. Nunc vero si iniquum jure dicitur maledictionem potius quam benedictionem eligere: quale dicendum est votum fecisse integritatis et nubere? Libenter accipio, quod ex tua pervicacia laus virginis cumulatur. Sic vult manifestari veritas, sic vult confutari iniquitas. Videamus ergo, quale sit, in quo notandam putas virginem. Scilicet, ais, quia in proposito virginitatis, maledictione sterilitatis incurrit. Quanta ergo est maledictio sterilitatis? Tanta utique, quanta et benedictio fecunditatis. Et ipsa itaque benedictio fecunditatis quanta est? Primos illos nostri generis parentes, cum benediceret Deus, ait: Crescite et multiplicamini, et replete terram. Ergo benedictionem
Abbreviated transcription (Latin):
ligentiꝰ intendit᷑. tanto iniquiꝰ contẽplat᷑.
Lex inquit dicit. Maledicta sterilis quȩ
scđm reꝓmissionẽ om̃s gentes benedi¬
cuntur cũ isrł. om̃s qui benedicentur
in dño dõ isrł. Ueruntam̃ insapientia
audiuimͦ. felicem sterilem. & incoinqͥ¬
natam. quȩ ñ nouit thorum indelicto:
qm̃ fructum habebit in respectuanima¬
rum scarum. Rursum in ꝓpħa dñs con-¬
tinentiȩ merces quanta apud ipsum
reposita sit. ostendit dicens. Nondicat
eunucus: ecce ego lignum aridum. Qa
hȩc dicit dñs eunuchis. qui custodierut
sabbatamea. & elegerint quȩ uolui. & de¬
nuerint fedus meũ: dabo eis indomo
mea & ininuris meis. locum & nomen
melius a filiis & afiliabus: nom̃ sempi¬
ternum qͦd ñꝑibit. Quis ẽ gͦiste incon-¬
tinentia sterilitatẽ maledicens. conti¬
nentiȩ puritatẽ non uidens: & fructũ
ñ intelligens: Aitam̃ audiamus quid
paret. Maria ait maledictionẽ non

Expanded text:
ligentius intenditur, tanto iniquius contemplatur. ligentius intenditur, tanto iniquius contemplatur. Lex, inquit, dixit: « Maledicta sit sterilis, quae secundum repromissionem omnes gentes benedicuntur cum Israel, omnes qui benedicentur in Domino Deo Israel. Verumtamen in Sapientia audivimus felicem sterilem et incoinquinatam, quae non novit torum in delicto, quoniam fructum habebit in respectu animarum sanctarum . Rursum in propheta Dominus continentiae merces, quanta apud ipsum reposita sit, ostendit, dicens: Non dicat eunuchus: Ecce ego lignum aridum. Quia haec dicit Dominus eunuchis: Qui custodierint sabbata mea, et elegerint quae volui, et tenuerint foedus meum, dabo eis in domo mea, et in muris meis locum et nomen melius a filiis et a filiabus nomen sempiternum quod non peribit . Quis est ergo iste in continentia sterilitatem maledicens, continentiae puritatem non videns, et fructum non intelligens? At tamen audiamus, quod paret. Maria, ait, maledictionem non
Abbreviated transcription (Latin):
post quam se cȩlesti partu fecundandam
audierat. ullatenus ad carnale cõmerciũ
assensum p̃buisse: quȩ & priusquã diu¬
niarchanum sacram̃ti. quod in se cõplen¬
dum erat didicisset uotum uirginitatis
conseruande. tam in uiolatũ tenuit. ut cũ
se futuram coniugẽ sponderet. illud
tam̃ eadem nichilominus quace ꝑat
deuotione. eadem ꝑseuerantia infinẽ
usq custodiendum ꝓponeret. Despõ¬
sata gͦ erat. & coniunxerat. & uera uirgo
erat: & uirginitatis ꝓpositum ñ relique¬
rat. Confitenr itaq uirginẽ despon¬
satam: confitemur uirginẽ conugẽ
factam: postea matrẽ quoq & uirginẽ.
semꝑ uirginitatis ꝓpositum iniuolatũ
tenuisse: & castitatis decus ꝑpetuum
regnasse cũ pudicitia coniugis & hono¬
re parentis. Intuere nunc & diligenter
consida uirginẽ istam. uirgunculam
nram. singulariter castam: excellent̃
speciosam unice mundam. S ego noui
oculum tuũ quia lippis ẽ: & quanto di¬

Expanded text:
postquam se coelesti partu fecundandam postquam se coelesti partu fecundandam audierat, ullatenus ad carnale commercium assensum praebuisse, quae et priusquam divini arcanum sacramenti quod in se complendum erat didicisset, votum virginitatis conservandae tam inviolatum tenuit, ut cum se futuram conjugem sponderet, illud tamen eadem nihilo minus qua coeperat, devotione, eadem perseverantia in finem usque custodiendum proponeret. Desponsata ergo erat, et conjux erat, et vera virgo erat, et virginitatis propositum non reliquerat. Confitemur itaque virginem desponsatam; confitemur virginem conjugem factam; postea matrem quoque et virginem semper virginitatis propositum inviolatum tenuisse et castitatis decus perpetuum regnasse cum pudicitia conjugis et honore parentis. Intuere nunc, et diligenter considera virginem istam, virgunculam nostram singulariter castam, excellenter speciosam, unice mundam. Sed ego novi oculum tuum, quia lippus est, et quanto di
Abbreviated transcription (Latin):
simi obumbrabittͥ. Ecce iam habemꝰ ma¬
piam desponsatã uirginẽ: & adhuc tam̃
inunginitatis ꝓposito ꝑmanentẽ. Uera¬
citer desponsatã uirginẽ: nec minꝰ uera¬
citer iniuigiuitatis ꝓposito ꝑmanentẽ.
Quio amplius queris: An adhuc despon¬
sationis nom̃. aliquid tibiambiguitatis
relinquit: Audieras enĩ ad desponsatã
uirginẽ missum fuisse angłm: s ad con-¬
iugatam ñ audieras. forsitangͦ dicas. des.¬
ponsata erat iam tunt maria ioseph. sed
ad huc coniunx ñ erat: quia necdum eam
in suã acceꝑat. Nam sieam ex tunc insuã
acceꝑat: cur ei postea dictum ẽ. iosephfi¬
lidauid nolitimere acciꝑe mariã coniugẽ
tuam: Nondum gͦ coniunxerat. quando
ad eam missus ẽ angłs. s tantũ desponsa¬
taerat: & iccirco fieri potuit. ut ñ muta¬
uerit ꝓpositum uirginitatis. quandodes¬
ponsata ẽ. & mutauerit quando c̃ iunx
facta ẽ. Hoc fortassis adhuc ꝓparte tua
oppones. S absit a nobis. ut credamꝰ eã

Expanded text:
i. Ecce jam habemus Mariam desponsatam virginem, et adhuc tamen in virginitatis proposito permanentem. Veraciter desponsatam virginem, nec minus veraciter in virginitatis proposito permanentem: quid amplius quaeris? An adhuc desponsationis nomen aliquid tibi ambiguitatis relinquit? Audieras enim ad desponsatam virginem missum fuisse angelum; sed ad conjugatam non audieras. Forsitan ergo dicas, desponsata erat jam tunc Maria Joseph; sed adhuc conjux non erat, quia necdum eam in suam acceperat. Nam si eam extunc in suam acceperat, cur ei postea dictum est: Joseph, fili David, noli timere accipere Mariam conjugem tuam? Nondum ergo conjux erat, quando ad eam missus est angelus, sed tantum desponsata erat; et idcirco fieri potuit, ut non mutaverit propositum virginitatis, quando desponsata est, et mutaverit, quando conjux facta est. Hoc fortassis adhuc pro parte tua oppones. Sed absit a nobis, ut credamus eam,
Abbreviated transcription (Latin):
conuigii sacramentum. quod indiuerso sexu
nichil ad scificationẽ fuam. preter spontaneĩ
ꝑpetuȩ acindiuisȩ sꝯcietatiscaritatem exi¬
git: in eodem nichilominus sexui. simili atq
eadem federatione sanctiri ñ possit. hoc faci¬
musita. In coniugio siquidẽ duo sunt:
saeram̃tum connigii. & sacram̃tũ con¬
iugalis officii. hoc ẽ coniugium. & con

Expanded text:
d in diverso sexu nihil ad sanctificationem sui praeter spontaneam perpetuae ac indivisae societatis charitatem exigit in eodem nihilominus sexu simili atque eadem foederatione sanciri non possit. Hoc facimus ita. In conjugio siquidem duo sunt: sacramentum conjugii, et sacramentum conjugalis officii. Hoc est co
Abbreviated transcription (Latin):
& excłam. Osua ꝓpt̃ amor coniugalis.
nequaqm inter pares ẽẽ debuit: quia
ille cuiꝰ sacram̃tum erat. inter pares
ñ fuit. Iuncti sunt itaq in uniꝰ societa¬
tis amore. & masculus & femina: sic̃
iunctierant. inunius societatisa mo¬
re. ds̃ & anima. Nunquid iã non uides.

Expanded text:
esiam. Quapropter amor conjugalis nequaquam inter pares esse debuit; quia ille, cujus sacramentum erat, inter pares non fuit. Juncti sunt itaque in unius societatis amore et masculus et femina, sicut juncti erant in unius societatis amore D
Abbreviated transcription (Latin):
hic fieri potuit. ut beata ista uirgo. des
cõmendans o inne defiderit̃ sum̃. tamtimn
in ipso fiduciam habuerit. ut indubitã¬
ter crederet. & parentib se posse debitã
obedientiã exhibere. & uotũ castitatis
cuiꝰ ipse solus conscius erat. quẽ adinodũ
uellet eo patrocinante inuolatũ conser¬
uare: s siue ita. siue ita factum sit. nos
quidem nullatenus ambigere debemꝰ.
beatam mariam certa ac rationabili cau¬
sa. post uotum seruande uirginitatis. ꝓ-¬
positumq continentiȩ. coniugii sacra-¬
mentũ suscepisse: & tam̃ uirginitatis

Expanded text:
hic fieri potuit, ut beata ista virgo Deo hic fieri potuit, ut beata ista virgo Deo commendans, omne desiderium suum tantam in ipso fiduciam habuerit, ut indubitanter crederet, et parentibus se posse debitam obedientiam exhibere, et votum castitatis, cujus ipse solus conscius erat, quemadmodum vellet eo patrocinante, inviolatum conservare. Sed sive ita, sive aliter factum sit, nos quidem nullatenus ambigere debemus; beatam Mariam certa ac rationali causa post votum servandae virginitatis propositumque continentiae, conjugii sacramentum s
Abbreviated transcription (Latin):
geretur frangere. Suscepit gͦ coniug¬
ui. s ñ mtauit uirgintatis ꝓpositu
& qͥ a castitatem dilexit. & obedientiãt¬
nuit: inuenta ẽ inea. & sine de triment
uirginitatis conuigalis sc̃ĩtas: & sine n¬
ꝓbrio sterilitatis. fȩcunda uirginitas Se
beatus ille patriarcha fidei forina. & obe¬
dientiȩ exemplum abraham in reꝓmist¬
one acceꝑat. quod inysaac benediceret
semeneiꝰ: & tam̃ postea iussus adõ. eniu
quẽ uingenitũ habebat exsara uxore
filium ysaae. immolare sine mora aut
cunctatione paruit: sciens ꝓcerto. qui¬
& si scđm humanã rationem: ꝓmissica
contraria inderetur iussio. scđm illim
tam̃ uirtutem. qua dõ possibilia sunt u̾
& cum obedientia iussionis impleripł
ꝓmissio. Sicq factumẽ: ut & de uotio
obedientie. qua dõ iubenti parere non
distulit. inueniret meritum: &e fides
qua dõ ꝓmittenti credidit. ꝓmissions
fidelis consequeretur effectum. Ita etũ

Expanded text:
geretur frangere. Suscepit ergo conjuggeretur frangere. Suscepit ergo conjugium, sed non mutavit virginitatis propositum. Et quia castitatem dilexit et obedientiam tenuit, inventa est in ea et sine detrimento virginitatis conjugalis sanctitas; et sine opprobrio sterilitatis fecunda virginitas. Sic beatus ille patriarcha fidei forma et obedientiae exemplum Abraham in repromissione acceperat, quod in Isaac benediceretur semen ejus; et tamen postea jussus a Deo eumdem quem unigenitum habebat ex Sara uxore sua filium Isaac immolare, sine mora aut cunctatione paruit, sciens pro certo qu secundum humanam rationem promissioni contraria videretur jussio, secundum illam tamen virtutem, qua Deo possibilia sunt omnia, et cum obedientia jussionis impleri posset promissio. Sicque factum est ut devotio obedientiae qua Deo jubenti parere non distulit inveniret meritum; et fides, qua Deo promittenti credidit, promissionis fidelis consequeretur effectum. Ita etiam
Abbreviated transcription (Latin):
suscipiens. nosa maledicto legis libera¬
uit. Unde merito ei soliclatum ẽ. ut filiũ
pareret. x uirgo ꝑmaneret: ut qͥa pͥma
fecunditati cariis. uirginitatẽ sponte
p̃tulit. iuie & fecunda sit carne. et
integra uirginitatẽ. Uides nunc qͣlis
sit accusatio tua: Suꝑ estgͦ illud: ut ra¬
tionemiam reddamiis. quare post uotũ
uirginitatis. maria uirũ habere con-¬
sonsit. Aut ꝓpt̾ea uirũ habere consen¬
sit hȩc scã. ut celaretur ꝓpositum eiꝰ:
apꝓlunte & hoc ipsũ ioseph. & idem
ꝓponente. Aut si forte huiꝰ ꝓpositi con¬
seiꝰ nonerat ipse ioseph quod fieripo¬
tuiii: parentib mptias imꝑantib.
inobediens ẽẽ timuit. & obhociuro
cenderat fidutia confirmata. & speqp
uidiñ habebat ñdubia. quod eã diuns
miscdia ita custodiret. ut possec & uo¬
luntati parentĩ in inatͥinonio conta¬
hendo obedientiam exhibere: & tañ
uichil meodem matͥmonio impedĩt
inuentura eẽt ꝓquo uotum uirgin¬
tis. quod ꝓamore castitatis susceꝑato¬

Expanded text:
suscipiens a maledicto legis liberavit. Unde merito ei soli datum est, ut filium pareret et virgo permaneret, ut quia prima fecunditati carnis virginitatem sponte praetulit, nunc et fecunda sit carne et integra virginitate. Vides nunc qualis sit accusatio tua? Superest ergo illud, ut rationem jam reddamus, quare post votum virginitatis Maria virum habere consensit. Aut propterea virum habere consensit haec sancta, ut celaretur propositum ejus; approbante et hoc ipsum Joseph, et idem proponente, aut si forte hujus propositi conscius non erat ipse Joseph quod fieri potuit parentibus nuptias imperantibus inobediens esse timuit, et ob hoc viro cenderat fiducia confirmata et spe, quam in Deum habebat, non dubia, quod eam divina misericordia ita custodiret ut posset et voluntati parentum in matrimonio contrahendo obedientiam exhibere, et tamen nihil in eodem matrimonio impedimenti inventura esset, pro quo votum virginitatis quod pro amore castitatis susceperat co
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ti uacuam: quia quidirit relinquet
homopatrem siũ & matrem suã. & adhe¬
rebit uxori sue: & erunt duo incarne una:
hanc societatem inter matrẽ &e filium in¬
ordinatam. & obhoc ñ castam ẽẽ manife-¬
ste dociut: cum inconiugio scĩficando. ñ
matrẽ petenclam. s relinquendã ostendit.

Expanded text:
acua quia qui dixit: Relinquet homo patrem suum et matrem suam, et adhaerebit uxori suae, et erunt duo in carne una , hanc societatem inter matrem et filium inordinatam et ob hoc non castam esse manifeste docuit, cum in conjugio sanciendo non matrem petendam
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ columba mea. ꝑfecta mea: una matri
suȩ electa genitricisuȩ. Pp̃t sacram̃tũ
gͦdilectionis et̃ne. ds̃ coniugium sancire
uoluit: ꝓpt̾ utilitatem ꝓpagationis hu¬
mane sexum creauit: & tam̃amor con¬
iugalis. ñ ꝓpt̾ sexum dissimilem sacram̃¬
tum ẽ. s ꝓpt̾ naturã differentẽ. Non enĩ
sexus. s natura disparem in alterutrũ ca¬
ritatẽ amori tribuit: & tam̃ sexiis in eqͣsi¬
tatem nature discernit. Casta enĩdilec-
tio. ñ ex tali sexii taliter afficitur: s intali
sexu. ex talinatura: ꝓpt̾eaq extra talẽ sexũ.
taliter affici ñ potest: quia extratalẽ sexũ.
ñ inuenitur talis natura. Sufficiat hoc
eis quiquerunt qͦmͦ amor conuigalis cui
carius cõmertium excipitur. ineodẽ qͦq
sexu utrobiq ñ similiueritate sanet iatia:¬

Expanded text:
est columba mea, perfecta mea. Una matri est columba mea, perfecta mea. Una matri suae, electa genitrici suae . Propter sacramentum ergo dilectionis aeternae Deus conjugium sancire voluit propter utilitatem propagationis humanae sexum creavit; et tamen amor conjugalis non propter sexum dissimilem sacramentum est, sed propter naturam differentem. Non enim secus, sed natura disparem in alterutrum charitatem amori tribuit, et tamen sexus inaequalitatem naturae discernit. Casta enim dilectio non ex tali sexu aliter afficitur, sed in tali sexu ex tali natura. Propterea quod extra talem sexum taliter affici non potest, quia extra talem sexum non invenitur talis natura. Sufficiat hoc eis, qui quaerunt quomodo amor conjugalis cui carnis commercium excipitur in eodem quoque sexu utrobique non simili veritate sanciat
Abbreviated transcription (Latin):
cum illa etͣna caritas. & amor ineffibil.
siue dĩ ad animã. siue xp̃i ad ȩccłam.
ñ quał fuit. s qualiter potuit. uerbi
ꝓmi debuisset: nichil inrebus uisibil¬
bus. aut inhumanis affectibus. simill
inueniri poterat. quam amor sponsia
sponse: ut ñ aliunde qmͣ ꝑ suũ sacranꝰ¬
tum. inuisibilis illa &e sp̃ualis dilech
ostenderetur: ut dũ id qͦo humanus
affectiis nonerat. auditus ꝑuerbũ acci.¬
ꝑet id quod ñ nouerat. cor interius ꝑ
amorẽ gustaret. Nam ipsamibidem
inutue caritatis uicissitudinẽ qua una
uni sociata. nec discidium in suo susci¬
pit. nec consortiũ in alieno admittit:
sponsa significare uolebat cumdiceret.
Dilectus m̃s mͥ. & ego illi. qui pascitur
int̾ lilia: donec aspiret dies &e inclinẽ.¬
tur umbre. & rursum. Ego dilecto me-¬
o: & adme conuersio eius. Sponfquoq
ipse uniciamoris prerogatiua
commnendans: sexaginta inquit sunt
reginȩ. & octoginta concubinȩ: & ado-¬
lescentularum non ẽ numerus. Una

Expanded text:
cum illa aeterna charitas et amor ineffabilis sive Dei ad animam, sive Christi ad Ecclesiam; non qualis fuit, sed qualiter potuit, verbis promi debuisset; nihil in rebus visibilibus aut in humanis affectibus similius inveniri poterat, quam amor sponsi et sponsae; aut non aliunde quam per suum sacramentum invisibilis illa et spiritualis dilectio ostenderetur, ut dum id quod humanus affectus noverat, auditus per Verbum acciperet; id quod non noverat, cor interius per amorem gustaret. Nam ipsam ibidem mutuae charitatis vicissitudinem, qua una uni sociata, nec dissidium in suo suscipit, nec consortium in alieno admittit sponsa significare volebat, cum diceret: Dilectus meus mihi, et ego illi, qui pascitur inter lilia , donec aspiret dies et inclinentur umbrae . Et rursum: Ego dilecto meo, ad me conversio ejus . Sponsus quoque ipse uniti amoti amoris praerogativam commendans. Sexaginta inquit, sunt reginae, et octoginta concubinae, et adolescentularum non est numerus. Una
Abbreviated transcription (Latin):
nichil ad scĩficationẽ suam. preter spontaneã
ppetuȩ ac indiuisȩ societatiscaritatem exi¬
gt: in eodem nichilominus sexu. simili atq̃
eidem feleratione sanctiri ñ possit. hoe faci¬
musita. Inconugiosiquidẽ duo sunt:
sacram̃tum connuigii. & sacram̃tũ con¬
iugalis officii. hoc ẽ coniugium. & con¬
iugii officium: uirumq sacram̃tum.

Expanded text:
ficationem sui praeter spontaneam perpetuae ac indivisae societatis charitatem exigit in eodem nihilominus sexu simili atque eadem foederatione sanciri non possit. Hoc facimus ita. In conjugio siquidem duo sunt: sacramentum conjugii, et sacramentum conjugalis officii. Hoc est conjugium et conjugii officium utrum
Abbreviated transcription (Latin):
fiet istud qm̃ uirum ñ cognosto: Hoc
ẽ quod querebamꝰ uerbũ uirginis: in
quo ipsa confutaret emulos suȩ iirgi¬
nitatis. Sumamꝰ gͥ de ipsa testimo.¬
niũ ꝓipsa. Quomodo inquid fiet
istud: Hocẽ ut filium pariã quomͦ
fiet: qͥauirũ ñ cognosco: Nonait
uirũ ñ cognomi: hoc enim nichil
impedirot uirginẽ desponsatam &
iurũ cogniturã. filiunq parituiam.
s uirginẽ ñ ꝑmansurã. Nongͦ ait
hec uirgo uirũ ñ cognoui: quia hoc
nec p̃terite fuisset uirginitatis mira¬
culum. uec futuri partus impedim̃¬
tum. si uirũ adhuc ñ coguouerat. et
uirũ ut non cognosceret. deinceps ñ
istud ut filium pariam: & uiruni non
cognoscam: Quia uirum ñ cognosco.
Quid ẽ uirum ñ cognosco: ꝓpositũ
habeo urum ñ cognoscere: ꝓpositũ
habeo uirginitatis decus usq infinẽ
inuiolatum conseruare. Quomodo
sidixerit quis. uinũ ñ bibo. ñ possũ
hunc calicem gustare: hoc ẽ qͥ a uotũ

Expanded text:
fiet istud: quoniam virum non cognosco? Hoc fiet istud: quoniam virum non cognosco? Hoc est quod quaerebamus verbum virginis, in quo ipsa confutaret aemulos suae virginitatis. Sumamus igitur de ipsa testimonium per ipsam. Quomodo igitur fiet istud? Hoc est, ut filium pariam, quomodo fiet, quia virum non cognosco? Non ait, virum non cognovi. Hoc enim nihil impediret virginem desponsatam, et virum cognituram filiumque parituram, sed virginem non permansuram. Non ergo ait haec, virum non cognovi; quia hoc nec praeteritae fuisset virginitatis miraculum, nec futuri partus impedimentum, si virum adhuc non cognoverit, et virum ut non cognosceret deinceps non istud, ut filium pariam, et virum non cognoscam: Quia virum non cognosco. Quid est, Virum non cognosco? Propositum habeo virum non cognoscere; propositum habeo virginitatis decus usque in finem inviolatum conservare. Quomodo si dixerit quis: Vinum non bibo, non possum hunc calicem gustare; hoc est quia in voto
Abbreviated transcription (Latin):
s cõmendatur. Hȩc dicta sint. ꝓ eo qͦd
ꝓpositum erat demonstrare. quia sine
consensu carnał cõmertii. coniugiũ
scm̃ & uerũ eẽ possit: neq in assensu
coitus carnis. sc̃itas sacram̃ti coniu¬
galis consistat. Post hec nc̃ suꝑ ẽ ut de
matre uirgine. sermonẽ in medium
ꝓponamꝰ: & inquiramꝰ qua ratione uł
auctoritate ꝓbaripossit. ipsã & uerã
fuisse coniugẽ: & in assensu tam̃ con-¬
ugali. uirginitatis ꝓpositum ñ mu¬
tasse. Missus ẽ angłs gabriel adõ. in
ciuitatẽ narareth ad uirginẽ despon-¬
satam uiro. cui nom̃ erat ioseph: & no-¬
iñ uirginis maria. Ergo desponsata
iam erat maria: quando ad illam mis.¬
sus ẽ angłs gabriel adõ. Uideamꝰ qͦd
sequit᷑. & ingressus angłs ad eam ait.
Aue grã plena dñs tecum: benedicta
tu int̾ inulieres. Quȩ cũ audisset tur¬
bata ẽ. insermone eius: & cogitabat
quał eẽt ista salutatio. & ait angłs ad

Expanded text:
sed commendatur. Haec dicta sunt pro eo quod sed commendatur. Haec dicta sunt pro eo quod propositum erat demonstrare, quod sine consensu carnalis commercii conjugium sanctum et verum esse possit; neque in assensu coitus carnis, sanctitas sacramenti conjugalis consistat. Post haec nunc superest, ut de matre virgine sermonem in medium proponamus et inquiramus qua ratione vel auctoritate probari possit, ipsam et veram fuisse conjugem, et in assensu tamen conjugalis virginitatis propositum non mutasse: Missus est angelus Gabriel a Deo in civitatem Nazareth, ad virginem desponsatam viro, cui nomen erat Josephn virginis Maria . Ergo desponsata jam erat Maria, quando ad illam missus est angelus Gabriel a Deo. Videamus quod sequitur: Et ingressus angelus ad eam dixit: Ave, gratia plena, Dominus tecres. Quae cum audisset, turbata est in sermone ejus; et cogitabat, qualis esset ista salutatio. Et ait angelus ad
Abbreviated transcription (Latin):
te peccatum coniugatis indicebat᷑
ad officium: post peccatũ uero eo usq
descendit. ut iam nunc concedat᷑ ad
remediũ. Nequaqm gͦ ex eo pensan-¬
dum ẽ coniugii saeramentũ. in quo
tunc ñ scĩficaretur. s exerceret᷑ con¬
uigał castitas: & nẽ ñ scĩficatur con-¬
iugium. s excipitur coniugatoꝵ in¬
firmitas. Ppterea olim quando fides
erat inppło uno. & tempus ad multi¬
plicandũ mmerũ fidelium. oꝑa
officii coniugał indiguit. carnale cõ-¬
mertiũ ab uno in pluribus exercebat᷑:¬
& tam̃ unici amoris singulare sacram̃¬
tum ñ delebatur. Hunc uͦquando ppłs
disp̃uali potius generatione inultipli¬
candus ẽ: ad cõmendandam singula
ꝓpt̃ necessitatẽ. licentia carni. foris in
ope laxabatur: & tam̃ sc̃ĩtas intus in
uirtute sacram̃ti integra seruabat᷑.
Nunc ꝓpt̃ ꝑfectionẽ etiamoꝑacarnis
foris adunitatẽ stringitur: & i eo tam̃
unitas singularis sacram̃ti ñ efficitur.

Expanded text:
te peccatum conjugatis indicebatur te peccatum conjugatis indicebatur ad officium. Post peccatum vero eo usque descendit, ut jam nunc concedatur ad remedium. Nequaquam ergo ex eo pensandum est conjugii sacramentum, in quo tunc sanctificaretur, sed exerceretur conjugalis castitas; et nunc sanctificaretur conjugium, sed excipitur conjugatorum infirmitas. Propterea olim, quando fides erat in populo uno, et tempus ad multiplicandum numerum fidelium opera officii conjugalis indiguit, carnale commercium ab uno in pluribus exercebatur, et in unici amoris singulare sacramentum non laedebatur. Nunc vero quando populus Dei spirituali potius generatione multiplicandus est ad commendandam singularpropter necessitatem licentia carnis foris in opere laxabatur; et tamen sanctitas intus in virtute sacramenti integra servabatur; nunc propter perfectionem etiam opera carnis foris ad unitatem stringitur; et in eo tamen unitas singularis sacramenti non efficitur,
Abbreviated transcription (Latin):
tuȩ nolidespicere. Cum odio habueris
eam dimute: dicit dñs ds̃ ifrł. Illic gͥ
dictum ẽ. hoc nunc os ex ossibꝰ meis. &d
rodecarne meaͬ hic dictum ẽ hȩc para¬
cepstua. & uxor federis tui: non ne un
fecit: & residuum sp̃c enisẽ: Ibi pars
carnis dicitur: hic portio sp̃c noninii
Ibi dictumẽ crescite & multiplicame
& replete terram: hic dictum ẽ. & qui
carnis incarne multi plicandũ imꝑ¬
uit. Ibi dictum ẽ erunt duo in carnen
na: hic dietum ẽ cũ odio habueris dit
te eam: ut eadem caruis cõmixtio. quȩ ibi
uiter uirũ & mulierem futura p̃dicitur.
hic sine federe dilectionis quȩ ẽ in sp̃u ni¬
chil ꝓdesse demonstretur. Hoc ẽ enĩ cum
odio habueris eam dimitte: ñ imꝑantis
discidium. s docentis quod sine dilectio¬
nis federe. quassa sit &e uirtute carens
etiam si ꝑmaneat societas carnis. N on
ergo uirtꝰ sacram̃ti coniugał incarne
ẽ. s in m̃te: nec ille consensus ad scĩta¬
tẽ ꝑficiendam requiritur. qui & an-¬

Expanded text:
io habueris eam; dimitte, dicit Dominus Deus Israel . Illic ergo dictum est: Hoc nunc os ex ossibus meis et caro de carne mea; hic dictum est: Haec particeps tua et uxor foederis tui. Nonne unus fecit, et residuum spiritus ejus est? Ibi pars carnis dicitur, hic portio spiritus nominatur; ibi dictum est: Crescite et multiplicamini, et replete terram. Hic dictum est: Et qucarnis in carne multiplicandum imperavit. Ibi dictum est: Erunt duo in carne una. Hic dictum: Cum odio habueris eam, dimitte, ut eadem carnis commistio, quae ibi inter virum et mulierem futura praedicitur, hic foedere dilectionis quae est in spiritu nihil prodesse demonstretur. Hoc est enim. Cum odio habueris eam, dimitte; non imperantis dissidium, sed docentis, quod sine dilectionis foedere cassa sit, et virtute carens, etiamsi permaneat societas carnis. Non ergo virtus sacramenti conjugalis in carne est, sed in mente, nec ille consensus ad sanctitatem perficiendam requiritur, qui et an
Abbreviated transcription (Latin):
tuã. Uirtus altissimi obumbrabit tͥ: no
libidinẽ polluatur castitas tua. Sp̃e sõ
& fecunda fructum uentris germinabis
infilio. Noligͦ dicere qͦmͦ fiet istud qͥa uirũ
ñ cognosco. qͥa hoc ꝑ uirum ñ fiet. s ꝑ sp̃m¬

Expanded text:
tas. Virtus Altissimi obumbrabit tibi, ne per libidinem polluatur castitas tua. Spiritus et fecunda fructum ventris germinabis in filio. Noli ergo dicere: Quomodo fiet istud, quia virum non cognosco; quia hoc per virum non fiet, sed p
Abbreviated transcription (Latin):
tiun tuũ ñ uiolabitur. Tu uouisti uin
te ñ cogniturã. & ego p̃dico filiumte
riturã: & iccirco miraris. ne forte ne
ꝓinissio quassa sit ꝑmanente ꝓposite
uel ꝓpositum uioletur sumpleaturp¬
missio. Non enim possibilitas natur
hoc sufficit. aut ratio huinana comps¬
hendit. ut pariat uugo. in tacta filum
generet: & sine oꝑa carnis. caro ꝓceadr
excarne. Iccirco miraris qͦmͦ fiet istiu
quia uirum ñ cognoscis. Nam intem
quantũ inte ẽ. ichil in uenire potele
de tua ꝑseuerantia debeas dubitare.
ob hocqueris qͦmͦ de mea possis ꝓmil¬
ne confidere. Quomͦ fiet istud qm̃ ur

Expanded text:
opositum tuum non violabitur. Tu vovistvirum te non cognituram; et ego praedico filium te parituram; et idcirco miraris, ne forte vel promissio cassa sit permanente proposito, vel propositum violetur, si impleatur promissio. Non enim possibilitas naturae hic sufficit, aut ratio humana id comprehendit, ut pariat virgo, intacta filium generet, et sine opera carnis caro procedat ex carne. Idcirco miraris quomodo fiet istud, quia virum non cognoscis. Nam interim, quantum in te est, nihil invenire potes, cur de tua perseverantia debeas dubitare; et ob hoc quaeris, quomodo de mea possis promissione confidere. Quomodo fiet istud, quia virum
Abbreviated transcription (Latin):
cognitionẽ ds̃ omĩa respicit. s ꝑ gram ñ
om̃s respicit. Nam de respectu gr̃e dictũ
ẽ. Oculi dñ suꝑ iustos: & aures eius in pre¬
ces eorum. Quẽ uidelicet respectũ illi ñ me¬
ientur: quib infine dicetur. Nescio uos.
De respectu iudicii dictum ẽ. Oculidni
contẽplantur bonos & malos. & iterum.
& non ẽ umbra mortis. ut ibi abscondantur
qui oꝑantur iniquitatẽ. Ergo uidere dõ ꝑ
cognitionẽ ẽ: inchileorũ quȩ st̃ ignorare.

Expanded text:
cognitionem Deus omnia respicit; sed per gratiam non cognitionem Deus omnia respicit; sed per gratiam non omnes respicit. Nam de respectu gratiae dictum est: Oculi Domini super justos, et aures ejus in preces eorum . Quem videlicet respectum illi non merentur, quibus in fine dicetur. Nescio vos . De respectu judicii dictum est: Oculi Domini contemplantur bonos et malos . Et iterum: et non est umbra mortis, ut ibi absconduntur, qui operantur iniquitatem . Ergo videre Dei per cognitionem, est nihil eorum quae sunt igno
Abbreviated transcription (Latin):
ad ipsum ꝑtingere. s ut alios in gr̃e ꝑoo¬
tione monstrentur ante ire. Isti & si addõ
habere uideantur unde gaudent. neqͥ
conuertunt quod ab ipso accipiunt.
isti ꝓfecto & adõ & indõ exultare ꝓlbanꝰ
Csuaꝓpt̾ sollicite nobis considerandũ e
dũ mentẽ nram aliqua forte letitia far¬
gi sentimꝰ. ne id ipsum quod inentẽ ꝑgalꝰ¬
dium subleuat. aut amalo oriat᷑. aut abe¬
no ortũ. admalum ꝑ intentionẽ animõ
impellat. Maria gͦ ut suum gaudiuis
solidum eẽ demonstraret. alud neql
uinitate exortum. neq ad uanitatem
conũsum ostendit. s dei se dona indin
diligere. & ꝓrespectugrẽ qua p̃uenta
erat iisuo se salutari exultare ꝑhibuit
dicens. Exultauit sp̃c m̃s indõ salutari
meo. Quia respexit humilitatẽ ancillȩ
suȩ. Sane respectus dĩ insacia scͥptura
tribus modis accipi solet. uidelicet scđi
Om̃ia nuda acaꝑta st̃ oculis eius. Ergo ꝑ

Expanded text:
ad ipsum pertingere, sed ut alios in gratiae perad ipsum pertingere, sed ut alios in gratiae perceptione monstrentur anteire. Isti etsi habere a Deo videantur unde gaudent, nequaconvertunt quod ab ipso accipiunt, isti profecto et a Deo et in Deo exsultare probantur. Quapropter sollicite nobis considerandum est, dum mentem nostram aliqua forte laetitia tangi sentimus, ne idipsum quod mentem per gaudium sublevat, aut a malo oriatur, aut a bono ortum ad malum per intentionem animum impellat. Maria ergo, ut suum gaudium solitum esse demonstraret, illud neque a vanitate exortum, neque ad vanitatem conversum ostendit: sed Dei se dona in Deum diligere, et pro respectu gratiae, qua praeventa erat, in suo se salutari exsultare perhibuit, dicens: Exsultavit spiritus meus in Deo salutari meo; quia respexit humilitatem ancillae suae. Sane respectus Dei in sacra Scriptura tribus modis accipi solet: videlicet secunOmnia nuda, et aperta sunt oculis ejus . Ergo per
Abbreviated transcription (Latin):
humilitatem ancille suȩ. hec ẽ causa
exultationis: quia respexit humilitatẽ
ancille suȩ. Ac sidico. Merito in ipso ex¬
ulto: quia ab ipso ẽ unde exulto. Quiade
eiꝰ giã exulto. ideo ab ipso ẽ quod exulto. &
quia eius dona ꝓpt̃ ipsum diligo. ideo in
ipso exulto. Distinguamꝰ hȩc diio. Qirdi
neq adõ exultant: neq indõ. Namqu
incarnis uoluptate exultant. aut qui
scđin salomonẽ letantur cũ male fece.¬
rint & exultant in rebus pessimis. isti
uec a dõ nec indõ exultant. Nam quiam¬
lum ẽ unde exultant. patet ꝓfecto qͥa
adõ nonẽ. iuide exultant. & qͥa rursum
de malo admalum exultant. & suũ gai¬
dium in malignitate constituunt. ido
inimine indõ exultant. Sunt aliiqui
acceptis donis gr̃ẽ ab utuntur. & ea que
ꝓpt̃ salutem animȩ data sunt. ad carnis
usum & głam scłi conu̾tunt. Acceptie
dĩ donis letantur. & gaudent se habere
quod ds̃ contulit. ñ ut ꝑhec ad iuuentur

Expanded text:
humilitatem ancillae suae. Haec est causa humilitatem ancillae suae. Haec est causa exsultationis, quia respexit humilitatem ancillae suae. Ac si dicat: Merito in ipso exsulto, quia ab ipso est quod exsulto; et quia eejus gratia exsulto, ideo ab ipso est quod exsulto: et quia ejus dona propter ipsum diligo, ideo in ipso exneque a Deo exsultant, neque in Deo: nam qui in carnis voluptate exsultant, aut qui, secundum Salomonem, laetantur cum malefecerint, et exsultant in rebus pessimis : isti nec a Deo, nec in Deo exsultant. Nam, quia malum est, unde exsultant, patet profecto quod a Deo non est unde exsultant. Et quia rursum de malo ad malum exsultant, et suum gaudium in malignitate constituunt, ideo in Deo minime exsultant. Sunt alii qui acceptis donis gratiae abutuntur, et ea quae propter salutem animae data sunt ad carnis usum et gloriam saeculi convertunt. Acceptis Dei donis laetantur, et gaudent se habere quod Deus contulit: non ut per hoc adjuventur
Abbreviated transcription (Latin):
ducitur. de saluaione uͦ quȩ ab ipso ẽ.
electitantum quasi de ꝓprio dono me¬
rito singulariter głantur. Hoc ẽ quod
insacra scriptura quorũdam specialiter
dm̃ se appellari uoluit. quia qui cunctis
ut eẽnt tribuit. bonis cantũ ut beatieẽnt
semet ipsuta in premiũ dedit. Ego sum
inquit ds̃ abrahã ds̃ ẏsaac. ds̃ iacob. qͥa
cum ceteriut sint tantum habeant. a
me isti ꝑ gram electiut beatȩ sint quod
sunt habent aquo ẽẽ habent hoc ẽ me.¬
Meipsum illis dedi. & ꝓpt̾ea ipsorũ ds̃
appellari uolo quia ipsorũ sum quem ac-
lorũ fum. ds̃ illorũ &e saluator. ds̃ abiahã.
ds ysaac. ds̃ iacob. Merito gͥ beata uir¬
go quȩ se singularit̃ electam udebat. qͥ a
singularit̃ gr̃am acceꝑat. quasi pͥuilegio
quodã electionis diuine confirmata fidu¬
cialiter ipsumquẽ ꝓsalute mundifiliũ
conceꝑat. suum etiam eũletitia & exul¬
tatione saluatõrem nocat. Quia respex̃

Expanded text:
dicitur: de salvatione vero, quae ab ipso est, dicitur: de salvatione vero, quae ab ipso est, electi tantum quasi de proprio dono merito singulariter gloriantur. Hoc est quod in sacra Scriptura quorumdam specialiter Deum se appellari voluit: quia qui cunctis ut essent tribuit, bonis tantum ut beati essent semetipsum in praemium dedit. Ego sum, inquit, Deus Abraham, Deus Isaac, Deus Jacob , quia cum caeteri, ut sint tantum habeant a me, isti per gratiam electi, ut beati sint, quod sunt, a quo esse habent; hoc est, memetipsum illis dedi; et propterea ipsorum Deus appellari volo: quia ipsorum sum quem accelorum, sum Deus illorum et Salvator, Deus Abraham, Deus Isaac, Deus Jacob. Merito igitur beata virgo, quae se singulariter electam videbat, quia singulariter gratiam acceperat, quasi privilegio quodam electionis divinae confirmata, fiducialiter ipsum, quem pro salute mundi filium conceperat, suum etiam cum laetitia et exsultatione Salvatorem vocat. Quia respexit
Abbreviated transcription (Latin):
ratam de qua sp̃c exultat. Qmagͦ beata
illa anima castitimoris suauitatẽ c̃ceꝑat.
idõ ñ seruili formidine s filialidilectioẽ
dñm se magnificare dicebat. In anima
quippe sicut dictum ẽ. affectus & deuotio
amantis expͥmittir. quia nichil aliud ẽ
ex anima laudare. qm ex affectu uene¬
rari &e reuereri ex dilectione. S quia
rursum ȩt̃ne saluationis ex illopieta¬
tis fonte certitudinẽ hauserat: ⁊ deo
sp̃u in suo salutan exultabat. Nec tacite
p̃tereundum ẽ. qͦd cũ dñm nominaret
nichil aodidit. cũ uͦ saluatorẽ diceret.
ñ simpliciter saluatorẽ. s suũ saluato¬
rẽ nominauit. Omips enim ds̃ potesta¬
te qua uniuerse creatur e suȩ dñatur
dñs om̃ium ẽ. s pietate qua quosdam
tantum & non om̃s ad uitã reparat.
eius ad om̃s equalit̃ respicit. bonitas uͦ qͦs¬
dim tantum ad saluationẽ discernit.
& iocirco dñium ad nullum specialiter

Expanded text:
ratam, de qua spiritus exsultat. Quia ergo beata ratam, de qua spiritus exsultat. Quia ergo beata illa anima casti timoris suavitatem conceperat, ideo non servili formidine, sed filiali dilectione Dominum se magnificare dicebat. In anima quippe, sicut dictum est, affectus et devotio amantis exprimitur, quia nihil aliud est ex anima laudare, quam ex affectu venerari, et revereri ex dilectione. Sed, quia rursum aeternae salvationis ex illo pietatis fonte certitudinem hauserat, ideo spiritu in suo salutari exsultabat. Nec tacite praetereundum est quod cum Dominum nominaret, nihil addidit. Cum vero Salvatorem diceret, non simpliciter Salvatorem, sed suum Salvatorem nominavit. Omnipotens enim Deus potestate, qua universae creaturae suae dominatur, Dominus omnium est; sed pietate, qua quosdam tantum, et non omnes ad vitam reparat, ejus ad omnes aequaliter respicit: bonitas vero quosdam tantum ad salvationem discernit. Et idcirco dominium ad nullum specialiter