comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
trum bron dc padibus siue collo ferrea catencere uune tas s Deluont asi¬
clominis ueroquiioraculum saepȩ commemorams Nolite tbesaurudr
de cas samtibus indigentiui uinde factũm est dut in uncdise rs
ileus aomplius quam ducentos a nexu seruitutis debiti oneresio
uenitq ad inquirindos nos Salutasq: ac Seo seulates ÷ eeressus

Expanded text:
ue ac pedibus sive collo ferrea catena revinctus. Dehinc a fllud dominici eloquii oraculum saepe commemorans: Nolite thesaurizare necessitatibus indigentum. Unde factam est, ut in vita shis amplius quam ducentos a nexu servitutis debitique onere venitque ad inquirendos nos, salutatisque ac deosculatis regressus
Abbreviated transcription (Latin):
rasterio quiescam Ero hacuero causacũ obil iet: In de com milibus amonas¬
ciums noeaguũ templum ae difica tũ est ibn quo in gons frequentca t opilli¬

Expanded text:
nasterio requiescam. Pro hac vero causa cum obiisset, in decem millibus a monasnasterio requiescam. Pro hac vero causa cum obiisset, in decem millibus a monaslcrum magnum templum aedifica
Abbreviated transcription (Latin):
ssita Etes ur̃as explere Quires pondit asecos & uineas nonac¬
cipiemꝰ
sed siplacet potestatiutae aliquis de fiutti bus oclagt
Quia
non decet monachos facultatibus mundanis exollega
ed in humilratecordis dĩregnũ iuritia quediusex quundans tollr
tos modios tritici eiusdem q men surģ numero umum a cipi ant : &centũ
aureos ad comparanda featrũ indum̃ta: quod usq nune efsciditionabr¬
caperabe erunte Post haetaũt cũ iamsenos pfecteqre et ceats lup¬
ciris abba seilica et romanus fratei. ait lupicinis fratrisuo Dic inbuit
uchi in quale monasteriuuistibi para nueyulest at snul qui es cam
Qucant wonpotest fiori ut ego inmonastrio sepulcrũ habeã aquomuliorũ
erucis dominicae adiuersis languoribus sinc erepti łrit aut concurs
adtumulũ meũ si ab hac luce migrauero. Ideoq rogo ⁊ut eminiisencor¬

Expanded text:
tes vestras explere'. Qui respondit: 'Agros et vineas non actes vestras explere'. Qui respondit: 'Agros et vineas non accipiemus, sed, si placet potestati vestrae, aliquid de fructibus deligate. Quia non decet, monachos facultatibus mundanis extolli, sed in humilitate cordis Dei regnum iustitiamque eius exquerere'. At rex, tos modios tritici ejusdemque mensurae numero vinum accipiant, et centum aureos ad comparanda fratrum indumenta. Quod usque nunc a fisci ditionibcapere referuntur. VI. Post haec autem cum jam senes perfectaeque essent aetatis, Lupicinus abbas scilicet, et Romanus frater ejus, ait Lupicinus germano suo: Dic, inquit, mihi in quali monasterio vis tibi parari sepulcrum, ut simul quiescamus? Qui ait: Non potest fieri ut ego in monasterio sepulcrum habeam, a quo mulierum crucis dominicae, a diversis languoribus sunt erepti. Erit autem concursus ad tumulum meum, si ab hac luce migravero. Ideoque rogo, ut eminus a mo
Abbreviated transcription (Latin):
ritus que ait suis:Terrȩ motus factus est inquit Lesponderi
qui aderant ni halre sensisse cõmotionis Atille Occurrite quan¬
turus nobis : Non enĩ sine causa: hec sella contremuit : Quiꝓ
tinus concurrentes : offenderunt senẽ inueste pellicea & dixeriuite
regi deco e Quiait. Ite adduciteeũ in cons pectumeo: ut intel¬
lxgĩ cuius ordinis homosit. It statim adductus corã regesterie sicut̃
quondã iacobcorã phardone: Quuilleait : Quises uelon die
uenisti ÷ Nut quod ẽ opustuum uel quid necesstatis aegesu
uenias adnos ed icito Suulle : Patorsã inquit domina carã
oiuum : quas cũ dñs spiritalibus oibis iugi ad ministratio pie
etficiat lor poraliaeis interdũ alim̃ta deficiun. Idcopetim̃ potentiã ues¬
trã ut adiuctus uestitusq necessaria aliqus tribuatisi mex uero baes
audiens: aitAccipiteagos uincasq dequibus pessitis inueret d hare¬
cessita¬

Expanded text:
ritusque ait suis: 'Terrae motus factus est', inquid. Responderunt ritusque ait suis: 'Terrae motus factus est', inquid. Responderunt qui aderant, nihil se sensisse commotionis. Et ille: 'Occurrite quanturus nobis; non enim sine causa haec sella contremuit'. Qui protinus concurrentes, offenderunt senem in veste pellicia et dixerunt regi de eo. Qui ait: 'Ite, adducite eum in conspectu meo, ut intellegam, cuius ordinis homo sit'. Et statim adductus, stetit coram rege, sicut quondam Iacob coram Pharaone. Cui ille ait: 'Quis es vel unde venisti? Aut quod est opus tuum, vel quid necessitatis aeges, ut venias ad nos? Edicito!' Cui ille: 'Pater sum', inquid, 'dominicarum ovium, quas cum Dominus spiritalibus cibis iugi administratione reficiat, corporalia eis interdum alimenta deficiunt. Ideo petimus potentiae vestrae, ut ad victus vestitusque necessaria aliquid tribuatis'. Rex vero haec audiens, ait: 'Accipite agros vineasque, de quibus possetis vivere ac necessita
Abbreviated transcription (Latin):
calnda piemoratq: omniũ pedes manu ꝓpria lauit: Lec talũ ꝙ spatiosuri fier¬
culsit p̃scepit ut om̃s inuno stratu requiescerent : non ab horrens luridae¬
isnba maculã legrȩ. Quod cũ factũ fuiss& : obdormientibus lepsis hiei¬
terde cantationes psalmorũ uigilans. ex tendit manũ suã et tetigit latus
infirmiimus statimq mundatus est Lactuq salubri: Iterũ tangens alui
ispseptimus est mnundatus cũ qͥ sesensissent redditos sanitati netga
unus quisq eximũ sui ut scilic& exꝑgefacti rogarent scm̃ ꝓemundatio
pasto aspiciens om̃es nitente cute effulgere : gratias agens dõ & uale dio
ac singulorũ oscula libans ab scessit : Mandans eis : ut semꝑ ea quaecli sud
& setinerent pec tore. et operib ex ercerens. Lupicinus aũt iam senexsac¬
tus anessin a de hil pericũ regem qui tuniꝰ burgundiaeperat Audie¬
tateni eum habiare. apud urbe ia nũbã adulsingissus portã tre¬
muitregi cathedra qui et hora ad conuiuiũ reside bat Extec¬

Expanded text:
calidam fieri, atque omnium pedes manu propria lavit, lectulumque spatiosum fieri praecepit, ut omnes in uno stratu requiescerent, non abhorrens luridae maculam leprae. Quod cum factum fuisset, obdormientibus leprosis, hic inter decantationes psalmorum vigilans, extendit manum suam, et tetigit latus infirmi unius, statimque mundatus est: tactuque salubri iterum tangens alium, et ipse protinus est mundatus. Cumque se sensissent redditos sanitati, tetigit unusquisque proximum suum, ut scilicet expergefacti rogarent 1150 Sanctum profacto aspiciens omnes nitente cute effulgere, gratias agens Deo, et vale dicens, ac singulorum oscula libans, abscessit; mandans eis ut semper ea quae Dei erant et retinerent pectore, et operibus exercerent. V. Lupicinus autem jam senex factus, accessit ad Chilpericum regem, qui tunc Burgundiae praeerat. Andierat enim eum habitare apud urbem Ianubam. Cuius ingressus portam tremuit regis cathedra, qui ea hora ad convivium resedebat. Exter
Abbreviated transcription (Latin):
residens : cũ aduenis s& incacumine montis bele natensis. de quo uicirigo¬
magensis positio contẽ platur: uidithos his põpis ad seaccedere dixitq
Quisibi uolunt hi qui nobis. cum hoc apparatu ad ꝓpinquanT. respondit
unus quiprior ac cesserat: quia senatores aruernĩ ueniunt in olcursũ
tui. Cui ille Non est meũ inquit : ut cũ hac iactantia ingrediar urbẽ
eorũ Et confestim retorto retrorsũ asellifreno : uiam qua uenerat.
regredi coepit: At illi cõsequentes eum supplicit̃ dep̃cabant᷑ ut a durbẽ
accederetdicentes :
Qu d ourius famã scitanis tuai multieni sunt infirmi: quoste oporte t uistor

Expanded text:
residens, cum advenisset in cacumen montis Belenatensis, de quo vici Ricoresidens, cum advenisset in cacumen montis Belenatensis, de quo vici Ricomagensis positio contemplatur, vidit hos cum his pompis ad se accedere, dixitque: Quid sibi volunt hi, qui nobis cum hoc apparatu appropinquant? Respondit unus qui prior accesserat, quia senatores Arverni veniunt in occursum tui Cui ille: Non est meum, inquit, ut cum hac jactantia ingrediar in urbem eorum. Et confestim, retorto retrorsum aselli freno, viam qua venerat regredi coepit. At illi consequentes, eum suppliciter deprecabantur, ut ad urbem accederet, dicentes: udivimus famam sanctitatis tuae, multi sun
Abbreviated transcription (Latin):
ostquã aut̃ expleuerunt orationem : conuersũs uirbeatus dic ait sc̃is
q̃ facilis in scło tudebatur Sextaenĩ feria quaredẽptorẽ passum¬
mim dinouimus : aquis ab lucaput. Recedens aut̃ becitus confessor
atum ulo uirginis : Ait suis Vȩ nobisqͥ inhoc mundo uersamur
si hȩc uirgo xp̃osãcrata hinc offendiculũ meruit qđ sextaferia
abluit caput : Quid nos faciemus quos cotidie fallax scłmpeccare
ꝑsua d& : multa enĩ in eouico uir beatus operatus ẽ q̃ insequilongũ
Egres sus aut̃ uirdĩ ab arcthonensł uico: adurbẽ aruerpã Eputaui¬
gres sum direxit Audientes aut̃ senatores urbis quitunc in loco il
nobilitatis romanȩ stenmatere fulgebant : qđ sclic& uirsc̃s ad ꝓpin¬
quar& urbi : eor essi sunt in hoccur sumeius. cũ equi tibus &carrucis.
cũ currib: atq redis Atillea sello in positus : suꝑstratũ uilissimũ

Expanded text:
Postquam autem expleverunt orationem, conversus vir beatus: Dic, ait, sanPostquam autem expleverunt orationem, conversus vir beatus: Dic, ait, sanquae facilis in saeculo videbatur. Sexta enim feria, qua Redemptorem mundi passum novimus, aquis ablui caput. Recedens autem beatus Confessor a tumulo Virginis, ait suis: Vae nobis qui in hoc mundo versamur! si haec virgo Christo sacrata hinc offendiculum meruit, quod seabluit caput, quid nos faciemus, quos cotidie fallax saeculum peccare persuadit?' Multa enim in eo vico vir beatus operatus est, Egressus autem vir Dei ab Arthonensi vico, ad urbem Arvernam gressum direxit. Audientes autem senatores urbis, qui tunc in loco illo nobilitatis Romanae stemmate refulgebant, quod scilicet vir sanctus appropinquaret urbi, egressi sunt in occursum ejus cum equitibus et carrucis, cum curribus atque rhedis: at ille asello impositus, super stratum vilissimum
Abbreviated transcription (Latin):
i scui illius euiusrelio e ppine erant fiã maconer in aitura desurtũ
icurorint dorqu&eur Necad tectũ it mos e tratenadesur
pendere Nec exurebat trabẽ : nisitantũ ardens ꝓ ipsã uagabatur. donec ex¬
ꝑ gefac ta mater familias uocatis seruiencib aqua suꝑ posita restinxitin¬
cendium : Quo sacileomnẽ domũ cunctis dor mientib: exuripotuiss&:
siuirtus beatide fuissa
turonicis pontificẽ datũ : famaferente cognouimus : Ad cuius tu¬
mulũ beatus martinus cũ adorationẽ ueniss& : posteffusas p̃ces dicto
delapsaauditur dicens. Tuenĩ dep̃corbenedicasmihi serued ni Et da¬
ta iter ũeratione discessit Ad mira bantur aux aũt quiaderant eotẽpo¬
re & dicebant : eum habitare tunc in martino : qͥ quondã lat arũtio
ligio samhoc locoqͥescit Ad cuius beatus martinus tumulũ ueniens
deditscilutationem Etilla ut sibi dignar&ur benedicere flagitauit.

Expanded text:
sancti illius, cuius reliquiae propinquae erant, flamma contra naturam desursum incurvata retorquetur. Nec ad tectum, ut mos est, extenditur,ae de trabe pendere; nec exurebat trabem, nisi tantum ardens per ipsam vagabatur, donec expergefacta matris familias, vocatis servientibus, aqua superposita, restinxit incendium, quo facile omne domum, cunctis dormientibus, exuri potuisset, si virtus beati defuissetm transmissum primumque Turonicis pontificem datum fama ferente cognovimus. Ad cuius tumulum beatus Martinus, cum ad orationem venisset, post effusas preces, dicto cente, vox ad eum dilapsa auditur, dicens: 'Tu enim, deprecor, benedicas mihi, serve Domini'. Et data iterum oratione, discessit. Admirabantur autem qui aderant eo tempore et dicebant, eum habitare tunc in Martinum, qui quondam Lazarum vocligiosa in hoc loco quiescit, ad cujus beatus Martinus tumulum veniens, dedit salutationem. Et illa ut sibi dignaretur benedicere flagitavit.
Abbreviated transcription (Latin):
Optime nostiorexpiissime quod tibi in omnibus necessi tatibus tuis fideli
seruierum : Ac quae cũ ꝙ in iunxistideuote impleuerim Nui: pcoꝵdl
quia tempus resolutionis meae ad est ne dimit tasme abhoc muindo eĩ
dolorediscedene sedunam petitionẽ quaominigpla bolbent onquindo eã
illeo En eus uruit: quod uolueris ee optinebis ꝓrogo abent tndue tuis¬

Expanded text:
Optime nosti, o rex piissime, quod tibi in omnibus necessitatibus tuis fideliter Optime nosti, o rex piissime, quod tibi in omnibus necessitatibus tuis fideliter servierim, ac quaecunque injunxisti devote impleverim; nunc precor, ut, quia tempus resolutionis meae adest, ne dimittas me ab hoc mundo cum dolore discedere; sed unam petitionem quam supplico libenter indulge. Et ille: Pete, inquit, quod volueris, et obtinebis. Rogo, ait
Abbreviated transcription (Latin):
&ille in dignũ melectulo locar nuber& Ac peternȩ dilectionis dulco¬
dineulna susciperet : orandum̃tisiucr ticulis arripiens ita seco lobio
condudebat : utnum quaarcus meibeata cius mẽ brecontin gerent
ptuemiq q̃so& aduertite ccuutelã uiri dĩ qͥdsi ab in fantuli ar tubus inqu
nulli adhuc eẽ poterant stimuli concupiscendiȩ s Uulla citams taliqu¬
uriac Ita sẽ neabeius artubus tanger&ur Absuinuit qualit̃ deloco ubi
suspitio luxuriȩ eẽ potuit illere fugit Erateñ ut diximus castus corpo¬
re munduscorde : non in scurrilita te uerba ꝓferens s̃ edsemperquao
dĩ sunc loquens : Et lic& omnes homines in illo cȩlestis caritatis uinculo
diliger& matritamen iitxegat sub dicusut qua siunus ex famulis obauidir&
rex usq adeius lectulũ profcisci: Aeuitͥcir ein firmũ: Quo ueniente. dteps

Expanded text:
et ille indignum me lectulo locari juberet, ac paternae dilectionis dulceet ille indignum me lectulo locari juberet, ac paternae dilectionis dulcedine ulna susciperet, oram indumenti sui articulis arripiens, ita se colobio concludebat, ut nunquam artus mei beata ejus membra contingerent. Intuemini, quaeso, et advertite cautelam viri Dei! Quod si ab infantuli artubus, in quo nulli adhuc esse poterant stimuli concupiscentiae, nulla incitamenta luxuriae, ita se, ne ab ejus artubus tangeretur, abstinuit; qualiter de loco, ubi suspicio luxuriae esse potuit, ille refugit? Erat enim, ut diximus, castus corpore, mundus corde, non in scurrilitate verba proferens, sed semper quae Dei sunt loquens. Et licet omnes homines in illo coelestis charitatis vinculo diligeret, matri tamen ita erat subditus, ut quasi unus ex famulis obaudiret.rex usque ad ejus lectulum proficisci, ac visitare infirmum. Quo veniente ait episcopus:
Abbreviated transcription (Latin):
me iussit in colomem Hȩc effatus statĩ surrexita lectulo Gemina uitꝰꝗ
uirtus diuina miraculi huius gratiam : ut & martinipander &ur meriũ
& hic qͥ a futuruserat pontifex : a contagiosalua r&ur : Testisenim fuit huius
causȩ : uisacicatrix eius infacie : Etateqͥ quȩ iã tricenaria pres biterii hono¬
re p̃ditus : Nequaquã scalabor eoperis qd prius gessit abstinebat : sedsẽ
ꝑ manibus ꝓpriis operabaturcũ famulis ut apłi p̃cepta cõpleradicentis¬
⁊ aboratemanibus : ut habeatisunde tribuere possrssnecessitatẽ patientib:
mis imbuer& Scilic& ingressustalenn getur psallentium ut tarnsa
antaphonis quã meditat omibus diueris ut deuotio flagitabat At¬
todiendigratiã : Aliis iugit̃ p̃di cabcet & apollito tcie hu & uerbis obscenis
ut desisterent edocebatꝰ : Namre colorna dolescentiameae cupe uneũ
lit terarũ elem̃ taco epis sem ag noscere &es semquasi oc taui annineuo

Expanded text:
me iussit incolomem'. Haec effatus, statim surrexit a lectulo, geminavitque me iussit incolomem'. Haec effatus, statim surrexit a lectulo, geminavitque virtus divina miraculi huius gratiam, ut et Martini panderetur meritum, et hic, quia futurus erat pontifex, a contagio salvaretur. Testis enim fait huius causae visa cicatrix eius in facie. 2. Aetate quoque iam tricinaria praesbiterii honore praeditus, nequaquam se a labore operis, qper manibus propriis operabatur cum famulis, ut Apostoli praecepta compleret, dicentis: Laborate manibus, ut habeatis unde tribuere possitis necessitatem patientibus mis imbueret: scilicet ut ingressui tale jungeretur psallentium, ut tam antiphonis quam meditationibus 1185 diversis, ut devotio flagitabat antodiendi gratiam aliis jugiter praedicabat, et a polluto tactu et verbis obscenis ut desisterent edocebat. Nam recolo in adolescentia mea cum primum litterarum elementa coepissem agnoscere, et essem quasi octavi anni aevo,
Abbreviated transcription (Latin):
hic cũ genȩ trice cdericus indo mopaternaresidens : cũ reliquis famulis
miupͣ pria laborabat : intellegens commotiones corporcas : palit̃ uisi la
peribus & erumnis opprimiposse:
uiadẽ ucro tp̃r c̃uadhuc indomo ipsadeger& ortaẽ ei pusula mala
in facie: Quod urus in utiles cens acex coquens fecit puerũ desperatum:
Sed mater eius iugiter intermultas cõrum Nomina beatimar tini nom̃ ꝑeius
salute peculiarius inuocabat Cũꝙ ꝑbiduum puer lacuissa in lectulo li¬
sis oculis & nullũ uerbũ consolationis matrilam̃ tati ꝓfer r& sãpotius ipa
genetrix int̃spẽ m&ũq titubans iux taritũ exsẽquiarũ neces saria fune¬
ris p̃parat : Secunda dieaduesperũ aperiens oculas Ait Quo iuit mat᷑
mea . Ques tatimadueniens Ait : Eccecidsum Ouiduis fili & ille N& me¬
as in quid mat̃ Becitus enĩ martinus suꝑ mecrucẽ xp̃i sticiens. sur gere

Expanded text:
hic cum genitrice jam clericus in domo paterna residens, cum reliquis famulis hic cum genitrice jam clericus in domo paterna residens, cum reliquis famulis manu propria laborabat, intboribus et aerumnis obpremi posse. Quodam vero tempore, cum adhuc in domo ipsa degeret, orta est ei pusula mala in facie; quod virus invalescens ac excoquens fecit puerum disperatum. Sed mater eius iugiter inter multa sanctorum nomina beati Martini nomen pro eius salute peculiarius invocabat. Cumque per biduum poer iacuisset in lectulo clausis oculis et nullum verbum consolationis matri lamentanti proferret; sed potius ipsa genetrix inter spem metumque titubans, iuxta ritum exsequiarum necessaria funeris praeparat, secunda die ad vesperum aperiens oculos, ait: 'Quo ivit mater mea?' Quae statim adveniens, ait: 'Ecce adsum, quid vis, fili?' Et ille: 'Ne timeas', inquid, 'mater; beatus enim Mar- tinus super me crucem Christi faciens, surgere
Abbreviated transcription (Latin):
Decuius uita retinetur quidem ex indelibellus nobat̃ nescio aquo compo setus
qunmultas quidem uirtutes eius pandit : Nontam̃ uel ex ordiom naetiuo fitts
conai esionisq: eius uel seriem uirtutũ declarat ad liquidum ⁊ tlcantnos
uel publice  Tam̃ quȩ ãdpriorem adustarem ñ ꝑueneruntpe &si rustitioredilo
ribus accepta astemia coniuge cumduosiam habere liberos ad epis copatũ
ia nubensis urbis expetebatur Etrẽiã obtenta cũ principt Addo mũseuatĩ¬
titur coniugi q̃egera tnuntians Quođ illa audiens respondit iuro. desine¬
que so dulcissime coniux ab hac cauta : etne quȩ sieris episcopatũ urbis qusitito
Deniq impletis parien didiebus : mulier enixcest puerũ: que quasiuic torẽ
futurũ mundi : Nicetium in baptismouocitauit : ex̃ lq: summa nutritũ
diligentia : lit teris ecclesi asticis mandauit institui : De fimcto aũt patre :

Expanded text:
De cuius vita retenetur quidem exinde libellus nobiscum, nescio quo conpositus, De cuius vita retenetur quidem exinde libellus nobiscum, nescio quo conpositus, qui multas quidem virtutes eius pandit, non tamen vel exordium nativitatis conversionisque eine vel seriem virtutum declarat ad liquidum. Et licet nevel publicae, tamen quae ad priorem auctorem non pervenerunt etsi rusticiori stilo  ex senatoribus, accepta Artemia coniuge, cum duos iam haberet liberos, ad episcopatum Ianubensis urbis expetebatur, et re iam obtenta cum principe, ad domum revertitur, coniugiqquaeso, dulcissime conjux, ab hac causa, et ne quaesieris episcopatum urbis, quia ego 4 ejus . Denique impletis pariendi diebus mulier enixa est puerum, quem quasi victorem futurum mundi, Nicetium in baptismo vocitavit, eumdemque summa nutritum diligentia litteris ecclesiasticis mandavit institui. Defuncto autem patre,
Abbreviated transcription (Latin):
MESCON AUDINAE BONUŨ QNOS PIERUM UT REGNO
suo ꝓiudeat quos aid scis cat ipsa saepias sacrac lectionis testantur ericuũ
Sicut᷑ ad bieremicam eximium uatem caelestis oris iniftica deferuntla
eliquia dicentis. Erius quam teformarem in utero nouite et antequam
exires deuuluc sc̃fi cauite E tipsedñs utriusq conditor testanticuallos
quis lrgi dio hilaris agneo decoratos uellere suis loct adextris. quid aite
uenitobesedicti ꝑcipi tep̃paratum uobis rregnum a consti tutione muindo dT
ã lleua selec tonis beatis paulus apostolis Quos inquit os ouit ario alestina¬
tuit conformes fieri imaginis filiisui Nam & deusaci & iohanne qualitestius¬
ceroeato uel ꝯuidagerent : & nom̃ & opus p̃dixit etmeritum. Sic nune as
de beato nicetio ipsa illa pris camiseratiopietaris quei mes nand tat:
nommutescĩficat & om̃aprius quam gignantur & disponit et ordinat qualit:
acerdotulis gratiae infulis floreat interris prius genitrici uoluit renataqualib:

Expanded text:
e divinae bonum, quod plerumque regno suo provideat quos adsciscat, ipsa saepius sacrae lectionis testantur oracula, sicut ad Hieremiam eximium vatem caelestis oris mistica deferuntur eloquia, dicentis: Priusquam te formarem in utero, novi te, et antequam exires de vulva, sanctificavi te. Et ipse Dominus utriusque conditor Testamenti, cum illos quos largitio hilaris agneo decoratos vellere suis locat a dextris, quid ait? Venite, benedicti, percipite praeparatum vobis regnum a constitutione mundi. Sed et ille vas electionis beatus apostolus: Quos, inquid, praescivit et praedestinavit conformes fieri imaginis Filii sui. Nam et de Isaac Iohanneque, qualiter nascerentur vel quid agerent, et nomen et opus praedixit et meritam. Sic nunc et de beato Nicetio ipsa illa prisca miseratio pietatis, quae inmerita ditat, non nata sanctificat et omnia priusquam gignantur et disponit et ordinat, qualibus sacerdotalis gratiae infulis floreat in terris, prius genetrici eius voluit revelare.
Abbreviated transcription (Latin):
sinefinc oporioe dicer: dediutoriũ nr̃m in nomine or̃a qusec a cubis¬
altergrum teci uerllebedtissimus de quo iiunc nobis futirus eseser¬
uus uitorii mei ci monas cuel temipta tiones uel cruces soculi semꝑhuus
ad iutorii munimen expetut:
ae uedise seĩtatis friadus nomine reclausus decun¬

Expanded text:
sine fine oportet dicere: Adjutorium nostrum in nomine Domini, qui fecisine fine oportet dicere: Adjutorium nostrum in nomine Domini, qui feciam, sicut et ille beatissimus, de quo nunc nobis futurus est sermo, qui inter diversas vel temptationes vel cruces saeculi semper huius adiutorii munimen expetiit.egregiae sanctitatis Friardus nomine reclausus, de cu
Abbreviated transcription (Latin):
Quodadiutorium ñ modo martipres uertim etiam & Ille quos
sitis desiderii spiritalis ꝓmȩbatcila cres ꝑ uenerunT : Namsi adnu¬
trnum mens accensa est: huius adiutoriopem poposcit martrr
ut uinceret Si ieiunu obseruantiam ad hiberestuduit. ut abeo
confortaret ad flictus est: si castitati arcus reseruare uoluit
in pollutos ut abillomuni ret᷑ orauit Si post ignoranti am paeni¬
tendo conuerti desi derauit: ut ab eo nichil ominus subleuaretur
cũ lacrimis flagitauit ł t si quid operis boni exercere eorũ quispiam
meditatus est: ut abhos ad uitorio iuuaret᷑ expetiit : Per hosergo
scale huius as census tam difficiles tamꝙ excelsos tam arduo
eũ sint diuersi : adunũ tam̃ dñm ꝑ huius ad iutorii opem conscendit̃ :
ldcirco sempille poscendus ille quaerendus ille in uocandus erit:
sirquodeparns miers concipit ad uitoriosuo ipse ꝑficiat Dequo & nobis

Expanded text:
Quod adjutorium, non modo martyres, verum etiam et illi quos Quod adjutorium, non modo martyres, verum etiam et illi quos sitis desiderii spiritalis promebat alacres pervenerunt. Nam si ad martyrium mens accensa est, hujus adjutorii opem poposcit martyr ut vinceret; si jejunii observantiam adhibere studuit, ut ab eo confortaretur afflictus est; si castitati artus reservare voluit impollutos, ut ab illo muniretur oravit; si post ignorantiam poenitendo converti desideravit, ut ab eo nihilominus sublevaretur cum lacrymis flagitavit; et si quid operis boni exercere eorum quispiam meditatus est, ut ab hoc adjutorio juvaretur expetiit. Per hos ergo scalae hujus ascensus tam difficiles, tamque excelsos, tam arduos, cum sint diversi, ad unum tamen Dominum per hujus adjutorii opem conscenditur. Idcirco semper ille poscendus, ille quaerendus, ille invocandus erit, ut quod de bono mens concipit, adjutorio suo ipse perficiat, de quo et nobis
Abbreviated transcription (Latin):
duata : ut sepulcrum scm̃. in oratione osculatac surs lum̃ recipere
meruerunt A axonidius aut̃ post quintũ caecitatis suae annum
hũc tumulũ scm̃ adiit . lum̃q recepit : In ergumini uero : lupus theodus
rieco scopilici nec tariola tacihildis ad hoc sco fumuld̃ sunt mundatr
Sed et puel laedua delemouic inouenuntes : olea quo dipsescsbene dixit
ꝑunctȩ : a nequitia qua obsidebant᷑ munda taesunt . Et cotidie ibidem
ULTIENIM SUNT GRADUS PER QUOS ADCAE¬
ia acen sMorum rega conscendit᷑ : de quibus ut opinor & dauid dici
quia ascensus incorde disposuit Accipient᷑ ergo higradus diuersorin
operum ad cultũ diuinũ ꝓfectus & nullus in his gresꝰsũ figere potest
nisi fuerit sicut saepetes catisumꝰ dĩ aditorio yuocatus : Sicenim
psalino gaphus iillo medieꝓfectionis gradu. loquit᷑ dicens Nisi dñs
aedifica uerit donũ inuanum lalosrant qui aedificant camer

Expanded text:
duata, ut sepulcrum sanctum in oratione osculatae sunt, lumen recipere duata, ut sepulcrum sanctum in oratione osculatae sunt, lumen recipere meruerunt. Maxonidius autem post quintum caecitatis suae annum, hunc tumulum sanctum adiit, lumenque recepit. Energumeni vero Lupus, Theodulfus, Rucco, Scopilia, Nectariola et Tacihildis ad hunc Sancti tumulum sunt mundati: sed et puellae duae de Lemovicino venientes, oleo quod ipse Sanctus benedixit perunctae, a nequitia qua obsidebantur mundatae sunt. Et quotidie ibidem variique sunt gradus per quos ad coelorum regna conscenditur, de quibus, ut opinor, et David dicit, quia ascensus in corde disposuit . Accipiuntur ergo hi gradus diversorum operum ad cultum divinum profectus, et nullus in his gressum figere potest, nisi fuerit, sicut saepe testati sumus, Dei adjutorio provocatus. Sic enim Psalmographus in illo mediae profectionis gradu loquitur, dicens: Nisi Dominus aedificaverit domum, in vanum laborant qui aedificant eam .
Abbreviated transcription (Latin):
Octauum enĩ & decimum : in hoc heremi loco expleuerat annũ:
Tunc congregatis fratribus transitũ suũ adnuntians an obiit
insenectu tebona scĩ tate p̃cipua. Qui aquis ablutus. ferecroq: in¬
positus  ferebat᷑ ad monasterium suũ ubi se uiuens sepeliri manda¬
uerat Tunc archi presbi t̃nere ensis uici collecta clericorum
eo hoste : uoluit ui auferre glebam scĩ corpusculi: uidelic& ut ad ui¬
cũ suum unde egrossus fuerat. sepeliretur : Sed cum furibundus ueni¬
ens
uidis set a longe pallam quae sos tigebat artus eximio alberenitore
ita nutudĩ est metuꝑ territus. ut omni uelocitato: reuocaret ab ani¬
mo quod mule conceperat leuitatis arbitrio Coniunctusq psallem¬
tio in exequi is scĩ ꝓgressus tumulauit eum cum reliquis. qui aderar
fratribus in ipso cõlumbarense monasterio. Ad cuius scm̃ sepul crum
prudentia caeca : lum aliu lemo uicina puella similiter lumine ui¬

Expanded text:
Octavum enim et decimum in hoc heremi loco expleverat annum. Octavum enim et decimum in hoc heremi loco expleverat annum. Tunc congregatis fratribus, transitum suum adnuntians, obiit in senectute bona, sanctitate praecipua. Qui aquis ablutus feretroque inpositus, ferebatur ad monasterium suum, ubi se vivens sepelire mandaverat. Tunc archipresbiter Nereensis vici, collecta clericorum cohorte, voluit vi auferre glebam sancti corpusculi, videlicet ut ad vicum suum, unde egressus fuerat, sepeliretur. Sed cum furibundus veniens vidisset a longe pallam quae sanctus tegebat artos eximio albere nitore, ita nutu Dei est metu perterritus, ut omni velocitate revocaret ab animo, quod male conceperat levitatis arbitrio, coniunctusque psallentio in exequiis sancti progressus, tumulavit eum cum reliquis qui aderant fratribus in ipso Columbariense monPrudentia caeca cum alia Lemovicina puella, similiter lumine vi
Abbreviated transcription (Latin):
ineo Eratenim ante eum ꝑ ipsam uisionem colum namirȩ celsitudinis
collo cata, inquã ascendens: uidit omicidia furta caedes adulter
fornicationes uel om̃a praua quae gerunt᷑ inmundum Et descendens
fessus oblitussum Tunc ait illi angłs : quicum eoloquebatur Desi¬
ne ergo quaereremundum nepereas cum eo : sed potius uade in oratoriũ
in quo d nm dep̃caris & quod ibi inueneris. hoc tibi erit consolatio in pe¬
regrinationetua Ingressusq cellulam oratorip anuenit tegulam fic¬
tise m. inqua signũ crucis dominicae erat expressum : Agnoscensq minꝰ
diumum : intellexit sibi ad om̃a mundane ꝑsuasionis incitam̃ta. hoc
essẽin expugnabile munimentũ : Posthaec aedificauit sc̃s patro elus
mon asterium colum barienser inmilibus quinq:  acellula heremi in
qua habitabat Et congregatis monachis ut solitudinẽ libero potius
fungeret arbitrio : abbatem instituit. qui gregi monasteriali p̃eẽt

Expanded text:
in eo!'. Erat enim ante eum per ipsam visionem columna mirae celsitudinis in eo!'. Erat enim ante eum per ipsam visionem columna mirae celsitudinis collocata, in qua ascendens, vidit homicidia, furta, caedes, adulteria, fornicationes vel omnia prava quae geruntur in mundum. Et discendens, fessus oblitus sum. Tunc ait illi angelus qui cum eo loquebatur: Desine ergo quaerere mundum, ne pereas cum eo; sed potius vade in oratorium in quo Dominum depreceris; et quod ibi inveneris, hoc tibi erit consolatio in peregrinatione tua. Ingressusque cellulam oratorii, invenit tegulam fictilem, in qua signum crucis dominicae erat expressum; agnoscensque munus divinum, intellexit sibi ad omnia mundanae persuasionis incitamenta hoc esse inexpugnabile munimentum. III. Post haec aedificavit sanctus Patroclus monasterium Columbariense in milliaribus quinque a cellula eremi in qua hafungeretur arbitrio, abbatem instituit, qui gregi monasteriali praeesset.
Abbreviated transcription (Latin):
qui uexabant᷑ emundubat: Ita & quae in mitebat occulte atros ÷ auiloꝵ
criminis repellebat erucis sacratissi moꝑ uirtutem Nam leubel latcuida
femine cumpluem iblam in guinariam. diabolus martinum mentitus ob¬
lationes quibus qucisi populus saluaret᷑ iniquit̃ obtulis set : hace ad scũmde¬
latȩ non solum reuolante spũ sco euanueruns uerum etiam ipse incentor
malorũ scõ teterrimus apparens quȩ nequi tergosserat est ꝓfessus
Fransfigurat enĩ se saepe dicibolus in angelum lucis ut ha ofraudo decipiat
in nocentes: Sed cum ei multas intentaret insidias nebio ascendoret undu
ille corruerat : inmisit ei cogitationem ut p̃termissaheremo ad sectni
reuestidebenet : Ped hic sc̃s cum uirus erassari sensisset inpectore+
in oratione ꝓstratus petebat ut nichil aliud nisi quod dõ eẽt placitũ
uidere : ec cecolumna in qua ascendens. contemplare om̃a quaegerunt᷑

Expanded text:
qui vexabantur emundabat, ita et quae inmittebat occultae atrocia auctor qui vexabantur emundabat, ita et quae inmittebat occultae atrocia auctor criminis repellebat crucis sacratissimae per virtutem. Nam Leubellae cuidam feminae, cum per luem illam inguinariam diabolus Martinum mentitus oblationes, quibus quasi populus salvaretur, iniquiter obtulisset; haec ad sanctum dilatae, non solum, revelante Spiritu sancto, evanuerunt, verum etiam ipse incentor malorum sancto teterrimus apparens, quae nequiter gesserat est professus. Transfigurat enim se saepe diabolus in angelum lucis, ut hac fraude decipiat innocentes. Sed cum ei multas intentaret insidias, ne hic ascenderet, unde ille corruerat, inmisit ei cogitationem, ut, praetermisso heremo, ad saeculum reverti deberet. Sed hic sanctus, cum virus crassari sensisset in pectore, in oratione prostratus petebat, ut nihil aliud, nisi quod Deo esset placitum, s mundum videre, ecce columna, in qua ascendens, contemplare omnia quae geruntur
Abbreviated transcription (Latin):
at inergumini nom̃eius consitentes :: emundabantur Nec ei erat soli¬
tudo ut uoluerat : sed pate facta uirtus publicũ usq: quaq red debat
declarane : Sed piecatis diuine inclita miseratio qͣ eñ pstesi here
rat inlle quit picoillula qui degebat egregatis uirginibꝰ moniste¬
rũ institu i ꝓudiarũ nihilde omni la boro suo qđ ibide aggst¬
bron pul tasene rguminos manuimposita ꝑsignuo racis efsinatꝗ s lae¬
mosubus nente in tegra red didis set : unus cid cum adductus estraba¬
dosi ⁊ iuirirt buspatulis dentibusq: oruentis quod ad tingerepoterat
ctetimbus prrus lani abat : łroquo ꝑtriduum in oratione ꝓstrtetas
sptuni to apud illam diuinae miseritionis potentiam ut mitigato
furare. Roeto obudxius mundareo᷑: In missisq in os eius digitis figato
feralis a trocitatis spũ personam restituit in columitati: nullusea
ante euniuires habere poterat ꝑ suasionis inique prestigium Namsicut hos

Expanded text:
atque inergumini nomen eius confitentes emundabantur; nec ei erat soliatque inergumini nomen eius confitentes emundabantur; nec ei erat solitudo, ut voluerat, sed patefacta virtus publicum usquequaque reddebat. declarare. Sed pietatis divinae inclita miseratio, quae eum iam prararet. Ille autem in cellula qua degebat, congregatis virginibus, monasterium instituit puellarum, nihil de omni labore suo quod ibidem adgrebi, cum multos inerguminos, manu inposita, per signum crucis effugatis daemonibus, menti integra reddidisset, unus ad eum adductus est rabidus, qui rictibus patulis dentibusque cruentis quod attingere poterat dentibus propriis laniabat. Pro quo per triduum in oratione prostratus, obtenuit ad illam divinae miserationis potentiam, ut, mitigato furore, leto obnoxius mundaretur, inmissisque in os eius digitis, fugato feralis atrocitatis spiritu, personam restituit incolomitati. Nullas enim ante eum vires habere poterat persuasionis iniquae praestigium. Nam sicut hos
Abbreviated transcription (Latin):
qued hol eẽt. ꝓdere noluit. Sed ubiit ad archadium bi turicȩurbis ep̃m
ep̃s dño uollb̃ite sinemora compleuit: Nec multo post diaconatꝰ officiut
sumens uacabat leiuniis. delect abatur uigiliis. exercebatur les ciont
atq: in oratione assidua . promptus effundebatur. ut nec ad conuiuiun
piense ea nonicaei cum reliq̃is accederet clericis : Quod audiens archidiatñ
frendeus eorttraeum Ait Aut cum reliquis fratribus erbum s me auo
certe discede a nobis Non enĩ rectũ uidetur ut dissimiles cũ hishabera
ididtũ cũ quibus ex olesi asticum implere putaris officium : Non est enĩ
dehis seruusdĩ commotus animo : quiiam heremisi tiebat adhire secretũ :
Sed ego s fufi ab urbe memorata uenit ad iunbt uicũ nere ensem : ibiq aedi¬
fistto ors tortor acscĩ martini reliquis consecrato pueros eruidi ere pat
instudus litterarũ Nemebant aũt ad eum infirmi: & sancibantur :

Expanded text:
quid hoc esset, prodere noluit, sed abiit ad Arcadium Bituricae urbis episcopum, quid hoc esset, prodere noluit, sed abiit ad Arcadium Bituricae urbis episcopum, d episcopus, Domino volente, sine mora complevit. Nec multo post diaconatus officium sumens, vacabat jejuniis, delectabatur vigiliis, exercebatur lectione, atque in oratione assidua promptus effundebmensae canonicae cum reliquis accederet clericis. Quod audiens archidiaconus, frendens contra eum, ait: 'Aut cum reliquis fratribus cibum sume, aut certe discede a nobis. Non enim rectum videtur, ut dissimules cum his habere victum, cum quibus eclesiasticum implere putaris officium'. 2. Non est enim de his servus Dei commotus animo, qui iam heremi sitiebat adire secretum; sed egressus ab urbe memorata, venit ad vicum Nereensim, ibique aedificato oratorio ac sancti Martini reliquiis consecrato, pueros erudire coepit in studiis litterarum. Veniebant autem ad eum infirmi et sanabantur,
Abbreviated transcription (Latin):
et seolas puerorũ nisu animi agili : atq cursu uelocisimo &pequit
Traditisq elimentis ac de incepsꝰ quaestudio puerili nec es saria erut
itacelerit̃ memoria opitulante inbuitus est ut fratrem uel ii scientia
p̃cederet uel a lacrita tesensus. Annuente diuii numinis auxitio
ante iret : Dehinc nunnioni qui quondam cumchildeb toparisiorum rege
magnus habebat᷑ . ad ex ercendũ comm̃datiis est : A quocum insum¬
ma amoris diligentia nutriret᷑ It a sehumilem atq sub iestum
omnib: p̃bebat : ut om̃es eum tanꝗ ꝓprium parentem in sum ma
bonitate diligerent. Regres susq: ad domũ patre defuncto : reppe
cissime nate obiit : ego uero absq solatio dego Requi ram puellam pulehrã
ingenuamq: cui copulatus. solatiũ prebeas maternae uiduitati. Rt dita
respondit Non coniungor mundanae coniugi : sed quae concepit animus
cum dñi uoluntate ꝑficiam Cui cũ genitrix̃ non intellegons quaerores

Expanded text:
et scolas puerorum nisu animi agile atque cursu velocissimo expetivit, et scolas puerorum nisu animi agile atque cursu velocissimo expetivit, traditisque elementis ac deinceps quae studio puerili necessaria erant, ita celeriter, memoria opitulante, inbutus est, ut fratrem vel in scientia praecederet vel alacritate sensus, adnuente divini Numinis auxilio, anteiret. Dehinc Nunnioni, qui quondam cum Childebertho Parisiorum rege magnus habebatur, ad exercendum commendatus est. A quo cum in summa amoris diliomnibus praebebat, ut omnes eum tanquam proprium parentem in summa bonitate diligerent. Regressusque ad domum, patre defuncto, reperitcissime nate, obiit; ego vero absque solatio dego. Requiram puellam pulchram ingenuamque, cui copulatus solatium praebeas maternae viduitati. At ille respondit: Non conjungor mundanae conjugi, sed quae concepit animus cum Domini voluntate perficiam. Cui cum genitrix non intelligens quaereret
Abbreviated transcription (Latin):
in aeccła scã porrigimꝰ : ut legentes eo incitent᷑ studio : quo scĩ merueruat
scandere polum: Ergo quia nob debeatipa trooli uita. nuꝑdata iriatio
quae dam ꝓdidit : non omittenda sed manifestanda curaui: łtlicet ser¬
monerustico nontam̃ occuli arbi tratus sum : quae ds̃gessit ꝑfamulum suũ
lgitur beatissimus patroclus bi turici territari in cola et herio patrs
p̃genitus cũ decem eẽt annorũ : pastor ouium destinatur fraantonio
nuitam̃ : Cũq: quodã meridie hic abscolis iste agrege cõmisso adca¬
piendũ cibũ pat̃no in hospitio c̃uenissent : dix̃ antonius frĩsuo
Discedelongius orustice Iuũ ẽ enĩ opꝰ oues pascere meũ licteris ex¬
erceri Quadere nobiliorem meipsius officucura facit: cũ cohuus
custodiae seruitus iulem reddit : Quod ille audiens & hanc increpati¬
onem qua si adõ sib trans missã putans reliquit oues in camipi planitiae

Expanded text:
in eclesia sancta porregimus, ut legentes eo incitentur studio, quo sancti meruerunt in eclesia sancta porregimus, ut legentes eo incitentur studio, quo sancti meruerunt scandere polum. Ergo quia nobis de beati Patrocli vita nuper data relatio quaedam prodidit, non omittenda sed manifestanda curavi; et licet sermone rustico, non tamen oculi arbitratus sum, quae Deus gessit per famulum suum. 1. Igitur beatissimus Patroclus, Biturigi territurii incola, Aetherio patre progenitus, cum decim esset annorum, pastor ovium distinatur, fratre Antonio nui tamen; cumque quodam meridie hic ab scolis, iste a grege commisso ad capiendum cibum paterno in hospitio convenissent, dixit Antonius fratri suo: 'Discede longius, o rustice. Tuum est enim opus oves pascere, meum vero litteris exerceri; qua de re nobiliorem me ipsius officii cura facit, cum te huius custodiae servitus vilem reddit'. Quod ille audiens et hanc increpationem quasi a Deo sibi transmissam putans, reliquit oves in campi planitiae
Abbreviated transcription (Latin):
tia ad conformandũ diuinae descensionis tabernaculũ. iuxta ip¬
sumoris dominici p̃ceptũ fabricare disporieret atq ad hoc cundẽq ap¬
paratum multa congerere iussus non haberet cuncta in regestu ꝓmptuarii
quae ab ipsodño ostensa fuerant in montis ardui summitadẽ usst com¬
moneri populũ ut offerret unus quisq ꝓuiribus quid dam muneris dẽ cot
hos non ex necessi tate : sed sponte: Offerebant ergo clonarias uni
argentiq: aeris alferrime calla gimmarũ etiam micantium puler¬
tudines acfila bissi duplicate cocciq bistorti non nulli pelles aretumm
rubri catas pilosq: caprarum : Sed cũ om̃a doctores aecclesi arum esse
allegorica tradidissent  & in reliquis donariis gratiarũ genor ade
Ita nunc & nosteriles sensu imperiti studio squalentes in astu & siaurũ
arguntũ ⁊ uelgemmas filaq duplicata ac torta non offerini: saltam
ues pilos caprarũ id uerba quae scorũ atq ami corũ di santi miracula

Expanded text:
tia, ad conformandum divinae descensionis tabernaculum, juxta ipsum oris dominici praeceptum, fabricare disponeret, atque ad hoc eumdemque apparatum multa congerere jussus, non haberet cuncta in regestu promptuarii, quae ab ipso Domino ostensa fuerant in montis ardui summitate, jussit commoneri populum, ut offerret unusquisque pro viribus quiddam muneris Deo, et hoc non ex necessitate, sed sponte . Offerebant ergo donaria auri, argentique, aeris ac ferri metalla; gemmarum etiam micantium pulchritudines, ac fila byssi duplicati coccique bis torti; nonnulli pelles artetum rubricatas, pilosque caprarum. Sed cum haec omnia doctores Ecclesiarum esse allegorica tradidissent, et in reliquis donariis gratiarum genera demita nunc et nos steriles sensu, imperiti studio, squalentes in actu, et si aurum, argentum, vel gemmas, filaque duplicata ac torta non offerimus, saltem vel pilos caprarum, id est verba quae sanctorum atque amicorum Dei prodant miracula,
Abbreviated transcription (Latin):
in palmis magnũ ei dolorem inferrent Quȩ cumba silicas sc̃orũ flens atq:
obsecrans corcũiret : ad sepulcrum beati gregorii antistitis. in eius uirtte
confisa ꝓsternitur cumq: diutissime beati confessoris p̃sidium flagitasseto
directã manuis eius ad opus pristinum: pectine decidente reducitur: Sed
& in ergumini eum confitentes : ad eius sepulcrum sae pe purgantur : Nam
plerumq: uidimus post eius transitũ uirgula cuiꝰ supra meminimus quã
manu gerebat : ꝑ parietes itaeos ad fixos ut putares illos ualidis atq: acu¬
tissimis sudib: retineri Multa quidẽ & alia deeo dẽ gesta cognotumus
sed nefastidiũ incitarent: depluribus paucoꝑstrinximus . Obut aut̃ tri¬
simotertio episcopatus suianno a date nona genaria qui seuirtutibus
manifestis saepius declara uit

Expanded text:
in palmis magnum ei dolorem inferrent. Quae cum basilicas sanctorum flens atque in palmis magnum ei dolorem inferrent. Quae cum basilicas sanctorum flens atque obsecrans circuiret, ad sepulcrum beati Gregorii antistitis, in ejus virtute confisa prosternitur: cumque diutissime beati Confessoris praesidium flagitasset directa manus ejus ad opus pristinum pectine decidente reducitur. Sed et energumeni eum confitentes ad ejus sepulcrum saepe purgantur. Nam plerumque vidimus post ejus transitum, virgula, cujus supra meminimus, quam manu gerebat, per parietes ira eos affixos, ut putares illos validis atque acutissimis sudibus retineri. VI. Multa quidem et alia de eodem gesta cognovimus; sed ne fastidium incitarent, de pluribus pauca perstrinximus. Obiit autem episcopatus sui anno 33, aetate nonagenarius, qui se virtutibus manifestis saepius declaravit
Abbreviated transcription (Latin):
opus ꝑfectũ atq: ex ornatũ : in medio absidae loculũ fodit . Vbi corpus
beatipa tris transferre uolens : conuocat presbiteros & abbates ad istud
officium Quiuigilantes oraban ut sebeatus confessor adhanc p̃parat̃ã
habi tationem transferriꝑmitteret: Mane aũt facto cum choris psal¬
lentium ad p̃hensũ sarcofagum: ante altare in absidam quã beatus
ep̃s ȩdificauerat trans taleruNT Quod sepulcrum dumdiligent̃ compo¬
nunt : subito & ut credo dĩ iussu oꝑtoriũ sar cofagi. motũ est in unapa¬
te Et ecce apparuit beata facies eius ita integra & in laesa ut putares
eum non mortuũ eẽ sed dormientem Sednec deipso uestimento quod cũ
gloriosus post transitum cuius caro non fuuit corrupta ludibrio Magraci
dominicoaput suum componeret. pectine Lad p̃henso : credo ob in iuriã
di ei scĩ in manibus eius ad haesit. itaut ad fixi dentes tam indigitis. quã

Expanded text:
opus perfectam atque exornatum, ut in medio absidae loculum fodit, ubi corpus opus perfectam atque exornatum, ut in medio absidae loculum fodit, ubi corpus beati patris transferre volens, convocat presbiteros et abbates ad istud officium; qui vigilantes orabant, ut se beatus cohabitationem transferri permitteret. Mane autem facto, cum choris psallentium, apprehensum sarcophagum ante altare in absidam quam beatus episcopus aedificaverat, 1182 transtulerunt. Quod sepulcrum dum diligenter componunt, subito, et, ut credo, ad Dei jussum, opertorium sarcophagi motum est in una parte: et ecce apparuit beata facies ejus ita integra et illaesa, ut putares eum non mortuum esse, sed dormientem; sed nec de ipso vestimento quod cum gloriosus post transitum, cujus caro non fuit corrupta ludibrio. Magna eDominico cum suum caput componeret, pectine apprehenso, credo ob injuriam diei sancti, in manibus ejus adhaesit, ita ut affixi dentes tam in digitis quam
Abbreviated transcription (Latin):
uinctus in uocato nomine beati antistitis petiit ut eum sua miseri cordia
liberaret : Quo orante : laxati suntla quei demanibus eius: Etsentiensse
solutum: qui etum reddidit : Eo oꝑtisq: manibus putabatur adhucesse ligat᷑
in gressi aut̃ portam castri : cũ ante atrium a eccłae ꝑuenis sent : hic exhilien
& optentubeati pontificis liberatus est: Ad mirabile est enĩ & illud
miraculum : qualit̃ beatum corpus eius cum post multa tempora trans¬
ferretur apparuitgloriosum . Cumbeatus pontifex in angulo basilicae
fuis sec sepultus & paruus esset locus ille nec ibi populi sic posseat ac¬
cedere ut deuotio postulabat : sc̃i tetricus filius & suc cessor eius hact
cernens & uirtutes ibidem assidue operari ꝓspiciens : alte altare bass¬
licae fundam̃ta lacit : Erestãq absidam miro opere construit & trans¬
uoluit. Quatrans uoluta : disruptoq: pariete: arcũ aedificat: Quoq

Expanded text:
vinctus, invocato nomine beati antestitis, petiit, ut eum sua misericordia vinctus, invocato nomine beati antestitis, petiit, ut eum sua misericordia liberaret Quo orante, laxati sunt laquei de manibus eius, et sentiens se solutum, quietum reddidit, coopertisque manibus, putabatur adhuc esse ligatus. Ingressi autem portam castri, cum ante atrium eclesiae pervenissent, hic exiliens Domini et obtentu beati pontificis liberatus est. Admirabile est enim et illud miraculum, qualiter beatum corpus eius, cum post multa tempora transferretur, apparuit gloriosum. Cum beatus pontifex in angulo basilicae fuisset sepultus, et parvus esset locus ille, nec ibi populi sic possent accedere, ut devotio postulabat, sanctus Tetricus, filius et successor eius, haec cernens et virtutes ibidem assidue operari prospiciens, ante altare basilicae fundamenta iacet, erectaque absida, miro opere construit et transvolvit. Qua transvoluta disruptoque pariete, arcum aedificat. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
uisti uel defunctus cae lest eregnum possidens as gnaens ineto nonabsol¬
ꝑ leruua tum est corpus. ita ut eum penitus sustinere non possent
taña pouentes feretrum suꝑ terram : uintu tembeati antistitis pres¬
tolabant᷑ Misengo expectantibus  subitore seratis carceris estur
trabes illa qua uinctorũpedes coartabant᷑ rȩpulsis obicibus scm¬
ditur media Confractisq catenis : om̃es parit̃ dissoluunt & Abe¬
atum cupus nemi neretinente ꝑueniunt. Dehinc el euantes fere trum :¬
gestatores ha interreliquos obsequuntur Qui & aiudicepostea. siuo
damno aliquo sunt dimissi Post haec beatus confessor multis seuirtutib:
ide sepul turaet uidisse Nec enĩ ambigitur. quod post astus angelicos
soclenẽisi sit coetib ad gregatus. Vinctus quidam ꝑuiam illam quabeatum
corpus alingonas est exhi bitum : ad ante dictũ castrum ad ducebatr : Cumqu
muiltes cume qui hus p̃cedentes post terga traherent uictumu

Expanded text:
visti, vel defunctus coeleste regnum possidens dignerivisti, vel defunctus coeleste regnum possidens digneri, adgravatum est corpus ita, ut eum penitus sustenere non possent. Tunc ponentes feretrum super terram, virtutem beati antistitis praestolabant. His ergo expectantibus, subito reseratis carceris ostiis, trabis illa qua vinctorum pedes coartabantur, repulsis obicibus, scinditur media, confractisque catenis, omnes pariter dissolvuntur et ad beatum corpus, nemine retenente, perveniunt. Dehinc elevantes feretrum gestatores, hi inter reliquos obsequuntur, qui etiam iudice postea sine damno aliquo sunt dimissi. 4. Post haec beatus confessor sepultus multis seius sepulturae vidisse; nec enim ambigitur, quod poet actus angelicos sidereis sit coetibus adgregatus. Vinctus quidam per viam illam qua beatum corpus a Lingonas est exhibitum ad antedictum castrum adducebatur. Cumque milites cum aequitibus praecedentes, cum poet terga traherent vinctum,