comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quod miserabilius facto de di¬
uite ⁊ sublimi. Hic iam ñ ht̃
adulatõ locum. ht̃ miseratio.
Multi ꝓ eo scripserũt ut rema¬
neret ep̃c. s multũ hoc erat. ñ
potui ego ut ĩd auderem. Nunc
u̾o si res humanius estimet᷑ ip̃a
exigit nũc quod ante uitabam.
Spes erat homini adhuc. nam
sperandi ratio suberat talis.
Dicebat. Ualde immutatus
est rerum status. ex quo mͥ sen¬
tentia purgatõis impõita fuit.
Et quidem gͣuem illã satis ac¬
cepi. ⁊ que uł ab innocentissio
difficile impleri posset. Niũd
rensis tͣnsalpinauit. Comꝑuin¬
hec est. Non certe purgatores
sunt. NQiuid ergo: Recte ne a me
exigi potest. quod inueniri nõ pot :
Si res ita indicis comꝑta fu̾it. mi¬
rũ si de impossibili sententiã ferat.
Aut si nõ ex toto im̃possibile mini
mũ quod forte minus est leuiter
effugiet. ultro negligentius psctu¬
tantem. Nempe miscd̾iam ⁊ nõ sa¬
crificiũ. Que enm utilitas ĩ san¬
guine meo ut querat iniqͥtatẽ

Expanded text:
quod miserabilius est, facto de divite et sublimi. Hic jam non habet adulatio locum, habet miseratio. Multi pro eo scripserunt, ut remaneret episcopus: sed multum hoc erat; non potui adduci ego, ut id auderem. Nunc vero, si res humanius aestimetur, ipsa nunc exigit quod ante vitabam. Spes erat homini adhuc; nam sperandi ratio suberat talis. Dicebat: Valde immutatus est rerum status, ex quo mihi sententia purgationis imposita fuit. Et quidem gravem illam satis accepi, et quae vel ab innocentissimo difficile impleri posset. Quid nrensis transalpinavit. Comprovinhaec est. Non certe purgatores , vel absunt. Quid ergo? rectene a me exigi potest quod inveniri non potest? Si res ita judici comperta fuerit, mirum si de impossibili sententiam ferat: aut si non ex toto impossibile, nimium  al. minimum quod forte minus est, leviter effugiet ultro negligentius perscrutantem: nempe misericordiam vult, non sacrificium. Quae enim utilitas in sanguine meo, ut quaerat iniquitatem
Abbreviated transcription (Latin):
libuit loqui. Debuit ne hoc so¬
lo excessu cuiꝰ cet̾a laudabilia ex¬
titerũt tam̃ dure feriri. tam
seuere animãdu̾ti: Semel exces
quid iñ arcto il̃lo fieri oportebatꝰ
Dies celebris. sollempnis curra.
iuuenis rex ⁊ qũdo hũs maiꝰ
est̃ dei negotiũ. de ierosolimita

Expanded text:
Debuitne hoc solo excessu, cujus caetera laudabilia exstiterunt, tam dure feriri, tam severe animadverti? Semel excessquid in arcto illo fieri oportebat? Dies celebris, solemnis curia, juvenis rex; et, quod his majus est, Dei negotium, de Jer
Abbreviated transcription (Latin):
on est mͥ more multoꝵ pro¬
emiis uti ad uos ambitu ue
u̾boꝵ a re ip̃a incipio. Homo
fallax uenit ad uos credo ut fallat
s absit ut uos. Hoc enim nõ nisi ĩ
multoꝵ distrimen id quod maximũ
posset accid̾e. Semꝑ quidem sicut fal¬
lere malum ita falli a malo est ple¬
rumq ⁊ inalum. S int̾est quis. ⁊
in quo fallatur. Qͣnto ur̃a potestaᷤ
⁊ diguitas maior tanto ea que uo¬
bis forte subreptõ sit nõ mͦ ꝑicu¬
losior. s ⁊ turpior est. p̃sertĩ in eccłi¬
asticis causis. Si u̾bi gr̃a sagiensis
hec uulpecula fraudulenta cõcin¬
nans dolos nõbis sicut callide co¬
gitat illud̾e pot̾it ⁊ ad uinẽã dñi
sabaoth qͣuam breui tẽꝑe parte nõ
nitate deceto seuiturã: Heu qͦd
reliquũ est deuorabit. Nempe qͥ
uenit uulpecula redibit leẽna ⁊
in quosq tam cleri qͣm ppłi non
iam calliditate utet᷑. s crudeli

Expanded text:
Non est mihi, more multorum, prooemiis uti ad vos, ambituve verborum: a re ipsa incipio. Homo fallax venit ad vos, credo ut fallat; sed absit ut vos. Hoc enim non nisi in multorum discrimen, idque maximum posset accidere. Semper quidem, sicut fallere malum, ita falli a malo est plerumque et malum. Sed interest quis et in quo fallatur. Quanto vestra potestas et dignitas major, tanto ea quae vobis forte subreptio fit, non modo periculosior, sed et turpior est, praesertim in ecclesiasticis causis. Si verbi gratia, Sagiensis haec vulpecula fraudulenta, concinnans dolos vobis, sicut callide cogitat illudere, poterit et ad vineam Domini sabaoth, quam brevi tempore parte non nitate de caetero saevituram? Heu! quod reliquum est, devorabit. Nempe qui venit vulpecula, redibit leaena: et in quosque, tam cleri, quam populi, non jam calliditate utetur, sed crudeli
Abbreviated transcription (Latin):
lo excessu cuiꝰ cet̾a laudabilia ex¬
titerũt tam̃ dure feriri. tam
seuere animãdu̾ti: Senel excef¬
sisse etiam uirtus pot̾at repu¬
tari. si de ur̃o nõ de uultu ini
Dies celebris. sollempnis curra.
iuuens rex ⁊ qũdo hũs maiꝰ
est̃ dei negotiũ. de ierosolimita¬
na scilicet expẽditõe ꝓptꝰ quod

Expanded text:
abilia exstiterunt, tam dure feriri, tam severe animadverti? Semel excessisse, etiam virtus poterat reputari, si de vestro, non de vultu inimDies celebris, solemnis curia, juvenis rex; et, quod his majus est, Dei negotium, de Jerosolymitana scilic
Abbreviated transcription (Latin):
illa sententra. om̃s qui pie uolunt.
stare incipiant iusti adu̾sus eos
qui se angustiau̾nt: Quis iam fe¬
rat tantam int̾ celum t̾ramq dis¬
cordiam. ut exultantib angłis
suꝑ emendatõe maloꝵ filii adam
fremant.⁊ tabestant: Quasi nõ
sit passus ih̾c pacificans in san¬
guine suo que in terra sunt. ⁊ q̃
in celo. aut in ip̃o d̾s nõ fu̾it mũ¬
dum reconcilians sibi. Laudaba¬
tur quondam archiep̃c in deside¬
riis anime sue. ⁊ in scłari uita
⁊ habitu benẽdicebatur. At nũc
sub pannis infantie ih̾u q̃ntur
sẏmonia. ⁊ int̾ nascentes uirtu¬
tes emortuoꝵ uł cãdau̾a uitioꝵ
scrutatur curiosa malitia. Uide¬
tis ⁊ nũc stare ih̃m in signũ cui
contrãdicit᷑. Per ip̃m uos obse¬
cro. ꝓ ip̃o supplico uõbis. Habet
siquidem ⁊ unde illum reuerea¬
mini.⁊ unde illi misereamini.
Itate ꝓ ip̃o nunc in defensione
archiep̃i. cui qͣndoq ⁊ uos asta¬
re habetis in examinatõe ur̃i.

Expanded text:
i pie volunt vstare incipiant justi adversus eos qui se angustiaverunt? Quis jam ferat tantam inter coelum terramque discordiam, ut exsultantibus Angelis super emendatione malorum, filii Adam fremant et tabescant? Quasi non sit passus Jesus pacificans in sanguine suo quae in terra sunt, et quae in coelo; aut in ipso Deus non fuerit mundum reconcilians sibi. Laudabatur quondam archiepiscopus in desideriis animae suae, et in saeculari vita et habitu benedicebatur. At nunc sub pannis infantiae Jesu quaeritur simonia, et inter nascentes virtutes emortuorum vel cadavera vitiorum scrutatur curiosa malitia. Videtis et nunc stare Jesum in signum cui contradicitur. Per ipsum vos obsecro, pro ipso supplico vobis. Habet siquidem et unde illum revereamini, et unde illi misereamini. State pro ipso nunc in defensione archiepiscopi, cui quandoque et vos adstare habetis in examinatione vestri.
Abbreviated transcription (Latin):
portebat quidem si ita
ur̃e uisum fuisset auctori¬
tati. ut in ur̃i p̃sentia s¬
causa dñi senonensis discut̾etur
ne m̃fensus iudelicet regi. in re¬
gis potentia p̃sentia ⁊ potentia su¬
is ꝓ se adu̾sariis responsurus. tra
sꝑandum indubitant̾ bonũ dei
om̃i re quam decernitis. ⁊dsolum
a ur̃a pat̾ pietate deposcit. omniũ
qui aput nos ẽẽ uidentur religi¬
osoꝵ humilitas ut si se ad uultũ
forte  potentis ut assolet senserit
p̃grauari: confug̾e liceat ad uis¬
cera patris. quod utiq hactenus
opp̃sso nemini negatum audiui¬
mus. Alioqͥn uideat ioseph uir
eñdum sit de puero ⁊ matre eius.
quia ecte etiam nũc in senonensi
stius ꝓferamus. rex in archiẽpo ex
eo aꝑte nouam ꝑsequi religionẽ
dinoscitur. qͥd̾ eum in antiqͣ scła
penitus securum infestatõe dimi¬

Expanded text:
portebat quidem, si ita estrae visum fuisset auctoritati, ut in vestri praesentia causa domini Senonensis discuteretur; ne infensus videlicet regi, in regis praesentia et potentia suis pro se adversariis, responsurus, tradsperandum indubitanter bonum de omni re quam decernitis: id solum a vestra, Pater, pietate deposcit omnium, qui apud nos esse videntur, religiosorum humilitas, ut si se ad vultum forte potentis ut assolet senserit praegravari, confugere sibi liceat ad viscera Patris, quod utique hactenus oppresso nemini negatum audivimus. Alioquin videat Joseph vir endum sit de puero et matre ejus, quia ecce etiam nunc in Senonensi stius 58 proferamus, rex in archiepiscopo ex eo aperte novam persequi religionem dignoscitur, quod eum in antiqua saecpenitus securum infestatione dimi
Abbreviated transcription (Latin):
queso oꝑam qͣtenus una utͥusq
uoluntas cuiꝰ impleat᷑. quo ⁊
uobis uidelicet satis fiat ad iu¬
stitiam. ⁊ mͥ ãd salutem aĩe cõ¬
sulatur. Indicatur si placer cla¬
mosis ⁊ importuis ranis de
cai̾is nõ egredi: s suis conten¬
tas ẽẽ paludib. Non audian¬
tur in conciliis. in palatiis nõ
inueniant᷑. ad causas ad nego¬
tia nulla necessitas. nulla tͣhere
possit auctoritas. Sic forsitan
ur̃ posset amicus declinare pre¬
sumptõis notam. Nam noxã
unde contrahere potuerim ig¬
noro. cum sciam mͥ consilium
cẽ ⁊ ppõitum. nũqͣm si causa
dum taxat nr̃i ordinis non
fu̾it exire de monastĩo. nͥ aut
aplice sedis legato. aut certe p
omio fas nõ est. nisi ex quocũ¬
q suꝑioris auctoritatis pͥui¬
legio. Quod utiq si ñ qͣm ꝑ
manum ur̃ãm ut spero mͥ mn
manus uen̾iti tũc ꝓculdubio
⁊ pax michi ⁊ pay ertt̾ de mez¬
Non tam̃ docirco etiam me laten¬

Expanded text:
quaeso, operam, quatenus una utriusque quaeso, operam, quatenus una utriusque voluntas citius impleatur, quo et vobis videlicet satisfiat ad justitiam, et mihi ad salutem animae consulatur. Indicatur, si placet, clamosis et importunis ranis de cavernis non egredi, sed suis contentas esse paludibus. Non audiantur in conciliis, in palatiis non inveniantur: ad causas, ad negotia nulla necessitas, nulla trahere possit auctoritas. Sic forsitan vester posset amicus declinare praesumptionis notam. Nam noxam unde contrahere potuerim, ignoro: cum sciam mihi consilium esse et propositum, nunquam si causa duntaxat nostri ordinis non fuerit exire de monasterio, nisi aut apostolicae Sedis legato, aut certe promnino fas non est, nisi ex quocunque superioris auctoritatis privilegio. Quod utique si unquam per manum vestram, ut spero, mihi in manus venerit, tunc procul dubio et pax mihi, et pax erit de mNon tamen idcirco etiam me laten
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ dolormeus renouatus est. qͣn¬
do iuidi repente ad illas latas im¬
pleri faties innocentium igno¬
minia. ⁊ letari ampluis ĩpios
q̃d̾ male feteriit. ⁊ exultare in
reb pessimis. Pisertũ estimpio
ut iuxta dictũ ꝓpħicum non
disce̾t face̾ iustitiam. ⁊ qui in
t̾ra scõꝵ iniqua gessit. ip̃ius
t̾ra uistissimo quo tenebatur
absoluta est int̾dicto. ꝓpt̾ hu¬
iusmodi ⁊ si aluid nõ sit gra¬
uior int̾esse causis. qͣrum p̃¬
sertim mea nõ int̾esse cognos¬
co. Grauor: s trahor. At uero
ab hac necessitate ꝑ quem me¬
lius retrabi posse sꝑauerim.
qͣm ꝑ uos uir optime cui in
hac re nec potestas deest. nec
uolimtas ut comꝑi: Gaudeo
nempe qd̾ ⁊ ur̃e prudentie n¬
nr̃am in talib occupatoẽm dis¬
plic̾e̾ cognoui. Et quidem iustis¬
sime. ⁊ amicissime. Age gͦ si ita
uultis. immo quia sic cernitis
ac decernitis. ⁊ amico expẽdi¬
re ⁊ monacho cõuenire. date

Expanded text:
et dolor meus renovatus est , quanet dolor meus renovatus est , quando vidi repente ad illas litteras impleri facies innocentium ignominia, et laetari amplius impios quod malefecerint, et exsultare in rebus pessimis. Misertum est impio, ut juxta dictum propheticum, non disceret facere justitiam: et qui in terra sanctorum iniqua gessit , ipsius terra justissimo quo tenebatur, absoluta est interdicto. 3. Propter hujusmodi, etsi aliud non sit, gravor interesse causis: quarum praesertim mea non interesse cognosco. Gravor, sed trahor. At vero ab hac necessitate per quem melius retrahi posse speraverim, quam per vos, vir optime? cui in hac re nec potestas deest, nec voluntas, ut comperi. Gaudeo nempe, quod et vestrae prudentiae nostram in talibus occupationem displicere cognovi. Et quidem justissime, et amicissime. Age ergo si ita vultis, imo quia sic cernitis ac decernitis, et amico expedire, et monacho convenire: date,
Abbreviated transcription (Latin):
indebitas recipio laudes. Nichil
mea refert de hiis quoꝵ actor p̃
extiti. Laudent si uolunt uł ui¬
tuꝑent si audent. de pͥmo quidẽ
dñm albanensem. de scd̾o̾ uero
dñm remensem. porro de t̾cio
ꝑiter. ⁊ multis aliss reu̾endis
ꝑsonis. qui se utiq actores in
hiĩs ⁊ pͥncipes extitisse minime
diffitentur. Si bñ egerunt qͥd
ad me. si alit̾ quid eque ab me:
An tota ⁊ sola culpa mer est qd̾
affui. homo solis latebris dig¬
nus. soli michi uidex. soli accusa¬
tor.⁊ arbiter constitutus. qͣte¬
nus monstret actio qd̾ habet
ꝓfessio. ⁊ nomen monachi solita¬
ria mͥ conu̾satõ int̾pretet᷑. Affui
enim nõ possum negare. s uoca¬
tus. s tractus. Si hoo amicis nr̃is¬
displicuit fateor ⁊ mͥ. Utinam
nõ issem ad illa. utinã nõ irem
armari tỹrannidem qͣiͣ nõ satis
ꝑ se in sanisset. Tum demũ sen¬
meam palato meo. cum subito
lit̾arum. Hinc obmutui ⁊ hu¬
miliatus sum ⁊ silui a bonis.

Expanded text:
indebitas recipio laudes: nil indebitas recipio laudes: nil mea refert de his, quorum auctor non exstiti. Laudent si volunt, vel vituperent, si audent; de primo quidem dominum Albanensem, de secundo vero dominum Remensem; porro de tertio pariter et 56 multis aliis reverendis personis qui se utique auctores in his et principes exstitisse minime diffitentur. Si bene egerunt, quid ad me? si aliter, quid aeque ad me? An tota et sola culpa mea est quod adfui, homo solis latebris dignus; soli mihi judex, soli accusator et arbiter constitutus, quatenus monstret actio quod habet ofessio, et nomen monachi solitaria mihi conversatio interpretetur? Adfui enim, negare non possum; sed vocatus, sed tractus. Si hoc amicis displicuit; fateor, et mihi. Utinam non issem ad illa, utinam non irem armari tyrannidem, quasi non satis per se insanisset. Tum demum senmeam palato meo : cum subito litterarum. Heu! obmutui, et humiliatus sum, et silui a bonis,
Abbreviated transcription (Latin):
atq cum om̃i gła responderem. si
quid ineis meum cognosc̾em. Nũc
aut̃ ut quid iudicor ego de factis
alienis. Aut si meis. cur tamqͣm
de malis. cum cuncta hec iuste.⁊
p̃clare gesta fuisse nulla impru¬
dentia dubitare. nulla negare
impudentia possit: Eligite nũc
utrumlibet. Aut negate certe.
aut fatemini me hoꝵ auctorem.
Si feci: laude dignum est. lauda¬
bilia ꝑegisse ⁊ mĩq redarguor in¬
de laudari merueram. Si nõ feci.
ut laudem nõ merui: sic ꝓfecto
nec uituꝑatõem. Nouum genus
detractõis ⁊ reuera simile aliqͥd
habens operi balaam: qui ductꝰ
⁊ conductus ad maledicendum
ppło magis bñdictõib cumula¬
bat. Quid iustius. quid iocundiꝰ.
ut quem rephend̾e intendis plꝰ
cõmendes. ut p̃coniis ꝓ cõuitiis
utaris nescius. ⁊ uolẽs detrah̾e
laudes m̃uitus: qrͣ u̾o nulla n¬
mea mala. inueniant. ut ꝓ malis
ena aditiant. At ego nec indig¬
nis uituꝑationib moueoꝵ nec

Expanded text:
atque cum omni gloria responderem, si atque cum omni gloria responderem, si quid in eis meum cognoscerem. Nunc autem utquid judicor ego de factis alienis? aut si meis, cur tanquam de malis? cum cuncta haec juste atque praeclare gesta fuisse nulla imprudentia dubitare, nulla negare impudentia possit. Eligite nunc utrumlibet: aut negate certe, aut fatemini me horum auctorem. Si feci; laude dignum est laudabilia peregisse, et inique redarguor, unde laudari merueram. Si non feci; ut laudem non merui, sic profecto nec vituperationem. Novum genus detractionis, et revera simile aliquid habens operi Balaam, qui ductus et conductus ad maledicendum populo, magis benedictionibus cumulabat . Quid justius, quid jucundius, quam ut quem reprehendere intendis, plus commendes; ut praeconiis pro conviciis utaris nescius; et volens detrahere laudes invitus? Quasi vero nulla mea mala inveniant ut pro malis ciant aliena. 2. At ego nec indignis vituperationibus moveor, nec
Abbreviated transcription (Latin):
salt̃. ⁊ nõ inuia. Etiam ne pauꝑi
⁊ mopi u̾itas odiũm parit.⁊ ne sp̃a
quidem miseria declinare inuidi¬
am potest: Querar an głier. qͣd
fc̃s sum ⁊ ĩp̃e inimicus uerã dicens.
Uera dicens an resta agens: S
hoc uid̾int fr̃s m̃i qui contͣ legẽ¬
maledicunt furdo. ⁊ maledictum
ꝓpħicum nõ uerentes dicũt bonũ
malum ⁊ malum bonum. Quid
in me o boni uiri displicuit fr̾ni¬
tati ur̃e : Uerum ne quod aput
catbalaunũ amotus est a uillica¬
tõe sĩbi credita homo usq ꝙͣ dif¬
famatus. quid in eccłia urdunẽ¬
si tui p̃fuerat dissipasset bona dñi
sui: An qd̾ in urbe cameracensis
monast̾ii manifestus destructor
fulbertus ced̾e compulsus est par¬
umo qui om̃ testimonio fidelis
est seruus ⁊ prudens: An certe i¬
qd̾ laudin de ꝓstibulo uen̾is su¬
um deo sc̃ũarium restitutũ est:
ꝓpt̾ quod hoꝵ me. nõ dico lapida¬
tis s laceratis ut minus aliquid
recipiam a dño meo: Et hoc m̾ito

Expanded text:
salutem, et non in via. 1. Etiamne pauperi et inopi veritas odium parit, et ne ipsa quidem miseria declinare invidiam potest? Querar, an glorier, quod factus sum et ipse inimicus vera dicens? Vera dicans, an recta agens? Sed hoc viderint frmaledicunt surdo , et maledictum propheticum non verentes, dicunt bonum malum, et malum bonum . Quid in me, o boni viri, displicuit fraternitati vestrae? Utrumne quod apud Catalaunum amotus est a villicatione sibi credita homo usquequaque diffamatus, quia in ecclesia Virdunensi cui praefuerat, dissipasset bona domini sui? An quod in urbe Cameracensi monasterii sui manifestus destructor Fulbertus cedere compulsus est Parvino, qui omnium testimonio fidelis est servus et prudens? An certe quod Lauduni de prostibulo Veneris suum Deo sanctuarium restitutum est? Propter quod horum me, non dico, lapidatis, sed laceratis, ut minus aliquid recipiam a Domino meo? Et hoc merito
Abbreviated transcription (Latin):
stantiam concut̾e ⁊ labefacta¬
re conatur. ut metropolitano
quod absit abiecto facile ꝓut
uolu̾it grassetur in suffraga¬
neos. Postremo quis ambigit
nõ aliud eum qͣm oppugnare
religionem. quam nimirum
aꝑte sui regnĩ destructõem sue
corone ꝓnuntiat inimicam.
Et alt̾ herodes xp̃m nõ iam in
cunabulis habet suspenu.
s in eccłis in uidet exaltatum.
Nec aliud sane credimus eum
habere ad u̾sus archiep̃m nisi
rat extinguere. Deniq si falle¬
re de hus que attestamur falli¬
ueputamur. nĩe citius inueni¬
et examinatõis discussio. si tñ
quod uehement̾ optamus. et
supplicit᷑ oramus de uultu tuo
ꝑat̾ scĩssime uidicium pdeat.
de quo ꝓfecto confidimꝰ qͥd̾
custodias inocentiam. ⁊ uide¬
as equitatem. Alioqͥn reduci
causam in regis p̾sentia atq
potentia nõ plane est aliud
qͣm tradi heu hominem iñ ani¬
mam inimicorum eius. ad¬

Expanded text:
stantiam concutere et labefactastantiam concutere et labefactare conatur: ut metropolitano quod absit! dejecto, facile prout voluerit, grassetur in suffraganeos. Postremo quis ambigit non aliud eum quam oppugnare religionem, quam nimirum aperte sui regni destructionem, suae coronae pronuntiat inimicam? Et alter Herodes Christum non jam in cunabulis habet suspectum, sed in ecclesiis invidet exaltatum. Nec aliud sane credimus eum habere adversus archiepiscopum,rat exstinguere. Denique si fallere de his quae attestamur, fallive putamur; vestrae citius inveniet examinationis discussio: si tamen quod et vehementer optamus, et suppliciter oramus de vultu tuo, Pater sanctissime, judicium prodeat, de quo profecto confidimus, quod custodias innocentiam, et videas aequitatem. Alioquin reduci causam, in regis praesentia atque potentia, non plane est aliud quam tradi, heu! hominem in animam inimicorum ejus.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ si digni iudicantur filiĩ.
stephanus ꝙyst̾ciensis . h.
pontinicensis . O. de clareualle
quid reu̾entissimo dño: quod be¬
nignissimo patri. Degentes in
monast̾is ad que nos nr̃a poc̃a
compulerunt nõ cessamus ora¬
re ꝓ uobis. ⁊⁊ ꝓ cõmissa uobis
dei eccłia congaudentes ⁊ spon¬
se dñi suꝑ tam fido custode ⁊ spõ¬
si amico suꝑ labore tam fructu¬
oso. fident̾ ꝓide atꝙ fidelit̾
ur̃e pat̾intati suggerimus que
in regno nr̃o eidem matri nr̃e
dolentes cernimꝰ adu̾sari. Qn¬
tum quidem nos sentimus qͥ
eo facile adu̾tere potest. qd̃ qui
ante in habitu actuq scłari ho¬
norati sunt sublimes. uidicati
tideles habiti familiares modo
inimici fci sunt. digne suo sa¬
cerdotio conu̾santes. ⁊ ꝑ omĩa
horificantes minist̾ium suum.
Hinc grauib contumeliis et
in iuriis ep̃i ꝑisiensis in nocen¬
tia pulsata est. s nõ cassata: quiã
dñs supponit manum suam cũ
urãm opposuit. Hinc ⁊ nũc do¬
mum huius senonensis con¬

Expanded text:
dicamur filii, STEPHANUS Cisterciensis, HUGO Pontiniacensis, BERNARDUS de Clara-Valle, quod reverendissimo domino, quod benignissimo patri. Degentes in monasteriis, ad quae nos nostra peccata compulerunt, non cessamus orare pro vobis, et pro commissa vobis Dei Ecclesia: congaudentes et sponsae Domini super tam fido custode, et sponsi amico super labore tam fructuoso. Fidenter proinde atque fideliter vestrae Paternitati suggerimus, quae in regno nostro eidem matri nostrae dolentes cernimus adversari. Quantum quidem nos sentimus qui eo facile advertere potest, quod qui ante in habitu actuque saeculari honorati sunt sublimes, judicati fideles, habiti familiares; modo inimici facti sunt, digne suo sacerdotio conversantes, et per omnia honorificantes ministerium suum. Hinc gravibus contumeliis et injuriis episcopi Parisiensis innocentia pulsata est, sed non quassata; quia Dominus supposuit manum suam, cum vestram opposuit. Hinc et nunc domini hujus Senonensis con
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ inuenimꝰ in ocłis ur̃e dignita¬
tis familiaritatem.⁊ grãm. De¬
nedictõem largitatis ur̃e nr̃is
hominib cum necesse fuit libe¬
ralit̾ exhibustis. Passagiũ tͣn¬
seutib. ⁊ si quod est aliud iuriᷤᷤ
ur̃i debitum m̾cantib libent̾
dimisistis. De quib om̃ib sine
dubio m̾ces ur̃a multa est in
celis. si tam̃ uerũ ẽẽ crẽdimꝰ
quod dñs in euͣngłio ꝓmiitit.
Q i diu fecistis uni ex minis¬
mis meis hoc mͥ fecistis. S qͥd
est qd̾ innustros ur̃os que uos
donastis exig̾e̾ rursum ꝑmit¬
titis : Dignũ est uobis ⁊ ho¬
norificũ. ut quod uobis pro
salutxͤ animarũ ur̃arum placu¬
it donare. nemo ur̃oꝵ repetere
adhuc ut hãbeamus utriq ur̃m es¬
placet. iubete ita firmt̾. ⁊ incõcus¬
hoc disturbari. Alioqͥn nõ renuimꝰ
dñi nr̃i sequi exemplum. qui pro
se nõ dedignatuo est solu̾e censũ.
ꝑati ⁊ nos libent̾ q̃ sũt cesaris ce¬
sasari redd̾e. ⁊ uectigal cui uectigal.

Expanded text:
n oculis vestrae dignitatis familiaritatem et gratiam. Benedictionem largitatis vestrae nostris hominibus, cum necesse fuit, liberaliter exhibuistis. Passagium transeuntibus, et si quod est aliud juris vestri debitum, mercantibus libenter dimisistis. De quibus omnibus sine dubio merces vestra multa est in coelis, si tamen verum esse credimus quod Dominus in Evangelio promittit: Quandiu fecistis uni ex minimis meis, hoc mihi fecistis . Sed quid est quod ministros vestros, quae vos donastis, exigere rursum permititis? dignum est vobis et honorificum, ut quod vobis pro salute animarum vestrarum placuit donare, nemo vestrorum repetere adhuc ut habeamus, utrique vestrum complacet; jubete ita firmiter et inconcushoc disturbari. Alioquin non renuimus Domini nostri sequi exemplum, qui pro se non dedignatus est solvere censum , parati et nos libenter quae sunt Caesaris Caesari reddere, et vectigal c
Abbreviated transcription (Latin):
introducti sũt in habundantiã.
fertilem ⁊ locum amene medita¬
tõis. Letos itaex ⁊ in pace reliqui¬
mus. leti nos. ⁊ in pace reu̾si sie¬
mus. p̃ter quod ego paucis di¬
eb s nõ parura febre redeunte
ita ut mori timerẽ aggrauatus
fui. S rursum deo miserante
cito conualui: ita ut nũc forti¬
orem saniorẽq me sentiam. pꝰ
uam ꝑactam. qͣm aute nchoa¬
cisse lothariñgie. S.¬

Expanded text:
introducti sunt in abundantiam introducti sunt in abundantiam fertilem, et locum amoenae habitationis. Laetos itaque et in pace reliquimus, laeti nos et in pace reversi sumus; praeter quod ego paucis diebus, sed non parum, febre redeunte, ita ut mori timerem, aggravatus fui. Sed rursum, Deo miserante, cito convalui, ita ut nunc fortiorem sanioremque me sentiam post viam peractam, quam ante inchoaCISSAM LOTHARINGI
Abbreviated transcription (Latin):
iror tue deuotõis stũdium
tue erga nos dilectõis af¬
fectum. O bona dña quid
t ⁊ nobis Unde tanta tͥ sollici¬
tudo de nobis: Si filii. si nepo¬
tes. si uł aliqͣ extrema ppinqͥta¬
tis linea tͥ iuncti eẽmus. tua cre¬
bra bñfitia freqñtes salutatões.
innum̾ã deniq tui amoris infig¬
nia. q̃ cotidie exꝑmiui: nõ tam
nobis miranda uid̾ent᷑ qͣm ex de¬
bito suscipienda. Nũc aut̃ cum
gen̾e tantũ dnãm nõ matrem te
cognoscamus. ⁊ somirũ si mira.¬
mur. s mirũ si satis mirari pos
Quis inqͣm de nr̃a salute int̾¬
rogat: Quis iqͣm nõ dico sol¬
licitꝰ s uł memor nr̃i est in scło:
Amicis ꝓpinquis. uicinis ur̃is
facti sumꝰ tamqͣm uas ꝑditum:
sola nos obluusti nõ potes. In¬
quirio de ẽere statu saniratis
nr̃e. de uia quam nuꝑ egimus:
de monachis quos ad aliũ locũ
tnͣstulimꝰ. De quib pͥmũ breuit̾
respondeo. q̃d̾ de t̾ra deserta ⁊ de
loco horroris ⁊ uaste solitudinis.

Expanded text:
iror tuae devotionis studium, tuae erga nos dilectionis affectum. O bona domina, quid tibi et nobis? unde tanta tibi sollicitudo de nobis? Si filii, si nepotes, si vel aliqua extrema propinquitatis linea tibi juncti essemus, tua crebra beneficia, frequentes salutationes, innumera denique tui amoris insignia, quae quotidie experimur, non tam nobis miranda viderentur, quam ex debito suscipienda. Nunc autem cum genere tantum dominam, non matrem te cognoscamus, non mirum si miramur, sed mirum si satis mirari possquis unquam de nostra salute interrogat? quis, inquam, non dico sollicitus, sed vel memor nostri est in saeculo? Amicis, propinquis, vicinis nostris facti sumus tanquam vas perditum: sola nos oblivisci non potes. Inquiris de esse et statu sanitatis nostrae, de via quam nuper egimus, de monachis, quos ad alium locum transtulimus. De quibus breviter respondeo quod de terra deserta et de loco horroris et vastae solitudinis
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ suis dolorib cõmouit uis¬
cera satis ꝙ egit slus p̃eib et.
lacrimis qͣtinus ꝓ ip̃a aput uos
int̾ced̾e deberem. Ipsa est uxor be¬
lini illius hominis ur̃i in quem
dudum uixta malum quod ip̃e
cõmiserat multa ⁊ grauia reddi¬
distis. Facite cum ea miscd̾iam ut
qui uictus fuit statim ex ur̃a ius¬
sione oculos amisit. Insuꝑ qͦ qͣsi
⁊ oculis orbatus fu̾at. res ei om̃s
sue a ministris ur̃is sicut ip̃e cõ¬
queritur ablate sunt. Iustum est
si uobis placet ut ei ur̃a pieta¬
te restituãtur: unde misera eius
uita possit ut cumq sustentari.
S ⁊ filiis eius innocentib pris
iniquitas nõ debet imputari. qͦ

Expanded text:
super suis doloribus commovit vissuper suis doloribus commovit viscera, satisque egit suis precibus ac lacrymis, quatenus pro ipsa apud vos intercedere deberem. Ipsa est uxor Belini illius hominis vestri, in quem dudum juxta malum quod ipse commiserat, multa et gravia reddidistis. Facite cum ea misericordiamqui victus fuit, statim ex vestra jussione oculos amisit. Insuper quoque,d et victus, et oculis orbatus fuerat, res ei omnes suae a ministris vestris, sicut ipse conqueritur, ablatae sunt. Justum est, si vobis placet, ut ei vestra pietate restituatur, unde misera ejus vita possit utcunque sustentari. Sed et filiis ejus innocentibus patris iniquitas non debet i
Abbreviated transcription (Latin):
tantum qͥꝓpe de ur̃a iusticia ⁊ lega¬
litate confidens. ut nec hosti ur̃o
in ur̃a curia placitanti de suo iu¬
re timendum ẽẽ existimem. S
hoc est quod ꝓ ip̃is ⁊ cum ip̃is om¬
ni qua possum absens supplica¬
tõe deposco. ⁊ quod eis omĩo ẽẽ
cognoui necessariũ. ut uidelicet
ãd ur̃e serenitatis uultum soli¬
to illis clementiorem atq ꝓmp¬
tiorem indulgeatis accessum. qͣ¬
tenus uicini eoꝵ religioni debi¬
tam discant exibere reu̾e̾ntiam.
cum uos ei beniuolum ẽẽ cog¬
nou̾int. Et si quis forte militũ
seu ministroꝵ ur̃oꝵ res illoꝵ in¬
iuste continge̾. aut qͥetem quã
in deo habere debent ni festare
in aliquo temptau̾it. ꝓ certo se
scrat ur̃am sibi ob hanc rem gͣ¬
tiam grauissime redditurum in¬
fensam. Item aliud est quod suꝑ¬
plex exoro. Nuꝑ forte ꝑ barrum
transeunti occurrit mͥ mulier
satis miseranda. anima eiꝰ qͥppe
in amaritudine erat.⁊ meai

Expanded text:
tantum quippe de vestra justitia et legatantum quippe de vestra justitia et legalitate confidens, ut nec hosti vestro in vestra curia placitanti de suo jure timendum esse existimem: sed hoc est quod pro ipsis et cum ipsis omni, qua possum, absens supplicatione deposco, et quod eis omnino esse cognovi necessarium, ut videlicet ad vestrae Serenitatis vultum, solito illis clementiorem atque promptiorem indulgeatis accessum, quatenus vicini eorum religioni debitam discant exhibere reverentiam, cum vos eis benevolum esse cognoverint: et si quis forte militum seu ministrorum vestrorum res illorum injuste contingere, aut quietem, quam in Deo habere debent, infestare in aliquo tentaverit; pro certo se sciat vestram sibi ob hanc rem gratiam gravissime redditurum infensam. 2. Item aliud est quod supplex exoro. Nuper forte per Barrum transeunti occurrit mihi mulier satis miseranda; anima quippe ejus in amaritudine erat; et mea
Abbreviated transcription (Latin):
głosam de iu̾tate famam ur̃am
obnubilare sua cupiditate contẽ¬
ditr dum u̾bum quod os usrm locu¬
tum est. ⁊ u̾bum deo placitũ. uobis
dignum. pie iustum ac iuiste piũ.
euacuare nescio qua malitia no¬
cendo pauꝑi satagit. Obsetro uoᷤᷤ
ꝑ miscd̾iam dei ut eamdem uos
conseqͣmini. cauete ne suꝑbiat
impius unde incenditur pauꝑ.
⁊ hoc potius agite qͣtenus ꝓmis¬
sionis ur̃e u̾itas impleatur. qua
pͥmum quidem domno norberto
deinde etiam nobis pollicitus
estis. restituturũ uos humberti
hereditatem eius. ⁊ uxori ⁊ fili¬
um multa mͥ ur̃e erga
me dignatõis inditia p̃¬
beatis. hoc me maxime
toto uobis affectu dilectonis¬
astringit. qd̾ cum sciam me ue¬
stram iam ꝓ multis ausum fuisse
int̾pellare dignitatem: in nullo
tñ repulsum me memini. Hinc ñ
imm̾ito factus libentior: rursus
ꝑ canonicis de lauaͣcurte larzicur¬
te nõ dubius p̃cator accedo. Nõ
quidem ꝓ ip̃oꝵ iure nũc p̃cor. in

Expanded text:
gloriosam de veritate famam vestram gloriosam de veritate famam vestram obnubilare sua cupiditate contendit: dum verbum quod os vestrum locutum est, et verbum Deo placitum, vobis dignum, pie justum, ac juste pium, evacuare, nescio qua malitia, nocendo pauperi satagit. Obsecro vos per misericordiam Dei, ut eamdem vos consequamini, cavete ne superbiat impius, unde incenditur pauper: et hoc potius agite, quatenus promissionis vestrae veritas compleatur; qua primum quidem domino Norberto, deinde etiam nobis pollicitus estis, restituturum vos Humberti haereditatem ejus et uxori, et filium multa mihi vestrae erga me dignationis indicia praebeatis, hoc me maxime toto vobis affectu dilectionisastringit; quod cum sciam me vestram jam pro multis ausum fuisse, interpellare Dignitatem, in nullo tamen repulsum me memini. Hinc non immerito factus fidentior, rursus pro canonicis de Larzicurte non dubius precator accedo. Non quidem pro ipsorum jure nunc precor, in
Abbreviated transcription (Latin):
dam uxori ⁊ lib̾is eius suam here¬
ditatem benignissime disposue¬
ratis. satis mirari nõ possum qͥd
impẽdient. ut tam pium u̾bũ
ur̃m necdum factum consecutũ
sit. Et quidem in aliis pͥncipib
si qͣndo u̾bum leuitatis aut eti¬
am falsitatis dep̃hendimꝰ. nec no¬
uum nec mirum reputamus.
At u̾o aput comitem theobal
omĩo aũdimus. cui ut dicitur
simplicit̾ dicere iurare est. ⁊ le¬
ue mendatium. graue ꝑiunũ
imputatur. Int̾ plurima qͥpe uir¬
tutum insignia que ur̃am płimsi
bem clarum reddunt. ⁊ celẽbre no¬
men. p̃cipue laudatur in uobis u̾i¬
tatis constantia. Quis gͦ uł hor¬
tatu suo uł consilio tantum robur
firmissimi pectoris ur̃i eneruarei
temptauit: Quis imqͣm u̾itatis
in uobis tam scm̃. tam eximium.
tam om̃ib mirabile. imitabile
pͥncipib ꝓpõitum euellere sua frau¬
de conatus est:fallacit̾ nõ uera¬
citer uos diligit. fraudulent̾ ⁊ nõ
fidelit̾ uobis consulit. qui tam

Expanded text:
dam uxori et liberis ejus suam haeredam uxori et liberis ejus suam haereditatem benignissime disposueratis; satis mirari non possum quid impedierit, ut tam pium verbum vestrum necdum factum consecutum sit. 2. Et quidem in aliis principibus si quando verbum levitatis, aut etiam falsitatis deprehendimus, nec novum, nec mirum reputamus. At vero apud comitem Theobaldtienter audimus: cui, ut dicitur, simpliciter dicere, jurare est; et leve mendacium, grave perjurium imputatur. Inter plurima quippe virtutum insignia, quae vestram plurimum bem clarum reddunt et celebre nomen, praecipue laudatur in vobis veritatis constantia. Quis ergo suo vel hortatu, vel consilio tantum robur firmissimi pectoris vestri enervare tentavit? quis, inquam, veritatis in vobis tam sanctum, tam eximium, tam omnibus imitabile principibus propositum evellere sua fraude conatus est? Fallaciter, non veraciter vos diligit, fraudulenter et non fideliter vobis consulit, qui tam
Abbreviated transcription (Latin):
che .S. albas de claraual¬
le salt. ⁊ or̃ones. Ualde
timeo ne occupatissimis aurib
uris crebris int̾pellatõib meis
p̃sumptuosius me ingerendo
molestus fiam. S quid fatiã:
Si uos offendere timeo sepius
ad uos scriptitando qͣnto magis
deum. cui utiq magis timoris
debeo. timendum est mͥ ne offen¬
dam. nõ int̾pellando ꝓ misero: a¬
Auas aut̃ mdulgeat mͥ benig¬
nitas ur̃a. quia nõ possum nõ
misereri illius miseri. ꝓquo iam
en alia uice importunus forsitã
p̃cator accessi. humberti uĩdelicet
mendici. ⁊ pauꝑis.⁊ hoc factide
diuite quod est infelitius. Non
possum nõ compati uidue ⁊ orpha¬
nis. s iuniorib orbatis patre. qͦd
est miserabilius. Gratias ago
uobis ꝓ gr̃a quam de hac re ino
ocłis ur̃is inuenire merui. ⁊ qd̾
ip̃ius humberti ꝓ se dignanter
acqͥeiustis. ueram susciꝑe defen¬
sionem: ⁊ qd̾ falsam adu̾sus eũ
iustissime reppulistis accusatio¬
nem. Illud aut̃ quod ad cõsum¬
mañdum pietatis opus redden¬

Expanded text:
S abbas de Clara-Valle, salutem et orationes. 1. Valde timeo ne occupatissimis auribus vestris, crebris interpellationibus meis praesumptuosius me ingerendo molestus fiam. Sed quid faciam? Si vos offendere timeo, saepius ad vos scriptitando; quanto magis Deum, cui utique magis timoris debeo, timendum est mihi, ne offendam non interpellando pro misero? Alias autem indulgeat mihi Benignitas vestra, quia non possum non misereri illius miseri, pro quo jam en et alia vice importunus forsitan precator accessi, Humberti videlicet mendici et pauperis, et hoc facti de divite, quod est infelicius. Non possum non compati viduae et orphanis, sed vivo orbatis patre, quod est miserabilius. Gratias ago vobis pro gratia, quam de hac re in oculis vestris invenire merui, et quod ipsius Humberti pro se dignanter acquievistis veram suscipere defensionem, et quod falsam adversus ipsum justissime repulistis accusationem. Illud autem quod ad consummandum pietatis opus, redden
Abbreviated transcription (Latin):
uos scõs ep̃os qui ꝓ hiis que ad
dñm deum ꝑtinent in ur̃a ciui¬
tate cõuenerũt om̃i acceptõe dig¬
nos habere. S ⁊ ip̃i legato qui
uos ur̃am q ciuitatem tanti ce¬
lebratõe concilii uoluit honora¬
re.ꝑ omĩa qͣntum in uobis est
deuotus ⁊ obediens assistatis.¬
lingonensem habundantiori i
ut decet honore suscipiatis. ⁊ de
casamento quod tenetis homi

Expanded text:
his quae ad Deum pertinent, in vestra civitate convenerunt, omni habere acceptione dignos. Sed et ipsi legato, qui vos vestramque civitatem tanti celebratione concilii voluit honorare, per omnia, quantum in vobis est, devotus et obediens assistatisLingonensem, abundantiori, ut decet, honore suscipiatis; et de casamento quod tenetis, homi
Abbreviated transcription (Latin):
cõmendamus in homi¬
ne isto quem udetis pau¬
pertatem ⁊ religionem. Et si uni
nõ cõpatimini. alterum in eo re¬
uereamini qd̾ nulla tenus idei ne¬
gare possitis. ꝓpt̾ quod uos cum
canto labore delonge reqͥrere cu¬
rauit. Itaq ⁊ si nõ ꝓpt̾ ip̃m certe
ꝓpt̾ uos ei succunite. qr qͣntum
uos illi sua pauꝑtas. tantũ ĩmo
amplius uobis illum necessarium
facit sua eque religiositas. Deniq
de multis quos eãdem de causa iam
ad uos misimus. nullum fuisse re¬
colimus. de quo magis deo placere
sciamus: qͣm si huic benefeceris¬

Expanded text:
commendamus in homine isto quem videtis, paupertatem et religionem, ut si uni non compatimini, alterum in eo revereamini: quo nullatenus id ei negare possitis, propter quod vos cum tanto labore de longe requirere curavit. Itaque etsi non propter ipsum, certe propter vos ei succurrite: quia quantum vos illi sua paupertas, tantum, imo amplius, vobis illum necessarium facit sua aeque religiositas. Denique de multis quos eadem de causa jam ad vos misimus, nullum fuisse recolimus, de quo magis Deo placere sciamus, quam si huic benefeceri
Abbreviated transcription (Latin):
a Possum respond̾e ⁊ dic̾e̾. Quid me
ĩ uniꝰ miensis stringis articło: Qid
pͥmogenitum uocas qͤm an frẽs seꝙp̃¬
tur ignoro: Expͣta doñ nascat᷑ scd̾s.
Nichil de beo sac̾doti: nisi ⁊ ille fuerit
ꝑcreatꝰ ꝑ quem is qͥ ante natꝰ ÷ ĩcipi¬
at esse p̾mogeritus. Nonne uͥ ip̃i a

Expanded text:
pondere, et dicere. Quid me in unius mensis stringis articulo? Quid primogenitum vocas, quem an fratres sequantur, ignoro? Exspecta donec nascatur secundus. Nihil debeo sacerdoti, nisi et ille fuerit procreatus, per quem is qui ante natus est, incipiat esse primogenitus. Nonne mi
Abbreviated transcription (Latin):
płs in eandem historie ueritatem.
pari uoce cõcordat. Ascendi autem se¬
cũdũ reuelatõnem. ⁊ neminem ui¬
di. nisi petrũ ⁊ iacobum frẽm dñi.
Et rursum in alio loco dicit. Nũqͥd
ñ halemꝰ pocestatem manducandi ⁊
bilendi. ñ quid ũ habem᷑ potestatem

Expanded text:
in eadem historiae veritate pari voce concordat: Ascendi autem secundum revelationem, et neminem vidi, nisi Petrum et Jacobum fratrem Domini . Et rursum in alio loco: 217 Numquid non habemus potestatem manducandi et bibendi? Numquid non habemus potestatem
Abbreviated transcription (Latin):
ciaron qd aꝑit uuluam ab om̃i carne
que offert᷑ dño ab hoĩe usq ad pecus
tibierint. Tantũmodo p̃tiis rediãt
mogenitum. Om̃e incͥit qd aꝑit uulũa
alio quim si nõ est pͥmogenitus nͥ is ꝙͣ¬

Expanded text:
ulvam, ab omni carne quae offertur Domino, ab homine usque ad pecus, tibi erunt: tantummodo pretiis redimant imogenitum, Omne, inquit, quod aperit vulvam. Alioqui si non est primogenitus, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
cam̃ ne calũpnetur ⁊ clamicet ea
que ꝑ se faciant a nob̃ esse subcͣcta
⁊ sentenciam suam ñ cestimoniis.
scriptarũ. s lubrica disputatõne cõ¬
uulsam. Fece inquit iacob ⁊ ioseph
distinctõnem maioris qui erat fili¬
us zebedei. sicut ⁊ iualio loco nnͣt᷑
pouit. Maria autem magdaleue ⁊
maria iacobi. ⁊ iosetis. uidert ubi
poneret᷑. et trausacto salło emert̃
aromiata. ⁊ ueuert̃ ad momim̃tũ.¬
ħor sentire de maria ut cũ alie femi¬
ne curam sepulte iħu habuerint.
matren eiꝰ dicamꝰ absentem. aut al¬
t᷑am esse mariam uescio ꝙͣ cõfinga¬
iñ. Presertim cum euͣngliun ioħis

Expanded text:
cavimus, ne calumnietur et clamitet, ea quae pro se faciant, a nobis esse subtracta, et sententiam suam, non testimoniis Scripturarum, sed lubrica disputatione convulsam. « Ecce, inquit, Jacobus et Joseph distinctionem majoris, 218 qui erat filius Zebedaei, sicut et in alio loco Marcus ponit: Maria autem Magdalene, et Maria Jacobi, et Josetis, viderunt ubi poneretur: et transacto sabbato, emerunt aromata, et venerhoc sentire, ut cum aliae feminae curam sepulturae Jesu habuerint, matrem ejus dicamus absentem: aut alteram esse Mariam, nescio quam, confingamus: praesertim cum Evangelium Joannis
Abbreviated transcription (Latin):
uem quod scͥptum est cognosce¬
bat. ad coitum qͦ esse referend̾
ip̃e uisseruit. nullo dubitante
quin ad scientiam sepe referat᷑
ut ibi.Remansit puer ihs in
iherłm. ⁊ non cognouerunt pa-¬
rentes eius. Nunc illud ẽ ostẽ¬
uentlum. ut quomͦ ibi secutus¬
am in uonec: eius scͥpture aucto¬
ritate fungatur. que sepe certũ
tempus. sieut ip̃e uisseruit in
eius assũptione significat se¬
pe insinitum. Ut est illud ꝙ
i postꝙͣ illi senuerint. deus se
desubet: ⁊ saluator in emͣm¬

Expanded text:
dem quod scriptum est, cognoscedem quod scriptum est, cognoscebat, ad coitum esse referendum, ipse disseruit: nullo dubitante, quin ad scientiam saepe referatur, ut ibi: Remansit puer Jesus in Jerusalem, et non cognoverunt parentes ejus. Nunc illud est ostendendum, ut quomam in donec, ejusdem Scripturae auctoritate frangatur, quae saepe certum tempus ut ipse disseruit in ejus assumptione significat, saepe infinitum, ut est illud, qd postquam illi senuerint, Deus esse desistet? Et Salvator in Evan
Abbreviated transcription (Latin):
dimp quomͦ scͥptura dicit. Oxur¬
gens autem ioseph a sompno. fecit
sicut p̾cepit ei angłs uñi. ⁊ accep̃
uxorem suam ⁊ non cognouit eã.
donec pepit filium. ⁊ uocauit nom̃
eius ih̃m. In quo primum aduer¬
sariꝰ sipꝑfluo labore desudat. coguo¬
scendi u̾bum ad coitum magis
qmͣ ad scientiam esse referend̃.
aliqnͣdo prudens quispiam po¬
tuerit suspicari. Deinde uult
uocere quod uonec. sine usq.
adu̾bium. certum tempꝰ signi¬
ficet. quo completo fiat id qd̃
usq ad illud temporis quod p̾¬
scͥptum est. non fiebat. ut ĩ p̃¬
senti. et non cognoscebat eam
uonec peperit filium. Apparet
inquit cognitam esse post par¬
tum. cuius oognitionem filii
Et ad hoc approbandum: con¬
gerit de scͥpturis exempla quã¬
płima. more andabatarum gla¬
uium in tenebris uentilans. et
lingue sonum ad confodienda
pondemus. ⁊ cognoscebat. ⁊usq
sermonem. in scͥpturis scĩs dup¬
plicitisr intelligi. Et de eo qui¬

Expanded text:
dum, quomodo Scriptura dicat: Exsurdum, quomodo Scriptura dicat: Exsurgens autem Joseph a somno, fecit sicut praecepit ei Angelus uxorem suam, et non cognoscebat eam, donec peperit filium, et vocavit nomen ejus Jesum . In quo primum adversarius superfluo labore desudat, cognoscendi verbum ad coitum magis, quam ad scientiam referendum: aliquando prudens quispiam potuerit suspicari. Deinde vult docere, quod donec, sive usque, adverbium, certum tempus significet: quo completo fiat id, quod usque ad illud temporis quod praescriptum est, non fiebat, velut in praesenti: Et non cognoscebat eam, donec peperit filium. Apparet, inquit, cognitam esse post partum, cujus cognitionem filii Et ad hoc approbandum congerit de Scripturis exempla quamplurima, more Andabatarum gladium in tenebris ventilans, et linguae sonum ad confodienda pondemus, et cognoscebat, et usque, sermonem, in Scripturis sanctis, dupliciter intelligi. Et de eo qui
Abbreviated transcription (Latin):
iherłm. et non cognouerunt
parentes eiꝰ. Ip̃a quoq maria q̃
ad gabeielem respond̾at dicens.
quomͦ erit hoc quia uirũ nõ
cognoui Quid de ioseph loqͣ¬
tur ausculta. Fili quid fecisti no¬
bis sicͤ Occe pater tuus ⁊ ego do¬
lentes querebamꝰ te. Non emin
patrem dicunt.patrem maria
confitetur. Non quo ut suꝑius
indicaui uere ioseph fu̾it pater¬
saluatoris: sed quo ad famã ma¬
rie conseruandam pater sit ab oĩ¬
bus estimatus. Qui anteꝙͣ aban
ne timueris accipere mariã con¬
iugem tuam. quod enĩ in ea na¬
tum est de spr̃i sancto est: cogita¬
bat occulte uimittere eam. intm̾
suum non cẽ qui conceptus fue¬
rat. confidebat. s iam satis docẽ¬
di magis qmͣ respondendi studio
disputatum est. cur ioseph pater
oñi. cur maria appellata sit ꝯiuͣx
In quo ⁊ hoc beeuiter continetirr
cur sres eius quidam ẽẽ oicantur.
uncule reseruamꝰ: et ad reliqua
sestinat oratio. nec illud est disserẽ¬

Expanded text:
Jerusalem, et non cognoverunt Jerusalem, et non cognoverunt parentes ejus . Ipsa quoque Maria quae ad Gabrielem responderat, dicens, Quomodo erit hoc, quia virum non cognovi, quid de Joseph loquitur, ausculta: Fili, quid fecisti nobis sic? Ecce pater tuus et ego, dolentes quaerebamus te . Non hic patrem Joseph dicunt: patrem Maria confitetur. Non quod ut superius indicavi vere pater Joseph fuerit Salvatoris; sed quod ad famam Mariae conservandam, pater sit ab omnibus aestimatus, qui antequam monne timueris accipere Mariam conjugem tuam; quod enim in ea natum est, de Spiritu sancto est , cogitabat occulte dimittere eam. 210 Intantum suum non esse, qui conceptus fuerat, confidebat. Sed jam satis docendi magis, quam respondendi studio disputatum est, cur Joseph pater Domini, cur Maria appellata sit conjux: in quo et hoc breviter continetur, cur fratres ejus quidam esse dicantur. unculae reservamus, et ad reliqua festinat oratio: nunc illud est disseren
Abbreviated transcription (Latin):
sententie omĩum condempnassẽt
cum hodie q toto credente iã mũ¬
do argumentent in iudei ysaia
utero et pariet filium: in hebre¬
o iuuenculam scͥptum eẽ nõ uir¬
ginem. id est haalmã. non bethu¬
la: adu̾sus quos in alio loco con¬
petentius disseremus. Demq ex¬
cepto ioseph. ⁊ elizabeth. ⁊ ip̃a
maria. paucis q admodum si qͦs
ab his audisse possumꝰ estimare.
om̃s iħm filium putabant ioseph.
in tantum ut etiam euͣngłiste
opinionem uulgi expͥmentes. q̃
uera hystorie lex est. prem cum
uix̾int saluatoris. ut ibi. Et ue¬
uit in spri. in templum. Haut
uubium quim symeoꝵ. Et cũ
indricerent parentes pueruim
iħm ut facerent ue illo sccłm cõ¬
suetudrnem legis. Et alibi. Et
erant parentes illius. ⁊ mater.
admirantes suꝑ his que diceban¬
t᷑ de eo. Gt rursum. Et ibant
parentes eius ꝑ annũ in ihecłm
in sollempm die pasche. Ac deinde.
Et completis uieb cum reu̾̃te¬
rentur: remansit puer ih̾s in

Expanded text:
sententiae omnium condemnassent, sententiae omnium condemnassent, cum hodie, toto jam credente mundo, argumententur Judaei, Isaia ncipiet, et pariet filium , in Hebraeo juvenculam scriptum esse, non virginem, id est, AALMA, non BETHULA? Adversus quos in alio loco competentius disseremus. Denique excepto Joseph, et Elisabeth, et ipsa Maria, paucisque admodum, si quos ab his audisse possumus aestimare, omnes Jesum filium aestimabant Joseph: intantum, ut etiam Evangelistae opinionem vulgi exprimentes, quae vera historiae lex est, patrem cum dixerint Salvatoris, ut ibi, Et venit in spiritu in Templum haud dubium quin Simeon et cum inducerent parentes ejus puerum Jesum, ut facerent de illo secundum consuetudinem legis . Et alibi: Et erant pater illius et mater admirantes super his quae dicebantur de eo . Et rursum: Et ibant parentes ejus per annum in Jerusalem in solemni die Paschae . Ac deinde: Et completis diebus cum reverterentur, remansit puer Jesus in
Abbreviated transcription (Latin):
faciens dormierit cum ea.
moriatur. quia humiliauit
uxorem ꝓximi sui. Et ĩ alio
loco: Si autem suerit ado¬
lescentula desponsata uiro.
⁊ inuenerit eam homo in ci¬
uitate. et dormierit cũ ea:
educetis utrumq ad portẽa
ciuitatis illiꝰ. et lapidabunt᷑
lapidib. et morient᷑. adoles
tem quia humiliaunt uxo¬
rem ꝓximi sur. et eradica
est ille homo cui desponsata
est uxor. et non accipit eamᷤ
am ne forte moriat᷑ in bello.
et homo alius accipiat eam.
P̾i cui autem scrupulus cõ¬
monetur. quare desponsata
⁊ non potius sine sponso. suĩ
ut scriptura appellat marito
uirgo conceꝑit. sciat tͥplicẽ
fuisse rationem. Primo ut
ꝑ genealogiam ioseph. cuius
marta cognata erat: origo
quoq marie monstrareura.
Setło: ne iuxta logem moysi qͣ
Tercio: ut ad egyptum sugiens.
haberet solatium custodis poti
sancto spũ eam concepisse. ueni¬
sse angłm gabrielẽ dei fiuisse ma¬
trem. ac nõ magis quasadulte¬
ram iuxta exemplum sussanne

Expanded text:
faciens dormierit cum ea, faciens dormierit cum ea, morte moriatur, quia humiliavit uxorem proximi sui . Et in alio loco: Si autem fuerit adolescentula desponsata viro, et invenerit homo eam in civitate, et dormierit cum ea, educetis utrumque ad portas civitatis illius, et lapidabuntur lapidibus, et morientur. Adolesctem, quia humiliavit uxorem proximi sui: et eradicabibi: Et quis ille homo, cui desponsata est uxor, et non accepit Al. am, ne forte moriatur in bello, et homo alius accipiat eam . Si cui autem scrupulus commovetur, quare desponsata, et non potius sine sponso, sive ut Scriptura appellat marito, virgo conceperit, sciat triplicem fuisse rationem. Primo, ut per genealogiam Joseph, cujus Maria cognata erat, origo quoque Mariae monstraretur. 209 Secundo, ne juxta legem Moysi ut et ut in Aegyptum fugiens haberet solatium masculi, qui u concepisse; venisse angelum Gabriel, Dei detulisse mandatum; ac non magis quasi adulteram, juxta exemplum Susannae,