comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mundanis erroribus in mercaris: Tepidus in conuersione. ociosa uerba &iuanas cogttiones.
noxius eẽ non conspicit Qđ atorpore m̃tis eiugi lauerit : eaquȩ leuia existimabat. con¬
agimus quotiens ꝑtorporẽ. langui de ea quȩdĩ sunt opamus. Om̃is ars scłi huius
stre nuos amatores hab & &iadex sequendũ promtissimos: & hoc ꝓ indefit: quia p̾sentẽ
hab& oꝑissut remunerationẽ: Arsuero diuinitimoris : plerosque hab& sec tatores
languidos tepidos pagritiȩ inertia conliga cos: Sed hoc ꝓindo qđ labor eonini non
ꝓp̃̾senti. sed ꝓfutura remaneratiane differtuo
Ideoq dam eorũ laborẽ mercedis retribũ
ñ statim c̃sequit᷑: quasi pene dissoluti languescunt. Vnde & magna illorum gloria
reparat᷑. qui bonȩ conuersionis uitȩ pͥncipia augm̃to solidiore consũmant. atq eo ad pro¬

Expanded text:
mundanis erroribus immergaris. 2. Tepidus in conversione otiosa verba et vanas cogitationes mundanis erroribus immergaris. 2. Tepidus in conversione otiosa verba et vanas cogitationes noxias esse non conspicit; quod si a torpore mentis evigilaverit, ea quae levia existimabat conagimus, quoties per torporem languide ea quae Dei sunt operamur. 4. Omnis ars saeculi hujus strenuos amatores habet, et ad exsequendum promptissimos; et hoc proinde fit, quia praesentem habet operis sui remunerationem. Ars vero divini timoris plerosque habet sectatores languidos, tepidos, pigritiae inertia congelatos; sed hoc proinde, quod labor eorum non pro praesenti, sed pro futura remuneratione differtur. Ideoque dum eorum laborem mercedis retributio non statim consequitur, spe pene dissoluta languescunt. Unde et magna illorum gloria praeparatur, qui bonae conversionis vitae principia augmento solidiore consummant, atque eo ad pro
Abbreviated transcription (Latin):
nentꝰ. Qđ tam̃ ad dãpnationẽ nonco. lerant sedadꝓbationẽ. Scilic& ut se ꝑ habeant ꝓex
cutien nercia hostẽ cui resistant : dũ modo non conseneiant : Vnde & nouerit seruidĩ
se etiã apeccatis iã . eẽ mundatos: sed tam̃ cogitationũ turpiũ ad huc interpellatione pulsari
Ante conuersionẽ p̃cedit turba peccatorũ : Post conuersionẽ. sequitur turba tẽptationũ: Iua
seobiciunt nead dm̃ conuertamur : is tasc inger : neliberis cordis oculis dm̃cernamus: Vtrius¬
que tumultus. in solentiã nobis gignit: Intentionẽ que nram: sepe fraude multimo da inter¬
cludit. Vtile .ẽ. dĩ seruo p̾ conuersionc̃ tẽptari : quatinus atorpore neglegentiȩ: sollicitan¬
Tultos remissa conuersio inpristinos errores reducit: ac uiuendi tepore resoluit
Horũ ergo exẽpla quisque conuersus euita : nedũ timorẽ di atepore incipis. rursus

Expanded text:
nent, quod tamen ad damnationem non tolerant, sed ad probationem, scilicet ut semper habeant pro nent, quod tamen ad damnationem non tolerant, sed ad probationem, scilicet ut semper habeant pro excutienda inertia hostem, cui resistant, dummodo non consentiant. Unde et noverint servi Dei se etiam a peccatis jam esse mundatos, sed tamen cogitationum turpium adhuc interpellatione pulsari. 5. Ante conversionem praecedit turba peccatorum, post conversionem sequitur turba tentationum. Illa se objiciunt, ne ad Deum convertamur; ista se ingerunt, ne liberis cordis oculis Deum cernamus: utriusque tumultus insolentiam nobis gignit, intentionemque nostram saepe fraude multimoda intercludit. 6. Utile est Dei servo post conversionem tentari, quatenus a torpore negligentiae, sollicitan conversione. 1. Multos remissa conversio in pristinos errores reducit, ac vivendi tempore resolvit; horum ergo exempla quisque conversus evita, ne dum timorem Dei a torpore incipis, rursus
Abbreviated transcription (Latin):
uisque conuersus simax om̃s carnales stimulos calcare cupiat. & sũma uirtutũ
subire contendat: si forte ad huc aliqua aduersa decarnis molestus tolerat
Npangatur quia despensator bonorũ nouit aduersitatis reprimere uitiũ: success̃ione uirtutũ
Tunc magis grauari sequis que m pulsuuitiorũ agnoscit : dũa cognitionẽ di accesserit. Sicut popłis
isr ł grauiori onere abegyptiis premitur : dũ ꝑ moy sen diuina illi cognitio aperitur. Aitia
eni ante conuosionẽ : quasi pacẽ in homine habent. Quando aut̃ expelluntur: acriori uirtute
consurgunt: fiunt autꝰ inimica conuerso. quȩ peccatori pspeblandiebant᷑: at que itẽ fiunt
blanda conuersoquȩ peccatori aduersa exterdeit: Multos hab& conflictus di seruus: ex recor¬
dacione operum preteritorũ : multique pose conuersionẽ : &iã nolentes motũ libidinis susti¬

Expanded text:
Quisque conversus si mox omnes carnis stimulos calcare cupiat, et summa virtutum Quisque conversus si mox omnes carnis stimulos calcare cupiat, et summa virtutum subire contendat, si forte adhuc aliqua adversa de carnis molestiis tolerat, non frangatur, quia dispensator bonorum novit adversitates reprimere vitiorum successione virtutum. 2. Tunc magis gravari se quisque impulsu vitiorum agnoscit, dum ad cognitionem Dei accesserit, sicut populus Israel graviori onere ab Aegyptiis premitur, dum per Moysen divina illi cognitio aperitur . 3. Vitia enim ante conversionem quasi pacem in homine habent, quando autem expelluntur, acriori virtute consurgunt. Fiunt autem inimica converso, quae peccatori prospere blandiebantur; atque item fiunt blanda converso, quae peccatori adversa exstiterunt. 4. Multos habet conflictus Dei servus ex recordatione operum praeteritorum; multique post conversionem etiam nolentes motum libidinis susti
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ scilic& iã non peccati poena seruos conprimit . sedamor iusticiȩ liberos reddit.
Nesemꝑ subtimore iaceat quasi seruus: Tunc eni amorẽ nr̃ȩ conuersionis osten¬
dimus : sidenuo ut patrẽ diligimus que prius seruilimte uere ut dnm̃ formi¬
dabamus: Primordia conuersorũ blandis refouendas modis. nesi ab asperitate
incipiant exterriti ad priores lapsus recurrant.: Qui enĩ conuersũ sine lenitate
erudit : exasperare potius quã cori gere nouit. Conuersus quisque antea abo pere
corrigendus ẽ. postea uero a cogitacione : ut prius refrenet prauũ actũ. de in de
appetitũ ac delictũ. Ut qđ iã inoꝑe non apparet : in cogitacione noqua quã
ꝑdur&: Om̃is noua conuersio ad huc pristinȩ uite
hab& cõnmixtionẽ : ꝓptea nequaquã cauirtus
ꝓcedere ad hominũ oculos deb& donec conuersatio uetus : sundit᷑ ab animo extipet᷑:
Quis quis ex cleteriore i ãmelior eẽ coepit. caueat deaceptis extolli uirtutibus. Ne
PLIC TUCONUER SOPUAA

Expanded text:
quem scilicet jam non peccati poena servos comprimit, sed amor justitiae liberos reddit. nec semper sub timore jaceat, quasi servus. Tunc enim amorem nostrae conversionis ostendimus, si denuo ut patrem diligimus, quem prius servili mente vere ut Dominum formidabamus. 5. Primordia conversorum blandis refovenda sunt modis, ne si ab asperitate incipiant, exterriti ad priores lapsus recurrant. Qui enim conversum sine lenitate erudit, exasperare potius quam corrigere novit. 6. Conversus quisque antea ab opere corrigendus est, postea vero a cogitatione, ut prius refrenet pravum actum, deinde appetitum delictum, ut quod jam in opere non apparet, in cogitatione nequaquam perduret. 7. Omnis nova conversio adhuc pristinae vitae habet commistionem: propterea nequaquam ea virtus procedere ad hominum oculos debet, donec conversatio vetus funditus ab animo exstirpetur. 8. Quisquis ex deteriore jam melflictu conversorum. 1.
Abbreviated transcription (Latin):
ioclũ genus ẽ conuersionis addm̃: Inchoationis cũ dulce dine: medietatis cũ
abore ꝑfectionis cũ requie Sed tam̃ plerũ que alii incipiunt adulcedine. alii
aeptationes a maritudine : Om̃is conuersus. ante fletũ incho & peccatorũ & sic
transeat ad desideriũ suꝑnorũ Prius enĩ lacrimis purgandas̃ uitia quȩ gesimus.: & tuno
mundata m̃tis acie. id qđ quȩrimus m̃tis gaudiũ contẽplamꝰ : Vt dũ antea flendo peccati
a nobis caligo det̾̃gitur : mundatis cordis oculis. libere suꝑna inspiciantur:. Ante neces¬
iE ẽ timore conuerti addm̃ ut metu fucurũ poenarũ carnales in lecebrȩ deuincantur:
demde oportet abiecto timore. adamorẽ uite eterne transire ꝑfecta enicaritas:¬

Expanded text:
Trimodum genus est conversionis ad Deum, inchoationis cum dulcedine, medietatis cum labore, perfectionis cum requie. Sed tamen plerumque alii incipiunt a dulcedine, alii a tentationum amaritudine. 2. Omnis conversus ante ex netu inchoet peccatorum, et sic transeat ad desiderium supernorum. Prius enim lacrymis purganda sunt vitia quae gessimus, et tunc munda mentis acie id quod 202 quaerimus contemplemur, ut dum antea flendo peccati a nobis caligo detergitur, mundatis cordis oculis libere suse est timore converti ad Dominum, ut metu futurarum poenarum carnales illecebre devincantur. Deinde oportet, abiecto timore, ad amorem vitae æterne transire, per qua
Abbreviated transcription (Latin):
sucito uenienti : & lignũ grande portanti . Cui exclamans ait. Quocurris demon: A tille
iratus: tantis eũ plagis ad fecit. ut exam mem pene relinqueret . Et relicto eo sacer¬
dos idolorũ : iterũ currebat. Progressusq: parũ : obui auit beato machario : quiait ad eũ
Salueris laborator salueris Atille admiratus ait. Quid in me boni conspexisti. ut ita¬
me salutares : Cui senex ait. quia uidite laborantẽ : & curris ignoranter. Cuisacerdos
ait. Et ego salutatione tua conpunctus: magnidĩ seruum te esse cognoui. Nã alter
nescio quis miserabilis monachus occurrens mihi in iurias fecit. sed &ego illi plagas ꝓuer
feceris: non desistã Pergentesq parit̃ uenerunt ad locũ incȩsus frat̃ iacebat. Qũẽ utriq

Expanded text:
concito venientem, et lignum grande portantem. Cui exclamans ait: Quo curris, daemon? At ille iratus, tantis eum plagis affecit, ut exanimem pene relinqueret; et relicto eo sacerdos iterum currebat; progressusque parum, obviavit beato Macario, qui ait ad eum: Salveris, laborator, salveris. At ille admiratus, respondit: Quid in me boni conspexisti, ut me salutares? Cui senex ait: Quia vidi te laborantem, et curris ignoranter. Cui sacerdos dixit: Et ego salutatione tua compunctus magnum servum Dei te cognovi; nam alter nescio quis miserabilis monachus occurrens mihi injurias fecit, sed et ego plagas illi profeceris, non desistam. Pergentesque pariter venerunt ad locum, ubi caesus frater jacebat: quem utriq
Abbreviated transcription (Latin):
serandã nunc &iã defensionis dignã ostendens elegantiꝰ a suauitate sermonis . Inclina¬
t̃a nimis hominis in affectũ sui in lecebroso amore deflectit. Hinc ĩablandiora conloquia:
iccus risusq cõmiscentur. Manus &ĩa ꝓcax ad barbã mentũq: quasi uenerandi spetie
p̃tendit. Tunc uero palpare: uicẽ mollius collũq: leuigare. Quid multa : adultimũ capti

Expanded text:
serandam, nunc etiam defensione dignam ostendens: elegantia et suavitate sermonis inclinat animum hominis, et in affectum sui illecebroso amore deflectit. Hinc jam inter blandiora colloquia, jocus risusque miscentur, manus etiam procax ad mentum barbamque, quasi venerandi specie protendit, tum vero palpare cervicem mollius, collumque levigare. Quid multa? Ad ultimum capti
Abbreviated transcription (Latin):
insistamus orationi & in imicꝰ fugat᷑ : Vacȩ meditationi dĩ & uincis. ꝑseuerantia
tres ꝑmultas contumelias actigaudentes intrauer̃ inciuitatẽ dĩ. q humilitas
& timordĩ suꝑant om̃s uirtutes : Deb& ergo monahus ante om̃a humilitatẽ habe

Expanded text:
 debemus. Insistamus orationi, et inimicus fugatur. Vaca meditationi Dei, et vincis. Perseverantia  debemus. Insistamus orationi, et inimicus fugatur. Vaca meditationi Dei, et vincis. Perseverantia as, et patres per multas contumelias acti, gaudentes intraverunt in civitatem Dei, quia humilitas et timor Dei superant omnes virtutes. Debet ergo monachus ante
Abbreviated transcription (Latin):
Cũ dominio uitiorũ contradicimus . cũ iniquitati quȩ a dõ separat reluctamur
cũ consuetudini uiolent̃ resistimus: & desideria ꝑuersa calcantes contrahȩc
ius nob̵ lib̵tatis ingenite uindicamus. uitiorũ agminib: acerrimo conflictu
resistimus cũculpas penitendo ꝑcutimus & maculas sordiũ fletib: lauamur:
fortit̃ contrauitia reluctamur. Dixit abba sagathon: Quia scđm uoluntatẽ
meã nũꝗ dormiui retinens in cor aduersus quẽ quã dolorẽ. neq: dimisi dor¬
mire aliũ habentẽ aduersus me aliquid. Dixit abb macharius. Age fiducia¬
lit̃ ofili : Nã & ego ꝑunginti annos non pane . ñ aqua ñ somno saciatussũ. Panẽ
quidem pensatũ accipiens : a quã ui a dm̃surã. Somno aũt̃ parietib: medũtaxat in¬
clinans subriꝑe paululũ fest in abã. Dix̃ abb̵ lsidorus. Si cogitationes ñ habemus:

Expanded text:
Cum dominio vitiorum contradicimus, cum iniquitati, quae nos a Deo separat, reluctamur, Cum dominio vitiorum contradicimus, cum iniquitati, quae nos a Deo separat, reluctamur, cum consuetudini violenter resistimus, et desideria perversa calcantes, contra haec jus nobis libertatis ingenitae vindicamus, vitiorum agminibus acerrimo conflictu resistimus, cum culpas poenitendo percutimus, et maculas sordium fletibus lavamus, fortiter contra vitia reluctamur. Dixit abbas Agathon: Quia secundum voluntatem meam nunquam dormivi, retinens in corde adversus quemquam dolorem: neque dimisi dormire alium habentem adversum me aliquid. Dixit abbas Macharius: Age fiducialiter, o fili, nam et ego per viginti annos non pane, non aqua, non somno, satiatus sum. Panem quidem pensatum accipiens, aquam vero ad mensuram, somno autem, parietibus me duntaxat inclinans, surripere paululum festinabam. Dixit abbas Isidorus: Si cogitationes non habemus,
Abbreviated transcription (Latin):
Nunc uiri scĩ ueratius auitiorũ conluuione det̃guntur.dũ ab eis contra singula
uitia uirtutes singule opponunt᷑. & aduersus impetus uitiorũ contrariis uir¬
tutib: pugnantium. Contra luxuriã enĩ : cordis ẽ adhibenda munditia. Con¬
tra odium : dilectio paranda. Contra iracundiã : pacientiã ꝓponenda. Contra
timorẽ : fiducia ẽ adhibenda Contra tristiciã gaudiũ ẽ adhibendũ Contra ac¬
cidiã : fortitudo Contra a uaritiã : largitas Contra suꝑbiã : humilitas ẽ. oppo¬
nenda. Sicq singulȩ uirtutes: nascentia contra seuitia reprimunt. Libi di¬
nẽ enĩ abstinentia domat. quia quantũ corpus inȩdia frangitur : tanto
mens ab inlicito appetitu reuocarur. Et aduersus iram tolerantia dimicat.
& merorẽ tristitiȩ spes aet̃ni gaudii suꝑat & quẽ turba tamens de exteriorib:
afficit dulcedo interioris tranquillitatis linit. Aduersus inuidiam: p̃parat᷑
caritas. Aduersus ire incendia : mansuetudinis adhibetur tranquillitas.

Expanded text:
us a vitiorum colluvione deterguntur, dum ab eis contra singula vitia virtutes singulae opponuntur. Nam adversus impetus vitiorum contrariis virtutibus est pugnandum: contra luxuriam enim cordis est adhibenda munditia; contra odium, dilectio praeparanda; contra iracundiam, patientia proponenda; contra timorem, fiducia est adhibenda; contra tristitiam, gaudium est adhibendum; contra acediam, fortitudo; contra avaritiam, largitas; contra superbiam, humilitas est opponenda: sicque singulae virtutes nascentia contra se vitia reprimunt. Libidinem enim abstinentia domat, quia quantum corpus inedia frangitur, tantum mens ab illicito appetitu revocatur. Et adversus iram tolerantia dimicat. Et moerorem tristitiae spes aeterni gaudii superat. Et quem turbata mens de exterioribus afficit, dulcedo interioris tranquillitatis linit. Adversus invidiam praeparatur charitas, et adversus irae incendia mansuetudinis adhibetur tranquillitas.
Abbreviated transcription (Latin):
icebat aut̃ abba poul. is. Sialiquas res uoluerit monachus incella sua habere
p̃ter eas sine quibus non potest iiue: e. frequent̃ cogitur decella egredi& ita
cule a paruo aque uasculo ꝑdurauit: Et uña matt̃a faciens eandẽ texebat
arecexebat. ne tantũ modo foras exir&.
bba macharius cũ esset in aegipto &egressus decella sua : reuersus inuenit
quendã fratrem furantẽ id qđ incella sua habebat. Stetit ergo & ipse tãquã
peregrinus & honerauit animal cũ illo cũ multa requie: & ꝑduxit eũ dicens

Expanded text:
icebat abbas Paulus: Si aliquas res voluerit monachus in cella sua habere, praeter eas sine quibus non potest vivere, frequenter cogitur de cella sua egredi, et ita culae et parvo aquae vasculo perduravit, et unam mattam faciens, eamdem texebat et retexebat, ne tantummodo foris exiret. bbas Macarius cum esset in Aegypto, et egressus fuisset de cella sua, reversus invenit quemdam furantem id quod in cella sua habebat . Stetit ergo et ipse tanquam peregrinus, et carricavit animal cum illo cum multa requie et perduxit eum, dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfecto cibũ qui pectus de primebat. ꝓicit: Sed cũ ad uomitũ reuertit᷑. unde
leuigatꝰ fuerat : rursus honerat᷑ : Et qui ad missa plangunt : ꝓfecto nequi¬
tiã dequa male saciati fuerant. & quae m̃tis intima de primebat confitendo
piciunt : quã post confessionẽ dũ repetunt . resumunt: Sus uero in uolu tabro¬
luti dũ lauat᷑: sordidior redditur: Etqui ammissũ plangit peccatum.
nec tam̃ deserit: penae grauiori seculpae sũbicit. quia & ipsam quã flendꝰ
impetrare potuit ueniã contẽpnit: & qu asi inlutosa aqua sem& ipsũ uol¬
uit: qr dũ fletib: suis uitȩ munditiã subtra hit: ante dĩ oculos sordidas ipsas

Expanded text:
profecto cibum qui pectus deprimebat ejicit; sed cum ad vomitum revertitur, unde profecto cibum qui pectus deprimebat ejicit; sed cum ad vomitum revertitur, unde levigatus fuerat, iterum oneratur; et qui admissa plangunt, profecto nequitiam, de qua male satiati fuerant, et quae mentis intima deprimebat, confitendo projiciunt, quam post confessionem, dum luti dum lavatur, sordidior redditur . Et qui admissum plangit peccatum, nec tamen deserit, pene graviori se culpae subjicit: qui et ipsam quam flendo impetrare potuit veniam contemnit, et quasi in lutosa aqua semetipsum volvit, quia dum fletibus suis vitae munditiam subtrahit, ante Dei oculos sordidas ipsas
Abbreviated transcription (Latin):
dus ẽ : qui & p̃terita plangit. & flenda iterũ ñ ad mittit: Lauat᷑ &
fleuerat repait: Sic deniq: & alibi animã poenitentẽ. atq: iterum
delinquentẽ : sermo diuinus increpat dicens: Quã uilis es factanimis iterans
uiastuas : Qusquis ergo culpas p̃teritas plorat : hunc necesse ẽ modũ te¬
neat & sic ad missa defleat. neiterũ flenda conmittat: Scriptũ .ẽ. in libro
aeccłastico: Quibaptiza t᷑ amortuo & iterũ tangit illũ. quid ꝓficit laua¬
tio eius post lauachrũ mundus. eẽ ne glagit : quis quis post lacrimas
uitae in nocentiã ñ custodit : Lauant᷑ enĩ & nequaquã mundir̃ : qui con¬
missa flere ñ desinunt : sed rursũ flenda conmittunt. Baptitat᷑ scilic&
amortuo qui mundat᷑ fletib: apeccato : sed post baptis ma mortuũ tangit.
quiculpã post lacrimas appetit: Hinc salomon ait: Sicut canis qui reuer¬

Expanded text:
dus est, qui et praeterita plangidus est, qui et praeterita plangifleverat repetit. Sic denique et alibi animam poenitentem atque iterum delinquentem sermo divinus increpat dicens: Quam vilis es facta nimis, iterans vias tuas . Quisquis ergo culpas praeteritas plorat, hunc necesse est modum teneat, et sic admissa defleat, ne iterum flenda committat. Scriptum est in libro Ecclesiastico: Qui baptizatur a mortuo, et iterum tangit illum, quid proficit lavatio ejus ? Post lavacrum mundus esse negligit, quisquis post lacrymas vitae innocentiam non custodit. Lavantur enim et nequaquam mundi sunt, qui commissa flere non desinunt, sed rursum flenda committunt. Baptizatur scilicet a mortuo, qui mundatur fletibus a peccato, sed post baptisma mortuum tangit, qui culpam post lacrymas appetit. Hinc Salomon ait: Sicut canis qui
Abbreviated transcription (Latin):
timore formidinis oppraessi : ut demisđia quã postulant p̃ sumant. neui im mo¬
deratȩ afflictionis intereant: Neq: enĩ pie dñs ante delinquentiũ oculos
flenda peccata opponeret : siꝑ sem& ipsum ea districtȩ ferire uoluisset:
Constat enĩ qđ sũo uiditio abscondere uoluit. quos miserando p̃ueniens sibima¬
RRISOR est ñ poenitens. qui ad huc agit qđ poenit&. nec uidet̾ dm̃ poscere
subditꝰ : sed sub sannare suꝑb: : Canis reuersus aduomitũ & poenitens ad
peccatũ: Multi enĩ lacrimas in desinent̃ fundunt : & peccare ñ desinun:
fundunt. nunc uero reuiuiscenti usu: eaquae fleuerint iterando conmit¬
tunt: Qui & p̃terita uult plangere. & accionib: scłarib incubare : iste
mundationẽ ñ hab& : qm̃ adhuc agit quae pȩnitendo deflere possit :
Esaias peccatorib dicit: Lauamini mundi estote : Lauat᷑ itaq: & mun¬

Expanded text:
timore formidinis oppressi, ut de misericordia quam postulant praesumant, ne vi immotimore formidinis oppressi, ut de misericordia quam postulant praesumant, ne vi immoderatae afflictionis intereant. Neque enim pie Dominus ante delinquentium oculos flenda peccata opponeret, si per semetipsum ea districte ferire voluisset. Constat enim quod suo judicio abscondere voluit, quos miserando praeveniens, sibimeDerisor est, non poenitens, qui adhuc agit quod poenitet: nec videtur Deum poscere subditus, sed subsannare superbus. 2. Canis reversus ad vomitum est poenitens ad peccatum. Multi enim lacrymas indesinenter fundunt, et peccare non desinunt. fundunt, nunc vero, reviviscente usu, ea quae fleverant iterando committunt. 3. Qui et praeterita vult plangere, et actionibus saecularibus incubare, iste mundationem non habet, quoniam adhuc agit quae poenitendo deflere possit. 4. Isaias peccatoribus dicit: Lavamini, mundi estote . Lavatur itaque et mun
Abbreviated transcription (Latin):
meminit deplorat iã praua acta ñ solũ deserit : sed amaris simis
etiam lamentis punit: Sed tamendum eoꝵ quae egit iã se ad poenitentia ꝑfecte¬
conuertit ad huc se ꝑfecte insecuritate non erigit: quia dũ quanta sit districtio
extremiexaminis pensat. in terspẽ & fortitudinem sollicitus trepidat. quia
iustus udex ueniens quid de ꝑpetratis reput&. quidrelaxet ignorat :
ac ne culpȩ im manitas modũ poenitentiae transeat metuit. & plerumque
culpam iã ueritas relaxat : sed mens afflicta adhuc deuenia dum ualde sibi
nescit : quia peccatum suum homo iã corrigendo & poenitendo deserit. sed
tam̃ districtum uidicem de eius retributione ꝑtimescit. Illicergo iustus qui¬
lib& miscđias dni libere in aet̃nitate decantat: ubiiã de peccatiuenia dubietas
nonẽ : ubi iam securam mentẽ culpȩ sua memoria non addicit. ubi non sub
reatu animus trepidat : sed de eius indulgentia li exultat: Ammonendis

Expanded text:
meminit, deplorat, et jam prava acta non solum deserit, sed amarissimis etiam lamentis punit. Sed tamen dum eorum quae egit reminiscconvertit; sed adhuc se perfecte in securitate non erigit, quia dum quanta sit districtio extremi examinis pensat, inter spem ac formidinem sollicitus trepidat, quia, justus Judex veniens quid de perpetratis reputet, quid relaxet, ignorat. ac ne culpae immanitas modum poenitentiae transeat, metuit. Plerumque culpam jam veritas relaxat, sed mens afflicta adhuc de venia, dum valde sibi nescit, quia peccatum suum homo jam corrigendo et poentamen adhuc districtum judicem de ejus retributione pertimescit. Illic ergo justus quilibet misericordias Domini libere in aeternitate cantat, ubi jam de peccati venia dubietas non est, ubi jam securam mentem culpae suae memoria non angit, ubi non sub reatu animus trepidat, sed de ejus indulgentia liber exsultat. Admonendi sunt
Abbreviated transcription (Latin):
nebaris &cetera xXI. De diffe penitia tes tamentoꝵ qu
uidã ideo nrecipiunt testamentũ uetus ꝓ eo qđ aluid intẽpore prisco: aliud
agat̃ in nouo : ñ in tellegentes qđ ds̃ quid cuiq congruerit tẽpori magna quȩdã
uenientia cõmodans. Et tam̃ ꝓista mutatione ñ ẽ credendus ds̃ mutabilis :
ocicius inde ad mirabilis p̃dicandus ẽ : quia manens in conmutabilis quid
llque ut diximus tẽpori cõmodũ fuit : magna cũ clis tributione concessit
Subueteri testam̃to minoris culpȩ erant: peccata. quia in eo non ipsa ueritas sed
quȩ dã quȩ illi popło umbra ueritatis deserui erant: deserenda nobis p̃cipuntur
Illuc enĩ fornicatio & retributio inuiriae ꝑmissas nec nocebant: intestam̃to aut̃
nouo graui animad uersione dãpnantur. siadmittantur: XXII. DESΥMBOLO
idei symbolũ & dominica oratio: ꝓcotalege pariuilis ȩcłȩ ad celorũ regna suf¬
sicit capessen da Om̃is enĩ latitudo scripturarum: in eadẽ oratione dominica

Expanded text:
 XX. De differentia Testamentorum. 1. Quidam ideo non recipiunt Vetus Testamentum, pro eo quod aliud in tempore prisco, aliud agatur in novo. Non intelligentes quod Deus quid cuique congruerit tempori magna quadam convenientia commodans. Et tamen pro ista mutatione non est credendus Deus mutabilis, sed potius inde admirabilis praedicandus est, quia manens incommutabilis, quid cuique ut diximus tempori commodum fuit, magna cum distributione concessit. 3. Sub Veteri Testamento minoris culpquaedam, quae in illo populo umbrae veritatis deservierant, deserenda nobis praecipiuntur. Illic enim fornicatio et retributio injuriae permissa sunt, nec nocebant; in Testamento autem Novo gravi animadversione damnantur, si admittantur. CAPUT XXI. De symbolo dei symbolum et dominica oratio pro tota lege parvulis Ecclesiae ad coelorum regna sufficit capessenda. Omnis enim latitudo 174 Scripturarum in eadem oratione dominica
Abbreviated transcription (Latin):
timentes netantos labores amittant . Nã & filios isrł ideo ds̃ ꝑ desertũ qua d raginta
annis circũ duxit . ut reme moratis tribulationibus non redirent retrorsũ .Cl.

Expanded text:
timentes ne tantos labores amittant. Nam et filios Israel ideo Deus per desertum quadraginta annis circumduxit, ut rememoratis tribulationibus, non redirent retrorsum.
Abbreviated transcription (Latin):
scłm sapiensiẽ: scđ̾m dm̃ stultus ẽ Unde & ꝓpheta. stultus inquid
factus .ẽ. omĩs homo abscientia Primũ ẽ scientiȩ studium quȩ rere
dm̃: deinde honestatem auitȩ cũ innocentiȩ oꝑe Nullus sapientiã
dĩ plene recipit: nisiquise abomĩ abstra here actione  cura contendit Vnde &scriptũ. ẽ
Sapientiã scribe intenpore otis & quimi noratur actu: ipse ꝑcipiet eã. Nonꝰ paruȩ
in tellł gentiȩ arcẽ ꝑuenisse. quiscit secreta dĩ sepene trare non posse: Tunc aũt recte dm̃

Expanded text:
ulum sapiens est, secundum Deum stultus est. Unde et propheta: Stultus, inquit, factus est omnis homo a scientia sua . 3. Primum est scientiae studium quaerere Deum, deinde honestatem vitae cum innocentiae opere. 4. Nullus sapientiam Dei plene recipit, nisi qui se ab omni abstrahere actionum cura contendit. Unde et scriptum est: Sapientia scribae in tempore otii, et qui minoratur actu, ipse percipiet eam . 5. Non ad parvae intelligentiae arcem pervenit, qui scit secreta Dei se penetrare non posse. Tunc autem D
Abbreviated transcription (Latin):
Dũ sub latus suerit diabolus ut dãpnetur: multielecti Qui incorpores inueniendi
dño adiudiciũ ueniente. metu concutiendis uidentes tali sententia impiũ. ẽẽ.
punitũ: quoterrore purgandis: quia siquid eis excorpore ad huc peccati remanserit
metu ipso quo diabolũ dã pnari conspiciunt : purgabuntur: Hinc .ẽ qđ ait iob:
Cũ sublatus fuerit timebunt angeli & exterriti purgabuntur: Multos posseperir
exeis indie iudicii quinunc electi. eẽ. uidentur & scĩ: doces t᷑ fꝓpħa. Vo cabit dñs
iudicium adignẽ. & deuorabit abẏssũ multã. & comedet partẽ domus Pars quippe
domus deuorabitur : quia illos & iã infernus abs& bebit. qui nuno se in p̾ceptis cȩlestib
gloriantur. de quibus & dñs dicit: Multidicent mihi in illa die dñe đ nonne in no¬

Expanded text:
dum sublatus fuerit diabolus ut damnetur: multi electi qui in corpore sunt inveniendi, dum sublatus fuerit diabolus ut damnetur: multi electi qui in corpore sunt inveniendi, Domino ad judicium veniente, metu concutiendi sunt, videntes tali sententia impium esse punitum; quo terrore purgandi sunt, quia si quid eis ex corpore adhuc peccati remanserit, metu ipso quod diabolum damnari conspiciunt, purgabuntur. Hinc est quod ait Job: Cum sublatus fuerit, timebunt angeli, et exterriti purgabuntur. Multos posse perire ex eis in die judicii, qui nunc electi esse videntur et sancti, docet Propheta: Vocavit Dominus judicium ad ignem, et devorabit abyssum multam, et comedet partem domus. Pars quippe domus devorabitur, quia illos etiam infernus absorbebit, qui nunc se in praeceptis coelestibus gloriantur. De quibus et Dominus dicit: Multi dicent mihi in illa die: Domine, Do
Abbreviated transcription (Latin):
Sicut fasciculi lignorũ ad cõbustionẽ desimilibus cohligant tur: itam
dicii die similis culpareos. suis similibus.ͫ iungẽ÷ ut exęquo poend
conslringat. quasi in fasciculo : quos actio similes fecit in malo: Sicut uniti¬
quis que scs̃ infuturo iudicio ꝓquantitate uirtutũ glorificabitur. ita¬
& unus quisque impius ꝓ quantitate facinorum condaẽpnabitur. nec
deerit in supplicio futurus dãpnationis ordo:. Sed iuxta qualitatẽ criminũ.
etiã pena desunctis Sicut apud inferos. diuitesermop̃dicat euangelicus: Sicut
ꝓangendo iudȩ supplicia : dicetiã psalmus Conmoti amoueantur filii eiꝰ & m̃dicent
Impii ex hoc durius iniudicio puniendis m̃tis cdolore: ex quo uisuris iustos głȩ bedti¬
tu dinẽ meruisse Gunctis uidentibus . ẽ. p̃cipitandus diabolus: quando subas pectu
om̃iũ bonoꝵ angłoꝵ & hominũ. cũ eis quide parte eiꝰ er̃. inignẽ ȩt̃nũ mittendus eit

Expanded text:
Sicut facisculi lignorum ad combustionem de similibus colligantur; ita in judicii die similis culpae reos suis similibus jungere, ut ex aequo poena constringat quasi in fasciculum, quos actio similes fecit in malum. Sicut unusquisque sanctus in futuro judicio pro quantitate virtutum glorificabitur, ita unusquisque impius pro quantitate scelerum condemnabitur. Nec deerit in supplicio futurus damnationis ordo, sed juxta qualitatem criminum etiam poena defunctis. Sicut apud inferos diviti sermo praedicat evangelicus: sic pro augendo Judae supplicio, dicit etiam Psalmus: Commoti moveantur filii ejus, et mendicent. Impii ex hoc durius in judicio puniendi sunt mentis dolore, ex quo visuri sunt justos gloriae beatitudinem meruisse. Cunctis videntibus est praecipitandus diabolus, quando sub aspectu omnium bonorum angelorum hominum, cum eis qui de patre ejus erant, igne aeterno mittendus est,
Abbreviated transcription (Latin):
faci& insuturum cormiserum iustorum c̃passione dampnatorum c̃dolendi affecio.¬
Vbitantum erit scõrum dedĩ c̃tenplacione gaudium ut tristiciȩ nullus. tribuat᷑
introitus: Sic̃ conparatus color candidus nigo colori sit pulchrior. ita & sc̃oꝵ
requies conparata clãpnationi malorũ gloriosior erit: Sic iusticia iniustitię. Sic
uirtus uitio Crescit ergo scõrũ gła dud ebita dã pnantur impiipȩna: Postresur¬
rectionẽ scĩs in carne ꝓmissa eͣ. eȩłorũ ascensio: dicente ad patre xpo:. Uolo ut
ubi ego sũ & ipsi sint mecũ Sienim mẽ bra capis sumus: & unus inse & in nob . ẽ. xp̃s.¬

Expanded text:
faciet in futurum cor miserum justorum compassione damnatorum condolendi affectio,ubi tantum erit sanctorum de Dei contemplatione gaudium, ut tristitiae nullus tribuatur introitus. Sicut comparatus color candidus nigro colori sit pulchrior, ita et sanctorum requies comparata damnationi malorum gloriosior erit. Sicut justitia injustitiae, sic virtus vitio. Crescit ergo sanctorum gloria: dum debita damnantur impii poena. Post resurrectionem sanctis in carne promissa est coelorum ascensio, dicente ad Patrem Christo: Volo ut ubi sum ego, et ipsi sint mecum. Si enim membra capitis sumus, et unus in se et in nob
Abbreviated transcription (Latin):
Est aũt fides sꝑandarũ rerũ ⁊ ñ apparentiũ. Neq: enĩ qđ uid& .quis sꝑat. sed
qđ ñ uidemꝰ ꝑ pacientiã expectamꝰ. Spes ẽ bonorũ expectatio futurorũ quȩ
exprimit humilitatis affectũ : & sedulȩ seruitutis obsequiũ. Spes aũt uocata
qđ sit pes ꝓgrediendi : quasi ẽ. pes. Vnde econtrario dr̃ disꝑatio: cui nulla. ẽ. ꝓ¬
grediendi facultas. Ꝙ dũ quisq peccatũ amat: futurã głam ñ sꝑat . Ille enĩ fi¬
ducialit̃ sꝑat : quieiꝰ mandata fidelit̃ seruat. Beata enĩ recte ab apło dr̃ spes:

Expanded text:
 videt, quis sperat, sed quod non videmus, per patientiam exspectamus . Spes est bonorum exspectatio futurorum, quae exprimit humilitatis affectum, et sedulae servitutis obsequium. Spes autem vocata, quod sit pes progrediendi, quasi enim est pes. Unde e contrario dicitur desperatio, cui nulla est progrediendi facultas: quia dum quisque peccatum amat, futuram gloriam non sperat. Ille enim fiducial
Abbreviated transcription (Latin):
rit̃ transit. Quiuite futurȩ p̾mia diligent̃ excogitat .mala omã uitȩ p̾sentis ac quanimiter
portat. Qm̃ ex illius dulcdine huius amaritudinẽ tẽperat.: et exct̃nitate illius.
breuitatẽ huius des picit transitoriã : Gratidiuerso malo tẽporali ꝓutilitate corũ . ẽ.

Expanded text:
riter transit. 5. Qui vitae futurae praemia diligenter excogitat, mala omnia vitae praesentis aequanimiter portat, quoniam ex illius dulcedine hujus amaritudinem temperat, et ex aeterniate illius brevitatem hujus despicit transitoriam. 6. Gravari diverso malo temporali pro utilitate eorum e
Abbreviated transcription (Latin):
Abba paulus simplex habebat hanc gratiã ut ingredientes in aeđam senes aspicera:
L& ex ipsa facie eorũ unius cuiusq cogitat iones seu malȩ essent. seu bonȩ sentir&.
Cũ ergo uenissent ad aecłam & ingrederentur senes: uidit eos clara facie & leta anima
ingredi & angłos eorũ cũgaudio parit̃ cũ ipsis. Unũ aut̃ uidit nigr̃u & nebulo sum
habentẽ corpus & dȩ mones hinc atq: in de trahentes eũ adse. missofreno innaribus.
& angłm scm̃ eius delonge sequentẽ tristẽ. Beatus aut̃ paulus coepit flere a maris¬

Expanded text:
Abbas Paulus simplex habebat gratiam ut ingredientes in Ecclesiam senes aspiceret: et ex ipsa facie eorum uniuscujusque cogitationes, sive malae essent, seu bonae sentiret. Cum ergo venisset ad Ecclesiam, et ingrederentur senes, vidit eos clara facie, et laeto animo ingredi, et angelos eorum cum gaudio pariter cum ipsis. Unum autem nigrum et nebulosum habentem corpus, et daemones hinc, atque inde trahentes eum, cum admisso freno in naribus, et angelum sanctum ejus de longe sequentem tristem. Beatus ergo Paulus coepit flere amaris
Abbreviated transcription (Latin):
lgenuerit ñ fouet exẽplis seddes it q̃uiaquos uerbo edificat uita & morib destruit.
Hi pocrite simu latores dicunt᷑ q̃uia iusti nesse querunt. sed tantũ uidericupiunt.
Hlimala agunt: & bona ꝓfitent᷑. Perostentationẽ quippoboni apparent : ꝑ accionẽ
uero mali existunt. Omã possunt asimplicib uitia ꝑ p&rari. Simulatio uero

Expanded text:
icat, vita et moribus destruit. Hypocritae simulatores dicuntur, qui justi esse non quaerunt, sed tantum videri cupiunt. Hi mala agunt, et bona profitentur. Per ostentationem quippe boni apparent, per actionem vero mali existunt. Omnia possunt ex simplicibus vitia perpetrari, simulatio e
Abbreviated transcription (Latin):
ab intentione ueri obtundit᷑. Sic̃ aquila exalto ad aescam labit᷑. sic homo
de alto bone conuersationis. ꝑ carnalẽ appetitũ ad inferiora dimergit᷑ .XXIII.¬

Expanded text:
ab intentione veri obtunditur. 18. Sicut aquila ex alto ad escas collabitur, sic homo ab intentione veri obtunditur. 18. Sicut aquila ex alto ad escas collabitur, sic homo de alto bonae conversationis per carnalem appetitum ad inferiora demergitur.
Abbreviated transcription (Latin):
tabitatẽ corrigere : aliquã do tumore tangunt᷑ clationis sue cũ sui actione¬
iustitiȩ. Sed ab huius subreptionis malõ humilitatis conpuncione purgantus:
uiri scĩ non nũquã quosdã dese audientes instruunt & tamen in his altase conside¬
racione custo diunt: Nedũ alios a trenaint entione erigunt ipsunt̾ren& laudis
appetitu dimergant᷑. Quidam ꝑ incautã uirtutũ iectantiã relabuntꝰ aduitia & quidã
conscii ad humilitatẽ redeant & humiles post casũ existant . Non nullis falsa
opinione arrogantiȩ sces se ꝑfectos existimant : dũ ñ sint qui ab hortis cempta¬
tionib: in notescunt: Tanto quisq: fit ueritati uicinor quãto seesse longuis
abea fuerit arbitratus. Hoc eni humilitatis est quȩ dõ hominẽ iungit c&ora¬
hac iactantia oculis quib ds̃ uideri poterit claudit Sicut solis radius dũ cons¬
pitit᷑ acies oculi se uerberatus eb&atur sic & qui in moderate alta dese scrutat᷑

Expanded text:
tabilitatem corrigere, aliquando tanguntur tumore elationis suae, conscii actionis suae, sed ab hujus abreptionis malo humilitatis compunctione purgantur. Viri sancti nonnunquam quosdam de se audientes instruunt, et tamen in his alta consideratione se custodiunt, nec dum alios a terrena intentione erigunt, ipsi in terrenae laudis appetitu dimergantur. Quidam per incautam virtutum jactantiam relabuntur ad vitia, et quidam, conscii ad humilitatem redeant, et humiles post casum existant. 15. Nonnulli falsa opinione arrogantiae se esse perfectos existimant, dum non sint qui obortis tentationibus innotescunt. 16. Tanto quisque fit veritati vicinior, quanto se esse longius ab ea fuerit arbitratus. Hoc enim humilitatis est, quae Deo hominem jungit. Caeterum jactantia oculos, quibus Deus videri poterat, claudit. 17. Sicut solis radius dum conspicitur, acies oculorum hebetatur sic et qui immoderate altiora scrutatur,
Abbreviated transcription (Latin):
oblitterat Qđ si brouissit sub motoꝰ que libro senceneta retractet᷑ in animo: tc̃sine
c̃ sensib: lectio tã cita ĩ quũ aꝑta: mplius em̃ intellectꝰ instruitur. quando uox
legentis qui excit& subsilentio lingua mouetur : Nã clare logendo & corpus
ctiuauita : in nocentia .e. o ꝑu̾bonorũ : Contẽ placiua : speculatio suꝑnorũ: Illã
cõmunis multorũ .ẽ. ĩ sta uero paucorũ : Actiuauita : mundanis reb: bene utitur
Contẽ platiua ueromundo renuntians. solidõ uiuere delectat : Qui prius in actiua
uita ꝓficit ad concẽplationẽ beno concendit: merito oni inis a sustollit̃ : qui
milla utilis inuonĩ t᷑: Quicũq: ad huc tẽporalẽ głam aut carnalõ affectat:

Expanded text:
obtergit. Quod si brevis sit, submotoque libro sententia retractetur in animo, tunc sine obtergit. Quod si brevis sit, submotoque libro sententia retractetur in animo, tunc sine est sensibus lectio tacita quam aperta; amplius enim intellectus instruitur, quando vox legentis quiescit, et sub silentio lingua movetur. Nam clare legendo et corpus ctiva vita innocentia est operum bonorum, contemplativa speculatio supernorum; illa communis multorum est, ista vero paucorum. 2. Activa vita mundanis rebus bene utitur, contemplativa vero mundo renuntians, soli Deo vivere delectatur. 301 3. Qui prius in activa vita proficit, ad contemplationem bene conscendit. Merito enim in ista sustollitur, qui illa utilis invenitur. Quicunque adhuc temporalem gloriam, aut carnalem affectat
Abbreviated transcription (Latin):
nuant : Et nisi paliqua euidentnos tensio nȩ uix apparent occulta legis inistoria: Sic̃ in seruore
sol& conlatio lectionis iẽa eontentio destruit: hȩc eñ i relicto sensu ueritati&dites generat
o pugnando uerbi s ciã ingerit dõblas phemia n dehereiꝰ scescis maQuib subuertit¬
fides ueritas corrũpit. sindie caritas: Contẽtia sorũ studiu : ñ ꝓueritate sed pappetitu
laudis certat᷑: Tantaq: ose in his ꝑuersitas. ut ueritatio edere nesciant. Ipsamq recta
doctrinã cua cuarȩ condendant: Indis putationo fideliũ. cauenda .ẽ. ꝓposition&arti¬
ficosi suptilita si t̃ calidis obiectionib: retia tendit : Ita enĩ uorsuscis ad sertionib: prauorũ
ds putatio in nodat . Vt recgi eẽ si mulent q: ꝓuersa psuadent : lieisne morig
auxiliũ ẽget: Qđ si fuerit nacuralit̃ tardior frequenti timꝰ meditatione acuitur:
aclegendiias sidui cate colligit᷑: sepe ꝓ lixa lectio iongitudinis causa memoria legentis

Expanded text:
nuant; et, nisi per aliquam evidentem ostensionem, vix apparent occulta legis mysteria. 4. Sicut instruere solet collatio, ita contentio destruit. Haec enim, relicto sensu veritatis, lites generat, et pugnando verbis etiam in Deum blasphemat. fides, veritas corrumpitur, scinditur charitas. . 5. Contentiosorum studium non pro veritate, sed pro appetitu laudis, certat; tantaque est in his perversitas, ut veritati cedere nesciant, ipsamque rectam doctrinam evacuare contendant. 300 6. In disputatione fidelium cavenda est propositionum artificiosa subtilitas, quae callidis objectionibus retia tendit; ita enim versutis assertionibus pravorum disputatio innodatur, ut recta esse simulent quae perversa persuadent. 7. Lectio memoriae auxilio eget. Quod si fuerit naturaliter tardior, frequenti tamen meditatione acuitur, ac legendi assiduitate colligitur. 8. Saepe prolixa lectio longitudinis causa memoriam legentis
Abbreviated transcription (Latin):
inomne facinus uitiorũ labuntꝰ. Quanto quisq: in superiori constitutus est locg
tantomdiori uersat periculo ãquanto splendoris honore celsior quisquȩ est
tait si delinquat peceato maioest: Potentes eni p̃otent torm̃ta paciunt᷑: cui enĩ
plns punitis c̃ iplus abeo ex igit ẽtiã usura poenarũ. Negesuita subditoru facile
eeemiplis suis uł aedificatit uł destruunt : Ideoque principe n oporbet tesn fuere

Expanded text:
in omne facinus vitiorum labuntur. 5. Quanto quisque in superiori constitutus est loco, tanto in majori versatur periculo; et quanto splendoris honore excelsior quisque est, tanto, si delinquat, peccator major est. Potentes enim potenter tormenta patientur . Cui etenim plus committitur, plus ab eo exigitur, etiam cum usura poenarum. 6. Reges vitam subditorum facile exemplis suis vel aedificant, vel subvertunt, ideoque principem non oportet delinquere
Abbreviated transcription (Latin):
sumdatione alicuius ex paupere diuitẽ facit. Et qđ iuxta cupidicate a populis
eitor queri poterat sepe miseri cordiclem̃tia donat: Dedit ds̃ principibon
sulatũ ꝓ regimine popłorũ. Et itlis cos p̃ eẽ uoluit cũ quib una ẽ eis nascen di

Expanded text:
defraudatione alicujus ex paupere divites facit, et quod juxta potestatem a populis defraudatione alicujus ex paupere divites facit, et quod juxta potestatem a populis extorquere poterat, saepe misericordiae clementia donat. Dedit Deus principibus praesulatum pro regimine populorum: et illis eos praeesse voluit, cum quibus una est eis nascendi,
Abbreviated transcription (Latin):
Scđ̃m meritũ enĩ plebiũ: disponit̾ uita rectorũ testante iob quantosasci piur
in pocrita ꝓ pt peccata populi Iras cente enĩ do talẽ rectore pop  susoipunt :
qualẽ ꝓ peccato merentur Nonnũ quã ꝓmalitia plebetiã gegus orue aunit itu
łt qui ante uidebant᷑ ce boni: ac cepto regnosiunt iniquiꝰ: Qumeeer istidur¬
regni potestate: ⁊ ta prestare seomib deb& ut quanto magis honoris colsi¬
tudine diret tanto semet ipsũ mente humiliet p̃ponans sibi exe plubumi¬
utatis dauid quidesuis meritis ncumuit sed humilit̃ sese deiciens dixit. uilis in eo¬
dã & uilis apparebo ante dm̃ quiclegit me. Quirate utitur regni potes latel sornui
iusticie factis magis quã uerbis insti tua: Iste nulla psperitate erigieur nulea aci¬
uersitate t᷑ batur ninni cur ꝓ priis uirib: nec ad nõ recedit coreius Regni fastigia
humili p̃sid& animo non cum deleetat iniquitas. nimflam mat cupiditas duus

Expanded text:
m meritum plebium disponitur vita rectorum, testante Job: Qui regnare facit hypocritam propter peccata populi . Irascente enim Deo, talem rectorem populi suscipiunt, qualem pro peccato merentur. Nonnunquam pro malitia plebium etiam reges mutantur, et qui ante videbantur esse boni, accepto regno fiunt iniqui. CAPUT XLIregni potestate, ita se praestare omnibus debet, ut quanto magis honoris celsitudine claret, tanto semetipso mentem humiliet proponens sibi exemplum humilitatis David, qui de suis meritis non tumuit, sed humiliter sese dejiciens, dixit: Vilis incedam, et vilis apparebo ante Deum, qui elegit me. Qui recte utitur regni potestate, formam justitiae, factis magis, quam verbis instituet. Iste nulla prosperitate erigitur, nulla adversitate turbatur. Non innititur propriis viribus, nec a Domino recedet cor ejus. Regni fastigium, humili praesidet animo. Non eum delectat iniquitas, non inflammat cupiditas: sine
Abbreviated transcription (Latin):
ł ereliatur de eo qđ & ipse adolescens inheremo positus. celestẽ sȩpe ꝑcepisset cibum.
Et fratrib: ad seuenientib: cũ nihil habuiss& qđ ponera. ad fuisse quendã ad olescentẽ pa¬
nes ei & ea quȩ erant necessaria deferentẽ : Eaq cũ ante speluncã eius de posuissec. ulta
nusquã illũ cõparuisse dixisse uero it eũ fr̃s. Benedicamus dnm: qui p̃parauit nobis
mensa in deserto. Hec & alia plurima descõrũ patrũ uita & conuersationib: enarrans
nobis pat̃ copres: & om̃i affectu instruens. post ȩdificationis uero sermonẽ : introduct
nos in hortulũ suũ. ostendens nobis arbores palmarũ. aliorũq: pomorũ quas ipse planta¬
uerat : & dicebat. haecmne inheremo plantare rusticanorũ fides ad monuit. Ut eñĩ uidi
eos tantã fidem habere : ut arenã subnris uestigiis colligentes ꝑ agrossuos spargerent.
& t̃ram sterilẽ ad totius fecunditatis uerterent ubertatẽ : pudor inquã est sinos infe¬

Expanded text:
erebatur de eo, quod et ipse adolescens in eremo positus, coelestes saepe percepisset cibos, et fratribus ad se venientibus, cum nihil habuisset quod apponeret, affuisse quemdam adolescentem panes ei et quae erant necessaria deferentem, eaque cum ante speluncam ejus deposuisset, ultra nusquam comparuisse; dixisse vero eum ad fratres: Benedicamus Dominum, qui praeparavit nobis mensam in deserto. Haec, et alia plurima de sanctorum Patrum vita et conversationibus enarrans nobis pater Copres, et cum omni affectu instruens; post aedificationem vero sermonum, introducit nos in hortulum suum, ostendit nobis arbores palmarum, aliorumque pomorum, quas ipse plantaverat, et dicebat: Haec me in eremo plantare rusticanorum fides admonuit. Ut enim vidi eos tantam fidem habere, ut arenam sub nostris vestigiis colligentes, per agros suos spargerent, et terram sterilem ad totius fecunditatis verterent ubertatem, pudor, inquam, est, si nos infe
Abbreviated transcription (Latin):
subi ꝑmanseris. Sicut enĩ piscis exaqua eductus statim moritur : i ta & monachus perit:
si foras cellam suã tardare uolueritei¬
uidã frat̃ abbatẽ requisiuit antoniũ dicens : quid obseruando dõ placebo: Respond
Asenex : qđ mando tibi custodi. Quoc̃uq: uadis : dm̃ semꝑ habet op̃oculistuis. Et qđ¬
cũq opus exerces: sume tibi exdiuinis scripturis exempla. Et in quocũq: loco resede¬
ris ne inde citius mouearis. sed patient̃ in eodẽ loco consiste. hȩc em̃tria custodiens salu¬

Expanded text:
bi permanseris. Sicut enim piscis ex aqua eductus statim moritur; ita et monachus perit, si foris cellam suam voluerituidam frater abbatem Antonium requisivit, dicens: Quid observando, Deo placebo? Respondit senex: Quod dico tibi, custodi. Quocunque vadis, Deum semper habeto prae oculis tuis. Et quodcunque opus exerces, sume ex divinis Scripturis exempla; et in quocunque loco resederis, ne inde citius movearis, sed patienter in eodem loco consiste. Haec enim tria custodiens, sal
Abbreviated transcription (Latin):
attulit infantẽ cui facies ꝑcorreptionẽ fuerat de prauata . & sedens pat̃ eius
& obhoc ueni ut hunc infantẽ quẽ tẽptatio conterit uidiss&. Timui illũ usq nunc huc
afferre : quia non uult uiderenos. Et nunc si cognouerit quia hic sũ: adhuc expellit
quẽ cũ senex tuliss& et ingressus fuisset incellã : sapienti consilio usus. non illũ obtu¬
lit primũ abbati poemeni sed aminorib: fr̃ib: incipiens dicebat eis Signate in
abbatẽ poemenẽ. Atille nolebat eũ contingere . Cũ aut̃ rogar& eũ ut sicut
om̃s ita & ille orar&. ingemuit. & surgens orauit dicens Dssana facturã tuã nedo
minetur illi inimicus. Et ut signauit infantẽ : mox sanus patri. ẽ. redditus.
Nequisitus quidã expatrib siꝑfectũ bonũ ess& egestas:
respondit. Magna res est penuria. Nã qui eã sustinet uoluntarie : tribula¬
tionẽ quidẽ hab& carnis. animȩ uero suȩ inueni& requiem.

Expanded text:
attulit infantem, cujus facies per corruptionem fuerat depravata, et sedens pater ejus et ob hoc veni ut hunc infantem, quem tentatio conterit, vidisset, et timuimus illum usque nunc huc affe oret pro me. Quem cum senex tulisset, et ingressus fuisset in cellam, sapienti consilio usus, non illum obtulit primo abbati Pimenio, sed minoribus Patribus, et dicebat: Signate infm Pimenio, At ille nolebat eum nec aspicere. Cum autem rogarent eum ut sicut omnes, sic et ipse oraret, ingemuit, et surgens oravit, dicens: Dminetur illi inimicus. Et signavit infantem, moxque patri sanus est redditus. 169. Requisitus quidam ex patribus, si perfectum bonum esset egestas, respondit: Magna res est penuria; nam qui eam voluntarie sustinet, tribulationem quidem carnis habet, animae vero suae invenit requi