comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in una ꝑsona uerꝰds̃. & uerus homo. ẽ.
Si solũ modo ds̃ eẽt. non poterat eẽ.
medicitor nr̃ quia ipse innatura
diuinitatis unius substantiae ÷ cũ
patre: E contra si solũ modo homo
purꝰ ne quaquã. eẽt mediator nr̃
internos & dm̃ patrẽ quia peccator
ẽẽtꝰ. & similis nobis omnib: Accepit
ergo humanitatẽ nr̃am quids erat.:
& ꝑ hoc quia sine peccto conceptus
nisi ipsesolus: Nam mediator ñ potest
ẽe nisi int̃duas partes: E st̃ autem
mediator maliis qui genenerat discoꝵ¬
dias inter duos: bonus uero media¬
tor generat ⁊ ꝓcurat pacẽ. sic̃ dñs
redẽptionẽ ꝓom̃ib sub electis:
Quãredẽptionẽ. Semet ipsum:
Quidehit & iam testimoniũ sub resur¬
rectionis nrãe. & ascensionis ad bea¬
titud inẽ &̃ nã tẽporib suis id ẽ tp̃re
quore surrexit & ascendit adcȩlos:
Testimoniũ resurrectionis dedit q̃uia
sicut ipse quimortuus. ẽ tercia die
resurrexatq: postmodum ad cȩlos
ascendit: ittinos credimus resurgere

Expanded text:
in una persona verus Deus et verus homo est; si solummodo Deus esset, non poterat esse mediator noster: quia ipse in natura Divinitatis, unius substantiae est cum Patre. Econtra, si solummodo homo purus esset, nequaquam mediator esset inter nos et Deum Patrem, quia peccator esset et similis nobis omnibus. Accepit ergo humanitatem nostram qui Deus erat: et per hoc quia sine peccato conceptus, nisi ipse solus, nam mediator non potest esse nisi inter duas partes. Est autem mediator malus qui generat discordias inter duos; bonus vero mediator generat et procurat pacem, sicut Dominus electis. Quam redemptionem? semetipsum. Qui dedit etiam testimonium, subaudis resurrectionis nostrae et ascensionis ad beatitudinem aeternam, temporibus suis, id est tempore quo resurrexit et ascendit ad coelos. Testimonium resurrectionis dedit, quia sicut ipse mortuus est, et tertia die resurrexit, atque postmodum ad coelos ascendit, ita nos credimus resurgere
Abbreviated transcription (Latin):
futuro .: Nemo ad olescenciã tuã con¬
tẽpnꝰet Adolescencia & iuuentus.
puno accipiuntur & timotheus iuuenis
iam erat: Ideo dicit Tilem᷑pbeto
ut &atẽ tuã nemopos sit sꝑnere :
es iuuenis aetate: sissen exm̃te & morib
N olineglegere grãm que inte est: quȩ
data ẽ. tibisꝓphetiã cũ in positione
manuum presbiterii: Cr̃am appel¬

Expanded text:
emo adolescentiam tuam contemnat. Adolescentia et juventus pro uno accipiuntur. Et Timotheus juvenis jam erat, ideo dicit: Talem te praebe, ut aetatem tuam nemo possit spernere. Es juvenis aetate, sis senex mente et moribus. noli neglegere gratiam quae in te est quae data est tibi per prophetiam cum inpositione manuum presbyterii hae
Abbreviated transcription (Latin):
descend& ad illos qui futuri sunt:
Refert autem grãs deo quodonante
sẽꝑ eratmemor suidiscipuli timothei.
nec poterat illius obliinsci Uel&iã
in hoc referebatei grãs̃ q̃uia seriue¬
bat illi aꝑgenitorib suis: Desi¬
deransce uidr̃e ut gaudio in plear
d&cuo aduentu memor lacrimarun
tuarum quas fudisti ame receden¬
do: Quando apłs ista scribebat.
timotheus erat ultra maret & ipse
iacebat incarcere constrictus cathe¬
nis &cippo: Id eoq: tantũ desidera¬
bat illum ÷̃ ut in illo haber& aliquã
consoltitionẽ: Nam quando ab illo
discessit timotheus a marissimas¬
ꝑ fuditlacrimas: Recordationẽ
accipiens siue habens fidei quȩ est
inte non ficta: quiabonis operib

Expanded text:
descendit ad illos qui futuri sunt. descendit ad illos qui futuri sunt. Refert autem gratias Deo, quo donante semper erat memor discipuli sui Timothei, nec poterat illius oblivisci; vel etiam in hoc referebat ei gratias, quia serviebat illi a progenitoribus suis, desiderans te videre ut gaudio replear de tuo adventu, memor lacrymarum tuarum quas fudisti a me recedendo. Quando Apostolus ista sciebat, Timothus erat ultra mare, et ipse jacebat in carcere constrictus catenis et cippo: ideoque tantum desiderabat illum, ut in illo haberet aliquam consolationem. Nam quando ab illo discessit Timotheus, amarissimas fudit lacrymas. Recordationem accipiens, sive habens ejus fidei quae est in te non ficta, quia bonis operib
Abbreviated transcription (Latin):
manissimofratri:: Qr̃a s ago dõ
meo cui seruio aꝓgenitoribus siue
apatrib meis in consciencia pura
Id.ẽ inm̃te. pura ab omni finccio¬
ne & simulattone: qđ sine in ter¬
missione habeã tui memoriam:
Quidã codices habent quã sine
int̃missione: Sed melius ẽ dicere
qđ legimꝰ ingenesi. quod abrahãreũ¬
tente a cedequattuor regũoccur¬
rerit ei mel chi sedech sacerdos dei
sumi & obtulerit ei panẽ. & uinum
cuius abraham dedit decimas exom̃ib
accepit a fratrib suis. ipse decima¬
tus ẽ. in pauo abrahã.: Adhuc enĩ
inlumbis erat abrahȩ: quando deci¬
mas dedit melchi sedehe sac̃ doto
Unde considerandum. ẽ: quia sicut leui.
patribus deo seruiuit: Ethoc. est
qđ dicit grãs ago dõmeo. cui seruio
aꝓgenitoribus meis: hoc autẽ ideo
dicit ut ostendat eindẽ fidem habiuis¬
se u&eres patres quidñi aduentũ
p̃cesse runt quã habebat ipse aliiq
ipł̃i: & ab illis patribus descendit
adapłos & ab illis adnossicut &a nob̃

Expanded text:
atri; gratias ago Deo meo, cui servio a progenitoribus, sive a patribus meis, in conscientia pura, id est in mente pura ab omni fictione et simulatione, quod sine intermissione habeam tui memoriam. Quidam codices habent: quam sine intermissione, sed melius est dicere quod legimus in Genesi , quod Abraham revertente a caede quatuor regum, occurrerit ei Melchisedech, sacerdos Dei summi, et obtulerit et panem et vinum, cui Abraham dedit decimas de praedis accepit a fratribus suis, ipse decimatus est in proavo suo Abraham. Adhuc enim in lumbis erat Abrahae, quando decimas dedit Melchisedech sacerdoti. Unde considerandum est, quia sicut Levi patribus Deo servivit. Et hoc est quod dicit: Gratias ago Deo meo cui servio a progenitoribus meis. Hoc autem ideo dicit ut ostendat eamdem fidem habuisse ut veteres patres qui Domini adventum praecesserunt, quam habebat ipse aliique apostoli, et ab illis patribus descendit ad apostolos, et ab aliis ad nos, sicut et a nobis
Abbreviated transcription (Latin):
tatis inqua aequale : patrunui¬
sibile man&.: Sacramentũ uero
pi&citis dicit id ẽ religionis & uere
culturȩ. quia illi soli cõp&it religio
scã & illũ conuenit uenerari: Istud
magnũ sacram̃tum piocitis inami fesc̃i qͦt
id ẽ manifestatũ ẽ in eccła cordibus
fidelium qđ filius dĩ ẽ: Ethoc est

Expanded text:
quale est Patri invisibile manet. Sacramentum vero pietatis dicit, id est religionis et verae culturae, quia illi soli competit religio sancta, et illum convenit venerari. Istud magnum sacramentum pietatis manifeste est, id est manifestatum est in Ecclesia, in cordibus fidelium, quod Filius D
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s homines insua ꝑdicione mansis¬
sent. rectũ eꝰ udicium ẽẽt Sedut
eĩ i miscđi a & potentia ostender& ur:
quia ipse potens ẽ om̃s homines
saluare : in illis quipereunt ostendit
suum rectũ iudiciũ. &inhis qsaluant᷑
suã miscđiam: Preuenit eñi nos eius
grã ut uelimuis : debet nr̃a uoluntas¬
illius uoluntati concordeoi. et tunc
ipse dabit posse: Atque ex hoc
dignisumus remuneratione:
lamen totũ illius grãẽ ẽ tribuendũ
quicquid boniagimus: Qiuult
in quit omnes homines saluosfieri
sub̵ qui saluantur . & adcognitionẽ
sc̃ȩ̃ trinitatis uenire: quȩ ẽ sũma & subs¬
tancialis ueritas: Unꝰ em̃ ds̃ pater¬

Expanded text:
omnes homines in sua perditione mansissent, rectum Dei judicium esset; sed ut ejus misericordia et potentia ostenderetur, quia ipse potens est omnes homines salvare, in illis qui pereunt ostendit suum rectum judicium et in his qui salvantur suam misericordiam. Praevenit enim nos ejus gratia ut velimus, debet nillius concordare, et tunc ipse dabit posse, atque ex hoc digni sumus remuneratione. Tamen totum illius gratiae est retribuendum quidquid boni agimus. Qui vult, inquit, omnes homines salvos fieri, subaudis qui salvantur, et ad agnitionem sanctae Trinitatis venire, quae est summa et substantialis veritas
Abbreviated transcription (Latin):
qui ẽ portus corinthi offerendo
quando p urificatus ascendit
intemplum & circũ ciden do
thimo theum ꝓpt̃ iudaeof ut
iudȩos lucrarer xp̃o a: cultura
uidelicet legis ad grãm ꝑducen¬
do eugłii: His qui sublegesunt.
id .ẽ. sa maritanis quinq libros
legis habentibus ueniens ad illos
factus sum eis quasi sublege
essem id .ẽ. quasi carnaliter legi
seruirem cũ ipse nonessem sub
lege moysi animo. sed sub grã
cia: sed conpaciendi miscđia:
His qui sine lege erant id ẽ gentili¬
bus factussum tanquam sine
lege. essem : Constitu en dogen¬
tilium philo sophis apud athenas
unum dm̃. eẽ quicuncta fecerit.
& animas in mortales. eẽ. homines

Expanded text:
quae est portus Corinthi, offerendo quando purificatus ascendit in templum , et circumcidendo Timotheum propter Judaeos, ut Judaeos lucrarer Christo, a cultura videlicet legis, ad gratiam perducendo Evangelii. His qui sub lege sunt, id est a Samaritanis, quinque libros legis habentibus, veniens ad illos factus sum eis quasi sub lege essem, id est quasi carnaliter legi servirem, cum ipse non essem sub lege Moysi animo, sed sub gratitia, sed compatiendi misericordia. His qui sine lege erant, id est gentilibus, factus sum, tanquam sine lege essem; consentiendo gentilium philosophis apud Athenas, unum Deum esse qui cuncta fecerat, et animas immortales esse, et homines
Abbreviated transcription (Latin):
Puenit enim iradi. id .ẽ uindicta dei
suꝑ illos usq infinẽ:: Uindictã dĩ
appellat aduentũ romanorum
quando ꝑditisunt fame. pestilencia
gladiocaptiuitate Que uin dic¬
tamanebit suꝑ illos usq in finẽ scłi
quia sẽꝑ er̃captiui: Uelsi dixerimꝰ
p̃uenit uł ante uenit illos ira dĩ sic̃
quidam codices habent: erit sensus:
Preuenit eos uindicta dĩ in hoc scło.
quȩ ꝑ manebitusque in finem:
Quȩ iđ circodicitur p̃uenire illos.
quia uin dic tã futuri iudicii inqua
illi &̃ naliter dãpnabuntur. p̃uenit
istatẽ poralis: Desolati a uobis
Ore. id ẽ sermone: collocutione
familiari. & aspectii id p̃sencia
corporis sed non corde id est a ffec
sc̃itis qđin hoc positi sumꝰ sub adeo:
ut ꝑsecutiones & tribulationes istius
scłipacient̃ sufferamꝰ. quatinus pista tẽ

Expanded text:
tur: Pervenit enim ira Dei, id est vindicta Dei tur: Pervenit enim ira Dei, id est vindicta Dei super illos usque in finem. Vindictam Dei appellat adventum Romanorum: quando perditi sunt fame, pestilentia, gladio, captivitate. Quae vindicta manebit super illos usque in finem saeculi, quia semper erunt captivi. Vel si dixerimus, praevenit sive antevenit illos ira Dei, sicut quidam codices habent, erit sensus: Praevenit eos vindicta Dei in hoc saeculo, quae permanebit usque in finem. Quae idcirco dicitur praevenire illos, quia vindictam futuri judicii, in qua aeternaliter damnabuntur praevenit ista temporalis. Desolati a vobis ore, id est, sermone, collocutione familiari, aspectu, id est praesentia corporis, sed non corde, id est affectuscitis quod in hoc positi sumus, subaudis a Deo, ut persecutiones et tribulationes istius saeculi patienter suffera
Abbreviated transcription (Latin):
Uerbum p̃dicationis qđ apłs loqueba
tur adeo audierat: & sic ꝑceperunt
illud thesaloncenses quasi abypso
xp̃o audirent ꝑp̃sentiam: Quia ea¬
dem passi estis ac̃tribulib ur̃is: quȩ
& ipsi auidcieis contribules dicuntur.
qui exima tribus: Crescente igitur
fide dñi iniudcea: ꝑsecutionem
sustinebant credentes ab increthulis:
Rubenite uidelic& arubenitis gadditȩ
a gadditis simiłt exomnib tribis:
Ita & thesalonicenses credentes añ
credentib suis tribulibus id ẽsuis
ciuibus & uicinis ꝑsequebantur:
Utimpleant sub ipsi iudaei pecca¬
ta sua: Expleto tp̃r quadragesimi
anni qđ dñs dedit iudceis ad poeni¬
tenciam postpassionemsuam: illis
nolentibus credere: conpl&a sunt
peccata eoꝵ: Dequa conplecione.
dixit eis dñs: Impl&emens ur̃a:
patrũ ur̃oꝵ: Quando autẽ apłsista
loquebatur: adhucsttibat hirłm
& tem plum: Ideoq necdum erat con¬
pl&a peccata eorũ: quȩ conpl&a sunt

Expanded text:
VerbumVerbumt, a Deo audierat. Et sic perceperunt illud Thessalonicenses, quasi ab ipso Christo audirent per praesentiam. Quia eadem passi estis a contribulibus vestris quae et ipsi a Judaeis. Contribules dicuntur qui ex una tribu sunt. Crescente igitur fide Domini in Judaea, persecutionem sustinebant credentes ab incredulis, Rubenitae a Rubenitis, Gadditae a Gadditis, similiter ex omnibus tribubus: ita et Thessalonicenses credentes a non credentibus suis contribulibus, id est suis civibus et vicinis persequebantur. Ut impleant, subaudis ipsi Judaei, peccata sua. Expleto tempore quadragesimi anni, quod Dominus dedit Judaeis ad poenitentiam, post passionem suam illis nolentibus credere completa sunt peccata eorum, de qua completione dixit eis Dominus; Implete mensuram patrum vestrorum: quando autem Apostolus ista loquebatur, adhuc stabat Jerusalem et templum: ideoque necdum erant completa peccata eorum quae completa sunt
Abbreviated transcription (Latin):
uobis: Tanquam sinutrix foueat
filios suos. sub̵ & non alienos: itt
diligimꝰ uos: Solent mulieres
luxuriose diuites & in continentes.
cõmittere paruulos suos aliismuli¬
eribus adnutriendum: quȩ licet
pabulum eisministrent: tamen
non eo affectudiligunt illo sut ꝓ¬
prios. sed ut mercedem tẽporalem
accipiant: ꝑseudo ergo apłi non af¬
fectumat̃no diligebant eos: sed ut
lucratẽ poralia ab eis reciperent:
Apłs autem paulus sociiq eiꝰ ñ ut nu¬
trix aliena chligebant illos: sedut
÷mater unicum filium fou& affectu
materno:. Itt. ipse diligebat eos
quia ipse primus genuit eos. infide
xp̃i: memores estis fr̃s laboris nr̃i
& fatigationis: Laborabat apłs
inp̃dicatione &opere manuum.
eo modo quose pdiximus: Etquire
laborabat ipse iutnoness& ociosus
Om̃is enim ociosus indesiderus est
uitare posset laborimanuum insistebat:
Cumaccepistis uerbum auditus dĩ.
Accepistis illud nonut uerbũ hominũ:

Expanded text:
vobis. Tanquam si nutrix foveat vobis. Tanquam si nutrix foveat filios suos, subaudis non alienos, ita diligimus vos. Solent mulieres luxuriosae divites et incontinentes committere filios suos aliis mulieribus ad nutriendum, quae licet pabulum eis ministrent, tamen non eo affectu diligunt illos ut proprios, sed ut mercedem temporalem accipiant. Pseudo ergo apostoli non affectu materno diligebant eos, sed ut lucra temporalia ab eis acciperent. Apostolus autem Paulus sociique ejus non ut nutrix aliena diligebant illos, sed ut mater unicum filium fovet affectu materno, ita ipse diligebat eos, quia ipse primus genuit eos in fide Christi. Memores estis, fratres, laboris nostri et fatigationis. Laborabat Apostolus in praedicatione et opere manuum eo modo quo saepe diximus. Et quare laboravit ipse? Ut non esset otiosus. Omnis otiosus in desideriis est: vitare posset, labore manuum insistebat. Cum accepissetis verbum auditus Dei, accepistis illud, non ut verbum hominum.
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃mscm̃ oꝑatisumis & in plenitudine
multa doctrine & bonorum operũ :
Scitis quales fuerimus in uobis id est
nr̃i& dñiquia qualia sustinuit
dñs & nos appinquis ur̃is iudaeis.
talia & uossustinuistis pacienter:
Excipientes uerbum fidaei & doctris
tormenta ꝑ secutionũ Ita factisitis.
forma. exemplum fidȩi & doctrine.
omnibus credentibis: in achaia & mace¬
dona. duab ꝓuinci iss: A uobis enim :¬
diffamatus. ẽ sermo dĩ: Diffamacio
maxime ꝓuituperatione ponitur:
& in contrariam partem:: Sedapłs
non curans de ꝓprisate uerborum.
cũ dbuit dicere auobismanifestatꝰ
fimatus: Non .ẽ necesse quicquam
deerrdre id.ẽ. dem̃ datio neq demn¬
mundicia: quia non fuimꝰ luxuriosi:
liaremus: Italoquimur non quasi
hominibus sub malis placentes:
Illequerit hominibus placere :
qui adulat᷑ & fau& aliorum pecca
sed publice increpabant Neq
in occasione auariciae p̃dicauimꝰ.
utꝓpter cupiditatẽ p̃dicaremus

Expanded text:
sanctum operati sumus, et in plenitudine multa doctrinae et bonorum operum. Scitis quales fuerimus in vobis, id estnostri et Domini, quia qualia sustinuit Dominus, et nos propinquis nostris Judaeis, talia et vos sustinuistis patienter, excipientes verbum fidei et doctrinatormenta persecutionum: ita ut facti sitis forma et exemplum fidei et doctrinae omnibus credentibus in Achaia et Macedonia duabus provinciis. A vobis enim diffamatus est sermo Dei. Diffamatio maxime pro vituperatione ponitur et in contrariam partem. Sed Apostolus non curans de proprietate verborum, cum debuit dicere, a vobis manifestatus famatus. Non est necesse quidquam de errore, id est de mendacio, neque de immunditia, quia non fuimus luxuriosi, liaremus. Ita loquimur, non quasi hominibus, subaudis malis, placentes: ille quaerit hominibus placere, qui adulatur et favet aliorum peccatsed publice increpabant. Neque in occasione avaritiae praedicavimus, aut propter cupiditatem praedicaremus
Abbreviated transcription (Latin):
& instudio uirtutũ: Scitis autẽ quȩ
p̃cepta dederimuobis ꝑ dñm iħm
quȩ fuerunt illa p̃cepta quȩ dedit
eis p̃cepta fidei fuerꝰ & conuersacio¬
nis xp̃iane inquibus ex ortatus e fo
eosseruire deo uiuo & uero & ex¬
pectare filiũ eꝰ decelis ad iudicium.

Expanded text:
et in studio virtutum. Scitis enim quae et in studio virtutum. Scitis enim quae praecepta dederim vobis per Dominum Quae fuerunt illa praecepta quae dedit eis? Praecepta fidei fuerunt et conversationis Christianae, in quibus exhortatus est eos servire Deo vivo et vero, et exspectare Filiu
Abbreviated transcription (Latin):
OGAMUSUOS ET OBSEC̃RMDUS
Dost qual audauit apłstͥesalonicen¬
Ises deꝑseuerancia fidei quam tenuer̃
non recipientes falsos apłos coepit
eos exhortari ut semꝑ in melius ꝓfice¬
rent bonisq operibis exhorna¬
rent: inqui ens: Rogamꝰuos & obse¬
cramꝰ: Hanchab& apłs consu&u¬
ł tquod dixit indnõ iħu tale ẽ acsi
Quod enini rogare in hocloco.
uenitur in epła adebreos: locutus
est nobis infilio: id ẽ ꝑfiliũ : Utquẽ¬
ad modũ accepistis a nobis audiendo
& intelligendo ame & syluano.
quo mođo oporteat uos ambulare.
id.ẽ uiuere & cursũ huiusuitae
in bonisoꝑib ꝑducere & placere
dõfidem qua habe tis bonis operib
exhornando sic̃ & ambulatis. uiui¬
tis & conuersamin imodo: utha¬
bund&is magis scilicet ut magis
ac magis crescatis in fide & bonis
oꝑibus: Illeenm placet dõ qui fidẽ
rectã quã hab& executione uirtutũ
decorat: Etille bene habundat.
qui crescente &ate fidaei in se stud&
&iam habundare in sc̃ĩs oꝑibus

Expanded text:
ogamus vos et obsecramus Postquam laudavit Apostolus Thessalonicenses de perseverantia fidei, quam tenuerunt, non recipientes falsos apostolos, coepit eos exhortari, ut semper in melius proficerent, bonisque operibus fidem exornarent, inquiens: Rogamus et obsecramus. Hanc habet Apostolus consuetuet quod dixit in Domino Jesu, tale est ac siQuod enim est rogare in hoc loco,venitur in epistola ad Hebraeos: Locutus est nobis in Filio , id est per Filium. Ut quemadmodum accepistis a nobis, audiendo et intelligendo a me et Silvano quomodo oporteat vos ambulare, id est vivere, et cursum hujus vitae in bonis operibus perducere, et placere Deo, fidem quam habetis bonis operis exornando, sicut et ambulatis, vivitis et conversamini modo, ut abundetis magis, scilicet magis ac magis crescatis in fide et bonis operibus. Ille enim placet Deo, qui fidem rectam quam habet exsecutione virtutum decorat. Et ille bene abundat qui crescente aetate fidei in se, studet etiam abundare in sanctis operibus,
Abbreviated transcription (Latin):
desideri est: quando homo uelut
equus et mulus qui sunt sine iN¬
tellectu p̃cepsfertur adlibidinẽ.
nec frenat ardorẽ libidinis. res¬
pectu & timore omp̃is dĩ Sic̃¬
& gentesquȩ ignorandm̃: Gentes
quȩ dm̃ ignorant. fornicatrices
sunt etnimium libihini dedite:
ut pote habentes cognicionem dĩ

Expanded text:
desiderii est quando homo velut desiderii est quando homo velut equus et mulus, qui sunt sine intellectu, praeceps fertur ad libidinem, nec frenat ardorem libidinis, respectu et timore omnipotentis Dei. Sicut gentes quae ignorant Deum. Gentes quae ignorant Deum fornicatrices sunt, et nimium libidini deditae, utpote non habentes cognitionem D
Abbreviated transcription (Latin):
& ꝑ gram suam : ab ira uentura :¬
Hacest enim uoluntas dĩscificcitio
ura: id ẽ haec ẽ uoluntas dĩ ut scĩ¬
fic&is uos eomodo: quosequencia
manifestant: Uidelic& ut abtmeatis
uos a fornicatione: Fornicatio isto¬
in loco tripliciter potest intelligi:
Fornicari ẽ ꝑculturam idolorum
adeorecedere & idola ꝓdeo
uero colere: Dequafornictione.
dicit psalmista: ꝑ desom̃s quifor¬
nicantur abste: Et illud fornica¬
tus ẽ isrł cũ gentibus idẽ idola
coluit.. Est & aliomo do fornicce¬
tio: quando homo amorẽ terre¬
narum rerũ. filiorũ uidelicet.
possessionum: diuiciarum p̃ponit
cũ meretricibus uelquocũq modo
libidinẽ suam explet Ut sciat
unusquisq i ur̃m suum uas id. est
corpussuum et corpus uxoris suae
possidere insanctificatione id est
incastitate & honore: Tunc hono¬
rat quis corpussuum & corpusuxo¬
rissuae. quando abstinet a coitu
quia corpus castum seruando eiꝰ
oratio castior & acceptiorẽ deo:
Non in passione desiderii: Passio

Expanded text:
a venturaHaec est enim voluntas Dei sanctificatio vestra, id est haec est voluntas Dei ut sanctificetis vos eo modo, quo sequentia manifestant, videlicet ut abstineatis vos a fornicatione. Fornicatio isto loco tripliciter potest intelligi. Fornicari est per culturam idolorum a Deo recedere, et idola pro Deo vero colere. De qua fornicatione dicit Psalmista: Perdes omnes qui fornicantur abs te . Et illud: Fornicatus est Israel cum gentibus, id est idola coluit. Et est alio modo fornicatio quando homo amorem terrenarum rerum, filiorum videlicet, possessionum, divitiarum, praeponit cum meretricibus, vel quocunque modo libidinem suam explet. Ut sciat unusquisque vestrum suum vas, id est corpus suum et corpus uxoris suae, possidere in sanctificatione, id est in castitate, et honore. Tunc honorat quisque corpus suum, et corpus uxoris suae, quando abstinet a coitu: quia corpus castum servando, ejus oratio castior et acceptior est Deo. Non in passione desiderii. Passio
Abbreviated transcription (Latin):
dño Poenitentiam agite
appropinquabit regum cęloꝵ
Dehoc testamento dictun . ẽ.
ꝑhieremiam: Feriam inquid
cũ eis pactum nouum: & testa¬
mentum Nouum scribam in
cordibus eorum: Sequitur.
cum abstulero peccata eorũ:
his uerbis demonstrat quod
licet quorundam credentiũ
exeis peccata fint ab lata.
in fine tamen scłi ꝑbaptis¬
mi grãm plenius auferentur:¬

Expanded text:
Domino: Poenitentiam agite, Domino: Poenitentiam agite, appropinquabit regnum coelorum . De hoc testamento dictum est per prophetam: Feriam, inquit, cum eis pactum novum, et testamentum novum scribam in cordibus eorum. Sequitur: Cum abstulero peccata eorum. His verbis demonstrat quod, licet quorumdam credentium ex eis peccata sint ablata, in fine tamen saeculi per baptismi gratiam plenius auferentur
Abbreviated transcription (Latin):
re sufficiet Ueniet exion qui
explebe israhelitica quodysa¬
ias olim prophetauerat dic̃s
Ecce uirgo concipiet & parieo
filium: ueniet desyon siue de
hierłm: Ponendo il membra
sua incruce propriumq san¬
guinem fundendo ex lauacrum
baptis matis dando eripuit tã
gentes quam illas reliquias qui
ex isrł credider̃ quod ante facere
pre ualelabat: diuertit ni hil¬
hominus impiates iacob. abhis
uidelicet qui crediderunt exiu¬
dae is inprimo aduentu illius.
auer tet quoq plenit̃ ab his qui
suscepta gentium multitudine.
conuertentur & saluabuntur
sicut scriptum ẽ: Ipse redimet
isrł ex omnibus iniquitatibus
eĩ: Et cum plenitudo gentium
IN trauerit: tunc omĩs isrł
saluus fiet.: Et hoc illis ame
testamentum. sub dabitur siue
conplebitur. ꝑ quod aliquando
promissio designat̃ & eugłm:
Et potest hic utrũque intelligi.
promissio uidelicet regni
ccelorũ & eugłm in quo ipsa
promissio continetur dicente

Expanded text:
re sufficiet? Veniet ex Sion qui ex plebe Israelitica, juxta quod Isaias olim propheta cecinerat, dicens: Ecce virgo concipiet, et pariet filium , veniet de Sion, sive de Hierusalem. Ponendo vero membra sua in cruce, propriumque sanguinem fundendo, et lavacrum baptismatis dando, eripuit tam gentes quam et illas reliquias quae ex Israel crediderunt, quod ante nemo facere praevalebat, avertit nihilominus impietates a Jacob, ab his videlicet qui crediderunt ex Judaeis in primo adventu illius; avertet quoque pleniter et ab his qui, suscepta gentium multitudine, convertentur et salvabuntur, sicut scriptum est: Ipse redimet Israel ex omnibus iniquitatibus suis ; et cum plenitudo gentium intraverit, tunc omnis Israel salvus fiet. Et hoc illis a me testamentum, subaudis dabitur, sive complebitur, per quod aliquando promissio designatur et Evangelium. Et potest hic utrumque intelligi; promissio videlicet regni coelorum, et Evangelium in quo ipsa promissio continetur, dicente
Abbreviated transcription (Latin):
bant. ubi narratur qua¬
liter dñm mosti tracdider̃:
Ergo quantum atinet ad
non recipiunt inimici xp̃is
& eĩdem eugłii: hanc inimiciciã
idcirco incurrerunt ut gentes
credere possent: Ethoc ẽ quod
dicit. propter uos ogentiles ut
uos crederetis inimi cidĩ factisuas
euglio refertur. qualiter impiȩ
quod qui appellantur inimici
incredentes & non credentes: Igt᷑
iudaei alieni a fide xp̃i mimicis¬
dĩ: Rm̃i uero illi quiꝑ electionẽ
siue predestinationem dĩ sunt
iustificati dequa dicitus. qui
elegitnos ipso ante mundi consti¬
tutionem ut essemꝰ scĩ & immacu¬
lati: Qui prop terpatres idẽ.
pantur : qm̃ exemplar iusticiȩ
& fidei precedentium patrũ
illiqui credunt: uera citer
tenent: Sine poenitentia
enin sunt dona & uocatio dei:
Poenitentia promutatione ac¬
cipitur nonnũ quam in scã scrip¬
tura: sicut habes dño dicente
ad samuhelem. poenitet me
regem fecisse saul suꝑ isrł
ungue filium isai: Dum precipit
ungie filium isai: osten ditim

Expanded text:
bant, ubi narratur qualiter Dominum morti tradiderint. Ergo quantum attinet ad non recipiunt, inimici s ejusdem Evangelii. Hanc inimicitiam idcirco Judaei incurrerunt, ut gentes credere possent; et hoc est quod dicit. Propter vos, o gentiles, ut vos crederetis, inimici Dei facti sunt Evangelio refertur qualiter impii est et qui appellantur inimici in credentes et non credentes. Igitur Judaei alieni a fide Christi inisimi vero illi, qui per electionem, sive praedestinationem Dei, sunt justificati: de qua dicitur: Qui elegit nos in ipso ante mundi constitutionem, ut essemus sancti et immaculati : qui propter patres, id est pantur, quoniam exemplar justitiae et fidei praecedentium patrum illi qui credunt veraciter tenent. Sine poenitentia enim sunt dona et vocatio Dei. Poenitentia enim pro mutatione accipitur nonnunquam in sacra Scriptura, sicut habes Domino dicente ad Samuelem: Poenitet me regem fecisse Saul super Israel: unge filium Isai . Dum praecipit ungi filium Isai, ostendit se
Abbreviated transcription (Latin):
id eumnꝰ qͥ ꝑͣtineat᷑ ad nr̃am doctrinã caquȩ
scripta sunt in scripturis diuinis Dũ
legimus ppłm isrł deegypto egressum
pmare rubrũ transhuctũ. pharaone
& exeptis submersis aquã de paetraeis
duã manna decȩlo largitũ ⁊ post
nuli a plici q̃ contra eos uiriliter ꝑoger̃¬
trã rȩꝓmissionis in gressũ debemꝰ inde ido

Expanded text:
tineant ad nostram doctrinam ea quae scripta sunt in divinis Libris. Dum legimus populum Israel de Aegypto egressum, per mare Rubrum transductum, Pharaone et Aegyptiis submersis, aquam eis de petra datam, manna de coelo largitum, et post multa praelia quae contra hostes viriliter peregeruterram repromissionis ingressum, debemus inde
Abbreviated transcription (Latin):
int illũ deo placusse. Quȩ cũq: in¬
quid scripta st̃ in lege moy sriꝓphetis.
ipsalmis ⁊ reliqs scripturis. ad nr̃am
doctrinam scripta sunt ut nos inde
doceamur qui ad fidẽ uenimꝰ: qͦ ũt ꝑpa

Expanded text:
it illum Deo placuisse? Quaecunque, inquit, scripta sunt in Lege, Prophetis, et Psalmis, et reliquis scripturis, ad nostram doctrinam scripta sunt, ut nos inde doceamur qui ad fidem venimus. Quomodo?
Abbreviated transcription (Latin):
mundũ ꝑmare rubrũ baptismũ qui con¬
secratur rubore sanguini sxp̃i ꝑpharao¬
nẽ diabolũ ꝑegyptios originalia peccata.
& actuclici que in baptis mate pereunt.
nauero corpus illius ꝙ cotidice sumitur
dȩmones post quoꝵ debellationẽ sirecte
in fide ꝑmanserimꝰ merebim᷑ ꝑ uenire
ad patriã cȩlestẽ quȩ significatur ꝑ t̃ram
rȩꝓmissionis dequa psalmi stadicit
Credo uidere bona dnĩ int̾ra uiuentium:
hanc t̃rã id ẽ. soliditatẽ ̃ nȩ patriae
nonnisi ueri israhelitȩ accipiunt: Iterũ
dũ legimꝰ fidẽ & oboehentiã beati abrahȩ.

Expanded text:
m; per mare Rubrum, baptismum, qui consecratur rubore sanguinis Christi; per Pharaonem, diabolum; per Aegyptios, originalia peccata et actualia, quae in baptismate pereunt; na vero, corpus illius quod quotidie sumitur us adversus daemones: post quorum debellationem, si recte in fide permanserimus, merebimur pervenire ad patriam coelestem: quae significatur per terram repromissionis, de qua Psalmista ait: Credo videre bona Domini in terra viventium . Hanc terram, id est soliditatem aeternae patriae, nonnisi veri Israelitae accipiunt. Iterum dum legimus fidem et obedientiam beati Abrahae
Abbreviated transcription (Latin):
paxnr̃a qui fecit utraq unũ: Gauissum
autẽ in dño uehem̃ter: qm̃ tundẽ aliquan
do: In pͥncipio p̃dicationis apłiquando
philippenses credider̃ maxim ãhumani¬
tatẽ p̃buer̃ ei : minis trantes illi leto
animo quȩ necesaria erant: sedcũ cepis¬
sent ꝑ secitionẽ pati a suis cunbus infide¬
libus ⁊ tribularia ꝑsecutoribus: cessa¬
uer̃ aministracionibus: neq enĩ poterat
inseditione iꝑ secucione positi officiũ
uaritatis ita implere sic̃ tẽpore pacis:
in s tranquillitas dño suffra gante

Expanded text:
utraque unum. Gavisus sum autem in Domino vehementer, quoniam tandem aliquando, etc. In principio praedicationis Apostoli, quando Philippenses crediderunt, maximam humanitatem praebuerunt ei, ministrantes ei laeto animo quae necessaria erant; sed cum coepissent persecutionem pati a suis civibus infidelibus, et tribulari a persecutoribus, cessaverunt a ministratione: neque enim poterant in seditione ac persecutione positi, officium charitatis ita implere, sicut tempore pacis. is tranquillitas Domino suffragante
Abbreviated transcription (Latin):
iuuunt sicut pseudo apłi : quossepedice¬
bam uobis id .ẽ quos sȩpe p̃dicebã uobis
cauendos eẽ cũ apuduos essẽ p̃sens:
Nuncciutẽ ⁊ flens dico: Immittndt ẽ.
critas apłi qui &ict̃ inum cos crucis xp̃i
deflebat : sicut simuel in imicũ
suũ saul. ⁊ sicut id ẽ apłs corinthios
alibi qui post foinicationẽ non eger̃
poenitentiam:: Inimicos crucis xp̃i
F lens dico ut declinetis ab illis quorũ finis
id .ẽ mors p̃sentis uite interitꝰ ẽ illis id ÷
ꝑ dicio aet̃na: quid ut abhacuita
transierint tradent᷑ poenis sẽpit̃nis:
Inimi coscrucis xp̃i appellat iudaeos
⁊ alios infideles : qui dicebant non pꝰse
hominẽ seluari ꝑfidẽ dominicȩ pas¬
sionis sine circũcisione: Quoꝵ dsuent̃ ÷¬
ut uentrẽ suũ possint implere :
Et gła in confusione ipsoꝵ : id ẽ inuere¬
cundo ⁊ pudendo mem bro genitali: quia
gloriantur secircũ cisos. eẽ : Quitrena sapi¬
unt : quilegẽ ñ spĩtalit̃ sed trene intelle¬

Expanded text:
cebam vobis, id est, quos saepe praedicabam vobis cavendos esse, cum apud vos essem praesens. Nunc autem et flens dico. Imitanda est charitas Apostoli, qui etiam inimicos crucis Christi deflebat: sicut Samuel inimicum suum Saul; et sicut idem Apostolus Corinthios alibi, qui post fornicationem non egerunt poenitentiam. Inimicos crucis Christi flens dico, ut declinetis ab illis, quorum finis, id est mors praesentis vitae, interitus, est illis, id est perditio aeterna: quia ut ab hac vita transierint, tradentur poenis sempiternis. Inimicos crucis Christi appellat Judaeos et alios infideles, qui dicebant non posse hominem salvari per fidem Dominicae passionis sine circumcisione. Quorum ut ventrem suum possint implere. Et gloria in confusione ipsorum, id est, in verecundo et pudendo membro genitali, quia gloriantur se circumcisos esse. Qui terrena sapiunt, id est, qui legem non spiritaliter, sed terrene intelli
Abbreviated transcription (Latin):
te: hoc uerbũ qđ ÷ obseruare uarias
optinet significaciones: Aliquando signi¬
ficat declinare. ⁊ cauere: utibi:
Obseruate eos qui dissensiones ⁊ offer¬
dicula faciunt: id ẽ dedinate ab eis:
A liquando infidias noliri: utibi: Stipsi
obseruabant : id ẽ insidias tendebant
Aliquando imitari uthic: obseruate idẽ
imitaminitales qui formã doctrine nr̃ȩ
hubent̃ qui ita credint uiuunt ⁊ docent:
Quita ambulant idẽ qͥita uiuunt sicut
ego: Formã nr̃um id ẽ formã doctrine

Expanded text:
 Hoc verbum, quod est observare, varias habet significationes. Aliquando significat declinare et cavere, ut ibi, observate eos qui dissensiones et offendicula faciunt, id est declinate ab eis. Aliquando insidias moliri, ut ibi: Et ipsi observabant, id est insidias tendebant. Aliquando imitari, ut hic, observate, id est imitamini tales qui formam doctrinae nostrae habent, qui ita credunt, vivunt et docent, qui ita ambulant, id est qui ita vivunt sicut e
Abbreviated transcription (Latin):
teriũ angłoꝵ renuncirment᷑ ei q̃ agimꝰ.
nonergo idõ illi nunciantꝰ qđ illũ
aliqͥt lateat iuxta ꝙsalo mondicit.
tusolus nosti corfilioꝵ hominũ: sed ut
officium ⁊ministeriũ suum ad impleant
quia nuncii sunt: Etpax dĩ q̃ ex superat
dĩ : Dequa pace loquit᷑ quare conciliati
sumus dõ ꝑ passionẽ filiidĩ: ante aduen¬
tũ si quidẽ dñi. longe eramꝰ adõ. ⁊ discordes
eramus tã dõ quã angłis: sed ꝑpassionẽ
filii dĩ reconciliatisumꝰ dõ: Ista recon¬
ciliatio: necesse ẽ ut sẽ ꝑ nos custodiat :
Exu pera autẽ omnẽ sensũ p̃t̃ sensũ dĩ quia
nemo an głoꝵ. nemo hominũ potest mi¬
nistrare mysterium passionis filudĩ.¬

Expanded text:
 renuntientur ei quae agimus? Non ergo ideo illi nuntiant, quod illum aliquid lateat, juxta quod Salomon ait: Tu solus nosti corda filiorum hominum, sed ut officium et ministerium suum adimpleant, quia nuntii sunt. Et pax Dei quae exsuperat Dei. De qua pace loquitur? Qua reconciliati sumus Deo per passionem Filii ejus. Ante adventum siquidem Domini longe eramus a Deo, et discordes eramus tam Deo quam angelis, sed per passionem Filii Dei reconciliati sumus Deo. Ista reconciliatio necesse est ut semper nos custodiat. Exsuperat autem omnem sensum praeter sensum Domini, quia nemo angelorum, nemo hominum potest penetrare mysterium passionis Fili
Abbreviated transcription (Latin):
amabilia: ld .ẽ. omĩa q̃ in eugłio
habent᷑ cogitate: ⁊ cogitando opere
implete : quia illa sunt uera: Omnia
uera sunt pudict ⁊ casta : quia ab omin
mendaciosunt inuio lata ⁊ in corrup¬
ta: Illa sunt uista ⁊ scae quȩ fcĩtatẽ
bona fame : id .ẽ. que bonã fame̾m
nos faciunt habere: O mĩa ista cogita¬
te ⁊ ꝑficite: Siquauirtus. sub fidaei
oꝑationis doctrinȩ ⁊ unde ds̃ laudari
potest: illã dõ aplicate non ur̃is meri¬
ipso: Etuidistis in opere: Et ds̃ pacis erit

Expanded text:
amabilia, id est omnia quae in Evangelio habentur cogitate, et cogitando opere implete, quia illa sunt vera. Omnia vera sunt pudica et casta, quia ab omni mendacio sunt, inviolata et incorrupta. Illa sunt justa et sancta, quae sanctitatem bonae famae, id est, quae bonam famam nos faciunt habere, omnia ista cogitate et perficite. Siqua virtus, subaudis fidei, operationis, doctrinae, et unde laudari Deus potest, illa Deo applicate, non vestris meriipso, et vidistis, in opere, haec agit
Abbreviated transcription (Latin):
habent: Uelꝓpe ẽ dñs ut uos abhac
transitoriis: sed indomino omnẽ spẽ
curãtuã ⁊ ipsete enutri&: Sed in om̃i¬
oratione : Oratio ẽ ꝓp̃teritis exces¬
sibus ⁊ delictis: Et obsecratione: Obse¬
cratio ẽ ꝓadipiscendis futuris: cum¬
latis benesiciis: Ideo debemꝰ ompĩ
peticiones urãe in notes cant apud đm
Holite inquid suꝑ fluã curã assũ mere
ꝓtẽporalib: rebus sed p&iciones uñe

Expanded text:
habent: vel prope est, ut vos ab hac habent: vel prope est, ut vos ab hac transitoriis, sed in Domino omnem spem curam tuam, et ipsetione. Oratio est pro praeteritis excessibus et delictis, obsecratio pro adipiscendis futuris, latis beneficiis. Ideo debemus omnipPetitiones vestrae innotescant apud Deum. Nolite, inquit, superfluam curam assumere pro temporalibus rebus, se
Abbreviated transcription (Latin):
dicncatione adiuuaret illes: Cõpar.
comes infide ⁊ officio: Ad iuua illas.
sub supͦ memoratas: quȩ mecũ labora¬
uer̃ sub̵ dotentes in isto sexu: Cũ de¬
m̃te: demens philosophus fuit: sed
Etceteris ad uitorib mcis: Nephili ppen¬
sesdure acciperent ꝙ omnia illorũ
nomina in hac epłci non continerentur.
ideo subiunxit ⁊ ceteris ad iutoribus meis
quoꝵ nomina st̃ in libro uitȩ : Et ẽ sensus:
Ophilippenses nolite grauiter ferre qđ
tam̃ uitȩ continemini qr mei ad nitores
estis: Iste ẽ. ⁊ libuitȩ : dequo dñs dicit:
gaudetis intẽporalib: negociis¬
mansueudo ⁊ humilitas ur̃a: nota
sit omnib: hominibus. fidelib: ⁊ infide¬
libus. hereticis falsisq: fratrib: : Fide¬
lib notasit : ut uro exẽplo corrobo¬
rentur : In om̃i bonitate imitatores
ur̃i facti⁊ uos mercedẽ recipiatis:
nfidelib: notti sit. ut uidentes uram
religionẽ ⁊ bonã conuersationẽ.
non possint in famare fidẽ nr̃am
in omen dñi sailuatoris: sed pocius

Expanded text:
dicatione adjuvaret illas. Compar, comes in fide et officio. Adjuva illas, subaudis supra memoratas, quae mecum laboraverunt, subaudis docentes in suo sexu. Cum Clemente. Clemens philosophus fuit, sed Et caeteris adjutoribus meis. Ne Philippenses dure acciperent, quod illorum nomina in hac epistola non continerentur, ideo subjunxit: Et caeteris adjutoribus meis, quorum nomina sunt in libro vitae, et est sensus: O Philippenses, nolite graviter ferre quod tamen vitae continemini, quia mei adjutores estis. Iste est liber vitae de quo Dominus dicit: gaudetis in temporalibus rebus, negotiismansuetudo et humilitas, vestra nota sit omnibus hominibus, fidelibus et infidelibus, haereticis falsisque fratribus. Fidelibus nota sit, ut vestro exemplo coroborentur in omni bonitate, imitatores vestri facti, ut vos mercedem recipiatis. Infidelibus nota sit, ut videntes vestram religionem et bonam conversationem, non possint infamare vestram fidem et nomen Domini salvatoris, sed potius
Abbreviated transcription (Latin):
bit id ÷ resuscittdit. corp humilitatis
nrãe : corpnr̃m corp humilitatis est.
ꝙ ꝑmortẽ inpuluerẽ ⁊ uermes humilia¬
ripotest: Istud corp pͥmũ forma uit
imiitẽro mat̃no sed iterũ reform abit illi d
ꝑgłam resurrectionis: Configuratum
assimulatũ corpori claritatis sucie id .ẽ.
ingła ⁊ in in mortalitate: quia illam
claritatẽ habebunt scoꝵ corpora. post
diẽ. iudicii quã habuit corp xp̃i clari¬
ficatũ in monte : qr similes angłis erunt:
Etqe poterat aliquis dicere: Quomo do
poterit corporanr̃a reformare : quȩ aũ ẽ¬
mib: erunt corrupta inpuluerẽ.
redacta Adhaec beatus paulus:
sibi potuit omnia subicere: corpona
& iã nr̃a in die iudici refor mabit
siui: Sicstate. id .ẽ. sic ꝑseuerate. in fide
sapimus: ego alii que fideles q̃ui ita
Fuchodia ⁊ sit ichen sapientes treligose
mulieres erant apud philippenses. quȩ

Expanded text:
formabit, corpus humilitatis nostrae. Corpus nostrum corpus humilitatis est, quod per mortem in pulverem et vermes humiliari potest. Istud corpus primum formavit in utero materno, sed iterum reformabit illud per gloriam resurrectionis. Configuratum, id est assimilatum corpori claritatis suae, id est in gloria et immortalitate: quia illam claritatem habebunt corpora sanctorum post diem judicii, quam habuit corpus Christi clarificatum in monte, quia similes angelis erimus et poterat aliquis dicere: Quomodo poterit corpora nostra reformare, quae a vermibus erunt corrupta, et in pulverem redacta? Ad haec beatus Apostolusibi potuit omnia subjicere, corpora etiam nostra in die judicii reformabit sivi, sic state, id est sic perseverate in fide, sapimus, ego aliique fideles, qui ita sicut et ego. Sapientes et religiosae mulieres er
Abbreviated transcription (Latin):
debent ꝑagi: & non ultix licitum
ut surpari: Uerbi gr̃a presbit̃
es neusur pes ep̃i ministerium
Dia conus es nolitibi uindicare
aliquid exofficio ꝓbi: Sic decȩ¬
teris ministeriis & gradibus iN¬
telligendum: Sic̃ enim¬
non eun dem actum habent.
ita multiunum corpus sumus inxp̃õ:
Sicut inuno corpore multa membra
unum corpus faciunt. itafideliũ
unum corpussunt cum illo: Uerũ
mẽbra corporis nr̃i propria habent
officia: ut oculi uidendi. auqes au¬
diendi. & reliqua similiter: Etsic̃
unum membrum alterius membri
non usurpat officium: sic unus quis¬
que nrm alterius non debet inua
dere ministerium: fetamen sicut
oculi uident toto corpori. &aures
audiunt & os loquitur. & manus co¬
operantur suo corpori: sic debent
agere & sp̃italit m̃bra aecđcte
Oculi sunt: qui aliis ministrant sp̃itde
lumen sicut doctores.: Aures boni
auditores. qui uerba magistrorum
humiliter audiunt: Nares quis¬

Expanded text:
debent peragi, et non ultra licitum debent peragi, et non ultra licitum usurpari. Verbi gratia: Presbyter es, non usurpes episcopi ministerium; diaconus es, noli tibi vindicare aliquid ex officio presbyteri. Sic de caeteris ministeriis et gradibus intelligendum est. Sicut enimnon eumdem actum habent, ita multi unum corpus sumus in Christo. Sicut in uno corpore multa membra unum corpus faciunt, ita multitudunum corpus sumus cum illo. Verum membra corporis nostri propria habent officia, ut oculi videndi, aures audiendi, et reliqua similiter. Et sicut unum membrum alterius membri non usurpat officium, sic unusquisque nostrum non debet invadere alterius ministerium. Et tamen sicut oculi vident toto corpori, et aures audiunt, et os loquitur, et manus cooperantur suo corpori, sic debent agere et spiritalia membra Ecclesiae. Oculi sunt qui aliis ministrant spiritale lumen sicut doctores: aures, boni auditores, qui verba magistrorum humiliter audiunt; nares, qui s
Abbreviated transcription (Latin):
pere: O portet denique ut
uiaio p̃aedentium doctorum
unitetur. & in genium p̃sentiũ
magis trorum: ad implens qđ
dicit sapienti : Ne trans gre¬
diciris terminos quos posuer̃
patrestui:. Sedsapere ad sobri¬
ꝓacem : id ẽ. ate pertintiaam:
Sobricie nãq sapit: qui agnoscit
quid ipsesit: Et sicut cora deo
inxp̃o loquitur: Hoc p̃ceptum
transgressistint om̃s her&ici:
Et unicuiq sub̵ dico. sic debere¬
sapere: sicut ds̃ diuisit m̃ surã
fidei: Infide nãq m̃ sura est
quantum ad nram capacitatẽ
attinet : quia alius plus alius mi¬
nus credit Maiorem enim fidẽ
habuer̃ apłi. montes transferea¬
do: quam nos habetimꝰ: Siue
intelligitur haec mensura indo¬
nisfider quid habentib fidem.
alii datur sermo sapientiae. alii ser moscientiȩ
&cȩtera: Et huius modimensu¬
ra scđm rationem fidaei datur.
qm̃ nonnisi fidem tenentibus tribu¬
itur.: Intelligitur & demis teriis
ecclesiasticis quȩ scđm modũ suũ

Expanded text:
pere. Oportet denique ut pere. Oportet denique ut viam praecedentium doctorum imitetur et ingenium praesentium magistrorum, adimplens quod dicit Sapientia: Ne transgrediaris terminos quos posuerunt patres tui , sed sapere ad sobrietatem, id est ad temperantiam. Sobrie namque sapit, qui agnoscit quid ipse sit, et sicut coram Deo in Christo loquitur. Hoc praeceptum trangressi sunt omnes haeretici. Et unicuique, subaudis, dico sic deberesapere, sicut Deus divisit mensuram fidei; in fide namque mensura est, quantum ad nostram capacitatem attinet, quia alius plus, alius minus crodit. Majorem enim fidem habuerunt apostoli montes transferendo, quam nos habeamus. Sive intelligitur haec mensura in donis fidei quia habentibus fidem, alii datur sermo sapientiae, alii sermo scientiae , etc. Et hujusmodi mensura secundum rationem fidei datur, quoniam non nisi fidem tenentibus tribuitur. Intelligitur et fidem ministeriis ecclesiasticis, quae secundum modum suum
Abbreviated transcription (Latin):
paulus predicat in om̃ib ȩccłus
tam: Qued autẽ dic̃ om̃ib
quisunt inN teruos: & simplicit̃
p̾test intelligi ut decit᷑ om̃ib
dico qui habitant inter uos:
Etalti ori intellectu ut illos allo¬
quatur: qui ꝑfidem dõ adhere¬
bant qui seꝑ habet eẽ : Ds enpa
solus ẽ: quia ipse substantialie
habet. eẽt. ficut ad moysen dic̃
Egosum quisum & egosum asabali¬
& c&era: Quicumq ergo illi adhe¬
rent illi sunt. sicut & qui non
adherent non sunt: Ergo quiss
Etquid dico hoc utiq dico & p̃¬
cipio nonplus sapere quã opor¬
tet sapere. id ẽ. non suꝑbire
Hoc dic̃ contra gentiles tum̃ tes
qui insultabant iudaeis tã quã
ramis fractis: Plus enim quam
oport& sapit : qui propter alte¬
rius miseriam se extollit. cũpo¬
cius humiliari debeat ne & ipse
ccidat: Dicendum & propter
cos qui sanam doctrinam non
sectantes. quȩdam falsitatis doc¬
mata cõponunt. quib simpli¬
cium animos corrumpunt :
non plus sapere quã oportet sa¬

Expanded text:
Paulus praedicat in omnibus ecclesitam . Quod autem dicit, omnibus qui sunt inter vos, simpliciter et potest intelligi, ut dicatur: Omnibus dico qui sunt inter vos, et altiori intellectu, ut illos alloquatur qui per fidem Deo adhaerebant qui semper habet esse, Deus enim solus est quia ipse substantialiter habet esse, sicut ad Moysen dicit : Ego sum qui sum, et Ego sum Deus Abraham, etc. Quicunque ergo illi adhaerent, illi sunt, sicut et qui non adhaerent, non sunt: ergo qui suEt quid dico? Hoc utique dico et praecipio, non plus sapere quam oportet sapere, id est non superbire. Hoc dicit contra gentiles tumentes, qui insultabant Judaeis tanquam ramis fractis. Plus enim quam oportet sapit, qui propter alterius miseriam se extollit, cum potius humiliari debeat, ne et ipse cadat. Dicendum et propter eos qui, sanam doctrinam non sectantes, quaedam falsitatis dogmata componunt, quibus simplicium animos corrumpunt, non plus sapere quam oportet sa
Abbreviated transcription (Latin):
Debitor est.
qui a licui
aliquid debet: NONId¬
cir co creatisumus ab om̃i po¬
ten te dõ. ut scđm carnem id .ẽ.
scđm desideria carniis uiuamus.
quii nonsumus ccr Ni debitores.
sed deo ut spĩtaliter conuer sem̃
cuncto transitoria & caduca
ꝓnichilo ducentes & do debitum

Expanded text:
Debitor est qui alicui aliquid debet. Non idcirco creati sumus ab omnipotente Deo ut secundum carnem, id est secundum desideria carnis vivamus, quia non sumus carni debitores, sed Deo, ut spiritualiter conversemus, cuncta transitoria et caduca pro nihilo dicentes, et Deo debitum
Abbreviated transcription (Latin):
Siautẽ cõmotum animum refrenamꝰ.
ut uindictam proximo non infera¬
mus tuncuictores existimꝰ & de
peccito adsalutem ad quirendo
fr̃em triumphamus: Sed uince in
bonomalum: Uince in bonomalum:
id ẽ indeo diabolum: uince in bono
malum : inpacientia sũma in imicum
et aduersarium tuum. prebendo
ei cybum et potum: uestimentum etcailciam̃tũ:
Dum enimtuis beneficiis prouocas
illum ad hocutte incipiat diligere.:
eomodo quosuperius diximus
quodam modo superas illum.
Uel uince in bono malum: id est in iur¬
tutibus uince &esupera uicia & pec¬
catar accipiendo exeispalmam u
In exor dio scae a eccłae: ex om̃ib
condicionibus. ueniebant ad fidem
Etne serui. uel ancillȩ. seuquilibit
subiecti dice¬
rent. quod ipsi
qui consecuti erant libertatẽ¬
om̃ium peccatorum filii dĩ effecti
indignum ut seruirent sclipotes¬
tatibus dixit apłs: Omĩs anima
id est om̃is homo liber et seruus
fidelis & infidelis potestatibus sub¬
limioribus subditussit: Om̃is anima.

Expanded text:
Si autem commotum animum refrenamus ut vindictam proximo non inferamus, tunc victores exsistimus, et de peccato ad salutem acquirendo fratrem triumphamus. Sed vince in bono malum. Vince in bono malum, id est in Deo diabolum. Vince in bono malum, in patientia supera inimicum et adversarium tuum, praebendo ei cibum et potum, vestimentum et calceamentum; dum enim tuis beneficiis provocas illum ad hoc ut te incipiat diligere eo modo quo superius diximus, quodammodo superas illum. Vel vince in bono malum, id est in virtutibus vince et supera vitia et peccata, accipiendo ex eis palmam In exordio sanctae Ecclesiae ex omnibus conditionibus veniebant ad fidem, et ne servi, ancillae, seu quilibet subjecti dicerent, quod ipsi qui consecuti erant libertateorum, et filii Dei effecti, indignum esset ut servirent saeculi potestatibus, dixit Apostolus: Omnis anima, id est omnis homo, liber et servus, fidelis et infidelis, potestatibus sublimioribus subditus sit. Omnis anima
Abbreviated transcription (Latin):
non ꝑmeritũ nr̃m : Sicutroga¬
uite ut remaneres ephesi quȩ est
ciuitis methropolis asie: cũ irẽ
in macedoniam ꝓuinciã grecorũ
& denunciares quib: dĩ id ẽ iudaeis
iudatantibus & non recte creden

Expanded text:
non per meritum nostrum. Sicut rogavi te ut remaneres Ephesi, quae est civitas metropolis Asiae, cum irem in Macedoniam, provinciam Graecorum, ut denuntiares quisbusdam, id est Judaeis judaizantibus, et no