comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
funt uobis. Quarta nobis fit remissio peccatoꝵ. ꝑ hoc
qd ⁊ nos remitamus pc̃c̃a fr̃ibus nr̃is. Sic enim dic̃
ip̃e c̃ominis & saluator nr̃. quia si remiseritis fr̃ib
remitte nõbis d̃ebita nr̃a. sicite & nos dimittimus
debitorib nr̃is. Quinta remissio peccatoꝵ ẽ. cum

Expanded text:
sunt vobis . Quarta nobis fit remissio peccatorum per hoc sunt vobis . Quarta nobis fit remissio peccatorum per hoc quod et nos remittimus peccata fratribus nostris. Sic enim dicit ipse Dominus et Salvator: Quia si remiseritis fratribremitte nobis debita nostra, sicut et nos remittimus debitoribus nostris. Quinta peccatorum
Abbreviated transcription (Latin):
quam suprameniorarumꝰ. S ed fortasse dicant audito¬
res eccłie. Meliuis fere a gebat᷑ cum antiquis quã nob̃cũ
ubi oblatis qͥmiersoritu sacrificuis. peccantibus uenia
pstabatur. Apud nos una est cantã modo uenia pec¬
eatorum. quȩ ꝑlauacri grãm in iniciis dat᷑. nulla post
hec peccati misccłia. nec uenia ulla conceditur. Becet
quidem districtioris ẽẽ disciplinȩ xp̃ianũ. ꝓ quo xp̃c
mortuusẽ. Pro illis oues hirei boues iugulabantur
& aues. & simila consꝑgebat᷑ ꝓ te dĩ filius iugulatꝰ
ẽ & it̾m te peceate delectat᷑. & tamen ne tib hic nõ
tam erigant animos. ꝓuirtute quam ꝓdesꝑatione
deiciant. audist quanta sint in lege sacrificia ꝓ
peccatis. audinune quantȩ sint remissiones pc̃coꝵ
in eugłiis. Est ista prima qua baptiram᷑ in remissio¬
nem peccatoꝵ. sccda remissio in passione martirii.
tercia est quȩ ꝑ elemosinas datur. Bicit enum saluator
Ueruntamendate quȩ habetis. & ecceomnia munda

Expanded text:
ue significatur. Sed fortasse quis dicit de auditoribus Ecclesiae: Melius forte agebatur cum antiquis quam nobiscum, ubi oblatis diverso ritu sacrificiis, peccantibus venia praestabatur, apud nos uno tantummodo est venia peccatorum, quae per lavacri gratiam in initiis datur, nulla post haec peccati misericordia nec venia ulla conceditur. Decet quidem districtionis esse disciplinae Christianum pro quo Cmortuus est; pro illis oves, hirci, boves jugulabantur et aves, simila conspergebatur; pro te Dei Filius jugulatus est, et iterum te peccare delectat! Et tamen ne tibi haec non tam erigant animos pro virtute quam pro desperatione dejiciant, audisti quanta sint in lege sacrificia pro peccatis, audi nunc quantae sunt remissiones peccatorum in Evangeliis. Et est prima qua baptizamur in remissionem peccatorum. Secunda remissio est in passione martyrum. Tertia est, quae per eleemosynas datur. Dicit enim Salvator: Verumtamen date quae habetis, et ecce omnia munda
Abbreviated transcription (Latin):
tinuit. dicito de hoc quia deuorauit eũ t̾ra. Adhoc
me mouet. qd̾ ait extendist dexteram tuã. deuo¬
rauit eos t̾ra. quasi ut deuorarent᷑ a t̾ra hec causa
manus suas ad ppłm non credentẽ ⁊ contradi¬
centẽ. ⁊ qualit̃ infidelem populũ qui clamauit
crucifige crucifige eũ. mors admissi sceleris opp̃s¬
sit. euident̃ uiuenies quomͦ excendit dexteram
suã. & deuorauit eos t̾ra. Nec camen penit᷑ desꝑan¬
dum ẽ. Possibile namq ut si forte resipiscat qui de¬
uoratus ẽ. rursum possit euomi sicut ionas. Sed

Expanded text:
tinuit, dicito et de hoc, quia devoravit eum terra. Adhuc tinuit, dicito et de hoc, quia devoravit eum terra. Adhuc me movet, quod ait: « Extendisti dexteram tuam et devoravit eos terra, » quasi ut devorentur a terra, haec causa e extendit manus suas ad populum non credentem et contradicentem, et qualiter infidelem populum, qui clamavit, « Crucifige, crucifige eum, » mors admissi sceleris oppressit, evidenter invenies quomodo extendit dexteram suam et devoravit illos terra. Nec tamen penitus desperandum est: possibile namque est ut, si forte resipiscat, qui devoratus est, rursum possit evomi, sicut Jonas. « D
Abbreviated transcription (Latin):
lis. Illa enim spẽs carnis ẽ. & de corꝑis uiui iste colo¬
rum fucus ẽ. & cera tabulis sensu carentio suꝑpo¬
sita. Nullus gͦ in diis similis dño. millus enĩ mui
sibilis nullus incorporeus. nullus immutabilis.
mallus sine inieios. nullus ⁊ sine faie. nuillus erea¬
tor omniũ. nis̃i pat᷑ cuim cum̃ filio ⁊ sp̃u s̾ẽo. Ccetendis
die deuorat t̃ra. Aut ñ tibi uidet᷑ deuorari a terra.
ille qui semꝑ det̾ra cogitat. qui semꝑ t̾renos habet
actus. qui de t̾ra loquitar de t̾ralicigat. t̾rã deside¬
rat: & omnẽ spem suam ponit int̾ra. qui ad cȩlum
ñ respicit. qui futura ñ cogitat. qui iudiciũ dĩ nõ
metuit. nec beata eius ꝓmissa desicd̾at. s semꝑ de
p̃sentib cogitat & t̾rena suspirat. Talẽ cũ uideris
dicito quia deuoraure eũ t̾ra. Sed ⁊ si quẽ uideris
quoanimusnichil ualet.s totũ libido carnis ob¬

Expanded text:
lis. Illa enim species carnis est et corporis vivi, ista cololis. Illa enim species carnis est et corporis vivi, ista colorum fucus est, et cera tabulis sensu carentibus superposita. Nullus sibilis, nullus incorporeus, nullus immutabilis, nullus sine initio et sine fine, nullus creator omnium, nisi Pater cum Filio et Spiritu sancto. Extendie devorat terra; aut non tibi videtur a terra devorari ille, qui semper de terra cogitat, qui semper terrenos habet actus, qui de terra loquitur, de terra litigat, terram desiderat, et omnem spem suam ponit in terra, qui ad coelum non respicit, qui futura non cogitat, qui judicium Dei non metuit, nec beata ejus promissa desiderat, sed semper de praesentibus cogitat et terrena suspirat? Talem cum videris, dicito, quia devoravit eum terra; sed et si quem videris quo animus nihil valet, sed totum libido carnis ob
Abbreviated transcription (Latin):
pauca ꝑstringere. Quis inquit fimilistibi in diis
domine. quis similis cibi głosus in scis: mirabilis ir
maiestatib faciens ꝓdigia: Quod dicit quis similis
tibi in diis. ñ simulachris gentiũ comparat deũ.
nec demonib qui sib falso nom̃ deoꝵ adsciscunt.
s deos illos dic̃ qu ꝑ grãm & participationẽ dĩ ap¬
pellantur. de quib ⁊ alibi scriptura dic̃. Ego dixi
dii estis. Ee it̾m. Ds̃ stecit in congregatione deoꝵ.
riꝑ grãm uideant᷑. nullus tamendõ similis in ue¬
nitur. uel in potentia uel in natura. & licet apłs
ioħes dicat. filioli ñ dũ scimus quid futuri sumus
siaũt reuelatũ nob̾ fuerit de dño scilicet dicens. si¬
miles illi erimus. similicudo tamen hec ñ ad natu¬
ram. s ad gr̃am reuocat᷑. Uerb causa ut sidicamꝰ
picturam similem ẽẽ eius curus imago pictura
uidet᷑ expressa. quantũ ad grãm ꝑtinet uisus si¬
milis dicittr. quantũ ad substantiã longe dissimi¬

Expanded text:
alidissima. Quis, inquit, similis tibi in diis, Domine? quis similis tibi, gloriosus in sanctis, mirabilis in majestatibus, faciens prodigia? Quod dicit, Quis similis tibi in diis, non simulacris gentium comparat Deum, nec daemonibus qui sibi falso deorum nomen assiscunt; sed deos illos dicit qui per gratiam et participationem Dei appellantur dii. De quibus et alibi Scriptura dicit: Ego dixi, Dii eper gratiam videantur, nullus tamen Deo similis invenitur, vel in potentia, vel in natura; et licet Joannes apostolus dicat: « Filioli, nondum scimus quid futuri sumus; » si autem revelatus nobis fuerit, de Domino scilicet dicens, similes ei erimus. Similitudo tamen haec, non ad naturam, sed ad gratiam revocatur: verbi causa, ut si dicamus, picturam similem esse ejus, cujus imago in pictura videtur expressa; quantum ad gratiam pertinet visus similis dicitur, quantum ad substantiam, longe dissimi
Abbreviated transcription (Latin):
holocaustum. qr extra castra passus est. Nam et
ili mals colomi uemence fliũ pacͥ fambas eĩe¬
cerunt fors ex ta uineam s occiderant. Hoc est q̃d
offertur ad ostium tab̾nacul. acceptus contra dñm.
caput hostiȩ. & uigulabt̃ uitulũ contra dñm. et
offerent filii aaron sacerdotis sanguinẽ. & effundent
sanguinẽ. ad altare in errcuitu. qd̾ est ad ostium ta¬
bernaculi testimonii. Pocest qui dẽuider obhoc dic¬
tum. qd̾ de filiis aaron erantannas & caypbas. et
cet̃ om̃s qui consiliũ agentes aduersũ iħm. pro¬
mnciauerant eũ reum mortis. & effuderunt
sanguinem eius eirca basim altaris tab̾naculi ces¬
timonii. Ibi enim effunditur sanguis ub erat
altare. & basis eius sicut ip̃e dñs dicit. quia ñ capit
ꝑire ꝓpham extra iherłm. Posuit gͦ & manũ suã

Expanded text:
et illi mali coloni venientem filium patrisfamilias ejecerunt foras extra vineam et occiderunt. Hoc est ergo quod offertur ad ostium tabernaculi, acceptus contra Dominum. caput hostiae, et jugulabunt vitulum contra Dominum, et offerent filii Aaron sacerdotes sanguinem, et effundent sanguinem ad altare in circuitu quod est ad ostium tabernaculi testimonii. Potest quidem videri ob hoc dictum quod de filiis Aaron erant Anna et Caiphas, et caeteri omnes qui consilium agentes adversum Jesum pronuntiaverunt eum reum mortis, et effuderunt sanguinem ejus circa basem altaris tabernaculi testimonii. Ibi etenim effunditur sanguis ubi erat et altare et basis ejus, sicut et ipse Dominus dixit: Quia non capit perire prophetam extra Hier
Abbreviated transcription (Latin):
peccatoꝵ. cum lauat peccator in lacrimis stratũ suũ¬
& fuint ei lacrimȩ suȩ panischie ac nocte. cũ ñ erubes¬
cit sacerddoti dñi indicare peccatũ sirũ: & querere
mediemam scđ̾m eum quiatt. dixi. ꝓnunciabo ad¬
uersum me iniusticiã meã dño. & tu remisist im¬

Expanded text:
peccatorum, cum lavat peccator in lacrymis stratum suum, fiunt ei lacrymae suae panes die ac nocte . » Cum non erubescit sacerdoti Domini indicare peccatum, ut acquirat medicinam, secundum eum qui ait: Dixi: Pronuntiabo adversum me injustitiam mea
Abbreviated transcription (Latin):
bacur amalech. Eleuare manus boc ẽ oꝑa & actus ele¬
uare ad dñm. & non hr̃e actas deorsum deiectos &
humi iacentes. s deo placitos & ad celum erectos.
Eleciat gͦ manus qui thesauritat in cȩlũ. ubi enim
thesaurus eius. ibi &e oculus eius. ibi & manꝰ eiꝰ. Eleuat
manus & ille qui dicit. eleuatio manuũ mearum
sacrificium uesꝑtinũ. Si gͦ eleuant᷑ actus nr̃i ⁊ non¬

Expanded text:
re manus, hoc est actus levare ad Deum, ut non habeat actus dejectos et humi jacentes, sed Deo placitos et ad coelum erectos. Elevat ergo manus qui thesaurizat in coelo. Ubi enim thesaurus, ibi oculus, ibi manus. Elevat manus qui dicit: Elevatio manuum mearum sacrificium vespertinum . Si ergo eleventur actus no
Abbreviated transcription (Latin):
reddantur. Quinq numerus frequent̃ ĩmopenitꝰsemp
ꝓ quinq sensibꝰ accipitur. Scire debemꝰ gͥ. hoc mͦ istos
quinq scĩs posse restitui. ut si forte p̃supsimus abtit eis
in secularib actibus. & impendimus usũ eoꝵ in his
quȩ ñ scđm dm̃ gessimꝰ. restituamus nẽ & ipsos qͥnq
scis actib ⁊ religiosis ministeriis. & alios eis quinq ad¬
damus.qui suit interioris hominis sensus. ꝑ quos uł
mundi corde effecti dm̃uidemꝰ. uł aures habemus
tum sumimꝰ illũ de quo dic̃ ꝓpħa. gustate et uidete qm
nr̃is ꝑpeximus. & manus nr̃ȩ palpauerunt de uerbo
uitȩ. His aũt ommibꝰ unũ suꝑaddimus. ut ad unũ dm̃
hec cuncta referamus. & hec quidem derestitu endis¬

Expanded text:
uenarius numerus frequenter, imo pene semper, pro quinque sensibus accipitur. Scire ergo debemus hoc modo istos quinque sanctis posse restitui, ut si forte praesumpsimus abuti eis in saecularibus actibus, et impendimus usum eorum in his quae non secundum Deum gessimus, restituamus; nunc ipsos quinque sanctis actibus religiosisque ministeriis et alios eis quinque addamus, qui sunt interioris hominis sensus, per quos vel mundi corde effecti, Deum videmus, vel aures habemus tum sumimus illum, de quo dicit Propheta: Gustate et videte quonostris perspeximus et manus nostrae palpaverunt de verbo vitae . His autem omnibus unum superaddimus, ut ad unum Deum haec cuncta referamus. Quid vero d
Abbreviated transcription (Latin):
mus. Quia gͦ & nunc sermo eiꝰ ad subtiliorẽ & sp̃italẽ
intelligentiam ꝓuocatauditores. & uulteos niebil car¬
nale in lege sentire dicit. ut qui uult auferri uelamen
de corde suo conuertatur ad dñm. ñ quasi ad carnẽ dñi¬
nr̃i. Est enim & hoc qui uerbum caro factum ẽ. ħ qͣsi

Expanded text:
s, quia nunc sermo Apostoli ad subtiliorem et spiritalem intelligentiam provocat auditores, et vult eos nihil carnale in lege sentire; dicit: Qui vult auferri velamen de corde suo, convertatur ad Dominum, non quasi ad carnem Dominum; est enim et hoc quia verbum caro factum est, sed
Abbreviated transcription (Latin):
in t̾ciam & quartam ꝓgeniẽ. Ds̃ enim telans ẽ. & aĩam
quam sibi despondit infide. non uult illã ꝑmanere in
omnes immunditias suas. si cui forte subiectum est.
Si uͦ ꝑmanet in peccatis. & dic̃ non audiemus uocem
domini. s facientes faciemus uoluntates nr̃as. & incen¬
tur ⁊̃ illi ad illam sapientiȩ sententiã quȩ dic̃. Quomã
quidem uocabam & non obaudiebatis. s irridebatis
sermones meos. itaꝙ ⁊ ego urãm ꝑditionẽ irridebo.
Uel illam quȩ posita ẽ illis in eugłio dicente dño. disce¬
dice a me in ignem et̾nũ: qui p̃parat᷑ ẽ diabolo ⁊ ange

Expanded text:
in tertiam et quartam progeniem. Dominus enim zelans est et animam quam sibi despondit in fide, non vult illam permanere in omnes immunditias suas, sicuti forte surreptum est. Si vero permanet in peccatis et dicit, Non audiemus vocem Domini, sed facientes faciemus voluntates nostras, et incentur etiam ipsi ad illam Sapientiae sententiam quae dicit: Quoniam quidem vocabam et non audiebatis, sed irridebatis sermones meos, itaque et ego vestram perditionem irridebo . Vel illa quae posita est illis in Evangelio, dicente Domino: Disced
Abbreviated transcription (Latin):
Omnis qui cum recitantur ũba legis comunibus fa¬
bulis occupat᷑ a uergus ẽ. Omnis qui cũ legit᷑ moyses
de negociis scħ de pecuma de lucris sollicitu dinem
gerit auerzus est. Omnis qui possessionis curis strm¬
gitur & diuitiarũ cupiditate ddistendit᷑. qui gloria
Scłi & mundi honoribus studet. auersus ẽ. S ⁊ ab
uerba legis. & uultu atq oculis intentus. corde ta¬
men &cogitationib euagat᷑ auersus ẽ. Qͥdẽ gͦ
conuiertis Si omnibus t̾ꝑa uertamus. & stucdio.¬

Expanded text:
Omnis qui, cum recitantur verba legis, communibus fabulis occupatur, aversus est. Omnis qui, cum legitur Moyses, de negotiis saeculi, de pecuniis, de lucris sollicitudinem gerit, aversus est. Omnis qui possessionum curis stringitur, et divitiarum cupiditate distenditur, qui gloriatur saeculo, et mundi honoribus studet, aversus est. Sed et verba legis, et vultu atque oculis intentus, corde tamen et cogitationibus evagatur, aversus est. Quid ergo est converti? Si his omnibus terga vertitis, et studio
Abbreviated transcription (Latin):
conrungit & sociat sicut ip̃e dicit. statui enĩ uos
uni uiro uirginẽ castam eochibere xp̃o. & de quo
in engłio scͥptũ ẽ. quia rex quidã fecit nuptias filio
suo. In huius gͦ uiri nuptias cum se aĩa delerit. &
legicimũ sorcita cum eofuerit matrimoniũ. etiã¬
si fuerit aliquando peccatrix. etiam si meretrica¬
ta ẽ. tamen si adhucse uiro tradidit. ultra eã pec¬
care ñ pacitur. Non pot̾ ferre ut rursũ anima
quȩ se sortita ẽ uirũ. alludat asulteris. Excitat᷑
fuꝑ eã ⁊eluseius. deffendit coniugis castitatẽ. Ꝙ
rełans dr̃ d̃s. qr animã sibi mancipatã ñ patitur
demonib admisceri. Alioqum si eã uiderit teme¬
rantẽ uira coniugis. & occasiones querere ad pec
tris ur̃ȩ quo dunsi eam: quibus etiã addit ⁊ dic̃.
Ecce peccatis ur̃is uenundat estis. & ꝓpt̾ iniquita¬

Expanded text:
conjungit et sociat, sicut et ipse dicit, Statui enim vos conjungit et sociat, sicut et ipse dicit, Statui enim vos uni viro, virginem castam exhibere Christo . Et de quo in Evangeliis scriptum est, quia rex quidam fecit nuptias filio suo . In hujus ergo viri nuptias cum se anima dederit, et legitimum cum eo sortita fuerit matrimonium, etiamsi fuit aliquando peccatrix, etiamsi meretricata est, tamen si se huic viro tradidit, ultra eam peccare non patitur: non potest ferre ut rursum anima quae se sortita est virum, alludat adulteris; excitatur super eam zelus ejus, defendit conjugii castitatem. Et zelans dicitur Deus, quia animam sibi mancipatam non patitur daemonibus admisceri. Alioquin, si eam viderit temerantem jura conjugii, et occasiones quaerere ad pecctris vestrae, quo dimisi eam ? Quibus etiam addit et dicit: Ecce peccatis vestris venundati estis, et propter iniquita
Abbreviated transcription (Latin):
ipse fragilitatẽ bumanoꝵ ñ recusat affectirũ. Quis e.¬
enim audiens d̾m zelantem. non continuo miret᷑.
& humanȩ fragilitatis uiciũ putet: S omnia ꝓpt̃
matores. Q legitimo utitur matͥmonio. ñ patit᷑
uti uxorem potestate peccandi. s accendit᷑ zelo
ad castitatẽ matrimonio conseruandã. quopossit
ex ea fieri legitimus pat̃. Hoc gͦ exemplo in telli¬
gamus omnẽ animam aut ꝓstitutã ẽẽ demonib
& habere plurimos amatores. ita ut intret ad eam
modo quidẽ sp̃s fornicationis. illo discedente in
cum eis plurimi. Isti om̃s ita cum infideli aĩa
meretricant᷑. ut alt̾ alt̃ ñ inuideat. nec relocipra
moueantur ad inuicẽ. & quiddicã qd̃ alt̃ alterũ
non excludat: : inmo & inuitant se inuic̃e. ⁊ spon¬
te conuocant. sicut iã paulo ante dixcimus qd̃ in
eugłio scriptũ ẽ de illo spu qui excuit ab homine.
& regressus adduxit secum septẽ alios nequiores
se spiritus. ut in uana anima simul habitent.Sic

Expanded text:
ipse fragilitatem humanorum non recusat affectuum. Quis enim audiens Deum zelantem, non continuo miretur, et humanae fragilitatis vitium putet? Sed omnia pmatores. Qui vero legitimo utitur matrimonio, non patitur uti uxorem potestate peccandi, sed accenditur zelo ad castitatem matrimonii conservandam, quo possit ex ea fieri legitimus pater. Hoc ergo exemplo intelligamus omnem animam, aut prostitutam esse daemonibus, et habere plurimos amatores, ita ut intret ad eam modo quidem spiritus fornicationis; illo discedente, incum eis plurimi. Isti omnes ita cum infideli anima meretricantur, ut alter alteri non invideant: nec zelotypia moveantur ad invicem. Et quid dico quod alter alterum non excludat? Imo et invitant se invicem et sponte convocant: sicut paulo ante jam diximus, quod in Evangelio scriptum est de illo spiritu qui exiit ab homine, et regressus adduxit secum septem alios nequiores se spiritus , ut in una anima simul habitarent. S
Abbreviated transcription (Latin):
riaudierint quȩ legunt᷑ statĩ discedt̃. Nulla exhis
quȩ lecta sunt in quisitio adinuicẽ. nulla collatio
nusquam memoria mandati illiꝰ. quote diuina
lex cõmonet. int̾roga patres tuos & dicent tibi.¬
ipm quidẽ patient̃ expectant. usq dum in eccłia
lectiones ircitentur. Alii uͦ nec sirecitent᷑ sciunt
s in remotioribus dominicȩ donrus locis scłarib
fabulis occupantur. Be quib ego aususfũ dr̃e.
qr cum legitur moyses iam ñ uelam̃ suꝑ cor eoꝵ

Expanded text:
ri audierint quae leguntur, statim discedunt; nulla ex his quae lecta sunt inquisitio adinvicem, nulla collatio, nusquam memoria mandati illius, quo te divina lex commonet: Interroga patres tuos, et dicent tibim quidem patienter exspectant, quod lectiones in ecclesia recitentur. Alii vero nec si recitentur sciunt, sed in remotioribus Dominicae domus locis, saecularibus fabulis occupantur. De quibus ego ausus sum dicere, quia cum legitur Moyse
Abbreviated transcription (Latin):
citur facies moysi. Habent enim głam ea quȩ loqui¬
cur. s hec tegitur & occultatur. & est omnis gła eius
intrinsecus. Illud quoq in tuere quale sit. quod ille
uultus quidẽ moysi glorificatus refertur: licet ue¬
lamine contegatur: manus aut̃ eiꝰ intra sinũ missa.

Expanded text:
c., usque ad habent enim gloriam ea quae loquitur, sed tegitur et occultatur, et omnis gloria ejus intrinsecus. Illud quoque intuere quod in lege vultus Moysi glorificatur, licet velamine cont
Abbreviated transcription (Latin):
ihc̃. & adsistit nunc uultui dĩ ꝓnobis. semꝑ in quit
uiuens ad int̃pellandũ ꝓhis. Si gͦ duo intelligun¬
cur uelamina quȩ uelut pontifex ingressus ẽ ibe.
consequent̃ & sacrificium dupplex intelligendũ
ẽ ꝑ quod & trestria saluauerit & celestia. Beniq
etea quȩ secunt᷑ plus celesti sacrificio. quã t̾reno u

Expanded text:
ltui Dei pro nobis: Semper, inquit, vivens ad interpellandum pro his. Si ergo duo intelliguntur velamina, quae velut pontifex ingressus est Jesus, consequenter et sacrificium duplex intelligendum est, per quod et terrestria salvaverit et coelestia. Denique et ea quae sequuntur, plus coelest
Abbreviated transcription (Latin):
consiliũ dignatur acciꝑe inferioris saltim sacerdo¬
tis. nedum dixerim laici. nedum gentilis. Secl
q utgentiles bonũ consiliũ ꝓferrent apudmoysen¬
tunc bonũ & spiritalem intellectum afferrent ad
dicunt. Non potest enim facerelex sicut uidei dieunt
quia infirmat᷑ lex in carne id est in litt̃a. & nichil
pot̃ scđ̾m litterã facere. Nichil enim ad ꝑfectũ acl¬
cduxit lex. Scđ̾m aut̃ hoc consiliũ qd̾ nos afferimus
ad legem possunt omnia sp̃italit̾ fieri. possunt et
saciificia sp̃italit̾ offerr. quȩ mͦ carnalit̃ ñ possunt.

Expanded text:
consilium dedignantur inferioris, etiam sacerdotis, nedum laici, nedum gentilis: sed uandoque futurum ut gentiles bonum consilium proferrent, apud Moysen bonum et spiritualem intellectum afferentes ad dicerent. Non enim potest facere lex sicut Judaei dicunt, quia infirmatur lex in carne, id est in littera, et nihil potest secundum litteram. Nihil enim ad perfectum adduxit lex . Secundum hoc autem consilium quod nos afferimus ad legem, possunt omnia spiritualiter fieri, et sacrificia offerri, quae modo carnaliter non possunt;
Abbreviated transcription (Latin):
lectum simplicẽ sequar. & absq ulla ut ipsi nos
deridere solent stropba u̾bi ⁊ allegorie nubilouo¬
cem legis latoris suscipiam. ego eccłiasticus sub fide
xp̃i uiuens. & in medio eccłiȩ positus. ad sacrifi¬
candũ uitulos et agnos. & offerendã similã cũ
chure & oleo diuini p̃cepti auctoritate cõpellar.

Expanded text:
lectum sequamur, et absque ulla, ut ipsi nos ridere solent, stropha verbi et allegoriae nubilo vocem legislatoris excipiamus, ego ecclesiasticus sub fide Christi vivens, et in medio Ecclesiae positus, ad sacrificandum vitulos vel agnos, et ad offerendam similam cum thure et oleo, divini praecepti auctoritate comp
Abbreviated transcription (Latin):
significantur. & pedes auferunt᷑ illiꝰ. qui offendi¬
culum p̃buit. manus quib ñ bene oꝑat᷑. & pedes qͥbꝰ
non bene incedit. Recipiet etiam combusturã qua cõ
la hoc ostenditur. ut iste ꝑcussor omnib decruncatus
menbris de corꝑe excidatur ȩccl̃iȩ. ut cẽtinquit uiden¬
tes timorem habeant. & ñ faciant similit᷑. Idcirco &¬
apłs cum doctorẽ describit ȩccłie in t̃ cet̾a p̃cepit. ñ
ꝑcrissorem. ne ꝑeutiens pregnantes mulieres ani¬
mas incipientes. ponat animã ꝓanima. oculum

Expanded text:
significantur et pedes, auferuntur illius qui offendisignificantur et pedes, auferuntur illius qui offendiculum praebuit manus, quibus non bene operatur, et pedes quibus non bene incedit. Recipiet etiam combusturam qua combla hoc ostenditur, ut iste percussor omnibus detruncatis membris, a corpore excidatur Ecclesiae: ut caeteri, inquit, videntes, timorem habeant, et non faciant similiter . Si olus cum doctorem describit Ecclesiae, inter caetera praecipit, non percussorem : ne percutiens praegnantes mulieres, id est animas insipientes, ponat animam pro anima, oculum
Abbreviated transcription (Latin):
& ethiopiam & syenen ꝓte. Uel certe pot̃ fortassis etiã
illudaptari. ut qui sibi conscius tanti scandal fuit
ponat animam suam ꝓ anima illius quẽ scandalra¬
uerit. & usq ad mortem det oꝑam qmͦ redeat qmͦ re¬
paret᷑ quomͦ resticuat᷑ ad fidem. Ponat etiam ꝓ oculo
dalum generat desecetur. Sed⁊ si dentẽ lesit au¬
molaribus conterere solitus erat. ut subtilẽ ex his
anferatur dens eius. qui ñ bene scripturarũ com¬
minuit & diuidit eibos. Fortassis enim ꝓpt̃ hoc et
alibi dicitur de dño. Bentes peccatoꝵ contriuisti. &
alibi nichilominus scribit᷑. Qui manducat uuã acer¬
bam obstupescent dentes eius. & alibi. molas leonũ
confregit dominus. Sic gͦ ꝑ menbra ledi dr̃ anima
poscitur. Manus enim ẽ anime iurtus. que tenere
aliquid & constringere pot̾. Uelut si di camus ac¬
tus eius ⁊ forcitudo eius. & pes qui incedit adbona
uel mala. Quia gͦ si scandalum patiat᷑ anima. ñ
solum in fide s et in actib deicitur. quȩ ꝑ manus

Expanded text:
 in gehennam; vel certe potest fortassis etiam illud aptari, ut qui sibi conscius tanti scandali fuerit, ponat animam suam pro anima illius, quem scandalizaverit; et usque ad mortem det operam quomodo redeat, quomodo reparetur, quomodo restituatur ad fidem. Ponat etiam oculum pdalum generat, desecetur. Sed et si dentem laesit aumolaribus terere solitus erat, et subtilem ex his ipere verbum Dei, auferatur dens ejus, qui non bene Scripturarum comminuit et dividit cibos. Fortassis enim propter hoc et alibi dicitur: Dentes peccatorum contrivisti . Et alibi nihilominus scribitur: Qui manducat uvam acerbam, obstupescent dentes ejus . Et alibi: Molas leonum confringet Dominus . Si ergo per membra dicitur laposcitur. Manus est animae virtus, quae tenere aliquid et constringere potest: velut si dicamus actus ejus et fortitudo, et pes quo incedit ad bona vel ad mala. Quia ergo si scandalum patiatur anima, non solum in fide, sed in actibus, qui per manus
Abbreviated transcription (Latin):
icut in nouissimis diebus uerbũdĩ
ex maria carne uestitũ ꝓcessit m¬
hunc mundũ. & aliud quidẽ erat
quod uidebatur ineo. aliud quod
intelligebatur: carnis namq as¬
pectus meo patebat omnib paueis
ꝓfertr. Nam sicut ib carnis ita hielutere uelamme
tegit᷑ ut lict̃a quidẽ aspiciat᷑ tã qͣm caro: latens uͦ in
ac sacerdotum ministeria deseribunt᷑. Sed hoc
scđm litt̾am quȩ tamquã caro u̾bi dĩ ẽ. & indu¬
mentũ diuinitatis eius. digni fortassis uł aspier¬
ant uł audiant et indigni. Sed beati st̃ ocul
qui uelamine littẽ obtectum. intr insecus diuinã
spm̃ uident. & beati sunt ocul qui ad hec audien¬
da muiroasaures intioris hominis deferunt.

Expanded text:
icut novissimis diebus Verbum Dei ex Maria carne vestitum processit in mundum; et aliud quidem erat quod videbantur in eo, aliud quod intelligebatur carnis namque aspectus in eo patebat omnibus, paucis r indumentis. Nam sicut ibi carnis, ita hic litterae velamine tegitur: ut littera quidem aspicitur tanquam caro, latens vero sac sacerdotum ministeria describuntur; sed haec secundum litteram, quae tanquam caro Verbi Dei est et indumentum divinitatis ejus, digni fortassis vel aspiciant, vel audiant indigni: sed beati sunt illi oculi qui velamen litterae obtectum intrinsecus divinum spiritum vident, et beati sunt qui ad haec audienda mundas aures interioris hominis deferunt.
Abbreviated transcription (Latin):
at reparet. restituat amme ea quȩ ꝑdidit. & bec
tam facit cum honore cum modestia. cũ patientia
sicutapłs dic̃. cum mansuetudine corripientes.
qui resistunt ñ cum lite sicut prius cũ scandalum
intulit. Quod si formatus iam fuerit infans. dabit
animam ꝓ anima. Formatus infans potest uideri
sermodi in corde eius animȩ. quȩ grãm baptism
consecuta ẽ. uel quȩ euidentus uł clarius uerbũ

Expanded text:
at, reparet, restituat animae ea quae perdidit. Et haec jam faciat cum honore, cum modestia, cum patientia, sicut Apostolus dicit: Cum mansuetudine corripientes eos qui resistunt , non cum lite, sicut superius cum scandalum intulit. Quod si formatus jam fuerit infans, dabit animam pro anima. Formatus infans potest videri sermo Dei in corde ejus animae quae gratiam baptismi consecuta est, vel evidentius et clarius, verbum
Abbreviated transcription (Latin):
Lucerna corꝑis tui est oculus tuus. S istud cande¬
labrum huicer narũ. in austro collocet.: ut ad aquilo¬
nem respiciat. Accenso etenimlumine idest uigi¬
lant corde debet semꝑ respicere ad aquilonẽ. et
obseruare eum qui abaquilone ẽ. si cut et ꝓpħa

Expanded text:
corporis tui oculus tuus est, et istud candelabrum in austro collocet, ut ad aquilonem respiciat. Accenso enim lumine, id est vigilanti corde, semper respicere debet ad aquilonem, et observare illum qui ab aquilone, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
sicut ⁊ diabolus. qm̃ inquã patres isti indigni sunt. qͥ
inp̃sent scło corripiant᷑. s in futaro recipiunt quȩ
merent᷑. filii eoꝵ idẽ quos peccare ꝑsuaserint. & qui ni¬
chilominus ꝑ ipõs ascit faerint. ad consoreiũ societatẽq
peccat. hii recipiunt quȩ gesserunt. ut purgatiores
ad futurũ scłm ꝑgant. & ultra diabolo socii ñ effician¬
tur in pena. Quia gͦ misericors ẽ d̃s. & om̃s homines
uult saluos fieri. ꝓpt̾ea dicit. uisitabo in uirga ferrea¬

Expanded text:
sicut et diabolus, quomodo, inquam, patres isti indigni sunt qui sicut et diabolus, quomodo, inquam, patres isti indigni sunt qui in praesenti saeculo corripiantur, sed in futuro recipiunt quae merentur, filii eorum, id est, quos peccare persuaserint, et qui nihilominus per ipsos asciti fuerint ad consortium societatemque peccati, hi recipiunt quae gesserunt: ut purgatiores ad futurum saeculum pergant, et ultra diabolo socii non efficiantur in poena. Quia ergo misericors est Dominus, et omnes homines vult salvos fieri, propterea dicit
Abbreviated transcription (Latin):
hancquam diximus ꝓgeniẽ. qͣm d̃s peccata patrũ reddat
in filios. & in t̾ciam & in q̾uartã ꝓgeniem. & in ipsos ñ
reddat patres. Nichil enim de patrib dĩ. Biabolus gͦ
qui ꝓeccandi modũ iam excessit sicut ꝓpħa dic̃. quẽ admo¬
dum uestimentũ in fangaine concretũ ñ erit mundũ
ita up̃e non erit mundus in hoc scło. neq corripit᷑ ꝓ pec¬
cato neq flagellat᷑. Omia namq ei seruata st̃ in fu¬
turũ. Unde ⁊ ip̃e sciens sib illud statutũ tempus esse
penarum dicebat ad saluatorem. Quiduenisti ante
tempus torquere nos: dum gͦ stat hic mundus pecca¬
ta sua ñ recipit diabolus qui ẽ peccantrũ pat̃. Red¬
dituraũt in filios. dest i eos. quos genuit ꝑ ꝓcc̃m.
&enim hominos in carne positi corripiunt᷑ a dño
cors d̃s reddet pcẽa patrũ infilios. ut qm̃ patres id est
diabolus ⁊ angłieius. cet̾iq principes mundi ac rectores
tenebrarũ harũ. & ipsi enim efficiunt᷑ patres peccat

Expanded text:
hanc quam diximus progeniem, quomodo Deus peccata patrum reddat in filios in tertiam et quartam progeniem, et in ipsos non reddat patres. Nihil enim de patribus dixit. Diabolus ergo quia peccandi jam modum excessit, sicut propheta dicit, quemadmodum vestimentum in sanguine concretum, non erit mundum, ita et ipse non erit mundus in hoc saeculo, neque corripitur pro peccato, neque flagellatur. Omnia namque ei servata sunt in futurum. Unde et ipse sciens sibi illud statutum tempus esse poenarum, dicebat ad Salvatorem: Quid venisti ante tempus torquere nos ? Dum ergo stat hic mundus, peccata sua non recipit diabolus, qui est peccantium pater. Redduntur autem in filios, id est in eos quos genuit per peccatum. Etenim homincors Dominus reddit peccata patrum in filios, ut quomodo patres, id est diabolus et angeli ejus, caeterique principes mundi ac rectores tenebrarum harum et ipsi enim efficiuntur patres peccati
Abbreviated transcription (Latin):
ad moysen. nec frustra manducauit panẽ cũ senio¬
ribus popul in conspectadñi. Batenim consilium¬
moysi satis ꝓbabile & utile. ut eligat uiros & constitu¬
at principes populi. uiros dm̃ colentes. turos poten¬
des. & odientes suꝑbiam. Tales enim oportet ẽẽ pͥnci
am. id est ut non solum ip̃i absq uicio sint. s ⁊ i aliis
oderint uicia. Non homines dico odisse s uicia. E¬
hora. Uerbum aut̃ qd̾ grauiꝰ fui̾t referent adte. Au¬
diant principes ppłi & prb̃i plebis. qui debent om̃i
hora ppłm iudicare. semꝑ & sine int̾iissione sedere
in iudicio. dirimerelites. reconciliare dissidentes.
in gr̃am reuocare discordes. Biscat unusquisq ex
scripturis scĩs officiũ suũ. Moyses inquit ut sit in
cet̾i aũt principes quos appellant tribunos. Tribu

Expanded text:
ad Moysen, nec frustra manducavit panem cum senioad Moysen, nec frustra manducavit panem cum senioribus populi in conspectu Dei; dat Moysi consilium probabile et utile, ut eligat viros, et constituat principes populi Deum colentes, potentes et odientes superbiam. Tales enim oportet esse qui ; id est, ut non solum ipsi absque vitio sint, sed in malis oderint vitia: non homines dico, sed vitia. Chora, verumtamen, quod gravius fuerit referent ad te. Audient principes populi et presbyteri plebis, qui debent omni hora populum judicare, semper et sine intermissione sedere in judicio, dirimere lites, et reconciliare dissidentes, in gratiam revocare discordes. Discat unusquisque ex Scripturis sanctis officium suum. Moyses, inquit, ut sit in Caeteri vero principes, quos appellavit tribunos, qu
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ facite. Omne gͦ quod faciunt seĩ in conspectu
dĩ faciunt. peceacor a conspectu dĩ fugit. Beraq
scriptum ẽ quia adam postquã peccauit. fugit a
conspectu dĩ. ⁊ int̾rogatus respondit. Audiui inqͥt¬
uocem tuam. & abscondi me. quia eram nudys
S ⁊ cam postea quam ꝓ parricidio condempnat᷑
int̾ra nam. Eceit g̃ a facie dr̃. qui in dignus ẽ con-¬
spectu dĩ. Sci au̾t ⁊ manducant ⁊ bibunt in conspecta
dĩ. & omina queagunt in conspectu dĩ agunt. Ego
amplius adhuc p̃sentem locũ discutiens uideo. qr qͥ
plãniorẽ scientiã dĩ accipiunt. & plemus diuinisim¬
buti sunt disciplins. isti etiam simabũ faciunt corã
dõ faciunt. & in conspectu dĩ faciunt. sicut ille qͥ dixẽ.
cibi soli peccaui. & malum coram de feci. Quid gͦ plꝰ
nitet. & dicit peccaui. Qui aut̃ discedit a conspectudĩ.
nescit conuerti & peceatũ penitendo purgare. Hoc gͦ
interest malũ coram dño facere. & a conspectu di dis¬

Expanded text:
ergo, quae faciunt sancti, in conspectu Dei faciunt, peccatores autem a conspectu Dei fugiunt. Denique scriptum est, quia Adam, postquam peccavit, fugit a conspectu Dei, et interrogatus respondit: Audivi vocem tuam, et abscondi me, quia eram nudus. Sed et Cain, postquam pro parricidio condemnatus in terra Noim. Exit ergo a facie Dei qui indignus est Dei conspectu. Sancti autem manducant et bibunt in conspectu Dei, et omnia, quae agunt, in conspectu ejus agunt. Ego amplius adhuc locum praesentem discutiens video, quia qui pleniorem scientiam Dei accipiunt, et plenius divinis imbuti sunt disciplinis, isti, etiamsi malum faciunt, coram Deo faciunt, et in conspectu ejus faciunt, sicut ille qui dixit: Tibi soli peccavi, et malum coram te feci. Quid ergo plus nitet, et dicit: Peccavi. Qui autem discedit a conspectu Dei, nescit converti, et peccatum poenitendo purgare. Hoc ergo interest, malum coram Deo facere, et a Dei conspectu dis
Abbreviated transcription (Latin):
requiem & non inuenit.& tunc dicit. Reuertar
Habitauit enim in nobis sp̃s immundus antequã
ex inicio ad imaginẽ suã creauit. necessario locũ
dedit adult̃ sp̃s. ubi uidit legitimũ uirũ. Suscepti
gͦ sumus a. xp̃o. & mundata est domus nr̃a apec¬
catis priorib. & ornata ẽ ornamentis sacram̃toꝵ
fidelium. quȩ norunt qui uuciati sunt. S ñ stãtim

Expanded text:
equiem, et non inveniens, dicit: Revertar Habitavit enim in nobis immundus spiritus, antequam um, qui eam ab initio ad imaginem suam creavit, necessario locum dedit adulter spiritus, ubi vadit ad legitimum virum. Suscepti ergo sumus a Christo, et mundata est domus nostra a peccatis prioribus, et ornata est ornamentis sacramentorum fidelium, quae norunt qui initiati sunt. » Item
Abbreviated transcription (Latin):
eius. Atille exiit ei obuiam de castris. & ñ eũ ducit
ad montem dĩ. s ducit eũ ad tab̾naculũ fuũ. Non
enim poterat sacerdos madian. ascendere admontẽ
dĩ. s nec inegytum descendere potuit. ułipẽ uł uxor
moysi. s nunc ad eũ uenircum filiis eius. Non enim
potest descendere in egyptum. & subire agones egypti¬

Expanded text:
currenti exiit obviam de castris, nec duxit eum ad montem Dei, sed ad tabernaculum suum. Non enim poterat sacerdos Madian ascendere in montem Dei, sed nec in Aegyptum descendere, nec uxor Moysi, sed nunc ad eum venit cum filiis. Non enim poterat descendere in Aegyptum, et subire agones Aegypti
Abbreviated transcription (Latin):
ex his que sunt inceło uł in t̃ra uł in aquis formatur
sicut supius dixcimus. ueruntam̃ ñ sicut dehis quȩ
int̾ra sunt uł ui mari similitudinibꝰ in ꝓntu est
ꝓminciare. ita etiã de celestib. isi si quis dicat de
eruditus erat in omnisapientia egẏptioꝵ. etiã ea que
apua illos erant in occultis. & recunditis ꝓhibere

Expanded text:
ex his quae sunt vel in coelo vel in terra vel in aquis, formatur ex his quae sunt vel in coelo vel in terra vel in aquis, formatur sicut superius diximus. Verumtamen non sicut de his quae in terra sunt vel in mari similitudinibus, in promptu est pronuntiare. Ita etiam de coelestibus, nisi quis dicat de  Moyses eruditus erat in omni sapientia Aegyptiorum, etiam ea quae apud illos erant in occultis et reconditis prohibere
Abbreviated transcription (Latin):
dinẽ. & si quidẽ dñs adea quȩ dicenda sunt nos ilbu¬
minare dignet᷑. ego sic arbittor accipiendũ. Quod
ũbi causa si quis in quolibet metallo aur uł argent
uel ligni uł lapidis faciat spẽm quadrupedis alicuiꝰ.
uelserpentis uł auis. & statuat illã adorandũ. ñ ydo¬
lum s similitudinẽ fecit. Uel etiam sipicturã ad hoc
ipsum statuas. nchilominus similitudinẽ fecisse dicen
Species quam non uidit oculus. s ip̃e sib animus fin¬
git: Uerbi gr̃a ut si quis humanis menbris. caput
cams autarietis formet. uł rursũ in uno hominis
habitu duas formas fingat. aut humano pectori pos¬
tremas partes equi aut piscis adiungat. Hȩe ⁊ his
similta qui facit. ñ similitudinẽ s ydolum fac̃. Facit
enm quod non ẽ. nec ht̃ aliqͥd simile sui. ⁊ idcireo hoc
sciens apłs dic̃. qr idolum incħ ẽ in mundo. Non enim
aliqua ex rebus astantib assumit᷑ spẽs. s qd ip̃a sͥ ocio¬
samens. & curiosa repperit. Similitudo uͦ cũ aliquid

Expanded text:
inus nos ad ea quae dicenda sunt, illuminare dignetur, ego sic arbitror accipiendum quod, verbi causa, si quis in quolibet metallo auri, vel argenti, vel ligni, vel lapidis, faciet speciem quadrupedis alicujus, vel serpentis, vel avis, et statuam illam adorandam, non idolum, sed similitudinem fecit: vel etiam si picturam ad hoc ipsum statuat, nihilominus similitudinem fecisse dicendtem quod non est? Species quam non vidit oculus, sed ipse sibi animus pingit. Verbi gratia, ut si quis humanis membris caput canis aut arietis formet, vel rursum in uno hominis habitu duas facies fingat, aut humano pectori postremas partes equi et piscis adjungat. Haec et his similia qui facit, non similitudinem, sed idolum facit. Facit enim quod non est, nec habet aliquid simile sui; et idcirco haec sciens Apostolus dicit quia idolum nihil est in mundo. Non enim aliqua ex rebus exstantibus assumitur species, sed quod ipsa sibi otiosa mens et curiosa reperit. Similitudo vero, cum aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
pus &d umbra sunt eelestiũ & ymago fucuroꝵ¬
Uerum sicut seriptum legimus quia ñ saciatur
oculus uidendo. nec auris auditu. nec nos faciari
possumus intuendo & considerando que scripta
sunt quot ex partibus nos edificent. quantis nos ins
truant modis. & enim cum ꝑspicio qd̾ moyses pro¬
pheta dõ plenus.cui ds̃ facie ad faciem loquebat᷑. con¬
silium accipit a iotbor sacerdote madian. admiratio¬
&̾ audunt moyses uocem soceri sui. & fecit quecũq
dixitei. Nondixit quiads̃ michiloquit᷑. & quidagere
silium ab homine suscipiam. & ab homine gentil⁊
que dicit. Ꝙnon quis dicat. s quid dieat auscultat.¬
sapient a gentilibus dictã. ñ contintio cũ auctoris
datam tenemus conuenit nos tumere suꝑbia. & sꝑ¬
bantes qd̾ bonũ ẽ continentes. Quis aut hodie

Expanded text:
sunt coelestium et imago futurorum. Sicut scriptum est Eccle. I: Non satiabitur oculus visu, nec auris auditu, nec nos satiari possumus considerando quae scripta sunt, quibus nos aedificet, quantis nos modis instruat. Cum enim conspicio quod Moyses propheta Deo plenus, cui Deus facie ad faciem loquebatur , consilium accepit a Jethro socero sacerdote Madian, admiratiom Moyses vocem soceri sui, et fecit quaecunque dixit ei. Non dixit, Quia Deus mihi loquitur quid agere silium accipiam, et ab homine gentili, et non quis dicat, sed quid dicatur auscultat.sapienter a gentilibus dictum, non cum auctoris Dei tenemus, convenit nobis tumere superbia et sobantes, quod bonum
Abbreviated transcription (Latin):
tasne eousq ꝑdducendũ ẽ ũbũ dĩ. ut etiã ũmis fieri
pritetar. Non hic teturbet audit᷑. audi ꝓpħam ex¬
enim ip̃ẽ ẽ quisit aliis in runã. aliis aut in resurec¬
Rionẽ. ita ⁊ ip̃e est. qui nc̃ in manna fidelib quidẽ
dulcedomellis. infidelib uermis efficit᷑. Ip̃e ẽ enĩ
sermo di qui miquoꝵ mentes arguit. & correptio¬
nũ spiculis peceatoꝵ conscientiaᷤ terebrat. Ipseẽ
scripturas qui dicunt. ñ ne cor nr̃m ardenserat in

Expanded text:
tasne eo usque deducendum est verbum Dei, ut etiam vermis fieri tasne eo usque deducendum est verbum Dei, ut etiam vermis fieri putetur? Non te hic turbet auditus: audi propheenim ipse est qui fit aliis in ruinam, aliis autem in resurrectionem ; ita et ipse est qui in manna fidelibus dulcedo mellis, infidelibus vermis efficitur. Ipse est enim sermo Dei qui iniquorum mentes arguit et correctionum spiculis conscientiam terebrat. Ipse est Scripturas ignis, qui dicunt: Nonne cor nostrum ar
Abbreviated transcription (Latin):
tunc demum solidioris eybi & ꝑfecti uerbi capaces fie¬
ri possumus. Nunc gͦ festinemus celeste magna sus¬
cuꝑe. Iftuo enim magna ꝓut uult quisq talem fapo¬
rem reddit in ore eius. Auch enim & dñm dicentẽ
his qui accedunt adse. Fiat tibi scdđm fidẽ tuam. Ee ta gͦ
si ũbum dĩ qd̾ in ecclia p̃ddicat. tota fide & tota deuotio¬
ne suscipias. fiet tib ip̃m uerbũ quodeũq desideras.
Uerbi gr̃a sitribularis consolatar te dicens. cor contri
tura cumulat tibi gaudia dicens. letamini in dño
& exultate iust. Si iracundus es mitigat tedicens.
Desine ab ira & derelinquȩ inclignationẽ. Si in dolo¬
ribus sissanat te dicens. Dominus sanat om̃s langores
tuos. Si pauꝑte confumeris consolat᷑ de dicens. dñs
alleuat det̾ra inopem. & destercore erigit pauꝑem
Sic gͦ magna tibi di reddet in ore tuosaporẽ. quẽcũ¬
q uolueris. Hoc tam̃ si quis infidelit̃ suscipiat ⁊ ñ
comedat. s abscundat uermes exceo bulliunt. Pu¬

Expanded text:
, tunc demum solidiores, cibi capaces e vult. Nunc ergo festinemus coeleste manna suscipere. Istud enim manna, prout vult quisque, talem saporem reddit in ore ejus. Audi enim et Dominum dicentem his qui accedunt ad se: Fiat tibi secundum fidem tuam . Et tu ergo si verbum Dei quod in ecclesia praedicatur, tota fide et tota devotione suscipias, fiet tibi ipsum verbum quodcumque desideras. Verbi gratia, si tribularis, consolatur te, dicens: Cor contrittura cumulat tibi gaudia, dicens: Laetamini in Domino, et exsultate, justi . Si iracundus es, mitigat te, dicens: Desine ab ira, et derelinque indignationem . Si in doloribus es, sanat te, dicens: Dominus sanat omnes languores tuos . Si paupertate consumeris, consolatur te, dicens: Dominus erigit de terra inopem, et de stercore erigit pauperem . Sic ergo manna verbi Dei reddit in ore tuo saporem quemcumque volueris. Hoc tamen si quis infideliter suscipiat, et non comedat, sed abscondat, vermes ex eo ebulliunt. Pu
Abbreviated transcription (Latin):
libera est. quȩ ẽ mat᷑ omniũ nr̃m. Sic̃ gͦ egypcas
ista t̾rena puicia filiisisrł domrus dicit᷑ seruitutis
ad comparationẽ uidee & iherłm. quȩ eis domꝰ
efficitur lib̾tatis. ita ad comparationẽ celestis ihe¬
rusalem. quȩ ut ita dicam mat᷑ ẽ lib̾tatis. totus
hic̃ mundus ⁊ oña que in hoc mundo st̃. domꝰ ẽ
seruitutis. & qm̃ de para dyso lib̾tatis ꝓpena pec

Expanded text:
libera est, quae est mater omnium nostrum . Sicut ergo Aegyptus ista terrena provincia filiis Israel domus dicitur servitutis, ad comparationem Judaeae et Jerusalem quae eis domus efficitur libertatis, ita ad comparationem coelestis Jerusalem, quae, ut ita dicam, mater est libertatis, totus hic mundus, et omnia quae in mundo sunt, domus est servitutis. Et quoniam de paradiso libertatis pro poena pec
Abbreviated transcription (Latin):
Sominus ds tłius. qui eduxite de t̾ra egypt de domo
seruitutis. Uerum hic sermo. ñ dti sermo mandat ẽ.
S qui sit qui mandat ostendit. Nunc gͦ uideamꝰ
qđ sit iicium decẽ mandatoꝵ legis. ⁊ si ñ occurri¬
muls omua uicia altm put dũi cledit erpliceri.¬

Expanded text:
Dominus Deus tuus, qui eduxi te de terra Aegypti, de domo Dominus Deus tuus, qui eduxi te de terra Aegypti, de domo servitutis. Verum hic sermo nondum sermo mandati est, sed qui sit qui mandat ostendet. Nunc ergo videamus quod sit initium decem mandatorum legis, et si non occurrimus omnia initia, saltem, prout Dominus dederit, explice
Abbreviated transcription (Latin):
us qui eduxi te de tra egypt. de domoseruicutis.
Hanc uotẽ in egypto positis audire non pot̾as. ⁊̃ si cib
miungat᷑ ut pascha facias. etiam si acenigaris lũ¬
bos &. sandalia accipias in pedibꝰ. etiam si uirgã
teneas inmanutua. & arima cũ amiritudine co¬
medas. & quid dico in egypto positus hec audire
non poteras. s ne in dequidẽ ꝑfectus in prima statim
mansione hȩc audire potuisti. nec in scdła. nec int̾cia.
Neceum transieris mare rubrũ. ⁊̃ si ad mirrã uene¬
ris. & fuerit tibi amaricudo in dulcedinẽ u̾sa. etiã¬
si in helim ueneris ad .xii.fontes aquarã. ⁊.lxx.¬
arbores palmarũ. etiam si rafcoim p̃cerieris. cet̃õs¬
q ꝓfectus ascenciers. ñ dum ad huiusmodi uerba
ioneus uidicaris. s cum ueneris ad montẽ syna.
Mulcis gͦ ante laborib ꝑactis. multis erumpnis ⁊
temptationib suꝑatis. uix aliquando merebers
p̾cepta susciꝑe lib̾tacis. & audire adño. ego sum

Expanded text:
Aegypti, de domo servitutis. Hanc vocem in Aegypto positus audire non poteras, etiamsi tibi injungatur ut Pascha facias, etiamsi accingaris lumbos et sandalia accipias in pedibus, etiamsi virgam teneas in manu, et azyma cum amaritudine comedas. Et quid dico, in Aegypto positus haec audire non poteras? Sed ne inde quidem profectus, in prima statim mansione haec audire potuisti, nec in secunda nec in tertia, nec cum transieris mare Rubrum, etiamsi ad Maram veneris, et fuerit tibi amaritudo in dulcedinem versa; etiamsi in Elim veneris ad duodecim fontes aquarum arbores palmarum; etiamsi Raphidim praeterieris, caeterosque profectus ascenderis, nondum ad ejuscemodi verba idoneus judicaris, sed cum veneris ad montem Sina. Multis ergo ante laboribus peractis, multis aerumnis et tentationibus superatis, vix aliquando mereberis praecepta suscipere libertatis, et audire a Domino: Ego sum
Abbreviated transcription (Latin):
tinguit egyptium qui cogitationes sordidas ⁊ im¬
puras uł depellit ex corde uł omnino ñ recipit. si c̃
& apłs dicit. Adsumentes scutũ fidei. ut possimus
omnia maligni iacula ignea exetinguere. hoc gͦ
modo possumus etiam hodie egyptios uidere mor¬
tuos. & racentes ad litus. submergi quadrigaseoꝵ
& equos. Possumus ⁊̃ ipsum pharaonẽ uidere sub¬
mergi.si tanta fide uiuamꝰ. ut d̾s conterat satha¬

Expanded text:
stinguit Aegyptium, qui cogitationes sordidas et imstinguit Aegyptium, qui cogitationes sordidas et impuras vel depellit ex corde, vel omnino non recipit: sicut et Apostolus dicit: Assumentes scutum omnia maligni jacula ignita exstinguere . Hoc ergo modo possumus etiam hodie Aegyptios videre mortuos et jacentes ad littus, submergi quadrigas eorum et equos. Possumus etiam ipsum Pharaonem videre submergi, si tanta fide vivamus, ut Deus conterat Sata
Abbreviated transcription (Latin):
S et alium exc his acciꝑe possumꝰ intellectũ. Si egyp¬
tum fugias. si ignorantiȩ denebras relinquas. & se¬
quaris legẽ d̃i moysen. obuiet aũt tibi mare. & con¬
tradicentium fluctus occurrat. ꝑcute cu obluctan¬
tes undas uirga moysi. id est u̾bo legis ⁊ uigilantia
scripturarũ. iter tibi ip̃e disputando ꝑ aduersarios
pande.cedunt unde continuo. & suꝑati fluctꝰ locũ
uictorib dabunt. mirantibusq & attonitis. ac stu¬
pore defixishis qui paulo ante aduersabant᷑. legi¬
timi studii spacioꝵ lineis. rectum fidei it̃ secabis:
& intantum doctrine ũbo ꝓficies. ut auditores tui
quos in uirga legis erudisti. ipsi iam contra egypti¬
os uelut fluctus maris insurgant. Non solum im¬
pugnent eos s et suꝑent & exctinguant. Px tinguit
namq egyptium quiñ agit oꝑa tenebrarũ. & extin¬
guit egyptium qui ñ carnalit᷑ s sp̃ualit uiuit. ex¬

Expanded text:
Sed et alium ex his accipere possumus intellectum. Si AegypSed et alium ex his accipere possumus intellectum. Si Aegyptum fugias, si ignorantiae tenebras relinquas, et sequaris legem Dei Moysen, obviet autem tibi mare, et contradicentium fluctus occurrat, percute tu obluctantes undas virga Moysi, id est, verbo legis et vigilantia Scripturarum; iter tibi ipsi disputando per adversarios pande, cedent undae continuo et superati fluctus locum victoribus, mirantibus et attonitis ac stupore defixis his qui paulo ante adversabantur. Legitimis tu disputationum lineis rectum fidei iter secabis, et in tantum doctrinae verbo proficies, ut auditores tui, quos in virga legis erudisti, ipsi jam contra Aegyptios velut fluctus maris insurgant, et non solum impugnent eos, sed et superent et exstinguant. Exstinguunt namque Aegyptum, qui non agunt opera tenebrarum. Exstinguit Aegyptium, qui non carnaliter, sed spiritualiter vivit. Ex