comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nũ ht. qͥa ita ẽ hic quod ñ alib locał
ẽ. licet ñ faciat distantiã in loco. qͥa si
multi sp̃c ẽent hic. ñ coangustarent
locũ. ut minus de corporibꝰ ꝯtineret.
iuxta illud. in qͦ uiuimꝰ. mouem᷑ &
sumꝰ. nec ht t̾minũ. nec loco ꝯtinet᷑.¬
aliquid locale ẽ. Ambrosius in libro
de fide ad gratianũ imꝑatorẽ. Sic
in minist̾ium. sp̃c oꝑatur minist̾iũ.
seraphim deloco ad locum transit.
ñ enĩ cõplet om̾ia. s ipsum repletur
toritatis inducamꝰ. In genesi. fãciamꝰ
hominẽ adimaginẽ & similitudinẽ
nr̃am. ꝑ plurale tͥnitatẽ ostendit. Psal¬
mista. Dñs dixit ad me filius m̃s es tu.
D̾s enim qui in se uidi ñ potest. moꝑe
suo manifestatus ẽ. Nã sicut sapien¬
tia hominis ñ uidetur nisi ab ipso
pientia di non potuit agnosci. donec
manifestata ẽ ꝑu̾bum suum. qd̾ ẽ
quasi extͥnsecũ u̾bum. sapientiã dĩ
quodãmͦ reuelans. sic ꝑ u̾bũ suũ oris
manifestat᷑ u̾bum cordis. id ẽ cogita¬

Expanded text:
num habet, quia ita est hic quod non alibi, localis est, licet non faciat distantiam in loco; quia, etsi multi spiritus essent hic, non coangustarent locum ut minus de corporibus contineret. juxta illud: In quo vivimus, movemur, et sumus : nec habet terminum, nec laliquid est locale. Ambrosius in libro De fide ad Gratianum imperatorem: Sic in ministerium; seraphim operatur ministerium. Seraphim de loco ad locum transit, non enim complet omnia, sed ipsum repletur toritatis inducamus. In Genesi: « Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram . » Per pluralem Trinitatem ostendit. Psalmista: « Dominus dixit ad me: Filius meus es tu; Deus enim qui in se videri non potest, in opere suo manifestatus est. Nam, sicut sapientia hominis non videtur, nisi ab ipso pientia Dei non potuit agnosci, donec manifestata est per opus suum, quod est quasi extrinsecus verbum, sapientiam Dei quodammodo revelans, sicut per verbum oris manifestatur verbum cordis, id est cogita
Abbreviated transcription (Latin):
in dõ nulla ẽ. s diu̾sos effectus qͦs ds
in creaturas oꝑatur. Cũ enĩ dicit᷑ ius¬
tus. intelligimꝰ qͥa iuste iudicat. sa¬
piens. quia sapient̾ omnia facit & gu¬
b̾nat. Misericors quando dicit᷑. in¬

Expanded text:
sos effectus, quos Deus in creaturis operatur. Cum enim dicitur justus, intelligimus quia juste judicat; sapiens, quia sapienter omnia facit, et gubernat; misericors quando dicitur, in
Abbreviated transcription (Latin):
gustinus. Dictũ ẽ cornelio ꝑ anglm.
accepte sunt elemosine. exaudite sũt
oraniones tue. antequã in xp̃m crede¬
ret. Nec tamen sine aliqua fide do¬
nabat & orabat. Nam quomͦ inuoca¬
bat. in quẽ ñ credid̾at: S siposset sine
fide xp̃i ẽẽ saluius. ñ ad eum mut̾etur
architectus eccłẽ petrus. Ex qua auc¬
toritate apparet quod cornelius licet
credet. hoc idem quod illi simplices
antiqͥ. t̾n ꝑpt̾ temporis qualitatẽ iã
ñ sufficiebat. De partib fidei.¬
ost supra dicta. partes fidei ꝓse¬
quam᷑. Duo sunt in quibꝰ maxi¬
me consistit fides. mist̾iũ diuinitatis
& sacramentũ incarnationis. Ac pri¬
mũ de parte illa fidei que ꝑtinet ad
unitatẽ diuine substantie uideamꝰ.
sicut ratio approbauit dm̃ ẽẽ. ita et
unũ ẽẽ. ut pͥncipiũ oĩum unũ eẽt &¬
finis. Si enim duo eẽnt. uł utrũq in¬
sufficiens eẽt. uł alterũ suꝑfuũ. qͥa si

Expanded text:
gustinus: Dictum est ab angelo Cornelio: gustinus: Dictum est ab angelo Cornelio: Acceptae sunt eleemosynae et orationes tuae, antequam in Christum crederet, nec tamen sine aliqua fide donabat et orabat. Nam quomodo invocabat, in quem non crediderat? Sed, si posset sine fide Christi esse salvus, non ad eum mitteretur architectus Ecclesiae Petrus. Ex qua auctoritate apparet, quod Cornelius licet crederet hoc quod illi simplices antiqui, tamen propter temporis qualitatem jam non sufficiebat. CAPUTost supradicta partes fidei prosequamur. Duo sunt in quibus maxime consistit fides. Mysterium divinitatis, et sacramentum Incarnationis. Ac primum de illa parte fidei quae pertinet ad unitatem Divinae substantiae. Sicut ratio approbavit Deum esse, ita et unum esse, ut principium omnium unum esset et finis. Si enim duo essent, vel utrumque insufficiens esset, vel alterum superfluum, quia, si
Abbreviated transcription (Latin):
eccłia hodie multi simplices. & suta
distincꝰte nesciant trimitatẽ assignare.
credunt tamen. quia infide & humi¬
litate adherent illis qui hoc credũt.
& sciunt. Opponit᷑ cum hoc e̾ẽt hab̃e
fidem xp̃i uelatã in myst̾io credẽ dm̃¬
creqdent. tunc habebant fidẽ xp̃i.S.
ratione fidem incarnationis h̃uisse.
s ut iam diximꝰ. hoc crede scilicet d̾m¬
herendo bobus arantibꝰ qui illud &
sciebant & credebant. erat hab̾e fidẽ
xp̃i uelatã in myst̾io. quales putamꝰ
fusse quosdã gentiles. ut uidua sarep¬
tina. Iob etiã gentił fuit. Et ita dicimꝰ
simplices illuis temporis. credidisse oĩa
que nos credimus. quia credebant sci¬
entibꝰ & credentibꝰ omia. S intempo¬
scilicet in se. sicut tunc. qͥa manifesta¬
tio u̾itatis iam facta ẽ. Scđ̃m tempo¬
ra enim profectus & m̃sura fidei ha¬
betur. Cornelius habebat enĩ fidẽ.
s ñ que sufficeret ad salutẽ. Unde au¬

Expanded text:
Ecclesia multi simplices, etsi ita Ecclesia multi simplices, etsi ita distinctae nesciant Trinitatem assignare, credunt tamen quia in fide et humilitate adhaerent illis qui et hoc sciunt et credunt. Opponitur: Cum hoc esset habere fidem Christi velatam in mysterio, credercrederent, tunc habebant fidem Christi ratione fidem Incarnationis habuisse; sed, ut jam diximus, hoc credere, scilicet, Dhaerendo bobus arantibus, qui illud et sciebant et credebant, erat habere fidem Christi velatam in mysterio; quales putamus fuisse quosdam gentiles, ut vidua Sareptana, Job etiam gentilis fuit, et ita dicimus simplices illius temporis credidisse omnia quae nos credimus, quia credebant scientibus et credentibus omnia. Sed in tempoium in se, sicut tunc, quia manifestatio veritatis jam facta est. Secundum tempora enim profectus et mensura fidei contigit. Cornelius enim habebat fidem, sed non quae sufficit ad salutem. Unde Au
Abbreviated transcription (Latin):
dauid & cet̾a. quia omnes electi qͥmiu
dea e̾e potuerunt. siue nunc qͥ in eccła
sunt in mediatorẽ di & hominũ cͤdide¬
runt. & credunt. Augustinus de nup¬
tiis & concupiscentia. Fadem fides me¬
diatoris saluos iustos faciebat antiqͦs.
pusilios cum magnis. quia sicut cͤdimꝰ
nos xp̃m in carne uenisse. ita illi uentu¬
rũ. sicut nos moͬtuũ. ita illi moriturũ
sicut nos resurrexisse. ita illi resurrec¬
mortuorũ uenturũ. Et ido dixere isti.
quod nullus de antiquis potuit salua¬
ri. nisi ista quatuor adminus credet.
scilicet in carne uenturũ & moriturũ.
latio facta. hoc penitus ignorabant.
Quomͦ gͦ credebant: alii quibꝰ magis
assentimus. dicunt eos fidem xp̃i uela¬
tam in myst̾io habuisse. & quod alii
quibꝰ reuelatio fac̾ta erat sciebant &
credebant. hoc isti & sinescirent. crede¬
bant. Commiserant enim illis fidem
suã. Unde in iob. Boues arabant. &
asine pascebantur iuxta eos. Isti erãt
asine pascentes iuxta boues. sicut in

Expanded text:
nes electi, qui in Judaea esse potuerunt, sive qui nunc in Ecclesia sunt, in mediatorem Dei et hominum crediderunt, et credunt. Augustinus de nuptiis et concupiscentia : Eadem fides mediatoris salvos justos faciebat antiquos, pusillos cum magnis; quia sicut credimus nos Christum in carne venisse, ita illi venturum; sicut nos mortuum, ita illi moriturum; sicut nos resurrexisse, ita illi resurrecmortuorum venturum. Et ideo dicunt isti quod nullus antiquorum potuit salvari, nisi ista quatuor ad minus crederent, scilicet, venturum, moriturum, latio facta hoc penitus ignorabant. Quomodo ergo hoc credebant? Alii, quibus magis assentimus, dicunt eos fidem Christi velatam in mysterio habuisse; et quod alii quibus revelatio facta erat sciebant et credebant, hoc isti etsi nescirent credebant: commiserant enim illis fidem suam. Unde in Job: Boves arabant et asinae pascebantur juxta eos . Isti erant asinae pascentes juxta boves. Sicut hodie in
Abbreviated transcription (Latin):
sordiũ. si ubiq eẽt e̾e̾ntialit̃. Quod
taᷤᷤ friuolũ ẽ ut nec rep̃hensione sit¬
dignũ. cũ etiam sp̃c creatus sordibꝰ
corporis & si leprosi uł qͣntũcũq pol¬
luti. inquinari ñ possit. Postremo
querat᷑ ab eis. quid potius de dõ con¬
cedendũ sit. uł quod nusquã ꝑ eẽn¬
tiã sit. uł quod ubiq sit. uł quod ali¬
cubi. & ita quod ñubiq sit. S quis
audeat dicere qd̾ nusqͣm diuina es¬
sentia sit. siquis etiã qd̾ alicubi & ñ

Expanded text:
 si ubique esset essentialiter. Quod ita frivolum est, ut nec responsione dignum sit, cum etiam spiritus creatus sordibus corporis etsi leprosi vel quantumcunque polluti inquinari non possit. Postremo quaeratur ab eis quid potissimum de eo concedendum sit, vel quod nusquam per essentiam sit, vel quod ubique, vel quod alicubi, ita quod non ubique. Sed quis audeat dicere quod nusquam divina essentia sit? Quis etiam quod a
Abbreviated transcription (Latin):
ci fas ñ ẽ. Sunt alia noĩa qͥbꝰ distim¬
s guit᷑
tͥnitas: pat̾. ingenit᷑. genitor: & ħ con¬
ueniunt patͥ t̾m: filio soli conueniunt
ħ alia : filius. genitꝰ. natus. u̾bũ. & alia

Expanded text:
n est. Sunt et alia nomina quibus distinguitur Trinitas. Pater, ingenitus, genitor: et haec conveniunt Patri tantum. Filio soli conveniunt haec alia; Filius genitus, natus, Verbum, et alia
Abbreviated transcription (Latin):
ñdum tam̾ modus redẽptionis ple¬
ne cognoscebat᷑. Semꝑ autẽ & ante
legẽ & intẽpore legis fuerunt aliqͥ.
quibꝰ fides incarnationis reuelata
fuit. qui uelut columpne eccłe ee̾nt.
facta reuelatio. credebant tn dm̃ ẽẽ.
& remuneratorẽ sꝑantiũ in se: utrũ
saluati sunt. Quidã dicunt illos non
saluatos ẽẽ. propt̾ istas auctoritates.
Augustinus. adoptatũ. Iua tantũ fi¬
des saluat qua credimus nullũ ho¬
minẽ lib̾ari acontagione mortis. qͣm
de pͥma natiuitate contrax̾. nisi ꝑ u
num mediatorẽ. Cuius hõis eiusdẽq

Expanded text:
non tamen modus redemptionis plenon tamen modus redemptionis plene cognoscebatur. Semper tamen et ante legem, et in tempore legis fuerunt aliqui, quibus fides Incarnationis revelata fuit, qui velut columnae Ecclesiae crefacta revelatio, credebant tamen Deum esse, et remuneratorem sperantium in se, utrum salvati sint. Quidam dicunt eos non esse salvatos propter istas auctoritates. Augustinus ad Optatum: Illa tantum fides salvat, qua credimus nullum hominem liberari a contagione mortis, quam de prima nativitate contraxit, nisi per unum mediatorem,
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ dicit quod notũ ẽdi manifestũ
plane ostendit quod millis erat unde
ratio humana ꝑ se insufficiens eẽt. nͥ¬
int̾na aspiratiõe. & discipline erudi¬
tione. que foris fit. ꝑfacta uł dic̾ta:
humana ratione poterat scire dm̃ ẽẽ.
Cũ enim humana mens se n̾ possit
ignorare. scit se aliquando cepisse.
nec hoc ignorare potest. qm̃ cũ ñ sẽꝑ
fuit. s ut ẽẽt substantiã dare non po¬
tuit. Ut gͦ eẽt. ab alio facta ẽ. Quẽ ic¬
circo non cepisse constat. quia si ab
alio cepisset. pͥmus omnibꝰ existendi
auctor ẽẽ non posset. In amministra¬
tione etiam uisibiliũ. & gub̾natorẽ
diuinã sapientiã ⁊ bonitatẽ pot̾at cõp̃
hende̾. Apparet ita quod etiã ante
legẽ ꝑ ea que facta sunt inuisibilia
dĩ a creatura mundi conspici potue¬
runt: ꝑ legẽ scͥptã cepit crescere cog¬
nitio fidei. Tunc enim cepit ꝓmitti.
ꝑ quẽ fieret lib̾atio. scilicet messias.

Expanded text:
enim dicit: « Quod notum est Dei, manifestum enim dicit: « Quod notum est Dei, manifestum plane ostendit quod in illis erat, unde ratio humana per se insufficiens esset, ninspiratione, et disciplinae eruditione, quae foris fit per facta vel dicta. Humana ratione poterant scire Deum esse. Cum enim humana mens se non possit ignorare, scit se aliquando coepisse. Nec hoc ignorare potest, quoniam cum non fuit, sibi ut esset, substantiam dare non potuit. Ut ergo esset, ab alio facta est, quem idcirco non coepisse constat; quia, si ab alio coepisset, primus omnibus existendi auctor esse non posset. Administratione etiam visibilium et gubernatione, divinam sapientiam et bonitathendere, Apparet itaque quod etiam ante legem per ea quae facta sunt, invisibilia Dei a creatura mundi conspici potuerunt. Per legem scriptam coepit crescere cognitio fidei. Tunc enim ille coepit promitti, per quem fieret liberatio, scilicet, Messias,
Abbreviated transcription (Latin):
fides aliquando parua cognitione.
& magna constantia. uł deuotiõe.
ut in muliere cui dictũ ẽ. omulier
magna ẽ fides tua. aliquando mag¬
na cognitione & parua constantia.
quia non potest ẽẽ fides penitus si¬
ne cognitione licet non ꝑfecta. ds sic
ab mitio noticiã suam temꝑauit.
ut sicut nunquaᷤᷤ totus potuit com¬
prehendi: sic nunquã prorsus po¬
tuit ignorari. Ideo ñ totus uoluit
in anifestari. ut fides hab̃et meritũ.
nec totus occultari. ut infidelitas de
ignorantia ñ excusaretur. Est que¬
dã cognitio fidei sine qua nullo
tempore potuit salus ẽẽ. scilicet cog¬
noscere dm̃ ẽẽ. & remuneratorẽ sꝑan¬
tium in se. Unde illud apłi. Oportet
accedentẽ ad dm̃ credẽ quia ẽ. & qd̾
remunerator ẽ sꝑantium in se. S cũ
ds inuisibił sit iuxta illud ioħ̃is¬
eugłte. dm̃ nemo uidit unquã. qͦmͦ
indicari potuit: Partim humana ra¬
tione. partim diuina reuelatiõe. Quẽ
utrumq modum apłs ostendit. Ubi

Expanded text:
fides aliquando parva cognitione, et magna constantia et devotione; ut in muliere, cui dictum est: « O mulier! magna est fides tua ; » aliquando magna cognitione, et parva constantia, quia non potest esse fides penitus sine cognitione licet non perfecta, Deus ab initio notitiam suam sic temperavit, ut sicut nunquam totus potuit comprehendi, sic nunquam totus potuit ignorari. Ideo non totus voluit comprehendi, ut fides haberet meritum; nec totus occultari, ut infidelitas de ignorantia non excusaretur. Et est quaedam cognitio fidei, sine qua nullo tempore potuit salus esse, scilicet, cognoscere Deum esse, et remuneratorem sperantium in se, juxta illud Apostoli: « Oportet acceremunerator est sperantium in se . Sed cum Deus invisibilis sit, juxta illud: Deum nemo vidit unquam ; quomodo indicari potuit? Partim humana ratione, partim divina revelatione, quem utrumque modum Apostolus ostendit. Ut
Abbreviated transcription (Latin):
mus. scilicet toto corde. tota aĩa.¬
⁊ tota mente. post ipsum nos ip¬
sos. t̾cio loco alios. Unde illud.
Diliges ꝓximum tuum sicut te¬
ipsum. Nisi enim pͥus diligat se.

Expanded text:
mus, scilicet toto corde, tota anima, tota mente ; post ipsum nos ipsos; tertio loco alios. Unde illud: Diliges proximum tuum, etc. Nisi enim prius diligat se,
Abbreviated transcription (Latin):
sam euenisse. qd̾ ñ inueniebant᷑
alie mulieres ⁊ alii uiri. quib fi¬
lii ⁊ filie adam iuing̾entur. Pmus
autẽ omnium lamech legitur sͥ
duas feminas copulasse. ⁊ hoc fac¬
tum rep̾henditur in lamech. qr
homines falsos dõs adorarent.
paucissimis inunuis di cultum¬

Expanded text:
e quod non inveniebantur aliae mulieres et alii viri quibus filii et Aliae Adam conjungerentur. Primus autem omnium Lameth legitur simul duas sibi feminas copulasse; et hoc factum reprehenditur in Lameth, quire omnes falsos deos adorarent, paucissimis in cultu
Abbreviated transcription (Latin):
omni peccato inmunis. delectatã
eẽ requiescendo pt fatigationẽ.
comedendo ptꝰ esuriem. Delecta¬
tio namq tał. omni homini natu
peccatum. Similit̾ delectatio q̃ ẽ
in coitu naturali. nisi sit immode¬
rata. ñ uidetur ẽẽ peccatum in con¬
sa proł coeunt. uł debitũ reddunt
Ex cusatur enim peccatum ꝑ con¬
uigium. nec usquam legitur con
iuges ꝓ ea aliquam penam susti¬
nere. cum nullum peccatũ impu

Expanded text:
munis a peccato delectatam esse requiescendo post fatigationem, et comedendo post esuriem. Delectatio namque talis omni homini naturest peccatum. Similiter delectatio quae sentitur in coitu naturaliter, nisi sit immoderata, non videtur esse peccatum in consa prolis coeunt vel debitum reddunt. Excusatur enim penitus conjugium, nec usquam legitur pro ea conjuges aliquam poenam sustinere, quamvis nullum peccatum
Abbreviated transcription (Latin):
temporis spatium cohabitantes
familiariter ⁊ amicabilit̾ conu̾¬
sari ⁊ diu in suo consortio rema¬
nere. Cũ habeant oportunitatẽ
disced endi. pro fecto uidet᷑. qd¬
ille consensus sequens suppleat
diffinitum fufficere credimus
ad contrahendum conuigiũ. li¬
cet dos defuerit. ⁊ sac̃dotis bene¬
dictio.⁊ alia nuptiarum sollep¬
nia. uł etiã ipsa sexuum com¬
mixtio. sine qua conuges uere
appellari possunt. sicut incon

Expanded text:
temporis spatium cohabitantes temporis spatium cohabitantes familiariter et amicabiliter conversari, et diu in suo consortio remanere cum habeant opportunitatem discedendi, profecto videtur quod consensus sequens suppleat diffinitum sufficere credimus ad contrahendum conjugium, licet dos defuerit et sacerdotalis benedictio et alia nuptiarum solemnia, vel etiam ipsa sexuum commistio sine qua conjuges vere appellati possunt, sicut ex con
Abbreviated transcription (Latin):
minime contradicant. Consentit
enim qͥ minime contradic̃. iuixta
illud pandatarum. Intelligit᷑
filia patri semꝑ consentire. nisi
euident̾ dissentiat. Et alibi. Qui
patris uoluntati non repugnat.
consentire intelligit᷑. Quando
autẽ consentiendo se inuicẽ reci¬
piunt. in illo consensu continet᷑.
qd̾ dum ut̃q iuxerit sibi in neces¬
sariis ꝓuidebunt. nec carnis de¬
bitum nͥ ex communi consensu
subtrahent.⁊ qd̾ fidem thori custo¬
dirent. Debent autem obhoc con¬
tinere ex uoluntate. ñ ex coactiõe.
Coactus enim consensus. qͥ nec¬
nime conuigium fac̃. sic̃ urbanꝰ
u̾ba scribens. De neptis tue con¬
iugio. quam te cuidã militi da¬
turum necessitatis articulo. sub
fidei pollicitatione firmasti. ħ
decreuimus. ut si illa uirũ illũ
omnino ut dicitur rennuit. ne¬
conuigio cogas sotiari. Quorum¬
⁊ enim unum corpꝰ ẽ. unus debet
tamen si contig̾it eos qui inuiti
⁊ coacti coniuncti sunt. ꝑ aliqd̾

Expanded text:
minime contradicant. Consentit minime contradicant. Consentit enim qui minime contradicit, juxta illud Pandectarum: Intelligitur filia semper patri consentire, nisi evidenter dissentiat. Et alibi: Quae patris voluntati non repugnat, consentire intelligitur. Quando autem consentiendo se invicem recipiunt, in illo consensu continetur quod dum uterque vixerit sibi in necessariis providebunt; nec carnis debitum nisi ex communi consensu sibi substrahent, et quod fidem custodient. Debent autem ad hos consentire ex voluntate, non ex coactione. Coactus enim consensus qui necnime conjugium facit. Sicut haec verba. De neptis tuae conjugio quam te cuidam militi daturum necessitatis instante articulo sub fidei pollicitatione firmasti, hoc discernimus ut si illa virum illum omnino ut dicitur renuit necogas conjugio sociari. Quorum enim unum corpus est, unus debet Verumtamen si contigerit eos qui inviti et coacti conjuncti sunt per aliquod
Abbreviated transcription (Latin):
ut extraneos quos nullus iunge¬
bat cognationis affec̾tus. caritas
ex sonetate coniugali ꝓueniens
colligaret. S eparatio quoq ꝑ li¬
bellũ repudii penitus ẽ int̾dicta.
redimus gͥ suffic̾e duarũ ido¬
nearum ꝑsonarum legiti¬
mum de coniunctione consensũ.
iuxta auc̃toritatem nicholai pa¬
pe qui dic̃. Suffitiat scđ̾m leges
solus eorum consensus. quoꝵ de
coniuncꝰtionib agitur. Q con¬
sensus cum solus innuptiis forte
defuerit. cet̾a omnia. ⁊̃ cum ipso
coitu celebrata frustrantur. U ndẽ
explicemus. Idõ diximus duarũ ꝑ¬
sonarum. quia hoc tempore cũ
una muliere non simul cum plu¬
Propt̾ fornicationẽ unusquisq
urm suam hãt. ⁊ unaqueq uirũ
suum. Dicendo autem uxorẽ suã
idonearum ꝑsonarum diximus.
qr multe sunt manerie homi
disseremus. Ido diximus legiti¬
mum de conuinctione consen¬
sũ. quia eos qui coniunguntur
sic oportet consentire. ut muicẽ
spontanee se recipiant. qd̾ udi¬
catur fieri. si in desponsatione

Expanded text:
ut extraneos quis nullus jungebat cognationis affectus, charitas ex societate conjugali proveniens colligaret. Separatio quoque per libellum repudii est penitus interdicta.redimus igitur sufficere duarum idonearum personarum legitimum de conjunctione consensum, juxta auctoritatem Nicolai papae, qui dicit: Sufficiat secundum leges solus eorum consensus de quorum conjunctionibus agitur. Qui consensus cum solus in nuptiis forte defuerit, caetera omnia etiam cum ipso coitu celebrata frustrantur. Unde etexplicemus. Ideo diximus duarum personarum; quia hoc tempore cum una muliere non simul cum pluPropter fornicationem unusquisque uxorem suam habeat et unaquaeque virum suum . Dicendo uxorem suam et idonearum personarum diximus; quia multae sunt maneries homidisseremus. Ideo diximus legitimum de conjunctione consensum; quia eos qui conjunguntur sic oportet consentire ut invicem spontanee, se recipiant, quod judicatur fieri si in desponsatione
Abbreviated transcription (Latin):
cata prohibet. nec ꝓpt̾ bonum
p̾cipit agere malum. Illud qͦ
dñi p̾ceptum augustinus consi¬
derans. conuiges ꝑ causa prolis
coeuntes. ñ peccare affirmauit.
culpam ñ ht. concupiscentiã uͦ
satiande. s t̾m cũ coniuge ꝓpt̾ tho¬
ri fidẽ uenialẽ ht̃ culpam. Si
autẽ opponat aliquis dicens. oẽm
carnis delectationẽ eẽ malã ⁊
peccatum. sine qua ñ potest fieri
coitus conuigał. respondemꝰ eqͥ¬
ddem. quod tał delectatio peccatũ
ẽ. quia peccati pena ẽ. s tamen
ñ omnis delectatio carius pecca

Expanded text:
cata prohibet, nec propter bonum praecipit facere malum. Illud quoque Domini praeceptum Augustinus considerans conjuges causa prolis coeuntes non peccare affirmavit, culpam; concupiscentiae vero satiandae sed tamen cum conjuge propter tori fidem venialem habet culpam. Si autem opponit aliquis dicens omnem carnis delectationem esse malam et peccatum sine qua non potest fieri coitus conjugalis, respondemus equidem quod talis delectatio mala est, quia peccati poena est; sed tamen non omn
Abbreviated transcription (Latin):
cessionem. si primi homines inobe¬
dientia ꝑstitissent. Tunc enim
absq carnis incentiuo coeuntes
filios dõ subditos generarent. ⁊
simul duab uxorib copulari
ꝓpt̾ cultum dĩ dilatandum. cum
Post coniunctionẽ iuri pͥmi ⁊ pͥme
mulieris. filii ⁊ filie eorum matmo¬
ꝯuncꝰtus ẽ. Hoc autẽ qd̾ eo tẽpore sorori¬

Expanded text:
si primi homines in obedientia permansissent, tunc enim homines absque carnis incentivo coeuntes filios Deo subditos generassent, et simul duabus uxoribus copulari, propter cultum Dei dilatandum, cum Post conjunctionem primi viri et primae mulieris filii et filiae eorum matrimouni tantum. Hoc autem quod eo tempore
Abbreviated transcription (Latin):
hatur. id ẽ propt̾ pulchritudmẽ.
uł alias. Constat enim coniuges
fieri. quicumq ex cominum sen¬
su se iuicẽ recipiunt. qͣmius and¬
re in flammati ad explendũ desi¬
dium conueniunt. Et enim hoc
manifestissime liquet ꝑ exẽplũ
patriarche iacob. qui rachel ma¬
gis qͣm liam sibi copulari uolu¬
it causa pulcritudinis. dicente
scriptura. Lia uippis erat ocuł. ra¬
chel decora facie. ⁊ uenusto aspec¬
tu.qm diligens iacob ait. ꝑrachel¬

Expanded text:
 id est propter pulchritudinem vel alias. Constat enim conjuges fieri quicunque ex communi consensu se invicem recipiunt, quamvis amore inflammati ad explendum desiderium conveniant. Etenim hoc manifestissime liquet per exemplum patriarchae Jacob, qui Rachel magis quam Liam sibi copulare voluit causa pulchritudinis, dicente Scriptura: Lia lippis erat oculis, Rachel decora facie et venusta aspectu, quam diligens Jacob ait: Ser
Abbreviated transcription (Latin):
extranea muliere peccatum ẽ.
Omnis autẽ ille concubitus qͥ
Coitus etiam cũ ꝓpria uxore si
fiat solummͦ ꝑ explenda uolup¬
no nuptiarum. Hoc qd̾ coniuga¬
ti uic̾ti concupiscentia. utuntur
inuicẽ ultra necessitatẽ liberos
ꝓcreandi. ponam in his ꝓquib
cotidie dicitur. dimitte nob̾ debi¬
coitus ẽẽ culpabił. qͥcũ suis conni¬
gib causa prolis generande.⁊ in
cultum cłi educande. commiscen¬
tur. uł qͥ suis comugib exigenti¬
enim ex autoritate dñi uidet᷑ ap

Expanded text:
extranea muliere peccatum est. extranea muliere peccatum est. Omnis autem ille coitus qui Coitus etiam cum propria conjuge, si fiat solummodo pro explenda volupno nuptiarum: Hoc quo conjugati victi per concupiscentiam utuntur invicem ultra necessitudinem liberos procreandi, ponam in iis pro quibus quotidie dicitur: Dimitte nobis debicoitus culpabilis qui cum suis conjugibus causa prolis generandae et in cultum Dei educandae commiscentur; vel qui suis conjugibus exigentienim ex auctoritate Domini videtur a
Abbreviated transcription (Latin):
ħ qd̾ xp̃e in chana galilee uino
in aqua transmutato. nuptias
miraculo commendauit.⁊ pꝰea
int̾ urũ ⁊ uxorẽ nisi causa for¬
nicationis discidium fieri ꝑhi¬
buit. Apłs quoq dic̃. Uirgo ñ
peccat. si nubit. Constat gͦ rem
bonam ẽẽ conugium. cuius opꝰ
id ẽ sexuum comingetio int̾ pri¬
mos homines ⁊ eorum successo¬
res. sine carnis incentiuo ⁊ ardore
libidinis. omni tempore comple¬
retur. si homines in obedientia
sui conditoris ꝑmansissent. Et
sicut elemosinam dare bonũ ẽ.
⁊ remunerabile. ita coitus uiri ⁊
mulieris bonus eẽt ⁊ remunerabił.
qui tunc age̾tur sine omni uitio.
uero honunes trans gressione sua
carnalẽ concupiscentiã incurre¬
runt. sine qua nequeunt uir
⁊ mulier cominisceri. ic circo fac¬
tus ẽ actus ille malus. ⁊ rep̾hen¬
genesim ad litterã. de coniuigio
loquens his u̾bis. Quod sanis
am ad p̾sens uidetur inquiren¬
dum. antotiens peccent uir &
mulier. quotiens commiscent᷑.
Sciendum ẽ gͥ. qd coitus cum

Expanded text:
 Christus in Cana Galilaeae, vino in aquam mutato nuptias miraculo commendavit ; et postea inter virum et uxorem nisi causa fornicationis dissidium fieri prohibuit. Apostolus quoque dicit: Virgo non peccat si nubat . Constat itaque rem bonam esse conjugium. Cujus opus, id est sexuum commistio inter primos homines et eorum successores sine carnis incentivo et ardore libidinis omni tempore compleretur, si homines in obedientia sui Creatoris permansissent. Et sicut eleemosynam dare bonum est opus et remunerabile, ita coitus viri et mulieris bonus et remunerabilis esset qui tunc ageretur absque omni vitio vero homines transgressione sua carnalem concupiscentiam incurrerunt, sine qua nequeunt vir et mulier commisceri; idcirco factus est actus ille malus et reprehenGenesim ad litteram de conjugio loquens his verbis: Quod sanis am ad praesens videtur inquirendum an toties peccent vir et mulier quoties commiscentur. Sciendum est igitur quod coitus cum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̾ fornicationem. Pret̾ea sunt
aue honeste cause. de quibꝰ tn
nicħ uł parum scͥptum inue¬
nimus. uelut inimicoꝵ recor¬
datio.⁊ pacis redintegratio. St̃
⁊ alie minus honeste. sicut uiri
mulierisue pulchritudo. q̃ aĩos
amore inflaminatos. frequent̾
impellit ad ineundum coniui¬
gium. ut suum ualeant imple¬
re desidium. Questus qͦ ⁊ amor
diuitiarum. frequent̾ ẽ causa
q animaduert̾e potest. qui diu
gentiã adhib̾e uoluerit. Nec¬

Expanded text:
pter fornicationem . Praeterea sunt aliae honestae causae de quibus nihil vel parum scriptum invenitur, velut inimicorum reconciliatio et pacis redintegratio. Sunt etiam aliae minus honestae, sicut viri vel mulieris pulchritudo; quae animos amore inflammatos frequenter impellit ad ineundum conjugium ut suum valeant explere desiderium. Quaestus quoque et amor divitiarum frequenter causa se animadvertere potest quicunque diligentiam adhibe
Abbreviated transcription (Latin):
uia uero sunt quidã here¬
tici. qui detestantur nup¬
tias. ⁊ udicant ẽẽ dampnabilẽ
uiri ⁊ mulieris copulam conui¬
galem. ad presens dicendũ est.
utrum bona uł mala res sit con¬
iugium. Affirmamus gͦ conui¬
gium rẽ ẽẽ bonam.⁊ nullomͦ ma¬

Expanded text:
Quia vero sunt quidam haeretici qui detestantur nuptias et judicant damnabilem viri et mulieris copulam conjugalem; ad praesens dicendum est utrum res bona an mala conjugium. Affirmamus igitur conjugium rem esse bonam et nullo m
Abbreviated transcription (Latin):
oniugium qd ⁊ matͥmoniũ
dicitur. ab institutione cre¬
atoris anteqͣm homines peccas¬
sent. sumpsit exordium. Legimꝰ
enim in genesi facta pͥma mulie¬
re. iurum post extasim ꝑ os eius
patrem ⁊ matrem ⁊ adherebit
am nunc demonstran suna.¬

Expanded text:
onjugium quod et matrimonium appellatur ab institutione Creatoris antequam peccassent homines sumpsit exordium. Legimus enim in Genesi, facta prima muliere, virum post extasim per os ejpatrem et matrem et adhaerebit am nunc demonstran
Abbreviated transcription (Latin):
apparuit. Illud autẽ qd̾ eucha¬
ristius papa dicit. aliter legitimũ
tetur. ⁊ a sac̾dote benedicatur. ac
sollempniter accipiatur. ñ ido
dictum ẽ. quin solus consensus¬
ficiat. s qͥa ñ adõ honeste legi¬
time comunguntur. quando
clam ⁊ furtiue copulantur. pre¬
t̾missis. q̃ ad honestatem sacra¬
menti leges fieri precipiunt. Leo
quoq ñ negat. ex solo consensu
fieri conuigium. qmuis sic di¬
cat. Cum sotietas nuptiarũ ita
ab initio constituta sit. ut non
pret̾ sexuum coniunctionẽ sit.
tum. dubium non ẽ. eam mulie¬
rem ñ ꝑtinere ad matrimoniũ.
in qua docetur nuptiale ñ fuis
se myst̾ium.⁊ cet̾a. N am hoc dic̃
de concubinis. que cum ad tẽpꝰ
rii nuptialis. non sunt coniuges
appellande. ñ quia celebratio
nuptiarum defuerit. s quia con

Expanded text:
aratum. Illud autem quod Evaristus papa dicit: Aliter legitimum tetur uxor et a sacerdote benedicatur ac solemniter accipiatur; non ideo dictum est quin solus consensusfaciat; sed, quia non adeo honeste et legitime conjunguntur quando clam et furtive copulantur illis praetermissis, quae ad honestatem sacramenti leges fieri praecipiunt. Leo quoque non negat fieri ex consensu solo conjugium quamvis sic dicat. Cum societas nuptiarum ita ab initio constituta sit, ut non sit praeter sexuum conjunctionem, quae tum, dubium non est eam mulierem non pertinere ad matrimonium, ise mysterium, etc. Nam hoc dicit de concubinis quae cum ad tempusrii nuptialis non sunt conjuges appellandae; non quia celebratio nuptiarum defuerit, sed quia con
Abbreviated transcription (Latin):
trahendum coniugium. uiri ⁊ mu¬
lieris alt̾na in necessariis rebus
ꝓuidentia.⁊ consensus in soluen¬
do carnis debito. ita t̾n qd̾ mulier
ꝓ nuttebat se fidem seruaturã
simul ducere.⁊ dato libello repu¬
dii uxorẽ dimitt̾e. Suꝑueniente
autẽ tempore gr̾e. cum iam popłs
fideł ad copiosam multitudinẽ
excreuisset. redacta est lex matri¬
monii ad priorẽ ⁊ honestiorẽ in¬
stitutionẽ. ut solus soli iung̾et᷑.
qua copulatione xp̃i ⁊ unius ec

Expanded text:
endum conjugium alterna viri et mulieris in necessariis rebus providentia, et consensus de solvendo carnis debito; ita tamen quod mulier promittebat se fidem tori viro m ducere, et dato libello repudii uxorem dimittere. Superveniente autem tempore gratiae, cum jam populus fidelis ad copiosam multitudinem excrevisset, redacta est lex matrimonii ad priorem et honestiorem institutionem ut solus soli jungeretur, qua copulatione unius C
Abbreviated transcription (Latin):
mines sibi prius hostilit̾ aduer¬
santes. S ciendum est autem. int̾
aliquas ꝑsonas aliquando con¬
tͣhi coniugium in quo tn nullũ
de p̾dictis bonis potest inueniri.
Contingit autem ut aliqui con¬
iungantur ñ causa ꝑlis. s ꝓui¬
tando malo fornicationis. ex qͦ¬
rum coniunctiõe nec inter ipsoᷤ nec
int̾ alioᷤ amor ⁊ concordia ꝓuenit.
nes incõniugiis habuisse cogno¬
uimus. iccirco diu̾sos status con
breuit̾ transcurramus. Apͥncipio¬
namq temporis inter duos id so
atum ÷ coniuigium ꝑ os ade dño
dicente. Erunt duo incarne una.

Expanded text:
mines sibi prius hostiliter advermines sibi prius hostiliter adversantes. Sciendum est autem inter quasdam personas aliquando contrahi conjugium in quo nullum tamen de praedictis bonis potest inveniri. Contingit enim ut aliqui conjungantur non causa prolis, nec pro vitando malo fornicationis; ex quorum conjunctione nec inter ipsos nec inter alios amor aut concordia provenit. nes in conjugiis habuisse cognoscimus, idcirco diversos status conjreviter transcurramus. A principio temporis inter duos, id est atum est conjugium, per os Adae dicente Domino: Erunt duo in carne u
Abbreviated transcription (Latin):
manoꝵ antiquioribꝰ semꝑ usus
fuit. post admixtionẽ coniugis
uoluptate carnis fieri non poelt
luius. det̾minemus beatum gre¬
gorium hoc dixisse de illa uolun¬
tate. id ẽ immodata libidine. pro
qua explenda coniuges frequent̾
coeunt. non quia hoc semꝑ faciant.
s quia nulli sunt coniuges. qui
gii breuit̾ inquiramꝰ. Sunt
gͥ tria bona conugii. fides. ꝑles.¬
⁊ sacͣmentum. de quibꝰ sic dicit
augustinus. B onum nuptiarũ tri¬
ꝑtitum ẽ. fides. proles.⁊ sacramen¬
tum. In fide attenditur. ne p̾ter
uinculum coniugale cũ altero .ł.
suscipiatur. religiose educetur.
Insacramento. ut conuigium ñ
separetur.⁊ dimissus. ac dimissa.
nec etiã causa ꝓlis alt̾i coniungat᷑.
num ideo uocatur sacͣmentũ. qd̾
signum est rei sacre. hoc est inse¬
parabił coniunc̾tionis. q̃ est int̾¬
xp̃m ⁊ eccłam. Pret̾ea st̃ ⁊ alia
cationis. ⁊ amicitia uiri ⁊ mulie¬
ris ex sotietate procedens conui¬
gali.⁊ aliquando pax inter ho¬

Expanded text:
ab antiquioribus usus fuit, post admistionem propriae voluptate carnis fieri non potestlumus, determinemus beatum Gregorium hoc dixisse de illa voluptate, id est immoderata libidine pro qua explenda conjuges frequenter coeunt; non quia semper hoc faciunt, sed quia nulli sunt conjuges qui vgii breviter inquiramus. Sunt igitur tria bona conjugii: fides, proles, sacramentum; de quibus sic dicit Augustinus: Bonum nuptiarum tripertitum est: fides, proles, sacramentum. In fide attenditur ne post vinculum conjugale cum altero vel suscipiatur, religiose doceatur; in sacramento ut conjugium non separetur, et dimissus aut dimissa nec causa prolis alteri conjungatur. num ideo vocatur sacramentum, quia signum est sacrae rei, hoc est inseparabilis conjunctionis quae est intm et Ecclesiam. Praeterea sunt alia cationis et amicitia viri et mulieris ex societate procedens conjugali; et aliquando pax inter ho
Abbreviated transcription (Latin):
inchoau̾it. ñ tn siurgeret neces¬
sitas int̾ plures fieri ꝓhibuit.
Moyses tamen atempore legis
int̾dicit fieri coniugiũ cũ matre
ꝓpria. cum nouerca. cũ sorore. cũ
nepti. cum amitta. cũ mat̾tera.

Expanded text:
inchoaverit, non tamen si urgeret necessitas inter plures fieri prohibuit. Moyses autem a tempore legis interdixit fieri conjugia cum matre propria, cum noverca, cum sorore, cum nepte, cum amita, cum mate
Abbreviated transcription (Latin):
ortensius płim in corporis de cor
motu repoi̾tã credens pene plustũ¬
dii in eodẽ elaborado ꝙͣ in ip̃a elo¬
ꝙ̃tia affectãda impedit itaq nes¬
cires utrum cupidus ad audiẽ¬
dum eũ an ad aspiciẽdumsiũ as¬

Expanded text:
ortensius plurimum in corporis decoro motu repositum credens paene plus studii in eodem elaborando quam in ipsa eloquentia adfectanda inpendit. itaque nescires utrum cupidius ad audiendum eum an ad spectandum c
Abbreviated transcription (Latin):
señ. bñ.xc. epͣ. alie artes ad ingeniũ
dote ꝑtinent. ħ̾ anũ negin agitur
non querit ac g̾medicũ laquẽtem
sfut⁊ competit ut ide ille qui sanͣ¬
scecandus. abstinẽdꝰ. sine ad ħ ad¬
bibitꝰ es curare debes tĩn negocii:¬

Expanded text:
se ostendat. Aliae artes ad ingenium totae pertinent, hic animi negotium agitur. Non quaerit aeger medicum eloquentem, sed, si ita conpetit, ut idem ille, qui sanasecandus, abstinendus sum. Ad haec adhibitus es. Curare debes mo
Abbreviated transcription (Latin):
lus aerassiduo flatu tͣctus inficit
corꝰ ita ꝑu̾sa locutõ assidue audita
infirmanciũ inficit am ut ĩtabes¬
cat delctatõne p̃uis opis assidm in¬
iquitate ẜmonis ħ ille. Iõ. pũ .n. no

Expanded text:
lus aer assiduo flatu tractus inficit corpus, ita perversa locutio assidue audita, infirmantium inficit animum, ut tabecat delectatione pravi operis, et assidui iniquitate sermonis.
Abbreviated transcription (Latin):
la misit nob̾ ad into ͫ agłare. qͦ .n. nõ
tolset quem non inuoluet in quod
ptũdum non demerge̾t fliꝰ iste:
horrẽte nequicie giid̾ hũani ũ crux
robore stables eẽmus ⁊ ibi bñ de ħ.¬

Expanded text:
la misit nobis adiutorium singulare. quo enim non tolleret, quem non inuolueret, in quod profundum non demergeret fluuius iste horrendae nequitiae generis humani, nisi crux robore stabiles essemus, ne
Abbreviated transcription (Latin):
dit nemo querat efficientem cãm. mͣ¬
leuoluntatis. non .n. ẽ efficiens set
deficiẽs quia nec illa effectõ. set defec¬
istarum cum efficientes nõ fint set
deficientes uelle inueĩ̾re tale ẽ at si
quis ꝙͣ uelit uide tenebͣs uel audi¬

Expanded text:
itur quaerat efficientem causam malae uoluntatis: non enim est efficiens, sed deficiens, quia nec illa effectio, sed defecistarum, cum efficientes non sint, sed deficientes, uelle inuenire tale est, ac si quisquam uelit uidere tenebras uel audi
Abbreviated transcription (Latin):
Qũo cum ip̃a .s. aĩa ẽ in corpore p̾s¬
tat illi uigorem. decorem nobłita¬
tem. Officia m̃brorũ. sic cũ uita eius
d̾s in ipã ẽ. p̾stat illi sapiẽtiam. ꝓie¬
tatem. iusticiam. caritatem. ⁊ sẽ ip̃a

Expanded text:
o cum ipsa est in corpore, praestat illi vigorem, decorem, mobilitatem, officia membrorum; sic cum vita ejus Deus in ipsa est, praestat illi sapientiam, pietatem, justitiam, charitatem. Aliud
Abbreviated transcription (Latin):
tum mali facit ꝯuictor delicatuᷤ
paulatim enu̾at ⁊ emollit inciñ
diues cupiditatem iritat malig¬
nus comes rubigĩem suam affri¬
oderis. utrumq tñ deuitandum:
neuel filis mał fias quia multi
sũt ne uel ĩnnicus młtis. quia
dissimiles sunt recede ĩ te. ip̃e in ꝙͣ
potos cum hiis sisare quite melio¬
rem fcĩmi fũt illos admitte quos
tu potes fac̾e̾ meliores mutuo ista
funt ⁊ homĩes dum docẽt discunt¬

Expanded text:
tum mali facit. Convictor delicatus paulatim enervat et emollit. Vicinus dives cupiditatem irritat; malignus comes, quamvioderis. Utrumque autem devitandum est, ne vel similis malis fias, quia multi sunt; neve inimicus multis, quia dissimiles sunt. Recede in teipsum quantum potes. Cum his versare, qui te meliorem facere possint. Illos admitte, quos tu potes facere meliores. Mutuo ista fiunt, et homines, dum docent, discunt
Abbreviated transcription (Latin):
.uii. capitalia incia siue principalia
om̃iũ capud ẽ uel sunt i principiũ
⁊ origo. om̃ia quippe alia ab istis .uii.
tum expoliatum flagellat. Quĩtum
flagellatum cicit. Sertum eiectũ se¬
ducit. Sepͥͫ seductum ẜmẽti sb̾icit. Su¬

Expanded text:
quae ideo capitalia vel principalia omnium caput sunt et principium et origo. Omnia quippe alia ab istis septem poliatum flagellat, quintum flagellatum ejicit, sextum ejectum seducit, septimum seductum conculcat. Su
Abbreviated transcription (Latin):
niĩ lascitudo extingu̾e debẽt nõ mi¬
trite suꝑbiã quis rem medicine inĩl¬
mis faciat ⁊ iude sana ledat q̃ dñ
iã lesa oirata sũt aur q̃ stẽrit spes:
salutis ã ip̃a aĩe remedia fũt uene¬

Expanded text:
nii lassitudo, exstinguere debent, non nutrire superbiam. Quis rem medicinae vulnus faciat, et inde sana laedat quaeque, unde jam laesa curanda sunt? aut quae supererit spes salutis, si ista animae remedia ipsa sin
Abbreviated transcription (Latin):
de te iẽdes pediclos ⁊ lubricos. ille de
fẽdũt oleum ⁊ uinũ i balsamũ. tu
dete sput̾ urmam ⁊ st̾cus ille depi
rãt suauitatẽ odoris. tude te red¬
dis ab hoiatonẽ fetoris. qͣł arbor¬

Expanded text:
de te lendes, pediculos et lumbricos. Ille de se fundunt oleum, vinum et balsamum, et tu de te sputum, urinam et stercus; ille de se spirant suavitatem odoris, et tu de te reddis abhominationem fetoris. Qua
Abbreviated transcription (Latin):
rimitissũm ẽ ille se m ip̃is supli¬
ciis audit in rapinis libalissum.
in ebrietatib ac libidinb tepera¬
tissũm. sequitur itaq ut ideo:
mutari uolumus. Quia noꝰ op¬
timos eẽ comius alcyãd̾ a cũ in¬

Expanded text:
Mitissimum ille se in ipsis suppliciis audit, in rapinis liberalissimum, in ebrietatibus ac libidinibus temperantissimum. Sequitur itaque, ut ideo mutari nolimus, quia nos optimos esse credimus. Alexander cum i
Abbreviated transcription (Latin):
le ufificator ait. uir bone ꝙͥ curas
res uiles res ꝑitãs. siͥ ꝓfecturas.
dãpno qñ fut᷑as. Nemo ħ diu mã¬
sit ĩ cauen. s cito tnsit. Est breuis¬
atq leuns ĩ mĩdo głia q̃nis. Q fuit

Expanded text:
ersificator Vir bone, quid curas res viles, res perituras? Nil profecturas damno quandoque futuras. Nemo diu mansit in culmine, sed cito transit. Est brevisatque levis, in mundo gloria quevis. Qui fuit
Abbreviated transcription (Latin):
militi tradidit illa duce̾ ingilãtissi
mũ illa ex̾citũ acim̃ dapibꝰ largis
huoati uino. unguẽtoꝵ fragrãciã
ueñs usu lascruore ad sõpm̃i ⁊ de¬
licias euocauit actũ demũ fracta ⁊ cõ¬
cussa puĩta fetitas ẽ cũ seplasia et

Expanded text:
m Romano militi tradidit. illa uigilantissimum ducem, illa exercitum acerrimum dapibus largis, abundanti uino, unguentorum fragrantia, ueneris usu lasciuiore ad somnum et delicias euocauit. ac tum demum fracta et contusa Punica feritas est, cum Seplasia
Abbreviated transcription (Latin):
gentum ꝙ̃ fornar igne ꝯsumpsit.
Si u̾o fauores suos audiens ad sr̃m
iidicii ꝯsid̾atõem redeat. ac ne de hii
apd̃ occłtum arbitrũ gͣuetur metu¬
it qiͣ expurgatõins igne ad magni¬
tudinem clantatis excrescit.⁊ unte
ĩcẽdium trepidatõnis sustinet ĩde

Expanded text:
et fornax linguae consumpsit? Si autem favores suos audiens, ad superni judicii considerationem redit, ac ne de his apud occultum arbitrum gravetur metuit, quasi expurgationis igne ad magnitudinem claritatis excrescit, et unde incendium trepidationis sustinet, inde
Abbreviated transcription (Latin):
romam laudis auidi peccine lib̾ales
erant głiam in gẽtem dicias hones¬
tas uolebãt hanc ardẽtissime dilexe¬
nint. pp̃ hãc uiu̾e uolu̾nt pp hanc et¬
mori non dubitau̾ũt. ceteras cupidi¬

Expanded text:
laudis auidi, pecuniae liberales erant, gloriam ingentem, diuitias honestas uolebant; hanc ardentissime dilexerunt, propter hanc uiuere uoluerunt, pro hac emori non dubitauerunt; ceteras cupidi
Abbreviated transcription (Latin):
nlłm malum cogitando p̾tereunt.
nlła ẽ agribestia que non horum
mõcium herba sacietur. nam ⁊ sic
carnis luxiam fugiunt int̾iores
lune inciũ. de ista castitate gloriã

Expanded text:
lum malum cogitando praetereunt, nulla est agri bestia, quae non horum montium herbis satietur. Nam etsi quando carnis luxuriam fugiunt, interioris luxuriae vitium de ipsa castitate glo
Abbreviated transcription (Latin):
dicꝰ purgat hũorem. detrahit tam̃
bundat iniquitas ꝑ supbiam. cu¬
ra supbia ulła erit iniquitas ut gͦ
cã om̃iũ morborũ curaretur .i.i
supbia decendit. ⁊ hũis fcũs ẽ filiꝰ¬

Expanded text:
dicus, purgat humorem, detrahit causam, bundat iniquitas? Per superbiam. Cura superbiam, et nulla erit iniquitas. Ut ergo causa omnium morborum curaretur, id est superbia, descendit et humilis factus est Fili
Abbreviated transcription (Latin):
oĩum malorum mortisq fomẽ¬
tum arescunt niuili si fontis ue¬
na p̾cinditur nec rami ꝯualescũt
radice succisa deficiunt ucia si eło
iugilatu: ait eꝯio si st̾cora radici cõ¬
g̾antur pinguescunt rami ⁊ am̃ci¬
um st̾ilitas resiluescit si fonti liꝙ̃¬
cia supfinidas accessio tͣnsit ĩ rimi¬
los si camino ignem addicias ĩ lin¬
ga mcẽdiũ retridescit. sic sinature
uitalia ip̃a mortifm inr̃ inficiet. nͨ
si uoli̾us pot̾is impedire. Et .n. oĩb
nõ tam cognitꝰ ꝙͣ ĩnatꝰ amor suꝙ

Expanded text:
omnium malorum est, mortisque fomentum. Arescunt rivuli, si fontis vena praeciditur. Nec rami convalescunt, radice succisa. Deficiunt vitia, si elatio jugulatur. At si stercora radici congerantur, pinguescunt rami, et arentium sterilitas resilvescit. Si fonti liquentia superfundas, accessio transit in rivulos. Si camino ignem adjicias, in ligna incendium recrudescit. Sic si vitiatvitalia ipsa mortiferum virus inficiat, nec si volueris, poteris impedire. Est enim omnibus non tam cogn
Abbreviated transcription (Latin):
dui repugnauit. ad ult̾ĩũ p̃cib
ppłi deictꝰ suo pͥꝰ ocło. deĩde filii o¬
culo eruto. usũ iutẽdi utͥq reli¬
qͥt. ⁊ tebitũ supplicii mod̾ legi ret¬
didit eqͥtatis admirabłi tẽpamẽ¬

Expanded text:
diu repugnauit. ad ultimum populi precibus euictus suo prius, deinde filii oculo eruto usum uidendi utrisque reliquit. ita debitum supplicii modum legi reddidit, aequitatis admirabili temperamen
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ ille ẽ. s alia fuere q̃ illos uros¬
magnos fec̾ut. q̃ nob̾ nlsa st̃ domi.¬
.s. ĩoustria. foris iustũ ĩꝑiũ. aimꝰ
to obugriꝰ. pro hiis nos hõmꝰ luxiã¬
⁊ auari publice egestatẽ pͥnatĩ opu¬
lẽciã. laudamꝰ dicias. seqͥns ĩħciam.
Int̾ bonos ⁊ malos discrimẽ nlłm.

Expanded text:
 illis est. Sed alia fuere, que illos magnos fecerunt, que nobis nulla sunt: domi industria, foris iustum imperium, animus dini obnoxius. Pro hiis nos habemus luxuriam, avariciam, publice egestatem, privatam opulenciam, laudamus divicias, sequimur inerciam, inter b
Abbreviated transcription (Latin):
siguat cum p̾sente ppͦ lati incesẜĩt
⁊ scuruati simł ut exierint extãlceãt.
l at staturam suam receunt nemo i¬
torum quos diuicie honorerq in¬
aicore fastigio ponũt. magnus .n. ẽ¬
q̃r ergo magnus uroetur cum ba¬

Expanded text:
assignant, cum presenti populo elati incesserint et coturnati simul exierint, excalciantur et ad staturam suam redeunt. Nemo istorum quos divitie et honores in fastigio ponunt, magnus est. Quare ergo magnus videtur, cum ba
Abbreviated transcription (Latin):
quit sr̃bia apd̾ se cogitatone tum̃¬
dus. mẽ clamor in locͥne amãtu¬
te mi filencõ dissolutõ in ylanta¬
irregendas ꝯtumelias ualida ad
tolerãdas. Infirma ad obeoiẽdum.
pigͥ ad lacescentos alios in ꝑtña
ad da que face̾ ⁊ debet ⁊ p̾ualẽt ĩg¬
naua ad ea que nec detet. nec p̃¬

Expanded text:
mque superba apud se cogitatione tumentibus inest clamor in locutione, amaritudo in silentio, dissolutio in hilaritairrogandas contumelias valida, ad tolerandas infirma, ad obediendum pigra, ad lacessendos vero alios importuna, ad ea quae facere et debet et praevalet ignara, ad ea au
Abbreviated transcription (Latin):
non p̾sumat pͥmus in ꝯuentibͤ
residet in ꝯsilii  pͥmꝰ redet nõ uoca¬
tus accedit non iussus intmit¬
tit. reordinat ordinata reficit ẜ¬
fcã quidquid nom p̃e fec̾it aut or¬
dinau̾it. nec recte fc̃m nec pul¬

Expanded text:
raesumat? Primus in conventibus residet, in consiliis primus respondet: non vocatus accedit, non jussus se intromittit: reordinat ordinata, reficit facta. Quidquid ipse non fecerit aut ordinaverit, nec recte factum, nec pul
Abbreviated transcription (Latin):
cleauissi pes laxa pede pelle nõfol¬
leatscrines calamistr uestigio ro¬
tãtis digitũ de amił radiat ⁊ ne
planto huidiorum una sꝑgat e¬
i uix inp̾mũt suma uestigia.ta¬
les cũ urdis sponsos estima ma

Expanded text:
oleant, si pes, laxa pelle, non folleat. Crines calamistri vestigio rotantur; digiti de annulis radiant: et ne plantas humidior via aspergat, vix imprimunt summa vestigia. Tales cum videris, sponsos magis a
Abbreviated transcription (Latin):
scptura diuna intro nos reuocat a
iactatõne hꝰ faciei formsecus ⁊ ab ista
fr̃ficie q̃ iactatur añ hoĩes reuocati
roga noli attẽde̾ que flores foris. s

Expanded text:
tro nos revocat a jactatione hujus faciei forinsecus; et ab ista superficie quae jactatur ante homines, revocat ipsam interroga. Noli attendere quod floret foris, s
Abbreviated transcription (Latin):
t̃riti trementesq discedunt. ⁊. hunc̃ solum
ex omnibꝰ facultatibꝰ misere matrĩ cibum¬
Gria maxime solent hom̾ines. relinqunt.¬
affectare. opes. uoluptates. honores. de opib
p̃raua. de uoluptatibꝰ turpi. De honoribus
sunt. quia quicqͥd est inmundo concupisci̾̃a
carnis est ⁊ ꝯcupiscm̃ ocłorum. ⁊ suꝑbia iute.
Concupiscĩa carnis ad uolupiatem. Concu

Expanded text:
territi trementesque discedunt, qui hunc solum territi trementesque discedunt, qui hunc solum ex omnibus facultatibus cibum misere matri ria maxime solent homines affectare: opes, voluptates, honores. De opibus prava, de voluptatibus turpia, de honoribus sunt; quia quidquid est in mundo concupiscentia carnis est et concupiscentia oculorum et superbia vite». Concupiscentia car