comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qui datꝰ ẽ nob. meliꝰ itaq dei cã agit᷑
ꝙͣ se ip̃e agẽdo dicit deffensare nat᷑az
cũ et c̾ãtor et saluator agnoscit᷑ ꝙͣ ami
deffesa uesut sana inbꝰq ĩtegͥs catã¬
opitulatõ saluatoris manitur.Cxliiii.¬
rasẽ hoĩem fec̾it qͥ prã maso carere suffi¬
cẽt s si uoluiss. Qͥs eĩ eũ nescit sanũ
et ĩculpabilẽ fc̃m et libo arbito atq inste
uniẽdũ potestate libera ꝯstitutũ. S m̃c
de illo agit᷑ quẽ semiuiuũ latrones ĩ uia

Expanded text:
qui datus est nobis. melius itaque dei causa agitur — quam se iste agendo dicit defensare naturam —, cum et creator et saluator agnoscitur quam cum defensa uelut sana uiribusque integris creaopitulatio salnatoris inanitur.talem hominem fecerit, qui peccati malo carere sufficeret, sed si uoluisset\'. quis enim eum nescit sanum et inculpabilem factum et libero arbitrio atque ad iuste uiuendum potestate libera constitutum ? sed nunc de ill
Abbreviated transcription (Latin):
dũ uiu̾e debeaniͦ. Nõ ⁊ ut eiꝰ aidinuem
gr̃a quo bñ inuamiꝰ. ues huic saltẽ ꝯfi¬
teat eẽ imẜabises tenebras ĩ aĩo hũa¬
no qui scit ꝙadmodũ debeat leonem
domare et nescit ꝙ̃ admodũ iu̾̃e. An
et ħ ut sciat sufficit ei libeꝵ arbitriu.
sexq nat᷑alis. ħ ẽ sapĩa ũbi qua ena¬
cuat᷑ crux xp̃i. S ab eo qͥ dixit. ꝑdam
sapĩam sapiẽciũ qr ista crue non pot̃

Expanded text:
ut eius adiuuemur gratia, quo bene uiuamus. uel hinc saltim confiteatur esse miserabiles tenebras in animo humano, qui scit quemadmodum debeat leonem domare et nescit quemadmodum uiuere. an et hoc ut sciat sufficit ei liberum arbitrium lexque naturalis? haec est sapientia uerbi, qua euacuatur crux Christi. sed qui dixit: perdam sap
Abbreviated transcription (Latin):
nussa mutabil nat᷑a reman̾et. Suta¬
ri aũt aĩam posse nõ quidẽ socaliter
s tñ tp̃ralit̾ suis affectõibꝰ qͥsq cog¬
noscit. Corpꝰ u̾o et tp̃ribꝰ et locis eẽ mu¬
tabile cin ius adu̾te̾ facile ẽ. fãtasma¬
ta porro nicħ sũt aliud ꝙͣ de sp̃e cor¬
poris corporeo sẽsu attracta figmiẽta
q̃ memorie cõmẽdare ut accepta sũt

Expanded text:
remaneret. Mutari autem animam posse, non quidem localiter, sed tamen temporaliter, suis affectionibus quisque cognoscit. Corpus vero et temporibus et locis esse mutabile, cuivis advertere facile est. Phantasmata porro nihil sunt aliud quam de specie corporis corporeo sensu attracta figmenta: quae memoriae mandare ut accepta sunt
Abbreviated transcription (Latin):
adu̾sus unã aliꝙͣ s adũsus om̃s pra¬
uas et flas opimones possit ualere
Contͣ eos cñ potissim̃ ẽ instituta qui
Offensi eĩ qͥbusdã rebus et rursus qͥ¬
busdã delcati nõ ea tñ qͥbꝰ offendũt
s eaꝵ quibꝰ desectãt᷑ uolũt eẽ aucto¬
rẽ deũ. et cũ ꝯsuetudinẽ suã iñcere
as aĩas ĩ uno ẽẽ corpore existimant
unã de deo q̃ natͣalit̾ hoc sit ꝙ ip̃e al¬
terã de gẽte tenebraꝵ quã deus nec
genĩnt nec fec̾it. nͨ ꝓtulerit nͨ abiec̾it.
S q̃ suã iricã suã t̾rã suos fetꝰ et mĩa¬
sia suũ postremo regnũ hunt inge¬
deũ rebelsasse. Deũ aũt cũ asiud quod
posset nõ ĩuẽiret necessicate opp̾ssũ
hostẽ tẽꝑatũ ẽẽ sõpinãt et mũdũ fa¬
bricatũ neq nũc eoꝵ opimones refel¬

Expanded text:
us unam aliquam, sed adversus omnes pravas et falsas opiniones possit valere. Contra eos tamen potissimum est instituta, qui Offensi enim quibusdam rebus, et rursus quibusdam delectati, non earum quibus offenduntur, sed earum quibus delectantur, volunt esse auctorem Deum. as animas esse in uno corpore existimant: unam de Deo, quae naturaliter hoc sit quod ipse; alteram de gente tenebrarum, quam Deus nec genuerit, nec fecerit, nec protulerit, nec abjecerit; sed quae suam vitam, suam terram, suos fetus et animalia, suum postremo regnum habuerit, ingeDeum rebellasse, Deum autem cum aliud quod re non inveniret, necessitate oppressum hostem temperatum esse somniant, et mundum fabricatum. 17. Neque nunc opiniones e
Abbreviated transcription (Latin):
nec spũ scõ qm̃ ꝑducet credentes ad con¬
tempłoez dei ubi est finis om̃i bonaꝵ ac¬
cionũ. et requies sempr̃na et gaudium
qd nõ auferet᷑ anb̃. Hoc .n. sigͣt in eoꝙ
ait. It̾m uidebo uos et gaudebit cor ur᷑
et gaudiũ urm̃ neõ auferet a ub̃. Huiꝰ
gaudii similitudiẽ p̃signabat maria
sedẽs ad pedes diũ et intẽta in u̾bũ eius.
siguraret᷑ illd̾ qd̃ futuꝵ est inet̾nũ. Mar¬
tha quippe sorore sua inncc̃ĩtatis actõne
conu̾sante ꝙͣ ius bonͣ et utili tñ cũ reqͥes
succesẜ it transit᷑a ipã requiescebat ĩ u̾bo
diũ. Et iõ dñs cõquerẽti marthe qd̾ eã so¬
ror nõ adiuuaret. Rendit. Maria optimã
ꝑtẽ elegit que nõ auferet᷑ ab ea. Nõ ꝑtẽ
malã dix̃ qd̃ agebat martha. G istã opti¬
mã que nõ auferet᷑. Illa .n. que ĩ mĩst̾ĩo
indigñcie est tũ indigẽtia ipã transie̾it¬
auferet᷑. boni quippe oꝑis trãsiti᷑ m̃ces
aliud requiret᷑ d solo ipõ plustrari per¬

Expanded text:
ncto, quoniam perducet credentes ad contemplationem Dei, ubi est finis omnium bonarum actionum, et requies sempiterna, et gaudium quod non auferetur a nobis. Hoc enim significat in eo it: iterum uidebo uos, et gaudebit cor uestrum, et gaudium uestrum nemo auferet a uobis. huius gaudii similitudinem praesignabat Maria sedens ad pedes domini et intenta in uerbum eius, figuraret illud quod futurum est in aeternum. Martha quippe sorore sua in necessitatis actione conuersante quamuis bona et utili, tamen cum requies successerit transitura, ipsa requiescebat in uerbo domini, et ideo dominus conquerenti Marthae, quod eam soror non adiuuaret, respondit: Maria optimam partem elegit, quae non auferetur ab ea; non partem malam dixit quod agebat Martha, sed istam optimam, quae non auferetur. illa enim quae in ministerio indigentiae est, cum indigentia ipauferetur. Boni quippe operis transituri merces aliud requiretur, sed solo ipso illustrari per
Abbreviated transcription (Latin):
diu̾sa sentirẽt cũ suã qͥsq opimone
publice ꝓfit̾i nõ formidarer acq oĩbꝰ
si posset ꝑsuadere moliret᷑. Om̃s tñ cũ
sectatoribus sius diu̾sa et adu̾sa sen¬
tur apꝑet asuid eos ĩ resigione susce¬
pisse cũ ppło. Et aluid eodẽ ip̃o ppło au¬
diẽte deffendisse pͥuatim.

Expanded text:
diversa sentirent, cum suam quisque opinionem publice profiteri non formidaret, atque omnibus, si posset, persuadere moliretur; omnes tamen cum sectatoribus suis diversa et adversa sentur, apparet, aliud eos in religione suscepisse cum populo, et aliud eodem ipso populo audiente defendisse privatim.
Abbreviated transcription (Latin):
Emdequid eius ei tam notũ est
intlłigat. siam et aiẽ bestiaꝵ uiuũt. sed
non intelligũt. Sicut gͦ mens tota mẽs¬
est. sic tota uiuit. Nouit autẽ iuiuere se. to
ta igitur se nouit. Postremo eum se nos¬
se mens querit mentẽ se eẽ iam nouit
Auioqum utr̃ se querat igͦrat. et aliud ꝓ
alio forsitan querat. Fieri .n. pot ut ipã
nõ sit mens atq ita dum mentẽ nosse
q̃rit non se ipãm querat. Quaꝓpt̾ qm̃¬

Expanded text:
e quid ejus ei tam notum est,telligat: nam et animae bestiarum vivunt, sed non intelligunt. Sicut ergo mens tota meest, sic tota vivit. Novit autem vivere se. Totam se igitur novit. Postremo cum se nosse mens quaerit, mentem se esse jam novit: alioquin utrum se quaerat ignorat, et aliud pro alio forsitan quaerat. Fieri enim potest ut ipsa non sit mens, atque ita dum mentem nosse quaerit, non se ipsam quaerat. Quapropt
Abbreviated transcription (Latin):
quia nouit nondum se a se muẽtam to¬
tam nouit qͣnta sit tota. Atq ita querit
qd̃ deest quẽadmodũ solemus q̃rere ut
uenieit in mentẽ ꝙ excidit. nec tñ peni¬
tus excidit quia pot recogͣscti cũ uenerit
hoc eẽ qd̃ querebat᷑. S quõ mens ueĩat ĩ
mentem qͣi possit mens in mente nõ eẽ
Huc accedit quia si parte iuẽta non se
totam querit. tamen tota se querit. To-¬
ta ergo sibi presto est. et quid adhuc que¬
ratur nõ est. hoc .n. deest qd̃ querit ᷑ non
illa que quenit. Cum itaq tota se querit
nich̾ eius deest. Aut si non tota sequerit
s ꝑs que muẽta est querit ꝑtem que nõ¬
dum muenta ẽ. nõ se gͦ mens querit cu¬
ius se nll̾a ꝑs querit. Ps enim que in¬
uenta est. non se querit. ꝑs autẽ que nõ¬
dum inuẽta est. nec ipã se querit. qm̃ ab
es que iam inuẽta est parte querit. Qͦcͣ¬
ca quia nec tota se q̃rit mens nec pars
eius ulla se querit. S mẽs oĩo ñ querit

Expanded text:
quia novit nondum se a se inventam totam, novit quanta sit tota. Atque ita quaerit quod deest, quemadmodum solemus quaerere, ut veniat in mentem quod excidit, nec tamen penitus excedit; quia potest recognosci, cum venerit, hoc esse quod quaerebatur. Sed quomodo mens veniat in mentem, quasi possit mens in mente non esse? Huc accedit, quia si parte inventa, non se totam quaerit, tamen tota se quaerit. Tota ergo sibi praesto est, et quid adhuc quaeratur non est: hoc enim deest quod quaeritur, non illa quae quaerit. Cum itaque tota se quaerit, nrit partem quae nondum inventa est; non se ergo mens quaerit, cujus se nulla pars quaerit. Pars enim quae inventa est, non se quaerit: pars autem quae nondum inventa est, nec ipsa se quaerit, quoniam ab ea quae jam inventa est parte quaeritur. Quocirca, quia nec tota se mens quaerit, nec pars ejus ulla se quaerit, se mens omnino non quaerit
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. aut ut iustus sit. Sic .n. diligit ꝓxĩ
tamꝙͣ seipm̃ sine ullo piculo. Qui .n.
alr sediligit iniuste se diligit qm̃ ad ħ
sediligit ut sit miustus. Adħ gͦ ut sit
malus. ac ꝑ hoc iam non se diligit. Q
.n. diligit iniquitatẽ odit aĩam suã.

Expanded text:
est, aut ut justus sit. Sic enim diligit proximum est, aut ut justus sit. Sic enim diligit proximum tanquam seipsum sine ullo periculo. Qui enim aliter diligit se, injuste se diligit, quoniam ad hoc se diligit, ut sit injustus, ad hoc ergo ut sit malus, ac per hoc jam non se diligit. « Qui enim diligit iniquitatem, odit animam suam
Abbreviated transcription (Latin):
moribus sua cuiq distribuit. s eciam
ut ipĩ iuste uiuant iusteq moratist̃
sua cuiq distribuẽdo. ut nemĩ quitꝙͣ
debeant nisi ut inuicẽ diligant. Et uñ
mheret᷑ illi forme nisi amando. Curgͦ
aliumdiligimus quẽ credimꝰ iustũ et
nõ diligimus ipãm for̃m ubi uidemꝰ ꝙͥ
sit iustus aĩmus ut et nos iusti ẽẽ pos¬
sumus. Anu̾onisi et istam dilig̾emus
nus eam diligimꝰ qͣm ut iusti eẽ uale¬
amus. hõ gͦ qui credr᷑ iustus ex ea forͣ
iuitate diligit᷑ qm̃ ceriit et inalłit apd¬
apud se ille qui diligit. Ipã u̾o forma r⁊
uitas non est quomꝰ aliunde diligat᷑
sieq n inuenimus aliꝙ̾ tale pret̾ ipsã
ut eam cum incognita est credẽdo. dili¬
gamus exeo qd̃ iam tale aliquid noui¬
mus. Quitꝙ̃ n. tale aspexeris ipã est. et
non est quitqͣm tale qm̃ ipã sola tał̃ ẽ
qualis ipã est. Qui gͦ amat hoĩes aut
quia iusti sũt aut ut iusti sint amare d
Sic .n. et seipm̃ amare d. aut quia iustꝰ

Expanded text:
stribuit, sed etiam ut ipsi juste vivant justeque morati sint, sua cuique distribuendo, ut nemini quidquam debeant, nisi ut invicem diligant . Et unde inhaeretur illi formae, nisi amando? Cur ergo alium diligimus quem credimus justum, et non diligimus ipsam formam ubi videmus quid sit justus animus, ut et nos justi esse possimus? An vero nisi et istam diligeremus, nus eam diligimus quam ut justi esse valeamus? Homo ergo qui creditur justus, ex ea forma et veritate diligitur, quam cernit et intelapud se ille qui diligit: ipsa vero forma et veritas non est quomodo aliunde diligatur. Neque enim invenimus aliquid tale praeter ipsam, ut eam, cum incognita est, credendo diligamus, ex eo quod jam tale aliquid novimus. Quidquid enim tale aspexeris, ipsa est: et non est quidquam tale, quoniam sola ipsa talis est, qualis ipsa est. Qui ergo amat homines, aut quia Sic enim et seipsum amare debet, aut quia justus
Abbreviated transcription (Latin):
tes dicãtur ꝑfc̃i matores. Illa est aũc
sũma ꝑfeccio cui nich addatur cum id
quo tendit᷑ ceperit possideri .C.x.
Iam u̾o illd quod eis dr̃ ip̃e tu sine poc̃o
es re u̾a nõ ꝑtinet ad eã de qua u̾titur

Expanded text:
tes dicantur perfecti uiatores. illa est autem summa perfecti; cui nihil addatur, cum id quo tenditur coeperit possideri. lam uero illud quod eis dicitur: \'ipso tu sine peceato es?\' reuera non pertinet ad eam rem do qua uertitur
Abbreviated transcription (Latin):
cõmemorasse q̃ naͣ ualẽt. Creata sũt eĩ
hec mẽbra huiꝯ natis.lingua.ale. pe¬
des. Nõ cale aliꝙͥ posint quale de grã
ĩtessigi uolimiꝰ sine qua hõ nõ iustifi¬
catͣ. ubi de sanãdis nõ de ĩstituendis
natͣis agit᷑ ħiic iã gͦ sollicitꝰ cepi leg̾e
cet̾a et me flo nõ comꝑi suspicatum
quo pͥusꝙͣ ueniã uidete quid dixerit.
ceret sibi qd quidã dicũt leuia q̃dã
poca ip̃a mustitudine qd sepe irruat
nõ posse cũcta untari negauit debẽ
argii ne seuia quid̃ correctoe sinita¬
ri oĩo nõ posũt. Etͥptaͣs utiq nõ adu̾¬
tẽs nom testĩ ubi dicimꝰ hãc ẽẽ ĩten¬

Expanded text:
commemorasse, quae natura ualent; creata sunt enim haec membra huiusmodi naturis, lingua, alae, pedes. non tale aliquid posuit, quale de gratia intellegi uolumus, sine qua homo non iustificatur, ubi de sanandis, non de instituendis naturis agitur. hinc iam ergo sollicitus coepi legere cetera et me non falso comperi suspicatum. Quo priusquam ueniam. uidete quid dixerit. ceret sibi, quod quidam dicunt lenia quaedam peccata ipsa multitudine, quod saepe inruant, non posse cuncta uitari, negauit \'debere argui nc leuia quidem correctione, si uitari omnino non possunt , scripturas utique non aduertens non test
Abbreviated transcription (Latin):
se sine cã cũ aliquociẽs ĩ scͥpt̾is ĩuẽi¬
acur hõies dcõs eẽ sine q̃resa. Nemo
ĩuẽit᷑ qͥ sit dc̃s sine pc̃co insi umꝰ solus
de quo aꝑte dom ẽ. Cũ qͥ nõ nouerat
pccm et eo soco ubi de sac̾dotibꝰ scĩs

Expanded text:
se sine causa, cum aliquotiens in scripturis inueniatur homines dictos esse sine querella. nono inuenitur, qui sit dictus sine peccato nisi unus solus de quo aperte dictum est: cum qui non nouerat peccatum, et eo loco, ubi de sacerdotibus sanctis
Abbreviated transcription (Latin):
singuã nłłs hõinũ domare pot̾ tãqͣm
obuirgãs et dicẽs. domare feras po¬
testis singuã nõ potestis qͣi facilius
sit linguã domare ꝙͣ feras. Nõ puco
ꝙ iste sit sensus ħ loco. Si eĩ ħsentiri
uesset de facilicate domãde lingue
cet̾a seq̃rent᷑ ĩ bestiaꝵ cõꝑatõe. Nunc
u̾o seqͣ inquietũ masũ psena ueneno
aĩam. os eĩ qd mẽtit᷑ occidit aĩam. Nõ
g ͦ qͣi id eẽt faciliꝰ ꝙͣ mãsueft̃io besti
aut ea uoce uosuit ꝓmĩciari s pociꝰ
ostẽdẽs qͣntũ sit ĩ hõie singue mosci
ut a nllo hõie domari possit cum ab
oĩbꝰ domẽt᷑ et bestie. neq ħ ideo di
ad domãdã siguã diuine gr̃e posca¬
mꝰ aueisiũ. Nõ eĩ ait lĩguã usłs doma¬
re pot̾. S ulłs hõimi ut cũ domatur
dei mĩa dei adiutorio dei gr̃a fieri fa¬
teamͣ. Conet᷑ gͦ aĩa domare singua
et dũ conat᷑ poscat auxiliũ et oret
ligua ut dometͣ sigua donãte illo
qui dixit ad suos. Nõ eĩ uos estis

Expanded text:
linguam nullus hominum domare potest? tamquam obiurgans et dicens: domare feras potestis, linguam non potestis? quasi facilius sit linguam domare quam feras. non puto quod iste sit sensus hoc loco. si enim hoc sentiri uellet de facilitate domandae linguae, cetera sequerentur in bestiarum conparatione. nunc uero sequitur: inquietum malum, plena ueneno animam; os enim quod mentitur, occidit eunim a m. non ergo quasi id esset facilius quam mansuefactio bestiaut ea uoce uoluit pronuntiari; sed potius ostendens, quantum sit in homine linguae malum, ut a nullo homine domari possit, cum ab hominibus domentur et bestiae. neque hoc ideo\' dixad domandam linguam diuinae gratiae poscamus auxilium non enim ait \'linguam nullus domare potest,\' sed nullus hominum, ut, cum domatur, Dei misericordia, Dei adiutorio, Dei gratia fieri fateamur. conetur ergo anima domare linguam et, dum conatur, poscat auxilium; et oret lingua, ut dometur lingua donante illo, qui dixit ad suos : non enim uos estis
Abbreviated transcription (Latin):
liũ maxĩe decestor et horreo Capł. xii
B ꝑgẽs leg̾e cet̾a pͥmo ex datis sili¬
tudinibꝰ cepi hr̃e suspectũ. ait eĩ. Nũc
si dix̾o ho disputare pot̾. aus uosare.
sepus currere. Et nõ ⁊̃ ꝑ que ħ effici

Expanded text:
lium maxime detestor, et horreo. Sed pergens legere caetera, primo ex datis similitudinibus coepi habere suspectum. Ait enim: « Nam si dixero, Homo disputare potest, avis volare, lepus curr
Abbreviated transcription (Latin):
ad duplum in horis xxxui. cũ .xii. ad
xxiiii. conferunt᷑ Et hoꝵ quide nuoꝵ
cãs cur in scͥpturis scĩs positi sint. põt
alius alias indagare uł quibus iste
quas ego reddidi Preponẽde sĩt uł eq̃
ꝓbabiles uł istis etiã ꝓbabiliores fru
morent᷑. neõ tam stultus ineptusq ꝯ¬
tend̾it. Ego autẽ quas reddidi uł ex ec¬
cl̾ie aucte a maioribus tradita. uł ex
sobrius. Contra sc̃pturas neõ xpĩanꝰ
contͣ ecc̃am neõ pacificus senẜit de

Expanded text:
ertur autem ad illam rationem simpli ad duplum, ubi est coaptationis maxima consonantia. as, cur in Scripturis sanctis positi sint, potest alius alias indagare, vel quibus istae quas ego reddidi, praeponendae sint, vel aeque probabiles, vel istis etiam probabiliores: frumorentur, nemo tam stultus ineptusque contenderit. Ego autem quas reddidi, vel ex Ecclesiae auctoritate a majoribus traditas, vel ex sobrius, contra Scripturas nemo christianus, contra Ecclesiam nemo pacificus sense
Abbreviated transcription (Latin):
triduũ nõ totum et plenũ fuisse scup¬
tura testis est. S̾z p̾mus dies a parte ex¬
trema totus amiu̾atus ẽ. Dies u̾o ter¬
cius a parte p̾ma et ipẽ totus. medius
autẽ inter eos .i. scd̾us dies absolute
iudeorũ uocibus. horͣ tertia cũ eẽt dies
sexta sabb̾ti. demñ in ipã crute suspẽsus
hora sexta. et spm̃tradidit horͣ nona.i
Sepultus est aũt cum iam sero fcm̃ ess
fine diei. Undelib gͦ intipias ⁊̃ si alia
rõ reddi põt quõ nõ sit contra eiugłm
Ioh̾is ut hora tercia ligno suspẽsus in¬
telligat: totũ diem primũ nõ compre¬
hendis. Ergo a parte extrema totus cõ¬
putabit ᷑ sic̃ tercius aꝑte pͥma. slox
.n. usq ad dilutulũ quodiũ resurreccõ
decłata est. Ad terciũ diem ꝑtinet qͥa

Expanded text:
triduum non totum et plenum fuisse, Scriptura testis est: sed primus dies a parte extrema totus annumeratus est; dies vero tertius a parte prima, et ipse totus; medius autem inter eos, id est, secundus dies absolute Judaeorum vocibus hora tertia, cum esset dies sexta sabbati. Deinde in ipsa cruce suspensus est hora sexta, et spiritum tradidit hora nona . Sepultus est autem cum jam sero factum esset, fine diei. Undelibet ergo incipias, etiam si alia ratio reddi potest, quomodo non sit contra Evangelium Joannis , ut hora tertia ligno suspensus intelligatur; totum diem primum non comprehendis. Ergo a parte extrema totus computabitur, sicut tertius a parte prima. Nox enim usque ad diluculum, quo Domini resurrectio declarata est, ad
Abbreviated transcription (Latin):
resurreccõis xp̃i Audiremus. fuistis
.n. alũ tenebre nũc aut̃ lux in dño. In¬
sinuat nob̃ quodã mͦ. qđ a nocte dies
sumat ĩitium. sic̃ .n. primi dies ꝓpter
futuꝵ hoĩs lapsũ alucem noctẽ. Ita isti

Expanded text:
resurrectionis Christi audiremus, Fuistis enim aliquando tenebrae nunc autem lux in Domino ; insinuat nobis quodam modo quod a nocte dies sumat initium. Sicut enim primi dies propter futurum hominis lapsum a luce in noctem ; ita isti
Abbreviated transcription (Latin):
ita dem̃. Dm̃ est salus. Et suꝑ ppłm tuũ
bndiccõ tua. Quasi alt̾i dcm̃ sit. nõ ei de
quo dixerat dm̃ est salus. Et iteꝵ ate
eruar a tẽptacõe. Et it̾m. spłi sb̃ te ca¬
dent incorda ĩimicoꝵ regis. Ac si diceret
ĩ corda inimicoꝵ tuoꝵ. Ei quippe regi
quẽ regem intlłigi uoluit. cũ diceret.
Incorda ĩimicoꝵ regis. Rarius ista in
noui testam̃ti lũs inueniunt᷑ S̾ tñ
ad Romanos apłs. De filio suo inquit
qui fc̃us est ei ex semme daiid ẜm car¬
nẽ. qui predestinatus est filius dei in u̾¬

Expanded text:
ita dictum, Domini est salus, et super populum tuum ita dictum, Domini est salus, et super populum tuum benedictio tua : quasi alteri dictum sit, non ei de quo dixerat, Domini est salus. Et iterum, A te, eruar a tentatione. Et iterum, Populi sub te cadent in corde inimicorum regis : ac si diceret, In corde inimicorum tuorum. Ei quippe regi quem regem intelligi voluit, cum diceret, in corde inimicorum regis. Rarius ista in Novi Testamenti litteris inveniuntur. Sed tamen ad Romanos Apostolus, De Filio suo, inquit, qui factus est ei ex semine David secundum carnem, qui praedestinatus est Filius Dei in vi
Abbreviated transcription (Latin):
smẽ filii sic uolentes asse̾re in sc̃ptuns
scĩs d̾m dcm̃ eciã filiũ. qͣi desint alia ue
solum deus. s eciam uerus deus dcũs ẽ
filius. In hoc .n. testĩomo dum aliud sol¬
uere intendunt sic se implicant ut ex¬
pedire non possint. Si enim pr̃ fec̃ ad
ymagiẽm filii. ita ut non sit hõ ymago
pr̃is s filii. dissimilis ẽ pr̃i filius. Si at
pia fides docet. sicuti docet filium ẽẽ ad
equalitatẽ eẽncie similẽ prĩ ꝙ ad sili̾tu¬
dmẽ filii fcm̃ est ncc̃e est etiã ad siłitu ͤ
prĩs fcm̃ sit. Deide si hoĩem pr̃ nõ ad
suam. sed ad filii fecit ymagĩem. Cur ñ
ait. Faciamus hõiem ad ymagiẽm et
similitudĩem tuã. S ait nr̃am. nisi qͥa
trinitatis ymago fiebat in hoĩe. ut hoc
modo eẽt hõ ymago unius ueri dei. qͥ a ĩ¬
ipã trintas unus uerus deus ẽ. Aocu¬
cões autẽ sunt innu̾abłes tales ĩscͥpt᷑is
s has ꝓtulisse suffec̾it. Est inpsalmis

Expanded text:
ginem Filii: sic volentes asserere in Scripturis ginem Filii: sic volentes asserere in Scripturis ctis Deum dictum etiam Filium, quasi desint alia versolum Deus, sed etiam verus Deus dictus est Filius. In hoc enim testimonio dum aliud solvere intendunt, sic se implicant, ut expedire non possint. Si enim Pater fecit ad imaginem Filii, ita ut non sit homo imago Patris, sed Filii, dissimilis est Patri Filius. Si autem pia fides docet, sicuti docet, Filium esse ad aequalitatem essentiae similem Patri, quod ad similitudinem Filii factum est, necesse est etiam ad similitudinem Patris factum sit. Deinde, si hominem Pater non ad suam, sed ad Filii fecit imaginem, cur non ait, Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem tuam, sed ait, nostram; nisi quia Trinitatis imago fiebat in homine, ut hoc modo esset homo imago unius veri Dei, quia ipsa Trinitas unus verus Deus est? Locutiones autem sunt innumerabiles tales in Scripturis, sed has protulisse suffecerit. Est in Psalmis
Abbreviated transcription (Latin):
respuimus istam sñam quia ti¬
memus scãm et inuiolabilẽ atq ĩ cõ¬
mutabilẽ caritatẽ tamꝙͣ cõugẽ dei pa¬
tris de illo exñtem. S nũc sic̃ prolem
ad gignẽdum u̾bũ ꝑ qd fcã sũt om̃ia
cogitare. s quia eam fłam dĩna scrip¬
tura eiudenter oñdit. Dixit .n. deus.
Faciamus hoĩem ad ymagiẽm et siłi¬
tudĩem nrãm. Paulo post autẽ dem̃ ẽ
Et fecit deus hoĩẽm ad ymagĩem dei
Nrãm certe quia płalis ẽ nũs nõ recte
diceret᷑ si hõ ad unius ꝑsoẽ ymagiẽm
quia fiebat ad ymagĩem trinitatis ꝓp¬
tudiẽm. Rursus autẽ ne intrinitate cre¬
dẽdos arbitrarem᷑ tres deos cũ sit eade
trinitas unus deus. Et fecit inqͥt d̾s
hoiẽm ad ymagiẽm dei. peo Ac si drẽl
ad ymagiẽm suã. Sunt .n. tãles usita¬
te m illis lrĩs locucões quas nõnulli ⁊̃¬
si catholicã fid̾e asserũt nõ tñ diłnter
adu̾tunt ut putẽt ita dem̃. fecit d̾s ad¬
ymagsem dei ꝑ qͣi dr̃et ᷑ fec̃ pr̃ ad yma¬

Expanded text:
respuimus istam sententiam, quia timemus sanctam et inviolabilem atque incommutabilem charitatem, tanquam conjugem Dei Patris, de illo existentem, sed non sicut prolem ad gignendum Verbum per quod facta sunt omnia cogitare: sed quia eam falsam divina Scriptura evidenter ostendit. Dixit enim Deus, Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram: paulo post autem dictum est, Et fecit Deus hominem ad imaginem Dei . Nostram certe, quia pluralis est numerus, non recte diceretur, si homo ad unius personae imaginem fcti: sed quia fiebat ad imaginem Trinitatis, proptram. Rursus autem ne in Trinitate credendos arbitraremur tres deos, cum sit eadem Trinitas unus Deus, Et fecit, inquit, Deus hominem ad imaginem Dei: pro eo ac si diceret, Ad imaginem suam. 7. Sunt enim tales usitatae in Litteris illis locutiones, quas nonnulli etiamsi catholicam fidem asserunt, non tamen diligenter advertunt Fecit Pater ad ima
Abbreviated transcription (Latin):
minẽ ut deinde inferatur. Ad ymagiẽ
dei fecit eum. Et t̾cia sb̾iunctõ. sit. ma¬
sculum et femĩam creauit eos. Quidã
enim timu̾nt dic̾e fecit eum masculũ ⁊
feĩam ne qͣi mõstruosũ ãd intlłiretur
sicuti sunt quos erma frodicos uocant
cũ eciã sic nõ mẽdacit̾ possit intlłigi utr̃¬
q in num̾o singłari pp̃id ꝙ dcm̃ est. duo
in carne una. Cur gͦ ut dicere ceperã
in natura homĩs ad ymagiẽm dei frã
preter masculũ et femĩam nõ cõmeõ¬
rat sc̃ptura ad implendã quippe yma¬
ꝙͣ ius ad huc in lumbis pr̃is cõstitutũ
sicut młer erat in latere an forte iam fcã
erat et młer et sc̃ptura breui complexio¬
ne construx̾at ꝙ postea ꝙ̃ admod̾u sit
fcm̃ dilncius explicaret. et pp̃ea filius
filius cõmemorari nõ potuit quia ñdũ
erat natus qͣi et ħ non poterat ea breu¬
tate complecti spc̃ suo loco postea natũ
filium narraturus sicut młerem de uiri

Expanded text:
minem; ut deinde inferatur, ad imaginem minem; ut deinde inferatur, ad imaginem Dei fecit illum; et tertia subjunctio sit, masculum et feminam fecit eos. Quidam enim timuerunt dicere, Fecit eum masculum et feminam, ne quasi monstruosum aliquid intelligeretur, sicuti sunt quos hermaphroditos vocant: cum etiam sic non mendaciter possit intelligi utrumque in numero singulariin carne una. Cur ergo, ut dicere coeperam, in natura hominis ad imaginem Dei facta, praeter masculum et feminam non commemorat Scriptura? Ad implendam quippe imaquamvis adhuc in lumbis patris constitutum, sicut mulier erat in latere. An forte jam facta erat et mulier; et Scriptura brevi complexione constrinxerat, quod postea quemadmodum sit factum, diligentius explicaret; et propterea filius commemorari non potuit, quia nondum erat natus? quasi et hoc non poterat ea brevitate complecti Spiritus sanctus, suo loco postea natum filium narraturus, sicut mulierem de viri
Abbreviated transcription (Latin):
aut filius dei ex resurreccõe mortuoꝵ
ih̾u xp̃i cum dici potiuss ut sit ate i u̾¬
ex resurreccõe mortuoꝵ eius uł mortu¬
oꝵ suoꝵ nõ cogimi intilire aliam ꝑ sõa
sed unam eandemq .s. filii dei dnĩ nĩ ihu¬
xp̃i. Ita cum audinus. fecit deus hoĩez ad
ymagiem dei q̃muis posset usitacius di¬
ci ad ymagiẽm suam. non tamẽ cogimꝰ
sint. si eandem trinitatis ymagiẽm. nõ
in uno. s in tribus hoĩbus acceꝑimꝰ prẽ
et mr̃e et filio. nõ erat ergo ad ymagiẽm
dei fc̃us hõ anteꝙͣ uxor ei fieret. et añqͣm
filium ꝓpagarẽt quia nondũ erat t̾nitas
An dicit aliquis iam trinitas erat. quia
et si nondũ forma ꝓpria iã tñ origĩali
natura. et mulier erat in latere iuiri et
filius in lumbis prĩs. Cur ergo cũ scrip¬
tura dixisset. Fecit deus hoiem ad yma¬
ginem dei contexuit dicẽs. fecit eũ ma
sculum et femmã fecit eos et bñdix eos
uł si ita distinguẽdũ est. et fecit deus ho¬

Expanded text:
aut, Filius Dei ex resurrectione mortuorum Jesu Christi; cum dici potuisset usitate, In virEx resurrectione mortuorum ejus, vel mortuorum suorum; non cogimur intelligere aliam personam, sed unam eamdemque, scilii. Ita cum audimus, Fecit Deus hominem ad imaginem Dei: quamvis posset usitatius dici, Ad imaginem suam; non tamen cogimur sint, si eamdem Trinitatis imaginem, non in uno, sed in tribus hominibus acceperimus, patre et matre et filio, non erat ergo ad imaginem Dei factus homo antequam uxor ei fieret, et antequam filium propagarent; quia nondum erat trinitas. An dicit aliquis: Jam trinitas erat, quia etsi nondum forma propria, jam tamen originali natura et mulier erat in latere viri et filius in lumbis patris? Cur ergo, cum Scriptura dixisset, Fecit Deus hominem ad imaginem Dei; contexuit dicens, Fecit Deus eum; masculum et feminam fecit eos, et benedixit eos ? Vel si ita distinguendum est, Et fecit Deus ho
Abbreviated transcription (Latin):
lent si possunt qui hec ⁊̃ sibi suffra¬
gari putaunt qiͣ ad demrãnd̾ prẽ filio
maiorẽ. quia dixit filius. Prͣ clarifica
me esce et sp̃c̃ scũs clarificat teũ. Nũqͥd¬
nam et ipẽ maiorẽ illo. Porro aut̃ si
piet. et ideo de eius accipiet. quia omĩa
que ht̃ pr̃ ipĩus s̃. Manifestũ est qr cũ

Expanded text:
lent, si possunt, qui hoc etiam sibi suffragari putaverunt, quasi ad demonstrandum Patrem Filio majorem, quia dixit Filius, Pater, clarifica me. Ecce et Spiritus sanctus clarificat eum: numquidnam et ipse major est illo? Porro autem sipiet, et ideo de ejus accipiet quia omnia quae habet Pater ipsius sunt; manifestum est quia cum
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃s glificare filiũ quẽ głificat pĩ. Qd
si ille qui głificat eo quẽ głificat ma¬
ior est sinãt ut equales sĩt qui se ĩuicẽ
głificãt. Scriptũ ẽ autẽ qd̾ et filiꝰ głi¬
ficet prẽm. Ego te in quit głificaui fr̃¬
maior ambob. quia głificat filiũquẽ
glificat pr̃. Ipm̃ autẽ nec a prẽ nec a fi¬

Expanded text:
glorificare filium, quem glorificat pater. quod si ille qui glorificat eo quem glorificat maior est, sinant, ut aequales sint qui se inuicem glorificant. scriptum est autem, quod et filius glorificet patrem. egomaior ambobus, qui glorificat filium, quem glorificat pater, ipse autem nec a patre nec a fi
Abbreviated transcription (Latin):
deum. Quid .n. est queso qd̾ exardestim̃
cũ audimus et legimus. ecce nẽ tempꝰ
acceptable. eccenũc dies salutis. nlła
in q̃quã dantes offesicem ut nõ rep̃bẽ¬
datur mĩst̾ium nr̃m. s iomĩbus con¬
mẽdantes nosinctipõs ut dei mĩstros

Expanded text:
e. Quid enim est, quaeso, quod exardescimus, cum audimus et legimus: Ecce nunc tempus acceptabile, ecce nunc dies salutis: nullam in quoquam dantes offensionem, ut non repredatur ministerium nostrum; sed in omnibus commendantes nosmetipsos ut Dei minist
Abbreviated transcription (Latin):
quia homiẽs sumus. ex eo qd̃ aliqui
honnes ita uicerũt mĩme despamus
uthic. Et desideremus ardentius. ⁊ fidẽ¬
cuis p̾cemur. Ita et ipõꝵ uitã facit anb̾
diligi forme illuis. diłcio ocd̾m qͣm u¬
xisse dnr̃ credunt᷑ Et illoꝵ uita credita
meande̾ forͣm flagranciorẽ excitat car ͭ ͤ
ut qͣnto flagrancius diliginus deum.
tanta certius sereniusq uideamꝰ qͥa m
deo conspitimꝰ in cõmutãbilẽ for̾m iusti¬
cie scd̾m qͣm hoiẽm uiui̾e oꝑtere iuditam᷑

Expanded text:
qui homines sumus, ex eo quod aliqui qui homines sumus, ex eo quod aliqui homines ita vixerunt, minime desperamus, ut hoc et desideremus ardentius, et fidentius precemur. Ita et ipsorum vitam facit a nobis diligi formae illius dilectio, secundum quam vixisse creduntur, et illorum uita credita in eandem formam flagrantiorem excitat caritatem, ut quanto flagrantius diligimus deum, tanto certius sereniusque uideamus, quia in deo conspicimus incommutabilem formam iustitiae, secundum quam hominem uiuere oportere iudica
Abbreviated transcription (Latin):
dei. Parma iusticie a dextus et asĩstris
ꝑ głam et ignobilitatẽ. ꝑ infamiã et
bonam famã ut seductores et ueraces
ut qui igͦramur et cogͦscim᷑. qͣi moriẽ¬
tes. et ecce uidimus ut coh̾cia et nõ mor¬
tificati ut tristes. Semꝑ autẽgaudẽtes
sicut egeni. multos autẽditantes tãꝙͣ
nich̾ hnites et omĩa possidẽtes. Quid ẽ¬
ista legimus nsi qd̃ credimus eũ ita
uixisse. Uiuẽdum tam̃ ħ ẽẽ sic deimĩ¬
stus nõ de aliquibus auditũ tredimꝰ
s intus apud nos. uł pocius supͣ nos
inpã u̾itate conspicimꝰ. Illũ gͦ quẽ sic
uixisse credimus ex hec qd̃ uidemus di¬
ligimus. Et iisi hanc forͣm ꝙͣ semꝑ sta¬
bilem atq incõmutabilẽ cernimus. p̃¬
cipue dilig̾emus nõ ideo diligemus
illum. quia eius uita cũ incarne iu̾et
hiic forme coaptatã et cõgruentẽ ui¬
et in ip̃ius forme caritatẽ excitam: ꝑfi
dei qua credimus siciuxisse aliquẽ
Et spẽ qua nos quoq ita posse iuere

Expanded text:
rma iustitiae dextra et sinistra, per gloriam et ignobilitatem, per infamiam et bonam famam; ut seductores et ueraces, ut qui ignoramur et cognoscimur, quasi morientes et ecce uiuimus. ut coerciti et non mortificati, ut tristes semper autem gaudentes, sicut egeni multos autem ditantes, tamquam nihil habentes et omnia possidentes. quid eista legimus, nisi quod credimus eum ita uixisse ? uiuendum tamen sic esse dei ministris non de aliquibus auditum credimus, sed intus apud nos, uel potius supra nos in ipsa ueritate conspicimus. illum ergo quem sic uixisse credimus, ex hoc quod uidemus diligimus, et nisi hanc formam, quam semper stabilem atque incommutabilem cernimus, praecipue diligeremus, non ideo diligeremus illum, quia eius uitam, cum in carne uiueret, huic formae coaptatam et congruentem et in ipsius formae charitatem excitamur, per fidem qua credimus vixisse sic aliquem; et spem, qua nos quoque ita posse vivere,
Abbreviated transcription (Latin):
eadem magͥtudo. et id̾o sicuti nõ dicimꝰ
tres eẽncias. sic nec tres magͥtudines.
Hoc est enun deo esse. qd̾ magnũ ẽ eẽ
eadem cã nec magnos tres dicimꝰ sed
unũ magnũ. qr nõ ꝑticipacõe magni¬
tudĩs deus magnꝰ est. s scipõ magno
magnꝰ est. quia ip̃e sua ẽ magnitudo.
Hoc et de bonitate et de et̾nitate ⁊ de oĩ¬
potencia dei dcm̃ sit. Omibq oĩo p̃di¬
cam̃tis que de deo possunt ꝓnunciari
ꝙ ad seipm̃ dicitur nõ translata ac ꝑ sili¬
tudinẽ s. ꝓprie. Si tamẽ de illo ꝓp̾e aͥd
dici ore hominis potest

Expanded text:
eadem magnitudo. Et ideo sicut non dicimus eadem magnitudo. Et ideo sicut non dicimus tres essentias, sic nec tres magnitudines: hoc est enim Deo esse, quod est magnum esse. Eadem causa nec magnos tres dicimus, sed unum magnum: quia non participatione magnitudinis Deus magnus est, sed se ipso magno magnus est; quiaHoc et de bonitate, et de aeternitate, et de omnipotentia Dei dictum sit, omnibusque omnino praedicamentis quae de Deo possunt pronuntiari, quod ad se ipsum dicitur non translate ac per similitudinem, sed proprie: si tamen de illo proprie aliquid dici ore hominis potest
Abbreviated transcription (Latin):
Icut gͦ nõ dicimus tres essencias
ita nõ dicimus tres mag̾tudiẽs
neq tres magnos In rebus .n. q̃ ꝑtici¬
pacõe magnitudĩs magnes̃. quibus
aliud ẽ eẽ. aliud magnas ẽẽ. sic̃ magͣ
domus et magnus mõs. et magnus
aĩmus. In hus gͦ rebus aliud ẽ mag¬
nitudo. aliud qd̃ ab ea magnitudine
magnũ est. Et prorsus nõ ħ est magni¬
tudo. qd̃ est magna domus. S illa est
uera magnitudo. qua nõ solũ magna
ẽ domus que magna ẽ. et qua magnꝰ ẽ
mons. quisq̃s magnus est. S eciã qͥ
magnũ ẽ quicquid aliud magnũ dr̃
ut aliud sit ipã magnitudo aliud ea q̃
sub illa magna dicuntur. Que mag̾¬
tudo utiq p̾mitus magna est. multoq
excellenciꝰ ꝙͣ ea que participacior eius ⁊¬
magna sunt. Deus aũt qr nõ ea magͥ¬
tudine magnus est que nõ est qd̾ ipse
ut qiͣ particeps eus sit deus cũ magnꝰ
est. alioqn illa erit maior magnitudo
ꝙͣ deus. deo autẽ nõ est aliqͥd maiꝰ. Ea
igͤ magͥtudine magnus ẽ qua ip̃e est

Expanded text:
icut ergo non dicimus tres essentias; ita non dicimus tres magnitudines, neque tres magnos. In rebus enim quae participatione magnitudinis magnae sunt, quibus est aliud esse, aliud magnas esse, sicut magna domus, et magnus mons, et magnus animus; in his ergo rebus aliud est magnitudo, aliud quod ab ea magnitudine magnum est, et prorsus non hoc est magnitudo quod est magna domus. Sed illa est vera magnitudo, qua non solum magna est domus quae magna est, et qua magnus mons quisquis magnus est; sed etiam qua magnum est quidquid aliud magnum dicitur: ut aliud sit ipsa magnitudo, aliud ea quae ab illa magna dicuntur. Quae magnitudo utique primitus magna est, multoque excellentius quam ea quae participatione ejus magna sunt. Deus autem quia non ea magnitudine magnus est quae non est quod est ipse, ut quasi particeps ejus sit Deus cum magnus est; alioquin illa erit major magnitudo quam Deus, Deo autem non est aliquid majus: ea igitur magnitudine magnus est qua ipse est
Abbreviated transcription (Latin):
tm̃ deus s et uerus d̾s. Qd̃ idem Ioh̾es
aꝑtissiẽ inepła sua dicit. Scius qd̾ fili¬
us dei uen̾it et ded̾it nob̃ intlłcm. ut cogͦ¬
scamꝰ ueꝵ. et simus in u̾o filio eiꝰ ih̾u xp̃o
Hic ẽ uerꝰ d̾s et uita et̾na Hinceciam
paulũ qui solus ht̃ ĩmor̾litatẽ s d̾ uno

Expanded text:
tantum deus sed et uerus deus. quod idem Iohannes apertissime in epistula sua dicit: scimus, quod filius dei uenerit et dederit nobis intellectum, ut cognoscamus uerum et simus in uero, filio eius Iesu Christo. hic est uerus deus et uita aeterna. Hinc etiam Paulum, Qui solus habet immortalitatem; sed de uno
Abbreviated transcription (Latin):
S qui in hoc errãt. et auc̃ti grauiori cre¬
dere detrectãt. Numꝙͣ et illd̃ uariũ incodi¬
creatura spc̃ sc̃s. quia cui corpus nrm̃ tẽ¬
plũ exhibemus noce est ut huic eã ẜ ui ͭ ͤ
debeamꝰ qua nõ nͥ deo ẜuiend̾̃ ẽ q̃ grece ap¬
pellat ᷑ latriai. Uñ cõsẽqnr dĩc Gl̾ĩficate¬

Expanded text:
sed qui in hoc errant et auctoritati grauiori cedere detractant, numquid et illud uarium in codicreatura spiritus sanctus, quia cui corpus nostrum templum exhibemus, necesse est, ut huic eam seruitutem debeamus, qua non nisi deo seruiendum est, quae graece appellatur wreeia. unde consequenter dic
Abbreviated transcription (Latin):
ent apoꝰ et aꝑtissiẽ oiõ dixx̾it. Qui cũ in
for dei eẽt nõ rapinã arbitratus ẽ ẽẽ eqͣlẽ
deo. Hic d̾m ꝓprie pr̃em appellãs. Situt
quih disputau̾it hũndancius usi sunt
qͥa et ipẽ deus et nõ creatã. Qd̃ si nõ cre¬
atura nõ tm̃ d̾s. Nam et hoiẽs dcĩs dii¬
q ecia uerꝰ d̃s. Ergo prĩ et filio ꝓrsus eqͣ¬
lis et intrinitatis unitate cõsb̾alis et ocet̾¬
nus. Maxime ũ illo loco satis claret ꝙ spc̃
ture s creatori nõ eomͦ quo uibem ᷑ ꝑcari¬
tatẽ ẜuire ĩuicẽ qd̾ ẽ grece Aoya eyiN. s eo¬

Expanded text:
ui cum in forma dei esset, non rapinam arbitratus est esse aequalis deo, hic deum proprie patrem appellans, sicut qui haec disputauerunt abundantius usi sunt, quia et ipse deus, et non creatura. quod si non creatura, non tantum deus — nam et homines dicti etiam uerus deus. ergo patri et filio prorsus aequalis et in trinitatis unitate consubstantialis et coaeternus. maxime uero illo loco satis claret, quod saturae, sed creatori, non eo modo, quo iubemur per caritatem seruire inuicem, quod est graece do
Abbreviated transcription (Latin):
illos die quadaz incolumpna nubis et
ostendebat illis uiã. Nlocte autẽ in colũp¬
na ignis. et nõ deficiebat colũpna nubis
die ⁊ columna igͥs nocte añ ppłm. Quis
spĩ sciũ an ipãm truntatẽ in unũ d̾m
simłr nõ appet nec ibi hoc distĩguit᷑ ꝙͣ¬
tum existimo ubi sc̃ptuniẽ. et maiestas
diũ apꝑuit innube. et locutus ẽ dñs ad
moysen dicñs. exaudiui murmꝰ filioꝵ¬

Expanded text:
illos, die quidem in columna nubis, et ostendebat illis viam; nocte autem in columna ignis: et non deficiebat columna nubis die, et columna ignis nocte ante populum . Quis Spiritum sanctum, an ipsam Trinitatem unum Deum, similiter non apparet. Nec ibi hoc distinguitur, quantum existimo, ubi scriptum est: Et majestas Domini apparuit in nube, et locutus est Dominus ad Moysen, dicens: Exaudivi murmur filio
Abbreviated transcription (Latin):
id ip̃m fieri posse mĩme dubitetur.
deĩde qͣntũ erat ut attẽderet iste unũ
u̾sũ de ambrosii ũbis que posinc. Cũ
eĩ ilse dixisset. Nã cũ eccͣa ex gẽtibꝰ
se addidit. E ip̃e aꝑꝑet cur adde̾ no¬
hũane eĩ ħ ĩpossibile nat᷑e s per dei
gr̃am ⁊ calitatẽ sin qr iã nõ peccat
Fit ut ĩ macsata uideat᷑. hec ũba iste
cur nõ addidit qͥs nõ ĩtelligat hoc
agit᷑ utiq nũo in hoc scło ut̃ ad istã
quã om̃s sc̃i cupiũt ĩ maclatissima
puritatẽ eccͣa sc̃a ꝑuẽiat que ĩ futo
scło neqr aliquo maloꝵ hõii sibi per¬
mixto neq aliqua ĩ se lege poc resistẽ¬
te segi mẽtis ducat mũdissimã intã
ĩ et̾nitate diuina. Tamẽ attẽdat iste
nec ab ĩicio ĩmacłata. hũane eĩ hoc
ĩpossibise nat᷑e.utiq eĩ ab ĩicio dicit

Expanded text:
ti idipsum fieri posse minime dubitetur. Deinde quantum erat, ut attenderet iste unum versum de Ambrosii verbis quae posuit. Cum enim ille dixisset, « Nam cum Ecclesia ex gentibus, le addidit, quod iste apparet cur addere no-humanae enim hoc inpossibile naturae —, sed per dei gratiam et qualitatem sui, quia iam non peccat, fit ut inmaculata uideatur. haec uerba iste cur non addiderit quis non intellegat ? hoc agitur utique nunc in hoc saeculo, ut ad istam, quam omnes sancti cupiunt, inmaculatissimam puritatem ecclesia sancta perueniat, quae in futuro saeculo neque aliquo malorum hominum sibi permixto neque aliqua in se lege peccati resistente legi mentis ducat mundissimam uitam in aeternitate diuina. tamen adtendat iste nec ab initio inmaculata; humanae enim hoc inpossibile naturae. utique enim \'ab initio\' dicit
Abbreviated transcription (Latin):
tał fc̃s et ꝑ ħ recte ĩter dei filios de¬
putat᷑ putet᷑ ip̃iꝯ fusse potestatis
quã ꝑ gr̃am accepit a deo cũ eã nõ
hr̃et ĩ nat᷑a iã inciata atq̃ de praua¬
ta. Sic̃ ĩ enuãgłio segit᷑. Quot quot
aũt receꝑũt eũ de dit eis potestatẽ
filios dei fieri. Q utiq nõ erant per
naturã nec oĩo eẽnt nͥ eũ recipien¬

Expanded text:
t per hoc recte inter dei filios deputatus, putetur ipsius fuisse potestatis, quam per gratiam accepit a deo, cum eam non haberet in natura iam uitiata atque deprauata, sicut in euangelio legitur: quotquot autem receperunt eum, dedit eis potestatem filios dei fieri; quod utiqnaturam, nec omnino essent, nisi eum recipien
Abbreviated transcription (Latin):
ostẽdi.ul ħ cestimonia mesiꝰ asit̾ in¬
tessigi posse ul ꝑfc̃ãm plenãq isti¬
ciã an prsus nich addẽdũ sit et eri
fuisse in aliqͦ cũ ĩ isto corpore inu̾et
et sodie ẽẽ et cras futurã. Dũ tñ lõge
płes sĩc qͥ cũ sibi usq ad ustimũ uite

Expanded text:
estimonia melius aliter intelligi posse, vel perfectam plenamque justitiam cui prorsus nihil addendum sit, et heri fuisse in aliquo, dum in isto corpore viveret, et hodie esse, et cras futuram; dum tamen longe plures sint, qui cum sibi usque ad ultimum vitae
Abbreviated transcription (Latin):
etiã de sib̾s meis ĩt̾pon̾e uosint me
quoq asiquẽ deputãs qͥ cũ ilł cõme¬
morari dignꝰ inderer. uñ ĩgratꝰ ẽẽ nõ
debeo et failiariore afft̃u noli ut erret
qͥ hũc mn detusit sonorẽ: ꝑma eĩ que
posint qr nomẽ eiꝰ qͥ ea dixit non ibi
legi siue qr ille nõ scͥpsit siue qr coder
quẽ misistis id aliqͣ forte mẽdositate
nõ hũit ꝑtractare qͥd opus ẽ. maxĩe

Expanded text:
il de libris meis interponere voluit, me quoque aliquem deputans, qui cum illis commemorari dignus viderer. Unde ingratus esse non debeo, et familiariore affectu nolim ut erret, qui hunc mihi detulit honorem. Prima enim quae posuit, quia nomen ejus qui ea dixit, non ibi legi, sive quia ille non scripsit, sive quia codex quem misistis, id aliqua forte mendositate non habuit, pertractare quid opus est? Maxime
Abbreviated transcription (Latin):
et dm̃ martyrẽ dixisse cõmemorat.
Q libertatẽ arͥ sui ꝑmisit hõibus ds̃
ut pure et sine poc̃o uiuẽtes siles fi¬
ant deo. s ad ip̃m arbitriũ ꝑtinet no¬
cãtẽ audire et credere et ab eo ĩ quẽ
credit nõ peccãdi adintoriũ postrsa¬
re. nã utiq cũ dicit siłes fiãt deo per
caritatẽ dei futi sũt siles deo q̃ diffu¬
sa ẽ ĩ cordibꝰ nr̃is nõ nate possibisi¬
tate nec sibero arbito qd̾ ẽ ĩ nob̾. S
ꝑ sp̃m sc̃m qui datꝰ ẽ nob. Et qd̾ dicit
idẽ martyr. tẽplũ scm̃ ẽ deo mẽs p̾a
et astare optimũ ẽ ei cor mũdum ⁊
sine pcc̃o. Qͥs nescit ad istã ꝑfcõm

Expanded text:
et domini martyrem dixisse commemorat, \'quia libertatem arbitrii sui permisit hominibus deus, ut pure et sine, peccato uiuentes similes fiant deo\'? sed ad ipsum arbitrium pertinet uocantem audire et credere et ab eo in quem credit non peccandi adiutorium postulare. nam utique cum dicit \'similes fiant deo\', per caritatem dei futuri sunt similes deo. quae diffusa est in cordibus nostris non naturae possibilitate nec libero ar sanctum qui datus est nobis. Et quod dicit idem martyr, Templum sanctum est Deo mens pura, et altare optimum est ei cor mundum et sine peccato; quis nescit ad istam
Abbreviated transcription (Latin):
Ita dilcĩo que uisioẽm in incõria cõsti¬
tutã et iusionem cogitacõis inde formͣ¬
tam quasi parentẽ prolemq cõiungit
nisi hrẽt appetendi scĩam que sine meõ¬
ria et mtlłncia non potest ẽẽ quid recte
dilig̾et igͦraret

Expanded text:
ita dilectio, quae visionem in memoria constiita dilectio, quae visionem in memoria constitutam, et visionem cogitationis inde formatam quasi parentem prolemque conjungit, nisi haberet appetendi scientiam, quae sine memoria et intelligentia non potest esse, quid recte diligeret ignoraret
Abbreviated transcription (Latin):
in hoc eniginate qd ei simile uid̾etur
ostẽdi. nisi uolũtatẽ nrũm. uł aõrem.
seu dilcoem.que ualencior ẽ uolũtas.
qm̃ uoluntas nrã que nb̃ naturalit̾
mest. sicut ei res ad iacueruit uł occͦ¬
rerint. quibus allicimur uł offendim
ita uarias affcões hc̃. Quid ergo est.
Numꝙͥ dicturi sumus uoluntatẽ no¬
stram qñ recta est nescire quid appetat
quid euitet. Porro si scit ꝑfecto mest ei
gencia. mest discio illi memorie prin¬
cipali in qua inuenimus ꝑatũ et recõ¬
ditum. ad qd cogitando possumꝰ ꝑueĩ¬
re. quia et duo ista inueĩmus ibiqñ
nos cogitando inueĩmus. et intlłire
aliquid eciam et amare. que ibi erant
et qñ inde nõ cogitabamus. et sic̃ ĩ est
meõria in est dilcĩo. huic intlłncie que
cogitacõe formatur. qd̾ u̾bum ueꝵ sine
ullius gentis lingua intus dicimus
qñ qd̃ nouimus dicimus. nã nisi remĩ¬
scẽdo nõ redit ad aͥd et insi amando re¬
dire nõ turat nr̃e cogitacõis intuitus

Expanded text:
in hoc aenigmate quod ei simile videretur, ostendi, nisi voluntatem nostram, vel amorem, seu dilectionem, quae valentior est voluntas. Quoniam voluntas nostra, quae nobis naturaliter inest, sicut ei res adjacuerint vel occurrerint, quibus allicimur vel offendimur, ita varias affectiones habet. Quid ergo est? nunquid dicturi sumus voluntatem nostram, quando recta est, nescire quid appetat, quid evitet? Porro si scit, profecto inest ei gentia, inest dilectio illi memoriae principali, in qua invenimus paratum et reconditum ad quod cogitando possumus pervenire, quia et duo ista invenimus ibi, quando nos cogitando invenimus, et intelligere aliquid, etiam et amare quae ibi erant, et quando inde non cogitabamus: et sicut inest memoria, inest dilectio huic intelligentiae quae cogitatione formatur; quod verbum verum sine ullius gentis lingua intus dicimus, quando cognovimus dicimus; nam nisi reminiscendo non redit ad aliquid, et nisi amando redire non curat nostrae cogitationis intuitus,
Abbreviated transcription (Latin):
et deum filiũ .i. deum genitorẽ qui
suo dixit quodam mͦ et ipm̃ et u̾bũ eius
deum qui nec plus nec minus ad ht̃ eti
it ꝙ̃admodum potuit. nõ ut illd̾ iã fa¬
cie ad faciẽ. sed ꝑ hanc similitudĩẽm
meingmate quantulũcũq coniciẽdo
uideretur in meõria et intlłncia m̃tis
nrẽ significare. turaui mẽorie tribues

Expanded text:
et Deum Filium, id est Deum genitorem, quisuo dixit quodammodo: et ipsum Verbum ejus Deum, qui nec plus nec minus aliquid habit: quemadmodum potui, non ut illud jam facie ad faciem, sed per hanc similitudinem in aenigmate, quantulumcunque conjiciendo videretur in memoria, et intelligentia mentis nostrae significaretur, curavi: memoriae tribuens
Abbreviated transcription (Latin):
cõnis informacõem. Cogitando .n. qd̃
uer muenerimus hoc maxime intlłi¬
ge̾ dicimur. et hoc quidẽ in meõria rur¬
sus uelinquimus. Sed illa est abtuisi¬
or ꝓfunditas nr̃e memorie. ubi ħ eciã
primũ cũ cogitaremus ĩuenimꝰ et
gignitur intuũ u̾bum qd̃ ulłius lin¬
gue sit tamꝙͣ scĩa de scĩa. et uisio de ui¬
sions et intelligẽcia. que appet incogi

Expanded text:
tionis informationem. Cogitando enim quod verum invenerimus, hoc maxime intelligere dicimur, et hoc quidem in memoria rursus relinquimus. Sed illa est abstrusior profunditas nostrae memoriae, ubi hoc etiam primum cum cogitaremus invenimus, et gignitur intimum verbum, quod nullius linguae sit, tanquam scientia de scientia, et visio de visione, et intelligentia quae a