comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tum epis copalis facultas datur. & humanum quidem nonnũ¬
quam sed maxime acsemꝑ diuinum iudicium cõminantes. No¬
lentes aũt reddere quos nouimus & male abstulisse & unde
reddant habere arguimus increpamus de testamur quos¬
damclam quos dam palam sicut diuersitais ꝑsonarum: diuer¬
sam uidetur posserecipere medicinam nec in aliorum per¬
niciem admaiorem insaniam concitari. Aliquando enĩ si res
magis curanda non impedit. sc̃i al taris communione priuamus
Uerum sepe accidit ut nos fallant uł negando seabstulisse uel
ad firmando seunde restituant non habere sepectiam ut uos
fallamini putando uł nos non agere utreddant uł ipsos ha¬
bere unde reddant & om̃s aut pene om̃s homines a mamus nr̃as
suspiciones uel uocare uł existimare cognitiones quando cre¬
dibilibus rerum signis mouemur cum credibilia non nulla sint
dam cõmemorans qui & sceleris poenam sibicupiunt relaxari

Expanded text:
tum episcopalis facultas datur, et humanum quidem nonnumtum episcopalis facultas datur, et humanum quidem nonnumquam sed maxime ac semper diuinum iudicium comminantes. nolentes autem reddere, quos nouimus et male abstulisse et, unde reddant, habere, arguimus, increpamus, detestamur quosdam clam, quosdam palam, sicut diuersitas personarum diuersam uidetur posse recipere medicinam nec in aliorum perniciem ad maiorem insaniam concitari, aliquando etiam, si res magis curanda non impedit, sancti altaris communione priuamus. Yerum saepe accidit, ut nos fallant uel negando se abstulisse uel adfirmando se, unde restituant, non habere; saepe etiam et uos fallimini putando uel nos non agere, ut reddant, uel ipsos habere, unde reddant; et omnes aut paene omnes homines amamus nostras suspiciones uel uocare uel existimare cognitiones, quando credibilibus rerum signis mouemur, cum credibilia nonnulla sint fdam commemorans, qui et sceleris poenam sibi cupiunt relaxari
Abbreviated transcription (Latin):
eorũ molestiae relaxantur : Aliquando aũc miseri cordes &
in ipso dubio nolunt homini proincerta pecunia. cesto inferre
decet Melius enim etiam si habet amittis. quã sinon habet
aut ex crucias autoccidis. Sed pistis magis apud cosqui repe¬
tunt. quã apud eos qui iudicant intercedere conuenit. neipse
uideatur auferre quicũ habeat potestatẽ non cogit reddere.
quã uis in cogendo itadebeat adhibere integricatem. neamit¬
tathumanitatẽ. Illuduero fidentissime dixerim eum quip
homine adhoc interuenit nemale ab late restituat & qui
ad se confugientem quantũ honeste potest ad restituen dum¬
non compellit socium esse fraudis
cordius opem nostram talib subtrahimus. quã impendimus
Non enimopem fest qui ad peccandũ adiuuat ac non potius
subuestit atq obprimit sednũ quid ideo nos &ut exigere
aut exigendum tradere uł possimus uł debemus agimus quan¬

Expanded text:
eorum molestiae relaxantur. aliquando autem misericordes et eorum molestiae relaxantur. aliquando autem misericordes et in ipso dubio nolunt homini pro incerta pecunia certa inferre rtari decet: melius enim, etiam si habet, amittis, quam, si non habet, aut excrucias aut occidis. sed pro istis magis apud eos, qui repetunt, quam apud eos, qui iudicant, intercedere conuenit. ne ipse uideatur auferre, qui, cum habeat potestatem, non cogit reddere, quamuis in cogendo ita debeat adhibere integritatem, ne amittat humanitatem. Illud uero fidentissime dixerim, eum, qui pro homine ad hoc interuenit, ne male ablata restituat, et qui ad se confugientem, quantum honeste potest, ad restituendunon compellit, socium esse fraudis et criminis. nam misericordius opem nostram talibus subtrahimus, quam inpendimus; non enim opem fert, qui ad peccandum adiuuat ac non potius subuertit atque opprimit. sed numquid ideo nos aut exigere aut exigendum tradere uel possumus uel debemus? agimus. quan
Abbreviated transcription (Latin):
non agitur pȩnitentia sed fingitur Sicũt uera citer agi¬
tur ñ remittetur pec catũ nisi restituatur ab latum sed
ut dixi cum restitui potest plerumq enĩ qui aufest amit
tit siue aliqua patiendo mala siue ipse maleuiuendo
nec aliudhabet unde restituat. Huic ceste non possumus
dicere reddeqđ abstulisti nisi cũ eũ habere credimus & ne¬
gare ubi quidem sialiquos sustineat repente cruciatus
dũ existimatur habere qđ reddat nulla est iniquitas quia
& si nom est unde luat ablatam pecuniã merito tamen
dũ eam ꝑmolestias corporales redhibere compellitur pec
cati
criminum non ad hoc utminime restituantur aliena sed ne
frustra homo in hominem seuiat ille presertim qui lamremisit
culpam sed quȩrit pecuniam & fraudari metuit non expetit
uindicari. Deniq intalib causis siꝑ suadere potuerimus eos
ꝓquib interuenimus non habere qđ poscitur. concinuo nobis

Expanded text:
non agitur poenitentia, sed fingitur: si autem veraciter aginon agitur poenitentia, sed fingitur: si autem veraciter agitur, non remittetur peccatum, nisi restituatur ablatum; sed, ut dixi, cum restitit, sive alios patiendo malos, sive ipse male vivendo, nec aliud habet unde restituat. Huic certe non possumus dicere: Redde quod abstulisti, nisi cum habere credimus et negare. Ubi quidem si aliquos sustinet repente cruciatus, dum existimatur habere quod reddat, nulla est iniquitas: quia etsi non est unde reddat ablatam pecuniam, merito tamen, dum eam per molestias corporales redhibere compcati,criminum non ad hoc, ut minime restituantur aliena, sed ne frustra homo in hominem saeuiat ille praesertim, qui iam remisit culpam, sed quaerit pecuniam et fraudari metuit, non expetit uindicari. denique in talibus causis si persuadere potuerimus eos, pro quibus interuenimus, non habere, quod poscitur, continuo nobis
Abbreviated transcription (Latin):
a postoli utilita tẽ uestrite seueritatis ostendunt. Pro inde
sicut dilectionem iussi sunt terrentib debere quitiment
Ita dileotionom iussi sunt timentibus debere qui terrent
Nihil nocendi cupiditate fiat sed omnia consulendi cari¬
tate & nihil fiet immaniter nihil inhumaniter lta for¬
midabitur ultio cognitoris ut nec intercessoris religio con¬
temnatur quia & plectendo & ignoscendo hoc solũ bene
agitur ut uita hominum corrigatur quod sitanta est per¬
uersitas & impietas ut ei corrigendae nec disciplina
abonis tam̃ intentione atq cons¬
cientia quã ds̃ cernit siue seueritate siue lenitate non nisi
officium dilectionis impletur. Quod aũt in epistolatua se¬
quitur ubi dicis uerum nunc ut mor es nostrisunt & sceleris
poenam cupiunt sibi homines relaxari & id ꝓpter qđ scelus
ammissum est possidere pessimũ hominum genus cõmemo¬
ras cui penitendi medicina omnino non prodest. Si enim
res aliena ꝓpterquã peccatũ est cũ reddipossit ñ reddit᷑

Expanded text:
apostoli utilitatem vestrae severitatis ostendunt. Proinsicut dilectionem iussi sunt terrentibus debere, qui timent, ita dilectionem iussi sunt timentibus debere, qui terrent. nihil nocendi cupiditate fiat sed omnia consulendi caritate et nihil fiet immaniter, nihil inhumaniter. ita formidabitur ultio cognitoris, ut nec intercessoris religio contemnatur, quia et plectendo et ignoscendo hoc solum bene agitur, ut uita hominum corrigatur. quod si tanta est peruersitas et impietas, ut ei corrigendae nec disciplina possit prodesse nec uenia, a bonis tamen intentione atque conscientia, quam deus cernit, siue seueritate siue lenitate non nisi officium dilectionis impletur. Quod autem in epistula tua sequitur, ubi dicis: \'Verum nunc, ut mores nostri sunt, et sceleris poenadmissum est possidere; pessimum hominum genus commemoras, cui poenitendi medicina omnino non prodest. Si enim res aliena, propter quam peccatum est, cum reddi possit, non redditur,
Abbreviated transcription (Latin):
uestra. Non uobis displiceat qđ rogamini abonis quia nec nob
displicet qđ timemini amalis : Nam hominum iniqui tatem
etiam a postolus paulus ñ tantũ iudicio futuro uerũ etiam
dep̃sentib uestris secul arib terruit asserens &ipsas ad dis¬
pensationem diuinȩ ꝓ uidentiae ꝑtinere: Omnis inquit ani¬
ma potestatibus sublimiorib subdita sit. Non est enimpo¬
testas nisi adõ quȩ aũt sunt adõ ordinata sunt qua ꝓpter
qui resistit potestati dĩ ordinationi resistit quiacũt resistuNt
ipsi sibi iudicium adquirunt Principesenim non sunt
tibi inbonum qđ simalum feceris time nonenim frustra
gladium portat dĩ enĩ minister est uindex in irã eiquima¬
lum agit. Ideoq necessitati sub ditiestote nonsolum ꝓpt̃
iram sed & ꝓpter conscientiam Ideo enim & tributa presta¬
tis ministrienim dĩ sunt in hoc ipsum ꝑseuerantes reddite
omnib debita Cui tributum tributum Cui uectigal uesti

Expanded text:
uestra. non uobis displiceat, quod rogamini a bonis, quia nec bonis uestra. non uobis displiceat, quod rogamini a bonis, quia nec bonis displicet, quod timemini a malis. nam hominum iniquitatem etiam apostolus Paulus non tantum de iudicio futuro uerum etiam de praesentibus uestris securibus terruit adserens et ipsas ad dispensationem diuinae prouidentiae pertinere. omnis, inquit, anima potestatibus sublimioribus subdita sit; non est enim potestas nisi a deo, quae autem sunt, a deo ordinatae squi resistit potestati dei ordinationi resistit; qui autem resistunt ipsi sibi iudicium adquirunt. principes enim non sunt tibi in bonum; si autem malum feceris, time. Non enim sine causa gladium portat. Dei enim minister est, vindex in iram ei qui malum agit. Ideoque necessitati subditi estote non solum propter iram, sed propter conscientiam. Ideo enim et tributa praestatis: ministri enim Dei sunt, in hoc ipsum servientes. Reddite ergo omnibus debita: cui tr
Abbreviated transcription (Latin):
opera mistcrdiae colibendea sunt hȩc cũ accidunt debemus
eis humanum dolorem non ꝓpter illa neaccidunt recte factorũ¬
reprimimus uoluntatem sic etiam cũ in tercedimus ꝓpeccatore
damnando sequuntur aliquando quȩ nolumus. siue in ipso quȩ
nr̃a intercessione liberatur. ut uł inmanius impunita grassetur
audacia subdita cupiditati in grata lenitati Atq unus mosti
ereptus. plurimos nectet uł ipso ꝑbeneficium nostrũ in melius
commutato moribusq correcto alius ma
uł grauiora committat. Non ut opinor hȩc mala imputan¬
da sunt nobis cũ intercedimus uobis sed potius illabona quȩ
cum id facimus in tuemur & uolumus. id est cõmendatio man¬
sue tudinis ad conciliandam dilectionem uerbo ueritatis.
Et utqui liberantur a temporali morte sic uiuant ne lnȩẽnã
unde numquã liberentur incurrant. prodest ergo & seue¬
ritas uestra cuius ministerio quies adiuuatur & nostra ꝓd¬
est & intercessio nr̃a cuius ministerio seueritts temperatur &

Expanded text:
opera misericordiae cohibenda sunt? haec cum accidunt, debemus eis humanum dolorem, non propter illa, ne accidant, recte factorureprimimus uoluntatem. Sic etiam, cum intercedimus pro peccatore damnando. sequuntur aliquando, quae nolumus, siue in ipso, qui nostra intercessione liberatur, ut uel immanius inpunita grassetur audacia subdita cupiditati, ingrata lenitati atque unus morti ereptus plurimos necet, uel ipso per beneficium nostrum in melius commutato moribusque correcto alius maluel grauiora committat. non, ut opinor, haec mala inputanda sunt nobis. cum intercedimus nobis, sed potius illa bona, quae, cum id facimus, intuemur et uolumus, id est commendatio mansuetudinis ad conciliandam dilectionem uerbo ueritatis et ut, qui liberantur a temporali morte, sic uiuant, ne in aeternam, unde numquam liberentur, incurrant. Prodest ergo et seueritas uestra, cuius ministerio quies adiuuatur et nostra; prodest et intercessio nostra, cuius ministerio seueritas temperatur et
Abbreviated transcription (Latin):
sui p̃sentiam nonnegarit Sidm̃ dĩfilium consideres de quo
sermo est & illum esse quiloquitur Nonne caclum & terram
ego repleo dicit dñs: & dequo alius ꝓpheta testatur. Caelum
mihi chronusest terra aũt scabellum pedũ meorum. Ctrursu
alibi quiaenet caclum palmo & terrã pugillo. Dequo dund
bit me dexteratua profecte non ambiges ctiamante resur¬
rectionem sic indñs corpore habittisse dm̃ uerbum ut& in pa¬
esset & circum fusus idest ut cunsta penetraret interior &
qui ubuq erat etiamin silio hominis cotuserat Diuina quippe
natura & dĩ sermo inpastes setari nom potest nec locis diuidi
sed cum ubiq sic totus ubiq ost. Cratigitur uno code t̃pore¬
uersabatur cumthoma in india Cumpetro romae. Cum
paulo in illyrico. Cumtito increta Cum andrea inachaia
Cum andrea in achaia
Cum singulis a postolis & a postolicis uiris insingulis cunctisq

Expanded text:
sui praesentiam non negarit. si deum dei filium consideres, de quo sui praesentiam non negarit. si deum dei filium consideres, de quo sermo est, et illum esse, qui loquitur: nonne caelum et terram ego repleo, dicit dominus, et de quo alius propheta testatur: caelum mihi thronus est, terra autem scabellum pedum meorum, et rursum alibi: qui tenet caelum palmo et terram pug.illo, de quo Dauid bit me dextera tua » , profecto non ambiges, etiam ante resurrectionem sic in Dominico corpore habitasse Deum verbum, ut et in Paesset et circumfusus, id est, ut cuncta penetraret interior, equi ubique erat, etiam in Filio hominis totus erat. Divina quippe natura, et Dei sermo in partes secari non potest, nec locis dividi: sed cum ubique sit, totus ubique est. Erat igitur uno eodemque temporeversabatur: cum Thoma in India, cum Petro Romae, cum Paulo in Illyrico, cum Tito in Creta, cum Andrea in Achaia, cum Andrea in Achaia, cum singulis Epistola et apostolicis uiris in singulis cunctisque
Abbreviated transcription (Latin):
nostuis recte cudit nolime tangere. Et estsensus Non mereris
meis herere uestigus nec adorare quasi dñm & eius conere
pedes quem nonestim as surrexisse. Tibienim necdum ascen¬
di ad patrem meum Ceterae uero mulieres quȩ pedos tan¬
gunt dñm confitentur & merentur eius herere uestigiis
quem ad patrem ascendisse confidunt quã quam etiam¬
si eadem mulier indiuersis euangeliis & tenuisso pedes & ñ
tenusse referatur facilissolutio sit cũ potuerit primum
corripi quasi incredula & postea nonr epelli quasi ea quȩ
ertorem confessione muta uerat qđ & delatronib utelle¬
g. potist cũ alius cuangelista utrumq blas phemassc alius
narret cilterum esse confessum. Extrema excidula contine¬
bat utrum post resurrectionem quadraginta dieb. cum dis¬
cipulis dñs conuersacussit &numquam alibi fuerit an laten¬
ter ad caelum ascenderit atq descenderit & nihil ominus apłis

Expanded text:
mortuis, recte audit: noli me tangere, et est sensus: \'non mereris mortuis, recte audit: noli me tangere, et est sensus: \'non mereris meis haerere uestigiis nec adorare quasi dominum et eius tenere pedes, quem non aestimas surrexisse. tibi enim necdum ascendi ad patrem meum.\' ceterae uero mulieres, quae pedes tangunt, dominum confitentur et merentur eius haerere uestigiis, quem ad patrem ascendisse confidunt. quamquam, etiamsi eadem mulier in diuersis euangeliis et tenuisse pedes et non tenuisse referatur, facilis solutio sit, cum potuerit primum corripi quasi incredula et postea non repelli quasi ea, quae errorem confessione mutauerat, quod et de latronibus intellegi potest, cum alius euangelista utrumque blasph\'emasse, alius narret alterum esse confessum. Extrema schedula continebat, utrum post resurrectionem quadraginta diebus cum discipulis dominus conuersatus sit et numquam alibi fuerit an latenter ad caelum ascenderit atque descenderit et nihilominus apostolis
Abbreviated transcription (Latin):
quos uenturos a poca lypsis refest eẽ morituros non ẽistiul
cemporis disputatio cũ omnis illeliber aut sp̃icaliter intd¬
legendussit ut nosestimamus aut sicarnalem interp̃tati¬
nemsequimur iuda icis fabulis ad quiescendum sit ut rursu
edificetur hierus alem & hostiȩ offerantur in templo a
spirita licultu imminuto carnales optineant cȩrimoniae
Quastum est qđ quȩ sisti quomodo in iohannis euangelio postre¬
surrectionẽ dicatur ad mariã magdalenȩ poli me tangere
nondũ enĩ ascendi ad patremmeum Etrursum in mattheo
scriptum sit qđ aduestigia saluatoris mulieres corruerint
cum utiq non sit id ipsum tangere postresurrectionẽ pedes
eius & non tangere maria magdalenȩ ipsa est aqua septe
dę monia expulerat ut ubi abundauerat peccatum suꝑ¬
abunda ret gratia quȩ quia dñm hostulanum putabat
& quasi cũ homine loquebatur & quęrebat uiuentem cum

Expanded text:
quos uenturos Apocalypsis refert et esse morituros, non est istius quos uenturos Apocalypsis refert et esse morituros, non est istius temporis disputatio, cum omnis ille liber aut spiritaliter intellegendus sit, ut nos aestimamus, aut, si carnalem interpretationem sequimur, Iudaicis. fabulis adquiescendum sit, ut rursum aedificeturHierusalem et hostiae offerantur in templo et spiritali cultu inminuto carnales obtineant caeremoniae. Quartum est, quod quaesisti, quomodo in Iohannis euangelio post resurrectionem dicatur ad Mariam Magdalenen: noli me tangere; nondum enim ascendi ad patrem meum, et rursum in Matheo scriptum sit, quod ad uestigia saluatoris mulieres corruerint, cum utique non sit id ipsum tangere post resurrectionem pedes eius et non tangere. Maria Magdalene ipsa est, a qua septem daemonia expulerat, ut, ubi abundauerat peccatum, superabundaret gratia; quae, quia dominum hortulanum putabat et quasi cum homine loquebatur et quaerebat uiuentem cum
Abbreviated transcription (Latin):
toris rapiquosdam uiuentes obuiam in nubibus lta ut non prae¬
ueniantur ab his quunxp̃o dor mierunt: uisq nosse utrumsic
occurrant incorporibus & non ante moriantur cum & dñs ñr
mortuus sit & enochatq helias secundũ a pocalypsin iohans
morituri cẽdicantur nescilicet ullussit qui nongusta ueri
mortem hoc exipsius loci continentia scriptum est quod
sc̃i qui in aduentus aluatoris in corpore fuerint dep̃hensi
hisdem corporbis occurrant ei itatamen ut inglorium &
corruptum & morta legloria & incorruptione &in moro¬
litate mutetur ut qualia corpora surrectura sunt inta¬
lem substantiam etiam uiuorum corpora transformeno
Vnde dicit in alio loco a postolus propter qđ nolumus spoliari
sed suꝑ uestiri ut absorbeatur mortale hoc auita nescilic
corpus ab anima deseratur sed anima habitante in corpor
ficit inclitum qđ ante ingloriam fuit De enoch aũt & helia

Expanded text:
toris rapi quosdam uiuentes obuiam in nubibus, ita ut non praetoris rapi quosdam uiuentes obuiam in nubibus, ita ut non praeueniantur ab his, qui in Christo dormierunt, uisque nosse, utrum sic occurrant in corporibus et non ante moriantur, cum et dominus noster mortuus sit et Enoch atque Helias secundum Apocalypsin Iohannis morituri esse dicantur, ne scilicet ullus sit, qui non gustauerit mortem. hoc ex ipsius continentia loci sciri potest, quod sancti, qui in aduentu saluatoris in corpore fuerint deprehensi, in isdem corporibus occurrant ei, ita tamen, ut inglorium et con-upturn et mortale gloria et incorruptione et inmortalitate mutetur, ut, qualia corpora surrectura sunt, in talem substantiam etiam uiuorum corpora transformentur. unde dicit alio loco apostolus: propter quod nolumus spoliari, sed superuestiri, ut absorbeatur mortale hoc a uita, ne scilicet corpus ab anima deseratur, sed anima habitante in corpore fiat inclitum, quod ante inglorium fuit, de Enoch autem et Helia,
Abbreviated transcription (Latin):
& necdum manifestatum est quid futuri simus qm̃ uidebimus
tur non statim sequitur ut ipse aliis reuelarit Alio quin
ecudiuit & in paradiso uerba in effabilia quae aliis narrare
non poterat. Aut sinarrauit nequaquam in effabilia sunt
ecunda quȩstio fuit inqua dicis legissete ꝑ transitum in
opusculis meis quod agni quistent adextris & hediqui asinis¬
tris xp̃iani sint atq gentiles & non potius boni & mali
non memini me hoc aliquando dixisse & si dixissem nonessem
inerrore ꝑtinax quantum aũt dictanti subito occurrit
in secundo uolumine contra iouinianum suꝑ hoc capitello
disputasse me noui & non solum suꝑ hoc sed & deeo quod in
eandem quȩstionẽ cadit ubi pisces mali abonis piscibus sepa¬
rantur. quodergo ibi penedictum est. nunc omittendũ uideer
Testium interrog ueras quod dicita postolus inaduentu dñi selua¬

Expanded text:
ot necdum manifestatum est, quid futuri sumus, quoniam uidebimus ot necdum manifestatum est, quid futuri sumus, quoniam uidebimus tur, non statim sequitur, ut ipse aliis reuelarit. alioquin audiuit et in paradiso uerba ineffabilia, quae aliis narrare non poterat; aut si narrauit, nequaquam ineffabilia sunt. Secunda quaestio fuit, in qua dicis legisse te per transitum in opusculis meis, quod agni, qui stent a dextris, et haedi, qui a sinistris, Christiani sint atque gentiles et non potius boni et mali. non memini me hoc aliquando dixisse et, si dixissem, non essem in errore pertinax. quantum autem dictanti subito occurrit, in secundo uolumine contra Iouinianum super hoc capitulo disputasse me noui et non solum super hoc, \' sed et de eo, quod in eandem quaestionem cadit, ubi pisces mali a bonis piscibus separantur. quod ergo ibi plene dictum est, nunc omittendum uidetur. Tertium interrogaueras, quod dicit apostolus in aduentu domini salua
Abbreviated transcription (Latin):
agnis nos prouocas quȩstionibus & torpens otio ingenium
dum interrogas doces. prima tua sciscitactio fuit quac
sum idem a postolus inferat. Nobis cut reuelauit ds̃ ꝑ sp̃m
quod & ille aliis reuelarit atq breuis responsio est non de¬
bere nosquȩrere quid sit illud quod nec oculus uidit nec auris
audiuit nec incor hominis ascendit. Sienim ignoratur
quo modo sciri potest quod promittitur infuturo. non cer¬
nitur in prȩsenti spes enim quae uidetur non est spes sed
iam cesta possessio quomodo siuelit quispiam dicere osten¬
de mihi quod inuisibile est loquere quod audiri non potest ex¬
pone quod cogitatio non conp̃hendit humana. Ergo hoc
sensu apostolus dixisse credendus est quod carnalib oculis
& aure carnali & cogitatione mortali non possint sp̃italia
comp̃hendi Et sienim noueramus quondam iħm secundum
carnem sed nunc iam non nouimus eum secundum carnem
tio hannis epistola scribitur. Carissimi nunc filii di sumus

Expanded text:
 QVAESTIONIBUS. Magnis nos prouocas quaestionibus et torpens otio ingenium, dum interrogas, doces. prima tua sciscitatio fuit, quae sum idem apostolus inferat: nobis autem reuelauit deus per quomodo et ille aliis reuelant. ad quae breuis responsio est: non debere nos quaerere, quid sit illud, quod nec oculus uidit nec auris audiuit nec in cor hominis ascendit. si enim ignoratur, quomodo sciri potest? quod promittitur in futuro, non cernitur in praesenti. spes enim, quae uidetur, non est spes, sed iam certa possessio, quomodo si uelit quispiam dicere: \'ostende mihi, quod inuisibile est; loquere, quod audiri non potest; expone, quod cogitatio non conprehendit humana! ergo hoc sensu apostolus dixisse credendus est, quod carnalibus oculis et aure carnali et cogitatione mortali non possint spiritalia conprehendi. etsi enim noueramus quondam Iesum secundum carnem, sed nunc iam non nouimus eum. et in Iohannis epistula scribitur: carissimi, nunc filii dei sumus
Abbreviated transcription (Latin):
& ipse egredientib eis abhicricho dicat inluminatũ cuius & nomen
dixit & patrẽ : ut intellegamus eũ fuisse notis simũ alterũ ignotũ.
ut merito ille notus. etiã solus decenter cõmemora retur. sed qm̃
quȩ sequuntur : in euangelio secundũ lucã aꝑtissime ostendunt id
qđ ipse narrat. adhuc uenientib eis hiericho fastũ cẽ : Nihil aliud
restat intellegere : nisibis eẽ fastũ hoc mirticulum. semel in uno
cacco cũ adhuc uenir et in illã ciuitatẽ : & iterũ in duob cũ inde
egrederetur. ut illud unũ lucas. illud alterũ matheus en arra¬
ret:. Neq hoc sine aliquo sacramento: si enĩ hiericholunam &
obhoc mosto litatẽ interp̃totur. imosti ꝓpinquans dñs. iudȩis solis
lumen euangelii iusserat p̃dicari quossignificouit unus cȩcus.
quẽ lucas cõmemorat. Amoste aũt resurgens acq discedens &
iudeis & gentib: quos duos populos significa reuidentur deo cȩci

Expanded text:
et ipse egredientibus eis ab Jericho dicat illuminatum, cujus et nomen et ipse egredientibus eis ab Jericho dicat illuminatum, cujus et nomen dixit et patrem : ut intelligamus eum fuisse notissimum, alterum ignotum, ut merito ille notus etiam solus decenter commemoraretur. Sed quoniam quae consequuntur in Evangelio secundum Lucam, apertissime ostendunt illud quod ipse narrat adhuc venientibus eis Jericho factum esse; nihil aliud restat intelligere, nisi bis esse factum hoc miraculum, semel in uno caeco, dum adhuc veniret in illam civitatem, et iterum in duobus cum inde egrederetur: ut illud unum Lucas, illud alterum Matthaeus enarraret; neque hoc sine aliquo sacramento. Si enim Jericho Lunam, et ob hoc mortalitatem interpretamur, morti propinquans Dominus, Judaeis solis lumen Evangelii jusserat praedicari, quos significavit ille unus caecus quem Lucas commemorat: a morte autem resurgens atque discedens, et Judaeis et Gentib
Abbreviated transcription (Latin):
tum ẽ. quanto magnus es humilia te in omnib : Per acum autem
punstiones significat. ꝑpunstiones dolores impassione susceptos
Foramen ergo acus dicit: angustiam passionis. Qđ aũt ait quȩ in¬
possibilia sunt apud homines possibilia sunt apuddm: Non ita
accipiendũ ẽ. qđ cupidi & suꝑbi qui nomine illius diuitis significati
sunt in regnũ caelorũ sunt intraturi. cũ suis cupiditatib & suꝑbia
uidemus. acupiditate temporaliũ. ad caritatẽ ȩternorũ. &
a ꝑniciosa superbia . adhumilitatem saluberrimã conuestałur
in deegrssi ꝓpetamen adhuc essent ad ecc̃ ciui tatem : qđ quidem
minus usitate dicitur: sed tam̃ uideri posset hoc distũ. qm̃mattheus
egredientib eis abhiericho dicit in luminatos duos cȩȩcos qui iuxta uiã
sedebant. Denumero quippe nulla eẽt questio: si alter euangelistarũ
de uno tacuit unius reminiscens. Nã & marcus unũ cõmemorat : cũ

Expanded text:
tum est, Quanto magnus es, humilia te in omnibus ? Per acum autem, tum est, Quanto magnus es, humilia te in omnibus ? Per acum autem, punctiones significat; per punctiones, dolores in passione susceptos: foramen ergo acus dicit angustias passionis. Quod autem ait, Quae impossibilia sunt apud homines, possibilia sunt apud Deum, non ita accipiendum est, quod cupidi et superbi, qui nomine illius divitis significati sunt, in regnum coelorum sint intraturi cum suis cupiditatibus et superbia: quotidie fieri videmus, a cupiditate temporalium ad charitatem aeternorum, et a perniciosa superbia ad humilitatem saluberrimam convertanturinde egressi, prope tamen adhuc essent ad eam civitatem: quod quidem minus usitate dicitur, sed tamen videri possit hoc dictum, quoniam Matthaeus egredientibus eis ab Jericho dicit illuminatos duos caecos qui juxta viam sedebant . De numero quippe nulla est quaestio, si alter Evangelistarum de uno tacuit, unius reminiscens. Nam etiam Marcus unum commemorat, cum
Abbreviated transcription (Latin):
decem habebat : significatur & illũ posse amit tere munus dĩ
qui habens ñ habet idest nonutitur. & in eo augeri qui habens
habut. hoc est beneutitur. Inimico sergo suos quos corã seiub&
interfici: significat impietatẽ iudeorũ. qui ad eũ conuesti
acus transire quã diuitẽ intrare in regnũdĩ÷ diui ten hic
appellat : cupidum rerum tẽporaliũ & detalib suꝑbientẽ¬
in hu diuitib contiari sunt pauiperes sp̃u quorum est regnũcȩlorũ
Nam eo manifestatur om̃scupidos. etiã si facultatib huius mundi
careant ad hocgenusdiuitum qđ est rep̃hensum ꝑtinere. quia.
postea dixerunt qui audiehant & quis poterit saluusfieri: cũ i¬
parabilit̃ maior turba sit pauperum uidelicet intellegentes
in eonumero deputaturi etiã illos quiquã quã talia ñ habeant.
Cameliaũt nomine se intellegi uoluit : quia humiliactus. onera
sustulit: in quo enĩmanifestius intellegitur  in ipso qđ seris¬

Expanded text:
decem habebat, significatur et illum posse amittere munus Dei, decem habebat, significatur et illum posse amittere munus Dei, qui habens non habet, id est non utitur; et in eo augeri qui habens habet, hoc est bene utitur. Inimicos ergo suos quos jubet coram se interfici, significat impietatem Judaeorum qui ad eum converti acus transire, quam divitem intrare in regnum Dei? Divitem hic appellat cupidum rerum temporalium et de talibus superbientem. His divitibus contrarii sunt pauperes spiritu, quorum est regnum coelorum . Nam eo manifestatur omnes cupidos, etiamsi facultatibus hujus mundi careant, ad hoc genus divitum quod est reprehensum pertinere; quia postea dixerunt qui audiebant, Et quis poterit salvus fieri? cum incomparabiliter major turba sit pauperum: videlicet intelligentes in eo numero deputari etiam illos qui quanquam talia non habeant, Cameli autem nomine se intelligi voluit, quia humiliatus onera sustulit. In quo enim manifestius intelligitur, quam in ipso, quod scrip
Abbreviated transcription (Latin):
a uerbi ministratione conquiescunt & hoc est qiasi insudario li¬
gare qđ acceperant mensa quod anda crat picunia ꝓfessionem
ipsam religioniis accipimus quȩ tã quã public epponitur. ad
usum necessarium saluti quod aũt innascorũ quibene usi suNt
decẽ ad quisiuit & al teraquinq: significat eos cẽ adquisi tos in
gregemdĩ a quib. ipsalex ꝑ gratiã intellecta est. siuequia de¬
calogo continetur. siuequia ille ꝑquẽ lata est. libros quinque
conscripsit: Ad hoc ꝑtinet & decem & quinq ciuitates. quib. eos
prȩponit multiplicationi intellegentiae in ipsa ueritate.
quae de uno quoq p̃cepto uł deuno quoq libro pululat. ad
unum redasta. quasi ciuitatem facit uiuentium rationũ ȩ t̃¬
narum. Est enim ciuitas non quorum libet animantiũ : sed
rationaliũ multitudo. unius legis societate deninsta. qđ aũt
ab illo qui uti noluit aufertur qđ acceperat. & adatur qui

Expanded text:
a verbi ministratione conquiescunt; et hoc est quasi in sudario lia verbi ministratione conquiescunt; et hoc est quasi in sudario ligare quod acceperunt. Mensam quo danda erat pecunia, professionem ipsam religionis accipimus, quae tanquam publice proponitur ad usum necessarium saluti. Quod autem unus eorum qui bene usi sunt, decem acquisivit, et alter quinque, significat eos esse acquisitos in gregem Dei, a quibus ipsa Lex per gratiam intellecta est; sive quia Decalogo continetur, sive quia ille per quem lata est, libros quinque conscripsit: ad hoc pertinent et decem et quinque civitates, quibus eos praeponit. Multiplicatio enim intelligentiae in ipsa varietate, quae de unoquoque praecepto vel de unoquoque libro pullulat, ad unum redacta, quasi civitatem facit viventium rationum aeternarum. Est enim civitas, non quorumlibet animantium, sed rationalium multitudo, legis unius societate devincta. Quod autem ab illo qui uti noluit, aufertur quod acceperat, et ei datur qui
Abbreviated transcription (Latin):
quilucrati sunt : significat eos bonã reddere rationem qui bene
usi sunt eo qđ acceperant adaugendas diuitias dñi ꝑ eos qui credur̃
in eum Qđ qui facere nolunt: in illo significatisunt. qui mnã suã
insudario seruauit. Sunt enim homines hac sibi ꝑ uersitate blan¬
dientes utdicant: sufficit ut dese unus quisq rationẽ reddat Quid
opus aest aliis prȩdicare aut ministrare ut etiam deipsis rationẽ
reddere quisq cogatur : cũ apud dñm etiam illis int in excusabilas
quib lex data non est. neq audito euangelio dormierunt quia
ꝑ creaturam poterant creatorem cognoscere. cuius inuisibilia
a constitutione mundi ꝑ eaquȩ fasta sunt intellesta conspiciunt᷑
hoc est enim quasi metere ubi non semina uit: idest etiam eos
impietatis reos tenere: quib uerbũ legis aut euangelu ñ munstra¬
tum est: hoc cũit uluti iudicii periculũ deuitantes p̃igrolangiors

Expanded text:
qui lucrati sunt, significat eos bonam reddere rationem, qui bene qui lucrati sunt, significat eos bonam reddere rationem, qui bene usi sunt eo quod acceperunt, ad augendas divitias Domini per eos qui credunt in eum. Quod qui facere nolunt, in illo significati sunt qui mnam suam in sudario servavit. Sunt enim homines hac sibi perversitate blandientes ut dicant: Sufficit ut de se unusquisque rationem reddat; quid opus est aliis praedicare aut ministrare, ut etiam de ipsis reddere rationem quisque cogatur, cum apud Dominum etiam illi sint inexcusabiles quibus Lex data non est, neque audito Evangelio dormierunt, quia per creaturam poterant cognoscere Creatorem, cujus invisibilia, a constitutione mundi, per ea quae facta sunt, intellecta conspiciuntur ? Hoc est enim quasi metere ubi non seminavit; id est, etiam eos impietatis reos tenere, quibus verbum Legis aut Evangelii non ministratum est. Hoc autem veluti periculum judicii devitantes, pigro languore
Abbreviated transcription (Latin):
quã uis ꝓinimicis suis orent. tam̃ non absur de uindistã desi¬
tellegitur. Regio longinqua: eccła gentium usq fines terrę
Reuesti se tamen dicit. Abiit enim: ut plenitudo gentium in¬
traeret. Reuestetur: ut omnis isrł saluus fiat. Decem mnas
legem significat ꝓpter decalogum decẽaũt seruos quibus
sub illa positis gratia prȩdicata est: sic enĩ eis intellegendũ ẽ¬
datts mnas adusum : Cum intellex erunt eam ipsã legem remoto
uel amine ad euangelium ꝑtinere. Ciues eius qui post eũ miscr̃
legationem dicentesse Inolle ut regnet sibi: Iudaei sunt qui
etiam postresurrectionem eius miserunt ꝑsecutores a postolis. & p̃di¬
catores euangelii respuerunt. Rediit aũt accepto regno: qui &
in manifestissima & eminentissima claritate uenturus est. qui es
humilis appa rebat. cũ diceret. Regnũ meum non ẽ dehoc mundo
Qđ aũit serui reddentes rationem ex eo qđ acceperant laudantur

Expanded text:
quamuis pro inimicis suis orent, tamen non absurde uindictam desquamuis pro inimicis suis orent, tamen non absurde uindictam destelligitur. Regio longinqua, Ecclesia Gentium usque ad fines terrae. Reverti tamen se dicit: abiit enim, ut plenitudo Gentium intraret; revertetur, ut omnis Israel salvus fiat . Per decem mnas, Legem significat propter Decalogum. Decem autem servos, quibus sub illa positis gratia praedicata est. Sic enim intelligendum edatas mnas ad usum, cum intellexerunt eam ipsam Legem remoto velamine ad Evangelium pertinere. Cives ejus qui post eum miserunt legationem, dicentes se nolle ut regnet sibi, Judaei sunt, qui etiam post resurrectionem ejus miserunt persecutores Apostolis, et praedicationem Evangelii respuerunt. Rediit autem accepto regno, quia in manifestissima et eminentissima claritate venturus est, qui eis humilis apparuit, cum diceret, Regnum meum non est de hoc mundo . Quod autem servi reddentes rationem ex eo quod acceperant, laudantur
Abbreviated transcription (Latin):
audiripotest. cũ apud ini¬
quissimũ iudicem usq ad
effestum implendi desi¬
derii ualuerit ꝑseuerantia dep̃cantis. Ipsa uero uidua: potest
habere similitudinem eccłȩ qđ desolata uidetur. donec ueniat dñs
quitam̃ insecreto etiã nunc curam seius gerit. siãut mouet
cur elestidĩ seuindicari dep̃centur. qđ etiã in apoca lypsi ioħnis
demastirib dicit᷑ cũ aꝑtissime moneamur ut ꝓñris inimicis & ꝑ¬
secutorib oremus. Intellegendũ ẽ eã uindistã ẽẽ iustorum. ut
om̃s mali pereant pereuntẽ aũt duob modis aut conuersione
adiustitiam : aut amissa ꝑsupplicium potestate. qua nunc ad¬
uersus bonos quã diuhoc ipsum bonis expedit. uł tẽporaliter
aliquid ualent. Itaq etiam si om̃s homines conuerterentur
addm̃ inter quos sunt etiã iniici ꝓquib iubemur orare: dia¬
bolus tamen qui operatur infiliis diffidentiae remaneret
in scłi fine damnandus quẽ finem iusti cũ uenire desiderant:

Expanded text:
audiri potest, cum apud iniaudiri potest, cum apud iniquissimum iudicem usque ad effectum implendi desiderii ualuerit perseuerantia deprecantis. Ipsa uero uidua potest habere similitudinem ecclesiae, quod desolata uidetur, donec ueniat dominus, qui tamen in secreto etiam nunc curam eius gerit. si autem monet cur electi dei se uindicari deprecentur, quod etiam in Apocalypsi Iohannis de martyribus dicitur, cum apertissime moneamur, ut pro nostris inimicis et persecutoribus oremus: intellegendum est eam uindictam esse iustorum, ut omnes mali pereant. pereunt autem duobus modis, aut conuersione ad iustitiam aut amissa per supplicium potestate, qua nunc aduersum bonos, quamdiu hoc ipsum bonis expedit, uel temporaliter aliquid ualent. itaque etiam si omnes homines conuerterentur ad deum, inter quos sunt etiam inimici, pro quibus iubemur orare, diabolus tamen, qui operatur in filiis diffidentiae, remaneret in saeculi fine damnandus. quem finem iusti cum uenire desiderant,
Abbreviated transcription (Latin):
dem facia musshostatur: sedsi fraudando quasi ꝓuidit imposterum
laudatũ eum dicit adomino. quan tõ maiore alacritate sibi ꝓui¬
deredebent in ȩternã uitam. quib: ut iuste operentur iubetur: de
& ille: qui non ꝓpt̃ amicitiam sed ut tedio careret iam dormiens
excitatur. ut tres panes cõmodet amicosuo. Sieni ille molestia
compulsus dedit. quanto magis ds̃ qui suos seruos diligens ut peta¬
mus hostatur dabitbona poscentib se: Itaq illud superuis genus.
his uerbis ad iungi potest sicut illud. ita & illud: hoc aũt posterius:
his uerbis si illud. quantomagis illud: autsi illud quantominus
illud : sed alicubi obscure : alicubi aꝑte. ista ponantur hicergo
iniquus iudexi non ex similitudine sed ex dissimilitudine adhibitus
est . ut ostenderet dñs quanto cestiores cẽdebeant: qui dm̃ ꝑseue¬
ranterrogant. fontem iustitiae atq misericordice. uł si
quid excellentius dici auͭ

Expanded text:
dem faciamus hortatur, sed si fraudando quasi prouidit in posterum, dem faciamus hortatur, sed si fraudando quasi prouidit in posterum, laudatum eum dicit a domino; quanto maiore alacritate sibi prouidere debent in aeternam uitam quibus, ut iuste operentur, iubetur amiet ille qui non propter amicitiam, sed ut taedio careret, iam dormiens excitatur, ut tres panes commodet amico suo. si enim ille molestia compulsus dedit, quanto magis deus, qui suos seruos diligens ut petamus hortatur, dabit bona poscentibus se? itaque illud superius genas his uerbis adiungi potest: sicut illud, ita et illud; hoc autem posterius his uerbis: si illud, quanto magis illud? aut: si illud, quanto minus illud? sed alicubi obscure, alicubi aperte ista ponuntur. hic ergo iniquus iudex non ex similitudine, sed ex dissimilitudine adhibitus est, ut ostenderet dominus, quanto certiores esse debeant qui deum perseueranter rogant fontem iustitiae atque misericordiae uel si quid excellentius dici aut
Abbreviated transcription (Latin):
misit qđ ratione reddita debere inuentus est. & ipse consertiosuo
dilationem sadtim da rinoluit. & deseneratore quicũ duobi
debitorib donasset qđ debebant: ab eoplus dilectus est cuiplus
donauit. Et dehomine qui habebat duos filios. iaioron in
a gro sibi ꝓpinquantẽ minorem cũit in longin quo luxuriantẽ
& innumerabilia huiusmodi dehis enim inquantũ similia suNT
ducitur intellactus eius rei. cui adhibentur insinuanda e
aut requirendae: Aut ex
ipsa dissimilitudine ali¬
quid ꝓbat: ueluti estillud
qđ sifenũ agri quod
hodie est & cras incliba nũmittitur ds̃ sic uestit. quanto magis uos
modicaefidei: Adhoc genus ꝑtinet etiã illud qđ deseruoait: cui dñs
denuntia uerat ut auilicature moueretur. Fraudem quippe ille
fecit dominosuo : ut falsatis chiro grafis. debitorib eius quantum com¬
modum uisum est relaxaret: nequẽ ullomodo nos dñs ut sibi frau¬

Expanded text:
misit quod ratione reddita debere inuentus est, et ipse conseruo suo misit quod ratione reddita debere inuentus est, et ipse conseruo suo dilationem saltem dare noluit; et de faeneratore. qui cum duobus debitoribus donasset quod debebant, ab eo plus dilectus est cui plus donauit; et de homiagro sibi propinquantem, minorem autem in longinquo luxuriantem ; et innumerabilia hujusmodi: de his enim, in quantum similia sunt, ducitur intellectus ejus rei, cui adhibentur, insinuandae aut requirendae. Aut ex ipsa dissimilitudine aliquid probat, veluti est illud, quod si faenum agri, quod hodie est et cras in clibanum mittitur, deus sic uestit, quanto magis uos modicae fidei? ad hoc genus pertinet etiam illud quod de seruo ait, cui dominus denuntiauerat, ut a uilicatu remoueretur; fraudem quippe ille fecit domino suo, ut falsatis chirographis debitoribus eius quantum commodum uisum est relaxaret. neque ullo modo nos dominus ut sibi frau
Abbreviated transcription (Latin):
qui sunt in otio. sed tam̃ fostissimi intẽptationib ut possint assum
lob aũt quia & uxorem habuit & filios & amplas terrenas
rerum copias. adillud genus ꝑtinet cui molendinum deputatũ
est. sed iam̃ ut sint fortis simi in tomptationib sicut ille fuit. Non
enim aliter assumi potuerunt: Nec puto ẽẽ alia genera hominũ
quib constat eccła quã ista tria. habentia binas differentias ꝓpt̃
cadsumptionẽ & relistionem quã uis in singulis multȩ studiorũ
uoluntatũq diuersitates. ad concordiã tom̃ unitatẽq concur¬
dum de iudice iniquo uoluit parabolã ponere. qui cũ dm̃ non
timeret & hominẽ non uereretur uiduȩ tam̃ assidius inter¬
pellationib cessit ut eã uindicaret nesibi ab illa tȩdiũ fieret
Nã hocest qđ ait Neueniens suggil et me qm̃ parabolas dñs aut
secundũ similitudinẽ aliquã ponit sicut deseruo illo cuidñs di¬

Expanded text:
qui sunt in otio, sed tamen fortissimi in temtationibus, ut possint assumi. qui sunt in otio, sed tamen fortissimi in temtationibus, ut possint assumi. Iob autem, quia et uxorem habuit et filios et amplas terrenas rerum copias, ad illud genus pertinet, cui molendinum deputatum est, sed tamen, ut sint fortissimi in temtationibus, sicut ille fuit ; non enim aliter assumi poterunt. nec puto alia esse genera hominum, quibus constat ecclesia, quam ista tria, habentia binas differentias propter assumtionem et relictionem, quamuis in singulis multae studiorum uoluntatumque diuersitates, ad concordiam tamen unitatemque concurdum de iudice iniquo uoluit parabolam ponere, qui cum deum non timeret et hominem non reuereretur, uiduae tamen assiduae interpellationibus cessit, ut eam uindicaret, ne sibi ab illa taedium fieret? nam hoc est quod ait: ne ueniens suggillet me. quoniam parabolas dominus ant secundum similitudinem aliquam ponit, sicut de seruo illo, cui dominus di
Abbreviated transcription (Latin):
qui sunt inotio & exillis qui sunt in negotiis scłi. & exillis qui dõ minis¬
trant in eccła. aliqui ꝑmanent. aliqui cadunt. qui ꝑmanent:
assumuntur: qui cadunt relinquuntur  Ergo unus as sume tur
& tinus relinquetur Non quesi deduob hominib distum: sed de
duobus generib affectionũ Insingulis generib: trium ꝓfessionũ
in illa noste orgo dixit : in illa tribulatione: Ad ipsa tria genera
quȩ cissumuntur : Arbitror ꝑtinerectiam tria nomina uirorũ
sc̃orum quos solos liberaturi. hie techiel ꝓpheca prȩnuntiat
Noe damhel & iob. uidetur enim noe ꝑtinere ad eos ꝑ quos eccđa
regitur. sicut ꝑ illum in aquis archa gubernata est. quȩ figurã
gestabat eccłȩ Damhel aũt quia elegit cȩlibem uitã id est
nuptias terrenas contempsit. ut si cut dicit apostolus sine solli¬
citudinẽ uiueret: cogitans quȩ sunt dĩ genus eorũ significat

Expanded text:
qui sunt in otio et ex illis qui sunt in negotiis saeculi et ex illis qui deo minisqui sunt in otio et ex illis qui sunt in negotiis saeculi et ex illis qui deo ministrant in ecclesia aliqui permanent, aliqui cadunt. qui permanent, assumuntur; qui cadunt, relinquuntur. ergo unus assumetur et unus relinquetur non quasi de duobus hominibus dictum, sed de duobus generibus affectionum in singulis generibus trium professionum. in illa nocte ergo dixit "in illa tribulatione". Ad ipsa tria genera, quae assumuntur, arbitror pertinere etiam tria illa nomina uirorum sanctorum, quos solos liberatum iri Hiezechihel propheta denuntiat, Noe, Danihel et Iob. uidetur enim Noe pertinere ad eos per quos ecclesia regitur, sicut per illum in aquis arca gubernata est, quae figuram gestabat ecclesiae. Danihel autem, quia elegit caelibem uitam, id est nuptias terrenas contemsit, ut, sicut dicit apostolus, sine sollicitudine uiueret, cogitans quae sunt dei, genus eorum significat
Abbreviated transcription (Latin):
binis singuli assumentur & singuli relinquentur tria genera
hominũ hic uidentur significari unũ corũ quiotium & quictẽ
eligunt neq negotiis sȩcularib neq negotiis ecclesi asticis occu¬
pati quae illorũ quies lecti nomine significata est : Aterum
eorum qui inplebib: constituti reguntur adostorib: a gentes ea
quȩ sunt huiusscłi quos & feminarũ nomine significauit:
quia consilus ut dixi peritorum regi eis expedit: & molentes
dixit : p̃pt̃ cẽporalium negotiorũ orbem atq circuitum : quas
bent usibus eccłae Tertium corum qui operantur in eoł e ministerio
tum in agrodĩ: dequa a gricultura a postolus loquit᷑ In his ergo tribus
generib:bina sunt mirsus genera hominũ insingulis. & ꝓrobore
suarũ uirium discernuntur : cũ enim om̃s ad ecclesiȩ membra ꝑtinere
uideantur : adueniente tam̃ tẽptatione tribulationis & exillis

Expanded text:
binis singuli assumentur et singuli relinquentur ? tria genera binis singuli assumentur et singuli relinquentur ? tria genera hominum hic uidentur significari : unum eorum, qui otium et quietem eligunt, neque negotiis saecularibus neque negotiis ecclesiasticis occupati; quae illorum quies lecti nomine significata est. alterum eorum, qui in plebibus constquae sunt hujus saeculi. Quos et feminarum nomine significavit, quia consiliis, ut dixi, peritorum regi eis expedit. Et molentes dixit, propter temporalium negotiorum orbem, atque circuitum: quas tbent usibus Ecclesiae: tertium eorum qui operantur in Ecclesiae ministerio tanquam in agro Dei, de qua agricultura Apostolus loquitur. In his ergo tribus generibus bina sunt rursus genera hominum in singulis, et pro robore suarum uideantur, adueniente tamen temtatione tribulationis et ex illis
Abbreviated transcription (Latin):
carnalia tãquã in aura libera sp̃italit uiuit. Uasa eius indo¬
mosunt : sensus carnales quib adinuestigandã uerita tem
que in tellectu capitur multiutentes : p̃eniitus errauerunt huius ergo
sp̃italis uiri iam uasa ista uacant indomo : quia mente corpori suꝑ¬
eminens ꝑ aciem intellegentiae tã quã intecto positus. ꝑ spicuitate
sapientiae ueluti caelo aꝑtissimo fruitur Caueatergo iste. nandie
tribulationis rursus uita carnali quȩ ꝑ sensus corporis pascitur
delestatus aduasa huius modi tollenda descendat ¶Quid ẽ qđ dic
& sicut paulus & apollo plantat &rigat: non respiciat spemsecu¬
larem cui renuntia uit Quid significauit uxor loth: cosqui intri¬
bulationeretrorespiciunt : & se abspediuinȩ ꝓmissionis auestunT
& ideo statua salis ftrsta est : ut ammonendo homines ne hoc fa¬
duo in lecto & duȩ molentes in unũ & duo in agro de quib omnib:

Expanded text:
carnalia, tanquam in aura libera spiritualiter vivit. Vasa ejus in docarnalia, tanquam in aura libera spiritualiter vivit. Vasa ejus in domo, sunt sensus carnales, quibus ad investigandam veritatem, quae intellectu capitur, multi utentes penispiritalis uiri iam uasa ista uacant in domo, quia mente corpori supereminens per aciem intellegentiae tamquam in tecto positus perspicuitate sapientiae ueluti caelo apertissimo fruitur. caueat ergo iste, ne in die tribulationis rursus uita carnali, quae per sensus corporis pascitur, delectatus ad uasa huius modi tollenda descendat. Quid est quod det sicut Paulus et Apollo plantat et rigat, non respiciat spem saecularem, cui renuntiauit. Quid significauit uxor Loth? eos qui in tribulatione retro respiciunt et se ab spe diuinae promissionis auertunt. et ideo statua salis facta est, ut admonendo homines, ne hoc faduo in lecto et duae molentes in unum et duo in agro, de quibus omnibus