comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sacrificium. Sed & sinusquã inscripturis ueterib: omnino legeret᷑.
non parua est huni uersȩ ecdesiȩ quȩ in hac consue tudine claret
Actoritas ubi in p̃cibus sacerdotis quȩ dño ad eius altare fundunt᷑
locũ suũ hab& etiam cõmendatio mortuorũ. Qui enĩ dõ sacrifici
um ꝓspiritib defunctis offert. ꝓualde bonis gratiarũ acciones
s̃. ÷ ꝓñualde malis ꝓpiciationes sunt: ꝓualde malis etiã sinul¬
la sint adium̃ta mor tuorũ qualescũq tam̃ sunt consolationes
uiuentiũ. quib tam̃ ꝓsunt aut ad hoc prosunt ut sit plena
remissio aut certe toler abilior fiat ipsa damꝑnatio.

Expanded text:
sacrificium. sed et si nusquam in scripturis ueteribus omnino legeretur, non parua est uniuersae ecclesiae quae in hac consuetudine claret auctoritas, ubi in precibus sacerdotis quae domino deo ad eius altare funduntur locum suum habet etiam commendatio mortuorum. Sed utrum aliquiro valde bonis gratiarum actiones sunt, pro non valde malis propitiationes sunt, pro valde malis, etsi nulla sint adjumenta mortuorum, qualescunque vivorum consolationes sunt. Quibus autem prosunt aut ad hoc prosunt, ut sit plena remissio, aut certe, ut tolerabilior fiat ipsa damnatio.
Abbreviated transcription (Latin):
Vtrũ post
ad uentũ mediatoris ad inferos ex quo scis reseratũ est iter ad celos aspicere
ualeant aut boni malos indoloribus aut malibonos in requiem consitutos
Contra eos quib: parũ uidetur quođ anima post mortẽ carnis
inquadã corporali similitudine leta quedat uideat uel tristia sentiat. eoꝗ
expressiora sint ubileta uel tristitia quã hic uideri possint ꝑ somnũ ab animo

Expanded text:
trum post adventum Christi ad inferos, ex quo sanctis reseratum est iter ad coelos, aspicere valeant aut boni malos in dolore, aut mali bonos in requie constitutosContra eos quibus parum videtur quod anima post mortem carnis in quadam corporali similitudine laeta quaedam videat, vel tristia sentiat. Et quod expressiora sint ibi laeta vel
Abbreviated transcription (Latin):
ReNTIA PARADISORUM
¶US ESterrenus paradisus. ubi primorũ
hominũ corporalit̾ uita extitit. Alt̃ cęlestis.
Nubi animȩ beatorũ statim ut a corpore ex eunt
trans ferunt᷑ atq digna felicitate lȩtantes ex pectant recepti¬
onẽ corporũ suorũ. De hoc paradiso iulianus pomerius ait.¬

Expanded text:
rentia paradisorum. Vnus est terrenus paradisus, ubi primorum hominem corporaliter uita extitit, alter caelestis, ubi animae beatorum, statim ut a corpore exeunt, transferuntur, atque, digna felicitate laetantes, expectant receptionem corporum suorum. De hoc paradiso Dominus ad lat
Abbreviated transcription (Latin):
& nescire it̃ qđ expediat ire. Quid eñĩ ꝓdest siquis famis
.& uiã ꝑquã adillã ꝑgat
ignorat : ecce patriã quisq quȩrit. seduiã ꝑdidit. errando gra¬
dit̾ ñ ꝓficiendo. Quantoq plues ã bulat tantomagis abeo qđ
querit elongat. Quiuiã regiã hoc est xp̃m deserit. & si uideat
ueritatẽ alonge uidet quiã nisi ꝑuiã ñ est quomodo ad eam
ꝓpinquet. Quodsi gradiens ꝑ desertũ leonẽ incurrerit sema&¬
ipsum redargu& dũ indiaboli faucib ȩserit

Expanded text:
et nescire iter per quod expediat ire. Quid enim prodest si quis famis et nescire iter per quod expediat ire. Quid enim prodest si quis famis m per quam ad illam pergat ignorat? Ecce patriam quisque quaerit, sed qui viam perdidit errando graditur, non proficiendo; quantoque plus ambulat, tanto magis ab eo quod quaerit elongatur. 6. Qui viam regiam, hoc est, Christum, deserit, etsi videat veritatem, a longe videt, quia nisi per viam non est quomodo ad eam 161 appropinquet. Quod si gradiens per desertum leonem incurrerit, semetipsum redarguat, dum in diaboli faucibus haeserit
Abbreviated transcription (Latin):
hylosophy gentiũ non sicut oportet dm̃ quȩ rentes in
angłos incider̃ p̃uaricatores . Factus quȩ est in illis me¬
cursuq: siderũ ac discussione elem̃torũ & tam̃ hoc ñnisi adõ
habuer. Volando eñi suꝑbe ut aues aerem & emergentes
in ꝓfundũ ut pisces mare & ut peccora gradientes terra¬
descripser : uerumtam̃ totam̃te auctorẽ eõrũ intelligere noluer̃
quare ñ possunt animalia bruta in terr ͦ gare : quia nesciunt ra
ciocinare. Ideo non dis similes gentiles homines animalib qui
talia ñ considerantes ut ipsa amplius diligentes usq ad eorum
doueniat addm̃ Phylosophi aut̃ mundi utiq dm̃ cognouer.
sed quia displicuit illis humi litas xp̃i in inuio transier̃ & ñ inuia
Ideoq euanescentes głam dĩ in m̃daciũ mutauer̃. et rectitudi¬
nẽ uiȩ relinquentes in anfractus incider̃ errorũ: Primũ uni¬
cuiq est scire quid appetat. secundo uͦ est uti ut id qđ appeait
apprehendat . Imꝑfecta quippe sapientia est quotendas scire:

Expanded text:
hilosophi gentium non, sicut oportet, Deum quaerentes, in angelos inciderunt praevaricatores; factusque est illis mecursuque siderum, ac discussione elementorum; et tamen hoc non nisi a Deo habuerunt. Volando enim superbe, ut aves, aerem; et demergentes se in profundum, ut pisces, mare; et ut pecora gradientes, terradescripserunt, verumtamen tota mente Auctorem eorum intelligere noluerunt. 3. Quare non possunt animatiocinari. Ideo igitur non dissimiles sunt gentiles homines animalibus, qui talia non considerant, et ipsa amplius dido veniat ad Deum. Philosophi autem mundi utique Deum cognoverunt, sed quia displicuit illis humilitas Christi, in invio transierunt, et non in via. Ideoque evanescentes, gloriam Dei in mendacium mutaverunt, et rectitudinem viae relinquentes, in anfractus inciderunt errorum. 5. Primum unicuique est scire quid appetat; secundum vero est ut id quod appetit apprehendat. Imperfecta quippe sapientia est, quo tendas scire,
Abbreviated transcription (Latin):
tẽpta est: ira ex asperat. inflat suꝑbia : uinolentia in¬
uitat: in uidia concordiam rũpit. amicitiã zelus abscidit
Cogeris maledicere ꝙ diuina lex ꝓhib&. cõpellis iurare
quod ñ lic&. Tot ꝑsecutiones animꝰ cotidie patitur. tot
periculis pectus urget᷑. & delectat hic int̃ diaboli gla¬
dios diustare : cũ magis concupiscendũ sit & obtandum.
ad xp̃m sub uenientẽ uelotius morte ꝓperare. ipsõ in¬
struente & dicente nobis: cm̃ am̃ dico uobis. qm̃ uos plo¬
rabitis & plangets. scłm autẽ gaudebit: uos tristes eritis.
sed tristitia ur̃a in letitiã ueni&. Quis ñ tristitia carere
obtet : quis non ad letitiã uenire festinet : quando aut̃¬
his  hu in leticiã ueniat

Expanded text:
ntempta est, ira exasperat, inflat superbia, uinolentia inntempta est, ira exasperat, inflat superbia, uinolentia inuitat, inuidia concordiam rumpit, amicitiam zelus abscidit. cogeris maledicere quod diuina lex prohibet, conpelleris iurare quod non licet. Tot persecutiones cotidie animus patitur, tot periculis pectus; urgetur: et delectat hic inter diaboli gladios diu stare? cum magis concupiscendum sit et optandum ad Christum subueniente uelocius morte properare ipso instruente nos et dicente: amen amen dico uobis quoniam uos plorabitis et plangetis, saeculum autem gaudebit: uos tristes eritis, sed tristitia uestra in laetitiam ueniet. quis non tristitia carere optet, quis non ad laetitiam uenire festinet ? quando autem in laetitiam ueniat
Abbreviated transcription (Latin):
Regnum dĩ fr̃s dilectissimi. eẽ. caepit in ꝓximo: prȩ¬
mium uitȩ. & gaudiũ salutis ȩternȩ. & ꝑpetua lecitia &
possessio paradisi nuꝑ amissaͬmundo transeunte iã ueni¬
unt: iã terrenis cȩlestia & magna paruis : & caducis ȩt̃na
succedunt. Quis hinc anxietatis & sollicitudinis locus¬
est : quis int̃ hȩc trepidus & mestus est. nisicui spes& fides
deest : itẽ idem doctor post aliqua. Quid aliud inmundo
quã pugna aduersus diabolũ cotidie gerit᷑. quã aduer¬
sus iacula eiꝰ & tela conflictionib assiduis dimicatur: e¬
cũ auaritia nobis cũ impudititia. cũ ira: cũ ambitione
congres sio est cũ carnalib uitiis. cũ illecebris secularib
assidua & molesta luctatio est: obsessa mens hominis &
undiq diaboli infestatione uallata : uix occurrit singulis.
uix resistit. Si auaritia ꝓstrata est : ex surgit libido.
Dilibido conpres saest . succedit ambitio. Si ambitio c̃¬

Expanded text:
ectissimi, esse coepit in proximo: praemium uitae et gaudium salutis aeternae et perpetua laetitia et possessio paradisi nuper amissa mundo transeunte iam ueniunt: iam terrenis caelestia et magna paruis et caducis aeterna succedunt. quis hiest? Quis inter haec trepidus et moestus est, nisi cui spes et fides deest? » Item idem doctor post aliqua: « Quiquam pugna aduersus diabolum cotidie geritur, quam aduersus iacula eius et tela conflictationibus adsiduis dimicatur? cum auaritia nobis, cum inpudicitia, cum ira, cum ambitione congressio est, cum carnalibus uitiis, cum inlecebris saecularibus adsidua et molesta luctatio. obsessa mens hominis et undique diaboli infestatione uallata uix occurrit singulis, uix resistit: si auaritia prostrata est, exsurgit libido: si libido conpressa est, succedit ambitio: si ambitio co
Abbreviated transcription (Latin):
ninȩ Beatorum mox ut de huius modi domicilio Ut.m̃ tẽp¬
corporis exeunt : donecueniant ad resur rectionis illius
ultimũ tempus iocunditate sp̃s ꝑfruunt᷑. at testante iohanne
de animab occisorũ ꝓpt̾ uerbũ dĩ & dicente. date sunt illis
singulȩ stolȩ albȩ. Hȩc ergo prima stola est quietis atq iocun¬
ditatis quȩ post mortẽ carnis anima tantũ ꝑfruit᷑. scđec illa
erit cũ recepto corpore de animȩ & carnis inmortalitate: &d¬

Expanded text:
nimae beatorum mox ut de hujus corporis domicilio exeunt, donec veniant ad resurrectionis illius ultimum tempus, jucunditate spiritus perfruuntur, attestante Joanne de animabus occisorum propter verbum Dei, et dicente: Datae sunt illis singulae stolae albae . Haec ergo prima stola est quietis et jucunditatis, qua post mortem carnis anima tantum perfruitur; secunda illa erit, cum recepto corpore de animae et carnis immortalitate
Abbreviated transcription (Latin):
uideant̃. medullitus tam̃ ueritatis arcana ñ tangunt. quia
suꝑbiȩ nube p̃pediunt᷑. Semꝑ enĩ suꝑbi legunt. quȩr̃ & ñ
dm̃ intrantib patent: prauis aut̃ atq suꝑbis clauduntur¬
ãquã uis diuina eloquia in lectione arrogantib sint a
ꝑta. in misterio tam̃ clausa atq occultas: dũ sermo dĩ
fidelib luxͫe probis aut̃ ac suꝑbis quodã modo tenebres¬
cit. Et unde illi inluminant᷑. inde isti cȩcantur. De

Expanded text:
videantur, medullitus tamen veritatis arcana non tangunt, quia videantur, medullitus tamen veritatis arcana non tangunt, quia superbiae nube praepediuntur. Semper enim superbi legunt, quaerunt et Deum intendentibus patent: pravis autem atque superbis clauduntur. Quamvis divina eloquia in lectione arrogantibus aperta sint, in mysterio tamen clausa atque occulta sunt. Sermo Dei fidelibus lux est, reprobis autem ac superbis quodam modo tenebrescit: et unde illi illuminantur, inde isti caecantur. Ne
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ iđo qđ scire cupiunt difficult̾ in ueruunt. ut ꝓmaxi¬
mo crercitio laboris maximũ p̃miũ habeant retributio¬
nis¬
SINE GRA.X
octrina sine adiuuante gr̃a quã uis infundatur
aurib. ad cor nũquã descendit foris ꝑstrepit. sed
interius nihil ꝓficit . Tunc aut̃ dĩ sermo infusus auribus
ad cordis ultima ꝑuenit. quando dĩ grã mentẽ interius
ut intellegat tangit. Sicut enĩ quosdã flãma caritatis
iuȩ ds̃ in luminat ut uitalit̃ sapiant. ita quosdã frigidos
torpentesq deserit. ut sine sensu ꝑsistant. Periq in ãcu¬
mine intellegendi uiuaces existunt. sed loquendi in opia
angustant᷑. Quidam uero inutrisq pollent. quia &
sciendi copiam & dicendi efficatiam habent. De Suser¬
dũ exipsc scientia extolluntur. & ibi peccant. ubi pecca¬
ta mundare debuerunt. Nũ quã consequunt᷑ legendo ꝑfec¬
tã scientiã arrogantes. Nam quã uis sapientes insuꝑficiae

Expanded text:
autem ideo quod scire cupiunt difficulter inveniunt, ut pro maxiautem ideo quod scire cupiunt difficulter inveniunt, ut pro maximo exercitio laboris maximum praemium habeant retributionissine gratia. 1. Doctrina sine adjuvante gratia, quamvis infundatur auribus, 292 ad cor nunquam descendit; foris quidem perstrepit, sed interius nil proficit. Tunc autem Dei sermo infusus auribus ad cordis ultima pervenit, quando Dei gratia mentem interius, ut intelligat, tangit. 2. Sicut enim quosdam flamma charitatis suae Deus illuminat, ut vitaliter sapiant, ita quosdam frigidos torpentesque deserit, ut sine sensu persistant. 3. Plerique acumine intelligendi vivaces existunt, sed loquendi inopia angustantur. Quidam vero in utrisque pollent, quia et sciendi copiam, et dicendi efficaciam habent. CAPUT Xdum ipsa scientia extolluntur, et ibi peccant, ubi peccata mundare debuerant. 2. Nunquam consequuntur legendo perfectam scientiam arrogantes. Nam quamvis sapientes in superficie
Abbreviated transcription (Latin):
ñ uid&. quod ille tantundẽ efficere ual& qui sese deex
defigit. Quidã habent intellegentiȩ ingeniuĩ. sed negleguat
lectionis studium. & qđ legenđo scire potuer: neglegendo
contẽpnunt. Quidã uer̃o amorẽ sciendi habent᷑ : sed tar¬
ditate sensus p̃pediunt᷑. Qui tam̃ assidua lectione sapiunt.
qđ ingeniosi ꝑdesidiã non nouer̃. Ingenio tardus. sed ñ
ꝑ naturã. ꝑ assiduitatẽ tam̃ lectionis augmentat. Nam
quã uis sensus ebitudo sit. frequens tam̃ lectio in tellegen¬
tiam adhib&. Sicut qui tardus . ẽ. ad capiendũ ꝓinten¬
tione tam̃ boni studii p̃miũ ꝑcipit. ita qui prestitũ sibi ex
dõ ingeniũ intellegentiũ neglegit condẽpnationis reus
existit̾ quia donũ qđ accepit despicit. & ꝑdesidiã derelin¬
quit. Quidã dĩ udicio donũ scientiȩ qđ neglegunt acci¬
piunt ut durius de reb creditis puniantur . Tardiores

Expanded text:
non videt. Quod ille tantumdem efficere valet, qui sese de non videt. Quod ille tantumdem efficere valet, qui sese de negligunt lectionis studium; et quod legendo scire potuerunt, negligendo contemnunt. Quidam vero amorem sciendi habent, sed tarditate sensus praepediuntur; qui tamen assidua lectione sapiunt, quod ingeniosi per desidiam non noverunt. 6. Ingenium tardius etsi non per naturam, per assiduitatem tamen lectionis augmentatur. Nam quamvis sensus hebetudo sit, frequens tamen lectio intelligentiam auget. 7. Sicut qui tardus est ad capiendum, pro intentione tamen boni studii praemium percipit, ita qui praestitum sibi ex Deo ingenium intelligentiae negligit, condemnationis reus existit, quia donum quod accepit despicit, et per desidiam delinquit. 8. Quidam Dei judicio donum scientiae quod negligunt accipiunt, ut durius de rebus creditis puniantur. Tardiores
Abbreviated transcription (Latin):
te. sicut scriptũ est. Am̃a illã & exaltabit te. glorificabe¬
ris ub ea cũ eã fueris amplexatus. Quanto quisq magis
insacris eloqui is assiduus fuerit. tanto exeis uberiorẽ
in tellegentiã capit. sicut t̾ra quȩ quanto amplius ex¬
colit᷑. tanto uberius fructificat. Quanto aut̃ amplius
ad quãlib& artẽ homo conscenderit. tanto magis ad hominẽ
ars ipsti descendit. sicut in lege scribit᷑. Morses ascendit in
montẽ & dñs descendit. Uerũ est dectio spĩtali qđ ille tantũ
secreta diuinoꝵ scrutabit᷑ mandatorũ qui ab actione t̾re¬
nȩ curae auocauerit animũ & sedula familiaritates
scripturis scĩs in eserit. Nã sicut çecus & uidens potest quidẽ
utq ambulare. sed ñ consimili libertate. dũ cȩcus ꝑgens
quo non uid& offendat. uidens uꝰ offendicula caueat & qͥ
sit ꝑgendũ agnoscat : sic & qui nubilo t̾renȩ curȩ fuscat᷑
si tẽptet dĩ ꝑ iorutari misteria ñ ual& qr caligine curaꝵ

Expanded text:
ptum: Ama illam, et exaltabit te; glorificaberis ab ea, cum eam fueris amplexatus . 2. Quanto quisque magis in sacris eloquiis assiduus fuerit, tanto ex eis uberiorem intelligentiam capit; sicut terra, quae quanto amplius excolitur, tanto uberius fructificat. 3. Quanto amplius ad quamlibet artem homo conscendit, tanto magis ad hominem ars ipsa descendit, sicut in Lege scribitur: Moyses ascendit in montem, et Dominus descendit . 4. Verum est de otio spirituali, quod ille tantum secreta divinorum scrutabitur mandatorum, qui ab actione terrenae curae a vocaverit animum, et sedula familiaritate Scripturis sanctis inhaeserit. Nam sicut caecus et videns potest quidem uterque ambulare, sed non consimili libertate, dum caecus pergens quo non videt offendat, videns vero offendicula cavet, et quo sit pergendum 291 agnoscat; sic et qui nubilo terrenae curae fuscatur, si tentet Dei perscrutari mysteria, non valet, quia caligine curarum
Abbreviated transcription (Latin):
puerorũ frigidus ignis fuit. ut nabuchodonosor dm̃ueꝵ
agnosceret. Sicut & ꝓpheta inpsalmis ait. ꝓpt̃ inimicos
meos eripeme. Proinde tardius ex audiuntur quorundam
orationes. ut dũ differunt᷑ fortius excitate maiorib pre¬
miis cumulent᷑. exemplo pruinarũ & repressione messiũ.
inquib quanto tardius sata semina exeunt. tantũ ad fru¬
gem cumulatdis crescunt. Quoties orantes ñ cito exaudi¬
mur . nr̃a nobis facta in oculis ꝓponamꝰ. ut hoc ipsum

Expanded text:
puerorum frigidus ignis fuit , ut 286 Nabuchodonosor Deum verum puerorum frigidus ignis fuit , ut 286 Nabuchodonosor Deum verum agnosceret. Sicut et propheta in Psalmis ait: Propter inimicos meos eripe me . 23. Proinde tardius exaudiuntur quorumdam orationes, ut dum differuntur, fortius excitatae majoribus praemiis cumulentur: exemplo pruinarum, et repressione messium, in quibus quanto tardius sata semina exeunt, tanto ad frugem cumulatius crescunt. 24. Quoties orantes non cito exaudimur, nostra nobis facta in oculis proponamus, ut hoc ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
cũ manibus addm̃.
Ne de neglegentia mandatoru corda: rep̃hendamus dum
salutẽ nr̃am obtinere aut sola oratione. aut sola operatione
contendimꝰ. Post quã bonũ opus agimus. lacrime orationũ
fundant᷑. ut meritũ actionis humilitas impetree p̃cis
Culpabilit̾ manus addm̃ expandit. qui facta sua orando
magis quã dm̃ de operib iustis laudare uolebat. Quorũdã
oratio in peccatũ conuertit᷑. sicut deuida ꝓditore scribitur
oratio non delet peccatũ. sed & ipsã uertit᷑ inpeccatum
Sicut iudȩi uł eretici qui lio& ieiunare & orare uidentur.
eoꝵ tam̃ oratio ñ illis ud purgationis ꝓficit mericũ. sed
mutat᷑ potius in peccatũ. Idõ interdũ oratio electorũ
inpeessuris eoꝵ differtur. ut impiorũ ꝑuersitas auge¬
atur. Uerũ dũ iusti tẽporalit̾ audiunt̾ ꝓeorũ fit salute
qui eos affligt̃. ut dũ illis tẽporali remedio sub uenit᷑.
prauorũ oculi ad conuersionẽ oͣperiant᷑. Vnde & trium

Expanded text:
cum manibus ad Deum; ne de negligentia mandatorum corde reprehendamur, dum salutem nostram obtinere aut sola oratione, aut sola operatione, contendimus. 19. Postquam bonum opus agimus, lacrymae orationum fundantur, ut meritum actionis humilitas impetret precis. 20. Culpabiliter manus ad Deum expandit, qui facta sua orando magis quam Deum de operibus justis laudari volebat . Quorumdam iterum oratio in peccatum convertitur, sicut de Juda proditore scribitur:oratio non delet peccatum, sed etiam ipsa vertitur in peccatum. Sicut Judaei vel haeretici, qui licet jejunare videntur, eorum tamen oratio non illis ad purgationis proficit meritum, sed mutatur potius in peccatum. Ideo interdum oratio electorum in pressuris eorum differtur, ut impiorum atur. Verum dum justi temporaliter audiuntur, pro eorum fit salute qui eos affligunt, ut dum illis temporali remedio subvenitur, pravorum oculi ad conversionem aperiantur. Unde et trium
Abbreviated transcription (Latin):
tũ si adhuo ferrũ in eosit. ita nichil ꝓficit oratio illius cuius
adhuc dolor inm̃te uł odiũ man& inpectore. Tantus eẽ deb&
aut̃ oramus. sispei fiduciã ñ habemꝰ. Petat gͦ ut aps ait¬
unusquisq infide nichil dubitans: Nam quĩ dubitat. simi
nascit᷑ inpetrandi orata sise adhuc animus sentiat circa
peccandi affectionẽ uersari. Non enĩ potest hobere precis
certã fiduciã. qui adhuc inp̃ceptis dĩ pigritat & peccati
recordationẽ delectat. Qui ap̃ceptis dĩ auertit᷑. qđ in ora

Expanded text:
ntum, si adhuc ferrum in eo sit, ita nihil illius oratio proficit, cujus ntum, si adhuc ferrum in eo sit, ita nihil illius oratio proficit, cujus adhuc dolor est in mente et odium manet in pectore. Tantus ergo debe Inaniter autem oramus, si spei fiduciam non habemus: Petat autunusquisque in fide nihil dubitans ; nam qui dubitat similnascitur impetrandi orata, si se adhuc animus sentiat circa peccandi affectionem versari. Non enim potest habere precis certam fiduciam, qui adhuc in praeceptis Dei pigritat, et peccati recordatione delectatur. 17. Qui a praeceptis D
Abbreviated transcription (Latin):
ut pura acies cordis addm̃ uere & simplicĩt̾ dirigat᷑.¬
Nã reuera tunc in petranda diuina munera credimꝰ. quan¬
do simplici affectu adsis timꝰ cũ oramus. Multis modis in¬
terrũpit orationis intentio. dũ semꝑ incuriã uana mundi
inger̃ incuiusq orantis unimo : iunc aut̃ magis diabolus
cogitationes curarũ sȩculariũ humanis m̃tib ingerit.
qũ anlo orationẽ aspexerit. Duob: modis oratio inpedit̃
ne utrare quisq ualeat postulata. hoc est si aut quisq ad¬
huo mala cõmittit. aut si delinquenti sibi debita ñdimitat.
Q uod geminũ malũ dũ quisq a sem& ipso absterserit. ꝓtinus
securus studia orationis incũbit & ad eaquȩ inpetrare
prȩcib cupit m̃tem libere erigie. Qui lȩdicꝰ ñ desistat
orare ꝓse ledentib Alioquin. uixta dĩ sententiã peccat. qͥ
ꝓinimicis ñ orat. Sic̃ nullũ ꝓficit in uulnere medicam̃

Expanded text:
ut pura acies cordis ad Deum vere et simpliciter dirigatuut pura acies cordis ad Deum vere et simpliciter dirigatuNam revera tunc impetranda divina munera credimus, quando simplici affectu assistimus cum oramus. 11. Multis modis interrumpitur orationis intentio, dum se per incuriam vana mundi ingerunt in cujuscunque orantis animo. Tunc autem magis diabolus cogitationes curarum saecularium humanis mentibus ingerit, quando orantem aspexerit. 12. Duobus modis oratio impeditur, ne impetrare quisque valeat postulata: hoc est, si aut quisque adhuc mala committit, aut si delinquenti sibi debita non dimittit. Quod geminum malum, dum quisque a semetipso absterserit, protinus securus studio orationis 283 incumbit, et ad ea quae impetrare precibus cupit, mentem libere erigit. 13. Qui laeditur, non desistat orare pro se laedentibus; alioquin, juxta Domini sententiam, peccat qui pro inimicis
Abbreviated transcription (Latin):
qui qđ orando ablui postulat. delinquendo ñ iterat. Mens
nr̃a cȩlestis ẽ. & tunc orando bene dm̃ contẽplat᷑. quando
nullis terrenis curis aut errorib: impeditur Apta est
adbonũ insua natura. in aliena uͦ turbatur. Pura est
oratio quã insuo tẽpore scłi ñ int̾ueni unt: curȩ. Lon¬
ge aũt adõ est animus. qui in oratione cogitationib
scłi fuerit occupatus. Tunc gͦ ueracit᷑ oramꝰ. quando
aliunde cogitamꝰ. Sed ualde pauai sunt. qui talesora
tiones habeant. & lic& in quib dam unt. difficile tam
ut semꝑ sint. Mens que ante orationẽ uacans dõ in lici¬
tis cogitationib occupat᷑. dũ in orationẽ uenerit con¬
festim illi imagines rerũ quas nuꝑ cogitauit occur¬
runt. Aditũ quippe p̃ces obstruunt. ne se mens libe¬
ra ad cȩleste desideriũ erigat. Purgandus ÷ itaq primũ
animꝰ atq a tẽporaliũ rerũ cogitationib segregandus.

Expanded text:
qui quod orando ablui postulat delinquendo non iterat. 7. Mens qui quod orando ablui postulat delinquendo non iterat. 7. Mens nostra coelestis est, et tunc orando Deum bene contemplatur, quando nullis terrenis curis aut erroribus impeditur. Apta est enim ad bonum in sua natura, in aliena vero turbatur. oratio, quam in suo tempore saeculi non interveniunt curae. Longe quippe a Deo est animus, qui in oratione cogitationibus saeculi fuerit occupatus. Tunc ergo veraciter oramus, quando aliunde non cogitamus. Sed valde pauci suntiones habeant. Et licet in quibusdam sint, difficile tamen est ut semper sint. 9. Mens quae ante orationem vacans a Deo in illicitis cogitationibus occupatur, dum in orationem venerit, confestim illi imagines rerum quas nuper cogitavit occurrunt, aditumque precis obstruunt, ne se mens libera ad coeleste desiderium erigat. 10. Purgandus est itaque primum animus, atque a temporalium rerum cogitationibus segregandus,
Abbreviated transcription (Latin):
guendus ałubditis. Promorib uero rȩꝓbis tolerandus
magis quam distringendus aplebe est.
Neq eni uerba dep̃cantis ds̃ intendit. sedorantis cor aspio
Q uod si tacite cor oret & uoxsileat. quã uis homiribe lateat
dolatere non poterit qui conscientiȩ prȩsens ẽ Mdius est¬
aut cũ silentio orare corde sine sono uocis. quã solis uerbis
sine intuitu m̃tis. Numiquã est sine gemitu orandumu
i ã peccatorũ recordatio. merorẽ gignit. Dũ enĩ oramus.
ad memoriã culpã reducimꝰ. & mãgis reos tunc nos eẽ
agnoscimꝰ Ideoq cũ dõ ad sistimus gemere & flere debe
mus. reminiscentes quã grauias̃ scẽlera quȩ cõmisimꝰ
quãq: dura inferni supplicia quȩ timemus. Mens qua¬
lem se in orationẽ offere. talem post orationẽ conseria&
N am nichl ꝓficit oratio. sidenuo cõmittit᷑ unde uenia pos¬
tulat᷑. Ille enĩ p̃cis desideratũ effectũ sine dubio ꝑcipit.

Expanded text:
guendus a subditis. Pro moribus vero reprobis tolerandus guendus a subditis. Pro moribus vero reprobis tolerandus magis quam distringendus a plebe est.neque enim verba deprecantis Deus intendit, sed orantis cor aspicit. Quod si tacite cor oret, et vox sileat, quamvis hominem lateat, Deum latere non potest, qui conscientiae praesens est. Melius est cum silentio orare corde sine sono vocis, quam solis verbis, sine intuitu mentis. Nunquam est sine gemitu orandum, nam peccatorum recordatio moerorem gignit; dum enim oramus, ad memoriam culpam reducimus, et magis reos tunc nos esse cognoscimus. Ideoque cum Deo assistimus, gemere et flere mus, reminiscentes quam gravia sint scelera quae commisimus, quamque dira inferni supplicia, quae timemus. Mens qualem se in oratione offert, talem post orationem conservet. Nam nihil proficit oratio, si denuo committitur, unde jam venia postuletur. Ille enim precis desideratum effectum sine dubio percipit,
Abbreviated transcription (Latin):
disponit adõ uita rectorũ. exemplo dauid peccantis. ad
cõparationẽ principũ qui ex merito plebis p̃uaricant᷑.
Sententiã dãpnant᷑ cham filii noe qui suorũ p̃positoꝵ
culpas in publico ꝓdunt. sicut cham qui patris pu¬
denda non operuit sed derid inda monstrauit: habituri
semmeritũ & iafech qui reuerent̾ operiunt quȩ patres
suos excessise cognoscunt. sitam̃ patrũ facta non diligar̾
sed tantũ operiant nec imitent᷑. Nam sunt qui p̃positos
suos ꝑuerse uidicant. dũ t̾renis studiis eos plus uiderint
eẽ intentos si uel iam ipsi despĩtalib cogitauer. Rectores gͦ
adõ iudicandis : a suis aut̃ subditis ne quaquã iudicandis:
exemplo dñqui ꝑse uendentes colũbas & nũmulariorũ m̃¬
sas ꝓprio ͤ uertit falgello. & ꝓiecit atẽplo. Uel etiã sicut
dicit. ds̃ stetit insinagoga deoꝵ. inmedio aut̃ deos dis¬
cernit. Qđ si afide exorbitauerit rector. tunc erit ar¬

Expanded text:
disponitur a Deo vita rectorum, exemplo David peccantis ad disponitur a Deo vita rectorum, exemplo David peccantis ad comparationem principum, qui ex merito plebis praevaricantur. 4. Sententia damnantur Cham filii Noe, qui suorum praepositorum culpas in publico produnt; sicut Cham, qui patris pudenda non operuit, sed deridenda monstravit . Habituri Sem meritum, et Japheth, qui reverenter operiunt quae patres suos excessisse cognoscunt, si tamen patrum facta non diligant, sed tantum operiant, nec imitentur. Nam sunt qui praepositos suos perverse judicant, dum terrenis studiis eos plus viderint esse intentos, si vel parum jam ipsi de spiritualibus cogitaverunt. 5. Rectores ergo a Deo judicandi sunt, a suis autem subditis nequaquam judicandi sunt: exemplo Domini, qui per se vendentes columbas et nummulariorum mensas proprio evertit flageDeus stetit in synagoga deorum, in medio autem deos discernit . Quod si a fide exorbitaverit rector, tunc erit ar
Abbreviated transcription (Latin):
consilii ordinant᷑ p̃positi mundana & exteriora
sectantes. ut dũ tẽporalib rebus se totos inpendunt
spiritales tuitiorẽ uitã contẽplationis exerceant. qr dura est
quiete uiuere uolentib sarcina curarũ epis cõpaliũ. Prouid&
sȩpe ds̃ curis deditos scłarib ad susceptione regiminas. ut dũ
hi exteriora sine tedio ꝓcurant spĩtales rebus interiorib sine
inpedim̃to rerũ t̾renarũ de seruiant. Dĩ ergo ordinẽ accu¬
sant a quo instituunt᷑. qui epõs condẽpnant. dũ minus spĩ¬
talia sed magis t̾rena sectantur. E diuini enĩ taber naculi
dispositione ad in iurias mundi ferendas & turbines quosdã
institui ep̃os scłarib curis insistentes. ut hi qui interius suꝑ¬
na desiderant. nullo t̾reno obsistente negotio liberius hoc
qđ amant intendant. Nonest itaq uidicandus aplebe rector
in ordinatus. dũ magis nouerint popłi sui fuisse merit
ꝑuersi regim̃ suscepisse pontificis. Nã ꝓmeritis plebium

Expanded text:
consilii ordinantur praepositi, mundana et exteriora sectantes, ut dum temporalibus rebus se totos impendunt, spiritales tutiorem vitam contemplationis exerceant. Quia durae sunt quiete vivere volentium sarcinae curarum episcopalium. Providet saepe Deus curis deditos saecularibus ad susceptionem regiminis, ut dum hi exteriora sine taedio procurant, spirituales rebus interioribus sine impedimento rerum terrenarum deserviant. 2. Dei ergo ordinem accusant, a quo instituuntur, qui episcopos condemnant, dum minus spiritualia, sed magis terrena sectantur. Ex divini enim tabernaculi dispositione ob injurias mundi ferendas, et turbines quosdam, institui episcopos saecularibus curis insistentes, ut hi qui interius superna desiderant, nullo terreno obsistente negotio, liberius hoc quod amant intendant . 3. Non est itaque judicandus a plebe rector inordinatus, dum magis noverint populi, sui fuisse meriti perversi regimen suscepisse pontificis. Nam pro meritis plebium
Abbreviated transcription (Latin):
scire concupiscimꝰ. sic sciendo recta quȩ didicimꝰ implere debemꝰ.
Lex dĩ & p̃miũ hab&. & pęnã legentib eã. Praemiũ in eis qui
eã bene uiuendo custodiunt. p̾oenã uero qui eã male uiuendo
contẽpnunt. Om̃is qui ac p̃ceptis dĩ discedit opere. quoties eã¬
de dĩ p̃cepta legere uł audire potuerit corde suo rep̾hensus
c̃ funditur quia id qđ non agit memorat᷑. & teste conscientia
interius accusat᷑. Unde & đđ ꝓpheta dep̾̃catur dicens.
T unc non c̃fundar. cũ ꝑspexero in om̃ia mandata tua.
de enĩ rep̃hendit᷑. dũ mandatorũ meditatione docetur.
qr ñ impleuit opere qđ diuina didicit iussione.¬

Expanded text:
scire concupiscimus, sic sciendo recta quae didicimus implere debemus. 7. scire concupiscimus, sic sciendo recta quae didicimus implere debemus. 7. Lex Dei et praemium habet, et poenam legentibus eam. Praemium his qui eam bene vivendo custodiunt; poenam vero eis qui eam male vivendo contemnunt. 8. Omnis qui a praeceptis Dei discedit opere, quoties eadem Dei praecepta legere vel audire potuerit, corde suo reprehensus confunditur, quia id quod non agit memoratur, et teste conscientia interius accusatur. Unde et David propheta deprecatur dicens: Tunc non confundar, dum respicio in omnia mandata tua .de enim reprehenditur, dum mandatorum meditatione docetur, quia non implevit opere quod divina didicit jussione.
Abbreviated transcription (Latin):
dõ loquim᷑. Cum uͦ legimus. ds̃ nobiscũ loquit᷑. Om̃is ꝓfectis.
exlectione & meditatione ꝓcedit. Quȩ enĩ nescimꝰ. lectione
discimus Quȩ aut̃ didicimus. meditationib conseruamꝰ.
Ceminũ confert donũ lectio scãrũ scripturarũ. siue quia
intellectũ m̃tis erudit. seu qđ amundi uanitatib abstrac¬
tũ hominẽ ad amorẽ dĩꝑducit. Excitati enĩ sepe illius ser¬
mone subtrahimꝰ a desiderio uitȩ mundane. atq accensi
inamaore sapientiȩ. tanto uana spes mortalitatis huius
nobis uilescit. quanto amplius legendo spes ęterna da¬
ruerit. Geminũ ẽ. leccionis studiũ. Primũ quomꝰ in telle¬
cant᷑. Erit enĩ antea quisq pr̃optus ad intellegendum
quȩ legit. sequent̾ idoneus ad ꝓferendũ quȩ dicit. Lector
strenuus potius ad implendũ quȩ legit. quã ad scien¬
dũ erit promptissĩmus. Minor eñĩ p̾aena ẽ. nescire qͥd
appetas. quã ea quȩ noueris ñ implere. Sicut enĩ legendo¬

Expanded text:
imus, Deus nobiscum loquitur. 3. Omnis profectus ex lectione et meditatione procedit. Quae enim nescimus, lectione discimus; quae autem didicimus, meditationibus conservamus. 4. Geminum confert donum lectio sanctarum Scripturarum: sive quia intellectum mentis erudit, seu quod a mundi vanitatibus abstractum hominem ad amorem Dei perducit. Excitati enim saepe illius sermone, subtrahimur a desiderio vitae mundanae; atque accensi in amorem sapientiae, tanto vana spes mortalitatis hujus nobis vilescit, quanto amplius legendo spes aeterna claruerit. 5. Geminum est lectionis studium: primum, quomcantur. 289 Erit enim antea quisque promptus ad intelligendum quae legit, sequenter idoneus ad proferendum quae didicit. 6. Lector strenuus potius ad implendum quae legit, quam ad sciendum, erit promptissimus. Minor enim poena est nescire quid appetas, quam ea quae noveris non implere. Sicut enim legendo
Abbreviated transcription (Latin):
orare. bonũ etiã & sono uocis drã sp̃ĩtalib rmnis glori¬
ficare. Nichil est sola uoce canere sine cordis intentio¬
ne. sed sicut ait apłs cantantes in cordib ur̃is. hoc est ñ
solũ uoce : sed corde psallentes. Onde & alibi. Psallam spũ
psallam & m̃te. Sicut orationib regimꝰ. ita psalmorũ
studus delectam᷑. Psallendi enĩ utilitas. tristia carda
consolat᷑. Gratiores menteffacit. fastidiosos oblectat:
inertes ex suscitat. peccatores ad lam̃ta inuitat. Nã
quã uis durasint carnalia corda: statim ut psalmi
dulcedo insonuerit. ad affectũ pietatis animũ eorũ
pacto modulatione canentis maior nascit᷑ conpunctio cordis.
Multi enĩ repperiunt᷑ qui cantus suauitate cõmoti sua crimi¬
na plangunt. atq exea parte magis flectunt᷑ ad lacrimas.
ex qua p̃sallentis in sonuerit dulcedo suauissima. Oratio in
p̃senti tantũ uita ꝓremedio peccatoꝵ effundit᷑. psalmoꝵ

Expanded text:
orare, bonum et sono vocis Deum spiritualibus hymnis gloriorare, bonum et sono vocis Deum spiritualibus hymnis glorificare. Nihil est sola voce canere sine cordis intentione; sed, sicut ait Apostolus: Cantantes in cordibus vestris , hoc est, non solum voce, sed et corde psallentes. Unde et alibi: Psallam spiritu, psallam et mente . 31. Sicut orationibus regimur, ita psalmorum studiis delectamur. Psallendi enim utilitas tristia corda consolatur, gratiores mentes facit, fastidiosos oblectat, inertes exsuscitat, peccatores ad lamenta invitat. Nam quamvis dura sint carnalium corda, statim ut psalmi dulcedo intonuerit, ad affectum pietatis animum eorum pacto quam modulatione canentis major nascitur compunctio cordis. Multi enim reperiuntur qui cantus suavitate commoti, sua crimina plangunt, atque ex ea parte magis flectuntur ad lacrymas, ex qua psallendi insonuerit dulcedo suavissima. Oratio in praesenti tantum pro remedio peccatorum effunditur, psalmorum
Abbreviated transcription (Latin):
ut exaudiat ad salutem.
n ulti orantes ñ exaudiuntur: quia ꝓuidendo illis ds̃ me¬
liora quã petunt ꝓmittit. sicut contingere sol& par¬
uulis qui ne in scolis uapulent dm̃ exorant. Sed nondat᷑
illis postulationis effectus quia inpedittalis ex auditio ad
ꝓfectũ. Non alit̃ quibusda contingit edlectis. dep̃cant᷑ dm̃
pñnullis uitȩ huius cõmodis. uel aduersis. ꝓuidentia uͦ
diuina tẽporalit̾ eorũ desiderio minime consulit. qr me¬
lora illis in ȩternũ ꝓmittit. Oratio priuatis locis opor¬
tunius fundit̾. maiusq obtentũ impetrat dũ dõ tantũ
teste deprimit᷑. Propriũ aut hypocritariũ est offerrese
in oratione uidentib Quorũ fructus ẽ. ñ dõ placere : sed
głam ab hominib: cõparare. Non inmulti loquio exau¬
diunt᷑ homines adõ. quasi plurimis eũ uerbis conent̾
inflectere. Neq enĩ conciliat eũ multiplex orantis sermo.
sed pura sinceraq orationis intentio. Bonũ ẽ. corde seꝑ̃

Expanded text:
ut exaudiat ad salutem. 26. Multi orantes non exaudiuntur, providendo illis Deus meliora quam petunt, sicut contingere solet parvulis, qui, ne in scholis vapulent, Deum exorant. Sed non datur illis postulationis effectus, quia impeditur talis auditio ad profectum. Non aliter quibusdam continnnullis vitae hujus commodis, vel adversis. Providentia vero divina temporaliter eorum desiderio minime consulit, quia meliora illis in aeternum promittit. 27. Oratio privatis locis opportunius funditur, majusque obtentum impetrat, dum Deo tantum teste depromitur. 28. Proprium autem hypocritarum est offerre se in oratione videntibus; quorum fructus est, non Deo placere, sed gloriam ab hominibus comparare . 29. Non in multiloquio exaudiuntur homines a Deo, quasi plurimis eum verbis conentur inflectere. Neque enim conciliat eum multiplex orantis sermo, sed pura sinceraque orationis intentio. 287 30. Bonum est corde semper
Abbreviated transcription (Latin):
tit aurẽ suã ne audiat legem. oratio eius exsetrabilis erit.
Multũ apud dm̃ utraq sibi necessario cõm̃datur. ut orati¬
one operatio: & opere fulciat᷑ oratio. Vnde etiã hieremias
ait. Leuemꝰ corda nr̃a cũ manibus. addm̃. Cor enĩ cũmanib¬
leuat. qui orationẽ cũ opere subleuat. nam quis qͥs. orat¬
at & cor non leuat.

Expanded text:
suam, ne audiat legem, oratio ejus exsecrabilis erit . 18. Multum apud Deum utraque sibi necessario commendantur, ut oratione operatio et opere fulciatur oratio. Unde etiam Jeremias ait: Levemus corda nostra cum manibus ad Deum . Cor enim cum maniblevat, qui orationem cum opere sublelevat, et cor non levat.
Abbreviated transcription (Latin):
guarius qui nc̃ a quibusdã contẽpnit᷑ & pariius putat᷑. multo
grauior ex istat quã quic quid potest homo pati inhac uita.¬
Gsegorius quoq de hac purgatorio igne sic dicit. Proquibusdã leuib
culpis eẽ ante uidiciũ purgatorius ignis eẽ credendus ẽ: ꝓeo quod
dã culpas in hoc scło. quasdã uͦ infuturo posse laxari. Quod eñi de
uno negat᷑. consequens in tellectus patet qr de quibusdã concedit᷑
Sed tam̃ ut p̃dixi hoc depar uis minimisq peccatis fieri posse cre¬
dendũ est. sicut .ẽ. assiduus ociosus sermo. in moderatus risus. uł
peccatũ curȩ rei familiaris quȩ uix sine culpa uł ab ipsĩs agitur
qui culpam qualit̃ dedinare debeant sciunt. aut ñ in graiubus
rebus error ignorantiȩ quȩ cuncta etiã post mortẽ grauant.
si adhuc in hãc uita positis minime fuerint relaxata. Nã & cũ
paulus dicat xp̃m. eẽ. fundam̃tũ atq subiungat siquis suꝑ ȩdi¬

Expanded text:
t parvus putatur, multo gravior existat, quam quidquid homo potest pati in hac vitaGregorius quoque de hoc purgatorio igne sic dicit: « Pro quibusdam levibus culpis ante judicium purgatorius ignis esse credendus est, pro eo quod dam culpas in hoc saeculo, quasdam vero in futuro posse laxari. Quod de uno negatur, consequens intellectus patet quia de quibusdam conceditur. Sed tamen, ut praedixi, hoc de parvis minimisque peccatis fieri posse credendum est, sicut est assiduus otiosus sermo, immoderatupeccatum curae rei familiaris, quae vix sine culpa vel ab ipsis agitur, qui culpam qualiter declinare debeant, sciunt, aut non in gravibus rebus error ignorantiae, quae cuncta etiam post mortem gravant, si adhuc in hac vita positis minime fuerint relaxata. Namque cum Paulus dicat Chirstum esse fundamentum, atque subjungat: Si quis aedi
Abbreviated transcription (Latin):
alit̃. id est ut qđ edificauer̃ ardeant dãpnũq inde paciant᷑.
ti claritate tenuer. Siaut̃ salui fiunt. ꝓfecto ad dexterã
stabunt & cũ ceteris audient. uenite benedicti patris mei
possidete paratũ uobis regnũ. non ad sinistrã ubier̃ illi qui
salui ñ er̃. & idõ audient discedite ame maledicti in ignẽ
aeternũ. Nemo quippe ab illo igne saluabit᷑. quia in suppliciũ
non ex tinguetur

Expanded text:
aliter, id est ut quod superaedificauerunt ardeat damnumque inde patiantur, aliter, id est ut quod superaedificauerunt ardeat damnumque inde patiantur, ti caritate . tenuerunt. si autem salui fient, profecto et ad dexteram stabunt et cum ceteris audient: uenite, benedicti patris mei, possidete paratum uobis regnum, non ad sinistram, ubi illi erunt qui salui non erunt et ideo audient: discedite a me, maledicti, in ignem aeternum. nemo quippe ab illo igne saluabitur, quia in supplicium non extinguitur
Abbreviated transcription (Latin):
meritis inꝑtitũ liberet boni meriti fundam̃tũ quos arbitra¬
mur.eẽ. dextros quib dicet᷑ uenite benedicti patris mei possi¬
dete paratũ uobis regnũ nisi eos qui aedificauer̃ suꝑ funda¬
m̃tũ aurũ argentũ lapides p̃ciosos sed in illumignẽ dequo
dictũ est sic tam̃ quasi ꝑignẽ sic hoc modo. ẽ. intelligendũ
utriq mittendi sunt & dextri scilic& & sinistri. Illo quippe
igne & utriq ꝓbandi s̃ de quodictũ est diesenĩ decla nabit.
qi̾ inigne reuelabit᷑ & unius cuiusq opus qualesit : ignis ꝓba¬
bit. Si ergo utrũq ꝓbabit ignis ut & sicuius opus manserit
idest non fuerit igne consumtũ ꝙ suꝑ aedificauit mercedẽ
accipiet. sicuius aut̃ opus arserit dampnũ patiet᷑ ꝓfecto ñ
est ipse eternus ille ignis. In illo eñĩ soli sinistri nouissima & ꝑ¬
petua dãpnatione mittent᷑. iste autẽ ignis dextros ꝓbat

Expanded text:
meritis impertitum liberet boni operis fundamentum; quid arbitrameritis impertitum liberet boni operis fundamentum; quid arbitramur dextros, quibus dicetur: Venite, benedicti Patris mei, possidete paratum vobis regnum , nisi eos qui aedificant super fundamentum hoc, aurum, argentum, lapides pretiosos? Sed in illum ignem de quo dictum est: sic tamen quasi per ignem, si hoc modo est intellegendus, utrique mittendi sunt, et dextri scilicet et sinistri. illo quippe igne utrique probandi sunt, de quo dictum est: dies enim declarabit, quoniam in igne reuelabitur et uniuscuiusque opus quale sit ignis probabit. si ergo utrumque probabit ignis, ut, si cuius opus permanserit, id est non fuerit igne consumtum, quod superaedificauit, mercedem accipiat, si cuius autem opus arserit, damnum patiatur: profecto non est ipse aeternus ille ignis. in illum enim soli sinistri nouissima et perpetua damnatione mittentur, iste autem dextros probat.
Abbreviated transcription (Latin):
sic tam̃ quasi ꝑ ignẽ. quã uis hoc deigne tribulationes in hac uita¬
nobis adhibito possit in telligi. tam̃ siquis hȩc digne. futurȩ pur¬
gationis accipiat. pensandum sollicite est quia illũ dix̃ ꝑignem
id est peccata maiora & id cirto duriora atq tunciã in solubi¬
lia sed signa fenũ stipulã id est peccata minima atq leuissima
quȩ ignis facile consumit . Hoc tam̃ sciendũ est quia illic saltẽ
de minimis nihil quisq purgationis obtineat. nisi bonis hoc
didicimus qđ altersit ignis ille futurus de quo impiis
dño iudicante dicendũ est discedite ame maledicti in ignẽ eternũ.
alt̃ iste qui purgatorius ꝓpriȩ appellat᷑ ꝓpt̾ eosqui ꝑeũ sal¬
ui fiunt. Per illũ enĩ qui futurus est. impi as nullus saluabit᷑
pere. dequo dñs dicit sinistris discedite ame maledicti in ignẽ
aȩternũ ut in eis etiã isti credant᷑. eẽ. qui aedificant supͣ funda¬
m̃tũ lignũ fenũ stipulã eosq ex illo igne post tempus ꝓmał

Expanded text:
si per ignem ibid. Quamvis hoc de igne tribulationis in hac nobis vita adhibito possit intelligi, attamen si quis haec de igne futurae purgationis accipiat, pensandum sollicite est quia illum dixit per ignem id est peccata majora, et idcirco duriora, atque jam tunc insolubilia, sed ligna, fenum, stipulam, id est peccata minima atque levissima, quae ignis facile consumit. Hoc tamen sciendum est qde minimis quisque nihil purgationis obtinebit, nisi bonis hoc cimus , quod alter sit ille ignis futurus, de quo impiis isto judicante dicendum est: Discedite a me, maledicti, in ignem aeternum ; alter iste, qui purgatorius proprie appellatur, propter eos qui per eum salvi fiunt. Per illum enim qui futurus est impiis, nullus salvabitupere, de quo Dominus dicit sinistris: Discedite a me, maledicti, in ignem aeternum, ut in eis etiam isti esse credantur, qui aedificant super fundamentum hoc ligna, fenum, stipulam, eosque ex illo igne post tempus pro malis
Abbreviated transcription (Latin):
fide uiuit. UU Quib ex causis timor mortis. humanȩ ualeat
timere deheamus. & qđ magnus illic carorũ numerus nos
expectat.
dominiͤ orationi nr̃a uoluntas quã docettoti¬
tãe ut᷑ fat uoluntas dĩ oramꝰ. & transire ad eũ insistente mortis
matu non uolumꝰ cũ exemplo cuiusdã fratis cui tim̃ti exire descło

Expanded text:
 XIV. Quibus ex causis timor mortis humanae valet timere debeamus; et quod magnus illic charorum numerus nos exspectet.Dominicae orationi nostra voluntas, quando et quotidie ut fiat voluntas Dei oramus, et transire ad eum insistente mortis metu nolumus, cum exemplo cujusdam fratris, cui timenti exire de saeculo,
Abbreviated transcription (Latin):
Quã asperasit mors carnis. & ꝙ plerũq molestiã eiꝰ non
sentiant morientes. UII Quod plerũq contingat ut ꝑ aspe¬
ram mortẽ carnis. liberet᷑ anima a peccatis.
IIII Contra eos qui dicunt si in baptismõ peccatũ ꝓrimi hominis
soluit᷑. & quare mars baptizatos homines subsequatur.

Expanded text:
Quam aspera sit mors carnis, et quod plerumque molestiam ejus non sentiant morientes. ram mortem liberetur anima a peccatis.IX. Contra eos qui dicunt, si in baptismo peccatum primi hominis solvitur, quare mors baptizatos homines subsequitur ?
Abbreviated transcription (Latin):
idest uitȩ extrema inpenitentiã. Multi suꝑna respecti gr̃a in extre¬
mis sus addm̃ reuertunt᷑ ꝑpenitentiã & quȩcũq mala gesser coti¬
dianis fletib purgant atq inbonis factis male gesta cõmutant
Quib iuste totũ qđ deli querant ignoscit᷑. quia ipsi qđ male gesser
pęnitendo cognoscunt . Inuita hominis finis querendus est qm̃ ds
ñ respicit quales antea uiximꝰ. sed quales circa uitȩ finẽ erimus.¬
DE HiS QUE ADÕ DESERUNTUR

Expanded text:
id est, vitae extrema in poenitentiam. 7. Multi superna respecti gratia in extreid est, vitae extrema in poenitentiam. 7. Multi superna respecti gratia in extremis suis ad Deum revertuntur per poenitentiam, et quaecunque mala gesserant, quotidianis fletibus purgant, atque in bonis factis mala gesta commutant; quibus juste totum quod deliquerant ignoscitur, quia ipsi, quod male gesserunt, poenitendo cognoscunt. 8. In vita hominis finis quaerendus est, quoniam Deus non respicit quales antea viximus, sed quales circa finem vitae existimus.De his qui a Deo deseruntur
Abbreviated transcription (Latin):
quã de ea quȩ nũquã extitit ꝑdita. sicut deꝓdigo filio qui mortuus
fuerat & reuix̃ perierat & inuentus est in ȩternũ. Decuius regressu
magnũ fit gaudiũ patris . Non alit̃ coramđo & angłis copiosiorem
eẽ gaudiũ de eo qui apericulo liberat᷑. quã deeo qui nũquã nouit
periculũ peccati. Quanto eni contristat res ꝑdita tantomagis
si fuerit inuenta letificat sicut in euangłio pastor ille exultat qui
ꝑditã ouem inuentã humeris suis gaudens reportat. Nullus des¬
perare deb& ueniã. etiã sicirca finẽ uitȩ ad penitentiã conuertat᷑
Unũqueq eñi ds̃ desuofine ñ deuita p̃terita uidicat. Hoc qͥppe legis
testimonio edocemur qđ homo desuo extromo iustificet᷑ quando
ds̃ pasini primogenita ouẽ ussit offerri. hoc est inmunditiã uitȩ prio¬
ris mutandã innocentia bonifinis. Vnde & cauda iubet᷑ offerri in hostiã

Expanded text:
quam de ea quae nunquam exstitit perdita. Sicut de prodigo filio, qui mortuus quam de ea quae nunquam exstitit perdita. Sicut de prodigo filio, qui mortuus fuerat, et revixit, perierat, et inventus est, de cujus regressu magnum fit gaudium patris . 5. Non aliter coram Deo et angelis copiosius est gaudium de eo qui a periculo liberatur quam de eo qui nunquam novit peccati periculum. Quanto enim contristat res perdita, tanto magis, si fuerit inventa, laetificat: sicut in Evangelio pastor ille exsultat qui perditam ovem inventam humeris suis gaudens reportat . 6. Nullus desperare debet veniam, etiamsi circa finem vitae 213 ad poenitentiam convertatur. Unumquemque enim Deus de suo fine, non de vita praeterita judicat. Hoc quippe et legis testimonio edocetur, quod homo de suo extremo justificatur, quando Deus pro asini primogenito ovem jussit offerri, hoc est, immunditiam vitae prioris mutandam in innocentiam boni finis. Unde et cauda jubetur offerri in hostiam,