comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pit potestatẽ. Ded quare non dicit & hoc. Qu¬
ñ seruis dictũ est sedebitis suꝑ duodecĩ sedes uidi¬
cantos duodecĩ tribus isrł. Et serui dicunt. Nesciꝰ¬
tis quia angłos iudicabimꝰ. Accipit ergo & unꝰqͥsq
sc̃oꝵ potestatẽ. & est unusquisq sc̃oꝵ filius ancille eiꝰ
Quid si de pagana natus est & xp̃ianꝰ factus est
filius paganae Quom potest esso filius ancillę eiꝰ
sp̃ualiter. Saliũ fac filiũ ancillę tuę fac mecũ signũ
in bono. Quod signũ. nisi resurrectionis. Dñs dicit
Generatio praua & amaricans signũ querit. & sig¬
nũ non dabitur ei nisi signũ ionac propłis. Sicũt
noct ibus. sic erit filius hominis in corde terrae. Ci¬
go cũ capite nr̃o iam factũ est signũ in bono. Di¬
cat & unusquisq nr̃m. fac mecũ signũ in bono. Quia
in nouissima tuba in aduentu dñi mortui resurge
incorrupti & nos immutabimur. erit signũ in bono

Expanded text:
pit potestatem. Sed quare non dicit et hoc? Anpit potestatem. Sed quare non dicit et hoc? Annon servis dictum est, «Sedebitis super duodecim sedes judicantes duodecim tribus Israel» ? et servi dicunt: «Nescitis quia angelos judicabimus» ? Accipit ergo et unusquisque sanctorum potestatem, et est unusquisque sanctorum filius ancillae ejus. Quid si de pagana natus est, et christianus factus est? filius paganae quomodo potest esse filius ancillae ipsius? spiritualiter.in bono.» Quod signum, nisi resurrectionis? Dominus dicit: «Generatio haec prava et amaricans signum quaerit; et signum non dabitur ei, nisi signum Jonae prophetae. Sicut noctibus, sic erit et filius hominis in corde terrae» . Ergo cum capite nostro jam factum est signum in bono: dicat et unusquisque nostrum, «Fac mecum signum in bono;» quia in novissima tuba, in adventu Domini, et mortui resurgent incorrupti, et nos immutabimur . Erit hoc signum in bono.
Abbreviated transcription (Latin):
iħm xp̃m uidebunt hominẽ cum impiis. post iudi¬
cium uidebunt dm̃ pret̾ impios Da potestatem pu¬
ero tuo. & saluũ fac filiũ ancille tuȩ. Dñs filius
ancillȩ Cuius ancillȩ. Cui nasciturus quando¬
nuntiatus est respondit & ait. Ecce ancilla dm̃
suȩ in forma scrui. De ancilla dĩ natus est ergo
dñs forma serui. & dixit. Saliũi fac filiũ ancillę
tuę. Et saluatus est a morte sicut nostis. resusci¬
tata carne sua quae mortua erat. Ded ut iudea¬
tis quia ds̃ est & ñ a patre sic est suscitatus ut
a se non sit suscitatus. quia & ipse suscitauit carnẽ
suã : habes in euangelio dictũ. Destriute templũ hoc.
& triduo suscitabo illud. Ne autt̃ nos aliud suspi¬
carem̃. euangłista secutꝰ ait. Hoc autẽ dicebat do
templo corporis sui. Daluus ergo factus est filuis
ancillę. Dicat & unusquisq xp̃ianus in corpore tp̃i
positus. saliui fac filiũ ancille tuę. Forte non potest
dicere da potestatẽ puero tuo. quia ille filius acce¬

Expanded text:
m Jesum videbunt hominem cum impiis; post judicium videbunt Deum praeter impios. «Da potestatem puero tuo.» 22. «Et salvum fac filium ancillae tuae.» Dominus filius ancillae. Cujus ancillae? Cui nasciturus quandonuntiatus est, respondit et ait: «Ecce ancilla Domini; ancilla Dei natus est ergo Dominus in forma servi; et dixit, «Salvum fac filium ancillae tuae.» Et salvatus est a morte, sicut nostis, resuscitata carne sua quae mortua erat. Sed ut videatis quia Deus est, et non a Patre sic est suscitatus, ut a se non sit suscitatus; quia et ipse suscitavit carnem suam, habes in Evangelio dictum, «Destruite templum hoc, et triduo suscitabo illud:» ne autem nos aliud suspicaremur, Evangelista secutus ait, «Hoc autem dicebat de templo corporis sui» . Salvus ergo factus est Filius ancillae. Dicat et unusquisque christianus in corpore Christi positus, «Salvum fac filium ancillae tuae.» Forte non potest dicere, «Da potestatem puero tuo;» quia ille Filius acce
Abbreviated transcription (Latin):
& ipsũ unũ uerũ dm̃. quia pat̾ & filius unus uerꝰ
ds̃: ut iste sit sensus. te & quem misisti iłim xp̃m
cognoscant unũ uerũ dñi Non enĩ illi ibunt ad
uisionẽ patris. & non ibi uidebunt & filiũ: Si non
esset filius in patris sui uisione. ñ diceret ipse filius
discipulis suis. quia filius in patre est & pat̾ in filio.
Dicunt illi discipuli. Ostende nobis patrẽ. & sufficit
nobis. Nit illis. Canto tempore uobiscũ sum. & ñ

Expanded text:
Et ipsum unum verum Deum; quia Pater et Filius unus verus Deus: ut iste sit sensus, te et quem misisti Jesum Christum cognoscant unum verum Deum. Non enim illi ibunt ad visionem Patris, et non ibi videbunt et Filium. Si non esset et Filius in Patris sui visione, non diceret ipse Filius discipulis suis quia Filius in Patre est, et Pater in Filio. Dicunt illi discipuli: «Ostende nobis Patrem, et sufficit nobis. Ait illi
Abbreviated transcription (Latin):
mundo corde. qm̃ ipsi dm̃ iudebunt. Apparens
in hominis forma dicet. ite in ignẽ aeternũ. ut im¬
esset acqualis dõ. hoc non uidebunt impii. In prin¬
cipio erat uerbũ. & uerbũ erat apud dm̃. & ds̃ erat
uerbũ : hoc non uidebunt impii. Si enĩ ds̃ uerbum.
& beati mundo corde qm ipsi dm̃ uidebunt. impu
autẽ immundi sunt corde. procul dubio dñi ñ uidebt̃
Et ubi est uidebunt in quẽ pupugerunt. nisi quia
apparet formã hominis cos uisuros ut iudicentur.
forniã dĩ non iusuros nisi cos qui ad dexterã separa¬
buntur. Cum enĩ separati fuerint ad dęxteram.
hoc eis dicet᷑. Uenite benedicti patris mei. ꝑcipite
regnũ quod uobis paratũ est ab origine mundi Impiis
uero ad sinistrã quid. Ite in ignẽ aegernũ. quẽ pa¬
rauit pat̾ m̃s diabolo & angłis eius finito autẽ ui¬
dicio quomodo conclusit. Sic ibunt impn in am¬

Expanded text:
«mundi corde, quoniam ipsi Deum videbunt» . Apparens «mundi corde, quoniam ipsi Deum videbunt» . Apparens in hominis forma, dicet, «Ite in ignem aeternum;» ut imesset aequalis Deo» : hoc non videbunt impii. «In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum» : hoc non videbunt impii. Si enim Deus Verbum, et «beati mundi corde, quoniam ipsi Deum videbunt;» impii autem immundi sunt corde: procul dubio Deum non videbunt. Et ubi est, «Videbunt in quem pupugerunt» : nisi quia apparet formam hominis eos visuros, ut judicentur; formam Dei non visuros, nisi eos qui ad dexteram separabuntur? Etenim cum separati fuerint ad dexteram, hoc eis dicetur: «Venite, benedicti Patris mei; percipite regnum, quod vobis paratum est ab origine mundi.» Impiis vero ad sinistram quid? «Ite in ignem aeternum, quem paravit Pater meus diabolo et angelis ejus.» Finito autem judicio, quomodo conclusit? «Sic ibunt impii in am
Abbreviated transcription (Latin):
rit ut sic ꝓ illis oraret. ut dirigeret᷑ oratio eius tam¬
quã incensum in conspectu patris & eleuatio manuũ
eius sacrificiũ uespertinũ. Longanimis & multũ mi
sericors & uerar. Si ergo tu uerax. respice in me &
miserere mei. da potestatẽ puero tuo. quia uerꝗx.
Da potestatẽ puero tuo. Transeat tẽpus patientię.
ueniat tempus udicii. Quomͦ da potestatẽ puero
tuo. Iater non iudicat quemquã. sed om̃e iudiciũ de.¬
dit filio. Iile resurgens & in terrã ipse ueniers iudica¬
turus. ipse uidebitur terribilis. qui uisus ẽ contempti.¬
bilis. Demionstrabit potentiã. qͥ demonstrauit patien¬
tiã. In cruce patientia erat. in iudicio potentia e¬
rit. Apparebit enĩ homo udicans. sed in claritate.
quia sicut cũ uidistis ire dixerunt angeli. sic ueniet.
Forma ipsa ueniet ad uidiciũ. ideo uidebunt illũ
& impn. Nam formã dĩ non uidebunt Seati enĩ

Expanded text:
rit, ut sic pro illis oraret, ut dirigeretur oratio ejus tanrit, ut sic pro illis oraret, ut dirigeretur oratio ejus tanquam incensum in conspectu Patris, et elevatio manuum ejus sacrificium vespertiers.» 16. Si ergo tu «verax, respice in me, et miserere mei; da potestatem puero tuo.» Quia «verax, da potestatem puero tuo.» Transeat tempus patientiae, veniat tempus judicii. Quomodo, «da potestatem puero tuo? dit Filio» . Ille resurgens, et in terram ipse veniet judicaturus; ipse videbitur terribilis, qui visus est contemptibilis. Demonstrabit potentiam, qui demonstravit patientiam: in cruce patientia erat; in judicio potentia erit. Apparebit enim homo judicans, sed in claritate: quia «sicut eum vidistis ire,» dixerunt Angeli, «sic veniet» . Forma ipsa veniet ad judicium; ideo videbunt illum et impii: nam formam Dei non videbunt. «Beati» enim
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃m dimi xp̃m. clamantiũ uno ore crucifige. crucifige
De quib dictũ est. filii hominũ. dentes coꝵ arma &
sagitte. & lingua coꝵ gladius acutus. Non percus¬
serunt. sed clamauerunt. Clamando ferierunt. claman¬
do crucifixerunt. Uoluntas clamantiũ impleta est
quando dñs crucifixus est. Et sẏnagoga potentiũ in¬
quisiert̃ animã ieã. & ñ proposuerunt te in conspectu
suo. Quomodo non proposuerunt. Non intellexe¬
runt dm̃ ut homini par̃cerent. ut quod iudebant. ad
hoc ambularent. Puta quia ds̃ non erat. homo erat.
Ideo occidendus erat. quia homo erat. Parce homini.
ganimis & multũ miscricors &e uerax. Quare lon¬
ganimis &e multũ muiscricors & miserator. Quia in
cruce pendens ait. Pater. ignosȩe illis. quia nesciunt
quid facunt. Quẽ petit. Ero quib petit. Quis
petit : Ubi petit . Patrem filius. ꝓ impiis crucifixus.
int̾ ipsas inuirias non uerborũ sed mortis illatę pen¬
dens in cruee: tamquã ad hoc extentas manus habue¬

Expanded text:
antium et dicentium uno ore, «Crucifige, crucifige» : de quibus dictum est, «Filii hominum dentes eorum arma et sagittae, et lingua eorum gladius acutus» . Non percusserunt, sed clamaverunt: clamando ferierunt, clamando crucifixerunt. Voluntas clamantium impleta est, quando Dominus crucifixus est: «Et synagoga potentium inquisierunt animam meam. Et non proposuerunt te in conspectu suo.» Quomodo non proposuerunt? Non intellexerunt Deum. Homini parcerent: ad quod videbant, ad hoc ambularent. Puta quia Deus non erat, homo erat: ideo occidendus erat? Parce homini, ganimis et multum misericors, et verax.» Quare «longanimis et multum misericors, et miserator?» Quia in cruce pendens ait: «Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt» . Quem petit? Pro quibus petit? quis petit? ubi petit? Patrem filius, pro impiis crucifixus, inter ipsas injurias, non verborum, sed mortis illatae, pendens in cruce: tanquam ad hoc extentas manus habue
Abbreviated transcription (Latin):
plearis. Quicquid enĩ aliud habucris sine ipso lati
forte dicere. nisi ille qui sine peccato erat in hoc
mundo peccatoꝵ omniũ non cominissor sed dimissor.
Ibi enĩ caro. ibi & anima. Neq enĩ ut nonnulli
dixerunt caro sola erat & uerbũ. sed & caro & am¬
ma & uerbũ: & totũ hoc unu filius dĩ. unus
xp̃c. unus saluator. in forma dĩ acqualis patri. in
audio. uoco eius agnosco. & hic sẽparo meã. Certe
Si aut̃ sc̃s sc̃ificatus scđ̾m id quod dictũ est sc̃i esto¬

Expanded text:
plearis. Quidquid enim aliud habueris sine ipso, latiplearis. Quidquid enim aliud habueris sine ipso, latialius dicere, nisi ille qui sine peccato erat in hoc mundo; peccatorum omnium non commissor, sed dimissor. Ibi enim caro, ibi et anima. Neque enim, ut nonnulli dixerunt, caro sola erat et Verbum; sed et caro, et anima, et Verbum: et totum hoc unus Filius Dei, unus Christus, unus Salvator; in forma Dei aequalis Patri, in audio, vocem ejus agnosco; et hic separo meam? Certe si autem sanctus sanctificatus, secundum id quod dictum est, «Sancti esto
Abbreviated transcription (Latin):
Sed orat abrahã in diuitus pauper. humilis. tremeis
omnia pręcepta & obediens. Usqueadeo autem pro
nhilo habebat illas diuitias. ut uissus a dño filium
suũ immolaret. cui scruabat diuitias. Discite ergo
cẽ inopes & pauperes suic qui habetis aliquid in isto
scło. siue qui non habetis. Nam &e hominẽ mendicũ
inuenis suꝑbientẽ. & hominẽ habentẽ diuitias inuenuis
confitentem. Resistit ds suꝑbis & holoscricatis. &
aliquã substantiã huius scłi & ñ habentib interior
inspector est ds̃. lbi appendit. ibi ȩxaminat. Staterã
dĩ non uides. Cogitatio tua in illã leuatur. Cidite
quia meritũ exauditionis suac id est quo exaudire¬
tur in eo posuit. ut diceret. Qm̃ egenus & inops
ego sum. Obserua ne non sis egenus & inop̃s. Si ñ
fueris. non exaudieris. Quicquid est circa te uel
in te unde possis prȩsumere: abice a te: Cota prę¬
sumptio tua ds̃ sit lilius indigens esto. ut ipso im¬

Expanded text:
Sed erat Abraham in divitiis pauper, humilis, tremens Sed erat Abraham in divitiis pauper, humilis, tremens omnia praecepta, et obaudiens. Usque adeo autem pro nihilo habebat illas divitias, ut jussus a Domino filium suum immolaret , cui servabat divitias. Discite ergo esse inopes et pauperes; sive qui habetis aliquid in isto saeculo, sive qui non habetis. Nam et hominem mendicum invenis superbientem, et hominem habentem divitias invenis confitentem. Resistit Deus superbis, et holosericatis et aliquam substantiam hujus saeculi et non habentibus. Interior inspector est Deus; ibi appendit, ibi examinat: stateram Dei non vides; cogitatio tua in illam levatur. Videte quia meritum exauditionis suae, id est, quo exaudiretur, in eo posuit ut diceret, «Quoniam egenus et inops ego sum.» Observa ne non sis egenus et inops: si non fueris, non exaudieris. Quidquid est circa te vel in te unde possis praesumere, abjice a te; tota praesumptio tua Deus sit: illius indigens esto, ut ipso im
Abbreviated transcription (Latin):
inflari: pauper est dĩ. Inclinat illi aurẽ suã . no.¬
uit enĩ contribulatũ cor cus. Certe fr̃s pauper
ille ante ianuã diuitis ulcerosus qui iacebat. ab
angłis ablatus est in sinũ abrahae. Sic legimꝰ. sic
credimus. Diues autẽ ille qui induebatͥ porpura &
bẏsso. & epulabat᷑ cotidie splendide: ablatꝰ est ad
inferos ad tormenta. Numquid uere ille pauper
merito illuis inopiae ablatus ẽ ab angłis. diues aut̃
ille peccato diuitiarũ suarũ ad tormenta missus ẽ.
In illo paupere intelligit᷑ humilitas honorificata.
in illo diuitt superbia damnata. Dreuiter probo.
quia ñ diuitias sed superbia in illo diuite cruciabat᷑
Certe ille pauper in sinum abrahae sublatus est.
De ipso abrahã dicit scriptura. quia habebat hic
pluriiũ auri & argenti. & diues fuit interra. Si qui
diues est. ad tormenta rapitur. Quomodo abrahã
precesserat pauperẽ. ut ablatũ in sinũ suũ susciperet.

Expanded text:
inflari, pauper Dei est: inclinat illi aurem suam, noinflari, pauper Dei est: inclinat illi aurem suam, novit enim contribulatum cor ejus. Certe, fratres, ille pauper ante januam divitis ulcerosus qui jacebat, ab Angelis ablatus est in sinum Abrahae, sic legimus, sic credimus: dives autem ille qui induebatur purpura et bysso, et epulabatur quotidie splendide, ablatus est ad inferos ad tormenta . Numquid vere ille pauper merito illius inopiae ablatus est ab Angelis; dives autem ille peccato divitiarum suarum ad tormenta missus est? In illo paupere humilitas intelligitur honorificata, in illo divite superbia damnata. Breviter probo quia non divitiae, sed superbia in illo divite cruciabatur. Certe ille pauper in sinum Abrahae sublatus est: de ipso Abraham dicit Scriptura quia habebat hic plurimum auri et argenti, et dives fuit in terra . Si qui dives est, ad tormenta rapitur; quomodo Abraham praecesserat pauperem, ut ablatum in sinum suum susciperet?
Abbreviated transcription (Latin):
us iactabat incrita sua. iops publicanus confite¬
batur peccata sua. Nec sic accipiatis fr̃s quod dixi
ad diuitẽ non inclinat aurẽ suã. tamquã ñ exaudi¬
at cos ds̃ qui habent aurũ & argentũ & familiã
& fundos Si sic forte nati sunt aut cũ locũ hu¬
manarũ rerum tenent: tantũ meminorint quod
ait apłs. Precipe diuitib huius mundi ñ superbe
sapere. Qui enim non superbe sapiunt. in dõ pau¬
peres st̃. Et pauperib atq inopib & egenis inclina
aurẽ suã Horunt cnĩ spẽ suã non ẽs̃ in auro &
argento. neq in illis reb quib ad tempus circum¬
fluere uidentur. Sufficit ut diuitias non illos
ꝑdant. ut ñ obsint sat est: nã ꝓdesse uihil posit̃
Planc prodest opus misccłias & in diuite & in
paupere: in diuite ex uoluntate & opere. in pau¬
pere ex sola uoluntatt. Cum ergo talis est con¬
temnens in sc quicquid est unde superbia solet

Expanded text:
us jactabat merita sua: inops Publicanus confiteus jactabat merita sua: inops Publicanus confitebatur peccata sua . 3. Nec sic accipiatis, fratres, quod dixi, Ad divitem non inclinat aurem suam, tanquam non exaudiat Deus eos qui habent aurum et argentum, et familiam et fundos: si sic forte nati sunt, aut eum locum rerum humanarum tenent; tantum meminerint quod ait Apostolus, «Praecipe divitibus hujus mundi non superbe sapere» . Qui enim non superbe sapiunt, in Deo pauperes sunt; et pauperibus atque inopibus et egenis inclinat aurem suam. Norunt enim spem suam non esse in auro et argento, neque in illis rebus quibus ad tempus circumfluere videntur. Sufficit ut divitiae non illos perdant; ut non obsint sat est: nam prodesse nihil possunt. Plane prodest opus misericordiae et in divite et in paupere: in divite ex voluntate et opere, in paupere ex sola voluntate. Cum ergo talis est contemnens in se quidquid est unde superbia solet
Abbreviated transcription (Latin):
NCUNA DÑT AUREM
tuã. & exaudi me. Iule ex forma seriu
dicit. tu serue in forma dñi tui. Inclina
dñc aurẽ tuã. Inclinat aurẽ. si tu non
erigas ceruicẽ. Humiliato enĩ appro¬
pinquat. ab exaltato longe discedit. i¬
si quẽ ipse humiliatũ exaltauerit. In¬
clinet ergo ds̃ aurẽ suã ad nos. Ille eiũ
sursũ est. nos deorsum. Iile in altitudine
nos in humilitate: sed non relicti. Osten
deat mori. dñs autẽ nr̃ ꝓ impiis mortu.
us c̃. neq enĩ merita nr̃a pręcesserant
pro quib filius dĩ moreretur. sed magiᷤᷤ
quia nulla erant merita. magna erat
nuscdia. quam certa ergo. quã fir¬
di me: qm̃ egenus & inops sum ego. Ergo ñ incli¬
nat aurẽ ad diuitẽ. ad inopẽ & egenũ inclinat au¬
rem: id est ad humilẽ & ad confitentẽ. ad indigen¬
tem miscdia ñ ad saturatũ & se extollentẽ. & ia
ctantẽ quasi nihil ei desit. & dicentem. Crãs tibi.
quia non sum sicut publicanus isto. Diues pharise.¬

Expanded text:
nclina, Domine, aurem tuam, et exaudi me.» Ille ex forma servi dicit; tu, serve, in forma Domini tui: «Inclina, Domine, aurem tuam.» Inclinat aurem, si tu non erigas cervicem: humiliato enim appropinquat; ab exaltato longe discedit, nisi quem ipse humiliatum exaltaverit. Inclinat ergo Deus aurem suam ad nos. Ille enim sursum est, nos deorsum; ille in altitudine, nos in humilitate, sed non relicti. «Ostendeat mori: Dominus autem noster pro impiis mortuus est» . Neque enim merita nostra praecesserant, pro quibus Filius Dei moreretur; sed magis quia nulla erant merita, magna erat misericordia. Quam certa ergo, quam firdi me; quoniam egenus et inops ego sum.» Ergo non inclinat aurem ad divitem: ad inopem et egenum inclinat aurem, id est, ad humilem et ad confitentem, ad indigentem misericordia: non ad saturatum et extollentem se, et jactantem, quasi nihil ei desit, et dicentem, «Gratias tibi, quia non sum sicut Publicanus iste.» Dives enim Pharisae
Abbreviated transcription (Latin):
bunt nomen tuũ. qm̃ magnus es tu & faciens mi¬
rabilia. tu es ds̃ solus magnus. Nemo se magnũ
dicat. futuri erant qui se dicerent magnos. Contra
quia ipse est solus ds̃ magnus. DSed quia futuri
erant qui se dicerent magnos. & dm̃ facerent parũu.
contra illos dicitur. tu es ds solus magnus. Ctenin
quod tu dicis impletur. ñ quod illi dicunt qui se dict̃
Quid dicit nescio quis qui so dicit magnum: Ab¬
sit. non adoratur ds in omnib gentib. Perierunt
omnes gentes. sola affrica remansit. Hoc tu dicis
qui te dicis magnum. aliud dicit qui est solus as̃
magnus. Quid dicit qui est solus ds̃ magnus.
Oñs gentes quotquot fecisti uenient. & adorabunt
corã te dñe. Uideo quod dixit solus ds̃ magnus. Ta¬
ceat homo falso magnus. ideo fallacit̾ magnus. qͥa
dedignatur cẽ paruus. Quis paruus dedignat᷑ ẽe :¬
Iste qui hoc dicit. Quicũq uult int̾ uos maior fieri

Expanded text:
 10. Quoniam magnus es tu, et faciens mirabilia; tu es Deus solus magnus.» Nemo se dicat magnum. Futuri erant qui se dicerent magnos: contra quia ipse est Deus magnus? Sed quia futuri erant, qui se dicerent magnos, et Deum facerent parvum; contra illos dicitur, «tu es solus Deus magnus.» Etenim quod tu dicis, impletur, non quod illi dicunt, qui se dicunt am te, Domine.» Quid dicit nescio quis, qui se dicit magnum? Absit: non adoratur Deus in omnibus gentibus; perierunt omnes gentes, sola Africa remansit. Hoc tu dicis, qui te dicis magnum; aliud dicit qui est solus Deus magnus. Quid dicit qui est solus Deus magnus? «Omnes gentes quotquot fecisti, venient, et adorabunt coram te, Domine.» Video quod dixit solus Deus magnus; taceat homo falso magnus; ideo fallaciter magnus, quia dedignatur esse parvus. Quis parvus esse dedignatur? Iste qui hoc dicit. «Quicumque vul
Abbreviated transcription (Latin):
chrũ forinsecus adhibitũ. sed in te in corde tuo. In
imagine fantasmatis tui. in deceptione erroris tui
tecũ portabis deum tuũ recentẽ. remanens uetustus:
Si ergo me audieris. me inquit. quia ego sum qͥ sum:
non erit in te ds̃ recens. neq adorabis deũ alienum
Si enuĩ in te non sit : non adorabis deum alienum
ego sum qui sũ & ego quidem inquit sum qui sum
super omnẽ creaturã. tibi tamen temporalit̾ quid
prestiti. Qui eduxi te de terra aegipti. Non tan
tũ illi popło dicitur. Om̃s educti sumus de terra ae¬
gipti. omnes per mare rubrũ transiuimus Inimici
nr̃i persequentes nos in aqua perierunt. Non simꝰ
ingrati dõ nr̃o. ñ obluuscam᷑ dm̃ manentẽ: & fabrice¬
mus in nobis dm̃ recentem. Qui eduxi te de terra
acgipti loquit᷑ ds̃. Dilata os tuũ. & adimplebo illud.
Angustias pateris in te propt̾ recentẽ dm̃ constitu¬

Expanded text:
crum forinsecus adhibitum; sed, «in te,» in corde tuo, in crum forinsecus adhibitum; sed, «in te,» in corde tuo, in imagine phantasmatis tui, in deceptione erroris tui tecum portabis deum tuum recentem, remanens vetustus. «Si» ergo «me audieris; me,» inquit, quia ego sum qui sum ; «non erit in te deus recens, nec adorabis deum alienum.» Si enim in te non sit, «non adorabis deum alienum:» ego sum qui sum. Et ego quidem sum, inquit, qui sum super omnem creaturam: tibi tamen temporaliter quid praestiti? «Qui eduxi te de terra Aegypti.» Non illi tantum populo dicitur: omnes enim educti sumus de terra Aegypti, omnes per mare Rubrum transivimus, inimici nostri persequentes nos in aqua perierunt. Non simus ingrati Deo nostro; non obliviscamur Deum manentem, et fabricemus in nobis deum recentem. «Qui eduxi te de terra Aegypti:» loquitur Deus. «Dilata os tuum, et adimplebo illud.» Angustias pateris in te propter deum recentem constitu
Abbreviated transcription (Latin):
bonos & malos: sed sol quorumdã sol iustitias figu¬
rã enĩ habebat xp̃i. colligauit ut dicere cȩperã cau¬
das iulpiũ. & ibi ignẽ alligauit. ignẽ ad incendendũ
sed messes alienigenarũ Proinde tales consentientes
in posteriorib tamquam caudis colligati trahunt ignẽ
corrũpentẽ. sed non incendunt nr̃orũ segetes. No¬
uit enĩ dñs qui sunt cius. & recedat ab iniquitate
omnis qui inuocat nomen dñi. In magna autẽ domo
non solũ sunt uasa aurea & argentea. sed & lignea
& fictilia. Et alia quidem sunt̾ in honorẽ. alia uero
in c̾tumeliã. Siquis autẽ mundauerit se ab huiusmo¬
di: erit uas in honorẽ utile dño ad om̃e opus bonũ
paratũ. Et ideo nec caudas uulpiũ nec faces uulpi¬
um ꝑtimescit. Ded uideamus de popło isto. Di me
audieris inquit. non erit in te ds̃ recens. Mouet me
quod chrit inte. Non enĩ dixit ad te quasi simula¬

Expanded text:
bonos et malos, sed sol quorumdam, sol justitiae figubonos et malos, sed sol quorumdam, sol justitiae figuram enim habebat Christi, colligavit, ut dicere coeperam, caudas vulpium, et ibi ignem alligavit; ignem ad incendendum, sed messes alienigenarum. Proinde tales consentientes in posterioribus, tanquam caudis colligati, trahunt ignem corrumpentem; sed non incendunt nostrorum segetes. «Novit» enim «Dominus qui sunt ejus; et recedat ab iniquitate omnis qui invocat nomen Dd et lignea et fictilia: et alia quidem sunt in honorem, alia vero in contumeliam. Si quis autem mundaverit se ab hujusmodi, erit vas in honorem, utile Domino, ad omne opus bonum paratum» ; et ideo nec caudas vulpium, nec faces vulpium pertimescet. Sed videamus de populo isto: «Si me audieris,» inquit, «non erit in te deus recens.» Movet me, quod dixi, «in te:» non enim dixit, A te, quasi simula
Abbreviated transcription (Latin):
ipsi uulpi fugienti aliã cauernã aperuisse uidcamur.
quamquã nec nomen solis formidabimus. Est enĩ in
scripturis nr̃is sol iustitiae. & sanitas in pennis eius.
Ab aestu solis huius umbra appetitur. Dub alis aut̃
solis huius ab aestu fugitur. Sanitas enĩ in penius ciꝰ
Ipse est sol de quo dicturi sunt impi. Ergo errauimꝰ
a uia ueritatis. & iustitiac lumen ñ luxit nobis. & sol
non c̃ ortus nobis. Dicturi sunt adoratores solis. sol
non ẽ ꝯrtus nobis: quia cũ adorant solẽ quẽ facit oriri
suꝑ bonos & malos. non ẽ eis ortus sol qui solos illumi¬
nat bonos faciunt ergo sibi deos recentes quiq quales
uolunt. Quid enĩ impedit officinã decepti cordis fa¬¬
bricare fantasma quale uoluerit. Ded om̃s hi in po¬
steriorib consentiunt. id est simili uanitate detinent᷑
Unde samson nr̃ qui etiã inter p̾tatur sol ipsoꝵ ca
rũ scilicet quib lucet. non omniũ sicuti ẽ oriens suꝑ

Expanded text:
ipsi vulpi fugienti aliam cavernam aperuisse videamur. ipsi vulpi fugienti aliam cavernam aperuisse videamur. Quanquam nec nomen solis formidabimus. Est enim in Scripturis nostris: «Sol justitiae, et sanitas in pennis ejus» . Ab aestu solis hujus umbra appetitur: sub alas autem solis hujus ab aestu fugitur; sanitas enim in pennis ejus. Iste est sol de quo dicturi sunt impii: «Ergo erravimus a via veritatis, et justitiae lumen non luxit nobis, et sol non est ortus nobis» . Dicturi sunt adoratores solis, «Sol non ortus est nobis;» quia cum adorent solem quem facit oriri super bonos et malos , non est eis ortus sol qui solos illuminat bonos. Faciunt sibi ergo deos recentes quique quales volunt: quid enim impedit officinam decepti cordis fabricare phantasma quale voluerit? Sed omnes hi in posterioribus consentiunt, id est, simili vanitate detinentur. Unde Samson noster, qui etiam interpretatur Sol ipsorum, eorum scilicet quibus lucet; non omnium, sicuti est oriens super
Abbreviated transcription (Latin):
dico quod quęritis. Quia ex nulla parte exire ausi
sillas exterminantes uincas. Uideamus si & nos quasdã
uulpeculas capere possumus. Proponamus ad foram̃ utrũq
ut unde uulpis exire uoluerit capiat᷑. Uerbi gr̃a
Manicheo facienti sibi dm̃ recentẽ & incorde suo po¬
nenti quod non ẽ. dicamus. & interrogemus cũ. Sub¬
stantia dĩ corruptibilis est an incorruptibilis. Elige
quod uis & exi ꝗͣ uis. sed non effugies. Si dixeris cor¬
ruptibilis : non a popło sed a teipso lapidaberis. Si autt̃
dixeris incorruptibilc̃ dm̃. incorruptibilis quomodo tenu¬
it gentẽ tenebrarũ. Quid factura erat incorrupti¬
bili gens corruptionis. Quid restat nisi ut dicatur
nescimus. Ded tamen si hoc ñ dolo sed ignorantia
dicitur. ñ remaneat in tenebris. ex uulpe fiat ouis.
Credat minsibili. incorruptibili. soli dõ ñ recenti. so¬
li ab co quod est solus non ab eo quod est sol: ne nos

Expanded text:
dico quod quaeritis: quia ex nulla parte exire ausi dico quod quaeritis: quia ex nulla parte exire ausi sillas, exterminantes vineas:» videamus si et nos quasdam vulpeculas capere possumus; proponamus ad foramen utrumque, ut unde vulpes exire voluerit, capiatur. Verbi gratia, manichaeo facienti sibi deum recentem, et in corde suo ponenti quod non est, dicamus et interrogemus eum: Substantia Dei corruptibilis est, an incorruptibilis? Elige quod vis, et exi qua vis, sed non effugies. Si dixeris, Corruptibilis; non a populo, sed a teipso lapidaberis: si autem dixeris incorruptibilem Deum; incorruptibilis quomodo timuit gentem tenebrarum? quid factura erat incorruptibili gens corruptionis? Quid restat nisi ut dicatur, «Nescimus?» Sed tamen si hoc non dolo, sed ignorantia dicitur, non remaneat in tenebris: ex vulpe fiat ovis, credat invisibili, incorruptibili soli Deo, non recenti; soli, ab eo quod est solus, non ab eo quod est sol, ne nos
Abbreviated transcription (Latin):
stae uulpes significant᷑ in canticis canticoꝵ ubi dicitur.
Capite nob uulpes pusillas exterminantes uineas. la¬
Capis enĩ eum quem de falsitate conuincis. Contra
ex hominibus. Uulpes autẽ solent habere tales foue¬
as ut ex una parte intrent. & ex alia exeant. Ad
utrumq foramen captor uulpiũ retia posuit. Dicite
nuhi. De cęlo est an ex hominibus. Dentiunt illi eũ
ex utraq parte tetendisse unde caperet. & aiunt apud
se. Di dixerimus inquiunt de cęlo. dicturus est nobis.
Quare ergo ñ credidistis. Iile enĩ testimoniũ xp̃o ꝑhi¬
buit. Si dixerimus de terra. lapidabit nos populus. qͥa
ut propħam eũ habent. Dentientes ergo hac atq
hac ẽẽ unde caperentur.: responderunt. Nescimus.
Et dñs. Nec ego dico uobis in qua potestate ista
facio. Clos dicitis uos nescire quod scitis. ego uobis ñ

Expanded text:
 omni loco» . Istae vulpes significantur in Canticis canticorum, ubi dicitur:  omni loco» . Istae vulpes significantur in Canticis canticorum, ubi dicitur: «Capite nobis vulpes pusillas, exterminantes vineas, lacapis enim eum quem de falsitate convincis. Contradex hominibus?» Vulpes autem solent habere tales foveas, ut ex una parte intrent, et ex alia parte exeant: ad utrumque foramen captor vulpium retia posuit. Dicite mihi, «de coelo est, an ex hominibus?» Sentiunt illi eum ex utraque parte tetendisse unde caperet; et aiunt apud se: «Si dixerimus,» in quiunt, «De coelo; dicturus est nobis, Quare ergo non credidistis?» ille enim testimonium Christo perhibuit. «Si dixerimus, De terra; lapidat nos populus, quia ut prophetam eum habent.» Sentientes ergo hac atque hac esse unde caperentur, responderunt, «Nescimus.» Et Dominus: «Nec ego vobis dico in qua potestate ista facio» . Vos dicitis vos nescire quod scitis; ego vobis non
Abbreviated transcription (Latin):
alios deos sibi facientes. ipsamq fidẽ falsitate uarianteᷤ
udentur dissentire. sed om̃s a terrenis cogitationib non
recedunt. In terrenis cogitationib consentiunt sibi. Opi¬
nio diuersa est. uanitas una est. De illis in alio psal¬
mo dicit̾. Ipsi de uanitate in unũ colligant᷑. Quamiuis
opinionũ uarietate discordent. simili tamen uanitate
colligantur. Et nostis quia uanitas retro ẽ. posterior
est. Ideo ille qui retro oblitus est id est uanitatẽ oblitꝰ¬
& in ea quae ante sunt id est inueritate extensus.
sequitur ad palmã suꝑnae uocationis dĩ in xp̃o ihu
Ergo in peius isti sibi consentiunt. quamius dissentire
a se inuicẽ udeant᷑ ladeo samson caudas uulpiũ colliga¬
uit. Uulpes insidiosos maximeq hereticos significaut.
dolosos. Fraudulentos. cauernosis amfractib latentes &
decipientes. odore ętiã tetro putentos. Contra quẽ odo¬

Expanded text:
alios deos sibi facientes, ipsamque fidem falsitate variantes, alios deos sibi facientes, ipsamque fidem falsitate variantes, videntur dissentire; sed omnes a terrenis cogitationibus non recedunt, in terrenis cogitationibus consentiunt sibi: opinio diversa est, vanitas una est. De illis in alio psalmo dicitur, «Ipsi de vanitate in unum» : quamvis opinionum varietate discordent, simili tamen vanitate colligantur. Et nostis quia vanitas retro est, posterior est: ideo ille quae retro oblitus, id est vanitatem oblitus, in ea quae ante sunt, id est in veritatem extentus, sequitur ad palmam supernae vocationis Dei in Christo Jesu . Ergo in pejus sibi isti consentiunt, quamvis dissentire a se invicem videantur. Ideo Samson caudas vulpium colligavit . Vulpes insidiosos, maximeque haereticos significant; dolosos, fraudulentos, cavernosis anfractibus latentes et decipientes, odore etiam tetro putentes. Contra quem odo
Abbreviated transcription (Latin):
quod pat̾ est. & hoc ẽ ex act̾nitate. Tu aut̃ nesçio qͥd
aliud cogitasti in corde tuo. dm̃ recentẽ posuisti. fecit
sibi alius dm̃ pugnantẽ contra gentẽ tenebrarũ. tim̃¬
tem ne inuadatur. satagentẽ ne corrũpat᷑. ex parte ta¬
men corruptũ ut possit ẽẽ totus salius. sed ñ totus.
quia ex parte corruptus. Manichei ista dicunt. fa¬
ciunt sibi & isti in corde recentẽ dm̃. Ron ẽ talis ds̃
nr̃. non ẽ talis portio tua iacob sed qui fecit clũ &
terrã ipse c̃ dĩ tius. qui ñ eget bonis. qui ñ timnet
malos: Multi ergo heretici cũ paganis alios & alios
runt. & eos ctiamisi non in templis tamen quod ẽ peuis
in suo corde posuerunt. & falsoꝵ ridendorũq simula¬
chroꝵ tempła ipsi facti sunt. Magnũ opus est intꝰ
hȩc idola frangere. & locũ dõ uiuenti ñ recenti munda¬
re. Om̃s enĩ isti aliud atq aliud sentientes. alios atq

Expanded text:
quod Pater est, et hoc est ex aeternitate: tu autem nescio quid quod Pater est, et hoc est ex aeternitate: tu autem nescio quid aliud cogitasti in corde tuo; deum recentem posuisti. Fecit sibi alius deum pugnantem contra gentem tenebrarum, timentem ne invadatur, satagentem ne corrumpatur; ex parte tamen corruptum, ut posset esse totus salvus; sed non totus, quia ex parte corruptus. Manichaei ista dicunt; faciunt sibi et isti in corde recentem deum. Non est talis Deus noster, non est talis portio tua Jacob: sed qui fecit coelum et terram, ipse est Deus tuus; qui non eget bonis, qui non timet a malis. 14. Multi ergo haeretici cum Paganis alios et aliost eos etiamsi non in templis, tamen quod est pejus in suo corde posuerunt, et falsorum ridendorumque simulacrorum templa ipsi facti sunt. Magnum opus est, intus haec idola frangere; et locum Deo viventi, non recenti mundare. Omnes enim isti aliud atque aliud sentientes, alios atque
Abbreviated transcription (Latin):
testificabor tibi: isrł sime audieris ñ erit in te dĩ
recens. Ds̃ recens ẽ ad tempus factus. ds̃ aut̃ nr̃ non
recens sed ab acternitate in acternitatẽ. Et xp̃c ñr
recens forte homo. sed sempiternus dĩ. Quid enim
ante principiũ. Et utiq in principio erat uerbũ.
& uerbũ erat apud dm̃. & ds̃ erat uerbũ. Et ipse ap̃c
nr̃ uerbũ caro factũ. ut habitaret in nob̾. Absit ergo
ut sit in aliquo ds̃ recens. Aut lapis aut fantasmi ẽ.
Non est inquit lapis. Crgo argenteũ habeo &e aureu
Merito ipsa pretiosa uoluit numerare qui dixit. ido¬
la gentiũ argentũ ge aurũ magna sunt: quia argen
tea & aurea sunt. Pretiosa sunt. lucida sunt. Sed
tamen oculos habent. & ñ uident. Recentes hi dii.
Quid recentius dõ ex officina. licet illos iã uenus¬
tos arancarũ casses contęxerint. Qui sempiterni ñ st̃:
recentes sunt. Hoc de paganis. Nescio quis alius in
dĩ dicens & filiũ dĩ negans. Si cnĩ filius unicus c̃. hoc

Expanded text:
tibi.» 13. «Israel, si me audieris, non erit in te deus recens.» Deus recens, est ad tempus factus: Deus autem noster non recens, sed ab aeternitate in aeternitatem. Et Christus noster recens forte homo, sed sempiternus Deus. Quid enim ante principium? Et utique in principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum: et ipse Cr Verbum caro factum, ut habitaret in nobis . Absit ergo ut sit in aliquo deus recens: deus recens, aut lapis, aut phantasma est. Non est, inquit, lapis: ego argenteum habeo et aureum. Merito ipsa pretiosa voluit nominare, qui dixit, «Idola Gentium argentum et aurum.» Magna sunt, quia aurea et argentea sunt; pretiosa sunt; lucida sunt: sed tamen oculos habent, et non vident . Recentes hi dii. Quid recentius deo ex officina? Licet illos jam vetustos aranearum casses contexerint; qui sempiterni non sunt, recentes sunt: hoc de Paganis. Nescio quis alius, in Dei dicens, et Filium Dei negans. Si enim Filius unicus est, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
gentib Quid. nisi terrã. Hoc ẽ cos qui terrena
sapiunt. Diue ipsũ affectũ in credentib terrenac
cupiditatis & elationẽ absumens. siue ñ credentes
terrã conterendã ꝑdendãq discernens: sic ꝑ m̃bra
sua quoꝵ conuersatio in cęlis c̃ iudicat terrã. & dis¬
perdet in omnib gentib. Nec prętereundũ quor¬
nonnulli codices habent. qm̃ tu hereditabis in or̃ib
gentib: quia & hoc ñ inconuenient̃ accipit᷑. nar ut
simul utrũq sit quicquã repugnat. Fit ergo heredi¬
tas ciꝰ ꝑ karitatẽ. quã suis preceptis & gr̃a niscditer
excolendo terrenã disꝑdidit cupiditatẽ. ExPł¶¬

Expanded text:
hoc est, eos qui terrena sapiunt; sive ipsum affectum in credentibus terrenae cupiditatis et elationem absumens; sive non credentes, terram conterendam perdendamque discernens. Sic per membra sua, quorum conversatio in coelis est, judicat terram, et disperdit in omnibus gentibus. Nec prli codices habent, «Quoniam tu haereditabis in omnibus gentibus:» quia et hoc non inconvenienter accipitur, neque ut simul utrumque sit quidquam repugnat. Fit ergo haereditas ejus per charitatem, quam suis praeceptis et gratia misericorditer excolendo, terrenam disperdit cupiditatem.
Abbreviated transcription (Latin):
& sicut inus ex principib cadetis. Siue ad illos dixe¬
rit ego dixi di estis &e filu altissimi om̃s. ad eos utiq
qui predestinati sunt in uitã act̾nã. ad alios uero uos
autẽ sicut homines moriemini & sicut unus ex princi¬
pib cadetis. noc modo etiã discernens. siue om̃s simul
increpat. ut obedientes correptosq discernat: ego in¬
quit diri dui estis & filii altissimi om̃is. id est omñib uo¬
uis pnisi celestẽ felicitatẽ. uos autẽ ꝑ infirmitatr̃ car¬
nuis sicut homines moriemini. & ꝑ elationẽ anuni sict̃
unus ec principib id est diabolus ñ extollemini. sca
cadetis. uelut si diceret. Cũ tã pauci sint dies urat
dest ad correctionẽ. sed tamquã diabolus cuius dies
in hoc scło multi sunt quia carne ñ morit᷑ extolli¬

Expanded text:
et sicut unus ex principibus cadetis.» Sive ad illos dixeet sicut unus ex principibus cadetis.» Sive ad illos dixerit, «Ego dixi, Dii estis, et filii Altissimi omnes,» ad eos utique qui praedestinati sunt in vitam aeternam; ad alios vero, «Vos autem sicut homines moriemini, et sicut unus ex principibus cadetis,» hoc modo etiam deos discernens: sive omnes simul increpat, ut obedientes correctosque discernat, «Ego,» inquit, «dixi, Dii estis et filii Altissimi omnes;» id est, omnibus vobis promisi coelestem felicitatem; nis, «sicut homines moriemini, et,» per elationem animi, «sicut, unus ex principibus,» id est diabolus, non extollemini, sed «cadetis.» Velut si diceret: Cum tam pauci sint dies vitaedest ad correctionem; sed tanquam diabolus, cujus dies in hoc saeculo multi sunt, quia carne non moritur, extolli
Abbreviated transcription (Latin):
& inquilini. sed estis ciues scõꝵ & domestici dĩ suꝑ acdi¬
ficati suꝑ fundamentũ apłoꝵ & ꝓpħarũ. ipso siummo
angulari lapide existente iħu xp̃o. in quo om̃is acdisi¬
catio compacta crescit in templũ scm̃ in dño. ita non
inconuenient̃ fundamenta terrae intelligunt᷑. quoꝵ
terrenã felicitatẽ prȩpollentt̃ atq potentẽ homines
iudendo. coꝵ auctoritate ad huiusmodi bona concu¬
piscenda ꝑtrahit᷑. & adipiscendo coacdificant᷑ tãquã
terra suꝑ terrã. sicut in illo suꝑno aedificio celũ suꝑ
celũ. quia & peccatori dictũ est terra es & in terrã
ibis. & celi enarrant głam dĩ cũ ii oninẽ terrã exiit
autẽ felicitatis regnũ suꝑbia est: contra quã uenit
humilitas ap̃i exꝓbrans cis quos uult ex humilitate
filios altissimi facere. atq increpans. Ego dixi dui estis
&e filii altissimi om̃s. uos autẽ sicut homines moriemin.

Expanded text:
et inquilini; sed estis cives sanctorum et domestici Dei, superaediet inquilini; sed estis cives sanctorum et domestici Dei, superaedificatangulari lapide existente Christo Jesu, in quo omnis aedificatio compacta crescit in templum sanctum in Domino» : ita non inconvenienter fundamenta terrae intelliguntur, quorum terrenam felicitatem praepollentem atque potentem homines invidendo, eorum auctoritate ad hujusmodi bona concupiscenda pertrahuntur, et adipiscendo coaedificantur tanquam terra super terram, sicut in illo superno aedificio coelum super coelum; quia et peccatori dictum est, «Terra es, et in terram ibis» ; et, «Coeli enarrant gloriam Dei,» cum «in omnem terram exiit autem felicitatis regnum superbia est, contra quam venit humilitas Christi, exprobrans eis quos vult ex humilitate filios Altissimi facere, atque increpans: «Ego dixi, Dii estis, et filii Altissimi omnes. Vos autem sicut homines moriemini,
Abbreviated transcription (Latin):
mota sunt & mouent᷑. donec intret quae p̃destina¬
ta ẽ gentiũ plenitudo. Nãgmipsa morte dñi t̾ra
mota ẽ: & petrę scissȩ st̃ Et si intelligamꝰ fundam̃ta
t̃re terrenoꝵ bonoꝵ copia felices: recte predictũ est
quod mouerent᷑ uel animirando sic amari. sic coli
humilitatẽ. paupertatẽ. mortẽ uelut magnã scđ̾m ip¬
sos miseriã xp̃i. uel ipsi quoq hius mundi uana fr¬
licitate contẽpta illã diligendo atq sectando. Ita
mouent᷑ omnia fundam̃ta terrae. cũ partĩ mirant᷑.
partĩ etiã commouent᷑. Dicut enĩ ñ absurde dicunꝰ
fundamenta celi quib regnũ cęloꝵ suꝑ ędificat᷑ in scĩs
& fidelib quos dicit scriptura lapides uiuos. quoꝵ fun¬
damentũ ẽ primitus ipse ap̃c ex uirgine. de quo dicit
apłs. fundamentũ enĩ aliud nemo potest ponere pręt̃¬
auctoritate locus cęlestis eligit᷑. ut eũ sectando cordisi¬
cemur. unde dicit ad ephesios. iã non estis peregrini

Expanded text:
intret quae praedestinata est Gentium plenitudo. Nam et in ipsa morte Domini terra mota est, et petrae scissae sunt . Et si intelligamus fundamenta terrae, terrenorum bonorum copia felices: recte praedictum est quod moverentur, vel admirando sic amari, sic coli humilitatem, paupertatem, mortem, velut magnam secundum ipsos miseriam Christi; vel ipsi quoque, hujus mundi vana felicitate contempta, illam diligendo atque sectando. Ita moventur omnia fundamenta terrae, cum partim mirantur, partim etiam commutantur. Sicut enim non absurde dicimus fundamenta coeli, quibus regnum coelorum superaedificatur in sanctis et fidelibus, quos dicit Scriptura lapides vivos : quorum fundamentum est primitus ipse Christus ex virgine; de quo dicit Apostolus, «Fundamentum aliud nemo potest ponere praeteae, quorum auctoritate locus coelestis eligitur, ut eam sectando coaedificemur; unde dicit ad Ephesios, «Jam non estis peregrini
Abbreviated transcription (Latin):
te timpanũ. Hic pro psalmo psalteriũ. ꝓ timpano ci¬
thara posita est. Hoc tamen ammoniti sumus. ut prę¬
dicationi uerbi dĩ corporalib respondeamus operibus
Tuba canite. Hoc c̃. Clarius & fidentius ꝑrȩdicate.
ne terreamini sicut ait propħa quodã loco. Eaclama.
& exalta sicut tuba uocẽ tuã Tuba canite in mitio m̃¬
sis tubę. Tracceptum erat in initio mensis ut tuba cane¬
retur: & hoc nunc usq uidaei corporalit̾ faciunt. sp̃ua¬
liter non intelligunt. Initiũ enĩ mensis noua luna est.
Noua luna noua uita est. Quid est noua luna:
Diqua igitur in xp̃o noua creatura. Quid est tuba
canite in initio mensis tubae. Cũ tota fiducia no¬
uã uitã prędicate. strepitũ uitę ueteris nolite metu¬

Expanded text:
te tympanum:» hic pro psalmo psalterium, pro tympano cite tympanum:» hic pro psalmo psalterium, pro tympano cithara posita est. Hoc tamen admoniti sumus, ut praedicationi verbi Dei corporalibus respondeamus operibus. 6. «vers. 4. Tuba canite.» Hoc est, clarius et fidentius praedicate; ne terreamini: sicut ait propheta quodam loco, «Exclama, et exalta sicut tuba vocem tuam» . «Tuba canite in initio mensis tubae.» Praeceptum erat ut in initio mensis tuba caneretur; et hoc usque nunc Judaei corporaliter faciunt, spiritualiter non intelligunt. Initium enim mensis, nova luna est; nova luna, nova vita est. Quid est nova luna? «Si qua igitur in Christo nova creatura» . Quid est, «Tuba canite in initio mensis tubae»? Cum tota fiducia novam vitam praedicate; strepitum vitae veteris nolite metu
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃ualib accipiendis: deuoti estote in carnalib erogandis
Accipite psalmũ. & date timpanũ. Exigitis uoceni
nr̃am. reddite manus ur̃as. P salteriũ iocundũ cũ citha¬
ra. Memini nos aliquando differentiã psalterii &
citharae intimasse karitati ur̃ae. Studiosi qui memi¬
nerunt recognoscant. qui u̾el ñ audierunt uel nor
meminert̃ discant. Istoꝵ duorũ orgunorũ musicorun
psalteru & citharae differentia haec ẽ. quod psalterũ
lignũ illud concauũ unde canorae cordę redduntur
in superiori parte habet. Deorsum feriuntur cordae.
ut desuꝑ sonet. In cithara uero haec eadẽ concauitas
ligni partẽ infexiorẽ tenet. tamquã illud sit de celo.
hoc de terra. Celestis enĩ est prȩdicatio uerbi dĩ. Seo
si exspectamus çelestia: non simus pigri ad operanda
terrena. quia psalteriũ iocundũ. sed cũ cithara. Hoc a¬
lio modo dictũ est quod supra. accipite psalmũ & da¬

Expanded text:
spiritualibus accipiendis, devoti estote in carnalibus erogandis. spiritualibus accipiendis, devoti estote in carnalibus erogandis. «Accipite psalmum, et date tympanum:» accipite vocem nostram, reddite manus vestras. 5. «Psalterium jucundum cum cithara.» Memini nos aliquando differentiam psalterii et citharae intimasse Charitati vestrae: studiosi qui meminerunt, recognoscant; qui vel non audierunt, vel non meminerunt, discant. Istorum duorum organorum musicorum, et psalterii et citharae haec differentia est, quod psalterium lignum illud concavum, unde canorae chordae redduntur, in superiore parte habet; deorsum feriuntur chordae, ut desuper sonent: in cithara vero haec eadem concavitas ligni partem inferiorem tenet; tanquam illud sit de coelo, hoc de terra. Coelestis enim est praedicatio verbi Dei; sed si exspectamus coelestia, non simus pigri ad operanda terrena; quia «psalterium jucundum,» sed «cum cithara.» Hoc alio modo dictum est quod supra, «Accipite psalmum, et da
Abbreviated transcription (Latin):
Dicit quodã loco apłs paulus reprehendens & dolens
quod nemo illi communicauerit in ratione dati & ac¬
cepti. Quid est in ratione dati & accepti. nisi quod alio
loco aperte cxposuit. si nos uobis sp̃ualia seminauimꝰ.
magnũ est si ur̃a carnalia metamus. Et uerũ est
quod timpanũ quod de corio fit. ad carnẽ pertinet.
Psalinus ergo sp̃ualis est: timpanũ carnale. Ergo dĩ¬
plebs. dĩ congregatio accipite psalmũ. & date timpanũ
Accipite spualia. & date carnalia. Hoc ẽ quod uos &e
ad illa mensam beati martiris exhortati sumus. ut acci¬
pientes sp̃ualia daretis carnalia. Hacc enĩ quac extra¬
huntur ad tempus ad reficienda corpora uel uiuorũ
uel mortuoꝵ necessaria sunt. sed tempore prętereun¬
ti Numquid post iudiciũ dĩ ista fabrica in celũ leua¬
bim̾. Dine his tamen hoc tempore agere quac ad glũ¬
possidendũ pertinent ñ poterimꝰ. Si ergo auidi estis in

Expanded text:
Dicit quodam loco apostolus Paulus, reprehendens et dolens, Dicit quodam loco apostolus Paulus, reprehendens et dolens, quod nemo illi communicaverit «in ratione dati et accepti» . Quid est, «in ratione dati et accepti,» nisi quod alio loco aperte exposuit: «Si nos vobis spiritualia seminavimus, magnum est si nos vestra carnalia metamus» ? Et verum est quod tympanum quod de corio fit, ad carnem pertinet. Psalmus ergo spiritualis est, tympanum carnale. Ergo plebs Dei, congregatio Dei, «accipite psalmum, et date tympanum:» accipite spiritualia, et date carnalia. Hoc est quod vos et ad illam mensam beati Martyris exhortati sumus, ut accipientes spiritualia, daretis carnalia. Haec enim quae exstruuntur ad tempus, ad recipienda corpora vel vivorum vel mortuorum necessaria sunt, sed tempore praetereunti. Numquid post judicium Dei istas fabricas in coelum levabimus? Sine his tamen hoc tempore agere quae ad possidendum coelum pertinent non poterimus. Si ergo avidi estis in