comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
diuia Pellonia. propter egros me¬
dicus uel Apollo uel Esculapius
uel ambo simul: quando esset
grande periculum: Nec deus
Spinensis ut Ipinas ex agris
eradicaret: nec dea Rubico ut
non accederet rogaretur: una feli¬
citate presente et tuente: ut uel
nulla mala eNorirentur: uel
facillime pellerentur. Postremo
quoniã de duabus istis deabus
Uirtute et felicitate tract amus
Si felicitas uirtutis est premium.
non dea sed dei donum est. Si
autem dea est: cur non dicatur
et uirtutem ipsa conferre: quã¬
doquidem etiam uirtutem con¬
sequi felicitas magna este
quã a se Uarro gloriatur colla¬
tam esse Romanis. Capitu.
pro moenti benefi¬
cio Uarro iactat
prestare se ciuibus suis: quia
non solum commemorat deos
quos coli oporteat a romanis:
uerumetiam dicit quid ad quẽ
pertineat. Quoniam nihil pro¬
dest inquit homini alicuius
medici nomen for mamq nos¬
se: et quid sit medicus ignora¬
re: ita dicit nihil prodest̾ scire
deum esse Esculapium. Si

Expanded text:
diua Pellonia, propter aegros mediua Pellonia, propter aegros medicus uel Apollo uel Aesculapius uel ambo simul, quando esset grande periculum? Nec deus Spiniensis, ut spinas ex agris eradicaret; nec dea Rubigo, ut non accederet, rogaretur: una Felicitate praesente et tuente uel nulla mala exorerentur, uel facillime pellerentur. Postremo quoniam de duabus istis deabus Virtute et Felicitate tractamus: si felicitas uirtutis est praemium, non dea, sed Dei donum est; si autem dea est, quur non dicatur et uirtutem ipsa conferre, quando quidem etiam uirtutem consequi felicitas magna est? quam a se Varro gloriatur conlatam esse Romanis. Quid pro ingenti beneficio Varro iactat praestare se ciuibus suis, quia non solum \'commemorat deos, quos coli oporteat a Romanis, uerum etiam dicit quid ad quemque pertineat? Quoniam nihil prodest, inquit, hominis alicuius medici nomen formamque nosse, et quod sit medicus ignorare: ita dicit nihil prodesse scire deum esse Aesculapium, si
Abbreviated transcription (Latin):
cerent: deo Honori ut honora¬
rentur: dee Pecunie ut pecuni¬
osi essent: deo E sculano: et
filio eius Argentino ut haberẽt
eream argenteamq peccuniam
Nam ideo patrem argentini
Esculanum posuerunt: quia
prius erea peccunia m usu cẽ
cepit. post argentea Miror aut̃
quod Argentinus non genuit
aurinum: quii et Aurea subse¬
cuta est. Quem deum isti si habe¬
rent: sicut Saturno Iouem: ita
et primi Argentino et auo Escu¬
lano Aurinum preponerent
Quid ergo erat necesse propter
hecbona uel animi uel corporis
uel externa tantam deorum tur¬
bam colere et inuocare: quos
neque onmes commemoraui.
nec ipsi potuerunt omnibus huã¬
nis bonis minutatim singulatim¬
q. digestis et deos minutos et sin¬
gulos prouidere: cum posset
magno faciliq compendio una
dei felicitas cuncta conferre:
nec solum ad bona capienda q q̃
alius: sed neq ad depellenda ma¬
la quereretur: Cur enim esset
inuocanda propter fessos diua
Fessonia propter hostes dpellendos

Expanded text:
cerent; deo Honori, ut honoracerent; deo Honori, ut honorarentur, deae Pecuniae, ut pecuniosi essent, deo Aesculano et filio eius Argentino, ut haberent aeream argenteamque pecuniam? Nam ideo patrem Argentini Aesculanum posuerunt, quia prius aerea pecunia in usu coepit esse, post argentea. Miror autem, quod Argentinus non genuit Aurinum, quia et aurea subsecuta est. Quem deum isti si haberent, sicut Saturno Iouem, ita et patri Argentino et auo Aesculano Aurinum praeponerent. Quid ergo erat necesse propter haec bona uel animi uel corporis uel externa tantam deorum turbam colere et inuocare quos neque omnes commemoraui, nec ipsi potuerunt omnibus bonis humanis minutatim singillatimque digestis deos minutos et singulos prouidere, cum posset magno facilique conpendio una dea Felicitas cuncta conferre, nec solum ad bona capienda quisquam alius, sed neque ad depellenda mala quaereretur? Quur enim esset inuocanda propter fessos diua Fessona, propter hostes depellendos
Abbreviated transcription (Latin):
ad ingeniosum posset uenire: od
opus erat deo cautio patre: qui
tatos idest acutos faceret: non
hoc posset conferre felicitas.
Ingeniosum ꝗꝓpe nasci felicita¬
tis est. Unde etiam si non po¬
tuit a nondum nato coli dea
felicitas: ut hoc ei consiata dona¬
ret. conferret hoc parentibus
cius cultoribus suis: ut eis ĩge¬
niosissimi filii nascerentur: od
opus erat parturientibus ĩuoca¬
re lucinam: cum si adesset feli¬
citas: non solum bene parerent.
sed etiam bonos: Quid neces se
erat opi dee commendare nas¬
centes. deo Uagit mo uagientes
dee Cunine iacentes: Dee Rumi¬
ne sugentes: deo stabilino stã¬
tes: dec Adeone adeuntes: Abeo¬
ne abeuntes: dee Menti ut bo¬
nam haberent mentem: deo Uo¬
lunno et dee Uolunne: ut bona
uellent: diis coniugalibus: ut
bene coniugarentur diio agg̃stib
ut fructus uberrimos caperent:
et maxime ipsi diue fructese.
Marti et Rellone. ut bene belli¬
gerarent: dee Uictorie ut uin¬

Expanded text:
ad ingeniosum posset uenire, quid ad ingeniosum posset uenire, quid opus erat deo Catio patre, qui catos, id est acutos faceret, cum hoc posset conferre felicitas? Ingeniosum quippe nasci felicitatis est, unde, etiamsi non potuit a nondum nato coli dea Felicitas, ut hoc ei conciliata donaret, conferret hoc parentibus eius cultoribus suis, ut eis ingeniosi filii nascerentur. Quid opus erat parturientibus inuocare Lucinam, cum, si adesset Felicitas, non solum bene parerent, sed etiam bonos? Quid necesse erat Opi deae commendare nascentes, deo Vaticano uagientes, deae Cuninae iacentes, deae Ruminae sugentes, deo Statilino stantes, deae Adeonae adeuntes, Abeonae abeuntes; deae Menti, ut bonam haberent mentem, deo Volumno et deae Volumnae, ut bona uellent; dis nuptialibus, ut bene coniugarentur, dis agrestibus, ut fructus uberrimos caperent, et maxime ipsi diuae Fructeseae; Marti et Bellonae, ut bene belligerarent, deae Victoriae, ut uin
Abbreviated transcription (Latin):
Ec enm ueri dei
munera sunt.
Ueruntamẽ est ubi est uirtus
et felicitas: ꝯiuid aliud queritur.
Quid ei sufficit cui uirtus feli¬
tasq non sufficit: Omnia quip¬
pe agenda complectitur uir¬
tus. omnia optanda felicitas.
Si iuppiter ut hec daret ideo
colebatur: quia si bonũ aliꝗd
est Latitudo regni ato diu
turnitas ad eanolem perti¬
net felicitatẽ: cur non intel¬
lectum est dona dei esse nõ
deos: Si autem putate sunt¬
dee: saltem alia tanta deorũ
turba non querertur. Consid¬
ratis enim officiis deorum
dearumq omnium: que sicut
uoluerunt pro sua opinatioẽ
finxerunt. Inueniant si pos¬
sunt aliquid quod ab aliquo
deo prestari possit homini hñti¬
uirtutẽ. habenti felicitatem
Quid doctrine uel a Mercurio
uel a Amerua petendum esset
cum Uirtus omnia secum habe¬
ret. Ars quippe ipã bene recte¬
q uiuendi Uixtus a ueteribus
diffinita est. Unde abeo quod
grece arete dicitur uirtus: nomẽ
artis latinos traduxisse puta¬
uerunt. Sed si uirtus non nisi

Expanded text:
ec enim veri Dei munera sunt, Verumtamen ubi est virtus et felicitas, quid aliud quaeritur? Quid ei sufficit, cui virtus felicitasque non sufficit? Omnia quippe agenda complectitur virtus; omnia optanda, felicitas. Si Jupiter, ut haec daret, ideo colebatur; quia si bonum aliquid est latitudo regni atque diturnitas, ad eandem pertinet felicitatem: quur non intellectum est dona Dei esse, non dedeae, saltem alia tanta deorum turba non quaereretur. Consideratis enim officiis deorum dearumque omnium, quae sicut voluerunt pro sua opinatione finxerunt, inveniant, si possunt, aliquid quod ab aliquo deo praestari possit homini habenvirtutem, habenti felicitQuid doctrinae uel a Mercurio uel a Minerua petendum esset, cum uirtus omnia secum haberet? Ars quippe ipsa bene recteque uiuendi uirtus a ueteribus definita est. Unde ab eo, quod Graece Aperrj dicitur uirtus, nomen artis Latinos traduxisse putauerunt. Sed si uirtus non nisi
Abbreviated transcription (Latin):
atot uenenis fruticũ aqͥrũ. aurarũ. bestiarũ. a fer¬
arũ uł tantũ mͦ molestis uł eciã mortiferis moribꝰ
a rabiȩ quȩ c̃cĩgit ex rabido cane. ut eciã blanda
⁊ amica suo dño bestia ñnnꝗ̃ uehem̃tiꝰ i amariꝰ
ꝗ lones lmicones q mnatuatur faciatq. hominẽ
quẽ forte attaminauerit c̃tazio ẽ pestifera ita rabiosa
ut aparentibꝰ c̃uige filiis peꝰ onũ bestia formio et̃
Quȩ mala paciunt᷑ naui gantes quȩ t̃rena temera
gradientes: Qiuis abulat ubicũꝙ nõ opinatis sub¬
iacens casiꝰ : deforo quid ẽ rediens sanis pedibus
sius cecidit pede fregit et ex ilio uulnere finuit
hanc intã. Qouideat᷑ sedente securiꝰ de sella ĩqlla
sedebat cecidit eli sac̃ dos. i mortuns ẽ a gricole uͦ

Expanded text:
a tot uenenis fruticum aquarum, aurarum bestiarum, a fera tot uenenis fruticum aquarum, aurarum bestiarum, a ferarum uel tantummodo molestis uel etiam mortiferis morsibus, arabia quae contingit ex rabido cane, ut etiam blanda et amica suo domino bestia nonnumquam uehementius et amarius quam leones draconesque metuatur faciatque hominem, quem forte adtaminauerit, contagione pestifera ita rabiosum, ut a parentibus coniuge filiis peius omni bestia formidetur! Quae mala patiuntur nauigantes! quae terrena itinera gradientes! Quis ambulat ubicumque non inopinatis subiacens casibus? De foro quidam rediens domum sanis pedibus suis cecidit. pedem fregit et ex illo uulnere finiuit hanc uitam. Quid uidetur sedente securius? De sella, in qua sedebat, cecidit Heli sacerdos et mortuus est. Agricolae,
Abbreviated transcription (Latin):
humanũ. q̃ñ admaliciã neqͥciãq iniqͦrũ. s adc̃ditio
nẽ ꝑtinẽt miseriãq cõmunẽ : quis ullo sermone
digent qͥ siula cogitatioe cõp̃hendit q̃ntꝰ e. mecus.
qñta calamitas ab orbitatibꝰ atq luctu. adãnis et
dãpnationibꝰ. adeceptionibꝰ im̃ daciis hominũ a
suspicionibꝰ faisis ab oĩbꝰ iosentiis. facinoribꝰ isce¬
⁊iunda ⁊ careres. ⁊ exilia ⁊ cruciatꝰ i ãputatiom̃¬
brorũ ⁊i pͥnatio sensuũ ⁊ opp̾isio corꝑis ad obscenã
libioinẽ oppͥmcis explendã. i alia multa orrenda sepẽ
soleat᷑ ccingere. Quid abĩnumeris casibꝰ q̃ forimec
copis formidant᷑ estibꝰ ifrigorbꝰ cẽpestatibꝰ imbn¬
bꝰ alluuionibꝰ coruscatione. conitruo. granoine fuil¬
mine motib ictibꝰq t̾rarũ. opp̃ssionibꝰ ruinarum:
ab offensi onibꝰ ipanore. uł etiã malicia ium̃corĩ

Expanded text:
humanum, quae non ad malitiam nequihumanum, quae non ad malitiam nequinem pertinent, miseriamque communem, quis ullo sermone digerit, quis ulla cogitatione comprehendit? Quantus est metus, quanta calamitas, ab orbitatibus atque luctu, a damnis et damnationibus et deceptionibus et mendaciis hominum, a suspicionibus falsis, ab omnibus violentis facinoribus et sceet uincula et carceres, et exsilia et cruciatus, et amputatio membrorum et priuatio sensuum, et obpressio corporis ad obscenam libidinem obprimentis explendam et alia multa horrenda saepe contingunt. Quid? ab innumeris casibus quae forinsecus corpori formidantur, aestibus et frigoribus, tempestatibus imbribus adluuionibus, coruscatione tonitru. grandine fulmine, motibus hiatibusque terrarum. obpressionibus ruinarum, ab offensionibus et pauore uel etiam malitia iumentorum,
Abbreviated transcription (Latin):
adhibent᷑. Qd pedagogi qͥd magistri qͥo ferulȩ. qͥo lora
qͥd iuirge. qͥo disciplina illa qͥ sept̾a scã dic̃ dilesti fili lat̃a
eẽ. cundenda necrescat ĩdomitꝰ. domariq iã durꝰ aut ure
possit aut fortasse nec posit: Quid agt᷑ his penis oĩbꝰ
nͥ ut dehellet᷑ imꝑitia ip̃ua cupiditas infrenet᷑ cũ qbꝰ
mał in hoc słm uenimꝰ: Q a ẽ. enĩ qd cũ labore memini¬
mꝰ. sine labore obluuscim᷑: cũ labore discimꝰ sine labore
nescimꝰ. cũ labore streniu. sine labore in hertes slimꝰ
Nõne hic apparet᷑ inqͥt quã uelut pondere suo ꝓliuis
Desidia segnitia. pigricia. negligentia uitia st̃ utiq qbꝰ
labor fugit᷑:. cũ labor ipsectã qͥ ẽ. ut ił pena sit. Sed p̃t̃
puenles penas sme qͥbꝰ disci nõ potest qd̵ maiores uolẽ
qͥuix aliqͥd utilit̾ uolt̾. qt᷑ it qñtis pęnis genꝰ agitet᷑

Expanded text:
adhibentur? Quid paedagogi, quid magistri, quid ferulae, quid lora, adhibentur? Quid paedagogi, quid magistri, quid ferulae, quid lora, quid uirgae, quid disciplina illa, qua scriptum sancta dicit dilecti filii latera esse tundenda, ne crescat indomitus domarique iam durus aut uix possit aut fortasse nec possit? Quid agitur his poenis omnibus, nisi ut debelletur inperitia et praua cupiditas infrenetur, cum quibus malis in hoc saeculum uenimus? Quid est enim, quod cum labore meminimus, sine labore obliuiscimur; cum labore discimus, sine labore nescimus: cum labore strenui, sine labore inertes sumus ? Nonne hinc apparet, in quid uelut pondere suo quam prDesidia segnitia, pigritia neglegentia uitia sunt utique quibus labor fugitur, cum labor ipse, etiam qui est utilis, poena sit. Sed praeter pueriles poenas. sine quibus disci non potest quod maiores uolunt, qui uix aliquid utiliter uolunt, quot et quantis poenis genus agitetur
Abbreviated transcription (Latin):
minũ nõ recedit: Uerũ hȩc hominũ st̃ malorũ ab
illo tam̃ erroris ⁊ ꝑũsi amoris radice uenientiacũ
qͣ oĩs filiꝰ adã nascit᷑: Nã qͥs ignorat cũ q̃nta ignoran¬
cia ueritatis quȩ eciã ĩ ĩ fantibꝰ manifesta ẽ. ⁊ cũ qñta
habundantia uane cupiditatis quȩ in pueris incipit
apparere homo ueniat inhanc uitã. ita ut si dimit¬
tat᷑ uiuere ut uelit i fac̾e qͥcqͥd uelit in hȩc facinora
i flagicia q̃ cõmemoraui ⁊ q̃ cõmemorare nõ potini
uł cuneta ł muta puenati. S diuina gubnatioe nõ õĩnͦ
deserente dãpnatos. ⁊ dõ ñ c̃cinente inua sua miseratiões
suas inipas sensibꝰ gĩis humani ꝓibicio ⁊ eruditio ctͣ istas
cũ qͥbꝰ ascim̃ cenebras ingilant: et ctͣ oͥs impctꝰ pugnãt¬
pęne tam̃ etiã ipsȩ laboꝵ et dolorũ. Quid enĩ sibi uolt̃
multinodȩ formidines. q̃ cohibend̾ paruuloꝵ uanitatibꝰ

Expanded text:
minum non recedit. Verum hec hominum sunt malorum, ab minum non recedit. Verum hec hominum sunt malorum, ab illa tamen erroris perversique amoris radice venient quis ignorat cum quanta ignorantia ueritatis, quae iam in infantibus manifesta est, et cum quanta abundantia uanae cupiditatis, quae in pueris incipit apparere, homo ueniat in hanc uitam, ita ut, si dimittatur uiuere ut uelit et facere quidquid uelit, in haec facinora et flagitia, quae commemoraui et quae commemorare non potui, uel cuncta uel multa perueniat? Sed diuina gubernatione non omni modo deserente damnatos et Deo non continente in ira sua miserationes suas in ipsis sensibus generis humani prohibitio et eruditio contra istas, cum quibus nascimur, tenebras uigilant et coenae tamen etiam ipsae laborum et dolorum. Quid enim sibi uolunt multimodae formidines, quae cohibendis paruulorum uanitatibus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinet oĩũ mortaliũ ꝓieniẽ fuisse dãpnratã: hȩc ipsa
uita siuita dicenda ẽ. cot itantis mał plena testatur:
Qd enĩ aliud ĩdicat orrenda quędã ꝓfunditas ignorantiȩ
sinu suscepit. ut homo ab illo libari sine labore dolore
timore nõ possit: Quid amor ipse tot rerũ uanarũ
atq noxiarũ ihoc mordaces curȩ ꝑt̾bacioẽs. meror es
formidines. insana gaudia. discordie. lites. bella ĩ sidie.
iracundiȩ. inimicitiȩ: fallaciȩ. adulatio. fraus. furtũ.
rapina. ꝑfidia. suꝑbia. ãbicio. ĩuidia. homicidia.
parricidia. crudelitas. seuicia. neqͥcia. luxuria.¬
petulantia. impudentia. impudicicia. fornicatio¬
nes. adult̾ia. ĩcesta. ic̃tͣ nat᷑ã utriꝰq sexꝰ tot stupra
atq inmunditiȩ qͣs curpe ẽ. eciã dicere sacͥlegra.
hereses. blasphemiȩ. ꝑuiria. opp̃ssioẽs. ĩ nocentũ
monia. iniqͦ uidicia. uiolentiȩ. latrocinia. ⁊ qͥcͥqͥd
taliũ maloꝵ ĩ m̃tẽ nõ uenit. ⁊ tam̃ de uita ista ho¬

Expanded text:
ertinet, omnem mortalium progeniem fuisse damnatam, haec ipsa uita, si uita dicenda est, tot et tantis malis plena testatur. Quid enim aliud indicat horrenda quaedam profunditas ignorantiae,sinu suscipit, ut homo ab illo liberari sine labore dolore timore non possit? Quid amor ipse tot rerum uanarum adque noxiarum et ex hoc mordaces curae, perturbationes, maerores, formidines, insana gaudia, discordiae, lites, bella, insidiae, iracundiae, inimicitiae, fallacia, adulatio, fraus, furtum, rapina, perfidia, superbia, ambitio, inuidentia, homicidia, parricidia, crudelitas, saeuitia, neqpetulantia, impudentia, fornicationes, adulteria, incestus et contra naturam utriusque sexus, tot stupra atque immundicie, quas turpe est etiam dicere, sacrilegia, hereses, blasphemie, periuria, oppressiones innocentum, monia, iniqua iudicia, violentie, latrocinia; et quicquid talium malorum in mentem non venit et tamen de vita ista ho
Abbreviated transcription (Latin):
Cȩtũ qͥ futuri sit̃ ꝓmeritis p̃miorũ etiã gͣdus honoꝵ
atq głarũ. qͥsẽ. idonens cogitare qñto magis dice¬
re : Qđ tam̃ futi sit̃ nõ ẽ. abigendũ. atqio eciã
beato. illa ciuitas magnũ ĩse bonũ uidebit qd nulli
suꝑiori nulliꝰ i ferior ĩuidebit. Sic̃ nc̃ nõ ĩ uidet᷑
archangłis angłi cet̃i: Tãq nolet̃ eẽ. unꝰqͥsq q nõ
accepitꝰ quãuis sit pacatissimȩ c̃cordiȩ iundo .i
qͥ accep̃ obstrictꝰ ꝙͣ nec ĩcorꝑe uult ooulꝰ eõ. qͥ ẽ.
digitus: cũ m̃bro udq̃ c̃cineat cociꝰ corꝑis pacata
cõpigo Sic itaq habebit donũ aliꝰ alio mi ius
ut hoc qͦ donũ habeat: ne uelit ãpliꝰ. Noc ilõ
lib̾ũ arbitriũ ñ habebt̃ quia peccata eos delectare
nõ pot̾unt : magis qͥppeerit li̾ũ. adelocta ⁊ one
peccandi usq ad delectationẽ nõ peccandi in¬
declinabilẽ libatũ: Nã pͥmũ lib̾ũ arbit᷑ũ qđ
homii datũ ẽ. q̃noo pͥmo creatus ẽ. rectus

Expanded text:
um qui futuri sunt pro meritis praemiorum etiam gradus honorum atque gloriarum, quis est idoneus cogitare, quanto magis dicere? quod tamen futuri sint non est ambiguum. atque id etiam beata illa ciuitas magnum in se bonum uidebit, quod nulli superiori ullus inferior inuidebit, sicut nunc non inuident archangelis angeli ceteri; tamque nolet esse unusquisque quod non accepit, quamuis sit pacatissimo concordiae uinculo ei qui accepit obstrictus, quam nec in corpore uult oculus esse qui est digitus, cum membrum utrumque contineat totius carnis pacata compago. sic itaque habebit donum alius alio minus, ut hoc quoque donum habeat, ne uelit amplius. Nec ideo liberum arbitrium non habebunt, quia peccata eos delectare non poterunt; magis quippe erit liberum a delectatione peccandi usque ad delectationem non peccandi indeclinabilem liberatum. nam primum liberum arbitrium, quod homini datum est, quando primum creatus est rectus,
Abbreviated transcription (Latin):
creatȩ st̃ aliq̃te nꝰ ꝑmanebt̃: Sic gͦ creauit hominẽ
ds̃ ut ei adderet ferailitatẽ. qndã q̃ homines alios
ꝓpagant c̃generans eis etiã iptĩ ꝓpagandi poitibili¬
cete ñ necessitatẽ. Quibꝰ cam̃ uolut hominibꝰ abstulit
eã ds̃. isteriles fuert̃: ñ cam̃ generihumano abstulit
semel datã pͥmis duobꝰ c̃iugibꝰ benedictione generali:
Heo sͦ ꝓpagacio quãuis peccato ablata nõ fuerit non
cam etiã ipsa calis ẽ. qualis fuisset si nemo peccasset:
Exqͥ eni homo ĩhonore positꝰ postea ꝗͣ delqͥt cõpuratꝰ
c̃ꝰ pecoribꝰ similit̃ generat. nõ in eo cam̃ penitꝰ exancta

Expanded text:
creatae sunt aliquatenus permanebunt. Sic ergo creauit hominem Deus, ut ei adderet fertilitatem quandam, qua homines alios propagaret, congenerans eis etiam ipsam propagandi possibilitatem, non necessitatem: quibus tamen uoluit hominibus abstulit eam Deus, et steriles fuerunt; non tamen generi humano abstulit semel datam primis duobus coniugibus benedictione generali. Haec ergo propagatio quamuis peccato ablata non fuerit, non tamen etiam ipsa talis est, qualis fuisset, si nemo peccasset. Ex quo enim homo in honore positus, postea quam deliquit, conparatus est pecoribus, similiter generat; non in eo tam
Abbreviated transcription (Latin):
remanasse dissimilẽ. et ñdũ fusas p̾ces suos
ꝓ illa. ũ tam̃ p̾uã uoluntatẽ cãcito exaudi¬
tã eẽ cernebãt. Exultalant in dĩ laudẽ uoces
sine ũbis tanto sonitu. ꝗͣtũ nrẽ aures ferre uix
possent. Id erat in cordib exultantiũ. nͥ fides
fidĩ attestant᷑ ista miracła in qͣ p̃dicat᷑. xp̃s re
surrexisse in carne et in celũ ascendisse eũ carne
qi et ips martyies huiꝰ fidĩ marcyres id⁊ lunꝰ
fidĩ testes fuer᷑. Huic fidĩ cestimoniũ phiben

Expanded text:
remansisse dissimilem, et nondum fusas preces suas remansisse dissimilem, et nondum fusas preces suas pro illa, iam tamen praeuiam uoluntatem tam cito exauditam esse cernebant. Exsultabant in Dei laudem uoce sine uerbis, tanto sonitu, quantum nostrae aures ferre uix possent. Quid erat in cordibus exsultantium nisi fidesfidei, attestantur ista miracula, in qua praedicatur Christus resurrexisse in carne, et in coelum ascendisse cum carne? Nam et ipsi martyres nujus fidei martyres, id est, hujus fidei testes fuerunt, hui
Abbreviated transcription (Latin):
eet̃. in eius sorore cernebãt. Uidebãt enĩ qͥd
i illo gͣtulandũ. qͥd ꝓilla ect᷑. orandũ. Int hȩc
recicato corũ libello de c̃spectu popłi eos
abire p̃cepi. ⁊de cota ipsa causa aliqñto dili¬
gẽciꝰ ceꝑã disputare: cũ ecce me disputante
uoces alięde memoria martrris noue gͣculatiõis
audiunt᷑ Conũsi st̃ eo qͥme audiebat cepitcoẜ.¬
c̃currere: Illa enĩ ubi degͣ̃dibꝰ descendit in qͥbꝰ
stecit. ad scm̃ martrrẽ orare ꝑrexeratꝰ: Quȩ
moxut cancellos atcigit: collapsa similit̾ uelut
ilõnũ sana surrex̃: Dũ gͦ reqͥrerẽ qͥd factũ
fuerit im̃ ille stropitꝰ lȩcus exat̾it: ingresi¬
sc̃ cũ illa ĩbasilicã ubi eramꝰ adducentes eã
sanãde martyns loco. T̃ũ uͦ tantꝰ ab utroq
sexi ã miratiõĩs clamor ex ortꝰ ẽ: ut uox
c̃cinuata cũ lacͥmis nõ uid̾et᷑ posse finiri.
Perducta ẽ. ad eũ locũ ubi paulo añ stecat tre¬
mens exultabant ea similẽ fr̃ĩ cui doluerant

Expanded text:
nim quid in illo gratulandum, quid pro illa esset orandum. Inter haec recitato eorum libello de conspectu populi eos abire praecepi, et de tota ipsa causa aliquanto diligentius coeperam disputare, cum ecce me disputante uoces aliae de memoria martyris nouae gratulationis audiuntur. Conuersi sunt eo, qui me audiebant, coconcurrere. Illa enim ubi de gradibus descendit, in quibus steterat, ad sanctum Martyrem orare perrexerat. Quae mox ut cancellos attigit, collapsa similiter velut in somnum, sana surrexit. Dum ergo requireremus quid factum fuerit, unde iste strepitus laetus exstitbasilicam, ubi eramus, adducentes eam sanam de martyris loco. Tum vero tantus ab utroque sexu admirationis clamor exortus est, ut vox continuata cum lacrymis, non videretur posse finiri. Perducta est ad eum locum, ubi paulo ante steterat tremens. Ex
Abbreviated transcription (Latin):
s utrũ ꝑipsũ siõ ꝑ corpꝰ nc̃ uidemꝰ solẽ lunã. istellas.
mare ac t̃̾rã iquȩ st̃ in ea : nõ parua quęstio est:
Durũ enĩ dicere qͥ scĩtalia corꝑa cc̃habebt̃: ut nõ
possit̃ ocłos claudẽ atq aꝑire dũ uolent. duriꝰ aũ
ꝓpħa eliseus puerũ suũ gieziabsens corꝑe uidit
accipientẽ munera quȩ dedit ei naaman syrus
quẽ ꝑpħa memoratꝰ alepͤ deformitate mundaũat.
q seriuis neꝗ᷑. dño suo nõ uidece latent̃ se fecisse

Expanded text:
 per ipsum, sicut per corpus nunc uidemus solem, lunam, stellas, mare ac terram et quae sunt in ea, non parua quaestio est. durum est enim dicere, quod sancti talia corpora tunc habebunt, ut non possint oculos claudere adque aperire cum uolent; durius autpropheta Helisaeus puerum suum Giezi absens corpore uidit accipientem munera, quae dedit ei Naeman Syrus, quem propheta memoratus a leprae deformitate mundauerat, quod seruus nequam domino suo non uidente latenter se feciss
Abbreviated transcription (Latin):
bit oĩs homo xp̃m dĩ qui atiq incorꝑe uisusẽ: uin
corꝑe indebitur. qñdo uiuos ⁊ mortuos udicabit
Qd aũ ipse sit salutare di. multa sunt ⁊ alia testimo¬
nia sc̃pturarũ. s euidentiꝰ uenerandi illiꝰ senis symac¬
nis ũba dedarant. qͥcũ infantẽ xp̃m accepisset in
manus aias: nunc inquit dimictis dnẽ seruũ tuũ
scđm ũbũ cuĩ inpace quia uidunt ocłi mei salitar
cuũ. Iiluo etiã q̃ ait supͣ memoratꝰ iob. sic̃ in exem
plaribꝰ quȩ exhebreo st̃ inuenit᷑ u incarne mea
uidebo dm̃: resurrectioẽm quidẽ carnissine
uidebitur: Nc̃ uͦ potest ⁊ sic accipi incarne mea
uidebo dm̃ ac si dixissetꝰ. in carne mea et cũ in debo
dm̃. Et ulud qͣ ait apłs facie. ad facie. nõ cogit ut dm̃¬

Expanded text:
hristum dei, qui utique in corpore uisus est et in corpore uidebitur, quando uinos et mortuos iudicabit. quod autem ipse sit salutare dei, multa sunt et alia testimonia scripturarum; sed euidentius uenerandi illius senis Symeonis uerba declarant, qui cum infantem Christum accepisset in manus suas: nunc, inquit, dimittis, domine, seruum tuum secundum uerbum tuum in pace, quoniam uiderunt oculi mei salutare tuum. illud etiaplaribus quae in Hebraeo sunt invenitur, et in carne mea videbo Deum , resurrectionem quidem carnis sinevidebitur. Nunc vero potest et sic accipi, in carne mea videbo Deum, ac si dixisset, In carne mea ero cum videbo Deum. Et illud quod ait Apostolus, facie ad faciem , non cogit ut D
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ libro memorato quantũ oporcuit disputaui.
Uerũ hic unũ inde cantũ cõmemorabo. Em̃det
libros suos istorũ oĩũ magister plato. ⁊ dicat
eorũ dõs ut beati sit̃ sua corꝑa sugituros idẽ.
corꝑibꝰ et̃nã ꝑmansionẽ: nõ eorũ nat᷑a ibhabente ẜ suo
c̃siio p̃ualente ꝓmisit. Ui etiã illuo eũcit qͣ dict̃ qm̃¬

Expanded text:
in libro memorato quantum oportuit disputaui. in libro memorato quantum oportuit disputaui. uerum hic unum inde tantum commemorabo. emendet libros suos istorum omnium magister Plato et dicat eorum deos, ut beati sint, sua corpora fugituros, id est corporibus aeternam permansionem, non eorum natura id habente, sed suo consilio praeualente
Abbreviated transcription (Latin):
ipse cõpleũ. Utrũ enĩ nõ pocest facere ut resurgat
caro ⁊ uiuat ĩ ec̃nũ. anꝑꝑterea credendũ ẽ. id cum
facturũ. qr malũ ẽ. atq ĩdignũ dõꝰ S de oĩpo¬
cencia eiꝰ qua tot ⁊ canta facit ĩcredibilia iã multa
pocest. nõ credenooq nõ pocest Nõ itaq credenoes
qͣ m̃tiri potest. credamꝰ eẽ. facturũ qͥ se eẽ. factu
rũ ꝓmisit Et sic credant sic̃ id credidit mundus
quẽ crediturũ eẽ. p̃dix̃: quẽ crediturũ eẽ. lau¬
dauit: quẽ cradit̾ũ eẽ ꝓmisit. quẽ credidisse iã
ostendit. Hoc aũ malũ cẽ. uñ demonstrant:
Nõ erit illic ulla corruptio: q ẽ. corꝑismalũ: de ordi¬
ne elem̃torũ iã disputauimus cͥealiis c̃iecturis ho¬
minũ satis dicimꝰ qñta sio fut᷑a ĩ corꝑe ĩ corruptibili
facilitas motꝰ: de p̃sentis bonȩ ualitudinis cẽꝑam̃to
quȩ utiq nullomͦ isli cõꝑanda ẽ immortalitati in
beata nõ erit nͥ omẽ corpꝰ effugerit: S iã ihino

Expanded text:
ipse compleuit. utrum enim non potest facere, ut resurgat caro et uiuat in aeternum, an propterea credendum non est id eumfacturum, quia malum est atque indignum Deo? sed de omnipotentia ejus qua tot et tanta facit incredibilia, jam multapotest, non credendo quod non potest. Non itaque credentes quod mentiri possit credant esse facturum quod se facturum esse promisit, et sic credant, sicut id credidit mundus, quem crediturum esse praedixit, quem crediturum esse laudauit, quem crediturum esse promisit, quem credidisse iam ostendit. hoc autem malum esse unde demonstrant P non erit illic ulla corruptio, quod est corporis malum. de ordine elementorum iam disputauimus; de aliis hominum coniecturis satis diximus; quanta sit futura in corpore incofacilitas motus, de praesentis bonae valetudinis temperamento, quae utique nullo modo illi comparanda est immortalitati, in beata non erit, nisi omne corpus effugerit. sed iam et hinc
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃. quẽ sic̃ iã dixi aliqͦciens nec cõmemorare me
pieet csitente porphyrio atq atq id onicuł dõrum
suorũ ꝓbare cupiente ipsa nimina ꝑ orreset̃: quẽ sic
laudauit. ut eũ idm̃ patrẽ ⁊ regẽ uocaret. Absit enĩ
ut sic intelligenda sint q̃ p̃dix̃ qͦmͦ uolt̃ hiqͥhoc cũ

Expanded text:
Deus, quem sicut iam dixi aliquotiens, nec commonere me Deus, quem sicut iam dixi aliquotiens, nec commonere me piget confitente Porphyrio adque id oraculis deorum suorum probare cupiente ipsa numina perhorrescunt; quem sic laudauit, ut eum et Deum patrem et regem uocaret. Absit enim, ut sic intellegenda sint quae praedixit. quo modo uolunt hi,
Abbreviated transcription (Latin):
nullũ oĩno habens uitiũ. nec sub qͦ iaceat. nec cu cedat.
nec contͣ qd saltim laudabilit̾ dimicet. paccatissima
untute ꝑfectus⁊ rerũ ibi oiũ qñta ꝗ̃ spe ͣ osa quã
cerca sententia sine errore aliqͦ uł labore. ubi dĩ sapi¬
enti de ipso suo fonte potabit᷑ cũ sũma felicitate
ditũ ieo sufficient̃ uiuficatũ nullis alimoniis indige¬
bit: nõ enĩ animale s sp̃ale erit: habẽs qͥdẽ carnis
s sine ulla carnali corruptione substantiã. Uerũ¬
de animi bonis qͥbꝰ pꝰ hãc intã beaassimus ꝑfruet᷑.
nõ a nob̾ dissentiunt phylosophi nobiles. De carnis
resurrectioẽ c̾tendt̃ Hanc quãtũ posst̃ negant:
Scredentes multi. negantes paucissimos reliq̃rt̃: et
ces mundi ũsipientes. Hoc enĩ credidit mundus.¬
q̃ dix̃ ds̃ qͥ etiã hoc p̃dix qd hanorẽ mundꝰ fuerat
crediturus Neq enĩ pet̾ maleficiis ea cũ laude
credentiũ tanto añ p̃nunciare cõpulsꝰ ẽ. Iue ẽ enĩ

Expanded text:
nullum omnino habens vitium, nec sub quo jaceat, nec cui cedat, nec contra quod saltem laudabiliter dimicet pacatissima virtute perfectus? Rerum ibi omnium quanta, quam speciosa, quam certa scientia, sine errore aliquo vel labore, ubi Dei sapientia de ipso suo fonte potabitur cum summa felicitate, ditum et eo sufficienter uiuificatum nullis alimoniis indigebit! non enim animale, sed spiritale erit, habens quidem carnis, sed sine ulla carnali corruptione substantiam. de animi bonis, quibus post hanc uitam beatissimus perfruetur, non a nobis dissentiunt philosophi nobiles; de carnis resurrectione contendunt, hanc quantum possunt negant. sed credentes multi negantes paucissimos reliquerunt ettes mundi et insipientes. hoc enim credidit mundusqui etiam hoc praedixit, quod hanc rem mundus fuerat crediturus; neque enim Petri maleficiis eam cum laude credentium tanto ante praenuntiare conpulsus est. Ille est enim
Abbreviated transcription (Latin):
calia accanta st̃ ista: Quid dabit eisqͦs p̃destinauit ad
uitã sihec dedit etiã eis qͦs p̃destinaũ ad morte: Quebo¬
naĩ illa beata uita fac̃ cossumere ꝓqͥbꝰ ĩ hac miseria
unigenitũ suũ filiũ uoluit usq ad mortẽ canca mala
ꝑferre: Uñ apłs de ipsis i ulud regnũ p̃destinatis

Expanded text:
talia ac tanta sunt ista? Quid dabit eis quos praedestinauit ad talia ac tanta sunt ista? Quid dabit eis quos praedestinauit ad uitam, qui haec dedit etiam eis quos praedestinauit ad mortem? Quae bona in illa beata uita faciet eos sumere, pro quibus in hac misera unigenitum suum filium uoluit usque ad mortem mala tanta perferre? U
Abbreviated transcription (Latin):
spectado cũ seso dĩusis coloribꝰ uelut uestibꝰ induit. et
aliq̃ndo iride atq hoc multis modis. aliqñdo pur¬
pureũ. aliq̃ndo ceruleĩ ẽ. ꝗ̃ porro ddectabilit̃ spec¬
tatur etia q̃ndocũq turbatur isit m̃ maior suauitas
quia sic denulcet intuente: ut nõ iactet et quaciat
naingancẽ. Quid ciborĩ usqueo᷑q copia ct famẽ
qͥosaporũ duĩsttas cont᷑ fastidiũ naturȩ diffusa diuitiis nõ
diei alt̾nantis inoctis aurarũ quã blanda tẽꝑies ĩ fruti¬
cibꝰ ipeccoribꝰ indum̃torũ c̃ficiendoꝵ q̃nta macheries.
oĩa cõmemorart qͥspossit: Hȩc autẽ sola quȩ ame ue-¬
lut ĩquendã st̃ aggerẽ coartata si uellẽ uelut colligata
ĩ uolucra soluere atq discutere. q̃nta mͥ mora eẽt. insigłis
qͥbꝰ plurima c̃cinent᷑: Et hȩc pmiã miserorũ st̃ aĩpna¬
toꝵꝙ solacia nõ p̃mia beatorũ. Quȩ gͥ illa st̃ si cot ⁊

Expanded text:
spectaculo, cum sese diuersis coloribus uelut uestibus induit et spectaculo, cum sese diuersis coloribus uelut uestibus induit et aliquando uiride adque hoc multis modis, aliquando purpureum, aliquando caeruleum est. Quam porro delectabiliter spectatur etiam quandocumque turbatur, et fit inde maior suauitas, quia sic demulcet intuentem, ut non iactet et quatiat nauigantem! Quid ciborum usquequaque copia contra famem? quid saporum diuersitas contra fastidium, ndiei alternantis et noctis; aurarum quam blanda temperies? In fructibus et pecoribus, indumentorum conficiendorum, quanta materies; Omnia commemorare quis possit? Haec autem sola, quae a me uelut in quendam sunt aggerem coartata, si uellem uelut conligata inuolucra soluere adque discutere, quanta mihi mora esset in singulis. quibus plurima continentur! Et haec omnia miserorum sunt damnatorumque solacia, non praemia beatorum. Quae igitur illa sunt, si tot et
Abbreviated transcription (Latin):
quando sola ĩuicẽ pulchritudine sine ulla libidine
ꝑfruam̃ qd maxime ad laudẽ referendũ ẽ. conditoris
cudr̃ inpsalmo c̃fessionẽ ⁊ decorẽ ĩdiusti. Iã de¬
t̾ra pulchritudo iutilitas creaturȩ. quȩ homini
licet in istos labores miscriasq ꝓiecto atq dãpnato
expectanda atq dãpnato sum̃da duna largitate
c̃cessaẽ. qͦ sermone c̃minari potest inceli et c̾re et
maris multimoda ⁊ uaria pulcritudine. mipsiꝰ lucis tanta
copia camq mirabili speciȩ. insole ac luna. isidibꝰ
in opacitatibꝰ nemoꝵ. ĩ coloribꝰ ⁊ odoribꝰ florũ. ĩdnĩsi¬
tate ac multitudine uolucrũ garrularũ atq picta
rũ ĩmultiformi speciȩ cot cantorũq animantium.
quarũ ille plꝰ habent ãmirationis quę moł mini¬
mũ: Piꝰ enĩ formicłarũ ⁊ apicularũ oꝑa stupemus
quã imm̃isa corꝑa balf arũ. In ipsꝰ qͦ. maris ca gͣndi

Expanded text:
quando sola invicem pulchritudine sine ulla libidine quando sola invicem pulchritudine sine ulla libidine perfruamur: quod maxime ad laudem referendum est Conditoris, cui dicitur in Psalmo, Confessionem et decorem induisti . 5. Jam caetera pulchritudo et utilitas creaturae, quae homini, licet in istos labores miseriasque projecto atque damnato, spectanda atque sumenda divina largitate concessa est, quo sermone terminari potest? in coeli et terrae et maris multimoda et varia pulchritudine, in ipsius lucis tanta copia tamque mirabili specie, in sole ac luna et sideribus, in opacitatibus nemorum, in coloribus et odoribus florum, in diversitate ac multitrum. in multiformi specie tot tantarumque animantium, quarum illae plus habent admirationis, quae molis minimum plus enim formicularum et apicularum opera stupemus quam inmensa corpora balaenarum, in ipsius quoque maris tam grandi
Abbreviated transcription (Latin):
nemo ualuit inuenire. qͦs nemo ausẽ. querere. Qui
si noti cẽ. pocuissent inunt̃ioribꝰ qͦ insceribꝰ quȩ nullũ
ostentant decꝰ ita delectaret pulchritudo rationis.
ut onuĩ formȩ apparenti quȩ ocuł placet. ipsiꝰ ntis
quȩ ocuł utitur p̃ferret᷑ arbitrio. Sunt uͦ quȩdã
ita posita incorꝑe ut tantũmͦ decorẽ habeant nõ
iusũ. sic̃ habet pectꝰ iurile mamillas sic̃ facies barli
quã nõ eẽ. munimto s urilȩ ornam̃to: indicant purȩ
facies fȩminarũ: quas utiq infirmiores uiris muni¬
ritucius c̃ueniret. Sigͦ nullũ m̃brũ ĩhis qͥdẽ cons¬
picuis. unde ãbigit nento nemo qđ itasit alicui oꝑi
acomodatũ ut nõ etiã sit decorũ. sunt aũ nõnulla
qͦrũ solũ deciis inullꝰ ẽ. usus: puto facile intelligi
inconditione corꝑis. dignitatẽ necessitati fuisse
p̃latã: Transicura uippe necessitas cẽpꝰq uenturũ

Expanded text:
nemo ualuit inuenire, quos nemo ausus est quaerere? qui nemo ualuit inuenire, quos nemo ausus est quaerere? qui si noti esse potuissent, in interioribus quoque uisceribus, quae nullum ostentant decus, ita delectaret pulchritudo rationis, ut omni formae apparenti, quae oculis placet, ipsius mentis, quae oculis utitur, praefen-etur arbitrio. Sunt uero quaedam ita posita in corpore, ut tantummodo decorem habeant, non et usum; sicut habet pectus uirile mamillas, sicut facies barbam, quam non esse munimento, sed uirili ornamento indicant purae facies feminarum, quas utique infirmiores muniri tutius conueniret. Si ergo nullum membrum est, in his quidem conspicuis unde ambigit nemo, quod ita sit alicui operi adcommodatum, ut non etiam sit decorum; sunt autem nonnulla, quorum solum decus et nullus est in conditione corporis dignitatem necessitati fuisse praelatam. Transitura est quippe necessitas, tempusque venturum
Abbreviated transcription (Latin):
manibꝰ actͥbuta ẽ. alloquendũ ⁊ scͥbendũ apta atq
c̃ueniens. ⁊ ad oꝑa arciũ plurimarũ officiorrũq
cõplenda. nõne satis ostendit quali animȩ ut
seruiret tale sit corpꝰ adiunctũ: Quã quã ⁊ detͣctis
necessitatibꝰ oꝑandi. ita oĩũ parciũ congruentia
numerosa sit ⁊ipulcra sibi parilitate respondeat:
ut nescias utrũ meo c̃dendomaiorsit utilitatis
habita racio ꝗ̃ decoris. Certe enĩ nichil creatũ
uidemꝰ in corꝑe utilitatis causa q̃ nõ habeat ciã
decoris iocũ Plus aũ nob id appareret si numeros
msarũ quibꝰ int̾ se cuncta conexa st̃ ⁊ coraptata
nossomꝰ. qͦs forsitan data oꝑa in his quȩ foris emi¬
netꝰ h umana possit uestigare sollercia: quȩ uͦ cecta
cas uenarũ atq neslorũ et usderũ secreta ui¬
taliĩ. ĩ uenire nullꝰ potest: qr isi medicorũ dili¬
gencia nõ nulla cruoeł qͦs anatamicos appellant
lamauit corꝑa morcuorũ siue etiã int̾ manus

Expanded text:
loquendum et scribendum apta adque conueniens et ad opera artium plurimarum officiorumque conplenda, nonne satis ostendit, quali animae ut seruiret tale sit corpus adiunctum? quamquam et detractis necessitatibus operandi ita omnium. partium congruentia numerosa sit et pulchra sibi parilitate respondeat, ut nescias utrum in eo condendo maior sit utilitatis habita ratio quam decoris. Certe enim nihil creatum uidemus in corpore utilitatis causa, quod non habeat etiam decoris locum. Plus autem nobis id appareret, si numeros mensurarum, quibus inter se cuncta conexa sunt et coaptata, nossemus; quos forsitan data opera in his, quae foris eminent, humaua posset uestigare sollertia; quae uero tecttas uenarum adque neruorum et uiscerum, secreta uitalium, inuenire nullus potest. Quia etsi medicorum diligentia nonnulla crudelis, quos anatomicos appellant, laniauit corpora mortuorum siue etiam inter manus
Abbreviated transcription (Latin):
suppliciũ iã satis diximꝰ: nc̃ de bonis dĩ quȩ ipsi qͦ uicra¬
tȩ dãpnatẽq nat᷑ȩ c̃culit siue usq nc̃ c̃fert dicere
institu : nã noq dãpnãdo aut cotũ abstulit qd ded̾at
alioqͥn nec eẽt. oĩno. aut eã remouit asua pocestace
eciã cũ diabolo penalit̾ subdidit. cũ nec ipsũ diabolũ
asuo alienarit imꝑio qñ as qͥdẽ ut ipsiꝰ ꝙͦ diaboli
peccato uciatã supplicioq dãpnatã debonitatis cius
q̃dã ueliti fonte manare ꝓpagationẽ ĩpͥmis mundi
opibꝰ undictione largitus ẽ. a quibꝰ oꝑibꝰ die septimo

Expanded text:
supplicium, iam satis diximus. Nunc de bonis Dei, quae ipsi quoque uitiasupplicium, iam satis diximus. Nunc de bonis Dei, quae ipsi quoque uitiatae damnataeque naturae contulit siue usque nunc confert, dicere institui. Neque enim damnando aut totum abstulit quod dederat, alioquin nec esset omnino; aut eam remouit a sua potestate, etiam cum diabolo poenaliter subdidit, cum nec ipsum diabolum a suo alienant imperio; quando quidem, ut ipsius quoque diaboli peccato uitiatam supplicioque damnatam de bonitatis eius quodam ueluti fonte manare, propagationem in primis mundi operibus benedictione largitus est, a quibus operibus die septimo
Abbreviated transcription (Latin):
et ꝗͣ multis impleuerit bonis eiꝰdẽ bonitas cuncta
quȩ creauit ad ministrantis Primũ benedictionẽ
ilã quã ꝓtulerat añ peccatũdicens. crescite et multi¬
plicamini et implete t̾rã : nec pꝰ peccatũ uoluit in¬
hib̾e: mansitq instrrpe dãpnata donata fec unditas.
nec illã ium mirabilẽ seminũ. imo etiã mirabiliorẽ
qua efficiunt᷑. isemina ĩditã corꝑibꝰ humanis ⁊ qͦdã mͦ
ĩtextã: peccati uitiũ pocuitꝰ auferre qͦ nob̾ iniacta
ẽ. etiã necessitas mortis: f utrũq simulcurrit isto
qͦsi fluuio atq corrente generis humani. malũ đ
aparente thit̾: ⁊ bonũ qd acreãte cͥbuit᷑:. In originali
maloduo st̃. peccatũ atq suppliciũ. in originalibono
alia duo ꝓpagacio ⁊ c̃formatio. s qñtũ ad p̾sentẽ
ꝑtinet intentionẽ nr̃am de mał qͦrũ unũ de nr̃a
uenit audatia id ẽ. peccatũ. alt̾ũ de iudicio dĩ idẽ.

Expanded text:
et quam multis impleverit bonis ejusdem bonitas, cuncta et quam multis impleverit bonis ejusdem bonitas, cuncta quae creavit administrantis. Primum benedictionem illam quam protulerat ante peccatum, dicens, Crescite, et multiplicamini et inplete terram, nec post peccatum uoluit inhibere mansitque in stirpe damnata donata fecunditas; nec illam uim mirabilem seminum, immo etiam mirabiliorem qua efficiuntur et semina, inditam corporibus humanis et quodam modo intextam peccati uitium potuit auferre, quo nobis inpacta est etiam necessitas mortis; sed utrumque simul currit isto quasi fluuio adque torrente generis humani, malum quod a parente trahitur, et bonum quod a creante tribuitur. In originali malo duo sunt, peccatum adque supplicium; in originali bono alia duo, propagatio et conformatio. Sed quantum ad praesentem pertinet intentionem nostram, de malis, quorum unum de nostra uenit audacia, id est peccatum, alterum de iudicio Dei, id est
Abbreviated transcription (Latin):
cat uł uisio uł cogitatio remoretur: ne imꝓbum
aut in decens ũbũ libent̃ audiatur. ne fiat qͥ non
licet etiã silibet.: ne in hocbello laborũ ꝑicłorũq
plenissimo uł de uiribꝰ nr̃is speret᷑ facienda uictoria.
Sciamꝰ tam̃ q̃ntalibet iurtute p̃liandi uiciis repugnemꝰ
uł etiã uicia suꝑemꝰ. ⁊ subiugemꝰ quãdu sumus in hoc
corꝑe nob̵ de eẽ. nõ posse uñ dicamꝰ dõ dimitte nob̾
debita nr̃a : in illo aũ regno ubi semꝑ cũ corꝑibꝰ im¬
mortalibꝰ erimꝰ nec p̃lia nob̾ ert̃ ulla nec debita quȩ
nꝰ quã inũquã eent̃. si nat̾a nr̃a sic̃ recta creata est
ꝑmaneret: ac ꝑhoc etiã nr̃ istȩ c̃fuctus in qͦꝑiclitam̃
et de qͦ nos uictoria nouissima cupimꝰ lib̾ari ad uitȩ
huiꝰ mala ꝑtinet. quã tot tantorũq testimonio maloꝵ¬
generis humani inqͣ laudat᷑ uisticia punientis. qͣlbꝰ M

Expanded text:
tat uel uisio uel cogitatio remoretur, ne inprobum tat uel uisio uel cogitatio remoretur, ne inprobum aut indecens uerbum libenter audiatur, ne fiat quod non licet etiamsi libet, ne in hoc bello laborum periculorumque plenissimo uel de uiribus nostris speretur facienda uictoria Sciamus tamen, quantalibet uirtute proeliandi uitiis repugnemus uel etiam uitia superemus et subiugemus, quamdiu sumus in hoc corpore, nobis deesse non posse unde dicamus Deo: Dimitte nobis debita nostra. In illo autem regno, ubi semper cum corporibus inmortalibus erimus, nec proelia nobis erunt ulla nec debita; quae nusquam et numquam essent, si natura nostra, sicut recta creata est, permaneret. Ac per hoc etiam noster iste conflictus, in quo periclitamur et de quo nos uictoria nouissima cupimus liberari, ad uitae huius mala pertinet, quam tot tantorumque testimonio malogeneris humani, in qua laudatur justitia punientis, qualibus
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃m. usp̃s adũs carnẽ ut nõ ea quę uolumꝰ faciamꝰ
omẽm malã c̃cupiscentiã c̃sum̃do. s eã nob̾ qñtũ
diuinitꝰ aduiti posumꝰ ñ ci c̃senciendo subdamus:
uigiliis c̃tinius excub intes ne opinio uerisimilis
fallat. ne decipiat sermo ũsutꝰ. ne sc cene̾brȩ alicuꝰ
erioris osfundat᷑ ne qd bonũ ẽ. malũ. aut qd malũ
ẽ. bonũ eẽ crodat᷑ : ne ab his quȩ agenda st̃ mecus
reuocet. ne i ea quȩ agenda nõ st̃ cupido p̃cipicet:
ne suꝑ iracundiã sol occidat. ne inimicitiȩ ꝓuocet᷑
adretͥbutionẽ mali ꝓmalo: ne absorbeat in honesta
uł inmod̾ata tͥsticia. ne imꝑciendoꝵ beneficioꝵ
ingerat mens in grata corporẽ. ne maledicis rumoribꝰ
decipiat. ne aliena de nob̃ falsa nos frangat. ne
regnet peccatũ in nr̃o mortali corꝑe ad obedien¬
dũ desideriis eius: ne m̃bra nr̃a exhibeantur ini¬
qͥtatis arma peccato ne oculꝰ seqquat᷑ c̃cupiscentiã
ne uidicandi cupiditas uincat. ne in eoqđ male delec¬

Expanded text:
faciamus, omnem malam concupiscentiam consumendo, sed eam nobis, quantum diuinitus adiuti possumus. non ei consentiendo subdamus, uigiliis continuis excubantes. ne opinio ueri similis fallat, ne decipiat sermo uersutus, ne se tenebrae alicuius erroris offundant, ne quod bonum est malum aut quod malum est bonum esse credatur, ne ab his quae agenda sunt metus reuocet, ne in ea quae agenda non sunt cupido praecipitet, ne super iracundiam sol occidat, ne inimicitiae prouocent ad retributionem mali pro malo, ne absorbeat inhonesta uel inmoderata tristitia, ne inpertiendorum beneficiorum ingerat mens ingrata torporem, ne maledicis rumoribus io nos nostra decipiat, ne aliena de nobis falsa nos frangat, ne regnet peccatum in nostro mortali corpore ad oboediendum desideriis eius, ne membra nostra exhibeantur iniquitatis arma peccato, ne oculus sequatur concupiscentiam, ne uindicandi cupiditas uincat, ne in eo quod male delec
Abbreviated transcription (Latin):
hoc eiũ nom̃ ẽ. ipse iħs. itp̃tat᷑ qͥppe saluator maxime
solacia tam̃ idõ nõ sẽꝑ etiã ipsa beneficia tͥbuunt᷑
petentibꝰ. ne ꝓpc̃ hoc religio quȩrat᷑ quȩ ꝓpt̃ aliam
magis uitã ubi mala nõ ert̃ oĩno ulla quȩrenda est:
Aohoc meliores qͦsq inhis mał adutuat gr̃a ut qñto
fideliore tanto forciore corde coleret᷑: Quã rẽ etiã
phylosophrã ꝓdec̃. dict̃ docti huiꝰ scłi quã diiqͥbdã
paucis ait tuliꝰ uerã dedert̃. nec hominibꝰ in qͥt
ablis aut datũ ẽ. donũ maiꝰ: aut potuit ullũ dari:
Porro si paucis duunitꝰ dacũ ẽ. uere phylosophiȩ c̃tͣ
miserias huiꝰ uitȩ unicũ auxiliũ. satis ⁊ hinc apparet
humanũ genꝰ adluendas nuseriarũ pęnas eẽ. dãpna¬
tũ. Sic̃ aũ hoc ut facent᷑ nullũ duunũ maiusẽ. donũ.¬

Expanded text:
hoc enim nomen est ipse Iesus; interpretatur quippe Saluator, maxime solacia, tamen ideo non semper etiam ipsa beneficia tribuuntur petentibus, ne propter hoc religio quaeratur, quae propter aliam magis uitam, ubi mala non erunt omnino ulla, quaerenda est; et ad hoc meliores quosque in his malis adiuuat gratia, ut quanto fideliore, tanto fortiore corde tolerentur. Ad quam rem etiam philosophiam prodesse dicunt docti huius saeculi, quam di quibusdam paucis, ait Tullius, ueram dederunt; nec hominibus, inquit, ab his aut datum est donum maius aut potuit ullum dari: Porro si paucis diuinitus datum est uerae philosophiae contra miserias huius uitae unicum auxilium, satis et hinc apparet humanum genus ad luendas miseriarum poenas esse damnatum. Sicut autem hoc, ut fatentur, nullum diuinum maius
Abbreviated transcription (Latin):
phyiosophoꝵ atq hereticorũ quis estimare suffi¬
ciat: Loqͥm̃ enĩ nc̃ de nat᷑a m̃tis humanȩ quaista
uita mortał ornat᷑. nõ de fide atq itinere ueritatis
qͣila immortał ad qͥrit᷑: Huiꝰ tantȩ naturȩ c̃ditor¬
tͣntȩ isuimã potestatẽ sũmãq habente iusticiam.
ninꝗ̃ ꝓfecto in has miserias decidisset atq ex his p̃t̃
eos solos qͥlibabunt᷑ in et̃nas penas eẽt̃. itura: nisi
nimis gͣnde peccatũ in homine pͥmo de qͦ cet̃i exorti
mortalitate cõnume. multisq earũ reppiatur infir¬
miꝰ. q̃nta dĩ bonitas qñta ꝓuidentia canti creatoris
apparet : Nonne ita sunt in eo loca sensuũ icȩt̃a
m̃bra disposita speciesq ipsa ac fig̾a et stat᷑a tociꝰ
corꝑis ita modificata : ut ad ministeriũ animȩ
rationał se indicet factũ: Nõ enĩ ut animalia racio¬
nis exꝑtia q̃ ꝓna eẽ. udemꝰ ĩt̾rã ita creatꝰ ẽ. homo

Expanded text:
philosophorum adque haereticorum, quis aestimare suffiphilosophorum adque haereticorum, quis aestimare sufficiat? Loquimur enim nunc de natura mentis humanae, qua ista uita mortalis ornatur, non de fide adque itinere ueritatis, qua illa inmortalis adquiritur. Huius tantae naturae ctrante et summam potestatem summamque habente iustitiam numquam profecto in has miserias decidisset adque ex his praeter eos solos qui liberabuntur in aeternas esset itura, nisi nimis grande peccatum in homine primo, de quo ceteri exorti mortalitate commune multisque earum reperiatur infirmius, quanta Dei bonitas, quanta prouidentia tanti Creatoris apparet! Nonne ita sunt in eo loca sensuum et cetera membra disposita speciesque ipsa ac figura et statura totius corporis ita modificata, ut ad ministerium animae rationalis se indicet factum? Non enim ut animalia rationis expertia prona esse uidemus in terram, ita creatus est homo;