comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sriatium quimeaelis estͦ : In hocenim glorisicatur pat̃
fi uetum plarinũ ad feramur &xefficiamur. ⁊ pi duci¬
ili, aquo effsciamur nisi ab illo cuiur musericordia pse¬
pore niois Ipsius enim sumus fgmentumereati in xp̃oitũ
noperibur bonis. Sicut dilxit mepater inquit i⁊ egouli¬
ei uon manete in dilectione mea: Ecoe unde sunt nob
pera bona nam unde nobir essent nisi quia sider perdi¬
etionemoperatur: Vnde autem dilger emur nisipri
rdilgereniur : Apertissime hoc inepistula sua idemiste
on aequalitatem naturae ostendit nostrae & suae si c̃
me pater & gouos: Nampater utique diligit & nor. sed in
pio: quia in hoc glorificatur pater ut fructum ad sera
mus in uite. hoc ent infilio: & efficiamur eiur discipuli: ma¬
ete inquit indilectione mea: quomodo manebinur :¬
Audiquid sequitur : Sipraecepta mea inquit seruaueri
ter manebitir indilectione mea. Dilectio facit praccepta
snuaru anpraecepta seruata faciunt dilectionem Sed
cuut arab igat quod dilectio praecedit Tinde enimprae¬

Expanded text:
strum, qui in coelis est . In hoc enim glorificatur Pater, ut fructum plurimum afferamus, et efficiamur Christi discipuli. A quo efficiamur, nisi ab illo cujus misericordia praevenit nos? Ipsius enim sumus figmentum, creati in Christo Jesu operibus bonis . 2. Sicut dilexit me Pater, inquit, et ego dilexi vos: manete in dilectione mea. Ecce unde sunt nobis opera bona. Nam unde nobis essent, nisi quia fides per dilectionem operatur ? Unde autem diligeremus, nisi prius diligeremur? Apertissime hoc in Epistola sua idem istenon aequalitatem naturae ostendit nostrae et suae, sicut me Pater, et ego vos. Nam Pater utique diligit et nos, sed in ipso; quia in hoc glorificmus in vite, hoc est in Filio, et efficiamur ejus discipuli. Manete, inquit, in dilectione mea; quomodo manebitis audi quod sequitur: Si praectis, manebitis in dilectione mea. Dilectio facit praecepta servari, an praecepta servata faciunt dilectionem? Sed quis ambigat quod dilectio praecedit? Unde enim prae
Abbreviated transcription (Latin):
nari & hoc hab̵ ueritas ut talia facta daninentur : tan¬
tum gitur oderunt ueritatem quantum odeiunt suas poe¬
nas quas talib in rogatueritas: Nesciunt autem illam eẽ
ueritatem quae taler qualer ipsisunt damnat : Odesunt
ergo quam nesciunt : & cumillam odesunt profecto & eũ
dequo nata est nisiodisse non possunt : Ac ꝑ hoc quia ueritatẽ
qua iudicante damnantur depatre dõnatam nesciunt ut¬
que &iamipsum & nesciunt &oderunt : Omiros hominer
qui cumesse uolunt mali nolunt esse ueritatem quadam¬
nantur mali. Nolunt enim eam esse qđ est cum seipsor debe¬
ant nolle esse quod sunt ut ipsa manetem utentur neipsa
deci qddicit.sioƿenanonfecissem Neis quae

Expanded text:
nari, et hoc habet veritas ut talia facta damnentur: tannari, et hoc habet veritas ut talia facta damnentur: tantum igitur oderunt veritatem, quantum oderunt suas poenas, quas talibus irrogat veritas. Nesciunt autem illam esse veritatem, quae tales quales ipsi sunt damnat: oderunt ergo quam nesciunt; et cum illam oderunt, profecto et eum de quo nata est nisi odisse non possunt. Ac per hoc quia veritatem qua judicante damnantur, de Patre Deo natam nesciunt; utique etiam ipsum et nesciunt, et oderunt. O miseros homines, qui cum esse volunt mali, nolunt esse veritatem qua damnantur mali! Nolunt enim eam esse quod est, cum seipsos debeant nolle esse quod sunt; ut ipsa manente mutentur, ne ipsa haec verba, Si opera non fecissem in eis, quae
Abbreviated transcription (Latin):
inpudicur: sine dubio enim sipudicum dilgo hoc est ipiegs
dilgo ergo &iam ipsumdilgo & nescio: & simpudicõ
odi non ergo ipsum odi quia non est quododi & tamei
dilecto meo cum quo simul incaritate pudititiae habi¬
teec anima mea faciognasus in iuriam nonerranr indis¬
esitione uir tutum atq uitiosum sed incor dium tone¬
bris humanosum: pro indesicut sieri potest ut homo
bonus hominem bonũ oderit nesciens. uel potius dili¬
gat nesciens. Ipsum enim dilgit cum bonum dilgit : quia
id qđ est ille hoc istedilgit: oderit autem nesciens non ipsũ
sed pͥutat esse ipsum. Ita sieri potest ut &iam homo in¬
hominem sic &dm̃: Deniq: si interrogasentur iuda ei
utrũ dilgerent dm̃ quidse aliud quamdilgere respon¬
derent : Nec &x animo mentienter. sed errando potiur
opinantes : Quomodo enim dilgesent patrem ueritatis
qui haberent odio ueritatem : Nolunt enim sua factadã¬

Expanded text:
impudicus. Sine dubio enim si pudicum diligo, hoc est ipse quod impudicus. Sine dubio enim si pudicum diligo, hoc est ipse quod diligo: ergo etiam ipsum diligo, et nescio. Et si impudicum odi, non ergo ipsum odi; quia non est quod odi: et tamen dilecto meo, cum quo semper in charitate pudicitiae habitat anima mea, facio ignarus injuriam, non errans in discretione virtutum atque vitiorum, sed in cordium tenebris humanorum. Proinde sicut fieri potest ut homo bonus hominem bonum oderit nesciens, vel potius diligat nesciens ipsum enim diligit cum bonum diligit, quia id quod est ille, hoc iste diligit; oderit autem nesciens non ipsum, sed quod putat esse ipsum: ita fieri potest ut etiam homo inhominem, sic et Deum. Denique si interrogarentur Judaei, utrum diligerent Deum; quid se aliud quam diligere responderent, nec ex animo mentientes, sed errando potius opinantes? Quomodo enim diligerent Patrem veritatis, qui haberent odio veritatem? Nolunt enim sua facta dam
Abbreviated transcription (Latin):
tenebris humana sum hoc est cogitationum aliena sesi
cia tañ id est definitar firmarque sententias contirq
Aebemur: nec ante tempus quicquam iudicase donceut
niat dñ & in luminet abscondita tenebranim && man¬
fest& cogitationer cordir: & tunc laus erit unicuq¬
adõ: Quando ergo nonerratur in rebus ut rectastt
in probatio uitio sũ uirtutũq: ad probatio profecto
sierratur in hominib: uenialis ẽ humana temptatio
Plias autẽ humanosũ cordiũ tenebras. rerauiltũm
randa & multum dolenda contingit. ut eum non ni
quam quem diligimus deuitemus auersemur a nr̃o
prohibeanus accessu. communẽ cum illo uitã uictũq
habere noliniur eumq: etiam si disciplinȩ in ponende
necessitas cogit siuene aliis noceat siue ut fiat ipse cor¬
rectior asperitate salubri Per sequamur & homintꝰ
bonũ tamquã malũ ad flgamus quẽ nescienter amans
Hoc sit siquis uerbggratia cum sit pudicus a nobis crelti

Expanded text:
tenebris humanarum, hoc est cogitationum alienarum, etenebris humanarum, hoc est cogitationum alienarum, eicia tamen, id est, definitas firmasque sententias continere debemus, nec ante tniat dominus et inluminet abscondita tenebrarum; et manifestabit cogitationes cordis et tunc laus erit unicua Deo . Quando ergo non erratur in rebus, ut recta sit improbatio vitiorum virtutumque probatio; profecto si erratur in hominibus, venialis est humana tentatio. 3. Per has autem humanorum cordium tenebras, res multum miranda et muescientes diligimus, devitemus, aversemur, a nostro prohibeamus accessu, communem cum illo vitam victumque habere nolimus; eumque etiam, si disciplinae imponendae necessitas cogit, sive ne aliis noceat, sive ut fiat ipse correctior, asperitate salubri persequamur; et hominem bonum tanquam malum affligamus, quem nescientes amamus. Hoc fit, si quis, verbi gratia, cum sit pudicus, a nobis creditur
Abbreviated transcription (Latin):
rebur habeamus ueram certam que sententiam : hoc
est ut sulle uel ille homo utrum sit inpudicur pudicus¬
ue nescimus: oderimur tamen inpuditiam & puditiam
dilgamus: et sullum uel illum iniustum esse iustum ue
nescimus: a memus tamen iustitiam & iniustitiam de¬
testemur . non quas nobis ipsi errando consingimur sed
quas sideliter hanc adpetendam illanque uitandam in
dĩ ueritate conspicimus: ut cum de ipsis rebus quod ad pe¬
tendum est adpetimur. quod deuitandum est deuitamus:
sgnoscatur nobir. quod deoccultir hominum aliquando
immo adsidue non uera sentimur: Hoc enim ad lumanã
temptationem pertinere arbitror sine qua ista duciñ
potest uita : Ita ut apłus diceset: temptatio uos non ad¬
preliendat nisihumana:. Quidenim tam humanum
quani on posse inspicere corhumanum et id eonon
eius latebras per scrutarũ Sed plerumque aliusquo
id quodibiggitur suspicari : Quamquam & in hisreiũ

Expanded text:
rebus habeamus veram certamque sententiam. Hoc rebus habeamus veram certamque sententiam. Hoc est, ut si ille vel ille homo utrum sit impudicus pudicusve nescimus, oderimus tamen impudicitiam, et pudicitiam diligamus: et si illum vel illum injustum esse justumve nescimus, amemus tamen justitiam, et injustitiam detestemur; non quas nobis ipsi errando confingimus, sed quas fideliter, hanc appetendam, illamque vitandam in Dei veritate conspicimus: ut cum de ipsis rebus quod appetendum est appetimus, quod devitandum est devitamus, ignoscatur nobis quod de occultis hominum aliquando, imo assidue non vera sentimus. Hoc enim ad humanam tentationem pertinere arbitror, sine qua duci ista non potest vita, ita ut Apostolus diceret, Tentatio vos non apprehendat nisi humana . Quid enim tam humanum quam non posse inspicere cor humanum; et ideo non ejus latebras perscrutari, sed plerumque aliud quam id quod ibi agitur suspicari? Quanquam et in his rerum
Abbreviated transcription (Latin):
Niuls tcuuienpo test notior esse quam sibi: nontacuri
eius facie corporali nobis intimatur cuiurq notiua
sed tune nobir ad cognitionem pat& quando eius most
euta non latae. alio qui neo seipium nonste quinqͥ
potest. qui uidere faciem suam non potest : sed utique tanto
certiur quam notus est aliir ipse se nouit : quanto certius
interiore conspectu potest uidere quod sapit. uidere quod
cupit. uidere quod uiuit : quae cum aperiuntur & nobis
Tuncuere sit agnitus nobis: Haec itaque qm̃ plerumque
ad nos de absentibus uel &iam mortuis siue fama siue
litteris perferuntur. Hinc sit ut saepe quos numquam
facie corporis uidimus. non tamen quos omnino nes¬
cimus uel oderimus homines uel amemus : Sed plerũq
in eis nostra credulitas fallitur. quia non num quam &
historia & multo magis fama mentitur : Pertinet au¬
tem adnosne perniciosa opinatione fallamur. ut quia
non possumus hominum indegare conscientiam de ipsis

Expanded text:
nulli tamen potest potior esse quam sibi. Non igitur in nulli tamen potest potior esse quam sibi. Non igitur in ejus facie corporali nobis intimatur cujusque notitia. Sed tunc nobis ad cognitionem patet, quando ejus mores et vita non latet. Alioquin nec seipsum nosse quisquam potest, qui videre faciem suam non potest. Sed utique tanto certius quam notus est aliis ipse se novit, quanto certius interiore conspectu potest videre quod sapit, videre quod cupit, videre quod vivit: quae cum aperiuntur et nobis, tunc vere fit cognitus nobis. Haec itaque quoniam plerumque ad nos de absentibus vel etiam mortuis, sive fama, sive litteris perferuntur; hinc fit ut saepe quos nunquam facie corporis vidimus non tamen quos omnino nescimus, vel oderimus homines, vel amemus. 2. Sed plerumque in eis nostra credulitas fallitur; quia nonnunquam et historia, et multo magis fama mentitur. Pertinet autem ad nos ne perniciosa opinione fallamur, ut quia non possumus hominum indagare conscientiam, de ipsis
Abbreviated transcription (Latin):
opinantur: Non utiq ipsum. sed illud in ueniuntur
odisse quod fingunt c aut errando potius suspican¬
cdar  & tamen nusposent liominer odisse qđ neseiunt¬
non ue deruutrunq doeiset quod eius patren & noe¬
udistir dñmu dicenten qui me odit cepatremie¬
odit . Qui superius docerat. haec facient uobre
o nesciunt eum qui misit me: Nonitaquris¬
cda nela nascitur questio: quaomodo possint anis
q uemuesciunt: Si enim dm̃ non quod est ipse sedios
quid al ud eum suspicantur aut credunt &e hocas
suspactono uel uana credulitate concipiunt : diu¬
quos numiquamuidimur dilgamur: acꝑ hoc neosis
Acontia io in possibile est ut eos quor numquanus¬
mue oder tinur: Fama quippe dealiquo ser no cie¬
de rubena seu mala sit non in merito itt ame mur e
oderi iurdiotum: sed si fama sit uerax quonio de
deqiuo uera didicimur dicendur gnotur Anquia et
fadlet noniuidinus q̃uam cum &x ipse non uideat

Expanded text:
opinantur; non utique ipsum, sed illud inveniuntur opinantur; non utique ipsum, sed illud inveniuntur odisse quod fingunt, aut errando potius suspicantur. Et tamen nisi possent homines odisse quod nesciuntnon veritas utrumque dixisset, quia ejus Patrem et necentem, Qui me odit, et Patrem meodit; qui superius dixerat, Haec facient vobis, quia nesciunt eum qui misit me. Non itaque dissimulanda nascitur quaestio, quomodo possint odisse quem nesciunt. Si enim Deum non quod est ipse, sed nescio quid aliud eum suspicantur aut credunt, et hoc osuspicione vel vana credulitate concipiunt: si auquos nunquam vidimus, diligamus; ac per hoc nec illud a contrario impossibile est, ut eos quos nunquam vidimus, oderimus. Fama quippe de aliquo sermocinante seu bene seu male, fit non immerito ut amemus vel oderimus ignotum. Sed si fama sit verax, quomodo est de quo vera didicimus, dicendus ignotus? An quia ejus faciem non vidimus? Quam cum et ipse non videat,
Abbreviated transcription (Latin):
quamdat scĩs suis ꝑ supplicium separatur : Tanta est
item suppliciorum . quanta est diuersitas peccatosũ¬
uae quo quomodo sehabeat altius enim iudicat sapi¬
itia diuina quam coniectura scrutatur aut effatur
umana: Isticerte ad quos uenit & quibus locutus est
prnon habent demagno in sidelitatir peccato illam & cu¬
aionem qua possent dicere : Non uidimus non audiuimꝰ.
ue non acceptaretur ista &cusatio ab illo cuius inscru¬
abilia sunt iudicia siue acceptasetur & sinon ut abom¬
idam natione liberarentur : Certe ut aliquanto
nius damnarentur. Qui me odit inquit & patrem
neum odit : hic nobis fortassedicatur : quis potest odis¬
e quem nescit. &utique ante quam dicer &. Sinon uenis¬
sem & locutui sussem eis peccatum non haberent: Dixe¬
rat discipulis suis : haec facient uobis quia nesciunt
eum quimisit me : Quomodo ergo nesciunt & odeilint.
Sienim non quod est ipse. sed nescio quid deillo aliud

Expanded text:
quam dat sanctis suis, per supplicium separatur: tanta est quam dat sanctis suis, per supplicium separatur: tanta est autem suppliciorum, quanta est diversitas peccatorum; quae quomodo se habeat, altius judicat sapientia divina, quam conjectura scrutatur aut effatur humana. Isti certe ad quos venit, et quibus locutus est Christus, non habent de magno infidelitatis peccato illam excusationem, qua possint dicere, Non vidimus, non audivimus: sive non acceptaretur ista excusatio ab illo cujus inscrutabilia sunt judicia, sive acceptaretur, et si non ut ab omni damnatione liberarentur, certe ut aliquanto lenius damnarentur. 5. Qui me odit, inquit, et Patrem meum edit. Hic nobis fortasse dicatur: Quis potest odisse quem nescit? Et utique antequam diceret, Si non venissem, et locutus eis fuissem, peccatum non haberent, dixerat discipulis suis, Haec facient vobis, quia nesciunt eum qui misit me. Quomodo ergo nesciunt et oderunt? Si enim non quod est ipse, sed nescio quid aliud de illo
Abbreviated transcription (Latin):
sedomnino legem xp̃i accipere noluenint: &eam qua ns
ad ipsorat tinet omnino nullamerse uoluenint : Ili auten
peccant in lege qui sunt in lge id est qui eam suscipiunt cĩq
Sed infirmitate non implent: quod abea rectissime pre¬
cipi dubitare non possunt: Hi sunt qui aliquo modo for¬
sitan possunt ab eosum quisine lege sunt perditione dica¬
ni Sitamen quod apłur ait ꝑ legem iudicabuntur : sic
accipiendum est tamquam dixerit. nori peribuntquod
rum sita est: neque enim deinfidelibur & sidelibur
t sermo ut hoc dicer & sed degentibus & iudaeir quicer
atrique nisi in eo saluatore saluentur quiuenit quaere
quod perierat. ad ꝑditionem sine dubio pertinebunt: quã
dicipossit alior grauius. alior leuius perituror. Id est ali
grauiores alios leuiores poenar insua perditione passu¬
r. Ille enimperire dõ dicitur. quisquir ab illa beatitudi

Expanded text:
sed omnino Legem Christi accipere noluerunt, et eam quantum sed omnino Legem Christi accipere noluerunt, et eam quantum ad ipsos attinet, omnino nullam esse voluerunt. Illi autem peccant in Lege, qui sunt in Lege, id est, qui eam suscipiunt, eamqu; sed infirmitate non implent quod ab ea rectissime praecipi dubitare non possunt. Hi sunt qui aliquo modo forsitan possunt ab eorum, qui sine Lege sunt, perditione discerni: si tamen quod Apostolus ait, per Legem judicabuntur, sic accipiendum est tanquam dixerit, non peribunt; quod mirum si ita est. Neque enim de infidelibus et fidelibus erat sermo ut hoc diceret, sed de Gentibus et Judaeis: qui certe utrique nisi in eo Salvatore salventur, qui venit quaerere quod perierat , ad perditionem sine dubio pertinebunt. Quamvis dici possit, alios gravius, alios levius perituros, id est, alios graviores, alios leviores poenas in sua perditione passuros. Ille enim perire Deo dicitur, quisquis ab illa beatitudine
Abbreviated transcription (Latin):
atutni euarteliuus eius audirent uitaehuur fine pras¬
uentisunt psen pra eueniuntur possint habere hane o¬
sationeni possunt plane sed nonideo possunt esfiger a
eocrobient: Quicumq: enim sine lee peccauesint e
Ieo peribunit:  quicumq in lee peccauerint ꝑ leg
tur osteonsolum nihil adiuuare hane &̧ cusationem iu¬
tui ostendere uerum &iam plurgrauare quien ine
qui a non audesunt oecurabunt si ne liege peribunt : di
ues urlu quicum audirent contempserunt uel &iun
restite duniti nectantum contradicendo sed & eor ao
bus audierunt odus per sequendo ineir deputandi st
dequibur aliquid leniur uidetur sonuise quo đ dictune
pereleem iudicabuntur: Merito quaerits selis
ud es ipernoe siune lege aliudiudicare ꝑ legene & illuda
paa uoun dioct autem leuiur proculdubio non sunt istin
bae poena leuiore ponendi quia neq inlge pecenit stuu

Expanded text:
quam Evangelium ejus audirent, vitae hujus fine praequam Evangelium ejus audirent, vitae hujus fine praeventi sunt, seu praeveniuntur, possint habere hanc excusationem. Possunt plane, sed non ideo possunt effugere damnationem. Quicunque enim sine lege peccaverunt, sine peribunt: et quicumque in Lege peccaverunt, per Legem ntur; non solum nihil adjuvare hanc excusationem videntur ostendere, verum etiam plus gravare. Qui enim se quia non audierunt, excusabunt, sine Lege peribunt. 4. Sed utrum hi qui cum audirent, contempserunt, vel etiam restiterunt, nec tantum contradicendo, sed et eos a quibus audierunt odiis persequendo, in eis deputandi sunt de quibus aliquid levius videtur sonnisse quod dictum est, per Legem judicabuntur, merito quaeritur. Sed si aliud est perire sine Lege, aliud judicari per Legem, et illud est gravius, hoc autem levius; procul dubio non sunt isti in hac poena leviore ponendi, quia neque in Lege peccaverunt,
Abbreviated transcription (Latin):
ion uenit xp̃s nec locutur est eir habeatit &cusationem
depeccato suo: Sienim non habent. sun hic dictũ est prop¬
terea istor non habere quia uenit & locutus est eis : Siau¬
tem habent utrum ad hochabeant ut apoenir alienen¬
tur an ut mitius puniantur : ad haec promeo capto
dño donante respondeo habere illor &cusationem non
deomini peccato suo. sed dehoc peccato quo lnxp̃m noncre¬
diderunt: ad quor nonuenit & quibur non est locutus:
Ged non in eo sunt numero ad quor indiscipulir uenit. &
quibus ꝑdiscipulor est locutus: quod & nunc facit: nam ꝑ
ecclesiam suam uenit ad genter. & ꝑ ecclesiam suam loqui¬
tur gentibus : ad hocenim pertinet quod ait: quiuor
recipit me recipit. & qui uorspernit me spernit: An
uultis inquit apłur paulus experimentũ accipere eiur
qui in me loquitur xp̃r : Restat in quirere utrum hi
qui prius quami xp̃r in ecclesia ueniret adgenter &prius¬

Expanded text:
non venit Christus, nec locutus est eis, habeant excusationem non venit Christus, nec locutus est eis, habeant excusationem de peccato suo. Si enim non habent, cur hic dictum est propterea istos non habere, quia venit et locutus est eis? Si autem habent, utrum ad hoc habeant ut a poenis alienentur, an ut mitius puniantur? Ad haec inquisita pro meo captu, Domino donante, respondeo, habere illos excusationem, non de omni peccato suo, sed de hoc peccato quo in Christum non crediderunt, ad quos non venit, et quibus non est locutus. Sed non in eo sunt numero hi ad quos in discipulis venit, et quibus per discipulos est locutus, quod et nunc facit: nam per Ecclesiam suam venit ad Gentes, et per Ecclesiam loquitur Gentibus. Ad hoc enim pertinrecipit, me recipit; et qui vos spernit, me spernit . An vultis, inquit apostolus Paulus, experimentum accipere ejus qui in me loquitur ? Restat inquirere utrum hi qui priusquam Christus per Ecclesiam veniret ad gentes, et prius
Abbreviated transcription (Latin):
qui odit xp̃m &discipulos eius. Immo uero non
insolir sedhos quoq adeundem mundum pertine
erant iuda ei ante quam xp̃r ad eos in carne uenisset
Quis hoc uel stultissimur dixerit : sed manum quod dan
peccatum non omne peccatum. quasi sub generali nomi¬
ne uult intellegi: Hoc est enim peccatum quod tenentis
cuncta peccata quod unusquisq: si non habeat dimittun¬
tur ei cuncta peccata: Hoc est autem quia non credider̃
In xp̃m : qui propterea uenit ut credatur in eum: hoc
peccatum si non uenisset. non utique haberent: Aduen¬
tus quippe eius quantum credentibus salutarir tantũ
noncredentibur gitiabilis factus est. Tamquam & ipse
caput & princeps aposto losum quod dese ipsi dixerunt
&x titerit quibusdam quidem odor uitae inuitam : quib:¬
dam uero odor mortir inmortem: Sed quod ad iunxit
atq ait i Munc autem &cusationem non habent de pec¬
cato sua Potest mouere quaerenter. utrum hi ad quos

Expanded text:
qui odit Christum et discipulos ejus; imo vero non qui odit Christum et discipulos ejus; imo vero non in eis solis, sed hos quoque ad eumdem mundum per tineerant Judaei, antequam Christus ad eos in carne venisset? Quis hoc vel stultissimus dixerit? Sed magnum quoddam peccatum, non omne peccatum, quasi sub generali nomine vult intelligi. Hoc est enim peccatum quo tenentur cuncta peccata, quod unusquisque si non habeat, dimittuntur ei cuncta peccata: hoc est autem, quia non crediderunt in Christum, qui propterea venit ut credatur in eum. Hoc peccatum, si non venisset, non utique haberent. Adventus quippe ejus quantum credentibus salutaris, tantum non credentibus exitiabilis factus est: tanquam et ipse caput et princeps Apostolorum, quod de se ipsi dixerunt, exstiterit quibusdam quidem odor vitae in vitam, quibusdam vero odor mortis in mortem . 2. Sed quod adjunxit, atque ait, Nunc autem excusationem non habent de peccato suo, potest movere quaerentes, utrum hi ad quos
Abbreviated transcription (Latin):
ser uauerunt & uestrum seruabunt. Sed hacc¬
omnia facient uobis propter nomen meunquia
nesciunt eum quimisit me: De quibur autem hoc dixe¬
rit. Si quaeranius inuenimus eum ad haec uerbaue¬
nisse ab eo quod dixerat. Simundur uos odit scitoti
quia mepriorem uobis odio habuit : Nunc uero qu
addidita Sinon uenissem & locutus fuissem eis peco¬
tum non haberent : Iuda eos ostendit expsesiur: De
his ergo & illa dicebat: nam hoc indicat uerbosi
ipsa contex̾io. Dehis enindicit. Si non uenissem &
locutur fuissem eir peccatum non habedent: dequs¬
bus dicebat. Sime ꝑ secuti sunt & uorper sequen¬
tur. Si sermonem meum feruauesunt & uestsun
seruabunt: sed haec omnia facient uobas proptꝰ
nomen meum quia rtesciunt eum quimisit mei
his enim uerbis & ista subiungit: Si non uenuson
&lo cucts fuissem eit peccatum non habesent : Ia¬
dei ergo per secuti sunt xpm quod euidentassime
indicat euangelium: Iuda eir locutur est xp̃r nor
aliis gentibur. In eis ergo uoluit intellegi mundi

Expanded text:
t vestrum servabunt: sed homnia facient vobis propter nomen meum, quia nesciunt eum qui misit me. De quibus autem hoc dixerit si quaeramus, invenimus eum ad haec verba venisse ab eo quod dixerat, Si mundus vos odit, scitote quia me priorem vobis odio habuit: nunc vero quod addidit, Si non venissem, et locutus eis fuissem, peccatum non haberent, Judaeos ostendit expressius. De his ergo et illa dicebat; nam hoc indicat verborum ipsa contextio. De his enim dicit, Si non venissem, et locutus eis fuissem, peccatum non haberent, de quibus dicebat, Si me persecuti sunt, et vos persequentur; si sermonem meum servaverunt, et vestrum servabunt: sed haec omnia facient vobis propter nomen meum, quia nesciunt eum qui misit me: his enim verbis et ista subjungit, Si non venissem, et locutus eis fuissem, peccatum non haberent. Judaei ergo persecuti sunt Christum, quod evidentissime indicat Evangelium; Judaeis locutus est Christus, non aliis gentibus: in eis ergo voluit intelligi mundum,
Abbreviated transcription (Latin):
atque impus. &odit quod suum est & eaparte hominũ
qua sceleratis nocet. &dilgit quod suum est & eapar¬
te hominum qua eisdem ipsir consceleratir fauet :
ergo haeconinia faciunt uobir propter nomen meum
uel itadictum est propter quod uos patiemini. uel
ita propt̃ quod & ipsi faciunt quia hoc in uobis dum
per secuntur oderunt: et addidit : quia nesciunt
eum qui me misit: hoc secundum eam scientiam dic¬
tum intellegendum est dequa & alibi scriptum est: Sci¬
re autem te sonsus est consummatus. Hac quippe scien¬
tia qui sciunt patrem a quo missus est xp̃r nullomodo
persecuntur eor quos collgit xp̃r quia &ipsicumeir¬

Expanded text:
atque impiis, et odit quod suum est, ex ea parte hominum atque impiis, et odit quod suum est, ex ea parte hominum qua sceleratis nocet; et diligit quod suum est, ex ea parte hominum qua eisdem ipsis cum consceleratis favet. Ergo haec omnia facient vobis propter nomen meum, vel ita dictum est, propter quod vos patimini; vel ita, propter quod et ipsi faciunt, quia hoc in vobis dum persequuntur, oderunt; et addidit: Quia nesciunt eum qui me misit. Hoc secundum eam scientiam dictum intelligendum est, de qua et alibi scriptum est: Scire autem te, sensus est consummatus . Hac quippe scientia, qui sciunt Patrem, a quo missus est Christus, nullo modo persequuntur eos quos colligit Christu
Abbreviated transcription (Latin):
inuobis oderunt : Ac ꝑ hoc & boni cum persecutionẽ
fcciunt malis pos sunt recte dici & propter iustitam
facere quam diligendo perrecuntur malos & proptꝰ
iniquitatem quamoderunt in ipsirmals : Ita ergo dio¬
sinab pos sunt idici pati. & propt̃ iniquitatem quae
in illis punitur & propter iustitiam quae in corum po¬
na exercetur : Item quȩri potest si &iaminali faciunt
ꝑsecutionem malis sicut impu reges & iudices cumes¬
sent ꝑsecutores piorũ utique & homicidas & adulte¬
ror & quoscumque maleficos quos contra leger pu¬
blicas fecisse cognoscerent puniebant: Quomo do intel¬
lgendumꝰ quod ait dñr Sidemundo essetis mundur quod
suũ est dilger& : neque enim quos punit dilgit mundur
a quo uidemus supra dicta scelesum genera plerumq
puniri . nisi quia mundus est in eir a quibus talia scelera
puniuntur⁊ Mundur & ineir a quibur talia scelera dili¬
guntur : Mundus itaque ille qui intellegitur in malir

Expanded text:
in vobis oderunt; ac per hoc et boni, cum persecutionem in vobis oderunt; ac per hoc et boni, cum persecutionem faciunt malis, possunt recte dici et propter justitiam facere, cum diligendo persequuntur malos; et propter iniquitatem, quam oderunt in ipsis malis; ita ergo et ipsi mali possunt dici pati, et propter iniquitatem, quae in illis punitur, et propter justitiam, quae in eorum poena exercetur. Item quaeri potest si etiam mali faciunt persecutionem malis, sicut impii reges et judices, cum essent persecutores piorum, et utique homicidas, et adulteros, et quosque maleficos, quos contra leges pblicas fecisse cognoscerent, puniebant, quomodo intelligendum est quod ait Dominus: Si de mundo essetis, mundus quod suum est diligeret? neque enim quos punit diligit mundus, a quo videmus supra dicta scelerum genera plerumque puniri; nisi quia mundus est in eis a quibus talia scelera puniuntur, mundus et in eis a quibus talia scelera diliguntur. Mundus itaque ille, qui intelligitur in malis
Abbreviated transcription (Latin):
&iam ialipatiuntur: Sienim possunt mali ꝑsecutionẽ
farere bonis propter nomeix p̃cxur nonpossint mal
freum propt hoc malipatiunur quia faciune boni
propi iustitiam patiunturmali propt̃ in iustitan
uoes babiengo propterhoc pos suNt facere proerer
quod bemi patiuntur : quia ficciunt mali propt̃ inust¬
ciam pntiuntur boni propt̃ iustitiam quomodo erg
ereu uerũ haecomnia facient uobis propter nomei
uitura cum illi nom propt̃ nomenx p̃ifaciant idest opt¬
iustioiam sed propter iniquitieten suame Hace queto
ta soluitur si eo modo intellegamus dictũ haec onsuo
faeient uobis p̃pt̃ nomeimeum ut tocumre feraturid
iustos tamquam dictumsit : haec omnia pationin aib
ein propt nomenmeum ut hoc sit facient uobis quod est
pationiniabens Si autem propter nomoimeum ic acepi¬
tur tam quam diceret propter nomeniieum quo dino
bis oderunt ita potest accipi: & propter iustitiam que

Expanded text:
etiam mali patiuntur. Si enim possunt mali persecutionem etiam mali patiuntur. Si enim possunt mali persecutionem facere bonis propter nomen Christi, cur non possunt mali faciunt, propter hoc mali patiuntur; quia faciunt boni propter justitiam, patiuntur mali propter injustitiam: nec mali ergo propter hoc possunt facere propter quod boni patiuntur, quia faciunt mali propter injustitiam, patiuntur boni propter justitiam. Quomodo ergo erit verum, Haec omnia facient vobis propter nomen meum; cum illi non propter nomen Chriustitiam, sed propter iniquitatem suam? Haec quaestio ita solvitur, si eo modo intelligamus dictum, Haec omnia facient vobis propter nomen meum, ut totum referatur ad justos; tanquam dictum sit, Haec omnia patiemini ab eis propter nomen meum: ut hoc sit, facient vobis, quod est, patiemini ab eis. Si autem propter nomen meum sic accipitur, tanquam diceret, propter bis oderunt, ita potest accipi, et propter justitiam, quam
Abbreviated transcription (Latin):
tur miseriorer qui propter hoc nomen ista faciunt. quan¬
to beatioser qui propt̃ hoc nomen istapatiuntur: Sicut
ipse alio loco dicit Beati quiper secutionem patiuntur:
propter iustitian: Hoc est enim propter me. uel propter
nomen meum: Quia sicut apłus docet factus est nobir
sapientia adõ & iustitia & scĩficatio & redemptio: ut
quem ad modum scriptum est. qui gloriatur in dño glo¬
rietur. Faciunt quippe ista malimalis sed non propter
iustitiam: Et ideo miseri utrique. & qui faciunt & qui
patiuntur: Faciunt & bonimalis : ubi & si faciunt isti
proster iustitiam: nontamen illi propter iustitiam
patiuntur: Sed dicit aliquis : Simali quando persecun¬
tur bonos propter nomen xp̃i propter iustitiam bo¬
nipatiuntur : profecto propter iustitiam haec eir
mali faciunt. Quodsi ita est: ergo & quando boni ma¬
us propter iustitiam persecuntur propter iustitiã

Expanded text:
Tanto igitur miseriores qui propter hoc nomen ista faciunt, quanTanto igitur miseriores qui propter hoc nomen ista faciunt, quanto beatiores qui propter hoc nomen ista patiuntur: sicut ipse alio loco dicit, Beati qui persecutionem patiuntur propter justitiam . Hoc est enim propter me, vel propter nomen meum: quia, sicut Apostolus docet, Factus est nobis sapientia a Deo, et justitia, et sanctificatio, et redemptio; ut quemadmodum scriptum est, Qui gloriatur, in Domino glorietur . Faciunt quippe ista mali malis; sed non propter justitiam: et ideo miseri utrique, et qui faciunt, et qui patiuntur. Faciunt et boni malis: ubi etsi faciunt isti propter justitiam, non tamen illi propter justitiam patiuntur. 3. Sed dicit aliquis: Si mali quando persequuntur bonos propter nomen Christi, propter justitiam boni patiuntur, profecto propter justitiam haec eis mali faciunt; quod si ita est, ergo et quando boni malos propter justitiam persequuntur, propter justitiam
Abbreviated transcription (Latin):
admodum intellegere debeamur. quod superiur dixerit
Ianiñdico uor seruos c Ecce enim seruos eosdicit:⁊am
quid est alud non est seruus maior dño suo: Sime perst¬
cutisunt & uosper sequentur. Manifestum est grar
illum seruum qui non manet indomo in acter num ib¬
per tinertem ad timorem quemforar caritas mittit
Sime per seciti sunt & uos persequentur. Illum sgnisi¬
carisesuium pertuientem ad timorem castum quiper¬
manet in saeculum saeculi: hic enim seruus est auditu¬
sus: Eige bone serue in tra ingaudium dñi tui: Sedhȩc
omnia inquit facient uobir prõpter nomen meum:
quia nesciunt eum quimisit me: Quae omnia facient
nec tamen odissent eos. Neq per sequerentur .: uel &iã¬
si odissent nec tamen per sequerentur. non omnia face¬
ent : Haec autem ominia facient uobis propt̃ nom̃ me¬
um: Quid est aliud dicere quam me in uobis odio habe¬
bunt. me inuobis persequentur: & sermonem ur̃m
quia meus est ideo non seruabunt: Haec enimomnia faci

Expanded text:
re debeamus quod superius dixerat, Jam non dico vos servos ? Ecce enim eos servos dicit. Nam quid est aliud, Non est servus major domino suo: si me persecuti sunt, et vos persequentur? Manifestum est igitur illum serpertinentem ad timorem quem foras charitas mittet si me persecuti sunt, et vos persequentur; illum significari servum pertinentem ad timorem castum, qui permanet in saeculum saeculi. . Hic enim servus est auditurus: Euge, serve bone, intra in gaudium domini tui . Sed haec omnia, inquit, facient vobis propter nomen meum, quia nesciunt eum qui misit me. Quae omnia facient, nec tamen odissent eos, neque persequerentur; vel etiamsi odissent, nec tamen persequerentur: non omnia facerent. Haec autem omnia facient vobis propter nomen meum, quid est aliud dicere, quam, me in vobis odio habebunt, me in vobis persequentur, et sermonem vestrum, quia meus est, ideo non servabunt? Haec enim omnia faci
Abbreviated transcription (Latin):
Dox ã quae gsȩce dicitur. latine gloria est : Quodido
cominemor andum &x istimaui qui adicit apłur. si
abrahiam &operibus iustisicatur est habet glorian
sed nonaddm̃ . Haec est ad dm̃gloria qua glorisicats
non homo sed dr̃. Si non &operibur sed ox fide iusti sio¬
tur ut & dõ illi sit &iam quod bene operatur  qũs¬

Expanded text:
 quae Graece dicitur, Latine gloria est. Quod ideo commemorandum existimavi, quia dicit Apostolus, Si Abraham ex operibus justificatus est, habet gloriam, sed non apud Deum . Haec est ad Deum gloria qua glorificatur non homo, sed Deus si non ex operibus, sed ex fide justificatur, ut ex Deo illi sit etiam quod bene operatur, q
Abbreviated transcription (Latin):
intellegatur diabolus princeps munditam quam ge¬
rat uniuersimundi id est caeli& tere atque omnium
quice in eis sunt principatum : Dequalimundo dictum est
cumdexp̃o uerbo sermo esset . & mundus ꝑ eum factus
ẽ : uniuersus itcquemundus a summis caelir usque ad
insimam terrm creatori est subditus non desestori:
Redemptori non interenptori. liberatori non capti¬
uatori. doctori Nondeceptori : Quen ad modũ autẽ
sit intellegeidus princeps mundi diabolus : euidenti¬
us aperuit a postolus palus : quicum dixiss& Non est
uobis conluctictio aduersus cornem & sangune. idest
aduersus homines subiecit atque ait : sedadue sur

Expanded text:
intelligatur diabolus princeps mundi, tanquam geintelligatur diabolus princeps mundi, tanquam gerat universi mundi, id est, coeli et terrae, atque omnium qui in eis sunt, principatum: de quali mundo dictum est, cum de Christo Verbo sermo esset, Et mundus per eum factus est . Universus itaque mundus, a summis coelis usque ad infimam terram Creatori est subditus, non desertori; Redemptori, non interemptori; liberatori, non captivatori; doctori, non deceptori. Quemadmodum autem sit intelligendus princeps mundi diabolus, evidentius aperuit apostolus Paulus, qui cum dixisset, Non est nobis colluctatio adversus carnem et sanguinem, id est, adversus homines, subjecit atque
Abbreviated transcription (Latin):
pato eni ascendentem: quo uiso illud fuerant creditus
phe dixuset. & praedlicere antequam facer&. Creditu¬
riautem hoc non fide noua sed aucta : autcerte cum
mostuus esset defecta Cum resurrexisset resecta:
Neque enim eum silium dĩ non & ante csedebant:
sedcum inillo factum esset quod ante praedixit. fides illa
quactunc quando illis loquebatur fuit par ua & cum
noreretur paene iam nulla : Et reuixit & creuit: De
inde quiddicit : Iam non multa loquar uobiscũ: uenit
enim princeps mundiliuius : Quis nisi diabolus : & in me
non habet quicquam : nullum scilic& omnino peccatum:
Sicenim ostendit. Noncreatura sum sed peccatorum
principem diabolum : quos nunc nomine mundihuius ap¬
pellat: Et quotiens cumq mundi nomen in mali sgnisicati¬
one ponitur: non ostendit nisi mundustius amatores :
de quibus alibi scriptũ est . Quicumque uoluerit amicus
ersescłihuius in imicus dĩ constictus : ab sit ergo ut sic

Expanded text:
Patrem ascendentem: quo viso illud fuerant credituriPatrem ascendentem: quo viso illud fuerant credituripraedixisset, et praedicere ante quam faceret: credituri autem hoc non fide nova, sed aucta; aut certe cum mortuus esset defecta, cum resurrexisset refecta Neque enim eum Dei Filium non et ante credebant; sed cum in illo factum esset quod ante praedixit, fides illa quae tunc quando illis loquebatur fuit parva, et cum moreretur pene jam nulla, et revixit et crevit. 2. Deinde quid dicit? Jam enim princeps mundi hujus. Quis, nisi diabolus? Et in me non habet quidquam. Nullum scilicet omnino peccatum. Sic enim ostendit non creaturarum sed peccatorum principem diabolum, quos nunc nomine mundi hujus appellat. Et quotiescunque mundi nomen in mali significatione ponitur, non ostendit nisi mundi istius amatores, de quibus alibi scriptum est: Quicunque voluerit amicus esse saeculi hujus, inimicus Dei constituitur . Absit ergo ut sic
Abbreviated transcription (Latin):
ut cunifactum suerit credatis : Non ne potiur dicna
furt anune dei uobis prur quam fiat ut eredatin qua
cum factum suerit uideatis : Nam & ille cui dictumes
quia uidisti credidisti on hoc credidit quo duoa
sed aliud uidit. aliud credidit: Vidit enim honisent
icedidit elm̃ Cer nebat quippe atque targebat aor¬
nemui uenten quam uiderat morientem : Et crai¬
uaet dũ in carne ipia latentem : csedebat ergomente qu
non uidebatper hoc quod sensibur corporir apparebat
Siuuil & sidicurtur crediquae uidentur sicut drct iert¬
oinsb i culis suis seeredidisse : non tomen ipra est que
uinobis a elisicatur sider sed e rebur qua e udest tir
utur innobis ut ea csedantur quae nonuidentur
Quo cirea dilectusimi unde nunc ser mo est quo ddn
ite Et nunc dexi uobir priur quamfiat ut cum factũ
fueri eredatis. Illud utiq dicit cum factum fuerit¬
quod eum post mortem uisurierant uiuentem : et ad

Expanded text:
ut cum factum fuerit, credatis? Nonne potius dicendum ut cum factum fuerit, credatis? Nonne potius dicendum fuit, Et nunc dixi vobis priusquam fiat, ut credatis, quod cum factum fuerit, videatis? Nam et ille cui dictum est, Quia vidisti, credidisti, non hoc credidit quod vidit; sed aliud vidit, aliud credidit: vidit enim hominem, credidit Deum. Cernebat quippe atque tangebat carnem viventem, quam viderat morientem; et credebat Deum in carne ipsa latentem. Credebat ergo mente quod non videbat, per hoc quod sensibus corporis apparebat. Sed etsi dicuntur credi quae videntur, sicut dicit unusquisque oculis suis se credidisse: non tamen ipsa est quae in nobis aedificatur fides; sed ex rebus quae videntur, agitur in nobis ut ea credantur quae non videntur. Quocirca, dilectissimi, unde nunc mihi sermo est, quod Dominus ait, Et nunc dixi vobis priusquam fiat, ut cum factum fuerit, credatis; illud utiqquod eum post mortem visuri erant viventem, et ad
Abbreviated transcription (Latin):
es ñr & saluator noster ihr xp̃r dexerat discipulis suis.
Sidilgeretis me gauderttr utique quia uado
ad ƿatsem quia ƿater maior me est : Quod & for¬
ma serui eum dixisse non &forma dĩ inqua a equalis est
patri. nouit fider quae religiosis est mentibur foca non¬
a calumniosis & dementibus ficta: Deinde subiunxit :
& nunc dixiuobir prius quamsiat ut cum factum suerit
credatis: Quid est hoc cum magir credere homo debeat
ante quamfiat id quod credendum est haec est enim
laus sidei si quod criditur non uidetur : Nam quid
magnum est si id creditur quod uidetur : Secundum
illam eiusdem dñi sententiã quando dircipulum arguit
dicens. quia uidisti csedidistr beati qui non uident &
csedunt: Et nescio utrum credere dicendur est quisq
quod uidet: nam ipsa sider inepistula quȩ inscribitur
adhebseor ita est desinita: est autem fider sperantium
ubsaonit a cdrutetio rerum quae non uidentur: qua¬
poercer insdes et rerum quac ereduntur tcorin. que

Expanded text:
hristus dixerat discipulis suis: Si diligeretis me, gauderetis utique, quia vado ad Patrem; quia Pater major me est. Quod ex forma servi eum dixisse, non ex forma Dei in qua aequalis est Patri, novit fides quae religiosis est mentibus fixa, non calumniosis et dementibus ficta. Deinde subjunxit: Et nunc dixi vobis priusquam fiat, ut cum factum fuerit, credatis. Quid est hoc, cum magis homo credere debeat antequam fiat id quod credendulaus fidei, si quod creditur, non videtur. Nam quid magnum est, si creditur quod videtur? secundum illam ejusdem Domini sententiam, quando discipulum arguit, dicens, Quia vidisti, credidisti: beati qui non vident, et credunt . Et nescio utrum credere dicendus est quisquam quod videt. Nam ipsa fides in Epistola quae scribitur ad Hebraeos, ita est definita, Est autem fides, sperantium substantia, convictio rerum quae non videntur . Quapropter si fides est rerum qu
Abbreviated transcription (Latin):
pstusi ador̃ pro nobis passus est relinquenr nobir gem¬
pluriuit sequamur uestigia eius: quod utiq si faem¬
iui ipso adiuuante facimus: quidexit: sine me nli
potesti facero: Denique quibur iam dixerat: Sicat
uosmundur. scitote quia me priosem uobis odio hab¬
it Et nunc ineo quod audistis cum euangelium lge¬
returu onementote inquit sermonis mei quemeo
dixiuobir. non ẽ seruur maior dño suo: Sime per secito
sunt. & uosper sequentur. Si ser monem meum ser uaue

Expanded text:
s passus est, relinquens nobis exemplum, ut sequamur vestigia ejus . Quod utique si facimus, ipso adjuvante facimus, qui dixit, Sine me nihil potestis facere. Denique quibus jam dixerat, Si odit vos mundus, scitote quia me priorem vobis odio habuit: et nunc in eo quod audistis, cum legeretur Evangelium, Mementote, inquit, sermonis mei quem ego dixi vobis, Non est servus major domino suo: si me persecuti sunt, et vos perseque
Abbreviated transcription (Latin):
serrrionem que locutus sumuobis: Eece eipte. nuonla¬
tor ei palmitura quod est aoicolae non uitir officium su
oa mipalenites operarios suor fecit: nam &esinondent
pecroneitum impendunt tamen aliquod a diumenuĩ
dedu onideiuo Quia sine me inquit nih il potestir facerei
Audi & ram ipsos consitenter: quid autem est apollo quis

Expanded text:
tus sum vobis. Ecce et ipse mundatus sum vobis. Ecce et ipse mundator est palmitum, quod est agricolae, non vitis officium: qui etiam palmites operarios suos fecit. Nam etsi non dant incrementum, impendunt tamen aliquod adjumentum; sed non de suo: Quia sine me, inquit, nihil potestis facere. Audi etiam ipsos confitentes: Quid autem est Apollo? quid
Abbreviated transcription (Latin):
spinar : Ego sum inquit uitis uera & pater meus agrico
la est omnempalmitem in me nonferentem fructum:
Tollet eum: & omnem qui fert fructum purgabit eum
ut fructumplus adferat : Num quid unum sunt ogrico¬
la & uitir : Sec undum hoc ergo uitis xp̃r. Secundum quod
ait pater maior me est: Secundum id autem qudd ait
go & pater unum sumus. & ipse agricola est : Nec talir
qualer sunt qui & trinsecus operando & hibent minis¬
terium : sed talis ut d& &iam intrinsecur incrementũ
Namneque qui plantat est aliquid neque quirggat
sedl quienerementum dat dr̃. Sedutiq dr̃ est xp̃r. quia
erat uerbune sTinde ipse & pater unum sunt : Esiuer
caro scrgtum est quod nonerat. manet quoderat ueno
omidepatre tamquam degricola dixisset quo dinruci¬
oios pal aien tollat. fructuosor autem purg& ut plura¬
ferant fiuetum: Continuo &iam seipsum mundatoran
pal motumn ostendenr Iamuor inquit mundiestir propt

Expanded text:
spinas ? 2. Ego sum, inquit, vitis vera, et Paspinas ? 2. Ego sum, inquit, vitis vera, et Panon ferentem fructum, tollet eum: et omnem qui fert fructum, purgabit eum, ut fructum plus afferat. Nunquid unum sunt agricola et vitis? Secundum hoc ergo vitis Christus, secundum quod ait: Pater major me est. Secundum id autem quod ait: Ego et Pater unum sumus, et ipse agricola est. Nec talis quales sunt qui extrinsecus operando exhibent ministerium, sed talis, ut det etiam intrinsecus incrementum. Nam neque qui plantat, est aliquid, neque qui rigat, sed qui incrementum dat, Deus . Et utique Deus est Christus, erat Verbum; unde ipse et Pater unum sunt: et si Verbum caro factum est quod non erat, manet quod erat. Denique cum de Patre tanquam de agricola dixisset quod infructuosos palmites tollat, fructuosos autem purget ut plus afferant fructum; continuo etiam seipsum mundatorem palmitum ostendens, Jam
Abbreviated transcription (Latin):
dicum subiecit. teiebrarum harũ : Nequis quam
niundi nomine intelleger & uniuersam cseaturam cuius
mullortiodo iunt reccones antelidesertorer ⁊⁊s ebr auur
iquet boruni id est mundi istiur amatorum gedrabu
taien. edectisunt nonpersuũ meritum. sed ꝑdigrataon
quibusdieit puistis enim aliquando tenebet nune giten

Expanded text:
rum: ne quisquam mundi nomine intelligeret universam creaturam, cujus nullo modo sunt rectores angeli desertores. Tenebrarum, inquit, harum, id est, mundi istius amatorum: ex quibus tamen electi sunt, non per suum meritum, sed per Dei gratiam, quibus dicit, Fuistis enim aliquando tenebrae; nunc autem
Abbreviated transcription (Latin):
Sumdñr dĩs commendasset caritatem quam echibuit
nobis moriendo pronobis atque dixisset. maiorem
ha ic dilectionem nemo habet ut animam suam po¬
nat quis pro amicis suis : Uor inquit amicimeiestis. si fece
esse non possit. nisi praecepta dñi sui fecerit: Hinc amicor
suor uoluit intellegi unde boni serui possunt probari : Sed
ut dixi ista dgnatio est ut dñr quos nouit seruos suor. dig¬
netur dicere amicor suos : Nam ut sciatis ad seruorum
officium pertinere praecepta suidnĩ facere. alio loco ser¬
iussa faciendo quid dicatis ostendite : nonne seruo oboedi¬
enti ipse dicturus est. Eige seruebone qm̃ in paucir fidelis

Expanded text:
sus commendasset charitatem quam exhibuit nobis moriendo pro nobis, atque dixisset, Majorem hac dilectionem nemo habet, ut animam suam ponat quis pro amicis suis: Vos, inquit, amici mei estis, si fe servus bonus esse non possit, nisi praecepta domini sui fecerit; hinc amicos suos voluit intelligi, unde servi boni possunt probari. Sed, ut dixi, ista dignatio est, ut dominus quos novit servos suos, dignetur dicere amicos suos. Nam ut sciatis ad servorum officium pertinere praecepta domini sui facere, alio loco serjussa faciendo, quid dicatis ostendite. Nonne servo obedienti ipse dicturus est, Euge, serve bone, quia in paucis fuis
Abbreviated transcription (Latin):
tantum est homo sed &iam dr̃ : ideo numquam reur: di
nim disecerir oculum tuum ad illum nus quam pat¬
bit. Oculum tuũ oculum uidelicet humanum quo et¬
nirs biumana Si dr eerir ad illum nusquam parebit qu
uideri nom potest quem ad modum uidere tupoter: pan¬
uit enimsibi pennas sicut aquilae & uadit indomium
prae positi sui. Vnde adnos utiq uenit nec taler quali
uenit inuenit. Dilgamur ergoinuicem sicut & xp̃r di&̃¬
nor & tradidit semet ipsum pronobut: Maiorem qu¬
pehane dilectionem nemohabet. ut animã suã ponat qus
pro amicis suis. Eumq sic imitemur pia oboedientia ut
einor comporare nulla praesumamur audacia:

Expanded text:
tantum est homo, sed etiam Deus, ideo nunquam reus. Si tantum est homo, sed etiam Deus, ideo nunquam reus. Si enim direxeris oculum tuum ad illum, nusquam parebit Oculum tuum, oculum videlicet humanum quo cernis humana, si direxeris ad illum, nusquam parebit; quia videri non potest, quemadmodum videre tu potes. Parabit enim sibi pennas sicut aquilae, et vadet in domum praepositi sui : unde ad nos utique venit, nec tales qualis venit invenit. Diligamus ergo invicem, sicut et Chriidit semetipsum pro nobis. Majorem quippe hac dilectionem nemo habet, ut animam suam ponat quis pro amicis suis. Eum quippe imitemur pia obedientia, ut ei nos comparare nulla praesumamus audacia: