comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dos. Burgenses aut̃ de castris ip̃os ⁊ dictum militem ocmuss nr̃i. ⁊ serui¬
cures qͦs ceꝑant. sic̾ supͣ aiximꝰ in qͣtam turre posuerunt. Sed au uocle
incerat eastrum de p̃xano ꝗ ei tradicłat fcã ꝓdicioẽ cepit.⁊
a comitis nr̃i familiaritate recectens. ip̃m cepit acͥus iipugna¬
re. Nam nõ multo post infesto scĩ michaelis ueuit item ꝓctitor ad ca¬
strum nocte. ꝗ dicitur fanum iouis. Erectisq ad iur̃ scalis itͣuerñt
hostes ⁊ ascenderunt mnuros. ⁊ ꝑ castrum discurrere ceꝑunt. Quod
scientes nr̃i qͥ erant in caslro paucissimi ip̃os q aggredientes c̃ confu¬
sione exire coegerunt. ⁊ se in fossatum p̃cipitare. ⁊ aliqͥs ex eis occiłii.
rat p̃rẽa ppe carcassonam qđctam nobile Amittit¬
lus erat. Hic tp̃e obsidioĩs carcassone tunore nr̃oꝵ castrum montis rega¬
lis uacuum łeliqͥt. Secl post ea uenit ad conurem nr̃m. ⁊ aliꝗͣco tp̃e eiꝰ

Expanded text:
utem de Castris, ipsos et dictum militem comitis nostri, et servientes quos ceperant, sicut supra diximus, in quadam turre posuerunt; sed illi nocte juraverat, castrum de Prexano, quod ei tradiderat, facta proditione, cepit, et a comitis nostri familiaritate recedens, ipsum cepit acrius impugnare. Nam non multo post in festo S. Michaelis venit proditor nocte ad castrum quod dicitur Fanum-Jovis, erectisque ad murum scalis, intraverunt hostes et ascenderunt muros et per castrum discurrere coeperunt. Quod scientes nostri qui erant in castro paucissimi, ipsosque aggredientes, cum confusione exire coegerunt et se in fossatum praecipitare, et aliquos ex eis occiderunt. Erat praeterea prope Carcassonam quoddam nobile lus erat. Hic tempore obsidionis Carcassonae, timore nostrorum castrum Montis-regalis, vacuum dereliquit: sed postea veni
Abbreviated transcription (Latin):
iꝑãm minbam. ⁊ castrum qđclam quod uentuon dicebat᷑
ontien die quodam ꝓpe cabaretum nuraclm̃. ꝗ nõ c̃chinus
p̃rermietendum. Pereg̾ni im̃ qui a francia uenant aci p̃ceptũ
conutis extirpabañt uineas cabaren. Unis aut ex aduersa¬
rus iactu bauste sagtam niqndam de nr̃is dirie enis. ꝑcussit erm

Expanded text:
strum quod Ventilon dicebatur. Contigit die quodam, prope Cabaretum, miraculum quod non credimus praetermittendum. Peregrini nostri a Francia venerant; ad praeceptum comitis exstirpabant vineas Cabareti: unus autem ex adversariis jactu balistae sagittam in quemdam de nostris dirigens, percussit eum
Abbreviated transcription (Latin):
pla. ambo srricte dturis uincłis ⁊ fortissimis. ꝑ crura uentrem ⁊ collum.
nomans uolomori÷ oians ut mn sit ꝓ purgatio ignis iste. Accensus est gͥ iem
cira snpiter eopiosus.: Iuo aut̃ qͥ ꝑfectus erat in ħesi in momento ꝯbusto.
art statim ꝯfractis iuincłis foitissimis. ita sanꝰ exiut abiene. ꝗ nłła apparint
meo ꝯbussionis nota. nisi ꝗ summitates dignoꝵ aliꝗͣtulũ sũt aduste.
ettiens comies a castro de castris acd ex̾citum remeauit quem ctimiserat
uersus ꝑtes carcassone. Post h fuit ꝯsilium ctucis burgictie. ⁊ militũ
gx̾cituis. ut tencłent cabaretum: si forte possent illos de cabareto uexa¬
re. ⁊ ad tedlitioẽm castri oog̾e ꝑ insultum. Mouentes gͦ nr̃i uenerũt
qre cabaretum ad dunidiam leugam: ⁊ ibi fixere tẽptoria. In cͣstino au̾t
armauerũt se milites. ⁊ magna pais ex̾citus: ⁊ appropinqͣuerũt caba¬
rero: ur expugnarent illud. factoq insultu c̃ par̃ ꝓ fic̾e possent: ad tẽp̃¬
tona redierũt.

Expanded text:
ergo ambo stricte duris vinculis et fortissimis, per crura, ventrem et collum, E. volo mori, orans ut mihi sit pro purgatorio ignis iste. » Accensus est igitur ignis circa stipitem copiosus; illo autem qui perfectus erat in haeresi in momento combusto: alter, statim confractis vinculis fortissimis, ita sanus exivit ab igne, quod nulla apparuit in eo combustionis nota, nisi quod summitates digitorum aliquantulum sunt adustae.ediens comes a castro de Castris, ad exercitum remeavit, quem dimiserat versus partes Carcassonae. Post haec fuit consilium ducis Burgundiae et militum et exercitus ut tenderent Cabaretum, si forte possent illos de Cabareto vexare, et ad redditionem castri cogere per insultum. Moventes ergo nostri, venerunt prope Cabaretum ad dimidiam leugam, et ibi fixerunt tentoria. In crastino autem armaverunt se milites, et magna pars exercitus, et appropinquaverunt Cabareto, ut expugnarent illud; factoque insultu, cum parum proficere possent, ad tentoria redierunt.
Abbreviated transcription (Latin):
comitem nĩmenseni. oiantes ⁊ dẽpẽa tes: tit inseruitio ihu xp̃i die¬
narent᷑ aabuic alqͣtatum ꝯmorari. Adhuc em̃ erant ħetiooꝵ eistella i¬
mule ⁊ fortilima adqͥrencta. Ut eñ p̃itmttamꝰ inuum̾a: erant circa cat
mimici. Erat qͥtpe ex una ꝑte minerba: ex alia eastiũ t̃mar̃ : ab alia sa¬
barerum. Dux aũt burguntie. utꝑore bemenisimꝰ. benigne dep̃camntib
adcͥeuit. ⁊ promisit se ꝑ aliqͣtulũ tp̃as ẽ eis aclhuc moraturum. Comes aũt
nũmensis nullo mͦ uoluit dep̃cantib obauctire : sed statim ad pͥa remeaũ.
Non em̃ bene ꝯueniebant. ctux. ⁊ comes nie: sed hostis pacis diabolus. ita
ios ad mutuas inimicitias acuebat: quod timebant cotidie nr̃i ne se mu¬
tuo occicłent. Presumebatꝰ etiam a nr̃is. quod comes niunensis nõ saus
bonam g̾ebat erga nr̃m comitem uoluntatem : eo ꝗ comes nr̃ familia¬
uis enat ctuciꝰ burguncdie. ⁊ c̃ eo a ꝑtib uen̾at gallicanis. O antiqͣ antiqͥ

Expanded text:
comitem Nivernensem orantes et deprecantes ut in servitio Jesu Christi dignarentur adhuc aliquantulum commorari. Adhuc enim erant haereticorum castella multa et fortissima acquirenda: ut enim praetermittamus innumera, erant circa Carcei nostrae inimici. Erat quippe ex una parte Minerba, ex alia castrum Finarum, ab alia Cabarerum. Dux autem Burgundiae, utpote benignissimus, benigne deprecantibus acquievit, promisitque per aliquantulum tempus cum eis ad haec moraturum. Comes autem Nivernensis nullo modo voluit deprecantibus obaudire; sed statim ad propria remeavit: non enim bene conveniebant dux et comes ille; sed hostis pacis diabolus ita inter illos mutuas inimicitias acuebat, quod timebant quotidie nostri ne se mutuo occiderent. Praesumebatur etiam a nostris, quod comes Nivernensis, non satis bonam gerebat erga nostrum comitem voluntatem, eo quod comes noster familiaris erat duci
Abbreviated transcription (Latin):
nouimꝰ inseramꝰ. Prio dicenctum quot erat gũe p̃clarꝰ. iurtare
robust. m armis płimũ excitat᷑. Erat pt̾ea ut acceclamꝰ ad formã. statu¬
ra pcer. cesarie spͣtabilis. faciȩ elegans. Aspͨtu decorꝰ. hum̃s eminens.
br̾achiis ex̃tus. corꝑe uenustꝰ. membris om̃ib agilis ⁊ habilis. acer. et
alacer. in nlła sui uł mocdica ꝑte. etiam ab hoste. uł iniuido reꝓbandus.
Demũi ut ascendamꝰ ad maiora: erat fac̾dia disert᷑. affabilitate comunis.
contubernia amabilis. castitare muncdissmmꝰ. humilitate p̃cipuus. Sapi¬
entia p̃ctitꝰ. in ꝓposito firmꝰ. in ꝯsilio ꝓuidus. in iudicio iustꝰ. in mdlicre¬

Expanded text:
e robustus, in armis plurimum exercitatus. Erat praeterea, ut accedamus ad formam, statura procerus, caesarie spectabilis, facie elegans, aspectu decorus, humeris eminens, brachiis exertus, corpore venustus, membris omnibus agilis et stabilis, acer et alacer, in nulla sui vel modica parte etiam ab hoste vel invido reprobandus. Demum ut ascendamus ad majora, erat facundia disertus, affabilitate comis, contubernio amabilis, castitate mundissimus, humilitate praecipuus, sapientia praeditus, in proposito firmus, in consilio providus, in judicio justus, in militia
Abbreviated transcription (Latin):
ihu xp̃i. ꝯͣ pestilentes ħericos uoluit pͥncipari. Talem qͥppe decebat ex̾ctuũ
ꝓbitas aciomaret. Talem inqͣm. talem oꝑe p̾cium fuit in ꝑiclitantis eccłe¬
atefensioẽm sublimari. sub cͦ sollerti patcinio inocentia xͥana seca᷑ ꝯsisteret
⁊ ħetice pͤuitans p̃sũp tuosa tem̾itas. detestabilis erroris sui impiutate non
sparet ⁊ pulcͤ sans de monte forti oruĩdns naufraganti eccłe a xͦ uͦ mõte tͣns
tanta donoꝵ. tam nat᷑aliũ. ꝗͣ gͣtuitoꝵ. confluxit plenitudo. Quẽ ne tot
⁊ tantar̃ diuini mim̾is largitatũ extolłet magnitucto. datꝰ est ei a dño
stimulus. mcessantis sollicitucdinis. ⁊urgentissime pauꝑtatas. Cum enim
dñs i captioẽ castroꝵ. in destructione mimicoꝵ. huic ita miracłose se

Expanded text:
i contra pestilentes haereticos voluit principari! Talem quippe decebat dominum eprobitas adornaret; talem, inquam, talem operae pretium fuit, in periclitantis Ecclesiae defensionem sublimari, sub cujus patrocinio innocentia Christiana secum consisteret, et haereticae pravitatis praesumptuosa temeritas, detestabilis erroris sui impunitatem non speraret, et pulchre satis de Monte-forti oriundus naufraganti Ecclesiae a Christo, si ml donorum tam naturalium quam gratuitorum confluxerit plenitudo, quem ne tot et tantarum divini numinis largitatum extolleret magnitudo, datus est ei a Domino stimulus incessantis sollicitudinis et urgentissimae paupertatis. Cum enim Deus in captione castrorum et destructione inimicoru
Abbreviated transcription (Latin):
canonicꝰ bit̃rensis de eccła maiori celebrata misa ahdliens aĩt tun¬
tum laborantum in fosatis cantatis: int̾rocaxt qͥd hoc eẽt. Respo¬
deriũ cui aderant. Cumultꝰ est laborantum act fossata. qͥ a mumiꝰ
cintatem ꝯtra francigenas qͥ aclueniunt. Iam eñ  imminebat atuent᷑
pegrinoꝵ. Et dum ita loquerenꝰ apparuit ibi qͣ tam senex uenancte
Quo aucdito: il uehem̃ter mon sũt ⁊ ꝑmoti. Cumq tiellent in senem ini¬
nreꝗͣ cruce signati ad bur̾ensem¬
ꝑuenirent euutarem. ui ce co mes bit̃ris. Raimũdũ rog̾u noĩe. nobi
qͥdem gen̾e nepos comitis tolosani. qui sectans auĩcłi pͣtutatem. in nulo
heticos ꝯpͥmebat ꝓmiserit firmissime. ẜutr̃ensis eiuibi cuutatis. ꝗ eos nłłatenꝰ cese¬
reret. sedd c̃ip̃is ad moitem usq ꝑseuerans. in sepedicta cutitate. aduentũ xp̃i mi
litum ꝯꝙpͣtaret S. ec c̃ nr̃os appropinqͣre auctiret. pacti oblitꝰ. fed̾is nesciꝰ sidem siñ¬

Expanded text:
am Biterrensis de ecclesia majori, celebrata missa, audiens autem tumultum laborantum in fossatis civitatis, interrogavit quid hoc esset. Responderunt qui aderant: « Tumultus est laborantum ad fossata, quia munimus civitatem contra Francigenas qui adveniunt; » jam enim imminebat adventus peregrinorum: et dum ita loquerentur, apparuit quidam senex venerandae Quo audito, illi vehementer moti sunt et permoti: cumque vellent in senem iensemvenirent civitatem, vicecomes Biterrensis Raimundus Rogerii nomine, nobilis quidem genere, nepos comitis Tolosani, qui, sectans avunculi pravitatem, in nullo haereticos comprimebat, promiserat firmissime Biterrensis civibus civitatis quod eos nullatenus desereret, semilitum exspectaret. Sed cum nostros appropinquare audiret, pacti oblitus, foederis nescius fidem fran
Abbreviated transcription (Latin):
suisse xp̃i ꝯcubinam. Pret̾ea in eccła ip̃uis q̃ erat in cuntate. sic̃ supͣ tetigimꝰ. ciues
bitrenses dñm suũ occid̾ant. ẽo suc dentes afreg̾ant. Merito igat᷑ in illiꝰ festiu¬
tate capti sũt ⁊ destructi. de qͣ ꝯtumeliosa tot cdix̾ant. cuiꝰ etiam eccłam. sangu̾ie
arcła inqͣ sic̃ sepe dictum est dnm siũ occidant ciuies bu̾renses in ip̃a die captiõis
auiratis fuert. usq acͥ .uii. milia de ip̃is bir̃ensib int̃fecti. Notabiłr est notand̃.
ꝗ sic̃ cuitas ihrłm . xliͦ. anno a passioẽ clm̃ nr̃i.a tito ⁊ uespasiano suit cdestructa:
ita ciuitas bitrensis. xlii. annc ab mifectioe dñi sui ꝑ francigenas est cteuastata.
Hoc qͦ nõ est omittenł. ꝙ c̃ sepedicta ciuitas. multo eiens deuastata fiñt. ob cãm
Lapta utaq ⁊ destructa cauutare bũt ensi ꝓposuert nri recto gressu. tencte¬
carr assonam. Cauies ꝯ eũ curassorenses pessuierant henci: ⁊ patores coram

Expanded text:
s quae erat in civitate, sicut supra tetigimus, cives Biterrenses dominum suum occiderant, episcopo suo dentes confregerant. Merito igitur in illius festivitate capti sunt et destructi, de qua contumeliosa tot dixerant, cujus etiam ecclesiam sanguine a, in qua, ut saepe dictum est, dominum suum occiderant cives Biterrenses, ipsa die captionis civitatis fuerunt usque ad septem millia de ipsis Biterrensibus interfecti. Notabiliter est notandum quod sicut civitas Jerusalem XLII anno a passione Domini nostri a Tito et Vespasiano fuit destructa, ita civitas Biterrensis XLII anno ab interfectione domini sui per Francigenas est vastata. Hoc quoque non est omittendum, quod saepedicta civitas multoties devastata fuerit ob causam Capta itaque et destructa civitate Biterrensi, proposuerunt nostri recto gressu tenderCarcassonam, cives etenim Carcassonenses pessimi erant haeretici, et peccatores coram
Abbreviated transcription (Latin):
u̾tenres aũt ꝙ si fac̾ent hic sic̃ in bũrensi fcm̃ fua̾t cuntate cde¬
strueret᷑ ciuitas. ⁊ omĩa bona q̃ in t̃a enant consum̃entur. Et
mentes tene ad ĩram custodiendam. Ad ꝯciliũ gͥ baxoñ tractandum
est de pace in hũc modum. Ordinarum est quod om̃s egredentur
midi ⁊ ita enacłent. Nicecomes aut in custodia ren̾et᷑. bona omia rema
tantes. Tũc adimplerũ est qđ dictum fuat ꝑ uen̾abilem uir̃ uidelies

Expanded text:
si facerent hic sicut in Biterrensi factum fuerat civitate, destrueretur civitas, et omnia bona quae in ipsa erant consumerentur, et vientes tenere ad terram custodiendam. Ad consilium igitur baronum tractatum est de pace in hunc modum. Ordinatum est quod omnes egrederentur nudi, et ita evaderent; vicecomes autem in custodia teneretur, bona omnia remantantes. Tunc adimpletum est quod dictum fuerat per venerabilem virum
Abbreviated transcription (Latin):
mi ꝯũcent᷑. His cictis p̃cectente cruoe ⁊ uexillo comitis subsequente. uillã
intrant nr̃.i. ⁊ cantantes re cłm laudamꝰ eccłam adeunt ꝗͣ reconciliatã
cruorm dñicam in sũmitare turris ponunt. uexillum comitis alia in ꝑce
locantes. Np̃c qͥpre uilam ceꝑat ⁊ dignum erat ut uexillum eius p̃cecłet
erat c̃ comite in obsictioe. negotium q iħri xͥ. unico amplectabat᷑ affc̃u
auctiens ħeticoꝵ multitudinem congregatam in quadam ctomo. Ac¬
cessit ad eos. Iferens q illis uerba pacis ⁊ monita salutis. ip̃os in meliꝰ
conu̾t̾e cupiebat. Qui u̾ba eius int̾rumpentes: om̃s una uoce dixer̃t.¬

Expanded text:
ubsequente, villam intrant nostri, et cantantes Te Deum laudamus, ecclesiam adeunt, quam reconciliatam, crucem Dominicam in summitate turris ponunt, vexillum comitis alia in parte locantes. Christus quippe villam ceperat, et dignum erat ut vexillum ejus praecederet, et erat cum comite in obsidione, negotiumque Christi unico amplectebatur affectu, audiens haereticorum multitudinem congregatam in quadam domo, accessit ad eos perferens illis verba pacis et salutis monita, ipsos in melius convertere cupiebat: qui
Abbreviated transcription (Latin):
hostes cͧcis armauerant se i pͤtoub crucis sieno.
ignatis igͥ in fracia adundicandũ di nr̃i iniuriam tot fideliũ milibꝰ
⁊signandis. nichil aliud suꝑ erat nͥ ut dũs sabaoth qui solita bõitate
insua neq̾tia obstinati. qͦsdam ꝯtmelus affec̾nit. alios et̾ int̾fecant ps¬
s exercitibus suis crudelissimos pederet homicidas. Adue̾tꝰ c̾ee signatoꝵ¬

Expanded text:
hostes crucis armaverant se in pectoribus crucis signo. Signatis igitur in Francia ad vindicandum Dei nostri injuriam tot fidelium millibus et signandis nihil aliud supererat, nisi ut Dominus Sabaoth, qui solita bonitate in sua nequitia obstinati, quosdam contumeliis affecerant, alios etiam interfecerant, missis exercitibus suis, crudelissimos perderet homicidas. CAPUT XIV. Advent
Abbreviated transcription (Latin):
tare. orꝑuntq nr̃os sagitis acͥus infestare. Quoduidentes seruientes ex̾citꝰ. qui
publica lineua dic̾tur ribaudi. c̃ indignatione maxi̾a. muros adeunt cuutatis.
nobilib q: ex̾atꝰ nescientib:. ⁊ penitꝰ inconsultis. facto insultu ip̃a hora quod dic¬
tu est mirabile capunt cuutarem. Quid pła: Sratim intͣates a munimo usq¬
ad inaximum. om̃s fere necam. tͣdentes incendio ciuitatem. fuit aut̃ capta ciui

Expanded text:
tque nostros sagittis acrius infestare, quod videntes servientes exercitus, qui publica lingua dicuntur ribaldi, cum indignatione maxima muros adeunt civitatis, nobilibusque exercitus nescientibus et penitus inconsultis, facto insultu ipsa hora, quod dictu mirabile est, capiunt civitatem. Quid plura? Statim intrantes, a minimo ad maximum omnes fer
Abbreviated transcription (Latin):
eccłam uisferret᷑. ita sañ inuentum est ⁊ ulesum. ac si ip̃a die fuiss
tumidlatum: miri etiam finglantia de corꝑe sc̃i ⁊ uestib emanauit.¬
cruce signatoꝵ. qͥ acd extirpandos ħeticos. ⁊ eoꝵ fautores in ꝓrĩo¬
tientur⁊ erant de funicia ad ꝑtes narbonenses. petut a legato sͥ¬
dari crucem. ut sict̾ram suam a cruoe signatoꝵ infestatioẽ tueret᷑. Adqͥe¬
nt leoatꝰ. comitiq ⁊ dnob cm̃ desius militib cruces dedit. O falsũ ⁊ ꝑsi¬
dissimum ercioe signatum conutem tolosañ dico qͥ cruoem assumpsit. non
pͣuitatem. His omib ita gestis legatꝰ ⁊ magr̃. thesidiꝰ. redierũt uersus lu¬
bunũ. ut cruce signans qͥ starim uenturi erant ꝯtͣ ꝓiunciales heticos obiua¬

Expanded text:
ecclesiam transferretur, ita sanum inventum est et illaesum, ac si ipsa die fuisset ecclesiam transferretur, ita sanum inventum est et illaesum, ac si ipsa die fuisset tumulatum; miri etiam odoris fragrantia de corpore sancti et vestibus emanavit.crucem saventuri erant de Francia ad partes Narbonenses, petiit a legato dari crucem, ut sic terram suam a crucesignatorum infestatione tueretur. Acquievit legatus, comitique et duobus tantum de suis militibus cruces dedit. O falsum et perfidissimum crucesignatum, comitem Tolosanum dico, qui crucem assumpsit, non tegere pravitatem! His omnibus itaque gestis, legatus et M. Theodisius redierunt versus Lugdunum, ut crucesignatis, qui statim venturi erant, c
Abbreviated transcription (Latin):
ss̃ om̃ib rite ꝑ actis. cdescendit legatꝰ ad uillam scĩ egidu reconcilianr᷑
ibi comitem colosanum. Modus aut̃ reconciliatiõis. ⁊ ab solõis talis
fuit. Adductꝰ est comes nuictus añ fores eccłe bĩ egidu. Ibiq coram
obectiret. Mox legatꝰ stolam at collum comitis pomii feat. ip̃m q comi¬
tem. ꝑ stolam arripiens ab solutum. ẽ uerbib in eccłam iniroduxit. Nec
silenctum ꝗ c̃ comes tolose introduc̾et᷑. sic̃ diximꝰ in ecclam sc̃i egidu c̃ u̾¬
bĩb disponente dõ nullatenꝰ de eccła potuit exire p̃ turba ꝑ uam quã
itrauerat. sed oporuit eum descende in inferiora eccłe. ⁊ ꝑ anͣ sepulcr̃.
Qiustum cłi iudicium. Quem enĩ ꝯtempserat unium : ei reu̾entiam
ꝯpulsus est exibere et defuncto. Mirac¬
llud etiam notanctum puto. ꝙ c̃ corpuis p̃dicti mr̃is. ꝗ in claustro
mona̾choꝵ scĩ egidu pͥus fu̾at tumulatum. post longum tempꝰ in

Expanded text:
s omnibus rite peractis, descendit legatus ad villam S. Aegidii, reconciliaturus ibi comitem Tolosanum; modus autem reconciliationis et absolutionis talis fuit. Adductus est comes nudus ante fores ecclesiae B. Aegidii, ibique coram obediret. Mox legatus stolam ad collum comitis poni fecit, ipsumque comitem per stolam arripiens, absolutum cum verberibus in ecclesiam introduxit. Nec silendum quod, cum comes Tolosae introduceretur in bus, disponente Deo, nullatenus de ecclesia potuit exire prae turba, per viam qua intraverat; sed oportuit eum descendere in inferiora ecclesiae, et per ante seO justum Dei judicium! quem enim contempserat vivum, ei reverentiam compulsus est exhibere et defuncto. Illud etiam notandum puto, quod cum corpus praedicti martyris, qui in claustro monachorum S. Aegidii prius fuerat tumulatum, post longum tempus in
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ auferendo t̾ras eoꝵ. in qͥb relegatis heticis. habitatores catholici subrogẽ¬
tur. qͥ sccłm oithodere ficdi nr̃e disciplinam. in scĩtare ⁊ iusticia seruiant

Expanded text:
et auferendo terras eorum, in quibus, relegatis hereticis, habitatores catholici subrogenet auferendo terras eorum, in quibus, relegatis hereticis, habitatores catholici subrogentur qui, secundum orthodoxe vestre fidei disciplinam, in sanctitate et justicia s
Abbreviated transcription (Latin):
mus est. absq: osolarore in eslicia⁊ incrore seente sdes en ain i ⁊ puie
pax. ħetica pestis. ⁊ hostilis rabies fortius mualuisse dioantur. ac nͥ poient̃ in
huiꝰ nouitare ꝓcelle. succurrauir eid̃. pene penitus uidebit᷑ ibidem nauis
eccłe naufragari. Uniu̾sitatem urãm monemꝰ attentiꝰ. ⁊ ꝓpensius exorta¬
m᷑. ac in tante necessitatis articulo. in uirtute xp̃i confident̃ inungimꝰ. ⁊ in
remissionem peccamiñ indulgemꝰ. qͣtenꝰ tanis malis occurere non tarcdetis.
⁊ ad pacificandum gentes illas in eo qui est deus pacis ⁊ dilectioĩs intende ꝓcu
abolere. sectatores ip̃ius. eo qͣm sarracenos securus qͦ peiores sũt illis. in
manu forti. ⁊ brachio exrento impugnando. p̃noĩatum enam comitem.
tellectum. ⁊ impleta facies ip̃tus ignominia. incipiat inqͥrere dĩ nom. ad
satisfaciendum nobis. ⁊ eccłe imo cło. ponłe non desinatis inducte suꝑ
cum opp̃ssionis. urgere ip̃m ⁊ fautores eiusdem. de castris dñi depellendo

Expanded text:
s est, absque consolatore in tristitia et merore sedente, fides evanuisse, perisse pax, heretica pestis et hostilis rabies fortius invaluisse dicantur ac, nisi potenter in hujusmodi novitate procelle succurratur eidem, pene penitus videatur ibidem navis Ecclesie naufragari, universitatem vestram monemus attentius et propensius exhortamur ac in tante necessitatis articulo in virtute Christi confidenter injungimus et in remissionem peccaminum indulgemus quatinus tantis malis occurrere non tardetis et ad pacificandum gentes illas in Eo qui est Deus pacis et dilectionis intendere pabolere, sectatores ipsius, eo quam Sarracenos securius, quo pejores sunt illis, in manu forti et extento brachio impugnando. Prenominatum etiam comitem, tellectum et impleta ipsius facies ignominia incipiat requirere nomen Dei, ad satisfaciendum nobis et Ecclesie, immo Deo, pondere non desinatis inducte super eum oppressionis urgere, ipsum et fautores ejusdem de castris domini depellendo
Abbreviated transcription (Latin):
emu de nocste fugientio cepunt. Ptrum tñ cte uiis ae castro mnitrt¬
oi sunt. au manꝰ nr̃oꝵ effuoe nõ potuerunt. Inde redeutres nr̃i en¬
casson camni nõ multo post ierunt ad castrum anpanar. iquielem
conuenant pre castrum uud. rex amgonensis. comes t̾olose. ⁊ comes
sir. ut soieut pacem int̃ comitem nr̃m. ⁊ comitem fuxensem. Nuet
e foce uon potussent. Aet⁊ comes tose: ierunt toram. Comes aut¬
monitis fouis. dirie ens aciem uersus faxtim: ioi os tendit mimouen
ꝓbitarem. Neniens sicͥidem añ castrum. om̃s adu̾sarios aui ꝓfotibus
stabant. c̃ unieo milire impetut: ⁊ ꝗ mirum est om̃is in nutromisis.
Qui etiam post ip̃os intrasset nisi poitam entri. añ faciem eiꝰ elausi
steo qui unciq suꝑ muros erant. lapidib obruert̃t. Angustasiqͥ¬

Expanded text:
castro interfecti sunt, qui manus nostrorum effugere non potuerunt. Inde redeuntes nostri Carcassonam, non multo post ierunt ad castrum Apamiarum. Siquidem convenerunt prope castrum illud rex Arragonensis, comes Tolosae et comes Fuxi, ut facerent pacem inter comitem nostrum et comitem Fuxensem: quod cum facere non potusus Fuxum, ibi ostendit mirabilem probitatem, veniens siquidem prope castrum, omnes adversarios qui pro foribus stabant cum unico milite impetiit, et, quod mirum est, omnes intromisit, qui etiam post ipsos intrasset, nisi pontem castri ante faciem ejus clausisstro qui undique super muros erant, lapidibus obruerunt, angusta siqu
Abbreviated transcription (Latin):
cuidam castri ꝗ cdicit mnons iauri ppe monasterium de crassa faeta poli¬
tio seriuentes ⁊p̃uis qͥ erant i turre castri impugnare cepissent: Seai¬
tibulis susꝑ encterunt. Ilures enim ex ip̃is uisis nr̃as fue̾ant. Ihost hꝰ
ueuit comes. ⁊ qͥ c̃ eo erant carcassonam. Incde tenctentes a dullam q̃
clicit᷑ assonam. ipãm uacuam inuenerunt. Unde poedentes: uonerũt
aci qdclam castrum qcł dicit᷑ brom. Quocl ꝯͣ se munitũ inuenientes:
obsederiunt. Et infin triduum oeꝑunt sine machinis ꝑ insultum. Ho
dimitentesum eoꝵ unic̃ ocłm̃. ut in siggilatioẽm immicõi nr̃oꝵ õs

Expanded text:
cujusdam castri, quod dicitur Monslauri prope monasterium de Crassa, facta proditione, servientes ipsius qui erant in turre castri impugnare coepissent. Stattibulis suspenderunt; plures enim visis ex nostris fugerant. Post haec venit comes et qui cum eo erant Carcassonam, inde tendentes ad villam quae dicitur Alzona ipsam vacuam invenerunt: unde procedentes venerunt ad quoddam castrum quod dicitur Brom; quod contra se munitum invenientes, obsederunt, et infra triduum ceperunt sine machinis per insultum, homdimittentes uni eorum unum oculum ut in sugillationem inimicorum nos
Abbreviated transcription (Latin):
accensis. cdonͣ ad sedem apłicam acoectentes ꝑ sansfactioẽm ꝯdignam m̾eantꝰ
absolui. sentenciam huuiꝰmocdi sollempnt̃ nmnouantes. Illis aut̃ qͥ orchodo¬
dat ad t̾itm añs ultioñ uirilit̃ se aceny̾iit adu̾sus huiꝰmodi pestilentes. qͥ
simul inunum ad pacem ⁊ u̾itatem impugnant. suoꝵ remissioẽm p̾camuñ
a o eiꝰ q uicario secur e ꝓmitant inctultam. ut eis labor huiꝰ modi ad oꝑis
sansfaciosĩe sufficiat. suꝑ uł osfensis ꝓ qͥb cordis ꝯͥctioem ⁊ oris ueram ꝯfessi¬
onem obtułant uero do. huiꝰmodi siqdem pestilentes ꝓmntiales nõ tm̃ iam
nru dĩꝑe. sed nos ꝑmn̾̃e molu̾t᷑. Nec solũ ad ꝑm̃idas aĩas luguas acuunt.
ꝑemptores. licet aut̃ p̃fatꝰ comes ꝓ multis ⁊ magnis flagicus. q̃ longũ oẽt¬
ꝑ omia enarrare iam dudũ sit anathemanᷤt᷑ atiꝰ muc̾ne ꝑcussus qͥ m̃ c̾tis
indicus morus scĩ uiri p̃sumit᷑ eẽ reus. no̾ solum ex eo qͥa publice ominatꝰ est

Expanded text:
icam accedentes per satisfactionem condignam mereantur absolvi, sententiam hujusmodi solempniter innovantes. Illis autem qui, orthododat ad terram Dominus ultionum, viriliter se accinxerint adversus hujusmodi pestilentes, qui simul in unum et pacem et veritatem impugnant, suorum remissionem peccaminum a Deo Ejusque vicario secure promittant indultam, ut eis labor hujusmodi ad operis satisfactionem sufficiat, super illis offensis pro quibus cordis contritionem et oris m pestilentes non tantum jam nostra diripere, sed nos perimere moliuntur ; nec solum ad perimendas animas linguas acuunt, cti et corporum peremptores. Licet autem prefatus comes pro multis et magnis flagitiis, que longum edum sit anathematis mucrone percussus, quia tamen certis inditiis mortis sancti viri presumitur esse reus, non solum ex eo quod publice comminatus est
Abbreviated transcription (Latin):
les ppłos effic̾e̾t ꝑmptiores. gen̾ales miserat litt̾as ad om̃s p̃latos. comi¬
tes ⁊ barones. ⁊ uinusum ppłm in regno francie ꝯstitutum. monens effica¬
eit̃ ⁊ exortans. ut festmarent ad uincticandam in narbonense ꝓmincia
miuriam crucifoci. scientes remissioẽm om̃ium p̾camm̃. a cdẽo eiꝰ q. in¬
cario iiiu̾sis indultam. qͥ orthodoxe ficłi ⁊ elo succensi ad opus se accige¬
neii ibuiꝰ modi pietatis. dum mͦ ꝯtriti eeñt parit̾ ⁊ confessi. Quia płã
Publicaot isln mduleentia i firntia: armat se multitudo magia ficte

Expanded text:
les populos efficeret promptiores, generales miserat litteras ad omnes praelatos, comiles populos efficeret promptiores, generales miserat litteras ad omnes praelatos, comites et barones, et universum populum in regno Franciae constitutum, monens efficaciter et exhortans ut festinarent ad vindicandam in Narbonensi provincia injuriam crucifixi, scientes remissionem omnium peccaminum a Deo ejusque vicario universis indultam, qui orthodoxae fidei zelo succensi, ad opus se accingerent hujus pietatis, dummodo contriti essent pariter et confessi. Quid plura? Publicatur ista indulgentia in Francia, armat se multitudo magna fide
Abbreviated transcription (Latin):
philippum qͥ apud uillam nouam in ĩriorio senonco ẽ płib de baronib
suis sollempne colloqͥtun celebrabat. Eiit enim ibi dux burgundie. Odo.
Ntũnensis. ⁊ scĩ pauli. Comites ⁊ multi a lu nobiles ⁊ potentes. Dñs aut̃ pp
mittebat regi litt̾as spetiales monens. ⁊ dep̃oans ut ꝑ se ꝙ̃m. uł saltem
ꝑ faluem stium ludouic̃ ꝑ iditanti in narbonensi ꝓuincia eocłe auxiliũ
impenctẽt oportumum. Rex aut̃ nuncio dm̃ ppͣ. tale dedit responsum
qđ duos magnos ⁊ ginuis habebat a lat̾ib leones. Othonem uictelicet¬
qui dioebat᷑ t̾mꝑaroi. ⁊ Regem anglie ioħem. qͥ hinc ⁊ incte actturbati¬
onem regni francie totis uirib laborabant. Icdeoq nͨ ip̃e a francia. uullo
m̾ exire uellet. nͨ filium mittẽ. Imo satis ei udebatur ad p̃sens si barro¬
nes suos ire ꝑmit̾et. ad ꝑturbanctum in narbonensi ꝓuintia pacis: fictei
turbatores. Sũmꝰ aũt pontifex. ut ad ex tirpanctam pestem ħeticam. ficle¬

Expanded text:
baronibus suis solemne colloquium celebrabat. Erat enim dux Burgundiae Odo, Nivernensis et S. Pauli comites, et multi alii nobiles et potentes. Dominus autem papa mittebat regi litteras speciales monens et deprecans ut per seipsum, saltem per filium suum Ludovicum, periclitanti in Narbonensi provincia Ecclesiae auxilium impenderet opportunum. Rex autem nuntio domini papae tale dedit responsum, quod duos magnos et graves habebat a lateribus leones, Othonem qui dicebatur imperator, et regem Angliae Joannem, qui hinc et inde ad turbationem regni Franciae totis viribus laborabant. Ideoque nec ipse a Francia ullo modo exire vellet, nec filium mittere, imo satis ei videbatur ad praesens, si barones suos ire permitteret, ad perturbandum in Narbonensi provincia pacis et fidei perturbatores. Summus autem pontifex, ut ad exstirpandam pestem haereticam, fide
Abbreviated transcription (Latin):
moruir eam sepissime ut habitũ relieiõis assum̃et. Illa aũt intelligens qͥcł¬
tp̃e intenderet ex industria q̃sut ab eo uirum tiellet ꝗ ip̃a in orcdine cist̾¬
q̃sunt al eo qͥd ip̃e uellet. ⁊ mandauit ip̃e ꝗ si uellet fieri henca. ip̃e ei in

Expanded text:
monuit eam saepissime ut habitum religionis assumeret. Illa autem intelligens qmonuit eam saepissime ut habitum religionis assumeret. Illa autem intelligens quid intenderet, ex industria quaesivit ab eo, utrum vellet quod ipsa in ordine Cistequaesivit ab eo quid ipse vellet, et mandavit quod, si velle
Abbreviated transcription (Latin):
qͣdam cdie i eccła qͣdam. uͥ missa celebnbat᷑. Habebat aut̃ sec̃ quenclam
mimum. qͥ sic̃ mos est huiꝰ mocli ioculateꝵ homĩes ẽ bueca hẏstrionioe deri¬
debat. Cum aut̃ sac̾dos qͥ celebinbat missam u̾teret se ad ppłm dicens.
mduci ad hoc. ut sepedictos ħetieos det̾ra sua depelłet. licet ꝯpulsus ab ip̃is
etatis tos multociens abunarer. Pret̾a adeo paruipendebat mat̾monii sac᷑¬
mentum. ꝗ quotiensc̃q displicuit uxor ppͥa. tp̃am dmuitens. aliam cduxit. ita
ꝗ.iiiͬ. uxores habuis. qͣrum tres adhuc uiuũt. Habuit enĩ pͥmo sororem.
uicecomitis bit̃rensis. uoĩe beatcem. qͣ dimissa dux̃ filiam ducis cpͥ. Hac di¬
missa duxͣ sororem regis anglie Rich arcli. q̃ ꝯrinegebat eũ in t̃cio gͣdu ꝯsangui¬
nitatis. qͣ mortua accepit soroiem regis aragonum. q̃ simiłr erat ꝯsanaru¬
nea eiꝰ. in t̾cio ⁊ qͣrto gͣ lii. Hec silendum est ꝗ c̃ ipe ten̾et pͥmam uxoiem. ã

Expanded text:
habebat autem secum quemdam mimum, qui, sicut mos est hujusmodi joculatorum, homines cum bucca histrionice deridebat. Cum autem sacerdos qui celebrabat missam verteret se ad populum, dicens, o, potuit induci ad hoc, ut saepedictos haereticos de terra sua depelleret, licet compulsus ab ipsis legatis multoties abjuravit. Praeterea adeo parvipendebat matrimonii sacramentum, quod quotiescunque ei displicuit uxor propria, ipsam dimittens aliam duxit, ita quod quatuor uxores habuerit, quarum tres adhuc vivunt. Habuit enim primo sororem vicecomitis Biterrensis, nomine Beatricem: qua dimissa, duxit filiam ducis Cipri; hac dimissa, duxit sororem regis Angliae Richardi, quae contingebat ei in tertio gradu consanguinitatis: qua mortua, accepit sororem regis Arragonensis, quae snea ejus in quarto gradu. Nec silendum est quod, cum ipse teneret primam uxorem suam,
Abbreviated transcription (Latin):
I dño fcm est estuct. Post h misit maer̃ unlo ad comitem tososañ. ianaaene
ut addiem. ꝗͣ sͥ p̃fiexbat ueniret ad ip̃m apud ualenciam ciuitarem. Cenit
iudeł miloni. licet in dolo. ꝙ suam fac̾er in om̃ib uol̾untarem.: Legatꝰ ant̃
aimonensis. ⁊ Nemaunensis cuntatum. ⁊ iulle sc̃i egiu turarent ei. qcł
si comes tosanꝰ. mauctato ip̃ius legati. uenire p̃sum̾et ex aũso. nõ ten̾entur

Expanded text:
A Domino factum est istud . Post haec misit M. Milo ad comitem Tolosanum, mandans ei ut ad diem quam sibi praefigebat veniret ad ipsum apud Valentiam civitatem. Venit to videlicet M. Miloni, licet in dolo, quod suam faceret in omnibus voluntatem. Legatus autem, Avenionensis et Nemausensis civitatum, et villae Sancti Georgii jurarent ei, quod si comes Tolosanus mandato ipsius legati venire praesumeret ex adverso, non tenerentur
Abbreviated transcription (Latin):
memoratos. Ad hanc disputatioẽm redut frͤ .p. de castro nouo. qͥ sic̃ parlo
ante diximꝰ a socus suis discesserat ap̃ Bĩnam. Disputantib aut̃ dati fuerũt
iudices. de ip̃is c̾cdentib ħeticoꝵ. I telata aut̃ fuit ddispuracio. ꝑ .xu. cties: ⁊reda¬
dare stam. Sed ⁊ scͥpta q̃ a nr̃is acceꝑant neuenirent in publicum nolueru̾r
ut auxiuio eoꝵ qͥ padem turau̾ant poss ħeticos de narbonensi ꝓunicia exur¬

Expanded text:
memoratos; ad hanc disputationem rediit frater Petrus de Castronovo, qui, sicut paulo ante diximus, a sociis suis discesserat apud Biterrim; disputantibus autem dati fuerunt iudices de ipsis credentibus hereticorum. Protelata autem fuit disputatio per XV dies et redadare sententiam; set et scripta que a nostris acceperant, ne venirent in publicum, noluerunt ut auxilio eorum qui pacem juraverant, posset haereticos de Narbonensi provincia exstir
Abbreviated transcription (Latin):
pͣc oxomensis ad suũ uoluit rodire ep̃atum. ut ⁊ doniui sue cdispon̾et
Dum ieͥ rececłet tendens ad hispaniam uenit ap̃ appannas. in t̾ritorio
denses. ⁊ ꝯfusi ⁊ ppłs castri p̃cipue rauꝑes ex ꝑte maxĩa fauit nr̃is. Ille etiam
qͥ ꝯstitutꝰ erat uiclex in disputatiõe. ⁊ erat fauens ualdensib. magnusq in
castro illo. reñciauit pͣuitati ħetoe ⁊ in in anu clñi oxom̃sis obtulit se ⁊ sua.
a dieeriam illa ⁊ denceps sectatores suꝑsticioĩs ħetice uiriłr impugnauit.
huic clisputaciõi int̃fuit ille pessimꝰ tͣditor Com fuxi. ille crudelissimꝰ ꝑsequuro
eccłe. xp̃i hostis. Hic uxorem habebat manifestam ħeticam. de secta ualcdeu¬
Idem et̃ comes ualcdens es cde uno: p̃dicatores nr̃os ctie alt̃o ꝓcurauit . O. ficta
humaniras. post h ep̃c oxomensis ad suũ ꝑrexit ep̃atum. firmũ hab ens ꝓpo¬
situm redeundi ꝗͣcinius posset. ad ꝑ aggenctũ negociũ ficłi in ꝓuincia narbeũ.

Expanded text:
it ad suum redire episcopatum, ut et domui suae disponeret, Dum ergo recederet tendens ad Hispaniam, venit apud Apamias in territorio denses et confusi, et populus castri, praecipue pauperes ex parte maxima favit nostris: ille etiam qui constitutus erat judex in disputatione, et erat favens Waldensibus, magnusque in castro illo, renuntiavit pravitati haereticae, et in manu domini Oxomensis obtulit se et sua: a die etiam illa et deinceps sectatores superstitionis haereticae viriliter impugnavit. Huic disputationi interfuit ille pessimus traditor comes Fuxi, ille crudelissimus persecutor Ecclesiae, Christi hostis. Hic uxorem habebat manifestam haereticam de secta Waldenidem comes Waldenses die uno, praedicatores nostros de altero procuravit. O ficta humilitas! Post haec episcopus Oxomensis ad suum perrexit episcopatum, firmum habens propositum redeundi, quam citius posset, ad peragendum negotium fidei in provincia Narbonensi.
Abbreviated transcription (Latin):
dulphum mouachos cistersieñ. apłia sectis legatos. iniucte sͥ legatiõi p̃ rectio
reñtiare uolantes. oꝗ nichil aut par ħeticis p̃cdicando ꝓfio̾e potuissent. Quotiẽs¬
c̃q enim uellent ip̃is. ħericis p̃dicare. obiciebant eis hetici ꝯu̾sanoẽm pessimam
nens ⁊ ꝯsulens. ut ꝯctis omissis pcticatioĩ arcdentius insuctarent. ⁊ ut possent
ora obstruere malignoꝵ in humilitate ꝓcecdentes. exemplo pu magr̃i fac̾e̾m
⁊ doc̾ent: irent pedites. absq auro ⁊ argento ꝑ omĩa formã apłicam mura¬
tes. Dicti uͦ legati ħ omĩa qͣi qͣncdam nouitatem ꝑ se arriꝑe nõ uolentes ctixe

Expanded text:
nctae sibi legationi, prae taedio renuntiare volentes, eo quod nihil aut parum haereticis praedicando proficere potuissent. Quotiescunque enim vellent ipsis haereticis praedicare, objiciebant eis haeretici conversationem pessimam nens et consulens ut, caeteris omissis, praedicationi ardentius insudarent: et ut possent ora obstruere malignorum, in humilitate praecedentes exemplo, pii magistri facerent et docerent; irent pedites, sine auro et argento, per omnia formam apostolicam imitantes. Dicti vero legati haec omnia quasi quamdam no
Abbreviated transcription (Latin):
castro nouo. ⁊ fã. Radniphꝰ. auctontate sumim pomisicis. ꝯtͣ pestem infictelitati
insticuti legati neglioentiam omẽm relegantes. logatione e. indicta. ofsõse sũ¬
gentes. urbem tolam ingressi sũt ⁊ aggressi. a qͣ uenenum ꝑs. he pͥncipalr̃ ema¬
nabat. plebes inficiens. sic qr cdefic̾e faciens. a xͥ coonitioẽ. a u̾cico splenctore. adis¬
ca clariate. incdix amaritaclinis sursum e̾mĩans. ꝓfandiꝰ in contib horim̃ eas¬
luerat. nͦ sine multa diffirultate potuit explantari. Suasum est cosanis sape ac
mulium ut h̾esim abuirarent. ut ħeticos releoarent. Sua sum fuit eis amris apꝰ¬
cis: s minime ꝑsuasum. Acdeo q̃dem morti inhesetint qͥ reeisserant a uita affechi
⁊ infecti naꝗͣ. sapĩa. aĩali t̃renali. diabłica. ex ꝑteilliꝰ sapi̾e q̃ de sursum est. bori
tia ante dñm. serus seruitem incucientes timorem. minantes eis rer̃ cep̃dan¬
onem. regum ac pͥncipum dedignatioe̾m inronantes. ħeseos. abnrauoe̾m ħen¬

Expanded text:
Castronovo et F. Radulphus, auctoritate summi pontificis contra pestem infidelitatis instituti legati, negligentiam omnem relegantes, legatione sibi indicta officiose fungentes, urbem Tolosam ingressi sunt et aggressi, a qua venenum principaliter emanabat, plebes inficiens: sicque deficere faciens a Christi cognitione, a veridico splendore, a deifica charitate. Radix amaritudinis sursum germinans, profundius in cordibus hominum convaluerat, nec sine multa difficultate potuit explantari. Suasum est Tolosanis saepe et multum ut haeresim abjurarent, ut haereticos relegarent. Suasum fuit eis a viris apostolicis, sed minime persuasum, adeo siquidem morti inhaeserant, qui recesserant a vita, affecti et infecti nequam sapientia animali, terrenali, diabolica; expertes illntia ante Dominum , servis servilem incutientes timorem; minantes eis rerum depraedationem, regum ac principum dedignationem intonantes; haereseon adjuration
Abbreviated transcription (Latin):
senctebant. ꝗ ex frequenti ⁊ creberrimo iactu lapidam nr̃os add fossata
⁊̃ intrau̾ant oportuit resilire. In qͦ ꝯflictu ꝯtigit q̃tłam militem de nr̃is
siricdo crure i fossato remane. Ad quem extͣhendum ẽ usłs aucderer¬
tis in foisatum se mittens. ip̃m tinico auxiliant᷑e armig̾o. nõ sine gͣndi
ꝓp̃e unite discͥis̃e liberauit. Quib gestis nr̃i mox machinas q̃ lic̃tur pi¬

Expanded text:
defendebat, quod ex frequenti et creberrimo jactu lapidum, nostros a fossato quod intraverant oportuit resilire: in quo conflictu contigit quemdam militem de nostris fracto crure in fossato remanere, ad quem extrahendum cum nullus auderetis in fossatum se mittens, ipsum unico auxiliante armigero, non sine grandi propriae vitae discrimine liberavit. Quibus gestis, nostri mox machinas quae dicuntur pe
Abbreviated transcription (Latin):
diachonos. ⁊ ep̃os. sine qͦrum maniũ impositioẽ. nullus mt̃ crectentei mo¬
ritarꝰ se salari posse crectebat. Uerum si morei cailib ꝗͣtimõq flagi¬
alio remedio. statmni reuolaret ad celum. Unde ricucim. ꝙ saꝑ hoc ꝯugnse¬
aueiuimꝰ. duximꝰ inserendam. Quidam c̾dens ħeticoꝵ. i sup̃aro moitis ar¬
ticso. ꝑ manuũ impositionẽ a o aor̾o suo cõsolam entum accepit. sed pr̃

Expanded text:
nullus inter credentes moriturus, se salvari posse credebat. Verum si morienti cuilibet quantumcunque flagialio remedio statim evolaret ad coelum. Unde ridiculum quod super hoc audivimus duximus inserendum. Quidam credens haereticorum, in supremo mortis art
Abbreviated transcription (Latin):
P. de castro nouo monachꝰ ⁊ sac̾tos .iiii. int̾ uiros uriq uirtuosus. uita. scia
⁊ fama p̃clarꝰ ad eũgłiaudam pacem ⁊ ꝯfiruandam fidem in ꝓuinciam
a nobis c̃ alus destinatus. in ꝯmisso sibi ministerio laucdabilit̃ ꝓfe̾cisset. ⁊ pro¬
sic̾e nõ cessaret. qͥpe qͥ plene in scola ip̃i didic̾at ꝙ doc̾et. ⁊ euri qui sodm
doctrinam ⁊ ficdlem obnnento sermonem. i sana por̃at exortari dot
uir s. ficte. camholicꝰ. in lege ꝑitꝰ. in sermone fac̃tus. cõcirauit a tũsum ip̃mi
diabolus miistrum suũ. Comitem tolosañ. Rannuindũ. qͥ cͣ ꝓ multis et

Expanded text:
inter viros utique virtuosos vita, sciencia et fama preclarus, ad evangelizandam pacem et astruendam fidem in Provinciam a nobis cum aliis destinatus, in commisso sibi ministerio laudabiliter profecisset et proficere non cessaret, quippe qui plene in scola Christi didicerat quod doceret, et eum, qui secundum doctrinam est, fidelem obtinendo sermonem in sana poterat exhorvir in fide catholicus, in lege peritus et in sermone facundus, concitavit adversus eum diabolus ministrum suum comitem Tolosanum. Qui, cum pro multis et
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Racto gͥ q̃cumq in moast̾ii consecratõe decebunt misiaꝵ
oĩum illegub̾nator insui celesti palatõ głiosos cnnitatꝰ su¬
uradẽa fimulia remeauit. que oĩa uir ille sc̃s aplicus audiẽs
ip̃is discedentib intruit moastium isemet ageus gr̃as
cratori qͥ mi fabili moto pietate. supͣdc̃a dignatus est aditu¬

Expanded text:
. Facto igitur, quecumque in monasterii consecratione decebant, misericors omnium ille gubernator in sui celesti palatio gloriosus comitatus supradicta familia remeavit. Que omnia vir ille sanctus apostolicus audiens, ipsis discedentibus, intravit monasterium ipsemet agens gratias Creatori, qui miserabili motus pietate sup
Abbreviated transcription (Latin):
dix̃ tornabellus ⁊ qr neptẽ meã ħẽs in yxorẽ duellũ tecu
si uoliu̾s faciam ꝙ mahonieta est melior iħ̃u xp̃o ⁊ uxor
tua falsa met̾r ⁊ nephanda. Et falco approbauit duellu:
asẜ̾ens ꝙ mẽtiebatur et duellũ ibidem firuiauerũt. ¶p¬
teaucĩt karolus ad ciuitatẽ. Et rotolandꝰ ⁊ aymerioꝰ erie¬
nint cũ omĩbꝰ de ciuutate et om̃s armati ut̾usq ꝑtis in
plano illo int̾ narbonã ⁊ mare fuerũt. Et securitate uta

Expanded text:
quia neptem meam habes in uxorem, duellum tecum, si volueris, faciam, quod Mahometus est melior Ihesu Christo et uxor tua falsa meretrix et nephanda». Et Falco approbavit duellum asserens, quod menciebatur, et duellum ibidem firmaverunt. Postea venit Karolus ad civitatem, et Rotolandus et Aymericus exierunt cum omnibus de civitate, et omnes armati utriusque partis in p
Abbreviated transcription (Latin):
equoꝵ iius u̾sus alium ncĩens̃. se ad inuicẽ talit̾ ꝑcusse¬
⁊ nazales usq ad loricam santit. s eilm non potuit frrm¬
riens uenur. saliuit plusquã duas brachia. Et ibitemir¬
diit. et falco eͥium ꝑ ũticem eum ꝑ ũticem galee talit᷑ pcussit
ꝙ cumusq ad zonam ꝑ mediũ seꝑauit. qui aũ qua cecidis¬
sset uidentibꝰ omĩba expirauit. ¶ Et karolus ⁊ om̃s sui

Expanded text:
equorum unus versus alium veniens se ad invicem taliter percusse et circulos et nazales usque ad loricam scindit, sed eam non potuit franvidens venire salivit plus quam 2850 duas brachiatas et ibidem rediit. Et Falco ense eum per verticem galee taliter percussit, quod eum usque ad zonam per medium separavit, qui, antequam cecidisset, videntibus omnibus expiravit.
Abbreviated transcription (Latin):
diat et defendat. ¶Fuit nempe añ altare be uugĩs. Et
meriar moastii tantus fletus ⁊ tanta lac̾niaꝵ effusio tã
ꝑ maĩchos quã ꝑ laycos ꝙ non poss aliquis̃ uiuious oĩa
ennairare. Et apud rossilione comeato talit̾ accepto. karo¬
lus ⁊ om̃s alii recesẜunt. Et abbas et pͥor uicrũt cum eis
ꝑ totam illam diem. et incrastinũ ad mõast̾ium iedierũt.
Qnalit̾ aũt karola yspaniã ⁊ alias ꝓuĩcas adqͥsierit plia
ippetuũ h̾atur. Ego G̃iulłma paduanꝰ sup̃dc̃a om̃a que
de quadam ystoria uctustissua ꝙͣ uix legere potueram
eliau ꝓ ut melio ⁊ breuiꝰ potuai nicħ tũ omisso de his que
ad hedificatõm ꝯsecratõmue ꝑtinebant ꝯpilaui. Si qua
tñ sunt ibi minꝰ apte dc̃a uł posita quam deceret. mei
fuit insciencia. Et quia nesaui meliꝯ. ip̃a me haleat ali¬
qͣntulum excusatum. ualete.¬
¶ Etpliac gesta karoli Magni.

Expanded text:
diat et defendat. Fuit nempe ante altare beate Virginis et diat et defendat. Fuit nempe ante altare beate Virginis et in exitu monasterii tantus fletus et tanta lacrimarum effusio tam per monachos quam per laycos, quod non posset aliquis vivens omnia enarrare. Et apud Rossilionem comeato taliter accepto Karolus et omnes alii recesserunt. Et abbas et prior iverunt cum eis per totam illam diem et in crastinum ad monasterium redierunt. Qualiter autem Karolus Yspaniam et alias provincias adquisierit, prelia,in perpetuum habeatur, ego Guillelmus Paduanus supradicta omnia, que de quadam ystoria vetustissima, quam vix legere potueram, elicui, prout melius et brevius potui, nichil tamen omisso de his, que ad hedificationem consecrationemve pertinebant, compilavi; si qua tamen sunt ibi minus apte dicta vel posita, quam deceret, mei fuit insciencia et, quia nescivi melius ipsa, me habeat aliquantulum excusatum. Valete. Explicit gesta Karoli Magni.
Abbreviated transcription (Latin):
dati ex lapidibꝰ p̾ciosis. ¶Hoc fcõ dñs pp p̃parauit se ad
longissunũ ennarrare. Celebrata missa om̃s recesẜunt a
monastĩo ⁊ ad sui tentoria redienunt.
ccte illa fecit karolus p̾onizari ꝑ totũ excitum ut om̃s
barones die crastina mane ad suitentoriũ ꝯg̃arentur
Et nocte illa cũ archiepo turpino duodecm parilii et aliis
et qui irent secum ul quirrmanent. Et elegit quos uoluit
Reliquos onis itpatare ꝑnusit. Retinuit tñ secũ.lxͣx. nuilia
milites. et.C. milia pedites. Et dic crastina mane omila cõ¬
gͥtatis suũ pͥuatũ ꝯsiliũ ppalauit. Recesẜutq om̃s exceptis
cios ind̾e̾nt ꝙ ueĩant ꝓut meliꝰ pot̾uuit p̃parati. ap̃e tñ re¬
mansit apud crassã nocte illa. ⁊ alii om̃s ut dcm est recesẜũ
Dic crastina mane auditis missis sũpẜunt karola ⁊ om̃s
p̃̾oes ꝓ eis effundent gotidie. ut eos ab omĩli adu̾sis cus¬

Expanded text:
dati ex lapidibus preciosis. Hoc facto dominus papa preparavit se ad dati ex lapidibus preciosis. Hoc facto dominus papa preparavit se ad longissimum enarrare. Celebrata missa omnes recesserunt a monasterio et ad sui tentoria redierunt. Nocte illa fecit Karolus preconizari per totum exercitum, ut omnes barones die crastina mane ad sui tentorium congregarentur. Et nocte illa cum archiepiscopo Turpino, duodecim paribus et aliis et qui irent secum vel qui remanerent, et elegit, quos voluit; reliquos omnes repatriare permisit. Retinuit tamen secum LXX milia milites et C milia pedites. Et die crastina mane omnibus congregatis suum privatum consilium propalavit, recesseruntque omnes exceptis  preparati. Ipse tamen remansit apud Crassam nocte illa et alii omnes, ut dictum est, recesserunt. Die crastina mane auditis missis sumpserunt Karolus et omnes preces pro eis effunderent cotidie, ut eos ab omnibus adversis custo
Abbreviated transcription (Latin):
it etiam ibi duos libros unũ oooꝑtum eboris inquo erat
ẏmago crucifixi ex una ꝑte sculpta.⁊ maiestas sũmi regis
ex alta.⁊ psalt̾ium h̃ñs postes de cip̃sso ⁊ duas capas de au¬
ro ⁊ scrico mirabłr oꝑatas ⁊.x. pannos integros de terico
sciosos. Ec in postilii ꝓsaltii quem ibi posuit erant. c. xxxu.
lapides p̃ciosissimi ⁊ mirabłr uͥtuosi. ¶His omibꝰ ĩalta¬
rio positis. b̃issimã uirgiem exorauit ut moastlum sꝑ to
ueat et defendat. et cũ ciꝰ aĩa recesẜit a corpe eiꝰ p̃cibꝰ inf¬
uenientibꝰ ꝑ eiꝰ filiũ incelesti palato collacetur. ¶ Or̃one
ꝑacta dedit etiam ibi pondꝰ ad panẽ ut nũꝙͣ augnientet᷑
aut mniuuat de lapide quodam qui fuit inuentꝰ incapite
et unũ librũ quẽ ip̃e fec̾at om̃s lute cuis erant auio puris¬
simo oꝑate oꝑe mirabłi ⁊ duise. Erant namq postes cͥcũ¬

Expanded text:
it etiam ibi duos libros, unum coopertum eboris, in quo erat it etiam ibi duos libros, unum coopertum eboris, in quo erat ymago crucifixi ex una parte sculpta et maiestas summi regis ex altera, et psalterium habens postes de cipresso et duas capas de auro et serico mirabiliter operatas et X pannos integros de serico pretiosos. Et in postibus psalterii, quem ibi posuit, erant CXXXV lapides preciosissimi et mirabiliter virtuosi. His omnibus in altario positis beatissimam Virginem exoravit, ut monasterium semper foveat et defendat et, cum eius anima recesserit a corpore, eius precibus intervenientibus per eius filium in celesti palatio collocetur. Oratione peracta dedit etiam ibi pondus ad panem, ut numquam augmentetur aut minuatur, de lapide quodam, qui fuit inventus in capite et unum librum, quem ipse fecerat, omnes littere cuius erant auro purissimo operate opere mirabili et diverse; erant namque postes circum