comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
septẽ uiris loquentibus sentencias. Quod
uͦ dicit᷑. qͥa eus sente̾cie mꝑttis sermonibꝰ
inuoluunt᷑: hoc sũmoꝑe ostendit᷑. quia ab
eo cũ elationis fatuitate proferuntur
Magna quippe tnẽo mꝑitia ẽ. humilit̃ dicere
nescire quod dicit: et ueritatis sensibꝰ elatio.¬
aut mala male. aut bona bene. aut mala
bene: aut bona male dicant᷑. Male enim ma.
sũ dr̃: cũ res ꝑuersa suadet᷑. sicut scriptũ ẽ
enedic deo et morere: Bene bonũ dicit̃.
cum recta predicantur sicut ioħs ait Agite
id circo uitium expͥmitur. ut reprobetur:¬
Sicut paulus ait Eemine eoꝵ inmuta.¬
uerunt naturalem usum ieũ usũ qͥ est
contra naturã:. Quo loco execranda quoq
uroꝵ facinora subdit. sed honeste in ho¬
nesta narrauit. ut multos adhonestatis
formã in honesta narrando reuocaret.
bonum autẽ male dicit᷑. cum rectũ aliqͥd
uncto studio non profert᷑. sicut illuminato
cero pharisei dixxisse ꝑhibent᷑. T̃u discipu.¬

Expanded text:
s sententias . Quod vero dicitur, quia ejus sententiae imperitis sermonibus involvuntur, hoc summopere ostenditur, quia ab eo cum elationis fatuitate proferuntur. Magna quippe in eo imperitia est humiliter dicere nescire quod dicit, et veritatis sensibus elationaut mala male, aut bona bene, aut mala bene, aut bona male dicantur. Male enim malum dicitur, cum res perversa suadetur, sicut scriptum est: Benedic Deo, et morere . Bonum bene dicitur, cum recte recta praedicantur, sicut Joannes ait: Agite idcirco vitium expsicut Paulus ait, Feminae eorum immutaverunt naturalem usum in eum, qui est contra naturam. quo loco exvirorum facinora subdidit; sed honeste inhonesta narravit, ut multos ad honestatis formam inhonesta narrando revocaret. Male autem bonum dicitur, cum rectum aliquid recto studio non profertur, sicut illuminato caeco Pharisaei dixisse perhibentur: Tu sis discipu
Abbreviated transcription (Latin):
Bibebant autẽ de spiritali consequenti
eos petra. Petra autẽ erat xp̃s. Si igitur
redemptoris speciẽ petra tenuit. cur non
figuram illius beatus iob insinuet: qui
eum quẽ uoce protulit. etiã passione sig¬
nauit: Unde et non inmerito iob. uide.¬
licet dolens dicit᷑. quia illius in se imaginẽ
expͥmit. de quo ꝑisaiam longe ante nun¬
ciatur. quod dolores nr̃os ipse portauit.
Sciendũ quoq ẽ quod redemptor nr̃ ꝑsonã

Expanded text:
bant autem de spiritali consequente eos petra, petra autem erat Christus . Si igitur Redemptoris speciem petra tenuit, cur non figuram illius beatus Job insinuet, qui eum quem voce protulit etiam passione signavit? Unde et non immerito Job videlicet dolens dicitur, quia illius in se imaginem exprimit de quo per Isaiam longe ante annuntiatur quod dolores nostros ipse portavit . Sciendum q
Abbreviated transcription (Latin):
oleum non sũpsisse referunt᷑. quia arro.¬
gantes om̃s cũ ab aliquibus fortasse se ii.¬
tiis continent: bonũ głe intra conscien.¬
tias hab̾e non possunt. In uase autem
ꝓprio sũpserat paulus oleum: qui dicebat:
Eła nr̃a hec ẽ. testimoniũ cõsciencie nr̃e.
In ane gͦ uasculũ ferre ẽ: intꝰ corde uacuo
foris humano ore iudiciũ querere: heli
itaq quia głam dum ext̾uis querit: intͥ
uas oleum non habebat: dicit N espon.¬
debo et ego partẽ meã et ostendã sapi.¬
entiã meam Unde et hoc ipsũ quod

Expanded text:
oleum non sumpsisse referuntur, quia arrooleum non sumpsisse referuntur, quia arrogantes omnes, cum se ab aliquibus fortasse vitiis continent, bonum gloriae intra conscientias habere non possunt. In vase autem proprio sumpserat Paulus oleum, qui dicebat: Gloria nostra haec est, testimonium conscientiae nostrae . Inane ergo vasculum ferre est intus corde vacuo foris humani oris judicium quaerere. Eliu itaque, quia gloriam dum exterius quaerit intra vas oleum non habet, dicit: Respondebo et ego partem meam, et ostendam scientiam meam. Unde et hoc ipsum, quo
Abbreviated transcription (Latin):
dũ pollutũq reprobat᷑. Annon uas sine
oꝑ culo helui fuerat. qui hanc ẽẽ partẽ
suam estimauerat si ñ ostendet seienciã
quam habebat: Quasi enĩuas sine oꝑ:¬
culo uel ligatura polluit᷑. qui ꝑ studium
ostentationis patens nullo uelamine ta
de sapientia gaudeant: foris autẽ alios
ab errore conpescant: Heq ase ita loqͥn¬
do exeunt. ut gaudiũ mentis iostensiõe
ponant diserte locutionis: sed bonũ scien.¬
cie in cordis secreto meditent᷑. et ibi gau¬
dent. ubi hoc ꝑcipiunt: non ubiint̾ tot¬
temptationũ laqueos innotescere con pe¬
luntur: Quãitis cũ bono quod accipiunt
innotescunt. media int̾ueniente caritate.
ex profectui audientiũ et nõ expropria
ostensione gratulant̃. Arrogantes enim
quãuis scientram accipiant. nichil se
accepisse estimant: si hanc eos occultã
habere continguat Husquã quippe suu̾
gaudium. nisi inore hominũ ponunt
Unde et fatue uirgines inuasculis sis

Expanded text:
dum pollutumque reprobatur. An non vas sine dum pollutumque reprobatur. An non vas sine operculo Eliu fuerat, qui hanc esse partem suam aestimaverat, si ostenderet scientiam quam habebat? Quasi enim vas sine operculo, vel ligatura, polluitur, qui per studium ostentationis patens, nullo velamine tacde sapientia sua gaudeant, foris autem alios ab errore compescant; neque a se ipsis ita loquendo exeunt, ut gaudium mentis in ostensione ponant disertae locutionis, sed bonum scientiae in cordis secreto meditantur, et ibi gaudent ubi hoc tentationum laqueos innotescere compelluntur, quamvis cum bonum quod accipiunt innotescunt, media interveniente charitate, ex profectu audientium et non ex propria ostensione gratulantur. Arrogantes enim cum scientiam accipiunt, nihil se accepisse aestimant, si hanc eos occultam habere contingat; nusquam quippe suum gaudium nisi in ore hominum ponunt. Unde et fatuae virgines in suis vasis
Abbreviated transcription (Latin):
Finis ẽẽ locutionis sapientiũ solet. ut eo
usq dicant: quo usq aduersariis silenttũ
imponant: Non enĩ se ostende. sed praua
docentes conpescere cupiunt: Postqͣ uͭ de
amicis iob dictũ ẽ. extimuerunt nec respõ¬
dunt ei ultra. abstuleruntq ase eloquiũ:
helu subiungẽs ait Expectaui et nõ
sunt loquuti. steterũt nec respondunt ultͣ
Et illis iã silentibus adhuc uerba multipli.¬
cat: quia uidelicet uir arrogans et formã
inse arrogantiũ intentans. non adu̾sarioꝵ
dicta suꝑare: sed suã sapientiã ostentare
festinat. Unde et seq̃r Respondebo et
ego partem meã. et ostendã sapientiam
met̾. Hanc enĩ partẽ suã om̃is arrogans
estimat. si scienciã non tam̃ habeat qͣm
Quo contͣ bene ꝑmoisen dicit᷑. Uas quod
non habuerit oꝑculũ nec ligaturã desuꝑ:
inmundũ erit Tegm̃ quippe oꝑculi uel
ligatura: est cenfura discipline silentii.
quia quisqͥs non premit̾: quasi uas inmũ¬

Expanded text:
Finis esse locutionis sapientium solet, ut eo usque dicant quo adversariis silentium imponant. Non enim se ostendere, sed prava docentes compescere cupiunt. Postquam vero de amicis Job dictum est: Extimuerunt, nec responderunt ultra, abstuleruntque a se eloquium; Eliu subjungens, ait: Exspectavi, et non sunt locuti; steterunt, nec responderunt ultra. Et illis jam silentibus, adhuc verba multiplicat, quia videlicet vir arrogans, et formam in se arrogantium intentans, non adversariorum dicta superare, sed suam sapientiam ostentare festinat. Unde et sequitur: VERS. ego partem meam, et ostendam scientiam meam. - Hanc enim partem suam omnis arrogans aestimat, si scientiam non tam habeat quam sen dicitur: Vas quod non habuerit operculum, nec ligaturam desuper, immundum erit . Tegmen quippe operculi, vel ligatura, est censura disciplinae, qua quisquis non premitur, quasi vas immun
Abbreviated transcription (Latin):
sim potius ꝑstringenda sunt. quã ad tentiꝰ
exponenda Que enĩ solititate grauitatiꝰ
carent: expͦsitionis subtilitate non indigẽt.
Sed solum puto breuit̾ intimandũ: quod
helui quã dui pro etatis suȩ respectu tacuit:
sapiencior fuit Cil ũ in aliis annoꝵ mulci¬
tudinẽ semet ipsum preferens despicit: ꝗͣ
puerilit̾ desipiat ostendit Ham contra eiꝰ
sentenciã et etas prolixior loquit᷑: et ꝑ
annorũ multitudinẽ sapientia doc et᷑. qͥa
et si longeuitã sensũ non p̃bet: usus tam̃¬

Expanded text:
uam attentius exponenda. Quae enim soliditate gravitatis carent, expositionis subtilitate non indigent. Sed solum puto breviter intimandum quod Eliu quandiu pro aetatis suae respectu tacuit, sapientior fuit; cum vero in aliis annorum multitudinem, semetipsum praeferens, despicit, quam pueriliter desipiat ostendit. Nam contra ejus sententiam et aetas prolixior loquitur, et per annorum multitudinem sapientia docetur, quia etsi longaevitas sensum non praebet, usu tam
Abbreviated transcription (Latin):
speculatorẽ dissipans Mentes namq fide¬
lium ad contemplanda suꝑna se erigit̾t.
sed dum hereticoꝵ uerba ꝑuertere recta
contemplantes appetunt: speculam disi¬
pare conant᷑ Intribus itaq amicoꝵ uo
nominibus. tres in hereticis ꝑditionũ calis
expͥmunt᷑ Nisi enĩ dm̃ contepnerent:
nequa ꝗͣ de illo ꝑuersa sentirent. et nͥ uetus¬
tate contrairent: mnoue uite intelligen¬
ciam non errarent: et nisi speculationẽ
bonoꝵ destruerent: nequaꝗͣ eos suꝑna ii.¬
dicia tam districto examine prouerboꝵ
suoꝵ culpa reprobarent Contempnendo
igit᷑ dm̃ inuetustate se retinent. sed imue.¬
tustate se retinendo. prauis suis sermoni¬
tione iungitur: excuiꝰ ꝑ sona uidelicet
species quorundam doctorũ fideliũ sed
tam̃ arrogancium designant᷑ Cuiuis uer.¬
ba non facile in telligimus. nͥ ea ex subse.¬
quenti dm̃ca correptione pensemus Ait
namq de illo dñs: Quis ẽ iste iuoluens¬

Expanded text:
speculationem dissipans. Mentes namque fidespeculationem dissipans. Mentes namque fidelium ad contemplanda superna se erigunt; sed dum haereticorum verba pervertere recta contemplantes appetunt, speculam dissipare conantur. In tribus itaque amicorum Job nominibus tres in haereticis perditionum casus exprimuntur. Nisi enim Deum contemnerent, nequaquam de illo perversa sentirent; et nisi vetustatem contraherent, in novae vitae intelligentia non errarent; et nisi speculationem bonorum destruerent, nequaquam eos superna judicia tam districto examine pro verborum suorum culpa reprobarent. Contemnendo igitur Deum, in vetustate se retinent; sed in vetustate se retinendo, pravis suis sermonitione subjungitur, ex cujus persona videlicet species quorumdam doctorum fidelium sed tamen arrogantium designatur. Cujus verba non facile intelligimus, nisi ea ex subsequenti dominica correptione pensemus. Ait namque de illo Dominus: Quis est iste involvens
Abbreviated transcription (Latin):
reprobant᷑. quia iudelicet om̃s heretici
dũ dm̃ defende nitunt᷑. offendunt. Unde
matum Constat gͦ eos hereticoꝵ tipũ
gerere. quos sc̃s uir redarguit cultin
ꝑuersoꝵ doginatũ deserutre: Quia igͥ iob
int̃pretat᷑ dolens. quo nimirũ dolore uel
mitur: que multiplici presentis uite fati.¬
gatione cruciat᷑ Amici quoq eius exuo.¬
cabulo nominis. meritũ sue indicant ac.¬
tionis: Nam eliphaz latina lingua dicit᷑
dm̃ contẽptus Et quid aliud heretici faci.¬
unt. nisi quod dum falsa de deo sentiuunt.
eum suꝑbiendo contepnunt: B aldath
inter pretat᷑ uetusta sola B ene autem õs¬
heretici in his que de deo loquuntur: qĩ
non intencione recta sed appeticione ten¬
poralis gle uideri predicatores appetunt.
uetustas sola nominant᷑: Ad loquendum
quippe non zelo noui hominis: sed utte ue¬
teris prauitate concitant᷑ Sophar quo
latino sermone dicit᷑ dissipatio specule ud

Expanded text:
reprobantur, quia videlicet omnes haeretici reprobantur, quia videlicet omnes haeretici dum Deum defendere nituntur offendunt. Unde matum . Constat ergo eos haereticorum typum gerere, quos sanctus vir redarguit cultui perversorum dogmatum deservire. Quia igitur Job interpretatur dolens, quo nimirum dolore vel mitur, quae multiplici praesentis vitae fatigatione cruciatur, amici quoque ejus ex vocabulo nominis meritum suae indicant actionis. Nam Eliphaz Latina lingua dicitur Dei contemptus. Et quid aliud haeretici faciunt, nisi quod dum falsa de Deo sentiunt, eum superbiendo contemnunt? Baldad interpretatur vetustas sola. Bene autem ohaeretici in his quae de Domino loquuntur, dum non intentione recta, sed appetitione temporalis gloriae videri praedicatores appetunt, vetustas sola nominantur. Ad loquendum quippe, non zelo novi hominis, 732 sed vitae veteris pravitate concitantur. Sophar quoque Latino sermone dicitur dissipatio speculae, vel
Abbreviated transcription (Latin):
it: De ipso enim dicit᷑: qui ẽ caput. xp̃s:
Rursumq de etus eccłia scriptũ ẽ Et cor.¬
pus xp̃i quod est eccłia Beatus igͥ iob qui
mediatoris tipũ eo uerius tenuit. quopas.¬
sionẽ illius non loquendo tantũmodo
sed etiã patiendo propħauit. cum indic.¬
tis factisq suis expressione redẽptoris in.¬
nititur. repente ad significationẽ corpo¬
ris aliquando deriuatur: ut quod xpm̃
et eccłiam unã ꝑsonã credimꝰ: hoc etiam
unuis ꝑsone actibus significari uideamꝰ¬
Uxor uero eius que eũ admaledicendum
prouocat. quid aliud quã prauitatẽ carna.¬
lium significat. qui intra scãm eccłiam in.¬
correctis moribus postti eo durius uitam
fidelium quo uiͣmus premunt. quia dum
uitari afidelibus quasi fideles nequeunt:
tanto grauius quanto et int̾uis tolerant᷑:
dũ consulunt inuehunt᷑: hereticoꝵ figurã
exprimunt. qui sub specie consulendi.
agunt negotiũ seducendi Unde adbea¬
tũ iob dum pro dno uerba faciunt: adño

Expanded text:
enim dicitur: Qui est caput, Christus . Rursumque de ejus Ecclesia scriptum est: Et corpus Christi, quod est Ecclesia . Beatus igitur Job, qui Mediatoris typum eo verius tenuit quo passionem illius, non loquendo tantummodo, sed etiam patiendo prophetavit, cum in dictis factisque suis expressioni Redemptoris innititur, repente ad significationem corporis aliquando derivatur, ut quod Christum et Ecclesiam unam personam credimus, hoc etiam unius personae actibus significari videamUxor vero ejus, quae eum ad maledicendum provocat, quid aliud quam pravitatem carnalium signat? Qui intra sanctam Ecclesiam incorrectis moribus positi, eo durius vitam fidelium quo vicinius premunt, quia dum vitari a fidelibus quasi fideles nequeunt, tanto gravius quanto et interius toleranturdum consulunt invehuntur, haereticorum figuram exprimunt, qui sub specie consulendi agunt negotium seducendi. Unde et ad beatum Job dum pro Domino verba faciunt, a Domino
Abbreviated transcription (Latin):
laritate gaudent: ilico eis respondit
dñs dicens Uidebam sathanan uelut
fulgur de celo cadentẽ. Ipse quippe sins.¬
lariter elatus dixerat. Suꝑ astra celi ex.¬
altabo solium meum. sedebo imonte ti.¬
tamenti ilat̾ibus aquilonis. similis ero
altissimo. Et mire dñs ut in discipuloꝵ
cordibus elationẽ premeret: max tudicũi
rume retulit. quod ipse magister elatis¬
nis accepit. ut in auctorẽ suꝑbie discerẽt:
qd de elacionis uitio formidarent In hac
aq arrogancie quarta specie crebro hu.¬
nanus animus labitur: ut id quod hab&
quia quisqͥs bonũ se hab̾e singularit̾ gau.¬
det: quisquis uidi sublimior cet̾is querit.¬
lũ udelicet unitat᷑: qui despecto bono
societatis angłoꝵ. sedem suã ad aqͥlonẽ
ponens. et altissimi similitudinẽ suꝑbe
appetens. ꝑ iniquũ desidium quasi ad qͦd¬
dam culm̾ conatus ẽ singularitatis erũ.¬
pere Helu gͦ qͣmiuis dari adño sapienciã

Expanded text:
laritate gauderent, illico eis respondit laritate gauderent, illico eis respondit Dominus, dicens: Videbam Satanam velut fulgur de coelo cadentem . Ipse quippe singulariter elatus dixerat: Super astra coeli exaltabo solium meum, sedebo in monte testamenti, in lateribus Aquilonis, similis ero Altissimo . Et mire Dominus, ut in discipulorum cordibus elationem premeret, mox judicium ruinae retulit, quod ipse magister elatinis accepit, ut in auctore superbiae discerent quid de elationis vitio formidarent. In hac itaque arrogantiae quarta specie crebro humanus animus labitur, ut id quod habetquia quisquis bonum se habere singulariter gaudet, quisquis videri sublimior caeteris quaerit illum imitatur, qui despecto bono societatis angelorum, sedem suam ad aquilonem ponens et Altissimi similitudinem superbe appetens per iniquum desiderium quasi ad quoddam culmen conatus est singularitatis erumpere. Eliu ergo quamvis dari a Domino sapientiam
Abbreviated transcription (Latin):
non exuobis. dĩ donũ ẽ. nõ exoꝑibus: ut̃
ait. Qui fui prius blasphemus. et ꝑsecut
et contumeliosus. sed miscdiam consecitẽ
sum Quibꝰ uerbis aꝑte declarat. quoo
grã non promeritis tribuit᷑: dũ ex sen¬
so docuit. et quid de malitia meruit:
quid de beniuolencia accepit: Rursum
non nulli iactant se hab̾e qđ nõ habent
sicut diuina uoce ꝑ propħam dicit᷑ de
cie dicitur: Quia dicis. quod diues sum
et locupletatus. et nullius egeo. et nes¬
cis quia tues miser ⁊ miserabili et paup
et cecus et nudus: Rursũ non nulli des¬
pectis cet̾is: uidi appetunt singularit
bonũ habe quod habent Unde et phari.¬
seus id cuco de templo absq iustificatio.¬
ne descendit. quia bonoꝵ opum merita
sibi quasi singularit̃ tribuens. oranti
publicano se pretulit Sc̃i quoq apłi
ab hoc elationis uitio reuocant᷑. quide
p̾dicatione redeuntes cum elati dicerẽt.
dñe innomine tuo etiã demonia nobis
sub iecta sunt. ne de hac miraculoꝵ singu.¬

Expanded text:
non ex vobis, sed Dei donum est: non ex operibus, ut phemus, et persecutor, et contumeliosus; sed misericordiam consecutus sum . Quibus verbis aperte declarat quod gratia non pro meritis tribuatur, dum ex seipso docuit et quid de malitia meruit, et quid de benevolentia accepit. Rursum nonnulli jactant se habere quod non habent, sicut divina voce per prophetam de ore meo: quia dicis quia dives sum et locupletatus: et nullius egeo: et nescis quia tu es miser et miserabilis: et pauper et cecus et nudus. Suadeo tibi pectis caeteris, videri appetunt singulariter bonum habere quod habent. Unde et Pharisaeus idcirco de templo absque justificatione descendit , quia bonorum operum merita sibi quasi singulariter tribuens, oranti publicano se praetulit. Sancti quoque apostoli ab hoc elationis vitio revocantur, qui de praedicatione redeuntes, cum elati dicerent: Domine, in nomine tuo etiam daemonia nobis subjecta sunt , ne de hac miraculorum singu
Abbreviated transcription (Latin):
tos cum intͣ se arrogantes conspicit. erudi.¬
re ac redarguere pret̾mittit : E xercet hec
et cotidie exercere non cessat Sed helu qͥ
loquentẽ publice beatũ iob audierat dicit.
Hichil loquutus ẽ mͥ. quia nimirũ om̃s ar.¬
rogantes uoces quidẽ scẽ ȩccłiȩ audiunt.
sed sibi eas dici dissimulant. quandoᷤ elatio¬
nis uitio emendari contẽpnunt. nec de fu
ꝑbia redargui estimant: quia ẽẽ se humi¬
les putant. Qui etiã redargui despiciũt:
dũ fapientiores se et ipsis redarguentibus
arbitrant᷑. Quod uͦ ait. et ego non sedm ser.¬
mones urõs respondebo ei: bene beato iob
non scdm sermones eoꝵ responde se dicit.
Arrogantes enim intra eccłiam positi res
pondent econtͣ sed non sicut heretici ex.¬
ternis constituti Neq enĩ contradicunt
ei praua p̾dicando sed ꝑuerse uiuendo: qͥa
nec de deo ut heretici indigna sentiunt: sed
dese plusꝗͣ necesse ẽ digna suspicant᷑: Seq̃r̃:
uerba amici iob extimuisse referunt᷑. qͥa

Expanded text:
tos cum intra se arrogantes conspicit, erudire ac redarguere praetermittit? Exercet haec, et quotidie exercere non cessat. Sed Eliu, qui loquentem publice beatum Job audierat, dicat: Nihil locutus est mihi, quia nimirum omnes arrogantes voces quidem sanctae Ecclesiae audiunt, sed sibi eas dici dissimulant, quando elationis vitium emendare contemnunt. Nec se de superbia redargui aestimant, quia esse se humiles putant, qui etiam redargui despiciunt, dum sapientiores se et ipsis redarguentibus arbitrantur. Quod vero ait: Et ego non secundum sermones vestros respondebo illi, bene beato Job non secundum sermones eorum respondere se dicit. Arroganpondent contra ea, sed non sicut haeretici exterius constituti. Neque enim contradicunt ei prava praedicando, sed perverse vivendo, quia nec de Deo ut haeretici indigna sentiunt, sed de se, plusquam necesse est, digna suspicantur. Sequituverba amici Job extimuisse referuntur, quia
Abbreviated transcription (Latin):
contͣdicunt. dũ de ipsa p̾dicatione głantur
Premunt adu̾sarios uirtute dicti: premũt
scãm eccłiam qualitate docendi Illos pre.¬
dicatione ueritatis. istã uitio elationis in¬
Siob loquentẽ: eo quod semiores eẽnt qui loque¬
bantur. Cum autẽ indisset quod respon.¬
dere non possent: iratus ẽ uehement̾̃: Quãuiᷤ
scã eccłia sit procul dubio aduersariis suis
antiquior. quia de illa ipsi. non autẽ exiit
bis exierunt sednon erant exnobis: recte
tam̃ eisdẽ aduersariis helui iumior fuisse
describitur. quia nimirũ post exorta here.¬
ticoꝵ bella. ẽẽ intͣ scãm eccłiam fastu scien.¬
ciȩ in flati arrogantes ceꝑunt Cũ enim
grauiora hostiũ prodiere certamina: tũc
sunt profecto subtiliora sensuũ spicula re¬
quisita Tũc argumentoꝵ obstacula. tue̾
ꝑplexior indago uerboꝵ. que sepe uiri fer.¬
uentes in genio dũ congrue inueniunt :

Expanded text:
contradicunt, dum de ipsa praedicatione gloriantur. contradicunt, dum de ipsa praedicatione gloriantur. Premunt adversarios virtute dicti, premunt sanctam Ecclesiam qualitate dicendi. Illos praedicatione veritatis, istam vitio elationis imJob loquentem eo quod seniores essent qui loquebantur. Cum autem vidisset quod tres respondere non possent, iratus est vehementer. - Quamvis sancta Ecclesia sit procul dubio adversariis suis antiquior, quia de illa ipsi, non autem exiit bis exierunt, sed non erant ex nobis ; recte tamen eisdem adversariis Eliu junior fuisse describitur, quia nimirum post exorta haereticorum bella, esse intra sanctam Ecclesiam fastu scientiae inflati arrogantes coeperunt. Cum enim graviora hostium prodiere certamina, tunc sunt profecto subtiliora sensuum spicula requisita, tunc argumentorum obstacula, tunc perplexior indago verborum. Quae saepe viri ferventes ingenio, dum congrue inveniunt,
Abbreviated transcription (Latin):
sionẽ racionabilẽ sed tantũmͦ condemp.¬
nassent iob Sollert̾ intuendũ ẽ quod
beatũ iob idõ reprehendit. quod coram
deo uistũ se ẽe dixxerat. Amicos ũ etus
idõ redarguit. quod condempnantes
eũ responsionẽ contͣ illum racionabilẽ
non dedunt: Istis namq indiciis aꝑte
colligit᷑. quod ꝑ eum species amatoꝵ ua.¬
e gle designatur: Iob quippe de p̃sũpta
usticia. amicos uͭ etus de stulta respon¬
ione redarguit. quia cuncti uane glorie
settatdres dum se hominib p̾ferunt:
alios quidẽ de fatiuus sensibꝰ alios autem
le mdignis meritis eprebendunt. Id ẽ¬
alios censent nichil scire. alios non bene ui.¬
uere Et quãiris iuste om̃s extra eccłiam
positos praua sentire redarguant: tam̃ etiã¬
eos qui intus funt prouite despectu contẽp.¬
nunt: Et contͣ illos ex magnitudine recte
amatores uanȩ głȩ aliquando int̾ sc̃am ec¬
cłiam constituti. et aduersarios p̃munt dũ
uera predicant: et eiusdẽ sc̃e eccłie moribus

Expanded text:
 rationabilem, sed tantummodo condemnassent Job. - Solerter intuendum est, quod beatus Job ideo reprehendit, quod coram Deo justum esse se dixerit; amicos vero ejus ideo redarguit, quod condemnantes eum, responsionem contra illum rationabilem non dederunt. Istis namque indiciis aperte colligitur, quod per eum species amatorum vanae gloriae designatur. Job quippe de praesumpta justitia, amicos vero ejus de stulta responsione redarguit. Cuncti enim vanae gloriae sectatores dum se in omnibus praeferunt, alios quidem de fatuis sensibus, alios autem de indignis meritis reprehendunt, id ealios censent nihil scire, alios non bene vivere. Et quamvis juste omnes extra Ecclesiam positos praeos qui intus sunt pro vitae despectu contemnunt, et contra illos ex magnitudine recte amatores vanae gloriae aliquando intra sanctam Ecclesiam constituti, et adversarios premunt, dum vera praedicant, et ejusdem sanctae Ecclesiae moribus
Abbreviated transcription (Latin):
nata cernere: studeamꝰ mentis oculos ad
alte noctis tenebris chorusci more ꝑtran¬
seuntis int̾micat. cum dicit Scio quod re.¬
demptor m̃s uiuat. et in carne mea uide.¬
bo dm̃ Hoc nimirum in nocte historie pau.¬
lus lum̃ inuenerat. cũ dicebat Om̃s in moi.¬
se baptizati sunt innube et inmari. et õs
eandẽ escam spiritalẽ manducauerunt :

Expanded text:
nata cernere, studeamus mentis oculos ad nata cernere, studeamus mentis oculos ad altae noctis tenebris, corusci more pertranseuntis intermicat, cum dicitur: Scio quod Redemptor meus vivit, et in carne mea videbo Deum . Hoc nimirum in nocte historiae, Paulus lumen invenerat, cum dicebat: Omnes in Moyse baptizati sunt in nube et in mari, et omnes eamdem escam s
Abbreviated transcription (Latin):
ipso. euis intencionẽ certaminis accepit Qsqͥs
gͦ beatũ iob deliquisse siis sermonibus que.¬
ritur: quid aliud qͣm dm̃ qui pro illo propo.¬
suit ꝑdidisse confitet᷑: Quia uͦ antiqui
patres fructiferis arboribus similes. non
solum pulchri sunt ꝑ speciẽ. sed etiã utileᷤ
ꝑub̃tatẽ: sic eoꝵ uita pensanda ẽ. ut cũ
miramur que fit uiriditas in historia: in¬
ueniamꝰ quanta sit ub̃tas in allegoria.
quatinus cum blandũ ẽ quod infoliis redo.¬
let: cognoscamꝰ et qͣm dulce sit. quod infruc.¬
tibus sapit: Nullus quippe suꝑne adopti.¬
onis gram habuit. nisi qͥhanc ꝑ cognitio.¬
nẽ unigeniti accepit Dignũ itaq ẽ ut
ipse meoꝵ uita et lingua resplendeat: qui
eos ut resplende mereant᷑ illustrat. Nam cũ
intenebris lum̾ lucerne accendit᷑: prius
lucerna eadẽ que uidi cet̾a efficit udet̃
Unde necesse ẽ ut si uere intendimꝰ illumi¬

Expanded text:
ipso ejus intentionem certaminis accepit. Quisquis ipso ejus intentionem certaminis accepit. Quisquis ergo beatum Job deliquisse in suis sermonibus queritur, quid aliud quam Deum, qui pro illo proposuit, perdidisse confitetur? 2. AntiPatres fructiferis arboribus similes, non solum pulchri sunt per speciem, sed etiam utiles per ubertatem, sic eorum vita pensanda est, ut cum miramur quae sit viriditas in historia, inveniamus et quanta sit ubertas in allegoria; quatenus cum blandum est quod in foliis redolet, cognoscamus et quam dulce sit quod in fructibus sapit. Nullus quippe supernae adoptionis gratiam habuit, nisi qui hanc per cognitionem Unigeniti accepit. Dignum itaque est ut ipse in eorum vita et lingua resplendeat, qui eos ut resplendere mereantur illustrat. Nam cum in tenebris 731 lucernae lumen accenditur, prius lucerna eadem, quae videri caetera efficit, videtur. Unde necesse est ut si vere intendimus illumi
Abbreviated transcription (Latin):
singulis quasi pro exercenda caritate cõ.¬
mouit. eoꝵq ora sub specie consolationiᷤ
aꝑuit. sed ꝑhec iacula increpationis in¬
torsit. que eo duruis cor secure audientis
infigerent: quo es int̾ ostense et non ser¬
uate caritatis tenebras inprouisa uulne.¬
rarent: Post hos quoq ad contumelias etiã
helui iunior excitat᷑. ut tranquillitatẽ
tante mansuetudinis saltẽ dedignata le.¬
uitas ꝑturbaret etatis Sed contͣ tot an.¬
tiqui hostis machinas stetit inuicta cõstã.¬
cia. stetit equanimit̾ infracta Nam uno
eodemq tpr̃e. uerbis aduersantibus oppo.¬
suit prudenciam. rebus uitã Nemo igͣ
scm̃ uirũ quãuis de illo aꝑte post flagella
scriptũ sit. in om̃ibus his non peccauit iob
labiis suis: saltẽ post modum incontenci.¬
one amcoꝵ estimet int̾ uerba deliqͥsse
soaihan quippe temptacionẽ illius ex.¬
petit sed ads̃ qui hunc laudauerat in se¬

Expanded text:
singulis, quasi pro exercenda charitate comsingulis, quasi pro exercenda charitate commovit, eorumque ora sub specie consolationis aperuit; sed per haec jacula increpationis intorsit, quae eo durius cor secure audientis infigerent, quo inter ostensae et non servatae charitatis tenebras improvise vulnerarent. Post hos quoque ad contumelias etiam Eliu junior excitatur, ut tranquillitatem tantae mansuetudinis saltem dedignata levitas perturbaret aetatis. Sed contra tot antiqui hostis machinas stetit invicta constantia, stetit aequanimitas infracta. Nam uno eodemque tempore verbis adversantibus opposuit prudentiam, rebus vitam. Nemo igitur sanctum virum, quamvis de illo aperte post flagella scriptum sit: In omnibus his non peccavit Job labiis suis , saltem postmodum in contentione amicorum aestimet inter verba deliquisse. Satan quippe tentationem illius expetiit; sed Deus, qui hunc laudaverat, in se
Abbreviated transcription (Latin):
Qudũ bona eius multis cognita interune.¬
e apetit: etiam bonũ pacientie quod
satebat ostendit Et quẽ se angustare ꝑse.¬
quendo credidit: flagellis auctũ et inexem.¬
plo dilatauit. nec sine graui arte exercuit:
licentiã quam accepit Nam conbussit
geges. extinxit familias. obruit edes.
ꝑcussit salutẽ corporis. et ad intorquen.¬
dum grauioris temptacionis iaculum:
inguã seruauit uxoris. quatinus sc̃i uiri
forte ac solidũ pectus et ꝑdãp. na rerũ
dolor sterneret: et ꝑuerba coniugis. male.¬
dictione ꝑforaret: Sed quot uulnera se.¬
inens intulit: tot sc̃õ uiro. nesciens uic¬
torias ministrauit: Nam fidelis dĩ famłs.
imo eodemq tempore int̾ uulnera et uer.¬
ba deprehensus. et dolentẽ carnẽ equani.¬
int̾ ꝑtulit: et desipientẽ conuigẽ pruden.¬
ter merepauit: Antiquus itaq hostis quia
iunci se in domesticis doluit: protinus ext̾i.¬
ora requisiuit: Amicosnamq eius de locis

Expanded text:
Qui dum bona ejus multis cognita interimerQui dum bona ejus multis cognita interimere appetit, etiam bonum patientiae quod latebat ostendit; et quem se angustare persequendo credidit, flagellis auctum et in exemplo dilatavit. Nec sine gravi arte exercuit licentiam quam accepit. Nam combussit greges, extinxit familias, obruit haeredes, percussit salutem corporis, et ad intorquendum gravioris tentationis jaculum, linguam servavit uxoris , quatenus sancti viri forte ac solidum pectus et per damna rerum dolore sterneret, et per verba conjugis maledictione perforaret. Sed quot vulnera saeviens intulit, tot sancto viro nesciens victorias ministravit. Nam fidelis Dei famulus, uno eodemque tempore inter vulnera et verba deprehensus, et dolentem carnem aequanimiter pertulit, et desipientem conjugem 730 prudenter increpavit. Antiquus itaque hostis, quia vinci se in domesticis doluit, protinus exteriora requisivit. Amicos namque ejus de locis
Abbreviated transcription (Latin):
TOCIENS NECOS¬
sario repeto: qui.¬
tiens hoc in distine.¬
tionem uoluminũ loquitionis me
pausatione succedo. ut cũ legendi
exordiũ fumit᷑. prius ipsa memorie
lectionis causa renouet᷑. Et tanto
robustius furgat doctrine edificũ:
quanto ex consid̾ate cause origine
studiosius ponit᷑ inmente fundañ.¬
tum: Beatus iob dõ soli sibiq cogn.¬
tus intranquillitate. ad nr̃am no.¬
ticiã ꝑducendus. tactus est uerbe.
ut odorẽ suarũ uirtũ tanto laci
spargeret: quanto more aromatũ meliꝰ
exincensione fraglaret N ouerat in boniꝰ
pie subditos regere. et amalis districti
custodire Nouerat bene uti rebis habel
sed nesciebamꝰ. si paciens ꝑmaneret ablab
Nouerat cotidiana dõ prosanis pigne¬
bus sacrificia soluere. sed incertũ erit.
si ei gr̃arũ sacrificiũ et orbatꝰ immolasl
Nequid gͦ uitii salus tegeret: dignũ fut.
ut dolor hoc aꝑiret. Data itaq ẽ contra
sm̃ urum hosti callido temptandi licentia

Expanded text:
toties necessario repeto, quoties hoc in distinctione voluminum locutionis meae pausatione succido, ut cum legendi exordium sumitur, prius ipsa memoriae lectionis causa renovetur, et tanto robustius surgat doctrinae aedificium, quanto ex considerata causae origine studiosius ponitur in mente fundamentum. Beatus Job, Deo soli sibique cognitus, in tranquillitate ad nostram notitiam perducendus tactus est verbere, ut odorem suarum virium tanto latius spargeret, quanto more aromatum melius ex incensione fragraret. Noverat in bonis pie subditos regere, et a malis se districte custodire. Noverat bene uti rebus habitis, sed nesciebamus si patiens permaneret ablatis. Noverat quotidiana Deo pro sanis pignoribus sacrificia solvere, sed incertum erat si ei gratiarum sacrificium et orbatus immolaret. Ne quid ergo vitii salus tegeret, dignum fuit ut hoc dolor aperiret. Data itaque est contra sanctum virum hosti callido tentandi licentia.
Abbreviated transcription (Latin):
cuncta temporalia suppetunt: quia ei pre.¬
mia et̾noꝵ mierũ fubtrahunt᷑. Quoꝵ uo¬
ci heliu obuiat dicens Ne forte dicatis
inuenimus sapienciam ds proiecit eum
et non homo: Acsi arrogantes uitͣ sc̃am
eccłiam sed tam̃ fideles contͣ hereticos di.¬
cant: Per hoc quod scãm eccłiam in honore
hominũ florere temporalit̾ cernitis: ꝓiec.¬
tã eã adũo non credatis: Seit enĩ redemp¬
tor eius et in hoc itinere solatia uemienti
tribuere: et ꝑuementi ad et̾nã patriam
suꝑna p̾mia reseruare. In cassum igͥ dicitiᷤ
quia ds̃ eam et non homo proiecerit: cũ
uenerari illam acunctis fere hominibus
indetis. quia sic ei t̾rene głe adiumentum
tribuit᷑: ut ꝑ hoc multiplicius etiã ad celes.¬

Expanded text:
cuncta temporalia suppetunt, quia ei praecuncta temporalia suppetunt, quia ei praemia aeternorum munerum subtrahuntur. Quorum vocibus Eliu obviat, dicens: Ne forte dicatis: Invenimus sapet non homo. Ac si arrogantes intra sanctam Eeclesiam, sed tamen fideles contra haereticos dicant: Per hoc quod sanctam Ecclesiam in honore hominum florere temporaliter cernitis, projectam eam a Domino non credatis. Scit enim Redemptor ejus et in hoc itinere solatia venienti tribuere, et pervenienti ad aeternam patriam superna praemia reservare. Incassum igitur dicitis, quia Deus eum et non homo projecerit, cum venerari illam a cunctis fere hominibus videtis, quia sic ei terrenae gloriae ad inventum tribuitur, ut per hoc multiplicius etiam ad coeles
Abbreviated transcription (Latin):
me. ostendã uobis etrã ego meã scientiã.
Expectaui enim sermones urõs. audiui
prudenciã urãm. donec disceptaremini
sermonibꝰ et donec putabã uos aliquid
suꝑbe tacuerit Cum enim dicit. expec.¬
taui sermones urõs. et putabam uos ali¬
quid dicere: aꝑte de clarat se aduerba
senũ. udicantis potius studio quã discẽ.¬
tis uoto tacuisse. Quãuis hec melius
uitã arroganttũ signent. qͥ aliqͣndo int
uersarios conspiciunt: nõ meis annos
tempoꝵ sed intencionẽ solent pensare
uerboꝵ: Nam quantolibet sint eiscdẽ
arrogantibus antiquiores heretici:
eos audact̾ conpͥmunt. inquoꝵ uerb̃
doginata ꝑuersa reprehendunt. Seq̃r¬
Ded ut uideo non ẽ qui arguere pos¬
sit iob: et responde exuobis sermonibꝰ
euis ne sorte dicatis. Inuenimus sapi.¬
enciam: deus proiecit eam et non homo.
sea̾m eccłiam uenerari conspiciunt: opini¬
onẽ eius quibus ualent obtrectacionibus
lacerare contendunt dicentes: Ideirco illi

Expanded text:
obis etiam ego meam sententiam. Exspectavi enim sermones vestros, audivi prudentiam vestram, donec disceptaremini sermonibus, et donec putabam vos aliquid superbe tacuerit. Cum enim dicit: Expectavi sermones vestros, et, putabam vos aliquid dicere, aperte declarat se ad verba senum, judicantis potius studio quam dicentis voto tacuisse. Quamvis haec melius vitam 738 arrogantium designant, qui aliquando intra versarios conspiciunt, non in eis annos temporum, sed intentionem solent pensare verborum. Nam quantolibet sint eisdem arrogantibus antiquiores haeretici, eos audacter comprimunt, in quorum verbis dogmata perversa reprehendunt. Seqed ut video non est qui arguere possit Iob et respondere ex vobis sermonibus eius ne forte dicatis invenimus sapientiam Deus proiecit eum non homo sanctam Ecclesiam venerari conspiciunt, opinionem ejus quibus valent obtrectationibus lacerare contendunt, dicentes: Idcirco illi
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃ quia helui expectauit iob loquentẽ eo
quod seniores ẽent qͥ loquebant᷑: aꝑte beatũ
iobñ prosua sed pro amicoꝵ reuerencia re.
seruari monstratui Quia uidelicet arrogã.¬
tes et intra positi eandẽ scãm eccłiam quam
defendunt despiciunt. et plerũq contingit.
ut plus ingenia male sapientium. quã sim¬
plicẽ uitã innocentiũ uereant᷑ uł uenerent᷑.
plus reseruent linguis extra loquentiũ: quã
meritis intra positoꝵ. quãuis utrisq ediu̾so
obuient: cũ et abillis rectitudine sensuũ.
et ascã eccłia moꝵ prauitate discordent.
id circo demisso capite ueritus sum indica¬
quod etas prolixior loqueret᷑. et annorum
multitudo doceret sapieneram. Guncta hec¬

Expanded text:
r quia Eliu exspectavit Job loquentem, eo quod seniores essent qui loquebantur, aperte beato Job non pro sua, sed pro amicorum reverentia honorem reservasse monstratur, quia videlicet arrogantes intra positi eamdem sanctam Ecclesiam, quam defendunt, despiciunt; et plerumque contingit ut plus ingenia male sapientium quam simplicem vitam innocentium venerentur, plus reservent linguis extra loquentium quam meritis intra positorum, quamvis utrisque ex diverso obvient, cum et ab illis rectitudine sensuum, et a sancta Ecclesia morum pravitate discordent. ntiquiores; idcirco demisso capite quod aetas prolixior loqueretur, et annorum multitudo doceret sapientiam. Se
Abbreviated transcription (Latin):
firmis atq carnalibus cogim᷑: quasi sua
uia m̃tis alim̾ta p̃paramus Atq ipse nr̃oꝵ¬
oꝑum usus. quasi more ordei: habet
aliqͥd de admixtione palearũ Et
plerũq contingit ut rector qui p̃est dũ
iniusta contͣ subditos exercet. dũ nullo
bonos blandim̃to refouet. dũqđ ẽ gra¬
uius bene oꝑantes quosq exinuidia af¬
fligit. etiã bona quedã aliquando faci.¬
at ac si frumentũ ferat. seseq in dispen.¬
sandis terrenis rebus non numꝗͣ non
auaricie studio sed proutilitate carna¬
lum misceat. et sic etusdẽ laboris fruc¬
tũ uelut messem ordei expectet: Sed
subiecti quiq proeo quod inmaximis
grauantur: in eius bonis minimis gau.¬
quod alt̾ns oꝑis iniusticia polluit: nec¬
ipsa terrenarum rerũ dispensatio pro
utilitate subditoꝵ suscipi credit᷑. quãdo
his qui pre ẽ anhelare ꝑ auariciã uide.¬
tur. Unde fit ut ipsa etiã pauca bona

Expanded text:
firmis atque carfirmis atque carjumentis alimenta praeparamus, atque ipse nostrorum usus operum quasi more hordei habet aliquid de admistione palearum. Et plerumque contingit ut rector qui praeest, dum injusta contra subditos exercet, dum nullo bonos blandimento refovet, dum, quod gravius est, bene operantes quosque ex invidia affligit etiam quaedam bona aliquando faciat, ac si frumentum serat, seseque in dispensandis terrenis rebus nonnunquam non avaritiae studio, sed pro utilitate carnalium misceat, et sic ejusdem laboris fructum velut messem hordei exspectet. Sed subjecti quique pro eo quod in maximis gravantur, gaudere in ejus bonis minimis quod alterius operis injustitia polluit, quid terrenarum rerum dispensatio pro utilitate subditorum suscipi creditur, quando is qui praeest, anhelare per avaritiam videtur. Unde fit ut ad ipsa etiam pauca bona
Abbreviated transcription (Latin):
subditos gessi. si exegi debita. et ipse qud
debui non impendi. si exercitacionẽ bo¬
ni oꝑis aliis inuidi: probonis que in et̾.¬
num reficiunt. retribuantur mͥ mala
bulus. ⁊ pro ordeo spina oritur: cum in
retribucione ultima de qua remunera¬
cio laboris queritur: punctio doloris in¬
uenit᷑. Et notandũ quod sicut afrium̃to
ordeũ distat. quãuis utrũq reficiat: sic
atribulo spina. quãuis sit utrũq quod
pungat. quia tribulus mollior: et ad
pungendũ semꝑ ẽ durior spina Ait
gͦ Profrum̾to oriat᷑ mͥ tribulus. et pro
ordeo spina. Acsi patent̃ dicat E gisse
quidẽ et magna me bona et minima
scio Sed si non ita ẽ: probonis magniᷤᷤ
mala minima. et probonis minimis:
mͥ respondeant mala maiora. Quãuis
hoc et alit̾ intelligi potest. Infrum̃to¬
quippe spũale opus quod mentẽ reficit.
in ordeo autẽ terrenarũ rerũ dispensa.¬
cio figurat᷑ In qua sepe dum seruire in¬

Expanded text:
subditos gessi, si exigi debita, et ipse quod subditos gessi, si exigi debita, et ipse quod debui non impendi, si exercitationem boni operis aliis invidi, pro bonis quae in aeternum reficiunt, retribuantur mihi in bulus, et pro hordeo spina oritur, cum in retributione ultima, de qua remuneratio laboris quaeritur, punctio doloris invenitur. Et notandum quod sicut a frumento hordeum distat, quamvis utrumque reficiat, sic a tribulo spina, quamvis sit utrumque quod pungat, quia tribulus mollior, et ad pungendum semper durior est spina. Ait ergo: Pro frumento oriatur mihi tribulus, et pro hordeo spina. Ac si patenter dicat: Egisse quidem et magna me et minima bona scio, sed si non ita est, pro bonis magnis mala minima, et pro bonis minimis mihi respondeant mala majora. Quamvis hoc intelligi et aliter potest. In frumquippe spiritale opus, quod mentem reficit, in hordeo autem terrenarum rerum dispensatio figuratur, in qua saepe dum in
Abbreviated transcription (Latin):
aflixi Agricole quippe hiius t̾re sũt :¬
hii qui minori loco positi quo ualent
las hoc ẽ non affligere eoꝵ laboribus
non inuide: ne rector eccłie dum soli
sibi iusp̃dicationis uindicat. etiam
aliis p̾dicantibꝰ inuidia se mordente
contradicat: Pia et enim pastoꝵ mens
quia non propriã głam sed auctoris
querit: ab om̃ibꝰ uult adiuuari quod
ait: fidelis namq p̾dicator obtat si fieri
ualeat. ut ueritatẽ quã solus loqui
non sufficit: ora cunctoꝵ sonent: Unde
eũ iosue duobus incastris remanenti.¬
bus atq propħantibus uellet obsistere:
icte pmoisen dieit᷑. Qͥd emularis ꝓme:
Quis tribuat ut omĩs ppłs prophetet.
et det eis diĩs spm̃ suumi: Propħare qͥp¬
pe om̃s uoluit: qui bonũ quod habuit
alus non miucdit. Quiã gͥ beatus iob
cuncta hec suspense intulit. et si ea mini.¬
me fecerit: sentencia se maledictionis
astringit. Sequitur: Ero. frumento ori
atur mͥ tribulus. et pro ordeo spina¬
Acsi aꝑte dicat Si inustũ quid erga

Expanded text:
at.---Agricolae quippe hujus terrae sunt hi qui, minori loco positi, quo valent las hoc est non affligere, eorum laboribus non invidere, ne rector Ecclesiae dum soli sibi jus praedicationis vindicat, etiam aliis recte praedicantibus invidia se mordente contradicat. Pia etenim pastorum mens, quia non propriam gloriam, sed auctoris quaerit, ab omnibus vult adjuvari quod agit. Fidelis namque praedicator optat, si fieri valeat, ut veritatem quam solus loqui non sufficit ora cunctorum sonent. Unde cum Josue duobus in castris remanentibus atque prophetantibus vellet obsistere, recte per Moysen dicitur: Quid aemularis pro me? Quis tribuat ut omnis populus prophetet, et det eis Dominus spiritum suum ? Prophetare quippe omnes voluit, qui bonum quod habuit aliis non invidit: Quia igitur beatus Job cuncta haec suspensa intulit, et si ea minime fecerit sententia se maledictionis adstringit, sequitur: CAPUT XXI tribulus, et pro hordeo spina.---Ac si aperte dicat: Si injustum quid erga
Abbreviated transcription (Latin):
pecunia. qui eccłastica cõmoda ad
usum ꝑcipit corporis: sed exortacio¬
nis munisteriũ ppło non impendit.
Quid ad hec nos peccatores dicimus qͥ
aduentũ dictricti uidicis precurren¬
tes. officium quidẽ p̾conis suscipimꝰ
sed alim̃ta ecclefiastica muti mãdu.¬
camus: E.xigimus qd̾ nr̃o debetur
corpori. sed non impendimꝰ quod sub.¬
iectoꝵ debet̾ cordi Ecce uir sc̃s tot i
hoc scło pignoribus obstrictus. inter
occupationes innumeras: liber ad
studium p̾dicationis fuit Qui fruetꝰ
t̾re nũꝗͣ sine peccunia cõmedit. quia
nimirũ subditis uerbũ bone ad moni.¬
cionis reddidit: aquibus fructũ cor.¬
poree seruitutis: accepit Hoc namq
debet omnipotenti dõ omĩs qui pres
ppło. hoc qui multis.hoc qui pauciorl
p̃est Et sic debita ministeria asuba¬
tis exigat. quatinus ipse quid sen
admonicionis debeat: sollicitus ał.¬
tendat. Om̃s namq qui sub dispen.¬
sacione conditoris uicario nob̾ minis¬
terio tungim̃. subuno acuero dño

Expanded text:
edit, qui ecclesiastica commoda ad usum corporis percipit, sed exhortationis ministerium populo non impendit. Quid ad haec nos pastores dicimus, qui adventum districti judicis praecurrentes, officium quidem praeconis suscipimus, sed alimenta ecclesiastica muti manducamus? Exigimus quod nostro debetur corpori, sed non impendimus quod subjectorum debemus cordi. Ecce vir sanctus tot in hoc saeculo pignoribus obstrictus, inter occupationes innumeras liber ad studium praedicationis fuit. Qui fructus terrae nunquam sine pecunia comedit, quia nimirum subditis verbum bonae admonitionis reddidit, a quibus fructus corporeae servitutis accepit. Hoc namque debet omnipotenti Deo omnis qui praeest populo, hoc qui multis, hoc qui paucioribus praeest, ut sic debita ministeria a subditis exigat, quatenus ipse etiam quid semper admonitionis debeat sollicitus attendat. Omnes namque qui sub dispensatione conditoris vicario nobis ministerio jungimur sub uno ac vero Domino,
Abbreviated transcription (Latin):
facere nec peccatorẽ decet: Inquibus
profecto uerbis pensandũ nobis ẽ ubi
iste uir legerat. diligite inimicos uros
ubi legerat benedicite et nolite ma¬
ledicere Et rurfũ: Hon reddentes
malũ promalo. neq maledictũ ꝓma
ledicto Sed ext̾ius nõ audita suꝑne
gre precepta seruabat. quia hec in
mente illius scĩ sp̃s afflatus scribebat
Cui tam̾ minus ẽẽt quod positos extͣ
diligeret. nisi et int̾ius uiuentes secũq
cotidie conuersantes: etiã familia¬
res adu̾sarios toleraret. Unde sub

Expanded text:
facere nec peccatorem decet? In quibus facere nec peccatorem decet? In quibus profecto verbis pensandum nobis est, ubi iste vir legerat: Diligite inimicos vestros ; ubi legerat: Benedicite, et nolite maledicere ; et rursum: Non reddentes malum pro malo, nec maledictum pro maledicto . Sed exterius non audita supernae gratiae praecepta servabat, quia haec in mente illius sancti Spiritus afflatus scribebat. Cui tamen minus esset quod positos extra diligeret, nisi et interius viventes secumque quotidie conversantes etiam familiares adversarios toleraret. Unde sub
Abbreviated transcription (Latin):
qu me ocłat. et exultaui quod inue.¬
iisset eum malũ: quia uidelicet
ẽ mimeũ diligens dũ aduersario¬
ruenti condoluit. inmalis ipsius ipse
ad bonũ creuit: ut inde iste ad benig¬
nitatẽ cresceret: unde illum mala que
merebatur inuenissẽt. Quia uͦ sepe
non nulli eos quos sibi aduersarios
estimant. maledictione feriunt: qm
uirtute nequaꝗͣ possunt. inquibus
patent̾ apparet. que mala si possent
facerent: quia ea que facere neque.¬
unt. imp̾cari minime desistunt: beatꝰ
iob ostendens se aculpa etiam male¬
meum: ut expeterẽ maleticens ani
ret adõ fieri. quod ipse facere uł omĩno
non posset: uł si posset minime deceret:
Nam qui maledictionibus mimicũ
impetunt. quid in illo facere dm̃ uolũt
nisi quod ipsi facere aut nequeunt.
aut erubescunt: Mortẽ namq aduer.¬
sario exoptant. quã et si possunt in¬
ferre metuunt: ne aut ꝑpetrati homi.¬
hoc fac meo adu̾sario quod me in illũ

Expanded text:
qui me oderat, et exsultavi quod invequi me oderat, et exsultavi quod invenisset eum malum; qui videlicet et inimicum diligens, dum adversarioruenti condoluit, in malis illius ipse ad bonum crevit, ut inde iste ad benignitatem cresceret, unde illum mala quae merebatur invenissent. Quia vero saepe nonnulli eos quos sibi adversarios aestimant maledictione feriunt, quoniam virtute nequaquam possunt; in quibus patenter apparet quae mala si possent facerent, qui ea quae facere nequeunt imprecari minime desistunt; beatus Job ostendens se a culpa etiam malemeum, ut expeterem maledicens animret a Deo fieri, quod ipse facere, vel omnino non posset, vel, si posset, minime deceret. Nam qui maledictionibus 710 inimicum impetunt, quid aliud in illo facere Deum volunt, nisi quod ipsi facere aut nequeunt, aut erubescunt? Mortem namque adversario exoptant, quam et si possunt inferre metuunt, ne aut perpetrati homiHoc fac meo adversario, quod me in illum
Abbreviated transcription (Latin):
p̃matur. minus inimicus creditur :¬
si aduersarius minime sentitur: Qua
inre discernendũ ẽ altud ẽẽ quod nob̃.
aliud uͦ quod sibi et cet̾is nr̃ iimicus
nocet: Nam si aliis bonus ẽ: sine nr̃a for¬
sitan culpa ẽe non potest nobis malus.
Nec omĩno iam de eius ruma gaudẽ¬
dũ ẽ: cuius nos solos certũ ẽ aduersa
tolerasse: Cum uͦ nrͣ ac multoꝵ hostis
ꝑimitur. de ereptione ꝓximoꝵ pocius
quã de inimici int̾itu necesse ẽ ut ani¬
mus letetur: Oportet ut ꝑeunte aduer.¬
sario subtilit̾ pensare debeamꝰ. et quid
debemus ruine peccatoris: quid iusti.¬
tis: congaudendũ iusticie udicis. ut
nobis et in luctu sit pena morientis
proximi. et rursus ingaudiũ ueniat.
exhibita equitas tudicantis dei: qua.¬
anus nec ꝑeunti homini existamꝰ ad¬
uersarii. nec tudicanti dõ inueniam̃
ngrati B eatus gͥ iob quia cuncta
i aduersitate odia ꝑfecte calcauit:
ileat. Si gauisus sum ad ruinã eius

Expanded text:
prematur, minus iniquus creditur prematur, minus iniquus creditur si adversarius minime sentitur. Qua in re discernendum est, aliud esse quod nobis, aliud vero quod sibi et caeteris noster inimicus nocet. Nam si aliis bonus est, sine nostra forsitan culpa non potest esse nobis malus, nec omnino jam de ejus ruina gaudendum est cujus nos solos certum est adversa tolerasse. Cum vero noster ac multorum hostis punitur, de ereptione proximorum potius quam de inimici interitu necesse est ut animus laetetur. Oportet namque ut pereunte adversario, subtiliter pensare debeamus, et quid debemus ruinae peccatoris, et quid justittis, et congaudendum justitiae judicis, ut nobis et in luctu sit poena morientis proximi, et rursus in gaudium veniat exhibita aequitas judicantis Dei, quatenus nec pereunti homini existamus adversarii, nec judicanti Deo inveniamur ingrati. Beatus igitur Job, quia cuncta in adversitate odia perfecte calcavit, dicat: Si gavisus sum ad ruinam ejus