comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eis dicit᷑. extra fynagogas facient
uos: illi scilicet qui celũ dĩ habent.
sed non scdm scientiã. Propter qđ
ignorantes dĩ iusticiã & suã uolentes
constituere. & hos expellunt qͥ non
in sua sed non in dĩ iustitia exalta¬
bunt᷑. nec expulsi ab hominib eru¬
Deniq cũ hoc eis dixisset : adiecit.
Sed uenit hora. ut om̃is qͥ int̾fi¬
cit uos: arbitret᷑ obseqͥũ se p̾stare
patrẽ neq me. hoo ẽ non cogno¬
uerunt dm̃ nec eius filiũ. cui se
in uobis occidendis p̃stare arbitrant᷑
obsequiũ. Quȩ uerba dñs ita subie¬
cit tamquã ex hoc consolaret᷑ suo ᷤ.
qͥ de sinagogis iudaicis pellerent᷑.
Prenuntians enĩ quȩ mala eẽnͣt
ꝓ eius testimonio ꝑpessuri. extra
synagogas inquit facient uos. Nec
ait. & uenit hora ut om̃is qͥ int̾fi¬
cit uos: arbitret᷑ obseqͥũ se p̾stare dõ.
Qd gͦ ait: Seduenit hora. Quẽ ad¬
modũ diceret: si aliqͥd boni pꝰ mala
ista p̾diceret. Quid sibi gͦ uult extͣ

Expanded text:
eis dicitur, Extra synagogas facient vos: illi scilicet qui zelum Dei habent, sed non secundum scientiam; propter quod ignorantes Dei justitiam, et suam volentes constituere , eos expellunt qui non in sua, sed in Dei justitia exaltantur, nec expulsi ab hominibus eruDenique cum hoc eis dixisset, adjecit: Sed venit hora ut omnis qui interficit vos, arbitretur obsequium se praestare Patrem neque me. Hoc est, non cognoverunt Deum nec ejus Filium, cui se in vobis occidendis praestare arbitrantur obsequium. Quae verba Dominus ita subjecit, tanquam ex hoc consolaretur suos, qui de synagogis Judaicis pellerentur. Praenuntians enim quae mala essent pro ejus testimonio perpessuri, Extra synagogas, inquit, facient vos. Nec ait, Et venit hora ut omnis qui interficit vos, arbitretur obsequium se praestare Deo. Quid ergo ait? Sed venit hora: quemadmodum diceret, si aliquid boni post mala ista praediceret. Quid sibi ergo vult, Extra
Abbreviated transcription (Latin):
Aet̾na uero & sp̃ualia nullo taLi fin
choercent᷑. Non enĩ ad m̃surã dat ds
spũm. Sub modio ergo lucernã ponit.
quisqͥs lucẽ doctrinę bone cõmodis tẽpo¬
ralib obscurat & tegit. Suꝑ candela¬
subicit. ut suꝑior sit p̾dicatio ueritatis
& inferior seruitꝰ cor poris. ꝑ ipsam tam̃
corporis seruitutẽ excelsior luceat doctͥ ne a
que ꝑ officia corporalia idest ꝑ uocẽ & lin.¬
guam & ceteros corporis motꝰ in bonis oꝑib
insinuat᷑ discentib. Super candelabrũ
gͦ ponit lucernã. cũ dicit apłs. Non sic
pugno tamq aerẽ cedens. sed castigo cor¬
pus meũ & seruituti subicio. ne forte aliis
p̃dicars ipse reprob inueniar. Quod
uero ait ut luceat om̃ib qui in domo
sunt : domũ puto dictam habitationẽ
hominũ idest ipsum mundũ. ꝓpt᷑ id qd
suꝑius ait. Nos estis lum᷑ mundi. Aut
urm̃ coram hominib. ut uideant bona
facta ur̃a. & glorificent patrẽ urũm qui

Expanded text:
terna vero et spiritualia nullo tali fine terna vero et spiritualia nullo tali fine coercentur: Non enim ad mensuram dat Deus spiritum . Sub modio ergo lucernam ponit, quisquis lucem bonae doctrinae commodis temporalibus obscurat et tegit. Sed super candelat, ut superior sit praedicatio veritatis, et inferior servitus corporis: per ipsam tamen corporis servitutem excelsior luceat doctrina, quae per officia corporalia, id est per vocem et linguam et caeteros corporis motus in bonis operibus insinuatur discentibus. Super candelabrum ergo ponit lucernam, cum dicit Apostolus, Non sic pugno tanquam aerem caedens; sed castigo corpus meum, et servituti subjicio, ne forte aliis praedicans ipse reprobus inveniar . Quod vero ait, Ut luceat omnibus qui in domo sunt, domum puto dictam habitationem hominum, id est ipsum mundum, propter id quod superius ait, Vos estis lumen mundi: aut vestrum coram hominibus, ut videant bona facta vestra, et glorificent Patrem vestrum qui
Abbreviated transcription (Latin):
ipse mons in qͦ disputat ipse dñs. Neꝙ
accencdt̃ lucernã & ponunt eã sub modio.
Quidputamꝰ ita esse dictũ sub modio ut
occultatio tantũ lucer nȩ accipiendda sit.
tamꝗ diceret nemo accendit lucernam &
occultat illam. an aliqͥd etiam modius sig¬
nificat. ut hoc sit ponere lucernam sub
modio suꝑiora facere corporis cõmoda quã
p̃dicationẽ ueritatis: ut ideo qͥsq ueritatẽ
non p̃dicet. dũ timet ne aliqͥd in reb corpo¬
ralib & tẽporalib moleste patiat᷑. Et¬
Mouis bene modius dicit᷑ siue ꝓpt᷑ retͥbutionem
mensure qr ea quisq recipit que gessit ii
corpore. ut illic inqͥt apłis recipiat unꝰqͥsq
que gessit in corpore. & tamq. de hoc mo-¬
dio corporis alio loco dicit᷑ in qua enim men¬
sura mensi fueritis in ea remetiet᷑ uobis.
siue qm temporalia bona que corpore ꝑa¬
gunt᷑ certa dierũ mensura & inchoant᷑ &
transeunt. quamfortasse significat modiꝰ.¬

Expanded text:
ipse mons in quo disputat Dominus. Neque ipse mons in quo disputat Dominus. Neque accendunt lucernam, et ponunt eam sub modio. Quid putamus? ita esse dictum sub modio, ut occultatio tantum lucernae accipienda sit, tanquam si diceret, Nemo accendit lucernam, et occultat illam? an aliquid etiam modius significat, ut hoc sit ponere lucernam sub modio, superiora facere corporis commoda, quam praedicationem veritatis; ut ideo quisque veritatem non praedicet, dum timet ne aliquid in rebus corporalibus et temporalibus molestiae patiatur? Et bene modius dicitur, sive propter retributionem mensurae, quia ea quisque recipit quae gessit in corpore, ut illic, inquit Apostolus, recipiat unusquisque quae gessit in corpore : et tanquam de hoc modio corporis alio loco dicitur, In qua enim mensura mensi fueritis, in ea remetietur vobis : sive quoniam temporalia bona, quae in corpore peraguntur, certa dierum mensura et inchoantur et transeunt, quam fortasse significat modiu
Abbreviated transcription (Latin):
nic hiłu ualet sal infatuatũ. nͥ ut mittat᷑
foras & calcet᷑ ab hominib. Non itaq cal¬
cat᷑ ab hominib qͥ patit᷑ ꝑsecutionẽ. seo
qͥ ꝑsecutionẽ tim̃do infatuat᷑. Calcari
enĩ Non potest nͥ inferior. Sed inferior
Non est : qͥ ꝗuis corpore multa in t̾ra susti¬
neat. corde tam̃ fixus in cęlo est.  Ulos
estis lum̃ mundi. Quomͦ suꝑiꝰ dixit sal
terrȩ : sic nẽ dicit lum̃ mundi. Nã neq
superiꝰ ista t̾ra accipienda est quã pedib
corporeis calcamꝰ. sed homines qͥ in terra
habitant uel etiã peccatores. quors condien¬
dis & extinguendis putorib apłicũ saleo
dñs misit. & hic muncdũ non cełu & t̾ram.
sed homines qͥ sunt in mundo uel diligunt
muncđũ oportet intelligi. qͥbꝰ illuminandis
apłi missi st̃.: Non potest ciuitas abscondi
suꝑ montẽ posita. id est fundata suꝑ insignem
magnãq iustitiã quam significat etiam

Expanded text:
nihilum valet sal infatuatum, nisi ut mittatur nihilum valet sal infatuatum, nisi ut mittatur foras, et calcetur ab hominibus. Non itaque calcatur ab hominibus qui patitur persecutionem, sed qui persecutionem timendo infatuatur. Calcari enim non potest nisi inferior: sed inferior non est qui quamvis corpore multa in terra sustineat, corde tamen fixus in coelo est. 17. Vos estis lumen mundi. Quomodo dixit superius sal terrae, sic nunc dicit lumen mundi. Nam neque superius ista terra accipienda est, quam pedibus corporeis calcamus, sed homines qui in terra habitant, vel etiam peccatores, quorum condiendis et exstinguendis putoribus apostolicum salem Dominus misit. Et hic mundum non coelum et terram, sed homines qui sunt in mundo vel diligunt mundum, oportet intelligi, quibus illuminandis Apostoli missi sunt. Non potest civitas abscondi super montem constituta: id est, fundata super insignem magnamque justitiam, quam significat etiam
Abbreviated transcription (Latin):
merces nr̃a que ineiissa & ȩt̾na esse de¬
bet in reb uolubilib & tẽporalibus
collocanda est. Sed incęlis dictũ puto
in spualib firmam̃tis ubi habitat sempit᷑na
iustitia. in quoꝵs cõparatione t̾ra dicit᷑ ani¬
ma iniqua. cui peccanti dictũ est t᷑ra es
iam istã mercedẽ qͥ gaudent᷑ sp̃ũ alib: bonis.
sed om̃i ex parte ꝑficiet᷑ cum etiam mortale
hoc induerit inmor talitatẽ. Itã enĩ ꝑsecu
tis & iNdilaceratione famȩ. Et bene exẽplo
ꝓphaꝵx adortatꝰ est : qr uera dicentes solent
ꝑsecutionẽ pati. Nec tam̃ ideo ꝓpħe an¬
iudicandos qͥ tẽporaliũ bonoꝵs uel copiã
sectantes uel inopiã metuentes amitturt
et᷑na quȩ nec dari possunt ab hominib
nec auferri. It aꝙ si sal infatuatũ fuerit.
in qͦ salliet᷑Idest. si uos ꝑ qͦs condiendi
liũ amiseritis regna celors. qͥ ert̃ homineᷤ
ꝑ qͦs uob̃ error auferat᷑. cũ uos elegerit ds
ꝑ qͦserrorẽ auferet ceterors: Eirgo ad

Expanded text:
merces nostra, quae inconcussa et aeterna esse debet, in rebus volubilibus et temporalibus collocanda est. Sed in coelis dictum puto, in spiritualibus firmamentis, ubi habitat sempiterna justitia: in quorum comparatione terra dicitur anima iniqua, cui peccanti dictum est, Terra es, jam istam mercedem, qui gaudent spiritualibus bonis: sed tunc ex omni parte perficietur, cum etiam secut et in maledictis et in dilaceratione famae; et bene exemplo adhortatus est, quia vera dicentes solent persecutionem pati: nec tamen ideo Prophetae anjudicandos, qui temporalium bonorum vel copiam sectantes, vel inopiam metuentes, amittunt aeterna, quae nec dari possunt ab hominibus, nec auferri. Itaque si sal infatuatum fuerit, in quo salietur? id est, si vos per quos condiendi lium amiseritis regna coelorum, qui erunt homines per quos vobis error auferatur, cum vos elegerit Deus per quos errorem auferat caeterorum? Ergo ad
Abbreviated transcription (Latin):
audientes ut se p̃pararent ad om̃a susti¬
nenda ꝓ ueritate atq iustitia. & ut
non abscondent bonũ qđ acepturierant
sed ea beniuolentia discerent ut ceteros
docerent. non ad laudẽ suã sed ad głam
dĩ bona sua oꝑa referentes: incipit eos¬
iã informare & docere qđ doceant. tãꝙ
si querereIt dicentes. Ecce uolumꝰ
& om̃a sustinere ꝓ tuo nomine. &
doctrinam tuam non abscondẽ. Sed qͥd
est hoc ipsũ qđ uetas abscoridi & ꝓ quo
uibes om̃a tołari: Nũquid alia dictu
rꝰ contra hec que in lege scripta st̃. Non

Expanded text:
audientes, ut se praepararent ad omnia sustinenda pro veritate atque justitia, et non absconderent bonum, quod accepturi erant, sed ea benevolentia discerent ut caeteros docerent non ad laudem suam, sed ad gloriam Dei bona sua opera referentes, incipit eos informare et docere quid doceant, tanquam si quaererent dicentes: Ecce volumus et omnia sustinere pro tuo nomine, et doctrinam tuam non abscondere; sed quid est hoc ipsum quod vetas abscondi, et pro quo jubes omnia tolerari? numquid alia dicturus es contra ea quae in Lege scripta sunt? Non
Abbreviated transcription (Latin):
essem. & ꝓpt̾ea ꝓpheta ait. Qui hominib
placent confusi sunt : qm̃ ds nichil fecit
illos. Et iterũ. Hs confringit ossa eoꝵ
tero. Non gͦ tantũ dixit ut uicdeant
bona facta ur̃a. sed addidit & glorifi¬
cent patrẽ urum qui inIcelis est: ut hoc
ipsum qdđ homo ꝑ bona opera placet ho¬
minib non ibi finẽ constituat ut homi¬
Nib placeat. sed referat hoc ad laudẽ
dĩ: & ꝓpterea placet hominib ut iN illo
glorificet᷑ ds. Hoc enim laudantib expedit.
ut non homiNẽ sed dm̃ honorent : sicut
in ipso homine quẽ portabat dñs ostendit.
ubi admiratę sunt tͣbȩ de paralitico cu¬
rato uirtutes eius sicut in euangelio sc̃ip¬
tũ est. timuert̃ & glorificauert᷑ dm̃

Expanded text:
essem . Et per Prophetam: Qui hominibus placent confusi sunt, quia Deus nihil fecit illos , et iterum: Deus confringit ossa eorum tero . Non ergo tantum dixit: Ut videant bona opera vestra, sed addidit Et glorificent Patrem vestrum, qui in coelis est, ut hoc ipsum, quod homo per bona opera placet hominibus, non sibi finem constituat, ut hominibus placeat, sed referat hoc ad laudem . Et propterea placeat hominibus, ut in illo glorificetur Deus. Hoc enim laudantibus expedit ut non hominem, sed Deum honorent. Sicut in ipso homine, quem portabat, Dominus ostendit, ubi admiratae sunt turbae paralytico sanato virtutes ejus, sicut in Evangelio scriptum est: Timuerunt et glor
Abbreviated transcription (Latin):
tizana significabat filios maligni. sed
gͦ lo qui sol& scriptura ressignifican.¬
tes tamquam illas quę̧ significantur
appellans: ita locutus est dñs dicens
Nunc elarificatus est filius hominis.
posteaquã separato inde ne quissimo
& secũ remanentib sc̃is significata ẽ
glorificatio enis. quando se paratis
iniquis manebit in & ernitate cum
sc̃is. Cum aũt dixisset. nunc clarifica
tus ẽ filius hominis : adiunxit. & ds̃
clarificatus ẽ in eo. Ipsa est enmĩ clari¬
ficatio filii hominis. si ds̃ glorificat᷑

Expanded text:
zizania significant filios maligni, sed zizania significant filios maligni, sed ergo solet loqui Scriptura, res significantes tanquam illas quae significantur appellans, ita locutus est Dominus dicens: Nunc clarificatus est Filius hominis, posteaquam separato inde nequissimo, et secum remanentibus sanctis, significata est clarificatio ejus, quando, separatis iniquis, manebit in aeternitate cum sanctis. Cum autem dixtus est Filius hominis, » adjunxit: « Et Deus clarificatus est in eo. » Est enim clarificatio Filii hominis, ut Deus clarificet
Abbreviated transcription (Latin):
est iħc. Exuit filius ꝑditionis. et clari.¬
ficatus est filius hominis. Ille quippe
in mundo om̃s mundi remanserunt.
& cũ suo mundatore manserunt. Tale
aliquid erit cum uictus axp̃o transi.¬
erit hic mundus. & nemo in ppło. xpĩ
remanebit inmundos. cũ ziZaniis a
tritico separatis iusti fulgebunt sicut
sol in regno patris fui. Hoc futurum
preuidens dñs & nunc significatũ e̾ẽ
contestans. discedente iuda tamquã
Tizaniis separatis remanentib ramquã
tritico apłis scĩs. Nunc inquit elari.¬
ficatus est filius hominis. Tamquã di¬
ceret. Eece sũ in illa mea elarificatio¬
ne. quȩ erit ubi malorũ nullus erit.
ubi bonorũ nullus perit. Sic aut̃ nõ
est dictũ nunc significata est clarifica:¬
nio filii hominis. sed dictum est. Nune
clarificatus filius hominis quẽ ad modũ
ñ est dictum perra significabat xp̃m.
sed petra erat xp̃e. Nec dictũ est bo.¬
nũ sem̃ significabat filios regni aut

Expanded text:
est Jesus. Exiit filius perditionis, et clariest Jesus. Exiit filius perditionis, et clarificatus est Filius hominis. Ille quippe immundo, omnes mundi remanserunt, et cum suo mundatore remanserunt. Tale aliquid erit, cum victus a Christo transierit hic mundus, et nemo in populo Christi remanebit immundus, cum, zizaniis a tritico separatis, justi fulgebunt sicut sol in regno Patris sui . Hoc futurum praevidens Dominus, et nunc significatum esse contestans, discedente Juda, tanquam zizaniis separatis, remanentibus tanquam tritico apostolis sanctis: Nunc, inquit, clarificatus est Filius hominis, tanquam diceret: Ecce in mea illa clarificatione quid erit ubi malorum nullus erit, ubi bonorum nullus perit. Sic autem non est dictum: Nunc significata est clarificatio Filii hominis, sed dictum est: Nunc clarificatus est Filius hominis; quemadmodum non est dictum: Petra significabat Christum, sed Petra erat Christus . Nec dictum est: Bonum semen significat filios regni, aut
Abbreviated transcription (Latin):
re nunc. Num quid quia exiit qui
tradat. quia imminent qui teneant¬
est: quia ꝓpe est ut amplius humiliet᷑.
quia iam inpendit alliget᷑. ut iu¬
dicetur. ut condep̃netur. ut irri¬
deatur. ut crucifigatur. ut interi¬
matur. heccine est clarificatio. an
potius humiliatio. Nonne. quando
miracula faciebat ait. ram̃ de illo
iste ipse ioħs. fp̃s non erat datus quia
cħe nondũ erat glorificatus. Tune
gͦ nondũ erat glorificatus cũ mortuoᷤᷤ
suscitaret. & nunc ẽ glorificatus cũ
mortius ꝓpinquaret. Nondũ erat glo.¬
rificatus faciens diuina. & glorificatꝰ
est passurus humana: Mirum si hoe
ds̃ illoꝵ magister significabat & do.¬
cebat his uerbis Altius est ꝑserutandỹ
altissum dictũ. qui se aliquantũ manife.¬
stat ut inueniamus. & iterũ occultat
ut inquiramus. & de inuentis ad inue.¬
menda tamquã passib innitantur.
Uideo hie aliquid qd p̃figuret magnũ
aliquid. Eant iudas. & clarificatus

Expanded text:
re nunc? Numquid quia exiit qui re nunc? Numquid quia exiit qui tradat, quia imminent qui teneantest, quia prope est ut amplius humilietur, quia jam impendet ut alligetur, ut judicetur, ut condemnetur, ut irrideatur, ut crucifigatur, ut interimatur? Haeccine est glorificatio, an potius humiliatio? Nonne quando miracula faciebat, ait tamen de illo iste ipse Joannes: Spiritus non erat datus, quia Jesus nondum erat clarificatus ? Tunc ergo nondum erat glorificatus, cum mortuos suscitaret; et nunc est glorificatus, cum morti propinquaret? Nondum erat clarificatus, faciens divina, et glorificatus est passurus humana? Mirum si hoc Deus ille magister significabat, et dicebat his verbis. Altius est perscrutandum Altissimi dictum, qui se aliquantum manifestat ut inveniamus, et iterum occultat ut inquiramus, et de inventis ad invenienda tanquam passibus innitamur. Video hic aliquid quod praefiguret magnum aliquid. Exiit Judas, et clarificatus
Abbreviated transcription (Latin):
discentes. sed erroris sui mercedem
recipientes. Sic enim dictũ est sẽꝑ
discentes. & ad ueritatis scientiam
ceretur. Semꝑ ambulantes. & nun-
quam ad uiam ꝑuenientes. Nos aut
semꝑ ambulemus in uia. donec eo ue.¬
nianrus quo ducit uia. Nusquam in
ea remaneamus. donec ꝑducat ubi
maneamus. Atq ita & quȩrendo ren.¬
dimus. & inueniendo aliquid ꝑuenimꝰ.
Et ad id qđ restat querendo & inue.¬
niendo transimus. quousq ibi
fiat finis querendi ubi ꝑfectioni non
suꝑest intentio ꝓficiendi. Hȩc p̃locu.¬
tio dilectissimi intentam fecerit ue.¬
quẽ ad discipulos habuit ante passio.¬
nem łfundus est enĩ. & utiq ubi
multũ laboraturus est dusputator. ñ
remissus debet eẽ auditor. Quid gͦ
ait dñs postea quã uidas exiit. ut ci.¬
tius faceret qđ erat facturul. hoc est
dnm rraditurus : Quid ait dies cum
exisset nox: quid ait redemptor cũ
exisset uenditor: Nune inquit
clarificatus est filius hominis. Qua.¬

Expanded text:
discentes, sed erroris sui mercedem discentes, sed erroris sui mercedem recipientes. Sic enim dictum est, semper discentes, et ad veritatis scientiam ceretur: Semper ambulantes, et ad viam nunquam pervenientes. Nos autem semper ambulemus in via, donec eo veniamus quo ducit via; nusquam in ea remaneamus, donec perducat ubi maneamus: atque ita, et quaerendo tendimus, et inveniendo ad aliquid pervenimus, et ad id quod restat quaerendo et inveniendo transimus, quo usque ibi fiat finis quaerendi, ubi perfectioni non superest intentio proficiendi. Haec praelocutio, dilectissimi, intentam fecerit Chaquem ad discipulos habuit ante passionem: profundus est enim, et utique ubi multum laboraturus est disputator, non remissus debet esse auditor. 2. Quid ergo ait Dominus posteaquam Judas exiit, ut citius faceret quod erat facturus, hoc est, Dominum traditurus? Quid ait dies, cum exisset nox? Quid ait Redemptor, cum exisset venditor? Nunc, inquit, clarificatus est Filius hominis. Qua
Abbreviated transcription (Latin):
ntendamus mentis obtutu. et ad.¬
uuante dño dm̃ requiramus. Diui.¬
ni canticiuox est. querite dnm &
uiuet anima ura. Queramus inue¬
niendũ : queramus inuentum. Ut
inueniandus queratur oceultus est.
ut inuentus quęrat᷑ inmensus est
Unde alibi dicit᷑. Querite faciem eiꝰ
semꝑ. Satiat enim querentẽ in quan-¬
tum capit. & inuenientẽ capacioreni
facit: ut rursus quęrat implere ubi
plus capere ceperit. Non gͦ ita dictũ
est quȩrite faciem eius semper. quem-¬
confumauerit homo tune incipit.
donee ad illã uitam ueniamus ubisie
impleamur ut capaciores non efficiam᷑.
quia ita ꝑfecti erimus ut iam non ꝓfici.¬
amus: Tune enĩ ostendetur nobis quod
sufficit nobis. hic aut̃ sentꝑ queramꝰ.
& fructus inuentionis. non sit finis
intuisitionis. Neq enĩ ꝓpterta nõ
semper quia hic tantum. sed ideo
hic semper dic imus e̾e querendũ.
ne aliquando hic putemus ab inqui
hic sunt utiq semꝑ discentes: Cum uͦ
de hac uita exierint iam non erunt

Expanded text:
ntendamus mentis obtutum, et adjuvante Domino, Deum requiramus. Divini cantici vox est, Quaerite Deum, et vivet anima vestra . Quaeramus inveniendum, quaeramus inventum. Ut inveniendus quaeratur, occultus est; ut inventus quaeratur, immensus est. Unde alibi dicitur, Quaerite faciem ejus semper . Satiat enim quaerentem in quantum capit; et invenientem capaciorem facit ut rursus quaerat impleri, ubi plus capere coeperit. Non ergo ita dictum est, Quaerite faciem ejus semper, quemconsummaverit homo, tunc incipit , donec ad illam vitam veniamus, ubi sic impleamur, ut capaciores non efficiamur, quia ita perfecti erimus, ut jam non proficiamus. Tunc enim ostenditur nobis quod suffet fructus inventionis non sit finis inquisitionis. Neque enim propterea non semper, quia hic tantum; sed ideo hic semper dicimus esse quaerendum, ne aliquando hic putemus ab inquishic sunt utique semper discentes; cum vero de hac vita exierint, ja
Abbreviated transcription (Latin):
in infernũ ades. Si receͥpero penNIas
me as in directũ & habitabo in extremis.
maris : & enim manus tua deducet me
& te nebit me dextera tua. Aut si

Expanded text:
in infernum, ades; si recipiam pennas meas in directum, et habitabo in novissima maris; etenim illuc manus tua deducet me, et continebit me dextera tua . Aut si
Abbreviated transcription (Latin):
mus non ẽẽ sed raptũ. quasi moysi cor¬
pus non potuerit alicubi sic abscondi
ut ꝓrsus homines lateret ubi ẽẽt.
atq inde ad horã diuinitꝰ excitari
quando cũ xp̃o helias & ipse st̃ uisi
sicut ad horã multa sc̃oꝵ corpora sur¬
rexerunt qͣndo passus ẽ xp̃c . & post
eius resurrectionẽ apparuert᷑ mul¬
tis in scã sicut scriptũ ẽ ciuitate.
Sed tam̃ ut dicere ceperã si qͥdam
moysen mortuũ negant. quẽ scrip¬
tura ipsa ubi sepulchũ eius nusꝗͣ.
inueniri legimꝰ mortuũ tam̃ ẽẽ si¬
ne ulla ambiguitate testat᷑. qͣnto
magis iohes ex istaꝵ occasione uer¬
boꝵ ubi dñs ait sic eũ uolo mane¬
re donec ueniã credit̾ uinus dor

Expanded text:
mus non esse, sed raptum . Quasi Moysi cormus non esse, sed raptum . Quasi Moysi corpus non potuerit alicubi sic abscondi; ut prorsus homines lateret ubi esset, atque inde ad horam divinitus excitari, quando cum Christo Elias et ipse sunt visi, sicut ad horam multa sanctorum corpora surrexerunt quando passus est Csurrectionem apparuerunt multis in sancta, sicut scriptum est, civitate . Sed tamen, ut dicere coeperam, si quidam Moysen mortuum negant, quem Scriptura ipsa, ubi sepulcrum ejus nusquam inveniri legimus, mortuum tamen esse sine ulla ambiguitate testatur; quanto magis Joannes ex istorum occasione verborum ubi Dominus ait, Sic eum volo manere donec venio, c
Abbreviated transcription (Latin):
erant. eo quod scilicet non eẽt disci¬
płs ille moriturus. sed donec iħs¬
ueniret. iste maneret in uita: Sed
hanc opinionẽ iohannes ipse abs¬
tulit. non hoc dixisse dñm aꝑta
contradictione declarans. Cur enĩ
sub iungeret non dixit tħc non
morit᷑. nͥ ne hominũ cordib qđ
falsũ fuerat inhereret: Sed cui
placet adhuc resistat. & dicat ue¬
rũ ẽẽ qđ ait iohannes non dixisse
dñm qͦd̃ discipłs ille non morit᷑. s
hoc tam̃ significatũ eẽ talib uerbis
ephesũ dormire potius eũ quã mor¬
tuũ iacere contendat. Assumat
in argum̃tũ qđ illic t̾ra sensim
scatere & quasi ebullire ꝑhibet᷑.
atq hoc eiꝰ anhelitu fieri siue con¬
stant̾ siue ꝑtinacit̾ asseueret. Non
enĩ possunt deẽẽ qͥ credant. si non
desunt qͥ etiã moysen asserant ui¬
uere: qͥa scriptũ ẽ sepulchrũ tion
inueniri. & apparuit cũ dño in mon¬
te ubi &e helias fuit quẽ moctuũ legi¬

Expanded text:
erant, eo quod scilicet non esset discierant, eo quod scilicet non esset discipulus ille moriturus, sed donec Jesuhanc opinionem Joannes ipse abstulit, non hoc dixisse Dominum aperta contradictione declarans. Cur enim subjungeret: Non dixit Jesus, non moritur, nisi ne hominum cordibus quod falsum fuerat inhaereret? Sed cui placet, adhuc resistat, et dicat verum esse quod ait Joannes, non dixisse Dominum quod discipulus ille non moritur, sed hoc tamen significatum esse talibus verbis,Ephesum, dormire potius eum, quam mortuum jacere contendat, assumatque in argumentum quod illic terra sensim scatere et quasi ebullire perhibetur, atque hoc ejus anhelitu fieri, sive constanter, sive pertinaciter, asseveret. Non enim possunt deesse qui credant, si non desunt qui etiam Moysen asserant vivere, quia scriptum est, ejus sepulcrum non inveniri , et apparuit cum Domino in monte ubi et Elias fuit , quem mortuum legi
Abbreviated transcription (Latin):
dixit tħc non morit᷑. sed sic eũ uolo
manere donec ueniã qͥd ad te. Quo¬
usq in hoc euangłio extendit᷑ questio.
ques sua ꝓfunditate non mediocrit᷑ m̃¬
tes scrutantes exercet. Cur enĩ dr̃ pe¬
tro sequere me. nec dr̃ cȩteris qͥ simul
aderant. & ꝓfecto eũ sicut magistrũ
discipłi sequebant᷑: Sed si ad passio¬
nẽ intelligendũ ẽ. nũqͥd solus ꝓ xp̃ia¬
na ueritate passus ẽ petrus: Nonne
ibi erat in illis septẽ alius filius ⁊ebe¬
dei. fr̃ iohannis. qͥ post eiꝰ ascensionẽ
ab herode manifestat᷑ occisus Uerũ
merito dictũ ẽẽ petro sequere me : qui¬
exꝑtus ẽ. Sit hoc : si nichil aliud qđ¬
sit conuemientius poterit inueniri.
Curgͦ de iohanne dictũ ẽ. sic eũ uolo
manere donec ueniã qͥd ad te. & repe¬
titũ ẽ. tu me sequere. tãꝗͣ ille id̾o nõ
sequeret᷑. qm̃ eũ manere uoluit donec
ueniat: Quis facile aliud dictũ eẽ cre¬
clat. quã qđ fr̃s crediclerant qͥ tunc

Expanded text:
ic eum volo manere donec veniam; quid ad te? Ecce quousque in hoc Evangelio extenditur quaestio, quae sua profunditate non mediocriter mentem scrutantis exercet. Cur enim dicitur Petro, Sequere me, nec dicitur caeteris qui simul aderant? Et profecto eum sicut magistrum discipuli sequebantur. Sed si ad passionem intelligendum est, numquid solus pro christiana veritate passus est Petrus? Nonne ibi erat in illis septem alius filius Zebedaei frater Joannis, qui post ejus ascensionem, ab Herode manifestatur occisus ? Verum ito dictum esse Petro: sequere me, quiest. Sit hoc, si nihil aliud convenientius poterit inveniri.Cur ergo de Joanne dictum est, Sic eum volo manere donec veniam; quid ad te? et repetitum est, Tu me sequere; tanquam ille ideo non sequeretur, quoniam eum manere voluit donec veniat? Quis facile aliud dictum esse credat, quam quod fratres crediderant qui tunc
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ib eũ diligeret petrus & tam̃ si
ꝓ̃ponamꝰ querentes qͥs duoꝵ. sit melior
utrũ qͥ plus an qͥ minus diligit xp̃or.
qͥs dubitabit respondere eũ qͥ plus dili¬
git ẽẽ meliorẽ: Itẽ si ꝓponamꝰ qͥs duoꝵ
sit melior utrũ quẽ minus an quẽ
plus diligit xp̃c: eũ qͥ plus diligit᷑
a xp̃o meliorẽ ꝓculdubio respondebi¬
mus. In illa gͦ cõparatione quã pͥus
posui petrus iohanni. in altera uͦ. io
hannes anteponit᷑ petro. Proinde t̾tiã
sic ꝓponimꝰ: qͥ est duoꝵ discipłoꝵ melior.
qͥ minus quã condiscipłs suus diligit

Expanded text:
rus. Et tamen si proponamus quaerentes, quis duorum sit melior, utrum qui plus, an qui minus diligit Christum; quis dubitabit respondere, eum qui plus diligit esse meliorem? Item si proponamus quis duorum sit melior, utrum quem minus, an quem plus diligit Christus; eum qui plus diligitur a Christo, meliorem procul dubio respondebimus. In illa ergo comparatione quam prius posui, Petrus Joanni; in hac vero altera, Joannes anteponitur Petro. Proinde tertiam sic proponimus: quis est duorum discipulorum melior, qui minus quam condiscipulus ejus diligit
Abbreviated transcription (Latin):
Ubicũq enĩ se cõmemorat iohannes. ut
nomine suo tacito ipse possit intelligi:
hoc addit quod eũ diligebat tħe qͣsi
solũ diligeret. ut hoc signo discernere¬
tͣ a ceteris. qͦs om̃s utiq diligebat. Quid
gͦ nͥ amplius se dilectũ cũ hoc diceret
uolebat intelligi. qđ absit ut mendaci¬
t̃ cdiceret: Quod autẽ maius dare potu¬
it iħc maioris erga eũ suę dilectionis
indiciũ. quã ut homo cũ ceteris condis¬
cipłis suis socius tantę salutis solus ta¬
m̃ discubuerit suꝑ pectus ipsius salua¬
toris : Porro qđ apłs petrus plus aliis
dilexit xp̃m posst̃ qͥdẽ docum̃ta mul¬
ta ꝓferri. Sed ut longȩ in alia non
eamus. ipsius t̾tiȩ manifestationis dñi
paulo suꝑiore lectione quȩ istã p̾cedit
satis euident᷑ apparet. ubi int̾rogans
eũ dixit. Diligis me plus his: Quod
utiq sciebat. & tam̃ int̾rogabat: ut
lo int̾rogante & isto respondente nos
amo te. non addidit plus his: hoc

Expanded text:
Ubicumque enim se commemorat Joannes, ut Ubicumque enim se commemorat Joannes, ut nomine suo tacito ipse possit intelligi, hoc addit quod eum diligebat Jesus, quasi solum diligeret, ut hoc signo discerneretur a caeteris, quos utique omnes diligebat: quid ergo, nisi amplius se dilectum, cum hoc diceret, volebat intelligi? quod absit ut mendaciter diceret. Quod autem majus dare potuit Jesus majoris erga eum suae dilectionis indicium, quam ut homo cum caeteris condiscipulis suis socius tantae salutis, solus tamen discubuerit super pectus ipsius Salvatoris? Porro quod apostolus Petrus plus aliis dilexit Christum, possunt quidem documenta multa proferri: sed ut longe in alia non eamus, ipsius tertiae manifestationis Domini paulo superiore lectione, quae istam praecedit, satis evidenter apparet, ubi interrogans eum, dixit, Diligis me plus his? Quod utique sciebat, et tamen interrogabat, ut lo interrogante et isto respondente nosst Petrus, Amo te, non addidit, plus his, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
pło iohannes quȩ p̃ ceteris diligebat
in tantũ ut suꝑ pectus eiꝰ discũbere me¬
reret᷑ ꝓ magno munere longũ in cor¬
pore donauerit sonnũ. cũ beatũ pe¬
trũ ꝑ ingentẽ martiriigłam ab onere
ipsus carporis soluerit. eiq concesse¬
rit qđ apłs paulus se concupisse dire¬
Si autẽ qđ magis credit᷑ idõ sc̃s ioħes
ait non dixisse dñm non morit᷑ ne
illis uerbis quȩ dixit hoc uoluisse intel¬
ligi putaret᷑. carpusq eius in sepul
chro ex anime sic̃ alioꝵ martuoꝵ iacet:
restat ut si uere ibi fit qđ sparsit fama
de terra quȩ subinde ablata succrescit.
aut idõs ut eo mͦ cõm̃detͥ p̾ciosa mors
eiꝰ qmĩ non eã cõm̃dat martiriũ. non
tio curdixerit dñs de homine mori¬
turo sic eũ uolo manere donec ueniã.
Illud etiã in his duob apłis petro &
iohanne quẽ non moueat ad queren¬
dũ. cur iohannẽ plus dilexerit dñs.
cũ ipsũ dñm plus dilexerit petrus:

Expanded text:
pulo Jesus quem prae caeteris diligebat, pulo Jesus quem prae caeteris diligebat, in tantum ut supra pectus ejus discumbere mereretur, pro magno munere longum in corpore donaverit somnum, cum beatum Petrum per ingentem martyrii gloriam ab onere ipsius corporis solverit, eique concesserit quod apostolus Paulus se concupisse diSi autem, quod magis creditur, ideo sanctus Joannes ait non dixisse Dominum non moritur, ne illis verbis quae dixit hoc voluisse intelligi putaretur, corpusque ejus in sepulcro ejus exanime, sicut aliorum mortuorum, jacet, restat ut si vere ibi sit, quod sparsit fama de terra quae subinde ablata succrescit, aut ideo fiat, ut eo modo commendetur pretiosa mors ejus, quoniam non eam commendat martyrium nontio cur dixerit Dominus de homine morituro, Sic eum volo manere donec veniam. 4. Illud etiam in his duobus apostolis Petro et Joanne quem non moveat ad quaerendum, cur Joannem plus dilexerit Dominus, cum ipsum Dominum plus dilexerit Petrus?
Abbreviated transcription (Latin):
incolum̃e fuisse p̾sentẽ. eoq effosso
& diligentissime pͣparato ibi eũ se
tanꝗͣ. in lectulo collocasse. statĩq ẽẽ
defunctũ: Ut autẽ isti credunt qͥ hec
uerba dñi sic intelligt non defunctũ
s defuncto similẽ occubuisse. & cũ mor¬
tuus putaret᷑ sepultũ fuisse dormi¬
entẽ. & donec xp̃c ueniat sic manere
suãq uitã scaturigine pulueris indi¬
care. qͥ puluis credit᷑ ut ab imo ad suꝑ¬
ficiẽ tu muli ascendat flatu qͥescentis
impelli huic opinioni suꝑuaͣn eum
existimo reluctari. Uiderint enĩ qͥ lo¬
cũ sciunt utrũ hoc ibi faciat uel
refellere non ualemꝰ: ne rursus aliud ꝗͣđ
a nobis querat᷑ exurgat. cur suꝑ huma¬
nũ mortuũ ipsa humus quodãmͦ uiue¬
re ac spirare uideat᷑. Sed nũqͥd hinc
tanta ista soluit᷑ questio. sinę magno
miraculo qualia potest facere omĩps
tãdiu uiuũ corpus in sopore sub t̾ra
sit donec ueniat terminꝰ scłi: Quin
immo fit amplioe & difficilior cur disci

Expanded text:
incolumem fuisse praesentem; eoque effosso et diligentissime praeparato, ibi se tanquam in lectulo collocasse, statimque eum esse defunctum: ut autem isti putant, qui haec verba Domini sic intelligunt, non defunctum, sed defuncto similem cubuisse; et cum mortuus putaretur, sepultum fuisse dormientem; et donec Christus veniat sic manere, suamque vitam scaturigine pulveris indicare: qui pulvis creditur, ut ab imo ad superficiem tumuli ascendat, flatu quiescentis impelli. Huic opinioni supervacaneum existimo reluctari. Viderint enim qui locum sciunt, utrum hoc ibi faciat vel refellere non valemus, ne rursus aliud quod a nobis quaeratur exsurgat, Cur super humatum mortuum ipsa humus quodammodo vivere ac spirare videatur. Sed numquid hinc tanta ista solvitur quaestio, si magno miraculo, qualia potest facere Omnipotens, tamdiu vivum corpus in sopore sub terra est, donec veniat terminus saeculi? Quin imo fit amplior et dif
Abbreviated transcription (Latin):
ON P ARU a questio ẽ
cur apło petro quando
se t̾tio manifestauit dis¬
cipłis dixerit dñs. sequere
me : de apło autẽ iohan¬
ne sic eũ uolo manere donec ueniã qͥd
ad te. Hiuc questioni quantũ dñs ip¬
se donau̾it siue ꝑtͣctandȩ siue sol¬
uendȩ sermonẽ nouissimũ oꝑis huiꝰ
impendimꝰ. Cũ gͦ p̾nuntiasset dñs pe

Expanded text:
on parva quaestio est, cur apostolo Petro, quando se tertio manifestavit discipulis, dixerit Dominus, Sequere me; de apostolo autem Joanne, Sic eum volo manere donec veniam; quid ad te? Huic quaestioni, quantum Dominus ipse donaverit, sive pertractandae, sive solvendae sermonem novissimum hujus operis impendimus. Cu
Abbreviated transcription (Latin):
diuinitatis. alia humanitatis uel alte¬
rius creaturę cuiuscũq substantia: mag¬
na exorit᷑ inde difficultas. Iilud enĩ qđ
sicut colũba sp̃s sc̃s apparuit specie cor¬
porali. uisio fuit ad horã facta atq
trans acta: sicut etiã quando discipłoᷤ suꝑ
uenit uisȩ st̃ illis linguȩ diuerse uelut
ignis. qͥ & sedit suꝑ unũ quẽq eoꝵ. Qgͦ¬

Expanded text:
divinitatis, alia humanitatis, vel altedivinitatis, alia humanitatis, vel alterius creaturae cujuscumque substantia, magna exoritur difficultas. 2. Illud enim quod sicut columba Spiritus sanctus apparuit specie corporali , visio fuit ad horam facta atque transacta: sicut etiam quando super discipulos venit, visae sunt illis linguae divisae velut ignis, qui et insedit super unu
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ se equalẽ cdõ. sed illã quã cũ semetipsõ
exinanisset accepit. Semet ipsũ enĩ exi¬
naniuit farmã serui accipiens. in qua
uicdet᷑ etiã ad faciendũ iudiciũ obe¬
dientiã suã cõmendasse cũ dixit: non
clio iudico. Adã nãq ꝑ cuius unius
hominis in obedientiã peccatores con¬
stituti sunt multi non sicut audiuit
iudicauit. qͥa qđ audiuit p̾uaricatꝰ ẽ:¬
& a semetipso fecit malũ qđ fecit. qͥa
non di uoluntatẽ sed suã fecit. Ipse
autẽ ꝑ cuius u nĩ us hominis obedien¬
tiã iusti constituunt᷑ multi. non so¬
lũ obediens fuit usq ad mortẽ crucis
in qua ẽ uiuus iuidicatꝰ a mortuis. sed
obedientẽ se futurũ ꝓmittens. in ipso
qͦq iudicio qđ ẽ de uiuis iudicaturus
& martuis. non possũ inqͥt a me ipso
facere quicquã : sicut audio iudico. In¬
ait non enĩ loquet᷑ a semetipso sed que¬
cũq audiet loquet᷑. cũ in ea non sit alia

Expanded text:
st esse aequalis Deo; sed illam quam cum semetipsum st esse aequalis Deo; sed illam quam cum semetipsum exinanisset, accepit. Semetipsum enim exinanivit formam servi accipiens : in qua videtur etiam ad faciendum judicium obedientiam suam commendasse, cum dixit, Non dio, judico. Adam namque per cujus unius hominis inobedientiam peccatores constituti sunt multi, non sicut audivit, judicavit; quia quod audivit praevaricavit, et a semetipso fecit malum quod fecit; quia non Dei voluntatem, sed suam fecit: iste autem per cujus unius hominis obedientiam justi constituuntur multi , non solum obediens fuit usque ad mortem crucis, in qua est vivus judicatus a mortuis; sed obedientem se futurum promittens in ipso quoque judicio, quo est de vivis judicaturus et mortuis, Non possum, inquit, a meipso facere quidquam: sicut audio, judico. ait, Non enim loquetur a semetipso, sed quaecumque audiet, loquetur; cum in ea non sit alia
Abbreviated transcription (Latin):
audiet loquet᷑ : Simile ẽ ei hoc qđ de
semet ipso dixit. non possũ a me apso¬
facere qͥcꝗͣ.. sicut audio iudico. Sedillud
cũ exponeremꝰ scdm̃ hominẽ posse acci¬
pi diximꝰ. ut obedientiã suã qua factꝰ
ẽ obediens usq ad mortẽ crucis p̾nunti¬
asse filius uideret᷑. & iudiciũ futurum
qͦ uiuos & martuos iuidicabit. qͥa hoc ꝑ
id facturus ẽ filius hominis est : ꝓpt᷑
qđ dixit pat᷑ non uidicat quẽquã s
om̃e iudiciũ dedit filio: qͥa in iudicio
non forma dĩ qua ȩqualis ẽ patͥ nec ab
impiis uiclĩ potest. sed forma hominiᷤ
apparebit qua minoratꝰ ẽ etiã modico
minꝰ ab angłis. quãuis iã in claritate
non in pristina sit humilitate uentu¬
rus. conspicuus tam̃ futuris bonis &
malis. Hinc ait & illud. Et potesta¬
tẽ dedit ei iudiciũ facere. qm̃ filius
hominis ẽ. In qͥb uerbis eiꝰ manifestat᷑
non eã farmã presentandã ẽẽ iudicio.
in qua cũ ẽẽt non rapinã arbitratuᷤᷤ

Expanded text:
loquetur? Simile est enim hoc ei quod de se ipse dixit, Non possum a me facere quidquam: sicut audio, judico . Sed illud cum exponeremus, secundum hominem posse accipi diximus : ut obedientiam suam qua factus est obediens usque ad mortem crucis , praenuntiasse Filius videretur, et in judicio futuram, quo vivos et mortuos judicabit; quia hoc per id facturus est quod filius hominis est. Propter quod dixit, Pater non judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio: quia in judicio non forma Dei qua aequalis est Patri, nec ab impiis videri potest, sed forma hominis apparebit, qua minoratus est etiam modico minus ab Angelis; quamvis jam in claritate, non in pristina sit humilitate venturus, conspicuus tamen futurus et bonis et malis. Hinc ait et illud: Et potestatem dedit ei judicium facere, quoniam filius hominis est . In quibus verbis ejus manifestatur non eam formam praesentandam esse judicio, in qua cum esset, non rapinam arbitratus
Abbreviated transcription (Latin):
& dices filiis isrł. qͥ ẽ misit me ad uos:
tamen ꝓptͣ mutabilitatẽ tẽpoꝵ in qͥb¬
uersatur nr̃a mortalitas & nr̃a muta¬
sentib ẽ : erit in futuris. fuit qͥa nũ
quã defuit. erit quia nũquã deerit.
ẽ qͥa semꝑ ẽ. Heq enĩ uelut qͥ iã non
sit eũ p̾teritis occidit. aut cũ p̾sentib¬
uelut qͥ non maneat labit᷑. aut cum
futuris ueluti qͥ non fuerit orietur.
Proinde cũ scđm uolumina tẽporuor
locutio humana uariat᷑. qͥ ꝑ nulla
deesse potuit aut potest. aut poterit
tẽpora. uera de illo dicunt᷑ cuiuslibet
tẽporis uerba. Semꝑ itaq audit sp̃s¬
sci et. ac ꝑ hoc & audiuit. audit & audiet:
qͥa sicut iã diximꝰ hoc ẽ illi audire qđ
scire. & scire illi hoc ẽ qđ ẽẽ. Ab illo gͥ
audiuit. audit. audiet : a qͦ ẽ. Ab illo

Expanded text:
et, Dices filiis Israel, Qui est, misit me ad vos : et, Dices filiis Israel, Qui est, misit me ad vos : tamen propter mutabilitatem temporum in qversatur nostra mortalitas et 603 nostra mutaaesentibus, erit in futuris. Fuit quippe, quia numquam defuit; erit, quia numquam deerit; est, quia semper est. Neque enim velut qui jam non sit, cum praeteritis occidit; aut cum praesentibus, tamquam non maneat, labitur; aut cum futuris, tamquam non fuerit, orietur. Proinde cum secundum volumina temporum locutio humana variatur; qui per nulla deesse potuit, aut potest, aut poterit tempora, vera de illo dicuntur cujuslibet temporis verba. Semper itaque audit Spsciet; ac per hoc et audivit, et audit, et audiet, quia, sicut jam diximus, hoc illi est audire, quod scire; et scire illi, hoc est, quod esse. Ab illo igitur audivit, audit, audiet, a quo est. Ab illo
Abbreviated transcription (Latin):
dit. & ideo sine aliqua disparilitate
in sũma illa trinitate cogitatiõi hu
& nasci longũ est querendo discerere.
& temerariũ cũ disserueris diffinire:
qͥa hoc & menti ut cũq cõp̾hendere.
& siquid focte mens inde cõp̾hende
Quia gͦ non est a se ipso. sed ab illo a qͦ
ꝓcedit. a quo illi est essentia ab illo sci¬
ueat qđ uerbũ futuri tẽporis posi¬
tũ ẽ : non enĩ dictũ est quȩcũq au¬
diuit aut quȩcũq audit. sed quȩcũq
audiet loquet᷑. Illa qͥppe audientia
sempit᷑na ẽ : quia sempit̾na scientia.
In eo autẽ qđ sempit̾nũ est. sine ini¬
tio & sine fine: cuius libet tẽporis uer¬
bũ ponat᷑ siue pͣteriti siue p̾sentis
siue futuri. non mendacit᷑ p̾onitur:
quãuis enĩ natura illa immutabilis
& ineffabilis non recipiat fuit &¬
erit sed tantũ ẽ. ipsa enĩ ueracit᷑ ẽ
qͥa mutari non potest. & idõ illi
tantũ conuenerat dicere ego sũ qͥ sũ.

Expanded text:
dit. Nec ideo sane aliqua disparilitas dit. Nec ideo sane aliqua disparilitas in summa illa Trinitate cogitationi occet nasci, et longum est quaerendo disserere, et temerarium cum disserueris definire: quia hoc et menti utcumque comprehendere, et si quid forte mens inde comprehendequia non est a seipso, sed ab illo a quo procedit. A quo illi est essentia, ab illo veat quod verbum futuri temporis positum est. Non enim dictum est, quaecumque audivit, aut, quaecumque audit; sed, quaecumque audiet, loquetur. Illa quippe audientia sempiterna est, quia sempiterna scientia. In eo autem quod sempiternum est, sine initio et sine fine, cujuslibet temporis verbum ponatur, sive praeteriti, sive praesentis, sive futuri, non mendaciter ponitur. Quamvis enim natura illa immutabilis et ineffabilis non recipiat Fuit et Erit, sed tantum Est: ipsa enim veraciter est, quia mutari non potest; et ideo illi tantum convenerat dicere, Ego sum qui sum;
Abbreviated transcription (Latin):
staret : hoc etiã de illo igni cõpellit᷑ dice¬
re. ut intelligat nichil hoꝵ debere se
dicere. Ista enĩ quȩ de substantia dĩ qͦ
mͦ ut opus erat significanda corporeis
hominũ sensib sese intulert̃ atq tran¬
sierunt. ad horã diuinitꝰ facta st̃ de
creatura seruiente non de ipsa dñante
natura. quȩ in se manens qđ uult
mouet & qđ uult ĩmutabilis mutat:¬
& qͥa id qđ habet ẽ: ac ꝑ hoc ñ sic ha¬
bet scientiã ut aliud illi sit scientia
qua scit. aliud essentia quaẽ. s utrũq
unũ ẽ. nec utrũq dicendũ ẽ qđ sĩ pli¬
cit᷑ unũ ẽ : sicut habet pat᷑ uitã in¬
semetipso. nec alud est ipse quã uita
quȩ in ipso ẽ: & dedit filio habere ui¬
tã in semet ipso. hoc ẽ genuit filiuo
filiũ qͥ & ipse uita eẽt. Sic itaq de¬
non enĩ loquet᷑ a semet ipso sed quecũq
audiet loquet᷑. ut intelligamꝰ non eũ
ẽẽ a semet ipso. Pater quippe solus de
pater autẽ nec ẽ natus de alio nec ꝓce¬

Expanded text:
staret; hoc etiam de illo igne compellitur dicere, ut intelligat nihil horum debere se dicere. Ista enim quae de substantia Dei quoquo modo ut opus erat significanda, corporeis hominum sensibus sese intulerunt atque transierunt, ad horam divinitus facta sunt de creatura serviente, non de ipsa dominante natura, quae in se manens quod vult movet, et quod vult immutabilis mutat quia id quod habet est. Ac per hoc non sic habet scientiam, ut aliud illi sit scientia qua scit, aliud essentia qua est; sed utrumque unum. Nec utrumque dicendum est, quod simpliciter unum est. Sicut habet Pater vitasemetipso, nec aliud est ipse quam vita quae in illo est: et dedit Filio habere vitam in semetipso; hoc est, genuit Filium qui et ipse vita est. Sic itaque deNon enim loquetur a semetipso, sed quaecumque audierit loquetur ; ut intelligamus, non eum esse a semetipso. Pater quippe solus de Pater autem nec natus est de alio, nec proce
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ds̃. sed sp̃s. Quod gͦ cõmunit᷑ uocant᷑
& singuli. hoc ꝓprie uocari oportuit eñ
qͥ non est unius eoꝵ. sed in qͦ cõmunitas
apparet amboꝵ. Cur gͦ non credamꝰ qđ
etiã de filio ꝓcedit sp̃s sc̃s. cũ filii qͦq
ipse sit sps: Si enĩ non ab eo ꝓcederet.
non pꝰ resurrectionẽ se rep̾sentans disci¬
płis suis insufflasset dicens. accipite sp̃o
scm̃. Quid enĩ aliud significauit᷑. nͥ qđ¬
ꝓcedat sp̃s sc̃s & de ipso: Ad hoc ꝑtinet
etiã illud qđ de muliere quȩ fluxũ san¬
guinis patiebat᷑ dictũ est. tetigit me
aliquis. Ego enĩ sensi uittutẽ de me
exisse. Nã uirtutis nomine appellari
etiã spm scm̃ & eo loco clarũ est: ubi an¬
głs dicente maria quomͦ fiet istud qmͣ
uirũ non cognosco respondit. sp̃s sc̃s suꝑ¬

Expanded text:
est Deus. Quod ergo communiter vocantur et singuli, hoc proprie vocari oportuit eum, qui non est unius eorum, sed in quo communitas apparet amborum. Cur ergo non credamus quod etiam de Filio procedat Spiritus sanctus, cum Filii quoque ipse sit Spiritus? Si enim non ab eo procederet, non post resurrectionem se repraesentans discipulis suis insufflasset dicens: Accipite Spiritum sanctum . Quid enim aliud significavit cedat Spiritus sanctus et de ipso? Ad hoc pertinet etiam illud quod ait de muliere, quae fluxum sanguinis patiebatur: Tetigit me aliquis; ego enim sensi virtutem de me exisse . Nam virtutis nomine appellari etiam Spiritum sanctum, et eo loco clarum est, ubi angelus dicenti Mariae: Quomodo fiet istud; quoniam virum non cognosco? Respondit: Spiritus s
Abbreviated transcription (Latin):
bit tͥ. Et ipse dñs ꝓmittens eũ discipłis
ait. Uos sedete in ciuitate. quo usq indua¬
mini uirtute exalto. Et iterũ. Accipie¬
tis inquit uirtutẽ sp̃s sc̃ĩ suꝑ uenientẽ
in uos: & eritis mͥ testes. De hac uirtute
credendus ẽ dicere euangłista. uirtus de
illo exibat & sanabat om̃s. Sigͦ & de¬
dixit de patre ꝓcedit: Cur putas. nͥ
quẽ admodũ solet ad eũ referre & qđ ipsi¬
us est de qͦ & ipse est: Inde illud ẽ qđ
ait. mea doctrina non est mea. sed eiꝰ
qͥ me misit. Si gͥ intelligit᷑ hic eius doc¬
trina quã tam̃ dixit non suã sed patͥs:
quantomagis intelligendus ẽ & de ipso
procedere sp̃s scͥs: ubi sic ait de patre ꝓ¬
cedit. ut non diceret de ine non ꝓcedit:
A quo autẽ habet filius ut sit dĩ. est enĩ
de dõ ds̃. ab illo habet utiq ut etiã de
ipso habłt patre. Hic ut cũq etiã illud
intelligit᷑. quantũ a talib quales nos
sumus intelligi potest: cur non dicat᷑

Expanded text:
bi : et ipse Dominus promittens eum discipulis, ait, Vos autem sedete in civitate quousque induamini virtute ex alto ; et iterum, Accipietis, inquit, virtutem Spiritus sancti supervenientem in vos, et eritis mihi testes . De hac virtute credendus est dicere evangelista, Virtus de illo exibat, et sanabat omnes . 8. Si edixit de Patre procedit ? Cur putas, nisi quemadmodum solet ad eum referre et quod ipsius est, de quo et ipse est. Unde illud est quod ait, Mea doctrina non est mea, sed ejus qui me misit . Si igitur intelligitur hic ejus doctrina, quam tamen dixit non suam, sed Patris; quanto magis illic intelligendus est de ipso procedere Spiritus sanctus, ubi sic ait, De Patre procedit, ut non diceret, De me non procedit? A quo autem habet Filius ut sit Deus est enim de Deo Deus, ab illo habet utique ut etiam de ipso habet Patre. Hic utcunque etiam illud intelligitur, quantum a talibus quales nos sumus intelligi potest, cur non dicatur
Abbreviated transcription (Latin):
immortales in corpore. nondũ spũales sed ani¬
males. ut tam̃ in huiꝰ modi immortalitate ali¬
quã sibi elegit ds̃ gloriosã ȩccłam ñ habent¬
tẽ maculã neq rugã. ñ ideo dixi qr nc̃ ex
omĩ parte iã calis est. quis ad hoc electa ñ
dubitet᷑ ut talis sit. ꝗdo xp̃c apparuerit
uita eiꝰ. cc̃ enĩ & ipsa cũ illo apparebit ingła
propt̃ quã głam dicta ẽ ȩccła gloriosa. Itẽ
qł dñs ait p̾etite & accipietis. quȩ rite & iue¬
nietis. pulsate & aꝑiet᷑ uobis: operose quidẽ
tria ista quid int̾se differant exponendũ pu¬
taui. s longe meliꝰ al instantissimã petitio¬
nẽ omĩa referrent᷑. Hoc quippe ostendit
ubi eodẽ uerbo cuncta conclusit dicens.
quanto magis pat̃ ur̃ qui in cȩlis est dabit
bona petentib se: Non enim dixit petentib.
quȩ rentib & pulsantib : Hoc opus sic in¬
cipit. Sermonẽ quẽ locutus est dñs¬

Expanded text:
inmortales in corpore nondum spiritali, sed aniinmortales in corpore nondum spiritali, sed animali, ut tamen in hui, Quam sibi Deus elegit « gloriosam Ecclesiam, non habentem maculam neque rugam » , non ideo dixi, quia nunc ex omni parte jam talis est; quamvis ad hoc electa non dubitaretur, ut talis sit quando Christus apparuerit vita ejus: tunc enim et ipsa cum illo apparebit in gloria; propter quam gloriam dicta est Ecclesia gloriosa. Item quod Dominus ait, Petite, et accipietis; quaerite, et invenietis; pulsate, et aperietur vobis, operose quidem tria ista quid inter se differant exponendum putavi ; sed longe melius ad instantissimam petitionem omnia referuntur. Hoc quippe ostendit, ubi eodem verbo cuncta conclusit, dicens: Quanto magis Pater vester qui in coelis est, dabit bona petentibus se ? non enim dixit, petentibus, et quaerentibus, et pulsantibus. Hoc opus sic incipit: Sermonem quem locutus est D