comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
falsum e fallux dogma distrintur : Nonergotuntus doctor uerum
diuini iudicii praedestinationem dedummnatione reproborumun ilo
N pomnesticon libellonegiuit: quamubiq: in suis scriptis sseruit:
Sed lius quid a mutputamus nouu post modum ipsorum pelugia nois
in surgente c alumnia uelut ꝑ illam prȩdestinationem reproborun
ad interitum hocdocer& eccła qua sidĩ sua prȩdestinatione necessi¬
tate mimponere hominibus & in sui simpieꝰ atibus permunendi &
in aeernumpereund: subtra xit uerbum praedistinationis in fartt
reproborum: Quod potiuss cđmueritatem diuiniudicii : & diligenter
expomi & fideliter commend urio portuerat : Et sola melectorum
praedistinationem est conatus sserereꝰ at qutac: dumiuult illu mrefu¬
tare &l remouere calumniam magna merroris occasionem dedit :
Vt eudemtam uera & manifesta indamnatione reproborum diuina
pruedestinatio mullaes se credereur & tam quam nulla sit negur&ur

Expanded text:
falsum, et fallax dogma destruitur. Non ergo tantus doctor veram falsum, et fallax dogma destruitur. Non ergo tantus doctor veram divini judicii praedestinationem de damnatione reproborum in illo Hypomnesticon libello negavit, quam ubique in suis scriptis asseruit: sed alius quidam, ut putamus, nova postmodum ipsorum Pelagianorum insurgente calumnia velut per illam praedestinationem reproborum ad interitum hoc doceret Ecclesia; quasi Deus sua praedestinatione necessitatem imponeret hominibus, et in suis impietatibus permanendi, et in aeternum pereundi, subtraxit verbum praedestinationis in parte reproborum: quod potius secundum veritatem divini judicii, et diligenter exponi, et commendari oportuerat: et solam electorum praedestinationem conatus est asserere; atque ita dum vult illam refutare, et removere calumniam, magnam erroris occasionem dedit, ut eadem tam vera et manifesta in damnatione reproborum divina praedestinatio nulla esse crederetur, et tanquam nulla sit, negaretur.
Abbreviated transcription (Latin):
el instruxit & orationibus apud dm̃ profusis fideliter adiuuit : Vt intolli¬
gerente ugnoscerent quam necessario e quam s alubriter prop̃commen¬
dationem diuinȩ gratiue eius dem prued estinationis ueritiu s. omn no
&redenda & prtuedicandaessel : Pelagiani uero herelici. mim quim prȩ¬
destinationem in partere proborum quiaut puttimus & ueram&liustũ
esstintellexerunt in eius disputationibus reprehendis se inueniuntur.
Sedtuntum modo in parte el&torum : ut diuinam gratiam de struera.
& liberum arbitrium homini sufficere confirmarent eam negauerunbs
elegit & donasua quȩ eis largiturus fuerat pruedestinauit cesit hic
omni humaniarbitrii prȩ sumptio e soludĩ gratiu euidentissime
& firmissime commendatur. Perquam & iumipsum humanum arb:¬
trium & a seruitutepeccati liberatus & dniinis muneribus inlustratur
Atq itceuidenti e inuicturatione totum eorundem pelugia norꝑ

Expanded text:
et instruxit, et orationibus apud Deum profusis fideliter adjuvit, ut intelliet instruxit, et orationibus apud Deum profusis fideliter adjuvit, ut intelligerent et agnoscerent quam necessario, et quam salubriter propter commendationem divinae gratiae ejusdem praedestinationis veritas omnino et credenda et praedicanda esset. Pelagiani vero haeretici nunquam praedestinationem in parte reproborum, quia ut putamus et veram et justam esse intellexerunt, in ejus disputationibus reprehendisse inveniuntur: sed tantummodo in electorum ut divinam gratiam destruerent, et liberum arbitrium hominis sufficere confirmarent, eam negaverunt;elegit, et dona sua, quae eis largiturus fuerat, praedestinavit, cessat hic omnis humani arbitrii praesumptio, et sola Dei gratia evidentissime et firmissime commendatur, per quam ipsum etiam humanum arbitrium, et a servitute peccati liberatur, et divinis muneribus illustratur. Atque ita evidenti et invicta ratione, totum eorumdem Pelagianorum
Abbreviated transcription (Latin):
memoriȩcominendar& : Namsibeatus cugustimis prȩdistinationis uerbũ
in partereproborun dit duram & in congriui muel &imfalsumin suis
scriptis repudiure &i damnare uoluiss& multo muior & formidolosior
extitit occasio: ut hoc in librisquosde pruedistinatione cõrum & donoperse¬
uerantiȩ ad prosperume hilurum scripsit facere cogereur compelleme
scilie tantusuꝑ hacre quaerimomia eꝰ ꝑturbatione magnorum & sc̃ou
apud glliu suirorum : Quieius dispututionibus intuntum ꝑ moti fuerunt
e quoda itedio affecti : ut pruedestinationis sensum qui a beo constanter
&linstanter pruedicabatur uel quasi falsum ułquasiual depericula sumꝰ
potiustacendum esse iudicarent: Sed nec tanti ꝑ turbatione & ꝑmotione
fidelium ab intentio ne uera cis simȩ & fidelimimȩ doctrinȩ suue frungi¬
potuit autre uo cari : Sed magis eos & scriptissuis inqua ntum potuit ad monuit

Expanded text:
memoriae commendaret. Nam si beatus Augustinus praedestinationis verbum memoriae commendaret. Nam si beatus Augustinus praedestinationis verbum in parte reproborum, ut durum et incongruum; vel etiam falsum in suis scriptis repudiare et damnare voluisset, multo major et formidolosior exstitit occasio; ut hoc in libris, quos, de praedestinatione sanctorum et dono perseverantiae ad Prosperum et Hilarium scripsit, facere cogeretur, compellente scilicet tanta super hac de re querimonia et perturbatione magnorum, et sanctorum apud Gallias virorum, qui ejus disputationibus intantum permoti fuerunt, et quodam taedio affecti, ut praedestinationis sensum, qui ab eo constanter et instanter praedicabatur, vel quasi falsum, vel quasi valde periculosum potius tacendum esse judicarent. Sed nec tanta perturbatione, et permotione fidelium, ab intentione veracissimae et fidelissimae doctrinae suae frangipotuit, aut revocari. Sed magis eos et scriptis suis inquantum potuit admonuit
Abbreviated transcription (Latin):
uideatur: Vnde mugiscredibileest quod non paruos patio posteiu s obitume
a quadum alio scriptussit et mugna ex parte iuxtu modum& formam sensũm
enus contrupelugianos & cȩlestia nos herelicos deillis quinq periculosi oribus
eoru inquaestionibus breuitercolletus at qidigestus : Et quia aucto reius
ipsius baatiuugustinisensus breuiistoopusculo uelut in unum collegisse
& explicus euidẽ uri deo i psopusculo nomensc̃ augustimintitulo prȩferre
uoluerit : Non quoduere ab illo sit editus sed uere inquantum auctor eius
potuit . iuxtu formam disputitionum eius ddigestus atq compositus : Velut
si eundem libollum latinememoratorium sc̃ĩ augustimi a pellu reuoluis &
nihilutiq: aliuditelliger&ur. nisi quic cillud quod abeo sparsime multi¬
plicites fuerat dispututum B̵reuiter & uelut subuno aspectu positum

Expanded text:
videatur. Unde magis credibile est, quod non parvo spatio post ejus obitum videatur. Unde magis credibile est, quod non parvo spatio post ejus obitum a quodam alio scriptus sit, et magna ex parte juxta modum, et formam sensuum ejus, contra Pelagianos, et Coelestianos haereticos de illis quinque periculosioribus eorum quaestionibus breviter collectus atque digestus; et quia auctor ejus, ipsius beati Augustini sensus brevi isto opusculo velut in unum collegisse et explicuisse videtur, ideo ipsi opusculo nomen sancti Augustini in titulo praeferre voluerit: non quod vere ab illo sit editus, sed vere in quantum auctor ejus potuit juxta formam disputationum ejus digestus atque compositus. Velut si eumdem libellum Latine « Memoratorium sancti Augustini » appellare voluisset, nihil utique aliud intelligeretur, nisi quia illud quod ab eo sparsim, et multipliciter fuerat disputatum, breviter et velut sub uno aspectu positum
Abbreviated transcription (Latin):
& commendicuit : & que min libris reractationum ne quaqua in repre¬
hendendo utiq approbauit : in hoc libello euacuure & distruere inuenius¬
& prȩclurissimis ecđȩ magis¬
trir utscilic& siue extitulo
libri siue ex alterius narra¬
tione inducti : putauerint
& scripserint eius auctoris
aliquo deẽ opusculũ cuius
poste a noneẽ & ueraciter
probauer̃ & humiliter
confessi sunt : Sicutbeatus
hieron imus in libris contra
calumniatorem suum de
libro quẽ exfalsotitulo cre¬
diderat beati pamphyli
martyris & postea inuenit
eusebii eẽ caesariensis ma¬
nifestedeclarat : Etbe¬
atus augustinus in libris
r&ractationũ euidenter
commemorat & corrigit :
qđ iuxta cuius damscripta
sententius quas dum de
libero arbitrio & degratic
dĩ. sic intellexerit. & expo¬
suerit tam quã beatissimil
Vtiamex huiusmodioccasione . necr& ractationibus eius fides dhibenda

Expanded text:
et commendavit, et quem in libris Retractationum nequaquam repreet commendavit, et quem in libris Retractationum nequaquam reprehendendo utique approbavit, in hoc libello evacuare et destruere invenit praeclarissimis Ecclesiae magistris ut scilicet sive ex titulo libri, sive ex alterius narratione inducti putaverint, et scripserint ejus auctoris aliquod esse opusculum, cujus postea non esse, et veraciter probaverunt, et humiliter confessi sunt. Sicut beatus Hieronymus in libris contra calumniatorem suum de libro, quem ex falso titulo crediderat beati Pamphyli martyris, et postea invenit Eusebii esse Caesariensis, manifeste declarat. Et beatus Augustinus in libris Retractationum evidenter commemorat et corrigit, quod juxta cujusdam scripta, sententias quasdam de libero arbitrio, et de gratia Dei sic intellexit et exposuerit tanquam beatissiam ex hujusmodi occasione, nec retractationibus ejus fides adhibenda
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑteo stendit : Quiane pruefationemali quum inimtio singerit : ub istabali¬
quibus rogatum uel sibinecessuriouisum utd& cdire. idestde prue distinationis
uerbo in suis libriscorrigendo siue aliter exponendo aliquod nouu mopus
scriber& significas seinuematur: necullutalis necessita s extitisse cognoslit᷑
ut de illisquinq: quuestionibus de quibustammulta & tam multi pliciter
in librisprȩcedentibus disputa uerat. ite riim no uoopere disputa recogendus
Sedeipseser moabelo quiosci augustini mulitm discrepat : Et sensus abillius
sensu non parumin feriorhab&ur : E modestia atq: humilitis morum
el sermonumeius non ibiseruatur : Et testimomiis exhebraicatrans latione
quum beatus ineronymus edidit pra&ereiusconsu &udinem contrllos
her elicosutitur quodille exantiquia editione peaus facere consueuit :
Et pror si isdetanto uiro sentire in dignumest : uerbum & sensum pruedis¬
tinutionis que mominitem pore in suis scriptis & pruedicationibus tenuit

Expanded text:
te ostendit, quia nec praefationem aliquam in initio sui gerit, ubi se ab aliquibus rogatum, vel sibi necessario visum, ut de tali re, id est praedestinationis verbo, in suis libris corrigendo, sive aliter exponendo aliquod novum opus scriberet, et significasse inveniatur. Nec ulla talis necessitas exstitisse cognoscitur, ut de illis quinque quaestionibus, de quibus tam multa, et tam multipliciter in libris praecedentibus disputaverat, iterum novo opere disputare cogeretur. Sed et ipse sermo ab eloquio sancti Augustini multum discrepat: et sensus ab illius sensu non parum inferior habetur; et modestia atque humilitas morum et sermonum ejus non ibi servatur; et testimoniis ex Hebraica translatione, quam beatus Hieronymus edidit, praeter ejus consuetudinem contra illos haereticos utitur. Quod ille ex antiqua potius editione facere consuevit. Et prorsus de tanto viro sentire indignum est, verbum, et sensum praedestinationis, quem omni tempore in suis scriptis et praedicationibus tenuit
Abbreviated transcription (Latin):
lumen MMortua est itaq: huma na unima perpeccatum : Nonamit¬
tendo sicutiam superius diximus naturamslam sed amittendo ueram untũ
suam qua e illidc̃est undeaddm̃ conueria : uiuificatur & uiuitdõ : Adõ
autema uersa moriturdõ & uiuit peccato : Et sine dubio uoluntite auer¬
titur a dõ ut moriatur : & uoluntate conuertitur addm̃ ut iiui fic&ur:
Volunta sergoa nimȩ addm̃ conuersa fitbona : A dõ auersa : fit malu:
A ddm̃ conuerea : uiuficatur A dõ aueria moritur Sicut a cie soculorum¬
corporiium aluceauersa tenebresciti a alucem conuersu. clureseit :
quidest autemuitium animnae nis auersio ado. Et quidest uir tusanimae ins

Expanded text:
lumen . » Mortua est itaque humana anima per peccatum, non amitlumen . » Mortua est itaque humana anima per peccatum, non amittendo sicut jam superius diximus naturam suam; sed amittendo veram vitam suam, quae illi Deus est: unde ad Deum conversa vivificatur, et vivit Deo: a Deo autem aversa moritur Deo et vivit peccato, et sine dubio voluntate avertitur a Deo ut moriatur, et voluntate convertitur ad Deum ut vivificetur. Voluntas ergo animae ad Deum conversa fit bona; a Deo aversa fit mala; ad Deum conversa vivificatur; a Deo aversa moritur, sicut acies oculorumcorporalium, a luce aversa tenebrescit; ad lucem conversa clarescit. Quid est vitium animae, nisi aversio a Deo? et quid est virtus
Abbreviated transcription (Latin):
arbitrio udumus. Et gratia corroboramur ut in bono quod perliberus
arbitrium sub sequendo coepimus perseueremus Etgratia sub sequimur
ut & gratiubeatu erel ributionis progratia bon ȩoperationis gratuita
uitiatum: El quod paulo post derodem libero a rbitrio subiungitur quod
nonest resusc itatum quia non fuitemortuum sed gratia est sanatum quia
uitio fuit corruptum multum miramur quarationeita sentiri & dicipo¬
tuerit : Nuimnquid enim primus homo peccando in anima mortuus none st
Sicut scriptur uerissi medicit : Anima quȩ peca ueriti psa mori&ur:
Et quidestuereliberum aerbitrium a nimȩ ms liberi ami mȩ uoluntas: quid
&perfacte antepaccatum dõ adherebatanima & exeo uiui ficabatur
tamquame fonteuitae & ex ipso inlumin abatur sicutex uerolumine :
Cuifideliter diceredebemus qͥm̃ a pudte est fonsunitae & inlumin & uoui detimis

Expanded text:
arbitrio volumus: et gratia corroboramur, ut in bono, quod per liberum arbitrio volumus: et gratia corroboramur, ut in bono, quod per liberum arbitrium subsequendo coepimus, perseveremus: et gratia subsequimur, ut et gratia beatae retributionis pro gratia bonae operationis gratuita vitiatum: » et quod paulo post de eodem libero arnon est resuscitatum, quia non fuit emortuum, sed gratia est sanatum, quia vitio fuit corruptum, » multum miramur qua ratione ita sentiri et dici potuerit. Nunquid enim primus homo peccando in anima mortuus non est? sicut Scriptura verissime dicit: « Anima quae peccaverit ipsa morietur . » Et quid est vere liberum arbitrium animae, nisi libera animae voluntas? Quid et perfecte ante peccatum Deo adhaerebat anima, et ex eo vivificabatur, tanquam ex fonte vitae; et ex ipso illuminabatur, sicut ex vero lumine; cui fideliter dicere debemus: « Quoniam apud te est fons vitae, et in lumine tuo videbimus
Abbreviated transcription (Latin):
qiua nor furtemos tium Sed gratia est samatum quiauitiofutenuitũ
Etreprobiid arco nequaquam cael estis patriȩ premiu &lerna ꝑcipie nt
quiaea nuncdum promereri poterunt exiberoaarbitrio conte mpse reh
quodinidelic& liberum ar bitium nbonofermatur de tis cumeorinuens
aterrenden degis gatiu apitant iuspendtur bonim quett ual gnd
a ies dis n: Diper preuementemgratiuam prm̃ perobiequenteoilbait
uduntatem. Sienim d̃in onest unde enm adernum gratuesa gimus. Rasr
sinrmnonest undenobis e ribui premia speramus : Qaliergenenbumer
graetiu sa gmnus simisquodeiuis munere preuenimur ftrar umn quler
imimeritordibutionem quiierimus scimus quodisub sequente liberouftr
bonadeginus quaeageremus : Vndesicuitscu eriptura dce nui ge aene
preuenimur itbeneudimui. Perliberumarbitrium gratiuam sibero¬
mur utb eneagumus: Eratia adiuuamur ut benea gereposimus que

Expanded text:
quia non fuit emortuum: sed gratia est sanatum; quia vitio fuit corruptum. quia non fuit emortuum: sed gratia est sanatum; quia vitio fuit corruptum. Et reprobi idcirco nequaquam coelestis patriae praemia aeterna percipient, quia ea nunc, dum promereri poterant, ex libero arbitrio, contempserunt: quod videlicet liberum arbitrium in bono formatur electis, cum eorum mens a terrenis desideriis gratia aspi Dei per praevenientem gratiam; nostrum per obsequentem liberam voluntatem; si enim Dei non est, unde ei in aeternum gratias agimus? Rursum si nostrum non est, unde nobis retribui praemia speramus? Quia ergo non immerito gratias agimus, scimus quod ejus munere praevenimur. Et rursum quia non immerito retributionem quaerimus, scimus quod subsequente libero arbitrio bona elegimus, quae ageremus. Unde sicut sancta Scriptura docemur, gratia praevenimur, ut bene velimus: per liberum arbitrium gratiam subsequimur, ut bene agamus: gratia adjuvamur, ut bene agere possimus, quod
Abbreviated transcription (Latin):
ne ips dicuntpredistiata Ergo neduntur adõ aute c sedaturum ẽẽ
nesciuit : quo di & duntur. &e seda turum esepruesciuit : profecto prae¬
destin auit Etiterums pullua sua futuriadona equcedandaessent & quib
dunda enent dm̃ non pruestre potuise : Acperhoc : predestinatos abilo
ene quo liberat e coronat. Itemadibi Sine dubitationeenim prȩscuint
sipruedestainaut. Sed prued estin asseert: hoc pruescisse quo afuerat ipse
facturumꝰ haec ex supita memoratis beati auguntinilibris breuterconsi¬
aoindaproposiumus : Vtdiumȩ pruescientiȩ el prtaed istinationis lernam
et imimobilemuerititem perspicuecum do ciuiste &llegentibu scommendisse
Arbitrium liberum in primohomine non futemor tuum eduituetum
Innobisautem adimdum a gendum arbitrium m a cesdiberum. quaiga
ticn onliberato sedima&ibero arbitrious efficimur seruipercati
nr̃m liberum cuimfuerit gratu diberatum: Quo d nonest resuse tatum

Expanded text:
ergo nec dantur a Deo, aut ea se daturum esse ergo nec dantur a Deo, aut ea se daturum esse nescivit. Quod si et dantur, et ea se daturum esse praescivit, profecto praedestinavit. Et iterum: Nulla sua futura dona et quae danda essent, et quibus danda essent Deum non praescire potuisse: ac per hoc praedestinatos ab illo esse, quos liberat et coronat. Item alibi: Sine dubitatione enim praescivit, si praedestinavit; sed praedestinasse, est hoc praescisse quod fuerat ipse facturus. Haec ex supra memoratis beati Augustini libris breviter consieranda proposuimus, ut divinae praescientiae et praedestinationis aeternam et immobilemArbitrium liberum in primo homine non fuit emortuum, sed vitiatum, in nobis autem ad malum agendum arbitrium male est liberum: quia a gratia non liberato, sed male libero arbitrio usi efficimur servi peccati.  nostrum arbitrium liberum, cum fuerit gratia liberatum, quod non est resuscitatum,
Abbreviated transcription (Latin):
quosantetonstitutioenem mundel egit in xp̃o daturus en gratiam gratis
łtmuorbus & i am insquo sprȩiuidit si arud eosfactuessenti sins miraculis
credituros quibus nonuult subuenire non subuenit: Dequibis in suic
pruede stinationeloculte quidem sediustel diudiudicauit. Noneni meit
iniquit sapuddm̃: Sedin scrutabilia sunt iudicia eius &inuestigabiles
uȩeius rtemibi post paululum Duo rum in quit geminorum quorum
unis asumt᷑ unusrelin quitur duspuar est exitus merita communia : In
quibustumnen isicalter im ugnadi bomitateliberatur ut alter nulla eius
in iquitatedumn& ir : Nun qu demimimiquitas est upuadm̃ absit: Sea mues¬
nbi q uirununtur si ne dubitatione redumus Neime rutibilia serutiri
autinueftugibiliũ uest garo conemur. Et dioloco, haecetpruedestimatio
scorum palil aliua: Prȩscienti scilic& & prta eparatiobeneficierum di
nubu certissineliberuntur quicumꝙ liberantur Cu&oriautem subims
in musia perditomisiusto diuino iudiciorelin quintur. Etnorum : n ferte

Expanded text:
o daturus eis gratiam gratis: et majoribus, etiam his quos praevidit si apud eos facta essent, suis miraculis credituros, quibus non vult subvenire non subvenit. De quibus in sua praedestinatione occulte quidem, sed juste id judicavit: « Non enim est iniquitas apud Deum, sed inscrutabilia sunt judicia ejus, et investigabiles viae ejus . »  Item ibi post paululum : Duorum, inquit, geminorum, quorum unus assumitur, unus relinquitur, dispar est exitus, merita communia. In quibus tamen sic alter magna Dei bonitate liberatur, ut alter nulla ejus iniquitate damnetur: « Nunquid enim est iniquitas apud Deum, absit : » sed « invesuntur sine dubitatione credamus. Neque inscrutabilia scrutari, aut investigabilia vestigare conemur. Et alio loco : Haec est praedestinatio sanctorum nihil aliud praescientia, scilicet et praeparatio beneficiorum Dei, quibus certissime liberantur, quidcunque liberantur. Caeteri autem ubi nisi in massa perditionis justo
Abbreviated transcription (Latin):
istus fecerunt accolȩterrȩ quifuerunt anteuos & polluerunt eam cauete
ergo ne & uonsimłt euomat cumparia feceritis. sicut euomuit gentem quȩ fuit
anteuos : lamuero deex trema earundem gentium ꝑditione : qua & in prȩsenti
& infuturo sło procul dubio perierunt ita generaliter seriptura loquitur
dicens : Dñenim sententiȩ fuerat : ut indurarentur cordueoꝵ & pugnarent

Expanded text:
istas fecerunt accolae terrae, qui fuerunt ante vos, et polluerunt eam. Cavete istas fecerunt accolae terrae, qui fuerunt ante vos, et polluerunt eam. Cavete ergo ne et vos similiter evomat, cum paria feceritis, sicut evomuit gentem, quae fuit ante vos . Jam vero de extrema earumdem gentium perditione, qua et in praesenti, et in futuro saeculo procul dubio perierunt, ita generaliter Scriptura loquitur, dicens: Domini enim sententia fuerat, ut indurarentur corda eorum, et pugnaren
Abbreviated transcription (Latin):
proptersolumbonitatem & pro missionem suamad abraham facere uoluit.
impietatibus perseueter& & peccatorum suoꝵ cumulum adimpler&i : inplenitu¬
dinemiquitatum suarum iustissi mepuni retur. Eiusq loco semen abrahȩ quod
dõ erat seruiturum : nom persone acceptione non iustitiȩ &ȩquitatissuȩ merito
sed sola diuin a bonitate succeder& : Cumq iam tempus appropinquar& & per¬
ditionisaa rundem gentium propter in iquitatessuus & introductionisseminis
abrahȩ interra stt crum perin isđam dĩ itadee crumpeccatis &in stuntiiusta
ꝑditione adipsum semen abrthȩ id est populumisrł : ds̃ loquiturdicens nepa¬
lucamini in ommbushis : quibus contaminatȩ sunt uniuersȩ gentes quas ego
eiciamante comspectum ur̃m. Et quibus polluta est terra : cuius ego scelera
uisitubo : ut euomat habitatoressuos : & post pauca : Om̃senimex secrationes

Expanded text:
propter solam bonitatem et promissionem suam ad Abraham facere voluit; propter solam bonitatem et promissionem suam ad Abraham facere voluit; impietatibus perseveraret, et peccatorum suorum cumulum adimpleret, in plenitudine iniquitatum suarum justissime puniretur; ejusque loco semen Abrahae, quod Deo erat serviturum, non personae acceptione, non justitiae et aequitatis suae merito; sed sola divina bonitate succederet. Cumque jam tempus appropinquaret, et perditionis earumdem gentium propter iniquitates suas, et introductionis seminis Abrahae in terras earum per misericordiam Dei, ita de earum peccatis, et instanti, justa perditione, ad ipsum semen Abrahae, id est ad populum Israel, Deus loquitur, dicens: Ne polluamini in omnibus his quibus contaminatae sunt universae gentes, quas ego ejiciam ante conspectum vestrum, et quibus polluta est terra: cujus ego scelera visitabo, ut evomat habitatores suos . Et post pauca: Omnes enim exsecrationes
Abbreviated transcription (Latin):
gloriosissi meliberandum & prȩ finitotempore idest quarta generatione
adterram patribus repromisst mreuersurum Ipsumq beatissimum patri ardũ
in pace diemectutebona patribus sociandum : Econtrario autem : gentem &d regẽ
egiptiorum qui eo seppresurierant : &ernodiiudicio ꝑditiomi ꝑpetuȩ destinatos
Simlisest : auteic̃ multo eudentior illa prȩnuntiatio ac prȩdistinatio de inte¬
ritu umorreorum: immo septemgentium pessim arum quastunto ante cm̃psds
merito impietatisipsoꝵ sediꝑditurum a cdeleturum statiusse a cprȩfinisse.
ad abraham loquens mnamfestissi medela rauit : cumeidixit : ne dumenim compl&ȩ s̃
iniquitates amorreoit : usq in prȩsenstempus Promiserat numq: eidem scĩs simopatri¬
arhiȩ : quo dillis del &is. regna & terraseoꝵ semimeius in possessionem trader&
Nectu menha iudex iustus & misericors: uelut personarum quod ab sitacceptor

Expanded text:
gloriosissime liberandum, et praefinito tempore, id est quarta generatione, gloriosissime liberandum, et praefinito tempore, id est quarta generatione, ad terram patribus repromissam reversurum, ipsumque beatissimum patriarcham in pace et senectute bona patribus sociandum: e contrario autem gentem, et regem Aegyptiorum, qui eos oppressuri erant, aeterno Dei judicio perditioni perpetuae destinatos. Similis est, aut etiam multo evidentior illa praenuntiatio, ac praedestinatio de interitu Amorrhaeorum, imo septem gentium pessimarum, quas tanto ante omnipotens Deus merito impietatis ipsorum se disperditurum ac deleturum statuisse ac praefinisse, ad Abraham loquens manifestissime declaravit, cum dixit: Necdum enim completae sunt iniquitates Amorrhaeorum usque in praesens tempus. Promiserat namque eidem sanctissimo patriarchae, quod, illis deletis. regna et terras eorum semini ejus in possessionem traderet. Nec tamen hoc judex justus et misericors, velut personarum, quod absit, acceptor,
Abbreviated transcription (Latin):
qui congregati sunt induritia cordissui : Et siunus fuisse ceruicatus : mirun fiuisẽ
immunis: Miscđi cenim &ira est cumillo potens ex oritio : &effundens iram i
sione atqiafflictione &ereptione seminis eius : & econtrariodamnatione s ꝑditione
oppreserumillius cumeiiti dixit : Scito prȩnostens quod peregrinũ futurum
st sementuuminterra nonsua & subicient eos seruituti & affligent qua dringentis
annis uerumta mengentem cui seruiturisunt egoiudicubo : Et posthec: egredient᷑
cummugna substantia : Tuautemibis ad patrestuos in pace sepultus insenectutebona
Generatione autem quarta reuertentur huc : necdumenim complese sunt iniquitutes
a morreorumusquem prȩsenstempus quid hac prȩdistinatione manifestius qua
& semenabrihȩ totannorum curriculis predicitur in terrua aliena peregrina¬
turum & seruituti subiciendum atq affligendum &ex ipsa afflictione

Expanded text:
qui congregati sunt in duritia cordis sui: et si unus fuisset cervicatus, mirum si fuisset qui congregati sunt in duritia cordis sui: et si unus fuisset cervicatus, mirum si fuisset immunis. Misericordia enim, et ira est cum illo. Potens exoratio, et effundens iram. sione atque afflictione et ereptione seminis ejus, et e contrario damnatione et perditione oppressorum illius, cum ei ita dixit: Scito praenoscesit semen tuum in terra non sua: & subjicient eos servituti, & affligent quadringentis annis. Veruntamen gentem, cui servituri sunt, ego judicabo: & post haec egredientur cum magna substantia. Tu autem ibis ad Patres tuos in pace sepultus in senectute bona. Generatione autem quarta revertAmorrhaeorum usque in praesens tempus . Quid hac praedestinatione manifestius? qua et semen Abrahae tot annorum curriculis praedicitur in terra aliena peregrinaturum, et servituti subjiciendum, atque affligendum, et ex ipsa afflictione
Abbreviated transcription (Latin):
siburum in dieire: in excus abiliter perirent Itt illos &merito impieatis suȩ
acd interitum prȩdistinauit : nec tamen ipsa prȩdistinatione ad peccandum
ulla tenus compulit : quos tot annis ad pȩnitentiã expectauit : Dastorum in felici
contumaciu &damnatione terribili : &ium liber edesiasticus adiuncto eorũ interitu
quieducti ex eg ipto ꝑ monsen terram repromissionis propter in credulitutem
suam intra renon potuerunt : sed eorum cadauera prostrata sunt in deserto :
itudolenter & lamentabiliter loquitur dicens Nonex orauerunt propeccatissuis
anti quigyguntes quidestruxerunt confidentes suȩurtuti: Et non pepereit peregri¬
nationiillorum & et se ratus est illos prȩsuperbic illoꝵ: Nonmisertusest illis
gentem totum ꝑdens : & extollente m se in suis peccatis: E sicut sescent milia peditũ

Expanded text:
sibi iram in die irae, inexcusabiliter perirent. Ita illos et merito impietatis suae sibi iram in die irae, inexcusabiliter perirent. Ita illos et merito impietatis suae ad interitum praedestinavit, nec tamen praedestinatione ad peccandum ullatenus compulit, quos tot annis ad poenitentiam exspectavit. De istorum infelici contumacia et damnatione terribili etiam liber Ecclesiasticus, adjuncto eorum interitu, qui educti ex Aegypto per Moysen terram repromissionis propter incredulitatem suam intrare non potuerunt, sed eorum cadavera prostrata sunt in deserto, ita dolenter et lamentabiliter loquitur dicens: Non exoraverunt pro peccatis suis antiqui gigantes, qui destructi sunt confidentes suae virtuti: et non pepercit peregrinationi illorum, et exsecratus est illos prae superbia illorum. Non misertus est illis, gentem totam perdens, et extollentem se in suis peccatis. Et sicut sexcenta millia peditum,
Abbreviated transcription (Latin):
adialum omnitempore : pȩnituit eum quod hominem fecire interra: Vbie paulo
post subditur: Delebo in quithominem quem ereaui a faicie terrȩ : Ab homine usq:
adunimantia a reptiliusq cduolucresceli: Pȩnite enimme facisse ea quid
audentius tdipredictione & prȩdistinatione : degenert li omnium impiorum
quibustuncmundus plenus erat imeritu : quam & scõ atq:elato patricrchȩ
longetunteds̃ annunti re uoluit : & apud se in ȩerna & interna consilii suidis¬
positione statuit ac prefinuit: dum non ꝑangelum : Nnec ꝑ proph&um aliquem
illius temperis : sed apud sem& ipsum iȩcstatuisse & prȩ finisseostenditur :
rat: nonsi ne misđȩ suȩ bonitate epietatereliquit: Tribuenseis tempus
&spatium penitendi : ut in tracentum &uigintiannos : aut digne penitendo
dõ satis facerent : aut siscđm duritiam suam & corim penitens thesauri turent

Expanded text:
ad malum omni tempore, poenituit eum quod hominem fecisset in terra . Ubi et paulo ad malum omni tempore, poenituit eum quod hominem fecisset in terra . Ubi et paulo post subditur: Delebo, inquit, hominem, quem creavi, a facie terrae, ab homine usque ad animantia, a reptili usque ad volucres coeli. Poenitet enim me fecisse ea . Quid evidentius tali praedictione et praedestinatione de generali omnium impiorum, quibus tunc mundus plenus erat, interitu? Quam et sancto et electo patriarchae longe ante Deus annuntiare voluit, et apud se in aeterna et interna consilii sui dispositione statuit ac praefinivit, dum non per angelum, nec per prophetam aliquem illius temporis, sed apud semetipsum, haec statuisse et praefinisse ostenditur. rat, non sine misericordiae suae bonitate et pietate reliquit, tribuens eis tempus et spatium poenitendi, ut intra centum et viginti annos, aut digne poenitendo Deo satisfacerent, aut si secundum duritiam suam et cor impoenitens thesaurizarent
Abbreviated transcription (Latin):
one quumpios a dinteritum prȩard inauit acprȩdistinauit : dequa inter multos multu
hȩsitatio est : pauea e multis & maenifest atestimonia replica mus. Legimnus ituq
in archuerant aluundi propternimius iniquitates & impietitesipioꝵ ut generu¬
liter &in prȩsenti perirent poena diluui dol&i & in futuro eer nadamnatione
pumti longe nte prȩdixerit ad sem̃ patri arham noe italoquens : Finis uniueris
carnis uent coramme : Repl&u est terra iniquitate a facieeoꝵ & ego disꝑdum
eoscumterra: dequa&liam generaliomnium ꝑ ditione : paulo superius eudem
scriptura dicit : Dixitqds̃ : Non ꝑmanebit s p̃sim̃s in homine in ȩernum : quia curo est:
eruntq dies illius centum uiginti annorum : Etpost paucu : uidens autem ds̃ quod
multum alitia hominum esr& interra : E cuncta cogitatio hum anicordis intenti ẽe

Expanded text:
one qua impios ad interitum praeordinavit ac praedestinavit; de qua inter multos multa one qua impios ad interitum praeordinavit ac praedestinavit; de qua inter multos multa haesitatio est, pauca ex multis, et manifesta testimonia replicamus. Legimus itaque iin arca erant salvandi, propter nimias iniquitates et impietates ipsorum, ut generaliter et in praesenti perirent, poena diluvii deleti, et in futuro aeterna damnatione puniti longe ante praedixerit, ad sanctum patriarcham Noe ita loquens: Finis universae carnis venit coram me. Repleta est terra iniquitate a facie eorum, et ego disperdam eos cum terra . De qua etiam generali omnium perditione paulo superius eadem Scriptura dicit: Dixitque Deus: Non permanebit spiritus meus in homine in aeternum, quia caro est. Eruntque dies illius centum et viginti annorum . Et post pauca: Videns autem Deus quod multa malitia hominum esset in terra, et cuncta cogitatio humani cordis intenta esset
Abbreviated transcription (Latin):
uimus : ut iux taha neformam sensus a płici in omnibus seripturis proph&icis
non multũ laboremus deuerbo prȩdistinationis: cumomnino ipsa ueritus
rerum ad diuinam prȩdistinationem ꝑtinentium : tamlure & multi pliciter
ibi proponatur ut uix ec omiã inuenire uel capere sufficiut huma nufragili¬
tas, dequibus hnc aliqua exempligratia subiungere : iaxime quȩ plamora
& euidentiora sunt : necesstrio studuimus. Vtex his & pacifice acfidelit̃ audi¬
entes facilius in formentur. & contentiosi siueritatem suscipere non rennuerint
citius corrigintur. Nec deilla nuncelatoꝵ prȩdistinatione : aliquid dicimus :
Cumad eam intellegendam acfideliter credendum : plenissiine omnino sufficiuñ
propheicatestimonia ab apłos cutostendimus lucidissime prolatu. Nec deea
dñ olurgiente : aliquis nrm̃ dubit& o Saltuntum deilla iustiuidicndĩ predistinuti¬

Expanded text:
vimus, ut juxta hanc formam sensus apostolici in omnibus Scripturis propheticis vimus, ut juxta hanc formam sensus apostolici in omnibus Scripturis propheticis non multum laboremus de verbo praedestinationis, cum omnino ipsa veritas rerum ad divinam praedestinationem pertinentium tam clare, et multipliciter ibi proponatur, ut vix ea omnia invenire vel capere sufficiat humana fragilitas. De quibus hic aliqua, exempli gratia, subjungere, maxime, quae planiora et evidentiora sunt necessario studuimus, ut ex his et pacifice, ac fideliter audientes, facilius informentur, et contentiosi, si veritatem suscipere non renuerint, citius corrigantur. Nec de illa nunc electorum praedestinatione aliquid dicimus, cum ad eam intelligendam, ac fideliter credendam et plenissime omnino sufficiant prophetica testimonia, ab Apostolo, sicut ostendimus, lucidissime prolata. Nec de ea, Domino largiente, aliquis nostrum dubitet; sed tantum de illa justi judicii praedestinati
Abbreviated transcription (Latin):
uidelic& iassa & tota in adum ȩquaditer damnata : efficiensuasa suo iudicio
distinctic atq: diuersa: Dum aliud ex eis fit in honorem : aliud uero in contumeliũ
& illud &ic̃ uas quod suo merito e diuinoiudicio fingitur minteritum sisubito ꝑpȩ
nitentium inter manus figuli dissi p&ur : utiamnon sit aptatum in interitum
continuo ꝑspientiam & bonitatem figuli formatur & efficitur uas alteruim
ut sit in honorem & placeatoculis conditoris : Cumq: in omibus his uerbis non in¬
uemiatur proprie e pressa prȩdistinatio ipsatumen prȩdistinationis uirtus
& ueritas inutramq purtem & eletorumuidelic& & reproborum & uusorum
in honorem E uasorum in contumeliam. tantalucem anifestatur. tantu discre¬
tione distinguitur : utiihilcertius uel manifestius in ueniri possit : quȩ om̃ia:
idcirco tam sollicita & diligenti consideratione legentibus proponendu ex istima¬

Expanded text:
videlicet massa, et tota in Adam aequaliter damnata, efficiens vasa suo judicio videlicet massa, et tota in Adam aequaliter damnata, efficiens vasa suo judicio distincta atque diversa, dum aliud ex eis fit in honorem, aliud vero in contumeliam: et illud etiam vas quod suo merito, et divino judicio fingitur in interitum, si subito per poenitentiam figuli inter manus dissipetur, ut jam non sit aptatum in interitum, continuo per sapientiam et bonitatem figuli formatur et efficitur vas alterum, ut sit in honorem, ut placeat oculis conditoris: tumque in omnibus his verbis non inveniatur proprie expressa praedestinatio, ipsa tamen praedestinationis virtus et veritas in utramque partem, et electorum videlicet et reproborum, et vasorum in honorem, et vasorum in contumeliam, tanta luce manifestatur, tanta discretione distinguitur, ut nihil certius, vel manifestius inveniri possit. Quae omnia idcirco tam sollicita, et diligenti consideratione legentibus proponenda existima
Abbreviated transcription (Latin):
potestutem figulus luti : ex edem massu facere. aliud quidem uus in honorem. aliud
uero in contumelium : Ibinamqid est in hieremia proph&a. legimus dixissed nm
adeum: Surgedestende in domum figuli : &ibiaudies uerba mea : Cumq in gressus
fuiss& prophea : ecce figulus faciebat opus eluto manibus suis & subito dissipatum est
opus quod faciebat : Statimqi conuersus fecit illuduus alterum sicut placuerat
moculis eius: Tunc proph&i iussus est ire : &clamare ad populum ex ꝑsonc omp̃tis dĩ:
num quid sicut figulus iste nom potero facere uobis domus isrł ait dñs. Eccesicutlutũ
in manufiguli: sic uos in manumea & cȩ̃. qualectione prophe&ica manifestedĩos
tendit & se eẽ figulum &om nehumanum gemis in manuipsius quasi lutum
mma nufiguli : Vt ex eofaciat uasc diuersa : sicut placuerit in oculis eius: Ex una

Expanded text:
potestatem figulus luti ex eadem massa facere aliud quidem vas in honorem, aliud potestatem figulus luti ex eadem massa facere aliud quidem vas in honorem, aliud vero in contumeliam? Ibi namque, id est in Jeremia propheta legimus dixisse Dominum ad eum, Surge, descende in domum figuli, et ibi audies verba mea . Cumque ingressus fuisset propheta, ecce figulus faciebat opus e luto manibus suis, et subito dissipatum est opus quod faciebat, statimque conversus fecit illud vas alterum, sicut placuerat in oculis ejus. Tunc propheta jussus est ire et clamare ad populum ex persona Dei: Nunquid sicut figulus iste non potero facere vobis, domus Israel? Ait Dominus: Ecce sicut lutum in manu figuli, sic vos in manu mea, etc. . Qua lectione prophetica manifeste Deus ostendit et se esse figulum, et omne humanum genus in manu ipsius quasi lutum in manu figuli, ut ex eo faciat vasa diversa, sicut placuerit in oculis ejus: ex una
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ non intellegunt reprehendere non ꝑtimescunt : proponit quintũ testimoniũ
ex esua proph&a : itadicens: Ohomo tuquises qui responde es dõ : Num quid
dicit figmentum ei quise finxit : quid mefecistisic: ubi & uerbum prȩdistina¬
tionis minimesonat : & ta men ipsa inutrtmq partem prȩdistinationis iustitia
tam clure & ꝑfecte defenditur utomn inocompellut fideliter audientem
uerissi merecognocere quia illesolus omp̃s creator : uerus est figulus : Et om̃s homines
delimoterrȩ ab eoconditi : eius figmentum: Etideo iustissima ratione : non posseiudioare
figmentum defigulosuo sed potius figulum defigmento suo : Quisolus nouit &̧erno
comslio suo : unum quõ quus tam magni figmentisui : benigne formare. & ad
quosusus eiplacuerit utiq iustos & debitos ordinareatq disponere : Quodut ad huc
aꝑtiusi msinu& adiungits extum testimoniũ exheremia prophea : &dicit : An non hab&

Expanded text:
quae non intelligunt, reprehendere non pertimescunt, proponit quintum testimonium quae non intelligunt, reprehendere non pertimescunt, proponit quintum testimonium ex Isaia propheta ita dicens: O homo, tu qui es, qui respondeas Deo? nunquid dicit figmentum ei qui se finxit: Quid me fecisti sic? Ubi et verbum praedestinationis minime sonat: et tamen ipsa in utramque partem praedestinationis justitia tam clare et perfecte defenditur, ut omnino compellat fideliter audientem verissime cognoscere, quia ille omnipotens Creator verus est figulus, et omnes homines de limo terrae ab eo conditi, ejus figmentum: et ideo justissima ratione non posse judicare figmentum de figulo suo, sed potius figulum de figmento suo, qui solus novit aeterno consilio suo unumquodque vas tam magni figmenti sui benigne formare, et ad quos usus ei placuerit utique justos et debitos ordinare atque disponere. Quod ut adhuc apertius insinuet, adjungit sextum testimonium ex Jeremia propheta, et dicit: Annon habet
Abbreviated transcription (Latin):
sit : qui potuerat nihil offerre : & crimen euadere : Verum nequis impune circũ¬
scribendo sa płos arbitrareur : aut misđȩ suȩ munus fraude contuminare ꝑfidiȩ :
mortiad dictus a &ernȩ : uniuersos ad fideistudium : iusto terrore composuit :
ꝑ haruo cum populo suo fluctibus mersus : mundanȩ conuersationis exemplumest
nequis dĩpopulum persequatur : deniq potuit ds̃ : eumuo luntuti suȩ facereo boedi¬
entem: Sed eius poena : om̃s uoluit emenduri : Id eoq dicit udeum dñs: quiu ad hoc
ipsum teniscitaui. ut ostendam inteuir tutem meam . & annunti&ur nomen meum
inuniuer sa terra : nonutiq dñs suȩ laudis sed n r̃e correctionis incrementu quȩ¬
rebat: hecbeatus ambrosius : Apłs uero prȩmissis duobus testimomis quorum
deinde aduersusaud acium & prȩsumptionem hominum qui non recognoscentes
fragilitatem suum nec propria merita attendentes : diuina potius iudicia

Expanded text:
sit, qui potuerat nihil offerre, et crimen evadere. Verum ne quis impune circumsit, qui potuerat nihil offerre, et crimen evadere. Verum ne quis impune circumscribendos apostolos arbitraretur, aut misericordiae suae munus fraude contaminare perfidiae, morti addictus aeternae, universos ad fidei studium justo terrore composuit. Pharao cum populo suo fluctibus mersus mundanae conversationis exemplum est, ne quis Dei populum persequatur. Denique potuit Deus eum voluntati suae facere obedientem, sed ejus poena omnes voluit emendari. Ideoque dicit ad eum Dominus: Quia ad hoc ipsum te suscitavi, ut ostendam in te virtutem meam, et annuntietur nomen meum in universa terra . Non utique Dominus suae laudis, sed nostrae correctionis incrementa quaerebat. Haec beatus Ambrosius. Apostolus vero praemissis duobus testimoniis, quorum t Ibid., 18. Deinde adversus audaciam et praesumptionem hominum, qui non recognoscentes fragilitatem suam, nec propria merita attendentes, divina potius judicia,
Abbreviated transcription (Latin):
exmassa damnatȩ originis siue ad potestatem regii honoris in hoctantum modo
excitatus est : ut qui ex sem& ipso & in sem& ipso dignuserat interitu & erno
quotuntis actalibus plugis admirabili potentia di merereur flugellari : & ao
ultimum cum omnis i imliter impio populosuo : &erna summersione e ꝑditione
deleri: Vt & illiiustissime reciperent quod merdiantur. & omp̃is dĩ uirtus
si ue in flagello siuem perditione eorum magnificentius omnibus in notescer& :
Et exumus poenie plurer ad cognitionemdi & salutem suam pro ficerent:
sicu dehacrebertus ambrosius cuidentis si metractuns : It adicito Iustus dñs inpericulis
iustus indamnis. iustus inultionibus est : Non solum quiu unusquisq: iusteculpȩ suȩ
pr&iumluit . uerum &iam quia dumunus punitur : plurimi corriguntur : Ananias
in actibus a płorum fraudati pr&ii quod dea griuenditrone ꝑceperat. crimena dim¬

Expanded text:
ex massa damnatae originis, sive ad potestatem regii honoris, in hoc tantummodo ex massa damnatae originis, sive ad potestatem regii honoris, in hoc tantummodo excitatus est, ut qui ex semetipso, et in semetipso dignus erat interitu aeterno, quo tantis ac talibus plagis admirabili potentia Dei mereretur flagellari, et ad ultimum cum omni similiter impio populo suo aeterna submersione, et perditione deleri; ut et illi justissime reciperent quod merebantur; et omnipotens Dei virtus, sive in flagello, sive in perditione eorum magnificentius omnibus innotesceret, et ex unius poena plures ad cognitionem Dei et salutem suam proficerent. Sicut de hac re beatus Ambrosius evidentissime tractans, ita dicit: Justus Dominus in periculis, justus in damnis, justus in ultionibus est, non solum quia unusquisque juste culpae suae pretium luit: verum etiam, quia, dum unus punitur, plurimi corriguntur. Ananias in Actibus apostolorum fraudati pretii, quod de agri venditione perceperat, crimen admi
Abbreviated transcription (Latin):
dubitari possit : Cum s eom̃p̃s ds̃ omnibus aequaliter ex prima illa trans gressione
damnatis nonutiq: ullis prȩcedentib bonis meritis sed solu gratia sua : misereatur
cuimiseretur . &misericors fiat cuimiseri cordi am prȩstiterit: manifeste c&eris
quibus hanc gratium conferrenoluerit iusto & aeterno suo iudicio odiohabitis
atqidamnatis: Posthȩc : quartum testimonium propheicum sicut & tertium
de exhodo posuit . Itu subiungens. Dicitenim scripturaa pharaoni: quia in hocipsũ
exciuite ut ostendam in te uirtutem meam : & annuntietur nomen meum in uniuera
terra : Vbilic&ꝰ nomen prȩdistinationis ex presse non son& : tamenipsu prȩdisti¬
natiomalorum merito iniquitatis suȩ ad interitum sempiternum : tama ꝑte
ostenditur : ut quihȩc fideliter audit & intellegit : de ea dubita renon possit .
dumilleimpius e durus e indomabilis rex ȩgyptiorum : diuinoiudicio: siue

Expanded text:
dubitari possit. Cum omnipotens Deus omnibus aequaliter ex prima illa transgressione dubitari possit. Cum omnipotens Deus omnibus aequaliter ex prima illa transgressione damnatis, non utique ullis praecedentibus bonis meritis, sed sola gratia sua misereatur cui miseretur, et misericors fiat, cui misericordiam praestiterit; manifeste caeteris, quibus hanc gratiam conferre noluerit, justo et aeterno suo judicio odio habitis atque damnatis. Posthaec quartum testimonium propheticum sicut et tertium de Exodo posuit, ita subjungens: Dicit enim Scriptura Pharaoni: Quia in hoc ipsum excitavi te, ut ostendam in te virtutem meam, et annuntietur nomen meum in universa terra . Ubi, licet nomen praedestinationis expresse non sonet, tamen ipsa praedestinatio malorum merito iniquitatis suae ad interitum sempiternum, tam aperte ostenditur, ut qui haec fideliter audit, et intelligit, de ea dubitare non possit: dum ille impius, et durus, et indomabilis rex Aegyptiorum, divino judicio, sive
Abbreviated transcription (Latin):
simłt tam quam exutero transgressoris condem nator ostenditur Dicente
eo dem preph&ca in primis ad populum electum, hec dicit dñs faciens & formans
te ab utero auxiliatortuus: de indepost aliqua ad populum reprobum en
ꝑ sonudi subiungens. Et trans gressorem exuentre uocaute . Vt certissime
quod inillorum geminorum forma de monstratum declurat apłs. hoc indu¬
plici genere hominum. clectorum scilic& & reproborum. lucidissime tenen¬
dum appareat: Dum&istidiuino iudicio exuentro trans gressores arguuntur
originaditer totudamnata. inutero materno fiant aliauasi in honorem. Ealia in
contumeliam : Similiter &intertio testimonio pro pheico quodita posuit : moysi enimdicit
misereborcuimisereor. & misericordium prestabo cuius miserebor. Manfeste
uerbum prȩdistinationis nonsonat : Resta men manifestu est : ut deca nullutenus

Expanded text:
similiter tanquam ex utero transgressoris condemnator ostenditur, dicente similiter tanquam ex utero transgressoris condemnator ostenditur, dicente eodem propheta in primis ad populum electum: Haec dicit Dominus faciens et formans te, ab utero auxiliator tuus . Deinde post aliqua ad populum reprobum ex persona Dei subjungens: Et transgressorem ex ventre vocavi te : ut certissime quod in illorum geminorum forma demonstratum declarat Apostolus, hoc in duplici genere hominum, electorum scilicet et reproborum, lucidissime tenendum appareat. Dum et isti divino judicio ex ventre transgressores arguuntur:originaliter tota damnata in utero materno fiant alia vasa in honorem, et alia in contumeliam . Similiter in tertio testimonio prophetico, quod ita posuit: Moysi enim dicit: Miserebor cui miserebor, et misericordiam praestabo cujus miserebor : manifeste verbum praedestinationis non sonat. Res tamen ita manifesta est, ut de ea nullatenus