comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
as quo quedicit dres illed nõ dõ
nostro dies ultionis ut ulcis ca¬
tur inimi cossuos & deuorabit
gladis &implebitur sangin¬
ne eorum qum sacrificium dñi
saba othinterra aquilonis in flu¬
men eu frater : Sacrificium hic
ac&c eris ue bementior futura
praedicatur quiatune cum suis
ministris soluto diabolo amplius
autnocere aut exercere permit¬
titur : Seqr̃ deniquae : Et solu¬
tisunt illi quattuor angoli sIn co¬
are persecutonem significatqui
tiam partom hominum: Quattu¬
or hic tompora quibus porsecu¬
to ipsacras sabitur congrua sen¬
sim significatione praenuntiat
Idẽ triennium & s& menses pro¬
ꝑterea autem dixit inhoram &e
di em & mensem &e annum qua
&loris graditim dies & diebusmon¬
sos & mensibus : Certumẽ annos
impleriparati ut diceret pro¬
pri&ate diaboli& angelorum
rentes nocendi habens iugiter
uoluntatem sed nediuina poten¬
tia nequantum uult noc eatre¬
frenatur: Merito & prȩmisit

Expanded text:
as quoque dicit : Dies ille Domino Deo as quoque dicit : Dies ille Domino Deo nostro dies ultionis, ut ulciscatur inimicos suos, et devorabit eos gladius, et implebitur sanguine eorum, quoniam sacrificium Domini sabaoth in terra aquilonis, in flamen Euphraten. Sacrificium hic caeteris vehementior futura praedicitur, quia tunc cum suis ministris soluto diabolo, amplius aut nocere aut exercere permittitur. Sequitur denique: Et soluti sunt quatuor illi angeli, inchoare persecutionem significat, qui tiam partem hominum. Quatuor hic tempora, quibus persecutio ipsa grassabitur, congrua sensuum significatione praenuntiat, id est triennium et sex menses. Propterea autem dixit, in horam et diem et mensem et annum, quia et horis gradatim dies, et diebus menses, et mensibus certum est annos impleri. Parati autem ut diceret, proprietatem diaboli et angelorum rentes, nocendi habent jugiter voluntatem, sed divina potentia, ne quantum volunt noceant, refrenantur; merito et praemisit
Abbreviated transcription (Latin):
se. hic nouissima praedicatio sȩx¬
te a&catis denuntiatur. Eaudiui
unum & quattuor serioribus are
di araequa suboculi sẽdicentem
sȩxto angelo qui tubã portabat
Solue quattuor angolos qui sunt
uincti suꝑ flumen illud magnũ
eu fraten. Hic ostendit eosdem
signi ficariuentos quo sangelos
dixeratenim superius uento ste¬
neri ab angelis. Nuncangelos dic̃
ab angelo solui qui ẽ eccła soluen¬
dique d ligandi acceptam recin&
potestatem: Ideo qui hab& inquit
tubam e idẽ praedi candi potentiã
hinc dicitur quasi tuba &x alta
uocemtuam: Soluequattuor an¬
gelos qui suntuincti super flu¬
men eu fraters. Quos dixerat
inquat tuor angulis terre utos¬
tender& eu fratis nomine mun¬
dani regni potentiam & ꝑ se¬
quutorum multitudinemde¬
signari. In quo dabolus noxia¬
que uoluntas. Ideo legate dici¬
tur quia non quantum uuldo
quere permittitur : Eufratsse nĩ
fluuius ẽ babiloniae quam indi¬
uinis scripturis inmaloponi
frequentor scimus : hie remi¬

Expanded text:
se, hic novissima praedicatio sextae aetatis denuntiatur. Et audivi unum ex quatuor cornibus arae Dei, arae quae sub oculis Dei est, dicentem sexto angelo qui tubam portabat: Solve quatuor angelos qui sunt vincti super flumen illud magnum Euphraten. Hic ostendit eosdem significari ventos, quos angelos; dixerat enim superius ventos teneri ab angelis, nunc angelos dicit ab angelo solvi, quae est Ecclesia, solvendique et ligandi acceptam retinet potestatem . Ideo habet, inquit, tubam, id est praedicandi potentiam. Hinc dicitur: Quasi tuba exalta vocem tuam . Solve quatuor angelos qui sunt vincti super flumen Euphraten, quos dixerat in quatuor angulis terrae, ut ostenderet Euphratis nomine mundani regni potentiam et persecutorum multitudinem designari, in quo diaboli noxia voluntas ideo ligata dicitur, quia non quantum vult nocere permittitur. Euphrates enim fluvius est Babyloniae, quam in divinis Scripturis in malo poni frequenter scimus. Jeremi
Abbreviated transcription (Latin):
Senptum meminimus inesaia
longeuis & honorabilis ipseost
caput eꝓph& a lo quens menda¬
cum ipsecaudaẽ. Eterunt qui
beati ficant populum moum se¬
ducentes & quibeatificantu r
procipitati. Vndeclaret istos
& ea parte dominari mͣille quã
omnes sc̃ĩ ueritatis quedocto¬
res student magnopere p̃cauero
Id ẽgloriam scłarem & noxias
praedicationis eforom. Ideo ix
cauds earum potestas carum quin¬
quas mensibus. hancuitamrorsus
in sinuat ubi potest ualere men¬
dacium uelad capiendum ir¬
utiles uel ad cruciandum tẽ¬
poraliter spiritales hinclegi¬
mus uidi insipientes &e ta¬
bescebam & tedium tonuit
me a peccatoribus : Et habent
superseregem angelum abrs¬
si cui nomen hebraice arma¬
gedon greceautem linguae a¬
pollenon. & latina linguato¬
menbabens x terminans dĩ
sum mebonus lic& occultis iustis
tamen iudicis congruum talib
angolum praes se permisit A
quo enim quis deuictus ẽ huic
& seruus addictus est. Idcir¬
co apõs̃ dicit traditos in omni

Expanded text:
saia : Longaevus et honorabilis, ipse est caput; et propheta docens mendacium, ipse causa est. Et erunt qui beatificant populum meum, seducentes; et qui beatificantur, praecipitati. Unde claret istos ex ea parte dominari velle, quam omnes sancti veritatisque doctores studeant magnopere praecavere, id est gloriam saecularem et noxiae praedicationis errorem. Ideo in caudis earum, potestas earum quinque mensibus, hanc vitam rursus insinuat, ubi potest valere mendacium, vel ad capiendum inutiles, vel ad cruciandum temporaliter spiritales; hinc legimus : Vidi insipientes, et tabescebam, et taedium detinuit me a peccatoribus. Et habebant super se regem angelum abyssi, cui nomen Hebraice Armageddom, Graeca autem lingua Apollyon, et Latina lingua nomen habens, Exterminans. Deus summe bonus, licet occultis, justis tamen judiciis, congruum talibus angelum praeesse permisit. A quo enim quis devictus est, huic et servus additus est; idcirco apostolus dicit tradi eos in omni
Abbreviated transcription (Latin):
losepb: & omnia inquit dederat dñs¬
eius. In manuei : id ẽ in potes tatẽ eiꝰ
Et magno clamore dicebant salus
dõ nr̃o. sedenti super thronũ &ag¬
no: magna uoce grandi deuotioñ
&in desinenti laude prositonte
conregnante : Estenim hic talis or¬
do uerbo rubi: ddnrõ &agno sedor¬
tisuꝑ tbronũ salio: Sicut ineugło
pariloquitione legimus: ut cognos¬

Expanded text:
Joseph : Et omnia, inquit, dederat DomJoseph : Et omnia, inquit, dederat Dominus in manu ejus, id est in potestate ejus. Et magno clamore dicebant: Salus Deo nostro sedenti super thronum, et Agno. Magna voce, grandi devotione et indesinenti laude proficienteconregnante. Est enim hic talis ordo verborum: Deo nostro et Agno sedenti super thronum salus, sicut in Evangelio pari locutione legimus : Ut cognos
Abbreviated transcription (Latin):
significate: hanc in quam multitu¬
dinem electorum quos dr̃ p̃sciuit
& p̃distinauit conformes fieri ima¬
ginis filii eius : sacratinumeri signo
p̃nuntat : Et illienim qui ex genqi¬
bus ueniunt isrł fiunt sicut filii
abra hae iuredicuntur. non car¬
ne sed fide in illo scilic& semine
quod est xp̃s. lapis angularis de
quo a põs. Ipse est inquit pax nr̃a
faciens utraque unum: & medium
parietem macheriae soluens in i¬
micitias in carnesua legem man¬
datorum decr&is euacuans. ut du¬
os conder& insem& ipsum . Inunum
hominem faciens pacem ut recon¬
cilare ambos in uno corpore dõ
per crucem : Quo dautem inmanibus
Palmas gestare dicuntur autbono¬
rum operum ꝑseuerantiam insinuat
manibus: hinc legimus confirina¬
uit dñs brahia eiꝰ in opus bonũ :
Et manibus meis noctecorameo sad
non sum deceptus si ueillã potesta tẽ
siginfic& manibus ũt quã filii dĩꝑ adop¬
tionẽ fierent acceperunt sicutde

Expanded text:
significent. Hanc, inquam, multitusignificent. Hanc, inquam, multitudinem electorum, quos Deus praescivit et praedestinavit conformes fieri imaginis Filii ejus, sacrati numeri signo praenuntiat. Et illi enim qui ex gentibus veniunt, Israel fiunt, sicut et filii Abrahae jure dicuntur, non carne, sed fide, in illo scilicet semine, quod est Christus lapis angularis, de quo Apostolus : Ipse est, inquit, pax nostra, faciens utraque unum, et medium parietem maceriae solvens, inimicitias in carne sua, legem mandatorum decretis evacuans, ut duos conderet in semetipsum in unum novum hominem, faciens pacem, ut reconciliet ambos in uno corpore Deo per crucem. Quod autem manibus palmas gestare dicuntur, aut bonorum operum perseverantiam insinuat manibus: hinc legimus: Confirmavit Dominus brachia ejus in opus bonum , et, Manibus meis nocte coram eo, et non sum deceptus; sive illam potestatem significat manibus, quam ut filii Dei per adoptionem fierent, acceperunt, sicut de
Abbreviated transcription (Latin):
tribu sacer dotali uel regia io
.ẽ. leui & iuda enatus pacifica¬
uit terrena caelestibus. ipse
est enim pax nr̃a quise & regẽ
sacer dotem uerum esse sed ocuit
hinc elisab&h cognata mariat
in eugło perhi betur quia ue
rum & circum cisione &p̃pu¬
tio : Id ẽ. ex iudaeis & gentibus
ecclesiam sibi xp̃s dñs ad quisi¬
uit. quando pingue dini olee
is rabeliticae plebis. gentes tã¬
quam oleastrum inserens ap¬
plicauit : ut utrius que populi
redemptione uidens monstra¬
r&ur: enumeratis nomi natim
cunctis principalitr tribubus:
ut salutationẽ quo que gentium
memorar& dicit. Post hȩo uidi
turbam multam quam dinu¬
merare nemo poterat ex omnigente &
exomni tribu & populo & lingua: quos an¬
te singillatim numerauerat : nunc In uni¬
tate consociat: Stantes in conpectu
t hroni & in conspectuagni & esbent amic¬
ti stolas albas & palmȩ fuerunt in ma¬
nibus eorum &magno clamore diceban
salus dõ nostro sedenti suꝑ thronum &

Expanded text:
tribu sacerdotali vel regia, id tribu sacerdotali vel regia, id est Levi et Judae natus, pacificavit terrena coelestibus. Ipse est enim pax nostra , qui se et regem et sacerdotem verum esse docuit. Hinc Elisabeth cognata Mariae in Evangelio perhibetur . Verum quia ex circumcisione et praeputio id est Judaeis et gentibus, Ecclesiam sibi Christus Dominus acquisivit, quando pinguedini oleae Israeliticae plebis, gentes tanquam oleastrum inserens applicavit , utriusque populi redemptio evidens monstratur in numeratis nominatim cunctis, principaliter tribus, ut salvationem quoque gentium memoraret, dicens: Post haec vidi turbam multam, quam dinumerare nemo poterat, ex omni gente et ex omni tribu et populo et lingua. Quos ante singulatim nominaverat, nunc in unitate consociat, stantes ante throni et in conspectu Agni, et erant amicti stolas albas, et palmae fuerunt in manibus eorum, et magno clamore dicebant: Salus Deo nostro sedenti super thronum et
Abbreviated transcription (Latin):
lim cui quintabeatitudine mi¬
sericor des iure conueniunt Re¬
medio quippe geritur salutaris
ut quiuult a superiore Iuuari
inferiores alios ꝓ ut poterit iu ua¬
re festin&. In tellectus manas ses
con iungiair : obliuis cenq terre¬
na & purocordis oculo in tuerti
diuina. Cui sexta beatitudo uidio
didm̃ relata consenq: saprentia
autem inleui cu p̃cipue conuenit
posta relogium : quod estrationa¬
le que ꝑ fec torum est solidus cibi:
sapientiam enim loquimur Inter
perfrctos. quae sic in anima ho¬
minis diuinorum capax inuenia¬
tur contemplatione perficiatur¬
nem efficax inueniatur : at que
exutra que conposita uiuens tam¬
quam theoricae. actiuam ad¬
dita dieat: siuo enim mente ex¬
simus uobis. Illi autem hoc potis¬
simum congruit . decuius spiri¬
taliter tribu sacer dotes iube¬
bantur. alteri legaliter subro¬
gari qui sic inherebant dõ ut
sacrorum quo que officio con¬
sulerent proximo uel potius
populo. Nam & dñs de utraq

Expanded text:
li, cui quinta beatitudine mili, cui quinta beatitudine misericordes jure conveniunt. Remedio quippe regitur salutari, ut qui vult a superiore juvari, inferiores alios, prout poterit, juvare festinet. Intellectus Manassae conjungitur, obliviscenti terrena, et puro cordis oculo intuenti divina, cui sexta beatitudo videndi Deum relata consentit. Sapientia autem in Levi, cui praecipue convenit portare logium, quod est rationale, quia perfectorum est solidus cibus. Sapientiam enim, inquit, loquimur inter perfectos, quae sic in animam hominis divinorum capax contemplatione perficitur efficax inveniatur, atque ex utraque, composita veniens, tanquam theo rice actio addita dicat: Sive enim mente exsumus vobis. Illi autem hoc potissimum congruit, de cujus specialiter tribu sacerdotes jubebantur altari legaliter subrogari, qui sic inhaerebant Deo, ut sacrorum quoque officiis consulerent proximo vel potius populo. Nam et Dominus de utraque
Abbreviated transcription (Latin):
tyres ueritatis diabolum uincere de¬
signatur natura fostiorem. Lc& nec in
leui sensus ab horreat si super baptis mũ
honor mastrrii additus cognoscatur
Verum tamen nehumanis uiribus horũ
merita prestitorum quos ad signanda
putar& sed illius esse munera ꝓbaren¬
tur quidiuidit propria singulis pro¬
ut uult Septinaria quoque operatio
nesp̃s sc̃ĩ. unicui que bratitudini uel
nomini conparatur : consono uid& ur
tramite concordare : Ita dum caxat
ut cupientibus nobis ad postum sapien¬
tiae peruenire atimore nouerimus
inchoandum Initium enim sapientiae
timor dñi. Vnde enim enumerans pro¬
ph&a incipit. illuc ꝑ ficiendis quisq
peruemi& :timor Itaque in iuda cin
pauperes spũ comparantur . P.&as
in ruben cuimites aptantur
Scientiagath id ÷ temptatioł
accinctus : cuilugentes tertius
ordo conecti & fortitudini
Quartus aser cuiesurientes s.¬
tientes que iustitiam congruuntꝰ
Consilium deputandum ÷ :ne ptha¬

Expanded text:
tyres veritatis diabolum vincere detyres veritatis diabolum vincere designantur natura fortiorem, licet nec in Levi sensus abhorreat, si super baptismum honor martyrii additus cognoscatur. Verumtamen ne humanis viribus horum merita praestitorum quis assignanda putaret, sed illius esse munere probaretur, qui dividit propria singulis prout vult . Septenaria quoque operatio Spiritus sancti unicuique beatitudini vel nomini comparata, consono videtur tramite concordare, ita duntaxat, ut cupientibus nobis ad portum sapientiae pervenire, a timore noverimus inchoandum. Initium enim sapientiae timor Domini . Unde enim enumerans propheta incipit, illud perficiendus quisque praeveniet. Timor itaque in Juda, cui pauperes spiritu comparantur; pietas in Ruben, cui mites aptantur; scientia Gad, id est tentatio vel accinctus, cui lugentes tertius ordo connectit. Fortitudini quartus Aser, cui esurientes sitientesque justitiam congruunt. Consilium deputatum est Nephta
Abbreviated transcription (Latin):
cunt. mente seruio legidĩ. carne au¬
tem legi pecciti. Ad hoc mihi. perti¬
nere uid&ur quod & ille botrus iu¬
ter duos deterra ꝓmissionis allatus
hos duos figura uerit populas iude¬
orum priorem tam quam postter¬
gum botrum .id. est xp̃m habentẽ
gentium uero sequentem xp̃m. quo
rum oculissem per habentem. Sep¬
timoloco dicitur. Brati pacifici qm̃
ipsi filiidĩ uocabuntur huc simeor
septimus coaptatur Id. est audiui
tristiam uel nomen habitaculi Tali
iam sapientia e largitate locuple¬
tes dicunt. Cum his quioderant pa¬
cem eram pacificus. Illo enim hic
telo tristantus quo prophetadice¬
bat. Uidinsipientes & tabescebã
& defectio animae tenuit me prae
peccatoribus derelinquentibus lego
tuam Octauo loco dicitur beati quip
se quutionem patiuntur propterius¬
titiam Cuibeatitudini leui quidem
inor dine numeri habulon autem pu
to proprietate uocabuli coaptandum
id ÷ habitaculum fortitudinis quomar¬

Expanded text:
cunt: Mente servio legi Dei, carne aucunt: Mente servio legi Dei, carne autem legi peccati . An hoc mihi pertinere videtur, quod et ille botrus inter duos de terra promissionis allatus , hos duos figuraverit populos, Judaeorum priorem, tanquam post tergum botrum id est Christum habentem, gentium vero sequentem, Christum coram oculis semper habentem. Septimo loco dicitur: Beati pacifici, quoniam ipsi filii Dei vocabuntur. Huic Simeon septimus coaptatur, id est, audivit tristitiam vel nomen habitaculi; tales jam sapientiae largitate locupletati, dicunt: Cum his qui oderant pacem, eram pacificus . Illo enim hic zelo tristantur, quo propheta dicebat: Vidi insipientes, et tabescebam ; et Defectio animae tenuit me pro peccatoribus derelinquentibus legem tuam . Octavo loco dicitur: Beati qui persecutionem patiuntur propter justitiam . Cui beatitudini Levi, qui est in ordine numeri, Zabulon autem puto pro proprietate vocabuli coaptandum, id est habitaculum fortitudinis, quo mar
Abbreviated transcription (Latin):
cundum promissam expositionem
Quarta beati quie suriunt &sitiunt
iustitiam quo &iamnumero positus
comparatur aser quod est beatus
Nulla quippo melior beatitudopo¬
terit inueniri quamut amator ius¬
titiae ipsius ueritatis satietur auc¬
tore quae reficit nec deficit suffi¬
ciens singulis & integra permanens
uniuersis Quinto loco beatimiseri¬
cordes huic nepthalim quinto ordi¬
qua esic opera pietatis exerc& ut
angustra pietate remota dapsilis
semꝑ liberalitate hi lariter dila¬
tecur : Sexto loco dr̃. Beatimun¬
docor de qm̃ ipsidm̃ uidebunt manas¬
ses quoq: in suo ordine sextus occur¬
rit io ẽ. oblitus uel necessitas ma¬
nasses ille qui ex ne pote ad optatus
in filium illius quo que hic ecclesiae
figuram gerit cuidicitur. Audifilia
& uide & inclina aurem tuam & ob¬
huiscere populum toum & domumpa¬
tristui Talibus quo que conuenit di¬
cimundo cordeuidere qui posterio¬
ra oblta & in anteriora extentidi¬

Expanded text:
cundum praemissam expositionem. cundum praemissam expositionem. Quarta, Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam, quo etiam numero positus comparatur Aser, quod est beatus. Nulla quippe melior beatitudo poterit inveniri, quam ut amator justae ipsius veritatis satietur auctore, quae reficit nec deficit, sufficiens singulis, et integra permanens universis. Quinto loco, Beati misericordes; huic quinto ordiquae sic opera pietatis exercet, ut angusta cupiditate remota, dapsili semper liberalitate hilariter dilatetur. Sexto loco dicitur: Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt. Manasses quoque in suo ordine sextus occurrit, id est, oblitus vel necessitas. Manasses ille, qui ex nepote adoptatus in filium, illius quoque Ecclesiae hic figuram gerit, cui dicitur: Audi, filia, et vide, et inclina aurem tuam, et obliviscere populum tuum et domum patris tui . Talibus quoque convenit Deum mundo corde videre, qui posteriorem obliti, et in anteriora extenti , di
Abbreviated transcription (Latin):
gradibus coaptare non parilitate
constent sed intelligentiae qua¬
litate relata sibiq altrinsecus e
regione disposita Nam prima be¬
atitudipe pauperes spũ nomina¬
uit id ÷ humiles quitimoredĩ p̃¬
diti infirmitatum suarum confes¬
sioñ saluantur quib dr̃ nol
altum sapere sedtime. Pauperes
ergo spũ iniuda per confersionem
laudabilem & ueracem dec& in¬
telligi unde & isaias. Superquẽ
in quit requiesc& sps̃ meus nisi sup
humilẽ & mansuetum & trementẽ
sermones meos Secunda proinde
beatitudo mitib deputatur mites
autem sunt quisacris oboedientes
eloquis & quae audiunt sine re¬
pugnantia credunt. Et quae tra¬
dere in ecclesia uiderint sine rep̃¬
hensione sectando suscipiunt qui
inruben nonin congrue figurantur
qui ẽ uidens filium uel uidentis f¬
lium Tertia ẽ. beati quilugent qm̃
ipsi consolabuntur huic gath quod
inter p̃tatur temptatio siue accinc¬
tus tertio positus loco concurrit so¬

Expanded text:
gradibus coaptare, non parilitate gradibus coaptare, non parilitate constent, sed intelligentiae qualitate relata, sibique altrinsecus e regione disposita. Nam primam beatitudinem pauperes spiritu nominavit, id est humiles, qui timore Dei praediti, infirmitatum suarum confessione salvantur, quibus dicitur: Noli altum sapere, sed time . Pauperes ergo spiritu, in Juda per confessionem laudabilem et veracem decet intelligi. Unde et Isaias: Super quem, inquit, requiescet spiritus meus, nisi super humilem et quietum et trementem sermones meos? Secunda proinde beatitudo mitibus deputatur. Mites autem sunt qui sacris obedientes eloquiis, et quae audiunt, sine repugnantia credunt; et quae tradita in Ecclesia viderint, sine reprehensione sectanda suscipiunt, qui in Ruben non incongrue figurantur, qui est videns filium, vel videntes filium. Tertia est, Beati qui lugent, quoniam ipsi consolabuntur . Huic Gad, quod interpretatur tentatio sive accinctus, tertio positus loco, concurrit se
Abbreviated transcription (Latin):
tes Et in leui qui promissionis ui¬
tae praesentis & futurae congau¬
dent additis bonis temporalibus
a&erno bono fundati & in isachar
futurae mercedis contemplatione
firmati. Et ingabulon qui prox põ
dimicantes suas animas ponunt
Et in ioseph qui & augmento spiri¬
talis substantiae studeant & suꝑ
dĩ p̃cepta aliquid amplius uel in
uirginitate uel ex facultatum su¬
arum offerant qui quantitato ł
ueniam felicitatis adernae dex¬
teram sorciantur ut nouissime
inimica mors destructasit ds̃
omnia Inomnibus intantum ut
nec ipse dñs suis dictis aduersari
putetur. Ineo quod alib octobe¬
atitudines memorans ammira¬
bili prorsus dispositione discre¬
uit quas utique ab illis tribus ꝓ¬
fessionibus non separauit sedin
ipsis inueniri & exipsarum mem¬
bris refulgere perdocuit Inqui¬
b & horum patriarcharum intel¬
ligentiam ex nominibus tractatã
anim aduertere poterimus. &
ipsa nomina hisdem congruenter

Expanded text:
tes; et in Levi qui promissione vites; et in Levi qui promissione vitae praesentis et futurae congaudeant, additis bonis temporalibus aeterno bono fundati; et in Isachar, futurae mercedis contemplatione firmati; et in Zabulon, qui pro Christo dimicantes, suas animas ponant; et in Joseph, qui et in augmento spiritalis substantiae studeant, et super Dei praecepta aliquid amplius vel in virginitate, vel ex facultatum suarum offerant quantitate; et in Benjamin felicitatis aeternae dexteram sortiantur, ut novissima inimica morte destructa , sit Deus omnia in omnibus, intantum ut nec ipse Dominus suis dictis adversari putetur in eo quod alibi, octo beatitudines memorans, admirabili prorsus dispositione describit. Quas utique ab illis tribus professionibus non separavit, sed in ipsis inveniri, et ex ipsarum membris refulgere perdocuit: in quibus et horum patriarcharum et intelligentiam ex nominibus tractam, animadvertere poterimus, et ipsa nomina iisdem congruenter
Abbreviated transcription (Latin):
dit triceno fructu coniuges sexa¬
geno : uiduas & continentes : cen¬
teno insinuans uirgines uel &iã
martyres: Nam & cum inagro ac¬
tiuam clericorum militiam. inlec¬
to contemplatiuam significar & o¬
tia monachorum. uel excursus mo¬
lendino laicorum quamuis uaria
significatione eundem tamen nu¬
merum non uidetur excedere sed
ineis dem tribus: omnes hos modos
inueniri uel intelligi porse & salu¬
tari doctrina & euidenti experien¬
tia conprobatur. Quis enimnesciat¬
& denumero monachorum. &or di¬
ne dericorum & de agminibus con¬
iugatorum saepe tales exsistero
qui & confessione tam quam iniu¬
da laudabiles & in ruben o perib:
clareant effacices & ingath tem¬
ptationum exercitio fortos. &
in aser beati & innepthalim lar¬
gis misericordiae operib dilataui.
& inmanasse posteriorum obliti &
insymeon quasi tristes adhuc in
conualle plorationum semper au¬
tem gaudentes nomine habita cul
inhierus alem caelestem suspiran¬

Expanded text:
dit, triceno fructu conjuges, sexadit, triceno fructu conjuges, sexageno viduas et continentes, centeno insinuans virgines, vel etiam martyres. Nam cum in agro activam clericorum militiam, et electorum contemplativa significaret otia monachorum, vel excursus molendi laicorum  Sic , quamvis varia significatione, eumdem tamen numerum non videtur excedere, sed in eisdem tribus omnes hos modos inveniri vel intelligi posse, et salutari doctrina, et evidenti experientia comprobatur. Quos enim nescio de numero monachorum et de ordine clericorum, et de agminibus conjugatorum saepe tales existere, qui ad confessionem tanquam in Juda laudabiles, et in Ruben operibus clareant efficaces, et in Gad tentationum exercitiis fortes, et in Aser beati, et in Nephtali largis misericordiae operibus dilatati, et in Manasse posteriorum obliti, et in Simeon quasi tristes adhuc in convalle plorationis, semper autem gaudentes, nomen habitaculi in Jerusalem coelestem suspiran
Abbreviated transcription (Latin):
tenditur hic omnino prae termit¬
titur. tam quam ecclesia exgen¬
tibus adoptata. Sextamundiae¬
tate iudaeorum perfidia repro¬
betur : Nec uagat quod manasses
in aegypto inter alienigenas na¬
tus merito adoptionis significa¬
tionis gratia. sexto inter seritur
loco Dan autem nullo ut certe
uel sic euidentius con probetur sig¬
nificationis merito hic omni ageri
non transitorio relatu componi ut
proprie in dan iudicans. hebrȩorũ
trans euntium tempus manifes ti¬
us demonstratur. quod lex cueri¬
moniarum Incircum cisione car¬
nalibus uictimis c&eris talibus
gerebatur transisse. tam quam p̃
necessarium agnoscatur. docente
a postolo cum dic̃ uetera transier̃¬
& eccefaeta sunt omnia noua. It̃¬
q reprobacio quidem fit p̃cedentis
mandati propter in firmitatem eius
& in utilitatem: quiecum ita se ha¬
beant: agnoscendum alligo non
medicitis dm̃ aliquatenus auer¬
sari. quibus tres tantum profes¬
siones parabolis insinuatas osten¬

Expanded text:
tenditur, hic omnino praetermittenditur, hic omnino praetermittitur, tanquam Ecclesia ex gentibus adoptata, sexta mundi aetate Judaeorum perfidia reprobetur. Nec vacat quod Manasses in Aegypto inter alienigenas natus, merito adoptionis, significationis gratia, sexto interseritur loco, Dan autem nullo, ut vel sic evidentius comprobetur, significationis merito hic omnia geri, non transitorio relatu componi, ut proprie in Dan judicans Hebraeorum transeuntium tempus manifestius demonstretur, quo lex caeremoniarum in circumcisione carnalibus victimis caeterisque talibus gerebatur transisse, tanquam non necessarium cognoscatur, docente Apostolo , cum dicit: Vetera transierunt, ecce facta sunt omnia nova; itemque : Reprobatio quidem fit praecedentis mandati, propter infirmitatem ejus et inutilitatem. Quae cum ita se habeant, cognoscendum allego non me dictis Domini aliquatenus adversari, quibus tres tantum professionis parabolas insinuatas osten
Abbreviated transcription (Latin):
siue detalentorum dupla redi¬
tione usuras. augme itum com¬
modi spiritalis intelligas siue in
his qua euotiua fidelium religione
re demptori dõ redduntur acci¬
pias. ait que ut hos omnes quos
& ordo & interp̃tatio nominum
hic significatiue positos in futu¬
ro iudicio ad dexteram xp̃i ro
gis a derni futuros intelligas
Beniamin. postremo loco suppo¬
nitur Id ÷ filius dexterae tam¬
quam ipsesit finis ordinis quae
felicitas promittitus perfectae
mercedis: Tunc enim nouis sime
inimica destruetur mors ut
siue unusquisq fidelium filius
dextrae iudicatur. siue omnis
ecclesia de quacanimus. Adste¬
tit regina ad extristuis inues¬
titu deaurato circum amicta
uarietate. Nequaquam sane p̃¬
tereundum existimo quod hic
in apocalypsi manasses quinon
filius ia cob sed nepes erat lic&
int̃filios adoptatus sexto locopo¬
nitur cumdan utique filius est
& siue ingenesi siue in exodo cũ
ceteris fratrib adnumeratus os¬

Expanded text:
sive de talentorum dupla redhisive de talentorum dupla redhibitione usuras, augmentum commodi spiritalis intelligas: sive in his quae votiva fidelium religione Redemptori Deo redduntur, accipias. Atque ut hos omnes, quos et ordo et interpretatio nominum hic significative positos, in futuro judicio ad dexteram Christi regis aeterni futuros intelligas, Benjamin in postremo loco supponitur, id est filius dexterae, tanquam ipse sit finis ordinis, quae felicitas promittitur perfectae mercedis. Tunc enim novissima inimica destruetur mors , ut sive unusquisque fidelium filius dexterae jure dicatur, sive omnis Ecclesia, de qua canimus: Astitit regina a dextris tuis in vestitu deaurato, circumdata varietate . Nequaquam sane praetereundum existimo quod hic in Apocalypsi Manasses, qui non filius Jacob, sed nepos erat, licet inter filios adoptatus, sexto loco ponitur: cum Dan, qui utique filius est, et sive in Genesi, sive in Exodo cum caeteris fratribus annumeratus os
Abbreviated transcription (Latin):
suae siue illos qui dñi sequendo
consilium percipiunt in hoc scło
centu plicia. in futuro autem scło
uitã &ernam his & quod scrip¬
tum est. conuenit : quod qui ad d&
scientiã. addat dolorem Nam
& scõ iob ad hoc tribulationum
A cerbitas ad debatur : ut ꝓbato
premiorum merces amplior red¬
der&ur: Nec in merito isachar
eiordine recto suc cedit. quod lis¬
ter p̃tatum dicitur est merces
vis quia sicut doc& apos. Nonsunt
condignae passiones huius tempo¬
ris ad futuram gloriam quaereue¬
labitur innobis: fructuosius quip¬
pe pugnatur ubimerces esse p̃¬
dicitur : haec autem In habita cu¬
lo fortitudinis ds̃ operatur &
perficit quod dicitur habulon
quando uirtus i infirmitate ꝑ¬
ficitur ut corpus quod ab inimi¬
cis putatur infirmum. & percu¬
ius materiam animo quoque in¬
experiantur inuictum augmen¬
to succedente felici Idest ioseph
quodinter p̃tatur augmentum.
At que in hoc contextum ordine
augmenta significat gratiarum

Expanded text:
suae; sive illos qui Domini sequendo suae; sive illos qui Domini sequendo consilium , percipiunt in hoc saeculo centuplicia, in futuro autem saeculo vitam aeternam. His et quod scriptum est convenit, quod qui addit scientiam, addit laborem. Nam et sancto Job ad hoc tribulationum acerbitas addebatur, ut probato praemiorum merces amplior redderetur. Nec immerito Isachar ei ordine recto succedit, quod interpretatum dicitur, est merces, nisi quia, sicut docet Apostolus : Non sunt condignae passiones hujus temporis ad futuram gloriam quae revelabitur in nobis. Fructuosius quippe pugnatur, ubi merces esse praedicitur. Haec autem in habitaculo fortitudinis Deus operatur et perficit, quod dicitur Zabulon, quando virtus in infirmitate perficitur , ut corpus quod ab inimicis putatur infirmum, et per cujus materiam animo quoque inexperiantur invictum, augmento succedente infelici, id est, Joseph, quod interpretatur augmentum, atque in hoc contextum ordine augmenta significat gratiarum,
Abbreviated transcription (Latin):
ciamus Conuersatio enim nostra
inquit incaelis est. Et quamuis
desi derium sit dissolui & esse
cum xp̃o adhuctamen porta¬
mus hocthes aurum in uasis fic¬
tilibus Ideo post nepthalim ma¬
nasses ponitur Idest oblitus
uel necessitas : de hac necessita¬
te dicit apostolus carniscura
nefecerits indesideriis. cum non con¬
cupis centis seruiendum. sed nec es¬
siteobus p̃mone consilendum : De
quibus proph&a mebora sus¬
pirans p̃caba tur dicens Done
cessitatibus meis erueme. Huic
supponitur si meon idest audiui
tristiam uel nomen habitaculi. Vt
&iam huius qualitate uocabubre ui¬
denus inculcar& & quid hic haben
dum & quid sit salubritr expec¬
tandum : Illis enim habitaculi cae¬
lestis gaudium dabitur. quorum
hic anꝰmus fructuosa penitentia
contristatur. quibus & dr̃ tris
Proinde leui. sub nectitur. idest.
additus in quo inttelligimus. uel¬
illos qui tem poralibus a&erna
mercantur. sic ut salo mondicit :
Redemptio animae uiri diuitiae

Expanded text:
ciamus. Conversatio enim nostra, ciamus. Conversatio enim nostra, inquit , in coelis est, et quamvis desiderium sit dissolvi et esse cum Christo , adhuc tamen portamus thesaurum istum in vasis fictilibus . Ideo post Nephtali Manasses ponitur, id est oblitus vel necessitas. De hac necessitate dicit Apostolus : Carnis curam ne feceritis in desideriis, cum non concupiscentiis serviendum, sed necessitatibus praemonet consulendum, de quibus propheta meliora suspirans precabatur, dicens : De necessitatibus meis erue me. Huic supponitur Simeon, id est, audivi tristitiam vel nomen habitaculi, ut etiam hujus qualitate vocabuli evidentius inculcaret, et quid hic endum, et quid sit salubriter exspectandum. Illis enim habitaculi coelestis gaudium dabitur, quorum hic animus fructuosa poenitentia contristatur, quibus et dicitur:. » Proinde Levi subnectitur, id est additus. In quo intelligimus sive eos qui in temporalibus aeterna mereantur, sicut SalRedemptio animae viri, divitiae
Abbreviated transcription (Latin):
& accinetus ut pute spiritaliter
proeliam dinoscatur: praecinxis¬
time inquit uirtute adbellum
Unde legimus beatus uir qui suffest
temptationem quia cum probatus
fuerit accipi& coronam uitae si¬
cuti & abraham temptatus eni¬
tuit Nam & simala quidem sit
temptatio iure tamenbeatos di¬
cimus temptationem uincentes
uel extemptatione uictores : Ideo
post gath aser beatus ponitur.
iuxta acceptam ad nõ regulam
ueritatis quidicai beatieritis
uosmentientes propterme hu¬
ius beatitudinis fida promissio¬
ne securi non angustantur sed
cum aposto dicunt cornostrum
dilatatum est & psalmo concin¬
nunt : Uiammandatorum tuorũ¬
cucurri cum dilatasticor meum
propterea nepthalim succedit
quod ÷ latitudo Vt non solum ñ
de ficiamus uerum &iam quaere¬
trosunt obliuiscentes. sic inea q̃
antesunt secundum a posm̃ ex¬
tendant᷑: ut sola necessitate
humanae conditionis astructi cu¬
ram carnis pon indesi deriis fa¬

Expanded text:
ut et accinctus, ut pote spiritualiter ut et accinctus, ut pote spiritualiter praelians, dignoscatur: Praecinxisti me, inquit , virtute ad bellum. Unde legimus : Beatus vir qui suffert tentationem, quoniam cum probatus fuerit, accipiet coronam vitae, sicuti et Abraham tentatus emicuit. Nam etsi mala quidem sit tentatio, jure tamen beatos dicimus tentationem vincentes, vel ex tentatione victores. Ideo post Gad, Aser, id est beatus, ponitur, juxta acceptam a Domino regulam veritatis qui dicit : Beati eritis vos, mentientes, propter me. Hujus beatitudinis fida promissione securi, non angustiantur, sed cum Apostolo dicunt: Cor nostrum dilatatum est. Et psalmo concinunt : Viam mandatorum cucurri, cum dilatares cor meum. Propterea Nephtali succedit, quod est latitudo, ut non solum non deficiamus, verum etiam quae retro sunt obliviscentes, sic in ea quae ante sunt secundum Apostolum extendamur, ut sola necessitate humanae conditionis obstricti, curam carnis non in desideriis fa
Abbreviated transcription (Latin):
nec tamus : hoc modo nostrae con¬
fersioni & diuinae laudi operum
succe dit demore perfectio tã¬
quam iudae ruben ut nec paeni¬
tenda libeat ultra repetere. Nec
probabilia in quibus ds̃ laudetir
pigeat adimplere: propterea hu¬
ic inordine ruben subiungitur
ut & quio peratur spegaudeat
& uidentes addi laudem referan
operantem : Verum qr adhuccor¬
pus quod corrumpitur ad grauat
animam & ingemescimus graua¬
ti & quam diu incorpore sumus
pere grinamur adño: Et per
multas tribulationes oport&
nos intrare inregnum dĩ sicuts¬
criptumest: Succedit gath id ÷
temptatio. Succedit in quam p̃
natiuitatis ortu sedmilitiae s¬
piritalis excursu &iam talibus
enim non de sunt temptationes ui¬
tae praesentis quibus exerce¬
antur in agone & accinsti cingu¬
lo spiritali non desinantur desi¬
die torpore marcescere : Lic &
enim & in bono & in malo ponatur
saepe temptatio hic tamen ut ad
uir tutem bonousu redigatur in¬
telligenda proponitur : Propterea

Expanded text:
nectamus, hoc modo: Nostrae connectamus, hoc modo: Nostrae confessioni et divinae laudi operum succedit de more perfectio, tanquam Judae Ruben ut nec poenitenda libeat ultra repetere, nec probabilia in quibus Deus laudetur, pigeat adimplere. Propterea huic in ordine Ruben subjungitur, ut et qui operatur, spe gaudeat, et videntes ad Dei laudem referant operantem. Verum quia adhuc corpus quod corrumpitur aggravat animam , et ingemiscimus gravati , et quandiu in corpore sumus, peregrinamur a Domino , et per multas tribulationes oportet nos intrare in regnum Dei , sicut scriptum est, succedit Gad, id est tentatio: succedit, inquam, non nativitatis ortu, sed militiae spiritalis excursu; etiam talibus enim non desunt tentationes vitae praesentis, quibus exerceantur in agone, et accincti cingulo spiritali, non sinantur desidiae torpore marcescere; licet enim et in bono et in malo ponatur saepe tentatio, hic tamen ut ad virtutem bono usu redigatur, intelligenda proponitur. Propterea
Abbreviated transcription (Latin):
iam nunc sisecundum ominũ
qualitatis singulas que rerũ
congruentias p̃fatis nuꝑ uoca¬
bulis applicatas ordinemna¬
tiuitates eorum uellimus ex se¬
qui ꝓ missȩ expositionis exitũ.
minime repperiremus : Vt̃
uerbi gratia si a primo genito
ruben uellimus inchoare qđ
dr̃ uidens filium ueluidents
filium. Et quasto suae nauita¬
tis loco iudam indigere sano
INtellectui omnino repugnaN
Ante initia enim confessionis cul¬
m̃ bonorum operum. nullus
apprehendit. qenisi ꝑ confes¬
sionem renuntiemus actib malis
non in formamur rectis & placidis
quo circa ut probemus eorum sen¬
em Nominum non inaniter hic fu¬
isse mutatam sed ut euidenter
significatum uell& agnosci quas¬
tasit distantia discernendum in¬
ter exhortam naturae culpabilis
& ordinem gratiae salutaris hu¬
ius nunc libri ordinem exsequen¬
tes eos dem sensus quos in inter¬
p̃tationibus nominum digessimus
secapitulantes huic ordini quib
dam quasi catenulis breuiter co¬

Expanded text:
Jam nunc si secundum nominum Jam nunc si secundum nominum qualitates singulasque rerum congruentias praefatis nuper vocabulis applicatas, ordinem nativitatis eorum velimus exsequi, praemissae expositionis exitum minime reperimus: ut, verbi gratia, si a primogenito Ruben velimus inchoare, quod dicitur videns filium, vel videntes filium; et quarto suae nativitatis loco Judam intexere, sano intellectui omnino repugnat; ante initia enim confessionis culmen bonorum operum nullus apprehendit, quia nisi per confessionem renuntiemus actibus malis, non informamur rectis et placitis. Quocirca ut probemus eorum seriem nominum non inaniter hic fuisse mutatam, sed ut evidenter significatum valeat agnosci, quanta sit distantia, discernendum inter exortum naturae culpabilis et ordines gratiae salutaris. Hujus nunc libri ordinem exsequentes, eosdem sensus quos interpretationibus nominum digessimus, recapitulantes, huic ordini quasi quibusdam catenulis breviter con
Abbreviated transcription (Latin):
nae similiter faciunt : Augmento
utique amplissimo deuotionis ac¬
censi recte huius nominis proprie¬
tate poterunt applicari: siue & qr
praepositi solerti industria pecu¬
niam dupplicant . quia dñs nummu¬
lariis p̃cipitandam ut ueniens cũ
usuris exigat praerogatã : siue cũ
celibes quigratia diuina praeuenri
incentiua carnis ubertate sps̃ uin¬
cunt siue hi quidesuis facultatib
nonsolas decimas secundum prae¬
ceptum. sed ampliorem offerunt par¬
ten. Augmento enim uirtutis & cu¬
mulo deuotionis exciti pentantũ
praecepto parere : sed &iam potio¬
re dõ cultu uirtutum se commen¬
dare festinant : Non utique lam
ne poenam incurrant sed ut mer¬
cedem adquirant his inquam
pomen loseph Idest augmentum
arbiror conuenire : qui loseph
inter alienigenas ex altatus feli¬
ce cognoscitur succes sue reuis se
& manasse filium suscipisse
quod interp̃tatur oblitus. uel
neces sitas ut pute durissimȩ ser¬
uitutis & captiuitatis oblitus:

Expanded text:
nae similiter faciant. augmento nae similiter faciant. augmento utique amplissimae devotionis accensi, recte hujus nominis proprietate potuerunt applicari. Sive quia et praepositi solerti industria pecuniam duplicant, quam Dominus nummulariis praecepit dandam, ut veniens cum usuris exigat praerogatam; sive cum caelibes qui gratia divina praeventi, incentiva carnis ubertate spiritus vincunt; sive hi qui de suis facultatibus non solas decimas secundum praeceptum, sed ampliorem offerunt partem. Augmento enim virtutis et cumulo devotionis excitati, non tantum praecepto parere, sed etiam potiore Deo cultu virtutum se commendare festinant, non utique jam ne poenam incurrant, sed ut mercedem acquirant. His, inquam, nomen Joseph, id est augmentum, arbitror convenire: qui Joseph inter alienigenas exaltatus felici cognoscitur successu crevisse, et Manassae filium suscepisse, quod interpretatur oblitus vel necessitas, ut pote durissimae servitutis et captivitatis oblitus.
Abbreviated transcription (Latin):
culto redd& tibi in palam: Ideo
latrunculus eo quod lateat ocu¬
los A serbeatus illius modi be¬
atitu dinem hic arbitror desig¬
naris quamdnis in euangelio memo¬
rat dicens Beatieritis cumuos
male dixerint homines & ꝑ sequen¬
tur uos. & dixerint omne malũ
aduersum uos. mentientes prop¬
terme Vt hic sacratus inelectis
numerus designatur Ios ephaug¬
mentẽm tale hic augmentum datur
Intelligi quod & praepositis &
diuersis deuehat in unitate ec¬
clesiae membris aptari: illis uide¬
lic& quod & commisso spirital
substantiae talento duppliciter¬
q non uouere nulli deuocatur in
culpam sedimplere susceptum iu¬
re proficit ad coronam. quia licita
uidetur melioris elestione postpo¬
nere. Unde apõs deuirginibus p̃¬
ceptum inquit dñi non habeo siue cũ¬
ad instar zachei dicentis. dimidiũ
bonorum meorum do pauperibus &
siquid aliquem defraudaui. reddo
qua druplum: In ecclesia quidam e¬
merserinti quia more uitae ader¬

Expanded text:
culto, reddat tibi in palam. Ideo culto, reddat tibi in palam. Ideo latrunculus, eo quod lateat oculos. Aser, beatus. Illiusmodi beatitudinem hic arbitror designari, quam Dominus in Evangelio memorat, dicens : Beati eritis cum vos maledixerint et persequentur vos, et dixerint omne malum adversus vos, mentientes, propter me, ut is sacratus in electis numerus designetur. Joseph, augmentum. Tale hic augmentum datur intelligi, quod et praepositis et diversis debeat in unitate Ecclesiae membris aptari, illis videlicet quos de commisso spiritalis substantiae talento dupliciterque non vovere, non vocatur in culpam; sed implere susceptum ore proficit ad coronam: quia licita videntur melioris electione postponere. Unde Apostolus : De virginibus praeceptum, inquit, Domini non habeo, sive cum instar Zachaei dicentis : Dimidium bonorum meorum do pauperibus, et si quid aliquem defraudavi, reddo quadruplum. In Ecclesia si quidam emerserint, qui amore vitae aeter
Abbreviated transcription (Latin):
Propterea & unguent um.
mus: quod nomen clauso u&a¬
uit negari silentiu:. quod inde¬
sinenti p̃dicatione latius sit fla¬
graro praȩconio. Ita &iam hic
latitudinẽ fructificantes eccle¬
siae in filiis adoptionis uidem
ostendi : quos bonis gaudemus
operib dilatari : Cath temp¬
tato siue accintus aut latrun¬
culus : qm̃ sicut legimus hȩc ui¬
ta temptatio. ẽ : Conuenit mili¬
tes xp̃is ut ipse p̃cipit ad imple¬
re & contra om̃s temptationes
accinctos iugiter dimicare:
Dicit enim sint lumbi uestrip̃¬
cineti & lucernae ardentes ut
scilic& & hulicitas concupis¬
centias reprimendo frenemus
& bonis operibus insistendo lu¬
ceamus ut idem dicit sic luceat
lux uestra coram hominibus Et
quia bonorum finem operum ad
dm̃ dirigere Non ad fauorem lau¬
dis humanae retorquere debe¬
mus ÷ obhoc &iam latrunculus in¬
ter p̃tatum dicitur Nomen eius
tam quam bonacordis latenter
daᷤ ut secundum quo dipse pro¬
misit patertuus quiuid& in oc¬

Expanded text:
Propterea et unguentum Propterea et unguentum mus , quod nomen clauso vetuit negari silentio, cum indesinenti praedicatione lac jussit flagrare praeconio. Ita etiam hic latitudinem fructificantis Ecclesiae in filiis adoptionis videmus ostendi, quos bonis gaudemus operibus dilatari. Gad, tentatio sive accinctus, aut latrunculus. Quoniam, sicut legimus , haec vita tentatio est, convenit milites Christi quod ipse praecipit adimplere, et contra omnes tentationes accinctos jugiter dimicare; dicit enim : Sint lumbi vestri praecincti, et lucernae ardentes, ut scilicet et illicitas concupiscentias reprimendo frenemus, et bonis operibus insistendo luceamus, ut idem dicit: Sic luceat lux vestra coram hominibus . Et quia bonorum operum finem ad Deum dirigere, non ad favorem laudis humanae retorquere debemus, ob hoc etiam latrunculus interpretatum dicitur nomen ejus tanquam bona cordis latenter da, ut, secundum quod ipse promisit , Pater tuus, qui videt in oc
Abbreviated transcription (Latin):
les post modum uiros talis fue¬
rat q̃stionata. quae sicut hoc in¬
magno indigens fuisse iudiciore¬
seranda : quo circa dan iudici¬
um siue iudicans hebreorum
transeuntium : sub audiuimus au¬
tem tempus aut trpũ idẽ iudeo¬
rum transentium figuratas actio¬
nes uenturo xp̃o & eccleae serui¬
entes : ideo transeuntium : qr non
ad se sed ad aliud s̃ potius refe¬
rendae Omnia enim haec ait
apõs infigura contingebant : &
uetera transierumt : eccefacia suNt
omnia noua. secundum quod de
eis dem superius querimoniis me¬
minidis putum Nec totiens re¬
petenda sunt omnia : quotiens
ex ponendi horum fuerit ex hor¬
ta necessitas : Nepthalim lati¬
tudo sicut lx benedietionibus
desemen᷑ ia feth dictum le¬
gimus : dilat& ds̃ iafeth &
habit& Inrtabernaculis sem
quod inter p̃tatur nominatus.
Intellegitur autem xp̃s. quisic
in omni orbenominatus excel¬
lit : ut in elus nomine omnege¬
nuflectatur caelestiũ & ter¬
restrium. & infernorum :

Expanded text:
les postmodum viros talis fueles postmodum viros talis fuerat quaestio nata, quae, sicut hoc inmagno, indigens fuisset judicio referenda. Quocirca Dan, judicium sive judicans Hebraeorum transeuntium, subaudimus aut tempus aut typum, id est Judaeorum transeuntium figuratas actiones, venturo Christo Ecclesiaeque servientes; ideo transeuntium, quia non ad se, sed ad aliud sunt potius referendae. Omnia enim haec, ait Apostolus , in figura contingebant illis; et , Vetera transierunt, ecce facta sunt omnia nova, secundum eundum quod de eisdem superius caeremoniis memini disputatum, nec toties repetenda sunt omnia, quoties exponendi horum fuerit exorta necessitas. Nephtali, latitudo, sicut in benedictionibus Sem et Japhet dictum legimus : Dilatet Deus Japhet, et habitet in tabernaculis Sem, quod interpretatur nominatus. Intelligitur autem Christus, qui sic in omni orbe nominatus excellit, ut in ejus nomine omne genu flectatur, coelestium, terrestrium et infernorum.
Abbreviated transcription (Latin):
Illorum hic puto significari militiã
qui s pirita liter martyrio dimican¬
tes: corpore quoque suo tam quã
habitaculo fortitudinis in imici
rabiem uincunt. & diuinitus de
infirmitate secundum a põsm: con¬
ualescentes. in proelio fortes
existunt. Ideo titulo nominis
& effectu gloriose uirtutis. cele¬
bres gloriarumtitulos uistores
adquirunt. Beniamin filius dex¬
terae laboris non est illos ag¬
noscere filios dexterae: quos ag¬
lio figurauit dicens : Agnos ad dex¬
teram : & equos in saecło dextera
confortantur. eius in futuro fe¬
licitate fruantur Dan iudiciũ
siue iudicans. hebraeorum tran¬
seuntium iudicium. Illorum hic
extremoponi. qui sic inter noui
& ueteris testamenti tempora
moderamine spnttab dis cernun
redebere. Nec Incondeminatione
ueteris testamenti. putent aliquid
mutilandum : Dehac deniq quȩ¬
stione non inter solos a postolos
sic ut beatus paulus ad galatas me¬
morat. sed &iam inter spirita¬

Expanded text:
Illorum hic puto significari militiam, Illorum hic puto significari militiam, qui spiritaliter in martyrio dimicantes, corpore quoque suo tanquam habitaculo fortitudinis inimici rabiem vincunt; et divinitus juti, de infirmitate secundum Apostolum convalescentes, in praelio fortes existunt. Ideo titulo nominis et effectu gloriosae virtutis celebres, gloriarum titulos victores acquirunt. Benjamin , filius dexterae. Laboris non est, illos agnoscere filios dexterae, quos aglio figuravit, dicens : Agnos ad dexteram, ut cujus in saeculo dextera confortantur, ejus in futuro felicitate fruantur. Dan, judicium sive judicans Hebraeorum transeuntium. Judicium illorum hic aestimo poni, qui sic inter Novi et Veteris Testamenti tempora moderamine spiritali discernunt, nt debere, nec in condemnationem Veteris Testamenti putent aliquid mutilandum. De hac denique quaestione non inter solos tantum apostolos, sicut beatus Paulus ad Galatas memorat, sed etiam inter spirita