comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Illa tũc mea oꝑa  medela leuatus
pede ĩ manibus meis poĩto recubuit
&e quieuit. atq ex eo die trienniu
totum ego & leo in cadem specu codẽ
q uictu uiximus. Nam quas uena.¬
bat᷑ feras membra opimiora ad spe¬
cum mͥ suggerebat que ego ĩgnis
copiam non hñs sole meridiano toͣ
iens edebam. Sed uͥ me inꝗt uite
illius ferie iam ꝑtesum ẽ leone ĩ
uenatũ ꝓfecto reliqui specũ eẜ uiã
ferme tudui ꝑmensus amilitibus
uisus apprehensusq sum ẜ ad dñ
ex affrica romã deductus. Is mesta¬
tim rei capitulis dam nãdũ dandũ¬
ꝙ ad bestias curauit. Intelligo aũt
inquit hũc quoq leoñe me tũc suꝑa¬
to captum grãm nũc mͥ beneficii E
medicine referre. hec apyon dixis¬
se androdũ tradit: eaq omia sccipta
circumlataq ppło tabula declarat.
atq idco cunctis petentib dmissum
androdum & pena solutũ leonẽq
oi suffragiis ppłi donatũ. postra

Expanded text:
Illa tunc mea opera et medella levatus, Illa tunc mea opera et medella levatus, pede in manibus meis posito, recubuit et quievit atque ex eo die triennium totum ego et leo in eadem specu eodemque et victu viximus. Nam, quas venabatur feras, membra opimiora ad specum mihi subgerebat, quae ego, ignis copiam non habens, meridiano sole torrens edebam. Sed ubi me, inquit, vitae illius ferinae iam pertaesum est, leone in venatum profecto, reliqui specum et viam ferme tridui permensus a militibus visus adprehensusque sum et ad dominum ex Africa Romam deductus. Is me statim rei capitalis damnandum dandumque ad bestias curavit. Intellego autem, inquit, hunc quoque leonem, me tunc separato captum, gratiam mihi nunc beneficii et medicinae referre. Haec Apion dixisse Androclum tradit, eaque omnia scripta circumlataque tabula populo declarata, atque ideo cunctis petentibus dimissum Androclum et poena solutum leonemque ei suffragiis populi donatum. Postea,
Abbreviated transcription (Latin):
p̃side tutiores latebre forẽt in cam¬
poꝵ & harenaꝵ solitudines cõcessi
At si defuissot cibus consiliũ fuit
mortem aliquo pacto queteͣ᷑. Tu so
specum quãdam nactus remotam
la tebrosamꝙ in cam me penetro .e
recondo/ neq multo post ad eandẽ
specũ uenit hic leo debili uno & cru¬
ento pede gemitu sedens. & mumu¬
ea dolorẽ cruciatũq uulneris cõmi¬
serantiã. Atq illic pͥmo ꝗdem con¬
spectu aduenientis leonis territũ
sibi & pauefactũ aĩu dixit. Sed
postꝗͣ introgressus inꝗt leo ut re
ip̃a apparuit in habitaculũ illuo
suũ uidet/ me procul delitiscẽte
mitis & mansuctus accessit e sbla¬¬
tum pedem ostendire mͥ & porrigeͣ
qiͣ opis petende gr̃a uisus est. Ibi ĩ ꝗt
ego stirpem ingentẽ uestigio pedis
cius herentẽ reuulsi conceptãq sa¬
tuẽ uulnere intimo expressi aitura.¬
tiusq sine magna iam formidine fi¬
c̾tam penitus atq detersi cruorem.

Expanded text:
praeside, tutiores latebrae forent, in campraeside, tutiores latebrae forent, in camporum et arenarum solitudines concessi ac, si defuisset cibus, consilium fuit mortem aliquo pacto quaerere. Tum sole specum quandam nanctus remotam latebrosamque, in eamearn me penetro et recondo. Neque multo post ad eandem specum venit hic leo, debili uno et cruento pede, gemitus edens et murmura, dolorem cruciatumque vulneris commiserantia. Atque illic primo quidem conspectu advenientis leonis territum sibi et pavefactum animum dixit. Sed postquam introgressus, inquit, leo, uti re ipsa apparuit, in habitaculum illud suum, videt me procul delitescentem, mitis et mansues accessit et sublatum pedem ostendere mihi et porgere quasi opis petendae gratia visus est. Ibi, inquit, ego stirpem ingentem, vestigio pedis eius haerentem, revelli conceptamque saniem volnere intimo expressi accuratiusque sine magna iam formidine siccavi penitus atque detersi cruorem.
Abbreviated transcription (Latin):
men fuit. Tuñe ille leo ubi uidit ꝓcul
repente inquit qiꝰ admirans stetit ac
deinde sensim atq placide tanꝗͣ nosa-¬
tabundus ad hoĩem aecedie. Tum cau-¬
dam more atis ritu adulantiũ canũ
clementer e blande mouet hõisq se.
se corpori adiungit: cruraq oius &
manus ꝓpe iam oxanimati metu li¬
gua leniter demultot. ho androdꝰ
inter illa tam atrocis fore blãdimẽ¬
ta amissum aiũm rocuꝑat paulatĩ
oculos ad cortuendu lronẽ refert.
Tum qiͣ mutua recogͥtiẽe sc̃ã letos
inquit e gratulabundos iudores
hoiẽm ⁊ leone ea ro ꝓrsus tam
dicit. accersitũq a. cesart andro¬
dum quesitãq cam̃ curille atrocis¬
simus leo uni parfissie. Ibi andro.¬
dus rem mirificam nariat abꝑ ad¬
mirandam. Cũ ꝓuĩcia inquit af¬
feicã ꝓ consulari imꝑio meus dñs
obtineret ego ibi inquis oius &
cotidians uerberibus ad fugã su
coactus. Et ut mͥa dño terre illĩ

Expanded text:
men fuit. Hunc ille leo ubi vidit procul, men fuit. Hunc ille leo ubi vidit procul, repente, inquit, quasi admirans stetit ac deinde sensim atque placide, tamquam noscitabundus, ad hominem accedit. tumTurn caudam more atque ritu adulantium canum clementer et blande movet hominisque se corpori adiungit cruraque eius et manus, prope iam exanimati metu, lingua leniter demulcet. Homo Androclus inter illa tam atrocis ferae blandimenta amissum animum recuperat, paulatim oculos ad contuendum leonem refert. Tum quasi mutua recognitione facta laetos, inquit, et gratulabundos videres hominem et leonem. Ea re prorsus tam excitatos dicit, accersitumque a C. Caesare Androclum quaesitamque causam cur illi atrocissimus leo uni parsisset. Ibi Androclus rem mirificam narrat atque admirandam. Cum provinciam, inquit, Africam proconsulari imperio meus dominus obtineret, ego ibi iniquis eius et cotidianis verberibus ad fugam sum coactus et, ut mihi a domino, terrae illius
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ib ferme q̃ mirifica ĩ egypto ui¬¬
sunt᷑ audiunt᷑q h istorĩa comp̃hendit
sed in his que audisse uł legisse sese
dicit fortasse a uicio studioq ostenta¬
tionis fit. loquacior est oĩm sane ꝗͣ in
p̃dicandis doctrinis suis uendieator¬
hoc aut̃ qd̾ in libro egyptiatoꝵ ꝗneo
seͥpsit neq audisse neq legisse: sed
ipũm sese in urbe romana uidissee o.¬
culis suis confirmat. In circo maxio
inꝗt uenationis amplissime pugna po¬
pulo dabat᷑. Eius rei romę cũ forte
essem spectato᷑ inquit fui multe ibi
scuientes fere magnitudines besti¬
arum excellentes/ oiũmq in usitata
aut forma erat/ aut ferocia sod p̃tͣ
alia omia leonũ inquit ĩ manitas ad¬
miratio fuit p̃terq om̃is cęteroꝰ unꝰ.
Ihunul leo corporis impetu & uasti¬
toris comisq ceruicum fluctuantibus
aĩõs oculosq oiũ in sese conuerterat
introductus erat inter compluris ce¬
truos ad pugnã bestiarũ datus ẜuus
uiri consularis. Ei ẜuo androdus no¬

Expanded text:
 ferme quae mirifica in Aegypto visuntur audiunturque historia comprehenditur. Sed in his quae vel audisse vel legisse sese dicit, fortassean vitio studioque ostentationis sit loquacior—est enim sane quam in praedicandis doctrinis sui venditator—hoc autem, quod in libro Aegyptiacorum quinto scripsit, neque audisse neque legisse, sed ipsum sese in urbe Roma vidisse oculis suis confirmat. In Circo Maximo, inquit, venationis amplissimae pugna populo dabatur. Eius rei, Romae cum forte essem, spectator, inquit, fui. Multae ibi saevientes ferae, magnitudines bestiarum excellentes omniumque invisitata aut forma erat aut ferocia. Sed praeter alia omnia leonum, inquit, immanitas admirationi fuit praeterque omnis ceteros unus. Is unus leo corporis impetu et vastitoris comisque cervicum fluctuantibus, animos oculosque omnium in sese converterat. Introductus erat inter compluris ceteros ad pugnam bestiarum datos servus viri consularis; ei servo Androclus no
Abbreviated transcription (Latin):
opinor posite in templo pacis. pͥma
epła soapta est ad pautumiũ labeo¬
nem cui titulus p̃scriptus est plu¬
ria non plura diti debere. in ca
epła rõnes grãmaticas posuit / per
quas docet pluria latitiũ esse plu¬
ra barbarum. Ad capitonẽ gͥ te
dimĩttimus. Ex eo id quoq simul
disces. si modo assequi potrris qd ĩ
eã epła scciptum est pluria sut
plura absolutum esst &. simplix nõ
ut tibi uidet᷑ comꝑatm̃. huiꝰ opini¬
onis sinmane id quoq adiumẽtũ
est qd̾ complures cum dicimus nõ
comꝑatiue dicimus. ab eo aut̃ qd
est compluria aduerbiũ ost fcim̃
compluries. Id quoq qm̃ minus
usitatum est uersum plauti soscͥpfri
ex comiedia que ꝑsa inscribit᷑. Quid
metuis mẽtuo herele uͦ sensi ego cõ.¬
pluriõs. Item .M. cato in .iii. origi¬
num codem ĩ libro ter hoc uerbũ po¬
suit. Com pluriens eoꝵ milites mer¬
cẽnarii interse multi alteri alteros
occidere compluriens multi simul ad

Expanded text:
positae, opinor, in templo Pacis. Prima positae, opinor, in templo Pacis. Prima epistula scripta est ad Pacuvium Labeonem, cui titulus praescriptus est Pluria, non plura dici debere. In ea epistula rationes grammaticas posuit per quas docet pluria Latinum esse, plura barbarum. Ad Capitonem igitur te dimittimus. Ex eo id quoque simul disces, si modo assequi poteris quod in ea epistula scriptum est, pluria sive plura absolutum esse et simplex, non, ut tibi videtur, comparativum. Huius opinionis Sinnianae id quoque adiumentum est, quod complures cum dicimus, non comparative dicimus. Ab eo autem quod est compluria adverbium est factum compluriens. Id quoniam minus usitatum est, versum Plauti subscripsi ex comoedia quae Persa inscribitur: Quid metuis?–Metuo hércle vero; sénsi ego Complúriens. Item M. Cato in IV. Originum eodem in loco ter hoc verbum posuit: Compluriens eorum milites mercennarii inter se multi alteri alteros in castris occidere, compluriens multi simul ad
Abbreviated transcription (Latin):
tes ht. Ibi ille amicus ridensa mabo te
inquit uir bone: quia nũc mihi a mag̃
striis rebus ocium est uelim doccas nos
cur plura suue compluria nihil enĩm
differt nõ latine sed barbare dixorĩt.
M. cuto. Q. claudiuis. U alerius a noas.
Llelius .p. nigidius . M. uarro quos
subscͥptores approbatoresq huiꝰ uerbi
hemus. p̃ter poeturũ oratorũq ue¬¬
terũ nultam copiat. ad que ille nimis
arroganter tibi inquit habeat austori¬
tates istas ex faunoꝵ & ab originum
sccando repetitas atq hiuc rationi re¬
spondeas nullum eĩ uocabulũ neutrũ
cto ante extretũ.a. ht.I. littorã sicu¬
ti meliora maiora grauiora ꝓ inde gͥ
plura non pluria dici consueuit ne
contra faxmã ꝑpetũa in cõpatiuo .i.
lititra sit an extremũ.a. Cum ille
amicus ñẽ cum hoiẽm confidentẽ plu¬
ribus uerbis non dignũ existimaret
sinnii inquit capitotus doctissimi
uiri epłe sunt uno in libro multe

Expanded text:
tes habet. Ibi ille amicus ridens, Amabo te, tes habet. Ibi ille amicus ridens, Amabo te, inquit, vir bone, quia nunc mihi a magis seriis rebus otium est, velim doceas nos cur pluria sive compluria, nihil enim differt, non Latine sed barbare dixerint M. Cato, Q. Claudius, Valerius Antias, L. Aelius, P. Nigidius, M. Varro, quos subscriptores approbatoresque huius verbi habemus praeter poetarum oratorumque veterum multam copiam. Atque ille nimis arroganter Tibi, inquit, habeas auctoritates istas, ex Faunorum et Aboriginum saeculo repetitas, atque huic rationi respondeas. Nullum enim vocabulum neutrum su, ante extremum a habet i litteram, sicuti meliora, maiora, graviora. Proinde igitur plura, non pluria, dici convenit, ne contra formam perpetuam in comparativo i littera sit ante extremum a. Tum ille amicus noster, cum hominem confidentem pluribus verbis non dignum existimaret, Sinni, inquit, Capitonis, doctissimi viri, epistulae sunt uno in libro multae
Abbreviated transcription (Latin):
grecũ aũt uocabulũ sit Solo ccismus
an tria hor̃es qui clegantius locuti sũt
usi eo sint queri solet. sed nos neqbo
nostri quoq antiquiores soloctũ faci¬
facile Soloccismũ haud scioan unꝗͣ
dixerĩt. qd̾ si ita est neq ĩ greca neq
Lurta foret quis dixerit ẜ moci¬
nans uir ad pͥme doctus meus ami¬
cus non hercle studio ferens astentãdi
neq quo plura non dicendũ putarit.
Est eĩ doctrina ħo seria s aduite offi¬
ciã duuinita ac inhil de uerbis labo.¬
rante. sed opinor assidua urterũ sppͥ¬
toꝵ tractatiõe moleuerat lingue il¬
lius uox quã in libras sepe offenderat.
aderat cum ille hoc dicis rep̃hensor
audaculus uerboꝵ qui ꝑ pauca eadõq
a uulgo ꝓcerta legerat. hẽbatq nõ nullaꝰ
disciplinc grãmatict in audatiunculas
quẽi fucrat asꝑgebat. sicut tũc amico
nr̃o barbarc inquit dixisti pluria. nã
neq rationẽ uerbum hoc noaẜ auctorita.¬

Expanded text:
Graecum autem vocabulum sit soloecismus, Graecum autem vocabulum sit soloecismus, an Attici homines qui elegantius locuti sunt usi eo sint quaeri solet. Sed nos neque sNostri quoque antiquiores soloecum facile, soloecismum haut scio an umquam, dixerunt. Quod si ita est, neque in Graeca neque LURIA forte quis dixit sermocinans vir adprime doctus, meus amicus, non hercle studio se ferens ostentandi neque quo plura non dicendum putaret. Est enim doctrina homo seria et ad vitae officia devincta ac nihil de verbis laborante. Sed, opinor, assidua veterum scriptorum tractatione inoleverat linguae illius vox quam in libris saepe offenderat. Aderat, cum ille hoc dicit, reprehensor audaculus verborum, qui perpauca eademque a volgo protrita legerat habebatque nonnullas disciplinae grammaticae inauditiunculas, quemque fuerat, adspergebat. Sicut tunc amico nostro Barbare, inquit, dixisti pluria; nam neque rationem verbum hoc neque auctorita
Abbreviated transcription (Latin):
nem põt. Idiꝑ ait plecosꝙ uiris ueteris
auatores posse fieri scͥpsisst aĩaduertimꝰ
morõne .p. Scipionis quã aensor ha.¬
buis ad ppłm de moribus uit᷑ eaque
rep̃hendebat. qd̾ conera maioꝵ insti.¬
tuea fiexent. id etiam cum culpauisse
qd̃ filius adoptiuus patͥ adoctatori
intͥ p̃mia patrũ ꝑdessit. Uerba exca
orõne hec sunt. In alia tribu patẽe in
alia filiũ suffragiũ ferre filiũ adopti¬
uũ tam ꝑ cedere ꝗͣ si senatum habeat
absencis censeri ubere ut ad censum
nemini necesse sit uenire.
Oloccismus latino uocabulo as
sinnio capitone eiusdemq ctatis
alii s imparilitas appellatus uetustioiꝰ¬
bus latims scribiligo dicebat᷑. auer su¬¬
ta uidelicet E prauitate tortuos ora¬
tiõis tanꝗͣ scrobiligo quedam. Quod
uiciũ sĩnius capito in lr̃s quas ad clo.¬
diũ tuscum dedit histe uerbis definit.
Solocasmnus est inquit impar ae ĩ con¬¬
ueniẽs compositura parciũ oratiõis. Cũ

Expanded text:
nem potest. Idque ait plerosque iuris veteris nem potest. Idque ait plerosque iuris veteris auctores posse fieri scripsisse. Animadvertimus in oratione P. Scipionis, quam censor habuit ad populum De Moribus, inter ea quae reprehendebat, quod contra maiorum instituta fierent, id etiam eum culpavisse, quod filius adoptivos patri adoptatori inter praemia patrum prodesset. Verba ex ea oratione haec sunt: In alia tribu patrempattern, in alia filium suffragium ferre, filium adoptivum tam procedere quam si se natum habeat; absentis censeri iubere, ut ad censum nemini necessus sit venire.SOLOECISMUS, Latino vocabulo a Sinnio Capitone eiusdemque aetatis aliis inparilitas appellatus, vetustioribus Latinis stribiligo dicebatur, a versura videlicet et pravitate tortuosae orationis, tamquam strobiligo quaedam. Quod vitium Sinnius Capito in litteris, quas ad Clodium Tuscum dedit, hisce verbis definit: Soloecismus. est, inquit, impar atque inconveniens compositura partium orationis. Cum
Abbreviated transcription (Latin):
tita sit̃ considerat᷑. Iusꝙ iurandũ a.
Quinto mutio pontific maximo cõceꝑ.¬
tum de qd̾ in arrogando iuraret᷑. Sed
arrogari nõ potest nͥ iam nesuceps ad¬
rogato aũt dcã quia genus hoc ĩ alie¬
nam familiã transitus ꝑ ppłi rogrti¬
oñe fit. cius rogatiõis aba hec sunt.
uelitis iubratis uti.l. ualexius .l. ticio
tam uire legeꝙ filus sy sit/ e ꝗͣ si ex
uo patue matrꝙ familias cius natus
ossit utiq eius ute necisq in eũ pote¬
stas si e uti patendo filio ẽ. hec ita uti
dixi ita uos quirites rogo. noq pupil¬
lus aũt neq mulier que in parentis po¬
testate est arxogari possunt. qm̃ ie
cũ feminis nulla comitioꝵ comunio
est/ s tutoribus in pupillos tantã ecͣ
auctuoritatẽ potestatẽq fas non est
ut cap̃t liberũ fidei sue cõmissu alie¬
nie ditioni subitãt. liber auosuo ab in¬
genuis adoptari quidem iure posse
Massurrius sabmus scripsit. Sed id
adoptionẽ in iura ingenuoꝵ inuadãt.

Expanded text:
tita sint consideratur, iusque iurandum a Q. Mucio pontifice maximo conceptum dicitur, quod in adrogando iuraretur. Sed adrogari non potest nisi iam vesticeps. Adrogatio autem dicta, quia genus hoc in alienam familiam transitus per populi rogationem fit. Eius rogationis verba haec sunt: Velitis, iubeatis, uti L. Valerius L. Titio tam iure legeque filius siet, quam si ex eo patre matreque familias eius natus esset, utique ei vitae necisque in eum potestas siet, uti patri endo filio est. Haec ita uti dixi, ita vos, Quirites, rogo. Neque pupillus autem neque mulier quae in parentis potestate non est adrogari possunt; quoniam et cum feminis nulla comitiorum communio est et tutoribus in pupillos tantam esse auctoritatem potestatemque fas non est, ut caput liberum fidei suae commissum alienae dicioni subiciant. Libertinos vero ab ingenuis adoptari quidem iure posse, Masurius Sabinus scripsit. Sed id adoptiones in iura ingenuorum invadant
Abbreviated transcription (Latin):
obẜuatum est pͥmũ tutele de inde
hospiti de mde dienti cũm cognato
postra affini d qua cã femine ui¬
ris potiores hĩte pupillarisq tutela
muluri p̃lata ẽt̃ aduersus quẽ af.¬
fuissent eius filii tutores relicti in
cadem cã pupillo aderant firmum
atꝙ clarũ isti rei testimoniũ ꝑib&
autoritas. C. cesaris pontificis ma¬¬
ximi ꝗ moratiõe quã ꝓbithiniis di-¬
xit hoc pͥncipio usus est: uł ꝓhospi¬
tio regis nicomedis uł ꝓhoꝵ neas.¬
sitate quoꝵ resagit᷑. Aufuge̾ hoc mi-¬
nus .M. utrice nõ potui. Nã neq ho-¬
minus morte memoria deleri deba
ꝗn a ꝓximis recincatur / neq elien.¬
tos sine sum̃a infamia deseri pos¬
sunt quibus ẽ a ꝓpinquis nr̃is op̃e
ferre institumus.

Expanded text:
observatum est, primum tutelae, deinde observatum est, primum tutelae, deinde hospiti, deinde clienti, tum cognato, postea adfini. Aequa causa feminae viris potiores habitae pupillarisque tutela muliebri praelata. Etiam adversus quem adfuissent, eius filiis tutores relicti, in eadem causa pupillo aderant. Firmum atque clarum isti rei testimonium perhibet auctoritas C. Caesaris pontificis maximi, qui in oratione quam Pro Bithynis dixit hoc principio usus est: Vel pro hospitio regis Nicomedis vel pro horum necessitate quorum res agitur, refugere hoc munus, M. Iunce, non potui. Nam neque hominum morte memoria deleri debet quin a proximis retineatur, neque clientes sine summa infamia deseri possunt, quibus etiam a propinquis nostris opem ferre instituimus.
Abbreviated transcription (Latin):
oss&r in oꝑa darida faciendoq offi¬
cio alios aliis anteferre nõ constitue¬
bat conueniebat aũt face̾ constabãq
ex moribus ppłi rotnani p̃miũ iuxͣ
parentes locũ tenere pupillos debe᷑.¬
itidem in fidem patrociniũq nrũ
dederunt. Tunc in tertio loco esse
hospites postra esse cognatos affiẽsq.
huiꝰ moris obẜuatioĩsq multa sũt
testimonia atq documenta mantiꝰ¬
quitatibus ꝑscͥpta. ex quibus unu
hoc intorim de clientibus cognatisq
qd̾ p̃manubus est ponemus. M. Cato
in orõne quã dixit apud censores ĩ
lentulum ita scͥpsit qd̾ maiores sane¬
tius habuere defendi pupillos ꝗͣcli¬
entẽ non falle᷑ ad uorsus cognatos
pro cliente testat᷑ testimoniũ aduer¬
sus clientem / nemo dicit patre pͥmũ
a surius aũt sabinus in libro uiris
ciuilis uiͦ antiquiorem locũ hospiti
tribuit ꝗͣ clienti ꝟba ex eo libro hec
sunt. In officiis apud maioresita

Expanded text:
esset in opera danda faciendoque offiesset in opera danda faciendoque officio alios aliis anteferre, non consentiebatur. Conveniebat autem facile constabatque, ex moribus populi Romani primum iuxta parentes locum tenere pupillos debere,itidem in fidem patrociniumque nostrum dediderunt; tum in tertio loco esse hospites; postea esse cognatos adfinesque. Huius moris observationisque multa sunt testimonia atque documenta in antiquitatibus perscripta, ex quibus unum hoc interim de clientibus cognatisque, quod prae manibus est, ponemus. M. Cato in oratione, quam dixit apud censores In Lentulum, ita scripsit: Quod maiores sanctius; habuere, defendi pupillos quam clientem non fallere. Adversus cognatos pro cliente testatur, testimonium adversus clientem nemo dicit. Patrem primasurius autem Sabinus in libro luris Civilis tertio antiquiorem locum hospiti tribuit quam clienti. Verba ex eo libro haec sunt: In officiis apud maiores ita
Abbreviated transcription (Latin):
plurime ꝑꝑt᷑ qd accidit ut q̃ da uoca.¬
bula quibus particula ista p̃ponit᷑ am¬
loco uberiore tractatũ st̃o ad monuimꝰ.
Uesani aut̃ E uecordes ex una trã ꝑte
aĩalis figmentũ iuixta simula ceũ stat.
ꝓpterea ꝟgiliũ quoq aiũt multe antiꝗ¬
tatis hoĩẽm sine ostentatiõis odio ꝑi¬
tum. numina leua in grorgiis d̾ p̃ta¬
ri significantrm quandam uim esse
huiꝰ ce modi deoꝵ in ledendo magis
ꝗͣ in uiuando potentẽ. ꝟsus digili st̃.
Intenui labor ac temũs non głia si
qͣue. mimina leua sinunt auduꝑ uo¬
catus apollo. In istis aũt diis quosp¬
lacari oportit uti mala a nobis uel
a fcugibus natis amoliant᷑ auxun¬
gus quoq het᷑ e robigus.
I Emoꝵ hoiũm &. romę nobiliũ
doctͥna memoriaq p̾stantiũ discep.
me de gradu atiꝑ ordinc officiorũ.
Cũq quereret᷑ ꝗbus nos ea pͥorib
potiorib ꝙ facc᷑ oporteret si necesse

Expanded text:
plurimae; propter quod accidit ut quaedam vocaplurimae; propter quod accidit ut quaedam vocabula quibus particula ista praeponitur amloco, uberiore tractatu facto, admonuimus; vesani autem et vecordes ex una tantum paanimalis figmentum iuxta simulacrum stat. Propterea Vergilium quoque aiunt, multae antiquitatis hominem sine ostentationis studio peritum, numina laeva in Georgicis deprecari, significantem vim quandam esse huiuscemodi deorum in laedendo magis quam in iuvando potentem. Versus Vergilii sunt: In tenui labor; at tenuis non gloria, si quem Numina laeva sinunt auditque vocatus Apollo. In istis autem diis quos placari oportet, uti mala a nobis vel a frugibus natis amoliantur, Auruncus quoque habetur et Robigus.IORUM hominum et Romae nobilium doctrina memoriaque praestantium disceptame, de gradu atque ordine officiorum. Cumque quaereretur quibus nos ea prioribus potioribusque facere oporteret, si necesse
Abbreviated transcription (Latin):
id plenũ atq intogrũ est iouis pater
sic &. neptũnus pater cõiuẽte dcus
pater hoc eĩ est marspiter. Item Man
Iouis diespiter appellatus .i. dici &
lucis pater. Iocixchoq simili noĩe¬
Di Iouis diIoius dcus est educcrius
qd̾ nos ie die e luce qͣ uita ip̃a af.¬
ficeret E iuuaret. Lucociũ aũt iouẽ
Gn. neniꝰ in libris belli punici appellat.
Cum iouẽ gͥ & diIouẽ a iuuando no¬
minassent cumꝙ contra dçũ ꝗ nõ iui¬
uandi potestatẽ sed uim nocendi habe¬
uet. Nam deos quosdam ut ꝓdessent
celebrabant. quosdam ut ne obessent
placabant uedi Iouẽ appellauerunt
dempta atꝙ detracta iuuandi facul.¬
tate: ut eĩ ꝑticula q̃ in aliis atis aliis
uocabulis uariatũ ꝑ has duas bãs tũ¬
a: lr̃a media ĩ missa d̾e duplicẽ signi¬
ficatum cundemq inter sose diuersũ
capit. Nam & augende rei ꝙ mi¬
nuende rei ualet sicuti alię ꝑticule

Expanded text:
id plenum atque integrum est Iovispater. id plenum atque integrum est Iovispater. Sic et Neptunuspater coniuncte dictus pater —hoc enim est Marspiter — itemque Iovis Diespiter appellatus, id est diei et lucis pater. Idcircoque simili nominenominee Iovis Diovis dictus est et Lucetius, quod nos die et luce quasi vita ipsa afficeret et iuvaret. Lucetium autem Iovem Cn. Naevius in libris Belli Poenici appellat. Cum Iovem igitur et Diovem a iuvando nominassent, eum contra deum, qui non iuvandi potestatem, sed vim nocendi haberet—nam deos quosdam, ut prodessent, celebrabant, quosdam, ut ne obessent, placabant—Vediovem appellaverunt, dempta atque detracta iuvandi facultate. Ve enim particula, quae in aliis atque aliis vocabulis varia, tum per has duas lit duplicem significatum eundemque inter sese diversum capit. Nam et augendae rei et minuendae valet, sicuti aliae particulae
Abbreviated transcription (Latin):
necessariũ est sit alterũ ex duobus
q̃ disiungunt᷑ uerũ esse qd̾ in ꝓ loꝗo
disiuĩtiõ necessariũ est. Eminentia eĩ
quedam significari formaꝵ turpesit
pulchre uident᷑. Est aũt inꝗt tertiũ
quoq inter duo ista que disũgunt᷑
cuius rationẽ ꝓspectũq bias nõ habui.
Inter eim̃ pulcherrimã feminã &
deformissimã media forma q̃dam
est q̃ a nimie pulchritudinis ꝑicu¬
lo & ai sũme deformitatis odioua¬
cat. qualis a. ꝗnto ennio ĩ melanip.¬
pa ꝑ quã eleganti uocabulo stata dr
mam modicã  modestam. fauori¬
nus non mi hercule in satt̃ appellabat
uxoriã. Ennius aũt in ista quã di¬
xit tragrdia eas fore feminas ait
ĩ columi pudicitia esse q̃ stata formꝰ
forent.
uis rome inter arcem & capitoliũ
forũ noiũ rõne esse hãc comperi.
Iouẽ latini ueteres a iuuando ap¬
pellauere eundẽq alio uocabulo uĩẽ¬
to patr̃ẽ dixerunt. nã ꝗd est ĩ elisis
aut ĩ mutat̾ ꝗbusdam lẽis iupiter

Expanded text:
duobus quae diiunguntur verum esse, quod in proloquio diiunctivo necessarium est. Eminentia enim quadam significari formarum turpes et pulcrae videntur. Est autem, inquit, tertium quoque inter duo ista quae diiunguntur, cuius rationem prospectumque Bias non habuit. Inter enim pulcherrimam feminam et deformissimam media forma quaedam est, quae et a nimiae pulcritudinis periculo et a summae deformitatis odio vacat; qualis a Quinto Ennio in Melanippa perquam eleganti vocabulo stata dicmam modicam et modestam Favorinus non, mi hercule, inscite appellabat uxoriam. Ennius autem in ista quam dixi tragoedia, eas fere feminas ait incolumi pudicitia esse quae stata forma forent. vis Romae inter Arcem et Capitolium. Eorum nominum rationem esse hanc comperi: Iovemlove Latini veteres a iuvando appellavere, eundemque alio vocabulo iuncto patrem dixerunt. Nam quod est, elisis aut inmutatis quibusdam litteris, Iupiter,
Abbreviated transcription (Latin):
tibus eos non militibus sed uniuer.¬
lo senatu.
Epide mi hercules E sate gra.¬
ius bassus in libris quos dorigi¬
ne uocabuloꝵ composuit unde appel-¬
lata ꝑsona sit interpetrat᷑. a ꝑ sonã¬
Nam caput mꝗt is os coꝑimento ꝑ¬
sone tectũ undiq unaq tm̃ uocis emit
coactamq uocẽ & magis d claros ca-¬
norosq sonitus facit. qm̃ gͥ indum̃ẽ¬
tum illud oris claroscẽ .E. resonare
uocem facit ob eam cam̃ ꝑsona dc̃a
est .o. littera ꝑꝑt ͦ uocabuli formam
productiore

Expanded text:
tibus eos non militibus, sed univertibus eos non militibus, sed universo senatu. EPIDE, mi hercules, et scite Gavius Bassus in libris, quos De Origine Vocabulorum composuit, unde appellata persona sit interpretatur; a personanNam caput, inquit, et os coperimento personae tectum undique unaque tantum vocis emittcoactamque vocem ciet, magis claros canorosque sonitus facit. Quoniam igitur indumentum illud oris clarescere et resonare vocer facit, ob eam causam persona dicta est, o littera propter vocabuli formam productiore
Abbreviated transcription (Latin):
ditiõc repente ftã ĩ puluere aut
ut dici solet moruentaꝙ uictoria/
obuenit. Cui facilitati aptã esse ue¬
neris frontem cediderũt: qd nõ
martius sed qiͣ uenercus ꝗda tͥum¬
phus foret. hanc mietcã coronã. M.
ciassus cum bello fugitiuoꝵ confecto o¬
uans rediret in solentus asꝑnatus ẽ.
lenatusꝙ consultũ faciundũ ꝑ grãmã
curauit / ut lauro nõ mirto corona.¬
retur. M. cato obiecit. M. fuliuo no¬
biliori qd̾ miliers ꝑ ambiciũ coronis
de leuissimis causis donassis. d̾ qua
re uerba ip̃a apposui catonis. nam
pͥncipioquis uidit corona donari ꝗͣꝗͣ
cũ oppidũ captum nõ essit aut castra
hostiũ non in censa ossent: fuluius
aũt in quem hoc a Catone dcũm̃ est
coronis donauerat milites ꝗa uallũ
curauerãt aut ꝗ putrũ strenue fo.¬
dorant. p̃tercundum nõ est qd ado¬
runt/ qui ouaret introirt solitu
equo uehente. E sabinus masurius
pedibus ingredi ouantes dicit sequẽ¬

Expanded text:
ditione repente facta, inpulverea, ditione repente facta, inpulverea, ut dici solet, incruentaque victoria obvenit. Cui facilitati aptam esse Veneris frondem crediderunt, quod non Martius, sed quasi Venerius quidam triumphus foret. Ac murteam coronam M. Crassus, cum bello fugitivorum confecto ovans rediret, insolenter aspernatus est senatusque consultum faciundum per gratiam curavit, ut lauro, non murto, coronaretur. Marcus Cato obicit M. Fulvio Nobiliori quod milites per ambitum coronis de levissimis causis donasset. De qua re verba ipsa apposui Catonis: Iam principio quis vidit corona donari quemquam, cum oppidum captum non esset aut castra hostium non incensa essent? Fulvius autem, in quem hoc a Catone dictum est, coronis donaverat milites qui vallum curaverant aut qui puteum strenue foderant. Praetereundum non est quod ad orunt qui ovaret introire solitum equo vehentem; set Sabinus Masurius pedibus ingredi ovantes dicit, sequen
Abbreviated transcription (Latin):
hac corona ciuica. L. gollius bix cen¬
sorius in senatu Cicerone consulẽ do¬
nari a rre .p. censuit qd eius oꝑa
essie atrocissima illa catihine cõuira¬
tio detecta uindicataq s muralis est
corona qua donat᷑ ab imꝑatore qui
pͥmus murũ subiit inq oppidũ hosti¬
um ꝑuim ascendit. id circo qiͣ muxi
pͥmus decoratus est. Castc̃esis c̃
corora qua donat imꝑatõ cũ ꝗ pͥ¬
mus hostiũ castra pugna introiuit.
Ea corona in signe ualli he. Naualis
ost qua donari soles maritimo p̃lio
ꝗ pͥmus in hostiũ nauẽ ĩ armatus
trã siliuit. Ea qiͣ nauiũ rostris in¬
signita est. Et muralis aũt t casttõ¬
sisi e naualis fieri ex auro solẽt.
Oualis uoͬ corora mirtra est. fa ute.¬
bant᷑ imꝑatoxes qui ouantes introibãt¬
urbem. Ouandi ac nõ triumphãdi
cã est cũ aut bella nõ rite indigna
neq cum iusto hoste gesta sũt. Aut
hostiũ nomẽ humile ẜ nõ ydoneu

Expanded text:
Hac corona civica L. Gellius, vir cenHac corona civica L. Gellius, vir censorius, in senatu Ciceronem consulem donari a republica censuit, quod eius opera esset atrocissima illa Catilinae coniuratio detecta vindicataque. Muralis est corona, qua donatur ab imperatore qui primusprirus murum subiit inque oppidum hostium per vim ascendit; idcirco quasi muri pinnis decorata est. Castrensis est corona, qua donat imperator eum qui primus hostium castra pugnans introivit; ea corona insigne valli habet. Navalis est, qua donari solet maritimomaritino proelio qui primus in hostium navem armatus transiluit; ea quasi navium rostris insignita est. Et muralis autem et castrensis et navalis fieri ex auro solent. Ovalis corona murtea est; ea utebantur imperatores qui ovantes urbem introibant. Ovandi ac non triumphandi causa est, cum aut bella non rite indicta neque cum iustoilusto hoste gesta sunt, aut hostium nomen humile et non idoneum
Abbreviated transcription (Latin):
Hãc coronã gramincam senatus
pplusq romanus.q. fabio maximo
dedit bello penoꝵ secundo qd urbẽ
romanã obsidione hostiũ liberasset.
frondo quernea. qm̃ cibus uictusq
antiquissimus quercos capi solitus
sit. Etiã ex ilict qd genus suꝑiori
ꝓximũ est sicua scciptum est ĩ qua¬
dam cõmedia cecilii. ad uehuntur
inquit cũ ilignea corona e clamide
nram fidem. Masyrius aũt fabinus
in .xi. libroꝵ memoraliũ Ciuicã coro.¬
nam tũ dari solitũ dicit cũ is ꝗ ciues
ciderat. neq locũ in ea pugna reliquo¬
rat. aliter uis ciuice corone nogat
cõcessum. tiberiũ tamen ce̾ẜ. cõsultũ
an ciuicam coronã caꝑt possi ꝗ ciũe
in p̃lio ẜuassit. & hostem ibide duos
ĩ t̾fecissit sed locũ in quo pugnabat
nõ retinuisse. eoꝙ loco hostes potiti
essent rescripsisst dicit: cum ꝙͦ ciuuicta
dignũ uideri quod apparet: & tã imqͦ
fortitrr pugnantib retineri nõ ꝗuei̾t.

Expanded text:
Hanc coronam gramineam senatus Hanc coronam gramineam senatus populusque Romanus Q. Fabio Maximo dedit bello Poenorum secundo, quod urbem Romam obsidione hostium liberasset. fronde quernea, quoniam cibus victusque antiquissimus quercus capi solitus; fuit etiam ex ilice, quod genus superiori proximum est, sicuti scriptum est in quadam comoedia Caecilii: † Advehuntur, inquit, cum ilignea corona et chlamyde; di vostram fidem! Masurius autem Sabinus, in undecimo Librorum Memorialium, civicam coronam tum dari solitam dicit, cum is qui civem ciderat neque locum in ea pugna reliquerat; aliter ius civicae coronae negat concessum. Tiberium tamen Caesarem consultum an civicam coronam capere posset qui civem in proelio servasset et hostes ibidem duos interfecisset, sed locum in quo pugnabat non retinuisset eoque loco hostes potiti essent, rescripsisse dicit eum quoque civica dignum videri, quod appareret e tam iniquo fortiter pugnantibus retineri non quiverit.
Abbreviated transcription (Latin):
hãnibalem aspicit. Et putas ne ĩ ꝗt
conferri posse ac satis esst credo ro.
esse credo romanis hee om̃ĩa et̃ si
auarissimi sũt: nihil ꝓrsũnq ta
lepide neꝗtam acrrbe dici põt. Rex
d̾ nũo exeratus sui ac de extimanda
eꝗ peratiõe que siuerat respondit.
hãnibal de preda.
ferme esse accepimus. trihumphalẽ
oualis ciuicã. muralem castrẽ sem
naualem. est ea quoꝙ corona q̃ oua¬
lis dicit᷑. Est item postrema olragi¬
nea qua uti solent qui in p̃lio nõ fu.¬
erunt: sed trihũ fum ꝓcurãt. Txi¬
hũ phales corone sunt auree q̃ imꝑa¬
toribus ob honorẽ triumphimittunt᷑ :
id uulgo dicit᷑ auxũ coronariũ. hec
antiquitus elauruerãt. post ficti e
lauro cepte. Obsidionalis est ꝗͣ hi ꝗ
libertati sunt obsidione dant ei duci
qui liberauit. Ea corona graminca
est obẜuariq solitũ ut fieret e gra.¬
mine quod in co loco gnatũ essie in¬
tra quẽ clausi erant qui obsidebãt᷑.

Expanded text:
Hannibalem aspicit et Putasne, inquit, Hannibalem aspicit et Putasne, inquit, conferri posse ac satis esse Romanis haesse credo Romanis haec omnia, etiamsi avarissimi sunt. Nihil prorsum neque tam lepide neque tam acerbe dici potest; rex de numero exercitus sui ac de aestimanda aequiperatione quaesiverat, respondit Hannibal de praeda. ferme esse accepimus: triumphalem, ivicam, muralem, castrensem, navalem ; est ea quoque corona quae ovalis dicitur, est item postrema oleaginea, qua uti solent qui in proelio non fuerunt sed triumphum procurant. Triumphales coronae sunt aureae, quae imperatoribus ob honorem triumphi mittuntur. Id vulgo dicitur aurum coronarium. Haec antiquitus e lauru erant, post fieri ex auro coeptae. Obsidionalis est, quam ii qui liberati obsidione sunt dant ei duci qui liberavit. Ea corona graminea est, observarique solitum ut fieret e gramine quod in eo loco gnatum esset intra quem clausi erant qui obsidebantur.
Abbreviated transcription (Latin):
ditor sine mondis esse contendebat.
Grãmaticus aũt ꝗspĩa de nobiliorib
ab emꝑtore ad sprtundos libros adhi¬
bitus reꝑisse unũ in libro mendũ dice¬
bat sed contra librarius inqd̾ uis pi-¬
gnus uocabat si in una uspiam lr̃a de¬
lictum essis ostendebat gr̃amaticus
mũ ex plebe alter consul fcũs est duo &¬
uicesimo anno postꝗͣ romã galli ceꝑũt.
oportut. Quid em̃a est duo & bicesi
N libuis ueteꝵ memoriaꝵ sc̃ͥptu
est hãnibalt̃ cartaginẽsem apud
regem antiochũ facetissime cauillatũ
esst ea cauillatio huicemodi fuit. O¬
stendebat ei anbochus in campo copias
ingenees quas bellũ ppło romana fuctu¬
rus comgauerat. cmuertebatiꝑ ex̾citũ
in signibus argenteis.E aureis florẽ¬
tem inducebat iẽ currus cu falcibus
Eelefantr̃s cũ curribus equitatũq
fuenis estͥpiis monilib faletis ꝑ fulgẽ¬
tem. ati ibi roy contimplatiõe tãti
ac tam ornati exercitus gloriabũdus

Expanded text:
ditor sine mendis esse contendebat. ditor sine mendis esse contendebat. Grammaticus autem quispiam de nobilioribus, ab emptore ad spectandos libros adhibitus, repperisse se unum in libro mendum dicebat; sed contra librarius in quodvis pignus vocabat, si in una uspiam littera delictum esset. Ostendebat grammaticus m primumprimnum ex plebe alter consul factus est, duovicesimo anno postquam Romam Galli ceperunt. oportuit. Quid enim est duovicesiIN libris veterum memoriarum scriptum est, Hannibalem Carthaginiensem apud regem Antiochum facetissime cavillatum esse. Ea cavillatio huiuscemodi fuit: ostendebat ei Antiochus in campo copias ingentis quas bellum populo Romano facturus comparaverat, convertebatque exercitum insignibus argenteis et aureis florentem; inducebat etiam currus cum falcibus et elephantos cum turribus equitatumque frenis, ephippiis, monilibus, phaleris praefulgentem. Atque ibi rex, contemplatione tanti ac tam ornati exercitus gloriabundus,
Abbreviated transcription (Latin):
metuca librari contineuꝙ aiadu̾tit.
Interrogauit quis a lignũ ita cõpo suis¬
set. E ũ ille ad se compõĩtum dixissoe
cullocaret. At postꝗͣ ille soluit ac simiłe
composuit tũ democeitus aĩ aciẽ solce¬
tiamꝙ hõis nõ decti demiratus mi ado.¬
lescens inꝗt aim ingenium bñ fuciendi
habras sunt maiora melioraq q̃ facͣ
mecũ possis. abduxitis eis statim secũq
habuit s sup̃tum ministrauit &t pħias
docuit  esse cum fecit ꝗͣtus postra
fuit. Is tamẽ ꝓthagoras in sinarus
quide pħus: sed acerrimus sophistuꝵ
fuie pecuniã ꝗppe ingentẽ aĩ a disci¬
pulis acciperet aĩam polliaebat᷑ se id
docere qua nam ꝟboꝵ mdustria cã ia¬
firmior fieret fortior. quã rem grea
ita duebat .s̃.
Pud sigillaria forte in libraria
ego & iulus paulus uir memo.¬
ria nẽa doctissimus consederamꝰ ats
ibi expositi erant fabii annales bone
atq sincere uetustatis libri quos uen.¬

Expanded text:
metrica librari continerique animadvertit, metrica librari continerique animadvertit, interrogavit quis id lignum ita composuisset, et cum ille a se compositum dixisset, collocaret. At postquam ille solvit ac similiter composuit, tum Democritus, animi aciem sollertiamque hominis non docti demiratus, Mi adulescens, inquit, cum ingenium bene faciendi habeas, sunt maiora melioraque quae facere mecum possis, abduxitque eum statimstating secumque habuit et sumptum ministravit et philosophias docuit et esse eum fecit quantus postea fuit. Is tamen Protagoras insincerus quidem philosophus, sed acerrimus sophistarum fuit; pecuniam quippe ingentem cum a discipulis acciperet annuam, pollicebatur se id docere quanam verborum industria causa infirmior fieret fortior, quam rem Graece ita dicebat: APUD Sigillaria forte in libraria ego et Iulius Paulus poeta, vir memoria nostra doctissimus, consideramus; atque ibi expositi erant Fabii Annales, bonae atque sincerae vetustatis libri, quos ven
Abbreviated transcription (Latin):
qiͣ tũ sensus humani solatio expirauit
Tum rex alexandee parta eius belli
uictoria opidum ĩ hisdem locis cñdidit
atq ob equi honores ꝑ buce falõ appelliuͭ¬
YRotagoram uixũ in studĩs doctꝰ¬
naꝵ egregiũ cũ nom̃e plato libro
suo illi melito scripsit a doloscentoz
aiunt uictus querendi gr̃a in merce¬
de missum uecturasq honerũ corpore
suo factitauisse qd̾ genꝰ greci
uocae. latine bauilos appellamꝰ ⁊ s&
ꝓximo ruet alderam oppidũ cuius
ꝓpłauis fuit caudices ligni pluximiꝰ e¬
funi culo breui circundatos portabat.
dito ac tam ĩ tohibili facile atq oxpe
eetũ. ditt incedente & ꝓpe accedit & uĩctu¬
ram positurãq ligni scite ꝑiteꝙ fa¬¬
ctam considerat petitiꝑ ut paulũ acꝗ¬
estat. qd̾ ubi ꝓthagoras ut erat pelitũ
fecit atu itdem democritus aceruu
illum & qiͣ orbem caudicũ breui uincu¬
lo comp̃hensum ratiõe quadam qi geo¬

Expanded text:
quasi cum sensus humani solacio animam expiravit. quasi cum sensus humani solacio animam expiravit. Tum rex Alexander, parta eius belli victoria, oppidum in isdem locis condidit idque ob equi honores Bucephalon appellROTAGORAM, virum in studiis doctrinarum egregium, cuius nomen Plato libro suo illi incluto inscripsit, adulescentem aiunt victus quaerendi gratia in mercedem missum vecturasque onerum corpore suo factitavisse, quod genus Graeciocant, Latine baiulos appellamus. Is de proximo rure Abdera in oppidum, cuius popularis fuit, caudices ligni plurimos funiculo brevi circumdatos portabat. dito ac tam incohibili facile atque expedite incedentem, et prope accedit et iuncturam posituramque ligni scite periteque factam considerat petitque ut paululum adquiescat. Quod ubi Protagoras, ut erat petitum, fecit atque itidem Democritus acervum ilium et quasi orbem caudicum, brevi vinculo comprehensum, ratione quadam quasi geo
Abbreviated transcription (Latin):
pentissimus auditores illos. ulixi
labores suos illustrissime narantis
ubi loquendi finis factus. nõ exul¬
tare nec stupere nec uocistrari
facit sed consuliũsse uniuersos
lenũtis autiũ adorigines usꝑuo
cis permatientib.¬
Quus allepandri rogis ie capi¬
te & noĩe bucrphalas fuie. emptũ
cares scapsit talentis tredea ae.
equo dignũ menoria iuisu qd̾ ubi
ornatus erat armatusq ad pliu
haud unꝗͣ insaendi se se abalio nisi
a Rege passus sit id et̃ de isto equo
memoratum est qd̾ cum insideus ⁊̃
co allexander bello indico e facino¬
ra faciens forcia inhostiũ caneum
nõ satis sibi ꝓud̾ens ĩmisissit cõiectiᷤ.¬
ꝙ undiq m allexanorũ tebs uulneib
altis in ceruict atq ĩ latere equus
ꝑ fossus est moribundus tũ ac ꝓpe
iam exanguis e meduis hosib rege
uiua cissimo cursu retulit atigubi
cum extra tela extulerat illico cõq¬
dit e de inde iam suꝑstitis socurus

Expanded text:
ientissimus auditores illos Ulixi, ientissimus auditores illos Ulixi, labores suos inlustrissime narrantis, ubi loquendi finis factus, non exsultareexultare ne strepere nec vociferari facit, sed consiluisse universos lenimentis aurium ad origines usque vocis permanantibQUUS Alexandri regis et capite et nomine Bucephalas fuit. Emptum Chares scripsit talentis tredecim et equo dignum memoria visum, quod, ubi ornatus erat armatusque ad proelium, haud umquam inscendi sese ab alio nisi ab rege passus sit. Id etiam de isto equo memoratum est, quod, cum insidens in eo Alexander bello Indico et facinora faciens fortia, in hostium cuneum non satis sibi providens inmisisset, coniectisque undique in Alexandrum telis, vulneribus altis in cervice atque in latere equus perfossus esset, moribundus tamen ac prope iam exanguis e mediis hostibus regem vivacissimo cursu retulit atque, ubi eum extra tela extulerat, ilico concidit et, domini iam superstitis securus,
Abbreviated transcription (Latin):
solitu accopimus
cum phus inquit
hortatus monet su.¬
adet oburegat ali¬
ud ue quid̃ disaplinaꝵ disserit tũ
qui audit si de sũmo &. soluto pes¬
tore obuias uulgatasq laudes ẽffu.¬
tiunt si clamitant ẽt si gostiũt si
uocum eius festiuitatib si modulis
tis orationib mouent᷑ eyagitãt᷑
.E gestiunt.Tum scias s ꝗd dicit
t. qui audit frustra esse neq illie
atq uitinꝵ medicinas ferũt laxa¬
mentũ atq ociũ prou̾xe ꝓfuseꝙ lau¬
dandi ñõ he ꝗsꝗs ille est ꝗ audie nͥ
ille est pͥlane deꝑditus intex ip̃a
phi orationẽ e ꝑ horrescat neces:¬
se est et pudeat tactus s peni¬
trat & gaudrat ẜ admiret᷑ uaĩos
adeo uultus dispauilesq sensus ge¬
rat ꝓmde ut eum consciamq eiꝰ
affecorat utrãq aĩ parciũ aut sin¬
terca dicebat magña laudẽ nõ ab¬
esse abͥ odmiratiõe. admiratioe aũt
q̃ maxuna est nõ ꝟ̾ba pare̾ sed si¬
lentiũ. Id circo inquit portaꝵ sa.¬

Expanded text:
solitum accepimus. Cum philosophus, inquit, hortatur, monet, suadet, obiurgat aliudve quid disciplinarum disserit, tum qui audiunt si de summo et soluto pectore obvias vulgatasque laudes effutiunt, si clamitant etiam, si gestiunt, si vocum eius festivitatibus, si modulis tis orationis moventur, exagitantur et gestiunt, tum scias et qui dicit et qui audiunt frustra esse, neque illi atque vitiorum medicinas ferunt, laxamentum atque otium prolixe profuseque laudandi non habet. Quisquis ille est qui audit, nisi ille est plane deperditus, inter ipsam philosophi orationem et perhorrescat necesse est et pudeat tacitus et paeniteat et gaudeat et admiretur, varios adeo vultus disparilesque sensus gerat, proinde ut eum conscientiamque eius adfecerit utrarumque animi partium, aut sinterea dicebat magnam laudem non abesse ab admiratione, admirationem autem quae maxima est non verba parere, sed silentium. Idcirco, inquit, poetarum sap
Abbreviated transcription (Latin):
eris siue prome. Nam si udiaes ꝓcã
mea senserĩt nihil tibi ex sententia de¬
bebit᷑ quia ego uicero: si contra me ꝓ¬
nuntiauerĩt nhil tibi ex pacto debeo ꝗa
non uicero.: Tum iudices dubiosu hoc
in explicabileq esse qd̾ utrinq dicebatur
rati ne sentencia sua utrãcunq in ꝑte
dcã essis ip̃a sese rescinderet rc̃ ĩ iudi¬
tatam xolinquerũt cam̃q in diolon.¬
gissimã distulerũt. Sic ab adolescenit
discipulo magister discipline eloquẽtis
inclitus suo sibi argumento cõfutatus
est & captioĩs uersute excogitatt fru¬
stratus fuit.
tis uiri sapientis ac nobilis re.¬
sponsum consimile esse / atq ẽ ꝓcha¬¬
gorio illud de quo dixi modo antestro¬
phon. Nam cum rogatus esste a qͦdã
bias deberet ne uxorẽ duccͣ anuitam

Expanded text:
erit sive pro me. Nam si iudices pro causa erit sive pro me. Nam si iudices pro causa mea senserint, nihil tibi ex sententia debebitur, quia ego vicero; sin contra me pronuntiaverint, nihil tibi ex pacto debebo, quia non vicero. Tum iudices, dubiosum hoc inexplicabileque esse quod utrimque dicebatur rati, ne sententia sua, utramcumque in partem dicta esset, ipsa sese rescinderet, rem iniudicatam reliquerunt causamque in diem longissimam distulerunt. Sic ab adulescente discipulo magister eloquentiae inclutus suo sibi argumento confutatus est et captionis versute excogitatae frustratus fuit. tis, viri sapientis ac nobilis, responsum consimile esse atque est Protagorion illud de quo dixi modo, ἀντιστρέφον. Nam cum rogatus esset a quodam Bias, deberetne uxorem ducere an vitam
Abbreviated transcription (Latin):
mercedis daret. capit consiliũ ꝓtha¬
goras ut cum existimabat astutũ peteͣ
in sotit ex pacto mertedem litem cũ
Euathlo contestat᷑. Et cum ad iudices
coniciende consistende cause gr̃a ue¬
nissent. tũ prothagoras sese exorsus
est. disce inquit stultissime a dolescens
utroꝑ id modo fore uti reddas qd peto
siue contra et pronũtiatu est erit suic
ꝓte. Nam si contra te lis data exit mer¬
ces mihi ox sententia debrbit᷑ quia ego
uicero. sin uoͣ secundum te uidicatu
erit merces mihi ex pacto debebit᷑ ꝗa
tu uiceris. ad ea respondit Euathlus.
potiũ inꝗt huic tux tam ancipiti capti.¬
oni esse obuiã si uerba nõ ip̃e facere
atq alio patrono uterer. Sed magis
mihi mista uictoria ꝓludiũ est cũ te nõ
in cã tm̃ sed in argumento quoq isto uĩ.¬
co. Siste gͥ tu quoꝙ magister sapien¬¬
tissime utroꝙ modo fieri uti nõ reddã
qd̾ petis liue contra me ꝓnũtiatũ fu¬¬

Expanded text:
mercedis daret, capit consilium Protamercedis daret, capit consilium Protagoras, ut tum existimabat, astutum; petere institit ex pacto mercedem, litem cum Euathlo contestatur. Et cum ad iudices coniciendae consistendaeque causae gratia venissent, tum Protagoras sic exorsus est: Disce, inquit, stultissime adulescens, utroque id modo fore uti reddas quod peto, sive contra te pronuntiatum erit sive pro te. Nam si contra te lis data erit, merces mihi ex sententia debebitur, quia ego vicero; sin vero secundum te iudicatum erit, merces mihi ex pacto debebitur, quia tu viceris. Ad ea respondit Euathlus: Potui, inquit, huic tuae tam ancipiti captioni isse obviam, si verba non ipse facerem atque alio patrono uterer. Sed maius mihi in ista victoria prolubium est, cum te non in causa tantum, sed in argumento quoque isto vinco. Disce igitur tu quoque, magister sapientissime, utroque modo fore uti non reddam quod petis, sive contra me pronuntiatum fu
Abbreviated transcription (Latin):
Nter uicia argumentoꝵ longe
nr̃is non hercleninus absurde reciꝓ¬
ca appellauerũt. Id aũt uitiũ acti¬
dit hoc mõ. Cum argumẽtu ꝓpõi¬
tum referri contra conuertiq potest
quale est ꝑ uulgatũ illuo quo ꝓthago¬
ram Sophistaꝵ acerimũ. usu esst
ferunt aduersus Euathlu discipu¬
lum suũ. Is nanq inter eos & cõtro¬
uersia suꝑ pacta mercede hec fuit.
Euathlus adolescẽs diues eloquentiȩ
discende cãꝵq orandi cupiẽs fuit.¬
Is in disaiplinã ꝓthagore sese dedit
daturũq ꝓmisit̾ mercedem grãdem
pecumam ꝗͣtam ꝓthagoras petiuerat
dimidiũq eius dedit iam tũc statim
pͥusꝗͣ disceret/ pepigit qr ut leliꝙ reli.¬
quũ dimidiũ daret quo pͥmo dicã
apud iudices orasse e uiassae. postra
cũ ductule auditor assectatorq pro¬
thagore fuss& instudio ꝗdem facũdit
habunde ꝓmouiss&. cãs tam̃e nõ re¬
ciꝑet tempusꝙ iam longũ transcre.¬
reret & face̾ id iuderet᷑ ne reliquũ

Expanded text:
NTER vitia argumentorum longe e nostris non hercle nimis absurde reciproca appellaverunt. Id autem vitium accidit hoc modo, cum argumentum propositum referri contra convertique in eum potest quale est pervolgatum illud quo Protagoram, sophistarum acerrimum, usum esse ferunt adversus Euathlum, discipulum suum. Lis namque inter eos et controversia super pactapact mercede haec fuit. Euathlus, adulescens dives, eloquentiae discendae causarumque orandi cupieIs in disciplinam Protagorae sese dedit daturumque promisit mercedem grandem pecuniam, quantam Protagoras petiverat. Dimidiumque ejus dedit jam tunc statim, prius quam disceret, pepigitque, ut reliquum dimidium daret, quo primo die causam apud judices orasset et vicisset. Postea cum diutule auditor assectatorque Protagorae fuisset et in studio quidem facundiae abunde promovisset, causas tamen non reciperet tempusque iam longum transcurreret et facere id videretur, ne relicum