comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nam. et tam̃ cum extͣneis multis & cũ impus sepe uesci¬
mur&d ÷ hoc qd̾ ait. suꝑbo ocło & insaciabili corde huio
ñ conuescebar: Habet epulas suas cor pium. hab& epulas
sias cor suꝑbum. Nam ꝑꝑ eybos ipsos cordis suꝑbi. dixit
ideo insaciabili corde. Cor suꝑbum unde pascitur: si su
Si mordetis et comeditis. inuicem. uidete ne ab inuicem
ꝯsũmamini didetis gͦ comedentes nolite his conuesci.
fugite tale conuiuium. Neq enim se saciant gaudendo

Expanded text:
nam, et tamen cum extraneis multis, et cum impiis saepe vescinam, et tamen cum extraneis multis, et cum impiis saepe vescimur. Quid est hoc, Superbo oculo, et insatiabili corde, huic non convescebar? Habet epulas suas cor pium, habet epulas suas cor superbum. Nam propter cibos ipsos cordis superbi, ideo dixit, insatiabili corde. Cor superbum unde pascitur? Si supSi mordetis, et comeditis invicem, videte ne ab invicem consummamini . Videntes ergo comedentes, nolite his convesci, fugite tale convivium. Neque enim se satiant gaudendo
Abbreviated transcription (Latin):
castigemus. ex ꝯmunicemus. cũ dilectione a nob̾ etiam
separemus. Uidete eium qͥd dicit apłs. Siquis aut̃ ñ ob¬
cum eo. S ne subreꝑet tͥ ex hoc iracundia & turbaret
ocłm tuum. ñ inquit ut inumicũ eũ existimetis. s corri¬
pite ut frẽm ut erubescat. a qͦ indixit separationem ñ
de huic ñ cõuescebati. Quid ÷ ñ ꝯuescebar : non cũ illo
mãducabam. Iuomͦ nob̾ ꝓponit hȩc qͣn ipse ñ fecit: ad imi¬
tacionẽ suam nos hortatur. Uidemꝰ eũ ꝯuiuatum e̾e̾. cum
suꝑb. Quomͦ nos ꝓhiba ne ꝯiuuemur cũ eis : nos qͥdem
fr̃s ꝑꝑ correptionem aliqͣm tenemus nos etiã a fr̃ib nr̃is
et ñ cum eis conuiuanur. ut corrigantur. Cum excͣneis
potus conuuiam᷑. cũ paganis. qͣm cũ his qͥ nob̾cum erat᷑.
si udimus eos male uiuere ut erubescant & corrigant᷑.
notate. et nolite cõmisceri cũ eo. & ñ ut inimicũ ex istime¬
tis. s corripite ut fr̃em. Facimꝰ hoc plerumq pꝑ medici¬

Expanded text:
castigemus, excommunicemus, cum dilectione a nobis etiam separemus. Videte enim quid dicat Apostolus: Si quis autem non obcum eo . Sed ne subriperet tibi ex hoc iracundia, et turbaret oculum tuum, Non, inquit, ut inimicum eum existimetis, sed corripite ut fratrem ut erubescat: a quo indixit separationem, non de, huic non convescebar: id est, non cum illo manducabam. Quomodo nobis proponit haec quando ipse non fecit? Ad imitationem suam nos hortatur: videmus eum convivatum esse cum superbis, quomodo nos prohibet ne convivemur cum eis? Nos quidemr correptionem tenemus nos etiam a fratribus nostris et cum eis non convivamur, ut corrigantur. Cum extraneis potius convivamur et cum paganis, quam cum eis, qui nobiscum erant, si viderimus eos male vivere, ut erubescant et confundantur. notate, et nolite commisceri cum eo: et non ut inimicum existimetis, sed corripite ut fratrem . Facimus hoc plerumque propter medici
Abbreviated transcription (Latin):
÷ lex illi quȩ ea legitime utit̾. Utitur aut̃ legitime. qͥ ĩtel¬
ligens quare sit data ꝑ eius comminationem confugit
ad gr̃am lib̾antem. Huic grę qͣ iustificatur impius. quisqͥs
ingratus uelut ad legem implendam de sus uirib fidit.
ignorans dĩ uisticiam & suam uolens ꝯstituere. iusticiȩ dei

Expanded text:
est lex illi, qui ea legitime utitur, utitur autem legitime, qui intelest lex illi, qui ea legitime utitur, utitur autem legitime, qui intellegens, quare sit data, per eius comminationem confugit ad gratiam liberantem. huic gratiae, qua iustificatur impius, quisquis ingratus uelut ad legem implendam de suis uiribus fidit,\' ignorans dei iustitiam et suam uolens constituere, iustitiae dei
Abbreviated transcription (Latin):
tudine apłi utar. tamqͣm pedagogo cũ eruditꝰ fuerit. Quo¬
modo enun iusto lex ñ ⁊ posita. & si iusto ÷ necessaria: nori
quia iiustus ad iustificantem gr̃am ꝑducatur. s qͣ legitime
iam iustus utatur. An forte unmo uͦ ñ forte s certe. sic legi¬
time utitur lege iam iustus. cum eã terrendo imponit ĩuis¬
tis. ut cum et in ipsis ceꝑit molite cõcupiscentię morbus
ĩcentuo ꝓhibicionis. et cumulo p̾uaricationis augeri. con¬
fugiant ꝑ sidem. ad iustificantem gr̃am et ꝑ donum sp̃s
suauitate iusticie delectati. pęnam littere minantis eua¬
dant. Ita ñ erunt ꝯtraria. neq int̾ se duo ista pugnabunt.
ut etiã iustus bona lege legitime utatur. & tam̃ iusto lex
posita ñ sit. N enim ex ea iustificatus est s ex lege fidei. qua
credidit nullo mͦ posse suȩ infirmitati adimplenda ea quȩ
lex factorum iuberet nisi diuina grã subueniri Bona¬

Expanded text:
tudine apostoli utar, tamquam paedagogo cum eruditus fuerit. quotudine apostoli utar, tamquam paedagogo cum eruditus fuerit. quomodo enim iusto lex non est posita, si et iusto est necessaria, non qua iniustus ad iustificantem gratiam perducatur, sed qua legitime iam iustus utatur? an forte, immo uero non forte, sed certe sic legitime utitur lege iam iustus, cum eam terrendis inponit iniustis, ut cum et in ipsis coeperit inolitae concupiscentiae morbus incentiuo prohibitionis et cumulo praeuaricationis augeri, confugiant per fidem ad iustificantem gratiam et per donum spiritus suauitate iustitiae delectati poenam litterae minantis euadant? ita non erunt contraria neque inter se duo ista pugnabunt, ut etiam iustus bona lege legitime utatur et tamen iusto lex posita non sit; non enim ex ea iustificatus est, sed ex lege fidei. qua credidit nullo modo posse suae infirmitati ad inplenda ea, quae lex factorum iuberet, nisi diuina gratia subueniri.
Abbreviated transcription (Latin):
purgare. donec ad escam ꝑueniant. Scimus aut̃ qr¬
ñ ⁊ posita quȩ tam̃ bona ÷ siquis ea legitime utatur. Hȩc
duo apłs uelut int̾ se ꝯtraria conectens. monet mouet¬
q lectorem ad scrutandam questionem atq soluendam:
Quom̾ enim bona: lex siquis ea legitime utatur. si etiam qđ
sequitur uerum ÷ sciens hoc quia iusto lex non ÷ posita: nã
quis legitime utitur legem nͥ ustus: at ei ñ ẽ posita. sed
inusto. an et iuistus ut iustificetur id ÷ ut iustus fiat legiai¬
me lege uti debet qua tamqͣm pedagogo ꝑducatur ad
gram ꝑ qͣm solam qđ lex iubet possit implere.ł ipsam qͥppe
oꝑa fecimus. s ut ea facere ualeamus. id ÷ ñ qr legẽ impleui¬
mus s ut legem implere possimus. Iniustus gͦ legitime
ge utitur. ut uistꝰ fiat. ͦd̃ cũ factus fuerit ea iam ñ utatur.
tamqͣm uehicło cũ ꝑuenerit. ułut potius supͣdicta simili¬

Expanded text:
purgare, donec ad escam perveniant . CAPUT purgare, donec ad escam perveniant . CAPUT non est posita; quae tamen bona est, si quis ea legitime utatur. haec duo apostolus uelut inter se contraria conectens monet mouetque lectorem ad perscrutandam quaestionem atque soluendam. quomodo enim bona est lex, si quis ea legitime utatur, si etiam quod sequitur uerum est: sciens hoc, quia iusto lex non est posita? nam quis legitime utitur lege nisi iustus? at ei non est posita, sed iniusto. an et iniustus, ut iustificetur, id est ut iustus fiat, legitime lege uti debet, qua tamquam paedagogo perducatur ad gratiam, per quam solam quod lex iubet possit implere? per ipsam quippe opera fecimus, sed ut ea facere ualeamus, id est non quia legem impleuimus, sed ut legem implere possimus. ille enimge utitur, ut iustus fiat; quod cum factus fuerit, ea iam non utatur tamquam uehiculo cum peruenerit uel potius, ut supra dicta simili
Abbreviated transcription (Latin):
rem. S cũ tam multis exitib uerba scripture quȩ tcͣ lauimꝰ
exponantur. cohibeant se tandem qͥ litteris inflati scłaribus
hec ita posita ut om̃ia pia corda nutriant. ułut imꝑitum
atq in politum aliquid exagitant. sine pennis in t̾ra rep¬
tantes. et uolaturarũ auium nidos irridentes. ł iculosius
aut̃ errant quidam infirmi fr̃s qͥ cũ istos impios de celes
huiꝰ questionib subtilit̾ & copiose disserere audiunt eua-¬
nescunt. et eos sibi cũ suspirio p̃ponentes & magnos pu-¬
tantes. saluberrime pietatis libros cũ fastidio repetunt.
et qđ dulcit̃ audire deb̾ent. uix pacient̃ attingunt. a
segetis asꝑitate ab errantes. & spinarum florib inhiãtes.
ñ enim uacant uidẽ. qͣm suauis ÷ dñs. nec in sabbato esu¬
runt. atq ideo pigrisunt. potestate a dño sabati accep¬
ta uellere spicas et tam du uersare manib contritasq

Expanded text:
rem. sed cum tam multis exitibus uerba scripturae, quae tractauimus, rem. sed cum tam multis exitibus uerba scripturae, quae tractauimus, exponantur, cohibeant se tandem, qui litteris inflati saecularibus haec ita posita, ut omnia pia corda nutriant, uelut inperitum atque inpolitum aliquid exagitant, sine pennis in terra reptantes et uolaturarum auium nidos inridentes. periculosius autem errant quidam infirmi fratres, qui cum istos inpios de caelesus quaestionibus subtiliter et copiose disserere audiunt, evanescunt; et eos sibi cum suspirio praeponentes, et magnos putantes, saluberrimae pietatis Libros cum fastidio repetunt et quos dulciter haurire deberent, vix patienter attingunt; a segetis asperitate abhorrentes, et spinarum floribus inhiantes. Non enim vacant videre quam suavis est Dominus , nec in sabbato esuriunt; atque ideo pigri sunt, potestate a Domino sabbati accepta, vellere spicas, et tamdiu versari manibus, contritasque
Abbreviated transcription (Latin):
lestiȩ tristicieq ingerant prudentib fr̃ib temerarũ presũp¬
tores. satis dici ñ potest. cũ siquando de praua &e falsa opinati¬
one sua reprehendi et conuici cȩꝑint ab eis qui libroꝵ aue
toritate ñ tenentur ad defendendum id qd̾ leuissima teme¬
ritate et aꝑtissima falsitate dixer̃. eosdem libros scõsunde
id ꝓbent ferre conantur. uł etiam memorit̾ quę ad testimo¬
nium ualere arbitͣntur. multa inde uerba ꝓnunciant. ñ in¬
telligentes neq quȩ loquunt᷑ neq de quib affirmant. Ad
hoc eium ꝯsid̾andum &e obseruandũ libri geneseos multi¬
pliciter qͣntum potui enueleaui ꝓtuliq sententias. de uerb̃
ad exercitacionem nr̃am obscure positis. ñ aliquid t̾emere unũ
affirmans cum preuiditio alterus expositionis fortasse meli¬
oris. ut pro suo modulo eligat quisq qd̾ caꝑe possit. Ubi
aut̃ intelligere ñ potest: seripture dĩ det honorẽ sibi timo¬

Expanded text:
lestiae tristitiaeque ingerant prudentibus fratribus temerarii praesumtores, satis dici non potest, quod, si quando de praua et falsa opinatione sua reprehendi et conuinci coeperint ab eis, qui nostrorum librorum auctoritate non tenentur, ad defendendum id, quod leuissima temeritate et apertissima falsitate dixerunt, eosdem libros sanctos, unde id probent, proferre conantur uel etiam memoriter, quae ad testimonium ualere arbitrantur, multa inde pronuntiant uerba, non intellegentes neque quae loquuntur neque de quibus adfirmant. Ad hoc enim considerandum et obseruandum libri Geneseos multipliciter, quantum potui, enucleaui protulique sententias de uerbis ad exercitationem nostram obscure positis, non aliquid unum temere adfirmans cum praeiudicio alterius expositionis fortasse melioris, ut pro suo modulo eligat quisque quod capere possit: ubi autem intellegere non potest scripturam, deo det honorem, sibi timo
Abbreviated transcription (Latin):
magna miscdia tua. multȩ sunt miserationes tuȩ. Attendis con¬
temptores ut corrigas. attendis nescientes ut doceas. attendis
ꝯfitentes ut ignoscas. Fecit ħ quidã nesciens. & quid ait: fec̾at
cientis. et nec irascentis. Consecuntur gͦ miscdiam dĩ qͥ ignorã¬
tes fecerunt. et qui scientes ꝯ secuntur. N qualẽ libet miscdĩã¬

Expanded text:
magna mismagna mistemptores ut corrigas, attendis nescientes ut doceas, attendis confitentes ut ignoscas. Fecit hoc nesciens? Quidam fecerat cientis, et nec saltem irascentis. Consequuntur ergo misericordiam Domini qui ignorantes fecerunt; et qui scientes, consequuntur non qualemlibet miseri
Abbreviated transcription (Latin):
pinquaret. Bonũ certamen certaui cursum ꝯsummaui fidem
seruaui. Suꝑ ẽ. mͥ corona iusticiȩ. Ille qͥ tribuit miscđiam.
seruat ueritatem. Unde seruiat ueritatem: qͣm reddet michi
dñs in illa die iustus uidex. Indulgentiam donauit coronã
reddet. Donator: indulgentiȩ. debitor coronȩ. Unde debitor:
accepit aliquid. Cui deb& aliquid ds̃ : ecce uidemus qͥ tenet eũ
debitorem. Paulus ꝯsecutꝰ ÷ miscdiam. exigens ueritatem. Reddoe
tͥ debet: quid ei dedisti: quis prior dedit illi. & retribuet᷑ ei:
debitorem dñs ipse se fecit. ñ accipiendo s ꝓmittendo. N ei dr̃
redde qd̃ accepisti. s redde qd̾ ꝓmisisti. Miscłiam mͥ prerogauit
inquit : ut facerde me innocentem. Nã prius fui blasphemusce
inuiriosus. s ex illiuis grã factus sum innocens. Ille aut̃ qͥ p̾rogauit
miscdiam. negare poterit debitum: S miscdiã ꝯsecutus sũ.
qr ignorans feci mincredulitate. Magna ÷ miscdia tua. Et de

Expanded text:
 cursum consummavi, fidem servavi; superest mihi corona justitiae». Ille qui tribuit misericordiam, servat veritatem. Unde servat veritatem? «Quam reddet mihi Dominus in illo die justus judex» . Indulgentiam donavit, coronam reddet: donator est indulgentiae, debitor coronae. Unde debitor? accepit aliquid? Cui debet aliquid Deus? Ecce videmus quia tenet eum debitorem Paulus, consecutus misericordiam, exigens veritatem: «Reddettibi debet? quid ei dedisti? Quis prior dedit illi, et retribuetur ei ? Debitorem Dominus ipse se fecit, non accipiendo, sed promittendo: non ei dicitur, Redde quod accepisti; sed, Redde quod promisisti. Misericordiam mihi erogavit, inquit, ut faceret me innocentem: nam prius fui blasphemus et injuriosus; sed ex illius gratia factus sum innocens. Ille autem qui praerogavit misericordiam, negare p, usque ad in incredulitate. Magna est misericordia tua: et de
Abbreviated transcription (Latin):
Miscdiam diligit quia mͥ pͥmo subuenit. Ueritatẽ diligit
ut credenti det qđ ꝓmisit. Audi miscđiam et ueritatem ĩ
apło paulo prius saulo. ꝑsecutor indigebat miscđiam ⁊ dixit
in se factam. Iui pruis fui blasphemus ꝑsecutor & inuiriosus.¬
longuanimitatem in eos qͥ credituri sunt illi in uitam ȩt̃nam.
ut cũ indulgentiam tantorũ scelerum acciꝑet paulus. nemo
desꝑaret posse sibi donari quęcumq peccata. Ecce habes miscđĩ¬
am. Noluit tunc ds̃ exercere ueritatem ut pinir&e peccantem.
Penĩ si puniretur peccator nonne ueritas esset : aut dicere audẽt.
nõ habeo puntri. qui ñ posset dicere ñ peccaui : primo gͦ in qͥt¬

Expanded text:
ricordiam diligit, qua mihi primo subvenit: veritatem diligit, ut credenti det quod promisit. Audi misericordiam et veritatem in apostolo Paulo, prius Saulo persecutore. Indigebat misericordia, et dixit in se factam: «Qui prius fui blasphemus, et persecutor, et injuriosuslonganimitatem in eos qui credituri sunt illi in vitam aeternam» . Ut cum indulgentiam tantorum scelerum acciperet Paulus, nemo desperaret posse sibi donari quaecumque peccata. Ecce habes misericordiam. Noluit tunc Deus exercere veritatem, ut puniret peccantem. Etenim si puniretur peccator, nonne veritas esset? aut auderet dicere, Non debeo puniri, qui non posset dicere, Non peccavi?
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ & in hoc scło.et in futuro. nuc̃ dm̃ ꝑ fidem tuc̃ ꝑspeciem
et ipsum ꝓximũ nc̃ ꝑ fidem. ñ enum scimus mortales corda
mortalium. tuc̃ aut̃ illuminabit dñs abscondita tenebrarum
et manifestabit cogitaciones cordis. et laus erit unicuiq adõ.
qr id laudabitur et diligetur a ꝓximo in ꝓximo. qd̾ ne ladeat
ab ipso illuminabit᷑ dõ. Minuitur aut̃ cupiditas caritate cres¬
cente: donec ueniat hȩc ad tantã magnitudinẽ qͣ maior esse

Expanded text:
m, et in hoc saeculo, et in futuro; nunc Deum per fidem, tunc per speciem, et ipsum proximum nunc per fidem. Non enim scimus mortales corda mortalium, tunc autem illuminabit Dominus abscondita tenebrarum, et manifestabit cogitationes cordis; et laus erit unicuique a Deo : quia id laudabitur et diligetur a proximo in proximo, quod ne lateat, ab ipso illuminabitur Deo. Minuitur autem cupiditas charitate crescente, donec veniat hic ad tantam magnitudi
Abbreviated transcription (Latin):
de corde puro et conseientia bona et fide non ficta. Alio loco.
Plenitudo aut̃ legis caritas. Quid tam finitum & t̾minatũ qͣm
plenitudo : et enim fr̃s finem poni laudabilit̾ nolite putare
cõsumpcionem. s ꝯsũmationẽ. Alit̾ enim dr̃ finiui panem. alit̾
finiui tunicam. Finiui panẽ manducando: finiuui tunicam
in texendo. Et ibi funis sonat. et illic finis sonat. S tam̃ panis
finitur ut ꝯsumatur. tunica finitur ut ꝑfecta sit. Om̃ia¬

Expanded text:
de corde puro, et conscientia bona, et fide non ficta ; et alio loco, Plenitudo autem legis charitas . Quid tam finitum et terminatum quam plenitudo? Etenim, fratres, finem ponit laudabiliter. Nolite putare consumptionem, sed consummationem. Aliter enim dicitur, Finivi panem; aliter Finivi tunicam. Finivi panem manducando; finivi tu nicam intexendo. Et ibi finis sonat, et illic finis sonat: sed tamen panis finitur ut consumatur, tunica finitur ut consum
Abbreviated transcription (Latin):
cũ eiꝰ ipsa substantia que ÷ ipse qd̾̃ est nulla corporis similitudi¬
ne dormmienti. nulla corporea speciȩ uigilanti possit ostendi.
N ec solum patris uerum etiam filii et sp̃s scĩ. Scerte qͥ uigilan

Expanded text:
cum ejus ipsa substantia qua est ipse quod est, nulla corporis similitudicum ejus ipsa substantia qua est ipse quod est, nulla corporis similitudine dormienti, nulla corporea specie vigilanti possit ostendi: sed non solum Patris, verum etiam Filii et Spiritus san
Abbreviated transcription (Latin):
aliquis dicet ideo non esse uisibilem patrem q in conspectu sõp¬
yses illa om̃ia ugilans uidit. Quasi uͦ uerbum & sapientiam dĩ
uidit moyses carnalib ocłis aut uideri sp̃s uł humanus potest
qͥ carnem istam uiuficat uł ipse corporeus qui uentus dr. Iuan¬
cominus ille sp̃s dĩ qͥ om̃ium hominum et angłoꝵ mentes ief¬
fabili excellentia diuinȩ substantiȩ suꝑgreditur. Aut qͥs quam
tali precipitetur errore ut audeat dicere filium et sp̃m scm̃n
etiam uigilantib hominib esse uisibiles patrem aut̃ ñ nisi sõp¬
niantibus: Iuomͦ gͦ de solo patre accipiunt quẽ nemo hominũ
uidit nec uidẽ potest: an cum dormiunt homines. tunc non
sunt homines: autꝰ formare similitudinem corporis potest ad
se significandum ꝑusa sompniantium ñ potest formare ipsam
corpoream creaturam ad se significandum ocłis uigilantium :

Expanded text:
aliquis dicet, ideo non esse visibilem Patrem, quia in conspectu somaliquis dicet, ideo non esse visibilem Patrem, quia in conspectu somyses illa omnia vigilans vidit. Quasi vero Verbum et Sapientiam Dei viderit Moyses carnalibus oculis, aut videri spiritus vel humanus possit qui carnem istam vivificat, vel ipse corporeus qui ventus dicitur; quanto minus ille Spiritus Dei qui omnium hominum et Angelorum mentes ineffabili excellentia divinae substantiae supergreditur? aut quisquam tali praecipitetur errore, ut audeat dicere Filium et Spiritum sanctum etiam vigilantibus hominibus esse visibilem, Patrem autem nonnisi somniantibus? Quomodo ergo de Patre solo accipiunt, Quem nemo hominum vidit, nec videre potest? An cum dormiunt homines, tunc non sunt homines? Aut qui formare similitudinem corporis potest ad se significandum per visa somniantium, non potest formare ipsam corpoream creaturam ad se significandum oculis vigilantium?
Abbreviated transcription (Latin):
corporali quomͦ isti dicunt patrem numqͣm uisum ee̾. ꝓpħis &
ideo solum deb̾e intelligi inuisibilem quẽ nemo hominum
uidit nec uid̾e potest: ita enim narrauit daniel. Aspiciebam
inquit donec throni positi sunt. et uetustus dierum sedebat
et indumentum eiꝰ quasi nix album. & capillus capitis eius
qͣsi lana munda. thronis eiꝰ flamima ignis. rote eius ignis
flagrans. et flum̃ ignis traliebat ĩ ꝯspec tu erꝰde nuille milia
paulo post. aspiciebam inquit inuisione noctis et ecce cũ
terem dierum ꝑuenit. et oblatus est ei et ipsi datus est
principatus & honor ragnum et om̃is ppłr trib & lingue ipsi
seruient. s otestas uͦ potestas ecerna que non preteribit. & regnũ
eiꝰ ñ corrumpet᷑. Ecee pat̾ dans &e filius accipiens regnum sempi¬
ter creditur etiam ds pat̃ eo mͦ solere apparere mortalib nͥ forte

Expanded text:
corporali; quomodo isti dicunt, Patrem nunquam visum esse Prophetis, et corporali; quomodo isti dicunt, Patrem nunquam visum esse Prophetis, et ideo solum debere intelligi invisibilem quem nemo hominum vidit, nec videre potest? Ita enim narravit Daniel: Aspiciebam, inquit, donec throni positi sunt, et Vetustus dierum sedebat: et indumentum ejus quasi nix album, et capillus capitis ejus quasi lana munda; thronus ejus flamma ignis, rotae ejus ignis flagrans, et flumen ignis trahebat in conspectu ejus. Et mille millia paulo post: Aspiciebam, inquit, in visione noctis: et ecce cum Veterem dierum pervenit, et oblatus est ei. Et ipsi datus est principatus et honor et regnum; et omnes populi, tribus, et linguae ipsi servient. Potestas ejus, potestas aeterna, quae non praeteribit, et regnum ejus non corrumpetur . Ecce Pater dans, et Filius accipiens regnum sempiter creditur etiam Pater Deus eo modo solere apparere mortalibus. 34. Nisi forte
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ quasdam ualde ꝓbabiles significationes ñ nullis ĩdicuis
existentib ut nimis temerarium sit dicere dm̃ patrem nũ¬
qͣm patrib aut ꝓpħis ꝑ aliquas usibiles formas apparuis¬
se. Hanc enim opinionem illi peꝑerunt qͥ ñ potuerunt
in unitate tͥnitatis ĩtelligere qđ dictum ẽ. Regi aut̃ scłoꝵ
immortali inusibili soli dõ. et quem nemo hominum ui¬
dit. nec uidẽ potest. qd de ipsa substantia sumina sũmeq
ercaturam cominutabilem deo in ꝯmutabili subditã facte
sunt. ñ propriȩ sicuti: s significtaue. sicut ꝓ rerũ causis ce
dum isti intelligant qd daniheli apparuit antiquus dierũ.
a quo filius hominis qd ꝑꝑ nos esse dignatus ÷ accepisse ĩtelli¬
gitur regnum. ab illo scilicet qͥ ei dic̃ in psalmis filius m̃s es
tu ego hodie genui te. Postula a me & dabo tͥ gentes hereditatẽ
tuam. et qui om̃ia subiecit sub pedib eius. Si gͦ daniheli et
pater dans regnum et filius accipiens apparuerunt inspeciȩ

Expanded text:
 quasdam valde probabiles significationes nonnullis indiciis existentibus, ut nimis temerarium sit dicere, Deum Patrem nunquam Patribus aut Prophetis per aliquas visibiles formas apparuisse. Hanc enim opinionem illi pepererunt, qui non potuerunt in unitate Trinitatis intelligere quod dictum est, Regi autem saeculorum immortali, invisibili soli Deo ; et, Quem nemo hominum vidit, nec videre potest . Quod de ipsa substantia summa summeque creaturam commutabilem Deo incommutabili subditam factae sunt, non proprie sicuti est, sed significative sicut pro rerum causis et dum isti intelligant quod Danieli apparuerit Antiquus dierum, a quo Filius hominis, quod propter nos esse dignatus est, accepisse intelligitur regnum, ab illo scilicet qui ei dicit in Psalmis, Filius meus es tu, ego hodie genui te: postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam ; et qui omnia subjecit sub pedibus ejus . Si ergo Danieli et Pater dans regnum, et Filius accipiens, apparuerunt in specie
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑient t̾ram suꝑ gc̾s in te uͦ apparebit dñs. et maiestas eiꝰ in ce
uidebit᷑. Item qd̾̃ scriptum ÷ qui uero expectant dñm. exulta
bunt cũ uirtute. ꝓducent pennas sicut aquile. current & non
laborabunt ambulabut̃ et ñ esurient. Hoc plane pussime & ue¬
rissime dicis. ꝯmendans eorũ beatitudinem qͥ diligunt aduentũ
dñi. S et illi quib dicebat apłs ñ cito moueamini m̃te qͣsi instre
dies dñi diligebant utiq aduentum dñi. Nec eos hoc dicens doc
diem dñ. ne forte cũ tnsiret tp̃s qͦ eum credid̾ant eẽ. uent̾m
et uenisse ñ cernerent etiam cȩtera fallacit̾ sibi ꝓmitti arbitͣntes
et de ipsa mercede fidei desꝑarent. ħ̃ ergo ille diligit aduentũ
dore caritatis expectat. Nam si tantomagis diligitur dñs qͣnto
magis creditur et p̃dicatur citius ẽe̾. uenturꝰ magis eum dilige¬

Expanded text:
operient terram super gentes, in te uero apparebit dominus et maiestas eius in te operient terram super gentes, in te uero apparebit dominus et maiestas eius in te uide- bitur. bunt cum virtute, producent pennas sicut aquilae, current et non laborabunt, ambulabunt et non esurient. Hoc plane piissime et verissime dicis, commendans eorum beatitudinem qui diligunt adventum Domini. Sed et illi quibus dicebat Apostolus, Non cito moveamini mente, quasi instet dies Domini, diligebant utique adventum Domini: nec eos hoc dicens Doctdiem domini, ne forte, cum transisset tempus, quo eum crediderant esse uenturum et uenisse non cernerent, etiam cetera fallaciter sibi promitti arbitrantes et de ipsa mercede fidei desperarent. non ergo ille diligit aduentum dore caritatis exspectat. nam si tanto magis diligitur dominus, quanto magis creditur et praedicatur citius esse uenturus, magis eum dilige
Abbreviated transcription (Latin):
nocte. angallicantu an mane. ne cũ uenerit repente iueniat
uos dormientes. Qd aut̃ uob̃ dico. om̃ib dico uigilate. Iuibus
enĩ om̃ib dicit. nͥ electis et dilectis suis ad corpꝰ eiꝰ ꝑtinentib
batur. s etiã illis qͥ fuerunt post illos ante nos. & ad nos ipsos
et qui erunt post nos usq ad eiꝰ nouissimum aduentũ. Numqͥd
aut̃ om̃s inuenturus ÷ dies illȩ in hac uita : cur itaq om̃ib dic̃.¬
qđ ad eos solos ꝑtineat qͥ tunc erunt. nͥ qr eo mͦ ad om̃s ꝑtinet
quał uidicandus ÷ illo die. Ac ꝑ hoc uigilare debae om̃is xp̃ia¬
nus. ne imparatum eũ inueniat dñi aduentus. Imparatum aũ
inueniat dies ille. quem imparatũ inuenerit suus uitȩ huius¬
dies ultimus. Diligendus gͦ ÷ et expectandus dñi sicut scẽ¬
exhortaris aduentus magnã dicens e̾ẽ. beatitudinem diligẽtib
eiꝰ aduentum. Et adhibes apłi testimoniũ. cuius uerba sic ponis
in regno patͥs sui. R qd ꝓpħa dicit. Ecce enim caligo & tenebrȩ

Expanded text:
pente, inueniat uos dormientes. quod autem nobis dico, omnibus dico: Vigilate. quibus enim omnibus dicit, nisi electis et dilectis suis ad corpus eius pertinentbatur, sed etiam illis, qui fuerunt post illos ante nos, et ad nos ipsos et qui erunt post nos usque ad eius nouissimum aduentum. numquid autem omnes inuenturus est dies ille in hac uita aut quisquam dicquod ad eos solos pertineat qui tunc erunt, nisi quia eo modo ad omnes pertinet, qualis judicandus est illo die. Ac per hoc vigilare debet omnis christianus, ne imparatum inveniat eum Domini adventus. Imparatum autem inveniet ille dies, quem imparatum invenerit suae vitae hujuITRANTIVM. Diligendus ergo est et exspectandus domini, sicut sancte hortaris, aduentus, magnam dicens esse beatitudinem diligentibus eius aduentum et adhibens apostoli testimonium, cuius uerba sic ponis:in regno patris sui. et quod propheta dicit: ecce enim caligo et tenebrae
Abbreviated transcription (Latin):
ignorant dm̃. Iuia creditum ÷ testimoniũ nr̃m. suꝑ uos in die
illo. in qͦ etiam oramus semꝑ ꝓuob̾ ut dignetur uos uocatione
sua ds. et impleat om̃em uoluntatem bonitatis & opus fidei mn
racit̾q ꝓmittit᷑ nulli umqͣm defuit qͥ dignꝰ fuit. & cui d̾fuit
dignus ñ fuit. Hon taniꝗͣ ex meritis suis qͥsq dignꝰ fuerit.s quẽ

Expanded text:
crediderunt quia creditum est testimonium nostrum super vos in die crediderunt quia creditum est testimonium nostrum super vos in die illo in quo etiam oramus semper pro vobis ut dignetur vos vocatione sua Deus et impleat omnem voluntatem bonitatis et opus fidei in raciterque promittitur, nulli umquam defuit, qui dignus fuit, et, cui defuit, dignus non fuit. et ab e
Abbreviated transcription (Latin):
potest fidelit̾ consulit. nec ꝯtͣ cuiusqͣm iniurias tenet
libidinẽ uindicandi. ut ueracit̾ dicat sicut & nos di¬
mittimus debitorib nr̃is: et tam̃ eo ipso qđ uerum
dicit dimitte sicut & nos dimittimus sine peccato se

Expanded text:
potest fideliter consulit nec contra cuiusquam iniurias tenet potest fideliter consulit nec contra cuiusquam iniurias tenet libidinem uindicandi, ut ueraciter dicat: sicut et nos dimittimus debitoribus nostris? et tamen eo ipso quod uerum dicit: dimitte, sicut et nos dimittimus, sine peccato se
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ cui sermo in sp̃u meo. Anima uͦ cum carnalia bona
adhuc appetit caro nominatur. et resistit sp̃ui ñ natura
s cõsuetudine peccatoꝵ. Unde dr̃. Alente seruio legi dei.
carne aut̃ legi peccati. Iuȩ ꝯsuetudo ĩ naturã uersa scđm
gn̾ationẽ mortalem peccato opprimit hominem. Ideoq
animȩ natura ꝑfecta cũ sp̃u suo subdit᷑. et eũ sequitur
sequentem dm̃. Ideo animał homo ñ ꝑcipit quȩ sunt
qͣm cito sp̃s ad ueram fidem & bonã uoluntatẽ. s aliqͣn
tardius eiꝰ impetꝰ qͣ carnalia et tꝑalia defluit refrenat᷑.
S q̃m et ipsa mundat᷑ recipiens stabilitatem naturȩ suȩ
tam cito qͣm anima. sicut neq aĩa tam cito qͣm sp̃s. s tp̃r
sine quȩrela. qđ de multis iustis etiã in hac uita dici po¬
tuit. qm ÷ quidã modus bonȩ uitȩ de qͦ ⁊̃ in ista huma¬
na uersatione iusta querela e̾e. ñ possit. Es enim ustȩ
queritur de homine qͥ nemini male uult. et quibus

Expanded text:
deus, cui seruio in spiritu meo. anima uero, cum carnalia bona adhuc adpetit, caro nominatur et resistit spiritui non natura, sed consuetudine peccatorum. unde dicitur: mente seruio legi dei, carne autem legi pecortalem peccato primi hominis. Ideoque animae natura perfecta, cum spiritui suo subditur, et cum sequitur sequentem Deum. Ideo animalis homo non percipit quae sunt quam cito spiritus Deo ad veram fidem et bonam voluntatem: sed aliquando tardius ejus impetus, quo in carnalia et temporalia defluit, refrenatur. Sed quoniam et ipsa mundatur, recipiens stabilitatem naturae suae tam cito quam anima, sicut neque anima tam cito quam spirsine querella, quod de multis iustis etiam in hac uita dici potuit, quoniam est quidam modus bonae uitae, de quo etiam in ista humana conuersatione iusta querella esse non possit. quis enim iuste queritur de homine, qui nemini male uult et quibus
Abbreviated transcription (Latin):
nalis. tam cardus ingenio. qͥ ñ uideat dm̃ facere qd̾ ipgari se
bere fidem sicut posse hab̾e caritatem natura ⁊ hominum.
hab̾e aut̃ fidem sicut hab̾e caritatem grã ⁊ fidelium. S cum
uoluntas credendi aliis preparatur. aliis ñ preparat᷑ a dño.
discernendum ÷ quid ueniat de miscdia eius qͥd de iudicio.
Unuierse enĩ uiȩ dñi miscdia et ueritas. Inuestigabiles enĩ
sunt uiȩ ipsius. Inuestigabiles gͥ sunt & miscđia qr gratis¬

Expanded text:
nalis, tam tardus ingenio, qui non videat Deum facere, quod se nalis, tam tardus ingenio, qui non videat Deum facere, quod se bere fidem, sicut posse habere charitatem naturae est hominum: habere autem fidem, sicut habere charitatem, gratia est fidelium. » Sed cum voluntas credendi aliis praeparatur, aliis non praeparatur a Domino, discernendum est quid veniat de misericordia ejus, quid de judicio. Universae enim viae Domini misericordia et veritas . Investigabiles autem sunt vi
Abbreviated transcription (Latin):
tas quidẽ cordis nũ & deprecatio ad dm̃ ꝓ illis in salutem: qui
etiam thessalonicensib dicit. de cet̾o fr̃s orate ꝓ nob̾ ut u̾bum
dñi currat & głificetur sicut etiã apd̃ uos ut eruamur ab imi
quis et mał hominibꝰ. Non enĩ om̃ium ⁊ fides. Quomͦ currerce
et głificaret᷑ uerbum dĩ. nͥ ad fidem ꝯuersis eis quibꝰ p̃dicaret᷑:
qͣnquidem iã credentib dicit. quemadmodũ et apud uocs:
Seit certe hoc ab illo fieri quem uult rogari ut hoc faciat etiã
ut eruatur ab iniqͥs &e malis hominibꝰ qͥ ꝓfecto & ilł oracionibꝰ
ñ erant credituri ꝓpt̾ qđ addidit. N enm om̃ium ÷ fides. T̃am¬
qͣm diceret. Ñ eim apd om̃s etiam orantib uob̾ głificabitur
xp̃m in ipsum. et electi in ipso ante mundi ꝯstitucionem.
S ideo as ꝑ orationes credentiũ non dum credentes crede fac̃
ut ostendat qr ipse facit. Nemo ÷ enim tam imꝑitus. tam car

Expanded text:
tas quidem cordis mei et deprecatio ad deum pro illis in salutem. qui tas quidem cordis mei et deprecatio ad deum pro illis in salutem. qui etiam Thessalonicensibus dicit: De cetero, fratres, orate pro nobis, ut uerbum domini currat et glorificetur sicut etiam apud uois et malis hominibus; non enim omnium est fides. quo modo curreret et glorificaretur uerbum dei nisi ad fidem conuersis eis. quibus praedicaretur, quando quidem iam credentibus dicit: Quem ad modum et apud uos? scit certe hoc ab illo fieri, quem uult rogari, ut hoc faciat, etiam ut eruatur ab iniquis et malis hominibus. qui profecto et illis orantibus non erant credituri. propter quod addidit: Non enim omnium m diceret, Non enim apud omnes etiam vobis orantibus glorificabitur esum Christum in ipsum, et electi in ipso ante mundi constitutionem ; sed ideo Deus per orationes credentium nondum credentes credere facit, ut ostendat
Abbreviated transcription (Latin):
qui gehennas metuit. ñ peccare metuit s ardere. Ille aũ
peccare metuit. qͥ peccatum siuim sicut gehennas odit.
Ipse ⁊ timor castus. ꝑ manens in scłm scłi. Nam ille timor
penȩ torm̃tum ht̃. & non ⁊ in caritate. eiumq ꝑfecta ca¬
ritas foras mittit. Tantum porro quisq peccatum odit.
qͣntum iusticiã diligit. qd̃ ñ potertt lege terrente ꝑ lit¬

Expanded text:
qui gehennas metuit, non peccare metuit sed ardere; ille autem qui gehennas metuit, non peccare metuit sed ardere; ille autem peccare metuit, qui peccatum ipsum sicut gehennas odit. ipse est timor domini castus, permanens in saeculum saeculi; nam ille timor poenae tormentum habet et non est in caritate eumque perfecta s caritas foras mittit. Tantum porro quisque peccatum odit, quantum iustitiam diligit, quod non poterit lege terrente per lit
Abbreviated transcription (Latin):
grauius deliquit. qͥ ꝑ mandatũ scit qͣm malũ sit qd̃ admit¬
tit. In anit̾ aut̃ putat uictorem se esse peccati qui penȩ tamo¬
re ñ peccat. quia & si non impletur foris negociũ male cupi¬
ditatis ipsa tam̃ mala cupiditas intus ÷ hostis. Et quis coram
dõ innocens ĩuenitur. qͥ uult fieri qd̃ uetatur si subtrahas qd̃
timetur : Ac ꝑ hoc in ipsa uoluntate reus ẽ qͥ uult facere
qđ non licet fieri.S ideo ñ facit qr impune ñ pͭ fieri. Nã
quantum ĩ ipso ẽ. mallet ñ eẽ iusticiam peccata ꝓhibentẽ
atq punientem. E utiq si mallet non e̾e̾. iusticiam. qͥs du
bitauerit qd̾ eam si poss auferret : ac ꝑ hoc quomͦ uistus ẽ.
iusticiȩ tał inimicus ut eam si potestas detur. p̾cipientẽ
auferat. nec comminantẽ uł udicantem ferat : imicus
gͦ iusticiȩ est. qͥ penȩ tinore ñ peccat. anuicus aut̃ erit si
eiꝰ amore non peocet. Tunc enĩ uere timebit peccare. Nam

Expanded text:
grauius delinquit, qui per mandatum scit, quam malum sit, quod admittit. Inaniter autem putat uictorem se esse peccati, qui poenae timore non peccat, quia, etsi non impletur foris negotium malae cupiditatis, ipsa tamen mala cupiditas intus est hostis. et quis coram deo -innocens inuenitur, qui uult fieri, quod uetatur, si subtrahas, quod timetur? ac per hoc in ipsa uoluntate reus est, qui uult facere. quod non licet fieri, sed ideo non facit, quia impune non potest fieri. nam quantum in ipso est, mallet non esse iustitiam peccata prohibentem atque punientem et utique, si mallet non esse iustitiam, quis dubi- 5 tauerit, quod eam, si posset, auferret? ac per hoc quo modo iustus est iustitiae talis inimicus, ut eam, si potestas detur, praecipientem auferat, ne comminantem uel iudicantem ferat? inimicus ergo iustitiae est, qui poenae timore non peccat, amicus autem erit, si eius amore non peccet; tunc enim uere o timebit peccare. nam
Abbreviated transcription (Latin):
morat. dicit enim ob hoc sibi ueniã datam om̃ium peccatoꝵ
suorum. et illius furoris atq insaniȩ. qͣ ꝑtrahebat. xp̃ianos
ut nemo desꝑet de se. qͥ fuerit magnis peccatis ĩuolutus.
et magnis scelerib irretitus. qͣsi ueniam ñ sit accepturꝰ. si cõ¬
inquit blasphemus et ꝑsecutor & imuriosus.S ideo miscdĩam
osecutus sum ut in me primo ostendet xp̃s iħs om̃em longa¬

Expanded text:
. Dicit enim ad hoc sibi veniam datam omnium peccatorum suorum, et illius furoris atque insaniae qua pertrahebat Christianos ut nemo de se desperet, qui fuerit magnis peccatis involutus, et magnis sceleribus irretitus, quasi veniam non sit accepturus, si coninquit, blasphemus et persecutor et injuriosus: sed ideo misericordiam consecutus sum, ut in me primo ostenderet Chris
Abbreviated transcription (Latin):
corde puro. ut nichil aliud qͣm id. diligendum : diligat᷑.
Conscientiam uͦ bonam subiungit ꝓpt̾ spem. Ille enim se ad
id qđ credit & diligit ꝑuenturum esse. desꝑat. cui male
ꝯscientię scrupulus mest. Tercio & fide inquit ñ ficta. Si
eium fides nr̃a mendatio caruerit tunc & ñ diligimꝰ qđ ñ ÷
diligendum. et recte uiuendo id sꝑamus ut nullo mͦ spes

Expanded text:
corde puro, ut nihil aliud quam id quod diligendum est diligatur. corde puro, ut nihil aliud quam id quod diligendum est diligatur. conscientiam uero bonam subiunxit propter spem; ille enim se ad id quod credit et diligit peruenturum esse desperat cui malae conscientiae scrupulus inest. tertio: et fide, inquit, non ficta. si enim fides nostra mendacio caruerit, tunc et non diligimus quod non est diligendum et recte uiuendo id speramus, ut nullo modo spes
Abbreviated transcription (Latin):
dici aut possent aut debent. Ergo hic plenitudo legis cari¬
tas. Iuerebas forte quȩ caritas. quał caritas: audis alio loco
Fmis precepti⁊ caritas ᷤ cord̾ puᵗ.Iam uidete utrum inter se ha¬
beant latrones. haritatem de corde puro. Purum cor incari¬
tate. hoc ÷ qͣn diligis hominem seđm dm̃. qr et te ipsum
sic debes diligere. ut ñ erret regula. Diliges ꝓximum tuũ
sicut te ipsum. Si enim male te diligis et in utilit̃ ita & pro¬
xinum diligendo. quid ei ꝯsulis : quomͦ aut̃ male diligis:
quomͦ inuenit scriptura quȩ neminem palpat. & ꝯiuncit
qr ñ te diligis: unmo et conuincit quia & odistite. Qui
aut̃ diligit inquit miquitatẽ. odit animã suam. Si gͦ dili¬
gis miqͥtatem. putas qđ te ipsum diligas: erras. ita &e ꝓxi¬
mum diligens ad iniquitatem duces & dilectio tua laque¬
us erit delicti. Cum enim diceret caritas. addidit de

Expanded text:
dici aut possunt, aut debent. Ergo hic, «Plenitudo legis charidici aut possunt, aut debent. Ergo hic, «Plenitudo legis charitas.» Quaerebas forte, quae charitas? qualis charitas? Audis alio loco: «Finis praecepti est charitas de corde puro.» Jam videte utrum inter se latrones habeant charitatem de puro corde. Purum cor in charitate hoc est, quando diligis hominem secundum Deum; quia et teipsum sic debes diligere, ut non erret regula, «Diliges proximum tuum tanquam teipsum.» Si enim male te diligis et inutiliter; ita et proximum diligendo, quid ei consulis? Quomodo autem te male diligis? Quomodo innuit Scriptura, quae neminem palpat, et convincit quia non te diligis; imo convincit quia et odisti te: «Qui autem,» inquit, «diligit iniquitatem, odit animam suam» . Si ergo diligis iniquitatem, putas quod teipsum diligas? Erras: ita et proximum diligens, ad iniquitatem duces, et dilectio tua laqueus accedat. cum enim diceret: caritas, addidit: de
Abbreviated transcription (Latin):
te cepit. Caritas de corde puro et conscientia bona & fide
tem. Hȩc aut̃ caritas ñ qualiscuinq est. Ham et male uiuen-¬
tes irretiuntur sibi societate ꝑditȩ ꝯscientiȩ. & dicuntur
amare se. Nolle discede ab inuicem. suis collocutionib con¬
ciliari. desidare se absentes. gaude ad presentiam suam. Amor
iste tartareus ẽ. uiscum ht̃ qd̾ deiciat ĩ ꝓfundum ñ pẽnas qͥb
leuet in celum. Iuȩ ⁊÷ aut̃ caritas quȩ aceteris quȩ appellant᷑
caritate segregaretur et distingueretur ea quȩ caritas dr̃
uera xp̃ianorum: ã paulo diffinita ÷ atq ita suis quib dam
terminis circumscripta. cũ sit diumitate infinita. ut om̃mo
dicere. Nam aliis locis ubi tamꝗͣ scientib loquelutꝰ huc usq
dieit. Plenitudo inquit legis ⁊ caritas & ñ dieit quał ca¬
ritas. Ideo alibiꝰ dixit. qr dixit alibi. N enim ubiq om̃ia

Expanded text:
te coepit, Charitas de corde puro, et conscientia bona, et fide te coepit, Charitas de corde puro, et conscientia bona, et fide tem. Haec autem charitas non qualiscumque est. Nam et male viventes irretiuntur sibi societate perditae conscientiae, et dicuntur amare se, nolle discedere ab invicem, suis collocutionibus conciliari, desiderare se absentes, gaudere ad praesentiam suam. Amor iste tartareus est: viscum habet, quo dejiciat in profundum; non pennas, quibus levet in coelum. Quae est autem charitas, ut a caeteris quae appellantur charitates, segregetur et distinguatur? Ea quae charitas dicitur vera Christianorum, a Paulo definita est, atque ita suis quibusdam terminis circumscripta, cum sit divinitate infinita, ut omnino » Posset hucusque dicere Nam aliis locis ubi tanquam scientibus loquebatur, hucusque dixit: «Plenitudo,» inquit, «legis charitas» ; et non dixit qualis charitas. Ideo ibi non dixit, quia dixit alibi: non enim ubique omnia
Abbreviated transcription (Latin):
Amate s quid amatis uidete. Amor dĩ amor ꝓximi cari¬
tas dr̃. amor mundi. amor huiꝰ scłi cupiditas dr̃. Cupiditas
refrenetur. caritas excitetur. Ipsa enĩ caritas bñ oꝑantis. dat
spe. Et erunt tria ħ de quib dixit apłs. fides. spes. caritas.
C alio loco ipsa tria. s ꝓ spe bonam ꝯscientiã posuit. fuiisenĩ
precepti ẽ. dixit. Iuid ÷ finis precepti : qͦ ꝑficit᷑ ñ qͦ ꝯsumit᷑.¬
Finis inquit p̾cepti ÷ caritas de corde puro & ꝯscientia bona
et fide ñ ficta. Pro spe ꝯscientiam posuit. Ille enim sꝑat. qͥ
bonam conscientiam gerit.uem uͦ pungit mala conscientia
retrahit se ab spe. & non sibi sꝑat nͥ dampnationem: Ut gͦ sꝑet
regnum hat bonam ꝯscientiam. Et ut habeat bonã ꝯscientiam
credat et oꝑetur. Id credit fides : qd oꝑatur caritas ẽ. Illo gͦ
loco a fide cepit apłs fides. spes. caritas. alio loco ab ipsa carita¬

Expanded text:
Amate, sed quid ametis videte. Amor Dei, amor proximi, charitas dicitur: amor mundi, amor hujus saeculi, cupiditas dicitur. Cupiditas refrenetur, charitas excitetur. Ipsa enim charitas bene operantis dat entia tota in spe. Et erunt tria haec, de quibus dicit Apostolus, Fides, Spes, Charitas . Et alio loco ipsa tria, sed pro spe bonam conscientiam posuit: Finis enim praecepti est, dixit. Quid est finis praecepti? Quo perficiFinis, inquit, praecepti est charitas de corde puro, et conscientia bona, et fide non ficta . Pro spe bonam conscientiam posuit. Ille enim sperat, qui bonam conscientiam gerit. Quem vero pungit mala conscientia, retrahit se a spe, et non sibi sperat nisi damnationem. Ut ergo speret regnum, habeat bonam conscientiam; et ut habeat bonam conscientiam, credat, et operetur. Quod credit fidei est, quod operatur charitatis est. Illo ergo loco a fide coepit Apostolus, Fides, Spes, Charitas: alio loco ab ipsa charita
Abbreviated transcription (Latin):
facere ista ꝑmittet. iusto ipse uiditio. qͣmius faciat ille
iniqͦ malignoq consilio. ut uidicent᷑ inquit. om̃s qͥ non
credid̾unt ueritati s consenserunt iniqͥtati. Promde ui¬
dicati seducent᷑ et seducti iudicabuntur. S iudicati
seducentur illis iudicuis dĩ occulte iustis iuste occults.
quib ab initio peccati racionał creaturȩ numꝗͣ uidicare
cessauit. Seducti aut̃ uidicabunt᷑ nouissimo manifesto¬
me iudicatum. Non retinetis qđ cum adhuc essemus

Expanded text:
facere ista permittet, iusto ipse iudicio, quamuis faciat ille facere ista permittet, iusto ipse iudicio, quamuis faciat ille iniquo malignoque consilio: Ut iudicentur, inquit, omnes, qui non crediderunt ueritati, sed consenserunt iniquitati. Proinde iudicati seducentur et seducti iudicabuntur. Sed iudicati seducentur illis iudiciis Dei occulte iustis, iuste occultis, quibus ab initio peccati rationa- . lis creaturae numquam iudicare cessauit; seducti autem iudicabuntur nouissimo manifestome iudi
Abbreviated transcription (Latin):
mendacũ q̃m mortales sensus ꝑ fantasmata decepturus est.
ut qđ non facit facere uideatur. an quia illa ipsa etiam si
erunt uera ꝓdigia ad m̃datium ꝑtrahent credituros ñ ea
potuisse nisi diumitꝰ fieri. uirtutem diaboli nescientes ma¬
xime quando tantam qͣntum numqͣm habuit acceꝑit po¬
testatem. N enim qͣn de cęlo ignis cecidit & tantã familiam
cum tantis gregib peccorum sci iob uno impetu assũpsit
et turbo irruens et domum eiciens filios eiꝰ occidit. fan¬
tasinata fuerunt. quȩ tam̃ fuerunt oꝑa sathanę. cui ds̃
dedat hanc potestatem. Propt̾ quid horum gͦ dic ta sĩc
ꝓdigia et signa mendacii tunc potius apparebit. S ꝓpter
qđ libet horum dicta sint. seducentur eis signis & ꝓdi¬
giis qui seduci merebunt᷑. ꝓ eo qđ dilectionem ueritatis
non receꝑunt inquid. ut salui fierent. Nec dubitauit
ris ut credant mendatio. ds̃ enim mittet qrds diabolũ

Expanded text:
mendacii, quoniam mortales sensus per phantasmata decepturus est, mendacii, quoniam mortales sensus per phantasmata decepturus est, ut quod non facit facere uideatur, an quia illa ipsa, etiamsi erunt uera prodigia, ad mendacium pertrahent credituros non ea potuisse nisi diuinitus fieri, uirtutem diaboli nescientes, maxime quando tantam, quantam numquam habuit, acceperit potestatem. Non enim quando de caelo ignis cecidit et tantam familiam cum tantis gregibus pecorum sancti Iob uno inpetu absumsit et turbo inruens et domum deiciens filios eius occidit, phantasmata fuerunt; quae tamen fuerunt opera satanae, cui Deus dederat hanc potestatem. Propter quid horum ergo dicta sint prodigia et signa mendacii, tunc potius apparebit. Sed propter quodlibet horum dictum sit. seducentur eis signis adque prodigiis. qui seduci merebuntur, pro eo quod dilectionem, inquit, ueritatis nonreceperunt, ut salui fierent. Nec dubitauit ris ut credant mendacio. Deus enim mittet, quia Deus diabolum
Abbreviated transcription (Latin):
ñ erant ex nob̃̾. Qđ si fuissent ex nob̃ ꝑmansissent utiq nob̾¬
cum. Sicut gͦ ante finem in hac hora inqͥunt qͣm iołs nouis¬
simam dic̃ exierunt multi heretici de medio eccłiȩ. qͦs młtos
dicit antup̃os. ita om̃s tunc inde ęxibunt qͥ ñ ad. xp̃m sed
ad illũ nouissimũ antixp̃m ꝑtinebunt. & tunc reuelabitur.
Alius gͦ sic alius aut̃ sic apłi obscura uerba mectat. qd̾ tamen
eũ dixisse ñ dubium ẽ. N ueniet ad uiuos & mortuos iudicã¬
dos ap̃s. nisi prius uenerit ad seducendos in anima mortuos
aduersarius eius antup̃s qͣmius ad occultum iã uiditu dei
ꝑtineat qd̃ ab illo seducentur. Presentia quippe eiꝰ erit sicut
qui ꝑeunt. Tunc enim soluetur sathianas et ꝑ illũ antup̃m
in om̃i sua iuitute murabilit̾ quidem. s mendacit̾ oꝑatur
Quȩ solet ambigi utrum ꝓpt̾ea dicta sunt signa & ꝓdigia

Expanded text:
non erant ex nobis. Quod si fuissent ex nobis, permansissent utique nobinon erant ex nobis. Quod si fuissent ex nobis, permansissent utique nobiscum. Sicut ergo ante finem in hac hora, inquiunt, quam Iohannes nouissimam dicit, exierunt multi haeretici de medio ecclesiae, quos multos dicit Antichristos: ita omnes tunc inde exibunt, qui non ad Christum, sed ad illum nouissimum Antichristum pertinebunt, et tunc reuelabitur. Alius ergo sic, alius autem sic apostoli obscura uerba couiectant; quod tamen eum dixisse non dubium est: non ueniet ad uiuos et mortuos iudicandos Christus, nisi prius uenerit ad seducendos in anima mortuos aduersarius eius Antichristus; quamuis ad occultum iam iudicium Dei pertineat, quod ab illo seducentur. Praesentia quippe eius erit, sicut soluetur satanas et per illum Antichristum in omni sua uirtute mirabiliter quidem, sed mendaciter operabitur. Quae solet ambigi utrum propterea dicta sint signa et prodigia
Abbreviated transcription (Latin):
id ÷ de medio tollat᷑. & tẽ reuelabit᷑ iniquus. quẽ significa¬
ri antixp̃m nullus ambigit. Alii uͦ et qd ait quid decineat
scitis. & mosteriũ oꝑat᷑ iniqͥtatis. ñ putant dictum nͥ d̾ mał
et fictis qͥ sut̃ in ȩccłia. donec ꝑueniant ad tantũ numerũ
qͥ antrep̃o magnũ ppłm faciat. et hoc ẽẽ. mysterium iniqͥta¬
tis qr uidet᷑ occultum. Hortari aut̃ apłm fideles ut ĩ fide
quam tenent tenacit̾ ꝑseuerent dicendo. tantum qui mͦ
tenet teneat donec de medio fiat. hoc ÷ donec exeat de
medio eccłiȩ mysteriũ iniqͥtatis. qd̾ nime occultum est.
Id ipsum enĩ mosterium ꝑtinere arbitͣntur qd̾ ait in epła
sua iołis euangłista. Pueri nouissima hora est. & sicut audistis
qd̃ antixp̃s sit uenturꝰ. nunc aut̃ autixͥ multi facti sunt. Un¬
de cognoscimus qđ nouissima hora sit : ex nob̾ exierunt. s

Expanded text:
id est de medio tollatur. Et tunc reuelabitur iniquus, quem significaid est de medio tollatur. Et tunc reuelabitur iniquus, quem significari Antichristum nullus ambigit. Alii uero et quod ait: Quid detineat scitis et mysterium operari iniquitatis non putant dictum nisi de malis et fictis, qui sunt in ecclesia, donec perueniant ad tantum numerum, qui Antichristo magnum populum faciat; et hoc esse mysterium iniquitatis, quia uidetur occultum; hortari autem apostolum fideles, ut in fide quam tenent tenaciter perseuerent, dicendo: Tantum qui modo tenet teneat, donec de medio fiat, hoc. est, donec exeat de medio ecclesiae mysterium iniquitatis, quod nunc occultum est. Ad ipsum enim mysterium pertinere arbitrantur, quod ait in epistula sua Iohannes euangelista: Pueri, nouissima hora est; et sicut audistis, quod Antichristus sit uenturus, nunc autem Antichristi multi facti sunt; unde cognoscimus quod nouissima sit hora. Ex nobis exierunt; sed