comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Qui gͦ ipsct ut itti dicã radicẽ sõnii ꝓtulit: ꝓfecto ex p̃teritis
ꝓbauit. quã uera essent quȩ de futuris diceret. Prophetia autẽ p̃-¬
sentis tẽporis. nec p̃teriti ad testatione indiget nec futuri: qr cũ
res occulta ꝑ ꝓphetiȩ uerba detegit᷑. ueritati illiꝰ res ipsa quȩ os-¬
tendit᷑ ad testat᷑. Igit᷑ qr de tẽporib ꝓphetiȩ tractauimꝰ. restat
ut de modis eiꝰ ac qualitatib aliqua disseramꝰ. Sp̃s quippe ꝓphetiȩ :¬
nec semꝑ nec eodẽ mͦ ꝓphete animũ tangit:. Aliquando enĩ sp̃s¬
ꝓphetiȩ exp̃senti tangit animũ ꝓphetantis: ⁊ ex futuro nequa¬
quã tangit. Aliquando ex futuro tangit: ex p̃senti ñ tangit.
Aliquando uero ex p̃senti ⁊ ex futuro tangit. Aliquando autẽ ex
Aliquando tangit ex futuro: nec tangit ex p̃terito: Aliquando
uero inp̃senti ex parte tangit: ⁊ ex parte ñ tangit: Aliquando
in futuro ex parte tangit: ⁊ ex parte ñ tangit. S hȩc ipsa si pos¬

Expanded text:
go ipsam, ut ita dicam, radicem somnii protulit, profecto ex praeteritis probavit quam vera essent quae de futuris diceret. Prophetia autem praesentis temporis nec praeteriti attestatione indiget, nec futuri, quia cum res occulta per prophetiae verba detegitur, veritati illius res ipsa quae ostenditur attestatur. 4. Igitur quia de temporibus prophetiae tractavimus, restat ut de modis ejus ac qualitatibus aliqua disseramus. Spiritus quippe prophetiae nec semper, nec eodem modo prophetae animum tangit. Aliquando enim spphetiae ex praesenti tangit animum prophetantis, et ex futuro nequaquam tangit; aliquando ex futuro tangit, et ex praesenti non tangit. Aliquando vero ex praesenti et ex futuro tangit; aliquando autem ex aliquando autem tangit ex futuro, nec tangit ex praeterito. Aliquando vero in praesenti ex parte tangit, et ex parte non tangit; aliquando in futuro ex parte tangit, et ex parte non tangit. Sed haec ipsa, si pos
Abbreviated transcription (Latin):
reuelationẽ: notũ mͥ factũ ẽ. sacram̃tũ.: Qui tam̃ hoc ipsũ euangeliũ
qđ ꝑ reuelationẽ cognouerat: cũ hierosolimã p̃dicaturus ascenderoe.
ait. Ecce ego alligatus sp̃ũ uado in hierłm: quȩ in ea uentura sint mͥ
ignorans. Hoc quippe ȩuangelii sacram̃tũ ẽ. quia unigenitꝰ patris in car¬
natus atq ꝑfectus homo factus ẽ: qͥ crucifixus mortuus ⁊ sepultus. die
t̃cio resurrexit: Die quoq quadragesima ascendit incȩlũ: atq indexte¬
ram patris sedet Qui gͦ ꝑ reuelationẽ euangeliũ agnouit: ꝓphetiȩ spũ
de p̃terito tactus ẽ. Sed quia quid ꝓ eodẽ ȩuangelio passurus essox
ignorauit: de futuro ꝓcul dubio tuctus nõ est Nã ⁊ si dic̃ nisi qđ sp̃s

Expanded text:
um mihi sacramentum. Qui tamen hoc ipsum Evangelium quod per revelationem cognoverat, cum Jerosolymam praedicaturus ascenderet, ait: Ecce ego alligatus spiritu, vado in Jerusalem: quae in ea ventura sint mihi ignorans . Hoc quippe Evangelii sacramentum est; quia Unigenitus Patris incarnatus est, atque perfectus homo factus est; qui crucifixus, mortuus et sepultus, die tertia resurrexit, die quoque quadragesima ascendit in coelum, atque in dextera Patris sedet. Qui ergo per revelationem Evangelium agnovit, prophetiae spiritu de praeterito tactus est; sed quia quid pro eodem Evangelio passurus erat ignoravit, de futuro procul dubio tactus non est. Nam sic dicit: Nisi quod S
Abbreviated transcription (Latin):
elia. ad heliseũ dicunt. Nũquid nosti quia hodie dñs tolloe dnm̃
⁊ uallib querunt: In futuro eorũ mentẽ ꝓphetiȩ sp̃s ex parte teti¬
gerat. & ex parte minime tungebat: quando eũ quẽ tollendũ no-¬
uerant. nõ inueniendũ quęrebant. Ex parte ittiq tucti sunt atq
ex parte nõ tacti: qui & sciebant qđ tolli possit. ⁊ nesciebant qđ in¬
ueniri nõ possit. Isdẽ quoq eliseus ꝓphetiȩ spũ de futuro tactus ẽ.

Expanded text:
Elia ad Elisaeum dicunt: Nunquid nosti quia hodie Dominus tollat dominum Elia ad Elisaeum dicunt: Nunquid nosti quia hodie Dominus tollat dominum  vallibus quaerunt. In futuro ergo eorum mentem prophetiae spiritus ex parte tetigerat, et ex parte non tangebat, quando eum quem tollendum noverant non inveniendum quaerebant. Ex parte itaque tacti sunt, atque ex parte non tacti, quia et sciebant quod tolli posset, et nesciebant quod inveni
Abbreviated transcription (Latin):
consitit quia ubi ferrũ cecidiss&e ignorabat. Prophetiȩ gͦ sp̃s elisei
mentẽ ex futuro tetigerat. s ex p̃terito nõ tangebat: qui ⁊ferrũ
in ꝓfundũ demersũ quia reuocaturus eẽt ad suꝑficiem scire po¬
tuit. s ubi cecidat om̃ino nesciuit. Aliquando uero ꝓphetiȩ sps̃
in p̃senti ex parte tangit: ex parte nõ tangit. Qđ petri apłi istoria
testat᷑: cũ missi ad eũ a cornelio milites ei sunt ꝑ spm nunciati.
Scriptũ quippe ẽ: Dixit sp̃s ei. Eece uiri tres quęrunt te. Ad quos
ille descendit: & requirens dixit. Iuȩ cciusa ÷ propt̃ quã uenistis:
In cuiꝰ uerbis ostendit᷑. quia eandẽ cciuscĩ ꝑ spm nõ audierat. quã
amilitib requirebat. In p̃senti ergo mentẽ petri sp̃s ⁊ ex parte teti¬
git. ⁊ ex parte nõ tetigit: qui & ad eẽ milites dixit. & ꝓqua causa
uenerant tucuit. Aliquando uero sp̃s ꝓphetiȩ in futuro. ex parte
tungit ⁊ ex parte nõ tangit: sicut propħarũ filii de auferendo

Expanded text:
constat quia ubi ferrum cecidisset ignorabat. Prophetiae ergo spiritus Elisaei mentem ex futuro tetigerat, sed ex praeterito non tangebat, qui et ferrum in profundis demersum, quia revocaturus esset ad superficiem, scire potuit; sed ubi ceciderat omnino nescivit. 11. Aliquando vero prophetiae spiritus in praesenti ex parte tangit, et ex parte non tangit. Quod Petri apostoli historia testatur, cum missi ad eum a Cornelio milites ei sunt per spiritum nuntiati; scriptum quippe est: Et dixit spiritus ei: Ecce viri tres quaerunt te. Ad quos ille descendit, et requirens dixit: Quae causa est propter quam venistis ? In cujus verbis ostenditur quia eamdem causam per spiritum non audierat quam a militibus requirebat. In praesenti ergo mentem Petri spiritus ex parte te tigerat, et ex parte non tetigerat, qui et adesse mi lites dixit, et pro qua causa venerant tacuit. 12. Aliquando spiritus prophetiae in futuro ex parte tangit, et ex parte non tangit; sicut prophetarum filii de auferendo
Abbreviated transcription (Latin):
Et cũ ꝑcussissoe trib uicib & stetiss&: iratus ÷ cõtra eũ uirdĩ. & ait.
Si ꝑcussisses quinquies aut sexies. siue septies: ꝑcussisses syrĩ usq
ad consũptionẽ. Nunc autẽ trib uicib ꝑcucies eam. Qui itaq
nouerat qͥrociẽs ꝑcuter& siricĩ totiẽs ꝑcussiss& terram: s cũ ei
diceret ꝑcute terrã. quotiens ꝑcussurus eẽt ignorabat. quippe.
ex parte tactus fuerat. ⁊ ex parte nõ tactus: qͥ siriã ꝑcuti p̃dixit.
s terrã ꝑcuti amplius uoluit Sic samuhel cũ ad ungendũ dauid a dño
mitteret᷑. respondit: Quomͦ uadam : Audiet enĩ saul ⁊ nt̾ficiet
me: Qui ⁊ dauid unxit: nec tam̃ asaul occisus ẽ Exparte gͦ de fu-¬
turo tactus ꝓphetȩ animus fuerat: ⁊ ex parte ñ tactus: qͥ & ungendũ
dauid in regno nouerat. & quia a saul nõ essoe occidendus ignorcibat:
minime tangunt᷑. Alii uero elonginquo: & ñ tangunt᷑ e proximo:

Expanded text:
cum percussisset tribus vicibus, et stetisset, iratus est contra eum vir Dei, et ait: Si percussisses quinquies, aut sexies, sive septies, percussisses Syriam usque ad consumptionem: nunc autem tribus vicibus percuties eam . Qui itaque noverat quia toties percuteret Syriam, quoties percussisset terram; sed cum ei diceret, Percute terram, quoties eam percussurus esset ignorabat quippe qex parte tactus fuerat, et ex parte non tactus, qui Syriam percuti praedixit, sed terram amplius percuti voluit. Sic Samuel cum ad unguendum David a Domino mitteretur, respondit: Quomodo vadam? Audiet enim Saul, et inter ficiet me . Qui et David unxit, nec tamen a Saule occisus est. Ex parte ergo de futuro tactus prophetae animus fuerat, et ex parte non tactus, qui et unguendum David in regno noverat, et quia a Saule non esset occidendus ignorabat. 1minime tanguntur; alii vero e longinquo, et non tanguntur e proximo;
Abbreviated transcription (Latin):
si ꝓphetie spm̃ p̃sentẽ habuissoe. Sciendũ quoq ÷ qđ aliquando propħe
scĩ dũ consulunt᷑: ex magno usu prophandi. quedã ex suo sp̃u ꝓferunt.
citius correpti. abeo quȩ uera sunt audiunt: & sem& ipsos quia falsa di¬
xerint rep̾hendunt. Natan ⁊ enĩ ꝓphetã scm̃ uirũ fuisse qͥs nesciat :
Qui dauid regẽ & de culpa aꝑte rep̃hendit: & quȩ ei ꝓculpa eadem
essent uentura nunciauit. Quẽ ttim̃ dũ idem dauid quia templũ dõ
uell&r construere requisisset. ilico respondit: Om̃e qđ ÷ in corde tuo
uade &e fac: quia dñs tecũ ẽ: De quo illic stcitĩ subdit᷑. factũ ÷ autẽ¬

Expanded text:
si prophetiae spiritum praesentem habuisset. 16. Sciendum quoque est quod aliquando prophetae sancti dum consuluntur, ex magno usu prophetandi quaedam ex suo spiritu proferunt, citius correcti, ab eo quae vera sunt audiunt, et semetipsos quia falsa dixerint reprehendunt. Nathan etenim prophetam sanctum virum fuisse quis nesciat? Qui David regem et de culpa aperte reprehendit, et quessent ventura, nunciavit: quem tamen dum idem David, quia templum Deo vellet construere, requisisset, ilico respondit: Omne quod est in corde tuo, vade et fac, quia Dominus tecum est. De quo illic statim subditur: Factus e
Abbreviated transcription (Latin):
atq ex futuro ꝑ prophetiȩ sp̃m tactti ẽ: quę & eam ꝓmissionib angłi
credidisse cognouit. ⁊ matrẽ nominans: qr redemptorẽ humani generis
in utero portaret in tellexit: icũ om̃ia ꝑficienda p̃diceret: quid etiã
de futuro sequeret᷑ aspexit. Aliquando uero ꝓphetiȩ sps ex p̃terito
tangit animũ. nec tangit ex futuro: sicut in paulo apło aꝑte osten¬
dit᷑ qui discipłis dic̃. Notũ uob̃ facio fr̃s euangeliũ qđ euangelizatũ ẽ
a me. qr nõ ÷ scđm hominẽ. neq enĩ ego ab homine accepi illud neq¬

Expanded text:
ta est: quae et eam promissionibus angeli credidisse cognovit, et matrem nominans, quia Redemptorem humani generis in utero portaret intellexit; et cum omnia perficienda praedicaret, quid etiam de futuro sequeretur aspexit. 1178 9. Aliquando vero prophetiae spiritus ex praeterito tangit animum, nec tangit ex futuro, sicut in Paulo apostolo aperte ostenditur, qui discipulis dicit: Notum vobis facio, fratres, Evangelium, quod evangelizatum est a me
Abbreviated transcription (Latin):
aSPIRaTont de Czechiel Profheta
LOCUTURUS: PRIUS DEBEO TEM¬
PORA ET MODOS APERIRE PRO¬
phetiȩ: ut dũ accessus eiꝰ ostenditur
uirtus melius cognoscatur: Prophetiȩ
tempora: tria sunt. Scilic& p̃sens.¬
in duob temporib etimologiã ꝓphetia ꝑdit: quia cũ ideo ꝓphetia
dictt sit qđ futura p̃dĩcat: quando de p̃terito uł p̃senti loquit᷑
s uł ea memorat quȩ transacta sunt. uł ea quȩ sunt. Quȩ tam̃
tria ꝓphetiȩ tẽpora uerius loquimur: si exscicrę scripturȩ testi¬
moniis ostendamus: Prophetia de futuro ẽ: ecce uirgo cõcipiet
& pariet filiũ. Prophetia de p̃terito: in principio creauit ds̃ cęlũ
& terram: De illo enĩ tẽpore dixit homo: quo nõ erat homo.
Prophetia de p̃senti ẽ: quã paulus apłs dicit: Si autẽ om̃s ꝓphe¬
tent. intret autẽ quis infidelis uł ydiota. cõuincitur ab om̃ib

Expanded text:
aspiratione de Ezechiele propheta locuturus, prius debeo tempora et modos aperire prophetiae, ut dum accessus ejus ostenditur, virtus melius cognoscatur. Prophetiae tempora tria sunt, scilicet praemologiam perdit. Quia cum ideo prophetia dicta sit quod futura praedicat, quando de praeterito vel praesenti loquitur, nturum est, sed vel ea memorat quae transacta sunt, vel ea quae sunt. Quae tamen tria prophetiae tempora verius loquimur, si ex sacrae Scripturae testimoniis ostendamus. Prophetia de futuro est: Ecce Virgo concipiet et pariet filium . Prophetia de praeterito: In principio creavit Deus coelum et terram . De illo enim tempore dixit homo quo non erat homo. Prophetia de praesenti est, quando Paulus apostolus dicit: Si autem omnes prophetent, intret autem quis infidelis
Abbreviated transcription (Latin):
futuro p̃dixerat. ostender& etiã qr de p̃terito uera dixisset:
Quia ittiq dociumꝰ qualit̾ ex futuroꝵ ꝓphetia ꝓbant᷑ p̃terita:
restait nunc ut adhuc de sacris eloquiis ostendamꝰ. quomͦ in ꝓphetiȩ
set. misit ad magos ⁊ ariolos. om̃sq scipientes babilonie cõuocauit :
nec abeis solũmodo interp̃tationẽ somnii. s etic̃ somniũ quesiuit:
ut nimirũ ex p̃terito colligeroe. siquid in eorũ responsionib de
uenturo certũ teneret Qui cũ dicere nulla ratione potuissent̾
daniel deductus ad mediũ est Qui de interp̾tatione somnii &e
de narratione requisitus. nõ solũ hoc respondit qđ int̾rogatꝰ ẽ.
s ipst̃ somnii originẽ replicauit dicens Tu rex cogitare cepisti instra¬
tu tuo: qđ ÷ futurũ post hȩc. Et paulo post. Iu rex uidebas & ecce
qucisi staitua unci grandis: & cetera. Cuiꝰ uidelicoe sõnu mox ordi

Expanded text:
tenderet etiam quia de praeterito vera dixisset? 3. Quia itaque docuimus qualiter ex futurorum prophetia probentur praeterita, restat nunc ut adhuc de sacris eloquiis ostendamus quomodo in ipso prset , misit ad magos et ariolos, omnesque sapientes Babyloniae convocavit, nec ab eis solummodo interpretationem somnii, sed etiam somnium 1176 quaesivit, ut nimirum ex praeterito colligeret si quid in eorum responsionibus de venturo certum teneret. Qui cum dicere nullatenus potuissent, Daniel deductus ad medium est, qui de interpretatione somnii, et de narratione requisitus, non solum hoc respondit quod interrogatus est, sed ipsam somnii originem replicavit, dicens: Tu, rex, caepisti cogitare in stratu tuo quid esset futurum post haec . Et paulo post: Tu, rex, videbas, et ecce quasi statua una grandis , et caetera. Cujus videlicet somnii mox ut ordi
Abbreviated transcription (Latin):
do uero ex p̃teritis ꝓbentur futura. Dixerat enĩ moyses In princi¬
pio creauit ds̃ cęlũ & terram. S quis crederet quia uerũ de p̃terito
diceret. si de futuro etiã aliquid nõ dixiss&e: In ipsius ⁊ enĩ libri
fine in cuiꝰ exordio illa de p̃terito dixerat: aliquid ꝓphetiȩ ꝑ ia¬
cob uocẽ de uenturis ꝑ miscuit dicens Non auferetur sceptrũ de
iuda. & dux de femorib eiꝰ. donec ueniat qui mittendus est: ⁊ ipse
erit ex pectatio gentiũ. Qui &iam eundẽ ꝑsemet ipsũ qui mitten

Expanded text:
do vero ex praeteritis probentur futura. Dixerat enim Moyses: In princido vero ex praeteritis probentur futura. Dixerat enim Moyses: In principio creavit Deus coelum et terram . Sed quis crederet quia verum de praeterito diceret, si de futuro etiam aliquid non dixisset? In ipsius etenim libri fine, in cujus exordio illa de praeterito dixerat, aliquid prophetiae per Jacob vocem de venturis permiscuit, dicens: Non auferetur sceptrum de Juda, et dux de femoribus ejus, donec veniat qui mittendus est, et ipse e
Abbreviated transcription (Latin):
tur. quia ꝑ hunc modũ ꝓphetiȩ sp̃s non p̃dicoe qđ futurũ ẽ. s ostendat
qđ ẽ. Quo autẽ pacto ꝓphetiȩ dicat᷑ sp̃s qui nichil futurũ indicat
s p̃sens narrat : Qua in re anĩ aduertendũ ẽ. qđ recte ꝓphetia
dicit᷑: non qr p̃dicit uentura. s quia ꝓdet occultai. Rem quippe
qualibet sicut ab oculis nr̃is infuturo subtrahunt tempora: itti
ab oculis nr̃is inp̃senti subtrahit causa: Uentura ⁊enĩ res occultat᷑
in futuro tempore. p̃sens autẽ cogitatio abscondit᷑ in latenti corde.
Est etic̃ ꝓphetia p̃sens. cũ res quȩlibet nõ ꝑ animũ s ꝑ absentẽ locũ
ubi ꝑ p̾sentiam non ÷ corpus. Nã giezi longe a propħa recesserat:
cũ tiaaman syri munera ꝑcipiebat. Cui tam̃ isdem propħa dicit:
Nonne cor meũ inp̃senti erat. quando reuersus ÷ homo de curru
suo in occursũ tibi : Sciendũ quoq est. quia ꝓphetiȩ tempora inuicẽ
sibi concinunt ad ꝓbationẽ: ut aliquando ex futuris p̃terita. aliquan¬

Expanded text:
futurum est, sed ostendit quod est. Quo autem pacto prophetiae dicatur spiritus, qui nihil futurum indicat, sed praesens narrat? Qua in re animadvertendum est quod recte prophetia dicitur, non quia praedicit ventura, sed quia prodit occulta. Rem quippe quamlibet, sicut ab oculis nostris in futuro subtrahunt tempora, ita ab oculis nostris in praesenti subtrahit causa. Ventura enim res occultatur in futuro tempore, praesens autem cogitatio absconditur in latenti corde. Est etiam prophetia praesens, cum res quaelibet non per animum, sed per absentem locum ubi per praesentiam non est corpus. Nam et Giezi longe a propheta recesserat, cum Naaman Syri munera percipiebat, cui tamen idem propheta dicit: Nonne cor meum in praesenti erat, quando reversus est homo de curru suo in occursum tibi ? 2. Sciendum quoque est quia prophetiae tempora invicem sibi concinunt ad probationem, ut aliquando ex futuris praeterita, aliquan
Abbreviated transcription (Latin):
me manent: aꝑte ostendit᷑ quia ea quȩ ipsi futura essent aliis de ipso
reuelatti erant. nõ autẽ ipsi de se. Sic̃ de illo ꝑ agabũ dicit᷑: Uirũ cuiꝰ
hȩc tona est: itt alligari oportet in hierłm. Aliquando autẽ ꝓphetiȩ
sp̃s tangit ex futuro nec tangit ex p̃terito: sicut de helisei facta
scriptũ ẽ: Quia cũ unus exfiliis ꝓphetarũ matheriẽ succideroe. huic¬

Expanded text:
me manent , aperte ostendens quia ea quae ipsi futura essent aliis de ipso revelata erant, non autem ipsi de se, sicut de illo per Agabum dicitur: Virum, cujus haec zona est ita alligari oportet in Jerusalee ipsi futura essent aliis de ipso revelata erant, non autem ipsi de se, sicut de illo per Agabum dicitur: Virum, cujus haec zona est ita alligari oportet in Jerusalem
Abbreviated transcription (Latin):
D de clarandum autem quã gratum dõ in om̃ibꝰ exibebat obse¬
quium beato hugoni cum sp̃uum discretione data ẽẽ dr̃
animo ad eum accederet libera mente discernebat In tuebatur qͥs
in sagena beati benedicti bonus piscis futurus eẽt qͥs angłm lucis qͥs angłm
gereret tenebrarũ Quam ꝓfecto gr̃am ne potius ei conferre quã adõ
collatã re ferre uideamus eins testimonio sub posita seruiuit et suf

Expanded text:
d declarandum autem quam gratum Deo in omnibus exhibebat obsequium, B. Hugoni cum spirituum discretione, data esse dicanimo ad eum accederet, libera mente discernebat; intuebatur quis in sagena B. Benedicti bonus piscis futurus esset, quis Angelum lucis, quis Angelum gereret tenebrarum. Quam profecto gratiam, ne potius ei conferre quam a Deo collectam referre videamur, eius testimonio subposita seruiunt, & suf
Abbreviated transcription (Latin):
uxorẽ ⁊ pepererit filios & filias: mulier & liberi eiꝰ erunt dñi sui. Ipse
ac liberos. nõ egrediar liber: offerat eũ dñs diis & applicabit᷑ ad hostiũ
& postes: ꝑforabitq aurẽ eiꝰ subula. ⁊erit seruus in scłm Paulo latius
testimoniũ dedimꝰ. ut distinctionẽ seruitutis atq libertatis in utraq

Expanded text:
uxorem et pepererit filios et filias, mulier et liberi ejus erunt domini sui: ipse uxorem et pepererit filios et filias, mulier et liberi ejus erunt domini sui: ipse at eum dominus diis, et applicabitur ad ostium et postes, perforabitque aurem ejus subula, et erit ei servus in saeculum . Paulo latius testimonium dedimus, ut distinctionem servitutis atque libertatis in utraq
Abbreviated transcription (Latin):
minor ÷ merito quã contẽplatiua: recte nunc dicit᷑: Et manꝰ hominis
subpennis eoꝵ. Nã & si ꝑ actiuã boni aliquid agimꝰ: ad cęleste tam̃
desideriũ nolumꝰ ascendere. Unde & apud moisen actiua seruitꝰ. con-
quã diu tam̃ inter ꝓximos uiuimus. una nob̾ innecessitate ẽ. altera in
uoluntate:. Quis enĩ cognoscens dm̃ ad eius regnũ ingredit᷑. nisi bene
prius oꝑetur: Sine cõtemplatiua ergo uita intrare possunt ad cęlestẽ
patric̃ : qui bona quȩ possunt oꝑari nõ negligunt: Sine actiua autẽ
intrare nõ possunt: sinegligant bona oꝑari quȩ possunt: Illa ergo in neces¬
sittite: hȩx in uoluntate est Illa in seruitute: ista in libertate Hinc ÷¬
enĩ qđ ad moisen dicit᷑: Si emeris seruũ ębreũ: sex annis seruioe tibi:
In septimo egrediet᷑ liber: gratis. Cũ quali ueste in trauerit: cũ tali exe

Expanded text:
minor est merito, quam contemplativa, recte nunc dicitur: « Manus hominis minor est merito, quam contemplativa, recte nunc dicitur: « Manus hominis sub pennis eorum. » Nam etsi per activam boni aliquid agimus, ad coeleste tamen dquandiu tamen inter proximos vivimus, una nobis in necessitate est, altera in voluntate. Quis enim cognoscens Deum, ad ejus regnum ingreditur, nisi bene operetur? Sine contemplativa ergo vita intrare possunt ad coelestem patriam, qui bona quae possunt operari non negligunt. Sine activa autem intrare non possunt, si negligunt bona operari quae possunt. Illa ergo in necessitate, haec in voluntate est. Illa in servitute, ista in libertate est. Unde et ad Moysen dicitur: Si emeris servum Hebraeum, sex annis serviet tibi; in septimo
Abbreviated transcription (Latin):
sapore intimo uenturã iã requiẽ degustat Quid ittiq ꝑ manꝰ nisi
actiua uita: ⁊quid ꝑ pennas nisi contẽplatiua uitti signat᷑: Manus
ergo hominis subpennis eoꝵ ẽ: id ÷ uirtus oꝑis sub uolatu contẽplationis:
Qđ bene in euangłio duȩ illȩ mulieres de signant: martha scilico ⁊
maria. Martha ⁊ enĩ sattigebat: circa frequens ministeriũ. Maria
autẽ sedebat ad pedes dñi. & uerba eiꝰ audiebat: Erat ergo una inten¬
ta oꝑi: altera cõtemplationi. Una actiuȩ seruiebat ꝑ exterius minis¬
teriũ: altera contẽplatiue ꝑsuspensionẽ cordis in uerbũ. Et quãuis acti
ua bona sit: melior tum̃ ÷ contẽplatiua. Quia ista eũ mortali urtti
deficit: illa uero in inmortali uitti plenius excrescit. Unde dicit᷑:
Maria optimã partẽ elegit: quȩ ñ auferet᷑ ab ea. Quia igit᷑ actiua

Expanded text:
sapore intimo venturam jam requiem degustat. Quid itaque per manus nisi sapore intimo venturam jam requiem degustat. Quid itaque per manus nisi activa, et quid per pennas nisi contemplativa vita signatur? Manus ergo hominis sub pennis eorum est, id est virtus operis sub volatu contemplationis. Quod bene in Evangelio duae illae mulieres designant, Martha scilicet et Maria. Martha etenim satagebat circa frequens ministerium; Maria autem sedebat ad pedes Domini, et verba ejus audiebat . Erat ergo una intenta operi, altera contemplationi. Una activae serviebat per exterius ministerium, altera contemplativae per suspensionem cordis in verbum. Et quva bona sit, melior tamen est contemplativa. Quia ista cum mortali vita deficit, illa vero in immortali vita plenius excrescit. Unde dicitur, « Maria optimam partem elegit, quae non auferetur ab ea. » Quia igitur activa
Abbreviated transcription (Latin):
cia: quarta temperantia est. Quid enĩ prod eẽ potest prudentia. si forti¬
tudo desit: Sciri enĩ cuiquã nec posse facere: penai magis quã uirtus ẽ
Ded qui prudent̃ intelligit quid agat. & fortit̾ agit qđ intellexerit:
icĩ ꝓcul dubio iustus est. Sed eiꝰ iusticit̃ temperantia sequi deb&: quia
plerũq iusticia si modũ nõ hab&. incredulittitẽ cadit Ipse ergo iusti¬
cia uere iusticia ẽ: quȩ se temperantiȩ freno moderat᷑. ut in zelo quo quis¬
ꝙ feruoe sit etiam temperans: ne si plusquã dec& ferueat. ꝑdat iusticiã
cuiꝰ seruare moderamina ignorat.: Duȩ autẽ sunt scoꝵ p̃dicatoꝵ uite:
actiua scilic& ⁊ cõtemplatiua. S actiua prior ẽ. tempore quã contẽpla
tiua: qr ex bono oꝑe tendit᷑ ad cõtemplationẽ. Contẽplatiua autẽ
maior ÷ merito quã actiua: qr hec inusu p̃sentis oꝑis laborat. illa uero

Expanded text:
tia, quarta temperantia est. Quid enim prodesse potest prudentia, si fortitia, quarta temperantia est. Quid enim prodesse potest prudentia, si fortitudo desit? Scire etenim cuiquam quod non potest facere poena magis quam virtus est. Sed qui prudenter intelligit quod agatur, et fortiter agit quod intellexerit, jam procul dubio justus est. Sed ejus justia si modum non habet in crudelitatem cadet, ipsa ergo justitia vere justitia est, quae se temperantiae freno moderatur, ut in zelo quo quisque fervet sit etiam temperans, ne si plus ferveat perdat justitiam, cum servare moderamina ignorat. Duae autem sunt sanctorum praedicatorum vitae, activa scilicet et contemplativa. Sed activa prior est tempore qenditur ad contemplationem. Contemplativa autem major est merito quam activa, quia haec in usu praesentis operis laborat, illa vero
Abbreviated transcription (Latin):
toꝵ corda quȩ prius fuerant uacua uasculci. unguento sp̃s plena sunt:
quȩ ex paucitate olei solũmodo infusci uidebant᷑: Qđ dũ aliis atq
ali is dct᷑. & ab auditorib fides accipitur: erepta mulier uidelicoe scã
eccłai sub creditoris sui iã debito nõ tenet᷑ Sequitur Et manus homi¬
nis sub pennis eoꝵ: In quatuor partes: possunt hoc in loco quatuor
partes mundi accipi. scilic& oriens. occidens. meridies: ⁊ septentriori:
Quia scoꝵ p̾dicatio auctore dõ. incunctis mundi partib ẽ. egressa.
possumꝰ etiam ꝑ quatuor partes: principales quatuor uirtutes. ex quib¬
quȩq uirtutes oriunt᷑ acciꝑe. uidelic& prudentiã. fortitudinẽ. iusticiã.
atq temꝑantiã.: Qucis nimirũ uirtutes tunc ueracit̾ accipimus: cũ earũ
ordinẽ custodimus: Prima quippe prudentia. scd̾ci fortitudo. tercia iusti¬

Expanded text:
torum corda, quae prius fuerant vacua vascula, unguento Spiritus plena sunt, torum corda, quae prius fuerant vacua vascula, unguento Spiritus plena sunt, quae ex paucitate olei solummodo infusa videbantur. Quod dum aliis atque aliis datur, et ab auditoribus fides accipitur, erepta mulier, videlicet sancta Ecclesia, sub creditoris sui jam debito non tenetur. « Facta est autemnis sub pennis eorum in quatuor partes. « Possunt hoc in loco quatuor partes regiones quatuor mundi accipi. Scilicet, oriens, occidens, meridies et septentrionalis. Quia sanctorum praedicatio, auctore Deo, in cunctis mundi partibus est egressa. Possumus etiam per quatuor partes, principales quatuor virtutes acciutes oriuntur, videlicet, prudentiam, fortitudinem, justitiam atque temperantiam. Quas nimirum virtutes tunc veraciter accipimus, cum earum ordinem custodimus. Prima quippe prudentia, secunda fortitudo, tertia justi
Abbreviated transcription (Latin):
inde ꝑfecte in dĩ amore ardent. unde uix tenuissimas uerboꝵ seintillas
acceꝑint. Uerbũ quippe p̃dicationis: semen in corde audientis est. Et au
ditor bonus inde ꝓfert post modũ magnã messem scientiȩ: unde prius
ꝓpheta miraculũ : quȩ ne duos filios auferente creditore a mitter&.
ꝓphetȩ dictis obediuit: Et ex eo qđ parũ olei habebat ꝑ uasa uacua
effudit: quȩ cuncta postmodũ ad sumũ repleta sunt. & ex eorum
repletione: mulier a creditoris sui debito est soluta Quȩ uidelicoꝵ
& duos quos in fide genuit a mittere filios timebat Sed ꝓphetȩ
uerbis id ÷ scripturȩ sacrȩ p̾ceptis obȩdiens. ex paruo qđ habebat
olei ucisa uacua in fudit: qr dũ ab unius ore doctoris parũ quid de
amore diuinittitis multoꝵ uacuȩ m̃tes audiunt. ex uberante gr̃a
unguento diuini amoris usq ad sũmũ replent᷑. &iam nunc mul

Expanded text:
inde perfecte in Dei amore ardent, unde vix tenuissimas verborum scintillas inde perfecte in Dei amore ardent, unde vix tenuissimas verborum scintillas acceperint. Verbum quippe praedicationis, semen in corde aditor bonus inde profert postmodum magnam messem scientiae, unde parvumpropheta miraculum, quae, ne duos filios auferente creditore amitteret, prophetae dictis obedivit, et ex eo quod parum olei habebat, per vasa vacua effudit, quae cuncta post usque ad summum repleta sunt, et ex eorum repletione mulier a creditoris sui debito est soluta . Quae videlicet  duos quos in fide genuit amittere filios timebat. Sed prophetae verbis, id est Scripturae sacrae praeceptis, obediens, ex parvo quod habebat olei vasa vacua infudit, quia dum ab unius ore doctoris parum quid de amore Divinitatis multorum vacuae mentes audiunt, exuberante gratia, unguento divi
Abbreviated transcription (Latin):
reuersus ad suũ uomitũ: & sus lota in uolutabro luti Dolebat de quibus¬
dc̃ doctor egregius: qđ pedũ rectitudinẽ retro detorserant: quib ꝑ in¬
crepationẽ dicebat. Quomodo cõuertimini iterũ ad infirma ⁊ egena
elem̃ta. quib denuo seruire uultis: Dies obseruatis. & tempora: ⁊ annos.

Expanded text:
reversus ad suum vomitum, et sus lota in volutabro luti . Dolebat de quibusreversus ad suum vomitum, et sus lota in volutabro luti . Dolebat de quibusdam doctor egregius, quod pedum rectitudinem retro retorserant, quibus per increpationem dicebat: Quomodo convertimini iterum ad infirma et egena elementa, quibus denuo s
Abbreviated transcription (Latin):
sentit. Quatuor ergo facies uni sunt: quia noticia fidei qua cognoscunt᷑
a dõ. ipsa ÷ in uno quȩ est simul in quatuor. Quicquid enĩ in uno in uene¬
ris: hoc in uno simul om̃ib. quatuor recognosces Et quatuor pennȩ
nis uolant: Euangelistarũ ergo facies ad humanitatẽ dñi ꝑtinet:
penna ad diuinitaitẽ Quia in eo quẽ corporeũ aspiciunt: quasi faciẽ
intendunt Sed dũ hunc esse incircũ scriptũ atq incorporeũ ex diuini¬
tate ad nunciant: ꝑ contẽplationẽ quasi in aere uolant. Quia ittiq &
una ÷ fides in carnationis eiꝰ in om̃ibus: & ꝑ contẽplationẽ diuinitatis
eiꝰ in singulis: recte nunc dicit᷑: Quatuor facies uni: & quatuor pennȩ
uni Sed quȩ uirtus essoe si fidem atq contẽplationẽ dĩ habentes p̃dica¬
qui ad mala mundi quȩ reliquerint reflectunt᷑.: De quib scriptũ est. Canis

Expanded text:
sentit. Quatuor ergo facies uni sunt, quia notitia fidei, qua cognoscuntur sentit. Quatuor ergo facies uni sunt, quia notitia fidei, qua cognoscuntur a Deo, ipsa est in uno, quae est simul in quatuor. Quidquid enim in uno inveneris, hoc in omnibus simul quatuor recognosces. Et quatuor pennae nis. volant. Evangelistarum ergo facies ad humanitatem Domini pertinet, penna ad divinitatem: quia in eum, quem corporeum aspiciunt, quasi facies intendunt. Sed dum hunc esse incircumscriptum et incorporeum ex divinitate annuntiant, per contemplationis pennam quasi in aera levantur. Quia itaque et una fides incarnationis ejus in omnibus, et par contemplatio divinitatis ejus in singulis, recte nunc dicitur: Quatuor facies uni, et quatuor pennae uni. Sed quae virtus esset, si fidem atque contemplationem Domini habentes praedicaqui ad mala mundi quae reliquerunt reflectuntur. De quibus scriptum est: Canis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ ꝓphetiȩ sp̃m futura p̃uidentur. subtili narratione
de scribunt᷑. cũ dicit᷑. Quatuor facies uni: & quatuor
pennȩ uni Quid ꝑ faciem. nisi noticia: Et quid ꝑ pennã.
nisi uolatus exprimit᷑: Per faciẽ quippe unusquisq cognoscit᷑ ꝑ pennã
uero in altũ auiũ corpora subleuant᷑.: Facies ittiq ad fidem ꝑtinet:
penna ad contẽplationẽ. Ler fidẽ nãq ab om̃ipotente dõ cognos¬
cimur: sicut ipse de suis ouib dicit. Ego sũ pastor bonꝰ: & cognoseo
meas & cognoscunt me meȩ. Qui rursus ait. Ego scio quos elegerĩ
Per contẽplationẽ uero quia suꝑ nos met ipsos tollimur: quasi in
aeret leuam᷑ Quatuor ergo facies uni sunt: quia si requiras quid
matheus de incarnatione dñi senciat. hoc nimirũ sentit. qđ marcus.¬
lucas. & iohannes: Si queras qđ iohannes sentiat: hoc ꝓculdubio. qđ
marcus. lucas. & matheus. Si queras quid marcus: hoc qđ matheus.
ioħs. & luccis. Si queras quid lucas: hoc qđ ioħs. matheus & mareus

Expanded text:
phetiae spiritu futura praevidentur subtili narratione describuntur, cum dicitur: « Quatuor facies uni, et quatuor pennae uni. » Quid per faciem, nisi notitia, et quid per pennam nisi volatus exprimitur? Per faciem quippe unusquisque cognoscitur, per pennam vero in altum avium corpora sublevantur. Facies itaque ad fidem pertinet. Penna ad contemplationem. Per fidem namque ab omnipotente Deo cognoscimur. Sicut ipse de suis ovibus dicit: « Ego sum pastor bonus, et cognosco oves meas, et cognoscunt me meae. » Qui rursus ait: « Ego scio quos elegerim. » Per contemplationem vero quia super nosmetipsos tollimur quasi in aere elevamur. Quatuor ergo facies uni sunt. Quia si requiras quid MatLucas et Joannes. Si quaeras quid Joannes sentiat; hoc procul dubio quod Lucas, Marcus et Matthaeus. Si quaeras quid Marcus; hoc quod Matthaeus, Joannes et Lucas. Si quaeras quid Lucas; hoc quod Joannes, Matthaeus et Marcus
Abbreviated transcription (Latin):
hominũ xp̃s iħs. u ipso qͦq passionis suȩ tẽpore. p̃cepta uitȩ discipłis dedit. Ut
hi qͥmeũ credunt ad portã sẽꝑ aspiciant: & passionẽ eiꝰ sollicita cõsicdatione
pensantes. a suo qͦq exitu cordis oculos ñ auertant. Nos qͦq cũ iã claustra
carnis despicere. mortalitatis nr̃ȩ angustias ꝑ inmortalitatis desideriũ transi¬
re. insuꝑnȩ lucis lib̾tatẽ tende. ad cȩlestis patriȩ gaudia anhelare cȩꝑunus.
ad portã oculos tenemꝰ. Qͥa dũ asacram̃tis tẽporalib transire ad ȩt̃na cupimꝰ:
qͣsi iã p̃sentis uitȩ terga dedimꝰ & cordis faciẽ indesidio exitus nr̃i habemus.
Scriptũ qͥppe ẽ. Corpꝰ qͥ corrũpit᷑ ad grauat animã: & depͥmit t̾rena ui¬
tio sensũ multa cogitantẽ. Si itaq ꝑcontẽplationẽ iã inte ext
carnis angustias tenctim᷑. adhuc tam̃ insacram̃tis quȩ cognouimꝰ. ipsa carna¬
li angustia intra portã tenemꝰ. Sepe nãq animꝰ ita indiuina cõtẽplatione

Expanded text:
hristus Jesus in ipso quoque passionis suae tempore, praecepta vitae discipulis dedit: ut hi qui in eum credunt, ad portam semper aspiciant, et passionem ejus sollicita consideratione pensantes, a suo quoque exitu cordis oculos non avertant. Nos quoque cum jam claustra carnis despicere mortalitatis nostrae angustias per mortalitatis desiderium transire, in supernae lucis libertatem tendere, ad coelestis patriae gaudia anhelare coeperimus, ad portam oculos tenemus: quia dum a sacramentis temporalibus transire ad aeterna cupimus, quasi jam praesenti vitae terga dedimus, et cordis faciem in desiderio exitus nostri habemus.at animam, et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem . Sic itaque per contemplationem jam mente extra carnis angustias tendimus, adhuc tamen in sacramentis quae cognovimus ipsa carnali angustia intra portam tenemur. 17. Saepe namque animus ita in divina contemplatione
Abbreviated transcription (Latin):
uc tẽporalit̾ ad ȩt̾na exiens ab antiqͦ hoste rapiat᷑. ꝓpt̾ hunc uͦ e
sc̃ĩficaret ꝑsuũ sangumẽ popłm. extra portã passus ẽ. Exeamꝰ gͥ ad eũ extra¬

Expanded text:
hac temporali ad aeternam exiens, ab antiquo hoste rapiatur. Propter hunc vhac temporali ad aeternam exiens, ab antiquo hoste rapiatur. Propter hunc vsanctificaret per suum sanguinem populum, extra portam passus e
Abbreviated transcription (Latin):
subiungit᷑. Xlocutꝰ ẽ. ad me isdẽ uir. Q enĩ introducto ꝓpħȩ eͥdificiũ stan̾
ĩporta locutꝰ ẽ. ꝓfecto constat qr faciȩ interius. & tergo exterius stecit. Sed
mͣductus ꝓpħa cui uir stans in porta locutꝰ ẽ. ꝓcul dubio faciẽ ad portã tene¬
bat: unde ũba loquentis audiebat. Qdẽ. gͦ q uir interius aspicit. ꝓpħa
fidẽ intro duceret: Cuiꝰ oculi ȩdificiũ suũ sẽꝑ aspiciunt: qr qͣntũ qͥsq inir¬
tutib ꝓficiat. indesinent̃ ad tendunt. ꝓpħa uͦ ad portã respicit: qr qͥ uerbũ
dĩ audit. sẽꝑ oculos cordis ponere ad exitũ debet: & sine cessatione meditari
& egrediet᷑. ⁊ pascua inueniet. Ingrediet᷑ udelicet ad fidẽ. egrediet᷑ aũ ad speciẽ:
pascua uͦ inueniet in eterna sacietate. Hinc etiã psalmista ait. Dñs custodiat
fidẽ: exitũ qͦq qͦ exit ad speciẽ. ut neq uitͣns eccłam errorib sub plantet᷑. neq ad

Expanded text:
enim introducto prophetae in aedificium stans in porta locutus est, profecto constat quia facie interius, et tergo exterius stetit. Sed introductus propheta, cui vir stans in porta locutus est, procul dubio faciem ad portam tenebat, unde verba loquentis audiebat. Quid est ergo, quod vir interius aspicit, prophfidem introduceret? Cujus oculi aedificium suum semper aspiciunt, quia quantum quisque in virtutibus proficiat indesinenter attendunt. Propheta vero ad portam respicit, quia qui verba Dei audit semper oculos cordis ponere ad exitum debet, et sine cessatione meditari et egredietur, et pascua inveniet . » Ingredietur videlicet ad fidem, egredietur ad speciem, pascua vero inveniet in aeterna satietate. Hinc etiam Psalmista ait: « Dominus custodiat fidem, exitum quoque quo exit ad speciem, ut neque intrans Ecclesiam, erroribus supplantetur, neque ab
Abbreviated transcription (Latin):
occultauit. Unde ⁊ illic subdit᷑. Respiciens ꝑfenestras ꝓspiciens ꝑcancellos.
Qͥsqͥs enĩ ꝑfenestras uł ꝑcancellos respicit: nec totus uidet᷑. nec totus nõ uidei
Sic mmirũ redẽptor nr̃ ante dubitantiũ oculos factus ẽ: qr miracula faciens¬
si nichil ꝑtulisset ut homo. plene eis apparuisset ds̃: & rursũ humana pati¬
ens si nulla fecisset ut ds̃. purus putaret᷑ homo. Sed qe ⁊ diuina fec̃ & huma¬
na ꝑtulit: qͣsi ꝑfenestras uł ꝑcancellos ad homines ꝓspexit: ut ds̃ appareret
exmiraculis. & lateret expassionib & homo cerneret᷑ expassionibꝰ. s tam̃ ẽẽ
ultra honunẽ ex miraculis agnosceret᷑. Sed qr uir iste stare ĩporta dr̃. queren¬
dũ nob ẽ. utrũ faciȩ interius & tergo exterius: an tergo interius & faciȩ ext̃ius¬
stecit. Iua inre si ea quȩ st̃ p̃missa & sub uincta cõspicimꝰ: cicius qͣlit̾ steterit in¬

Expanded text:
it. Unde et illic subditur: Respiciens per fenestras, prospiciens per cancellos . Quisquis enim per fenestras, vel per cancellos respicit, nec totus latet, nec totus videtur. Sic sic nimirum Redemptor noster ante dubitantium oculos factus est, quia si miracula faciens nil pertulisset ut homo, plene eis apparuisset Deus; et rursum humana patiens, si nulla fecisset ut Deus, purus putaretur homo. Sed quia et divina fecit, et humana pertulit, quasi per fenestras vel per cancellos ad homines prospexit, ut Deus et appareret ex miraculis, et lateret ex passionibus, et homo cerneretur ex passionibus, sed tamen esse ultra hominem ex miraculis agnosceretur. Sed quia vir iste stare in porta dicitur, quaerendum nobis est utrum facie interius, et tergo exterius? stetit. Qua in re si ea quae sunt praemissa et subjuncta conspicimus citius qualiter steterit in
Abbreviated transcription (Latin):
entẽ : & eẽ hunc ultra hominẽ sentiebant. Sed ipsa eiꝰ miracula: in eoꝵ corde
cognita humanitas ꝑturbabat. Unde sc̃a excła sub sponsȩ uoce hunc aꝑte
iã uidẽ desid̾ans: ait. En ipse stat. post parietẽ nr̃m. Qͥ enĩ humanis oculiᷤᷤ.
hoc qd demortali natura ad sũpsit ostendit. & inse ipso inuisibilis ꝑmansit: in

Expanded text:
entem, et esse hunc ultra homines sentiebant: sed ipsa ejus miracula in eorum corde entem, et esse hunc ultra homines sentiebant: sed ipsa ejus miracula in eorum corde cogitata humanitas perturbabat, unde sancta Ecclesia sub sponsae voce hunc aperte jam videre desiderans ait: « En ipse stat post parietem nostrum . » Qui enim humanis oculis hoc quod de mortali natura assumpsit ostendit, et i
Abbreviated transcription (Latin):
iaceat. Sa. p̾tabat aũ iuporta. Isqͥs inporta stat exqͣdã parte intus ẽ. ex
manitatẽ iisibił apparuit. & sese ĩuisibilẽ in diuinitate seruauit. Hinc enĩ tu¬
dei qͥ hunc exꝑpħarũ ꝓmissione sustiuerant. ꝑfidiȩ suȩ cõfusione turbati st̃:
eũ quẽ ad ereptionẽ fuã uenire crediderant. mortalẽ uidebant
ĩporta stat. sic̃ suꝑiuᷤ dictũ ẽ. exqͣdã parte foris. exqͣdã uͦ parte intꝰ uidet᷑.
Unde nec ipsa udeoꝵ ꝑfilia: sine diuinȩ uirtutis ẽ. ostensione derelicta. Nã
miracula eiꝰ uidentes: trahebant᷑ ut cred̾ent. Sed rursũ passiones illiꝰ ꝑpenden¬
tes. dedignabant᷑ dm̃ credẽ. quẽ carne mortalẽ uidebant. Unde factũ ẽ: ut
de eiꝰ cognitione dubitarent. Uidebant enĩ esurientẽ. sicientem. comedentẽ.
bibentẽ. lassescentẽ. dornuente: ⁊ purũ hunc hominẽ eẽ. ȩstimabant. Uide
nor tuos suscitantẽ. lepsos mundantẽ. cȩcos illuminantẽ. demoni

Expanded text:
iens appellatur. Quisquis in porta stat, ex quadam parte intus est, ex humanitatem visibilis apparuit, et sese invisibilem in divinitate servavit. Hinc enim Judaei qeum, quem ad ereptionem suam venire crediderant mortalem videbant. Qui igitur in porta stat, sicut superius dictum est, ex quadam parte foris, ex quadam vero parte intus videtur. Unde nec ipsa Judaeorum perfidia sine divinae virtutis ostensione est derelicta. Nam miracula ejus videntes trahebantur ut crederent, sed rursum passiones illius perpendentes, dedignabantur Deum credere, quem carne mortalem videbant; unde factum est ut de ejus cognitione dubitarent. Videbant enim esurientem, sitientem, comedentem, bibentem, lassescentem, dormientem, et purum hunc hominem esse aestimabant. Videbant mortuos susc
Abbreviated transcription (Latin):
ad eccłam beati uiniani scõrũ loquorum sollicitus uisitator ac cessit:
Ybi cum prefati cõfessoris diligent̾ act̾ et uitam legerat cuiꝰ dã boni uir
nomine amandi factam in ea repperit mentionẽ: Dequo ipse pleniꝰ edo¬
ceri desidans opinionem euis et patriam ꝓpositum et finem atq sepul-¬
turam : adericis presens in quirit: Respondetur sciscitanti beatũ aman¬
dum magifcrũ fusse sc̃ĩ uiniani. meritis in signẽ doctrina conspisciũ
ȩremplis clarũ: corpus eiꝰ ꝓut fama ferebat᷑ ingalliis habere sepultu
S equenti autẽ die decanꝰ canonicorũ in eodẽ loco xenodoxiũ cõstrue¬
turus. ab eato hugone suscepti oꝑis postulat fundam̃tũ designari
At ille sp̃u scõ edoctus. hic ait fundam̃ta iacite ⁊ minime penitebit:¬
a d eiꝰ itaq suggestionẽ pueri altiꝰ fodientes mausoleũ p̃dicande
pulcritudinis in ueniunt beati amandi nomine in signitũ. Quo
repto: clerus exultat ⁊ popłs głificant dm̃ qͥ mirabił ẽ. in scĩs sius

Expanded text:
cclesiam B. Viviani, sanctorum locorum sollicitus visitator, accessit. Ubi cum praefati confessoris diligenter actus et Vitam legeret, cujusdam boni viri nomine Amandi factam in ea reperit mentionem, de quo ipse plenius edoceri desiderans, opinionem ejus et patriam, propositum et finem atque sepulturam a clericis praesens inquirit. Respondetur sciscitanti B. Amandum magistrum fuisse S. Viviani. meritis insignem, doctrina conspicuum, exemplis clarum. Corpus ejus, prout fama ferebatur, in Galliis habere sepulturam. Sequenti autem die, decanus canonicorum in eodem loco xenodochium constructurus, a B. Hugone suscepti operi postulat fundamentum designari. At ille, Spiritu sancto edoctus: « Hic, ait, fundamAd eius itaq. suggestionem pueri altius fodientes, Mausoleum prædicandæ pulchritudinis inueniunt, B. Amandi nomine insignitum, quo reperto clerus exultat, populus glorificat Deum, qui mirabilis est in sanctis suis,
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃ȩ. S cũ tribulatio nob̃ igemitꝰ addit᷑. ipse nr̃ȩ ẽpedes ad grauant᷑. Et qͥdem
quã diu ĩhac uita iustꝰ moras patit᷑. loqͦndo bona ꝓd eȩ aliis festinat. S cũ
duras m̃tes c̃spic̃. easq c̃sidat c̃tentionib occupari. p̃dicationis ũbĩ retinet.

Expanded text:
nostrae; sed cum tribulatio nobis et gemitus additur, ipsae nostrae compedes aggravantur. Et quidem nostrae; sed cum tribulatio nobis et gemitus additur, ipsae nostrae compedes aggravantur. Et quidem quandiu in hac vita justus moras patitur, loquendo bona, prodesse aliis festinat; sed cum duras mentes conspicit, easque considerat contentionibus occup
Abbreviated transcription (Latin):
guab̾t te ĩeis: ⁊ ñ egredieris ĩmedio eoꝵ. Cũ enĩ p̃dicator qͥsq ad c̃scientiam
domꝰ suȩ reducit᷑. suꝑ eo uincula dant᷑. ⁊ ligat᷑ ĩeis. Qa qͣnto pħse ĩ cogitatio¬
ne discusserit: tanto apliꝰ agnoscit iusti aĩa. qͣntis mortalitatis suȩ ĩfirmitatib
sit ligata. Nisi enĩ se liguatũ cspiceret paulꝰ: minime dixisset. Desidtũ haberis
dissolui. et cũ xp̃o eẽ. Hinc iꝑpsalmistã dr̃. Ut audiret gemitũ uinculatorũ.
aũ cũ iã anima ad redẽptoris sui speciẽ c̃tẽplandã exire desid̾at: cũ cȩlestib
gaudis ĩt eę suspirat. ipsa mortalitatis suȩ uincła c̃spicit. ⁊ gemit. qͥb ad¬
huc t̃p̃senti mundo ligata retinet᷑. Hinc ẽ. enĩ qͥ subtile omp̃is dĩ iudicium
ĩtuens hieremias ait. Circũ edificaũ adũsũ me ut ñ egrediar. ad grauauit
c̃pedẽ meã. Habemꝰ enĩ c̃pedes. ipsã ĩfirmitatẽ : atq corruptionẽ mortalitatis

Expanded text:
 non egredieris in medio eorum. 13. Cum enim praedicator quisque ad conscientiam domus suae reducitur, super eo vincula dantur, et ligatur in eis, quia quanto plus se in cogitatione discusserit, tanto amplius agnoscit justi anima quantis mortalitatis suae infirmitatibus sit ligata. Nisi enim se ligatum conspiceret Paulus, minime dixisset: Desiderium habens dissolvi, et cum Christo esse . Hinc per Psalmistam dicitur: Ut audiret gemitum vinculatorum, ditorum . Saepe autem cum jam anima ad Redemptoris sui speciem contemplandam exire desiderat, cum coelestibus gaudiis interesse suspirat, ipsa mortalitatis suae vincula conspicit et gemit, quibus adhuc in praesenti mundo ligata retinetur. Hinc est enim quod subtile omnipotentis Dei judicium intuens Jeremias, ait: Circumaedificavit adversum me ut non egrediar, aggravavit compedem meam . Habemus enim compedes, ipsam infirmitatem atque corruptionem mortalitatis
Abbreviated transcription (Latin):
& pones eã murũ ferreũ ĩt̃ te iciuitatẽ: et obfirmab̾ faciẽ tuã ad eã. uerit ĩ obsi¬
dione. Nisi enĩ reb historicis mistica miscerent᷑. qͥd sartago ferrea necessaria
ꝓpħȩ fuit. ut hanc ĩt̃ se ⁊ctuitatẽ poneret. qͣtenꝰ se ab eiꝰ obsidione separaret: Cũ
eiũ dr̃. sume tͥ sartaginẽ ferreã. et pones eã murũ ferreũ ĩt̾ te ictiutatẽ. aꝑte
declarat᷑. qr ꝑ eandẽ sartaginẽ ferreã ab obsidione etuitatis ꝓph̃a se libũ recddat.

Expanded text:
 ferreum inter te et civitatem, et obfirmabis faciem tuam ad eam, et erit in obsidionem. Nisi enim rebus historicis mystica miscerentur, quid sartago ferrea necessaria prophetae fuit, ut hanc inter se et civitatem poneret, quatenus se ab ejus obsidione separaret? Cum enim dicitur: Sume tibi sartaginem ferream, et pones eam murum ferreum inter te et civitatem, aperte decla
Abbreviated transcription (Latin):
solatio sub iungit᷑: quȩ domꝰ exasꝑans uocat᷑. cũ ꝓtinꝰ ꝓpħȩ suo dñs dic̃. Et tu

Expanded text:
solatio subjungitur, quae domus exasperans vocatur, cum solatio subjungitur, quae domus exasperans vocatur, cum
Abbreviated transcription (Latin):
nolite illos imitari qͦrũ me morib ex asꝑare uidetis. Id tam̃ ĩtelligere ⁊ alit̃ pos¬
sumꝰ. Qdã enĩ ubũ audientes ñ audiunt. qm̃ aurẽ adsacrũ eloqͥũ ponunt : sed
cor amundi desidiis ñ euellunt. Ut̃ ñnulli. qͥ qͥescentes minime qͥescunt: qr apͣuis
qͥdẽ actib ociosi st̃ corpore. s ꝑu̾sitatẽ oꝑũ exdelectatione ũsant ĩm̃te. hinc est¬
enĩ qͥ de uidea ad captiuitatẽ ꝑueniento scriptũ ẽ. Uidert̃ eã hostes. & derisert̃
sabbata eiꝰ. Hostes qͥppe sabbata derident: qͣndo maligni sp̃s p̃ciose m̃ti pͣuas cogi¬
Et qͥqͥescit qͥescat. ut pͣuitatis desidia repellant᷑ acogitatione. cũ iã repulsa
uident᷑ ab oꝑe. Ubi ne maloꝵ sic̃ diximꝰ exẽpla seqͣm᷑ ad iungit᷑: qr domꝰ exas¬
ꝑans ẽ. Mala aũ ⁊si diu tolerant᷑. subito corruunt. & eor penas ĩfirmi c̃spici¬
unt. ne qͦrũ culpas ĩpunitas existimant uitent᷑. Unde hic qͦq eiꝰdẽ iudeȩ de¬

Expanded text:
tamen intelligere et aliter possumus. Quidam enim verbum audientes non audiunt, quoniam aurem ad sacrum eloquium ponunt, sed cor a mundi desideriis non evellunt. Et sunt nonnulli qui quiescentes minime quiescunt, quia a pravis quidem actibus otiosi sunt corpore, sed perversitates operum ex dilectione versant iudaea ad captivitatem perveniente scriptum est: Viderunt eam hostes, et deriserunt Sabbata ejus . Hostes quippe Sabbata derident, quando maligni spiritus otiosae menti pravas cogiEt qui quiescit quiescat, ut pravitatis desideria repellantur a cogitatione, cum jam repulsa videntur ab opere. Ubi ne malorum, sicut diximus, exempla sequamur, adjungitur: Quia domus exasperans est. Mali autem etsi diu tolerantur, subito corruunt, et eorum poenas infirmi conspiciunt, ne quorum culpas impunitas existimant imitentur. Unde hic quoque ejusdem Judaeae de
Abbreviated transcription (Latin):
et qͥqͥescit qͥ escat: qͥa domꝰ exasꝑans ẽ. Sepe qͥd ẽ ũbũ dĩ audire desiđant: s
dũ alios ẽspiciunt. aurẽ aũtere: etiã ipsi asalutis auditu deuiant᷑. Yplerũq
multi qͥescere appetunt atq acunctis mundi huiꝰ actib uacare. nullis iã desi¬
diis t̾renis subcũb̾e s dũ uident alios ĩqͥete agendo ꝓficere. atq ĩhoc mundo
diuicus ⁊ honorib extolli: qr necdũ ĩuia rectitudinis firmist̃ ad pͥua oꝑa

Expanded text:
 quiescit, quiescat, quia domus exasperans est. » Saepe quidam verbum Dei audire desiderant, sed dum alios conspiciunt aurem avertere, etiam ipsi a salutis auditu deviantur. Et plerumque multi quiescere appetunt, atque a cunctis mundi hujus actibus vacare, nullis jam desideriis terrenis succumbere. Sed dum vident alios inquiete agendo proficere, atque in hoc mundo divitiis et honoribus extolli, quia necdum in via rectitudinis f
Abbreviated transcription (Latin):
reũ ponit. Ecerte siue ĩea captiuitate qͦ priꝰ. stue ĩea qͦ pꝰmodũ isrłitico popło
c̃tigit. nullꝰ ab eiꝰdẽ captiuitatis ꝑiculo lib̾ fuit: s om̃s simul par calamitas ĩuol¬
uit. Qid gͦ ĩtelligi tuxta literã potest. ut ꝓpħa ĩt̃ se ⁊ciuitatẽ quȩ obsidenda est
sartaginẽ ferreã ponat: s qͣm uis om̃e hoc qd ĩdescriptione lateris sub signo hie¬
rosolimoꝵ eiuitatis legit᷑. iuxta litt̾am factũ sit: nob̾ tam̃ sciendũ ẽ. qr typicũ ali

Expanded text:
sive in ea, quae postmodum Israelitico populo contigit, nullus ab ejusdem captivitatis periculo liber fuit, sed omnes simul par calamitas involvit. Quid ergo intelligi juxta litteram potest, ut propheta inter se et civitatem, quae obsidenda est, sartaginem ferream ponat? Sed quamvis omne hoc, quod in descriptione lateris sub signo Hierosolymorum civitatis legitur, juxta litteram factum sit, vobis tamen sciendum est, quia typicum ali