comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nequid estimares abiect̃ qđ ipso
noscitur auctore formatũ. Sicut
scriptũ ẽ fec dr omnia ualdebona:
sic & ipse dđ doctore secutus minu¬
tissimo sepulici co ȩquauit Ipsa
enĩ uistus ẽ religionis. ut quanto se
plus unusquis ex ẽplo creatoris hu¬
milat tanto amplus ex altetur
adgloriã : Ñhomo id ẽ ñ peccator
qđ millo e&̃ ñ potuit: homo ergo
dicit᷑ quantũ ꝑtin& adhumanã
naturã idẽ ñ homo appellatur
quia qđ ȩ̃ ꝓpriũ hominis peccata
ñ habuit: Nã & diabolus in eugło¬
homodictus ẽ ut ẽ illud in imicus
homo suꝑ seminauit Zytaniã
unde hoc nom̃ eẽconstat. Omonr¬
mon. obꝓbriũ aut̃ humanũ fuit
quando cũ sputis in numeris con¬
pluebant & a lapis sacrilggis uer¬
bercebant Abiectio plebis fuit
quando pontius pilatus dedit tur¬
be potestatẽ. quẽ uellent sibidimit¬
ti. illibarra. ban eligentes : xpm¬

Expanded text:
ne quid aestimares abjectum, quod ipso ne quid aestimares abjectum, quod ipso noscitur auctore formatum, sicut scriptum est: Fecit Deus omnia valde bona . Sic et ipse David doctorem secutus, minutissimo se pulici coaequavit . Ipsa enim virtus est religionis, ut quanto se plus unusquisque exemplo Creatoris humiliat, tanto amplius exaltetur ad gloriam. Non homo, id est non peccator, quod in illo esse non potuit. Homo ergo dicitur, quantum pertinet ad humanam naturam. Idem non homo appellatur: quia quod est proprium hominis, peccata non habuit. Nam et diabolus in Evangelio dictus est homo, ut est illud: Inimicus homo superseminavit zizania . Unde hoc nomen esse constat homonymum. Opprobrium autem hominum fuit quando eum sputis innumeris compluebant, et alapis sacrilegis verberabant. Abjectio plebis fuit, quando Pontius Pilatus dedit turbis potestatem, quem vellent sibi dimitti: illi Barabbam eligentes,
Abbreviated transcription (Latin):
ilquẽ ad modũ illis expedire cog¬
noscit nec uacat. qđ sperauer̃ fre¬
quent̃ iterauit: Figura ẽenĩquȩ
grece dicit᷑ epẽbasis latine iteratio
quotiens ꝑsingula cõmata ad deco¬
rẽ maximũ uerba geminaitur:
Non sunt confusi utiq quosuertu¬
ros constat ad p̃miũ: Non enim
confunditur quibonũ desideriũ
suũ ad ipisci posse monstratur:
Sego aut̃ sũ uermis et ñ hamo obprobri¬
um hominũ et abiectio plebis:
oc ꝑsigurã dicitur tapinosin.
quȩ latinȩhumiliatio nuncu¬
patur: quotiens magnitudomi¬
raebilis reb humilibimis cõparant᷑:
Sic̃ apłs ait : Infirma huiꝰ mundi
degit ut consundat fortia : uer¬
mis nimia quidẽ uid&ur abiectio¬
ne tẽnibilis. sed magȩ contin&
sacram̃ta mrsteru : nascitur
absq concupitu. repithumilis mo¬
ergo quia mortalis. quia decarne
sine ꝑmixtione humani seminis
natus ẽ quĩ uiȩ ipsius silentiose
& humiles extiter : cõparat seenĩ
creator humillimis creaturis suis

Expanded text:
ire cognoscit. Nec vacat quod speraverunt frequenter iteravit; figura est enim quae Graece dicitur epembasis, Latine iteratio, quoties per singula commata ad decorem maximum verba geminantur. Non sunt confusi, quos utique venturos constat ad praemium. Non enim confunditur, qui bonum desiderium suum adipisci posse monstratur. Vers. 6. Ego autem sum vermis, et non homo; opprobrium hominum et abjectio plebis. Hoc per figuram dicitur tapinosin, quae Latine humiliatio nuncupatur, quoties magnitudo mirabilis rebus humiliimis comparatur; sicut Apostolus ait: Infirma mundi hujus elegit, ut confundat fortia . Vermis, nimia quidem videtur abjectione temnibilis, sed magni continet sacramenta mysterii: nascitur absque concubitu, repit humilis, moergo quia mortalis, quia de carne sine permixtione humani seminis natus est, quia viae ipsius silentiosae et humiles exstiterunt. Comparat enim se Creator humillimis creaturis suis,
Abbreviated transcription (Latin):
hic cugłm recensere : quã psalmis
quando tanta ueritate cõpletas
ut ñ futura sed transacta eẽuda
merito nequid aut excus ables
xistimedeuentre spesmea abals¬
shus matris meue:
euentre utiq uirginali qul̃
tunc ab originalis paras
tio sequestratus. tũ quã spo ll
pcessit d&chalamo, Indesi o¬
dic̃ abstractũ . undehum anitas tene¬
batur obmoxia. Si ueillud accipi¬
endũ ẽ qm̃ deut ero matris iurese
ad ño dicebat abstractũ ut osten¬
der& natiuitatẽ illã dominicã uir¬
uite ꝑfectã ne in credibilis uideret᷑
uirginis pastus : dũ e& dnĩopera

Expanded text:
ium recensere quam psalmum, quando tanta veritate completa sunt, ut non futura, sed transacta esse videantur? Merito, ne quid aut excusabile xisti me de ventre: spes mea ab uberibus matris meae. De ventre utique virginali, qui jam tunc ab originalis peccati vitio sequestratus, tanquam sponsus processit de thalamo . Inde dicit abstractum, unde humanitas tenebatur obnoxia. Sive illud accipiendum est, quoniam de utero matris jure se a Domino dicebat abstractum; ut ostenderet nativitatem illam dominica virtute perfectam: ne incredibilis videretur virginis p
Abbreviated transcription (Latin):
fecisse tẽpore traditionis euange¬
listarũ dictatestantur: nesefi¬
deliũ uota p̃cipitare. forsitan in¬
c̃sulte p̃sumerent: uenit ud
secundã partẽ ubi ꝑ allegoricas cõ¬
parationes crucifixionis suȩ reue¬
lat archanũ & notaquȩ futura
ꝓp̃teritis ponit ut durissima cor¬

Expanded text:
fecisse tempore traditionis, Evangefecisse tempore traditionis, Evangelistarum dicta testantur, ne se fidelium vota praecipitare forsitan inconsulte praesumerent, venit ad secundam partem, ubi per allegoricas comparationes crucifixionis suae revelat arcanum. Et nota quia futura pro praeteritis ponit, ut durissima cor
Abbreviated transcription (Latin):
Adicturus erat: Pat̃ sifieri
potest troenseat a mecalixiste:
tribulationẽ uero dic̃ mortis cogi¬
tationẽ quȩ lunge pꝰ sđir inmine¬
bat: quãi deo denuntiat ꝓximã.
ad ui sutio uere carnis tristitiã
ostender& passionis: siue quȩ illi
uicinũ ẽ õneqđ uenturũ e sic̃¬
ꝓph&adic̃ qm̃ mille anniante
oculos tuos sic̃ dies ex t̃nus qui p̃¬
teriuit : siue tribulationẽ ꝓximã
dic̃ quȩ erat in sua carnepassurus:
Nã quicũq dãna facultatũ orbi¬
tates filiorũ ammissiones honorx
ułaliahuĩcemodi sustin&. lon¬
ginqua sibi mala cognoscitursus¬
tinere: Cũ uero incarnesuaquis
patitur . tunc illi ꝑxima tribula¬
tio copulatur : qđ aut̃ dic̃ & ñ ẽ
qui ad iuu& : puritas p&entis &
uistus diuinitatis ostenditur:
quȩ si dr̃ n adiuuat nullus c̃qui
eripi& perelitatẽ : Consideremꝰ
ergo sidebemꝰ aliquando ab ipso
diuidi qui nullius nisi ipsius tantũ
possumus miseratione s aluari :
onib suis semꝑ p̃mittit sic̃ cũ

Expanded text:
dicturus erat: Pater, si fieri potest, transeat a me calix iste . Tribulationem vero dicit mortis cogitationem, quae longe post saeculis imminebat. Quam ideo denuntiat proximam, ut assumptio verae carnis tristitiam ostenderet passionis: sive quia illi vicinum est omne quod venturum est, sicmille anni ante oculos tuos, sicut dies hesternus qui praeterivit . Sive tribulationem dicit proximam, quia erat in sua carne passurus. Nam quicunque damna facultatum, orbitates filiorum, amissiones bonorum, vel alia hujuscemodi sustinet, longinqua sibi mala cognoscitur sustinere: cum vero in carne sua quis patitur, tunc illi proxima tribulatio copulatur. Quod autem dicit: Et non est qui adjuvet, puritas petentis, et virtus Divinitatis ostenditur: quia si Deus non adjuvet, nullus est qui eripiat periclitantem. Consideremus ergo si debemus aliquando ab ipso dividi, qui nullius, nisi ipsius tantum possumus miseratione salvari. Veonibus suis semper praemittit, sicut eum
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ leo rapiens & rugens: Raple
ꝑtin& adin sanissim ãselitioas
quando cũ raptũ traxer̃ ad glo
presidis audiendũ: Rugiens ad
blas phemas iteces uoces quib: cla¬
mauer̃ erucisige crucifige qđ
utrũq feris merito cõparatũ ẽ.
quando in sani populi consiliũ raci
cis: et ce egomitto uos uelut agnos
inmedio luporũ : Tuncilli sic̃aqua
effusis̃: Aqua enĩ quando fundit᷑
irigat & abluit sic illo orbe trarũ
diuno imbresaticortes peccato rx

Expanded text:
sicut leo rapiens et rugiens: rapiens pertinet ad insanissimam seditionem, quando eum raptum traxerunt ad tribunal praesidis audiendum; rugiens ad blasphemas voces, quibus clamaverunt: Crucifige, crucifige. Quod utrumque feris merito comparatum est, quando insani populi consilium ratioeis: Ecce ego mitto vos velut agnos in medio luporum : tunc illi sicut aqua effusi sunt. Aqua enim quando funditur, et rigat et abluit: sic illi orbem terrarum divino imbre satiantes, peccatorum
Abbreviated transcription (Latin):
tiũ. sed in spice qđ adđ uni cornuore
id ẽ sesingularit̃ erigentiũ qui ni¬
mĩ ȩlatione surgentes. Consostes
ferre ñ poss dũ solĩ faciendũ putant
qđ cũq libuerit : Taliu enĩ animalia
quȩ uno cornu armant᷑ multo for¬
tioras ab his quib duplicia tribuunt᷑
Abilla enĩ unicorni orũ suꝑbia ñ st¬
renda humilitatẽ suã quȩ distituta
obprimi facile posse uidit eripere

Expanded text:
cornuorum, id est se singulariter erigentium, qui nimia elatione surgentes, consortes ferre non possunt, dum soli faciendum putant quodcunque libuerit. Talia enim animalia, quae uno cornu armantur, multo fortiora sunt ab his quibus duplicia tribuuntur, Ab illa enim unicornuorum superbia non ferenda humilitatem suam, quae destituta opprimi facile posset, eripi
Abbreviated transcription (Latin):
scđ consiliũ uoluntatis suȩ. Nec
non & adtescdonicens es scribens
dic̃. Gratias inquid ugentes dõ
patri.qui idoneos nos sec̃ in paste
sostis scõrũ in lumine : sed cũ mul¬
talegioit᷑ tcc inueteri quã in no¬
uo testam̃to sortib: fuiss ediuisa.
nemo ausus ẽ negare ꝑ eã diuinit᷑
et̃ monstratũ. qđ mens deuota pe¬
ntione supplici postulicuit:¬

Expanded text:
 consilium voluntatis suae ; nec non ad Colossenses scribens dicit: Gratias, inquit, agentes Deo Patri, qui idoneos nos fecit in parte sortis sanctorum in lumine . Sed cum multa legantur tam in Veteri quam in Novo Testamento sortibus fuisse divisa, nemo ausus est negare per eam divinitus esse monstratum, quod mens devota petitione supplici postulavit
Abbreviated transcription (Latin):
ia coto partẽ as ꝑnabantur ergo
iudȩi dnm saluatorẽ quando dice¬
bant alios saluoffecit sepsũ ñ po¬
test saluũ facerei &c&era propriȩ
aut̃ posuit labiis cos fuisselo cutos:
łales enĩ ore ñ corde fabulantur
quib: ñ ꝓuenit firma deliberatione
sententia: quid tom̃ isti labus l¬
pante: uidebantur tantũ laba
ꝑsonare : Nãut ꝑiracundiam ñ
ꝑ rationẽ probaresdictũ adicit
Mouer̃ caput: qđ minantes fau¬
oc ꝑfigurã dicũ ẽ aiudeis que
grece dicitur ironia. latine in iso
apud quã conatur ostendens :
uerba siquidẽ ista specialit̃ cuuis¬
gelii sunt. Dicebantenĩ iudei
quando pendebat in cruce spi¬
rauit indnõ liber& nunc siuulies¬

Expanded text:
ergo Judaei Dominum Salvatorem, quando dicebant: Alios salvos fecit, seipsum non potest salvum facere , et caetera. Proprie autem posuit labiis eos fuisse locutos. Tales enim ore, non corde fabulantur, quibus non provenit firma, deliberatione sententia. Quid tamen isti labiis lpante videbantur tantum labia personare. Nam ut per iracundiam, non per rationem probares dictum, adjecit, moverunt caput, quod minantes facper figuram dictum est a Judaeis, quae Graece dicitur ironia, Latine irrisio, aliud quam conatur ostendens. Verba siquidem ista specialiter Evangelii sunt; dicebant enim Judaei, quando pendebat in cruce: Speravit in Domino, liberet nunc, si vul
Abbreviated transcription (Latin):
sibilis scĩtas & singularis ostendit᷑
nugnitudo: Nãcui aliodatũ ẽ
duinitate agnoscere quẽ adhuc
potuer ubera mat̃na lactare :
Incipiensergo & has dicebat quo
alorũ uix poterat ꝑuenire matu
thomo ista locutus ẽ Nãcũ
sedic̃iactatũ in dñõ ostendit
abhumana iniquitate sefuisse
di ser&ũ: Qđ aut̃ sequit᷑ exutero
natris aderrore ꝑtin & synagogȩ
undełim ꝑfidia iudȩ orũ constat
eipulsum: c&erũ sinedõ ñ fuit
necipsa conceptio : Nã sic̃ homo
hiiniquitatib concipitur. sic in
Sic̃ & abanglo mariȩ semꝑ uirgini

Expanded text:
sibilis sanctitas, et singularis ostenditur magnitudo. Nam cui alii datum est Divinitatem agnoscere, quem adhuc potuerant ubera materia lactare? Incipiens ergo aetas dicebat, ad quod aliorum vix poterat pervenire maturt homo ista locutus est. Nam cum se dicit jactatum in Domino, ostendit ab humana iniquitate se fuisse discretum. Quod autem sequitur: Ex utero matris, ad errorem pertinet Synagogae, unde eum perfidia Judaeorum constat expulsum. Caeterum sine Deo non fuit nec ipsa conceptio. Nam sicut homo in iniquitatibus concipitur, sic in sicut et ab angelo Mariae semper virgini
Abbreviated transcription (Latin):
& fustib ambier̃ : Obseder̃ ait ao
illosqui sepulchrũ ei custodier̃ nead
discipulis occulteraꝓeretur: Obsi¬
dio enĩ dicta ẽ quasi hostiũ insessio
Id esthostilis circũdatio: aperuet¬
in meossuũ sicleo rapiens et rugens
AActa phora introducta ẽ auons¬
A&udineferarũ quȩ auide o
aperiunt quando aliquid doglũti
contendunt : In meaut̃ dix̃cono
me cũ detes tabili adunationedid¬
bant : Crucifige cruci figeossdũ
Reuera suũ qđ ñillis sapientia as¬
ruit sed cogitatio scderatarese¬
uit: Audiant utrũq pelagian
quaendo udȩ inequitiã loctas I
si ossuũ aperuer̃ : In bonouidegs¬

Expanded text:
et fustibus ambierunt: obsederunt autem, ad et fustibus ambierunt: obsederunt autem, ad illos qui sepulcrum ejus custodierunt, ne a discipulis occulte raperetur. Obsidio enim dicta est, quasi hostium insessio, id est hostilis circumdatio. Verin me os suum, sicut leo rapiens et rugiens. Metaphora introducta est a consuetudine ferarum, quae avide os aperiunt quando aliquid deglutire contendunt. In me autem dixit contra me, cum detestabili adunatione dicebant: Crucifige, crucifige . Os suum, revera suum, quod non illis sapientia aperuit, sed cogitatio scelerata reseravit. Audiant utrumque Pelagiani, quando Judaei nequitiam locuti sunt, ipsi os suum aperuerunt. In bono
Abbreviated transcription (Latin):
nȩ p̃occupatio: quandorefestur
aliquid ꝑtẽpus p̃teritũ. qđ ad¬
huc credit᷑ eẽuenturũ: ⁊ otũ fac¬
tũ ẽ neperir& incredulus sed ip¬
se sibi extitit reus qui sequoti¬
ens contẽsit ãmonitus. uituli
multi populi s̃ uidelic& iudeorx
qui ignoracto dĩ iugo in c̃sidera¬
ta ꝓcacitate lasciuiunt: Simul ꝑ¬
p&ulantes et fatui quigressis suos
nulla moderactione distingunt.
sed uagi ac penduli ad iniqua c̃sila
quib: dã saltib efferunt᷑: tauros
pingues. principes iudeorũ de¬
signat᷑ qui inuicẽ tauri malitiã
suꝑbiã que suã erectis ceruicib¬
inflauer̃ : & in nacentis sanguinem
truculentis cornib: effuder̃ : apte
uero ad didit pingues. Tunc enĩ ipsi
animalnmis reddit᷑ inqui&ũ
quando pinguedine multarefer¬
tũ e & de man su&o feroxefficitur
cũ p̃sũtione luxoriantis corporis
animatur: qđ si ad huc altius
auctoris uerba pensemꝰ circũdedẽ
potest trai ad cosqui illũ cũ gladus

Expanded text:
do refertur aliquid per tempus praeteritum, quod adhuc creditur esse venturum. Totum factum est, ne periret incredulus; sed ipse sibi exstitit reus, qui sequi toties contempsit admonitus. Vituli multi, populi sunt videlicet Judaeorum, qui ignorato Dei jugo, inconsiderata procacitate lasciviunt, simul petulantes et fatui, qui gressus suos nulla moderatione distinguunt, sed vagi ac penduli ad iniqua consilia quibusdam saltibus efferuntur. Tauros pingues, principes Judaeorum designat, qui in vicem tauri malitiam superbiamque suam erectis cervicibuinflaverunt, et innocentis sanguinem truculentis cornibus effuderunt. Apte vero addidit pingues. Tunc enim ipsum animal nimis redditur inquietum, quando pinguedine multa refertum est; et de mansueto ferox efficitur, cum praesumptione luxuriantis corporis animatur. Quod si adhuc altius auctoritatis verba pensemus, circumdederunt, potest trahi ad eos qui illum cum gladiis
Abbreviated transcription (Latin):
ĩmuni sostemorer&ur. & quãuis
passionis dominicȩ adlitterã sim¬
plex hinc uid eat᷑ eẽnarratio : tam̃
aliquit nob̵ & spiritalit̃ sentiendũ
aetus iste significat: Manꝰ xpĩ iudȩi
unolauer: quando eiꝰ mira culis nul¬
liteñ crederem aluer : mañ enĩ sig¬
nsicãt operationes quas indiuerson
languorib: medicus cȩlestis exer¬
uit. ut eorũ obstinata duritia.
signorũ uirtutib molir&ur:
pedes quoq foder̃ dũ eiꝰ apłos ꝑ¬

Expanded text:
communi sorte moreretur. Et quamvis passionis dominicae ad litteram simplex hic videatur esse narratio, tamen aliquid nobis et spiritualiter sentiendum actus iste significat. Manus Christi Judaei violaverunt, quando ejus miraculis nullatenus credere maluerunt. Manus enim significant operationes quas in diversorum languoribus medicus coelestis exercuit, ut eorum obstinata duritia signorum virtutibus molliretur. Pedes quoque foderunt, dum ejus apos
Abbreviated transcription (Latin):
tris sic̃ dictũ ẽ. qđ sefilius ñ
psit&ur auditũ: tangunt᷑
edipsobreuit̃ illa quȩ gestec sunt
eripuit enĩ populũ isrł de tracgipti
eruit trespueros decamino Libe¬
rauit danihelẽ delaculeũ & a¬
lia seuq fiunt seuq legunt᷑ enume¬
ra Sed cũ hȩctanta supplicanti¬
b siue prestiterit siue p̃st& tim̃
filio ꝓprio ñ peꝑcit sed ꝓ nob õnib:
tradiditillũ : ut implerent᷑ uide

Expanded text:
tris, sicut dictum est, quod se Filius non profitetur auditum, tanguntur ab ipso breviter illa quae gesta sunt. Eripuit enim populum Israel de terra Aegypti; eruit tres pueros de camino; liberavit Danielem de lacu leonum; et alia seu quae fiunt, seu quae leguntur innumera. Sed cum haec tanta supplicantibus sive praestiterit, sive praestet, tamen Filio proprio non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit illum
Abbreviated transcription (Latin):
qutendamꝰ quid isteuersus p̃postera¬
tus compellat intellegi. dr̃ domina
utesua &mutat reges & contin&. &
necesse ẽ ipsũ debere ubiq coli quẽ
rerũ dnm̃ constat intellegi De quo
loco pat̃ agustinus in libro qđ ced
honoratũ presbiterũ more suo
mirabilit̃ dix̃ : Ille inrisus ille
oucifixus. illederdictus hoc reg¬
nũ ad quirit . & trabit in fine dõ
ipatri: Nutiq iã ipse amittat sed
qinfide seminauit. Cũ uenit mi¬
orpatre hoc ꝑducat inspeciem
nqua ȩ qualis ñ recessit a patre:
Probata ehisdictis uniuers alis
uđ idesignant᷑ hominesonatista¬
nun uanitate confundi. Ñpotest
p̃ualere plus frausdiabolica quã
irednĩ pauperes dic̃ eẽ satura¬
s. hic aut̃ diuites terrȩ tantũ
uidicasse & adorasse confirmat⁊
ddic& ut intellegas n humiles sed
deuotio: Illi enĩ usq ud saturitatẽ
comedunt id ẽ usq ad ꝑfectionẽ:
Isti sic manducant ut ñ magnis desi¬
deriis expleantur : Aliud ẽ enim
medioerit̃ aliquid uelle ꝑcipere

Expanded text:
tendamus quid iste versus praeposteratus compellat intelligi: Deus dominatate sua et mutat reges et continet. Et necesse est ipsum debere ubique coli, quem rerum Dominum constat intelligi. De quo loco Pater Augustinus in libro ad Honoratum presbyterum more suo mirabiliter dixit : Ille irrisus, ille crucifixus, ille derelictus hoc regnum acquirit, et tradet in fine Deo et Patri, non ut ipse amittat, sed quod in fide seminavit cum venit minor Patre, hoc perducat in speciem in qua aequalis non recessit a Patre. Probata est his dictis universalis Ecclesia. Desinant homines Donatistarum vanitate confundi. Non potest praevalere plus fraus diabolica quam Domini pauperes dicit esse saturatos, hic autem divites terrae tantum manducasse et adorasse confirmat? Scilicet, ut intelligas non humiles, sed devotio. Illi enim usque ad saturitatem comedunt, id est usque ad perfectionem: isti sic manducant, ut non magnis desideriis expleantur. Aliud est enim mediocriter aliquid velle percipere,
Abbreviated transcription (Latin):
uionis iniuriã admemoriae
constat redisse medicinã. sed hoc
depaganis quomodo possit intelles
qui nulla sacram̃ta fidei ante con¬
uensionẽ suã ullatenꝰ susceperunt.
sed eos benedicimꝰ. Reminisci qua
omnis homo dm̃ sibi confit&ir au¬
reminisci. ut ad illũ ueracit̃ redea
quẽ prius ꝑuersa uoluntate noge¬
xerat. sequitur: Conuertentur

Expanded text:
vionis injuriam ad memoriae constat rediisse medicinam. Sed hoc de paganis quomodo possit intelligi, qui nulla sacramenta fidei ante conversionem suam ullatenus susceperunt? Sed et eos bene dicimus reminisci: quia omnis homo Deum sibi confitetur aureminisci, ut ad illum veraciter redeant, quem prius perversa voluntate neglexerant. Sequitur: Convertentur
Abbreviated transcription (Latin):
& ud oraibunt in conspestu eiꝰ omns
patriȩgentium :¬
equis put ar& dubiũ quomd
e& ab uniuersis gentibas
ubi nullus ad orat nisi quidesins
beatos Dicendo oms̃ patrigꝰ
tiũ nihil excepit qui cuncta o¬
cdusit. ut ꝑ indiginas suos &ipl¬

Expanded text:
orabunt in conspectu ejus omnes patriae gentium. Ne quis putaret dubium, quomodo esset ab universis gentibus ctu ejus, ubi nullus adorat, nisi qui de sincera beatos. Dicendo, omnes patriae gentium, nihil excepit qui cuncta conclusit; ut per indigenas suos
Abbreviated transcription (Latin):
ongrauat breuit̃ int̃dũ dicta
rep&ere ut legentis animꝰ ad me¬
moriȩ necessaria studia reuo c&:
dauid sic̃ dixim̃ duas sinificationes
ã plectit᷑ manu fortis & desiderabilis
qđ utrũq dñõ saluatori cestũ ẽ com¬
uenire : manu fostis ẽ quia mortis
nrẽ captiuitatẽ cũimpio auctorȩꝓstra
bona ineffabilia pollic& ergo psalmꝰ¬

Expanded text:
on gravat breviter interdum dicta repetere, ut legentis animus ad memoriae necessaria studia revocetur. David, sicut diximus, duas significationes amplectitur, manu fortis, et desiderabilis, quod utrumque Domino Salvatori certum est convenire. Manu fortis est, quia mortis nostrae captivitatem cum impio auctore prostrejus nobis bona ineffabilia pollicetur. Ca
Abbreviated transcription (Latin):
amorteanima seorũ & cclateos infames
Iuoistas̃ uotte fidelissimixp̃iani: ut
in futuro iudicio eripiat amorte ꝑp&ua
& hic sp̃italib alimonus transigatur :
Cripit enĩ amorte anima siustoꝵ cũ eas
tollit depotestatediaboli cũ ꝑ indulgen¬
tiã effecit libros quos peccatidominatio
fecerat eẽ captiuos In ficmectut̃ eos alit
quadndo in hocmundo ubi bonax rere
indigentia c̃spitadicibo nutrire ñ de¬
sinit quo sredemit: Alim̃tũ quippe
dictũ ẽ quasim̃tis nutrim̃tũ: Infa¬
meenĩ s̃ positiqui secdestiũ rerũ desi¬
derio sẽꝑ accendunt: ofitmes illa
multũ satura & sinepenuria ꝓbabilit̃
semꝑ auida: Esuriunt enĩbeat po
quȩ dominica dapeieiunis sed que¬
rendo iugit̃ in ardescunt que dnĩ app¬
tione ꝓficiunt: Sic̃ euagelistadic̃
beati qui esuriunt & siciuntiustituã

Expanded text:
a morte animas eorum, et alat eos in fame. Duo ista sunt vota fidelissimi Christiani, ut in futuro judicio eripiatur a morte perpetua, et hic spiritualibus alimoniis transigatur. Eripit enim a morte animas justorum, cum eas tollit de potestate diaboli, cum per indulgentiam efficit liberos, quos peccati damnatio fecerat esse captivos. In fame autem eos alit, quando in hoc mundo, ubi bonarum rerum indigentia est, spirituali cibo nutrire non desinit quos redemit. Alimentum quippe dictum est, quasi mentis nutrimentum. In fame enim sunt positi, qui se coelestium rerum desiderio semper accendunt. O fames illa multum satura, et sine penuria probabiliter semper avida! Esuriunt enim beati, non quia dominica dape jejuni sunt, sed quaerendo jugiter inardescunt, quia Domini appetitione proficiunt; sicut evangelista dicit: Beati qu
Abbreviated transcription (Latin):
comuss Nequis dep̃dicta patientia
astar& nequis setaedios a uoluntate
fonder& : Sequit incgnificũ & suauissi¬
nũ mumnꝰ queipsa expectatio hab & p̃miũ
ũ quando ipsesustinens l&at᷑ indñõ
aldidit &in nominescõ ci sperauim᷑. Idẽ¬
nut & letabat᷑ ẽẽuenturũ. Sperauimꝰ
ut̃ continuũ tempꝰ ostenditquȩ ñ ẽfas
bidesinere: unde& sẽꝑpotestanima
iationẽ dni desiderabat impleriquã
sugranti spũ magnopere sustinebat :¬
idintende quã copiosũ mumꝰ ẽ qđ dita¬
itgenꝰ humanũ qđ cengelorxchoros l&itiȩ
aunditate cõpleuit qđ ips a &iã inferna
sinser̃ : p&it enĩ desideria suadeberefie¬
nit poss& ꝑfecti simꝰ inueniri : Addidit
utut om̃s suꝑstitiones õnes prauitates
CON CLY SIO

Expanded text:
mus. Ne quis de praedicata patientia mussitaret, ne quis se taediosa voluntate confunderet, sequitur magnificum et suavissimum munus: quia ipsa exspectatio habet praemium suum, quando ipse sustinens laetatur in Domino. Addidit, et in nomine sancto ejus sperabimus, idnuit, et laetabatur esse venturum. Sperabimus autem continuum tempus ostendit: quia non est fas ibi desinere, unde semper potest anima nationem Domini desiderabat impleri, quam flagranti Spiritu magnopere sustinebat. Sed intende quam copiosuhumanum, quod angelorum choros laetitiae jucunditate complevit, quod etiam ipsa inferna senserunt. Petit enim desideria sua debere fieri, ut possit perfectissimus inveniri. Addidit, in te, ut omnes superstitiones, omnes pravitates Conclusio
Abbreviated transcription (Latin):
sed ꝓpriis uirib: applicat᷑ : Idẽ gigan¬
tẽ uult intellegi qͥuistutũ magnitu¬
dine roborat̃ qui c̃tra immanitatẽ
diaboli ad siduadimigatione c̃fligit
Qui meritogigans eedicit᷑ a quotalib:
spĩtib: obuiat᷑ : sed isti quoq qui iã di
gram suffragante multos sp̃r fugat
saluuseẽ ñ poterit si ue lut gigans
suꝑbiȩ uitio subleuat᷑ quo fragilis rap¬
tat᷑ humanitas demeritor suoꝵ quali¬
tate p̃sumpserit : sed quã uisgigcns
latino sermone t̃rigenadicat᷑ : ttem̃
in abundantia aut̃ uistutis sueñerit saluus :
Equũ ponit ꝓfelicitate mundana.
quȩ homines sic portat tã quã siequinis
gesticulationib ꝑuehantur: hȩc
aut̃ humanas pessic decipit. quẽ admo¬
dũ falsus ȩquur : quicũ i actando segradit᷑
runã subito quã ñ opinat᷑ incurrit :
Et quare sit falsus equus exponit. Ille
en ĩ dũ campos app&it dũpedes p̃pspera
festinatione ꝑmisc&. salutẽ sessoris
sui ñ ual& custo dire quȩ feruida ni¬

Expanded text:
sed propriis viribus applicatur. Idem gigantem vult intelligi, qui virtutum magnitudine roboratur, qui contra immanitatem diaboli assidua dimicatione confligit. Qui merito gigas esse dicitur, a quo talibus spiritibus obviatur. Sed iste quoque, qui jam gratia Dei suffragante multos spiritus fugat, salvus esse non poterit, si velut gigas superbiae vitio sublevatus quo fragilis raptatur humanitas, de meritorum suorum virtute praesumpserit. Sed quamvis gigas Latino sermone terrigena dicatur, tamen et in abundantia autem virtutis suae non erit salvus. Equum ponit pro felicitate mundana, quae homines sic portat, tanquam si equinis gesticulationibus pervehantur. Haec autem humana spes sic decipit, quemadmodum falsus equus; qui cum jactando se graditur, ruinam subito, quam non opinatur, incurrit. Et quare sit falsus equus exponit; ille enim dum campos appetit, dum pedes praepropera festinatione permiscet, salutem sessoris sui non valet custodire: quia fervida ni
Abbreviated transcription (Latin):
comã sõpera eorũ :  inx̃ conda
quib intellegentiȩ suȩ dona largit᷑ ẽ :
fingereenĩ dicim̃ chiro plastas: qui for¬
mulas quasdã ad operationis suȩ uota
ionponuNT : Sic & dñs̃ m̃ tesiustor for¬
nat atq: dis ponit : ut admisericordiȩ
se dona ꝑducat: Singillatĩ idẽ diui¬
in atq: distinctĩ corda eorũ scilic&¬
sonsub dñi timore uiuentiũ : Sequit᷑.
uintellegit in õnia operaeorũ : Intel¬
egtutiq quando actib bonor p̃mia
iparestituit dicendo uero in omnia
pera significat cogitationes dicta uł
ita quib bonũ malũq sẽꝑ operamor:¬

Expanded text:
a opera eorum. Finxit corda, quibus intelligentiae suae dona largitus est. Fingere enim dicimus ceroplastas, qui formulas quasdam ad operationis suae vota componunt; sic et Dominus mentes justorum format atque disponit, ut ad misericordiae suae dona perducat. Singillatim, id est divisim atque distinctim. Corda eorum, scilicsub Domini timore viventium. Sequitur, qui intelligit in omnia opera eorum. Intelligit utique, quando actibus bonorum praemia digna restituit. Dicendo vero, in omnia opera, significat cogitationes, dicta, vel facta, quibus bonum malumque semper operamur
Abbreviated transcription (Latin):
qudẽ mandator corda sonuer̃ ut sieas
tẽnsauris recipiamꝰ & nos in ei dauidice
rtcuratione purgabimur fi& q nob̵
alisilamundatio ut fugatis imundis
p̃tbi ablutam̃ ted nõ seruiamꝰ : Habent
fibeatimusicã suã quȩ a nimȩ fidelis in¬
tratauditũ cuiꝰ ñ defecit sonꝰ cuĩ ñ lasatur
intentio. selinquite ergo spectaculorx ama¬
tores mostiferas uolũ tates adhȩc magis
gaudia udhȩc mrsteria c̃uenite ubi ci¬
thara & organũ uistutes excitant. ñ de¬
sideria praueuo luptateͥs instigant:
xxxiii. psł dauid cũ muta uit
uul tũ suũ corãabimel. ech.
et dimisit eũ et abiit:
iustoria tituliistius regũ lectionẽ
pandat᷑ suꝑfluũ ẽ copiã fontis illius
in hac breuitate deriuare nen ob̵ totã
arsolã paginȩ unius loci effus arelatio
cõplere ac tegere uideat᷑ : Sedrẽ cũ no¬
minib: suis breuit̃ intimamꝰ. cũ saulꝑse

Expanded text:
quidem mandatorum chordae sonuerunt, ut si eas internis auribus recipiamus, et nos in eis Davidicae lyrae curatione purgabimur; fietque nobis Saulis illa mundatio, ut fugatis immundis spiritibus, abluta mente Domino serviamus. Habent enim beati musicam suam, quae animae fidelis intrat auditum; cujus non deficit sonus, cujus non lassatur intentio. Relinquite ergo, spectaculorum amatores, mortiferas voluptates; ad haec magis gaudia, ad haec mysteria convenite, ubi cithara et organum virtutes excitant, non desideria pravae voluptatis instigant. XXXIII Psalmus David cum mutavit vultum suum coram Abimelech, et dimisit eum, et abiit. Cum historia tituli istius Regum lectione pandatur , superfluum est copiam fontis illius in hac brevitate derivare: ne nobis totam areolam paginae, unius loci effusa relatio complere ac tegere videatur; sed rem cum nominibus suis breviter intimamus. Cum Saul pe
Abbreviated transcription (Latin):
totiens cõmonemur: patientia ẽsi¬
quidẽ quȩ gloriosas mastires fa
quȩ fidei nrẽbona custodit quȩomĩ
uincit aduersa ñ colluctando sedid¬
nendo rimurmorando sed gratias
do: hȩcdeceptricẽ luxoriã c̃p̃mit
irã feruidã uncit uasta tricẽ hunin
generis inuidiã tollit: mansu&o sesst
benignꝰ cõp&ent̃ ad rid& purgatoso
homines ad illa p̃mia futura cõpone
Ipsaẽ que fecẽ totius uoluptatis abs
ipsa ẽ quȩ limpidas ammasreddas¬

Expanded text:
toties commonemur. Patientia est siquidem, quae gloriosos martyres facit, quae fidei nostrae bona custodit, quae omnia vincit adversa, non colluctando, sed sustinendo, non murmurando, sed gratias agendo. Haec deceptricem luxuriam comprimit, iram fervidam vincit, vastatricem humani generis invidiam tollit, mansuetos efficit, benignis competenter arridet, purgatosque homines ad illa praemia futura componit. Ipsa est quae faecem totius voluptatis abstergit, ipsa est quae limpidas animas redd
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ quos gratos habemꝰ ipsos sinedubita¬
tione respicimꝰ: Et contra ab illis aspectꝰ
auertimꝰ qui nrĩs m̃tib: horruer: ergo
oculi dnĩ s̃ suꝑtim̃ tes eũ quȩ pi&as ipsius
eosꝓtegit quos setimere cognoscit:
Sedqm̃ dix̃ decim̃tib: opostun ȩ sequit᷑
deanimantib: quȩ utrũq in bũdilec¬
tione coniunctũ ẽ. Nã quidm̃beneti¬
m&: &amat : quibene amat&tim& :
Resiste in humanis actib diuidunt᷑:
C& erũ incȩlesti deuotione sociatȩ s
qui sint &iã timentes: exponit: Id est

Expanded text:
quia quos gratos habemus, ipsos sine dubitatione respicimus; econtra ab illis aspectus avertimus, qui nostris mentibus horruerunt. Ergo oculi Domini sunt super timentes eum: quia pietas ipsius eos protegit, quos se timere cognoscit. Sed quoniam dixit de timentibus, opportune sequitur de amantibus, quia utrumque in Domini dilectione conjunctum est; nam qui Deum bene timet et amat, qui bene amat et timet. Res istae in humanis actibus dividuntur; caeterum in coelesti devotione sociatae sunt. Qui sint enim timentes exponit, id est,
Abbreviated transcription (Latin):
dnĩ diabolicũ ꝑ hennit̃ extinxexitiũ :
Congregationes aut̃ cordis eꝰ significat
p̃distinationẽ inquacuncta reposi
tura succedunt: Hac enĩ gestatordi
Cui sententiȩ illi merito cȩdunt qui

Expanded text:
ni, diabolicum perenniter exstinxit exitium. Cogitationes autem cordis ejus, significat praedestinationem, in qua cuncta reposittura succedunt. Haec enim gestat ordiCui sententiae illi merito cedunt, qui
Abbreviated transcription (Latin):
Quȩ tam̃ sic̃ & alia ꝑ illũ uirũ magni sa¬
crcoñti qualitate ꝑ acta s̃ significabat
enĩ salibas. hoc ẽscripturas diuinas in
barba io ẽ in fortitudine magna decur¬
rere: sed ꝓpt̃ significantias rox pachis
ad quẽ c̃fugeratdđ mutatũ nom̃ ẽ abi¬
melech: qđ indicat patris inciregnũ :
di scũssima deuotione suscepit: Sedcũ
dic̃ dimisiteũ regẽ sgnificat abimelech
& abiit: hoc ẽ ad alias partes secontulit.
quȩ lbi coeperat ut thximꝰ eẽ suspectus:

Expanded text:
 illum virum magni sacramenti qualitate peracta sunt. Significabat enim salivas, hoc est Scripturas divinas, in barba, id est in fortitudine magna decurrere. Sed propter significantias rerum pro Achis, ad quem fugerat David, mutatum nomen est Abimelech; quod indicat patris mei regnum. Hdi sanctissima devotione suscepit. Sed cum dicit, dimisit eum, regem significat Abimelech. Et abiit, hoc est ad alias partes se contulit: quia ibi coeperat, ut diximus, esse suspectus.
Abbreviated transcription (Latin):
Prospicereẽ si quidẽ porro postũs
spicere qui reuera peccatis eratdiuis
& qđ dictũ nefasẽ redditus fueratas
uideredicimꝰ : quib: & aliquid p̃te
uisa peccata sed filior hominũt
cũ delicta respicit punit cũ hon
qse: auestefaciẽtuã apeccatismeis
alibi feccuestas faciẽ tuã ame : Tbn¬
le nob̵ intellegenda atqiretinenda ẽ sa¬
liebat: Nãdũ õnia quȩ ordineuenien¬
eosiccedunt in p̃distinatione fuerintꝰ
ionstituta quanto magis in carnatio
isci miraculũ ante scđa ꝓbat᷑ fuis sȩ dis¬
psitũ : qđ periclitanti mundo quẽdis¬
posuerat facerepoterat subuenire :¬

Expanded text:
Prospicere est siquidem porro positum conspicere. Qui revera peccatis erat divisus, et, quod dictu nefas est, redditus fuerat a suo videre dicimus, quibus et aliquid praestitum visa peccata; sed, filios hominum. Nam cum delicta respicit punit; cum hominem uam a peccatis meis , et alibi: Ne avertas faciem tuam a me . Unde nobis intelligenda atque retinenda est sadicebat. Nam dum omnia quae ordine veniente succedunt, in praedestinatione fuerint constituta; quanto magis incarnationis ejus miraculum ante saecula probatur fuisse dispositum, quod periclitanti mundo quem disposuerat facere, poterat subvenire
Abbreviated transcription (Latin):
uatatq: confirmat. Nimis apta suis
causis uerba iungunt᷑: dissipauit com¬
siliagentiũ quando in idolorũ cultura
ñ ꝑmisit hiutius ꝑmanere : Reproba¬
uit cogitationes populoꝵ quȩ lic& uolim¬
tas iud eorũ in necednĩ nefanda cõpl&a
sit: Resurrectionetam̃ ipsius constat
eẽrȩpbatã: &quȩ degentib dixerat.
ꝑsecutionib: in p&ebcent. siued espi¬
tranda ita nunc inagnũ dic̃ dnĩ ꝑma¬
nere disposita: peccator enĩ & morta¬
lis homo caduca sapi& & nus dñr̃nũ
quã rep̃henda constituit: sic &esaias
dic̃õnec̃ siliũ meũ stabileerit : &oma
quecũq cogitaui efficiã: Idem& hie¬
remias ait si ñ e& testam̃ tũ meũ in cus¬
todia dieac nocte p̃cepta cȩli& t̾rȩ ñ
dedissẽ: Consiliũ uero ipsius benein¬
tellegimꝰ incarnationis archanũ qđ ad
consulendũ humanogeneri constateẽ
concessũ : Hoc nullaa &ate dissoluit᷑:

Expanded text:
is causis verba junguntur. Dissipavit consilia gentium, quando eas in idolorum cultura non permisit diutius 108 permanere. Reprobavit cogitationes populorum, quia licet voluntas Judaeorum in nece Domini nefanda completa sit, resurrectione tamen ipsius constat esse reprobatam. Et quia de gentibus dixerat persecutionibus impetebant: sive de spitranda, ita nunc in aeternum dicit Domini permanere disposita. Peccator enim et mortalis homo caduca sapit, aeternus Dominus nulla reprehendenda constituit; sicut Isaias dicit: Omne consilium meum stabile erit, et omnia quaecunque cogitavi efficiam . Idem et Jeremias dicit: Si non esset testamentum meum in custodia die ac nocte, praecepta coeli et terrae non dedissem . Consilium vero ipsius bene intelligimus incarnationis arcanum, quod ad consulendum humano generi constat esse concessum. Hoc nulla a
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ in carnationis archanũ eiꝰ cogitati¬
onẽ :eiꝗ fuissecon sibum: Necesse ẽ
ut formahum aucnitatis ad sumptȩ :
uñ filius induab naturis distinctis ꝑ¬
fectis atq udunatis. sic̃ coepit in uni¬
tate ꝑ sone sempexistas: beccta¬
:dñs inhereditatem sibi:
Venit ad secundũ membrũ in qud¬
turus ẽ qđ in primo uersuꝓposuitq
Gentẽttaq dic̃ꝑtinentẽ adhienude¬

Expanded text:
autem incarnationis arcanum, ejus cogitationem ejusque fuisse consilium; necesse est, ut forma humanitatis assumptae, unus Filius in duabus naturis distinctis, perfectis atque adunatis, sicut coepit in unitate personae, semper existat. Vein haereditatem sibi. Venit ad secundum membrum, in quo dicturus est, quod in primo versu proposuit, qui Gentem itaque dicit pertinentem ad Jeru
Abbreviated transcription (Latin):
edit ad superiora quȩ dixe¬
Arat: asserens non respon¬
disse inimicissuis. Hoc &uam
addens : qm̃ tufecisti: Ipseutiq
fecit : qui patienti& donacon¬

Expanded text:
edit ad superiora quae dixerat, asserens non respondisse inimicis suis; hoc etiam addens, quoniam tu fecisti. Ipse utique fecit, qui patientiae dona con
Abbreviated transcription (Latin):
egẽ sibi statiu illũ potius dhĩ dep̃tatur
scluatoris quadebitores noscitur
liberasse ꝑ gr̃am: morsienĩ lexillo
tem̃priã data erat dñi aut sperabatur
eẽ uentura quã sibi postulat deberi
constitui: Inluatua in xpõtio qui ẽ¬

Expanded text:
Legem sibi statui illam potius Domini deprecatur Legem sibi statui illam potius Domini deprecatur Salvatoris, qua debitores noscitur liberasse per gratiam. Moysi enim lex illo tempore jam data erat; Domini autem sperabatur esse ventura, quam sibi postulat debere constitui. In via tua, id
Abbreviated transcription (Latin):
benedictione cȩlesti nedeserat᷑ a dño
Seitenĩ quia su lle reliquerit nulla
sepotestis regere p̃ualebit: Nec se¬
melei petisse suffic̃ nisi hocipsũ sub
repeticione geminar&: dispicienĩ
semꝑ cad dictiẽ nec securus reddi po¬
test nisi quẽ uidicis serenꝰ oculus intu& :¬
Sautem ad sumpsit me:
Datrẽsuũ tedã primũ hominẽ dic̃ ma¬
trẽ uxorẽ eiꝰ euã undegeneratio huma¬
nadescendit: Istiergo reliquer̃ condid¬
one mortuli nec enutrire ualuer
quando deacluce trtnslatir̃ quãuis:
istud deeiꝰ genitorib: possit intellegi
quȩ domũ pcrissui matrisq tuncde¬
reliquid quando appłir hebhx̧is a dregni
sit me: In loco scilic& ueri parentis pa¬
ter est quia condidit quia segit mat᷑
quia fou& quia infirmos & paruulos
lactat: cid sumpsit uero dix̃ hoc ẽdepri¬
uata conditione in segno posult̧ nr
lgemmihi constituednẽ inuiatua et dirige
s.mein semitareta ꝓpt̃ mimicos meos

Expanded text:
benedictione coelesti, ne deseratur a Domino. benedictione coelesti, ne deseratur a Domino. Scit enim quia si ille reliquerit, nulla se potestas regere praevalebit. Nec semel ei petiisse sufficit, nisi hoc ipsum sub repetitione geminaret. Despici enim semper addicti est, nec securus reddi potest, nisi quem judicis serenus oculus intuautem assumpsit me. Patrem suum Adam primum hominem dicit, matrem uxorem ejus Evam, unde generatio humana descendit. Isti ergo reliquerunt conditione mortali, nec enutrire valuerunt, quando de hac luce translati sunt. Quamvis istud de ejus genitoribus possit intelligi: quia domum patris sui matrisque tunc dereliquit, quando a populis Hebraeis ad regni sit me, in loco scilicet veri parentis. Pater est quia condidit, quia regit; mater quia fovet, quia infirmos et parvulos lactat. Assumpsit vero dixit, hoc est, de privata conditione in regno posuit. Vers. 16. Legem mihi constitue, Domine, in via tua, et dirige me in semita recta propter inimicos meos.
Abbreviated transcription (Latin):
te acdecent ex sequitur: nã superiost
quippe uersu ꝑfessus ẽ uultũ dũ sede¬
siderant̃ ex quirere: et qm̃ ñ ẽ in potes¬
tate hominis suũ obtinere desi derũ
p̃cat᷑ neiuestat faciẽsuã dñs quã ille
magnopere postulabat. Ipsius enĩ
muneris ẽ sep̃s tare fidelissimis con¬
tuendũ: sequit᷑ : Neq declines in ira
a seruotuo: Sepediximꝰ irã pͥmni iudi¬
cis tẽpus. cũ discernit malos abonis
Illis enĩ irasci crelit̃ qui in felici segre¬
gatione dapinandi s̃ : Rozti tergo
netuncubipsodeclin&dnr quando
scĩs uultũ suȩ maiestatis indulg&
homo carnalis dm̃tim& nepeccatis
in grauantib aut substantiã ꝑdat.
autfiliosamittat aut copiosa curi
argenti quaeminatur: sc̃s autem
uirhoc tantũ metuit neauultudñi
Sreddat᷑ cilienis: adiutoricusesto¬
ned erelinquas meneq dispicias me dr̃
sulutaris meus: Ubis qui huma¬
nis m̃tib dicerent aliquid applican¬
dũ: petit rex & ꝓph&a plenꝰ̃ grã et

Expanded text:
Superiore quippe versu professus est vultum Domini se desideranter exquirere; et quoniam non est in potestate hominis suum obtinere desiderium, precatur ne avertat faciem suam Dominus, quam ille magnopere postulabat. Ipsius enim muneris est, se praestare fidelissimis contuendum. Sequitur: Neque declines in ira a servo tuo. Saepe diximus iram poni judicii tempus, cum discernet malos a bonis. Illis enim irasci creditur, qui infelici segregatione damnandi sunt. Rogat ergo ne tunc ab ipso dectinet Dominus, quando sanctis vultum suae majestatis indulserit. Homo carnalis Deum timet, ne peccatis ingravantibus aut substantiam perdat, aut filios amittat, 90 aut copia auri argentique minuatur: sanctus autem vir hoc tantum metuit, ne a vultu Domini reddatur alienne derelinquas me, neque despicias me, Deus salutaris meus. Ubi sunt qui humanis meritis dicunt aliquid applicandum? Petit rex et propheta, plenus gratia et
Abbreviated transcription (Latin):
ã quẽ admodũ uiderepossit Hoc
ẽ uebũ uirilit̃ ñ solũ uiris. sed & fe¬
ũ mollescunt animo femineo r̃:
inulieres uiriles efficiuntur cũ in
mo ꝓposito mentis robore ꝑsecie¬
nt: sequit᷑ & confortet̃cor tuumꝰ
inasilcssus in murmores & tedio
fogtonte disperes sed confidenti ani
uaq securo dic̃: Expectad nm̃ qui
fait sub ducere quȩ promittit sus¬
de uero etexpecta ꝑfecco dic̃itar
fino acsi amoner& sustineał¬

Expanded text:
idere possit. Hoc autem verbum, viriliter, non solum viris, sed et fecum mollescunt, animo femineo sunt; et mulieres viriles efficiuntur, cum in bono proposito mentis robore perseverant. Sequitur, et confortetur cor tuum, ne quasi lassus immurmures, et taedio fatigante desperes. Sed confidenti animo atque securo dicit: Exspecta Dominum, qui nescit subducere quae promittit. Sustine vero et exspecta, perfecto dicitur Christiano: ac si admoneret, sustine
Abbreviated transcription (Latin):
etimplere posse p̃sibat senibã uero
ic̃i dycimꝰ ad scripturarũ intellgentiã
ꝑtinere: p̃cat᷑ ergo ꝓphaan ut uetens
testam̃tꝰ rectȩ libroi intllgat &uen¬
turũ meis dñm ec̃cognoscat propter

Expanded text:
itam vero jam diximus ad Scripturarum intelligentiam pertinere. Precatur ergo propheta ut Veteris Testamenti recte libros intelligat, et venturum in eis Dominum esse cognoscat. Propter
Abbreviated transcription (Latin):
datus qđ rexs ac̃ dotesatq filior ei nert
resecauit: Mentitũ enĩ dicentes cot
regẽ scculẽ: Dauid consilia fiuissede
dm̃q proeo suisse dep̃catũ: ꝗdlaus
regũ textus loquitur: pulcdana
qui fcelsũ testimoniũ ꝓferreconte¬
dit siueut alii dicunt idioma ses
turȩ diuinȩ ut ꝓsingulariplurlis

Expanded text:
datos; quod rex sacerdotis atque filiorum ejus morte reseravit. Mentiti sunt enim dicentes contra regem Saulem David consilia fuisse data, Deumque pro eo fuisse deprecatum; quod latius Regum textus eloquitur . Pulcherrime qui falsum testimonium proferre contendit. Sive, ut alii dicunt, idioma est Scripturae divinae, ut pro singulari pluralis
Abbreviated transcription (Latin):
quti qua clamaui adte inistreremei et
atudime: VUenitahsecundãposi¬
nenc̃in qua ꝑ gram actionem psab no¬
demiñ qđ promiserat exhiber& :
p̃sentia superiorib: iungens clamauit
oũ cũ dicer&. ut in habitem indomo
ius dicer& hostiãseiubilationis offer¬
ȩ quia diuers a sit munera comsecut᷑:
sunc iterũ rogat ut exaudiat᷑ necdes.¬
iriosuo ad hucsatis facit nisi hoc fre¬
uenti supplicatione rogaauerit :¬
iulic& quia diutnarũ rerũ nulla sa¬
naas ẽ sed quanto gustat᷑ dñs tanto
iuuius appetit: sic̃ & inalio pslmo
di gustate& uid ete qm̃suauis edñs
didix̃cormeũ ex qui sui uultũ tuũ uubtũ
dũ dnẽ requiram : Corde siderium
uanũ pdit qđ plus audit dumitas quã
apulorũ tonantissimas uoces: sic̃ mor
dcit᷑ qđ clamas ad me. cũlocutus ali¬
udñ legictur. fidelis itaquircorsuũ¬

Expanded text:
 qua clamavi ad te: miserere mei et exaudi me. Venit ad secundam positionem, in qua per gratiarum actionem psalmodiae munus, quod promiserat, exhiberet, praesentia superioribus jungens. Clamavit enim, cum diceret: Ut inhabitem in domo rius dixerit, hostiam se jubilationis offerre, quia diversa sit munera consecutus, nunc iterum rogat ut exaudiatur. Nec desiderio suo adhuc satisfacit, nisi hoc frequenti supplicatione rogaverit, scilicet quia divinarum rerum nulla satietas est: sed quanto gustatur Dominus, tanto suavius appetitur; sicut et in alio psalmo dicit: Gustate et videte quoniam suavis esdixit cor meum: Exquisivi vultum tuum; vultum tuum, Domine, requiram. Cor desiderium tacitum prodit, quod plus audit Divinitas quam populorum tonantissimas voces; sicut Moysi dicitur: Quid clamas ad me ? cum locutus aliquid non legatur. Fidelis itaque vir cor suu
Abbreviated transcription (Latin):
S i me testes iniqui & mentita ẽ in quitara
Secundũ historiã potest intellgnde
scule quieũ acerrimo odio ꝑsequda
qđ iubebat: Apte numerus pluradi
incpositus ẽ simili modo cũ debȩcid̃¬
m̃s eũ ꝓdedisselegat᷑. pluralinumea
põsuit testes iniqui fierienĩ potur
ut quando cũ regi ac cusauit ꝑ testes d¬
osdicta sua ꝓbare uoluiss& : quapt
congruepositus numerus pluralis ud¬
uertit᷑ quando ꝑsonatalis ꝑ unũ tamt
non poterat faccile accurari : Testiers

Expanded text:
 in me testes iniqui, et mentita est iniquitas sibi. Secundum historiam potest intelligi de Saule, qui eum acerrimo odio persequebquod jubebat, apte numerus pluralis hic positus est. Simili modo cum Doech Idumaeus eum prodidisse legatur, plurali numero posuit, testes iniqui. Fieri enim potuit ut quando eum regi accusavit, per testes alios dicta sua probare voluisset. Quapropter congrue positus pluralis numerus advertitur, quando persona talis per unum tantum non poterat facile accusari. Testes
Abbreviated transcription (Latin):
sed illã podius cõmemorati onedi nos¬
cit᷑ qua post ꝑsecutiones suulis uoto
populi ẽ ꝑductꝰ adregnũ : Cũ cistũ psal¬
mũ rerũ ipsirũ testificatione cũ cons¬
cripsisse manifestũ sit : Ncc sullam
primã unctionẽ uellis aduertere
nullũ ante ipsã psalmũ legit᷑ effecis¬
se: Restatergo ut istã secundã unc¬
tionẽ intellegere debeigmꝰ:
di uisio psalmi.
ũ frequent̃ anteregnũ liben cr&ur
ab in imicissuis acerrimis ꝑ totum
psalmũ loquit᷑ ꝓph&a in prima po¬
sitione dnm sedicens m& uere& nul¬
lũ alterũ formidare sed int̃ aduersa
sđi unũ sibi testatur eẽ refugiũ ut li¬
c& periculi s corporalibiactar& ipse
in domo dñĩ firmissima deuotione
mentis habitar& : Secunda positione
multiplici cladeliberat᷑ diuersis modis
grũs agit et proph&iȩ spũ spẽsibi futurȩ
bectitudinis pollic&ur: Sciendũ sane

Expanded text:
sed illam potius commemorare dignossed illam potius commemorare dignoscitur, quando post persecutiones Saulis, voto populi est perductus ad regnum , cum et istum psalmum rerum ipsarum testificatione eum conscripsisse manifestum sit. Nam si primam illam unctionem velis advertere, nullum ante ipsam psalmum legitur effecisse. Restat ergo ut istam secundam unctionem intelligere debeamus. Divisio psalmi. Cum frequenter ante regnum liberaretur apsalmum loquitur Propheta. In prima positione dominum se dicens metuere, et nullum alium formidare, sed inter adversa saeculi unum sibi testatur esse suffugium, ut licet periculis corporalibus luctaretur, ipse in domo Domini firmissima devotione mentis habitaret. Secunda positione multiplici clade liberatus, diversis modis gratias agit, et prophetiae spiritu spem sibi futurae beatitudinis pollicetur. COMME