comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rerũ ordinẽ ñ excedat. Quo cognito: satis apparebit quantũ
homo asseqͥ pot est. quã netessariis & inuictis &. iustis legibus
dõ &. dño suo cuncta subiecta sint. Ex qͦ illa om̃a quae primo
credidimꝰ. nichil nisi auctoritatẽ secuti. partĩ sic intelligunt᷑
ut uideamꝰ eẽ certissima: partĩ sic ut uideamꝰ fieri posse. atq
ita fieri oportuisse. doleamꝰq illos haec ñ credentes qͥ nos antea
credentes irridere quã nobiscũ credere maluer̾. Ni enĩ iã illa
hominis sacroscã susceptio.&. uirginis partꝰ. &. mors filii dĩ ꝓ
nob̾.&. resurrectio a mortuis.&. in caelũ ascensio. &. consessus
ad dexterã patris .&. peccatoꝵ abolitio. & iudicii dies. & corpoꝵ
resuscitatio. cognita aet̾nitate trinitatis &. mutabilitate cre¬
aturae credunt̾ tantũ. &. ñ etiã iudicant᷑. ad sumi dĩ miscd̃ã
quã generi humano exhib&. ꝑtinere. Sed qm̃ uerissime dictũ¬
ẽ. oport&. multas hereses eẽ. ut ꝓbati: manifesti fiant intiͣ uos.

Expanded text:
esiae. 14. Quo cognito, satis apparebit quantum homo assequi potest, quam necessariis et invictis et justis legibus, Deo et Domino suo cuncta subjecta sint: ex quo illa omnia, quae primo credidimus, nihil nisi auctoritatem secuti, partim sic intelliguntur, ut videamus esse certissima; partim sic, ut videamus fieri posse, atque ita fieri oportuisse, doleamusque illos haec non credentes, qui nos antea credentes irridere, quam nobiscum credere maluerunt. Non enim jam illa hominis sacrosancta susceptio, et Virginis partus, et mors Filii Dei pro nobis, et resurrectio a mortuis, et in coelum ascensio, et consessus ad dexteram Patris, et peccatorum abolitio, et judicii dies, et corporum resuscitatio, cognita aeternitate Trinitatis et mutabilitate creaturae, creduntur tantum, et non etiam judicantur ad summi Dei misericordiam, quam generi humano exhibet, pertinere. 15. Sed quest, Oportet multas haereses esse, ut probati manifesti fiant inter vos ;
Abbreviated transcription (Latin):
& ꝓphetia dispensationis tẽporalis diuinae ꝓuidentiae. ꝓ salute
generis humani in aet̾nã uitã reformandi atq reparandi
uae cũ credita fuerit. m̃tẽ purgabit uitae modus diuinis p̃ce¬
ptis conciliatꝰ. & idoneã faci& spiritalib ꝑcipiendis. quae nec
pterita sunt nec futura. sed eodẽ mͦ semꝑ manentia nulli
Qua trinitate quantũ in hac uita datũ ẽ cogni¬
om̃is intellectualis &. animalis & corporalie.
natissime administrari sine ulla dubitatione ꝑspicit᷑. nͣ ut
aliã partẽ totius creaturae fecisse. intelligat᷑ pat̾.&. aliã filiꝰ.
&e aliã sp̃s sc̃s. sed &e simul om̃a & unãquãq naturã patrẽ¬

Expanded text:
et prophetia dispensationis temporalis divinae providentiae, pro salute et prophetia dispensationis temporalis divinae providentiae, pro salute generis humani in aeternam vitam reformandi atque reparandi. Quae cum credita fuerit, mentem purgabit vitae modus divinis praeceptis conciliatus, et idoneam faciet spiritualibus percipiendis, quae nec praeterita sunt, nec futura, sed eodem modo semper manentia, nulli qua Trinitate quantum in hac vita datum est cogniomnis intellectualis et animalis et corporalis peciem suam habere, et ordinatissime administrari, sine ulla dubitatione perspicitur; non ut aliam partem totius creaturae fecisse intelligatur Pater, et aliam Filius, et aliam Spiritus sanctus, sed et simul omnia et unamquamque naturam Patre
Abbreviated transcription (Latin):
post quã tuas acerrimas int̾rogationes sine ullo certo fine flud¬
are. ea caritate qua tibi obstrictꝰ sũ diutius sustinere ñ possem.
Repudiatis igit᷑ onĩib qͥ neq in sacris philosophant᷑. nec in philo¬
sophia consetrant᷑. &. his qͥ ł praua opinione. ł aliqua simulta¬
te suꝑbientes a regła &. cõmunione eccłae catholicae deuiar̃¬
& lis qͥ suaꝵ scripturaꝵ lum̃. &. spiritalis popłi grãm. qđ nouũ
testam̃tũ uocat᷑ habere noluer̃. Quos quanta potui breuitate
catio. quae catholica ẽ.&. catholica nominat᷑. ñ solũ a suis.
uerũ etiã ab om̃ib inimicis. Uelint uolint enĩ ipsi quoque
heretici &. scismatũ alũni quando ñ cũ suis sed cũ extraneis
loquunt᷑. catholicã nichil aliud quã catholicã uocant. Ñ enĩ
possunt intelligi nisi hoc eã nomine discernant. qͦ ab uniuerso
orbe nuncupat᷑. Huiꝰ religionis sectandae: caput ẽ historia

Expanded text:
postquam tuas acerrimas interrogationes, sine ullo certo fine flucpostquam tuas acerrimas interrogationes, sine ullo certo fine fluctuare, ea charitate qua tibi obstrictus sum, diutius sustinere non possem. Repudiatis igitur omnibus qui neque in sacris philosophantur, nec in philosophia consecrantur; et iis qui vel prava opinione, vel aliqua simultate superbientes, a regula et communione Ecclesiae catholicae deviarsanctarum Scripturarum lumen, et spiritualis populi gratiam, quod Novum Testamentum vocatur, habere noluerunt, quos quanta potui brevitate e communicatio quae catholica est, et catholica nominatur, non solum a suis, verum etiam ab omnibus inimicis. Velint nolint enim ipsi quoque haeretici, et schismatum alumni, quando non cum suis, sed cum extraneis loquuntur, Catholicam nihil aliud quam Catholicam vocant. Non enim possunt intelligi, nisi hoc eam nomine discernant, quo ab universo orbe nuncupatur. 13. Hujus religionis sectandae caput est historia
Abbreviated transcription (Latin):
ctu .&. quanta sinceritate caritatis dõ seruiendũ sit. Taliũ
igit᷑ uiroꝵ ꝓpositũ ẽ aut sedatis remeare turbinib: aut si
id ñ sinant᷑ ł eadẽ tẽpestate ꝑseuerante. ł ne suo reditu talis
aut saeuior oriat᷑. tenent uoluntatẽ consulendi etiã eis ipsis quoꝵ
motib ꝑturbationibq cesser̃. sine ulla conuenticuloꝵ segre¬
gatione. usq ad mortẽ defendentes.&. testimonio uiuantes
eã fidẽ quã in eccła catholica pͣdicari sciunt. Hos coronat in
occulto patͣ. in occulto uidens. Rarũ hoc uidetͥ genꝰ. sed tam̃
exẽpla ñ desunt. ĩmo plura sunt quã credi potest. Ita om̃ib
generib hominũ &. exẽploꝵ ad animaꝵ curationẽ . &. ad insti¬
tutiones spiritalis popłi utit̾ diuina ꝓuidentia. Quã obrẽ cũ
ante paucos annos ꝓmiserĩ tibi scribere carissime mͥ romania¬
ne. qͥd de uera religione sentirẽ. tẽpus nunc eẽ arbitratus sum.

Expanded text:
ctu, et quanta sinceritate charitatis Deo serviendum sit. Talium ctu, et quanta sinceritate charitatis Deo serviendum sit. Talium ergo virorum propositum est, aut sedatis remeare turbinibus; aut si id non sinantur, vel eadem tempestate perseverante, vel ne suo reditu talis aut saevior oriatur; tenent voluntatem consulendi etiam eis ipsis quorum motibus perturbationibusque cesserunt, sine ulla conventiculorum segregatione usque ad mortem defendentes, et testimonio juvantes eam fidem quam in Ecclesia catholica praedicari sciunt. Hos coronat in occulto Pater, in occulto videns. Rarum hoc videtur genus, sed tamen exempla non desunt: imo plura sunt quam credi potest. Ita omnibus generibus hominum et exemplorum ad animarum curationem, et ad institutionem spiritualis populi, utante paucos annos promiserim tibi scribere, charissime mihi Romaniane, quid de vera religione sentirem , tempus nunc esse arbitratus sum,
Abbreviated transcription (Latin):
talib tegminib exuant᷑. Sed quia in hac area ꝓ uoluntate
qͥsq ł palea ł frum̃tũ ẽ. tãdiu sustinet᷑ peccatũ aut error
cuiuslib&. donec aut accusatorẽ inueniat. aut prauã opinio¬
nẽ ꝑtinaci animositate defendat. Exclusi autẽ aut paeniten¬
do redeunt. aut in neqͥtiã male liberi defluunt. ad ad mo¬
nitionẽ nrãe diligentiae: aut scisma faciunt. ad exercitati¬
onẽ nrãe patientiae : aut heresi aliquã gignunt. ad exam̃
siue occasionẽ nrãe intelligentiae. bi sunt exitꝰ xp̃ianoꝵ
carnaliũ. qͥ ñ potuerͣ corrigi aut sustineri. Sepe etiã sinit
diuina ꝓuidentia ꝑ ñ nullas nimiũ turbulentas carnaliũ
hominũ seditiones expelli de congregatione xp̃iana etiam
bonos uiros. Quã contumeliã ł iniuriã suã cũ patientissi¬
me ꝓ eccłae pace tulerut. neq ullas nouitates ł scismatiᷤ
ł heresis moliti fuerint. docebunt homines quã uero affe¬

Expanded text:
talibus tegminibus exuantur. Sed quia in hac area pro voluntate talibus tegminibus exuantur. Sed quia in hac area pro voluntate quisque vel palea, vel frumentum est, tamdiu sustinetur peccatum aut error cujuslibet, donec aut accusatorem inveniat, aut pravam opinionem pertinaci animositate defendat. Exclusi autem aut poenitendo redeunt, aut in nequitiam male liberi defluunt, ad admonitionem nostrae diligentiae; aut schisma faciunt, ad exercitationem nostrae patientiae; aut haeresim aliquam gignunt, ad examen sive occasionem nostrae intelligentiae. Hi sunt exitus christianorum carnalium qui non potuerunt corrigi aut sustineri. 11. Saepe etiam sinit divina providentia, per nonnullas nimium turbulentas carnalium hominum seditiones expelli de congregatione christiana, etiam bonos viros Quam contumeliam vel injuriam suam cum patientissime pro Ecclesiae pace tulerint, neque ullas novitates vel schismatis vel haeresis moliti fuerint, docebunt homines quam vero affe
Abbreviated transcription (Latin):
ticoꝵ neq in caecitate uidaeoꝵ quaerenda religio ẽ: sed apud
eos solos qͥ xp̾iani catholici ł ortodoxi nominant᷑. idest inte¬
gritatis custodes &. recta sectantes. Haec enĩ eccła catholia
ꝑ totũ orbẽ ualide lateq diffusa. omĩb errantib utit᷑ ad
ꝓuectꝰ suos.&. ad eoꝵ correctionẽ cũ euigilare uoluerint.
Uttt̾ enĩ gentib ad materiã operationis suae hereticis: ad
ꝓbationẽ doctrinae suae: scismaticis: ad documͣtũ stabilitatis
suae. ludaeis. ad cõparationẽ pulchritudinis suae. Alios ergo
inuitat. alios excludit. alios relinqͥd. alios antecedit. Om̃ib tam̃
grãe dĩ participandae: dat potestatẽ. siue illi foͬmandi sint
adhuc: siue illi reformandi. siue recolligendi. siue admitten¬
di. Carnales autẽ suos idest uiuentes aut sentientes carnalit᷑.
tanquã paleas tolerat. qͥb in area frum̃ta tutiora sint donec

Expanded text:
ticorum neque in caecitate Iudaeorum quaerenda religio est, sed apud ticorum neque in caecitate Iudaeorum quaerenda religio est, sed apud eos solos qui christiani catholici uel orthodoxi nominantur, id est integritatis custodes et recta sectantes. Haec enim ecclesia catholica per totum orbem ualide lateque diffusa omnibus errantibus utitur ad prouectus suos et ad eorum correctionem, cum euigilare uoluerint. utitur enim gentilibus ad materiam operationis suae, haereticis ad probationem doctrinae suae, schismaticis ad documentum stabilitatis suae, Iudaeis ad comparationem pulchritudinis suae. alios ergo inuitat, alios exgratiae Dei participandae dat potestatem; sive illi formandi sint adhuc, sive reformandi, sive recolligendi, sive admittendi. Carnales autem suos, id est viventes aut sentientes carnaliter, tanquam paleas tolerat, quibus in area frumenta tutiora sunt, donec
Abbreviated transcription (Latin):
corrigere maluer: exclusi a catholica cõmunione & parti¬
cipatione quãuis pariũ sacram̃toꝵ ꝓpria uocabula ꝓpriosq
conuentꝰ. ñ in sermone tantũ: sed etiã in suꝑstitione meru¬
erunt. ut fotini & arriani. multiq praet᷑ ea. Nã de his qͥ
scismata fecer̃. alia quaestio ẽ. Poss&. enĩ eos area dnĩca usq
ad tẽpus ultimae uentilationis uelut paleas sustinere. nisi
uento suꝑbiȩ nimia leuitate cessissent. &. sese a nob̾ ultro se¬
parassent. Iudaei uero quãuis uni om̃ipotenti dõ suplicent.
sola tam̃ tẽporalia &. uisibilia bona de illo expectantes. rudi¬
m̃ta noui popłi ab humilitate surgentia. in ipsis suis scriptu¬
ris nimia securitate noluer̾ aduertere. atq ita in uetereͥ
homine remanserͣ. Quae cũ ita sint: neq in confusione pa¬
ganoꝵ neq in purgam̃tis hereticoꝵ. neq in languere scisma¬

Expanded text:
corrigere maluerunt, exclusi a catholica communione et a particorrigere maluerunt, exclusi a catholica communione et a participatione quamuis parium sacramentorum propria uocabula propriosque conuentus non in sermone tantum sed etiam in superstitione meruerunt, ut Photiniani et Ariani multique praeterea; nam de his qui schismata fecerunt alia quaestio est. posset enim eos area dominica usque ad tempus ultimae uentilationis uelut paleas sustinere, nisi uento superbiae nimia leuitate cessissent et sese a nobis ultro separassent. Iudaei uero quamuis uni omnipotenti deo supplicent, sola tamen temporalia et uisibilia bona de illo exspectantes rudimenta noui populi ab humilitate surgentia in ipsis suis scripturis nimia securitate noluerunt aduertere atque ita in uetere homine remanserunt. quae cum ita sint, neque in confusione paganorum neque in purgamentis haereticorum neque in languore schisma
Abbreviated transcription (Latin):
sanatũ uideremꝰ: in effabili laude p̾dicandã ce̾ neminẽ
negare oportera. haereses nãq tã innumerabiles a regła
xp̃ianitatis auersae: testes sunt ñ admitti ad cõmuni¬
canda sacram̃ta. eos qͥ de patre do̾ & sapientia eiꝰ &. mu¬
nere diuino alit̃ sentiunt. & hominib ꝑsuadere conant᷑.
qua ueritas postulat. Sic enĩ credit᷑ &. docet̾ qđ ẽ humanae
siutis capt. ñ aliã eẽ philosophiã idest sapientiae studiũ
& aliã religionẽ cũ ħi quoꝵ doctrinã ñ approbamꝰ. nec sa¬
cramta nobiscũ cõmunicant. qđ in illis minus mirandũ est.
qeoꝵ quoq sacram̃toꝵ ritu dispares eẽ uoluer̃. sicut nescio
qui serpentini qͥ appellant᷑ sicut manichei. sicut alii ñ nulli.
Scd in illis magis animaduertendũ hoc. magisq praedican¬
dũ. qͥ paria sacram̃ta celebrantes tam̃ quia sententia dispa¬
res sunt .&. errores suos animosius defendere quã cautius

Expanded text:
sanatum uideremus, ineffabili laude praedicandam esse neminem sanatum uideremus, ineffabili laude praedicandam esse neminem negare oporteret. haereses namque tam innumerabiles a regula christianitatis auersae testes sunt non admitti ad communicanda sacramenta eos qui de patre deo et sapientia eius et munere diuino aliter sentiunt et hominibus persuadere conantur quam ueritas postulat. sic enim creditur et docetur, quod est humanae salutis caput, non aliam esse philosophiam, id est sapientiae studium, et aliam religionem, cum hi quorum doctrinam non approbamus nec sacramenta nobiscum communicant. quod in illis minus mirandum est qui eorum quoque sacramentorum ritu dispares esse uoluerunt; sicut nescio qui Serpentini qui appellantur, sicut Manichaei, sicut alii nonnulli. sed in illis magis animaduertendum hoc magisque praedicandum, qui paria sacramenta celebrantes, tamen quia sententia dispares sunt et errores suos animosius defendere quam cautius
Abbreviated transcription (Latin):
tis uebis atq sententiis. xp̃iani fierent. sicut pleriq recen¬
tioꝵ nr̃oꝵ q tẽporaliũ platonici fecer̃. Aut si hoc ñ fate¬
rent᷑ nec facerent. in suꝑbia &. inuidia remanentes: nescio
utrũ possent ad ea ipsa quae appetenda &. desideranda eẽ
dixerant. cũ istis sordib uiscoq reuolare. Nã tͣcio uitio curio¬
sitatis in ꝑcontandis daemonib qͦ isti maxime cũ qͥb nunc
agit᷑ pagani. xp̃iana salute reuocant᷑. quia niiis puerile ẽ.
nescio utrũ tales illi p̃dicarent᷑ uiri. Sed quoqͦ mͦ se habe¬
bat philosophoꝵ iactantia: illud cuiuis intelligere facile ẽ
religionẽ ab eis ñ eẽ quaerendã: qͥ eadẽ sacra suscipiebant cũ
popłis.&. de suoꝵ deoꝵ natura ac sũmo bono diuersas con¬
trariasq sententias in scholis sus eadẽ teste multitudine
ꝑsonabant. Qđ si hoc unũ tantũ uitiũ xp̃iana disciplina

Expanded text:
tis uerbis atque sententiis christiani fierent, sicut plerique recentis uerbis atque sententiis christiani fierent, sicut plerique recentiorum nostrorum temporum Platonici fecerunt; aut si hoc non faterentur nec facerent in superbia et inuidia remanentes, nescio utrum possent ad ea ipsa quae appetenda et desideranda esse dixerant cum istis sordibus uiscoque reuolare. nam tertio uitio curiositatis in percontandis daemonibus, quo isti maxime cum quibus nunc agitur pagani a christiana salute reuocantur, quia nimis puerile est, nescio utrum tales illi praepedirentur uiri. Sed quoquo modo se habeat philosophorum iactantia, illud cuiuis intellegere facile est, religionem ab eis non esse quaerendam qui eadem sacra suscipiebant cum populis et de suorum deorum natura ac summo bono diuersas contrariasque sententias in scholis suis eadem teste multitudine personabant. quod si hoc unum tantum uitium christiana disciplina
Abbreviated transcription (Latin):
inuidentiae uitare ñ possent. Ergo cedant ei a qͦ fac̾tũ ẽ.
taec curiositate. aut inani iactantia ĩpediant᷑ quo minus
agnoscant. qͥd int̾ sit int̾ paucoꝵ timidas coniecturas &.
manifestã salutẽ correctionẽq popłoꝵ. Alli enĩ si reuiuisce¬
rent quoꝵ isti nominib głant᷑. &. inuenirent refertae
eccłias. tẽpla deserta. a cupiditate bonoꝵ tẽporaliũ atq af
fluentiũ ad spem uitae aet̾nae &. bona spiritalia &. intel¬
ligibilia uocari. & currere humanũ genꝰ: dicerent fortasse
si tales essent quales fuisse memorant᷑. haec sunt quae nos
ꝑsuadere popłis ñ ausi sumͦꝰ. &. eoꝵ potius consuetudini cessimꝰ
quã illos in nr̃a fidẽ uoluntatẽ ⁊traduximꝰ. Ita si hanc uitã
illi uiri nobiscũ rursus agere potuissent. uiderent ꝓfecto
cuiꝰ auctoritate faciliꝰ consuleret᷑ hominib &. paucis muta¬

Expanded text:
inuidentiae uitare non possent. ergo cedant ei a quo factum est inuidentiae uitare non possent. ergo cedant ei a quo factum est nec curiositate aut inani iactantia impediantur, quominus agnoscant quid intersit inter paucorum timidas coniecturas et manifestam salutem correctionemque populorum. illi enim si reuiuescerent, quorum isti nominibus gloriantur, et inuenirent refertas ecclesias, templa deserta, a cupiditate bonorum temporalium atque fluentium ad spem uitae aeternae et bona spiritalia et intellegibilia uocari et currere humanum genus, dicerent fortasse, si tales essent quales fuisse memorantur: haec sunt quae nos persuadere populis non ausi sumus et eorum potius consuetudini cessimus, quam illos in nostram fidem uoluntatemque traduximus. ita si hanc uitam illi uiri nobiscum rursus agere potuissent, uiderent profecto cuius auctoritate facilius consuleretur hominibus et paucis muta
Abbreviated transcription (Latin):
sulae. ac multaꝵ t̾rarũ solitudo cõpleat᷑. si deniq ꝑ urbes
atq oppida. castella. uicos. agros etiã. uillasq priuatas in
tantũ aꝑte suadet᷑ .&. appetit᷑ a tͣrenis auersio. &. in uni
dm̃ uerũq conuersio. ut cotidie ꝑ uniuersũ orbẽ huma¬
nũ genꝰ una paene uoce respondeat. sursũ cor habere se
ad dnm̃ . quid adhuc oscitamꝰ crapulã hesternã.&. in mor¬
tus pecudib diuina eloquia ꝑscrutam᷑ : Si quando autẽ
ad disputationẽ uenit᷑. platonico nomine ora crepantia
istũ mundũ contẽnere &. animã uirtute purgandã sũmo
cione refellendi sunt. si tam̃ cũ his dignũ ẽ disputare. Qui
autẽ bonũ &. appetendũ fatent᷑. cognoscant dm̃ & cedai
dõ. ꝑ quẽ popłis iã om̃ib haec credenda ꝑsuasa sunt. Quod
utiq ab ipsis fier&. si tantũ ualerent. Aut si ñ fiera: crim̃

Expanded text:
sulae ac multarum terrarum solitudo compleatur; si denique per urbes sulae ac multarum terrarum solitudo compleatur; si denique per urbes atque oppida, castella, uicos, agros etiam uillasque priuatas in tantum aperte suadetur et appetitur a terrenis auersio et in unum deum uerumque conuersio, ut cotidie per uniuersum orbem humanum genus una paene uoce respondeat sursum cor habere se ad dominum: quid adhuc oscitamus crapulam hesternam et in mortuis pecudibus diuina eloquia perscrutamur? si quando autem ad disputatiistum mundum contemnere, et animam virtute purgandam summo tione refellendi sunt, si tamen cum his dignum est disputare. Qui autem bonum et appetendum fatentur, cognoscant deum et cedant deo, per quem populis iam omnibus haec credenda persuasa sunt. quod utique ab ipsis fieret, si tantum ualerent; aut si non fieret, crimen
Abbreviated transcription (Latin):
audiunt᷑. si post tantũ sanguinẽ. tantos ignes. tot cruces
martyrũ. tanto fertilius &. uberius usq ad barbaras nati¬
ones aeccłae pullularͣ. si tot iuuenũ & uirginũ milia
cotẽpnentiũ nuptias casteq uiuentiũ iã nemo miratur.
qđ cũ feciss&. plato. usq adeo ꝑuersã tẽpoꝵ suoꝵ timuit opi¬
nionẽ ut ꝑhibeat᷑ sacrificasse naturae. ut tanquã peccatum
illud aboleret᷑. si haec sic accipiunt᷑. ut quomͦ antea talia dis
putare. sic nunc contra dispittare monstruosũ sit: si tali pol¬
licitationi atq sponsioni ꝑ om̃s t̾rarũ partes quas homineᷤᷤ
incolunt. sacra xp̃iana tradant᷑. si haec cotidie legunt᷑ in eccłus
&. a sacerdotib exponunt᷑. si tundunt pectora qͥ haec ĩplere
conant᷑: si tã innumerabiles aggrediunt᷑ hanc uiã. ut desertiᷤ
diuitis &. honorib huius mundi. ex om̃i hominũ genere
uni dõ sũmo totã uitã dicare uolentiũ. desertae quondã in¬

Expanded text:
audiuntur. Si post tantum sanguinem, tantos ignes, tot cruces martyrum, tanto fertilius et uberius usque ad barbaras nationes Ecclesiae pullularunt. Si tot juvenum et virginum millia contemnentium nuptias casteque viventium jam nemo miratur: quod cum fecisset Plato, usque adeo perversam temporum suorum timuit opinionem, ut perhibeatur sacrificasse naturae, ut tanquam peccatum illud aboleretur. Si haec sic accipiuntur, ut quomodo antea talia disputare, sic nunc contra disputare monstruosum sit; si tali pollicitationi atque sponsioni per omnes terrarum partes, quas homines incolunt, sacra christiana traduntur; si haec cotidie leguntur in ecclesiis et a sacerdotibus exponuntur; si tundunt pectora qui haec implere conantur; si tam innumerabiles aggrediuntur hanc uiam, ut desertis diuitiis et honoribus huius mundi ex omni hominum genere uni deo summo totam uitam dicare uolentium desertae quondam in
Abbreviated transcription (Latin):
deo peccatũ uoluntariũ malũ ẽ: ut nullo mͦ sit peccatũ si ñ
uoluntariũ. & hoc quidẽ ita manifestũ ẽ: ut nulla hinc doctoꝵ
paucitas. nulla indoctoꝵ turba dissentiat. Quare aut negandũ
ẽ peccatũ cõmitti: aut fatendũ uoluntate cõmitti. Nͣi autem
recte negat peccasse animã. qͥ &. paenitendo eã corrigifatet᷑.
& ueniã paenitenti dari. & ꝑseuerantẽ in peccatis: iusta dĩ lege
dãrari. Postremo si ñ uoluntate malefacimꝰ: nemo obiurgandus
om̃ino. aut monendus ẽ. Quib sublatis: xp̃iana lex &. discipli¬
ia om̃is religionis auferat᷑ necesse ẽ. Uoluntate ergo peccati
& qm̃ peccari ñ dubiũ ẽ: ne hoc quidẽ dubitandũ uideo. habere
animas liberũ uoluntatis arbitriũ. Tales enĩ seruos suos melio¬
res eẽ ds̃ uidicauit. siei seruirent liberalit̃. qđ nullo mͦ fieri po¬
s&. si ñ uoluntate sed necessitate seriuirent. Liberalit̾ igit᷑ deo

Expanded text:
 voluntarium malum est, ut nullo modo sit peccatum, si non sit voluntarium, et hoc quidem ita manifestum est, ut nulla hinc doctorum paucitas, nulla indoctorum turba dissentiat. Quare aut negandum est peccatum committi, aut fatendum est, voluntate committi. Non autem recte negat peccasse animam, qui et poenitendo eam corrigi fatetur, et veniam poenitenti dari, et perseverantem in peccatis justa Dei lege damnari. Postremo, si non voluntate male facimus, nemo objurgandus omnino, aut monendus est; quibus sublatis Christiana lex et disciplina omnis religionis auferatur necesse est. Voluntate ergo peccatur, et quoniam peccari non dubium est, nec hoc quidem dubitandum video, habere animas liberum voluntatis arbitrium; tales enim servos suos meliores esse Deus judicavit, si ei servirent liberaliter; quod nullo modo fieri posset, si non voluntate, sed ne
Abbreviated transcription (Latin):
malus angłs oberit. qͥ diabolus dicit᷑. quia ipse in quantũ angłs
ẽ. ñ ẽ malũ. sed in quantũ ꝑuersus ẽ ꝓpria uoluntate. fatendũ
ẽ enĩ &. angłos natura eẽ mutabiles. si solus ds̃ ẽ incõmutabilis.
ed ca uoluntate. qua magis dñi quã se diligunt: firmi & . sta¬
les manent in illo. &. fruunt᷑ maiestate ipsius. ei uni libentissi¬
me subditi. Ille autẽ angłs magis seipsũ quã dm̃ diligendo.
subditꝰ ei eẽ noluit.&. intumuit ꝑ suꝑbiã. & a sũma essentia
defecit. & lapsus ẽ.&. obhoc minus ẽ quã fuit. quia eo quod
minꝰ erat. frui uoluit. cũ magis uoluit sua potentia frui.
quã dĩ. Quanquã enĩ ñ sũme. tam̃ ãplius erat quando eo
d̾ sũme ẽ fruebat᷑. qm̃ ds̃ solus sum me ẽ. Quicqͥd autẽ mi
ẽ quã erat: ñ in quantũ ẽ. sed in quantũ minꝰ ẽ:malũ est.

Expanded text:
malus angelus oberit, qui diabolus dicitur; quia et ipse, in quantum angelus malus angelus oberit, qui diabolus dicitur; quia et ipse, in quantum angelus est, non est malus, sed in quantum perversus est propria voluntate. Fatendum est enim, et Angelos natura esse mutabiles, si solus Deus est incommutabilis: sed ea voluntate qua magis Deum quam se diligunt, firmi et stabiles manent in illo, et fruuntur majestate ipsius, ei uni libentissime subditi. Ille autem angelus magis seipsum quam Deum diligendo, subditus ei esse noluit, et intumuit per superbiam, et a summa essentia defecit, et lapsus est: et ob hoc minus est quam fuit, quia eo quod minus erat frui voluit, cum magis voluit sua potentia frui, quam Dei. Quanquam enim non summe, tamen amplius erat, quando eo quod summe est, fruebatur, quoniam Deus solus summe est. Quidquid autem minus est quam erat, non in quantum est, sed in quantum minus est, malum est.
Abbreviated transcription (Latin):
ugens ꝓximũ suũ ñ carnalit᷑. sed tanquã seipsũ. Se autẽ spĩtalit̃
lsuaio q̃ ex toto qđ in eo uiuit. dm̃ diligit. In his enĩ duob prae
post mortẽ corporalẽ quã debemꝰ primo peccato. tẽpore suo atq
o dine suo hoc corpus restituat᷑ pristinac stabilitati. quã ñ ꝑse
Gadebit sed ꝑ animã stabilitã in dõ. Quae rursus ñ ꝑ se stabilitur.
sed ꝑ am̃ quo fruit̾. Idõq ãplius quã corpus uigebit. Corpue
cni ꝑ ip̃sam uigebit. & ipsa ꝑ incõmutabilẽ ueritatẽ. qͥ filius dĩ
unicusẽ. Atq ita &. corpus ꝑ ipsũ filiũ dĩ uigebit. quia om̃a per
ipsũ. Sono etiã eius qđ animae dat̾ idest scõ spũ ñ solũ anima cui
dał salua &. pacata & sc̃a fit. sed ipsũ etiã corpus uiuificabit᷑.
eritq in natura sua mundissimũ. Ille enĩ dicit. Mundate quȩ
ergo peccato: auferret᷑ poena peccati. Et ubi ẽ malũ. ubi ẽ mors
contentio tua. ubi ẽ mors aculeus tiuis: Uincit enĩ essentia

Expanded text:
suum non carnaliter, sed tanquam seipsum. Se autem spiritualiter diligit, qui ex toto, quod in eo vivit, Deum diligit. In his enim duobus praepost mortem corporalem, quam debemus primo peccato, tempore suo atque ordine suo hoc corpus restituatur pristinae stabilitati, quam non per se habebit, sed per animam stabilitam in Deo. Quae rursus non per se stabilitur, sed per Deum quo fruitur; ideoque amplius quam corpus vigebit: corpus enim per ipsam vigebit, et ipsa per incommutabilem veritatem, qui Filius Dei unicus est; atque ita et corpus per ipsum Filium Dei vigebit, quia omnia per ipsum. Dono etiam ejus, quod animae datur, id est sancto Spiritu, non solum anima, cui datur, salva et pacata et sancta fit, sed ipsum etiam corpus vivificabitur, eritque in natura sua mundissimum. Ipse enim dixit: Mundate quae ergo peccato, auferetur et poena peccati: et ubi est malum? Ubi est, mors, contentio tua? ubi est, mors, aculeus tuus? Vincit enim essentia
Abbreviated transcription (Latin):
rius ñ indig&. qm̃ ascipso ẽ. Qd̾ autẽ ab eo genitũ ẽ. idipsũ est.
quia ñ ẽ factũ sed genitũ. Illa uero quae facta sunt: eius bono
indigent. sumo scilic&. bono. idest sũma essentia. Minꝰ autẽ sunt
quã erant. cũ ꝑ animae peccatũ minꝰ ad illũ mouent᷑. nec tam̃
paenitꝰ separant᷑. Nã om̃ino nulla essent. Qđ autẽ affectib con¬
tingit animae: hoc locis corpori. Mã illa mouet᷑ uoluntate: cor¬
pus autẽ spatio. Qđ autẽ homini aꝑuerso angło ꝑsuasũ dicit᷑:
& ad hoc utiq uoluntate consensit. Nã si necessitate id feciss&:
peccatũ ess&. in suo genere optimũ. post peccatũ factũ ẽ ĩbec¬
sũ &. morti destinatũ. quanquã iusta uindicta peccati sit. plus
tam̃ clem̃tiae dñi quã seueritatis ostendit. Ita enĩ nob̾ suadet᷑
a corporis uoluptatib ad aet̾nã essentiã ueritatis amorẽ nr̃m
oportere conuerti. Et ẽ iustitiae pulchritudo. cũ benttatis

Expanded text:
iam a seipso est. Quod autem ab eo genitum est, idipsum est; quia non est factum, sed genitum. Illa vero quae facta sunt, ejus bono indigent, summo scilicet bono, id est summa essentia. Minus autem sunt quam erant, cum per animae peccatum minus ad illum moventur: nec tamen penitus separantur; nam omnino nulla essent. Quod autem affectibus contingit animae, hoc locis corpori: nam illa movetur voluntate, corpus autem spatio. Quod autem homini a perverso angelo persuasum dicitur, etiam ad hoc utique voluntate consensit. Nam si necessitate id fecisset, peccatum esset in suo genere optimum, post peccatum factum est imbecillosum et morti destinatum, quanquam justa vindicta peccati sit, plus tamen clementiae Domini quam severitatis ostendit. Ita enim nobis suadetur a corporis voluptatibus, ad aeternam essentiam veritatis amorem nostrum oportere converti. Et est justitiae pulchritudo cum benignitatis
Abbreviated transcription (Latin):
ges intͣficis bestiaꝵ. Sic ergo canticũ nouũ cũ amore. ñ cũ timore
cantabis. Noli dicere tͥ. quando forte luxuriant᷑ aliqͥd uis agere.
nosti praeciũ tuũ: iã nosti quo accedis. qͥd manduces qͥd bibas. lm¬
mo quae manduces. quae bibas. Abstine te a fornicationib Nefor¬
te dicas mͥ. Ad fornicẽ uado: ad meretrice̾ ꝑgo. ad prostitutã
meo. riec illud pͣceptũ uiolo qđ dictũ ẽ. Ni moechaberis: quia
uxorẽ nondũ habeo. nec post illã aliqͥd facio. Rec illud p̃ceptum
uiolo qđ dictũ ẽ. ñ concupisces uxorẽ proximi tui: qͥ ad publicũ
uado. In qđ pͣceptũ tũ incurro: Nũ inuenimꝰ chordã. qͦ neruo¬

Expanded text:
ges. interficis bestiarum. sic enim canticum nouum cum amore, non cum timore ges. interficis bestiarum. sic enim canticum nouum cum amore, non cum timore cantabis. Noli dicere tibi, quando forte luxurianter uis aliquid agerenosti pretium. tuum; iam nosti quo accedis, quid manduces, quid bibas, immo quem manduces, quem bibas. abstine te a fornicationibus ne furta dicas mihi: "ad fornicem uado, ad meretricem pergo, ad prostitutam eo, nec illud praeceptum uiolo, quod dictum est: non moechaberis, quia uxorem nondum violo, ubi dictum est: Non concupisces uxorem proximi tui , quia ad publicum vado; in quod praeceptum incurro? Non invenimus chordam qu
Abbreviated transcription (Latin):
norẽ parentib deferas: cecidit bestia ĩpietatis. Non mecha¬
beris. Tangis quintã chordã: cecidit bestia libidinis. i on
cides. Tangis sextã chordã. cecidit bestia crudelitatis. Non
furtũ facias. Tangis septimã chordã. cecidit bestia rapacitatiᷤ.
Non falsũ testimoniũ dices. Tangis octauã chordã: cecidit be¬
stia falsitatis. Non concupisces uxorẽ ꝓximi tui. Tangis non
chordã: cecidit bestia adulterinae cogitationis. Alius ẽ ñ face
I dõ duo pͣcepta sunt. ñ mechaberis. & ñ concupisces uxorẽ ꝓx¬
mi tui. Non concupisces rẽ proximi tui. Tangis decimã cho¬
dã: cecidit bestia cupiditatis. Ita cadentib om̃ib bestus. securꝰ
& in nocens in dĩ dilectione &. humana societate uersaries.
tangens chordas decẽ. qđ bestias occidis. Nã multa capitasua
sub istis capitib In singulis chordis. ñ singulas bestias. sed gre¬

Expanded text:
norem parentibus deferas: cecidit bestia impietatis. non moechanorem parentibus deferas: cecidit bestia impietatis. non moechaberis; tangis quintam chordam: cecidit bestia libidinis. non occides; tangis sextam chordam: cecidit bestia crudelitatis. non furtum facies; tangis septimam chordam: cecidit bestia rapacitatis. non falsum testimonium dices; tangis octauam chordam: cecidit bestia falsitachordam, et cecidit bestia adulterinae cogitationis. Aliud est enim noIdeo duo praecepta sunt: non moechaberis, et non concupisces uxorem proximi tui. Non concupisces rem proximi tui, tangis decimam chordam, et cecidit bestia cupidiet innocens in dei dilectione et humana societate uersaris. tangens chordas decem quot bestias occides? nam multa capita sunt sub istis capitibus; in singulis chordis non singulas bestias, sed gre
Abbreviated transcription (Latin):
rista. In spectaculo dĩ. unũ ẽ. Tange easdẽ decẽ chordas. &. fe¬
ras occidis: utrũq simul facis. Tangis primã chordã. qua unus
colit᷑ ds̃. cecidit bestia suꝑstitionis. Tangis scd̾am: qua ñ accipiᷤᷤ
om̃ diũ dĩ tui in uanu̾: cecidit bestia erroris nefandarũ he¬
sum. quae id putauer̃. Tangis t̃ciã chordã ubi ꝓ spe fut᷑ȩ qui¬
etis facis quicquid facis: interficit᷑ crudelior cet̾is bestiis. amor scłi
huiꝰ. ꝓpt̃ amorẽ onĩ scłi huiꝰ. laborant homines in om̃ib negociis.
u aut̃ inomĩb bonis operib tius labora. non ꝓpt᷑ amorẽ scłi
utrũq simul facis. & cordas tangis & bestias occidis. id est eỹ
tharista es & uenator. Non uos delectant talia spectacula.
ubi non ꝓmeremur oculos editoris. sed oculos redẽptoris:
bonora patrẽ tuũ &. matrẽ tuã. Tangis quartã cordã. ut ho¬

Expanded text:
rista: in spectaculo dei unum est. tange easdem decem chordas et ferista: in spectaculo dei unum est. tange easdem decem chordas et feras occides; utrumque simul facis. tangis primam chordam, qua unus colitur deus: cecidit bestia superstitionis. tangis secundam, qua non accipis nomen domini dei tui in uanum: cecidit bestia erroris nefandarum haeresum, quae id putauerunt. tangis tertiam chordam, ubi pro spe . futurae quietis facis quidquid facis: interficitur crudelior ceteris beatus amor saeculi huius. propter amorem enim saeculi huius laborant homines in omnibus negotiis: tu aututrumque simul facis: et chordas tangis et bestias occidis, id est et citharista es et uenator. non uos delectant talia spectacula, ubi non promeremur oculos editoris, sed oculos redemtoris? honora patrem tuum et matrem tuam; tangis quartam chordam, ut ho
Abbreviated transcription (Latin):
Adhoc delapsa ẽ humana ꝑuersitas. ut uir habeat᷑. uictꝰ alibidi¬
ne: & uir ñ habeat᷑ uictor libidinis. Triũphantes exultant. &. ñ
sunt uiri. lacent ꝓstrati: & uiri sunt. Si spectares. ille tͥ uide¬
retͥ foctior qͥ iacer&. sub bestia quã qͥ perimer&. bestiã. Sed
uia dissimulatis ad pugnã introire.&. delectant uos pugna
exteriores: idõ non uultis ꝑtinere ad canticũ nouũ ubi dicit᷑.
Qui doc& manus meas in pͣlio. digitos meos adbellũ. Est enim
bellũ qđ secũ agit homo dimieans contra concupiscentia
aalas: frenans auaritiã. elidens suꝑbiã. suffo cans ambitionẽ
trucidans libidinẽ. Has pugnas facis in occulto.&. ñ uinceris
in aꝑto. Ad hoc docent᷑ manus urãe ad proeluĩ.&. digiti ur̃i
ad bellũ. Nĩ est hoc in spectaculis ur̃is. In illis spectaculis. non
lẽ uenator qđ cytharista. Aliud agit uenator. aliud cytha¬

Expanded text:
ad hoc delapsa est humana peruersitas, ut uir habeatur uictus a libidiad hoc delapsa est humana peruersitas, ut uir habeatur uictus a libidine et uir non habeatur uictor libidinis. triumphantes exsultant et non sunt uiri; iacent prostrati et uiri sunt! si spectares, ille tibi uideretur fortior qui iaceret sub bestia, quam qui perimeret bestiam? Sed quia dissimulatis a pugna interiore et delectant uos pugnae exteriores, ideo non uultis pertinere ad canticum nonum. ubi dicitur: qui docet manus meas in proelio, digitos meos ad bellum. est enim bellum, quod secum agit homo, dimicans contra concupiscentias malas, frenans auaritiam, elidens superbiam, suffocans ambitionem, trucidans libidinem. has pugnas facis in occulto, et non uinceris in aperto. ad hoc docentur manus uestrae ad proelium et digiti uestri ad bellum. non eat hoc in spectaculis uestris. in illis spectaculis non id est uenator quod citharista. aliud agit uenator, aliud facit citha
Abbreviated transcription (Latin):
maior . &. as. suꝑ te: tantũ ds̃. Inuenis enĩ facile paree
uiros qͥb ñ tuneas erubescere. qͥa faciunt illud multi. Et tanta
ẽ ꝑuersitas generis humani. ut aliquando metuendũ sit. ne
A erubescat int̾ impudicos. Idõ ñ cesso tangere qͥntã istam
chordã: ꝓpt̃ ipsã ꝑuersã consuetudinẽ.&. labe̾ totius ut dixi
generis humani. Siqͥs int̾ uos faciat homicidiũ. qđ auertat
d. pellere illũ uultis de patria. & continuo si fieri potest
cdudere. Siqͥs faciat furtũ. odistis illũ. nec uidere uultis
siqͥs dicat falsu testimoniũ. abhominamini. nec uob̾ homo ui¬
debit᷑. diqͥs concupiscat res alienas. raptor &. iniustꝰ deputatur.
uulnera in ioca. Si qͥs autẽ existat qͥ dicat se castũ ñ facere ad¬
ulteriũ. notũ autẽ sit qđ ñ faciat. erubescit accedere ad illos
ñ sui similes. ne insultent. ne irrideant. ne dicant ñ eẽ uirũ.

Expanded text:
maior: et deus super te, tantum deus. inuenis enim facile pares maior: et deus super te, tantum deus. inuenis enim facile pares uiros, quibus non timeas erubescere, quia faciunt illud multi. et tanta est peruersitas generis humani, ut aliquando metuendum sit, ne castus erubescat inter impudicos. ideo non cesso tangere quintam istam chordam propter ipsam peruersam consuetudinem et labem totius, ut dixi, generis humani. si quis inter uos faciat homicidium — quod auertat deus! — pellere illum uultis de patria et continuo, si fieri potest, excludere. si quis faciat furtum, oditis illum nec uidere uultis. si quis dicat falsum testimonium, abominamini nec uobis homo uidebitur. si quis concupiscat res alienas, raptor et iniustus reputatur. uulnera in ioca. si quis autem exsistat qui dicat se castum non facere adulterium, notum autem sit quod non faciat, erubescit accedere ad illos non sui similes, ne insultent, ne irrideant, ne dicant non esse uirum.
Abbreviated transcription (Latin):
Molite dicere ñ potest fieri. foedũ ẽ fr̃s mei. Turpe ẽ ut dicat
uir. ñ posse fieri qđ facit femina. Scelus ẽ ut uir dicat ñ possu
Qđ potest femina. uir ñ potest: Quid enĩ. illa carne̾ ñ portat :
Prior a serpente decepta ẽ. Castae uxores urãe ostendunt uob̾
fieri posse. qđ ñ uultis facere: &. dicitis fieri ñ posse. Sed forte
dices. idõ illã facilius facere posse. qͥa multa illi custodia est
legis p̃ceptũ. diligentia maritalis. t̾ror etiã legũ pullicarũ.
Est etiã uerecundiae .&. pudoris illius. magnũ munimentũ.
Multae custodiae faciunt feminã castiorẽ. Uirũ castũ faci¬
it ipsa uirilitas. Nã idõ mulieri maior custodia: qͥa maior
infirmitas. Illa erubescit uiro. tu ñ erubescis xp̃o. Tu liberior
qͥa fortior: qͥa facile uincis. idõ tͥ cõmissus es. Suꝑ illã & dili¬
gentia uiri. &. t̾ror legũ. &. consuetudo moꝵ.&. uerecundia

Expanded text:
Nolite dicere: Non potest fieri. Foedum est, fratres mei, turpe est, ut vir Nolite dicere: Non potest fieri. Foedum est, fratres mei, turpe est, ut vir dicat non posse fieri quod facit femina. Scelus est, ut vir dicat: Non possum. Quod potest femina, vir non potest? Quid enim, illa carnem non portat? Prior a serpefieri posse quod non uultis facere; et dicitis fieri non posse! sed forte dices ideo illam facilius facere posse, quia multa illi custodia est, legis praeceptum, diligentia maritalis, terror etiam legum publicarum; est etiam uerecundiae et pudoris illius magnum munimentum. multae custodiae faciunt feminam castiorem; uirum faciat ipsa uirilitas. nam ideo mulieri maior custodia, quia maior infirmitas. illa erubescit uiro; tu non erubescis Christo? tu liberior, quia fortior; quia facile uinces, ideo tibi commissus es. super illam et diligentia uiri et terror legum et consuetudo morum et uerecundia
Abbreviated transcription (Latin):
Quid enĩ tͥ fecit: Dole. sed noli imitari. ut male facias. sed ipse
te imitet᷑ in bono. Nã in eo qđ male facit. noli cũ putare ca¬
put tuũ. sed me dm̃ tuũ. Nã si & in eo qđ malefacit caput ẽ
& secuturũ ẽ corpus suũ: eunt ambo ꝑ p̾ceps. Ut autẽ nor
sequat᷑ malũ caput suũ. teneat se ad caput aecłae xp̃m. hu¬
ic debens castitatẽ suã. huic deferens honorẽ suũ. Absentit
uir. praesentit uir. iͣ̃ peccat illa. quia nũquã ẽ absens cui de¬
b&. ut ñ pecc&. Haec ergo fr̃s mei facite ut possitis con¬
cordare cũ aduersario. Nec amara sunt quae dico. aut si a¬
mara sunt curent. Potio ista si amara ẽ accipiat᷑. quia in pe¬
riculo sunt uiscera. Amara c̃. bibat᷑. Melius ẽ modica a mari¬
tudo in faucib quã aet̾nũ torm̃tũ in uiscerib Alutate ergo
uos. Quic̃q ergo ñ faciebatis hoc bonũ castitatis. iam facite.

Expanded text:
quid tibi enim fecit? Dole; sed ipsum noli imitari, ut male facias, sed ipse quid tibi enim fecit? Dole; sed ipsum noli imitari, ut male facias, sed ipse te imitetur in bono. Nam in eo quod male facit, noli eum putare caput tuum, sed me Deum tuum. Nam si et in eo quod male facit caput est, et secuturum est corpus caput suum; eunt ambo per praeceps. Ut autem non sequatur malum caput suum, teneat se ad caput Ecclesiae Christum: huic debens castitatem suam, huic deferens honorem suum, absens sit vir, praesens sit vir, non peccat illa; quia nunquam est absens, cui debet ut non peccet. 12. Haec ergo, fratres mei, facite, ut possitis concordare cum adversario. Nec amara sunt quae dico; aut si amara sunt, curant. Potio ista si amara est, accipiatur: quia in periculo sunt viscera, amara est, bibatur. Melius est modica amaritudo in faucibus, quam aeternum tormentum in visceribus. Mutate ergo vos. Quicumque non faciebatis hoc bonum castitatis, jam facite.
Abbreviated transcription (Latin):
nã: Ad ancillã meã eo.Uis ut dicat uxor tua tͥ : Nũ qͥd eo ad
uirũ alienũ : Ad seruũ meũ eo. Dicis ñ ẽ uxor aliena ad
quã uado. Mũqͥd uis dicat᷑ tͥ : iã ẽ uir alienꝰ ad qu̾e uado. absit ut
dicat hoc illa. Meliꝰ enĩ dol&. te quã imitat᷑ te. Illa enĩ casta
&. scã femina & uere xp̃iana. quae dol&. fornicantẽ uirum.
& ñ dol& ꝓpt̃ carnẽ. sed dol&. ꝓptͣ caritatẽ. Ñ ido̾ uult ut n¬
facias. qͥa ut ipsa ñ facit. sed qͥa tͥ ñ expedit. Mã si ꝓpt̃ea non
facit ut tu ñ facias. si feceris faci&. Si autẽ dõ illud debeat.
si xp̃o illud debeat qđ tu exigis & idõ reddat. quia iub&. ille
&. si fornicat᷑ uir. castitatẽ femina illa dõ exib&. Ap̃s enim
loquit᷑ in cordib bonaꝵ feminaꝵ. loquit᷑ intꝰ ubi ñ audit᷑.
qͥa nec dignꝰ ẽ si talis ẽ. Loquit᷑ ergo ille interiꝰ & dicit .&. con

Expanded text:
nam? Ad ancillam meam eo. Vis ut dicat uxor tua tibi: Numquid eo ad nam? Ad ancillam meam eo. Vis ut dicat uxor tua tibi: Numquid eo ad virum alienum? Ad servum meum eo. Dicis: Non est uxor aliena, ad quam vado. Numquid vis dicatur tibi: Non est vir alienus, ad quem vado? Absit ut dicat hoc illa. Melius enim dolet te, quam imitatur te. Illa enim casta et sancta femina et vere christiana, quae dolet fornicantem virum, et non dolet propter carnem, sed dolet propter charitatem; non ideo non vult ut facias, quia et ipsa non facit, sed quia tibi non expedit. Nam si propterea non facit, ut tu non facias; si feceris, faciet. Si autem Deo illud debeat, si Christo illud debeat quod tu exigis, et ideo reddat, quia jubet ille; etsi fornicatur vir, castitatem femina illa Deo exhibet. Christus enim loquitur in cordibus bonarum feminarum, loquitur intus ubi non audit vir, quia nec dignus est, si talis est: loquitur ergo ille interius, et dicit, et f
Abbreviated transcription (Latin):
ra uix accipiant. Sed unde hoc factũ eiꝰqͥa oderant febrẽ
suã .&. cũ medico concordauer̃. & simul ꝑsequebant᷑ febrem
medicꝰ & aegrotꝰ. Cũ ergo & nos talia dicimꝰ: ñ odimꝰ nisi
sebres ur̃as. Immo in nob̾ ipse sermo dĩ febres ur̃as odit. cũ
quo concordare debetis. Nã nos qͥd sumꝰ nisi liberandi uo
nẽ dĩ. Nolite irasci medicam̃to ur̃o. N inueni enĩ aliud qua
transirẽ. Ueni ad quintã chordã homo qͥ tango psalter
decẽ chordaꝵ. Nũqͥd praet̾missurꝰ erã qͥntã : Ammo assidue
ꝑcussurꝰ. In illa enĩ uideo iacere totũ paene genꝰ humanũ
In illa uideo plus laborari. ipsam ꝑcutiendo qͥd dici. riolite
nechari post uxores. quia ñ uultis ut mechent᷑ post uosux¬
res urãe. Molite ire uos quo eas seqͥ ñ uultis. Sine causa uos
excusare conamini. quando dicitis. Nũqͥd eo ad uxorẽ alie¬

Expanded text:
ora vix accipiunt? Sed unde hoc factum est? Quia oderant febrem ora vix accipiunt? Sed unde hoc factum est? Quia oderant febrem suam, et cum medico concordaverunt, et simul persequebantur febrem medicus et aegrotus. Cum ergo et nos talia dicimus, non odimus nisi febres vestras: imo in nobis ipse sermo Dei febres vestras odit, cum quo concordare debetis. Nam nos quid sumus, nisi liberandi vobnem Dei. Nolite irasci medicamento transire. ueni ad quintam chordam, homo, qui tango psalterium decem chordarum; numquid praetermissurus eram quintam? immo assidue percussurus. in illa enim uideo iacere totum paene genus humanum, in illa uideo plus laborari. ipsam percutiendo quid dico ? nolite moechari post uxores, quia non uultis, ut moechentur post uos uxores uestrae. nolite ire uos quo eas sequi non uultis. sine causa uos excusare conamini, quando dicitis: "numq
Abbreviated transcription (Latin):
tendite Aeger egrotantẽ scodit qualis ẽ. Inde incipitꝰ concor¬
dare cũ medico. qͥa & medicꝰ odit eũ qualis ẽ. Mã idõ uult sanũ
co qa odit eũ subrientẽ. & c̃ medicꝰ febris ꝑsecutor. ut sit libe¬
rator hom̃inis. Sic auaritia. sic libido sic odiũ concupiscentia
luxuria. Sic nugacitas spectaculoꝵ febres sunt aniiȩ tuȩ
Sebes illas odisse cũ medico. ita concordas cũ medico. Niterit
cs medico. & libent᷑ audis qđ iub& medicꝰ. Libent facis qđ
uib& medicꝰ. &. ꝓficiente iã sanitate. incipiunt etiã dele¬
tare p̃cepta. Quã onerosus ẽ cib aegris quando reficiunt
a. peiorẽ horã deputant aegri refectionis suae. qua acces¬
sionis. & tam̃ cogunt se concordantes cũ medico.&. quauis
inuiti . & obluctantes. uincunt se ut aliqͥd accipiant. Quan¬
ta auiditate sani maiora ꝑcepturi sunt unde aegri min¬

Expanded text:
tendite. Aeger aegrotantem se odit qualis est: inde incipit concortendite. Aeger aegrotantem se odit qualis est: inde incipit concordare cum medico. Quia et medicus odit eum qualis est: nam ideo vult sanum esse, quia odit eum febrientem: et est medicus febris persecutor, ut sit hominis liberator. Sic avaritia, sic libido, sic odium, concupiscentia, luxuria, sic nugacitas spectaculorum, febres sunt animae tuae, debes illas odisse cum medico: ita concordas cum medico, niteris cum medico, et libenter audis quod jubet medicus, libenter facis quod jubet medicus, et proficiente jam sanitate incipiunt etiam delectare praecepta. Quam onerosus est cibus aegris quando reficiuntur: et pejorem horam deputant aegri refectionis suae, quam suae accessionis; et tamen cogunt se concordantes cum medico, et quamvis inviti et obluctantes vincunt se ut aliquid accipiant. Quanta aviditate sani majora percepturi sunt, unde aegri min
Abbreviated transcription (Latin):
in filio. qͥ hoc ẽ qđ pat̃ idest uerbũ dĩ. ꝑ qđ facta sunt om̃a.
Recipe ergo similitudinẽ dĩ quã ꝑ mala facta amisisti. Sic
enĩ in nũmo imago ĩperatoris alit̃ ẽ & alit̾ in filio. Nã ima¬
go & imago ẽ. Sed alit̾ ĩpressa ẽ in mĩmo. alit̾ in filio. alit̾
in solido aureo imago ĩperatoris.: Sic & tu nũmꝰ di es. Ex hoc
medlior quia cũ intellectu. & quada uita nũn dloosut sciaus
orli uius amaginẽ geras & ad cuiꝰ imaginẽ facłꝰ sis nia nũmͦ
uescit se habere imaginẽ ĩperatoris. Ergo ut dicere coepera ni
oast te ds̃ qualis es sed amat te talẽ quale te ẽe uult. s ⁊i dõ ille
ee ut muteris hortat᷑. Concorda cũ illo. & incipe primo bene
bene uelle & odisse te qualis es. Hoc sit tͥ initiũ concordiae cũ
se tase odit ds̃. incipis iã ipsũ diligere dm̃ qualis c̃. Aegrum at¬

Expanded text:
in Filio, qui hoc est quod Pater, id est, Verbum Dei per quod facta sunt omnia. in Filio, qui hoc est quod Pater, id est, Verbum Dei per quod facta sunt omnia. Recipe ergo similitudinem Dei, quam per mala facta amisisti. Sicut enim in nummo imago imperatoris aliter est, aliter in filio: nam imago et imago est; sed aliter impressa est in nummo, aliter in filio, aliter in solido aureo imago imperatoris: sic et tu nummus Dei es, ex hoc melior, quia cum intellectu et cum quadam vita nummus Dei es, ut scias etiam cujus imaginem geras, et ad cujus imaginem factus sis: nam nummus nescit se habere imaginem imperatoris. Ergo ut dicere coeperam, odit te Deus qualis es, sed amat te talem qualem te esse vult: et ideo ille te ut muteris hortatur. Concorda cum illo, et incipe primo bene velle, et odisse te qualis es: hoc sit tibi initium concordiae cum te talem odit Deus, incipis jam ipsum diligere Deum qualis est. 10. Aegrum at