comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
et ieremias añquã formaret᷑ in utͦo.
et conciꝑet᷑ in uulua matris sue. notꝰ
deo et scĩficatus ꝑbibetur. et ex iusti.
siue ut quidã putant ex saluatoris ꝑso¬
na dicit᷑ in ce ꝓiectus sũ ex uulua. ex
Contra. de peccatorib ađ. canit. Ecce
enĩ ininiquitatib conceptꝰ sũ: et in
delictis concepit me mat̾ mea. Et in alio
loco. Ab alienati st̃ peccatores a uulua.
Et in utrãq partem: ante quã paruuli
nascerentur. Ds iacob dilexit: esauaũt
odio habuit. Inueniunt locũ heretici.
qui diuersas nat᷑as eẽ p̃cendunt. sp̃ĩtalẽ
uidelieet et auimalẽ. choieam et et aliã
saluari aliã ꝑire. aliã interutrãq con.¬
sistere: quod nũquã aut iustꝰ eligẽt᷑
odiret᷑ aute delictũ: nisi eẽt ꝑeuntiũ
et saluandoꝵ diu̾sa nat᷑a. Ad quod po¬
test simplicit̾ respodi. hoc ex dei p̾sci¬
entia uenire. ut quẽ scit iustũ futu¬
rum. prius diligat quã oriat᷑ ex ut᷑o.
et quẽ peccatore. od̾it ante ꝙͣ peccet:

Expanded text:
Et Jeremias antequam formaretur in utero, et conciperetur in vulva matris suae, notus Deo sanctificatusque perhibetur . Et ex justi, sive, ut quidam putant, ex Salvatoris persona dicitur : In te projectus sum ex vulva: ex Contra de peccatoribus David canit: Ecce enim in iniquitatibus conceptus sum: et in delictis concepit me mater mea . Et in alio loco: Abalienati sunt peccatores a vulva . Et in utramque partem antequam parvuli nascerentur: Deus Jacob dilexit, Esau autem odio habuit . Inveniunt locum haeretici, qui diversas naturas esse praetendunt, spiritualem videlicet et animalem, et χοϊκὴν, et aliam salvari, aliam perire, aliam inter utramque consistere, quod numquam aut justus eligeretodiretur ante delictum, nisi esset pereuntium et salvandorum natura diversa. Ad quod potest simpliciter responderi, hoc ex Dei praescientia evenire, ut quem scit justum futurum, prius diligat quam oriatur ex utero: et quem peccatorem, oderit antequam peccet:
Abbreviated transcription (Latin):
addidit mͥ auricłam. Iste ẽ alt̾ homo
cui ds loquit᷑ in occulto: qui clamat
in corde credentis. abba pat̾. Et ut
frequent̾ exposuimꝰ. quomͦ corpus
omĩa mẽbra et sensus habet: ita ani¬
mam quoq uniu̾sos sensus et m̃bra
hab̾e. & int̾ cetera aures etiam. i uas
qui habuerit. ñ in agnoꝑe indigebit
his aurib corꝑis. ad xp̃i euangeliũ
cognoscendũ. Simul etiã illd atten.¬
dite. qđ hic sp̃c. absq ullo additam̃

Expanded text:
addidit mihi auriculam . Iste est alius homo, addidit mihi auriculam . Iste est alius homo, cui Deus loquitur in occulto, qui clamat in corde credentis: Abba, Pater : et ut frequenter exposuimus quomodo corpus omnia membra, et sensus habet: ita animam quoque universos et sensus, et membra habere, et inter caetera aures etiam: quas qui habuerit, non magnopere indigebit his auribus corporis ad Christi Evangelium cognoscendum. Simul autem etiam illud attendite, quod hic Spiritus absque ullo a
Abbreviated transcription (Latin):
non qr udicem formidamꝰ: s qr scimꝰ
ei placere inquẽ credimꝰ. Querat qͥs¬
piam si fides ñ ẽ nͥ ex auditu: quomͦ
qui surdi nati st̃. possint fieri xp̃iam.
D̾m̃ quippe patrẽ eymagnitudine. ex
pulchritudine creat᷑e. potest quis intel¬
ligere: et a conditioĩb conditor conse¬
quent̾ aguoscit᷑. Ap̃i aut̃ natiuitas.
crur. mors. resurrectio: uisi ex auditu
dicit ñ eũ generalit̾ dixisse:ͥ fides om¬
niũ ex auditu ẽ: s fides ex auditu.
Qđ et in parte et in toto accipi potest.
Eoꝵ scilicet fides ex auditu: qui audiuis
qui credunt. Qui aut̃ buic scrupulo
satis fac̾e conat᷑: priꝰ illud tẽptabit asse.
gestii. surdi possint euangłiũ diꝰcere.
Deinde etiã hoc qđ di sermo cui nicħ
surdũ ẽ. ad eas magis lo qͣt᷑ aures. de
quib et ipse ait in euangłio. Qui ha¬
bet aures audiendi: audiat. Et in
apochalipsi. Qui habet aurẽ. audiat
quid sp̃c dicat ȩccłiis. Et ysaias. Dñs

Expanded text:
non quia judicem formidamus, sed quia scimus non quia judicem formidamus, sed quia scimus ea ei placere in quem credimus. Quaerat quispiam, si fides non est nisi ex auditu, quomodo qui surdi nati sunt, possunt fieri Christiani. Deum quippe Patrem ex magnitudine et pulchritudine creaturarum potest quis intelligere, et a conditionibus conditor consequenter agnoscitur. Christi autem nativitas, crux, mors, resurrectio, nisi ex auditu dicit, non eum generaliter dixisse, fides omnium ex auditu est; sed fides ex auditu, quod et in parte, et in toto accipi potest: eorum scilicet fides ex auditu, qui audiunt, qui credunt. Qui autem huic scrupulo satisfacere conatur, prius illud tentabit asseregestu, surdi possunt Evangelium discere: deinde etiam hoc, quod Dei sermo cui nihil surdum est, ad eas magis loquatur aures, de quibus et ipse ait in Evangelio: Qui habet aures audiendi, audiat . Et in Apocalypsi: Qui habet aurem, audiat quid spiritus dicat Ecclesiis . Et Isaias: Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
ex fide xp̃i datas: in anifestũ ẽ. uos
Sciebat enĩ & cornelium centurionẽ
sp̃itũ ex oꝑib accepisse: et ñ ex oꝑib
legis quã nesciebat. Siaũt e contͣrio
dicit᷑. gͦ et sñ auditione fidi accipi
sp̃s potest. nos respondebimꝰ accepiᷤ¬
se quidem eũ sp̃m. s ex auditu fidi.
et uat᷑ali lege quȩ loquat᷑ in cordib
mala. ꝑ quam dudũ quoq abraam.
moysei. et cęt̾os scõs iustificatos re¬
tulimꝰ: qm augere deinceps potest
p̃ferimꝰ: legis oꝑa destruimꝰ: nec dicimꝰ
scđm quosdam. faciamꝰ mala donec
ueniant bona. quoꝵ dampnatio iꝰtuẽ:
s seruituti gram ante ponimꝰ. dicunꝰq
quod it iudei ꝓpt̾ metũ faciunt: id
nos facere ꝓpͣt̾ caritatẽ. Illos ser¬
uos e̾ẽ nos filios : illos cogi ad bonum:
nos bonũ sponte susciꝑe. Non gͥ ex
fide xp̃i. licentia nascit᷑ delinquendi:
s ex dilectione fidei. uoluntas boni
oꝑis augetur: dum bona id̾o faciamꝰ:

Expanded text:
ex fide Christi datas, manifestum est, vos ex fide Christi datas, manifestum est, vos Sciebat enim et Cornelium centurionem Spiritum ex operibus accepisse ; sed non ex operibus Legis, quam nesciebat. Si autem econtrario dicitur: ergo et sine auditione fidei accipi Spiritus potest. Nos respondebimus, accepisse quidem eum Spiritum, sed ex auditu fidei, et naturali lege, quae loquitur in cordibus mala: per quam dudum quoque Abraham, Moysen, et caeteros sanctos justificatos retulimus, quam augere deinceps potest praeferimus, Legis opera destruimus , nec dicimus secundum quosdam: Faciamus mala, donec veniant bona quorum damnatio justa est, sed servituti gratiam anteponimus. Dicimusque, quod Judaei propter metum faciunt, id nos facere propter charitatem. Illos servos esse, nos filios: illos cogi ad bonum, nos bonum sponte suscipere. Non igitur ex fide Christi licentia nascitur delinquendi; sed ex dilectione fidei voluntas boni operis augetur, dum bona ideo facimus,
Abbreviated transcription (Latin):
p̃scriptus: quo scilicet lectitanteᷤᷤ
ꝓpħas: et omũa ueteris legis sacra¬
menta unoscentes uia & ordine uen̾rat
adcredendum. Legit᷑ in quibꝰdam
codicibus: quis uos fascina uit non
cred̾e ueritati. S hoc quia in exẽ¬
plarib ad amantii non habet᷑ omi¬
simꝰ. Hoc solum uolo a uob̾ discere.
ex oꝑib legis spm accepistis. an exau¬
ditu fidei: Sunt quidem ait mul¬
ta quȩ possint interrogatiõe uos
cogere: legi euangłium p̃fe̾n ⁊dum
S qm̃ insensati estis. et neqͣqu̾am ea
potestis audire: simplici uob̾cũ ser¬
mone loquar : et de eo qd̵ ꝓmtum
est sciscitor: sp̃m scm que accepistis.
utrum uob̾ legis oꝑa. sabbati obser¬
uatio. circũcisionis et neomeniarũ
suꝑsticio dederis̃: an auditus fidi
ꝑ quam ex gentib credidistis. Qđ
si negari non potest. sp̃m scm et uir¬
tutes quȩ in principio fidei. acceptĩ
spm̃ sequebant᷑ non ex oꝑib legis. s

Expanded text:
praescriptus: quo scilicet lectitantes praescriptus: quo scilicet lectitantes prophetas, et omnia veteris Legis sacramenta noscentes, via et ordine venerint ad credendum. Legitur in quibusdam codicibus: Quis vos fascinavit non credere veritati? Sed hoc quia in exemplaribus Adamantii non habetur, omisimus. Hoc solum a vobis volo discere: ex operibus Legis spiritum accepistis, an ex auditu fidei? Sunt quidem, ait, multa quae possunt interrogatione vos cogere, Legi Evangelium praeferendum: sed quoniam insensati estis, et nequaquam ea potestis audire, simplici vobiscum sermone loquor, et de eo quod promptum est, sciscitor: Spiritum sanctum quem accepistis, utrum vobis Legis opera, sabbati observatio, circumcisionis, et neomeniarum superstitio dederint, an auditus fidei, per quam ex gentibus credidistis? Quod si negari non potest, Spiritum sanctum et virtutes, quae in principio fidei acceptum Spiritum sequebantur, non ex operibus Legis, sed
Abbreviated transcription (Latin):
teuera ȩtas noceri dicitur fascino:
sic etiam galate in xp̃i fide nuper
nati. et nutriti lacte. et non solido
cibo: ueluti quodam fascinante
sint nociti: et stomacho fidi nau
uallis tytanoꝵ in regnoꝵ libris
sẏrene et ouocentauri in pͥsaia. ar¬
cturus et orion et plyades in iob:
et cetera his similia. quȩ utiq uo¬
cabulo gentilium fabularum et
causas et origeͥnes habent. Int̾roge¬
mus hoc loco marcionem qui ꝓpħas
repudiat : quomͦ interp̃tet᷑ id quod
sequit᷑. Aute quoꝵ oculos: itic¬
xp̃c p̃scriptꝰ est in uob̾ crucifixus.
Nob enĩ recte p̃scriptꝰ est xp̃c : de
cuiꝰ patibulo. et passione. alapis. et
flagellis. omĩs ꝓpbetarum p̃dicit chorꝰ:
ut crucem ipsius non de euangłio
tantũ. in quo crucifirus refertur.
s multo anteꝗͣ descende dignaret᷑
ad terras. et hoĩem qui ẽ crucifixus
asumẽt: nouerimꝰ. Nec parua laus
galatbarum est. quod ita credidint
in crucifixum. ut eis fuerit ante

Expanded text:
tenera aetas noceri dicitur fascino: tenera aetas noceri dicitur fascino: sic etiam Galatae in Christi fide nuper nati, et nutriti lacte, et non solido cibo , veluti quodam fascinante 418 sint nociti: et stomacho fidei nauvallis Titanorum, in Regnorum libris , Sirenae et Onocentauri in Isaia , Arcturus et Orion, et Pleiades in Job , et caetera his similia, quae utique vocabula, Gentilium fabularum et causas et origines habet. Interrogemus ergo hoc loco Marcionem, qui prophetas repudiat, quomodo interpretetur id quod sequitur. Ante quorum oculos  est, et in vobis crucifixus. Nobis enim recte proscriptus est Christus de cujus patibulo et passione, alapis et flagellis omnis prophetarum praedicit chorus, ut crucem ipsius non de Evangelio tantum, in quo crucifixus refertur, sed multo antequam descendere dignaretur ad terras, et hominem, qui est crucifixus, assumeret, noverimus. Nec parva laus Galatarum est, quod ita credidin crucifixum, ut ante fuerat eis
Abbreviated transcription (Latin):
nocere: s usus sermone sit triuii: et¬
ut in ceteris. ita in hoc quoq loco. uer¬
bum cotidiane sermocinatioĩs assũp¬
serit. Legimꝰ in ꝓuerbiis. Donum inui¬
di : cruciat ocłos. Qui apd nos inuid.
in greco significantiꝰ ponit᷑ fascinator.
Et in sapientia: quȩ salomonis in sen¬
bit᷑. fascinatio malignitatis : obscurat
bona. Quib docem᷑ exemplis. uł qđͦ
inuidus aliena felicitate crucit᷑: uł
his i quo boua sint aliqua. allo
fascinante id ẽ. inuidente noceatur
Dicit᷑ fasciuꝰ ꝓpͥe infantib nocere.
ȩtati paruulȩ: et his qui nec dum
firmo uestigio figunt gradum. Uñ
et quidam de gentilib: nescio quis
teneros oculus in fascinat uł agno̾.
Hoc utrũ uerum sit deus uiderit:
quia potest fieri ut demones huic pel¬
cato seruiant: et quoscũq indi̾ oꝑe
eos abonis oꝑib auertant. Nunc illud
in causa est: quod ex opinione uulg
sũptum putamus exemplũ. ut quomꝰ

Expanded text:
nocere; sed usus sermone sit trivii nocere; sed usus sermone sit trivii ut in caeteris, ita et in hoc quoque loco, verbum quotidianae sermocinationis assumpserit. Legimus in Proverbiis: Donum invidi cruciat oculos. Qui apud nos invidus, in Graeco significantius ponitur, fascinator: et in Sapientia quae Salomonis scribitur: Fascinatio malignitatis obscurat bona . Quibus docemur exemplis, quod vel invidus aliena felicitate crucietur: vel is in quo bona sint aliqua, alio fascinante, id est, invidente noceatur. Dicitur fascinus proprie infantibus nocere, et aetati parvulae, et his qui necdum firmo vestigio figant gradum. Unde et quidam e Gentibus: Nescio quis teneros oculus mihi fascinat agnos. Hoc utrum verum, necne sit, Deus viderit: quia potest fieri, ut et daemones huic peccato serviant; et quoscumque in Dei opeos a bonis operibus avertant. Nunc illud in causa est, quod ex opinione vulgi sumptum putamus exemplum: ut quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
galathas regionis sue ꝓpͥetate pul¬
sasse. licet quidam ꝓfundis se questi¬
onib inserentes. quasi sub obtentu
uitande hereseos quȩ diuersas natu¬
ras infert dicant. tyrios quoq et
sidonios. moabitas et ammanitas et
idumeos. babylonios & egyptios. õsq
gentes quȩ in script᷑is nominant᷑. hab̾e
quedam ydiomata ex causis p̃cedenti¬
bus. et merito oꝑum pristinoꝵ. ne iꝰti¬
cia di ueniat in dubium: cũ una q̃q
gens. uł bonũ uł malũ hab̾e asserat᷑
qdđ alia ñ habeat. Nos istas altitudi¬
ues decliuantes: suꝑiora sectabunͣ.
Aut stulticie eos argui dicentes. ꝑ¬
qmͣ spm̃ legis et litteram diiudica¬
re non possint: aut uitio gentis cor¬
ripi. qd̾ indociles sint et uecordes: ꝙ
ad sapientiã cardiores. Qđ aũ seqͥt᷑
quis uos fascinauit: digne paulo. qͥ
et si imperitꝰ÷ sermone. non tam sai¬
entia: debemꝰ exponere. Non quo sai¬
erit ẽẽ fascinuni qui uulgo putatur

Expanded text:
417 Galatas regionis suae proprietate pul417 Galatas regionis suae proprietate pulsasse. Licet quidam profundis se quaestionibus inserentes, quasi sub obtentu vitandae haereseos, quae diversas naturas infert, dicant, Tyrios quoque et Sidonios, Moabitas et Ammonitas, et Idumaeos, Babylonios et Aegyptios, omnesque Gentes, quae in Scripturis nominantur, habere quaedam idiomata ex causis praecedentibus, et merito operum pristinorum, ne justitia Dei veniat in dubium: cum unaquaeque gens vel bonum, vel malum habere asseratur, quod alia non habeat. Nos istas altitudines declinantes, superiora sectabimur: aut stultitiae eos argui, dicentes, m legis, et litteram dijudicare non possint: aut vitio gentis corripi, qad sapientiam tardiores. Quod autem sequitur: Quis vos fascinavit , digne Paulo qui etsi imperitus est sermone, non tamen scientia debemus exponere: non quo scierit esse fascinum, qui vulgo putatur
Abbreviated transcription (Latin):
gari non p̾otest. xp̃e aut̃ non ẽ gratis
mortuus. et conelud̾e non gͥ ꝑ legem
iusticia. huc usq contra petrum.
Nunc aci galatas reuertit᷑. Qinsen¬
sati galate: quis uos fascinauit :
Dupplicit̾ hic locus intelligi potest.
Uł id̾o insensatos galatas appellatos.
a maiorib ad minora uenientes. quia
ceꝑerint spũ. et carne consum ment᷑:
uł ob id. qđ una queq ꝓuincia suas
habeat ꝓprietates. Cretenses semper
mendaces. malas bestias uentres pig̾s:
uere ab epimenide poeta dictos. apłs
cõꝓbat. Uanos mauros. et feroces
dalmatas : latinus pulsat hystorieus
Timidos phrigas: om̃s poete lace¬
rant. Athenis expediciora nasci inge¬
nia: phylosophy głant᷑. G̃ recos leues:¬
et apud cesarem suggillat tullius
dicens. Aut leuium grecoꝵ : aut
immanium barbaroꝵ. Et ꝓ flaceo.
Ingenita inquit leuitas: et erudita
uanitas. Ipsum isrł grauicorde et
dura ceruice: om̃s script᷑e arguunt.
In hẽ gͦ modum arbitror. et apłm

Expanded text:
ari non potest: Christus autem non est gratis mortuus; et concludere: Non igitur per Legem justitia. Hucusque contra Petrum, nunc ad Galatas revertitur. O Insensati Galatae, quis vos fascinavit? Dupliciter hic locus intelligi potest. Vel ideo insensatos Galatas appellatos, a majoribus ad minora venientes, quia coeperint spiritu, et carne consummentur: vel ob id, quod unaquaeque provincia suas habeat proprietates. Cretenses semper mendaces, malas bestias, ventres pigros, vere ab Epimenide poeta dictos, Apostolus comprobat. Vanos Mauros, et feroces Dalmatas, Latinus pulsat historicus. Timidos Phrygas, omnes poetae lacerant. Athenis expeditiora nasci ingenia, philosophi gloriantur. Graecos leves, apud C. Caesarem suggillat Tullius, dicens: Aut levium Graecorum, aut immanium barbarorum. Et pro Flacco: Ingenita, inquit, levitas, et erudita vanitas. Ipsum Israel, gravi corde, et dura cervice, omnes Scripturae arguunt. In hunc ergo modum arbitror et Apostolum
Abbreviated transcription (Latin):
supͣ exposiumꝰ. s abii inarabiã. et iterũ
reu̾sus sũ damascũ: ũ sͥ uidet᷑ hystorie
ordo concinere. referente luca in actib
facte fuerint ei insidie. et insportã ꝑ mu¬
rũ nocte demissus sit. et uenerit iero¬
solimã tẽptans iungere se discipłis: a
quib cũ uitaret᷑ et timerent ad eũ ac¬
ced̾e a barnaba ad apłos illũ ẽẽ ꝑduc̾tũ.
& ibi narrasse quomͦ dnm̃ uiderit initi¬
nere. & damasci fiducialit̾ egerit in no¬

Expanded text:
supra exposuimus. Sed abii in Arabiam: et iterum supra exposuimus. Sed abii in Arabiam: et iterum reversus sum Damascum. Non sibi videtur historiae ordo concinere, referente Luca in Actibusfactae fuerint ei insidiae, et 393 in sporta per murum nocte demissus sit, et venerit Jerosolymam tentans se jungere discipulis. A quibus cum vitaretur, et timerent ad eum accedere, a Barnaba ad apostolos illum esse perductum: et ibi narrasse quomodo Dominum viderit in itinere, et Damasci fiducialiter egerit in no
Abbreviated transcription (Latin):
faciamus: & legat᷑. cũ aut̃ placuit ei qui
me segregauit de utero matris mee.
ac deinde. ut reuelaret filiũ suũ in me.
&. ad extremũ ut eu̾głizarẽ illũ in gen¬
tib continuo ut apprio incipiat exor¬
dio. ñ contuli eũ carne et sanguine. La¬
gisq arbitrandũ ẽ sic stare sensum: qr
qui statim missus ẽ post reuelationẽ
non steterit. nec moris quibꝰdam tempus
ꝓdixerit eundo ad apłos. et reuelationẽ
dñi cũ hominib confereudo: s abierit in
arabiam. et rursus reu̾sus damascũ. pꝰ treᷤᷤ
annos euangłiũ p̃dicarit. et tẽ demũ ie¬
rosolimã ueniens. petrũ ioħem & iacobũ
uiderit. Neq ueni ierosolimã ad ante¬
cessores meos apłos. Si de apłis dixerat.
non contuli cũ carne et sanguine: quid
necesse fuerat idipsũ iterare dicentẽ. neq
ueni ierosolimã ad ante cessores meos
apłos: Is itaq sensus exponendus quẽ

Expanded text:
faciamus, et legatur: Cum autem placuit ei qui faciamus, et legatur: Cum autem placuit ei qui me segregavit de utero matris meae. Ac deinde: Ut revelaret Filium suum in me. Et ad extremum: Ut evangelizarem illum in gentibus continuo: ut a proprio incipiat exordio: Non contuli cum carne et sanguine; magisque arbitrandum est sic stare sensum: quia qui statim missus sit, post revelationem non steterit: nec moris quibusdam tempus produxerit eundo ad apostolos, et revelationem Domini cum hominibus conferendo: sed abierit in Arabiam, et rursus reversus Damascum, post tres annos Evangelium praedicaverit: et tunc demum Jerosolymam veniens, Petrum, Joannem et Jacobum viderit. Neque veni Jerosolymam ad antecessores meos apostolos. Si de apostolis dixerat, non contuli cum carne et sanguine, quid necesse fuerat idipsum iterare dicendo: Neque veni Jerosolymam ad antecessores meos apostolos? Is itaque sensus tenendus, quem
Abbreviated transcription (Latin):
putem: quȩ regnũ dei possidere non põ¬
sunt. Si sp̃itales et apłi. caro & sanginis
st̃. quid de coicis arbit᷑mur: Noncon¬
carne et sanguine: quia noluit marga¬
ritas picere ante porcos. nec sc̃m dare ca
guis erant quȩ petro quoq non reue¬
lauert̃ filiũ di. non conculit apłs euan¬
geliũ qd̾ ei fuerat reuelatũ: s paula¬
cim eos de carne et sanguine. uertit in
spm̃: et cunt demũ eis oculta euangłii
saeram̃ta cõmisit. Dicat quispiã. si sta¬
tim ñ contulit cũ carne et sanguine
euangłiũ: tam̃ sub intelligit᷑. qd̾ pꝰ mo¬
dicũ cũ carne et sanguine contulerit.
Et sensus hic. quo apłi excusant᷑. ne ca¬
ro et sanguis sint. stare ñ poterit. dũ
nichilominꝰ quimn principio cũ sangui¬
ne et carne ñ conculit. p̾modũ ut dixi
cũ carne et sanguine contułit. Quȩ
ꝓpositio. nos coartat. ut sic distinguamꝰ.
ne statĩ siue continuo cũ carne iunga¬
mus et sangume. s cũ suꝑiorib herere

Expanded text:
regnum Dei possidere non possunt . Si spirituales apostoli, caro et sanguis sunt, quid de χοϊκοῖς arbitramur? Non concarne et sanguine, quia noluit margaritas projicere ante porcos, nec dare sanctum guis erant, quae 392 Petro quoque non revelaverunt Filium Dei , non contulit Apostolus Evangelium quod ei fuerat revelatum, sed paulatim eos de carne et sanguine vertit in spiritum: et tunc demum eis occulta Evangelii sacramenta commisit. Dicat quispiam: Si statim non contulit cum carne et sanguine Evangelium, tamen subintelligitur, quod postmodum cum sanguine et carne contulerit: et sensus hic, quo apostoli excusantur, ne caro et sanguis sint, stare non poterit: dum nihilominus qui in principio cum carne et sanguine non contulit, postmodum, ut dixi, cum carne et sanguine contulerit. Quae praepositio nos coarctat, ut sic distinguamus, ne statim, sive continuo, cum carne jungamus et sanguine; sed cum superioribus haerere
Abbreviated transcription (Latin):
ngłium : quod ñ est aliud. nisi si sint¬
sc aliqui qui uos cont᷑baut: et uolunt
conũtere euangłium xp̃i. Uerbum
tͣnsiatiois in genesi pͥmũ legimꝰ. ubi
enoc tͣnstulit as. et non inueniebat᷑ :
et in regnoꝵ pꝰea libris. quando achab
a cultu di ad ẏdoloꝵ uenerationem
tͣnstulit uxor sua ierabel: ut fac̾et iu¬
xta oĩa q̃ fecit amorreꝰ. quẽ disperdidit
dñs a facie filioꝵ isrł. Sed cũ sit utͣq
tͣnsiacio: illa dĩ ẽ: hec diaboli. Etran

Expanded text:
ngelium quod non est aliud, nisi si suntngelium quod non est aliud, nisi si sunt aliqui qui vos conturbant, et volunt convertere Evangelium Christi. Verbum translationis in Genesi primum legimus , ubi Enoch transtulit Deus, et non inveniebatur. Et in Regnorum postea libris , quando Achab a cultu Dei 381 ad idolorum venerationem transtulit uxor sua Jezabel, ut faceret juxta omnia quae fecit Amorrhaeus, quem disperdidit Dominus a facie filiorum Israel. Sed cum sit utraque translatio, illa Dei est, haec diabol
Abbreviated transcription (Latin):
um. uicanticis canticoꝵ : et qm habẽt
differentiã cęli. ad eos quoꝵ celisunt.
et sc̃a. quȩ sc̃oꝵ cõparatiõe sunt sancti.¬
ora. et oꝑa quȩ oꝑum p̃latiõe meliora st̃.
et cantica quȩ int̾ cantica uniu̾sa p̾cel
ita edissert̃: ut dicant ex eotẽpore il¬
lud ẽẽ num̾andũ. ex quo celũ et terra
st̃ condita: & currere usq ad consũma¬
tionẽ mundi quo xp̃c iudicat᷑us ẽ oĩa.
Reuocant quoq ultra. et in pͥora ꝓmo¬
uent gradũ. de p̃teritis & fut᷑is scłis
disputantes. bona an mala fuerit. seu
fut᷑a sint: et tam ꝓfundas incidunt
questiones. ut libros quoq & infinita
uolumina suꝑ hac dissercione condi¬
diderit. Quod aut̃ ꝓlogͦ pauli bebreo
tuaginta transtulert̃. Se uonto. id est
re siue fidelit̾. qd̾ etiã iueuangłio a
saluatore semꝑ assumit᷑ & sua ꝑ amen
uerba firmant᷑. Mixon quod sic¬
tam cito. tnͣferimini ab eo. qui uos uo¬
cauit. in grãm xp̃i ihii. in aliũd eua.¬

Expanded text:
um, in Canticis canticorum: et quam habent differentiam coeli ad eos, quorum coelissunt, et sancta, quae sanctorum comparatione sunt sanctiora, et opera, quae operum praelatione meliora sunt, et Cantica, quae inter Cantica universa praecita edisserunt, ut dicant ex eo tempore illud esse numerandum, ex quo coelum et terra sunt condita, et currere usque ad consummationem mundi, quo Christus judicaturus est omnia. Revocant quoque ultra, et in 380 priora promovent gradum, de praeteritis et futuris saeculis disputantes, bona an mala fuerint, seu futura sint: et in tam profundas incidunt quaestiones, ut libros quoque et infinita volumina super hac dissertione condiderint. Quod autem prologus Pauli, AMEN, tuaginta transtulerunt, γένοιτο, id est, re, sive fideliter. Quod etiam in Evangelio a Salvatore semper assumitur, sua per AMEN verba firmante. Miror, quod tam cito tranferimini ab eo qui vos vocavit in gratiam Christi Jesu, in aliud Eva
Abbreviated transcription (Latin):
in syhagogis iudeoꝵ. p̃dicasse continuo.
qd̾ iħs eẽt filius di: et tẽ isse in arabiã. &
de arabia damascũ reuertisse. et ibi fe¬
cisse trienniũ: quos dies multos script᷑a
testat᷑ dicens. Cũ implerent᷑ aut̃ dies mul¬
ti: consiliũ fecert iudei ut eũ interfice̾t᷑.

Expanded text:
in synagogis Judaeorum, praedicasse continuo in synagogis Judaeorum, praedicasse continuo quod Jesus esset Filius Dei; et tunc isse in Arabiam, et de Arabia Damascum revertisse, et ibi fecisse triennium: quos dies multos Scriptura testatur, dicens: Cum implerentur autem dies multi, consilium fecerunt Judaei ut eum inter
Abbreviated transcription (Latin):
eũ cesarea . & dimiser̃t tharso. Hic aut̃
dicit pͥmũ se isse in arabiã. et iterũ reu̾¬
sũ damascũ: pꝰtenniũ uenisse ierosolimã.
uidisse petrũ. et cũ eomansise dieb quin
quippe uideri absentib poterant: sub
testitiõe confirmat dicens. Que aut̃
dico uob̾ ecce corã deo: qr ñ mentior.
Possumꝰ gͥ estimare isse quidẽ paulũ
sedđm luce hẏstoriã. ierosolimã. ñ ꝗͣsi
ad ance cessores apłosuit aliqͥd ab illis
isceret. sed ut ꝑsequutiõis impetũ de¬
clinaret. qui sͥ damasei ꝓpt̾ euangłiũ
xp̃i fuerat concitat᷑: & sic uenisse ie¬
rosolimã quasi ad quãcũq aliã eiui¬
tatẽ. inde eũ statĩ ꝓpt̾ insidias recessise.
os uenisse arabiã siue damascũ: atq
inde pꝰtrienniũ. ad uidendũ petrũ.
ierosolimã reu̾tisse. Uł certe ita. statĩ
ut baptiratꝰ sit et accepto cibo confor¬
tat᷑ fuiꝰs eũ cũ discipłis qui erant da¬
masei ꝑ dies aliquot stupentib cunctis

Expanded text:
c autem dicit se primum isse in Arabiam, et iterum reversum Damascum. Post triennium venisse Hierosolymam, vidisse Petrum, et cum eo mansisse diebus quindquippe videri absentibus poterant sub testatione confirmat dicens: Quae autem dico vobis, ecce coram Deo, quia non mentior. Possumus igitur aestimare isse quidem Paulum secundum Lucae historiam, Jerosolymam, non quasi ad antecessores apostolos, ut aliquid ab illis disceret: sed ut persecutionis impetum declinaret, qui sibi Damasci propter Evangelium Christi fuerat concitatus: et sic venisse Jerosolymam quasi ad quamcumque aliam civitatem. Inde cum statim propter insidias recessisse, et venisse Arabiam, sive Damascum: atque inde post triennium ad videndum Petrum Jerosolymam revertisse. Vel certe ita: Statim ut baptizatus sit, et accepto cibo confortatus, fuisse eum cum discipulis qui erant Damasci per dies aliquot: et stupentibus cunctis
Abbreviated transcription (Latin):
lator existens paternarũ mearũ tradi¬
cionũ. Rursũ ꝑfectũ. ñ legis dĩ. s iu¬
daismi uocat: nec suꝑ om̃s. s suꝑ plu¬
rimos. nec suꝑ senes. s suꝑ coetaneos:
ut & studiũ suũ referret in lege. et iac¬
cantiã declinaret. Pat̾nas aũt tͣditioẽs.
ñ dñi mandata cõmemorãs: et pbari¬
seũ ex phariseis indicauit. et habuisse
quidẽ zelũ dei. s ñ scd̾m scienciã. Usq
hodie aũt qui iniudaico sensu script᷑
ppłantur illam: non studio legis deis:
traditionib hominũ deprauati Cẽm
aut placuit ei qui me segregauit de
utero matris mee. et uocauit ꝑ gr̃am¬

Expanded text:
rnarum mearum traditionum. Rursum profectum, non legis Dei, sed Judaismi vocat: nec super omnes, sed super plurimos; nec super senes, sed super coaetaneos, ut et studium suum referret in lege, et jactantiam declinaret. Paternas autem traditiones, non Domini mandata commemorans, et Pharisaeum ex Pharisaeis indicavit, et habuisse quidem zelum Dei, sed non secundum scientiam. Usque hodie autem, qui Judaico sensu Scripturi, et depopulantur illam, non studio legis Dei, sed traditionibus hominum depravati. Cum autem placuit ei, qui me segregavit de utero matris me
Abbreviated transcription (Latin):
cłiam di: et deuastabam illã. Non
ꝑseq̃bat᷑ ut ceteri. s supͣ modũ: nec
suffitiebat qmuis uehemens ꝑsequu¬
tio. s quasi quidã grassator. eccłiã
et p̃do. deuastabat. Nec ait eccłiã xp̃i.
tui quã ꝑ seque bat᷑: s ut nunc credit
dam legis lator fuit. Et ꝓficiebam

Expanded text:
Non persequebatur ut caeteri, sed supra modum. Nec sufficiebat quamvis vehemens persecutio: sed quasi quidam grassator Ecclesiam et praedo vastabat. Nec ait, Ecclesiam Christi, tui, quem persequebatur: sed ut nunc credit, dam Legis dator f
Abbreviated transcription (Latin):
auris audiuit. Et hoc cũ degreco q̃ lin¬
gua uicina ẽ. tͣnsferret in nrãm. Quid
paciunt᷑ illi. qui de hebreis difficulta¬
tib ꝓpͥetates expͥmere conant᷑. et tñ mu¬
to pauciora st̃ in tantis uoluminbus
scripturarũ que nouitatẽ sonent: qͣs
ea quȩ ille in paruo oꝑe cõgessit. Potel
aut̃ sicut in principio diximꝰ cũ expo¬
neremꝰ. paulus apłs non ab hominibꝰ
neq ꝑ hominẽ. ita et inp̃senti loco
obliq in petrũ accipi et inceteros pͥ¬
cessores eiꝰ: quod nulliꝰ ꝓ lege auc̃toriti¬
te moueat᷑. qui xp̃m solũ euangłii
habeat p̃ceptorẽ. Poiro reuelationem
illã significat. cũ damascũ uadens. in

Expanded text:
auris audivit: et hoc cum de Graeco, quae linauris audivit: et hoc cum de Graeco, quae lingua vicina est, transferret in nostram. Quid patiuntur illi, qui de Hebraeis difficultatibus proprietates exprimere conantur? et tamen multo pauciora sunt in tantis voluminibus Scripturarum quae novitatem sonent, quam ea quae ille in parvo opere congessit. Potest autem, 388 sicut in principio diximus, cum exponeremus: Paulus apostolus non ab hominibus, neque per hominem: ita oblique in Petrum accipi, et in caeteros praecessores ejus, quod nullius pro lege auctoritate moveatur, qui Christum solum Evangelii habeat praeceptorem. Porro revelationem illam significat, cu
Abbreviated transcription (Latin):
interp̃tes tͣnstulert̃. ita et in hoc mag¬
nopere ẽẽ conati. ut ꝓprietatẽ pere.¬
grini sermonis expͥmerent÷ noua
nouis reb uerba fingentes: et sona¬
re cũ quid tectũ et uelatũ ablato de¬
suꝑ oꝑim̃to. ostendit᷑ et ꝓfert᷑ in lucẽ.
Hoc ut manifestiꝰ fiat: accipite exem¬
plum. Moyses cũ deo reuelata et
aꝑta facie loquebat᷑. idẽ. absq uela¬
mine: ad popłm aũt loquens. quia
ponebat in faciem. Ante archam
quoq testam̃ti uelũ oppansũ erat:
qd̾ cũ fuiss reductũ eaquȩ ante fu¬
erant abscondita ꝓdebant᷑: & ut ipso
uebo utar reuelabant᷑. Si itaq hi qui
disertos scłi legere consuert̃ ceperis
nob̾ de nouitate et uilitate sermonis
illudere: mittamꝰ eos ad cyceronis. li¬
bros. qui de questioib phylophye.p̃¬
notant᷑: et uideant quanta ibi neces¬
sitate cõpulsus sit tanta u̾boꝵ porten.¬
ta ꝓferre. que numꝗͣ latini hominis

Expanded text:
interpretes transtulerunt, ita et in hoc maginterpretes transtulerunt, ita et in hoc magnopere esse conatos, ut proprietatem peregrini sermonis exprimerent, nova novis rebus verba fingentes: et sonare, cum quid tectum et velatum, ablato desuper operimento, ostenditur et profertur in lucem. Hoc ut manifestius fiat, accipite exemplum. Moyses cum Deo revelata et aperta facie loquebatur , id est, absque velamine: ad populum autem loquens, quia ponebat in facie . Ante Arcam quoque Testamenti velum oppansum erat: quod cum fuisset reductum, ea quae ante erant, prodebantur: et ut ipso verbo utar, revelabantur. Si itaque hi qui disertos saeculi legere consueverunt, coeperint nobis de novitate et vilitate sermonis illudere, mittamus eos ad Ciceronis libros, qui de quaestionibus philosophiae praenotantur; et videant, quanta ibi necessitate compulsus sit, tanta verborum portenta proferre, quae numquam Latini hominis
Abbreviated transcription (Latin):
qui loquor si xpm̃ in me habeo: non
habeo eu̾głiũ hominis. S in autẽ
peceator sũ: dicit᷑ michi. Peccatori
dixit ds. Quare tu enarras iusticias
meas ⁊ et assumis in labiis tuis testa.¬
mentũ meũ: Tu aut̃ odisti discipli¬
nã: et ꝓiecisti uerba mea post te &
cetera que sequnt᷑. Grande ꝑieulũ
est ineccła loqui. ne forte in t̃preta
boli. Int̾ accipere aut̃ & discernere
hoc uit̾ est. qd̾ aecipit euangłiũ cui
primũ insinuat᷑ et ad fidem eiꝰ addu.
cit᷑: ut credat uera ẽẽ quȩ scripta st̃.
Discernit aũt his qui eaquȩ in illo
ꝑeniginata et parabolas figurata sc̃.
erplanata et diserta cognoseit. Et
cognoscit non hoĩe reuelante. s xp̃o
qui reuelauit paulo: aut paulo in
quo loquit᷑ xp̃c. Yerbũ quoq ipsũ.
ꝓp̾e scripturarũ est: et anullo sapien
ciũ scłi apud grecos usurpatũ. Uñ¬
mͥ uidẽt᷑ quẽ ad modũ in aliis uerb̾
que de hebreo ingrecũ septuaginta

Expanded text:
qui loquor, si Christum in me habeo, non qui loquor, si Christum in me habeo, non habeo Evangelium hominis; si autem peccator sum, dicitur mihi: Peccatori dixit Deus: Quare tu enarras justitias meas: et assumis in labiis tuis Testamentum meum? Tu autem odisti disciplinam, et projecisti verba mea post te , et caetera quae sequuntur. Grande periculum est in Ecclesia loqui, ne forte interpretatboli. Inter accipere autem, et discere, hoc interest, quod ille accipit Evangelium, cui primum insinuatur, et ad ficitur, ut credat vestra esse quae scripta sunt. Discit autem is, qui ea quae in illo per aenigmata et parabolas figurata sunt, explanata et disserta cognoscit: et cognoscit, non homine revelante sed Christo, qui revelavit Paulo, aut per Paulum, in quo loquitur Christus. Verbum quoque ipsum proprie Scripturtium saeculi apud Graecos usurpatum, mihi videntur quemadmodum in aliis verbis, quae de Hebraeo in Graecum Septuaginta
Abbreviated transcription (Latin):
ercelsi om̃s. Et statim de peceatorib.
yos aut̃ ut homines moriemini: &
sicut unꝰ de pͥncipib cadetis. Cũ gͥ
paulus loquit᷑ et petrus. qui non mo¬
riunt᷑ ut hoĩes neq ut unꝰ de pͥnci¬
pib corruunt: deos eosẽẽ manifestũ
et non hominis. Oartion et basilides.
et cetere hereticoꝵ pestes ñ habent dĩ
eu̾głiũ ⁊ quia nͭ habent sp̃m scm̃: sine
quo humanũ fit eu̾głiũ qd̵ docetur.
Nec putemꝰ in uerb̾ scripturarũ ẽẽ
eu̾głiũ. s in sensu: ñ in suꝑficie. s in
medulla: non insermonũ foliis: s in
radice racionis. Dicit᷑ in ꝓpħa de deo.
Sermones eiꝰ boni sunt cũeo. Tunc scrip¬
tura utilis ẽ audientib. cũ absq xp̃o ñ
dicit᷑ ⁊ cũ absq patre n ꝓfert᷑ cũ sine
sp̃u ñ eã insinuat. ille qui p̃dicat. Auo¬
quin et diabolus loquit᷑ de scriptͣis. et
om̃s hereses scđ̾m iezechiel inde sͥ con¬
suunt ceruicalia: quȩ ponũt subeu¬
bito uniuerse ȩtatis. Ego quoq ipse

Expanded text:
atoribus: Vos autem ut homines moriemini, et tamquam unus de principibus cadetis. Cum igitur Paulus loquitur et Petrus, qui non moriuntur ut homines neque ut unus de principibus corruunt, deos eos esse, manifestum et non hominis. Marcion et Basilides et caeterae haereticorum pestes, non habent Dei Evangelium; quia non habent Spiritum sanctum, sine quo humanum fit Evangelium, quod docetur. Nec putemus in verbis Scripturarum esse Evangelium, sed in sensu: non in superficie, sed in medulla; non in sermonum foliis, sed in radice rationis. Dicitur in propheta de Deo: Sermones ejus boni sunt cum eo . Tunc Scriptura utilis est audientibus, cum absque Christo non dicitur, cum absque patre non profertur, cum sine Spiritu non eam insinuat ille qui praedicat. Alioquin et diabolus qui loquitur de Scripturis, et omnes haereses secundum Ezechielem inde sibi consuunt cervicalia, quae ponant sub cubito universae aetatis. Ego quoque ipse
Abbreviated transcription (Latin):
mis scripturarũ locis legit᷑: ex qͥb
illud ẽ. Suasio non ẽ exeo qͥ uocat
uos. Nec non et in actib apłoꝵ. Ue
de regno dei: suadensq eis de ĩu.
legẽ: et ierosoluis cũ his qui iudai¬
⁊abant consorciũ miscuisse. Notũ
enĩ uob̾ facio fr̃s euangłiũ. quod eu̾¬
głiatũ ẽ ame: qr non ẽ scd̾m homi¬
nẽ. Neq enĩ ego ab homine accepi illd̃

Expanded text:
imis Scripturarum locis legitur, ex quibus imis Scripturarum locis legitur, ex quibus illud est: Suasio non est ex eo qui vocavit vos . Necnon et in Actibus apostolor regnum Dei, suadensque eis de Jesu, Legem, et in Jerosolymis cum his qui judaizabant, consortium miscuisse. Notum enim vobis facio, fratres, Evangelium quod evangelizatum est a me: quia non est secundum hominem, neque enim ego
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ modo. uł placendũ ẽẽ ꝓtẽpore hom¬
nibus uł disciplicendũ: ut qui modo
non placet ꝓpt̾ eu̾głii ueritatẽ: pla¬
cuerit quondã ob salutẽ plurimoꝵ
Placuerat paulꝰ aliqñdo iudeis. cũ
einulator existens pat̾narũ tͣditioni
habuit in maioꝵ cerimoniis ardoris
& fidĩ. ut in stephani nece particesᷤ
fuerit. et damascũ ꝑrererit ad eos
qui alege desciuerant uinciendos.
S pꝰqm inuas electiõis de ꝑsecutore
tͣnslatꝰ ẽ. et cepit p̃dicare fidẽ quã
quondã expugnauerat: cep̃ parite
displic̾e iudeis. quib añ placuerat
placere. quib displicendo. dõ placu
seruus ñ eẽm. Assererem qͥppe legi
et eu̾głii grãm destruerẽ. Nunc au
ꝓpterea ne insimulationẽ qͥdẽ obser¬
de legis ⁊ ⁊ radducor: qr ũa am̃ ques
suade de humano usu sũptũ ẽ: cũ q
id qd ipse habet et semel inbibit.
etiam eonatur inserere Et in plur¬

Expanded text:
est, modo, vel placendum esse pro tempore homest, modo, vel placendum esse pro tempore hominibus, vel displicendum, ut qui modo non placet propter Evangelii veritatem, placuerit quondam ob salutem plurimorum. Placuerat Paulus aliquando Judaeis, cum, aemulator existens paternarum traditionum, habuit in majorum caeremoniis ardoris et fidei, ut in Stephani nece particeps fuerit  Al. fieret, et Damascum perrexerit ad eos, qui a lege desciverant, vinciendos . Sed postquam in vas electionis de persecutore translatus est, et coepit praedicare fidem, quam quondam expugnaveradisplicere Judaeis, quibus ante placuerat. placere, quibus displicendo, Deo placui? servus non essem. Assererem quippe legem, et Evangelii gratiam destruerem: nunc autem propterea ne in simulationem quidem observandae legis adducor, quia non queo suadere, de humano usu sumptum est, cum quis id quod ipse habet, et semel imbibit, etiam caeteris conatur inserere: et in plur
Abbreviated transcription (Latin):
mus ab apło nos doceri. ut exẽplo suo
hominũ iudicia contempnamꝰ: qui in
alio loco dixerit. Scientes gͦ timorẽ
dñi. hominib suademꝰ: do aũt̃ mani¬
festi sumꝰ. Et illud. Sine offensiõe
estote iudeis et gentib. et ȩccłȩ dei:¬
sicut ego om̃ib ꝑ omĩa placeo. non
querens qd̾ michi utile ẽ. s quod mul¬
tis. ut saluent᷑. S si fieri potest ut pari¬
ter et d̾o. et hominib placeamꝰ: placen¬
dum ẽ et hominib. Sin aũt alit̾ uon
placemꝰ hominib nͥ deo displiceam᷑: dõ
magis qmͣ hominib placere debemus.
Alioquin et ipse infert cur om̃ib ꝑ oũ
placeat: nonquerens inquiens quod
mͥ utile est. s quod multis ut saluent᷑
Caut̃ ex ea caritate quȩ non querit
quȩ sua sunt. s q̃ aliena placet homi
nib ut saluent᷑: utiq deo primũ pla¬
cet. cui salus hominũ cura ẽ. Habet
aũt & uerbũ qd̾ hic specialit̾ ad ditũ

Expanded text:
mus ab Apostolo nos doceri, ut exemplo suo mus ab Apostolo nos doceri, ut exemplo suo hominum judicia contemnamus, qui in alio loco dixerit: Scientes ergo timorem Domini, hominibus suademus: Deo autem manifesti sumus ; et illud: Sine offensione estote, Judaeis, et gentibus, et Ecclesicut ego omnibus per omnia placeo, non quaerens quod mihi utile est, sed quod multis, ut salvi fiant . Si enim fieri potest ut pariter et Deo et hominibus placeamus, placendum est et hominibus. Sin autem aliter non placemus hominibus, nisi Deo displiceamus: Deo magis quam hominibus placere debemus. Alioquin et ipse infert, cur omnibus per omnia placeat: Non quaerens, inquiens, quod mihi utile est: sed quod multis, ut salventur. Qui autem ex ea charitate, quae non quaerit quae sua suntnibus, ut salventur, utique Deo primum placet, cui salus hominum chara est. Habet autem et verbum, quod hic specialiter additum
Abbreviated transcription (Latin):
soleat uleisci. Qd̾ aut̃ addidit. sicut pre¬
diximꝰ. & nunc iterũ dico: ostendit se &
in pͥncipio hoc ipsum cauentẽ. denunci¬
asse anathema eis qͥ alit̾ p̾dicat᷑i erant.
et nc̃ pꝰ qm p̃dicatũ ẽ. id anathenia de¬
ceru̾e̾ qd̾ ante p̃dixerat. Proppt̾ẽa aũ
et sͥ quẽ aliud in udea facere. aliud
docere ingentib cͥminabant᷑. et angło
quẽ maiorẽ etiã p̃cessoribꝰ suis apłis ẽe̾
constabat a nathena denutiauit:
ut ñ magna petri & ioħis putaret᷑ aue̾¬
coritas : cũ nec sͥ liceret qui eos ante
docuerãt. nec angło alit̾ p̃dicare. qmͣ
semel didicerant. Se itaq & angłm
nominatĩ posuit: alios uero absq no¬
mine. Siquis inqͥd uob̃ euangłiauert:
ut in generali uocabulo. nee p̃cessoribꝰ
faceret in iuriã: et tam̃ nomina eoꝵ
latent̃ ostend̾et. Wodo enĩ homi¬
nib suadeo ñ do: A ut quero homi¬
nibus placere: si ad hue hominib pla¬
cerem: xp̃i seruꝰ non eẽn. Non pute¬

Expanded text:
soleat ulcisci. Quod autem addidit, sicut praediximus, et nunc iterum dico, ostendit se et in principio hoc ipsum caventem, denuntiasse anathema eis qui aliter praedicaturi erant, et nunc postquam praedicatum est, id anathema decernere quod ante praedixerat. Propterea autem et sibi, quem aliud in Judaea facere, aliud docere ingentibus criminabantur, et angelo quem majorem etiam praecessoribus suis apostolis esse constabat, anathema denuntiavit: ut non magna Petri et Joannis putaretur auctoritas, cum nec sibi liceret qui eos ante docuerat, nec angelo aliter praedicare, quam semel didicerant. Se itaque et angelum nominatim posuit; alios vero absque nomine. Si quis, inquit, vobis evangelizaverit, ut in generali vocabulo, nec praecessoribus faceret injuriam; et tamen nomina eorum latenter ostenderet. Modo eni suadeo an Deo: aut quaero hominibus placere? Si adhuc hominibus placerem, Christi servus non essem. Non pute
Abbreviated transcription (Latin):
ad fidẽ sit. Et prudent̾ dũ aliud nar.¬
rat. interserit non tam di seruisse
legi: quã paternis idẽ phariseoꝵ tͣdi¬
tiõĩb: qui docent doctrinas manda¬
ta hominũ et reiciunt legẽ di. ut
statuant tͣdicioes suas. Quã elegans
aut̃ obseruatio: pondusq uerboꝵ. Au¬
distis enĩ conuersationẽ mea aliqñ

Expanded text:
ad fidem sit. Et prudenter dum aliud narad fidem sit. Et prudenter dum aliud narrat, interserit non tam Dei se servisse Legi, quam paternis, id est, Pharisaeorum traditionibus; qui docent doctrinas et mandata hominum ; et rejiciunt Legem Dei, ut statuant 389 traditiones suas. Quam pulchra autem observatio pondusque verborum: Auditis, inquit, con
Abbreviated transcription (Latin):
supra inultos coetaneos in geuere n
habundantiꝰ emulator existens patti¬
narũ mearũ tradicionũ. Plurum
ꝓdest galatis ista narratio: quonꝰ
paulus uastator quondã ȩccłe. et
iudaismi acerrimꝰ defensator. ad
xp̃i fidẽ repente conuersus sit: ei
hoc eo tẽpore quo crucifixus pͥmũ
annuntiabat᷑ in mundo. quo noui
oribis finib pellebat᷑. Dicere enĩ posi¬
rant. Suille qui aparua etate phas¬
seoꝵ institutus ẽ disciplinisqui om̃
coetaneos suos iniudaicõ traditione
suꝑabat. nc̃ defendit eccłiam. qmͣ qͦu¬
da ualidissune ꝑsequebat᷑. et magis
xp̃i gram et nouitatẽ uult habere
cũ inuidia om̃ium. quã uetustatẽ
legis cũ laude multoꝵ: quid nosfa¬
cere oportet. qui ex gentilitate ẽẽ
cepimꝰ xp̃iani: Pulere uero adiun¬
xit supra modũ ꝑsequebar eccłiam
di: ut hinc quoq ãmiratio nasceret᷑:
qd̾ non unus quicũq de his qui leuit᷑
ꝑsequebant᷑ eccłiã. s ille qui ceterõ
in ꝑsequutiõe uincebat. conuersus

Expanded text:
ultos coaetaneos in genere meo: abundantius aemulator existens paternarum mearum traditionum. Plurimum prodest Galatis ista narratio, quomodo Paulus, vastator quondam Ecclesiae et Judaismi acerrimus defensator, ad Christi fidem repente conversus sit. Et hoc eo tempore quo crucifixus primum annuntiabatur in mundo; quo novum orbis finibus pellebatur. Dicere enim poterant: Si ille qui a parva aetate Pharisaeorum institutus est disciplinis, qui omnes coaetaneos suos in Judaica traditione superabat, nunc defendit Ecclesiam, quam quondam validissime persequebatur; et magis Christi gratiam et novitatem vult habere cum invidia omnium, quam vetustatem Legis cum laude multorum: quid nos facere oportet, qui ex gentilitate esse coepimus Christiani? Pulchre vero adjunxit: Supra modum persequebar Ecclesiam Dei, ut et hinc quoque admiratio nasceretur, quod non unusquisque de his qui leviter persequebantur Ecclesiam: sed ille qui caeteros in persecutione vincebat, conversus
Abbreviated transcription (Latin):
ni uocare iustos. s peccatores in peni¬
tentiã. Gr̃a qͥppe  salui facti sumus:
et non ꝑlegem. Translati aut̃ inquid
estis in aliũd ȩuangłiũ : quod non ẽ
aliud. quia om̃e qd̾ falsum ẽ non
sceptrũ tuũ his qui n̾sunt. Et ea
que ñ erant uocauit ds̃ : ut fac̾et
ẽẽ qd̾ non erat. Si aut̃ hoc de his qͥ
in eundẽ credebãt dm̃ et easdem scm¬
curas habebãt. dicit᷑ quod tͣnslati sit
in aliud euangłiũ qd ñ ẽ ȩuaugłi
quid de marciõe et ceteris hereti.¬
cis qui conditorẽ respuunt & alte¬
riꝰ di xp̃m simulant. estimare debe¬
mus: qͥ ñ int̾p̃tatioe legis & litter

Expanded text:
ni vocare justos, sed peccatores ad poenitentiam . Gratia quippe salvi facti sumus, et non per legem . Translati autem, inquit, estis in aliud Evangelium, quod non est aliud: quia omne quod falsum est, non sceptrum tuum his qui non sunt . Et ea quae non erant, vocavit Deus, ut faceret esse quod non erat. Si autem hoc de his qui in eumdem credebant Deum, et easdem Scripturas habebant, dicitur, quod translati sint in aliud Evangelium, quod non est Evangelium, quid de Marcione et caeteris haereticis, qui Conditorem respuunt, et alterius Dei Christum simulant, aestimare debemus? Qui non interpretatione legis et litter
Abbreviated transcription (Latin):
aliqͥd apetro discere: ut ad illum sen¬
sum aquo cepit cuncta referant᷑. se
impulsu frm̃. librũ de sc̃e marie uir-¬
ginitate edidisse ꝑpetua: in quo
mͥ necesse fuit de his qui fr̃s añi di¬
cti sunt diutiꝰ disputare. Unde qͣ¬
liacũq st̃ illa que scripsimus: his
contenti ẽẽ debemꝰ. Nunc hoc suf¬
ficiat. ut ꝓpter egregios mores. et
incomparabilẽ fidem. sapientiãq
non mediam. fr̃ dic̾tus sit dni: et
qd̾ primꝰ ei eccłȩ p̃fuerit. quȩ pͥma

Expanded text:
aliquid a Petro discere; ut ad illum senaliquid a Petro discere; ut ad illum sensum a quo coepit, cuncta referantur: se impulsu fratrum librum de sanctae Mariae virginitate edidisse perpetua. In quo mihi necesse fuit de his qui fratres Domini dicti sunt, diutius disputare. Unde qualiacumque sunt illa quae scripsimus, his contenti esse debemus. Nunc hoc sufficiat, ut propter egregios mores, et incomparabilem fidem sapientiamque non mediam frater dictus sit Domini: et quod primus ei Ecclesiae praefuerit, quae prima
Abbreviated transcription (Latin):
solimain ire. ad hoc isse. ut uidet
apłm. non discendi studio qui et
ipse eundem p̾dicatioĩs haberet au-¬
ctorẽ : s honoris priori apło deferen¬
di Et apud eũ mansi dieb quin¬
decĩ. N on grandi indiguit ma¬
gisterio: qui tanto se ad uidendum
petrũ tẽpore p̃parauit. Et licet qͥ¬
busdã suꝑfluũ uideat᷑. numeros qͦq
qui in scripturis st̃ obseruare : tam̃
non absq re arbitror. quindecĩ sẽ
dies. quibꝰ apud petrũ paulus habi¬
tauit. plenã significare scientiam.
consummatãq doctrinã. Sĩ quidẽ
qͥndecĩ st̃ carmina in spsalterio: &
quindecĩ gradus. ꝑ quos ad canen
dum deo et in atriis eiꝰ consistendũ
iustus ascendit. Ezechias quoq qͥn¬
decim annoꝵ spacio sibi ad uitam
dato. signũ acciꝑe meret᷑ in gra¬
dibus: et sollempnitates dĩ aquin¬
todecimo die incipiunt. Nec ñ quia
duplicẽ intelligentiã sequim᷑: ꝓptẽa
quindecĩ ponit dies. ut ostendat ñ
fuisse grande tẽpus quo potuerit

Expanded text:
solymam, ad hoc isse ut videret apostolum, non discendi studio, quia et ipse eumdem praedicationis haberet auctorem; sed honoris priori apostolo deferendi. Et mansi apud eum diebus quindecim. Non grandi indiguit magisterio qui tanto se ad videndum Petrum tempore praeparavit. Et licet quibusdam superfluum videatur, numeros quoque qui in Scripturis sunt observare: tamen non abs re arbdies, quibus apud Petrum Paulus habitavit, plenam significare scientiam, consummatamque doctrinam. Siquidem quindecim sunt carmina in Psalterio, et quindecim gradus per quos ad canendum ascendunt Deo, et in atriis ejus consistendum justus ascendit. Ezechias quoque quindecim annorum spatio sibi ad vitam dato, signum accipere meretur in gradibus : et solemnitates Dei a quinto decimo die incipiunt . Necnon quia duplicem intelligentiam sequamur propterea quindecim ponit dies, ut ostendat non fuisse grande tempus, quo potuerit