comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
om̃a ingłam dĩ facite. Si gͦ bene agis. ⁊ qđ manducas ⁊bibis.
i adrefectionem corporis sumis reparationemq membroꝵ.
gr̃is agens ei qui tͥ p̃buit mortali ifragili ista supplemento¬
rum solatia: ⁊ cib tuus ⁊ potus tuus laudat dm̃. Si u modũ
niture debitum immodatione uoracitatis excedas. ⁊ uinolentia
ingurgites. quantas libet laudes di linga tua sonet: uita blasphe¬
mat. Post cibum ⁊ potum. requiescis ut dormias. nec inlecto
turpiter aliquid agis. nec excedas ultra concessam licentiam in
lege di. Sit castus cum conuige thorus. ⁊ si ẽ. cura ꝓpagandi li¬
beros. non sit effrenata luxuries libidinum. Defer inlecto tuo
nino silebit laudatio tua. Quid c̾um somnus aduenerit ⁊ cũ
dormit. non te excitet aquiete mala conscientia tua ⁊ innocentia
placebat etiam tam multis ꝑsecutorib suis. S placebat om̃i

Expanded text:
omnia in gloriam Dei facite» . Si ergo bene agis, quod et manducas et bibis, omnia in gloriam Dei facite» . Si ergo bene agis, quod et manducas et bibis, et ad refectionem corporis sumis reparationemque membrorum, gratias agens ei qui tibi praebuit mortali et fragili ista supplementorum solatia; et cibus tuus et potus tuus laudat Deum: si vero modum naturae debitum immoderatione voracitatis excedas, et vinolentia te ingurgites; quantaslibet laudes Dei lingua tua sonet, vita blasphemat. Post cibum et potum requiescis, ut dormias; nec in lecto aliquid turpiter agas, nec excedas ultra concessam licentiam in lege Dei: sit castus cum conjuge torus; et si est cura propagandi liberos, non sit effrenata luxuries libidinum; defer in lecto tuonino silebit laudatio tua. Quid, cum somnus advenerit? Et cum dormis, non te excitet a quiete mala conscientia tua; et innocentia placeret etiam tam multis persecutoribus suis, sed placebat omni
Abbreviated transcription (Latin):
ctus. inquolibet agro natus. cius ẽ. qui ercauit. Quia diũ ẽ. t̾ra
i plenttudo eiꝰ. ⁊omis ereatura di bona ẽ.S. si illud qđ magris
nascitur consecratur idolo uł sicrificatur: tune int̾ idol othita depu¬
ut ignoritur. Si gͦ certum ẽ. eẽ. melius. xp̃iana untute respuit᷑.
Si autem ul non ẽ. uł nescitur sine ullo conseientię scrupulo.
inusum necessitatis assumitur. Quie gͥ manducatis siue bibi¬
bere. non solum uoye tua sonet laudes dĩ. s et oꝑa tua concor.¬
dent cum uoce tua. Cum gͦ uoce cantaueris. silebis. ailiquando.
Uita sic cantat. ut numquam sileas. Negotium agis. ⁊ fraudem
cogitas. siliusti alaude dĩ. Et qđ ẽ. grauius non solum alaude
siliusti. s inblasphemiam perrexisti. Cum enim ds laudatur
debono oꝑe tuo. oꝑe tuo laudas dñm. Et cum blaspleiat᷑
tationem canta uoce. Corde nesilcas. uita ne taceas. slõ cogitas
frugalit̃ ⁊ tempanter manducando ibibendo. Quia hoc diẽ

Expanded text:
ius est, qui creauit, quia domini est terra et plenitudo eius et omnis creatura dei bona est. sed si illud, quod in agris nascitur, consecratur idolo uel sacrificatur, tunc inter idolothyta depuaut ignoratur. si ergo certum est esse, melius Christiana uirtute respuitur; si autem uel non esse in usum necessitatis assumitur. Si vero certum est ilere? Non solum vox tua sonet laudes Dei, sed opera tua concordent cum voce tua. Cum ergo voce cantaveris, silebis aliquando: vita sic canta, ut nunquam sileas. Negotium agis, et fraudem cogitas; siluisti a laude Dei: et quod gravius est, non solum a laude siluisti, sed in blasphemiam perrexisti. Cum enim Deus laudatur de bono opere tuo, opere tuo laudas Deum; et cum blasphematurtationem canta voce; corde ne sileas, vita ne taceas. Non cogitas ifrugaliter et temperanter manducando et bibendo: quia hoc dicit
Abbreviated transcription (Latin):
enim mulier ex uiro. ita uur ꝑ mulierem. Quia mulier̃ ex
uiro facta ẽ. ut etiam uir ꝑmulierem postea nasceretur. Si aũ¬
uictor ita diuidit ut dicat mulierem ex uiro eẽ. seđm corpꝰ.
ex dõ aut̃ scđ̾m animam ⁊ sp̃m. quomodo erit uerum qđ ait
apłs. om̃a autem exdõ. si mulieris corpus ita ẽ. ex uiro ut non sit
exdõ: Qua ꝓpt̾ ut apłs potius uerum loquatur quam iste
apło p̃feratur mulier ex uiro ẽ. siue scđ̾m corpus. siue sedm
totum quo constat humana natura. Nichil enim horum tan¬
quam certum affirmamus. s quid horum uerum sit. adhue
querimus. Et uir ꝑmulierem siue ex parte tota hominis nat᷑a
ducatur. quȩ ꝑmulierem nascitur. siue sola caro. unde ad huc
ta sunt. uł manarunt. ita ut eius naturȩ sint: tamen ex dõ st̃.
A quo enim creata condita facta sunt: ab illo habent ut sint.

Expanded text:
enim mulier ex uiro ita et uir per mu lierem. quia mulier ex uiro facta est, ut etiam uir per mulierem postea nasceretur. si utem ita diuidit, ut dicat mulierem ex uiro esse secundum corpus, ex deo autem secundum animam et spiritum, quomodo erit uerum quod ait apostolus: omnia autem ex deo, si mulieris corpus ita est ex uiro. ut non sit ex deo? quapropter ut apostolus potius uerum loquatur, quam iste apostolo praeferatur, mulier ex uiro est siue secundum solum corpus siue secundum totum. quo constat humana natura — nihil enim horum tamquam certum affirmamus, sed quid horum uerum sit adhuc quaerimus — et uir per mulierem, siue ex patre tota hominis natura ducatur, quae per mulierem nascitur, siue sola caro, unde adhuc ta sunt uel manarunt, ita ut eius naturae A quo enim creata, condita, facta sunt, ab illo habent ut sint.
Abbreviated transcription (Latin):
Idõ dñs dicit. Nonne duo passeres asse ueneunt. & unꝰ coꝵ ñ cadit
interram sine uoluntate patris ur̃i: hoc enim dixit. uolens osten¬
dere quicquid uilissimum homines putant. om̃ipotentia dñ
gub̾nari. Sic̃ enim & uolatilia cȩli ab eo pasci. & lilia agri ab eoue¬
stiri ueritas loquitur: quȩ capillos etiam nr̃os numeratos eẽ. dic̃.
&e magnis angłis. siuc in hominib tota sibi uoluntate seruientibꝰ. oet̾a
uͦ ꝑipsos gub̾nat. uerissime duci potuit. etiam illud abapło Non eñi
hominib agant. et ipsi deo seruiant. Quomͦ autẽ agant cumpec¬
coribus ipsi seiunt. Id est quomodo salutem peccorum suorum
gub̾nent. usu &e peritia et ratione naturali. Quȩ quidem om̃a
de magiĩ sui ereatoris opibꝰ acceꝑunt. Si nos uob̾ sp̃ualia se

Expanded text:
ideo dominus dicit: nonne duo passeres asse ueneunt? et unus eorum non cadit ideo dominus dicit: nonne duo passeres asse ueneunt? et unus eorum non cadit in terram sine uoluntate patris uestri. hoc enim dixit, uolens ostendere quidquid uilissimum homines putant omnipotentia dei gubernari. sic enim et uolatilia caeli ab eo pasci et lilia agri ab eo uestiri ueritas loquitur, quae capillos etiam nostros numeratos esse dicit.et magnis angelis siue in hominibus tota sibi uoluntate seruientibus, cetera uero per ipsos gubernat, uerissime dici potuit etiam illud ab apostolo: non enihominibus agant et ipsi deo seruiant; quomodo autem agant cum pecoribus suis, ipsi sciunt, id est quomodo salutem pecorum suorum gubernent, usu et peritia et ratione naturali, quae quidem omnia de magnis sui creatoris opibus acceperunt. qui ergo pote
Abbreviated transcription (Latin):
inde precepta adõ accepit. s insinuatum ẽ inmente adõ. ut
possit et sine precepto facere. pecit illum talem deus. S quomͦ regit
pecus. regendus ab alio. Ab eo quo regitur p̃ceptum accepit. Ad pre¬
cepti gͦ tenorem non est de bubus cura deo. Ad prouidentiam u-¬
niuersitatis qua creauit omĩa: mundum regit. Homines & um̃¬
apłorum. Respicite inquit uolatilia cęli. quia ñ seminant. neq me¬
tunt. neq congregant inhorreum. et pat̾ ur̃ cęlestis pascit illa.
Ergo et pret̃ hominẽ animalia ista ꝑtinent ad curam dĩ ut pas-¬
cant᷑ non ut legen accipiant. Quod ergo ad dandam legem atti¬
net. debubꝰ cura dõ non ẽ. Quod ad creaenda pascenda. gub̾nan¬
tate patris uestrie Wt hȩ aninȩ que habent uoluntatẽ nocendi
& rationem cogitandi sub diuinis legibus ordinate sunt. nealiqͥd
in iustum quisq paciatur. ita omĩa ce animalia et corporalia in

Expanded text:
inde a Deo praecepta accepit: sed insinuatum est illi in mente a Deo, ut inde a Deo praecepta accepit: sed insinuatum est illi in mente a Deo, ut possit et sine praecepto facere: fecit illum talem Deus. Sed quomodo regit pecus, regendus ab alio: ab eo qui regit, praeceptum accepit. Ad praecepti ergo tenorem non est de bobus cura Deo. Ad providentiam universitatis, qua creavit omnia, et mundum regit, homines et jumolatilia coeli, quia non seminant, neque metunt, neque congregant in horrea; et Pater vester coelestis pascit illa» . Ergo et praeter hominem, animalia ista pertinent ad curam Dei, ut pascantur, non ut legem accipiant. Quod ergo ad dandam legem attinet, de bobus cura Deo non est; quod autem ad creanda, pascenda, gubernantur. Sed ut hae animae, quae habent uoluntatem nocendi et rationem cogitandi, sub diuinis legibus ordinatae sunt, ne aliquid iniustum quisque patiatur, ita omnia, et animalia et corporalia, in
Abbreviated transcription (Latin):
seminant nec metunt neq congregant inhorreum. s Maei
cure non est precepto monere hominẽ. quomͦ boui suo cosulat.¬
Ecriptum ẽ. enim in lege moysi. Non alligabis os boui tritu.¬
ranti. Numquid debubus coram ẽ. deo: Iecit enim cęlum¬
&e terram et mare & omĩa quȩ ineis sunt. Si gͦ omnia quȩ in
eis sunt ce te. Parum dico te. Passerem. locustam. uermiłm. nicħ
horum ñ ille focit. et cura ẽ. illi de om̃ibꝰ. Non ad preceptum cu-¬
ra est. Nam precepum soli homini dedit. dicit enim psalmus
Numquid debubus cura ẽ. dñ: hac debubus cura ñ ẽ. dõ. hac ho¬
mines & iumenta saluos facies dñe. Numquid contraria sunt
ptum dedit boui trituranti os non infrenabis ibi debubus ñ
cogitauit ds̃. Itaq quosdam boues uoluit significari. Non em̃
hoc curat dĩ quitl agas cum bobus. habet hoc natura ipsa hu¬
mana. Sic factus ẽ homo ut uelit consulere iumentis suis. Nec

Expanded text:
seminant, nec metunt, neque congregant in horreum, sed quia ei seminant, nec metunt, neque congregant in horreum, sed quia ei curae non est praecepto monere hominem, quomodo bovi suo consulatcriptum est enim in lege Moysi: non alligabis os boui trituranti. numquid de bubus cura est deo? an et terram, et mare, et omnia quae in eis sunt.» Si ergo «omnia quae in eis sunt,» et te. Parum dico, te: passorem, locustam, vermiculum; nihil horum non ille fecit, et cura est illi de omnibus. Non ad praeceptum cura est; nam praeceptum soli homini dedit. Dicit enim psalmus: «Numquid de bobus cura est Deo?» Hac, «De bobus cura» non «est Deo;» hac, «Homines et jumenta salvos facies, Domine:» numquid contraria sunt ptum dedit: Bovi trituranti os non infraenabis ; ibi de bobus non cogitavit Deus? Itaque quosdam boves voluit significare. Non enim hoc curat Deus monere, quid agas cum bobus. Habet hoc natura ipsa humana. Sic factus est homo, ut norit consulere jumentis suis, nec
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ indomo sunt. Sic luceat lumen ur̃m coram hominib ut ui-¬
deant oꝑa ur̃a bona. et glorificent patrem ur̃m qui incęlis ẽ.
Si gͦ tibi lucerna accendetur in domo nonne adiceres oleum
ne extingueret᷑: porro lucerna si accepto oleo ñ luceret: non
erat plane digna quȩ in candelabro poneretur. sed quȩ conti¬
nuo frangeret᷑. Unde gͦ uiuit᷑: ẽ necessitatis acciꝑe. ẽ caritatis
preb̾e. non tamquam uenale sit ȩuuangłium. ut illud sit p̃tium
eiꝰ qđ sumunt qui annunciant unde uuant. Si enim sic uendunt
magnã rem uili uendunt. Accipiant sustentationẽ necessit s in
a popło: mercedem dispensationis adño. Non enim est idoneus po.¬
płs reddere mercedem illis. qui sibi incaritate euuangłii seruiunt.
Non expectant illi mercedem. nͥ unde & isti salutem. Qđ at¬
tinet ad precepta quȩ hominib data sunt: de bobus cura ñ ẽ.
dõ. Quod non sit intelligit᷑ tanquam ñ ipse pascat ea quȩ nec

Expanded text:
um coram hominibus, ut videant opera vestra bona, et glorificent patrem vestrum qui in coelis est . Si ergo tibi lucerna accenderetur in domo, nonne adjiceres oleum ne exstingueretur? Porro si lucerna accepto oleo non luceret, non erat plane digna, quae in candelabro poneretur, sed quae continuo frangeretur. Unde ergo vivitur, necessitatis est accipere, charitatis est praebere: non tanquam venale sit Evangelium, ut illud sit pretium ejus, quod sumunt qui annuntiant unde vivant. Si enim sic vendunt, magnam rem vili vendunt. Accipiant sustentationem necessitatis a populo, mercedem dispensationis a Domino. Non enim est idoneus populus reddere mercedem illis, qui sibi in charitate Evangelii serviunt. Non exspectent illi mercedem, nisi unde et isti salutem. Qtinet ad praecepta quae hominibus data sunt, de bobus cura non est Deo ; quod non sic intelligitur, tanquam non ipse pascat ea quae nec
Abbreviated transcription (Latin):
salubrit̾ diuma scriptura non tacuit. Neq ab ea sic deterruit
inimam ut ꝓpt̃ ea talia negaret eẽ. sectanda. qi falsa dicuntur
aꝓfessorib eorum. s etiam si dixerint uob̃ inquit uta euenerit.
noxiȩ. suꝑstitionis. ⁊ quadam pestifera societate hominum ⁊
demonum quasi pacta infidelis ⁊ dolosȩ amicitiȩ constituta. pe¬
honori eorum exhibent᷑. dix̃ apłs. hoc de om̃ib imaginarus
signis sentiendum ẽ. Quȩ om̃a tantum ualent. quantum p̃¬
sumpsitione. inimorum. quasi communi quadam linga cum
demonib fedata sunt. Quȩ tam̃ plena sunt om̃a pestifere cu¬
rositatis. cruciantis sollicitudine mortifere seruitutis. Non enĩ
qua ualebant animaduersa sunt: s animaduertendo atq sig¬
nando. factum ẽ. ut ualerent. Et idõ diuersis diuersę ꝓuenut
scđm cogitationes ⁊ p̃sumptiones suas. Iili enim sp̃c qui decipere

Expanded text:
salubriter divina Scriptura non tacuit; neque ab ea sic deterruit salubriter divina Scriptura non tacuit; neque ab ea sic deterruit animam, ut propterea talia negaret esse sectanda quia falsa dicuntur a professoribus eorum, sed etiam si dixerint vobis, inquit, et ita evenerit, noxiae superstitionis ex quadam pestifera societate hominum et daemonum quasi pacta infidelis et dolosae amicitiae constituta pehonori eorum exhibentur, dixit apostolus, hoc de omnibus imaginariis signis sentiendum est, quae aesumtione animorum quasi communi quadam lingua cum daemonibus foederata sunt. quae tamen plena sunt omnia pestiferae curiositatis, cruciantis sollicitudinis, mortiferae seruitutis. non enim quia ualebant, animaduersa sunt, sed animaduertendo atque signando factum est, ut ualerent, et ideo diuersis diuerse proueniunt secundum cogitationes et praesumtiones suas. illi enim spiritus, qui decipere
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sigurantes sanguinem sicrificiĩ. quo nos xp̃e redemit. S quȩ
laticiȩ ipsa carnis eẽt. immunda. utiq ⁊ nescientem contamuinaret.
Neq enim eo minus ipsa eẽt. quo minus absciente. acciꝑetur. sS ꝓpt̃
conscientiam. ne dexnonus communicasse uideantur.Uuꝑsti¬
da idola ꝑtinens. uł ad colendam sic̃ din creaturã partẽue ullã
ercaturȩ. uł ad consultationes. ⁊ pacta quedã significationum
cum demonib placita atq federata. qualia sunt molimina
magicarum arcium. arupitum ⁊ augurum libri. Adhoc genꝰ¬
ꝑtinent om̃s etiam ligaturȩ. itq remedia. quȩ medicorum qͦq
disciplina condeminat. siue inp̾cantationib siue in quibͣ notis.
quos caracteres uocant. siue in quibrqreb suspendendis atq¬
in ligandis. Neq illi ab hoc genere ꝑnitiose suꝑstitionis segre¬
gandi sunt. qui genethliaci ꝓpt̾ natalium dierum considatio¬
nes. nunc aut̃ uulgo mathematici uocantur. Nam ⁊ ipsi conan¬

Expanded text:
praefigurantes sanguinem sacrificii, quo nos Christus redemit: Sed quae laticiae carnis esset immunda, utique et nescientem contaminaret. neque enim eo minus ipsa esset, quo minus ab sciente acciperetur, sed propter conscientiam, ne daemonibus communicasse uideatur. mortida idola pertinens, vel ad colendam sicuti Deum creaturam partemve ullam creaturae; vel ad consultationes et pacta quaedam significationum cum daemonibus placita atque foederata, qualia sunt molimina magicarum artium, quae pertinent omnes etiam ligaturae atque remedia, quae medicorum quoque disciplina condemnat, sine in praecantationibus siue in quibusdam notis, quos caracteres uocant, sine in quibusque rebus suspendendis atqilligandis, nec illi ab hoc genere perniciosae superstitionis segregandi sunt, qui genethliaci, ob natalium dierum considerationes, nunc autem vulgo mathematici vocantur, qui conan
Abbreviated transcription (Latin):
ebat: adipsam cęnam dñicã parit̃ accessit. Conuersari cũ
cis potuit. eos inquinare non potuit. De uno pane ⁊ u¬
das accepit ⁊ petrus ⁊ tam̃ quȩ pars fideli cum infidele :
enim manducauerit indigne. uidicium sibi manducat ⁊
nias adp̃mium bonorum. nemittaris inpenã malorũ.
cellas adudicium suum. Qui enim manducat ⁊ bibit ĩdigne.
uidicium sibi manducat ⁊bibit. Non malum ẽ. qđ datur s
bonum malo in uidicium dat᷑. Bene ẽẽ. ñ potest male acci¬
meam carnem ⁊ bibit meum sanguinem in me manet et ego
in illo. quomodo intellecturi sumus : Nunquid etiam illos
manducent ⁊bibant. cum ipsam carnem manducent ⁊ ip¬
sum sanguinem bibant: Numquid ⁊ uidas magistri uen¬
ditor ⁊ traditor impius. quamuis primum ipsum manib
eius confectum sacramentum carnis ⁊ sanguinis eius cum
cet̃is discipłis sic̃ aptiꝰ lucas eũgłista declarat. manducaret
corde ficto carnem illam manducant. ⁊ sanguinẽ bibunt.

Expanded text:
bat. Ad ipsam coenam Dominicam pariter accessit. Conversari cum eis potuit; eos inquinare non potuit. De uno pane et Petrus accepit, et Judas; et tamen quae pars fideli cum infideli? enim manducaverit indigne, judicium sibi manducat etnias ad praemium bonorum, ne mittaris in poenam malorumccellas ad judicium suum? qui enim manducat et bibit indigne, judicium sibi manducat et bibit . Non malum est quod datur, sed bonum male in judicium datur. Bene esse non potest male accimeam carnem et bibit meum sanguinem, in me manet et ego in illo, quomodo intellecturi sumus? numquid etiam illos manducent et bibant, cum ipsam carnem manducent et ipsum sanguinem bibant ? numquid et ludas, magistri uenditor et traditor impius, quamuis primum ipsum manibus eius confectum sacramentum carnis et sanguinis eius cum ceteris discipulis, sicut apertius Lucas euangelista declarat, manducarit enique, qui uel corde ficto carnem illam manducant et sanguinem bibunt
Abbreviated transcription (Latin):
ta. unum corpus xp̃c. Ergo simul om̃s nos cum capite nr̃o.
xp̃e. sine capite nr̃o nichil ualentes. Quare.: Quia nos cũ
capite nr̃o uitis. sine capite nr̃o qđ absit sarm̃ta p̾tisa.
Non alicui oꝑi agricolarum. si igni tantum modo desti¬
nata. Ideo ⁊ ipse in eũgłio. Ego sum uitis. uos estis palmi¬
tes: pat̾ meus agricola. Et sine me inquit. nicħ potestis
cundemq xp̃m uerbum dĩ unigenitum. equalem patri. ⁊ in
uideatis quanta gr̃a ꝑtineatis ad dm̃. ut ipse uoluerit ẽẽ. no¬
biscum unus. qui ẽ. cum patre unum. Quomodo cum patre
unum. Ego ⁊ pat̾ unum sumus. Quomodo nob̾cum unus:
Non dic̃ inquit ⁊ seminib tanquam inmultis. s tanquam in
abrahȩ. numquid nos. Memento quia semen abrahȩ xp̃e.
dic̾e potest aliquis apłicis aꝑtissimis uerbis. ⁊ semini tuo q
addistantiam maiestatis. Duo. duo plane. Non enim ⁊ nos
uerbum. Non enim ⁊ nos in principio. ds apud dm̃. Non enĩ
inos ille ꝑquem facta sunt om̃a. Uenitur ad carnem. ⁊ ibi

Expanded text:
ta, unum corpus. Ergo simul omnes nos cum capite nostro Christo, sine capite nostro nihil valentes. Quare? Quia nos cum capite nostro vitis: sine capite nostro, quod absit, sarmenta praecisa, non alicui operi agricolarum, sed igni tantummodo destinata. Ideo et ipse in Evangelio: Ego sum vitis, vos estis palmites, Pater meus agricola est; et: Sine me, inquit, nihil potestis um Verbum Dei unigenitum aequalem Patri; et inde videatis quanta gratia pertingatis ad Deum, ut ipse voluerit esse nobiscum unus, qui est cum unum? Ego et Pater unum sumus . Quomodo nobiscum unus? Non dicit, et seminibus quasi in multis, sed tanquam in Abrahae, numquid et nos? Mementote quia semen Abrahae Christadici potest apostolicis apertissimis verbis, «Et semini tuo, qad distantiam majestatis duo. Duo plane. Non enim et nos Verbum, non enim et nos in principio Deus apud Deum, non enim et nos ille per quem facta
Abbreviated transcription (Latin):
temporalia diligens & concupiens merito incorpus ꝓpͥum peccare
dicatur. id ẽ. uniuerse concupiscentiȩ carnali deditus et subdit
factꝰ. tamꝗͣ totiꝰ creaturȩ seriuis. ab ipso creatore alienus. ꝑ illam
initium om̃is peccati suꝑbiam. cuiꝰ suꝑbiȩ initium ẽ. ut scriptũ
ẽ. apostatare adõ. Aqͦ generalis fornicationis malo quisq alie¬
nus quodcumq aliud peccatum potuerit ut homo corrupti¬
bilis adhuc &e mortał incurrere. hoc intelligat᷑ extra corpꝰ eẽ.

Expanded text:
temporalia diligens et concupiscens, merito in corpus proprium peccare temporalia diligens et concupiscens, merito in corpus proprium peccare dicatur, id est, universae concupiscentiae carnali deditus et subditus factus, tanquam totus creaturae servus ab ipso Creatore alienus, per illam initium omnis peccati superbiam, cujus superbiae initium est, ut scriptum est, apostatare a Deo . A quo generali fornicationis malo quisque alienus, quodcumque aliud peccatum potuerit ut homo corruptibilis adhuc et mortalis incurrere, hoc intelligatur extra corpus ess
Abbreviated transcription (Latin):
fornicationis malũ tam speciał qͣm uniũsał in hoc uno capitulo
tanti & tam magni doctoris ubi ait. omne peccatum qđ cumq
fecerit homo extra corpus ẽ. qui autẽ fornicat᷑ incorpꝰ ꝓpͥum peccat.
ut aut exaggeratio facta sit ab apło huiꝰ specialis fornicationis qͣ
uncorpꝰ ꝓpͥum peccari recte intelligit᷑. quia nusqͣm sic totus homo
corporis ipsius uoluptati addicit᷑. et in effabilit̾ uł ineuitabiliter
afficit᷑ ut incomparatione huiꝰ tanti mali cȩta peccata extra cor¬
pus eẽ. uideantur etiam si ꝑcorpꝰ exerceantur. Si autẽ etiam gene¬
ralẽ uoluit significare apłs fornicationẽ. ꝓpt̃ quam dixisse uidea¬
tur om̃e peccatum qđ cumq fecerit homo extra corpis ẽ. qui
autẽ fornicatur incorpꝰ ꝓpͥum peccat. sic accipiendũ ẽ. et intel¬
ligendum ut quisq dum ñ adheret dõ quia ad heret mundo oĩa

Expanded text:
fornicationis malum, tam specialis quam uniuersalis, in hoc uno capitulo fornicationis malum, tam specialis quam uniuersalis, in hoc uno capitulo tanti et tam magni doctoris, ubi ait: omne peccatum, quodcumque fecerit homo, extra corpus est; qui autem fornicatur, in corpus proprium peccat, ut aut exaggeratio facta sit ab aposin corpus proprium peccari recte intelligitur; quia nusquam sic totus homo corporis ipsius voluptati addicitur, et ineffabiliter vel inevitabiliter affigitur, ut in comparatione hujus tanti mali, caetera peccata extra corpus esse videantur, etiamsi per corpus exerceantur. Queme videatur, Omne peccatum quodcumque fecerit homo, extra corpus est; qui autem fornicatur, in corpus proprium peccat: sic accipiendum est et intelligendum, ut quisque dum non adhaeret Deo, qui adhaeret mundo, omnia
Abbreviated transcription (Latin):
adherendo dõ ñ adherendo mundo. quȩ cumq alia peccata a con-¬
cupiscentia carnali prorsus aliena potuerit ꝓipsa fragilitate mor¬
talitatis. uł ignorando. uł negligendo. uł obliuiscendo. uł ñ in¬
telligendo. homo incurrere. hoc fit qđ dictum ẽ. omne peccatũ
qđ cumq fecerit homo extra corpꝰ ẽ. quia nullũ hic corporał uł
temporalis concupiscentiȩ peccatum pot̾it reꝑiri. Unde merito
extra corpꝰ ẽ. eẽ. qđ libet tale peccatum dici uidetur. Qđ si adhereis
mundo mundanꝰ homo longe se faciat adõfornicando ab ipso
dõ incorpꝰ ꝓpͥum peccat. quia corporali concupiscentia inquȩq
temporalia et carnalia. carnali sensu et prudentia humanꝰ animꝰ
trait᷑ atq distrait᷑ creaturȩ seruiens potiꝰ qͣm creatori qͥ ẽ. benedietꝰ
inscła. Sic gͦ quantũ mͥ uidetur salua fide intelligi pot̃ utriusq

Expanded text:
adhaerendo Deo, nec adhaerendo mundo, quaecunque alia peccata, a conadhaerendo Deo, nec adhaerendo mundo, quaecunque alia peccata, a concupiscentia carnali prorsus aliena, potuerit pro ipsa fragilitate mortalitatis, vel ignorando, vel negligendo, vel obliviscendo, vel non intelligendo homo incurrere, hoc sit quod dictum est: Omne peccatum quodcumque fecerit homo, extra corpus est, quia nullum hic corporalis uel temporalis concupiscentiae peccatum poterit reperiri; unde merito extra corpus esse quodlibet tale peccatum dici uidetur. quod si adhaerens mundo mundanus homo longe faciat a deo, fornicando ab ipso deo, in corpus proprium peccat, quia corporali concupiscentia <in quaeque temporalia et carnalia carnali sensu et prudentia humana trahitur atque distrahitur, creaturae seruiens potius quam creatori, qui est benedictus in saecula. Sic ergo, quantum mihi, uidetur salua fide intellegi posse utriusque
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑibunt. ꝑdidisti omnẽ qui fornicat᷑ abste. Ubi subsequent᷑ qualit̃
ista generalis fornicatio euadi & effugi possit adiunxit dicens.
amicitia huiꝰ mundi inimica ẽ. dõs breuit̃ gͦ definitum ẽ. non
posse hab̃e dilectionẽ dĩ. qͥhabuerit dilectionẽ mundi. & uumi¬
in euuangłio dicit. Nemo potest duobꝰ dm̃s seriure. aut eñi unũ
odio habebit & alt̾um diliget. aut unum paciet᷑ & alt̾um contẽ.¬
net. Et conclusit. Non potestis dõ seruire et maminone. Ista ẽ. gͦ
generalis ut dictum ẽ. animȩ fornicatio. omĩa omĩno inse conti¬
nens. qua ñ adheret᷑ dõ dum adheret᷑ mundo. ut etiam sic intelli¬
gere ualeamis scđm istam generalẽ fornicationẽ qđ ait apłs:
Om̃e peccatum qđ cumq fecerit homo extra corpꝰẽ Qui autem¬
fornicat᷑ in ꝓpͥum peccat. Quia si ñ fornicet᷑ anima humana

Expanded text:
peribunt; perdidisti omnem, qui fornicatur abs te. ubi subsequitur qualiter peribunt; perdidisti omnem, qui fornicatur abs te. ubi subsequitur qualiter ista generalis fornicatio euadi et effugi possit; adiunxit dicens:amicitia huius mundi inimica est deo? breuiter ergo definitum est non posse habere dilectionem dei qui habuerit dilectionem mundi et inimiod dominus in euangelio dicit: nemo potest duobus dominis seruire: aut enim unum odio habebit et alterum diliget, aut unum patietur et alterum contemnet, et concludit: non potestis deo seruire et mamonae. ista est ergo generalis, ut dictum est, animae fornicatio omnia omnino in se continens, qua non adhaeretur deo, dum adhaeretur mundo, ut etiam sic intellegere ualeamus secundum istam generalem fornicationem quod ait apostolus: omne peccatum, quodcumqorpus proprium peccat. Quia si non fornicetur anima humana,
Abbreviated transcription (Latin):
re: ut iam dici non possit ipse animus suiis ẽẽ. s simul totꝰ
homo dici possit qđ caro sit. & sp̃s uadens & non reuertens.
Sic gͦ possumꝰ intelligere quia omne peccatum qđ cumq
fecerit homo extra corpꝰ ẽ. qui autẽ fornicat᷑ in corpꝰ ꝓpͥum
peccat ut uideatur ut dixi apłs intantũ exaggerare uoluisse
fornicationis malũ. ut in comparatione huiꝰ fornicationis cȩt̃a
extra corpꝰ habenda eẽ. dixerit quȩcumq peccata solo hoc tan¬
tummꝰ fornicationis malo in corpꝰ ꝓpͥum peccari dixerit qͥa ima¬
iore libidinis ardore quo suꝑior nullus ẽ. uoluptas ipsi corporis
tenet seruum efficitq captiuum. hȩc dicta sunt despeciali for¬
nicatione huiꝰ corporis. Uerum qͥa ñ solũ fornicatio insaeris inte¬
ris specialit̃ si etiam generalit̃ arguit᷑ & nominat᷑. conemur dõ ad¬
uiuante &e hinc alit dicere ꝓbabilit̃. Generał gͥ fornicatio aꝑte

Expanded text:
re, ut iam dici non possit ipse animus suus esse, sed simul totus re, ut iam dici non possit ipse animus suus esse, sed simul totus homo dici possit quod caro sit et spiritus uadens et non reuertens. sic ergo possumus intellegere, quia omne peccatum, quodcumque fecerit homo, extra corpus est; qui autem fornicatur, in corpus proprium peccat, ut uideatur, ut dixi, apostolus in tantum exaggerare uoluisse fornicationis malum, ut in comparatione huius fornicationis cetera extra corpus habenda esse duxerit quaecumque peccata, solo hoc tantummodo fornicationis malo in corpus proprium peccari dixerit, quia maiore libidinis ardore, quo superior nullus est, uoluptas ipsius corporis tenet seruum efficitque captiuum. Haec dicta sint de speciali fornicatione huius corporis. uerum quia non solum fornicatio in sacris litteris specialiter sed etiam generaliter arguitur et nominatur, conemur deo adiuuante et hinc ali
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ. uideatꝰ qđ dictum ẽ. qui autẽ fornicatur incorpꝰ ꝓpͥum
peccat. quia tunc fit ꝓpͥe & familiarit̃ seruum corpori corho¬
minis fornicantis. intempore maxime ipsiꝰ neqͥssime oꝑatioĩs
intantũ ut ipse apłs inculcatiꝰ uolens comm̃dare cauendũ ho¬
minibꝰ hoc malũ. dixerit. Tollens gͦ menbra xp̃i faciã membra
meretricis: et execrans ac detestans respondit absit. Annesci¬
tis inquit.qm̃ qͥ adheret meretrici. unum corpus ẽ. erunt eñi
inquit duo in carne una. Numqͥd hoc posset dici de aliis
atq aliis quibꝰ dam facinorib hominũ : lib̃um enĩ ẽ. animo hu¬
mano in aliis quibq celerib & unũ aliqͥd eoꝵ oꝑari. et eo ipso
tempore alibi cogitatione distendi. qđ infornicationis ipso
oꝑe actempore. ñ licet animo ad aliud aliquid cogitandũ
lib̾um eẽ. Sic enim totus homo absorbetur & in ipso corpo¬

Expanded text:
esse uideatur, ut dictum est: qui autem fornicatur, in corpus proprium esse uideatur, ut dictum est: qui autem fornicatur, in corpus proprium peccat, quia tunc fiet proprie et familiariter seruum corporis cor hominis fornicantis in tempore maxime ipsius nequissimae operationis, in tantum, ut ipse apostolus inculcatius uolens commendare canendum hominibus hoc malum dixerit: tollens ergo membra Christi faciam membra meretricis? et execrans ac detestans responderit: absit. an nescitis, inquit, quoniam qui adhaeret meretrici unum corpus est? erunt enim, inquit,. duo in carne una. numquid hoc posset dici de aliis atque aliis quibusque facinoribus hominum? liberum est enim animo humano in aliis quibusque sceleribus et unum aliquid eorum operari et eo ipso tempore alibi cogitatione distendi, quod in fornicationis ipso opere ac tempore non licet animo, ad aliquid aliud cogitandum liberum esse. sic enim totus homo absorbetur ab ipso et in ipso corpo
Abbreviated transcription (Latin):
ut taceam qđ in alia epła posuit. ȩmulationes. animositates.
dissensiones. in uidias. hereses. et tam̃ oꝑib carnis ista attribuit.
doctor gentium infide & ueritate. Quid ẽ. gͦ om̃e peccatũ
qͦdcumq fecerit homo extra corpꝰ ẽ. & unũ tantũmͦ fornica¬
xp̃s. aut ex aggerare uoluisse fornicationis malum suꝑ oĩa
cȩt̃a peccata quȩ & si ꝑcorpꝰ committant᷑ ñ tam̃ animũ hu¬
manũ concupiscentiȩ carnali ita efficiunt obstructum et
obnoxium. quẽ ad modũ insolo oꝑe fornicationis corporalis
cõmisceri fac̃ animum ius ĩgens libidinis cam ipso corpore.
&e unum cum ipso quodã mõdo agglutinari. & deiuinctũ ẽ.¬
intantũ ut nicħ aliud ipso mom̃to et exꝑimento huiꝰ tam
magni flagitii cogitari homini liceat aut intendere nͥ qđ
sibimet ad dicit. mentẽq captiuã subdit ipsa sũ mersio & quo¬
dãmꝰ absorbitio libidinis &e concupiscentiȩ carnalis ut hoc

Expanded text:
uae ibi interposuit, aemulationes, animositates, dissensiones, inuidias, haereses? et tamen operibus carnis ista tribuit doctor gentium in fide et ueritate. quid est ergo: \'omne peccatum, quodcumque fecerit homo, extra corpus est, et unueccat . » Exaggerare voluit fornicationis malum super caetera omnia peccata, quae etsi corpus comitantur, non tamen animum humanum concupiscentiae carnali ita efficiunt obstrictum et obnoxium, quomodo in solo opere fornicationis corporalis commisceri facit, animum injungens per libidinem cum ipso corpore, et unum cum ipso quodain tantum, ut nihil aliud ipso momento et experimento huius tam magni flagitii cogitare homini liceat aut intendere, nisi quod sibimet addicit mentemque captiuam subdit ipsa submersio et quodam modo absorbitio libidinis et concupiscentia carnalis, ut hoc
Abbreviated transcription (Latin):
h inc ẽ. qđ dictum ẽ. Petra autẽ erit xp̃c. Non enim dixit. petra
significabat xp̃m: s tanquam hoc eẽt. Qđ utiq ꝑsubstantiã.
non hoc erat s ꝑ significationem. Om̃a significantia. uiden¬
tur quodam modo earum rerum quas significant sustinere
ꝑsonas. Sicut dictum ẽ. ab apło. Petra erat xp̃c. Qm̃ petra illa
de qua hoc dictum ẽ. significabat utiq xp̃m. Sed non¬

Expanded text:
hinc est quod dictum est: petra erat Christus; non enim dixit: petra hinc est quod dictum est: petra erat Christus; non enim dixit: petra significabat Christum, sed tamquam hoc esset, quod utique per substantiam non hoc erat, sed per significationem. situr quodam modo earum rerum, quas significant, sustinere personas; sicut dictum est ab apostolo: Petra erat Christus, quoniam petra illa, de qua hoc dictum est, significabat utique
Abbreviated transcription (Latin):
mabat. siquis sitit ueniat adme et bibat. Qui bibit de aqua
quam ego dabo ei. flumina aquę uiuȩ ftuent de uentre eius.
hoc enim dicebat sicut in euangłio legitur. de spu quẽ acceptu¬
ri erant credentes in eum. Adquẽ uelut uirga lignum passio¬
nis accessit: ut emanaret credentibus gr̃a. Non ẽ. dictum¬
petra significabat. xp̃m. s petra erat xp̃c. Nec dictum ẽ. bonum
semen significat filios regni. aut ritama significat filios malig¬
ni: s dictum ẽ. bonum sem̃ hu sunt filii regni. Tirania autem
filii maligni. Sic gͦ solet loqui scriptura. res significantes tan¬
quam illas quȩ significantur appellans. Multum hȩc locu¬
tio notanda ẽ. ubi aliqua significantia earum rerum quas
significant nomine appellantur. Inde ẽ. qđ ait . apłs. Petra erat
xp̃c. Non ait petra significabat xp̃m. Solet res quȩ signi
ficat eius rei nomine quam significat nuncupari. Sicut scrip¬
tum ẽ. Septem spicȩ. septem anni sund Et multa huius modi.¬

Expanded text:
mabat, Si quis sitit, veniat ad me; et, Qui biberit de aqua quam ego dabo, flumina aquae vivae fluent de ventre ejus. Hoc enim dicebat, sicut in Evangelio legitur, de Spiritu quem accepturi erant credentes in eum . Ad quem velut virga lignum passionis accessit, ut emanaret credentibus gratia. 14. Petra significabat Christum, sed Petra erat Christus . Nec dictum est: Bonum semen significat filios regni, aut zizania significant filios maligni, sed dictum est: Bonum semen, hi sunt filii regni, zizania autem filii maligni . Sicut ergo solet loqui Scriptura, res significantes tanquam illas quae significantur appellans, ita tio notanda est, ubi aliqua significantia, earum rerum quas significant nomine appellantur. Inde est quod ait Apostolus: Petra autem erat Christus. Non ait, Petra significabat Christum. Solet res quae significat eius rei nomine quam significat nuncupari; sicut scriptum est: septem spicae septem anni sunt;
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃e. ut sit trinitas: An quo ẽ. pat̾ cum filio. caput ei qđ ẽ. solus¬
filius: Cum filio enim pat̾ ds̃ ẽ. Solus aut̃ filius ds̃ ẽ. maxime qr
um uerbum caro factum loquitur. Sedm quam humilitatem
sum dm̃ eẽ. qđ illi cum patre unum ẽ. caput sit hominis mediato¬
ris qđ ipse solus ẽ. Si enim mente recte dicimus principale ho¬
minis. idẽ. tanquam caput humanȩ substantię cum ipse homo
cum mente sit homo. cur non multo congruentius multoq ma¬
nisi cum uerbo qđ caro factum ẽ. intelligi non possit:ͥ Iam si¬

Expanded text:
Christus ut sit Trinitas? An quod est PatChristus ut sit Trinitas? An quod est PatFilius; cum Filio enim Pater Deus: solus autem Filius Christus est, maxime quia jam Verbum caro factum loquitur. Secundum quam humilitatem sum deum esse, quod illi cum patre unum est, caput sit hominis mediatoris, quod ipse solus est. si enim mentem recte dicimus principale hominis, id est tamquam caput humanae substantiae, cum ipse homo cum mente sit homo, cur non multo congruentius multoque manisi cum uerbo, quod caro factum est, intellegi non possit?
Abbreviated transcription (Latin):
Nemo seit quid ẽ. in homine nisi sp̃s hominis. Nam ille sp̃o sẽs sp̃a
Hic gͦ sp̃e hominis eum p̾sens ẽ. id ẽ. intentus ẽ. ⁊ st pietate subi¬
cit dõ: intelligit homo quȩ sp̃italit̃ dicuntur. Cum aut̃ diabłi
error tanquam absente incellectu in anima dñatur: adult̾ ẽ. Uoca
gͦ inquit uirum tuum idẽ. sp̃m qui ẽ. inte quo pot homo intelligere
sp̃alia. si eum lux ueritatis illustret. Ipse ad sit cum loquor tibi ut spi
ritalem aquam possis accipe. De patre quidem ae filio multis li¬
bris disseruerunt docti ⁊ sp̃itales uiri quantum homines hominib
poterant. quemadmodum non unus eẽt. pat̃ ⁊ filius. s unum eent.
Et quid propriȩ pat̃ eẽt. quid filius. insinuare conati sunt. qđ ille
genitor ille genitus. ille non de filio. ille de patre. Ille huius pͥn¬
quomodo caput xp̃i ds. idẽ. caput xp̃i trinitas. cum intrinitate sit

Expanded text:
Nemo scit quae sunt in homine, nisi spiritus hominis. Nam ille Spiritus saNemo scit quae sunt in homine, nisi spiritus hominis. Nam ille Spiritus saritus hominis cum praesens est, id est, intentus est, et se pietate subjicit Deo, intelligit homo quae spiritaliter dicuntur. Cum autem diaboli error tanquam absente intellectu in anima dominatur, adulter est. Voca ergo, inquit, virum tuum, id est, spiritum qui est in te, quo potest homo intelligere spiritalia. Si enim lux veritatis illusritalem aquam possis acciperebris disseruerunt docti et spiritales uiri, quibus, quantum homines hominibus poterant, et quemadmodum non unus esset pater et filius, sed unum essent, et quid proprie pater esset et quid filius, insinuare conati sunt: quod ille genitor, ille genitus; ille non de filio, ille de patre; ille huius prinquomodo caput Christi Deus, id est, caput Christi Trinitas, cum in Trinitate sit
Abbreviated transcription (Latin):
caput uͦ xp̃i dĩ ẽ. Ita post peccatũ primi hominis nati sumus
ut ñdum reddita luce mentis carnalib sensib subditi. ca nalẽ
uitam sine ulla ueritatis intelligentia transigimus. Tales neces¬
se ẽ.cẽ. infantes ⁊ paruulos pueris. qui nondum possunt accipe
rationem. Et quia naturales sunt isti sensus qui primam etatem
regunt. ⁊ dõ artifice nob tributi sunt. recte dicuntur uiri idẽ.
mariti tanquam legitimi. Qm̃ ñ eoserror uitio pprio. s dĩ arti¬
rit. non iam illis sensib rectorib utetur. s habebit uirum spm
rationalem cui sensus illos infamulatum redigat. seruituti subi¬
timore. ꝑfruitur. Quis nos enim separare pot̾it icaritate x¬
st enim animȩ quasi maritus quodam modo sp̃c hominis. qt
animalem affectionem tanquam coniugem regit. Non ille sp̃c
sc̃s qui cum patre ⁊ filio in cominutabilis manet. ⁊ dignis ani¬
mis in commutabilit̃ dat᷑: s sp̃s hominis de quo apłs dicit.

Expanded text:
alis, quia ita post peccatum primi hominis nati sumus, ut nondum reddita luce mentis, carnalibus sensibus subditi, carnalem vitam sine ulla veritatis intelligentia transeamus. Tales necesse est esse infantes, et parvulos pueros, qui nondum possunt accipere rationem. Et quia naturales sunt isti sensus, qui primam aetatem regunt, et Deo artifice nobis tributi sunt, recte dicuntur viri, id est mariti, tanquam legitimi, quoniam non eos error vitio proprio, sed Deo artirit, non illis sensibus rectoribus uteretur, sed habebit virum spiritum rationalem, cui sensus illos in famulatum redigat, servituti subjiterna perfruitur vita. Quis nos enim separare potuerit a charitate st enim animae quasi maritus quodam modo spiritus hominis, qui animalem affectionem tanquam conjugem regit. Non ille Spiritus sanctus, qui cum Patre et Filio incommutabilis manet, et dignis animis incommutabiliter datur: sed spiritus hominis, de quo Apostolus dicit,
Abbreviated transcription (Latin):
non om̃s ꝓpter salutem ȩccłȩ ministrant dõ . s ꝓpter hec tẽ¬
poralia quȩ tanquam annonam et stipendia consequunt᷑.
Aut et ꝓpt̾ hoc. et ꝓpter illud. S sicut iam supradictum est
non potestis duob dñis seruire. Ergo simplici corde tantum¬
modo ꝓpter regnum dĩ debemus oꝑari bonum ad om̃s.
non autem in hac oꝑatione uł solam uł cum regno di mer¬
cedem temporalium cogitare. Ita et dñs ordinauit his¬

Expanded text:
non omnes propter salutem Ecclesiae ministrant Deo, sed propter haec temnon omnes propter salutem Ecclesiae ministrant Deo, sed propter haec temporalia, quae tanquam annonam et stipendia consequuntur, aut et propter hoc, et propter illud. Sed supra jam dictum est, non potestis duobus dominis servire. Ergo simplici corde tantummodo propter regnum Dei debemus operari bonum ad omnes, non autem in hac operatione vel solam, vel cum regno Dei mercedem temporalium cogitare. Quorum omnium
Abbreviated transcription (Latin):
debet subeẽ. sollicitudo ne illa de sint quȩ huic uitȩ propter reg¬
num dĩ sunt necessaria. dixit enim suꝑius. Sit pater ur quia hoꝵ
dĩ÷ non dixit deinde ista querite quamuis sint necessaria: s ait.
hec omĩa apponent᷑ uob̾. id ẽ. consequent᷑ si illa queratis. sine ullo
ur̃o impedimentõ. ne cum ista queritis. illinc auertamini. Aut
ne duos fines constituatis. ut et regnum dĩ ꝓptͣ se appetatis. et ista
necessaria. si hȩc potius propt̾ illud. Ita uob non deerunt. quia duo¬
bus dominis seruire non potestis. Duob autem dñis seruire conat᷑.
qui et regnum dĩ ꝓmagno bono appetit. et hec temporalia. Sic̃¬
autem om̃s militantes annonam & stipendiãm. sic om̃s euuangłi¬
tantes accipiunt uictum et tegumentũ. s non omnes propter sa¬
lutem reipublice militant sed ꝓpter illa quȩ acripiunt: sic

Expanded text:
debet subesse sollicitudo ne illa desint quae huic vitae propter regdebet subesse sollicitudo ne illa desint quae huic vitae propter regnum Dei sunt necessaria. Dixit enim superius, Scit Pater vester quod horum et justitiam ejus, non dixit, Deinde ista quaerite; quamvis sint necessaria: sed ait, haec omnia apponentur vobis, id est consequentur, si illa quaeratis, sine ullo vestro impedimento: ne cum ista quaeritis, illinc avertamini; aut ne duos fines constituatis, ut et regnum Dei propter se appetatis, et ista necessaria; sed haec potius propter illud: ita vobis non deerunt. Quia duobus dominis servire non potestis. Duobus autem dominis servire conatur, qui et regnum Dei pro magno bono appetit, et haec temporalia. antes accipiunt annonam et stipendium, sic omnes evangelizantes accipiunt victum et tegumentum. Sed sicut non omnes propter salutem reipublicae militant, sed propter illa quae accipiunt, sic
Abbreviated transcription (Latin):
quam filius ministret quisq ȩnuangłium s tanqͣm seruus cui
dispensatio credita ẽ. ut tamquam alienũ erogans. nichil inde
ipse capiat pret᷑ cibaria. Quȩ non de participatione regni. s ad
sustentacłm misere seruitutis dant᷑ extrinsecus. Quam quam
alio loco et dispensatorẽ se dicat. Potest enim et seruus infilioꝵ
numero adoptatus. eandẽ rem inqua coheredis sortem meruit.
fidelit᷑ dispensare participibꝰ suis. S nunc ubi ait. si autẽ inuitꝰ
dispensatio mͥ credita ẽ: talem dispensatorem intelligi uoluit. qͥ
alienum dispendat unde ipse nichil accipiat. Hoc ẽ. gͦ pͥmum¬
querit᷑e cibum. et deinde regnum dĩ. hoc priore loco ponere il¬
lud posteriore. Si autem idõ queramus cibum ut habeamus reg¬
num dĩ: faciamus qđ dictum ẽ. Querite primum regnum dĩ et
hoc preponentib acȩt̾is rebus ut propt᷑ hoc eet̾a quȩramus: non

Expanded text:
quam filius minquam filius mindispensatio credita est; ut tanquam alienum eroget, nihil inde ipse accipiat praeter cibaria, quae non de participatione regni, sed ad sustentaculum miserae servitutis dantur extrinsecus. Quanquam alio loco et dispensatorem se dicat. Potest enim et servus in filiorum numerum adoptatus, eam rem in qua cohaeredis sortem meruit, fideliter dispensare participibus suis. Sed nunc ubi ait, Si autem invitus, dispensatio mihi credita est; talem dispensatorem intelligi voluit, qui alienum dispensat, unde ipse nihil accipiat. 55. Ergo ququaerere cibum, et deinde regnum Dei, id est, hoc priore loco ponere, illud posteriore. Si autem ideo quaeramus cibum, ut habeamus regnum Dei, facimus quod dictum est, Quaerite primum regnum Dei et hoc praeponentibus caeteris rebus, ut propter hoc caetera quaeramus, non
Abbreviated transcription (Latin):
inanem faciat. Hoc dixit quia iam statuerat ꝓpt̃ quosdam
occasionem querentes manib suis uctum transigere. S i em̃
ꝑueniã: et finem ȩuuangłii in cibo et potu et uestitu collocauero.
poralem fructum de p̃dicatione ȩt̾norum. Sic erit iam necessitas
enit ineuuangłio non uoluntas. Me enim mͥ erit inquit: si nõ
euuangłizauero. Sed quomͦ debet eiiuangłizare: scilicet ut
in ipso euuangłio &e in regno dĩ ponat mercedẽ. Ita enim potest
non coactus euuanglizare s uolens. Si eñi uolens inquit hoc
facio: mercedem habeo. Si autem inustius dispensatio in credita
dẽ si coactus mopia catum retum quȩ temp̃nli utȩ it̃
necessariȩ predico euangelium: ali ꝑme habebunt mercedem
euuangl̃i qui euuangłium ipsum me predicante. diligent ego
autem non habeo quia non ipsum ȩuuangłim diligo s eiꝰ preti¬
um iillis temporalibꝰ constitutum. Qđ nefas ẽ. fieri ut non tam¬

Expanded text:
inanem faciat . Hoc dixit, quia jam statuerat propter quosdam inanem faciat . Hoc dixit, quia jam statuerat propter quosdam occasionem quaerentes, manibus suis victum transigere. Si enim perueniam et fidem euangelii in cibo et potu et uestitu collocauero. poralem fructum de praedicatione aeternorum. sic enim iam necessitas erit in euangelio, non uoluntas. uae enim mihi est, inquit, si non euangelizauin ipso Evangelio et in regno Dei ponat mercedem: ita enim potest non coactus evangelizare, sed volens. Si enim volens, inquit, hoc facio, mercedem habeo; si autem invitus, dispensatio mihi credita: si coactus inopia earum rerum, quae temporali uitae sunt necessariae, praedico euangelium, alii per me habent mercedem euangelii, qui euangelium ipsum me praedicante diligunt. ego autem non habeo, quia non ipsum euangelium diligo, sed eius pretium in eius temporalibus constitutum. quod nefas est fieri, ut non tam
Abbreviated transcription (Latin):
postolus: manibꝰ sius uictum suum tolerauit. Dehis enim alioloco
dicit. Ut amputem occasionem his qui querunt occasionẽ. quam¬
non ineo iuctu constitueret finem euuangłizandi s magis ipsius
uictus sui finem in euuangłio collocaret. id est ut suꝑius dixi ñ
idõ euuangłizaret ut ꝑueniret ad cibum. et si qua sunt aliane¬
cessaria s idõ ista sumeret ut illud impleret. ne non uolens.s.
necessitate ȩuuangłi ⁊aret. hoc enim improbat cum dicit
Neseitis qͣm qui intemplo oꝑantur. quȩ de templo sunt edunt
qui altario deseruiunt cum altario participant᷑: Sic &e dñs or¬
dinauit his qui ȩuiangłim annunciant de eiuangłio uiuere.
Ego autem nullius horum usus sum. H. inc oftendit ꝑmis¬
sum eẽ. non iussum. Alioquin contra preceptum dñi saisse tenẽ¬
bitur. Deinde sequitur & dicit. Pon autẽ scripsi hec ut ita si¬
ant inme. bonum ẽ. mͥ magis mori quan ut głam meã quisquam

Expanded text:
postolus, manibus suis victum suum toleravit . De his enim alio loco postolus, manibus suis victum suum toleravit . De his enim alio loco dicit, « Ut amputem occasionem, iis qui quaerunt occasionem » . Quannon ideo in eo victu constitueret finem evangelizandi, sed magis ipsius victus sui finem in Evangelio collocaret: id est, ut superius dixi, non ideo evangelizaret, ut perveniret ad cibum, et si qua sunt alia necessaria; sed ideo ista sumeret, ut illud impleret, ne non volens, sed necessitate evangelizaret. Hoc enim improbat, cum dicit: « Nescitis quoniam qui in templo operantur, quae de templo sunt edunt; et qui altario deserviunt, altario compartiuntur: sic et Dominus ordinavit iis qui Evangelium annuntiant, de Evangelio vivere: ego autem nullius horum usus sum. » Hinc ostendit permissum esse, non jussum; alioquin contra praeceptum Domini fecisse tenebitur. Deinde sequitur, et dicit: « Non autem scripsi haec, ut ita fiant in me. Bonum est mihi magis mori, quam g
Abbreviated transcription (Latin):
petendum. & ibi finis constituendus ꝓpt̾ qđ omĩa faciamꝰ quȩc̃.¬
q facimus. s quia in hac uita militamꝰ ut ad illudregnũ ꝑuenire
possimus. quȩ uita sine his necessariis agi non pot̾: apponentur ħ
enim dixit illud pͥmum significauit quia hoc posteriꝰ querendũ
est non tempore s dignitate. Illud tam qͣm bonum nr̃m. hoc tam¬
quam necessarium nr̃m. Necessarium autẽ ꝓpt̾ illud bonum. sleq¬
eñ uerbi grã ideo debemus ȩuuangłizare ut manducemus. s. ideo
manducare ut ȩuuangłizemus. slam si ꝓpt̾ea euuangłizamus uiliꝰ
ducando. necessarium autem in ȩuuangłizando. Qđ ȩtiam apłs
prohibet cum dicit licere sibi quidẽ et ꝑmissũ eẽ. a dño. ut qui ȩu¬
habeant ea quȩ huc uitȩ funt necessaria: si tam̃ se ñ eẽ. ab isum
hac potestate. Erant enim multi qui occasionẽ hab̾e cupiebant ad¬
quitendi et uendendi ȩuuangłim. Quib eam uolens amputare a¬

Expanded text:
faciamus quaecumque facimus. Sed quia in hac vita militamus, ut ad illud regnum pervenire possimus, quae vita sine his necessariis agi non potest; « Apponenturenim dixit illud « primum, » significavit quia hoc posterius quaerendum est, non tempore, sed dignitate: illud tanquam bonum nostrum, hoc tanquam necessarium nenim, verbi gratia, ideo debemus evangelizare ut manducemus, sed ideo manducare ut evangelizemus: nam si propterea evangelizamus ut ducando, necessarium autem in evangelizando. Quod etiam Apostolus prohibet, cum dicit licere sibi quidem, et permissum esse a Domino, ut qui Ehabeant ea quae huic vitae sunt necessaria; sed tamen se non esse abusum hac potestate. Erant enim multi qui occasionem habere cupiebant acquirendi et vendendi Evangelium, quibus cam volens amputare A