comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
incestus : peius est enĩ cũ matre quam cũ aliena uxore concũbere
& donec adea ꝑueniatur quae sicut ait apłs turpeẽ &iam diceit
stbeadtus gregorius dicit dũ duorũ uitiorũ langor lrruit & hocle¬
nius illud fortassegrauius p̃mit : einimirũ uitio rectius subcuelen¬
tate subuenit᷑: ꝑ qđ festine a dinteritũ tendit᷑: Et inter duo peria¬
la qđ leuius est prudent̃ ex pedit᷑: fit & in licitũ uenia licitum
cũ publicãpenitentiã a gensadclescens ut leo demonstrat : times
lapsũ in continentia eui uenilis : copulã uxoris eligit necrimen
fornicationis incurrat rẽfaciensuenialẽ si p̃t̃ coniugẽ nullã omnini
cognouerit : in quo regula ñ constituit᷑ sed ꝗd tolerabilius aestinat
Transi t̃ & quasi inlicite de inlicito adlicitũ : cũ de incestib nefariis
quosagatense designat conciliũ quando cũ poenitentiae indulgen¬

Expanded text:
incestus — peius est enim cum matre quam cum aliena uxore concumbere incestus — peius est enim cum matre quam cum aliena uxore concumbere — et donec ad ea perueniatur, quae, sicut ait apostolus, turpe ests dicit Gregorius: « Dum duorum vitiorum languor irruit, et hoc lenius, illud fortasse gravius premit, ei nimirum vitio rectius sub celeritate subvenitur, per quod festine ad interitum tenditur, et inter duo pericula quod levius est prudenter expetitur. Fit et illicitum venia licitum, cum publicam poenitentiam agens adolescens, ut Leo demonstrat, timens lapsum incontinentiae juvenilis, copulam uxoris eligit, ne crimen fornicationis incurrat, rem faciens venialem; si praeter conjugem nullam omnino cognoverit: in quo regula non constituitur, sed quid sit tolerabilius aestimatur. » Transitur et quasi illicite de illicito ad licitum, cum de incestibus nefariis, quos Agathense designat concilium , quando cum poenitentiae indulgen
Abbreviated transcription (Latin):
uit & mulier propter fonicationẽ separati si se continereñ post̃
adinuicem reconcilient᷑: In licitũ enimerat ut adunonem carnis
qua sociauerant fornicantes reuenirent qui ln continentia per¬
manere debuerant : prȩsertimcũ dicat scriptura: quiten&ad¬
ulterã stultus & impius est : Sedut scs augustinus in libro debono
coniugali dicit: pro ꝑ termaius malũ tolerat᷑ quod minus est prauũ :
dus enim dicit qui a ur &uxor propter fornicationẽ abinuicẽ
separati si alus sei unxerint : adulterant & qui iunxerint sealiis
ep̃m si cut supra posuimus : Manifestũ estenim ut ltẽ augustinus elcit
peius esse adulteriũ quã fornicationẽ: Necideo bonaerit fornicati¬
oqui a peius est adulteriũ : qm̃ peuis est alienũ matrimoniumu
olare quã mer& riei adhȩrere : Necbonũest adulteriũ : quia ẽ peio

Expanded text:
vir et mulier propter fornicationem separati, si se continere non possunt, vir et mulier propter fornicationem separati, si se continere non possunt, ad invicem reconcilientur. Illicitum enim erat ut ad unionem carnis, quam sociaverant fornicantes, revenirent qui in continentia permanere debuerant: praesertim cum dicat Scriptura: Qui tenet adulteram stultus et impius est . Sed, ut sanctus Augustinus in libro de Bono conjugali dicit: « Propter majus malum, toleratur quod minus est pravum. » Dominus enim dicit quia vir et uxor propter fornicationem ab invicem separati, si aliis se conjunxerint, adulterant: et qui junxerint se aliis, episcopum, sicut supra posuimus: « Manifestum est enim, ut item Augustinus dicit, pejus esse adulterium quam fornicationem. Nec ideo bona erit fornicatio, quia pejus est adulterium, quoniam pejus est alienum matrimonium violare, quam meretrici adhaerere. Nec bonum est adulterium, quia est pejo
Abbreviated transcription (Latin):
diquis frat̃ uxorẽ habeat infidelẽ & haec consentit habita recũ illo:
non dimittatillã : It siqua mulier hab& iurũ in fidelẽ & hic con¬
sentit habita recumilla: non relinquat uirũ : Et post pauca: quod
siinfidelis disce dit discedat uł cũ sausa fornicationis uxor relinꝗt᷑ :
Dequaltem paulus dicit : his aũt quilrimatrimonio uincti sunt :
praecipio non ego sed dñ suxorẽ auiro ñ discedere: quod si dis cesse¬
rit manere innuptã : Et uirũ uxorẽñ dimittere : Quod aequa
lance pensat᷑ ut si dimi serit incaelibatu ꝑmaneat: Quae dis uinc¬
tio inter fideles post initũ coniugiũ fieri non potestnisi causa fornica¬
tionis & amore continentiae : Et fit quod erat in licitũ idulgentia
lcitũ : sicut idem paulus inminorib &iam demagnis demonstrat
dicens : hoc aũt dico scđm indulgentiã non scđm imperiũ cum

Expanded text:
Si quis frater uxorem habeat infidelem, et haec consentit habitare cum illo, Si quis frater uxorem habeat infidelem, et haec consentit habitare cum illo, non dimittat illam. Et si qua mulier habet virum infidelem, et hic consentit habitare cum illa, non relinquat virum ; et post pauca: Quod si infidelis discedit, discedat ; vel cum causa fornicationis uxor relinquitur, de qua item Paulus dicit: His autem qui in matrimonio juncti sunt, praecipio non ego, sed Dominus, uxorem a viro non discedere; quod si discesserit, manere innuptam, et virum uxorem non dimittere . Quod aequa lance pensatur, ut si dimiserit, in caelibatu permaneat. Quae disjunctio inter fideles post initum conjugium fieri non potest, nisi causa fornicationis, et amore continentiae. Et fit quod erat illicitum indulgentia licitum, sicut idem Paulus in minoribus etiam de magnis demonstrat dicens: Hoc autem dico secundum indulgentiam, non secundum imperium , cum
Abbreviated transcription (Latin):
tuor duobrintellegit᷑ & duob fitmodis Scilic& in his qui aut nũqu
legale islerunt conuigũ : aut morte lnter cedente solutisunt aleg i
Solutuses ab uxore nequae sieris uxorẽ : si aut acceperis uxorem
uon pec casti. Et sinupserit uurgo non peccabit: quod aeqi de
mas culo & femina intel legitur: communis est enĩ generis hica ba
uirgo . Vt hoc demonstrat sub sequent̃ apłs dicens: Tribulationes
tamen carnis habe bunt huius modi : Quam sententiã & buuro &
In fomina ex ponit ambrosius: fit &iam quod lic& inlicitũ lrihas qi
si ne cuipa ad coniugiũ uenire poterant : & mauis bonũ subire pro¬
Nemoponens manũ suꝑaratrũ & respiciens r&ro aptus estregno cae¬
lorũ : quilgit᷑ fortiori studio intenderat r&ro conspicere coniuncit᷑:
si relictis bonis ampliorib adminima r&orqu& : fit & in terdũ causa
non contem menda in terueniente quoderat inlicitũ licitũ cũ legalit̃
initũ coniugiũ dissolui ꝑmittit᷑ causa in fidelitatis: Vnde paulus dicit

Expanded text:
aut nunquam legale inierunt conjugium, aut morte intercedente soluti sunt a lege Solutus es ab uxore? ne quaesieris uxorem: si autem acceperis uxorem, non peccasti: et si nupserit virgo, non peccabit . Quod aeque de masculo et femina intelligitur, communis et enim generis hic et haec virgo, et hoc demonstrat subsequenter Apostolus dicens: Tribulationes tamen carnis habebunt hujusmodi . Quam sententiam et in viro et in femina exponit Ambrosius: « Fit etiam quod licet illicitum, in his qui sine culpa ad conjugium venire poterant, et majus bonum subire proNemo ponens manum super aratrum et respiciens retro, aptus est regno coelorum . Qui igitur fortiori studio intenderat, retro conspicere convincitur, si, relictis bonis amplioribus, ad minima retorquetur. Fit et interdum, causa non contemnenda interveniente, quod erat illicitum licitum, cum legaliter initum conjugium dissolvi permittitur 670 causa infidelitatis. Unde Paulus dicit:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗ st̃ sine dubio m̃braxp̃i ut cũ filiorũ ꝓcreandorũ causa uł nubant se¬
minȩ uł uiri ducant unores : nec sterilẽ conuigẽ fussitre linquere ut
alia fecundaducat᷑ : qđ siquisquã fecerit : ñ legehuius sçłi ubi lnt̃uen¬
enterepudio si necriminec̃cedit᷑ cũ aliis alia copulareconubia : Qđ &a
sed lege euangelii reus ẽ adulteru sicut &iã illa si alteri nupserit:
&usq ad eomanent in t̃iuuentes semel initauira nuptiarũ : ut potiussul
int̃se coniugesꝗ ab alterutro separati sunt : quã cũ his ꝗb aliis adhȩseru
cũ aliis quippeadulteriñ esseuł : uisi ad alterutrũ c̃iuges ꝑmanerent :
Deniq mortuo uiro uł femina cũ quouł cũ quauerũ conubiũ fuit fieri
uerũ conubiũ potestcũ quoułcũqua prius adulteriũ fuit : Ita man& dliã int̃
uiuentes ꝗd dã c̃iugale qđ nec separatio : neccũ altero copulatio possitausen
Man& autad noxa criminis ñ adunculũ foederis sicut a postatȩ dnima

Expanded text:
 sunt Christi, ut cum filiorum procreandorum causa vel nubant feminae, vel ducantur uxores, nec sterilem conjugem fas sit relinquere, ut alia fecunda ducatur. Quod si quisquam fecerit, non lege hujus saeculi, ubi interveniente repudio sine crimine conceditur cum aliis alia copulare connubia: quod sed lege euangelii reus est adulterii, sicut etiam illa, si alteri nupserit. usque adeo manent inter uiuentes semel inita iura nuptiarum, ut potius sint inter se coniuges qui ab alterutro separati sunt quam cum bis quibus aliis adhaeserunt. cum aliis quippe adulteri non essent, nisi ad alterutrum coniuges permanerent. denique mortuo uiro cum quo uerum conubium fuit fieri uerum conubium potest cum quo prius adulterium fuit. ita manet inter uiuentes quiddam coniugale, quod nec separatio nec cum altero copulatio possit auferre. manet autem ad noxam criminis, non ad uinculum foederis, sicut apostatae anima
Abbreviated transcription (Latin):
Itbonũ atq honestũ ẽ caelibessi se continere nonpossunt sicut sẽsleo
demonstrat lega leinire coniugiũ : Qualit̃ aũt ñdebono ad bonũ
atq honestũ id ẽ deconcubina aduxorẽ transit᷑. Idem scs̃ leo a drusticũ
uarbonen sem ep̃m demonstrat dicens: Non om̃is mulier uiro iuncta
uxorẽ uiri quia nec omnis filius hȩre sẽ patris : Nuptiarũ aũt foe¬
dera inter in genuos st̃ legittima & int̃ aequales & multo prius hoc
ipsũ dño constituente quã initiũ romani iuiris exister& : Itaq aliud
estuxor aliud concubina sicut aliud ancilla aliud libera Propt̃
ponit ex genesi ubi dicit᷑ abrahae : Pice ancillã &lfiliũ eius. p̃eni heres
erit filius ancillȩ cũ filiomeo issaao : Vndecũ soci&las nuptiarũ lta

Expanded text:
bonum atque honestum est, caelibes, si se continere non possunt, sicut sanctus Leo demonstrat, legale inire conjugium. Qualiter autem de non bono ad bonum atque honestum, id est de concubina ad uxorem transitur, idem sanctus Leo ad Rusticum Narbonensem episcopum demonstrat dicens : « Non omnis mulier juncta uxor est viri, quia nec omnis filius haeres est patris. Nuptiarum autem foedera inter ingenuos sunt legitima et inter aequales; multo prius hoc ipsum Domino constituente quam initium Romani juris existeret. Itaque aliud est uxor, aliud concubina; sicut aliud ancilla, aliud libera. Propte testimonium ponit ex Genesi, ubi dicitur Abrahae: Ejice ancillam et filium ejus: non enim haeres erit filius ancillae cum filio meo Isa
Abbreviated transcription (Latin):
rẽduxerit : quã uere placitoq duxisse. hoc & deillalus sũẽ cui
fuerit uircalumniatus de uirginalib ñ inuentis. dequa sicut su¬
pra diximus scriptũ ẽ: habebit eã uxorẽ & non poterit dimitte¬
re eã omnitẽpruitae suae. Dequaltẽ sententi ab cat᷑augustinus dic̃
Satis hinc appar& quẽ ad modũ subditas feminas uiris & penefa¬
mulas lex es se uoluerit uxores quod dicens aduersus uxorẽ uintes¬
timoniũ unde lapidar&ur illa si hoc uerũ esse de monstrar&ur¬
ipse tamen nonuicis simlapidat᷑ si hoc falsum esse constiterit: sed
iantũ modo castigatur & dam oni ficat᷑ eiq ꝑ p&uo uib&ur adhȩ¬
rere quacarere uoluerat : In aliis aũt causis eũ qui testimonio fal¬
socuiquã nocuerit. quosi probareur uissi toccidi : eadẽ poena plec¬
tiiub& qua fuerat siuerũ ess& iste plectendus :¬

Expanded text:
rem duxerit, quam vere placitoque duxisse. Hoc et de illa jussum est, cui rem duxerit, quam vere placitoque duxisse. Hoc et de illa jussum est, cui fuerit vir calumniatus de virginalibus non inventis, de qua, sicut supra diximus, scriptum est: Habebit eam uxorem, et non poterit dimittere eam omni tempore vitae suae. » De qua item sententia beatus Augustinus dicit: « Satis hinc apparet quemadmodum subditas feminas viris, et pene famulas, lex esse voluerit uxores, quod dicens adversus uxorem vir testimonium, unde lapidaripse tamen non uicissim lapidatur, si hoc falsum esse constiterit, sed tantummodo castigatur et damnificatur eique perpetuo iubetur adhaerere qua carere uoluerat. in aliis autem causis eum, qui testimonio falso cuiquam nocuerit, quo, si probaretur, iussit occidi, eadem poena plecti iubet, qua fuerat, si uerum esset, iste plectendus
Abbreviated transcription (Latin):
ueri tatẽ & lege secclesi asticasatq catholicorũ doc trinã legittimũ
conuigiũ nonualeat seperari : & sise paratifuerint aut innuptiper¬
mantant aut mutuo reconcilient᷑ : Sed nelterationẽ quaestionis
re linquamus in anẽ de hoc quod reputataẽ si fuerit inmunis in¬
uenta : dñs ꝑmorsendicit in libro deutero nomii. Si in uenerit
uir puellã uirginẽ : & sequentia usq dũdicit᷑. Non poterit dimit¬
tere eã cunctis dieb uitae suae : Quã sententiã exponens beatus
augustinꝰ dic̃ Merito quaerit᷑ utrũ ista poena sit ut ñ eã possitdi¬
mittere ꝑ omne tẽpusquã in ordinate atq inlicite uiolauit Sienĩ
ob hoc intellegere uoluerimꝰ eã ñ posseidẽ ñ debere dimitti pomne tõpꝰ
quauxor effectaest : occurr&illud quod permis it morses dare
ubellũ repudii & dimittere : in his aũt qui inliciteuitiant nolu¬
e licere neadludibriũ feciss euideat᷑ & potius finxis seqđ eã uxo¬

Expanded text:
et leges ecclesiasticas, atque catholicorum doctrinam, legitimum conjugium non valeat separari, et si separati fuerint, aut innupti permaneant, aut mutuo reconcilientur. Sed ne iterationem quaestionis relinquamus inanem, de hoc quod reputata est si fuerit immunis inventa, Dominus per Moysen dicit in libro Deuteronomii: Si invenerit vir puellam virginem, et sequentia usque dum dicitur, non poterit 667 dimittere eam cunctis diebus vitae suae. Quam sententiam exponens beatus Augustinus dicit: « Merito quaeritur utrum ista poena sit, ut non eam possit dimittere per omne tempus, quam inordinate atque illicite violavit. Si enim ob hoc intelligere voluerimus, eam non posse, id est, non debere dimitti per omne tempus, quia uxor effecta est, occurret illud quod permisit Moyses dare libellum repudii, et dimittere. In his autem qui illicite vitiant, noluit licere, ne ad ludibrium fecisse videatur, et potius finxisse quod eam uxo
Abbreviated transcription (Latin):
agathensi scriptũẽ : De incestis conunctionib phil prorsus ueniae
reseruamus nisicumadulteriũ separatione sanauerint : Incestos
uero nullo coniugii nomine deputandos quos &iam designare funes¬
tũe : & post aliquanta. Sane quib coniunctio in licita biterdicđ᷑
De eo uero quod requisitũ ẽ si & ipsi regiunde publicã poenitentiã
ageredebeat postquã illa femina criminosa inuenta fuerit
ethine sc̃ augustinꝰ in libris ad pollentiũ. Merito quas duxerant quin uxores
filii israhei año prohibente dño iubente dimisert̃. qui a omne qđ non est exfide
peccatuẽ. Vndelector in eisdem libris latius inuenire ualebit

Expanded text:
em scriptum est : De incestis conjunctionibus nihil prorsus veniae reservamus, nisi cum adulterium separatione sanaverint. Incestuosos vero nullo conjugii nomine censemus deputandos, quos etiam designare funest. » Et post aliquanta: « Sane quibus conjunctio illicita interdicitur,  » INTERROGATIO XX. De eo vero quod requisitum est, si et ipsi regi, unde publicam poenitentiam agere debeat, postquam illa femina criminosa inventa fuerithinc sanctus Augustinus in libris ad Pollentium: « Merito quas duxerant, » quin uxores, « filii Israel Domino prohibente, Domino jubente dimiserunt, quia omne quod non est ex fide peccatum est. » Unde lector in eisdem libris latius invenire valebit
Abbreviated transcription (Latin):
ros infideles ut propitius fier& ds̃ neo iratus si alias ex genere suo aec¬
perent : Ni enĩ lta praeceptũ his est ut remissis istis alia smini me
ducerent quantomagis si infidelis discesserit liberũ babebit
arbitriũ siuoluerit nubere legis suae uiro : Illud enĩ non deb & in¬
putarimatrimoniũ : qđ extra decr&ũ dĩ factũ est : Sed cũ post
cognoscit & dol& deliaquisse : emendat seut ueniã mereatur :
Siaut ambocre diderint percognitionẽ dĩ confirmat᷑ coniugiũ: in pae
dutuo cauitnosds̃ : Verũ ẽ quia nono port&e litigare quidisceda

Expanded text:
viros infideles, ut propitius fieret Deus , nec iratus, si alias ex genere suo accviros infideles, ut propitius fieret Deus , nec iratus, si alias ex genere suo acciperent non enim ita praeceptum his est, ut remissis istis alias minime ducerent, quanto magis si infidelis discesserit, liberum habebit arbitrium, si voluerit nubere legis suae viro? Illud enim non debet imputari matrimonium, quod extra decretum Dei factum est, sed cum post cognoscit, et dolet deliquisse, emendat se ut veniam mereatur. Si autem ambo crediderint, per cognitionem Dei confirmatur conjugium. In pace autem vocavit nos Deus. Verum est quia non oportet
Abbreviated transcription (Latin):
poenã &iam nolentestrahant : Et augustinus in libro primodenup
tus & concupiscentia : Quimiratur quia creaturadĩ subditur
diabolo non mir&ur : subditur enĩ creatura dĩ creaturae dĩminor
inaiori quia homo angelo nec tamen propternaturã sed propteriuitiũ
istiutio. Quorũ duorũ illud a dõ est hoc ab ipso: Non ltaq ten& homi¬
nes si uemaioris siue in funtilis &atis propt̃ qđ homines sunt : sed ꝓpt̃
quod inmundisunt : Et in libro degratia & libero arbitrio : fixũ enĩm¬
Ac per hoc quando legitis inlitteris ueritatis a dõ seduci homines autob¬
tundiuel obduraricordaeorũ : nolite dubitare prȩcessis semala me¬
rita eorũ ut iuste ista paterentur. Ne incurratis in illud prouerbiũ
salomonis: insipientia ui riuiolat uias eius dm̃ aũt causat᷑ bi corde suo

Expanded text:
poenam etiam nolentpoenam etiam nolenttiis et Concupiscentia : « Qui miratur quia creatura Dei subditur diabolo, non miretur. Subditur enim creatura Dei creaturae Dei, minor majori, quia homo angelo, nec tamen propter naturam, sed propter vitium, est uitio: quorum duorum illud a deo est, hoc ab ipso. non itaque tenet homines, siue maioris siue infantilis aetatis, propter quod homines sunt, sed propter quod inmundi sunt. qui Ac per hoc quando legitis in litteris veritatis, a Deo seduci homines, aut obtundi vel obdurari corda eorum, nolite dubitare praecessisse mala merita eorum, ut juste ista pateSalomonis: insipientia uiri uiolat uiam eius, deum autem causatur in corde suo
Abbreviated transcription (Latin):
a lacritate c̃gregẽ placitorestuos : Et dansei epłam dix̃ : Vade scđm talẽ horã noctis
sta suꝑ monum̃ tũ gentilis & exalta cartã inaere & adstabunt tibi ꝗdebent ducere
tediabolo : quia lacrithoefaciens: iactaũmi serã uocẽ inuocansdiabali auxliũ
Et continuo ad stiter ei principes potestatis tenebrarũ spiritalia nequitia. Tad phen¬
dente serrantẽ cũgaudiomagno. duxerunt eũ ubierat diabolis & ostenderẽi
ipsũ sedente hi sed ealta. & incircuitue ĩ malignitatis sp̃sstantes : Etsuscipiensins¬
sasamalefico litteras dixadmiserũ : Credi simne o quiait : Credo : E tnegas p̃mtiũ
quirespondit. nego : Diciteidiabolus : Porfidiestisuos xpiani. & quando quidẽ opis
mehabetis. uenitis adme: Quando quidẽ consequimini desideriũ urũm. Negatimo
torm̃tis. & gͣos tatĩ desideriũtuũ ad ĩpleo Quidis posut ꝓpriamanus criptũ sic̃ quȩ sit fut

Expanded text:
alacritate congregem placitores tuos. Et dans ei epistolam dixit: Vade secundum talem horam noctis, sta super monumentum gentilis, et exalte chartam in aere, et astabunt tibi qui debent ducere te diabolo. Qui alacriter hoc faciens, jactavit miseram vocem invocans diaboli auxilium. Et continuo astiterunt 659 ei principes potestatis tenebrarum spiritalia nequitiae, et apprehendentes errantem cum gaudio magno, duxerunt eum ubi erat diabolus, et ostenderunt ei ipsum sedentem in sede alta, et in circuitu ejus malignitatis spiritus stantes, et suscipiens missas a malefico litteras dixit ad miserum: Credis in me? Qui ait: Credo. Et: Negas Christum tuum? Qui respondit: Nego. Dicit ei diabolus: Perfidi estis vos Christiani, et quando quidem opus me habetis, venitis ad me; quandoquidem consequimini desiderium vestrum, negatistormentis, et ego statim desiderium tuum adimpleo. Qui disposuit propria manu scriptum sicut quaesitus fuit.
Abbreviated transcription (Latin):
Elladiuisautuipsius scissime mrmoriȩiusor & minist fact̃ ab eoꝑfectorũmiracilorũ
& successorsedis pͥobitiu iã dictae memoriȩ a postoli cebasiliuurmirabilis alnoni
untute decorat enarrauitimhi quia senator ꝗdã fidelis nomine ꝓterius abiit
ui sca& uenerabilialo ca& ibifilia suacsecrarea inunodebeneactionalib donib
mona stemorũ mitereatq sacrificiũ dõ offerreudens : sedabin tiohomieidadia¬
dpiditate ipuellaexirsom & posfulocũ accionẽ stĩcaonsequut e& insfcoglorier &icũmdta

Expanded text:
Elladius autem, ipsius sanctissimae memoriae visor et minister factus ab eo perfectorum miraculorum, et successor sedis post obitum jam dictae memoriae apostolicae Basilii, vir mirabilis, et in omni virtute decoratus, enarravit mihi quia senator quidam fidelis, nomine Proterius, abiit ad sancta et venerabilia loca, et ibi filiam suam consecrare, ac in uno de bene actionalibus domibus monasteriorum mittere, atque sacrificium Deo offerre volens. Sed ab initio homicida diacupiditate in puellam exarsum, et postulo eum actionem istam consequi, ut et in isto glorier, et cum
Abbreviated transcription (Latin):
intentonis & operũlucis ambitionis amore ardere : De quogenere daemonũ
scriptue : Subumbra inquit dormit in secr&ocalam iln locis humentibus:
inumbraui delic& : tenebrosas conscientias : In calamoqui foris nitidus int᷑
uacuus simu latrices : In locis humentib: lasciuas mollesq mentes in sinu at
quđ̃q genusdae monũ exiens ab homine baptis matistempore uł p̃poenitentiȩ
fructus & reconciliationis gratiã : uadit & assumit septẽ alios sp̃s ne quiorosse

Expanded text:
intentionis et operum lucis ambitionis amore ardere, de quo genere daemonum intentionis et operum lucis ambitionis amore ardere, de quo genere daemonum scriptum est: Sub umbra, inquit, dormit, in secreto calami, in locis humentibus . In umbra, videlicet tenebrosas conscientias, in calamo, qui foris nitidus intus est vacuus, simulatrices, in locis humentibus, lascivas mollesque mentes insinuat. Quodque genus daemonum exiens ab homine baptismatis tempore, vel post poenitentiae fructus et reconciliationis gratiam, vadit, et assumit septem alios spiritus nequior
Abbreviated transcription (Latin):
actemprando superauit : quia sibieũ ꝑc̃ sensum subdidit Sed ob
modis primã hominestrauit: cis dẽ modis secundo homini tẽptatosuc¬
cubuitrinpsalmoquoq cantamus de sagitta uolanteindie. id ẽ. desermon
hȩr&ri cor̃ & philo sophorũ ꝗs diaboliorgana. & ñposi deciperenisi lucẽpns¬
settitis hoc genus daemonũ: eos facle corrũ pit ꝗsuas negleguntactiones
duce utablntentione p̾enitentiae suspendat᷑ ostenden silli pluros plata &
patio a gradientes: qua tenus tuncbona nulla ꝑcipiat : quãn uncmala nula
etistant & tuncpleniu s obruat iuppliciis. quaenunc & ãgaud& indelicas:¬
Denegtio &ã ꝑabulante intenebris. uidelic& de p̃posito negacionis atq m̃ dati:
deincursu : uidelic& pcipitationis atqtimoris: & daemoniomendiuano : accidie
scili &r qđ facferuorẽ coeptedeuotionis tepescere uł hȩrori cos simulationis recte

Expanded text:
ac tentando superavit, quia sibi eum per consensum subdidit. Sed quibus ac tentando superavit, quia sibi eum per consensum subdidit. Sed quibus modis primum hominem stravit, eisdem modis secundo homini tentato succubuit. In psalmo quoque cantamus, de sagitta volante in die , id est de sermone haereticorum et philosophorum, qui sunt diaboli organa, et non possunt decipere, nisi lucem promiserint; et hoc genus daemonum eos facile corrumpit qui suas negligunt actiones, ducit, ut ab intentione poenitentiae suspendatur, ostendens illi plures per lata et tiae, suspendatur. Quatenus tunc bona nulla suscipiat, quam tunc mala nulla contristant; et tunc plenius obruitur suppliciis quae gaudet nunc in delicDe negotio etiam perambulante in tenebris, videlicet de praeposito negationis atque mendacii, de incursu videlicet praecipitationis atque timoris, et daemonio meridiano, accidiae scilicet, quod facit fervorem coeptae devotionis tepescere, vel haereticos simulationis rectae
Abbreviated transcription (Latin):
maria quaeerat inciuitate peccatrix. marcus euuangelista
dñ m septem daemonia eiecis se commorat. ut ubi ab undauit
peccatum super abundasse gratia monstraretur: Septenarius
namq numerus prouni uersitate sol& mysticeponi: Ergo a septẽ
dae monib: curata hocẽ. ab uniuersis liberata sceleribus deb&
intellegi. Vnde int̃o &eros daemones uitiorum magistros legi¬
nus demam mona deqd dñs dicit. non potestis dõ seruire & mamimo¬
ne quia qui seruit inamimonȩ idẽ. diuitus : illitiq seruit quireb istis
& de eogenere daemonũ qui lnferuorem i racundiȩ ułꝗ inuoluptatẽcamis
resoluit ꝑdelicia suł certe i nignẽ adulterii quo a duberantiũ corda succenas.
& in aquas quȩ solent extinguerecantatẽ inuasummatunt qđ ñ
potesteicinisi inoratione &ieiunio : & primum parentẽ nrũm
sicuti notũs antiquus hostis gulauanagloria & a uartia tẽptauit

Expanded text:
Maria, quae erat in civitate peccatrix, Marcus evangelista Maria, quae erat in civitate peccatrix, Marcus evangelista Dominum septem daemonia ejecisse commemorat , ut ubi abundavit peccatum, superabundasse gratia monstraretur. Septenarius namque numerus pro universitate solet mystice poni. Ergo a septem daemonibus curata, hoc est, ab universis liberata 657 sceleribus debet intelligi. Unde inter caeteros daemones vitiorum magistros legimus de Mammona, de quo Dominus dicit, Non potestis Deo servire et Mammonae , quia qui servit Mammonae, id est divitiis, illi de eo genere daemonum, qui in fervorem iracundiae, vel qui in voluptatem carnis resolvit per delicias, vel certe in ignem adulterii, quo adulterantium corda succensa sunt, et in aquas, quae solent exstinguere charitatem, invasum mittunt, quod non potest ejici nisi in oratione et jejunio. Et primum patentem nostrum, sicuti notum est, antiquus hostis gula, vana gloria, et avaritia tentavit,
Abbreviated transcription (Latin):
leiua uł nulla putare poterant delicta cominemorat. ut intelle¬
gas inlicita quali poena feriantur. silicita & ea si nequib: haecuita
nonducitur inmoderatius acta igneuł sulphure puniuntur : Mento
ergobeatus augustinus uisis noxiȩ consuetudinis In lecebris. aciusto
dolore commotus : exclamat: Uae peccatis hominum quaesolalii¬
usitata in horrescimus. usitata uero proquibus abluendis filuidĩ san¬
guseffusus est . quamuis tam magna sint u t omninolaudi contra
sefaciunt regnumdĩ: sae peuitando om̃a tolerare s aepetolerando
non nulla &iam facore cogimur. atq utinam od ñe non omniaquae
non potuerimus prohibere faciamus : Sciendũ ẽ. &iam quia sicut
indoctorum uerbis legimus: suntdaemones quiquasi specialit̃
specialib intendentes uitus cum in omnib: delectenturãdea quib
praesunt homines quasispecialiter prouocent : Qua propter& de-

Expanded text:
levia vel nulla putare poterant delicta commemorat, ut intellilevia vel nulla putare poterant delicta commemorat, ut intelligas illicita quali poena feriantur, si licita, et ea sine quibus haec vita non ducitur, immoderatius acta, igne vel sulphure puniuntur. Merito ergo beatus Augustinus, visis noxiae consuetudinis illecebris, ac justo dolore commotus exclamat: Vae peccatis hominum, quae sola inusitata inhorrescimus, usitata vero, pro quibus abluendis Filii Dei sanguis effusus est, quamvis tam magna sint, ut omnino claudi contra se faciunt regnum Dei, saepe vitando omnia tolerare, saepe tolerando nonnulla etiam facere cogimur; atque utinam, o Domine! non omnia, quae non potuerimus prohibere faciamus! Sciendum est etiam quia, sicut in doctorum verbis legimus, sunt daemones qui quasi specialiter specialibus intendentes vitiis, cum in omnibus delectentur, ad ea quibus praesunt homines quasi specialiter provocent. Quapropter et de
Abbreviated transcription (Latin):
bus. uel in quibus cumqͣ suspendis atq ligandis uel quibuscũq
mensuris mensurandis. & quas superuentas feminae in sius
laneficiis uł textilibus operibus nominant : in quib: omnib: an
daemonum ẽ exquadam pestifera soci& ate hominum & ange¬
lorum malorum ex orta: Vnde cunctaui tanda sunt abom
nixp̃iano & omnipenitus execratione repudianda atque
damnanda : Sunt &iam & quidicant quando inuenationẽ
pergunt quod obuium sibi non debeanthabere dericum
Sunt & qui faciunt canes adtruncum latrare sicut adbestiã
Sunt & qui obseruant dies in motioneltineris & in inchoatione
aedificandȩ domus. quod protam magnopeccato pdulus
dixit apłs ut dicer& Die sobseruatis & annos & menses.
timeonesin ecausa laborauerim in uobis: Et dñs in eugł dicit
Similiter sicut factumest indieb: loth. edebant & bibebant.
emebant & uendebant plantabant & aedificabant : Et p̃t̃
missoillo maximo& infando sodo morum scelere: sola eaquȩ

Expanded text:
buscunque rebus suspendendis atque ligandis, vel quibuscunque mensuris mensurandis: et quas superventas feminae in suis lanifaciis vel textilibus operibus nominant; in quibus omnibus ars daemonum est, ex quadam pestifera societate hominum et angelorum malorum exorta. Unde cuncta vitanda sunt ab omni Christiano, et omni penitus exsecratione repudianda atque damnanda. Sunt etiam et qui dicant, quando in venationem pergunt, quod obvium sibi non debeant habere clericum. Sunt et qui faciunt canes ad truncum latrare sicut ad bestiam. Sunt et qui observant dies in motione itineris, et in inchoatione aedificandae domus; quod pro tam magno peccato Paulus duxit apostolus, ut diceret: Dies observatis, et annos, et menses: timeo ne sine causa laboraverim in vobis ; et Dominus in Evangelio dicit: similiter sicut factum est in diebus Loth edebant et bibebant emebant et vendebant plantabant aedificabant qua die misso illo maximo et infando Sodomorum scelere, sola ea quae
Abbreviated transcription (Latin):
natã. Mundatã uidelic&auitus prisciras ꝑbaptis mumuł poenitentiã : lacant̃
abonisactib ꝑ neglegentiam : ornatã simulata iuirtutib ꝑhr pocrisim ipi
Rabeo asic̃ptine quioros ip̃s. ingres s̃i habitantibi: ꝑseptemenimmalorips
unuersauitia designant᷑: quẽ cũq enimp̃baptisma siue prauitas here¬
dcasiuemundanacupidita s arripuert : mo xõniũ ꝓstern& inimauitiorũ
Vnden etenequorestunc eũ sp̃s dicunt᷑ in gresii: quia ñ solã habebit illa septẽ
uiti a quae septẽ spintalib s̃ c̃ traria uirtutib : sed & ꝑhypocrisin ipsas s̃e iurtu¬

Expanded text:
atam videlicet a vitiis pristinis per baptismum vel poenitentiam, vacantem a bonis actibus per negligentiam, ornatam simulatis virtutibus per hypocrisin, ipsi et ab eo assumpti nequiores spiritus ingressi habitant ibi. Per septem enim malos spiritus universa vitia designantur. Quemcunque enim post baptisma, sive pravitas haeretica, sive mundana cupidiUnde recte nequiores tunc eum spiritus dicuntur ingressi. Quia non solum habebit illa septem vitia, quae Septem spiritalibus sunt contraria virtutibus, sed et per hypocrisin, ipsas se virtu
Abbreviated transcription (Latin):
u sindiabolo es secrat: Sunt ecalia &ĩa generad aemonũ quos legnꝰ suꝑsingilis
uitis ab corã principe constitutos quac ad notareomittimꝰ: tantũ dedaemomb
quisiꝑ foricatione s adnotarecuraiꝰ monstraturi qm̃ talias e iagonerademorũ¬
ꝗtantũ in fornicationib delectant᷑ ut &iahum anũ ccubitũ expetant: Deꝗb
aliqua pr̃i tẽpori sacta dicere poteramꝰ. Nisi eabreuitatis cẽpendiotransiremꝰ :
Etatinelius qł dicimus crediponit ł egari ꝗcũq detalib dubitañ qdiec̃ aphilohius

Expanded text:
bolo est consecratus. Sunt et alia etiam genera daemonum, quos legimus super singulis vitiis ab eorum principe constitutos, quae hic adnotare omittimus. Tantum de daemonibus qui super fornicationem sunt adnotare curamus, monstraturi quoniam talia suqui tantum in fornicationibus delectantur, ut etiam humanum concubitum expetant: de quibus aliqua nostri temporis acta dicere poteramus, nisi ea brevitatis compendio transiremus. Et ut melius quod dicimus credi possit, legant quicunque de talibus dubitant, quod sanctus
Abbreviated transcription (Latin):
bellorum ex quolnt̃ sacerdotesdĩ difficiles cõmeatus etrari cȩpert̃ ẽẽ
conuentꝰ inuenithoc publicam ꝑt᷑bationẽ secretaꝑfidia libertatem
et admultarũ m̃tium subuersione hismalisẽ. incitata quib debuit
cẽ correta. Legelibrũ xiͫi legi sromane lege decretadamasi ꝑcurre
leonis epła seta &erorũ ponti ficũ dediuersis conciliis adimperatores
transmisas reuolue augustorũ edictadehȩreticis ad pecitionẽ ponti¬
ficum ꝓmulgata scrutarecae sarũ nr̃orũ capitul a edhuenie ssuantũ
ꝓfuerit atq ꝓsit legũ sẽ ueritas. N solũ ecdesi asticaelenitatiuerũ totius
xp̃ianitati soptandaepaciet colendae tranquillitati: sapientianãq

Expanded text:
bellorum, ex quo inter sacerdotes Dei difficiles commeatus, et rari coeperunt esse bellorum, ex quo inter sacerdotes Dei difficiles commeatus, et rari coeperunt esse conventus, invenit ob publicam perturbationem secreta perfidia libertatem, et ad multarum mentium subversionem his malis est incitata, quibus debuit esse correcta. » Lege librum XVI legis Romanae, lege decreta Damasi, percurre Leonis epistolas et caeterorum pontificum de diversis conciliis ad imperatores transmissas; revolve Augustorum edicta de haereticis ad petitionem pontificum promulgata, scrutare Caesarum nostrorum capitula, et invenies quantum ofuerit atque prosit legum severitas, non solum ecclesiasticae lenitati, verum totius Christianitatis optandae paci et colendae tranquillitati. Sapientia namqu
Abbreviated transcription (Latin):
temporib hȩresis haene fanda prupitꝑ tocũ mundũ instant̃ egert̃. ut
impius furorabuniuersa ccł a pelleraqͣuandaoi ã mundi principesitalunc
sacrilegã amentiã decestatist̃ ut auctorem eiuscumplerisq discipulis
legũ publicarũ ense psternerent : Alidebant eñĩomnecurã honestatisau¬
ferriominẽ coniugiorum copulam dissociari simulq diunũ us huma¬
nũq subuerti si huius modihominib: usquã uiueretũ tali ꝓfessi one licius¬
set : Profuitdiu ista distritio ecdesi asticȩlenitati quae et sisicerdotali
c̃tinenti aludiciocruenta s refugitultiones seueris tam̃ xp̃ianorum
principũ constitutionib: adiuuat᷑dum ad spiritaleñ nũ qua recurrt̃
remediũ qui timent corporaleiudicium : Ex quo dut̃ multas puintias
hostili s occupaui drraptio et executionẽ legũ tẽpestates int̃clusere

Expanded text:
temporibus haeresis haec nefanda prorupit, per totum mundum instanter egerunt ut temporibus haeresis haec nefanda prorupit, per totum mundum instanter egerunt ut impius furor ab universa Ecclesia pelleretur; quando etiam mundi principes ita hanc sacrilegam amentiam detestati sunt, ut auctorem ejus cum plerisque discipulis legum publicarum ense prosternerent. Videbant enim omnem curam honestatis auferri, omnem conjugiorum copulam dissociari, simulque divinum jus humanumque subverti, si hujusmodi hominibus usquam vivere cum tali professione licuisset. Profuit diu ista districtio ecclesiasticae lenitati, quae etsi sacerdotali contenta judicio cruentas refugit ultiones, severis tamen Christianorum principum constitutionibus adjuvatur, dum ad spiritale nonnunquam recurrunt remedium qui timent corporale judicium. Ex quo autem multas provincias hostilis occupavit irruptio, et exsecutionem legum tempestates interclusere
Abbreviated transcription (Latin):
licet de aeꝗtate seruanda subtilit̃ debes ꝑpendere neuidearis ueldicaris
ñ solũ ecđȩ uerũ & totius mundi stacũ cordinẽ atq uigorẽ uelle cm fun¬
obsistere. qui ni solũleges axp̃ianis regib ꝓmulgata s ob serua uert̃ et
obseruantes tradidert̃ uerũ etiã ꝓmulganda s ex petiert̃ sicu dncar¬
taginensisatq a fricanic̃ cilii c&erorũq conciliorũ canonib: ethide¬
cr&i sapostoligs edis multotiesre perit᷑ : Vndeet sc̃s gregorius comonitora
adiohanne defensorẽ etadalios etiã ex integrodelegalib: edictis c̃diderat
adondinepubliȩ ꝑtinetdis ciplinȩ cognoscentesim perũ tibisu ꝑnadis posti¬
oneconlacũlegib tui sipsiquoq parentrdigionis anti faites neuł inrebus
mundanis eaedusaeuideant᷑ obiuare sententiae quoor otedecet affectu
eisetẽuenitobo edire qui p̃rogandis uenerabilib sunt at tributim ysterus :¬

Expanded text:
licet de aequitate servanda, subtiliter debes perpendere, ne videaris vel dicaris licet de aequitate servanda, subtiliter debes perpendere, ne videaris vel dicaris non solum Ecclesiae, verum et totius mundi statum et ordinem atque vigorem velle confunobsistere, qui non solum leges a Christianis regibus promulgatas observaverunt, et observantes tradiderunt, verum etiam promulgandas expetierunt, sicut in Carthaginensis atque Africani concilii caeterorumque conciliorum canonibus, et in decretis apostolicae sedis multoties reperitur. Unde et sanctus Gregorius commonitoria ad Joannem defensorem et ad alios etiam ex integro de legalibus edictis condiderat,ad ordinem publicae pertinet disciplinae, cognoscentes imperium tibi superna dispositione collatum, legibus tuis ipsi quoque parent religionis antistites, ne vel in rebus mundanis exclusae videantur obviare sententiae; quo, oro te, decet affectu et convenit eis obedire, qui praerogandis venerabilibus sunt attributi myster
Abbreviated transcription (Latin):
uanda apudiuirumeius expeta secobtineas. et pchoc missus reipublicȩ
uiro uxore fugalapsamrestituat : quiuir sis a cram̃tũ fregerit eãposto¬
licismonitis in oboediens extiterit ep̃s ad cuiuscuramꝑtinet canonicum
iudicium in illũ ꝓindeexerat : si autẽ mulier confessa ullegaliter
deadulterio conuicta in colomis euaserit lege eodesi a sticapcenitentiae
illamisdẽ ep̃s subigat quia et mundanislegib: cautũatq usitatum
essedinoscit᷑ ut malaquae ꝑ petrant᷑ hillis locisemendent᷑ in quib: ꝑpe¬
trata fiusselegalit̃ cõꝑꝓbant᷑ : Pract̃haec nihilmibuudet᷑ agendum
nisi aut domnia postolici monita exequamur aududiciũ incurramus:
De sa cram̃ todutẽ qm̃quasi ad piecatem confugiteclesi asticãꝗatuũ ldest
epis copale poposcit a uxilium qđ ex inpunita tein mebrorũ ueluitȩ silta

Expanded text:
vanda apud virum ejus expetas et obtineas, et post hoc missus reipublicae vanda apud virum ejus expetas et obtineas, et post hoc missus reipublicae viro uxorem fuga lapsam restituat. Qui vir, si sacramentum fregerit, et apostolicis monitis inobediens exstiterit, episcopus ad cujus curam pertinet, canonicum judicium in illum proinde exerat. Si autem confessa, vel legaliter de adulterio convicta, incolumis evaserit, lege ecclesiastica poenitentiae illam isdem episcopus subigat, quia et mundanis legibus cautum atque usitatum esse dignoscitur, ut mala quae perpetrantur in illis locis emendentur, in quibus perpetrata fuisse legaliter comprobantur. Praeter haec nihil mihi videtur agendum, nisi aut domni apostolici monita exsequamur aut judicium incurramus. De sacramento autem, quoniam quasi ad pietatem confugit ecclesiasticam, quia tuum, id est episcopale poposcit auxilium, quod ex impunitate, in membrorum vel vitae, si ita
Abbreviated transcription (Latin):
falcẽ ũ metas. ldẽ homine s parrohiȩ alteriu s uerbo pͣdicationis ec exẽplo
operis Ita tam̃utũ c̃culces simpliciorẽ fracrẽcuũ neincida sinriui nã edl aqueũ
iudicii ñ ꝑmitteris mittereid falceiu dicuimetereidẽ incidere siue abscidere :
Et qm̃ sicut ipsebos odicit tidẽ mulieri quȩ caro sua ẽ nullũ crim̃ in pingit. sed
ũ modicã neglegentiã ꝗa ab eiꝰ sẽ subtrant seruitio et quantũ exipsa ÷ illum
mecharifecit. ẽtra auctoritatẽ atq iustitiã eũ dimittens & inaluifregnis
areit ꝑtrienniũ inmoran sc̃cum axmandatisillius adeo excicit ut necõpel¬
lata ꝑtantateporspatia ad eũ redierit ꝓdõnia postoliciius sione illi paratꝰ ẽ.
indulgere resta tut rexincuius regnodegit sođm con scriptionẽ cr̃rographi
fugiunt p̃cipit si eo poscitnecessi tas securitatem deaequitate sibi ser¬

Expanded text:
falce non metas, id est homines parochiae alterius verbo praedicationis et exemplo falce non metas, id est homines parochiae alterius verbo praedicationis et exemplo operis ita tamen ut non conculces simpliciorem fratrem tuum, ne incidas in ruinam et laqueum, judicii non permitteris mittere, vel falce judicii metere, id est incidere sive abscidere. » Et quoniam, sicut ipse Boso dicit, eidem mulieri, quae caro sua est, nullum crimen impingit, sed non modicam negligentiam, quia ab ejus se sfecit, contra auctoritatem atque justitiam eum dimittens, et in aliis regnis circiter per triennium immorans, contumax mandatis illis adeo exstitit, ut nec compellata per tanta temporum spatia ad eum redierit, pro domni apostolici est jussione illi paratus indulgere; restat ut rex, in cujus regno degit, secundum conscriptionem chirographi fugiunt praecipit, si exposcit necessitas, securitatem de aequitate sibi ser
Abbreviated transcription (Latin):
papabonoris cõmunione priuaris : Edtẽ : Si huic seminȩ leg penitentiȩ manum
imn ponis ecilla mebrũ caput suũ caputeni mulieri s uirin alterã ꝓiuntiã secuta fuerit
subꝓiudentia alterius p̃sulis quiscurã deeiusaccipiet ponitentia : quisutrec̃cili&
scđi canones adeiꝰ ad tendetlacrima s et c̃fossione quã ñ audiuit : Quiscimanũ
ad rec̃ciliationẽ imponet : sacris regulis decernentib: ut nemoe p̃orũ submanu
positũ alterius sacerdotis ad rec̃ciliationẽ suscipiat neq rec̃ciliatũ sinelitteris
uł c̃sensu rec̃ciliatoris recipiat : & quomodo partẽ corporis immohominem
alterius ep̃i & parro hiȩ iudicab quin paenitenti ali iudicioc̃dẽ mabcũ scrip¬
tũ sit qđ sesgregorius hindn suis decretis exposuit sit ransieris ꝑmessẽ a mici
tui fricans confricab spicas manib: tus & manducab falcẽ aut̃ nĩmittassiue

Expanded text:
papa, honoris communione privaris. Et item: Si huic feminae lege poenitentiae manum papa, honoris communione privaris. Et item: Si huic feminae lege poenitentiae manum imponis, et illa membrum caput suum caput enim mulieris vir, in alteram provinciam secuta fuerit, sub providentia alterius praesulis quis curam de ejus accipiet poenitentia? Quis ut reconcilietur secundum canones, ad ejus attendet lacrymas et confessionem, quam non audivit? Quis ei manum ad reconciliationem imponet, sacris regulis decernentibus, ut nemo episcoporum sub manu positum alterius sacerdotis ad reconciliationem suscipiat, neque reconciliatum sine litteris vel consensu reconciliatoris recipiat? Et quomodo partem corporis, imo hominem alterius episcopi et parochiae judicabis, quin poenitentiali judicio condemnabis? cum scriptum sit, quod sanctus Gregorius hinc in suis decretis exposuit: « Si transieris per messem amici tui, fricans confricabis spicas manibus tuis, et manducabis, falcem autem non mittas , sive
Abbreviated transcription (Latin):
et spiritalius autud tompus ut uacentorationi et reuertantus
iterũ in idipsum netẽptent᷑ a satana ꝓpt̃ in c̃tinentiam aut causa
fornicationis quase parati autsic id ÷ innuptietseparatimanta
autmutuorecmcilient᷑: Quomodo poteris hiferiore mparter
cerporis beminis illius qui subalterius ꝓuidentia dege se parare:
et tenere subpo enitertia quaenecorationi continent sincesen iu
partisaperiorisuacare potest : mulier en imnnon habet potefe
corporisscusedur etuir Na habet potestatẽ corporissui sedmuilier : uxoruarde¬
bitũ reddere debeecuxoriuroutũ tẽptent᷑ asitana ꝓpt̃ inc̃tinentiã qđ qeoꝵ
ñ feccerit nisi ex c̃sensuꝓpt̃ dmndimiserit parẽ suumimmopurtẽ corporistiuimedar
facit: situhuic feminȩ penitentiã imn posueris que pars ÷ corporisiuri diocesis al¬
teriussi nec̃sensu rectorisctuiri ẽtraregula sec desi asticas facis etdocenteleone

Expanded text:
et spiritualius; aut ad tempus, ut vacent orationi, et revertantur et spiritualius; aut ad tempus, ut vacent orationi, et revertantur iterum in idipsum, ne tententur a Satana propter incontinentiam ; aut causa fornicationis, qua separati, aut sic, id est innupti et separati maneant, aut mutuo reconcilientur. Quomodo poteris inferiorem partem corporis hominis illius qui sub alterius providentia degit, separare, et tenere sub poenitentia, quae nec orationi continenter sine consensu partis superioris vacare potest? Mulier enim non habet potestatem corporis sui, sed vir; et vir non habet potestatem corporis sui, sed mulier . Uxori vir debitn fecerit, nisi ex consensu propter Deum dimiserit, parem suum, imo partem corporis sui moechari facit. Si tu huic feminae poenitentiam posueris, quae pars est corporis viri dioecesis alterius, sine consensu rectoris et viri, contra regulas ecclesiasticas facis, et, docente Leone
Abbreviated transcription (Latin):
illã hconiugiohabeat: quam silnt̃ fecerit : sciatse ecelesiastic
damnatione plectendum qm̃ nefa sẽ que uami publica poenitem¬
tia posituma quocumq int̃fici: RESPONOEU
eminã illam intua ut alterius cuiusq parrodia
natan
baptizatam nutritã adultã. facultatum
horeditate
ditatã boso exali a non modo parrochiauerĩ
exulia pro¬
uintianatus et ꝑom̃ ahicrem̃tain ꝑfectũ iuirũ ꝑductus subalterius
ep̃icura degens scđm legẽ diuinã ethumanã a prdeos ⁊ uorum hit¬
eratobanuit desponsauit dotauit publicis nuptus honora uet.
ex sibi in c̃iugii copula sociauit &unũ corpus unãq carnem setum
effecit sicut scriptum est : erunt duo in carneuna. lamnon st̃duo
seduna caro et qđ ds̃unxit homo non separetnisi ferte ꝑ patu
exc̃sensu ꝓpt̃ continentiã : Vndetanto c̃iunctis tamplius quanto

Expanded text:
illam in conjugio habeat. Quam si interfecerit, sciat se ecclesiastica illam in conjugio habeat. Quam si interfecerit, sciat se ecclesiastica damnatione plectendum, quoniam nefas est quemquam in publica poenitentia positum a quocunque interfici. » Respondemus: Feminam illam in tua vel alterius cujusque parochia natam, baptizatam, nutritam, adultam, facultatum haereditate ditatam, Boso ex alia non modo parochia, verum ex alia provincia natus, et per omnia incrementa in perfectum virum perductus, sub alterius episcopi cura degens secundum legem divinam et humanam, apud eos quorum intererat obtinuit, desponsavit, dotavit, publicis nuptiis honoravit, et sibi in conjugii copula sociavit, et unum corpus unamque carnem secum effecit, sicut scriptum est: Erunt duo in carne una; jam non sunt duo, sed una caro ; et: Quod Deus junxit, homo non separet ; nisi forte perpetuo, ex consensu, propter continentiam, unde tanto conjuncti sunt amplius quanto
Abbreviated transcription (Latin):
ec lumen intellegentiunculȩ sere num mihi uel mecum nonerat :
Qua ꝓpterdistulidonec si forte scđm ꝓph&am mitteret᷑ manus quae
mecibaret intellectus uolumine qua e uidelicet totiens mitiitur
quotiens quae ante nesciebamus diuina nobis gratia reuelatur:
quadereꝓpositionem domniguntarii pͣferamus et solutionem
exlargitione diuinae gratiae ꝓcaptinrãe intellegentie referamꝰ
Siinquit feminabo sonis ad nosuenerit et publice confessa fuerit
dicens meaculpa uirum meum a dulteraui. qua ꝓptertimore mortis
ꝑterrita aduos confugi quidĩesti suicariu s ut me et dõsalueci seta morte
crrporaliquaemihiimminet exparte maritimei meliberetis. utrũded
illi publicam poenitentiam imponere quam aut inpuprochiam ea in quã
ao fugit seunctauirosuoꝑagat aut eameidemui rosuo subtali condi¬
tione reddere debeamut nullomodo eã int̃ficiat : sed post renitentiã

Expanded text:
et lumen intelligentiunculae serenum mihi vel mecum non erat. et lumen intelligentiunculae serenum mihi vel mecum non erat. Quapropter distuli, donec si forte secundum prophetam mitteretur manus, quae me cibaret intellectus volumine: quae videlicet toties mittitur quoties quae ante nesciebamus divina nobis gratia revelantur. Qua de re propositionem domni Guntharii praeferamus, et solutionem ex largitione divinae gratiae pro captu nostrae intelligentiae referamus. « Si, inquit, femina Bosonis ad nos venerit, et publice confessa fuerit, dicens: Mea culpa, virum meum adulteravi: quapropter timore mortis perterrita ad vos confugi, qui Dei estis vicarius, ut me et Deo salvetis, et a morte corporali, quae mihi imminet ex parte mariti mei, me liberetis; utrum debeam illi publicam poenitentiam imponere, quam aut in parochia mea, in quam confugit, sejuncta a viro suo peragat, aut eam eidem viro suo sub tali conditione reddere debeam, ut nullo modo eam interficiat, sed post poenitentiam