comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
umeri mansiones. ad uirginẽ cꝯa riacꝯ plenam
scĩ sp̃c gurgite fluentẽ. ac si intelligibilẽ iordanem
Ipsũq xp̃m de coaria natũ. eẽ. testatur: qui uelut
hamꝰ in retis capite. sic in fine genealogie positꝰ. & in
mare huiꝰ mundi a patre missus. tortuosũ draco¬
nẽ aduncatũ occisus occidit: atq humani generis
mortẽ mortuus mortificauit. Et ideo uelut fune
duplicato. aterato uidelicet uniꝰcuiusq nomine.
in retis similitudinẽ genealogie ordo contexitur:
donec ab huiꝰ principio hoc. ẽ. ab abraham. ad
ait armilla ꝑforabis maxillã eiꝰ: In hamo gͥ incarna¬
tionis ap̃i iste captus. ẽ: quia dũ in illo appetit escã
corporis. tranffirus ẽ. aculeo diuinitatis. ludas autem
genuit phares & zaran: de thamar. Notandũ qͦd
in genealogia saluatoris. nullam scarum alsumit
mulierum: s eas quas scriptura rep̃henditat qui
ꝓpt̾ peccatores uenerat. de peccatricib nascen som̃i¬
um pertata deleret. Unde & in seqͥntib rãab iere¬

Expanded text:
numeri mansiones ad virginem Mariam plenam sancti Spiritus gurgite fluentem, ac si intelligibilem Jordanem ipsumque Christum de Maria natum esse testatur, qui velut hamus in retis capite, sic in fine genealogiae positus, et in mare hujus mundi a Patre missus, tortuosum draconem aduncatum occisus occidit, atque humani generis mortem mortuus mortificavit. Et ideo velut fune duplicato, iterato videlicet uniuscujusque nomine, in retis similitudinem genealogiae ordo contexitur, donec ab hujus principio, hoc est, ab Abraham ad haut armilla perforabis maxillam ejus ? In hamo ergo incarnationis Christi iste captus est, qui dum in illo appetit escam corporis, transfixus est aculeo divinitatis. Judas autem genuit Phares et Saram de Thamar. Notandum quod in genealogia Salvatoris nullam sanctarum assumit mulierum, sed eas quas Scriptura reprehendit, ut qui propter peccatores venerat, de peccatoribus nascens, omnium peccata deleret. Unde et in sequentibus Raab mere
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Nam matheus suscepisse intelligit᷑ in carnatioñ
dñi scdm stirpem regiã: & pleraq scd̾m hominis pry¬
sentem uitã. facta & dicta eiꝰ exequi. Unde & in pͥnci¬
pio euangelii sui: talit̾ exorsus ait. Liber generationꝰ

Expanded text:
tur. Nam Matthaeus suscepisse intelligitur incarnationem tur. Nam Matthaeus suscepisse intelligitur incarnationem Domini secundum stirpem regiam, et pleraque secundum hominum praesentem vitam et facta et dicta ejus exsequi, unde et in principio Evan
Abbreviated transcription (Latin):
scripturiᷤ in euangelium beati mathei:
Doportunũ esse iudicami paucis pͥmum¬
AA intimare quã ob causã idem euange.¬
lista ipsum ȩuangłium exorsul sit scribere. & qu a
lingua & quoto ordineãt illi qui aggrediunt᷑ hoc
opus legere statim in capite ipsiꝰ inueniant p̃notatũ
scriptorẽ sci euangelii. & quib illud scripserit. Har¬
rant historie qͥdẽ quod iste matheus apłs & euange¬
lista qui & leui cognom̃ sũpsit de tribu. expublica¬
no electus ã xp̃o & ãpeccante transiatꝰ: primum
ȩuangelitauerit iudeis. Uerum cũ pararet transire
ad gentes: patria primꝰ lingua id. ẽ. ebreis litteris
guangelium cõposuerit: propt̾ eos qui excircum¬
cisione credidert̃: dereliqueritq eis illud ad memo¬
riam a quib ꝓficuscebat᷑ ut gentib p̃dicaret. Inqͦ
animaduertendũ ẽ: quod ubicũq iste euangłista
rum auctoritatẽ s ebraicam. E quib illa duo sunt
Ex egypto uocaui filium meum: & qm̃ nazareus uocabi¬

Expanded text:
scripturus in Evangelium beati Matthaei, opportunum esse judicavi, paucis primum intimare quam ob causam idem evangelista ipsum Evangelium exorsus sit scribere, et qua lingua, et quo ordine, ut illi qui aggrediuntur hoc opus legere, statim in capite ipsius inveniant praenotatum scriptorem sancti Evangelii, et quibus illud scripserit. Narrant quidem historiae quod iste Matthaeus apostolus et evangelista, qui et Levi cognomen sumpsit de tribu, ex publicano electus a Christo et a peccante translatus, primum evangelizaverit Judaeis. Verum cum pararet transire ad gentes, patria primus lingua, id est, Hebraeis litteris, Evangelium composuerit, propter eos qui ex circumcisione crediderunt, dereliqueritque eis illud ad memoriam, a quibus proficiscebatur ut gentibus praedicaret. In animadvertendum est quod ubicunque evangelista iste, rum auctoritatem, sed Hebraicam: e quibus illa duo sunt: Ex Aegypto vocavi filium meum; Et: Quoniam Nazaraeus vocabi
Abbreviated transcription (Latin):
deficiant in ura: qͥa uidelicet conu̾si pectatores. in
p̃sentis uitȩ uia deficiunt: si isua conscientia sine
doctrine scẽ pabulo dimittano᷑. Ne gͦ lassentur
in huiꝰ ꝑegrinationis itinere: pascendi st̃ sacra am-¬
qͥ erant & uici ni qͥnq sensuũ. ñ ipse dñs eoꝵs re¬
cordat᷑. s discipłi recordant᷑. uesꝑe uicina nocte.
& inclinato rã sole: hic aut̃ ipse dñs recordatur.
& misereri se dicit & causã miserationis exponit:

Expanded text:
s in praesentis vitae via deficiunt, si in sua conscientia sine doctrinae sanctae pabulo dimittantur. Ne ergo lassentur in hujus peregrinationis itinere, pascendi sunt sacra adqui erant et vicini quinque sensuum, non ipse Dominus eorum recordatur, sed discipuli: et recordantur vespere vicina nocte, et inclinante 119 jam sole. Hic autem ipse Dominus recordatur, et misereri se dicit, et causam miserationis exponit:
Abbreviated transcription (Latin):
septiformẽ sp̃c grãm. septẽ fuisse memorant᷑. Nã
qͥa sporte iunco & palmarũ folis solent contexr: me¬
rito inscõꝵ significatione ponunt᷑. Iuncus qͥ ppe suꝑ
aqͣs nasci consueuĩt: palma uictricẽ ornat manum.
Et uinccis uasis recte cõparant᷑ electi: cũ raditẽ cordis
ne forte ab amore et̾nitatis arescat. in ipso uitȩ fontȩ
collocant. Assimilant᷑ & eis quȩ de palmarũ sunt
foliis contexta: cũ indefectiuã it̾nȩ retributonis
memoriã. puro corde retinent. Et bene turba qͣ uis
reliqͥas dm̃ci prandii ñ eaꝑet. manducasse tam̃
& saturata. eẽ. narratur: qͥa st̃ ñ nulli. qͥ & si oĩa
sua relinqͤre nequeunt. neq explere hoc qͦd de uir¬

Expanded text:
septiformem Spiritus gratiam septem fuisse memorantur. Nam septiformem Spiritus gratiam septem fuisse memorantur. Nam quia sportae junco et palmarum foliis solent contexi, merito in sanctorum significatione ponuntur. Juncus quippe super aquas nasci consuevit, palma vero victricem ornat manum. Et junceis vasis recte comparantur electi, cum radicem cordis, ne forte ab amore aeternitatis arescat, in ipso vitae fonte collocant. Assimilantur et eis quae de palmarum sunt foliis contexta, cum indefectivam aeternae retributionis memoriam puro in corde retinent. Et bene turba, quamvis reliquias dominici prandii non caperet, manducasse tamen et saturata esse narratur: quia sunt nonnulli qui etsi omnia sua relinquere nequeunt, neque explere hoc quod de vir
Abbreviated transcription (Latin):
exeitari atq exurgere festinant.. Qͥb apte con¬
gruit illud psalmistȩ. Edent pauꝑes & satura¬
bunt᷑: & laudabunt dnm̃. qͥ reqͥrt᷑ eũ: uiuent cor¬
miles t̾ibũ dĩ. & facient: & adlaudẽ ñ suã. s su¬
pni largitoris. cuncta gͤ bene gerunt referent:
unde merito aduitã interioris hominis ȩt̾nam.
ut potȩ panȩ uite saturati ꝑuenient. Cui cont᷑:
arsis auditorib ꝑ ꝓpħam ex probrat᷑. Mandu¬
cassis: & ñ estis saturati. Manducant nãq & ñ saturan.¬
tur: qͥ panẽ uerbi cĩ audiendo degustant: s ñ faci¬
endo qͥ audiunt. nichil exhis int̾nȩ dulcedinis qͦ
cor ipsoꝵ confirmet᷑ inuentre memorie recipiunt.
& septẽ sportas implent: qͥas altiora ꝑfectionis p̾cepta.
uł potiꝰ exhortam̃ta & consilia. qͦ generalis fidelium
multitudo neqͥt seruanda & implenda attingere.
oꝑis sublimitate transcindunt. Qualib dr̃. Si ins

Expanded text:
excitari atque assurgere festinant. Quibus apte conexcitari atque assurgere festinant. Quibus apte congruit illud Psalmistae, Edent pauperes, et saturabuntur, et laudabunt Dominum; qui requirent eum, vivet cormiles verbum Dei, et facient, et ad laudem non suam, sed superni largitoris cuncta quae bene gerunt referent. Unde merito ad vitam interioris hominis aeternam, utpote pane vitae saturati, pervenient. Cui contra tardis auditoribus per prophetam exprobratur: Manducastis, et non estis saturati . Manducant namque, et non saturantur, qui panem verbi Dei audiendo degustant, sed non faciendo quae audiunt, nihil ex his internae dulcedinis, quo cor ipsorum confirmetur, in ventrem memoriae recipiunt. et septem sportas implent, quia sunt altiora perfectionis praecepta, vel potius exhortamenta et consilia, quae generalis fidelium multitudo nequit servanda et implenda attingere; operis sublimitate transcendunt, qualibus dicitur: Si
Abbreviated transcription (Latin):
pat. neq patrẽ qͥs nouit nͥ filiꝰ. & cui uoluerit filius
ituelare:. qͥd nͥ panẽ uitȩ nob̃ ꝑse aꝑiendũ demon¬
ltauit: alcuiꝰ int̾iora cernenda. ꝑ nos ipsos penetͣre
nqͥuimꝰ: Cui contͣ ꝓpħa miserabilẽ qͦrũdam fam̃
dcplorans: aiebat. Paruuli petiert̃ panẽ: necerat
qͥ fiangeret eis. Qͦ. ẽ. aliis uerb̃ dicere. In docti
qͥsitrt̃ pabula uerbidĩ. qͦ ad uirtutẽ bone oꝑatio¬
nis conualescerent refici: nec erat magistris deficien-¬
uib qͥ eis scripturarũ aithana patefacerec: eosq ad
uã ueritatis institueret. Acceptis aut̃ ad frangendũ
panib dñs grãs agit: ut & ipse qͣntũ de salute generiᷤ
humani c̃gaudeat ostendat: & nos acdagendas sẽꝑ¬
dd̃ grãs informet: cũ uł t̾reno pane carnem. uł ani-¬
it̃ om̃s: & saturati st̃. Manducant de panib dñi
ac pistib. & saturant᷑: qͥ audientes u̾ba di. & ex-¬
empla intuentes. ad ꝓfectũ uitȩ correctioris. ꝑhȩc

Expanded text:
lius, et cui voluerit Filius revelare , quid nisi panem vitae nobis per se aperiendum demonstravit, et cujus interiora cernenda per nos ipsos penetrare nequivimus? Cui contra propheta miserabilem quorumdam famem deplorans, aiebat: Parvuli petierunt panem, nec erat qui frangeret eis . Quod est aliis verbis dicere: Indocti quaesierunt pabulum verbi Dei, quo ad virtutem bonae operationis convalescerent refici, nec erat, magistris deficientibus, qui eis Scripturarum arcana patefaceret, eosque ad viam veritatis institueret. Acceptis autem ad frangendum panibus, Dominus gratias agit, ut et ipse quantum de salute generis humani cDeo gratias informet, cum vel terreno pane carnem vel anicaverunt, et saturati sunt. Manducant de panibus Domini ac piscibus, et saturantur, qui audientes verba Dei, et exempla intuentes, ad profectum vitae correctionis per haec
Abbreviated transcription (Latin):
di & baptirandi infantes: qͥa uidelicet ꝑfidẽ &
confessionẽ parentũ. inbaptismo liberant᷑ adia-¬
bolo paruuli. qͥ necdũ ꝑse saꝑe uł aliqͥd agere bo¬
ni possunt aut mali.
Ei cũ transiss inde m̃c: uenit secus mare galileȩ.
st ascendens inmontẽ: sedebat ibi. Notandũ gͦ qͦd
ñ sine magni mysterii ratione. dñs sanata filia
mulieris chananitidis. ad iudeã & ad mare gali¬
lex̧ reu̾tat᷑: qͥa ꝑacta dispensatione salutis gentiũ.
regredit᷑ indoctoribꝰ. ut uisitet gentẽ iudeã: qͦ ob
sermone ꝓpħico dudũ ꝓtulit. Qa cũ plenitudo gen¬
tũ ianuã fidei sub intrauerit: tc̃ om̃is isrł saluus
crit. Ascendit gͦ dñs in montẽ: ut sic̃ auis teneros fecꝰ
ꝓuocat ad uolandũ: sic ipse auditores suoserigat
qͦ suꝑna & cȩlestia satͣmenta meditanda. Sedebatti.
ibi: ut demonstraret ñ nͥ incelestib reqͥem. cẽ. qͥren¬

Expanded text:
di et baptizandi infantes, quia videlicet per fidem et di et baptizandi infantes, quia videlicet per fidem et confessionem parentum in baptismo liberantur a diabolo parvuli, qui necdum per se sapere, vel aliquid agere boni possunt, aut mali. Et cum transisset inde Jesus, venit secus mare Galilaeae, et ascendens in montem, sedebat ibi. Notandum ergo quod non sine magni mysterii ratione Dominus, sanata filia mulieris Cananitidis, ad Judaeam et mare Galilaeae revertitur: quia peracta dispensatione salutis gentium regreditur in doctoribus, ut visitet gentem Judaeam, quae ob sermone prophetico dudum protulit, quia cum plenitudo gentium januam fidei subintraverit, tunc omnis Israel salvus erit . Ascendit ergo Dominus in montem, ut sicut avis teneros fetus provocat ad volan dum, sic ipse auditores suos erigat ad superna et coelestia sacramenta meditanda. Sedebatque ibi, ut demonstraret non nisi in coelestibus requiem esse quaeren
Abbreviated transcription (Latin):
medullã. qͣ in bonis actib ꝓficere ualeant. inqͥrunt.
Ethoc sub m̃sa dñoꝵ: dũ u̾bis sacri eloqͥi humilit̾
subditi. adimplenila q̃ p̃cepta sunt cuncta sui cor¬
humilitatis crigant. Ic̃ respondens ñc: ait illi. O
mulier: magna. ẽ. fides tua. fiat tͥ sic̃ uis. In hac gͦ¬
smphenissa: laudat᷑ fides gentiũ. Quȩ merito mag.¬
na dr̃: qi cũ nec lege fuerint imbute. nec uocibꝰ
ypħarũ instructe. ad p̃dicationẽ maxapłoꝵ ob
auditu auris obediert̃: fidẽq sc̃ȩ trinitatis corde
credulo ꝑcepert̃: ipsãꝙ fidẽ condignis oꝑib ador¬
nantes. usq ad mortẽ inmolatã seruare studuer̃t :
ił̃oq ꝑfectã salutẽ sͥ suisq impetrare meruerunt.
unde & subdit᷑. Et sanata. ẽ. filia eius: ex illa hora.
ł pt̾ humilẽ uideliceo matris fidelẽq sermonẽ:
siliã deseruit demoniũ. Ubi dat᷑ exemplũ catecitan-¬

Expanded text:
sensuum, quam bonis actibus proficere videant inquirunt. sensuum, quam bonis actibus proficere videant inquirunt. Et hoc sub mensa dominorum, dum verbis sacri eloquii humiliter subditi ad implenda quae praecepta sunt, cuncta sui corhumilitatis erigant. Tunc respondens Jesus ait illi: O mulier! magna est fides tua, fiat tibi sicSyrophoenissa laudatur fides gentium, quae merito magna dicitur, quia cum nec lege fuerint imbutae, nec vocibus prophetarum instructae, ad praedicationem mox apostolorum ab auditu auris obedierunt, fidemque sanctae Trinitatis corde credulo perceperunt, ipsamque fidem condignis operibus adornantes, usque ad mortem inviolatam servare studuerunt. Ideoque perfectam salutem sibi suisque impetrare meruerunt. Unde et subditur: Et sanata est filia ejus ex illa hora. Propter humilem videlicet matris fideatur exemplum catechizan
Abbreviated transcription (Latin):
concisionẽ. De nob̃ ã latratu blasphemiȩ. & contͣdit¬
tionis. ad pietatis grãm conu̾sis: ipse alibudicit.
Et alias oues habeo qͤ ñ st̃ ex hoc ouili. & illaso¬
porte me ad ducere. & uocẽ meã audient. Notan¬
dũ sanc qͦd mystice loqͥt᷑ credens ex gentib mupb¬
er: qͥa catelli sub m̃sa comeidt̃ de micis pueroꝵ.¬
Amnsa qͥipe .c̃ scriptura sc̃a: que nob panẽ uitȩ minis¬
cae. hnic &e cm̃ dicit eccl̃ia. Parasti in conspectu meo
ñsam: ad u̾sus eos qͥtribulant me. Mice puerus. in¬
t̃ia ft̃ mysterra scripturarũ: qͥb humiliũ solent cor¬
darefici. De qͥbꝰ alias sc̃e ȩccliȩ ꝓmitcit᷑. dicente ꝓph̃a
ae año. qͥ posuit fines tuos pacẽ. & adipe frum̃ti sati-
ar ti. Hengͦ crustas. ẜ micas de pane pueroꝵ edunte
atlli: qͥa conu̾si ad fidẽ qͥ erant despecti ingentibꝰ.
ñlitere suꝑficiẽ inscͥpturis. s spiritaliũ sensuũ

Expanded text:
concisionem . De nobis a latratu blasphemiae contradicconcisionem . De nobis a latratu blasphemiae contradictionis ad pietatis gratiam conversis ipse alibi dicit: Et alias oves habeo, quae non sunt ex hoc ovili, et illas oportet me adducere, et vocem meam audient . Notandum sane quod mystice loquitur, credens ex gentibus mulier, quia catelli sub mensa comedunt de micis pueroMensa quippe est Scriptura sancta, quae nobis panem vitae ministrat. Hinc etenim dicit Ecclesia: Parasti in conspectu meo mensam adversus eos qui tribulant me . Micae puerorum interna sunt mysteria Scripturarum, quibus humilium solent corda refici. De quibus alias sanctae Ecclesiae promittitur, dicente Propheta de Domino: Qui posuit fines tuos pacem, et adipe frum Non ergo crustas, sed micas de pane puerorum edunt catelli: quia conversi ad fidem, qui erant despecti in gentibus non litterae superficiem in scripturis, sed spiritalium sensum,
Abbreviated transcription (Latin):
suors. Mira sub ꝑsona mulieris chananitidis. ꝓxcł̃iş
fides: patientia. humilitas p̃dicat᷑. fides: qͦ credidit
sanari posse filiã suã. Patientia: qͥa tociens contẽp¬
ta in p̃cib ꝑseuerat. Humilitas: qͦͥ se ñ canib s cat¬
lis cõpaiat. Canes autẽ & cchnici ꝓpt᷑ idolatriã di¬
cunt᷑: qͥ esui sanguinis dediti. & cacdaueribꝰ mor¬
tuoꝵ ferunt᷑ in rabiem. Nota qͦd ista chananitis ꝑ¬
seuerant᷑ pͥmũ filiũ d. deinde dñn uocet: & ad
extremũ adoret. ut dm̃. Scio me inqͥt filioꝵ panẽ
ñ mereri. nec integros caꝑe posse cibos: nec serlcr
ad m̃sã cũ patie: s contenta sũ reliqͥis catulorure
ut humilitate micarũ ad panis in tegri ueniam
magnitudinẽ. Omira rerũ cont̾isio. Isrł qͦndam
filius: nos canes. Ero diu̾sitate fider: ordo nominĩ
cõmutat᷑. De illis postea dr̃. circũdedert̃ me canes
multi: & uidete canesaudete malos oꝑarios. uidet

Expanded text:
us. Mira sub persona mulieris Chananitidis Ecclesiae fides, patientia et humilitas praedicatur. Fides, qua credidit sanari posse filiam suam. Patientia, qua toties contempta, in precibus perseverat. Humilitas, qua se non canibus, sed catulis comparat. Canes autem ethnici propter idololatriam dicuntur, qui esui sanguinis dediti, et cadaveribus mortuorum, feruntur in rabiem. Nota quod ista Chananitis perseveranter primum filium David, deinde Dominum vocet, et ad extremum adoret ut Dnon mereri, nec integros capere posse cibos, nec sedere ad mensam cum patre, sed contenta sum reliquiis catulorum, ut humilitate micarum ad panis integri veniam magnitudinem. O mira rerum conversio! Israel quondam filius, nos canes, pro diversitate fidei ordo nominum comulti . Et: Videte canes, videte malos operarios, videte
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ sportis ascẽderunt nauiculã & uencit᷑ in fines
magedan ibiq audiunt nauigantes. qͥa cauere
debeãt ã ferm̃to phariseo & sadduceaꝵ: s scrip¬
tura testatur: qͦd obliti ft̃ eos secũ tollere. Qd aut
naingaturi tranffretũ. obliti st̃ uiaticũ sumere
setũ: indiciũ. ẽ. qͦm modicã carnis curã haberent
mitliqͥns. qͥb ipsa reficiendi am poris necessitas.
q̃ naturaliter cunctis mortalib mest. intentione dm̃ci
comitatus m̃te excesserat. Unꝰ uͦ panis. qͥm sccũ ha¬
bebant innaui: mystice ipsũ panc̃ uitȩ. dnm̃ inde¬
licet saluatorẽ designat. Cuiꝰ amore qͥa semꝑ intus

Expanded text:
tem sportis, ascenderunt in naviculam, et venerunt in fines tem sportis, ascenderunt in naviculam, et venerunt in fines Magedan: ibique audiunt navigantes, quod cavere debeant a fermento Pharisaeorum et Sadducaeorum? Sed Scriptura testatur q obliti sunt viaticum sumere secum, indicium est quam modicam carnis curam haberent in reliquis; quibus ipsa reficiendi corporis necessitas, quae naturaliter cunctis mortalibus inest, intentione Dominici comitatus mente excesserat. Unus vero panis, quem secum habebant in navi, mystice ipsum panem vitae, Dominum videlicet Salvatorem, designat, cujus amore, quia semper intus
Abbreviated transcription (Latin):
nilli. id. ẽ. temptantiũ dnm̃. resultantiũ uerbis
uꝰ tale utiq signũ quale temptantes querebant hoc
ĩ de glo: quib tam̃ multa cgelestaa signa dabat in
itra. Ceterum generationi quȩrentiũ dnm. reqͥren¬
tũ faciẽ di iacob. signũ de celo. ostendebat: qͥndo
atnentib apłis ascendit inclũ: qͥndo misso sp̃u¬
deluꝑ pͥmitiuã impleuit ȩccłiam: quando adimpo¬
sitionẽ manꝰ apłars insam̾aria. cesarea. epheso. ali¬
sq urbib. ac locis plurimis. giãm de celo sp̃c scĩ cre-¬
dentib ministrauit. Quid autẽ signũ ione sibi uelit:
iam supͣdictũ. ẽ. Sequit᷑. Et relictis illis: abiit. Re¬
litis scribis & phariseis. qͥb dixerat. generatio
mala &e adultera: signũ querit. & signũ ñ da¬
bit᷑ ei nͥ signũ ione: recee abiit trans frecũ. & gen-¬
tiũ secutꝰ. ẽ. popłs. Et cũ uenssent discipłi eiꝰ trans
Quomꝰ panes ñ habebant: qͥ statim impletis sep-¬

Expanded text:
tium verbis ejus, tale utique signum, quale tentantes quaerebant, hoc est, de coelo, quibus tamen multa coelestia signa dabat in terra. Caeterum generationi quaerentium Dominum, requirentium faciem Dei Jacob, signum de coelo ostendebat, quando cernentibus Apostolis ascendit in coelum, quando misso de Spiu primitivam implevit Ecclesiam, quando ad impositionem manus apostolorum in Samaria, Caesarea, Epheso, aliisque urbibus ac locis plurimis, gratiam de coelo Spiritus sancti credentibus ministravit. Quid autem signum Jonae sibi velit, jam supra dictum est. Et relictis illis abiit. Relictis scribis et Pharisaeis, quibus dixerat: Generatio mala et adultera signum quaerit, et signum non dabitur ei, nisi signum Jonae, recte abiit trans fretum, et gentium secutus est populus. Et cum venissent discipuli trans Quomodo panes non habebant, qui statim impletis sep
Abbreviated transcription (Latin):
det᷑ ad hoc ꝑtinere. ut intelligamꝰ & in popło
uet̾is testam̃ti fuisse qͦsdã infirmos. ad implen¬
dã iusticiã qͥ scłm legẽ. ẽ: in qͦ iusticia se apłs
palus sine querela conu̾satũ dicit fuisse. Itẽ ali¬
os infirmos: qͥ facile seducerent᷑ in cultũ idoloꝵ.
Quȩ dtio genera. icd.ẽ. infirmitates & criores: muli¬
erũ & pucrors nominib figurata st̃. In firmus
ẽ. enĩ sexus mulierũ adactiones: & facilis ad lu¬
sũ pueritia. Qͥ aũt lusui puerili tã simile. ẽ.
qͣm idola coleres Qndo & apłs adhoc retulit. hoc
genꝰ suꝑstitionis. cũ ait. Neq idolis seruiamꝰ: qͤͣm¬
admodũ qͥdã eorũ. sic̃ scriptũ. ẽ. Sedit popłs
manducare & bibere: & surrexert̃ ludere. Mulie

Expanded text:
detur ad hoc pertinere, ut intelligamus, et in populo detur ad hoc pertinere, ut intelligamus, et in populo Veteris Testamenti fuisse quosdam infirmos ad implendam justitiam, quae secundum legem est, in qua justitia se apostolus Paulus sine querela conversatum dicit fuisse. Item alios infirmos, qui facile seducerentur in cultum idolorum. Quae duo genera, id est, infirmitates et errores, mulierum et puerorum nominibest enim sexus mulierum ad actiones, et facilis ad lusum pueritia. Quid autem lusui puerili tam simile est quam idola colere? quando et Apostolus ad hoc retulit hoc genus superstitionis, cum ait, neque idolis serviamus quemadmodum quidam eorum, sicut scriptum est: Sedit populus manducare
Abbreviated transcription (Latin):
gternam. Frant aut̃ qͥ manducauert̃. qͣtuor milia¬
aab̾. hominũ: extͣ mulieres. & paruulos. Bene qͣtuor
milia: ut ipso etiã numero docerent ȩuangelicis¬
ũs. se pastos. cẽ. tibariis. Hȩc gͦ pastio de panib septẽ.
& paucis pisciculis. ut supͣdiximꝰ ad sacram̃tum
& grãm ꝑtinet ȩccłiȩ noui testam̃ti: qͣ notissima
hic ñ duo pisces fuisse scribunt᷑. sic̃ inueteri lege:
ubi duo soli ungebant᷑ rex & sacerdlos: s pauci pis¬
minũ fuert̃. sic̃ ulic. ubi carnales legẽ accipien
tali̾ uiuit᷑. prudentiã. tẽperantiã. foratudinẽ.
& iusticiã. Quarũ pͥma. ẽ. cognitio rerũ appeten¬
darũ & fugiendarũ: scda refrenatio cupidita¬
tis abhis qͥtẽporaliter delectant᷑: t̾ria firmitas
animi adu̾sus ea qͦ tem poralit̾ molesta st̃. Qrta
qͤ ꝑceteras om̃s disfũdit᷑: dilectio dĩ & ꝓocimi.
Sane & ibi qͥnq milia. & hic .iiͦiiͬ. milia exceptis
pueris & mulierib: fuisse memorant᷑. Qd mͥ ui¬

Expanded text:
m. Erant autem qui manducaverunt, quatuor millia hominum extra mulieres et parvulos. Bene quatuor millia, ut ipso etiam numero docerent, evangelicis se pastos esse cibariis. Haec ergo pastio de panibus quatuor et paucis pisciculis, ut supra diximus, ad sacramentum et gratiam pertinet Ecclesiae et Novi Testamenti. Quae notissima  Et ideo non hic duo pisces fuisse scribuntur, sicut in veteri lege, ubi duo soli ungebantur, rex et sacerdos; sminum fuerunt, sicut illic, ubi carnales legem accipientprudentiam, temperantiam, fortitudinem, et justitiam. Quarum prima est cognitio rerum appetendarum et fugiendarum: secunda, refrenatio cupiditatis ab iis quae temporaliter delectant: tertia, firmitas animi adversus ea quae temporaliter molesta sunt: qua caeteras omnes diffunditur dilectio Dei et proximi: sane et ibi quinque millia, et hic quatuor millia, exceptis pueris et mulieribus, fuisse memorantur. Quod mihi vi
Abbreviated transcription (Latin):
dit in nauicłam dñs. uenit in fines magedan: it
nos doceret pꝰquã turbe pabulũ u̾bi foris minist¬
uerimꝰ. int̾ꝰ ob custodiã cordis redire ñ negligamd
ut suaui uirtutũ reficiamͣ᷑ cibo: & intͣ cubiculũ i
clauso ostio patrẽ celestẽ adoremꝰ.¬
E accesser̃t ad cũ pharisei & saducei tẽptantes
& rogauert̃ eũ. ut signũ decelo ostenderet eis Signũ
de gelo quert̃: ut qͥ multa hominũ milia sccło pa¬
cis panib satiauit: nc̃ in exemplũ moysi manna
celitꝰ misso & ꝑoĩa passim disꝑso popłm omnẽ mi¬
to tẽpore reficiat. Qd in euangłio ioħs pꝰ edulũ pe¬
nũ. turbas ab eo qͦsise legimꝰ: dicentes. Qđ g̾ fac¬

Expanded text:
ndens in naviculam Dominus venit in fines Magedan, ut ndens in naviculam Dominus venit in fines Magedan, ut nos doceret postquam turbae pabutum verbi foris ministraverimus, intus ob custodiam cordis redire non negligamus, ut suavi virtutum reficiamur cibo, et intra cubiculum nostrum clauso ostio Patrem coelestem adorem accesserunt ad eum Pharisaei et Sadducaei, tentantes, et rogaverunt eum, ut signum de coelo offeret eis. Signum de coelo quaerunt, ut qui multa hominum millia secundo paucis de panibus satiavit, nunc in exemplum Moysi manna coelitus misso, et per omnia passim disperso populum omnem multo tempore reficiat. Quod in Evangelio Joannis post edulium panum turbas ab eo quaesisse legimus, dicentes: Quod
Abbreviated transcription (Latin):
Nã illis dr̃. si tam̃ initiũ substantie eiꝰ usq infi¬
nẽ sirmũ retineamꝰ: illis aut nolite pueri efici
sensib s malitia infantes estote. ut sensib ꝑfesti
sitis. Ed ideo neq inuereri neq in nouo testam̃tota¬
les admittunt᷑ ad numerum: s siue ibi qͥnq milia si¬
ue hic quatuor milia. exceptis mulierib & puerisͥ
fuisse dicunt᷑. Et dimissa turba: ascendit in nauicdas
& uenit infines magedan. In marco aut ita scͥptĩ
Et statĩ ascendens nauẽ cũ discipłis suis: uenit ii
tes dalmanutha. Hon aut̃ dubitandũ. ẽ. eundẽloct
scłm marcũ: nͥ magedan. Est aut̃ magedan regioce¬
cagerasan: int̃p̃taturq magoda poma eiꝰ. siue nun¬
Nꝰtia. Mystice significans hortũ illũ: de qͦ spons inca¬
tico canticoꝵ dicit. Ortus conclusus: soror mea sye¬
sa & gignunt᷑ poma uirtutũ ubiq rite nuntiat᷑
nom̃ dñi: qͥa totadic & tota nocte custodes muror
eiꝰ ñ tacebt̃ laudare nom̃ dñi. Refectis gͦ turbi asct¬

Expanded text:
amen initium substantiae ejus usque in finem firmum retineamus . Illis autem: Nolite, pueri, effici sensibus, sed malitia infantes estote, ut sensibus perfecti sitis . Et ideo neque in Vetere, neque in Novo Testamento tales admittuntur ad numerum, sed sive ibi quinque millia, sive hic quatuor millia, exceptis mulieribus et pueris, fuisse dicuntur. Et dimissa turba ascendit in naviculam, et venit in fines Magedan. In Marco autem ita scriptum est: Et statim ascendens navem cum discipulis suis, venit in partes Dalmanutha . Non autem dubitsi Magedan. Est autem Magedana regio circa Gerasan, interpretaturque Mageda poma ejus, sive nuntia. Mystice significans hortum illum, de quo sponsus in Cantico canticorum dicit: Hortus conclusus, soror mea sponsa , ubi gignuntur poma virtutum, ubique rite nuntiatur nomen Domini. Quia tota die et non tota nocte custodes murorum ejus non tacebunt laudare nomen Domini . Refectis ergo turbis asce
Abbreviated transcription (Latin):
tẽpestas: rutilat eñĩ triste celũ. fãciẽ gͦ celi diudicaren¬
tis: signa aut̃ temporũ ñ potestis: Scdm historiam
aut̃. sensus iste manifestus. ẽ: qͦd ex elem̃torũ cid¬
ne atꝙ ex consonantia. possint & seren & pliui
dies p̃nosci. Scribe aut̃ & pharisei qͥ uidebante
s̃ligi dostores: ex ꝓpbetarũ uaticinatione ñ potue¬
es ntelligere saluatoris aduentũ. S piritalter auĩt
Ndĩ dñs facto uesꝑe dicitis. serenũ erit. rubicun¬
au ̃. enĩ celum: significat qͥ a sanguine passionis
ñi. in pͥmo aduentu indulgentia peccatoꝵ dat᷑.
frmane hocdie tẽpestas. rubet em̃ cũ tristicia cȩlũ:
ignficat qͦd scłõ aduentii igne p̾cedente uentu¬
nis ẽ. faciẽ eñ celi iudicare nostis signa autẽ tẽ¬
poĩ ñ potestis: Signa tẽporũ dix̃ de aduentu suo.
ns passione: cui simile. ẽ. roscũ celũ uesꝑe. Et item
attribulatione ante aduentũ suũ futurũ: cui
imile.ẽ. mane roseũ cũ tristicia cȩlũ.

Expanded text:
rutilat enim triste coelum. Faciem ergo coeli dijudicare nostis, signa autem temporum non potestis. Secundum historiam autem sensus iste manifestus est, quod ex elementorum ordine atque consonantia possint et sereni et pluvii dies praenosci. Scribae autem et Pharisaei, qui videbantur esse legis doctores, ex prophetarum vaticinatione non poterant intelligere dicitis serenum erit, rubicundum est enim coelum significat, quod per sanguinem passionis Christi in primo adventu indulgentia peccatorum datur. Et mane: Hodie tempestas, rubet enim cum tristitia coelum, significat quod secundo adventu igne praecedente venturus est. Faciem enim coeli judicare nostis, signa autem temporum non potestis. Signa temporum dixit de adventu suo, vel passione, cui simile est roseum coelum vespere; et item de tribulatione ante adventum suum futurum, cui simile est mane
Abbreviated transcription (Latin):
miꝰ. bã : Hȩc sententia rudẽ fidẽ ad huc ostendit discipl̃a
qͥ ñ recordant᷑ qͥnq panib ordeaceis qͥnq milia hom¬
nũ paulo ante satiata. Si eñi ꝑfecte intelligerent aucͥ¬
torẽ & datorẽ: ñ cunctarentur unde hab̃̾ec tͣba refii¬
nẽ. Et ait illis mĩc. Quot panes habetis: In teriogatqͥ¬
dẽ. ñ qͣsi ignatꝰ. s qͦsi docendo responsuros. At illi dre¬
i.it̃. Septẽ: & paucos pisciculos. Bene seprẽ pants in
& credita dat᷑. Neq ordeatei fuisse ꝓdunt᷑. sic̃ illiqͥt¬
q de qͥb qͥnq stͣ hominũ milia saturata: ne recũ
sic̃ in lege uitali aĩȩ alim̃tum corporalib sacram̃tis al¬
tegeret᷑. Hordei & eñi medulla: tenacissima palea te¬
git᷑. Nec ipsi pisciculi qͦs simul cũ panib se hab̃e apl̃
ꝓficebant᷑: sine mysterio st̃. Nã si in panib septem
scriptura noui testam̃ti designa. t᷑. incuiꝰ lestione ꝑ

Expanded text:
rudem fidem adhuc ostendit discipulorum, qui non recordantur quinque panibus hordeaceis quinque millia hominum paulo ante satiata; si enim perfecte intelligerent auctorem et datorem, non cunctarentur unde haberet turba refectionem. Et ait illis Jesus: Quot panes habetis? Interrogat quidem non quasi ignarus, sed quasi docendo responsuros. At illi dixerunt: Octo et paucos pisciculos. Bene octo panes in  credita datur. Neque hordeacei fuisse producuntur, sicut illi quinque, de quibus quinque sunt hominum millia saturati, ne iterum sicut in lege vitale animae alimentum corporalibus sacramentis obtegeretur. Hordei enim medulla tenacissima palea tegitur. Nec ipsi pisciculi, quos simul cum panibus se habere apostoli profitebantur, sine mysterio sunt. Nam si in panibus septem Scriptura Novi Testamenti designatur, in cujus lectione per
Abbreviated transcription (Latin):
credentib ait & ipsi ãdiaboli fraudib ab soluan¬
tur. suꝑnȩ pietati supplicat. Itẽ demoniosa filia
ꝓ qͦ postulat: aĩã quelibet.ẽ. mȩccłia. malignoꝵ
magis spirituũ deceprionib ꝙͣ conditoris sui man¬
cipata p̃ceptis. Pro qͦ necesse. ẽ. ecclia mat̾. dnm̃
sollicita interpellet: ut qͦͣm ipsa foris montndo.
obsecrando. mcrepando. ñ ualet: ille interꝰ in¬
spirando corrigat: atq ab erroꝵ tenebris conu̾¬
sã. acdagnitionẽ uere lunis extitet. Itẽ tropologite.
Si qͥs nr̃m conscientiã habet. auaritie. elationis.

Expanded text:
credentibus, ut et ipsi a diaboli fraudibus absolvancredentibus, ut et ipsi a diaboli fraudibus absolvantur, supernae pietati supplicat. Item filia daemoniosa pro qua postulat, anima quaelibet est in Ecclesia malignorum magis spirituum deceptionibus quam conditoris sui mancipata praeceptis. Pro qua necesse est Ecclesia mater Dominum sollicita interpellet, ut quam ipsa foris monendo, obsecrando, increpando, non valet, ille interius inspirando corrigat, atque ab errorum tenebris conversam, ad agnitionem verae lucis excitet. Item tropologice, si quis nostrum con
Abbreviated transcription (Latin):
tͥnsgredit᷑ in partes tyri & sydonis. Ubi manifeste
partes gentiũ exterarũ. eẽt secessurꝰ. lẏrus qͥppe &
sydon qͦ ciutates fuere gentiliũ: munim̃ta doctri¬
ne acuite gentilis inqͥb stulti confidunt indicant.
Et ecte mulier chananca ã finib illis egressa: clama¬
ure dicens ei. Abiscrere mei dñe fili dauia Bene mulier
qͨ dnm̃ credula pẽ cat᷑. afinib illis egressa ꝑhibe¬
t᷑: qͥa nͥ pͥsce conu̾sationis habitacula uana reli¬
qͥss: ad xp̃m eccł̃ia nũqͣm ueniret. Nisi pͥus antiqͥ
dogmata a nathematizasset erroris: ne qͣqͣm nouã
fidei susciꝑe grãm noll. In de nouit uocare filiũ dd:
qͥa egressa iã fucrat de finib sins: & errorẽ tyriors
ac sydonioꝵ. loci ac fidei cõmutatione dimiserat.
fũia mea male a dtmõmo uerat᷑. Tẏpice aut̃. mulier
hec gentilis. s cũ fide ad dnm ueniens. eccliam ut
supͣdiximꝰ designat de gentib collestã. Que ꝓfilia
demomaca d nm̃ rogat: cũ ꝓpopłis suis necdum

Expanded text:
s, ubi manifeste partes gentium exterarum esset secessurus: Tyrus quippe et Sidon, quae civitates fuere gentilium, munimenta doctrinae ac vitae gentibus, in quibus stulti confidunt, indicant. Et ecce mulier Cananaea a finibus illis egressa, clamavit dicens ei: Miserere mei, Domine, fili David. Bes egressa perhibetur, quia nisi priscae conversationis habitacula vana reliquisset, ad Christum Ecclesia nunquam veniret, nisi prius antiqui dogmata anathematizasset erroris, nequaquam novam fidei suscipere gratiam nosset. Inde novit vocare filium David, quia egressa jam fuerat dniorum loci ac fidei commutatione dimiserat. Filia mea a daemonio male vexatur. Typice autem mulier haec gentilis, sed cum fide ad Dominum veniens Ecclesiam, ut supra diximus, designat de gentibus collectam, quae pro filia daemoniaca Deum rogat, cum pro populis suis, necdum
Abbreviated transcription (Latin):
sestinat: & adea quȩ diuinis legib uetita st̃
fatienda ꝑsuadet: ut ciraturã adimaginẽ dĩ con¬
ditã siis sordib polluat. Unde & saluator supͣ
dita uitia enumerans. subupꝰcit. hec st̃: qͦ comqͥnass
hominẽ. Non lotis aut̃ manib manducare: ñ co¬
nqͥnat homine. S pharisei spiritalia ꝓpħarũ
u̾ba carnalit̾ accipientes. qͦ illi de cordis & corporis
astigatione p̃cipiebant: dicentẽ lauamini mundi
estote. & mundamini qͥ fertis uasa dñi: isti de
corpore solũ lauando seruabant. frustra aũt
pharisei. frustra õs udeilauant manꝰ. & ã foro
baptirant᷑. ꝙͣ dliu contẽpnunt fonte saluatoris
ablui. Inuanũ baptismata seruant uasoꝵ qͥ cor¬
diũ suoꝵ & corpoꝵ eluere sordes negligunt: cũ
certũ sit moysen & ꝓpħas qͥ uasa popłi di uł aquis
deliui. uł igne purgari. uł oleo sc̃ificari. qͦtũq ex
causa ussert̃: ñ in hoc materialiũ rerũ emunda¬
tionẽ s m̃tiũ potꝰ & oꝑum castigationẽ ac sc̃ĩmo¬

Expanded text:
quae divinis legibus vetita sunt facienda persuadet, ut creaturam ad imaginem Dei conditam suis sordibus polluat. Unde et Salvator supra dicta vitia enumerans subjunxit: Haec sunt quae coinquinant hominem. Non totis autem manibus manducare non coinquinat hominem. Sed Phdis et operis castigatione praecipiebant dicentes: Lavamini, mundi estote, et mundabimini qui fertis vasa Domini , isti de corpore solummodo lavando servabant. Frustra autem Pharisaei, frustra omnes Judaei lavant manus, et a foro baptizantur, quandiu contemnunt fonte Salvatoris ablui. In vanum baptismata servant vasorum, qui cordium suorum et corporum eluere sordes negligunt, cum certum sic Moysen et prophetas, qui vasa populi Dei vel aquis dilui, vel igne purgari, vel oleo sanctificausa, jusserunt, non in hac materialium rerum emundatione; sed mentium potius et operum castigatione ac sanctimo
Abbreviated transcription (Latin):
filios: ut dicant parentib suis. Qcũq donũ ob¬
laturꝰ eram dõ in tuos consumo cibos: tibiq ꝑdest
opat̾ & mat̾: ut illi tim̃tes acciꝑe qͦd dõ uidebant
mancipatũ. in opẽ magis uellent uitã ducere. ꝙͣ
comedere de consecratis. Hypocrite: bene ꝓphanit de
pheta simulationẽ iudeoꝵ uenturã. qͦd contͣ p̃dica¬
tionẽ euangłi indolo ẽẽnt repugnaturi. bene de
illis uaticinatꝰ. ẽ. Non qͦd bonũ. eẽt. qͦa de eis loqͥ¬
t᷑. cũ de malitia emꝑ illi sermo fuit: s qͦd bene illa
ꝓphetia morib ipsoꝵ conueniebat. Ex ꝑsona dm̃¬

Expanded text:
filios ut dicant parentibus suis: Quodcunque donum obfilios ut dicant parentibus suis: Quodcunque donum oblaturus eram Deo in tuos consumo cibos, tibique prodest, o pater et mater, ut illi timentes accipere, quod Deo videbant mancipatum, inopem magis vellent vitam ducere, quam comedere de consecratis. Hypocritae, bene prophetavipheta simulationem Judaeorum venturam, quod contra praedicationem Evangelii in dolo essent repugnaturi, bene de illis vaticinatus est, non quod bonum esset quod de eis loquitur, cum de malitia illorum illi sermo fuit; sed quod bene illa prophetia moribus ipsorum conveniebat. Ex persona
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ niãm. Preceꝑat dñs uł imbecillitates. uł etates.
nł penurias parentũ considerans: ut filii honcua¬
rent etiã in uite necessariis ministrandis paren¬
rssuos. Hanc ꝓuidentissimã dĩ legẽ uolentes sc̃¬
ls phariseiq subuertere. ut impietate sub noĩe
petatis inducerent: docuer̃t pessimos filios. ut
sqͥs ea qͦ parentib offerenda ft̃ dõ uouere uolue¬
rit. qͥuerus. ẽ. pat̾᷑ oblatio dñi p̃ponat᷑ parentũ
munerib. Uł certe ipsi parentes qͤ dõ consecrata
st̃. ne sacrilegii crim̃ incurrerent: declinantes
gestate conficiebant᷑. Atq ita fiebat: ut oblatio
liberoꝵs sub occasione. tẽpli & dĩ. insacerdotũ
occasione ueniebat. Multi habentes obligatos ere
alieno. & nolentes sͥ creditũ reddere. delegabant
sac̾aotib ut exacta pecunia. ministeriis tẽpli. & eoꝵ
usib deseruiret. Potest aut̃ & hunc biruit̾ habere
sensũ: munꝰ qͦd ex me. ẽ. tͥ ꝓderit. Cõpellitis inqͥt

Expanded text:
era . Praeceperat Dominus vel imbecillitates, vel aetates, vel penurias parentum considerans, ut filii honorarent etiam in vitae necessariis ministrandis parentes suos . Hanc providentissimam Dei legem volentes Scribae Pharisaeique subvertere, ut impietatem sub nomine pietatis inducerent, docuerunt pessimos filios, ut si quis ea quae parentibus offerenda sunt, Deo vovere voluerit, qui verus est, Pater, oblatio Domini praeponatur parentum muneribus. Vel certe ipsi parentes, quae Deo consecrata sunt, ne sacrilegii crimen incurrerent. Declinantes egestate conficiebant, atque ita fiebat, ut oblatio liberorum sub occasione templi, et Dei in sacerdotum occasione veniebat, multos habentes obligatos aere alieno, et nolentes sibi creditum sacerdotes, ut exacta pecunia ministeriis templi et eorum usibus deserviret. Potest autem et hunc breviter habere sensum. Munus quod ex me est, tibi proderit. Compellitis, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ut cdem̃tem s ut durũ medicũ crebriꝰ mclamaret.
hoc de muliere chananca etiã m arcꝰ cõmemorat. eun¬
dẽ rerũ gestarũ ordinẽ seruans: nec afferens aliqͦͣm
repugnantiȩ qͥstionẽ: nͥ qͦd indomo dicit fuisse dñm.
cũ ad illũ uenit eadẽ mulier ꝓfilia sua rogans. Ma¬
theus autẽ poss qͥdẽ facile intesligi de domo tacuis¬
se: candẽ tam̃ iẽ cõmemorasse. S qm̃ dicit discipłos
dño suggesusse. dimitte illã qm̃ clamat pͦ nos:
nichil uidet᷑ aliud siguificare. ꝙͣ p ambulantẽ
dñm. mulicrẽ illã dep̃catorias uoces cmmisie. Q on̾igͥ
in domo: nͥ qi incelligendũ. ẽ. aixisse qͥdẽ martum
qͦd intrauerit uͥ erat iũc. cũ eũ p̃dixiss: fuisse mao¬
mo: s qͥ a matħs ait. ñ respondit ei u̾bũ: dedite ag
noscere qͦd ambo tacuert᷑: & in eosilentio egressim
fuisse iũm de domo illa: atq ita cet̾a contexuntit
gͦ in nullo discordant.

Expanded text:
non ut clementem, sed ut durum medicum crebrius inclamaret. non ut clementem, sed ut durum medicum crebrius inclamaret. Hoc de muliere Cananaea etiam Marcus commemorat, eumdem rerum gestarum ordinem servans, nec afferens aliquam repugnantiae quaestionem, nisi quod in domo dicit fuisse Domini, cum ad illum venit eadem mulier pro filia sua rogans. Matthaeus autem posset quidem facile intelligi de domo tacuisse, eamdem tamen rem commemorasse. Sed quoniam dicit discipulos Domino suggessisse: Dimitte illam, quoniam clamat post nos, nihil uidetur aliud significare quam post ambulantem dominum mulierem illam deprecatorias uoces emisisse. quomodo ergo in domo, nisi quia intellegendum est dixisse quidem Marcum quod intrauerit, ubi erat Iesus, cum eum praedixisset fuisse in domo? sed quia Mattheus ait: non respondit ei uerbum, dedit anoscere quod ambo tacuerunt, et in eo silentio egressum fuisse Jesum de domo illa; atque ita caetera contexuntur, quae jam in nullo discordant.
Abbreviated transcription (Latin):
si adpͥmas rogantis ȩccłiȩ lacrimas dñs respondere.
id ÷ postulatã errantib sospitatẽ m̃tis dare distule¬
rit: nec sic qͥdem ãpecendo. qͤrendo. pulsando
desistendũ. ẽ. neq impetrandi sub eunda desꝑa-¬
tio: s tanta potiꝰ ꝑseuerandũ instantia. tã obsti¬
nato freqͦntandꝰ clamore saluator tantũ. etiãm
scõꝵ eiꝰ int̾letanias appetaenda suffragia:. donec & ip-¬
si de celis dño ꝓaudienda supplicent eccłia. Sicq fit:
ut si m̃tem ab iitentione ꝓposita ñ mutauerit: neqͦ¬
qͣm fructu petitionis fraudet᷑: s siue ꝓsua fragilita¬
te qͥs. seu ꝓ aliis int̾uenerit. desid̾ato potiat᷑ effectu.
Et accenentes discipłi eiꝰ: rogabant eũ dicences. Dimit¬
te eã: qi clamat pͦꝰ nos. Discipłi illo ad huc tẽpore my¬
steria dñi nescientes. uł miscdia cõmoti. rogabant
ꝓchananea mulicre. qͣm alt̾ euangłista syrophenis¬
sã appellat: uł importunitate eiꝰ carere cupĩentes. qͥa

Expanded text:
si ad primas rogantis Ecclesiae lacrymas Dominus respondere, id est, postulatam errantibus sospitatem mentis dare distulerit, nec sic quidem a petendo, quaerendo, pulsando desistendum est, neque impetrandi subeunda est desperatio: sed tanta potius perseverandum instantia, tam obstinato frequentandus clamore Salvator, tantum etiam sanctorum ejus inter litanias appetenda suffragia, donec et ipsi de coelis Domino pro audienda supplicent Ecclesia. Sicque fit ut si mentem ab intentione proposita non mutaverit, nequaquam fructu petitionis fraudetur; sed sive pro sua fragilitate quis, seu pro aliis intervenerit, desiderato potiatur eEt accedentes discipuli ejus rogabant eum dicentes: Dimitte eam, quia clamat post nos. Discipuli illo adhuc tempore mysteria Domini nescientes, vel misericordia commoti, rogabant pro Cananaea muliere, quam alter evangelista Syrophoenissam appellat, vel importunitate ejus carere cupientes, quia
Abbreviated transcription (Latin):
re galileş ab adiacente ꝓuintia dictũ. mare tyberia¬
dis ã ꝓocima ciuitate. quȩ olim cennereth uocata:. sed
abherode tetrarcha instaurata. in honorẽ tyberii cesa¬
ris tyberias. ẽ. appellata. Porro genesar scd̃m qͦsdã
alaci ipsiꝰ natura nom̃ trahens. qͥa crispantib aqͥs
de se ipso sͥ excitare aurã ꝑhibet᷑: greco uocabulo

Expanded text:
te provincia dictum, mare Tiberiadis a proxima civitate, quae olim Chennereth vocata, sed ab Herode tetrarcha instaurata, in honorem Tiberii Caesaris Tiberias est appellata. Porro Genesas a laci ipsius natura, qua crispantibus aquis de seipso sibi excitare auram
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ. tanꝙͣ ipsius montis soliditas. nullo feno int̾posi¬
tcontinebat. Et accipiens nĩc septẽ panes & pisces.¬
i ipsi acceptos turbe apponerent: qͥa spiritalis
dona scientiȩ tribuens apłis. ꝑeorũ ministeriũ uo¬
lit ecclie suȩ ꝑ orbẽ uitȩ cibaria distribui. Qd aũt
sagit panes qͦs discipłis daret. aꝑtionẽ designat.

Expanded text:
tum tanquam ipsius montis soliditas, nullo feno interpositum tanquam ipsius montis soliditas, nullo feno interposito, continebat. Et accipiens septem panes, ut ipsi acceptos turbae apponerent: quia spiritalis dona scientiae tribuens apostolis, per eorum ministerium voluit Ecclesiae suae per orbem vitae cibaria distribui. Quod autem fregit panes quos discipulis daret, apertionem designat
Abbreviated transcription (Latin):
passionss continet. qͥ deturbulentis huiꝰ scl̃i fluctis¬
b erepti. ac diuina benedictione cõnsecrati. refectio¬
nẽ nob̾ int̾nã. ne in huiꝰ mundi transeuntis excuri¬
te p̃buere. uł mortis: Et precepit turbe. ut discums¬
berent suꝑ t̾ram. Supra in refectione qͥnq panũ
turba suꝑ fenũ uiride discũbebat: nc̃ uͥ septẽ pa¬
scͥpturã legis. carnis desidia calcare & cõprimeti
iubem᷑. Om̃is caro fenũ: & oĩs gła eiꝰ. tanqͣm flos
feni. In nouo aut̃ testam̃to: ipsã qͦ t̾rã ac faculta¬
tes tẽporales derelinqͦre p̃cipimͣ. Uel certe qͥa mos
in qͦ turba dñicis panib reficiebat᷑ altitudinẽ ut
supͣdiximꝰ redẽptoris nr̃i significat: ibi suꝑ fenũ.
hic suꝑterrã reficit᷑. Ibi eñ celsitudo xp̃i ꝓpt̾ car¬
nales homines. & ierł̃m t̾renã carnali spe & adth̃
ano tegitur: hic aut̃ remota om̃i cupiditate carna¬
i onunias noui testam̃ti spei ꝑmanentis fir mam̃-¬

Expanded text:
passiones continet? qui de turbulentis hujus saeculi fluctibus erepti ac divina benedictione consecrati, refectionem nobis internam, ne in hujus mundi transeuntis excurae vel mortis. Et praecepit turbae ut discumberet super terram. Supra in refectione quinque panum turba super fenum Scripturam legis carnis desideria calcare, et comprimere jubemur, quia omnis caro fenum, et omnis gloria ejus tanquam flos feni: in Novo autem Testamento, ipsam terram ac facultates temporales derelinquere praecipimur. Vel certe quia mons in quo turba dominicis panibus reficiebatur, altitudinem, ut supra diximus, Redemptoris nostri significat, ibi super fenum, hic super terram reficitur. Ibi enim celsitudo Christi propter carnales homines et Hierusalem terrenam carnali spe et io tegitur; hic autem, remota omni cupiditate carnali, convivas Novi Testamenti spei permanentis firmamen
Abbreviated transcription (Latin):
assonicandũ ꝓuocat. Si rancorẽ cont᷑ ꝓocimũ nos
lcuar conspexerit: intelligit inuid̃am &. odiũ
nos in corde habere & ꝑnã adhomicidiũ ꝑpetͣndũ
nflãmat. Sinos anlent̾ in alicuiꝰ rei pulchritu¬
diñc inspicece uiderit: nitelligit auaritiã nos
ionde tenere: & adfurta incitãt. Si leues nos sen¬

Expanded text:
ocat. MAUR. Si rancorem contra proximum nos levare conspexerit, intelligit invidiam et odium nos in corde habere, et per iram ad homicidium perpetrandum inflammat. Si nos ardenter in alicujus rei pulchritudinem inspicere viderit, intelligit avaritiam nos corde tenere, et ad furta incitat. Si levibus nos se
Abbreviated transcription (Latin):
cina debiles readdidit. euangłicis docum̃tis aafidẽ
conu̾tunt. eosq ad pedes m̃u ꝑiciunt: qͥa peccata
sua confitentes. ipsi soli mediatori dĩ & hominũ. cu¬
randos subiciunt. Quos ipse etiã ita curat ut turbȩ
mirent᷑. & magnificent dm̃ isrł: qͥa agmina fide¬
liũ inestimabili tc̃ exultant gaudio: qͦndo uiderus
eos qͦs uarie erroꝵ egritudines in sãnos & egenos ef¬
feterant. diu̾sis uirtutũ opib ditatos. & fide robus¬
tos indiuino seruitio bene laborare: & obhoc mag.¬
nifice laudes deo decantant. dicentes cũ ꝓpħa. Qͥs
d̾s magnꝰ sic̃ ds nr̃: tues ds qͥ facis mirabilia sol.
Notã fecisti inpopłis uirtutẽ tuã: lib̃asti inbra¬

Expanded text:
reddidit, evangelicis documentis ad fidem convertuntur. Eosque ad pedes Jesu projiciunt, quia peccata sua confitentes, ipsi soli mediatori Dei et hominum curandos subjiciunt. Quos ipse etiam ita curat, ut turbae mirentur et magnificent Deum Israel. Quia agmina fidelium inaestimabili tunc exsultant gaudio, quando viderint eos, quos variae errorum aegritudines insanos et egenos effecerant, diversis virtutum opibus ditatos, et fide robustos in divino servitio bene laborare. Et ob hoc magnifice laudes Deo decantant, dicentes cum Propheta: Quis Deus magnus sicut Deus noster. Tu es Deus qui facis mirabilia solus. Notam fecisti in populis