comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
potest Et in retribitionem.
in quid᷑ ut qualiai fecerunt
in xp̃m talia retribuantur. illis.
Et utiq ita contigit: Uer bigã:
oluerunt xp̃i nomen delere
deterra: Nomen eorum deletũ
est ut iam non dicantur ppłus
dñi: Interfecerunt xp̃m: in ter¬
feccisunt & ipsi gladio romano.
Significatur & sacra scriptura
inlege et prophetis: Sicut
psalmista ostendit dicens pa¬
raso inconspectu meo m̃ sm:
Cuius intelligentiam quia
non recte scrutati sunt iudaci:
fucta ẽ cis ipsa menscc in laque¬
um. et inceteraquȩ supra memo¬
ratti sunt nolentes in xp̃m cre¬
dere quiomĩs illa scriptura tes¬
amonium ꝑhibebat: Et qm̃
ad mortem contrex auctorita¬
tem illius scripture tradider̃
meritum illorum: Obscurent̃
oculi eoꝵ neuideant. & dorsum
illorum semper incurua: Haec
uerba non ohtantis uoto sed p̃¬
dicentis officio dicuntur: Obs¬
curentur oculi cordis illorum.
id ẽ in tellectus eorum. ut non
intelligant xp̃m filium dei. eẽ:

Expanded text:
potest. Et in retributionem, potest. Et in retributionem, inquit, ut qualia fecerunt in Christum talia retribuantur illis, et utrique ita contigit. Verbi gratia, voluerunt Christi nomen delere de terra, nomen eorum deletum est ut jam non dicantur populus Domini; interfecerunt Christum, interfecti sunt et ipsi gladio Romanorum. Significatur et sacra Scriptura in lege et prophetis, sicut Psalmista ostendit, dicens: Parasti in conspectu meo mensam , cujus intelligentiam quia non recte scrutati sunt Judaei, facta est eis ipsa mensa in laqueum, et in caetera quae supra memorata sunt, nolentes in Christum credere, cui omnis illa Scriptura testimonium perhibebat: et quoniam ad mortem contra auctoritatem illius Scripturae tradiderumeritum illorum. Obscurentur oculi eorum ne videant; et dorsum eorum semper incurva. Haec verba non optantis voto, sed praedicentis officio dicuntur. Obscurentur oculi cordis eorum, id est intellectus eorum, ut non intelligant Christum Filium Dei esse;
Abbreviated transcription (Latin):
ut dolo illos interficĩant. sicut
ab salon interfecit frẽm suum
am non: Sic iudaei intelligunt᷑
suꝑ menscs tractasse: denece
debemus intelligere. collatio¬
nem uerborum illorum: quã
a gebant super mensam dexp̃o.
Unde dic̃ ꝓpheta: Bi at m̃ sa
eorum id .ẽ. collatio uerboꝵ
iudaeorum inla queum: ut in¬
la que entur. & in uoluan¬
tur siue decipiantur. ultionẽ
iniqui teitis mensȩ suae in cap¬¬
tionem. quoq ut ipsi capicnt᷑¬
ł icit illis etiam. incandalum.:
in am paciantur dãpnationis:
& interse rixas gerant & conten¬
tiones: Scandalum siquidem
grecum .ẽ. & sonat in latino ser¬
mone offensam ruinam ł rixam:
Pro offensione enim & ruina po¬
nitur: ubi d̃s dicit: Uequi scan¬
dalizauerit unum depus illis
istis id .ẽ. qui offenderit ł ruere
fecerit: Iro rixa autem sicut
illo in loco ubi dic̃ euan gelista.
quo audito pharis ei uerbo
scandalizatis id .ẽ. rixati
Hic autem sub utroq sensu acipi

Expanded text:
ut dolo illos interficiant: sicut ut dolo illos interficiant: sicut Absalon interfecit fratrem suum Ammon . Sic Judaei intelliguntur super mensas suas tractasse de nece debemus intelligere collationes verborum illorum, quas agebant super mensam de Christo; unde dicit Propheta: Fiat mensa eorum, id est collatio verborum Judaeorum in laqueum, ut illaqueentur et involvantur; sive decipiantur ultione iniquitatis mensae suae in captionem quoque, ut ipsi capiantur: fiat illis etiam in scandalum, hinam patiantur damnationis; et inter se rixas gerant et contentiones. Scandalum siquidem Graecum est, et sonat in Latino sermone offensam, ruinam, vel rixam: pro offensione enim et ruina ponitur, ubi Dominus dicit: Vae qui scandalizaverit unum de pusillis istis , id est qui offenderit, vel ruere fecerit: pro rixa autem, sicut illo in loco ubi dicit Evangelista: Quod audito Pharisaei verbo scandalizati sunt , id est rixati: hic autem sub utroque sensu accipi
Abbreviated transcription (Latin):
imait in anima sicut et dephi¬
losphis gentium dicitur
quod tradiderit illos in ręꝓ¬
bum sensum: O culos ut non ui¬
deant: O culis quidem corpo¬
reis uider̃ iudaei dñm. & multi
miracula habeo fieri: sed qui a
inmo derate t̾renis negotiis
INten debant oculis fidelitta¬
tis & amoris nequaquam meru¬
erunt illum cernere: staures
ut non audiant: sub ꝑmisit eis
habere: Audier̃ xp̃m aurib
carnis sed non audier̃ aurib
cordis. Quas dñs requirebat
dum diceret: Qui habet aures
audiendi audiat: Caecitts
igitur & surditas atq mens
inuidentice. usque in odier¬
num diem in iudeis manet.
quidum nolunt oboedire
euagło. adhoc ut in xp̃m credant
liuore in uidicie suc censi. sẽꝑ
inuident saluti gentium: ł iat
mensa eorum inlaqueum:
Admensam solent impii tactare
denece innocentum: sicut
hero des de obtruncationebeati
foħis. & olo phernes spurcissimꝰ
deuiolatione iu dith: Solent
eos &iam uocare ad mensam:

Expanded text:
erimat in anima, sicut et de phierimat in anima, sicut et de philosophis gentium dicitur, quod tradiderit illos Deus in reproborum sensum: oculos ut non videant. Oculis quidem corporis viderunt Judaei Dominum, et multa miracula ab eo fieri; sed quia immoderate terrenis negotiis intendebant, oculis fidelitatis et amoris nequaquam meruerunt illum cernere. Et aures ut non audiant, subaudi permisit eis habere. Audierunt Christum auribus carnis, sed non audierunt auribus cordis, quas Dominus requirebat, cum diceret: Qui habet aures audiendi, audiat . Caecitas igitur et surditas atque mens invidentiae usque in hodiernum diem in Judaeis manet, quia dum nolunt obedire Evangelio, ad hoc ut in Christum credant, livore invidiae succensi, semper invident saluti gentium. Fiat mensa eorum in laqueum. Ad mensam solent tractare impii de nece innocentum, sicut Herodes de obtruncatione beati Joannis: et Holofernes spurcissimus de violatione Judith . Solent etiam eos vocare ad mensam,
Abbreviated transcription (Latin):
conpueti sunt corde & dixer̃
ad apłos.: Qui faciemꝰ uiri
frs in contrariam uero par¬
tem accipitur: ut isto in loco:
id ÷ dari permisit: sicut tra¬
didit & in durti uit. pro eo
quod .ẽ. tradi et in durari per¬
misit: Spm̃ autem conpune¬
tionis appellat mentem iN¬
ui denticie : qui a inuiderunt
et inuident adhuc saluti gen¬
tium: Aliquando enĩ sp̃sꝓ
animo ponitus ut in euan¬
gelio habetur dedñõ: quod
id clinccto cpite emisit spm̃
Aliquando ꝓmente: uthic
qua inter bonum & malum
uerum & falsum discernimũs.
et non ẽ. aliud mens atq aliud
ratio: Sp̃s autẽ conpunctio¬
nis id circo appellatur mens
in uidentite. qm̃ plerũq
dum cernunt homines feli¬
citatem alterius. torquent᷑
torquentur uidaei descilute
gentium dixit habere illos
spm̃ conpunctionis: Aliter
Spm̃ conpunctionis malignum
res insuapo testate suscipit:
Bonus ergo ds̃is exigentibus cul¬
pis iudaeorum permisit eis ha¬
bere spm̃ ꝑditionis quieos ꝑ¬

Expanded text:
unt corde, et dixerunt ad apostolos: Quid faciemus, viri fratres ? In contrariam vero partem accipitur, ut in isto loco:  habere permisit, sicut tradidit et induravit, pro eo quod est tradi et indurari permisit. Spiritum autem compunctionis appellat mentem invidentiae, qua inviderunt et invident adhuc saluti gentium. Aliquando enim spiritus pro anima ponitur, ut in Evangelio habetur de Domino, quod inclinato capite emisit spiritum : aliquando pro mente, ut hic:qua inter bonum et malum, verum et falsum discernimus, et non est aliud mens, atque aliud ratio. Spiritus autem compunctionis idcirco appellatur mens invidentiae, quoniam plerumque dum cernunt homines felicitatem alterius, torquentur torquentur Judaei de salute gentium, dixit habere illos tum compunctionis. Aliter: spiritum compunctionis malignum res in suam potestatem suscipit. Bonus ergo Deus, exigentibus culpis Judaeorum, permisit eis habere spiritum perditionis, qui eos p
Abbreviated transcription (Latin):
re sine grã xp̃i. neq iustificari
sine fide illius: Hoctamen
deillis intelligendum: qui adfi¬
dem xp̃i noluer̃ transire: Otran¬
Electio autem consecutti est:
id . ẽ. illi qui electisunt ex eadẽ
plebe: Quod su pra appellauit
reliqui cis: nunc electionem
uocat: Et sicut in precedenti¬
bus ciscum cisio pro iudcceis
sic hic electio pro electis accipi¬
tur: qui consecuti sunt iustifi¬
cationem ꝑfidem. quit credi¬
derunt in xpm: Quam uis et
electio ad credentes gentiles etiã
possit referri: qui unum effec¬
ti sunt cum uideis fidelibus
Tale ẽ. & illud psal mistte:
Ius tus dñs iusticias dilexit idẽ.
iustos amatores iusticiae: Cȩae¬
ri uero excecati sunt. tenebris
infi delitatis: Sicut enim ille
qui fidem habent in luce dicit᷑
consistere: ita qui infidelis est
intenebris ignorantite manet:
Vnde idem egregius predicator
credentibus dicit Fuistis enim
aliquando tenebrȩ nunc autẽ
lux indño :: Sicut scriptum . ẽ.

Expanded text:
re sine gratia Christi, neque justificari re sine gratia Christi, neque justificari sine fide illius. Hoc tamen de illis intelligendum est qui ad fidem Christi noluerunt transire. De tranElectio autem consecuta est, id est illi qui electi sunt ex eadem plebe. Quod supra appellavit reliquias, nunc electionem vocat: et sicut in praecedentibus circumcisio pro Judaeis, sic et hic electio pro electis accipitur, qui consecuti sunt justificationem per fidem, qua crediderint in Christum, quamvis et electio ad credentes gentiles etiam possit referri, qui unum effecti sunt cum Judaeis fidelibus. Tale est et illud Psalmistae: Justus Dominus et justitias dilexit , id est justos, amatores justitiae: caeteri vero excaecati sunt tenebris infidelitatis. Sicut enim ille qui fidem habet in luce dicitur consistere, ita qui infidelis est in tenebris ignorantiae manet. Unde idem egregius praedicator credentibus dicit: Fuistis enim aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino . Sicut scriptum est:
Abbreviated transcription (Latin):
fic̃ arena maris: reliquie salue
fient: Sic̃ tem porib: helie do¬
reseruati sunt neadorarent
idola sic temporibus apostolor
multi ex iudaeis scđm electio¬
nem grãe dĩ saluatisunt uenien¬
do ad fidem. Qui et reliquiȩ
appellantur : & considerandũ
quia scđm electionem grae.¬
id .ẽ. scđm predestinationis
Sicut elegitnos inquit ante
mun di conftittionem in ipso
ma culati Si autem grt̃e iam¬
factisunt illi qui crediderunt
ex iudaeis. ĩam non fuit illud.
exoperibus legis ꝑ quȩ putti¬
bant se iustificari posse. illi
qui in infidelitate remanser̃
Alio qua gririam non . ẽ. grãt.
Hoc .ẽ. sialiter salui factisunit
quod non po test fieri. nisi grã
dĩ ergo ipsi gr̃a iam nonerit
grã sed meritum: Quid er:¬
go. sub dicendum . ẽ.  hoc
ꝓcul dubio. qđ que rebat isrł
hocnon ẽ. conse cutus. Elec¬
tio autem consecuta ẽ: Quid
quȩ rebat isrł : operalegis ꝑ¬
idcir conon .ẽ. consecutus: qui¬
aneq opera legis ualuit imple¬

Expanded text:
ena maris, reliquiae salvae fient. Sicut temporibus Eliae, doreservati sunt ne adorarent idola, sic temporibus apostolorum, multi ex Judaeis secundum electionem gratiae Dei salvati sunt veniendo ad fidem, qui et reliquiae appellantur. Et considerandum quia secundum electionem graid est secundum praedestinationis Sicut elegit nos, inquit, ante mundi constitutionem in ipso, maculati . Si autem gratiasunt illi qui crediderunt ex Judaeis, jam non fuit illud ex operibus legis, per quae putabant se justificari posse illi qui in infidelitate remanserunt: alioquin gratia jam non est gratia. Hoc est: si aliter salvi facti sunt, quod non potest fieri nisi gratia Dei, ergo ipsa gratia jam non erit gratia, sed meritum. Quid ergo? subaudis dicendum est. Hoc proculdubio quod quaerebat Israel, hoc non est consecutus: electio autem consecuta est. Quid quaerebat Israel? Opera legis pidcirco non est consecutus, quia neque opera legis valuit imple
Abbreviated transcription (Latin):
rebaptiz cibant et dicebunt suos
cẽ illos & ili gaudebunt seappellari
doni tistus & nouatianos: Ergo
apłs ut cõperit talia geri apud cho¬
richios scripsit cis ista q̃hic dñr.¬
errorem quidem illorum ostendens.
sed nomina auetorum non prodens:
aliut enimꝰ. suam &aliorum fi delium

Expanded text:
rebaptizabant, et dicebant suos rebaptizabant, et dicebant suos esse filios: et illi gaudebant se appellari Donatistas et Novatianos. Ergo Apostolus, ut comperit talia geri apud Corinthios, scripsit eis ista quae dicuntur hic, errorem illorum ostendens, sed nomina auctorum non prodens. Maluit enim in suam et in aliorum fidelium
Abbreviated transcription (Latin):
hominis sed dĩ: Sitis autẽ ꝑfecti
in eodem sensu: et in eadem¬
e scientia: Quodunum est Ia est
in eodem intellectu manete. quẽ
ame accepistis & dicite uos filios esse
dĩ. sicut dicebatis quando auobis¬
s discessi corpore: Significatum.¬
Clo es locus est: Ettale ẽ acsidice¬
ret: Ab his qui sunt anthiochiȩ¬
se aut aliquidtale: E go qui dem fum
pauli. sub filius. uł bap᷑tismate¬
Sbaptizcitus: Apud corinthios
emerserantꝰ cretici pꝰ discessum apłi.
maxime hiqui excircum cisione
erant iud cei credentesquiquos¬
cumq baptitabunt suos. eẽ. credelint
filios baptitahtes eos in nominesuo:
Et illi qui habeis baptizabantur:
gaudebant seappellari filios tẽ
illorum. aquibus baptitati fuerant.
credentes uero quierant. fidem
et doctrinam apłi tenentes.
dicebant egosum xp̃i quoduaq
benedicebant quia sic ẽ dicendum
Similiterfactum .ẽ quodam tẽps
quando exurrexit donatus & noius
hereticiqui quoscumq poterant
ab ecclesia expellebant: Iterunꝙ

Expanded text:
hominis, sed Dei. Sitis autem perfecti in eodem sensu et in eadem scientia, quod unum est; id est in eodem intellectu manete, quem me accepistis et dicite vos filios esse Dei, sicut dicebatis quando a vobis discedebam corde. Significatum,Chloes locus est, et tale est acsi diceret: ab his qui sunt Antiochiae, aut aliquid tale. Ego quidem sum Pauli, subaudis filius, vel baptismabaptizatus. Apud Corinthios emerserant haeretici post discessum Apostoli; maxime hi qui ex circumcisione erant Judaei credentes, qui quoscunque baptizabant suos esse dicebant filios, baptizantes eos in nomine suo, et illi qui ab eis baptizabantur gaudebant suos appellari filios esse illorum a quibus baptizati fuerant; credentes vero, qui erant fidem et doctrinam Apostoli tenentes, dicebant: Ego sum Christi, quod utique bene dicebant, quia sic est dicendum. Similiter factum est quodam tempore, quando exsurrexerunt Donatus et Novatianus, haeretici, qui quoscunque poterant ab Ecclesia expellebant, iterumque
Abbreviated transcription (Latin):
es
apłs:. Sed dico: Numquid non
audierunt. Sub iudȩi uerbũ
p̃dicationis apłoꝵ. Respondet
Etquidem. Ecce adfrrmatio & hic
distinguendũ: Sepsus enim hu¬
ius modi ẽ. Num quid non aucti¬
id ẽ. certissime & inueri tacte
dico quiꝰ audierunt: sed cre¬
dere con tẽpserunt: Poterat
aliquis adhaec dicere: Apłi
recesserunt ab eis & quo modo
potuer̃ audire : Asserit quo¬
que apłs exemplo prophetico

Expanded text:
s : Sed dico: Nunquid non audierunt? Subaudis Judaei verbum praedicationis apostolorum: Respondet Et quidem, ecce affirmatio, et hic est distinguendum. Sensus enim hujusmodi est: Nunquid non audiid est certissime, in veritate dico, quia audierunt, sed credere contempserunt. Poterat aliquis ad haec dicere: Apostoli recesserunt ab eis, et quomodo potuerunt audire? Asserit quoque Apostolus exemplo prophetico
Abbreviated transcription (Latin):
inspirante auditu spĩcali audi¬
ebant: quid extrinsecus uoce
corporali ad salutem auditorũ
proferre debuissent:: Unde¬
& ipse paulus alias ait: Anexpe¬
rim̃tum quȩritis. eiꝰ qui in melo¬
quitur xp̃s. Et dauid. quid di¬
cit  Audiam quidlo quatur
in me dñs đs: Ab hoc auditu apos¬
tolorum : id .ẽ. ap̃dicatione
illorum subtraxer̃ se iuda ei
rennuentes in xp̃m credere:
Ergo fides exauditu: Primum
audit quis predicatorem loqui:
quomodo debeat credere.
Dcinde accipit fidem: Auditꝰ
autem ꝑuerbum xp̃i:. Quod
predicatur abapłis & doctori¬
b uerbum xp̃i ẽ : quia non alia
predicant quã q̃ in eugłio con¬
eis incorde & loquitur ꝑ ora
corum: adhȩc poterant iudȩi
dicere licet falso Non
audiuimus uerbum p̃i ꝑ ora¬

Expanded text:
inspirante, auditu spiritali audiebant, quid exstrinsecus voce corporali ad salutem auditorum proferre debuissent. Unde et Paulus alias ait: An experimentum quaeritis ejus qui in me loquitur Christus ? Et David quidem dicit: Audiam quid loquatur in me Dominus Deus ? Ab hoc auditu apostolorum, id est a praedicatione illorum subtraxerunt se Judaei, renuentes in Christum credere. Ergo fides ex auditu. Primum audit quis praedicatorem loqui quomodo debeat credere, deinde accipit fidem. Auditus autem per verbum Christi; quod praedicatur ab apostolis et doctoribus verbum Christi est: quia non alia praedicant, quam quae in Evangelio coneis in corde, et loquitur per ora illorum. Ad haec poterant Judaei dicere, licet falso: Non audivimus verbum Chr
Abbreviated transcription (Latin):
ibs quasi intribunali sedebit: qr ⁊ abõnib
uidebit᷑ ⁊̃ abypso om̃iũ conscienciae : ⁊ cause
iudicabuntur aꝑtissime: Et ẽ sensus:
Vosqui ab inuicẽ fr̃s iudicatis: quantũ in uob̃:

Expanded text:
Jesus quasi in tribunali sedebit, quia et ab omnibus Jesus quasi in tribunali sedebit, quia et ab omnibus videbitur, et ab ipso omnium conscientiae et causae dijudicabuntur aptissime, et est sensus: Vos qui ad invicem fratres judicatis, quantum in vobis
Abbreviated transcription (Latin):
tib grã dĩ abluti apecccitis ⁊ illor qͥquotidę
moriunt᷑ peccato: adhoc ut uiuant similit̃
uirtutib: in nouitate itae ambulando
Tuautẽ iude e qͥuidicas fratrẽ tuũ. gentilẽ¬
manducantẽ omĩa. aut tugentilis quare
sꝑnis: i despicis fratrẽ tuũ udȩũ infirmum
adhuc infide ⁊ nolentẽ manducare om̃ia
Cũ idẽ paulus alibidicat. Nescitis quia
angłos iudicabimꝰ quanto magis sđaria
Etiterum ipsȩ iudicando qͥtalia a gunt.
regñ hon consequentur . cur hieꝓhibet neiuidi¬
cemꝰ Sciendũ ꝙ deaꝑtis reb libera potes¬
tas nobis iudicandi c̃cedit̃ sic̃ de homicidio
adulterio publico atq furto: Dehoccultis
uero quȩ possunt ⁊ bono imalo animo feri
reseruandũ : Om̃sid ẽ. bonr imali ꝑfecdi
e4
& in ꝑfectigentiles ⁊iudacistabimꝰ antemr:¬
bunalxp̃i: Tribunal sedes ẽ iudicis que
in &celsoloco collocat᷑ quo idex abõnb po¬
sit uideri: ⁊ipse accuscintes⁊ accusatos
exeminenti loco possit intueri: Ita ⁊ dñs

Expanded text:
tibus, gratia Dei abluti a peccatis, et illorum qui quotidie moriuntur peccato, ad hoc ut vivant similiter virtutibus, in novitate vitae ambulando. Tu autem, Judaee, quid judicas fratrem tuum? gentilemanducantem omnia. Aut tu, gentilis, quare ernis, et despicis, fratrem tuum? Judaeum infirmum adhuc in fide, et nolentem manducare omnia, cum idem Paulus alibi dicat: Nescitis quia angelos judicabimus, quanto magis saecularia ; et iterum ipse judicando: Qui talia agunt regnum Dei non consequentur , cur hic prohibet ne judicemus? Sciendum quod de apertis reatibus libera potestas nobis judicandi conceditur, sicut de homicidio, adulterio publico, atque furto. De occultis vero quae possunt bono et malo animo fieri, mali, perfecti et imperfecti, gentiles et Judaei, stabimus ante tbunal Christi. Tribunal est sedes judicis, quae in celso loco collocatur, quo judex ex omnibus possit videri, et ipse accusantes et accusatus ex eminenti loco possit intueri. Ita et Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
scilic& futurorum bonorũ: in grã
sua non in meritonr̃o : exhortetur
orate ꝓnobis: ut sermo dnĩ currat
aborenr̃o ad auresuas & abauribus
adcor sicq uertatur in operatio¬
nem: Vt liberemur ab inpor¬
tunis qui non stant in portu
qui& is: Dñ s autẽ dirigat corda et corpora¬
ur̃a: Idẽ siquid tortitudinis
in uob hab&ur. auferat & faciat
uos ꝑrectitudinẽ uitȩ ambure.
& rectos gressus figere in bono
opere : Incaritate d̃ĩ & ꝓximi.
& paciencia xp̃i: ut pacientessitis
nes fligela& crucẽ : uesicut
quidam codices habent in expec
manducauimus id ẽ sine labore :
aspere increpabimus illũ saluta¬
tio mea mani pauli quod ẽ signũ
inomni epła: Infinẽ ont̃nium
epłarum hebra icis litteris.
& greco sermone nom̃ suũ scribe¬
bat: & illud quod sequitur. neaba¬

Expanded text:
m futurorum bonorum, in gratia m futurorum bonorum, in gratia sua, non in merito nostro, exhortetur, orate pro nobis, ut sermo Dei currat, ab ore nostro ad aures vestras, et ab auribus ad cor, sicque vertatur in operationem. Ut liberemur ab importunis, qui non stant in portu quietis. Dominus autem dirigat corda vestra, id est: si quid fortitudinis in vobis habetur, augeat, et faciat vos per rectitudinem vitae ambulare, et rectos gressus figere in bono opere. In charitate Dei et proximi, et patientia Christi, ut patientes sitis nes, flagella, crucem: vel sicut quidam codices habent in exspemanducavimus, id est sine labore. Saspere increpabimus illum. Salutatio mea manu Pauli, quod est signum in omni epistola. In fine omnium epistolarum Hebraicis litteris et Graeco sermone nomen suum scribebat, ne illud quod sequitur ab
Abbreviated transcription (Latin):
tione siue deceptione iniquitatis
erithisqui pereunt: id ẽ iudȩis
tur dilectio dĩ & ꝓximi in cordib
illis dsoꝑationẽ erroris. idesti
ꝑmitt& ad eosuenire anti xp̃m
operatorem mendacii.: Plus est
quod dixit operationẽ quã operi¬
torẽ : qripsa remitta eis id ipsum
m̃dacium & patrem om̃is maliciae
& iniquitatis: Ut credant men
datio id .ẽ diabolo utudicent᷑
siue dc̃pnetur om̃s qui non cre¬
diderunt ueritatixp̃o: sed c̃sen¬
serunt iniquitati diabolo
Quod elegeritnos apłos primicias
insalutem omnium gencium apłi
primiciae fuerunt: quia primi
crediderunt: In adquisitionem
tiadfidem nr̃a p̃dicatione:
aucmentum facicitis corpori
xp̃i & glorificetur ꝑuos atq
laudetur: Iuxta illud: uideant
oꝑa ur̃abona & glorificent patrẽ
ur̃m qui incȩlis est: Os̃ pater
qui intantum dilexitnos ut filiũ
suum ꝓnobis daret. & dedit
consolationem & ernam̃. ꝓmit¬
tendo nobis regnum cȩlorum.
& spembonam. expeccationẽ¬

Expanded text:
tione sive deceptione iniquitatis tione sive deceptione iniquitatis erit his qui pereunt, id est Judaeistur dilectio Dei et proximi in cordibus illis Deus operationem erroris, id est permittet ad eos venire Antichristum operatorem mendacii. Plus est quod dixit operationem, quam operatorem, quia ipsam rem mittet eis, id est ipsum mendacium et patrem omnis malitiae et iniquitatisd est diabolo, ut judicentur, sive damnentur, omnes qui non crediderunt veritati, Christo, sed consenserunt iniquitati, diabolo, quod elegerit nos apostolos primitias in salutem omnium gentium. Apostoli primitiae fuerunt, quia primi crediderunt. In acquisitionem ti ad fidem nostra praedicatione, augmentum faciatis corporis atque laudetur juxta illud: Videant opera vestra bona, et glorificent Patrem vestrum qui in coelis est . Deus Pater qui intantum dilexit nos, ut Filium suum pro nobis daret, et dedit consolationem aeternam promittendo nobis regnum coelorum, et spem bonam, exspectatione
Abbreviated transcription (Latin):
quodñsueni et . poenitꝰ ignoratur :
Quodq dic̃cuius aduentꝰ erit scđm
oꝑ ationem sathanȩ: intelli gen¬
dum. ẽ quia quic quid oꝑabitur.
diabolo in stigaote & co operante
implebit qui ex toto illũ pͥossi de¬
bit: Iamen non ad mittet sensum
tici: quasiita. ẽẽt nequa quã peceatũ
haberet quicquid ager&. sicut.
illi non habent qui frene smnpaci¬
untur : quinesciunt quidagunt:
in om̃i uirtute signis & ꝓhigiis m̃dacib
sub eritaduentus antixp̃i. signa
& ꝓdigia ꝓuno accipiuntur: Insig¬
nisergo & ꝓdigiis mendacibus
oꝑ abitur.: quia uidebitur mortuos
suscutore & ali amulta signa facere.
sedm̃ daciaerunt & aueritate
aliena: quia ꝑmagicã artẽ & phan¬
tasiam delũdet homines. sicut
& symon magus delusit illũ qui
putans eum occidere ari&em
decollauit ꝓeo:: Uel &iam isignis
& ꝓdigiis menda cibus erit ad uen
quȩ uidebitur operari trahet
homines admendacium colendum.
idẽ ad semet ipsum t qui estmen¬
dax & paterm̃ dacii: Etomniseduc¬

Expanded text:
atur. Quodque dicit: Cujus adventus erat secundum operationem Satanae, intelligendum est quia quidquid operabitur, diabolo instigante et cooperante, implebit, qui ex toto illum possidebit, tamen non amittet sensum,tici: quia, si ita esset, nequaquam peccatum haberet quidquid ageret; sicut illi non habent qui phrenesim patiuntur, qui nesciunt quid agant. In omni virtute, signis et prodigiis mendacibus, subaudis erit adventus Antichristi. Signa et prodigia pro uno accipiuntur. In signis ergo et prodigiis mendacibus operabitur, quia videbit mortuos suscitare, et alia multa signa facere, sed mendacia erunt et a veritate aliena, quia per magicam artem et phantasiam deludet homines, sicut et Simon magus delusit illum qui, putans eum occidere, arietem decollavit pro eo. Vel etiam in signis et prodigiis mendacibus erit adventualsa quae videbitur operari, tradet homines ad mendacium colendum, id est ad semetipsum, qui est mendax et pater ejus. Et omni seduc
Abbreviated transcription (Latin):
congregationis in ipsum:
Vos drũi ad uenitus legimus:
dicium: de quo hicracio agitur:
Congregationẽ suam appellat
multitudinem electorũ: uel quȩ
cũ couemiet uł que ei obuiabit
adiudicium: In ipsum dicit. quasi
in ipso : qui&e in xp̃o sunt om̃s electi
ut pote membra adherentef illi:
Rogamus uos fr̃s ꝑaduentũ dñi iħu¬

Expanded text:
congregationis in ipsum. os Domini adventus legimus, ad judicium, de quo hic ratio agitur. Congregationem suam appellat multitudinem electorum, vel quae cum eo veniet, vel quae ei obviabit ad judicium. In ipsum dicit quasi in ipso, quia in Christo sunt omnes electi, ut pote membra adhaerentes illi. Rogamus vos, fratres, per adventum Domini
Abbreviated transcription (Latin):
suftin&is in exẽpłu iusti udicii dei:
Sic̃ ex uerb ꝓsperi aliorũq doctorũ
colligere possumꝰ nihilagitur in hoc
niundo.nisi aut dõfaciente autipso
ꝑmittente: Sc̃ĩ ergo martyres
aliiq fideles. dõ ꝑmittente multa
pericula & aduersa in hoc scło
ad exẽplum iusti udicii dĩ pacebant᷑.
qm̃ in ipsis ostendebatur : qui a
si illi qui dilecti dĩ erant todia
paciebantur multo ampliora
& grauiora rȩpbi & in iici illius
in dieiusticudicii dĩ suscipient:
Lustum dĩ iudicium dic̃: qe tunc udi¬
cabit ds orbẽ terrȩ inequitatȩ:
Sitamen iustũ ẽ apud dm̃ reribue¬
remalis mala: & bonis bona: Si
tatmen coniunctio catusalis in hoc
loco non ꝓdubitatione ponitur:
sed paffirmatione: Quasidicer&:
qm̃ iustum. ẽ adõ ita agere:
Inreuelatione id ẽ in manifesta¬
tione dñi iħu decȩlo ueniente
adiudicium cũ angłis uirtutis eiꝰ :¬

Expanded text:
sustinetis in exemplum justi judicii Dei. sustinetis in exemplum justi judicii Dei. Sicut ex verbis Prosperi aliorumque doctorum colligere possumus, nihil agitur in hoc mundo, nisi aut Deo faciente, aut ipso permittente. Sancti ergo martyres aliique fideles, Deo permittente, multa pericula et adversa in hoc mundo ad exemplum justi judicii Dei patiebantur, quoniam in ipsis ostendebatur quia si illi qui dilecti Deo erant talia patiebantur, multo ampliora et graviora reprobi et inimici illius in die justi judicii Dei suscipient. Justum Dei judicium dicit, quia tunc judicabit Deus orbem terrae in aequitate. Si tamen justum est apud Deum retribuere malis mala, et bonis bona. Si tamen conjunctio causalis in hoc loco non pro dubitatione ponitur, sed pro affirmatione, quasi diceret: Quoniam justum est Deo ita agere. In revelatione, id est in manifestatione, Domini Jesu de coelo venientis ad judicium, cum angelis virtutis e
Abbreviated transcription (Latin):
cumꝑuenissent legendo ad illũ locũ
ubi loquitur apłs exꝑsona electo¬
rum qui indiae iudicii inuenien¬
di sunt uiii inquens dein denos
qui uiuimus quire linquimur simul
rapiemur cum illis obuiam dnõ
tum quasi suo tp̃re & illorum uen¬
turus ẽ& dñsadiudicium: Ettime¬
bantilli mitti cũ diabolo in carcerẽ
eteni supplicium eo quod tarde
hoc tritari: scripsit eis istam
nondũ imminere diẽ udiciisuo
tp̃rȩ: Et ostendit eis qđ antea
destruendũ ẽ& regũ romanorũ.
tamen occulte & obscũre
Neq enim audebat aꝑte scribere
diabolicione regni romani:
neforte contra credentes ꝑsecutio¬
nem excitar &.: Denunciat &iam
aduentum antix p̃i. & inter fectio¬
nem eius.:
aulus & syluanus: Id. est
iniciũ idẽq sensusquẽ in
priori exposuimus: Suꝑcres¬
eit fid es urã:: Fi desaugm̃to gget:
undeapłidicunt dño: Auge nos¬
bis fidem: & quidam aliuscredo
dñe: adiuua infidelitatẽ meam:
gloriamur in tribulationib: quas

Expanded text:
do ad illum locum ubi loquitur Apostolus ex persona electorum, qui in die judicii inveniendi sunt vivi, inquiens: Deinde nos qui vivimus, qui relinquimur, simul rapiemur cum illis obviam Christo tum, quasi suo tempore et illorum venturus esset Dominus ad judicium, et timebant illi mitti cum diabolo in carcerem aeterni supplicii, eo quod, tardehoc tristari, scripsit eis istam nondum imminere diem judicii suo tempore, et ostendit eis quod antea destruendum esset regnum Romanorum, tamen occulte et obscure. Neque enim audebat aperte scribere de abolitione regni Romani, ne forte in credentes persecutionem excitaret. Denuntiat etiam adventum Antichristi et interfectionem eaulus et Silvanus. Idem est initium, idemque sensus quem in priori exposuimus. Supercrescit fides vestra. Fides augmento eget; unde apostoli dicunt Domino: Adauge nobis fidem . Et quidam alius: Credo, Domine, adjuva infidelitatem meam . Gloriemur in tribulationibus quas
Abbreviated transcription (Latin):
his qui non nouerunt dm̃ idẽpaginis.
& qui non oboediunt cugłio herea¬
cis indelicet & falsis xp̃ianisatqu
iudoceis: Bene in flc̃ma ignis dicit
daturum dñm uindictã rȩpb: quia
ignis preced& eum tantum spaciũ
aeris occupans. quantũ occupauit
a qua inchiluuio : qui ardebit t̃ram
& crassitudinem aeris & purgabit
electos: Reꝓbiautẽ audientes
adño ite inignem &ernum : inuol¬
luent᷑ ab illo rne & trahentur ad
supplicia inferni: Qurrȩꝓbi:
dabunt poenas & ernas in in teritũ :¬
Dabunt poenas non aliis sed sibi dabt¬
& inferent: quimala fecerunt
ꝓquibus talia recipient: Dare
sustin& poenas: Ita & hic dabt̃
poenas : id sustinebunt: Cum
uenerit glorificari in sc̃is suis: id. est
clarus apparere eis & blanđ rȩpb.
antẽ t̃ribilis & seuus .: Quia creditũ
diem uteugłium ꝑhibeat uobis
testimonium credulitatis indie
illo : & recipiatis mercedẽ & ernam:
In quo sub negotio eramꝰ: uel hoc ado¬

Expanded text:
overunt Deum, id est paganis, et qui non obediunt Evangelio, haereticis videlicet, et falsis Christianis, atque Judaeis. Bene in flamma ignis dicit daturum Dominum vindictam reprobis, quia ignis praecedet eum, tantum spatium aeris occupans, quantum occupavit aqua in diluvio, qui ardebit terram et crassitudinem aeris, et purgabit electos; reprobi autem audientes a Domino: Ite in ignem aeternum , involventur ab isto igne, et trahentur ad supplicia inferni. Qui reprobi dabunt poenas aeternas in interitu. Dabunt poenas aliis, sed sibi dabunt et inferent: quia mala fecerunt pro quibus talia recipient. Dare sustinet poenas, ita et hi dabunt poenas, id est sustinebunt. Cum venerit glorificari in sanctis ejus, id est clarus apparere eis et blandus, reprobis autem terribilis et saevus. Quia creditum diem, ut Evangelium perhibeat vobis testimonium credulitatis in die illo, et recipiatis mercedem aeternam. In quo, subaudis negotio, oramus, vel ad hoc o
Abbreviated transcription (Latin):
interfecerit illũ potentia uisio¬
nissuae. siue. michahel interfe¬
cerit illum. iurtute dñi iħu oc¬
cid&ur non uir tute michahelis.:
Occid& ur autẽ sicut doctores
tractunt in monte oliu&i in papi¬
lione & solio suo. illo in loco c̃tra
quem dñs ascendit ad cęlos
Quod uerodicit apłstuncre uela¬
bitur ille iniquus postquã destuc¬
dum quod statĩ dixerit illũ
uenturũ: sed primũ illud destru¬
endum: acde inde antix pm̃
uenturum tp̃re adeo disposito :
Etillus tracione siue daritate.
ad uentus sui defaruet dñs iħ seũ
id ẽ antix p̃m: cuius. ẽ aduentus
scđm operationem sathanȩ:
Hocad ipsum diem iudicii ꝑtinet:
quando destru&ur ipseantixp̃s
cum omnbus membris suis audi
Notandũq quia nonstatim uenid
÷ dñs adiudiciũ ubi fuerit anti¬
xp̃s interfectus: sed sicut ex libro
danihelis intelligimus postmor¬
tẽ illius concedentur electis
ad poenitencim dies xlu: quan¬

Expanded text:
interfecerit illum potentia jussiointerfecerit illum potentia jussionis suae, sive Michael interfecerit eum, virtute Domini Jesu occidetur, non virtute Michaelis. Occidetur autem sicut doctores tradunt in monte Oliveti in Babylone et solio suo, illo in loco contra quem Dominus ascendit in coelos. Quod vero dicit Apostolus: Tunc revelabitur ille iniquus postquadum, quod statim dixerit illum venturum, sed primum illud destruendum, ac deinde Antichristum venturum, tempore a Deo disposito. Et illustratione, sive claritate adventus sui destruet Dominus Jesus eum, id est Antichristum. Cujus est adventus secundum operationem Satanae. Hoc ad ipsam diem judicii pertinet, quando destruetur ipse Antichristus cum omnibus membris suis. Audient Notandum quia non statim veniet Dominus ad judicium, ubi fuerit Antichristus interfectus, sed sicut ex libro Danielis intelligimus post mortem illius concedentur electis ad poenitentiam dies qua
Abbreviated transcription (Latin):
rimos scoꝵ ꝑhemerunt: Sicut
occulte & ꝑmisterium p̃figuratꝰ. ẽ
sicut inmorte abel. & in immolati¬
one isahac & indauidrege qui gobiã
interfecit. quidiabolũ significcit
quẽ xp̃s insua morte & passione
debellauit : ita diabolus quim
antixp̃o erit inm̃ brissuis malis.
scilic& regibus p̃figuratus. ẽ occul¬
te & ꝑmysterium: Tantũ ut qui
ten& nunc teneat donec demedio
fiat: id ẽ hoc solum modo restat
utnero quinc̃ ten& imperium
docius orbis: Tcm diuteneat
illuddon ec demedio mun ditollat᷑
potestas romanorum: Innerone
conp̃hendit om̃s imperatores
romanorum qui post illũ imperii
sceptra tenuerunt: Ideo dicit
donec demedio tollatur: quia
romam & quasi in medio mundi
erathabens in circuitu suo om̃s
gentes : Uł quicquid in fra inicium
& fines contmetur: mediũ potest
dici& tunc sub cũ ablata fuerit
potestas aromano imperio reuela¬
bitur siue manifestabitur ille

Expanded text:
rimos sanctorum peremerunt. Sicut rimos sanctorum peremerunt. Sicut occulte et per mysterium praefiguratus est, sicut in morte Abel, et immolatione Isaac, et in David rege, qui Goliam interfecit, qui diabolum significabat, quem Christus in sua morte et passione debellavit, ita diabolus qui in Antichristo erit, in membris suis, malis, scilicet regibus, praefiguratus est occulte et per mysterium. Tantum ut qui tenet nunc, teneat, donec de medio fiat. Id est hoc solummodo restat, ut Nero, qui nunc tenet imperium totus orbis, tandiu teneat illud, donec de medio mundi tollatur potestas Romanorum. In Nerone comprehendit omnes imperatores Romanos qui post illum imperii sceptra tenuerunt. Ideo dicit: Donec de medio tollatur, quia Romam, et quasi in medio mundi erat, habens in circuitu suo omnes gentes; vel quidquid intra initium et fines continetur, medium potest dici. Et nunc. Subaudis cum ablata fuerit potestas a Romano imperio, revelabitur, sive manifestabitur ille
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ regnaturos in toto mundo :
Uos scitis inquid quid detineat illũ
antixp̃m & quid moretur illum.
quia necdum destructũ. ẽ regnum
romanorum. necrecesserunt om̃s
gentes ab illis utre uel&ur. siue
manifestetur ipse antixp̃s suo
regna discesserint a rom̃no
imperio:: Nam misteriũ iniquitatis.
iamoꝑatur: Misterium grecȩ.
latino uocabulo dr̃ aliquid
ocultum & secr&um: misteriũ ergo
iniquitatis appellat inter fectio¬
nem scoꝵ martrrũ. & ꝑsecutionẽ.
quã inferebant nero & principes
latur mistersum: quia qđ di abolis
inter ficiendo scõs martyres. heli¬
am & enoch aliosq eplurim os
hoc oꝑ abatur iam oculte ꝑmem¬
bra sua neronem ac principes eiꝰ.
interficiens ꝑillos ꝑtincipes martr¬
rum a płos: Istud misterium iniqui¬
tatis coeptum est anerone : qui oc¬
culte instigante patre suo dicibo¬
lo zelo idolorũ interfecit scõs
martrres: & ꝑuenit usq: ad dio de¬
cianum. & iulianũ apostatã quiplu¬

Expanded text:
semper regnaturos in toto mundo. semper regnaturos in toto mundo. Vos scitis, inquit, quid detineat illum Antichristum, et quid moretur illum, quia necdum destructum est regnum Romanorum, nec recesserunt omnes gentes ab illis. Ut reveletur, sive manifestetur ipse Antichristus,regna discesserint a Romano imperio. Nam mysterium iniquitatis jam operatur. Mysterium Graece, Latino vocabulo dicitur aliquid occultum et secretum. Mysterium ergo iniquitatis appellat interfectionem sanctorum martyrum et persecutionem, quam inferebat Nero et principes sterium, quia quod diabolus interficiendo sanctos martyres Eliam et Enoch, aliosque plurimos, hoc operatur jam occulte per membra sua, Neronem ac principes ejus, interficiens per illos principes, martyres apostolos. Istud mysterium iniquitatis coeptum est a Nerone, qui occulte instigante patre suo diabolo, zelo idolorum interfecit sanctos martyres, et pervenit usque ad Diocletianum et Julianum apostatam, qui plu
Abbreviated transcription (Latin):
sedic̃s iudcieis: E gosum xp̃s uobis
ꝓmissus: Tunc confluent ad cum
om̃s iudaei: & reeedifficaibunt
tẽplum quod. ẽ deftructũ aroma¬
sedebit ostendens se tamquãsitds
Namsicut in xp̃o om̃is plenitudo
diuinitatis requieuit: ita iillo
homine qui antixp̃s appellatur
eo qđ sit contrarius xp̃o. plenitudo
maliciae & om̃is iniquitaitis habita¬
bit: quia in ipso erit caput omniũ
malorum dicibolus. qui ẽ rex suꝑ
om̃s filios suꝑbiae: His uerbis
demonstrauit apłs the scilonicen¬
sibus non prius uenturum dñm
adiudicium: quã regniromani
defectio fier&: Quodiãnos im¬
rere inmundo: qui inter fici & xp̃i
scitis quiddetineat: & non de mons¬
trat quid: Quod nihil melius ibi
intelligi uoluit. & significari:
quã destructionem regniromano¬
rum. Dequa obscure locutus. ẽ.
ne forte aliquisromanorum
leger& hanc epłam & excittir &
contrase alioq xp̃ianos. ꝑsecutio¬
nem illorum: qui se putbant

Expanded text:
se, dicens Judaeis: Ego sum Christus vobis se, dicens Judaeis: Ego sum Christus vobis promissus; tunc confluent ad eum omnes Judaei, et reaedificabunt templum, quod est destructum a Romasedebit, ostendens se tanquam sit Deus. Nam sicut in Christo omnis plenitudo divinitatis requievit, ita in illo homine qui Antichristus appellatur, eo quod sit contrarius Christo, plenitudo malitiae et omnis iniquitatis habitabit, quia in ipso erit caput omnium malorum diabolus, qui est rex super omnes filios superbiae. His verbis demonstravit Apostolus Thessalonicensibus, non prius venturum Dominum ad judicium, qui regni humani defectio fieret, quod jam nos imrere in mundo qui interficiet Christi Scitis quid detineat et non demonstrat quid. Quod nihil melius ibi intelligitur voluisse significare quam destructionem regni Romanorum de qua obscure hic locutus est, ne forte aliquis Romanorum legeret hanc epistolam, et excitaret contra se aliosque Christianos persecutionem illorum, qui se putabant
Abbreviated transcription (Latin):
& extollitur siue erigitur in suꝑ¬
bia : supra omne quod dicitur ds̃
aut qđ colitur : Non ẽ unum quod
aitꝰ qđ dicitur aut quod colitur.
Extolletse antixp̃s supͥ onine qđ dicit
ds̃ id ẽ supra omnes de osgentium.
erculem uidelicet ipollinem: ionẽ
qui falsodicuntur di i. & supra om̃s
electos quinuncupatiue dicunt᷑ dii
ut morses cuidicitur : eece constitu¬
ite dm̃ pharcconis & in lege diis
nede crabas id ẽ sacer qͥotibus & ego
dixi diestis: Igitur suꝑ om̃s istos
se omnibus illis: Eron solũ suꝑ
illos sed &iã quod maius est supra
omne quod colitur id ẽ suꝑ sccm
triuitatẽ: quȩ solũ modo colenda
& cidoranda ẽ ab omni geatura:
łta se extollet: ut intẽplo hi sedeat
ostendensse taoquã sit ds̃: hoc
dupliciter potest intelligi:
Nascitur antixp̃s in babilone detri¬
buda n: iuxta quodait: Eiat
dan colub inui a cerastes insemita:
Etcũ uenerit hierosolima : cir cũ cid&

Expanded text:
et extollitur, sive erigitur in supet extollitur, sive erigitur in superbiam supra omne quod dicitur Deus, aut quod colitur; non est verum quod ait: Quod dicitur Deus, aut quod colitur. Extollet se Antichristus supra omne quod dicitur deus, id est supra omnes deos gentium: Herculem videlicet, Apollinem, Jovem, qui falso dicuntur dii, et supra omnes electos qui nuncupative vocantur dii, ut Moyses, qui dicitur: Ecce constitui te deum Pharaonis ; et in lege: Diis ne detrahas , id est sacerdotibus; et: Ego dixi: Dii estis . Igitur super omnes istos cet omnibus istis, et non solum super illos, sed etiam quod majus est supra omne quod colitur, id est supra sanctam Trinitatem, quae solummodo colenda et adoranda est ab omni creatura. Ita se extollet ut in templo Dei sedeat, ostendens se tanquam sit deus. Hoc dupliciter potest intelligi: Nascetur Antichristus in Babylone de tribu Dan, juxta quod Jacob dicit: Fiat Dan coluber in via, cerastes in semita . Et cum venerit Hierosolymam, circumcidet
Abbreviated transcription (Latin):
gationis id ẽ. omnium scõꝵ qui inip¬
sõ constunt. ut noncito moueamini.
idẽ noncito turbemini neq: terre¬
ad monitum aspũscõ quod dies iudi¬
cii immineat: Nolite illi credere :
neq terream ini eiꝰ uerb: N eq ae
ꝑsermonem : id ẽꝑtracititũ: Sia¬
liquis explanator & tractator
ꝓph&arum uobis dixerit: collegi
sensum ꝓph&e isaie & danielis.
aliorumq ꝓphetcrum & p̃uideo
diem iudi cii imminere & xp̃m
uenire adiudicium: nolite ideo
ꝑnosmissam: Sialiquis ꝓseudo¬
a płs hoc finxerit nolite ei credere:
Qñ nisi uenerit dissensi oprimum
ut discedant omina regna a regno
& imperio romanorum & reuela¬
tussiue manifestatus fuerit homo
peccct antixp̃s uidelic&. quilicet
homosit fonstam en erit omniũ
peccatorum & filius ꝑdicionis id.ẽ
filius diaiboli non ꝑnaturam :
sed ꝑ immitationẽ: Quudeo ap¬
pellatur ꝑdicio: qui a ꝑ illum uenit
ꝑ dicio: & ipse ꝑdidit humanum
genus : quia duer satur id ẽ. contra¬

Expanded text:
 id est omnium sanctorum qui in ipso consistunt, ut non cito moveamini, id est ut non cito conturbemini, neque terreadmonitum a Spiritu sancto quod dies judicii immineat, nolite illi credere, neque terreamini ejus verbis, neque per sermonem, id est per tractatum. Si aliquis explanator et tractator prophetiarum vobis dixerit: Collegi sensum prophetae Isaiae, et Danielis, aliorumque prophetarum, et praevideo diem judicii imminere, et Christum venire ad judicium, nolite ideo quam per nos missam. Si aliquis pseudoapostolus hoc finxerit, nolite ei credere. Quoniam nisi venerit discessio primum, ut discedant omnia regna a regno et imperio Romanorum: et revelatus, sive manifestatus, fuerit homo peccati. Antichristus videlicet, qui licet homo sit, fons tamen erit omnium peccatorum. Et filius perditionis, id est filius diaboli, non per naturam, sed per imitationem. Qui ideo appellatur perditio, quia per illum venit perditio, et ipse perdidit humanum genus. Qui adversatur, id est contra
Abbreviated transcription (Latin):
dincire & p̃finire: quando illud
qđ facturi sumꝰ longe ante p̃finimꝰ in
corde : quando & quo modo illud ope
impleamꝰ: Adoptio autẽ siue optio:
dicit᷑ electio: Undedcimus optimũ:
hoc ẽ ualde electũ: Sic ergo ds̃
pat p̃finiut & scatuit in uoluntate
& dispositione suci it nos inelecaionẽ
cessiludĩ efficerem᷑ ꝑ gãm : qui non eramꝰ
In laudẽ głae grãẽ sua e: inqua grati fica¬
int nos indilecto filiosuo: Duo dic̃ glam¬

Expanded text:
dinare et praefinire, quando illud quod facturi sumus, longe ante praefinimus in corde, quando et quomodo illud opere impleamus. Adoptio autem sive optio dicitur electio. Unde dicimus optimum, hoc est electum. Sic ergo Deus Pater praefinivit, et statuit in voluntate et dispositione sua, ut ntes, filii Dei efficeremur per gratiam, qui non eramusin laudem gloriae gratiae suae, in qua gratificavit nos in dilectione Filii sui: Deo dicit gl
Abbreviated transcription (Latin):
laudet & glorificet᷑ ab omni creatura
racionabili: : In qua sub̵ grã gratificauit nos
hoc ẽ. gratis redemit & dedit remissionẽ
peccitor ũ: & sicp modum gratos & accep¬
tosnofecit sibi & hoc ꝑpassionẽ dilecti
filiisin: Dic̃ beatꝰ hieronimꝰ ꝙ ingreco
sermone non habetur filio suomi sittintũ¬
modo obsolute dilecto: ut hostendatur
dilectꝰ eẽ omĩ creature racionabili: lta
autẽ uenit a grã grati ficare : sicut aiufti¬
cia iustificare : In quo id .ẽ. in xp̃o ł ꝑxp̃m

Expanded text:
laudetur et gratificetur ab omni creatura rationabili. In qua subaudis gratia, gratificavit nos, hoc est gratis redemit et dedit remissionem peccatorum: et sic postmodum gratos et acceptos nos fecit sibi, et hoc per passionem dilecti Filii sui. Dicit beatus Hieronymus, quia in Graeco sermone non habetur, Filio suo, sed tantummodo absolute: dilecto ut ostendatur dilectus esse omni creaturae rationabili. Ita autem dicitur a gratia gratificare, sicut a justitia justificar
Abbreviated transcription (Latin):
dodaret: Hoc autẽ diftat int̃ imma¬
culatũ ⁊ scm̃q̃i in maculatꝰ ẽ. puer łaliqͥs
hominũ quando ab omnib maculis pecca¬
toꝵ mundat᷑ inbaptismate: Sc̃s uero
efficitur labore & studio. tradendo
ideo noselegit ut sc̃ĩ & in maculati essemꝰ
futurũ erat ꝙ in xp̃m crederemꝰ: Qui
p̃destina uitnos in adoptionẽ filiorũ¬

Expanded text:
do . Hoc autem distat inter immaculatum et sanctum: quia immaculatus est puer vel aliquis hominum, quando ab omnibus maculis peccatorum mundatur in baptismo: sanctus vero efficitur labore et studio, tradendo ideo nos elegit, ut sancti et immaculati essemusfuturum erat ut in Christum crederemus, qui praedestinavit nos in adoptionem filioru
Abbreviated transcription (Latin):
uid inipso. ađ in xp̃o: Omp̃s ergopat̃
ante: omnẽ creaturã spĩtalẽ uidelicet
atq: corporalem: p̃destinauit: om̃s
credentes inxp̃o ut ipse sit capud
omniũ in secredenciũ & om̃s creden¬
tessint eĩ m̃bra: Ethoc idõ utessemꝰ
scĩ & inma culati in conspectu dĩpatris.
incaritate & dilectione qua diligitur

Expanded text:
Pater ante omnem creaturam, spiritualem videlicet atque corporalem, praedestinavit omnes credentes in Christo, ut ipse sit caput omnium in se credentium, et omnes credentes sint ejus membra, et hoc ideo, ut essemus sancti et immaculati in conspectu Dei Patris in charitate et dilectione, qua diligitur
Abbreviated transcription (Latin):
dictio tẽporalis ẽ. turmafilioꝵ & famuloꝵ
atq ancillarũ : benedictio terrena ẽ. habun¬
Qur&iã benedictio usq ad animancia ꝑue¬
nit: sicutlegitur in genesi: qđ bene dixe¬
rit ds̃ omni creaturȩ dics: Crescite & mul¬
tiplicamini & replete t̃rȩa: Benedictio¬

Expanded text:
dictio temporalis est turba filiorum, famulorum atque ancillarum: Benedictio terrena, Quae etiam benedictio usque ad animantia pervenit, sicut legitur in Genesi, quod benedixit Deus omni creaturae, dicens: Crescite et multiplicamini, et replete t
Abbreviated transcription (Latin):
siqͥdẽ assuptꝰ a uerbo tocius trinitatis
operatione formatꝰ ẽ in utero uirginali
Ethoc ad tendendũ quia alauddib & bene¬
dictionib inchoauit a płssic̃ solitis unt
agere scĩ patres : & benedix̃ dm̃ aquo
omnia que benedicmerent᷑ benedicunt᷑
Quibenechix̃ nos in om̃ibenedictione sp̃itali:

Expanded text:
siquidem assumptus a Verbo totius Trinitatis operatione formatus est in utero virginali. Et hoc attendendum, quia a laudibus et benedictionibus inchoat Apostolus, sicut soliti sunt agere sancti Patres, et benedixit Deum, a quo omnia quae benedici merentur, benedicuntur. Qui benedixit nos in omni ben
Abbreviated transcription (Latin):
iħuxp̃o: Uidet᷑ tam̃ quibusdã ꝑsonã
sp̃s sc̃ip̃. termifisse apłus: Sed subtilit̃
inpicientib: patebit Nihilhominus
tociustrinitatis m̃cionẽ fecisse : In eo
enĩ qđ dix̃ grã uobis: cõp̃hende ꝓsonã c̃¬

Expanded text:
isto. Videtur tamen quibusdam personam Spiritus sancti praetermisisse Apostolum, sed subtiliter inspicientibus patebit nihilominus totius Trinitatis mentionem fecisse. In eo enim quod dixit, Gratia vobis, comprehendit personam
Abbreviated transcription (Latin):
& ct̃ra usq dũ sub iungit᷑ haec omnia oꝑatur
unus atq idẽ spsdiuidens singulisꝓut
uult: Quȩ questiotriplicit̃ soluitur ułꝙ
castitatẽ: alius abftinenciã. alius mansue¬
tudinẽ alius sapienciã: ł quia in omni
ubenedictione quã habemꝰ ab illo benedicim᷑:
ut sit sens: qͥbenedicetnosp generalem
resurrectionẽ: i nõni benedictione
spĩtali: Sq̃tr: Sic̃ elegitnos in ipsoante
mundi constitutionẽ: ut essemꝰ sc̃i & in

Expanded text:
 etc., usque dum subjungitur: Haec omnia operatur unus atque idem Spiritus, dividens singulis prout vult? Quae quaestio tripliciter solvitur: vel castitatem, alius abstinentiam, alius mansuetudinem, alius sapientiam; vel quia in omni benedictione quam habemus, ab illo benedicimur;ut sit sensus: Qui benedicet nos post generalem resurrectionem, in omni benedictione spirituali. Sequitur: Sicut elegit nos in ipso ante mundi
Abbreviated transcription (Latin):
Etdehocetiã expectabat mercedẽ quia
suis in indis ꝑsecutorib: bona obtabat:
Quia innullo confundar: id ẽ innullo hoꝵ
q̃ illi agunt utmͥ ꝑsecutionẽ maiorẽ
ingerant: uł q sustineo iã posits in uincu¬
lis erubes cam: Sed in om̃i fiducia id ẽ

Expanded text:
et de hoc etiam exspectabat mercedem, quia suis invidis persecutoribus bona optabat. Quia in nullo confundar, id est, in nullo horum quae illi agunt, ut mihi persecutionem majorem ingerant: vel quae sustinebo: jam positus in vinculis non erubesco. Sed in omni fid