comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
facile cõmittunt᷑ ut est uerbũ dixrũ ant
cũ labit᷑ aͥs iuxrsũ ĩmod̾atũ. aut inhiꝰ¬
modi migas cotidianas: In ip̃is conces¬
sis pc̃ca sunt. cũ ip̃a neoremͥ si exceditur
ꝯcubendi modus ꝓcceandis liberis de¬
bitus iam pccm est. ad ħ .n. dicitur uxor.

Expanded text:
ile committuntur, ut est verbum durum, aut cum labitur aliquis in risum immoderatum, aut in hujusmodi nugas quotidianas. In ipsis concessis peccata sunt. Cum ipsa uxore si exceditur concumbendi modus procreandis liberis debitus, jam peccatum est. Ad hoc etenim ducitur uxor:
Abbreviated transcription (Latin):
d ꝙ indigno tͥ bene seruit. et fidest ẜuit.
et tu attendas quia sub dño es. ad quem
et ille cutendis ut seruiat tͥ. Imple gͦ qd̃¬
ip̃m alii cũ dicis. uttũq aitende. et proxi¬
mũ et deũ. ẽ anta in psalterio .x. cordaꝵ.
Canta canticũ nonũ concorta cũ ẜmone
dei cũẽ tetũ i ia. Concorda cũ adusa¬
no tuo cito. nec cũ discordia uenias añ
uidice. Si facis qd andis concoitast cũ¬
aũt concordetis abstinete nos a detesta¬
bilib cortuptelit ea dctestabilib in quisi¬
tionib. cimaithematicis cib amspicib. aisor
potestis a nugatorus spectaculis. Si que
delectationes seculi surcepũt in aũa excete
nos in misericordia. Excercete uos mele

Expanded text:
d indigno tibi bene servit, et fideliter servit,  est ergo, ut et tu attendas quia sub Domino es, ad quem et ille attendit, ut serviat tibi. Imple ergo qipsum alii cum dicis, utrumque attende et proximum et Deum. Canta in psalterio decem chordarum, canta canticum novum: concorda cum sermone Dei, cum est tecum in via. Concorda cum adversario tuo cito, ne cum discordia venias ante judicem. Si facis quod audis, concordasti cu concordetis, abstinete vos a detestabilibus corruptelis et a detestabilibus inquisitionibus, a mathematicis, ab aruspicibus, a sortpotestis, a nugatoriis spectaculis. Si quae delectationes saeculi subrepunt in animam; exercete vos in misericordia, exercet
Abbreviated transcription (Latin):
x̾anis. h̃ dicit fidelib. nescitis q tẽplũ
dei estis et sp̃c dei hĩtat in nob̾. siquis tͥ¬
plũ dei corruꝑit corrũpet illũ deus. ui¬
detis qũo minatur. Nonuis corrũpi
domũ tuam. qͣre corrũpis domũ dei: Cer¬
te nõ facis alicui qd̾ patinõius. Nonẽ
ergo quo uadatur. tenetur ille ꝙ se teñt
non putabat. Omĩa .n. p̃cepta hom¬
flaicioꝵ ait ad faciora nocendi. Qra
deo placere nõ potes in facinoribus ĩ
fragilibꝰ eũ offendis. incorruptelis eũ
offendis. inte illis facis ĩuriam facis n
uelles ut seriuet tibi sernus tuus. Serui tu
meliori domino tuo. seruũ tuũ nõ tu fecisti
et te et seruũ tuũ ille fecit. uis ut seruat t cũ
quo factus est et tu nõ uis seruire ei a. quo
factuo es. Etgo cũ iusut seruiat tibi setuꝰ
tuus homo et tu non ius ẜuire dño tuo. fa¬
cis d̾o qd̾ tu non pati ius. ergo illud ĩceptũ
continet duo illa duo continent decem. ille

Expanded text:
citis quia templum dei estis et spiritus dei habitat in uobis? si quis templum dei corruperit, corrumpit illum deus. uidetis quomodo minatur P non uis corrumpi domum tuam: quare corrumpis domum dei? certe non facis alicui quod pati non uis. non est ergo qua euadatur; tenetur ille qui se teneri non putabat. omnia enim peccata homflagitiorum aut ad facinora nocendi quia deo nocere non potes in facinoribus, in flagitiis eum offendis, in corruptelis eum offendis, in te illi facis iniuriam. facis enim nelles ut seruiret tibi seruus tuus: serui tu meliori domino, deo tuo. seruum tuum non tu fecisti: et te et seruum tuum ille fecit. uis ut seruiat tibi cum quo factus es: et non uis seruire ei a quo factus es? ergo cum uis ut seruiat tibi seruus tuus homo et tu non uis seruire domino tuo, facis deo quod tu pati non uis. ergo illud unum praeceptum continet duo, illa duo continent decem, illa
Abbreviated transcription (Latin):
tis e seruis ur̃is: Quare allidis fidem qũ
illam exigens de seruotuo. Qm̃ pulchia
res est fides. s tũc pulchia est qñ seruo exi
de teexigitur non ui᷑. aurũuides. fidem ũ
uides. sicut lucet aurũ ad oculos corpis
sic lucet fides ad oculos cordis aꝑis ad il¬
lam oculos cordis qñ us ut exibeat t̾ illã

Expanded text:
audas fidem, quando illam exigis de servo tuo? Quam pulchra res fides! Sed tunc pulchra est, quando de servo exigde te exigitur, non videtur. Aurum vides, fidem non vides. Sicut lucet aurum ad oculos corporis, sic lucet fides ad oculos cordis. Aperis ad illam oculos cordis, quando vis ut exhibeat illam tibi
Abbreviated transcription (Latin):
.x. cordas quot bestias occides: nõ multa
capita sũt sub illis capitib in singulis
cordis. Nam singulas bestias ẜingrege
int̾ficis bestiaꝵ. siergo cantas canticũ
nonũ cũ amore nõ cũ timore cantabis.
eñ postuxorem meam pecco. Iam nosti
p̾cim tuũ. iam nosti quo accedas. quod
manduces qd̾ bibas. ĩmo quẽ mãduces
quẽ bibas. abstiete uos ai formcetio¬
uib. ne fortedicas m ad formcẽ nadoad
metricem ꝑgo. ad ꝓstitutam eo. nec ilid̾
p̾ceptũ molo qõ dictũ est. nõ mechab̾is.
quia uxorem nondũ hẽo. nec pꝰ illam
aliquid facio. Nec illud preceptũ uiolo
qd̾ dcm̃ eit nõ concupisces uxoiẽ ꝓxiii
tui qd̃ ad publicam uado. in qd̾ p̃ceptũ

Expanded text:
ns chordas decem quot bestias occides? nam multa capita sunt sub istis capitibus; in singulis chordis non singulas bestias, sed greges. interficis bestiarum. sic enim canticum nouum cum amore, non cum timore cantabis. enim post uxorem meam pecco". iam nosti pretium. tuum; iam nosti quo accedis, quid manduces, quid bibas, immo quem manduces, quem bibas. abstine te a fornicationibus ne furta dicas mihi: "ad fornicem uado, ad meretricem pergo, ad prostitutam eo, nec illud praeceptum uiolo, quod dictum est: non moechaberis, quia uxorem nondum habeo nec post illam aliquid facio; nec illud praeceptum uiolo, quod dictum eat: non concupisces uxorem proximi tui. qui ad publicum uado, in
Abbreviated transcription (Latin):
cordas. si añt qñ uis pati cib homine
ip̃i deo uis facere. Quid est ħ. nõ facis
alt̾i qd̾ pati nõ uis. et carior ubi factus
est homo quamtalis. ergo qũõ facio ĩ¬
pictam in ꝑiete qua tabula y̾mago
tua est in domo tua ĩanit̾ posita adua¬
nũ honorem tuũ. nec sentiens nec lo¬
quens nec udens si quis illã lapid
nem dei quod es corrũpis inte ꝑ form¬
cationes et diffluentias libidinis at¬
quia uxorem nõ habes et nõ attendis
per libidineis illicitas foricationes
cuiꝰ ẏmagiiera molasti. postremo deꝰ
qͥ scit qͥd tͥ utile sit qui non gubernat
euos suos adutilitatem eoꝵ nõ ad suã.
indiges dm̃i ancilio id̾o ip̃e ergo dñs ꝙ
scit quid tͥ utile sit uxorem concessit. nͥ
amplius ħ inssit ħ p̃cepit ne ꝑ illicitas
uoluptates corruat templũ eius ꝙ esse
cepisti. Nim̃ꝙͥ ego ħ dico. apłm audite.
uescitis quia templũ dei estis. et sp̃e dei

Expanded text:
chordas; si autem quod non uis pati ab homine ipsi deo uis facere, quid est hoc? non facis alteri quod pati non uis? carior tibi factus est homo quam deus? "ergo quomodo facio" inpictam, in qua tabula imago tua est in domo tua inaniter posita ad vanum honorem tuum, nec sentiens, nec loquens, nec videns? Si quis illam lapidet, nem Dei, quod es tu, corrumpis in te per fornicationes et quia uxorem non habes, et non attendis per libidines et illicitas fornicationes cujus imaginem violasti? Postremo Deus, qui scit quid tibi utile sit, qui vere sic gubernat servos suos ad utilitatem illorum non ad suam indiges Domini auxilio, ipse ergo Dominus qui scit quid tibi utile sit, uxorem concessit, nihil amplius. Hoc jussit, hoc praecepit, ne per illicitas voluptates corruat templum ejus quod esse coepisti; nunquid ego hoc dico? Apostolum audite: Nescitis quia templum Dei estis, et Spi
Abbreviated transcription (Latin):
hoc doceantur manus nr̃e ad pelim
et digiti nr̃ ad bellum. Non esthoc ĩ spcc¬
taculis urĩs in illis spectacur nõidem ue¬
nator qd̾ citarista. ciliud agit uenator.
aliud citarista in spectacinodei uñ est
Tange eascemdecem cordas. et feras
occides et utrũq sinił façies. ¶ Eanges
primã cordam quia unꝰ colitur deus.
decidit bestia suꝑsticionis. ¶ Eangis se¬

Expanded text:
hoc docentur manus uestrae ad proelium hoc docentur manus uestrae ad proelium et digiti uestri ad bellum. non eat hoc in spectaculis uestris. in illis spectaculis non id est uenator quod citharista. aliud agit uenator, aliud facit citharista: in spectaculo dei unum est. tange easdem decem chordas et feras occides; utrumque simul facis. tangis primam chordam, qua unus colitur deus: cecidit bestia su
Abbreviated transcription (Latin):
de accpitur cõuertunt᷑ nuln̾a ĩniora. si
quis añt existat quidicat se castũ nõ
facere adult̾ium. Notũ añt sit qd̾ non
faciat erubescit acced̾e adillos nõ siusi¬
niles ne insultent. ne ntideant.ne di¬
cint nõ ẽẽ uirũ ad hoc delapsa est ĩ na
na ꝑu̾sitas ut nͥ habecitur uctus a libi¬
dine. et uir uõ hẽaitur uictor libidins.
Triũphantes exultant et nõ sũt u
iacent prostrati et iuiri sinit. si spectares¬
mãphiteatro ille tibi iudetur fortior qͥd̃
iacen̾t sub bestia ꝙͣ qui permĩet bestiã
s quia dissilsatis ad pugnã int̾iorem
et delc̃ant uos pugne extiores. iõnon
uultis ꝑtin̾e ad canticũ nouũ ubidicit᷑
qui docet manus meas ad p̃liĩ et di¬
gitos meos ad bellum. Est .n. bellum
ꝙ tecũ aut hõ dimitas contra concu¬
piscentias malas frenas auariciam
elidens suꝑbiam suffocans ambitionẽ
trucidans libidinem. has pugnas faic
in occulto et non uincerio in apto ad

Expanded text:
nde accipitur; conuertuntur uulnera in ioca. si nde accipitur; conuertuntur uulnera in ioca. si quis autem exsistat qui dicat se castum non facere adulterium, notum autem sit quod non faciat, erubescit accedere ad illos non sui similes, ne insultent, ne irrideant, ne dicant non esse uirum. ad hoc delapsa est humana peruersitas, ut uir habeatur uictus a libidine et uir non habeatur uictor libidinis. triumphantes exsultant et non sunt uiri; iacent prostrati et uiri sunt! si spectares, ille tibi uideretur fortior qui iaceret sub bestia, quam qui perimeret bestiam? Sed quia dissimulatis a pugna interiore et delectant uos pugnae exteriores, ideo non uultis pertinere ad canticum nonum. ubi dicitur: qui docet manus meas in proelio, digitos meos ad bellum. est enim bellum, quod secum agit homo, dimicans contra concupiscentias malas, frenans auaritiam, elidens superbiam, suffocans ambitionem, trucidans libidinem. has pugnas facis in occulto, et non uinceris in aperto. ad
Abbreviated transcription (Latin):
facere et dicitis fĩ nõ posse. S fortedici¬
tis it̾o illam facilius facere posse. quia
multa illa custodia est legis preceptũ
diligentia maritał tertor etiam legum
uã id̾omulieri maior custodit quia ma¬
ior infirimitas. Illa erubescit iuiro tu nõ
erubescis xp̃o: eũ liberior quia fortiorq
facile nĩcis sc̾o tibi ꝯmisus es sr̃illam
el diligentia nari. et certor legũ et con¬
suetudomoꝵ et uecũdia meior et deꝰ.
Sup te tm̃deus. Iuuenis. n. facilepares
iuros. quib nõ taneas erubesce quic
façiũt ulud multi. et tanta est ꝑu̾isitas
stus erubescat int̾ impudicos ionõ cẽs¬
sotangere isteam qͥntaamn cordam ꝓpcer
tp̃am peru̾scm consuctudinem et latẽ
oditis illum nec uid̾e uultis. Si quis dicat
faisum testimonis̃ abhoĩcam̃ nec homo
nob̾ uidebiͦ Si quis concupiscat res alie
nas raptor et iniustus deputatur. Siquis
uoluptatur cũ ancillis suis saatur. bla¬

Expanded text:
facere; et dicitis fieri non posse! sed forte dicfacere; et dicitis fieri non posse! sed forte dices ideo illam facilius facere posse, quia multa illi custodia est, legis praeceptum, diligentia maritalis, terror etiam legum nam ideo mulieri maior custodia, quia maior infirmitas. illa erubescit uiro; tu non erubescis Christo? tu liberior, quia fortior; quia facile uinces, ideo tibi commissus es. super illam et diligentia uiri et terror legum et consuetudo super te, tantum Deus. Invenis enim facile pares viros, quibus non timeas erubescere, quia faciunt illud multi. Et tanta est perversitastus erubescat inter impudicos. Ideo non cesso tangere quintam istam chordam, propter ipsam perversam consuetudinem et labem odistis illum, nec videre vultis. Si quis dicat falsum testimonium, abominamini, nec vobis homo videtur. Si quis concupiscat alienas res, raptor et injustus deputatur. Si quis fuerit cum ancillis suis, amator bla
Abbreviated transcription (Latin):
ri ut malefacias s ip̃e te mutetur m
bono. nam uieo ꝙ malefecit. nolieum
putare caput tuu̾ s me deũ tuũ. nõ srx
est corpus caput suũ eunt aibo perpie¬
ceps. Ut aũt non sequatur malũ cͥaput
suũ teneant se ad caput ecc̃e xp̃m. huic
debens castitatem suam. huic deferens
honorem suũ. absens sit uir. p̃sens sit
uir. Non pẽcat illa quia nũꝙ̃ est ab sẽs
facite ut possitis concordare cũ adu̾sa
rio. nam amara sunt que dico. aut si
anuara sũt curent. pono ista si amara
est accipiatur quia in ꝑiculo sũt iusta
cimara est bibatur. Melius est eĩ modi¬
nõ faciebatis ħ bom̃i cristitatis. iã faci¬
te nolite dicere nõ põt fieri. fedũ ẽ fcẽs
mei. turpe est ut uir dicat nõ posse fĩꝙ
faicit femina. Scelus est ut uir dicat᷑
Quid eni : illam craruem nõ portat por
a epente decepta est. Casteuxoies nr̃e¬
nob̾ ostendunt fĩ posse qd non uultis

Expanded text:
ri, ut male facias, sed ipse te imitetur in ri, ut male facias, sed ipse te imitetur in bono. nam in eo quod male facit noli eum putare caput tuum, sed me". nam si est corpus caput suum; eunt ambo per praeceps. Ut autem non sequatur malum caput suum, teneat se ad caput Ecclesiae Christum: huic debens castitatem suam, huic deferens honorem suum, absens sit vir, praesens sit vir, non peccat illa; quia nunquam est absens, facite, ut porio. nec amara sunt quae dico aut, si amara sunt, curent. potio ista si amara est, accipiatur. quia in periculo sunt uiscera, amara est; bibatur. melius est modinon faciebatis hoc bonum castitatis, iam facite. nolite dicere: ,,non potest fieri". foedum est, fratres mei, turpe est, ut uir dicat non posse fieri quod facit femina. scelus est, ut uir dicat: quid enim? illa carnem non portat? prior a serpente decepta est. castae uxores uestrae ostendunt uobis fieri posse quod non uultis
Abbreviated transcription (Latin):
uultis n ͨ mechentur post uxores ur̃e.
nolite ire uos quoeas sequi nõ uultis.
Nuꝙͥ eo ad uxorem alienam. ad an¬
cillam meam eo. Uis ut dicat uxor tua
tͥ. nũꝙͥ eo ad uirũ alienũ ad ẜuũ meũ
eo. dicis non est uxor aliena ad ꝙͣ uado.
nũꝙͥ us dicatur tͥ non est uir cilienus
ad quẽ uado. Absit ut dicat hec illa.
Melius .n. dolet te qmͣ uutetur te. Illa
casta et sancta femina et ue xp̃iana q̃
dolet fornicantẽ. et nõ dolet pp̃ carnẽ
s dolet pp̃ caritatem. Non iõ non uult
ꝙ ał ñ expedit. nam si pp̃ea non facit
tu nõ facias si fec̾is faciẽt. si cũt ded
illud debeat. si xp̃o illud debeat qd̾ tu
exigis et iõ reddat quia iubet iue. Et
si forncatur uͥ castitatẽ feĩa deo illa¬
exibet. xp̃e .n. loquitur in cordib bona¬
rũ feĩarũ loquitur nitus ubi nõ audit¬
a uiro. quia nec dignis talis est. lõ ergo

Expanded text:
uultis, ut moechentur post uos uxores uestrae. uultis, ut moechentur post uos uxores uestrae. nolite ire uos quo eas sequi non uultis. itis: "numquid eo ad uxorem alienam? ad ancillam meam eo. uis ut dicat tibi: "numquid eo ad uirum alienum? ad seruum meum eo". dices: "non est uxor aliena, ad quam uado". r numquid uis dicatur tibi: "non est uir alienus, ad quem uado" ? absit, ut dicat hoc illa. melius enim dolet te quam imitatur te. illa enim casta et sancta femina et uere christiana, quae dolet fornicantem uirum, et non dolet propter carnem, sed dolet propter caritatem, non ideo non uult quia tibi non expedit. nam si propterea non facit, ut tu non facias, si feceris, faciet. si autem deo illud debeat, si Christo illud debeat quod tu exigis et ideo reddat quia iubet ille, et si fornicatur uir, castitatem illa deo exhibet. Christus enim loquitur in cordibus bonarum feminarum, loquitur intus ubi non audit uir, quia nec dignus est, si talis est; loquitur ergo
Abbreviated transcription (Latin):
sionis. Et tñ cogĩtur se concordantes
cũ medico. Et ꝙͣuis inuiti et obluctã¬
tes uincũt se ut aliquid accipiant. Qnͣ¬
ti auiditate aĩa sam maiorã ꝑcepturi
sunt. Uñ egri minora uix accipiunt
s uñ ħ fcm est. quia oderunt febrem
suam et cũ medico concordauerunt
ei simł ꝑsequebant᷑ febrem medicus
et egcotus. Cũ ergo et nos taliadicimꝰ
non odimꝰ nͥ febres nrãs. Inimo in uob̾
ip̃e ẜmo dei febres nr̃as odit. cum quo
concordare debetis. nã nos qd̾ siiꝰ nͥ li¬
do nõ me intuemim s sermonem dei.
uolite rrasci medicam̃to m̃o. nõ ĩuen
.n. aliud qm tñsirẽ. ueni ad qͥntã cordã
homo qui tango psalteriũ decem corda¬
rum. ñquid pretermissurũ serã qͥntam
ĩmo assidue ꝑcussurũ. In illa .n. uideo ia¬
cere totũ pene genus hũanũ. In illa ui¬
deo plus laborare ipãm ꝑcutiendo qd̾ dico.
nolite mechari post ur̃as uxores. qr nõ

Expanded text:
sionis; et tamen cogunt se concordantes sionis; et tamen cogunt se concordantes cum medico, et quamvis inviti et obluctantes vincunt se ut aliquid accipiant. Quanta aviditate sani majora percepturi sunt, unde aegri minora vix accipiunt? Sed unde hoc factum est? Quia oderant febrem suam, et cum medico concordaverunt, et simul persequebantur febrem medicus et aegrotus. Cum ergo et nos talia dicimus, non odimus nisi febres vestras: imo in nobis ipse sermo Dei febres vestras odit, cum quo concordare debetis. Nam nos quid sumus, nisi lido non me intueamini, sed sermonem dei. nolite irasci medicamento uestro; non inueni enim aliud qua transire. ueni ad quintam chordam, homo, qui tango psalterium decem chordarum; numquid praetermissurus eram quintam? immo assidue percussurus. in illa enim uideo iacere totum paene genus humanum, in illa uideo plus laborari. ipsam percutiendo quid dico ? nolite moechari post uxores, quia non
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ silio namsiaagoẽt I magoest. sed
sic et tu mmiño deres ex hoc menor qr
cũ intellectu et eũ quadam uita m̃imꝰ
deies. ut scias etiam cuiꝰ y̾maginem
geras et ad cuiꝰ ymaginem factus sis
quał es s amat te talem qualem te ẽẽ
nult et ideo ille te nt muteris hortatur.
concordia cũ illo et incipe pͥmo bñ uene
et odisse te quał es. ħ sit tibi untiũ con¬
cordie cũ ẜ mone dei ut incipias primo
quał est. Inde incipit concordare cũ me¬
dico. qr et medicus odit eũ qualis est.
nam ido uult sanũ esse quia odit eum
febricitenitẽ. et est medicus febus ꝑse
cutor ut sit hoĩs liberator. Sic auaricia. sic
odiũ. sic libido. concupiscentia luxuria.
sic nugacitas spectaculoꝵ febres sunt
cũe tue debes illas odisse cũ medico. Ita
concordas cũ medico. Nateris cũ medico
dełcare precepta. Quam ouosus ẽ cib̾
egris qñ reficiunt᷑. et peiorem horam de¬
putant egri refectionio sue quã acces¬

Expanded text:
in filio: nam imago et imago est; sed sic et tu nummus Dei es, ex hoc melior, quia cum intellectu et cum quadam vita nummus Dei es, ut scias etiam cujus imaginem geras, et ad cujus imaginem factus sis: qualis es, sed amat te talem qualem te esse vult: et ideo ille te ut muteris hortatur. Concorda cum illo, et incipe primo bene velle, et odisse te qualis es: hoc sit tibi initium concordiae cum sermone Dei, ut incipias primo ntem se odit qualis est: inde incipit concordare cum medico. Quia et medicus odit eum qualis est: nam ideo vult sanum esse, quia odit eum febrientem: et est medicus febris cutor, ut sit hominis liberator. Sic avaritia, sic libido, sic odium, concupiscentia, luxuria, sic nugacitas spectaculorum, febres sunt animae tuae, debes illas odisse cum medico: ita concordas cum medico, niteris cum medico,delectare praecepta. Quam onerosus est cibus aegris quando reficiuntur: et pejorem horam deputant aegri refectionis suae, quam suae acces
Abbreviated transcription (Latin):
siañt placecit tͥ qualis est cortigeres
et dirigeres meam tłam cor tuũ. a q̃ nc̃¬
cilienus distortus est. placeat tibi deus
quał est. ama quał est. Non te ip̃e amat
qualem. s odit te quia quales. ĩo tui ⁊¬
museretur. qr odit te qũales ut faciat
te qualis nondũ es. faciat te dixiqͣlis
nõdũ es. nam illud tͥ non ꝓmittitur qr
.i mutatordei uł y̾mago. s nõ qualis
est y̾mago filius. nam etiam u̾magines
in hoĩbus diu̾se sunt. filius hoĩs habet
u̾maginem pattis si. et ħ est qd̾ pat̾ eiꝰ.
quia homo eit sicut p̃i eius. In speculo
aũt ymago tua non ħ qd̾ tu. alit̾ est eĩ
u̾mago tua in filio alit̾ in speculo. In fi¬
lio est y̾mago tua ẜm equalitatẽ sbstãcie
In speculo añt quantũ longe es a sustã¬

Expanded text:
Si autem placeat tibi qualis est, corrigeris, Si autem placeat tibi qualis est, corrigeris, et diriges in eam regulam cor tuum, a qua nunc alienus distortus es. Placeat tibi Deus qualis est, ama qualis est: non te ipse amat qualis es, sed odit te qualis es. Ideo tui miseretur, quia odit te qualis es, ut faciat te qualis nondum es. Faciat te, dixi, qualis nondum es. Nam illud tibi non promittit, quia imitator Dei velut imago, sed non qualis imago est Filius. Nam etiam imagines in hominibus diversae sunt. Filius hominis habet imaginem patris sui, et hoc est quod pater ejus, quia homo est sicut pater ejus. In speculo autem imago tua non hoc est quod tu. Aliter est enim imago tua in filio, aliter in speculo: in filio est imago tua secundum aequalitatem substantiae; in speculo autem quantum longe est a substa
Abbreviated transcription (Latin):
ligebatis ꝓximũ diligice si dilc̃onem
facitis canticũ nouũcancatis. Si tĩore
facitis. facitis tñ portatis qͥd̾ psalt̾ium
cũ uolũtate cantare ꝙͣ cũ on̾e portare.
nec ꝑuenit ad canticũ nouũ nͥiã cũ
altendite. non concordauit cũ adu̾¬
sario suo qui cũ timore adhuc facit.
Timet .n. ne uemiat deus et dãnet illũ
nã nõ dũ delectat caritas. nõdũ delc̃at
iusticia. s iudiciũ dei forudans a fac¬
tis temperat nõ concupiscentiã ip̃am.
dãmnat que sunt inco. Nondũ .n. delc̃at
qd̃ om̃e lonũ est. nõdũ ibi ht scͥantatẽ
ut cantet canticũ nouũ s de uetustate
penas timet. nõdũ concordauit cũ ad
sibi si fi̾ posset nõ nob̾ mninaxetur de
non talia ꝑer ꝓphas suos dic̾et que ho
om̃ibus indulgentiam ignosc̾ẽt om̃ib. post¬
ea ueniret neminem nuteret in gehennã
iãꝙ iniquus est iiquũ nult deum. nult
te deus facere siłem sui. et couaris tu deũ
facere siłem tui: placeat tibi qualis est.¬

Expanded text:
ligebatis; proximum diligite. Si dilectione facitis, canticum novum cantatis: si timore facitis, facitis tamen; portatis quidem psalterium, cum voluptate cantare, quam cum onere portare. Nec pervenit ad canticum novum, nisi jam attendite. Non concordavit cum adversario suo, qui cum timore adhuc facit: timet enim ne veniat Deus, et damnet illum. Nam nondum delectat castitas, nondum illum delectat justitia; sed judicium Dei formidans, a factis temperat: non concupiscentiam ipsam damnans, quae saevit in eo. Nondum illum delectat quod bonum est: nondum ibi habet suavitatem, ut cantet canticum novum; sed de vetustate poenas timet: nondum concordavit cum advsibi: Si fieri posset, non nobis minaretur Deus, non talia per Prophetas suos diceret, quae omnibus indulgentiam, ignosceret omnibus, postea veniret, neminem mitteret in gehennas. Jam quia iniquus est, iniquum vult Deum. Vult te Deus facere similem sui, et conaris tu Deum facere similem tui. Placeat tibi ergo D
Abbreviated transcription (Latin):
cendat .n. caritas nr̃a ut dicã qd dñs
sugerit. accepit legem ppłus iudeorũ
ista in decalogo. et nõ obseruauit. Et
quicũq obtempeibant timore obtẽpe¬
rabant pene. non amore iusticie porta¬
bant psalteriũ nõ cautabant. Cantã¬
ti eĩ uolũtas. timenti onus est. Ido̾ue¬
tus homo. aut non facit aut timore
sanctitatis. nec dilectione castitatis. ii¬
temꝑantia caritatis s timore uetus hõ
est. et uetus homo canticũ uetus põt

Expanded text:
tendat enim Charitas vestra, ut dicam quod Dominus suggerit. Accepit Legem populus Judaeorum istam in decalogo: non observavit. Et quicumque obtemperabant, timore obtemperabant poenae, non amore justitiae: portabant psalterium, non cantabant. Cantanti enim voluptas est, timenti onus est. Ideo vetus homo aut non facit, aut timore sanctitatis, non delectatione castitatis, temperantiae, charitatis, sed timore. Vetus enim homo est; et vetus homo
Abbreviated transcription (Latin):
due tabule legis date sunt. deꝰ .n. famsõ
suo moysi in monte duas tabulas dedͭ
In quib duab tabulis lapideis ꝯscͥpta
erant decem p̾cepta logis. qd̾ ẽ psalte¬
tĩ decem cordarui. ẽriam una tabła
sodeũ ꝑtiuentia. septem in alt̾a ta¬

Expanded text:
duae tabulae legis datae sunt. Deus enim famulo duae tabulae legis datae sunt. Deus enim famulo suo Moysi in monte duas tabulas dedit, in quibus duabus tabulis lapideis conscripta erant decem praecepta legis, quod est psalterium decem chordarum: tria in una tabula ad Deum pertinentia, septem in altera ta
Abbreviated transcription (Latin):
Si dic̾e̾tur nob̾ diliges dnm deũ tuũ ex
toto corde tuo et ex tota aĩa tua. et exto¬
ta mente tua. et de ꝓximio nr̃o nicħ di¬
c̾etur. nõ esset decacordum s tricordũ
Quid uͦ addit dñs. ¶ Et diliges proxi¬
mũ tuũ tanꝙ̃ te ip̃m. et ꝯtextu nt di¬
cens. his duob p̃ceptis tota lex pend
et ꝓphe. Totalex in duob preceptis ẽ.
de ꝑtinent. quia deus trunitas. ad alte
septem corde qũo uiuat᷑ int̾ homines
nam ip̃e nũs septenatius tanꝙͣ septe
cordaꝵ incipit ab honore pentũ. hono¬
ra patrem tuũ et matrem tuã ad pen¬
tes .n. suos homo apꝑit oculos. et hec
uita ab eoꝵ amicicia sinuint exordiũ.
quisqͥs añt sius pentib non defert
honorem quib parc̾e pot̾it: ¶ honora
patrem tnũ et mrẽm tuãet dicit apłus
honora pr̃em tuũ et matrẽ tuã quod ẽ
mãdatu pͥmũ. qnõ pͥmũ qũ quartu
mandatũ est. nͥ quia in septiario nũo
primũ est in altera tabula. Nam ideo

Expanded text:
Si diceretur nobis, Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota anima tua, et ex tota mente tua, et de proximo nostro nihil diceretur, non esset decachordum, sed trichordum. Quia vero addidit Dominus, Et diliges proximum tuum tanquam te ipsum; et contexuit dicens, In his duobus praeceptis tota Lex pendet et Prophetae : tota Lex in duobus praeceptis est, in dae pertinent, quia Deus est Trinitas. Ad alterseptem chordae: quomodo vivatur inter homines. Nam ipse numerus septenarius, tanquam septem chordarum, incipit ab honore parentum: Honora patrem tuum et matrem tuam . Ad parentes enim suos homo aperit oculos, et haec vita ab eorum amicitia sumit exordium. Quisquis autem suis parentibus non defert honorem, quibus parere poterit? Honora patrem tuum et matrem tuam. Et dicit Apostolus: Honora patrem tuum et matrem tum mandatum est, nisi quia in septenario numero primum est in altera tabula. Nam ideo
Abbreviated transcription (Latin):
diem sanctificauit deus qñ fecit oĩa
opera sua. sicut in genesi leginꝰ scͥp¬
tum. nõ ibi habes noĩatam scĩficatio¬
nem uisi illo die uͥdicitur requienit
deus ab oꝑibus suis. nõ .n. fatigatus
erat deus ut diceretur. Requient de
ab oꝑib sius. s millo u̾bo tibi labo¬
ranti requiem ꝓmisit. qr fecit om̃ia¬
bona ualde et sic dicitur. Re quieuit deus ut
intelligos etiam tempus bona opem requi¬
eturũ et sinc finc requietũ. sion omia

Expanded text:
diem sanctificavit Deus, quando fecit omnia opera sua, sicut in Genesi scriptum legimus. Non ibi habes nominatam sanctificationem, nisi illo die ubi dicitur, Requievit Deus ab operibus suis. Non enim fatigatus erat Deus, ut diceretur, Requievit Deus ab operibus suis : sed in illo verbo tibi laboranti requiem promisit; ut quibona valde, et sic dicitur, Requievit Deus, intelligas etiam te post bona opera requieturum, et sine fine requieturum.
Abbreviated transcription (Latin):
rius aũt iste nõ est dy̾a. nam nũqmͣ
dares. Et ergo alius adu̾sarius quẽ
sibi hõ facit adu̾sariũ nã ille si adu̾¬
ennͣgłica sũt. recordant᷑ nob̾ cũ uel
qui leg̾unt. uł qui audierũt. Er̃goqͥs
est adu̾sarius sermodei. sermo dei ad¬
u̾sarius est. Qͣre adu̾sarius est: qr
ꝯtrarianib his que tu facis. dicit tͥ
Unus est deus tuus. Unũ cose. tuius
dimisso uno deotanꝙͣ legutimo uiro
aĩe fornicari ꝑ multa demonia. Et qͥd
est gͣnius non quasi a ꝑtedese̾ns et
repudians sicut apostate faciũt. sed
tanꝙͣ manens in domo deitui admit
tis ecc̃am. Consulis mathematicos
aut acupisces aut augures. aut ma¬
leficos.q. de uiri domo nõ recedens ad¬
ult̾a eĩa et manens in eius cõiuigio
forncaris d̃ tibi. Ne accipias ĩuanũ
nomen deitui. ne existimes creaturã

Expanded text:
rius iste non est diabolus: nam nunquam rius iste non est diabolus: nam nunquam dares. Est ergo alius adversarius, quem sibi homo facit adversarium: nam ille si adverevangelica sunt, recordantur nobiscum, vel qui legerunt, vel qui audierunt. Ergo quis est adversarius? Sermo Dei. Sermo Dei adversarius tuus est. Quare adversarius est? Quia contraria jubet, quam tu facis. Dicit tibi, Unus est Deus tuus; unum Deum cole. Tu vis dimisso uno Deo tanquam legitimo viro animae, fornicari per multa daemonia: et quod est gravius, non quasi aperte deserens et repudians, sicut apostatae faciunt; sed tanquam manens in domo viri tui admitttis Ecclesiam, consulis mathematicos, aut aruspices, aut augures, aut maleficos; quasi de viri domo non recedens adultera anima, et manens in ejus conjugio fornicaris. Dicitur tibi, Ne accipias in vanum nomen Dei tui. Ne existimes creaturam
Abbreviated transcription (Latin):
tnͣsactũ est et cñ ex tnͣsacto p̾tito tẽpore
spandus est fims reliqui temmpis. suit tẽ
quitam dies qui diceret᷑ hodierius ex
aic si nõ fũĩt sic erit quicꝙͥ restat extre¬
mũ. s sit et ħ longum. sit ꝓlixum qnͣ¬
tͥ format scriptura. s fingit cogitatio.
qũtũ uis diem iudicu ꝓlonga. nũꝙͥ
ultimũ diem tuũ .i. uite tue. quo exitu¬
rus es de ħ corpore ꝓducturus es in lõ¬
gũ. sit tͥ senectus certa si p̃t. Cui añt
p̃t. nõne ex quo hõ incipit posse uiu̾e.
iam p̃t et mori possibilitatẽ mortis:
iniciũ uite facit. in hac t̾ra. et ĩ gu̾e
hũano. ille solus mori nõ p̃t qui nõ¬
dũ cepit uiu̾e. Inc̾tus ergo dies tanꝙͣ
cotidianus sꝑandus est. sit añt tãꝙͣ
cotidianus spandus incertus dies cõ¬
ponatur cũ adu̾sario dũ est tecũ ĩuia.
uia .n. uocatur hͨ uita ꝑ quam om̃s
tuͣsemnt. et non recedit iste adu̾sariꝰ.¬
Quis est añt iste adu̾sarius: adu̾sa¬

Expanded text:
 et tamen ex transacto praeterito tempore, sperandus est reliqui temporis finis. quidam dies qui diceretur hodiernus, exac si non fuerit. Sic erit quidquid restat extremum. Sed sit et hoc longum, sit prolixum, qua format Scriptura; sed fingit cogitatio, quantum vis diem judicii prolonga; numquid ultimum diem tuum, id est, vitae tuae, quo exiturus es de corpore hoc, producturus es in longum? Sit tibi senectus certa, si potest: cui autem potest? Nonne ex quo incipit homo vivere, jam potest et mori? Possibilitatem mortis initium vitae facit. In hac terra et in genere humano ille solus mori nondum potest, qui nondum coepit vivere. Incertus ergo dies tanquam quotidianus sperandus est. Si autem tanquam quotidianus sperandus est incertus dies, componatur cum adversario, dum est tecum in via. Via enim vocatur haec vita, per quam omnes transeunt; et non recedit iste adversaririus? Adversa
Abbreviated transcription (Latin):
sempit̾niã requiem quã ꝓmitit deus.
Uide quo utrũq sił facis et cordas tan¬
gis et bestias occidis. idem citarista es
et uenator. Non uos deleccent talia spͤ¬
tacula ubi nõ ꝓm̾etur oculos editioris
s oculos redemptoris. honora patrem
tuũ et mr̃em tuam. ¶Canges qͣrtam
cordam ut honorem ꝑentib infercis ce¬
cidit bestia ĩpietatis non mechabetis¬
¶ẽ ange qͥntam cordam cecidit bestia li¬
bidimo. Non occides. ¶Tanges sextam
cordam cecidit bestia ccudelitatis nõ fur¬
tum facias. ¶Tangis septimã cordam
cicidit bestia rapacitatis. Non falsum
testĩoniũ dices. ¶ Tanges . uiii. cordam
cecidit bestia falsitatis. Non cõcupisces
urorem ꝓximitui. ¶ Tanges nonã cordã
cecidit bestia adult̾ime cogitationis aliᵈ
est non facere aliquid tale p̃t̾ uxorem.
aliud non appetere uxorem alienam. ĩo
duo precepta sunt nõ mechab̾is et non
concupisces rem ꝓxinutui. ¶ Tanges¬
decimam cordam cecidit bestia m̃dane¬

Expanded text:
sempiternam requiem, quam promittit deus. uide quomodo utrumque simul facis: et chordas tangis et bestias occidis, id est et citharista es et uenator. non uos delectant talia spectacula, ubi non promeremur oculos editoris, sed oculos redemtoris? honora patrem tuum et matrem tuam; tangis quartam chordam, ut honorem parentibus deferas: cecidit bestia impietatis. non moechaberis; tangis quintam chordam: cecidit bestia libidinis. non occides; tangis sextam chordam: cecidit bestia crudelitatis. non furtum facies; tangis septimam chordam: cecidit bestia rapacittestimonium dices: tangis octavam chordam; cecidit bestia falsitatis. Non concupisces uxorem proximi tui: tangis nonam chordam; cecidit bestia adulterinae cogitationis. Aliud est enim non facere aliquid tale praeter uxorem, aliud non appetere alienam uxorem. Ideo duo praecepta sunt, Non moechaberis, et, Non concupisces uxorem proximi tui. Nondecimam chordam: cecidit bestia
Abbreviated transcription (Latin):
rentes et raro ĩuenimꝰ pentes ꝯq̃ten¬
tes de ĩpiobitate filioꝵ quͣnus nonde¬
suit. S tñ quĩ raro sit tambr̃it̾ mo¬
uendũ fint. nec in eoubi dictũ est.
nõ occides imorari nolui. nõ .n. credo
ħ ẽẽ turbã homicidaꝵ. Illud u̾o ma¬
lum late serpens plures occupauit.¬
ueh̾ementius irritatur adu̾sarius
ille qui ideo clamat ut sit alũ amicꝰ
Querele cotidiane sunt. qmͣqmͣ ip̃e
feĩe ut iam audent conquen de iuiris
sius. ita ĩuadens om̃ia consuetudo
ꝑ legeobẜuetur. ut iam et mulieribꝰ
Forte ꝑsuasũ sit lic̾e̾ ħ uiris nõ licere

Expanded text:
rentes, et raro invenimus parentes conquerenrentes, et raro invenimus parentes conquerentes de improbitate filiorum; quamvis non desint: sed tamen quam raro fit, tam breviter monendum fuit. Nec in eo ubi dictum est, Non occides, immorari volui: non enim credo esse hic turbam homicidarum. Illud vero malum late serpens plus occupavivehementius irritatur adversarius ille, qui ideo clamat, ut sit aliquando amicus. Querelae quotidianae sunt, quanquam ipsae feminae jam nec audent conqueri de viris suis. Ita invadens omnia consuetudo pro lege observatur, ut jam et mulieribus forte persuasum s
Abbreviated transcription (Latin):
ut loquar ut non tuue q̃ q̃relas hoĩm.
Nam qui nolũt castitatem ẜuareuxo¬
ribus suis. et abundant tales nolũt
me istadicere. s ueluit noluit dictu
sum. Si .ni. nos non exortor ut cũ adu̾¬
sario concordetis. ego cũ illo in litem
manebo. Quid nobis uib ut faciatis
ip̃e uob̾ iub ut loquam᷑. Si nõ faciẽdo
quodiubet ut faciatis adu̾sarii eiꝰ estis
nõ dicendo qd̾ ub ut dicamus. aduer¬
hoc .n. pͥresumimꝰ de caritate urã. quia
turam esse filium dei. qm̃ oĩs cretura
uanitati subiecta est. s creditis eũ eq̃
genuit. Unũ cũ illo qui genuit. Et hoc
uerbum creditis assumpsisse ccetiturã
de uirgine maria assũpsisse mortalẽ
et passum fuisse pronobis. et legimi
et crediuꝰ ut saluenur. Nec meo ĩ¬
moratus sum. ut quicꝙ facitis ꝓspe
ea xanus est. nez in eo ĩmoratus sũ.
u̾dicit. ẜmodei. honora pr̃em tuũ. ⁊
inrẽm tuam. Multi .n. honorant pa¬

Expanded text:
ut loquar, ut non timeam querelas hominum. ut loquar, ut non timeam querelas hominum. Nam qui nolunt castitatem servare uxoribus suis et abundant tales, nolunt me ista dicere. Sed velint nolint, dicturus sum. Si enim vos non exhortor ut cum adversario concordetis, ego cum illo in lite remanebo. Qui vobis jubet ut faciatis, ipse nobis jubet ut loquamur. Si non faciendo quod jubet ut faciatis, adversarii ejus estis; non dicendo quod jubet ut dicamus, adverHoc enim praesumimus de Charitate vestra, quia turam esse Filium Dei. Quoniam omnis creatura vanitati subjecta est . Sed creditis eum aequgenuit, unum cum illo qui genuit; et hoc Verbum creditis assumpsisse creaturam, de virgine Maria assumpsisse mortalitatem, et passum fuisse pro nobis: ea legimus, et credimus, ut salvemur. Nec in eo immoratus sum, ut quidquid facitis, pro spe anus est. Neque in eo immoratus sum, ubi dicit sermo Dei, Honora patrem tuum et matrem tuam. Multi enim honorant pa
Abbreviated transcription (Latin):
urrorem. qũi castitas uirtus est. tu sub
nno ĩpetu libidis cadis. et us uxorẽ
tuam uctricem esse tu uictus iaceus.
Et cũ tu caput sis uxons tue precedit
te ad deum cuiꝰ caput es. uis domũtuã
capite de orsum pendere. Caput enũ est¬
mulieris iuir. Ubi aũt melius inuit
mulier qũiuir capite deorsum pendet
xorem suam. Ut illa mnuttetur uirũ et
sequatur caput suũ. Quonĩo caput ecͤ¬
xp̃e est. et hoc iubet᷑ ecõe ut sequat᷑ ca¬
put suũ et ut per uestigia ambulet
capitis su et sic uniꝰcmiꝰq domus ht̃
caput uirũ. et tanꝙͣ corpus feminã
quo caput ducit illuc d corpus seqͥ
aruare uust ergo caput ire quo nõ
uult ut sequatur uxor. Quare nult ire
nir quo uõ uult ut uxor sequat᷑. h i
cendo sermo dei adu̾sarius est. nolũt
dicam quia adu̾sanius est sermo dei
quẽ iubet. Eimeo ne ego ip̃e adusariꝰ
mouibustã. quia h ͨ loquor. Qud ad
ne ptuiet: fortem me faciat qͥ cr̃erit

Expanded text:
uxorem, quoniam castitas virtus est tu sub uxorem, quoniam castitas virtus est tu sub uno impetu libidinis cadis? et vis uxorem tuam victricem esse, tu victus jaces? et quum tu caput sis uxoris tuae, praecedet te ad Deum cujus caput es? vis domum tuam capite deorsum pendere? Caput enim mulieris est vir. Ubi autem melius vivit mulier quam vir, capite deorsum pendet xorem suam, ut illa imitetur virum, et sequatur caput suum. Gratian.  est, et hoc jubetur Ecclesiae ut sequatur caput suum, et ut per vestigia ambulet capitis sui: sic uniuscujusque domus habet caput virum, et tanquam corpus feminam . Quo caput ducit, illuc debet corpus sequi. Quare ergo vult caput ire, quo non vult ut corpus sequatur? Quare vult ire vir, quo non vult ut uxor sequatur? Haec jubendo sermo Dei adversarius est. Nolunt Et quid dicam, quia adversarius est sermo Dei, quoniam jubet? Timeo ne ego ipse adversarius sim quibusdam, quia haec loquor. Quid ad me pertinet? Fortem me faciat qui terret
Abbreviated transcription (Latin):
ẜues salbatu non quom̃o iudei obfuãt
salb̾m caruali ocio. uacare .n. uolũt ad
inigas. acq luximas suas. Melius .n.
faceret uideus in agro suo quid utile.
qm̃ intheatto seditiosus exit̾e̾t. Et⁊
melius feĩe eoꝵ die salbati lanã face¬
rent. qmͣ coto die in neonienus suis ĩ¬
pudice saltarent. Tibi añt drut obs
iis laboriosũ uideatur qd̾ agit tñ si
ad finem ꝓmsse quietis id refert nõ
cũ ad ħ debeas laborare ut requiescas
Dr̃ tibi honora pr̃em tuũ et mr̃em tuã.
Tu añt ꝯtumeliam urogas pentib qm̃
non uis pati a filus tius dicitur tͥ. nõ oc¬
cidet. ẽuaũt ius occidere inimicũ tuũ.
et ideo forte non facis quia times iudicẽ
hoĩemnon quia cogitas deũ. iguoras
quia ille testis est cogitationũ illo uiuo
quẽ ius mori te honucidam tenet ĩ cor¬
de ¶Dicitur tͥ nõ mechaberis .i. non ibis
ad aliquam aliam p̾ter urorem tuam.
Tu exigis ħ ab uxore et non ius redd̾e
hoc uxori et c̃ debeas in nirtute p̾cedere

Expanded text:
es sabbatum: non quomodo Judaei observant sabbatum carnali otio; vacare enim volunt ad nugas atque luxurias suas. Melius enim faceret Judaeus in agro suo aliquid utile, quam in theatro seditiosus existeret: et melius feminae eorum die sabbati lanam facerent, quam toto die in maenianis suis impudice saltarent. Tibi autem dicitur vis laboriosum videatur quod agit; tamen si ad fidem promissae quietis id refert, noncum ad hoc debeas laborare, ut requiescas. Dicitur tibi, Honora patrem tuum et matrem tuam. Tu autem contumeliam irrogas parentibus, quam non vis pati a filiis tuis. Dicitur tibi, Non occides. Tu autem occidere vis inimicum tuum: et ideo forte non facis, quia times judicem hominem, non quia cogitas Deum. Ignoras quia ille testis est cogitationum? Illo vivo quem vis mori, te homicidam tenet in corde. Dicitur tibi, Non moechaberis : ad aliquam aliam praeter uxorem tuam. Tu autem exigis hoc ab uxore, et non vis reddere hoc uxori? et quum debeas in virtute praecedere
Abbreviated transcription (Latin):
siss. Uñ amouendo obiurgaret atq ter
cõcupiscẽtias tuas. et desendo deũ tuu̾
int̾ medias uoces obiurgantis obsist̾es
impudenti qd̃ est fronte ueluti audita
dĩna auctoritate. ut leg̾es de libro diũ¬
co. quid me tertes de deonr̃o. ille miseri¬
cors est et miserator et multũ miẜicors.
ne talia hoĩes dic̾ent. Unũ u̾bũ addidͭ
in fine qd̾ ait et uerax. Et excussit letici¬
am male presumentiũ. et iuduxit tĩo¬
cet. tacet s nõ sꝑtacebit. audidũ ta
cet in u̾bo. ne non tibi nacet audire dũ
non tacebit in iudicio. modo .n. licet tͥ
leuen̾it. nec falsos testes adduces quib
ille fallatur. nͨ patconũ fraudulentis
circũuentionib et lingnosis crrtibus
ad hibebis. nec ambies. aliquo m̃out
iudicem possis corrũpere. Quid gͦ agis
apud talem iudicem. quẽ uec fallere.
nec coꝵpere pot̾is et tamẽ est qd̃ agas.
ẽunc .n. ip̃e erit index cause tue qui m̃o
testis est iute tue. Clamemus et laude

Expanded text:
is te bene admonendo objurgaret atque terrconcupiscentias tuas, et deserendo Deum tuum; inter medias voces objurgantis obsisteres, impudenti quidem fronte, veluti audita divina auctoritate, et legeres de libro dominico: Quid me terres de Deo nostro? Ille misericors est, et miserator et multum misericors. Ne talia homines dicerent, unum verbum addidit in fine, quod ait, Et verax; et excussit laetitiam male praesumentium, et induxit timocet. Tacet, sed non semper tacebit . Audi dum non tacet in verbo, ne non tibi vacet audire dum non tacebit in judicio. CAPUT II. 2. le venerit, nec falsos testes adduces, quibus ille fallatur, nec patronum fraudulentis circumventionibus et linguosis artibus adhibebis, nec ambies aliquo modo, ut judicem possis corrumpere. Quid ergo agis apud talem judicem, quem nec fallere, nec corrumpere poteris? Et tamen est quod agas. Tunc enim ipse erit judex causae tuae, qui modo testis est vitae t
Abbreviated transcription (Latin):
Ominus et deus nr̃ miseri¬
cors et miserator longani
mis et multũ misericors et
tam seuere iincit᷑ iudiciũ in futõ scło.
u̾ba que dixi scripta sunt. et diuinis auc¬
tonͣbus continentur. quia misericors et
miseratordeĩs longanimis et multu

Expanded text:
ominus et Deus noster misericors et miserator, longanimis et multum misericors, ettam severe minatur judicium in futuro saeculo. Verba quae dixi scripta sunt, et divinis auctoritatibus continentur, quia, Misericors et miserator Dominus, longanimis et multu
Abbreviated transcription (Latin):
opmuroꝵ ip̃etestis est uocũ istaꝵ. non
sint manes cõu̾tantur ad gemitũ rẽpꝰ
est concordandi cũ aduersariocito. Cã
longaminis ẽ deus uidendo iniqua et
nõ puniendo. ut tñ cito fiat iudiciũ fu¬
tuꝵ. More quippe hũane uite ẽ ꝓlixu
qd̾ d̾o br̃e est. s et ip̃i seculo. et gm̾i hu¬
mano qđ longe uidetur quid consolat᷑.
Nũꝙͥ si tocius gi̾ns hũaui ultimis dies
longe est. Uniꝰ cuiꝰq dies ultimꝰ lõge ẽ.
hoc dico ex adam. multi ãm euoluti sũt
Multi ãmi flixe̾unt et fluent deinceps.
Non quid̾ tñ multi. s tñ us in finẽ scłi¬

Expanded text:
orum, ipse testis est vocum istarum: non sint inanes, convertantur ad gemitum. Tempus est concordandi cum adversario tuo cito. Tam longanimis est Deus videndo iniqua et non puniendo, ut tamen cito sit futurum judicium. More quippe humanae vitae prolixum est, quod Deo breve est. Sed et ipsi saeculo et humano generi quod longe videtur, quid consolatur? Numquid si totius generis humani ultimus dies longe est, uniuscujusque dies ultimus longe est? Hoc dico, ex Adam multi anni evoluti sunt, multi anni fluxerunt, et deinceps fluent; non quidem tam multi, sed tamen usque in fine
Abbreviated transcription (Latin):
in circuitu tab̾nacili form secus fuisse.
ut atriũtotum ambiretur. ⁊ ẽẽ altare m
fra atrium. int̾ portam atrii. ⁊ hostium
tabernaculi. questio.clxxiii.
Otanda est res multũ mirabilis. qd̾
ube descendente ⁊ implente tab̾nacu
syna qñ legem pͥmitus accepit intrauit
inmibe ubierat deus. Iroculdubio
gͦ aliam ꝑsonam tũc figurabat. aliam
mic. Et func ẽoꝵ qui participes fuuit¬
intime ueritatis dei. nũc. aũt iudeoꝵ quib
glia dũi que intab̾naculo est. qd̾ est gracia
telligentib. ⁊ideo nõ intrant intab̾naculũ
testimonii. ⁊ hoc credendum est semͦi fcm̃
mox ut constitutũ est tab̾naculum signifi¬
catõnis huis cã uł aliciuꝰ altĩus. neq em̃
semꝑ sic erat mibes sr̃ tab̾naculũ ut illuc
moyses intrare nõ posset. qnͣ quidem non
remonebatur nubes nisi cum eis ħ signum¬
dabatur disiũgendi. hoc ẽ castra mouẽdi
ex eoloco ubi erant.⁊ accedendi quo nu¬
bes ducebat ꝑ diemflamina ꝑ nocteni. Ne

Expanded text:
ium tabernaculi forinsecus fuisse, ut atrio totum ambiretur, et altare esset infra atrium inter portam atrii et ostium tabernaculi. CLXXVI. otanda est res multum mirabilis, quod nube descendente et implente tabernacuSina, quando Legem primitus accepit, intravit in nubem ubi erat Deus . Procul dubio ergo aliam personam tunc figurabat, aliam nunc: et tunc eorum qui participes fintimae veritatis Dei; nunc autem Judaeorum, quibus gloria Domini, quae in tabernaculo est, quod est gratia intelligentibus; et ideo non intrant in tabernaculum testimonii, et hoc credendum est semel factum, mox ut constitutum est tabernaculum, significationis hujus causa, vel alicujus alterius. Neque enim semper sic erat nubes super tabernaculum, ut illuc Moyses intrare non posset; quandoquidem non remodabatur disiungendi, hoc est castra mouendi ex eo loco ubi erant, et accedendi quo nubes ducebat per diem, flamma per noctem. quae
Abbreviated transcription (Latin):
nnficabatur intueamur. In illa at requie
ubi oꝑa seruilia nbẽt ᷑ cessare. magua
altitudo est gr̃e dei. Tũc enĩ fiũt cumi
requie opera bona. cũ fides ꝑdilectõe
oꝑatur. timor aut̃ tormentũ habet. Et
nr̃a opera sic erunt ut sint bumana. aut
poẽa aut cum timore nõ cũ dilectõne et
ideo seruilia sine requie plenitudo. autem
sabb̾i erit sabbi erit. in requie sẽpͥtua. Nõ
catium d illa oĩa ⁊ fieri scã scõrum. altare bo
locanstomatũ. eadẽ uctõne sc̾ificatũ dixe¬
eadem repet᷑et dixit de tab̾nacso uucto et
hus que nullo eẽnt. qd̾ eadem unetõne
sc̾ificarent᷑ ⁊ fierẽt sc̃a. illud. aũt. altare ho¬

Expanded text:
nificabat intueamur. in illa autem requie nificabat intueamur. in illa autem requie ubi opera seruilia iubentur cessare, magna est altitudo gratiae dei. tunc enim fiunt cum requie opera bona, cum fides per dilectionem operatur, timor autem tormentum habet et nostra opera sic erunt, ut sint humana aut peccata: aut cum timore, non cum dilectione, et ideo seruilia sine requie. plenitudo autem sabbati erit in requie sempiterna. non cari illa omnia et fieri sancta sanctorum. altare autem holocaustomatum eadem uncteadem repeteret, dixit de tabernaculo uncto et his quae in illo essent, quod eadem unctione sanctificarentur, et fierent sancta: illud aut
Abbreviated transcription (Latin):
anteꝙͣ aliquid p̾ciperet loqutus ẽ ad ppłin
de salbi obseruatione. Ubi nõ in merito
monet. cũ decem u̾ba legis acceperit in ta¬
bulis lapideis. iterũ qͣs ipse excidit ip̃e con¬
scͥpsit. quare de solosalbo postea qͣm ip̃e des¬
cendit ppłm ãmonuit. Si em̃ pp̃ ea dece
p̾ceptalegis sr̃fluum fuit. ut populus ite¬
rum audiret. curahoc nõ fuit suꝑfluũ
ut de sabb̾o audiret: Cum ⁊ hoc meisdem
decemp̾ceptis legatur: An c hoc sile̾ ẽ ue¬
lamento quo faciem obtexit. qr splendorẽ
uultus eis filii isrł nõ pot̾ãnt intueri:
Nam ex decem p̾ceptis hoc solũ populo
p̃cepit. qd figurate ibi dcm̃ est. Alia qͥppe
nouem. sicut p̾cepta st̃ ⁊̃ in nouotestam̃¬
to obẜuanda mĩme dubitamus. Illud
aũt unum de sabbo. usq adeo figurata
diei septũm obẜuatõne. apud utłitas
uelatum fuit ⁊ in istĩo preceptũ fuit¬
⁊ quodam sacramento figurabatur. ut
hodie a nob̃ nõ obẜuetur. S solũ qd̾ sig¬

Expanded text:
 aliquid praeciperet, locutus est ad populum de sabbati obseruatione. ubi non inmerito mouet, cum decem uerba legis acceperit in tabulis lapideis iterum, quas ipse excidit, ipse conscripsit, quare de solo sabbato, posteaquam descendit, populum admonuit. si enim propterea decem praecepta legis superfluum fuit, ut populus iterum audiret, cur non fuit superfluum, ut de sabbato audiret, cum et hoc in eisdem praeceptis decem legatur? an et hoc simile est uelamento, quo faciem obtexit. quia splendorem uultus eius filii Israhel non poterant intueri? nam ex decem prae. ceptis hoc solum populo praecepit, quod figurate ibi dictum est; alia quippe ibi nouem sicut praecepta sunt etiam in nouo testamento obseruanda minime dubitamus. illud autem unum de sabbato usque adeo figurata diei septimi obseruatione apud Israhelitas uelatum fuit et in mysterio praeceptum fuit et quodam sacramento figurabatur, ut hodie a nobis non obseruetur, sed solum quod sig