comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
auit agͥoole. S longe acucns longeq pͥs l
tancis ꝓ aerii corꝑis sensu sollerciore ⁊
exͥcitacõre p̾noscunt. Quia ⁊ ħ ab angłis
dõ sũmo pie ẜinentib alia disposicõne ig¬
nota demonib. ex impinso ac repente
mutant᷑. Tanquaͣ si aliquid egro extͥnsecus
accidat quo moriat᷑. quẽ medicus ueris sa¬
lutis p̾cedentib sigias uict᷑um eẽ ꝓmise¬
rat. Aut si aeris qͣlitate pͥuisa dui flat᷑um
illum uentum nautaꝵ aliqui pͥdixissent.
cui dñs xp̃c cum discipuł nauigant ut
quiesce̾t imꝑauit. ⁊ facta ẽ tnͣquillitas
magna. uel si agͥcola illo anno fructisi
eam uł ꝓusa celi in temꝑies arefaciat
uł aliqua nissio potencioris eradicet. Ita
multa..⁊. ad p̾sentiam ⁊̃ pͥdictionẽq de¬
monũ ꝑtinencia que morib ⁊ usitaciori¬
b causis futaͣ pͥuident᷑. eadem maioribus
⁊ occulciorib causis impedita mutant᷑. Fal¬

Expanded text:
, et agricolae: sed longe acutius , et agricolae: sed longe acutius sensu sollertiore et exercitatiore praenoscunt — quia et haec ab angelis deo summo pie seruientibus ex alia dispositione ignota daemonibus ex inprouiso ac repente mutantur. tamquam si aliquid aegro extrinsecus accidat, quo moriatur, quem medicus ueris salutis praecedentibus signis uicturum esse promiserat; aut si aeris qualitate praeuisa diu flaturum illum uentum nautarum aliqui praedixissent, cui dominus Christus cum discipulis nauigans, ut quiesceret, imperauit, et facta est tranquillitas magna; uel si agricola illo anno fructificeam uel inprouisa caeli intemperies arefaciat uel aliqua iussio potentioris eradicet: ita multa etiam ad praescientiam praedictionemque daemonum pertinentia, quae minoribus et usitatioribus causis futura praeuidentur, eadem maioribus et occultioribus causis inpedita mutantur. fal
Abbreviated transcription (Latin):
aliqua signa ꝑcorpus. que obtuso sensu
hominiũ cognosci ñ possunt. acuto autẽ
fallunt᷑. ueratissima enim sunt angłica
⁊ ꝓpħica oracula. Sic autẽ indignant̾ acci¬
ptur. ꝙ aliqua ⁊̃ talia demones ⁊ audiãt
⁊ p̾dicant. qͣi aliquid indignum sit. ut qd̾
idõ dicit᷑ ut homĩb in notescat. Hoc ñ so
siquid. ĩmo ⁊̃ ꝓdesse ad maiorẽ noticiam
famamq r̾atatis cum de illa ⁊̃ hn quicqͥd
Incet̾is autẽ suis pͥdictionib. demones
ciant. ex ĩꝓuiso desuꝑ aliquid inbet᷑. ꝙ cor
consilia cuncta ꝑturbet. uelud si aliquid
disponant quilibet homines. Quibq pot̃¬
tib subditi. ꝙ ñ ꝓhibituros suos p̃positos
arbitrent᷑. idq facturos se ẽẽ ꝓmittant.
At illi panes quos maior potestas ẽ ex alio
suꝑiore consilio hoc totum dispositũ atq
p̾paratum repente ꝓhibeant. Fallunt᷑ ⁊̃ cur
causas naturales sicut mediti aut naute¬

Expanded text:
aliqua signa per corpus, quae obtuso sensu aliqua signa per corpus, quae obtuso sensu hominum cognosci non possunt, acuto autem falluntur: veracissima enim sunt angelica et prophetica oracula. Sic autem indignanter accipitur, quod aliqua etiam talia daemones audiant et praedicant; quasi aliquid indignum sit, ut quod ideo dicitur ut hominibus innotescat, hoc non soliquid, imo etiam prodesse ad majorem notitiam famamque veritatis, cum de illa etiam hi quidquid In caeteris autem suis praedicationibus daemones tiant, ex improviso desuper aliquid jubetur, quod eorum consilia cuncta perturbat: velut si aliquid disponant quilibet homines quibusque potestatibus subditi, quod non prohibituros suos praepositos arbitrentur, idque facturos se esse promittant, at illi penes quos major potestas est, et alio superiore consilio, hoc totum dispositum atque praeparatum repente prohibeant. Falluntur etiam, cum causis naturalibus, sic ut medici, et nautae
Abbreviated transcription (Latin):
ra p̾noscunt. que signa in hominũ sensꝰ
uenire ñ possunt. antep̾dicunt. Neq enĩ
qr p̾uidet medicus ꝙ ñ pͥuidet enis artis
ignariis. iõ iam diuimis ħndus ẽ. Quid
nitẽ inirũ. si quẽadinod̾ ille incorꝑis hu¬
mani uł ꝑturbata uł modificata temꝑ¬
ie. seu bonas seu malas futuras pͥuidet
ualitudines. sic demon in aeris asfectioẽ
itq ordinacõne sibi nota. nob̾ ignota. fu¬
turas p̾idet tempestates. Aliqñ ⁊ homi¬
mĩ disposiciones ñ solum uoce ꝓlatas. ue¬
rum ⁊̃ cogitacõne ꝯceptas consignat. que¬
dum ex ammo expͥmunt᷑ in corꝑe. tota
facilitate ꝑdiscunt atq huic ⁊̃ multa su¬
tura p̾minciant. aliis uidel mira qui is¬
ta disposita ñ nou̾nt. Sicut enim appa¬
ret concitacior amim motus in mltu.
ut ab hominib qͦ aliquid formsecus ag¬
noscat᷑ ꝙ intͥusetus agitur. ita ñ d ẽẽ in¬
credibile. si ⁊̃ seniores cogitacõnes dant

Expanded text:
ra praenoscunt, quae signa in hominum sensus ra praenoscunt, quae signa in hominum sensus uenire non possunt, ante praedicunt. neque enim quia praeuidet medicus, quod non praeuidet eius artis ignarus, ideo iam diuinus habendus est. quid autem mirum, si quemadmodum ille in corporis humani uel perturbata uel modificata temperie seu bonas seu malas futuras praeuidet ualitudines, sic daemon in aeris affectione atque ordinatione sibi nota, nobis ignota futuras praeuidet tempestates\'? aliquando et hominum dispositiones non solum uoce prolatas, uerum etiam cogitatione conceptas, cura signadam ex animo exprimuntur, in corpore tota felicitate perdiscunt: atque hinc etiam multa futura praenuntiant, aliis videlicet mira, qui ista disposita non noverunt. Sicut enim apparet concitatior animi motus in vultu, ut ab hominibus quoque aliquid formsecus agnoscatur, quod intrinsecus agitur, ita non debet esse incredibile, si etiam leviores cognationes dant
Abbreviated transcription (Latin):
dam illorum sint artib potenciores.
qͥdam istorum morib meliores. qnͣto ma¬
iora ⁊ mirabłiora ꝓ subtilissum corꝑis.
ħ ẽ aerii facultate ac facilitate demones
possut. Cum tñ sint pͣuitate uolunta
ꝑa p̾ͥ ualent ad multa insibiłia iiusi¬
bilit̾ molienda. mouenda. mutanda
atq u̾sanda. longum ẽ. Nunc demons¬
trare. ⁊ puto ꝙ uel mediocͥter consid¬
ranti facile occurrat. Que cura ita s
minciare que ip̃i facu᷑ sunt. Accipũit
enim sepe pot̾atem ⁊ morbos ĩmittere.
⁊ ip̃m aerem inciando morbidum red¬
d̾e. ⁊ ꝑu̾sis atq amatorib t̾renoꝵ com¬
modoꝵ malefcã suade̾. De quoꝵ mori¬
bus t̾ci funt. ꝙ funt eis talia suadenib
ꝯsensuri. Suadent autem miris ⁊ minsi¬
biłib modis ꝑ illam subtilitatẽ suorum
corpum. Corꝑa hominũ ñ sencrantium
tium. siue dormienciũ. Aliq̃ñ autẽ ñ que
ipi facunit. s que naturalib signis futu¬

Expanded text:
dam illorum sint artibus potentiores, dam illorum sint artibus potentiores, quidam istorum moribus meliores. quanto maiora et mirabiliora pro subtilissimi corporis, hoc est aerii facultate ac facilitate daemones possint, cum tamen sint prauitate uoluntatpora praeualent, ad multa uisibilia inuisibiliter molienda, mouenda, mutanda atque uersanda longum est nunc demonstrare et puto quod uel mediocriter consideranti facile occurrat. Quae cum ita sinciare, que ipsi facturi sunt. Accipiunt enim potestatem morbos immittere et ipsum aerem vitiando, morbidum redet peruersis atque amatoribus terrenorum commodorum malefacta suadere, de quorum moribus certi sunt, quod sint eis talia suadentibus consensuri. suadent autem miris et inuisibilibus modis per illam subtilitatem corporum suorum corpora hominum non sentientium tium siue dormientium. aliquando autem non quae ipsi faciunt, sed quae naturalibus signis futu
Abbreviated transcription (Latin):
sibi autecellere existͥment. nec medicos.
illi de tempestatib. illi de arbustoꝵ frugũ¬
qr gen̾ib multa ita pͥminciant. ut har
reꝵ in exꝑto diumare indeant᷑. Quod u̾o
ñ solum q̃dam demones sutura p̾dicunt.
sin corꝑis excellentia. cur ñ ꝯtempnat᷑
a prudentib. cum plerumq unqͥ at ꝑdi¬
ti homuẽs ita ex̾ceant corꝑa sua. tantaq
diu̾sis artib possint. ut ea qui ħ nesci
atrici artifices. qmͣ multa oꝑifices. mx¬
imeq mechanici miranda fecunt. Num
ĩo meliores sunt bonis ⁊ sc̃a pietate pre¬
ditis hominib. Que iõ cõmemoram ait
qui ħ sine ꝑuicatia ⁊ sine uana resistẽ¬
di ammositate consid̾at. sumil cogit
si de sub iacente crassiori mat̾ia uł su
quisq corꝑis. ulł t̾re ⁊ aque. lapidum at¬
q lignorum. metallorũq uarioꝵ. tan¬
ta qͥdam honnẽs possunt. ut eos illi qui
ħ ñ possunt. plerumq scupendo in sin
comꝑacõne dimos nocent. Cum qui¬

Expanded text:
sibi antecellere existiment nec medicos sibi antecellere existiment nec medicos illi de tempestatibus, illi de arbustorum fructuumque generibus multa ita praenunciant, ut harum rerum inexperto divinare videantur. Quod vero n solum quaedam daemones futura praedicunt, sui corporis excellentia, cur non contemnatur a prudentibus, cum plerique iniqui ac perditi homines ita exerceant corpora sua tantaque diuersis artibus possint, ut ea qui haec nesciuatrici artifices, quam multa opifices maximeque mechanici miranda fecerunt? num ideo meliores sunt bonis et sancta pietate praeditis hominibus? quae ideo commemoraui, ut qui haec sine peruicacia et sine uana resistendi animositate considerat, simul cogitet, si de subiacenti crassiore materia uel sui quisque corporis uel terrae et aquae, lapidum atque lignorum metallorumque uariorum tanta quidam homines possunt, ut eos illi, qui haec non possunt, plerumque stupendo in sui comparatione diuinos uocent, cum qui
Abbreviated transcription (Latin):
uolat. Nec aqͥlam qr sb̃lumt̾ uolans de
tis pedib atq unguib raꝑe. Nec alia mł¬
ta animanciũ gen̾a. que int̾ ħbas salu¬
ti sue noxias pascendo cirtumerrant.
nec aliquid eoꝵ quo ledant᷑ attingunt.
cum eas homo iuix exꝑiendo cauere di¬
dic̾it. ⁊ multa iinoxia ꝙ sint in exꝑta
forraidet. Unde conice̾ facile ẽ. qnͣto pos¬
nis hominib p̾ponendos prudens quisq
consenserit. Hoc ⁊ de corpum cełitate
dixͥmm. Et hac enim p̾stancia ñ solum
a uolutͥb omĩ homnĩes. uͥm ⁊̃ a multis qͣ¬
drupedib ita seꝑantur. ut meorum cõ¬
ꝑacõne plimbei deputandi sunt. Nec tñ
ideo sibi ħ ammnantiũ gen̾a existimant
pponenda. quib capiendis mansuefacien¬
dis. atq in sue uoluntatis usum cõmo¬
ta didic̾irat. ⁊ta ꝯtempnunt. qui ħ ingi¬
lant̾ curant a u̾issime lucis i̾nitate disc¬
nere. ut net malos senes plura exꝑcos
⁊ ob hoc qͣi doctiores. ⁊ do ꝓbi adolescentes

Expanded text:
uolat: nec aquilam, quia sublimiter uolans de uolat: nec aquilam, quia sublimiter uolans de tis pedibus atque unguibus rapere; nec alia multa animantium genera, quae inter herbas saluti suae noxias pascendo circumerrant nec aliquid earum, quo laedantur, adtingunt, cum eas homo uix experiendo cauere didicerit et multa innoxia, quod sint inexperta, formidet. unde conicere facile est, quanto posnis hominibus praeponendos prudens quisque censuerit. hoc et de corporum celeritate dixerim. et hac enim praestantia non solum a uolucribus homines, uerum etiam a multis quadrupedibus ita superantur, ut in eorum conparatione plumbei deputandi sint; nec tamen ideo sibi haec animantium genera existimant praeponenda, quibus capiendis, mansuefaciendis atque in suae uoluntatis usum commota didicerunt, ita contemnunt, qui haec uigilanter curant a uerissimae lucis ueritate discernere, ut nec malos senes plura expertos et ob hoc quasi doctiores ideo probi adulescentes
Abbreviated transcription (Latin):
mix. P has esficatias quas aerii corꝑis
natura sortita ẽ. ñ solum multa futura
mira facut. Que qm̃ homies dre ac fa¬
ũꝰ t̾e᷑ possunt ñ. eos dignos qͥdam quib ser¬
arbitrant᷑ inssigante maximo iicio cͤcosi¬
tatis pp̃ amorem felicitatis false. atii t̾re
ne excellencie temꝑał. Qui autem se ab
hiis cupiditatib mundant. nec eis se fe¬
ẽ. cimis ꝑticipacione b̾i suit. pͥmum con¬
sid̾ant ñ iõ sibi p̾ponendos ẽẽ demones.
ꝙ acͥore sensu corꝑis p̾ualent. aerii scil
ħ̾ ẽ sb̾tilioris elem̃ti. Quia nec in ipsis
t̾cenis corꝑib bestias sibi p̾ponendas pu¬
tant. que acͥus multa pͥsentiunt. ueluo
sagacem canem. Quia latentẽ feram
olfactu ac̾rimo sic inuenit. ut ad eam ca¬
piendam ducatũ quẽdam honum p̾beat.
ñ utiq prudenciore intellectu annm. s
acuciore corꝑis sensu. uł uulturem qr
piecto cadauere ex ꝓuisa longraqͥtate ad¬

Expanded text:
nire. Per has efficacias quas aerii corporis nire. Per has efficacias quas aerii corporis natura sortita est, non solum multa futura mira faciunt. Quae quoniam homines dicere ac facere non possunt, eos dignos quidam quibus serarbitrantur, instigante maxime vitio curiositatis, propter amorem felicitatis falsae atque terrenae, et excellentiae temporalis. Qui autem se ab eis cupiditatibus mundant, nec eis se feest, cuius participatione beati sint, primum considerant non ideo sibi praeponendos esse daemones, quod acriore sensu corporis praeualent. aerii scilicet, hoc est subtilioris elementi, quia nec in ipsis terrenis corporibus bestias sibi praeponendas putant, quae acrius multa praesentiunt; uelut sagacem canem, quia latentem feram olfactu acerrimo sic inuenit, ut ad eam capiendam ducatum quendam homini praebeat, non utique prudentiore intellectu animi, sed acutiore corporis sensu; uel uulturem. quia proiecto cadauere ex inprouisa longinquitate ad
Abbreviated transcription (Latin):
lum sibi displice̾. u̾m ⁊̃ curare se oñdit.¬
neq omuino ꝯtempnere: Unde colligit᷑.
cere dõ iusro. ⁊ rõne iudicu enis ab onñ¬
potente pmitti.s aliud iam ẽẽ trastan¬
dum unde sint diumacõnes uł demonũ.
uł quil illi sint quos dõs pagam uocãt.
uidendũ enmi ẽ ne forte ñ quidem pp̃
nõ nͥ di potencie tͣbuenda ẽẽ iideant᷑
dtͥbendo ⁊ illa retepere. ⁊ ista subtexe̾. de¬
monum ea ẽẽ naturam. ut aerui cor¬
ꝑis sensu. t̾renorum corꝑum sensum fa
tus autm incomꝑabilit̾ uincant. Qui¬
b duab reb qnͣtum ad aerium corpus
atanet p̾diti. ħ ẽ acͥmonia sensus ⁊ celita¬
te motis. multo ante cognita pͥminciant
uł minciant. que honnẽs ꝓ sensus t̾cem
tarditate mirentur. Accessit ⁊̃ demonib
ꝑ tam longum tempus quo eoꝵ uita ꝓ¬
tenditur peꝵ longe maior exꝑiencia.
qm pot̃ hominib pp̃ breuitate inte eue¬

Expanded text:
lum sibi displicelum sibi displiceneque omnino contemnere? unde colligitur,cere deo iusto et ratione iudicii eius ab omnipotente permitti; sed aliud iam esse tractandum, unde sint diuinationes uel daemonum uel quilibet illi sint, quos deos pagani uocant; uidendum enim esse, ne forte non quidem propterea nonnisi dei potentiae, tribuenda esse uideantur. scribendo, et illa retexere et ista subtexere. Daemonum eam esse naturam, ut aerii corporis sensu terrenorum corporum sensum factus auium inconparabiliter uincant. quibus duabus rebus, quantum ad aerium corpus attinet, praediti, hoc est acrimonia sensus et celeritate motus, multo ante cognita praenuntiant uel nuntiant, quae homines pro sensus terreni tarditate mirentur. accessit etiam daemonibus per tam longum tempus. quo eorum uita protenditur, rerum longe maior experientia, quam potest hominibus propter breuitatem u
Abbreviated transcription (Latin):
Ad ħ ego. Cur gͦ inqmͣ ⁊ muc talia clan¬
culo fiu̾nt. que uel ppetuo delitescunt. uł
depͥhensa pumnit᷑. si ncħ̾ fĩ horum siuit¬
omp̃s. nͥ ꝙ ei insto placet icum nisto ꝙ in
nistum ẽ plac̾e ñ pofsit. Contͣ hoc dcm̃ ẽ.
mic onmio talia ñ fi. Sacra enim illa
inquit ñ funit. que pontificalib conscͥp¬
ta sunt libris. Ea quippe tunc recte fiebãt.
ea tunc dõ plac̾e̾ demonstrabant᷑. eo ipso
ꝙ ab omĩpotente ac iusto sĩ sinebantur
Si quid antẽ minc ꝓhibitor sacͥficiorum¬
fit occulte atq illicite ñ ẽ illi pontificali sa
cͥficiorum gem̾ comꝑandum. s in eo depu
talia ꝑmitut d̾s fĩ. si incħ̾ horum male¬
factorum ꝯtempint. que contͣ religionẽ
fut. Cum pͥsertim ħ eum curarẽ hit¬
⁊ iam cogant᷑ conced̾e. qui pontificales li¬
bros magmi estimant. Quod ea que hns
libris ꝓhibentur. utiq ꝓ hib̾i dumintus. ad¬
displicent deo. que utiq phibendo nõ so¬

Expanded text:
ad hoc ego, cur ergo, inquam, et nunc talia clanad hoc ego, cur ergo, inquam, et nunc talia clanculo fiunt, quae uel perpetuo delitiscunt uel deprehensa puniuntur, si nihil horum fiei iusto placet, cum iusto quod iniustum est placere non possit? contra hoc dictum est nunc omnino talia non fieri. sacra enim illa, inquit, non fiunt, quae pontificalibus conscripta sunt libris; ea quippe tunc recte fiebant, ea tunc deo placere demonstrabantur eo ipso, quod ab omnipotente ac iusto fieri sinebantur; si quid autem nunc prohibitorum sacrificiorufit occulte atque inlicite, non est illi pontcrificiorum generi comparandum, sed in eo deputvel talia permittit Deus fieri, si nihil horum malefactorum contemnit quae contra religionem fiunt; cum praesertim haec eum curare hinc etiam cogantur concedere qui pontificales libros magni aestimant, quod ea quae his libris prohibentur, utique prohiberi divinitus asdisplicent Deo, quae utique prohibendo non so
Abbreviated transcription (Latin):
nunc iiq fuut. qr dõ displice hinc oñ¬
duntur. ꝙ ea uł mbet uł ꝑmittit eu̾ti. Con¬
tea ħ dcmñ ẽ iuista quid̾ eẽ nunc ista. nõ
phibent᷑ fiunt. Io autẽ ñ mala. qr si ma¬
ia eẽnit. minqmͣ dõ utiq placuissent. Por¬
ro si minqrͣ placuissent. minquiͣ ⁊ facta
eẽnt. illo ñ sinente qui omina pot̃. ⁊ qui ta¬
lia ñ ꝯtempn̾et qñ tam magna sunt. ut
contͣ ip̃ãm religionẽ qua d̃s colitur fi̾ent.
si male fient. hic ego. Si pp̃ea inqmͣ ma¬
phibent᷑ ⁊ eu̾tuntur. Si autẽ bonim nõ
ds. si ea que dẽo placent ab hominib en̾¬
tunt᷑. Si autẽ ħ ut male fiat ꝑmntcit õi¬
potens ñ ĩo putanda sunt illa bona ꝙ ea
sus iam ñ fĩ ꝙ om̃ĩpotenti mint dispłicẽt.
uerumptũ placuisse cum fi̾ent. Nos enm
nescire unde tunc plac̾u̾nt. nunc autẽ
unde displiceant. dum tñ cͥcum sic nec tc̃
si potuisse nͥ placuissent omĩpotenti. nec
minc cessasse nͥ displicuissent omĩpotenti.

Expanded text:
 deo displicere hinc ostenduntur, quod ea uel iubet uel permittit euerti. Contra hoc dictum est iniusta quidem esse nunc ista, non prohibentur, fiunt, ideo autem non mala, quia, si mala essent, numquam deo utique placuissent; porro si numquam placuissent, numquam facta essent illo non sinente, qui omnia potest et qui talia non contemneret, quando tam magna sunt, ut contra ipsam religionem, qua deus colitur, fierent, si male fierent. hic ego, si propterea, inquam, maprohibentur et evertuntur? Si autem bonum non Deus, si ea quae Deo placent ab hominibus evertuntur. Si autem hoc ut male fiat permittit omnipotens, non ideo putanda sunt illa bona quod orsus jam non fieri, quod omnipotenti nunc displicent; verumtamen placuisse cum fierent: nos enim nescire unde tunc placuerint, nunc autem unde displiceant; dum tamen certum sit, nec tunc fieri potuisse, nisi placuissent omnipotenti. nec nunc cessasse, nisi displicuissent omnipotenti..
Abbreviated transcription (Latin):
cum alibi acceꝑis. recte posse accipi qd̾
de sid̾as. Non illi trũ ad quos tnͣsitus es.
s tu ip̃e tnͣsit᷑us es confit̾is. Si enm u¬
trum recte illic posset acapi. disbitares.
⁊̃ illuc tnͣseundum eẽ disbitares. acciꝑe
itaq in ꝑte donati si inc̾cum ẽ ẽẽ pec¬
catum. quis dubitet cͥcum ẽẽ pccm̃. nõ
ibi pocius acciꝑe. ubi c̾tum ẽ nõ ẽẽ pec¬
catum. Illi u̾o qui ꝑ ignoranciam ibi
baptirantur. arbitͣntes ipãm ẽẽ eccłi¬
mis peccant. Sacͥlegio tñ scismatis
iniinerant᷑. ñ ideo ñ grauiter ꝙ alii
gtannis. ẽum emin ditum quibdam
to l abłuis enis ẽ sodomiis in die iuidicu
qm̃ nob̾. Nion ideo dictum ẽ. qr sodoniite
nõ torq̃bunt᷑. S qr illi grauius torque¬
bunt᷑. Qnmͣ fuerat. hoc fortasse occul¬
sanant᷑ hii qui adu̾tunt ⁊ corrigunt.
inde gͣuantur qui cum iam ignorare

Expanded text:
cum alibi acceperis, recte posse accipi quod cum alibi acceperis, recte posse accipi quod desideras, non illi tantum ad quos transiturus es, sed tu ipse qui transiturus es confiteris. Si enim utrum recte illic posset accipi dubitares, etiam illuc transeundum esse dubitares. Accipere itaque in parte Donati, si incertum est esse peccatum; quis dubitet certum esse peccatum, non ibi potius accipere ubi certum est non esse peccatum? illi uero qui per ignorantiam ibi baptizantur, arbitrantes ipsam esse ecclesinus peccant, sacrilegio tamen schismatis uulnerantur non ideo non grauiter, quod alii grauius. cum enim dictum est quibusdam: tolerabilius erit Sodomisin die iudicii quam uobis, non ideo dictum est quia Sodomitae non torquebuntur, sed quia illi grauius torquebuntur. Quamquam fuerat hoc fortasse occulsanantur hi qui aduertunt et corriguntur, inde grauantur hi
Abbreviated transcription (Latin):
tãm quid aliud. Ronsurus ẽ nͥ qr malũ
est eẽ in ꝑte donati. ⁊ nõ ẽẽ in unitate
catholica. hoc gͥ malum quot dieb fec̾is.
tot dieꝵ malum fact᷑us es. Et dici pot̃
autẽ paucoꝵ. nullũ autẽ malum fi̾ dici
ñ pot̃. Quid autẽ ẽ ħ tam exseͣcͣbile ma¬
lum. uł imo die uł una hora cõmittere.
Hec enim qui sibi ꝯcedi uult. pot̃ ab ec¬
cłia iłł ab ip̃o deo pet̾e. ut sibi uł uno
die apͦtatare concedat. Nam c̾ uimis diei
eẽ apostata timeat. ⁊ uims diei eẽ susci¬
tatus. heticus ue nõ timeat. nilla causa
est. Illic inquid acciꝑe małm ubi bap̃m¬
pp̃i ẽẽ utͥq ꝯsenciunt. S illic ñ recte ac¬
tipa illi ad quos imgratũs es dicunt. Riec¬
te n̾o islic accipi ilłi a quib imigrat᷑us
es dicunt. Illud itaq ꝙ ħi dicunt quos
ipẽ pponis ꝯtradicentib illis quos ipẽ
anteponis. aut fłm ẽ. aut ut micnus di¬
catur intͥcum.u̾a gͦ falsis aut inc̾tis cer¬
ta p̾pom. Illic emm quo migcatus es.

Expanded text:
quid aliud responsurus est, nisi quia malum est esse in parte Donati et non esse in unitate catholica? hoc igitur malum quot diebus feceris, tot dierum malum facturus es, et dici potest autem paucorum, nullum autem malum fieri dici non potest. quid autem opus est hoc tam execrabile malum uel uno die uel una hora committere? hoc enim qui sibi concedi uult potest ab ecclesia uel ab ipso deo petere, ut sibi uel uno die apostatare concedat. nam cur unius diei esse apostata timeat et unius diei esse schismaticus haereticusue non timeat, nulla causa est. \'Illic\', inquit, \'accipere malui ubi bapi esse utrique consentiunt. Sed illic non recte accipi, illi ad quos migraturus es dicunt: recte vero illic accipi, illi a quibus migraturus es dicunt. Illud itaque quod hi dicunt, quos ipse postponis contradicentibus illis quos ipse anteponis, aut falsum est, aut, ut mitius dicatur, incertum. Vera ergo falsis, aut incertis certa praepone. Illic enim, quo migraturus es
Abbreviated transcription (Latin):
resuscitatos ⁊ incelo ꝯsedentes dicit apłs.
ñdum in re s in spe. Ideo seqiit᷑ psalmꝰ
⁊ dicit. Deduxisti me qr fcũs es spes .m.
t᷑ris fortitudinis a facie inuici. Ex illius
quippe ꝓmissionib tanqmͣ telis ⁊ iacuł
intarri numtissima ꝯstitutus. nõ so¬
lum cauetur s ⁊ expugnatur ĩ nnicus
induens lupos suos pellib ounim. ut di¬
cant. Ecce hic ẽ pp̃c. ecce illic ⁊ ab im̾isi¬
tate cantatis suꝑ montẽ ꝯstitute. ad ꝑti¬
culas insidiaꝵ suaꝵ multos seꝑent ⁊ ingu¬
latos ibsumiant. Et cum hoc nou̾int Eli¬
gunt ext ꝯmumnonẽ unitatis corꝑis ppĩ

Expanded text:
resuscitatos et in caelo considentes dicit apostolus resuscitatos et in caelo considentes dicit apostolus nondum in re, sed in spe. ideoque sequitur psalmus et dicit: deduxisti me, quia factus es spes mea, turris fortitudinisafacieinimici. ex illius quippe promissionibus tamquam telis et iaculis in turri munitissima constitutis non solum cauetur, sed etiam expugnatur inimicus, induens lupos suos pellibus ouium, ut dicant: ecce hic est Christus, ecce illic et ab uniuersitate ciuitatis super montem constitutae ad particulas insidiarum suarum multos separent et iugulatos absumant. et cum hoc nouerint, eligunt extra communionem unitatis corporis Christi
Abbreviated transcription (Latin):
tiretur. isbi pp̃ea c̾tus ẽ recte fĩ. Quna ⁊
cum alibi fac̾e cogitabat huc tnͣseundũ
ẽẽ decceuerat. Iam u̾o siquis ñ intlłigit.
ibi recce dari dicainis. Illud attendat¬
q nec recte ibi ꝙ dicumus ꝙ ⁊ illidicunt.
In hiic qui ab eoꝵ ꝯmumone discedunt.
intueant᷑ ⁊̃ smmilitudinẽ note militaris.
Quia extͣ miliciam a desercorib ⁊ hrĩ ⁊
accipi pot̃. s tñ extͣ miliciam nec hñda
nec accipienda ẽ. ⁊ reducto uł ꝑducto ad
miliciam nec mutanda. nec rt̾anda est.
uetumptũ ałia causa ẽ eorum qui in ispos
tunt ñ ẽẽ catholicam eccłiam nͥ eam que
sicut ꝓmissa ẽ. toto t̾rarum orbe disfim¬
ditur ⁊ extendit᷑ usq ad fines t̾re. Que
ccescens int̾ ⁊irama ⁊ intedio scanda¬
lorum reqmem futuram desid̾ans. dic̃
in psalmis. A fimb t̾ce ad te clamaui.
dum tede̾t anima mea in petͣ exaltasti
me. petra autem erat xp̃t. In quo nos iã

Expanded text:
tizetur, ubi propterea certus est recte fieri, quia et tizetur, ubi propterea certus est recte fieri, quia et cum alibi facere cogitabat huc transeundum esse decreuerat. Iam uero si quis non intellegit ibi recte dari dicaquia nec recte ibi esse dicimus, quod et illi dicunt in his qui ab eorum communione discedunt. Intueatur etiam similitudinem notae militaris, quia extra militiam a desertoribus et haberi et accipi potest; sed tamen extra militiam nec habenda nec accipienda est, et reducto vel perducto ad militiam nec mutanda nec iteranda est. Verumtamen alia causa est eorum qui in istos runt non esse catholicam Ecclesiam, nisi eam quae, sicut promissa est, toto terrarum orbe diffunditur et extenditur usque ad fines terrae, quae crescens inter zizania et in taedio scandalorum requiem futuram desiderans dicit in psalmis: a finibus terrae ad te exclamaui, cum taederet anima mea: in petra exaltasti me. petra autem erat Christus, in quo nos iam
Abbreviated transcription (Latin):
tisinum xp̃i ⁊̃ apud nos ꝙ nos soli dio¬
mus. qmͣ ñ eẽ apud nos ꝙ illi soli dicunt.
Ilam omm decceuit ⁊ c̾tus ẽ inquib dissẽ¬
timus nos illis eẽ p̾ponendos. Ita gͦ quod
nos soli dnĩs recte apud nos accipi ma¬
pi magis creditus ẽ. qmͣ nõ recte apud
nos acapi. Qia hoc illi soli dicunt. Eadẽ
regula ꝙ nos soli dicimus. ñ recte apud illos
accpi. Frustra itaq sibi uidetur securus ibi
acciꝑe ꝙ eẽ quidem ibi utͥq dicus. S ibi
eẽ accipiend̾ ñ utͥq diciins. Elegit autem
gere. Qmͣqͣm ⁊̃ sidubium hrẽt ñ illic rec¬
te accipi ꝙ incatholica recte accipi c̾cum
hret. grainter peccaret in reb ad salutem
amime ꝑtinentib. ił eo solo ꝙ c̾cis ic̾ta
pponeret. Recte quippe hominẽ meccłia
baptizatus huc tnͣsmo decreuit. Non autẽ
recte apud donatistas hominẽ baptizari.
saltem incͥcum hẽat. cum hoc illidicat
quoꝵ sm̃am donatistis aute ponendam
ẽẽ c̾cum hc̃ ⁊ inc̾tis c̾ta pͥferendo. Hic bap¬

Expanded text:
s soli dicimus, quam non esse apud nos, quod illi soli dicunt. Jam enim decrevit et certus est, in quibus dissentimus, nos illis esse praeponendos. Ita ergo, quod nos soli dicimus, recte apud nos accipi, mapi magis crediturus est quam non recte aput nos accipi, quia hoc illi soli dicunt. eadem regula quod nos soli dicimus non recte aput illos accaccipere quod esse quidem ibi utrique dicimus, sed ibi esse accipiendum non utrique dicimus. elegit autem gere. quamquam etiamsi dubium haberet non illic recte accipi quod in catholica recte accipi certum haberet, grauiter peccaret in rebus ad salutem animae pertinentibus uel eo solo, quod certis incerta praeponeret. recte quippe hominem in ecclesia baptizatus huc transire decreuit. non autem recte aput Donatistas hominem baptizari saltem incertum habeat, cum hoc illi dicant quorum sententiam Donatistis anteponendam esse certum habet, et incertis certa praeferendo hic bap
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. u̾m dm̃. illos falsos ẽẽ dõs ⁊ omnino defe¬
rendos. eorumq templa ⁊ simłachra ⁊ sacra
ciacõne predixit. aꝑta pot̾ate p̾cẽpit. aꝑta
u̾itate cõpleuit. Unde quis usq adeo de¬
piat qui ñ eum potius colendum eligat.
quẽ coli ñ ꝓhibent quos ⁊ colebant. Quen
ꝓculdubio tum colere ceꝑit. illos utiq nõ
ẽ cult᷑us. quos ꝓhibet coli que colit. Quod
antẽ ip̃m ẽẽnt culture gentes ext̾mmatis.
diis falsis quos ãna colebant. a ꝓpħis enis
ẽẽ p̾dictum paulo añ ꝯmemoram. ⁊ mĩc re¬
peto. Pualebit in quit dñs adu̾sus eos ⁊ ext̾¬
nmabit onĩs dõs gentiũ t̾re ⁊ adorabunt
eum unusqͥsq de loco suo om̃s insule gentũ¬
nat. s uniu̾sum orbem t̾rarum dicens. Com¬
memorabũt᷑ ⁊ com̾tent᷑ ad dnm̃ unu̾si fi¬
nes t̾re. ⁊ adorabunt in ꝯspatu eius inmu̾se
prĩe genciũ. qm̃ dm̃i ẽ regim̃. ⁊ ip̃e dñãbitur¬

Expanded text:
est, verum Deum, illos falsos esse deos, et omnino deseest, verum Deum, illos falsos esse deos, et omnino deserendos, eorumque templa et simulacra et sacra tiatione praedixit, aperta potestate praecepit, aperta ueritate conpleuit. unde quis usque adeo desipiat, qui non eum potius colendum eligat, quem coli non prohibent, quos colebat? quem procul dubio cum colere coeperit, illos utique non est culturas, quos prohibet coli quem colit. Quod autem ipsum essent culturae gentes exterminatis diis falsis, quos antea colebant, a prophetis eius esse praedictum paulo ante commemoraui et nunc repeto. praeualebit, inquit, dominus aduersus eos et exterminabit omnes deos gentium terrae, et adorabunt eum unusquisque de loco suo, omnat, sed universum orbem terrarum, dicens: Commemorabuntur et convertentur ad Dominum universi fines terrae, et adorabunt in conspectu ejus universae patriae gentiu
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃qmͣ ex reb impletis conficta putanda
sint. que incoꝵ templis tam songo antea
sima ⁊ notissima recitant᷑ͤ tñ net ista ip̃a¬
que ab eis ux raro ⁊ clanculo ꝓferunt᷑ mo¬
uere nos dñt. si quicqͣm demonũ exortum
ẽ id ꝓd̾e cultorib sins ꝙ didicerat ex eloqui¬
is ꝓpħarum uł ex oeatuł angłoꝵ. Quod cur
ñ fieret cum ⁊ ista ñ sit opinacio s attesta¬
cio u̾itatis. Illuo enim ꝙ solum ab eis flagi¬
tandum ẽ. nec unqmͣ antea ꝓtułunt. nec
unqmͣ pꝰea. nͥ forte ꝯfictum ꝓferre cona¬
bunt᷑. aliquid dõs suos ꝑ uates suos contͣ
dm̃ istł ausos fuisse p̾dic̾e̾ aut drẽ. De quo
dõ doctissum eorum auctores. qr omina illa
leg̾e̾ ac nosse potu̾nt magis q̃sierunt quic
d̾sͣ eẽt qmͣ dm̃ negare potu̾nt. Porro autẽ
d̾s iste quẽ millus eoꝵ negare ansus ẽ u̾m
dm̃. qui ⁊ si negaret ñ solum subiac̾et debi

Expanded text:
quamquam ex rebus inpletis conficta putanda quamquam ex rebus inpletis conficta putanda sint, quae in eorum templis tam longo antea sima et notissima recitantur: tamen nec ipsa istaquae ab eis uix raro et clanculo proferuntur, mouere nos debent, si cuiquam daemonum extortum est id prodere cultoribus suis, quod didicerat ex eloquiis prophetarum uel ex oraculis angelorum, quod cur non fieret, cum et ista non sit oppugnatio, sed adtestatio ueritatis? illud enim, quod solum ab eis flagitandum est, nec umquam antea protulerunt nec umquam postea nisi forte confictum proferre conabuntur, aliquid deos suos per uates suos contra deum Israhel ausos fuisse praedicere aut dicere. de quo deo doctissimi eorum auctores, qui omnia illa legere ac nosse potuerunt, magis quaesierunt, quis deus esset quam deum negare potuerunt. porro autem deus iste, quem nullus eorum neDeum, quia et si negaret, non solum subjaceret debit
Abbreviated transcription (Latin):
ħ ĩo ꝑ suos uates ac fanaticos freq̃ntare no¬
lu̾nt sicut eoꝵ poeta ninonẽ inducit. non
omnimꝰ credentẽ que deturm morte iupit̾
dix̾at. Iuno autẽ ab istis potestas aeria p̾di¬
tatur que apud uͥgilium sic loquit᷑. minc
manet insontẽ gͣuis exitus. Aut ego ueri
uana feror. ꝙ ut pocius forrdinẽ falsam
daret. qui in melius tua si potes orsa ue¬
tes aerie dubitabant. ⁊ pp̃ea p̾dictionem e¬
orum celebrare nolu̾nt. ⁊ hinc intelligẽ¬
dum ẽ quales sint. aut cum ea uentuta t̾¬
tissime sciret. iõ ꝑ sua templata⁊ cũnt. ue
suoꝵ futura eu̾sione eis ꝓpħis attestaret᷑
qui eos coli ꝓbibebant. Nunc u̾o pꝰea qmͣ
tempus aduenit qͦ compłent᷑ uaticia ꝓ
pħarum di unius. qui istos falsos dõs dicit.¬
⁊ ne colant᷑ uehem̃tissime p̾cipit. cur non
se uł sunis cułtorib enunciare tumiisse. in
tẽ. Quod autẽ dñt reliqui eorum cultores
⁊ suoꝵ quibdam libris ħ pͥcognita contrn̾i

Expanded text:
 per suos uates ac fanaticos frequentare noluerunt — sicut eorum poeta Iunonem inducit non omni modo credentem, quae de Turni morte Iuppiter dixerat: Iuno autem ab istis potestas aeria praedicatur, quae apud Virgilium sic loquitur: nunc manet insontem grauis exitus, aut ego ueri uana feror. quod ut o potius formidine falsa ludar et in Melius tua, qui potes, orsa retes aeriae, dubitabant et propterea praedicationem eorum celebrare noluerunt — et hinc intellegendum est quales sint — aut, cum ea uentura certissime scirent, ideo per sua templa tacuerunt, ne suorum futura euersione eis prophetis adtestarentur, qui eos coli prohibebant. nunc uero, posteaquam tempus aduenit, quo conplerentur uaticinia prophetarum dei unius, qui istos falsos deos dicit et. ne colantur, uehementissime praecipit, cur non se uel suis cultoribus enuntiare timuisse, in tem? Quod autem dicunt reliqui eorum cultores etiam suorum quibusdam libris haec praecognita contineri,
Abbreviated transcription (Latin):
illi unum magno oꝑe asfirmant.i. ẽẽ ibi
bap̃m. Non autem islic recte accipi nolũt
unam u̾o utͥꝙ dicimus. Nam ẽẽ in catho¬
lica bap̃m. ⁊ recte illic accipi ⁊ apud dona¬
tistas ñ recte accipi. nos tm̃ dicinis. om̃c¬
se u̾o bapm̃ ⁊ apud donatistas ⁊ illi asserũt
⁊ nos ꝯcedius. Quisqͥs gͦ uult baptitari.
in ꝑde donati uult baptirari. Qina eẽ ib
bapm̃ ñ illi soli neq nos soli. s utͥq di¬
mus. atcendat alia tͥa. Si enm nos esegi
sequi in hiis que illi ñ dicunt. Ea u̾o que ntͥ¬
q dicimus pͥponit hiis que nos soli dicimꝰ
Satis ẽ nob̾ ꝙ ea que illi ñ dicunt. ⁊ nos so¬
li dicinis. p̾ponit eis que illi soli dicunt.
t̃ẽ autem incatholica bap̃m nos dicumis.
illi ũ dicunt. Recte accipi in catholica
bap̃m nos dicuimis. ilł ñ dicunt. Nõ recce
accipi in ꝑte donati bapãn nos dicumus.
illi ñ dicunt. Sicut gͦ potius credit qd̾

Expanded text:
illi unum magnopere adfirmant, id est esse ibi illi unum magnopere adfirmant, id est esse ibi baptismum, non autem illic recte accipi nolunt unam uero utrique dicimus. nam esse in catholica baptismum et recte illic accipi et aput Donatistas non recte accipi nos tantum dicimus, esse uero baptismum et aput Donatistas et illi asserunt et nos concedimus. quisquis ergo uult baptizari in parte Donati uult baptizari, quia esse ibi baptismum non illi soli neque nos soli, sed utrique dicimus, adtendat alia tria. si enim nos elegit sequi in his quae illi non dicunt, ea uero quae utrique dicimus praeponit his quae nos soli dicimus, satis est nobis quod ea, quae illi non dicunt et nos soli dicimus, praeponit eis quae illi soli dicunt. esse autem in catholica baptismum nos dicimus, illi non dicunt; recte accipi in catholica baptismum nos dicimus, illi non dicunt; non recte accipi in parte Donati baptismum nos dicimus, illi non dicunt. sicut ergo id potius credit quod
Abbreviated transcription (Latin):
Nam si quem forte coeg̾it extrema ncc̃itas
ubi catholicum ꝑ queni accipiat ñ inue¬
aliquem extͣ inntatem catholicam positũ
acceꝑit ꝙ erat in ip̃a catholica unitateac¬
ceptus si statim ⁊̃ de hac uita emigra̾nt.
ñ eum nͥ catholicum deputannis. Si autẽ
fu̾it acorꝑali morte libatus. cum se catho
meqr laudimis. qr p̾sentẽ dm̃i credidit.
baptisim saccam̃to ꝙ ubicumq muenit.
nõ hominũ. s dei eẽ cognouit. fiolint
ex hac uita imigrare. siquis autẽ cum pos¬
si posbea uenire ad catholicam cogitat. q
cͥtus ẽ ibi ꝓdesse. sacram̃tum ꝙ alibi aca¬
bio ꝑu̾sus ⁊ iniquus ẽ ⁊ tanto ꝑniciosius
qnͣto sciencius. Ita enim ñ dubitat recte
illic accipi sicut ñ dubitat illit ꝓdesse ⁊̃
⁊ ẽẽ in catholica bapt ͫ ⁊ illic tm̃ recte acc¬
pi. utrumq horum donatiste negant. Itẽ
alia duo dicimus ẽẽ apud donatistas bap̃m
Non autem illic recte accipi. horũ dinum

Expanded text:
nam si quem forte coegerit extrema necessitas, nam si quem forte coegerit extrema necessitas, ubi catholicum per quem accipiat non inuealiquem extra unitatem caacceperit, quod erat in ipsa catholica unitate accepturus; si statim etiam de hac vita migraverit, non eum nisi catholicum deputamus. Si autem fuerit a corporali morte liberatus, cum se catholmeque laudamus; quia praesentem Deum credidibaptismi sacramento, quod, ubicumque invenit, non hominum, sed Dei cognovit, noluit ex hac vita migrare. Si quis autem, cum possi postea venire ad catholicam cogitat, quia certus est ibi prodesse sacramentum, quod alibi accbio peruersus et iniquus est et tanto perniciosius quanto scientius. ita enim non dubitat recte illic accipi, sicut non dubitat illic prodesse eet esse in catholica baptismum et illic tantum recte accipi; utrumque horum Donatistae negant. item alia duo dicimus, esse aput Donatistas baptismum, non autem illic recte accipi; horum duorum
Abbreviated transcription (Latin):
motib ⁊ ñ spĩtalib metiendus ẽ. Sicut e¬
nim ꝯnincto corꝑum fit ꝑ ꝯtinnacõnem
locorum. Sic amm̾oꝵ quidam contacius
ẽ ꝯsensio uoluptatũ. Si gͦ qui recessit ab
uitate aliquid aliud ag̾e̾ uolu̾it.qmͣ ꝙ in
mintate ꝑcepit. in eo recedit. atq disiungi¬
tur. Quod autẽ ita uult ag̾e̾ sicut in uin¬
tate agitur. ubi ħ aiccepit ⁊ didicit. in eo.
manot atq ꝯningit᷑. Itaq ista in quibdã
reb nob̾cum sunt. inquibdam u̾o a nob̾
exierunt. Pude illa in quib nob̾cum sũt.
eos age̾ ñ necaunis. in quib autẽ nob̾cum
ñ sunt ut uemiendo acopiant. uł uedeuudo
recipiant abhortamur. Et quib modis pos¬
sunnis uti diligant ennindati. atq corroc¬
ti cum caritate satagumus. Non eis itaq
diñs. nolite dare. s nolite in scismate dare.
nec eis quos indent᷑ baptizatĩ dicumis. No¬
lite acciꝑe. s nolite in scisinate accipere.

Expanded text:
motibus et non spiritalibus metiendus est. sicut emotibus et non spiritalibus metiendus est. sicut enim coniunctio corporum fit per continuationem locorum, sic animorum quidam contactus est consensio uoluntatum. si ergo qui recessit ab unitate aliquid aliud agere uoluerit quam quod in unitate percepit, in eo recedit adque disiungitur; quod autem ita uult agere sicut in unitate agitur, ubi hoc accepit et didicit, in eo manet adque coniungitur. Itaque isti in quibusdam rebus nobiscum sunt, in quibusdam uero a nobis exierunt. proinde illa in quibus nobiscum sunt eos agere non uetamus; in quibus autem nobiscum non sunt, ut ueniendo accipiant uel redeundo recipiant adhortamur et quibus modis possumus, ut id eligant emendati adque correcti, cum caritate satagimus. non eis itaque dicimus: \'nolite dare\', sed: \'nolite in schismate dare\\ nec eis quos uidentur baptizaturi dicimus: \'nolite accipere\', sed: \'nolite in schismate accipere\'.
Abbreviated transcription (Latin):
qui pͥusqmͣ recedent ordinati sunt. ⁊̃ ñ
utiq tͤsus ordinant᷑. S aut administnͣt
ꝙ administrabãt. si hoc eccłie utilitas
postulat. aut si nõ adiminstnͣt. Sacram̃¬
tum tũ ordinacõnis sue gerunt. ⁊ ideo eis
maniis int̾ laicos ñ ĩponitur. Nam neq
sactam̃tum baptisim. neq sacram̃tum
dandi baptͥ qñ ab eis cum maximano
discessit feliciaus amisit. Sunt omin e¬
un secum hñt cum eis ipĩs quos cum
foris eẽt in maxuam scismate baptira¬
uit. Quapp̃ potunt ab eis acciꝑe. tet̾i tñ ad
nr̃m ꝯsorcium ñ accefissent. ꝙ illi ñ ann¬
serant. tñ a nr̃õ consorcio recessissent. Qͥb
reb oñditur. ⁊ ipõs impios fat̾e qui rebap¬
tizare conant᷑ orb̾ unitatem ⁊ nos recte fa¬
t̾e qui dei sacram̃ta imꝓbare nec ip̃o scisma¬
te audennis. In quo enim nob̾cum sentiũt.
meo ⁊̃ nob̾cum sunt. In eo autẽ a nob̾ re¬
cesserunt. in quo a nob̾ dissentiunt. Non e¬
nuum accessus iste atq discessus corpalib

Expanded text:
ti sunt, non utique rursus ordinantur, sed aut administrant quod administrabant, si hoc ecclesiae utilitas postulat, aut si non administrant, sacramentum tamen ordinationis suae gerunt, et ideo eis manus inter laicos non inponitur. nam neque sacramentum baptismi neque sacramentum dandi baptismi quando ab eis cum Maximiano discessit Felicianus amisit; nunc enim eum secum habent cum eis ipsis, quos cum foris esset in Maximiani schismate baptizauit. quapropter potuerunt ab eis accipere ceteri, cum ad nostrum consortium non accessissent, quod illi non amiserant, cum a nostro consortio recessissent. quibus rebus ostenditur et ipsos impie facere qui rebaptizare conantur orbis unitatem, et nos recte facere qui dei sacramenta inprobare nec in ipso schismate audemus. in quo enim nobiscum sentiunt, in eo etiam nobiscum sunt, in eo autem a nobis recesserunt in quo a nobis dissentiunt; non enim accessus iste adque discessus corporalibus
Abbreviated transcription (Latin):
cis pp̃m dĩ u̾ͥtutem ⁊ dĩ sapĩam. qm̃ ꝙ stultũ
ẽ dĩ sapiencius ẽ homĩb. ⁊ ꝙ infirmum ẽ dĩ.
forcius ẽ hominib. Irrideant gͦ qnͣtum pos¬
sunt. tanqm imꝑiciam ⁊ stulticiã nr̃am. ⁊
iaccent doctͥnam ⁊ sapĩãm suam. Illud sci
o ꝙ isti irrisores nr̃i pauciores sunt ħ anno.
qui funt pͥore anno. Ex quo enim fremu̾nt
tur sanguis scõrum. ⁊ uastabatur eecłia us
ad ħ tempus ⁊ deinceps cotidie mimuunt᷑.
Nos autẽ adu̾sus eoꝵ obꝓbrium ⁊ suꝑbas ir¬
risiones. fortissimos reddunt oracula dĩ nr̃u.
que de hac qͦ re uidenns ⁊ gandemus impsi.
Sic eim nos alloquit᷑ ꝑ ꝓpħam. Audite
me qui scitis iudicium ppłs ñs. in quorũ
corde lex mea ẽ. Oꝓpbria hominũ uolite
metu̾e. ⁊ detractione eoꝵ ne suꝑemim. nec
ꝙ uos sꝑnunt magmi dux̾itis. Si cut emin
uestĩtum ita ꝑ tempus absument᷑. ⁊ sic̃
sana a tynea cõmedentur. Iusticia autem
tur. cum ad nos contͣdictiones eorum ꝑ¬

Expanded text:
tultum est Dei, sapientius est hominibus; et quod infirmum est Dei, fortius est hominibus . Irrideant ergo, quantum possunt, tanquam imperitiam et stultitiam nostram, et jactent doctrinam et sapientiam suam. Illud scio, quod isti irrisores nquam fuerunt priore anno. ex quo enim fremueruntur sanguis sanctorum et uastabatur ecclesia, usque ad hoc tempus et deinceps cotidie minuuntur. nos autem aduersus eorum obprobria et superbas inrisiones fortisquae de hac quoque re videmus et gaudemus impleri. Sic enim nos alloquitur per Prophetam: Audite me qui scitis judicium, populus meus in quorum corde lex mea est, opprobria hominum nolite metuere, et detractione eorum ne superemini, nec quod vos spernunt magni duxeritis. Sicut enim vestimentum, ita per tempus absumentur, et sicut lana a tinea comedentur, iustitia autem tur. cum ad nos contradictiones eorum p
Abbreviated transcription (Latin):
Sic ꝑ eandem reꝯciliacõnem incipit ꝙ uti¬
le ẽẽ ꝙ extͣ eam mntilit̾ datum ẽ. fion tũ
dici fas ẽ ñ datum eẽ ꝙ datum ẽ. aut ut ñ
hoc dedisse quisqmͣ calumpmet᷑. cum hoc
eum dedisse ꝙ accepat ꝯfitemur. Sacranĩ¬
baptisim ẽ ꝙ ht qui ordinat᷑. Sicut autẽ
baptizitus si ab urntate pecesserit. sacra¬
m̃tum baptisim ñ amittit. Nuilli eram
sacͣmento muria facienda ẽ. Si discedit
a malis. utrumq discedit. Si ꝑman ma¬
lis. utrumq ꝑ manet. Sicut gͥ acceptat᷑
baptumis quẽ ñ potuit amitt̾e qui ab i¬
nitate discesserat. Sit acceptandꝰ est bap

Expanded text:
it utile esse quod extra eam inutiliter datum est. non tamen dici fas est non datum esse quod datum est, aut ut non hoc dedisse quis <quemquam calumnietur, cum hoc eum dedisse quod acceperat confitetur. sacramenbaptismi est quod habet qui ordinatur. Sicut autem baptizatus si ab unitate recesserit, sacramentum baptismi non amittit: nulli enim sacramento injuria facienda est. Si discedit a malis, utrumque discedit; si permanet in malis, utrumque manet. Sicut ergo acceptatur baptismus, quem non potuit amittere qui ab unitate discesserat, si
Abbreviated transcription (Latin):
una ipã gente que appellata ẽ ifrł. s in om̃i¬
b gentib cołetur. ⁊ om̃s falsos d̾os genciũ.
⁊ atemplis eorum ⁊ acordib cultoꝵ suoꝵ a
nas defensitare audeant. cum screpitu ꝑeant.
Nam ⁊ ħ de illis p̾dictum ẽ in psalmis dicen¬
te ꝓpha. Sedisti suꝑ thronũ qui iudicas eqͥ¬
tatẽ. Increpasti gentes ⁊ ꝑnt impnis. nomẽ
coꝵ delesti metnum ⁊ in scłm scłi. Inm

Expanded text:
una ipsa gente, quae appellata est Israhel, sed in omnibus gentibus coleretur et omnes falsos deos gentium et a templis eorum et a cordibus cultorum suorum nas defensitare audeant, ut cum strepitu pereant. nam et hoc de illis praedictum est in Psalmis dicente propheta: sedisti super thronum, qui iudicas aequitatem. increpasti gentes, et periit inpius; nomen eorum deles
Abbreviated transcription (Latin):
n libris quos adu̾sus epłam parme¬
mam qmͣ dedit ad tycomum scͥpsi¬
mus. ꝓmisimus nos diligentius qõ¬
nem baptisim tractaturos. Quod
⁊ si ñ ibi ꝓmitt̾emus. debitum tñ a no¬
bis flagitantib fratͥb menninmꝰ ⁊ agnos¬
timis. Quapp̃ in hoc oꝑo aduuante dño
suscepimnis. ñ solum ea refellere que de
hac re nob̾. Bonatiste obiectare consus¬
toritate unde suam pi̾sitatẽ ne i̾ntatis
impetu cadat fulcur conant᷑. Que dñs
donau̾it dr̃e. Ut intelligant om̃s qui ñ
studio ꝑcium cecati uidicant. ñ solum
eos ñ adniuati auctoritate yypͥam. S
subu̾ti. Iam quid̾ in supͣ memoratis libris
sacͥlegium scismatis ab eccłie ꝯmumone
discedunt. Hñt utiq bap̃m quẽ pͥusqm
disced̾ent accepunt. Nam ⁊ ip̃i si redeant.
ñ eis itͥ datur. unde oñduntur illud ꝙ
acceꝑant in unitate positi. ñ potuisse a¬
mitte̾ seꝑati. Qd̾ si hr̃i foris pot̃. ⁊̃ dari
cur ñ pot᷑. Si dicis ñ recte foris datur.

Expanded text:
s libris, quos aduersus epistulam Parmeniani quam dedit ad Tychonium scripsimus, promisimus nos diligentius quaestionem baptismi tractaturos; quod etiamsi non ibi promitteremus, debitum tamen a nobis flagitantibus fratribus meminimus et agnoscimus. quapropter in hoc opere adiuuante domino suscepimus non solum ea refellere, quae de hac re nobis Donatistae obiectare consuetoritate, unde suam peruersitatem, ne ueritatis impetu cadat, fulcire conantur, quae dominus donauerit dicere, ut intellegant omnes, qui non studio partium caecati iudicant, non soadiuuari auctoritate Cypriani, sed subuerti. Iam quidem in supra memoratis libris sacrilegium schismatis ab ecclesiae communione discedunt, habent utique baptismum, quem priusquam discederent acceperunt. nam si et ipsi redeant, non eis iterum datur; unde ostenduntur illud, quod acceperant in unitate positi, non potuisse amittere separati. quod si haberi foris potest, etiam dari cur non potest? si dicis: \'non recte foris datur\',
Abbreviated transcription (Latin):
rent᷑. Quod si conati estis fac̾e ⁊ ñ obtmnistis.
Inno cens orb̾ t̾rarum qui iudicib eccłias¬
ticis potuis qmͣ inttis litigatorib credidit.
Si snitẽ uolinstis ag̾e cãm ut̃am. armocens
ẽ orb̾ t̾tarum qui dampnare ñ potirat man¬
ditos. Qnare gͦ nos ab innocentib sepastic.
sallegnm. sasmatis nr̃i defend̾e ñ ualeat.
S hoc omnto ħ dico si uos possent conta¬
minare traditores qui ñ sunt a nob̾ ꝯuit¬
ti ⁊ aquib uos estis uicti. multo magis
minare cypͥamim. Non tñ isse seꝑanita

Expanded text:
rentur. quod si conati estis facere et non optinuistis, rentur. quod si conati estis facere et non optinuistis, innocens est orbis terrarum, qui iudicibus ecclesiasticis potius quam uictis litigatoribus credidit. si autem noluistis agere causam uestram, innocens est orbis terrarum, qui damnare non potuit inauditos. quare ergo uos ab innocentibus separastis? sacrilegium schismatis uestri defendere non ualetis. sed haec omitto, hoc dico: si uos possent contaminare traditores, qui non sunt a uobis conuicti et a quibus uos estis uicti, multo magis minare Cyprianum. non se ta
Abbreviated transcription (Latin):
fc̃o concilio consuerunt. Om̃s qui extͣ eccłie
ꝯmumonẽ fu̾int baptizati.bap̃m nõ hr̃e.
⁊ ideo eis dandum ẽẽ cum ueniunt. S ec¬
ce rͣsus ineadem unitate indeo qͦsdam de
hat re aliter sentire. ⁊ eos qui ab h̾eticis uł
scismatitis uen̾int agnito in eis baptisõ
xp̃i. nõ dere itͥum baptirare. hos om̃s ca¬
tholica uintas mat̾no simi ꝯplectitur. in
incem onera sua portantes ⁊ studentes.
sernare unitatẽ. sp̃t in unitło pacis donec
alt̾is eorum siquid alt̾tͥ sapiebant dñc re¬
hic ex istis. si autem ꝑmanebat eccłia.
millo mͦ bom a malis tali ꝯmumone ꝯ¬
tamimnant᷑. ẜeondete. quare uncłm dis¬
rupistis. at forte scismatiti sine baptis¬
mo recepti ñ ꝯtaminant ⁊ traditores scõ¬
rum libroꝵ ꝯtaminant.urõs quid̃ fuisse
traditores manfestasima reꝵ gesta destã¬
tantut. Et si tiic in sllos quos anguebatis
uera dretis. cãm ut̃am urtati orb t̾rariun
ꝑ suasissetis ut nodum redentis ali exclude̾¬

Expanded text:
facto concilio censuerunt omnes qui extra Ecclesiae communionem fuerint baptizati, Baptismum non habere, et ideo eis dandum esse cum veniunt. Sed ecce rursus in eadem unitate video quosdam de hac re aliter sentire, et eos qui ab haereticis vel schismaticis venerint, agnito in eis Baptismo Christi non audere iterum baptizare. Hos omnes catholica unitas materno sinu complectitur, invicem onera sua portantes, et studentes servare unitatem spiritus in vinculo pacis, donec alteris eorum, si quid aliter sapiebant, Dominus rehuc existis? si autem permanebat ecclesia, nullo modo boni a malis tali communione contaminantur. respondete: quare uinculum dirrupistis? An forte schismatici sine baptismo recepti non contaminant et traditores sanctorum librorum contaminant? uestros quidem fuisse traditores manifestissima rerum gesta testantur. et si tunc in illos quos arguebatis uera diceretis, causam uestram unitati orbis terrarum persuasissetis, ut uobis retentis illi exclude