comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
terrena piaenationis animalhomino significaus.
ideaquod inmutir animalib nulla sit cogitatio
dadesporrõ his quaer atione instructa sin prer.¬
tantis simũquidem animal. idest quod eeerir
caclostib animalib substantia x selarziatur.
colat autem alius m ulto praestantius: in quosit.
matsmarerum : sequiuero quasi pordinoe quenda
infenioris eminentiae potestates. quae singule
ptior aquaeq uenerent numina : quiaiit᷑ ultimus
est lomo & lur quaerationo utunc animalibecuno¬
taq meliora &clatiora ueneretur. iurep recipua.
seligiono preditumerredixit: cumq duplesi
nacura homitus. alteramelior. Altera inferior.
lgeopus fuit certiaquao mera dirtinguer& :
osi porro melior sexus uirilis. mulidiebris in periot
non quosit aliqua inanius differentia: unaest
quippenacura. sed diuorsicartamen insexuerre
debuit. caducamartalitate ptertur substicuti¬

Expanded text:
terrena, «piae nationis animal» hominem significans terrena, «piae nationis animal» hominem significans ideo quod in mutis animalibus nulla sit cognitio de deo. Porro ex his quae ratione instructa sint praestantissimum quidem animal id esse quod ceteris caelestibus animalibus substantiam ex se largiatur, colat autem aliud multo praestantius, in quo sit origo rerum. Sequi uero quasi per ordinem quendam inferioris eminentiae potestates quae singulae potiora quaeque uenerentur numina. Quia igitur ultimus est homo ex his quae ratione utuntur animalibus cunctaque meliora et elatiora ueneratur, iure praecipua religione praeditum esse dixit. Cumque duplex sit natura hominis, altera melior, altera inferior, lege opus fuit tertia quae meliora distingueret. Est porro melior sexus uirilis, muliebris inferior, non quo sit aliqua in animis differentia — una est quippe natura —, sed diuersitas tamen in sexu esse debuit caduca mortalitate partus substituti
Abbreviated transcription (Latin):
faco quaedam agiuerom est. & quod quaedã in
nosit a porestate sint hoc quoq ueru eem osacũ
isi : quane quiomnia fato ficridicunt. meritoe
ne prehendunt᷑ ab hisqui probanterse aliquiđ
nnostra potestare : domum quiomnia innor¬
era potestate constituunt nec quioqua fato
relinquunt : falliatteguntur : quiseni gnor&
esse aliquid infato & ꝙ tranostrum iurꝰsolaiit᷑
uera illa ratio est fixaq & stabilirs ententia.
quaedoc& qua e dam fato fiercalia porroga
hominum arbitrio & ualuntate proficirci:
Deinde subnectit legeriprar &iura racalia:
rincipalem quidemlgũ quac unctira ninir
obumformeman atura auircurer uindicatise
aquabilir fatotribuit᷑ facultas. sinecuius qua.
praedaratione additͥ sec undo legemaqua sa necu est
omnes animar quae comitate diuinũ agmen spec¬
tauerint. aeternarum ueraeq ex sistentiũ rerũ
naturam sormam hanunis induerei adruenda

Expanded text:
. Namque fato quaedam agi uerum est et quod quaedam in . Namque fato quaedam agi uerum est et quod quaedam in nostra potestate sint hoc quoque uerum esse monstratum est. Quare qui omnia fato fieri dicunt, merito reprehenduntur ab his qui probant esse aliquid in nostra potestate, demum qui omnia in nostra potestate constituunt nec quicquam fato relinquunt, falli deteguntur; quis enim ignoret esse aliquid in fato et extra nostrum ius? Sola igitur uera illa ratio est fixaque et stabilis sententia, quae docet quaedam fato fieri, alia porro ex hominum arbitrio et uoluntate proficisci. Deinde subnectit leges ipsas et iura fatalia: principalem quidem legem, qua cunctis animis ob uniformem naturam ad uirtutis uindicationem aequabilis fato tribuitur facultas sine cuiusquam praeclaratione. Addit secundam legem qua sanctum est omnes animas, quae comitatae diuinum agmen spectauerint aeternarum uereque existentium rerum naturam, formam hominis induere ad tuenda
Abbreviated transcription (Latin):
dentiam quide omnia intrasecircũ pl&atenere.
quippeomniae quae secundu̾eande pecte adminis¬
trant : atuero fatum prouidentiae scitu est ÷ can¬
tino aute ea quar sunt in nostra potestatẽ ut
praecto entia cantin& etiam meritorũ conlo¬
cationem : sequunt᷑ auiad uersio & ad prabacio
quac sunt fatalie. eaq: omnia quaecasu fortu¬
nauefiunt : quidigit s biuoluit tractatus liuiur
tã larga prolixitasiꝰquia multinullacur auerirci¬
endes ed potiur uerisrationib renitendi cups¬
s allurtõ & ceteros errorie inluctabilis inplicant
lubricoqppe quiadiinamaliquã pantem mun¬
danae a dministrationis perpicienter ta qua de
solidaatq: uniuers adis pensatione pronuntian:
quosq in una pante in uenerint. iderre in amnib:
quoq mundi parcib: asseuerant . proptereaq
cũ aliquid uerum dicunt. uerisimiler haber¬
turquamus conpugnantua inuice dicant: uaut
depar̃ terentientes. ꝑ in dehabent ta qua de solido

Expanded text:
dentiam quidem omnia intra se circumplexam tenere, dentiam quidem omnia intra se circumplexam tenere, quippe omnia quae secundum eandem recte administrantur; at uero fatum prouidentiae scitum est, continet autem ea quae sunt in nostra potestate ut praecedentia, continet etiam meritorum collocationem. Sequuntur animaduersio et approbatio, quae sunt fatalia, eaque omnia quae casu fortunaue fiunt. Quid igitur sibi uoluit tractatus huius tam larga prolixitas? Quia multi nulla cura ueri sciendi, sed potius ueris rationibus renitendi et ipsi falluntur et ceteros in erroris ineluctabilis implicant lubrico, quippe qui ad unam aliquam partem mundanae administrationis respicientes tamquam de solida atque uniuersa dispensatione pronuntient, quodque in una parte inuenerint, id esse in omnibus quoque mundi partibus asseuerant; proptereaque, cum aliquid uerum dicunt, ueri similes habentur, quamuis compugnantia inuicem dicant; cum autem de parte sentientes perinde habent tamquam de solido
Abbreviated transcription (Latin):
rarie : tertiã porno erre substantiam
ustos lgio age ne ⁊ hur subiatar forerationa¬
luerainirias. ligiobsequentes . ministrasuero
potest aces nacur ameortunsaecasu & daemonat
iui pator es speculatoreso meritorũ : erco su¬
miur deus iudio secundur ordinat. tertius intimat :
animae uerolige agunt :l ex porro ipsumfatuesi:
uts aepe diximus :cuilegi quipareat sequaturq
principis deiuener anda uestigia.beata sõꝑ uita
acit uxtalizis per petue sanctione. quod est
i uxca fatu : It uero qua ed ei comitatũ animao
nedexerint rursũ & ipsoalio quoda contrarioq
enero. secundũ fatũ uitagigunt. donec peniteat
cat delictorums uorũ : &piatisq criminib de¬
incepsad in mortalis de & aeternarũ diuinarũ
potestatu loros reuertant. &illelgir rigor
racterior& fortuna transitum fierisinat
adbeatis quad fiericerte non porset .si omnia con¬
stricta ers ent uni formi quada &rgida atqin
s euocabili necersitate : ꝓ quo a ppar& proui¬

Expanded text:
o esse substantiam custos legis aeternae; his subiectas fore rationabiles animas legis obsequentes, ministras uero potestates naturam, fortunam, casum et daemones inspectatores speculatoresque meritorum. Ergo summus deus iubet, secundus ordinat, tertius intimat; animae uero lege agunt. Lex porro ipsum fatum est, ut saepe diximus. Cui legi qui pareat sequaturque principis dei ueneranda uestigia, beatam semper uitam agit iuxta legis perpetuae sanctionem, quod est iuxta fatum; at uero quae dei comitatum animae neglexerint, rursum et ipsae alio quodam contrarioque genere secundum fatum uitam exigunt, donec paeniteat eas delictorum suorum expiatisque criminibus deinceps ad immortalis dei et aeternarum diuinarum potestatum choros reuertantur et ille legis rigor ex deteriore fortuna transitum fieri sinat ad beatam, quod fieri certe non posset, si omnia constricta essent uniformi quadam et rigida atque inreuocabili necessitate. Ex quo apparet proui
Abbreviated transcription (Latin):
notant᷑ commoditar ꝓuenir &. atq utdier in
&i noctium uicirsitudo succere: mennis uero
designauit errecenituram cumluna pagreto
circulo suo solem conuenit. anniquaq cumsol
adidem signum &x quo progrer suserat neuerte¬
retur numero dier uni trecentorum recagin¬
taquinq & parte quarta : quaro factum ut a pru¬
dentis simis uiris Q iuxta caelestium rerum di¬
seruationem &ercitatir simir. quarta illapor¬
tio quartopostanno inunumcollata &adcor¬
porata spatium diemoctirq compler& est
tamen incellatu facile quod pe&tur temporir
numerur ꝑfectum annum compleat. tumdeiũ

Expanded text:
notantur, commoditas proueniret atque ut dierum notantur, commoditas proueniret atque ut dierum et noctium uicissitudo succederet. Mensis uero designauit esse genituram cum luna peragrato circulo suo solem conuenit, anni quoque cum sol ad idem signum ex quo progressus erat reuertitur numero dierum trecentorum sexaginta quinque et parte quarta. Quare factum ut a prudentissimis uiris et iuxta caelestium rerum obseruationem exercitatissimis quarta illa portio quarto post anno in unum collecta et accorporata spatium diei noctisque compleret. «Est tamen intellectu facile quod perfectus temporis numerus perfectum annum c
Abbreviated transcription (Latin):
ad pirces atq inde ad aquarium prouehet canera
si remissior erit raptatio ab ariete ad taurum
uersur reced &. & ad geminos aeq caneriuni¬
quis semꝑ grrir et deflectentib abx ordur atq
aberrantib a conuenientirigore : quorquidem
gyror greci heliacas appellant quorum inore¬
monte abinminutionib innnuti onerporro
aliin crementis notantur. suntq similir cius
formulae quaerubter ad scripta est :
C D eindeait: atutrationabilir & consultahe.
motuum uari& ar & inoderatio ui suquoq noti¬
retur omniumq octomotuum ꝑspieua eroc
÷chorea ignuiuitluceclarirsimam deur reruio
÷ dicor ergione secundiaterra glouequa luco sl
uacamur : Cum propter ceterar inerra lulis
utilitater quaruni uersomundo solinuehit
cum&ũam ꝓpterea ignirhuur dicit &ntirn
genitur am ut tanta rerum dirrignatio nulli
tegeretur abscuricate. utcũidem reb colantu
dar& tum&ũ amnumeri quoteporir s̃patuã

Expanded text:
ad Pisces atque inde ad Aquarium prouehetur. Contra ad Pisces atque inde ad Aquarium prouehetur. Contra si remissior erit raptatio, ab Ariete ad Taurum uersus recedet et ad Geminos atque Cancrum iniquis semper gyris et deflectentibus ab exordiis atque aberrantibus a conuenienti rigore; quos quidem gyros Graeci helicas appellant; quorum incrementa ab imminutionibus, imminutiones porro ab incrementis notantur suntque similes eius formulae quae subter ascripta est. IMG 23 Deinde ait: «Atque ut rationabilis et consulta motuum uarietas et moderatio uisu quoque notaretur omniumque octo motuum perspicua esset chorea, igniuit lucem clarissimam deus rerum conditor e regione secundi a terra globi, quam lucem solem uocamus». Cum propter ceteras ineffabiles utilitates quas uniuerso mundo sol inuehit, tum etiam propterea ignis huius dicit extitisse genituram ut tanta rerum designatio nulla tegeretur obscuritate: ut cum idem rebus colorem daret, tum etiam numeri, quo temporis spatia
Abbreviated transcription (Latin):
scribuntur circulitales ut postremitar cireune¬
ductae lineae non solumꝑueniat ad& ordium.
seddeplatens a competentirigere infrauolsu¬
pracir cum duota linea raepiur artioner lax¬
ores uecinculor faciat . Hac genur circulori
spiram folemur uocare uelacanthũ ueluolu¬
men isiturquia planetar sica planerrapit
cotidꝰ ana uertigine ut non patiatur eor ineundẽ
locum & uelut sedem& qua proges nrue raeundõ¬
sentaris ed uel transi recogat᷑ uellenioneprotr er¬
sio nemini me ocourrere addestinata: ctedrxt
erranter stellar inspira & uelud sinuoru acandi
uolumen rotarrobincanstantem atq in aequalilẽ
cirouͦ uetionem ut sistella fonteuenerir sic ia
riaissgnade inderapiat eamundi conuennout
uteam longius a pridiana progrersione peraliat.
cercetunc aliquari& abarite discerno quantos
plures conuersionesfient tanto longiur ab arute
ad precedentia signa dirced& : E ad postnemum

Expanded text:
scribuntur circuli tales ut postremitas circumscribuntur circuli tales ut postremitas circumductae lineae non solum non perueniat ad exordium, sed deflectens a competenti rigore infra uel supra circumducta linea saepius artiores laxioresue circulos faciat, hoc genus circulorum «spiram» solemus uocare uel «acanthi uolumen». Igitur quia planetas sic aplanes rapit cotidiana uertigine ut non patiatur eos in eundem locum et uelut sedem ex qua progressi fuerant repraesentari, sed uel transire cogat uel leniore progressione minime occurrere ad destinata, recte dixit errantes stellas «in spiram» et «uelut sinuosum acanthi uolumen» rotari ob inconstantem atque inaequabilem circumuectionem. Vt si stella forte Veneris sit in Arietis signo, deinde rapiat eam mundi conuersio ita ut eam longius a pridiana progressione protrahat, certe tunc aliqua fiet ab Ariete discessio; quantoque plures conuersiones fient, tanto longius ab Ariete ad praecedentia signa discedet et ad postremum
Abbreviated transcription (Latin):
quo rum motus atqagitatio dirrentira pientis
se motui: itaq quoniam plancter partiminores
partimmaiores circulorebieunt quiminonereir¬
eulo robeunt in illa diemoctirq uertiti noconre¬
quuntur : eor quipigriur progreduntur quise
ꝓprolixorerorberseruntꝰ proptereaq co pre¬
lendenter & cranseunter. camprehendi absurquor
preter ierint putant᷑ : comitataenim uerblar ꝗ¬
tia nxta primum momentũ ari& ĩn luna cũrole
dieb uiginti& ñ oie torum circulumerannt. oecauag
&iueesimomamento eiꝰdõ signisolem compreleti¬
densquia transit eum atq prgredit ueludru¬
gerceum &comprehendi ab eouio e: eads isera¬
tio &iam inc& erirastrir. quoruindir parcur sus
estinuenit : De indȩꝓsequitꝰ ominer quippecircu¬
lareoruuni formir o& inerrabilir illieerier ro
uertens inspiram & ueluc sinuosim acanduusli¬
men: Cum fixocardine circini cani ueloui anuuolunte¬
ate nostra opprersa. autrelaxato carouabant¬

Expanded text:
quorum motus atque agitatio dissentit rapientis quorum motus atque agitatio dissentit rapientis se motui. Itaque quoniam planetes partim minores partim maiores circulos obeunt, qui minores circulos obeunt, in illa diei noctisque uertigine consequuntur eos qui pigrius progrediuntur, quia per prolixiores orbes feruntur proptereaque comprehendentes et transeuntes comprehendi ab his quos praeterierint putantur. Comitata enim uerbi gratia iuxta primum momentum Arietis luna cum sole diebus uiginti et nouem totum circulum transit, octauoque et uicesimo momento eiusdem signi solem comprehendens, quia transit eum atque progreditur, uelut fugere eum et comprehendi ab eo uidetur. Eadem ista ratio etiam in ceteris astris, quorum dispar cursus est, inuenitur. Deinde prosequitur: «Omnes quippe circulos eorum uniformis et inerrabilis illa conuersio uertens in spiram et uelut sinuosum acanthi uolumen». Cum fixo cardine circini casu uel etiam uoluntate nostra oppresso aut relaxato circino de
Abbreviated transcription (Latin):
cum sit interior cantineat᷑ necerseest ab& cerione
orbequia planerdicitꝰ tardaq: ipra in progrediendo
abã planis uelociore rapitͥad contrarium motum
& compreliensare quisequente. conprelendere
&ĩa in conprehendente uidet : planetum uero quidã
citius alii tardius cursurruos ꝑagunt: merito
circulorumenimminoru campendia aduersum
maiorum infractur camparata modic istempoꝵ
impendus curricular uns patia complent. ut luna
quȩ iux ta cybicum numerum ⁊uginti ẽsrept̃edieb
circulum suumlustrat. cum saturnium sidustri¬
tinta propeannis redeat ad pristinum eordium :¬
Quadecaura fiabatinquit ut &uni formieiurdem¬
naturae conuersione quaecitiur circum ibant.
ab hir qua cardiur circumferebant᷑. comprae¬
hendentia compreliendiuiderent: Uniformir¬
eiurdemnaturae conuersiorapit stellarmotu
nitenter contrario ad uolatum suum cotidianir
die ui :illae autem natur alier incedunt ꝑsuorcire ulor

Expanded text:
cum sit interior, contineatur necesse est ab exteriore cum sit interior, contineatur necesse est ab exteriore orbe, qui aplanes dicitur, tardaque ipsa in progrediendo ab aplanis uelociore rapitur ad contrarium motum et comprehensa sequi sequentem, comprehendere etiam comprehendentem uidetur. Planetum uero quidam citius, alii tardius cursus suos peragunt. Merito; circulorum enim minorum compendia aduersum maiorum anfractus comparata modicis temporum impendiis curriculorum spatia complent, ut luna quae iuxta cubicum numerum uiginti et septem diebus circulum suum lustrat, cum Saturnium sidus triginta prope annis redeat ad pristinum exordium. «Qua de causa fiebat», inquit, «ut naturae conuersione quae citius circuirent ab his quae tardius circumferebantur comprehendentia comprehendi uiderentur. Omeiusdem naturae conuersio» rapit stellas motu nitentes contrario ad uolatum suum cotidianis diebus. Illae autem naturaliter incedunt per suos circulos
Abbreviated transcription (Latin):
Rur sum subtxit. hec igit singulir uniuer sisq
apto & decenti sibi motulocatis uidelic& : hisq conio
÷quea rerattempore prouenirengab: uitalib ubi con¬
÷suistacorporte facta sunt animalia impetumque
nexib ideststellas animalic factaerre arserg.
& cognouirre quaeadeo iubebant᷑. scilic& ut plane¬
ter quoq sint lobos ꝓprior redactinon rolum anim
uitaq fruerentꝰ. sed cum ir demominib &ĩ anmin¬
dur & anima utereo &i rationir particeps erre ÷
quatenur enucarens quid ratiane poterit intelle¬
zere quaeiulientur : Eaquae diuerrae natur ae
motur obliquur ꝓdir&tum eiurdemnatur aemotu
uertens remet. ut pote constrictur cir cum ferebat
pantiumaiore. partimminore circulo rotabant :
Citius quidem dimensum spatium ꝑ agentia quȩ
minore : trdius uero quaemaiore : Di uersa natura
quaent raepeia mosten sum est in superiorib qđq
motus ei aboccidente adorient᷑e feratur : hec ergo

Expanded text:
Rursum subtexit haec: «Igitur singulis uniuersisque Rursum subtexit haec: «Igitur singulis uniuersisque apto equens erat tempore prouenire, nexibusque uitalibus ubi constricta corpora facta sunt animalia imperatumque nexibus, id est stellas, animalia facta esse asserit et cognouisse quae a deo iubebantur, scilicet ut planetes quoque in globos proprios redacti non solum anima uitaque fruerentur, sed cum isdem omnibus etiam mundus et anima uteretur et rationis particeps esset. Quatenus enim carens quid ratione poterit intellegere quae iubentur? motus obliquus per directum eiusdem naturae motum uertens semet utpote constrictus circumferebat partim maiore partim minore circulo rotabantur, citius quidem dimensum spatium peragentia quae minore, tardius uero quae maquae sit saepe iam ostensum est in superioribus, quodque motus eius ab occidente ad orientem feratur. Haec ergo,
Abbreviated transcription (Latin):
ciduc semotior : uero uel paenera uel paener ÷
coniiste dubiumnonest pximũ solifactum
uisumir. cancur sumq fecir seunũ &celsiore
procul argione terrae paener .a. al terumci¬
timum terraeq proximum in z: ia millud ob¬
seruatione diligentiore praeceptũ stellac ipra
inmaxima secersione siue orientalir seuoccidua
eritillasecessio diebus ferequingentis oetozinta
& quaituor. adid inquo pridem fuerat uelẽ .ł . ñ.
remeareut sit ꝑspicuum totum obirecir culũ
suum quiest a ẽ ÷ n memoratami stella me¬
omora tonumero dierũ. ita ut maione quide dis¬
cessionis ambitum qui est abeoir adocciduac hoc est
IIA ẽ. quadringentir quatraginta oeto ꝑ agr&c
dieb: minorem uero depressioremq idest ẽz n
reliquis centum trizinta & trib:maximae siqui¬
demdiscersionir ab occidius adeo a prolapsio.
hoc dierum numeroreuocatꝰ. ut frequens uecerũ
uirorum obseruatio ꝓalam fei

Expanded text:
cidua semotior, cum uero uel penes Δ uel penes Ζ cidua semotior, cum uero uel penes Δ uel penes Ζ consistet, dubium non est proximum soli factum uisum iri, concursumque fecisse unum excelsiorem procul a regione terrae penes Δ, alterum citimum terraeque proximum in Ζ. Iam illud obseruatione diligentiore perceptum stellam ipsam in maxima secessione, siue orientalis seu occidua erit illa secessio, diebus fere quingentis octoginta et quattuor ad id in quo pridem fuerat uel Ε uel Η remeare, ut sit perspicuum totum obire circulum suum, qui est ΔΕΖΗ, memoratam stellam memorato numero dierum, ita ut maiorem quidem discessionis ambitum, qui est ab eois ad occidua, hoc est ΗΔΕ, quadringentis quadraginta octo peragret diebus, minorem uero depressioremque, id est ΕΖΗ, reliquis centum triginta et sex, maximae siquidem discessionis ab occiduis ad eoa prolapsio hoc dierum numero reuocatur, ut frequens ueterum uirorum obseruatio palam fecit.
Abbreviated transcription (Latin):
Mecerre est izitur ut hȩc quidem id est PIE
demonstr& luciferum littera a herperi
eouidelica tempone quo eadem stellaclongiur
a solo dircerrerit: illa uero alialinea idest xr̃
eandem stellam demonstr& es seluci feru tẽpo¬
rib matutinir in signo littere s̃: hoc autem fi&
qui contintat duar asedist antes linear. idest
xã dx F̃ quod demonstrant modudir cersionis
asole luci fer
AAt uero platoquiq huius indaginis diligentiur
& amen habuerunt. aspirmant aliquanto quã
solirerre elatiore mluciferi glohum. quilimi¬
tat notis a .e. ⁊.ni. contĩgens a quid̾e linea ꝑ eilit¬
teram : Is̃. uero ꝑ ñ: quarecum lucifer lustrans
circulum proprium ꝑueni& adẽ uidebit in a
locaturasale plurimum ut pote momentis quin¬
quaintaomnib: separatur & adoriente ac diem
uergens quippesol nonnisiubi est .B. littera in¬
dirferenter uidetur: porrocumin ũ erit luci¬
feruidebit᷑ in &xcels itate t̃ consistereis dem
quinquaginta demũ momentis adsolem & adoc¬

Expanded text:
ecesse est igitur ut haec quidem, id est XΑ linea, demonstret Luciferum, in littera Α Hesperum, eo uidelicet tempore quo eadem stella longius a sole discesserit, illa uero alia linea, id est XΓ eandem stellam demonstret esse Luciferum temporibus matutinis in signo litterae Γ. Hoc autem fiet qui contingat duas a se distantes lineas, id est XΑ et XΓ, quae demonstrant modum discessionis a sole Luciferi. At uero Plato quique huius indaginis diligentius examen habuerunt affirmant aliquanto quam solis esse elatiorem Luciferi globum qui limitatur notis ΔΕΖΗ contingens ΚΑ quidem lineam per Ε litteram, ΚΓ uero per Η. Quare cum Lucifer lustrans circulum proprium perueniet ad Ε, uidebitur in Α locatus a sole plurimum, utpote momentis quinquaginta omnibus separatus et ad orientem ac diem uergens; quippe sol non nisi ubi est Β littera indifferenter uidetur. Porro cum in Η erit Lucifer, uidebitur in excelsitate Γ consistere, isdem quinquaginta demum momentis a sole et ad oc
Abbreviated transcription (Latin):
aeminens imaguerur mens nuntiare iuun tibi nsiris
maginari summĩe &imitamq imallexentiam sas¬
liue : Selplaro magnu di ligentice suramerq
curee dis eut sir penitus latibulis qua estionis u¬
ditatq as secutus est nonunam somniorus
esregomitur s÷ : eieni quippe uel eet eliquur con¬
ranonum. & a ccilentis alicuius reistimulo
ut inono politiae libro docens orationo tali:
Viutilerminimeq necerrariac cupibiiaias
quac uluer santur logibs iudentur mihioinnu
quieem homindm promirralabef acrae pomente
quaed amntamon uarum iam castiratione legum
quam solirus & melioribi recre ualu ptatib: ud

Expanded text:
eminens imaginetur mens nuntiare mentibus nostris,imaginari summam eximiamque intellegentiam sliquet. Sed Plato, magna diligentia summaque cura discussis penitus latibulis quaestionis, uidit atque assecutus est non unam somniorum esse genituram; gigni quippe uel ex reliquiis cogitationum et accidentis alicuius rei stimulo, ut in nono Politiae libro docet oratione tali: «Inutiles minimeque necessariae, cupiditates quae aduersantur legibus uidentur mihi omnium quidem hominum promisce labefactare mentes; quaedam tamen earum tam castigatione legum quam so
Abbreviated transcription (Latin):
porestacum amore iuxt e homines oborunti
causaratio nem qug posuit. in eolibro qui phulo¬
so phius seribit᷑ : aitenimdiuinas potestater
consularenob. quatiear ꝑ qui&ẽm eaquaora¬
tasunt adeo intimant. uerir minimeques a¬
lacib: uisis. earumq mirani quanda erre
dicie memoriae tenacitate dignitam q̃utun

Expanded text:
potestatum amore iuxta homines oboriuntur, potestatum amore iuxta homines oboriuntur, causam rationemque exposuit in eo libro qui Philosophus inscribitur. Ait enim diuinas potestates consulere nobis, quotiens per quietem ea quae grata sunt deo intimant ueris minimeque fallacibus uisis earumque miram quandam esse dicit memoriae tenacitatem dignitatique
Abbreviated transcription (Latin):
coneuburur q nomnex pauercit. nec que qua dibita
lxessere uelliominum ueldeorum. noc idiulla
siuditur caede aue flagitia temiperare: cantra
cumerit iusa lubristatu posit& castaeq cuibitum
lier atianee bili quidem mentis in dustria uigilur
imperius. nr pasia sapienti uirtutir indainb.
arque io ii lili liuo moderare mansue pacte.
ueueq diinopia q̃ riporsit. nec aeplecioneniini
orauetur. ultreq madium Porens uelgestieur tu¬
multuetur. impaliatq pruoentiã. sed puram
uitus racionam apur proprium es ficere ira¬
nio cinando: atq. indagine ueritatr institua : nihi¬
loq i inusꝰ i racundia delenitẽ. & minimeraeiu¬
entedoriniat. tunccerterationabilis animac
pars uullir sibi olstrepentibi liludinis autir a¬
eindiaa uitur ꝑuenia ad indagineii ueri. quȩ il
siucera pradentice nec ulla &x rista spociusnes¬
nia dommorur: quippemhus ꝑferte docuit.
quod pfunetori eposut intimaeo : Aeuero sõ¬
inorum quaediuina prouidentia ueleaslestiũ

Expanded text:
concubitusque non expauescit; nec quemquam dubitat lacessere uel hominum uel deorum nec ab ulla sibi uidetur caede aut flagitio temperare. Contra cum erit in salubri statu posita casteque cubitum ibit, rationabili quidem mentis industria uigiliis imperatis eaque pasta sapienti uirtutis indagine atque etiam libidine moderate mansuefacta, ut neque de inopia queri possit nec expletione nimia grauetur ultraque modum maerens uel gestiens tumultuetur impediatque prudentiam, sed pura uitiis ratione opus proprium efficere in ratiocinando atque indagine ueritatis instituat nihiloque minus iracundia delinita et minime saeuiente dormiat, tunc certe rationabilis animae pars, nullis sibi obstrepentibus libidinis aut iracundiae uitiis, perueniet ad indaginem ueri, quae est sincera prudentia, nec ulla existet species nefaria somniorum». Quippe in his perfecte docuit, quod perfunctorie posuit in Timaeo. At uero somniorum, quae diuina prouidentia uel caelestium
Abbreviated transcription (Latin):
rgione mundeo is. aut accidentalib sacir
ꝑroxumi facti. redsoli semꝑ proxumicursir
stor pagunt. proptereao dixir ibseeor plato
trerduidem pariatq eadem uelocitate. illar
ueralior quattuor & sibim& in uice & hr¬

Expanded text:
regione mundi eois aut occidentalibus satis regione mundi eois aut occidentalibus satis proximi facti, sed soli semper proximi cursus suos peragunt, proptereaque dixisse uidetur Plato tres quidem pari atque eadem uelocitate, illos uero alios quattuor et sibimet inuicem
Abbreviated transcription (Latin):
occur sus obiuor faciant. propterea quod inten¬
fractib eorum uaria & multi formir inueniat᷑
diuersitar. siquide solis & lunae conuersioner
comites unuier sitatis mocus excentri sui uel &ĩ &
epycicluquatenus possunt ab instituto naturaliq
cursuremorent᷑ ꝓgrernone. aliori uero quinq
naturalis motus ises seco prehentat᷑ qui totius
mundi conuersioni reristat. licđ eum praepo¬
tens illa uercigo corripiat : &x quafit ut sub sir¬
terenonnum quã &iam ropedare uideantur:
hocampliur quodquedam & stellir errantib
ues perisemꝑ occidunt eceidunt interdiu sub
laritudinesolis latenten & exacta demũ nocte
anteroli sortum apparercentes ut ratͥnistol¬
la& martir&iouir : contraaut᷑ lunce ciiuerpere
anteo mner stellar appareat mane conditor
inocca sum : luciferuero & stilbon utroq gȩnere
&oriuntꝰ dioccidunt : quia quododeri planeter
longiur a sole dircedunc usq adeo ut certircũ¬

Expanded text:
occursus obuios faciant, propterea quod in anoccursus obuios faciant, propterea quod in anfractibus eorum uaria et multiformis inueniatur diuersitas, siquidem solis et lunae conuersiones, comites uniuersitatis motus eccentri sui uel etiam epicycli, quatenus possunt ab instituto naturalique cursu remorentur progressionem, aliorum uero quinque naturalis motus is esse comprehendatur qui totius mundi conuersioni resistat, licet eum praepotens illa uertigo corripiat. Ex quo fit ut subsistere nonnumquam etiam repedare uideantur, hoc amplius quod quaedam ex stellis errantibus uesperi semper occidunt, interdiu sub claritudine solis latentes et exacta demum nocte ante solis ortum apparescentes, ut Saturni stella et Martis et Iouis. Contra autem luna, cum uespere ante omnes stellas appareat, mane conditur in occasum, Lucifer uero et Stilbon utroque genere et oriuntur et occidunt. Quid quod ceteri planetes longius a sole discedunt usque adeo ut certis te
Abbreviated transcription (Latin):
modificata : sestioni quoq partium & quib anime
constituit positio planetum canueniens iudeur
qdiunam ab uniuerso facit sumpta primitus
portionem idest minima a terra ad lun acieiurdus
plicem secundam idest quae interluna solemque
interia c& ciĩ triplã tertia scilic& ueneris
quartami auplicem recundae idest quadru plam
inercurio oecuplam uero martir quas quinta
sectio est : triplaitertio id est regionem seucircu¬
lunuoius septem porro& uiginti partium sacur¬
ni nouirsimam s&tionem:
Quodueno dicit deum septo illor circulor con¬
trana ferri atitatione iurnrse. pleriq sic in celle¬
tunt. ut omner contramundi totiur moueant̾ ai¬
tationem. quando quidem semꝑeiurdem motur
conuersio ad&tero latere incipiat inouertit hȩ
septem conuersioner unir apienti sem& itelleganit
occurrealii nonita: sedut ipsorum plan&um sit
diuerra contrariaq conuersio. idemq sibi inuicem

Expanded text:
modificata. Sectioni quoque partium ex quibus animam modificata. Sectioni quoque partium ex quibus animam constituit positio planetum conueniens uidetur, cum unam ab uniuerso facit sumptam primitus portionem, id est minimam, a terra ad lunam; cuius duplicem secundam, id est quae inter lunam solemque interiacet, cuius triplam tertiam, scilicet Veneris, quartam duplicem secundae, id est quadruplam primae, Mercurii, octuplam uero Martis, quae quinta sectio est, sextam triplam tertiae, id est regionem seu circulum Iouis, septem porro et uiginti partium Saturni nouissimam sectionem. IMG 21 Quod uero dicit deum septem illos circulos contraria ferri agitatione iussisse, plerique sic intellegunt ut omnes contra mundi totius moueantur agitationem, quando quidem semper eiusdem motus conuersio a dextro latere incipiat moueri, ut hae septem conuersiones uni rapienti semet intellegantur occurrere. Alii non ita, sed ut ipsorum planetum sit diuersa contrariaque conuersio, idemque sibi inuicem
Abbreviated transcription (Latin):
lum septemq impares orber rabricatur est iuxta
dupli&scripli spatia : Tenemus memoria pri¬
mamplisychogniae descriptionẽ sic ẽeformata
ut unum quide̾ latus eeduplicib alterumuero
&x triplicib numeris sit ordinatũ sepeeq utriq
limitis factos quorum per singulalatera sint
interualla ternaliuicerzo adumbracioni qua
depinoxitanimã imagine̾similitudinis aemulae.
speciem q mundi deliniat. septeq oirculos in sti¬
tuit planetum eosdemq aduersum sedistare
facit interuallir musicis. ut iuxca pythacoran
motuar monico stellae rotate musicos in uerci¬
gine inodaspdant. similiter ut in politia sirenas
singulir insistere circulis dicens. quarnotatar
cũ circulir unam ciere mellifluam cantilenã:
at exinparibus oetosonir unum concorde con¬
centum eccitari: eriterto animae a planerratio
plan&es ut iracundia &cupiditar ceeriq liuius
modi motur. quorum concentu fictotiur uitamundi

Expanded text:
lum — «septemque impares orbes fabricatus est iuxta lum — «septemque impares orbes fabricatus est iuxta dupli et tripli spatia». Tenemus memoria primam psychogoniae descriptionem sic esse formatam ut unum quidem latus ex duplicibus, alterum uero ex triplicibus numeris sit ordinatum, septemque utrimque limiter factos, quorum per singula latera sint interualla terna. Huic ergo adumbrationi, qua depinxit animam, imaginem similitudinis aemulae speciemque mundi deliniat, septemque circulos instituit planetum eosdemque aduersum se distare facit interuallis musicis, ut iuxta Pythagoram motu harmonico stellae rotatae musicos in uertigine modos edant, similiter ut in Politia Sirenas singulis insistere circulis dicens, quas rotatas cum circulis unam ciere mellifluam cantilenam atque ex imparibus octo sonis unum concordem concentum excitari. Erit ergo animae aplanes ratio, planetes ut iracundia et cupiditas ceterique huius modi motus, quorum concentu fit totius mundi uita
Abbreviated transcription (Latin):
deprosequit᷑ idem &i simili illicireu actioni uir¬
tute pontificioq rotatur dato una quippe uterar
cam & indiuiram reliquit: meritõna yphera
unaquaea planer dicit. multa sec innumerabiler
stellarcircum agit cumplanetar singulor mul¬
tar spherae circu ferant: potest tamen & alio
genere uirtur eius quã optin& aduersum motũ
omnium plan&um intelle quodeadem sem ꝑ
atq indiprerens eius conuersio camipsor pla¬
nelar qua c&ierar stellar cohaerenter sibicur¬
riculo noctir dieiq circũ azat aboriente in or¬
ciden temixquo aiunt planecar mutabilir il¬
lius naturae quae diuer sa cognaminat erre
participer ut potequirapti uertigine uniuerrae
rei abeo is ad occidua referant᷑ demu a bacciduir
ade autinnauizando cumadoestinata uentipuls
nauiuolante erezione praeguidam & nauigantib
ad puppem recurrunt: Deindeait interiorẽ
ueroscidit seieriintoriore idest diuersũ circu¬

Expanded text:
nde prosequitur: «eidem et simili illi circumactioni uirnde prosequitur: «eidem et simili illi circumactioni uirtute pontificioque rotatus dato. Vnaeam et indiuisam reliquit». Merito, nam sphaera una quae aplanes dicitur multas et innumerabiles stellas circumagit, cum planetas singulos multae sphaerae circumferant. Potest tamen et alio genere uirtus eius, quam obtinet aduersum motum omnium planetum, intellegi, quod eadem semper atque indifferens eius conuersio tam ipsos planetas quam ceteras stellas cohaerentes sibi curriculo noctis dieique circumagat ab oriente in occidentem. Ex quo aiunt planetas mutabilis illius naturae quae diuersa cognominatur esse participes, utpote qui rapti uertigine uniuersae rei ab eois ad occidua referantur demum ab occiduis ad eoa, ut in nauigando cum ad destinata uenti pulsu naui uolante e regione prorae quidam ex nauigantibus ad puppim recurrunt. Deinde ait: «interiorem uero scidit sexies» — interiorem, id est diuersum circu
Abbreviated transcription (Latin):
oit prof&tocas inquibur est initium motus & a qua
inte ꝑ inde ut c&era animalia mauent̾ primitus :¬
e por romundipars ineo ir est. popter eaq homerũ
psum alitis aigur ante idixirre dexterati eoum
plirans solemq diemq: nec uero summũquid aut
numerit ineffigiae pilae. sed inuiuente atq ani¬
mostro quaedamextrinsecus &x lutoceraue addi¬
amenta usq ad tumoremglobi certemutata for¬
na erit at undie uersum mebrir omnib similib
sfect s& idinde eliuem pocunntate redactis nullu
da trom nullum sinistrum audecur latut.neo iru
peder. n& sũ mũ caput. cum sint memilit a condita
inuolucris: uitalis uero substantiaeratio imas
summar dixtrasq & sinistrar partos seit intur
latere sic mundi partium diuersa interstitier
quauis in difcerenti mebrarũ similitudine occul¬
tat᷑ in superficie motutamen cirpirabili prodit᷑
conueg&atione utcorpus animalq pormatu: dem¬

Expanded text:
bebit profecto eas in quibus est initium motus et ex qua bebit profecto eas in quibus est initium motus et ex qua parte perinde ut cetera animalia mouentur primitus. Haec porro mundi pars in eois est proptereaque Homerum puto lapsum alitis augurantem dixisse Dexter ad eoum uolitans solemque diemque. Nec uero summum quid aut imum erit in effigie pilae, sed in uiuente atque anienim corpori nostro quaedam extrinsecus ex luto ceraue additamenta usque ad tumorem globi: certe mutata forma erit, ac, undique uersum membris omnibus similibus effectis et ad indecliuem rotunditatem redactis, nullum dextrum, nullum sinistrum uidetur latus nec imi pedes nec summum caput, cum sint membra condita inuolucris. Vitalis uero substantiae ratio imas summas, dextrasque et sinistras partes scit intus latere; sic mundi partium diuersa interstities, quamuis indifferenti membrorum similitudine occultatur in superficie, motu tamen et spirabili proditur conuegetatione ut corpus animalque formatum. Dei
Abbreviated transcription (Latin):
s pergunt proptereaq rapiunt᷑ ab uni uer
reimotu & tamen utpos sunt renituntur.
erdum &ciam latius euaont. saepe &iam pre¬
rere sidia. saepe remanere saepe subris¬
imus aregion ed&xtera ad sinistrum lacururq
dexcrum uiflexitdiuersun : : por roꝑdia mecrum
i nistrum latus eademnquipperem ꝑ & constanr
icircuuiactio idesta planes ꝑqua morimalir cir¬
lus uoluitur dexterapartemundi mouecundex¬
aporro mundiparsoriens esre docebitꝰ : diuer
piportoinquit perdiamerum idest interiore
atum quo subter obliquitatem orbir signiferipla¬
ses mouentꝰ. latera uerocum sit mundicor pur
haerae simde & lohosum & undiq uersum simile
adifferens it̃ẽq daxteraeleuaeq parter mundino
stediciuidentur sphaer ancozitantib &l ad solam
repeciem rerpicientibus. quiatamen idem niundur
imalest i &ani mal intellegens dexterar parter ha¬

Expanded text:
s pergunt; proptereaque rapiuntur ab uniuersae s pergunt; proptereaque rapiuntur ab uniuersae rei motu et tamen ut possunt renituntur, interdum etiam latius euagantur, saepe etiam praecurrere signa, saepe remanere, saepe subsisdiximus, a regione dextra per sinistrum latus usque ad dextrum inflexit, diuersum porro per diametrum in sinistrum latus». Eadem quippe semper et constans sibi circumuectio, id est aplanes per quam meridialis circulus uoluitur, dextra parte mundi mouetur. Dextra porro mundi pars oriens esse docebitur. «Diuersum porro», inquit, «per diametrum», id est interiorem motum quo subter obliquitatem orbis signiferi planetes mouentur. «Latera» uero, cum sit mundi corpus sphaerae simile et globosum et undique uersum simile nec differens, itemque «dextrae laeuaeque partes mundi» non recte dici uidentur sphaeram cogitantibus et ad solam eius speciem respicientibus. Quia tamen idem mundus animal est et animal intellegens, dextras partes ha
Abbreviated transcription (Latin):
nexor sibiinuicem circulos faciat n O .ΚΜΕ¬
os qe ipror & teriore alio circulo eiuurmo
loouersioq idem semper &uniformis sit cir¬
di i dest aplani huiurquippe orbiculata
agtatio semꝑ eadem. semper aequali uelacitate.
bcum quidemullum desiderans & traconsu
nirmeridialem nos grȩcimerem brinonap¬
lant uerumq compl&tentem polumeuq
omuertilabundum aplanus dobierfigiem
lineare interior uero circulur intellei debet
inquo signorii circum festur ordo sabter
planeter ferunt᷑ ideoq & teriorem motu
dem cognominauit. quiaidem semꝑ mini¬
q differenr esta planus uolatus interiore¬
ro diuersum. Cuncti enim qui subter rodiaeũ
erant planees. lic& in orbemreferant sin¬
idiuersar ta menuariis decaunr & s conpur¬
inter accidentib ca si bur faciunt agitati
uel facere potiur uident᷑. dum& altant᷑.
militant᷑ tardiur interdum. interdu incita¬

Expanded text:
nexos sibi inuicem circulos faciat ΗΘΚnexos sibi inuicem circulos faciat ΗΘΚhosque ipsos exteriore alio circulo cuius motus conuersioque idem semper et uniformis sit circumliget, id est aplani. Huius quippe orbiculata est agitatio semper eadem, semper aequali uelocitate, ne locum quidem ullum desiderans extra consueti est, quem meridialem nos, Graeci mesembrinon appellant, utrumque complectentem polum cumque isdem uertilabundum aplanis effigiem globi deliniare, interior uero circulus intellegi debet is in quo signorum circumfertur ordo subter quem planetes feruntur. Ideoque exteriorem motum eundem cognominauit, quia idem semper minimeque differens est aplanis uolatus, interiorem uero diuersum. Cuncti enim qui subter zodiacum oberrant planetes, licet in orbem ferantur singuli, diuersas tamen uariis de causis et compugnanter accidentibus casibus faciunt agitationes uel facere potius uidentur, dum exaltantur et humiliantur, tardius interdum, interdum incitatiu
Abbreviated transcription (Latin):
letque in orber quo ad coirent interre capita
& tribihir errentia teilicer eteodi & diuer pire¬
cuerat animam &eam secuerat in nunieri
partimduplicer usque adeybum qui priu
& duplicib nascitur. partimtriplicerur pa
cybum qui primur &x triplicib narcit hona
numerorum inter uallo numerir alus cont&
uolobat uterr& inanimae textu corporirti¬
militudo : It aqlimitib: consticutis uno s&al¬
lum continauit epitrica: Item sescuplarip¬
tentia ꝑ indeq ut interignis limiteterras a
cerum limitem in sertis aeris &aquaemat¬
rus mundicorpur continuatũ Eata numere
potentur insertirtam quam elementir mate¬
rurq membra animȩ intellegbilia conectere
esr&q aliqua interanimacorpurq similitudo
Hancigitur seriem non in ateria neqcor pur
secuit inquit deus. ut siquis ã ̃ rectamlinei
in lontum findat & dergminib duob chiraci it
TAC idipsum incurue demum &duor in¬

Expanded text:
tque in orbes, quoad coirent inter se capita». Ex tribus his, essentia scilicet et eodem et diuerso, miscuerat animam et eam secuerat in numeros partim duplices usque ad cubum qui primus ex duplicibus nascitur, partim triplices usque ad cubum, qui primus ex triplicibus nascitur. Horum numerorum interualla numeris aliis contexi uolebat, ut esset in animae textu corporis similitudo. Itaque limitibus constitutis, uno sex, alllum continuauit epitrita, item sescuplari potentia, perindeque ut inter ignis limitem terraeque alterum limitem insertis aeris et aquae materiis mundi corpus continuatum est, ita numerorum potentiis insertis ut tamquam elementis materiisque membra animae intellegibilia conecterentur essetque aliqua inter animam corpusque similitudo. Hanc igitur «seriem», non materiam neque corpus, «secuit», inquit, «deus», ut si quis ΑΒ rectam lineam in longum findat et de segminibus duobus chi faciat ΓΔ.ΕΖ, id ipsum incuruet demum et duos in
Abbreviated transcription (Latin):
missimo pector euasto: postenimchaor quamgres
by lepior siluam uocamus. substitirre terram
docã in medi & ateniundani ambitur ut fundi¬
menta fixã &iumobulem. nobir aut natur atr¬
liutum est id quad stagͥis quaemauentus mẽte
praecipero : omnis quippemotus poststation
sumit grordiũ : stellarum uero errantiũ oper
quae propter modulat᷑a & consona celabrantur
agitatione qua ide appellat chorea in progren
&anfractib Earundem scellarũ ꝑrpieuae ui¬
turutcum apparent nimio quadam incitatoq
cursupromatao longius. uel cum diustare inuni
at q eodem laco &idem cum retror sum ferripu¬
tantur. tum in coetib: quaq & effulsionib: & absu¬

Expanded text:
missima pectore uasto. Post enim chaos, quam Graeci missima pectore uasto. Post enim chaos, quam Graeci hylen, nos siluam uocamus, substitisse terram docet in medietate mundani ambitus ut fundamenta fixam et immobilem. Nobis autem natura tributum est id quod stat prius his quae mouentur mente percipere; omnis quippe motus post stationem sumit exordium. Stellarum uero errantium opera, quae propter modulatam et consonam celebrantur agitationem, quam idem appellat choream, in progressibus et anfractibus earundem stellarum perspicue uidentur, ut cum apparent nimio quodam incitatoque motu progressae longius uel cum diu stare in uno atque eodem loco et item cum retrorsum ferri putantur, tum in coetibus quoque et effulsionibus et abs
Abbreviated transcription (Latin):
ro & opificem diei & uoctis. propterea diciterre
quia ꝑ eandem idest terra uectur sol partes eius
subietas sibim& in lustransdiem facit. cũ uero
obieceritse & aliquaparte solis amfractilisip
terra ipraobumlrat᷑ : Itaq exumbris crarra
noctis caligo succedit. simulquia inmobilis ter¬
raest significanter ea custode noctir & deicas¬
nominauit: neq enim ꝑeuntedie noxnarect᷑.¬
nit uel noetir amirsione dies oritur:
sic utraq salua suecodic alteree: qui a uero hocs
ꝑ eam in deferre ipra manente semꝑ insiu
sede s pectatrix est opinor eorũ quaeucli
ante cons pectum suum geruntꝰ meritoq euso
Antiquirsincã uerodeorum dicicopinor. uelq
licur est. animalium capaxrgio porroslo
⁊ praeragicetur. quarinlo easunt necerre est :
uel quia punctiratione optine : hoc porrou
quiur erre omininagnicudine. atqonib quartũ¬
tib natinali quadammentir concertione pras¬

Expanded text:
ro et opificem «diei et noctis» propterea dicit esse ro et opificem «diei et noctis» propterea dicit esse quia per eandem, id est terram, uectus sol partes eius subiectas sibimet illustrans diem facit. Cum uero obiecerit se ex aliqua parte solis anfractibus terra ipsa obumbratur; itaque ex umbris crassa noctis caligo succedit. Simul quia immobilis terra est, significanter eam «custodem noctis et diei» cognominauit. Neque enim pereunte die nox nascitur uel noctis amissione dies oritur, sed utraque salua succedit altera. Quia uero hoc fit per eam indefesse ipsa manente semper in sua sede, spectatrix est, opinor, eorum quae uelut ante conspectum suum geruntur meritoque «custos». «Antiquissimam» uero deorum dicit, opinor, uel quia locus est animalium capax, regio porro et locus praecogitetur his quae in loco sunt necesse est, uel quia puncti rationem obtinet; hoc porro antiquius esse omni magnitudine atque omnibus quantitatibus naturali quadam mentis conceptione pra
Abbreviated transcription (Latin):
xiorum passionib animaliu demonstrangeni¬
tur arihȩc sunt porro terrenu. Iuremerieoque
prius quae de terra i pradicenda &istimabat
& ponit : dicit autẽ quod hanequoq deur constric¬
tamlimitib pominia uadendlr &euneta conti¬
nentis policonstituerit nactis dieiq custo deni
s ed polum nuncupat eum. quio ningruindicor¬
pus ꝑuadit axe: Constrictũ uerodupliaiter in¬
tellgendum. uel iuxta pythagoran uentente
secir cũ axem plac& quippe pythacoreir igne
quidem ut pote materiarum omniũ principe
medictatem mundiaptiners. quen iouir eustode so
appellant: ꝑ hunc porromoueri circũ actar ingyrulõ
tamquã stellas terra &s anti thonam quare uel
sio incellgendum uel aliquanto uerisimiliur me¬
dictatimundi adhaerentem quiercere terram.
proptereaq & aplatone & amultir alus uesta
eo nominari : deniq infaedroidem ait ian&
gnim uesta indiuino domieilo sola: custodem ue¬

Expanded text:
xiorum passionibus animalium demonstrari genixiorum passionibus animalium demonstrari genituram, haec sunt porro terrena, iure meritoque prius quae de terra ipsa dicenda existimabat exponit. Dicit autem quod hanc quoque deus «constrictam limitibus per omnia uadentis et cuncta continentis poli» constituerit «noctis dieique custodem». Sed polum nuncupat eum qui omne mundi corpus peruadit axem. «Constrictam» uero dupliciter intellegendum, uel iuxta Pythagoram ignem uertentem se circum axem, placet quippe Pythagoreis ignem quidem utpote materiarum omnium principem medietatem mundi obtinere, quem Iouis custodem appellant; per hunc porro moueri circumactas in gyrum tamquam stellas terram et anticthona. Quare uel sic intellegendum uel aliquanto uerisimilius medietati mundi adhaerentem quiescere terram proptereaque et a Platone et a multis aliis Vestam cognominari. Denique in Phaedro idem ait: «Manet enim Vesta in diuino domicilio sola». «Custodem» ue
Abbreviated transcription (Latin):
quor apit stellas a planer adoccidua quematum
nunc uocat in ancecedentia. alterum uero prin¬
cipalem quiest circumactia circaq sem& iurut
similem deliberatiuo animae matuiquinꝙ cteris esio¬
cerrantib motibi: Ꝙ enimn locularer matus sep¬
teni sunt opinor. duoquido iux talongitudinẽ idesi
antea post. duo item alii ꝑlatitudine inderters
& sinistram duoq alii iuxcapro funditatem sursu
& deorsum &ultimur supramemorita circiꝰ¬
actioni similis qui fixo circum uolat cardine : quia
ergo & hir septem mocib duum tantum modo sicũ¬
lir ratis stellis urum triliuit dy principalent
quinem cincum actionꝰo & accidentiuero qui fert
indexteram ÷. ex tedixit quunq pr&erea macus
alios uacare: Demde conludit commemorans
democib sest ellarum errantium insuperionil
disput arre. & caelum quidem ita nornatũest
s apientib & acernis animalib inquilinis : quod
uero consequens uideretur mortaliũ quoq  obno¬

Expanded text:
quo rapit stellas aplanes ad occidua, quem motum quo rapit stellas aplanes ad occidua, quem motum nunc uocat in antecedentia, alterum uero principalem, qui est circumactio circaque semet uertitur, similem deliberatiuo animae motui quinque ceteris cessantibus motibus. Etenim loculares motus septem sunt, opinor: duo quidem iuxta longitudinem, id est ante et post, duo item alii per latitudinem, in dextram et sinistram, duoque alii iuxta profunditatem, sursum et deorsum, et ultimus supra memoratae circumactioni similis, qui fixo circumuolat cardine. Quia ergo ex his septem motibus duum tantummodo singulis ratis stellis usum tribuit deus, principalem quidem circumactionem, ex accidenti uero qui fertur in dextram, recte dixit quinque praeterea motus alios uacare. Deinde concludit commemorans de motibus se stellarum errantium in superioribus disputasse. Et caelum quidem ita exornatum est sapientibus et aeternis animalibus inquilinis. Quod uero consequens uideretur mortalium quoque et obno