comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
et cũ ita moueatur illa ius qua qua¬
litate esse liximꝰ et cu sit ultro ĩ utͦq
uersetur et materia ipsam tota pemi¬
tus cõmutari putant et illa effici que
appellant qualia equibꝰ moĩ natura
cohercente et contrnuata eu omĩbꝰ siu
partibus effectu esse mũdu extra quẽ
nulla pars materie sit nullũq corpus
Partis autezesse mũdi omĩa que ĩsiit
ieo que natura sinẽ teneant᷑ ĩ qua
ratio perfecta insit que sit eade sẽ¬
piterila. Nihil eni ualẽtius eẽ aquo
ei subiecte quasi pruclentia quandã
procurante celestia maxiẽ. Demde in
terris ea que ꝑtinent ad hoiẽs quã int¬
dum eandem necessitate appellat quia
mhil aliter possit atq ab ea constitutũ
cande fortuna quod effitiat multa ĩ¬
prduisa hec nec̃ opinata nobis propter
obscuritate ignoratione ꝙ causar. Ter¬
tia demde ph̾rẽ pars que erat ĩ ratione

Expanded text:
et cum ita moveatur illa vis quam quaet cum ita moveatur illa vis quam qualitatem esse diximus, et cum sic ultro citroque versetur, et materiam ipsam totam penitus commutari putant et illa effici quae appellant qualia; e quibus in omni natura cohaerente et continuata cum omnibus suis partibus unum effectum esse mundum, extra quem nulla pars materiae sit nullumque corpus. Partis autem esse mundi omnia quae insint in eo, quae natura sentiente teneantur, in qua ratio perfecta insit, quae sit eadem sempiterna nihil enim valentius esse a quo ei subiectae quasi prudentiam quandam procurantem caelestia maxime, deinde in terris ea quae pertineant ad homines; quam interdum eandem necessitatem appellant, quia nihil aliter possit atque ab ea constitutum eandem fortunam, quod efficiat multa improvisa et necopinata nobis propter obscuritatem ignorationemque causarum. Tertia deinde philosophiae pars, quae erat in ratione
Abbreviated transcription (Latin):
utim eium prolatino ignis aqua et
terra prima sunt Exhis aute orte
aiantiu forme earũq rerum que gi¬
gnũtur e terra Ergo illa nutia et ut
egreco uertam esemẽta dñri equibꝰ
aer ignis mouendi uim hñt et effici¬
endi. Relique partes accipiendi et qiͣ
patiendi aqua dico et terra Qiũtil
genus equo essent astra mẽtesq sing
mile Aristoteles quodam esse rebat᷑
S subiecta putat omĩbꝰ sineulla spẽ. at¬
q carẽte omni illa qualitate fatiam
em tractando usitatuis hoc uerbu
tutiꝰ materia quãda exqua omia
expressa atq effecta sint que tota oiã
ex cipere possint om̃ibꝰq modis muta¬
re atq ex omni parte eoq etiam int̾¬
ire nõ ĩ nihilu set in suas partes que
infinite secari ac diuidi possint et cũ
sit ihil oiõ m reru natura minimui
quod diuidi nequeat Que autẽ mo¬
ueantur omĩa interuallis moueri q̃
interualla item inf̾mite diuidi possit̃

Expanded text:
utimur enim pro Latino et ignis et aqua et utimur enim pro Latino et ignis et aqua et terra prima sunt; ex his autem ortae animantium formae earumque rerum quae gignuntur e terra. ergo illa initia et ut e Graeco vertam elementa dicuntur; e quibus aer et ignis movendi vim habent et efficiendi, reliquae partes accipiendi et quasi patiendi, aquam dico et terram. quintum genus, e quo essent astra mentesque, sinmile Aristoteles quoddam esse rebatur. Sed subiectam putant omnibus sine ulla specie atque carentem omni illa qualitate faciamus enim tractando usitatius hoc verbum et tritius materiam quandam, ex qua omnia expressa atque effecta sint, quae tota omnia accipere possit omnibusque modis mutari atque ex omni parte eoque etiam interire, non in nihilum sed in suas partes, quae infinite secari ac dividi possint, cum sit nihil omnino in rerum natura minimum quod dividi nequeat. quae autem moveantur omnia intervallis moveri, quae intervalla item infinite dividi possint.
Abbreviated transcription (Latin):
ipsi fatiunt a quibꝰ hec iam diu frac¬
site latina forte defitient bñs̃ mnesatis
set enitar ut latine loquar insi ĩ huius
modi uerbis ut phỹam aut rethorieã
aut physicam asit chaleticam appellẽ
quibus ut aliis multis consuetudo ia
utitur pro latins. Qualitates igitur ap
comune oiũ fere est artiuz Aut emz noua
sunt reru nonaru fatiencda nomĩa aut
ex aliis transferenda Qd sigreci fatiũt
qui in his rebus tot iam secula uersant
Quanto id magis nobis concedendu ẽ
qui hec nũc primu tractare conant
Iu nero inꝙͣ uarro bũ etiam meritus mͥ
uderis detius ciubꝰ si eos nõ modo co¬
pia reru auxeris ut effecisti set etiam
uerboꝵ audebimꝰ ergo inquit nouis uer¬
bis iitite auctore si fiecesse est. Caru igi
qualitatu sunt alie priucipes alie ex
hil orte pricipes sunt uniꝰ moĩ ut sim¬
plices. Ex his autem orte uarie sunt
et quasi multiformes . It aq aer quoq

Expanded text:
ipsi faciunt a quibus haec iam diu tracipsi faciunt a quibus haec iam diu tracsi te Latina forte deficient. Bene sane facis; sed enitar ut Latine loquar, nisi in huiusce modi verbis ut philosophiam aut rhetoricam aut physicam aut dialecticam appellem, quibus ut aliis multis consuetudo iam utitur pro Latinis. qualitates igitur appcommune omnium fere est artium; aut enim nova sunt rerum novarum facienda nomina aut ex aliis transferenda. quod si Graeci faciunt qui in his rebus tot iam saecla versantur, quanto id nobis magis concedendum est, qui haec nunc primum tractare conamur. 'Tu vero' inquam Varro bene etiam meriturus mihi videris de tuis civibus, si eos non modo copia rerum auxeris, ut effecisti, sed etiam verborum. Audebimus ergo inquit 'novis verbis uti te auctore, si necesse erit.—earum igitur qualitatum sunt aliae principes aliae ex his ortae. principes sunt unius modi et simplices; ex his autem ortae variae sunt et quasi multiformes. itaque aer hoc quoque
Abbreviated transcription (Latin):
quas natura prescribẽt Hnic gigne¬
bat᷑ fuga desidie uoluptatuq contẽ¬
tio Ego quolabor dolorumq suscep¬
tio multoꝵ magnorũꝙ recti honesti¬
ꝙ causa et eari rerumq erant cõgru¬
entes cum descriptioẽ nature. Unde
et amicitia existebat et iustitia ato e¬
quitas hec q et uoluptatibꝰ et multis
uit cõmodis anteponebant᷑. hec qd
fuit apud eos moru institutio et eins
artis qua prima forma atq descp¬
tio. De natura autem id ein sęqueba¬
tur ita dicebant ut eam duiderent
mres duas ut altera esset effitiens al¬
tera aute quasi huc sep̾bens eaq ef¬
tñ utrinq Neq enim materiam ipsam
cohercere potuisse si nulla ui continẽtur
neq ium sine aliqua materia Nł ihil est
enim quod nõ alicubi essecogatur S qd
ex utroq id iam corpus et quasi qualita¬
tem quandam noĩabant habetis einz pro¬
fecto ut in rebus inusitatis quod greci

Expanded text:
quas natura praescriberet. hinc gignequas natura praescriberet. hinc gignebatur fuga desidiae voluptatumque contemptio, ex quo laborum dolorumque susceptio multorum magnorumque recti honestique causa et earum rerum quae erant congruentes cum praescriptione naturae; unde et amicitia exsistebat et iustitia atque aequitas, eaeque et voluptatibus et multis vitae commodis anteponebantur. Haec quidem fuit apud eos morum institutio et eius partis quam primam posui forma atque descriptio. De natura autem id enim sequebatur ita dicebant ut eam dividerent in res duas, ut altera esset efficiens, altera autem quasi huic se praebens, eaque eftamen utrumque: neque enim materiam ipsam cohaerere potuisse si nulla vi contineretur, neque vim sine aliqua materia; nihil est enim quod non alicubi esse cogatur. sed quod ex utroque, id iam corpus et quasi qualitatem quandam nominabant—dabitis enim profecto ut in rebus inusitatis, quod Graeci
Abbreviated transcription (Latin):
sunt hominezesse censebant qiͣ partez
quandam ꝗtiuitatis et uersi generis
humani eumq esse conuĩctu Cũ hoĩbꝰ
humana quadam sotietate ac de sumo
quidem atq naturali bono sic sũt Cetã
autem ꝑtinere ad id putant aut ad agẽ¬
dum aut ad tenendum ut diuitias ut
opes ut gloriam ut grãm ita triptita
abhiis iducit᷑ rafiobonoꝵ Atq hec
illa sunt triagenera que putant plerq
perypateticosꝰ dicere idquide nõ fal¬
so Est em hec partitis illoꝵ illud mpr¬
udenter sialios esse achademicos qui
dum appellarentur alios pęrypateti¬
cos arbitrantur Cormnit hec ratio
et utrisq hic honoꝵ fims indeaturad¬
ipisci quid que essent inprima nat᷑a
q queq ipsa perse expetenda aut oĩã
aut marima. Ea sunt aute maxnna
que m ipso animo atq in ipsa uirtute
uitam nec tñ beatissima insi ad iungẽ¬
rentur et corporis et cetera supͣdictast
ceꝑtioẽ agendi quoq aliquid ĩ uita et
offitii ip̃ius initiu reperiebat᷑ quod

Expanded text:
sunt. hominem enim esse censebant quasi partem quandam civitatis et universi generis humani, eumque esse coniunctum cum hominibus humana quadam societate. ac de summo quidem atque naturali bono sic agunt; cetera autem pertinere ad id putant aut adaugendum aut ad tenendum, ut divitias ut opes ut gloriam ut gratiam. Ita tripertita ab his inducitur ratio bonorum, atque haec illa sunt tria genera quae putant plerique Peripateticos dicere. id quidem non falso; est enim haec partitio illorum; illud imprudenter, si alios esse Academicos qui tum appellarentur alios Peripateticos arbitrantur. communis haec ratio, et utrisque hic bonorum finis videbatur, adipisci quae essent prima in natura quaeque ipsa per sese expetenda aut omnia aut maxima; ea sunt autem maxima, quae in ipso animo atque in ipsa virtute vitam, nec tamen beatissimam nisi adiungerentur etiam corporis et cetera quae supra dcriptione agendi quoque aliquid in vita et officii ipsius initium reperiebatur, quod
Abbreviated transcription (Latin):
tudine uires pulcritudine in toto Im
partibus autem sensus integros et p̃s¬
tantiam aliquam partiu singulaꝵ
ut inpedibus celeritatem uim i ma¬
nibus claritatem in uoce in lingua et̃
explanatam uocum ĩpressionẽ Animi
aute que essent ad compndenda in
quoꝵ utrunq mentis esset propriu
et ingenii Noru aute putabant stũ¬
dia esse et quasi consuetudine qua
tun ratione formabant in quibꝰ erat
phyã ipsa in qua quod ĩchoatu est ne
Q progressio qua̾dam ad uirtute ap¬
pellat᷑. Quod aute absolutu idest uix¬
tus quałi perfectio nature ouiq r̃ꝵ
quas in aĩs ponũt una resoptima Er¬
gͥo hec aĩoꝵ. uite autem id ergo erat ter¬
dium aclĩcta esse clicebant Que ad
uirtutis usum ualerent.Iam uirtus aĩ

Expanded text:
tudinem vires pulchritudinem in toto, in tudinem vires pulchritudinem in toto, in partibus autem sensus integros et praestantiam aliquam partium singularum, ut in pedibus celeritatem, vim in manibus, claritatem in voce, in lingua etiam explanatam vocum impressionem; animi autem quae essent ad comprehendendamquorum utrumque mentis esset proprium et ingenii; morum autem putabant studia esse et quasi consuetudinem, quamrtim ratione formabant, in quibus erat ipsa philosophia; in qua quod inchoatum est neque absolutum progressio quaedam ad virtutem appellatur, quod autem absolutum, id est virtus, quasi perfectio naturae omniumque rerum quas in animis ponunt una res optima. ergo haec animorum; vitae autem id enim erat tertium adiuncta esse dicebant quae ad virtutis usum valerent
Abbreviated transcription (Latin):
fugiendaꝵq ꝑtitio. Set quid ego ĩqt
aut sum nesanus qui hec uos doceo
Nam et si nemsus mineruam ut auĩt
tũ mepte quisquis iinerua docet
Tum atticus tuuero inquit perge uar¬
et isto modo. Quid me inꝙͣ putas qui
phuam iam professus sim populo nrõ
exibituru. Pergamus igitur inquit
qm̾ placet fuit ergo iantꝰ accepta aploe
php̃andi ratio triplex. Una deuita
et moribus. Altera de natura et rebꝰ
occultis tertia dedisserendo quid ue¬
rum et quid falsum quid rectum i
oratione prauum uequid consentiẽs
quid repugnet iudicando ac pͥma
illam partem bene uiuendi a nata
petebant eiq parendu esse dicebat
neq ulla alia inre nsi inatura q̃¬
rendu esse illud sũmu bonu quo osa
referent᷑ constituebantq extremum
ẽẽ xeru expetenclaꝵ et fine bonoru
adeptum esse omĩa e natura et aiõ et
corpore et uita Corporis aute alia po¬
nebant esse in toto alia in partibꝰ uali¬

Expanded text:
fugiendarumque partitio. Sed quid ago' inquit fugiendarumque partitio. Sed quid ago' inquit aut sumne sanus qui haec vos doceo? nam etsi non sus Minervam ut aiunt, tamen inepte quisquis Minervam docet. Tum Atticus Tu vero inquit perge Varet isto modo. Quid me inquam putas, qui philosophiam iam professus sim populo nostro me exhibiturum. Pergamus igitur inquit, 'quoniam placet. Fuit ergo iam accepta a Platone philosophandi ratio triplex, una de vita et moribus, altera de natura et rebus occultis, tertia de disserendo et quid verum quid falsum quid rectum in oratione pravumve quid consentiens quid repugnet iudicando. Ac primum illam partem bene vivendi a natura petebant eique parendum esse dicebant, neque ulla alia in re nisi in natura quaerendum esse illud summum bonum quo omnia referrentur, constituebantque extremum esse rerum expetendarum et finem bonorum adeptum esse omnia e natura et animo et corpore et vita. corporis autem alia ponebant esse in toto alia in partibus, vale
Abbreviated transcription (Latin):
Calcedoniu et Aristotelem Stagerite
qui erant cum qristotele perypateticy
clicti sunt quia disputabant in ambi¬
lantes mlitio Illi ante qui platonis i¬
stituto ĩ achademia quod est alterum
gimnasium cetus erant et sermones ha¬
bere soliti eloci nocabulo nomẽ habue¬
runt Si uterq płonis ubertate cõplec¬
ti certam quandam discipline formu¬
lam cõposiserũt et eam quide plena
ac refertam. Ili ante Socraticam du¬
bitatione de omĩbꝰ rebus et nulla at᷑¬
firmatione adhibita consuetudine
disserendi reliquerũt. Ita facta est¬
disserendi quide minime Socrates
probabat ars quedam phyẽ et rerum
ordo et descripto discipline que qui¬
demerat primo duobls ut doci nõĩ¬
bus una. Nihilem inter per ypateti¬
cos et illam ueterem achadeinam
differebat Abundantia quada m¬
genii prest abat ut mihi indetur qui¬
dlem Aristotiles. det idem fons erat
utrisq et earum rerum expetendaꝵ

Expanded text:
Calchedonium et Aristotelem Stagiritem, Calchedonium et Aristotelem Stagiritem, qui erant cum Aristotele Peripatetici dicti sunt, quia disputabant inambulantes in Lycio, illi autem, quia Platonis instituto in Academia, quod est alterum gymnasium, coetus erant et sermones habere soliti, e loci vocabulo nomen habuerunt. sed utrique Platonis ubertate completi certam quandam disciplinae formulam composuerunt et eam quidem plenam ac refertam, illam autem Socraticam dubitanter de omnibus rebus et nulla affirmatione adhibita consuetudinem disserendi reliquerunt. ita facta est, quod minime Socrates probabat, ars quaedam philosophiae et rerum ordo et descriptio disciplinae. Quae quidem erat primo duobus ut dixi nominibus una; nihil enim inter Peripateticos et illam veterem Academiam differebat. abundantia quadam ingenii praestabat, ut mihi quidem videtur, Aristoteles, sed idem fons erat utrisque et eadem rerum expetendarum
Abbreviated transcription (Latin):
runt perscripti uarie copiosi sunt ita
dispistat ut nhil affirmet ipse rfellat
alios nihil sescire dicat nsi id ipsum
eoq prestare ceteris quod illique nesci¬
ant scire seputent ipse semhil scire id
unum sciat obeamq rem se arbitrari.
Apolline omniu sapientissimu cẽdictũ
quodhec esset una om̃ĩs sapiẽtia non
arbitrari sese scire quod nesciat. Que
cum diceret constanter et mea sẽtentia
permaneret omĩs enis ratiotam ĩ uir¬
tute laudanda et in homĩbꝰ om̃ibꝰ ad
uirtutis studiu cohortandis consume¬
batur ut e Socratycoꝵ libris maxime¬
q platonis intelligi potest. Platonis aũt̃
autoritate qui uarius et multiplex et
copiosus fuit. Una et consentiens duob
uocabulis phyẽ forã instituta est. Acha¬
demicoꝵ et perypateticoꝵ qui rebus cõ¬
gruentes noĩbꝰ diffimebat. na cum sꝑ¬
heredem reliquisset. duos aute prestã¬
tissimo studio atq doctrina Lenbcratẽ

Expanded text:
runt perscripti varie copioseque sunt, ita runt perscripti varie copioseque sunt, ita disputat ut nihil affirmet ipse refellat alios, nihil se scire dicat nisi id ipsum, eoque praestare ceteris, quod illi quae nesciant scire se putent, ipse se nihil scire id unum sciat, ob eamque rem se arbitrari ab Apolline omnium sapientissimum esse dictum, quod haec esset una hominis sapientia, non arbitrari sese scire quod nesciat. quae cum diceret constanter et in ea sententia permaneret, omnis eius oratio tantum in virtute laudanda et in hominibus ad virtutis studium cohortandis consumebatur, ut e Socraticorum libris maximeque Platonis intellegi potest. Platonis autem auctoritate, qui varius et multiplex et copiosus fuit, una et consentiens duobus vocabulis philosophiae forma instituta est Academicorum et Peripateticorum, qui rebus congruentes nominibus differebant. nam cum Spheredem reliquisset, duo autem praestantissimo studio atque doctrina, Xenocratem
Abbreviated transcription (Latin):
istam et totam uetere achademia a
qua assũptam dui renouar ate insimo¬
lestum est uelim et simul assidamꝰ inꝙͣ
si udetur Sane istud quide inquit
Sum enim admodum infirmus. set
uideamꝰ idem ne attico placeat fie̾i
a me quod te uelle uideo mihi uero
ille. Qiud est enim quod malim ꝙͣ ex
antiocho iam pridem auclita recor¬
dari et simul uidere satis neca cõmo¬
de dici possint latine quecu sint
dicta i cõspectu consedimꝰ omẽs. tũ
uarro ita exorsus est. Socrates mihi
uidetur id quod constat inter omẽs
Primus a rebus occultis et ab ipsa
natura ĩuolutis in quibꝰ omĩbꝰ ante
cum phỹ occupati fuerũt auocauisse
phyam et ad uitam comine addux¬
isse ut de uirtutibꝰ et initiis oĩoq de
bonis rebus et malis quereret. Celestia
autem uł procul esse a nr̃a cognitioẽ
censeret uel si maxiẽ cognuta Essent nͥ
tũ ad bene inuendu hie inom̃ibꝰ fere
sermonibꝰ qui ab hiis qui illu audie¬

Expanded text:
ista et totam veterem Academiam, a ista et totam veterem Academiam, a qua absum tam diu, renovari a te nisi molestum est velim, et simul adsidamus inquam si videtur. Sane istuc quidem inquit, sum enim admodum infirmus. sed videamus idemne Attico placeat fieri a me quod te velle video. Mihi vero ille; quid est enim quod malim quam ex Antiocho iam pridem audita recordari et simul videre satisne ea commode dici possint Latine? Quae cum essent dicta, in conspectu consedimus omnes. Tum Varro ita exorsus est: 'Socrates mihi videtur, id quod constat inter omnes, primus a rebus occultis et ab ipsa natura involutis, in quibus omnes ante eum philosophi occupati fuerunt, avocavisse philosophiam et ad vitam communem adduxisse, ut de virtutibus et de vitiis omninoque de bonis rebus et malis quaereret, caelestia autem vel procul esse a nostra cognitione censeret vel, si maxime cognita essent, nihil tamen ad bene vivendum. hic in omnibus fere sermonibus, qui ab is qui illum audie
Abbreviated transcription (Latin):
noster excellens omni genẽ laudis sic
phỹam latinis litteris ꝑsequit᷑ nihil
ut hiisde de rebus gretia desideret et
eande quide smãm sequit᷑ quã tu.
Nam aristu athenis aucduunt aliꝙͣ dm
eiꝰ tu fratrem anthiocu. Qua mobre
ille istuc quidez considlerabo nec uero
sine xe. Set dete ipso quid ẽ ĩquit ꝗde
audio. Quanam inꝙͣ dere relictam
ate ueterem iam in quit tractari autẽ
nouam Quid ergo inꝙͣ Antiocho idma¬
gis licuerit nrõ familiari remigrare in
ddomu ueterem enoua ꝙͣ nobid ĩ noua
e uetere Certe enim rectissima ꝙͣq sũt
correpta et emẽclata maxiẽ ꝙp̃ꝙͣ Anti¬
ochi magr̾ phylo magnꝰ ut tu existimas
ipse negaret in libris quide coram
etiam Ex ipõ audiebamꝰ duas acha¬
demias esse erroremq eoꝵ qui ita pu¬
tarũt coarguit. Est inquit ut dicis S
ignorare te nõ arbitror que contͣ pho¬
ldnis anthioc scripserit. ymo uero et

Expanded text:
noster excellens omni genere laudis sic noster excellens omni genere laudis sic philosophiam Latinis litteris persequitur nihil ut isdem de rebus Graeca desideres; et eandem quidem sententiam sequitur quam tu, nam Aristum Athenis audivit aliquamdiu, cuius tu fratrem Antiochum. quam ob rem rum.” Tum ille: 'Istuc quidem considerabo, nec vero sine te. sed de te ipso quid est' inquit quod audio? Quanam inquam de re? Relictam a te veterem Academiam inquit, tractari autem novam. Quid ergo inquam Antiocho id magis licuerit nostro familiari, remigrare in domum veterem e nova, quam nobis in novam e vetere? certe enim recentissima quaeque sunt correcta et emendata maxime. quamquam Antiochi magister Philo, magnus vir ut tu existimas ipse, †negaret in libris, quod coram etiam ex ipso audiebamus, duas Academias esse, erroremque eorum qui ita putarent coarguit. Est inquit ut dicis; sed ignorare te non arbitror quae contra Philonis Antiochus scripserit. Immo vero et
Abbreviated transcription (Latin):
tinos grecis litteris eruditi legant ph¬
ylosophos legant. Anquia delectat En¬
nius pacuuius Accuis multi alii q
nõ uerba set iuim grecoꝵ exp̾sserũt
poetaru. Quanto magĩs phy delecta¬
bunt si ut illi eschinez Sopholem Cu¬
ripidem sichi Platonem imitentur
Aristotelem. Theophrastu oratores
quidem laudari indeo Si qui e nrĩs
Hyperidem sint aut demostene mmii¬
tati. Ego autem dicam enim ut res ẽ
dum me ambitio dumhonores dum
etiam procuratio multis offitiis impli¬
catum et constrictu tenebat. hec ĩclusa
habebam et ne ob solescerent legendo Rla
Ioloris medicinan a phỹa peto et otii
oblectatione hanc honestissima iudico
Aut enim hiic etatihoc maxĩe aptu
est aut his rebus siquas dignas laude
gessimꝰ. hoc ĩprimis consentaneu aut
etiam ad nras ciues erudiẽdos mhil u¬
tilius aut sihec ita nõ sunt mhil aluiel
uideo quod agere possimꝰ Brutus ꝗd

Expanded text:
tinos Graecis litteris eruditi legant, phtinos Graecis litteris eruditi legant, philosophos non legant? an quia delectat Ennius Pacuvius Accius multi alii, qui non verba sed vim Graecorum expresserunt poetarum—quanto magis philosophi delectabunt, si ut illi Aeschylum Sophoclem Euripidem sic hi Platonem imitentur Aristotelem Theophrastum. oratores quidem laudari video si qui e nostris Hyperidem sint aut Demosthenem imitati. Ego autem Varro dicam enim ut res est, dum me ambitio dum honores dum etiam procuratio multis officiis implicatum et constrictum tenebat, animo haec inclusa habebam et ne obsolescerent renovabam cuberatus doloris medicinam a philosophia peto et otii oblectationem hanc honestissimam iudico. aut enim huic aetati hoc maxime aptum est, aut his rebus si quas dignas laude gessimus hoc in primis consentaneum, aut etiam ad nostros cives erudiendos nihil utilius, aut si haec ita non sunt nihil aliud video quod agere possimus. Brutus quidem
Abbreviated transcription (Latin):
quo facilius minꝰ docti intelligerẽt
iocunditate quacdam ad legendu
ĩutati in laudatioĩbus ĩhis ipsis an
lumus si modo consecuti sumꝰ Tu ego
inꝙͣ sunt ista Uarro. Nam nos ĩ nr̃a
urbe peregrinãtis errantisq tanqͣ
hospites t̾ai libri qiͣ domu cdeduxe¬
runt ut possems aliqñ qui et ubi eẽ¬
mus agnosce̾. Tu etate patrie tu descpͥ¬
tiones tempoꝵ tu sacroꝵ iura. tu sa¬
cerdotu.tu domestica tu bellicam cdi¬
sciplina tu sedem regionu locoꝵ. tu
offitia causas aperiusti. Plurimu qͥdẽ¬
a poctis nrĩs oiõq latimis et literis
lismĩs et uerbis attulisti. Atq ipse ua¬
riu et elegans omni fere nũo poema
ad impellendu satis ad edocendum
parum Causam autem probabilem
tu quidem affers. Aut emn greca legẽ
mallent qui erunt eruditi aut nehͦ
quidem qui illa nesçiunt. Sed da m
nunc satis ne probas. Imo uero et hec
sua Quid enm cause est cu poetas la¬

Expanded text:
quo facilius minus docti intellegerent, quo facilius minus docti intellegerent, iucunditate quadam ad legendum invitati; in laudationibus, in his ipsis antscribere voluimus, si modo consecuti sumus.' Tum ego Sunt inquam “ista Varro. nam nos in nostra urbe peregrinantis errantisque tamquam hospites tui libri quasi domum deduxerunt, ut possemus aliquando qui et ubi essemus agnoscere. tu aetatem patriae tu descriptiones temporum, tu sacrorum iura tu sacerdotum, tu domesticam tu bellicam disciplinam, tu sedum regionum locorum tu officia causas aperuisti; plurimum quidem poetis nostris omninoque Latinis et litteris luminis et verbis attulisti atque ipse varium et elegans omni fere numero poema ad impellendum satis, ad edocendum parum. Causam autem probabilem tu quidem affers: aut enim Graeca legere malent qui erunt eruditi, aut ne haec quidem qui illa nescient. sed eam mihi non sane probas; immo vero et haec sua. quid enim causae est cur poetas La
Abbreviated transcription (Latin):
rem persequamur qua nõ ut scis pro¬
bamus. ꝙͣ erit illa acute explicãda no¬
bis ꝙͣ argute ꝙͣ obscure etiam contra
stoycos cdisserendu. Totu igitur illud
phyẽ studiu mihi quide ipse sumo
et acluite constantia quanta possũ
et ad delectationez animi. Nec ulluz
arbitror ut apud platone est manis
aut melius adiis datum mimus hõmi
Set meos amicos in quibꝰ est studiu in
gretiam mitto idem ad grecos ire iu¬
Beo ut ea a fontibꝰ potius hauelant ꝙ
riuulos conferẽtur. Que autez nemo
adhuc docuerat nec erat unde stu¬
diosi scire possent ea quãtu potui. ni¬
chil enim magnopere meor miror
feci ut essent nota nostris. Agrecise¬
nim peti nõ poterant ac post lelii nri
occasum nea latinis quidem Et tñ
illis ueteribꝰ nostris que memppũ imi¬
tati ut intex p̃tati quadam hylarita¬
te conspersimꝰ multa acdmixta ex in¬
tima phya multa clicta dyaletice que

Expanded text:
rem persequemur, quam nos ut scis prorem persequemur, quam nos ut scis probamus, quam erit illa acute explicanda nobis, quam argute quam obscure etiam contra Stoicos disserendum. Totum igitur illud philosophiae studium mihi quidem ipse sumo et ad vitae constantiam quantum possum et ad delectationem animi, nec ullum arbitror, ut apud Platonem est, maius aut melius a diis datum munus homini; sed meos amicos in quibus est studium in Graeciam mitto id est ad Graecos ire iubeo, ut ex a fontibus potius hauriant quam rivulos consectentur. quae autem nemo adhuc docuerat nec erat unde studiosi scire possent, ea quantum potui nihil enim magnopere meorum miror feci ut essent nota nostris; a Graecis enim peti non poterant ac post L. Aelii nostri occasum ne a Latinis quidem. et tamen in illis veteribus nostris, quae Menippum imitati non interpretati quadam hilaritate conspersimus, multa admixta ex intima philosophia, multa dicta dialectice, quae
Abbreviated transcription (Latin):
cum mecum Acticus nost
esset. nũptiatum est nob̾¬
a . M uatrone uenisse cũ
roma prihie uesperi et
nisi de uia fessus esset cõ¬
tinuo ad nos uenturum¬
nulloS fuisse. Quod cu audisse
nullani dioram interponenda puta
quin iuderemus hoĩe nobiscum et stu¬
Lifcisdem et uctustate amicitie con¬
uictum. Itaq confestim adeu ire per¬
roscuimus: palũq cu enis uilla ⁊ besser
ipsum adhos ueniente uidemꝰ atq
benla ei geometria est.quona ꝗ¬
busnam quisꝙͣ enũtiare uerbis. Aut
quem ad intelligendu potexit addu¬
cere hec ipsa deuita et moribꝰ et de ex¬
petendis fugiendisq rebus. Illi enim¬
simpliciter pecudis et hoĩs ide bonũ
esse censent. Apud nostros enm nõ
ignoras quȩ sit et quanta subtilitas
Siue enim Lenonem sequare mag
est efficere ut quis intelligat quidl
sit illud ueru et simplex bonu quod
nõ possit ab honestate seiungi. Quod
bonu quale sit negat oĩo Epycurus
sine uoluptatibus sensum mouẽtibꝰ

Expanded text:
cum mecum Atticus noster esset, nuntiatum est nobia M. Varrone venisse eum Roma pridie vesperi et, nisi de via fessus esset, continuo ad nos venturum fuisse. quod cum audissemus, nullam moram interponendam putavimus quin videremus hominem nobiscum et studiis eisdem et vetustate amicitiae coniunctum; itaque confestim ad eum ire perreximus. paulumque cum ab eius villa abessemus, ipsum ad nos venientem vidimus; atqbenda etiam geometria est; quam quibusnam quisquam enuntiare verbis aut quem ad intellegendum poterit adducere? Haec ipsa de vita et moribus et de expetendis fugiendisque rebus illi simpliciter, pecudis enim et hominis idem bonum esse censent; apud nostros autem non ignoras quae sit et quanta subtilitas. sive enim Zenonem sequare, magnum est efficere ut quis intellegat quid sit illud verum et simplex bonum quod non possit ab honestate seiungi quod bonum quale sit negat omnino Epicurus se sine voluptatibus sensum moventibus
Abbreviated transcription (Latin):
postumis. sed c̃ arceptus unus eques ta
De pecuniis repetundis teus quibusta
teste a quo tum appellatus nusꝙͣ est. qua
appellatione litium in qua postumu mẽ¬
tio facta nulla est. qua lege. qua nõ tene¬
tur. Hic iam uid. uestri consilii res est
uestre sapientic quid deceat nos nõ ꝙ̃tu
liceat uobis spectate debctis. Siem quid
liceat queritis potestis ⁊ollere. e cuntate
quem noltis tabella est que dat potesta¬
tem occultat eadem libidine cuius cori¬
scientia nichil est quod quicꝙͣ tincat si
non pertimescat suam Ubi est igitur sa¬
pientia iudicis in hoc ut nom solum ꝗqd
ponderet sed etiam quid debeat ponde¬
ret nec quantu sibi permissum memi¬
nerit solum sed etiam quaterits ⁊missũ
sit. Datur tibi tabella iudicii qua lege iu¬
lia de pecunii tepetundis. quo de deo de
equite.x. at iste ordo lege ca non tenetur
Fuo inquit capite quod erat ĩpostumu¬

Expanded text:
Postumus, sed est adreptus unus eques Romanus Postumus, sed est adreptus unus eques Romanus de pecuniis repetundis reus. quibus ta non sunt. quo teste? A quo tum appellatus nusquam est. qua aestimatione litium? in qua Postumi mentio facta nulla est. qua lege? qua non tenetur. hic iam, iudices, vestri consili res est, vestrae sapientiae; quid deceat vos, non quantum liceat vobis, spectare debetis. si enim quid liceat quaeritis, potestis tollere e civitate quem voltis; tabella est quae dat potestatem; occultat eadem libidinem, cuius conscientiam nihil est quod quisquam timeat, si non pertimescat suam. ubi est igitur sapientia iudicis? in hoc, ut non solum quid possit, sed etiam quid debeat, ponderet nec quantum sibi permissum meminerit solum, sed etiam quatenus commissum sit. datur tibi tabella iudici. qua lege? Iulia de pecuniis repetundis. quo de reo? de equite Romano. at iste ordo lege ea non tenetur. illo, inquit, capite: quo ea pecu
Abbreviated transcription (Latin):
gister est optimus michi debet ẽs nodi¬
Suis. Actusaui de pecuniis repetudis
la pars mic aliquam facultatemt dicer die
asferro pesiot mea fuit ara contendo ne¬
minom unꝙ quo ea pecunia perueniss
ino a ppellabatur nisi ex testium ductis
aut tahulis priuatoru aut ratiambus
cuutatum. Itaq in iferendis utiͥusad¬
eẽ solebanit qui aliquid de semedchantitr
et quom erant appellati si uidebatur statiz
contradicere solebant. sin enis temporis
recentem inuidiam pertimucrant xes¬
pondebant postea quod quom fecissenrt
permulti sepe iucerunt. Hoc uo toruꝵ
est ante hoc tempus omnino ⁊̃ auditu
in litibus postum nomen ẽ nusꝙ ⁊̃ liti¬
bnis dico. modo uos iidem in. A Uabi¬
nium. iud. sedistis num quis testis pos¬
tumu appellanit. testis autt nimtado¬
cusator num deniq toto illo in iuditio po¬
stumi nomen audistis. non igit᷑ toris ex¬
illa ea cansa que iudicata est redundat

Expanded text:
gister est optimus, mihi debet esse notigister est optimus, mihi debet esse notissima. accusavi de pecuniis repetundislla pars quae aliquam facultatem discendi adferre posset a me afuit. ita contendo, neminem umquam Qvo ea pecvnia pervenisset mo appellabatur nisi ex testium dictis aut tabulis privatorum aut rationibus civitatum. itaque in inferendis litibus adesse solebant qui aliquid de se verebantur, et, cum erant appellati, si videbatur, statim contra dicere solebant; sin eius temporis recentem invidiam pertimuerant, respondebant postea. quod cum fecissent, permulti saepe vicerunt. hoc vero novum et ante hoc tempus omnino inauditum. in litibus Postumi nomen est nusquam. in litibus dico; modo vos idem in A. Gabinium iudices sedistis; num quis testis Postumum appellavit? testis autem? num accusator? num denique toto illo in iudicio Postumi nomen audistis? non igitur reus ex ea causa quae iudicata est redundat
Abbreviated transcription (Latin):
obrem neq tu.i. Mẽmi hoc fatere debei
ut senatum cuius autoritati te ab adules¬
centia dedisti intanta infamia uersari
uelis neq ego id quod non agitur defen¬
Dere. Postumi ein causa quetũq ẽ senĩc¬
ta asenatu est. quod si item a gabimo se¬
iunctam ostendero certe quod dicas nich¬
il habebis. Est em hec causa quo ea pecu¬
na peruenetit quasi quedam appendicła
cuise iudicate atq damnate. Sunt lites
extimate a Ciabino nec predes dati nec
iulia persequi ab his ad quos ea pecunia
quam is ceperit damnatus sit peruenerit
Si est hoc nouu in lege iulia sicuti młta
sunt seuerius scripta quam in antiquis
legibus et sanctus scripta. Sane etiam¬
quom consuetudo hunis generis iuditio¬
tum noua sit hoc totidem uerbis trans¬
latum caput est quod fuit non modo in
cornelia sed etiam ante in lege seruilia
qui deos ĩmortales quid agimus ud. ã
nota uobis quidem omĩbus. sedsiuisus ma¬

Expanded text:
ob rem neque tu, C. Memmi, hoc facere debes ob rem neque tu, C. Memmi, hoc facere debes ut senatum, cuius auctoritati te ab adulescentia dedidisti, in tanta infamia versari velis, neque ego id quod non agitur defendere. Postumi enim causa, quaecumque est, seiuncta a senatu est. quod si item a Gabinio seiunctam ostendero, certe quod dicas nihil habebis. est enim haec causa Qvo ea pecvnia pervenerit quasi quaedam appendicula causae iudicatae atque damnatae. sunt lites aestimatae A. Gabinio, nec praedes dati nec Iulia persequi ab eis ad quos ea pecunia quam is ceperit qui damnatus sit pervenerit. si est hoc novum in lege Iulia, sicuti multa sunt severius scripta quam in antiquis legibus et sanctius, inducatur sane etiam consuetudo huius generis iudiciorum nova; sin hoc totidem verbis translatum caput est quot fuit non modo in Cornelia sed etiam ante in lege Servilia, per deos immortalis! quid agimus, iudices, aut nota vobis quidem omnibus, sed, si usus ma
Abbreviated transcription (Latin):
copisset quam liceret desistere. Esinc pri¬
mi exoritut crimen illud senaturcor¬
ruptum ẽẽ dicunt. Odii ĩ mortales Hec
est illa exoptata iuditioꝵ seueritas cor¬
ruptores nostri causa ditunt nos qui tõ¬
rupti sumus non dicunur. Quodetgo
sematum defendam hoc loco ud. omr
equide loco debeo ita deme e meritui
ille ordo sed nec idagitur hoc tempor
nec cum postumi causa resista cõutti
est. quaꝙͣ ad sumptum iti neris ad illã
magnificentia appatatus comitatimmq
tegium suꝑpeditata pecuma a postumo
est. fucteq syngrafe suit in albano. ¶N.
Pompei quom ille roma profectus esset
tumen non debrit is qui dabat. quom ille
qui actipiebat querete consumeres. Nõ
quom fedus fetire in capitolio iderat
Quod si creditor is inculpa nõ sit qui ĩpro
be pecuna usus dam natetur is qui fabri¬
citus gladiuẽ et uendidit non is qui illo
gladio ciuem aliquem interemit. Quam

Expanded text:
coepisse quam liceret desistere. hinc pricoepisse quam liceret desistere. hinc primum exoritur crimen illud; senatum corruptum esse dicunt. O di immortales! haec est illa exoptata iudiciorum severitas? corruptores nostri causam dicunt; nos qui corrupti sumus non dicimus? quid ergo? senatumne defendam hoc loco, iudices? omni equidem loco debeo; ita de me est meritus ille ordo; sed nec id agitur hoc tempore nec cum Postumi causa res ista coniuncta est. quamquam ad sumptum itineris, ad illam magnificentiam apparatus comitatumque regium suppeditata pecunia a Postumo est, factaeque syngraphae sunt in Albano Cn. Pompei, cum ille Roma profectus esset, tamen non debuit is qui dabat, cur ille qui accipiebat tum sumeret, quaerere. non quicum foedus feriri in Capitolio viderat. quod si creditor est in culpa, non is qui improbe credita pecunia usus est, damnetur is qui fabricatus gladium est et vendidit, non is qui illo gladio civem aliquem interemit. quam
Abbreviated transcription (Latin):
credidit nec interca locupletate ⁊ mi
os suos destitit mittere in negotiu
dal partis augete fide substentare qͥd
multa. Cum magntudine animi. tu
iberalitate uitami patris et cosuetudne¬
enpresserio Pulsus interta regno ꝑtholo¬
neus dolosis consiliis ut dixit sybula sen¬
Cit Postumus tomam uemit huic egenti
et togantihic infelix pecunia credidit
nec tura ptimu nam tegnanti credide¬
pat absens nec temẽte se credere putabat
quoderat nemim dubium qui is inte¬
sat solum pecuniam credidit sedetre
imoioeuo stulte quus negat. aut quis tm
uonel auod male ted ecidit bene ton¬
spltum oritatet. Id̾ est difficile quod quo
spepa dagnar sis ingressus inon eot quo
nsq ad extitnnu Supplex erat rexqui
tucto pagsti onnia pollitebatre ut ume
tuece postumus cogeactur ne quodtedi¬
de rat perdetet si credendi constiussetdi
modu. Nichil autem erat in illo blandi
tioliihoc benignius ut magis peniteret

Expanded text:
credidit; nec interea locupletare amicos credidit; nec interea locupletare amicos umquam suos destitit, mittere in negotium, dare partis, augere re, fide sustentare. quid multa? cum magnitudine animi, tum liberalitate vitam patris et consuetudineexpresserat. pulsus interea regno Ptolomaeus dolosis consiliis, ut dixit Sibylla, sensit Postumus, Romam venit. cui egenti et roganti hic infelix pecuniam credidit, nec tum primum; nam regnanti crediderat absens; nec temere se credere putabat, quod erat nemini dubium quin is in resuam solum pecuniam credidit sed etiam amicorum, stulte; quis negat, aut quis iam audebit, quod male cecidit, bene consultum putare? sed est difficile, quod cum spe magna sis ingressus, id non exsequi usque ad extremum. supplex erat rex, multa rogabat, omnia pollicebatur, ut iam metuere Postumus cogeretur ne quod crediderat perderet, si credendi constituisset modum. nihil autem erat illo blandius, nihil hoc benignius, ut magis paeniteret
Abbreviated transcription (Latin):
patrum uittute celebretut cupidissi me
persequãtur. Si quidem non mõ igloria
ro militaris. Paulum Scipio Aut maxim¬
uni filiu. Sed ctiam in deuotione uite et
in p̃o genere mortis inuitatus ẽ. Nde¬
tium filius. Sint igitur similia iud. par¬
ua magnis. fuit em pueris nobis huius
Dater. Ecurius princeps ordinis fortis
simus et maximus publicanus quoius
in negotiis getendis magnitud me ani¬
mi non tamꝰ in homiẽs eos probassent
insi in eodem benigintas mere dibilis fu¬
isset ut maugenda te non auaritie pte¬
dam sed instrumc̃tu bonitati quere p
uiderotur. Hoc ille natus quãuit prẽ
suu nũꝙͣ uiderat tamen eiꝰ natuta ipa
duce que plurimu placet et assidis do¬
mesticor sermonibus deductus ẽ. Mui
ta gessit multa contraxit magnas par¬
des hbuit publicoꝵ credidit popiihi
pluribus prorunciis enis uersata res est
dedit sectiam regibris hint ip̃i alexari¬
drino grandem iam antea pecuma

Expanded text:
patrum virtutes celebrantur, cupidissime patrum virtutes celebrantur, cupidissime persequantur, si quidem non modo in gloria rei militaris Paulum Scipio ac maximus filii, sed etiam in devotione vitae et in ipso genere mortis imitatus est P. Decium filius. sint igitur similia, iudices, parva magnis. fuit enim pueris nobis huius pater, C. Curtius, princeps ordinis equestris, fortissimus et maximus publicanus, cuius in negotiis gerendis magnitudinem animi non tam homines probassent, nisi in eodem benignitas incredibilis fuisset, ut in augenda re non avaritiae praedam, sed instrumentum bonitati quaerere videretur. hoc ille natus, quamquam patrem suum numquam viderat, tamen et natura ipsa duce, quae plurimum valet, et adsiduis domesticorta gessit, multa contraxit, magnas partis habuit publicorum; credidit populis; in pluribus provinciis eius versata res est; dedit se etiam regibus; huic ipsi Alexandrino grandem iam antea pecuniam
Abbreviated transcription (Latin):
fundatas opes po¬
testati regie libidi¬
niq cõmiserit rep̃¬
hendendu putet
idscribat ad iudici
meam sed huius
ctiam ip̃ius qui cõ
qui sc̾cus nichil sensisse dicamus. Siextitis¬
set intego fides nichil sapientius postumo
quia fefellit rex nichil hoc amentus di¬
citur ut iam nichil esse uidcat insi diuina¬
te scpientis. Sed tñ siquis est uidi. qui illar
dostumi siue mane spem siue incõsulta
tatione siue ut granissimo uerbo utttr
temeritatem ui tuperandam putet. ego er
opinioni non tepugnabo. Illud tamen
Peotecor ut cum ab ip̃a fortima crudelis¬
Ssime uideat huius consilia eẽ mulctata
ne quid adeas tuinas quibiis hic õpp̃i¬
sus est addendum acerbitatis putet Stis
ẽ hoĩes imprudentia lapsos non erigere
urgere uero iacentis aut precipitantis
impellere certe est in humanu p̾sertim
uid. cum sit hoc genere et hõĩu prope
natura datum uti qua infamilia laus a¬
liqua floruerit. Hanc fere qui sint eiussti¬
rpir. quod sermo hominus ad memoriã

Expanded text:
stitutas opes, potestati regiae libidinique commiserit, reprehendendum putet, ascribat ad iudiciumeam sed huius etiam ipsius qui commcui secus, nihil sensisse dicamus. si exstitisset in rege fides, nihil sapientius Postumo, quia fefellit rex, nihil hoc amentius dicitur, ut iam nihil esse videatur nisi divinare sapientis. sed tamen, si quis est, iudices, qui illam Postumi sive inanem spem sive inconsultam rationem sive, ut gravissimo verbo utar, temeritatem vituperandam putet, ego eius opinioni non repugno; illud tamen deprecor ut, cum ab ipsa fortuna crudelissime videat huius consilia esse multata, ne quid ad eas ruinas quibus hic oppressus est addendum acerbitatis putet. satis est homines imprudentia lapsos non erigere, urgere vero iacentis aut praecipitantis impellere certe est inhumanum, praesertim, iudices, cum sit hoc generi hominum prope natura datum ut, si qua in familia laus aliqua forte floruerit, hanc fere qui sint eius stirpis, quod sermone hominum ac memoria
Abbreviated transcription (Latin):
dignitate ex qua illi nchil detrahi poteie
quodnon aut fortiter ferat aut facile res¬
tituat amitissimu homine sihonestate
spoliatu audierit nec sine magno dolo¬
teferet. nec id amiserit quod posse non
speret tecuperari. Satis multa homib
nõ iniquis hec ẽẽ debent. nimis etia inl¬
ta uobis quos equissimos esse confidimus
Sed ut omniu uł suspitioni ułmaliuo¬
lentie uł crudelitati satisfatiat occultat
pecunia postumus latent regie diuitig¬
et quis est ex tanto populo qui bona.CR
birii postumi nũmo sextertio sibi adici
uelit. Sed miseru me ꝙ̃to hoc dixi cum
dolote En postume tune es curti filius
CRabitii inditio et uolũtate filius na¬
tuta sororis filius. Tum ille in omis tuc
liberalis quoius multos bomtas locug¬
pletauit qui nchil profudisti nchil
ullam in libidine contulistitua postum

Expanded text:
dignitatem. ex qua illi nihil detrahi potest dignitatem. ex qua illi nihil detrahi potest quod non aut fortiter ferat aut facile restituat; amicissimum hominem si honestate spoliatum audierit, nec sine magno dolore feret et id amiserit quod posse non speret recuperari. satis multa hominibus non iniquis haec esse debent, nimis etiam multa vobis quos aequissimos esse confidimus. sed ut omnium vel suspicioni vel malivolentiae vel crudelitati satis fiat: occultat pecuniam Postumus, latent regiae divitiae. ecquis est ex tanto populo qui bona C. Rabiri Postumi nummo sestertio sibi addici velit? sed miserum me, quanto hoc dixi cum dolore! hem, Postume, tune es C. Curti filius, C. Rabiri iudicio et voluntate filius, natura sororis? tune ille in omnis tuos liberalis, cuius multos bonitas locupletavit, qui nihil profudisti, nihil ullam in libidinem contulisti? tua, Postum
Abbreviated transcription (Latin):
prudentiu iuditio expendit᷑ equite .x.
uetetem ainitu suum studiosu amãte
obseruante sui non libidine non turpi¬
bus impensis cupiditatu atq iacturis
sed experientia patrimonii amplificandi
labentem extepit corruete non sinit fui¬
sit et substinuit te fortima fide hodieq
substinet nec amitum prudente corrue
patitut nec illius anum atiem perstr̃igit
splendor sui nomĩs nec mentis quast lei¬
minibus officit altitudo fortune et gloie
Sintsane illa magna que reuer mag
sunt de iuditio animi mei ut uolet quisq
sentiat. Ego enihanc intantis opibus tã¬
ta opportuna liberalitate in suos memo¬
uam amicitie teliquis uixtutibus ante¬
pono omĩbiis. Quam quide nos ud. eiuis
in nouo genere bonitate inusitatas daris
c prepatentibus iuris non modo asper¬
nati ac refutare. sed completi etia et au¬
gere debetis et eo magis quod uidetis ho
quasi sumptos dies ad labefactanda illius

Expanded text:
prudentium iudicio expenditur. equitem Romanum prudentium iudicio expenditur. equitem Romanum veterem amicum suum studiosum, amantem, observantem sui non libidine, non turpibus impensis cupiditatum atque iacturis, sed experientia patrimoni amplificandi labentem excepit, corruere non sivit, fulsit et sustinuit re, fortuna, fide, hodieque sustinet nec amicum pendentem corruere patitur; nec illius animi aciem praestringit splendor sui nominis, nec mentis quasi luminibus officit altitudo fortunae et gloriae. sint sane illa magna, quae re vera magna sunt; de iudicio animi mei, ut volet quisque, sentiat; ego enim hanc in tantis opibus, tanta fortuna liberalitatem in suos, memoriam amicitiae reliquis virtutibus omnibus antepono. quam quidem vos, iudices, eius in novo genere bonitatem, inusitatam claris ac praepotentibus viris, non modo non aspernari ac refutare sed complecti etiam et augere debetis, et eo magis quod videtis hos quidem sumptos dies ad labefactandam illius
Abbreviated transcription (Latin):
picere magrin sit. tanta oppugnationes
maximatirꝰ retum quas getit atq gessit
ul obliuisti alioru non sit mitu uesime¬
nuuerit oblitu etiam facile possit ꝓbare
Multas etiam .C. Cesatis uictutes inag̃r
nctedibilisq cognoni. sed sunt cetete ina¬
ioribus quasi theatris proposite et pene
popularis castris locu capere exercitu m¬
obliusci alioꝵ non sit miru uł si memine¬
tit oblitu etiam facile possit ptobate hac̃¬
ium frigoru Hiememq quam nos uix h
urbis tectis substinemus excipere his ipĩs
diebus hostem persequi. tum cu ctiam fe¬
ie latibulis setegant atq omia bella uirt
gentiu conquiescant. Sunt ea quide ma¬
gna quis negat. sed magnis excitata sunt
ptemus ad memotia hominu sempiter¬
na quominus ad mirandu eum fatere il¬
la qui ĩmortalitate concupiuerat. Hec
mira laus est que non poetatu carminib
non annaliu monumẽtis celebrat. sed

Expanded text:
picere magnum sit, et in tanta occupatione picere magnum sit, et in tanta occupatione maximarum rerum quas gerit atque gessit ut vel oblivisci aliorum non sit mirum vel, si meminerit, oblitum esse se facile possit probare. multas equidem C. Caesaris virtutes magnas incredibilisque cognovi, sed sunt ceterae maioribus quasi theatris propositae et paene populares. castris locum capere, exercitum ioblivisci aliorum non sit mirum vel, si meminerit, oblitum esse se facile possit probareim frigorum hiemumque quam nos vix huius urbis tectis sustinemus excipere, eis ipsis diebus hostem persequi cum etiam ferae latibulis se tegant atque omnia bella iure gentium conquiescant— sunt ea quidem magna; quis negat? sed magnis excitata sunt praemiis ac memoria hominum sempiterna. quo minus admirandum est eum facere illa qui immortalitatem concupiverit. haec vera laus est, quae non poetarum carminibus, non annalium monumentis celebratur, sed
Abbreviated transcription (Latin):
laces quidem et futose chartis et lingere
plus ille putcolanus sermo illiuis tẽpori
uectorq cursus atq ostentanio tur subin¬
iisu apud maliuolos postumi nomen
propter opimone petume nescio quli
estatem una non pluribus auris rtersit
sedistis sermonibus. Ueru anter andi
sscite uultis nisi .C. Cesaris sumaicis
ictedibilis in humo eadem liberalita
extitisset nos hunc postumuiam pdo
inforonon haberenus ille onera med¬
toru huins amicoꝵ extepit unu poltum
multi homĩs necessatiis secundis postum
tebus descripta substinuerũt puoeet
afflictis fortunis unmersa substintet
hoc simulattu pristine digintits qo
Cesro solus tuetat et substinet. que quide
inmiserrimis tebus huit tamen tribuẽ¬
da maxrma est Nisi ueto hoc mediotu
urtute effici potest. ut tantus ille uir tati
ducat Hunc et afflictu presertim et absẽm¬
tem et itanta fortuna sua ut aliena tes¬

Expanded text:
laces quidem et fucosae e chartis et linteis laces quidem et fucosae e chartis et linteis plus ille Puteolanus, sermo illius temporis, vectorumque cursus atque ostentatio, tum subinvisum apud malivolos Postumi nomen propter opinionem pecuniae nescio quam aestatem unam, non pluris, auris refersit istis sermonibus. verum autem, iudices, si scire voltis, nisi C. Caesaris summa in omnis, incredibilis in hunc eadem liberalitas exstitisset, nos hunc Postumum iam pridem in foro non haberemus. ille onera multorum huius amicorum excepit unus, quaeque multi homines necessarii secundis Postumi rebus discripta sustinuerunt, nunc eius adflictis fortunis universa sustinet. hoc simulacrum pristinae dignitatis quod Caesar solus tuetur et sustinet; quae quidem in miserrimis rebus huic tamen tribuenda maxima est; nisi vero hoc mediocri virtute effici potest ut tantus ille vir tanti ducat hunc, et adflictum praesertim et absentem, et in tanta fortuna sua ut alienam res