comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
idẽ rationabił uoluntã. S ad mo¬
nente priꝰ dõ & inuitante ad salu¬
tẽ. ut uł eligat. uel seqͣt᷑. uł agat oc¬
casioe salutis:. hoc ẽ ĩspiratione di¬
uina. Ut autẽ consequat᷑ qd eligit.¬
ne̾is. Ut ñ labam᷑ in ad epto salutĩ
muñe. sollicitudinis nr̃e ẽ. & celestiͤ
parit᷑ adiutorii. Ut labam᷑: potesta¬
tis nr̃e ẽ & ignauiȩ.
aptis ma unũ ẽ. s in gclesia¬
catholica. ubi unafides ẽ. ubi
in nomine patͥs & filii & sp̃s scĩ da¬
tur. Q ideo siqͥ apud illos hereci¬
cos baptizati st̃. qͥ in sc̃ȩ trinitatis

Expanded text:
id est rationalis voluntas: sed admonente prius Deo, et invitante ad salutem: ut vel eligat vel sequatur vel agat occasione salutis, hoc est, inspiratione Dei: ut autem consequatur, quod eligitneris: ut non labamur adepto salutis munere, sollicitudinis nostrae est, et coelestis pariter adjutorii: ut labamur, potestatis nostrae est et ignaviae. Baptisma unum est, sed in ecclesia, ubi una fides est ubi in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti datur. Et ideo siqui apud illos haereticos baptizati sunt, qui in sanct
Abbreviated transcription (Latin):
ue tumore suꝑatꝰ truncau̾it. Neq
illũ qͥ usuras acepisse ꝯuincit᷑. aut
inscena lusisse ꝓbat᷑. Neq eũ qͥ publi¬
ca penitentia mortalia criminad.¬
martirũ reliquias aesi xp̃i
uelut loca diumo cultui mancipa¬
ta. effectu pussimo. & deuotiõe fide¬
ullum cathecuminũ quãuis
inbotis oꝑib defunctũ. uitã hab̾e¬
baptismi sacramenta coplent᷑. Bapti¬
zatus confitet᷑ fidẽ suã corã sac̃dote
& in t̾rogatꝰ respondet. ille pͦ confes
guit᷑ igne. Ille manꝰ impositione
pontificis accipit spm̃ scm: hic lo¬

Expanded text:
e timore superatus truncaverit; neque illum qui usuras accepisse convincitur aut in scena lusisse noscitur; neque eum qui publica poenitentia mortalia demartyrum reliquias ac si Christi atas, velut loca divino cultui mancipata, affectu piissimo et devotione fideullum catechumenum, quamvis in bonis operibus defunctum, vitam aetemartyrii sacramenta compleantur. Baptizatus confitetur fidem suam coram sacerdote, et interrogatus respigne. Ille manus impositione pontificis accipit Spiritum
Abbreviated transcription (Latin):
uł ad qͥ escant ꝯfiteri: purgatȩ iam
fidĩ integritate confirment᷑ manis
impositiõe. Siuͦ paruuli st̃ uł he¬
betes qͥdoctͥnã ñ capiant: responde¬
ant pillis qͥeos offerũt iuxta mo¬

Expanded text:
vel acquiescunt confiteri, purgatae fidei integritate, firmentur manus impositione. Si vero parvuli sunt hebetes, qui doctrinam non capiant, respondeant pro illis qui eos offerunt juxta mo
Abbreviated transcription (Latin):
peccandi ñsit. Nam h̾entem ad huc
uoluntatẽ peccandi: gͥuari magiꝰ di¬
co eucharistie ꝑceptiõe ꝙͣ. purgari.
Et ido ꝗͣ. uis qͥs peccato mordeat᷑. pec¬
candi decet̾o ñ hab̾eat uoluntatem.
& cõmunicat᷑us satiꝰ faciat lacrimis
tione qͥ peccata piȩ confessioĩ donare
consueuit: accedat ad eucharistiam
intrepidꝰ. & secunu . S hoc de illo
dico. quẽ capitalia peccata ñ grauãt.
Nam qu̾e mortalia cͥmina pꝰbapt̾imũ
comissa p̃munt: hogor pͥmũ publica
penitentia satis facẽ. & ita sacerdotis
suddicio reconciliatũ cõmumõi sociari.
fiuult non ad iudiciũ uł condẽpnatio¬
ne sui eucharistiã ꝑciꝑe. S & secre.¬
ta satisfactiõe solui mortalia cͥmmn
non negamꝰ: ẜ mutato priꝰ secłari ha¬
bitu. it confess o religionis studio ꝑ
uite cor reptionẽ. & iugiimmno ꝑpetuo
eucharistiam oĩb dnĩcis dieb supplex
& subinissus usq ad mortẽ ꝑcipiat.

Expanded text:
ccandi non sit. Nam habentem adhuc voluntatem peccandi gravari magis dico Eucharistiae perceptione, quam purgari. Et ideo, quamvis quis peccato mordeatur, peccandi de caetero non habeat voluntatem, et communicaturus satisfaciat lacrymis tione, qui peccata piae confessioni donare consuevit, accedat ad Eucharistiam intrepidus et securus. Sed hoc de illo dico, quem capitalia peccata non gravant. Nam quem mortalia post baptismum commissa premunt, hortor prius publica poenitentia satisfacere, et ita sacerdotis judicio reconciliatum communioni sociari, si vult: non ad judicium et condemnationem sui Eucharistiam percipere. Sed et secreta satisfactione solvi mortalia crimina non negamus, sed mutato prius seculari habitu et confesso religionis studio per vitae correctionem, et iugi, immo perpetuo eucharistiam omnibus dominicis supplex et submissus usque ad mortem percipiat.
Abbreviated transcription (Latin):
nichei. uariata in pietatis germina.
uł ꝯt̾e istorũ origitus siue ordiniꝰ pesteᷤ.
qͣ duo pͥncipia sibi ignota introduct᷑.
ut cerdo. & marcion. uł contͣria. ut ma¬
nicheus. uł tria. ut barbas. ut secianus
& theodotꝰ. uł multa ut ualentinus.
uł xp̃m hominẽ fuisse absq dõ. ut
cherintꝰ. hebion. artemon. & fotinuꝰ.
Existis in ꝗͣ siqͥ ad nos uẽnerint: n reqͥ¬
rendũ ab eis utrũ baptizati sint an

Expanded text:
nichaei, variata impietatis germina: vel caeteri istorum originis sive ordinis pestisque, qui duo principia sibi ignota introducunt, ut Cerdo et Marcion: vel contraria, ut Manichaeus: vel tria et barbara, ut Secianus et Theodocus: vel multa, ut Valentinus: vel Christum hominem fuisse absque Deo, ut Cerinthus, Hebion, Artemon, et Photinus. Ex istis, inquam, si qui ad nos venerint, non requirendum ab eis utrum baptizati sint, an
Abbreviated transcription (Latin):
apłs ut integra ꝑ seueret ĩ nob̾. nec
nr̃o uitio aut minuat᷑. aut fugetur
hõ statim inpͥma mundi conditior
ut sola uigilantia mentis aduitente
etiã pͣcepti custodia ꝑseueraret. siud¬
lit in io qd̾ creatꝰ fuerat ꝑmañe. Pꝗͦ.¬
uͦ sedductiõe serpentis ꝑ euã dẽcidit :¬
arbitrii. ñ tñ electionẽ. ne ñ t̾e̾t suũ
qd emendaret peccatũ. nec merito in¬
dulg̃et᷑ q̃ ñ arbitrio diluisset. Manet
itaq ad q̃rendã salutẽ arbitrii lib̾taᷤ.¬
ñ tñ ad optinendã sũ illo qͥ q̾rente
facit ĩ uenire. Npulsantibꝰ ałperit.
Qͥ petentib donat: Sicut gͦ utiũ
salutĩ nr̃e. dõ miserante & ĩspirã¬
te hab̃e nos credimꝰ: ita arbitriũ
nat᷑e nr̃e sequax ẽẽ diuine ĩ spiatiõi
lib̾e ꝯfitem᷑. Igit᷑ ut ñ labani abono

Expanded text:
Apostolus ut integra perseveret in nobis, ne nostro vitio aut minuatur, aut fugetur homo statim in prima mundi conditione, ut salva vigilantia mentis adnitente etiam in praecepti custodia perseveraret, si vellet, in eo quod creatus fuerat permanere. Pam cecidit, narbitrii, non tamen electionem: ne non esset suum quod emendaret peccatum: nec merito indulgeretur, quod non arbitrio doluisset. Manet itaque ad quaerendam salutem arbitrii libertan ad obtinendam sine illo, qui quaerentes facit invenire, qui pulsantibus aperit, qui petentibus donat . Sicut ergo initium salutis nostrae Deo miserante et inspirante habere nos credimus, ita arbitrium nostrae naturae sequax esse divinae inspirationis libere confitemur Igitur ut non labamur a bono
Abbreviated transcription (Latin):
resurrectionẽ corꝑis sui.ut integra
& ꝑpetua beatitudine cũ ipso parit̾
inmutent᷑. sicut & peccatoꝵ animȩ
in inferno sub timore positȩ expec¬
tant resurrectionẽ sui corꝑiᷤ. ut cum
ipso diabolo ad penã conuertantur
peccata indubitant̃ credimꝰ. etiã¬
si in ultimo uitȩ spũ admissa pęnite
at. & publica lam̃tatione peccata
ꝓdant᷑. qi ꝓpositũ dĩ qͦ decrͤuit sal¬
uare qd̾ ꝑierat. stat ĩ mobilȩ. Q ideo

Expanded text:
oris sui, ut ad integram et perpetuam beatitudinem cum ipso pariter immutentur; sicut et peccatorum animae in inferno sub timore positae, exspectant resurrectionem sui corporis, ut cum ipso diabolo ad poenam detrudantur peccata indubitanter credimus, etiamsi in ultimo vitae spiritu admissorum poeniteat, et publica lamentatione 42 peccata prodantur, quia propositum Dei, quo decrevit salvare quod perierat , stat immobile; et i
Abbreviated transcription (Latin):
accẽpert̃ et̾nã beantudinẽ qͣ ã dõ sta.¬
bilit̾ ꝑ fruunt᷑: ut ea carere ñ possĩt.
S hoc ipsũ qd̵ ab illo statu beatituli¬
nis in quo sunt mutari in detepꝰ nuł¬
latenꝰ possunt. ñ eis nat᷑alit̃ insitum
s qua creatisunt gr̃t diune largita¬
it collatũ. Si eni angłi naturalit̃
incõmutabiles fierent᷑ nũꝗͣ. de eors

Expanded text:
acceperunt aeternam beatitudinem, qua Deo stabiliter perfruuntur, ut ea carere non possint. Sed hoc ipsum quod ab illo statu beatitudinis, in quo sunt beati, mutari in deterius nullatenus possunt, non eis naturaliter insitum; sed postquam creati sunt, gratiae divinae largitate collatum. Si enim angeli naturaliter incommutabiles fierent, nunquam de eor
Abbreviated transcription (Latin):
lit̃ sũmũ atq in cõmutabile bonũ.
& ab ipso creatas eẽ õs nat᷑as. Donaᷤᷤ
quide ꝙ a sũmo bono facte st̃ sed
mutabiles qd̾ de nichilo facte sunt.
Nullã nãq ẽẽ malã nat᷑am quia oĩs
natura inquantũ nata est bona est.
S quia in ea bonũ & muiu & aug̃i
minũ ẽẽ creature rationał malum
id est uniũ quo uoluntarie ipsa de¬
fecit a sũmo bono creatore suo altin
quo inuita pumiet᷑ ignis et̾m suppłi¬
tio. Illic passura iuste qd̃ hic amisit
in uste. Q quȩ ordinẽ inse ñserua

Expanded text:
liter summum atque incommutabile bonum, et ab ipso creatas esse omnes naturas. Bonas quidem, quia a summo bono factae sunt; sed mutabiles, quia de nihilo factae sunt. Nullamque esse malam naturam, quia omnis natura, in quantum natura est, bona est. Sed quia in ea bonum et minui et augeri minum esse creaturae rationalis malum, id est unum, quo voluntarie ipsa deficit a summo bono creatore suo; alterum quo invita punietur ignis aeterni supplicio. Illud passura juste, quia hoc admisit injuste. Et quae or
Abbreviated transcription (Latin):
raui. de illo libro uerbis meis attẽ¬
tius intues ualidã firmã q ñ iuideo.
Nam uelut firmamentũ eiꝰ ill  de
qd ibi dixi. Quis autẽ nouit quid
paruulis de quors cruciatib du
ricia maiors contundit᷑. aut ex-¬
autẽ nouit qͥd ipsis paruuliꝰ in secre¬
to iuditiors suors bone cõpensatio¬
nis reseruet ds̃ : S hoc ñ in merito
sit eis etiam ꝓillis mał quȩ hic indi¬
uersis affuc̾tionib ꝑtulerunt cõpen¬
satione prestari. Nũnic aut̃ẽ cũ ista
questio non possit absolui. nͥ etiã d̾his
quȩ circa eos cõpensatio cogitanda est
& de baptismo paruuloꝵ in eodẽ libͦ.
ñ quidẽ sufficient̃. s quantũ illi oꝑi

Expanded text:
raui de illo libro, uerbis meis attenraui de illo libro, uerbis meis attentius intuens ualidam firmamque non uideo. Nam uelut firmamentum eius illud est, quod ibi dixi: \'Quis autem nouit, quid paruritia majorum contunditur, aut exit, quid ipsis paruulis in secreto iudiciorum suorum bonae compensationis reseruet deus?\' sed hoc non inmerito sit eis etiam pro illis malis, quae hic in diuersis afflictionibus pertulerunt, compensatio illa praestari. nunc autem, cum ista quaestio non possit absolui, nisi etiam de his quae circa eos compensatio cogitanda est, et de baptismo paruulorum in eodem libro non quidem suf
Abbreviated transcription (Latin):
Qm̃ qͣꝙͣ nicħ recte feceruit. tñ nec pec¬
cantes aliqͥd ista ꝑpessi sunt. Nõ enĩ
frustra etiam infantes illos qͥcũ dñs nr̃
occisi st̃. in honore martirũ receptos
cõmendat eccła. Hec it̃ dixi cũ hanc
ipsam de qͣ nc̃ agitur uellem cõmuni¬
ne sententiã. Sicut enĩ paulo ante
cõmemoraui. qͦcͦq illarũ de anime
incarnatione qͥtuor opiuonũ uera
eẽt. in culpatã substantiã creato¬
ris & a nostroꝵ peccatoꝵ societate
remotissimã nitebar ostend̾e. & ideo
quec̃q illarũ t̾itate possit conuinci &
repudiari. ad curã intentionis meȩ
quã tc̃ habebã. ñ ꝑtinebat qñ quidẽ
cunctis diligentiore disputatione diᷤ¬
tursis. quecũq illarũ recte uinceret
gt̾as me securrissimo fieret qn etiã
sciłm om̃s id ord̃ agebã in uictũ ꝑsis¬
tere demonstrabam. Nc uͦ unã uo¬
lo si possũ rationẽ recꝰte elig̃e ex õi
b & ꝓpt̾ea huiꝰ ipsius de qua nunc
aguuꝰ defensionẽ in his qͤ comemo¬

Expanded text:
mquam nihil recte fecerint, tamen nec peccantes aliquid ista perpessi sunt? non enim frustra etiam infantes illos, qui, cum dominoccisi sunt, in honorem martyrum receptos commendat ecclesia\'. Haec tunc dixi, cum hanc ipsam, de qua nunc agitur, uellem communire sententiam. sicut enim paulo ante commemoraui, quaecumque illarum de animae incarnatione quattuor opinionum uera esset, inculpatam substantiam creatoris et a nostrorum peccatorum societate remotissimam nitebar ostendere. et ideo, quaecumque illarum ueritate posset conuinci et repudiari, ad curam intentionis meae, quam tunc habebam, non pertinebat, quando quidem cunctis diligentiore disputatione discussis, quaecumque illarum recte uinceret ceteras, me securissimo fieret, quando etiam secundum omnes id, quod agebam, inuictum persistere demonstrabam. nunc uero unam uolo, si possim, rationem rectam eligere ex omnibus et propterea huius ipsius, de qua nunc agimus, defensionem in his, quae commemo
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ. Cui delicto obnoxios paruulos nas.¬
ei & oͣĩs credit eccłia. & ipse iam contra
iouinianũ disputans & exponens io¬
nã ꝓpħam. sic̃ paulo añ cõmemoraui
fide ueracissima definisti. Credo & ĩ
aliis locis opusculor tuor. quȩ uł
ñ legi uł inp̃sentia ñ recordor. Huiꝰgͥ
dãpnationis in paruulos causã reqͥro:
qi neq animarũ si nouȩ fiunt singliꝰ
singułe uideo eẽ ullũ in illa etate pec¬
catũ: nec a deo dãpnari aliꝙͣ. credo ꝙͣ.
uidet nullũ hab̾e peccatũ. An forte
dicendũ e in paruulo carnẽ solam ee
paruulo aĩa ñ dũ id ag̃e potest nisi xͥ
acceꝑit sacͣmentũ. ꝑ hanc gr̃am carni
eiꝰ ad qͥri. qd illiꝰ morib ñ potuit. Si
autẽ sine illo sacram̃to aĩa paruuli
exierit. Ipsa quidẽ in ȩc̾na uita erit.
nũꝙͣ audiui. nũꝙͣ legi. s plane audi¬

Expanded text:
demnationem. cui delicto obnoxios paruulos nasci et omnis credit ecclesia et ipse iam contra Iouinianum disputans et exponens Ionam prophetam, sicut paulo ante commemoraui, fide ueracissima definisti, credo et in aliis locis opusculorum tuorum, quae uel non legi uel in praesentia non recordor. huius igitur damnationis in paruulos causam requiro, quia neque animarum, si nouae fiunt singulis singulae, uideo esse ullum in illa aetate peccatum nec a deo damnari aliquam credo, quam uidet nullum habere peccatum. An forte dicendum est in paruulo carnem solam essparuulo anima nondum id agere potest, si Christi acceperit sacramentum, per hanc gratiam carni eius adquiritur, quod illius moribus nondum potuit, si autem sine illo sacramento anima paruuli exierit, ipsa quidem in aeterna uita erit, numquam audiui, numquam legi, sed plane audi
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ sꝑni. Quero ũ contͣxerit anima rea¬
tũ qͦ trahat᷑ ĩ ꝯdẽpnationẽ etiã ĩ fantiᷤᷤ
morte p̃uentis. si ei ꝑsacͣm̃tũ qͦ etiam
garrire cepert̃ dicente̾. Hullum
reatũ ẽẽ ex adã tͣctũ qͥ ꝑbaptismum
in ĩ fante soluat᷑. Qd̃ te si scirẽ immo
nisi te id ñ saꝑe scirem: ne qꝙͣ. hoc abꝰ
te quererẽ aut querendũ putarem.
Sy qr tenemꝰ de hac re sententiã tuã
concinentẽ catholice uͥ iouiandnua
niloqͥa redarguens adhibuisti testimo¬
niũ exlibro iob. Nemo mundus ĩ con.¬
spectu tuo nec infans cuiꝰ ẽ diei unuiᷤ
uita suꝑterrã. Deinde ad iunxisti
tenem᷑ q rei insinulitudinẽ p̃uarica¬
tionis ade. Q ltt̾ tuuꝰ inionam pro.¬
pħam satis hoc insignit̾ dilucide q
de clarat. uͥ ieuinare paruulõ ꝓpt̾
ipsũ originale peccatũ merito coactoᷤᷤ
eẽ duixisti. Nom conuenient̾ abs te
quero hunc reatũ aĩa uͥ contͣcerit
un oporteat eã etiã in illa etate ꝑsa¬

Expanded text:
est sperni. quaero, ubi contraxerit anima reatum, quo trahitur in condemnationem etiam infantis morte praeuenti, si ei per sacramentum, quo etiam garrire coeperunt dicentes nullum reatum esse ex Adam tractum, qui per baptismum in infante soluatur. quod te sapere si scirem, immo nisi te id non sapere scirem, nequaquam hoc abs te quaererem aut quaerendum putarem. sed quia tenemus de hac re sententiam tuam concinenteniloquia redarguens adhibuisti testimonium ex libro Iob: Nemo mundus in conspectu tuo nec infans, cuius est diei unius uita super terram, deinde adiunxisti: 'Tenemurque rei in similitudinem praeuaricationis Adae\\ et liber tuus in Ionam prophetam satis hoc insigniter dilucideque declarat, ubi ieiunare paruulos propter ipsum originale peccatum merito coactos esse dixisti, non inconuenienter abs te quaero, hunc reatum anima ubi contraxerit, unde oporteat eam etiam in illa aetate
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ. habemꝰ in manib questionẽ non
sufficiat intimabo. & eũ ipsũ d t̾cio
libro locũ secerptũ his litt̾is inseram.
Nã ira se ht. De cruciatib autẽ corꝑiᷤ
quib affligunt᷑ paruuli quoꝵ per
xtatẽ nulla peccata sũt. si aĩe quib
animant᷑ ñ priꝰꝙ nͥ hoĩes eẽ ceperũt.
maior querela & quasi mi sericors po¬
ni solet cũ dr̃. Quid mali fecerũt
ut ista pat̾ent᷑ : quasi possit ẽẽ ĩ nocẽ¬
tiȩ meritũ anteꝙͣ. qͥsq nocere aliqͥo
possit. Cũ autẽ boni aliqͥd oꝑatur
ds inemendatione maiors cũ par¬
rib a mortib flagellant᷑ cur ista ñ
faciant qñ cũ tͣnsierint ꝓ ñ factis
in cõmodis emendati rectꝰ elegerint.
uenere. aut excusationẽ ĩ fucuri
iudicii supplicio ñ habebunt. siui¬
te huiꝰ angorib ad et̾nã uitã desidi¬
um conuent̾e uoluerint. Qs autẽ
nouit qͥd paruuł de quoꝵ cruciatib¬

Expanded text:
quam habemus in manibus, quaestione non quam habemus in manibus, quaestione non sufficiat, intimabo et eum ipsum de tertio libro locum secerptum his litteris inseram. nam ita se habet: \'De cruciatibus autem corporis, quibus affliguntur paruuli, quorum per aetatem nulla peccata sunt, si animae, quibus animamaior querela et quasi misericors deponi solet, cum dicitur: quid mali fecerunt, ut ista paterentur? quasi possit esse innocentiae meritum, antequam quisque nocere aliquid possit! cum autem boni aliquid operatur deus in emendatione maiorum, cum parribus ac mortibus flagellantur, cur ista non fiant, quando, cum transierint, pro non factis incommodis emendati rectius elegerint uiuere, aut excusationem in futuri iudicii supplicio non habebunt, si uitae huius angoribus ad aeternam uitam desiderium conuertere noluerint? quis autem nouit, quid paruulis, de quo
Abbreviated transcription (Latin):
nat᷑alib ductũ apparet ingrandib:
Quor̃ non nulli tam tardi & ob¬
luuosi sunt. ut ne pͥma quidẽ disce̾
litt̾arũ. elementa potuerint. Qdã
uͦ tante sunt fatuitatis. ut ñ mul¬
tũ apecorib differant qͦs morionef
uulgo uocant. R espondetꝰ fortasse
corꝑa hoc faciunt. S nũqͥd scđm hãc
sententiã ꝗͣ defendi uolumꝰ. Anima
sͥ corpꝰ elegit. & in eligendo cũ falleret᷑
errauit. aut cũ in corpꝰ cogeret᷑ intͣre
necessitate na scendi. alia corpora p̃oc¬
cupantib animarũ turb. ipsa ali¬
uo ñ inuenit: Ꝙ sicut ĩ spectało
aliqͦ locũ. it a carnẽ nũ ꝙͣ uoluit. s ꝙͣ
ualuit occupauit: Numqͥd hec &
ut constet nob ratio nouarũ aĩaꝵ
singuł corꝑib singillatĩq factarũ.
Ego quidẽ ñ de ingenus s saltim d̾ pȩ¬
ns paruuloꝵ quas in hac uita pa¬
tiunt᷑. dixi aliqͥd in libris illis deli¬
hero arbitrio: ꝙ qͥle sit. & cur mͥ ĩ istã

Expanded text:
naturalibus ductum apparet in grandibus, naturalibus ductum apparet in grandibus, quorum nonnulli tam tardi et obliuiosi sunt, ut ne prima quidem discere litterarum elementa potuerint, quidam uero tantae sunt fatuitatis, ut non multum a pecoribus differant, quos moriones uulgo uocant. respondetur fortasse: Corpora hoc faciunt. sed numquid secundum hanc sententiam, quam defendi uolumus, anima sibi corpus elegit et in eligendo cum falleretur, errauit? aut, cum in corpus cogeretur intrare necessitate nascendi, alia corpora praeoccupantibus animarum turbis ipsa aliud non inuenit et sicut in spectaculo aliquo locum ita carnem, non quam uoluit, sed quam ualuit, occupauit? numquid haec ut constet nobis ratio nouarum animarum singulis corporibus singillatimque factarum. Ego quidem non de ingeniis sed saltem de poenis paruulorum, quas in hac uita patiuntur, dixi aliquid in libris illis de libero arbitrio. quod quale sit et cur mihi in ista,
Abbreviated transcription (Latin):
uł ꝑmitt̾e. Nũ qͥd nã sicut aĩalia
irrationabilia recte dicimꝰ in usu
dari naturis excellentiorib & siui¬
ciosis sicut aꝑtissime in euangelio
uidemꝰ poicas adu̾sũ desicdãtos concessos
tẽ demonib hoc & de homine recte possu¬
niꝰ dice. animal ẽ enĩ. s rationale & si
re oĩmͦ dementis ẽ. Tantore gͦ malo¬
rũ qͤ fiunt inpariuł causa iusta di¬
catur. Nempe cũ maiores ista paciũ.¬
tur solemꝰ dicere. Aut sic̾ in iob m̾̃it a
examinari. aut sicut inherode peo¬
cata puniri. Ꝙ de qͥbdã exemplis gͦ
ds̃ manifesta eẽ uoluit alia que obscu¬
ra st̃ hominũ coniectare conceditur.
S hoc inmaiorib. De paruuł aut
quid respondeamꝰ edissere. si pęnis
tantis nulla ineis sunt punienda
peccata. Nã utiq nulla ẽ in illis
& atib examinanda iusticia. De ĩ¬
genioꝵ uͦ diu̾sitate qͥ dica. quȩ qͥdẽ
inparuuł latet. s ab ipsis exordiis

Expanded text:
uel permittere. num quidnam, sicut animalia uel permittere. num quidnam, sicut animalia inrationabilia recte dicimus in usus dari naturis excellentioribus > etsi uitiosis, sicut apertissime in euangelio uidemus porcos ad usum desideratum concessos esse daemonibus, hoc et de homine recte possumus dicere? animal est enim sed rationale etsi re omnino dementis est tantorum ergo malorum, quae fiunt in paruulis, causa iusta dicatur. nempe cum maiores ista patiuntur, solemus dicere aut sicut in lob merita examinari aut sicut in Herode peccata puniri et de quibusdam exemplis, quae deus manifesta esse uoluit, alia quae obscura sunt, hominum coniecturae conceditur. sed hoc in maioribus. de paruulis autem quid respondeamus, edissere, si poenis tantis nulla in eis sunt punienda peccata; nam utique nulla est in illis aetatibus examinanda iustitia. De ingeniorum uero diuersitate quid dicam? quae quidem in paruulis latet, sed ab ipsis exordiis
Abbreviated transcription (Latin):
bona faciat bonꝰ ds̃ quȩ nemo potest
facere nͥ ds̾: Hȩc & alia quȩ possum
sic̃ possũ dico ad u̾sus eos qͥhanc opinio¬
nẽ qͦ credunt᷑ aĩȩ sicut illa una singulis
fieri labefactare conant᷑. Q cũ ad pȩ¬
nas uentũ ẽ paruuloꝵ magnis michi
crede coartor angustiis: nec respon¬
deam ꝓrsus inuenio. Nonsolũ eaᷤ pe.
nas dico qͦs ht̃ pꝰ hanc uitã illa dãpua¬
tio qua necesse ẽ trahant᷑. side corꝑe
sas ꝙͤ in hac uita dolentib nob̃ u̾sansͦ
añ ocłos qͦs enum̾are si uelim. prius
tempꝰ ꝙͣ exempla defitiũt. languesct᷑
egritudinib. tor qͤnt᷑ dolorib. fame &
siti cruciant᷑. debilitant᷑ menbris. pri¬
uant᷑ sensib. uexant᷑ ab in mundiᷤ
spirinb. Demonstͣndũ ẽ utiq qͦ mo¬
do snĩ ulla sua mala causa rꝰte patiã¬
tur. Non enĩ dici fas ẽ aut ista ignorã¬
te dõ fieri. aut eũ ñ posse resistere
facientib aut in iuste ista uł fac̾e

Expanded text:
bona faciat bonus deus, quae nemo potest bona faciat bonus deus, quae nemo potest facere nisi deus? Haec et alia, quae possum, sicut possum, dico aduersus eos, qui hanc opinionem, qua creduntur animae sicut illa una singulis fieri, labefactare conantur. sed cum ad poenas uentum est paruulorum, magnis, mihi crede, coartor angustiis nec, quid respondeam, prorsus inuenio, non solum eas nas dico, quas habet post hanc vitam illa dampnacio, qua necesse est trahantur, si de corpore sas, quae in hac uita dolentibus nobis uersantur ante oculos, quas enumerare si uelim, prius tempus quam exempla deficiunt. languescunt aegritudinibus, torquentur doloribus, fame et siti cruciantur, debilitantur membris, priuantur sensibus, uexantur ab inmundis spiritibus. demonstrandum est utique, quo modo ista sine ulla sua mala causa iuste patiantur. non enim dici fas est aut ista ignorante. deo fieri aut eum non posse resistere facientibus aut iniuste ista uel facere
Abbreviated transcription (Latin):
tentiȩ calũpniari qd̃ dm̃ dare aĩmas
adulterinis conceptib uideat᷑ in dignũ.
uñ conant᷑ astruere meritis geste añ
carnẽ uitȩ animas qͣsi ad ergastula
huiꝰ mundi iuste posse ꝑduci. Non
me mouet multa cogitantẽ. quibũ
hec possit calũpnia refutari. E qd̾
ipse respondisti ñ ẽe uiciũ sementis
intritico qd̵ furto dr̃ eẽ sublatũ: s in
eo qͥ frumenta furatꝰ ẽ. Hec iccireot̾¬
rã ñ debuisse gremio suo semina con¬
fouere: qr sator inmunda ea ꝓ iece¬
rit manu. elegantissima similitudo
ista de ad ult̾inis fecib in hac qͦstiõe
faciebat angustias. gen̾alit̾ intuentimul
si habeat piũ prudentẽq consid̾atorẽ.
In effabilem laudẽ creatori excitat: qͣn¬
to magis creatione cuiꝰ libet dĩalis s
hõis: Si autẽ causa creandiquerit᷑
nulla citiꝰ & meliꝰ respondet᷑. nͥ qͥa om̃i
creatura dĩ bona ẽ. Ꝙ qͥd digniꝰ ꝗͣ ut

Expanded text:
tentiae calumniari, quod deum dare animas tentiae calumniari, quod deum dare animas adulterinis conceptibus uideatur indignum, unde conantur adstruere meritis gestae ante carnem uitae animas quasi ad ergastula huius modi iuste posse perduci, non me mouet multa cogitantem, quibus haec possit calumnia refutari. et quod ipse respondisti non esse uitium sementis in tritico,. quod furto dicitur esse sublatum,. sed in eo, qui frumenta . furatus est, nec idcirco terram non debuisse gremio suo semina confouere, quia sator inmunda ea proiecerit manu, elegantissima similitudo ista de adulterinis fetibus in hac quaestione faciebat angustias generaliter intuenti mulsi habeat prudentem piumque consideratorem, ineffabilem laudem creatori excitat, quanto magis creatio non cuiuslibet animalis sed hominis! si autem causa creandi quaeritur, nulla citius et melius respondetur, nisi quia. omnis creatura dei bona est; et quid dignius, quam ut
Abbreviated transcription (Latin):
cherrime currat & tͣnseat. Quanto
magis d̃s̃ cuiꝰ sapientia ꝑ ꝙͣ. facit om̃ia
longe oĩb p̃ferenda ẽ: Nulla ĩnatͦs
nascentib & occidentib tẽꝑũ spatia. qͦ
tãqͣ. sillabe ac uerba ac particulaᷤ hu
sꝰ scłi ꝑtinent. in hoc libentiũ rerum
tanꝙͣ mirabili cantico. uł breuiꝰ itł pro¬
ductiꝰ ꝙͣ modulatio p̃cognita & p̃fini¬
ta de poscit p̃terire ꝑmittit: hoc cura
etiam de arboris folio dixeris. & de nr̃o¬
rũ numero capilloꝵ. qͣnto magiᷤᷤ de
hominis ortu & occasu cuiꝰ tr̃ꝑpał uita
breuiꝰ ꝓductus ue ñ tendit᷑ quam ds
dispositor temꝑũ nouit uniu̾sitatiꝰ mod̾a¬
ut eo mͦ credi cogant animũ humanũ
ideo eẽ immortalẽ ꝙ añ oĩa tẽꝑa sit
ereatꝰ. ñ mouet fidem nrãm. Ut enĩ
alia taceam cpit eẽ in tẽꝑe ĩ morta¬
ei ultͣ ñ dñabit᷑. Illud uͦ qd̾ inlibro ad¬
uersus rufinũ posiusti. qͦsdã huic sẽ¬

Expanded text:
cherrime currat et transeat, quanto cherrime currat et transeat, quanto magis deus, cuius sapientia, per quam fecit omnianaturis nascentibus et occidentibus temporum spatia, quae tamquam syllabae ac uerba ad particulas huius saeculi pertinent, in hoc labentium rerum tamquam mirabili cantico uel breuius uel productius, quam modulatio praecognita et praefinita deposcit, praeterire permittit! hoc cum etiam de arboris folio dixerim et de nostrorum numero capillorum, quanto magis de hominis ortu et occasu, cuius temporalis uita breuius productiusue non tenditur, quam deus, dispositor temporum, nouit uniuersitatis moderaut eo modo credi cogant animum humanum ideo esse inmortalem, quod ante omnia tempora sit creatus, non mouet fidem nostram. ut enim alia taceam, coepit esse in tempore inmortaei ultra non dominabitur. Illud uero, quod in libro aduersus Rufinum posuisti, quosdam huic sen
Abbreviated transcription (Latin):
qͣlibet eximꝰ ab eo qd̾ nob̾ obicitur
dc requie di ab oꝑib suis. ne ꝓpt̾ea
nͥ credamꝰ nc̃ usq fie̾ri animas no
eis qͦs nouit eitomorit᷑os : Possumꝰ
respond̾e. ꝑ arentũ hinc peccata
uł coniunci uł flagellari. Possumꝰ
etiam recte illiꝰ modationĩ istare¬
linquere. quẽ scimꝰ oĩb generali¬
ter transeuntib reb ubi st̃ etiã
animaliũ ortus & obitꝰ cursum
ornatissimũ at q ordinatissimũ
dare s nos ista sentire ñ poss e.
Quȩ si sentiremꝰ delectatioe i effabi¬
li mulcerem᷑. Non enĩ frustra ꝑ pro¬
pħam qͥ hec diuinitꝰ in spirata didi¬
cenit dictũ ẽ de deo. Q ꝓfert nume¬
rose scłm. Uñ musica .i. scientia sẽ¬
sus ue bñ modulandi ad ammonitio¬
nẽ magne rei etiã mortalib ratio¬
nales habentib animas. dĩ largitate
concessa est. Uñ si hõ faciendi artifex
carminis nouit. quas quib moias
uocib tribuat. ut illud qb̾ canitur
decedentib ac succedentib sonis pul¬

Expanded text:
quolibet eximus ab eo quod nobis objicitur de requie Dei ab operibus suis, ne propterea non credamus nunc usque fieri animas noveis quos novit cito morituros? possumus respondere, parentum hinc peccata vel convinci, vel flagellari. Possumus etiam recte illius moderationi ista relinquere, quem scimus omnibus temporaliter transeuntibus rebus, ubi sunt etiam animalium ortus et obitus, cursum ornatissimum atque ordinatissimum dare, sed nos ista sentire non posse, quae si sentiremus, delectatione ineffabili mulceremur. non enim frustra per prophetam, qui haec diuinitus inspirata didicerat, dictum est de deo: Qui profert numerose saeculum. unde musica, id est scientia sensusue. modulandi ad admonitionem magnae rei etiam mortalibus rationales habentibus animas dei largitate concessa est. unde si homo faciendi artifex carminis nouit, quas quibus moras uocibus tribuat, ut illud, quod canitur, decedentibus ac succedentibus sonis pul
Abbreviated transcription (Latin):
u̾sarũ urbiũ alienigenas comemo¬
rem qͦs popłs iudeoꝵ ñ quiue
ex pellere de urbib & sedib suis
cũ ipsa metropoł tua pri iebus
postea salem t̾cio hierosoluma &
nc̃ elia iebuseos expellere ñ ualue¬
rint s manserint eũ eis il scan¬
dalũ exemplũꝙ uitioreintantaũ

Expanded text:
uersarum urbium alienigenas commemouersarum urbium alienigenas commemorem, quos populus Iudaeorum non quiuit expellere de urbibus et sedibus suis, cum ipsa metropolis tua — prius Iebus, postea Salem, tertio Hierosolyma et nunc Aelia — Iebusaeos expellere non ualuerit, sed manserit cum eis in scandalum ex
Abbreviated transcription (Latin):
ne continet᷑ a meridie maris salia¬
rũ ꝑ sy na & cades barne usq ad tor¬
rentẽ egypti qͥ iuxta rini mari
magrio in fluit & ab occidente ipsũ
mare qd̃ palestine phenici symie
coelem cilicie que ꝑtenditꝰ ab aqͥ¬
lone. taur montẽ ꝙ ꝥhirum usq
emath qͣ appellat᷑ epiphania syrie
ad orientẽ u ꝑantiochiã & lacum
crnerech. qͣ nc̃ ty beries appellat᷑
& iordanẽ qui mari influit salina¬
rũ qd̾ nc̃ mortuũ dr̃. Trans ior¬
danẽ autem dua semis tribu¬
n possessio ẽ ruben & gat & dimi¬
die trib mannases. Ꝙ ego fateor¬
hec tͥ hec tͥ repmissa ñ tradita
si ob seruasses mandata dĩ & ip̃cep¬
tis illꝰ ambulasses. si ri oĩpotente dõ
coluisses behelfegor & baalim beel¬
⁊ebub & camos. qͦs qr p̃tulisti dõ
oĩa quȩ tͥ ꝓmissa fuerant ꝑdidiꝰ¬
⁊i. & mͥ in euangłio ꝓmittunt᷑ reg¬
na celors quȩ in strum̃tũ uetus
mittente. s in me qͥ ꝑmissũ acci

Expanded text:
ne continetur, a meridie maris salinane continetur, a meridie maris salinarum per Sina et Cades-Barne usque ad torrentem Aegypti, qui iuxta Rinocoruram mari magno influit, et ab occidenici, Syriae Coelen Ciliciaeque praetenditur, ab aquilone Taurum montem et Zephyrium usque Emath, quae appellatur Epiphania Syriae, ad orientem uero per Antiochiam et lacum Ceneret, quae nunc Tiberias appellatur, et Iordanem, qui mari influit salinarum, quod nunc mortuum dicitur, trans Iordanem autem duarum semis tribuum possessionem, Ruben et Gad et dimidihaec tibi repromissa, non tradita, si obseruasses mandata dei et in praeceptis illius ambulasses, si non pro omnipotente deo coluisses Beelphegor et Baalim, Beelzebub et Chamos, • quos quia praetulisti deo, omnia, quae tibi promissa fuerant, perdidisi in euangelio promittuntur regna caelorum, quae instrumentum uetus mittente, sed in me, qui promissum acci
Abbreviated transcription (Latin):
cio tendit᷑. Neq enĩ dauid & salo¬
mon potentissimos reges ex ceptiꝰ his
qͦs pꝰ uictoriã in amicitiã receperur
plus tenuisse scͥpt᷑a testat᷑. Et hocdi¬
co ut taceã qͥnꝙ palestinȩ cuutates
gazan ascalonẽ. gech. acaron. azo
saracenos uocant inuicinia urbis
hierłm. Pudet dic̾e latitudinẽ terre
repmissionis. ne & hnicis occasionem
basphemandi de disse uideamꝰ. Ab iop¬
pe usq ad uicłm nr̃m bechleem qͣdra¬
ginta .ui. milia st̃ cui succedit uas¬
tissuma solitudo plena ferociũ bar
poeta el oqͣnt issimꝰ mentionẽ lateq ua¬
gantes harcei. ab araca oppido quod ĩ
solitudine sitũ ẽ qͦs nc̃ corrrupto sermo¬
ne a fribaricianos uocant. Hi sunt
qui ꝓlocor qualitatib diu̾sis nomi¬
uida tuarũ longitudo & latitudo t̾ra¬
rum. In his głaris suꝑ his te ꝑdiu̾sas
ꝓuintias ignorantib iactitas adpo.¬
płm phaleras. Ego te intꝰ & incute
noui. Qd̾ si ob ieceris t̾rã repiniᷤ¬
sionis dici quȩ innumeroꝵ uolumi¬

Expanded text:
tio tenditur. neque enim Dauid et Salomon, potentissimos reges, exceptis his, quos post uictoriam in amicitiam receperunt, plus tenuisse scriptura testatur. et hoc dico, ut taceam quinque Palaestinae ciuitates, Gazam, Ascalonem, Geth, Accaron, AzotSarracenos uocant, in uicinia urbis Hierosolymae. pudet dicere latitudinem terrae repromissionis, ne ethnicis occasionem blasphemandi dedisse uideamur. ab Ioppe usque ad uiculum nostrum Bethleem quadraginta sex milia sunt, cui succedit uastissima solitudo plena ferocium barbpoeta eloquentissimus mentionem: lateque uagantes Barcaei, a Barca oppido, quod in solitudine situm est, quos nunc corrupto sermone Afri Baricianos uocant. hi sunt, qui pro locorum qualitatibus diuersis nomiaee, tuarum longitudo et latitudo - terrarum, in his gloriaris, super his te per diuersas prouincias ignorantibus iactitas: ad populum phaleras, ego te intus et in cute noui. Quodsi obieceris terram repromissionis dici, quae in Numerorum uolumi
Abbreviated transcription (Latin):
fac̾et. Ita utrũq uerũ eẽ monstrat᷑.
ss nͥ potest euangłio eẽ contrariũ.
Uerũ his qͥhec ideo dicunt ne creda¬
tur mͦ ds̃ sicuti illã unã nouaᷤ ãĩaᷤᷤ
quȩ ñ erant fac̃e. s ex illa una qͤ
iam erat eas creare. uł exfonte ali¬
qͥ siue thesauro quodã qũe tuno
fecit eas mitt̾e. facile respondetur
etiam ilł sex dieb multa dm̃ cͤasse
ex his nat᷑is qͣs iam creauerat:
fec̾it manifestũ ẽ. Nulla enĩ erat
auis. nullus piscis. nulla arbornul¬
lũ animal. & nec in telligit᷑ ab hi
creatiᷤᷤ reqͥeuisse quȩ ñ erant & crea¬
ta sunt. Idẽ cessasse ne ult᷑ quȩ n̾
ñ in nescio qͦ fonte iam existenteᷤᷤ
mitt̾e. nec de se ipso tamqͣ suas par¬
ticulas irrorare. nec de illa una
originalit᷑ tͣhere. nec ꝓdelictiᷤ ante
carnẽ cõmissis carneis uinculiᷤᷤ cõpe¬
dire s nouas creare singulã singu
fecerat homitiẽ adhimaginẽ suã.

Expanded text:
faceret. ita utrumque uerum esse monstratur, faceret. ita utrumque uerum esse monstratur, si non potest euangelium esse contrarium. Verum his, qui haec ideo dicunt, ne credatur modo deus sicut illam unam nouas animas, quae non erant. facere, sed ex illa una, quae iam erat, eas creare uel ex fonte aliquo siue thesauro quodam, quem tunc fecit, eas mittere, facile respondetur etiam illis sex diebus multa deum creasse ex his naturis, quas iam creauerat, fecerit, manifestum est; nulla enim erat auis, nullus piscis, nulla arbor, nullum animal et bene intellegitur ab his creatis requieuisse, quae non erant et creata sunt, id est cessasse, ne ultra, quae non citur animas non in nescio quo fonte iam existentes mittere nec de se ipso tamquam suas particulas inrorare nec de illa una originaliter trahere nec pro delictis ante carnem commissis carneis uinculis compedire sed nouas creare singulas singulfecerat hominem ad imaginem suam,
Abbreviated transcription (Latin):
n nͥ indapnationẽ tͣhi. obsecro te
qͦm̃ hec opinio defendit᷑. qͦ creduig᷑
anime ñ ex illa una pͥmi hõis fieri
o̾s. si sicut illa una uni. ita singulis
singłe. Ea uͦ quȩ dicunt᷑ alia contͣ hãc
opinionẽ facile puto me posse refelle.¬
ne sicut ẽ illud quo eã sibi qͥdã idet᷑
urgere. qͦmͦ consumauerit ds̃ omĩa
oꝑa sua sexto die & septimo reqͥeuit.
si nouas ad huc animas creat. Quib
si dxerimꝰ ꝙ ex euangłio in supͣdictam
ministrando. ñ nouas instituendo na¬
tas. ne scͥpt᷑ȩ geneseos contͣ dicatur
ubi aꝑtissime legit᷑ consũmasse dm
reqͥeuisse. utiq acreandis nouis
creat᷑is in telligendũ ẽ ñ agub̃nãdiᷤ.
Quia t̾c ea quȩ ñ erant fecit. ã qͥb
faciendis requieuit. qi consũmau̾at
dĩa que añ quã eẽnt. uidit eẽ faciẽ¬
da: ut d̾e inceps ñ qͤ ñ erant. s exhiᷤ
quȩ ia erant crearet & fac̾et qͥcqͥd

Expanded text:
non nisi in damnationem trahi, obsecro te, non nisi in damnationem trahi, obsecro te, quomodo haec opinio defenditur, qua creduntur animae non ex illa una primi hominis fieri omnes sed sicut illa una uni ita singulis singulae? Ea uero, quae dicuntur alia contra hanc opinionem, facile puto me posse refellere, sicuti est illud, quo eam sibi quidam uidentur urgere, quomodo consummauerit deus omnia opera sua sexto die et septimo requieuerit, si nouas adhuc animas creat. quibus si dixerimus, quod ex euangelio in supra dicta ministrando, non nouas instituendo naturas, ne scripturae Geneseos contradicatur, ubi apertissime legitur consummasse deum requieuisse, utique a creandis nouis creaturis intellegendum est, non a gubernandis, quia tunc ea, quae non erant, fecit, a quibus faciendis requieuit, quia consummauerat omnia, quae, antequam essent, uidit esse facienda, ut deinceps non ea, quae non erant, sed ex his, quae iam erant, crearet et faceret, quicquid
Abbreviated transcription (Latin):
uerũ a doctis etiã qͥnta humilitate
discamiꝰ. Noce gͦ queso qd̵ doceã. doce ꝙ
teneam. & dic mͥ si anime singillatim
singulis nascentib fiunt uͥ in paruuł
peccent. ut in digeant in sacm̃to xp̃i
remissione peccati peccantes in adã
ex quo caro ẽ ꝓpagata peccati aut
si ñ peccant qua iusticia creatoris
ita peccato obligant᷑ alieno. cum ex¬
inde ꝓ pagatis mẽbris mortalibus
inserunt᷑. ut eas nͥ ꝑ eccłam subuẽ¬
tum fuerit dapna tot conseqͦͥnt᷑.
cũ in earũ potestate ñ sit ut eiᷤ pos¬
sit gr̃a baptismi sub ueniri. Tot gͥ
aĩarũ milia quȩ ĩ mortib paruulo¬
rũ sñ indulgentia xani sacͦmenti
de corꝑib exeunt qua eqͥtate damp¬
nantur si nouȩ creat᷑e nullo suo
pcedente peccato. s uoluntate ereatoriꝰ
singulȩ singłis nascẽtib ad heseruts
quib eas animandiᷤ ille creauit &
nulla sua culpa sñ baptismo xͥ de cor¬
peccatoe uł puniat in nocẽteꝰ. ne eẜ

Expanded text:
verum a doctis etiam quanta humilitate verum a doctis etiam quanta humilitate discamus? Doce ergo, quaeso, quod doceam, doce, quod teneam, et dic mihi, si animae singillatim singulis hodieque nascentibus fiunt, ubi in paruulis peccent, ut indigeant in sacramento Christi remissione peccati peccantes in Adam, ex quo caro est propagata peccati; aut, si non peccant, qua iustitia creatoris ita peccato obligantur alieno, cum exinde propagatis membris mortalibus inseruntur, ut eas, nisi per ecclesiam subuentum fuerit, damnatio consequatur, cum in earum potestate non sit, ut eis possit gratia baptismi subueniri. tot igitur animarum milia, quae in mortibus paruulorum sine indulgentia Christiani sacramenti de corporibus exeunt, qua aequitate damnantur, si nouae creatae nullo suo praecedente peccato sed uoluntate creatoris singulae singulis nascentibus adhaeserunt, quibus eas animandis ille creauit etnulla sua culpa sine baptismo Christi de corpeccatrices uel puniat innocentes, neque
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ nob conferre oĩb possit nͥ ut bre¬
uit᷑ rescrib̾e ꝗͣ. responde malusseᷤ.
Credo ne suꝑfluo laborares ubi ego
eẽm quẽ putabas id optime scire ꝙ
ille quesiuerat. E oce uolo ut illa sẽ¬
tentia etiam mea sit s ñdum ee
confirmo. Misisti ad me discipulos.
qd̃ doceam. Nã ut doctã malitia me
flagitant. eisq me sicut alia multa
& hoc ignorare confiteor. & fortasse qͣ¬
uis in os meũ uerecundent᷑ tñ apd̃se
dicunt. Tues magist᷑ in isrł & hec
ignoias: Qd quidẽ dñs ei dixerit
qui erat unꝰ illoꝵs qͦs delectabat
uocari rabbi. Unde etiã ad uerum
magistrũ nocte uen̾at. ꝙ fortassiᷤ
erubescebat disc̾e qui doc̾e consueue¬
re. quã uelut magistrũ delectat
audiri. Recolo enĩ qͥd dixerit eiꝰ qͦs
adhuc ista nescimꝰ. & neq orando. neq
legendo. neꝙ cogitando. & ratiocinado
inuenire potiumꝰ. ut ꝓbem᷑ ñ solũ
in doctos quanta caritate doceamue.

Expanded text:
quod nobis conferri omnibus posset, quod nobis conferri omnibus posset, uiter rescribere quam respondere maluisses, credo ne superfluo laborares, ubi ego essem, quem putabas id optime scire, quod ille quaesierat. ecce uolo, ut illa sententia etiam mea sit, sed nondum esse confirmo. Misisti ad me discipulos, quod doceam. nam ut doceam, multi a me flagitant eisque me sicut alia multa et hoc ignorare confiteor. et fortasse, quamuis in os meum uerecundentur, tamen apud se dicunt: tu es magister in Israhel et haec ignoras? quod quidem dominus ei dixit, qui erat unus illorum, quos delectabat uocari rabbi, unde etiam ad uerum magistrum nocte uenerat, quia fortassis erubescebat discere, qui docere consueuere quam uelut magistrum delectat audiri. recolo enim, quid dixerit eis, quos adhuc ista nescimus, et ea neque orando, neque legendo, neque cogitando et ratiocinando invenire potuimus, ut probemur non solum indoctos quanta charitate doceamus,
Abbreviated transcription (Latin):
tã & opp̃ssã. & ad peccandi necessita¬
tẽ ꝑductã eẽ contendunt. Hoc itaq
excepto heretice opinionis errore:
ex qͥtuor reliqͥs opiniõib quȩ nã sit
eligenda scire de sido. Quec̃q enim
eligenda ẽ. ab sit ut impugnet hãc
lib̾ationẽ ex obligatione peccati eã
hoc certe qͣd singulã animã singłis
nascentib. etiã mͦ s faciat. cui sentẽ¬
tiȩ ne obiciat᷑ ꝙ õs creatͦas sexto
die consũmauerit dr̃ & septimo
requie it adhibes testimoniũ ex
euangłio pat̾ m̃s usq nc̃ oꝑatur
Si enĩ ad marcellinũ scͥpsisti in qͣ
xpła etiam mei comemorationem
beniuolentissime fac̾e dignatꝰ es
Qd̾ si potuissem non ille hoc abᷤ te
tam longe posito inqͥreret. si tamẽ
id tͥ ex affrica scͥpsit. Nã qñ scͥpserit
nescio: tantũ scio qd̾ de hoc bene cog¬
nou̾it cunctationẽ meã. Unde me
in consulto fac̾e uoluit ꝙͣ ꝙͣ etiã si con¬
suleret magis ortarer & gr̃as agerẽ

Expanded text:
tam et oppressam et ad peccandi necessitatam et oppressam et ad peccandi necessitatem perductam esse contendant. hoc itaque excepto hereticae opinionis errore ex quattuor reliquis opinionibus quaenam sit eligenda, scire desidero. quaecumque enim eligenda est, absit, ut inpugnet hanc liberationem ex obligatione peccati eamqhoc certe sentis, quod singulas animas singulis nascentibus etiam modo deus faciat. cui sententiae ne obiciatur, quod omnes creaturas sexto die consummauerit deus, septimo requieuerit, adhibes testimonium ex euangelio: Pater meus usque nunc operatur. sic enim ad Marcellinum scripsisti, in qua epistula etiam mei commemo<3Tn«, rationem beniuolentissime facere dignatus es, am. quod si potuissem, non ille hoc abs te tam longe posito inquireret, si tamen id tibi ex Africa scripsit. nam quando scripserit, nescio; tantum scio, quod de hoc bene cognouerit cunctationem meam, unde me inconsulto facere uoluit. quamquam etiam si consuleret, magis hortarer et gratias agerem,
Abbreviated transcription (Latin):
opiniones de anime ĩ carnationum
utru ex ilła una qᷤ pͥmohõĩ data est
det̾e ꝓ pagent᷑. ac singulis qͥb ꝗ noue
etiã mͦ fiant. an alicubi existenteᷤ uł
mittant᷑ diuinitꝰ uł sponte labant᷑
in corꝑa. ita pu̾aui ẽẽ tractandas. ut
quelibet earũ uera eẽt ñ impediret
intentione meã. qua tc̃ ad u̾sus eos qͦntiᷤ
pot̾am uirib agebã qͥnat᷑am mali suo
pͥncipio preditã adu̾sus dñi conant᷑
in aucere .i. contͣ manicheos. Nam de
pͥscillianistĩ ad huc nicħ audierã qͥ ñ
multũ ab istis dissimiles blasphemias
fabulant᷑. Ideo qͥntã opinionẽ ñ addidi.
qͣ in tua epła int̾ et̾as cõmemoras ti
ne aliꝗͣ p̃t̾ires. uͥ de hac qͣstio̾e ĩ t̾rogasti
nescriisisti religiose memoriȩ uiro no¬
bisq inxͥ caritate gͣtissimo marcellino
naturã creature uiciis & labe sec̾nͣe
cũ illi a substantia mali cui ꝓͥũ pͥnci¬
piũ pͥncipesq tͥhuut ipsam bonidĩ
substantiã exparte qͦ apta ẽ. corrup¬

Expanded text:
arnatione, utrum ex illa una, quae primo homini data est, ceterae propagentur, an singulis quibusque nouae etiam modo fiant, an alicubi iam existentes uel mittantur diuinitus uel sponte labantur in corpora, ita putaui esse tractandas, ut, quaelibet earum uera esset, non inpediret intentionem meam, qua tunc aduersus eos, quantis poteram uiribus, agebam, qui naturam mali suo principio praeditam aduersus deum conantur inducere, id est contra Manicheos. nam de Priscillianistis adhuc nihil audieram, qui non multum ab istis dissimiles blasphemias fabulantur. ideo quintam opinionem non addidi, quam in tua epistula inter ceteras commemorasti, ne aliquam praeterires, ubi de hac quaestione interroganti rescripsisti religiosae memoriae uiro nobisque in Christi caritate gratissimo Marcellino,naturam a creaturae uitiis et labe secernerem, cum illi a substantia mali, cui proprium principium principesque tribuunt, ipsam boni dei substantiam ex parte, qua capta est, corrup
Abbreviated transcription (Latin):
sacram̃to eiꝰ in qͣlibet corꝑis ȩtate d̾ cor¬
pore exierit: & in penã futurã & in
ultimo iuditio recepturã corpꝰ ad pę¬
nam. Si autẽ pͦ gen̾ationẽ humanã
quȩ facta ẽ ex adã regen̾et᷑ in xp̃o
ad eiꝰ ꝑtinens societatẽ. & requiem pͦ
mortẽ corꝑis habit᷑am & corpꝰ ad głam
recept᷑a. Hȩc st̃ qͣ de anima firmissime

Expanded text:
ibet corporis aetate, de corpore exierit, et in poenam futuram, et in ultimo judicio recepturam corpus ad poenam. Si autem post generationem humanam, quae facta est ex Adam, regeneretur in Christo ad ejus pertinens societatem, et requiem post mortem corporis habituram, et corpus ad gloriam recepturam. Haec sunt quae de anima firmissime
Abbreviated transcription (Latin):
ita diffunderet᷑ ut uidemiꝰ corpora diffu¬
sa ꝑspacia locoꝵ minorib suis partil
minora occupare & ampliorib aplicra
corp qle trenũ ẽ nec qͣle humidum
aut greũ aut ethereũ. Dĩa quippe
talia maiora st̃ i̾maiorib locis & mino.
ramminorib. &e nicħ eoꝵ in aliqͦ
sui parte totũ adẽ s ut st̃ partes lo¬
cors ita occupant᷑ partib corporum.
Uñ intelligit᷑ anima siue corpꝰ siue
incorꝑa dicenda ẽ sit: ꝓͥa quandam
hab̾e natłim. oĩb his mu̾ndane molis
elem̃tis excellentione substantia cͤa¬
tam. quȩ ueracit̾ ñ possit in aliqua
phantasia corꝑaliũ umnaginũ quas
ꝑ carnis sensus accepiniꝰ cogitari. He¬
Aoceã. s ut aꝑiam qͥd firmissime de Aĩa
teneam. ne me qͥs ꝗͦ cũ ad ea uenero
qͣ reqͥro nichil de aĩa uł scientia uel
fide teñe arbitret᷑. Certꝰ etiam sum
animã nulla dĩ culpa nulla dĩ sceces¬

Expanded text:
ita diffunderetur, ut uidemus corpora diffuita diffunderetur, ut uidemus corpora diffusa per spatia locorum minoribus suis partibus minora occupare et amplioribus ampliora. corpus, quale terrenum est nec quale humidum aut aerium aut aetherium. omnia quippe talia maiora sunt in maioribus locis et minora in minoribus et nihil eorum in aliqua sui parte totum adest, sed, ut sunt partes locorum, ita occupantur partibus corporum. unde intellegitur, anima siue corpus siue incorporea dicenda sit, propriam quandam habere naturam omnibus his mundanae molis elementis excellentiore substantia creatam, quae ueraciter non possit in aliqua phantasia corporalium imaginum, quas per carnis sensus percipimus, cogitari, sedoceam, sed ut aperiam, quid firmissime de anima teneam, ne me quisquam, cum ad ea uenero, quae requiro, nihil de anima uel scientia uel fide tenere arbitretur. Certus etiam sum animam nulla dei culpa, nulla dei neces
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ẽ corpꝰ anima. Ptotũ qͥppe corpꝰ quos
animat ñ locali diffusione s quadã¬
uitali intentione porrigit᷑. Namꝑos
eiꝰ particulas tota simul ad est. nec
minor inminorib & in maiorib ma¬
ior: s alicubi interitiꝰ. alicubi remis¬
Nã cũ exiguo puncto incarne uiua
aliqͥd tangit᷑. ꝙͣ.uis locꝰ ille nsolũ totiꝰ
corꝑis ñ sit. s uix in corꝑe uideatur.
animã tam̃ totã ñ latet. Neq id quod
sentit᷑ ꝑ corꝑis cuncta discurrit. sed
ibi tantũ sentitur ubi fit. Unde gͦ
ad totã mox ꝑuenit qi ñ ĩ toto fit: nͥ
qr & ibi tota ẽ uͥ fit nec ut tota ibi sit
cȩtã deserit. uiuunt eñ & illa ea
p̃sente: uͥ nichil tale factũ ẽ. Qd si fie¬
ret utrũq simul fieret. simuł utrũ¬
q totã parit̾ ñ lateret. Hinde & in
oĩb simul & in singulis particuliᷤᷤ cor¬
ꝑis sui tota simul ee ñ posset si ꝑ illas

Expanded text:
non est corpus anima. per totum quippe corpus, quod non est corpus anima. per totum quippe corpus, quod animatvitali intentione porrigitur: nam per omnes ejus particulas tota simul adest, nec minor in minoribus, et in majoribus major; sed alicubi intentius, alicubi remisnam cum exiguo puncto in carne uiua aliquid tangitur, quamuis locus ille non solum totius corporis non sit, sed uix in corpore uideatur, animam tamen totam non latet neque id, quod sentitur, per corporis cuncta discurrit, sed ibi tantum sentitur, ubi fit. unde ergo ad totam mox peruenit, quod non in toto fit, nisi quia et ibi tota est, ubi fit, nec, ut tota ibi sit, cetera deserit? uiuunt enim et illa ea praesente, ubi nihil tale factum est. quod si fieret et utrumque simul fieret, simul utrumque totam pariter non lateret. proinde et in omnibus simul et in singulis particulis corporis sui tota simul esse non posset, si per illas