comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Aut quare hauc quartam nuta¬
cõnem non deberet add̾e deus obme¬
delam hominũ qui quartã genera¬
cõnem ut osteudimus addidit ad
reꝑacõnem salutis ip̃oꝵ ut sic̃ ille
sũe bonus cunta bona increatisᷤ
que fore meis decebat sine iuidia
ẽẽ uoluit ita quoq mira narietatis
pulcritudine nullus genera cõns
modus decens de ẽẽt hominib uł¬
lus mutandi modus competens
deeẽt reb. Quomam gͥ satis deꝑ
posicõne ut arbitror constitit .s. qͦ
niam mutacõnem hanc deus si bo¬
luit fecit probanda tantũ restat as
ad huc exhaurienda uenena suꝑ¬
sunt oꝑtimius id suo loco serua¬
mus. ⁊unc gͥ pͥoribus adu̾sarioꝵ
calumpniis discussis. hic si placet
aliquantulũ quiescamus ut ⁊ que
dicta sunt diligencius recolas. et dũ
nouo inicõ in ea ꝙ sequntur assur¬
gimus animus tunis noua inten¬
Am tuis obieccõnib res¬
pondeo prudent᷑ adu̾tat
si quis hec legerit non me
laborare mnic ad expugnandũ nr̃is

Expanded text:
Aut quare hanc quartam mutaAut quare hanc quartam mutationem non deberet addere Deus ob medelam hominum, qui quartam generationem ut ostendimus addidit ob reparationem salutis ipsorum: ut sicut ille summe bonus cuncta bona in creaturis, quae fore in eis decebat, sine invidia esse voluit; ita quoque mira varietatis pulchritudine nullus generationis modus decens deesset hominibus, nullus mutandi modus competens deesset rebus. Quoniam igitur satis de propositione, ut arbitror, constitit scilicet quoniam mutationem hanc Deus, si voluit, fecit probanda, tantum restat assadhuc exhaurienda venena supersunt, opportunius id suo loco servamus. Nunc igitur, prioribus adversariorum calumniis discussis, hic, si placet, aliquantulum quiescamus: ut et quae dicta sunt diligentius recolas, et, dum novo initio in ea quae sequuntur assurgimus, animus tuus nova intenDum tuis objectionibus respondeo, prudenter advertat si quis legerit, non me laborare nunc ad expugnandum nostris
Abbreviated transcription (Latin):
difficilline quo eas aliquatenus
proprie expͥmere possit. Et cetere
quidem mutacõnes reꝵ subiectaꝵ
sunt. hec dñi. Ille creaturaꝵ cetaꝵ
hanc suo proprio corpori auctor ip̃e
retimit. Et ceteras quidem semel
inpͥncipio nissit eẽ deus ⁊ facte sũt
hanc autem ⁊ prophetics oracul
⁊ rebus gestis ⁊ maxime q sacrifi¬
ciis ⁊ miraculoꝵ nouitate ꝓmitte̾
⁊ prefigurare abinicio non cessauit.
nitate et studio ꝑ uerba ꝙ ad hͦ p¬
sum propria deus ip̃e hac dommꝰ
prebet effectum. Quibus omnib
aliisꝙ ꝑ multis digne ꝑspectis ual¬
de credibilior hec cariorq qui due i e
potest ⁊ debet iudicari. Si enĩ deus
id ꝙ difficilius est ⁊ ab intellectu nr̃o
remocius ẽ qr uoluit fecit quomodo
non id qd̾ indetur aliquo modo faci¬
lius ⁊ intelligibilius si uoluit fecit.
At qui difficilius illud dñi fecisse ne¬
mo dubitat. Istud gͥ facilius deuni
facere si uult nemo dubitare debet.

Expanded text:
difficillime, quo eas aliquatenus difficillime, quo eas aliquatenus proprie exprimere possit. Et caeterae quidem mutationes rerum subjectarum sunt, haec Domini; illae creaturarum caeterarum, hanc suo proprio corpori auctor ipse retinuit. Et caeteras quidem semel in principio jussit esse Deus, et factae sunt; hanc autem et propheticis oraculis, et rebus gestis, maximeque sacrificiis et miraculorum novitate promittere et praefigurare ab initio non cessavit: nitate et studio, per verba quae ad hoc ipsum propria Deus ipse ac Dominuspraebet effectum. Quibus omnibus, aliisque permultis digne perspectis, valde credibilior haec, chariorque, quam illae duae potest et debet judicari. Si enim Deus id quod difficilius et ab intellectu nostro remotius est, quia voluit, fecit: quomodo non id quod videtur aliquo modo facilius et intelligibilius, si voluit, fecit? Atqui difficilius illud Deum fecisse nemo dubitat. Istud igitur facilius Deum facere, si vult, nemo dubitare debet.
Abbreviated transcription (Latin):
medicinami xp̃c instituit. De nichlo
quippe pͥmo facta sunt elementa ex
quibus nos felices facti sumus. Set
ille due mutacõnes nichil nobis pro¬
fuerant quim ad sũmas traducere¬
mur miserias nisi quarta hec me¬
dicinalit̾ suꝑueniens subueniret.
Cum itaq cet̾is omnib hec hono¬
rabilior sit atq utilior cum ecia
que usitatissima est multo uicinior
atq similior. ideoq multo credibilior
qmͣ due relique reperitur. Cui enĩ ñ
luce clarius pateat ei mutacõni que
usitatissime de aliquo in aliquid fit
eam que eciam ip̃a de aliquo fit in ali¬
quit licet aliquanto mirabilius pro¬
pinquiorem ad modũ ac similiorẽ
quanu llam que deuichilo fit inaliꝙͥ
aut illam que de aliquo fit in uichil.
Ille enim duo aliqua hñt iste unũ tã¬
tum. A deo ꝙ a capacitate intelligẽ¬
cie nr̃e remote sunt ut neq muta¬
cõnes eas que fortasse uocau̾it dif¬
ficillime q uerbum reꝑiat si tũ uł

Expanded text:
medicinam Christus constituit. De nihilo medicinam Christus constituit. De nihilo quippe primo facta sunt elementa, e quibus non felices facti sumus. Sed et aliae duae mutationes nihil nobis profuerant, quin ad summas traduceremur miserias, nisi quarta medicinaliter superveniens, subveniret. Cui itaque caeteris omnibus haec honorabilior sit atque utilior, tum etiam illi quae usitatissima est, multo vicinior atque similior; ideo multo credibilior, quam duae reliquae, reperitur. Cum enim non luce clarius pateat, ei mutationi, quae usitatissime de aliquo in aliquid fit, eam quae etiam ipsa de aliquo fit in aliquid, licet aliquanto mirabilius, propinquiorem admodum ac similiorem esse: quam illam, quae de nihilo fit in aliquid, aut illa quae de aliquo fit in nihil? Illae enim duo aliqua habent; istae unum tantum: adeoque a capacitate intelligentiae nostrae remotae sunt, ut neque mutationes eas quis fortasse vocaverit: difficillimeque verbum reperiat, si tamen vel
Abbreviated transcription (Latin):
cut dixinius aut penitus nichił t̾ĩãt
aut si ꝑmutantur in adueniencia
ꝙ ñre cause non parum accede̾t iu
ea utiꝙ multociens ꝑnurtentur q̃
iam erant. Terciam autem muta¬
cõnem sollempnitꝰ cernimus qua
uidelicet substancie in eas que non
erant substancias uł naturali usu
ul ꝑ mirracula transeunt sicut nu¬
deus iu arborem semen in herbam
esca ⁊ potus in carnem ⁊ sanguinẽ
uł sicut uirga in serpentẽ serpens
in uirgami ⁊ cet̾a himismodi. Quar¬
ta uero mirta cõ est qua id qd̾ est trã¬
sit in hoc ꝙ nithilontimis est sicut
pariem ⁊ uinuim uirtute diuina ĩ
corpus yp̃i proprium singulan qͣ¬
dam potentia credimus cõmuta¬
ri. Et hec quidem tribus aliis louge
melior longeq utilior acredentib
facile iudicatu. Melior quideni
qm̃ in diuinam carnem que rerũ
est ominũ optima id qd̾ mitatur
transit. Utilior autem qm̃ hnͣc ꝓp¬
ter alias factam singularem nobis

Expanded text:
cut diximus, aut penitus nihil fiant, cut diximus, aut penitus nihil fiant, aut, si permutantur, in advenientia, quod nostrae causae non parum accederet, in ea utique multoties permutentur, quae jam erant. Tertiam autem mutationem solemniter cernimus, qua videlicet substantiae in eas quae non erant substantias vel naturali usu, vel per miracula transeunt; sicut nucleus in arborem, semen in herbam, esca et potus in carnem et sanguinem; vel sicut virga in serpentem, serpens in virgam, et caetera hujusmodi. Quarta vero mutatio est, quia id quod est, transit in id quod nihilominus est, sicut panem et vinum virtute divina in corpus Christi proprium singulari quadam potentia credimus commutari. Et haec quidem tribus aliis longe melior, longeque utilior a credentibus facile judicatur. Melior quidem, quoniam in divinam carnem, quae rerum est omnium optima, id quod mutatur, transit. Utilior autem, quoniam hanc propter alias factam, singularem nobis
Abbreviated transcription (Latin):
singulis q suꝑuenientib aliis ce¬
dunt non appareat uere posse aliud
dici qmͣ ꝙ omumo nichil fiunt. ⁊ ã
si aliquid eẽnt insubiecto eẽnt. Set
contrariis suꝑuenientib nec in suo
possut remanere subiecto. nec in
alia transmeare. Omio gͥ nichił fi¬
unt uͥ quis forte illa dicat in ea qͤ
suꝑueniũt trausmnitari. Qd̾ si ita
est in mimera nobis exempla occur¬
rũt eay reꝵ que eencialit in eas que
similit existunit transimitant᷑. Age
enim uerbicausa attramento inger¬
rimo mẽbrana albissima inficiat᷑.
Albedo nigredini continuo cedit. Si
gͥ albͦdo mingredinem uersa est mid
utiq uersa est quodiam erat. Neq
enin dici potest tunc ibi augen iu¬
gredinem in qni transferatur albedo
quando quidem nec attramentũ ni¬
grius est quam prius erat neq ali¬
quid meubrane p̾ter attramentũ
occupanit ingredo. Idem quoꝙ in
aliis sepe numero nueniri potest.
Uinde fit ut accidencia recedencia si¬

Expanded text:
singulis, quae supervenientibus aliis cesingulis, quae supervenientibus aliis cedunt non appareat vere posse aliud dici quam quod omnino nihil fiunt. Nam si aliquid essent, in subjecto essent. Sed contrariis supervenientibus, nec in suo possunt remanere subjecto, nec ad alia transmeare. Omnino igitur nihil fiunt, nisi quis forte illa dicat in ea quae superveniunt transmutari. Quod si ita est, innumera nobis exempla occurrent earum rerum quae essentialiter in ea, quae similiter existunt, transmutantur. Age enim, verbi causa, atramento nigerrimo membrana albissima inficiatur: albedo nigredini continuo cedit. Si igitur albedo in nigredinem versa est, in id utique versa est quod jam erat. Neque enim dici potest tunc ibi augeri nigredinem in quam transferatur albedo, quandoquidem nec atramentum nigrius est quam prius erat, neque aliquid membranae praeter atramentum occupavit nigredo. Idem quoque in aliis saepenumero inveniri potest. Unde fit ut accidentia recedentia, si
Abbreviated transcription (Latin):
aliis ꝙ ꝑ multis digne consideratis
satis hec credibilior cariorq ꝙͣ pͥme
due debuit iudicari. S quid attine¬
ãt hec adrem de qua agunus dignũ
est intueri. Quatuor enim nichilo¬
mimis rerum imitacõnes substan¬
tiuas siue efficiencias nobis scrip¬
tura diuina cõmendat unam qua
de onmino nichilo in id ꝙ sunt fac
ta omia. aAłteram hinc contranã
qmͣi tam ⁊ si exꝑimento non ita sci¬
mus racõne tamen colliginius qͣ
uidelicet de eo ꝙ sunt quantũ in ip¬
sis est redire in nichilum possint. ⁊ rã
si hoc solo quia nult deus omma sũt
si uolintatẽ suam quaprestat ut
sint uł modice subtrahat illico in
nichilũ suum omnia remeabunt.
Ita demq beatus augustirnis cõtͣ
feliciamĩ. Creatura inquit ex nichi¬
lo creata est ⁊ propterea quantũ ad
se ꝑtinet ex eo ꝙ est in id ꝙ non est
id est in nichilum nisi ꝑpetua gra¬
cia fecerit nature sue qualitate uer¬
tenda est. Quannuis de accidentibus

Expanded text:
aliisque permultis digne consideratis, aliisque permultis digne consideratis, satis haec credibilior chariorque quam primae duae debuit judicari. Sed quid attineant haec ad rem de qua loquimur dignum est intueri. Quatuor enim nihilominus rerum mutationes substantivas sive efficientias nobis Scriptura divina commendat. Unam de qua omnino nihil in id quod sunt, facta sunt omnia; alteram huic contrariam, quam tametsi experimento non ita scimus, ratione tamen colligimus, qua videlicet de eo quod sunt, quantum in ipsis est, redire in nihilum possunt. Nam si hoc solo quia vult Deus, omnia sunt; si voluntatem suam qua praestat ut sint, vel modice substrahat, illico in nihilum suum omnia remeabunt. Ita denique B. Augustinus contra Felicianum: « Creatura, inquit, ex nihilo prolata est: et propterea quantum ad se pertinet, ex eo quod est in id quod non est, id est in nihilum, nisi perpetua gratia fecerit, naturae suae qualitate vertenda est . » Quamvis de accidentibus
Abbreviated transcription (Latin):
uero sicut ceteri hones in ma¬
tris aluo. nouem mensibus pau¬
latim creuit cõmuniq nascendi
lege exiuit hoc excepto ꝙ mater
inpartu non doluit et ꝙ matris
ip̃e non talem decebat filiũ uir¬
gialia integerima seruans sĩ¬
gulari prerogatiua decorauit. Nez
enĩ fas erat ut qui corrupta restan¬
raturus atq in honesta honora¬
turus ueniebat integra molaret
honesta de honestaret. Multo q
decencius erat si de uiro uirginẽ
molaturo in mundũ eua prodiit
ut de uirgine feminam restaura¬
turus in mũdũ xp̃c procede̾t. Ad¬
do eciam ꝙ omnes alie seruoꝵ
sunt. hec dm̃. Ex aliis homines
ex hac deus. Alias oies deus
fecit ex solo ut ita dixerini precep¬
to. huͣc quasi ex maguo studio fa¬
ciens ⁊ uerbis ⁊ rebus gestis ⁊ nu¬
culoꝵ nouitate promitt̾e abmicio ⁊
pͥfigurare non destitit. Unde tamqͣm
de opere speciali scriptũ est. Sapien¬
cia edificauit sibi domũ quib om̃ib

Expanded text:
vero sicut caeteri homines in mavero sicut caeteri homines in matris alvo novem mensibus paulatim crevit, communique nascendi lege exivit, hoc excepto quod Mater in partu non doluit, et quod Matris ipse, ut talem decebat Filium, virginalia integerrima servans, singulari praerogativa decoravit! Neque enim fas erat ut, quia corrupta restauraturus atque inhonesta honoraturus veniebat, integra violaret, honesta dehonestaret, multoque decentius erat, si de viro virgine violatura mundum Eva processit, ut de Virgine femina restauraturus mundum Christus procederet. Addo etiam quod omnes aliae servorum sunt, haec Domini. Ex aliis homines, ex hac Deus. Alias omnes Deus fecit ex solo, ut ita dixerim, praecepto, hanc quasi ex magno studio faciens, et verbis et rebus gestis, et miraculorum novitate promittere ab initio et praefigurare non destitit. Unde tanquam de opere speciali scriptum est: Sapientia aedificavit sibi domum . Quibus omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
ut simus. ut ait beatissiuiꝰ petrus
aplũs diuine consortes nature. i
si huius ope atq medela uterentur.
irrecuꝑabiliter ouiies ꝑditum irẽt
tamen eciam ꝑspecta diligenter int̾
tres singularos usitatissimie geuera¬
ciomi mulo ncimor. multoq sinu¬
lio: ideoq aeoibilior inueuit c uin
euim non satis eluicet conuni gene¬
racõm que de uiro ⁊ feuma est. si¬
miliorem forteq a que de hoꝵ ẽ alto
quͣi illam que est de nentro. Itemss
contemplemur illam qua de uiro
solo femina prodiit ualde a conuũ
nsu ⁊ illa remocõr. ff amiliarius qͥp¬
pe et accomodacius cõmuni nate
est ut femiua marem nam id coti¬
die fit qnͣi ut mias feniniã pariat.
S neq fortassis eue generacõnẽ
partumi quispiam dixert atq nõ
eciam a. comuni usu longinquior
est. S quid ⁊ illud qd̾ de uiri lat̾e
dormentis illa iumio costa de qͣ
facta est illa contra consuetũ na¬
ture cursum repente ꝓrupit. hic

Expanded text:
ut simus ut ait beatissimus Petrus ut simus ut ait beatissimus Petrus apostolus divinae consortes naturae , nisi hujus ope atque medela uterentur, irrecuperabiliter omnes perditum irent. Tum etiam, perspecta diligenter inter tres singulares, usitatissimae generationis multo vicinior multoque similior, ideoque credibilior invenitur. Cui enim non satis elucet, communi generationi, quae de viro et femina est, similiorem fore hanc quae de horum est altero quam illam quae est de neutro? Item, si contemplemur illam qua de viro solo femina prodiit, valde a communi usu et illa remotior. Familiarius quippe et accommodatius communi naturae est ut femina marem nam id quotidie fit quam ut mas feminam pariat. Sed neque fortassis Evae generationem, partum quispiam dixerit; atque ideo etiam a communi usu longinquior est. Sed quid et illud, quod de viri latere dormientis, illa, imo costa de qua facta est illa, contra consuetum naturae cursum repente prorupit ; hic
Abbreviated transcription (Latin):
ce limo formatꝰ ẽ. que ⁊ inhꝰ cet̾is lõ¬
ge uidetur mirabilior ⁊ illam qua de
uͥgine adam uͥgo eua ꝑducta ẽ. uix
uꝙͣ ałiquis inpugnauit iuxaliqͥs
accusauit. Quando uero de uugiue
maria uirgo xp̃c predicatus ẽ uatus
totus miuidus nniui̾ns otradiccõ¬
uib contra infremuit. ⁊ in ⁊ dolo oĩ¬
q genere ialicie. h auc generacõnẽ
te medio prorsus auferre conatus ẽ
Batis certe iuiuste. Cuiuemĩ reliqͥs
onĩb hͦ excellencõ sit atq utilior
ut pote reliquarũ om̃i nou solũ ho¬
uor atq nobilitas uerũ eaã iuedici¬
na. si quidẽ hͦ ab aliis nr̃i gei̾s tã¬
tum naturam traheus nichil aure
honoris ude. ĩmo uero infirmitatũ
ac temptacõnũ plurimũ sumeus
ad ꝑfectam iuidiq felicitatem ꝑuir¬
tutem diuiuam sibi ip̃a sufficeret t̾¬
te uero ꝑ hanc de sub pedib infelias¬
suui om̃i rerum diaboli usq ad cõ¬
sorciũ dei omĩpotentis sullimate.

Expanded text:
de limo formatus quae et in hoc caeteris londe limo formatus quae et in hoc caeteris longe videtur mirabilior, et illam qua de virgine Adam virgo Eva producta est; vix unquam aliquis impugnavit, vix aliquis accusavit. Quando vero de virgine Maria virgo Christus praedicatus est natus, totus mundus innumeris contradictionibus contra infremuit, et vi et dolo, omnique genere malitiae, hanc generationem de medio prorsus auferre conatus est. Satis certe injuste, cum reliquis omnibus haec excellentior sit atque utilior, utpote reliquarum omnium non solum honor atque nobilitas, verum etiam medicina. Siquidem haec ab aliis nostri generis tantum naturam trahens, nihil autem honoris inde, imo vero infirmitatum ac tentationum plurimum sumens, ad perfectam undique felicitatem per virtutem divinam sibi ipsa sufficeret. Caeterae vero per hanc de sub pedibus infelicissimi omnium rerum diaboli, usque ad consortium Dei omnipotentis sublimatae,
Abbreviated transcription (Latin):
que omnium fere solempni ᷤᷤ est.
⁊llia rursus abq exemplo qua de
niro migine prodiit nirgo femina.
de adam indelicet eua. Quarta ni¬
chilominus singularis atq uni¬
ca pro reliquis omnib facta. om¬
mbusq melior et utilior celiquis
contraria et ip̃a quodamm terne.
qua uir de femina uirgne uirgo.
de maria utiq saluator ommum
xp̃t ñro seculo uatus illuxit. Et hiꝰ
itaq generacionib. illam qua de
uiro ⁊ femina uiri nascantur et
fomine. quia cotidiano teue tur¬
usu: nemo miratur. nemo mas¬
dibilem indicat. In qua tamen
illud quidem extra ceteras ualde
mirabile est: quod ey duo b cor¬
ruptis nũqu̾i nͥ ntegrum. neq iu¬
tegrũ nũqui nͥ ex duob nõ integris
tamꝙͣ ex contrario contrariũ nasci
possibile ẽ. Illud uero peuitus in cõ¬
prehensibile scitu salomon asserit.
quoiuodo ꝯpingantur ossa iuen¬
tre preguantis. Illam quoq qua de
non homine homo. adam uidelicet

Expanded text:
quae omnium fere solemnis est. quae omnium fere solemnis est. Alia rursus absque exemplo, qua de virgine viro prodiit virgo femina; de Adam videlicet Eva. Quarta nihilominus singularis atque unica, pro reliquis omnibus facta, omnibusque melior, et utilior reliquis, contraria et ipsa quodammodo tertiae, qua vir de femina Virgine Virgo, de Maria utique Salvator omnium Christus nostro seculo natus illuxit. Ex his itaque generationibus illam qua de viro et femina viri nascuntur et feminae, quia quotidiano usu tenetur, nemo miratur, nemo incredibilem judicat. In qua tamen illud quod extra caeteras valde mirabile est; quod ex duobus corruptis nunquam nisi integrum, neque integrum unquam, nisi ex duobus non integris, tanquam ex contrario contrarium nasci possibile est. Illud vero penitus incomprehensibile scitu Salomon asserit, quomodo compingantur ossa in ventre praegnantis . Illam quoque qua de non homine homo, Adam videlicet
Abbreviated transcription (Latin):
bile. si exemplum poscitur. nõ
erit singulare. Demus deo aliꝙͥ
posse quod nos fateamr inues¬
tigare nou posse. In talibris re¬
bus tota racio facti ẽ potencia
facientis. Non est inquid beatus
hillarius humano aut seculi sensu
in dei rebus agendum. ⁊ude sanctꝰ
ambrostus in libro de sacramentis de
hac ip̃a questione agens. Quaiꝰ ait ar¬
gunientis utimur. Sins utamur
exemplis in carnacionisq exemplo
aaruamus misterii ueritatem. Quid
hic queris nature ordinem in xp̃i cor¬
pore. cum pareter naturam sit ñe xp̃c
partus exuirgine. Quomam ergo
nos ad incarnacionis sen uirgnialis
partus mmuntat exemplum. opere pͥci¬
nun reor. panlisper hanc elucidare
sinultitudinem pauloq alcius inci-¬
piendum. Quadrifrariam namq
inscripturis sanctis hominũ gene¬
raciones accepimus. uia est singula¬
ris. uiri neq deuiro neque. de feminͣ
set de limo terre: que est ade. Altera
huic quodamm contraria. de uirot
fermina. ex qua ec uui et femine.

Expanded text:
bile: si exemplum poscitur, non bile: si exemplum poscitur, non erit singulare. Demus Deo aliquid posse, quod nos fateamur investigare non posse. In talibus rebus tota ratio facti est potentia facientis. » Non est, inquit beatus Hilarius, humano aut saeculi sensu in Dei rebus loquendum. Unde beatus Ambrosius in libro de sacramentis de hac ipsa quaestione agens: Quid, ait, argumentis utimur? suis utamur exemplis, incarnationisque exemplo astruamus mysterii veritatem. Quid hic quaeri naturae ordinem in Christi corpore, cum praeter naturam sit ipse Christus partus ex virgine? Quoniam ergo nos ad incarnationis seu virginalis partus invitat exemplum, operae pretium reor paulisper hanc elucidare similitudinem pauloque altius incipiendum. Quadrifariam namque in Scripturis sanctis hominum generationem accipimus. Una est singularis viri, neque de viro, neque de femina, sed de limo terrae, quae est Adae. Altera huic quodammodo contraria, de viro et femina, ex qua et viri et feminae;
Abbreviated transcription (Latin):
uoluisse deum ip̃o adiuuante opor¬
tuuo loco monstranerimus.sine
possit intelligi quomodo fiat. si¬
ne nori possit. obtinebimus a tam̃
uc̃tia racione quoniã feat. Nõ
enim satis argumento est. si n̾re
infirmitatis cecitas id nuinquã
in hac uita capere ualeat. quo mi¬
nus debeas credere. si manifeste ra¬
cionis necessitas rem ita ut dicunꝰ
probauerit ẽẽ. Non enim precepit
tibi xp̃c. intellige. set crede. Eius
est curare quomodo id quod fieri
uult fiat. tuum est autem non
discuttere. set humiliter credere
quia quicquid om̃io fieri uult
fiat. Non enim intelligendũ¬
est prius ut postiodumi credas:
set prius credendum ut posi modñ
intelligas. Nec ysaias dixit. nisi
intellex̾itis nou credetis set insi
credidentis non intelligetis. dita¬
mur igitur urrbis saucti augs¬
tini contra felicanũ dicentis.
Hoc fides credat intelligencia nõ
requirat ne aut non inuentũ
putet incredibile ant repertũ
noncredat singulare. Idem ni

Expanded text:
voluisse Deum ipso adjuvante oporvoluisse Deum ipso adjuvante oportuno loco monstraverimus, sive possit intelligi quomodo fiat, sive non possit, obtinebimus tamen necessaria ratione quoniam fecit. Non enim satis argumento est, si nostrae infirmitatis caecitas id nunquam in hac vita capere valet, quominus debeas credere, si manifestae rationis necessitas, rem ita ut diximus, probaverit esse. Non enim praecepit tibi Christus: Intellige, sed crede. Ejus est curare quomodo id quod fieri vult, fiat; tuum est autem non discutere, sed humiliter credere, quia quidquid omnino fieri vult, fiat. Non enim intelligendum prius est, ut postmodum credas: sed prius credendum, ut postmodum intelligas. Nec propheta Isaias dixit: Nisi intellexeritis, non credetis; sed: Nisi credideritis, non intelligetis . Utamur igitur verbis sancti Augustini contra Felicianum dicentis: « Hoc fides credat, intelligentia non requirat; ne aut non inventum putet incredibile, aut repertum non credat singulare . » Idem
Abbreviated transcription (Latin):
re decet inicium. Proposueramꝰ
nempe ita ut cum dicunt naturã
non posse mutacionem hanc pati.
uel addi paterentur nisi deus uelit.
uel non. Si non patinitur hꝰ ad¬
di. set preter excepcionem asserũt
id naturam non possepati. ecrã
sideus uelit. non ergo credunt.
quia omnia quetumq noluit do¬
minus fecit. Si autem non cre¬
dunt. quoniam ommia quecum¬
q uoluit dominus fecit. primum
qudem scripturas canonicas. qͣs
frequentissime et ip̃i recitant.
immo eum cuius sunt scripture.
indelicet eum despiciunt. demde
uero ip̃m deum nec ommpoten¬
tem nec deum credunt. Non eĩ
uere omnipotens. aut uere deus
ea: qui quod uult non potest. S
quomam hꝰ et apud ipos nephã¬
dissima sunt. fateantir nc̃ce est.
quoniam omina quecuinque
uoluit dominus fecit. Et hanc¬
igitur mutacõnem quanilibet
nobis dificilem. si facere uoluit¬
dominus deus. absque dubio fe¬
cit. Nͥequirendu ergo tantũ mͦ
est an id deus uoluerit. Quod cũ

Expanded text:
re decet initium. Proposueramus re decet initium. Proposueramus nempe ita, ut cum dicunt naturam non posse mutationem hanc pati, vel addi paterentur, nisi Deus velit, vel non. Si non patiuntur hoc addi, sed praeter exceptionem asserunt id naturam non posse pati, etiam si Deus velit, non ergo credunt quia omnia quaecunque voluit Dominus, fecit. Si autem non credunt quoniam omnia quaecunque voluit Dominus fecit, primum quidem Scripturas canonicas, quas fsequentissime et ipsi recitant, imo eum cujus sunt Scripturae, videlicet Deum, despiciunt; deinde vero ipsum Deum nec omnipotentem, nec Deum credunt. Non enim vere omnipotens, aut vere Deus est qui quod vult non potest. Sed quoniam haec et apud ipsos nefandissima sunt, fateantur necesse est quoniam omnia quaecunque voluit Dominus fecit. Et hancigitur mutationem quamlibet nobis difficilem, si facere voluit Deus, absque dubio fecit. Requirendum ergo tantummodo est an id Deus voluerit. Quod cum
Abbreviated transcription (Latin):
Ian ꝯmppe est. Set nec int̾ẽe
et non est illius quod primo fac¬
tum fint. potest ẽe aliꝯuid. Nam
illud aliꝯuid quodint̾ eẽt primo
factum e ẽt illud uero alterum
posterius. Quando ergo id quod
primo factum est hũit fieri: ha¬
buit tamen ẽe. Quod enim nõ
caret inicio. millatenus eẽt nisi
sieret. Ip̾e ꝯuiipe dixit et facta sũt.
Omirabile fieri. quod necessario cͦ¬
ditur et nullo cogitatu comprehen¬
ditur. At si quis hec ab surde racio¬
cmau me estimat. ei q h omnia
displicent. dicat uel ip̃e quod placet.
et in ueniet se certe moninib uer¬
bis. incunctis eciam cogitaciomib
sins si tamen subtiliter aduertent.
de rerum primis itiis deficientem
hec itaq cum fidem nctĩo exigãt.
discussionem om̃i modo non ad¬
mittant. ad ip̃ius auctoris corpꝰ
nonne racionabiliter expetunt
simplicem creditorem arguunt im¬
probum discussorem᷑. Hic saue
disputacionis quoq huius recole¬

Expanded text:
jam quippe est. Sed nec inter esse jam quippe est. Sed nec inter esse et non esse, illud quod primum factum fuit, potest esse aliquid. Nam illud aliquid quod interesset, primo factum esset; illud vero alterum posterius. Quando ergo id quod primo factum est, habuit fieri? habuit tamen. Quod enim non caret initio nullatenus esset, nisi fieret. Ipse quippe dixit et facta sunt . O admirabile fieri quod necessario creditur, et nullo cogitatu comprehenditur! At si quis haec absurde ratiocinari me aestimat, eique haec omnia displicent, dicat vel ipse quod placet, et inveniet se certe in omnibus verbis, in cunctis etiam cogitationibus suis, si tamen subtiliter adverterit, de rerum primis initiis, deficientem. Haec itaque cum fidem necessario exigant, discussionem omnimodo non admittant, ad ipsius auctoris corpus, nonne rationabiliter expetunt simplicem creditorem, arguunt improbum discussorem? Hinc sane disputationis quoque hujus recole
Abbreviated transcription (Latin):
ad credendum. Set quorsum id.
Non enim ictnto magnum hocatz
saluberimum credere non delemus
si in hac uita quomodo fiat capere
non ualemus. cum necessario mul¬
ta fide teneamus quibus nr̃a ceci¬
tas aut multo magis. aut certe
non minus repugnare intetur E
De prouidencia naiq et libero ar¬
bitrio cum utrumuis fideliter tenea¬
nius. et utruniq teneri oporteat.
ita sibi raciones humane indent᷑
q incissim destruant quam uel al¬
terum ẽẽ concetant. Nulla mens
quodin uno loco totum est. eodẽ
tempore ẽe possit in altero. cumde
niã quoq singulis in ẽẽ mẽ¬
bris simul totam. beatus ar ius¬
tinus in expugnabili racione con¬
firmet. Ecte omnium rerum crea¬
cio creditur ÷ cum tamen ab homi¬
ne non capiatur. Quis enimi
ut decõpendis loquar. ualeat ca¬
pere illud quod primo factum ẽ.
qua dd habuit fieri. Quod em̃
ad huc ominino non eft: non fit.
slieri enim iam ad ẽẽ pertinet.
postquam autem est. non fit.

Expanded text:
ad credendum. Sed quorsum id? ad credendum. Sed quorsum id? Non enim idcirco magnum hoc atque saluberrimum credere non debemus, si in hac vita, quomodo fiat, capere non valemus, cum necessario multa fide teneamus, quibus nostra caecitas, aut multo magis, aut certe non minus repugnare videtur? De providentia namque et libero arbitrio, cum utrumque fideliter teneamus, et utrumque teneri oporteat, ita sibi rationes humanae videntuque utrumque vicissim destruant, quam vel alterum esse concedant. Nulla mens quod in uno loco totum est eodem tempore totum esse possit in altero, cum denimam quoque singulis inesse membris simul totam, beatus Augustinus inexpugnabili ratione confirmet. Et ecce omnium rerum creatio creditur, cum tamen ab homine non capiatur. Quis enim, ut de compendio loquar, valeat capere illud quod primo factum est, quando habuit fieri? Quod enim adhuc omnino non est, non fit; fieri enim jam ad esse pertinet. Postquam autem est, non fit;
Abbreviated transcription (Latin):
et dissipacionem delet obici. que
possunt ut dixinius racionabilit̾
indiuisibilia et indissiꝑabilia cõ¬
prolari. Nogemis.I ta fate¬
or cunctis que opposi tua compe¬
tenter o crurrit oracio. ut per om¬
nia gandram ut nichil ex hiis re¬
liquum uideam in quo iustum
putem te debere a me amplius fa
sane scrupulun mouet
aliquib quo minus hauc muta¬
cionem posse fieri credant :ͥ quod
ex solito nature cursu nulla fere
ex toto sinuillima occurrit muta¬
cio. Nam cum aliꝯuid sul. Sanci¬
aliter transimitatur in aliud.
in id utiq transire solet quod nõ
exiftebat prius. uerbi gracia. Nir¬
ga moysi mutata est in serpentẽ.
qui ante nou erat serpeus. set tũc
utari dicimus panem. nõ incar¬
uem que non duni fuerat caro. s
in eam que iam erat xp̃i caro sine
ullo carnis ip̃ius dominice cremẽ¬
to mutari confitemur. Et nos
equidem ad intelligendũ nobis in
hoc seculo difficilem mutacõnera
hanc non negamus. non tameu

Expanded text:
et dissipatione debet objici quae et dissipatione debet objici quae possunt, ut diximus, rationabiliter indivisibilia et indisseparabilia comprobari. ROGER. Ita fateor; cunctis quae opposui tua competenter occurrit ratio, ut per omnia gaudeam, et nihil ex his reliquum videam in quo justum putem te debere a me amplius fat sane scrupulum movet aliquibus, quominus hanc mutationem posse fieri credant, quod ex solido naturae cursu nulla fere ex toto simillima occurrit mutatio. Nam cum aliquid substantialiter transmutatur in aliud, in id utique transire solet, quod non existebat prius, verbi gratia, Virga Moysi mutata est in serpentem , quae ante non erat serpens, sed tunc vero dicimus mutari panem, non in carnem quae nondum fuerat caro, sed in eam quae jam erat Christi caro, sine ullo carnis ipsius Dominicae cremento mutari confitemur. Et nos equidem ad intelligendum nobis in hoc saeculo difficilem mutationem hanc non negamus, non tamen
Abbreviated transcription (Latin):
Cum ergo nos accepturos ẽe creda¬
mus quod nunc scire quomodo pos¬
sit fieri. insi ꝯma deo omina pos¬
sibilia sunt. non ualemus. tu de
ouimpotentis dei corpore quoniam
quecumq aguntur pre oculis besti¬
alibz non habes. infantiliter gar¬
rire non cessabis. Proinde conside¬
ra si ius supra dicta retracta. et fidẽ¬
ter tene fuit dominũ deum nr̃m
carnem suam sine ullo enis inco¬
modo per partes ineffabiliter posse
oistribriere. aut si id ei non placet
sacramenta suemense uel secũdũ
raciones quas diximus. uel secũ¬
dum alias si deus tibi de dit forsi¬
tan meliores licet oculoꝵ caruali¬
um infirmitati aliter uideatur.
tamen in diuisa manere. At si il¬
lud quod prius dixi domino placet.
fas est ergo non permolenciam qui¬
dem n̾ram. set per dignacionem
suam xp̃m secundum carnem dẽ¬
tibus atteri. et per partes corpus
eius : delibus ministrari. Si ue¬
ro non placet: nichil nobis incõ¬
ueniens dediuisione sacramentoꝵ

Expanded text:
Cum igitur nos accepturos esse crediCum igitur nos accepturos esse credimus quod nunc scire quomodo possit fieri, nisi quia Deo omnia possibilia sunt non valemus, tu de omnipotentis Dei corpore, quoniam quaecunque aguntur prae oculis bestialibus non habes, infantiliter garrire non cessabis? Proinde consideratius supradicta retracta, et fidenter tene, aut Dominum Deum nostrum carnem suam sine ullo ejus incommodo per partes ineffabiliter posse distribuere, aut, si id ei non placet, sacramenta suae mensae, vel secundum rationes quas diximus, vel secundum alias, si Deus tibi dederit forsitan meliores, licet oculorum carnalium infirmitati aliter videatur, tamen indivisa manere. At si illud quod prius dixi Domino placet, fas est ergo non per violentiam quidem nostram, sed per dignationem suam Christum secundum carnem dentibus atteri et per partes corpus ejus fidelibus ministrari. Si vero non placet, nihil nobis inconveniens de divisione sacramentorum
Abbreviated transcription (Latin):
de misterio fidei. sic infidelibus
occultando. fidelib autem pr. ꝑ¬
cercicõ suo merito crescentis fi¬
dei pliuimũ profuturo satisfac¬
tum est. nullis ut arbitror h am
plins tenebris inprobe tergnisacio¬
nis te innolui decet. Ad sũrna qͥs
possit edicere uel mente capere quã¬
ta eciam nr̃e cartus post resurrecti¬
onem futura sit gloria quante
potencia. Inmitabimur enim
et coruptibile h̾ uduet incorrupcõ¬
nem. et corpus nunc animale
surget spũale. Dabitur q nobis
quod oculus non urdit. nec auris
audiuit. nec in corhomnins ascẽ¬
dit. Cum igitur nel extremi cuiꝰ¬
libet homũcliꝰ caro quantam sit ha¬
bitura potenciam. nilla nnc pos¬
sit comprehendere caro: tu de corpo¬
re saluatoris impudenter et carna¬
liter iuxta sensus disputas. quod
prese meffabiliter omues angeli
uenerantur. Certe enim uero quic¬
quid humano intellectii occurut
nobis possedari : minus ͤ aut nich¬
il. ab aliud quod promittitur nob̾.

Expanded text:
de mysterio fidei sic infidelibus de mysterio fidei sic infidelibus occultando, fidelibus autem pro exercitio suo merito crescentis fidei plurimum profuturo, satisfactum est; nullis, ut arbitror, hic plius tenebris improbae tergiversationis te involvi decet. Ad summam, quis possit edicere vel mente capere, quanta etiam nostrae carnis post resurrectionem futura sit gloria, quanta potentia? Immutabimur enim, et corruptibile hoc induet corruptionem, et corpus nunc animale surget spirituale , dabiturque nobis quod oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit . Cum igitur vel extremi cujuslibet homunculi caro quantam sit habitura potentiam nulla nunc possit comprehendere ratio, tu de corpore Salvatoris impudenter et carnaliter, juxta sensus disputas, quod prae se ineffabiliter omnes angeli venerantur? Certe enimvero quidquid humano intellectui occurrit nobis posse dari, minus est aut nihil, ad illud quod promittitur nobis.
Abbreviated transcription (Latin):
pro racione fidei consentiret: De¬
iuqz mainfesta miracula nou
propter fideles. set propter infide¬
les dicit apls̾ ferri. Nec autem
sacramenta non sunt infidelium
set fidelium. Onde nec infidelib
fas est illa distribui. set nec eniã
pandi. Nou igitur infidelibus
per aperta miracula pateant soli
uero fideles non carnis intuitu
hꝰ set meu e cernant. Nam et ipe
menta h misterum fidei appella¬
uit. Ut ꝯuid ergo misterium. nͥ
quia occultum. At quid fidei.
isi quod hec non carins oculo. s
intuitu fidei conueuit contemp¬
lari.. Nam sicut sanctissimus
ait. Gregorius. non hẽt fides me¬
ritum cui humana racio prebet
experimentum. Si igitur de fal¬
lacia carnalium sensum qui nͨ
ce rebus parius. et que ip̃is pat̾e
sensibus solent. ne dum de max¬
inus et occultis contra racionẽ
credendi sunt plene accepisti. si
spũales sensus. ad sp̃ualia sacͣ¬
menta aperiri. carnales nero clau¬
di. oportere didicisti.sidemq tibi

Expanded text:
pro ratione fidei consentiret? Depro ratione fidei consentiret? Denique manifesta miracula non propter fideles, sed propter infideles dicit Apostolus fieri; haec autem sacramenta non sunt infidelium, sed fidelium . Unde nec infidelibus fas est illa distribui, sed nec etiam pandi. Non igitur infidelibus per aperta miracula pateant, soli vero fideles non carnis intuitu haec, sed mente cernant. Nam et ipse menta haec, mysterium fidei appellavit. Ut quid ergo mysterium, nisi quia occultum? Ut quid fidei, nisi quod hoc non carnis oculo, sed intuitu fidei convenit contemplari; nam, sicut sanctissimus ait Gregorius, non habet fides meritum, cui humana ratio praebet experimentum. Si igitur de fallacia carnalium sensuum, qui nec de rebus parvis, et quae ipsis patere sensibus solent, nedum de maximis et occultis contra rationem credendi sunt, evidenter accepisti, si spirituales sensus ad spiritualia sacramenta aperiri, carnales vero claudi oportere didicisti, si denique tibi
Abbreviated transcription (Latin):
millatenus debeas impediri. quã¬
do quidem eos quos inobediencie
cibus oculos aperuerat. per hunc
obediencie cibum oportere claudi
credo iam retiues. ut iidelicet. per
sp̾ualem intalemq cibum restitu¬
tis sp̃ualib. quos carnalis ille
ac mortifer clauserat oalis. iam
non secundini carnem sapiamꝰ
ad mortem. set reuelata facie ea
que sunt sp̃ualia contemplemur
ad intam eteruam. Atq itaq ꝙͣͣ
oiu magone fidei certainus quͣidiu
peregriuamur a domino. fidem uos¬
tram sedule conuenit excerceri. qua¬
tinus ex certendo erudiatur. erudi¬
endo pascatur. pascendo augeatur.
angendo perficiatur. perfecta coro¬
netur. Quod autem fidei excerci¬
tium id ẽẽt. nel quod pio exceratõ
suo mentum tanti saccauienti fi¬
des heret. si sacraii hostiam non
posse iisi per sa cerdotem et in
missa soluu diuidi manifeste
quorum lilet eciam oculis pat̾er.
Quis nou uel infidelium protã
eidenti miraculo magis quai

Expanded text:
nullatenus debeas impediri; quannullatenus debeas impediri; quandoquidem eos, quos inobedientiae cibus oculos aperuerat , per hunc obedientiae cibum oportere claudi credo jam retines, ut videlicet per spiritalem vitalemque cibum restitutis spiritualibus, quos carnalis ille ac mortifer clauserat oculus, jam non secundum carnem sapiamus ad mortem, sed, revelata facie, quae sunt spiritualia contemplemur ad vitam aeternam. Atque ita quandiu in agone fidei certamus, quandiu peregrinamur a Domino, fidem nostram sedulo convenit exerceri, quatenus exercendo erudiatur, erudiendo pascatur, pascendo augeatur, augendo perficiatur, perfecta coronetur. Quod autem fidei id exercitium esset, vel quod pro exercitio suo meritum tanti sacramenti fideles haberent, si sacram hostiam non posse, nisi per sacerdotem et in missa solummodo dividi, manifeste et quorumlibet oculis pateret. Quis non vel infidelium pro tam evidenti miraculo, magis quam
Abbreviated transcription (Latin):
cui uis comedom si multum esu¬
riat. eciam amata dulcia iideut᷑
Egroto autem aut multum satu¬
ro. eciamdulcia sunt amata. Itẽ
siquis de formis alicuius scorti a¬
more depereat. non ne talis illa for¬
ma oculis enis simmne gratissuuͣ
est cam oumnium pene intuenci¬
ui quoꝵ meus eadem miseria
captinata non est᷑. non mediocrit᷑
uisus offendat: nͥemum mnaqua
si interogas oculos. fractum asse¬
runt quem mox extractum man¬
sisse integrum teatibus oculis racio
prolat. Quid de iudicio aunum ꝯuã¬
do quidem illa que inauribus sobrii
ab surdissima resonat. lascinum
quenilibet niuium cantilena mol¬
lis oblectat:. Set quid inhiis di¬
ucius iumnorer. Quis emi mi¬
rari debeat. si sensus exterior fre¬
quenter fallitur cum interior atq
omnium index sensuum ammus
insi hunc dei gracia regat. tociẽs
et tantum periditetur: Ex quo
fit ut contra racionabilem sanc¬
te ec̾ce fidem per hꝰ quod in firmus
et lippus oculus se uidere putat.

Expanded text:
cuivis comedoni, si multum esucuivis comedoni, si multum esuriat, etiam amara dulcia videntur; aegroto autem, aut multum saturo, etiam dulcia sunt amara. Item si quis deformis alicujus scorti amore depereat, nonne illa talis forma oculis ejus summe gratissima est, cum omnium pene intuentium, quorum mens eadem miseria captivata non est, non mediocriter visus offendat? Remum in aqua, si interrogas oculos, fractum asserunt, quem mox extractum mansisse integrum testantibus oculis ratio probat. Quid de judicio aurium? quandoquidem illa quae in auribus sobrii absurdissima resonat, lascivum quemlibet mimum cantilena mollis oblectat. Sed quid in his diutius immoror? Quis enim mirari debeat si sensus exterior frequenter fallitur, cum interior atque omnium judex sensuum animus, nisi hunc Dei gratia regat, toties et tantum periclitetur? Ex quo fit ut, contra rationabilem sanctae Ecclesiae fidem, per hoc quod infirmus et lippus oculus se videre putat,
Abbreviated transcription (Latin):
illud quod me aliquomͦ ad huc
rodit. non tacebo. Superius quiipͤ
ꝓpter nnsterium quodita celebraui
oportet. Si ergo inderem quod hos¬
tia postquam est consetrata ian nõ
posset amplius diuidi. nsi obmisti
sus disputacionis tue seriem in con¬
cussa ueritate ratam ẽe confiterer.
Set quomain cuilib millius consi¬
deracione misterii pro ut uult eam
cio quas hinc cogitatio mea tene brͣs
sustinet. quas et expellere gestit. et
tamen libere omnino nõ ualet. Sin
supradicta reuoluas. ni¬
chil huic tenebrarum ut estimo tͥ
residere cognosces. Nam sensus per¬
sepe falli. tum ueterum philosophoꝵ
multa argumenta. tum cotidiana
experimenta plenissime docent. Eꝯ ͤ
eniui ut ait boicius sensus et in me¬
iinis et in minimis confundũt.
UInde fit ut de hiis in ꝯuibu̾s cõfũ¬
duntur nerum sincerumq indi¬
cum halere non possint. De me¬
diocribus quoq rebus non iuxta
rerum ueritatem. ser pro affectu
indicant sentientes. Sano nainqz

Expanded text:
illud, quod me aliquo modo adhuc illud, quod me aliquo modo adhuc rodit, non tacebo. Superius quippe propter mysterium, quod ita celebrari oportet. Si ergo viderem quod hostia postquam est consecrata, jam non posset amplius dividi, nisi ob mysterii sus disputationis tuae seriem inconcussa veritate ratam esse confiterer. Sed quoniam quilibet nullius consideratione mysterii prout vult, sibicio quas hinc cogitatio mea tenebras sustinet, quas et expellere gestit, et tamen libere omnino non valet. GUITsupra dicta revolvas, nihil hinc tenebrarum, ut aestimo, tibi residere cognosces. Nam sensus persaepe falli, cum veterum philosophorum multa argumenta tum quotidiana experimenta plenissime docent. Aeque enim, ut ait Boetius, sensus et in maximis et minimis confunduntur. Unde fit ut, de his in quibus confunduntur, merum sincerumque judicium habere non possint. De mediocribus quoque rebus non juxta rerum veritatem, sed pro affectu judicant sentientis. Sano namque
Abbreviated transcription (Latin):
tra sanatos mentis oculos de ip̃a me¬
dicina interioris luminis indicanti¬
bus uenio nisi in samis consentit.
Nam et res hec tanta est. ut infir¬
mo insu non ualeat comprehendi.
et fidem nr̃am ita utilius est iut̾im
excerteri. ut per ħ indelicet quod cõ¬
tra nel crrca uisum carius in hoc
tam necessario sacramento agitur.
oiscamus nisibilia transcendere.
ad iisibilia festinare. et tenere
cerans octulta que munquam
menciens ueritas docuit. quamq
nobis coram fallax oculus pandit.
Qua propter quonram tibi ostẽ¬
sum est. idem posse iperticlis y¬
nius hostie eẽ quod est in plurib
missis q simul celebrantur. de qͥ¬
bus satis declaratum ẽẽ dixisti. nͨ
secundum nisionem ouuloꝵ car¬
na lium delere te iudicare ennͣge¬
licis exemplis. et racione mon¬
aratum est. utrum satis ad huc
dictum arbitreris expone. Nogenꝰ
idoris equidem michi fateor
sincere fidei ueritatem congrua ꝓ¬
sequi racione. Nerumptamen

Expanded text:
tra sanatos mentis oculos, de ipsa metra sanatos mentis oculos, de ipsa medicina interioris luminis judicantibus, nemo nisi insanus consentit. Nam et res haec tanta est, ut infirmo visu non valeat comprehendi, et fidem nostram ita utilius est interim exerceri; ut per hoc videlicet quod contra visum carnis in hoc tam necessario sacramento agitur, discamus visibilia transcendere, ad invisibilia festinare, et tenere certius occulta, quae nunquam mentiens veritas docuit, quam quae coram nobis fallax oculus pandit. Quapropter quoniam tibi ostensum est idem esse in particulis unius hostiae quod est in pluribus missis quae simul celebrantur, de quibus satis declaratum esse dixisti, nec secundum visionem oculorum carnalium debere te judicare evangelicis exemplis et ratione monstratum est. Utrum satis adhuc dictum arbitratis, expone. ROGERIUS. Videris equidem mihi, fateor, sincerae fidei veritatem congrua prosequi ratione: veruntamen,
Abbreviated transcription (Latin):
siti peregrimannir a domino. spͣ¬
diu in mar huius seculi laboramꝰ
trarius est. quamdiu ambulamꝰ
perfidem et non per siẽm quanuis
plorantes ad monumentũ suũ
semper iominus consoletur. ꝙͣ¬
nis in uia positis semper scciptu¬
ras exponat. quamuis turbatos
in mari tranquillet. quam pͦre¬
sens no bistum sit sempr in na¬
in sancte ecr̃e usque ad consũma¬
cionem seculi. non tamen habe¬
mus eum cernere nisi in peregͥ¬
na spetie maxime oculis carnis
licet non aliud quam ip̃m habe¬
amus in hiis sacrauientis. Et
nerito. Nam quia fructus mortife¬
re arboris autiquis hominibus spi¬
rituales ueracesq oculos clauserat.
caruales fallaces qi aperuerat ins¬
tum est ut fructus iuifice cruas
noius homimbus ipõs carius ocu¬
los claudat et ueraces mentis o culos
quibus ueritas uidetur aperiat.
Ouemadiodum igitur egrotanti
palato amara sencienti que sauo
dulcia sunt nemo saluus credit:
ita infiriis carnalibus oculis con¬

Expanded text:
siti peregrinamur a Domino , quasiti peregrinamur a Domino , quandiu in mari hujus saeculi laboramus, trarius est, quandiu ambulamus per fidem, et non per speciem : quamvis plorantes ad monumentum suum semper Dominus consoletur, quamvis in via positis semper Scripturas exponat, quamvis turbatos in mari tranquillet, quamvis praesens nobiscum sit semper in navi sanctae Ecclesiae usque ad consummationem saeculi; non tamen habemus eum cernere nisi in peregrina specie, maxime oculis carnis; licet non aliud quam ipsum habeamus in his sacramentis. Et merito. Nam quia fructus mortiferae arboris antiquis hominibus spirituales veracesque oculos clauserat, carnales fallacesque aperuerat; justum est ut fructus vivificae crucis novis hominibus ipsos carnis oculos claudat, et veraces mentis oculos, quibus veritas videtur, aperiat. Quemadmodum igitur aegrotanti palato, amara censenti quae sano dulcia sunt, nemo sanus credit; ita infirmis carnalibus oculis con
Abbreviated transcription (Latin):
oculi eoꝵ tenebantur ne eum ag¬
noscerent. Aut cum discipuli
in mari laborantes enm super
undas cernerent ambulautem.
aiis audeat dicere non ip̃m u̾e¬
fuisse. quia ip̃i deceptis oculis fan¬
tasma ẽẽ putauerunt: Set et serũ
muami iam positum uidentes et
miraculumi enis in sedato mari ad¬
mirantes. sicut extungelio potest
conici non cognouerunt enui. do¬
nec ad terram uenirent. Sic enĩ
scriptum est. Cuique egressi es¬
sent de uani. cotiuuo cognoueriuit
test conici. quod in naui fortassis
obstupefacti ad huc recenti mira¬
culo non cognouerunt enni aliqͥ.
Cuid ergo:. Numquid putandus
est eos ioculanter delusisse. Albssit.
Ip̃e enim ubiq idem erat. Ip̃e ubiq
ueritas crat. Ip̃e ubiqz sapiencia
erat. Set nobis porħ oportebat ostẽ¬
di quomã ꝯmͣdiu cum mariaflẽ¬
te ueluid ad monumentum dĩn
stannus. nosmetipõs mortificando
et mortem donuini donet ueniat
amuninando. quam diu in ma po¬

Expanded text:
Oculi eorum tenebantur, ne eum agOculi eorum tenebantur, ne eum agnoscerent? Aut cum discipuli in mari laborantes, eum super undas cernerent ambulantem; quis audeat dicere non ipsufuisse, quia ipsi deceptis oculis phantasma esse putaverunt? Sed et secum in navi jam positum videntes, et miraculum ejus in sedato mari admirantes, sicut ex Evangelio potest conjici, non cognoverunt eum donec ad terram venirent. Sic enim scriptum est: Cumque egressi essent de navi, continuo cognoverunt t diximus conjici quod in navi, fortassis obstupefacti adhuc recenti miraculo, aliqui non cognoverunt. Quid igitur? Nunquid putandus est eos joculariter delusisse? Absit! Ipse enim ubique idem erat; ipse ubique veritas erat; ipse ubique sapientia erat. Sed nobis per haec oportebat ostendi quoniam, quandiu cum Maria flente, velut ad monumentum Domini stamus , nosmetipsos mortificando et mortem Domini donec veniat annuntiando , quandiu in via po