comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nũꝙͣ desꝑare. Dum uero ante instantez
apud eum duriꝯ quereretur. ad nec̾caria
domꝯ ⁊ fr̃m multa de eẽ: nec habere se ũn
ea emeret. ⁊ urgente necc̾iate iam nullam
nõ ẽet que daretur. uir dei qͣntũ int̾im ad p̾¬
eum: ad oronẽ ꝯ fugit. łꝯ paululũ uero redi¬
ens gurardo: młrem quandã de castellione
foris ee.⁊ uelle ei loqui nunciauit. Ad quã
cum egrederetur. ꝓcidens ad pedes eius eadẽ
num suffragia implorãs iuro suo ꝑiculose
egrotanti. Quã breuit̾ allocutus dimi sit
ad se. uade inquiẽs. sanũ inuerues uirum
tuũ. Illa uero abiens ĩ domũ suam. sic̃ audi¬
erat sic inuenit. Albas uero ꝯsolans pusilla¬
nimitate celłarii sui: adsustinendũ dñm de
cet᷑o reddidi fortiorẽ. Nec tñ semel hoc cõti¬
gisse ei c̾tum est. s sepe cum huiꝯ modi neces¬

Expanded text:
 27. Cum vero ante instantem apud eum durius quereretur ad necessaria domus et fratrum multa deesse, nec habere se unde ea coemeret, et urgente necessitate jam nullam non esset quae daretur; Vir Dei, quantum interim ad preum, ad orationem confugit. Post paululum vero rediens Gerardus, mulierem quamdam de Castellione foris esse, et velle ei loqui nuntiavit. Ad quam cum egrederetur, procidens ad pedes ejus eadem num suffragia implorans viro suo periculose aegrotanti. Quam breviter allocutus dimisit a se: « Vade, » inquiens, « sanum invenies virum tuum. » Illa vero abiens in domum suam, sicut audierat, sic invenit. Abbas vero consolans pusillanimitatem cellarii sui, ad sustinendum Dominum de caetero reddidit fortiorem. Nec tantum semel hoc ei contigisse certum est, sed saepe, cum hu
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ ex multoꝵ salute cõsolatcem posse ad mit¬
tere nõ unidetur. Sane fiduciã caritas pari¬
ebat. s eade castigabat humilitas. Contigit
aut̃ int̾ hec: ut aliqͣn t̾̃priꝰ solito surgerent
adiugilias. Quibꝰ ꝑ actis: cñ usq atq ma¬
tutinas laudes aliquanto longiꝯ suꝑ ẽet
noctis int̾ uallũ: egressus foras.⁊ loca uici¬
na circines. orabat dm̃ ut acceptũ hr̃et ob¬
diximꝰ sp̃ualis fructꝰ desiderio ꝯstitutus.
ẜubito uero stans ĩ ip̃a or̃one modice int̾¬
clusis occłis. iudit undiq ex uicinis mõtilii
cantã diu̾si habuus. ⁊ duise cõditors hõi¬
num młtitudinẽ. infiorẽ uallem descendere:

Expanded text:
nisi ex multorum salute consolationem posse admitnisi ex multorum salute consolationem posse admittere videretur. Sane fiduciam charitas pariebat, sed eamdem castigabat humilitas. Contigit autem inter haec, ut aliquando temperius solito surgeret ad vigilias. Quibus peractis, cum usque ad matutinas laudes aliquanto longius superesset noctis intervallum, egressus foras, et loca vicina circumiens, orabat Deum, ut acceptum haberet obdiximus spiritualis fructus desiderio constitutus, subito stans in ipsa oratione, modice interclusis oculis, vidit undique ex vicinis montibus tantam diversi habitus et diversae conditionis hominum
Abbreviated transcription (Latin):
tenerioris etate iuuentutis. tũ ꝓcorporis
infirmitate ⁊ minoris usu ext̾ioris occupa¬
tõis. Erat aut̃ claraualł lecꝯ int̾ritorio
lingonẽsi nõ longe afluuio alba. antica
spelunca latronũ ⁊ antiqͥtꝰ dicebat᷑ uallis
ab sintialis seu ꝓpt̾ habundãtis ibi absin¬
cii copiã. seu ꝓpter amaritudinẽ doloris.
ĩ sidenciũ ibi inmanꝯ latronũ. Ibi ergo in
loco orroris ⁊uaste sollitudinis cõsederunt
uiri illi uͥtutis facturi de sepelunca latͦnũ:
templũ dei ⁊ domũ or̾onis. Ubi simpłr ali
qͣnto dõẜ mierũt: in pauꝑtate sp: in fame
⁊ siti. infrigore ⁊ nuditate ĩ iugiliis multis.
hulm̃taria sepiꝰ. ex foliis fagi ꝯficielunt.
Panis instar ꝓpħici illiꝰ. ex ordeo ⁊ milio et
uicia. ita ut aliqñ religiosus uir qͥdam appo¬
sitũ sibi ĩ ospicio ub̃tim plorans clam aspor
nũ ꝑ quẽ fructꝰ aniqͥs ꝓueniret mͦ oblitus
sui estuabat flagntissimo amore: ut nlłã

Expanded text:
tenerioris aetate juventutis, tum pro corporis infirmitate, et minori usu exterioris occupationis. Erat autem Clara-Vallis locus in territorio Lingonensi, non longe a fluvio Alba, antiqua spelunca latronum, quae antiquitus dicebatur Vallis absinthialis, seu propter abundantis ibi absinthii copiam, seu propter amaritudinem doloris incidentium ibi in manus latronum. Ibi ergo in loco horroris et vastae solitudinis consederunt viri illi virtutis, facturi de spelunca latronum templum Dei, et domum orationis. Ubi simpliierunt in paupertate spiritus, in fame et siti, in frigore et nuditate, in vigiliis multis. Pulmentaria saepius ex foliis fagi conficiebant. Panis, instar prophetici illius, ex hordeo et milio et vicia erat, ita ut aliquando religiosus vir quidam appositum sibi in hospitio, ubertim plorans, clam asportnum, per quem fructus aliquis proveniret: modo oblitus sui, aestuabat flagrantissimo ardore, ut nullam
Abbreviated transcription (Latin):
eet cũ comitatu suꝑbo ⁊ apparatu. ille dedestãs
texocrans eã tanꝙͣ rete diabłi adcapiendas aias.
nullaterꝯ acqͥenit exire aduuidend a earre. d
audiens ila confusa ⁊puctaq uehem̃ter. icũ
nulla ei frͣm suoꝵ ecciurere dignaretur: auiti
afro suo andrca quẽ ad porta inuen̾at mõasthi
obuestiu apꝓ atũ st̾cus obuolutũ argueretur . to

Expanded text:
stans et exsecrans eam tanquam rete diaboli ad capiendas animas, nullatenus acquievit exire ad videndum eam. Quod audiens illa, confusa, et compuncta vehementer, cum ei nullus fratrum suorum occurrere dignaretur, cum a fratre suo Andrea, quem ad portam invenerat monasterii, ob vestium apparatum stercus involutum argu
Abbreviated transcription (Latin):
di ei adimũt facultatẽ. ce̾m aditũ int̾clud̃t.
Atille cũ ei loqui. nõ poss: clamabat peo az
dñm. Quo orante cum lacͥmis: sb̾ita ⁊ ue¬
hemens in undatio plume mox erupit.
Consed̾ant aut̃ ĩ cãpo ꝙ aer serenꝯ ẽet: iul
tale sparent. Disꝑsi gͥ om̃s ad repentinum
u̾mbrem: uicũ ꝓximũ petunt. At b̾nardo
ugonẽ tenes: mecũ ait sustineb̾ huius plu¬
ui guitas. Cũq soli remansissent nõ fuer̃
soli: s dñs fuit cum eis: reddens ei ꝯtinuc
⁊ aeris ⁊ am̃n seremitatẽ. Ibi renouatũ fedo
ẽ. ⁊ ppositũ cõfirmatũ: ꝙ nõ ponut de incep

Expanded text:
i adimunt facultatem, omnem aditum intercludunt. At ille, cum ei loqui non posset, clamabat pro eo ad Dominum: quo orante cum lacrymis, subita et vehemens inundatio pluviae mox erupit. Consederant autem in campo, quod aer serenus esset, et nil tale sperarent. Dispersi igitur omnes ad repentinum imbrem, vicum proximum petunt. At Bernardus Hugonem tenens: « Mecum, » ait, « sustinebis hujus pluviae guttas. » Cumque soli remansissent, non fuerunt soli, sed Dominus fuit cum eis, reddens eis continuo et aeris et animi serenitatem. Ibi renovatum est foedus et propositum confirmatum, quod non potuit de
Abbreviated transcription (Latin):
tatem reputans: obstinato aĩo salubre c̃õsili¬
um ⁊ frĩs monita repellebat. Tũ b̾nardo fide
apponens ueniet. inqͥt dies.⁊ cito ueniet. cum
bis quidem s minime morieris: Sic dc̃m
sicq fc̃m ẽ. Paucissimis int̾ positis. diebꝰ.
cͥcum uallatuis abinimicis captꝰ ⁊ nulnͣatꝰ
iuxͣ u̾bum frĩs. lanceã gestans ip̃i lati. eidẽ¬
q loco ĩ fixã. qui ille digitum applicũat tra¬
hebatur:⁊ mort̾e qͣiͣ iam p̾sentẽ metuens
clamabat. adonachꝰ sum. monachꝰ sum
cist̾cinencis. Nicħlomunꝰ tn captꝰ: ⁊ redu
ram qd̾ durũ foret ei ꝯͣ stimłin calcitrare.
Et fc̃m ẽ ita. Siquide de uulne p̾ter spem
cito ꝯualuit. ꝓpositũ uero seu uotũ. ꝙ nou̾at
nõ mutauit. Cũq iãlib ab amore scli. Hos¬
tilibꝰ adhuc iunculis tenͣetur: ⁊ hec solu¬

Expanded text:
tatem reputans, obstinato animo salubre consilium et fratris monita repellebat. Tum Bernardus fidapponens: « Veniet, » inquit, « dies, et cito veniet, cum bis quidem, sed minime morieris. » Sic dictum, sicque factum est. Paucissimis interpositis diebus circumvallatus ab inimicis, captus et vulneratus juxta verbum fratris, lanceam gestans ipsi lateri, eidemque infixam loco cui ille digitum applicuerat, trahebatur, et mortem quasi jam praesentem metuens clamabat: « Monachus sum, monachus sum Cram quod durum esset ei contra stimulum calcitrare: » Et factum est ita. Siquidem de vulnere praeter spem cito convaluit, propositum vero seu votum quod voverat non mutavit. Cumque jam liber ab amore saeculi hostilibus adhuc vinculis teneretur, et hoc solu
Abbreviated transcription (Latin):
dum suũ ꝑuer mininũ cũ puis aliis in
nõ ex quo diuisio fc̃a est hec. Quo dc̃o ab eun¬
tib illis: tũc quid̾e domi cũ patre masit: s
modico ꝑꝯ euoluto tpr fr̃s secutꝰ. ni apatre
nec appinqͥs sen amicis potuit detim. Suꝑ¬
erat dedeo dicata doms illa pat̾ semor cu
filia: de quilꝯ etiã suo loco dicemꝰ. eo t̾pr
nouellꝰ. ⁊ pusillꝰ grex cist̾ciencis sb̾ albace

Expanded text:
mum, puerum cum pueris aliis in dicto abeuntibus illis, tunc quidem domi cum patre remansit, sed modico post evoluto tempore fratres secutus, nec a patre, nec a propinquis seu amicis potuit retineri. Supererat de Deo dicata domo illa pater senior cum filia, de quibus etiam suo loco dicemus. 18. Eo tempore novellus et pusillus grex Cisterciensis sub abbate
Abbreviated transcription (Latin):
festina ait. ad huc suꝑ ẽ ꝙ audias. Occl̃i
quuppe eiꝰ tenebant᷑: ne penitꝰ qͥd ageret᷑
intesligebat. Nemũ ad alciores grãdus
ec̃c̃e. cum ad huc ꝯpeditũ data manu ge¬
rardũ sb̾leuass: ⁊ introeunte ilło eccam.
cũc yͥmũ quid ag̾etur agnouit.⁊ cõatꝯ eũ
retinere no potuit. Hoc modo gerard acap¬
uit. In quo potissimũ notũ fecit dñs. aꝙͣ
mlłs ceꝑit: qui ĩ eiꝰ sp̃u qui fecit que fut᷑a
sũt. ꝙ erat futͣm. uid̾e̾ potuit qͣi iã fc̾m.
Presenciałr qͥppe ĩ lat̾e frĩs ei lancea appa

Expanded text:
« Festina, ait: adhuc superest quod audias. » Oculi quippe ejus tenebantur, nec prorsus quid ageret intelligebat. Demum ad altiores gradus ecclesiae cum adhuc compeditum data manu Girardum sublevasset, introeunte illo ecclesiam, tunc primum quid ageretur agnovit, et conatus eum retinere non potuit. Hoc modo Girardus a capvit. In quo potissimum notum fecit Dominus, amulus ceperit, qui in ejus spiritu, qui fecit quae futura sunt, quod erat futurum videre potuit quasi jam factum. Praesentialiter quippe in latere fratris ei lanc
Abbreviated transcription (Latin):
uidere ulutũ eiꝰ. Grande p̾comiũ. s forsi¬
tan ĩhac ꝑte nõ nunꝯ ꝙͣ salomon hic. i¬
Neq eĩ satis credibile ẽ. salomonẽ illum
mõi głia sua. tam imiu̾salẽ orbis obtimi¬
isse fauorẽ. ꝙͣ hũc in sua humilitate. Ini¬
mo uero facile oĩo iudet ex ystoriis aliqͥbꝰ.
in uenire hoĩem unũ cõu̾santẽ. ad huc
cum hoib inuniu̾sa t̾ra. tam celebre et¬
tam amabile obtinuisse nom̃ a soł ortu
⁊ occasu. ⁊ ab aqͥlione ⁊ mari.ut ẽĩ illas me¬
moremꝰ ꝓuĩcias. ex quibꝰ usq hodie mo¬
numm̃ita cerciora suꝑ e̾e noscunt᷑: in eccłia
oriẽtali. ⁊ apud soles occidios yb̃noꝵ. ⁊ a
q celeberrima eĩꝰ opinio fuit. crebras undi¬
q recipiebat epłas. ⁊ redclebat. undiq ei
exemia mittebant᷑. udiq eiꝰ bñdictio pe¬
tebat᷑. Postremo qͣi uitis habundãtissima
suos uñdiq palmites ꝓpagauit: exceꝑto qd
int̾ram iero solimitanam ꝙͣius locꝯ ẽẽt a

Expanded text:
videre vultum illius. Grande praeconium: sed forsitan in hac parte non minus quam Salomon hic. Neque enim satis credibile est, Salomonem illum in omni gloria sua tam universalem Orbis obtinuisse favorem, quam hunc in sua humilitate. Imo vero difficile omnino videretur ex historiis aliquibus invenire hominem unum, conversantem adhuc cum hominibus, in universa terra tam celebre et amabile obtinuisse nomen a solis ortu et occasu, ab aquilone et mari. 22. Ut enim illas memoremus provincias, ex quibus usque hodie monumenta certiora superesse noscuntur; et in Ecclesia orientali, et apud soles occiduos Hibernorum, et a que, celeberrima ejus opinio fuit. Crebras undique recipiebat epistolas, et reddebat. Undique ei xenia mittebantur, undique ejus benedictio petebatur. Postremo quasi vitis abundantissima suos undique palmites propagavit, 1126 excepto quod in terram Jerosolymitanam, quamvis locus esset a
Abbreviated transcription (Latin):
ferebat. Deniq sic̃ nob̾ sepiꝰ fatebat᷑ inter
sũmos quoq honores ⁊ fauores ppłoꝵ uł
sublimiũ ꝑsonaꝵ. Alt̾m sibi mutuatꝰ hoĩ¬
nẽ uidebatur. seq pociꝰ suspicatꝰ reputabat
absentem uelud quoddã somipiuũ suspica¬
tus. Uͥ uero simpliciorens ei fr̃es ut asso¬
lent fiducialiꝰ loq̾rentur.⁊ antiqͣ semꝑ lice̾t
hũilitate frui ibi se inuenisse gaudebat. et
in ꝓpͥam redisse ꝑsonam.

Expanded text:
e, sicut nobis saepius fatebatur, inter summos quosque honores et favores populorum, vel sublimium personarum, alterum sibi mutuatus hominem videbatur, seque potius reputabat absentem, velut quoddam somnium suspicatus. Ubi vero simpliciores ei fratres, ut assolet, fiducialius loquerentur, et amica semper liceret humilitate frui; ibi se invenisse gaudebat, et in propriam rediisse personam.
Abbreviated transcription (Latin):
bilior ut̾usq ꝯplexꝰ. Inde niirũ tam singła¬
riter in unũ hoĩem tociꝰ orbis nota pariter
ꝯcurrebant quod puritatẽ suauitas amabi¬
lẽ fac̾e suauitat̾e puritas acceptabilẽ ut dif¬
ficile fiit estunare gr̃e an reu̾encie aipliꝯ
optinͣet. Quis ẽi rigide tũ ꝯu̾satõis erat qͥ
clarauallensẽ nõ sb̾limit̾ reu̾e̾tur albem.
Quis tam dissolute. qui nõ erga eundem
dulcit᷑ affic̾e̾tur. Dulcissimis enuĩ affectibi
plenũ pectꝰ ip̃e gerebat. s ꝙͣ liłe eos queciẽs
causa de posce̾t coħcebat hũanissimꝰ ĩ affec¬
tione magis tñ fortis infide. Et ut brene
aliqd̃ huiꝰ rei ꝓferamꝯ exemplũ: sic̃ ipse qͦ
testat᷑ꝰ in ẜmone suꝑ cantica canticoꝵ.xͦx.¬
uiͦ. siccis ecclis g̾niam sui. ⁊ g̾nam. tã noce
sari.tã diłcti. Gerardi uidelie celebrauit exe¬
quias: siccis occłis corpꝰ eiꝰ tradidit sepulte᷑.
ne affectus fide̾ uincere uideretur. Nam

Expanded text:
bilior utriusque complexus. Inde nimirum tam singulariter in unum hominem totius Orbis vota pariter concurrebant, quod puritatem suavitas amabilem faceret, suavitatem puritas acceptabilem; ut difficile fuerit aestimare, gratiae an reverentiae amplius obtineret. Quis enim tam rigidae conversationis, qui Clarae-Vallensem non sublimiter revereretur Abbatem? quis tam dissolutae, qui non erga eumdem dulciter afficeretur? Dulcissimis enim affectibus plenum pectus ipse gerebat: sed quam libere eos, quoties causa deposceret, coercebat, humanissimus in affectione, magis tamen fortis in fide. Et ut, breve aliquod hujus rei proferamus exemplum, sicut ipse quoque testatur in sermone super Cantica canticorussarii, tam dilecti, Gerardi videlicet, celebravit exsequias, siccis oculis corpus ejus tradidit sepulturae, ne affectus fidem vincere videretur. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
plaudens quoq marubꝰ ⁊ tripidinis: d̾s
inqͥd. ex hec iam nõ offendã ad lapides pedes.
N urlr̾ etiã cameraco celebranti
mussaꝵ sollẽpmo uiro dei: surdũ ⁊ mutũ
anatiuitate puerũ offerebant. Quẽ audi

Expanded text:
Plaudens quoque manibus et tripudians: « Deus, inquit, ex hoc jam non offendam ad lapides pedes meos. » In urbe etiam Cameraco celebranti Missarum solemnia Viro Dei surdum et mutum a nativitate puerum offerebant. Quem audi
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ. per idem tps cũ mextrema ꝑte porticꝰ in
quo iãcebat: inimo positi. castus polemius.
ueneriꝰ.⁊ felix. tũc diachones: secum tͣctarẽt
uece ita p̃ssa. ut uix se inuic̃e audirẽt qui pꝯ
obitum illiꝯ ep̃s ordinandꝰ ẽẽt: atq cũ noĩe
sci loq̾rentur simpliciani: qͣi int̾ eẽt tͣctatui.
cum longe positꝰ ab ip̃is iaceret. approbans
exclamauit. t̾cio: senex s bonꝰ. Erat eram
simplicianꝰ: eui matum. Qua uoce audica: ex¬
pauescentes fuer̾t. He functo tñ eo: nõ alius
illi fuccessit insac̾docio. nͥ his quẽ ille bonum
sene tͥna uoce signau̾at. Cui simpliciano:ue¬
nius quẽ supͣ memorianimꝰ successor fuit.
felix uero nunc usq bononiẽsem regit eccłiã.
Castus aut̃ uł polemiꝰ. nucͥci ab ambrosio bone
arboris bomi fructus: in eccłia mediolanensi
diachonii fungunt᷑ officio. In eodẽ tn loco in qͦ
iacebat: sic̃ referente sco bassiano ep̃o laudẽsis

Expanded text:
46. Per idem tempus cum in extrema parte porticus in 46. Per idem tempus cum in extrema parte porticus in qua jacebat in uno positi Castus, Polemius, Venerius et Felix tunc diaconi secum tractarent voce ita pressa, ut vix se invicem audirent, quis post obitum illius episcopus ordinandus esse, atque cum de nomine sancti loquerentur Simpliciani, tamquam interesset tractatui, cum longe positus ab ipsis jaceret, approbans exclamavit tertio: Senex, sed bonus. Erat enim Simplicianus aevi maturus. Qua voce audita, expavescentes fugerunt; defuncto tamen eo, non alius illi successit in sacerdotium, nisi is quem ille bonum senem trina voce signaverat. Cui Simpliciano Venerius, quem supra memoravimus, successor fuit: Felix vero nunc usque Bononiensem regit Ecclesiam: Castus autem et Polemius nutriti ab Ambrosio bonae arboris boni fructus, in Ecclesia Mediolanensi diaconii funguntur officio. 47. In eodem tamen loco in quo jacebat sicut referente sancto Bassiano episcopo Laudensis
Abbreviated transcription (Latin):
b̾uno et notario qui ita pedum dolore tenebat᷑.
ut raro in publico uideretur cũ ad altare acces¬
siss. ut sacͣmenta ꝑciꝑet. calcatusq casu a
sac̾dote exclam auiss audunit. uade a modo i¬
saluus eris. Nec ampliꝯ se doluisse pedes. tp̃r
quo sc̃s sac̾dos de hac luce migrauit lacrimis
testabatur. S post dies hos: ordinato sac̾dote
eccłie ticinensi. icidit infirmitat̾e. Qui pli̾
nus dielii cũ detin̾etur in lectulo: comes stili¬
cho dixisse fertur qd̾ tanto iuro recedente de cor¬
pore int̾iꝯ ĩmineret ytalie. Uñ cõuoratis ad se
nobilissimis uiris illiꝯ ciuitatis. quos diligi
ascõ sac̾dote cognou̾at. ꝑtim uit̾minatꝰ ẽ illis.
partim blando ẜmone ꝑsuasit: ut ꝑgerẽt ad
sc̃m sac̃ dotẽ. suad̾entq illi ut sibi iuuendi re¬
teret a dño comeatũ ꝙ ille ubi ab aliis audi¬
uit. R̾. Non ita inter uos iuxi. ut pudeat me
inuere: nec timeo mori: qr bonũ dñum habe

Expanded text:
buno et notario, qui ita pedum dolore tenebatur, buno et notario, qui ita pedum dolore tenebatur, ut raro in publico videretur; cum ad altare accessisset, ut sacramenta perciperet, calcatusque casu a Sacerdote exclamasset, audivit: Vade, et amodo salvus eris. Nec se amplius doluisse pedes, tempore quo sanctus Sacerdos de hac luce migravit, lacrymis testabatur. 45. Sed post dies hos, ordinato sacerdote Ecclesiae Ticinensi, incidit in infirmitatem, qua cum plurimis diebus detineretur in lectulo, comes Stilico dixisse fertur quod, tanto viro recedente de corpore, interitus immineret Italiae. Unde convocatis ad se nobilibus viris illius civitatis, quos diligi a sancto Sacerdote cognoverat, partim interminatus est illis, partim blando sermone persuasit, ut pergerent ad sanctum Sacerdotem, suaderentque illi, ut sibi vivendi peteret a Domino commeatum. Quod ille ubi ab illis audivit, respondit: Non ita inter vos vixi, ut pudeat me vivere: nec timeo mori; quia Dominum bonum habemus.
Abbreviated transcription (Latin):
honorabili uiro casto diachono. sub huiꝯ
curam degebam: statim retuli. Atille re¬
pletꝰ gr̃a dei: sp̃s sc̃i adu̾sum me in illo
uidisse docuit lectione actim̃ apostoloꝵ
mambrosianã basilicã iam sanꝯ maneret
ip̃e inẜ uo noluit uindicare homuines etiã
qui decepti fuerant int̾uentu sac̾dotis. dimi¬
sit. De ip̃o uero ẜuo: sac̃doti q̾stus ẽ. Quem
uir sc̃s cum debasilica ambrosiana egrederet᷑.
requiri fecit. atq ad se ꝑduci. Quẽ cum in t̾ro¬
gass. ⁊ de p̾hendiss auctorẽ tanti flagicii: ait.
dportet eum tradi sachane ad int̾itum carnis
ne talia ad inpost̾ium audeat amicte:. Queni
eodem mom̃to. cum adhuc ẜmo ẽet in hore
sac̾dotis: sỹs in mũdus arreptũ disseꝑe ceꝑit.
Quo iuso: numio timore repleci sumꝰ ⁊ ãmira¬
toe. Multos ⁊̃ diel illis imponẽtes illo manꝰ
et imꝑante: asꝑiritib in mũdis uidimꝰ ẽẽ pur¬
gacos. Per idem t̃r ex nicencius quidã ex tri¬

Expanded text:
honorabili viro Casto diacono, sub cujus honorabili viro Casto diacono, sub cujus cura degebam, statim retuli: at ille repletus gratia Dei, Spiritus sancti adventum me in illo vidisse edocuit lectione Actuum apostoloruAmbrosiana basilica jam sanus maneret, noluit in eum vindicare. Homines etiam qui decepti fuerant, interventu Sacerdotis dimisit, de ipso vero servo Sacerdoti questus est. Quem vir sanctus cum de basilica Ambrosiana egrederetur, requiri fecit, atque ad se perduci. Quem cum interrogasset, et deprehendisset auctorem tanti flagitii, ait: Oportet illum tradi satanae in interitum carnis, ne talia aliquis in posterum audeat admittere . Quem eodem momento cum adhuc sermo esset in ore Sacerdotis, spiritus immundus arreptum discerpere coepit: quo viso, non minimo timore repleti sumus et admiratione. Multos etiam diebus illis, imponente illo manus, et imperante ab spiritibus immundis vidimus esse purgatos. 44. Per idem tempus Nicentius quidam ex tri
Abbreviated transcription (Latin):
scd̾m apłm petta ẽ. Que om̃s adse allisos
int̾imit. ip̃a inniolabilis manens. nec roꝵ
faciens eũ qui ad se alliserit nequissimm uti
det̾iores ꝑtus s innocẽtem: ita ut securꝰ pos¬
set dicere. porcio mea dñs qr cui nicħ in scło
parua: młta ꝑcipiet: insuꝑ ⁊ uitã et̾nam p̃¬
sidebit. Ante paucos dies uero ꝙͣ in lectulo
detineretur: cum qͣdragesimũ t̾cium psalmũ
dictaret. me aspiciente ⁊ uidente. subito in
modũ scuti breuis ignis capud eiꝰ coopuit.
atq paulatĩ ꝑ os ĩpiꝰ tanꝙͣ indomo habita¬
tor ingressꝰ ẽ. Dost quod facta ẽ facies eius
suã. Quod cum fieret stupore ꝑcussꝰ obrigui.
nec potui scribere que abillo dũcebant᷑. nͥ prea¬
quã iusio ip̃a transiit. Dicebat enũ intp̃r tes¬
timoniũ scripture diuine: ꝙego obtime re¬
tinebã. Nam scribendi uł dc̃andi. ip̃o die fi¬
nem fecit: si quidẽ ip̃m ysalmũ explere nõ
potuit. Ego uero id qd̾ a me uisũ fuerat.

Expanded text:
stolum petra est, quae omnes ad se allisos interimit, ipsa inviolabilis manens, nec reum faciens eum, qui ad se alliserit nequissimi uteri deteriores partus, sed innocentem; ita ut securus possit dicere: Portio mea Dominus . Quia cui nihil in saeculo parva, multa percipiet, insuper et vitam aeternam possidebit . 42. Ante paucos vero dies quam lectulo detineretur, cum quadragesimum tertium psalmum dictaret, me et excipiente et vidente, subito in modum scuti brevis ignis caput ejus cooperuit, atque paulatim per os ipsius tamquam in domum habitator ingressus est: post quod facta est facies ejus suam. Quod cum fieret, stupore perculsus obrigui, nec potui scribere quae ab illo dicebantur, nisi posteaquam visio ipsa transivit; dicebat enim in eo tempore testimonium Scripturae divinae, quod ego optime retinebam. Nam scribendi vel dictandi ipso die finem fecit; siquidem ipsum psalmum explere non potuit. Ego vero id quod visum a me fuerat,
Abbreviated transcription (Latin):
salute sua uł ex̾citus quẽ ductabat ꝯtra gildo¬
nem baculum tenens manu inusione̾ appa
quo regebat᷑ t̾cio hac erũ illi sp̃e apparuerat: ait.
Iic hic. hic. signa lacũ. Deditq intellectum
iuro. quẽ uisitatõẽ dignũ fuerat arbitratus:
ut agnosceret se ip̃o loco inquo sc̃m dñi iuide
ni positi: ip̃o maschezele referente cognoimꝰ.
referentilii securꝰ nb ante cognita huic libro¬

Expanded text:
salute sua, vel exercitus quem ductabat contra Gildosalute sua, vel exercitus quem ductabat contra Gildonem, baculum tenens manu in visu noctis quo regebatur, tertio hac enim illi specie apparuerat ait: Hic, hic, hic, signans locum; deditque intellectum viro, quem visitatione dignum fuerat arbitratus, ut agnosceret se in ipso loco in quo sanctum Domini viderni positi ipso Mascezele referente, cognovimureferentibus, securlus haec nobis cognita huic libro
Abbreviated transcription (Latin):
debat. eoꝵ: qui fuerãt baptizaui. sace̾ tñ qua
obiit die sic̃ textꝰ epłe loquit᷑. que afuccesso¬
re ip̃iꝰ uenerabłi iuiro simpliciano suscepta ẽ.
de partibꝰ orientis ad ip̃m. tanꝙͣ adhuc nb̃cũ
imienitẽ directa. que hucusq mediolani
orans cũ illis ⁊ imponẽs illis manꝰ. habet
enĩ diem epła que directa. Qua lecta: inueĩ
mus diem eẽ quo ille defunctꝰ ẽ. Intra tusci
am incuutate florencina ubi nũc uix ses ze
didicunꝰ. In eadem domo etiã inqͣ declinians
eugeniꝰ mansit. tp̃r quo degasus supͣdc̃am ai¬
uitatẽ obsidebat: cumiam de se penitꝰ desꝑas¬
sent uiri cuutatis ip̃iꝰ ꝑuisum cuidã apparuit.
⁊ ꝓmisit alio die salutem illiꝯ affuturã. Quo
referente: ciuium ãi sunt erecti. Nam alcero
die aduemente stilichone tunc comitte cum
er̾citu: fc̃a ẽ de hostibꝰ uictoria. Hec pansophia
religiosa femina. matre pueri pansophii. re¬
ferente cognouimꝰ. Maschezeli ⁊ desꝑante de

Expanded text:
debat eorum qui fuerant baptizati. 49. Eadem vero qua obiit die sicut textus epistolae loquitur, quae a successore ejus venerabili viro Simpliciano suscepta est de partibus Orientis ad ipsum tamquam adhuc nobiscum viventem directa, quae nunc usque Mediolani orans cum illis, et imponens illis manus; habet enim diem epistola quae directa est, qua lecta, invenimus illum diem esse, quo ille defunctus est. 50. Intra Tusciam etiam in civitate Florentina, ubi nunc vir sanctus Zendidicimus. In eadem etiam domo, in qua declinans Eugenium mansit, tempore quo Radagaisus supradictam civitatem obsidebat, cum jam de se penitus desperassent viri civitatis ipsius, per visum cuidam apparuit, et promisit alio die salutem illis adfuturam. Quo referente, civium animi sunt erecti; nam altero die, adveniente Stilicone tunc comite cum exercitu, facta est de hostibus victoria. Haec Pansophia religiosa femina, matre pueri Pansophii referente, cognovimus. 51. Mascezeli etiam desperanti de
Abbreviated transcription (Latin):
nõ erugo neq tinea ext̾minet: neq fures
effodiant et furent᷑. Quia xp̃s eoꝵ custos ẽ.¬
⁊ locus eoꝵ aula celestis ẽ: quilii uiuere xp̃s
suit et mori lucrũ. Transsato itaq tp̃r corpore
reliquie sũma oĩum deuotõe de posita fu̾ant
cum tͣcͣtaret ep̃s quidã deppło repletꝰ sp̃u in¬
mũdo clamare cepit se torq̃r ab ambrosio.
Atille cõu̾sus ad eum ait. Obimutesce diabłe
qr nõ te torq̃t ambrosiꝰ s fides sc̃oꝵ ⁊ ĩ mũdi¬
tu deiectus es. Nam ambrosius nescit ĩfla¬
ri. Quodc̃o ille qui clamabat obtiniit ꝓstrat᷑¬
q int̾ram ẽ nec ampliꝰ uoc̃e ꝙͣ obstrẽpere
possit: emisit. Per idem tp̃s cũ cõsulatꝰ sui
imꝑator honoriꝰ murbe mediolanẽsi. libri¬
carum feraꝵ exiberet muꝰ ꝓpło illuc cõcur¬
rente: data copia ẽ missis militibi tunc absti
licone comitte. Hortatu eusebii p̾fecti. ut

Expanded text:
non aerugo, neque tinea exterminat, neque fures non aerugo, neque tinea exterminat, neque fures effodiunt et furantur ; quia custos e locus eorum aula coelestis, quibus Vivere Christus fuit, et mori lucrum . Translato itaque corpore ma omnium devotione depositae fuerant, cum tractaret Episcopus, quidam de populo repletus spiritu immundo, clamare coepit se torqueri ab Ambrosio. At ille conversus ad eum ait: Obmutesce, diabole; quia non te torquet Ambrosius, sed fides sanctorum et invitu dejectus es; nam Ambrosius nescit inflari. Quo dicto, ille qui clamabat, obmutuit, postratusque in terram est, nec amplius vocem qua obstrepere posset, emisit. 34. Per idem tempus cum consulatus suiator Honorius in urbe Mediolanensium, Lybicarum ferarum exhiberet munus, populo illuc concurrente, data copia est missis militibus licone comite hortatu Eusebii praefecti, ut
Abbreviated transcription (Latin):
cro inquo iacebat corpꝰ mr̃is. qui qñ sit passꝰ
usq ĩ hodiernũ sit scire nõ possumꝰ sangui¬
nẽ mr̃is ita recentẽ qͣi eadem die fuiss effusꝰ.
Cap̃ etiam ip̃iꝰ quod ab impiis fuerat abscis¬
sum. ita integrũ atq incorruptũ. cũ capillis
sius atq barba. ut nob̾ uderet᷑ eodem tp̃r qͦ
leuabatur lotũ atq cõpositum insepłerho.
Et quid murũ qñ qͥdem dñs hoc menangłio
õium a romatũ iunceret suauitatẽ. Quo leua¬
to corpore mr̃is in lectica composito. stacun
ad sc̃m celsum mr̃em qui ĩ eod̾e orto positꝰ ẽ.
cũ sc̃o sac̾dote ⁊ or̃onem ꝑreximꝰ. nũquã
cũ illũ ante orasse in eodem loco: comꝑtũ
oratũ iss. Cognouimꝰ tñ acustodili loci
ip̃iꝯ dc̃m quod aparentib sius illi traditũ sit.
nõ discedere de loco illo ꝑ õem gen̾atoe̾m et
ꝓieniẽ suoꝵ: eo quod thesauri magni ĩ eodẽ
loco positi ẽẽnt. ⁊ uere magni thesauri quos

Expanded text:
ro, quo jacebat corpus martyris qui quando sit passus, usque in hodiernum scire non possumus sanguinem martyris ita recentem, quasi eodem die fuisset effusus. Caput etiam ipsius, quod ab impiis fuerat abscissum, ita integrum atque incorruptum cum capillis capitis atque barba, ut nobis videretur eodem tempore quo levabatur, lotum atque compositum in sepulcro. Et quid mirum, quandoquidem Dominus in Evangelio omnium aromatum vinceret suavitatem. 33. Quo levato corpore martyris, et in lectica composito, statim ad sanctum Celsum martyrem, qui in eodem horto positus est, cum sancto Sacerdote ad orationem perreximus. Numquam tamen illum antea orasse in eodem loco compertumoratum isset. Cognovimus tamen a custodibus loci ipsius, quod a parentibus suis illis traditum sit, non discedere de loco illo per omnem generationem et progeniem suorum; eo quod thesauri magni in eodem loco positi essent. Et vere magni thesauri, quos
Abbreviated transcription (Latin):
gilauimꝰ inpascha. Quẽ płimi infantes bap¬
tizati cũ afonte uenirent. uiderũt ita ut ali¬
qui sedentẽ incathdra intribunali dicerent:
alii uero ascendentẽ: sius parẽtili digito ostẽ¬
derunt. S illi uidentes uiderẽ nõ poterant: qr¬
tam mũdos ecculos nõ habebãt. Plurimi
aut̾ stellam supͣ corpꝰ eiꝰ se idere narrabãt.
S lucescente die dñico cũ corpꝯ ip̃iꝯ eia se
udere ꝑ actis sacͣmentis diuims: de eccłia
leuaretur: portandũ ad basilicã ambrosianũ
inqua positũ ẽ ita ibi demonũ turba clamabat
se ab illo torq̃r ut euilatꝰ eoꝵ ferri nõ possert.
Que gr̃a sac̾dotis nõ solum in illo loco: uerũ¬

Expanded text:
gilavimus in pascha: quem plurimi infantes bapgilavimus in pascha: quem plurimi infantes baptizati cum a fonte venirent, viderunt, ita ut aliqui sedentem in cathedra in tribunali dicerent, alii vero ambulantem suis parentibus digito ostenderent: sed illi videntes videre non poterant, quia mundatos oculos non habebant: plurimi autem stellam supra corpus ejus se vidisse narrabant. Sed lucescente die Dominico, cum corpus ipsius, peractis sacramentis divinis, de Ecclesia levaretur, portandum ad basilicam Ambrosianam, in qua positus est, ita ibi daemonum turba clamabat se ab illo torqueri, ut ejulatus eorum ferri non possent. Quae gratia Sacerdotis non solum in illo laco, veru
Abbreviated transcription (Latin):
oraret una cum supͣdc̃o sac̾dote uiderat dñm
iħm aduenisse ad se et arridentẽ sibi. Nec mł¬
tos post dies: nb ablatus ẽ. S eodem t̃pr quo¬
a nob̾ migrauit ad dñm : ab hora circit̃ undeci¬
ma diei: usq ad illam horam qua enusit sp̃m:
ex pansis manibꝰ in modũ crucis orauit. Nos
sac̾dos eccl̃ie uerzellensis. cum insuꝑiora domꝰ
se ad quiescẽdũ composuiss t̾cio uoc̾e uorantis
se audiuit dicẽtisq sibi. Surge festina. qr mͦ
ẽ recessum. Qui descendens: obtulit sc̃m dñi
corpꝰ. Quo accepto: uͥ glutiũ emisit sp̃m. Bonũ
iiaticũ secũ ferens: ut inuirtute esce anima
refecta. angłoꝵ nũc cõsorcio quoꝵ uta uixit
int̾ris.⁊ helye societate letetur: qr in helyas
nũquã legilii uł ullis potestatil ita iste ꝓ dei
cunore. loqͦui nõ u̾itus ẽ. Atq inde ad ecc̃iam
maiorẽ ante luctinã horã ꝙͣ de functꝰ ẽ. corpꝰ
ip̃iꝯ portatũ ẽ: ibiq eadem fuit nocte qua ui¬

Expanded text:
oraret una cum supradicto sacerdote, viderat Dominum Jesum advenisse ad se, et arridentem sibi: nec multos post dies nobis ablatus est. Sed eodem tempore quo migravit ad Dominum, ab hora circiter undecima diei usque ad illam horam, in qua emisit spiritum, expansis manibus in modum crucis oravit: nos sacerdos Ecclesiae Vercellis cum in superioribus domus se ad quiescendum composuisset, tertio vocem vocantis se audivit, dicentisque sibi: Surge, festina, quia modo est recessurus. Qui descendens, obtulit sancto Domini corpus: quo accepto ubi glutivit, emisit spiritum, bonum viaticum secum ferens; ut in virtute escae anima refectior, angelorum nunc consortio, quorum vita vixit in terris, et Eliae societate laetetur; quia ut Elias numquam reg. Atque inde ad Ecclesiam majorem antelucana hora qua defunctus est, corpus ipsius portatum est; ibique eadem fuit nocte, qua vi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcussus uulnere graui. de eodem loco inquo ia¬
apud fortunatũ diachonũ fr̾em uen̾abilis ui¬
incencio colositano ẽp̃o. murano etiã ep̃o. bo¬
licano. s ⁊ aliis ep̃is.⁊ dia chonilii. tũc murano
ep̃o detrahenti sc̃o uiro. retuli exitum pͥbri su¬
ꝑiꝯ memorati. Quod ille de alio dc̃m: de se oracu¬
lum maturo sui ictu cõꝓbauit. Nam de eodẽ
loco in quo iacebat. cũ subito uulnere ĩgenti
ẽẽt ꝑcussus alienis manib ad lectũ usq ꝑduc¬
tus est. Acq inde ad domũ inqͣ hospitabatur
reductus diem clausit ex tremũ. Iste finis ui¬
roꝵ illi detrahenciũ fuit. Quẽ uidentes qͥ tũc
aderant: ammirati sunt. Uñ hortor ⁊ obsetͦ
ominẽ hoĩem qui hũc librũ legerit. ut mitte¬
henciũ linguas si magis uult pociꝰ cõsorciũ
habere cum ambrosio in resurrectõe uite: quã
cum de trahentib subire suppliciũ quod nlłs
pater. ut ꝓme humillimo ⁊ pcc̃ore paulmo
adipiscenda gr̃a cũ tanto uiro nõ sum dignus

Expanded text:
cussus gravi, de eodem loco in quo jaapud Fortunatum diaconum fratrem venerabilis viVincentio Colossitano episcopo, Murano etiam episcopo Bolitano, sed et aliis episcopis et diaconibus; tunc Murano episcopo detrahenti Sancto viro retuli exitum presbyteri superius memorati: quod ille de alio dictum, de se oraculum maturo sui exitu comprobavit. Nam de eodem loco in quo jacebat, cum subito vulnere ingenti esset percussus, alienis manibus ad lectum usque portatus est, atque inde ad domum in iqua hospitabatur deductus, diem clausit extremum. Is finis virorum illi detrahentium fuit, quem videntes qui tunc aderant, admirati sunt. 55. Unde hortor et obsecro omnem hominem, qui hunc librum legerit, ut imitehentium linguas; si vult magis consortium habere cum Ambrosio in resurrectione vitae, quam cum detrahentibus illis subire supplicium, quod nullus pro me humillimo peccatore Paulinoadipiscenda gratia cum tanto viro non sum dignus
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃i ambrosii in nanauie ꝑtibꝰ ꝓsequentil gẽti¬
libii uiris: martiriis coronas ad epti sũt. qui
reliquias mediolani summna cũ deuotione
susceꝑimꝰ. ad ueniẽte quodã ceco. ⁊ referente
didicimꝰ. qui eodem diȩ tacto loculo in quo
scoꝵ reliquie portabant᷑ lum̃ accepit: eo qd̾:
ꝑiusum noctis iuidiss nauẽ appinqͣntẽ litori.
inqua erat multitudo albatoꝵ iuroꝵ. Quili
descendentili ad t̾ram. cũ unũ de turba de p̾ca¬
retur. ut scirent qui ee̾nt uiri: audierit am¬
brosiũ eiusq cõsortes. Quo audito noĩe. cũ
de p̾raretur ut lum̃ reciꝑet: audiretq abeo.
ꝑgere quo mediolanũ. ⁊̃ occurrere fr̃ibꝰ meis
qui illo uenturi sunt: de signans diẽ.⁊ recipi¬
ens lumer. Erat enĩ uir ut ip̃e asẜebat licto¬
re almatino. nec se uenisse ante ueni ĩciuitate
asẜebat pͥusꝙͣ recto itinere reliquiis scõꝵ occur¬
riss: nõdum uidens s tacto loculo uidere ce¬

Expanded text:
cti Ambrosii in Anauniae partibus, persequentibus gentilibus viris martyrii coronam adepti sunt, cum reliquias Mediolani summa cum devotione susciperemus, adveniente quodam caeco et referente cognovimus, qui eodem die tacto loculo, in quo sanctorum reliquiae portabantur, lumen recepit, quod per visum noctis vidisset navem appropinquantem littori, in qua erat multitudo albatorum virorum; quibus descendentibus ad terram, cum unum de turba precaretur, ut sciret qui essent ii viri, audierit, Ambrosium ejusque consortes. Quo audito nomine, cum deprecaretur ut lumen reciperet, audivit ab eo: Perge Mediolanum, et occurre fratribus meis, qui illo venturi sunt, designans diem, et recipies lumen. Erat enim vir, ut ipse asserebat, de littore Dalmatino, nec se ante venisse in civitatem asserebat priusquam recto itinere reliquiis sanctorum occurrisset, nondum videns: sed tacto loculo, videre coe
Abbreviated transcription (Latin):
quod iudices a se directi ad sac̾dociũ peterent᷑.
Letabatur etiã ꝓ li p̾fectus. qr u̾bum eius im¬
pleretur ĩ ambrosio. Dix̾at enĩ ꝓfitiscenti. cũ
mandata ab eodem darentur. uade age. nõ ut
gan parauit. atq in possessione ciuusdã leon¬
ciĩ clarissimi uiri aliquã du latuit. S ubi
relatõni responsum ẽ: ab eodem leoncio ꝓdit᷑.
Preceptũ enĩ uicario: ut insisteret reb ꝑfici¬
endis. Qui iniuncta sibi cũ uellet inplere
ꝓposito edicto cõuenit om̃s: ut si uellent sibi
consulere reliq sius ꝓderent uirũ. Proditus
itaq ad ductus medrolanũ cum intelligeret
cura se dei uoluntatẽ. nec se diuitius posse re¬
sistere: postulauit nõ se nisi acolico ẽpo baptiꝯ̃a¬
ri. Solłcitam enĩ habebat ꝑfidiam arrianoꝵ.
Baptizatus itaq fertur omnia eccłistica offi¬
cia implesse:atq octauo die ep̃s ordinatus:¬

Expanded text:
quod judex a se directus ad sacerdotium peteretur. quod judex a se directus ad sacerdotium peteretur. Laetabatur etiam Probus praefectus, quod verbum ejus impleretur in Ambrosio; dixerat enim proficiscenti, cum mandata ab eodem darentur, ut moris est: Vadgam paravit, atque in possessione cujusdam Leontii clarissimi viri aliquamdiu delituit. Sed ubi relationi responsum est, ab eodem Leontio proditur; praeceptum enim erat vicario ut insisteret rebus perficiendis: qui injuncta sibi cum vellet implere, proposito edicto, convenit omnes, ut si vellent sibi consulere, rebusque suis, proderent virum. Proditus itaque et adductus Mediolanum, cum intelligeret circa se Dei voluntatem, nec se diutius posse resistere, postulavit non se nisi a catholico episcopo baptizari; sollicite enim cavebat perfidiam Arianorum. Baptizatus itaque fertur omnia ecclesiastica officia implesse, atque octava die episcopus ordinatus
Abbreviated transcription (Latin):
minũ scientes: fideli uoce remissionẽ illi pcc̃oꝵ
omniũ ꝑ baptismatis gr̃am ꝓ mittebant. Tũc
fucis u̾boꝵ s simplici ẜ mone. ⁊ uera fidei rõne.
missi sine pera. sine iurga. etiam ip̃os phylo¬
sophos cõu̾terunt. Quod ubi ne faceret reuocat᷑
ẽ. publicas młres adse publice ingredi fecit. ad
magis magisq clamiabat: pc̃cm tuũ suꝑ nos.
Atille cum uideret. nicħ̾ suã intñtõem posse
ꝓficere fugam parauit. Egressus noctis medio
cuutatẽ: cum ticinum se ꝑgere putaret. ma¬
ne ad portum ciuitatis mediolanenẽ que roma¬
na dr̃ inuenit᷑. Dñs enim qui eccłie sue ca¬
tholice murũ parabat adu̾sum inmicos suos.
⁊ turrem erigebat dauid ꝯͣ faciem damasci. hoc
ẽ ꝯtra ꝑfidiam ħ̾rticoꝵ: fugam illius impedi¬
uit. Qui inuentꝰ cum custodiret᷑ a ppło mis¬
sa relatio est. adclementissimũ imꝑatorẽ tũc
ualentimanũ. Qui sũmo gaudio accepit:

Expanded text:
menum scientes, fideli voce remissionem illi peccatorum menum scientes, fideli voce remissionem illi peccatorum omnium per baptismatis gratiam promittebant. Tunc fucis verborum, sed simplici sermone, et verae fidei ratione, missi sine pera, sine virga, etiam ipsos philosophos converterunt. Quod ubi ne faceret, revocatus est; publicas mulieres publice ad se ingredi fecit, ad magis magisque clamabat: Peccatum tuum super nos. 8. At ille cum videret nihil intentionem suam posse proficere, fugam paravit: egressusque noctis medio civitatem, cum Ticinum se pergere putaret, mane ad portam civitatis Mediolanensis, quae Romana dicitur, invenitur; Deus enim qui Ecclesiae suae catholicae murum parabat adversus inimicos suos, et turrem erigebat David contra faciem Damasci, hoc est, contra perfidiam haereticorum, fugam illius impedivit. Qui inventus, cum custodiretur a populo, missa relatio est ad clementissimum imperatorem tunc Valentinianum, qui summo gaudio accepit
Abbreviated transcription (Latin):
mortuo auxencio arriane ꝑ̃fide ep̃o. qui dioni¬
sio bt̃e memorie cõfessore ad exilium destinato
incubabat eccłiam: cum ppłs ad seditõem sur¬
geret inpetendo ep̃m. eẽtq illi cura se dande
seditõis. ne ppłs ciuitatis inꝑicłm su cõu̾teret᷑.
ꝑrexit ad eccłiam. Ibiq cũ alloq̃retur plebem.
subito uox fertur infantis inppło sonuisse.
ambrosium ep̃m. Ad quius uocis sonitũ tocis
ppłi ora ꝯũsa sunt: oclamantis ambrosium
ep̃m. Itaꝰ qui ante tribłantissime dissidelant.
rabłi ⁊ incredibili concordia cõsenẜunt. Quo
ille cograto egressus eccłiam tribunal sibi pari
fecit. Quippe mox futumꝰ ep̃s: alciora cõscendit.
adhiberi. Quod cum faceret ppłc nichominus
acclamabat : põem tuũ sup nos. S nõ simłr
hic ppłs tunc clamauit: sicut ppłs uideoꝵ. Illi
uocib sius sanguinẽ dm̃ cũ effiderẽt: dicẽtes¬
erant sangius eius suꝑ nos. Isti uero cathecu¬

Expanded text:
mortuo Auxentio Arianae perfidiae episcopo qui Dionymortuo Auxentio Arianae perfidiae episcopo qui Dionysio beatae memoriae confessore ad exsilium destinato, incubabat Ecclesiam cum populus ad seditionem surgeret in petendo episcopo, essetque illi cura sedandae seditionis, ne populus civitatis in periculum sui verteretur, perrexit ad Ecclesiam: ibique cum alloqueretur plebem, subito vox fertur infantis in populo sonuisse Ambrosium episcopum. Ad cujus vocis sonum totius populi ora conversa sunt, acclamantis Ambrosium episcopum; ita qui antea turbulentissime dissidebant, rabili et incredibili concordia consenserunt. 7. Quo ille cognito, egressus Ecclesiam, tribunal sibi parari fecit; quippe mox futurus episcopus, altiora conscendit: adhiberi. Quod cum faceret, populus nihilominus acclamabat: Peccatum tuum super nos. Sed non similiter is populus tunc clamavit, sicut populus Judaeorum; illiDominicum effuderunt, dicentes: Sanguis hujus super nos : isti vero catechu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯstitutus cũ matre iudua et sorore. q̃ uirgini¬
tate fu̾at iam ꝓfessa. comite alia u̾gine cuiꝯ
uirgins soror candida. ⁊ ip̃a esusd̾e̾ ꝓfessionis
que nũc cartagine degit. cum uideret sacerdo¬
tibi a domesticã sorore uł matre manius oscła¬
ri. ir̃e ludens offerebat. dext̾am dicens.⁊ sibi
idab ea fieri oportere. siquidem ep̃m se futurũ
ẽẽ memoraret. Loquebat᷑ eñi ĩ illo sp̃s domin
ͥ ꝑillum ad sac̃docium nutͥebat. Ila uero adoles¬
centẽ et nescientem quid diceret: respuebat.
S postꝙͣ edoctus lib̾alib disciplinis ex urbe e¬
gressus ẽ. ꝑfectusq in aduitoriũ p̃fecture p̾torii.
ita enim splendide causas porauit. ut eligeret᷑
airo illustri ꝓbo: tunc p̾fecto p̾torii ad cosiliũ
tribuendũ. Post quod consularitatis suscipit
insignia. ut segeret liguriã. emiliãq ꝓunci¬
as: uenitq mediolanũ. ¶ Per idem temmꝯ

Expanded text:
constitutus cum matre vidua et sorore, quae virginiconstitutus cum matre vidua et sorore, quae virginitatem jam fuerat professa, comite alia virgine, cujus virginis soror Candida, et ipsa ejusdem professionis, quae nunc Carthagine degit jam anus; cum videret sacerdotibus a domestica, sorore, vel matre manus osculari, ipse ludens offerebat dexteram, dicens et sibi id ab ea fieri oportere, siquidem episcopum se futurum esse memorabat; loquebatur enim in illo Spiritus Domini, qui illum ad sacerdotium nutriebat: illa vero ut adolescentem et nescientem quid diceret, respuebat. 5. Sed postquam edoctus liberalibus disciplinis, ex Urbe egressus est, professusque in auditorio praefecturae praetorii, ita splendide causas peroravit; ut eligeretur a viro illustri Probo, tunc praefecto praetorii, ad consilium tribuendum. Post haec consularitatis suscepit insignia, ut regeret Liguriam, Aemiliamque provincias, venitque Mediolanum. 6. Per idem tempus,
Abbreviated transcription (Latin):
Gitur posito in amministratõe ũfecture
galliarum patie eiꝯ ambrosio: natꝰ ãbro¬
sius ẽ. Qui infans maera p̾̃torii incuna
positus: cum dormiret apto ore. subico ex¬
amen apum ad ueniens. faciem eiꝰ atq
hora cõpleuit. ita ut ingrediendi. in os
rentur ab ancilla que curam nutriẽdi in¬
fantis suscepat ꝓhibens: sollicita enĩ erat ne
infantẽ nocerent. Expectabat tñ patrio affectu.
quo fine illud miracłm clauderetur: Atille pꝰ
aliꝙͣ dui euolantes intantã aeris altitudinẽ
subleuate sunt. ut humaras occulis minime
uid̾ent᷑. Quo fc̃o: t̾ritus pat̾ ait. Si iux̾it in¬
fantulꝯ iste: aliqͥd magni erit. Opãtur enim
iam tunc dñs inẜui sui infancia. ut imple¬
retur qd̃ scͥptu ẽ. faui mellis. ẜmones boni.
Iilud enaim exan̾i apum. scͥtoꝵ illius nob̾
gen̾abat fauos. qui celestia dona annũciarẽt:
et mences hominũ de t̾ris ad celũ erigerent.
Postea u̾i cum ad leuiss: ⁊ ẽẽt inurbe roma

Expanded text:
gitur posito in administratione praefecturae Galliarum patre ejus Ambrosio, natus est Ambrosius. Qui infans in area praetorii in cuna positus, cum dormiret aperto ore, subito examen apum adveniens, faciem ejus atque ora complevit; ita ut ingrediendi in os,rentur ab ancilla, quae curam nutriendi infantis susceperat, prohibens sollicita enim erat ne infanti nocerent exspectabat patrio affectu, quo fine illud miraculum clauderetur. At illae post aliquamdiu evolantes, in tantam aeris altitudinem sublevatae sunt, ut humanis oculis minime viderentur. Quo facto territus pater ait: Si vixerit infantulus iste, aliquid magni erit. Operabatur enim jam tunc Dominus in servuli sui infantia, ut impleretur quod dictum est: Favi mellis sermones boni ; illud enim examen apum scriptorum ipsius nobis generabat favos, qui coelestia dona annuntiarent, et mentes hominum de terrenis ad coelum erigerent. 4. Postea vero cum adolevisset, et esset in urbe Roma
Abbreviated transcription (Latin):
uehem̃ter. cũ uideret radice oĩum maloꝵ a¬
uariciã. que neq copia neq ĩ oꝑia minu pͭ.
magis magisq ucrescere inhõilii.⁊ maxime
nhis qui potestatili erant cõstituti: ita ut ĩ¬
t̾ueniendi illi apud illos grauissimos labor.
quia oĩa p̾cio distrahebant᷑. Que res oẽ malũ
primo in uexit italie. Ex inde oĩa u̾guntur
in pelꝯ. Et quid dicat si huiꝰ mõi ꝑsonis ita
rabiem suam ex̾cebat. qui solent aut filioꝵ
aut ꝓpirqͦꝵ causas pͥtendere ad excusandas
excusatoes inpc̃cis: Qñquide plerosq cepit¬

Expanded text:
vehementer, cum videret radicem omnium avaritiam, quae neque copia neque inopia minui potest, magis magisque increscere in hominibus, et maxime in his qui in potestatibus erant constituti, ita ut interveniendi illi apud illos gravissimus labor esset, qui omnia precio distrahebant. Quae res omne malum proximo invexit Italiae, et exinde omnia verguntur in peius. Et quid dicam si in huiusmodi personis ita rabiem suam exercent, qui solent aut filiorum aut propinquorum causas protendere ad excusandas excusationes in peccatis, quandoquidem plerosque coep
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ grauiꝯ ĩ nocens ageres penitenciã: si sibi ap̾
declinat suꝑbo sp̃u: nõ solũ futurã. s etiã
p̾sententẽ salutẽ amisit. Et regnũ quod ma¬
le arripuerat femineo quodã modo timore
de posuit: ut ꝓcuratorẽ se rei publice nõ unꝑa¬
torẽ fuisse confiteret᷑. Mortua uero iustina:¬

Expanded text:
est gravius, innocentis, ageret poenitentiam, si sibi apud est gravius, innocentis, ageret poenitentiam, si sibi apud declinat superbo spiritu, non solum futuram, sed etiam praesentem salutem amisit, regnumque quod male arripuerat, femineo quodam modo, timore deposuit, ut procuratorem se reipublicae, non imperatorem fuisse confiteretur. 20. Mortua vero Justina,
Abbreviated transcription (Latin):
tandi cuuitate egressi sũt. expectãtẽ sac̾dote
uł plelaᷤᷤ in eccłia ꝯstituta. S huiꝯ ꝯtumã¬
cle quis finis fu̾it: orresco referens. Subito¬
⁊ enĩ p̾cepitati de reda: animas emiẜunt atq
corpora illoꝵ sepłture sũt tradita. Sc̃s uero ã¬
brosius cum ignoraret quid fc̃m ẽẽt. nec dui¬
cus poss plebem tenere: ascendens ꝓtribu¬
nali de eadem q̃one que fu̾at ꝓposita. ẜmonẽ
adorsus ẽ dicens. Debitum quicẽ iideo soluẽ¬
dum: s hest̾nos meos. nõ in uenio credito
de recipiendi corporis eius c̃a. sc̾dam admaxi¬
mũ suscepit legatõem. Apud ꝙ̃ ꝙͣ cõstanter
egerit qui uolu̾erit cognoscere: ip̃iꝰ legatois
epłam adualentimanum minorẽ datam. cũ
legerit aꝓꝓbabit. Nob̃ enũ alienũ aꝑmissione
iusũ ẽ ilsam inserere. nõ adiuncte epłe plixi¬
tas fastidiũ afferret legendi. ip̃m uero maxi¬
mũ acõmunionis consorcio segregauit am¬
monens ut effusi sanguis dñi sui.⁊ quod

Expanded text:
tandi, civitatem egressi sunt, exspectante Sacerdote et plebe in Ecclesia constituta. Sed hujus contumaciae quis finis fuerit, horresco referens; subito enim praecipitati de rheda, animas emiserunt, atque corpora illorum sepulturae sunt tradita. Sanctus vero Ambrosius cum ignoraret quid factum esset, nec diutius posset plebem tenere, ascendens pro tribunali, de eadem quaestione quae fuerat proposita, sermonem adorsus est, dicens: Debitum, fratres, cupio solvendum, sed hesternos meos non invenio creditor recipiendi corporis ejus causa secundam ad Maximum suscepit legationem. Apud quem quam constanter egerit, qui voluerit cogam ad Valentinianum juniorem datam cum legerit , approbabit; nobis enim alienum a promissione visum est illam inserere, ne adjunctae epistolae prolixitas fastidium legenti afferret. Ipsum vero Maximum a communionis consortio segregavit, admonens ut effusi sanguinis domini sui, et quod