comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
de alia re quȩ fundata uideat᷑ in t̾ra: ꝓbent ex pͥorib & se¬
quentib qui sensus sit. ut nescio qͥd qͦd ñ dr̃. fundatũ ui¬
deat᷑ in t̾ra. Sin aut̃ scificiũ in t̾ra fundatũ putant : de¬
buit scribi in t̾ra fundauit illud in scła. In eod Et in in¬
tellectib manuũ suarũ deduxit eos. In g̃co ñ habet en
TNCY NNCI. ut scribitis numero singłari: sed eni taicy
NECECII. qͦd intelligentias sonat sicut habet᷑ & in hebreo

Expanded text:
de alia re quae fundata videatur in terra, probent ex superioribus et sequentibus quis sensus sit, ut nescio quid quod dicitur fundatum, videatur in terra. Si autem sanctificium in terra fundatum putatur, debuit scribi, in terra fundavit illud in saecula. » Haec D. tellectibus manuum suarum deduxit eos . Non habet, ἐν τῆ συνέσει, ut scribitis, numero singulari, sed ἐν ταῖς συνέσεσιν, quod intelligentias sonat, sicut habetur et in Hebraeo
Abbreviated transcription (Latin):
sciendũ ꝓpt notitiã scripturarũ. Unde siqͥd ꝓ studio e la¬
tere additũ ẽ. ñ debet poni in corpore: ne priorẽ trans¬
lationẽ ꝓ scribentiũ uoluntate conturbet In eodẽ Con¬
tribulasti capita draconũ in aqͥs. tu confregisti capita dra¬
conis. Sic & lectionis ordo sequit᷑: ut in pͥori uersu. tir non
id ẽ aquarũ int̃pretatꝰ est. In eodẽ Ne obliuiscaris uoces ini

Expanded text:
sciendum propter notitiam scripturarum. unde, si quid pro studio e latere additum est, non debet poni in corpore, ne priorem translationem pro scribentium uoluntate conturbet. in eodem: contribulasti capita draconum in aquis; tu confregisti capita draconis. sic lectionis ordo sequitur, ut in priori uersu \'tu\' non id est aquarum, interpretat
Abbreviated transcription (Latin):
telligã: sed hic .& coniunctio suꝑflua ẽ. In eodẽ Hefecit
caro mea & cor meũ. Pro q̃ male ꝑuersũ ordinẽ qͥda tenent.
defecit cor meũ & caro mea In ipio Ut adnuntie om̃s pdica¬
tiones tuas. Pro qͦuos in gͥto legisse dixistis. nacactac. ai¬
Ne cie coy idẽ laudes tuas. Et sciendũ qͥd in hebreo ma¬
lochachoch scriptũ habet: qͦs aquila atteaiaccor. d¬

Expanded text:
 coniunctio superflua est. in eodem: defecit caro mea et cor meum. pro quo male peruersum ordinem quidam tenent: defecit cor meum et caro m e a. in eodem: ut adnuntiem omnes praecationestuas. pro quo uos in Graeco legisse dixistis: tag alveoeig cov, id est \'laudes tuas\'. et sciendum, quod in Hebraeo \'malochothach\' scriptum habet, quod Aquila dyys?Jag cov,
Abbreviated transcription (Latin):
tuo iudiciũ meũ ꝓdeat. ut oculi di in ꝓpħa  oꝑante
ñ praua sed recta conspiciant In eodẽ Custodi me ut
pupillã oculi. Dicitisq in greco legi. Custodi me dñe
Qđ nec in hebreo nec in ullo habet᷑ int̾prete In eodẽ
xurge dñe p̾ueni eũ & supplanta eũ. Pro quo in

Expanded text:
tuo iudicium meum prodeat, ut oculi dei in propheta operante non praua, sed recta conspiciant. in ipso: custodi meut pupillam oculi. dicitisque in Graeco legi: custo dime, domine, quod nec in Hebraeo nec in ullo habetur interprete. in eodem: exurge, domine, praeueni eum et subplanta e u m. pro quo in
Abbreviated transcription (Latin):
bo. Et dicitis in gͣco uos inuenisse. ñ timebo: qͦd addicũ est
Et ẽ ordo: qm̃ multi bellantes aduersũ me: idcurco ego ab¬
altitudine diei timebo. hoc ẽ non bellantes aduersũ me.
sed tuũ excelsũ timebo lumen. In ipso In ira popłos confrin¬
confringes. Et apud latinos ꝓ eo qđ est deicies id̃ est kata¬
Nã & in hebreo. hored. habet. id ẽ katabisacon: qͦd nos
possumꝰ dicere depone. Et sẏminachꝰ int̾̃pretatꝰ est katateoe¬
Quia ds̃ susceptor ms̃. Pro qͦ in g̾co positũ est: susceptor ms¬
lxx solos inueniri. In eodẽ Dsm̃s uoluntas eiꝰ p̃ueniet me.
Pro qͦ in gͣco scriptũ est to. Easocaytoy : id est miscđa eiꝰ¬

Expanded text:
o; quod additum est. Et est ordo: quoniam multi dimicant adversum me, idcirco ego abaltitudine diei timebo: hoc est, non bellantes adversum me, sed tuum excelsum timebo lumen. In ipso: In ira populos confrinconfringes: Et apud 655 Latinos pro eo quod est, dejicies, id est, καταnam et in Hebraeo HORED habet, id est, καταβίβασον: quod nos possumus dicere, depone; et Symmachus interpretatus est, κατασεῖquia deus susceptor meus. pro quo in Graeco positum est: susceptor meusapud Septuaginta solos inueniri. in ipso: deusmeus, uoluntas eius praeueniet me. pro quo in Graeco scriptum est: vo ἔλεοζ avrov, idest miserico
Abbreviated transcription (Latin):
mus in putida nos uerboꝵ int̾pretatiõe torquere. cũ damñ
non sit in sensibus: qri unaq̃q lingua ut ante iã dixi. suis ꝓ¬
prietatib loquit᷑. In ipso Ne quando rapiat & sit qͥ eripiat
Et ing̾co reꝑisse uos dicitis: & ñ sit qͥ eripiat. Qđ & a nob̾ uer¬
sum ẽ : & in nr̃is codicib sic habet᷑. Et miror quomͦ uitiũ libri¬
rii dormitantis. ad culpã referatis int̾pretis: nisi forte fue¬
pserit. In eodem Sacrificiũ laudis honorificabit me. Pro qͦ
in gͥco scribit᷑. a oza csi aie. id ẽ glorificauit me: de qͦ & sup
diximꝰ. Et in ȩugło in eo loco ubi in g̾co legimꝰ. nater. aoz a¬

Expanded text:
mus in putida nos uerborum interpretatione torquere, cum damnum non sit in sensibus, quia unaquaeque lingua, ut ante iam dixi, suis proprietatibus loquitur. in ipso: ne quando rapiat et sit, qui eripiat. et in Graeco repperisse uos dicitis: et non sit, qui eripiat, quod et a nobis uersum est et in nostris codicibus sic habetur. et miror, quomodo uitium librarii dormitantis ad culpam referatis interpretis, nisi forte fue\'et\' scripserit. in eodem: sacrificium laudis honorificabit me. pro quo in Graeco scribitur: δόξάσει με, id est glorificabit me, de quo et supra diximus. in euangelio in eo loco, ubi in Graeco legimus:
Abbreviated transcription (Latin):
male apud g̃cos legit̾ ordine cõmutato: utqͥd repulisti ds̃
peodẽ. Quanta malignatꝰ ẽ inimicꝰ in sc̃o. Miror quiᷤ in¬
cũ & in nr̃o codice. in scõ. inueniat᷑. In codẽ Incendamus
om̃s dies festos dĩ a t̾ra. Pro qͦ in g̾co scriptũ est. katan ay¬
coaen. Et nos ita tͣnstulimꝰ: quiescere faciamꝰ om̃s dieᷤᷤ fe¬
stos dĩ a terra. Et miror quomͦ e latere ad notationẽ nr̃ãm
nescio qͥs temerariꝰ scribendã in corpore putauerit: quã nos
ꝓ eruditione legentis scripsimꝰ. Hoc m̃ n habet. katauay¬
Et qͥa retulit mͥ sc̃s prb̃t firmus qͥ huiꝰ oꝑis exactor fuit.
int̾ plurimos hinc habitã questionẽ: pleniꝰ de hoc disputan¬
dum uidet᷑. In hebreo scriptũ ẽ. Sarhu ehol medahu hel

Expanded text:
ommutato: Ut quid repulisti, Deus. In eodem: Quanta malignatus est inimicus in Sancto . Miror quis cum et in nostro codice, in Sancto, inveniatur. In eodem: Incendamus omnes dies festos Dei a terra . Pro quo in Graeco scriptum est καταπαύύσωμεv et nos ita transtulimus: quiescere faciamus omnes dies festos dei a terra. et miror, quomodo e latere adnotationem nostram nescio quis temerarius scribendam in corpore putauerit, quam nos pro eruditione legentis scripsimus hoc modo: \'non habet xαταπαύetquia retinter plurimos hinc habitam quaestionem, plenius de hoc disputandum uidetur. in Hebraeo scriptum est: \'sarphu chol moedahu hel
Abbreviated transcription (Latin):
me ex iuuente mea Et in hoc qd apuo g̾cos inuenisse uõ di¬
citis ds̃ mis suꝑfiuũ ẽ In eodeor Donec adnuntiẽ brachi¬
um tuũ. Et dicitis in gto uos repꝑisse mirabilia tua. & &
de supiori uersiculo ẽ. & usq nc̃ ꝑnuntiabo mirabilia tua¬

Expanded text:
me ex iuuentute mea. et in hoc, quod apud Graecos inuenisse uos dime ex iuuentute mea. et in hoc, quod apud Graecos inuenisse uos dicitis, deus meus superfluum est. in eodem: donec adnuntiem brachium tuum. et dicitis in Graeco uos repperisse: mirabilia tua, quod de superiori uersiculo est:
Abbreviated transcription (Latin):
ynoncan: qd & obtinuit consuetudo. In ipso Ingressus di
mei regis mei qͥ ẽ in scõ. Subaudit̾ uidert̃ ingressꝰ dĩ mei &
regis mei. Qđ aut̃ dicitis mei. in rege ñ appositũ: aꝑtissimi
mendaci ẽ. Scdo etenĩ ponitͥ & dĩ mei & regis mei. blandi¬
entis affectu: ut qͥ om̃iũ ds̃ & rex ẽ. suus specialit̾ ds̃ fiat.
& rex merito seruitutis. Deniq in hebreo scriptũ habet
heli mechi : qͦd dm̃ meũ & regẽ meũ significat In ipso Reg¬
na terrȩ cantate dõ psallite dño. Et dicitis hoc in isto uer¬
siculo ñ esse scriptũ. psallite dño. qm̃ statĩ seqͥt᷑ diapsalma¬
psallite dõ qͥ ascendit suꝑ cȩlu celi ad orientẽ: cũ iste uersi¬
culus magis habere debeat iuxta hebraicã ueritatẽ. canta¬
te dõ psallite dño & illud qͦd seqͥt̾ in pͥncipio uersꝰ alteriꝰ
psallite dõ ñ sit in libris autenticis sed obelo p̃notatum
citis in g̃co positũ ds mõ. suꝑfluũ est In ipso Ds docussti

Expanded text:
 Ingressus Dei mei, regis mei, qui est in sancto ; subauditur, viderunt ingressus Dei mei, et regis mei. Quod autem dicitis, mei, in rege non appositum, apertissimi mendacii est, secundo enim ponitur, et Dei mei, et regis mei, blandientis affectu; ut qui omnium Deus et rex est, suus specialiter Deus fiat, et 658 rex merito servitutis. Denique in Hebraeo scriptum habet, HELI MELCHI, quod Deum meum, et regem meum significat. In eodem: Regna terrae cantate Deo, psallite Domino . Et dicitis, hoc in isto versiculo non esse scriptum, Psallite Domino; quoniam statim seqpsallite deo, qui ascendit super caelum caeli ad orientem, cum iste uersiculus magis habere debeat iuxta Hebraicam ueritatem: cantate deo, psallite e domino, et illud, quod sequitur in principio uersus alterius, psallite deo non sit in libris authenticis, sed obelo praenotatum. citis in Graeco positum: deusmeus, superfluum est. m eodem: deus, docuisti
Abbreviated transcription (Latin):
uit tͥ anima mea. Pro qͦ in g̃co sit. Sitiuit inte anima
mea. Sed in hebreo ñ habet᷑. attha. qͦd significat. in te
sed. lac. qͦd ostendit᷑ tibi. qͦd & om̃s int̾pretes tͣnstulert̃
tę paruuloꝵ factȩ st̃ plage eoꝵs. Pro qͦ ing̃co. sagicta
paruulorꝵ. Ded si sic dicamꝰ : ñ resonat in latino. sagitta
paruuloꝵs factȩ st̃ plagȩ eoꝵ. Pro qͦ meliꝰ habet in hebreo
Percutiet eos ds̃ iaculo repentino: & inferent᷑ plagȩ eorsũ¬
Qui contͥbas ꝓfundũ maris sonũ fluctuũ eiꝰ. In g̃to addi¬
tum scribitis. qͥs sustinebit: qͦd suꝑfluũ est. Subaudit᷑
Parasti cibũ illoꝵ: qm̃ ita ẽ p̃paratio eiꝰ. Et dicitis qͦd in
g̃co non sit. eiꝰ. cũ in hebreo. thechina. manifeste p̃parati¬
onem eiꝰ significet: eiꝰ autẽ id ẽ terrȩ. de qͥ supͣ dixerat.
ram tͥ cũ incensa arietũ. Pro qͦ dicitis inuenisse uos cũ in¬
censu & arietib. sed male. In hebreo enĩ scriptũ est. em

Expanded text:
uit tibi anima mea, pro quo in Graeco sit: sitiuit in te anima mea. sed in Hebraeo non habet \'attha\', quod significat \'te\', sed \'lach\', quod ostenditur \'tibi\', quod et omnes interpretes transtulerunt. tae parvulorum factae sunt plagae eorum . Pro quo in Graeco: Sagitta parvulorum; sed si sic dicamus, non resonat in Latino: Sagitta parvulorum factae sunt plagae eorum. Pro quo melius habet in Hebraeo: Percutiet eos Deus jaculo repentino, et inferentur plagae eoruQui conturbas profundum maris, sonum fluctuum ejus . In Graeco additum scribitis: Quis sustinebit? quod superfluum est; subauditurrum, quoliiam ita est praeparatio eius. et dicitis, quod in Graeco non sit \'eius\', cum in Hebraeo \'thechina\' manifeste \'praeparationem eius\' significet; \'eius\' autem, id est \'terrae\', de qua supra dixerat: ram tibi cum incensu arietum. pro quo dicitis inuenisse uos: I cum incensu et arietibus, sed male; in Hebraeo enim scriptum est: \'em
Abbreviated transcription (Latin):
repisse uos dicitis sic & uidimꝰ: qđ suꝑfluũ est. Legit᷑ enĩ
uertimꝰ templi tui : in g̾to uos legisse dicitis popłi tui. qͦd
suꝑfluũ est. In hebraico scriptũ ẽ. echa lac. id ẽ toyna
ficat. Nomo cũ in honore ẽet ñ intellexit. Pro q in goo
inuenisse uos dicitis. & homo in honore cũ ẽẽt. Sed sciendũ
qͦd iste uersiculꝰ bis in hoc psalmo sit: & in priori additã
habeat. &. coniunctionẽ. in fine ñ habeat In eodẽ Et do¬
minabunt᷑ eoꝵ iusti. Pro iustis: syteic. idẽ rectos. in
g̃co uos legisse dicitis. Sed hoc ꝓpt̾ eufoniã ita in latinũ
uersũ est. Alioqͥn & in eo loq ub scriptũ legimꝰ in libro
oΥs Eici: iustoꝵ librũ intelligimꝰ. Et ñ debemꝰ sic uer¬
bum de uerbo expͥmere: ut dũ syllabas seqͥmur ꝑdamus
iitelligentia. In eodẽ De manu inferni cũ libauerit me
Pro qͦ in gco legisse uos dicitis: cũ acceꝑit me. Qđ qdẽ &

Expanded text:
is: sic et uidimus, quod superfluum est; legitur enim terpretibus vertimus, templi tui, in Graeco vos legisse dicitis, populi tui, quod superfluum est. In Hebraico scriptum est ECHALACH, id est, τοῦ  homo, cum in honore esset. pro quo in Graeco inuenisse uos dicitis: et homo, in honore cum esset.. sed sciendum, quod iste uersiculus bis in hoc psalmo sit et in priori additam habeat \'et\' coniunctionem, in fine non 2.habeat. in eodem: et dominabuntur eorum iusti. pro \'iustis\' εὐθεῖς, id est \'rectos\', in Graeco legisse uos dicitis; sed hoc propter εὐφωνίαν ita in Latinum uersum est. alioquin et in eo loco, ubi scriptum legimus: in libro εὐθεῖς, \'iustorum libro\' intellegimus, et non debemus sic uerbum de uerbo exprimere, ut, dum syllabam sequimur, perdamus intellegentiam. in eodem: de manu inferni cum liberauerit me. pro quo in Graeco legisse uos dicitis: cum acceperit me. quod quidem et
Abbreviated transcription (Latin):
catus ẽ. Sed in latino sermone si transferat᷑. fit indeco¬
ra translatio. Et nos em̃dantes oli psalteriũ. ubicũq
sensus idem ẽ. ueterũ interp̃tũ consuetudinẽ mu muͥ¬
tare noluimꝰ : ne nimia nouitate lectoris studium eł¬
in goo legisse uos dicitis: calix tuus. Sed hoc in cͦoneͤia
pretes calix ms habent. qͦd hebraice dicit᷑. chosiachi. Alio¬

Expanded text:
catus est; sed in Latino sermone, si transferatur, fit indecocatus est; sed in Latino sermone, si transferatur, fit indecora translatio et nos emendantes olim psalterium, ubicumque sensus idem est, ueterum interpretum consuetudinem mutare noluimus, ne nimia nouitate lectoris studium in Graeco legisse vos dicitis, calix tuus: sed hoc in Κοινῇ erret omnes Interpretes, calix meus, habent, quod Hebraice dicitur CHOSI: alio
Abbreviated transcription (Latin):
dñs in die tribulationis: ut & hic sub eodẽ sensu dicatur.
tribuat tͥ scd̾m cor tuũ. id estͥ ĩpse dñs de qͦ supͣ dictuo est
In eodem Et exaudi nos in die qͣ inuocauerim̃ te. Pro quo
legisse uos dicitis. in quocũq die : sed suꝑiꝰ cũ bebraica ue¬
ritate concordat: ubi scriptũ est biom. idẽ in die Iu¬
autẽ dñe ne elongaueris auxiliũ tuu̾ a me. Qđ dicitis
inuenisse uos. meũ. Qđ & uerũ est: & ita corrigendũ ẽ.
Preuȩ enĩ siqͥd scriptoꝵs errore mutatũ est: stultũ credi¬
mus contentione defendere. In eodem Uniuersũ semen
iacob magnificate eũ. Pro qͦ in g̾co scriptũ est. aozacats
Aytor: id ẽ glorificate eũ. Sed & sciendũ. qͦd ubicũq in
gͥco glorificate scriptũ est. latini int̾pretes magnifica¬
te transtulert̃: scđm illud qđ in exodo dictt᷑. Cantemꝰ
dño. gloriose enĩ magnificatꝰ ẽ: ꝓ qͦ in g̃co scribit᷑ glorifi¬

Expanded text:
dominus in die trib u 1 ati o nis, udominus in die trib u 1 ati o nis, uTribuat tibi secundum cor tuum, id est, ipse Dominus, de quo supra dictum est. In eodem: Et exaudi nos in die, qua invocaverimus te . Pro quo legisse vos dicitis: in quocumque die; sed superius cum Hebraica veritate concordat, ubi scriptum est BIOM, id est, in dieautem, domine, ne elongaueris auxilium tuum a me. pro quo dicitis inuenisse uos meum; quod et uerum est et ita corrigendum. breue enim: si quid scriptorum errore mutatum est, stulta credimus contentione defendere. in eodem: uniuersum semen Iacob, magni- ficate eum, pro quo in Graeco scriptum sit: δοξάστε avvov, id est \'glorificate eum\'. sed sciendum, quod, ubicumque in Graeco \'glorificate\' scriptum est, Latinus interpres \'magnificate\' transtulerit secundum illud, quod in Exodo dicitur: cantemus domino; gloriose enim magnificatus est, pro quo in Graeco scribitur glorifi
Abbreviated transcription (Latin):
risco sed ab ipsis lxx de hebraica ueritate tͣnslatũ est.¬
& cuncti interp̃tes in hac parte consentiunt In eodem
Liberator m̃s de gentib iracundis. Pro qͦ in gco inuenis¬
se uos dicitis. ab inimicis meis fortib siue potentibus.
Et qͥa simul ueritati studemꝰ: siqͥd uł transferentis
festinatione uł scribentiũ uitio deprauatũ ẽ. sĩpli¬
cit confiteri & em̃dare debemꝰ. In hebreo nichil ali¬
cunctis int̃pretib inimici positi ft̃. Et miror quom̃ ꝓ inum¬
cis gentes imutatȩ st̃. Exultauit ut gigas ad currendam
uiam suã. Et dicitis qͦd in g̃co suã ñ habeat. Sed hoc nos sub
ueru additũ repꝑimꝰ: & in hebreo ũ eẽ manifestũ est. Tri¬
buat tͥ scđm cortuũ. Et dicitis in g̾co uos hoc uersiculo ao¬
ditũ nomen dni reꝑisse. Qđ suꝑfluũ est: quia ex suꝑiorib
anolioiNoy subaudit᷑. unde cępit & psalmꝰ. exaudiat te

Expanded text:
risco, sed ab ipsis Septuaginta de Hebraica Veritate translatum est; etrisco, sed ab ipsis Septuaginta de Hebraica Veritate translatum est; et cuncti Interpretes in hac parte consentiunt. In eodem: Liberator meus de gentibus iracundis . Pro quo in Graeco invenisse vos dicitis: Ab inimicis meis fortibus, sive potentibus. Et quia semel veritati studemus, si quid vel transferentis festinatione, vel scribentium, 647 vitio depravatum est, simpliciter confiteri et emendare debemus. in Hebraeo nihil alicunctis interpretibus \'inimici\' positi sunt; et miror, quomodo Octauo decimo: exultauit ut gigans ad currendam uiam suam. et dicitis, quod in Graeco \'suam\' non habeat; sed hoc nos sub ueru additum repperimus et in Hebraeo non esse manifestum est. buat tibi secundum cortuum. et dicitis in Graeco uos hoc uersiculo additum nomen domini repperisse, quod superfluum est, quia ex superioribus axco xoivov subauditur, unde coepit et psalmus: exaudiat te
Abbreviated transcription (Latin):
nificet Grando & carbones ignis. Et q̃ritis cur gre¬
cus istũ uersiculũ scdo ñ habeat: int̾positis duob uer¬
sib. Sed sciendũ: quia de hebraico & cheodotionis edi
In eodẽ Qui ꝑfecit pedes meos tanqͣm ceruoꝵs Pro qͦ
scribitis in goo inueniri ceie a agoy. id ẽ tanqͣm
cerui. singłarem numerũ ꝓ plurali. Sed in hebreo plu¬
ralis numerꝰ positꝰ ẽ chaialoth & om̃s int̾preceᷤ plura¬
lem numerũ transtulert̃. In eodẽ Et dedisti mͥ ptectio
nem salutis tuę. Pro qͦ in greco uos legisse dixistis . c iru¬
riac ooꝵ: id ẽ salutis meȩ. Sed in hebreo. iesacha. sa¬
lutis tuȩ significat ñ meȩ. Qđ & om̃s interp̃tes tran¬
stulert᷑. In ipso Supplantasti insurgentes in me subtꝰ
me. Pro qͦ in g̾co plus inuenisse uos dicitis. om̃s insur¬
gentes: sed om̃s additũ est. In eodẽ Uiuit dñs & bene¬
dictꝰ ds̃ ms̃. Et dicitis in g̾co ñ haberi ms. Qđ ñ sub aste¬

Expanded text:
 Grando et carbones ignis . Et quaeritis cur Graecus istum versiculum secundo non habeat, interpositis duobus versibus. Sed sciendum, quia de Hebraico, et de TheodotionisIn eodem: Qui perfecit pedes meos tanquam cervorum . Pro quo scribitis in Graeco inveniri ὡσεὶ ἐλάφου, id est, tanquam cervi: singularem numerum pro plurali. Sed in Hebraeo pluralis numerus positus est CHAJALOTH, et omnes Interpretes pluralem numerum transtulerunt. In eodem: Et dedisti is tuae . Pro quo in Graeco vos legisse dixistis, τῆς σωτηρίας μου, id est, salutis meae. Sed in Hebraeo JESACHA, salutis tuae, significat, non, meae; quod et omnes Interpretes transtulerunt. In ipso: Supplantasti insurgentes in me subtus me . Pro quo in Graeco plus invenisse vos dicitis: Omnes insurgentes; sed, omnes, additum est. In eodem: Vivit Dominus, et benedictus Deus meus . Et dicitis in Graeco non haberi, meus. Quod non sub aste
Abbreviated transcription (Latin):
cotidie: Sed meliꝰ & ueriꝰ qͦd supͣ. In eod Uidert̃ ingressus
tuos ds. Pro qͦ ing̾co scriptũ sit: uisi st̃ ingressꝰ tui ds̃. In he¬
itinera dĩ mei regis qͥ ẽ in sc̃o. Ergo a nob̾ ita legendũ ẽ. Ui¬
derunt ingressꝰ cuos ds. & scriptoris uitiũ relinquendũ est
qͥ nõatuũ posuit ꝑ accusatiuo. licet in hex & in ezan aote

Expanded text:
. m eodem: uiderunt ingressus tui, deus, pro quo in Graeco scriptum sit: nisi sunt ingressus tui, deus. in Heitinera dei mei regis, qui est in sancto. ergo a nobis ita legendum est: uiderunt ingressus tuos, deus, et scriptoris uitium relinquendum, qui nominatiuum posuit pro accusatiuo, licet in Septuaginta e
Abbreviated transcription (Latin):
Qđ additũ est. In codẽ Apusillanimitate sp̃s. Et ingoo uos
machus & theodotio & qͥnta editio interp̃tati st᷑. anon¬
om̃isq sensus ita apud eos legat᷑. Festinabo ut saluer ab
spu tẽpestatis & turbinis In eodẽ Qm̃ si inimicꝰ maledixis
int̾ maledicta & obꝓbria : sensũ ñ discrepare ꝑspicuũ ẽ¬

Expanded text:
ditum est. in eodem: a pusi 1 lanimitate spiritus. et in Graeco machus et Theodotio et quinta editio interpretati sunomnisque sensus ita apud eos legatur: Festinabo, ut salver a spiritu tempestatis, et turbinis . In eodem: Quoniam si inimicus maledixissinter maledicta et opprobria sensum non discrepare perspicuum e
Abbreviated transcription (Latin):
eris in uirtutib nr̃is. Pro qͦ in g̾oo reꝑisse uos dicitis. & ñ
no sensus. int̾pretationis elegantia conseruata ẽ. Alioqͥn:
in hebreo ita scriptũ reꝑi. Posuisti nos ꝓuerbiũ in gentib
legisse uos dicitis. acutȩ potentissime. Sed hoc male. & de
suꝑiore uersiculo additũ est in qͦ legit᷑. Accingere gla¬
dio tuo suꝑ femur tuũ potentissime. Qm̃ ecce reges
terrȩ congregati st̃. Pro qͦ in g̾co uos legisse dicitis: qm̃
ecce reges eiꝰ congregati st̃. Qđ suꝑfluũ ẽẽ.: ipse lecti¬
onis textꝰ ostendit. Et in ueterib codicib latinoꝵ scriptũ
erat reges terrȩ: qͦd nos tulimꝰ. qr nec in hebreo nec in lxx¬

Expanded text:
in virtutibus nostris . Pro quo in Graeco reperisse vos dicitis: Et non no sensus, interpretationis elegantia conservata est. Alioquin in Hebraico ita scriptum reperi: Posuisti nos proverbium in gentibus. legisse uos dicitis: acutae, potentissime. sed hoc male et de superiore uersiculo additum est, in quo legitur: accingere gladio tuo super femur tuum, potentissime. Quadrages congregati sunt. pro quo in Graeco legisse uos dicitis: quoniam ecce reges eius congregati sunt. quod superfluum esse ipse lectionis textus ostendit; et in ueteribus codicibus Latinorum scriptum erat reges terrae, quod nos tulimus, quia nec in Hebraeo nec in
Abbreviated transcription (Latin):
caput meũ. Sed ecce suꝑfluũ est. In eodẽ Exqͥsunt facies
mea. Eto qͦ in g̾co sit positũ. quesiuit te facies mea: sed me
plo eiꝰ om̃is dicet głam. Pro qͦ in g̾co sit. Nactic. Qđ si
traasferre uoluerimꝰ ad uerbũ. om̃ĩs. quis : in kaloꝵi¬
Aiati int̾pretationis incurrimꝰ. & fit absurda transla¬
tio lncodem Dñs diluuiũ in habitare facit. Pro qͦ legisse
uos dicitis. Dñs diluuiũ inhabitat. Quoꝵ priꝰ ad grãm
ꝑtinet credentibus: scd̾m ad eiꝰ in qͦ credt̾ habitaculũ. Ded
quia. ias aph. uerbũ ambiguũ est. & potest utrũq sonare.
nã & sessio & habitatio dicit᷑. & in ipso psalmo de grã bap¬
tismatis dicebat᷑. uox dñi suꝑ aquas. dñs suꝑ aqͥs multas.¬

Expanded text:
caput meum . Sed, ecce, superfluum est. In eodem: Exquisivit facies mea . Pro quo in Graeco sit positum: quaesivit te facies mea. Sed mel. quod si transferre uoluerimus ad uerbum\' omnis quis\', in xαxοςηλίαv interpretationis incurrimus et fit absurda translatio. in eodem: dominus diluuium inhabitare facit, pro quo legisse uos dicitis: dominus diluuium inhabitat; quorum prius ad gratiam pertinet credentibus, secundum ad eius, in quo credunt, habitaculum. sed quia iasaph uerbum ambiguum est et potest utrumque sonare — nam et \'sessio\' et \'habitatio\' dicitur et in ipso psalmo de gratia baptismatis dicebatur: uox domini super aquas; dominus super aquas multas
Abbreviated transcription (Latin):
Mescio litteras. Imꝑitia legendi & intelligendi ubrĩ
ꝓphetiȩ. sub ꝑsona utriq hominis monstrata ẽ. cũ intelli¬
gentia docti ad legendũ signaculũ clausi mystetii ñ adeun¬
tis. illiꝰ indocti ignorationi. ꝑ cõmunẽ utriꝰq intelligendi
inopiã cõparat᷑. St̃ enĩ uniuersa allegoricis & typicis con¬
texta uirtutibus: ꝑ quȩ om̃ia unigeniti dĩ filii in corpore
ae gignendi & patiendi & moriendi & resuigendi & in et̃¬
num cũ glorificatis sibi qͥ in eũ credidert̃ regnandi & cȩteroᷤᷤ
udicandi sacram̃ta pandunt᷑ Et qͥa scribȩ & pharisci dĩ
filiũ natũ in corpore ñ recipientes. om̃ib ꝓpħicȩ intelligentię

Expanded text:
itia legendi et intellegendi librum prophetise sub persona utriusque hominis monstrata est, cum intellegentia docti ad legendum, signaculum clausi mysterii non adeuntis, illius indocti ignorationi per communem utrique intellegendi inopiam comparatur. sunt enim uniuersa allegoricis et typicis contexta uirtutibus: per quse omnia unigeniti dei filii in corpore et gignendi et patiendi et moriendi et resurgendi et in aeternum cum conglorificatis sibi, qui in eum crediderint, regnandi et ceteros iudicandi sacramenta panduntur. et quia scribse et pharissei dei filium natum in corpore non recipientes omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
postponi. & posteriorẽ anteferri: ut remissio peccatoꝵ in
numero qͥnqͥgesimo collocaret᷑. & pena ꝑfidiȩ in numero
constituta remissionis excedens careret uenia: cũ & tẽpus
& numerũ penitentię ꝑdidisset. Nã cũ in qͥnqͥgesimo in
catoꝵ remissio sit constituta: cõpetent̾ hic psalmꝰ in qͦ pęni¬
tentia antelata peccatoꝵ remissio postulat᷑. in ordine est
huiꝰ numeri collocatꝰ. Trib uͦ qͥnqͥgesimis psalmoꝵ
liber continet᷑: & hoc ex racione ac numero beatȩ illiꝰ nr̃e
tionẽ diligent̃ aduertit: ꝓuidentiã dispositoꝵ in hc̃ ordi¬
nem psalinoꝵ cũ dispensatione salutis nr̃ȩ intelligit con¬
uenire. Cũ enĩ primꝰ gradꝰ sit. ad salutẽ in nouũ hominẽ

Expanded text:
postponi, et posteriorem anteferri: ut remissio peccatorum in 8 postponi, et posteriorem anteferri: ut remissio peccatorum in 8 numero quinquagesimo collocaretur, et poena perfidiae numerum constitutae remissionis excedens careret venia, cum et tempus et numerum poenitentiae perdidisset. Nam cum in quinquagesimo, in rmationem peccatorum remissio sit constituta, conpetenter hic psalmus, in quo paenitentia lata peccatorum remissio postulatur, in ordine est huius numeri conlocatus. Tribus uero quinquagesimis psalmorum liber continetur: et hoc ex ratione ac numero beatae illius nostrae tionem diligenter aduertat, prouidentiam dispositorum in hunc ordinem psalmorum cum dispensatione salutis nostrae intelleget conuenire. cum enim primus gradus sit ad salut
Abbreviated transcription (Latin):
sua & absolutione ꝑfectis ꝑfectoꝵ & efficientiũ psalmo¬
rum ordinẽ deputantes. Et quanqͣm id ipsũ ex singłoꝵ
psalmoꝵs uirtutib intelligi possit: tam̃ absolutissi¬
me in gestoꝵs tẽpoꝵs historia docemͦ psalmoꝵ scilicet
collocationes scd̃m ꝑfectoꝵs numerũ eẽ & efficientiaᷤᷤ
ordinatas. Psalmꝰ enĩ tertiꝰ sođm historiã qͥnquagesimo
posterior est: inscriptio nãq utriusq multo int̾uallo tẽporis
ȩtatisq diuersa ẽ. Nam ille qͦ sub uria a dđ st̃ gesta com¬
plectitur: ille autẽ fugã dd̃ abessalon filio suo eũ perse¬
quente significat. &. tam̃ uirtꝰ ac sacramentũ numeri
ꝑficit hunc & illũ sic ꝓ cõpetentib & sibi congruis causiꝰ
am qͥnquagesimi & pͥmi psalmi inscriptione posterior ẽ:
sed qͥnquagesimi numeri uirtꝰ & ꝑfectio exigebat. & do¬
ech idumei ĩpenitens in dauid odiu̾ postulabat anteriorẽ

Expanded text:
sua et absolutione perfectis perfectorum et efficientium psalmosua et absolutione perfectis perfectorum et efficientium psalmorum ordinem deputantes. Et quamquam id ipsum ex singulorum psalmorum uirtutibus intellegi possit, tamen absolutissime in gestorum et temporum hiscollocationes secundum perfectorum numerorum esse efficientiam ordinatas. Psalmus enim tertius secundum historiam quinquagesimo psalmo posterior est: inscriptio namque utriusque multo intervallo temporis aetatisque diversa est. Nam ille quae sub Uria et David sunt gesta, complectitur: ille autem fugam David, Abessalon filio suo eum persequente, significat et tamen virtus ac sacramentum numeri perficit, hunc et illum sic pro competentibus et sibi congruis numerisam, quinquagesimi et primi psalmi inscriptione posterior est. Sed quinquagesimi numeri virtus et perfectio exigebat, et Doec Idumaei impoenitens in David odium postulabat, anteriorem
Abbreviated transcription (Latin):
celestis institutionis animatũ. ñ humili & t̾reno spu ut cete¬
ra terrȩ organa ꝑsonat. Non enĩ ille humilia atq t̾rena in
psalmis in formã dñici corporis. in qͦ celestis sp̃s ẽ locutus:
forma qͦq t̾reni huiꝰ & musici ex suꝑnis concinentiᷤꝰ orga¬
ni cõparata. Non est aut̃ ignorandũ. indiscretũ apud
hebreos numerũ eẽ psalmoꝵ: & sine ordinis ad notatione
ẽẽ conscriptos. Non enĩ illic primꝰ aut sod̃s aut tertuiᷤᷤ aut
qͥnquagesimꝰ aut centesimꝰ p̾notat᷑: sed sine diserimine
aliqͦ ordinis numeriq ꝑmixti st̃. Nesdras enĩ ut an¬
tiquȩ traditiones fert̃. inco̾positos eos & ꝓ auctorum ac tẽ¬
dam legis doctrinã in synagoga manenteᷤᷤ. postea qͣm illis
a rege ptholomeo transferendȩ ex hebreo in grecũ ser¬
monẽ totiꝰ legis cura mandata ẽ. sꝑitali & glesti scien¬
tia uirtutẽ psalmoꝵ intelligentes. in numerũ eos atq
ordinẽ redegert᷑. singulis qͥbusq numeris ꝓ efficientia

Expanded text:
caelestis institutionis animatum, non humili et terreno spiritu, ut cetera terrae organa, personum. non enim ille humilia atque terrena in s cantatur in psalmis, in forma domi- Dici corporis, in quo caelestis spiritus est locutus, forma quoque terreni huius et musici et ex supernis concinentis organi conparata. Non est autem ignorandum, indiscretum apud Hebraeos numerum esse psalmorum, sed sine ordinis adnotatione esse conscriptos. non enim illic primus aut secundus aut tertius aut quinquagesimus aut centesimus praenotantur, sed sine discrimine aliquo ordinis numerique permixti sunt. Esdras enim, ut antiquae traditiones ferunt, incompositos eos et pro auctorum ac temem ad custodiam legis doctrinae in synagoga manentes, postea quam illis a rege Ptolomaeo transferendae ex hebraeo in graecum sermonem totius legis cura mandata est, spiritali et caelesti scientia uirtutes psalmorum intellegentes in numerum eos atque ordinem redegerunt, singulis quibusque numeris pro efficientia
Abbreviated transcription (Latin):
ipsũ. Et unꝰ de seniorib ait mͥ. Noli flere. Eoce uicit leo
de tribu uda radix dđ aꝑire librũ & septẽ signacula etꝰ
iber iste & p̃terita & futura. &. in his q̃ intro & foriᷤ seri¬
ob desideriũ intelligentiȩ & dolorẽ diffidultatis exorit᷑
Sed uicit leo de tribu iuda radix dđ. librũ & signacula eiꝰ
aꝑire: quia solus septẽ illa q̃ suꝑiꝰ docuimꝰ signacula qͥb
liber clausus ẽ. ꝑ sacramentũ corporationis suȩ & diuini¬
tatis absoluit. Id ipsũ aut̃ dñs pꝰ resurrectionẽ testatꝰ est
si & ꝓpħis & psalmis de me. Per hȩc gͦ om̃is ꝓphetiȩ lib
& signatꝰ & clausus ẽ: qͥa creditis his q̃ impleta ꝑ eũ st̃.¬

Expanded text:
re. ecce uicit leo de tribu Iuda. radix Dauid aperire librum et septem signacula eius. liber iste et praeterita et futura in his. quse in:ro et foris scriob desiderium intellegenti» et dolorem difficultatis exoritur. sed uicit leo de tribu Iuda et radix Dauid. librum et signacula eius aperire: quia solus septem illa, quae superius docuimus, signacula, quibus liber clausus est, per sacramentum corporationis suae et diuinitatis absoluit. id ipsum autem dominus post resurrectionem testatus est, s et in psalmis de me. per haec ergo omnis prophetiae liber et signatus et clausus est: quia creditis his, quae inpleta per
Abbreviated transcription (Latin):
bile cẽ oportere ut samuhel a moy se p̃dictꝰ sit: maxime
cũ sodm hieremiã dicentẽ. nec si stet moyses & samuhel
moysi cognominatꝰ & ęquatꝰ sit ex merito scĩtatis. Quȩ
traditio ab hesdra quantũ credit᷑ psalmos post capti¬
uitatẽ in unũ librũ colligente. si falsa atit imꝓbabilis
existimabit᷑ : ab his qͥ cont̾dicent auctores hors psalmoꝵ
demonstrari necesse ẽ. Absolutũ enĩ est ñ potuisse eos

Expanded text:
bile esse oportere, ut Samuel a Moyse praedicatus sit, maxime cum secundum Hieremiam dicentem: nec si stet Moyses et Samuel, Moysi cognominatus et coaequatus sit ex merito sanctitatis. quae traditio ab Esdra, quantum creditur, psalmos post captiuitatem in unum librum colligente profecta si falsa aut inprobabilis existimabitur, ab his, qui contradicent, auctores horum psalmorum demonstrari necesse est. absolutum enim est, non potuisse eos
Abbreviated transcription (Latin):
opus ẽ ꝓpħarũ. clauẽ scientiȩ abstulert̃: qͥa cognitionẽ legis
q̃ aduentũ dñi corporeũ p̃dicauit. fides corporei aduentuᷤ
p̾cludit. Et hoc qͥdẽ ex om̃i scripturarũ ꝓpħicarũ genere
dictũ eẽ intelligendũ est: ut nisi in aduentũ dni exiuirgi¬
ne in hominẽ ꝓcreandi. intellectę & recognitȩ fuerint.
intelligentia earũ obsignata habeat᷑ & clausa. Tamen pie¬
nequaqͣm psalmoꝵ librũ nisi ꝑ fidẽ aduentꝰ eiꝰ posse intel¬
ligi: ita beati toħis apocalẏpsi docem᷑. Et angło philadel

Expanded text:
opus est prophetarum, clauem scientiae abstulerunt; quia cognitionem legis, quae aduentum domini corporeum pradicauit, fides corporei aduentus abnegata prsecludit. Et hoc quidem ex omni scripturarum propheticarum genere dictum esse intellegendum est, ut, nisi in aduentum domini ex uirgine in hominem procreandi intellectse et recognitae fuerint, intellegentise earum uis obsignata habeatur et clausa. tamen nequaquam psalmorum librum nisi per fidem aduentus eius posse intellegi, ita b
Abbreviated transcription (Latin):
diei sabbati sit & nom̃ & obseruantia constituta: tam̃ noᷤᷤ
octaua die quȩ & ipsa pͥma est. ꝑfecti sabbi festiuitate lȩ¬
tamur. Et dignũ est hanc ocdoadis ꝑfectã sacramentis
glestib uirtutẽ. in eopsalmo qͥ octauꝰ in numero disposit
est contineri. cui ꝓ torcularib titulꝰ adiectꝰ est. uasculiᷤᷤ
in nouos fructꝰ preparatis. & ad feruentis uini calorem
eugłicos caducis his corpoꝵs nr̃oꝵ uasçulis reformatis.
scđm ocdoadẽ est ȩugłicã destinatꝰ. Et hoc psalmi istius
textꝰ & sermo testat᷑ Godoadis qͦq istiꝰ uirtꝰ etiã in uir¬
tute sexti psalmi & numeri. in qͦ pro octauo oratio est.
continet᷑ : & hoc numeri racio ꝑficit. ut in sexto pro octa¬
uo ẽẽt oratio: & in octauo titulus ꝓ torcularib adde¬

Expanded text:
die sabbati sit et nomen et obseruantia constituta, tamen nos in die sabbati sit et nomen et obseruantia constituta, tamen nos in octaua die, quae et ipsa prima est, perfecti sabbati festiuitate lsetamur. Et dignum est hanc ogdoadis perfectam sacramentis caelestibus uirtutem in psalmo eo, qui octauo in numero dispositus est, contueri, cui pro torcularibus titulus adiectus est, uasculis in nouos fructus praeparatis et ad feruentis musti calorem euangelicos, caducis his corporum nostrorum uasculis reformatis. secundum ogdoadem est euangelicam destinatus. et hoc psalmi istius textus et sermo testatur. ogdoadis quoque istius uirtus tamquam in uirtute sexti psalmi et numeri, quo pro octauo oratio est, continetur: et hoc numeri ratio perfecit. ut et in sexto pro octauo esset oratio et in octauo titulus pro torcularibus adde
Abbreviated transcription (Latin):
ihrłm tẽpora reseruatũ. & postea consũmata in nos cȩle¬
sti gła in dĩ patris regnũ ꝑ regnũ filii ꝓficiamꝰ. in quo
debitas dõ laudes uniuersitas sp̃uum p̃dicabit: facile
intelligimꝰ
in singulis psalmoꝵ uirtutib sub qͥnqͥgena
mero collocatis. sacramentũ dispensationis huiꝰ
quin¬
quagenariȩ contineri. Esse aut̃ hȩc sabbata sab¬
batoꝵ. septenariꝰ numerꝰ ꝑ septẽ in septuplũ connumera¬
tus ostendit: quẽ tam̃ ocdoas. qͥa dies eadẽ prima quȩ
octaua. scđ̾m ȩuglicam plenitudinẽ in ultimo sabbato ad¬
iecta consũmat. Et hȩc qͥdem sabbata sabbatoꝵ ab apłis e
regione celebrata st̃: ut his qͥnqͣgesimȩ dieb nullus neq in
terrã strato corpore adoraret. neq ieninio festiuitatẽ sꝑitaliᷤ
huiꝰ beatitudinis ĩpediret. Quod id ipsũ extrinsecꝰ etiã in die¬
bus ẽ dñicis constitutũ : qui ultra sabbati numerũ iuxta ple¬
nitudinẽ eugłicȩ p̃dicationis accedt᷑. Nam cũ in sabbato.

Expanded text:
 pora seruatum, et postea consummata in nos caelesti gloria in dei patris regnum per regnum filii proficiamus, in quo debitas deo laudes uniuersitas spirituum praedicabit: facile intellegemus in singulis psalmorum uirtutibus sub quinquageno mero conlocatis sacramentum dispositionis huius quinquagenarise contineri. Esse autem haec sabbata sabbatorum, septenarius numerus per septem in septuplum connumeratus ostendit; quem tamen ogdoas, quia dies eadem prima quae octaua, secundum euangelicam plenitudinem in ultimo sabbato adiecta consummat. et haec quidem sabbata sabbatorum ea ab apostolis religione celebrata sunt, ut his quinquagesimae diebus nullus neque in terram strato corpore adoraret neque ieiunio festiuitatem spiritalis huius beatitudinis inpediret; quod ipsum extrinsecus etiam in diebus dominicis est constitutum, qui ultra sabbati numerum per plenitudinem euangelicse praedicationis accedunt. namque cum in septimo
Abbreviated transcription (Latin):
qui aꝑit & nemo claudit. qͥ claudit & nemo aꝑiet Clauẽ
gͥ dd habet : qͥa ipse ꝑ hȩc septẽ signacula quȩdã. de corpo¬
ralitate eiꝰ & passione. & morte & resurrectione. & gła &
regno. & iudicio. dauid de eo in psalmis ꝓphetiã absol¬
uit. aꝑiens & nemo claudit. & claudens qͦd nemo aꝑiet.
possit aꝑire. Nullus enĩ nisi ille in qͦ hȩc pphetata st̃ & expleta
clauẽ intelligentiȩ huiꝰ imꝑtit. Et deniq id ipsuꝰ in consequen¬
tib docuit dicens. Uidi suꝑ dextrã sedentis in throno librũ¬

Expanded text:
t; qui claudit, et nemo aperiet. clauem igitur Dauid habet, quia ipse hsec septem qusedam signacula, quse de corporalitate eius et passione et morte et resurrectione et gloria et regno et iudicio Dauid de eo in psalmis prophetat, absoluit, aperiens, quod nemo claudet, et claudens, quod nemo aperiet; possit aperire. nullus enim nisi ille, in quo hsec prophetata sunt et expleta., clauem intellegentise huius impertiet. denique id ipsum in consequentibus docuit, dicens: et uidi su
Abbreviated transcription (Latin):
cuiunt ut transferant. & uerba hebraica ñ interp̃tationiᷤᷤ
fide sed linguȩ suȩ ꝓprietatib nitant᷑ exprimere De codẽ
Ps Dirige in conspectu meo uiã tuam Pro quo habet᷑ in
nec aquila. nec sẏminacꝰ. nec theodotio. sed sola koiuit edi¬
tio. Deniq & in hebreo ita scriptũ reꝑies. oser. laphanoi.
darchachi. qđ om̃s uoce simili transtulert̃. dirige in con¬
spectu meo uiã tuam. scđm illud qđ & in oratione do
minica dicit᷑. pater nr̃ qͥes in &elis scificet᷑ nomen tuunt.
non qͦ nob orantib scificetur qͦd ꝑ se scm̃ est: sed qͦ peta¬
mus ut qđ ꝑ naturã sui scm̃ est sc̃ificet᷑ in nob̾ łigo &
nunc propha postulat: ut uia dñi quȩ ꝑ se recta est.
haberi Scio: sed hoc uulgata. Ceterũ & in hebreo habet

Expanded text:
cuitu transferant et uerba Hebraica non interpretationis cuitu transferant et uerba Hebraica non interpretationis fide, sed linguae suae proprietatibus nitantur exprimere. De eodem, psalmo: dirige conspectu meo uiam tuam — pro quo habetur in nec Aquila nec Symmachus nec Theodotio, sed sola κοινὴ editio. denique et in Hebraeoita scriptum repperi: oser laphanoi darchach, quod omnes uoce simili transtulerunt: dirige in conspectu meo uiam tuam, secundum illud, quod et in oratio qui es in caelis, sanctifi-cetur nomen tuum, non quo nobis orantibus sanctificetur, quod per se sanctum est, sed quo petamus, ut, quod per naturam sui sanctum est, sanctificetur in nobis. ergo et nunc propheta postulat, ut uia domini, quae per se recta est, haberi. scio, sed hoc uulgata. ceterum et in Hebraeo habet
Abbreviated transcription (Latin):
ta lxx interp̃tum translatione seruat᷑ Quiqͥd gͦ ab hac dis¬
dicit᷑ katoiNA: qđ quidẽ in alio loco fecisse coniuncitur
ꝓ incolatu habitationẽ posuit. Dñe qͥs habitabit in tab̾nacu¬
lo tuo. Et sciendũ qͦd si uoluerimꝰ dicere. dñe qͥs incolet ta¬
bernaculũ tuũ. uel illud de qͥuto. neq incolet iuxta te
malignꝰ. ꝑdes EYΦ UNIΑΝ. & dũ interp̾tationis kako¬
zNAi AN sequimur. omem decorẽ translationis amitti¬
mus. Et hanc oportet ẽẽ regula boni interp̃tis : ut idi¬
omata linguȩ alteriꝰ. suȩ linguȩ exprimat ꝓprietate.
Qđ & tulliũ in pytagora platonis. & in echonomico xe¬
nofontis. & in demostenis contͣ aeschinen oratione fecisse
conuincimꝰ. & plautũ. terentiũ. ceciliũ q eruditissi¬
mos iuiros in grecis comȩdis transferendis. Nec ex eo
quis latinã linguã angustissimã putet. qͦd ñ possit uer¬
bum transferre de uerbo: cũ etiã greci pleraq nr̃a cir¬

Expanded text:
ta Interpretum translatio reservatur. Quidquid ergo ab hac disdicitur κατοικία. quod quidem in alio loco fecisse conupro incolatu habitationem posuit: Domine quis habitabit in tabernaculo tuo? . Et sciendum, quod si voluerimus dicere: Domine quis incolet tabernaculum tuum? vel illud de quinto: Neque incolet juxta te malignus, perdet εὐφωνίαν: et dum interpretationis κακοζηλίαν sequimur, omnem decorem translationis amittimus, et hanc esse regulam boni interpretis, ut ἰδιώματα linguae alterius, suae linguae exprimat proprietate. Quod et Tullium in Protagora Platonis, et in Οἰκονομικῷ Xenophontis, et in 644 Demosthenis contra Aeschinen oratione fecisse conuincimus et Plautum, Terentium Caeciliumque, eruditissimos uiros, in Graecis comoediis transferendis. nec ex eo quis Latinam linguam angustissimam putet, quod non possit uerbum transferre de uerbo, cum etiam Graeci pleraque nostra cir
Abbreviated transcription (Latin):
posuit. quã nos latine ueru possumꝰ dicere : qͦ ostendit᷑
iugulandũ esse & confodiendũ qͦd in autenticis libri
ñ inuentt᷑. Quȩ signa & in grecoꝵs latinorsq poema
mei. Sed rectiꝰ oculi tui: qͥa & supͣ dixerat. de uultu

Expanded text:
posuit, quam nos Latine \'ueru\' possumus dicere, quo ostenditur posuit, quam nos Latine \'ueru\' possumus dicere, quo ostenditur iugulandum esse et confodiendum, quod in authenticis libris non inuenitur. quae signa et in Graecorum Latinorumque poematmei\'; sed rectius \'oculi tui\', quia et supra dixerat: de uultu
Abbreviated transcription (Latin):
iustitiã tuã. Sed & in hoc male. In hebreo enĩ se dece
habet. qͦd int̾pretat᷑ iustitia mea : & ñ se de chah. qͣd
iustitiã tuã sonat. Sed & om̃s int̾pretes iustitiã meam
uersiculꝰ hoc ipsũ significet. & scd̾m innocentiã meã
suꝑ me: & sextidecimi psalmi hoc exordiũ sit. ex audi
scriptũ sit. ꝓba me dñẽ & tẽpta me. ure renes meos &
cor meũ. & in quarto dicat᷑. cum iuocarẽ exaudiutt
me ds̃ iustitiȩ meȩ: & in octogesimo quinto. custodi
dicitis qͦd tuos in greco ñ habeat Uerũ est: sed in hebreo
legit᷑ samacha. qͦd int̾pretat᷑ &̧los tuos. & de editione
sco. Cuiꝰ rei breuit᷑ uobis sensũ aꝑiã. Ubi qͥd minus
babet̾ in greco ab hebraica ueritate. origenis de tͣns
x. id ẽ stellam. quȩ qͦd priꝰ absconditũ uidebat᷑ illumi¬
net & in mediũ ꝓferat. Ubi autẽ qͦd in hebreo nonẽu
grecis codicib inuenit᷑. obeldinid est iacentẽ linea pre¬

Expanded text:
e; in Hebraeo enim sedechi habet, quod interpretatur \'iustitia mea\', et non \'sedecach\', quod \'iustitiam tuam\' sonat. sed omnes interpretes iustitiam meam uersiculus hoc ipsum significet: e t secundum innocentiam meam super me et sexti decimi psalmi hoc exordium sit: exaudi, scriptum sit: proba me, domine, et tempta me; ure renes meos et cor meum, et in quarto dicatur: cum inuocarem, exaudiuit me deus iustitiae meae, et in octogesimo quinto: custodi dicitis, quod \'tuos\' in Graeco non habeat. uerum est, sed in Hebraeo legitur samacha, quod interpretatur \'caelos tuos\' et de editione isco; cuius rei breuiter uobis sensum aperiam. ubi quid minus habetur in Graeco ab Hebraica ui, id est stellam, quae, quod prius absconditum uidebatur, inluminet et in medium proferat; ubi autem, quod in Hebraeo non est, in Graecis codicibus inuenitur, obelon, id est iacentem, prae
Abbreviated transcription (Latin):
atq peccatũ in septima ꝓgenie fuisse sabbatirasse
um eẽ confractũ. Ponã & aliã opinionẽ. ne quiod
uideã p̃tergressus. Quidã septimũ annũ remis¬
sionis & quinquagesimũ iubilei & quadringentes¬
simũ nonagesimũ qđ uolt̃ intelligi septuagies
septies multis modis int̾p̃tant᷑. asserentes ob ha
causã qͥnquagesimi & qͥngente si numeri sacratȩ
in enogło positũ debitorẽ. & quinquagesimũ psa¬
mũ penitentiȩ. qͥ septẽ conficit᷑ septẽ: annis. &. n¬
pͥncipiũ ogdoadis erũpit. Uerũ ne longlꝰ sermo
ꝓcedat. huc usq suꝑ hoc locutũ me ẽẽ sufficiat
qͥa & ex his quȩ resꝑsimꝰ ingentẽ ł disputatio
siluã poteris ipse conficere. sciens origenẽ duode¬
cimũ. & t̾tiũ deciũ in genesim librũ de hac

Expanded text:
atque peccatum in septima progenie sabbatizasse, atque peccatum in septima progenie sabbatizasse, um esse confractum. 9. Ponam et aliam opinionem, ne quid videar praetergressus. Quidam septimum annum remissionis et quinquagesimum iobelei et quadringentesimum nonagesimum, quod uolunt intellegi \'septuagies septies\', multis modis interpretantur adserentes ob hanc causam quinquagesimi et quingentesimi numeri sacrate in euangelio positum debitorem et quinquagesimum psalmum paenitentiae, qui septem conficitur septimanisprincipium ogdoadis erumpit. Verum ne longius sermo procedat, hucusque super hoc locutum esse sufficiat, quia et ex his quae respersimus, ingentem tibi disputationis silvam poteris ipse conficere: sciens Origenem, duodecimum et tertiumdecimum in Genesim librum de hac
Abbreviated transcription (Latin):
ustos fr̃is mei sũ: Sextũ. qđ se ipsũ dãpnauerit:
maior culpa mea.ẽ. ꝗ ut dimittar. Septimũ qͥa nec
uipnatꝰ egerit pęnitentiã: scđm niniuitas. & ete:¬
inã regẽ iuda qͥ imminentẽ mortẽ lacrimis di¬
tulert᷑. & dict̃ illũ a clementissimo dõ ideo usq
il septẽ generationes fuisse dilatũ. ut saltem
malis ipsis & longe uite merore cõpulsus penitenti¬
ã ageret ut mereretur absolui. Nonnulli septena¬
riũ numerũ plenũ & ꝑfectũ int̾p̃tant᷑ de multis
seripturarũ locis testimonia contrahentes. & hc̃ ẽs
sensũ quẽ supra ꝑstriximꝰ. qđ qͥ int̾fecerit cam
ab ingenti eũ & om̃ia supplicia transeunte. liberet
pena. St̃ aut̃ qͥ & de ew angło int̃rogationẽ petͥ
replicent. dñe quotiens peccabit in me frͣ ms̃. & di¬
mittã ei usq septies: Dix̃ ei iħc. Non dico tͥ usq sep
ties. sed usq septuagies septies. & putant mortem

Expanded text:
custos fratris mei sum? sextum, quod se ipse damnauerit: custos fratris mei sum? sextum, quod se ipse damnauerit: maior culpa mea est, quam ut dimittar; septimum, quod nec damnatus egerit paenitentiam secundum Nineuitas et Ezechiam regem Iudae, qui inminentem mortem lacrimis distulerunt. et dicunt illum a clementissimo deo ideo usque ad septimam generationem fuisse dilatum, ut saltim malis ipsis et longae uitae maerore conpulsus paenitentiam ageret et mereretur absolui. Nonnulli septenarium numerum plenum et perfectum interpretantur de multis scripturarum locis testimonia contrahentes et hunc esse sensum, quem supra perstrinximus, quod, qui interfecerit Cain, ab ingenti eum et omnia supplicia transeunte liberet poena. Sunt autem, qui et de euangelio interrogationem Petri replicent: domine, quotiens peccabit in me frater meus et dimittam ei? usque septies? dicit ei Iesus: non dico tibi usque seties, sed usque septuagies septies » . Et putant mortem
Abbreviated transcription (Latin):
cepit mala in uita sua ñ eosdẽ ericiatꝰ patiet᷑ in mor¬
te qͦs passus. ẽ in uita. ita & lamech peccatũ id. ẽ. totiꝰ
mundi atq sanguinis qͥ effusus. ẽ xp̃i solueret᷑ aduen¬
ti qͥ tollit peccata mundi qͥ lauit amictũ suũ in san¬
guine uuȩ. & torcular calcauit solus qͥ de edom ad
cȩlũ rubicundus ascendens clamantib angłis mira¬
culũ p̃buit. Eleuate portas pͥncipes ur̃as. & introrbit
rex głȩ.& cȩtã Referebat mͥ qͥdã hebreus in apochri¬
forũ libris. lacxuii. animas ex lamech ꝓgenie reppe¬
riri. quȩ diluuio deletȩ sint. & in hoc numero de la¬
mech factã ẽẽ uindictã. qđ genꝰ ipsius usq ad cata¬
dismũ ꝑseuerauerit. Alii de septẽ uindictis cam
uaria suspicant᷑. Primũ eiꝰ affert̃ fuisse peccatũ. qđ
ñ recte diuiserit: scđm . qđ inuiderit fr̃i. ttiũ qđ
dolose egerit dicens transeamꝰ in cãpũ. quartũ qđ
uit fecerit. qͥntũ. qđ ꝓcacit̾ negauerit nescio. Nũ qͥd

Expanded text:
cepit mala sua in vita sua, non eosdem cruciatus patietur in morte, quod est passus in vita; ita et Lamech peccatum, id est, totius mundi atque sanguinis, qui effusus est, Christi soluetur aduentu, qui tollit peccata mundi, qui lauit amictum suum in sanguine uuae et torcular calcauit solus, qui de Edom ad caelum rubicundus ascendens clamantibus angelis miraculum praebuit: leuate portas, principes, uestras, et introibit rex gloriae et cetera. referebat mihi quidam Hebraeus in apocryphorum libris riri, quae diluuio deletae sint, et in hoc numero de Lamech factam esse uindictam, quod genus ipsius usque ad cataclysmum perseuerarit. Alii de septem uindictis Cain uaria suspicantur et primum eius adserunt fuisse peccatum, quod non recte diuiserit; secundum, quod inuiderit fratri; tertium, quod dolose egerit dicens: transeamus in campum; quartum, quod interfecerit; quintum, quod procaciter negauerit: nescio; numquid