comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iusfitita. neqd mea pecius
Qdin filus eius uiuereti
nris hret. nam cautiones
nõ põtẽrant intpomꝯ sui¬
ta patria potestate dapnu
post de creti.nũt auctem in
ea hrditate filio militiopa¬
offitionidicis ex accessiõib
gatis hrditatem ꝑfidei co¬
missum restituͬe rogantu
nõ placet ea legata deduci
que peti nõ poterãtisicu¬

Expanded text:
ita, ne quid ea pecunia, quamdiu filius eius uiueret, iuris haberet. nam quia cautiones non poterant interponi conseruata patria potestate, damnupost decreti autem auctoritatem in ea hereditate filio militi compaofficio iudicis ex accessionibusgatis hereditatem per fideicommissum restituere rogatur, non placet ea legata deduci, quae peti non poterant
Abbreviated transcription (Latin):
coccani dicit ꝓximitatis
nõie ħ bona petit. maximꝰ
aut trihe archus sibi cauẽ¬
dicit. ideo qr defũctus est
is cui restitũe nussus erat.
Quero ergoutrũ ħ bonai
adualerium maxim tribe¬
achũ h̾rdem fidutiariu
p̾tineãtan ad maluñ sen¬
cam ꝗ se pucri defucti aui
culum ẽe dicit. R. si seius
dutiariohrde restitui debe¬
at priusq̃ prefinitũ tp̃se¬
tatis ĩpleret decessit fidu
telam magis hrdifiduti¬
ario pmisisse q̃ incertum
diem fidei ꝯmissi ꝯstituisse¬
cn natura debuit.ailiqs so¬
luit ei cui fidei ꝯmissa hrdi¬
tas relicta sit id reddendũ¬

Expanded text:
Oceani dicit, proximitatis nomine haec bona petit, Maximus autem trierarchus sibi ea vindicat ideo, quia defunctus est is cui restituere iussus erat. quaero ergo utrum haec bona ad Valerium Maximum trierarchum heredem fiduciarium pertineant an ad Mallium Senecam, qui se pueri nculum esse dicit. respondi: si Seius duciario herede restitui debeat, priusquam praefinitum tempus aetatis impleret, decessit, fidutelam magis heredi fiduciario permississe, quam incertum diem fideicommissi constituissi natura debuerit, aliquis soluerit, ei, cui fideicommissa hereditas relicta sit, id reddendum
Abbreviated transcription (Latin):
¶Iiefidei omisit in hec uerba.
peto ate filiamea. ut dotalez
ciutionẽ post mortẽ meam.
mutes. ⁊ita renoues ut fr̃es
at. post mortẽ patris decessit
maritus ante quã renouare¬
tur cautio dotił. ⁊ postea alu
mipta decessit nullo lib̾oꝵ re¬
licto uiuoad louc titio uno er
sib. quesitum c̃. aintitiusi
petitionẽ hr̃et reꝵ que into¬
ssũ. ab hrdib sue sororis pe¬
ti. si pcã stetit quomius
um ⁊ filia̾ hrdes mn̾scituit⁊
lib̾tis legata dedit. eoꝵꝙ
ficci omisit. i hec u̾ba. auo¬
defũcta testatricis filia me¬
uia. lib̾tus decessit hrde ĩsti¬
tuto patrone filio erpte de¬
bita. exaltera exͣnco. q̃situm
c̃. an adita brditate patrõe
stator precep̃ prediũ hroitari¬
uin ucor infructuosũ ratio¬
nis fuȩ cristimas uendidit
EEmpror q̃rit. an retractari
Buenditio possit.post mu¬
codicilł. ꝑfidei omissũ. hordi¬
tas data dep̾henderetur an
uero solum q̃ntitas pretii.
ab hr̃de uxoris. fideiomissa¬

Expanded text:
Filiae fidei commissit in haec uerba: 'peto a te, filia mea, ut dotalem cautionem post mortem meam mutes et ita renoues, ut fratres tat'. post mortem patris decess‹it› maritus, antequam renouaretur cautio dotalis, et postea alii nupta decessit nullo liberorum relicto, uiuo adhuc Titio uno ex fratribus. quaesitum est, an Titius petitionem haberet rerum, quae in dossuti, si per eam stetit, quo minus um et filiam heredes instituit et libertis legata dedit eorumque fidei commisit in haec uerba: 'a uodefuncta testatricis filia Maeuia libertus decessit herede institut‹o› patronae filio ex parte debita, ex altera extraneo: quaesitum est, an adita hereditate patronae stator praecepit: praedium hereditarium uxor infructuosum rationi suae existimans uendidit: emptor quaerit, an retractari haec uenditio possit post mcodicillis per fideicommissum hereditas data ‹d›eprehenderetur an uero solum quantitas pretii ab herede uxoris fideicommissa
Abbreviated transcription (Latin):
tate ꝯtrou̾siã faciunt. młta p̃¬
se subtrahere.nouare moliri
lit diuus seuerꝰ ⁊ adriamisita
rescripsit. Qd̃ in tp̃s pub̾tatis
res differri solet pupilloꝵ cã sit.
ne destatu piclitẽturante q̃ se
tueri possĩt.Ceteꝵ si ydoneos ha¬
beãt aꝗbdefendatur ⁊ tã expe¬
dit̾a cãm.ut ip̃oꝵint̃ sit ma¬
turedeea iudicar. ⁊ tutores e¬
oꝵ iuditio expiriuolũt.non
debet adu̾sus pupillos obẜuai
tatus ẽẽ. ¶Simat̾ im pub̾is sb̾¬
iecti ꝑtus rea postulata cãm
optinuit pot̾it adhuc supẽe
status qo. ut puta sidicat aut
nõ esse ex ip̃o defũcto.ꝯceptus.

Expanded text:
tate controuersiam faciunt, multa posse subtrahere nouare moliri: lit. diuus etiam Hadrianus ita rescripsit: 'Quod in tempus pubertatis re‹s› differri solet, pupillorum causa fit, ne de statu periclitentur, antequam se tueri possint.Ceterum si idoneos habeant, a quibus defendantur, et tam expeditam causam, ut ipsorum intersit mature de ea iudicari, et tutores eorum iudicio experiri uolunt: non debet aduersus pupillos obseruatatus esse'.Si mater impuberis subiecti partus rea postulata causam optinuerit, poterit adhuc superesse status quaestio, ut puta si dicatur aut non esse ex ipso defuncto conceptus
Abbreviated transcription (Latin):
suus hrs est. quouire hrs enta
sine dubio no est agnatus ceter
⁊ sino sit exhroatus nepos adi
tat iure ĩtestatinir. testatunde¬
biti. obstitisse. ¶ Nõsic parẽti¬
bꝰ. liboꝵ ut lib̾is parctum debet.¬

Expanded text:
suus heres est, quo iure heres erit, qui sine dubio non est adgnatus? ceterum et si non sit exheredatus nepos, aditat iure intestati, iure testati uidebitur obstitisse.Non sic parentibus liberorum, ut liberis parentium debet
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ cognatos ħint̾ est. ꝙ ĩagnatis
⁊ cognati ꝯtinẽtur. Incognatis
cognatuẽ. ⁊ agnatus nõ est. ¶S¬
diuspes ẽ suũ h̾rdem aliq̃ defuc¬
to existͣe.tam diu ꝯsãguuneis ñ
ẽlocus. puta si defu̾ctiuxor pre¬
gnãs sit. uł defũcti filius ap̾hostes

Expanded text:
 cognatos hoc interest, quod in adgnatis et cognati continentur, in cognatis cognatus est, adgnatus non est.Quamdiu spes est suum heredem aliquem defuncto existere, tamdiu consanguineis locus non est: puta si defuncti uxor praegnas sit aut defuncti filius apud hostes
Abbreviated transcription (Latin):
lũ. Soptobrde delibate fili
exbrdaitus morte obut.atq iti
scriptus hrs omiẜat hrditato
nepo ex illo filio susceptus. auo
suus hrs erit. n pat indebitos
stitisse cui post morte legitia
defert᷑. h̾rditas. nec dici pot hio
gradũ nmqͣ tenuent. cumiꝑe

Expanded text:
um.Scripto herede deliberante filius exheredatus mortem obit atque ita scriptus heres omis‹i›t hereditatem nepos ex illo filio susceptus auo suus heres erit neque pater uidebitur obstitisse, cuius post mortem legitima defertur hereditas. nec dici potest hgradum numquam tenuerit, cum e
Abbreviated transcription (Latin):
moniũ uetat. ¶Seruusi
quor mento ad solẽpina
adhib̾i nõ põt.cum iuris
cuulis cõionem nõ hãt in
totũ. nec p̾toris qde edictĩ.¬
¶Et ueteres putauer. eos q

Expanded text:
monium uetat.Seruus quoque merito ad sollemnia adhiberi non potest, cum iuris ciuilis communionem non habeat in totum, ne praetoris quidem edicti.Et ueteres putauerunt eos, q
Abbreviated transcription (Latin):
tutor scriptus ẽ. ꝯtra hẽtur.
hii cĩ testes posst̃ ad hib̾i.si
aliud cos nõ inpediat. Ut ꝑ¬
uta si ĩpubes.uł in potãte sit
testatoris. Potãtis aũt u̾bũ.
nõ solum adlibos q sũt in po¬
testate. referend̃ est. ueꝵ ⁊̃ ad
cum q̃ redemit abhostib. qͣ¬
ius placeat. hũc ẜuũ non ee.
si m̃culo quodã retineri. do
abeo ad testm̃ testis possit.⁊
marcellus. libro.x. digestoꝵ
scrisit. posse. ⁊ fr̃ ergo poterit.
¶Quecũq aũt in test̃odixi¬
mus sup ĩhibendis testimo¬
botestimõus accipias ubi.a¬
liqd negotii geritur. pꝙ. ac
qratur. ¶Dec furiosus qdez
testis.adbib̾i põt. cumo pos i¬
m̃tis nõ sit. S si h̃t int̾mis

Expanded text:
tra habetur: hi enim testes possunt adhiberi, si aliud eos nihil impediat, ut puta si impubes, si in potestate sit testatoris. Potestatis autem verbum non solum ad liberos qui sunt in potestate referendum est, verum etiam ad eum quem redemit ab hostibus, quamvis placeat hunc servum non esse, sed vinculo quodam retineri, donab eo ad testamentum testis possit. et Marcellus libro decimo digestorum scribit posse: et frater ergo poterit. Quae autem in testamento diximus super prohibendis testimobus testimoniis accipias, ubi aliquid negotii geritur, per quod adquiratur. Ne furiosus quidem testis adhiberi potest, cum compos mentis non sit: sed si habet intermis
Abbreviated transcription (Latin):
durare deb̾e donec supp̾maꝰ
testatio pagatur. Hõ tñ mn¬
telligẽtiam ẜmõis exigimꝰ.
ħ cĩ diuus marcus. diuo in¬
nõ nouerat. rescripsit. nã si
uel sensu pcipiat. qs cũ rei

Expanded text:
durare debere, donec suprema contestatio peragatur.Non tamen intellegentiam sermonis exigimus: hoc enim diuus Marcus Didio Iunon nouerat, rescripsit: nam si uel sensu percipiat quis, cui rei
Abbreviated transcription (Latin):
hr̃te leget᷑ usus fructustito
cauend̾est. uł uti si detracto
hrdi caueri. adq̃ emolume¬
tum int̾cidentis usust. noͣ
legato. pprietastitioita leg
turcum ad seũiptinere den¬
erit. hãt ꝓprietatẽ tunch̾rdi
caueri optebit afructuaro
abhrdeat. titio. qr nosit cer¬
tum usu.f. int̾emptoadti¬
tium ꝓprietatem reu̾sura.
xxxui. ad senatus ꝯsultu
trebellianũ ⁊ pegasianu

Expanded text:
herede legetur usus fructus, Titio cauendum est: ueluti si detracto heredi caueri, ad quem emolumentum intercidentis usus fructulegato proprietas Titio ita legetur, ut, cum ad Seium pertinere desierit, habeat proprietatem, tunc heredi caueri oportebit a fructuario, ab herede autem Titio, quia non sit certum usu fructu intercepto ad Titium proprietatem reuersuram. EXTUS AD SENATUS CONSULTUM TREBELLIANUM 1 Ulpia
Abbreviated transcription (Latin):
sufficiet aũt dici. nichil eiꝰ
fidei ꝯmissũ esse cauebit sci
łlegatatario ⁊ is ꝗ fideiom¬
issum accipiet nisi fortem
allet legatarius circuitu
ex fideiomissoretinẽ eis ce¬
dendum ẽ quamuis tm̃n ex
legato ap̾eum erit remã suꝵ
ut suffic̾e possit ad prand fid̾i
apetitiõe lib̾alitatis extest̾o
submoueaturnũqd honꝰ
satisdatiõis ciremittendũ
erit ꝙ uideturadiuuan re¬
scriptodiui ꝯmodi in ħu̾ba
is cuiꝰ de ea renotioẽ.aditus
siꝯpierit iõcautionẽate exi¬
giut afideiomissi petitione
adutaris honus satisdatio¬
nis. tibi remitti curabit.i
legata p̾ciꝑe addistribuend̃
iussus erat uetuit cautionẽ
exigi. cessan̾tiũꝑtes reddi.m
si aꝑte cauere iussus esset.
dicẽt. ꝯstaret aũt de fidciom¬
isso dec̾retũ est ut petitori sa¬
rẽti euicta hrditate restitui¬

Expanded text:
sufficiet autem dici nihil eius fidei commissum esse: cauebit scilicet legatario et is, qui fideicommissum accipiet, nisi forte malet legatarius circuitu ex fideicommisso retinere ei concedendum est, quamuis tantum ex legato apud eum erit remansurum, ut sufficere possit ad praestandum a petitione liberalitatis ex testamento submoueantur, numquid onus satisdationis eis remittendum erit? quod uidetur adiuuari rescripto diui Commodi in hais, cuius de ea re notio est, aditus si compererit ideo cautionem a te exigi, ut a fideicommissi petitione auertaris, onus satisdationis tibi remitti curabit'. legata praecipere ad distribuendum iussus erat, uetuit cautionem exigi cessantium partes reddi, nisi aperte cauere iussus esset. diceret, constaret autem de fideicommisso, decretum est, ut petitori cauenti 'euicta hereditate restitu‹
Abbreviated transcription (Latin):
tũfaceret idꝙ exdote sibi de¬
bebatur. stat̾i cum h̾rdem fu¬
tuꝵ. Qd si solus hrs institu¬
tus sit in tali ꝯditione m¬
chilominus puto stati eu
si maumiẜit. nicħ agat. tñ¬

Expanded text:
e sibi deberetur, statim eum heredem futurum. quod si solus heres institutus esset in tali condicione, nihilo minus puto statim eumsi manumiserit, nihil agat, t
Abbreviated transcription (Latin):
titius h̾rs esto. si titiushr̃s
erit. menius hr̃s esto. si titi
suspectã adierit b̾rditatem
põt meuius suo arbitrioad
dote ꝓmissã pecuniã debebat.
uirum hrdem ita ĩstituerat.
si eã pecumã q̃ doti ꝓmisissi.
n petissi n ex egiss puto sii

Expanded text:
Titius heres esto: si Titius heres erit, Maeuius heres esto': si Titius suspectam adierit hereditatem, potest Maeuius suo arbitrio addote promissam pecuniam debebat, uirum heredem ita instituerat, si eam pecuniam, quam doti promisisset, neque petis
Abbreviated transcription (Latin):
testatoris ꝯualescit. ¶Siꝗs
te brdem ita ĩstituit. si ie br¬
dem ĩstituisses. aut ꝗd sibi
legasses. nicħ̾int̾ est quogͣ¬
du is ate b̃rs ĩstitutus sit.
q̃dei legatũ sit du m̃o aliqu¬
ogradu id te fecisse ꝓbes.¬

Expanded text:
testatoris convalescit. Si quis te heredem ita instituit, si se heredem instituisses aut quid sibi legasses, nihil interest, quo gradu is a te heres institutus vel quid ei legatum sit, dummodo aliquo gradu id te fecisse prob
Abbreviated transcription (Latin):
si soli magratus. S⁊ si ordore¬
cepit in se piculũ dici. debet
teneri eos. ꝗ presẽtes fucrunt.
Parui ẽi refert. noĩauerint.ł
fideuisserĩt. an in se piculũ re¬
cepint. Utił igitur in eos acto

Expanded text:
s›oli magistratus. sed si ordo receperit in se periculum, dici debet teneri eos, qui praesentes fuerunt: parui enim refert, nominauerint uel fideiusserint an in se periculum receperint: utilis ergo in eos actio
Abbreviated transcription (Latin):
an siussus fuit suus qnq
oꝑas er̃neodare ut lib̾sit.si¬
oditio talis sit recipienda
ut q̃ adom cirea pecinie do¬
nationẽ dicit᷑.ita ⁊ circa p̃¬
stationẽ opar dicamus set
boc iure utimur. ut q̃ addm̃¬

Expanded text:
i iussus fuerit seruus quinque operas extraneo dare, ut liber sit, condicio talis sit recipienda, ut, quemadmodum circa pecuniae dationem dicitur, ita et circa praestationem operarum dicamus. sed hoc iure utimur
Abbreviated transcription (Latin):
suo det exͣneo. admitti eu
adlib̾tatẽ.ita. ⁊ si oꝑam pre¬
sciterit necesse sit eũ admit
tosapient̾ faciet hrs si ĩ pedi¬
eriteum quominus pret o¬

Expanded text:
suo det extraneo, admitti eum ad libertatem, ita et, si operam praestiterit, necesse sit eum admittto sapienter faciet heres, si impedierit eum, quo minus pr
Abbreviated transcription (Latin):
dam. mida uolutas testato¬
ris. ¶ Diles aũt appellatus
nob̾ sustinet. aut amultitudi¬
ne. aut amalo. ꝙ arcere mi¬
lites solẽt. aut anũomille
hõium dc̃m. agreco u̾botrac¬
le bõium multitudine. tat

Expanded text:
nuda uoluntas testatoris'.Miles autem appellatur nobis sustinent, aut a multitudine, aut a malo, quod arcere milites solent, aut a numero mille hominum, ductum a Graeco uerbo, tracle hominum multitudin
Abbreviated transcription (Latin):
factionẽ.primĩ
diuus iulius ces ar ꝯcessit.si
ea ꝯcessio tẽporalis erat. post
eruo primus diuis titus de¬
ait post hos. domitiamus.⁊
postea duus nerua plenissi¬
mã indulgentiã inmilites
ꝯtulit. eaꝙͦ ⁊ traianus secu
legũrenoc̃ctur. ⁊ obruãtia.
secutus animi mĩ integritu¬
oine erga optimos fidelissĩo
ꝙ ꝯmilitones. sĩ plicitati eo¬
nim osulenderistimaui. ut
quo quo mo testati fuissent.
rata eet coꝵ uolu̾tas. faciant
igit testã quom̃o uolent. fa¬
ciant quom̃o poter. suffitiat

Expanded text:
factionem primus diuus Iulius Caesar concessit: sed ea concessio temporalis erat. postea uero primus diuus Titus ded‹i›t: post hoc Domitianus: postea diuus Nerua plenissimam indulgentiam in milites contulit: eamque et Traianus secutlegum reuocentur et obseruantiam: secutus animi mei integritudinem erga optimos fidelissimosque commilitones simplicitati eorum consulendum existimaui, ut quoquomodo testati fuissent, rata esset eorum uoluntas. faciant igitur testamenta quo modo uolent, faciant quo modo poterint sufficiat
Abbreviated transcription (Latin):
e̾.ut ⁊ filiũ ⁊ nepot̾e ⁊ pro¬
neptẽ habeas mortuus ut¬
risꝙ pnepos ĩstitutus suc¬
cedens in sui brdis locum ñ
rũpat. ¶Et bene u̾ba se hñt.
Siqs ex fuis hrdibosuus
hr̃s eẽ desierit adom̃s casus
ptinetia quos suplendosi
ingalli aqlu snia diximu.
nec solũ si nepos uirio patre
decedat.nec fuccedes nepos a¬
uo mortuo rũpat. Si ⁊ si su¬
ꝑiuxerit patri ac decedat.⁊
dũ mõ h̾rs institutus sit. a¬
ut exhrdatus. ¶idend

Expanded text:
et filium et nepotem et pronepotem habeas, mortuis utrisque pronepos institutus succedens in sui heredis locum non rumpat. et bene verba se habent "si quis ex suis heredibus suus heres esse desierit" ad omnes casus pertinentia, quos supplendos in Galli Aquili sententia diximus: nec solum, si nepos uiuo patre decedat, nec succedens pronepos auo mortuo rumpat, sed et si superuixit patri ac decedat, dummodo heres institutus sit aut exheredatus. Uidendum,
Abbreviated transcription (Latin):
patrono adu̾sus substitutu
mꝑtẽ debitã pretor anem aci¬
pato filio intotã brditatemi
succurreredebeat. R cum pat
filiũ suboditione primo gradi
hrdem instituit. si defitiete ꝯdi¬
tione subqua filius istitutusẽ
uł. adhuc pend̾ete ꝯditione filiꝰ

Expanded text:
patrono aduersus substitutum in partem debitam praetor an emancipato filio in totam hereditatem succurrere debeat. respondi, cum pater filium sub condicione primo gradu heredem instituit, si deficiente condicione, sub qua filius heres institutus uel adhuc pendente
Abbreviated transcription (Latin):
atur. ueꝵ ẽ eĩ eum hrdem fcm.
¶Si titiolegatũ fuissi eiusq
fideiomissũ ut patrono restitu¬
eret. denegatur legatoꝵ actio
titio si patronoꝓdebita ꝑte a
scriptoh̾rde fuit satisfactum.
¶Libtus patronũ⁊ extrancuz
scripsit q̃drans ex quoinstitu¬
tus erat patronus totus ip̃um¬
putari debebit. residuũ exdebi¬
ta sibi ꝑte õib hrdib ꝓportiõe
cuiusq aufert ide ẜuari ꝯuẽit
ĩlegato ꝙ ꝓpatronoꝯiũctim¬

Expanded text:
atur: uerum est enim eum heredem factum. Si Titio legatum fuisset eiusque fidei commissum, ut patrono restitueret, denegatur legatorum actio Titio, si patrono pro debita parte a scripto herede fuerit satisfactum. Libertus patronum et extraneum scripsit: quadrans, ex quo institutus erat patronus, totus ipsi imputari debebit, residuum ex debita sibi parte omnibus heredibus pro portione cuiusque aufert. Idem seruari conueniet in legato, quod patrono
Abbreviated transcription (Latin):
dig̾. si tutor pupillo auetem ca
admortis c̾a donationẽ acco¬
modam̃t. an tutele iuditiote¬
neatur. ⁊ait teneri eum. nã sic¬
nti testĩ factio inqt pupilłoce¬
ssa nõ est.ita nec mortis ꝗdem
cã donationes ꝑmittende sũt.
S ⁊ si nõ mortis cã donauerit
tutore auctore. id̃ iuł. scripsit.
nullos casus posse existere qbo
sine rep̾hensione tutor auctor
fit. pupillo. addimimienddecre¬
toscił. in t̾ueniente. uclutisima¬
triaut sorori que alit̾ setueri nõ
possũt. tutor alim̾ta prestit̾it.i
nam cum bõe fidei iuditiũ sit.
nemo feret inꝗt ant pupillu.
aut substitutũ eius queretes
cũ tutore agi tutele sitale offi¬
tium pret̾miẜit. ¶ Offitiotuto¬
ris incũbit ⁊̃ ration̾es actus sui
ꝯfice̾ ⁊ pupillo reddere.ceteꝵ si
no fecit aut si factas nõ exibet.
hoc nõie iuditio tutele tenebi¬
tur. ¶ Drins quo int̾rogatio

Expanded text:
 si tutor pupillo auctoritatem ad mortis causa donationem accommodaverit, an tutelae iudicio teneatur. et ait teneri eum: nam sicuti testamenti factio, inquit, pupillis concessa non est, ita nec mortis quidem causa donationes permittendae sunt. Sed et si non mortis causa donaverit tutore auctore, idem Iulianus scripsit pnullos casus posse existere, quibus sine reprehensione tutor auctor fit pupillo ad deminuendum, decreto scilicet interveniente: veluti si matri aut sorori, quae aliter se tueri non possunt, tutor alimenta praestiterit: nam cum bonae fidei iudicium sit, nemo feret, inquit, aut pupillum aut substitutum eius querentes, cum tutore agi tutelae, si tale officium praetermiserit.Officio tutoris incumbit etiam rationes actus sui conficere et pupillo reddere: ceterum si non fecit aut si factas non exhibet, hoc nomine iudicio tutelae tenebitur. de seruis quoque interrogatio
Abbreviated transcription (Latin):
Et ĩo ꝯuunct̃i eos inderi in¬
stitutos sic fict ut titius
semissẽ. hn duo quãdrãte
ferãt. ¶Ide codem libroscr¬
psit si primus ex scmisse. ẜs
ex semisse. Sn primus hr̃s

Expanded text:
eo coniunctim eos videri institutos: sic fiet, ut Titius semissem, hi duo quadrantes ferant. Idem eodem libro scripsit, si Primus ex semisse, Secundus ex semisse, si Primus heres
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. ꝙue pue legatũ ẽ cũ iderit¬
uallosb̾ ꝯditĩõe legatũ ẽ postia
ualet.Si prius subꝯditione
dem̃ pure legatũ est preses
deletur.Dd si pure legatur
ex ꝯtinẽti hr̃s sub ꝯditioe̾dã¬
pnatus. aut rogatus ẽ dac
pm̃ est. ac snuĩcta subiecta
scriptura. idc legatum ẽet.
uelut p̾sens uendicar sibe
uoliñt legatarius ułcum
ꝯditio extit̾it. ab h̾rde possit
peti. nisi ꝯmemoratiõ supi¬
oris legati.posterius scrip¬
tũ fu̾it. uelut stichũ q̃ illi
legaui. hr̃s m̃s ei si illud fc̃

Expanded text:
est quodue pure legatum est, cum id ex interuallo sub condicione legatum est, posterius ualet: si prius sub condicione, deinde pure legatum est, praesens debetur. quod si pure legatum ex continenti heres sub condicione damnatus aut rogatus est dare, perinde est, ac si iuncta subiecta scriptura idem legatum esset, uel ut praesens uindicari, si hoc uoluerit legatarius, uel, cum condicio exstiterit, ab herede peti possit, nisi commemoratione superioris legati posterius scriptum fuerit, uelut: 'Stichum, quem illi legaui, heres meus ei, si illud f
Abbreviated transcription (Latin):
sidies aut ꝯditic legatũfe¬
cerit ñutilitatis extimatio
sitotũ petetur ꝙ datũẽ noc
siinuo testatoredies uem̃t

Expanded text:
si dies aut condicio legatum fecerit, non utilitatis aestimatio, sed totum petetur quod datum est. nec si uiuo testatore dies uenerit
Abbreviated transcription (Latin):
auł. P ost susceptã tutelam ci¬
cẽcus aut surdus. aut mutus.i
aut furiosus. aut ualitudina¬
rus de ponẽ tutelam põt. ¶Pau¬
ptas q̃ opi ⁊ honeri tutele ĩpar ẽ.
solet tribuere uacationes.
cipũ ex inulg̾etia coꝵ licet citra
codicillos. ⁊ tutela. Itẽq cura tp̃r
administrãtioĩs delata excusan¬
tur. Idẽꝙ custoditur in his qui
prefecturã annone uł ingilũ ge¬
tes ꝗsũt intrastatutũ nũmeꝵ de
tutela q̃ absc̃tib uł ꝓfecturis de¬
lata ẽ. excusant᷑ non añ susceptã
nõdeponunt. ¶Qui corporis ite
collegu iire excusãturacolloga

Expanded text:
. Post susceptam tutelam caecus aut surdus aut mutus aut furiosus aut ualetudinarius deponere tutelam potest. Paupertas, quae operi et oneri tutelae impar est, solet tribuere uacationem. cipum ex indulgentia eorum, licet citra codicillos, a tutela itemque cura tempore administrationis delata excusantur.Idemque custoditur in his, qui praefecturam annonae uel uigilum getes, qui sunt intra statutum numerum, de tutela, quae absentibus vel profecturis delata est, excusantur: nam susceptam antea non deponunt. Qui corporis, item collegii iure excusantur, a collega
Abbreviated transcription (Latin):
uictus ẽ.s. ante restitu¬
rione. lte cumeoꝯ testata.
potestas c̃i euictionis. tol¬
ut intellectũ restitutõis ĩd¬
bitofid omissorestituto.
plane si fidei ꝯmissũ abeo
quo ꝗ posteauiet relictũ
est. qr poss õr mrationẽ red¬
tende h̾rditatis. ꝑtem q̃ fi¬
deiꝯmissario. resfituit hr¬
direputat. defendi põt ac¬
tiones trebellian durare.
acceptis. hrditatem resti¬
tuere pat̾ uoluit. añ resti¬
tutam h̾rditatem in ponẽ
hrditatis filiã quor mitti
placuit Cum aut interea
filsi res boꝵ in solidũ distra¬
rissent.ite alias pignori
decsissent hrditate posteai
restituta. ꝯstitit ex eofacto
cct̾aꝵ quo portĩonĩ uendi¬
tiones. itẽꝙ pignora ꝯfir

Expanded text:
icet ante restitutionem lite cum eo contestata: potestas enim euictionis tollit intellectum restitutionis indebito fideicommisso constituto. plane si fideicommissum ab eo quoque qui postea uicit relictum est: quia possessor in ratione reddendae hereditatis partem, quam fideicommissario restituit, heredi reputat, defendi potest actiones Trebelliani durare.acceptis hereditatem restituere pater uoluit: ante restitutam hereditatem in possessionem hereditatis filiam quoque mitti placuit. cum autem interea filii res bonorum in solidum distraxissent, item alias pignori dedissent, hereditate postea restituta constitit ex eo facto ceterarum quoque portionum uenditiones, item pignora confir
Abbreviated transcription (Latin):
lendinaria .R. si rustieis ei
fundi oparus molereturca
quordeberi. estaũt meta. ife¬
ror ps mole. catillus supior.¬
atariũ ꝑtinẽ. Et cũ fu̾dus
ita legatus ẽet. meniofu̾d̃
seianũ.ita ut optimus Ma¬
rustico ⁊ urbano. ⁊ mãcipu

Expanded text:
lendaria respondit, si rusticis eius fundi operariis moleretur, eam quoque deberi.Est autem meta inferior pars molae, catillus superior.atarium pertinere.Item cum fundus ita legatus esset: 'Maeuio fundum Seianum, ita ut optimus marustico et urbano et manci
Abbreviated transcription (Latin):
torẽ.cũ bance sinc balneatori
Ittrucinas cultros dorabra
instr̃o relĩꝯmus. ¶Instr̃o leg¬
rio instro legato ita ip̃ipi¬
stores in ẽẽ uideri possũt sipa¬
ter fa. pistrim̃ exercuit. nã
plurimũ inter ẽ instrm pi¬
storib. in pistrinũ patũ sit.¬
¶Asinã molẽdinariã⁊ molã.
negat.neratius in strõ fũdi

Expanded text:
torem, cum balneae sine balneatoribtrutinas cultros dolabras instrumento relinquimus. Instrumento legrio instrumento legato ita ipsi pistores inesse uideri possunt, si pater familias pistrinum exercuit: nam plurimum interest, instrumentum pistoribus an pistrino paratum sit.Asinam molendariam et molam ne
Abbreviated transcription (Latin):
Ater. Wictoris ĩstr̃o. rent᷑.
legato.cere. colores.simiua
ꝙeoꝵ. legato.cedũt. It pen¬
culi.⁊ cautoria.⁊ oche. ¶In¬
str̃o piscatorio ꝯtimͣ aristo
ait. naui celas que piscrur

Expanded text:
tem pictoris instrumento legato cerae colores similiaque horum legato cedunt, item peniculi et cauteria et conchae.Instrumento piscatorio contineri Aristo ait naucellas, quae piscium
Abbreviated transcription (Latin):
latio. Siuo preterea aliqd
drigetoꝵ dum taxat .c. facere
pos qr sibi soluendo c̾.necesse
hebit .c. refun derel cũ igitur
debitorsibi soluendosit.eue

Expanded text:
latio: si uero praeterea aliquidringentorum dumtaxat centum facere potest, quia sibi soluendo est, necesse habebit centum refundere. cum igitur d
Abbreviated transcription (Latin):
dũ redisse. suphoc. testator
atfirmauit.credenda ẽ s¬
prec scriptura. ¶Titia hõe¬
stissima femina cũ inne¬
gotus suis oꝑa calimac¬
bi sẽputeretur q̃ ex testõ
cpe nõ poterat testõfacto
mani sũa. ita cauit.titia¬

Expanded text:
dum dedisse super hoc testator adfirmauit, credenda est scriptura. Titia honestissima femina cum negotiis suis opera Callimachi semper uteretur, qui ex testamento capere non poterat, testamento facto manu sua ita cauit
Abbreviated transcription (Latin):
co ꝙ scriptum ẽ. exigi posse
infraude legis relictum ¶Ee
bis u̾bis testi. om̃ib quos
ꝯcediuolo.qsitum ẽ. An.i
his quos uiuus manum¬
inss debeãtur filu .R. his

Expanded text:
co quod scriptum est exigi posse in fraudem legis relictum.Ex his uerbis testamenti: 'omnibus, quos concedi uolo' quaesitum est, an his, quos uiuus manumississet, debeantur filii. res
Abbreviated transcription (Latin):
orem sibi futurum.
autem intabulis colla¬
ta fuerint. iuuił. ait. tabu¬
las test̾i non intelligi
quibhr̃s scriptus non
est. ⁊ magis codicilli qͣ
testam̃tum. existimãdi
sũt. ⁊ hoc puto recti dici.

Expanded text:
orem sibi futurum. autem in tabulis collata fuerint, Iulianus ait tabulas testamenti non intellegi, quibus heres scriptus non est, et magis codicilli quam testamentum existimandae sint: et hoc puto rectius dici.
Abbreviated transcription (Latin):
totum.an ps.apiatur. ¶Su
codicillos a puĩt testĩn ucror
tũ est. siue nõ ua eat. at tam̃
edc̃olocus est¶ Ea d̾e suanda sirt
⁊ dehis. que ad ca̾m substiu¬
tionis ꝑtinẽt si pupillus pa¬
pilla ue. occisus occisaue. esse

Expanded text:
totum an pars aperiatur. Si quis codicillos aperuerit, testamentum ertum est siue non ualeat, attamen edicto locus est. Eadem seruantur et de his, quae ad causam substitutionis pertinent, si pupillus pupillaue occisus occisaue esse d
Abbreviated transcription (Latin):
inrer naturaerat. Igit̾ siue h̾rdi¬
tat̾e apatre siue legatũ accepit
hoc ꝯferre debebit ¶Illud. aũt ĩtel
cere debebit sud quo: ꝯferre. ꝯtra
q̃ sine culpa filn emãcipati post
morte patris petierũt querit̾. adi
cius detrimtum eaptinere debe¬
ant. Et pleriꝙ putat ea q̃sine cł¬

Expanded text:
in rerum natura erat. igitur siue hereditatem a patre siue legatum acceperit, hoc conferre debebit. Illud autem intellcere debebit, sed id quoque conferre: contra quae sine culpa filii emancipati post mortem patris perierunt, quaeritur, ad cuius detrimentum ea pertinere debeant. et plerique putant ea, quae
Abbreviated transcription (Latin):
cius nõfuerit.doloaũt malo
sit factũ quo minus eet.si hoc
sit accipiendũ est.ut hocdemũ
ꝯferatur.ꝙ eius ẽẽ  desut. dolo.i
malo.Ceteꝵ siudegerit neqd
ac̾qrẽt nouenit incollatioe.
nã hic ⁊̃ sib̾i insidiatusest. i¬
¶Portiones collatiomu̾ita ẽ¬
runt faciende.ut puta duo
sũt filii inpotãte.uinus emãci

Expanded text:
eius non fuerit, dolo malo autem factum sit, quo minus esset: sed hoc sic accipiendum est, ut hoc demum conferatur, quod eius esse desiit dolo malo: ceterum si id egit, ne adquireret, non venit in collationem: nam hic et sibi insidiatus est. Portiones collationum ita erunt faciendae: ut puta duo sunt filii in potestate, unus emanci
Abbreviated transcription (Latin):
cogeturutiq peculiũ eius ꝯfe¬
re. Si si iãmortuus tũc erat fi¬
lius eius ⁊ castrese peculiũ ha¬
buerit cũ morietur is cuius
cogatur. cũ aũt uendicare id
patri nõsit nec̃ce dici optebit
ꝯferendũ. non cĩnune acqrit᷑¬

Expanded text:
 peculium eius conferre. sed si iam tunc mortuus erat filius eius et castrense peculium hab‹eb›it, cum morietur is cuius cogatur? cum autem uindicari id patri non sit necesse, dici oportebit conferendum: non enim nunc adqui
Abbreviated transcription (Latin):
frĩ.⁊ cohr̃di soluend̃ sit ut
hoc ip̃o. ꝙ asemet ip̃o accipe
precep̃. pretio illato. integ¬
ad solutionẽ pretu fidei c̃o¬
missariũ minime ꝯpellẽ¬
dũ. ¶Lutia titia ĩtestatai

Expanded text:
ri et coheredi solvendum sit, ut hoc ipso, quod a semet ipso accipere praecepit, pretio illato integad solutionem pretii fideicommissarium minime compellendum. Lucia
Abbreviated transcription (Latin):
nõ põt. ẽẽ eni ⁊ hanc aliẽati¬
oñc cum res sit pũpilli nẽo
dubitat. ¶Ho pãssim tuto¬
rib. sub obtẽtu eris alicĩ pi¬
itu debuit uenditio. nã ꝙ

Expanded text:
non potest: esse enim et hanc alienationem, cum res sit pupilli, nemo dubitat.Non passim tutoribus sub optentu aeris alieni permitti debuit uenditio: na
Abbreviated transcription (Latin):
n a patre.n apupillo fuit
redẽptus. eqtatis ratio sug¬
gerit. ut ip̃e pretium ꝑtis
sue dño offerens. possit ⁊ li¬
b̾tatem ⁊ brditatem ꝯ seq

Expanded text:
 a patre neque a pupillo fuerit redemptus, aequitatis ratio suggerit, ut ipse pretium partis suae domino offerens possit et libertatem et hereditatem conseq
Abbreviated transcription (Latin):
to suboditione fundumle
hes non sit euemet nt adẽr¬
tionich egerit. fundiq le¬
atum donauit. ¶ Slanesi
sic legatũ sit. si penum non
declerit.x. datodicimus no
esse penum legatum.
legatur. enua̾tio płium re¬
rũdisiũctiuo mõ ꝯprebesa
plura legatanofet̾it. neca¬
liu̾d ꝓbari poterit. si pure
fundũ alterũ uł alterum
subꝯditione. legaui̾t. na
pendẽte ꝯditione. noente
lectio.nec simoratur. ad
hrdem trãsisse legatu uide¬
bitur. ¶Hrs m̃s titio dato
ꝙ michi seius debet. si seuis
pupillus. siñ tutoris. autte
nũmos accepissi nec locupl¬
etior fc̃s ess ꝯ creditor ad pie¬
sens debitũ uba retulit. qr
nicħ ei debet. nullus mom̃ti
legatũ erit. Qd̾ si tibodebiti
naturalẽ obligationẽ futu¬
rãꝙ solutionẽ cogitauit in¬
terĩ nicħ titius petet. qi taci
tesditio in ẜta sit nosecus
ac si ita dixiss titiodato qd̾¬

Expanded text:
icione fundi legheres non sit, euen‹i›t, ut ademptio nihil egerit fundique legatum durauerit. Plane si sic legatum sit: 'si penum non dederit, decem dato', dicimus non esse penum legatum. legetur, enumeratio plurium rerum disiunctiuo modo comprehensa plura legata non facit. nec aliud probari pfundum alterum vel alterum sub condicione legaverit: nam pendente condicione non erit electio nec, si moriatur, ad heredem transisse legatum videbitur. "Heres meus Titio dato quod mihi Seius debet". si Seius pupillus sine tutoris auctoritate nummos accepit nec locupletior factus est et creditor ad praesens debitum verba rettulit, quia nihil Seius debet, nullius momenti legatum erit: quod si verbo debiti naturalem obligationem et futuram solutionem cogitavit, interim nihil Titius petet, quasi tacite condicio inserta sit, non secus ac si ita dixisset: "Titio dato, q
Abbreviated transcription (Latin):
de fortuns pupilli. nec m¬
miũ tutoribuł curatori¬
sui grã. asseuerare pretori
solent necẽe ẽe distrahi põ¬
nes. uł obligari. Reꝗrat
ergo necc̃ios pupilli. uł pa¬
rẽtes. uł lib̾tos aliquos fi¬
deles ł q̃ aliũ. ꝯnotitiã re¬
rũ pupillanũ bãt. aut si
nemomueniat. aut suspec¬
ti sĩt ꝗ mueniutur. iubete

Expanded text:
de fortunis pupilli, nec nimium tutoribus uel curatorisui gratia adseuerare praetori solent necesse esse distrahi possessiones uel obligari. requirat ergo necessarios pupilli uel parentes uel libertos aliquos fideles uel quem alium, qui notitiam rerum pupillarium habet, aut, si nemo inueniatur aut suspecti sint qui inueniu
Abbreviated transcription (Latin):
nã priuilegia militũ ad ali¬
nã ininia porrigi nõ optet.
nec ĩ aliis circa sũppͥma uolũ¬
tatem ĩpĩtie uenia datur qͣ
ĩ bonis militũ. fuln uo tutda

Expanded text:
nam privilegium militum ad alienam iniuriam porrigi non oportet nec in aliis circa supremam voluntatem imperitiae venia datur quam in bonis militum, filii vero tut
Abbreviated transcription (Latin):
sci. inqua ad huc ꝑseueraret inqͣ
aũt desit ẽẽ tutor. ⁊ iteꝵ cepit esse
sic ex pristina administratione tu¬
tele debitorẽ pupillo. quo si pecu¬
niam creditã apatre eius accepis¬
ꝙ ip̃e secum nõ aget si uł ꝑ̾ spãlẽ
curatorẽ ꝯueniendus ẽ. uł pone
cum ꝯtutore h̾re ꝗ possit adusus¬
cũ eoagi põt.qm ĩmo si mediotp̃r
soluendo ẽẽ desierit ĩputabitur ꝯ¬
tutorib cur nõggerunt cum eo.
¶Si tutori curator sit adiu̾ctus
qͣuis suspecto postulato nõ coget᷑
tutele iuditiũ tutor susciꝑe qr tu¬
tor maneret.S ⁊ si fuerit tutor ꝯ¬
fiscatũs adusus fiscũ dandam ẽc
actionẽ. ꝯstat ei ꝗ loco cius curato¬

Expanded text:
sci, in qua adhuc perseueraret. in qua autem desinit tutor et iterum coepit esse, sic ex pristina administratione tutelae debitor est pupillo, quomodo si pecuniam creditam a patre eius accepisque ipse secum non aget. sed uel per specialem curatorem conueniendus est uel pone eum contutorem habeae agi potest. quin immo si medio tempore soluendo esse desierit, imputabitur contutoribus, cur non egerunt cum eo. Si tutori curator sit adiunctus quamuis suspecto postulato, non cogetur tutelae iudicium tutor suscipere, quia tutor maneret. Sed et si fuerit tutor confiscatus, aduersus fiscum dandam esse actionem constat ei
Abbreviated transcription (Latin):
tofiet.ut exhis q̃ tuorptosi
bat fidei ꝯ Nissarius. reliq̃si
tres legatmus nã iniqssim̾
ẽplus fẽifelegatariũ ideoq
suspectadicta ẽ b̾rditas q̃ la¬
tuis c̃et si spõte adita fuissi
¶daũt insuspecta h̾rditate
dictir ẽ. hoc id̾e dicipõt. in his

Expanded text:
tio fiet, ut ex his quattuor partes habeat fideicommissarius, reliquas tres legatarius: nam iniquissimum est plus ferre legatarium ideo, quia suspecta dicta est hereditas, quam laturus esset, si sponte adita fuisset. Quod autem in suspecta hereditate dictum est, hoc idem dici potest in his
Abbreviated transcription (Latin):
reninquũ ꝙpiturus fo
ꝯat᷑us est itã ꝙͦ sic meunda
bisrxunoergo plustitiode¬
betur qͣsi iͥnusu pretoris adi¬
taberecditas foret.
romis ẽe testator legata drto¬
temita debe ꝯputationem
legata ut in septem ꝑtes. ccc.
duudratur ⁊ ferat quatuor
ptes fidci ꝯmissarius. tres ꝑ¬
tes legatarius Qd si suspecta
dictant h̾rditas ⁊ nõ spõtebr
demgetis que h̾iturus ẽẽt h̾r

Expanded text:
reliquum habiturus forgatus est. itaque sic ineu‹n›da nque. non ergo plus Titio debetur, quam si iniussu praetoris adita hereditas foret. onus esse testator legata dixetem, ita debere computationem legata, ut in septem partes trecenta diuidantur et ferat quattuor partes fideicommissarius, tres partes legatarius. quod si suspecta dicta sit hereditas et non sponte heres d
Abbreviated transcription (Latin):
sit ut tibi b̾rditatem resti¬
tueretas ꝙ suspecta iussin
pretoris adut ⁊ restitint q̃¬
rebatur ꝗd legatariodare
dehes dicend̾ est qr presũp¬
tuͣm ẽ uoluisse testatorem
cũ honere legatoꝵ fideiꝯmis

Expanded text:
sit, ut tibi hereditatem restitueret, isque suspectam iussu praetoris adiit et restituit: quaerebatur, quid legatario dare deberes. dicendum est, quia praesumptum est uoluisse testatorem cum onere legatorum fideicommis
Abbreviated transcription (Latin):
hs esto. b̾iditatem ⁊̃ queex
substituti oe ad eum puc̾i̾t
restituere eege̾clus ent. ¶Si
uero tetracto hocarticulo ql¬
ꝯs michi hs crit. substitut
ra fit. titius filio m cohrs
esto. tẽ si solus patri hrs extite¬
nt nchomi cogẽdus erithedi¬
ta tem pupilli restitilere .¶Si
uero cobrdem hinit retinebit
pupilli hrditatem.qr petira
cohrde adeñ̾te qͣuis ip̃e patri
omisissi hrditatem ex substi¬
cioneadire. ¶Sipit̾. filium q̃¬
ĩpotestate h̾ebat. hrdem scrip¬
uit ꝯabeo petientut hr̾ditatẽ
tamsibi ẽe dicit. poterit ex tre
ditatimchominus actiones

Expanded text:
s esto", hereditatem, quae ex substitutione ad eum pervenerit, restituere cogendus erit. si vero detracto hoc articulo "quisquis mihi heres erit" substitutus ita fuerit: "Titius filio meo heres esto", tum, si solus patri heres extiterit, nihilo minus cogendus erit hereditatem pupilli restituere, si vero coheredem habuerit, retinebit pupilli hereditatem, quia potuit coherede adeunte, quamvis ipse patris omisisset hereditatem, ex substitutione adire. Si habebat, heredem scripserit et ab eo petierit, ut hereditatem tam sibi esse dicet, poterit ex Trebeditati, nihilo minus actiones
Abbreviated transcription (Latin):
placuit extrebellianotras¬
ferrisi ⁊ mumicipes adeas¬
ꝗb restitueretur hroitas a¬
torem eligãt. ⁊ adagendui
⁊ idexcipiendas actiones
fuorelicta. ⁊ timch̾rditate
q̃ suspectam sibĩ ẽe dixerat
restituerit.an q̃ cam hrdita¬
restituere deb̾et. qͣitum est
dixi nõmagis hanc hrdito¬

Expanded text:
eas placuit ex Trebelliano transferri: sed municipes ad restituetur hereditas actorem eligant et ad agendum et ad excipiendas actiones.seruo relictam et tunc hereditatem, quam suspectam sibi esse dixerat, restituerit, an etiam eam hereditarestituere deberet, quaesitum est. dixi non magis h
Abbreviated transcription (Latin):
micbi quadrantẽ pirrei
tibi eꝙ quadrãtem sub
ꝯditione restituere regat
sit. ⁊ cũ suspectã h̾rditate
semtibi ẽẽ restituendu¬
si nec lege falci. inꝓposita
sp̾e usuꝵ me puto qͣuissen¬
ptus h̃rs si spõte adissi u¬

Expanded text:
uadrantem pure, tibi aeque quadrantem sub condicione restituere rogatus sit et, cum suspectam hereditatem sem tibi esse restituendum.Sed nec lege Falcidia in proposita specie usurum me puto, quamuis scriptus heres, si sponte adiss
Abbreviated transcription (Latin):
extit̾it. anfructusptis
fũe restituere tibi debea
no inmerito dubitabat᷑.
Etpłisꝙ placet non ẽe eos
prandos qr nec ab ḣrde p̾¬
stare̾tur. si sua spõte adus
sufficit aũt ius tuum ⁊¬
tibi integrũo ẜuarino

Expanded text:
extiterit, an fructus partis ‹t›uae restituere tibi debeam, non immerito dubitabatur. et plerisque placet non esse eos praestandos, quia nec ab herede praestarentur, si sua sponte adisset, sufficiat autem ius tuum tibi integrum co
Abbreviated transcription (Latin):
in ratiõibꝰpupilli prãndum
ꝙ bõi fide ꝑcepissi. aut ꝑcipe potu¬
issi. S⁊ si fenori dare cũ potuss
neglerissi cũ id ꝙ ab. alio debito¬
re noĩe usuraꝵ cũ sorte datur. ei

Expanded text:
in rationibus pupilli, praestandum, quod bona fide percepisset aut percipere potuisset, sed, faenori dare cum potuisset, neglexisset, cum id, quod ab alio debitore nomine usurarum cum sorte datur, ei
Abbreviated transcription (Latin):
mortis cã acccpisse uidet᷑. Idẽ
ꝙerit ⁊ si nõ accepͥnset pimis¬
sa ci sit peciĩa. nam ⁊ stipulã¬
ob̾rditatem adeũdonichilꝓ
municipũ uł collegii. uł cu¬
rie. hrs institutus maũmis¬
sus uł alic̾atus adibit hrdita¬
tus sit iussu ꝓcuratoris cesa¬
ris adibit h̃rdi tatem ut ẽ se¬
pe rescriptũ. ¶Siqs planci
tallũdãpnatus si fucrit hr̃s
ĩstitutus ꝓno scriptohic ha¬
bebitur. idꝙdiuus pius re¬
scripsit. ¶ Iussu eius ꝗ inpote¬
stateb̾t. no est simile tutoris
autoritati. q̃ int̾ponitur.ꝓ¬
fecto negotio s⁊ preced̾e debet.
ut gaius cassius.l. uii.iuns

Expanded text:
mortis causa accepisse uidetur. idemque ‹e›rit et si non accepit, sed promissa sit ei pecunia: nam et stipulanhereditatem adeundo nihil municipum vel collegii vel decuriae heres institutus manumissus vel alienatus adibit hereditaus sit, iussu procuratoris Caesaris adibit hereditatem, ut est saepe rescriptum. Si quis plane tallum damnatus, si fuerit heres institutus, pro non scripto hoc habebitur: idque divus Pius rescripsit. Iussum eius qui in potestate habet non est simile tutoris auctoritati, quae interponitur perfecto negotio, sed praecedere debet, ut Gaius Cassius libro secundo
Abbreviated transcription (Latin):
sinĩ ẽc. ꝙ uendicarino posit
gatũ est.si fractuuł collism
stimat. aurus argentũ fcm
idinderi. quo comodeuti pos¬
simus. argentũ.aũt factum
⁊ collisũ. no incidẽ mea ditn

Expanded text:
se, quod uindicari non possit. legatum est, si fractum aut collisum stimat aurum uel argentum factum id uideri, quo commode uti possumus, argentum autem fractum et collisum non incidere
Abbreviated transcription (Latin):
estis anuestimtũ leget᷑.
nicħ refert uestimtoꝵ sunt.
que sũt in site picture. dam
q questib ĩsuunt᷑. ¶Uestim̃¬
caomĩa. aut uirilia sũt aut
puerilia aut muliebria. aũ.
comumia. aut familiaria.i
urrilia sũt que ip̃ius patris
familie cã pata sũt.uelutito¬
ge.tunce.paliola. uestim̃e¬
saistragula. anfidapa.⁊ saga
reliq̃sisia puerilia sũt q̃ ad
nullu aliũ u sũ ꝑtinẽt. insii
puerisẽ ueluti toge p̾terte.i¬

Expanded text:
Uestis an uestimenta legentur, nihil refert. Uestimentorum sunt quae sunt insitae picturae clauique qui uestibus insuuntur. Uestimenta omnia aut uirilia sunt aut puerilia aut muliebria aut communia aut familiarica. uirilia sunt, quae ipsius patris familiae causa parata sunt, ueluti togae tunicae palliola uestimenta stragula amfitapa et saga reliquaque similia. puerilia sunt, quae ad nullum alium usum pertinent nisi puerilem, ueluti togae praete
Abbreviated transcription (Latin):
margaritis cedet. Ite ⁊ rge¬
mis.inulis ĩclusis gemine
aũt. sũt plucide matic quis
ut refert sab. libris aduiteli¬
ĩ. fuius alapilł codistigue¬
bat. ꝙ gẽme cent plucde ma¬
teric. ueludsma rageli. chase¬
liti. ametisti lapili aũt ꝯ̃rie¬

Expanded text:
margaritis cedet. Idem et in gemmis anulis inclusis. Gemmae autem sunt perlucidae, materiae, quas, ut refert Sabinus libris ad Uitellium, Seruius a lapillis eo distinguebat, quod gemmae essent perlucidae materiae, uelut smaragdi chrysolithi amethysti, lapilli aut
Abbreviated transcription (Latin):
qua distributiocius rerfea
est. tũc int̃ est quo mositleg¬
om̃e. adcũ ptinet cuilegatũ
c̃. ex quoauro. aliqoẽ eftatu
sine iosuasiue alterius usio
rea. ẽblemata signa. aurmi
similia. Susi¬

Expanded text:
ua distributio eius rei facta est, tunc interest, quomodo sit legomne ad eum pertinet cui legatum est ex quo auro aliquid est effectum, sive id suae sive alterius usionis rea emblemata signa aurum similia. s
Abbreviated transcription (Latin):
alicule. clamides. palia. que
põt sine untupatione. nclu¬
tistole.palia. timice. capitia
conemitre q̃ magis capiti
uiro ueluti si ci̾mõi penule
qbo sine rep̾hensione.arl

Expanded text:
aliculae chlamydes pallia quae potest sine uituperatione, ueluti stolae pallia tunicae capitia zonae mitrae, quae magis capitisuiro, ueluti si eiusmodi penula quibus sine reprehensione uel
Abbreviated transcription (Latin):
sũt. aurũ gẽmelapilli. qui
aliã nullã insc utilita tẽ ha¬
quo mulier mũdiorsit. ꝯtinẽ¬
turco. speculũ matule. ungue¬
ta.uasa unguẽtaria ⁊ siq mi¬
lia dici possũt. ueluti labacio
riscus. ornam̃toꝵ hec sũt uit¬
te. mitre. semi mitte. clainti¬
ca. ac cũ margarita q̃ mulic¬
res hre solẽt. reticula crochify¬
tia.Sic ⁊ mulier põt ec̃mun¬
da.nõ tñornata. ut solet ꝯti¬
gere in his q̃ se emũdauerĩt
lote ĩbalneo.nz se hon.auerit.
⁊eotra c̃. aliqua ex sõpnosta¬
luti.ut ꝯponatur. hornam̃¬
tor locosũt. ꝙ si ad hucsint
rudes iapilli. uł margarite.
uł gẽme. hornamtorloconõ
erũt. insi ilia mẽs funit cestã¬

Expanded text:
sunt: aurum gemmae lapilli, quia aliam nullam in se utilitatem haquo mulier mundior fit: continentur eo specula matulae unguenta uasa unguentaria et si qua similia dici possunt, ueluti lauatio riscus. ornamentorum haec: uittae mitrae semimitrae calautica acus cum margarita, quam mulieres habere solent, reticula crocyfantia. sicut et mulier potest esse munda, non tamen ornata, ut solet contingere in his, quae se emundauerint lotae in balneo neque se ornauerint: et contra est aliqua ex somno staluti ut componantur, ornamentorum loco sunt. quod si adhuc sint rudes lapilli uel margaritae uel gemmae, ornamentorum loco non erunt, nisi alia mens fuit testan
Abbreviated transcription (Latin):
q̃dã uesuti sarmataꝵ. q̃ pel¬
lib tegũtur. aristocoacti¬
lia uesti cedẽ ait. ⁊ tegim̃ta
subsellioꝵ huic legato çede̾
ice margaritaꝵ It̾ fib̾u¬
stis sũt trapcta uesti cedũt.
q̃ aut sterm. aut inicisolẽt.
inst̾m solẽt. nõ puto ee loco
uestis fascie crinales.pecdu¬
stis loco sũt. qr ꝑte corporis
netur.¶Siꝗs ad diderit. ue¬
stẽ sũã. apparet de ea eũ sens¬
se. q ipe in usus suos hũit.
culcitre ⁊̃ uestis erũtꝰt pel¬
les caprine ⁊agnine. uestis

Expanded text:
quaedam, ueluti Sarmatarum, quae pellibus teguntur. Aristo etiam coactilia uesti cedere ait et tegimenta supselliorum huic legato cedere. Uittae margaritarum, item fibuuestis sunt. Tapeta uesti cedunt, quae aut sterni aut inici solent: insterni solent, non puto uestis esse. Fasciae crurales pedustis loco sunt, quia partem corporis nentur. Si quis addiderit 'uestem suam', apparet de ea eum sensisse, quam ipse in usus suos habuit. Culcitae etiam uestis erunt. Item pelles caprinae et agninae uestis
Abbreviated transcription (Latin):
¶Adergosiceptũ sit argen
fabricari. nõdum ꝑfectum.
utrũ fc̃i. an ĩfectiapplłone
ꝯtincatur.dubitari põt. si
puto. magis fc̃i. Certe si iã
erat fem. si celabatur. fc̃i.ãꝑ¬
pellationc otinebit᷑. an ⁊ce¬

Expanded text:
ergo si coeptum sit argentum fabricari? nondum perfectum utrum facti an infecti appellatione contineatur, dubitari potest: sed puto magis facti. certe si iam erat factum, sed caelabatur, facti appellatione continebitur. an e
Abbreviated transcription (Latin):
lic pelues ⁊ his similia. noi
tñ que suppellectilis sũt.S
cin uasa sit legata.nõ solur
ea ꝯtiñcturque aliqdin se
toria quor ꝯtinebũtur. nar

Expanded text:
 his similia, non tamen quae supellectilis sunt. Sed cui uasa sint legata, non solum ea continentur, quae aliquid in se toria quoque continebuntur: nam
Abbreviated transcription (Latin):
argẽto. iuroue. cedere sicd
dit᷑. cimus malor ẽ speties qs
recte exp̃ssit. sc̃p ei cumque¬
rimus qd cui cedat illuo
spectamus ꝗd cuius rei bo¬
nãdecã. adhi beturr. ut acr¬
ssio cedat pr̃icipall. cedet¬

Expanded text:
argentoue cedere: ei enim cedit, cuius maior est species. quod recte expressi‹t›: semper enim cum quaerimus, quid cui cedat, illud spectamus, quid cuius rei ornandae causa adhibetur, ut accessio cedat principali. cede
Abbreviated transcription (Latin):
si hrs non eẽt. mouit ꝯͣnu
stitutum actione̾. ꝙͣdolo
cius fc̃m cẽ dierbat quo
minus testitrir uolens
nuit. qͥro. an legati piceu¬
tionẽ saluam hr̃et. R. ẜm

Expanded text:
si heres non esset: mouit contra institutum actionem, quod dolo eius factum esse dicebat, quo minus testatrix uolens nuit; quaero, an legati persecutionem saluam haberet.
Abbreviated transcription (Latin):
tur. postea excepta seia filia.
ceteri b̾rdes abstim̃t se hr̃¬
ditate bñfitio prĩcipis. ⁊ to¬
ta brditas ad seiã ꝑtin̾e̾ cepit.

Expanded text:
tur: postea excepta Seia filia ceteri heredes abstinuerunt hereditate beneficio principis et tota hereditas ad Seiam pertinere coepit.
Abbreviated transcription (Latin):
Abo Qui h̾ebat flactu⁊ tas¬
fullonẽ. fullomcũ pistorez.
Luxori flaccũ pistorẽ legano¬
rat. qͥ eoꝵ ⁊ Nũ ut̾q debetur
placuit primo eñ legatũ eẽ.
q̃ testator legare sẽsisset. Qt̃
si nõ.⁊pparẽt. primũ inspiti¬

Expanded text:
 Qui habebat Flaccum fullonem et Philonicum pistorem, uxori Flaccum pistorem legaverat: qui eorum et num uterque deberetur? placuit primo eum legatum esse, quem testator legare sensisset. quod si non appareret, primum inspici
Abbreviated transcription (Latin):
rogari poterũt. ¶Preterea sima¬
trem aluit pupilli tutor.putat
labeo ĩputare eum posse. si ẽueriꝰ.

Expanded text:
rogari poterunt. Praeterea si matrem aluit pupilli tutor, putat Labeo imputare eum posse: sed est ueri