comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
manserat: annuntiat᷑ iste magnus e laudabilis iimis
Et quomodo ostenait mignitudo eius: Vt eradict
illas superstitiones. sb quib captiuus popłs tencbatur.
quem redimere aduenit terribilis suꝑ omnes deos. Et
quasi diceret᷑ illi. quare hxisti suꝑ om̃s deos. sunt enũ dii:
sequitur & dicit. Quia om̃s dn gentiũ dęmonia. Inten¬
dat karitas ur̃a. Magnum aliquid dicebat paulo an¬
te. magnus dñs. Et tamquam deficiens in laude ipsius.
& laudabilis nimis. Nonne hoc dixerã. quia dinisit tibi
cogitare quod ñ poterat ipse uerbis explicare: Explicus
eris. sed si in illũ credideris. Itane ipsa est illa magnitu¬
do laudis. magnus dñs & laudabilis nimis: Uoluit
enim explicare ut poterat humana lingua. Et quam¬
Explicare ergo per hanc linguã uolens quid ait:
Mignus dñs & laudabilis nimis. Dic quantũ laudabilis

Expanded text:
manserat; annuntiatur iste «magnus et laudabilis nimismanserat; annuntiatur iste «magnus et laudabilis nimisEt quomodo ostenditur magnitudo ejus, ut eradicet illas superstitiones, sub quibus captivus populus tenebatur, quem redimere advenit «terribilis super omnes deos?» Et quasi diceretur illi, Quare dixisti, «super omnes deos?» sunt enim dii? sequitur et dicit, «Quoniam omnes dii Gentium daemonia.» Intendat Charitas vestra. Magnum aliquid dicebat paulo ante, «Magnus Dominus;» et tanquam deficiens in laudi ipsius, «et laudabilis nimis.» Nonne hoc dixeram, quia dimisit tibi cogitare quod non poterat ipse verbis explicare? Explicans eris; sed si in illum credideris. Itane ipsa est illa magnitudo laudis, «Magnus Dominus et laudabilis nimis?» Volens enim explicare, ut poterat humana lingua, et quamexplicare ergo per hanc linguam volens, quid ait? «Magnus Dominus et laudabilis nimis.» Dic, dic, quantum laudabilis;
Abbreviated transcription (Latin):
Quȩritis quid c̃merit. Uidete qͥd dederit. & inuenite qͥd
emerit. Sanguis xp̃i pretiũ est. Tanti quid ualet. Quid.
nisi totus orbis: Quid. nisi om̃s gentes: Ualde ingrati st̃
pretio suo. aut multũ suꝑbi sunt qͥ dicunt aut illud tam
paruũ esse ut solos affros cmerit. aut se tam magnos esse
pro quib solis illud sit datũ. Non ergo insultent. non su¬
ꝑbiant. Pro toto dedit quantũ dedit. Nouit quid ẽmeri
quia nouit quanti ẽmerit. Inde quia redempti sumus. post
captiuitatẽ acdificat᷑ domꝰ. Et qui sunt qui nos tenebant
in captiuitate: Quia illi quib dicitur annuntiate exstir¬
patores sunt siluae ut erstirpent siluã. liberent de capti
habebant deos. Quos dicebant deos. dȩmonia erant: apło
dicente aptus. Qm̃ quae im̃molant gentes. de monus im¬
molant non dõ. Qui ergo ideo erant in captiuitate quia
demoniis immolabant. & propterea tota terra siluõsa re.¬

Expanded text:
Quaeritis quid emerit? Videte quid dederit, et invenite quid Quaeritis quid emerit? Videte quid dederit, et invenite quid emerit. Sanguis Christi, pretium est. Tanti quid valet? Quid, nisi totus orbis? quid, nisi omnes gentes? Valde ingrati sunt pretio suo, aut multum superbi sunt, qui dicunt, aut illud tam parvum esse, ut solos Afros emerit; aut se tam magnos esse, pro quibus solis illud sit datum. Non ergo exsultent, non superbiant: pro toto dedit, quantum dedit. Novit quid emerit, quia novit quanti emerit. Inde quia redempti sumus post captivitatem aedificatur domus. Et qui sunt qui nos tenebant in captivitate? Quia illi quibus dicitur, «Annuntiate,» exstirpatores silvae sunt: ut exstirpent silvam, liberent de captivmonia habebant deos: quos dicebant deos, daemonia erant, Apostolo dicente apertius, «Quoniam quae immolant gentes, daemoniis immolant, et non Deo» . Quia ergo ideo erant in captivitate, quia daemoniis immolabant, et propterea tota terra silvosa re
Abbreviated transcription (Latin):
crucifige. quasi ille isto frẽmitu terreretur qui t̾ribilis
uult aedificare domũ. locus ipse siluosus est. Unde dictũ
est hesterno dic. Inuẽnimus eã in campis siluȩ. Nomum enĩ
ipsam querebat. cum diceret in campis siluao. Et unde
siluosus est locus ille: Simulachea colebant homines.
Non mirũ. quia porcos pascebant. Filius enĩ ille erat qui
dimisit patrẽ. & omnia sua consumpsit in meretricib ui¬
uens prõdige. Pascebat porcos. id est colebat dȩmonia.
Et ipsa suꝑstitione gentiliũ silua facta erat oñis terra
Sed earstirpat siluã qui aedificat domũ. & proptorea di¬
ctũ est cum domus aedificaretur post captiuitatẽ. Tone¬
bant enim homines captiui sub diabolo. & demonib scrui¬
ebant: sea redempti sunt a captiuitate. Uleñdere se po¬
tuerunt. sea redimere non potuerunt. Ulenit redẽptor
& dedit pretiũ. Fudit sangiunẽ suũ. & enut orbẽ terrarũ.

Expanded text:
crucifige» ; quasi ille isto fremitu terreretur qui «terribilis crucifige» ; quasi ille isto fremitu terreretur qui «terribilis vult aedificare domum, locus ipse silvosus est, unde dictum est hesterno die, «Invenimus eam in campis silvae». Domum enim ipsam quaerebat, cum diceret, «In campis silvae.» Et unde silvosus est locus ille? Simulacra colebant homines: non mirum quia porcos pascebant. Filius enim ille erat qui dimisit patrem, et omnia sua consumpsit in meretricibus, vivens prodige; pascebat porcos , id est, colebat daemonia: et ipsa superstitione Gentilium, silva facta erat omnis terra. Sed exstirpat silvam qui aedificat domum; et propterea dictum est, «Cum domus aedificaretur post captivitatem.» Tenebantur enim homines captivi sub diabolo, et daemonibus serviebant; sed redempti sunt a captivitate. Vendere se potuerunt, sed redimere non potuerunt. Venit Redemptor, et dedit pretium; fudit sanguinem suum, emit orbem terrarum.
Abbreviated transcription (Latin):
laudandũ magnũ: Dicendo nimis emisit uocẽ. & dedit co¬
gitationi quod sapiat. tamquã dicens. Quod sonare ñ possũ.
tu cogita. Et cũ cogitaueris: parũ erit. Quod cogitatio
millius er̃plicat. lingua alicunis explicat: Magniis dñs &
laudabilis nimis. Ipsc laudctur. ipse prȩdicet᷑. eus gła nun¬
tictur: & aedificetur domus: Terribilis est suꝑ om̃s deos.
Sunt enim di. super quos sit terribilis ille. Elidebimus
quos dicat. & quare dicat. Interun antequã dicat. Rm̃i
aduertite. lile qui quasi territus udet᷑ int̾ homines. terri¬
bilis ẽ suꝑ om̃s deos. Lumquid non fremuerunt gentes:
Numquid ñ popłi meditati sunt mnania aduersus dñm &
aduersus xp̃m eius : Nuinquid ñ illi tauri pingues obse¬
derunt eum: Humquid ñ ille leo rũgiens fremuit su¬
pra illũ. & intrans in corda sęuientiũ exclamauit crucifige

Expanded text:
laudandum magnum? Dicendo, «nimis,» emisit vocem, et dedit colaudandum magnum? Dicendo, «nimis,» emisit vocem, et dedit cogitationi quod sapiat: tanquam dicens, Quod sonare non possum, tu cogita; et cum cogitaveris, parum erit. Quod cogitatio nullius explicat, lingua alicujus explicat? «Magnus Dominus et laudabilis nimis.» Ipse laudetur, ipse praedicetur, ejus gloria nuntietur, et aedificatur domus. 5. «Terribilis est super omnes deos.» Sunt enim dii super quos sit terribilis ille? Videamus quos dicat, et videbimus quare dicat. Interim antequam dicat, charissimi, advertite. Ille qui quasi territus videtur inter homines, «terribilis est super omnes deos.» Numquid non fremuerunt gentes? numquid non populi meditati sunt inania adversus Dominum et adversus Christum ejus ? Numquid illi tauri pingues non circumdederunt eum? numquid non leo ille rugiens fremuit super illum , et intrans in corda saevientium exclamavit, «Crucifige,
Abbreviated transcription (Latin):
minac utero est conceptus. nostis quia ex utero ẽ natꝰ.
nostis quia est lactatus. quia manib est portatus. quia
circumcisus. quia hostia ꝓ illo oblata est: quia creuit
Postremo nostis quia expalmatꝰ est: consputus. spinis co¬
ronatus. crucifirus. mortuus. lancea perforatus ẽ. No¬
stis quia hȩc om̃ia passus ẽ. Magnꝰ ẽ. & laudabilis nimis.
Nolite contemners paruum. intelligite magnũ Paruiᷤ
factus est: quia parui eratis Intelligatur magnus. & in
illo magni eritis. Sic enĩ aedificatur domus. sic erigunt᷑
moles in ipsa domo. Crescunt lapides. qui ducuntur ad
aedificiũ. Crescite ergo. intelligite xp̃m magnũ. Et
paruus magnus ẽ.: magnus nimis. Finiut uerba. uolebas
dicere quantũ magnus. Et si tota die diceret magnus
magnus. quid diceret: Tota die dicens magnus. finiret
aliquando. quia finiret᷑ dies. Magnitudo illius ante dics.
ultra dies. sinc die. Ergo quid diceret: Qm̃ magnus dñs
& laudabilis nimis. Quid enĩ dictura c̃ lingua parua ad

Expanded text:
est, nostis quia ex utero natus est, nostis quia lactatus est, quia manibus portatus est, quia circumcisus, quia hostia pro illo oblata est, quia crevit; postremo nostis quia expalmatus est, consputus, spinis coronatus, crucifixus est, mortuus est, lancea percussus est; nostis quia haec omnia passus est: «Magnus» est «et laudabilis nimis.» Nolite contemnere parvum, intelligite magnum. Parvus factus est, quia parvi eratis; intelligatur magnus, et in illo magni eritis. Sic enim aedificatur domus, sic eriguntur moles in ipsa domo: crescunt lapides qui ducuntur ad aedificium. Crescite ergo, intelligite Christum magnum: et parvus magnus est, magnus nimis. Finivit verba: volebat dicere quantum magnus; etsi tota die diceret, Magnus, magnus, quid diceret? Tota die dicens, Magnus finiret aliquando; quia finitur dies: magnitudo illius ante dies, ultra dies, sine die. Ergo quid diceret? «Quoniam magnus Dominus et laudabilis nimis.» Quid enim dictura est lingua parva ad
Abbreviated transcription (Latin):
ueritate sua An quia tu inuistus es. iustus ñ erit iudex.
An quia tu mendax es. uerꝗx non erit ueritas: Sed
si us habere misericordẽ. esto miscricors antequã ueniat.
Dunitte siquia in te commissũ est. da ex eo qͦ abundas.
Quid enĩ habes qͦd non accepisti. Hae sunt hostiac dõ
gratissimc miscđia. humilitas. confessio. par. Karitas.
Has apportemꝰ. & sccuri ex spectamus aduentũ uidicis. qͥ
iudicabit orbẽ terrarũ in aequitate. & populos in ueri¬

Expanded text:
veritate sua.» An quia tu injustus es, justus non erit judex? veritate sua.» An quia tu injustus es, justus non erit judex? aut quia tu mendax es, verax non erit veritas? Sed si vis habere misericordem, esto misericors antequam veniat: dimitte si quid in te commissum est, da ex eo quo abundas. nim habes, quod non accepisti ? Hae sunt hostiae Deo gratissimae, misericordia, humilitas, confessio, pax, charitas. Has apportemus, et securi exspectabimus adventum judicis, qui «judicabit orbem terrarum in aequitate, et populos in
Abbreviated transcription (Latin):
antequã ueniret iudex: Qui autẽ uoluerunt miscdiam
positis. Uenite benedicti patris mei. ꝑcipite regnum
quod uobis paratũ est ab origine mundi. Et imputat
opera miscđiae. Esuriui enĩ. &e dedistis mͥ manducare.
sitiui & potastis me. Et cetera. Rursus ad sinistram
positis quid imputabit᷑: Quia noluert facere miscđiam.
Et quo ibunt: Ite in ignẽ aeternũ lste malus auditꝰ
magnũ gemitũ facict. Sed quid dixit alius psalmus:
In memoria acterna erit iustus. ab auditu malo ñ timebit
Quid est auditus malus: Ite in ignẽ acternũ. qui pa¬
ratus est diabolo & angłis eiꝰ. Qui gaudebit ad auditũ
bonũ. ñ timebit ab auditu malo. Quomodo gaudebunt
ad auditũ bonũ: Uenite benedicti patris mer. Et a
quo auditu non timebunt: Ite in ignẽ acternũ. qui pa¬
ratus est diabolo & angłis eiꝰ. Hacc est acquitas. haec ueri¬
tas. ludicabit giũ orbẽ terrarũ in acquitate. & popłos in

Expanded text:
antequam veniret judex? Qui autem voluerunt facere miantequam veniret judex? Qui autem voluerunt facere mipositis: «Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab origine mundi.» Et imputat opera misericordiae: «Esurivi enim, et dedistis mihi manducare; sitivi, et potastis me,» et caetera. Rursus ad sinistram positis quid imputatur? Quia noluerunt facere misericordiam. Et quo ibunt? «Ite in ignem aeternum.» Iste auditus malus magnum gemitum faciet. Sed quid dixit alius psalmus? «In memoria aeterna erit justus; ab auditu malo non timebit» . Quid est, auditus malus? «Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus» . Qui gaudebit ad auditum bonum, non timebit ab auditu malo. Quomodo gaudebunt ad auditum bonum? «Venite, benedicti Patris mei.» Et a quo auditu non timebunt? «Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus.» Haec est aequitas, haec veritas. «Judicabit» enim «orbem terrarum in aequitate, et populos in
Abbreviated transcription (Latin):
scđ̾m grecã linguã. Quatuor enĩ litterac sunt᷑: alfa.
dclta alfa & m̃i. Sicut autẽ greci loqunt᷑. quatuor
orbis partes has in capite litteras habent. Anatho¬
len dicunt orientẽ. disis occidentẽ: arcton aquilonẽ.
mesembriam meridiẽ. Habes adam. Ipsc ergo adam
toto orbe terrarũ sparsus est. In uno loco fu̾it. cecidit:
& quodammodo comminutꝰ impleuit orbẽ terrarũ:
Sed miscđia dĩ undiq collegit fracturas. & conflauit
igne karitatis: & fecit unũ quod fractũ erat. No¬
uit illud facere artifex ille. nemo desperet. Multũ
quidem est. sed qui sit artifex cogitate. lllo refecit qͥ
fecit. ille reformauit qui formauit. Iudicabit orbẽ ter¬
rarũ in acquitate. & popłos in ueritate sua. Que est eqͥtã
& ueritas : Congregabit sccũ electos suos ad uidicandũ.
cȩteros autẽ separabit ab inuicẽ. Positurus est cnĩ alios
ad dexterã. alios ad sinistram. Quid autẽ ac quius. quid
facere miscđ̾iam de iudice. qui noluerunt facere misccłiam

Expanded text:
graecam linguam. Quatuor enim litterae sunt, A, D, A, et M. Sicut autem Graeci loquuntur, quatuor orbis partes has in capite litteras habent, Ἀνατολὴν dicunt Orientem; Δύσιν, Occidentem; Ἀρκτον, Aquilonem; Μεσημβρίαν, Meridiem: habes, Adam. Ipse ergo Adam toto orbe terrarum sparsus est. In uno loco fuit, et cecidit, et quodam modo comminutus implevit orbem terrarum: sed misericordia Dei undique collegit fracturas, et conflavit igne charitatis, et fecit unum quod fractum erat. Novit illud facere artifex ille; nemo desperet: multum quidem est, sed qui sit artifex, cogitate. Ille refecit, qui fecit; ille reformavit, qui formavit. «Judicabit orbem terrarum in aequitate, et populos in veritate sua.» Quae est aequitas et veritas? Congregabit secum electos suos ad judicandum, caeteros autem separabit ab invicem: positurus est enim alios ad dexteram, alios ad sinistram. Quid autem aequius, quid rdiam de judice, qui noluerunt facere misericordiam,
Abbreviated transcription (Latin):
ricti dealbato sermo dĩ. aedificans domũ toto orbo t̾rarũ.
Parum est quod dixit. annuntiate in gentibus głam eius.
Ne aliquas gentes exceptas putares: sequitur & dicit.

Expanded text:
rieti dealbato, sermo Dei, aedificans domum toto orbe terrarum. rieti dealbato, sermo Dei, aedificans domum toto orbe terrarum. Parum est quod dixit, «Annuntiate» «in gentibus gloriam ejus;» ne aliquas gentes exceptas putares, sequitur et dicit,
Abbreviated transcription (Latin):
ianuam: Si intraueris. foris inueniris. Quia enum ipsi
ñ ꝑ ianuã introierunt. & ianua ipsoꝵ non intromittit
Dñs enim dicit. Ego sum ianua. Per me intrat᷑. Qui
sunt qui intrant per ianuam: Qui głam dñi quęrt̃
non suã. Qui sunt qui intrant ꝑ ianuã: Qui faciunt
quod dictũ est. Bene nuntiate in gentib głam eius.
Qui intrat per ianuam. pastor est oiium dicit dñs.
Qui autem per aliam partẽ ascendit. ille fur. c̃ &e latro
Qui ꝑ ianuã intrat. humilis ẽ. qͥ ꝑ aliã partẽ ascendit. suꝑb ẽ
Ideo illum dixit intrare. illum uero axit ascender e
Sed ille intrando recipitur. ille ascendendo prgcipitat᷑.
Annuntiate in gentibus głam oiuis. Quid est ingentib
Forte gentes nominant᷑ & paucae. & adhuc habiet quod di¬
cat illa pars quae ererit parictẽ dealbatũ. Quare non
gentes sunt getũlia. numidia. bizantiũ. mauritania pro¬
iuntia : Gentes sunt. Auferat sermonẽ hipochrisis pa¬

Expanded text:
januam? Si intraveris, foris inveniris.» Quia enim ipsi januam? Si intraveris, foris inveniris.» Quia enim ipsi non per januam introierunt, et janua ipsorum non intromittit. Dominus enim dicit: «Ego sum janua; per me intratur.» Qui sunt qui intrant per januam? Qui gloriam Domini quaerunt, non suam. Qui intrant per januam? Qui faciunt quod dictum est, «Bene nuntiate in gentibus gloriam ejus. Qui intrat per januam, pastor ovium est,» ait Dominus; «qui autem per aliam partem ascendit, ille fur est et latro» . Qui per januam intrat, humilis est; qui per aliam partem ascendit, superbus est: ideo illum dixit intrare, illum ascendere. Sed ille intrando recipitur; ille ascendendo praecipitatur. «Annuntiate in gentibus gloriam ejus.» Quid est, «in gentibus?» Forte gentes nominantur et paucae; et adhuc habet quod dicat illa pars quae erexit parietem dealbatum: Quare non gentes sunt Getulia, Numidia, Mauritania, Byzacium? Provinciae gentes sunt. Auferat sermonem hypocrisi pa
Abbreviated transcription (Latin):
ticum nonũ cum om̃i terra. Non enĩ communicant uni¬
uerso orbi terrarũ. & ideo non sunt aedificantes in do¬
mo: sed parietẽ dealbatum erererunt. Quanta minat
ds̃ paricti dealbato. Sunt testimonia ꝓpħarũ innumera
paries deabbatus. nisi i pochrisis id est simulatio: Foris lu¬
cet. intus lutũ est. Quod dicturus sum. iã dictum est.
Sed quia eo sp̃u dictũ est quem nobis quoq dñs imptire
dignatus ẽ: nos illud diximus. Et quic quid modo eoden
spu dicimus. illi dixerunt qui ante nos fuerunt. Non
est ergo pract̾mittendũ. & dicendũ est. quia dono dĩ
dictũ est. Quidã de isto pariete dealbato cũ diceret.
hoc ait. Quomodo in pariete ñ conuncto alus parie¬
tib sed singularit crecto si ostiũ facias quisquis intra¬
uerit foris est: sic in illa parte quae noluit cantare
canticũ nouũ cum domo sead parietẽ uoluit struere. &
hunc dealbatũ non solidãtum. Quid ualet quia habet

Expanded text:
ticum novum cum omni terra. Non enim communicant uniticum novum cum omni terra. Non enim communicant universo orbi terrarum: et ideo non sunt aedificantes in domo, sed parietem dealbatum erexerunt. Quanta minatur Deus parieti dealbato? Sunt testimonia Prophetarum innumera, paries dealbatus, nisi hypocrisis, id est simulatio? Foris lucet, intus lutum est. Quod dicturus sum, jam dictum est, sed quia eo spiritu dictum est, quem nobis quoque Dominus impertire dignatus est, nos illud diximus; et quidquid modo eodem Spiritu dicimus, illi dixerunt qui fuerumt ante nos. Non est ergo praetermittendum, sed dicendum est, quia dono Dei dictum est. Quidam de isto pariete dealbato cum diceret, hoc ait: «Quomodo in pariete non conjuncto aliis parietibus, sed singulariter erecto, si ostium facias, quisquis intraverit foris est; sic in illa parte quae noluit cantare cum domo canticum novum, sed parietem voluit struere, et hunc dealbatum, non solidatum quid valet quod habet
Abbreviated transcription (Latin):
sic crescit donius. sic acdificat᷑. Et ut noueritis. sequen¬
tia psalmi audite. udete operantes & fabricantes domũ
Cantate dño canticum nouum. cantate dño om̃is terra.
Cantate dño. benedicits nom̃ eiꝰ. bene nuntiate de dis in
diẽ salutare eius. Quomodo crescit aedificiũ: Bene
inquit nuntiate de die in dic̃ salutare cius. Dedie in
diẽ prȩdicet᷑. de die in dic̃ inquit aedificotur. Crescat
inquit ds̃ domus mea. Et quasi diceret᷑ ab operarus. u¬
bi ubes aedificari domũ. ubi is crescere domũ tuam.
elige nobis aliquẽ locũ aequalem. aliquẽ locũ spatio¬
sum. si tibi amplã domum uis aedificari. ubi iubes ut be¬
ne nuntiemus de die in diem. ostendit locũ Annunti¬
ate in gentib głam eius. Gtam inquit eus annuntia¬
cum aedificatis. Ideo qui głam suã annuntiare uoluerunt.
noluerunt ct̾ in ista domo. & propterea ñ cantant can¬

Expanded text:
sic crescit domus, sic aedificatur: et ut noveritis, sequensic crescit domus, sic aedificatur: et ut noveritis, sequentia Psalmi audite; videte operantes et fabricantes domum. «Cantate Domino canticum novum, cantate Domino omnis teCantate Domino», «benedicite nomen ejus, bene nuntiate de die in diem salutare ejus.» Quomodo crescit aedificium? «Bene,» inquit, «nuntiate de die in diem salutare ejus.» De die in diem praedicetur; de die in diem, inquit, aedificetur; crescat, inquit Deus, domus mea. Et quasi diceretur ab operariis, Ubi jubes aedificari? ubi vis crescere domum tuam? Elige nobis aliquem locum aequalem, aliquem locum spatiosum, si tibi amplam domum vis aedificari. Ubi jubes ut bene nuntiemus de die in diem? Ostendit locum: «Annuntiate in gentibus gloriam ejus. Gloriam,» inquit, «ejus annuntiacum aedificatis. Ideo qui gloriam suam annuntiare voluerunt, noluerunt esse in ista domo; et propterea non cantant can
Abbreviated transcription (Latin):
impleuit. Nondũ tamen om̃s gentes occupauit. crescen¬
do multas tenuit. Om̃s occupatura est: & contradicit᷑
ab eis qui domẽsticos cius sc c̃ẽ głantur. & dicit᷑. lam de¬
creuit. Adhuc crescit. adhuc crediturae sunt oñis gen¬
tes quae nondũ crediderunt. Hequis dicat. & illa lui¬
gua creditura est. & barbari credituri sunt. Et quid
sibi uult quod sp̃s sc̃s apparuit in linguis igncis. nisi qͥa
nullius linguac duritia est quac ñ illo igno soluatim:
Heq enĩ non habemus iã multas barbaras gentes credidis.¬
se xxp̃o. Quo nondũ porrectũ est romanũ imperiũ. iam
arp̃c possedit. Quod adhuc clausum ẽ eis qui ferro pug¬
nant. non est clausum illi qui ligno pugnat. Pñs enu
regnauit a ligno. Quis ẽ qui ligno pugnat: p̃c. Do
cruce sua uicit reges. & subiugatis ipsam crucẽ in fronte
fixit. & głantur de illa. quia ibi est salus eoꝵ. Hoc agit᷑.

Expanded text:
implevit: nondum tamen omnes gentes occupavit: crescenimplevit: nondum tamen omnes gentes occupavit: crescendo multas tenuit, omnes occupatura est; et contradicitur ab eis qui domesticos ejus se esse gloriantur, et dicitur, Jam decrevit. Adhuc crescit, adhuc crediturae sunt omnes gentes quae nondum crediderunt: ne quis dicat, Et illa lingua creditura est? et Barbari credituri sunt? Et quid sibi vult quod Spiritus sanctus apparuit in linguis igneis , nisi quia nullius linguae duritia est quae non illo igne solvatur? Neque enim non habemus jam multas gentes Barbaras credidisse Christo: quo nondum porrectum est Romanum imperium, jam Christus possidet; quod adhuc clausum est eis qui ferro pugnant, non est clausum illi qui ligno pugnat. Dominus enim regnavit a ligno. Quis est qui ligno pugnat? Christus. De cruce sua vicit reges, et subjugatis ipsam crucem in fronte fixit; et gloriantur de illa, quia ibi est salus eorum. Hoc agitur,
Abbreviated transcription (Latin):
ti estis. xp̃m indiustis. Si xp̃m induit quisquis bap¬
tizatur in xp̃o. quis ponit lapidẽ suꝑ lapidẽ. nisi qui
non relinquet᷑ quod ñ destructur. Lapides enim ad
fabricã nonam quae aedificat᷑ post captiuitatẽ sic
colliguntur. sicq karitas illos in unitatẽ constringit
ut ñ sit lapis suꝑ lapidẽ: sed unus lapis sint om̃s lapr¬
des. Ne miremini. Hoc fecit canticũ noũii. id est
hoc fecit innouatio karitatis. Ad ipsam structurã
nos compingit apłs. & in illa unitate nos constrictos
conpaginat᷑ dicens. Slifferentes inuicẽ in dilectione.
studentes seruare uutatẽ sp̃s in uinculo pacis. Ubi
unitas sp̃s. unus lapis. Sed unus lapis de multis fa¬
ctus. Quomodo de multis factus: Sufferendo mucẽ
in dilectione. Acdificat᷑ ergo domus dm̃i dĩ nr̃i. ędificat᷑.
Hoc fit. hoc agit᷑. hoc uoces istac agunt. hoc lectiones.
hoc prȩdicatio euangelu toto orbe terrarũ. Aahuc ae¬
dificat᷑. Crouit multũ domus haec. & multas gentes

Expanded text:
istum induistis» . Si Christum induit quisquis baptizatur in Christo; quis ponit lapidem super lapidem, nisi qui «non relinquetur qui non destruetur.» Lapides enim ad fabricam novam, quae aedificatur post captivitatem, sic colliguntur, et sic illos charitas in unitate constringit, ut non sit lapis super lapidem, sed unus lapis sint omnes lapides. Ne miremini: hoc fecit canticum novum, id est, hoc fecit innovatio charitatis. Ad ipsam structuram nos compingit Apostolus, et in illa unitate nos constrictos compaginat, dicens: «Sufferentes invicem in dilectione, studentes servare unitatem spiritus, in vinculo pacis» . Ubi unitas Spiritus, unus lapis; sed unus lapis de multis factus. Quomodo de multis unus factus? Sufferendo invicem in dilectione. Aedificatur ergo domus Domini Dei nostri, aedificatur: hoc fit, hoc agitur, hoc voces istae agunt, hoc lectiones, hoc praedicatio Evangelii toto orbe terrarum; adhuc aedificatur. Crevit multum domus haec, et multas gentes
Abbreviated transcription (Latin):
uetus. lbi enĩ diruebat᷑ uetustas. ut nouitas ȩdificaret᷑
Et quomodo diriutur uetustas : Amen dico uob inqͥt.
ñ relinquet᷑ lapis suꝑ lapidẽ qui non destruet᷑. Lapis

Expanded text:
vetus. Ibi enim diruebatur vetustas, ut novitas aedificaretur. vetus. Ibi enim diruebatur vetustas, ut novitas aedificaretur. Et quomodo diruitur vetustas? «Amen dico vobis,» inquit, «non relinquetur lapis super la
Abbreviated transcription (Latin):
terrarSi
canticum
nouu can¬
tat omnis
terra. sic
acdificat᷑
cũ cantat
Ipsum can¬
tare aedificare est: sed si non uetus cantet Uetus can¬
tat cupiditas carnis. nouũ cantat karitas dĩ. Quis.¬
quid cantaueris de cupiditate. uetus cantas. Et si so.¬
nant in ore uerba cantici noui. non ẽ speciosa laus in
ore peccatoris. Melius est ut nouus taccas. quam ut
uetus cantes: quia si fueris nonus & tacũeris. auribus
hominũ non sonat. Nam cor tuũ non tacet canticũ
nouum. & p̃uenit ad aures dĩ qui te fecit hominẽ nonũ
Piligis ce taces. Bilectio ipsa uax est addm̃. & ipsa dile¬
ctio canticũ nouũ est. Nudi quia canticũ noiũ est.
Dñs dicit. Mandatũ nouũ do uobis. ut uos inuicẽ dili¬
gatis. Om̃is ergo terra cantat canticũ noiũe. ubi aedi¬
ficat᷑ domus. Ominis ergo terra est domꝰ dĩ. Si omnis
terra domus dĩ. qui ñ heret omni terrae. ruina ẽ non do¬
mus. ruina illa uetus ciuius umbrã babelut templũ illud

Expanded text:
terra.» Si canticum novum cantat omnis terra; sic aedificatur, cum cantat: ipsum cantare, aedificare est; sed si non vetus cantet. Vetus cantat cupiditas carnis: novum cantat charitas Dei. Quidquid cantaveris de cupiditate, vetus cantas; etsi sonant in ore verba cantici novi, non est speciosa laus in ore peccatoris . Melius est ut novus taceas, quam ut vetus cantes; quia si fueris novus, et tacueris, auribus hominum non sonat: nam cor tuum non tacet canticum novum; et pervenit ad aures Dei, qui te fecit hominem novum. Diligis, et taces: dilectio ipsa vox est ad Deum, et ipsa dilectio canticum novum est. Audi quia canticum novum est: Dominus dicit, «Mandatum novum do vobis, ut vos invicem diligatis» . Omnis ergo terra cantat canticum novum: ibi aedificatur domus. Omnis ergo terra est domus Dei. Si omnis terra domus Dei, qui non haeret omni terrae, ruina est, non domus; ruina illa vetus, cujus umbram habebat templum illud
Abbreviated transcription (Latin):
mus. an peccata nr̃a plus amamus: Ergo ipsa oderimꝰ
peccata. & amemꝰ eũ qui uenturus est ad punienaa peccata
Ueniet uelimus. nolimꝰ. Non enĩ ideo quia modo non
uenit uenturus non est: Ueniet quando nescis. & si te¬
paratũ inuenerit. nibil tibi obest quia nescis. Tunc gxul¬
tabunt om̃ia ligna siluarũ ante faciẽ dñi. qm̃ uenit pͥus¬
tabunt om̃ia ligna sil uarũ. Uenit primo. & postra iudi¬
care terrã. Exultantes inueniet eos qui primo aduentiu
uidicare habet. quia pro toto pretiũ dedit. Audistis eu¬
angeliũ. quia cũ uenerit inquit. congregabit electos suos

Expanded text:
mus? an peccata nostra plus amamus? Ergo ipsa oderimus mus? an peccata nostra plus amamus? Ergo ipsa oderimus peccata, et amemus eum qui venturus est ad punienda peccata. Veniet, velimus, nolimus: non enim quia modo non venit, ideo venturus non est. Veniet, et quando nescis; et si paratum te invenerit, nihil tibi obest quia nescis. «Tunc exsultabunt omnia ligna silvarum, ante faciem Domini, tabunt omnia ligna silvarum.» Venit primo, et postea judicare terram: exsultantes inveniet eos qui primo ejus advejudicare habet, quia pro toto pretium dedit. Audistis Evangelium, quia cum venerit, inquit, «congregabit electos suos
Abbreviated transcription (Latin):
lactantib sunt positae. Uerbi gr̃a. Emere uult iullã.
pregnans est. Nondũ enĩ factũ est. tumet in spe
Cinit. peperit. adeo lactat quod emit. Uac pregnan¬
tib & manimantib. Uac qui habent spem in scło. uae qͥ
herent his reb quas de scłi spe pepererunt. Quid ergo
debet facere ap̃ianus: Uti nundo. non seruite mundo.
Quid est hoc: Habentes tamquã non habentes. Sic
dicit. sic hortat᷑ quos ñ uult inueniri a die illa tamquã
pregnantes & maminantes: sic cos hortatur. De cętero
uxores tamquã non habentes sinit. & qui flent tamquã
non flentes. & qui gaudent tamquã non gaudentes. &
qui emunt tamquã non possiꝗͥentes. & qui utunt᷑ hoc
mundo tamquã non ut antur Praẽterit enĩ figura huuis
tudine est: securus exspectat quando ueniat dñs ipsus.
Nam qualis amor est xxp̃i. timere ne ueniat: fr̃s. non
erubescimus. Amamus. & tinemꝰ ne ueniat. Certȩ ama¬

Expanded text:
lactantibus sunt positae. Verbi gratia: emere vult villam; lactantibus sunt positae. Verbi gratia: emere vult villam; praegnans est, nondum enim factum est, tumet uterus in spe: emit; peperit, adeo lactat quod emit. «Vae praegnantibus et mammantibus:» vae qui habent spem in saeculo, vae qui haerent his rebus quas de saeculi spe pepererunt. Quid ergo debet facere christianus? Uti mundo, non servire mundo. Quid est hoc? Habentes tanquam non habentes. Sic dicit, sic hortatur quos non vult inveniri a die illa tanquam praegnantes et mammantes, sic eos hortatur: «De caetero, uxores ita sint ac si non habeant, et qui flent tamquam non flentes, et qui gaudent tamquam non gaudentes, et qui emunt tamquam non possidentes, et qui utuntur hoc mundo tamquam non utantur; praeterit enim figura huius tudine est, securus exspectat quando veniat Dominus ipsius. Nam qualis amor est Christi, timere ne veniat? Fratres, non erubescimus? Amamus, et timemus ne veniat. Certe ama
Abbreviated transcription (Latin):
sua in nubib. Quae sunt nubes quae eum portauert̃:.
Apłi prȩdicantes. de quib audistis cũ legeretur apłs.¬
Legatione inquit fungim. obsecrantes ꝓ ap̃o rec̃ciliari dõ
Ipsac sunt nubes in quib uenit. excepto aduentu suo pos¬
t̃eriore. quo uenturus est uidicare uiuos & mortuos. Ue¬
nit primo in nubib. Haec prima uqx ipsius sonuit in
euangłig. Amodo iũdebitis filiũ hominis uenientẽ in nu¬
bibus. Quid est amodo: Nonne dñs postea uenturus ẽ
quando se plangent om̃s tribus terrac. Prius uenit in
praedicatorib suis. & impleuit orbẽ terrarũ. Ron resista¬
mus primo aduentui. ut non ex pauescamus secundum.
Et uac tunc pregnantib & manimantib. Audistis mͦ
in euangłio. Cauete. quia nescitis qua hora ueniat. Dicta¬
sunt in figura. Quae sunt pregnantes: Et quac sunt
lactantes : Pregnantes animae dicunt᷑. quac habent spẽ
in scło. Quae aut̃ adeptae sunt iã quod sperabant. ꝓ

Expanded text:
sua in nubibus. Quae sunt nubes quae eum portaverunt? sua in nubibus. Quae sunt nubes quae eum portaverunt? Apostoli praedicantes, de quibus audistis, cum legeretur Aposto fungimur, obsecrantes pro Christo reconciliari Deo» . Ipsae sunt nubes in quibus venit, excepto adventu suo posteriore, quo venturus est judicare vivos et mortuos. Venit primo in nubibus. Haec primo vox ipsius sonuit in Evangelio: «Amodo videbitis Filium hominis venientem in nubibus.» Quid est, «Amodo?» Nonne Dominus postea venturus est, quando se plangent omnes tribus terrae? Prius venit in praedicatoribus suis, et implevit totum orbem terrarum. Non resistamus primo adventui, ut non expavescamus secundum. «Et vae tunc praegnantibus et mammantibus.» Audistis modo in Evangelio: «Cavete, quia nescitis qua hora veniat» . In figura dicta sunt. Quae sunt praegnantes, et quae sunt lactantes? Praegnantes animae dicuntur, quae habent spem in saeculo. Quae autem adeptae sunt jam quod sperabant, pro
Abbreviated transcription (Latin):
catores. terra auditores. Commoueatur mare & ploui¬
tudo euis. Quod mare. Scłm. Commoueat᷑ mnare &
plenitudo maris. Om̃e scłm concitatũ est aduersus ecct am
cũ dilataret᷑ & aedificaret᷑ toto orbe terrarũ De ipsa cõ¬
motione audistis in euangłio. Tradent uos ad iudicia
Commotũ est mare. Sed quando unceret mare eũ qu
Omnes lenes. om̃s mites. omnes aequi. campi sunt dĩ
Tunc exultabunt omnia ligna siluarũ. Ligna siluarum
pagani sunt. Quare iam gaudent: Quia praccisi sunt
oleastri. & inserti in oliua. Eunc exultabunt om̃ia ligna
siluarũ. quia praccisas sunt ingentes arbores cedrinac e
cipressinae. & imputribilia ligna translata sunt ad
aedificationẽ domus. Ligna siluarũ erant. sed antequã
irent in aedificium. Ligna siluarũ erant. sed antequã
oluiam pararent. Tunc exultabunt om̃ia ligna silua
Primo uenit. & postea uenturus est. Primo uenit in ȩccła

Expanded text:
catores, terra auditores. «Commoveatur mare et plenicatores, terra auditores. «Commoveatur mare et plenitudo ejus.» Quod mare? Saeculum. Commotum est mare, et plenitudo maris: omne saeculum concitatum est adversus Ecclesiam, cum dilataretur et aedificaretur, toto orbe terrarum. De ipsa commotione audistis in Evangelio, «Tradent vos ad judicia» . Commotum est mare: sed quando vinceret mare eum quiOmnes lenes, omnes mites, omnes aequi, campi sunt Dei. «Tunc exsultabunt omnia ligna silvarum.» Ligna silvarum, Pagani sunt. Quare jam gaudent? Quia praecisi sunt de oleastro, et inserti in oliva . «Tunc exsultabunt omnia ligna silvarum:» quia praecisae sunt ingentes arbores cedrinae et cyparissinae, et imputribilia ligna translata sunt ad aedificationem domus. Ligna silvarum erant, sed antequam irent in aedificium; ligna silvarum erant, sed antequam olivam parerentPrimo venit, et postea venturus est. Primo venit in Ecclesia
Abbreviated transcription (Latin):
Correxit orbẽ terrae qui ñ commouebitur. Et tu dicis ñ
solũ motũ post correptionẽ. sed c̾tiã diminiitũ. Tuuerum
dicis. iste mentitur: Iscudo propłue clamantes coce hic est
xp̃c. ecce illic uerũ dicunt. & propłu iste mentitur: Fr̃s
contra istas aꝑtissimas uoces auditis in angulis strepitũ:
ille tradidit. & ille tradidit. Quis dicis.Uloces tuac
audiendae sunt an uoces dĩ : Et̃ enĩ correrit orbẽ terre
qui non commouebitur. Ego tibi orbem terrarũ ostendo
aedificatũ. tolle hostiã. intra in atria dñi. Hostas non lu¬
bes. propterca nonius intrare. Quid est hoc: Si hostiã
tibi indiceret ds. taurũ. hircũ. arietẽ. inuenires quid offer¬
res. Indixit tibi cor humile. & non uis intrarc. Hoc enĩ
in te non inuenis. quia superbia tumuisti. Et̃enĩ corre¬
xit orbem terrae qui ñ commouebit᷑. Iudicabit populos
in aequitate. Cunc se illi plangent. qui nolunt modo

Expanded text:
«Correxit orbem terrae, qui non commovebitur;» et tu dicis non «Correxit orbem terrae, qui non commovebitur;» et tu dicis non solum motum post correctionem, sed etiam diminutum. Tu verum dicis; iste mentitur? Pseudoprophetae clamantes, «Ecce hic est Christus, ecce illic,» verum dicunt; et propheta iste mentitur? Fratres, contra istas apertissimas voces auditis in angulis strepitum, Ille tradidit, et ille tradidit. Quid dicis? Voces tuae audiendae sunt, an voces Dei? «Etenim correxit orbem terrae, qui non commovebitur.» Ego tibi orbem terrarum ostendo aedificatum; tolle hostiam, intra in atria Domini. Hostias non habes, propterea non vis intrare. Quid est hoc? Si hostiam tibi indiceret Deus taurum, hircum, arietem, invenires quod afferres: indixit tibi humile cor, et non vis intrare. Hoc enim in te non invenis, quia superbia tumuisti. «Etenim correxit orbem terrae, qui non commovebitur. Judicabit populos in aequitate.» Tunc se illi plangent, qui nolunt modo
Abbreviated transcription (Latin):
scõ adoro dñm meũ. Commoueatur a facie cius uniuersa
terra. dicite in nationibus. dñs regnauit aligno. ẽtenĩ
correxit orbẽ terrae qui ñ commouebit᷑. Quae testimo¬
nia acdificationis domus dĩ intonant nubes clorum p
totum orbem terrarũ aedificari domũ qĩ. & clamant ranie
de paludib. Nos soli sumus xp̃iam. Quae testimonia
profero: Psalterii Profero quod surdus cantas. Aperi au¬
res tuas. Cantas ista. cantas mecũ. & non concordas inecũ
Lingua tua sonat quod sonat mea. & cor dissonat tuũ a
corde meo. Nonne tu cantas ista. Ulide testimonia or¬
bis terrarũ. Commoueat᷑ a facie eius unuersa terra. & tu
dicis ñ cominoueri : Dicite in nationib dñs regnauit alig¬
no. An forte in optinebunt. & dicent se regnare aligno
quia fustib circumcellionũ regnant: De cruce ap̃i regia
si a ligno regnaturus es. Ham lignũ hoc tuũ ligneute
facit. lignũ xp̃i mare te traiecit. Audi psalmũ dicentem

Expanded text:
sancta eius  commoveatur a facie eius universa terra. Dicite in nationibus: Dominus regnavit a ligno  etenim correxit orbem terrae, qui non commovebitur.» Quae testimonia aedificationis domus Dei! Intonant nubes coelorum per totum orbem terrarum aedificari domum Dei; et clamant ranae de palude, Nos soli sumus christiani. Quae testimonia profero? Psalterii. Profero quod surdus cantas: aperi aures, tu cantas ista; cantas mecum, et non concordas mecum; lingna tua sonat quod sonat mea, et cor tuum dissonat a corde meo. Nonne tu cantas ista? Vide testimonia orbis terrarum: «Commoveatur a facie ejus universa terra:» et tu dicis non commoveri? «Dicite in nationibus, Dominus regnavit a ligno.» An forte hic obtinebunt, et dicent se regnare a ligno, quia fustibus Circumcellionum regnant? De cruce Christi regna, si a ligno regnaturus es. Nam lignum hoc tuum ligneum te facit: lignum Christi per mare te trajicit. Audis Psalmum dicentem,
Abbreviated transcription (Latin):
Qui cęli annuntiauerunt. Cęli enarrant gloriã dĩ
Qui sunt cȩli. Qui facti sunt sedes ipsius. Quomodo
enĩ in celis sedet ds̃. sic sedet in apłis. sic sedet in praedica¬
torib euangelii. Et tu si uis. celũ eris. Uis esse glum:
Purga de corde terrã. Si terrenas concupiscentias non
habueris. & non frustra responderis sursum te habere cor.
celũ eris. Si resurrexistis cũ ap̃o fidelib loquit᷑ apłs.¬

Expanded text:
Qui coeli annuntiaverunt? «Coeli enarrant gloriam Dei» . Qui sunt coeli? Qui facti sunt sedes ipsius. Quomodo enim in coelis sedet Deus, sic sedet in Apostolis, sic sedet in praedicatoribus Evangelii. Et tu si vis, coelum eris. Vis esse coelum? Purga de corde tuo terram. Si terrenas concupiscentias non habueris, et non frustra responderis sursum te habere cor, coelum eris. «Si resurrexistis cum Christo» fidelibus Apos
Abbreviated transcription (Latin):
praeuaricatores esse non debemꝰ. Cuangłm hoc dicit. qͥa
in nouissimis temporib multa mala. multa scandala. mul¬
tae pressurae. multae iniquitates abundabunt. sed qui
ꝑseuerauerit usq in finẽ. Inc saluus erit. Refrigescet
inquit karitas multoꝵ. Qui ergo ꝑseuerant̃ sp̃u ferbu
refrigescet. quia ipsa karitas dĩ diffusa ẽ in cordib nr̃is
ꝑ sp̃m sc̃m qui datus ẽ nobis. Nemo ergo sibi ꝓmittat.
quod euangłm ñ promittit. Cece uenient lȩtiora tem.¬
pora. & facio illud. & emo illud. Bonũ est tͥ ut attendas
illũ qͥ ñ fallit. nec fefellit aliquẽ. Quid tibi promisit:
Non hc lȩtitiam. sed in se. Et cũ ista transierint. spe¬
res quia cũ illo regnabis in acternũ. ne cũ hic uis regnare
neq þic hubeas iocunditatẽ. ueq illic inuenias

Expanded text:
praevaricatores esse non debemus. Evangelium hoc dicit, quia praevaricatores esse non debemus. Evangelium hoc dicit, quia in novissimis temporibus multa mala, multa scandala, multae pressurae, multae iniquitates abundabunt: sed qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit. «Refrigescet,» inquit, «charitas multorum» . Qui ergo perseveranter spiritu ferbuejus charitas non refrigescet; quia ipsa charitas Dei diffusa est in cordibus nos sanctum qui datus est nobis . Nemo sibi ergo promittat quod Evangelium non promittit. Ecce venient laetiora tempora, et facio illud, et emo illud. Bonum est tibi ut attendas illum qui non fallitur, nec fefellit aliquem, qui tibi promisit non hic laetitiam, sed in se; et cum transierint ista, speres quia cum illo regnabis in aeternum; ne cum hic vis regnare, neque hic habeas jucunditatem, neque illic invenias
Abbreviated transcription (Latin):
unde illa pulchritudo uideat᷑. Nam quomͦ est oculus
carnis unde lux ista uideatur: sic est oculus cordis unde
illa iocunditas uideatur. Forte ille oculus saucius est.
sordidatus ẽ. turbatus est ab ira. ab auaritia. a cupidi¬
tate. a libidine insensata. Turbatus ẽ oculus tuus. non
potest uidere illã lucem. Crede antequam uideas. Sa¬
naberis. & uidebis. Lux orta est iusto. & rectis corde io¬
cunditas: iocundamini ait iusti in dño. Et confitemini
memoriae sc̃itatis eius lam iocundati in dño. iani gau¬
dentes in dño. illi confitemini. quia nisi uellet. non in
illo gauderemꝰ. Nit enim ipse dñs. Haec locutus sum
uobis. ut in me pacẽ habeatis: in mundo autẽ pressuram
Si xp̃iani estis. pressuras in isto mundo sperate Tran¬
quilligra &e meliora tempora nolite sperate. fr̃s. fallitiᷤᷤ
uos. Quod uobis euangłm ñ ꝓmittit. nolite uob̃ ꝓmit¬
tere. Quid dicat euangłm scitis. xp̃ianis loquit. fidei

Expanded text:
unde illa pulchritudo videatur. Nam quomodo est oculus unde illa pulchritudo videatur. Nam quomodo est oculus carnis, unde lux ista videatur; sic est oculus cordis, unde illa jucunditas videatur: forte ille oculus saucius est, sordidatus est, turbatus est ab ira, ab avaritia, a cupiditate, a libidine insensata; turbatus est oculus tuus, non potest videre illam lucem. Crede, antequam videas: sanaberis, et videbis. «Lux orta est justo, et rectis corde jucunditas.» 20. «Jucundamini,» ait, «justi in Domino: et confitemini memoriae sanctitatis ejus.» Jam jucundati in Domino, jam gaudentes in Domino, illi confitemini; quia nisi vellet, non in illo gauderemus. Ait enim ipse Dvobis, ut in me pacem habeatis . In mundo autem pressuramSi christiani estis, pressuras in isto mundo sperate; tranquilliora et meliora tempora nolite sperare. Fratres, fallitis vos; quod vobis Evangelium non promittit, nolite vobis promittere. Quid dicat Evangelium, scitis: christianis loquimur; fidei
Abbreviated transcription (Latin):
insinuas. fecisti me non concupiscere diem hominũ. Utiq
uidebat isaias homines in potatione. in luxuria. in theã¬
tris & spectaculis. totũ mundũ luxuriari uariis nugis:
& tamen clamabat. Non est gaudere impus dicit dñs
Di hoc non ẽ gaudere. quale gaudiũ uidebat in ciuus com¬
paratione ñ erat hoc gaudiũ. Tamquã si tu nosses solẽ.
& alicui laudanti lucernã diceres: non est lix ista. Quare
lux non ẽ: Ille ꝓ magno habet. gaudet. exultat. & tu
dicis. non ẽ ista lux:ut siquis simiam miraret᷑. diceres
ñ est ista pulchritudo. Et si forte ille occupatus esset cir¬
ca compositionẽ menbroꝵ in illa bestia. & om̃s illas congru¬
entias miraretur. tu qui noueras aliã pulchritudinem
negares istã & diceres. non est. Quars. Quia aliã nostr
Sed dicis. Ego illã quam uidebat isaias ñ uideo. Crede.
& uidebis. forte enĩ non habes unde uideas. Est enĩ oculus

Expanded text:
insinuas, fecisti me non concupiscere diem hominum. Utique insinuas, fecisti me non concupiscere diem hominum. Utique videbat Isaias homines in potatione, in luxuria, in theatris, et spectaculis, totum mundum luxuriari variis nugis; et tamen clamabat, «Non est gaudere impiis, dicit Dominus.» Si hoc non est gaudere, quale gaudium videbat, in cujus comparatione non erat hoc gaudium? Tanquam si tu nosses solem, et alicui laudanti lucernam diceres: Non est ista lux. Quare lux non est? Ille pro magno habet, gaudet, exsultat; et tu dicis: Non est ista lux. Aut si quis simiam miraretur, diceres: Non est ista pulchritudo. Et si forte ille occupatus esset circa compositionem membrorum in illa bestia, et omnes illas congruentias miraretur; tu qui noveras aliam pulchritudinem, negares istam, et diceres: Non est. Quare? Quia aliam nosti. Sed dicis: Ego illam quam videbat Isaias, non video. Crede, et videbis. Forte enim non habes unde videas; est enim oculus
Abbreviated transcription (Latin):
Esto rectus corde. & semper est tibi de illo iocunditas.
Audi prophetã isaiã. Non est gaudere impiis dicit dñs
Gaudere quod uocant impii. non est gaudere. Quale
gaudiũ nouerat. qui hoc gaudium improbabat: Credi¬
mus illi fr̃s. homo erat : scd ambo gaudia nouerat. Homo¬
erat. utiq nouerat gaudia kalicis. Quia homo erat: no¬
uerat gaudiũ mensae. nouerat gaudiũ lecti. nouerat
gaudia ista scłaria & luxuriosa. Ille qui nouerat illa:
ait praesumens. Non est gaudere impuis dicit dñs: Sed
non dicit homo. dñs dicit. Ex ueritate dñi non ẽ gau¬
dere impus. Nam illi sibi uident᷑ gaudere. Hon est
autẽ gaudere impus dicit non homo sea dñs. Unde ille¬
uidens ipsum gaudiũ ait. Et diem hominũ ñ concupiui
Tu scis qui mihi aliũ diem ostendis. qui me aliã lucẽ do¬
ces. qui me alia iocunditate ꝑfundis. qui aliud nubi intꝰ

Expanded text:
Esto rectus corde, et semper est tibi de illo jucunditas. Esto rectus corde, et semper est tibi de illo jucunditas. Audi prophetam Isaiam: «Non est gaudere impiis, dicit Dominus» . Gaudere quod vocant impii, non est gaudere. Quale gaudium noverat qui hoc gaudium improbabat? Credamus illi, fratres. Homo erat, sed ambo gaudia noverat. Utique noverat gaudia calicis, quia homo erat, noverat gaudium mensae, noverat gaudium lecti, noverat gaudia ista saecularia et luxuriosa. Ille qui noverat illa, ait praesumens: «Non est gaudere impiis, dicit Dominus.» Sed non dicit homo; «Dominus dicit:» ex veritate Domini , «Non est gaudere impiis.» Nam illi sibi videntur gaudere: «Non est» autem «gaudere impiis, dicit,» non homo, sed «Dominus.» Unde ille ipsum gaudium videns, ait: «Et diem hominum non concupivi, tu scis» . Qui mihi alium diem ostendis, qui me aliam lucem doces, qui me alia jucunditate perfundis, qui aliud mihi intus
Abbreviated transcription (Latin):
quia elemosinas ñ simunt ire in tenebras. Nec timuit
ne diceret sibi in corde suo filius ipsuis. Tu enĩ elemiosi¬
nas non fecisti. Quare mͥ cęcus loqueris. Tece elemosinȩ
ad tenebras te ꝑduxerunt. & quomodo mibi dicis elemosi¬
nae non sinunt ire in tenebras. Quare ille ista cũ fidu¬
cia dicebat. nisi quia aliã lucc̃ udebat: Filius patri ma¬
num tenebat ut ambularet. sed pat̾ filiũ uiam doce¬
bat ut uiueret. Est ergo alia lux quae oritur iusto.
Lux orta est iusto. & rectis corde iocunditas. Vis illã
nosse. Esto rectus corde. Quid est esto rectus cordo:
meditant᷑. Kalices praeparant. rosarũ tẽpus exspectant
Quia dictũ est iocundamini iusti: iudete quid scquit᷑.
In dño. Iocundamini iusti in dño. Carspectas tempus ueriꝰ
ut iocunderis. Dñm habes iocunditatẽ. dñs semꝑ tecũ est¬
se Non babet tempus. Habes illũ nocte. habes illũ dic

Expanded text:
; eleemosynae non sinunt ire in tenebras:» nec timuit, ; eleemosynae non sinunt ire in tenebras:» nec timuit, ne diceret sibi in corde suo filius ipsius, Tu enim eleemosynas non fecisti: quare caecus mihi loqueris? Ecce eleemosynae ad tenebras te perduxerunt, et quomodo mihi dicis: «Eleemosynae non sinunt ire in tenebras?» Quare ille ista cum fiducia dicebat, nisi quia aliam lucem videbat? Filius patri manum tenebat, ut ambularet: sed pater filium viam docebat, ut viveret. Est ergo alia lux, quae oritur justo: «Lux orta est justo, et rectis corde jucunditas.» Vis illam nosse? Esto rectus corde. Quid est, Esto rectus corde? meditantur, calices praeparant, rosarum tempus exspectant; quia dictum est, «Jucundamini, justi.» Vide quid sequitur: «in Domino. Jucundamini, justi, in Domino.» Exspectas tempus veris, ut jucunderis: Dominum habes jucunditatem, Dominus semper tecum est, non habet tempus; habes illum nocte, habes illum die.