comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
a nol mitate non habet. Item si om¬
ues omnium liberi sunt. quis ama¬
re filios tainquam suos poterit. cũ
suos ẽẽ. ant iguoret. aut dubitet:
Quis honorem tainquan patri defe¬
ret. cum unde uatus sit nesciat ex qͦ
fit. ut non eciam alienũ pro patre
habeat. sed eciam patrem pro alieno.
quid quod uror potest ẽẽ cominuis.
filius non potest. quem concipi. nõ
insi exmo ne ccesse est: perit ergo
illi una cominunitas. ipsa reclamã¬
te natura sp̾est. ut tantum modo cõ¬
cordie cansa. ueores nelint ẽẽ cõmu¬
nes.¶at ne ulla nehemencior discor¬
diarum causa est. quam uinius fe¬
mine a multis maribus ad peticio.
quod plato si racione non potint ad
minuui qui semper obeam rem: gͣ¬
nissime inter se bella gesserunt: Res¬
tat ut comimunio ista nichil aliud¬
la beat preter adulterum. et libidĩes.
propter quas funditus eruenda ẽ
nirtus. nel maxume neccessaria. ⁊ta¬
qz nou inuenit concordiam quam

Expanded text:
a uoluptate locum non habet. item si oma uoluptate locum non habet. item si omnes omnium liberi sint, quis amare filios tamquam suos poterit, cum suos esse aut ignoret aut dubitet? quis honorem tamquam patri deferet, cum unde natus sit nesciat? ex quo fit ut non tantum alienum pro patre habeat, sed etiam patrem pro alieno. quid quod uxor potest esse communis, filius non potest? quem concipi non nisi ex uno necesse est. perit ergo illi uni communitas ipsa reclamante natura. superest ut tantummodo concordiae causa uxores uelit esse communes. at nulla uehementior discordiarum causa est quam unius feminae a multis maribus adpetitio. quod Plato si ratione non potuit, exminum, qui semper ob eam rem grauissima inter se bella gesserunt. Restat ut comhabeat, praeter adulteria, et libidines; propter quas funditus eruendas, virtus est vel maxime necessaria. Itaque non invenit concordiam, quam
Abbreviated transcription (Latin):
platonis equitatem. ubi est igitur
uirtus castitatis. ubi fides cõnigal
quain si tollas omns insticia sub¬
lata est ¶ Idem dreit. beatas cinitates
futuras finsse: Si aut phĩ regnarẽt.
aut reges philõpharentur. hinic ue¬
ro tam nusto tam equo niro regnum
dares: Aliis abstuliss suas. alus cõ¬
douaret alienas. prosticuisset pudi¬
ciciam feminarum: que nullus mu¬
quam non modo rex. sed ne tirãnus
quid̾ fecit. quam tamen intulit ra¬
cionem turpiss uu huius lucri con¬
silii. sic inquit cuntas concors erit.
et amoris mutui constricta ninculis.
si omnes o mini uni fuerunt. et ma¬
riti et patres et ieores et liberi. que
ista confusio geueris humain quo¬
modo seruari caritas potest. ubi n¬
chil certum est quod ametur. quis
ant nir mulierem. aut mulier uiꝵ
diliget. insi habitauerunt semper
renua. inisi deuota meus. et sernata
nuncem fides. Indunduam fecerit ca¬
ritatem. que nirtus nulla promiscu¬

Expanded text:
Platonis aequitatem! Ubi est igitur Platonis aequitatem! Ubi est igitur virtus castitatis? ubi fides conjugalis? quae si tollas, omnis justitia sublata est. At idem dixit, beatas civitates futuras fuisse, si aut philosophi regnarent, aut reges philosopharentur. Huic vero tam justo, tam aequo viro regnum dares, qui aliis abstulisset sua, aliis condonasset aliena; prostituisset pudicitiam feminarum, quae nullus umquam non modo rex, sed ne tyrannus quidem fecit? quam tamen intulit rationem turpissimi huius consilii? sic inquit ciuitas concors erit et amoris mutui constricta uinculis, si omnes omnium fuerint et mariti et patres et uxores et liberi. quae ista confusio generis humani est? quomodo seruari caritas potest, ubi nihil certum est quod ametur? quis aut uir mulierem aut mulier uirum diliget, nisi habitauerint semper una, nisi deuota mens et seruata inuicem fides indiuiduam fecerit caritatem? quae uirtus in illa promiscu
Abbreviated transcription (Latin):
sicam repudiasset. eose contulit ut
deuirtute atq officio quereret. Itaq
non du bito quin auditores suos ius¬
ticie preceptis erudierit. docente igi ᷤ
sacrate. uou fugit platouem iusticie
nun mequitate consistere. si quid̾ om¬
ues pari condicione nascintur. ergo
nichil inquid priuati ac proprii ha¬
beant. sed ut pares ẽẽ possint. ut insti¬
cie racio de siderat omnia incouniu¬
ne possideant fieri hoc potest. quã¬
dui de peccunia dici indetur. quod ip¬
sum ꝙͣ imposibile est. et ꝙ̃ in uistũ.
poteram multis rebus ostendere. cõ¬
ce damus tamen ut posset fieri om̃s
enim sapientes erunt. ut peccin̾am
contempnant. quo ergo illum com¬
muuitas ista perdireit matrimoĩa
quodq in quit communia ẽẽ de beb̃t.
scilicet ut ad eauidem mulierem ml¬
ti niri taiquani canes confluant.
Ex hiis utiq obtineat qui niribus
incerit. aut sapientes sunt. aut ph̾i
e expectabunt incibus. tainquam
lu pauar exeant obeant. Omirain

Expanded text:
sicam repudiasset, eo se contulit, ut sicam repudiasset, eo se contulit, ut de virtute atque officio quaereret. Itaque non dubito, quin auditores suos justitiae praeceptis erudierit. Docente igitur Socrate, non fugit Platonem, justitiae in aequitate consistere; siquidem omnes pari conditione nascuntur. Ergo nihil inquit privati ac proprii habeant: sed ut pares esse possint, quod justitiae ratio desiderat, omnia in commune possideant. Ferri hoc potest, quamdiu de pecunia dici videtur. Quod ipsum quam impossibile sit, et quam injustum, poteram multis rebus ostendere. Concedamus tamen, ut possit fieri. Omnes enim sapientes erunt, et pecuniam contemnent. Quo ergo illum communitas ista perduxit? Matrimonia quoque inquit, communia esse debebunt: scilicet ut ad eamdem mulierem multi viri, tamquam canes confluant; et is utique obtineat, qui viribus vicerit: aut si patientes sunt, ut phi expectent, ut vicibus, tamquam lupanar obeant. O miram
Abbreviated transcription (Latin):
molem. ant construi sine artifice.
ant coustare si tain diu sine rectore
fiusset./ quod si publicas illas reli¬
giones uoluit euertere non impro¬
bo. quĩ eciam laudabo sub se quod ẽ
melius innerit. uerum idem per ca¬
nem et anserem degerebat. O honni¬
nem scurniai ut ait zenoni epicu¬
rus ineptum perditum desperatum
si camllari uoluit religionem deui¬
entem dementem si hoc serio fecit.
ut animal tiupissimũ pro deo haberet.
Quis iam supersticiones egipcioru
audeat reprehendere. quas a thenis
so crates auctoritate sua confirmauͭ
Illud uero nonne sinume uanitatis.
Quod ante mortem familiares su¬
os rogauit. ut esculapio gallum ꝙ̃
neaputiha damanthum reorum ĩ¬
peratorem rensuoti fieret abescu¬
lapio: Dementasse honnuem pu¬
tarem. si morbo ad fectus petisset.
Cum uero sanus hoc fecenit est ip¬
se insanus. qui enim putat fuisse
sapientem. En cuius temporibus
natum ẽẽ se homo sapiens gratula
sotrates docuerit. qui cum totam fi¬

Expanded text:
molem aut construi sine artifice, molem aut construi sine artifice, aut stare tamdiu sine rectore potuisse. Quod si publicas illas religiones voluit evertere, non improbo, quin etiam laudabo, si ipse quod est melius invenerit. Verum idem per canem et anserem dejerabat. O hominem scurram ut ait Zeno epicureus ineptum, perditum, desperatum, si cavillari voluit religionem; dementem, si hoc serio fecit, ut animal turpissimum pro Deo haberet! Quis jam superstitiones Aegyptiorum audeat reprehendere, quas Socrates Athenis auctoritate confirmavit sua? Illud vero nonne summae vanitatis, quod ante mortem familiares suos rogavit, ut Aesculapio gallum, qune apud Rhadamanthum reciperatorem voti reus fieret ab Aesculapio. Dementissimum hominem putarem, si morbo affectus periisset. Cum vero hoc sanus fecerit, est ipse insanus, qui eum putat fuisse sapientem. En, cujus temporibus natum esse se homo sapiens gratulatSocrates docuerit, qui cum totam Phy
Abbreviated transcription (Latin):
tum celebre. hoc prouerbinm socra¬
tes labuit. quod supra nos nichil
ad nos: proaiba mus igitur ĩ terrã.
et manus ad preclara opera nobis¬
datas. conuertannus inpedes. nnich̾
ad nos celum aid cuius contemplaci¬
ouemi sumnus excitati. nichil deniq
lirx ipsa pertineat: Certe nictus nr̃i
causa de celo est. quod fi hoc si ħ sensit
non eẽ de rebus celestibus disputan¬
dum. neillorum quid racionem po¬
terat conprehendere. que sub pedibz
babebat. quid ergo nunc errauit. in
uerbis uerisimile nou est. s nni mi¬
rum id sensit quod locutus est re¬
ligioni minime sermendũsi quod
aperte diceret uemo pateretur. quis
ennui non senciat hunc mundum tã
mirabili racione perfectum aliqua
proinidencia guberari. quando qui¬
dam nichil est quod possit sine ul¬
lo moderatore consistere: sic domꝰ
ab habitatore de serta delabitur. na¬
ins sine gubematore abiit. pessimi ⁊
corpus relictum ab anima diffluit.
Ne dum putemus tantam i stai

Expanded text:
tum. Celebre hoc proverbium Socratum. Celebre hoc proverbium Socrates habuit: « Quod supra nos, nihil ad nos. » Procumbamus igitur in terram, et manus nobis ad praeclara opera datas convertamus in pedes. Nihil ad nos coelum, ad cujus contemplationem sumus excitati; nihil denique lux ipsa pertineat: certe victus nostri causa de coelo est. Quod si hoc sensit, non esse de rebus coelestibus disputandum, ne illorum quidem rationem poterat comprehendere, quae sub pedibus habebat. Quid ergo? num erravit in verbis? Verisimile non est: sed nimirum id sensit, quod locutus est, religioni minime serviendum: quod si aperte diceret, nemo pateretur. Quis enim non sentiat, hunc mundum tam mirabili ratione perfectum, aliqua providentia gubernari? quandoquidem nihil est, quod possit sine ullo moderatore consistere. Sic domus ab habitatore deserta dilabitur; navis sine gubernatore abit pessum; et corpus, relictum ab anima, diffluit: nedum putemus, tantam illam
Abbreviated transcription (Latin):
ne dee. aut cereris intrauerit. que
penetralia quõnis adire iuris non
liceat. tamen a niris fabricata sunt.
hii uero non tantiun impietatis cri¬
men effugnunt. sed quod est multo
indigunus. eloquencie famam. et
iudigni gloriam cousecuntur. qua
si aliquid inuestigare possent. sunt
enim tam stulti in ad senerando. ꝙͣ
inprobi mnquirendo. Cum neq ĩ¬
nenre quidꝙͣ possint. nec deffendere
etiam si inuenerunt. nam si neruz
fellatu. non enim descendit aliquis
de celo qui sentenciaz de singuloruz
opinionibus ferat. qua propter ne¬
mo dubitauerit eos qui ista conqͥ¬
rant. scultos in eptos insanos esse
aliquid ergo socrates habint cordis
humani. qui cum hec intelligeret
non posse inueuiri. aib eius moĩ q̃s¬
tiombus se remoint. Uertorqz ne
in eo solo. multa enim sunt eius nõ
modo laude indigna. sed etiam rep̃¬
hensione dignissima. In quib fint
suoꝵ similimus. ex hiis unuin eli¬
gam. quod ab hominibus sit proba¬

Expanded text:
nae Deae, aut Cereris intraverint. Quae nae Deae, aut Cereris intraverint. Quae penetralia quamvis adire viris non liceat, tamen a viris fabricata sunt. Hi vero non tantum impietatis crimen effugiunt: sed, quod est multo indignius, eloquentiae famam, et ingenii gloriam consequuntur. Quid, si aliquid investigare possent? Sunt enim tam stulti in asseverando. quam improbi in quaerendo; cum neque invenire quidquam possint, nec defendere, etiamsi invenerint. Nam si verum fellatur. Non enim descendit aliquis de coelo, qui sententiam de singulorum opinionibus ferat: quapropter nemo dubitaverit, eos, qui ista conquirant, stultos, ineptos, insanos esse. Aliquid ergo Socrates habuit cordis humani, qui cum intelligeret haec non posse inveniri, ab ejusmodi quaestionibus se removit; vereorque ne in eo solo. Multa enim sunt ejus non modo laude indigna, sed etiam reprehensione dignissima, in quibus fuit suorum simillimus. Ex his unum eligam, quod ab omnibus sit proba
Abbreviated transcription (Latin):
fuisse. quoꝵ alter hostis patrie a cer¬
rimus funt. alter cruidelissimus oĩ¬
quid inso socrate ipso tam maguũ
fuerit. ut homo sapiens merito gͣ¬
cias ageret illins temporibus esse
natum. non inficior fuisse illum pau¬
lo cordaciorem. quam ceteros qui
uaturam rerum putauerunt inge¬
nio posse conprehendi; In quo illos
uon excordes tantum fuisse arbitor.
sed eciam impios. quod in secreta
celestis illiud illius prouidencie.
Curiosos occulos uoluerunt unuit¬
tere. Rome et inplerisq urbibus
scimus ẽẽ qued̾ sacra. que aspici a
niris uefas habetur. abstinent igi
aspectus quibus contaminare illa
non licet. et si forte uel errore nel ca¬
su quispiam uir asperit. primo pe¬
na eius. deude instauraciones sa¬
crificii scelus expiatur. Quid hii qͥ
inconcessa scrutari uolunt: mun¬
rum multo sceleraciores qui archa¬
na mundi. et hoc celeste templum
profauare impiis disputacionib
querunt ꝙͣ qui eadeu neste. aut bo¬

Expanded text:
fuisse; quorum alter hostis patriae acerfuisse; quorum alter hostis patriae acerrimus fuit, alter crudelissimus omnquid in Socrate ipso tam magnum fuerit, ut homo sapiens merito gratias ageret, illius se temporibus esse natum. Non inficior fuisse illum paulo cordatiorem, quam caeteros, qui naturam rerum putaverunt ingenio posse comprehendi. In quo illos non excordes tantum fuisse arbitror, sed etiam impios; quod in secreta coelestis illius providentiae curiosos oculos voluerint immittere. Romae, et in plerisque urbibus scimus esse quaedam sacra, quae aspici a viris nefas habeatur. Abstinent igitur aspectu, quibus contaminare illa non licet: et si forte, vel errore, vel casu quopiam vir aspexerit, primo poena ejus, deinde instauratione sacrificii, scelus expiatur. Quid his facias, qui inconcessa scrutari volunt? Nimirum multo sceleratiores, qui arcana mundi, et hoc coeleste templum profanare impiis disputationibus quaerunt, quam qui aedem Vestae, aut Bo
Abbreviated transcription (Latin):
que tunc erat in płone maliquid
mutum animal induceretu. ẽẽt¬
q humano sensu predita. ut intel¬
ligeret ac doleret. incongrnenti se¬
corpore houeratam: Quanto sai¬
us faceret. si gracias agere se dice¬
ret. ꝙ ingemosus ꝙ docilis uatus es¬
set. ꝙ in illis opib ut liberaliter e¬
rudiretur. nam quod athenis na¬
tus est. quid ei beneficii fuit an nõ
plurii extiterunt maliis ciuita¬
tibus extellenti ingemo atq doctrĩa
nri: qui meliores singuli.ꝙͣ ouues
athemeuses fuerunt. quanta homi¬
num nuilia finsse credamus. qui et
athenis nati. et temporibus socra¬
tis. In docti tamen ac stulti fuerũt.
uon enim parietes ant locus in qͦ
quisqz est effussus excutere exutero.
Couciliat homini sapienciam: ꝙ
uero attinuit socratis se temporib
natum gratulari: Num facra sõc¬
tes ingenia d̾scentibus potuit com¬
modare. uon neuit inmentem płõ¬
ni alcibiadem quoq et critiam eins¬
dem socratis ad siduos auditores

Expanded text:
quae tunc erat in Platone, in aliquod quae tunc erat in Platone, in aliquod mutum animal includeretur essetque humano sensu praedita, ut intellegeret ac doleret incongrcorpore oneratam. Quanto sanius faceret, si gratias agere se diceret, quod ingeniosus, quod docilis natus esset, quod in iis opibus, ut liberaliter erudiretur. Nam quod Athenis natus est, quid in eo beneficii fuit? An non plurimi extiterunt in aliis civitatibus excellenti ingenio atque doctrina ri, qui meliores singuli, quam omnes Athenienses fuerunt? Quanta hominum millia fuisse credamus, qui et Athenis nati, et temporibus Socratis, indocti tamen, ac stulti fuerunt? Non enim aut parietes, aut locus in quo quisque est effusus ex utero conciliat homini sapientiam. Quid vero attinuit Socratis se temporibus natum gratulari? Num Socrates ingenia discentibus potuit commodare? Non venit in mentem Platoni Alcibiadem quoque et Critiam ejusdem Socratis assiduos auditores
Abbreviated transcription (Latin):
Deinde quod masculus pocius ꝙͣ fe¬
mina. ꝙ grecus ꝙͣ barbarus: postre¬
mo ꝙ a theniensis. et ꝙ temporibus
socratis: dici non potest quantam
mentibus cecitatem. quantos pari¬
at errores ignoracio ueritatis. ego pla¬
ne contenderim: numquam quidꝙͣ
in rebus humanis dictum ẽẽ delerius.
Quasi nero si ant barbarns. ant mlr
ant assinus. deuiqz natus ẽẽt. idez
inde platoni esset. ac non illud iꝑ¬
sum quod natum fusset¶ sed uide¬
licet pitagore credidit. Qui netaret
homines animalibus suesci dicens
animas decorporibus in aliorum a¬
min alium corpora commeare. quod
et uanum et imposibile est: Uanũ
q ma necresse nou funit neteres aĩas:
in noua corpora in ducere: Cum idez
artifex qui primas aliquando fece¬
rat. potuerit semper nouas facere:
Impossibile qr recte racioms anima
tam in mutare naturam status su
intrans nersum fluminis modo fla¬
mam suam fundere. existimait gͥ
homo sapiens potuisse fieri ut aĩa

Expanded text:
deinde quod mas potius quam fedeinde quod mas potius quam femina, quod Graecus quam barbarus, postremo quod Atheniensis et quod temporibus Socratis. dici non potest quantam mentibus caecitatem, quantos pariat errores ignoratio ueritatis. ego plane contenderim numquam quicquam in rebus humanis dictum esse delirius: quasi uero si ant barbarus aut mulier aut asinus denique natus esset, idem ipse Plato esset ac non illud ipsum quod natus fuisset. sed uidelicet Pythagorae credidit, qui ut uetaret homines animalibus uesci, dixit animas de corporibus in aliorum animalium corpora commeare. quod et uanum et inpossibile est: uanum, quia necesse non fuit ueteres animas in noua corpora inducere, cum idem artifex qui primas aliquando fecerat, potuerit semper nouas facere, inpossibile, quia rectae rationis anima tam inmutare naturam status suiiti aut in transuersum fluminis modo flammam suam fundere. existimauit igitur homo sapiens potuisse fieri, ut anima
Abbreviated transcription (Latin):
ic nata est in epta illa sentencia hũc
ẽẽ mortem quam nos nitam pute¬
mus. illam nitam quam nos pro
morte uideamus timeainus: Ita pͥ¬
inum bonum ita uon nasci ẽẽ. secũ¬
dum cicius mori. queut maioris
sit auctoritatis. si leno attribinitur.
Cicero sic intouso lacione nou nasci
in quid longe optimum est. nec in
hinius scopulos incidere nite. proyi¬
unum autem si natus sis. quan pͥ
mum tamquam exincendio effuge¬
lum nauissimo dicto. ex inde appa¬
ret. Quero igitur cui eẽ optimum pu
tet non nasci. Cum sit millus om¬
niuo qui senciat. nam ut bounm
sit aliquid. ant malum fensu se fe¬
seusus efficit. Deinde cur omnen ni¬
incendium putauerit. quasi ant ĩ
nostra potestate fuerit ne nascerem.
ant intam nobis tribuat non deus:
ant uiuendi racio quid ꝙͣ sumle ĩ cẽdio
habere indeatur non dissinale plato¬
ns illud est quod agebat se gracias
a gere nature. primum quod homo na¬
tus esset pocius ꝙͣmutum anmal:

Expanded text:
nc nata est inepta illa sententia, hanc nc nata est inepta illa sententia, hanc esse mortem, quam nos vitam putemus; illam vitam, quam nos pro morte timeamus: ita primum bonum esse, non nasci, secundum citius mori. Quae, ut majoris sit auctoritatis, Sileno attribuitur. Cicero, in Consolatione: « Non nasci, inquit, longe optimum, nec in hos scopulos incidere vitae; Proximum autem, si natus sis, quamprimum mori, tanquam ex incendio effugelum vanissimo dicto exinde apparet. Quaero igitur, cui etet non nasci, cum sit nullns omnino qui sentiat: nam ut bonum sit aliquid aut malum, sensus efficit. deinde, cur omnem uiincendium putauerit: quasi aut in nostra fuerit potestate ne nasceremur aut uitam nobis fortuna tribuat, non deus, aut uiuendi ratio quicquam simile incendio habere uideatur. non dissimile Platonis illut est, quod aiebat se gratias agere naturae: primum quod homo natus esset potius quam mutum animal,
Abbreviated transcription (Latin):
qui tenet ueritatem. si quis igitim
uos interroget. utrum ne bonum
sit mors. anmalum. respondebimꝰ
qualitem eius ex intae incione pẽ¬
dere. nain sicut uita ip̃a bonum est
si cum nirtute uiuatur. malum si
tum scelere. sic et mors expreteritis
inte actibus ponderanda est. Ita fit
ut si uita in dei religione transacta
quia translacio est ad inmortalita¬
tem sin aliter malum sit. necesse ẽ
quia ad eterna ut dixi suplicia traus¬
mittit.¶ Quid ergo dicenns. nisi er¬
rare illos quia ut mortem ad petũt
taiquam bonum. aut nitam fu¬
giunt tamquam malum nisi qd̃
sunt iniquissum. qui pauciora ma¬
la non pensant bonis pluribus. nã
cum omnem uitam per exquisitas
et uarias traducant uoluptates. mo¬
ri cupiunt. si quid forte hiis amari¬
tudinis superuenit. et sic habent tã¬
quam illis num quam fuerit bene.
si aliquando fuerit male. dampuãt
igitur uitam omnemplenan. que
nichil aliud ꝙͣ malis opinantur. hu¬

Expanded text:
qui tenet veritatem. Si quis igitur qui tenet veritatem. Si quis igitur nos roget, utrumne bonum sit mors, an malum? respondebimus, qualitatem ejus ex vitae ratione pendere. Nam sicut vita ipsa bonum est, si cum virtute vivatur, malum, si cum scelere: sic et mors ex praeteritis vitae actibus ponderanda est. Ita fit, ut si vita in Dei religione transacta quia translatio est ad immortalitatem. Sin autem, malum sit necesse est; quoniam ad aeterna ut dixi supplicia transmittit. Quid ergo dicemus, nisi errare illos, qui aut mortem appetunt, tamquam bonum, aut vitam fugiunt, tamquam malum? nisi quod sunt iniquissimi, qui pauciora mala non pensant bonis pluribus. Nam cum omnem vitam per exquisitas et varias traducant voluptates, mori cupiunt, si quid forte his amaritudinis supervenit; et sic habent, tamquam illis nunquam fuerit bene, si aliquando fuerit male. Damnant igitur vitam omnem, plenamque nihil aliud, quam malis opinantur. Hi
Abbreviated transcription (Latin):
eum qui sceleratus nunta feliciter
fuerit effugere quod meretur. ant
eum qui obiusticiam miserrimus
fuerit sua merce de fraudari. quod
a deo uerum est. ut idem tullius in
consolacioue non easdem sedes in¬
colere iustos atq impios predica¬
nerit. nec eniui omnibus inquid
idem illi sapientes arbitrati sunt.
Eundem cursum incelum patere.
nam intus et scelere contaminatos.
De prium intenebras atqz inceno
ia cere docuerunt. castos autem ai¬
mos. puros integros. hic corruptos.
bonis eciam studus atqz artibus ex¬
politos. leni quod̾ et fa cili lap su:
ad deos .i. ad naturam sui similez
pernolare. que sentencia superiori al¬
li argumento repugnat. illud einz
sic ad sumptum est. tamquam ncõe
sit oumem hominem natum in mor¬
talitate douari. Quid igitur erit dis¬
crimen uirtutis ac sceleris. si nich̾
interest.ntrum uearistides sit aͥs.
aufa laris. utrim catho. an cantil¬
liua. sed hanc repugnanciam rerũ
sentenciarni que non ceruit nisi

Expanded text:
eum qui sceleratus in vita feliciter eum qui sceleratus in vita feliciter fuerit, effugere quod meretur; aut eum, qui ob justitiam miserrimus fuerit, sua mercede fraudari. Quod adeo verum est, ut idem Tullius in Consolatione non easdem sedes incolere justos atque impios praedicaverit. Nec enim omnibus, inquit, iidem illi sapientes arbitrati sunt, eumdem cursum in coelum patere: nam vitiis et sceleribus contaminatos deprimi in tenebras, atque in coeno jacere docuerunt; castos autem animos, puros, integros, incorruptos, bonis etiam studiis atque artibus expolitos, levi quodam et facili lapsu ad deos, id est, ad naturam sui similem pervolare. Quae sententia superiori illi argumento repugnat. Illud enim sic assumptum est, tamquam necesse sit, omnem hominem natum immortalitate donari. Quod igitur erit discrimen virtutis, ac sceleris, si nihil interest, utrumne Aristides sit aliquis, an Phalaris? utrum Cato, an Catilina? Sed hanc repugnantiam rerum sententiarumque non cernit, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
sue dixisset. luendorum scelerum
causa nasci hommes. iteranit id ip¬
sum postea. quasi obinrgans eum
qui uitam penam non est ẽẽ putet:¬
Rectus recte ergo prefactus est. enro¬
re ac mserabili ueritatis ignorã
cia se teneri. Et illi qui de mortis bo¬
no disputant. quia nichil neri sci¬
mit: sic argumentantur. quia in¬
chil est post mortem. nou est malũ
mors. au fert enim sensuni mali.
Si auitem supersunt auime eciaz
bouuni est. qui a in mortalitas se¬
quitur. quam sentenciam acero de
legibus sic explicanit. Gratulem .¬
qz nobis. quoniaui aut meliorem
quain qui est ꝑ inuita. aut certe
non deteriorem allatura ẽ statum.
Namn si incorpore auimo ingente di¬
niua nita est. sensu carente. nichul
profecto est mali. argute nt sibi nide¬
ud posset: at quin ntrumq hoc falsũ
est. Docent enim diniue littere. uõ
extingni animas sed pro insticia p̾¬
mio ad fici. aut pene pro celeribus
sempiterna. nec enm fas est. aut

Expanded text:
suae dixisset luendorum scelerum suae dixisset luendorum scelerum causa nasci homines, iterauit id ipsum postea quasi obiurgans eum qui uitam non esse poenam putet. recte ergo praefatus est errore ac miserabili ueritatis ponderanda. At illi, qui de mortis bono disputant quia nihil veri sciunt, sic argumentantur: Si nihil est post mortem, non est malum mors; aufert enim sensum mali. Si autem supersunt animae, est etiam bonum, quia immortalitas sequitur. Quam sententiam Cicero de Legibus sic explicavit: « Gratulemurque nobis, quoniam mors aut meliorem, quam qui est in vita, aut certe non deteriorem allatura est statum. Nam sine corpore animo vigente, divina vita est; sensu carente, nihil profecto est mali. » Argute, ut sibi videud possit. Atqui utrumque hoc falsum est. Docent enim divinae Litterae, non extingui animas: sed aut pro justitia praemio affici, aut poena pro sceleribus sempiterna. Nec enim fas aut
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ natos. ut scelernm penas luere¬
mus. quo quid delerius dici possit
non nideo. Ubi enim uel que scela
potumus ad mittere. qui omnino ũ
fuinus. insi forte credinus in ep¬
to illo sem. qui se inpriori inta enfor¬
bum finsse mentitus est. hic credo
ꝙ erat ignobili geueratis. familiã
sibi ex homeri carmmmbus a dopta¬
int: O mirani. et singularem. pitha¬
gore memoriam. et omiram oblim¬
onem ominum nostrorum. qui nes¬
cianus qui aute fueriuus. sed for¬
tasse nel errore aliquo. nel gracia ẽe
factum: ut ille solus leteum gurgi¬
tem non attigerit. nec oblimons
a quam gustauerit. Uidelicet senex
nanus sicut occiose anicule solent.
fabulas tamquam infantibus cre¬
dulis finxit. quod si bene sensisset
de his quibus locutus est. si homines
eos estimasset. munquam sibi pec
cul anter menciendi licenciam nin¬
dicasset. sed deridenda hominis lems¬
simi nauitas ¶ quid ciceroni faciemꝰ
qui cum inprincipio consolacionis

Expanded text:
esse natos, ut scelerum poenas luereesse natos, ut scelerum poenas lueremus: quo quid delirius dici possit non uideo. ubi enim uel quae scelera potuimus admittere qui omnino non fuimus? nisi forte credemus inepto illi seni, qui se in priore uita Euphorbum fuisse mentitus est. hic credo quod erat ignobili genere natus, familiam sibi ex Homeri carminibus adoptauit. o miram et singularem Pythagorae memoriam et o miseram obliuionem nostrum omnium, qui nesciamus qui ante fuerimus! sed fortasse uel errore aliquo uel gratia sit effectum, ut ille solus Lethaeum gurgitem non adtigerit nec obliuionis aquam gustauerit. uidelicet senex uanus, sicut otiosae aniculae solent, fabulas tamquam infantibus credulis finxit. quodsi bene sensisset de iis quibus haec locutus est, si homines eos existimasset, numquam sibi tam petulanter mentiendi licentiam uindicasset. sed deridenda hominis leuissimi uanitas. quid Cicerone faciemus? qui cum in principio Consolationis
Abbreviated transcription (Latin):
ret. Sectabatur sinm quoq nomẽ
grandi aliquo facinore clarificare.
Cui quid mali potuerit accidere. si
mueret nominuenio: Ganis enim
cessar ut erat clemens: Nichil alind
efficere nolebat. ꝙͣ ut in ipso belli ci¬
nlis ardore. bene mereri de re publi¬
ca uideretur. Duobus optinis cun¬
bus cicerone. et cathone seruatisẜ s
redeamus ad eos qui mortem pro bo¬
no laudant. De nita quereris qua¬
suuxeris. aut ninquam tibi racio
consciterit. Cur omnino sis natus.
nouue igitur tibi uerus ille et con¬
munis ominum pater. Terenciamũ
illud iure increpauerit. prius disce
quid sit muere. si displeb displicebͭ
uita. tum istoc ntitor. In dignaris
te malis ẽẽ subiectum. quasi quisꝙͣ
merearis boni. qui patrem. qui do¬
minuim. qui regem tuum uescis. qͥ
ꝙͣnis clarissimam lucem intuearis
occulis. mens tameu cecata est. et
inprofundis ignorancie tenebris
iacet. qua iguorancia efficit. ut qͦl¬
tain ditere non puderet. id circonos

Expanded text:
ret, quos sectabatur, suumque nomen ret, quos sectabatur, suumque nomen grandi aliquo facinore clarificaret: cui quid mali potuerit accidere, si uiueret, non inuenio. Gaius enim Caesar ut erat clemens, nihil aliut efficere uolebat etiam in ipso belli ciuilis ardore, quam ut bene mereri de re publica uideretur duobus optimis ciuibus Cicerone et Catone seruatis. sed redeamus ad eos qui mortem pro bono laudant. de uita quereris, quasi uixeris aut umquam tibi ratio constiterit, cur omnino sis natus. nonne igitur tibi uerus ille et communis omnium pater Terentianum illut iure increpauerit: prius disce quid sit uiuere, si displicebit uita, tum istoc utitor. indignaris te malis esse subiectum, quasi quicquam merearis boni qui patrem, qui dominum, qui regem tuum nescis, qui quamuis clarissimam lucem intuearis oculis, mens tamen caeca est et in profundis ignorantiae tenebris iacet. quae ignorantia effecit ut quosdam dicere non puderet idcirco nos
Abbreviated transcription (Latin):
nocentis anima multa ẽẽ nõ possit.
ha beamus q ndicem magnum. cui
solium dicta in integro semper¶ho
mane sapiencie princeps catho. qui
anteꝙͣ se occideret. per legisse plato¬
nis librum dicit ᷑ qui est scriptus de
eteruitate anmarim: et ad sũmũ
nephas phĩe anctoritate cõpulsus
est. et hic aliqua moriendi causain
uidetur habnisse odium seruitutis.
Qindam brachio tesille qui cum eũ d̾¬
librum per legisset. precipitatem se
debit nulla alia causa. insi ꝙ plato¬
in credidit. execrabilis prorsus ac fu¬
gienda doctrina si abigit homines
a inta. ꝙ siscisset plato atq docuiss.
a quo et quomodo quibus et que ob
facta. et q uo tempore in mortalitas
tribuatur. uec theombro tumpe regis¬
set in morte nolunitariam nec cato¬
nem. sed eos ad nitai. et ad iustici¬
am pocius erudisset: Nam michi ca¬
tho indetur causam quesisse moriẽ¬
di: nou tain ut cessarem fugeret.
ꝙͣ ut stoitorum decretis obtempera¬

Expanded text:
nocentis anima inulta esse non possit, nocentis anima inulta esse non possit, habeamusque judicem magnum, cui soli vindicta in integro semper estmanae sapientiae princeps Cato, qui antequam se occideret, perlegisse Platonis librum dicitur, qui est scriptus de aeternitate animarum, et ad summum nefas philosophi auctoritate compulsus est; et hic tamen aliquam moriendi causam videtur habuisse, odium servitutis. Quid Ambraciotes ille, qui, cum eumdlibrum perlegisset praecipitem se dedit, nullam aliam ob causam, nisi quod Platoni credidit? Execrabilis prorsus ac fugienda doctrina, si abigit homines a vita. Quod si scisset Plato, atque docuisset, a quo, et quomodo, et quibus, et quae ob facta, et quo tetribuatur, nec Theombrotum inpegisset in mortem uoluntariam nec Catonem, sed eos ad uitam et iustitiam potius erudisset. nam mihi Cato uidetur causam quaesisse moriendi non tam ut Caesarem fugeret, quam ut Stoicorum decretis obtempera
Abbreviated transcription (Latin):
bi ipsi manus intulerunt. ut cleã¬
tes. nt errsippus: nt zeuon. nt empe¬
docles. qui semardentis ethiiae specꝰ
intempesta nocte deiecit. ut cum repẽ¬
te non apparnisset. abisse ad deos cre¬
deretu et ex romanis catho. qui fu¬
it in omui sua inta socratice uam¬
tatis mutator: nam democritus
in alia fint persuasione. sed tamẽ
sponte sua leto caput obins obtu¬
lit. ipse quo nichil sceleratus fieri po¬
test. nam si honicila nefarius est.
quia hominis extinctor est. eidem sce¬
leri obstrictus est. quisenecat. quia
hominem uecat. Inmo uero manꝰ
eẽ id facinis existimandum est. cu¬
nis ulcio soli deo subiacet. nam sic̃
in haue nitam non nostra sponte ne¬
minus. ita rursus ex hoc domicilio
corporis qd̃ tuendum nobis ad si¬
gnatum est. di̾ inssu recedendum ẽ.
qui nos in hoc corpus induxit. tam¬
dui habitaturos. donec iubeat emuit¬
ti. et si nis aliqua inferatur. eq na
mente paciendum. cum extincta in¬

Expanded text:
bi ipsis manus intulerunt: ut Cleanbi ipsis manus intulerunt: ut Cleanthes, ut Chrysippus; ut Zeno, ut Empedocles, qui se in ardentis Aetnae specum intempesta nocte dejecit, ut, cum repente non apparuisset, abiisse ad deos crederetur; et ex Romanis Cato, qui fuit in omni sua vita Socraticae vanitatis imitator. Nam Democritus in alia fuit persuasione. Sed tamen Sponte sua letho caput obvius obtulit ipse, quo nihil sceleratius fieri potest. Nam si homicida nefarius est, quia hominis extinctor est, eidem sceleri obstrictus est, qui se necat, quia hominem necat. Imo vero majus esse id facinus existimandum est, cujus ultio Deo soli subjacet. Nam sicut in hanc vitam non nostra sponte venimus, ita rursus ex hoc domicilio corporis, quod tuendum nobis assignatum est, ejusdem jussu recedendum est, qui nos in hoc corpus induxit, tamdiu habituros, donec jubeat emitti; et si vis aliqua inferatur, aequa mente id patiendum est, cum extincta in
Abbreviated transcription (Latin):
tem. et hii sunt maxime pitagorei
ac stoici. quibus et fugnos si iguos¬
cendum est. quia uerumnq senciunt.
non possum tanen non reprehende¬
re eos. quia non sciencia. sed casu
inciderunt inueritatem. Itaq in eo
ipso quod recte senciebant. aliquid
errarunt. nam cum timerent argu¬
mentum illud colligitur. neccesse
est ẽẽ.ut occidant anime cum coxpo¬
ribus. quia cum corporibus naccunt᷑
Dixerunt non uasci animas. sed in¬
sinuari pocius incorpora. et de aliis
in alia nugrare. non putauerunt
aliter fieri posse. nt super sint ain¬
me post corpora. nisi uideantur fu¬
isse aute corpora. par igitur ac pro¬
pe similis error est partis utriusq. s
hec inpreterito falsa est. Illa infucõ
Nemo enim indit qd̾ est nerissimum.
et ammas nasci. et non occidere: Qma
cur id fieret. ant que racio esset hoĩs
nescierunt: Multi ergo exhiis qui e¬
ternas ẽẽ aninas supica bantur. tã¬
quam in celum migraturi essent. si¬

Expanded text:
tem: et hi sunt maxime Pythagorei tem: et hi sunt maxime Pythagorei ac Stoici, quibus etsi ignoscendum est, quia uerum sentiunt, non possum tamen non reprehendere eos, quia non scientia, sed casu inciderunt in ueritatem. itaque in eo ipso quod recte sentiebant, aerrarunt. Nam cum timerent argumentum illud, quo colligitur necesse esse, ut occidant animae cum corporibus, quia cum corporibus nascuntur, dixerunt non nasci animas, sed insinuari potius in corpora, et de aliis in alia migrare. Non putaverunt aliter fieri posse, ut supersint animae post corpora, nisi videantur fuisse ante corpora. Par igitur, ac prope similis error est partis utriusque. Sed haec in praeterito falsa est, illa in futuro. Nemo enim vidit, quod est verissimum, et nasci animas, et non occidere; quia, cur id fieret, aut quae ratio esset hominis, nescierunt. Multi ergo ex iis, quia aeternas esse animas suspicabantur, tamquam in coelum migraturi essent, si
Abbreviated transcription (Latin):
glici flagicia: nec boni quidꝙͣ faciẽd
putabit. quoniam benefacere adnti¬
litatem spectat a lieuam. nec absce¬
lere abstinendum: qua maleficio
preda couimucta est: archipirata qͥs¬
piam. nel latrouu̾ ductor. si suos
ad grassandum cohertetur. quo a¬
lio seruone uti potest. quaii ut e¬
adem dicat. que dicit epicurus. dm̃
nichil curare. non gracia tangi tan¬
gi. Inferorum penas non ẽẽ uitan¬
das. quod amme post mortem occi¬
dant. neculli omnino inferi: Uolup¬
tatem ẽẽ maximum bonum: nulla
ẽe humanam societatem sibi quẽ¬
qz consulere. neminem ẽẽ. qui al¬
terum diligat. nisi sua causa. mor¬
tem non eẽ metuendam forti niro:
nec illum dolorem. qui etia in si eci¬
am si torqueatur. si uratur. nichil
curare se dicat: Est plane. curqͥsꝙͣ
putet banc nocem nri esse sapientis
que potest latronibz aptissime coni¬
modarił alii autem contraria hiis dis¬
serunt. super ẽe aimas post mor¬

Expanded text:
ec flagitia, nec boni quidquam faciendum ec flagitia, nec boni quidquam faciendum putabit, quoniam benefacere ad utilitatem spectat alielere abstinendum, quia maleficio praeda coniuncta est. archipirata quispiam uel latronum ductor si suos ad grassandum cohortetur, quo alio sermone uti potest quam ut eadem dicat quae dicit Epicurus? deos nihil curare; non ira, non gratia tangi; inferorum poenas non esse metuendas, quod animae post mortem occidant nec ulli omnino sint inferi; uoluptatem esse maximum bonum; nullam esse humanam societatem; sibi quemque consulere; neminem esse qui alterum diligat nisi sua causa; mortem non esse metuendam forti uiro nec ullum dolorem, qui etiamsi torqueatur, si uratur, nihil curare se dicat. est plane cur quisquam putet hanc uocem uiri esse sapientis, quae potest latronibus aptissime commodari. Alii autem contraria his disserunt, superesse animas post mor
Abbreviated transcription (Latin):
deat. initus et celeribus abstineat:
Na i si periture sunt anime. ad pe¬
tamnus diuicias. ut ommes suam¬
tates capere possimus. que si nobis
dessunt ab hiis qui habent auferamꝰ
clam dolo ni eo magis si humanas
res nullus deus curat: Quaudocũz
spes impnuitatis ad riserit. rapia¬
mus recemus. sapientes est enz
malefacere. si et utile sit et tutum.
Quomain si quis in celis deus est.
non irascitur cuiꝙ̃. atq stulti est
benefacere. quia sicut ira non mo¬
uetu. Ita nec gracia tangitur. uo¬
luptabus igitur quoqnomodo pos¬
sunius sermannus. breni enim tẽ¬
pore nulli erimus omnino: Ergo
nullum diem deniq temporis pũc¬
tum fluere nobis sine uoluptatib
paciamur. ne quia ipĩ quandoq
peritirri sumis. id ipsum quod di¬
eimus perdere nideamur. Hec ille
tam et sinon dicit nerbo. re tamẽ
ipsa dicit Nam cum disputat õ¬
ma sapientem sua causa facere.
ad utilitatem suam refert omnna
que agit: Ita quia audiet. hec fla¬

Expanded text:
diat, vitiis et sceleribus abstineat? diat, vitiis et sceleribus abstineat? Nam si periturae sunt animae, appetamus divitias, ut omnes suavitates capere possimus: quae si nobis desunt, ab iis qui habent, auferamus clam, dolo, vi; eo magis, si humanas res Deus nullus curat, quandocumque spes impunitatis arriserit, rapiamus, necemus. Sapientis est enim malefacere, si et utile sit, et tutum; quoniam si quis in coelo Deus est, non irascitur cuiquam. Aeque stulti est et benefacere; quia sicut ira non commovetur, ita nec gratia tangitur. Voluptatibus igitur, quoquo modo possumus, serviamus. Brevi enim tempore nulli erimus omnino. Ergo nullum diem, nullum denique temporis punctum fluere nobis sine voluptate patiamur; ne, quia ipsi quandoque perituri sumus, id ipsum quod viximus pereat. Hoc ille tametsi non dicit verbo, re tamen ipsa docet. Nam cum disputat, omnia sapientem sua causa facere, ad utilitatem suam refert omnia quae agit. Ita qui audit ha
Abbreviated transcription (Latin):
enim tempus aliquod quo et uos
iam non sumnus. et mors tamen
nou dum est: Idqz ipsum uidetur
miserum. cum et mors esse incip̃:
et nos ẽe desinmus: nec frustra ad¬
ictum mors misera non est: aditus
ad mortem est miser. Hoc ergo ge¬
uere morbo tabescere ictum perpeti.
ferrum corpore excipere. ardere igni.
timentur. nũꝙͣ mortem ad feriit.
sed quia dolorem magnum inquit
pocius efficit. ut dolor malum sit.
Omunum inquit malorum maxi ͫ
est. qui ergo non possum nou time¬
re: si id ꝙ mortem aute cedit anteffĩc
malum.: Quid tantum totum illud
a rgumentum falsum est. quia nõ
superius diei differce hunc locum.
et operi ultimo seruare. ut hanc e¬
picuri persuasionem. sine illa de¬
mocriti. siue dicearchi fuit. et ar¬
gumentis et dĩnis testumoniis redar¬
guam. Ueri ille fortasse impm̃¬
tatem nitussius spondit i fuit einz
tipissime noluptatis ad sertor. cu¬
ius. capiende causa nasci hominez
putanit. Quis cum ad firmari au¬

Expanded text:
enim tempus aliquod, quo nos enim tempus aliquod, quo nos etiamnum sumus, et mors tamen nondum est; idque ipsum videtur miserum esse, cum et mors esse incipit, et nos esse desinimus. Nec frustra dictum est: Mors misera non est. Aditus ad mortem est miser: hoc est, morbo tabescere, ictum perpeti, ferrum corpore excipere, ardere igni, timentur, non quia mortem afferunt, sed quia dolorem magnum. Quin potius effice ne dolor malum sit. Omnium, inquit, malorum maximum est. Qui ergo non possum non timere, si id, quod mortem antecedit, aut efficit, malum est? Quid, quod totum illud argumentum falsum est? quia non superius dixi differre me hunc locum et operi ultimo reseruare, ut hanc Epicuri persuasionem, siue illa Democriti siue Dicaearchi fuit, et argumentis et diuinis testimoniis redarguam. uerum ille fortasse inpunitatem uitiis suis spopondit: fuit enim turpissimae uoluptatis adsertor, cuius capiendputavit. Quis, cum hoc affirmari au
Abbreviated transcription (Latin):
quo federe inter se qua mente conne¬
munt. ut ex hiis aliquid construat᷑
si sensu carent: Nec coire tamn dispo¬
site possunt. quia non potest quidꝙͣ
racionale perficere. nisi racio. qua
multis coargni hec natinitas pot̾.
sed properat oracio. Hec est ille geꝰ
humanum sis ingenio superauit.
et oumes ues tinxit stellas. exortꝰ¬
ut ut etherius sol. quos equid̃ uersꝰ
Nunꝙ̃ sine risu legere possum. nõ
euiui de socrate hoc saltem aut pla¬
tone dicebat qui uelud reges haben¬
tur ph̾orum: s de homine quo sauo
ac ingente nullus eger delirauit.
Itaqz poeta in auissimus leonii
laudibus murem nou exoruant.
sed obruit et obtrinit. at idem nos
liberat metu mortis de qua ipsius
expressa nerba sunt. Quando nos
sumus. mors nou est. quando mors
est. nos non sumus. mors ergo in¬
chil ad nos: Qͣ argute nos fefellit.:
quasi nero transacta mors timeat᷑
Qua iai sensus ereptus est. ac nõ
ipsum mori quo se nsus cripitur. est¬

Expanded text:
quo foedere inter se, qua mente conuequo foedere inter se, qua mente conueniunt, ut ex iis aliquid construatur? si sensu carent, nec coire tam disposite possunt, quia non potest quicquam rationale perficere nisi ratio. quam multis coargui haec uanitas potest! sed properat oratio. hic est ille, qui genus humanum ingenio superauit et omnes restinxit, stellas exortus ut aetherius sol. quos equidem uersus numquam sine risu legere possum. non enim de Socrate hoc saltem aut Platone dicebat, qui uelut reges habentur philosophorum, sed de homine, quo sano ac uigente nullus aeger ineptius delirauit. itaque poeta inanissimus leonis laudibus murem non ornauit, sed obruit et obtriuit. at idem nos liberat metu mortis, de qua haec ipsius expressa uerba sunt: quando nos sumus, mors non est: quando mors est, nos non sumus. mors ergo nihil ad nos. quam argute nos fefellit! quasi uero transacta mors timeatur, qua iam sensus ereptus est, ac non ipsum mori, quo sensus
Abbreviated transcription (Latin):
tas. ad deliramenta perdurxit. ubi
enim sunt. ant unde ista corpuscula.
Cur nemo illa preterunum lencip¬
pum sompniant. A quo democritus
eruditus. hereditatem stulticie relin¬
quit epicuro: Que si sunt corpuscula
e quid̾ solida ut dicunt. subocub ceite
uenire possunt: Si eadem est uatura
hominum. quomodo res uarias effi¬
ciunt: Uario inquid ordine. ac posi¬
cione conuennunt: Sicut littere que
cum sint pauce. narie taien cõlloca¬
te. in numerabilia nerba conficiũt.
at littere narias formas habent: Ita
inquit et hec ipsa primordia. nain
sunt aspera. sunt hamata. sunt le¬
na: seccari ergo sic dinidi possunt: si
aliquidin est in illis quod emineat.
Si antem leuia sunt. et humoris
indigent. coherere non possunt: ha¬
mata igitur ẽe oportet. ut possint ĩ¬
nioem concatenari: Cum nero tam
munita ẽẽ dicantur. ut nulla ferri
acie dissici naleant: quo modo hauios
ant augulos a habeant. quos qui a
extant necesse est posse diuelli; Deinde

Expanded text:
tas ad deliramenta perduxit. Ubi tas ad deliramenta perduxit. Ubi enim sunt, aut unde ista corpuscula? Cur illa nemo praeter unum Leucippum somniavit? a quo Democritus eruditus haereditatem stultitiae reliquit Epicuro. Quae si sunt corpuscula, et quidem solida, ut dicunt, sub oculos certe venire possunt. Si eadem est natura omnium, quomodo res varias efficiunt? Vario, inquit, ordine ac positione conveniunt: sicut litterae, quae cum sint paucae, varie tamen collocatae, innumerabilia verba conficiunt. At litterae varias formas habent. Ita, inquit, et haec ipsa primordia; nam sunt aspera, sunt hamata, sunt laevia. Secari ergo et dividi possunt, si aliquid inest illis quod emineat. si autem leuia sunt et hamis indigent, cohaerere non possunt. hamata igitur esse oportet, ut possint inuicem concatenari. cum uero tam minuta esse dicantur, ut nulla ferri acie dissici ualeant, quomodo hamos aut angulos habent? quos, quia extant, necesse est posse diuelli. deinde
Abbreviated transcription (Latin):
anima lium corpora tam prudenter
ornata sunt. ut singula queq me¬
bra mirabili racione disposita. cua
officia consernent. Nichil inquid ĩ
protreandis anmalibus proniden¬
tie racio molita est. nam neq occu
res ad audiendum. neq lingna ad
loquendum. neq pedes ad ambu¬
landum: Qnomain prius hec nata
usus exillis natus est. si nulla pro¬
idencia est. Cur imbres cadunt. fri¬
gores orimitur. arbusta frondescũt.
ista fiunt. quoniaui pronidencie in¬
chil prosunt. sed ommia sua sponte
fieri ne ccesse est: Unde ergo uascunt.
aut quomodo fiunt omma que gerũ¬
tur. non est inquit proidencie opus.
sunt enum semina ꝑmane uolitan¬
cia. quibus inter se teniere conglo¬
batis: Uniuersa gignntur. atq cres¬
cunt. Cur igitur illa non sentimus.
nec odorem: saporis quoq et humor̾
expertia sunt. et tam mnunita inquit.
ut seccari ac diuidi ne queant ͤ Sic e¬
nim quia falsum inprincipio susce¬
perat. consequencium rernm neccessi¬

Expanded text:
animalium corpora tam providenter animalium corpora tam providenter ordinata sunt, ut singula quaeque membra mirabili ratione disposita sua officia conservent? Nihil, inquit, in procreandis animalibus providentiae ratio molita est; nam neque oculres ad audiendum, neque lingua ad loquendum, neque pedes sd ambulandum: quoniam prius haec nata usus ex illis natus est. Si nulla proidentia est, cur imbres cadunt, fruges oriuntur, arbusta frondescunt? mantium ista fiunt, quoniam providentiae nihil prosunt: sed omnia sua sponte fieri necesse est. Unde ergo nascuntur aut quomodo fiunt omnia quae geruntur? Non est, inquit, providentiae opus; sunt enim semina per inane volitantia, quibus inter se temere conglobatis, universa gignuntur atque concrescunt. Cur igitur illa non sentimus nec odorem; saporis quoque et humoris expertia sunt, et tam minuta, ut secari ac dividi nequeant. Sic eum, quia in principio falsum susceperat, consequentium rerum necessi
Abbreviated transcription (Latin):
ces atq inclita templa petunt. et ca¬
pitoluns uuetit sedibus igues: ꝑ¬
tinaci ergo stulticia non modo mi
maiestatem qz neri di nou in tellexe¬
rint. sed eciam impietatem sui erro¬
ris auxerunt. qui templum cesti celes¬
ti indicio sepe dampnatum restitũe
contra fas oume contenderint. cũ
hec igitur cogitaret epicurus. ea rũ
rernm ueluti iniquitate inductus.
sic eium causam racionemq igno¬
ranti indebatur. existima uit nullã
ẽẽ pronidenciam. quod cum sibi ꝑ¬
suassisset. suscepit eciam deffendẽ¬
dum. sic merrores extricabiles se ip¬
se commescit. si enim proindencia nł¬
la est. Quomodo tam ordinate: tã
disposite mundus effectus est. ulła
inquid disposicio est. multa in quit¬
enim facta sunt aliter ꝙͣ fieri debu¬
erunt. et inuenit homodiuinus q̃
reprehenderet. q̃ singula sina caret
ueffellere. facile osteuderem nec sapi¬
entem hunc fuisse nec sanni. Itez
si nulla proiidencia est. q nouiodo

Expanded text:
ces, atque inclyta templa petivit, Et Caces, atque inclyta templa petivit, Et Capitolinis injecit sedibus ignes. Pertinaci ergo stultitia non modo vim majestatemque veri Dei non intellexerunt: sed etiam impietatem sui erroris auxerunt, qui templum coelesti judicio saepe damnatum restituere contra fas omne contenderint. Cum haec igitur cogitaret Epicurus, earum rerum velut iniquitate inductus sic enim causam rationemque ignoranti videbatur existimavit nullam esse providentiam. Quod cum sibi persuasisset, suscepit etiam defendendum: sic in errores inextricabiles se ipse conclusit. Si enim providentia nulla est, quomodo tam ordinate, tam disposite mundus effectus est? Nulla, inquit, dispositio est; multa enim facta sunt aliter, quam fieri debuerunt. Et invenit homo divinus, quae reprehenderet. Quae singula si vacaret refellere, facile ostenderem, nec sapientem hunc fuisse, nec sanum. Item si nulla providentia est, quomodo