comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ergo quod deincens captaus
eẽt homines: non dicttum est
quoo iam non eẽt captitrus¬
ces. unde datur intelligi loci
eos ad captiram pisctm ex
more remeasse: ut pꝰ ea fieru
quos matheus et marcus na¬
rant: quando eos binos uoc¬
uit et ipse uissit ut etun sen¬
rentur primo duobus petus
andixe: deude aliis duobus
liis rebedei. Tunc enim nons¬
ductis ad terram nauibus i¬
quam cura redetindi: seo ia
eum secuti sunt tanquamui¬
cantem ac iubentem ut seque¬
rentur. itluo etiam requiren¬
dum ẽ: quomodo ioħs euaus¬
usta antequam ioħs bapte
missus eẽt in carcerem dicuꝰ
se ingalileam post ea enuni
cominemorauit quoo inchai
galilȩe fecit de aqua uini
et descendit carphanaum. u
matre et discipulis et ibir
sertint non multis diebri
cit eum cleinde ascendissei¬
solunam propter pascha: po
hec uenisse. inuideam terta
et discipulos eius et iluic deto¬
ratum citm eis et baptuat
ubi secutus ait errat ain

Expanded text:
ergo, quod deinceps capturus ergo, quod deinceps capturus esset homines; non dictum est, quod iam non esset capturus pisces. unde datur locus intellegere eos ad capturam piscium ex more remeasse, ut postea fieret quod Mattheus et Marcus narrant, quando eos binos uocauit et ipse iussit. ut eum sequerentur, primo duobus Petro et Andreae, deinde aliis duobus filiis Zebedaei. tunc enim non subductis ad terram nauibus tamquam cura redeundi, sed ita eum secuti sunt, tamquam uocantem ac iubentem, ut sequerentur.. Illud etiam requirendum est, quomodo Iohannes euangelista, antequam Iohannes baptista missus esset in case in Galilaeam - posteaquam enim commemorauit, quod in Cana Galilaeae fecit de aqua uinum et descendit Capharnaum cum matre et discipulis et ibi manserunt non multis diebus, dicit eum deinde ascendisse Hierosolymam propter pascha, post haec uenisse in Iudaeam terram et discipulos eius et illic demoratum cum eis et baptizantem, ubi secutus ait: erat autem
Abbreviated transcription (Latin):
pellatos omnes qui abeo cisce¬
rent quod ad eternam uttam
pertmeret. Queri autem postest
quomodo binos uocauerit de
nauiculis piscatores. primope¬
trum et audream. detude progre¬
ssus patilulum alios adtios filios
rebedei ficut narrqͣnt matheus
et martus: cum lucas dicat am¬
bas eorum nauiculas impletas
magna illa captuia piscium so¬
tiosq petu commemoraret: ia¬
cobum et ioħm filios rebecdei uo¬
catos ad adiuuandum cum re¬
tia eitrahere plena non possent.
simulq miratos tantam inui¬
titudinem piscium quȩ capta
erat. et cum petro tantum diuxis¬
set noli timere ex hoc iam homi¬
nes eris capiens: simul eum ta¬
men suductis ad terram nauibꝰ
secutos fuisse. Unde intelligen¬
dum ẽ: hoc primo factum eẽ qd̾
lucas insinuat nec tunc eos a
domino uocatos: seo tantum
petro fuisse predictum quos
homines eẽt capturus Quoo nõ
ita dictuum est: quasi iam pisces
numquam eẽt capturus. Nam
post resurrectionem domim le.¬
gunus eos eẽ picatos. Uicitan es

Expanded text:
pellatos qui ab eo discerent quod ad aeternam uitam pertineret. Quaeri autem potest, quomodo binos uocauerit de nauiculis piscatores, primo Petrum et Andream, deinde progressus paululum alios duos filios Zebedaei, sicut narrat Mattheus et Marcus, cum Lucas dicat ambas eorum nauiculas impletas magna illa captura piscium sociosque Petri commemoret Iacobum et Iohannem filios Zebedaei uocatos ad adiuuandum, cura retia extrahere plena non possent, simulque miratos tantam multitudinem piscium, quae capta erat, et cum Petro tantum dixisset: noli timere, ex hoc iam homines eris capiens, simul eum tamen subductis ad terram nauibus secutos fuisse. unde intellegendum est hoc primo esse factum quod Lucas insinuat, nec tunc eos a domino uocatos, sed tantum Petro fuisse praedictum, quod homines esset capturus. quod non ita dictum est, quasi iam pisces numquam esset capturus; nam et post resurrectionem domini legimus eos esse piscatos. dictum est
Abbreviated transcription (Latin):
memorata  omnium. seo tantũ
philipi. et petri. et andrȩe et fi¬
liorum zebecdei. et mathei plu¬
blicani: qui etiam leui uoca¬
batur. Singillatun tamen ab
eo nomen et prunus et solus
petrus accepit. Nam filios re¬
bedei non singiiatu seo si¬
mul ambos appellauit filios
tonitrui. Sane anmaduertẽ¬
dum ẽ quoo scriptura euange¬
lica et apostolica non solum
illos duodecun appellat: dis¬
cipulos eius: seo omnes qui in
eum credentes magisterio etus
ao regnum celorum erudiebã¬
tur. Ex quorum multitudine
elegit duodecun quos et apłos
nominauit: sicut lucas com¬
memorat. Ipse quippe paulo pꝰ¬
posuit. Et descendens cum illis:
stect in loco campeslri. et cuba
discipulorum etus et multtu¬
do copiosa plebis. hon utiq uce

Expanded text:
memorata est omnium, sed tantum memorata est omnium, sed tantum Philippi et Petri et Andreae et filiorum Zebedaei et Matthei publicani, qui etiam Leui uocabatur. singillatim tamen ab eo nomen et primus et solus Petrus accepit. nam filios Zebedaei non singillatim, sed simul ambos appellauit filios tonitrui. Sane animaduertendum est, quod scriptura euangelica et apostolica non solos illos duodecim appellat discipulos eius, sed omnes qui in eum credentes magisterio eius ad regnum caelorum erudiebantur. ex quorum multitudine elegit duodecim, quos et apostolos nominauit, sicut Lucas commemorat. ipse quippe paulo post ait: et descendens cum illis stetit in loco campestri et turba discipulorum eius et multitudo
Abbreviated transcription (Latin):
andreas et filii rebedei. Matħs
enim primo narrat quoo uene¬
rit et habitauerit carpharnaũ
et postea quos de nauibus eos¬
spiscantes uocauerit: iste autẽ
quos cum illo carpharnaum
uenerint discipuli etus. an for¬
te matheus quoo pretermise¬
rat recapitul auit: Quia non
ait ipse post hoc ambulans iur¬
ta mare galililȩe uidit duos
fratres seo sine. ulla consequen¬
tis temporis differentia. ambu¬
lans autein inquit iurta mare
galilee uidit duos fratres et
cetera. Protude fieri potest ut
pist ea nartauerit. non quoo p̾¬
ea factum erat. seo quoo prius p̃¬
termiserat. ut cum illo intelli¬
gantur uenisse capharnaum.
quoo ioħs dicit et ipsum et ma¬
trem eius et discipulos eius ue¬
nisse: an potius alui discipuli fue
rat ut diceret ei sequere me:
Quo enum ordine uocati sint
omnes duodecim apostoli in
euangelistarum natrationi¬
bus non apparet: quandoqui¬
dem non tantum ordo uocati¬
onis sed nec ipsa uocatio com¬

Expanded text:
Andreas et filii Zebedaei. Mattheus Andreas et filii Zebedaei. Mattheus enim primo narrat, quod uenerit et habitauerit in Capharnaum, et postea, quod eos de nauibus piscantes uocauerit, iste autem, quod cum illo Capharnaum uenerint discipuli eius. an forte Mattheus quod praetermiserat recapitulauit, quia non ait ipse post hoc ambulans iuxta mare Galilaeae uidit duos fratres\', sed sine ulla consequentis temporis differentia: ambulans autem, inquit, iuxta mare Galilaeae uidit duos fratres, et cetera? proinde fieri potest, ut postea narrauerit non quod postea factum erat, sed quod prius praetermiserat, ut cum illo intellegantur uenisse Capharnaum, quo Iohannes dicit et ipsum et matrem et discipulos eius uenisse. an potius alii discipuli fuerrat, ut diceret ei: sequere me? quo enim ordine uocati. sint omnes duodecim apostoli, in euangelistarum narrationibus non apparet, quando quidem non tantum ordo uocationis, sed nec ipsa uocatio com
Abbreviated transcription (Latin):
quod crediderunt in eum disa¬
pili eiuis. Quoo ita narrat. et is
tertio naptiȩ facte siuit ins
na gallȩe: et erat mater mha
uocatus ẽ. autem et iħc et cdi¬
cipuli eius ad nuptias. Qui uri
situnc u eum crediderunt sic̃
paulo post dicit: hondum eiã
discipuli cum ad nuptias uoca¬
ti sunt. Seo illo more locutionis
hoc dictum est quo loquiur
cum dicimus a postolum pau¬
lum intarso cilitia natum
heq entm tunc iam erat apłs
Ita discipulos xp̃i inuitatos ao
nuptias cum audimus: non
iam discipulos s qui futuri
erant discipuli intelligere le¬
demus. Iam entm utiq discipuli
ep̃i erant quando ista narrata
atq conscripta sunt: et ideo sic
de ills locutus ẽ temporum p̃¬
teritorum narrator Quod aũt.
dicit idem ioħ̾s post hoc descẽ¬
dit capharnaum ipse et mat̾
etus. et fratres etus et discipuli
eus et ibi manserunt non mul¬
tisdiebus incertum est utrum
iam alti adheserant petrus et

Expanded text:
quod crediderint in eum discquod crediderint in eum discipuli eius. quod ita narrat: et die tertio nuptiae factae sunt in Cana Galilaeae et erat mater Iesu ibi. uocatus est autem et Iesus et discipuli eius ad nuptias. qui utique si tunc in eum crediderunt, sicut paulo post dicit, nondum erant discipuli, cum ad nuptias uocati sunt. sed illo more locutionis hoc dictum est, quo loquimur, cum dicimus apostolum Paulum in Tarso Ciliciae natum, neque enim tunc iam erat apostolus. ita discipulos Christi inuitatos ad nuptias cum audimus, non iam discipulos, sed qui futuri erant discipuli intellegere debemus. iam enim utique discipuli Christi erant, quando ista narrata adque conscripta sunt, et ideo sic de illis locutus est temporum praeteritorum narrator. Quod autem dicit idem Iohannes: post hoc descendit Capharnaum ipse et mater eius et fratres eius et discipuli eius et ibi manserunt non multis diebus, incertum est, utrum iam illi adhaeserant etiam Petrus et
Abbreviated transcription (Latin):
seo potiit utiq prius. hoc petro
dici cum de capta iungenti mui¬
ticudine spictum miraretur.
uicas insinui.tuit: et ambobus
postea quoo iu duo commnens¬
raueruunt. Nluo ergo quos des
haune dugmnus diligenter con¬
siderandium ẽ: Non enim pa¬
ua repugnantia putari portes
cum ec iocorum plurtintun¬
ter sit et temporis et ipsiuis ui¬
cationis nam si iuxta iordan
ante quam iħc eẽt ingalileams
ad testimontum iohis baptis
secuti sunt eum duo. quiorus
erat unus andiras. qui fiatrem
suum simonem continuo ad
curit ad iħ̾m: quando et no¬
men ut petrus uocaretur acce¬
pit: quomodo ab alus euange¬
iissis clicitur quod eos ingalo
piscantes inuenerit. atq acdi¬
cipulatum uocauerit. nisi qu
intelligendum nonsic eos uci¬
se tunc dominum tuxta iondi¬
nem ut etiam inseparabilite
cohererent: sed tantum cogni¬
uasse quis eẽt. eum q iiat
ao propra temeasse: nam a
chana galilȩe cum fecissec i
aqua uinum: dicit idem iole

Expanded text:
sed potuit utique prius hoc Petro sed potuit utique prius hoc Petro dici, cum de capta ingenti multitudine piscium miraretur, quod Lucas insinuauit, et ambobus postea, quod illi duo commemorauerunt. illud ergo quod de Iohanne diximus diligenter considerandum est; non enim parua repugnantia putari potest, cum et locorum plurimum intersit et temporis et ipsius uocationis. nam si iuxta Iordanen, antequam Iesus isset in Galilaeam, ad testimonium Iohannis baptistae secuti sunt eum duo, quorum erat unus Andreas, qui fratrem suum Simonem continuo ad- . duxit ad legum, quando et nomen ut Petrus uocaretur accepit, quomodo ab aliis euangelistis dicitur, quod eos in Galilaea piscantes inuenerit adque ad discipulatum uocauerit, nisi quia intellegendum est non sic eos uidisse tunc dominum iuxta Iordanen, ut ei iam inseparabiliter cohaererent, sed tantum cognouisse quis esset eumque miratos ad propria remeasse? Nam et in Cana Galilaeae cum fecisset de aqua uinum, dicit idem Iohannes,
Abbreviated transcription (Latin):
et icom e sociui petu. ses ettm post̾¬
sa cominemorasse quos precerim¬
serat. quanuus non omnia preter¬
missa trnatrationem reuocaue¬
Nit. Sane potest mouere. quo mo¬
ao ioh̾s dicat non in galilea seo
serta iordanem primo anctream
secutum eẽ. dominum citm atio
cuuis nomen tacetur: deinde pe¬
trum ab illo nomen accepisse. ter¬
seo poitaipum uocatum ut eum
sequeretur: ceteri autem tres
euangelistȩ de spicatione uoca¬
tos eosdicant. satis inter se con¬
uementes maxime matheus
et marcus. Nam lucas andream
non nominat. Qui tamen intel¬
ligitur. mea naui fuisse. scom
mathei et marci narrationem
qui beruiter hoc ꝑstrmngunt
quemadmodum gestum fit.
qnoit lucas . ꝙuus explicauit:
cunan suꝑ captura pisctum. et
quoo ex tpsa natui dominus pri¬
uis fuerit locutus ad turbas. Nloc
etiam uidetur distare. quos tan¬
tiem petro adomino dictum com¬
memorat. er hoc iam homines
eris capiens: quod illi ambobus
fratubus dictum eẽ narrarunt

Expanded text:
etiam de socru Petri, sed eum postetiam de socru Petri, sed eum postea commemorasse quod praetermiserat, quamuis non omnia praetermissa in narrationem reuocauerit. Sane potest monere, quomodo Iohannes dicat non in Galilaea, sed iuxta Iordanen primo Andream secutum fuisse dominum cum alio, cuius nomen tacetur, deinde Petrum ab illo nomen accepisse, tertio Philippum uocatum, ut eum sequeretur. ceteri autem tres euangelistae de piscatione uocatos eos dicunt satis inter se conuenienter, maxime Mattheus et Marcus. nam Lucas Andream non nominat, qui tamen intellegitur in ea naui fuisse secundum Matthei et Marci narrationem, qui breuiter hoc perstringunt, quemadmodum gestum sit, quod Lucas apertius explicauit culum super captura piscium et quod ex ipsa naui dominus prius fuerit locutus ad turbas. hoc etiam uidetur distare quod tantum Petro a domino dictum commemorat ex hoc iam homines eris capiens, quod illi ambobus fratribus dictum esse narrarunt.
Abbreviated transcription (Latin):
in monte habuit post ea quam
multos curauit et eum multe
turbe secute sunt: marcus in¬
terposuit aua quia docebat e¬
os insinagoga et stupebant su-¬
per dociuina etus. Tunc ipse dix̃
quod et matheus post ilum ꝓ¬
liritm sermonem quia erat do¬
cens eos quasi potestatem habens
et non sicut scribe. Natrainte¬
tiam de homine a quo expul¬
inde de socru petri. Inhis aũt¬
ei lucas consentit.Matheus ue¬
ro de isto demonio nichu nar¬
rauit. de socru autem pecti nõ
tacuit: sed post ea. Inaͣutem loco¬
hoc quem nunc consideramus:
idem matheus post uocationẽ
discipulorum quibus piscantio
tussit ut eum sequerentur. nar¬
rat eum circum isse galileam:
docentem infinagogis et predi¬
cantem euangeltum et santem
omnem langorem et colectis ao
eum turbis ascendisse in montẽ
et usiuum fuisse illo sermone. pro¬
liro. dat ergo locum intelligen¬
do tene facta quȩ marcus post elec
iis eum ctrcum iret galileam et
docent inisinagogis eortm tunc

Expanded text:
in monte habuit, posteaquam in monte habuit, posteaquam multos curauit et eum multae turbae secutae sunt, Marcus interposuit alia, quia docebat eos in synagoga et stupebant super doctrinam eius. tunc ipse dixit quod et Mattheus post illum prolixum sermonem, quia erat docens eos quasi potestatem habens et non sicut scribae. narrauit etiam de homine, a quo expulinde de socru Petri — in his autem Lucas ei consentit —, Mattheus uero de isto demonio nihil narrauit; de socru autem Petri non tacuit, sed postea. In hoc autem loco, quem nunc consideramus, idem Mattheus post uocationem discipulorum, quibus piscantibus iussit, ut eum sequerentur, narrat eum circumisse Galilaeam docentem in synagogis et praedicantem euangelium et sanantem omnem languorem et collectis ad illum turbis ascendisse in montem et usum fuisse illo sermone prolixo. dat ergo locum intellegendi tunc facta esse quae Marcus post electrat, cum circumiret Galilaeam et doceret in synagogis eorum, tunc
Abbreviated transcription (Latin):
discipulis gesta funt: quȩ int̾¬
ponuntur: a ioħe. hon est autẽ
contrarum ei loco ubi matheus
narrat dominum dixisse petro
tues petrus et fuꝑ hanc petram
edificabo eclesiam meamn. Neq
entin hoc nomen tunc accepisse
intelligenctus est seo tunc potiꝰ
quando ei ioħs dictum eẽ com¬
memorat tu uocaberis cephas
quos interptetatur petrus: ut
eum hoc nomine appellaret. pꝰ¬
ea dominus dicens lues petrus
Non enun ait tu uocaberis ses¬
petrus. seo tues petrus: quod
ei iam dictum erat antea: tu
uocabe kis.
einde contexit natrationẽ
matheus et dicit. Et relic¬
ta cuutate. nararech uenit et
habitauit in capharnaum:
matituna in finibus rabulon
et neptalu. Et cetera quousq
sermo terminetur quem habuit
in monte:. In quo contextu nar¬
rationis attestatur ei marcus
de discipulorum uocatione pe¬
tri et andiee. et paulo post iaco¬
bi et iob̾is. seo cum matheus
continuo comungeret narrati¬
onem ꝓliri ultus sermonis quẽ

Expanded text:
discipulis gesta sunt, quae interdiscipulis gesta sunt, quae interponuntur a Iohanne. non est autem contrarium ei loco, ubi Mattheu narrat dominum dixisse Petro: tu es Petrus et super hanc petram aedificabo ecclesiam meam. neque enim hoc nomen tunc accepisse intellegendus est, sed tunc potius, quando ei Iohannes dictum esse commemorat: tu uocaberis Cephas, quod interpretatur Petrus, ut eum hoc nomine appellaret postea dominus dicens tu es Petrus. non enim ait \'tu uocaberis Petrus, sed tu es Petrus, quod ei iam dictum erat antea tu uocaberis. Deinde contexit narrationem Mattheus et dicit: et relicta ciuitate Nazareth uenit et habitauit in Capharnaum maritimam in finibus Zabulon et Neptalin, et cetera, quo usque sermo terminetur, quem habuit in monte. in quo contextu narrationis adtestatur ei Marcus de discipulorum uocatione Petri et Andreae et paulo post Iacobi et Iohannis. sed cum Mattheus continuo coniungeret narrationem prolixi illius sermonis, quem
Abbreviated transcription (Latin):
adiabolo eẽ temptatum qua¬
ta noctibus: s tacet quio et
tum sit quio ue responderit
Item quoo tucas p̃termisit ift
non tacuit quos angeti min¬
trabant illi ioħ̾s uero totum
cum autem audisset q
ioħs traditus eẽt: seccessit n
galileam. hoc et marcus dicte
hoc et lucas: s lucas de iohe
tractito nichil hoc loco dice
Ioħ̾s autem euangelista pri¬
quam irec ib̾c in gatileam di¬
cit petrum et audream manłi¬
sse cum illo uno die et tuncpe¬
tro nomen imposititin ccmas¬
tea simon uocaretur. Sequenti
autem die lam uolentem eiire
ingalileam: inuenisse philip¬
pum. et ei dixisse. ut sequeretur
cum. inde uentum ẽ: ut etiam
de nathanael enarraret.Tie
lutem tercio ingalilea constitu¬
tum fecisse illuo in chaniam de
aquȩ in uinum confu̾sione mi¬
raculum. Quȩ omnia ceteri euã¬
geliste pretermiserunt: io conte¬
rentes in natrationibus suis: qo
che reuersus sit in galileam. Un¬
de intelligitur. fuisse interposi¬
tos aliquot dies quibus illa de

Expanded text:
diabolo esse temtatum quat noctibus; sed tacet, quid ei dictum sit quidue responderit. item quod Lucas praetermisit, iste non tacuit, quod angeli ministrabant illi. Iohannes uero totum cum autem audisset quod Iohannes traditus esset, secessit in Galilaeam. hoc et Marcus dicit, hoc et Lucas; sed Lucas de Iohanne tradito nihil hoc loco dicit. Iohannes autem euangelista, priusquam iret Iesus in Galilaeam, dicit Petrum et Andream mansisse cum illo uno die et tunc Petro nomen inpositum, cum antea Simon uocaretur. sequenti item die iam uolentem exire in Galilaeam inuenisse Philippum et ei dixisse. ut sequeretur eum. inde uentum est, ut etiam de Nathanahele narraret. die autem tertio in Galilaea constitutum fecisse illud in Cana de aquae in uinum conuersione miraculum. quae omnia ceteri euangelistae praetermiserunt id contexentes narrationibus suis, quod Iesus reuersus sit in Galilaeam. unde intellegitur fuisse interpositos aliquot dies, quibus illa de
Abbreviated transcription (Latin):
domine puer meus iacet in domo
ꝑaliticus: et male. torquetur. s
cetera usq ad eum locum ubia¬
it. er sanatus ẽ puer exilla hoca
hoc de puero centurionis etiam
lucas cominemorat. non sicitr
iste post ieprosium imundatun
quem ille postea recorclatus cos¬
memorauit. s post finem itũ
prolirioris sermonis. Quos itaq
iungit. Cum autem implesset
omnia uerba sua in aures plos
uitrauit capharnaum. centi¬
rionis autem cuisclam seruo
iale habens erat moriturus:

Expanded text:
omo paralyticus et male torquetur, et cetera usque ad eum locum, ubi ait: et sanatus est puer ex hora illa. hoc de puero centurionis etiam Lucas commemorat, non sicut iste post leprosum mundatum, quem ille postea recordatus commemorauit, sed post finem illius prolixioris sermonis, quod ita coniungit: cum autem implesset omnia uerba sua in aures plebis, intrauit Capharnaum. centurionis autem cuiusdam seruus male habens erat mori
Abbreviated transcription (Latin):
etudo: ut iam etiam uulgo ꝑ¬
uentores appellentur. qui poten
tium quorialibet tanquam
in accessibiles anmos ꝑ comie¬
mentium psonarum interpo¬
sitionem. ambitionis arce ꝑtin¬
gunt. Si ergo ꝑuentio nsitate
dicitur ꝑ alios fieri: quanto
magis accessus ꝑ alios fieri po¬
test qui plerumq infra ꝑuen¬
tionem remanet quando potu¬
erit quisq plurunt᷑m quidẽ
accedere: sed tamen ͦ pͥotuerit puenire:
tiam quod uulgo possit intesli¬
gi per auos facto accessu centu¬
rionis ad dominum conpen¬
eum centurio. Uerumptamen
non negligenter intuenda est etiã
scancti euangeliste. attitudo
inxsticȩ locutionis: scom quod
scriptum ẽ in psatmo. accetli¬
te. ad eum et illuminamini.
protude quia fidem centurio¬
nis qua uere acceditur ad ie¬
sum ipse ita laudauit ut dice¬
ret non inuem tantam fidem
in isri. ipsum potuis accessisse
ad ip̃m dicere uoluit prudẽs
euangelista quam illos ꝑ quos
uerba sua miserat. Porro aũt

Expanded text:
etudo, ut iam etiam uulgo peretudo, ut iam etiam uulgo peruentores appeltium quorumlibet tanquam inaccessibiles animos, per convenientium personarum interpositionem, ambitionis arte pertingunt. Si ergo ipsa perventio usitate dicitur per alios fieri, quanto magis accessus per alios fieri potest, qui plerumque infra perventionem remanet, quando potuerit quisque plurimum quidem accedere, sed tamen non potuerit pervenire? etiam quod vulgo possit intelligi, per alios facto accessu Centurionis ad Dominum, compeneum Centurio. 50. Verumtamen non negligenter intuenda est etiam sancti Evangelistae altitudo mysticae locutionis, secundum quam scriptum eat in psalmo: accedite ad eum et inluminamini. proinde quia fidem centurionis,. qua uere acceditur ad Iesum, ipse ita laudauit, ut diceret non inueni tantam fidem in Israhel, ipsum potius accessisse ad Christum dicere uoluit prudens euangelista quam illos per quos uerba sua miserat. porro autem
Abbreviated transcription (Latin):
bis. sh̃c autem ibat cum illis
et cum iam non longet eẽt a
misit ad eum centuuio domo a¬
micos dicens. domine: noli uexa¬
ri. hon enim dignus sum: ut
subtectum meum itres. P ro¬
pter quoo et me ipsum nonsũ
dignum atbitratus ut ueni¬
rem ad te.Sed dicuerbo: et sa¬
nabitur puer meus. Si entm hoc
ita gestum ẽ: quomodo erit ue¬
rum quod matħs narrat. acces¬
sit ad eum quidam centurio.
cum ipse non accesserit sed ami¬
cos miserit. nisi diligenter adu̾¬
tentes intelligamus matheum
non omnimodo deseruisse usi¬
tatum morem loquendi. Hon
solum enim dicere solemus ac¬
cessisse. aliquem etiam anteqͣm
pueniat iluc. quo dlicitur
accessisse: unde etiam dicanus
parum accessit uel multum.
accessit eo quod appecit ꝑueni¬
re. uerum etiam ipsam puẽ¬
tionem cuius adipiscendi cau¬
sa acceditur. dicumis plerum¬
q factam: et si eum ao quem
ꝑuenit non uideat ille qui ꝑ¬
uenit cum ꝑ amicum peruẽ nit
ad aliquem cuuis ei sauoi necce¬
ssarius ẽ. Quod ita tenit consu¬

Expanded text:
s autem ibat cum illis. et cum iam non longe esset a domo, misit ad eum centurio amicos dicens: domine, noli uexari; non enim dignus sum, ut sub tectum meum intres, propter quod et me ipsum non sum dignum arbitratus, ut uenirem ad te; sed dic uerbo et sanabitur puer meus. si enim hoc ita gestum est, quomodo erit uerum quod Mattheus narrat accessit ad eum quidam centurio, cum ipse non accesserit, sed amicos miserit, nisi diligenter aduertentes intellegamus Mattheum non omni modo deseruisse usitatum morem loquendi? non solum enim dicere solemus accessisse aliquid, etiam antequam perueniat illuc quo dicitur accessisse — unde etiam dicimus \'parum accessit\' uel \'multum accessit eo quo appetit peruenire —, uerum etiam ipsam peruentionem, cuius adipiscendi causa acceditur, dicimus plerumque factam, etsi eum ad quem peruenit non uideat ille qui peruenit, cum per amicum peruenit ad aliquem, cuius ei fauor est necessarius. quod ita tenuit consu
Abbreviated transcription (Latin):
t de o¬
pere mo¬
nachoꝵ
librum
scriberẽ.
illa neces
gebant obtemꝑantes apło: alui uero
ita ex oblationibꝰ religiosorum uiue¬
re uolebant. ut nichil oꝑantes ũn¬
de necessaria uł haberent. uł subple¬
rent: sedd potius implere preceptum
euangłicum existimarent. atq iac¬
tarent ubi dñs ait: respicite uolati¬
la celi. et lilia agri: U ne etiam int̃
laicos inferioris propositi. sed tamen
studio feruentes existere ceperunt
tumultuosa certamina. quibus ec¬
clesia turbaretur: aliis hoc. aliis ali¬
ul defendentibus: Huc accedebat qͦd
criniti erant quidam eorum: qui o¬
perandum non eẽ dicebant: Unde
contentiones hinc reprehendentium
inde quasi pugnantium. ꝓ partium
studus augebantur: Propter hec
uenerabilis senex aurelius. ecclesie

Expanded text:
t de opere monachorum librum scriberem, illa necessgebant optemperantes apostolo, alii uero ita ex oblationibus religiosorum uiuere uolebant, ut nihil operantes, unde necessaria uel haberent uel supplerent, se potius implere praeceptum apostolicum existimarent atque iactarent, ubi dominus ait: respicite uolaticoeli et lilia agri . Unde etiam inter laicos inferioris propositi, sed tamen studio ferventes, existere coeperant tumultuosa certamina, quibus Ecclesia turbaretur, aliis hoc, aliis aliud defendentibus. Huc accedebat quod criniti erant quidam eorum, qui operandum non esse dicebant. Unde contentiones, hinc reprehendentium, inde quasi purgantium, pro partium studiis augebantur. Propter haec venerabilis senex Aurelius, Ecclesi
Abbreviated transcription (Latin):
omuisscriba cloctus in regno cȩ¬
lorum similis ẽ. homini patri fa¬
milias: qui ꝓfert de thesauro suo
noua et uetera. Post illud quod
narratum ẽ. de. matre. et fr̃ibus
dñi hoc eomio gestum ẽẽ: et eum
ordinem math̾m etiam in narrã¬
do tenuisse ea res insinuat: quia
cum illuc transiret ita contexit
ut diceret. In illo die: exiens ih̾c de
domo sedebat secꝰ mare: et congre¬
gatȩ sunt ad eum turbȩ multȩ
sum entm dicit in illo die nisi
forte dies more scripturarum
tempus significet satis indicat
aut hoc confrequenter gestum.
aut non multa int̾poni potuisse:
Marine quia et marcus ettm
ordinem tenet lucas autem post
illud qd̾ narrat de. matre. et fra¬
tribus domini maliuotransit
nec eo transitu conerionem ali¬
quam facit: quahiuc ordin re¬
pugnare uideatrr. Omntum
gͦ horum quȩ matheus dũm
locutum ẽẽ. narrauit quȩ cum
illo dixerunt marcus et lucas.
non habent repugnantiȩ que¬
stionem. Quȩ autem ipse solus
dirit:muito magis sine contro¬

Expanded text:
scriba doctus in regno caelorum similis est homini patrifamilias, qui profert de thensauro suo noua et uetera. post illud quod narratum est de matre et fratribus domini hoc continuo gestum esse et eum ordinem Mattheum etiam in narrando tenuisse ea res insinuat, quia, cum illic transiret, ita conexuit, ut diceret: in illo die exiens Iesus de domo sedebat secus mare et congregatae sunt ad eum turbae multae. cum enim dicit in illo die — nisi forte dies more scripturarum tempus significet —, satis indicat aut hoc consequenter gestum aut non multa interponi potuisse, maxime quia et Marcus eum ordinem tenet. Lucas autem post illud quod narrat de matre et fratribus domini in aliud transit nec eo transitu conexionem aliquam facit, qua huic ordini repugnare uideatur. omnium ergo horum quae Mattheus dominum locutum esse narrauit, quae cum illo dixerunt Marcus et Lucas, non habent repugnantiae quaestionem; quae autem ipse solus dixit, multo magis sine contro
Abbreviated transcription (Latin):
mam. ut diceret frunt omnes qͣ¬
draginta duȩ. Uns quippe in sl
progeneratoribus bis numeratur
id est iheconias a quo facta ẽ. quę¬
dam in extraneas gentes deflȩrio
quando in babiloniam transimi¬
gratum ẽ Ubi autem ordo arecti¬
tudine flectitur. atq ut eat in di¬
iltud quos in angulo ẽbis nume¬
ratur. in fine sciulicet prioris ordi¬
nis et in capite ipsius deflerionis
Et hoc ipsum iam p̃figurabat.
.xp̃m a circuncisione ad p̃puttum
tamquam ab ierłm ad babiloniã
quodam modo migratum. et hinc
atq hinc utrisq in se credentibus
tamquam lapidem angularem
futurum. Nec tunc in figura pꝑa¬
bat deus: rebus inueritate uentu¬
ris. Nam et ipse iechonias ubi an¬
gutus iste p̃figuratus ẽ. int̃preta¬
tur p̃paratio dei. Sic ergo iam qͣua¬
draginta duȩ quoo factitut ter:
quatuordecim. sed ꝓpter unum
bis numeratum quadraginta u

Expanded text:
mam ut diceret: fiunt omnes qumam ut diceret: fiunt omnes quadraginta duae. unus quippe in illis progeneratoribus bis numeratur, id est Iechonias, a quo facta est quaedam in extraneas gentes deflexio, quando in Babyloniam transmigratum est. ubi autem ordo a rectitudine flectitur adque, ut eat in diillud quod in angulo est bis numeratur, in fine scilicet prioris ordinis et in capite ipsius deflexionis. et hoc ipsum etiam praefigurabat Christum a circumcisione ad praeputium, tamquam ab Hierusalem ad Babyloniam quodammodo migraturum et hinc adque hinc utrisque in se credentibus tamquam lapidem angularem futurum. haec tunc in figura praeparabat deus rebus in ueritate uenturis. nam et ipse Iechonias, ubi angulus iste praefiguratus est, interpretatur \'praeparatio dei\'. sic ergo iam non quadraginta duae, quod faciunt ter quattuordecim, sed propter unum bis numeratum quadraginta u
Abbreviated transcription (Latin):
ne et meridie: quadraginta autẽ
quater habent decem: porro ipsa
decem. abuno usq ad quatuor.
ꝓgrediente numero consumman¬
tur. Ad hunc igitur mundum et
ad istam terrenam mortalem ꝙ
uitam hominum ad nos regendos
in temptatione. laborantes uenien¬
tem regem. xp̃m matheus suscipi¬
ens. exorsus a abraham. et emime¬
rauit quadragtuta homines. Ab tꝑ¬
sa eium gente. hebreorum quȩ ace¬
teris gentibus ut distingueretur
deus de t̾ri sua et de cognatione.
sua seꝑauit abraham. xp̃c uenit
incarne: ut et hoc adeum distinc¬
tius ꝓhandum et p̃mintiandũ
marime ꝑtineret. quoo ꝓmitteba¬
tut. ex qua eẽt gente uenturus
cum enu quaterdenas generati¬
ones tribus cdist̾rxiss articulis
dicens ab abraham usq ad dauio
generationes eẽ. quatuor degm. et
adauts usq ad transinigrationẽ
babilonis. alias quatuordecum. to¬
tidem q alias usq ad natiuitatẽ
xp̃i. non tamen eas diͣrit in sitm¬

Expanded text:
ne et meridie. quadraginta autem ne et meridie. quadraginta autem quater habent decem. porro ipsa decem ab uno usque ad quattuor progrediente numero consummantur. Ad hunc igitur mundum et ad istam terrenam mortalemque uitam hominum ad nos regendos in temptatione laborantes uenientem regem Christum Mattheus suscipiens exorsus est ab Abraham et enumerauit quadraginta homines. ipsa enim gente Hebraeorum, quae a ceteris gentibus ut distingueretur, deus de terra sua et de cognatione sua separauit Abraham, Christus uenit in carne, ut et hoc ad eum distinctius prophetandum et praenuntiandum maxime pertineret, quod promittebatur, ex qua esset gente uenturus. cum enim quater denas generationes tribus distinxisset articulis dicens ab Abraham usque ad Dauid generationes esse quattuordecim et a Dauid usque ad transmigrationem Babyloniae alias quattuordecim totidemque alias usque ad natiuitatem Christi, non tamen eas duxit in sum
Abbreviated transcription (Latin):
nium. Quibus diebus quadragi¬
ta. etiam temptabatur a diabolo:
quid alud quam ꝑ omne huius
seculi tempus temptationem nrãm
incarne sua. quam de nr̃a mortali¬
tate assumere. diguatus ẽ. p̃figuiãs
post refurrectionem quoq non
amplius quam dies quadragin¬
ta cum discipulis in hac t̾ra eẽ. uo¬
int. huic eorum uitȩ adhuma¬
nam conuersationem cominix¬
tus: et cum illis alimenta mor¬
taltum quanius iam non mori¬
turus accipiens. ut ꝑ ipsos qua¬
draginta dies significaret se oc¬
cuita p̃sentia quod ꝓmiserat im¬
pleturum quando ait. Ecce ego
uobiscum sum usq ad confum¬
mationem seculi. Cur autem iste
mimerus. hanc temporalem uit᷑a¬
terrenam q significet. ula interum
causa de ꝓximo occurrit quanius
alia fortasse secrecior sit quia et
tempora annorum quadriptitis
uicibus currunt: et mundus ip̃e
quatuor partibus terminatut:
quas aliquando uentorum no¬
mine scriptura cominemorat
aboriente et occidente: et aquilo¬

Expanded text:
unium, quibus diebus quadragiunium, quibus diebus quadraginta etiam temptabatur a diabolo, quid aliud quam per omne huius saeculi tempus temptationem in carne sua, quam de nostra mortalitate adsumere dignatus est, praefigurans? post resurrectionem quoque non amplius quam dies quadraginta cum discipulis in hac terra esse uoluit huic eorum uitae adhuc humana conuersatione commixtus et cum illis alimenta mortalium, quamuis iam non moriturus, accipiens, ut per ipsos quadraginta dies significaret se occulta praesentia, quod promiserat, impleturum, quando ait: ecce ego uobiscum sum usque in consummationem saeculi. cur autem iste numerus hanc temporalem terrenamque significet uitam, illa interim causa de proximo occurrit, quamuis sit alia fortasse secretior, quod et tempora annorum quadripertitis uicibus currunt et mundus ipse quattuor partibus terminatur, quas aliquando uentorum nomine scriptura commemorat, ab oriente et occidente, ab aquilo
Abbreviated transcription (Latin):
dei. Quam significat etiam illa iu¬
ga ferrea de qua legitur in psalmo
reges eos in uirga ferrea: cum fupiꝰ
dixisset. Ego autem constitutus sum
rex ab eo suꝑ sxon montem scm̃ eius
Reguntur enim etiam bom in uirgi
ferrea: de quibus dicitur. tempus e
ut iudicum incipiat de domo omͣ
Et si uitrum a nobis: qualis finis
erit eis qui non crediderunt dei euã¬
gelio. Et si iustus uix salluus erit.
ao quos ꝑtinet quod sequitur. tan¬
quam uas siguli conteres eos. Reqĩ¬
tur enim boni ꝑ hanc discipliuam
mali uero cominimiuntur. Quitã¬
quam idem ipsi cominemorantur
ꝓpter una atq eadem sacramenta
quȩ habent cominiinia mali cum
bonis. Quia ergo munerus iste iabo¬
riosi huius temporis sacramentum:
quo sub disciplina regis. xp̃i qͣduer¬
sus cliabolum dimicamus: etiam
illud declarat. quoo quadraginta
dierum igunium. hoc ẽ humilia¬
ti onem anmȩ consecrauit. et iex
et ꝓphe ꝑ moiseu et heliam qui qua¬
dragenis diebus ieumauerunt et
euangelium ꝑ ipsius domini ien¬

Expanded text:
dei. quam significat etiam illa uirga ferrea, de qua in psalmo legitur: reges eos in uirga ferrea, cum superius dixisset: ego autem em constitutus sum rex ab eo super Sion montem sanctum eius. reguntur enim etiam boni in uirga ferrea, de quibus dicitur: tempus, ut iudicium incipiat a domo domini, et si initium a nobis, qualis finis erit eis qui non credunt dei euangelio? et si iustus uix saluus erit, ad quos pertinet quod sequitur: tamquam uas figuli conteres eos. reguntur enim boni per hanc disciplinam, mali comminuuntur, qui tamquam idem ipsi commemorantur propter una adque eadem sacramenta, quae habent communia mali cum bonis. Quia ergo numerus iste laboriosi huius temporis sacramentum est, quo sub disciplina regis Christi aduersus diabolum dimicamus, etiam illud declarat, quod quadraginta dierum ieiunium, hoc est humilationem animae, consecrauit et lex et prophetae per Moysen et Helian, qui quadragenis diebus ieiunauerunt, et euangelium per ipsius domini iei
Abbreviated transcription (Latin):
isti panes fiant. Qui respondẽs
ne uiuit homo: seo iomniuer¬
bo quod ꝓcedit de ore dei. et.
cetera usq ad io quos dictum &¬
est. tunc reliquit eum diabor
et ecce angeli accesserunt et m¬
nistrabant ei. totum hoc stm¬
liter lucas narrat: et sinones¬
oem ordine: Unde incertumẽ
quod puus factum sit: utru
regna terre prius demonstrata
sint ei. et post ea in ꝑtunam ten¬
pli leuatus sit. an hoc priuse
uiuo post ea. Nichi tamen a
remr: diun omnia facta: rẽ n
nifestum sit. Et quod alus ua¬
bis casdem sententias lucase¬
plicat. non semꝑ cominenda¬
dumẽ: cum nichu depereat

Expanded text:
nes fiant. qui respondens lo uiuit homo, sed in omni uerbo, quod procedit de ore dei, et cetera usque ad id quod dictum est: tunc relinquit eum diabolus et ecce angeli accesserunt et ministrabant ei. totum hoc similiter Lucas narrat, etsi non eodem ordine. unde incertum est, quid prius factum sit, utrum regna terrae prius demonstrata sint ei et postea in pinnam templi leuatus sit, an hoc prius et illud postea. nihil tamen ad rem, dum omnia facta fuisse manifestum sit; et quod aliis uerbis easdem sententias Lucas explicat, non semper commendandum est, quam nihil depereat
Abbreviated transcription (Latin):
ductiorem hunc domini sermo¬
nem indicat et in eo quedam cõ¬
memorat qualia matłis in ilio
sermone qui ẽ: habitus in mon¬
te que bis dicta intelligimus. et
ibi scilicet et hic. derminato aũt
isto sermone. in aliud ꝑgit lucas.
In quo utrum ordinem rerum
gestarum seruet incertum ẽ:i
ta enim connectit. Et cum loq̃¬
retur rogauit eum quidam pha¬
riseus ut pranderet apuo se. Nõ
autem ait cum hec loqueretur:
s cum loqueretur. Nam si dixis¬
set cum hec loqueretur: necces¬
sario cogeret intelligere: hoc or¬
dine non tantum a se fuisse.
narrata: uerum et a domino ge¬
equitur gͦ maths: et ddi¬
cit. Aohuc eo loquente. ad
tui bas: ecce mater eus et fuitres

Expanded text:
ductiorem hunc domini sermoductiorem hunc domini sermonem indicat et in eo quaedam commemorat, qualia Mattheus in sermone illo, qui est habitus in monte, quae bis dicta intellegimus, et ibi scilicet et hic. terminato autem isto sermone in aliud pergit Lucas, in quo utrum ordinem rerum gestarum seruarit incertum est. ita enim conectit: et cum loqueretur, rogauit eum quidam Pharisaeus, ut pranderet aput se. non autem ait cum haec loqueretur\', sed cum loqueretur. nam si dixisset cum haec loqueretur\', necessario cogeret intellegere hoc ordine non tantum a se fuisse narrata, uerum et a domino geequitur ergo Mattheus et dicit: adhuc eo loquente ad turbas ecce mater eius et frat
Abbreviated transcription (Latin):
io signum querebant. Et hoc
adnectit post ea quam int̃posu¬
it de muliere quȩ dirit domi¬
no beatus uenter qui te porta¬
uit. hanc autem mulierem in¬
terponit cum de sermone do¬
mini commemorasset quoo sp̃c
ummundꝰ exiens ab homine re¬
tam. Post mulierem gͦ illam cũ
diceret responsum ẽẽ de signo
turbis qd̾ de celo quetebant:
int̃posita similitudine ione ꝓ¬
phetȩ.deinde continuato ser¬
mone ipsius domini cõmemorat
dictum de regina austri. et de. ni¬
niuitis. Ita potus aliquio comme¬
morauit qd̾ matłs tacuit: quam
aliquio p̃termisit eorum quȩ hoc
loco ille narrauit. Quis autem ñ
uideat suꝑfluo queri. quo ua
ordine. dominus auerit cum et
hoc discere debeamus ꝑ euangelis¬
tarum excellentissimam auctori¬
tatem non eẽ mendatium. si qͥs¬
quam non hoc ordine. cuius qͥ.
sermonem digesserit. quo ile
a quo ꝓcessit. cum ipsius ordinis
nichil int̾ sit ad rem. siue. ita. si¬
ue ita sit: Et adhuc lucas pro¬

Expanded text:
lo signum quaerebant; et hoc lo signum quaerebant; et hoc adnectit, posteaquam interposuit de muliere, quae dixit domino: beatus uenter, qui te portauit. hanc autem mulierem interponit, cum de sermone domini commemorasset, quod spiritus inmundus exiens ab homine remum. post mulierem ergo illam, cum diceret responsum esse turbis de signo, quod de caelo quaerebant, interposita similitudine Ionae prophetae. deinde continuato sermone ipsius domini, commemorat dictum de regina Austri et de Nineuitis. ita aliquid potius commemorauit quod Mattheus tacuit quam aliquid praetermisit eorum quae hoc loco ille narrauit. quis autem non uideat superfluo quaeri, quo illa ordine dominus dixerit, cum et hoc discere debeamus per euangelistarum excellentissimam auctoritatem non esse mendacium, si quisquam non hoc ordine cuiusquam sermonem digesserit quo ille a quo processit, cum ipsius ordinis nihil intersit ad rem, siue ita siue ita sit? et adhuc Lucas pro
Abbreviated transcription (Latin):
cit quod matheus. Et quod digi¬
tum dei appellat spiritum dei:
ab eadem sententia non recedit
Quinpotius et aliquio docet ut
nouertintis quemaomodum in¬
telligamus ubicumq scriptitra¬
rum legerimus digitum dei. In
alus autem quȩ non hic dicunt
marcus ex lucas nilla controu̾¬
sia ẽ. nec in hisquȩ aliquanto a¬
liter dicunt quia eadem senten¬
tia .ST
equitur matheus et dicit
Turesponderunt ei qui¬
dam de scribis et phariseis: di¬
centes. Magister uolumus a te sig¬
num uidere: Et cetera usq ad
illud ubi ait. Sicerit et genera¬
tiom huic pessimȩ. Nec etiam
lucas narrat eo qtudem loco: s
aliquanto dispari ordine: Nam
illuo quoo petierunt signum
a domino de celo: supra cõme¬
morauit post illuo de muto mi¬
raculum. Et non ibi retulit qͥd
eis ad hoc dominus respondiss
s pꝰ ea quam turbȩ concurris¬
sent dicit hoc responsum fuis¬
se eis quos dat intelligi suꝑius
a se commemoratos quod de cȩ¬

Expanded text:
cit quod Matthaeus : et quod digicit quod Matthaeus : et quod digitum Dei appellat Spiritum Dei, ab eadem sententia non recedit; quin potius et aliquid docet, ut noverimus quemadmodum intelligamus ubicumque Scripturarum legerimus digitum Dei. In aliis autem, quae non hic dicunt Marcus et Lucas, nulla controversia est; nec in his quae aliquanto aliter dicunt, quia eadem sententia estus et dicit: tunc responderunt ei quidam de scribis et Pharisaeis dicentes: magister, uolumus a te signum uidere, et cetera usque ad illud ubi ait sic erit et generationi huic pessimae. haec etiam Lucas narrat eo quidem loco, sed aliquanto dispari ordine. nam illud quod petierunt signum a domino de caelo supra commemorauit post illud de muto miraculum et non ibi rettulit, quid eis ad hoc dominus respondisset, sed postea cum turbae concurrissent, dicit hoc fuisse responsum eis quos dat intellegi superius a se commemoratos, quod de cae
Abbreviated transcription (Latin):
atheus sequitur et di¬
cit. Tunc oblatus ẽ ei de¬
inonum habens cecus et mu¬
tiis: et ciuait ertm ita ut lo¬
queretur er uideret. hoc non isto
ordine sed post alia multa lucas
commemorat. et mutum dicit
tantum: non etiam cecum. Sedñ
ei eo quod aliquio tacet: de alio
dicere putandus ẽ. Ea eium seq̃n¬
stupebant omnes turbe:
dicebant. Numquio hic ẽ filius
dauid: Pharisei autem audien¬
tes: direrunt. Hic non eicit demo¬
nes: nisi tn beelzebub priucipe
demoniorum. Ih̾c autem sciens
cogitationes eorum dixit eis.
omne regnum diuisu mn con¬
tra se: de solabitur. Et cetera usq
ad illud ubi ait.Ex uerbis tiuis
uistificaberis: et exuerbis tuis
condempnaberis. Marcus nonex
occasione illius muti fubicit
dictum de iħu: quod inbeel¬
tebub eicit demonia. sed post alia
quȩdam quȩ solus cominemorat
hoc quoq subnectit siue alio lo¬
co id recolens et adtiugens: siue
aliquid p̾temiteus. et deuide ad
hunc ordinem rediens. Lucas au¬
tem pene: totidem uerbis hoc di¬

Expanded text:
 sequitur et dicit: tunc oblatus est ei demonium habens caecus et mutus et curauit eum ita ut loqueretur et uideret. hoc non isto ordine. sed post alia multa Lucas commemorat et mutum dicit tantum. non etiam caecum. sed non ex eo quod aliquid tacet de alio dicere putandus est, ea enim sequenstupebant omnes turbae et dicebant: numquid hic est filius Dauid? Pharisaei autem audientes dixerunt: hic non eicit demones nisi in Belzebul principe demoniorum. Iesus autem sciens cogitationes eorum dixit eis: omne regnum diuisum contra se desolabitur, et cetera usque ad illud ubi ait: ex uerbis tuis iustificaberis et ex uerbis tuis condemnaberis. Marcus non ex occasiondictum de Jesu quod in Beelzebub ejiceret daemonia; sed post alia quaedam, quae solus commemorat, hoc quoque subnectit, sive alio loco id recolens et adjungens, sive aliquid praetermittens, et deinde ad hunc ordinem rediens . Lucas autem pene totidem verbis hoc di
Abbreviated transcription (Latin):
et discipuli eiꝰ. Et hic utiq cum di¬
at factum ẽ in una dieium: satis
indicat non neccesse ẽẽ: ut hȩc di¬
es intelligatur inqua hoc gestum
ẽ uelilla quȩ continuo sequitur.
ichil itaq hͣt repugnantie cum

Expanded text:
et discipuli eius. et hic utique cum diet discipuli eius. et hic utique cum dicit: factum est in una dierum, satis indicat non necesse esse, ut haec dies intellegatur, in qua hoc gestum est, uel illa, quae continuo sequitur. nihil itaque habet repugnantiae cum
Abbreviated transcription (Latin):
et fr̃ et soror et mater ẽ. hoc sine
dubio consequenter gestum artes¬
ligere debemꝰ. premisit eiuum cm
ao hoc narrandum tuatusiret. a¬
huc eo loquente ad turbas. Quio
ẽ autem adhuc. nisi illus qd uoꝰ¬
quebatur: Non enim dixit et e
loquente ad turbas ecce matero
ius et frater: s adhuc eo loquen¬
te cum dicit: cogit intelligi. hec
loquente. quȩ suꝑnis indicabar
Nam et marcus post᷑ de blaphe
lit et ueniuint inqͥt mat̾ eius e
fr̃s p̃t̾missis quibusdam quȩ in
eodem tertu sermonis dñi et ma¬
theus ꝓlirius marco. et lucas pli¬
.rius matheo. posuerunt. Lucas
autem non huius rei gestȩ ordi¬
nem tenuit: s p̃occupauit hoc
et recordatum ante narrauit. It¬
niq hoc sicint̾posuit. ut solutũ
appareat aneru et suꝑiorum e
posteriorum. Post cominemorate
eium quasdam ꝑabolas domim
ita hoc de matre et fr̃ibus eiusre
ad eum uenerint. Rursus cumet
hinc transut: tta loquitur. fatũ
ẽ. uttem inquit inuna dierum:
et ipse ascendit in nauiculam ⁊¬

Expanded text:
soror et mater est . Hoc sine dubio consequenter gestum intelligere debemus. Praemisit enim, cum ad hoc narrandum transiret, Adhuc eo loquente ad turbas: quid est autem, Adhuc, nisi illud quod loquebatur? non enim dixit \'et eo loquente ad turbas ecce mater eius et fratres. sed adhuc eo loquente cum dicit, cogit intellegi \'haec loquente quae superius indicabat. nam et Marcus post illud quod lit: et ueniunt, inquit, mater eius et fratres praetermissis quibusdam, quae in eodem textu sermonis domini et Mattheus prolixius Marco et Lucas prolixius Mattheo posuerunt. Lucas autem non huius rei gestae ordinem tenuit, sed praeoccupauit hoc et recordatum ante narrauit. denique hoc sic interposuit, ut solutum appareat a nexu et superiorum et posteriorum. post commemoratas enim quasdam parabolas domini ita hoc de matre et fratribus eius read eum uenerint —, rursus cum et hinc transit, ita loquitur: factum est autem, inquit, in una dierum et ipse ascendit in nauiculam
Abbreviated transcription (Latin):
dicentem. et cetera tisq ad illu
quod ait. Et in nomine. eus
gentes sperabunt. Noc solusit
cominemorat: illi duo in au
ꝑrererunt. Ordine sane rei ge¬
tȩ. uidetur marcus aliquant¬
ium tenuisse: quidicit ilim
cognita maligna aduersum
se. dispositione. iudeorum se¬
cessisse. ad mare cum discipulis
siuis et ad eum turbas confuu¬
xisse: et sanasse. eum plurunos
Unde autem ceperit in. iludi¬
re non quod ordine utx appaie
uenisse. ad eum turbas potuit:
ntm hoc etiam et atio tempar
anubi dicit ascendit umt¬
tem: quod et lucas indetur
memorasse dicens. factitin est
autem in illis diebus: enit
in montem orate. Dicendo eñ

Expanded text:
dicentem, et cetera usque ad illud quod ait: et in nomine eius gentes sperabunt. hoc solus iste commemorat, illi duo in alia perrexerunt. ordinem sane rei gestae uidetur Marcus aliquantulum tenuisse, qui dicit Iesum cognita maligna aduersum se dispositione Iudaeorum secessisse ad mare cum discipulis suis et ad eum turbas confluxisse, sanasse eum plurimos. unde autem coeperit in aliud ire, non quod ordine sequeretur, conuenisse ad eum turbas -potuit enim hoc iam et alio tempore — an ubi dicit: ascendit in montem. quod et Lucas uidetur commemorare dicens: factum est autem in illis -diebus, exiit in montem orare; dicendo
Abbreviated transcription (Latin):
ipse uero illis de oue ꝓposuent sĩ¬
militudinem. dicens quis er nob̾
homo qui habeat ouem imam.
et si ceciderit hȩc sabbatis info¬
ueam nonne tenebit et leuabit
eam: quanto melior ẽ homo oue
itaq licet sabbatis benefacere:
cum marcus et lucas illos poti¬
us adomino interrogatos ẽẽ.¬
ꝑ hibeant. licet sabbato benefa¬
cere an male: amiam saluua
faccre an ꝑcdere: Itaq intelli¬
gendum ẽ. quoo illi pruis int̾¬
rogauerint dominum silicet
sab̾bato curare. Deinde. quod in¬
telligens cogitationes eort adi¬
tum accusandi querentium:
constituit in medio itum qu̾e
fucrat sanaturus: et int̾roga¬
uit quȩ marcus et lucas etun
interrogasse. commemorant: ac
tunc uis tacentibus proposui¬
sse similitudinem de oue et
conclusisse qd̾ iiceat sabbato be¬
nefacere: Postremo cirtuins pec¬
tis eis cum ira sicut marcus dicit.
contristatum suꝑ cecitatem cor¬
dis eoritm. cixisse homini et¬
tende manum tuam: S eqͥ¬

Expanded text:
ipse uero illis de oue proposuerit siipse uero illis de oue proposuerit similitudinem dicens: quis erit ex uobis homo qui habeat ouem unam, et si ceciderit haec sabbatis in foueam, nonne tenebit et leuabit eam? quanto melior est homo oue? itaque licet sabbatis bene facere, cum Marcus et Lucas illos potius a domino interrogatos esse perhibeant: licet sabbato bene facere an male? animam saluam facere an perdere? itaque intellegendum est quod illi prius interrogauerint dominum, si licet sabbato curare, deinde quod intellegens cogitationes eorum aditum accusandi quaerentium constituerit in medio illum quem fuerat sanaturus et interrogauerit quae Marcus et Lucas eum interrogasse commemorant, ac tunc illis tacentibus proposuisse similitudinem de oue et conclusisse, nefacere. Postremo circumspectis eis cum ira, sicut Marcus dicit, contristatum super caecitatem cordis eorum dixisse homini, Extende manum tuam. Sequ