comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
prim̃ ꝓcedere non pot̾i. non mag̃ ꝙͣ
di umi᷑ legatus ita fuis. angingulis.
aut impedient inuicẽpp̃ uoluntate
aut si eaͣ non refragabitur singu-
garip̃t: ita ⁊ tapitis dimimicõne
amissus. legari. ut adiciatur quo¬
trens quis capite minittus ert. dõ
lego. ł sic quoctens amissus ent ⁊
tũc si capitis minucdne amittatur
repetitus utdebitur. unde tractatu:
si cui qm diuuiuat itsusfitũs lega¬
tusgit. an uideatur repetitus quoci¬

Expanded text:
pr‹o›cedere non poterit, non magis quam si uni legatus ita fuisset an singulis aut impedient inuicem propter uoluntatem aut, si ea non refragabitur, singulgari potest, ita et capitis minutione amissus legari potest, ut adiciatur: 'quotiensque capite minutus erit, ei lego', uel sic 'quotiens amissus erit': et tunc, si capitis minutione amittatur, repetitus uidebitur. unde tractatum est, si cui quamdiu uiuat usus fructus legatus sit, an uideatur repetitus
Abbreviated transcription (Latin):
nis ꝓpͣriesas rruda: Cum ailegatari.¬
um imũ substitua s cui alt̾nis annis
legatus i sit usust. plenasit apid
heredem ꝓprrietas eotempe qua ĩus
fruendi legatanionz. Quod giexdti¬
ob illis atter decedat ꝑ inces temꝑũ:
non concurrente aitero. integros ficũs
hũit.: ¶ Si non mnors s capitis dimi.¬
nutõ interteisit qr pła legata sunt il m¬
lius annitmn. si modo ius frueroi ha¬
buit usust̃ amissus erit. qõ ⁊ in uno
legatario qui ficũs in annos singłos
accepit defendend ÷ ut memoratõ teꝑ¬
itͣm: repet cõnis potestatem bãt. ¶Cͥ

Expanded text:
nis proprietas nuda est, cum, si legatarium unum substituas, cui alternis annis legatus sit usus fructus, plena sit apud heredem proprietas eo tempore, quo ius fruendi legatario non est. quod si ex duobus illis alter decedat, per uices temporum non concurrente altero fructus integri habuit. Si non mors, sed capitis deminutio intercesserit, quia plura legata sunt, illius anni tantum, si modo ius fruendi habuit, fructus amissus erit: quod et in uno legatario, qui fructum in singulos annos accepit, defendendum est, ut commemoratio temporum repetitionis potestatem habeat. Cum
Abbreviated transcription (Latin):
domo ususfuit. recinet mominus
usum. qm̃adm̃ si familiam suam
in domo reliquis ẽacͣs ꝑegrinaretis
⁊ b mag̃ dicendum: siuxorem in do-¬
mo reliquerit maritus cum ip̃i ma-¬
rtito usus domus legatus sit. ¶dem.¬
ftc̃us. cũ ⁊ tpaꝓprietas eo casuamittat
ac nec piscanto quidem retinere potimꝰ
decessit aqua quouenit: restitiitur
pprietas. ita et usumt: restituerroum

Expanded text:
domo usus fuerit retinetur nihilo minus usus, quemadmodum si familiam suam in domu reliquisset eaque peregrinaretur. et hoc magis dicendum est, si uxorem in domu reliquerit maritus, cum ipsi marito usus domus legatus sit. Idemetiam ipsa proprietas eo casu amittatur: ac ne piscando quidem retinere poterimdiscesserit aqua, quo uenit, restituitur proprietas, ita et usum fructum restituendum
Abbreviated transcription (Latin):
ro solum ꝑpetuo eiusdemiuri manͣ¬
sifs. ita rouerum puto si flurm̃ mnun¬
dacone ortum octupauit. samsi aiͭ¬
ueo mutato inde manarecepi: amit¬
ti usumt existimo. curo hiis locus al.¬

Expanded text:
 solum perpetuo eiusdem iuris mansisset. ita id uerum puto, si flumen inundatione hortum occupauit: nam si alueo mutato inde manare coeperit, amitti usum fructum existimo, cum is locus al
Abbreviated transcription (Latin):
uociens nec hõmum nec p̃dioꝵs̃.¬
uitutes sunt qr nichil uitinoꝵ in¬
terest. non uaiet itłuti ne ꝑ fund̾
tuum eas aut ͣ sbi confistas. ⁊dõ
si michi concedas ius tibi non ẽẽ tũ¬
co tuouti frui: mͥ agitur. aliter
atq si mcm concedas ius tͥ nonẽẽ
in fundo tuo aqm querere minu¬
ende aque mee grã. ¶ Seruitutũ
non ea natura: ut auiquid fatiat
quis uelud uirdariatollat. aut
ameniorem ꝓspectumpret̾cet aũ
ins ut in suo pĩgat. s ut aligiud
uitutis dan. situai ip̃ius fundi no¬
mine ntir repecito dabitur ⁊dem
suariconuenit. ⁊ meo ad ꝙ̃ uesti

Expanded text:
uotiens nec hominum nec praediorum seruitutes sunt, quia nihil uicinorum interest, non ualet, ueluti ne per fundum tuum eas aut ibi consistas: et ideo si mihi concedas ius tibi non esse fundo tuo uti frui, atque si concedas mihi ius tibi non esse in fundo tuo aquam quaerere minuendae aquae meae gratia. Servitutium non ea natura est, ut aliquid faciat quis, veluti viridia tollat aut amoeniorem prospectum praestet, aut in hoc ut in suo pingat, sed ut aliquid ervitutis dari, sicuti ipsius fundi utilis petitio dabitur. idem servari convenit et
Abbreviated transcription (Latin):
s̾uitute simpedit s innittendi ꝓ te¬
genoi ꝓiciendiue. Item fluminũ:
⁊ stillicioioꝵ. s̃uitutes impedit. qr
⁊censm quod supra id solui inter
uicini sustinere debeant: mecum in
solconm agi potest decum uero nłło
Sunt altius tollendi. ⁊ offitiendi or¬
luminib uicini. aut non extollẽdi
item ftillicionum ad u̾tendi in tectũ
ł aream uicini aut ñ ad ĩttendi. Itẽ
nr̃a excipiat. Oum aũ sirttus impo¬
nitur ne lumimbu officiatur: u m¬
axime adepti uidemur: neius sit ui¬
tino iruitus nob alitus ed ifitare. at

Expanded text:
sed immittendi protegendi prohibendi, item fluminum et stillicidiorum servitutem impedit, quia caelum, quod supra id solum intercvicini sustinere debeant, mecum in solidum agi potest, tecum nullo sunt: altius tollendi et officiendi ‹lu›minibus uicini aut non extollendi: item stillicidium auertendi in tectum uel aream uicini aut non auertendi: item nostra excipiat: cum autem seruitus imponitur, ne luminibus officiatur, hoc maxime adepti uidemur, ne ius sit uicino inuitis nobis altius aedificare at
Abbreviated transcription (Latin):
datus. aut pret̾itus. ant emancipa¬
tus. nam ⁊ fĩ pot̃ ut ꝑ fraudẽ in eũ
coslata bona pris pp̃titelam reuoca¬
ri oporteat. ¶ De utio dubitan ꝓoł
siaitus tutelam gessit neptit ex fili¬
o nate emacipato an nepoti ex alto
filio eam collocareposut. suemanti¬

Expanded text:
datus aut praeteritus emancipatus: nam et fieri potest, ut per fraudem in eum collocata bona patris propter tutelam reuocari oporteat. De uno dubitari potest, si auus tutelam gessit neptis ex filio emancipato natae, an nepoti ex altero filio eam collocare possit siue emanci
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ arbqres om̃s excepte indentum.
huꝰ reiempcõm posse fi̾ dixiq̃
er meis edib intiras edes ꝓiecta
sunt ut ea mͥ itahr̃e liceat de qr
diie prim̃ seqndumcẽ qd̾ apparet
actum eẽ. ꝙ si in obscino ẽẽt que¬
cumq glans ex hiis arlorib que
cesenoneent cecidisset uenditoris
ẽẽ. ea aũ que marborib fuissẽt eo

Expanded text:
 arbores omnes exceptae videbuntur. Huius rei emptionem posse fieri dixi: "quae ex meis aedibus in tuas aedes proiecta sunt, ut ea mihi ita habere liceat", deque ea re endum esse quod appareret actum esse: quod si in obscuro esset, quaecumque glans ex his arboribus quae caesae non essent cecidisset, venditoris esse, eam autem, quae in arboribus fuisset eo
Abbreviated transcription (Latin):
itttoi partem dimidiam ea lege
uẽtididisti ut emptor atteram ꝑ¬
posse ex uendito agi ut id qd̾ nuen̾¬
it fiat. Ego contra puto. si mͦ ideo
uilius fundum uendidistrut ħ tͥ
tus fuerat. eoq iure utimur. Lab̃¬

Expanded text:
i partem dimidiam ea lege vendidisti, ut emptor alteram pposse ex vendito agi, ut id quod convenerit fiat. ego conuilius fundum uendidisti, ut haetus fuerat: eoque iure utimur.
Abbreviated transcription (Latin):
rr̃ subtractar nõie s̾incorupti cõ¬
petat accõ tñ ⁊ finti agere possum᷑
Ope .n. ⁊ silio solicitatoris: uident᷑
res abeẽ. nec sufficiat alt̾utra accõe
egisie qi atsa alc̾amñ miñuit idẽ
ent in eoqui s̾imm receꝑit⁊ celau̾

Expanded text:
rum subtractarum nomine serui corrupti competat actio, tamen et furti agere possumus, ope enim consilio sollicitatoris uidentur res abesse: nec sufficiet alterutra actione egisse, quia altera alteram non minuit. idem et in eo, qui seruum recepit et celauit
Abbreviated transcription (Latin):
scri. cesiãtẽ aquił. s inuriarũ
erit agendum. aut ex edc̃o eburũ
si talitem diatretum fatiendum
dedisti si giidem imꝑͣicia treg̾it.
dampni iniurietenebitur. siuͦ
ñ inꝑicia freg̾it arimas hebat
bent. cum hĩ mat̾ie dantur nõ¬
suo periculo se fatere. que res ex
locato tollit accionem ⁊ aquilz¬
Sicum margus uxor margantas
a utetur. ten̾s eam legẽ aqutł sũ
deu̾tit siue iipta÷ ad huc. ¶Si qͥs
edificti mei fores contregit. aut ips¬
um dirrutt licec cementas int q̃s
oirtita tñ q terra mea ñ fit qua
aqm̃ duco. menus: dicere utilem
ruꝑit ł freg̾it. aquił accõne pla¬
quis senium conductum hñs¬
ad mnuium regendsi mis dau̾it.
⁊ͣmuium. illgad pollicem suum
alligauit loro ⁊ mmuius eruperit.
⁊ se precipitaret. mela scri. si per
Itõ imꝑrtus locatus:: ex poucto

Expanded text:
scribit cessare Aquiliam, sed iniuriarum erit agendum aut ex edicto aedilium Si calicem diatretum faciendum dedisti, si quidem imperitia fregit, damni iniuria tenebitur: si vero non imperitia fregit, sed rimaslent, cum eiusmodi materiae dantur, non periculo suo se facere, quae res ex locato tollit actionem et Aquiliae.Si cum maritus uxori margaritas a uteretur, teneri eam lege Aquilia, siue diuertit siue nupta est adhuc.Si quis aedificii mei fores confregerit uum diruit, lege uia terra mea non sit, qua aquam duco, melius est dicere actionem rit vel fregerit, Aquiliae actione ploquis seruum conductum ad mulum regendum commendauerit ei mulum ille ad pollicem suum eum alligauerit de loro et mulus eruperit t se praecipitaret, Mela scribit, si pro perito imperitus locatus sit, ex conduct
Abbreviated transcription (Latin):
ur t̾rore muius turbatus sit tunc
oñm eius .i. muli aut s̾ui cum eo
qui turbauit hĩturum legis aqͥt.

Expanded text:
ut terrore mulus turbatus sit, tum dominum eius, id est muli, et serui cum eo qui turbauit habiturum legis Aq
Abbreviated transcription (Latin):
ued̾ naturau iure coĩasũt olum.
quedam imiũsitatis qued̾ nulliꝰ
plera singuloꝵ queuariis ex cãi
citi adquiruntur. ⁊ quidem nat᷑a¬
lisure oĩum ꝯmunia sunt illa
aqua ꝓfluens ⁊ mare.⁊ aer ⁊ per

Expanded text:
edam naturali iure communia sunt omnium, quaedam uniuersitatis, quaedam nullius, pleraque singulorum, quae uariis ex causis cuique adquiruntur. Et quidem naturali iure omnium communia sunt illa: aer, aqua profluens, et mare, et per
Abbreviated transcription (Latin):
eas applicare tunes arborib ibi na¬
tis religare. recia sutare. Et ex na¬
n deducere honus augõ ⁊ in hiis re.
er ta arbores quoz in eisdem nate eoͣz¬
Ntm̃ ut ⁊ soli dñi streuantur qui
ii reuertitur locus in pristinam cam
stadia ⁊ similra. ⁊ si qua auasunt
munia cruitatum. Ideo nec s̾uus
Smunis ciuitatis singitioꝵ pro ꝑte
intelligitur: e inmisitatis. ⁊ roeotã¬

Expanded text:
appellere, funes ex arboribus ibi natis religare, retia siccare et ex mare reducere, onus aliquid in his repode causa arbores quoque in his natae eoruntum, ut et soli domini constituantur qui si iure postliminii reuertitur locus in pristinam causstadia et similia et si qua alia sunt communia ciuitatium. ideoque nec seruus communis ciuitatis singulorum pro parte intellegitur, sed uniuersitatis et ideo ta
Abbreviated transcription (Latin):
ferie extra oxonsem sint inoicte ob
res puta prospere gestas. uł in hono¬
rem principis. ⁊ pp̃ea magr̃atus iꝰ
non dix̃. gaius cassius nosatim edi¬
cebat restituturũ se qr ꝑ pͥtorẽ in¬
debatur scm̃. solemp̾num .n. fiaꝵ¬

Expanded text:
feriae extra ordinem sint indictae, ob feriae extra ordinem sint indictae, ob res puta prospere gestas uel in honorem principis, et propterea magistratus ius non dixerit, Gaius Cassius nominatim edicebat restituturum se, quia per praetorem uidebatur factum: sollemnium enim feria
Abbreviated transcription (Latin):
tum. sñ dolo .m. ipñi ͤ acco erempta
iudicis effcm sit ut accõ eximatur:
fiat restõ. ¶ S ⁊ si magr̃atus copra
ñ fuit labio ait restõm faciendam.
¶Per magr̃atum aũ fcm̃ ita acoptẽ.¬
dums: si ius non dix̃. anioqͥn si cã
cogm̃t᷑a denegauit accõm: restõ ces¬
sat. ⁊ ita g̾uio uidetur. ¶Itẽ ꝑ ma¬
soroe magr̃atus ius ñ dix̃ ⁊ ħ ꝑs¬
locum hẽbit nec ñ ⁊ suꝑior . fecu¬
ue agendi potestatem non faciet᷑
slam roegit litiͣgator ne secum a¬
gaturdum iuroitẽ torruꝑit. ¶Accõ
exempta sic ert accipienda. Si desnt
agere posse. ⁊ abicitur dũ doio .i. ipi¬
uidelecet ut si dotus eius int̾uen¬
at nec ei succuiratur. ip̃is n deln¬
gñtib pretor non subuenit. ꝓmdeͤ
si dum uult ap̃ seqͣf  emͣ pretorem
agere tempus frustrat ÷: nec ei sub¬
ris non obte mꝑaret iurisocõm su
am᷑ de negau̾it: ñ eẽ restituerro la-¬
bio scribit. ¶ idemz ÷ si ex alia iusta
tausa non fuit ab eo auoitus. ¶Si

Expanded text:
tus sine dolo malo ipsius actio exempta iudicis effectum sit, ut actio eximatur, fiat restitutio. sed et si magistratus copia non fuit, Labeo ait restitutionem faciendam. per magistratus autem factum ita accipiendum est, si ius non dixit: alioquin si causa cognita denegauit actionem, restitutio cessat: et ita Seruio uidetur. item per masordes magistratus ius non dixerit: locum habebit, nec non ‹et› superior 'secumue agendi potestatem non faciat': nam id egit litigator, ne secum agatur, dum iudicem corrumpit.Actio exempta sic erit accipienda, si desiit agere posse.Et adicitur: 'sine dolo malo ipuidelicet ut, si dolus eius interuenit, ne ei succurratur: ipsis enim delinquentibus praetor non subuenit. proinde si, dum uult apud sequentem praetorem agere, tempus frustratus est, non ei subris non obtemperat, iurisdictionem ei denegauerit, non esse eum restituendum Labeo scribit. idemque si ex alia iusta causa non fuerit ab eo auditus.Si
Abbreviated transcription (Latin):
ec non ⁊ si quis ex ꝓbabi Ip̃.¬
an ei subueniri d. puta stuoioꝵ
tã forte ꝓcuratore suo defuncto :
ne decipiatur ꝑ iustissima ab sencie
nec incustodia nec in uincłis sit. s
tuitur. ⁊ adilsus eum dabitur restõ.
Quod eis inquro p̃tor. ꝑ leges. ple-¬
biscita. senatus ꝯsulta. edcã. decre¬
ta pͥncipum licebit. ¶ Que claisu¬
la non illuro pollicetur p̃torem resti-¬
turum si leges ꝑmittant: s si leges
non prohibrant. ¶ Siquis sepius
reip. causa abfuit ex nouissimo re-¬
ortu tempus restõnis eẽ ei oputanb̾
labio putat. s si om̃i quid̃ abiencie
atmum colligant. singule minus
anno. utrs atmũ ei darus ad restõ¬

Expanded text:
ec non et si quis de causa pran ei subueniri debeat, puta studiorum causa, forte procuratore suo defuncto: ne decipiatur per iustissimam absentiae ec in custodia nec in uinculis sit, setuetur et aduersus eum dabitur restitutio. 'Quod eius' inquit praetor 'per leges plebis scita senatus consulta edicta decreta principum licebit.' quae clausula non illud pollicetur restituturum, si leges permittant, sed si leges non prohibeant.Si quis saepius rei publicae causa afuit, ex nouissimo reditu tempus restitutionis esse ei computandum Labeo putat. sed si omnes quidem absentiae annum colligant, singulae minus anno, utrum annum ei damus ad restit
Abbreviated transcription (Latin):
int̾uenire potuerunt qui deferr¬
ent restõnis auxiliũ. nec fingis¬
latim enumerari põtuerumͣ.
Et quociẽs equitas restõm sugg̃¬
it: ad han  clausulament descẽ¬
denõ. ut puta quis legatõe pro
qlntate urctus ÷ equissimũ ÷

Expanded text:
us euenire potuerunt, qui deferrent restitutionis auxilium, nec singillatim enumerari potuerunt, ut quotiens aequitas restitutionem suggerit, ad hanc clausulam erit descendendum. ut puta legatione quis pro ciuitate functus est: aequissi
Abbreviated transcription (Latin):
tus uł s̾uitutes amisie sũt: restituẽ.¬
h̾ceat᷑ s ad ũ suͣs oms resttanuest.
Quod metus causa fc̃m̃z nͨ inm̾ito
si frdeiussq mñtulit uim ut accep¬
to liberatetur. in teum᷑ ñ eẽ restitu¬
endam acccẽm. s fideiussoremniu
adũsus reum quo accõm restituat:
debere in quadruplum ꝯdempnar
S ⁊ u̾ius qd̾ marcellus ñ o̾tat tͣaou¬
fus reum competere hanc accõm cũ
i tem sit scripta.. aius.
lliro uerum ÷ si exftõ debitoris met̃
ad hbentis frdeiussores acceptila tõe
lib̾ati sunt. ⁊̃ adũsus fideinͣ aores a¬
gi posse ut se reponant in p̾stipam¬
obligatõnem. ¶ Si metu atͣe tcac¬
tus acceptam tidi scipułoem fec̃im:
arbitratu iudicis apud quem exħ
edcõ agitur non solum illico conti-¬
netur ut intua ꝑ sona redintegrat᷑
obligãcõ: s ut ficeuissores quo ut
eosdem ut̃ alios nonminus ydoneõ
ad bibeas pret̾ea ut pignora que de¬
deras in eadem causa restituas.
de iusioris ut fideiussori accepto fei¬

Expanded text:
ctus uel seruitutes amissae sunt, restituenderceat, sed aduersus omnes restitui uelit quod metus causa factum est: non inmeritosi fideiussor uim intulit, ut accepto liberetur, in reum non esse restituendam actionem, sed fideiussorem, nisi aduersus reum quoque actionem restituat, debere in quadruplum condemnari. sed est uerius, quod Marcellus notat: etiam aduersus reum competere hanc actionem, cum in rem sitllud uerum est, si ex facto debitoris metum adhibentis fideiussores acceptilatione liberati sunt, etiam aduersus fideiussores agi posse, ut se reponant in obligationem. si metu a te coactus acceptam tibi stipulationem fecerim, arbitratu iudicis, apud quem ex hoc edicto agitur, non solum illud continetur, ut in tua persona redintegretur obligatio, sed ut fideiussores quoque uel eosdem ‹u›el alios non minus idoneos adhibeas: praeterea ut et pignora quae dederas in eandem causam restituas.deiussoris ut fideiussori accepto fi
Abbreviated transcription (Latin):
optim̃s ut si quas putas te hr̃e artẽ
peticõs: acconib exꝑians Qum marͣ¬
cianus drẽt uim nullam feci: cesar dĩ
tu uimputas eẽ solum si hões uulue-¬
rentur. Ulis s ⁊ tunc quociens quis ro
quisquis gͥ probatus mͥ fu̾it rem ulła
debitonis ut peccuniam deb̃itam ñ ab̃
ip̃o sibisponte datam sine ullo ur̃oice

Expanded text:
t, ut, si, quas putas te habere petitiones, actionibus experiaris. Cum Martianus diceret, vim nullam feci, Cesar dixit : tu vim putas esse solum, si homines vulnerentur, vis est et tunc, quotiens quis id, quisquis igitur probatus mihi fuerit rem ullam debitoris uel pecuniam debitam non ab ipso sibi sponte datam sine ullo iudice
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑib: s omnia in nomtnb sunt.
enͣtum uero ad accipienoum fa.
at quis hereditatem nec ne. ¶ De
plurib bereditati que inter eos d̾
ex diuersis canus communes sitt:
Si niter me ⁊ te ticiana bereditas
commnunis sit inter me autem
⁊ te titiums eiana: posseunum
uroiciũm accipi intertres pomp̃
scribit. ¶Item si plures beredita¬
tes inter nos communes sunt pꝰ¬
traneo hebat. siue rei s̃ue partem
autũi legau̾̃it. aut neres añ uidi

Expanded text:
poribus, sed omnia in nominibus sunt. Quantum uero ad accipiendum famiat quis hereditatem nec ne. De pluribus hereditatibus, quae inter eosdem ex diuersis causis communes sint, Si inter me et te Titiana hereditas communis sit, inter me autem et te ‹et› Titium Seiana, posse unum iudicium accipi inter tres Pomponius scribit. Item si plures hereditates inter nos communes sunt, postraneo habebat siue rei suae partem alicui legauit aut heres ante iudi
Abbreviated transcription (Latin):
proficiet ꝓtim adͣ nouum cctũ.
quod s ñ ut totũ cĩtum tollat pac.¬
tũ mentum int̾cessit s ut immi¬
n᷑ueret: post̾uus ꝑc̃cm pot̾ renoua¬
re pͥmum cͣctũ. ¶ qd̾ in spẽ dotis ac¬
cõnis ꝓcedere̾ potest. puta pactã
młrem ut presentiꝰ die  dos redde¬
retur.deinde patisci ut temꝑe eile¬
gib dato dos redderetur. incipi¬
et dos redire ad ius suũ. nec uitend̾
ẽ detĩorem ꝯditõm dotis fĩ ꝑ pac
ature eiui tribuit de dote accio
redit. ñ fit causa dotis detĩor: Set i¬
forme sue redoitur. ħ ⁊ sceuole
nr̃o placuerũt. ¶illut ꝯullã pͥ¬
cõne effici pot ne doliii p̃stecur
ꝙͣuis siquis pacistatur ne deposi

Expanded text:
proficiet pactum ad nouum contractum. quod si non ut totum contractum tolleret, pactum conuentum intercessit, sed ut imminueret, posterius pactum potest renouare primum contractum. quod et in specie dotis actionis procedere potest. puta pactam mulierem, ut praesenti die dos redderetur, deinde pacisci, ut tempore ei legibus dato dos reddatur: incipiet dos redire ad ius suum. nec dicendum est deteriorem condicionem dotis fieri per aturae eius tribuit, de dote actio redit, non fit causa dotis deterior, sed formae suae redditur. haec et Scaevolae nostro placuerunt. Illud nulla pactione effici potest, ne dolus praestetur: quamvis si quis paciscatur ne deposi
Abbreviated transcription (Latin):
i umus ex argentariis lodui cu
rem pactus sit ałfiocere. tm̃¬
ter petere possit᷑. idetn labioait.
nã nͨ nouare alium posse ꝙͣuiᷤ
ei recte solu̾atur sic .n. ⁊ hns qͥ
in nr̃a potestate sunt recte sol¬
ui quod creoiderant lnouaren
possint quod est uer̃. ideniq n
dirob reis stipuandidicend̃ ÷.¬

Expanded text:
i unus ex argentariis sociis curem pactus sit, alteri nocere: tter petere possit. idem Labeo: nam nec nouare alium posse, quamuis ei recte soluatur: sic enim e‹t› his, qui in nostra potestate sunt, recte solui quod crediderint, licet nouare non possint. quod est uerum. idemque in duobus reis stipulandi dicend
Abbreviated transcription (Latin):
id prodesie fideinfsori quidã pu¬
tant᷑᷑ qm̃t̃ id rei int̾sit. qr ei de.¬
mum ei competere d exceptio:
que ⁊ reo ego didicireo prodeẽ
fideussori excepcorr necͣ n sic
illi ꝑ liberam ꝑsonam adqi
qͣm ip̃i qui pactus sit ꝯfuli inde¬
mus quo iuire utimur. ¶ pact᷑
ne peteret postea ꝯuenit ut pe¬
teret. prius pccͣm ꝑ post̾ius eli¬
ditur. non guidem ip̃o iure sicut
tollitur stl̃puio ꝑ stipiaol li hoc¬

Expanded text:
e fideiussori quidam putant, quamquam id rei intersit: quia ea demum competere ei debeat exceptio, quae et reo. ego didici prodesse fideiussori exceptionem: non sic enim illi per liberam personam adquiri, quam ipsi, qui pactus sit, consuli videmur: quo iure utimur. Pactus, ne peteret, postea convenit ut peteret: prius pactum per posterius elidetur, non quidem ipso iure, sicut tollitur stipulatio per stipulatio
Abbreviated transcription (Latin):
cio potest ex ꝯtumacia ñ resti¬
tuentis peruisurandum in li¬
tem. son .n. res płis fit per hoc
s ex ꝯtumacia estimabitur in¬
tra eius rei precium. Daut.

Expanded text:
io potest ex contumacia non restituentis per iusiurandum in litem: non enim res pluris fit per hoc, sed ex contumacia aestimatur ultra rei pretium. Pau
Abbreviated transcription (Latin):
ous ÷ ut ita querele iocus tit in qnͣtu fr̃e po¬
tuit qͣmuis postea aͣmisit si illo temꝑe¬
quo gessit ei soiuere potͣuit. son renes¬
tigio inofficio deliguro si ñ ꝑtimus suas
res distr̃it ad petcuniam redigenda. ꝓre¬

Expanded text:
ndus est, ut ita querellae locus sit 'quantum facere potuit, quamuis postea amiserit', si illo tempore ei soluere potuit: non enim e u‹e›stigio in officio deliquit, si non protinus res suas distraxit ad pecuniam redigendam: prae
Abbreviated transcription (Latin):
o̾tͣat si ꝑdolum screns fło aliquio al¬
legauit: ⁊ h modo consecutum eñ
existimo debereiudicem querelaip
ret admntere. ¶ paulus notat si antͣ
non debete. Alpħ.

Expanded text:
ciens falso aliquid allegavit et hoc modo consecutum eum existimo debere iudicem querellam rei admittere. Paulus notat: si autem non debere. Al
Abbreviated transcription (Latin):
e quare cog̾nouit ndeͣ p nunciare
qͣuo cogenous ent. ¶iudexquiusz
ad ceitam sĩam iuoitare iusius:
⁊ de re maiori iupicare pot̃. s iinter li¬
tigatores ꝯuẽmiat. ¶ Cum absentem
defendereuellem. iudm̃ mortuo iam
eo accepi. ⁊ ꝯdempnatus solui. & sitũ
mortuo debitoie ꝑ defensorem eius
accipitur: millum eẽ. ⁊ideo hedem n
liban .¶ Defensorem autemsi exca iu¬
oicati soluit: repetere quidem nõ pof¬
hedem. quis ane exceptõne doli. m tu¬
eri se posit᷑: si ab actore ꝯuematur.
rum ꝑacto pronuntiauit absentem
debere. non utic iurdex qui de uroita¬
noscete alioqum. illusoria erunt

Expanded text:
e qua re cognoverit iudex, pronuntiare quoque cogendus erit. Iudex, qui usque ad certam summam iudicare iussus est, etiam de re maiori iudicare potest, si inter litigatores conveniat. Cum absentem defendere vellem, iudicium mortuo iam eo accepi et condemnatus solvi: quaesitum dicium, quod iam mortuo debitore per defensorem eius accipitur, nullum esse et ideo heredem non liberari: defensorem autem, si ex causa iudicati solverit, repetere quidem non poheredem: qui sane exceptione doli mali tueri se possit, si ab actore conveniaturum peracto pronuntiaverit absentem debere, non utique iudex, qui de iudicacognoscere: alioquin lusoria erunt
Abbreviated transcription (Latin):
s ne intͣ certũ tempꝰ sogetas diui¬
socius ne partem suamperat. et¬
Etutollitur societas. Idem
sit: statim agec cum socõ int ei ꝑs¬
traderetur caucõmb interꝓoitit
ut sioñ dedeñt᷑ reddaͣt. Iem¬

Expanded text:
 certum tempus societas divisocius, ne partem suam petat, effectu tollitur societas. Idem sit, statim aget cum socio, ut etraderetur, cautionibus interpositis, ut, si non dederit, reddat. Pau
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ tristeratur in corꝑa cum tnlñ ꝓdẽ.
uidaamͣ fundũ. dotis cã ab uxore dẽ¬
sua acceꝑat. inter q eos iuenatut fn¬
cedes eiꝰ fundi uirurori annui noĩe
daret. deinde eum fund uir matri
mlns certa penlione colend̃ locau̾at
e̾ã q cũ mcedes eiꝰ fundi deberet detes¬
gerat ⁊ filiam suani solam h̾edem
reliq̃rat᷑ diuorgũ fc̃m erat uir dem̃
petebat a mlie incedes qͣs m̃r debue¬
rat placuit exteptõm mlũs dari nõ¬

Expanded text:
. Quidam fundum dotis causa ab uxore sua acceperat interque eos conuenerat, ut mercedes eius fundi uir uxori annui nomine daret: deinde eum fundum uir matri mulieris certa pensione colendum locauerat eaque, cum mercedes eius fundi deberet, decesserat et filiam suam solam heredem reliquerat et diuortium factum erat: uir deinde petebat a muliere mercedes, quas mater debuerat. placuit exceptionem mulieri dari no
Abbreviated transcription (Latin):
ptomisit ut annua binauina die
q̃orima qͥnto anno dos a ĩe redderet᷑
⁊ iuenit ut hiis dieb dos soluto ma-
sipũ filia heres extifit. ⁊ int̾uenien-¬
te ea pcm̃ ꝯuentum flit̃. arit..¬

Expanded text:
romisit, ut annua bima trima quadrima quinto anno dos a se redderetur, et conuenit, ut isdem diebus dos soluto matrsi patri filia heres exstitisset et interueniente ea pactum conuentum fuerit.
Abbreviated transcription (Latin):
auuꝰ heres extitit debitor ati hedũ
obligat. unit ꝯpensare qd̾ ab auoͣ.
debetur: naudietur. ¶Cumintt᷑a
diẽm adiudicati exetutom datam.
iuidicat ticio agit cũ eodem ticõ ꝙͣ
ipe pridem illi iudicatus .÷. ipensa¬
cõ admittetur. auud ÷ .n. diem̃ ob¬
bligõnis ñ uẽnisse. ainud huma¬
nitatis gr̃a temꝑ inouigĩ oͣoͣloĩs

Expanded text:
us heres exstitit et debitor alteri heredum obligatus uult compensare quod ab alio debetur, non audietur. Cum intra diem ad iudicati exsecutionem datum iudicatus Titio agit cum eodem Titio, qui et ipse pridem illi iudicatus est, compensatio admittetur: aliud est enim diem obligationis non uenisse, aliud humanitatis grat
Abbreviated transcription (Latin):
Usu au domino sũhiis quim p̃ta¬
te eiꝰsunt debetur utup̃ ẽr tripu¬
enrõ. s si duo płes ue dñi sint u¬
tic om̃ib tribuetur pro rata de¬
biti sui. ¶Non aũtõtu peculi¬
um uenit intribut᷑: m iodunitax¬
at quoder ea m̃ce÷. su m̃ces ma¬
tur m̃cis nõie a quibusd̃ quib so¬
lebat s̾ius distrahere ħ quoq tri¬
buetur ob rõ pro ut fuit receptum¬
Si ꝓpter meitem s̾uns iste in tab̃¬
nam hat instrumtum ani quo
tribuatur. ⁊ labio an ⁊ hoc tribui.
parat exmeite : immo semper.
cetera tñ que extra ħ inpeculium
hũit: non tribuentur. utputa ar
buentur. ¶Si ples hiit suꝰ credi¬
tores. s qiuosdam inm̃cib certis
an om̃s in hiisdem ꝯtudendi ert
⁊ om̃s intribut uocandi. utputa
duas negoacões excercebat.puta⁊
saganam ⁊ lintheanam ⁊ seꝑa¬
tos hint creditores. puto sepatĩ
eos intributum uocani. Ilnusꝙͥ¬

Expanded text:
his qui in potestate eius sunt debeatur, utique erit tribuendum.Sed si duo pluresue domini sint, utique omnibus tribuetur pro rata debiti sui.Non autem totum peculium uenit in tributum, sed id dumtaxat, quod ex ea merce est, siue merces matur mercis nomine a quibusdam, quibus solebat seruus distrahere, hoc quoque tribuetur, prout fuerit receptum.Si praeter mercem seruus iste in tabernam habeat instrumentum, an hoc quoque tribuatur? et Labeo ait et hoc tribui, et paratus ex merce est, immo semper. cetera tamen, quae extra haec in peculium habuit, non tribuentur, ut puta arghaec tribuentur.Si plures habuit seruus creditores, sed quosdam in mercibus certis, an omnes in isdem confundendi erunt et omnes in tributum uocandi? ut puta du‹a›s negotiationes exercebat, puta sagariam et linteariam, et separatos habuit creditores. puto separatim eos in tributum uocari: unus
Abbreviated transcription (Latin):
buco locũ hebit. ł iiuero si ni adii
qe res uendite ñar desinut esse
mee ꝙͣuis uendido nͥ ere soluto
aũ fit prorata eiꝰ quod cuiq debetu
⁊ idõsi unus creditor ueniat desidas
tridui integ̃m porcomꝯ sequitur s¬
qm̃ ti ut auꝰ quorur alii existe pos¬
sunt m̾̃tis petulians creditores ca¬
uere d iste creditor pro rata sẽ reͣfu.¬
surum si torte emerierint credi
tis meliorem tam t̾acit: s equaiẽ¬

Expanded text:
ebit: enimuero si non abit, quia res uenditae non alias desinunt esse meae, quamuis uendidero; nisi aere soluto autem fit pro rata eius quod cuique debeatur, et ideo, si unus creditor ueniat desiderans tribui, integram portionem consequitur, st, ut alius quoque vel alii exsistere possint mercis peculiaris creditores, cavere debet creditor iste pro rata se refusurum, si forte alii emerserint credittis meliorem causam facit, sed aequale
Abbreviated transcription (Latin):
uigo presumłtur alũ inlitem
tuere ei non uult. quero utrũ
qñti ies ÷ an qnͣti in litem iu¬
equum pretio .i. qnͣti res est litẽ
estimari. tum ⁊ ꝯtumacia puni
titori in litem uirandi ꝯcefsa. Sab̃.

Expanded text:
go praesumitur alium in litem tuere ei non uult: quaero, utrum quanti res est an quanti in litem iuequum pretio, id est quanti res est, litem aestimari, cum et contumacia punietitori in litem iuran‹d›i concessa.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯditio tessat quamroiu nonitur.
erit rep̾eticio aut inhibenda¬
¶ Ssix. tibi degero ut stichumm¬
anumittas. si ñ fatis poslum cõ¬
dicere. aut si me  pemitea iͣ ꝯdice¬
re possum. ¶ Quro suta dedint ĩ¬
tra certum tempus manumĩt¬
tas si nondum precii tempus
datum ÷ possit. ꝓcra ait si post id
tempus deteslent quo marinit¬
ti pot̾uit iepeticõm eẽ. si mmus. tes.¬
sares quimimmo ⁊ sinicħ tibi dedi
ut manumitieres. platuerãt tñ
homo quibona fide serinebat mͥ
peccuniam dederit ut eunman¬
umittam ⁊ fecero postea liber pro
naꝵ refert paridem pantomim¬
um a domitia neronis filia .x. que
ei pro libertate dederat repetisse ꝑ

Expanded text:
condictio cessat quamdiu non itur.erit repetitio aut inhibenda. Sed si tibi dedero, ut Stichum manumittas: si non facis, possum condicere, aut si me paeniteat, condicere possum. Quid si ita dedi, ut intra certum tempus manumittas? si nondum tempus datum est possit?Proculus ait, si post id temporis decesserit, quo manumitti potuit, repetitionem esse, si minus, cessare.Quin immo et si nihil tibi dedi, ut manumitteres, placuerat tamen, homo, qui bona fide seruiebat, mihi pecuniam dederit, ut eum manumittam, et fecero: postea liber probmbranarum refert Paridem pantomimum a Domitia Neronis filia decem, quae ei pro libertate dederat, repetisse p
Abbreviated transcription (Latin):
statu̾it qui iurisdcõm p̃est: c̃ effrũ
accipimius ñ uerbotenus. et iõsitũ¬
. uellet statuere ꝓhitus sit: nec effec¬
tũ decretum hũit sessat edcm̃. Nã
statuit ũbum. ꝑfc̃am rem signifi¬
tat ⁊ ꝯsumatã iniuriam ñ ceptã.
st iõ si int̾ eos quis dyx̃it ius inter
sare edc̃m pũtam᷑. suid .n. obfuit
tonatus cũ ⁊ suiria nulł hu̾it ef
ex fc̃m: ¶ hoc edc̃o dolus o ius dicẽ¬
tis puniri. nam si assesoris ĩptu¬
dencia ius aliter dcm̃ sit tsm oꝑ¬
tũit: non d ħ magratui officere.
s ip̃i assessori. I lpianus.

Expanded text:
statuerit qui iurisdictioni praeest" cum effectu accipimus, non verbo tenus: et ideo si, cum vellet statuere, prohibitus sit nec effectum decretum habuit, cessat edictum. nam statuit uerbum rem perfectam significat et consummatam iniuriam, non coeptam. et ideo si inter eos quis dixerit ius, intersare edictum putamus: quid enim offuit conatus, cum iniuria nullum habuerit efedictum. Hoc edicto dolus debet ius dicentis puniri: nam si adsessoris imprudentia ius aliter dictum sit quam oportuit, non debet hoc magistratui officere, sed ipsi adsessori. 3 Ulpianus
Abbreviated transcription (Latin):
ta ꝙsi accepto iata scccibi Uais.
pectunia. om̃i moro cũ ħrede tuda¬
getur at sires tͥ tradrta sit. si quidem
mortuosite ea res entut: agitur tum
ħrede tuo si mi: non agitur. s utitp
in hredem ꝑpetuo dabituo dabitur.
qr non d lucn ex alieno dãpno. cui
ꝯueniens ÷ ut in ip̃m quidoio ꝯmis¬
it in id quo locũplecõr eẽt ⁊ ꝑpetuo da¬

Expanded text:
 si accepto lata sit tibi pecunia, omnimodo cum herede tuo agetur. at si res tibi tradita sit, si quidem mortuo te ea res extitit, agetur cum herede tuo, si minus, non agetur. sed utique in heredem perpetuo dabitur, quia non debet lucrari ex alieno damno. cui conueniens est, ut et in ipso, qui dolo commiserit, in id quod locupletior
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ ꝑsuasisti tamꝙͣ eam peccuniam
s̾uo meo ant ꝓcuratori soluisses. eo¬
q modo ꝯfetutus es ut ꝯsenciente me
absoluerens. q̃rentib nobis an in-
te doli sirom dandebeat: placͦuic de
dolo accõem non dãri. qr alio modo suc¬
curri michi potest llam ex integro age¬
te posium. Et si obiciatur erceptõ rei
iuoitate: replitacõne iure uti poto.
rum se eam accõm ꝓ consui pollice¬
tur. quatenus ad eum ꝑuen̾it. ł qͣ¬

Expanded text:
rsuasisti, tamquam eam pecuniam seruo meo aut procuratori soluisses, eoque modo consecutus e‹s›, ut consentiente me absoluereris: quaerentibus nobis, an in te doli iudicium dari debeat, placuit de dolo actionem non dari, quia alio modo mihi succurri potest: nam ex integro agere possum et si obiciatur exceptio rei iudicatae, replicatione iure uti poterorum se eam actionem proconsul pollicetur, quatenus ad eum peruenerit,
Abbreviated transcription (Latin):
tor emptori merres appenderet tre¬
bacoius de dõlo dabaͣt a ccõm. at qͦii
si maiora pond̾a ꝯmodauit. so qd̾ am¬
pli mercis datũ÷: repeti ꝯ̃ditõe pot̃.
si minora. ut renqua merx detur ex
empto agi pot̃. nisi hac ꝯoicõe merx
uenit ut illis pontenb trãderetu
cñ ille recipienoi tã affirmass se eq̃
ponoera hr̃e. ¶ Dolotitꝰ effcm̃ ÷ ut¬

Expanded text:
es adpenderet, Trebatius de dolo dabat actionem. atquin si maiora pondera commodauit, id quod amplius mercis datum est repeti condictione potest, si minora, ut reliqua merx detur ex empto agi potest: nisi si ea condicione merx uenit, ut illis ponderibus traderetur, cum ille decipiendi causa adfirmasset se aequa pondera habere. Dolo cuius eff
Abbreviated transcription (Latin):
nout abeo ab solutretur. ⁊ si de tutore
puto in eum dandam accõm sicut
extẽptõ dãtur. ¶ S anĩ munĩtipes
de dolo detur accõ dubitatur. ⁊ puto
nem. quio a muncipes dolo facere
possunt: s si quro ad eos ꝑuenit ex
eolo eoꝵ quires eoꝵ administr̃at puͦ¬
todantam. ¶ De dolo aũ decimo¬
num: in ipõs decurĩones dabitur de
dolo accõ. ¶ Item ũi quid ex doio pro¬
turatoris ad dñm ꝑuenit: dabitur
in dñm de dolo accõ: in qñtum aoe¬
um ꝑuenit. siam ꝓcurator ex doło

Expanded text:
ut ab eo absolveretur, vel si de tutore puto in eum dandam actionem, sicut exceptio datur. Sed an in municipes de dolo detur actio, dubitatur. et quid enim municipes dolo facere possunt? sed si quid ad eos peruenit ex dolo eorum, qui res eorum administrant, puto dandam. de dolo autem decurionum in ipsos decuriones dabitur de dolo actio. Item si quid ex dolo procuratoris ad dominum peruenit, datur in dominum de dolo actio in quantum ad eum peruenit: nam procurator ex dolo
Abbreviated transcription (Latin):
el ciiꝰ alirus tei: tenebr᷑: Et simẽsor
sor nõn fuit fefeslit tri in modo: ꝯpec̾e
shitectũ accõ dano: qr fefellit na ⁊ diͦ
pius adu̾s. architectum ⁊ redemptorem
accoes dandas detrenit ego ⁊̃ adu̾sꝰ ta¬
bularũ puto accões dandas qui in cõ¬
putacõne fetellit. R lp̃. de religiosis¬

Expanded text:
el cuius alterius rei, tenebitur.Et si mensor sor non fuit, fefellit tamen in modo, competere chitectum actio dari debet qui fefellit: naus aduersus architectum et redemptorem actiones dandas decreuit.Ego etiam aduersus tabularium puto actiones dandas, qui in computatione fefellit. DE RELIGIOSIS
Abbreviated transcription (Latin):
ocũinquosuꝰ sepute .÷. religiose.
eẽ anstoait ¶ Qui mortnũ inlotũ ..¬
alieñ intułit. ł inf̾ie curau̾it: tenebr̃
in fc̃m accõne. ¶In locũ atu̾ accipere
debemꝰ sũ in agio sũmnedificõ s hic

Expanded text:
ocum in quo seruus sepultus est religiosum esse Aristo ait. Qui mortuum in locum alienum intulit uel inferre curauit, tenebitur in factum actione. 'in locum alterius' accipere debemus siue in agro siue in aedificio. sed hic
Abbreviated transcription (Latin):
ebr. ¶ Hec accio ex ꝑsona magr̃i
in extitorem dab. ⁊ icõsi cum al¬
tͥutro eoꝵ actũm: cumattero a¬
gi non pts si quio sit solitum
si quidem a magr̃o ipsoture minꝰ¬
uitur obligacio. ssiab excitore si¬
gatur: quicũ unio srit. Raut.¬
ẽc quicquam tãcere quotam quis¬
q porcõm in nauem hat. eum q
qui prestiat societatis iudicio a ce
pro portionib excitatõnis ꝯuenĩ¬
entur. n .n. inuicem sui magñt
uidebuntur. s si plures eiteant.
unum autem de numero suo fe¬

Expanded text:
ebitur. Haec actio ex persona magistri in exercitorem dabitur, et ideo, si cum utro eorum actum est, cum altero agi non potest. sed si quid sit solutum, si quidem a magistro, ipso iure minuitur obligatio: sed et si ab exercitore, sigatur qui cum uno contraec quicquam facere, quotam quisque portionem in nave habeat, eumque qui praestiterit societatis iudicio a cetpro portionibus exercitionis conveniuntur: neque enim invicem sui magistri videbuntur. Sed si plures exerceant, unum autem de numero suo
Abbreviated transcription (Latin):
aosilionem douxit. ł ay tempus
ł inꝑpetuum. ¶Parui aute re¬
fert qui excercet masculus sit an
citorem an magr̃m ꝯue̾nire ue
runt: accõm non pollicetur:. qr
ñ eodẽ auxilio indigebat. s: ex lo
hibet. aut sigraturtã: maua¬
ti agereᷤ potest. ¶solent planẽ
p̃fecti pp̃minist̾ium amnone. Ite
in prouinciis presides ꝓuinciatũ
ex̃ ordinem eos miiare ex sctum
in aliena potestate. eius q uolũ¬
tate nauem excuit. quod cumma¬
gr̃o eius gestum ent in eum in cu¬
ins potestate ienit qui nauem ex̃¬
cuit. iudicium᷑ datur. licet autetu
oatur accio in eum in cuius ptrate
÷ quinauem excet: tñ dem̃ ita da
tur: Si uoluntate eius exceat.¶

Expanded text:
auersionem conduxit uel ad tempus uel in perpetuum. Parui autem refert, qui exercet masculus sit an citorem an magistrum conuenire uelrunt, actio non pollicetur, quia non eodem auxilio indigebat, sed aut ehibet, aut si gratuitam, mandati agere potest. solent plane praefecti propter ministerium annonae, item in prouinciis praesides prouinciarum extra ordinem eos iuuare ex contrain aliena potestate erit eiusque uoluntate nauem exercuerit, quod cum magistro eius gestum erit, in eum, in cuius potestate is erit qui nauem exercuerit, iudicium datur. Licet autem detur actio in eum, cuius in potestate est qui nauem exercet, tamen ita demum datur, si uoluntate
Abbreviated transcription (Latin):
turas exigat nonut locet̃. so for¬
te ip̃e locauerat: non tenebiturn
extercitor: simag̃r locauit .łsi ad
locandum tͣm non ad exigendũ:
roem et̃ dicendum. aut si ad hu
non obligabit excitorem. s ⁊ si
ut certis mercib locet eam ppo-¬
situs ÷. puta legumini sanebe.
ille marmorib ł aliã inatia lo¬
cauit: dicend̃ ÷ eum nonteni. q̃¬
dam .n. naues honerarte qued̃
surre. s pleros mandare stio
ne uecciones reciptant. ⁊ sic ut
certa regione ⁊ certo mari nego¬
cientur. ut eccesunt naues que
brunouiium. ł acasiapa. ł dura¬
chio uectores trabiciunt. ad hoñ¬
a mhiles ¶ Item quedam ad flu¬
mina capates: ad mare non iuf¬
ticientes. ¶Ei płes sint mag̃ri
no gestuent: obligabit extͣitore.
Si dimus ut atter locando aiter ĩ¬

Expanded text:
turas exigat, non ut locet quod forte ipse locauerat, non tenebitur exercitor, si magister locauerit: uel si ad locandum tantum, non ad exigendum, idem erit dicendum: aut si ad hocnon obligabit exercitorem: sed et si ut certis mercibus eam locet, praepositus est, puta legumini, cannabae, ille marmoribus uel alia materia locauit, dicendum erit non teneri. quaedam enim naues onerariae, quaedam sunt: et plerosque mandare scio, ne uectores recipiant, et sic, ut certa regione et certo mari negotietur, ut ecce sunt naues, quae Brundisium a Cassiopa uel a Dyrrachio uectores traiciunt ad onera inhabiles, item quaedam fluuii capaces ad mare non sufficientes. Si plures sint magistri no gestum erit, obligabit exercitorem: si diuisis, ut alter locando, alter
Abbreviated transcription (Latin):
ouitarat uocanitur qui xrerunt
cum ed qui imeite peculiari᷑ ĩã¬
ente domino negociantur s et si
sciente dumtarat oño non ⁊ uole.¬
te cum magr̃o ꝯtractum sit utr̃u
tnĩ inuolentẽ damꝰ accõm in sold̃
anuero exemplo tributore dabiti
peculiarib m̃cib uolũtatem ex¬
tendere ad solidam obligom. ⁊ita
uidetur ⁊̃ pomp̃ signiticare n sit¬

Expanded text:
dumtaxat uocantur, qui contraxerunt cum eo, qui in merce peculiari sciente domino negotiatur. sed si sciente dumtaxat, non etiam uolente cum magistro contractum sit, utrum quasi in uolentem damus actionem in solidum an uero exemplo tributoriae dabimus? peculiaribus mercibus uoluntatem extendere ad solidi obligationem. et ita uidetur et Pomp
Abbreviated transcription (Latin):
tñ s̾iuis pecciliaris uolutate fiii
fam̃ in cuius peculio erat. ł s̾nus
uicarius ens nauẽ excuit pater
dñs ue quiuoluntatem ñ accõ¬
modauit oũtaxat de pẽculio te¬
nebr. s filtus ip̃e in solio. ¶Pla-

Expanded text:
tamen seruus peculiaris uolente filio familias in cuius peculio erat, uel seruo uicarius eius nauem exercuit, pater dominusue, qui uoluntatem non accommodauit, dumtaxat de peculio tenebitur, sed filius ipse in solidum. plane
Abbreviated transcription (Latin):
deret:oins au editõm ꝯpellen¬
di sunt quid .n. si humił ⁊ deplo.¬
ratus unus edroit ut oubitare
qͥͣuis m̾ito de fide edicõnis possit.
edicõ desideratur. ¶nami si płes
tutores tnͣtelam aoministrãt:
simt aũ om̃s edere debent auisͤmi¬
n᷑ edicõi sp̃stribere. ¶ exigitur
aũ ab adũsario argentarii iꝰ¬
iurand̾ non calupnietã edisͥ
dandi. accipiendi credenõr. obłi¬
gandi. soluendi suicã negocia¬
cõm. nͨ ullam rõm᷑ nuda dũtax¬
at solucõne debiti incipe. nec si
pignus acceꝑit aut mandatũ

Expanded text:
derit, omnes ad editionem compellendi sunt. quid enim si humilratus unus edidit, ut dubitare quis merito de fide editionis possit? editio desideratur. nam et si plures tutores tutelam administraverunt simul, aut omnes edere debent aut unius editioni subscribere. Exigitur autem ab adversario argentarii iusiurandum non calumniae causa dandi accipiendi, credendi, obligandi soluendi sui causa negotiationem: nec ullam rationem nuda dumtaxat solutione debiti incipere. nec si pignus acceperit aut mandatum,
Abbreviated transcription (Latin):
qñtum uenoitorem proeuictione p̃s¬
tare opteat: ñt uenoitor ꝑfabitpre¬
ter simplam euiccõms noĩe⁊ ex
natura exempto acconiss ꝙ mͣt᷑:¬
didi: uolũtate maticõtradid̃is. de
euiccõnetemichi teni. sicut si accep¬
tam remtradidissem placet. Celsꝰ
noie me obligan placa. ¶ Si eigͥ
m̾uendidit plures hetedes extit̾int
uigorem ⁊ pdcam absenciam oĩb
uincit aut unicitur. recteqs cum
tesis agam cr euiccõnis noie uiti
sunt. ¶si fumꝑmin quo usus

Expanded text:
an tum uenditorem pro euictione praestare oporteat, nihil uenditor praestabit praeter simplam euictionis nomine et ex natura ex empto actionis didi, voluntate mea Titio tradideris, de evictione te mihi teneri, sicuti si acceptam rem tradidissem, placet. Celsusnomine me obligari placet. Si ei qui mihi vendidit plures heredes exstiuigorem et praedictam absentiam omnibus uincit aut uincitur, recteque cum ceteris agam, quod euictionis nomine uicti sint.Si fundum, in quo usus
Abbreviated transcription (Latin):
t ad lib̾tatem. cũ sim pr̃onus in iͦ
fidem fregi: pro pr̃õno non hẽbor¬
ꝓftituta ccͣ legem uenditõif: uen¬
ditorem hẽbit prõnum. si hac le¬
ge uenierat ut prostituta ẽẽt fi¬
eret libera. ¶ at liuenditor qui
manus mieccõna excẽpit. ip̃e pro
tatem. subillo quidem qui uen¬
didit: libertatẽ consequitur s
bonorem ei hr̃i equum noñ est

Expanded text:
t ad libertatem: cum si‹m› patronus, in ius fidem fregi, pro patrono non habebor.Prostituta contra legem uenditionis uenditorem habebit patronum, si hac lege uenierat, ut, si prostituta esset, fieret libera. at si uenditor, qui manus iniectionem excepit, ipse prosd libertatem, sub illo quidem, qui uendidit, libertatem consequitur, sed honorem haberi ei aequum non est,
Abbreviated transcription (Latin):
ages. ꝙͣu oꝑas serui mei ꝯdit̃¬
is. qr ⁊ si cum alio tcxisset ᷑ ages
metumut accoes quas eonomĩe
hͣli tibi pr̃arem. quem ad cumli¬
bero si quidem ꝯduxiss exꝑiteris.
ꝙͣ si gratuite opere fuerim: mã¬
datiages. Item si seruus meus
nauem extercebit.⁊ cum fragͦto
eius ꝓͣpero. nichil obstabit quo
miꝰ adũsus magr̃m exꝑiar acͤ¬
cone. que michi uł iure cunli ul

Expanded text:
as serui mei conduxeris, quia et si cum alio contraxisset, ageres mecum, ut actiones, quas eo nomine habui, tibi praestarem, quemadmodum cum libero, si quidem conduxisses, experieris: quod si gratuitae operae fuerint, mandati ages. Item si seruus meus nauem exercebit et cum magistro eius contraxero, nihil obstabit, quo minus aduersus magistrum experiar actione, quae mi
Abbreviated transcription (Latin):
reddatur ꝯmodat̃ ꝯuenit offõ iudi.¬
¶ Siquis hac aitõe eg̃it roblatam li-¬
tis estimatõm suscepit. r̾emofferentis
fatit᷑. ¶ Nũc uidendum: quro ueni¬
at inꝯmodati accõm utrum dolus an
⁊ culpam pr̃amus: doium solum: in
ceposito. Nam qi nulla utilitas eius
ũsatur apud qm̃ deponitur. m̃ito do-¬
lus pr̃atur solus. niliforte ⁊ m̃ce as¬

Expanded text:
reddatur commodatum convenit, officio iudi. Si quis hac actione egerit et oblatam litis aestimationem susceperit, rem offerentis facit. Nunc videndum est, quid veniat in commodati actione, utrum dolus an et culpam praestamus: dolum in deposito: nam quia nulla utilitas eius versatur apud quem deponitur, merito dolus praestatur solus: nisi forte et merces ac
Abbreviated transcription (Latin):
tur ut fiat. idem tñ te mptat. quia
beredum interes quos ius monurũ¬
ti sequitur. p̃rescrpt̃s sibis pocie eoᷤᷤ
cum ał non sit uberaturus remtͤ¬
ditornssi in solioum ei satiefiat᷑.¬
⁊ a creditorib pecuuanib cofiieni-¬
retur. tum ꝑacuss it soluere ott̾ie¬
ro quod debetur. per dou excepcõm
coheredib hfe. ¶ Etcum unus ex he¬
dib legatum eisoluit ei qui missus
fuerat inpossõm legatoꝵ seruando.¬
rum causa ꝑutat ꝑap̃ ⁊ u̾m÷ tamił.¬
ħ siroitium ei competere aduersus
sdne quamiure pignoris eratonce¬
tutus: qmsi totum legatum fuiss¬
ei exs olutum. ¶ s ⁊gi quisticio de¬
brcum solutc nepignus ueniret:
tem exdiuio situlr̃ ꝓspicere iudx
d ut quodunus exietedio exre
heteoitaria recepit stipulatus:
ue: non ad eiuis otius lucrumꝑ
tineat. que itas. cõnsecitur tudx
si aut reputacões inter eos tec̾it.
aut si caucor fau̾it interponi.
quib inter eos ꝯmunicentur

Expanded text:
t, ut fiat. idem tamen temptat, quia heredum interest, quos ius monumenti sequitur, praescriptis uerbis posse eos cum alias non sit liberaturus rem creditor, nisi in solidum ei satisfiat.et a creditoribus peculiaribus conueniretur, cum paratus sit soluere id omne quod debetur, per doli exceptionem coheredibus haberet.Cum unus ex heredibus legatum exsoluit ei, qui missus fuerat in possessionem legatorum seruandorum causa, putat Pap iudicium ei competere aduersus ssessione, quam uice pignoris erat consecutus, quam si totum ei legatum fuisset exsolutum.Sed et si quis Titio debitum soluerit, ne pignus ueniret, tem ex diuerso similiter prospicere iudex debet, ut quod unus ex heredibus ex re hereditaria percepit stipulatusue est non ad eius solius lucrum pertineat. quae ita scilicet consequetur iudex, si aut reputationes inter eos fecerit aut si curauerit cautiones interponi, quibus inter eos communicentur
Abbreviated transcription (Latin):
m̃mi. integram gͥ dotem p̾cipiet. ⁊¬
cauebit detensurum iri coheredes
qui ex stipulatu possunt cõueͤniri.
¶Idem: ⁊ ꝯi auus dotemdedit i stipia¬
tus: ¶ Nec solum uxoris sue dotẽm.
s ⁊̃ tiln sui uxoris. quali hꝰ quo matͥ¬
monii homis ad ip̃m spettet qr ⁊ tai
honera ⁊ mirus ip̃e agnoicere ncteh̃.¬

Expanded text:
. integram igitur dotem praecipiet et cauebit defensum iri coheredes, qui ex stipulatu possunt conueniri. idem et si alius dotem dedit et stipulatus est. nec solum uxoris suae dotem, sed etiam filii sui uxoris, quasi hoc quoque matrimonii onus ad ipsum spectet, quia filii onera et nurus ipse adgnoscere ne
Abbreviated transcription (Latin):
cohedem ẽẽ defenderroũ abeo quii sus¬
ciꝑe bonus iussus ÷. s lẽgata que
au ittto pro dote data electa doge retiͣ¬
nełttut᷑. in compendio coberedis ẽẽ qui
debito leuatur nonͥ õ iridesicẽt ut co¬
heres qui honus exis anenisuscẽpit.

Expanded text:
coheredem esse defendendum ab eo, qui suscipere onus iussus est. sed legata, quae ab utroque pro dote data electa dote retinentur, in compendio, coheredis esse, qui debito leuatur, non oportet, uidelicet ut coheres, qui onus aeris alien‹i› suscepit,