comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cedens cũ paucis ire cepit ubi xp̃t ꝑauꝑ
ẽ ualde ac merens quendam ex suis fidelili
cum eycitu magno post ip̃m misit. Et se¬
cutus eũ ꝑ totã illam noctẽ diluculo reppe
rit ⁊iussum regis ip̃m que pontificem.
de p̾cante luxonio incenobio. ut ei licue¬
ret relicto scło uagare deo humili poposcit¬
prece illuc diligendũ. Quem ꝓtinus illuc
eum ire nõ distulit. Qui festinus admo¬
nasteriũ ꝑueniens ibidem ebroinũ iam
casse. ueniam uicissim sibi petentes ste¬
terunt concordes. Tandem ab abbate se iuc¬
ti aliquid sꝑacĩ tẽporis ut̃q pemrenciam
agentes int̾ contubernia monachoꝵ stre¬
nu habitare quasi ꝑpetue monachi cona¬
ti sunt. Per idem tp̃s childerico rege de fũc¬
to germanus eiꝰ theoderica inregnũ sub¬
limat᷑ꝰ. Hec andiẽntes ut̾q amicoꝵ desi

Expanded text:
rocedens cum paucis ire cepit, ubi pauper Chrocedens cum paucis ire cepit, ubi pauper Chontristatus valde ac merens, quendam ex suis fidelibus cum exercitu magno post ipsum misit. Et secutus eum per totam illam noctem, deluculo repperit. Et iuxta iussum regis, ipsumque pontificem deprecantem, Luxovio coenuvio, ut ei liceret, relicto saprece se dirigendum: quem protinus illuc dirigere non distulit. Qui festinus in monasterium perveniens, ibidem Ebroinum jam casse; vicissimque veniam petentes steterunt concordes. Tamen ab abbate seiuncti, aliquod spatium temporis uterque penitentiam agentes, inter contubernia monachorum strinue habitare quasi perpetime monachi conati sunt. 8. Per idem tempus, Childerico vero rege defuncto, germanus suus Theudericus in regno sublimatur. Hec a
Abbreviated transcription (Latin):
fice ut iangustiduno urbe sua ip̃m scĩssi
rum solẽpnia celebrandũ que ẽ salbatũ ut
mos erat antiq que ẽ inugiliis pasce ierũt
parit᷑ et malo semmario hodii simul habe¬
rent absconditũ. tunc instigator ut̾q maloꝵ
inhac nocte consurnan ẽ decretum. Q uod
audiens pontifer dissimulando distulit et
seletur ostendit non ꝓmagno ducens. Ap¬
paruit ei uultũ clarũ. sollemonia missarũ
que cepit honestissime cõsũmauit. S cura
comunionẽ sc̃am ip̃e ac rex ꝑcepissent rex
cum suũ ꝑconsummass officiũ ⁊ merũ
cum suis accepiss. sicut mos ẽ fragilitatis
humane metuen animositate regis trac¬
tare cum siuis cepit quid in hoc c̃õ fuctu ag̾e
quã locũ regidare ⁊ manꝰ regis sanguine
sacerdotũ intã magrio die festo quo inqui¬
tio. Tnne relicto rege ⁊ omnis potestatis
sublimitatẽ ꝓ nichilo reputans ac quod ha¬
betus inmundo despiciens. eadem nocte ꝓ¬

Expanded text:
fice, ut Agustoduno urbe sua ipsum sanctisfice, ut Agustoduno urbe sua ipsum sanctisrum sollemnia celebrandum, qui est sabbatorum, ut mos erat antiqua, quae est in vigiliis paschae, irent pariter et malo seminario odii simul haberent absconditum, tunc insticatur uterque malorum in hac nocte consummare est decretum'. Quod audiens pontifex, dissimulando distulit et se letum ostendit; non pro magno ducens, apparuit vultu clarus, sollemnia missarum, quae coeperat, honestissime consummavit. Sed cum communione sancta ipse ac rex percepissent, rexcum suo perconsummasset officio et merum cum suis accepisset, sicut est fragilitatis humane, metuens animositatem regis, tractare cum suis coepit, quid in hoc conflicto agere quam locum regi dare et manus regis sanguinem sacerdotum in tam magnum diem festum coinquitio. Tunc relicto rege et omnium potestatum sublimitatem , pro nihilo reputans, quod habetur in mundo, eadem nocte p
Abbreviated transcription (Latin):
beret. Rex uero childericꝰ confirmatꝰ ĩ reg¬
no germanũ suũ tħoderichũ cuidã dei ẜuo.⁊
ẜuandũ ac nutriendũ dedit. Idem ueo leode¬
gariã pontific̾e suꝑ omrẽ domũ suã subli¬
ostituit. Qui acceptis huiꝰ regni gub̃ nacu¬
lis quotqͦt maxime adũsus legis antiqͦꝵ
regnũ ac magnoꝵ ꝓcerũ quoꝵ uita lauda¬
bilis ad stabat repperit in ep̃atũ ad p̾stinum
reduxit statuͣ. Intm̃ uero usq qͣq om̃ia reg¬
na francoꝵ restituit. ut om̃s gratulerent᷑
regem hr̃e s schildericũ as rectorẽ palacii
dechore ⁊ honore agerentur. tunc adu̾sari
cuiꝰ est consuerudinis inuidie sue coditi
oms bona oestruere cepit consodales suos
quos secũ elegerat idem pontifex habere so
cios gub̃naculi inuidie malũ instigare in
ter ĩpm ⁊ regẽ zi zaniã discordie seminare.
His itaq dielii etiam eminebat celeberri¬
mis paschalis die. Tunc flagitante ponti¬

Expanded text:
beret. Rex vero Childericus confirmatus in regberet. Rex vero Childericus confirmatus in regno, germanum suum Theodoricum cuidam Dei servo conservandum ac nutriendum dedit. Idem vero sanctum Leodegarium pontificem super omnem domum suam subliconstituit. Qui, acceptis huius regni gubernaculis, quodquod maxime adversus legis antiquorum regum ac magnorum procerum, quorum vita laudabilis adstabat, repperit ineptum, ad pristinum reduxit statum. In tantum vero usquequaque omnia regna Francorum restituit, ut omnes se gratularentur regem sibi habere Childericum ac rectorem palaciae decore magno agerentur, tunc adversarius, cujus est consuetudinis invidia conditionis suae bona destruere, coepit sodales suos quos secum elegerat idem poncios gubernaculi, invidie malum instigare et inter ipsum et regem zizaniam discordiae seminare. His itaque diebus iam aeminebat celeberrimus paschalis dies. Tunc flagitanti ponti
Abbreviated transcription (Latin):
gub̾nauit. Eodem tp̃r rex clotharius qui eũ
ep̃m constituerat cefunetus ẽ. Tunc idem
pontifex. hec audiens concito cursu inpala¬
cium ꝑ rexit cũ sius similibi derege tracta¬
re cepit. Qii andientes chudericum aus¬
ngem in adolescencia sua regnũ uixra sui tẽ¬
us etatẽ obtime disponente elegit quedam
urs francoꝵ uolentes eum regem hr̃e. Nã
ebronꝰ qui maior domꝰ fuerat᷑ subrege clo¬
cario theodericũ germianũ cripiebat subiuga¬
e fr̃is inregno. Iꝑse uero ebromꝰ erat tun̾e
odiosus int̾ francos quia metuebant huiꝯ
conderis graue. uugum quod ꝑ eundẽ susti¬
mierant sub rege clotario relicto suo cõsilio
childericũ in toto sublimauerunt regno frã¬
choꝵ. Tunc ebromus uidens se desfitutum
nore regi petiit ut relictis om̃ibꝰ uitã sibi
cõcederet et in monast̾iũ abire ꝑmitteret.
Cui hoc de p̾ranti ⁊ dompno leodegario int̾¬
cedente. rex consensit ⁊ in monasteriũ luxo¬
uio eum destinauit ut monachus effici de¬

Expanded text:
gubernaret, eodem tempore rex Chlothacharius, qui eum episcopum constituerat, defunctus est. Tunc idem pontifex haec audiens concitu cursu in palatium perrexit ac cum suis similibus de rege tractare coepit. Qui audientes Childericum Ausregem in aduliscentia sua regnum iuxta suae temporis aetatem obtime disponentem, elegit quidam pars Francorum, volentes eum regem habere. Nam Ebroinus, qui maior domus fuerat sub rege Chlothachario, Theudericum germanum cupiebat subrogare fratris in regno. Ipse vero Ebruinus erat tunc odiosus inter Francos. Et quia metuebant hujus ponderis jugum, quod per eumdem sustinuerant sub rege Lothario, relicto ejus consilio Hildericum in toto sublimaverunt regno Francorum. Tunc Ebroinus videns se destitutum vore regem petiit ut relictis omnibus vitam sibi concederet, et in monasterium abire permitteret. Cui deprecanti et domno Leodegario intercedente rex consensit, et in monasterium Luxovii illico destinavit ut monachus effici de
Abbreviated transcription (Latin):
num in ip̃o sỹnodo similem penaꝵ sortitꝰ
qui ad supͣdc̃m famulũ dei ad exemplendã
ab ip̃o ebromo eius ulcionẽ cõsenẜat ep̃at
gradu dolose fuerat sublimatꝯ post panlu¬
lum it̾ uallo posito in offensa eiꝯ decidens.
Dei uero nutu multis flagellis obtritus.
nempe ut fertur laqueo fuisse suspensum
uc enĩ uirdei leodegariꝰ meode monas¬
terio sc̾imoniali ut quo ad custodiendum
positꝰ fuerat cõmorabatur. Tunc ad ipm

Expanded text:
num in ipsa sinodum poene simili poena sortiti, num in ipsa sinodum poene simili poena sortiti, qui a supradicto famuod in eius ultionem consenserat, episcopati grado dolosae fuerat sublimatus, post paulolum intervallo posito in offensa eius decidens, Dei, ut oppinatur, nutu multis flagellis obtritum, nempe, ut fertur, laqueo fuisse suspensum uc enim vir Dei Leudegarius in eodem monasterium sanctimonialium, in quo ad custodiendum positus fuerat, commorabat. 17. Tunc et ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
Tunc accepto ad sũ ꝑduxit adcenobiũ
qui uocatur fiscampno ubierat congre¬
gatio sc̃imonialiũ ac uirginũ quibus
Nam ⁊ lingua p̾cisa soliũ recepit officiũ
⁊ magnã doctrine sue semen ostendit in
ppło. Quandaꝵ int̾ uurginũ accedebat
catherua tm̃ fertur duscia sua fulgebãt
eloquia. ut mirarentur quicũq audie¬
bant qͣnta deus oꝑabatur cleniencia et
fructus penitencie. Nam dieb ac nocti¬
b indei cultu ꝑuigilans adstabat ut uł
ꝙyͣlor ꝑceptione capere potiusset. Iodẽ
tempore uir gloriosꝯ thoodoricꝰ rex. ⁊ idem e¬
broinꝯ seneto conuocauerũt ⁊ ad quendan
uillam regiam uenientes multa ep̃oꝵ tur¬
ba adeẽ fẽcerunt. Ibiq int̾laicos didonem
qui sc̃m uirũ leodegariũ. cũ unamnro
expulit de sedesua ep̃atꝰ ⁊ pene tradidit ĩ¬
ria acceptꝰ incapite ex pulsus asc̃a cõgre
gatione. Deinde auxilio ꝯdẽpnata morteq
secuta penã capitis digessit quicqͥd dolose

Expanded text:
Tunc acceptum ad suum perduxit coenubium, Tunc acceptum ad suum perduxit coenubium, quod vocatur Fiscamno, ubi erat congregatio sanctaemonialium ac virginum, quibus Nam et lingua praecisa solitura recipit officium et magnam doctrine suae semen ostendidit in populo. Quandoqui inter virginum accederit caterva, tanta, ut fertur, dultia sua fulgebat eloquia, ut mirarentur quicumque audientes, quanta Dei operabatur clementia, et fructibus. Nam diebus ac noctibus in Dei cultu pervigilans adstabat, ut veciborum perceptione capere potuisset. 16. Eodem tempore vir gloriosus Theudericus rex et idem Ebroinus senodo convocaverunt, et ad quendam villam regiam venientes, multa episcoporum turba adesse fecerunt. Ibique inter ceteros Diddone, qui sanctum virum Leudegario cum Waimiro expulit de sede suae episcopatus et poene tradedit inria acceptus in capite, expulsus, segregatione, cleinde exilium condemnatus, mortique secuta, poenam capitis degessit, quicquid dolos
Abbreviated transcription (Latin):
pricipare. s ebrinꝰ de ferre uolens eiꝰ exitũ
ut ꝑpenias longe delatas ei p̾pararet et̾nas
inẽc coronã acciperet martiri. quin pociꝰ
careret p̾miis głie sempit̾ne. Tunc uissit
eum nudis gressibꝰ ꝑquendã piscinam
trans ducere in qua erant petre quasi cla¬
u incidentes acuti. De inde euulsum.
tem membroꝵ ab latum corpoꝵq parit᷑
niris undiq paruissent negant. Dum
nec occulis cerneret uiam nec pedes ince¬
meruisset ingenciũ set quia absq uocibii
quenciũ. postulat sibi auxiliũ nõ sonũ
nocis s hĩmmilitat̾ẽ cordis. Nam se cog¬
nouiss p̾sidũ omne amisisse diuinum.
Nam quantũ impietas humana reuoca¬
re cupit ablatũ tm pietas diuina sociare
fecit in celũ. Tunc quendã accersint ui¬
rum cui nomen uanigum.⁊ dixit el. Acq¬
pe inquid leo degariũ quẽ aliq̃n iudisti
tam uirũ suꝑbum. ⁊ constitue sub tue
subtua custodia erit enĩ tẽpꝰ sue uocatio¬
nis recipiens ꝙ meruit asius inimucis.

Expanded text:
e. Sed Ebroinus differre volens ejus exitum, ut per poenas longe dilatas ei praepararet aeternas, et ne coronam acciperet martyrii, quin potius careret praemiis gloriae sempiternae, jussit eum nudis gressibus per quamdam piscinam transduci, in qua erant petrae sicut clavi incidentes acuti. Deinde evulsum, tem membrorum ablata corporumque pariter vires undique pnec oculis cerneret viam, nec pedibus incemeruisset ingentem. Sed qui absque vocibus quentium; postulantis sibi auxilium, non sono vocis, sed humilitate cordis. Nam cum se cognovisset praesidium omne amisisse huNam quantum impietas humana revocare cupit ab alto, tantum pietas divina sociare fecit cum caelo. 15. Tunc quendam arcessivit virum cui nomen Waningum et dixit: 'Accipe', inquid, 'Leudegarium, quem aliquando vidisti tam virum superbum, et constituae sub tua custodia. Erit enim tempus sui vocationis, recipiens, quod meretur a suis inimicis'.
Abbreviated transcription (Latin):
mordear. CTanta deniq salsitudine fatigatꝰ
ẽ. ut etiam instrato suo iacens funiculo
trabe suspenso. supinis que manili ad pre¬
henso erigeretur ut scilicet officiũ monas¬
terii ꝓut poterat ex hiberet. Transeuntes
q inscalore corporis uocisq tenuitatem
dies płimi de hinc ieronimꝰ in libroꝵ ha¬
bundacia fluctꝰ dictis suis sc̃o sp̃u dedicatis

Expanded text:
mordear. Tanta denique lassitudine fatigatus mordear. Tanta denique lassitudine fatigatus est, ut etiam in stratu suo jacens, funiculo trabe suspenso, supinisque manibus apprehenso erigeretur; ut scilicet officium Monasterii prout poterat exhiberet, transeuntes in squalore corporis, vocisque tenuitate dies plurimi. Dehinc Hieronymus librorum abundantia
Abbreviated transcription (Latin):
uaticinia an nullo q̃ndoq rom anoꝵ uł me
solus .lx.iiii. libros editus comendatꝰ est.
Plerasq p̾terea pauli epłas et ioħis reuela¬
tionẽ disẜuit. Int̾ has itaq numerosas ope¬
ris sui paginis suis uniu̾isas p̾facionibus
lustriũ ecc̃asticos scriptores apassione xp̃
usq ad qͣrtum decumum theodosii un ꝑato
scĩs memoria aliquid tradicerũt breuiter
esposuit. Uerũ hec contra celsum porphẏri¬
imi ⁊ iulianũ augustũ rabidos adu̾sus xpͥ
canes ⁊ contra sec̾tatores ec̾ce uł eoꝵ qui
putant ec̃cam nullos phylosophos ⁊ eloq̾n¬
ces habuisse dectores ec̃ce magno sudauit
ingenio ut sciant qͣnti et equales uiri eã
fundauerint ⁊ extrux̾int adornaunt ⁊ de¬
sinant ficem nr̃am rustice simplicitatis ar¬
guere suãq pociꝰ impericiã recagnosc̾e̾ ĩ nu¬
iniquitatis oꝑatur ⁊ garrit unusqͥsq qd̃
sentit. Ego solus sum qui cunctoꝵ głia

Expanded text:
vaticinia a nullo quandoque Romvaticinia a nullo quandoque Romuaginta libris editos Commentatus est. Plerasque praeterea Pauli Epistolas, et Joannis revelationem disseruit. Inter has itaque numerosas operis sui paginas, suis universas praefationibus lustrium Ecclesiasticos scriptores a passione Christi usque ad quartum decimum Theodosii Imperatorsanctis memoriae aliquid tradiderunt, breviter exposuit. Verum et contra Celsum, Porphyrium, et Julianum Augustum, rabidos adversus Christum canes, et contra insectatores Ecclesiae, vel eos qui putant Ecclesiam nullos Philosophos et eloquentes habuisse doctores, magno suda vit ingenio: ut sciant quanti et quales viri eam fundaverint, exstruxerint, adornaverint: et desinant fidem nostram rusticae simplicitatis arguere, suamque potius imperitiam recognoscere. Innuiniquitatis operatur. Et garrit unusquisque quod sentit: ego solus sum qui cunctorum gloria
Abbreviated transcription (Latin):
faceor usq inp̾sentẽ diẽ magis possum ẜ¬
monẽ caldaycum legere ⁊ ĩtlłigere ꝙͣ sona¬
re. Xp̃i itaq gr̃a ieronimꝰ fidem adeptꝰ.
Litterisq grecis ac latinis atq hebraycis
doctus cuncta hebreoꝵ uolumina que canno¬
nice continentur ex ueteri testam̃to uere he¬
tus est. Danihelẽ quoq caldaico ẜmonelo¬
cutũ. locinũ romano stilo conscripsit ꝑsal¬
teriũ quoq quod aso fronio postulatꝰ ⁊ero¬
nimꝰ ex ebreo cannone in latina modulacio¬
ne canendũ u̾bum adu̾bum ex posuit eũ¬
q breuit᷑ disẜuit ⁊ henchiridion applłanit.
Duos libros salomonis explanasse canti¬
cauero canticoꝵ ex origens int̾pretatione
sicut ⁊ de sỹu sc̃o ex didimi uidentis in lati¬
nã transtulit linguã. Mathei nicħlomin
euuãgłm ex hebreo fecit ẽẽ romanũ quod¬
que compediosũ pociꝰ. quã fastidiosum
explanatione studiosis lectorib int̾pretat
ẽ. Sexdecim nãq ꝓpħarũ uolumina uel

Expanded text:
sentem diem magis possum sermonem Chaldaicum legere et intelligere, quam sonare. Christi itaque gratia Hieronymus fidem adeptus, litterisque Graecis ac Latinis atque Hebraicis doctus, cuncta Hebraeorum volumina, quae in Canone continentur, ex veteri Testamento, vera EDanielem quoque Chaldaico sermone locutum Romano stylo descripsit. Psalterium videlicet quod a Soffronio postulatus Hieronymus ex Hebraeo Canone Latina modulatione canendum, verbum ad verbum exposuit, eumque breviter disseruit et enchiridionem appellavit. Duos libros Salomonis explanavit: Cantica vero Canticorum ex Origenis interpretatione: sicut et de Spiritu Sancto Didymi videntis librum in Latinam transtulit linguam. Matthaei nihilominus Evangelium ex Hebraeo fecit esse Romanum; quodque compendiosa potius quam fastidiosa explanatione studiosis lectoribus interpretatus est. Sexdecim quoque Prophetarum volumina seu
Abbreviated transcription (Latin):
ob inam abiit cum dei laudiliꝰ contra
suos imicos ⁊ sponte se obtulit ad
rencia reliquiarum illũ cõprehender̃.
Qui ex clamans fertur dixisse. Sr̃as¬
ago omnupotenti redẽptori meo qui me dig¬
natus ẽ hodie glorificare. Qui ꝑgentes
duxerũt enm extra ciuitate ⁊ implentes
imꝑia uissa principis ebromi eruerunt
ei sacros occulos elꝯ acapite s cũ lumen
sustulerint for in secus humanũ intriñ¬
secus inluẜ unt diuinũ et trahentes eũ
custodibii in quodã ꝑdux̾unt cenobium.
Inquo loco ꝑ antios duos magnũ ibi rẽ

Expanded text:
obviam habiit cum Dei laudibus ad obviam habiit cum Dei laudibus ad suis inimicis et sponte se obtulit ad rentia reliquiarum eum conprehenderunt. Qui exclamans fertur dixisse: 'Graago omnipotente redemptore, qui me dignatus est hodie glorificare'. Qui pergentes duxerunt eum extra civitatem, et implentes iussa principes Ebroini, eruerunt etenim oculos eius a capite. Sed cum lumen sustulerunt forinsecus humanum, intrinsecus incluserunt divinum. Et tradentes eum custodibus, in quodam eum perduxerunt coenubium, in quo
Abbreviated transcription (Latin):
rexerunt infugam. Dis itaq dieb uir
dei leo degariꝯ cum ad suam ylebem res¬
raurandam cederet in urbe sua edua. remi¬
niscens ebromꝰ maloꝵ oĩum que cnra
eum rege childerico egisse ꝑutabant. tũc
ad uinctis sibi inconsilio iniquissimis
minucoꝵ socios consulere cepit quẽadm
eundem pontifice destruere potuisset.
Ex his consiliariis duo uidelicet dido et
se posse eum rapere de cuutate.⁊ meum
facere uindictam ex qua malicia ebroiii
e̾e̾t sociata. Ganisus nãq ebroinus de
eoꝵ resporiso. dedit eis eycitum copiosũ
ualde. Qui festim ꝑ rexerunt adcuuta¬
tẽ eduã ⁊ cͥciundantes eam cũ eodẽ excitu
ciens zelo magno accensus ꝓ plebe̾ sibi
comissa dñi secutꝰ exemplum aĩam su¬
am malens ponere ꝓ ouibꝯꝰ suis eis que¬
magis cupiens lucri facere quã sua so¬
lam temporalẽ querere salut̾e. Tunc õẽ
clerũ cuutatis ad gregari uissit cum
reliquiis ⁊ crucis ⁊ chorus psallenciũ

Expanded text:
errexerunt in fugam. His itaque diebus vir errexerunt in fugam. His itaque diebus vir Dei Leodegarius cum ad suam plebem restaurandam resideret urbe sua Aedua, reminiscens Ebroinus malorum omnium quae circa eum cum rege Hilderico egisse illum putabat, tunc adiunctis sibi in consilio nequissimis inimicorum sociis, consolere coepit, quemadmodum eodem pontificem distruere potuisset. Ex his enim consiliariis duo, videlicet Diddo etse posse eum rapere de civitate et in eum facere vindictam, ex qua malitia Ebroini esset satiata. Gavisus namque Ebroinus de eorum responso, dedit eis exercitum copiosum valde. Qui festini perrexerunt ad civitatem Aeduam, et circumdantes eam cum eodem exercitciens, zelo magno accensus pro plebem sibi commissam, Domini secutus exemplo, animam suam mallens ponere pro ovibus suis eisque cupiens lucri facere, quam suam soli temporalem querere salutem, tunc omnem clerum civitatis adgregare iussit, cum reliquiis, crucibus et choris psallentium
Abbreviated transcription (Latin):
obuiã receperũt cos eũ magrio aiumpho
letantes co quod recepissent patrẽ quem
amisisse plagebant olim gubnatorem.
Quem recepto collocauerunt insedem pris¬
tinam ut frueretur cum suis leticia. Qͥ
cum simul letati sũmogaudio tripudia¬
uero ebroinꝰ nõ ẽ passus uł paululũ reqͥes¬
cere uelocit̾ noctu abcessit aciuitate ⁊ cum
austrasiis quos habuerat aliqͣndo adu̾sarioᷤᷤ
se sociauit ut anumꝰ. S non post mulcũ
tp̃ris młti scelerib gentis collectis siue
maloꝵ sociis francoꝵ ꝑuim intrauit fi¬
nes. Et cum tirrãnidem crudelissime ge¬
rens theodorico głoso rege se p̾sentauit
obtutu atq abeõdem rege restitutꝰ ẽ in pͥ¬
ore rege gradu.⁊ maior domꝯ effectꝰ cogi¬
tare cep̾it de ulcione inimicoꝵ qui eũ nõ
luerant hre subregulo. Qui uero ut leo
rugiens int̾ feras sic resonuit rugitus
eiꝯ ꝑ francoꝵ t̾ras. Omnes uero qui ad¬
u̾sus eum olimn cogitauerant mala tre¬
mefc̃i ip̃i qui remanẜant ex euis cede ꝑ¬

Expanded text:
obviam, reciperunt eos cum magno triumpho, letantes, eo quod recipissent patrem, quem amisisse plangebant olim gubernatorem. Quem recepto collocaverunt in sedem pristinam, ut frueretur cum suis letitiam. Qui cum simul letati summo gaudio trepudiavero Ebroinus non est passus vel paulolum requiescere; fugaciter nocte ab kac abscessit civitatem et cum Austrasse sociavit ut amicos. 9. Sed non post multum temporis, multis sceleribus gestis, collectis sibi malorum sociis, Francorum per vim intravit finis, et cum tirannide crudelissime gerens, Theuderico glorioso rege se praesentavit obtuto adque ab eodem rege restitutus est in priore gradu. Et maior domus effectus, cogitare coepit de ultione inimicorum, qui eum luerant habere subregulum. Qui ut leo rugiens inter caeteras feras, resonuit rugitus ejus per Francorum terras. Omnes vero qui adversus eum olim cogitaverant mala tremefacti, qui remanserant ex ejus caede p
Abbreviated transcription (Latin):
runt. tam plene eẽ uidebantur ut etiã
suꝑ fluenciu uimi inpauimento de¬
ciderent ip̃a tamen uascula remansis¬
sent plena. Uost hec uero cum adiun¬
genna flunĩo iniucos annone uocabu¬
lum ꝑ uenissent erat uentꝰ contrariꝰ
supemuiens ⁊ ip̃m flumen tumidum
undis pareret metuendis naute cepert¬
gantes pereclitarent influmine. Tunc
iir dei albas. iamdc̃i ciuꝰ curre erat
deferre sc̃i corpꝰ confidens de sc̃i meriti
martiris compellit eos dicens. Aditti¬
te innanẽ.⁊ transite securi qr deus po¬
tens ẽ ꝑ huiꝯ sci meritũ has unde qͥes¬
cere. Cum aut̃ positum fuiss in nam̃
⁊ nauigare cepissent naute. statim und
quienerunt et ꝓspere ip̃m flum̃ ĩ lesi
transierunt. Set cum ibi nocte in ec̃ca
qui euissent. quedam peregrina mułr
cum infantulo ceco sen paruulo ibi ad¬
uenit. Tota illa nocte in oratõne ꝑ ingi¬
lans diluculo uero in fans lumen quod
amiẜat recepit. Nem de directo itin ere¬

Expanded text:
rant, tam plena esse videbantur, ut etiam rant, tam plena esse videbantur, ut etiam superfluentia vina in pavimento deciderent, ipsa tamen vascula plena remansissent. 28. Post haec vero, cum ad Vincennam fluvium in vico Sannune vocabulum pervenissent, erat ventus contrarius superiminens, ipsum flumen tumidum undis pareret. Metuentes nauti coepergantes pereclitarent in fluminem. Tunc vir Dei abba iam dictus, cuius curae erat deferre sancto corpore, confidens de meritis sancti martiris, conpulit eos, dicens: 'Mittite in navem et transite securi, quia Deus potens est per huius sancti meritum has undas quiescere'. Cum autem positum fuisset in navem et navigare coepissent nauti, statim undae quieverunt et prospere ipsud flumen inlesi transierunt. Sed cum ibi noctu in ecclesia requievissent, quedam peregrina mulier cum infantulo caeco parvulo advenisset, tota illa noctae in oratione pervigilans, deluculo vero infans lumen quod amiserat recipit. 29. Deinde recto it
Abbreviated transcription (Latin):
quidam claudꝰ set cũ se or̃onibii ad sc̃i
iuri corpꝰ int̾ra ꝓieciss statim sanus
factus.⁊ suꝑ pedes suos erectus ad ꝓpua
ẽ incolonisq reu̾sus. Tunc audiens.
quedam mulier ad cuiꝰ manib ablata
fuerat species ꝓpria facti sũt digiti enis
curui. ita ut medio in fixissent palme ĩ
intantũ ut unguens incarne absconse
se ꝓpria amniisant uirtutẽ. Ip̃a tñ cum
ad ꝓpinqͣssent ad feretrũ in uocato nom̃
dei ⁊ sci martiris directa ad p̾stiuam
sc̃itatem manũ gr̃as agens deo reu̾sa ẽ
miracłm qr uirdei ansoaldus pontifex
audiens sanctũ ad ꝓpinq̃sse iam corpaue¬
locem ministrũ direxit. Quia intampni
uilla suã habundanciã iucini unde par¬
ꝑis ⁊ uulgus reliquũ qui comitabant᷑
ec̃m corpore̾ habere potuissent. Actum ad
p̃focilandum se refectionẽ cum hoc fuis¬
set actũ nõ multũ post paciũ nũciatũ
ẽ quod oĩ nasa qui intra apotheca unde
ip̃m uinũ exierat pene nacua remanse¬

Expanded text:
quidam clodus , sed cum se orationibus ad sancti viri corpus in terra proiecisset, statim sanus factus et super pedes suos erectus, ad propria est incolomis reversus. Tunc audiens quedam mulier, a cuius manibus ablata fuerat species propria, facti sunt eius digiti curvi, ita ut medio infixissent palmi, in tantum, ut ungues in carnem absconse a se propriam amiserant virtutem. Ipsa tamen cum adpropinquasset ad feretrum, invocatum nomen Dei et sancti martiris, directa ad pristinam sanitatem manu, gratias agens Deo, reversa emiraculum, quia vir Dei Ansoaldus pontifex, audiens sanctum adpropinquasse iam corpus, velocem ministrum direxit, quae ex Interamnis villam suam daret habundantiam vini, unde pauperes et vulgus reliquum, qui commitabantur sancto corpore, habere potuissent ad refocilandum se refectionem. Sed cum hoc fuisset actum, non multum post spatium nuntiatum est, quod omnia vasa, qui intra apotica, unde ipsum vinum exierat, poene vacua remanse
Abbreviated transcription (Latin):
popłoꝵ cum magnis laudibus sc̃m sepe¬
liuit corpus beãti martiris. In quo loco
oꝑantur agmina uirtutum fuint coti¬
die adhuius mirabile tumulum oratio¬
mini nostri ihesu xpisti cui est honor
ĩa seculorum amen. In quo loco oꝑan¬

Expanded text:
idem cum magnis laudibus sanctum sepelivit corpus beati martiris, in quo loco operantur culmina virtutum cottidie ad huius mirabile tumulum amini nostri Iesu Christi, cui est honor la saeculorum. Amen. PASSIO III. A
Abbreviated transcription (Latin):
qr gestis ꝑ uentũ ẽ ad turonis urbem.
Hec audiens huiꝰ cuutatis pontifex
ꝑmediũ transiret ciuitatis quedã młier
acccusata ꝓ morte uiri sui collo ac mani¬
ln teneretur cathena. Cum traheretur
acustodili exclamauit dicens. Subue¬
ni micħ heate leo degarii. qr uinocens pereo
falsis accusatorili alligata. Cum hoc dixiᷤᷤ¬
set ilico confracta cathena excollo cecidit
⁊ manilii eam suꝑ feretum ꝓiecit ⁊ appã¬
ruit ydonea qui fuerat absq noxa pene
punita. Cum uero idem pontifex. cum
magnis laudib ꝑ suam parrochiam.
hoc sc̃m corpa deduxiss intra pictauen¬

Expanded text:
que gestis, perventum est ad Toronus urbe. Hoc audiens huius civitatis pontifex,medium transiret civitatis, quadam mulier accusata pro morte viri sui, collo ac manibus teneretur catena, cum traheretur a custodibus, exclamavit, dicens: 'Subveni mihi, beati Leudaegari, quia innocens pro eo falsis accusatoribus alligata'. Cum hoc dixisset, illico confracta catena ex collo cecidit et manibus eandem super feretro proiecit et apparuit idonea, qui fuerat absque noxa poena punita. Cum vero idem pontifex cum magnis laudibus per suam parrochiam hoc sanctum corpus deduxisset et introis
Abbreviated transcription (Latin):
furore magno replecꝯ̃ uissit ministris gai¬
reno abstrahi et agermano seꝑari ut sepa¬
ratim uiderentur pimire ne simul eis de¬
lectaret talia ũba fari. Cum aut̃ duceret᷑
beatus leodegariꝰ eum alloquitur dicẽs.
nos hec pati. qr nõ funt condigne passio¬
nes huiꝯ tẽporis ad futurã głiam que re¬
eminens ẽ.⁊ magna qui ad abluenda de¬
pus ratimur quia morte debitores sum
s illa nos expectat iuta si pacienter fe¬
remus ista pena ubi sine fine letabimum
incelesti głia. Tunc ministri adstipiten¬
ihu bone qui non uenisti uecare iustos
set pecratores suscipe sp̃m ẜiũ tuiait

Expanded text:
furore magno repletus, jussit ministris Gairinum abstrahi et a germano suo separari, ut separatim viderentur puniri, ne simul eos delectaret talia verba fari. Cum autem duceretur, beatus Leodegarius eum alloquitur dicens: ec pati, quia non sunt condigni passionis huius temporis ad futuram gloriam, quae reeminens magna, qui ad abluenda dic ad tempus patimur, quia morte debitores sumus, sed illa nos expectat vita, si patienter ferimus ista poena, ubi sine fine letabimur in caelesti gs: Domine Jesu bone, qui non venisti vocare justos sed peccatores, suscipe spiritum servi
Abbreviated transcription (Latin):
pontificis ydoneũ se p̾passet ⁊ clarus ipse¬
ħretur pre omnibꝰ tunc bonus hodor suam¬
tatis in tm̃i ꝓcessit ut usq inpalaciũ regis
adoleret. Erat enum eodem t̃pr minor clotha¬
rius cum baldechilde matre regens francho
regnũ. Qui agnita eiꝯ prudencia cupiens
eum secum habere in aula regia petierunt
pontifici eius ut suã daret licenciam secum
habitare in palaciũ. Qui statim uissa com¬
plens magius rebii ditatũ ⁊ sapiencie florib
rex simulq ⁊ regina pleriq pontifices. hac
pceres supra om̃s mamore eum cusceꝑunt
⁊ quia eum uidebant dignũ suscipiendum
honorẽ cunctorẽ consensu pͥncipes francor
adoihonorẽ pontificalẽ eum ẽẽ idoneũ pro¬
clamauerunt. Quẽ adhuc om̃s electum

Expanded text:
pontificis idoneum se praeparasset et clarus haberetur prae omnibus, tunc odor eiusdem suavitatis in tantum processit, ut usque in palatio regis redoleret. Brat enim eodem tempore minor Chlothacharius cum Baldechilde inatre rex regens Prancorum regnum. Agnita eius prudentia, cupientis eum secum habere in aula regia, petierunt pontifici, ut suam daret licentiam secum habitare in palatium. Qui statim iussa conplens, magnis rebus ditatum et sapientiae floribus rex simulque et regina, plerique pontificis ac proceris supra omnes in amore susceperunt. Et quia eum videbant dignum suscipiendum honorem, cunctorum consensum praecipuis Francorum ad honorem pontificalem eum esse idoneum proclamaverunt.
Abbreviated transcription (Latin):
cuintur salutis. In numeris quoq aliis
modis ibi ⁊ crebre sanant᷑ egroti ⁊ multa
que angłice tm̃ licet potestati geri nuracła
conpbantur. Eaxime tñ enĩsdẽ die natał
cum ⁊ de ꝓunciis circũ positis plus solito
conflua turba concurrit. ⁊ angelice uirtu¬
tis maior qd̃ amodo credatur ad ẽẽ freg̾ncia
ut quem spiritalit᷑ dixit apłs ⁊ corporaliter
agi uidetur qui a angeli sunt ad ministrato
riĩ sp̃s in ministeriũ missi ꝓpt̾ eos qui heredi¬
tatem capiunit salutis. in xp̃o iħ u dño nr̃o

Expanded text:
tiuntur salutis. Innumeris quoque et aliis tiuntur salutis. Innumeris quoque et aliis modis ibi et crebri sanantur aegroti, et multa quae angelicae tantum licet potestati geri miracula conprobantur. Maxima tamen eiusdem die natalis, cum et de provinciis circumpositis plus solito conflua turba recurrat et angelicae virtutis maior quodammodo credatur adesse frequentia, et quod spiritaliter dixit apostolus et corporaliter agi videtur: 'Quia angeli sunt administratores spiritus et in ministerium missi propter eos qui hereditatem capiunt salutis'. In Christo
Abbreviated transcription (Latin):
re uirtute. Uertax uero montis extrinsecꝯ
partim cornea silua tetigitur partim uirẽ¬
ti planicie dilatatur. Aissarũ itaq celebra¬
cione completa magno attoniti gaudio qͥ
ne constructa omnẽ ibidẽ cottidie psalmo¬
rum missarũq cursũ cogrue p̾cepit ordine
celebrare. Nullus aut̃ huc nocturno tẽpore
ausus ẽ. ingredi s aurora transacta ma¬
tutims ibidem cantant ẏmpnos. Et ip̃o
aut̃ saxo quo sacro contegitur edes ad aqui¬
lonem altaris ducis ⁊ mimiũ luaida gutta¬
tun aqua de labitur. quã in cole stolłam uo¬
cant. Ob hoc et iutreum uas eiusdẽ recep¬
tui p̾paratũ argentea pendet chathena sus¬
pensus. Adorisq ẽ ppło comunicanti. sin¬
głos ad hoc uasculum ascendere ꝑ gradꝯ
donusq celestis degustare liquoris. Iam
⁊ gustus suauis ẽ. ⁊ tactu salubris. Idemq
non nulli po longas febrũ flãmas hanc aus¬
tam stillam celeri confestim refrigerio po¬

Expanded text:
re puritatem. Vertex vero montis extrinsecus re puritatem. Vertex vero montis extrinsecus partim cornea silva tegitur, partim virenti planitiae dilatatur. 6. Missarum itaque caelebratione conpleta, magno attoniti gaudio quique tio, et mansione constructa, omnem ibidem cotidie psalmorum missarumque cursum congruo precepit ordine celebrari. Nullus autem huic nocturno tempore est ausus ingredi, sed aurora transacta matutinos ibidem cantant ymnos. Ex ipso autem saxo, quo sacra contegitur aedis, ad aquilonem altaris dulcis et nimium lucida guttatim aqua delabitur, quam incolae stillam vocant. Ob hoc et vitreum vas eiusdem receptui preparatum argentea pendit catena suspensum, morisque est populo communicato singulos ad hoc vasculum ascendere per gradus donumque caelestis degustare liquoris. Nam et gustu suavis est et tactu salubris. Denique nonnulli post longas foebrium flammas hac austa stilla celeri confestim refrigerio po
Abbreviated transcription (Latin):
Ip̃e enĩ qui cõdidi etiam dedicaui. uos tm̃ ĩ
trate.⁊ me ad stante patronũ p̾cili locũ fre¬
q̃ntate et te quidẽ cras ibi missas celebrãte.
ppłs iuxta morẽ comunicet. adeũ autez
erit ostendere quomodo ꝑmetĩpom locũ illi
oblacionibꝰ sius.⁊ magna instancia p̾cũ
intrantes regiam australem. ⁊ ecce longa
porticꝰ inaqͥlonẽ porrecta. atq illã adtin¬
gens posterulã quã uestigia marmore di¬
ret adorientem baselicam pregrandis. qua ꝑ
grando ascenditur. Dec ipa cum porticu suo
quingentos fere homines capere uidebant᷑.
Altarẽ uenerandam rubroq contextũ pallio
ꝓpe mediũ parietis meridiami ostendens.
Erat aut̃ ipsa domꝰ angulosa. nõ inmorẽ
humani operis parietibꝰ erectis s instar ĩ¬
spelunce p̾ruptis. ⁊ sepius eminentili aspe¬
poss ad tingi. Credo docente archangło dñii.
non ornatũ lapidũ s cordis querere ⁊ dilige¬

Expanded text:
Ipse enim qui condidi etiam dedicavi. Vos tantum Ipse enim qui condidi etiam dedicavi. Vos tantum intrate et me adstante patrono precibus locum frequentate. Et te quidem cras ibi missas caelebrante, populus iuxta morem communicet; meum autera erit ostendere, quomodo oblationibus et magna instantia precum, intrant regiam australem, et ecce longa porticus in aquilonem porrecta atque illam attingens ianuam, extra quam vestigia marmori diret ad orientem basylica grandis, qua per gradus ascenditur. Haec cum ipso porticu suo quingentos fere homines capere videbatur, altare venerandum rubroque contectum palliolo prope medium parietis meridiani ostendens. Erat autem ipsa domus angulosa, non in morem operis humani parietibus erectis, sed instar speluncae preruptis et sepius eminentibus aspeposset adtingi; credo docente archangelo Domini, non ornatus lapidum, sed cordis quaerere et dilige
Abbreviated transcription (Latin):
nuã septẽ triorialẽ quã p̾dixi instar puste¬
rule pusille quasi hominis uestigia mar¬
moriarcius in p̾ssa agnoscuntq beatum
michaelem. Hoc p̾sencie sue signũ uoluisse
monstra ubi spontanea culmen ad posicum
⁊ altare inpositum ip̃a ec̃ca obsigna uestigi¬
tio ẽ int̾ se pontinos quid de hoc locoꝰ gerẽtͤ
uctũ intrare uł dedicare illic ec̃cam debeãt.
tiste altaria statinint. Tandem antistes sa¬
lubri reꝑto cõsilio romanũ ep̃m quid de eis
agendũ sit ꝑnũcios sciscitabatur. Q ui tñc
mano urbe distante quẽ incole sci siluestri
cognomine uocant eo qd̾ ip̃e ibi condam ex
si hominis ẽ. illã dedicare bafilicã hoc ma¬
xime die quo uictoria data ẽ. fieri oportet.
rogant ut munera que ꝑsumũ sue sedis
nu̾strũ conferre dignato ẽ. adcertũ usq fi¬
nẽ ꝑducat. Factũq ẽ. ut suggesẜat antistes
nocte uero constituto ieuinĩo sub prema ar¬

Expanded text:
nuam septemtrionalem, quam predixi, instar postenuam septemtrionalem, quam predixi, instar posteruli pusilla quasi hominis vestigia marmori artius inpressa, agnoscuntque, beatum Michaelem hoc presentiae suae signum voluisse monstrare. Ubi postea culmen adpositum et altare inpositum, ipsa ecclesia ob signa vestigitio erat inter Sepontinos quid de loco agerent, et si intrare vel dedicare illic ecclesiam debeant. ae Joannis altaria statuunt. Tandem antistes, salubri reperto consilio, Romanum episcopum quid de his agendum sit per nuntios sciscitatur, qui tunc mana urbe distabat, quem incolae sancti. Silvestri cognomine vocant, eo quod ipse quondam ibi Si hominis est illam dedicare basilicam, hoc maxime die quo victoria data est, fieri oportet; rogantes, ut munera, quae per summum suae sedis ministrum conferre dignatus est, ad certum usque finem perducat'. Factumque est ut suggesserat antistes. Nocte vero instituti ieiunii supprema
Abbreviated transcription (Latin):
patrocinũ sci michaeł implorare p̾sidiũ.
Quo tp̃r pagan ludisse hetmias falsoꝵ in¬
uitant auxilia deoꝵ. Ecce a̾t nocte ip̃a que
belli p̾cederet diem ad ẽ in uisione sc̃s micha¬
el ancestiti p̾ces dixit. Ex auditas uictoriã¬
M
spopondit ad futurũ. Et quarta diei hora¬
hora bellũ p̾monet hostibꝰ occurrendum.
ganis atq in primo belli apparatu gargan¬
in mense tremore concutitur fulgura cre¬
bra uolant et caligo tenebrosa totum mõtis
hostiũ partim igni feris inpulsi sagittis
⁊ ne apolim usq sequentibꝰ atq extrema
sedentibi adũ sariis menia tandem sue ur
bis moribũdi sub intrant. Qui aut̃ eua¬
sere periculũ comꝑto qd̾ angłs dei madiu¬
torũi uenerit xͥanis. Nam ⁊ sexcentos fer¬
me suorũ fulmine uidebant int̾emptos.
Regi regũ xp̃o continuo colla sub mittẽtes
armis induuntur fidei. Cũq domũ reu̾si
uictores uoto dño gr̃aꝵ ad templũ refer¬
rent archangło uiderunt mane iuxta ia¬

Expanded text:
patrocinium, sancti Michaelis implorare praesidium. Quo tempore pagani ludis obscenis, falsorum invitant auxilia deorum. Ecce autem nocte ipsa quae belli praecederet diem, adest in visione sanctus Michael antistiti, preces dixit exauditas, victoriam spopondit adfuturam, et quarta diei hora bello praemonet hostibus occurrendum. ganis, atqmons immenso tremore concutitur, fulgura crebra volant, et caligo tenebrosa totum montis hostium, partim igniferis impulsi sagittis, ut Neapolim usque sequentibus, atque extrema quaeque cedentibus adversariis, moenia tandem subis moribundi subintrant. Qui autem evaserant periculum, comperto, quod angelus Dei in adiutorium venerat christianis – nam et sexcentos ferme suorum fulmine videbant interemptos –, regi regum Christo continuo colla submittentes, armis induuntur fidei. Cumque domum reversi victores vota Domino gratiarum ad templum referebant archangeli, videntes mane iuxta ia
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃s ꝯcessit dehoste triumphum. Tantãq
mutatio chosdre innasit exercitũ. ut non
solum p̾dc̃am pactionẽ nequa ꝙͣ uellent tͣns¬
cedere. s etiã uoluntarie cum õĩ sua familia.
atq ꝓle heracleo se subderent tam pot̃ate
quam fide. Quos ille benigne suscipions
in hoc illis clem̃ciam p̾stitit ut om̃s ad bap¬
tismũ ꝯuolarent. Q uod ita se facturos cẽ
om̃s pariter spoponderunt. Ip̃e aut̃ xͥanis¬
simus pͥnceps cum suo tanto eẏcitu reg
nũ. chiosdroe tenuerat cͥcũquaq ꝑ lustrãs
ad sedem ip̃iꝰ uenit cũ paucis ad eum as¬
cendit. Sedent̾e que utrono aureo reppe
to quippe quia manifeste deo odiosꝯ erat.¬

Expanded text:
Christus concessit de hoste triumphum; tantaeque Christus concessit de hoste triumphum; tantaeque mentis mutatio Chosroe invasit exercitum, ut non solum praedictam pactionem nequaquam vellent transcendere, sed etiam voluntarie, cum omni sua familia atque prole Graccho se subderent tam potestate quam fide. Quos ille benigniter suscipiens in hoc illis clementiam praestitit, ut omnes ad baptismum convolarent: quod ita se facturos esse omnes pariter spoponderunt. Ipse autem Christianissimus princeps cum suo tantum exercitu regna quae Chosroe tenuerat circumquaque perlustrans, ad sedem ipsius venit. Cum paucis ad eum ascendit, sedentemque eum in throno aureo reperiito, quippe qui manifeste Deo erat
Abbreviated transcription (Latin):
moueri uidebatur qͣi quod amodo rugitii
tonitru iuxta possibilitatẽ artificis men¬
ciebatur. In hoc itaq loco sedem sibi pauerat
atq iuxta eam quasi collegam crucẽ dñi¬
cam posuerat. Filio suo regno tradito ip̃e in
fanũ huiꝯcemodi residebat. Illo itaq tp̃re
heracleus archem tenebat imperii iur ar¬
mis strenuus lingua heruditꝰ corpore de¬
corus. Et quamuis scłari actiu deditus
totus tñ erat infide catholicꝰ ⁊ erga dei cul¬
filius chosire contra heradeum uixtadan¬
rante demencia saluatoris ut̾sq pͥncipibꝰ
placuit ut ip̃i singłi in medio pontis flũ¬
mine dunicaturi confligerent. Et cui sort
to est ut si aliquis eoꝵ ex ppło pͥncipi suo
uenire in auxiliũ presumosiss crũcibus
exaiscis ⁊ brachiis abeo influmine merge¬
retur. Cũq utriq ħ ppłi. pactio placuisis¬
multũq in pontis medio sunt ꝯgressi.
pͥnceps attenciꝯ om̃darat fideli suo eraclio

Expanded text:
movere videbatur, quasi quodammodo rugitum movere videbatur, quasi quodammodo rugitum tonitrui juxta possibilitatem artificis mentiebatur. In hoc itaque loco sedem sibi paraverat, atque juxta ea, quasi collega Deo, crucem Dominicam posuerat. Filio suo regno tradito, ipse in fanum hujuscemodi residebat. Illo itaque tempore Gracchus arcem tenebat imperii, vir armis strenuus, lingua eruditus, corpore decorus, et quamvis saeculari actui deditus, totus tamen erat fide catholicus; et ergo Dei culs igitur filius Chosroe contra Gracchum, juxta Darante clementia Salvatoris, utrisque principibus placuit ut ipsi singuli in medio ponte fluminis dimicaturi confligerent, et cui sors processit ut si aliquis ex eorum populo principi suo venire in auxilium praesumpsisset, cruribus excisis et brachiis, in flumen mergeretur. Cumque utrique populo haec pactio placuissdeoque in pontis medio sunt congressi. princeps attentius commendaverat, fideli suo Graccho
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ꝑsarũ qui i̾tantam ꝓrumꝑe ausus est¬
ꝓteruiã ut abincolis iicinarũ gencium
quas impetu uastans barbarico suo nefan¬
do sub iugauerat dominio. Colise iuberet
ut dm̃ et uocari se regẽ regum ⁊ dñm do¬
minãcium. Nec hoc ei solũ suffĩcit ad sue
dãpnatiõis interitũ uerũ etiã sẏriã ⁊ pales¬
anam cũ subiuigass et egyptum regna q̃¬
ꝓ extra ⁊ infra. que limitaneũ congluti¬
nabant᷑ ꝑcͥculũ suo crudelissimo subire
nastauit incendit acq p̾datus est. Ad se¬
pulerũ ergo dñi cũ uoluiss accedere t̾rita
gia ibi intestimoniũ uͥtutis dereliq̾rat as¬
portauit. Eecerat namq turrẽ argenteam
inqua int̾ lucentilii geminus tronũ extru¬
x̾at aureũ ubi solis quadriga. ⁊ lune et
stellarum unaginẽ collocauerat atq ꝑ oc¬
cultas fistulas aque meatus ad duxerant
ut qua si deus pluuiam desuꝑ uideretur ĩ¬
fundere. Et dum subt̾raneũ specii. equs in
arcuitu tradentibꝰ cͥcum actaturris fabrica

Expanded text:
ersarum, qui in tantam prorumpere est ausus proterviam, ut ab incolis vicinarum gentium, quos impetu vastans barbarico suo nefando subjugaret dominio, coli se juberet ut Deum, ut vocaret se regem regum, et dominum dominantium. Nec hoc solum ei abundavit ad suae damnationis interitum, verum etiam Syriam et Palaestinam cum subjugasset et Aegyptum, regna quae extra et infra limitanea glomerabantur per circulum suo crudelissimo subjugavastavit, incendit atque praedavit. Ad sepulcrum ergo Domini cum voluisgina ibi in testimonium virtutis reliquerat, asportavit. Fecerat namque sibi turrem argenteam, in qua interlucentibus gemmis thronum exstruxerat aureum, ubi solis quadrigam et lumen vel stellarum imagines collocaverat, atque per occultas fistulas aquae meatus adduxerat, et quasi deus pluviam desuper videretur infundi, et dum subterraneo specu equis in circuitu trahentibus, circumacta turris fabrica
Abbreviated transcription (Latin):
rat amisisset. S postquã infelix ebromꝰ
inte finem dedit. quod inuidia ductus de
lateq ꝑcrebuit. Tunc ꝑ latũ ẽ cum lande
in palacio quod multis dieb ab emula latu¬
it absconsum. E rat enim ibi multoꝵ mͥg¬

Expanded text:
rat, amisisset. Sed postquam infelex Ebroinus rat, amisisset. Sed postquam infelex Ebroinus vitae finem dedit, quod invidia ductus de lateque percrebuit. Tunc perlatum est cum laude in palatium, quod multis diebus ab aemulo latuit absconsum. Erat enim ibi mult
Abbreviated transcription (Latin):
le lumen extinguere cupiebat tanto mag̃¬
as diebꝰ quantũ ille miser hoc bonũ latere
cupiebat tanto magis ubiq rumor uir-¬
tutũ supͣdc̃oꝵ beati martiris dilatata radia¬
bat. Transacto uero spacio pene annoꝵ triũ
semꝑ legenm ebroras ebrius qui hanc ue¬
ram lucernã iusus fuerat ex tinguere ser¬
mo diuinus ineode̾ impletur. Nam qͥa mł
periit. In felix ac miser que tanti̾s honoribꝰ
sublimatꝰ intribi mundi ꝑtibꝰ dilatatã
famem ini dustrie. sue pollebat int̾ homi¬
nes quod noluit sius inimicis scd̾m dei
mandatũ implendũ indulgenciã tribue¬
re eos uero ulciscendo multis ad regna ce¬
loꝵ fecit abire. Quam obrem uerendum
ualde est ut qui tantos sacerdotes ac ꝓceres
ulcionis sua crudelitate int̾ enut. se pociꝯ
et̾na pena p̾ꝑasset. Et tam excelsa ꝙͣ nlłs
francoꝵ habere meruit głiam ꝑdidisset. et
beata uitã quã ꝑ pacienciã ad ipisci qui ue¬

Expanded text:
le lumen exstinguere cupiebat le lumen exstinguere cupiebat iis dierum quantum ille miser hoc bonum latere cupiebat, tanto magis ubique rumor virtutum supradictarum beati martyris dilatatus radiabat. Transacto vero spatio pene annorum trium semper lugendus Ebroinus, qui hanc lucernam nisus fuerat exstinguere, sermo divinus in eodem impletur Nam quia glaperiit. Infelix ac miser, qui tantis honoribus sublimatus, in tribus mundi partibus dilatata fama industriae suae pollebat inter homines; et quoniam noluit suis inimicis Dei mandatum implendo indulgentiam tribuere, eos ulciscendo multos ad regna coelorum fecit ire. Quamobrem verendum valde est, ut qui tantos sacerdotis ac proceris ultionis sui crudelitate interimit, se potius aeterna poena praeparasset et tam excelsa quam nullus Francorum habere meruit gloria perdedisset et beatam vitam, quam per patientiam adipisci quieve
Abbreviated transcription (Latin):
mauit. Tunc magis fama sc̃itatis euis¬
dem beati martiris late prupit. Que pro
tinus pea que gesta sunt ebrino rõ latu¬
it. Quo audito m̃iciũ misit occulte qui
hoc inquireret studiose et uere nũciaret.
Qui nũcius iussis eius obtemꝑans: ad
eius accessit tumulũ ⁊ int̾rogans acusto¬
de didiat ubi sc̃m corm requiesceret. Sel
accedens or̃onẽ distulit in cumbere. Qͥn
prriꝯ suꝑb despiciens unũ pedem ꝑeussit.
et stulre loqͥtur dicens eo qd̾ nesciret utu¬
rem dei. Et eiũ hic mortiuis inqd uͥtures
nequaꝙͣ facit. Nam ip̃e miẜ reu̾sus pͥusꝙͣ¬
niciaret illi a quo missꝰ fuerat insemetipo
cognouit qͣntũ sc̃s martir uͥtutibi polleret.
sum uero iter cepiss illico uitam ꝑdidit.
et ei a quo missꝯ fuerat minime renu̾̃cia¬
uit. His itaq comitis ebroinꝰ tacite corde
retinebat ⁊ cremens ĩta se uerecundia p̾ter
coniugem minime manifestare audebat
ne forte crescente glia martiris sua. que t̃a¬

Expanded text:
magis magisque fama sanctitatis beati martyris late prorupit, que paulo post ea quae gesta sunt Ebruino non latuit. Quod auditum, nuntio misit occulte, qui hoc inquereret studiose et sibi vera nuntiaret. Qui nuncius iussis eius obtemporans, ad eius accessit tumulum et interrogans a custode dedicit, ubi sancti corpus requiescerit, sed accedens orationem distulit incumbere, quin potius dispiciens humum pede percussit et stulte loquitur, dicens, eo quod nesciret virtutem Dei: 'Etenim mortuus', inquid, 'virtutes nequaquam faciet'. Nam miser reversus, perat, in semetipso cognovit quantum sanctus martyr virtutibus polleret. Dum vero iter carperet, illico vitam perdidit, et ei a quo missus fuerat minime renuntiavit. His itaque cognitis Ebroinus tacito corde retinebat, et tremens intra se verecundia praeter conjugem nemini manifestare audebat, ne forte crescente gloria martyris, sua qui ta
Abbreviated transcription (Latin):
deus uirtutũ oninis creature ac tocius ge¬
neris humani creator te benedico te glorifi
beas miscd̾iam pietatis tue largire ⁊ merita
scõꝵ tuoꝵ me dignũ facias ꝑticip̃e ⁊ iuite et̾¬
ne consortẽ ⁊ tribue indulgenciã his qui
me tribulant qm̃ ego ꝑ eos in conspectu tuo
credo clementissimẽ pat̾ głorificatus fieri.
Cum. hec diceret ꝑ secussor extendens gladi¬
um amputauit capud eiꝰ. Et erectum cor¬
pus eius stetit immobilis qiͣ unius hore
stant̾e rede ꝑ cussit ut uł siccius int̾ram de
inignẽ se ꝓiecit ibiqr intã finiuit. T̃unic ii¬
su coniugis huiꝯ uri chrodob̾ti inq̃ndam
uillã sarcuigo cũ magno fletu plangeneu
latent᷑ asius de portatꝰ ẽ ⁊ huiꝯ fine decrei
cũ uestilii in qua trucidatꝰ fuerat in ꝑuulo
oratorio beatꝰ martir ẽ sepultꝰ. Ea uero die
sexto nonarũ octombriũ creditur ẽẽ actum.
In quo sepulcro annis duoli ⁊ mnsilii sex hũa¬

Expanded text:
Deus virtutum et omnis creaturae ac totius generis humani creator, te benedico, te glorificbeas misericordiam pietatis tuae largire et meritis sanctorum tuorum me dignum facias participem et vitae aeternae consortem, et tribue indulgentiam his, qui me tribulant, quoniam ego per eos in conspectu tuo credo, clementissime pater, glorificatus fieri'. 20. Cum haec diceret, percussor extendens gladium, amputavit caput eius, et erectum corpus huius substetisse quasi unius ore statim ignem se proiecit ibique vitam finivit. Tunc iusso coniugis huius viri Chrodoberthi in quadam villa Sarcingo cum magno fleto plangentium latenter a suis deportatus, et huius femine decretus, cum vestibus, in qua trucidatus fuerat, in parvulo oraturio beatus martyr est sepultus. Haec vero diae sexto Nonarum Octobrium actum esse creditur; in quo sepulchro annis duobus et dimidio huma