comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
LVCAS euangelistt &eitpostolicȩ conscriptor hustorio
natione syrus. arte medicuꝰ greco ȩloquio eruditus
quem plerique tradunt ꝓselitum fuisse & hebreas
litteras ignoras se. Hic tam̃ fuit pcculi discipuluꝰ & in¬
diuiduus comes peregrincitionis eius. Quic que apere¬
unte pueritia castiꝰsimus fuit & euuangelicȩ p̃di¬
cationis opꝰ exercuit. Obiit septua gesimo quarto
uite suȩ anno. Sepultuꝰ inbithinia. Cuiuꝰ quide ossa
regnante constantino in constantinopoli sunc trans¬
lata
LXXX MARCΥS euuangelistti seđspetri
discipulũ eiusꝗ inbaptis mate filius. Cuiuꝰ quidẽ
euuangelium non nulli apetro romȩ dictatum fer̃
Hic ne adsacerdotium ꝓmoueretur abci disse sibi
policem fertur. Primuꝰ autem alexandrie rathedrã
tenuit. Primusque eccła egiptiorum fundatuit. Tantis
doctrine & continentiȩ uirtutibꝰ florens ut om̃s discipuli
xpĩ eius immicationem sequerentur. Morcuus est octa

Expanded text:
 evangelista, et apostolicae conscriptor historiae, natione Syrus, arte medicus, Graeco eloquio eruditus, quem plerique tradunt proselytum fuisse, et Hebraeas litteras ignorasse. Hic tamen fuit Pauli discipulus et individuus comes peregrinationis ejus. 144. Quique ab ineunte pueritia castissimus fuit, et evangelicae praedicationis opus exercuit. Obiit septuagesimo quarto vitae suae anno. Sepultus in Bithynia, cujus quidem ossa regnante Constantino Constantinopolim fuerunt translata Marcus evangelista, Petri discipulus, ejusque in baptismate 188 filius. Cujus quidem Evangelium nonnulli a Petro Romae dictatum ferunt. Hic, ne ad sacerdotium promoveretur, abscidisse sibi pollicem fertur. 146. Primus autem Alexandriae cathedram tenuit, primusque Ecclesias Aegyptiorum fundavit, tantis doctrinae et continentiae virtutibus florens, ut omnes discipuli Christi ejus imitationem sequerentur. Mortuus est octa
Abbreviated transcription (Latin):
Thocnas ap̃i didimus nominatũ &iuxta latincm linguã
xpi geminus hac similis saluatori. Audiendo incredu¬
lus uidendo fidelis hic eugłiũ p̃dictuit pciseis & medis
plagtim. & interna gentium penetrnsibiq p̃dicatio¬
nem sucim usq ad citulum suȩ passionis ꝑducens lcnceis
cationis accepit. at ꝗ eugłium iuxta matheum apud
in dos ineorum lingua conuertit. Adultimũ in albano
maioris armeniȩ urbe uiuens ab arbaris decoriatus
sic que terrae conditus¬
uaangelista. qui &iam extribu sua leui sumpsit cogno¬
men. expubliccno axpo electuꝰ expeccante tranlatuꝰ
primum quidem iniudet ouangelizat. post modum in
macedonic p̃dicat requi escit in montibꝰ pcistorum

Expanded text:
hristi, Didymus nominatus, et juxta Latinam linguam Christi geminus, ac similis Salvatori, audiendo incredulus, videndo fidelis. Hic Evangelium praedicavit Parthis, et Medisplagam, et terram gentium penetrans; ibique praedicationem suam usque ad titulum suae passionis perducens. Lanceis cationis accepit, atque Evangelium juxta Matthaeum apud Indos in eorum linguam convertit. Ad ultimum in Albano majoris urbe Armeniae vivens a Barbaris decoriatur, sicque terrae condituevangelista, qui etiam ex tribu sua Levi sumpsit cognomen, ex publicano a Christo electus, ex peccante translatus. Hic primum quidem in Judaea evangelizat, postmodum in Macedonia praedicat, requiescit in montibus Parthorum
Abbreviated transcription (Latin):
grauit officium. pceralitici fluuide membrt in ꝓpriũ
reparauit statum. Int̃ hȩc dofunctam uiducm susci¬
itiuit. Annaniam & siphiram reos ꝑfidȩ mostis anĩ¬
aduersione dampnauit. Symonem &iam magicis
astibus cȩlum conscendentem ad terram elisit. Hic pꝰ¬
p̃diccns eiigłium uiginti & quinque annis eiudẽ urbi
tenuit pontificaitum. Sexto autem & tritesimo an¬
no post patssionem dñi a neronẽ cestire inurbe roma
deorsum ut ipse uoluit cruci fixuꝰ est. Sicꝗ pꝰ apłicũ
meritum &icam mastirio coronatur. Sepultuꝰ ro¬
me inuaticano secuꝰ uicontrium phdem tertio la

Expanded text:
gravit officium; paralytici fluida membra in proprium gravit officium; paralytici fluida membra in proprium reparavit statum. Inter haec defunctam viduam suscitavit. Ananiam et Saphiram reos perfidiae, mortis animadversione damnavit. Simonem etiam magicis artibus coelum conscendentem ad terram elisit. Hic postpraedicans Evangelium vigintiquinque annis, ejusdem urbis tenuit pontificatum. 117. Sexto autem et tricesimo anno post passionem Domini, a Nerone Caesare in urbe Roma deorsum, ut ipse voluit, crucifixus est. Sicque post apostolicum meritum, etiam martyrio coronatur. Sepultus Romae in Vaticano, secus viam Triumphalem, tertio la
Abbreviated transcription (Latin):
nis fr̃ andraeȩ ostus uicob& sãda ꝓuinciagalileae quȩ ẽ
iusta stagnum genesar&h. Cuiuꝰ prima uocaitionis no¬
minis bar ihona legis direta generatio est. parus
in xp̃m aeccłe firmam̃tum est. Cephas corporis ap̃i
principatuꝰ & catput est. Simon iohannis uirgini¬
tatis generatio in corruptat est. Quidum cattio
hannem habetitur tercuiꝰ. Iuxti matheum eligit᷑
primuꝰ. Nec in merito quit apłorũ princebs est.
& confessor primuꝰ filii dĩ & discipuluꝰ pastor huma
gregis. P&ra ȩcłȩ. Clituiculariuꝰ regni amator
dñi atꝗ negator. Confitendo litudatuꝰ p̃sumdo elatu
Negando lapsus. lacrimaendo purificatus. Confessio
ne ꝓbatus. passione coronatus. Cui nomen exopere
datur tituluꝰ exmerito potestatis inponitur. Hic in
galatia ponti. cappado cia. bithinic a sici atque ittdia
eugłium p̃diccuit. atque horum uirtutum signis efful¬
sit. pendulo gressu feruidum iaere calctuit. p̃terien

Expanded text:
nis, frater Andreae, ortus in vico Bethsaida provinciae Galilaeae, qui est juxta stagnum Genesareth, cujus prima vocatio nominis Bar-Jona, legis directa generatio est. Petrus in Christo Ecclesiae firmamentum est. Cephas corporis Christi principatus et caput est. Simon Joannis, virginitatis regeneratio incorrupta est. 114. Qui dum juxta Joannem habeatur tertius, juxta Matthaeum eligitur primus: nec immerito, quia Apostolorum princeps est. Et confessor primus Filii Dei, et discipulus, et pastor humani gregis, Petra Ecclesiae, clavicularius regni, amator Domini, atque negator: confitendo laudatus, praesumendo elatus, negando lapsus, lacrymando purificatus, confitendo probatus, patiendo coronatus, cui nomen ex opere datur, titulus ex merito potestatis imponitur. 115. Hic in Galatia, Ponto, Cappadocia, Bithynia, Asia, atque Italia Evangelium praedicavit, atque harum virtutum signis effulsit. Pendulo gressu fervidum mare calcavit, praeteriens
Abbreviated transcription (Latin):
IONAS Columba &e dolens filiu a mathi. qui fuit de
gah. quȩ ẽ in offer. ad gentium p̃conio mittitur missus
contempnit. Contempnens fugit. fugiens dormit ꝓpt̃
tuꝰ ab iectum de uorcuit. Orantem reuomuit. Reiectus
p̃dicciuit sub uersionem. Sed contristtituꝰ in poenitentica
urbis & salutem gentium inuidit. Gaud& &iam hederȩ
uirentis umbraculo & dolens subito trescens. Tradunt
hebrer hunc eẽ filium uidue quem a mostuis resuscitttuit

Expanded text:
onas, columba, et dolens, filius Amathi, qui fuit de Geth, quae est in Opher, ad gentium praeconia mittitur, missus contemnit, contemnens fugit, fugiens dormit: proptus abjectum devoravit, orantem revomuit; rejectus praedicavit subversionem. 85. Sed contristatus in poenitentia urbis, et saluti gentium invidit; gaudet etiam sub hederae virentis umbraculo, et dolet subito arescente. Tradunt Hebraei, hunc esse viduae filium quem a mortuis suscitavit
Abbreviated transcription (Latin):
sicatis subsidio contulit. principatuꝰ est in egiptum annis
octoginta. exactisque &eatis centum decem annis longe qͥe¬
cis gr̃am diem ultimum clausit. Sepultus que est in egip¬
to cuius ossa transtulerunt filii isrł insihem ciuitatem
patrisui iacob Quam nunctam latini quam grecisici¬
mam uocant. Ipse ẽ aut̃ quȩ nuno uocatur nec polisur¬
bis scmctritanorum ubi et sepulcrhum eius usque in hodie¬

Expanded text:
sitatis subsidia contulit. 23. Principatus est in Aegypto annis sitatis subsidia contulit. 23. Principatus est in Aegypto annis octoginta. Exactisque aetatis centum et decem annis, longae quietis gratia diem ultimum clausit. Sepultusque est in Aegypto, cujus ossa transtulerunt filii Israel in Sichem civitatem patris sui Jacob, quam nunc tam Latini quam Graeci Sichimam vocant. Ipsa est autem quae nunc vocatur Neapolis urbs Samaritanorum, ubi sepulcrum ejus usque in hodi
Abbreviated transcription (Latin):
& septem annis naturae reddidit obitum. UIIIl
amon apud chaddeos ncitus homo iustus ospitalis in sodomi
piȩ casteque int̾ nestariam gentem cõuersatuꝰ. &uꝓpt̃ solũ
ospitdittitis officium a&iã susceptor effectiꝰ ẽ anglorũ sul¬
phureum que exitium acsodomitarũ ercisit incendium
Mansitque post modum in urbe segor quȩ est iuaeta metre mor¬
tuum ubi balscimum gignitur & copiose poma palmarum
in terra chana an. benedictus in primo genito abisrł & accipi¬
ens primatum ruben dilectus patri & soluꝰ p̃ceteris heris pat̾nae
possesionis. Hic zelo sublatus a frĩbꝰ in lacum mittitur ob hoc
inuidiauenditur. factus humilis usque adseruitutem. patienꝰ
usque ad carcerem. pudicus usque ad passionem. fitininter¬
pretatione scpiens in consilio futuri prudens in regno parti¬
cebs. infecundittite ordintaor ꝓuidũ. in fame dispensantor
iustus. Adreddendam ꝓmalo bonȩ retributionis grãm ꝓin¬
tus dum iniuriam fribꝰ non rependic sed fame depulsa neces¬

Expanded text:
 septem annis, naturae reddidit debitum, sepulAmon, apud Chaldaeos natus, homo justus, hospitalis, in Sodomis pie casteque inter nefariam gentem conversatus, qui propter solum hospitalitatis officium etiam susceptor effectus est angelorum. Sulphureumque exitium ac Sodomitarum evasit incendium, mansitque postmodum in urbe Segor, quae est juxta mare Mortuum, ubi balsamum gignitur, et copiosa poma palmarum.in terra Chanaan, benedictus in primogenitum Israel, et accipiens primatum Ruben, dilectus patri, et solus prae caeteris haeres paternae possessionis. 22. Hic zelo sublatus a fratribus in lacum mittitur, ob invidiam venditur, factus humilis usque ad servitutem, patiens usque ad carcerem, pudicus usque ad passionem, fit in interpretatione sapiens, in consilio futuri prudens, in regno particeps, in fecunditate ordinator providus, in fame dispensator justus, ad reddendam pro malo bonae retributionis gratiam promptus, dum injuriam fratribus non rependit, sed fame depulsa neces
Abbreviated transcription (Latin):
HELLAS tesbites sacerdos magnũ atque ꝓ¬
pheta habitator solitudinis. fide plenuꝰ deuotione sum¬
mus in laboribuꝰ fostis in industria sollestuꝰ. In omni¬
excellenti ingenio p̃dicuꝰ. In exercitatione disciplinȩ
districtuꝰ. in scã medictitione assiduuꝰ. muque mortis
intrepidus. Verberauit txrannos sacrilegos int̃fecit
multisque signis uistutum effulsit. A trienni siccita¬
te clausit imbribꝰ cȩlum. Mauit rursum &cȩlũ dedit
pluuias. mortuum mulieris filium suscittiuit. Cuiuꝰ
uistutem hydria farinȩ non defecit. Uas holei ꝑpaeuo
fonte manauit. Cuiuꝰ uerbo suꝑ sacrifitium ignis detelo
descendit. Duos quinquagentrio cum militibꝰ cȩlesti igne
conbussit. Iordanem transiens : tactu melotis abrupit.
Post aequi igneo curru incȩlo raptuꝰ ascendit. Venturus
xp̃s ad uersus eum uel qui cum eo uenturil est & occida
eos. Cadauera quoque eorum in plateis insepulturoe
iacebunt. Dehinc resuscitita ad ño regnum antixp̃ĩ pla¬

Expanded text:
Elias Thesbites sacerdos magnus atque propheta, habitator solitudinis, fide plenus, devotione summus, in laboribus fortis, industria solers, excellenti ingenio praeditus, in exercitatione disciplinae structus, in sancta meditatione assiduus, metuque mortis intrepidus, verberavit tyrannos, sacrilegos interfecit, multisque signis virtutum effulsit. Triennii namque siccitate clausit imbribus coelum. Oravit rursum, et coelum dedit pluvias, mortuumque mulieris filium suscitavit. 62. Cujus virtute hydria farinae non defecit, vas olei perpetuo fonte manavit. Cujus verbo super sacrificium ignis de coelo descendit. Hic duos quinquagenarios cum militibus coelesti igne combussit. Jordanem transiens, tactu melotis abrupit. Post igneo curru in coelum raptus ascendit, venturus christus adversus eum, vel qui cum eo venturus est, et occidet eos, cadavera quoque eorum in plateis insepulta jacebunt. 63. Dehinc suscitati a Domino regnum Antichristi pla
Abbreviated transcription (Latin):
extribu effraim. & egipto natuꝰ moysi discipulus ẽt
potestati successor nouiq p̃lii trium phator. Quic
quid usq ex pediret uictoricm ut sol sttirce celo in pe¬
rauit Lordanis &iam cursum transituꝰ ut star&
tubarum sono deiecit. Chananeorũ euertit regna
Reges extinxit hac ppłm dĩ soluꝰ int̾rã repm ssioni
induxit. Eam que sorte distribuit. Uiginti & septem
sepulcus ẽ inthã nat sara ciuitate suc quȩ ẽ sita in la¬
tere montis gtias contra aquilonem. Ibique hodie in¬
signe monumentum eiuꝰ ostenditur. est aut̃ intribudan.

Expanded text:
ex tribu Ephraim in Aegypto natus, Moysi discipulus, et potestatis successor, novique praelii triumphator. Qui, quousque expediret victoriam ut sol staret, coelo imperavit. Jordanis etiam cursum transitu suo resisttubarum sono dejecit. 48. Chananaeorum evertit regna, reges exstinxit, ac populum Dei solus in terram repromissionis induxit, eamque sorte distribuit. Viginti septem ansepultus est in Tamnathsare civitate sua, quae sita est in latere montis Gaas, contra Aquilonem, ubi usque hodie insigne monumentum ejus ostenditur. Est autem in tribu Dan.
Abbreviated transcription (Latin):
runt facta sunt omnia noua. omnia autem ex dõ. Quibus utique
doc& nonuetera sccundum lit terã sed noua secundum dm̃ essefaci¬
enda: Hoc solumterim contentussum. quod proph&̧adixit. ser¬
moenim ei cum iege erat &quidem cũ rege nonunius urbis. sedut
tunc uidebatur totius orbis. Qui utique non poterat populos quos

Expanded text:
ua, omnia autem ex deo: quibus utique docet, non uetera secundum litteram sed noua secundum deum esse facienda. hoc solo interim contentus sum, quod propheta dixit. sermo enim ei cum rege erat et quidem cum rege non unius urbis, sed, ut tunc uidebatur, totius orbis, qui utiqu
Abbreviated transcription (Latin):
uumocuisur qaboc ado datisunt ut pararetur ee cilintr bemtudo qpeo¬
portua pcri ec ipsa queratur mors acdampmat o semuur hominq us
ocillud considorandum qu odii seruatedunte ad nalm hominis con¬
eninqusqut nunc diuitum tantest continentie quiopescustiodire
comontus uacumulare iam nolit: Omiser aaetem poris ot ceelesiasige
oatdis idus ud eranct at ubi cums oͥ ipti sit quo detuare opesenussit nagi

Expanded text:
oc a deo data sunt, ut pararetur ex eis uitae beatitudo perpetua, per haec ipsa quaeratur mors ac damnatio sempiterna? in quo et illud considerandum quod, si seruatae diuitiae ad malum hominis conenim quisque nunc diuitum tantae est continentiae, qui opes custodire contentus adcumulare iam nolit? o miseria temporis et ecclesiasticae plebis, ad quid redacta est! ubi cum scriptum sit, quod seruare op
Abbreviated transcription (Latin):
te regna conuertere. & ideo ꝓph&a peccata in quidtua in miseri¬
cordus redime Hoc est aurum da indigentibus quia non potes regnũ
dare facultatem distribuȩ. quia potestatẽ non uales ꝓrogare. Ac per
hoc uidetur iussisse. ut totũ daret quẽ hoc solum non iussit distribu¬
cre. quod non poterat erogare. exaggerãmus forterem uerbis. alte¬
nimis at tollimus. uid eamus ergo id ipsum qualesit. Pectata inquidtu¬
a in miscricordiis redime . Quid est aliqua redimere: opinor prȩcium re¬
rum quȩ redimunturdare. Non quero quȩ illius regis peccata fuerint

Expanded text:
onuertere. et ideo propheta peccata\' inquit tua in misericordiis redime\', hoc. est: aurum da indigentibus, quia non potes regnum dare: facultatem distribue, quia potestatem non uales prorogare: ac per hoc uidetur iussisse, ut totum daret, quem hoc solum non iussit distribuere, quod non poterat erogare. Xnimis attollimus. Videamus ergo id ipsum quale sit. Peccata, inquit, tua in misericordiis redime. Quid est aliqua redimere? Opinor, pretium rerum quae redimuntur dare. Non quaero quae illius regis
Abbreviated transcription (Latin):
primũ omnium necesse est memoriȩ sc̃ cȩlostini quistatuit ut disineret in¬
asscre nouita suetustatẽ. Daindeinrideat definita scĩ Xyst quicen suit
neultra quicquã liceat nouitati quia nihil addiconuenit udus tati:
sed et beati cyrilli statuta contempnat qui uenerandi caprȩoli ⁊ elum
magna prȩdicatione laudauit quod antiqua fidei. dogmata confir¬
maricuperet nouicia uero adinuenta dampnari. Ephesiam quoq
si nodum idest totius pene orientis scõrũ ep̃orum. iudicata ꝓculcet
quibus diuiitus plicuit. Nilil ud posteris credendi deuer¬
nere Nisiquođ sacrata sbr quꝑ in xpo comentient ieorum tera
ore testificati sunt hasesse omnium uoces hoc omnes optare hoc om̃es
sensere ut sicut uniuersi fere ante nestorium heretici. contempnen¬
tes uetustatẽ. &ad serentes nouitatẽ tlampnan forent. Ita ipse
quoq nestorius auctor nouitatis & inpugnator uetustatis condẽp¬

Expanded text:
primum omnium necesse est memoriae sancti Coelestini, qui statuit ut desineret inprimum omnium necesse est memoriae sancti Coelestini, qui statuit ut desineret incessere novitas vetustatem, deinde irrideat definita sancti Xysti, qui censuit ne ultra quicquam liceat novitati, quia nihil addi convenit vetustati, sed et beati Cyrilli statuta contemnat, qui venerandi Capreoli zelum magna praedicatione laudavit quod antiqua fidei dogmata confirmari cuperet, novitia vero adinventa damnari, Ephesinam quoque synodum, id est, totius pene Orientis sanctorum Episcoporum judicata proculcet, quibus divinitus placuit nihil aliud posteris credendum decernere nisi quod sacrata sibique in Christo consentiens sanctorum patrum ore testificati sunt has esse omnium voces, hoc omnes optare, hoc omnes censere; ut sicut universi ferè antè Nestorium haeretici, contemnentes vetustatem, et adserentes novitatem, damnati fuissent, ità ipse quoque Nestorius, auctor novitatis, et impugnator vetustatis, condem
Abbreviated transcription (Latin):
cpistola quagallorũ sacerdotibus mist arguenseorum conibentiam
quodantiquã fidem silentio disftituentes ꝓ fanas nouit atesexurge re
paterentur. Meritoinquit causanos rapict sisilentio foueamus crrorem er¬
go corripiantur huius modi nonsit his libellum habere ꝓuoluntate sermo¬
nem. Hic aliquis fortasse ad dubitet quinam sint illi. quos habere ꝓhibe¬
at liberum ꝓuoluntate sermonẽ uetustatis prȩdicatores annouitatis ad in¬
uentores ipsedicat & dubitationẽ legentium ipse dissoluat: Sequitur enĩ
desinat inquit sutares est idest siita est ut apud me quidam urbes & ꝓuinci¬
as ur̃as criminantur. quodeas quibusdã nouitatibus consentire noxia
dissimulatione faciatis. Desinat itaq inquit sita resest incessere noui¬
tas uctustatẽ: Ergohȩc fuit beati celestini beata sententia ut nonuetustas
cessaret obruere nouitatẽ sed potius nouitas desineret incessereuetustatẽ

Expanded text:
pistola quam Gallorum sacerdotibus misit, arguens eorum conniventiam pistola quam Gallorum sacerdotibus misit, arguens eorum conniventiam quod antiquam fidem silentio destituentes, profanas novitates exsurgere paterentur: Merito, inquit, causa nos respicit, si silentio foveamus errorem. Ergo corripiantur hujusmodi; non sit his liberum habere pro voluntate sermonem. Hic aliquis fortasse addubitet quinam sint illi quos habere prohibeat liberum pro voluntate sermonem, vetustatis praedicatores, an novitatis adinventores. Ipse dicat, dubitationem legentium ipse dissolvat. Sequitur enim: Desinat, inquit, si ita res est id est, si ita est ut apud me quidam urbes et provincias vestras criminantur, quod eas quibusdam novitatibus consentire noxia dissimulatione faciatis, desinat itaque, inquit, si ita res est, incessere novitas vetustatem. Ergo haec fuit beati Coelestini beata sententia, ut non vetustas cessaret obruere novitatem, sed potius novitas desineret incessere vetustatem
Abbreviated transcription (Latin):
nequid dccsse tantȩ plenitudinẽ uideretur ad extremũ adiecimus: Cemi¬
nam apostolicȩ sedis auctoritatẽ unã scilicet scĩpapȩ srxti quinunc romanã
eclesium uenerandus inlustrat : Alteram decessoris sui beate memoriȩ paps
celestini quã hic quoq interponere necessarium iudicauimus: Ait itaq sc̃s
papa sirxtus in epistola quã decausa nestori anthio cheno misit ep̃o Ergo
inquit quia sicut ait apłs fidesuna est quȩ et uimncentur optinunt dicenda
credamus et tenenda dicamus: Quȩ sunt tandem illa credenda et dicenda
equitur et ait nihil ultra inquit liceatnoritati. quia nihil addiconus¬
nit u&ustati. perspicua maiorum fides et credulitas nulla ceni ꝑmixtio¬
ne turbetur omnino apostolice ut maiorum credulitatẽ ꝑspicuitatis lu¬
mine ornaret: Nouitias uero ꝓfanitates ceni permixtione discriberet
Sedet scs papa celertinus parimodo eandemq sententia: Matdnim in e¬

Expanded text:
ne quid deesse tantae plenitudini videretur, ad extremum adjecimus gemine quid deesse tantae plenitudini videretur, ad extremum adjecimus geminam Apostolicae Sedis auctoritatem, unam scilicet sancti Papae Sixti qui nunc Romanam Ecclesiam venerandus illustrat, alteram decessoris sui beatae memoriae Papae Coelestini, quam hìc quoque interponere necessarium judicavimus. Ait itaque sanctus Papa Xis tus in Epistola quam de causa Nestorii Antiocheno misit Episcopo: Ergo, inquit, quia, sicut ait Apostolus, fides una est, quae evidenter obtinuit, dicenda credamus et tenenda dicamus. Quae sunt tandem illa credenda et dicenda? Sequitur, et ait: Nihil ultra, inquit, liceat novitati, quia nihil addi convenit vetustati. Perspicua majorum fides et credulitas nulla coeni permixtione turbetur. Omnino apostolice: ut majorum credulitatem perspicuitatis lumine ornaret, novitias vero profanitates coeni permixtione describeret. Sed et sanctus Papa Coelestinus pari modo eademque sententia. Ait enim in E
Abbreviated transcription (Latin):
pissent & non solum in prȩsenti rembene disponerent uerũ etiã post futuris ex¬
empla preberent: Vt &ipsi scilicet sacrate u&ustatis dogmata colerent: Pro¬
fanȩ uero nouitatis adinuenta damnarent: Inuectisumus &iam innestoru
scelerata presumptionẽ quod sacrã scribturã seprimũ & solũ intellegerebm̃ẽs
eosignorasse iactar&. Quicũq antesemagisterimunere prȩditi. diumna
cloquia tractauissent : Vniuersos scilie& sacerdotes uniuersos confesso¬
res&imastrras. Quorũ alii explanas sent di legem aliuero explanantib
consensissent uel credidissent totã postremo etiã nunc errare et sempe
errasse ad seucraret ecclesiam quȩ ut ipsi uidebatur ignaroserraneosq: doc¬
tores et secuta ess& et sequeretur: Quȩ omnia licet cdmulatȩ ab undeq
sufficerent adꝓfanas quasq nouitates obruendas & extinguendas: Tam̃

Expanded text:
pissent, et non solum in praesenti rem bene disponerent, verum etiam post futuris expissent, et non solum in praesenti rem bene disponerent, verum etiam post futuris exempla praeberent ut et ipsi scilicet sacratae vetustatis dogmata colerent, profanae vero novitatis adinventa damnarent. Invecti etiam sumus in Nestorii sceleratam praesumptionem, quod sacram Scripturam se primum et solum intelligere, et omnes eos ignorasse jactaret, quicumque antè se, magisterii munere praediti, divina eloquia tractavissent, universos scilicet sacerdotes, universos confessores et martyres, quorum alii explanassent Dei legem, alii verò explanantibus consensissent vel credidissent, totam postremo etiam nunc errare et semper errasse adseveraret Ecclesiam, quae, ut ipsi videbatur, ignaros erroneosque doctores et secuta esset et sequeretur. XXXII. Quae omnia licet cumulate abundeque sufficerent ad profanas quasque novitates obruendas et exstinguendas, tamen
Abbreviated transcription (Latin):
torũ. inseretur Cuius aperta sententia est uult & enim antique
fidei dogmata confirmari. nouiciauero & suꝑfue ad inuenta &im¬
pie ꝓuulgata reꝓbariatq dam pnari. omnes ep̃i ad clamauerunt
hȩomnium uocessunt. hȩc omnesdicimus hoc omnium uotum est quȩ
tandem omnium uoces atq omniumuota nisi ut quoderat antiquitus tra¬
ditũ tener&ur. Quod adinuentũ nuper exploder&ur: Post quȩ ad¬
miracti sumus & predicauimus quanta consilu illius fuerit humilitas
& scĩtas ut totnumero sacerdotes paene exmaiore parte metropolita¬
nitante eruditionis tanteq doctrinȩ ut ꝓpe omnes possint dedogina¬
tibus disputare quibus ꝓpterea ipsa in hunũ congregatio. audiendi
ab se aliquid & statuendi ad dereuideretur fiduciam nihiltamen no¬
uarent puhil prȩsumerent pihil sibipenitus ad rogarent : Sed omni¬
modis prȩcauerent nealiquid postris traderent quo dipsia patribus non acci¬

Expanded text:
torum inseretur; cujus aperta sententia est. Vult etenim antiquae torum inseretur; cujus aperta sententia est. Vult etenim antiquae fidei dogmata confirmari, novitia vero et superflue adinventa et impie promulgata, reprobari atque damnari. Omnes Episcopi adclamaverunt: Hae omnium voces sunt, haec omnes dicimus, hoc omnium votum est. Quae tandem omnium voces, aut quae omnium vota, nisi ut quod erat antiquitus traditum teneretur, quod adinventum nuper, exploderetur? Post quae admirati sumus et praedicavimus quanta Concilii illius fuerit humilitas et sanctitas, ut tot numero sacerdotes, pene ex majori parte Metropolitani, tantae eruditionis tantaeque doctrinae ut prope omnes possent de dogmatibus disputare, quibus propterea ipsa in unum congregatio audendi ab se aliquid et statuendi addere videretur fiduciam, nihil tamen novarent, nihil praesumerent, nihil sibi penitus adrogarent, sed omnmodis praecaverent ne aliquid posteris traderent quod ipsi a patribus non acce
Abbreviated transcription (Latin):
iudicesquȩ ꝓducti quorũ beata illa synodus doc trinam tenens consili¬
um sequens credens testimonio oboediensiudicio. absq tedio prȩsump¬
tione &lgratia defidei regulis ꝓnunti auit. Quã quã multo amplior
maiorũ numerus adhiberi potuerit. sed necesse non fuit quianeque
multitudine testium negoti tempora occupati oportebat et decemil¬
los non aliud feresensisse quã c&leros omnes collegas suos nemodubi¬
tabat. Post que omnia adiccimus &iam beati errilli sententiã quae
gestis ipsis eclesiasticis contin&ur. Namq cũlectaess& scĩ caprȩoliep̃ñ
chartiginiensis epistala quinihil aliud intendebat et pracabatur
nisiut expugnata. nouitate antiquitas defenderetur: Ita ep̃serril
uideatur Ait enim in finegestorũ & hȩc inquit quęlecta est episte¬
lo uenerandi et multũ religiosi ep̃i chartaginiensis caprȩolifideiges¬

Expanded text:
judicesque producti; quorum beata illa Synodus doctrinam tenens, consilijudicesque producti; quorum beata illa Synodus doctrinam tenens, consilium sequens, credens testimonio, obediens judicio, absque taedio, praesumptione, et gratia de fidei regulis pronuntiavit. Quanquam multo amplior majorum numerus adhiberi potuerit, sed necesse non fuit; quia neque multitudine testium negotii tempora occupari oportebat, et decem illos non aliud vere sensisse quam caeteros omnes collegas suos nemo dubitabat. XXXI. Post quae omnia, adjecimus etiam beati Cyrilli sententiam, quae gestis ipsis ecclesiasticis continetur. Namque cum lecta esset Sancti Capreoli, Episcopi Carthaginensis Epistola, qui nihil aliud intendebat et precabatur nisi ut, expugnata novitate, antiquitas defenderetur, ita Episcopus videtur. Ait enim in fine gestorum: Et haec, inquit, quae lecta est Epistola venerandi et multum religiosi Episcopi Carthaginensis Capreoli, fidei ges
Abbreviated transcription (Latin):
dȩ doc trinȩ hec putaretur ad hibita sunt etiam illa capadociȩ lumino
Sis gregorius cõs& confessor denantzando ul natabos sc̃s basilius
cesarex cappado cum ep̃s & confessor Sc̃sitem altergregorius ns se¬
nus ep̃s fide conuersationis Integritatis & sapientiȩ merito frater
basilio dignissimus Sed nesola grȩcia aut oriens tantũ uerũ etiam
oceidentalis &latinus orbisita semper sensisse adꝓbar&ur. Lecte
sunt quoq ibiquȩdam ad quos dam epistalȩ. scĩ felicis martrris
et sũ iuli urbisromȩ episcoporũ et ut nonsolum caput orbisuerũ
&sum latera illi. iudicio testimonio perhiberent adhibitus est
ameridiȩ Beatissimus cyprianus ep̃s chartaginiensis & martyr
aseptemtrione: Sc̃s ambrosius mediolanensis ep̃s. Hisunt igtur¬
omnes apud ephesum sacrato decalogi numero magistri consiliarii testes

Expanded text:
ciae doctrina haec putaretur, adhibita sunt etiam illa Cappadociae lumina, ciae doctrina haec putaretur, adhibita sunt etiam illa Cappadociae lumina, Sanctus Gregorius Episcopus et confessor de Nazianzo; Sanctus Basilius, Caesareae Cappadociae Episcopus et confessor; Sanctus item alter Gregorius Nyssenus Episcopus, fidei, conversationis, integritatis et sapientiae merito, fratre Basilio dignissimus. Sed ne sola Graecia aut Oriens tantum, verum etiam Occidentalis et Latinus orbis ita semper sensisse adprobaretur, lectae sunt quoque ibi quaedam ad quosdam Epistolae sancti Felicis martyris et sancti Julii, urbis Romae Episcoporum. Et ut non solum caput orbis, verum etiam latera illi judicio testimonium perhiberent, adhibitus est à Meridie beatissimus Cyprianus Episcopus Carthaginensis et martyr; a Septentrione sanctus Ambrosius Mediolanensis Episcopus. Hi sunt igituromnes apud Ephesum sacrato Decalogi numero magistri, consiliarii, testes,
Abbreviated transcription (Latin):
tis religio confirmaretur. & ꝓfanȩ nouitatis blasfemia condem pna¬
retur. quod cumita fictum for& iure meritoq impiusille nestorius
catholicȩ uetustati contrarius Bcatus uerdcirillus sacroscȩ antiqui¬
tati consentaneus iudicatus est. et ut ad fidem rerũ nihildeess& etiã no¬
mina & numerũ. licet ordinẽ fuissemus obliti. edidimus eorũ patrum
ur ta quorũ ibidem concinentẽ sibi concordemque sententiã. et legissa¬
erȩ ꝑloquia exposita sunt et diuini dogmatis regula constabilita est
quo sad confirmandam memoriam. Hic quoq recensere nequaquam
testium scribta recitatasunt: Sc̃s p&rus ale Can drinus ep̃s doctor prae¬
stantis simus et m artyr. Bcatissimus sc̃sathanasius eiusdem ciuitatis
fide uita scientia sat iscdarus cui successit uenerandus c rrillus quinune
alex andrinã inlustrat ecclesiam et neforsican uniusciuitatis ac ꝓuin¬

Expanded text:
tis religio confirmaretur et prophanae novitatis blasphemia condemnatis religio confirmaretur et prophanae novitatis blasphemia condemnaretur. Quod cum ita factum foret, jure meritoque impius ille Nestorius catholicae vetustati contrarius, beatus vero Cyrillus sacrosanctae antiquitati consentaneus judicatus est. Et ut ad fidem rerum nihil deesset, tam nomina et numerum licèt ordinem fuissemus obliti edidimus eorum patrum juxtà quorum ibidem concinentem sibi concordemque sententiam et legis sacrae proloquia exposita sunt, et divini dogmatis regula constabilita est: quos, ad confirmandam memoriam, hìc quoque recensere nequaquam am judicum vel tanquam testium scripta recitata sunt. Sanctus Petrus Alexandrinus Episcopus doctor praestantissimus et martyr beatissimus. Sanctus Athanasius, ejusdem civitatis fide, vita, scientia satis clarus, cui successit venerandus Cyrillus, qui nunc Alexandrinam illustrat Ecclesiam. Et ne forsitan unius civitatis ac provin
Abbreviated transcription (Latin):
nis et fidei permanentes magistri ꝓ babiles exstitissent: Et quicquid
uno sensu atq consensutenuis se inuenirentur idecclesie uerum &ca¬
tholicum absq ullo scrupulo udicar&ur Quod ne prȩsumptione
magis nr̃a quã auctoritate ecclesiastica promere uideremur exemplum ad¬
hibuimus sc̃ĩ concilii quod antetrienmum ferme in asia apud ephesum
cȩlebratum est . u̾ .uͦ. cͦc̃. basso antiochoque consulibus. Vbicũ desacien¬
dis fidei regulis disceptaretur nequa illic forsitan ꝓfana nouitafimmo¬
dum perfidei ariminensi. subriper& uniuersis sacerdotibus quuillo du¬
centi ferenumero conuenerant. hoc catholicissimũ fidelissimum atque
optimum factu uisum est ut inmedium scõrum patrũ sententiae ꝓfer¬
rentur. Quorũ alios mastrres alios confessores omnesues dcatho¬
licos sacerdotes fuisse & permansis seconstar&. ut scilic& rite
atq solempniter ex corum consensuatq decreto antiqui dogina¬

Expanded text:
nis et fidei permanentes, magistri probabiles exstitissent, et quicquid nis et fidei permanentes, magistri probabiles exstitissent, et quicquid uno sensu atque consensu tenuisse invenirentur, id Ecclesiae verum et catholicum absque ullo scrupulo judicaretur. Quod ne praesumptione magis nostra quam auctoritate ecclesiastica promere videremur, exemplum adhibuimus sancti Concilii quod ante triennium fermè in Asiâ apud Ephesum celebratum est VV. CC. Basso Antiochoque Consulibus: ubi cum de sanciendis fidei regulis disceptaretur, ne qua illic forsitan profana novitas in modum perfidiae Ariminensis obreperet, universis sacerdotibus, qui illo ducenti fere numero convenerant, hoc catholicissimum, fidelissimum, atque optimum factu visum est ut in medium sanctorum patrum sententiae proferrentur, quorum alios martyres, alios confessores, omnes vero catholicos sacerdotes fuisse et permansisse constaret; ut scilicet rite atque solemniter ex corum consensu atque decreto antiqui dogma
Abbreviated transcription (Latin):
tici sensus regulam scribturȩ cȩlestis intellegentia dirigatur. In hisdum¬
taxat prȩcipue questionibus quibus totius catholici dogmatis fundam̃¬
ta nituntur. Item diximus in ipsarursus ecclesia uniuersitates pariter
& antiquitates consensionẽ spectari oportere neaut ab unitates integri¬
tate . in partem scismatis abrum patur. aut au&ustatis religione inhere¬
seon nouitates prȩcipitemur. Item diximus in ipsa ecclesia uetustate duo
quȩdam uehementer studioseq obseruanda quibus penitus inherere
deberent. quicumq hereticiesse nollent. Primum siquid ess& antiqui¬
tus ab omnibus ecclesiȩ catholicȩ sacerdotibus uniuersalis concilii auc¬
toritate decretum. Deindesiqua noua exsurger&̃ quȩstio. ubiid mi¬
nime repperiretur recurrendum ad scorum patrũ sententiaseorum
dũtaxat quisuis quique temporibus et locis et inunitate communio¬

Expanded text:
tici sensûs regulam Scripturae coelestis intelligentia dirigatur, in his duntici sensûs regulam Scripturae coelestis intelligentia dirigatur, in his duntaxat praecipue quaestionibus quibus totius Catholici dogmatis fundamenta nituntur. Item diximus in ipsa rursus Ecclesia universitatis pariter et antiquitatis consensionem spectari oportere; ne aut ab unitatis integritate in partem schismatis abrumpamur, aut a vetustatis religione in haereseon novitates praecipitemur. Item diximus in ipsa Ecclesiae vetustate duo quaedam vehementer studioseque observanda, quibus penitus inhaerere deberent quicumque haeretici esse nollent: primum, si quid esset antiquitus ab omnibus Ecclesiae Catholicae sacerdotibus universalis Concilii auctoritate decretum; deinde si qua nova exsurgeret quaestio, ubi id minimè reperiretur, recurrendum ad sanctorum patrum sententias, eorum duntaxat qui suis quisque temporibus et locis in unitate communio
Abbreviated transcription (Latin):
& quomodo scõ rum patrũ sententiȩ congregatȩ sint. ut secundum eas
ex decreto atq auctoritate consili ecclesiasticȩ fidei regula figere¬
tur: quod quo commodius fiat hic sitiam huiuscom monitori modus
ut cetera que secuntur ab alio sumamus exordio secundum commoni¬
torium interlapsumest neq exeo amplius quicquã quã postrema
ita sint. iam tẽpus est ut eaquȩ duobus his commonitoriis dicta sunt in
huius secunda fine recapitulemus. Diximus insuperioribus hanc fu¬
isse semper &ẽe hodie que catholicorũ consuetudinẽ ut fidem uerã duo¬
bus hismodis adꝓbent primũ diuini canonis auctoritate deinde ec¬
desiȩ catholicȩ traditione non quia canon solus non sibi aduniuersa¬
sufficiat. sed qui a uerba diuina ꝓsuo pleriq arbitrati inter prȩtantes uarias
opiniones erroresq concipiant. Atq ideo necessesit ut ad unam ecclesias¬

Expanded text:
et quomodo sanctorum patrum sententiae congregatae sint, ut secundum eas et quomodo sanctorum patrum sententiae congregatae sint, ut secundum eas ex decreto atque auctoritate Concilii ecclesiasticae fidei regula figeretur. Quod quo commodius fiat, hìc sit jam hujus Commonitorii modus; ut caetera quae sequuntur, ab alio sumamus exordio. SECUNDUM COMMONITORIUM Interlapsum est, neque ex eo amplius quicquam quam postrema . Quae cum ita sint, jam tempus est ut ea quae duobus his Commonitoriis dicta sunt, in hujus secundi fine recapitulemus. Diximus in superioribus hanc fuisse semper et esse hodieque Catholicorum consuetudinem, ut fidem veram duobus his modis adprobent, primum divini Canonis auctoritate, deinde Ecclesiae Catholicae traditione; non quia Canon solus non sibi ad universsufficiat, sed quia verba divina pro suo plerique arbitratu interpretantes, varias opiniones erroresque concipiant, atque ideò necesse sit ut ad unam ecclesias
Abbreviated transcription (Latin):
cit. Si quis inquit uidetur ꝓphȩtaesse aut spiritalis cognoscat quȩ
scribo uobis quia dñi sunt mirndata quȩ utiq mandata nisi ut siquis
est ꝓph&a aut spiritalis idest spiritalium uerum magister sum mostu¬
dio acqualitatis et unitatiscultor existat. Vt scilicet neque opinione
suas ceteris preferat et ab uniuersorum sensibus noniecedat cuius pei
mandata que ignorat inquit ignorabitur id est qui autnescita non dis¬
cit aut scita contempnit ignorabitur. Hoc est in dignus habebitur
quiinter unitos fide & ex ȩquatos humilitate diuinitus iespiciatur
quomalonescio anquicquã acerbius cogitarequeat. Quodtamen iux¬
ta apostolicam conminationẽ pelagiano illi prouenis se cernimus iu¬
lianoq se collegarũ sensui aut incorporacre. neglexit autex corporare
piȩ sumpsit. sediam tempusest ut pollicitũ ꝓferamus exemplum: Ubi

Expanded text:
cit: Si quis, inquit, videtur propheta esse aut spiritalis, cognoscat quae cit: Si quis, inquit, videtur propheta esse aut spiritalis, cognoscat quae scribo vobis, quia Domini sunt mandata. Quae utique mandata, nisi ut si quis est propheta aut spiritalis, id est, spiritalium rerum magister, summo studio aequalitatis et unitatis cultor existat; ut scilicet neque opiniones suas caeteris praeferat, et ab universorum sensibus non recedat. Cujus rei mandata qui ignorat, inquit, ignorabitur: id est, qui aut nescita non discit, aut scita contemnit, ignorabitur, hoc est, indignus habebitur qui inter unitos fide et exaequatos humilitate divinitùs respiciatur: quo malo nescio an quicquam acerbius cogitari queat. Quod tamen juxta apostolicam comminationem Pelagiano illi provenisse cernimus Juliano, qui se collegarum sensui aut incorporare neglexit, aut excorporare praesumpsit. Sed jam tempus est ut pollicitum proferamus exemplum, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
&iam ꝓfȩtas interdum nuncupat eo quod pereos proph&arum
mysteria populis aperiantur. Hosergo in ecclesia di diuinitus
pertempora et loca dispensatosquisquis in sensu catholici dog¬
matis unum aliquid ixp̃o sentientes contempserit non hominẽ
contemnit. sed dm̃ aquorum ueridica unitate nequi discrepet
in pensius obtestatur idem aposto lusdicens:. Obsecro autem uos
sententiȩ communione disciuerit audiet illud ciusdem aposto¬
tiendi unitate defecerit. sed eorum qui in consentiendipace per¬
manserint. sicut in omnibus inquit ecclesis sc̃orum doceo. id est
catholicorum quȩ ideo sc̃ȩ sunt quia in fidei communione per¬
sistunt & nequis forsitan prȩ termissis ceteris sed solum audiri sibi so¬
licredia drogaret. Paulo post ait an auobis inquit uerbumdi ꝓcessit
Aut in uossolas deuenit & nchoc quasi per functoriȩ acciperetur adie¬

Expanded text:
etiam Prophetas interdum nuncupat, eo quod per eos Prophetarum etiam Prophetas interdum nuncupat, eo quod per eos Prophetarum mysteria populis aperiantur. Hos ergo in Ecclesia Dei divinitus per tempora et loca dispensatos quisquis in sensu catholici dogmatis unum aliquid in Christo sentientes contempserit, non hominem contemnit, sed Deum: a quorum veridica unitate ne discrepet, impensius obtestatur idem Apostolus dicens: Obsecro autem vos, sententiae communione desciverit, audiet illud ejusdem Apostotiendi unitate defecerit, sed eorum qui in consentiendi pace permanserint sicut in omnibus, inquit, Ecclesiis sanctorum doceo, id est, Catholicorum: quae ideo sanctae sunt, quia in fidei communione persistunt. Et ne quis forsitan, praetermissis caeteris, se solum audiri, sibi soli credi adrogaret, paulo post ait. An a vobis, inquit, verbum Dei processit, aut in vos solos devenit? Et ne hoc quasi perfunctorie acciperetur, adje
Abbreviated transcription (Latin):
magistrorũ concilio accipiendo tenendo tradendo firmauerip̃
id pro in dubitocto certo ratoque habeatur. Quic quid uero quã uis ille
sc̃s & doctus quãuis ep̃s quã uis confessor et martir prȩter omnes
aut etiam contra omnes senserit. id inter ꝓprias & occultas et pri¬
uatas opponiunculas a communis & publicȩ generalis sententiȩ
auctoritate secr&um sit. ne cũ sum mo &ernę̧ salutis periculo uix¬
ta sacrilegum hereticorum et scismaticorũ consuetudinẽ uniuer¬
salis dogmatis antiqua ueritate dimissa unius hominis nouitium
sec temur errorem. quorum beatorũ patrũ scm catholicũq consen¬
sum nequis sibi temere contemnendum forte arbitrenur: t
in prima ad corinthios apostolus & quosdam quidem posuit ds̃
in ecclesia primũ apostolus quorũ ipse unuserat secundo pro¬
ph&as qualem in actibus apostolorũ legimus agabum tertio doc¬
tores qui tractatores nunc appellatur quos hic idem apostolus

Expanded text:
magistrorum concilio, accipiendo, tenendo, tradendo firmaverint, magistrorum concilio, accipiendo, tenendo, tradendo firmaverint, id pro indubitato, certo, ratoque habeatur. Quicquid vero, quamvis ille sanctus et doctus, quamvis Confessor et Martyr, praeter omnes aut etiam contra omnes senserit, id inter proprias et occultas et privatas opiniunculas a communis et publicae ac generalis sententiae auctoritate secretum sit; ne cum summo aeternae salutis periculo, juxta sacrilegam Haereticorum et Schismaticorum consuetudinem, universalis dogmatis antiqua veritate dimissa, unius hominis novitium sectemur errorem. Quorum beatorum patrum sanctum catholicumque consensum, ne quis sibi temere contemnendum forte arbitretur, ait in prima ad Corinthios Apostolus: Et quosdam quidem posuit Deus in Ecclesiâ primum Apostolos quorum ipse unus erat, secundo Prophetas qualem in Actibus Apostolorum legimus Agabum, tertio Doctores, qui tractatores nunc appellantur, quos hic idem Apostolus
Abbreviated transcription (Latin):
re. aut certeiam antiquitus uniuersalibus sacerdotum catholico¬
rum conciliis conuictas damnatasque uitare. Itaq cũ primũ ma¬
licuiusq errorii putredo erum pere coeperit. et ad defensionẽ sui
quȩ dam sacrilegis uerba furari eaque fallaciter et fraudulenter
exponere. statim inter prȩtando canoni maiorũ sententiȩ congregã¬
desunt. quibus illud quodcũq exsurget nouitium. ideoq pro fanĩ
et absq ulla ambage prodatur . et sineulla retractationedam ne¬
tur: Sed eorum dumta xat patrũ sententiȩ conferendȩ sunt qui
infide et communione catholica scẽ sapienter constanter uiuen¬
tes docentes & permanentes uel mori in xp̃o fideliter uel occidi
ꝓxp̃o fideliter meruerunt:. Quibus tamen haclege credendum
est ut quicquid uel omnes uelplures uno eodemq sensu manifes¬
te frequenter per seuerantes uelud quodam consentiente sibi

Expanded text:
re, aut certe jam antiquitus universalibus sacerdotum catholicore, aut certe jam antiquitus universalibus sacerdotum catholicorum Conciliis convictas damnatasque vitare. Itaque, cum primum mali cujusque erroris putredo erumpere coeperit, et ad defensionem suî quaedam sacrae legis verba furari, eaque fallaciter et fraudulenter exponere, statim interpretando Canoni majorum sententiae congregandae sunt; quibus illud quodcumque exsurget novitium, ideoque profanum et absque ulla ambage prodatur, et sine ulla retractatione damnetur. Sed eorum duntaxat patrum sentententiae conferendae sunt, qui in fide et communione Catholica sancte, sapienter, constanter viventes, docentes, et permanentes, vel mori in Christo fideliter vel occidi pro Christo feliciter meruerunt. Quibus tamen hac lege credendum est ut quicquid vel omnes vel plures uno eodemque sensu manifestè, frequenter, perseveranter, velut quodam consentiente sibi
Abbreviated transcription (Latin):
terũ magistrorũ concordantibus sibimet sententus. et deprehendant᷑
& condempnentur. Quȩ tamen antiqua scõrum patrum consensio ñ
in omnibus diuinȩ legis questiunculis. sed solũ ceste pręcipue infidei
regula magnonobis studio et inuestiganda est et sequenda: Sed neq
semper. neq omnes hereses hoc modo inpugnandȩ sunt. sed noui ciȩ
recentes quetantũ modocum primum scilicet exoriuntur. ante
quã insalsare uetuste fidei regulas ipsius temporis uetantur an¬
gustiis. acpriusquã manente latius ueneno maiorũ uolumina uitia¬
reconent᷑. Ceterum dilatate et inuerttãte hereses nequaquã. hac
uia ad grediendȩ sunt eo quod ꝓlixo temporũ. tractu longa his
furande ueritatis patuerit occasio. atq ideo quascumq illasanti¬
quiores uel scismatum. uel heres eon ꝓfanitates nullomodo nos
oport&. nisi aut sola siopusest scribturarũ auctoritate conuince¬

Expanded text:
terum magistrorum concordantibus sibimet sententiis et deprehendantur terum magistrorum concordantibus sibimet sententiis et deprehendantur et condemnentur. Quae tamen antiqua sanctorum patrum consensio non in omnibus divinae legis quaestiunculis, sed solum certe praecipue in fidei regula magno nobis studio et investiganda est et sequenda. Sed neque semper neque omnes haereses hoc modo impugnandae sunt, sed novitiae recentesque tantummodo, cum primum scilicet exoriuntur, ante quam infalsare vetustae fidei regulas ipsius temporis vetantur angustiis, ac priusquam manante latius veneno, majorum volumina vitiare conentur. Caeterum dilatatae et inveteratae haereses nequaquam hac via adgrediendae sunt, eo quod prolixo temporum tractu longa iis fruendae veritatis patuerit occasio. Atque ideo quascumque illas antiquiores vel schismatum vel haereseon profanitates nullo modo nos oportet nisi aut sola, si opus est, Scripturarum auctoritate convince
Abbreviated transcription (Latin):
et si quando pars contrauniuersitatẽ. nouitas. contrauetustatẽ. unius
uel paucorũ errantium dissensio. contra omnium. uel certe multopluri¬
umꝰ Catholicorum confessionẽ rebellauerit. prȩferant portiones corrupti¬
oniuniuersitatis in tegritatem. inquȩ eadem uniuersitate nouitatis ꝓfanitati
antiquitatis aeligionem: Itemq in ipsaũ ustate unius siue paucis simorũ
temeritati primũ omnium generalia siqua sunt uniuersalisconcilii decre¬
ta preponant. tunc deinde siid minus est sequantur. quod ꝓximũ est.
multorũ atq magnorum consentientes sibi sententias magistrorum
Quibus a diuu ante dño fideliter sobriae sollicite obseruatis. nonmag¬
na difficultate noxios quosq ex surgentium hereticorũ deprehende¬
muserrores. Hiciam consequens esseuideo ut exemplis demonstrem
quonã modo profanȩ hereticorũ nouitates prolatis atq conlatis. ue¬

Expanded text:
Et si quando pars contra universitatem, novitas contra vetustatem, unius Et si quando pars contra universitatem, novitas contra vetustatem, unius vel paucorum errantium dissensio contra omnium vel certè multo plurium Catholicorum consensionem rebellaverit, praeferant partis corruptioni universitatis integritatem: in qua eadem universitate, novitatis profanitati antiquitatis religionem, itemque in ipsa vetustate, unius sive paucissimorum temeritati primum omnium generalia, si qua sunt, universalis Concilii decreta praeponant; tunc deinde, si id minus est, sequantur quod proximum est, multorum atque magnorum consentientes sibi sententias magistrorum. Quibus, adjuvante Domino, fideliter, sobriè, sollicite observatis, non magna difficultate noxios quosque exsurgentium Haereticorum deprehendemus errores. XXVIII. Hic jam consequens esse video ut exemplis demonstrem quonam modo prophanae Haereticorum novitates prolatis atque collatis ve