comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ant: Quomͦ autem agant cumpe¬
corib ipsi sciunt idest quomͣ salutẽ
pecorum suorum gub̃nent usu. et
peritia. et ratione naturali: Que qͥ¬
dem om̃ia. de magnis sui creatoris
opibꝰ accepunt. Qui gͦ potest intel¬
ligere quomͦ unuersam cieaturam ꝙͥ.¬
que ministeria eius sunt in celis ei
t̾ris. quia et ipse sancte amme abios
facte sunt. et in euis creatura primati
tenent: Qui gͦ potest intelligere in¬
telligat: et intret in gaudium añ
sui: Si autem hoc non possumis
quam suauis ẽ dñs quia dedit no
pignus sp̃m. in quo sentiamus eiꝰ
dulcedinem. et deside̾mus ipsum
uite fontem ubi sobria ebrietate
inundemur. et irrigemur sicut
lignum quod plantatum est secus
decursus aquarum: et dat fruetum
in tempore suo: et folia eius non de¬
cident. Dicit enim sp̃s sc̃s: fi̾li aut
hominum integmine alarum tu¬
rum sꝑabunt. mebriabuntur ab uł¬
tate domus tue. et torrente uolupt¬
tis tue potab̃ eos: qm̃ apud te. est fi

Expanded text:
ant; quomodo autem agant cum peant; quomodo autem agant cum pecoribus suis, ipsi sciunt, id est quomodo salutem pecorum suorum gubernent, usu et peritia et ratione naturali, quae quidem omnia de magnis sui creatoris opibus acceperunt. qui ergo potest intellegere, quomodo uniuersae creaturae conctas, quae ministeria eius in caelis et in terris, quia et ipsae sanctae animae ab ipso factae sunt et in eius creatura primatum tenent: qui ergo potest intellegere, intellegat et intret in gaudium domini sui. Si autem hoc non possumus,quam suauis est dominus, quia dedit nobis pignus spiritum, in quo sentiamus eius dulcedinem; et desideremus ipsum uitinundemur et irrigemur, sicut lignum quod plantatum est secundum decursus aquarum, et dat fructum in tempore suo, et folia ejus non decident ? Dicit enim Spiritus sanctus: Filii autem hominum in tegmine alarum tuarum sperabunt: inebriabuntur ab ubtate domus tuae, et torrente uoluptatis tuae potabis eos, quoniam apud te est fons
Abbreviated transcription (Latin):
cti. et rationem cogitanti. sub diu¬
nis legibus ordinate sunt ne ali¬
quid iniustum quisq patiatur.
tta omnia. et animalia. et eorpo¬
ralia in genere suo. et in ordine suo
dune prouidenti legib subdita.
amministrantur: Iaeo dominus
dicit: Nonne duo passeres a se ue¬
neunt÷ et unus eorum non cadet
in t̾ra sine uoluntate patris uria
Hoc enim dirit uolens ostenłe qͥtĩ¬
quid ulissimum homines putãt:
omnipotentia dñi gubernari: Sic
enimet uolatilia celi ab eo pasci. et
lilia agri. ab eo uestiri. ueritas loqͥ¬
tur : que capillos etiam nr̃os nume¬
ratos ẽẽ dicit. Seci q̃m muncdas am¬
mas rationales ꝑ se ipse ls curat.
siue in optimis et magnis angelis.
siue in hominib tota sibi uoluntate
seruuentibus cetera uero ꝑ ipsos gu¬
bernat: uerissime clicit potuit eciã
illud ab apło:. Non enim de bobus
cura est ddeo: In seripturis enim scĩs
ds̃ homines docet. quomodo eum
hominibus agant: et ipsi cdõ serui¬

Expanded text:
ndi et rationem cogitandi, sub diundi et rationem cogitandi, sub diuinis legibus ordinatae sunt, ne aliquid iniustum quisque patiatur, ita omnia, et animalia et corporalia, in genere suo et in ordine suo diuinae prouidentiae legibus subdita administrantur. ideo dominus dicit: nonne duo passeres asse ueneunt? et unus eorum non cadit in terram sine uoluntate patris uestri. hoc enim dixit, uolens ostendere quidquid uilissimum homines putant omnipotentia dei gubernari. sic enim et uolatilia caeli ab eo pasci et lilia agri ab eo uestiri ueritas loquitur, quae capillos etiam nostros numeratos esse dicit. sed quoniam mundas animas rationales per se ipse deus curat, siue in optimis et magnis angelis siue in hominibus tota sibi uoluntate seruientibus, cetera uero per ipsos gubernat, uerissime dici potuit etiam illud ab apostolo: non enim de bubus cura est deo. in scripturis enim sanctis deus homines docet, quomodo cum hominibus agant et ipsi deo serui
Abbreviated transcription (Latin):
citas. ẽ et summa. miseria: Ipsa enum ma¬
gis implicat animam: et ad maiora tor¬
menta ꝑtucit. Nam gaudet et piscis: qͦn
amum non uidens escam deuorat: S
cum piscator eum adducere ceꝑit: uisce¬
ra eiꝰ torquentur primo. deinde ab om̃i
leticia. sua. ꝑ ipsam escam de qua letatꝰ
ẽ ad consũptionem trahitur : Sic sunt
omnes qui de bonis temporalibus be¬
atos se putant: Amum enim acceꝑũt:
et cum illo sibi uagantur: Uement.
tempus ut sentiant quanta cormẽ¬
ta cum auiditate deuorauerint: et
ideo bonis nichil. nocent: quia hoc n¬
eis auferunt : quod non diligunt:
Nam quod diligunt et unde beati
sunt: auferre ilis nemo pocest: Cru¬
ciatus uero corporis malas animas
miserabiliter affligit : bonas autem
fortiter purgat: Sic fit ut et malus
militent: sed nescint quid boni
de illis oꝑetur ds̃: Non itaq. pro
meritis officii: sed ꝓ meritis mali¬
tie stipendiantur:. Sec̃ ut he am¬
me que habent uoluntatem nocẽ¬

Expanded text:
citas est et summa miseria; ipsa enim macitas est et summa miseria; ipsa enim magis inplicat animam et ad maiora tormenta perducit. nam gaudet et piscis, quando hamum non uidens escam deuorat; sed cum piscator eum adducere coeperit, uiscera eius torquentur primo; deinde ab omni laetitia sua per ipsam escam, de qua laetatus est, ad consumptionem trahitur. sic sunt omnes, qui de bonis temporalibus beatos se putant; hamum enim acceperunt et cum illo sibi uagantur; ueniet tempus, ut sentiant, quanta tormenta cum auiditate deuorauerint. et ideo bonis nihil nocent, quia hoc eis auferunt, quod non diligunt; nam quod diligunt et unde beati sunt, auferre illis nemo potest. cruciatus uero corporis malas animas miserabiliter adfligit, bonas autem fortiter purgat. sic fit, ut et malus prouidentiae militent; sed nesciunt, quid boni de illis operetur deus. non itaque pro meritis officii sed pro meritis malitiae stipendiantur. Sed ut hae animae, quae habent uoluntatem noce
Abbreviated transcription (Latin):
tum qui datus est. nob̃: Si ergo in hac
uita ubi tanta tormenta sunt. possunt
boni et iusti uiri cum talia patiuntur
non solum equo animo tołare sed etiã
indĩ caritate gloriari: quid cogitan¬
dum de illa uita ẽ que nob̃ ꝓmittit᷑
ubi nullam de corpore molestiam sen¬
ciemus &. Quomam non ad hoc resur¬
get corpus iustorum ad quod resur
git corpus impiorum: sicut scriptũ
ẽ: Omues resurgemꝰ: secl non omnes
imutabunur. & ne quisquam ꝑti¬
tet non uistis immutationem istam
ꝓmitti. sed potius inuistis. et eam ex¬
istimet ẽẽ penalem: sequitur et dic̃
Et mortui resurgent incorrupti. et
nos immutabumur: Quicumq gͦ
mali sunt sic ordinati sunt quia u
nusquisq sibi: et omnes inuicem s̃
nocent: hoc enum appetunt quod ꝑ¬
nitose ctiligitur. et quoa eis aufer¬
ri facile potest et hoc sͨ auferunt in¬
uicem quando se ꝑsequuntur: Eit icl̃o
cruciantur quibus auferuntur tem¬
poralia: quia dliligunt ea: Iuli autem qͥ
auferunt gaudent: Sed talis leticia. ce¬

Expanded text:
tum, qui datus est nobis. si ergo in hac uita, ubi tanta tormenta sunt, possunt boni et iusti uiri, cum talia patiuntur, non solum aequo animo tolerare, sed etiam in dei caritate gloriari, quid cogitandum est de illa uita, quae nobis promittitur, ubi nullam de corpore molestiam sentiemus? quoniam non ad hoc resurgit corpus iget corpus impiorum: sicut scriptum est, Omnes resurgemus, sed non omnes immutabimur. Et ne quisquam putet non justis immutationem istam promitti, sed potius injustis, et eam existimet esse poenalem, sequitur et dicit: Et mortui resurgent incorrupti, et nos immutabimur . Quicumque mali sunt, sic ordinati sunt, quia et unusquisque sibi et omnes inuicem sibi nocent. hoc enim adpetunt, quod perniciose diligitur et quod eis auferri facile potest; et hoc sibi auferunt inuicem, quando se persequuntur. et ideo cruciantur, quibus auferuntur temporalia, quia diligunt ea; illi autem, qui auferunt, gaudent. sed talis laetitia cae
Abbreviated transcription (Latin):
creatura uelit. nolit. uni dõ et dño
suo. subiecta ẽ sed hoc admonemur
ut tota uoluntate seruiamus dño
inuistus autem compeditus serui
omnes tamen diuine ꝓuidencie
seruiunt Sed alii obaudiunt tam¬
quam filii et faciunt. qiod bonĩ
sic de illis quod iustum est: Ita ds̾
immpotens dds unuerse creature
qui fecit omnia sicut scriptum est
bona ualde: sic ea ordinauit. ut et de
ioms et malis benefaciat. Quod enim
uste fit benefit. Iuste autem sunt bea¬
ibom: et uiste mali penas patiunt᷑
bnto ec de bonis et de malis uenefac̃
ds: q̃m omĩa iuste facit boni sunt au¬
tem qui tota uoluntate deo seruiunt:
mali autem necessitate seruiunt: Ne¬
mo enim leges omnipotentis. euadit
hed auud est facere quod lex uibet:
auid pati quod lex uibet: Quapropt̃
boni scdm leges faciunt: mali sedile¬
ges patiuntur Nec nos moueat quod
in hac iuta secundum carnem quam
portant uisti multa grauia. et aspera

Expanded text:
creatura, uelit nolit, uni deo et domino creatura, uelit nolit, uni deo et domino suo subiecta est. sed hoc admonemur, ut tota uoluntate seruiamus domininiustus autem conpeditus seruit. omnes tamen diuinae prouidentiae seruiunt; sed alii oboediunt tamquam filii et faciunt cum ea quod fit de illis quod iustum est. ita deus omnipotens, dominus uniuersae creaturae, qui fecit omnia, sicut scriptum est, bona ualde, sic ea ordinauit, ut et de bonis et de malis bene faciat. quod enim iuste fit, bene fit. iuste autem sunt beati boni, et iuste mali poenas patiuntur. ergo et de bonis et de malis bene facit deus, quoniam omnia iuste facit. boni sunt autem, qui tota uoluntate deo seruiunt, mali autem necessitate seruiunt; nemo enim leges omnipotentis euadit. sed aliud est facere quod lex iubet, aliud pati quod lex iubet. quapropter boni secundum leges faciunt, mali secundum leges patiuntur. Nec nos moueat, quod in hac uita secundum carnem, quam portant, iusti multa grauia et aspera
Abbreviated transcription (Latin):
et inseruitutem redigo: ne forte alii
predicans ipse reprobus inueniar.
Item dicit: Imitatores mei estote. si¬
cut et ego. xp̃i: Quare incelligenai
ẽ etiam apłm ipsum insemecipso tr¬
umphasse de potestatibꝰ hiuus min¬
di: sicut de dño dixerat cuius se m¬
tatorem ẽẽ ꝓfitetur: Imitemur
et nos illum sicut hortatur. et casi¬
gemus corpus nr̃m. et inseruitirẽ
rediganus. si mundum uolumus iũ¬
cere: quia ꝑ illicitas delectationes
suas et pompas et ꝑnitiosissimam
curiositatem nob dñari potest hic
mundus idest ea que in hoc munte
ꝑnitiosa delectatione colligant ami¬
tores rerum temporalium: et cdiabo¬
lo et angelis eius seruire cogunt. ¶bꝰ
omnibus si remntiamus : redigamꝰ
in seruitutem corpus nr̃m : Sed ne
quis forte hoc ipsum querat. quomͦ
fiat ut corpus nrͣm seruituti subre¬
amus. facile intelligi et fieri potest sipͥ¬
us nos ipsos subitiamus deo bona uolĩ¬
tate. et caritate sincera: nam omnis

Expanded text:
et in seruitutem redigo, ne forte aliis et in seruitutem redigo, ne forte aliis praedicans ipse reprobus inueniar; item dicit: imitatores mei estote, sicut et ego Christi. quare intellegendum est etiam ipsum apostolum in semet ipso triumphasse de potestatibus huius mundi, sicut de domino dixerat, cuius se imitatorem esse profitetur. imitemur ergo et nos illum, sicut hortatur, et castigemus corpus nostrum et in seruitutem redigamus, si mundum uolumus uincere, quia per inlicitas delectationes suas et pompas et perniciosam curiositatem nobis dominari potest hic mundus, id est ea, quae in hoc mundo perniciosa delectatione conligant amatores rerum temporalium et diabolo atque angelis eius seruire cogunt: quibus omnibus si renuntiauimus, redigamus in seruitutem corpus nostrum. Sed ne quis forte hoc ipsum quaerat, quomodo fiat, ut corpus nostrum seruituti subiciamus, facile intellegi et fieri potest, si prius nos ipsos subiciamus deo bona uoluntate et caritate sincera. nam omnis
Abbreviated transcription (Latin):
et spiritalia nequitie in celestibꝰ. et
ꝓbauunꝰ etiam istum aerem terre
ꝓrirum. celum uocari: orportet
crecłe aduersus diabolum et angłos
eiꝰ. nos dimirare: qui gaudent ꝑtͣ¬
bationibꝰ nr̃is: Nam ipse apłr alio
loco cdiabolum principem potestatis
aeris huius appellat. Quamius ule lo¬
cus ubi ait sꝑiritalia nequitie in celes¬
tibus possit et aliter intelligi: ut non
ipsos preuaricatores angłos in cebestibus
ẽẽ dixerit sed nos potius dequibus ali¬
o locodicit. conuersatio nra in celis ẽ.
Ut nos in celestibꝰ constituti. tñest in
spiritalibꝰ preceptis dei ambulantes.
dunicemꝰ aduersus sparitalia nequitie
que nos inde conantur abstraere:
Magis gͦ illud. querendum est quo¬
modo aduersus eos quos non uide¬
mus pugnare possimꝰ et iuncere: ne
putent stulti aduersus aerem nos de¬
bere certare. Docet itaq ipse lioc¬
apłe dicens Non sic pugnans quasi
aerem cedens: sed castigo corpus meũ.

Expanded text:
et spiritalia nequitiae in caelestibus et et spiritalia nequitiae in caelestibus et probauimus etiam istum aerem terrae proximum caelum uocari, oportet credere aduersum diabolum et angelos eius nos dimicare, qui gaudent perturbationibus nostris. nam et ipse apostolus alio loco diabolum principem potestatis aeris huius appellat. quamuis ille locus, ubi ait: spiritalia nequitiae in caelestibus, possit et aliter intellegi, ut non ipsos praeuaricatores angelos in caelestibus esse dixerit, sed nos potius, de quibus alio loco dicit: conuersatio nostra in caelis est, ut nos in caelestibus constituti, id est in spiritalibus praeceptis dei ambulantes dimicemus aduersus spiritalia nequitiae, quae nos inde conantur abstrahere. magis ergo illud quaerendum est, quomodo aduersus eos, quos non uidemus, pugnare possimus et uincere, ne putent stulti aduersus aerem nos debere certare. Docet itaque ipse apostolus dicens: non sic pugno quasi aerem caedens; sed castigo corpus meum
Abbreviated transcription (Latin):
cunt. que si dicerent riderentur. aut
fugarentur ab hominibꝰ sed eligunt
capitula de scripturis. que simplices ho¬
mines non intelligunt. et ꝑ illa decipi¬
unt animas imꝑitas. querendo unde
stimulent. sicut in isto capitulo faciunt
quod ab apło scriptum est. rectores ha¬
rum tenebrarum. et spiritalia neqͥtie
in celestibꝰ: Querunt enim deceptores
illi. et initerrogant hominem seript᷑as
diuinas: non intelligentem unde
sint incelo reccores tenebrarum: Ut
cum respondere: non potuerit. tradu¬
catur ab eis ꝑ curiositatem: quia o¬
omnis amma inocta euriosa est
Qui autem fidem catholicam bene
diclit᷑ et bonis morib et uera pietate
munitus ẽ quamius eorum heresim
nec̾iat responet illis tamen. nec enĩ
decipi potest qui iam nouit quid ꝑ¬
tineat ad.xp̃ianam fidem. que cato¬
lica tlicitur ꝑ orbem t̾rarum fparsã
et contia omnes impios et peccatores
lum dixisse habere nos colluctatio¬
nem aduersus rectores tenebrarum

Expanded text:
cunt — quae si dicerent, riderentur aut cunt — quae si dicerent, riderentur aut fugerentur ab omnibus — sed eligunt capitula de scripturis, quae simplices homines non intellegunt, et per illa decipiunt animas inperitas quaerendo, unde sit malum. sicut in isto capitulo faciunt, quod ab apostolo scriptum est: rectores harum tenebrarum, et spiritalia nequitiae in caelestibus. quaerunt enim deceptores illi et interrogant hominem scripturas diuinas non intellegentem, unde sint in caelo rectores tenebrarum, ut, cum respondere non potuerit, traducatur ab eis per curiositatem, quia omnis anima indocta curiosa est. qui autem fidem catholicam bene didicit et bonis moribus et uera pietate munitus est, quamuis eorum haeresim nesciat, respondet illis tamen. nec enim decipi potest, qui iam nouit, quid pertineat ad christianam fidem, quae catholica dicitur per orbem terrarum sparsa et contra omnes inpios et peccatores,lum dixisse habere nos conluctationem aduersus rectores tenebrarum
Abbreviated transcription (Latin):
contra omnipotentem din affirmarent
euiꝰ partem crederent. tanto tempore in
erroribꝰ et penis. ẽẽ iactatam sine aliqͦ
peccati crimine. Nunc uero infelices.
audent. adhuc dicere nec totam posse
purgari. et ipsam partem que purgari
non potuerit ꝓficere ad uincłm ut in¬
de inuoluatur et illigetur malicie se¬
pulchrum. et sic ibi semꝑ sit pars ipsa
dĩ misera. que nichil peccauit. et affi¬
gia metnum earceri tenebrarum.
hoc illi dicunt: ut simplices animas fallant: uun¬
Sed̃ quis tam simplex est. ut ista non sen¬
tiat. ẽẽ sacrilega. quib affirmant om̃i¬
potentem dm̃ necessitate. obpressum eẽ:
ut partem suam bonam et innocentẽ
tantis cladibꝰ obruendam. et tanta un¬
mundicia inquinandam daret. et nõ
totam lib̾are posset et quod lib̾are nõ
poterat : et̃nis uincłis colligaret : Quis
gͦ ista non execretur ÷ Quis non intelli¬
gat impia eẽ et nefanda: Sed illi quan¬
do capiunt. homines non ista prius di¬

Expanded text:
contra omnipotentem deum adfirmarent, contra omnipotentem deum adfirmarent, cuius partem crederent tanto tempore in erroribus ac poenis esse iactatam sine aliquo peccati crimine. nunc uero infelices audent adhuc dicere nec totam posse purgari; et ipsam partem, quae purgari non potuerit, proficere ad uinculum, ut inde inuoluatur et inligetur malitiae sepulcrum, et sic ibi semper sit pars ipsa dei misera, quae nihil peccauit et affigitur in aeternum carceri tenebrarum. hoc illi dicunt, ut simplices animas fallant. sed quis tam simplex est, ut.ista non sentiat esse sacrilega, quibus affirmant omnipotentem deum necessitate oppressum esse, ut partem suam bonam et innocentem tantis cladibus obruendam et tanta inmunditia inquinandam daret et non totam liberare posset et quod liberare non potuerit, aeternis uinculis conligaret? quis ergo ista non execretur? quis non intellegat inpia esse et nefanda? sed illi quando capiunt homines, non ista prius di
Abbreviated transcription (Latin):
dunt. iniseri ommpotentem deum nons
alter potuisse suerurrere. nisi partem
suam: contraa eam mitteret: Cinus gentis
pricipes sicut illi cticunt. deuortuer̃t
partem dĩ: et temꝑati sunt. ut possit
de illis mundus fabricari: Sic dicunt
dm puenisse ad uictoriam. cum mag¬
nis calamitatibus et cruciatibus: et
miserus membrorum suorum: Que
membra cticunt. ẽẽ commirta tenebro¬
sis usceribꝰ principum illorum: ut
eos temꝑarent. et a furore compescerẽt:
Et non intelligunt. tam sacrilegam
eẽ sectam suam:. ut credant ommipo¬
tentem dm̃. non ꝑ creaturam quam
fecerit sed ꝑ ipsam naturam suam bel¬
lasse eum tenebris: qđ nefas ẽ credere:
leq hoc solum. sed etiam illos qui uic¬
ii sunt factos ẽẽ meliores. quia furor eo
nim cam ꝑ ipsam commixtionem ꝑdictis¬
se intellectum et beatitudiem suam:
et magnis erroribꝰ et cladibꝰ eẽ implicatã.
Quam si aliquando uł totam prtrgari
dicerent. magnam tamen impietatem

Expanded text:
dunt miseri omnipotentem deum non sibi dunt miseri omnipotentem deum non sibi aliter potuisse succurrere, nisi partem suam contra eam gentem mitteret. cuius gentis principes, sicut illi dicunt, deuorauerunt partem dei et temperati sunt, ut posset de illis mundus fabricari. sic dicunt deum peruenisse ad uictoriam cum magnis calamitatibus et cruciatibus et miseriis membrorum suorum: quae membra dicunt esse commixta tenebrosis uisceribus principum illorum, ut eos temperarent et a furore compescerent. et non intellegunt tam sacrilegam esse sectam suam, ut credant omnipotentem deum non per creaturam, quam fecerit, sed per ipsam naturam suam bellasse cum tenebris: quod nefas est credere. neque hoc solum, sed etiam illos, qui uicti sunt, factos esse meliores, quia furor eornim eam per ipsam commixtionem perdidisse intellectum et beatitudinem suam et magnis erroribus et cladibus esse inplicatam. quam si aliquando uel totam purgari dicerent, magnam tamen inpietatem
Abbreviated transcription (Latin):
aues celi. et uolatilia celi. dicuntur.¬
cum manifestum sit aues in aere uola¬
re: Ꝙ nos inconsuecudine: hunc aerẽ
celũ appellamꝰ: Nam cum de sereno. il
nubilo querimꝰ aliqͦn. dicimꝰ qualis ẽ
aer alquando dicimꝰ quale ẽ celum:
Hoc dixi. nequis existimet ibi habitar
qiala demonia. ubi solem et limam et stel
usds ordinauit: Que mala demonia.
itito apłs appellat sp̃alia: qui etiam ma¬
i angli in scripturis sp̃s appellantur. Ideo
aitem rectores harum tenebrarum eos
dicit qm peccatores homines tenebras
upellat: quibꝰ isti dñantur: Ideo et alio
ioco dr̃: fiustis enu aliquando tenebͤ
minc autem lux in dño: quia ex pecca¬
coribus iustificati erant: Non ergo arbi¬
oemur in sumino celo habitare diabo¬
lum cum angłis suis: unde lapsum eũ¬
cẽ cicdimꝰ: Sic enim errauerunt mani¬
chei qui dicunt ante mundi constitu¬
tionem fuisse gentem tenebrarum. q̃
comra dm̃ rebellauit. in quo bello cre¬

Expanded text:
aues caeli, et: uolatilia caeli, aues caeli, et: uolatilia caeli, cum manifestum sit aues in aere uolare. et nos in consuetudine hunc aerem caelum appellamus; nam cum de sereno uel nubilo quaerimus, aliquando dicimus: qualis est aer? aliquando: quale est caelum? hoc dixi, ne quis existimet ibi habitare mala daemonia, ubi solem et lunam et stellas deus ordinauit. quae mala daemonia ideo apostolus appellat spiritalia, quia etiam mali angeli in scripturis spiritus appellantur. ideo autem rectores harum tenebrarum eos dicit, quoniam peccatores homines tenebras appellat, quibus isti dominantur. ideo et alio loco dicit: fuistis enim aliquando tenebrae, nunc autem lux in domino, quia ex peccatoribus iustificati erant. non ergo arbitremur in summo caelo habitare diabolum cum angelis suis, unde lapsum esse credimus. Sic enim errauerunt Manichaei, qui dicunt ante mundi constitutionem fuisse gentem tenebrarum, quae contra deum rebellauit: in quo bello cre
Abbreviated transcription (Latin):
ducab̾: dietum est peccatori. t̾ra es e
datꝰ est iͣn cibum diaboli peccator: Nc̃
simus t̾ra: si nolumꝰ manducari a ser¬
pente : Sicut enim qđ manducamꝰ in
corpus nrͣm conuertimꝰ. ut cibꝰ ipse se¬
cundum corpꝰ hoc efficiatur qd nos sumꝰ
sic malis moribꝰ. ꝑ neqͥtiam & suꝑbiam.
impietatem hoc efficit᷑ quisq quotd u¬
bolus. idest simił eiꝰ et subicitur ei su
subiectum est nob corpꝰ nr̃m: Et hor
Quisquis itaq timet illum ignem qͥ
ꝑatus est diabolo et angelis ei̾ det ope¬
ram triumphare de illo insemecipso
Cos enim qui foris nos oppugnant irt̃
uincimꝰ. uincendo concupiscentias:
quas nob dñantur: et quos inueneit̃
sui similes secum ad penas trahunt
Sic et apłc dicit quod insemet tpsopis¬
nat aduersus potestates exteriores: An
tie in celestibꝰ: Celum entm ddr̃ et iste aer
ubi et uenti. et nubes. et procelle. et tir¬
bines fiunt: Sicut etiam seriptura dieit
multis locis: et intonuit de celo clñs e

Expanded text:
ducabis, dictum est peccatori: terra es, et ergo in cibum diaboli peccator. non simus terra, si nolumus manducari a serpente. sicut enim quod manducamus, in nostrum corpus conuertimus, ut cibus ipse secundum corpus hoc efficiatur quod nos sumus, sic malis moribus per nequitiam et superbiam et inpietatem hoc efficitur quisque quod diabolus, id est similis eius, et subicitur ei, sicut subiectum est nobis corpus nostrum. quisquis itaque timet illum ignem, qui paratus est diabolo et angelis eius, det operam triumphare de illo in semet ipso. eos enim, qui foris nos oppugnant, intus uincimus uincendo concupiscentias, per quas nobis dominantur. et quos inuenerint sui similes, secum ad poenas trahunt. Sic et apostolus dicit, quod in semet ipso pugnet aduersus potestates exteriores. aititiae in eaelestibus. caelum enim dicitur etiam iste aer, ubi uenti et nubes et procellae et turbines fiunt, sicut etiam scriptura dicit multis locis: et intonuit de caelo dominus, et:
Abbreviated transcription (Latin):
triumphantem naturam hominis por¬
tans: scitote inquit quia ego uici mun¬
cdum: Multi autem dicunt: Quomͦ
possumꝰ uincere diabolum quem non
uidemꝰ e Sed habemꝰ magistrum qui no¬
bis demonstrare dignatus ẽ quomͦ inui¬
sibiles hostes uincantur: De illo enim
dixit apłs: Exuens se carne principatus &
potestates exemplauit. fiducialiter triũ¬
plans eos insemetipso: Ibi gͣ uincunt᷑
inimiee nob̃ inusibiles potestates: ubi
uicuntur uisibiles cupiditates: Gt i¬
deo quia in nob̃ ipsis uincimꝰ. tempora¬
lium rerum cupiditates: necẽẽ ẽ ut in
nob̃ ipsis iuncamꝰ et illum qui ꝑ ipsas
cupiditates iegnat in homine. Quan

Expanded text:
triumphantem naturam hominis portriumphantem naturam hominis portans, scitote, inquit, quia ego uici mundum. Multi autem dicunt: quomodo possumus uincere diabolum, quem non uidemus? sed habemus magistrum, qui nobis demonstrare dignatus est, quomodo inuisibiles hostes uincantur. de illo enim dixit apostolus: exuens se carne principatus et potestates exemplauit fiducialiter triumphans eos in semet ipso. ibi ergo uincuntur inimicae nobis inuisibiles potestates, ubi uincuntur inuisibiles cupiditates. et ideo quia in nobis ipsis uincimus temporalium rerum cupiditates, necesse est, ut in nobis ipsis uincamus et illum, qui per ipsas cupidit
Abbreviated transcription (Latin):
huiꝰ mundi missus ẽ foras: Non quia
extri mundũ missus est. qͦmodo qͥdam
hereti putant. s foras ab animis eorũ
qui coherent uerbo dĩ et non diligũt¬
mundum. cuius ipse princeps ẽ quia
dñatur eis qui diligunt temporalia
bona que in hoc mundo uisibili cõ¬
tinentur: Non quia ip̃se dñs ẽ huius
mundi sed princeps eupiditatum
earum quibꝰ concupiscitur omne
qd̃ transit ut ei subiaceant qui ne¬
gligunt et̃num dm̃ et diligunt in¬
stabilia et mitabilia: Radix ẽ enim
omnium malorum cupiditas: Quam
quidam appetentes a fide ꝑerrauer̃t
et inseruerunt se doloribus multis
ꝑ hanc cupiditatem regnat. in ho¬
minem diabolus et cor eius tenet:
Tales sunt omnes: qui cdiligunt istum
mundum: Mittitur autem diabolus.
foras: quando ex toto corde. quis renun¬
tiat. huic mundo: Sic enim renuntia¬
tur diabolo qui princeps est. huius mũ¬
di cum renuntiatur corruptelis et
pompis et angelis eiꝰ. Ideoq ipse dñs iã

Expanded text:
huius mundi missus est foras, non quia huius mundi missus est foras, non quia extra mundum missus est, quomodo quidam haeretici putant, sed foras ab animis eorum, qui cohaerent uerbo dei et non diliguntmundum, cuius ille princeps est, quia dominatur eis, qui diligunt temporalia bona, quae hoc mundo uisibili continentur, non quia ipse dominus est huius mundi, sed princeps cupiditatum earum, quibus concupiscitur omne quod transit, ut ei subiaceant qui neglegunt aeternum deum et diligunt instabilia et mutabilia. radix enim est omnium malorum cupiditas: quam quidam adpetentes a fide errauerunt et inseruerunt se doloribus multis. per hanc cupiditatem regnat in homine diabolus et cor eius tenet. tales sunt omnes, qui diligunt istum mundum. mittitur autem diabolus foras, quando ex toto corde renuntiatur huic mundo. sic enim renuntiatur diabolo, qui princeps est huius mundi, cum renuntiatur corruptelis et pompis et angelis eius. ideoque ipse dominus iam
Abbreviated transcription (Latin):
orona uic¬
torie non
prouiit¬
titur nͥ
certan¬
tibus: In
diuinis
autem
scripturis inuienimus assidue pro¬
intiti nob coronam si uicerimꝰ: Sed ne
longum sit multa cõmemorare: apłm
paulum dixisse manifestissime legitur:
Opus ꝑfeci. cursum consunmaur: ĩã
quem siuicerimi coronabimur: Ipse ẽ
in io ꝑmanentes uincamus. Et dĩ
quidem uirtꝰ atq sapientia et uerbum
ꝑ q facta sunt omnia. qui filiꝰ dei uni¬
cus ẽ: suꝑ omnem creaturam semper
in comutabił manet: Et quoniam sub
illo est creatura. etiam que non peccaũ
quantomagis fub illo est. omnis creat᷑a
peccatrix: Ergo q̃m sub illo sunt om̃s
seĩ angeli. multomagis sub illo sunt. õs
preuaricatores angłi qͦrum diabolus ẽ.¬
princeps ẽ: Sed quia naturam nr̃am
deceꝑat dignatus est unigenitꝰ dĩ filiꝰ
ipsam nr̃am naturam susciꝑe: ut de ip¬
sa diabolus uinceret᷑ et qͣm semꝑ ipse
sub se habet: etiã sub nob̾ eum ẽẽ facẽt:
Ipsum significat: dicens alibi: Princeps

Expanded text:
orona uictoriae non promittitur nisi certantibus. in diuinis autem scripturis adsidue inuenimus promitti nobis coronam, si uicerimus. sed, ne longum sit multa commemorare, apud apostolum Paulum manifestissime legitur: opus perfeci, cursum consummaui, fidemquem si uicerimus coronabimur. ipse estin illo permanentes uincamus. et dei quidem uirtus atque sapientia et uerbum, per quod facta sunt omnia, qui filius dei unicus est, super omnem creaturam semper incommutabilis manet. et quoniam sub illo est creatura etiam quae non peccauit, quanto magis sub illo est omnis creatura peccatrix! ergo quoniam sub illo sunt omnes sancti angeli, multo magis sub illo sunt omnes praeuaricatores angeli, quorum diabolus princeps est. sed quia naturam nostram deceperat, dignatus est unigenitus dei filius ipsam naturam nostram suscipere, ut de ipsa diabolus uinceretur et, quem semper ipse sub se habet, etiam sub nobis eum esse faceret. ipsum significat dicens: princeps
Abbreviated transcription (Latin):
iber de agone.xp̃iano.
hacribus in elo quio latino meruditis
nimili sermone conscriptus est fidei
reqlam continens. et precepta uiuendi
in quo illud qđ positum ẽ nec eos au¬
diamus qui carnis resurrectionem fu¬
turam negant et cõmemorant quod
ut apłs pculus. caro et sanguis regnũ
dei non possidebunt: non intelligentes
qđ ipse dicit apłs. oportet corruptibi¬
le hoc induere incorruptionem. et mor¬
talle hoc inctuere umnmortalitatem: cũ
enim hoc factum fuerit iam nonerit.
caro. et sangius. sed celeste. corpus. nonsie
accipiendum est quasi caris non sit fu¬
tura substantia : sed carnis et nomine¬
sanguinis ipsam corruptionem carnis
et sanguiis intelligentus est apłs nũ
cupasse: que utiq in regno illo non erit
ubi cam incorruptibil erit. Quamius et
aliter possit intelligi. ut carnem et san¬
gumem oꝑa carnis et sangiunis dixisse
accipiamus apłi: et eos dei regittm ñ
possesuros. qui ꝑseueranter ista ctilexerĩt:
HICLUERSIG INCIPIT

Expanded text:
iber de agone Christiano fratribus in eloquio latino ineru-. ditis humili sermone conscriptus est fidei regulam continens et praecepta uiuendi. In quo illud, quod positum est: nec eos audiamus, qui carnis resurrectionem futuram negant et commemorant, quod ait Paulus apostolus: caro et sanguis regnum dei non possidebunt, non intellegentes, quod ipse dicit apostolus: oportet corruptibile hoc induere incorruptionem et mortale hoc induere inmortalitatem; cum enim hoc factum fuerit, iam non erit caro et sanguis, sed caeleste corpus, non sic accipiendum est, quasi carnis non sit futura substantia, sed carnis et sanguinis nomine ipsam corruptionem carnis et sanguinis intellegendus est apostolus nuncupasse, quae utique in regno illo non erit, ubi caro incorruptibilis erit, quamuis et aliter possit intellegi, ut carnem et sanguinem opera carnis et sanguinis dixisse accipiamus apostolum, et eos dei regnum non possessuros, qui perseueranter ista dilexerint. Hic liber sic incipit:
Abbreviated transcription (Latin):
inrtelligatur: Hunc quia ullau̾¬
ba desunt: utroq iħ ꝓnuntia¬
ri potest:. ut aut confirinatum
eum ex aliorum u̾bis credentem
clirisse. accipiamus: aut adhue
sicut lucas cominemorat hesi¬
tantem. Presertum quia et marcꝰ
qui suꝑius dixerat ab alus fiis
herodem dixisse non tacet: qũe
ego decouaui ioħm: hic a mor¬
tuis surcerit. Quȩ item uerba:
duobꝰ modis ꝓnuntiari possur
ut aut confirmantis. aut dul¬
tantis intelligantur. Cum aut
lucas post ea quam hoc comme¬
morauit in altuo transeat: duo
isti matħs et martus ex hacoca¬
sione nartant quemadinodũ
sit ab herode ioħs occisus.

Expanded text:
intellegatur. nunc quia illa uerintellegatur. nunc quia illa uerba desunt, utroque modo pronuntiari potest, ut aut confirmatum eum ex aliorum uerbis. credentem dixisse accipiamus, aut adhuc, sicut Lucas commemorat, haesitantem, praesertim quia et Marcus, qui superius dixerat ab aliis fuisHerodem dixisse non tacet: quem ego decollaui Iohannem, hic a mortuis resurrexit. quae item uerba duobus modis pronuntiari possunt, ut aut confirmantis aut dubitantis intellegantur. cum autem Lucas, posteaquam hoc commemorauit, in aliud transeat, duo isti, Mattheus et Marcus, ex hac occasione narrant, quemadmodum sit ab Herode Iohannes occisus.
Abbreviated transcription (Latin):
hannes surrerit a mortius:
a quibusdam uͦ quia helias ap¬
paruit. ab illis autem quia ꝓ¬
pha unus de antiquis surre.¬
.rit. Etait herodes. Ioh̾m ego de¬
collaui: quisẽ autem iste de qͦ
audio ego talia: Et querebat ui¬
dere eum. In his uerbis lucas qͦ
marco adtestatur: ad hoc cdum¬
tarat. quod alu dixerint non he¬
rodes ioh̾m amortuis furreris¬
se. S quia hesitantem comine¬
morauit herodem. uerbaq e
ius post ea pofuit. dicentis ioħm
ego decollaui. quis atitem iste
de quo audio ego talia. intelligẽ¬
dumẽ aut post hanc hesitatio¬
nem confirmasse in antmo suo
qd̃ ab alus dicebatur.cum ait pu¬
eris suis sicut matħs narrat :⁊
ait ꝓueris suis hic ẽ ioħs baptis
tas surrerit amortius et ideo iur¬
tutes oꝑantur ineo: aut itaꝓ
nuntianda sunt hec uerba.ut
hesitantem. adhuc indicent. Si
enim diceret. numquio nam
hic ẽ.aut numquit forte hic ẽ
ioh̃s bapusta: non opus eẽt acdino¬
nere aliquio de pronuntiatio¬
ne. qua dubitans atq hesitans

Expanded text:
hannes surrexit a mortuis a quibusdam vero quia Helias apparuit ab aliis autem quia propheta unus de antiquis surrexit et ait Herodes Iohannem ego decollaaudio ego talia? et quaerebat uidere eum. in his uerbis Lucas quoque Marco adtestatur, ad hoc dumtaxat quod alii dixerint, non Herodes, Iohannem a mortuis resurrexisse. sed quia haesitantem commemorauit Herodem uerbaque eius ita postea posuit dicentis: Iohannem ego decollaui, quis est autem iste de quo audio ego talia? intellegendum est aut post hanc haesitationem confirmasse in animo suo quod ab aliis dicebatur, cum ait pueris suis, sicut Mattheus narrat: et ait pueris suis: hic est Iohannes baptista; ipse surrexit a mortuis et ideo uirtutes inoperantur in eo, aut ita pronuntianda sunt haec uerba, ut haesitantem adhuc indicent. si enim diceret numquidnam hic est?\' aut \'numquid forte hic est Iohannes baptista?\' non opus esset admonere aliquid de pronuntiatione, qua dubitans adque haesitans
Abbreviated transcription (Latin):
duo soli ungebantur rex et sacer¬
dos: s pauci pisces id est qui pri
in eius nomine uncu sunt et mis¬
si ad p̾dicationem euangłii et ad
sustinendum turbulentum ma
gerentur sicut paulus apłs dicit.
Neq in ipsa turba quinq milia
hominum fuerunt sicut illie.
ubi carnales legem accipientes.
prudentiam temꝑantiam fortitu¬
dinem iusticiam. Quarum prima
est cognitio appetendarum et fugi¬
endarum. Scda: refrenatio cupicli¬
tans ab his quȩ tempaliter delectã¬
tur. Tercia firmitas animi aduersus
ea quȩ temporaliter molesta sunt
Quarta quȩ ꝑceteras omnes diffũ¬
ditur dilectio et ꝓrimi. Sane et ibi
quinq milia et hic quatuor mila
exceptis pueris et mulx̧eribus fuise
memorantur. Quod mͥ uidetur as
hoc ꝑtinere ut intelligamus et in pi¬
pulo ueteris testamenti fuisse quos¬
dam infirmos ad implencdam nisti¬
ciam que scd̾m legem ẽ in qua un¬
cia se apłs paulus sine querela con¬
uersatum eẽ. dicit: item fuisse. ab¬

Expanded text:
duo soli ungebantur, rex et sacerduo soli ungebantur, rex et sacerdos; sed pauci pisces, id est, qui prit, et in ejus nomine uncti sunt, et missi ad praedicandum Evangelium, et ad sustinendum turbulentum margerentur, sicut Paulus apostolus dicit . Neque in ipsa turba quinque millia hominum fuerunt, sicut illic, ubi carnales legem accipientes, prudentiam, temperantiam, fortitudinem, justitiam, quarum prima est cognitio rerum appetendarum et fugiendarum; secunda refrenatio cupiditatis, ab his quae temporaliter delectant; tertia firmitas animi adversus ea quae temporaliter molesta sunt; quarta quae per caeteras omnes diffunditur dilectio Dei et proximi: sane et ibi quinque millia, et hic quatuor millia, exceptis pueris et mulieribus, fuisse memorantur. Quod mihi videtur ad hoc pertinere, ut intelligamus, et in populo Veteris Testamenti fuisse quosdam infirmos ad implendam justitiam, quae secundum legem est, in qua justitia se apostolus Paulus sine querela conversatum dicit fuisse.
Abbreviated transcription (Latin):
gis aꝑtione et disputatione. quã
iudei reliquerant et deseruerant.
repletos fuisse discipulos domini
inquib duodenarius numerus
principatum tenet: nondum em̃i
erat scriptura noui testamenti qñ
dñs quasi frangendo et aperien¬
do quod durum fuerat et clausũ
erat in lege discipulos impleutt.
cum eis pꝰ resurrectionem aperuit
scripturas ueteres. incipiens amo¬
yse et omnibus ꝓpħis interpretãs
uls in omnibus scripturis quȩ
de ipso erant: nam et tunc duo
illorum in ianis fractione cogno¬
de septem panibus sacta est ad no¬
ui testanenti p̾dic̾ationem in tel¬
ligitur ꝑtinerẽ. non enim ab aliqͦ
eueangłista dictum ẽ quod isti
panes ordeacei fucrint sicut de ilł
quinq dixit ioħs. hec gͦ pastio de
panibus. uni. ad grãm ꝑtinet eccłiȩ
quȩ notissima illa septenaria sci spi¬
ritus cohoꝑatione cognoscitur. et
ideo non hic duo pisces fuisse scri¬
buntur. sicut in ueteri lege. ubi

Expanded text:
gis adapertione et disputatione, quam gis adapertione et disputatione, quam Judaei reliquerant et deseruerant, repletos fuisse discipulos Domini, in quibus duodenarius numerus principatum tenet. Nondum enim erat scriptura Novi Testamenti, quando Dominus, quasi frangendo et aperiendo quod durum et clausum erat in Lege, discipulos implevit, cum eis post resurrectionem aperuit Scripturas veteres, incipiens a Moyse et omnibus Prophetis, interpretans illis in omnibus Scripturis quae de ipso erant. Nam et tunc eum duo illorum in panis fractione cognode septem panibus facta est, ad Novi Testamenti praedicationem recte intelligitur pertinere. Non enim ab aliquo evangelista dictum est quod isti panes hordeacei fuerint, sicut de illis quinque dixit Joannes. Haec ergo pastio de panibus septem ad gratiam pertinet Ecclesiae, quae notissima illa septenaria sancti Spiritus operatione refecta cognoscitur. Et ideo non hic duo pisces fuisse scribuntur, sicut in veteri lege, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
bum et ad ipsum sacerdotium. quod
tempaliter umbra erat futuri ꝑtine
udetur mundatio peccatorum.
quam dñs oblatione hoocausti sui
quod inueteri sacerdoto figuraba¬
tur impleuit. et holocaisti eiuis
maguiem ad memoriampassionis
suȩ in eccłia celebrandam dedir. Est
aũt sacerdos in eternum non se¬
ciundiu ordinem aaron s sed̾m
ordinem melchisedehe. cuius rei
sacram̃tum diligentius ad huceo¬
siderare potes. s ꝓpter duos pisces
inquibus duas ꝑsonas regiam
et sacerdotalem figuratas diximꝰ
hactenus hinc tractatum ẽẽ sufi¬
ciat. Quod aũt suꝑ fenum turba illa
cdiscubuit. significat eos qui testa¬
mentum uetus acceꝑant quoreg¬
num eius tꝑrale. et ierłm temꝑalis
ꝓmittebatur in spe carnali colloca¬
tos fuisse. omnis enim caro fenum
et claritas hominis sicut flos feni:
quod autem reliquus fram̃toꝵ
duodecin cophini bucellarum
repleti sunt. significat de ipsius le¬

Expanded text:
bum, et ad ipsum sacerdotium quod bum, et ad ipsum sacerdotium quod temporaliter umbra erat futuri, pertinere videretur mundatio peccatorum, quam Dominus oblatione holocausti sui, quod in veteri sacerdotio figurabatur, implevit: et holocausti ejus imaginem ad memoriam passionis suae in Ecclesia celebrandam dedit, ut esset sacerdos in aeternum, non secundum ordinem Aaron, sed secundum ordinem Melchisedech . Cujus rei sacramentum diligentius adhuc considerari potest. Sed propter duos pisces, in quibus duas personas, regiam et sacerdotalem figuratas esse diximus, hactenus hinc tractatum esse sufficiat. 3. Quod autem super fenum turba illa discubuit, significat eos qui Testamentum Vetus acceperant; quia regnum eis temporale et Jerusalem temporalis promittebatur, in spe carnali collocatos fuisse. Omnis enim caro fenum, et claritas hominis ut flos feni . Quod autem de reliquiis fragmentorum duodecim cophini buccellarum repleti sunt, significabat de ipsius Le
Abbreviated transcription (Latin):
prlotem xp̃m insinuat. ꝑ nathan
iscendit ad cdauid qui nathan ꝓpħa
muissuis erat cuius correptione dauid
ipsuiꝰ peccati ab olitionem penitendo
in petrauit. Itaq pꝰ ea quam transit
iucas ꝑfonam dauid non dissonat
amatheo in nominibus gn̾ationũ.
nam eas nominat ascendens a dd̾us¬
ꝙ atl abraham quas ille descendẽs
ababraham usq ad dauid. Dauid
enim induas familias regiam et sa¬
cerdotalem origo illa distributa est.
Quarum duarum familiarum sic̃
dictum ẽ regiam descendens inaths.
facerdotalem ascendens lucas. secu
stirpe sacerdotali et non eẽt tñ de tri¬
bu sacerdotali hoc ẽ de tribuleru. s
eẽt de tribui uida. hoc ẽ de tribu dauid
ex qua tribu nemo intendit alteri.
Ideo filiꝰ dd̾ maxime dicitur sedin car¬
nem quia ⁊ lucas ascendens et inatħs
descendens in cdauid sibi obuiam fac¬
tisunt. Oportebrit enim ut euacua¬
turus sacrifitia quȩ scd̃m ordinem
aaron in leuitico sacerdotio fiebant
non eẽ de tribu leui ne ad ipsam tri¬

Expanded text:
insinuat, per Nathan ascendit ad David; quia Nathan propheta missus fuerat, cujus correptione David ipsius peccati abolitionem poenitendo impetravit . Itaque posteaquam transiit Lucas personam David, non dissonat a Matthaeo in nominibus generatorum. Nam eos nominat ascendens a David usque ad Abraham, quos ille descendens ab Abraham usque ad David. A David enim in duas familias, regiam et sacerdotalem, origo illa distributa est, quarum duarum familiarum, sicut dictum est, regiam descendens Matthaeus, sacerdotalem ascendens Lucas secutustirpe sacerdotali, et non esset tamen de tribu sacerdotali, hoc est, de tribu Levi; sed esset de tribu Juda, hoc est, de tribu David, ex qua tribu nemo intendit altari. Ideo et filius David maxime dicitur secundum carnem, quia et Lucas ascendens, et Matthaeus descendens, in David sibi obviam facti sunt. Oportebat enim ut evacuaturus sacrificia, quae secundum ordinem Aaron in levitico sacerdotio fiebant, non esset de tribu Levi, ne ad ipsam tri
Abbreviated transcription (Latin):
direrunt stulte ad sapientes Uate
nobis de oleo ur̃o: quia lampades
nr̃ȩ ertinguntur. Quoꝵ enĩ facta ali¬
ena laude fulciuntur. eadem sub¬
tracta deficiunt: et de consuetadine
id semꝑ inquirit. unde gaudere ani¬
mus solet. Itaq hominum qui cor¬
da non uident testimonium uolt̾
ab̾e apd̾̃ dnm qui cordis inspectorẽ.
S quid responderunt sapientes:
Ne forte non sufficiat nobis et uob̾:
unusquisq enim ꝓse rationem red¬
det. nec alio testimonio quisꝙͣ adiu¬
uatur apd̃ deum eui secreta cordis appa¬
rent: et uix sͥ quisq sufficit ut ei te

Expanded text:
dixerunt stultae ad sapientes: date dixerunt stultae ad sapientes: date nobis de oleo uestro, quia lampades nostrae extinguntur: quorum enim facta aliena laude fulciuntur, eadem subtracta deficiunt, et de consuetudine id semper inquirit, unde gaudere animus solet. itaque hominum, qui corda non uident, testimonium uolunt habere aput deum, qui cordis inspector est. sed quid responderunt sapientes? ne forte non sufficiat nobis et uobis. unusquisque enim pro se rationem reddet nec\' alieno testimonio quisquam adiuuatur apud deum, cui secreta cordis apparent, et uix sibi quisque sufficit, ut ei te
Abbreviated transcription (Latin):
siẽ et apłs monet. ꝓuet aũt se homo¬
inquit et tunc insemet ipso habebit
glam non in altero. Tardante autem
sponso dormierunt om̃s. quia ex utroq
gñe continentium hominum siue eoꝵ
qui coram deo exultant. siue eoꝵ qui
in laudib hominum ad quiescunt
moriuntur hoc int̾uallo tꝑis. cdonec
subaduentu dñi fiat resurrectio mor¬
tuorum. Media aũt nocte. idẽ nullo
sciente aut sꝑante: quippe cum ipse
dicat dñs de die aũt illa et hora nemo
scit: et apłs dicit. dies dñi tanq. fur
innocte ita ueniet Ex quo significat
penitus non latere cum uenit clamor
facius ẽ. ecce sponsus uenit erite ob¬
uiam ei. Et in ictu ocłi in nouissima
tuba om̃s resurgemꝰ. Ergo surrerer̃t
om̃s illȩ uirgines et aptauerunt
lampades suas: idẽ rationes reddẽ¬
das oꝑm suoꝵ. Oportet enim nos
eriberi ante tribunal xp̃i ut illic re¬
cipiat unꝰquisq quod gessit in cor¬
pore siue bonum siue malum. Et

Expanded text:
sic et apostolus monet: probet ausic et apostolus monet: probet auinquit, et tunc in semetipso habebit gloriam, et non in altero. Tardante vero sponso, dormierunt omnes: quia ex utroque genere continentium hominum, sive eorum qui coram Deo exsultant, sive eorum qui in laudibus hominum acquiescunt, moriuntur hoc intervallo temporis, donec sub adventu Domini fiat resurrectio mortuorum. Media autem nocte, id est nullo sciente aut sperante quippe cum ipse dicat Dominus: De die autem illa et hora, nemo scit: et Apostolus dicit: Dies Domini tanquam fur in nocte ita veniet: ex quo significatur penitus latere cum venit venerit, clamor factus est, Ecce sponsus venit, surgite obviam; et in ictu oculi, in novissima tuba, omnes resurgemus: ergo surrexerunt omnes illae virgines, et aptaverunt lampades suas, id est rationes reddendas operum suorum. Oportet enim nos exhiberi ante tribunal Christi, ut illic recipiat unusquisque quod gessit in corpore, sive bonum, sive malum. Et
Abbreviated transcription (Latin):
tantiun ut gła humana capiatur.
Quiq dicuntur sapientes et qũiq
continentia ẽ: quamuis diu̾so fomi¬
te gaudeant. Lampades aũt sunt
quȩ manib gestantur: oꝑa quȩ se¬
scd̾m istam continentiam fiint.
Dictum ẽ aũt luceant oꝑa ur̃a corã
hominib. Omnes uͦ acceꝑunt lam¬
pades suas: et uenerunt obuiam
sponso. Intelligendum ẽ gͦ xp̃i nõie
censeri de quib agitur. Non enun
possunt qui xp̃iani non sunt sp̃oso
rp̃o uenire obuiam. S quinq fatuȩ
acceptis lampadib suis non sump¬
serunt oleum secum. Multi enim
rent. gaudium tn non hñt dum
continent uiuunt nͥ in laudibus
hominum. hongͦ hñt oleum secũ
ham ipsam leticiam oleo significa¬
ri arbitror. Propterea unxit inquit
te deusd̃s tuus oleo leticiȩxultatioĩs
Qui aũt non ꝓptea gaudet quia dõ
intrinsecus placet: non ht oleum
secum. Prudentes aũt acceꝑunt.
oleum secum in uasis cum lampa¬
dib idẽ leticiam bonorum oꝑum
ineorde atq conscientia posuerunt.

Expanded text:
tantum ut gloria humana capiatur, quinque dicuntur sapientes et quinquecontinentia est, quamvis diverso fomite gaudeat: lampades autem sunt, quia manibus gestantur opera quae secundum istam continentiam fiunt; Dictum est autem, Luceant opera vestra coram hominibus . Omnes vero acceperunt lampades suas, et venerunt obviam sponso. Intelligendum est ergo Christi nomine censeri de quibus agitur. Non enim possunt qui christiani non sunt, sponso Christo venire obviam. Sed quinque fatuae acceptis lampadibus suis, non sumpserunt oleum secum. Multi enim rent, gaudium tamen non habent, dum continenter vivunt, nisi in laudibus hominum. Non ergo habent oleum secum. Nam ipsam laetitiam oleo significari arbitror. Propterea unxit, inquit, te Deus, Deus tuus oleo exsultationis . Qui autem non propterea gaudet, quia Deo intrinsecus placet, non habet oleum secum. prudentes autem acceperunt oleum secum in uasis cum lampadibus suis: laetitiam bonorum operum in corde atque conscientia posuerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
te congregant tanꝗͣ inpenetrabilib et pau¬
cos tanq̃. indeserto ad manifestationem
quippe claritatem q ꝑtinet eceliȩ fulgu¬
ris nom̃ ad significantlam etiam noctẽ
uel nubila scłi huiꝰ. tẽ enĩ fulguris can¬
fici genꝰ humanum intelligiᷤᷤ ꝓpt̾ pruri¬
tum carnis cum iam ramꝰ eiꝰ tener fui̾t
adoptionis filiorum dei emieuerit. Ue¬

Expanded text:
te congregant tanquam in penetralibus, et paute congregant tanquam in penetralibus, et paucos tanquam in deserto: ad manifestationem quippe claritatemque pertinet Ecclesiae fulguris nomen, significans etiam noctem vel nubila saeculi hujus; tunc enim fulguris canfici genus humanum intellige, propter pruritum carnis. Cum jam ramus ejus tener fuerit; adoptionis filiorum Dei eminuerit.