comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dignos fecerat. Dispensabant ergo illi
sancti pro congruencia corꝑis testamẽ¬
tũ uetus. ꝑtiebant uero ad testam̃tũ
nonũ. nã et qñ tẽꝑalẽ felicitatẽ agetãt
et̾nam ueram et p̾fe̾ndam intellige¬
bant. et istã m̃istrabant in m̃ist̾io. ut
illam cõseq̃rent᷑ in pͥmo. Et si qñ paciẽ¬
bant᷑ adu̾sa ad ħ paciebant᷑. ut euideri¬
tissimo dm̃o adiuitorio lib̾ati glificarẽt
deũ bonoꝵ oĩm largitorem. nõ solũ sempit̾¬
noꝵ que pie sꝑpabant. U̾metiam cẽporaliũ
que ꝓphĩce gubernabant. Cũ aũt uenit ple¬
nutudo temporis. ut gratia que occultabat᷑
innet̾i testamento. iam reuelaret᷑ ĩ nouo
misit dens filiũ suñ fcm̃ ex muliere. Quo
uoĩe ꝓprietate hebrarce lingne oĩs feĩa
nũcupatur. sine uiro intacta sine iã mix¬
ta. Quem aũt filiũ misi̾t fieriq ex mu¬
liere uolu̾it quantus ille deus sit qui hãc
hũilitatem ꝓ salute fideliũ suscipe dig¬

Expanded text:
dignos fecerat. dispensabant ergo illi dignos fecerat. dispensabant ergo illi sancti pro congruentia temporis testamentum uetus, pertinebant uero ad testamentum nouum. nam et quando temporalem felicitatem agebant, aeternam ueram et praeferendam intellegebant et istam ministrabant in mysterio, ut illam consequerentur in praemio. et si quando patiebantur aduersa, ad hoc patiebantur, ut euidentissimo diuino adiutorio liberati glorificarent um omnium largitorem non solum sempiternorum. quae pie sperabant, uerum etiam temporalium, quae prophetice gubernabant. Cum autem uenit plenitudo temporis, ut gratia, quae occultabatur in uetere testamento, iam reuelaretur in nouo, misit deus filium suum factum ex muliere, quo nomine proprietate Hebraicae linguae omnis femina nuncupatur sine uiro intacta siue iam mixta. quem autem filium miserit fierique ex muliere uoluerit, quantus ille deus sit. qui hanc humilitatem pro salute fidelium suscipere dig
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ hinc fit ip̃a det̾ior. et se. et corpus
suũ mute̾t in peins. s pocius ordicita
bone ordo in eis laudatus honoratur.
pu̾sitas culpata damnat᷑ nec efficit a¬
mina pu̾se utens coeaturis. Ut ordinci¬
tionẽ effugiat creatoris. qm̃ si ula ma¬
le utitur bouis. ile bene etiã utit᷑ mał.
ac ꝑ hoc uia ꝑũse bomsutendõ ꝑman¬
bonus. Qui .n. ĩ iuste se ordincit ĩ pãio
ab ip̃o seꝑari oport̾e pͥorib scłi tẽporibus
dispensandũ indicant testamentum
uetus qd̾ ꝑtineret ad hoĩem uet̾em aqͦ
isca nita ncõe ẽ incipiat. s ille felicitates
pr̃m dei beneficio cõcesse p̃dicant᷑ ꝙͣiuis
ad istam untam tnͣsitoriam ꝑtinentes.
Illa quippe terrena mun̾ia in mamfesto
ꝓmittebant᷑ et tribuebãt m occulto ãt
illis om̃ib rebus nouũ testamentum
fig̾ate ꝓuũciabat᷑. et copiebat᷑ intelligẽ¬
cici pancoꝵ quos eadẽ gr̃a ꝓph̾ico mun̾e

Expanded text:
quoniam hinc fit ipsa deterior, et se et corpus quoniam hinc fit ipsa deterior, et se et corpus suum mittat in peius, sed potius ordinata ae naturaliter bonae, ordo in eis laudatus honoratur, peruersitas culpata damnatur. nec efficit anima peruerse utens creaturis, ut ordinationem effugiat creatoris, quoniam, si illa male utitur bonis, ille bene utitur etiam malis ac per hoc illa peruerse bonis utendo bonus. qui enim iniuste se ordinat in peccatis, ab ipso sperari oportere prioribus saeculi temporibus dispensandum iudicauit testamentum uetus, quod pertineret ad hominem ueterem, a quo ista uita necesse est incipiat. sed illae felicitates patrum dei beneficio concessae praedicantur quamuis ad istam uitam transitoriam pertinentes. illa quippe terrena munera in manifesto promittebantur et tribuebantur; in occulto autem illis omnibus rebus nonum testamentum figurate praenuntiabatur et capiebatur intellegentia paucorum, quos eadem gratia prophetico munere
Abbreviated transcription (Latin):
eiusd̾ rõnis usum quonã potius no¬
lnitate cdutat. uitũ ad bonci extious
et iferioris. an ad bona int̾ioris st̃ions.¬
q nature. id ẽ utrũ ut fruatur corpore et
tempore. an ut fruatur dĩnitate atq
et̾ntatom quadam quippe medietate
poĩta est mfta se hñs coralem creaturã
sup̃ se añt su et corporis creatorẽ. põt
igitur aĩa rõnalis etiam tempali et cor¬
potali felicitate benenti. si nõ sededit
creature. creatore neglecto. s eam pociꝰ
felicitatẽ fet̾it seruire crecitori qui et
ipãm sue bonitatis abũdantissia lar¬
gitate donauit sicut .n. bona sũt om̃ia
que crecaut deus ab ip̃a rõnali creata
usq ad ĩfimũ corpus ita bñagit in his
crĩa rõnalis si ordinẽ seruet et distiu¬
guendo cligendo pendendo subdat mi¬
nora metiorib. corporalia spritalib.
infi̾ora suꝑiorib. tempalia sẽpitertus.
ne sr̾ioꝵ neglectu et apetitu inferioꝵ.

Expanded text:
eiusdem rationis usum quonam potius uoeiusdem rationis usum quonam potius uoluntate conuertat, utrum ad bona exterioris et inferioris an ad bona interioris superiorisque naturae, id est, utrum ut fruatur corpore et tempore, an ut fruatur diuinitate atque aeternitate. in quadam quippe medietate posita est infra se habens corporalem creaturam supra se autem sui et corporis creatorem. Potest igitur anima rationalis etiam temporali et corporali felicitate bene uti, si non se dedent creaturae creatore neglecto, sed eam potius felicitatem fecerit seruire creatori, qui et ipsam suae bonitatis abundantissima largitate donauit. sicut enim bona sunt omnia, quae creauit deus, ab ipsa rationali creatura usque ad infimum corpus, ita bene in his agit anima rationalis, si ordinem seruet et distinguendo, eligendo, pendendo subdat minora maioribus, corporalia spiritalibus, inferiora superioribus, temporalia sempiternis, ne superiorum neglectu et appetitu inferiorum,
Abbreviated transcription (Latin):
placet addamus et sextam et uiud po¬
tissimũ requitamus quesit gr̃a noui
testamenti. hanc ille om̃s intueant᷑
et in hanc ut oportune queq potuerit
opus suũ cõferat nobis. Non eo scil
ordine qͦ eas et tuꝓposinsti. et ego teco¬
lui s unaque cũ fm̾it necessaria ne¬
lut uocata respondeat et officiũ si im
plect. Ergo ita nascatur exordiũ. Est q̃¬
dam uita hoĩs carnalib sensib ĩplica¬
ta gaudiis carnalib dedita carualẽ
fugitans offensionem. uoluptatẽqꝑ
ꝯsectans. hꝰ inte felicitas tempał est
sib hac igͥ uita incipe necessitatis ẽ ĩ ea
psistere uolutatis. In hac quippe ex ut̾o
inris infans funditar. Ẽmꝰ offẽsiones
ꝙͣtũ põt refugit. huiꝰ appetit uoluptates
nich̾ amplius nalet. S post ea ꝙͣ ueu̾it
metatem qua in eorõns usus eigi¬
let pot̾it adiuta duuntꝰ uolũtate en¬
gere alt̾am uitã. cuiꝰ inmẽte gandiũ
est. euiꝰ in et̾na atq etnia felicitas ẽ.

Expanded text:
placet, addamus et sextam et illud potissimum requiramus, quae sit gratia testamenti noui. hanc illae omnes intueantur et in hanc, ut opportune quaeque potuerit, opus suum conferat nobis non eo scilicet ordine, quo eas et tu proposuisti et ego recolui, sed unaquaeque cum fuerit necessaria, uelut uocata respondeat et officium sui operis impleat. ergo ita nascatur exordium. Est quaedam uita hominis carnalibus sensibus implicata, gaudiis carnalibus dedita, carnalem fugitans offensionem uoluptatemque consectans. huius uitae felicitas temporalis est, ab hac uita incipere necessitatis est, in ea persistere uoluntatis. in hac quippe ex utero matris infans funditur, huius offensiones, quantum potest, refugit, huius appetit uoluptates, nihil amplius ualet. sed posteaquam uenerit in aetatem, qua in eo rationis usus euigilet, poterit adiuta diuinitus uoluntate eligere alteram uitam, cuius in mente gaudium est, cuius interna atque aeterna felicitas.
Abbreviated transcription (Latin):
nes date sunt ut ꝙͣtũ possumꝰ intelligamꝰ.
uł si ħ nũdum possumꝰ siueilla dubita¬
tione credamus aĩam rõalem nõ ẽẽ natu¬
ram dei. illa quippe ĩ cõmutabił est. s tñ
eam posse ꝑticipando illm̃ari. luc̾ne qͥppe
accendi indigent extingin possũt. Ideo
qd drͣ de ioh̾e nõ erat ille lumẽ. ad illud
respicitur lumẽ qd̾ ꝑticipatõne illm̃at᷑
s eius ꝑticipatione illm̃atur quo abillo illu¬
minant᷑. Demq sequitur erat lumen uerũ¬

Expanded text:
possumus, intellegamus uel, si hoc nondum possumus, sine ulla dubitatione credamus animam rationalem non esse naturam dei — illa quippe incommutabilis est —, sed tamen eam posse participando inluminari; lucernae quippe accendi indigent et extingui possunt. ideo, quod dicitur de Iohanne: Non erat ille lumen, ad illud respicitur lumen, quod non participatione inluminatur, sed eius participatione, inluminantur, quae ab illo inluminantur. Denique sequ
Abbreviated transcription (Latin):
tamenti iam uitã cõcupisc̾e sempit̾¬
nam. Quid promagnoitauos nultiˢ
a dño de morte liberari. sicut liberati
tercene felicitatis p̃t̾ se nõ ẽẽ aliu
largitorem. Illa felicitas ad ueterem
hoĩem ꝑtinz que uetustas ab adam
non adam. aueteri ueteres fuistis a
nouo nom estote. ab cidam hoĩes. a xͦ¬
filu hõim. Non .n. sine cã familiciris¬
sime dñs in emͣgłio se filiũ hom̃s
dicit. mag̾ ꝙͣ hoĩem. nec sũ cã in alio
psalmo hoĩes inquit et iumẽta sail¬
uos facies dñe sicut młtiplicata est
mũa tua deus abste quippeetiam ista
salus hoĩb iumentis que ẽ ꝯmiũs.
dam et anuentoꝵ consortio seꝑatã.

Expanded text:
tamenti jam vitam concupiscere sempiternam. Quid pro magno ita vos vultis a Domino de morte liberari, sicut liberati terrenae felicitatis praeter se non esse alium largitorem? illa felicitas ad ueterem hominem pertinet, quae uetustas ab Adam non Adam. a ueteri ueteres fuistis, a nouo noui estote; ab Adam homines, a  sine causa familiarissime dominus in euangelio se filium hominis dicit magis quam hominem nec sine causa in alio psalmo: Homines, inquit, et iumenta saluos facies, domine, sicut multiplicata est misericordia tua, deus. abs te quippe etiam ista salus hominibus iumentisque communis. dam et a iumentorum consortio separa
Abbreviated transcription (Latin):
nõ eruit eũ d̾eliquisse uisus ẽ exclamãtẽ.
deus deus meus ut quid med̾eliquisti
ut eomodo in se tnͣsfigaret martires s
suos et si mori uellent ꝙ etiam petto
dieit. alt̾ te cinget et feret quo tu uon
uis. significans qua morte clacrificatus
eẽt deumn. et ab ħ a deo suo d̾elictiuderẽ¬
tur ad tempꝰ. cũ eis nouet p̾stare ꝙ uel¬
lent. illam nocem cordis enuit̾ent. illũ¬
q ad hib̾ent pietatis affectũ quẽ passi¬
one ĩpendente ore ꝓpriodñs expressit.
cos in se idẽ tnͣsfigurans. Ueꝵ nõ qd̾ no
lo. s qd̾ tu ius pat̾. In quo pͥmitus insi¬

Expanded text:
non eruit eumque dereliquisse uisus est exclamantem: Deus, deus meus, ut quid me dereliquisti? ut eo modo in se transfiguraret martyres suos, qui, etsi mori nollent, quod etiam Petro dixit: \'Alter te cinget et feret, quo tu non uis\\ significans. qua morte glorificaturus erat deum, et ob hoc a deo suo derelicti uiderentur ad tempus, cum eis nollet praestare, quod uellent. illam uocem cordis emitterent illumque adhiberent pietatis affectum, quem passione inpendente ore proprio dominus expressit eos in se identidem transfigurans: Verum non quod ego uolo, sed quod tu uis, pater. In quo
Abbreviated transcription (Latin):
et longe st̃ ab illa salute mea quã mͥ
nõ ueteris s noui gr̃a testamẽti polli¬
cetur. Quã ꝙx etiam sic discingui põt
deus deus meus respice in meq̃re me
dereliquisti longe a salute mea. Tãqͣ
dic̾e̾t. relinꝙ̃dome. ħ est nõ me exandi¬
endo longe factus es a salute mea pñti

Expanded text:
et longe sunt ab illa salute mea, quam mihi et longe sunt ab illa salute mea, quam mihi non ueteris sed noui testamenti gratia pollicetur. quamquam etiam sic distingui potest: Deus, deus meus, respice me; quare me dereliquisti longe a salute mea? tamquam diceret: Relinquendo me, hoc est non me exaudiendo longe factus es a salute mea praese
Abbreviated transcription (Latin):
eius etiã infirmitate disced̾e. ꝙͣnis eã
se sũ infirmitate inet̾m̃ recepturã eẽ
confidat. ꝓinde mente ẜuenis ens legi
deicarne aũt trahens desid̾ia pc̃ciqͥb
obediri uetat apłus. mentis quid̾ rõe cõ¬
cupiscit homopius dissolui et ẽẽ cũ xp̃o.
si id sensucarnis recusat et refugit. et
si fieri possit nõ uult expoliari. s sr̃uesti¬
ri ut absorbeatur mortale auita .i.ut
ab infirmitate ad firmitatẽ etiã ip̃m
corpus sine mortemedia tnͣsferat᷑.s
hec u̾ba quib hũanus dies et uite hmꝰ¬
plixitas cõcupiscitur. u̾ba sũt delictoꝵ
et longe sunt ab illa salute cuiꝰ nõdũ¬
rem s iam spemgerimnus. de q̃ scriptũ
est. quia spe salui fc̃i sumꝰ. Spes aũt q̃
idetur non est spes. Id̾oq et in isto psal¬
mo cũdixiss. deus deus meus respice
ĩme. qͣre me dereliquisti ꝯtumo sub¬
ĩgit. longe a salute mea u̾badelicto¬
rũ meoꝵ. Idẽ hec u̾ba delictoꝵ meoꝵ st̃.

Expanded text:
irmitate discedere, quamuis eam se sine infirmitate in aeternum recepturam esse confidat. proinde mente seruiens legi dei carne autem trahens desideria peccati, quibus oboedire uetat apostolus, mentis quidem ratione concupiscit homo pius dissolui et esse cum Christo, sed id sensu carnis recusat et refugit et, si fieri possit, non uult expoliari sed superuestiri, ut absorbeatur mortale a uita, id est ut ab infirmitate ad inmortalitatem etiam ipsum corpus sine morte media transferatur. Sed haec uerba, quibus huprolixitas concupiscitur, verba sunt delictorum, et longe sunt ab rem sed iam spem gerimus, de qua scriptum est, quia spe salui facti sumus; spes autem quae uidetur, non est spes. ideoque et in isto psalmo cum dixisset: Deus, deus meus, respice me; quare me dereliquisti? continuo subiungit: Longe a salute mea uerba delictorum meorum, id est haec uerba delictorum meorum sunt
Abbreviated transcription (Latin):
o ip̃o tempore quocõtra
donatistas nehementer
excercebam᷑ et contra
pelagianos excert̾i icam
ceperamus amicus qͥd̃
misit in quq a carthagine q̃õnes et
togauit ut eas illis scͥbendo exponetẽ
Qque sunt quid sibi uelit uox illa domitu de¬
us meus deus menont quidine deliqst
Et quid sit qd̾ ait apłsut incaritate radi¬
cati et fundati p̾ualecitis comp̃hendere

Expanded text:
o ipso tempore quo contra Donatistas vehementer exercebamur, et contra Pelagianos exerceri jam coeperamus, amicus quidam mihi misit quinque a Carthagine quaestiones, et rogavit ut eas illi scribendo exponerem; quae sunt: Quid sibi velit vox illa Domini, Deus meus, Deus meus, utquid me dereliquisti? Et quid sit quod ait Apostolus, Ut in charitate radicati et funda
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ bona temporalia nõ auferantur.
eu aũt in sco hĩtas laus ifrł. Nolont
derelinquas ꝯcupiscentiã meam qua
carnalem felicitatem requiro. Ueꝵ h
est in sortib uetustatis. tu aũt q̃ris
mũdiciam nouitatis. Non exaudiẽdo
lstam cupiditatem reliquis qr caritatẽ
in qua hĩtes queris. Caritas aũt dif
funditur in cordib nr̃is ꝑ spm̃ scm

Expanded text:
 bona temporalia non auferantur, tu autem in sancto habitas, laus Israhel. nolo, ut derelinquas concupiscentiam meam, qua carnalem felicitatem requiro; uerum haec est in sordibus uetustatis, tu autem quaeris munditiam nouitatis; non exaudiendo istam cupiditatem relinquis, quia caritatem, in qua habites, quaeris; caritas autem dei diffunditur in
Abbreviated transcription (Latin):
tinuopost noecianos ponens sablrꝰ:
quit discipulus eius qui siłitudinem
siu doctoris itidem secutus est. uñ et
ca. Quietita sentientes abiecti sũt
ab eccͣa catholica. certe iste costem
post ea scibłicnos dixit appellatos qͥ
en que noetus sentiebat et alia noĩa
eiusd̾ secte cõmemorauit et tamen
noecianos et sabłianos subduob
rumi̾us tanꝙͣ duas hereses ponit q̃
causa ipse uidit. Capitulum. xlii.
Origemani a quod̾ origene dc̃i sũt nõ
ilo qui fere om̃ibus notus est s ab alio
nescis quode quo uł sectatorib eius epi¬
phauius loquens origemaiu inquit cu¬
ud origenis. empis aũt sunt operonis
origemani inquit alu qui adamcnictu trac¬
totoris. Qui et mortuoꝵ resurtectionem

Expanded text:
tinuo post Noetianos ponens: Sabellius, inquit, discipulus ejus, qui similitudinem sui doctoris itidem secutus est, unde et ca, qui et ita sentientes abjecti sunt ab Ecclesia catholica. Certe iste eosdem postea Sabellianos dixit appellatos, qui ea quae Noetus sentiebant; et alia nomina ejusdem sectae commemoravit: et tamen Noetianos et Sabellianos sub duobus numeris tanquam duas haereses posuit; qua causa, ipse viderit. XLII. ORIGENIANI a quodam Origene dicti sunt; non illo qui fere omnibus notus est, sed ab alio nescio quo, de quo vel sectatoribus ejus Epiphanius loquens: Origeniani, inquit, cujusdam Origenis; turpis autem sunt operationis, ANI, inquit, alii, qui et Adamantii tractatoris, qui et mortuorum resurrectionem
Abbreviated transcription (Latin):
dũr. Nam et discipłm eius quid̾ ꝓhibẽt
fuisse sabllium s qua cã duas hereses
eas epiphanius cõputet nescio cũ fie¬
ri potiusse indeamus ut fu̾it sablłius
iste famosior et ido ex illo celebrius
ħ heresis nomen accepit. Noetiam enĩ
difficile ab aliquo sciunt᷑. Sablłiami ã
os a p̃xea quid̾ uocant et ermogeni
am ab ermogene pot̾unt. qͥ praxeas
et ermogenes eadem sentientes in cif¬
frica fuisse dũr nec tñ iste plures sec¬
te sunt: s uniꝰ secte plura noĩa ex hi¬
is om̃ib qui in ea maxime innocuer̃t
sicut donatiste idem ꝑ memaniste sic̃
pelagiam id̾ celestiaui. uñ ergo sicut
fcm ut noctianos et sciblłianos non
ĩuenire non potui. qr si quid int̾ se dif¬
ferunt tamobcure dixit studio forsi¬
tam brĩtatis ut nõ intelligam. loco
quippe isto quo et nos tã longe a no¬
tianis sabłianos cõmemorõs sabłi¬
am inquit silia noeto dognatizantes

Expanded text:
dicuntur; nam et discipulum ejus quidam perhibent dicuntur; nam et discipulum ejus quidam perhibent fuisse Sabellium. Sed qua causa duas haereses eas Epiphanius computet, nescio: cum fieri potuisse videamus, ut fuerit Sabellius iste famosior, et ideo ex illo celebrius haec haeresis nomen acceperit. Noetiani enim difficile ab aliquo sciuntur: Sabelliani aos a Praxea quidam vocant; et Hermogeniani vocari ab Hermogene potuerunt: qui Praxeas et Hermogenes eadem sentientes, in Africa fuisse dicuntur. Nec tamen istae plures sectae sunt; sed unius sectae plura nomina, ex his hominibus qui in ea maxime innotuerunt: sicut Donatistae, iidem Parmenianistae; sicut Pelagiani, iidem Coelestiani. Unde ergo sit factum ut Noetianos et Sabellianos, noinvenire non potui: quia si quid inter se differunt, tam obscure dixit, studio forsitan brevitatis, ut non intelligam; loco quippe isto, quo et nos, tam longe a Noetianis Sabellianos commemorans: Sabelliani, inquit, similia Noeto dogmatizantes
Abbreviated transcription (Latin):
ardesaniste a quod̾ bardesaine qui ĩ
doctrina xp̃i prius extitisse ꝑhibetur in¬
signis. S post ea ꝙͣuis non per om̃ia
inualentim heresimlapsus est.xxxui.
octhiami a quod̾ neccio qui dicebat
Dalesii et se ipõs castrant et hospites
suos. ħ mõ existimantes deo se debete
seruire cilici quo hereticri doc̾e dm̃ ⁊ tur¬
pia. s que illa sint nec ip̃e ꝯmemorauit
¶crthaide quis est ip̃os istonomñe. q
pp̃ m̃diciam supbissimc atq odiosissie
nominãt scd̾as nptias nõ admittunt
arrogantissime nocauerũt eoꝙ ĩ suam
ꝯmunionẽ ñ recipent utentes ꝯuigib
et res ꝓprias possidentes quales ht̃ cacho¬
lica et monachos et cłicos plurimos.
scil ido isti heretici sunt qm̃ se ab eccͣa
sepantes ulłam spem putant hr̃e qui u¬
tuntur hñs rebus quib ip̃i carent / euc̃¬
ticis isti siłes sunt. Nam apotattite ap¬
pellantur. S quedam propria ħ̾etica
docere perhibentur. Ccipitulũ.xh.
noeto qm̃ supͣ memoranimꝰ defluxisse

Expanded text:
ARDESANISTAE a quodam Bardesane, qui in doctrina Christi prius exstitisse perhibetur insignis: sed postea, quamvis non per omnia, in Valentini haeresim lapsus est. XXXVI. NOETIANI a quodam Noeto, qui dicebatVALESII et se ipsos castrant, et hospites suos, hoc modo existimantes Deo se debere servire. Alia quoque haeretica docere dicuntur et turpia: sed quae illa sint, nec ipse commemoravit CATHARI, qui se ipsos isto nomine, q munditiam, superbissime atque odiosissime nominant, secundas nuptias non admittunt, arrogantissime vocaverunt, eo quod in suam communionem non reciperent utentes conjugibus et res proprias possidentes: quales habet Catholica et monachos et clericos plurimos. Sed ideo isti haeretici sunt, quoniam se ab Ecclesia separantes, nullam spem putant eos habere, qui utuntur his rebus, quibus ipsi carent. Encratitis isti similes sunt: nam et Apotactitae appellantur. Seddocere perhibentur. XLI. Noeto quem supra memoravimus, defluxisse
Abbreviated transcription (Latin):
Iaut̃ aĩa peccauerit. aut
audierit uocem iuratõ¬
nis up̃e testis fuerit. aͭ
uiderit. aut cõscius fu̾it.
⁊ accipiet pecm. Poc est si nõ nuiciau̾it¬
accipiet pccm. Qd̃ em̃ additũ est ⁊ lo¬
qutionis ẽ usitate inscͥpturis. Uerum
iste sensus qr obscurus est ponendus
uidet᷑. Hoc eĩ uidet᷑ dicere peccare hoĩe
quo audiente nirat aliquis falsũ. et
scit eum falsum iurare ⁊ tacet. Gunc
aut̾ scit si ei rei de qua iurat᷑ testis fũit
aut uidit. aut ꝯscius fuũit .i. aliquo
modo cognouit. aut occłis sius cõspe¬
xit. aut ip̃e qui nirat illi indicauit.s
Ita em̃potuit ẽẽ conscius. S int̾ fauõ¬
rem hiuꝰ pecĩ/ ⁊ timorẽ ꝓditõns hoĩm
nõ pua exticit plerũq temptatõ. Pos¬
sumꝰ eĩ patum ad puiriũ. ammonẽ¬
do uł ꝓhibendo atam graui poc̃o reuo¬
care. S si nõ audierit ⁊ coram nob̃ de
re qͣm nouims falsum iurauerit attũ

Expanded text:
autem anima peccaverit, aut audierit vocem jurationis, et ipse testis fuerit aut viderit, aut conscius fuerit, et accipiet peccatum: hoc est, Si non utiquaccipiet peccatum. quod enim additum est "et", locutionis est usitatae in scripturis. uerum iste sensus quia obscurus est, exponendus uidetur. hoc enim uidetur dicere, peccare hominem, quo audiente iurat aliquis falsum, et scit eum falsum iurare et tacet. tunc autem scit, si ei rei de qua iuratur testis fuit aut uidit aut conscius fuit, id est aliquo modo cognouit aut oculis suis conspexit aut ipse qui iurat illi indicauit; ita enim potuit esse conscius. sed inter timorem huius peccati et timorem proditionis hominum non parua existit plerumque tentatio. possumus enim paratum ad periurium admonendo uel prohibendo a tam graui peccato reuocare; sed si non audierit et coram nobis de re quam nouimus falsum iurauerit, utrum
Abbreviated transcription (Latin):
dicet talib. qui magis possunt ꝓdeẽ
qͣm obesse ꝓiro. Siue ad corrigẽdũ
eum. Siue ad deũ ꝓ illo placandum.
Si ⁊ ip̃e cõfessionis adhibeat medici
pec̃i genus. qd̾ deꝑnirio aliciis non

Expanded text:
indicet talibus, qui magis possunt prodesse quam obesse periuro siue ad corrigendum eum siue ad deum pro illo placandum, si et ipse confessionis adhibeat medicinam. peccati genus, quod de periurio a
Abbreviated transcription (Latin):
eius si tetigerit in quinet᷑. ⁊ latuerit
eum. ⁊ deliquent. post hoc aut̃ cognou̾it.
manus ei. qd satis est in ouẽ. offert ꝓ
pecõ suo ꝙ peccauit duos turtures aut
duos columbinos domino unũ ꝓ poc̃o
⁊ unũ in holocaustonata. Certe bic ap¬
perit qõnem de qua suꝑius cũ loqueret
imbigebams. Ideo quippe uidetur dice
locausto ꝓ pcc̃o. Nemiq cum pͥus seorsũ
de holocaustis loqueretur. ꝯmemorauit
turturem ⁊ nõ dixit duos. nũc uõ ideo
duos dicit qr sacrificiũ ꝓ pec̃o sine holo¬
caustomate nõ inferebatur. Qd̃ gͦ supĩ
dicebat. Et impones suꝑ holociustoma
nõ est dubiũ ꝙ pͥus holocaustomia. dem̃
illd̾ suꝑ imponebat᷑. nũc uo̾ de auibus
alit̾ dicit. ut pͥus offerat᷑ ꝓ pec̃o una a¬
us. deinde altera in holocaustomate.
si latuerit eñ oblino est ei .i. si obliuione

Expanded text:
 latuerit eum et deliquerit, post hoc autem cognouerit. manus eius quod satis est in ouem, offeret pro peccato suo quod peccauit duos turtures aut duos pullos columbinos domino, unum pro peccato et unum in holocaustoma. certe hic aperit quaestionem, de qua superius cum loqueretur ambigebamus. ideo quippe uidetur dicerlocausto. denique cum prius seorsum de holocaustis loqueretur, commemorauit turturem et non dixit duos; nunc uero ideo duos dicit, quia sacrificium pro peccato sine holocaustomate non offerebatur. quod ergo superius dicebat: et inponet super holocaustoma, non est dubium quod prius holocaustoma, deinde illud superinponebatur; nunc uero de auibus aliter dicit, ut prius offeratur pro peccato una auis, deinde altera in holocaustoma. si latuerit eum obliuione, id est: si obliuione
Abbreviated transcription (Latin):
gitur morticinũ. uł aliquid inmũdu.
nullum sacrificiũ cõmemorauit. pro
eo uo̾ ubi quid falsum quisq nesciens
iurauit dixit offerti agnã uł capram
Anpominib supͣ dictĩs hoc sacrif̾icium
oportet intelligiꝰ Uoluit emĩpus oĩa
emiare ⁊ sic̃ inferreꝙ sacrificio possiti
expiari. S in hiis omuib sup̃dictis

Expanded text:
gitur morticinum vel aliquid immundum, nullum sacrificium commemoravit; pro eo vero peccato ubi falsum quisquam nesciens juravit, dixit offerri agnam vel capram? An pro omnibus supra dictis hoc sacrificium oportet intelligi? Voluit enim prius omnia enumerare, et sic inferre quo sacrificio possint expiari. Sed in eis omnibus supra dictis
Abbreviated transcription (Latin):
tinguendis labiis malefacere. aut bñ¬
facere. Querit quid dix̃it distinguẽs.
assidue quippe hoc u̾buponit sc̃ptura.
uude ẽ aulud. Reddam uota mea que
distinxerũt labia mea. Item diciturad
iexechielem. Cum dicam imquo mo¬
te morieris. ⁊ tunõ distmxisti. neq loqu¬
tus es. It̾m scͥptum est. Si qua in domo
pris sui constituta uouerit notũ disti¬
guens labiis adũsum aĩam suã. uidet᷑
ergo ista distmctio qiͣ diffuntio ẽẽ. qua
sec̾eruit᷑ aliquid aceteris que solo dicto
nõ tenent᷑. Sic ergo accipiat᷑. tauꝙͣ dcñ
sit. aĩa que irauerit diffimens. labus
inalefacere. aut benefacere scd̾m oĩa q̃
diffimerit homo cum iure irando et
latuerit eum .i. nesciens faciend̾ ẽẽ. uł
nõ faciend̃ iurauerit facere. ⁊ id cogno¬
uerit ⁊ peccauerit unũ ex hiis siue quia
iurauit anteꝙͣ cognosceret. siuie qr fecit
qd̃ iurauit. ⁊ cognonit postea qr nõ fuit
faciend̃. neq nirandũ. ⁊ cõfessus fũit.¬

Expanded text:
tinguens labiis malefacere aut benefacere, quaeritur quid dixerit, distinguens. Assidue quippe hoc verbum ponit Scriptura. Unde est et illud, Reddam vota mea, quae distinxerunt labia mea : item dicitur ad Ezechielem, Cum dicam iniquo, Morte morieris, et tu non distinxisti neque locutus es : item scriptum est, Si qua in domo patris sui constituta voverit votum, distinguens labiis suis adversus animam suam . Videtur ergo ista distinctio quasi definitio esse, qua secernitur aliquid a caeteris, quae solo dicto non tenentur. Sic ergo accipiatur tanquam dictum sit, Anima quae juraverit, definiens labiis malefacere aut benefacere, secundum omnia quae definierit homo cum iureiurando, et latuerit eum — id est nesciens faciendum esse uel non faciendum iurauerit facere — et id cognouerit. et peccauerit unum ex his — siue quia iurauit, antequam cognosceret, siue quia fecit quod iurauit et cognouit postea quia non fuit faciendum neque iurandum — et confessus fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
iuimẽta int̾pretati sunt qd nomm latma
cõsuetudine eoꝵ aĩaliũ est. quoꝵ labor¬
bus adiuuamur maxime inportandis
ictene uocant. tam late intelligñtur. ut
oĩa aut ꝓpe oĩa pecora istonoĩe cõcludã¬
tur. Et ideo nõ genere loqutõnis uelut

Expanded text:
"iumenta" interpretati sunt: quod nomen in latina consuetudine eorum animalium est, quorum laboribus adiuuamur maxime in portandis eci y.rijv"fį uocant, tam late intelleguntur, ut omnia aut prope omnia pecora isto nomine concludantur. et ideo nouo genere locutionis uelut
Abbreviated transcription (Latin):
cũcisi sunt. hu legem custodiũt: Illã .n.
dicit custoditõm legis non occidere. nõ
meçari nõ faisimitestĩomiũ dr̃e. et si qua
huioĩ ad bonos mores ꝑtinere. Mcunfe¬
stũ est: que insi caritate et spe bonoꝵ et̾¬

Expanded text:
cumcisi sunt, hi Legem custodiunt. Illam enim cumcisi sunt, hi Legem custodiunt. Illam enim dicit custoditionem Legis, non occidere, non moechari, non falsum testimonium dicere; et si qua hujusmodi ad bonos mores pertinere manifestum est: quae nisi charitate et spe bono
Abbreviated transcription (Latin):
eaꝙ dum tempus hẽmus opemur
bomuĩ ad om̃s. maxime antẽ addo¬
mesticos fidei. Quos .ii. credendiun est.
uͥ xp̃icinos significare: Om̃ib .n. paridi¬
lectione inta cterna optanda est. si nõ oĩ¬
b eadem possunt exiberi dilectionis offi
sunt salubria et ad bonos mores ꝑtinẽt
dilectione fidei posse tantũ modo ĩpleri.
nõ timore ẜuili. redit ad illud. Undetota
c̾a agitur. ¶ uidistis inquit qualib lrĩs¬
scripsi nob̾ manu mea. ẽ auet ne quisꝙ̃
sub noĩe epłe eius fallat nitantos. qui
uolunt inquit plac̾e incarne: hii cogũt
uos cirtũcidi tm̃ ut in cruce xp̃i ꝑsecutio¬
uem nõ patiant᷑. Multi .n. psequebant᷑
ud̃i eos qui uidebant᷑ deserere traditas
huiꝰ modi obsuationes. quos ip̃e ꝙ̃ non
timeat satis ostendit. cũ tales litteras
etiam suamanu scribere uoluit. docet
ergotimorem adhuc in istis oparitãꝙ̃
sub lege constitutis. qui ad cutũcisio¬
uem gentes cogerent. Neq .n. qui cir¬

Expanded text:
e dum tempus habemus, operemur bonum ad omnes, maxime autem ad domesticos fidei. Quos eum credendum est, ianos significare? Omnibus enim pari dilectione vita aeterna optanda est; sed non omnibus eadem possunt exhiberi dilectionis officsunt salubria et ad bonos mores pertinent, dilectione fidei posse tantummodo impleri, non timore servili; redit ad illud unde tota causa agitur: Vidistis, inquit, qualibus liscripsi manu mea. Cavet ne quisquam sub nomine Epistolae ejus fallat incautos. Qui volunt, inquit, placere in carne, hi cogunt vos circumcidi, tantum ut in cruce Christi persecutionem non patiantur. Multum enim persequebantur Judaei eos qui videbantur deserere traditas hujusmodi observationes: quos ipse quam non timeat satis ostendit, cum tales litteras etiam sua manu scribere voluit. Docet ergo timorem adhuc in istis operari, tanquam sub Lege constitutis, qui ad circumcisionem Gentes cogerent. Neque enim qui cir
Abbreviated transcription (Latin):
qui sub gc̃a sumus semiuamꝰ et lacci¬
mis cũ existant desideria de aĩali corpe
quib non cõsentiendo remitimꝰ ut i
gaudio metamꝰ. Cũ .n. reformatõ coris
ex nulla ꝑte hominis uua nos sollicita¬
bit molestia: ullũ ne temptatõis peri¬
culum. Ncm ⁊̃ ip̃m ammale corpus
deputatur in semine seĩatur auit̾ corp̾
cummale ait alio loco: ut ad messe pti¬
neat qd̾ adumxit surget corpus sp̃uale
Qui seminat in lactimis: ingandio:
metet. beneantem seminare.i. bene opa¬
ri facilius est qm̃ in eo ꝑseuetare. frue¬
tus .n. solet laborem consolari. Messis
cuitẽ nr̃a in fine ꝓmutit᷑. et id̾o ꝑseuerã¬
tia opus est. Qui .n. ꝑseuerau̾it usq in
finem hic saluus erit. Et ꝓpħa clamat.
sustine dĩ iurilit̾ ageet confortetur

Expanded text:
quo sub gratia sumus, seminamus in lacrymis, cum existunt desideria de animali corpore; quibus non consentiendo renitimur, ut in gaudio metamus, cum etiam reformato corpore, ex nulla parte hominis, ulla nos sollicitabit molestia ullumve tentationis periculum. Nam etiam ipsum animale corpus deputatur in semine. Seminatur enim corpus animale, ait alio loco; ut ad messem pertineat quod adjunxit, surget corpus spirituale Qui seminat in lacrymis, in gaudio metet . Bene autem seminare, id est, bene operari, facilius est, quam in eo perseverare. Fructus enim solet laborem consolari: messis autem nostra in fine promittitur; et ideo perseverantia opus est. Qui enim perseveraverit usque in finem, hic salvus erit : et propheta clamat, Sustine Dominum, viriliter age; et confortetur
Abbreviated transcription (Latin):
t sp̃u. de spu metet utam etnam. Seiã¬
tio i spũ est. in fide cum caritate serurre
iusticie. et non obaudire desiderus pcci.
ꝙuis de moitalicarne existentib. mes¬
sis auteminte eterne cũ mimica nouis¬
sima destiueretut mors: et absorbebitur

Expanded text:
tu, de spiritu metet vitam aeternam. Seminatio in spiritu est, ex fide cum charitate servire justitiae, et non obaudire desideriis peccati, quamvis de mortali carne existentibus. Messis autem vitae aeternae cum inimica novissima destruetur mors, et absorbebitur
Abbreviated transcription (Latin):
plus meid opetur dilectio fideiꝙ segis
poslet tunor. Nez hoe quisqͣ mianorem
fiducia debet precipere quam hic apłs qui
manib suis uictum tnͣsigens. ħ in seuole¬
tat fieri. ut maiore pondere pp̃eorũ magis
utilitatem qui h exiberent. quã pp̃eoru
lite ertare deus non subsannant᷑. Qd̾.n.
senũau̾it homo. hoc et metet nouit mi
que uerba perditorũ hominũ laborent
qui constituunt᷑ in fide reꝵ earũ quas
non uident. Uident .n. seminationem
opm suoꝵ: s messem nõ uident. Nec tai
eis messis ꝓmititur qualis hic reddiso¬
letr quia uistus ex fidenunt. Qma qui
semmau̾it inquit incarne sua. ⁊̃ came
metet corruptionẽ. Hoc dic̃ decanatori

Expanded text:
plus in eis operaretur dilectio fidei, quam Legis posset timor. Neque hoc quisquam majore fiducia debet praecipere, quam hic apostolus, qui manibus suis victum transigens , haec in se nolebat fieri, ut majore pondere, propter eorum magis utilitatem qui haec exhiberent, quam propter eorum lite errare, Deus non subsannatur: quod enim seminaverit homo, hoc et metet; novit inter quae verba perditorum hominum laborent, qui constituuntur in fide rerum earum quas non vident. Vident enim seminationem operum suorum, sed messem non vident. Nec talis eis messis promittitur, qualis hic reddi solet; quia justus ex fide vivit . Quia qui seminaverit, inquit, in carne sua, ex carne metet corruptionem. Hoc di
Abbreviated transcription (Latin):
tabit. Nonergo laudatores im̃i munũt
honera conscientie nr̃e. atq utinã nõ ĩ
accumulent cũ płmq ne illis offensis
laus nr̃a minuatur ant obuirgatione
ilos curare neglig̾imnus. aut iactant᷑
eis aliquidĩm ostendamus potus ꝙ̃
constant̾ ostendimus. Omuto ea que
fingunt et mẽcũt᷑ de se hoĩes pp̃ homi
andes. Quid .n. cecitate tenebiosius ad
tem hoĩs aucupari. ⁊ ꝑdm̃ cestem ĩcor¬
de sontempn̾e.qi ucro ullo modo ꝯpan¬
dus fit endr illuis quite com̃i putat er¬
tor suo qui honumni de fło bono place
studes de uero malo displices c̾o.
siam etulud usitatũ p̃ceptũ ẽ. non
predicatori uerbidei. prebeat neces¬
ꝯitris cu pͥdicatur ad bona .n. ꝯpera
sitandi etant ut etigmegenti s min¬

Expanded text:
tabit. Non ergo laudatores nostri minuunt onera conscientiae nostrae: atque utinam non etiam accumulent, cum plerumque ne illis offensis laus nostra minuatur, aut objurgatione illos curare negligimus, aut jactanter eis aliquid nostrum ostentamus, potius quam constanter ostendimus. Omitto ea quae fingunt et mentiuntur de se homines propter hominum laudes. Quid enim ista caecitate tenebrosius, ad rem hominis aucupari, et Deum testem in corde contemnere? Quasi vero ullo modo comparandus sit error illius qui te bonum putat, errori tuo qui homini de falso bono placere studes, de vero malo displices Deo. Nam et illud usitatum praeceptum est, ut praedicatori verbi Dei praebeat necessaria, cui praedicatur. Ad bona enim opera hortandi erant, ut etiam egenti Chri
Abbreviated transcription (Latin):
iter ciltius honera poitare. et sic ad¬
implebitis legem xp̃i. legem nai
cirtatisn si aatem implet legem quidi¬
ugit pemiũ dilectõq ꝓxim etican in ue¬
tibus sccipturis maxime cõmendatur i
qua dilectione dicit auo loco id̾ apłus re¬
capitulari om̃ia .n. mandata legis: ma¬
infestum est etiam illam scapturã que
priori populodata est. legem xp̃i esse qu
uenit implere caritate que nou ĩplebat᷑
tinore. Eadem gͥ scciptura et idem mã¬
datum cũ bonis t̾reias nihiantes p̾mit
seruos: testamentũ uetus cũ bõa et̾na
flagrantes engit liberos testamientu¬

Expanded text:
ter alterius onera portate, et sic adimplebitis Legem Christi: Legem utique charitatis. Si autem implet Legem qui diligit proximum, dilectioque proximi etiam in veteribus Scripturis maxime commendatur ; in qua dilectione dicit alio loco idem apostolus, recapitulari omnia mandata Legis : manifestum est etiam illam Scripturam, quae priori populo data est, Legem Christi esse, quam venit implere charitate , quae non implebatur timore. Eadem igitur Scriptura et idem mandatum, cum bonis terrenis inhiantes premit servos, Testamentum Vetus; cum in bona aeterna flagrantes e
Abbreviated transcription (Latin):
abz aũt caĩs ut sapientes auĩt montis
eius et sepulcri nemo conscius erat neuł
lam faciem que ex consortio diñci ẜmo¬
is rutilau̾at mentis merore depressã
ullꝰ uderet et ne sepulcrũ enis popur᷑
isrł si cognoniss u̾ eẽt adoraret. uñ et uͥ¬
gam in qua sigͣ fecerat ut płimi putãt

Expanded text:
abus autem causis, ut sapientes aiunt, mortis ejus et sepulcri nemo conscius erat, quatenus illam faciem, quae consortio sermonis Domini rutilaverat, mortis moerore repressam, nullus videret; et ne sepulcrum ejus populus Israel, si cognovisset ubi esset, adoraret. Unde et virgam in qua signa fecerat, ut plurimi putant,
Abbreviated transcription (Latin):
nlłs eoꝵ quoꝵ de hac re sccipta legi õs
posuit. Qñ quid innem apud alum
quas ap̃aliũ nõ ĩnem et tursũ sipud
istũ quas ille nõ posuit. Egoañt p̃t̾ca
plures ꝙ ip̃i posm. q collegi ex om̃ib
quas om̃s cipnd singulos nõ muen̾i
additis etiam huis quas ip̃e recolẽs
apud ullũ eoꝵ ĩuenite nõ potui. Unde
m̾ito credonet me potuisse om̃s. qr nec
om̃s qui de hac re scapserũt legere
legi postremo etiã si om̃s forsitã pom̃
ꝙ non puto utr̃ om̃s sint utiq nescio
et id̾o ꝙͣuis me loꝙ̃ te finiri nõ saltẽ
põt me cognoscente cõp̾hendi. audi
scripsisse de hesib scm̃ Ietomimũ. sed
ip̃m eius opusculũ ut in nr̃a biblio

Expanded text:
re scripta legi, omnes posuit: quandoquidem inveni apud alium, quas apud alium non inveni; et rursus apud istum, quas ille non posuit. Ego autem propterea plures quam ipsi posui, quia collegi ex omnibus, quas omnes apud singulos non inveni, additis etiam quas ipse recolens apud ullum illorum invenire non potui. Unde merito credo nec me posuisse omnes; quia nec omnes qui de hac re scripserunt, legere legi. Postremo etiamsi omnes forsitan posui, quod non puto, utrum omnes sint utique nescio. Et ideo quod vis me loquente finiri, non saltem potest me cognoscente comprehendi. Audivi scripsisse de haeresibus sanctum Hieronymum, sed ipsum ejus o
Abbreviated transcription (Latin):
merito culpe.s conditõnienature. Obi¬
ciũtur eis et non ulla. s ista st̃ maxĩa
ex quib intelligunt᷑ etiã illa uł ꝯcta
uł pene cũcta pendere. Ecce ꝙͣ mlt̾as cõ¬
memoratuimꝰ hereses nec tñ modũ tue
postulcitõis ĩplenimꝰ ex quoenĩ xp̃ianci
religio ut tuis utar hereditatis ꝓmisse¬

Expanded text:
Objiciuntur eis et alia nonnulla, sed ista sunt maxime, ex quibus intelliguntur etiam illa vel cuncta, vel pene cuncta pendere. Ecce quam multas commemoravimus haereses, nec tamen modum tuae postulationis implevimus. Ex quo enim christiana religio, ut verbis tuis utar, haereditatis promiss
Abbreviated transcription (Latin):
tabłr ꝑman. Nonergo id̾o nõ est t̾culi¬
amis fcũs hereticus. s quia transiens
ad cachafriges quos ante destruxerat
cepit etiã scd̃as imptics contͣ apłicã
doctrinam tanꝙͣ scupͣ dampnare et p̃¬
modũ etiamabip̃is diuisus suacõuen¬
ticula ꝓpagauit. Dicit sane etiam ip̃e
ammas hoĩm pessimas post mortem
sũt nec aͥs illius suꝑsedit ertoris abeli¬

Expanded text:
rmanet. Non ergo ideo est Tertullianus factus haereticus; sed quia transiens ad Cataphrygas, quos ante destruxerat, coepit etiam secundas nuptias contra apostolicam doctrinam tanquam stupra damnare, et postmodum etiam ab ipsis divisus, sua conventicula propagavit. Dicit sane etiam ipse animas hominum pessimas post mortem sunt, nec aliquis illius supersedit erroris. Abel
Abbreviated transcription (Latin):
gram dei qualib̾amur ab ĩpietate di¬
centes scd̾m m̾ita nr̃adari. Ꝙ quid pe¬
legius in ep̃ali iudicio palestino dãp¬
nar metuens dampnare ꝯpllũs est
d ĩpostiorib sins scriptis s muenitur
docere. Inud etiã ꝓgrediñtur ut dicãt
uitam iuctoꝵ in hoc seculo nlłm oĩo
ht̃e pcc̾atũ et ex hus eccãm xp̃im hac¬

Expanded text:
am dei, qua libera- I mur ab impietate, dicentes secundum merita nostra dari. quod quidem Pelagius, in episcopali iudicio Palaestino damnari metuens, damnare conpulsus est, sed in posterioribus suis scriptis hoc inuenitur docere. in id etiam progrediuntur, ut dicant uitam iustorum in hoc saeculo nullum omnino habere peccatum et ex his ecc
Abbreviated transcription (Latin):
corĩs. nõ adco s a dẏabolo fcãs opinãt᷑
et om̃iex illis ꝑtib flagitioꝵ licentia
tribuentes ĩpurissime. hos etiam
uenustianos quid uocant. lxxxu.
Pertullicanste a c̾tuliano cuiꝰ multa
in urbe carthaginensi. Meañt ĩ poĩto
cm̃ aliquos enos ꝙ etiam te memi¬
nisse arbittor oĩmex parte cõsumpti
sũt. Pautisiniem̃ qui remanserunt
incatholicam tũsierũt suamiq basi¬
licam quenc etiam notissima ẽ ca¬
tholice tradid̾unt. ẽ erculianus ergo
sic̃ scriptri eius iudicant. cũam dic̃ ĩmoĩlẽ
quid̃ s etiam eam corpus ẽẽ contendit. u¬
Nec hanc tm̃ s ip̃m etiã dñi. Nec tñ hĩc
hereticus dr̃ fc̃s poss etiam filiquo mõ
nõre non tale corpus cuiꝰ partes alie
maiores alie mĩores ualeant uł debe¬
ant cogitari qualia sũt om̃ia q̃ ꝓprie
dñis corpus ꝙͣuis de cũa tale aliquid
sentiat s potint ut dixi p̃pea putari
corpus dm̃idicere qr non est nch. nõ
est hñanitas nõ ẽ corpus uł aĩe qua¬

Expanded text:
diabolo factas opinantur, et omnium ex illis partibus flagitiorum licentiam tribuentes impurissime vivunt. Hos etiam Venustianos quidam vocant. LXXXVI. TERTULLIANISTAE a Tertulliano, cujus multa in urbe Carthaginensi: me autem ibi posito ante aliquot annos, quod etiam te meminisse arbitror, omni ex parte consumpti sunt. Paucissimi enim qui remanserant, in Catholicam transierunt, suamque basilicam, quae nunc etiam notissima est, Catholicae tradiderunt. Tertullianus ergo, sicut scripta ejus indicant, animam dicit immortalem quidem, sed eam corpus esse contendit: neque hanc tantum, sed ipsum etiam Deum. Nec tamen hinc haereticus dicitur factus. Posset enivocare; non tale corpus cujus partes aliae majores, aliae minores valeant vel debeant cogitari, qualia sunt omnia quae proprie dicimus corpora; quamvis de anima tale aliquid sentiat: sed potuit, ut dixi, propterea putari corpus Deum dicere, quia non est nihil, non est inanitas, non est corporis vel animae qua
Abbreviated transcription (Latin):
uideat ꝙͣtũ res ista opam et ꝙͣ młtas
istos quos huic oꝑi intexn lectos cog¬
nitosq uitare. Quid em̃ cõtra ita sẽ¬
tiat catholica ecc̃aꝙ a medicendum
putasti suꝑfluo queritur cũ pph̾scire

Expanded text:
videat quantam res ista operam, et quam multas videat quantam res ista operam, et quam multas istos, quos huic operi intexui, lectos cognitosque vitare. Quid enim contra ista sentiat catholica Ecclesia, quod a me dicendum putasti, superfluo quaeritur: cum propter
Abbreviated transcription (Latin):
cõdidit. Oꝵ tu siscires pueni ad illud
et c̾te abeloicas nr̃e regionis ħeticos
ꝙͣtũ estimo ille nescunt. Sic forte et
siliqui alios in obscurissimis locis re¬
conditis eiusq noticiam ip̃a locoru
suoꝵ obscuritate fugientes. Iam u̾o
illud ꝙ hñt tue lutere ut om̃ia quib¬
heretici a u̾itate discentuit etiam. Si
om̃ia scirem facere nõ possem ꝙͣtominꝰ
possum. quia om̃ia scire nõ possũ. Sũt
eiũ heretitiꝙ faciendũ est qui singur
nõ młto amplius dognatib oppugnãt
regulam u̾itatis sicut macedomam¬
uł fotiam atq alii quicũ seita hñt.
Illi añt ut ita dix̾mi fabułones id ẽ
qui fabulas nanas easdemq lõguas
ꝓlixasq cõtex̾unt tã młtis falsis
dogiatib pleni sũt ut ip̃i quo illa ⁊¬
uu̾are nõ possint aut difficilime pos¬
sint nec ulli ciliena ulle heresis frici¬
le sic ĩnotescit ut sins. Uñ nec eaꝵ qs
cõmemoraui om̃ia dogiata me dixi¬
sse uł didicisse ꝓfiteor. Quis enĩ non

Expanded text:
od si tu scieris, perveni ad illud, Et certe Abeloitas nostrae regionis haereticos, quantum existimo, ille nescivit: sic forte et alibi alios in obscurissimis locis reconditos, ejus notitiam ipsa locorum suorum obscuritate fugientes. Jamvero illud quod habent tuae litterae, ut omnia eretici a veritate dissentiunt, etiamsi omnia scirem, facere non possem; quanto minus possum, qui omnia scire non possum? Sunt enim haeretici, quod fatendum est, qui singulis, vel non multo amplius, dogmatibus oppugnant regulam veritatis: sicut Macedoi, atque alii quicumque ita se habent. Illi autem, ut ita dixerim, fabulones, id est, qui fabulas vanas easdemque longas perplexasque contexunt, tam multis falsis dogmatibus pleni sunt, ut ipsi quoque illa numerare non possint, aut difficillime possint. Nec ulli alieno ulla haeresis facile sic innotescit, ut suis: unde nec earum quas commemoravi, omnia dogmata me dixisse vel didicisse profiteor. Quis enim non
Abbreviated transcription (Latin):
pñtem ꝓdesse ncc̃itatem. ħ est ne hõ cõ¬
iugales patiatur molestias disputa¬
bat. Cito tñ heresis ista oppressa et extĩc¬
ta est nec usq ad deceptionem ciliquo¬
tũ sacerdotũ potuit ꝑuenire. lxxxii.
¶um ensebu historiamscrutãs eẽm
cui rufinꝰ a se in latinam lingmͣ tnͣs
addidit nõ ĩueni aliꝙͣ h̾esim ꝙͣ non
leg̾mi ap̃ istos. insi ꝙͣ in sexto libro po¬
int ensebus nartans eos extitisse m
arabia. Ita hos hereticos qñ ulłm eoꝵ
poinit cuictorem araibitos possumꝰ mĩ¬
cupare qui dix̾it aĩas cũ cordibꝰ mori
atq dissoluiet in fine seculi utrũq
resurgere. s eos disputatõne orige¬
nis pñtis et eoꝵ alloꝙ̃tis celerrime
dicitꝰ fuisse correptamꝰ. Iam ñc̃ ille
ꝯmemorande sunt h̾eses que a nob̾
nõ ap̃utos reperte sũt s in recordatio

Expanded text:
desse necessitatem, hoc est, ne homo conjugales patiatur molestias, disputabat. Cito tamen ista haeresis oppressa et exstincta est, nec usque ad deceptionem aliquorum sacerdotum potuit pervenire. LXXXIII. Cum Eusebii historiam scrutatus essem, cui Rufinus a se in latinam linguam tranaddidit, non inveni aliquam haeresim, quam non legerim apud istos, nisi quam in sexto libro ponit Eusebius, narrans eam exstitisse in Arabia. Itaque hos haereticos, quoniam nullum eorum ponit auctorem, Arai dixerunt animas cum corporibus mori atque dissolvi, et in fine saeculi utrumque resurgere. Sed hos disputatione Origenis praesentis et eos alloquentis, celerrime dicit fuisse correctos . Jam nunc illae commemorandae sunt haereses, quae a nobis non apud istos repertae sunt, sed in
Abbreviated transcription (Latin):
sũ me bomtatiõ deũ ex nlło dncentẽ in¬
itiũ. S oĩbus unciũ dantẽ credo et con¬
fiteor non corͣli ꝓgenie. n extusetus nõ
ncc̃itate ne uo̾luntate s ñ filiũ gene¬
rantem. Confiteor et um te filiuexpie
iutũ per ꝙ̃ om̃ia fc̃a sunt. et um patas
gradu nec potestate ẽẽ possis interior.
Tm̃ eẽ te confiteor qui gentus es qnͣ¬
tus ẽs ip̃e qui genuit. Non ã qͥa dico
genitũ a patce filiũ dine et meftabili
gn̾oni aliqd̾̃ tempꝰ asccibo. s nec pĩem
dico alũ cepissenec te eius filiuã qr sp̃

Expanded text:
 majestatis Deum, ex nullo ducentem initium, sed omnibus initium dantem, credo et confiteor non corporali progenie neque extrinsecus, non necessitate neque voluntate, sed natura Filium generantem. Confiteor et verum te Filium ex Patre nitum, per quem omnia facta sunt, et verum Patris gradu, nec potestate esse possis inferior. Tantumque te esse confiteor qui genitus es, quantus est ipse qui te genuit. Non autem, quia dico genitum a Patre Filium, divinae et ineffabili generationi aliquod tempus ascribo; sed nec Patrem dico aliquando coepisse,
Abbreviated transcription (Latin):
u̾o et foris uidiq pfuntat ãam meã ula
magr̃a uirtutũ et index õmi iurtutũ et sic
iradicndo et saporando eam in ip̃o u̾itatis
centro scabłiat atq confirmet. ut n ec
uelĩ nec possim de tantis mist̾us cłt sẽ
terus patent. Inteluge clamorẽcoidis
Eni tui et fane notis meis. põra dñe
ut in ip̃o mentis palatio sentiã gustẽ et
sapĩa. ħ meffabłia sacrͣa. Magna eĩ st̃
et nura ualde et ego puulus in eoꝵ cõsi¬
deratione deficio quociens adintuenda
ea fidei oculos attollo. S quia uno modo
trinitas te deũ pr̃em exoro ex quo omña
et filiũ tuũ ꝑ q̃m om̃ia simłq. s.s. in que¬
intate confiteordeũ quocreati liberati
et illiũati sumꝰ supplex rogo tantoꝵ anid̃
mist̾ioꝵ lacta me nuit̾ me et ĩmensurã

Expanded text:
ue, et foris undique perfundat animam meam iila magistra virtutum, et judex omnium veritatum; et sic irradiando et saporando eam in ipso veritatis centro stabiliat atque confirmet, ut nec velim nec possim de tantis mysteriis aliterderiis patent, intellige clamorem cordis mei, et fave votis meis. Praesta, Domine, ut ipso mentis palato sentiam, gustem et sapiam haec ineffabilia sacramenta: magna enim sunt et mira valde, et ego parvulus in eorum consideratione deficio, quoties ad intuenda ea fidei oculos attollo. Sed quia uno modo Trinitas: te Deum Patrem exoro ex quo omnia, et Filium tuum per quem omnia, simulque Spiritunitate confiteor Deum, quo creati, liberati et illuminati sumus, supplex rogo tantorum avidus mysteriorum, lacta me, nutri me, et in mensura