comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pedes fueritis simlia sustinebitis : Quisenim catholicorum pos stt equo a nimo sustinere a
qui fidem sua mbonisoperibus exconant utaudiant origenis doc trinam atq: consilium ã
eredant predara illius predicationis non potest filius uidere patremnoq spssc̃s̃uidere
lium bocin libris siepia pxun scribuntur his uerbis legimus & ita locutus est augris
Sicut enimin congruum estdicereqđ possit filius uidere patrem sicinco
mȩ angeli fuerint incelis &s postquam peccauerit in supernis deiecta sẽe in istum mundã
ci qua s intumulos &sepulchra si cin corpera ista rilegata spena s antiquorum lueren
catorum & corpora eredentium nontem plax̃pi esic̃ sed carceris dam nato: emꝰ eu
uertatem hestorie allegoriae deprauans maendatia infinita uerba multiplicat & sa¬
plices quosq uaria persuasione sub plantans Nunc ad seritanimas iuxta grecam quo dor¬

Expanded text:
pes fueritis, similia sustinebitis. quis enim catholicorum possit aequo animo sustinere et eorum, pes fueritis, similia sustinebitis. quis enim catholicorum possit aequo animo sustinere et eorum, qui fidem suam bonis operibus exornant, ut audiant Origenis doctrinam atque consilium et credant praeclarae illius praedicationi: non potest filius uidere patrem neque spi in libris rcspl ap/wv scribuntur, his uerbis legimus et ita locutus est Origenes: sicut enim incongruum est dicere, quod possit filius uidere patrem, sic incae angeli fuerint in caelis et, postquam peccauerint in supernis, deiectas esse in istum mundum et quasi in tumulos et sepulchra sic in corpora ista relegatas poenas antiquorum luere peccatorum et corpora credentium non templa Christi esse, sed carceres damnatorum? exin ueritatem historiae allegoriae deprauans mendacio infinita uerba multiplicat et simplices quosque uaria persuasione subplantans nunc adserit animas iuxta Graecam sr
Abbreviated transcription (Latin):
torssue oe ca nsioser monis retulerit e habuerit oratio c̃ sequentiã : qua ꝓpt̃obse
daliara heresconra dicẽ a parente liudir qũ debegis & cuuos dgarom netta
ertaretis& monerem etradixistis & tristiamatq lacrimas ad duxistis nonslum
roren nosdlo alio splurimos citcholios quinter erant &it intellego hȩc est omns indignl toraiuis
uostor dui dereo comminamini mihiquodmittis aduersumme epistolas & huc illuc q ser mo
uestor discuruat & protor desensonem hereseosad uersum me odia suscitantes rumpitis cino¬
temquanuos habuimus intantumut seteritis noseiam penitentia magers: Qua t nobis or¬
municauerimusita origenis erroris & dogmata defendentis simpliciter loquar nos sl
quod scriptum esi Necoculo nr̃o parcimus ut nonȩ fodiamus eum sinos scandalig auerit iico
manune quepedi sinobis scandalum fecorit : & uosergo siue oculinri siuemanus sue

Expanded text:
t occasio sermonis se tulerit et habuerit oratio consequentiam. quapropter obsaliarum hereseon radicem et parentem laudare non debetis\'. et cum uos rogarem, ne ita erraretis, et monerem, contradixistis et ad tristitiam atque lacrimas adduxistis, non solum autem me, sed et alios plurimos catholicos, qui intererant. et, ut intellego, haec est omnis indignatio et iste furor et idcirco comminamini, quod mittetis aduersum me epistulas et huc illucque sermo uester discurrat, et propter defensionem hereseos aduersum me odia suscitantes rumpitis caritatem, quam in uos habuimus, in tantum, ut feceritis nos etiam paenitentiam agere, quare uobis communicauerimus, ita Origenis errores et dogmata defendentes. Simpliciter loquar: nos, secundum quod scriptum est, nec oculo nostro parcimus, ut non effodiamus eum, si nosscandalizauerit, nec manui nec pedi, si nobis scandalum fecerint. et uos ergo, siue oculi nostri siue mamis siue
Abbreviated transcription (Latin):
pse cpatres nostri & trans latisunt in sychem & positi sunt in sepulero : qđ tro
abraham p̃tio argentia filus emor filii sychem : Hic locus ingenesi multo
ter inuenitur : Quod silic& abrahã emeritab effron he & theo filiosa arun
reuertentem deme sopotamia ia cobcũ uxoribus & filus suis: posuis sȩ tabir¬
edadefronsilio saar neo sepultus est insuchẽse lin ebron q̃uȩ corrupte dicino
a boch duo decimaut̃ patriarebe non sunt sepulti in arbochsed insychemquo
quarome dere liquisti : Reddant̃ ratione nscurlax translatores unt¬
posunt respiceme. Ita enim uerterunt ds̃ ds̃ ms ospicitne dereliquisti

Expanded text:
ipse etpatresnostri et translati sunt in Sychem; et positi sunt in sepulchro, quod emit ipse etpatresnostri et translati sunt in Sychem; et positi sunt in sepulchro, quod emit Abraham pretio argenti a filiis Emmor, filii Sychem. haliter invenitur, quod scilicet Abraham emerit ab Ephron Hetheo, filio Seor, juxta ea revertentem de Mesopotamia Jacob cum uxoribus et filiis suis, posuisse tabero Saar; nec sepultus est in Sychem, sed. in Chebron, quae corrupte dicitur Arboc. duodecim autem patriarchae non sunt sepulti in Arboc, sed in Sychem, qui meus, quare me dereliquisti? Reddant rationem cur LXX Translatores interposuerint, respice in me. Ita enim verterunt, Deus, Deus meus, respice in me, qu
Abbreviated transcription (Latin):
gebas e solent insto leco a pocri forum quidi deleramenta seetan:
& dicere quod dea pocalipsi echelia e testimonium sumptum sit. Cuminesaia ux
btaicum ita intellegatur: Ascło non audieruit neque auribus ꝑceperun ou
nonuidit ds̃ absque te quȩ p̃parasti expectantibuste hoc laxx multo aliter trusa
a facies expectantibus temiseri cordiam. Intellegimus unde sumptum sit tos
aliis sermonibus indicibit: in epła ad romants idẽ. beatus a postolus exemplund
prophaa sumens : Ecce in quid ponam insion lapidem offensionis a p&ram scindalds
osfensionis a para scandali ex qͥuibus uniuersis perspicuum est A postolas an
gelistas uunter pretatione u&erũ scripturarum : sensum quȩ sisse non uerba hac
nopete de ordine sermonibqcuras se cum intellectia respaterent : lucis e
apostolicus & euangelista : stribit stefanum xp̃i primũ martrrem in iuda icco¬

Expanded text:
s e. solent in hoc loco apocryphorum quidam deliramenta sectari et dicere, quod de Apocalypsi Heliae testimonium sumptum sit, cum in Isaia iuxta Hebraicum ita legatur: a saeculo non audierunt neque auribus perceperunt. oculus non uidit, deus, absque te, quae praeparasti expectantibus te. hoc Septuaginta multo aliter transtet facies expectantibus te misericordiam. intellegimus, unde sumpsit testimoaliis sermonibus indicauit. in epistula ad Komanos idem beatus apostolus exemplum de Isaia propheta sumens: ecce, inquit, ponam in Sion lapidem offensionis et petram scandali. offensionis et petra scandali. ex quibus uniuersis perspicuum est apostolos et euangelistas in interpretatione ueterum scripturarum sensum quaesisse, non uerba, nec magnopere de ordinatione sermonibusque curasse, cum intellectui res paterent.\' Lucas, uir apostolicus et euangelista, scribit Stephanum, primum Christi martyrem, in Iudaica co
Abbreviated transcription (Latin):
oibaptismum: &unum hoc mandatum intellegere antebaptis mum: sobrio
lincm Ntiganoc quippe ut rumque significat: pradentemꝰ anatum bospiti
dererom. Sacerdotes quminiftrant intemplodi ꝓhibentur uinam &stes
ibens dõuige at semper & tenuis sit quod autem
isienim cetebrum sanum fuerit om̃a membra inuitioerunt : Ornati
appellatur : qui uirtutib: polla ornatusese : possumus & aliud inteli
choc uerbo iuxta illud tullii: caput est aprtis. docere

Expanded text:
uersa post baptismum et unum hoc mandatum intellegere ante baptismum. sobrium uersa post baptismum et unum hoc mandatum intellegere ante baptismum. sobrium siue uigilantem — quippe utrum que significat -, prudentem, ornatumhospitalem, doctorem: sacerdotes, qui ministrant in templo dei, prohibentur uinum et sicexhibens deo uigeat semper et tenuis sit. quod autemnisi enim cerebrum sanum fuerit, omnia membra in uitio erunt. \'ornatappellatur; qui uirtutibus pollet, ornatus est. possumus et aliud intellegei-e ex hoc uerbo iuxta illud Tullii: \'caput est artis decere
Abbreviated transcription (Latin):
adpulclritudĩnem possint siquis epis copatude siderat: bonum opus
esiderat Opus non dignitatem laborem: Hondilicias. Opus per
quo dhumilitate decrescat non intumescat fastigi: Oporta ergo e
inre prehensibili eẽ :Ig ipsum quoque auitũ: siquis est sine crim
e Oms uirtutes in uno sermone conprehendit & penerem contra
aturam exigit: sienim omne peccatum &iam in ocioso uerbi repreh¬
sione dignumest: quis est ille qui abs peccato iaeit sine reprebensi me
itionomretegrex caeri nominentur: Definiunt rahores oratoremqusa¬
irbonas dicendi pertus: ante uttam su lingua in reprehensibilis quȩ rias¬
doctus merito suscipiatur: Perdit enim auctoritatem docendi cuius seo¬
o opere deicruitur umus uxoris uirum: De hoc supra deximus: Nunc autem
onemus: ut siunius uxor is uirdĩam ante baptis mumque ritur : Cuera que que
qapecerta sunt antebaptismum requiramus. Nequeenim compait amir

Expanded text:
ad pulchritudinem possint. si quis episcopatum desiderat, bonum opus desiderat: opus, non dignitatem, laborem, non delicias: opus, per quod humilitate decrescat, non intumescat fastigio. oportetergoeirreprehensibilem esse . Idipsum quoque ad Titum: Si quis est sine crimine . Omnes virtutes in uno sermone comprehendit, et pene rem contra naturam exigit? Si enim omne peccatum, etiam in otioso verbo reprehensione dignum est: quis est ille qui absque peccato, id est, sine reprehensionetionem recte grex ceteri nominentur. definiunt rhetores oratorem: \'uir bonus, dicendi peritus.\' ante uita, sic lingua inreprehensibilis quaeritur, ut merito suscipiatur. perdit enim auctoritatem docendi, cuius sermo opere destruitur. uniusuxoris uirum: de hoc supra diximus. nunc tantum admonemus, ut, si unius uxoris uir etiam ante baptismum quaeritur, cetera quoque, quae praecepta sunt, ante baptismum requiramus. neque enim conpetit uni
Abbreviated transcription (Latin):
quod diximus Accipe & aliam explanationem: netibi sollicatio
contepta orioris adulterȩ qus rat amplexus : Ut quomodo culra &uuitiũ filiorum ĩnłog isũs
ontisi cudict ecdesias: de quib misaia spriptum c̃: Mubiores ꝓperantes des pata cuoe
nut gnen eeni dopulis halens intellegentiam: &rur sum mulieres diuates
urgite : & audite uocem meam : &im prouerbiis mulierem fartem qu sinuem
onor abilior est preciosis lapidib: quȩ talis est : Confidit in eacoruriso
a in eodem uolumine: sapientes mulieres edificauerunt domum : Insipeis
utem destruxit manibus: Nec hoc inquiunt ep̃is uideatur indignis
um dedo quoque scriptum sit: sicut despicit uxor uirum suum. sie des¬
pecit medomus usrł : & in apło: Dis pondiemim uos un uro uirginemas

Expanded text:
esse, quod diximus; accipe et aliam explanationem, ne tibi soli liceaesse, quod diximus; accipe et aliam explanationem, ne tibi soli liceacontempta ditioris adulterae quaeraPontificum dici Ecclesias. De quibus in Isaia scriptum est: Mulieres properantes de spectaculo uenite; non est enim populus habens intellegentiam, et rursum: mulieres diuites, surgite et audite uocem meam, et in Prouerbiis: mulierem fortem quis inueniet? honorabilior est pretiosis lapidibus, quae talis est; confidit in ea cor uiri sui, et in eodem uolumine: sapientes mulieres aedificauerunt domum, insipiens autem destruxit manibus. nec hoc, inquiunt, episcopis uideatur indignum, cum de deo quoque scriptum sit: sicut despicit uxor uirum suum, sic despexit me domus Israhel, et in apostolo: despondi enim uos uni uiro, uirginem s
Abbreviated transcription (Latin):
publica facies eurataest Ille quod licebat uere cundo pidere celaure
tu quod licibat̃ inpadenter omnium oculis ingessisti: iliscriptum est hon¬
abiles neptie a cubile in maculatim tibi legitur fornicator es autemen
iudicis mauenda seueritas. Dicente apło & haec quidem fuistis sedab uti esis
uerfatio dacum̃ omĩpis tillo raunsius : quia non est peccatum peccai
qui a non est saididũ sordidum est: Nondimis it dñs qui a non habuit
uod dimit tero: aquia non dimisit : idcircoman& quad non fuit qian¬
taimhabeat baptis ma: aaqu& in xp̃o scĩ ficate gratia paulu lun
post docebo: Incerim iuata uulgare pro uerbium malȩ arboris nodonlis
cuneus requirendus est: Noc quoddicit unius uxorisuiram pocest alit
re populo nouerat: in multis uxoribus liberos spargere⁊ Ipsis quo que
acet dotib huius licentiae patebat arbitrium. Precepiter goncode
tiantur : sed & singulas unotempore uxores habeant : Ne contentio simdi

Expanded text:
publica facies execrata est; ille, quod licebat, uerecundo pudore celauit, tu, quod non licebat, inpudenter omnium oculis ingessisti; illi scriptum est: honorabiles nuptiae et cubile inmaculatum, tibi legitur: fornicatores autem etiudicis metuenda seueritas dicente apostolo: et haec quidem fuistis, sed abluti estisiuersatio et acumen omni pistillo retunsius: quia non est peccatum, peccatum est; quia non est sordidum, sordidum est? non dimisit dominus, quia non habuit, quod dimitteret; et quia non dimisit, idcirco manet, quod non fuit? Quantam uim habeat baptismum et aquae in Christo sanctificatae gratiam paululum post docebo; interim iuxta uulgare prouerbium malo arboris nodo malus cuneus requirendus est. hoc, quod dicit unius uxoris uirum, potest et aliter re populo nouerat in multis uxoribus liberos spargere, ipsis quoque sacerdotibus huius licentiae patebat arbitrium: praecipit ergo, ne sortiantur, sed ut singulas uno tempore uxores habeant. contentiosum clames
Abbreviated transcription (Latin):
acuemdi cut & inmotu : & in uocessu &inbabitu : a insermone cominuns
sum spantio: tribuano : & quasi intellegentes quid sit ornaas
coslit seuistibus & munditiis corporis. & lautioris mensae epul
parant : cumomnes istius modi ornatus & cultus fodior sit: Quod
do trina a sacrditibus expectatur: &u&eris precepta sunt legis
ti cum olenius serbitur in nauis enim & absque sormone conuersatio
ta scurronum est & commessatorum: Venterqe mero destuans eto
mat unlibidines : In uinoluxeria : in luxorta uoluptas In celapa¬
aubnos annos sbriaate contexerat Loth pertemiulenti anni¬

Expanded text:
 in motu et in incessu et in habitu et in sermone communi risum spectantibus tj-ibuant et quasi intellegentes, quid sit ornatus, comant se uestibus et munditiis corporis et lautioris mensae epulas parent, cum omnis istius modi ornatus et cultus sordibus foedior sit. quod autem doctrina sacerdotibus expetatur, et ueteris praecepta sunt legis et ad Titum plenius scribitur. innocens enim et absque sermone conuersatio tia scurronum est et comissatorum uenterque mero aestuans cito despumat in libidines. in uino luxuria, in luxuria uoluptas, in uoluptxcentos annos sobrietate contexerat . Loth per temulentiam nesci
Abbreviated transcription (Latin):
xdedit ondiouum fucexo: gradatim intuli Exco
ueteris bominis. in baptus mate reseruatur. Mouit caput : coeu pror
frons pal e gene. tremere labia herere lingua. saliua siccaria
nius uxoris trim ad sumi insacer detium: &rem non tempora defis¬
ria Quia mesilogis nus prouacauerat &uidebam tedere bominemu
a dauditor: niha intex elt abeni iudices : ãduersarium urgilontenan
dor mentun liem nuiciuc dfacilius est qua escenti: quam relue anda¬
pa yiopastolbi non cate cuminos inderum elegiao sed fidele.
Ibis a tim est que piscipus ordinatur uitia cetic̃ꝑmini non inpti¬
buntursa diliger que bamistius modi spicula : auibrante asta
letare icum dirigebam: Oscitabattantum: & quasi per menuis crap
a rue ansnarRans euomihar: Apostolus dexit ģparlis geducuit
Fsco seruntut ergoqiure a pastoli opłaeiuna ad timot heum alten
titm: inpeima scriptum erat : siquis episcopatum de si

Expanded text:
dedit, quod nouum faceret. gradatim intuli: \'exueteris hominis in baptismate reseruatur?\' mouit caput. coepi protifrons, pallere genae, tremere labia, haerere lingua, saliua siccari eunius uxoris uirum adsumi in sacerdotium et rem, non tempora, definiri?\' quia me syllogismis prouocauerat et uidebam tendere hominem ad me ad auditores: \'nihil interest, o boni iudices, aduersarium uigilantem an dormientem ligem, nisi quod facilius est quiescenti quam reluctanpostolus non catechumenos in clerum adlegit, sed fideles, fidelis autem est, qui episcopus 1 ordinatur, uitia catechumeni non inputabuntur fideli.\' torquebam istius modi spicula et uibrantes hastas in lethargicum dirigebam. oscitabat tantum et quasi per mentis crapnausians euomebat: \'apostolus dixit, Paulus haec docuit\'. Proferuntur ergo apostoli epistulae, una ad Timotheum, altera ad Titum. in prima scriptum erat: si quis episcopatum desi
Abbreviated transcription (Latin):
quas regnum caeloium incipit predicare primum siguuers
Nicodemo dicr occutehus quis reratus fuerti exaqua & spustien¬
areeu n tegna caclorum. Quiꝰab aquis coeperat fiaiareu mnaaa
uatus xp̃i ꝑutitur lancea : & baptismi atque marterũ paraoo
preci pit ei s ut baptiza rent eus in mesterio trinataeus ento
piti populum iudaeorum÷ & statim aparo adbaptismund al¬
Antecuam parturiat parit sion & nasciturgens simulpalea

Expanded text:
quas, regnum coelorum incipit praedicare. Primum signum eNicodemo dicit occulte: « Nisi quis renatus fuerit ex aqua et Spiare eum regna caelorum. quia ab aquis coeperat, finiuit in aquis: latus percutitur lancea et baptismi atque martyrii pariterad gentes, praecipit eis, ut baptizent eas in mysterio trinitatis. paenitet facti populum Iudaeorum et statim aAntequam parturiat, parit Sion, et nascitur gens simul . Pau
Abbreviated transcription (Latin):
ineatissimi martimi uita legimus comnemoras se sulpicium quod tran¬
siens sc̃s̃ martinus : quandam uirginem moribus a cas ticate precels
Gratias egit do sc̃s martinus: quod talibus moribus inbuta. castam cuso¬
dierit uoluntatem: benedixit eam : & abuit lacitia plenus: usque huc sa¬
ficiat defeminis dictum. Consum mata quippe uirginum causatran¬
s ad reliqua: Hos pitalem precesit apłs cdericum oro
Hoc precepto pater abraham & lothangelos susceperunt quia hos pats
dilexerunt : sic abne si forus paulum doctrinȩ fontem suscepit: Hȩ ini¬
tionis sint urae : & nesinatis in colam preterire : quiapud uos non comede
panem: Iequitur nompercus sorem : non enim pugilem discribit apo
sed qui conscientias nom percutiat singulorum: Sit modescus non ins
non inebri&ur : suae doinuibene presit : Perquem erit horribil
sidomui cderici darahadur bed& sacerdotis opinionem in plebema¬
do de proximis eius mala loqditur populus: super omnia haec prtas

Expanded text:
inquit, Martini Vita egimus commemorasse Sulpitium, quod transiens sanctus Martinus virginem quamdam moribus et castitate praecelsam gratias egit Deo sanctus Martinus, quod talibus imbuta moribus castam custodierit voluntatem. Benedixit eam et abiit laetitia plenus. » Haec ficiat de feminis dictum. Consummata quippe virginum causa, transeamus ad reliqua. H ordinandum . Hoc praecepto pater Abraham et Loth angelos susceperunt, quia hospites dilexerunt ; sic et Onesiphorus Paulum doctrinae fontem suscepit. Haec imitationes sint vestrae, et ne sinatis incolam praeterire, qui apud vos non comederit panem. Sequitur: Non percussorem. Non enim pugilem describit Apostolus, sed qui conscientias non percutiat singulorum. Sit modestus, non infletur, non inebrietur, suae domui bene praesit: perquam erit horribile, si domui clerici detrahatur. Laedit sacerdotis opinionem in plebe, quando de proximis ejus male loquitur populus. Super omnia haec, praec
Abbreviated transcription (Latin):
Aimaueracessemus: bonus honorese in ecclesia: consortioe uirorum
sint longe: Monachũ uel clericum : solitudo facit non publicum: Qud
tus ocuus: salutationis tenera uerba ꝓcedunt: Dein decum salutauer int:
scoi diuiros preierire clerius uiderint: conteptores suos iudicant & iras¬
ntur. Oidinatur deinde satis facti di sertas poit satis factionem pruidi
masino ualaaitia disponitur. Interpocula in probant uerba contemptu
euerolamentare sesi mutit quasi peccati genus inducns: Lege quaia
deba solitatius: qualem hieremias descripsit: sedebit solitarius & tacebit:
aquia ihi relicis apostolis solus ibatorare: Mariam in pen&rabilibus an
solam inuent Noncum agap&a loquentem: & illa uirilem introitumtr¬
nidauit. Tuquȩ fornaxes. malitiae quidauiro desideras frequentu
samulos acalamitas: sq ospitalitatr̃ cupis habere ꝰ abestłas sorores: ille apt¬

Expanded text:
achaera cessemus. Bonus honor est in Ecclesia, si a consortio virorum feminae sint longe. Monachum vel clericum solitudo facit, non publicum. Quid te ibus oculis salutationis tenera verba producunt. Deinde cum salutaverint, si eas Dei viros praeterire celerius viderint, contemptores suos judicant, et irascuntur. Ordinatur deinde desertae satisfactio: post satisfactionem prandium, quasi nova laetitia disponitur. Inter pocula improperant verba contemptus: ille vero lamentari se simulat, quasi peccati genus inducens. Lege quiae solitarius qualem Jeremias descripsit: Sedebit solitarius, et tacebit . Et quia Jesus, relictis apostolis, solus ibat orare . Mariam in penetralibus angelus solam invenit, non cum agapeta loquentem, et illa epidavit. Tu quae fornax es malitiae, quid a viro desideras frequentius delicati sermonis fabulosa calamitas. Sed si hospitalitatem cupis habere: habes tuas sorores, illae ap
Abbreviated transcription (Latin):
sed absit hocderedis se quȩx p̃dicere Cuicurȩ fruit nen uerba & syllabas aucupate ed sn¬
tias degmatumponer : uenamus ad aliudeius dem ⁊ achariȩ tersimeniũ q̃đ iohannes e¬
olste sumit uxta hebraicam ueritatem : uiderunt in que in compunxerunt praquam
ctaspicunt adine prohisquȩ in luserunt siue in sultauerunt: Discrepat euanlistȩla
nt prȩtum nostraque trans latio & tamen sermonũ uari&as sp̃s un tate concordats
nmothco quoque legimus dĩm predicentem apostolus fugam & hocipsum ⁊ adanȩ tess¬
tuinta quorundam prudentiã m̃euangelista praculirtustit quodausus sit prepiet
utimpleraur quo ddiotum est adño perproph&am: ex ac ȩrpto uocaui filium ni¬
Nri codicis nonhabent sedinoseae proph&a uxta hebreicam scribitur ueritatempa

Expanded text:
sed absit hoc de pedisequo Christi dicere, cui curae fuit non uerba et syllabas aucupari, sed sententias dogmatum ponere. ueniamus ad aliud eiusdem Zachariae testimonium, quod Iohannes euangelista sumpsit iuxta Hebraicam ueritatem: uidebunt, in quet aspicient ad me pro his, quae inluserunt siue insultaueruut. discrepat euangelista et Septuaginta nostraque translatio, et tamen sermonum uarietas spiritus unitate concordat. in Matheo quoque legimus dominum praedicantem apostolis fugam et hoc ipsum Zachariae test, ut arbitror, loco iuxta quorundam prudentiam euangelista piaculi reus est, quod ausus sit prophetaut inpleretur, quod dictum est a domino per prophetam: ex Aegypto uocaui filium ri codices non habent, sed in Osee propheta iuxta Hebraicam scribitur ueritatemu.q
Abbreviated transcription (Latin):
dentes immo omniũ hominũgenꝰ corporis ipsius mẽbra reputantur : In his
qui incre duli sunt ide uide is & & hnicis & bereticis in subieo tꝰ dicitur EImpasi
brorum eius non est subiecta fide : In fine autem mundi cumomnia membra regnantem uiden
xp̃m id est corpussuum &iamipsa subicientur xp̃o idest corpori suo .  tomne xp̃i corpus el¬
a turdo & patri & stds̃ omnia in omnibus : Non ait ut sit pater om̃ã in omnibus sedut ias
scm̃ referri potest ut humanitas subiuat᷑ diuinitatibumanitatẽ in hoc loco dicima
Non mansue tudinẽ & clementiã quã grecifila ntropia uocant̃ sed omne homis
genus Porro qđait ut sit ds̃ omã in omnibus hoc sensu accipiendũ .ẽ. Ons & cailia
dauid bonitas in iob pacientia indanihelo c̃nitio futurorũ inpetro fides infinees u¬
lo zelus in iohanne uirginitas inc&eris cetera : Cũ autẽ omniũ rerũ finis adueneri

Expanded text:
dentes, immo omne hominum genus, corporis ipsius membra reputantur. in his dentes, immo omne hominum genus, corporis ipsius membra reputantur. in his autem, qui increduli sunt, id est Iudaeis, ethnicis, hereticis, insubiectus dicitur, quia pars membrorum eius non est subiecta fidei. in fine autem mundi, cum omnia membra regnantem uiderint Christum, id est corpus suum, etiam ipsa subicientur Christo, id est corpori suo, ut omne Christi corpus subiciatur deo et patri et sit deus omnia. in om et Spiritum sanctum referri potest, ut humanitas subjiciatur divinitati. Humanitatem in hoc loco dicimus, non mansuetudinem et clementiam, quam Graeci philanthropiam vocant, sed omne hominum genus. Porro quod ait, ut sit Deus omnia in omnibus , hoc sensu accipiendum est: Dominus itaquDavide bonitas, in Job patientia, in Daniele cognitio futurorum, inlo zelus, in Iohanne uirginitas, in ceteris cetera —, cum autem omnium rerum finis advenerit,
Abbreviated transcription (Latin):
esie qm omã subiecta sunt ei a ud dubium quinp̃ter eum quisubiecit ei omna: Cumu
feie anima en suerint omnia Tunc ipse filius subicietur ei quisib subiecit omnia
esec omnis in omnibus: & mirorte hocame querere uolius it : amhila rius pet¬
denis sep̃s uidecimum librum contra arrianas ac questione & solitione compleuerit:
n saltim pauca dicamus : Omne in hoc scandalum est cut filius patr idicatur
abiec tus Quid est turpius siue inferius patri subici quod sepe pi&atisest : & inpsalmo
ituin& Honnedo subiectaerit animamea : ancrucifigi & naleo dictum cruaisfieri:
puedictis onimominis quipendet in ligno Quiet gopronobis male dictum faotusẽ
ut nos de male dicto liberar& miraris siꝓ nobis subiectus sit ut nos patri faciat :
subiectos Dicens ineuangelio Ne mouadit ad patrẽ nisi ꝑme & cũ exaltatus
fuero om̃a trahã admes xp̃s in his qui fideles s̃: subiectus ẽ patri : Qmom̃s o¬

Expanded text:
ia omnia subiecta sunt ei, haud dubium, quin praeter eum, qui subiecit ei omnia. cum uero subiecta fuerint ei omnia, tunc ipse filius subicietur ei, qui sibi subiecit omnia, at sit deus omnia in omnibus. et miror te hoc a me quaerere uoluisse, cum sanctus episcopus, undecimum librum contra Arrianos hac quaestione et solutione conpleuerit. tamen saltim pauca dicamus. omne in hoc scandalum est, quare filius patri dicatur esse subiectus. quid est turpius siue inferius: patri subici — quod saepe pietatis est et in psalmo scriptum: nonne deo subiecta erit anima mea? — an crucifigi et maledictum crucis fieri? maledictus enim omnis, qui pendet in ligno. qui ergo pro nobis maledictum factus est, ut nos de maledictione liberaret, miraris, si pro nobis subiectus sit, ut nos patri faciat esse subiectos dicens in euangelio: nemo uadit ad patrem nisi per me et: cum exaltatus fuero, omnia traham ad me? Christus in his, qui fideles sunt, subiectus est patri, quia omnes cre
Abbreviated transcription (Latin):
Numquid herent in uerbis ae nondecorem magis & eleganti amintrans latione cons
quã uos uerita tem int̃ pretationis hanceruditi. ΚA ΚOTNΑΙΑR nuncupant : Ande
& egodactus atalibus ante annos circiter uiginti & similitunc quoque errore decepaus
Certe hoc mihi a uobis obiciendũ nesdiens cũ eusebii x pOΝΙΚΟN. Inlatinũ uerterẽ Talis
c&era prȩfatione usus sun: disficile est alienas lineas sequentem non alicubiex cedertas
un ut quȩ malia lingua benedicta s̃ eundem decorẽntrans latione conseruent: Signisica
cliquidunius uerbi propriaate : non habeo meũ quoid efferam : & dumquȩro impleri
tentiamꝰ longo ambitu uix bre uis ui aespatia consummo: Accedunt rꝑbatori uo¬
tus dis simlitidines casuumꝰ uari&as figura rũ: psum postremosuum : &urita ue

Expanded text:
numquid haerent in uerbis ac non decorem magis et elegantiam in translatione conseruant? numquid haerent in uerbis ac non decorem magis et elegantiam in translatione conseruant? quam uos ueritatem interpretationis, hanc eruditi xaxoCvjXiav nuncupant. unde et ego doctus a talibus ante annos circiter uiginti et simili tunc quoque errore deceptus, certe hoc mihi a uobis obiciendum nesciens, cum Eusebii apovtxov in Latinum uerterem, tali inter cetera praefatione usus sum: difficile est alienas lineas insequentem non alicubi excidere, arduum, ut, quae in alia lingua bene dicta sunt, eundem decorem in translatione conseruent. significatum est aliquid unius uerbi proprietate: non habeo meum, quo id efferam, et, dum quaero inplere sententiam, longo ambitu uix breuis uiae spatia consummo. accedunthyperbatorumanfractus, dissimilitudines casuum, uarietates figurarum, ipsum pstremo suum et, ut ita
Abbreviated transcription (Latin):
mutauerit ut propri &atem alterius linguȩ suis propri&atibus explicare Nontꝰ
huius temporis dicere: sufficit mibiipsius trans latoris auctoritas quiita in prdpiet
dem orationum locutus est : Tullius put aui mihi ad sumere labore mutile m studis et
quidem ipsi non neces rarium : Conuercit enim exatticis duarum eloquentis sinorin
nobilissimas orationes inter seq contraria escini & de noste nis. Nec cone¬
ut interpresis& ut orator sententus isdẽ & earum formis tam figuris quaneris
ad nr̃& consuaudinem aptis : in quibnam pro uerbo uerbũ necesse habui reddert sed
genus omnium uerborum uimq: seruaui Nonenim me ea ad numerare lectort pacas
e patere sed tamquam adpendere: rursũq in calce sermonis quorum ego ait oratin
si ut speroita exp̃s sero uirtutibus utens illorũ omnib Idest sententi is a earenss¬
fidus int̃ presterintius menandrũ plautus acecilius u&eres comicos interp̃tati sur

Expanded text:
mutaverit, ut proprietates alterius linguae, suis proprietatibus explicaret, non est mutaverit, ut proprietates alterius linguae, suis proprietatibus explicaret, non est hujus temporis dicere. Sufficit mihi ipsius translatoris  Ciceronis  auctoritas, qui ita in Prologo earumdem orationum locutus est: « quidem ipsi non necessarium. conuerti enim ex Atticis duorum eloquentissimorum nobilissimas orationes inter seque contrarias, AeschinietDemosthenis, necconuertiutinterpres, sed ut orator, sententiis isdem et earum formis tam quam figuris, uerbis ad nostram consuetudinem aptis. in quibus non pro uerbo uerbum necesse habui reddere, sed genus omnium uerborum uimque seruaui. non enim me ea adnumerare lectori putaui oportere, sed tamquam adpendere. rursumque in calce sermonis: quorum ego, ait, orationes si, ut spero, ita expressero uirtutibus utens illorum omnibus, id est sententiis et earum ffidus interpres. Terentius Menandrum, Plautus et Caecilius ueteres comicos interpretati sunt:
Abbreviated transcription (Latin):
sqo pone relauu du nos ꝑsetocogita ta male deta non crimina sunt inino
sionemtui putas si tacend detraas : Iinge intrans ferend o uelerras seuelinter mises¬
se me quippiam: Hic totustiui negotu cardo uersatur: Hec tua est defensionun iora
tunon es henticus sicgomalus interpres sim n e boedico qđ tehereticũ nouerim scat Vls
qui accusauit nouerit ille quiscripsit sed qđ stultis sinum sit accusatũ ebalio alium ern¬
ria confosso undique corpore dodormientis uulnere solatiũ querere hac teł sic locta¬
sum quasi aliquid deepistola commutauerim & simplex trans latio possit errorẽ habta
noncrimen: unc ũ cũipsa epła doceat . Nihilmutatum eẽ desensu necres additas necala
orme in interp̃tatione grecorum absque scripturis sc̃i s ubi & uerborũ ordomis tenim
Non uerbum euerbosed sensũ exprimere desensu habeoque huirei magistrũ tulbica
nes pulchermas transtulit : Quanta in illis p̃ter miserit quanta ad dideritqͥu

Expanded text:
s reponere. Quamdiu non profero cogitata, maledicta, non crimina sunt: imo nsionem tui putas, si tacenti detrahas. finge in transferendo uel errasse uel intermisisse me quippiamhic totus tui negotii cardo uersatur, haec tua est defensio —: num idcirco tu non es hereticus, si ego malus interpres sim? nec hoc dico, quo te hereticum nouerim — sciat ille, qui accusauit, nouerit ille, qui scripsit — sed quo stultissimum sit accusatum ab alio alium criminari et confosso undique corpore de dormientis uulnere solacium quaerere. Hactenus sic locsum quasi aliquid de Epistola commutaverim, et simplex translatio possit errorem habere, non crimen. Nunc vero cum ipsa Epistola doceat nihil mutatum esse de sensu, nec res additas, nec aliquod or me in interpretatione Graecorum absque scripturis sanctis, ubi et uerborum ordo mysterium est, non uerbum e uerbo, sed sensum exprimere de sensu. habeoque huius rei magistrum Tullium,nes pulcherrimas transtu
Abbreviated transcription (French):
eanonbis ueds factus est preditor Deditq: aduersaris latrandi contrane cetaiese
anumperitos contionentur me fal sarium ine uerbm nonex pressis se deuerbo ple¬

Expanded text:
sumptibus ludas factus est proditor deditque aduersariis latrandi contra me occasionsumptibus ludas factus est proditor deditque aduersariis latrandi contra me occasionem, ut inter inperitos contionentur me falsarium, me uerbum non expres sisse de uerbo, p
Abbreviated transcription (Latin):
misi quȩ te aperte alios quinos amare dignantur reiordinem docea T: Ante hoc fti
biennium : miserat iobanni ep̃o supradictus papa epifanius litteras arguens in qui bulb
doginatibus sed posteaclementer adpenitentiam prouocans : Harum exemplaria cer
palestinȩ rapiebantur. Nel obauctoritas meritum uel obelegantiam scriptioniser
in monas teriolo nost rouirap suos baudignobilis. eus ebius cremonensis. Quicũ hes¬
ꝑ multorũ oia uolitap& & mirarent᷑ eã ꝓdoltrina & puritate sermo niss
tipariter & indocti : Sepit nãq a meobnixe petere ut sibie am inlatinurs
uerterem a propter intellegendi facilitate apertius explicarem : Crecitio
laubenitus ig narus erat fetiquoduolut acitoq: notario raptim cderiterq¬
uent ine rent Si quidem a focut silisolisicere ñ eupido flagita uerati pos ulouiq leo

Expanded text:
misi, quae te et per te alios, qui nos amare dignantur, rei ordinem doceat. Ante hoc ferme misi, quae te et per te alios, qui nos amare dignantur, rei ordinem doceat. Ante hoc ferme biennium miserat Iohanni episcopo supra dictus papa Epiphanius litteras arguens eum in quibusdam dogmatibus et postea clementer ad paenitentiam prouocans. harum exemplaria certatim Palaestinae rapiebantur uel ob auctoris meritum uel ob elegantiam scriptionis. erat in monasteriolo nostro uir apud suos haut ignobilis, Eusebius Cremonensis, qui, orum ora uolitaret et mirarentur eam pro doctrina et puritate sermonis docti pariter et indocti, coepit a me obnixe petere, ut sibi eam in Latinum uerterem et propter intellegendi facilitatem apertius explicarem; Graeci enim eloquii penitus ignarus erat. feci, quod noluit; accito notario raptim celeriterqcontinerent — siquidem et hoc, ut sibi soli facerem, oppido flagitarat — postulauique ab eo
Abbreviated transcription (Latin):
AVlVS apłs p̃sente agrippa rege decriminibus responscrus quo poste¬
intelli gere quiaudituruserat: securus decausa uictoriae : statim in princis
gratulatur dicens : Deomnibus quibus accusor auideis rex agrippa ȩstimo nele
cũ apud te simhedie defendendus qui precipue nosti cunctasquȩ iudaeis sunt consuetud
& questiones : Legerat enimilludesaiȩ beatus quiin aures loquitur audientis & nouena
tum oratoris uerba ꝓficere quantum iudicis ꝓuidentia cognouis s&  Ande &egobers
me in hoc dumtaxat negotio uidico qued apuderuditas cures inperitie linguȩres ann¬
surus sum quȩ obicit iuhiue lignorantiam uelmentium : Si aut nesciui alienas lit tmi
uere interpretari cut noliu Quorum alterum error alterum crimenest : acneforsitor
cusatormeus facilitate quacuncta loquitur & inpunitate quasibi
me quoq: aput uos arguer& ut papã epiphaniũ criminatus est. Hlancẽpitus

Expanded text:
lus praesente Agrippa rege de criminibus responsurus, quae posseintellegere, qui auditurus erat, securus de causae uictoria statim in principio gratulatur dicens: de omnibus, quibus accusor a Iudaeis, o rex Agrippa, aestimo me beatum, cum apud te sim hodie defendendus, quipraecipuenosticunctas, quaeinludaeis sunt, consuetudines et quaestiones. legerat enim illud Esaiae: beatus, qui in aures loquitur audientis, et nouerat tantum oratoris uerba proficere, quantum iudicis prudentia cognouisset. unde et ego beatum me in hoc dumtaxat negotio iudico, quod apud eruditas aures inperitae linguae responsurus sum, quae obicit mihi uel ignorantiam uel mendacium, si aut nesciui alienas litteras uere interpretari aut nolui: quorum alterum error, alterum crimen est. ac ne forsitan accusator meus facilitate, qua cuncta loquitur, et inpunitate, qua sibime quoque apud uos argueret, ut papam Epiphanium criminatus est, hanc epistulam
Abbreviated transcription (Latin):
anti aaier un ut dquos dĩs qu potest inquie capere cipiat statimq subexempla
tum eunacher umur gintatis n fert beatitudine quȩ nullicar nis legera im&ur:
Ne que satis enuei aduerut repotir quia sit quod dicere uoluit aliour ꝑiuma cieto
pea dntise . letat libros norsi & nueni & hsponsatam uiro sincutate fucrit
poressa a condamauent: pumri quasi adulterã : S. iaut magro innexiam e als¬
agit pententia Ita dumtaxat ut setundour quinon appellacur uir sedladult
atemont penitentiẽ non copul&ꝰ : Quod siei duruim uid&ur & seme ldilectunt
montore si dere linq uerte net prefer re dñm uoluptate Audiat apostolum cum da¬
oumn sr ipotestis caliemd̃ bibero & calicem demoniorumn Nonpotesas mensae dim
carnmonesre e&lmeese demonierum &inaliolo coquiȩ comminicatio luci acte nebrir

Expanded text:
accipere. ad quos dominus: qui potest, inquit, capere, capiat, statimque sub exemplo trium eunuchorum uirginitatis infert beatitudinem, quae nulla carnis lege retinetur. 4. Neque satis animaduertere potui, quid sit, quod dicere uoluit: alio uiro rapta dimisit? legat libros Moysi et inueniet desponsatam uiro, si in ciuitate fuerit oppressa et non clamauerit, puniri quasi adulteram, si autem in agro, innoxiam esagat paenitentiam, ita dumtaxat, ut secundo uiro, qui non appellatur uir, sed adulter, a tempore paenitentiae non copuletur. quod si ei durum uidetur non potest derelinquere, nec praeferre Dominum voluptati, audiat Apostolum conclamantem: Non potestis calicem Domini bibere, et calicem daemoniorum. Non potestis mensae Domcommunicare et mensae daemoniorum, et in alio loco: quae communicatio luci ac tenebris?
Abbreviated transcription (Latin):
quid similiter contemnere possumus quod perunũ hominem mors & perunum ho
surrectio mortuoruꝰ sicut enim inadam oñs moriuntur. sic & in x¬
sicabuntur Perhant enim a postolicam diuinam claramque sententiã satis euiden¬
tereluc& neminem inire mortemnisi peradam: Neminem ire inuitam a&er

Expanded text:
quid similiter contemnere possumus, quod per unum hominem mors et per unum hominem quid similiter contemnere possumus, quod per unum hominem mors et per unum hominem resurrectio mortuorum? sicut enim in Adam omnes moriuntur, sic et in ficabuntur ? Per hanc enim apostolicam, divinam, claramque sententiam, satis evidenter elucet, neminem ire in mortem nisi per Adam; neminem ire in vitam aete
Abbreviated transcription (Latin):
sine soci&ute unius mediatoris liberari adam natione non possunt ut possit
es &lam proillis malis quȩ hic indiuersis ad flictionibus pertulerurunt compensa¬
tione prestari. Nunc aut̃ cumistaquestio nom possit ab soluinisi &iam dehis pariuilis res¬
pondeatirqui post grauis simus cruciatus sine sacramento xp̃ianȩ soci&atis expirant
quȩcirta eos compensatio cogitandae quib: insuꝑ & damnatio preparata est. Nam & debap¬
tsme pariulorum in eodem libro non quidem sufficienter sedquantum illioperi satis eeui¬
debatur ut cumque respondi quod &iam nescientibus & fidem suam nondũ habentibus
podest Nontamen dedamnatione eorum paruulorum quisine illo ex hacuita emigrant.
inc aliquid dicendũ putaui Quia non quod nunc agitur agebatur. sedut ommitta mus
& conteminamus eaque breui tempore patiuntur nec trans acta reuocantur nũ¬

Expanded text:
sine societate unius mediatoris liberari a damnatione non possunt, ut possit sine societate unius mediatoris liberari a damnatione non possunt, ut possit eis etiam pro illis malis, quae hic in diuersis I afflictionibus pertulerunt, compensatio illa praestari. nunc autem, cum ista quaestio non possit absolui, nisi etiam de his paruulis respondeatur, qui post grauissimos cruciatus sine sacramento Christianae societatis expirant, quae circa eos compensatio cogitanda est, quibus insuper et damnatio praeparata est ? nam et de baptismo paruulorum in eodem libro non quidem sufficienter sed, quantum illi operi satis esse uidebatur, utcumque respondi, quod etiam nescientibus et fidem suam nondum habentibus prodest, non tamen de damnatione eorum paruulorum, qui sine illo ex hac uita emigrant, tunc aliquid dicendum putaui, quia non, quod nunc agitur, agebatur. Sed ut omittamus et contemnamus ea, quae breui tempore patiuntur nec transacta reuocantur, num
Abbreviated transcription (Latin):
curam intentionis meȩ quamtunc habeam non pertinebat : quando quide in
cunctis diligentiore disputatione discus ss quȩ cumque illarum recte uincere
seras mesecurissimo fier& quando &iam scđm om̃s id quod agebam inuee
persistere demonstraba nunuero unam uolo si pos sum rationẽ recta pliger
nomnibus & propterea biuus ipsius dequa nuncagimus defensionem inhis que commora ui
deillo libro uerbis meis adtentius intuens : ualidam firmamque nonuideo : Namue¬
uit firmamentum eius illutest qđdibi dixi quisaũt nouit quid paruulis de quorum
eniciatibus duritia maiorũ contunditur a :̃ exercetur fides aut misericordiẽ probat᷑
quisaut nouit quidipsis paruulis insecreto iudiciorũ suorum bone compensationis reseruo¬
qs Sed hoc non inmerito diciuideo dehis qui uel proxpinomine acuera relegione
ale aliquid &i am nescientes patiuntur uel sacramento xp̃i iaminbuti sunt qui

Expanded text:
curam intentionis meae, quam tunc habebam, non pertinebat, quando quidem curam intentionis meae, quam tunc habebam, non pertinebat, quando quidem cunctis diligentiore disputatione discussis, quaecumque illarum recte uinceret ceteras, me securissimo fieret, quando etiam secundum omnes id, quod agebam, inuictum persistere demonstrabam. nunc uero unam uolo, si possim, rationem rectam eligere ex omnibus et propterea huius ipsius, de qua nunc agimus, defensionem in his, quae commemoraui de illo libro, uerbis meis attentius intuens ualidam firmamque non uideo. Nam uelut firmamentum eius illud est, quod ibi dixi: \'Quis autem nouit, quid paruulis, de quorum cruciatibus duritia maiorum coquis ergo novit quid ipsis parvulis in secreto judiciorum suorum bonae compensationis reserdeus? sed hoc non inmerito dici uideo de his, qui uel pro Christi nomine ac uera religione tale aliquid etiam nescientes patiuntur uel sacramento Christi iam inbuti sunt, quia
Abbreviated transcription (Latin):
onem in futuri iudicii subꝑlicia ñ habebunt siuite huius angoribus ad &em
uitã desiderium conuertere noluerint quis autem nouit quid paruulis de
quorũ cruciatibus duritia maiorũ contundit᷑ aut exercetur fides aut
miseri cordia probatur. Quis ergo nouit quiꝰ ipsis paruulis in secreto iudi¬
ciorũ suorũ bone c̃ pensationis reseru& ds̃ qm̃ quã qunihil recte fecerit
Tam nec peccantes aliquid ista perpes si sunt. Nonenim frustra & iaminfantis
martrrũ receptus commendat ecclesia. haec tunc dixicũ hanc ipsam de qua
nunc agitur uellem communire sententiam sicut enim paulo ante comme mo¬
raui quaetumque illarum deani mȩ in carnatione quattuor opinionum uera est & inet¬
patam substantia increatoris & a nr̃orum peccatoꝵ sotietate remotissimam nitebas
ostendere & ideo quȩcumque illarum ueritate possit conuinci & repudiari ad

Expanded text:
onem in futuri iudicii supplicio non habebunt, si uitae huius angoribus ad aeternam onem in futuri iudicii supplicio non habebunt, si uitae huius angoribus ad aeternam uitam desiderium conuequorum cruciatibus duritia majorum contunditur, aut exercetur fides, aut misericordia probatur; quis ergo novit quid ipsis parvulis in secreto judiciorum suorum bonae compensationis reservet Deus, qui quanquam nihil recte fecerint, tamen nec peccantes aliquid ista perpessi sunt? Non enim frustra etiam infantes martyrum receptos commendat ecclesia\'. Haec tunc dixi, cum hanc ipsam, de qua nunc agitur, uellem communire sententiam. sicut enim paulo ante commemoraui, quaecumque illarum de animae incarnatione quattuor opinionum uera esset, inculpatam substantiam creatoris et a nostrorum peccatorum societate remotissimam nitebar ostendere. et ideo, quaecumque illarum ueritate posset conuinci et repudiari, ad
Abbreviated transcription (Latin):
uita patiuntur dixia liquid in libris illis de libero crbitrio quođ quale sit &cur mih
in ista quam babemus inmanibus questioni non sufficiat intimabo & eumipsun
detercio libro locum secertum his lit teris inseram : Namita se hab& : De cruciatib
aut corporis quibus asfliguntur paruuli quorumperaetatem nulla peccata sir
nimȩ quibus animantur non prius quam ipsi homines eeces
ro la & quasi misericors deponi sol& cũ dicitur. Quid mali fecerunt ut ista pater¬
turqua sipossit ee in nocenciae meritũ antequamquis que nocere aliquid posti
Cuaut boni aliquidoperatur ds̃ inemendatione maiorũ comparuulorum
suoum quieis carisunt doloribus ac mortibus flagellantur curifta non fut
si temporalibus incommodis emendati rectius elegerint uiuere aut excusati¬

Expanded text:
uita patiuntur, dixi aliquid in libris illis de libero arbitrio. quod quale sit et cur mihi uita patiuntur, dixi aliquid in libris illis de libero arbitrio. quod quale sit et cur mihi in ista, quam habemus in manibus, quaestione non sufficiat, intimabo et eum ipsum de tertio libro locum secerptum his litteris inseram. nam ita se habet: de cruciatibus autem corporis, quibus affliguntur paruuli, quorum per aetatem nulla peccata sunt, si animae, quibus animantur, non prius quam ipsi homines esse coeperunt, maior querela et quasi misericors deponi solet, cum dicitur: quid mali fecerunt, ut ista paterentur? quasi possit esse innocentiae meritum, antequam quisque nocere aliquid possit! cum autem boni aliquid operatur deus in emendatione maiorum, cum paruulorum suorum, qui eis cari sunt, doloribus ac mortibus flagellantur, cur ista non fiant, si temporalibus incommodis emendati rectius elegerint uiuere, aut excusati
Abbreviated transcription (Latin):
unosalib: ductũ appara in grandibus quorum non nulli tamtardi&ob
u osisunt ut ne prima quidem discere litterarũ eliment pͥotuerin
Quidamuero tantaesunt fatuitatis ut non multum apecoribus differant quos muriones uulgo uo
cant. Respondetur fortasse corpora hoc faciunt sed numquid secundũ hanc senten¬
tentiam quã diffundi uoluimus anima sibi corpus elegit & inelegendo cũ falle¬
retur errauit aut cum in corpꝰ cogere t᷑ intrare necessitate nascendi alia sa¬
pora p̃occupantibus animarum turbis ipsa aliud non inuenit & sicut in expectau¬
lo alio locoita carne non quam uoluit sedquam uoluit occupauit. Numquid heo
& talia possimus dicere Velsentire debemus doce igitur quidsentire quid dicera
debeamus ut const& nob̵ratio nouarũ animarũ singulis corporib singillatinꝗ
factarũ Ego quidem nonde ingenus s̃ saltim depoenis paruulorum quas in hac

Expanded text:
naturalibus ductum apparet in grandibus, quorum nonnulli tam tardi et naturalibus ductum apparet in grandibus, quorum nonnulli tam tardi et obliuiosi sunt, ut ne prima quidem discere litterarum elementa potuerint, quidam uero tantae sunt fatuitatis, ut non multum a pecoribus difcant. respondetur fortasse: \'corpora hoc faciunt\'. sed numquid secundum hanc sententiam, quam defendi uolumus, anima sibi corpus elegit et in eligendo, cum falleretur, errauit ? aut, cum in corpus cogeretur intrare necessitate nascendi, alia corpora praeoccupantibus animarum turbis ipsa aliud non inuenit et sicut in spectaculo aliquo locum ita carnem, non quam uoluit, sed quam ualuit, occupauit? numquid haec et talia dicere possumus uel sentire debemus? doce igitur, quid sentire, quid dicere debeamus, ut constet nobis ratio nouarum animarum singulis corporibus singillatimque factarum. Ego quidem non de ingeniis sed saltem de poenis paruulorum, quas in hac