comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tate xp̃i ͦ Tribulatio. an angusti¬
a. an ꝑsecutio. an fames. an pe¬
ricł̾m. Angladius: Illos ꝑicula
non separant: nos uoluptates.
Illi cathenas baiulant innocentes
nos aurum circonferimꝰ cͥminosi.
Illi incarcerib uincti: nos intri¬
cliniis delicati. Illi in ueruo posi¬
ti. clm̃i puro corde. ⁊ sincera cogita¬
tione laudantes: nos in ip̃a forte
eccłia. de forensib calumpniis co¬
gitamus. Et cum om̃ib eqͣliter
legis data grã. gehenna. sen regna
promissa sunt: alii de cliuitiis alii
de uirtute meditant᷑. Cumq di¬
tum sit generaliter om̃b clnm̃i
deum tuum adorabis. et illi so¬
li seruies: aliis innocentia. mĩa
sine cessatione seruientib: nos
nobis adult̾os quib seruire uolu¬
mus clños eligimꝰ. Siquidem inͣ
eiuigłii sentenciam. om̃is qui fa¬
cit pecc̃m: seruus est peccati. Et re¬
uera si amator pecimie sum. si głe.
si superbie. si ambitionis. aut pon¬
pe. dum illis om̃e stuclium moe

Expanded text:
tate Christi: tribulatio, an angustitate Christi: tribulatio, an angustiae, an persecutio, an fames, an periculum, an gladius ? Illos pericula non separant, nos voluptates. Illi catenas bajulant innocentes: nos aurum circumferimus criminosi. Illi in carceribus vincti: nos in tricliniis delicati. Illi in nervo positi Deum puro corde et sincera cogitatione laudantes: nos in ipsa forte Ecclesia de forensibus calumniis cogitamus; et cum omnibus aequaliter legis data sit gratia, gehenna, seu coeli regna promissa sint, alii de divitiis, alii de virtutibus meditantur. Cumque dictum sit generaliter omnibus: Deum tuum adorabis, et illi soli servies : aliis innocentia, misersine cessatione servientibus: nos nobis adulteros, quibus servire volumus, eligimus. Siquidem juxta Evangelii sententiam: Omnis qui facit peccatum, servus est peccati . Et revera si amator pecuniae sum, si gloriae, si superbiae, si ambitionis aut pompae: dum illi omne studium meae
Abbreviated transcription (Latin):
imusquisq qd̃ uelit. ego inte¬
rim de me ꝓ sensus mei parui¬
tate iulicam. Melius est cõfun¬
di coram pecc̃orib suꝑ terrã. qm
coram angłis sanctis in celo. uel
uoluerit demonstrare. Ysayas
uuir in sua gente: nobilissimus
qui socer er echie regis fuisse re¬
fertur. iussu dei deposito cilicio ⁊̃¬
cepti pridore deterritus est quoui¬
nus dei imperium sequeretuꝵ:
qr uichil honestius ẽẽ hõi. ꝙͣ cre¬
atori suo parere iuclicabat. Ioħs
quoq bastista nobilis. ⁊ in car¬
ne et in spũ natus cilicium apu.¬
eriua in habitum. ⁊ locustas e¬
legit ad cibum. qui nec peccati
conscrentia. nec paupertatis in¬
opia. ad huiꝰ głam oneris. s so
sola futuri scłi beatitudine tra
stulti ⁊ mutiles ⁊ teniuis fidei ar¬
guuntur. Non sunt contligne
passiones huius temporis: ad fu¬
turam gł̾am que reuelabitur ĩ
nobrs. Inde paulus oculo mentis
sutura mentis contemplans di¬
cebat. Qui nos separabit a kari¬

Expanded text:
unusquisque quod velit: ergo inteunusquisque quod velit: ergo interim de me pro sensus mei parvitate judicavi melius esse confundi coram peccatoribus super terram, quam coram angelis sanctis in coelo, vel voluerit demonstrare. Isaias vir in sua gente nobilissimus, qui socer regis Ezechiae fuisse refertur, jussu Dei deposito cilicio nuaecepti pudore deterritus est, quo minus Dei imperium sequeretur: quia nihil honestius esse homini, quam Creatori suo parere, judicabat. Joannes quoque Baptista, nobilis et in carne et in spiritu natus, cilicium a pueritia in habitum, et locustas elegit in cibum: qui nec peccati conscientia, nec paupertatis inopia, ad hujus gloriam oneris, sed sola futuri saeculi beatitudine trahstulti et inutiles et tenuis fidei arguuntur. Non sunt condignae passiones hujus temporis ad futuram gloriam quae revelabitur in nobis . Inde Paulus, oculo mentis futura contemplans, dicebat: Qui nos separabit a chari
Abbreviated transcription (Latin):
uite gloria: presentis uite in¬
cornodis comparat᷑ xp̃ians
uexala crricis. sunt delicie. Ero¬
miserus reportant᷑. In m̃aclaᷤ¬
se: uiri fortes obprobria sciũt
portare^ mimera. Pauꝑtatis ñ
nobilitati futuroꝵ beatitudo
ꝓmittur. Retrahitur quidem
uerecundia senatoremi ne seqͣ¬
tur pauperem xp̃m. Sed audiat
a xpisto. qui me confusus fu̾it
et m̾a u̾ba in generatione hac
adultera ⁊ peccatͥce: et filius
hormuis confundet eum in gła
patris cum angłis sanctis. Tur¬
pe est inter parentes senatores
bus ẽẽ contemptum. Displicet
amicis : si p᷑ ambitiosi habitus
cultus. plebeia. o ignobilia in¬
dumenta mutentur. S si hõib
mo. Qm̃ tlñs clissipat ossa corũ
qui hominib placent: confusi
sunt qm̃ deus spreuit cos. Qmͣ¬
tum bona est humana osfensio.
per qmͣ inuenitur seruitus xp̃i
tantum ꝑuitiosa est amicitia. q̃
dei p̾stat osfensam. sicut scrip¬
tum est. Quicunq uolu̾erit
amicus fieri huic mudo: im¬
micus dei constituetur. Dicat

Expanded text:
vitae gloria praesentis vitae incommodis comparatur. Christianis vexilla crucis sunt deliciae: tromiseriis reportantur. In nostra classe viri fortes opprobria sciunt portare, non munera. Paupertati, non nobilitati, futurorum beatitudo promittitur. Retrahit quidem verecundia senatorem, ne sequatur pauperem Christum, sed audiat a Christo: Qui me confusus fuerit, et mea verba in generatione hac adultera et peccatrice: et Filius hominis confundet eum in gloria Patris sui cum angelis sanctis . Turpe est inter parentes senatores bus esse contentum. Displicet amicis, si post ambitiosi habitus cultum, plebeia et ignobilia indumenta mutentur. Sed si hominibus mo: Quoniam Deus dissipat ossa eorum, qui hominibus placent: confusi sunt, quoniam Deus sprevit eos . Quantum bona est humana offensio, per quam invenitur servitus Christi: tantum perniciosa est amicitia, quae Dei praestat offensam, sicut scriptum est: Qui voluerit amicus fieri hujus mundi, inimicus Dei constituetur . Dicat
Abbreviated transcription (Latin):
tritur. Flaminica quoq umꝰ
mariti uxor eligitur. Ad tau¬
ri egyptii sacra semel maritꝰ
assumitur. Ut omitam uir¬
gines ueste ⁊apollinis. iuno¬
nerue. que perpetua sacerdo¬
tii uirginitate marcescunt. stͥ¬
gam breuiter reginam cartha¬
ginis que magis ardere uolu¬
it. qmͣ hyarde regi nubere. ⁊
hasdrubal̾ uxorem que appre¬
hensis utͣq manu lib̾is. ĩ sub¬
iectum se p̾cipitauit incẽdiũ.
ne pridincie dampna semiret.
et lucretiam que amissa głia
castitatis noluit pollute consci¬
entie suꝑuenire. Ac ne mulia
lorigo sermone contexam. que
potes ce pͥmo contͣ ioninanũ
uolumine in odificationem tu¬
am sumere. unum tantũ quod
in patͥa tua gestum est repetã.

Expanded text:
ttitur, flaminica quoque unius ttitur, flaminica quoque unius mariti uxor eligitur, ad tauri Aegyptii sacra semel maritus adsumitur, ut omittam uirgines Uestae et Apollinis Iunoneruae, quae perpetua sacerdotii uirginitate marcescunt. stringam breuiter reginam Carthaginis, quae magis ardere uoluit quam Iarbae regi nubere, et Hasdrubalis uxorem, quae adprehensis utraque manu liberis in subiectum se praecipitauit incendium, ne pudicitiae damna sentiret, et Lucretiam, quae amissa gloria castitatis noluit pollutae conscientiae superuiuere. ac ne multa longo sermone contexam, quae potes de primo contra Iouinianum uolumine in aedificationem tuam sumere, unum tantum, quod in patria tua gestum est, repetam,
Abbreviated transcription (Latin):
gentiam. Quam ex duabus
eligimus uoluntatem : qd̾ ma¬
gis uult. et quod ꝑ se bonuni
est. an quod mali comparatio¬
ne fit leuius. et quodam mo¬
do nec bonum est quia p̾fert᷑
malo: Ergo qui eligimus qd̃
apostolus non uult. sed uelle cõ¬
pellitur. ino ad qͥescit det̾iora
cupientib. non apłi s nrãm
sacimus uoluntatem. Legimꝰ
in ueteri testamento pontifi¬
ces semel maritos. et filias sa¬
cerdotum si uidue fuerint. ue¬
sci debere de sacerdotalib cibis.
mortius ꝙ sicut patri ⁊ matri.
sic exibendum inferiarum offi¬
cium. Sin autem alios uiros ac¬
ceperint. alienas ⁊ a paire ⁊ a sa¬
crifitiis fieri et inter exteruas
debere reputari. Quod quidẽ
obseruat et gentilitas in con¬
dempnationem nr̃i si ħ nõ ex¬
hibeat ueritas xp̃o quod tri¬
buit mandatum diabolo qͥ
⁊ castitatem repperit ꝑditricẽ.
Hierophanta apud athenias
eiurat uirum. ⁊ et̾na debilita¬
te fit castus. flamen unius
uxoris. ad sacerdotium admi¬

Expanded text:
gentiam. quam e duabus gentiam. quam e duabus eligimus uoluntatem ? quod magis uult et quod per se bonum est, an quod mali conparatione fit leuius et quodam modo nec bonum est, quia praefertur malo? ergo, qui eligimus, quod apostolus non uult, sed uelle conpellitur, immo adquiescit deteriora cupientibus, non apostoli sed nostram facimus uoluntatem. legimus in ueteri testamento pontifices semel maritos et filias sacerdotum, si uiduae fuerint, uesci debere de sacerdotalibus cibis mortuisque sicut patri et matri sic exhibendum inferiarum officium, sin autem alios uiros acceperint, alienas et a patre et a sacrificiis fieri et inter externas debere reputari. Quod quidem obseruat et gentilitas in condemnationem nostri, si hoc non exhibeat ueritas Christo, quod tribuit mendacium diabolo, qui et castitatem repperit perditricem. hierophanta apud Athenas eiurat uirum et aeterna debilitate fit castus, flamen unius uxoris ad sacerdotium admi
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ laicus tenetur mandato ꝑ qd̵
ad sacerdotium ꝑuenit. Aliud ẽ
uelle. ut concedat scd̾a matrimo¬
nia. Mee est incontinentie. nõ
illius uoluntatis. Uult esse om̃s
sicut se ipm. ⁊ ea cogitare que d̾i
sunt: et solutos neqͣꝙͣ ultra alli¬
gari. sed si labentes ꝑ inconti¬
nentiam ad baratrum stupri
uiderit ꝑuenire: digamie por¬
rigit manum. ut cum unan
magis qmͣ cum pluribus uo¬
lutentur. Quod neqͣqm᷑ am̃a¬
re dictum ⁊ contra apłi regu¬
lam. sccłs nuptiator exaudrat
Due enim sunt apłi uolun¬
tates. Una qua p̾cipit. dico aũ
in nuptis ⁊ uiduis. bonum ẽ
illis si sic ꝑmanserint sieut e¬
go. Alt̾a qua indulget. Si aũ
non se continent. nubãt. Me¬
lius est enim nubere quã uri
Primum quid uelit. deinde qͥd
cogatur uelle. demonstrat. Wl̃t
uos ꝑmanere post nuptias sic̃
se ip̃m̃. ⁊ ꝓposite beatitudinis
ponit exemplum.Om autem
nos uiderit nolle qd̃ ip̃e uult:
incontinentie nr̃e tribuit incll̾¬

Expanded text:
et laicus tenetur mandato, per quod et laicus tenetur mandato, per quod ad sacerdotium peruenit. Aliud est, d cogitur uelle. ut concedat secunda matrimonia, meae est incontinentiae, non illius uoluntatis. uult esse omnes sicut se ipsum et ea cogitare, quae dei sunt, et solutos nequaquam ultra alligari. sed, si labentes per incontinentiam ad baratrum stupri uiderit peruenire, digamiae porrigit manum, ut cum una magis quam cum pluribus uolutentur. quod nequaquam amare dictum et contra apostoli regulam secundus nuptiator exaudiat. duae emm sunt apostoli uoluntates: una, qua praecipit: dico autem innuptis et uiduis: bonum est illis, si sic permanserint sicut ego, altera, qua indulget: si autem non se continent, nubant; melius est enim nubere quam uri. primum, quid uelit, deinde, quid cogatur uelle, demonstrat. uult nos permanere post nuptias sicut se ipsum et propositae beatitudinis apostoli ponit exemplum. sin autem nos uiderit nolle, quod ipse uult, incontinentiae nostrae tribuit indul
Abbreviated transcription (Latin):
tes scribeq consumerent. Si ergo
apłs pauperes uiduas eas tũ que
adolescentule sunt. ⁊ nulla debili¬
tate franguntur. cogit suis ma¬
nibus laborare ne grauetur eccle¬
sia. ⁊ possit anus uidua sustenta¬
re. qua excusatione urit᷑. que o¬
pib mundi asfluit. que potest
etiam miistrare. ⁊ de iniquo mã¬
mona facere sibi amicos qui pos¬
fint eam in eterna recipere tab̾¬
nacula : Simulq confidera ꝙ ui¬
dua non eligatur nisi unius ui¬
ri uxor. et nos putabamꝰ sacerdo¬
tum hoc tm̃ ẽẽ pͥuilegium. ut ñ
adimitat᷑ ad altare nisi qui unã
habuit uxorem. Non solum e¬
nim ab offitio sacerdotii digamꝰ
excluditur. s ab elemosina eccł̃ie
dum indigna putat᷑ stirpe que ad
scła coniugia deuoluta est. qͣnꝙͣ
in lege sacerdotali teneat᷑ ⁊ laicus.
qui talem se p̾bere debet ut possit
eligi in sacerdotium. non enĩ eli¬
gitur si digamus fuerit. Porro
eliguntur ex laicis saterdõtes. gͦ

Expanded text:
tes scribaeque consumerent. si ergo tes scribaeque consumerent. si ergo apostolus pauperes uiduas — eas tamen, quae adulescentulae sunt et nulla debilitate franguntur – cogit suis manibus laborare, ne grauetur ecclesia et possit anus uiduas sustentare, qua excusatione utitur, quae opibus mundi affluit, quae potest etiam aliis ministrare et de iniquo mamona facere sibi amicos, qui possint eam in aeterna suscipere tabernacula? simulque considera, quod uidua non eligatur nisi unius uiri uxor. et nos putabamus sacerdotum hoc tantum esse priuilegium, ut non admittatur ad altare, nisi qui unam habuerit uxorem. non solum enim ab officio sacerdotali digamus excluditur, sed et ab elemosyna ecclesiae, dum indigna putatur stipe, quae ad secunda coniugia deuoluta est. quamquam in lege sacerdotali teneatur et laicus, qui talem se praebere debet, ut possit eligi in sacerdotium. non enim eligitur, si digamus fuerit, porro eliguntur ex laicis sacerdotes: ergo
Abbreviated transcription (Latin):
exceptis his quas excusat infir¬
mitas. uł suo labori uł lib̃orum
ac ꝓpinquorum ministerio dele¬
gari. Honor autẽ inpresentiar̃
uł pro elemosina uł pro min̾e
accipitur ut est illud. Prb̾i du¬
plici honore digni habeantur. ma¬
xime qui laborant in uerbo ⁊ in
doctͥna. Et in euͣngłio dñs dis¬
serit mandatum legis. in qͦ di¬
cit᷑. honora patrem tuum ⁊ ma¬
trem tuam non in u̾borum sono
qui inopiam parentum cassa po¬
test adulatione frustrari. s in
inctus neccessariis ministrandis
debere intelligi. Iubente em̃ deo
ut filii alerent parentes pauꝑe¬
es. et redderent benefitia sembz
que paruuli acceꝑant. scribe ⁊ pha¬
risei e contͣrio docebant filios ut
parentib responderent. Corban.
hoc est donum quod altari pollici¬
tus sum. ⁊ in templi dona promisi.
si tu a me acceperis cibos. uertet᷑
in tuum refrigerium. atq ita fi¬
ebat ut egentibz patre ⁊ matre sa¬
cͥfitium offerrent filii qd̃ sacerdo¬

Expanded text:
exceptis his, quas excusat infirexceptis his, quas excusat infirmitas, uel suo labori uel liberorum ac propinquorum ministerio deligari. honor autem inpraesentiarum uel pro elemosyna uel pro munere accipitur, ut est illud: presbyteri duplici honore dignis habeantur, maxime, qui laborant in uerbo et doctrina. et in euangelio dominus disserit mandatum legis, in quo dicitur: honora patrem tuum et matrem tua m, non in uerborum sono, qui inopiam parentum cassa potest adulatione frustrari, sed in uictus necessariis ministrandis debere intellegi. iubente enim deo, ut filii alerent parentes pauperes et redderent beneficia senibus, quae paruuli acceperant, scribae et pharisaei e contrario docebant filios, ut parentibus responderent: \'corban, hoc est donum, quod altari pollicitus sum et in templi dona promisi, si tu a me acceperis cibos, uertetur in tuum refrigerium\'. atque ita fiebat, ut egentibus patre et matre sacrificium offerrent filii, quod sacerdo
Abbreviated transcription (Latin):
Q uod ne contempnat᷑ ut ho¬
minis. spẽ sancti auctoritate cõ¬
firmat. ut non indulgens ho
diatur. Nec sibi in eo annorũ
puellarũ debet uidua blandiri
qd̃ non niꝰ sexagenarie electi¬
orrem p̾cepit. Neq enũ innup¬
tas uł iuuenculas cogit ut nu¬
bant. qui de nuptis quoq loqͥ¬
tur. tempus breue est. superest.
ut qui habent uxores. sic sint qͣi
non habeant. S de hiis uiduis
disputat que suoꝵ nutͥrmtur a¬
limentis. que filiorum ⁊ nepo¬
tum ceruicib imponunt᷑. Qͥ¬
b imꝑat ut discant domũ su¬
am colere. ⁊ remimerare paren¬
tes. ⁊ susficienter eis tͥbuere ut
non grauetur eccł̃ia. ⁊ possit cer¬
tis donis ministrare. de quibus
scͥptum est. Honora uidrias q̃
uere uidue sunt. ħ est que om¬
ni suorum auxilio destitute. q̃
manib suis laborare non pos¬
sunt. qͣs paupertas debilitat. e¬
tas q esficit. quibz deus spes est
et om̃e opus orõ. Ex quo intel¬
ligi datur adolescentulas. uidua ᷤ

Expanded text:
quod, ne contemnatur ut hoquod, ne contemnatur ut hominis, spiritus sancti auctoritate confirmat, ut non indulgens homdiatur. nec sibi in eo annorum puellarium debet uidua blandiri, quod non minus sexagenariae electionem praecipit. neque enim innuptas uel iuuenculas cogit, ut nubant, qui de nuptis quoque loquitur: t e mpus breue est; superest, ut et, qui habent uxores, sic sint, quasi non habeant, sed de his uiduis disputat, quae suorum nutriuntur alimentis, quae filiorum et nepotum ceruicibus inponuntur. quibus imperat, ut discant domum suam colere et remunerari parentes et sufficienter eis tribuere, ut non grauetur ecclesia et possit certis uiduis ministrare, de quibus scriptum est: honora uiduas, quae uere uiduae sunt, hoc est, quae omni suorum auxilio destitutae, quae manibus suis laborare non possunt, quas paupertas debilitat aetasque conficit, quibus deus spes est et omne opus oratio. ex quo intellegi datur adulescentulas uiduas
Abbreviated transcription (Latin):
logo sp̃m dĩ habeam. Et in ħ
epsarum. uiuente uiro muli¬
er alligata est.⁊ mortuo solu¬
ta. Ergo matͥmonium uincu¬
lum est. ⁊ uiduitas solutio. u¬
ror alligata est uiro. ⁊ uir alli¬
gatus est uxori. in tm̃ ut sui
corporis non habeant potestatẽ.
et alterutrum debitum reddãt
nec possint habere pudicitie li¬
bertatem: qui serriunt domi¬
natui nuptiarum. Quodq ad¬
didit tm̃ in dũo. amputat et¬
hincoꝵ coniugia de quib ⁊ in a¬
lio loco dixerat. Nolite iugũ
ducere cum infidelib. Que e¬
min participario iusticie cũ ini¬
quitate : arit que societas luci
cum tenebris Que conuenti
o xp̃i ad belial : Aut que parᷤ fide¬
li cum infideli Qui consensus
templo dei cum ydolis:Ne sci¬
licet aremus in boue ⁊ asino ne
tunita nuptialis uario sit tex¬
ta sub tegine. Exemploq tu¬
lit quod conresserat. et quasi pe¬
niteat eum sententie sue retra¬
hit. beatior erit si sic ꝑmanserit.
suiq ħ magis dicit esse consilii.

Expanded text:
go spiritum dei habeam. et in hoepistularum. uiuente uiro mulier alligata est et mortuo soluta. ergo matrimonium uinculum est et uiduitas solutio. uxor alligata est uiro et uir alligatus uxori in tantum, ut sui corporis non habeant potestatem et alterutrum debitum reddant nec possint habere pudicitiae libertatem, qui seruiunt dominatui nuptiarum. quodque addidit: tantum in domino, amputat ethnicorum coniugia, de quibus et in alio loco dixerat: nolite iugum ducere cum infidelibus. quae enim participatio iustitiae cum iniquitate aut quae societas luci cum tenebris? quae conuentio Christi ad Belial aut quae pars fideli cum intemplo Dei cum idolis ? Ne scilicet aremus in bove, et asino : ne tunica nuptialis, vario sit texta subtegmine. Extemploque tollit quod conniteat eum sententiae suae, retrahit: b e a tior erit, si sic permanserit, suique hoc magis dicit esse consilii.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ diabolo. S ad corrinthios ta¬
le quid loquit᷑. Dico autem ĩ¬
nuptis ⁊ uiduis. Bonum ẽ ie
si sic ꝑmanserint urego. Si aũ
non se continent. nubant. Me
uri ͦ Alioqͥm absolutum bonũ
est. ⁊ sine comparatione peroris.
non ligatum. nec seruum sed
lib̾m. cogitantem que dei sunt.
non ea que uxoris. Et ꝓtinus
in consequentib. Mulier inqͥt
alligata est uiro qmͣdiu uir e¬
ius uiuit. Quod si dormierit
uir eius lib̾ata est. eui uult¬

Expanded text:
quam diabolo. sed et ad Corinthios taquam diabolo. sed et ad Corinthios tale quid loquitur: dico autem innuptis et uiduis: bonum est illis, si sic permanserint ut ego. si autem non se continent, uri. 5. Alioquin absolutum bonum est, et sine comparatione pejoris, non ligatum; nec servum, sed liberum; cogitantem ea quae Dei sunt, non ea quae uxoris. Et protinus in consequentibus: Mulier, inquit, alligata est viro, quamdiu vir ejus vivit; quod si dormierit vir ejus, lib
Abbreviated transcription (Latin):
tres samilias esse. Qre obstrͦ s
Qͥ a multo tołabilius est diga¬
mum eẽ. qmͣ scortum. scd̾m ha¬
bere uirum: qmͣ plures adrilte¬
ros. In altero enim miseriarũ
corsolatio. in altero pena pecrati¬
est. Sequit᷑. ⁊ sallam occasio¬
nem dare adu̾sario maledisti
graçia. In quo breui accincto¬
q p̾cepta multa simul moni¬
ta cortinent᷑. ne ꝓpositum in¬
dux ex quisitior cutus infamet
ne ccłoꝵ nuribus ⁊ hilaritate
uultus. iiienũ post se greges
trahat. ne aliud uerbo aliud
habitu polliceatur. ⁊ conueni¬
at ei uersitulus ille uulgatꝰ.
Risit. ⁊ arguto quidẽ. ⁊ ꝓmisit
occello. Atq ut om̃s nuben¬
di causas breui sermone cõ¬
cluderet. cur hoc p̾cepisset ostn̾¬
dit dicens. tam̃ enĩ quedã a¬
bierunt retro post sathanam.
Ideo ergo sccła. ⁊ si neccesse est
tercia incontinentib aperit
matͥmonia. ut a sathana abs¬
trahat ut magis mulierẽ qͣli¬
cunq uiro iunctam faciat ẽẽ

Expanded text:
tres familias esse: quare, obsecro ? tres familias esse: quare, obsecro ? quia multo tolerabilius est digamum esse quam scortum, secundum habere uirum quam plures adulteros. in altero enim miseriarum coest. Sequitur: Nullam occasionem dare adversario maledicti gratia; in quo brevi accinctoque praecepto, multa simul monita continentur. Ne propositum viduae exquisitior cune oculorum nutibus et hilaritate uultus iuuenum post se greges trahat, ne aliud uerbo, aliud habitu polliceatur et conueniat ei uersiculus ille uulgatus: risit et arguto quiddam promisit ocello. atque ut omnes nubendi causas breui sermone concluderet, cur hoc praecepisset, ostendit dicens: iam enim quaedam abierunt retro post satanan. ideo ergo secunda et, si necesse est, tertia incontinentibus aperit matrimonia, ut a satana abstrahat, ut magis mulierem qualicumque uiro iunctam faciat esse .
Abbreviated transcription (Latin):
dici solet unguem in ꝑtem alt̃¬
am declinare. Supͣ scͥꝑserat qͣiis ui¬
dua esse deberet. Miius uiri uxor
que libos educauit. que in bouis
operibrs habuit testimoniũ. q̃ tͥ¬
bulantib de sua sub̾a subiini¬
stiauit. duꝰ spes deus est. et que
ꝑrnanet in obsecratione ⁊ or̃oni¬
bus nocte ac die. Postꝙ̃ iungit qͣ¬
ria. que autem in deliciis ẽ in¬
uens. mortua est. Statimq ⁊
ores autem uiduas deuita. q̃
cum laciuierint in xp̃o. nube̾
uolunt. habentes dampnatrẽm
qd̃ pͥmam fidem irritam fece¬
runt. Propt̾ has gͥ que for¬
nicate sunt in iniuriam uiri
acoyciN. Grecus sermo signisi
ferens biganniam fornicationi.
secundum indulgentiam dũ¬
taxat. non scd̃m imꝑium sił¬
q singula testimonii uerba
trastanda sunt. Uolo inqͥt ado¬
lescentulas nubere. Ceir queso:
Qͥa nolo adolesçentulas fornica¬
ri. Procreare filios. Qmͣ obcau¬
sam: Ne metu partus. ex adul¬
terio filios necare cogantur. Ma¬

Expanded text:
dici solet, unguem in partem altedici solet, unguem in partem alteram declinare. supra scripserat, qualis uidua esse deberet: unius uiri uxor, quae liberos educauit, quae in bonis operibus habuit testimonium, quae tribulantibus de sua substantiola ministrauit, cuius spes deus est et quae permanet in obsecratione et orationibus nocte ac die. post quae iungit contraria: quae autem deliciis est, uiuens mortua est. statimque iores autem uiduas deuita, quae, cum lasciuierint in Christo, nubere uolunt habentes - damnationem, quod primam fidem irritam fecerunt. propter has igitur, quae fornicatae sunt in iniuriam uiri ιάσουσιν Graecus sermo significferens digamiam fornicationi, secundum indulgentiam dumtaxat, non secundum imperium. Simulque singula testimonii uerba tractanda sunt. uolo, inquit, adulescentulas nubere: cur, quaeso? quia nolo adulescentulas fornicari. procreare filios: quam ob causam? ne metu partus ex adulterio filios necare cogantur. ma
Abbreviated transcription (Latin):
perentiam suam faciunt. indeã¬
tur facere desid̾io lib̾orum. S
quid ego quasi ad retuactantem¬
loquor. cum audiam cam mul¬
tos paratii protos. eccłie uitare
p̾silio. quos certatim diabolus
infłãmat. ut indue nr̃e casti¬
tatem probent. qmͣ et nobilitas
et forma. ⁊ etas. ⁊ opes. faciunt
crinctis appetibilem. ut ꝙͣto pl¬
la seint que impugnant pudi¬
ciciam. tanto uictoitis maiora
sint p̾mia. Et quia nobis de
portũ egredientib. quasi qui¬
dam scopulus opponit᷑. ne possi¬
mus ad pelagi tura decurrere
⁊ apłi pauli scribentis ad tẏmo¬
theum profertur auctoritatis
in qua de uiduis disputans ait
uolo autem iumores nubete.
filios procieare. matros famili¬
as eẽ. ulłam occasionem dare ad¬
u̾sarro maledci gracia. iam eñi
quedam abierunt retro post sa¬
thanam. oportet pͥmum. sensum
tractare p̾cepti.⁊ omnem loci
huius continentiam diseutere
atq ita apłicis uestigiis iusisten¬
tem. ne transuer sum quidem ut

Expanded text:
perantiam suam faciunt, uideanperantiam suam faciunt, uideantur facere desiderio liberorum. sed quid ego quasi ad retractantemloquor, cum audiam eam multos palatii procos ecclesiae uitare praesidio, quos certatim diabolus inflammat, ut uiduae nostrae castitatem probet, quam et nobilitas et forma et aetas et opes faciunt cunctis appetibilem, ut, quanto plura sunt, quae inpugnant pudicitiam, tanto uictricis maiora sint praemia ? Et quia nobis de portu egredientibus quasi quidam scopulus opponitur, ne possimus ad pelagi tuta decurrere, et apostoli Pauli scribentis ad Timotheum profertur auctoritas, in qua de uiduis disputans ait: uolo autem iuniores nubere, filios procreare, matres familias esse, nullam occasionem dare aduersario maledicti gratia; iam enim quaedam abierunt retro post satanan, oportet primum sensum tractare praecepti et omnem loci huius continentiam discutere atque ita apostolicis uestigiis insistentem ne. transuersum quidem, ut
Abbreviated transcription (Latin):
uarios testimonioꝵ flores in
unam. pridicitie coronam texui¬
mus. Nunc ad agerunciam
nobis sermo est. que quodã ua¬
ticinio futuroꝵ. ac dei p̾siden¬
tis auxlio nomen accepit. Qm
auie. matris. amiteq. probata¬
rum in xp̃o fecuinarũ. nobił
curba circunstat. quarũ auia.
serierans. annam nobis filiam
phanuelis de euuͣgłio reculit.
Bengna mater. qrͣtum ⁊ de¬
num: centenario uirginium
choro cingnur. Soror celerim
patͥs ageruncie que ꝑuulam
nutriuit infantem. et in suo
natam suscepit gremio. ꝑ an¬
nos .xx. mariti solatio destitu¬
ta. erudit  neptem. quod a
matre didicit. Hec breui sermo¬
ne ꝑstrtxi. ut ostendam adoles¬
laudandam eẽ si tͥbuat: qmͣ om¬
nib execrandam. si negare tẽp̃¬
tauerit. Presertim cũ postuus
eius fimpliciꝰ. nomien ꝑatͥs refat.
et nulla sit excusatio deserte ac
sine hetede domus. sub quorum
patrocinio interdum sibi libido
blanditur. ut quod ꝓpt̾ intem¬

Expanded text:
uarios testimoniorum flores in uarios testimoniorum flores in unam pudicitiae coronam texuimus. nunc ad Geruchiam nobis sermo est, quae quodam uaticinio futurorum ac dei praesidentis auxilio nomen accepit, quam auiae et matris amitaeque, probatarum in Christo feminarum, nobilis turba circumstat: quarum auia uidua perseuerans Annam nobis, filiam Fanuhelis, de euangelio retulit, Benigna mater quartum et denum centenario uirginum choro cingitur, soror Celerini, patris Geruchiae, quae paruulam nutriuit infantem et in suo natam suscepit gremio, per annos uiginti mariti solacio destituta erudit neptem, quod a matre didicit. Haec breui sermone perstrinxi, ut ostendam aduleslaudandam esse, si tribuat, quam omnibus exsecrandam, si negare temptauerit, praesertim cum postumus eius Simplicius nomen patris referat et nulla sit excusatio desertae ac sine herede domus, sub quorum patrocinio interdum sibi libido blanditur, ut, quod propter intem
Abbreviated transcription (Latin):
quo pleritudo perfectionis ad¬
uenit. aliud fuit legis. aliud
stis qr dictum est antiquisne
occiderent. Ego autem perfe¬
ctiora precipio. Que in ordi¬
ne erumgłii cligesta: suo lo¬
co lector inueniet. Ex quo em̃
filius clei. filius hominis factus
est: ex quo uetus fermentum
iudaice tradictioris est factũ
notia compersio. ex quo agnꝰ
non in figura. s in ueritate
comeditur. ex quo scd̾m apłm
uetera transierunt. et facta
sunt omina noua. ex quo iͦs¬
sum est ymaginem terreni
horninis deponere. et assume¬
re formam celestis. ex quo cõ¬
mortui uiuimus: ex co urtu¬
tibus conresurreximus in xp̃o.¬
Ad Igerenciam de cho¬
nogoaia
Quetere ma nouam semi¬
tam᷑ querimus. et in antiqua
decͥta q materia. rudem artis
exrogitemus elegantiam. ut nͦ
eadem sint. ⁊ eadem sint. Unũ
iter ad ꝑueniend̾ quo cupias
multa compendia ħt̃. Sepead
uiduas scrapsimus. ⁊ in exor¬
tatione earum multa de scͥptu¬
ris sanctis exm̃pla repetentes.

Expanded text:
quo plenitudo perfectionis adquo plenitudo perfectionis advenit: aliud fuit legis, aliud stis quia dictum est antiquis , ne occiderent: ego autem perfectiora praecipio, quae in ordine Evangelii digesta suo loco lector inveniet. Ex quo enim Filius Dei, filius hominis factus est: ex quo vetus fermentum Judaicae traditionis est factunova conspersio, ex quo agnus non in figura, sed in veritate comeditur, ex quo secundum Apostolum vetera transierunt, et facta sunt omnia nova, ex quo jussum est imaginem terreni hominis deponere, et assumere formam coelestis, ex quo commortui sumus, ex quo virtutibus consurreximus in AD GERUCHIAM DE MONOGAMIA. In ueteri uia nouam semitam quaerimus et in antiqua detritaque materia rudem artis excogitamus elegantiam, ut nec eadem sint et eadem sint. unum iter et perueniendi, quo cupias, multa conpendia. saepe ad uiduas scripsimus et in exhortatione earum multa de scripturis sanctis exempla repetentes
Abbreviated transcription (Latin):
lor hoc iure te mala malis red¬
dere. et cum iurantib iurare de¬
bere: quod aliquando iurauit do¬
minus. aut malis inala restituit.
Scio pͥmum non ominia nobis
conuenire seruis. que cdño con¬
uenerunt: ne in comparatione
famsoꝵ clñi uideatur iniuria. Ali¬
oquim forsitan reclamare incipi¬
mus cur non e uirginibz. sed
de mulieribus generamur: aut
cur mortui nr̃i clie tercia non re¬
surgunt. Iurauit scio sepe dñs
qui nos nirare piohibut. nͦ sta¬
tim ex hoc temere blasphemare
debemus. quod alios uetuerit ꝙ
ip̃e faciebat. quia dici nobis po¬
test. Iurauit clñs quasi tlñs. qũẽ
iurare nemo prohibebat. uobis
quasi seruns irare non licet. qͥ
uerum ne in exemplo eius scan¬
dalum patiamur: ex quo tempo¬
re nos iurare noluit. noc ip̃e ui¬
rauit. Equaliter de iuramenti
causa breui sermone satisfcm
est: ita etiam ad uinclicte ne¬
gotium. hunc eundem sensrĩ
facile perspice. posse susficere. qr
aliud nunc tempus gracie in

Expanded text:
lor, hoc jure te mala malis redlor, hoc jure te mala malis reddere, et cum jurantibus jurare debere, quod aliquando juravit Dominus, aut mala malis restituit. Scio primum non omnia nobis convenire servis, quae Domino conveniunt, ne in comparatione famulorum, Domini videatur injuria. Alioquin forsitan reclamare incipiamus: cur non de virginibus, sed de mulieribus generamur? Aut cur mortui nostri die tertia non resurgunt? Juravit, scio, saepe Dominus, qui nos jurare prohibuit, nec statim ex hoc temere blasphemare debemus eum, qui alios vetuerit quod ipse faciebat: quia dici nobis potest, juravit Dominus quasi Dominus, quem jurare nemo prohibebat: nobis quasi servis jurare non licet, qui Verum ne in ejus exemplo scandalum patiamur: ex quo tempore jurare nos noluit, nec ipse juravit. Et qualiter de juramenti causa brevi sermone satisfactum est: ita etiam ad vindictae negotium hunc eumdem sensum facile prospicis posse sufficere: quia aliud nunc tempus gratiae, in
Abbreviated transcription (Latin):
Qd̾ frustra a latinis inturba cõ¬
morantib imponitur. cum a gre¬
cis solitarie uiuentibus legitime
deputetur. Accipe ergo fili sermo¬
tate ⁊ ueritate qua diximus. qr
non querimꝰ hominũ głam. de¬
hoc loquim᷑ ut hismanas amici¬
cias aucupemus. nec ut nr̃e adri¬
lationis sermone. ⁊ nos alios deci¬
piamus. nec ut nos apud homi¬
nes aliquid uideamur: sed ut
apud deum. homines magna
mereantur. De questiorib autẽ
tius ut pace tua loquar: quia tͦ¬
brilentius ꝓponebas. ego simpli¬
citer respondere uolebam. quia
bellanti dextram pacis dare nõ
poteram: licet etiam p̾posterũ
forte uideatur. inde aliquid in
sine epłe retractare. S quoniam
aprid xp̃ianos non tam ordo q̃¬
ritur qmͣ profectus: pauca q̃
tibi reor fore neccessaria. credi¬
di subriectenda. donec de ceteris
que. ut assolet te mouent p̾sẽs
si iusseris cum p̾sente remota
orr ammositatis contentione
tractemus. Dixistis enim n fal¬

Expanded text:
Quod frustra a Latinis in turba comQuod frustra a Latinis in turba commorantibus imponitur, cum a Graecis solitarie viventibus legitime deputetur. Accipe ergo, fili, sermotate et veritate qua diximus: quia non quaerimus hominum gloriam, Dehoc loquimur, ut humanas amicitias aucupemur, ne nostrae adulationis sermone, et nos et alios decipiamus: nec ut nos apud homines aliquid videamur, sed ut apud Deum homines magna mereantur. X. De quaestionibus autem tuis, ut pace tua loquar, quia turbulentius proponebas, ego simpliciter respondere nolebam, quia bellanti dexteram pacis dare non poteram: licet etiam praeposterum forte videatur, inde aliquid in fine epistolae retractare. Sed quoniam apud Christianos non tam ordo quaeritur, quam profectus, pauca quae tibi reor fore necessaria, credidi subnectenda: donec de caeteris, quae ut assolent, te movent, praesens si jusseris cum praesente, remota omni animositatis contentione tractemus. Dixisti enim, ni fal
Abbreviated transcription (Latin):
tens preparatur. Consideremus
quod in hac terra hospites sumꝰ
et peregrinoꝵ more pro liebus
nouissimis habitamus. Uos enĩ
de hoc mundo non estis. tlicitirr
nobis. Quid ergo in alieno sa¬
gittamus. quid turbanur: Ne¬
mo in deteriori. ⁊ etranca patria
plus eligit possidere : qmͣ sua. de
hiis tantum sollicituł̾iem ha¬
bere debemus. et curam: que no¬
biscum transferte possimus a¬
biunt terrena gentiles quibus
celestia non debentur: concup¬
habeant. qui auctorem omni¬
um perceperunt: superest ut ac¬
ceptum in uordib deum honoeẽt
obsequiis. oꝑib colant sermo¬
ne semꝑ. ⁊ cogitatione fateant᷑.
ut in adrentu eius non concõ¬
tumacibus & contemptorib pu¬
miantur: sed cum sanctis ⁊ clm̃
timentib coronent᷑. Hoc sa ne
prudentiam tuam precor: ne
me hec putes superstitionis ali¬
cuius ꝑsuasione dictasse. ł gote
xp̃iamim uolo eẽ. non monachã
dici: et uirtutem ꝓpͥe laudis pos¬
sidere: magis qmͣ nomen alienũ

Expanded text:
e probatur. Consideremus quod in hac terra hospites sumus, et peregrinorum more pro diebus novissimis habitamus. Vos enim de hoc mundo non estis , dicitur nobis. Quid ergo in aliena satagimus? quid turbamur? Nemo in deteriori et extranea patria plus eligit possidere, quam in sua. De his tantum sollicitudinem habere debemus et curam, quae nobiscum transferre possumus. Ambiant terrena gentiles, quibus coelestia non debentur. Concuhabeant, qui auctorem omnium perceperunt. Superest, ut acceptum in corde Deum honorent obsequiis, operibus colant, sermone semper et cogitatione fateantur: ut in adventu ejus, non cum contumacibus et contemptoribus puniantur, sed cum sanctis et Deum timentibus coronentur. Hoc sane prudentiam tuam precor, ne me putes haec superstitionis alicujus persuasione dictasse. Ego te Christianum volo esse, non monachum dici, et virtutem propriae laudis possidere magis quam nomen alienum.
Abbreviated transcription (Latin):
ea que nr̃o iuditio bona probã¬
tur: apud diũ plerum repro¬
ura ⁊ ingrata uidentur. Qis
hodiẽ pat̾s abiahe exemplo in-¬
noxium uolens filium trucida¬
re. hrmano iulitio non crederet᷑
insams : E contra. quis in ta¬
ctu arche diuine iitatꝰ or̾am.
hominum sentencia dampria¬
retur : Ep̃e ephesioꝵ angelus
in apocalipsi nunctpatꝰ. qͥ caui¬
sa nominis xp̃i. passionum mł¬
tarum uictorias intͣ conscienti¬
am retinebat. quia in ip̃is pas
lum temꝑasset. ad penitentiã
reuocatur: licente scͥpt᷑ã ¶Lo¬
ui opera tua. et panentiam tu¬
am: ⁊ non qr potes sustinere ma¬
los. E habeo aduersus te pau¬
ca: qrua caritatem tuam pristi¬
nam reliquisti. Mernento un¬
de cecideris: ⁊ age penitentiam.
Consitłemus ergo ꝙͣtus casas
sit temi̾e contẽpnentis ⁊ cum¬
tanta ruma eẽ dicitur in ne¬
gligentia obsequentis. uł qmͣ
dampnationẽ except᷑os credi¬
mus ẽẽ indenotos. cum tantã

Expanded text:
ea quae nostro judicio bona probanea quae nostro judicio bona probantur, apud Deum plerumque reproba et ingrata videntur. Quis hodie patris Abrahae exemplo, innoxium volens filium trucidare, humano judicio non crederetur insanus? E contra, quis in tactu arcae divinae imitatus Ozam hominum sententia damnaretur? Episcopus Ephesiorum angelus in Apocalypsi nuncupatus, qui causa nominis Christi passionum multarum merita intra conscientiam retinebat, quia in ipsis passlum temperasset, ad poenitentiam revocatur, dicente Scriptura: Novi opera tua, et patientiam tuam, et quia potes sustinere malos: sed habeo adversus te pauca, quia charitatem tuam pristinam reliquisti. Momento unde excideris, et age poenitentiam . Consideremus quantus casus sit temere contetanta ruina esse dicitur in negligentia obsequentis; vel quam damnationem excepturos credimus esse indevotos, cum tantam
Abbreviated transcription (Latin):
hoc loco uulgaris illa sentencia
qua michi qui suo iutlicio reli¬
giosi ⁊ sapientes sibimet uident᷑¬
dicere solent. Susficit nobis ut
non criminalia peccata maio¬
ra faciamus. facilis emi enĩ¬
est. commissio. nioꝵ delictoꝵ.
Qu dum animali sapientia
occupant᷑ ammos. spu̾alem in¬
telligentiam et consuetutłiem
diume legis ignorant: que se¬
pe peccatum osterlit. qued
nobis non uidetur ẽẽ peccm̃.
et que ilic pretatem facit. it¬
bi nos opris impietatis osten¬
dimus. Saul ⁊ iosaphat reges
his quos deus oderat p̾stitert̃.
dei ossensam inopere pietatis ĩ¬
currunt. Ccontrario. phynees
siii ꝙ leui: grãm dei humana
cede. ⁊ suoꝵ parricitlio merue¬
runt. uides quantum ab hu¬
manis seasib ꝑ nrãm imperici¬
am cliscrepet cliuina sententia.
ut nobis interdum celestis iu¬
dicis dispensationem nescienti¬
b. iiusta uideantur: que ꝑ
causarum scientiam. iusta satõ
et recte sacta probant᷑. Rursũ

Expanded text:
hoc loco vulgaris illa sententia, hoc loco vulgaris illa sententia, qua mihi, suo judicio religiosi, et qui sapientes sibimet videntdicere solent: Sufficnon criminalia peccata, et majora faciamus. Facilis est enim omissio minorum delictorum: qui dum animali sapientia occupant animos, spiritualem intelligentiam, et consuetudinem divinae legis ignorant, quae saepe peccatum ostendit, quod nobis non videtur esse peccatum: et quae illic pietatem facit, ubi nos opus impietatis ostendimus. Saul et Josaphat reges his quos Deus oderat, praestiterunt, Dei offensam in opere pietatis incurrunt. E contrario Phinees, filiique Levi, gratiam Dei humana caede et suorum parricidio meruerunt. Vides quantum ab humanis sensibus per nostram imperitiam discrepat divina sententia, ut nobis interdum coelestis judicis dispensationem nescientibus, injusta videantur, quae per causarum scientiam juste satis et recte facta probantur? Rursum
Abbreviated transcription (Latin):
signoꝵ głam. post apłicam dig̃¬
nitatem. exigue stypis amore
deceptus: cui tͥbunal promite¬
batur in celo. laqueo captus ẽ
in terra. Et ne nobis per alieua¬
rum solummꝰ rerum fraudeulẽ¬
tiam pericula inmninere putemꝰ:
remniniscamur ananiam. ⁊ saphi¬
ram. non de aliena appetita pecu¬
nia. sed de sua timide erogata
dampnatos. Rogo post tot docu¬
menta. tot mortes. unde in no¬
bis crescit impunitas delinquẽ¬
di. Qͥs hic p̾sumtionis spiritus:
qui tantam in aĩo nr̃o operatur
audatiam. ut cum sanctos hoĩes
de leuibus etiam culpis. inideamꝰ
ẽẽ punitos. nos cotutie in maio¬
rib. ⁊ in pluribus delinquẽtes.
eternos in media dãpnatione
fore credamꝰ. Quamꝙͣ leue nim¬
qmͣ sit deum in exiguo contẽp¬
nere. qui non tantum ad qͣlita¬
tem peccati respicit: O ad ꝑso¬
ire contẽptum. Propter qd̃ ho¬
mini non solum intuendum
quale sit ꝙ iubetur: s quantꝰ
sit ille qui iubet. Excluditur.

Expanded text:
signorum gloriam, post apostolicam digsignorum gloriam, post apostolicam dignitatem, exiguae stipis amore deceptus, cui tribunal promittebatur in coelo, laqueo captus est in terra . Et ne nobis per alienarum solummodo rerum fraudulentiam periculum imminere putemus, reminiscamur Ananiam et Saphiram, non de aliena appetita pecunia, sed de sua timide erogata damnatos . Rogo post tot documenta, et tot mortes, unde in nobis crescit impunitas delinquendi? Quis hic praesumptionis spiritus, qui tantam in animo nostro operatur audaciam, ut cum sanctos homines de levibus etiam culpis videamus esse punitos, et nos quotidie in majoribus et pluribus delinquentes, aeternos in media damnatione fore credamus. V. Quamquam leve numquam sit, Deum etiam in exigua contemnere, qui non tantum ad qualitatem peccati respicit, sed ad personae contemptum. Propter quod homini non solum intendendum est, quale sit quod jubetur, sed quantus sit ille qui jubet. Excluditur
Abbreviated transcription (Latin):
cat oblabtionem. Sacͥfitium
salutare est aitendere manda¬
tis. ⁊ discedẽ ab om̃i iniqͥtate:
et ꝓpitiationem uitare sacͥficii
super iniusticiam. Non nob̾
blanttiri debemus in factis iu¬
stoꝵ. si in prohibitoꝵ trausg̾s¬
sione peccemus: cum transgres¬
sionis crimen. bñfasti meritũ
tollat. Quod non mei sensus
assertio. s utͥusq testamẽti di¬
uina exempla ꝓbabunt: ubi in¬
uenimꝰ etiam dei amicos obrimꝰ
contemptus errorem. bonorum
retroꝵ factoꝵ. retro munificen¬
tiam ꝑlilisse. Sic adam clum
cdiabolo facile credidit seducẽti
post familiaritatem ⁊ colloqͥum
dĩ. unius ponii cupiditate suꝑa¬
tus ꝑdidit paralisum: et quia
ꝑtrangressionem unum habe¬
re p̾sumpsit. multa simul bona
retro respitiens: in figmentũ sa¬
lis repente mutata est. Dic same
cadem die qua mirabilia fecerat
gratia ꝓpħali: a leorre deiectus
occulitur. Sic infeliscissimus iu¬
das post electionis meritum. pt᷑

Expanded text:
cat oblationem. Sacrificium cat oblationem. Sacrificium salutare est, attendere mandatis, et discedere ab omni iniquitate, et propitiationem litare sacrificii super injustitia. Non nobis blandiri debemus in factis jussorum, si in prohibitorum transgressionem peccemus, cum transgressionis crimen benefacti meritum tollat. Quod non mei sensus assertio, sed utriusque testamenti exempla probant: ubi invenimus etiam Dei amicos ob unius contemptus errorem, bonorum retrofactorum munificentiam perdidisse. Sic Adam cum diabolo facile credidit seducenti, post familiaritatem et colloquium Dei, unius pomi cupiditate superatus, perdidit paradisum, et quia per transgressionem unum habere praesumpsit, multa simul bona retro respiciens, in figmentum salis repente mutata est . Sic Sameias eadem die, qua mirabilia fecerat gratia prophetali, a leone dejectus occiditur . Sic infelicissimus Judas, post electionis meritum, post
Abbreviated transcription (Latin):
per terram. quia a malis inna¬
la transierunt. ⁊ me non cog¬
nouerunt iluit dñsꝰ Unde ⁊
beatus apłs ioħ̾es paria testa.
nendax est: et in hoc ueritas
nor ẽ. Et iterum. Om̃ĩs qui
peccat. non uidet enm: nec co¬
gnouit eum. Et peccm̃ non
in uno mandatoꝵ genere. set
in utroq consistit. Peocat qͥdẽ
ille qui imꝑata neglexeeit: Q
plus peccat. qui int̾clicta no
seuat. Sacrisicia et uota re¬
probantur osfitionumi. nnisi
purus ⁊ sanctus fu̾it animꝰ
offerentis: ⁊ inmacłatam ho¬
stiam faciunt inilignã pͥcor¬
dia macłata dicente dño. Sios¬
fers mnunus tuum ad altare ⁊
illic recordatus fueris. quia fra¬
ter tuus habet aliqͥd adueroꝰ
te: relinque illic munus tuũ
Om̃i oblatione et hostia. pre
ciosior est obtemperantia mã¬
cto obedientia melior est. quͣ
sacrificium. ⁊ obauclitio qmͣ
adeps arietum. Et alibi. Initi
pta sunt apud deũs magisꝙͣ
iminolare hostias. Et alibi. Q
conseruat legem: multiplic¬

Expanded text:
per terram: quia a malis ad maper terram: quia a malis ad mala transierunt, et me non cognoverunt, dicit Dominus. Unde et beatus apostolus Joannes paria testatustodit, mendax est, et in hoc veritas non est . Et iterum: Omnis qui peccat, non videt Deum, nec cognovit eum . Et peccatum non in uno tantum mandatorum genere, sed in utroque consistit. Peccat quidem ille qui imperata neglexerit, sed plus peccat qui interdicta non servat. Sacrificia et vota reprobabuntur oblationum, nisi purus et sanctus fuerit animus offerentis: et immaculatam hostiam faciunt indignam praecordia maculata, dicente Domino: Si offers munus tuum ad altare, et illic recordatus fueris quia frater tuus habet aliquid adversus te, relinque illic munus tuum, etc. . Omni oblationtiosior est obtemperantia mancce obedientia melior est quam sacrificium, et auscultatio quam adeps arietum . Et alibi: Initiupta sunt apud Deum, magis quam immolare hostias . Et alibi: Qui conservat legem, multipli
Abbreviated transcription (Latin):
satis est. si nr̃e uoluntatis legẽ
nobis putemꝰ posse susficere: cũ
etiam apłm legamꝰ fuisse sub
lege. ip̃o paulo dicente. His qͥ
siue lege erant. qͣsi sine lege
eẽnm xp̃i. Et alibi. inuicem oni
a ur̃a portate ⁊ sic implebrtis
legem xp̃i. Qui paterna preta¬
te xp̃i passiorie redempti sunt
et qui ad hoc redempti sunt ut
redemptoris iura seruantes.
ad uitam se in celo positam
p̃parent: ad qmͣ redempti licet
nullo modo ꝑuenire dicunt᷑.
nisi ea que iubent᷑ obsequis
competentib exequant᷑. sict
scͥptum est. Si uis ad uitam
uenire. serua p̾cepta. Hoc ẽ
ab omni illicito quo ꝓhib̾is
recedas. et ad omne bonum ꝙ
iuberis promptꝰ accedas: neĩ
pͥstinis uiciositatis concupis¬
centiis ꝑseuerans. fidem qua¬
deo credibisti. uet̾is pecc̃i. alioͦ
adhuc amore corrumpas: et
agnitio dei que ꝑ nouam gra¬
tiam reuelata est. per delicta
uioletur. dicente ꝓpħ̃a. Mhẽda¬
tium ⁊ non sides preualuit su¬

Expanded text:
satis est, si nostrae voluntatis legem satis est, si nostrae voluntatis legem nobis putemus posse sufficere, cum etiam Apostolum legamus fuisse sub lege, ipso dicente: His qui sine lege erant, quasi sine legeem . Et alibi: Invicem onera vestra portate, et sic implebitis legem Christi . Qui paterna pietate Christi passione redempti sunt, et qui ad hoc redempti sunt, ut redemptoris jura servantes ad vitam se in coelo repositam praeparent: ad quam redempti licet nullo modo pervenire dicantur, nisi ea quae jubentur obsequii competentibus exsequantur, sicut scriptum est: Si vis ad vitam ingredi, serva praecepta , hoc est, ab omni illicito quo prohiberis, recedas, et ad omne bonum quod juberis, promptus accedas: ne in pristinis vitiositatis concupiscentiis perseverans, fidem qua credidisti, veteris peccati alicujus adhuc amore corrumpas, et agnitio Dei, quae per novam gratiam revelata est, per delicta violetur, dicente Propheta: Mendacium et non fides praevaluit su
Abbreviated transcription (Latin):
autemi tliligunt legem: circũ dãt
sibi murum. Beatus ⁊ur qui m
iege eius die noctuq meditabi¬
tur: cuius animus aliud nes¬
cit qmͣ sermoniis dei eloquia re¬
tractare. Quanto a terrena co¬
gitatione remorior est: tanto
deo uicinor. et celo est. Qũe
non inmerito diuinus sermo ⁊
collaudat. et uere ditiorem di¬
uitibus p̾fert: dicens. Beatus
homo qui inuenit sapientiã.
Meltus est enim eam merea¬
ui: qmͣ auri ⁊ argenti thesaui¬
ros. Preciosior lapiclib ꝑreciosis
Item. Om̃e aurum in compara¬
tiorie illius. harena est exigua: ⁊
tanꝙͣ lutum estimatur argen¬
tum ab illa. S clum in exhorta¬
tione sapientie diutius immo¬
ratur. ne quis forte existimet
nos contm apłm. doctorem leg̃
preferte doctori factorił suo or¬
dine respondebimus. oportere
pͥus nosse quid iussum sit. qͥd¬
ue ꝓhibitum: ut scientes utͣ¬
ꝙ seruemꝰ. Alioqͥm ante scien¬
tiam mandati: impossibile. est
nosse quid fiat. Temerarium

Expanded text:
autem diligunt legem, circumdant autem diligunt legem, circumdant sibi murum. Beatus vir qui in lege Domini die noctuque meditatur : cujus animus aliud nescit, quam sermonis Dei eloquia retractare. Quanto a terrena cogitatione remotior est, tanto Deo vicinior et coelo est. Quem non immerito divinus sermo et collaudat, et vere ditiorem divitibus praefert, dicens: Beatus homo qui invenit sapientiam. Melius est enim eam mercari, quam auri et argenti thesauros: pretiosior est lapidibus pretiosis. Item: Omne aurum in comparatione illius arena est exigua, et tamquam lutum existimabitur argentum ab illa . IV. Sed dum in exhortatione sapientiae diutius immoramur: ne qui forte existimet nos contra Apostolum, doctorem legis praeferre factori, suo ordine respondebimus, oportere prius nosse quid jussum sit, quidve prohibitum, ut scientes utrumque servemus. Alioquin ante scientiam mandati impossibile est nosse quid fiat. Temerarium