comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
maritas. & digamos. & uiduas. & uirgines.
contineri: hoc qͦ ꝓ nob̾ fac̃: Nam dũ om̃s ad
pudicitiã. & p̃miũ uirginitatis inuitat:
ostendit cunctis gradib uirginitatẽ ẽẽ
potiorẽ Rursumq ad galathas Ex oꝑibꝰ
ti tribuere. aliud uirtutib p̃mia polli¬
ceri: Dicam & ego nuptia torib meis: qͥꝰ
castitatẽ & diuturnã continentiã sudant
ad coitum & pecudũ more lascuuunt:
sic insipientes estis. et cũ inceꝑitis sp̃u
nunc carne consum amini: Ganta passi
estis sine causa Apłs quod continentie
quib dã nodos relaxat. & dimicait fre¬
na currentib ꝓpt̾ infirmitatẽ carnis
hoc facit: contͣꝗͣ seribens denuo loquit᷑:
nuis non ꝑficietis: Caro enim concupiscit ad.¬
u̾sus sp̃m: & sp̃s contͣcarnem Non necesse¬
fructus sunt. caritas. gaudiũ. pax. lon¬
ganimitas. benignitas. bonitas. fides. man¬
suetudo. continentia. Om̃s uirtutes sp̃s

Expanded text:
maritatas et digamas, et viduas, et virgines maritatas et digamas, et viduas, et virgines contineri, hoc quoque pro nobis facit. Nam dum omnes ad pudicitiam et praemium virginitatis invitat, ostendit cunctis gradibus virginitatem esse potiorem. Rursumque ad Galatas: Ex operibus, ti tribuere, aliud virtutibus praemia polliceri. 38. Dicam et ego nuptiatoribus meis, qui post castitatem et diuturnam continentiam subant ad coitum, et pecudum more lasciviunt: Sic insipientes estis, ut cum coeperitis spiritu, nunc carne consummemini ? Tanta passi estis sine causa? Apostolus quod continentiae quibusdam nodos relaxat, et dimittit frena currentibus, propter infirmitatem carnis hoc facit. Contra quam scribens denuo loquitur: nis non perficietis. Caro enim concupiscit adversus spfructus sunt, charitas, gaudium, pax, longanimitas, benignitas, bonitas, fides, mansuetudo, continentia. Omnes virtutes spiritus,
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ dico fr̃s: q caro & sangius regnũ
dĩ posside ñ possunt: neq corruptio in cor¬
ruptionẽ hereditabit Hoc tã clarũ ẽ:
qd̾ nulla expositione queat manifestiꝰ fie¬
ri Caro inquit et sanguis regnũ dei pos¬
corruptionẽ: Si corruptio ad omnẽ coitũ
ꝑtinet. incorruptio autẽ ꝓpͥȩ castitatis
ẽ: p̃mia pudicitiȩ. nuptiȩ possid̾e ñ posst̃
Scimus enim quoniam si t̾rena domus huiꝰ
habitationis destructa fuerit: edificationẽ
habeamus ex deo. domum absq manu fa¬
ctam. sempit̾nam in cęlis: in quo ingenusci¬
mus habitaculum nr̃m quod de cęlo ẽ. suꝑ¬
induere desid̾antes Cupimus enĩ egredide
sissime nitimur siue in corpore siue extra
corpꝰ placere dõ Et ut pleniꝰ exponeret
quales nos eẽ uellet: in alioloco docet dicenꝰ
Despondi uos uniuiro uirginẽ castã exhib̾e
xp̃o Quod si ad totã eccłam credentiũ uolu¬
eris referre: & in hac desponsione xp̃i. &

Expanded text:
regnum Dei possidere non possunt, neque corruptio incorruptionem possidebit . Hoc tam clarum est, ut nulla expositione queat manifestius fieri: Caro, inquit, et sanguis regnum Dei poscorruptionem. Si corruptio ad omnem coitum pertinet, incorruptio autem proprie castitatis est, praemia pudicitiae nuptiae possidere non possunt. Scimus enim quoniam si terrena domus hujus habitationis 299 destructa fuerit, aedificationem habeamus ex Deo, domum non manufactam, sempiternam in coelis. In quo ingemiscimus, habitaculum nostrum, quod de coelo est, superindui cupientes. Cupimus enim egredi desissime nitimur, sive in corpore, sive extra corpus placere Deo . Et ut plenius exponeret, quales non esse vellet, in alio loco docet, dicens: Despondi enim vos uni viro, virginem castam exhibere Christo . Quod si ad totam Ecclesiam credentium volueris referre, et in hac desponsione Christi, et
Abbreviated transcription (Latin):
faustus ẽ: in quo seruiuit iacob. et uen¬
ditus ẽ ioseph. et quẽ diligit esau accipi¬
ens in eo quȩdã mun̾a: s in decimo decuiꝰ
ficaret greges saluatoris auxilio cooꝑtos:
in monte effrabim. hoc ẽ. in monte frugi¬
inuidiȩ ẽ: et ꝑsingulas temptationes di¬
cit Mei uͦ pedes moti sunt pene Cumq
in sepultura iħu. lib̾ qui ex nomine eius
apellat᷑ expletꝰ sit: rursum in udicũ

Expanded text:
faustus est: in quo servivit Jacob, et venfaustus est: in quo servivit Jacob, et venditus est Joseph, et quem diligit Esau, accipiens in eo quaedam munera; sed in decimo, de cujus ficaret greges, Salvatoris auxilio coopertos in monte Ephraim, hoc est in monte frugiinvidiae est, et per singulas tentationes dicit: Mei vero pene moti sunt pedes . Cumque in sepultura Jesu, liber qui ex nomine ejus appellatur, expletus sit;
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpositum ẽ omĩa uet̾is testam̃ti aꝑire miste¬
ria: quinq reges qui in t̾ram repmissionis
intellectu eẽ. ꝑspicuũ. quod anteqͣ dñs pͦpłm
suũ eduxerit ex egypto. et circuncidet eũ:
nau̾int: et his qͣsi pͥncipib fuerint uniu̾sa
subiecta: quos iħc ad speluncam corporis
confugientes. et ad tenebrosum locũ ipsũ
ingredientes corpꝰ int̾fic̃: ut ꝑ id occident᷑.
castitatis iħu uexillũ leuemꝰ: Moyses scri¬
bit᷑ habuisse uxorem Moysen autẽ et dñs
regnaũ peccatũ. etiã suꝑ eos qui ñ peccaue¬
runt: insimilitu dinẽ p̃uaricationis adȩ
Nulliq dubium ẽ: in utroq testimonio
moysen legẽ significare: Si c̃ gͦ legimꝰ qd̾
moyses. id ẽ lex habuerit uxorẽ: ostende
mͥ iħ̾m naue uł uxorẽ habuisse uł filios:
tear Et certe pulcherrimũ t̾rȩ uideȩ in
particione accepit locũ: morit᷑q ñ inuice¬
nario numero qui semꝑ in scripturis in¬

Expanded text:
propositum est omnia veteris Testamenti aperire mystepropositum est omnia veteris Testamenti aperire mysteria, quinque reges, qui in terra repromissionis intellectu esse perspicuum, quod antequam Dominus populum suum educeret de Aegypto, et circumcideret eum, naverint, et his quasi principibus fuerint universa subjecta. Quos Jesus ad speluncam corporis confugientes, et ad tenebrosum locum, ipsum ingrediens corpus interfecit: ut per id occiderentur, castitatis Jesu vexillum levemus. Moyses scribitur habuisse uxorem. Moysen autem et Dominregnavit peccatum, etiam super eos qui non peccaverunt, in similitudine praevaricationis Adae : nullique dubium est, in utroque testimonio Moysen Legem significare. Sicut ergo legimus quod Moyses, id est, Lex habuerit uxorem, ostende mihi, Jesum Nave vel uxorem habuisse, vel filios: tebor. Et certe pulcherrimum terrae Judaeae in partitione accepit locum, moriturque, non in vicenario numero qui semper in Scripturis in
Abbreviated transcription (Latin):
lio ante p̃figͣabat᷑ in paucis. id sub iħu du¬
et ita obruta. et ablatum obꝓbriũ egypti.
et nom̃ loci galgala. quod int̾pretat᷑ reuela¬
tio: ostendunt dum in p̃putio ambulau̾it
pͦpłs ꝑ desertum. oculos eiꝰ fuisse cęcatos
Nideamus et consequentia Post euangłii
circuncisionẽ. et consecrationẽ duodecim
lapidũ in loco reuelationis. statim pascha
celebrat᷑: immolat᷑ eis agnus: et sc̃ȩ terrȩ
uescunt᷑ alim̃tis: Egredit᷑ iħs. et occurrit
ei princeps militiȩ gladiũ tenens: id est ꝓ
circunciso pͦpło pugnare se monstrans:
uł desecans glutinũ nuptiarũ: Simili¬
t̾q ut moysi p̾ceptũ fuerat: et huic dr̃:¬
qͥstas c̾ra scã ẽ: Quia sic erat armat exereit¬
dñi. in cubis sac̃dotalib: qͥsi ad euangłi cã
p̃dicationẽ. sub typo iericͥo. mundus subi̾rti¬
tur: Et ut infinita p̃teream. neq enĩ nc̃ mͥ

Expanded text:
lio praefigurabatur ante in paucis, id sub Jesulio praefigurabatur ante in paucis, id sub Jesuet terra obruta, et ablatum opprobrium Aegypti, et nomen loci Galgala, quod interpretatur revelatio, ostendunt, dum in praeputio ambularet populus per desertum, oculos ejus fuisse caecatos. Videamus et consequentia. Post Evangelii circumcisionem, et consecrationem duodecim lapidum in loco revelationis, statim Pascha celebratur: immolatur eis agnus, et sanctae Terrae vescuntur alimentis. Egreditur Jesus, occurrit ei Princeps militiae gladium tenens, id est, vel pro circumciso populo pugnare 271 se monstrans, vel dissecans glutinum nuptiarum. Similiterque ut Moysi praeceptum fuerat, et huic prai armatus exercitus in tubis sacerdotalibus, quasi ad Evangelicam praedicationem sub typo Jericho, mundus subvertitur. Et ut infinita praeteream neque enim nunc mihi
Abbreviated transcription (Latin):
nacło fundit᷑: et instrinsecus in sanctua¬
rio tam cherubin quam ꝓpiciatorium.
et archa testam̃ti. et mensa ꝓpositionis.
et candelabra et thuribulũ ex auromun¬
dissimo sunt: Neq enĩ inscã sc̃oꝵ inferri
pot̾at argentum: Quid moror in moyse. eum
in ꝓpositum sit cursim celerit᷑q dictanti sin
lineas ducere: Transcendam adiħm naue
qui ante dictus ẽ auses: siue ut rectuis ha¬
bet᷑ in hebreo. osee. id ẽ saluator: Ipse enim
sunt et steterunt: et siccis pedib acnu¬
dis. pͦpłs omnis transiit: et uenit ad galga¬
la: ibiq scdo ẽ circuncisus Quod siuxta
litteram accipimꝰ: penit̾ stare ñ pocest
Si enĩ dupplex hab̾emꝰ p̃putiũ. uł abscisa
pellicula iterũ nasceretur: recte scd̾a
circuncisio hab̾et locũ Nunc antẽ hoc
significat᷑ quodiħs eultello euangłii pͦpłm
qui ꝑ desertum uen̾at circuncidit: et circũ¬
cidit cultello petrino: ut quod in moysi fi¬

Expanded text:
naculo funditus, et intrinsecus in sanctuanaculo funditus, et intrinsecus in sanctuario tam Cherubim, quam propitiatorium et arca testamenti, et mensa propositionis et candelabrum et thuribulum ex auro mundissimo sunt: neque enim in Sancta sanctorum  sensuum. --Quid moror in Moyse, cum mihi propositum sit cursim celeriterque dictanti, sinlineas ducere? Transcendam ad Jesum filium Nave, qui ante dictus est Ause, sive, ut rectius habetur in Hebraeo, Osee, id est, salvator. Ipse enim, sunt, et steterunt: et siccis pedibus ac nudis populus omnis transiit, et venit in Galgala, ibique secundo est circumcisus. Quod si juxta litteram accipimus, penitus stare non potest. Si enim duplex haberemus praeputium, vel excisa pellicula iterum nasceretur, recte secunda circumcisio haberet locum. Nunc autem hoc significatur, quod Jesus cultello Evangelii populum, qui per desertum venerat, circumcidit, et circumcidit cultello petrino, ut quod in Moysi fi
Abbreviated transcription (Latin):
ordinem confundẽ. etiam ad dauid fugi¬
entem ab achimelech sacerdote dictũ:
simundi sunt pueri ab uxorib: et ille res¬
pondit ab heri et nudiꝰ terciꝰ Panes enĩ
ꝓpositionis. quasi corpus xp̃i: de uxorũ cu¬
rit. si mundi sunt pueri ab uxorib. uide¬
licet quod ad mundicias corporis xp̃i omĩs
coitus immundus sit: In lege quoq p̃cipit᷑.
iuduȩq conditio ẽ. quare altera recipit᷑.
altera reꝓbat᷑ : et sac̾dotalis uidua indomo
iubet᷑ sed̾e patris sui. nec scđm nosse matri¬
monium. Si soror uirgo morit᷑ sae̾dotis:
quomͦ ad patris et matris exequias. ita ad
eam iubet᷑ acced̾e: Si uͦ nupta sit: quasi
aliena contempnit᷑. Qui uxorẽ duxerit.
et qui plantau̾it uin eã. uelut ꝓpagines
filiorũ: ꝓhibet᷑ adbella ꝓcede Non enĩ
potest dñi seruire militiȩ: seruus uxoris
De speculis mulierum ieuin antiũ qͣsi de
purissimis corporib uirginũ. luter in tab̾.¬

Expanded text:
ordinem confundere etiam ad David fugiordinem confundere etiam ad David fugientem, ab Achimelech sacerdote dictum: Si mundi sunt pueri ab uxoribus? Et ille respondit: Ab heri et nudiustertius . Panes enim propositionis, quasi corpus Christi, de uxorum cuit: Si mundi sunt pueri ab uxoribus? videlicet quod ad munditias corporis Christi, omnis coitus immundus sit. In lege quoque praecipitviduaeque conditio est, quare altera recipitur, altera reprobatur? Et sacerdotalis vidua in domo jubetur sedere patris sui, nec secundum nosse matrimonium. Si soror virgo moritur sacerdotis, quomodo ipse ad patris ac matris exsequias, ita ad eam jubetur incedere. Si vero nupta sit, quasi aliena contemnitur. Qui uxorem duxerit, et qui plantaverit vineam velut propagines filiorum, prohibetur ad bella procedere . Non enim potest Domini servire militiae servus De speculis mulierum jejunantium, quasi de purissimis corporibus Virginum. Luter in taber
Abbreviated transcription (Latin):
bethleem in qua erat uirginitatis p̃co
dñs nasciturus. a filio doloris occiditur:
et consortia mesopotamiȩ euangłica ui
dam et chamar nob̾ ꝓposuerit in exẽplũ:
nisi forte et meretricib delectatur: aut
quasi nos qualemcũq seminis fluxum
atq lib̾ors oꝑe cõꝑbemꝰ: ꝑspicuũ ẽ de mo¬
int̾pretat᷑ auis filium citcuncidisset: et
p̃putiũ nuptiarũ cultro euangelico dese¬
casset: Iste nempe moyses ẽ: qui eũ uidis.¬
slet
uisionem magnam. et angelum siue dñm uł¬
dm̃ loquentẽ in rubo: nequa quã ualuit
ad eum accełe. nͥ soluisset corrigiam caleia¬
menti sui: et abiecisset uincula nuptiarũ
Nec mirum hoc de anuco et ꝓpħa. et legife¬
ro dei: cum omnis pͦpłs accessurꝰ ad montẽ sy¬
na. et dĩ auditurꝰ eloquiũ. tribꝰ diebꝰ scĩficari
uissus sit: et se abuxorib abstin̾e Quod qui¬
dem scimꝰ. licet p̃postere hoc faciã hystoriȩ

Expanded text:
Bethleem, in qua erat virginitatis praeco Bethleem, in qua erat virginitatis praeco Dominus nasciturus, a filio  Scil. Benoni doloris occiditur ; et consortia Mesopotamiae Evangelica in dam et Thamar nobis proposuerit in exemplum, nisi forte et meretricibus delectatur; aut quasi nos qualemcumque seminis fluxumspicuum est de Mointerpretatur avis, 269 filium circumcidisset, et praeputium nuptiarum cultro Evangelico desecasset. Iste nempe Moyses est, qui cum vidisset visionem magnam, et Angelum, sive Dominum loquentem in rubo, nequaquam valuit ad eum accedere, nisi solvisset corrigiam calceamenti sui, et abjecisset vincula nuptiarum. Nec mirum hoc de amico et propheta et legifero Dei, cum omnis populus accessurus ad montem Sina, et Dei auditurus eloquium, tribus diebus sanctificari jussus sit, et se ab uxoribus abstinere. Quod quidem scimus licet praepostere faciam historiae
Abbreviated transcription (Latin):
fidei in circuncisione suscepit: Sumitam᷑
uxorum illius numerum: imitem᷑ et cir¬
cuncisionẽ: Neq enim in parte sectandus:
et in parte repudiandus est: Porro ysaac
unius rebeccȩ uir. xp̃i p̃figurat ȩccłam:
et digamię sugillat lascuuã: Si autem
duas bigas itxorum et concubinarum
habuit iacob et non uult adu̾sarius ac¬
quiescere lippientẽ liam deformem atq
fetosam synagoge typum p̃tulissẽ. ra¬
chel uͦ pulchrã et duisterilẽ. eccłȩ sig¬
nificasse misterium: sciat eo tp̃r hoc fe¬
cisse iacob. quando erat int̾ assyrios: et
in mesopotamia. laban durissimo dño
uoluit. et in monte gala ad extruit acer¬
uum testimonii in quo nichil int̾ sarci¬
nas eius. mes opotamiȩ possessor inuene¬
rat : iurans se numꝗͣ ad locũ in quo ser¬¬
uierat reu̾surum Et ad torrentẽ iacob
quod isrł sortitꝰ ẽ nom̃ Et illa quondã
dilecta coniunx ꝓ qua seruierat. iuixta

Expanded text:
fidei in circumcisione suscepit? Si imitamur fidei in circumcisione suscepit? Si imitamur uxorum illius numerum, imitemur et circumcisionem. Neque enim in parte sectandus, et in parte repudiandus est. Porro Isaac unius Rebeccae vir, Christi praefigurat Ecclesiam, et digamiae suggillat lasciviam. Si autem duas bigas uxorum et concubinarum habuit Jacob, et non vult adversarius acquiescere, lippientem Liam deformem atque fetuosam synagogae typum praetulisse; Rachel vero pulchram et diu sterilem, Ecclesiae significasse mysterium, sciat, eo tempore hoc fecisse Jacob, quando erat inter Assyrios, et in Mesopotamia Laban durissimo dominam ingredi voluit; et in monte Galaad exstruxit acervum testimonii, in quo nihil inter sarcinas ejus Mesopotamiae possessor invenerat, jurans se numquam ad locum in quo servierat reversurum; et ad torrentem Jabochque Israel sortitus est nomen: et illa quondam dilecta conjux, pro qua servierat juxta
Abbreviated transcription (Latin):
nis ingestas Docet apłs seribens ad ephe¬
sios dm̃ ꝓposuisse in ad impletione tem¬
porum recapitulare omnia. et ad pͥnci
saluator in apocalypsi ioħis: Ego sum
inquit alfa et ixͦ: initium et finiͦs Ab
exordio conditionis humane. nec car¬
nib uescebam᷑. nec dabamus repudiũ:
nec p̃putia nob̾ eripiebant᷑ in signum
Hoc cursui usq ad diliuiũ ꝑuenimus:
Post diluiuiũ autẽ cum datione legis
quam implere nullus potuit. carnes in¬
gestȩ sunt aduescendum: et repudii
concessa duritia. et cultellus circuncisi¬
onis appositus: quasi deimanus plus in
nob̾ creauĩt qͣm necesse sit: Post ꝙͣ autẽ
xp̃s uenit in fine temporum. et uͦ re¬
uoluit ad alfa: et extremitatẽ retrax̾¬
ad prncipium: ne repudiũ nob̃ dare
dimus carnes. dicente apło: Bonũ ẽ¬
uinum non bib̾e: et carnes ñ mandu¬
care: Et uinũ enim cum carnib post
abrabam ut ipse asserit trigamo: qui signũ

Expanded text:
nis ingestas. Docet Apostolus scribens ad Ephenis ingestas. Docet Apostolus scribens ad Ephesios , Deum proposuisse in adimpletione temporum recapitulare omnia: et ad princiSalvator in Apocalypsi Joannis: Ego sum, inquit, α et ω, initium et finis . Ab exordio conditionis humanae, nec carnibus vescebamur, nec dabamus repudium, nec praeputia nobis eripiebantur in signum. Hoc cursu usque ad diluvium pervenimus. Post diluvium autem cum datione Legis, quam implere nullus potuit, carnes ingestae sunt ad vescendum, et repudia concessa duritiae, et cultellus circumcisionis appositus; quasi Dei manus plus in nobis creaverit, quam necesse est. Postquam autem Christus venit in fine temporum, 268 et ω revolvit ad ad principium. Postea nec repudium nobis dare dere carnes, dicente Apostolo: Bonum evinum non bibere, et carnes non comedere . Et vinum enim cum carnibus postAbraham, ut ipse asserit, trigamo, qui signum
Abbreviated transcription (Latin):
la iuxta apłm petrum typus eccłȩ fuit:
in qua octo animȩ saluȩ fac̾te sunt Qn¬
do ingredit᷑ in eam noe : tam ipse quam
filii eius. a suis seꝑant᷑ uxorib Quando uͦ
ingrediunt᷑ in terram: iungunt᷑ paria
Et quod in archa. id est in eccła fuerat
seꝑatũ: in mundi conu̾satione sociat᷑. Si¬
mulq si archa plures habuit mansiones
et nidulos. et bicamerata. et diu̾sas be¬
stias: et ꝓqualitate animalium habita¬
s̃tiones
quoq uł maiores uł minores: estimo quod
diu̾sitas illa mansionum prefigurau̾it
carnium licentiam datam. que in pͥma
concessa non fuerat: sciat quomͦ repudi¬
um uixta eloquium saluatoris ab mitio
non dabat᷑. s ꝓpter duritiam cordis nr̃i ꝑ
moysen humano gen̾i concessum est: sic
et escam carnium usq ad diluuium igno¬
tam fuisse: Post diluiuum autem quasi
in heremo murmuranti populo coturnices :
ita dentib nr̃is neruos et urulentias car¬

Expanded text:
la, juxta apostolum Petrum , typus Ecclesiae fuit, la, juxta apostolum Petrum , typus Ecclesiae fuit, in qua octo animae salvae factae sunt. Quando ingreditur in eam Noe, tam ipse, quam filii ejus, ab uxoribus separantur: quando vero egreditur in terram, junguntur paria: et quod in arca, id est, in Ecclesia fuerat separatum, in mundi conversatione sociatur. Simulque si arca plures habuit mansiones et nidulos, et bicamerata, et tricamerata, et diversas bestias; et pro qualitate animalium habitationes quoque vel majores vel minores, aestimo quod diversitas illa mansionum praefiguravericarnium licentiam datam, quae in prima concessa non fuerat, sciat quomodo repudium juxta eloquium Salvatoris ab initio non dabatur; sed propter duritiam cordis nostri, per Moysen humano generi concessum est; sic et esum carnium usque ad diluvium ignotum fuisse. Post diluvium vero, quasi in eremo murmuranti populo coturnices: ita dentibus nostris nervos et virulentias car
Abbreviated transcription (Latin):
quod cum scriptura in primo et t̾cio et
quarto et quinto et sexto die. expletis oꝑib
singulorum dixerit. et uidit ds̃ quia bo¬
num est. et in scđo die hoc omnino subtra¬
xit: nob̾ intelligentiam derelinquens. non
eẽ bonum dupplicem numerum. qui ab
unione diuidat: et prefiguret fȩdera nup¬
tiarum: Unde et in archa noe. omnia ani¬
malia quȩcumq bina ingrediuntur:
immunda sunt: Impar numerus ẽ mun¬
dus: quamquã in dupplici numero osten¬
datur et aliuid sacramentum: quod ne
in bestiis quidem et inmundis auib. di¬
gamia comꝓbata sit: Bina enim et bina¬
ingrediunt᷑ inimunda: et septena quȩ
munda sunt: ut haberet noe post dilu¬
uium. quod de impari numero statim
deo posset offerre: Si autem tranffert᷑
enoch. et seruat᷑ in diluiuo noe: ñ reor
iccirco translatum enoch quod uxorem
Porro noe qui quasi fecunda radix hu¬
mano gen̾i seruabat᷑: utiq cum aurxore
hoc misteriũ scripturarum it: Archa il¬

Expanded text:
quod cum Scriptura in primo, et tertio, et quod cum Scriptura in primo, et tertio, et quarto, et quinto, et sexto die, expletis operibus singulorum dixerit: Et vidit Deus quia bonum est, in secundo die hoc omnino subtraxit: nobis intelligentiam derelinquens, non esse bonum duplicem numerum, quia ab unione dividat, et praefiguret foedera nuptiarum. Unde in arca Noe omnia animalia, quaecumque bina ingrediuntur, immunda sunt . Impar numerus est mundus. Quamquam in duplici numero ostendatur et aliud sacramentum, quod ne in bestiis quidem et in immundis avibus digamia comprobata sit. Bina enim ingrediuntur immunda: et septena quae munda sunt, ut haberet Noe post diluvium, quod de impari numero statim Deo posset offerre. 17. Si autem transfertur Enoch, et servatur in diluvio Noe, non reor idcirco translatum Enoch, quod uxorem Porro Noe, qui quasi secunda radix humano generi servabatur, utique cum 267 uxore hoc mysterium Scripturarum sit. Arca il
Abbreviated transcription (Latin):
ȩccła Xp̃s in carne uirgo: in spu monogam̃:
Unam enim habet eccłam: de qua idem apłs:
cula eccłam diligit: uiri quoq in castitate
uxores suas diligant: Et sciat unusquisq
uas suum posside in scĩficatione et honore
Non in passione desidii: sicut et gentes qͦ
immunditiam: s in scificationẽ: exuentes
nos ueterem hominem cum oꝑib suis. et in¬
duentes nouum qui renouatur in cognitio¬
nem iuxta imaginem ereatoris sui: ubi ñ est
copulam nuptiarum: Ubi diu̾sitas sexus
aufert᷑. et ubi uetere homine exium᷑. et
indium᷑ nouo ibi in xp̃m renascimᷤ uirgi¬
nem: qui et natus ex uirgine. et renatus
ꝑ uirginem ẽ: Quod autem ait crescite
et multiplicamini. et replete terramꝰ ne¬
cesse fuit prius plantare siluam. et cresce¬
re: ut eẽt quod deinceps posset recidi:
Simulq considanda uis u̾bi: et replete
terram: Nuptiȩ terram replent: uirgini¬
tas paracty sum S et hoc intuendum
dum taxat iuxta hebraicam ueritatem:

Expanded text:
. Christus in carne virgo, in spiritu monogamus. Unam enim habet Ecclesiam, de qua idem Apostolus: cula Ecclesiam diligit: viri quoque in castitate uxores suas diligant, et sciat unusquisque vas suum possidere in sanctificatione et honore, non in passione desiderii, sicut et gentes, quae immunditiam, sed in sanctificationem : exuentes nos veterem hominem cum operibus suis, et induentes novum, qui renovatur 266 in cognitionem secundum imaginem Creatoris sui: ubi non estcopulam nuptiarum. Ubi diversitas sexus aufertur, et veteri homine exuimur, et induimur novo, ibi in Christum renascimur virginem, qui et natus ex virgine, et renatus per virginem est. Quod autem ait: Crescite et multiplicamini, et replete terram , necesse fuit prius plantare silvam et crescere, ut esset quod postea posset excidi. Simulque consideranda vis verbi, replete terram. Nuptiae terram replent, virginitas paradisum. Sed et hoc intuendum dumtaxat juxta hebraicam veritatem,
Abbreviated transcription (Latin):
legii sit ioħs: immo in ioħe uirginitas:
a dño uirgine. mat̾ uirgo. uirgini dis.
damꝰ: Obic̃ quippe nob̾ adu̾sariꝰ senten¬
apostolicam: et ait Adam pͥmo format᷑
est: deinde eua Et adam non ẽ seductꝰ:
mulier autem seducta in p̃u aricatione
facta ẽ Salua autẽ fiet ꝑfilior gen̾a¬
tionẽ: si ꝑmanserint infide. et dilectio¬
ne. et sanct᷑i ficatione cum sobrietate Con¬
sidemus cur apłs ad hanc sententiã. et
unde ꝑuen̾it: Uos gͦ uolo orare in onĩ
loco: leuantes sc̃as manꝰ sine ira et discep¬

Expanded text:
legii sit Joannes, immo in Joanne virginitas, a Domino virgine, mater virgo, virgini discidamus. Objicit quippe nobis adversarius Aposententiam, et ait: Adam primus formatus est, deinde Eva, et Adam non est seductus; mulier autem seducta in praevaricationem facta est. Salva autem fiet per filiorum generationem, si permanserint in fide, et dilectione, et sanctificatione cum sobrietate . Consideremus cur Apostolus ad hanc sententiam, et unde pervenerit: Volo ergo viros orare in omni loco, levantes sanctas manus sine ira et c
Abbreviated transcription (Latin):
ad ȩccłas ut magister Euangłista. q
librum euangłii condidit: qd̾ excepto ma¬
theo alii ex duodecim apłis ñ fecert᷑: Pro¬
pħa: udit enĩ in pathimos insula in
qua fuerat a domiciano pͥncipe obdñi
martiriũ religatꝰ apochalipsin: infinita
futuror misteria continentẽ: Refert
autẽ tertullianꝰ qd̾ a nerone missus in
feruens olei doliũ: purior et uegetior
exierit. quã intrau̾at: S et ipsũ ȩuan
quasi de hominib incipit scb̾e: lib̾ ge¬
n̾ationis iħu xp̃i filii dauid filii abrahȩ:
Lucas a sac̾dotio rachariȩ: marcꝰ a ꝓpħia

Expanded text:
ad Ecclesias ut magister: Evangelista, quia 280 librum Evangelii condidit, quod excepto Matthaeo, alii ex duodecim Apostoli non fecerunt. Propheta: vidit enim in Pathmos insula, in qua fuerat a Domitiano principe ob Domini martyrium relegatus, Apocalypsim infinita futurorum mysteria continentem. Refert autem Tertullianus, quod Romae missus in ferventis olei dolium, purior et vegetior exiverit, quam intraverit. Sed et ipsum ejus quasi de homine incipit scribere: Liber generationis Jesu Christi, filii David, filii Abraham: Lucas a sacerdotio Zac
Abbreviated transcription (Latin):
Lex enim sp̃s in xp̃o iħu lib̾auit mea le¬
ge peccati ae mortis de manifestiꝰ in conse¬
quentib docet in xp̃ianos ñ ambulare
scdm̃ carnẽ. s scd̾m sp̃m: dicens Qui enĩ
seđ̾m carnẽ sunt. quȩ carnis sunt sapi¬

Expanded text:
isto Jesu liberavit me a lege peccati et mortis . Ac manifestius in consequentibus docet, Christianos non ambulare secundum carnem, sed secundum spiritum, dicens: Qui enim secundum carnem sunt, quae sunt carnis sapi
Abbreviated transcription (Latin):
ut om̃s lucrifaceret: sic digamiam conces¬
sit in continentib: nec nuptiarũ nume¬
rum p̃finiuit: ut dum uident sibi mulie¬
eres ita post mortẽ mariti. scđm concedi.
ut terciꝰ. quartusq concedit᷑: erubescant
alterum acciꝑe: ne trigamis et quadriga¬
mis comꝑentur: Ubi enim unus excedit:
nichil refert. scd̾s an tercuis sit: ꝙ desinit
ẽẽ monogamus: Omnia licent: s non omĩa
monec trigamos: et si dici pocest octo¬
gamos Plus aliquid inferam: etiam scor¬
tatorem recipio penitentem: Quicqͥd
equalit̾ licet: equali lance pensandum
mentumł et incipiens ab adam ad za¬
chariam et elisabeth ꝑuenit. ac deinde
opponit petrum et cȩteros apłos: nos quoq
debemus ꝑ eadem currere uestigia que¬
stionum: et docere castitatẽ. semꝑ oꝑi nup¬
tiarum fusse prelatam: Ac de adam quidẽ
et ȩua illud dicendum. quod ante offensã
in paradyso uirgines fuerint: post pec¬

Expanded text:
ut omnes lucrifaceret: sic et digamiam 265 concesut omnes lucrifaceret: sic et digamiam 265 concessit incontinentibus, nec nuptiarum numerum praefinivit, ut dum vident sibi mulieres ita post mortem mariti secundum concedi, ut tertius quartusque conceditur, erubescant alterum accipere, ne trigamis et quadrigamis comparentur. Ubi enim unus exceditur, nihil refert secundus, an tertius sit, quia desinit esse monogamus. Omnia licent, sed non omniamo nec trigamos, et, si dici potest, octogamos: plus aliquid inferam, etiam scortatorem recipio poenitentem. Quidquid aequaliter licet, aequali lance pensandum mentum, et incipiens ab Adam, ad Zachariam et Elisabeth pervenit: ac deinde opponit Petrum et caeteros apostolos, nos quoque debemus per eadem currere vestigia quaestionum, et docere castitatem semper operi nuptiarum fuisse praelatam. Ac de Adam quidem et Eva illud dicendum, quod ante offensam in paradiso virgines fuerint: post pec
Abbreviated transcription (Latin):
uxores preceꝑit ut sic sint quasi non ha¬
bentes: et obhanc causam ñ ẽẽ numerũ
uxorum definitum: q post baptisma
quasi prima reputet᷑: Alioquin si post bap.¬
tisma primo mortuo accipit᷑ scds: quare
non scđo et tercio et quarto et quinto
mortuis. accipiat᷑ sext̾. et reliqui: Pocest
enim accide ut infelicitate quadam. uł
iudicio dei succidentis nuptias repetita sad.¬
olescentula plures habeat uiros: et anus
primo marito in extrema ȩtate uduet᷑:
Primus adam monogamus: scds agamꝰ:
Qui digamiã ꝓbant: exhibeant t̾cium
adam digamem quem sequant᷑: Uerum fac
ut concesserit paulus scda matrimonia:
Eãdem lege et tercia concedit et quarta:
et quotienscumq uir morit᷑ MMulta com¬
pellit᷑ apłs uelle: quȩ ñ uult: Circuncidit
timotheum: rasit ipse caluitium: nudipeda¬
lia exercuit: comam nutriuit: et totundit
incenchris Et certe castigau̾at galathas:
petrumq rep̃hend̾at: quod se ꝓpt̾ obser¬

Expanded text:
ic sint, quasi non habentes, et ob hanc causam non esse uxorum numerum definitum: quia post baptisma quasi prima reputetur. Alioqui si post baptisma, primo mortuo, accipitur secundus, quare non secundo, et tertio, et quarto, et quinto mortuo, accipiatur sextus, et reliqui? Potest enim accidere, ut infelicitate quadam, vel judicio Dei succidentis nuptias repetitas, adolescentula plures accipiat viros, et anus primo marito in extrema aetate viduetur. Primus Adam monogamus: secundus agamus. Qui digamiam probant, exhibeant tertium Adam digamum, quem sequantur. Verum fac ut concesserit Paulus secunda matrimonia; eadem lege et tertia concedit, et quarta, et quotiescumque vir moritur. Multa compellitur Apostolus velle, quae non vult. Circumcidit Timotheum, rasit ipse calvitium, nudipedalia exercuit, comam nutrivit, et totondit in Cenchris. Et certe castigaverat Galatas, Petrumque reprehenderat, quod se propter obser
Abbreviated transcription (Latin):
uxori : et diuisus ẽ Et hac sententia de¬
finita: trans gredit᷑ ad continentes et uir¬
gines. et ait: MMulier innupta et uirgo
cogitat quȩ sunt dñi: ut sit sc̃ã corpore
et sp̃ũ: Non omĩs innupta: et uirgo ẽ
Quȩ autẽ uirgo: utiq et innupta Quãꝗͣ
obelegantiam dictionis. potuerit idipsũ
alcero u̾bo repetere. mulier innupta et
uirgo: uel certe definire uoluisse. quȩ eẽt
innupta. id ẽ uirgo: ne et mere trices
putaremꝰ innuptas. nulli certo matrimonio
copulatas Quid gͦ cogitat innupta.
et uirgo: Quȩ dñi sunt: ut sit scã corpore
et spũ Ut nichil aliud eẽt: ut nulla mer¬
ces amplior uirginem sequeret᷑: sufficeret¬

Expanded text:
uxori, et divisus est; et hac sententia deuxori, et divisus est; et hac sententia definita, transgreditur ad virgines et continentes, et ait: Mulier innupta, et virgo cogitat quae sunt Domini, ut sit sancta corpore et spiritu. Non omnis innupta, et virgo est. Quae autem virgo, utique et innupta est. Quamquam ob elegantiam dictionis potuerit id ipsum altero verbo repetere, mulier innupta et virgo: vel certe definire voluisse quid esset innupta, id est, virgo: ne meretrices putemus innuptas, nulli certo matrimonio copulatas. Quid ergo cogitat innupta et virgo? Quae Domini sunt, ut sit sancta et corpore et spiritu. Ut nihil aliud esset, ut nulla merces
Abbreviated transcription (Latin):
licitus ẽ quȩ sunt mundi: quomͦ place¬
at uxori: et diuisus ẽ: Intueam᷑ curarũ
uirgnus maritiq distantiã Uirgo dño:
maritus uxori placere desid̾at : et ut
uxori placeat. sollicitꝰ ẽ de his que sunt
mundi: quȩ cum mundo utiq transit᷑a
sunt: et diuisus ẽ. scilicet in multas par.¬
tes sollicitudinũ miseriarumq distractꝰ
Non ẽ huius loci nuptiarũ angustias de¬
serib̾e: et quasi in cõmunib locis rechorico
exultare sermone: Pleniꝰ suꝑ hac re contra
heluidium: et in eo libro quẽ ad eustõchiũ
scripsi. arbitror absolutũ: Certe et ter¬
nillianus dum adhuc eẽt adolescens lu¬
u̾sib explicaũ Nunc illud breuit᷑ admo¬
neo: in latinis codicib hunc locũ ita legi
beat suum sensum: et a me ꝓ qualitate loci
sic dissertum ẽ sit: tam̃ ñ ẽ apłicȩ ueritatis:
Siquidẽ apłs. ita scripsit ut supͣ transtulimͦ
Sollicitꝰ ẽ quȩ sunt mundi. quomͦ placeat

Expanded text:
nt mundi, quomodo placeat uxori, et divisus est. Intueamur curarum virginis, maritique 260 distantias. Virgo Domino, maritus uxori placere desiderat, et ut uxori placeat, sollicitus est de his quae sunt mundi, quae cum mundo utique transitura sunt: et divisus est, in multas scilicet sollicitudinum partes, miseriarumque distractus. Non est hujus loci nuptiarum angustias describere, et quasi in communibus locis rhetorico exsultare sermone. Plenius super hac re contra Helvidium, et in eo libro quem ad Eustochium scripsi, arbitror absolutum. Certe et Tertullianus cum adhuc esset adolescens luversibus explicavit. Nunc illud breviter admoneo, in Latinis codicibus hunc locum ita legi: beat suum sensum, et a me quoque pro qualitate loci sic edissertum sit, tamen non est Apostolicae veritatis. Siquidem Apostolus ita scripsit, ut supra transtulimus: Sollicitus est quae sunt mundi, quomodo placeat
Abbreviated transcription (Latin):
uidear dampnare naturã: Simulq
considera quod aliid donum uirgini¬
tatis sit: aliud nuptiarũ: Si enĩ eadẽ
eẽt merces nuptarũ et uirginum. ñꝙͣ
dixisset post p̃ceptum continentiã: s
unusquisq ꝓpriũ habet donũ ex dõ:
aliꝰ quidẽ sic: aliꝰ autẽ sic Ubi ꝓpͥetas sin
guloꝵ ẽ: ibi altrinsecꝰ diu̾sitas Concedo
rio inquit donate ei et consolamini Et
si cui quid dona̾tis: et ego ac ne putare.¬
mus donũ hominis contempnendũ:
addidit: Nam et ego qd̃ donaui. si qͥd
donaui ꝓpt̃ uos coram xp̃o: Diu̾sa dona
sunt xp̃i Unde et ioseph in typo eiꝰ.
uariã habebat tunicã: et in psalmo
quadragesimo qͣrto legimꝰ Astitit regi¬
na a dextris tuis in uestitu de aurato.¬

Expanded text:
uidear damnare naturam. simulque uidear damnare naturam. simulque considera, quod aliud donum uirginitatis sit, aliud nuptiarum. si enim eadem esset merces nuptarum et uirginum, numquam dixisset post praeceptum continentiae: \'sed unusquisque proprium habet donum ex deo, alius quidem sicgulorum est, ibi altrinsecus diversitas. Concedo rio\', inquit, \'donate ei et consolamini\' et: \'si cui quid donastis, et ego1. ac ne putaremus donum hominis contemnendum, addidit: \'nam et ego, quod donaui, si quid donaui, propter uos coram Christo. diuersa dona sunt Christi. unde et Ioseph in typo eius uariam habebat tunicam et n psalmo quadragesimo quarto adstitit regina a dextris ei
Abbreviated transcription (Latin):
uocare indulgentiã s p̃ceptũ: quasi ñ
eodem modo et scda et t̃c̃ia matrimonia
concedantur: qͣsi ñ et fornicatorib ꝑ pęni¬
tentiã fores aꝑiant᷑ eccłȩ: quodq his ẽ maiꝰ
incestis Nam illum uiolatorẽ nouercȩ
ret: in seda retrahit: et ne habundantio¬
ri tristitia absorbeat᷑ fr̃ laborat Aliud ẽ
Uis scire quid uelit apłs: Iunge qd̾ seqͥt᷑
Uolo autẽ om̃s homines eẽ. ut meipsini
Beatꝰ qui paulo similis fuerit: Fe̾lix qui
audit apłm p̃cipientẽ: ñ ignoscentẽ: Hoc
inquit uolo: hoc desido. ut imitatores
mei sitis: siẽ et ego xp̃i: Ille uirgo de uir¬
gine: de incorrupta incorruptus : nos
q homines sumꝰ et natiuitatẽ saluatoris
ñ possumꝰ imitari: imitem᷑ saltẽ conu̾sati¬
onẽ: Illud diuinitatis ẽ et beatitudinis:
hoc humanę conditionis ẽ celaboris Uo¬
lo om̃s homines similes mei eẽ. ut dũ
mei similes sunt. similes fiant et xp̃i.

Expanded text:
vocare indulgentiam, sed praeceptum, quasi non vocare indulgentiam, sed praeceptum, quasi non eodem modo et secunda et tertia matrimonia concedantur, quasi non et fornicatoribus per poenitentiam fores aperiantur Ecclesiae, quodque his est majus, et incestis? Nam illum violatorem novercae,ret, in secunda retrahit , et ne abundantiori tristitia absorbeatur frater, laborat. Aliud est, Vis scire quid velit Apostolus? junge quod sequitur: Volo autem omnes homines esse sicut meipsum . Beatus qui Pauli similis erit. Felix qui audit Apostolum praecipientem, non ignoscentem. Hoc, inquit, volo, hoc desidero, ut imitatores mei sitis, sicut et ego Christi. Ille virgo de Virgine, de incorrupta incorruptus. Nos quia homines sumus, et nativitatem Salvatoris non possumus imitari, imitemur saltem conversationem. Illud divinitatis est et beatitudinis, hoc humanae conditionis est et laboris. Volo omnes homines similes mei esse, ut dum mei similes sunt, similes fiant et Christ
Abbreviated transcription (Latin):
ornatii. castitatẽ p̃dicat. et ornatũ inceri¬
oris hominis in incorruptione mitis et si
lentis sp̃s: qͦdãmͦ hoc dicens: Qm̃ exteri¬
or nr̃ homo corruptus ẽ. et beaticudinẽ
desistis: imicamini incorrriptionẽ sp̃s. sal
tẽ ꝑserã abstinentiã: et qd corpore ñ po¬
testis. m̃te p̃state Hasenĩ xp̃c diuitias:
Uerũ ne qͥs putet et ex eo qd̃ seqͥt᷑ ut
uacetis orationi. et it̃um reu̾timini ad
idipsũ. apłm hoc uelle. et ñ ꝓpt maiorẽ
riunam concede: statim infert Ne tẽp¬
tet uos sathanas: ꝓpter in continentiã
ur̃am: Pulchra nimiũ indulgentia. et
iterum reu̾timini ad idipsum quoderu¬
bescit suo uocare nomine: quod temp¬
tationi prefert sathanȩ: quod causam
habet incontinentiã: Laboramꝰ quasi
obscurum disserere: cum exposuerit
se ipse qui scripsit: Hoc autẽ inquit
dico iuxta indulgentiã: non iuxta un¬
ꝑium Et musitamus ad huc nuptias ñ

Expanded text:
ornatu, castitatem praedicat, et ornatum interiornatu, castitatem praedicat, et ornatum interioris hdesti spiritus, quodammodo dicens: Quoniam exterior vester homo corruptus est, et beatitudinem destitistis, imitamini incorruptionem spiritus per severam abstinentiam, et quod corpore non potestis, mente praestate. Has enim Christus divitias, uerum ne quis putet ex eo, quod sequitur: \'ut uacetis orationi et iterum ad id ipsum\', apostolum hoc uelle et non propter maiorem ruinam concedere, statim infert: \'ne temptet uos satanas propter incontinentiam uestram\'. pulchra nimirum indulgentia: \'et iterum ad id ipsum\'! quod erubescit suo uocare nomine, quod temptationi praefert satanae, quod causam habet incontinentiam, laboramus quasi obscurum disserere, cum exposuerit se ipse, qui scdico juxta indulgentiam, non juxta imperium. Et mussitamus adhuc nuptias non
Abbreviated transcription (Latin):
quomͦ in formet ȩccłam: quid doceat
xp̃ianos Similit̾ uiri cohabitantes iux¬
ta scientiam: quasi infirmiori uasculo
orationes ur̃e: Ecce eodem sensu. quia et¬
eodem sp̃ui: impediri dicit orationes of¬
ficio coniugali: Quod autẽ ait similit̃: iccir¬
uxorib preceꝑat dicens Ut uideant uiri
auri. et in cultu uestis ornatꝰ: s absc̃ditꝰ
cordis homo in incorruptione mitis et silen¬
tis sp̃s : hoc ẽ. coram dõ placens Cernis qͣle
conuigiũ. int̾ uiros uxoresq p̃cipiat. co¬
habitantes iuxta scientiã: ut nouerint
quid uelit. qͥd desidẽt ds̃: et tribuant ho¬
norẽ uasculo muliebri Si abstinemus nos
a coitu: thonorẽ tribiuimꝰ uxorib Si non
abstinemꝰ: ꝑspicuũ est honori contrariã
eẽ. ẽtumeliã: Aduxores qͦ Ut uid eant
inqͥt uiri castã conu̾sationẽ ur̃am: et
ornatũ in absc̃dito cordis hominẽ in in cor-
uxoribq dat legẽ: et dãpnato carnis

Expanded text:
quomodo informet Ecclesiam, quid doceat quomodo informet Ecclesiam, quid doceat Christianos: Similiter viri cohabitantes juxta scientiam, quasi infirmiori vasculo orationes vestrae . Ecce eodem sensu, quia eodem et spiritu, impediri dicit orationes officio conjugali. Quod autem ait, similiter, idciruxoribus praeceperat, dicens: Ut videant viri auri, et in cultu vestis ornatus; sed absconditus cordis homo, in incorruptione mitis et silentis spiritus. Hoc est coram Deo placens . Cernis, quale conjugium inter viros uxoresque praecipiat? Cohabitantes juxta scientiam, ut noverint quid velit, quid desideret Deus, ut tribuant honorem vasculo muliebri. Si abstinemus nos a coitu, honorem tribuimus uxoribus: si non abstinemus, perspicuum est honori contrariam esse contumeliam. Ad uxores quoque, Ut videant, inquit, viri castam conversationem vestram, et ornatum in abscondito cordis hominem, in incorruuxoribusque dat legem, et damnato carnis
Abbreviated transcription (Latin):
uxorẽ suã habeat: Suã inquit habeat:
sua utat᷑. quã habebat anteqͣ. cred̾et:
Quã bonũ erat ñ tangere: et post fidẽ
tio tactũ es excusabilẽ faceret: Uxor ꝓpͥ
corporis ñ habet potestatẽ s uir: simili¬
matrimonio sunt: an eis liceat uxores
dimitere Quod et dominus in euan¬
gelio ꝓhibuit: Unde et apłs : bonum
est ait homini mulierem non tange¬
re: Seo quia qui semel duxerit uxorẽ nisi
ex consensu se non ualet abstinere. nec
dare repudium ñ peccanti: reddat
coniugi debitũ:q sponte sealligauit.
ut reddẽ cogeret᷑ Nolite fraudare
orationi: Oro te quale illud bonũ ẽ qd̾¬
tit: Quãdiu impleo mariti officiũ: ñ
ĩpleo continentis: Iubet idem apłs in
alio loco: ut sẽꝑ oremꝰ: Si sẽꝑ orandũ ẽ.
nũꝗͣ gͦ c̃iugio seruiendũ: qm̃ qͦtienscũq
uxori debitũ reddo. orare ñ possũ Petrꝰapłs¬
exꝑim̃tũ habens c̃iugaliũ uincłoꝵ: uide

Expanded text:
uxorem suam habeat'. Suam, inquit, habeat, uxorem suam habeat'. Suam, inquit, habeat, sua utatur, quam haQuam bonum erat uxorem non tangere, et post fidem tio tactum excusabilem faceret. Uxori corporis non habet potestatem, sed uir; similimatrimonio sunt, an eis liceat uxores dimittere, quod et dominus in euangelio prohibuit. unde et apostolus: \'bonum est\', ait, \'homini mulierem non tangere\', sed quia, qui semel duxit uxorem, nisi ex consensu se non ualet abstinere nec dare repudium non peccanti, \'reddat coniugi debitum\', quia sponte se alligauit, ut reddere cogeorationittit? quando inpleo mariti officium, non inpleo continentis. iubet idem apostolus in alio loco, ut semper oremus. si semper orandum est, numquam ergo coniugio seruiendum, quoniam, quotienscumque uxori debitum reddo, orare non possum. erimentum habens conjugalium vinculorum, vide
Abbreviated transcription (Latin):
mulierẽ ñ hab̾e.s bonũ ẽ mulierẽ ñ
tangere: quasi et in tactu ꝑiculũ sit:
quasi qui illam tetigerit ñ euadetͥ
quȩ uirorũ preciosas animas capit:
quȩ faẽ adolescentiũ euolare corda
Alligabit quis in sinu ignẽ: et ñ com¬
burer᷑: Aut ambulabit suꝑ carbones
gerit stati adurit᷑: ita uiri tactus et
femine sentit naturam suam: et diuer¬
sitatem sexus intelligit: Narrant et gen¬
tiliũ fabulȩ.mithrã et erictoniũ. uł in
lapide. uł in t̾ra. de solo estu libidinis eẽ.
generatos Unde et nr̃ iosephq tange¬
re illũ uolebat egiptia. fugit emanib
eius: et quasi ad morsum rabidissimi ca¬
nis. ne paulisꝑ uirus serꝑet. palliũ qd̃
tetigerat abiecit Propt̃ fornicationes au¬
tẽ: unusquisq ducat uxorẽ: Alioqͥnhac
excusatione libidinis frena laxasti: ut
quotienscumq uxor morit᷑: tociens du¬
cenda sit alia ne fornicẽ S unusqͥsq

Expanded text:
uxorem non habere: sed, bonum est mulierem non uxorem non habere: sed, bonum est mulierem non tangere: quasi et in tactu periculum sit: quasi qui illam tetigerit, non evadat, quae virorum pretiosas animas rapit, quae facit adolescentium evolare corda: Alligabit quis in sinu ignem, et non comburetur? aut ambulabit super carbones gerit, statim aduritur: ita viri tactus et feminae sentit naturam suam, et diversitatem sexus intelligit. Narrant et gentilium fabulae 247 Mithram et Erichthonium, vel in lapide, vel in terra, de solo aestu libidinis esse generatos. Unde et noster Joseph, quia tangere eum volebat Aegyptia, fugit ex manibus ejus, et quasi ad morsum rabidissimae canis, ne paulatim virus serperet, pallium quod tetigerat, abjecit. Propter fornicationem aucat unusquisque uxorem, alioquin hac excusatione libidini frena laxasset, ut quotienscumque uxor moriatur, totiens ducenda sit alia, ne fornicemur, sed 'unusquisque
Abbreviated transcription (Latin):
is Bonum ẽ eis: si sic ꝑmanserint ut ego
Si autẽ non se continent: nubant: Meliꝰ
ẽ enĩ nub̾e quã uri Reuertam᷑ ad caput
testimonii: Bonũ ẽ inqͥt hõi mulierẽ ñ
tangere: Si bonum ẽ mulierẽ ñ tange¬
re: malum ẽ gͦ tangere: Nichil enĩ bo¬
no contrarium ẽ: nͥ malũ: Si autẽ malũ
ẽ et ignoscit᷑: id eo concedit᷑ ne malo qͥd
deterius fiat: Quale autẽ illud bonũ
est. qd̾ conditione deterioris concedit᷑.ꝯ
Numꝗͣ enim subiecisset. unusquisq uxo¬
rem suam habeat: nͥ p̃misisset. ꝓpt̾ for¬
nicationes autẽ: Tolle fornicationes: et
ñ dicet᷑ unusquisq uxorẽ suã habeat:
Helut si quis definiat Bonũ est triticeo
uesci pane: et edere purissimã similã:
Tam̃ ne qͥs compulsus fame. comedat
stercuis bibulũ: concedo ei ut uescat᷑ et
ordeo Num iecirco frum̃tum ñ habe¬
bit puritatẽ suã: si fimdideũ p̃ferat᷑.:
Bonũ illudẽ naturalit᷑ quod compara-¬

Expanded text:
i sic permanserint ut ego. Si autem se non continent, nubant. Melius est enim nubere, quam uri . Revertamur ad caput testimonii: Bonum est, inquit, homini mulierem non tangere. Si bonum est mulierem non tangere, malum est ergo tangere: nihil enim bono contrarium est, nisi malum. Si autem malum est, et ignoscitur, ideo conceditur, ne malo quid deterius fiat. Quale autem illud bonum est, quod conditione deterioris conceditur? Numquam enim subjecisset, unusquisque uxorem suam habeat, nisi praemisisset, propter fornicationem autem. Tolle fornicationem, et non dicet, unusquisque uxorem suam habeat. Velut si quis definiat: Bonum est triticeo pane vesci, et edere purissimam similam. Tamen ne quis compulsus fame comedat stercus bubulum, concedo ei, ut vescatur et hordeo. Num idcirco frumentum non habebit puritatem suam, si fimo hordeum praeferatur? Bonum est illud naturaliter, quod compara
Abbreviated transcription (Latin):
Et ubi non unum p̃miũ: ibi utiq dona diũ¬
sa Tantum est gͥ int̾ nuptias et uirginitatẽ:
quantum int̾ non peccare. et bene facere:
iugiorum et uirginitatis: et int̾ utrumq
cauto modamine p̃ceptorum ut nec ad si¬
nistram. nec ad dexteram diu̾teret. s uia

Expanded text:
tique dona diuersa. tantum est igitur inter nuptias et uirginitatem, quantum inter non peccare et benefacere, iugiorum et uirginitatis et interutrumque cauto moderamine praeceptorum, ut nec ad sin
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ: Quid accipimus uxores. quas cito cogim᷑
amutere: Et qui flent inquit et gaudent.
et emunt. et utunt᷑ hoc mundo. ann¬
sic sint. quasi ñ fleant. gaudeant. emant.
utant᷑ hoc mundo: Preterit enĩ figura hu¬
ius mundi Si mundus transit. quo uniũ
sa cludunt᷑: immo figura et conu̾satio hec
mundi. quasi nubes preterit: int̾ cȩtã mun¬
di oꝑa. et nuptiȩ ꝑibunt: Neq enim post
resurrectionẽ ert̃ conugia Si autẽ mors
finis ẽ nuptiarũ. cur necessitatẽ ñ in uolun¬
tatẽ uertimꝰ: et qd̾ inuitis extorquendũ ẽ.
cum spe p̃miorum offerimꝰ deo: Qui sine

Expanded text:
m, quid accipimus uxores, quas cogemur cito m, quid accipimus uxores, quas cogemur cito amittere? Et qui flent, inquit, et gaudent, et emunt, et utuntur hoc mundo, sic sint, quasi non fleant, gaudeant, emant, utantur hoc mundo. Praeterit enim figura hujus mundi rsa clauduntur, imo figura et conversatio haec mundi quasi nubes praeterit, inter caetera mundi opera et nuptiae praeteribunt . Neque enim post resurrectionem erunt conjugia. Si autem mors finis est nuptiarum, cur necessitatem in voluntatem non vertimus: et quod invitis extorquendum est, cum spe praemiorum offerimus Deo? Prae
Abbreviated transcription (Latin):
habebunt huiusmodi: Qui sunt isti qui¬
carnis tribulationẽ. habebunt : Quib supͣ
Nos ignar rerum putabamus nuptias
saltem carnis hab̾e lȩticiã: Si autem nuben.¬
tib et in carne tribulatio est. in qua sola ui¬
debant᷑ hab̾e delitias: quid erit reliquũ
ꝓpt̃ qđ nubant. cum et in sp̃u et in anima.
et in ipsa carne tribulatio sit: Ego autem
u b̾ parco Sic ait obtendendo carnis tri¬
bulationẽ: quasi ñ maiora sint ꝓpt̾ quȩ nub̾e
non debeatis: Igit᷑ hoc dico fr̃s: tempus bre¬
ue est: reliquũ est utͦ qui habent uxores. sic
sint quasi non habentes: Nequaquã iam
de uirginib disputo quas nulla ambigui¬
tas ẽ eẽ felices: ad maritos uenio Tempꝰ
breue ẽ: dñs ꝓpe ẽ Eciam si non gentis ui¬
ueremus annis ut antiqui homines: tam̃
breue putandũ eẽt. qd̾ hab̾et aliquando
finẽ. et eẽ cessaret Nunc uͦ cum breuis sit:
non tam lȩticia quam tribulatio nuptiarũ¬

Expanded text:
habebunt hujusmodi. Qui sunt isti quhabebunt hujusmodi. Qui sunt isti qui tribulationem carnis habebunt? Quibus supra Nos ignari rerum, putabamus nuptias saltem carnis habere laetitiam. Si autem nubentibus etiam in carne tribulatio est, in qua sola videbantur habere delicias, quid erit reliquum propter quod nubant, cum et in spiritu, et in anima, et in ipsa carne tribulatio sit? Ego autem vobis parco. Sic, ait, obtendo carnis tribulationem, quasi non majora sint propter quae nubere non debeatis. Igitur hoc dico, fratres: Tempus breve est. Reliquum est, ut qui habent uxores, sic sint tamquam non habentes. Nequaquam jam de virginibus disputo, quos nulla ambiguitas est esse felices. Ad maritos venio. Tempus breve est, Dominus prope est. Etiamsi nongentis viveremus annis, ut antiqui homines, tamen breve putandam esset, quod haberet aliquando finem, et esse cessaret. Nunc vero cum brevis sit non tam laetitia, quam tribulatio nuptiaru