comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
entes. cũ fint insipientes. Quid ẽ quod funit:
faciendũ ẽ. Nichil sub sole nouum. nec ualce qͥs¬
quã dicere. ecce hoc reoens ẽ. De naturis in pͥmor¬
dio mundi creatis uidetur dicere. & de fuccesfi¬
one carũ quomͦ uentunt. & quomͦ transeunt
Uerbigĩa. Dum homo moritur. homo nascitur.
eadem natura fuit morientis. quȩ & nascentis
crit. Similit̾ de auib. piscib. serpentib. etum¬
& om̃ib animantib intelligendum ẽ. Nec ñ
in herbis & arborib cȩterisq rerũ nattiris. nichil
noutum inuenit᷑ : quod ante ñẽc̃t. nichil por¬
tura: requnieuit dĩ. die septimo ab om̃ĩb oꝑto
suis. idẽ a nouarũ creatione naturarũ &es
primordialib creaturarũ seminib totius
scłi temtpus naturili cursu ꝑagitur. Iam¬

Expanded text:
entes, cum sunt insipientes. VERS. 9, 10.-- Quid entes, cum sunt insipientes. VERS. 9, 10.-- Quid faciendum est. Nihil sub sole novum, nec valet quisquam dicere, ecce hoc recens est. De naturis in primordio mundi creatis videtur dicere, et de successione earum, quomodo veniunt, et quomodo transeunt. Verbi gratia: dum homo moritur, homo nascitur. Eadem natura fuit morientis, quae et nascentis erit. Similiter de avibus, piscibus, serpentibus et omnibus animantibus, inteerbis et arboribus caeterisque rerum naturis, nihil novum invenitur quod ante non esset: nihil pertura: Requievit Deus die septimo ab omnibus operibus suis, id est, a novarum crprimordialibus rerum seminibus totius saeculi tempus naturali cursu peragitur.
Abbreviated transcription (Latin):
infideli ertilibet ocecdit. Omĩa sitimina intrant
in mare: & mare non redundat. Ad locũ unde
ereunt flumina reu̾tuntur: ut iterum fluant.
Dicunt philosophy aquas dulces quȩ influunt
in mare. uł ardente desuꝑ sole. consumi. uł fil¬
matrice abysso in sua semꝑ faciat ebullire pͥn¬
cipia. Possitmꝰ tam̃ sub fluminũ nomine &
ligere: qui in t̾ram unde sũpti sunt redeunt.
postqũa a pͥmo atdierunt peccatore. t̾ra es
& in t̾ram ibis. Nec tam̃ t̾ra impletur mul
potest homo eas explicare sermone. Non sa¬
tiratir &ulus uisu. nec auris implet anditu.
nullatenus ualet sermo erplicare caisas.
tas intueri: nec auris instituente doctore
ad fũmam rerum noticiã ꝑuenire. Nammͦ
omĩa in enigniate cermintitr. & ex parte
intelliguntur. donec ꝑfecta ueniat scientia
quȩ in hoc mortali corpore e̾e̾. ñ poterit. lam̃
hȩc sententia maxime contra eos agit qui
sine labore & discendi studio sc̃arũ scripturam̃
sibi noticiam ꝓmittunt. estimantes se sapi¬

Expanded text:
Omnia flumina intrant in mare, et mare non redundat, ad locum unde exeunt flumina revertuntur, ut iterum fluant. Dicunt philosophi, aquas dulces quae in mare influunt, vel ardente desuper sole consumi, vel salmatrice abysso in sua semper bullire principia. Possumus tamen, sub fluminum et maris um genus intelligere, qui in terram, unde sumpti sunt, redeunt, postquam in primo audierunt peccatore: Terra es, et in terram ibis; nec tamen terra impletur multiciles, non potest homo eas explicare sermone. Non saturatur oculus visu, nec auris impletur auditu. Nullatenus valet sermo explicare causas ntas, intueri; nec auris, instituente doctore, ad summam rerum notitiam pervenire. Nam modo omnia in aenigmate cernuntur, et ex parte intelliguntur, donec perfecta veniat scientia, quae in hoc mortali corpore esse non poterit. Tamen haec sententia maxime contra eos agit qui, sine labore et discendi studio, sanctarum Scripturarum sibi notitiam promittunt, aestimantes se sapi
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmo om̃iiĩ cor sitũ ad sapientiã requi rendã
& ultra licitũ se extendens. uoluit cansas
iationesq cognoscere quare parutili corriperen¬
desiderans. intellexi suꝑfliatm curam & sollici¬
tuduxm ꝑ aruersa eiticiantem a dõ hominib
aitam. ut scire cupiant quod scire ñ licitũẽ.

Expanded text:
 393 ad sapientiam requirendam, et ultra licitum se extendens, voluit causas, rationesque cognoscere: quare parvuli corriperendesiderans, intellexi superfluam curam, et sollicitudinem per diversa cruciantem a Deo hominibus datam, ut scire cupiant, quod scire non licitum
Abbreviated transcription (Latin):
miserere nr̃i filu daitid. Et om̃is turba consona &
una uoec respondebat: o samia fili dauid. Deniq
non ad eũ fit uerbũ dĩ. sic̃ ad iherenitam & ad
cȩteros ꝓpħas. s qr diues ẽ. & ter potens. ipse ẽ.
siquidẽ uerbũ. sapientu. oeteręq uirtutes. u̾ba
loquitur ad ȩccłiȩ uiros. u̾ba insimuiat apłis.
de quibus cantatur in psalmo. In omẽm terrã
exiuit sonus eorum. & in fines orbis t̾rȩ u̾ba eorũ.
Male igit᷑ quidã opinant᷑ nos ex hoc libro. ad uolup¬
tatem & luxuriam ꝓuocari. cũ e contrario omĩa
quȩ cermiinus in mundo uana e̾e̾. doccantur. nec
deberc nos ea studiose appetere. quȩ dũ tenentur
intereunt. Tradunt hebret hunclibrũ quem
modo in manib habemus. salononis ce̾. peni¬
tentiam agentis. quia in sapientia diuitusq
confisus ꝑ mulieres offenderit dm̃ sccũ repu¬
tans omĩa uana ẽe̾. huiꝰ scłi delectam̃ta. & ad

Expanded text:
Miserere nostri, fili David ; et omnis turba consonabat, et Miserere nostri, fili David ; et omnis turba consonabat, et una voce respondebat: Hosanna filio David . Denique non ad eum fit verbum Dei, sicut ad Hieremiam et ad caeteros prophetas; sed quia dives est, et rex potens, ipse est si quidem verbum, et sapientia caeteraeque virtutes. Verba loquitur ad Ecclesiae viros. verba insinuat apostolis, de quibus cantatur in psalmo: In omnem terram exivit sonus eorum, et in fines orbis terrae verba illorum . Male igitur quidam opinantur, nos ex hoc libro ad voluptatem et luxuriam provocari, cum e contrario omnia quae cernimus in mundo vana esse doceantur, nec debere nos ea studiose appetere quae, dum tenentur, intereant. Tradunt Hebraei hunc librum, quem modo in manibus habemus, Salomonis esse poenitentiam agentis: qui quia in sapientia divitiisque confisus, per mulieres offenderit Deum, nunc secum reputat, omnia vana esse hujus saeculi delectamenta, quae ad
Abbreviated transcription (Latin):
cinticũcanticoꝵ salomonis. Sicut enĩ ꝓu̾bia
erudis institutio ad duodecim trib & ad to¬
tũ ꝑtinet istł: & quomodo contemptus mũ¬
di non nisi metropolitis conuenit. hoc ẽ. ha¬
uitatorib ierłem: ita & canticũ canticorũ ad
ios ꝓprie facit mentionẽ. qui tantũ suꝑna
desiderant. Ad incipientes: & pat̾na dignitas.
Ad ꝑfectos uero ubi non timore eruditur discipłs
s amore. ꝓpriũ nom̃ sufficit. & equał magist᷑
ẽ. & nescit se ec̃. regem. Hȩc interim iuxtalit¬
teram. cȩterum ꝑ intelligentiã spĩtalem. pa
citias in carne euacuans: fecit utraq unũ
dicens. pacem meam do uobis. pacem relinquo
uobis. De quo pat̾ ad disciplos. hic ẽ. inquit filiꝰ
m̃s. dilectus. in quo mͥ bene complacui. hunc
audite qui c̃. capuit ȩccłiȩ nequaqũa ad sinago¬
gam tudeorũ s adgentiũ multitudinẽ loquens
ꝑ quã iurari uetat. quia fit eiuitas magni regis.
Hicẽ. filiꝰ datud. ad quẽ oci in cuangłio clamabant

Expanded text:
Canticum canticorum Salomonis. Sicut enim Proverbia, et rudis institutio, ad duodecim tribus, et ad totum pertinent Israel; et quomodo contemptus mundi, non nisi metropolitis convenit, hoc est, habitatoribus Hierusalem; ita et Canticum canticorum ad eos proprie facit mentionem, qui tantum superna desiderant. Ad incipientes et proficientes, et Ad perfectos vero, ubi non timore eruditur discipulus, sed amore, proprium nomen sufficit, et aequalis magister est, et nescit se esse regem. 412 Haec interim juxta litteram. Caeterum per intelligentiam spiritalem, paccitias in carne evacuans, fecit utraque unum, dicens: Pacem meam do vobis, pacem relinquo vobis . De quo Pater ad discipulos: Hic est, inquit, Filius meus dilectus, in quo mihi bene complacui, hunc audite , qui est caput Ecclesiae. Et nequaquam ad synagogam Judaeorum, sed ad gentium multitudinem loquensper quam jurari vetat, quia sit civitas magni regis. Hic est filius David, ad quem caeci in Evangelio clamabant:
Abbreviated transcription (Latin):
sumus dicere osculetur me ab osculo oris
sui. haut ꝓcul ab hoc ordine doctrinarũ
& philosophi sectatores suos erudiunt.
ut primum ethicam doceant. deinde phi¬
sicam interp̾tentur. Et quẽ in his ꝓfecisse
ꝑspererint : ad theologicam usq ꝑducant.
Nec non & hoc diligentius attendendũ. qd̾ ꝑ
tres libros auctoris diuersus ẽ. titulis. In
ꝓuerbiis enĩ annotatur sic. ꝓu̾ibia salomonis
silii dauid regis isrł. In ȩccłiaste uͦ. uerba eccłi¬

Expanded text:
sumus dicere: Osculetur me ab osculo Al. ab osculis oris sumus dicere: Osculetur me ab osculo Al. ab osculis oris sui . Haud procul ab hoc ordine doctrinarum et philosophi sectatores suos erudiunt: ut primum ethicam doceant, deinde physicam interpretentur; et quem in his profecisse perspexerint, ad logicam usque perducant. Necnon, et hoc diligentius attendendum, quod per tres libros auctoris, diversus est titulus. In Proverbiis enim notatur: Proverbia Salomonis filii David, regis Isr
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur: cohelech. idẽ. ecclefiastem. foclesiastes
concionatorem. qui loquit᷑ ad popłm. & sermo
non spetialit̾ ad unũ. s ad uniuersos gene¬
raliter dirigatur. Porro pacificuis & dilectus
dñi ab eo qd̾ in regno eiꝰ poxx fuerit & eũ oñs
dilexent: appellatus ẽ. Nam & psalmus quin
quagesimus quartus & seragesimꝰ primus.
am suꝑ salomonẽ conscripti sunt. Isitaq uxta
numerum uocabulorum suorũ tria uo
ticũ canticorũ. Inꝓuerbis paruulũ docẽs:
&̃ quasi de officiis p̾sentib erudiens. Unde¬
& io filiũ crebio repetitur. In ęccłiaste uero
maturȩ uirum ętatis instituens. ne qͥcquã
in mundi rebus putet ẽc̃. ꝑpetuũ : s ca¬
duca & breuia iniuersa quȩ cernimus.
I extremum iam consũmatũ uirũ & calca¬
to scło p̃ꝑatum in cantico canticorũ sponsi
iungit amplexibus. Nisi pͥus reliquerimuꝰ
ititia. & ponpę scłi renuntiantes. expeditos
nos ad aduentũ xp̃i p̃ꝑauerimus. non pos¬

Expanded text:
t Coeleth, id est, Ecclesiasten. Ecclesiastes concionatorem, qui loquitur ad populum, et sermo ejus non specialiter ad unum, sed ad universos generaliter dirigitur. Porro pacificus et dilectus Domini, ab eo quod in regno ejus pax fuerit, et eum Dominus dilexerit, appellatus est. Nam et psadragesimus quartus, et septuagesimus primus, am super Salomone conscripti sunt. Is itaque juxta numerum voctica canticorum. In Proverbiis parvulam docens, et quasi de officiis praesentib ad filium crebro sermo repetitur. In Ecclesiaste vero, maturae virum aetatis instituens, ne quidquam in mundi rebus putet esse perpetuum, sed caduca, et brevia universa, quae cernimus. 384 Ad extremum jam consummatum virum, et calcato saeculo, praeparatum, in Cantico Canticorum sponsi jungit amplexibus. Nisi enim prius reliquerimus vitia, et pompis saeculi renuntiantes, expeditos nos ad adventum Christi paraverimus, non pos
Abbreviated transcription (Latin):
nimio stadeatis amore caducis &cito transito¬
riis in hiare diuitiis. quȩ c̾itissime uelut uo¬
studeatis. Quia ut idem salomon ait. redemp¬
ipsiꝰ dñi scm confiderate p̾ceptũ quo nos amo¬
nuit celestib magis quã t̾rents inhiare thes

Expanded text:
nimio amore studeatis caducis, et cito transitonimio amore studeatis caducis, et cito transitoriis inhiare divitiis, quae citissime velut vostudeatis: quia, ut idem Salomon ait: Redempipsius Domini sanctum considerate praeceptum, quo nos admonui
Abbreviated transcription (Latin):
chillare ꝓhibuit dicens. Diuitiȩ si afflu¬
ant nolite corapponere. Quarũ copia ẽ:
aliorũ inopia. de quib & dñs in euangłio
ait. facite uobis amicos de maninona iniquita¬
tis. Idciro iniquas nominauit huiꝰ scłi diui¬
tias. Igitur manmona syra ẽ. lingͥa. & lati¬
ne diuitiȩ dici possunt. Quia diuitiȩ aut
ꝑ iniquitatem congregantur. uł inique pau¬
perib subtrahuntur. Dequarũ uana possesso¬
one in huiꝰ scłi delitiis pęne sapientissimus
salomon totũ cõposuit librũ. cuꝰ tttulus
ẽ. eccłiastes. dicens in capite libri. uanitas
uanitatum drcit eccłiastes. & omĩa uanitas.
Si omĩa uanitas. quȩ utilitas diuitias reser¬
uare caduças: In qu̾e librum ex scorũ opus¬
culis patrũ. ac maxime de beati hieronimi
cõmentario paruũ cõposini breuiariũ. uñ cau¬
sa filii carifstini quatinus pat̾na sollicitudi¬
ne ammanerem urm nobile ingeniũ. ne

Expanded text:
helare prohibuit, dicens: Divitiae si affluhelare prohibuit, dicens: Divitiae si affluant, nolite cor apponere . Quarum copia, est aliorum inopia. De quibus et Dominus in Evangelio ait: Facite vobis amicos de mammona iniquitatis . Idcirco iniquas nominavit hujus saeculi divitias quia mammona Syra est lingua, et Latine divitiae dici possunt, quia divitiae aut per iniquitatem congregantur, vel inique pauperibus subtrahuntur. De quarum vana possessione in hujus saeculi deliciis pene sapientissimus Salomon totum composuit librum, cui titulus est Ecclesiastes, dicens in capite libri: Vanitas vanitatum, dixit Ecclesiastes, et omnia vanitas. Si omnia vanitas, quae utilitas est divitias retinere caducas? In quem librum, ex sanctorum opusculis Patrum, ac maxime de beati Hieronymi commentario, parvum composui Breviarium, vestri causa, filii charissimi, quatenus paterna sollicitudine admonerem vestrum nobile ingenium, ne
Abbreviated transcription (Latin):
UecrISSIONS IN MP̃O FILIIS
ONIE sacerdoti can DIdo prb̃o
lutem. Postoruã de pat̾nȩ pi¬
etatis nido. in publicas seculariũ nego¬
tiorum euolastis auras. mentis mes sol¬
ucitudo urãm omĩb pene honeris oc¬
cupationem comitata ẽ. optans uos di¬
uina donante clementia in caritate
ꝑfecta scãrũ titulis uirtutũ dõ place¬
didicistis sub alis pat̾nȩ eruditionis
sapientiȩ decirs quod habetis in corde se¬
lucis in tenebris mementote uos ali¬
ena dispensare non ꝓpria possidere. De
quib ipsa ueritas dicit. Si in alieno fide¬
les non fuistis. quod ur̃m ẽ. quis dabit
uobis : Alienȩ st̃ a nobis huius scli¬
facultates. idẽ. extra nr̃am sitȩ naturam.
Nichil eñĩ intulimus in hunc mundum
haut dubiũ ÷. quia nec auferre quid pos¬
fructus. quas congregare uos filii carissimi
om̃i intentione exhortor. nec in incerto di¬
uitiarũ sperare. quȩ aut deserunt possi¬
dentem. aut a possidente deserunt᷑. In qͣs

Expanded text:
ectissimis in Christo filiis, Oniae sacerdoti, Candido presbylutem. Postquam de paternae pietatis nido in publicas saecularium negotiorum evolastis auras, mentis meae sollicitudo vestram, omnibus pene horis, occupationem comitata est, optans vos, divina donante gratia, in charitate perfecta, sanctarum titulis virtutum Deo placedidicistis sub alis paternae eruditionis, sapientiae decus, quod habetis in corde, saelucis in tenebris. Mementote vos aliena dispensare, non propria possidere; de quibus ipsa Veritas ait: Si in alieno fideles non fuistis, quod vestrum est, quis dabit vobis ? Alienae sunt a nobis hujus sfacultates, id est, extra nostram sitae naturam. Nihil enim intulimus in hunc mundum, haud dubium quia nec auferre quid posfructus: quas congregare vos, filii charissimi, omni intentione exhortor: nec in incerto divitiarum sperare, quae aut deserunt possidentem, aut a possidente deseruntur. In quas,
Abbreviated transcription (Latin):
poterant extinguere caritãtem: qr nulla
tribulatio. nulla angustia: scõs a carita¬
te dĩ seꝑare ualebit. Si dederit homo omẽm
substantiam domus suȩ ꝓ dĩ dilectione:
quasi nichil despiciet eam. hic uerficulꝰ
ñ eget expositione. Nam nullȩ mundi
substantię. nullȩ opes. in cõꝑatione di¬
lectionis aliquid sunt. Legimus quidem
scõs sua dimississe ꝓ amore. xp̃i: s tam̃ ni¬
chil uidebantur sibi dimittere in cõꝑa¬
tione caritatis. xp̃i quã emebant. Und̃

Expanded text:
poterunt exstinguere charitatem, » quia nulla tribulatio, nulla angustia sanctos a charitate Dei separare valebit. « Si dederit homo omnem substantiam domus suae pro dilectione, quasi nihil despiciet eam. » Hic versiculus non eget expositione. Nam nullius mundi substantiae, nullae opes comparatione dilectionis aliquid sunt. Legimus quidem sanctos sua dimisisse pro amore Christi, sed tamen nihil sibi videbantur dimittere in comparation
Abbreviated transcription (Latin):
uniu̾so labore suo & afflictione spc̃ qua sub¬
sole cruciatus ẽ : Cimcti dies doloribus & erĩtp¬
nis plemi sunt. nec ꝑ noctem m̃te requiescit.
& hȩc ñ ẽ. uanitas: Hic ut supra de incerto
herede loquit᷑. utrũ stultus an sapiens futu¬
rus sit. qui labore alterius fruititrus sit. & in
cumdẽ circulũ res uertitur. ut labores mori¬
entium delitiȩ sint: uiuentiũ. Alaxime
de labore sapientię dispitat. in quo studiosi ł
rant. ignorantes in quorũ manis ꝑueniant
opuscula sua utrũ sapientes de litteris dispu¬
tent suis. uł etiã stulti & ociosi. Etẽ. qͥquam
tam uanũ. quia nec noctib nec diebis cessat
A labore. & nescit ad quẽ ꝓfectũ futuro tempore labo¬

Expanded text:
universo labore suo, et afflictione spuniverso labore suo, et afflictione spus est? Cuncti dies ejus doloribus et aerumnis pleni sunt, nec per noctem mente requiescit; et haec, nonne vanitas? Hic ut supra de incerto haerede loquitur, utrum stultus an sapiens futurus sit, qui labore alterius fruiturus sit: et in eumdem circulum res revertitur ut labores morientium deliciae sint viventium. Maxime tamen de labore sapientiae disputat, in quo studiosi  rant, ignorantes in quorum manus perveniant opuscula sua, utrum sapientes de litteris disputent suis, vel etiam stulti et otiosi. Est quidquam tam vanum? quia nec noctibus, nec diebus cessat a labore, et nescit ad quem profectum futuro tempore labo
Abbreviated transcription (Latin):
quib desudrui & sollicitus fui. & est quicqiam
tam uanũ : uidetur quidẽ de diuitiis & oꝑib
retractare. qr scd̃m ęuangłiũ repentina mor¬
te subtracti quali moriamur herede nescimꝰ.
utrũ sapiens an sapienstultus sit qui nõ ẽ.
labore fruiturus. Et hoc salomoni malum
accidisse regũ libri testantur. qui roboam
insipienti filio labores suos reliquit. S meliꝰ
dieb ac noctib uir sapiens in lege dm̃ me¬
ditatur. & scripturarum scarũ desudat int̃¬
pretatione. & libros cõponit multos. ut me¬
minus labores illiꝰ in manus strsttorũ ꝑ¬
ueniant. qui frequent᷑ scd̃m ꝑi̾sitatem cordis
sui ex sco̾ĩi patrũ dictis. heretice prauitatis
semina capiunt. & alienos liboxs cslũpniant᷑.¬
unde cessaui renintiauitq cor meũ utt ͤ
lahorare sub sole. Nam cũ alius laborat in
sapientia & doctrina & sollicitudine. homini
occioso questta dimittit. Et hoc gͦ uanitas:
& maginĩ malũ. Quid enĩ ꝓderit hominide

Expanded text:
est quidquam tam vanum? Videtur quidem de divitiis et opibus retractare, quia secundum Evangelium repentina morte subtracti, quali moriamur haerede, nescimus utrum sapiens an stultus sit, qui nostro labore est fruiturus. Et hoc Salomoni malum accidisse, Regum libri testantur, qui Roboam insipienti filio labores suos reliquit. Sed meliudiebus ac noctibus vir sapiens in lege Domini meditatur, et Scripturarum sanctarum desudat interpretatione, et libros componit multos, ut meminus labores illius in manus stultorum perveniunt, qui frequenter secundum perversitatem cordis sui, ex sanctorum Patrum dictis, haereticae pravitatis semina capiunt, et alienos labores calumniantUnde cessavi, renuntiavitque cor meum ultra laborare sub sole: nam cum alius laborat in sapientia, et doctrina, et sollicitudine, homini otioso quaesita dimittit; et hoc ergo vanitas et magnum malum. Quid enim proderit homini de
Abbreviated transcription (Latin):
& equa utriusq conditio. Sicut morit᷑
homo: sic & illa moriunt᷑. Similit̾ spi¬
rant omĩa: & nichil habet homo ium̃¬
cis amplius. Qui tam̃ ex difintione ratioĩs.
suam post modum sententiam ꝓtuilit di¬
cens. Quid habet amplius sapiens stulto:
& quid pauꝑ. nͥ ut ꝑgat illuc ubi. ẽ. uita ͤ
Qui gͥ dyxtt nichil habet homo um̃tis
ampltus. ipse rurfũ difiniuit. qutia habet
aliquid sapiens non sapiensolũ amplius aum̃¬
to s etiã ab homine stulto. Uidelicet ut ꝑgit

Expanded text:
tio: sicut moritur homo, sic et illa moriuntur: similiter spirant omnia, et nihil habet homo jumentis amplius . Qui tamen ex definitione rationis suam postmodum sententiam protulit, dicens: Quid habet amplius sapiens a stulto? et quid pauper? Nisi ut pergat illuc, ubi est vita ? Qui igitur dixit: Nihil habet homo jumentis amplius, ipse rursum definivit quod habeat aliquid sapiens non solum amplius a jumento, sed etiam ab homine stulto, videlicet ut pergat
Abbreviated transcription (Latin):
serto: Detelicta enĩ fuerat a dõ ꝑ idolatrã
& ueritatis ignorantiã. Ascendebat gͦ uirtu¬
tũ gradib de deserto: hoc ẽ. de errme in¬
fidelitatis. in quo ad tẽpus derelicta fuerat.
delitiis afsluens: hoc ẽ uirtutibꝰ habundans.
lnnexa inquit suꝑ dilectũ meũ: idẽ. fiduci¬
alit̾ agens in xp̃o. & om̃s uirtutes suas &
cuncta bona ad eiꝰ grãm reserens. Sciebat enĩ¬
se nichil sius uirib boni implere posse: idõq
cũ apło dicebat. Grã dĩ sum id quod sũ. Et no¬
tandũ qd̾ dicit. suꝑ dilectũ meũ. Nam sinago¬
ga solam se putabat habere cognitionem dĩ
cȩteris gentib in ignorantia dĩ constitutis
cruoem dm̃cam debemus accipere. subqua
arbore suscitata est sinagoga: quia ipsa ap̃¬
uaricatione originalis peccati & apotestate
diaboli ꝑ crucem xp̃i redempta est. ibi susci¬
tata est que peccatis erat mortua. Et bene ar¬
ter ligna siluarum: sicut dileccus m̃s inter
filios. Ibi corrupta ẽ. mat̾ tua: & uiolata ge

Expanded text:
o? Derelicta enim fuerat a Deo per idololatriam et veritatis ignorantiam. Ascendebat ergo virtutum gradibus de deserto, hoc est de errore infidelitatis, in quo ad tempus derelicta fuerat. « Deliciis affluens, » id est virtutibus abundans. « Innixa inquit super dilectum meum, » id est, fiducialiter agens in Christo, et omnes virtutes suas et cuncta bona ad ejus gratiam referens, sciebat se nihil suis viribus boni implere posse, ideoque cum Apostolo dicens: « Gratia Dei sum id quod sum. » Et notandum quod dicit, Super dilectum meum. Nam Synagoga solam putabat se habere cognitionem Dei, caeteris gentibus in ignorantia destitutis.crucem dominicam debemus accipere, sub qua arbore suscitata est Synagoga: quia ipsa a praevaricatione originalis peccati, et a potestate diaboli per crucem Christi redempta est: ibi suscitata est quae peccatis mortua erat. Et bene arter ligna silvarum, sic dilectus meus inter filios. Ibi corrupta est mater tua, ibi violata est
Abbreviated transcription (Latin):
Non ẽ. prioũ memoria. s nec corũ qͥdem
qrtȩ post futura funt. erit recordatio apd̃
eos. qui futuri sunt in nouiffimo. Sicut
p̃terita quȩ olim fuerunt apd̾ nos. abscõ¬
dit obłunio. sic ei quȩ nime nobiscũ p̾sen¬
tialiter fiunt. hĩi qui nasci habent scire ñ
poterunt. quia cuncta silentio ꝑibunt.
& quasi non fuerint abscondentur. &ecõ¬
plebitur illa sententia uanitas uanitatũ.
&oninia uanitas. Omnia uanitas quia
omnia cranseunt. & more fluentis aque
uadunt & ñ redibunt. Cui sententie to.¬
tus mundus testis est: & maxime huma
iniherłm. Huc usq p̃fatio. Generaliter de
huius scłi uanitatibus disputans hinc ad
semet ipfũ redi it. & quis e̾ẽt. ostendit: uł quo¬
modo exꝑtm̃to om̃ia cognouerit. & docucrit.

Expanded text:
em quae post futura sunt, erit recordatio apud eos qui futuri sunt in novissimo. Sicut praeterita quae olim fuerunt, apud nos abscondit oblivio, sic ea quae nunc nobiscum praetialiter fiunt, hi qui nasci habent, scire non poterunt, Quia cuncta silentio peribunt, et quasi non fuerint, abscondentur, et complebitur illa sententia: Vanitas vanitatum, omnia vanitas. Vanitas vanitatum  quia omnia transeunt, et more fluentis aquae vadunt, et non redibunt. Cui sententiae totus mundus testis est, et maxime humanin Hierusalem. Hucusque praefatio generaliter de hujus saeculi vanitatibus disputat. Hinc ad semetipsum redit, et quis esset, ostendit; vel quomodo experimento omnia cognoverit et docuerit.
Abbreviated transcription (Latin):
& ubi fures non effodiunt. nec furantur. ubi
em̃ ẽ. thesaurus tuus : ibi ẽ. & cor titũ. hunc
siqͥdem librũ supͣdictũ semꝑ ꝓ magistro habea¬
tis in manib ut discatis t̾rena non amare.
s cȩlestia. dominare diuitiis ñ seruire. laudẽ
non querere. t̾rerenã. s a uidice xp̃o int̾ mise¬
rorũ consolatores expectare amabilẽ audire sen

Expanded text:
furantur: ubi enim est thesaurus tuus, ibi est et cor tuum . Hunc siquidem librum supradictum semper pro magistro habeatis in manibus, ut discatis terrena non amare, sed coelestia; dominari divitiis, non servire; laudem non quaerere terrenam, sed a judice Christo, miserorum consolator
Abbreviated transcription (Latin):
Mille aut̃ argentei quos ꝓ stuctu uir affert.
significant omĩa quȩ in hoc mundo possideri
unquunt &̾ paupib crogant. ut fruetũ huiꝰ ui¬
neȩ hoc ẽ. suꝑnã mercedem consequantur. Iale. ẽ.¬
& illud quod dñs in euangłii ꝑabola dicit. Simile¬

Expanded text:
Mille autem argentei, quos pro fructu vir affert, significant omnia quae in hoc mundo possideri linquunt, et pauperibus erogant, ut fructum hujus vineae hoc est, supernam mercedem consequantur. Tale est illud quod Dominus in Evangeli
Abbreviated transcription (Latin):
congaudeat. Sequit᷑. lampades eius: lampades
ignis atq flinmarum. Lampades enis. idẽ. di¬
lectionis p̾cordia sunt sc̃orũ : in quib uelutim
uasis dilectio inhabitat. Heȩ gͦ lampades. lam
Lampades uͦ fłamarũ: qr ext̾i̾us lucent ꝑ oꝑa¬
tionem. Seqͥt᷑. Aquȩ multȩ non poterunt ex

Expanded text:
congaudeat. Lampades ejus, lampades congaudeat. Lampades ejus, lampades ignis atque fllectionis praecordia sunt sanctorum, in quibus veluti in vasis dilectio habitat. Hae ergo lampades, lamplampades vero flammarum, quia exterius lucent per operationem. « Aquae multae non poterunt
Abbreviated transcription (Latin):
Sequit᷑. Qiuia fortis ẽ. ut mors dilectio: Du¬
ra ut inferus emulatio. Duectio xp̃i fortis
ẽ. ut mors. Sicut enĩ mors aniniã a corpo¬
re seꝑat. etiã nichil concuptscere. nichil
in p̾senti uita homini licet amibire. ita
huic mortificat. & quasi insensibilem red
us ẽ. lo̾e sensus ÷. cũ dicit. Dura ut inferꝰ
emulatio. Nam sicut infernus eos quos
semel recipit: nuiquã restitirit. s semꝑ
retinet: ita uerus xp̃i anior qu̾e semel
receperit. ñiquã dimittit. Unde apłs
dicit. Quis nos seꝑabit a caritate xp̃i :
dslectio fortis fuit ut mors: quia in tantũ
eiperet. Dura fuit emuꝰatio eius ut inscrus.
quia ficut infermis nescit misereri. aut penis
ueri ab amore humani generis. Quidã hoc qd̾
dicitur. duraẽ. ut inferus emulatio ad sinago¬
gam ꝓpͥe referunt: quȩ gentes emulabatur.
& inuidebat saluti illorũ. Alonet gͦ eã ap̃s
hoc dicens: ut ab inuidia cesset. & saluti ȩccłiȩ

Expanded text:
» « Quia fortis est ut mors dilectio, du» « Quia fortis est ut mors dilectio, dura ut inferus aemulatio. » Dilectio Christi fortis est ut mors. Sicut enim mors animam a corpore separat, et jam nihil concupiscere, nihil in praesenti vita homini licet ambire, ita saeculo mortificat, et quasi insensibilem reddus est. Idem sensus est cum dicit: « Dura ut inferus aemulatio. » Nam sicut infernus eos quos semel recipit nunquam restituit, sed semper retinet, ita verus Christi amor quem semel acceperit, nunquam dimittit; unde Apostolus dicit: « Quis nos separabit a charitate Christi? tio fortis fuit ut mors: quia in tantum m susciperet. Dura fuit aemulatio ejus ut infernus, quia infernus nescit misereri, aut a poenveri ab amore humani generis. Quidam hoc quod dicitur, dura est ut infernus aemulatio, ad Synagogam proprie referunt, quae gentes aemulabatur, et invidebat saluti eorum. Monet ergo Christus hoc dicens, ut ab invidia cesset, et saluti Ecclesiae
Abbreviated transcription (Latin):
Quia inqͥt te sub arbore mali suscitaui.
hoc ẽ. qr in passione in cruce te redemi: lo¬
ne me ut signaculũ suꝑ cor tuũ. hocẽ.
habeto me semꝑ in memoria. & ne obli¬
uiscaris quanta ꝓ tua salute ꝑtulerint
sone me inquit ut signaculũ suꝑ cor
tuũ ꝑ fidem. pone me ut signaculum
& nos quando aliquid in memoria ha¬
bere uolumiis. signaculũ digito uł
brachio imponere solemus. ut illo am
mur. Et nos ut signaculum suꝑ cor &̾
credentes fidẽ ipsam bonis oꝑib exornemus.
Quodsi fecerimus: ipse quoq nos uelut sig¬
naculum asfumet. & nr̃i recordabit᷑ iuxta
quod zorobabel duci iude reꝓmittit. In illa¬
die susctpiamte zorobabel serue m̃s : & po¬
nam te sicut signacutũ in conspoctu meo.
Nam si nos beneficiorũ eiꝰ obliti fuerimus.
nec ei dignas grarã actiones retulerimꝰ: ipse
quoq nr̃i obliuscctur. ficit de impio iege
iechonia dicit. Si fuerit iechonias anulus¬
dexter in manu mea. inde euellam eum.

Expanded text:
Quia inquit sub arbore malo suscitavi te, hoc est quia in passione mea in cruce te redemi, Pone me ut signaculum super cor tuum, hoc est habeto me semper in memoria, et ne obliviscaris mei, quanta pro tua salute pertulerim. Pone me inquit ut signaculum super cor tuum per fidem, pone me ut signaculum tionem. Nam et nos quando aliquid in memoria habere volumus, signaculum digito vel brachio imponere solemus; ut illo admmur. Et nos ut signaculum super cor ecredentes, fidem ipsam bonis operibus exornemus. Quod si fecerimus, ipse quoque nos velut signaculum assumet, et nostri recordabitur, juxta quod Zorobabel duci Judaeae repromittit: In die illa suscipiam te, Zorobabel serve meus, et ponam te sicut signaculum in conspectu meo Aggaei II, 24. Nam si nos beneficiorum ejus obliti fuerimus, nec ei dignas gratiarum actiones retulerimus, ipse quoque 533 nostri obliviscetur, sicut de impio rege Jechonia dicitur: Si fuerit Jechonias dexter in manu mea, inde evellam eum.
Abbreviated transcription (Latin):
plis cõpinginnis illud ostiũ: ut uidelicet
cortim initendo exemplis aliis ęccłiam intro¬
eumdi uelut ostiũ uł ianuam pandant. Ego
murus : & ubera mea sicut turris. Uoxȩccłiȩ
Quiȩ cũi audisset ꝓ sua salute consulentem di¬
lectum suũ: ipsa leta respondet. Ego murꝰ
sum: & ubera mea sicut turris. fgo inqͥt murꝰ
qr ego si tpra fimam petram fundata sum. &
qucino diuine caritatis solidata. Siue murus sum:
tineo qui uice uberũ alios nutrtre possunt sp̃i¬
sic merito doctrinȩ & conuersationis int̾ reliqͦs
m̃bra mea p̃cellunt. Hoc. aut̃ non meis meittis
noꝙ libertate mei arbitrii habeo. s dono &gr̃a spõ¬
si mei. Exquo facta sũ coram eo quasi pacemre¬
perieus: toẽ. ex quo ille sitũ sanguinem ꝓme
fudit. & reppitiatando michi dm̃ patrem dis
mͥq clestia pacificatiit. Ex quo gͦ hanc pacem
reperi: murus. ẽe. & habere ubera uice turrium
uerus.ẽ. pacificus: quia pacificata sunt omnia
ꝑeum que sunt incelis & que incerris dende &e¬

Expanded text:
plis compingamus illud ostium, ut videlicet illorum imitanda exempla aliis Ecclesiam introeundi veluti ostium januam aperiant. « Ego murus, et ubera mea sicut turris. » Vox Ecclesiae. Quae cum audisset pro sua salute consulentem dilectum suum, ipsa laeta respondit: « Ego sum murus, et ubera mea sicut turris. Ego inquit murus: quia ego super firmam petram 534 fundata sum , et glutine divinae charitatis solidata. Sive murus sum, tineo, qui vice uberum alios nutrire possunt spirisic ipsi merito doctrinae et conversationis inter reliquos membra mea praecellunt. Hoc autem non meis meritis, neque libertate mei arbitrii habeo, sed dono et gratia sponsi mei. Ex quo facta sum coram eo quasi pacem reperiens. Id est, ex quo ille sanguinem suum pro me fudit, et repropitiando mihi Deum Patrem, dism, mihique coelestia pacificavit. Ex quo ergo hanc pacem reperi, murus esse et ubera habere vice turrium est verus pacificus: quia per eum pacificata sunt omnia quae sunt in coelis et in
Abbreviated transcription (Latin):
giegatȩ. Si tales fucrint auditores qui merito
ꝑfectionis murus appellari possint. dũ uide
munire possint uiac inuri. edificenus suꝑ
hunc talem murũ ꝓpugnacula argetea ad
ẽ. addimus illis eloquia diuinarũ scriptura¬
rum. Nam ut psalmista dicit. eloquia dñi
eloquia casta: argentũ igne examinatum.
Si tales fuerint auditores qui noquaquam ho¬
stib resistere possint. nec teli contra ueniẽnꝰ
repellere. s fuerint uelut ostiũ. ut sumpli¬
cia annuntiantes possint aliquos inȩccłiam
& ad fidem. adducere. quales st̃ siceidotes mino¬
ris gradus. qui baptiando in ȩccłia &e diuinis
misteriis iniciando homines in ȩccłiam in¬
traucunt: compingamus illud ostiũ tabu¬
lis cedrinis. id÷. ꝓponanus eis exempli p̾arden¬
tiũ patrũ. qui ueluti cedri imputribilia u¬
delicet ligna immarcescibilia oꝑa habent. &
ueluti tabulȩ scientię & caritatis latitudine
diffusi st̃. latitudo enĩ tabularũ lititudinẽ

Expanded text:
gregatae, si tales fuerint auditores, qui merito perfectionis murus appellari possint, dum videlmunire possint vice muri, aedificemus super hunc talem murum propugnacula argentea, id est, addamus illis eloquia divinarum Scripturarum. Nam, ut Psalmista dicit: Eloquia Domini eloquia casta, argentum igne examinatum . Si vero tales fuerint auditores qui nequaquam hostibus resistere possint, nec tela contra venientia repellere, sed fuerint velut ostium, ut simplicia annuntiantes, possint aliquos in Ecclesiam et ad fidem adducere, quales sunt sacerdotes minoris gradus, qui baptizando in Ecclesia, et divinis mysteriis initiando homines in Ecclesiam introducunt, compingamus illud ostium tabulis cedrinis, id est, proponamus eis exempla praecedentum Patrum, qui veluti cedri, imputribilia videlicet ligna, id est immarcescibilia opera habent, et veluti tabulae scientiae et charitatis latitudine diffusi sunt. Latitudo enim tabularum latitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
id÷ sc̃a eccła. que habet popłos. hoc dicit: ut se de
ecła gentium ñ desinagoga ostenderet canere.
Nam si nagoga unius cantum gencis fuit. Eccd̃a
uero habet popłos. quia omnes gentes intra ca¬
pacissimum suum gremium recipit. Tradidit
eam custodibus. Cuistodes hmꝰ uineȩ. id÷. sõe ȩectiȩ¬

Expanded text:
« In ea quae habet populos. » Hoc dicit ut se de Ecclesia gentium, non de Synagoga, ostenderet canere. Nam Synagoga unius gentis fuit tantum. Ecclesia vero habet populos, quia omnes gentes intra capacissimum suum gremium capit et recipit. « Tradidit eam custodibus. » Custodes hujus vineae id est sanctae
Abbreviated transcription (Latin):
cepit eum eccła spũalit̾ diligere. & sicut¬
dm̃ iam cogitare & p̃dicare. E hoc ÷ quod
mi siuis me ita p̃dicare. fuge id: recede
ad celestia. & qui fiusti comprehensibilis ꝑ hu¬
manitatem. efficere incomp̃hensibilis ꝑ diuini¬
tatem. Uerumtam̾ ne me inp̃senti sine tua
uisitatione deseras: sed dignare me crebra
cua uisitacione requirere. mͥq te sepiꝰ uidendũ
p̃bere. & hoc est quod dicit. similis esto capreȩ
hinnuloq ceruoꝵ suꝑ monces aromatum.
Sicut inquit capreȩ & hinnidi ceruoꝵ in¬
domita animalia humanum consortium
refugiunt. & cam̃ crebrius in montibus
indencur: Sic & cu post tuã ascensionẽ licet
inuisibilis sis. dignare tam̃ sepiꝰ apparere tue¬

Expanded text:
coepit eum Ecclesia spiritualiter diligere, et sic jcoepit eum Ecclesia spiritualiter diligere, et sic jam Deum cogitare et praedicare. Et hoc est quod mi, si vis ita me te praedicare, fuge, id est, recede ad coelestia; et qui fuisti comprehensibilis per humanitatem, efficere incomprehensibilis per divinitatem. Verumtamen ne me in praesenti sine tua visitatione deseras, sed dignare me crebra tua visitatione requirere, mihique te saepius videndum praebere. Et hoc est quod dicit: Similis esto capreae hinnuloque cervorum super montes aromatum. Sicut inquit capreae et hinauli cervorum, indomita animalia, humanum consortium refugiunt, et tamen crebrius in montibus videntur: sic et tu post tuam ascensionem, licet invisibilis sis, dignare mihi tamen sae
Abbreviated transcription (Latin):
sed magna est misterii consequentia. Nam qi
suꝑius p̃dicta fuerat xp̃i natiuitas c̃dixit.
Quis det ce frẽm meum sugentem ubera. p̃dic¬
ta enim fuerat enuis passio ubi diccum est.
subarbore mali suscitaui ce. nunc consequen.¬
ter hortatur sponsum ut fugiat. hoc est
uelocissime ꝑ ascensionem ad patrem redeat.
Et est sensus. lubes me predicare: uis uo¬
cem ineam audire. Fuge dilecte mi: id est
impleto in carnationis & passionis tue nui-¬
sterio reuertere ad celum. ut ñ iã te sicut
hominem sed sicut dm̃ suꝑ omnia cogita¬
re incipiam. Tunc enĩ audies uocẽ mẽa:
quia tunc liberius p̃dicabo omni mundo.¬
Et hoc ÷ qđ dñs in euangelio dicit. Ego ue¬
ritatem dico uob̾: expedit uob̾ ut ego uad̾a.
quia dum incorpore presens erat ñ pote.¬
rant eum spricualiter amare. non pote¬
rant eum quem hominem cęrnebant
ut deum inuisibilem & ubiq presentẽ
cogitare. At post quam celos ascendit:

Expanded text:
Sed magna est mysterii consequentia. Nam quia Sed magna est mysterii consequentia. Nam quia superius praedicta fuerat Christi nativitas, cum dixit: « Quis det te fratrem meum sugentem ubera. » Praedicta enim fuerat ejus passio, ubi dictum est: « Sub arbore malo suscitavi te, » nunc consequenter hortatur sponsum ut fugiat, hoc est velocissime per ascensionem ad Patrem redeat. Et est sensus: Jubes me praedicare? vis vocem meam audire? fuge, dilecte mi, id est, impleto incarnationis tuae et passionis mysterio, revertere ad coelum, ut non jam te sicut hominem, sed sicut Deum super omnia cogitare incipiam. Tunc enim audies vocem meam, quia tunc te liberius omni mundoEt hoc est quod Dominus in Evangelio dicit: Ego veritatem dico vobis, expedit vobis ut ego vadam . quia dum in corpore praesens erat, non poterant eum spiritualiter amare, nec poterant eum, quem hominem cernebant, ut Deum invisibilem et ubique praesentem cogitare. 535 At postquam ipse coelos ascendit,
Abbreviated transcription (Latin):
Ortis & enim sponsi ipsa eccła est. quã ut
suꝑius lectum est crebro se ꝓmittit inuise¬
re. Ecd̃a gͦ inortis habitat: quia plantaria
uirtutum assidue nutrit. nec transitorium
quasi post modicum recessura ibi tugu¬
rium ponit. sed fixa stacione ibi habitat.
Fac me inquit audire uocem tuam: id ÷ p̃dica
ꝓmisfum celestium p̾mium annuntia. hoc enĩ
mͥ iocundum & delectabile est. ut audiam uo¬
cem tuam: hoc est ut audiam te uerba salucis
eterne annuntiantem. Sed & amici auscultant.
dire. quos cibi amicos feci ꝑeffusionem mei¬
sanguinis. quosq ad iutores & ptectores cuos¬
contra malignos sp̃c̃ institui. Siue amici
id÷ sp̃s iustorum auscultant. quos de tuo cetu
ad me incelestibus assumpsi: & ipsi enim de tua
confestim ipsa sponda dilecto suo. fuge dilecte
mi: & assimilare capreȩ hinnuloq ceruoꝵ suꝑ
montes aromatum. Mira responsio. Inuitatur
ad p̃dicandum. & ut sponsus eius uoceni audiat.
Illa uͦ hauatur sponsum suum ut fugiat.

Expanded text:
Hortus etenim sponsi ipsa Ecclesia est, quam ut superius dictum est crebro se promittit invisere. Ecclesia ergo in hortis habitat: quia plantaria virtutum assidue nutrit; nec transitorie quasi post modicum recessura, ibi tugurium ponit, sed fixa statione ibi habitat. Fac me inquit audire vocem tuam, id est, praepromissum coelestium praemiorum annuntia. Hoc enim mihi jucundum et delectabile est, ut audiam vocem tuam, hoc est, ut audiam te verba salutis aeternae annuntiantem. Sed amici auscultant te, nt, quos tibi amicos feci effusione sanguinis mei, quosque adjutores et protectores contra malignos spiritus institui. Sive spiritus auscultant, quos de tuo coetu ad me in coelestia assumpsi. Ipsi enim de tua confestim ipsa sponsa dilecto suo: « Fuge, dilecte mi, et assimilare capreae hinnu loque cervorum super montes aromatum. » Mira responsio. Invitatur ad praedicandum, et ut sponsus audiat vocem ejus, illa vero hortatur sponsum suum ut fugiat.
Abbreviated transcription (Latin):
m̃brorũ ipsius. Dicit gͦ. si floruerunt
mala punica. hoc ẽ. si iã scĩ qui in fide
de ope ꝑfecti sunt idonei etiam sunt
imitari passionem xp̃i. & pati ꝓ illo.
Mala prnica erant illi qͥb apłs dicebat.
tis: s etiã ut ꝓ illo paciamini. Ibi
dabo tibi ubera mea. Ubera eccłe sc̃i doctores
sunt: qui fideles prudentium ad fidem
Cum inquit ad uineas exierimus. ibi da
dragora herba ẽ. aromatica: cuiꝰ radpo
similitudinẽ habet humani corporis.
soma euis optimi st̃ odoris. in similitu¬
dinem pomi martiani: quod nr̃i malũ tr̃ȩ
uocant. Hȩc herba reb medicinalib aptis¬
sima ẽ. Nam ferunt cos qui incõmodo iu¬
giliarum laborant haustu huiꝰ pomi re¬
leuari. & posse dormire. Item ferunt eos qͥ
secandi sunt. si ext̾iorem huiꝰ pomi corticem
biberint: non sentire sectionem uł adhusti¬
onem. Quȩ omĩa siqͥs mistice decurrere uolue¬
rit: spũales sensus ȩccłiȩ comienientes ibi in

Expanded text:
mbrorum ipsius. Dicit ergo, « Si floruerunt mala punica, » hoc est, si sancti qui jam fide et opere perfecti sunt, idonei etiam sint imitari passionem Christi et pati pro illo. Mala punica erant illi quibus Apostolus dicebat: « rum etiam ut pro illo patiamini. » « Ibi dabo tibi ubera mea. » Ubera Ecclesiae doctores sunt, qui fideles primum ad fidem Cum inquit ad vineas exierimus, ibi dabdragora herba est aromatica, cujus radix similitudinem habet humani corporis. Poma ejus optimi sunt odoris in similitudinem pomi Matiani, quod nostri terrae malum vocant. Haec herba rebus medicinalibus aptissima est. Nam ferunt eos qui incommodo vigiliarum laborant, haustu hujus pomi relevari, et posse dormire. Item ferunt eos qui ob curam secandi sunt, si exteriorem hujus pomi corticem biberint, non sentire sectionem vel adustionem; 531 quae omnia si quis mystice disquirere voluerit, spirituales sensus et Ecclesiae convenie
Abbreviated transcription (Latin):
p̃senti uita posse consequi. Hinc ẽ. quod dñs¬
aptis dicit. uenit hora cũ iam ñ in ꝓuerbus
loquar uobis: s palam de patre annuntubo
uobis. Ergo ibi me docebis. idẽ. ibi te & patrem
apta uisione reuelabis. Porte hocẽ. diumitatẽ
tuam michi facie ad faciem ostendes. Seqͥtur.
Et dabo tibi poculum ex imo condito: & mustũ¬

Expanded text:
praesinti vita posse consequi; hinc est quod Dpraesinti vita posse consequi; hinc est quod Dis, dicens: « Venit hora, cum jam non in proverbiis loquar vobis, sed palam de Patre annuntiabo vobis. » Ergo ibi me docebis, id est, te et Patrem mihi aperta visione revelabis, hoc est, divinitatem tuam mihi facie ad faciem ostendes. « Et dabo tibi poculum ex vino condito. »
Abbreviated transcription (Latin):
llla aut̃ quȩ sursum ẽ. ierłm liberaẽ: quę
ẽ. mat̾ nr̃a. Ducam te inquit in domum
matris meȩ : id ẽ. ꝓsequar te reuertentem
in cęlum post ꝑactum incarnationis tuȩ
& passionis misterium. ducam te autem
duxerunt. & quousq eũ nubes suscepit
pio aspectu ꝓsecuti sunt. donec angłi astan¬
tes dixerunt. Uti galilei quid statis aspi¬
cientes in ꝯlum: Et reliqͣ. Ibi me docebis.
hoc ad fuꝑiori refertur: ubi dicit᷑. inueniã
te foris. Cum inqͥt te soris inuenero: hoc ÷. cũ te
in assumpta carne aspexero. ibi docebis me. qr
ad omnia que interrogare uoluero respondebis.
preueniebat: eosq instruebat. Pocest & ad hunc
locum iungi: ubi dicit. Ducam te indomum
matris meȩ ibi me docebis. Cum inquit ince¬
los receptus fueris. & me quoq tecum incelum
ussumpseris. ibi me docebis: & ĩnomnem uerita¬
tem me induces. quod inpossibile. ẽ. homini in

Expanded text:
Illa autem quae sursum est Hierusalem, libera est, quae Illa autem quae sursum est Hierusalem, libera est, quae est mater nostra. « Ducam te inquit in domum matris meae, » id est, prosequar te revertentem in coelum, post actum incarnationis tuae et passionis mysterium. Ducam autem te,duxerunt, et quousque eum nubes suscepit, pio aspectu prosecuti sunt, donec angeli assistentes dixerunt: « Viri Galilaei, quid statis aspicientes in coelum? Hic Jesus qui Hoc ad superiora refertur, ubi dicitur: « Inveniam te foris. » Cum inquit te foris invenero, hoc est, cum te in assumpta carne aspexero, ibi docebis me, quia ad omnia quae interrogare voluero, respondebis. Dominus praeveniebat, eosque instruebat. Potest et ad hunc locum jungi, ubi dicit: « Ducam te in domum matris meae, ibi me docebis. » Cum inquit coelo receptus fueris, et me quoque in coelum tecum assumpseris, ibi me docebis, et in omnem veritatem induces, quod impossibile est homini in
Abbreviated transcription (Latin):
foris inuentꝰ ẽ. cũ homo factus ⁊usibilem se hoib
quẽ nunc tantũ in fide teneo. hocẽ. osculum¬
quod inmitio huius carminis optabat dicens.
osculabatur ȩccłiam dilectus: cũ aduentũ sit̃
ꝑeos repromitteret. Optat gͦ ut ꝑ se ipsum
ueniens illam osculetur: hoc est suam p̃sen
si enim despecta erat ante sinagõga. quam
xp̃c ueniret: quia legalibus obseruationibꝰ
dedita incipo. & figura & non inueritate ad¬
uentum xp̃i prenuntiabat. At post quam
xp̃c apparuit. & aduentus fu gr̃a mitidum
allastrauit : iam nemo despexit ȩccłiam. Qũi
immo ut castrorũ acies hostib suis fuit:
rum uideri debet si nunc eccłiam sinagogam
dicimis. Una ẽ. enĩ ȩccłia in p̾cedentib & in se¬
quentib patrib. Sequit᷑. Apprehendã te: & du¬
cam te in domũ matris meȩ. O dilecte ꝑ fidẽ
& caritatem tibi adherendo: ducam te in do¬
mĩi matris meȩ. Mat̾ ȩccłię hoc loco cȩlestis
illa ierłm intelligitur: de qua paulus diẽ

Expanded text:
foris inventus est, quando homo factus visibilem se hominiquem nunc tantum in fidei teneo osculquod initio hujus carminis optavit, dicens: osculabatur Ecclesiam dilectus, cum adventum suum per eos repromitteret. Optat ergo ut per seipsum veniens illam osculetur, hoc est in carne susi enim despecta erat ante Synagoga quam Christus veniret, quia jam legalibus observationibus dedita, sub typo et figura, et non in veritate adventum Christi praedicabat. At postquam Jesus apparuit, et adventus sui gratia mundum lustravit, jam nemo despexit eam, quiis ut castrorum acies hostibus suis fuit,rum videri debet si nunc Ecclesiam Synagogam dicimus. Una est enim Ecclesia in praecedentibus et in sequentibus Patribus. « Apprehendam te, et ducam te in domum matris meae. » O dilecte, per fidem et charitatem tibi adhaerendo, ducam te in domum matris meae. Mater Ecclesiae, hoc loco coelestis Hierusalem intelligitur, de qua Paulus dicit:
Abbreviated transcription (Latin):
plicata iicelis eos manet remuneratio. De.
qualibus ꝑ danielem dicit᷑. & qui ad iusticiã
erudiunt mulcos fulgebunt quasi stelle in
ꝑpetuas eternitates. Hos enim apłs dupli¬
citer iubet honorari dicens. Presbiteri qui
inuobis sunt duplici honore digni habeant᷑.
maxime qui p̃sunt uobis. & laborant in
uerbo. Que habitas in ortis amici asculta: fac

Expanded text:
plicata in coelis eis manet remuneratio. De plicata in coelis eis manet remuneratio. De qualibus per Danielem dicitur: « Et qui ad justitiam erudiunt multos, fulgebunt quasi stellae in perpetuas aeternitates. » Hos enim Apostolus dupliciter jubet honorari, dicens: « Presbyteri qui in nobis sunt, duplici honore digni habeantur, maxime qui praesunt vobis, et laborant in verbo. » « Quae habitas in hortis, amici ausc
Abbreviated transcription (Latin):
cȩtera. Uinea mea coram me ẽ. Uoxsponfi. Tu
inquit dicis quia uineam tradidi custodibus:
tam̃ uinea inea coram me est semꝑ. quia licet
eam custodibus meis commiserim. ego tam̃
ẽẽ desisto.s sum cũ illa usq ad consũmati¬
onem scł̃i. Mille tui pacifici. & ducenti
his qui eustodiunt fructus eiꝰ. Alille tui¬
subaudis argentei. quos ꝓ uineȩ dedisti fru¬
etu pacifici tui funt. Ac si diceret. Oantma
fidelis noli dubia ẽẽ. ꝓ ęt̾na mercede. ꝓqua
oña tua dimisisti: quia mille argentei pa¬
neratio. & uerũ inde fructũ consetura es.
& ducenti argentei sunt his qui ciistodiunt
fructus meos. Sicut ꝑ mullenarium ple¬
nitiido ꝑfectionis. sic etiã ꝑ centenari¬
um sũma ꝑfectio designatur: quia cente¬
nariũs de leua in dexteram tranffertur.
Ducenti ergo argentei. qui duplicatus est¬
centenarius: significant eos qui doctrina
p̃dicando alios conuertunt. his gͦ talibus
ducenti argentei pacifici sunt: quia du¬

Expanded text:
 Vinea mea coram me est. » Vox sponsi. Tu inquit dicis quia vineam meam tradidi custodibus, tamen vinea semper coram me est, quia licet eam custodibus meis commiserim, ego tamen esse desisto, sed sum cum illa usque ad consummationem saeculi. Mille tui pacifici, et ducenti his qui custodiunt fructus ejus. Mille subauditur argentei, quos pro vineae dedisti fructu, pacifici tui sunt; quasi diceret: O anima fidelis, noli dubia esse pro aeterna mercede, pro qua omnia tua dedisti: quia mille argentei paneratio, et verum inde fructum consecutura es. Et ducentifructus meos. Sicut per millenarium plenitudo perfectionis, sic et per centenarium summa perfectio designatur, quia centenarius de laeva in dexteram transfertur. Ducenti ergo argentei, qui est duplicatus centenarius, significant eos qui doctrina praedicando alios convertunt. His ergo talibus ducenti argentei sunt pacifici, quia du