comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fidĩ temptatio oritur. defensionum armis
accinguntur: hostes fidi trucidando suꝑat̃:
ce hereditatem terre reꝓmissionis. id ẽ fru¬
dum fidĩ ñ amant: Sicq ꝓilla pugnant:
ut tam̃ sua pignora extra illam dcponant:
Quia enim paruulos foris habent: affectũ
in eius habitatione non habent: Unde ad
campestria redeunt: quia ab altis cacu¬
minib montium quasi ab spe cȩlestium
dilabuntur: Etextra reꝓmissionis terram
bruta animalia nutͥunt: quia ad pasccu¬
dos uanis desidiis irrationales animi
motus elaborant: quia et̃nȩ lucis quan¬
ta sit claritas nesriunt: quia transituris
occupationib obcecanturz Et dum t̃rems
rebus suꝑbiunt: cęlestis sͥ luminis adi¬
ab. tum claudunt: Quod & aliter in telligi
potest: Ruben namq ẽ pͥmogenitus iacõb:
licet contaminauerit thorum patris:pri-¬
mogenitus tam̃ ẽ: Manasses quoq cuius
Aimidia tribus extra iordancu possessionẽ

Expanded text:
fidei tentatio oritur, defensionum armis fidei tentatio oritur, defensionum armis accinguntur, hostes fidei trucidando superant, et haereditatem terrae repromissionis, id est, fructum fidei non amant; sicque pro illa pugnant, ut tamen sua pignora extra illam deponant. Quia enim parvulos foris habent, effectum in ejus habitatione non habent. Unde ad campestria redeunt, quia ab altis cacuminibus montium, quasi a spe coelestium delabuntur, et extra repromissionis terram bruta animalia nutriunt: quia ad pascendos vanis desideriis irrationabiles animi motus elaborant, quia aeternae lucis quanta sit claritas non noscunt, quia transituris occupationibus obcaecantur, et dum terrenis rebus superbiunt, coelestis sibi luminis aditum claudunt. Quod et aliter intelligi potest. Ruben namque primogenitus Jacob est. Licet contaminaverit thorum patris, primogenitus tamen est. Manasses quoque, cujus dimidia tribus extra Jordanem
Abbreviated transcription (Latin):
mus ium̃ta pluruma: Precam᷑q si inueni-¬
mus grãm coram te. ut des nobis famulis
tius eam inpossessionem: nec facias nos tͣn-¬
sire iordanen: Qui gͥ ium̃ta plurima possi-¬
dent. iordanen tͣnsire refugiunt: quia qͦs
multa mundi inplicam̃ta occupant: ha¬
bitationem cȩlestis patriȩ non requirunt:
S ipsa eos quam speciettnus tenent fi¬
des increpat: ne otii delectatione topes¬
cant: atq exemplo suo alios alaboris to¬
lerantia cestudio longaminitatis frangãt:
ibunt ad pugnã: ce uos hic residebitis.
Cuͦr subũtitis mentes filiorũ isrł : Sed
quia erubescunt ñ defendere quod confi-¬
tent᷑ ꝓeadem fide quam ꝓfessi sunt ad cer¬
ouium fabrica bimus ce stabula num̃torũ:
paruulisq nrĩs urbes munitas: nos autem
ipsi armati ce accincti ꝑgemus ad prelium
filiorum isrł̃. Qui mox fortes ꝓ aliis ueniuns.
& repmissionis t̾ram abhostib liberant et
relinquunt: atq ad pascenda arm̃ta extra
iordanen ꝑgunt: quia contra fidem baptis¬

Expanded text:
mus jumenta plurima; precamurque, si invenimus gratiam coram te, ut des nobis famulis tuis eam in possessionem, nec facias nos transire Jordanem. » Qui igitur jumenta plurima possident, Jordanem transire refugiunt: quia quos multa mundi implicamenta occupant, habitationem cordis patriae non requirunt: sed ipsa eos, quam specie tenus tenuerint, fides increpat, ne otii delectatione torpescant atque exemplo suo alios a laboris tolerantia et studio longanimitatis frangant, ibunt ad pugnam, et vos hic residebitis? Cur subvertitis mentes filiorum Israel? » Sed quia erubescunt non defendere quod confitentur, pro eadem fide quam professi sunt ad cerovium fabricavimus, et stabula jumentorum, parvulis nostris urbes munitas. Nos autem ipsi armati et accincti pergemus ad praelium filiorum Israel. » Qui mox fortes pro aliis veniunt et repromissionis terram ab hostibus liberant et relinquunt, atque ad pascenda armenta extra Jordanem pergunt, quia contra fidem baptis
Abbreviated transcription (Latin):
ad impletio Si gͦ ueniamꝰ et nos ad locũ
istum. id ẽ ad expletionem mandatorum:
c̃ẽ si cum omni exercitu adũsum nos ueni¬
at scon iste clatus & suꝑbus diabolus ce
confligat adũsum nos. si omnes suos con
sicdi mandata complemus: Complere enĩ
mandata: hoc est diabolum & omnem euiᷤ
exercitum suꝑare: Et tunc complebitur
in nobis apłi oratio qui ait: Neus autẽ
conteret sathanan sub pediburĩs uelocit.¬

Expanded text:
adimpletio. Si ergo veniamus et nos ad locum adimpletio. Si ergo veniamus et nos ad locum istum, id est, ad impletionem mandatorum, etiamsi cum omni exercitu adversum nos veniat Sehon iste elatus, et superbus diabolus, et confligat adversum nos, si omnes suos contm, si Dei mandata complemus. Complere enim mandata, hoc est diabolum et omnes ejus exercitus superare, et tunc complebitur in nobis Apostoli oratio, qui ait: « Deus autem conteret Satanan sub pedibus vest
Abbreviated transcription (Latin):
indiget: Quod autẽ ait. loquentes: ad illã
partem trabi potest. quia infideles quiq
ce sub pͥncipe diabolo agentes. loqͥ norunt
tantũmͦ: s loquntur mania: Uerbi causa:
ut poete eorum ut astrologiut non nulli
atiam philosophorũ: qui mania loquntur
ceuana fulelium autẽ regnũ quod adeo
est: non in sermone s in uirtute: Uolumꝰ
gͦ nos pacifice tͣnsire ꝑmundũ: s hoc ipsũ
magis incitat pͥncipem mundi quod di¬
cuus nos nolle ꝑmariere cum ipso nec mo¬
rari: nec aliquid eiꝰ uelle contingere: Ande
magis eracerbatur: inde extollitur & irascit᷑:
& cõmouet nob̃ ꝑsecutiõeᷤ : ꝑicła suscitat:
cruciatꝰ intentat. Et id̃o dic̃ cong̃gaũ iniquꝰ
seon popłm suũ: ⁊ exiit ꝯfligẽ adũsũisrł.
pes aciudices mundi cunctiq neqͥtiȩ mi¬
nistri: qui mnpugnant semꝑ &e ꝑsequunt᷑
popłm di: S quid facit isrł: Utnit i¬
quit iniasa: quod interp̃tatur maudati

Expanded text:
indiget. Quod autem ait loquentes, ad illam indiget. Quod autem ait loquentes, ad illam partem trahi potest, quia infideles quippe et sub principe diabolo agentes, loqui norunt tantummodo, sed loquuntur inania. Verbi causa, ut poetae eorum, ut astrologi, ut nonnulli etiam philosophorum: qui inania loquuntur et vana. Fidelium autem regnum quod a Deo est, non in sermone est, sed in virtute. Volumus ergo nos pacifice transire per mundum, sed hoc ipsum magis incitat principem mundi, quod dicimus nos nolle permanere cum ipso nec morari, nec aliquid ejus velle contingere. Inde magis exacerbatur, inde extollitur et irascitur, et commovet nobis persecutiones, pericula suscitat, cruciatus intentat. Et ideo dicit: Congregavit iniquus Seon populum suum, et exiit confligere adversum Israel. pes ac judices mundi, cunctique nequitiae ministri, qui impugnant semper et persequuntur populum Dei. Sed quid facit Israel? « Venit, inquit, in Jasa, » quod interpretatur mandati
Abbreviated transcription (Latin):
met: fidelis enim habet suos fontes: ce
bibit de fontib isrł: bibit de fontibꝰ salu-¬
taribꝰ Non bibit aquam de lacu seon: nec
relinquens fontem aque uiue cong̃gat
sibi lacꝰ confractos: S ce uia regali inces¬
surum se ꝓfitetur: Quȩ iua ẽst regalis:
Illa sine dubio: quȩ dicit: Egosum uia:¬
ce ueritas ceuita: E merito regalis Ipse ẽ
entu: de quo ꝓpħ̃a ait. Ds̃ iuditium tu¬
um regida. Uia regali gͦ incedendũ est.
nec delinandũ usquam: neq in agrum
etus. neq in uineã ei: id c̃ neq in oꝑa. neq ad
sensus diabolicos declinare ultra mens fide¬
lium debet: Qu̾omͦ gͦ uolumus fines amor¬
reorum cum pace transire: Amorrer: in fi¬
delium qui sunt in hoc inundo pars accipi
potest S isti int̃pretant᷑ ut supͣ diximus.
loquentes: uł in amaritudinem adducentiᷤ.
Et quomͦ quidẽ in amaritudinẽ ad ducant
dm̃. infideles & in creduli: expositione non

Expanded text:
met. Fidelis enim habet suos fontes, et met. Fidelis enim habet suos fontes, et bibit de fontibus Israel, bibit de fontibus salutaribus. Non bibit aquam de lacu Sehon, nec relinquens fontem aquae vivae, congregat sibi lacus confractos. Sed et via regali incessurum se profitetur. Quae est via regalis? Illa sine dubio quae dicit: « Ego sum via, veritas et vita . » Et merito regalis; ipse enim est de quo Propheta ait: « Deus, judicium tuum regi da . » Via regali ergo incedendum est, nec declinandum usquam, neque in agrum ejus, neque in vineam ejus, id est, neque ad opera, neque ad sensus diabolicos declinare ultra mens fidelium debet. Quomodo ergo volumus fines Amorrhaeorum cum pace transire? Amorrhaei, infidelium qui sunt in hoc mundo pars accipi potest. Sed ipsi interpretantur, ut supra diximus, loquentes, vel in amaritudinem addentes. Et quomodo in amaritudinem quidem adducant Deum infideles et in
Abbreviated transcription (Latin):
itis ꝑhunc mundum. ut ꝑuenire possimꝰ
mus tibis pacificis ad seon. ꝓmittentes non
nos habitaturos in t̾ra etus nec mnoraturos
cum eo: s tͣnsituros tantuinaͦ & incessuros
uia regali: nec declinaturos usqͣm. neq in
agrum neq in uineã: s nec delacii aquam
misimus: quando hȩc u̾ba diabolo denun-¬
tiauimus: Recordetur unꝰquisq fideli¬
um cũ pͥmũ uenit ad aqͣs baptismi. cum
signacła fidi pͥma suscepit. & ad fontem
salutaris accessit: quib tunc ibi usus sit
uerbis. & quid denuntiauerit diabolo:
Non seusurũ põpis ciꝰ. neq oꝑib eius:
neq ullis omnino seruitiis eiꝰ ac uolunta¬
tibus pariturum Ꝙ hoc ẽ quod in his
legis sermonib adumbratur. quia non
declinet isrł̃ neq in agrum erus. neq in
uineam eiꝰ: s neq aquã de lacu eius pol¬
licetur se ẽẽ potaturum: Non enim ultͣ
discipline diabolice. non astrologie non
magioe. ñ ulliꝰ omĩno doctrinȩ quȩ contͣ
di pietatem aliquid doceat. poculum su¬

Expanded text:
 hunc mundum, ut pervenire possimus mus verbis pacificis ad Seon, promittentes non nos habitaturos in terra ejus, nec moraturos cum eo, sed transituros tantummodo, et incessuros via regali, nec declinaturos usquam, neque in agrum, neque in vineam: sed nec de lacu misimus ista, quando haec verba diabolo denuntiavimus. Recordetur unusquisque fidelium, cum primum venit ad aquas baptismi, cum signacula fidei prima suscepit, et ad fontem salutaris accessit, quibus ibi tunc usus sit verbis et quid denuntiaverit diabolo: non se usurum pompis ejus, nec operibus ejus, neque ullis omnino servitiis ejus, nec voluntatibus pariturum. Et hoc est quod in his legis sermonibus adumbratur, quia non declinet Israel neque in agrum ejus, neque in vineam ejus; sed neque de lacu ejus aquam pollicetur se esse potaturum. Non enim ultra studium disciplinae diabolicae, non astrologiae, non magiae, non ullius omnino doctrinae quae contra Dei pietatem aliquid doceat, populum su
Abbreviated transcription (Latin):
cant. nec tam̃ amant: Quos bene apud
moysen filii ruben ce gad ce. dimidia tribus.
manasse exprimunt: qui multa pecora ce iu¬
menta possidentes. dum extra iordanen ea
quȩ uiderunt campestria concupiscunt: in
repmissionis terra hereditatẽ habere nolue¬
runt. dicentes: Terra qͣm ꝑcussit dñs incon¬
spectu filiorũ isrł regionis uberrimȩ ẽ ad

Expanded text:
cant, nec tamen amant. Quos bene apud cant, nec tamen amant. Quos bene apud Moysen filii Ruben et Gad, et dimidia tribus Manasse exprimunt, quae multa pecora et jumenta possidentes, dum extra Jordanem ea quae viderant campestria concupiscunt, in repromissionis terra haereditatem habere noluere, dicentes: Terra quam percussit Dominus in conspectu fili
Abbreviated transcription (Latin):
manasse: EErl̃. Hȩc omnia plenius in libro
numerorum explicata sunt: S quia hic
hoc est indeuteronomio recapitulata suñ:
quid mistice significent ostendemꝰ Sunt
multi in ęccła qui paruuli eẽ despiciunt: te¬
in humilitatis loco in manes apud se eẽ
minime desistunt: Hos plerumq uide-¬
as honorib extolli: uoluptatib ꝑfrur: rerũ
multiplicitate dilatari. Hii sepe nichil p̃¬
cipue nisi p̃ eẽ ceteris appetunt: amultis
timeri gratulantur: Recte uiuere neglig̃t̃:
& recte uite famã hab̾e concuptẽt. Adulatio¬
nes quęrunt: fauorib intumescunt: Et
quia in reb sͥ copiose p̃sentib ꝓiti sunt: uẽ¬
tura gaudia ñ requirunt: Cumq eos mul¬
tiplex actio occupat: etiam a semet ipsis
alienos demonstrat: Et tam̃ si qua fidti
temptatio exurgat : quia in ca saltem spe-¬
cietenus continent᷑. hanc uerb̃ hanc labori¬
bus defendunt: & cęlestem patͥam uendi¬

Expanded text:
Manasse, » etc. Haec omnia plenius in libro Manasse, » etc. Haec omnia plenius in libro Numerorum explicata sunt. Sed quia hic, hoc est in Deuteronomio, recapitulata sunt, quid mystice significent ostendemus. Sunt multi in Ecclesia qui parvuli esse despiciunt, etiam humilitatis immunes apud se esse minime desistunt. Hos plerumque videas honoribus extolli, voluptatibus perfrui, rerum multiplicitate dilatari. Hi saepe nihil praecipue, nisi praeesse caeteris appetunt, a multis timeri gratulantur, recte vivere negligunt, et rectae vitae famam habere concupiscunt, adulatores quaerunt, favoribus intumescunt. Et quia in rebus praesentibus prompti sunt, ventura gaudia non requirunt. Cumque eos multiplex actio occupat, etiam a semetipsis alienos demonstrat. Et tamen si qua fidei tentatio exsurgat, quia in ea saltem specie tenus continentur, hanc verbis, hanc laboribus defendunt, et coelestem patriam vindi
Abbreviated transcription (Latin):
li turpicudinis amatore: quia ꝑfecte om¬
nem uitiorũ deletionẽ faciendam ẽẽ signi¬
ficat: Argob quoq maledicta sublimitas
interpretat᷑ ꝑquam g̃rena suꝑbia quȩ
in filiis irȩ dnat᷑ expͥmitur Destructis gͦ
ciuitatib cunctis. uiros ac mulieres ce par¬
uulos pariter p̾dicat int̃fectos: ium̃ta aũ ispo¬
lia urbium direpta: ut indicet nobis muni¬
tione diaboli superata. quicqͥd rebelle atq
lasquum incarne nr̃a senserimꝰ. simul cum
paruulis cõgitationib zelo csi conteren¬
dum: quicqͥd autem ad seruitiram ddi insĩ¬
plicitate puri sensus siue in ornatu u̾borũ
inuenire possumus: uirtutum usui reser¬
uandum:. Terramq possedimꝰ intempo¬
re illo: ab aroer quȩ ẽ suꝑ ripam torrentis
arnon. usq ad mediam pacem montis
galaad Et ciuitates illius dedi ruben ce
gad: reliquam aut̃e partem galaad. & om¬
nem basan regni og.tradidi dimidiȩ tͥbui

Expanded text:
li turpitudinis amatore, quia perfecte omli turpitudinis amatore, quia perfecte omnem delectationem vitiorum faciendam esse significat. Argob quoque maledicta sublimitas interpretatur, per quam terrena superbia, quae in filiis irae dominatur, exprimitur. Destructis ergo civitatibus cunctis, viros ac mulieres et parvulos pariter describit interfectos. Jumenta autem et spolia urbium direpta indicant nobis, munitione diaboli superata, quidquid rebelle ac lascivum in carne nostra sentimus, simul cum parvulis cogitationibus, zelo Dei conterendum; quidquid autem ad servitium Dei in simplicitate puri sensus sive inornata verborum invenire possumus virtutum, sui reservandum. « Terramque possedimus in tempore illo ab Aroer, quae est super ripam torrentis Arnon, usque ad mediam partem montis Galaad: et civitates illius dedi Ruben et Galaad. Reliquam autem partem Galaad, et omnem Basan regni Og tradidi dimidiae tribui
Abbreviated transcription (Latin):
quatur exeouiuens: Nullũ enim afili¬
is isrł oportet relinqui in regno fͣpitudimᷤ
tutem excid̃e et resecare t᷑pia: ce pia quȩq
in animo reȩdificare. atq honesta acreli¬
giosa plantare. De regno seon ñ est scͥptũ
ut nullus uiuus relinquat᷑: nec de regno
moab Forte enim ex illis opus hĩis aliqͣ:
ciciis indigemꝰ: alioquin: debuissemꝰ ex hoc
mundo exisse. De basan tam̃ hoc ẽ de tur¬
pitudine nullo penitus indigemꝰ: nichil ex
ea relinquam᷑ Excidenda ominia: omĩa¬
subũtenda sunt oꝑa turpitudinis: An nul¬
lo enm potest honestum eẽ qͦd tͣpe ẽz .uii.¬
uod autẽ subiungitur. non fuit op
nidum quod nos effugeret. sexagin¬
ta urbes uastantes omnẽ regionẽ argõb
regni og in basan cecetera: supiorem sensũ
confirmat: Sexagenarius enim numerꝰ
sicut &e senarius. ꝑfectionẽ cuiuslibet rei si¬
gnificet: E bene sexaginta urbes uastatas
eẽ refert in regno og regis basan hoc ẽ diabo¬

Expanded text:
quatur ex eo vivens. Nullum enim a filiquatur ex eo vivens. Nullum enim a filiis Israel oportet relinqui in turpitudinis tutem excidere et resecare turpia, et pia quaeque in animo reaedificare atque honesta ac religiosa plantare. De regno Sehon non est scriptum ut nullus vivus relinquatur, nec de regno Moab. Forte enim ex illis opus habemus aliqucitibus indigemus. Alioquin debuissemus de hoc mundo exisse. De Basan enim, hoc est, de turpitudine, nullo penitus indigemus; nihil ex eo relinquamus, excidenda omnia, subvertenda sunt opera fortitudinis, in nullo enim potest honestum esse quod turpe est. Quod autem subjungitur: « Non fuit autem oppidum quod nos effugeret, sexaginta urbes vastantes, omnem regionem Argob regni Og in Basan, etc. » Superiorem sensum confirmat. Sexagenarius enim numerus, sicut et senarius, perfectionem cujuslibet regis significat. Et bene sexaginta urbes vastatas esse refert in regno Og regis Basan, hoc est, diabo
Abbreviated transcription (Latin):
musq cos usq ad int̾nitionem uastantes¬
ab. cunctas ciuitates illius uno tempore: Po¬
stea enim quã obtinuerunt filii isrł̃ ciuuita¬
tes amorreooꝵ ascenderunt ctiã uiam quȩ
ducit in basan uͥ erat ogrex basan: S ad
hunc neq legatos mittere dignantur: neq
petere abeo ut ꝑtram eius transeant: scon¬
tinuo confligunt cum eo & suꝑant tamip¬
sum qͣm popłm suum: Ci deamus ergo
quȩ ẽ basan: Basan intp̃tatur tͣpitudo:
Meritogͦ nec legati mittuntur adistam
gentem: nec tͣnsitus ꝑterram eius poscitur:
Nullus enim nobis tnsitus debet ẽc̃. nullꝰ
accessus ad turpitudinẽ: s abinitio statim
expugnanda & omni modis cauenda ẽz
Ogautem quirex ẽẽ d̃r basan: intlusio
interp̃tatur: Potest hic figuram habere
omniũ carnalium ce materialiũ rerum:
qͣrum amore ce desidio detenta anima
excluditur ce sepatur adeo Edũsus hos
gͦ ita p̃cipit᷑ bellum gerendum: ut ñ relur¬

Expanded text:
musque eos ad internecionem, vastantesmusque eos ad internecionem, vastantes cunctas civitates illius uno tempore. » Postea enim quam obtinuerunt filii Israel civitates Amorrhaeorum, ascenderunt etiam viam quae ducit in Basan, ubi erat Og rex Basan. Sed ad hunc neque legatos mittere dignantur, neque petere ab eo ut per terram ejus transeant, sed continuo confligunt cum eo, et superant tam ipsum quam populum ejus. Videamus ergo quae est Basan. Basan interpretatur turpitudo. Merito ergo legati mittuntur ad istam gentem, nec transitus per terram ejus poscitur. Nullus enim nobis transitus debet esse, nullus accessus ad turpitudinem, sed ab initio statim expugnanda et omnimodis cavenda est. Og autem, qui rex dicitur Basan, interclusio interpretatur. Potest hic figuram habere omnium carnalium et materialium rerum, quarum amore et desiderio detenta anima excluditur et separatur a Deo. Adversus hos ergo ita praecipitur bellum gerendum, ut non relin
Abbreviated transcription (Latin):
inualle situm ẽ usq galaad. non fuit uicꝰ
ce ciuitas quȩ isrłitarum effugeret manus:
quia om̃s psonȩ cuiꝰlibet suit dignitatis fa-¬
stu supbiȩ uł pompa confidentes munda¬
na. cum ꝑsecutoribxp̃ianorum qui uariis
tribulationib eos angustant. usq ad here¬
ticorum conciliabula qui testimoniis sc̃a¬
rum sqͥpturarũ scđm suũ sensum depra¬
uatis contra ȩccłam belligerant. catholi¬
cȩ tieritati ac doctorib scĩs resistere nullo
modo preualent: s in uictoꝵ cedentes ma¬
nus. cum omib habitacłis suis atq mu-¬
itionib in dñium sp̃alis rediguntur
isrłis. Ataq conũsi ascendimꝰ ꝑ iter basair:
eq̃ssusq ẽ og rex basan in occursũ nobis
Dixq dñs ad me: Netimeas eum: quia in
manutua traditus est cum om̃i popło ac
terra sua: faciesq ei sicut fecisti seon regi a¬
morreorum qui habitauit in esebon: Ta¬
regem basan. & uniũsum ppłm cius: ꝑcussi¬

Expanded text:
in valle situm est usque Galaad, non fuit vicus in valle situm est usque Galaad, non fuit vicus et civitas quae Israelitarum effugeret manus: quia omnis persona, cujuslibet sit dignitatis, fastu superbiae vel pompa confidens mundana, cum persecutoribus Christianorum, qui variis eos tribulationibus angustant, usque ad haereticorum conciliabula, qui testimoniis sanctarum Scripturarum secundum suum sensum depravatis contra Ecclesiam belligerant, catholicae veritati a doctoribus sanctis resistere nullo modo praevalent; sed in victorum cedentes manus, cum omnibus habitaculis suis atque munitionibus in dominium spiritalis redigunturI. Itaque conversi ascendimus per iter Basan: egressusque est Og rex Basan in occursum nobis Dixitque Dominus ad me: Ne timeas eum: quia in manu tua traditus est cum omni populo ac terra sua: faciesque ei sicut fecisti Seon regi Amorrhaeorum, qui habitavit in Esebon. Traregem Basan et universum populum ejus: percussi
Abbreviated transcription (Latin):
int̾fectis habitatorib earum. uiris acmull¬
I enbus ce paruulis. Non reliaqͥmus nieis
quic qͣm absq ium̃tis quȩ in partem uen̾e
predantium: ce spoliis urbium quas cȩpi¬
iudeus ẽ. ipse habitat in omnib cuntatibus
ciuitas fuit regis seon regis elati: Regnabat
entm in nobis stulticia. supbia impietas:
& omĩa quȩ sunt exparte diaboliz Subi
expugnatus ce deuictus ẽ fortis etuasa eiꝰ
direpta sunt: effecti sumus ciuitates isrł ce
hereditas scõꝵ: si tam̃ penitus excisa ẽ in no¬
bis potestas illa quȩ prius dñabat᷑ nobis
ce excisa ẽ arbor infructuosa: &e deiectus est
rex elatus: & sumus sub eo rege qui dicit.
discite ame quia mitis sum &e humilis cor
de: S ce ipsa nomina locor huic sensui cũ
in ẽ p̃tationib fauent: Froer gͦ interp̃tatur
subleuans: Arnon: aceruus tristicie: Q ga-¬
laad: aceruus testimonii. Abaroer gͦ quȩ ẽ
supripam torrentis arnon oppido quod

Expanded text:
interfectis habitatoribus earum, viris ac mulinterfectis habitatoribus earum, viris ac mulieribus ac parvulis. Non reliquimus in eis quidquam absque jumentis, quae in partes venere praedantium, et spoliis urbium quas cepJudaeus est, ipse habitat in omnibus civitatibus civitas fuit regis Sehon, regis elati. Regnabat enim in nobis stultitia, superbia, impietas, et omnia quae sunt ex parte diaboli; sed ubi expugnatur et devictus est fortis, et vasa ejus direpta sunt, effecti sumus civitates Israel, et haereditas sanctorum, si tamen penitus excisa est in nobis potestas illa quae prius dominabatur nobis, et excisa est arbor infructuosa, et dejectus est rex elatus, et sumus sub eo rege qui dicit: « Discite a me quia mitis sum et humilis corde . » Sed et ipsa nomina locorum huic sensui cum interpretationibus suis favent. Aroer ergo interpretatur sublevans. Arnon acervus justitiae, et Galaad acervus testimonii. Ab Aroer ergo, quae super ripam torrentis Arnon, oppidum quod
Abbreviated transcription (Latin):
nes. & suꝑ uirtutem inimici: ce nichil uob̾
nocebit: Hichil enim nocere nobis pote¬
mus: N oluitq seon rex esebon cdare nobiͤ
transitum: quia in durauerat dñs d̃s tuus
sp̃m cius. & obifirmauerat corillius ut tra¬
I derctur in manus tuas. si cut nunc uides:
ab̃. E cetera Hȩcdicens moyses dum popłm
alloquitur: tale aliquid cõmemorat quale di¬
cebatur in exodo: Ego indurabo corphara¬
onis: & quod in psalmis legitur: Conũtit
cor eorum. ut odissent popłm euis: Nec ta-¬
cetur hic causa indurationis huius cum
dr̃. ut traderetur in manus tuas sieut in
hac die: id ẽ ut uinceretur: ate: Quod ñ
fieret: nisi resisteret. Non autem resisteret: nͥ
corde obdurato. Cuius rei iustitiam si quesi¬
crimus: inscrutabilia sunt iuditia di: Ini¬
quitas autẽ non ẽ apud dm: Sane notã¬
dum ẽ: confortatũ cor posse dici &e in malo
ꝑcussimusq eum cum filiis ce omni popło
suo ⁊ cunctasq urbes intempore illo cepimiꝰ:

Expanded text:
nem virtutem inimici, et nihil vobis nocebit . » Nihil enim nocere potemus. « Noluitque Sehon rex Hesebon dare nobis transitum, quia induraverat Dominus Deus tuus spiritum ejus, et obfirmaverat cor illius, ut traderetur in manus tuas, sicut nunc vides, etc. » Haec dicens Moyses, dum populum alloquitur, tale aliquid commemorat quale dicebatur in Exodo: « Ego induravi cor Pharaonis. » Et quod in psalmis legitur: « Convertit cor eorum, ut odissent populum ejus. » Nec tacetur hic causa indurationis hujus, cum dicitur: « Ut traderetur in manus tuas, » sicut in hac die, id est, ut vinceretur a te, quod non fieret nisi resisteret: non autem resisteret nisi corde obdurato. Cujus rei justitiam si quaesierimus, inscrutabilia sunt judicia Dei. Iniquitas autem non est apud eum. Sane notandum est confortatum cor posse dici et in malo. « Percussimusque eum cum filiis et omni populo suo, cunctasque urbes in tempore illo cepimus,
Abbreviated transcription (Latin):
cepta hec dicant: En populus sapiens
ce intelligens: gens magna: Non ẽ alia
natio tam grandis quȩ habeat deos ap¬
propinquantes sͥ: sicut dñs s nr̃ ad est
cunctis obseruationib nr̃is: secetera Gnͣ¬
dem dicit nationem dignitate donorum:
ñ multitudine popłorum: Nȩc enim gẽs
iudeorum numero uincebat alias gentes
aut potentia excellebat: s prerogatiua pa-¬
trum ditina dignatio eos exaltabat: sicut
idem mox ses insubsequentib testatur
dicens: Non quia cunctas gentes numero
uincebatis uobis iunctꝰ est dñs et elegit uoᷤ.
cum omnib sitis popłis pauciores: sed qͥa
dilexit dñs uos & custodiuit iuram̃tum
quod iurauit patrib ur̃is:¬

Expanded text:
cepta haec, dicant: « En populus sapiens cepta haec, dicant: « En populus sapiens et intelligens, gens magna, nec est alia natio tam grandis, quae habeat deos appropinquantes cunctis obsecrationibus nostris, » etc. Grandem dicit nationem, dignitate donorum, non multitudine populorum. Nec enim gens Judaeorum numero vincebat alias gentes, aut potentia excellebat: sed praerogativa patrum divina dignatio eos exaltabat, sicut idem Moyses in subsequentibus testatur dicens: « Non quvincebatis, vobis junctus est Dominus, et elegit vos, cum omnibus sitis populis pauciores, sed quia dilexit vos Dominus, et custodivit juramentum, quod juravit patribus
Abbreviated transcription (Latin):
loquor: neq auferetis ex eo. Custo dite man¬
data dñi dĩ ur̃i quȩ ego precipio uobis: Ee¬
cetera Docet normam equitatis: &. omẽm
heresim hac sententia ꝓcutit: quia addere
quid aluinde ad rectam doctrinam ex in¬
uentionib prauis uetat: et de his quȩ scd̃m
ueritatem recte fid̃i ꝓlata sunt auferre aliqͥd
ꝓhibet: Uia enim regia in cedendum ẽ. nec
licet siue ad dexttram siue ad sinistram ali¬
cui declinare: quia ñ habebit insontem
dñs qui deserit uiam rectam: & declinat
insemitas prauas: Riectȩ enim sunt uiȩ
dnĩ: ce iusti ambulant ineis: Tale quid
in apocalipsi io hannis legimꝰ: Beatus in¬
apposuerit ad hȩc. apponet ds suꝑ illum
plagas scriptas in libro isto: E sigiuis dimi-¬
nuerit deuerbis ꝓphetiȩ huius libri: aufe¬
ret deus partem eius delibro uitȩ te deci-¬
uitate scã & de his que scripta sunt in libro
isto: Hec ẽ enim ur̃a sapientia ce urtellectꝰ
coram populus: ut audientes uniu̾sa pre-¬

Expanded text:
loquor, neque auferetis ex eo. Custodite mandata Domini Dei vestri, quae ego praecipio vobis, etc. » Docet normam aequitatis, et omnem haeresim hac sententia percutit: quia addere quid aliunde ad rectam doctrinam ex inventionibus pravis vetat, et de his quae secundum veritatem rectae fidei prolata sunt avertere aliquid prohibet. Via enim regia incedendum est: nec licet sive ad dexteram sive ad sinistram alicui declinare, quia non habebit insontem Dominus, qui deserit viam rectam, et declinat in semitas pravas. Recte enim sunt viae Domini, et justi ambulant in eis. Tale quid et in Apocalypsi Joannis legimus, « Beatus, inapposuerit ad haec, apponet super illum Deus plagas scriptas in libro isto. Et si quis diminuerit de verbis prophetiae hujus libri, auferet Deus partem ejus de libro vitae, et de civitate sancta, et de his quae scripta sunt in libro isto. Haec est enim vera sapientia et intellectus coram populis, ut audientes universa prae
Abbreviated transcription (Latin):
cȩlestia. a terra. Implebitur tamen hoc
in scd̃o aduentu eiꝰ: ut ea quȩ nunc fide
et spe presumimꝰ: tunc etiam rerum ef-¬
fectu corporaliter teneamus. Ita gͦ de di-¬
abolo intelligendũ ẽ quod uictus ẽ qui¬
dem et crucifixus ẽ: s his qui crucifixi
sunt cum xp̃o: omnib autem credentibus
et uniuersis ppłis tunc erit crucifixus.
Tunc complebitur illud quod dicit apls.
Quia sicut in adam om̃s moriuntur: ita
Nam &e tunc diuidetur popłs in duas
partes. Erunt et tunc quidam primi:
et alii postremi. Qui cum ad iħm inunũ
conspirauerint: iam tunc ultra omnino¬
ñ erit diabolus: quia iam ñ erit mors.
Uis tͥ hȩc etiam diuinis testimoniis cõ¬
ꝓbemus: Audi apłm dicentẽ. Hoc enim
uobis dicimus inũbo dñt: quia nos qui
uiuimꝰ qui residui sumus in aduentu

Expanded text:
coelestia a terra. Implebitur tamen hoc coelestia a terra. Implebitur tamen hoc in secundo adventu ejus, ut ea quae nunc fide et spe praesumimus, tunc etiam rerum effectu corporaliter teneamus. Ita ergo de diabolo intelligendum est, quod victus est quidem et crucifixus est, sed his qui crucifixi sunt cum Christo; omnibus autem credentibus, et universis populis tunc erit crucifixus. Tunc complebitur illud quod dicit Apostolus; « quia sicut in Adam omnes moriuntur, ita nam et dividetur populus in duas partes: erunt et alii primi, et alii postremi; qui cum ad Jesum unum conspiraverint, jam tunc ultra omnino non erit diabolus, quia jam non erit mors. Vis tibi etiam haec divinis testimoniis comprobemus? Audi Apostolum dicentem: « Hoc enim vobis dicimus in verbo Domini, quia nos qui vivimus, qui residui sumus, in adventu
Abbreviated transcription (Latin):
quid scĩ sp̃s eloquiis possi mnꝰ inuenire. Ed¬
uentus xp̃i unus quidem inbumilitate cõ¬
ꝑtus ẽ: alius uͦ speratur in gła Ehic pͥmꝰ
aduentus in carne mistico quodam sermo¬
ne. inscͥpturis scĩs umbra eius appellatur:
sicut &e iheremias ꝓpħ̃a dicit. Sp̃s uultus
nr̃i xp̃s dñs: cui nos diximꝰ in umbra eiꝰ
uiuemꝰ ingentib. S et gabriel cum eugli¬
raret mariȩ. de natiuitate eiꝰ dicit: urtus
altissimi obumbrabit. tͥ. ꝓpter quod in¬
telliginꝰ pͥmo hoc aduentu eius adũbra¬
ri: quorum adimpletio atq ꝑfectio inscdo
consũmetur aduentu. Unde apłs dicit:
quia resuscitauit nos cum ipso. si mulq
sedere fecit incȩlestib. Et utiq nondum
uidemus credentes. aut resuscitatos ẽẽ
iam: aut in cęlestib consedere. S um¬
brata sunt quidem hȩc nunc ꝑfidem:
quia mente &e spe aterrenis ce mortus
oꝑibus eleuam᷑: et cor nr̃m erigimus ad

Expanded text:
quid sancti Spiritus eloquiis possumus invenire. Adquid sancti Spiritus eloquiis possumus invenire. Adventus Christi, unus quidem in humilitate compertus est, alius vero speratur in gloria; et hic primus adventus in carne, mystico quodam sermone, in Scripturis sanctis umbra ejus appellatur, sicut et Jeremias propheta dicit: « Spiritusristus Dominus, cui nos diximus; in umbra ejus vivemus in gentibus . » Sed et Gabriel, cum evangelizaret Mariae de nativitate ejus, dicit: « Virtus Altissimi obumbrabit tibi ; » propter quod intelligimus primo hoc adventu ejus adumbrari, quorum adimpletio et perfectio in secundo consummetur adventu. Unde Apostolus dicit, « quia resuscitavit nos cum ipso, simulque sedere fecit in coelestibus . » Et utique nondum videmus credentes aut resuscitatos esse jam, aut in coelestibus considere. Sed umbrata sunt quidem haec nunc per fidem, quia mente et spe a terrenis et mortuis operibus elevamur, et cor nostrum erigimus ad
Abbreviated transcription (Latin):
ego iiimundo. Nides quia ce hic apłs du
płi cem crucis ꝓdidit rationem: buo eñĩ
sͥ contraria dicit eẽ crucifixa: scm̃ cepeccato¬
rem: mundũ et illam formam sine dubio
qm suꝑius diximꝰ: xp̃i ce diaboli Nos enĩ¬
mundo crucifigimur tunc: cum ueniens
princeps mundi huius in nobis ñ inuenit
quieqm. Et nobis crucifigitur mundus:
cum peccati concupicentiã ñ recipimus:
S si quis forte ẽ attentior auditor: potest
dicere. Forma quidem rerum uidetur ẽẽ
conueniens: s adhuc illud me mouet. qd
diabolus et exercitus suus quantum aci
historiȩ ostenditur figuram. interemptus
ẽ. Et quomͦ uidemus adhuc diabolum
ce contrarias potestates intantum ualere
adu̾sus seruos dĩ: ut etiam apłs petrus
cum ingenti cautela p̃moneat et dicat ob¬
seruandum eẽ quia adu̾sarius ur̃ diabolus
sicut leo rugiens. circuit querens quem de¬
uoret: Uideamus gͦ. si ce in hoc dignũ ali¬

Expanded text:
ego mundo . » Vides quia et hic Apostolus ego mundo . » Vides quia et hic Apostolus duplicem crucis prodidit rationem. Duo enim sibi contraria dicit esse crucifixa: sanctum et peccatorem, mundum et illam formam sine dubio quam superius diximus Christi et diaboli. Nos enim crucifigimur mundo tunc, cum veniens princeps mundi hujus in nobis non invenit quidquam; et nobis crucifigitur mundus, cum peccati concupiscentiam non recipimus. Sed si quis forte est attentior auditor, potest dicere: Forma quidem rerum videtur esse conveniens; sed adhuc illud me movet quod diabolus et exercitus suus, quantum ad historiae ostenditur figuram, interemptus est. Et quomodo videmus adhuc diabolum et contrarias potestates in tantum valere adversus servos Dei, ut etiam apostolus Petrus cum ingenti cautela praemoneat et dicat observandum esse, « quia adversarius noster diabolus, sicut leo rugiens, circuit quaerens quem devoret . » Videamus ergo si et hic dignum ali
Abbreviated transcription (Latin):
quia uisibiliter quidem filius dĩ incarne
crucifixus ẽ: inuisibiliter uͦ in hac cruce
diabolus cum pͥncipatib re potestatibus
ad fixus ẽ cruci Non tͥ hoc uidetur ue-¬
rum: si tͥ horum testem ꝓduxero apłm
paulum: Audi gͦ de his quid ipse ꝓnun-¬
ciat: et quod erat inquit contrartum no¬
bis. tulit illum emedio affigens crucisuȩ:
exuens principatus et potestates: tradu¬
xit libere triumphans eos inligno crucis.
Licet ce in aliis exemplarib habeatur tri¬
umphans eos insemet ipso: s apud g̃cos
habeatur in ligno. In ligno gͦ dupplex ratio
ẽ dñicȩ crucis. Una illa qmͣ dicit apłs pe¬
trus: quod xp̃s crucificus reliquit nobis ex¬
emptum. Et hȩc sedã. crux illa tropheum de
diabolo fuit: in quo crucifixus ẽ &e trium̃pha¬
tus. Ideo demq apls paulus dicebat. Mi
chi autem absit głari nisi in cruce dñi nr̃i
ih̃u xp̃i: ꝑ quem mͥ mundus crucifixus ẽ et

Expanded text:
quia visibiliter quidem Filius Dei in carne quia visibiliter quidem Filius Dei in carne crucifixus est; invisibiliter vero in hac cruce diabolus cum principatibus et potesta tibus affixus est cruci. Non tibi hoc videtur verum, si tibi horum testem produxero apostolum Paulum? Audi ergo de his quid ipse pronuntiat: « Et quod erat, inquit, contrarium nobis, tulit illum e medio, affigens cruci suae, exuens principatus et potestates traduxit libere, triumphans eos in ligno crucis . » Licet et in aliis exemplaribus habeatur, « triumphans eos in semetipso. » Sed apud Graecos habetur, in ligno. In ligno ergo duplex ratio est Dominicae crucis: una illa quam dicit apostolus Petrus, quod Christus crucifixus reliquit nobis exemplum. Et haec secunda crux illa tropaeum de diabolo fuit, in quo crucifixus est et triumphatus. Ideo denique apostolus Paulus dicebat: « Mihi autem absit gloriari, nisi in cruce Dominii, per quem mihi mundus crucifixus est, et
Abbreviated transcription (Latin):
popłs qui inprimis statuitur: et quasi
cedunt: oe sic uterq populus mediam
turbam demonum sternit et uincit:
S fortasse dicis inͥ: quomͦ gͦ quasi fu-¬
giẽs ponitur popls prior. et uelut con-¬
sequentes fugeret: & enun uisi sunt
qui sequuntur ih̃m alegalibus oneri-¬
bus cepreceptis: ab obseruatione sab¬
batr: a circuncifione carius a iugu¬
latione hostiarum: S iterum ñ
fugit: quia sec utus ẽ iłim ꝑfectionẽ
ceplenitudinẽ legis. Post omnia au-¬
tem. etiam rex ahi inligno gemi¬
no dicitur ẽẽ suspensus: Hoc in loco
misterium tegitur. qmͣ plurimos la¬
tens: s orantib uobis temptabimus
hȩc omnia ñ nr̃is opimonib: s scͥpture
dunnȩ testimoniis aꝑire. In suꝑiorib
dirimus regem ahi diabolo posȩ con¬
bic quomͦ ligno gemino crucifixus ẽ oꝑe p̃-¬
na fuit: mirus tͥ sermo fortasse et nouus
uidetur quod dico: crux gemina fuit.
hoc ẽ gemina ratione constat et duplici:

Expanded text:
populus qui in primis statuitur, et quasi populus qui in primis statuitur, et quasi caedunt. Et sic utique populus mediam turbam daemonum sternit et vincit. Sed fortasse dicis mihi: Quomodo ergo quasi fugiens ponitur populus prior, et velut consequentes fugeret? Etenim versi sunt qui sequuntur Jesum a legalibus oneribus et praeceptis, ab observatione sabbati, a circumcisione carnis, a jugulatione hostiarum. Sed iterum non fugit, quia secutus est Jesum, perfectionem et plenitudinem legis. Post omnia autem is etiam rex Ahi in ligno gemino dicitur esse suspensus. Hoc in loco mysterium tegitur quamplurimos latens, sed orantibus nobis tentabimus haec omnia, non nostris opinionibus, sed Scripturae divinae testimoniis aperire. In superioribus diximus regem Ahi diabolo posse conhic quomodo gemino ligno crucifixus est, operae prena fuit. Mirus tibi sermo fortasse et novus videtur. Quod dico crux gemina fuit, hoc est, gemina ratione constat et duplici;
Abbreviated transcription (Latin):
in ligno. his auditis ueri simile ẽ audito¬
res dicere. Quid michi hȩc: Qui d mͥ
confert si cognoscam quod de uicti sunt
qui habitabant ahi: quasi ñ similia aut
etiam potentiora bella. uł gesta sint uł
gerantur:: Hȩc fuit cura sp̃s sci: ut re¬
lictiᷤᷤ tot. et tantarum nobilium excidiis
urbium: prelium ciuitatis ahi inscrip¬
tum sacris uoluminb mandaretur:
Primo ꝓpter peccata uicti sumus: et hi
qui habitabant abi: qmͣ plurimos ex
nobis int̾fecerunt: Alii interpretatur
chaos. Chaos autem locum uł habita¬
culum ẽẽ nouimus contrariarum uir-¬
tutum: quarum rex et pͥnceps diabolꝰ
ẽ. Aduersum hune ueniens ib̃s in du¬
as partes diuidit popłm: et alios qͥ¬
dem in pͥmis statuit: alios inposterio¬
ribr: qui ex insperato post tergum ue-¬
niant inuncorum. Et uides: non pri-¬
ma pars ẽ populi illa de qua dicit. ñ
omni homini oꝑanti bonum iudȩo pͥ¬
mum et greco: id ẽ gentili Prior gͦ iste

Expanded text:
in ligno. His auditis, verisimile est auditoin ligno. His auditis, verisimile est auditores dicere: Quid mihi haec? quid mihi confert si cognoscam quod devicti sunt qui habitabant Ahi? quia si non similia, aut etiam potentiora bella, vel gesta sint vel gerantur, haec fuit cura Spiritus sancti ut, relictis tot tantarum nobilium excidiis urbium, praelium civitatis Ahi inscriptum sacris voluminibus mandaretur. Primo propter peccata victi sumus, et hi qui habitabant Ahi quamplurimos ex nobis interfecerunt. Ahi interpretatur chaos, chaos autem locum vel habitaculum esse novimus contrariarum virtutum, quarum rex et principes diabolus est. Adversum hunc veniens Jesus, in duas partes dividit populum, et alios quidem in primis statuit, alios in posterioribus, qui ex insperato post tergum veniant inimicorum. Et vides num prima pars est populi illa de qua dicit: « Nomni homini operanti bonum, Judaeo primum et Graeco , » id est, gentili. Prior ergo iste
Abbreviated transcription (Latin):
fallitur qui dignus ẽ falli: ce si nec hoc
quidem mendatium iustum repꝑitur:
restat ut scđm aliqͣm significationẽ boc
quod de insidiis factum ẽ ad ueritatem¬
adã. referatur. Iubetur a deo dux populi ih̃s
induas partes diuidere ppłm: ut pars
simulet fugam: pars autem subsistat
in insidiis: quib decipiatur abi. Quib
ita dispositis: rex ahi uidens iħm et
filios isrł eminus: concitatur adũsus
eos inprelium. Illis uͦ simulantib fug̃a:
isti acrius insectantur: et uelut spolia
ducturi de hostib om̃s simul ꝓcedunt:
ita ut sicut scͥptura dic̃ relinquerent ua-¬
cuam ciuitatem. S post ea quam con-¬
stitutum ꝓgressi sunt locum: conũsus
ih̃s signum dedit. ut exurgerent qui-
in insidiis erant. & doisa hostium cede¬
rent: ceita illi nouissimi. et isti primĩ.me¬
dios hostes conclusos. interimunt uni¬
uersos. Et hoc mͦ uictis his qui habita¬
bant abi: regem eorum suspenderunt

Expanded text:
fallitur qui dignus est falli: et si nec hoc fallitur qui dignus est falli: et si nec hoc quidem mendacium justum reperitur, restat ut secundum aliquam significationem hoc quod de insidiis factum est ad veritatem referatur. Jubetur a Deo dux populi Jesus in duas partes dividere populum, ut pars simulet fugam, pars autem subsistat in insidiis, quibus decipiatur Ahi. Quibus ita dispositis, rex Ahi videns Jesum et filios Israel eminus, concitatur adversus eos in praelium: illis vero simulantibus fugam, isti acrius insectantur, et velut spolia ducturi de hostibus, omnes simul procedunt, ita ut, ut Scriptura dicit, relinquerent vacuam civitatem. Sed posteaquam in constitutum progressi sunt locum, conversus Jesus signum dedit ut exsurgerent qui in insidiis erant, et dorsa hostium caederent: et ita illi novissimi et isti primi medios hostes conclusos interimunt universos: et hoc modo victis his qui habitabant Ahi, regem eorum suspenderunt
Abbreviated transcription (Latin):
as ablatum ẽ. S etiam hoc genus bel-¬
li sine dubitatione iustum ẽ quod d̃s
imꝑat. apud quem ñ ẽ unquitas: ce no¬
uit quid cuiq fieri debeat. In quo bello.
ductor exercitus uł ipse populus: non
tam auctor belli qmͣ minister iudican¬
dus ẽ. Iħ̃s mitens ad aħi debellandũ
triguita milia bellatorum: ait illis
Nos infidiabimini pꝰ ciuitatem ce non
longe eritis acuutate: & eritis omnes
parati. Et ego c omnis popls qui me-¬
cum ẽ accedemꝰ ad ciuitatẽ : & erit. cum
exieruit qui cõmoiarentur in hai in
obuiam nobis. sicut antea: et fugiemus
a facie illorum. Et cum exieruit pꝰ nos
ad ducemus illos de ciuitate: et dicent:
fũgiunt isti afacie nr̃a. sicut antea. Uos
autem exurgetis ex insidiis: ce ibitis
inciuitatem: scdm uerbum istud facie¬
tis: ecce precipio uobis. Querendum ẽ
utrum omiis uoluntas fallendi ꝓmen¬
datio deputanda sit. Et si ita ẽ utrum
possit iustum eẽ mendatium. quo ille

Expanded text:
as ablatum est. sed etiam hoc genus belas ablatum est. sed etiam hoc genus belli sine dubitatione iustum est, quod deus imperat, apud quem non est iniquitas et nouit quid cuique fieri debeat. in quo bello ductor exercitus uel ipse populus non tam auctor belli quam minister iudicandus est. Iesus mittens ad Gai debellandum triginta milia beVos insidiabimini post civitatem, et non longe eritis a civitate, et eritis omnes parati: et ego et omnis populus qui mecum est, accedemus ad civitatem. Et erit, cum exierint qui commorantur in Gai, in obviam nobis, sicut antea, et fugiemus a facie illorum. Et cum exierint post nos, adducemus illos de civitate, et dicent, Fugiunt isti a facie nurgetis ex insidiis, et ibitis in civitatem. Secundum verbum istud facietis: ecce, praecipio vobis. Quaerendum est utrum omnis voluntas fallendi dacio deputanda sit; et si ita est, utrum possit justum esse mendacium quo ille
Abbreviated transcription (Latin):
cum eo ut ascenderent in ahi: &e electa.
.xxx. milia uirorum fortium misit nocte:⁊
precepitq eis dicens. Pomite insidias pꝰ
ciuitatem: nec longius recedatis. ce eritis
Somnes parati. Ego autem et reliqua mul¬
titudo quȩ mecum ẽ accedemꝰ ex adu̾so
contra urbem. C cetera. Quocd ds̃ ub
loquens adih̃m ut constituat s̾ retror¬
sum insidias id ẽ insidiantes bellatores
ad insidiadum hostib hinc ammonem̃
ñ in iuste fieri abhis qui iustum bellum
gerunt: ut nichil homo iustus precipue
cogitare debeat in his rebr: nisi ut iustũ
bellum suscipiat cui bellare fas ẽ. Non
eni omnib fas ẽ. Cum autem iustum
bellum fusceꝑit: utrum aꝑta pugna.
utrum in sidiis uincat: nichil ad iusti¬
tiam inter ẽ. Iusta autem bella defim¬
ri solent: quȩ ulciscuntur iniurias: si
qua gens uł ciuitas que bello petenda
ẽ uł uindicare neglexerit quod a suis in¬
ꝓbȩ factum ẽ: uł reddere quod ꝑiniun-¬

Expanded text:
cum eo, ut ascenderent in Ahi, et electa cum eo, ut ascenderent in Ahi, et electa triginta millia virorum fortium misit nocte, praecepitque eis dicens: Ponite insidias post civitatem, nec longius recedatis, et eritis omnes parati. Ego autem et reliqua multitudo quae mecum est, accedemus ex adverso contra urbem, » etc. Quod Deus jubet loquens ad Jesum ut constituat sibi retrorsum insidias, id est, insidiantes bellatad insidiandum hostibus, hinc admonemur non iniuste fieri ab his qui iustum. bellum gerunt, ut nihil homo iustus praecipue cogitare debeat in his rebus, nisi ut iustum bellum suscipiat, cui bellare fas est; non enim omnibus fas est. cum autem iustum bellum susceperit, utrum aperta pugna, utrum insidiis uincat, nihil ad iustitiam interest. iusta autem bella ea definiri solent quae ulciscuntur iniurias, si qua gens uel ciuitas, quae bello petenda est, uel uindicare neglexerit quod a suis inprobe factum est uel reddere quod per iniuri
Abbreviated transcription (Latin):
ciosa scłarium luterarum studia. Hȩc enĩ
ẽ regula aurea luculento sermone ap¬
tata. Hanc fraudati sunt arrius. marci-¬
on. & basilides. furati sunt enim isti re-¬
gulas aureas de ihericho: ce philosopho¬
rum sectam ñ rectam in ȩcclłam conati
sunt introducere. c maculare omnem
aceruo lapidum ita multidine peccatorũ
suorum oppressi atq extincti sunt. Quort
auctor ac ꝑemptor rex ahi. hoc ẽ diabo¬
lus qui ꝑillorum impietatem fidelium
quosdam euicerat. rursus suꝑatus eumcit᷑:
atq apopulo dĩ suspensus ligno crucis
uirtute necatur:
uem multitudinẽ pugnatorũ: & consur¬
gens ascende in oppidum ahi. Ecce tra¬
didi in mani tua regem eius cepopłm:¬
S urbemq et terramz faciesq urbi ahi et
regi euis: sicut fecisti ihericho & regi illius.
Predam uͦ ce omnna animantia diripietis
uobis: pone insidias urbi pꝰ eam: Sur¬
rexitq iosue et omnis exercitus bellatorũ

Expanded text:
tiosa saecularium litterarum studia. Haec enim tiosa saecularium litterarum studia. Haec enim est regula aurea, luculento sermone aptata: hanc fraudati sunt Arius, Marcion et Basilides; furati sunt enim isti regulas aureas de Jericho, et philosophorum sectam non rectam in Ecclesiam conati sunt introducere et maculare omnem acervo lapidum, ita multitudine peccatorum suorum oppressi atque exstincti sunt: quorum auctor ac peremptor ex Ahi, hoc est, diabolus, qui per illorum impietatem fidelium quosdam evicerunt, rursus separatus evincitur, atque a populo Dei suspensus ligno, crucis virtute necatur. nem multitudinem pugnatorum, et consurgens ascende in oppidum Ahi. Ecce tradidi in manu tua regem ejus, et populum, urbemque, et terram: faciesque que urbi Ahi, et regi ejus, sicut fecisti Jericho et regi illius: praedam vero et omnia animantia diripietis vobis. Pone insidias urbi post eam. Surrexitque Josue, et omnis exercitus bellatorum
Abbreviated transcription (Latin):
beant acpublicanum Et dum parcũt:
uiuersȩ eccłȩ moliuntur interitum:
S uideainus ne forte interioris intel¬
ligentiȩ sit:tanta et tam grauis acerbi¬
tas ista peccati. Multa ẽ inuerbis et
multa inphilosophorũ uł rechorum
sermonib pulcritudo: qui omnes de
cuutate sunt ihericho. id ẽ huius mun-¬
di homines. Hiericho itaq ut dictum
ẽ inundi gerit figuram: De anathema-
te gͦ eius fraudans in tabernaculo fuo
abscondit: qui sȩculares mores in se¬
cretis ȩcelȩ inserit: qui sub cultu dĩ
manens. sollempnitates scł̃i uł spectacu¬
la diligit: qui sortilegos. aruspices. &
augures inquirit: uł qui ceteros ritus
ꝑsuadet: qui prius in ihericho id ẽ in
hoc seculo habebantur. Iste gͦ quia
post fidei indumentum conuersationis
secularis cultum inducit: quasi palliũ¬
de anathemate tollit. S ce ille de ana-¬
themate ihericho fraudat. qui in ecclam
heretichorum infeet doginata: uł suꝑsti-¬

Expanded text:
beant ac publicanum ; et dum parcunt uni, beant ac publicanum ; et dum parcunt uni, universae Ecclesiae moliuntur interitum. Sed videamus ne forte interioris intelligentiae sit tanta et tam gravis acerbitas ista peccati. Multa est in verbis et multa est in philosophorum et rhetorum sermonibus pulchritudo, qui omnes de civitate sunt Jericho, id est, hujus mundi homines. Jericho itaque, ut dictum est, mundi gerit figuram. De anathemate ergo ejus fraudans, in tabernaculo suo abscondit, qui saeculares mores in secretis ecclesiae inserit: qui sub cultu Dei manens, solemnitates saeculi vel spectacula diligit; qui sortilegos, aruspices et augures inquirit; vel qui caeteros ritus persuadet qui prius in Jericho, id est, in hoc saeculo, habebantur. Iste ergo, quia post fidei indumentum, conversationis saecularis cultum inducit, quasi palliude anathemate tollit. Sed et ille de anthemate Jericho fraudat, qui in ecclesiam haereticorum infert dogmata, et supersti