comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uel suspenden do. aut quero hominibꝰ ꝑlace-¬
eẽm St̃ homines qͥ putant sibi in bene uiuen¬
quid de illis alter existimet. ignorantes quia
cum homo uiderit hominem bonȩ conscien¬
tiȩ negligentiꝰ uiuentẽ. passim se cuilibet
et ubilibet conuingentem. habentem scienti¬
am quod nichil sit idolum. et tam̃ in idolio
recõbentem. conscientia illius cũ sit infirma
edificat᷑. non ad ea quȩ ꝑscrutat᷑ s ad ea quȩ
suspicat᷑: Neq enĩ homo par tuus. frat̃ tius
intrare potest in conscientiã tuam quam no-¬
uit d̾s: Conscientia tua coram do: conuersa¬
tio tua coram fr̃e tuo Si de te ille aliqͥd mali
suspicans ꝑt̾batꝰ edificatur ad aliquid faci¬
endum qd̾ te putat facere cum sicuiuis qͥd
ꝓdest. qͥa uenter conscientiȩ tuȩ hausit aꝗͣ
puram. et ille de tua negligenti conuersatio¬
piuntur ne ista faciant respondere nobis et
dicere: apłs dixit: Si hominibꝰ placere uellẽ
xp̃i seruus ñ ẽẽm Et hic aquam tͬbas. pascua

Expanded text:
 suspendendo . An quaero hominibus placet homines qui putant sibi in bene vivenalter existimet; ignorantes quia cum homo viderit hominem bonae conscientiae negligentius viventem, passim se cuilibet et ubilibet conjungentem, habentem scientiam quod nihil sit idolum, et tamen in idolio recumbentem, conscientia illius cum sit infirma, aedificatur non ad ea quae perscrutatur, sed ad ea quae suspicatur . Neque enim homo par tuus, frater tuus, intrare potest in conscientiam tuam, quam novit Deus. Conscientia tua coram Deo est, conversatio tua coram fratre tuo: si de te ille aliquid mali suspicans, perturbatus aedificatur ad aliquid faciendum quod te putat facere, cum sic vivis; quid prodest quia venter conscientiae tuae hausit aquam puram, et ille de tua negligenti conversatiopiuntur ne ista faciant, respondere nobis, et dicere: Apostolus dixit, Si hominibus placere vellem, Christi servus non essem . Et hic aquam turbas, pascua
Abbreviated transcription (Latin):
destruxerat quod malum habebant. et in-
sionem ac resurrectionẽ xꝑi dato atq
manifestato sacramento gr̃ȩ scłm ordi-¬
nem melchisedech. adhuc yutabant sacra
menta uetera non ex consuetudine sob-¬
sollempnitatis s ex necessitate salutis.
eẽ cȩlebranda Quȩ tamen si nunquam
fuissent necessaria. infructuose atq
in aniter ꝓeis machabei martyres fie-¬
bantur. Hos atq huius modi errores et
uicia dicit se dampnare. et stercora arbi¬
tratur ut xꝑm lucrifaceret. et non ob-¬
seruationes legis s more patrio cȩlebra¬
rentur. sicut ab ipso cȩlebratȩ sunt. sine
ulla salutis necessitate sicut iudei cȩle-¬
brandas putabant. aut fallaci simulatio.¬
ne quod inpetro reprehenderat:¬

Expanded text:
serat, quod malum habebant, et in sionem et resurrectionem Christi dato ac manifestato sacramento gratiae secundum ordinem Melchisedech adhuc putabant uetera sacramenta non ex consuetudine sllemnitatis sed ex necessitate salutis esse celebranda, quae tamen si numquam fuissent necessaria, infructuose atque inaniter pro eis Machabaei martyres fieegis persequebantur. hos atque huius modi errores et uitia dicit se damna et stercora arbitratum, ut Christum lucrifaceret, non obseruationes legis, si more patrio celebrarentur, sicut ab ipso celebratae sunt sine ulla salutis necessitate, sicut Iudaei celebrandas putabant, aut fallaci simulatione, quod in Petro reprehenderat
Abbreviated transcription (Latin):
pedes sunt infirmitas et corruptibilitas
corporis. quȩ aggrauãt animã: Per eius
enĩ fragilitatẽ uelut quorumdã dolorũ¬
et molestiarũ materiã ad impietatẽ po¬
terat compellere ꝑsecutor: Abhis compe¬
dibus concupiscebat dissolui apłs et eẽ cũ
xꝑo. manere autẽ in carne necessarium
propter illos quibus ȩuangeliũ ministra¬
bat: Donec gͦ corruptibile hoc incduat
in corruptionẽ. et mortale hoc incduat
inmortalitatem. uelut compedibus caro
infirma ꝓmptũ impedit sꝑm Has gͦ com¬
pedes non sentiunt. nisi qui insemetipsis
ingemiscunt grauati habitaculũ qđ de
cęlo ẽ. suꝑ indui cupientes. quia et mors
horrori ẽ. et merori uita mortalis: Prohis
propħa gementibus ingemit. ut intret
inconspectu dei gemitus eorum: Extͣc¬

Expanded text:
pedes sunt infirmitas, et corruptibilitas corporis, quae aggravant animam. Per ejus enim fragilitatem, velut quorumdam dolorum molestiarumque materiam, ad impietatem poterat compellere persecutor. Ab his compedibus concupiscebat dissolvi Apostolus, et esse cum Christo; manere autem in carne necessarium propter illos quibus Evangelium ministrabat . Donec ergo corruptibile hoc induat incorruptionem, et mortale hoc induat immortalitatem , velut compedibus caro infirma promptum impedit spiritum. Has ergo compedes non sentiunt, nisi qui in semetipsis ingemiscunt gravati , habitaculum quod de coelo est superindui cupientes, quia et mors horrori est, et moerori vita mortalis. Pro his Propheta gementibus ingemit, ut intret in conspectu Dei gemitus eorum.
Abbreviated transcription (Latin):
S uide quid ad uinxit: Non ego autem
s gr̃a dei mecũ. et post labores om̃s ex-¬
pectat ipsam coronam. et dicit: Bonũ ago¬
nem certaui. cursum consummaui. fidem
seruaui: De cȩtero suꝑ ẽ mͥ corona iusticiȩ
quã mͥ reddet dũs in illo die iustus uidex:
Quarẽ: Quia agonem certaui Quare.
Quia cursum consũmaui Quare: Quia
fidem seruaui Unde certasti: Unde con¬
s grã dei mecum Ergo et quod corona-¬
ris. illius mĩa coronaris:¬

Expanded text:
 vide quid adjungit, «Non ego autem, sed gratia Dei mecum» . Et post labores omnes exspectat ipsam coronam, et dicit, «Bonum agonem certavi, cursum consummavi, fidem servavi: de caetero superest mihi corona justitiae, quam mihi reddet Dominus in illa die justus judex» . Quare? Quia «agonem certavi.» Quare? Quia «cursum consummavi.» Quare? Quia «fidem servavi.» Unde certasti? unde fsed gratia Dei mecum.» Ergo et quod coronaris, illius misericordi
Abbreviated transcription (Latin):
id ẽ. tanquã in luce quando xꝑo demonstnͣ¬
in ebriantur nocte in ebriantur. et quidor¬
miunt nocte dormiunt: Nlos qui diei sumꝰ.
sobrii sumus Hortatur nos ut scđm diem
estis. et filii diei Non sumꝰ noctis neq tene¬
brarum: Qui sunt filii noctis. et filii tene¬
brarum: Qui omnia mala oꝑant᷑. Usq
ad eo filii noctis sunt. ut timeant uidere
quȩ oꝑantur. et quȩ publicȩ oꝑantur idõ
bris cordis: Nemo gͦ in diluculo oꝑatur.

Expanded text:
id est tanquam in luce, quando Christo demonstraente: Qui inebriantur, nocte inebriantur; et qui dormiunt, nocte dormiunt: nos qui diei sumus, sobrii simus. Hortatur nos ut secundum diem estis, et filii diei; non sumus noctis neque tenebrarum . Qui sunt filii noctis, et filii tenebrarum? Qui omnia mala operantur. Usque adeo filii noctis sunt, ut timeant videri quae operantur: et quae publice operantur mala, ideo bris cordis. Nemo ergo in diluculo operatur,
Abbreviated transcription (Latin):
conos. et quicumq ordinandus ẽ. ad p̃posi¬
turam ȩccłiȩ ñ ait siquis sine peccato est:
Hoc enĩ si diceret omnis homo reꝓbaret᷑.
nullus ordinaretur.s ait. siqͥs sine crimine.
sicuti ẽ homicidiũ. adulteriũ. aliqua inmũ¬
dicia fornicationis. furtũ. fraus. sacrilegiũ.
et cȩtera huius modi. cum ceperit homo ea
ñ habere Homo. incipit caput erigere in
libertatẽ. S ista in choata est. non ꝑfecta
libertas

Expanded text:
conos, et quicumque ordinandus est ad praeposiconos, et quicumque ordinandus est ad praeposituram Ecclesiae, non ait, Si quis sine peccato est; hoc enim si dicnullus ordinaretur, sed ait: Si quis sine crimine est: sicut est homicidium, adulterium, aliqua immunditia fornicationis, furtum, et caetera hujusmodi. Cum coeperit ea  homo, incipit caput erigere ad libertatem: sed ista inchoata est, non perfecta libertas
Abbreviated transcription (Latin):
uemlibet ualde iustũ discutias in hac
uita. quamuis iam sit dignus iusti uoca¬
bulo. non ẽ tamen sine peccato Audi
Si dixerimus inquit quia peccatũ non
habemus. nos ipsos decipimus et ueritas
in nobis non ẽ: S plane multi iusti dicti
sunt sine querela quod intelligitur sine
crimine: Nulla enim querela iusta ẽ. de
his in rebus qui ñ habent crimen Crimen
ẽ autẽ peccatum graue. accusatione ꝙ
dampnatione dignissimũ: Non gͦ łs quedã¬
peccata dampnat. quedã iustificat. et lau¬
dat: Nulla laudat odit omnia Quomͦ odit
medicus ȩgritudinẽ egroti. et id agit cu¬
rando ut egritudo pellatur. eger leue t᷑.
sic ds gr̃a sua hoc innobis agit. ut pecc a¬
tum consumat᷑. homo liberet᷑: S qndo con¬
sumit᷑ inqͥes: Siminuit᷑ ꝗͣre ñ c̃sumit᷑: Minuit᷑
autẽ in uita ꝓficientiũ. quod inuita consu¬
mitur ꝑfectorum: Prima ẽ gͦ libertas ca-¬
rere criminibꝰ: Ideo et apłs paulus quando
elegit ordinandos uel presbiteros. uel dia¬

Expanded text:
uemlibet valde justum discutias in hac vita, quamvis jam sit dignus justi vocabulo, non est tamen sine peccato: audi si dixerimus, inquit, quia peccatum non habemus, nos ipsos decipimus et ueritas in nobis non est; si sunt sine querela, quod intelligendum sine crimine. Nulla enim querela iusta est de his in rebus humanis, qui non habent crimen. Crimen vero est peccatum grave accusatione et damnatione dignissimum. Qui igitur tapeccata damnat, quaedam justificat et laudat: nulla laudat, odit omnia. Quomodo odit medicus aegritudinem aegroti, et id agit curando ut aegritudo pellatur, aeger levetur: sic Deus gratia sua hoc in nobis agit, ut peccatum consumatur, homo liberetur. Sed quando consumitur, inquies? Si minuitur, quare non consumitur? Minuitur autem in vita proficientium, quod in vita consumitur perfectorum. 10. Prima est ergo libertas, carere criminibus. Ideo et apostolus Paulus quando elegit ordinandos vel presbyteros vel dia
Abbreviated transcription (Latin):
ic omne meritum comparatur: quo iiu¬
possit post hanc uitam releuari quispiam
uel grauari: Hemo autem se presumat: qd
hic neglexit. cum obierit dñm ꝓmereri Non
ergo ista quȩ ꝓ defunctis commendandis fre-¬
quentat ȩccłia. illi apłicȩ sunt aduersa senten¬
tiȩ qua dictum ẽ.om̃s enim nos adstabimus
ante tribunal xp̃i. ut referat unusquisq scđ̾m
ea que ꝑ corpus gessit. siue bonum siue malũ:
quia etiam hoc meritũ sibi quisq dum in cor¬
pore uiueret comparauit. ut ei possint ista ꝑ¬
desse: Non enim omnibus ꝓsunt: et quare
non omnibus ꝓsunt: nisi ꝓpter differentiã
uitȩ quam quisq gessit in corpore: Cum
ergo sacrificia siue altaris siue quarum cũq
elemosinarum ꝓ baptizatis defunctis omnibꝰ
offeruntur: ꝑ ualde bonis gr̃arum actiones
sunt: ꝓ non ualde malis ꝓpiciationes sunt: ꝓ¬
ualde malis etiam si nulla sunt adiumenta
mortuorum: quales cumq uiuorum consola-¬
tiones sunt: Quibus autem ꝓsunt aut ad hoc

Expanded text:
ic omne meritum comparatur quo possit post hanc vitam relevari quispiam, vel gravari. Nemo autem se praeparet qui hic neglexit cum obierit Dominum promereri. Non igitur ista quae pro defunctis commendandis frequentat Ecclesia illi apostolicae sunt adversa sententiae qua dictum est: Omnes enim astabimus ante tribunal Christi, ut ferat unusquisque secundum ea quae per corpus gessit, sive bonum sive malum; quia etiam hoc meritum sibi quisque cum in corpore viveret comparavit, ut ei possent ista prodesse. Non enim omnibus prosunt; et quare non omnibus prosunt, nisi propter differentiam vitae quam quisque gessit in corpore? Cum ergo sacrificia, sive altaris, sive quarumcumque eleemosynarum pro baptizatis defunctis omnibus offeruntur, pro valde bonis gratiarum actiones sunt; pro non valde malis propitiationes sunt; damnatis, et si nulla sunt adjumenta mortuorum, qualescunque vivorum consolationes sunt. Quibus autem ista prosunt, aut ad hoc
Abbreviated transcription (Latin):
confidentiã talem habemꝰ ꝑ xp̃m ad
deum. ne nr̃is hoc uiribus tribueretur.
continuo cõmendauit dicens. non quod
idonei simꝰ cogitare aliquid a nobis qͣsi
ex nobis metipsis. s sufficientia nr̃a ex dõ
est:¬

Expanded text:
Confidentiam talem habemus per Christum ad Deum; ne nostris hoc viribus tribueretur, continuo commendavit unde agitur, dicens: Non quod idonei sumus cogitare aliquid a nobis quasi ex nobismetipsis; sed sufficientia nostra ex Deo est
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitas fuit antea. illa quȩ postea sicut
docti ꝓdiderunt ihrłm dicta ẽ Ergo an¬
te quam ibi regnarent uidei. ibi erat ille
sacerdos melchisedech qui scribitur in
genesi sacerdos dei excelsi: Ipse occurrit
abrahȩ quando liberauit loth de manu
ꝑsequentiũ et ꝓstrauit eos aquibus ille
tenebatur et liberauit frẽm Post libera¬
tionẽ frĩs occurrit ei melchisedech Tan¬
tus erat melchisedech a quo benediceret᷑
abraham: ꝓtulit panẽ et uinũ et bene-¬
dixit abraham. et dedit ei decimas abra¬
hani:. Uidete quid ꝓtulit et quẽ benedi¬
xit. dictum et ẽ postea Tu es sacerdos
i ȩt̾num scdm ordinẽ melchisedech Dauid
hoc in sꝑu dixit: longe post abraham: Tẽ¬
poribus autẽ abrahȩ fuit melchisedech
Dequo alio dicit Tu es sacerdos inȩt̾nũ
sccdm ordinẽ melchisedech. nisi de illo cuiꝰ
nostis sacrificium: Sublatum ẽ enim sa¬
crificium aaron et cȩpit ẽẽ sacrificium

Expanded text:
civitas fuit antea illa, quae postea, sicut docti prodiderunt, Jerusalem dicta est. Ergo antequam ibi regnarent Judaei, ibi erat ille sacerdos Melchisedech, qui scribitur in Genesi sacerdos Dei excelsi. Ipse occurrit Abrahae, quando liberavit Loth de manibus persequentium, et prostravit eos a quibus ille feriebatur, et liberavit fratrem. Post liberationem fratris occurrit ei Melchisedech. Tantus erat Melchisedech a quo benediceretur Abraham. Protulit panem et vinnm et benedixit Abraham, et dedit ei decimas Abraham. Vide quid protulit et quem benedixit, et dictum est postea: Tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech. David hoc in spiritu dixit longe post Abraham. Temporibus autem Abrahae fuit Melchisedech. De quo ergo alio dicit: Tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech, nisi de illo cujus novimus sacrificium? 3. Sublatum est enim sacrificium Aaron, et coepit esse sacrificium
Abbreviated transcription (Latin):
ordinẽ aaron: inuictimis peccorum. &
hoc in mysterio. nundũ erat sacrificiũ
corporis et sanguinis dñi. qđ fideles
norunt. et qui ȩuangłium legerunt.
qł sacrificium nunc diffusum ẽ toto or¬
bȩ t̾rarum: Proponite gͦ uobis ante oeu¬
los duo sacrificia. et illud scdm ordinẽ
aaron. et hoc scdm ordinẽ melchisedech
Scriptum ẽ enim Iurauit dñs et non
penitebit eum. tues sacerdos in ȩt̾nũ
scđm ordinẽ melchise dech De quo dr̃.

Expanded text:
ordinem Aaron in victimis pecorum, et hoc in mysterio: nondum erat sacrificium corporis et sanguinis Domini, quod fideles norunt, et qui Evangelium legerunt, quod sacrificium nunc diffusum est toto orbe terrarum. Proponite ergo vobis ante oclos duo sacrificia, et illud secundum ordinem Aaron, et hoc secundum ordinem Melchisedech. Scriptum est enim: Juravit Dominus, et non poenitebit eum, tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedec . D
Abbreviated transcription (Latin):
emꝑe hic agnoscis apłm habentem romanoᷤ.¬
magnitudinem reuelationũ: et timentem
elationis precipicium: Ut ergo noueris qͥa et
ipse apłs qui uolebat et alios saluos facere.
rem. audi qͥd ei medicus apposuerit ad tu-¬
lo apło: Ne extollaris scẽ apłe Tu ne extol¬
laris adhuc cauendum ẽ: Tune extollaris
adhuc timendũ ẽ: Quid michi inquit di-¬
cis tue Audi qͥd sim: et noli altum sapere s ti-¬
me: Audi quomodo breuis agnꝰ in grediat᷑ ubi
aries sic peri clitatur In magnitudine inquit
reuelationum mearum ne extollar. datꝰ ẽ mͥ-
stimulus carnis meȩ angelus sathanȩ qui me
colaphizet: Qualem tumorẽ timuit qui mor-¬
cdacissimum epithema accepit: Lam ergo modo
dic quod tanta erat in illo iusticia. quanta est
in angelis scĩs: aut forte angelus sc̃s in cȩlone
extollatur accipit stimulum angelũ sathanȩ
a quo colaphizetur: Absit hoc de scĩs angłis
nos camꝰ. uasa electa s adhuc fragilia. adhuc in

Expanded text:
empe hic agnoscitis Apostolum habentem magnitudinem revelationum, et timentem elationis praecipitium. Ut ergo noveris quia et ipse Apostolus, qui volebat alios salvos facere, rem, audi quid medicus ei apposuerit ad tuolo Paulo: Ne extollaris, sancte Apostole? Tu ne extollaris, adhuc cavendum est? Tu ne extollaris, adhuc timendum est? Tu cis tu? Et tu audi quid sim; et noli altum sapere, sed time. Audi quomodo brevis agnus ingrediatur, ubi aries sic periclitatur. Ne magnitudine, inquit, revelationum mearum extollar, datus est mihi stimulus carnis meae, angelus satanae, qui me colaphizet. Qualem tumorem timuit, qui mordacissimum epithema accepit? Jam ergo modo dic quia tanta in illo erat justitia, quanta est in Angelis sanctis. An forte et angelus sanctus in coelo, ne extollatur, accipit stimulum angelum satanae, a quo colaphizetur? Absit hoc de sanctis Angelis noscamus; vasa electa, sed adhuc fragilia; adhuc in
Abbreviated transcription (Latin):
illum: Ecce xp̃m tradidit pater. tradidit iu-¬
das: Nũqͥd ñ qͣsi simile factũ uidet᷑ traditor
dico: s apłs dic̃ Qui filio ꝓprio non pepercit.
s pronob̾ omnibꝰ tradidit eum Et pater il¬
lum tradidit. et ipse se tradidit: Ait idem
apłs: Qui dilex̃ me et tradidit semet ipsum
ꝓme. Si pat̾ tradidit filiũ et tradidit seipsũ
filius iudas quid fecit: facta ẽ traditio apatre. fac¬
ta ẽ traditio afilio. facta ẽ traditio auida: Una res
facta ẽ: S quȩ res discernit patrẽ tradentem
filiũ. et seipsum filiũ tradentem. et uidam disci¬
pulum tradentem magistrũ suum: Quia hoc
fecit pat̾ et filius in caritate. fecit autem ui
das in ꝓditione Uidetis quia non quid faciat
homo considerandum ẽ. s quo animo et uo¬
luntate faciat: In eodem facto inuenimꝰ deũ
patrem: in quo inuenimꝰ uidam Patrem
caritatem. detestamur iniquitatem: Quan-¬
tum enim p̃stitum ẽ generi humano ex tra-¬

Expanded text:
it ? Ecce Christum tradidit Pater, tradidit Judas; numquid non quasi simile factum videtur? Traditodico, sed Apostolus dicit: Qui Filio proprio non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit eum. Et Pater illum tradidit, et ipse se tradidit. Ait idem apostolus: Qui me dilexit, et tradidit seipsum pro me . Si Pater tradidit Filium, et tradidit seipsum Filius, Judas quid fecit? Facta est traditio a Patre, facta est traditio a Filio, facta est traditio a Juda; una res facta est: sed quae res discernit Patrem tradentem Filium, seipsum Filium tradentem, et Judam discipulum tradentem magistrum suum? Quia hoc fecit Pater et Filius in charitate; fecit autem hoc Judas in proditione. Videtis quia non quid faciat homo, considerandum est; sed quo animo et voluntate faciat. In eodem facto invenimus Deum Patrem, in quo invenimus Judam; Patrem charitatem, detestamur iniquitatem. Quantum enim praestitum est generi humano de tra
Abbreviated transcription (Latin):
Ion nutrix nutriens filios alienos. s nutͥx
fouens filios suos: Sunt enĩ matres quȩ cũ
pepererint dant nutricibus: Ille quȩ pepe¬
rerunt non fouent filios suos quia nutri.¬
endos dederunt. ille autẽ quȩ fouent non
suos fouent s alienos: Iste uero iꝑse peye¬
rerat. ipse fouet. nulli nutrici quos pepere¬
rat committebat: Dixerat enĩ quos iterum
parturio donec formet᷑. rꝑc in uobis: fõue.¬
bat gͦ et lactabat Erant autẽ quidã quasi
doctores spiritales. qui paulo detrahebant:
syłȩ quidẽ aiuint graues et fortes sunt. pre¬
sentia autẽ corporis infirma et sermo con¬
temptibilis: Dicit ipse in epła sua quos dam
detractores suos ita dixisse: Setlebant et
aduersus frẽm suũ detrahebant. et aduer
scandalũ. merito fecerunt ipsi matri ut
iterum parturiret

Expanded text:
on nutrix nutriens filios alienos, sed nutrix fovens filios suos. Sunt enim matres quae cum pepererint, dant nutricibus: illae quae pepererunt, non fovent filios suos, quia nutriendos dederunt; illae autem quae fovent, non suos fovent, sed alienos: iste vero ipse pepererat, ipse fovebat, nulli nutrici quem pepererat committebat; dixerat enim, Quos iterum parturio, donec Christus formetur in vobis . Fovebat ergo, et lactabat. Erant autem quidam quasi docti et spirituales qui Paulo detraherent. Epistolae quidem, aiunt, graves et fortes sunt, praesentia autem corporis infirma, et sermo contemptibilis : dicit ipse in Epistola sua quosdam detractores suos ista dixisse. Sedebant, et adversus fratrem suum detrahebant, et adversscandalum. Merito fecerunt ipsi matri ut iterum parturiret
Abbreviated transcription (Latin):
enebatur itaq iusta lampnatione ge.¬
nus humanũ. et om̃s erant irȩ filii: De qͣ
ira scriptum ẽ. qm̃ omnes dies nr̃i defece-¬
ere breuis uitȩ. et plenus irȩ. de qua dicit¬
habet uitam. s ira dei manet suꝑ eũ: Non
ait uenit s manet Cum hac quippe omĩs
homo nascitur Propter quod dicit apłs: fui¬
mus enim et nos natura filii irȩ. sicut et
cȩteri In hac ira cum essent homines ꝑ ori¬
ginale peccatum. tanto grauius et ꝑ nitiosi¬
us. quanto maiora uel plura insuꝑ addide¬
rant. necessarius erat mediator hoc ẽ recon¬
ciliator. qui hanc iram sacrificii singularis
cuius erant umbrȩ omnia sacrificia legis
et ꝓpħarum oblatione placaret:. Unde di¬
cit apłs Si enim cum inimici eẽmus recõ¬
ciliati sumus deo ꝑ mortem filii eius. mul¬
to magis reconciliati nunc insanguine
ipsius. salui erimus abira ꝑ ipsum: Cũ aut̃
ds irasci dicitur. non eius significatur ꝑ¬
turbatio. qualis ẽ in animo irascentis ho¬

Expanded text:
enebatur itaque justa damnatione genus humanum, et omnes erant irae filii. De qua ira scriptum est: Quoniam omnes dies nostri defeceere, brevis vitae et plenus irae . De qua ihabet vitam, sed ira Dei manet super eum : non ait, veniet; sed, manet. Cum hac quippe omnis homo nascitur. Propter quod dicit Apostolus: Fuimus enim et nos natura filii irae, sicut et caeteri . In hac ira cum essent homines per originale peccatum, tanto gravius et perniciosius, quanto majora vel plura insuper addiderant, necessarius erat mediator, hoc est reconciliator, qui hanc iram sacrificii singularis, cujus umbrae omnia sacrificia Legis et Prophetarum, oblatione placaret. Unde dicit Apostolus: Si enim cum inimici essemus, reconciliati sumus Deo per mortem Filii ejus, multo magis reconciliati nunc in sanguine ejus salvi erimus ab ira per ipsum . Cum autem Deus irasci dicitur, non ejus significatur perturbatio, qualis est in animo irascentis ho
Abbreviated transcription (Latin):
facere malũ: Si enĩ amas uidere dm̃
tuũ. si in hac ꝑegrinatione illo amore
suspiras: ecce ꝓbat te dñs ds tuus. quasi
dicat tibi Ecce fac qđ uis. imple cupi¬
ditates tuas. extende nequitiã dilata
luxuriã: Quicquid libuerit licitũ puta
ñ te hinc punio. ñ te ingehennas mit.¬
to: fãciẽ meã tibi tantũ negabo Si expa¬
uisti amasti. si hoc qđ dictum ẽ. faciem
suã tibi negabit ds tuus. contremuit
cor tuũ. in ñ uidendo dm̃ tuũ. magnã
pęnã putasti. gratis amasti: Hanc scin-
tillã boni amoris flate inuobis. nutrite
in uobis Ipsa cum creuerit et flammã
dignissimã et amplissimã fecerit. omniũ
cupiditatũ carnaliũ fęna consumet: Non¬

Expanded text:
facere malum. Si enim amas videre Deum tuum, si in hac peregrinatione illo amore suspiras; ecce probat te Dominus Deus tuus, quasi dicat tibi: Ecce fac quod vis, imple cupiditates tuas, extende nequitiam, dilata luxuriam, quidquid libuerit, licitum puta; non hinc te punio, non te in gehennas mitto, faciam meam tantum tibi negabo. Si expavisti, amasti; si hoc quod dictum est, Faciem suam tibi negabit Deus tuus, contremuit cor tuum, in non videndo Deum tuum magnam poenam putasti; gratis amasttillam boni amoris flate in vobis, nutrite in vobis: ipsa cum creverit, et flammam dignissimam et amplissimam fecerit, omnium cupiditatum carnalium fena consum
Abbreviated transcription (Latin):
lẽ ignẽ. et turbinẽ et caliginẽ et ꝓcel¬
lam et sonũ tubȩ. et uocẽ uerborũ quã
qui audierunt excusauerunt se ne eis
fieret uerbũ. ñ enĩ portabant qđ dice¬
batur & si bestia tetigerit montẽ la-¬
pidabitur E ita t̾ribile erat qđ uideba¬
tur. Moyses dix̃. Eax t̾ritꝰ sũ & tremebund̾:¬

Expanded text:
 et turbinem, et caliginem, et procellam, et tubae sonum, et vocem verborum quam qui audierunt, excusaverunt se, ne eis fieret verbum. Non enim portabant quod dicebatur: Et si tetigerit bestia montem, lapidabitur. Et ita terribile erat quod videbatur. Moyses dixit: Exterritus sum et tremebund
Abbreviated transcription (Latin):
Si timore gehennȩ ñ facis malũ ẽ qui¬
dẽ inte fides. quia credis futurũ dei eẽ¬
uidiciũ Gaudeo fidei tuȩ. s adhuc timeo
amare iusticiã Amor castus inte eẽ de¬
bet: Quo amore desideres uidere ñ cȩ¬
lũ et t̾ram. ñ campos liquidos maris. ñ
spectacula nugatoria. ñ fulgores nito¬
resq gemmarũ. s desideres uidere d̾m
tuum. amare dm̃ tuũ. quia dictũ ẽ: Di¬
lectissimi filii dei sumꝰ. et nundũ appa¬
ruit quod erimꝰ: Scimꝰ autẽ quia cũ ap

Expanded text:
Si timore gehennae non facis malum, est quidem vitae fides, quia credis futurum Dei judicium. Gaudeo fidei tuae, sed adhuc timeo est, amare justitiam. Amor castus in te esse debet, quo amore desideres videre, non coelum et terram, non campos liquidos maris, non spectacula nugatoria, non fulgores nitoresque gemmarum: sed desidera videre Deum tuum, amare Deum tuum; quia dictum est: Dilectissimi, filii Dei sumus, et nondum apparuit quid erimus: scimus aute
Abbreviated transcription (Latin):
ordis dilatatio: iusticiȩ ẽ delectatio hoc
munus ẽ dei: ut in preceptis eius non timore
penȩ angustemur: sed dilectione et delecta-¬
tione iusticiȩ dila temur: Hanc enim nobis
ꝓmittit latitudinem dicens: Habitabo in eis et
deambulabo Quam enim latum ẽ ubi deambu¬
lat deus: In hanc latitudinẽ diffunditur cari-¬
tas in cordibus nr̃is: per sp̃m sc̃m qui datus est
nobis: Holite uigum ducere cum infidelibus¬

Expanded text:
ordis dilatatio, justitiae est delectatio. Hoc munus est Dei, ut in praeceptis ejus non timore poenae angustemur, sed dilectione, et delectatione justitiae dilatemur. Hanc enim nobis promittit latitudinem ejus dicens: «Habitabo in eis, et deambulabo» . Quam enim latum est ubi deambulat Deus! in hac latitudine diffunditur charitas in cordibus nostris per Spiritum sanctum qui datus est nobis
Abbreviated transcription (Latin):
lucrum: Oꝑtabam dissolui et ẽẽ cum xp̃o: mul-¬
to enim magis oꝑtimum: Manere in carne:
necessarium ꝓpter uos: Propt̃ eos uolebat uiue¬
nero humiliet me ds apud uos: et lugeam mul-¬
tos ex his qui ante peccauerunt. et non egert̃
penitentiam suꝑ immundicia et fornicatioẽ

Expanded text:
lucrum. Optabam dissolvi et esse cum Christo; mullucrum. Optabam dissolvi et esse cum Christo; multo enim magis optimum: manere in carne necessarium propter vos . Propter eos volebat vivenero, humiliet me deus apud uos et lugeam multos ex his qui ante peccauerunt et non egerunt paenitentiam super inmunditiam et inpudicitiam,
Abbreviated transcription (Latin):
Derfecta caritas ẽ ut paratꝰ᷑ sis mori. ioħis .uꝰ.¬
pro frẽ: Hanc ipse dñs in se exhibuit. mortuus
ꝓ omnibꝰ. orans ꝓ eis aquibꝰ crucifigebatur. et
dicens Pat̃ ignosce illis: quia nesciint quid
faciunt: S si solus hoc fecit.: non erat magist̃.
si discipulos non habebat Sicuti discipuli hoc
fecert̃: Lapidabat᷑ stepħs genu flexo ait Dñe ne
statuas illis hoc delictum: Amabat aqͥbus occi¬
lum: Et ipse inquit impendar ꝓ animabus
uestris: Inter illos enim erat. ꝓ quibꝰ stephanꝰ
deprecabat᷑: quando eoꝵ manibus moriebat᷑:
ꝑfecta gͦ caritas hȩc ẽ Si qͥs tantam habuerit ca-¬
ritatem. ut paratus sit ꝓfr̃ibꝰ etiãmori: ꝑfecta
ẽ in illo caritas: S numquid mox ut nascitur
iam ꝓrsus ꝑfecta ẽ: Ut ꝑficiatur nascit᷑:. cum
fuerit nata nutrit᷑: cum fuerit nutͥta roborat᷑.
cum fuerit roborata ꝑficit᷑: Cũ ad ꝑfectionem
uenerit qͥd dicit: Michi uiuere. xp̃c ẽ. & mori

Expanded text:
ta charitas est, ut paratus sis mori pro fratre. Hanc ipse Dominus in se exhibuit, mortuus pro omnibus, orans pro eis a quibus crucifigebatur, et dicens: Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt . Sed si solus hoc fecit, non erat magister, si discipulos non habebat. Secuti discipuli hoc fecerunt. Lapidabatur Stephanus, et genu fixo ait: Domine, ne statuas illis hoc delictum . Amabat a quibus occilum: Et ipse, inquit, impendar pro animabus vestris . Inter illos enim erat pro quibus Stephanus deprecabatur, quando eorum manibus moriebatur. Perfecta ergo charitas haec est. Si quis tantam habuerit charitatem, ut paratus sit pro fratribus etiam mori, perfecta est in illo charitas. Sed numquid mox ut nascitur, jam prorsus perfecta est? Ut perficiatur, nascitur: cum fuerit nata, nutritur; cum fuerit nutrita roboratur; cum fuerit roborata, perficitur: cum ad perfectionem venerit, quid dicit? Mihi vivere Christus est, et mori
Abbreviated transcription (Latin):
hominẽ non solum iacentẽ. s iam etiã con¬
fitentẽ et dicentẽ. miser ego homo quis
me liberabit de corpore mortis huius: Q
oportune ueniret medicus ad conuallem
plorationis. et diceret: Certe cognouisti qͥ a
cecidisti. audi me ut surgas. qui me contemp¬
sisti ut caderes: Data ẽ ergo lex ut egrum
de morbo conuinceret qui sibi sanus uide¬
batur. ut peccata demonstrarentur. ñ ut au.¬
ferrentur Demonstrato peccato ꝑ datã legẽ.
auctum ẽ peccatũ. quia peccatũ ẽ: et contra
legem:

Expanded text:
iam confitentem et dicentem, «Miser ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus?» et opportune veniret medicus ad convallem plorationis, et diceret, Certe cognovisti quia cecidisti; audi me ut surgas, qui me contempsisti ut caderes. Data est ergo Lex ut aegrum de morbo convinceret, qui sibi sanus videbatur; ut peccata demonstrarentur, non ut auferrentur. Demonstrato peccato per datam Legem, auctum est peccatum, quia peccatum est et contra Legem:
Abbreviated transcription (Latin):
nos facile iustos esse posse quasi uiribus nr̃is
antequam acciperemus mandatum Adue.¬
niente autẽ mandato peccatũ reuixit.
ego autẽ mortuus sum Hoc ait apłs: Da¬
ta ẽ enim lex hominibus non quȩ salua.¬
ret eos iam. s ꝑ quã cognoscerent in qua
egritudine iacebant: Audi uerba apłi
Si enim clata esset lex quȩ posset uiuifi¬
care. uere ex lege esset iusticia: Sed con.

Expanded text:
nos facile justos esse posse quasi viribus nostris, antequam acciperemus mandatum; adveniente autem mandato, peccatum revixit: ego autem mortuus sum; hoc ait Apostolus. Data est enim Lex hominibus, non quae salvaret eos jam, sed per quam cognoscerent in qua aegritudine jacebant. Audi verba Apostoli: «Si enim data esset Lex quae posset vivificare, omnino ex Lege esset justitia; sed co
Abbreviated transcription (Latin):
in commutabilẽ sapientiã. quantomagis
ei ꝓ pingͣt affectu pietatis. tantomagis ex.¬
terior. homo corrumpit᷑. s interior. renoua.
tur de die indiem omnisq lux illa ingenii
quȩ ad inferiora uergebat ad superiora con¬
uertitur. et aterrenis quod ammodo aufer¬
tur. ut magis magisq huic scło moriat᷑. et
uita eius abscondatur. cum. xꝑo indeo: Mu¬
tatur gͦ indeterius ad exteriora ꝓgrediens
et in uita sua ꝓiciens intima sua. et hoc t̾rȩ
id ẽ. eis qui terrena sapiunt melius uide¬
tur cum laudatur peccator. indesideriis
animȩ suȩ et qui iuiqua gerit benedicitur
Autatur autẽ in melius. cum intentionẽ
et głam suã at̾renis quȩ in hoc scło apparen.
paulatim auertit. et ad suꝑiora atq interi¬
ora conuertit. et hoc t̃rȩ idẽ. eis qui t̃rena
sapiunt de terius uidetu. Unde illi ĩpii
postremo infructuosam agentes peniten¬
tiam. etiã hoc inter multa dicturi sunt:

Expanded text:
incommutabilem sapientiam, quanto magis incommutabilem sapientiam, quanto magis ei propinquat affectu pietatis, tanto magis exterior homtur de die in diem omnisque lux illa ingenii, quae ad inferiora uergebat, ad superiora conuertitur et a terrenis quodam modo aufertur, ut magis magisque huic saeculo moriatur et uita eius.abscondatur cum Christo in deo. mutatur ergo in deterius ad exteriora progrediens et in uita sua proiciens intima sua; et hoc terrae, id est eis qui terrena sapiunt, melius uidetur, cum laudatur peccator in desideriis animae suae et qui iniqua gerit benedicitur. mutatur autem in melius, cum intentionem et gloriam suam a terrenis, quae in hoc saeculo apparent, paulatim auertit et ad superiora atque interiora conuertit; et hoc terrae, id est eis qui terrena sapiunt, deterius uidetur. unde illi impii postremam infructuosam agentes paenitentiam etiam hoc inter multa dicturi sunt:
Abbreviated transcription (Latin):
Ainifestum ẽ. et
c̃ui uis aduertenti facile cognitũ. quod
luna non augeatur ad oculos nr̃os nisi
asole recedendo. neq minuat᷑ nisi ad solẽ
ex parte alia ꝓpinquando: Attende nunc
quod in ꝓuerbiis legitur: Sapiens sicut sol
ꝑmanet. stultus autẽ sicut luna mutat᷑:
Et quis ẽ. sapiens qui ꝑmanet. nisi ille sol
iusticiȩ de quo dicit᷑. ortus ẽ mͥ iusticiȩ sol
et quẽ sibi non fuisse ortum indie nouissi¬
ma plangentes imꝑii dicturi sunt: E iuic¬
ticiȩ lumen ñ luxit nobis. et sol non ortus ẽ
nobis: Nam istũ carnis oculis usibilẽ solem
oriri facit suꝑ bonos et malos ds. qui etiã
pluit suꝑ iustos et in iustos: Ducunt᷑ semꝑ
ex rebus uisibilibꝰ in uisibiliũ congruȩ si¬
militudines Quis gͦ ẽ. ille stultus qͥ tan¬
quã luna mutat᷑. nisi adam in quo omnes
peccauerunt: Anima quippe humana re¬
cedens a sole iustitiȩ ab illa scilicet inter¬
na contemplatione in commutabilis ue¬
ritatis. omnes uires suas int̾rena conuer¬

Expanded text:
anifestum est et cuiuis aduertenti facile cognitum, quod luna non augeatur ad oculos nostros nisi a sole recedendo neque minuatur nisi ad solem ex parte alia propinquando.. Attende nunc quod in Prouerbiis legimus: sapiens sicut sol permanet, stultus autem sicut luna mutatur. et quis est sapiens, qui permanet, nisi sol ille iustitiae, de quo dicitur: Ortus est mihi iustitiae sol, et quem sibi non fuisse ortum in die nouissima plangentes impii dicturi sunt: Et iustitiae lumen non inluxit nobis et sol non ortus est nobis? nam istum carnis oculis uisibilem solem oriri facit super bonos et malos deus, qui etiam pluit super iustos et iniustos. ducuntur autem semper ex rebus uisibilibus ad inuisibilia congruae similitudines. quis ergo est ille stultus, qui tamquam luna mutatur, nisi Adam, in quo omnes peccauerunt? anima quippe humana recedens a sole iustitiae, ab illa scilicet interna contemplatione incommutabilis ueritatis, omnes uires suas in terrena conuer
Abbreviated transcription (Latin):
mundꝰ crucifixus ẽ et ego mundo Audi gelii
adhuc negantem se: Uiuo inquit non ego:. Uiuo¬
ergo negate: Holi tuipse uiuere inte: Quid
ẽ noli tu ipse uiuere inte: Noli facere uolun-¬
tatem tuam s illius qui habitat inte Qd aũt

Expanded text:
 crucifixus est, et ego mundo . Adhuc audi negantem se: Vivo, inquit, non ego. s . Quid est ergo, Nega te? Noli tu ipse vivere in te. Quid est, Noli tu ipse vivere in te? Noli facere voluntatem tuam, sed illius qui habitat in t
Abbreviated transcription (Latin):
deo non dixit mater. quia aliquando ma¬
t̾res uel de licatiores sunt. uel minus a mã¬
tes filios suos. cum pepererint tradunt
aliis nutriendos: Rursum si solũ dixisset
tanquã nutr ix fouens. et non addidisset
filios suos. tanquã ab alia pariente nutri.¬
endos accepisse uideretur. Et nutricem se
dixit quia alebat. et filios suos quia pepe¬
rerat dicens: filioli mei quos iterũ partu¬
Parit autẽ siue parturit ȩccłia. utero suo
non semine suo
Ex sermone de u̾beu̾głu

Expanded text:
deo non dixit, Mater, quia aliquando matres vel delicatiores sunt, vel minus amantes filios suos, cum pepererint tradunt aliis nutriendos. Rursum si solum dixisset, Tanquam nutrix fovens; et non addidisset, filios suos: tanquam alia pariente nutriendos accepisse videretur. Et nutricem se dixit, quia alebat; et filios suos, quos ipse pepererat, dicens: Filii mei, quos iterum partuParit autem, sicut parit Ecclesia in utero suo, non semine suo. Ex Sermone de bono Nu
Abbreviated transcription (Latin):
emo est diabolo astutior ad fingendũ
Nam et nunc oninia falsa crimina de scĩs
ipse confingit: Scit suas criminationes
uelare non posse apud dm̃: Inter homine.
illas spargit: Et hoc ei quid ꝓdest: cum di-
mina nulla astutia inde confingit: Noũ
quid inde mali agat: nisi ei resistat iuigi¬
lantia fidei Ideo enim et de bonis mala
spargit: ut infirmi ñ putent aliquos ẽẽ
bonos. et tradant se rapiendos libidinibꝰ
et dissipandos: dicentes apud seipsos:
Quis ẽ enim qͥ seruat mandatũ deie Aut
quis ẽ qui seruat castitatem: Dũ putat
quia nemo: ipse fit nemo dei enim tiliꝰ¬
& siluanum et timotheũ. non fuiil-
lo ÷ et non: s ẽ in illo fuit: Quotquot¬
It enim ꝓmissiones dei sunt: in illo r:
Ideo et per ipsum amen deo: ad głiã nr̃am¬
Durum tibi uidet᷑ aduersum eu¬
gelicam auctoritatẽ uenire: durũ etiã
tibi uideat᷑ uenire aduersus apłm dicen-¬
tem: Omnia hȩc figurȩ nr̃ȩ fuerunt: ltẽ

Expanded text:
emo est diabolo astutior ad fingendum. Nam et nunc omnia falsa crimina de sanctis ipse confingit. Sic suas criminationes valere non posse apud Deum, inter homines illas spargit. Et hoc ei quid prodest, cum dicamina nulla astutia confingit? Novit quid inde mali agat, nisi ei resistat vigilantia fidei. Ideo enim et de bonis mala spargit, ut infirmi non putent aliquos esse bonos, et tradant se rapiendos libidinibus et dissipandos, dicentes apud se ipsos: Quis est enim qui servat mandatum Dei? aut quis est qui servat castitatem? Dum putat quia nemo, ipse fit nemo. Hoc ergo agiet Silvanum, et Timotheum, non fuit Est et Non, sed Est in illo fuit. Quotquot enim promissiones Dei sunt in illo Est: ideo et per ipsum Amen Deo ad gloriamm tibi uidetur aduersus euangelicam auctoritatem uenire — durum etiam tibi uideatur uenire aduersus apostolum dicentem: omnia haec figurae nostrae fuerunt. item
Abbreviated transcription (Latin):
ulta de iudicio nouissimo dicunt᷑ in
p̃teribo Principio t̾ram tu fundasti dñe.
et oꝑa manuũ tuarũ sunt cęli Ipsi peri.¬
bunt tu autẽ ꝑmanes. et omnes sicut
uestimentũ ueterascent: Q sicut oꝑtori

Expanded text:
ulta de iudicio nouissimo dicuntur inpraeteribo. Principio terram tu fundasti, Domine, et opera manuum tuarum sunt caeli. Ipsi peribunt, tu autem permanes; et omnes sicut uestiment
Abbreviated transcription (Latin):
bus et in sua integritate manentibꝰ: in qͦ¬
rũ firmamento sunt sydera constituta
Nam et illud qđ scriptũ ẽ. stellas de cȩlo
eẽ casuras: pret̾ qđ pot̾ multo ꝓbabilius
et alit̃ intelligi magis ostendit mansuros
eẽ illos cęlos. si tamen stellȩ inde casurȩ
sunt: Cum uel tropica sit locutio qł ẽ cre¬
dibilius. uel in isto imo cȩ̨lo futurũ sit.u¬
tiq mirabilius quã nunc sit: Hoc autem
uidet᷑ relinquere qđ ꝑiturũ eẽ ñ dixerit:
Ubi enĩ dicit᷑. oꝑa manuũ tuarũ sunt cęli
Ipsi ꝑibunt. quã nullũ eorũ ab oꝑe dei. tã
nullum eorum a ꝑdicione se cernit᷑ Ne
gͦ totus mundus ꝑiturus ẽẽ credat᷑ sic
a toto pars accipiatur. in eo qđ dictũ ẽ
Ipsi ꝑibunt. cum soli cęli infimi ꝑituri
pars accipitur. qđ diluiio ꝑisse dictus ẽ
mundus. quamius sola eiꝰ cum sius cęlis

Expanded text:
bus et in sua integritate manentibus, in qubus et in sua integritate manentibus, in quorum firmamento sunt sidera constituta. Nam et illud quod scriptum est, stellas de caelo esse casuras, praeter quod potest multo probabilius et aliter intellegi, magis ostendit mansuros esse illos caelos, si tamen stellae inde casurae sunt; cum uel tropica sit locutio, quod est credibilius, uel in isto imo caelo futurum sit, utique mirabilius quam nunc fit. Unde uidetur relinquere, quod periturum esse non dixerit. Ubi enim dicitur: Opera manuum tuarum sunt caeli, ipsi peribunt. quam nullum eorum ab opere Dei, tam nullum eor totus mundus periturus esse credatur, sic a toto pars accipiatur in eo, quod dictum est: Ipsi peribunt, cum soli caeli infimi perituri pars accipitur, quod diluuio perisse dictus est mundus, quamuis sola eius cum suis caelis
Abbreviated transcription (Latin):
et apłicis libris legit᷑. p̃terit figura huiꝰ
mundi Legit᷑. mundus transit Legitur.
cȩlũ et t̾ra transibunt: S puto qđ p̃terit
transit transibunt. aliquando mitius dic-¬
petri. ubi aqua in undatus. qui tunc erat
ꝑisse dictus ẽ mundus. satis clarũ ẽ. & qͦ
pars mundi a toto significata. et qͣtenus
ꝑisse sit dicta. et qui cȩli repositi. igni re¬
seruandi indiẽ iudicii. et ꝑditionis ho¬
minũ impiorũ. et in eo qđ paulopost ait:
Ueniet dies dñi ut fur. in quo cęli mag¬
no impetu transcurrent: Elementa ar-
dentia resoluent᷑. et t̾ra et quȩ in ipsa sutt
oꝑa exurent᷑: Ac de inde subiecit. his om¬
nibꝰ ꝑeuntibꝰ quales oportet ẽẽ uos. possũt
illi cęli intelligi ꝑituri. quos dixit reposi¬
tos igni reseruandos. et ea elem̃ta accipi
arsura quȩ in hac una mundi parte subsis.¬
tunt ꝓcellosa et turbulenta. inqua eosdẽ
cȩlos dixit eẽ repositos. saluis illis suꝑiori¬

Expanded text:
et apostolicis libris legitur, Praeterit figura hujus mundi : legitur, Mundus transit : legitur, Caelum et terra transibunt, . Sed puto quod praeterit, transit, transibunt, aliquando mitius dicPetri apostoli, ubi aqua inundatus, qui tunc erat, perisse dictus est mundus , satis clarum est, et quae pars mundi a toto significata, et quatenus perisse dicta sit, et qui coeli repositi igni reservandi in diem judicii et perditionis hominum impiorum. Et in eo quod paulo post ait, Veniet dies Du transcurrent, elementa autem ardentia resoluentur. et terra et quae in ipsa sunt opera exurentur: ac deinde subiecit: His omnibus pereuntibus quales oportet esse uos? possunt illi caeli intellegi perituri. quos dixit repositos igni reseruandos, et ea elementa accipi arsura. quae in hac ima mundi parte subsistunt procellosa et turbulenta, in qua eosdem caelos dixit esse repositos, saluis illis superiori
Abbreviated transcription (Latin):
ut ita ipsi ꝑfidem futurȩ passionis eius si¬
cut nos ꝑfidem preterite salui fierent:
Inquantũ enĩ homo. intantũ mediator:
In quantũ autẽ uerbum. non medius. qͥa
ȩqualis deo. et cds apud dm̃: & simul unꝰ d̾s:

Expanded text:
ut ita ipsi per fidem futurae passionis eius, siut ita ipsi per fidem futurae passionis eius, sicut nos per fidem praeteritae, salui fierent. in quantum enim homo, in tantum mediator, in quantum autem uerbum, non medius, quia aequalis deo et deus apud deum et simul unus deus.
Abbreviated transcription (Latin):
homines oportebat ut haberet aliquid simi¬
le deo. aliquid simile hominibꝰ ne in utroq
hominibꝰ similis. longe eẽt adeo. aut inutro¬
q deo similis. longe eẽt ab hominibꝰ atq
mediator. non eẽt fallax itaq ille media¬
tor. quo ꝑsecreta uidicia tua. suꝑbia mere¬
retur illudi. unũ cum hominibꝰ habet id
ẽ peccatum. aliud uideri uult habere cum
deo. ut quia carnis mortalitate non tegit᷑.
pro in mortali se ostentet: S quia stipen.¬
dium peccati mors ẽ: hoc habet commune
cum hominibꝰ unde simul clampnentur
in mortem: Uerax autẽ mediator. quẽ secre.¬
ta tua miscidla demonstrasti humilibꝰ et mi¬
sisti ut eius exemplo etiã ipsam discerent
humilitatẽ mediator ille dei et hominum
et in mortalem iustum. apparuit mortalis
cum hominibꝰ iustus cum deo. ut qm̃ stipẽ
deo euacuaret mortẽ iustificatorũ impi¬
orum. quã cum illis uoluit habere cõmu¬
nem: hic de monstratus ẽ. antiquis scĩs.

Expanded text:
homines oportebat ut haberet aliquid simile deo, aliquid simile hominibus, ne in utroque hominibus similis longe esseta deo aut in utroque deo similis longe esset ab hominibus atque ita mediator non esset. fallax itaque ille mediator, quo per secreta iudicia tua superbia meretur indui, unum cum hominibus habet, id est peccatum, aliud uideri uult habere cum deo, ut, quia carnis mortalitate non tegitur, pro inmortali se ostentet. sed quia stipendium peccati mors est, hoc habet conmune cum hominibus, unde simul damnetur in mortem. Verax autem mediator, quem secreta tua misericordia demonstrasti hominibus et misisti, ut eius exemplo etiam ipsam discerent humilitatem, mediator ille dei et hominum,et inmortalem iustum apparuit, mortalis cum hominibus, iustus cum deo, ut, quoniam stdeo euacuaret mortem iustificatorum inpiorum, quam cum illis uoluit habere conmunem. hic demonstratus est antiquis sanctis,
Abbreviated transcription (Latin):
itt era occidit. sp̃us aut uiuificat. non
ut aliud impleas quam qd tibi ꝑ litteram
iubetur. s sola littera reum fac̃. gratia et a
peccato liberat. et litteram donat imple-¬
ri Unde fit ꝑ gr̃am remissio peccatorum
et fides quȩ ꝑ dilectionem operat᷑: Nolite
ergo putare dampnatã eẽ litteram. quia
dictum ẽ littera occidit. hoc ẽ enim lit¬
tera reos facit Datur preceptũ non adiu¬
uaris gratia: Continuo te inuenis non
solum non operatorem legis sed etiam re-¬
um preuaricationis: Ubi enim non est
lex: nec preuaricatio Non ergo reprehen¬
sa ẽ lex. cum dictum ẽ littera occidit spc̃
autem uiuificat. quasi illam condemp
accipite hac locutione dictũ ẽ scientia
inflat Quid ẽ scientia inflat: Scientia

Expanded text:
ittera occidit, Spiritus autem vivificat . Non ut aliud impleas, quam tibi per Litteram jubetur: sed sola littera reum facit, gratia et a peccato liberat, et litteram donat impleri. Unde fit per gratiam remissio omnium peccatorum, et fides quae per dilectionem operatur. Nolite ergo putare damnatam esse litteram, quia dictum est, Littera occidit. Hoc est enim, littera reos facit. Datur praeceptum, non adjuvaris gratia: continuo te invenis non solum non operatorem legis, sed etiam reum praevaricationis. Ubi enim non est lex, nec praevaricatio . Non ergo reprehensa est lex, cum dictum est, Littera occidit, Spiritus autem vivificat, quasi illam condemnaaccipite. Hac locutione dictum est, Scientia inflat. Quid est, Scientia inflat? Scientia
Abbreviated transcription (Latin):
icitur ds cognouisse. quot ut cognos¬
ceretur fecit aquibus ignorabatur: Neq
enim dicente apło. nunc autẽ cognoscenteᷤᷤ
dm. immo cogniti adeo. fas ẽ. ut credamꝰ
quod eos tunc cognouerit d̾s p̃cognitos
ante constitutionẽ mundi. s tunc cogno¬
uisse dictus ẽ. quot tunc ut cognoscere¬
tur effecit

Expanded text:
icitur cognouisse, quod ut cognosceretur fecit, a quibus ignorabatur. Neque enim dicente apostolo: Nunc autem cognoscentes Deum, immo cogniti a Deo, fas est ut credamus, quod eos tunc cognouerit Deus praecognitos ante constitutionem mundi; sed tunc cognouisse dictus est, quod tunc ut cognosceretur effecit
Abbreviated transcription (Latin):
t timotheum ꝓꝑterea circum cidit. ne
iudeis et maxime cognationi eiꝰ mat̾nȩ. sic
uiderentur qui ex gentibꝰ in xp̃m credide-¬
rant. detestari circum cisionem. sicut idola-¬
tria detestanda ẽ. cum illam deus fieri prece.¬
perit. hanc sathanas persuaserit Et titum
ꝓpterea non circumcidit. ne occasionem daret
eis. qui sine illa circũcisione dicebant creden¬
tes saluos eẽ non posse. et ad deceptionem
gentium. hoc etiam paulũ sentire iactabant:
Quod ipse satis significat. ubi ait S neq titus
qͥ mecum erat. cũ eẽt grecus cõpulsus ẽ circũ¬
cidi Propt̾̃ subintroductos aũ falsos fratres.
qͥ subintroierunt ꝑscrutari libertatem nr̃am.
captare intellexerit. ut non faceret quod in
timotheo fecerat et quod ea libertate facere
poterat qua ostenderat illa sacramenta. nec
tanquã necessaria debere appeti. nec tanꝗͣ
sacrilega debere dampnari Et cum cogno¬

Expanded text:
t Timotheum propterea circumcidit, ne Iudaeis tt maxime cognationi eius maternae sic uiderentur, qui ex gentibus in Christum crediderant, detestari circumcisionem, sicut idolatria detestanda est, cum illam deus fieri praeceperit. hanc satanas persuaserit; et Titum propterea non circumcidit. ne occasionem daret eis, qui sine illa circumcisione dicebant credentes saluos esse non posse, et ad deceptionem gentium hoc etiam Paulum sentire iactarent. quod ipse satis significat. ubi ait: Sed neque Titus, qui mecum erat. cum esset Graecus, compulsus est circumcidi propter subintroductos autem falsos fratres, qui subintroiecaptare intellexerit, ut non faceret quod in Timotheo fecerat, et quod ea libertate facere poterat, qua ostenderat illa sacramenta, nec tanquam necessaria debere appeti, nec tanquam sacrilega debere damnari. » 13.
Abbreviated transcription (Latin):
nu mediatoris. sic omnia quȩ ad ipsius se
rabiliter facta sunt. ministrantibus angłis
eẽ. facta. ut tamen ubiq creator uel repa.¬
rator creaturarum non sit. nisi qui plantato¬
re et rigatore quolibet. solus incrementum

Expanded text:
nu mediatoris, sic omnia quae ad ipsius semnu mediatoris, sic omnia quae ad ipsius semrabiliter facta sunt, ministrantibus Angelis esse facta: ut tamen ubique creator vel reparator creaturarum non sit, nisi qui plantatore et rigatore quolibet solus incrementum