comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ris anxii permeri diẽ somno requies cendi gratia
alĩquatẽnus indulgerent fores. magna ui pulsa¬
te crepuerunt & uoex festinabundi hominis
audita surgite surgite inquam nam hostibus
superatis uictoriã habuistis. Ad eam uocem
priores expenecti apertis foribus inuice gratu¬
labant ibat per urbem fama atria & Compita ciui¬
um congratulantium complebantus. at uero. cum
paulo post. certus quidam uictorie auctos. quereret
nec ullus ex tare uideretur. rumor quasi uanus. ab
omnibus habebat. & uelut unanis euanes cebat do¬
nec certi & ueri quida nuntii ab eercitu profecti ac¬
cesserunt. qui rem uti gestant enit ordine enarra¬
runt. unde uictoriam ea die partam fuisse com¬
pertum est. qua pnionbus quies centibus fuerit nun¬
tiata. quod & si mirabile sit ante tamen quam xps
humanam carnem. susciperet non nuꝗͣ. euenisse le¬
gimus nam: & deperse macedonum. rege apaulo
emilio macedonico quide bello superato et ꝑ domi¬

Expanded text:
ris anxii per meridiem somno requiescendi gratia ris anxii per meridiem somno requiescendi gratia aliquatenus indulgerent, fores magna vi pulsatae crepuerunt et vox festinabundi hominis audita: «Surgite, surgite, inquam; nam hostibus superatis victoriam habuistis!». Ad eam vocem priores experrecti, apertis foribus invicem gratulabantur; ibat per urbem fama, atria et compita civium congratulantium complebantur. 132 At vero cum paulo post certus quidam victoriae auctor quaereretur, nec ullus exstare videretur, rumor quasi vanus ab omnibus habebatur et velut inanis evanescebat, donec certi et veri quidam nuntii ab exercitu profecti accesserunt, qui rem, uti gesta erat, ordine enarrarunt, unde victoriam ea die partam fuisse compertum est qua prioribus quiescentibus fuerat nuntiata. Quod etsi mirabile sit, ante tamen quam Christus humanam carnem susciperet nonnumquam evenisse legimus. 133 Nam et de Perse Macedonum rege a Paulo Emilio Macedonico quidem bello superato et per Domi
Abbreviated transcription (Latin):
uolueritlhis dictis huius modi &ortationibus habiti¬
s. tanto impetu totam acie concitauit ut hostes iã
pene uictores mi rabiliter inuaderet. atq atergo
per cussos fuge conpelleret. Quo circa hetra hec
extra ordinaria ut ita dixetim lucẽsiũ ac pistori¬
en sium. acies uirtute. Et audacia florentini pͣ¬
sidis profecto. eius uictorie. initium ac princi¬
pium fuit que quidem tantis ab omnibus. illius
temporis etrus cis hominibus nõ inmerito facta
est: ut cunctasum preteritarum. uictoriarum
celeberrima haberetus. in ea enira pugna mirabi¬
le dictu supͣ tria arretinoꝵ & socioꝵ milia
preter magnum quendam: captiuoꝵ nuͣm ceci¬
disse tradunt. Illud preceteris incredibile & om¬
nibus sclis celebrandum inhoc loco. silentio pre¬
teriie nõ possumus. nam cadem die cademꝗ
hora qua ad campaldinu pugnatũ fuerat.
uictonia florentie nũtiata fuisse perhibetur.
cum enim priores. ñ diurnis nocturnisq cu¬

Expanded text:
voluerit». His dictis huiusmodique exhortationibus habitivoluerit». His dictis huiusmodique exhortationibus habitis, tanto impetu totam aciem concitavit ut hostes iam paene victores mirabiliter invaderet atque a tergo percussos fugere compelleret. 130 Quocirca haec extraordinaria – ut ita dixerim – Lucensium ac Pistoriensium acies, virtute et audacia Florentini praesidis, profecto eius victoriae initium ac principium fuit; quae quidem tanti ab omnibus illius temporis Etruscis hominibus non immerito facta est ut cunctarum praeteritarum victoriarum celeberrima haberetur. In ea enim pugna – mirabile dictu – supra tria Arretinorum et sociorum milia, praeter magnum quemdam captivorum numerum, cecidisse traduntur. 131 Illud prae ceteris incredibile et omnibus saeculis celebrandum in hoc loco silentio praeterire non possumus: nam eadem die eademque hora qua ad Campaldinum pugnatum fuerat, victoria Florentiae nuntiata perhibetur. Cum enim priores nostri diurnis nocturnisque cu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗͣ cum hostibus manus conseiere ceperunt fuga¬
tis. florentinoꝵ equitibus superiores cuadere ui¬
debant᷑. qđ ubi cursuis donatus eques florẽtinꝰ
celsi uir animi consilioq ac uirtutibus prestas
pistorii tunc pretor simulatq extra orlinarie lu¬
censium. ac pistoriensium aciei. prefectus conete¬
xit qͣꝗͣ sibi iniunctum fuisse meminisset ne
iniussũ ducis pugnare. auderet nõ tamen ul tra
cunctandum iatus. Adoriamur inquit. conmi¬
litones hostiũ equitatum priusꝗͣ pedites eorum.
congrediãt. ac sese. pugne inmiscuerint. non
enim me intanto ac tam periculoso e& socioꝵ
et nr̃oꝵ ciuium. dis crimine aut preceptum du¬
cis aut pena terrebit quo minus hodierna die
feryo uinbusq. decernam. nam si pugnates. suꝑ¬
abimus in prelio moritun haua qͣ qͣ genã ulterius
Formiclabimus. sin ut spero uicerimus tunc pisco¬
tium ueniat quic unq de nobis: sup licui sumere

Expanded text:
postquam cum hostibus manus conserere coeperunt, fugapostquam cum hostibus manus conserere coeperunt, fugatis Florentinorum equitibus superiores evadere videbantur; quod ubi Cursius Donatus eques Florentinus – celsi vir animi consilioque ac virtutibus praestans, Pistorii tunc praetor simul atque extraordinariae Lucensium ac Pistoriensium aciei praefectus – conspexit, quamquam sibi iniunctum fuisse meminisset ne iniussu ducis pugnare auderet, non tamen ultra cunctandum ratus, 129 «Adoriamur», inquit, «commilitones hostium equitatum priusquam pedites eorum congrediantur ac sese pugnae immiscuerint; non enim me in tanto ac tam periculoso et sociorum et nostrorum civium discrimine aut praeceptum ducis aut poena terrebit quo minus hodierna die ferro viribusque decernam. Nam si pugnantes superabimur in proelio, morituri haudquaquam poenam ulterius formidabimus; sin, ut spero, vicerimus, tunc Pistorium veniat quicumque de nobis supplicium sumere
Abbreviated transcription (Latin):
quarunt ac sese inuicẽ conspexerunt aretini tã¬
& si pessonarum. nuõ longe impareo eẽnt uirtuto
tamen. & audacia suoꝵ militum. Confisi pugña
effligitare non dubitarunt : ꝙͣ sum florentini mi¬
nime detrectassent. sed potius dum prompti &ala¬
cres ad pͥ lium egrederentur in proxima. planitia
campaldinũ incole uocant. sese suosꝙ ex sompo¬
sito Compararunt. Itaq ꝑ hunc modum. utriꝙ hosti¬
Les. & infestas acies. egregie ad modum souxerunt.
In hoc memorabili prelio multi Gencrosi ciues florẽ¬
tini inter fuerunt. inquoꝵ ⁊ nuõ. dantes pocta. rec̃ser
quem admodum ipe in epistola quadam pala
& aperte describit. inqua quidem sese iuiuene
in armis inter fuisse refert. Ingens sane utnius¬
ꝗ agminis series. & magnus ordo fuisse tra¬
diter tantoq inpetu. & ardore animoꝵ un¬
diꝙ pugnatum ferunt. ut pleriq primis fen¬
entum. ictibus cederentus. Aretini nõ multo

Expanded text:
quarunt ac sese invicem conspexerunt, Arretini, tamquarunt ac sese invicem conspexerunt, Arretini, tametsi personarum numero longe impares essent, virtute tamen et audacia suorum militum confisi pugnam efflagitare non dubitarunt; quam cum Florentini minime detrectassent, sed potius dum prompti et alacres ad proelium egrederentur, in proxima planitie “Campaldinum” incolae vocant sese suosque ex composito compararunt. 127 Itaque per hunc modum utrimque hostiles et infestas acies egregie admodum struxerunt. In hoc memorabili proelio multi generosi cives Florentini interfuerunt, in quorum numero Dantes poeta recensetur, quemadmodum ipse in epistola quadam palam et aperte describit, in qua quidem sese iuvenem in armis interfuisse refert. 128 Ingens sane utriusque agminis series et magnus ordo fuisse traditur; tantoque impetu et ardore animorum undique pugnatum ferunt ut plerique primis ferientum ictibus caederentur. Arretini, non multo
Abbreviated transcription (Latin):
equitem consilio ui ribusq prestantẽ una cum
centũ dum taxat. equitibus. ducẽ atq inpera¬
torem ex ercitibus suis preficeret. qui oportu¬
nis. & occunentibus eoꝵ bellis presideret. Hoc
igitus amerigo. duce florentini. bellum auretini.
nouiter. indixerunt atꝙ signa militaria quem ad¬
modum facere consueuerant. usq ad ripolim pre¬
mi serunt ibi ali quot dies comorati donec socio¬
rum. Copie conuenirent transire aynum. & case¬
tinati uia ad hostem ducc̃ sitituerunt. Ubi uero
superato monte circa puppiũ descendesunt. qđ
a nouello somite tunc diuersarum partium fau¬
tore tenebat᷑ ibi incampestri loso castrametati re¬
gionẽ totam longe lateq populabant. quo audi¬
to arretini. c nouello comiti opem fere & ho¬
stibus occurere decreuerunt: Magnis igitus equi¬
tum peditumq opiis aretio pro fecti primo bibiẽã
uenerunt sed ubi paulo post hostibus appropin¬

Expanded text:
equitem, consilio viribusque praestantem, una cum equitem, consilio viribusque praestantem, una cum centum dumtaxat equitibus ducem atque imperatorem exercitibus suis praeficeret, qui opportunis et occurrentibus eorum bellis praesideret. Hoc igitur Amerigo duce, Florentini bellum Arretinis noviter indixerunt atque signa militaria, quemadmodum facere consueverant, usque ad Ripolim praemiserunt. 125 Ibi aliquot dies commorati, donec sociorum copiae convenirent, transire Arnum et Casentinati via ad hostem ducere statuerunt. Ubi vero, superato monte, circa Puppium descenderunt, quod a Novello comite tunc diversarum partium fautore tenebatur, ibi in campestri loco castrametati, regionem totam longe lateque populabantur; quo audito, Arretini et Novello comiti opem ferre et hostibus occurrere decreverunt. 126 Magnis igitur equitum peditumque copiis Arretio profecti, primo Bibienam venerunt. Sed ubi paulo post hostibus appropin
Abbreviated transcription (Latin):
ut sibi uidebat᷑ florentinoꝵ in iuriis. lacessiti uer¬
sus florentia indignatione E ira repleti ulcis cẽ¬
litibus contenderunt uaricunq accedentes domo y
Quillas ac pagos. usq addo natinũ opidum cun¬
cta ferro in condiisq fedarunt. quo facto mox
a retium remearunt. ꝑ hec fere tempora caro¬
lus quidam. alterius Caroli francoꝵ regio fi¬
lius qui princeps. tognominabatur ꝑlorẽnã
cum gallic is quibusdam equitibus uonit.is pa¬
ulo ante. carceribus liberatus ubi captiuus na¬
uali prelio interpetrum aragonum regem Carolũ¬
q eius patrem. conmisso de trusus fuerat ad sũ¬
mũ pontificẽ tuẽ ffitert conmorantẽ egallia con¬
tendebare hunc carolum principẽ florentiã ap¬
plic̾antẽ florentini. A dum urbem ĩgrederet᷑
et paulo post cum inde egrederetur. tantis hono¬
ribus prosecuti sunt. ue iuxta postulata ĩpor /
Ameñgum quendam narbonens ẽ regie curie

Expanded text:
ut sibi videbatur, Florentinorum iniuriis lacessiti, verut sibi videbatur, Florentinorum iniuriis lacessiti, versus Florentiam – indignatione et ira repleti – ulciscenlitibus contenderunt Varicumque accedentes domos et villas ac pagos usque ad Donatianum oppidum cuncta ferro incendiisque foedarunt; quo facto, mox Arretium remearunt. 123 Per haec fere tempora Carolus quidam, alterius Caroli Francorum regis filius, qui “Princeps” cognominabatur, Florentiam cum Gallicis quibusdam equitibus venit. Is paulo ante carceribus liberatus, ubi captivus – navali proelio inter Petrum Aragonum regem Carolumque eius patrem commisso – detrusus fuerat, ad summum pontificem tunc Reate commorantem e Gallia contendebat. 124 Hunc Carolum principem Florentiam applicantem Florentini – et dum urbem ingrederetur et paulo post, cum inde egrederetur – tantis honoribus prosecuti sunt ut iuxta postulata ipsorum Amerigum quemdam Narbonensem, regiae curiae
Abbreviated transcription (Latin):
dierum interuallo dmñs socioꝵ copie facilius cõ¬
uenirent. tum ẽt ut hostes que ad modum supra di¬
ximus debellicis indictionibus certiores redderẽ
E atq huius modi per ea tempora erac florentino¬
num: inindicendis bellis ritus atq consuetudo ĩ
quo quide romanos. maiores nros ut paulo ante bre¬
uissime monuisse uidemus. generose ad modum imi¬
tabantur. romani nãg illis quos hostes eẽ indica¬
bant. suam bellandi inditionem palam &u aperte
denuptiare ac premissis quibus dam solempnibus
bella indice̾ consueuerant inde uersus aretiũ infe¬
stis signis. arma mouerunt ac pleraq aretinorũ
opida raptim aeq celenter ex pagnarũt paulo post
in pisanos reueisi ingentes aduersus eos impetum fe¬
cerunt ubi parum Conmoriti rursus ontra ane¬
tinos carcianũ eoꝵ Castellum obsidentos. reuertert.
illosq ab ea obsidione inuitos & repugnan tes rece¬
dere coegerunt. Arretini plunbus. & continus

Expanded text:
dierum intervallo omnes sociorum copiae facilius condierum intervallo omnes sociorum copiae facilius convenirent tum etiam ut hostes, quemadmodum supra diximus, de bellicis indictionibus certiores redderentur. 120 Atque huiusmodi per ea tempora erat Florentinorum in indicendis bellis ritus atque consuetudo, in quo quidem Romanos maiores nostros, ut paulo ante brevissime monuisse videmur, generose admodum imitabantur. 121 Romani namque illis, quos hostes esse iudicabant, suam bellandi intentionem palam et aperte denuntiare ac praemissis quibusdam solemnibus bella indicere consueverant. Inde versus Arretium infestis signis arma moverunt ac pleraque Arretinorum oppida raptim atque celeriter expugnarunt. Paulo post in Pisanos reversi, ingentem adversus eos impetum fecerunt, ubi parum commorati rursus contra Arretinos, Carcianum eorum castellum obsidentes, reverterunt illosque ab ea obsidione invitos et repugnantes recedere coegerunt. 122 At Arretini pluribus et continuis,
Abbreviated transcription (Latin):
proposito ad finẽ usq perseuerassent nam licet ẜlo¬
rentini totis ut dscebat. uiribus quibusdam. eorum ci¬
uibus ab Ugulino comite. tunc magne ĩ pisana: re
.p. auctoritatis auro pecuniaq ut ferebat conrupto
ne quãꝗͣ opitularent. ianuenses tamen una cum lucẽ¬
sibus ac pisto riensibus. & aliis eius coniurationis par¬
ticipibus partim mare partim terra plura piscino¬
rum. opida uirtuce. & uiribus militũ ceperãt atꝑ
totum pene eorum agrum palam hino inde uagantes
popularunt. florentini deinde elapsis quatuor cu¬
citer annoꝵ curriculis una cum lucẽsibus api¬
sconensibus. E aliis etrurie sociiobellum aureti¬
nis. ea tempestate. gibellinarum: partiũ fautoribus
magnis equitum peditumq opiis ita indixerũt
ut prope ripolim uia anretina. demore solito una
cum cũrru triumphali militaria signa premicterẽt
qđ iol circo facere uidebant tum ut aliquo illoñ

Expanded text:
proposito ad finem usque perseverassent; nam licet Floproposito ad finem usque perseverassent; nam licet Florentini totis, ut decebat, viribus quibusdam eorum civibus ab Ugolino comite, viro tunc magnae in Pisana re publica auctoritatis, auro pecuniaque, ut ferebatur, corruptis nequaquam opitularentur, Ianuenses tamen una cum Lucensibus ac Pistoriensibus et aliis eius coniurationis participibus – partim mari partim terra – plura Pisanorum oppida virtute et viribus militum ceperunt atque totum paene eorum agrum palam hinc inde vagantes popularunt. 119 Florentini deinde, elapsis quattuor circiter annorum curriculis, una cum Lucensibus ac Pistoriensibus et aliis Etruriae sociis bellum Arretinis, ea tempestate Gibellinarum partium fautoribus, magnis equitum peditumque copiis ita indixerunt ut prope Ripolim via Arretina, de more solito, una cum curru triumphali militaria signa praemitterent; quod idcirco facere videbantur tum ut aliquo illorum
Abbreviated transcription (Latin):
imperatoresq bella ac etiam connanas ꝑ totam pene ita¬
liam factiones oarare. & affene uidebatur. donec mille
Florentini cum ianuẽ sibus. uolatenanis lucensibus. ac
pistoriensibus. & aliis optimarum partiũ ciui tatibus ĩ¬
itis federibus. iureq iurando prestito ad uersus pisa¬
nos. coniurarent. Anno ante ut approposito parumper.
diggrediamur. magna q̃ͥdam pistoniensis ppli campana
incisis licteris conflata fuisse serbit dum guicciardus pa¬
piensis eques urbi propisto riensibus presideret decuius ꝗ¬
dem resarciẽdis fracturis uel potius / nouis conflactionih
c um incontione hoc maxime tempore quo hec. & huiuo¬
moli memone mandabamus assistentibus nobis: ageretur
pro uideret᷑ꝙ silentio preterire non placuit. Sed redeanꝰ
unde digressi sumus In hac noua contra pisanos ex pedi¬
tione uel coniuratione potiores prospere ad modum succe¬
ssisset si con iurati om̃s inconstantis e& firmo bellandi

Expanded text:
imperatoresque bella ac etiam contrarias per totam paene Itaimperatoresque bella ac etiam contrarias per totam paene Italiam factiones parare et afferre videbatur, donec millesFlorentini cum Ianuensibus, Volaterranis, Lucensibus ac Pistoriensibus et aliis optimarum partium civitatibus, initis foederibus iureque iurando praestito, adversus Pisanos coniurarent. 117 Anno ante, ut a proposito parumper digrediamur, magna quaedam Pistoriensis populi campana incisis litteris conflata fuisse scribitur, dum Guicciardus Papiensis eques urbi pro Pistoriensibus praesideret, de cuius quidem resarciendis fracturis, vel potius novis conflationibus – cum in contione hoc maxime tempore, quo haec et huiusmodi memoriae mandabamus, assistentibus nobis, ageretur providereturque – silentio praeterire non placuit. 118 Sed redeamus unde digressi sumus. In hac nova contra Pisanos expeditione, vel coniuratione potius, res prospere admodum successisset, si coniurati omnes in constanti et firmo bellandi
Abbreviated transcription (Latin):
ducente simus sexagesimus septimus florentir
cum omnibus etruscis. optimarum partium
ciuitatibus p̃fecto quodam saroli regi duce cogno¬
menst̃o guidone quẽ antea opitulandi grã cum
optingentibus equitibus comunibus ut abillis
pereratur eoꝵ sumptibus miserat bellum senẽ¬
sibus i ndixerunt: quibus cum ob conflictum
sub aperto monte ab eis paulo ante sus ceptum
tum ẽt̃ qd aduersarios nuper ex pulsos dorai¬
bus suisus cepisse constabat magno opere in¬
fensi ee uidebant. Quo cirea bonitium eoꝵ
dum taxat. opidum &x pugnare. contenti eiñ
mouerunt. atq uersus pisas infestis signis tõ¬
tenderunt. In ea &x peditione ex pugnatis pluri¬
bus pisanoꝵ opidis totum pene pisanum agr¬
um dis persis hinc inde militibus. uastauerũt
atq paulo post. inpatrias quisq suas. remea¬
runt/ Interea pistorienses uaris & quoti diai¬
nis casibus agebantur quem ad modum omni¬
potẽs fortuna diuesea inter romanos/ pontisices:

Expanded text:
ducentesimus sexagesimus septimus, Florentini ducentesimus sexagesimus septimus, Florentini cum omnibus Etruscis optimarum partium civitatibus – praefecto quodam Caroli regis duce cognomento Guidone, quem antea opitulandi gratia cum octingentis equitibus communibus, ut ab illis petebatur, eorum sumptibus miserat – bellum Senensibus indixerunt, quibus cum ob conflictum sub Aperto Monte ab eis paulo ante susceptum tum etiam quod adversarios nuper expulsos domibus suis suscepisse constabat magnopere infensi esse videbantur. 115 Quocirca Bonitium eorum dumtaxat oppidum expugnare contenti, exinde moverunt atque versus Pisas infestis signis contenderunt. In ea expeditione, expugnatis pluribus Pisanorum oppidis, totum paene Pisanum agrum, dispersis hinc inde militibus, vastaverunt atque paulo post in patrias quisque suas remearunt. 116 Interea Pistorienses variis et quotidianis casibus agebantur, quemadmodum omnipotens fortuna diversa inter Romanos pontifices
Abbreviated transcription (Latin):
ciso superior euasit sed neouit forte longius a
principali pistoriensium proposito digressi fui¬
sse uideremus. hec omnia id cireo certauimus. ut
nobiles guel sos epistono ea tempestate. ex actos
staeret. nam. Ee guido cognomento. guerra flo¬
rentini agminis ductor E comidus magni mõ¬
tanus eques pistoriensis signifer que admodum
supra diximus. ceteris. pre fuisse tracuntur. nõ
multo post memoratum manfiedi conflictum
florentini. & reliqui etrurie populi guelfaꝵ pal¬
tiũ fauore. & opibus. aroli regis a iuti dom̃os
quisq suas. unde aliquot annos. ex ulauerant fau¬
stis omnibus redierunt atq diuerse factionis
homines oportuno postea tempore exegerunt.
qd lucẽ sibus uolaterranis pistonensibus. & omnib
ta liis etrurie populis pisanis. &e senẽsibus dum¬
taxat exceptis contigisse legimus. ue inpatria
ꝗsq suam remearẽt᷑ aduersanosa repellerent. Ro
em reuessionis sue anno qui fuit millesimus

Expanded text:
ciso, superior evasit. Sed ne cui forte longius a ciso, superior evasit. Sed ne cui forte longius a principali Pistoriensium proposito digressi fuisse videremur, haec omnia idcirco recitavimus ut nobiles Guelfos e Pistorio ea tempestate exactos staret; nam et Guido cognomento Guerra Florentini agminis ductor et Corradus Magnimontanus eques Pistoriensis signifer, quemadmodum supra diximus, ceteris praefuisse traduntur. 113 Non multo post memoratum Manfredi conflictum Florentini et reliqui Etruriae populi, Guelfarum partium favore et opibus Caroli regis adiuti, domos quisque suas, unde aliquot annos exsulaverant, faustis ominibus redierunt atque diversae factionis homines opportuno postea tempore exegerunt. Quod Lucensibus, Volaterranis, Pistoriensibus et omnibus aliis Etruriae populis Pisanis et Senensibus dumtaxat exceptis contigisse legimus, ut in patriam quisque suam remearent adversariosque repellerent. 114 Eodem reversionis suae anno, qui fuit millesimus
Abbreviated transcription (Latin):
in quos tanta benefitia contulerat. ꝑ contractus abꝑ
Longe. abee cognoscens sese continere nõ potuit
quin indignatione. simul & ingrati tudine. gibe¬
llinoꝵ hominu motus in hec uerba indignabun¬
dus prorum peret. illa illa. N: inquit acies tuo¬
cos exules. digito demostyans. hodie nisi uichi
Xẽe non potest. nam si sarolus uicent ip̃i uic¬
ctores remanebunt. sin uero ipe uicero illos
P aduersarios eoꝵ bniuolos in fami liaritate¬
q. con iunctos fore maluero. Ad suos inde reu̾sis¬
signũ prelio tuba dan iussit nec arolus detracta.¬
uit certamen abutraq parte acriter pugnatũ ẽ pu¬
gnaq diu anceps fuit. germanis: ꝓst manfredo
gaillis uõ tuscisꝙ: pro arolo egregie ad modum di¬
micantibus. In hoc certamine illud preceteris
memorabile fuit. ut reges ip̃i. coinuo prelia¬
rentur. post longum & anceps certamen: arol¬
us tandem germanis. profligatis manfredoq oc¬

Expanded text:
in quos tanta beneficia contulerat, percontatus atque in quos tanta beneficia contulerat, percontatus atque longe abesse cognoscens, sese continere non potuit quin indignatione simul et ingratitudine Gibellinorum hominum motus in haec verba indignabundus prorumperet: «Illa, illa enim», inquit, «acies» Tuscos exsules digito demonstrans «hodie nisi victrix esse non potest; nam si Carolus vicerit, ipsi victores remanebunt; sin vero ipse vicero illos quam adversarios eorum benivolos mihi familiaritateque coniunctos fore maluero». 111 Ad suos inde reverssignum proelio tuba dari iussit; nec Carolus detrectavit certamen. Ab utraque parte acriter pugnatum est pugnaque diu anceps fuit, Germanis pro Manfredo, Gallis vero Tuscisque pro Carolo egregie admodum dimicantibus. In hoc certamine illud prae ceteris memorabile fuit, ut reges ipsi comminus proeliarentur. 112 Post longum et anceps certamen Carolus tandem, Germanis profligatis Manfredoque oc
Abbreviated transcription (Latin):
bus. & pugnare adoriunt. ut paulo post manfredi¬
anis/ enixe repugnantibus. caperent. At man fredus
ssum. & non nullas. alias finitimas. ciuitatȩe ad caro¬
lum. defecisse cognouit. contractis undiꝙ copiis. eue¬
stigio in samnium. ad beneuentum accessit. ut ibi eiꝰ
hostibus. occuneret quo audito carolus dimicandi
cupidus cum suis illico. & ip̃e samnium petit Ubi
uero ambo reges una cum eoꝵ copiis. inplanitie q¬
dam prope bnuentũ structis aciebus. apparue¬
runt paulo post. iuxta calorem fluium que¬
dam bnuentanũ ĩ dc̃a planitie glandellam
incole uocant. manus inuicẽ conseruerunt. sel
cum manfredus anꝗͣ pugnaretur hostium ut
fit agmina. specularet᷑ unam se orsum acie ai¬
mis & equis egregie preceteris struetam ac
paratam prospexit mimiaq pulcritudine in
admirationẽ ductꝰ quoꝵ qd agmen eẽt diligẽ¬
ciuit ubi alterius factionis homines ie perirent

Expanded text:
ibus expugnare adoriuntur ut paulo post, Manfrediibus expugnare adoriuntur ut paulo post, Manfredianis enixe repugnantibus, caperent. At Manfredus, ssum et nonnullas alias finitimas civitates ad Carolum defecisse cognovit, contractis undique copiis, e vestigio in Samnium ad Beneventum accessit, ut ibi eius hostibus occurreret. Quo audito Carolus, dimicandi cupidus, cum suis illico et ipse Samnium petiit. 109 Ubi vero ambo reges una cum eorum copiis in planitie quadam prope Beneventum structis aciebus apparuerunt, paulo post iuxta Calorem, fluvium quemdam Beneventanum in dicta planitie “Glandellam” incolae vocant, manus invicem conseruerunt. Sed cum Manfredus, antequam pugnaretur, hostium – ut fit – agmina specularetur, unam seorsum aciem armis et equis egregie prae ceteris structam ac paratam prospexit, nimiaque eius pulchritudine in admirationem ductus, quorum id agmen esset diligencivit, ubi alterius factionis homines reperirentur,
Abbreviated transcription (Latin):
prementis apparebat. legiti per huc modum huius mo¬
di pontificalibus in signibus donati ad suos prope uibẽ
indicto concilio pontificis responsa prestolantes leti. &&
alacres redierunt. Quelfi itaq auditis eoꝵ orato¬
ribus/.  sua sponte. E pontificis hortatu confesti
sese ad arma prepararunt. ac guidonẽ quendam co¬
gnomento guerrã. uirum consilio uiribusꝙ prestante
sibi ducem prefecerunt atq corradũ magni mõtanũ
equitem pistoriensẽ signiferum constituerunt His
igit apparatibus. carolo gallisq obuiam egressi in
agro mantuano conuenerunt. ac benigne. & huma¬
ne. arege suscepti gallis ceteris ꝙ gentibus. sese in¬
mis cuerunt atq romã contẽderunt. ubi paucos dies
ut pontific̃i demore solemnia ꝑ agerent cõmorati uer¬
sus apuliã. iter arripũt. quo manfredi copias iam
pridẽ preuenisse constabat ac primo fines. regni se¬
cus casinum ingressi. germanũ. opidum tantis uir¬

Expanded text:
prementis apparebat. Legati per hunc modum huiusmoprementis apparebat. Legati per hunc modum huiusmodi pontificalibus insignibus donati, ad suos – prope urbem, indicto concilio, pontificis responsa praestolantes – laeti et alacres redierunt. 106 Guelfi itaque, auditis eorum oratoribus, et sua sponte et pontificis hortatu confestim sese ad arma praepararunt ac Guidonem quemdam cognomento Guerram, virum consilio viribusque praestantem, sibi ducem praefecerunt atque Corradum Magnimontanum, equitem Pistoriensem, signiferum constituerunt. 107 His igitur apparatibus Carolo Gallisque obviam egressi, in agro Mantuano convenerunt ac benigne et humane a rege suscepti Gallis ceterisque gentibus sese immiscuerunt atque Romam usque contenderunt, ubi paucos dies — ut pontifici de more solemnia peragerent — commorati, versus Apuliam iter arripiunt, quo Manfredi copias iam pridem praevenisse constabat. 108 Ac primo fines regni secus Casinum ingressi, Germanum oppidum tantis vir
Abbreviated transcription (Latin):
yat. aliquos legatos huius modi mandatis. & con¬
missionibus mi serunt. ue eos sacro sancte romane
eccłie stiutores. eaq decã propnis. ciuitatibus eie¬
ctos inprimis sanctitati sue humillime simul ac
deuotissime conmendarent. Caroo deinde nouo
francorum regi quem egallia transalpina ab eoĩ
italiam euocatum id ciyco fuisse in telligebant:
maifredo resisteret iam in apuliã cum exerciti¬
bus suis egermania profecto plurimũ recõmic¬
terẽt. ac deniq ut operam suam ad uersus mam¬
fredum totis anirai & corporis uiribus pollicere¬
tur. Pontifex oratoribus benigne auditis non so¬
lum postulata corum ad mictere. atq exaudi re
concupiuit & uoluit. sed adpro secutionẽ quoq uir¬
tutis pluribus uerbis cohortari & uexilla insu¬
pes. quedam propria sue gentis. insignia illis
perpetuo ferenda donare dignatus e. in quib imago
quedam rubentis aquile ceruleum dracone ung uibus

Expanded text:
rat, aliquos legatos huiusmodi mandatis et comrat, aliquos legatos huiusmodi mandatis et commissionibus miserunt, ut eos sacrosanctae Romanae ecclesiae fautores eaque de causa propriis civitatibus eiectos in primis sanctitati suae humillime simul ac devotissime commendarent; 104 Carolo deinde novo Francorum regi – quem a Gallia Transalpina ab eo in Italiam evocatum idcirco fuisse intelligebant ut Manfredo resisteret, iam in Apuliam cum exercitibus suis e Germania profecto – plurimum recommitterent ac denique ut operam suam adversus Manfredum totis animi et corporis viribus pollicerentur. 105 Pontifex, oratoribus benigne auditis, non solum postulata eorum admittere atque exaudire concupivit et voluit, sed ad prosecutionem quoque virtutis pluribus verbis cohortari et vexilla insuper quaedam, propria suae gentis insignia, illis perpetuo ferenda donare dignatus est, in quibus imago quaedam rubentis aquilae caeruleum draconem unguibus
Abbreviated transcription (Latin):
bellini igitur uictoreg cum aguelfis coꝵ hostibus
uibẽ. desertam intelligerent florentiam intra¬
runt. ac liberam ciuitatis dominationẽ sus ce¬
perunt. qđ itidem pratensibus uolterianis. gemi¬
manensibus pistoriensibus quoq ac deniq cunctis
aliis eturire populis lucensibus dum taxat ex¬
ceptis contigisse legimus. ut mutatis rerum pu¬
blicarum conditionibus guelfi ubiq pre merentur
gibellini uero dominarentus. hoc tempore pisto¬
sienses mutato. &x ĩpi ciuitatis. statu predictũ
florentinorum castellum que ad modum supradi¬
ximus funditus euerterunt. Gbellini igitur per
hũc modũ susceptis rei publice gubernaculis in¬
ta cum pisanis senesibus aretinis pratẽ sibus et
pistoriensibus societate aduersus lucenses bellu
indixerunt castraꝗ mouerunt. Quel fi itaq perto¬
tam etsuriam exilio clamnati adclementem quar¬
tum eius temporis pontificẽ qui uibano successe¬

Expanded text:
Gibellini igitur victores, cum a Guelfis eorum hostibus Gibellini igitur victores, cum a Guelfis eorum hostibus urbem desertam esse intelligerent, Florentiam intrarunt ac liberam civitatis dominationem susceperunt; quod itidem Pratensibus, Volaterranis, Geminianensibus, Pistoriensibus quoque ac denique cunctis aliis Etruriae populis – Lucensibus dumtaxat exceptis – contigisse legimus, ut mutatis rerum publicarum condicionibus Guelfi ubique premerentur, Gibellini vero dominarentur. 102 Hoc tempore Pistorienses, mutato et ipsi civitatis statu, praedictum Florentinorum castellum, quemadmodum supra diximus, funditus everterunt. Gibellini igitur per hunc modum susceptis rei publicae gubernaculis, inita cum Pisanis, Senensibus, Arretinis, Pratensibus et Pistoriensibus societate, adversus Lucenses bellum indixerunt castraque moverunt. 103 Guelfi itaque per totam Etruriam exsilio damnati ad Clementem IV, eius temporis pontificem, qui Urbano successe
Abbreviated transcription (Latin):
tium antea exulauerant in ube reciperent. bona
restituerent omnibus florentinorũ. hostibus pisa¬
nis & senensibus dum taxat. ꝯceptis bellũ ĩ erẽt
Ut captiui in super om̃s utrinq di micterentur ade¬
tremum florentinis unicum castellum uelut certum
ꝗddam memoritorum federaĩ uadimonium && per¬
petui in stas obsidis intra uibem construere atꝙ he¬
dificare liceret. ꝗd aflorentinis ciuibus custodi¬
ret᷑ id paulo pose fecerunt nam circa florẽtinã
portã caldaticã uocant magnifice edificarunt qͣꝗͣ api¬
storiensibus elapsis septem circiter annio ad solum
usq euertere tur postꝗͣ florentinos a senensibus ma¬
gno. illo & me morabili apenti montis certamine
superatos ac prope modũ profligatos fuisse cõ¬
gnouerunt guelfos qui florentie reman serant. ibi
tantam suorum militum. stragem audiuerunt us¬
q adeo territos fuisse constat ut urbem relinque¬
rent. & lucam & bononiam usq contenderent. Gi

Expanded text:
tium antea exsulaverant, in urbe reciperent; bona tium antea exsulaverant, in urbe reciperent; bona restituerent; omnibus Florentinorum hostibus, Pisanis et Senensibus dumtaxat exceptis, bellum inferrent; ut captivi insuper omnes utrimque dimitterentur; ad extremum Florentinis unicum castellum, velut certum quoddam memoratorum foederum vadimonium et perpetui instar obsidis, intra urbem construere atque aedificare liceret, quod a Florentinis civibus custodiretur. 100 Id paulo post fecerunt; nam circa Florentinam portam “Caldaticam” vocant magnifice aedificarunt, quamquam a Pistoriensibus, elapsis septem circiter annis, ad solum usque everteretur, postquam Florentinos a Senensibus magno illo et memorabili Aperti Montis certamine superatos ac propemodum profligatos fuisse cognoverunt. Guelfos, qui Florentiae remanserant, ubi tantam suorum militum stragem audiverunt, usque adeo territos fuisse constat ut urbem relinquerent et Lucam et Bononiam usque contenderent. 101
Abbreviated transcription (Latin):
successibus non in iuna elati ut opportunũ uer¬
is tempus apparuit magnis rursum ac quarto
equitum peditumq copiis uersus pistorium. con¬
tenderunt. totoq agro siquid supenioribus bellis.
incolume. illesumq reman serat. populato ac uasta¬
to uibem circum sederunt. At pistorienses ubicũ¬
cta sua forengia & ex terna populata ac uastata
propriis quasi oculis conspexerunt necdomesticis nec
alienis uiribus. confisi ceclere tandem florentinis.
qͥ ad extremã quandam. & uiolentã. Ex pugna niõe
ꝑ duci maluerunt ictis igitur ꝑhunc modum
federibus ildebrandinus octo boni filius uii perea
tempora magne in re p. auctoritatis una. cum
duobus ueris peritis ad componẽdã conuetionum
formula auctoritate publica legatus pistoriuuenit
huius pacis tales conditiones fuisse perhibetur ut
fedus & amicitia post hac florentinis. pistonẽ sib¬
que perpetua. foret. &xules omnes. suos qui studio par¬

Expanded text:
successibus non iniuria elati, ut opportunum versuccessibus non iniuria elati, ut opportunum veris tempus apparuit, magnis rursum ac quarto equitum peditumque copiis versus Pistorium contenderunt totoque eorum agro – si quid superioribus bellis incolume illaesumque remanserat – populato ac vastato, urbem circumsederunt. 98 At Pistorienses, ubi cuncta sua forensia et externa populata ac vastata propriis quasi oculis conspexerunt, nec domesticis nec alienis viribus confisi, cedere tandem Florentinis quam ad extremam quamdam et violentam expugnationem perduci maluerunt. Ictis igitur per hunc modum foederibus, Ildebrandinus Octoboni filius, vir per ea tempora magnae in re publica auctoritatis, una cum duobus iuris peritis ad componendam conventionum formulam auctoritate publica legatus, Pistorium venit. 99 Huius pacis tales condiciones fuisse perhibentur ut foedus et amicitia posthac Florentinis Pistoriensibusque perpetua foret: exsules omnes suos, qui studio par
Abbreviated transcription (Latin):
persequerentur. preter magnã quandam trucidatoꝵ
hominũ cedẽ ingentẽ fugiẽtiũ multitudinẽ ce¬
perunt captosq. una cum plerisq signis milita¬
ribus incastra alacres reduxerunt. nã & suma
uo lupitas. & maximũ solatium erat ut lucenses.
qui paulo ante captiui trahebantur solutis .mox
uinculis. & incontrarium uera natura rerum
ac uarias uoluentes fortuna uices pisanos uinctos
captosq. traducerent florentini itaque domuꝗ
duabus cum uictoriis reuersi paulo post ad fe¬
ghinum castrametati sunt. illi ubi indictios
suam redegerunt alcinatibus sõciis & amicis
quia asensibus obsidebant᷑ opem: ferre statue¬
runt. unde efighino ꝑ agrum anetinũ ꝓfect̃i
adalcinũ conuene. quo in loco non longe ab o¬
pido cum senensibus tam egregie fortiterq pugna¬
runt. ut eos obsidionẽ relinquere ac terga dare
compellerẽt. florentini igitui tantis uictonanĩ

Expanded text:
persequerentur, praeter magnam quamdam trucidatorum persequerentur, praeter magnam quamdam trucidatorum hominum caedem, ingentem fugientium multitudinem ceperunt captosque una cum plerisque signis militaribus in castra alacres reduxerunt. Nam et summa voluptas et maximum solacium erat ut Lucenses, qui paulo ante captivi trahebantur, solutis mox vinculis et in contrarium versa natura rerum ac varias volvente fortuna vices, Pisanos vinctos captosque traducerent. 96 Florentini itaque domum duabus cum victoriis reversi, paulo post ad Feghinum castrametati sunt. Id ubi in dicionem suam redegerunt, Alcinatibus sociis et amicis, qui a Senensibus obsidebantur, opem ferre statuerunt; unde e Feghino per agrum Arretinum profecti, ad Alcinum convenere, quo in loco non longe ab oppido cum Senensibus tam egregie fortiterque pugnarunt ut eos obsidionem relinquere ac terga dare compellerent. 97 Florentini igitur tantis victoriarum
Abbreviated transcription (Latin):
& na loci. & certis quibusdam preparationibus mu¬
nitissimũ factum eẽ conspicerene ueriti tamer
ne assi duis quibus dam machinarum. ictibus
& pugnaretur sese cum omnibus suis. in floren¬
tinoꝵ manibus dedidere. At uero dum ÷ lorẽ¬
tini mememoratũ castellũ. ob siderunt lucenses.
apisanis longo certamine prope tor porium cõfli¬
xisse ac demũ ab eis fugatos fuisse intelle xeñit:
qđ ubi audiuerunt. illico mouere signa atq lucẽ¬
sibus sociis & amicis. iam pene profligatis opi¬
tulan ac succurre᷑. statuerunt. Uersus torporium̃ ĩgr
hac mente taliq proposito celerrime contendes uictu¬
ces pisanorum copias non procul abhera fluuio con¬
secunt. quo illoco ubi utrinq fortissime simulatq
atrocissime dimicatũ fuit tandem his prelii euẽ¬
tus fuisse traditur. ut pisani eo ceytamine. ad ex¬
tremũ superati terga uesterisit. quos prore modum
profligatos passimq palantes dum uictores enixe

Expanded text:
et natura loci et certis quibusdam praeparationibus muet natura loci et certis quibusdam praeparationibus munitissimum factum esse conspicerent, veriti tamen ne assiduis quibusdam machinarum ictibus expugnaretur, sese cum omnibus suis in Florentinorum manibus dedidere. 94 At vero dum Florentini memoratum castellum obsiderent, Lucenses a Pisanis longo certamine prope Toporium conflixisse ac demum ab eis fugatos fuisse intellexerunt; quod ubi audiverunt, illico signa movere atque Lucensibus sociis et amicis iam paene profligatis opitulari ac succurrere statuerunt. Versus Toporium igitur hac mente talique proposito celerrime contendentes, victrices Pisanorum copias non procul ab Hera fluvio consequuntur, quo in loco, ubi utrimque fortissime simul atque atrocissime dimicatum fuit, 95 tandem is proelii eventus fuisse traditur ut Pisani eo certamine ad extremum superati terga verterent. Quos propemodum profligatos passimque palantes dum victores enixe
Abbreviated transcription (Latin):
demũ obuiam factos tanto impetu inruerut
ut eos usq ad urbis menia magna cum strage
precipites agerent ac nõ multo post uictores uic¬
tonaq elati inprĩam remearunt. memores uo im¬
pedimentoꝵ q̃ agibellinis paulo ante sus ceperãt
uelut taliũ domesticarum ĩ iunarum ultores eiꝰ
Factionis principes urbe &egerunt &ilioq mulcta¬
runt.guelfi igitur. & domesticis. & hes ter niobo¬
stibus superatis publica uexilloꝵ insignia usq adeo
ꝯ mutare constituerient. ue cunctis. as picientib
diuersa accontraria uiderent᷑ in albo enim spatio
sampum uulgo appellabant ruben lilium muttatis
oloribus addiderunt. que quidẽ paulo post rursus
aduessus pistorienses mouerunt. Apistoriẽses ui¬
res: suas superiori prelio longe. debilitas eẽ cͥihiẽtos
sese menibus continebãt Quo circa florentini agns
prope uibem. antea uastatis ad titianũ obsidendigrã
contenderunt opidani quam quam eoꝵ opidum

Expanded text:
demum obviam factos tanto impetu irruerunt demum obviam factos tanto impetu irruerunt ut eos usque ad urbis moenia, magna cum strage, praecipites agerent ac non multo post victores victoriaque elati in patriam remearunt. Memores vero impedimentorum, quae a Gibellinis paulo ante susceperant, velut talium domesticarum iniuriarum ultores eius factionis principes urbe exegerunt exsilioque multarunt. 92 Guelfi igitur, et domesticis et externis hostibus superatis, publica vexillorum insignia usque adeo permutare constituerunt ut cunctis aspicientibus diversa ac contraria viderentur; in albo enim spatio “campum” vulgo appellabant rubeum lilium mutatis coloribus addiderunt, quae quidem paulo post rursus adversus Pistorienses moverunt. At Pistorienses, vires suas superiori proelio longe debilitatas esse cernentes, sese moenibus continebant. 93 Quocirca Florentini, agris prope urbem antea vastatis, ad Titianum obsidendi gratia contenderunt. Oppidani, quamquam eorum oppidum
Abbreviated transcription (Latin):
centemum. quinquagesimũ primũ cristiane salu¬
tis anno statim post mortẽ federici proxime me¬
morati qui paulo ante obierat per hũc modum fac¬
tam. fuisse legimus florentini optimaꝵ parti¬
um duces multis a ferico dum uiuebat. cala¬
mitatibus oppressi post mortẽ eius caput erige.
& aduersus gibellinos tam domesticos ꝗ ext̃¬
nos. eoꝵ hostes usq adeo insuigere ceperunt
ut pistonenses finitimos. imperii fautores magna
equitum peditumq manu infestisq signis ag¬
grederentur. In hac secunda aduersus pistonẽ¬
ses ex peditione gibellini nullatenus opitulan uo¬
lues unt. ne pistoriensibus suarum partyum secta¬
toribus aliquatenus noceretus. quin inmo cunc¬
tis ut di animi. & corpris uiribus restit erunt.
ne bellũ pistoriensibus indiceretus: florẽtini per
hunc modum. gibellinis repugnantibus ĩpistoriẽ¬
ses structis aciebus profecti postꝗͣ uniuersum
pene eorum agrum populati sunt. in hostes

Expanded text:
centesimum quinquagesimum primum Christianae salucentesimum quinquagesimum primum Christianae salutis anno, statim post mortem Federici proxime memorati, qui paulo ante obierat, per hunc modum factam fuisse legimus. Florentini optimarum partium duces – multis a Federico, dum vivebat, calamitatibus oppressi – post mortem eius caput erigere et adversus Gibellinos tam domesticos quam externos eorum hostes usque adeo insurgere coeperunt ut Pistorienses finitimos, imperii fautores, magna equitum peditumque manu infestisque signis aggrederentur. 90 In hac secunda adversus Pistorienses expeditione Gibellini nullatenus opitulari voluerunt ne Pistoriensibus, suarum partium sectatoribus, aliquatenus noceretur; quin immo cunctis – ut dicitur – animi et corporis viribus restiterunt ne bellum Pistoriensibus indiceretur. 91 Florentini per hunc modum Gibellinis repugnantibus in Pistorienses structis aciebus profecti, postquam universum paene eorum agrum populati sunt, in hostes
Abbreviated transcription (Latin):
sium moti bellum quẽ adl modum diximus pistoriensi¬
bus indixerunt. quos pistorienses pluribus. Uuaris in¬
iuriis iam dudũ affecerant. hec fuie prima mea ꝗde
sniã florentinoꝵ aduersus pistorienies &x peditio q̃
ita styucta ac parata fuit ut uniuersum pene pistori¬
ensium agrum usq ad uibis menia popularentur. ac pa¬
ulo post carminianũ ꝙ in pratensi bello nuꝑ in eoꝵ potesta¬
tem ꝑuenisse diximus. pistoriẽsibus ademerunt acꝗ
indictionẽ suam redegerũt in eo loco tunis erat sep¬
tuaginta circiter cubitos in altũ eleuata. ib duo.
marmorea hominis brachia contra florẽtiã poreta.
extabant quoꝵ utrunq pollice infra duos pro¬
ximos digitos inserto illudendi & imdendi. gr̃ã
uidebatur florentini huius rei indignationẽ ꝑ¬
moti eam turum ob huius modi dum taxat ridi¬
diculum funditꝰ. euerterunt. Secundam florentino¬
rum. ĩ pistorieses expeditionẽ millesimo supͣ du¬

Expanded text:
sium moti, bellum – quemadmodum diximus – Pistoriensisium moti, bellum – quemadmodum diximus – Pistoriensibus indixerunt, quos Pistorienses pluribus et variis iniuriis iam dudum affecerant. 87 Haec fuit prima – meia – Florentinorum adversus Pistorienses expeditio, quae ita structa ac parata fuit ut universum paene Pistoriensium agrum usque ad urbis moenia popularetur; ac paulo post Carminianum, quod in Pratensi bello nuper in eorum potestatem pervenisse diximus, Pistoriensibus ademerunt atque in dicionem suam redegerunt. 88 In eo loco turris erat septuaginta circiter cubitos in altum elevata; ibi duo marmorea hominis brachia contra Florentiam porrecta exstabant, quorum utrumque pollice infra duos proximos digitos inserto, illudendi et irridendi gratia, videbatur. Florentini, huius rei indignatione permoti, eam turrim ob huiusmodi dumtaxat ridiculum funditus everterunt. 89 Secundam Florentinorum in Pistorienses expeditionem millesimo supra du
Abbreviated transcription (Latin):
stebatur ꝓpłoq florentino uerbis nescio qui¬
bus eius cura ac custodia de mandabat adcu¬
stodiendum fortissimiquiq & optimi ciues
bellum indiceretur. mense campana q̃dam suꝑ for¬
nice. porte beate marie. ponebat: q̃ tunc infori ca¬
pite ex tabat. ac die noctuq sine intermissio ne pul¬
sabatur: ut tantis apparatibus. ac tantis diuynis noc
qn uõ aduersus hostes. mouebant campana. illa ab eo for¬
nice. amouebat & super sublicio castello ad hoc solum.
de indusria fabricato cõstituebat᷑. ꝗd castellum super al¬
tera quadriga id circo aptabat ut añ triumphalem cumĩ
traheret ac ꝑhũc modũ. ad continuũ illius campane. soni¬
tum triumghalis currus in hostes. usq traducebat. inquo
quidem a romanis maioribus m̃ĩs. non degenerabant. qui
hostibus suis bella indicere consueuerãt. his igi tur appa¬
ratibus. florentini querelis. & conquestionibus murlẽ¬

Expanded text:
stebatur populoque Florentino – verbis nescio quistebatur populoque Florentino – verbis nescio quibus – eius cura ac custodia demandabatur; ad custodiendum fortissimi quique et optimi cives , antequam bellum indiceretur, mense campana quaedam super fornice portae beatae Mariae ponebatur, quae tunc in fori capite exstabat, ac die noctuque sine intermissione pulsabatur ut tantis apparatibus ac tantis diurnis noctQuando vero adversus hostes movebantur, campana illa ab eo fornice amovebatur et super sublicio castello, ad hoc solum de industria fabricato, constituebatur; quod castellum super altera quadriga idcirco aptabatur ut ante triumphalem currum traheretur ac per hunc modum ad continuum illius campanae sonitum triumphalis currus in hostes usque traducebatur. In quo quidem a Romanis maioribus nostris non degenerabant, qui hostibus suis bella indicere consueverant. 86 His igitur apparatibus Florentini, querelis et conquestionibus Murlen
Abbreviated transcription (Latin):
paucis describeremus. quoniã. modo amaioribus
mĩs bella indici consueuerant. Quadriga erat
ingens. quam uulgo carroccium. appellabant
ꝑ totum rubeis coloribus depicta inqua duo ma¬
ximi ac rubicundi stili instar antennare fe¬
rebantur insuper his armigera florentini pp̃łi
in signia partim alba: partim uero rubea per
mediũ. distincta uentilłabantur. q̃ quidẽ ad huc
ut amaioribus mĩs baiulant in rotunda prote¬
ctoris ñi. hasilica ui sunt. huius modi quadni¬
ga. ita ornata. itaq structa. ad uobus maximis
robustis ꝗ bobus rubeis uestimentis/ indutis na¬
hehatur qui ad hoc dum taxat officium deli¬
gebantur. ductor corum. ab omnibus publicis fa¬
ctionibus in munis erat. & quando cunq bel¬
lum indicebat᷑ cunctis finitimis. comitibus
generosisq equitibus. & fabriia beati Iohanis
eruebatus: acq inforum nouũ traducebat:
ibiq in magno quodam ac rotundo lapide assi¬

Expanded text:
paucis describeremus quonam modo a maioribus paucis describeremus quonam modo a maioribus nostris bella indici consueverant. 83 Quadriga erat ingens, quam vulgo “Carroccium” appellabant, per totum rubeis coloribus depicta, in qua duo maximi ac rubicundi stili instar antennarum ferebantur. Super his armigera Florentini populi insignia – partim alba partim vero rubea, per medium distincta – ventilabantur, quae quidem adhuc, ut a maioribus nostris baiulabantur, in rotunda protectoris nostri basilica visuntur. Huiusmodi quadriga ita ornata itaque structa a duobus maximis robustisque bobus, rubeis vestimentis indutis, trahebatur, qui ad hoc dumtaxat officium deligebantur. 84 Ductor eorum ab omnibus publicis factionibus immunis erat et quandocumque bellum indicebatur cunctis finitimis comitibus generosisque equitibus e basilica beati Iohannis eruebatur atque in forum novum traducebatur, ibique in magno quodam ac rotundo lapide assi