comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
adcustodienda ea q̃sine custo¬
dia salua ẽẽ non possũt custodẽ
ab hrde ponend̾ut puta pecoris.
et siñodum messis  iũdemia ue
diminui opteat arbitrũdand̃
¶curatore aut ꝯstitutoħ̾omĩa ce¬
ssare puto ꝯscribe tñ curatori de¬
bet ⁊ uendẽti ⁊ inuentariũ reꝵ fa¬
ortũ faciat. aut ctũfit cã non ẽẽ
pregnãtem.⁊ sisciẽs prudes ꝙ se
pregnãtem non ẽẽ ꝯsũpẜit ḋsuo¬

Expanded text:
ad custodienda ea, quae sine custodia salua esse non possunt, custodem ab herede ponendum ut puta pecoris, et si nondum messis uindemiaue deminui oporteat, arbitrum dandum. Curatore autem constituto haec omnia cessare puto: conscribere tamen curatori debent et vendenti et inventarium rerum faortum faciat aut certum sit eam non esse praegnatem. Et si sciens prudensque se praegnatem non esse consump
Abbreviated transcription (Latin):
sub ꝯditione legatumles
ut si extrisecus suspe datir
ad hrdem tismisisse legatu
diciis ueluti si redotale
de ind̾e̾ delibante uxoredeele¬
ctione dotis decessit legata¬
nusatq legatũ elegentm
ulies.. ad hr̃tem trãsire lega¬
tum.dẽm est. Ioꝙiuł. Rma
gis eĩmora. q̃ ꝯditio legato
miecta uidetur. Eoꝵ legato¬
rum q̃ incodicilł relicta sut
oram legati qd̾e petitioĩ fac̃
cessiõi dici. no facit. ꝓm̃siu
pure institutus tardius ad¬
eat. siue suboditiõe. nec ꝑ co¬
ditionẽ inpediatur legata¬
rius securus ẽ. Si ⁊ si nõdu
natus sit ħrs institutus. a¬
ut ap̃ hostes sit.similit̾ lega¬
tario nõ ndcebit eoꝙdies le¬
gati cessit. Inde dicimus ⁊si
a substituto legatũ sit rebic¬
tum. qͣ diu institutus delib¬
at.defuctolegatarionõ no¬
cebit. si postea h̃rs institutu
repudiauit. nã adhrdem su¬
um trãstulit petitionẽ. tm¬
dem ẽ fi ab impub̾is substĩt¬
utolegatur.nã adh̃rdem fu¬
um legatũ transfert.tracta¬

Expanded text:
sub condicione legatum habetur. At si extrinsecus suspendatur ad heredem transmississe legatum dicimus: veluti si rem dotalem deinde deliberante uxore de electione dotis decesserit legatarius atque legatum elegerit mulier, ad heredem transire legatum dictum est. gis enim mora quam condicio legato iniecta uidetur.Eorum legatorum, quae in codicillis relicta sunt, oram legati quidem petitioni facit, cessioni diei non facit.Proinde siue pure institutus tardius adeat siue sub condicione per condicionem impediatur, legatarius securus est.Sed et si nondum natus sit heres institutus aut apud hostes sit, similiter legatario non nocebit, eo quod dies legati cessit.Inde dicimus et si a substituto legatum sit relictum, quamdiu institutus deliberat defuncto legatario non nocebit, si postea heres institutus repudiavit: nam ad heredem suum transtulit petitionem. Tantundem et si ab impuberis substituto legetur: nam ad heredem suum legatum transfert. Tracta
Abbreviated transcription (Latin):
stituto hndum. S si cum
primũ hrdem expte dimi
scriptus hr̃s uidebitur ⁊ so¬
lus hr̃s existet qi ex ꝑtedi¬
midia institutus. ¶Siq
nom̃ br̃dis ꝗdem nõ dixit.
s⁊ ĩdubitabili si  nodemo¬
strauerit ꝙ pene nich̾ a nõĩe
tutio. ¶Les aũt institua
nisi cͥtus e mostretur nẽo
põt. ¶Siꝗs tñ ita dixerit
ut᷑ ex fr̾ib mcis titio ⁊ me¬

Expanded text:
stituto habendum. Sed si, cum Primum heredem ex parte dimidscriptus heres uidebitur et solus heres existet quasi ex parte dimidia institutus. Si quis nomen heredis quidem non dixerit, sed indubitabili signo eum demonstrauerit, quod paene nihil a nomine tutio. Heres institui, nisi ut certe demonstretur, nemo potest. Si quis ita dixerit: 'uter ex fr
Abbreviated transcription (Latin):
pillũ restituere sibi potu¬
isse hroitatem.diuus sey
inpsona arrii honoratip¬
upilli sui decreuit. qr pri¬
or antonio patruo ⁊ tuto

Expanded text:
pillum restituere potuisse hereditatem diuus Seuerus in persona Arri Honorati pupilli decreuit, qui A‹r›rio Antonino patruo et tuto
Abbreviated transcription (Latin):
debois suns ꝯferendis filiꝰ
nes defertur oditiocauen¬
difrĩb. ex forma iuris die¬
tiõis ꝙ ex portiõe frĩs funt
ꝯsecuti cũ bona ꝓpriaꝯ ferre
cepit. se restituturos. ¶Si
sinec ip̃i cauere possĩt.ati¬
traꝙpte eligend̃. ap̃quem
ut sequẽtes fructus deponã
tur.qsꝙutiles actiones a
p̃tore datas exerceat. po̾ aũt
exrescripto supra relatoño
alit̾. adcũ ꝗ fidei ꝯmissum
pecit trãffertur. ꝙͣ sicauit i
tã ⁊ si maxime adu̾sarius
at nõpossit cauẽ uł res de¬
ponẽta uł iurisdictioresti¬
tuenda erit. ¶ Si dies aut
ꝯdiio adlegati uł fideiom¬
issi.petitionẽ uł actionem
differredicatur. ⁊ iõsatisda¬
tiodesitẽtur. h̃rs aũt ꝑcalũ¬
pniã postular. ꝯtendat. ⁊
relictũ neget nõ audiend̾¬
alit̾ erit ꝗ caue postulat qͣsi
scriptura ꝙͣ relictam affir¬
met exibuent. ¶Cu quereb¬
atur.ubi fidei ꝯmissr̃ ẜuãdi
cãcaueri oporteat. Imp̃r tit᷑
tas ĩꝑuntia ẽẽt ad satisdati

Expanded text:
bonis suis conferendis filiusnes, defertur condicio cavendi fratribus ex forma iurisdictionis, quod ex portione fratris fuerint consecuti, cum bona propria conferre coeperit, se restituturos. sed si nec ipsi cavere possint, utitraque parte eligendum, apud quem ut sequestrem ftur quique utiles actiones a praetore datas exerceat. possessio autem ex rescripto supra relato non aliter ad eum, qui fideicommissum petit, transfertur, quam si cauerit, tame‹t›si maxime aduersarius vicit non possit cavere, vel res deponenda vel iurisdictio restituenda erit. Si dies aut condicio legati fidei commissi petitionem actionemve differre dicatur et ideo satisdatio desideretur, heres autem per calumniam postulari contendat et relictum neget, non alierit qui cauere postulat, quam si scripturam, qua relict‹u›m adfirmet, exhibuerit.Cum quaerebatur, ubi fideicommissi seruandi causa caueri oporteat, imperator Ttas in prouincia esset, ad satisdati
Abbreviated transcription (Latin):
auł. Sus qtres tuteładmin¬
istrabat. duob pũpilł diu̾sis
dectis datus ẽ. ꝙ potunt excusai
⁊ priusqͣ cãs excusatiõis alleg¬
aret.unus ex pupilł. quoꝵ iaz
tutelam ãd ministrabat dece¬
ssit. Ub̾i desut ei ꝯpetͣe excusatõ.
statim teniit eũ prius decretũ
quasi in locũ tertic tutele. quã¬
ta subroganda.nam ip̃o iure
tutor ẽ. ⁊ante q̃ excusatur. Po¬
tinit ergo atutela eius. ꝗ minc
quarto lõco ĩuenitur. excusari.
S cũ nõ sit excusatus neccessa¬
rio subeu̾dum est honus illiu
quor tutele.nec memõuet.ꝙ
dicat aliꝗs. hoc ṅo exigi anad¬
ministretur tutela. hoc eĩ eõp̃¬
tinet. ne sit finita admistra¬
tio. Ceteꝵ si ꝑiculũ sustinẽt
cessatiomis putoei imputã¬
dam cã quo tutrlã. Id̾e euem¬
rẽ põt. si duobotest̾is. cum hr̃et
tres tutelas. tutor datus est.

Expanded text:
 qui tres tutelas administrabat, duobus pupillis diversis decretis datus est qui potuit excusari, et priusquam causas excusationis allegaret, unus ex pupillis, quorum iam tutelam administrabat, decessit, ubi desiit ei competere excusatio, statim tenuit eum prius decretum, quasi in loco tertiae tutelae quarta subroganda: nam ipso iure tutor est et antequam excusetur. potuit ergo tutela eius, quiquarto loco inuenitur, excusari: sed cum non sit excusatus, necessario subeundum est onus illius quoque tutelae. nec me mouet, quod dicat aliquis hoc ne exigi, an administretur tutela: hoc enim eo pertinet, ne sit finita administratio: ceterum si periculum sustineat cessationis, puto ei imputandam eam quoque tutelam. Idem evenire potest, si duobus testamentis, cum haberet tres tutelas, tutor datus est
Abbreviated transcription (Latin):
lp. Quius pius.
cecilio ꝓculorese¬
ripsit. eũ cui ẜuo¬
rum legata sit
lectio.tres posse.eligere.
optiõdatur. legatarius i¬
loptabit q̃ uelitisi ⁊ hõie ge¬
neralit̾ legato. arbitriũ eli¬
gendi q̃ accipet adlegata
nuptinet: data igitur.op¬
mũ. uł hõĩem lib̃m. uidend̾¬
canosũpẜit. optione. Et
ipboraꝵ electiodata sit. a¬
cetũ eligẽtem nõ ꝯsumere
ꝓꝑtionem. si idacetũ ele git.

Expanded text:
.Diuus Pius Caecilio Proculo rescripsit eum, cui seruorum legata sit electio, tres posse eligere. optio datur, legatarius optabit quem uelit: Sed et homine generaliter legato arbitrium eligendi quem acciperet ad legatarium pertinet.Data igitur operuum uel hominem liberum, uidendconsumpserit optionem: et amphorarum electio data sit, acetum eligentem non consumere optionem, si id acetum elegerit,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sc̾ꝑobfuatã secutus ⁊ ip̃e pro
nas p̾stitit. Quero ĩ inratiõi¬
bodãdis oppomi curatori possit.
ꝗa nõ recte ꝓpte sororis tales in¬
pensas fecerat. mod̃. R. id dem̾¬

Expanded text:
tam secutus et ipse pro nas praestitit: quaero, an in rationibus dandis opponi curatori possit, quia non recte pro parte sororis tales impensas fecerat. Modestinus re
Abbreviated transcription (Latin):
uoluptatis ci ab ẽptore factis
adolescẽtem honerandnon ẽẽ.
Quitñ abeode edifitioita auf¬
erri possũt. ut ĩfacie pristina .i.
q̃ fuit. ante uendition̾e hedifi¬
tiũ ẽẽ possit ẽꝑtori.auferre pm¬
itti õptere. ¶Lutius co heres et
nonaꝵ ⁊ ꝯtributionũ tpraliu¬

Expanded text:
uoluptatis causa ab emptore factis adulescentem onerandum non esse: qui tamen ab eodem aedificio ita auferri possunt, ut in facie pristina, id est quae fuit ante uenditionem, aedificium esse possit, emptori auferre permitti oportere. Lucius Titius coheres et nonarum et contributionum temporari
Abbreviated transcription (Latin):
uacuontero.suns exasse hr̃s
est.ita ⁊ cũ unũ egĩt nec ꝑna
turã bumanesditionis. ali¬
ns eueniet ex ꝑte dimidia

Expanded text:
uacuo utero suus ex asse heres est, ita et cum unum gerit nec per naturam humanae condicionis alinceptionis eueniet, ex parte dimidia
Abbreviated transcription (Latin):
tionc sorore factam hãm
potero postumũ ex ca hrde̾
instituere. qr adoptione
soluta possũ postea cã oucẽ

Expanded text:
tionem sororem factam habeam, potero postumum ex ea heredem instituere, quia adoptione soluta possum eam duce
Abbreviated transcription (Latin):
dicatur. hõ agenerã di facul¬
tatẽ. S⁊ si ex ea q̃ alii nup¬
ta sit postũmũ ꝗshrdemin¬
stituerit ip̃o iure nõualet.
ꝙ tuipis sit institutio. ¶Si
filiũ exbrdauero nepoteꝙ¬

Expanded text:
ducatur homo a generandi facultate.Sed si ex ea, quae alii nupta sit, postumum quis heredem instituerit, ipso iure non ualet, quod turpis sit institutio.Si filium exheredauero nepote
Abbreviated transcription (Latin):
tu est ꝙculpa tutoris pupillu
exhrditate desut possidẽ euisesti¬
matio mpetitione hrditatis fi¬
ne ulla dubitatione ficri debe¬
bit. ita si pupillo de hrditate
cautũ sit. Cautum au̾t eẽ ur ⁊
ripossit io ꝙ pũpillus exlitis ex¬
timatione subiecit. S fitutor
soluendo nõ est indend̾ erit utrũ
bet. acsi res fortinto casumter¬
sst. Smlit. atq si ip̃e pupillu
expers culpe ꝙͥ exbrditate dimi¬
muss ⁊ corrupiss ꝑdidissi. De
possore quor furioso q̃n põt.siqr¬
essi soluendo nõ sit tutor cuius
dapnũ ẽẽ debeat. cũ alio qũi ele¬
gãtius dicere potent.actiones
dũtarat quas hr̃et cum tutore
aut fuus hrditarius uulnera¬
tus.abaliquosit sine culpa po¬
sessoris nich plus q̃ actiones qͣ
eonõie h̃t prãre debeat: Idedici¬
dũ est. ⁊si ꝑcuratorẽ furiosi cul¬
pauł doloꝗdadmissũ fuerit. q̃¬
admodũ siꝗs stipulatus tutor
uł curator finsfiaut uendidis¬
set rem hr̃ditanam. Impune
aut puto.adiittendum qd̃ ꝑ

Expanded text:
is pupillus ex hereditate desiit possidere, eius aestimatio in petitione hereditatis sine ulla dubitatione fieri debebit ita, si pupillo de hereditate cautum sit: cautum autem esse uidri possit id, quod pupillus ex litis aestimatione subierit. sed si tutor soluendo non est, uidendum erit, utrum bet, ac si res fortuito casu interisset, similiter atque ipse pupillus expers culpae quid ex hereditate deminuisset corrupisset perdidisset. de possessore quoque furioso quaeri poteses, si soluendo non sit tutor, cuius damnum esse debeat? cum alioquin elegantius dicere poterit actiones dumtaxat, quas haberet cum tutore aut seruus hereditarius uulneratus ab aliquo sit sine culpa possessoris, nihil plus quam actiones, quas eo nomine habet, praestare debeat. idem dicendum est et si per curatorem furiosi culpa vel dolo quid amissum fuerit, quemadmodum si quid stipulatus tutor vel curator fuisset aut vendidisset rem hereditariam. impune autem puto admittendum, quod per
Abbreviated transcription (Latin):
maiorẽ minorẽ ue q̃ in pri¬
ore curatore spectãda eẽti
habillis nõ sit. posfint ⁊ ĩ
plures hrdes ei existere. n
aut pom̃s id negotiũ ad¬
mnstrari expedĩat. aut
qcqͣ dici possit. curumuꝰ
aliqs exhis potissimum¬
int̾ dictũ est. nch̾ trãsfer¬
re posse adaliq̃ qr in bõis
n̾o hñt cum eiꝰ diminuto
sit int̾dicta. ¶Curator
furiosi rẽ qdem suã qĩ fu¬
riosi. tradẽ pot̾it.⁊ dnĩu
trã sferrere uerofuriosi si
qͣi suam tradat.dicend̾ ẽ
ut nõ transferat dñium.
qr nõ furiosi negotiũ ger̃t¬

Expanded text:
maiorem minoremve, quam in priore curatore spectata erat, habilis non sit, possint etiam plures heredes ei existere neque aut per omnes id negotium administrari expediat aut quicquam dici possit, cur unus aliquis ex his potissimuminterdictum est, nihil transferre posse ad aliquem, quia in bonis non habeant, cum eis deminutio sit interdicta. Curator furiosi rem quidem suam quasi furiosi tradere poterit et dominium transferre: rem vero furiosi si quasi suam tradat, dicendum, ut non transferat dominium, quia non furiosi negotium ger
Abbreviated transcription (Latin):
pacto ẽ reuslibandus. at q
solemus dice pacti exceptio¬
nẽ fideissoridandã. que reo
ꝯpetit.scũ alia sit meslega¬
tis. alia  paciscetis nequaq̃
hoc dicimus ꝙsi fideussori
sit lib̾atio legata sinc dubic
ut ⁊ iuł. scribit. pacto eriti
fideuissor lib̾andus. s ⁊ hic
putoint̾dũ acceptilatione
aut incã rem sotius reuseãt.

Expanded text:
andus. atquin solemus dicere pacti exceptionem fideiussori dandam, quae reo competit: sed cum alia sit mens legantis, alia paciscentis, nequaquam hoc dicimus. Quod si fideiussori sit liberatio legata, sine dubio, ut et Iulianus scripsit, pacto erit fideiussor liberandus. sed et hic puto interdum acceptilatione aut in eam rem socius reus.
Abbreviated transcription (Latin):
x.dã pnauerit h̃rdem. stichi
nõpetere. legatũ ualere ostat
siqd otineat. ideamus et
nił. scribit. actionẽ ex testo
in hoc c̃c uideri. ut debitor ac¬
cepto libetur. q̾ res utiq debi¬

Expanded text:
damnaverit heredem Stichum non petere, legatum valere constat: sed quid contineat, videamus. et Iulianus scribit actionem ex testamento in hoc esse videri, ut debitor accepto liberetur: quae res utique debi
Abbreviated transcription (Latin):
¶Tẽ mł scribit.si filius fa. te
bitor fin̾t ⁊ patri eius funĩt
libntio relicta. patr̃e pactoi
nec ne. sccuritatem eĩ pat̾i
ꝑ hoc legatũ ꝯseꝗtur maxĩe
inqd cum rei iudicã de tp̃c.
circa peculiu spectetur.¶Hu¬
ic patrisimilẽ facit iuł.ma
ritũ cui uxorpost diuortiũ
lib̾atione dotis legauit.i
nã ⁊ hũclicet die legati cẽ¬
dẽte soluendono fitlegata¬
riũ ẽc̃ Et utrũꝙ.nt. soluto¬
repetẽ nõ posse.siẽ uerius ꝙ
marcelł notat patrẽ repet᷑e
posse. nõdum eĩ erat debit¬
or cũ solue̾t.maritũ nõ pos¬
se. ꝙ debitũ soluit. patrẽ enĩ
⁊siqs debitore existimauc¬
rit. at tñ loco ẽc ꝯditionali
debitoris q̃ solutũ repetere
posse nõ ambigitur. Si sii
dãpnatus sit prs filiũ lib̾a¬
re nõ adicit ml̾. utrũ accep¬
tilatione filius an pactoi
sit lib̾andus. si in detur. hoc
sẽtire qͣi acceptilatione de¬
beat libari. q̃ res patri quor
euitẽt᷑ a pprobet᷑ ꝯtrariũ sẽ¬

Expanded text:
 scripsit, si filius familias debitor fuerit et patri eius fuerit liberatio relicta, patrem pacto lnecne: securitatem enim pater per hoc legatum consequitur: maxime, inquit, cum rei iudicandae tempus circa peculium spectetur. huic patri similem facit Iulianus maritum, cui uxor post diuortium liberationem dotis legauit: nam et hunc, licet die legati cedente soluendo non sit, legatarium erepetere non posse. sed est uerius quod Marcellus notat patrem petere posse nondum enim erat debitor, cum solueret, maritum non posse, quod debitum soluit. patrem enim etsi quis debitorem existimauerit, attamen loco esse condicionalis debitoris, quem solutum repetere posse non ambigitur. Sed si damnatus sit heres filium liberare, non adicit Iulianus, utrum acceptilatione filius an pacto sit liberandus: sed videtur hoc sentire, quasi acceptilatione debeat liberari, quae res patri quoque evidenter approbetur contrarium sen
Abbreviated transcription (Latin):
liqss testatorneluti argẽ
tũ ꝙelegerit ⁊ om̃e arge¬
tũ testatoris int̾issi sinecł¬
pa h̾rdis nicħ deb̾etur. Sin
uero argnti pondus pure
relict̾ eẽt q̃uis oe argetu
testatoris depissi admissa
lege.fal.portio eius q̃ tita¬
tis sũmeretur q̃ fuit ĩ bõĩs
eo tp̃r quo testator decessit.
nec ad diminuendã cam
ꝗcq̃ dãpna postea ĩçidẽtia
pnulla ꝑte. ac neextima¬

Expanded text:
et, ueluti 'argentum quod elegerit', et omne argentum testatoris interisset sine culpa heredis, nihil deberetur: sin uero argenti pondus pure relictum esset, quamuis omne argentum testatoris deperisset, admissa lege Falcidia portio eius quantitatis sumetur, quae fuit in bonis eo tempore quo testator decessit, nec ad imminuendam eam quicquam damna postea incidentia pro nulla parte ac ne
Abbreviated transcription (Latin):
seqofuerũt.q̃ diu adole¬
scensad militiã ꝓmouet᷑.
Qua cã effectũ est. ut ꝯbus¬
dã romerelictis ꝓficisccret᷑¬
⁊ apudcastra defũctus ẽ. qi¬
tum ẽ an ab h̃rdibeiꝰ alim¬
ta debeatur. pauł. R. ꝯditio
filio defũcti morati sũt aut
peos nõstetit quo minꝰ mo¬
rarẽtur. mortuo filiotestat¬
oris. defecisse nõuideri.¶ Si si

Expanded text:
sequio fuerunt, quamdiu adulescens ad militiam promoueretur: qua causa effectum est, ut quibusdam Romae relictis proficisceretur, et apud castra defunctus est: quaesitum est, an ab heredibus eius alimenta debeantur. Paulus respofilio defuncti morati sunt aut per eos non stetit, quo minus morarentur, mortuo filio testatoris defecisse non uideri. sed si
Abbreviated transcription (Latin):
tis iuoices urõs. Iunius çe¬
no dixit. Rogotedñe ĩ pator
audias me patient̾. delega¬
tis ꝗdstatues atoninus ce¬
sar dixcit. uidet᷑ tibi uoluisse

Expanded text:
tis iudices uestros'. Uibius Zeno dixit: 'Rogo, domine imperator, audias me patienter: de legatis quid statues?' Antoninus Caesar dixit: 'Uidetur tibi uoluisse
Abbreviated transcription (Latin):
Tp. Si cui plusq̃
licuerit legeti
⁊ dubitar instẽ
possit utrurm ler
fal.locum h̃itura est. nec ne
subuenit pretorb̾di. nt a
legatarius satisͤcet. ut siap¬
paruerit eum amplius leg¬
atoꝵ noĩc cepisse. quamce
lege fa. caꝑ licrhit quamti
ea res erit tantam pecuma
dẽt.dolusꝙ malus abeo. ib

Expanded text:
.Si cui plus quam licuerit legetur et dubitari iuste possit, utrum lex Falcidia locum habitura est nec ne, subuenit praetor heredi, ut ei legatarius satisdet, ut, si apparuerit eum amplius legatorum nomine cepisse quam e lege Falcidia capere licebit, quanti ea res erit, tantam pecuniam det dolu
Abbreviated transcription (Latin):
debe cauere. ¶ost aditor
Brditatem trienno eracto
lega tarus b̾rs lege fa. oppo¬
m̃t id crreo ꝙ admistranit
tutelas testator quarrito
non dum redoita sit ⁊qs
neget tm redigiex nõi
posse. qͣtum incantionede¬
ductum est. Qesitum est
an rationes defũcti⁊ õm
erat fecerit test̾m militictõ

Expanded text:
debere cauere.Post aditam hereditatem triennio exacto legatariis heres legem Falcidiam opponit idcirco, quod administrauit tutelas testator, quarum ratio nondum reddita sit et quod neget tantum redigi ex nominibus posse, quantum in cautione deductum est. quaesitum est, an rationes defuncti et omerat, fecerit testamentum,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯstituta sũt. solet decerne respec¬
tu facultatũ ⁊ etatis eoꝵ ꝗ ĩstru¬
untur. Si si egeni sĩt pupilli coᷤᷤ
alere tutor nõ ꝯpellit᷑. ¶ Et sifor¬
te post decreta alim̃ta adegesta¬
tem fuerit pupillus ꝑductus
diminui debẽt que decreta sũt
q̃ admodũ solent au̾ger siqd
patrimomo accesserit.

Expanded text:
unt, solet decernere respectu facultatium et aetatis eorum qui instruuntur.Sed si egeni sint pupilli, de suo eos alere tutor non compellitur. et si forte post decreta alimenta ad egestatem fuerit pupillus perductus, deminui debent quae decreta sunt, quemadmodum solent augeri, si quid patrimonio accesserit.
Abbreviated transcription (Latin):
monus positis nõ cumulus pa
sufficit modũ alim̃tis dabit. ¶⁊
si nõꝯstat ꝗs modus facultatu
sit int̾ tutorem ⁊ cum̃ ꝗͥ alim̃ta
decerm desiderat suscipe debet cog¬
nĩtionẽ. nec temere alim̃ta decͥ¬
nere ne malt̾utram ꝑt̾e delinqͣt
¶Prius t̾n erigere debet. ut ꝓfite¬
aturauctor q̃ sit penes eum sum

Expanded text:
moniis positis non cumulus patgaliter sufficit modum alimentis dabit.Sed si non constat, quis modus facultatium sit, inter tutorem et eum, qui alimenta decerni desiderat, suscipere debet cognitionem nec temere alimenta decernere, ne in alterutram partem delinquat: prius tamen exigere debet, ut profiteatur tutor, quae sit pene
Abbreviated transcription (Latin):
nuł mea manuscriptis ꝯti¬
nebũtur. nec ea sĩt exacta cũ
moriar licet in rationẽme¬
astraslata fint.⁊ cautiones
uoauctorẽ meũ trastuleri.
Hic crographa debitoꝵ ⁊ pe¬
cuniã cum cet ꝓfecturus in
ursẽ in lat᷑ãlib ꝯdidit. ⁊ ciro¬
griphis ex actis qua pecuma
crogita. reuersus ĩ patriam
post biẽmũ.alia cirograpla
mina ei legasse. q̃ postea reu̾¬
sus mhusdẽ lateralib ꝯdid¬

Expanded text:
 mea manu scriptis continebuntur nec ea sint exacta cum moriar, licet in rationes meas translata sint et cautiones ad actorem meum transtulerim'. hic chirographa debitorum et pecuniam, cum esset profecturus in urbem, in lateralibus condidit et chirographis exactis quam pecunia erogata reuersus in patriam post biennium alia chirographa mina ei legasse, quae postea reuersus in hisdem lateralibus condid
Abbreviated transcription (Latin):
magra̾tus abinitiotutore
ydoneũ dedit. ⁊ si satino ex¬
egit. nõ sufficit. Qd̃ si satis
ex egit. ⁊ idoneũ ex egerit e¬
uis postea facultatib lapsi
sint tutores uł fideiussores.
fui̾t quo tutele agi põt. sui¬
ficit. Mrobatioaut. nõ pu¬
pillo mncũbit. ut doceat fur¬
iussores soluendo nõ fuiise
cũ accipentur.si magr̾atib
ut doceãt eos soluendos fuisso¬
¶Priu legiũ in bõis magrã¬
tus pupillus nõ h̃t si ⁊ cũ
ceteris creditorib ꝑt̾e hitu¬
rus est. ¶Exigere aut canti¬
oñe magrãtus sic oꝑtet. ut
pupilli euus aut pupillu¬
ip̃e si fari pot. ⁊ inp̾sẽtiaꝵ est
stipuletur. atutorib. Itẽ fide¬
iussorib eoꝵ rẽ saluã fore. aii
sinẽo est ꝗ stipulctur ẜuus
publicus scipulari debet. re
saluã fore pupillo. aut certi
ip̃e magratus. plane ubi ẜ¬
uus publicus uł ip̃e magr̃¬
tus stipulat᷑. dicend̾ est util
actionẽ pupillodandã. ¶S
filius familias fint magra

Expanded text:
ratus ab initio tutorem idoneum dedit et satis non exegit, non sufficit: quod si satis exegit et idoneum exegit, quamuis postea facultatibus lapsi sint tutores uel fideiussores, empore fuit, quo tutelae agi potest, sufficit.Probatio autem non pupillo incumbit, ut doceat fideiussores soluendo non fuisse cum acciperentur, sed magistratibus, ut doceant eos soluendo fuisse.Priuilegium in bonis magistratus pupillus non habet, sed cum ceteris creditoribus partem habiturus est.Exigere autem cautionem magistratus sic oportet, ut pupilli seruus aut ipse pupillus, si fari potest et in praesentiarum est, stipuletur a tutoribus, item fideiussoribus eorum rem salvam fore: aut, si nemo est qui stipuletur, servus publicus stipulari debet rem salvam fore pupillo, aut certe ipse magistratus. Plane ubi servus publicus vel ipse magistratus stipulatur, dicendum est utilem actionem pupillo dandam. Si filius f
Abbreviated transcription (Latin):
beres erit. tũc titius quey
hr̃s esto. nam titius. añ qͣ
stichus ex test̾o hr̃s extit̾it.
hr̃s esse non põt. cum au̾t
semel brs extitit ẜuus. non
põt adiectus effi cere. ut q se¬
mel b̃rs extit̾it. desinat hroe

Expanded text:
heres erit, tunc Titius quoque heres esto': nam Titius, antequam Stichus ex testamento heres exstiterit, heres esse non potest, cum autem semel heres exstiterit seruus, non potest adiectus efficere, ut qui semel heres exstitit desinat he
Abbreviated transcription (Latin):
cipit. Is aũt cuius nom̃ intestõ
uolu̾tate testatoris inductum ẽ.
ficut ad ad eu̾dam h̃rditatemita
b̾rdes existimari debeatui. nam
qm.ad̾m scripto filio hrdi sepa¬

Expanded text:
cipit. Is autem, cuius nomen in testamento uoluntate testatoris perductum est, sicut ad adeundam hereditatem, itheredes aestimari debeant: nam quemadmodum scripto filii heredi sepa
Abbreviated transcription (Latin):
te patris. ab hostibꝰ redut borp̾¬
accipiet. ⁊ ĩm tp̃s aquoredũte
ꝯputabit᷑. ¶ testo fc̃otitius. ano¬
gand se p̾buit ac pt̃ ea siuuiris
põnem petat. exceptiõe dolimali
submouebit᷑. quia dãdo seĩ atro¬
gand̾ testator cũ capite fortuns
quor suas infamiliã. ⁊ domũ ali¬
enã tranferat planesi sui uiris
recẽti redisse intelligit᷑. non secꝰ
hacsiꝗs aliud testi fecissi ac su¬
p̃mas tabulas incidissi uet̾ior
sup̃mas relĩ queret. nec putaue¬
rit ꝗsqͣ nudi uolu̾tate ꝯstitin

Expanded text:
tem patris ab hostibus rediit: bopus a quo rediit ei computabitur. Testamento facto Titius adrogandum se praebuit ac postea sui iuris s si possessionem petat, exceptione doli mali summovebitur, quia dando se in adrogandum testator cum capite fortunas quoque suas in familiam et domum alienam transferat. plane si sui iuris recenti redisse intellegetur, non secus ac si quis aliud testamentum fecisset ac supremas tabulas incidisset, ut priores supremas relinqueret. nec putaverit quisquam nuda voluntate constitui
Abbreviated transcription (Latin):
uenĩt. exꝑte.ui. hr̃s estotitius
nõ exduab ꝑtib hrs scriptus
fi ip̃e sibi substitutus. intelligi
debet. ideoꝙ nõ exmaiore ꝑte.i
q̃m t̾tia scriptus uidetur s hãc
rationẽcũ sextans uacuus reli
et. ⁊ ño solum t̾tie ꝑtis. s⁊ eiꝰ quor
q̃ ex sextãte. eidẽ accrescit.¶Qn
filio impub̾i substituit᷑. ita filiꝰ

Expanded text:
parte sexta heres esto': Titius non ex duabus partibus heres scriptus, sed ipse sibi substitutus intellegi debet ideoque non ex maiore parte quam tertia scriptus uidetur. secundum hanc rationem cum sextans uacuus relinqet non solum tertiae partis, sed eius quoque, quae ex sextante eidem adcrescit. Qui filio impuberi substit
Abbreviated transcription (Latin):
pte priore testõ eim dẽ h̾rdem scni¬
ptu haboh̾rs esto. ułquãta exꝑte
codicilł scriptũ eum habeoh̃rs e¬
sto. sic scriptus nõ mueniat᷑. ꝙ
suta scripẜo titius sieupriore te¬
st̃o ex semisse scriptum b̾rdemba¬
beo. ułsic eum codicul ex semisse
hrde scriẜo. ex semisse hrs esto. tẽ

Expanded text:
e priore testamento eum heredem scriptum habeo, heres esto' uel 'quanta ex parte codicillis scriptum eum habeo, heres esto', sic scriptus non inueniatur. quod si ita scripsero: 'Titius, si eum priore testamento ex semisse scriptum heredem habeo' uel 'si eum codicillis ex semisse heredem scripsero, ex semis
Abbreviated transcription (Latin):
lus aiuidice appellauerat. dic̃e
se nõ debuissedar in tutela i¬
collegã ei q̃ ipẽcum magrãt᷑
eẽt noĩ̾assi suo piculo. ne m
uña tutela. duplex piculu

Expanded text:
lus ab iudice appellauerat dicens se non debuisse dari in tutela collegam ei, quem ipse, cum magistratus esset, nominasset suo periculo, ne in una tutela duplex periculu
Abbreviated transcription (Latin):
ãplius ei dure dapnas estosẽ¬
fetie testatoris standum est.
ctiõe si qnquagita h̃rdi dedis¬
sipleriq putãt utile ẽe lega¬
tũ qroditioĩs inplende cã dat᷑.¬

Expanded text:
amplius ei dare damnas esto', sententiae testatoris standum est. cione, si quinquaginta heredi dedisset, plerique putant utile esse legatum, quia condicionis implendae ca
Abbreviated transcription (Latin):
aul. Elaconius ai. si turpes
psonas ueluti meretric̾e a parẽ¬
te emãcipatus ⁊ manumissus
tris si nõ eẽ̾t turpis h̃rs institu¬
tus. ¶Si fili emãcipatus test̾o
suo patre suum pret̾ierit siue
brdem instituit fidei ꝯmissañ
cogetur pat̾ prãre ex sua ꝑte q̃
ei debet᷑ ⁊̃ si adierit hrditatem.
fi ⁊ si filia uł neptis mnaũmis¬
sasit. ⁊ pat̾ uł auus ꝑt̾itus

Expanded text:
um.Paconius ait: si turpes personas, ueluti meretricem, a parente emancipatus et manumissus rtis, si non turpis heres esset institutus.Si filius emancipatus testamento suo patrem suum praeterierit siue heredem instituerit, fideicommissa non cogetur pater praestare ex sua parte, quae ei debetur, etiamsi adierit hereditatem. sed et si filia uel neptis manumissa sit
Abbreviated transcription (Latin):
lem actionẽ adu̾sus eũ dandã
De fideiussorib ⁊ noiatorib
Op̃. Quamius
hr̃s tutorĩs tutor
nõ est. tñ ea que ꝑ
defũctum ĩchoata
sũt pbrdem si legittime
ctatis c̃. ⁊ mascusus sit. ex¬
plicari debẽt. inq̃b dolus eiꝰ
admitti põt de c̃oꝙ penes tu¬

Expanded text:
lem actionem aduersus eum dandam. DE FIDEIUSSORIBUS ET NOMINATORIBUS . Quamuis heres tutoris tutor non est, tamen ea quae per defunctum inchoata sunt per heredem, si legitimae aetatis et masculus sit, explicari debent: in quibus dolus eius admitti potest. Quod penes tu
Abbreviated transcription (Latin):
phis debitoꝵ incendio exusti
cũ exinuẽtario ꝯtutores ꝯuẽi¬
reeos possẽt ad soluendã pecu¬
niã aut nouationẽ faciendã
cogẽ.cum idem circa prioresd̾¬
bitores ꝓpt̾ eund̾e casũ fecissẽt
id omisissẽt cirea debitores pi
iuditio tutele ꝯseq̃tur. R.Si¬
approbatũ fuerit eos tutores
hoc pdolũ uł culpã pret̾misisse
pr̃ari ab his hoc debe. ¶Abeo
relegatus erat cũ expmissui
pr̃icipis appło eius receptai
int̾uenientib tutorib ⁊ appe

Expanded text:
phis debitorum incendio exustis cum ex inventario tutores convenire eos possent ad solvendam pecuniam aut novationem faciendam cogere, cum idem circa priores debitores propter eundem casum fecissent, id omisissent circa debitores pupiudicio tutelae consequantur? resadprobatum fuerit eos tutores hoc per dolum vel culpam praetermississe, praestari ab his hoc debere. Ab erelegatus erat, cum ex permissu principis appellatio eius recepta sintervenientibus tutoribus et appe
Abbreviated transcription (Latin):
ap̃.¶Nt̾. filio suo cohrdes si¬
ne ulla ꝯditiõe filiã ip̃ius de¬
deditac petiitut filias suas
emã cipiret. ita ut curatore
ap̃tore accipẽt.filii uidi fid̾i̾s¬
misisse placuit.ut eas sui
iuris ostitutas. adh̾rdita¬
tẽ auie ꝑuẽire patẽtur. nec
adre ꝑtinẽ si portionẽ filiaꝵ.
iure substitutiõis quesissi.
Ermog̾ ¶umita datur lib̾¬

Expanded text:
ater filio suo coheredes sine ulla condicione filias ipsius dedit ac petit, ut filias suas emanciparet, ita ut curatores a praetore acciperent. filii uideri fidei commississe placuit, ut eas sui iuris constitutas ad hereditatem auiae peruenire pateretur, nec ad rem pertinere, si portionem filiarum iure substitutionis quaesissarum. Cum ita datur liber
Abbreviated transcription (Latin):
p̃. Sifilius. fa. miles noi
sit testatus. dehus q̃ incastir
neant uidend̾ est. s nõ putor
magis ẽĩ iuiditio militũ hoc ĩ¬
bnfitium ꝯ cessu ẽ nout õimo¬
qi patres fanuł. in ea re sit qn
ĩpend̾eti est. an q̃dam ꝑsone
possĩt obstare matri ⁊cau̾si
tulerit. ut nõ undũderet mat̾
ius integrũ erit ꝙmedio tp̃r
app̃hendit. ueluti si filiom
testatomortuo postumus ei
filius potuerit nasci. nec nat᷑
fit aut mortuus editus ułei¬

Expanded text:
 Si filius familias miles non sit testatus de his, quae in castris neant, videndum est. sed non puto: magis enim iudicio militum hoc beneficium concessum est, non ut oi patres familiarum in ea re sint.Quando in pendenti est, an quaedam personae possint obstare matri, et casus tulerit, ut non inducerentur, matris ius integrum erit, quod medio tempore appenderit: ueluti si filio intestato mortuo postumus ei filius potuerit nasci nec natus sit aut mortuus editus, ue
Abbreviated transcription (Latin):
lor. Sipłes ĩstitutioes exea¬
funͣt. ꝯditio que prior extite¬
rit. occupabit institutione.
si hr̃s nõ extit̾it. legatum acce¬
pit.ĩ legato repetitã inderi ꝯdi¬
tionẽ. diuus pius rescripsit.
hacratione ⁊ pap̾. scribit. cũ
auia nepote. subꝯditione em¬
ãcipationis. ꝓꝑte hrdem ĩsti¬
tuit ⁊ postea codicilł scriptis
hoc ãplius ei legauit. q̃ ꝙ insti

Expanded text:
lures institutiones ex eafuerint, condicio, quae prior exstiterit, occupabit institutionem. si heres non exstiterit, legatum acceperit, in legato repetitam uideri condicionem diuus Pius rescripsit. Hac ratione et Papinianus scribit, cum auia n‹e›potem sub condicione emancipationis pro parte heredem instituit et postea codicillis scriptis hoc amplius ei legauit quam
Abbreviated transcription (Latin):
rogari uidetur. ⁊ ideo si filio
rogatus sit pater.post mor¬
exlegato uł hereditate fi¬
uo relictis restituere isꝙ
inuo patre decedat om̃o
patrem id retenturum.i
qmfideiomissum. exꝑso¬
napatris. uires rece̾pit.
dp. Simmichi⁊tibi. cader
res legata fuerit. deinde o¬
die leg̾ati cedete heres tibi ẽr¬
titero. lib̾m michi eẽ labero
ut.exmeolegato.an exeo
ꝙ tibi heres sum.acquiram
legatum ⁊ siuoluero eamrẽ
exieolegato. ad meptinẽ
ut tõta mea sit. ex herecdita¬
nolegato petere eamme no¬
posse pͥculus ait. ¶siquis ẜ¬
nosquosgͣadibohaberet eo
nt. triduo qͦ mortuus fue¬
nt. heredem dire michi dãp¬
naueritratum esse legatu
⁊ angustias temporis. me¬
bil legato nocere. ¶regula
efficit. ut quibus ip̃is lega¬
re possumus. eoꝵ quoꝙ ser¬
insligare possumus. ¶i
legatis nouissime scripture
ualent. qr ⁊ mutari cã prece¬
moditione uł in totũadẽp¬
tione pot. s ⁊ si subalia uł
alla ꝯditione. legatum ad¬
emptum est nouissima. ad¬

Expanded text:
rogari uidetur. et ideo si filio rogatus sit pater post morex legato uel hereditate filio relictis, restituere isque uiuo patre decedat, omnimodo patrem id retenturum, quoniam fideicommissum ex persona patris uires acceperit.. Si mihi et tibi eadem res legata fuerit, deinde die legati cedente heres tibi exstitero, liberum mihi esse Labeo ait, ex meo legato an ex eo, quod tibi heres sim, adquiram legatum: si uoluero, eam rem ex meo legato ad me pertinere, ut tota mea sit, ex hereditario legato petere eam posse. proculus ait, si quis seruos quos Gadibus haberet eo rit, triduo quo mortuus fuerit heredem dare mihi damnauerit, ratum esse legatum et angustias temporis nihil legato nocere. Regula efficit, ut quibus ipsis legare possumus, eorum quoque seruis legare possumus. In legatis nouissimae scripturae ualent, qcondicione uel in totum ademptione potest. sed si sub alia et alia condicione legatum ademptum est, nouissima ad
Abbreviated transcription (Latin):
alienolegatum uł beredi¬
tas datur. fideiomitti pãtis
uł dñi potest. ac tunc demũ
expsona eoꝵ fidei comissu
iures capit. cum ipis ꝑquõ
ꝯmodum hereditatis ułle¬
gati. patri dño uequeritur
fidci ꝯmissum hereditatiore
insubtiliratione motus.
patrem cuius filius heresm

Expanded text:
alieno legatum vel hereditas datur, fidei committi patris vel domini potest ac tunc demum ex persona ipsorum fideicommissum vires capit, cum ipsis, per quos commodum hereditatis vel legati patri dominove quaeritur, fideicommissum relinquitur. insuptili ratione motus patr
Abbreviated transcription (Latin):
qssimũ erit dicẽ cessarẽ crim̾ su¬
spec̃ti. Si aũt ip̃e tutor ẽ solus
nũꝗd qr tutele cessat remoue¬
dus sit.abhacadministratio¬
ne. qim hac suspectꝰ ex eo ꝙin
alia male u̾satus sit. Ergo ⁊
in coqcurator solus post fim¬
tã tutelam ꝯfirmatus ẽ id̾e di¬
ci põt. ¶Qd siqs ita tutor dat
sit quo adimtalia erit tutor
esto.uł adtrãsmare nõerit. an̾
possit suspectus postulari exeo
gestu q̃ administraiit ante qͣ
trãsmare abeet.⁊ magis estaut
postulari possit q̃ si una tutela
sit.habẽs int̾ualla. ¶Siquis
abfuturus rei .p. cã. desideramĩt
inlocũ suumꝯstitui aliũ tũto¬
rẽ. an reu̾sus ex añ gestosuspec¬
tus postulari possit.⁊ qr po̾t
expriore gestu utili actiones
ueniri cessabit postulatio. ¶si
curator uẽtri bois ꝙdatus fra¬
udulent᷑ u̾satus sit. dem̃ tuto
datus an postulari suspectus
pp fraudes icura admissasi
possit dubitari põt. Et qd̾e h̃t¬

Expanded text:
ssimum erit dicere cessare crimen suspecti.Si autem ipse tutor est solus, numquid, quia tutelae cessat, remouendus sit ab hac administratione, quasi in hac suspectus ex eo, quod in ali‹a› male uersatus sit? ergo et in eo, qui curator solus post finitam tutelam confirmatus est, idem dici potest.Quod si quis ita tutor datus sit: 'quoad in Italia erit, tutor esto' uel 'quoad trans mare non ierit', an possit suspectus postulari ex eo gestu, quem administrauit, antequam trans mare abesset? et magis est, ut postulari possit, quasi una tutela sit habens interualla.Si quis afuturus rei publicae causa desiderauit in locum suum constitui alium tutorem, an reuersus ex ante gesto suspectus postulari possit? et quia potest ex priore gestu utili actione conueniri, cessabit postulatio.Si curator uentri bonisque datus fraudulenter uersatus sit, deinde tutor datus, an postulari suspectus propter fraudes in cura admissas possit, dubitari potest. et si
Abbreviated transcription (Latin):
tibꝰ plane uolẽtib suspectos:
facẽ curatores suos pmittit᷑
dum mõ ex ꝯfilio necessarioꝵ¬
suoꝵ id faciãt. ¶Si fraus nõ
sit admissa silata negligẽtia
qaista ꝓpe fraud̾e accedit᷑. remo¬
ueri hũc qĩ suspectum oportet.
ri adatriũ colonũ nã adu̾sus
eos que alim̾ta decernãtur.i
sin copiã ꝑseuerãt nõ facere.
ut suis reb careãt Precipitũ
reiꝙ fuãde cã. pupillus ĩ possõ¬
nẽ mittat᷑ eius ꝗ suspectus sc̃¬
tẽtia suafactus ẽ.queꝙ mora
det̾iora futura sũt curatore dͥa¬
to distrahi iube̾tur. ¶It siqͣs
tutor datus nõ ꝯpareat solet
edictis euocari nouissie ꝙ fico¬
piã sui nõ fecerit ut suspectu
remoueri obhoc ip̃m ꝙ copiã
sui no fecerit. ꝙ ⁊ praro ⁊ dili¬
getihita inqͣsitiõe faciend̃ est.

Expanded text:
lane uolentibus suspectos facere curatores suos permittitur, dummodo ex consilio necessariorum id faciant.Si fraus non sit admissa, sed lata neglegentia, quia ista prope fraudem accedit, remoueri hunc quasi suspectum oportet.Pri ad Atrium Clonium: nam aduersus eos, qui, ne alimenta decernantur, sui copiam perseuerant non facere, ut suis rebus careant praecipitur reique seruandae causa pupillus in possessionem mittatur eius, qui suspectus sententia sua factus est, quaeque mora deteriora futura sunt curatore dato distrahi iubentur.Item si quis tutor datus non compareat, solet edictis euocari, nouissimeque si copiam sui non fecerit, ut suspectus remoueri ob hoc ipsum, quod copiam sui non fecit. quod et perraro et diligenti habita inquisitione faciendum est.
Abbreviated transcription (Latin):
qͣi moprssidatis pupillo ad¬
uocatis inmendatiores iudi¬
catut ad prefectũ urbis remit¬
tendus estłneq eĩ interẽ ida¬
gere q̃ quã. ut corrupta fide i¬
qsitiõis tutorꝯstituat᷑. anbe¬
na fide ꝯstitutũ. uelut predo¬
ne bonis alieis incũbes hic er¬
goñoquasi suspectus  remo¬
uebitur si remittet᷑ pumen¬
dus ca pena qua solẽt affici.
ꝗ tutelã corruptis mim steri
pͥtoris redemerũt. ¶Tutores
neq pecumã deponẽ ptiñaci¬
ter p̃stãt. quo ad eptionis oc¬
casioneinueniatur uiculis
dum ẽ non om̃shac seuerita¬
te deb̾e tractari.sutiꝙ humi¬
liores ceteꝵ eos q sũt maliqua
dignitate positi nõ oppinori
u̾culis publicis ꝯtineri oꝑtcͣ.¬
¶IStutor ꝗ inꝯsiderant̾ pupil¬
luuł dolo abstinuit h̃rditate

Expanded text:
inopibus, si datis pupillo advocatis in mendacio revincatur, ad praefectum urbis remittendus est: neque enim interest id agere quemquam, ut corrupta fide inquisitionis tutor constituatur, an bona fide constitutum velut praedonem bonis alienis incumbere: hic ergouebitur, sed remittetur puniendus ea poena, qua solent adfici, qui tutelam corruptis ministeriis praetoris redemerunt.Qui neque pecuniam deponere peruicaciter perstant, quoad emptionis occasio inueniatur, uinculis dum est non omnes hac seueritate debere tractari, sed utique humiliores: ceterum eos, qui sunt in aliqua dignitate positi, non opinor uinculis publicis contineri oportere.Is tutor, qui inconsideranter pupillum uel dolo abstinuit heredi
Abbreviated transcription (Latin):
phibuit dicend̾ est magis ẽe
uthic tesmãt tutor ẽẽ. ¶Qui
nich̾ gesserũt no possũt suspec¬
ti postulari. Ueꝵ obignama
ur negligentiã dolũ si dolofe¬
cerũt possunt remoucri.
satis no dederit. nł mĩc offerat
põt. Expedit ẽĩ pupillorẽ sua
saluã fore magis q̃ tabulasca

Expanded text:
hibuit, dicendum est magis esse, ut et hic desinat tutor esse.Qui nihil gesserunt, non possunt suspecti postulari, uerum ob ignauiam uel neglegentiam uel dolum, si dolo fecerunt, possunt remoueri. satis dederit uel nunc offerat, potest: expedit enim pupillo rem suam saluam fore, quam tabulas
Abbreviated transcription (Latin):
d̾. Hec ei̾ c̾ãe faciũt ut inte¬
gra eristimatiõe tutela tu tela¬
uł cura qgbãt./ Detreto igitur
debebit cã remouendi signific¬
an ut appareat de existimatio¬
ne. Oedergo sino significauĩt
cãm remotioĩs decreto suo. pap̾
ait. debuisse dici. hũc integtecẽ¬

Expanded text:
Hae enim causae faciunt, ut integra existimatione tutela uel cura quis abeat.Decreto igitur debebit causa remouendi significari, ut appareat de existimatione.Quid ergo si non significauerit causam remotionis decreto suo?Papinianus ait debuisse dici hunc integrae
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯuẽiri põt. si nõhãt amoueri
põt. ¶Si tutor mnĩmicus pup¬
illo parẽtibuceius sit ⁊ gn̾ali¬
lit̾ si qua iusta cã pretore mo¬
uerit cur.nõdebeat in ea tutela
u̾sari reicẽ eum debebit. ¶Se¬
uerus ⁊ añt. rescripserũt.epicu¬
rio.tutores ꝗresuetitas sineḋ¬
cretodistraxert nich̾ qdẽ ẽgisse.
Ueꝵ si ꝑfraudẽ id fecerũt remo¬
ueri eos optere. ¶Tũtor ꝗ ad
alim̾ta pupillo pranda cõp̾ia
sui nõ faciat suspectus ẽ pot̾it¬
ꝙ remoueri. Sii nõ latitet.s¬

Expanded text:
oueri potest.Si tutor inimicus pupillo parentibusue eius sit et generaliter si qua iusta causa praetorem mouerit, cur non debeat in ea tutela uersari, reicere eum debebit.Seuerus et Antoninus rescripserunt Epicurio tutores, qui res uetitas sine decreto distraxerunt, nihil quidem egisse, uerum si per fraudem id fecerunt, remoueri eos oportere.Tutor, qui ad alimenta pupillo praestanda copiam sui non faciat, suspectus est poteritque remoueri.
Abbreviated transcription (Latin):
qͣtum unushrs hẽ̾bit tm̃
sticho hrdes meos care uolo
minor pserit accipienda.
q̃uenit ĩ legato.¶pegasu
solitus fuerat distinguẽ.
si indie fidei ꝯmissũ relic¬
tum sit ueluti post ãnos.
tũsit. utrũ ne h̃rdis. quo
deb̾e an legataru ueluti si
in tp̃c pubtatis. ei q ĩpubes
sit. fideiꝯmissũ relictũ sit.
tũc eĩ ⁊ fructus prandos q̃
Antecedentis tẽporis ⁊ hoc
ita intelligẽnda sũt.siñ

Expanded text:
tum unus heres habebit, tantum Tithaso heredes meos dare uolo', minor pars erit accipienda, quae uenit in legato.Pegasus solitus fuerat distinguere, si in diem fideicommissum relictum sit, ueluti post annos tum sit, utrumne heredis, quo debere, an legatarii, ueluti si in tempus pubertatis ei qui impubes sit fideicommissum relictum sit, tunc enim fructus praestandos et antecedentis temporis. et haec ita intellegend
Abbreviated transcription (Latin):
acsi .x. sola legata sit. aut
suta sit. post annũ auit pi
bitumũ quã egͦ decessero
b̃s dato post bicmniũ ui¬
detur legatũ qr hr̃dis eẽt
potans incligento.

Expanded text:
ac si decem sola legata sint: aut si ita sit: 'post annum aut post biennium, quam ego decessero, heres dato', post biennium uidetur legatum, quia heredis esset potestas in eli‹g›endo.
Abbreviated transcription (Latin):
omũ ita distinguend̃ est. u̾
sudeo ꝯ patus sit. ut ex cofru¬
ctus capetur. nõ debeãtur. Si
ueroio qr nõ alit ex saltu fru
ges. fructus ex saltupcipiunt᷑.¬

Expanded text:
tinguendum est, ut, si ideo comparatus sit, ut ex eo fructus caperetur, non debeatur: si uero ideo, quia non aliter ex saltu frucges fructus ex saltu percipiunt
Abbreviated transcription (Latin):
pͥcarus egͥditur. Que ita lo¬
cumhebunt. si patristest̾m
iure ualint. alioqui si nõ
ẽe uoluit codicillos nõ faci¬
et nisi hoc ex p̾ssum ẽ.¶Hec fi¬
dei omisso ꝓprie facultates
filii tenebunt᷑. Et id̾eo si pat̾
filium exhrdauerit.⁊ eimc¬
hil reliq̃rit nullũ fidei ꝯmĩ¬
ssũ erit. alioqu silegata uł
fidei ꝯmissa filius accepit
intra modũ eoꝵ fidei ꝯmis¬
sum h̾rditatis a filio datũ
citra falcidie ration̾e debe¬
bitur. ¶Qui discretas porti¬
ones ꝯuictis płib sepatĩ de
dit ac post omn̾e institutio¬
nis ordinẽ ita scripsit quoᷤᷤ
hrdes meos inuic̃e sb̾stituo
ꝯĩctos primo loco uice mu¬
tua substiruere ur qbꝰ ĩsti¬
tutionũ ꝑtes nõ agnosc̾eti¬
bocet̃os om̃s cohrdes admit¬
ti. ¶Qui patrẽ ⁊ filiũ ꝓpte
hrdes ĩstituãt ⁊ ĩ ĩuid̾e sbstitu¬
erat reliꝗs cohrdibdatis pꝰt
ꝯpletũ assẽ ita scripsit hosõs
ĩmc̃e substituo uolun tati
fuit qo. an ꝯmemoratione

Expanded text:
cariis egreditur. quae ita locum habebunt, si patris testamentum iure ualuit: alioquin si non tamentum esse uoluit, codicillos non faciet, nisi hoc expressum est. nec fideicommisso propriae facultates filii tenebuntur, et ideo, si pater filium exheredaverit et ei nihil reliquerit, nullum fideicommissum erit: alioquin, si legata vel fideicommissa filius acceperit, intra modum eorum fideicommissum hereditatis a filio datum citra Falcidiae rationem debebitur. Qui discretas portiones coniunctis pluribus separatim dedit ac post omnem institutionis ordinem ita scripsit: 'quos heredes meos inuicem substituo', coniunctos primo loco uice mutua substituere uidetur: quibus institutionum partes non agnoscentibus ceteros omnes coheredes admitti.Qui patrem et filium pro parte heredes instituerat et inuicem substituerat, reliquis coheredibus datis post completum assem ita scripsit: 'hos omnes inuicem substituo'. uoluntatis fit quaestio, commemoratione
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗd ad eos ex hr̃ditate bõis¬
uemeis ꝑuemĩt. Idom̃e pꝰt
mort̾e suam restitueãt pa¬
triemee.colome beneuen¬
tanoꝵ nichil defruc̾tibus
pend̾ete ꝯditione ꝑceptis
petitũ inderi ꝯstitit. ¶Cu
ita fuerat scriptũ. fidei fili¬
ormeoꝵ ꝯmitto.ut siquis

Expanded text:
ditate bonisue meis peruenerit, id omne post mortem suam restituant patriae meae coloniae Beneuenta‹no›rum': nihil de fructibus pendente condicione perceptis petitum uideri constitit.Cum ita fuerat scriptum: 'fidei filiorum meorum committo, ut, si quis
Abbreviated transcription (Latin):
dp. Etiam filios mulicris
bo. non solum dolũ si⁊ culpã
maritus pret. cum tñ queri¬
tur inuiditiode dote. ã face̾
possit.dolus dum taxat ꝯp̃¬
bendatur qr in reꝵ ip̃ius an¬
ministratione. non erat cł
dũtaxat dolum ei noce putẽ.
si facere nõ possit quem ꝓpt̾
uxore ad hibuit. ne ei solid̃
¶Offilius aũt agebat. si dolo

Expanded text:
. Etiam filios mulieris,bus non solum dolum, sed et culpam maritus praestet, cum tamen quaeritur in iudicio de dote amtaxat comprehenditur, quia in rerum ipsius administratione non erat ab dumtaxat dolum ei nocere putem, si facere non possit, quem propter uxorem adhibuit, ne ei solidum Ofilius autem aiebat, si dolo
Abbreviated transcription (Latin):
auł. E xoiu̾sosi socer ex ꝓm¬
issione amaritoꝯueniatũ.
solet queri. an ide honor ei¬
b̃ndus sit.neratius libroi
m̃branarũ ⁊ ꝑcuł scrib̾t hoc
iustum eẽ. ¶It si mulier ex
ꝓmissiõe ꝯueniatur. magis
placiit defendendã eam ꝑ
cuti cum socia fuerit. dabit᷑
ei exceptio. qͣuis uire ciuill.
sit obligata. ¶Signora

Expanded text:
um. Ex diuerso si socer ex promissione a marito conueniatur, solet quaeri, an idem ei honor habendus sit: Neratius libris membranarum et Proculus scribunt hoc iustum esse. Item si mulier ex promissione conueniatur, magis placuit defendendam eam pecuti cum socia fuit, dabitur ei exceptio, quamuis iure ciuili sit obligata. Si
Abbreviated transcription (Latin):
ñe petere po̾sit. Quero asititia
patrom filia iactat titiũ patr̃
siũpriusq̃ morereturlittera
litt̾as secutã post mort̾e patris
lib̾tus accusare an aliqd eip¬

Expanded text:
nem petere possit.Quaero, an, si Titia patroni filia iactat Titium patrem suum, priusquam moreretur, litteras litteras se secutam post mortem patris libertos accusare, an aliquid ei p
Abbreviated transcription (Latin):
tp̃r fuerunt debitã pt̾e dedit li¬
b̾tus inb̾rditate uł legato fu
tñ post mort̾e lib̾ti reu̾sus ab
hostib augeat patrimomu n̾
portiõe ẽẽt instititus. Idẽ est
⁊ ĩ alluuione cũ satisfactum¬
sit. ex bis bois q̃ mortis tp̃rfu¬
er. Idẽ est ⁊si ps legati. lib̾tore¬
licti abeo cui simul datũ erat.
uł hr̃ditatis nc̃ illis abstinẽti¬
ex sexta ⁊ fuus eius exreliqua
ptẽ sit hr̃s institutus. nec exẜ
ui portiõe fideiꝯmissũ debetur
at si ẜuus dũ taxat h̾rs institu¬
tas ẽ ꝓutonec hic exdebita potio¬

Expanded text:
runt, debitam partem dedit libertus in hereditate uel legato, seruus tamen post mortem liberti reuersus ab hostibus augeat patrimonium: portione esset institutus. idem est et in alluuione, cum sit satisfactum ex his bonis, quae mortis tempore fuerunt. idem est et si pars legati liberto relicti ab eo, cui simul datum erat, uel hereditatis nunc illis abstinentiex sexta et seruus eius ex reliqua parte sit heres institutus, nec ex serui portione fideicommissum debetur: at si seruus dumtaxat heres institutus est, puto nec hic ex debita portio