comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in iustiꝰ. ut creatura non reddat dõ qd̾
aufert .B. Immo penitus. negandum
in rerum dispositione summa isticia.
apertius. N. Nichil gͦ sernat d̾s iustiꝰ.
ꝙͣ sue dignitatis houoiem. B. Conced̾e
me oportet.A. Uiderur tibi qd̃ eum
integne seruer sisic auferrisibi ꝑmit¬
tit. ut nec soluat᷑ nec auferentem puns¬
at. .b. ñ audeo dice .A. Necesse est gͦ
ut ablatus honor saluatur. aut pena
seqͣtur. Alio qͥn aut sͥ ip̃i d̾s iustus non
erit. aut ad utrumq impotens erit
qd̾ nefas est uel cogitare. B. Nichilrõ¬
audire si pena peccantis est illi honor
aut cuiꝰ modi honorsit. Si enim pena
peccantis non est eius honor. cũ pect̃or
non soluit qd̾ abstulit s ꝓritur. si ꝑdit
d̾s honoremsuum ut nõ recuꝑet. qd̾ his
q̃ dicta st̃ repugnare indetur. A. Dm̃
impossibile est honorem suũ perde.
Aut enĩ peccõi sponre solur qd̾ debet.
aut d̾s ab inuito accipit. Nam aut hõ
debitam subiectoem deo siue non peccã¬

Expanded text:
 ut, quod creatura non reddat Deo quod aufert. BOS. Imo penitus negandum in rerum dispositione, summa justitiaapertius. ANS. Nihil ergo servat Deus justius quam suae dignitatis honorem. BOS. Concedere me oportet. ANS. Videtur tibi quod eum integre servet si sic auferri sibi permittit, ut nec solvatur, nec ipse auferentem puniat? BOS. Non audeo dicere. ANS. Necesse est ergo ut aut ablatus honor solvatur, aut poena sequatur; alioquin aut sibiipsi Deus justus non erit, aut ad utrumque impotens erit: quod nefas est vel cogitare . BOS. Nihil rataudire si peccantis poena sit illi honor, aut cujusmodi honor sit. Si enim poena peccantis non ejus honor est, cum peccator non solvit quod abstulit, sed punitur, sic perdit Deus honorem suum, ut non recuperet: quod his quae dicta sunt repugnare videtur. ANS. Deum impossibile est honorem suum perdere: aut enim peccator sponte solvit quod debet, aut Deus ab invito accipit. Nam aut homo debitam subjectionem Deo, sive non peccan
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd ⁊ qd̾ dim̃s deo. dimite nobis debita nrã.
&e omĩs gens orat dm̃ quem credit. ut dimit¬
tat sibi peccata: Si non soluimꝰ ꝙ debemus
cͤ oiamꝰ ut dimittat: Nonqusd in iustꝰ est
ut itm̾ exigat ꝙ solutum est : Si aũ non
soluimꝰ ꝙ de benus cur frustra oramꝰ ut fa¬
ciat ꝙ qi ñ cõuenit fac̾e ñ potest: A. Qui ñ
soluit frustͣ dicit dimitte. Q aũ soluit
supplicat: qm̃ ipm hꝰ pertinet ad solucionem
ut supplicet Nam ds̃ nlłi qͥeꝙͣ debet. s oĩs
cͤatura illi debet. ⁊ iõ ñ expend̾e hõi. ut ne¬
nosces cur xp̃c est mortuus. forsitan ꝑte
tilus hõ. ad beatitudinẽ ꝑuenire queat
cũ peccato aut soluit a peccato. nisi soluat
que rapuit ad peccando. sic aꝑte mostrasti
ut eciã si uelim non possim dubitare.A.
oportet satisfationem facere .B. Anqͣtenus¬

Expanded text:
d dicimus Deo: Dimitte nobis debita nostra : et omnis gens orat Deum, quem credit, ut dimittat sibi peccata? Si enim solvimus quod debemus, cur oramus ut dimittat. Nunquid Deus injustus est, ut iterum exigat quod solutum est? Si autem non solvimus, cur frustra oramus ut faciat quod, quia non convenit, facere non potest? ANS. Qui non solvit, frustra dicit: Dimitte; qui autem solvit, supplicat; quoniam hoc ipsum pertinet ad solutionem, ut supplicet: nam Deus nulli quidquam debet, sed omnis creatura illi debet: et ideo non expedit homini ut nosces cur Christus mortuus est, forsitan per te nullus homo ad beatitudinem pervenire queat cum peccato, aut solvi a peccato, nisi solvat quod rapuit peccando, sic aperte monstrasti, ut, etiam si velim, non possim dubitare. oporteat esse sati
Abbreviated transcription (Latin):
reprobis angłis ⁊ sͦ dicemꝰ qr non fuerũt
hoĩes facti tantumad restaurandum
nũn in munitun s etiã ad perficiẽdũ
t̃dũ perfectũ. B. Potiꝰ qͥd tenendum est
an angłi pͥus facti sint in nuni̾o perfecto
an ñ : .a. Qd mͥ uidetur dieam. .B. nõ
possũ ate plus exig̾e̾.A. Si h̾o factus est
post casuni. malors angłoꝵs. sic̃ qͥdarꝯ
intelligunt ⁊̃ genesi ñ ud̾o posse me ꝑħ pro¬
bare. alr̾um hors det̾minace. Porest enĩ ut pͥło

Expanded text:
reprobis angelis: et sic dicemus quia non fuerunt homines facti tantum ad restaurandum numerum imminutum, sed etiam ad perficiendum nondum perfectum. BOS. Quid potius tenendum est: an quod angeli prius facti sint in numero perfecto, an non? ANS. Quod mihi videtur, dicam. BOS. Non possum a te plus exigere. ANS. Si homo factus est post casum malorum angelorum, sicut quidam intelligunt in Genesi; non video posse me per hoc probare alterum horum de
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ nou esse. Nanz neqͥꝙͣ potest uelle
mentiri uoluntas. nͥ in qͣ corrupta est
ueritas. immo que deserendo ueritatem
mentiri. ⁊ iecirco non seqͥr iustum esse
mendatiũ. nͥ ita intelligatur. sic̃ eñ de
duob impssibilib dicimus. si ħ est illud est. q nͦ
ħ nec illud est.DUt siqͥs dicat. Si aqͣ
est sicca. ⁊ ignis est humidus. Neutͥlu
non est inconueniens. Si enĩ d̃s uult
ut pluat. iustum est ut pluat. Siuult ũ aͥs
h̾o occidatur iustũ est ut ocoidatur.
Q ꝑꝑ si non decet dm̃ aliqͥd in iuste. aut
in ordinare face̾. non pertinet ad eius
libertatem. aut benignitatem aut
uoluntarem. peccantẽ qͥ non soluit d̾o
qd̾ abstulit impunitum dimite. B.
Oĩa mͥ aufersq̃ putabam tͥ obici posse
.A. uide adhuc cur dm̃ hoc fac̾e̾ non
ordĩe. ꝙͣ ut creatura creatori debitũho.xi¬
noĩe auferat. ⁊ non soluat qd̃ aufert.
.B. hoc nichil clariꝰ.A. Nichil antẽ iꝰtiꝰto¬

Expanded text:
quam potest velle mentiri voluntas, nisi in qua corrupta est veritas, imo quae deserendo veritatem mentiri: et idcirco non sequitur, justum esse mendacium, nisi ita intelligatur, sicut cum de duobus impossibilibus dicimus: Si hoc est, illud est; quia nec hoc, nec illud est: ut si quis dicat: Si aqua est sicca, et ignis est humidus; neutrum non est inconveniens. Si enim vult Deus ut pluat, justum est ut pluat; et si vult ut aliquis homo occidatur, justum est ut occidatur. Quapropter si non decet Deum aliquid injuste aut inordinate facere, non pertinet ad ejus libertatem, aut benignitatem, aut voluntatem, peccantem qui non solvit Deo, quod abstulit, impunitum dimittere. BOS. Omnia mihi aufers, quae putabam tibi posse objici. ANS. Vide adhuc cur Deum non ordine quam ut creatura Creatori debitum honorem auferat, non solvat quod aufert. BOS. Hoc nihil clarius. ANS. Nihil autem injustius to
Abbreviated transcription (Latin):
audire. A. Dm̃i ꝯstat proposuis se. ut de
humana natura ꝙͣ fec̃ sine pecc̃o. nume¬
rũ angłoꝵs qui cecid̾at restitueret. H.
hoc credimus. s uelle̾ aliꝙͣ hꝰ rei r̃oñe habe̾.
A fallis me. Non enim proposuuꝰ nͥ¬

Expanded text:
ANS. Deum constat proposuisse ut de humana natura, quam fecit sine peccato, numerum angelorum qui ceciderant, restitueret. BOS. Hoc credimus, sed vellem aliquam hujus rei rationem habere. ANS. Fallis me: non enim proposu
Abbreviated transcription (Latin):
.B. Q d̾ est debitũ qd deo debenius :A.
Onuis uoluntas ratõab̾ creature. subi eo¬
ta debet esse uoluntati dei . B. Nichil
qui non solħ̾uit peccat. Hec est iusticia siue
rectitudo uoluntatis. que iustos facit siue
rectos onde: idest uoluntate. Hic est solus
⁊ uerus honor. ⁊ totꝰ. quẽ debemus deo. ⁊a
nobis exigit deus. Sola nanq talis uoluntas
opera facit placita. deo c̃ potest oꝑari: ⁊ ꝯ ñ
p orest ip̃a sosa per se placet. qr nullũ opus
sine illa placet: hunc honorera debitũ qͥ non
reddit deo. aufert deo qd̾ suum est. ⁊ dñz
exhornat ⁊ hoc est peccare. Qͣn diu aũ ñ
soluit qd̾ rapuit. manet in culpa. Nec
sufficit solum modo reddere qd̾ ablatũ est.
s pro ꝯtumelia illata płꝰ debet redd̾e ꝙs
abstulit. Sieut enim qui ledit salutem
alt̾iꝰ uon sufficit si salutẽ restituit. nisi pro
illata doloris in uiria reꝯpensit aliqͥd. ita
qui honorem alt̾uis miolat non sufficit
honoratiõĩs sactam molestiam. aliqͥd qd̾

Expanded text:
. Quod est debitum quod Deo debemus? ANS. Omnis voluntas rationalis creaturae subjecta debet esse voluntati Dei. BOS. Nihil qui non solvit, peccat. Haec est justitia sive rectitudo voluntatis, quae justos facit sive rectos corde, id est voluntate; hic est solus et totus honor, quem debemus Deo, et quem a nobis exigit Deus. Sola namque talis voluntas opera facit placita Deo, cum potest operari; et cum non potest, ipsa sola per se placet, quia nullum opus sine illa placet. Hunc honorem debitum qui Deo non reddit, aufert Deo quod suum est, et Deum exhonorat; et hoc est peccare. Quandiu autem non solvit quod rapuit, manet in culpa; nec sufficit solummodo reddere quod ablatum est, sed pro contumelia illata plus debet reddere quam abstulit. Sicut enim qui laedit salutem alterius non sufficit, si salutem restituit, nisi pro illata doloris injuria recompenset aliquid; ita qui honorem alicujus violat, non sufficit honorationis factam molestiam, aliquid quod
Abbreviated transcription (Latin):
.A. Est et alind qd sequitur: Si pecẽm sicinpunitũ
tur nec soluitur. nulli legi subiacet.
S cum d̃s nobis precipiat om̃o dimitt̾e pec¬
eantib in nos. uidetur repugnare ut hoc
est. Ad nullũ ꝑtinet uindictam fac̾e̾. nͥ ad
illum qͥ dñs est oĩum. Nam cũ terrene
porestates hoc recte faciũt. iꝑe facit a qͦ
ad hoc ip̃m sunt ordinare. B. Remouisti
repugnantiam quam putabam uesse.
s est aliud aͥqud tuũ uols hab̾e respõ¬
som. Nam enn d̾s sit sic liber ut milli
legi nulliꝰ subiaceat iudicio. ⁊ ita sit
benignꝰ. ut nichil benigniꝰ cogitariq̃at.
⁊ nichil sit rectũ aut decens nͥ qd̾ ip̃euult.¬
indulgentiã pete. Aerum est qd̾
dicis de lib̾tate ⁊ uoluntate ⁊ benignita¬
te illiꝰ. s sic debemus eas rõnabłr in tellig̾e.
ut dignitati eiꝰ non uideamur repugnare
Lib̾tas enin non est nisi ad lioc qd̾ expedit.
aut qd̃ decn. nͨ benignitas dicenda est
q̃ aliqͥd d̾o̾ indecent̾ ꝗꝑatur. Qd̃ aũ dr̃

Expanded text:
. Est et aliud quod sequitur, si peccatum si dimittitunitur, nulli legi subjacet.sed, cum Deus nobis praecipiat omnino dimittere peccantibus in nos, videtur repugnare ut hoc est. Ad nullum enim pertinet vindictam facere, nisi ad illum qui Dominus est omnium: nam cum terrenae potestates hoc recte faciunt, ipse facit Deus, a quo ad hoc ipsum sunt ordinatae. BOS. Removisti repugnantiam, quam putabam inesse; sed est aliud, ad quod tuum volo habere responsum: nam, cum Deus sic sit liber ut nulli legi, nullius subjaceat judicio, et sit ita benignus ut nihil benignius cogitari queat, et nihil sit rectum aut decens, nisi quod ipse vultindulgentiam petere. ANS. Verum est quod dicis de libertate, et voluntate, et benignitate illius; sed sic eas debemus rationabiliter intelligere ut dignitati illius non videamus repugnare. Libertas enim non est nisi ad hoc, quod expedit aut quod decet; nec benignitas dicenda est, quae aliquid Deo indecens operatur. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
ũr. Boso. Hoosolum qr ꝑmisit d̾s filiũ
sic tͣetari ꝙͣuis uolenten. nen uiderur
tali pat̾ de tali filio ꝯuenire. A. Immo
maxĩe decet talem patrend tali filio ꝯsen¬
tire. siqͥd uult laudabiliter adhonoren
der ⁊ utilit̾ ad saluten homiñ. q̃ ałr fieri
non potuit. Boso. In hoc adhuc u̾samur
qͣłr̾ mors ila ratõabłis ⁊ necessaria monst᷑¬
ri possit. Aliter namq iꝑe filiꝰ eam
Nam et inconueniens uidetur esse des hoĩen
hoc modosaluasse. nec apparet quid mors ista
ualeat ad saluandun hĩen. Mirum enĩ
est si d̾s sic delectaturaut eger sanguĩe in¬
nocentis. ut nisi eo int̾fecto part̾em uelit
aut poscit nocenti. A. Qm̃ accipis in hac
accipiatur. ⁊ nulla uel minim so si ma¬
ior ñ repugnat reiciatur. Sic̃ enĩ in deo
q̃ mlib ꝑuum inconueniens seqͥtur inz¬
possibilitas ita quamlib paruam̃ si maiogñ¬

Expanded text:
st. BOS. Hoc solum, quia permittit Deus illum sic tractari, quamvis volentem, non videtur tali Patri de tali Filio convenire. ANS. Imo maxime decet talem Patrem tali Filio consentire, si quid vult laudabiliter ad honorem Dei, et utiliter ad salutem hominum, quae aliter fieri non potuit. BOS. In hoc adhuc versamur, qualiter mors illa rationabilis et necessaria monstrari possit. Aliter namque nec ipse Filius eam Nam et inconveniens videtur esse Deo hominem hoc modo salvasse; nec apparet quid mors illa valeat ad salvandum hominem. Mirum enim est, si Deus sic delectatur aut eget sanguine innocentis, ut nonnisi interfecto eo parcere velit aut possit nocenti. ANS. Quoniam accipis in hac accipiatur, et nulla vel minima ratio, si major non repugnat, rejiciatur. Sicut enim in Deo quamlibet parvum inconveniens sequitur impossibilitas; ita quamlibet parvam ration
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad mortem. ⁊ didieit ex his que passus
est obedientian .i. ꝙͣ magna res facienda sit
per obedientianz. Nam tunc est simplex
⁊ uera obedientia. ꝯ ronał natura non ne¬
cesiłtate. s sponce seruat uoluritatem ad̾o
acceptan. Aliis ꝙͦ modis recte possumꝰ
patrem uoluisse fili morcẽ incellig̾e̾.
uelle. qͥ ã fat̃ it aliusuelit. ẜ approbat
qr uult. Ut cum uidemus aliꝙ̃ fortiter pati
uelle molestiara ut ꝑficiat ꝙ bñ uult. ꝙͣuis
fateam᷑ nos uelle ut illa penã sustineat.
nͦ tñ uolumꝰ aut amarꝰ penã eius. s uoluntat̾e.
eum uelle aut ĩplere ꝙ uolebat. uecte uolu¬
isse ut filiꝰ mortem tam pie tam utiliter sus¬
tineret ꝙͣuis penam eiꝰ non amaret affir¬
matur. Non aũt poruisse calicem transire
nͥbiberet illũ dixit. ñ qr non poss mortens
uttare si uellet. s qm̃ sic̃ dictũ est mondũ ałr̾
impossibile saluari. Et iꝑe in declinabłit̾ uo

Expanded text:
usque ad mortem, et didicit ex his quae passus usque ad mortem, et didicit ex his quae passus est, obedientiam, id est quam magna res facienda sit per obedientiam. Nam tunc est vera et simplex obedientia, cum rationalis natura, non necessitate, sed sponte servat voluntatem a Deo acceptam. Aliis quoque modis recte possumus Patrem voluisse Filii mortem intelligere, velle, qui non facit ut alius velit, sed approbat quia vult: ut, cum videmus aliquem fortiter pati velle molestiam ut perficiat quod bene vult, quamvis fateamur nos velle ut illam poenam sustineat, non tamen volumus aut amamus poenam ejus, sed voluntatem. eum velle aut implere quod volebat recte voluisse ut Filius mortem tam 79 pie et tam utiliter sustineret, quamvis poenam ejus non amaret, affirmatur. Non autem potuisse calicem transire nisi biberet illum, dixit. Non quia non posset mortem vitare, si vellet; sed quoniam, sicut dictum est, mundum erat impossibile
Abbreviated transcription (Latin):
bat ase uolontatem illan qͣ ut tancũ bonũ
fac̾e̾t mori uoluit ñ potuit hab̾e nͥ apr̃e lu¬
miñ aqͦ est õe datũ obtimum. ⁊õe doñ
ꝑfectum. Et sicut patertͣhe dando uolut¬
tarem dicinur. ita non ĩꝯgͥe fit. si impelłe as¬
serit᷑. Siẽ enĩ dĩc filiꝰ de patre. nemo uenit
itadic̾e potuit nisi impulerit eum. Simłr̾
qͦ proferre potuit. nemo eurrit ad mortẽ
propter nomen meun. nisi pater impu¬
lerit aut tͣxerit eum. Qm̃ nanꝙ uolun¬
tate quiscpad id qd̾ indeclinabiliter uult
trabatur uł impellit᷑. non inconuenienter
tur uolentie necessitas: s accepte bone uolũ¬
taris spontanea: ⁊ auata tenacitas. Si gͦ h mͦ
ip̃um spontanea uoluntate tͣdidisse recte dr̃.
qͥs negn recte diei. qi pat̾ a qͦ talem uoluntatẽ¬
habuit illi non peꝑeit. s pro nob̾ tradidit
illuni. ⁊ mortem eiꝰ uoluit:. Hoc ñ modo
indeclinabłr ⁊ sponce seruando accep taui
a patre uoluntatẽ. filiꝰ factꝰ est illi obediens

Expanded text:
bonum faceret, mori voluit, non potuit habere nisi a Patre luminum, a quo est omne datum optimum, et omne donum perfectum : et sicut Pater trahere, dando voluntatem, dicitur; ita non incongrue fit, si impellere asseritur. Sicut enim dicit Filius de Patre: Nemo venit ita dicere potuit, nisi impulerit eum. Similiter quoque proferre potuit, nemo currit ad mortem propter nomen meum, nisi Pater impulerit aut traxerit eum. Quoniam namque voluntate quisque ad id quod indeclinabiliter vult, trahitur vel impellitur; non lligitur violentiae necessitas, sed acceptae bonae voluntatis spontanea et amata tenacitas. Si ergo hocis spontanea voluntate seipsum tradidisse, recte dicitur, quis neget recte dici quia Pater, a quo talem habuit voluntatem, illi non pepercit, sed pro nobis tradidit illum et mortem ejus voluit? Hoc etiam modo indeclinabiliter et sponte servando acceptam voluntatem a Patre Filius factus est illi obediens
Abbreviated transcription (Latin):
sumentur homines. qͦt remanserunt angħ.
Uñ t̾n non sequitur. quamuis ꝑdin angłi
ex hominib restaurandi sint tot angłos
cecidisse quot ꝑseuerauerũt. qd̾ tam̃ sidicit᷑
inueniendum erit. quo modo rare non suit
supͣ posite rões. que uidentur ostendere. non

Expanded text:
sumentur, quot remanserunt angeli. Unde tamen non sequitur, quamvis perditi angeli ex hominibus restaurandi sint, tot angelos cecidisse quot perseveraverunt. Quod tamen si dicitur, inveniendum erit quomodo ratae non sint supra positae rationes, quae videntur ostendere non
Abbreviated transcription (Latin):
tes angłi sunt dei. ũñ ip̃i ꝯfessores aut martyres
dicuntur. Q ł ꝯfitetur et testatur u̾tatẽ dei.
ãtiꝰ idest angłus eiꝰ est ⁊ simalus ho dicitur diabo¬
lus sicut de uida dic̃ dñs propter similitudinem
malitie. ẽ non ⁊ bonus homo dicetur angło
propter imitationem usticie: Q re possumus
ut puto dic̾e̾ dm̃ constiruisse terminos populoꝵs.
iuxͣ munerũ electoꝵ homiñ. quia tam diu erũt
populi ⁊ erit honuñ in hoc mũdo pro creat̃o.
donec numerus eoꝵd̾e electoꝵ popłoꝵ conpleat᷑.
⁊ eo ꝯpleto cessabit homiñ generatio que fit
in hac uita. At si ꝑ anglo̾s dĩam intelliginiꝰ
scõs angłos tantũ. ⁊ ꝑ filios isrł solum mͦ uistos

Expanded text:
sunt. Unde et ipsi confessores, aut martyres dicuntur: qui enim confitetur et testatur veritatem, Dei nuntius, id est, angelus ejus est. Et si malus homo dicitur diabolus, sicut de Juda dicit Dominus propter similitudinem malitiae, cur non etiam bonus homo dicetur angelus, propter imitationem justitiae? Quare possumus, ut puto, dicere Deum constituisse terminos populorum, juxta numerum electorum hominum: quia tandiu erunt populi, et erit in hoc mundo hominum procreatio, donec numerus eorumdem electorum hominum compleatur; et eo completo cessabit hominum generatio, quae fit in hac vita. At si per angelos Dei, intelligimus sanctos angelos tantum, et per filios
Abbreviated transcription (Latin):
s pro nob̾ tradidit illum. non est aliud. ꝙͣ non
liberauit eum. Nan multa in sacͣ seͥptura
hꝰ modi inueniuntur. Ubi autẽ dic̃. pat̾ si
fieri pocest transeat ame calix iste. uerumpta¬
men non sicut ego uolo ssieut tu. ⁊ si non potest
ħ calix tͣnsire nͥ bibam illum. fiat uoluntas
tua. Naturalem salutis per uoluntatem suã
significat apetitum. qͦ humana caro doloie
mortis fugiebat. Uoluntatẽ uͦ patͥs dicit
ñ qͦ maluerit pr̃ mortem filii ꝙͣ uitan. s
qr humaũ genꝰ restaurari nolebat p̃r nͥ fa
qꝑ ñ poscebat ͭ qd̾ alius fac̾e̾ non potat iccirco
tionem mondi fieri. dicote ħ mͦ uelle mor¬
teni mãm. Fiat gͥ hec uoluntas tua .i. fiat
Ut c̃ dicimꝰ illum luc̾nã uelle extinguere

Expanded text:
s omnibus tradidit illum , non est aliud, quam non liberavit illum. Nam multa in sacra Scriptura hujusmodi inveniuntur. Ubi autem dicit: Pater, si possibile est, transeat a me calix iste; verumtamen non sicut ego volo, sed sicut tu ; et: Si non potest hic calix transire, nisi bibam illum, fiat voluntas tua , naturalem salutis per voluntatem suam significat appetitum, quo humana caro dolorem mortis fugiebat. Voluntatem vero Patris dicit, non quoniam maluerit Pater mortem Filii quam vitam, sed quia humanum genus restaurari nolebat Pater, nisQuia non poscebat ratio quod alius facere homo non poterat, idcirco tionem mundi fieri, dico te hoc modo velle mortem meam: fiat ergo voluntas tua, id est fiat ut, cum dicimus illum lucernam velle exstinguere,
Abbreviated transcription (Latin):
mortem filii pr. qi ñ alicer uoluit pater¬
mondum saluari nͥ hõ tam magñ aliqͥd facẽt
ut dixi. Qd̃ filio uolenti salutemhoĩun tan
datun dedit illi pr sic fecit. ⁊ calicẽ ꝙ̃ dedit
ei pr̃ bibit obediens xꝑc usꝙ ad mortem.
uoluntatem. ꝗͣ uoluit filiꝰ prosalute mondi
mori dedit illi p̾r non.tñ cogendo man¬
datum. ⁊ calicẽ passioĩs ⁊i ñ peꝑc̃ illi. s pro
nobis tradidit illum. ⁊ mortem illiꝰ noluit

Expanded text:
lii, quia non aliter voluit mundum salvari, nisi homo tam magnum aliquid faceret, ut jam dixi. Quod Filio volenti salutem hominum tadatum illi dedit Pater, sic fecit; et calicem, quem dedit ei Pater, bibit, obediens usque ad mortem. voluntatem, qua voluit Filius pro salute mundi mori, dedit illi Pater non tamen cogendo mandatum et calicem passionis; et non pepercit illi, sed pro nobis tradidit illum
Abbreviated transcription (Latin):
ruerat ut puniretur nec ab ullo con¬
uenientius qͣm ab illo cui ꝯsenserat ut
pecearet. Diaboli uͦ meritũ nullũ erat
ut puniret. immo tanto ħ faciebat in¬
iustius. qͣnto non ad ħ amore iusticie
tͣhebarur. s instinctu malicie impelle¬
batur. Nam hoc non faciebat deo iuben¬
te. s in conp̃hensibili sapientiasua qͣ ñ
mala beue ordinat permitente. Et puto
illos qui diabolum aliqͣ opinantur hab̾e
in possidendo hoĩem iustician. ad hoc iũ
ad duci qr inde̾t hoĩem diaboli uexationi¬

Expanded text:
ruerat ut puniretur, nec ab ullo conruerat ut puniretur, nec ab ullo convenientius quam ab illo cui consenserat ut peccaret. Diaboli vero meritum nullum erat, ut puniret: imo hoc tanto faciebat injustius, quanto non ad hoc amore justitiae trahebatur; sed instinctu malitiae impellebatur. Nam hoc non faciebat, Deo jubente, sed incomprehensibili sapientia sua, qua mala etiam bene ordinat, permittente. Et puto illos, qui diabolum aliquam opinantur habere in possidendo homine justitiam, ad hoc inde adduci, quia vident hominem diaboli vexation
Abbreviated transcription (Latin):
Q direte solemus. om̃ scił debuisse ps pet
iusticiam qͣ diabolun ag̾e̾ ut liberaret hoĩen
ꝙͣ ꝑ fortitudinem. ut cũ diabolus eum in qͦ
nulia mortis erat causa. ⁊qͥ d̾s crat occid̾et:
iuste. porestatem qͣm suꝑ pecc̃ores habebat
amitte̾t. alioqͥn iniustam uiolentam feciss
illi. qm̃ uste possidebat hominẽ. que non
altiꝰ ꝙ̃ dei. aut inalia ꝙͣ in dei potestate ma¬
net. forsitan hoc recte dic̾et᷑. Cum aũdiabo¬
de suo insuo. łi ut seruum suum puniret.
qui suo cũzu̾o ꝯmunem dñm deo̾ere ⁊ ad
furem: ꝯ furto dñi sui suscepiss. Ut̾q
nanꝙ fũr erat ꝯ alter alt̾o persuadetese¬
ip̃m dño suo furabatur. E d enim iustĩ
fieri poss ci ħ ds̃ face̾t: Aut si iudey oĩum
d̾o hominẽ possidenti. ł ad puniendũ ilsũ
aliter ꝙͣper diabolun. ⁊ ad pacendum illi
eriperet. q̃ ħ inuisticia esfet s̾ Q muis .N.
homo iuste adiabolo corqueretur. ip̃e
rñ illũ iniuste torquebat. hõ nanq me¬

Expanded text:
re solemus, Deum scilicet, debuisse prius per justitiam contra diabolum agere, ut liberaret hominem, quam per fortitudinem; ut, cum diabolus eum, in quo nulla mortis erat causa, et qui Deus erat, occideret, juste potestatem, quam super peccatores habebat, amitteret; alioquin injustam violentiam fecisset illi, quoniam juste possidebat hominem, quem non alterius quam Dei, aut in alia quam in Dei potestate maneret, forsitan hoc recte diceretur: cum autem diabode suo, in suo, nisi ut servum suum puniret, qui suo conservo communem Dominum deserere, furem cum furto Domini sui suscepisset? Uterque namque fur erat; cum alter, altero persuadente, seipsum Domino suo furabatur. Quid enim justius fiinjuste possidentis, vel ad puniendum illum aliter quam per diabolum, vel ad parcendum illi eriperet: quae haec injustitia esset? Quamvis enim homo juste a diabolo torqueretur; ipse tamen illum injuste torquebat. Homo namque me
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃a facta ualde infirmior et mortalis.
in electis de tanca infirmitate tanto alciꝰ
ascẽde̾t ꝙͣ uñ diabołꝰ cecidiss. qͣnto boui
angłi qͦꝵ eqͣlitas ei debetur perfecerũt
post ruinam maloꝵ. quia per seuerauer̃t¬
ꝙ ex his rõib potiꝰ mͥ uidetur qi in angłis
non fuit ille perfectꝰ num̾us quo ciuitas

Expanded text:
ipsa facta valde infirmior et mortis, in electis de tanta infirmitate tanto altius ascenderet quam unde diabolus cecidisset; quanto boni angeli quorum aequalitas ei debetur, profecerunt post ruinam malorum, quia perseveraverunt. Ex his rationibus potius mihi videtur quia in angelis non fuit ille perfectus numerus, quo civitas
Abbreviated transcription (Latin):
aut tractatum permisit: Qe autẽ iusti¬
cia est hominenz oĩum iustissin un
morti trad̾e pro pecc̃ore  Qis ħo simnocẽ¬
tenz dampnaret: ut nocentein liberaret.
dampnandꝰ non iudiearetur: Ad iden
enu res deduci uidetur in conueniens
ꝙ supra dutum est. Nam si aliter peticores
centem pro nocente morti tradidit. Non enĩ
eum inuitun ad mortem ille coegit aut
occidiꝑmisit: s id̾e ip̃e sponte sua morten
sustinuit. ut hoĩes saluaret .B. Etian siñ
inuitum. esm̃ uoluntati patris consensit.
quodam tam̃ mͦ illum coegisse uidetur p̃cipi¬

Expanded text:
autem justitia est hominem omnium justissimum morti tradere pro peccatore? Quis homo, si innocentem damnaret ut nocentem liberaret, damnandus non judicaretur? Ad idem enim res deduci videtur inconveniens, quod supra dictum est. Nam si aliter peccatorescentem pro nocente morti tradidit. Non enim eum invitum ad mortem ille coegit, aut occidi permisit; sed idem ipse sponte sua mortem sustinuit, ut homines salvaret. BOS. Etiamsi non invitum, quoniam voluntati Patris consensit, quodammodo tamen illum coegisse videtur praecipi
Abbreviated transcription (Latin):
gnͥꝑ illidfieri dispositum erat. Nan si fluũ
quẽ eqͦ ⁊ nam tͣnsire possum. propono me ñ¬
nͥ naui t᷑nsiturum. ⁊ id circo fnfero tͣns meare
qr naui ab est. ꝯiã p̃sto est nauis. si tͣnseo recde
dr᷑ nauis parata fuit ꝓpterea tͣnsiuit. Et non
solum ita loqͥmur qñ per illud d̃ p̃ced̾e uolumꝰ
s etiã qũ non ꝑ illd̾. s tantum mͦ pꝰ illud. sace
entia. ⁊ gr̃a apd̾ d̾m. non qͥa ita erat. s qr
ille sic habebat. ac si ita eis. Nam sic pꝰ mor¬
tem exaltatus est qͣi ꝓꝑter illam fieret.
Qd̃ aũ ip̃e ait. ñ ueni uoluntatem meam
fac̾e. s eiꝰ qͥ misit me. tale est. quale est ald̾.
Mea doc trina non est mea. Nam qd̾ qͥs
uon habet ase sed ad̾o. ħ ñ tam suum ꝙͣ dic̾e
debet Nullus uoro holio ase h̾t ui̾tatẽ

Expanded text:
 illud fieri dispositum erat. Nam si fluvium, quem equo vel navi transire possum, propono me nonnisi navi transiturum; et idcirco differo transmeare, quia navis abest: cum jam praesto est navis, si transeor: Navis parata fuit, propterea transivit. Et non solum ita loquimur quando per illud, quod praecedere volumus, sed etiam quando non per illud, sed tantummodo post illud, faceentia et gratia apud Deum: non quia ita erat, sed quia ille sic se habebat, ac si ita esset. Nam sic post mortem exaltatus est, quasi propter illam hoc fieret. Quod autem ipse ait: Non veni voluntatem meam facere, sed ejus qui misit me , tale est, quale est et illud: Mea doctrina non est mea : nam quod quis non habet a se, sed a Deo, hoc non tam suum quam Dei dicere debet. Nullus vero homo a se habet
Abbreviated transcription (Latin):
cogat. Hõiem enin inuitum mori mi¬
serum est . B. Paret qr si non peccass
homo. ñ deberet ab eo d̾s mortem exigere.
A. Non gͦ coegit d̾s xp̃m mor in quo
nullum fuit peccatum. s ip̃e sponce susti¬
nut morten. ñ ꝑ obedientiam deserendi
uitan. s ꝑꝑ obedientian serr andi iusticiã.
inqͣ tam fortiter per seuerauit. ut iñ
mortem ineurreret. Pocest etiã diei qr p̃¬

Expanded text:
ram: hominem enim invitum mori, miserum est. BOS. Patet quia si non peccasset homo, non deberet Deus ab eo mortem exigere. ANS. Non ergo coegit Deus Christum mori, in quo nullum fuit peccatum; sed ipse sponte sustinuit mortem, non per obedientiam deserendi vitam, sed propter obedientiam servandi justitiam, in qua tam fortiter perseveravit ut inde mortem incurreret. Potest etiam dici quia pr
Abbreviated transcription (Latin):
mortemz. ⁊⁊ sient didicit ex his q̃ passus
debeat obedientia. U̾bum ant̾ qd̾ posi¬
tum est didic̃. duob modis in relhgipocest.
Aut enim didic̃. dictum est pro alios facit
disce̾. aut quia qͥd per scientiamz noiz
ignorabat. exꝑimento didicit. Qd̃ aũ¬

Expanded text:
ex his quae passus servari obedientia. Verbum autem quod positum est, didicit, duobus modis intelligi potest. Aut enim didicit, dictum est pro, alios fecit discere; aut quia, quod per scientiam non ignorabat, experimento didicit. Quod au
Abbreviated transcription (Latin):
auten crucis. propter qd̃ ⁊d̾s illum ex¬
altauit idedit illi nomen quod est suꝑ õt noñs
oui simile est q̃d̾ dd̾ dixit. de torrente in uia
bibit ꝓpt̾ea eraltabit caput. ñ ita dictum eit
quasi nullatenus potuiss per uenire ad hanc
tudĩem oĩpot̾nne sue mundo ostensurun.¬

Expanded text:
it: Propter quod et Deus illum exaltavit; et donavit illi nomen, quod est super omne nomen . Cui simile est quod David dixit: De torrente in via bibet, propterea exaltavit caput : non ita dictum est, quasi nullatenus potuisset pervenire ad hanc tudinem omni potentiae suae ostensuru
Abbreviated transcription (Latin):
repugnare uidetur. A. Qid tibi uidetur
repugnare rõi. ꝯ dm̃ ea uoluisse satem᷑
q̃ de eiꝰ incarnatione credimꝰ B. Ut bre¬
uiter dicam: altissimum ad tam humilia
inclinari ommipotentem aliqͥd fac̾e cum
tanto labore Ul. Q ħ dicunt ñ intelligunt
gd̃ credimus. Diuinam enĩ naturam absꝙ
dubio asserimꝰ impassibilem. nͨ ullatenꝰ posse
a sua celsitudine humliari. nec in eo qd̃
bumile aut infirmum pati. ñ hoc intell¬
gimus scdm dm̃ parisublimitatem impas¬
sibilis nat᷑e: s scdm̃ infirmitatem huma
ne narure ꝙͣ g̾ebat. ⁊ sic nr̃e fidei nlia rõ
obuiare ꝯgnoscitur. Sic .N. nulla diui ne
substannie significamus humłitaten. s uũa
dei et boĩs monstramus esse uirtuten. Non
ergo inearnatione. dei ulla eiꝰ humilitas
intellig̃r facta: s narura hominis cre¬
ditur exaltata. B. Ita sit. nichil impucetur
humane nature. qͤ scd̾m infirmitarem his¬

Expanded text:
repugnare videtur. ANS. Quid tibi videtur repugnare rationi, cum Deum ea voluisse fatemur quae de ejus incarnatione credimus. BOS. Ut breviter dicam: Altissimum ad tam humilia inclinari, omnipotentem aliquid facere cum tanto labore. ANS. Qui hoc dicunt non intelligunt quod credimus. Divinam enim naturam absque dubio asserimus impassibilem, nec ullatenus posse a sua celsitudine humiliari, nec in eo quodeum aliquid humile aut infirmum pati, non hoc intelligimus secundum sublimitatem impassibilis naturae; sed secundum infirmitatem humaam gerebat; et sic nostrae fidei nulla ratio obviare cognoscitur. Sic enim nullam divinae substantiae significamus humilitatem; sed unam Dei et hominis monstramus esse personam. Non ergo in incarnatione Dei humilitas ejus ulla intelligitur facta; sed natura hominis creditur exaltata. BOS. Ita sit: nihil imputetur divinae naturae quod secundum infirmitatem h
Abbreviated transcription (Latin):
non bñ disc̾nis inter hoc qd̾ fecit eristente
obedientia. ⁊ qd̾ sibi factum est qͥa serua¬
uit obedientian: sustinuit non exigente
obedientia. h. Necesse habeo ut hoc aꝑ¬
tius exponas. A. Cur persecuti sunt eũ
ueritatem et iustician uiuendo ⁊ loquen¬
do in declinabiliter tenebat . A. hoc puco
quod d̾s ab oĩ nat᷑ali creatura exigit. ⁊ ħ
illa per obedientian deo debet. B. Sic
faniꝰ nos oporter. A. hanc gͥ obedientiã
debebat ho ille deco patri ⁊ humanitas
diunitati. ⁊ hanc ab illo exigebat pater.
B. hoc nulli dubium. A. Ecce habes quid
fecit exigente obedientia. B. Uerun est
⁊ iam uideo quid illi illatũ qr obediendo ꝑse¬
uerauit sustinuit. Nanz illata ÷ illi mors

Expanded text:
non bene discernis inter hoc quod fecit exigente obedientia; et quod sibi factum, quia servavit obedientiam, sustinuit non exigente obedientia. BOS. Necesse habeo ut hoc apertius exponas. ANS. Cur persecuti sunt eum veritatem et justitiam vivendo et loquendo indeclinabiliter tenebat. ANS. Hoc puto quia Deus ab omni rationali creatura exigit; et hoc illa per obedientiam Deo debet. BOS. Sic nos fateri oportet. ANS. Hanc igitur obedientiam debebat homo ille Deo Patri, et humanitas divinitati; et hanc ab illo exigebat Pater. BOS. Hoc nulli dubium est. ANS. Ecce habes quid fecit exigente obedientia. BOS. Verum est; et jam video qui sibi illatum, quia obediendo perseveravit, susti
Abbreviated transcription (Latin):
face̾t: non utiꝙ sapiens alullo iudicare¬
cur. Quppe qd̾ dicitis dm̃ talter ostendis¬
se qͣntum uos dilig̾et. ulla rõe defen¬
ditur. si nullatenꝰ hoĩen alit̾ potuisse
saluare ñ monstratur. Nan si aliter
non potuiss. tñc forsitan necesse ess. uͭ
hoc modo dilectiõem suan ostend̾et. Ne
uero eum aliter possit saluare hõienz
q̃ rõ est. ut ꝓpt̾ ostendendan dilectionẽ
suan ea que dicitis faciat et sustineat.
An enim ñ ostendit bonis angłis qͣntũ
eos diligat. pro qͥb talia non sustinet:

Expanded text:
ns ab ullo judicaretur. Quippe quod dicitis Deum taliter ostendisse quantum vos diligeret, nulla ratione defenditur, si nullatenus hominem aliter potuisse salvare non monstratur. Nam si aliter non potuisset, tunc forsitan necesse esset ut hoc modo suam dilectionem ostenderet: nunc vero, cum aliter possit salvare hominem, quae ratio est ut, propter ostendendam dilectionem suam, ea quae dicitis faciat et sustineat? An enim non ostendit angelis bonis quantum eos diligat, pro quibus talia non sustinet?
Abbreviated transcription (Latin):
st̾. Ssinon est aliquid solidum suꝑ eõ
sedeant non uidentur infidelib sufficere
cur dm̃ quȩ ea que dicimus pati noluisse.
crede debeamus. Nam qui picturam
ꝙ puigat. ut maneat qd̾ pingit.
Nemo enim pingit in aqͣ uel in aere:
lib . qͣi qͣsdam picturas rei geste ostendimꝰ
qm̃ nos reta gestam. ẜ. figinentum arbi¬
tͣntur esse ꝙ credimus. qͣi suꝑ hubem ping̾e
nos existimant. ¶onstnͣda gͦ pͥus est
ueritatis soliditas rat̃onabilis .i. necessitas¬

Expanded text:
sed si non sit aliquid solidum super quod sedeant, non videntur infidelibus sufficere cur Deum ea, quae dicimus, pati voluisse credere debeamus. Nam qui picturam per quod pingat ut maneat quod pingit. Nemo enim pingit in aqua vel in aere; libus quasi quasdam picturas rei gestae obtendimus, quoniam non rem gestam, sed figmentum arbitrantur esse quod credimus, quasi super nubem pingere nos existimant. Monstranda est ergo prius veritatis rati
Abbreviated transcription (Latin):
B. Sic breuiter de huis suis locis dicere potis.
ut et qd̃ sufficiat ad p̃sens opus habeamꝰ
⁊ qd̃ plus dicendum est in aliud tempus diffe¬
ramus .F. Hoc quoq multũ me retͣhit
a peticione tua. qͥa mat̾ia ñ solum p̃ciosa.
s sicut est de specioso forma p̃filiis hominũ:
ego soleo indinguari pͣuis pictorib eum ip̃m
si tam m᷑atiam decoram in compto. ⁊ otemp¬
tabili dictamĩe exarare p̃sumo. B. Nee
hoc te debet retͣhere. qi sieut tu permittis
ut qͥ p̾ meliꝰ dicat. sic nulli p̃stitus. ut cui
dictama: tuum non placet pulchrius non
sc̾bat᷑. Uerum ut om̃s ereusationes tuas
excludam. qd̾ postulo non facies docti. s mͥ
deo importunitatem tuã. ⁊ illoꝵ qui hoc
recum ex caritate. ⁊ religioso studio. petunt :
temptabo pro nĩa possibu̾tare deo adiuuante
perenti. ad ħ ip̃m promisistis. ꝙ quer ito
non tam ostend̾e ꝙͣ tecum q̃rere. s eo pacto
quo omĩa que dico uolo accipi Uidelicet

Expanded text:
BOS. Sic breviter de his suis locis dicere poteris: BOS. Sic breviter de his suis locis dicere poteris: ut et quod sufficiat ad praesens opus habeamus, et quod plus dicendum est, in aliud tempus differamus. ANS. Hoc quoque multum me retrahit a petitione tua, quia materia non solum pretiosa, sed sicut est de specioso forma prae filiis hominuego soleo indignari pravis pictoribus, cum ipssi tam decoram materiam incompto et contemptibili dictamine exarare praesumo. BOS. Nec hoc te debet retrahere; quia sicut tu permittis ut qui potest melius dicat, sic nulli praestituis ut, cui dictamen tuum non placet, pulchrius non scribat: verum, ut omnes excusationes tuas excludam, quod postulo non facies doctis, sed mdeo importunitatem tuam et illorum, qui hoc tecum ex charitate et religioso studio petunt, tentabo pro mea possibilitate Deo adjuvantepetenti ad hoc ipsum promisistis, quod quaeritis non tam ostendere, quam tecum quaerere; sed eo pacto quo omnia, quae dico, accipi volo: videlicet,
Abbreviated transcription (Latin):
me est. ⁊ idcirco altiora mne tractare timeo.
ne forre eum putauerit. Aut etiam uiderit
aliquis me non sibi satisfac̾e. plus existimet
rei ueritatem mͥ deficere. qͣm intellectum me¬
um ad eam capiendam non sufficere. S.
Non hoc tantũ nm̾e̾ debes. qntũ reminisser
quia sepe contingit in colloq̃ndo de aliqͣ q̃stiõe
ut d̾s aꝑiat qd̾ prius latebat. ⁊sꝑare de gr̃a
dei: qͥa si ea q̃ gͣtis accepisti libenter imꝑtiris:
altioia aũ q̃ ñdum attigisti. mereberis acciꝑe.
A. Est ⁊ aliud propter qd̾ uideo aut iuix
aut nuillatenus posse. ad plenum urt̾ nos
noticia. potestatis. ⁊ necessitatis. ⁊ uolunta¬
tis. ⁊ quarundam aliarum rerum que sic
se habent: ut eaꝵ nulla possit sine aliis plene¬
dsid̾ari. Et ideo tractatus earum opus su¬
um postulat. ñ multũ ut puto facile. nec
õmo inutile Nam eax ignorantia q̃d̃a fãc̃
difficilia. que ꝑ eaꝵ noticiã : fuint facilia.

Expanded text:
me est, et idcirco altiora me tractare timeo me est, et idcirco altiora me tractare timeo ne forte, cum putaverit, aut etiam viderit aliquis me non sibi satisfacere, plus existimet rei veritatem mihi deficere quam intellectum meum ad eam capiendam non sufficere. BOS. Non hoc tantum timere debes quantum et reminisci, quia saepe contingit in colloquendo de aliqua quaestione ut Deus aperiat quod prius latebat; et sperare de gratia Dei quia, si ea quae gratis accepisti libenter impartiris, altiora, ad quae nondum attigisti, mereberis accipere. ANS. Est et aliud propter quod video aut vix aut nullatenus posse ad plenum inter nos notitia potestatis et necessitatis, et voluntatis, et aliarum quarumdam rerum, quae sic se habent ut earum nulla possit plene sine aliis considerari; et ideo tractatus earum suum opus postulat, non multum, ut puto, facile, nec omnino inutile: nam earum ignorantia quaedam facit difficilia, quae per earum notitiam fiunt facilia.
Abbreviated transcription (Latin):
Qm̃ g de hac multi tractari postulant
⁊ lio⁊ inq̃rendo ualde uideatur difficilis:
in soluendo tam̃ oĩb om̃ib est intelligibił
et propt̾ utilitatem ⁊ rationis pulchri¬
tudinem amabilis. qͣmius a scĩs parrib
reperentib ostend̾e̾. Est qm ea que ꝑ
interrogationem et responsionem in ues¬
tigantur: multis. et maxĩe tardiorib
ingenus magis patent. ⁊ id̾o plus placent:
uti ex illis qui hoc flagitant. qͥ inter alios
instantius ad hoc me sollicitat accipiam
mecum disputantem. ut boso querat.
et anselmus respondeat hoc modo.
da xp̃iane fidei prius credamus. quam ea
presumainus ratione discutere: ita negligen¬
na mͥ uidetur. s postcͣꝵ confirmatisumus in
fide. ñ studeamus quod credimus intellig̾e
redemptionis sic puto me tenere. ut etian
petunt. qͣ necessitate scilien et ratione d̾s eũ
sit omnipotens humilitatem et infirmitat̃e
humane nature. proeius restauratione assũp¬
serit. Anselmus. Qd̾ queris ame supͣ

Expanded text:
 de hac tractari postulant, et licet in quaerendo valde videatur difficilis, in solvendo tamen omnibus est intelligibilis, et propter utilitatem rationisque pulchritudinem amabilis. Quamvis a sanctis Patribus re, petentibus ostendere. Et quoniam ea, quae per interrogationem et responsionem investigantur, multis et maxime tardioribus ingeniis magis patent, et ideo plus placent: unum ex illis qui hoc flagitant, qui inter alios instantius ad hoc me sollicitat, accipiam mecum disputantem: ut Boso quaerat, et Anselmus respondeat hoc modo. da Christianae fidei credamus, priusquam ea praesumamus ratione discutere, ita negligentia mihi videtur, si, postquam confirmati sumus in fide, non studemus quod credimus intelligereredemptionis sic puto me tenere, ut etiam petunt: qua necessitate scilicet et ratione Deus, cum sit omnipotens, humilitatem et infirmitatem humanae naturae pro ejus restauratione assumpserit. ANS. Quod quaeris a me, supra
Abbreviated transcription (Latin):
dic̾e̾ poti̾t altiores tante rei altiores adbuc
lat̾e rationes. H. Par̾e gͥ ut uerbis utarꝰ
infideliũ. Equũ enim ÷ ut cũ nr̃e fidei ra¬
ranionem studemus inquirere. ponam eoꝵs
obiectiones qui nullatenus ad fidem eandem
sine ratione uolunt acced̾e. Qmuis illi
ioeo rõem querant qr non credunt: nos uͦqr
eredimus unum idemꝙ tñ est qd̃ eredimiis.
Et si qͥtt respondis cuisac᷑ auctoritas obsisto̾

Expanded text:
adhuc latere rationes. BOS. Patere igitur ut verbis utar infidelium: aequum enim est ut, cum nostrae fidei rationem studemus inquirere, ponamus objectiones eorum, qui nullatenus ad fidem eamdem sine ratione volunt accedere. Quamvis enim illi ideo rationem quaerant, quia non credunt, nos vero, credimus, unum idemque tamen est quod quaerimus: et si quid responderis, cui auctoritas sacra obsistere
Abbreviated transcription (Latin):
corpus ueritatis płꝰ niteat: iste conuenieu¬
nȩ qͣi picture. corporis st̃ exponende. A
ea que dicimus facere debuerit. qr genꝰ
humañ tam scił p̃ciosum opus eius oĩo
ꝑierat. nec decebat. ut qd̾ d̾s de hoĩe ꝓpo¬
suerat peratus ad nichilaretur. nec ide eius
proposinim. ad effectun ducipota̾t: nisi
genus humanum ab ip̃o creatore suo libe¬

Expanded text:
convenientiae quasi picturae corporis 76 sunt exponendae. ANS. ea, quae dicimus, facere debuerit; quia genus humanum, tam scilicet pretiosum opus, ejus omnino perierat; nec decebat ut quod Deus de homine proposuerat, penitus annihilaretur: nec idem ejus propositum ad effectum duci poterat, nisi genus humanum ab ipso Creatore suo libe
Abbreviated transcription (Latin):
tem consistunt. Ita nanq d̾i ñ est aliud ꝙͣp
uoluntas puniendi. Si ergo ñ uult punire
pecc̃a hominum. lib̾ est hõmo apeecatis.
potestate est infernus : ⁊diabolus: aut
cuiꝰ est regnum celoꝵ. nͥ eius qͥfecit oĩaͤ
Q cunꝙ itaq timetis aut desideratis:
eius uoluntati subiacent. eui nichil po¬

Expanded text:
te consistunt: ira namque Dei non est aliud quam te consistunt: ira namque Dei non est aliud quam voluntas puniendi. Si ergo non vult punire peccata hominum, liber est homo a peccatis, potestate est infernus, aut diabolus, aut cujus est regnum coelorum, nisi ejus qui fecit omnia? Quaecunque itaque timetis aut desideratis, ejus voluntati subjacent cui nihil
Abbreviated transcription (Latin):
ta dic̾e̾t᷑. mens humana multo tolerabiliꝰ
s sic̃ fec̃ adam. ꝑ quem ħ ip̃m opus fieri po¬
tuisse uid̾etur. A Non incelligis qr q̃ cõꝙꝙ
alia ꝑsona hoĩẽ a morce et̾na redimeret:
eiꝰ s̾ius iti hõ recte iudicaret᷑ Or si ess nul¬
larenꝰ restauratus. ess in illam dignitatẽ
ꝙͣ ħ̾iturꝰ erat sim̃peccass : cum ip̃e qui non¬
nisi dei seruus ⁊ eqͣlis angłis bonis ꝑ oĩafu¬
angłi s̾ui non ee̾nt. N. Hoc est qd̃ ualde¬
mirãtur: qr lib̾at̾onen hanc: redempt̃onẽ
uocamꝰ. Inq̃ uamq aitnt nobis captid̾e. aut
iuqͦ carc̾e. aut in cꝰ potestate tenebamins
iũi uos d̾s ũ potuit liberare. nͥ uos tot la
fecit ostendit nos ꝙtũ dilige̾t: respon
repugnatis nobis met ip̃is: qr impotentem
illui facins. Nut si faremini qr potuit s
non uoluit nisi ħ modo. qͥ modo sapienten
tam indecentra uelle patiasseritis :. Omnia
eñ quecunq ostenditis: in eius uolunta¬

Expanded text:
 diceretur, mens humana hoc multo tolerabiliussed sicut fecit Adam per quem hoc ipsum opus fieri potuisse videtur. ANS. An non intelligis quia quaecunque alia persona hominem a morte aeterna redimeret, ejus servus idem homo recte judicaretur? Quod si esset, nullatenus restauratus esset in illam dignitatem quam habiturus erat, si non peccasset: cum ipse, qui nonnisi Dei servus et aequalis angelis bonis per omnia fuangmirantur, quia liberationem hanc redemptionem vocamus. In qua namque, aiunt nobis, captione, aut in quo carcere, aut in cujus potestate tenebamini, unde vos Deus non potuit liberare nisi vos tot labfecit, ostendit quantum nos diligeret. Respondrepugnatis vobismetipsis, quia impotentem illum facitis. Aut si fatemini quia potuit, sed non voluit nisi hoc modo, quomodo sapientem tam indecentia velle pati asseritis? Omnia enim haec quae obtenditis in ejus volunta
Abbreviated transcription (Latin):
a femina: sic nr̃e iusticie et salutis h auc¬
tor nasceretur de femuna. Et ut diabolus
qui ꝑ gustune ligni q̃m persuasit hominẽ
uinc̾at: per passionem ligni ꝙͣ intulit
studiose considerata. in enarrabilem qͣnd̾a
nr̃e redemptõis ħ modo procurate. pulcͥ¬
tudinem hostendunt. S. Omnia ħ

Expanded text:
a femina, sic nostrae justitiae et salutis auca femina, sic nostrae justitiae et salutis auctor nasceretur de femina; et ut diabolus, qui per gustum ligni quem persuasit, hominem vicerat, ita per passionem ligni, quam intulit, studiose considerata ineffabilem quamdam nostrae redemptionis, hoc modo procuratae, pulchritudinem ostendunt. CA
Abbreviated transcription (Latin):
Obitiunt nobis deridentes simplicitatem nrau
infideles. qr deo facimus in iuriam ⁊ ꝯtume¬
liam. Cum eium asserimus in mulieris utum
humanis nutritũ creuisse. ⁊ ut mlt̾a alia tact¬
am: que deo ñ uidentur ꝯuenire. lassitudinem.
famẽ. situm. u̾bã. ⁊ inter latrones orucem mortẽ ꝯ
sustinnisse. A. Nos nõ facimus d̾o in iurianz
uit ꝯtumeliam. s toto corde gr̃as agentes.
de tantis. nde tam debitis malis quib nos¬
in eramus. ad tanta ⁊ tantidebita bona que
ꝑdideramus restituit tanto maiorem dilex̃o¬
nem. erga nos ⁊ pietatem monstrauit
Si enim diligent᷑ ꝯssd̾arent. q̃ ã ꝯuement̾
l modo procuratasit humanarestauratio
non deriderent simplicitatem nr̃am. s d̾i
nobiseum laudarẽt sapiencem benignitate.
Oportebat namq ut sieut homoper in¬
obedientiam. moris in humanum genus
intrauerat. Ita per hõĩs obedieunam uita
restauraretur. Et qͦmͦ peccatum qd̾ fuit
cã nr̃e dampnationis initium habuit

Expanded text:
Objiciunt nobis deridentes simplicitatem nostram infideles; quia Deo facimus injuriam et contumeliam, cum eum asserimus in uterum mulierit alimentis humanis nutritum crevisse, et, ut multa alia taceam, quae Deo non videntur convenire, lassitudinem, famem, sitim, verbera et inter latrones crucem mortemque subiisse. ANS. Nos non facimus Deo ut contumeliam; sed toto corde gratias agentes, de tantis et tam debitis malis in quibus eramus ad tanta et tam indebita bona quae perdideramus, restituit, tanto majorem dilectionem erga nos et pietatem monstravit. Si enim diligenter considerarent quam convenienter hoc modo procurata sit humana restauratio, non deriderent nostram simplicitatem; sed Dei nobiscum laudarent sapientem benignitatem. Oportebat namque ut sicut per hominis inobedientiam mors in humanum genus intraverat, ita per hominis obedientiam vita restitueretur; et quemadmodum peccatum, quod fuit causa nostrae damnationis, initium habuit
Abbreviated transcription (Latin):
ł plac̾ẽ :÷ i arbitrant᷑ satis fate. Quod ꝑe¬
tunt ã ut ꝑ ratõem ad fidem accedant. s
ur eoꝵ qͣue credunt intellectu ⁊ ꝯtemplatõe
delectentur ⁊ ut suit qͣntum possunt ꝑati
semꝑ ad satis fachionen oĩ poscenti se ratõe m
deea que in nobis est spe. Q m nobis q̃stio¬
nem solent ⁊i infideles simplicitatem xp̃arã
Qͣi ta tuam deridentes obicers. ⁊ fideles mul¬
timncrde uersare. qa scił ratione uel ne¬
cessitate do homo factus est. ⁊ morte sua¬

Expanded text:
i placere eas, et arbitrantur satisfacere. Quod petunt, non ut per rationem ad fidem accedant, sed ut eorum, quae credunt, intellectu et contemplatione delectentur, et ut sint quantum possunt, parati semper ad satisfactionem omni poscenti se rationem de ea, quae in nobis est, spe. Quam quaestionem solent et infideles nobis, simplicitatem Christianam quasi fatuam deridentes, objicere, et fideles multi in corde versare: qua scilicet ratione vel necessitate Deus homo factus s
Abbreviated transcription (Latin):
Tinc iam de libris ꝓphaꝵ que
sũt huic oꝑi necessaria colli¬
gatus. ac plurimũ de hiis ꝓphĩs qui
ꝓpt̾ breuitatem uoluminuĩ suoꝵ mi¬
nores uocant᷑. Ergo apud osee ꝓphe¬

Expanded text:
iam de libris Prophetarum quae sunt huic operi necessaria colligamus: ac primum de his Prophetis, qui propter breuitatem uoluminum suorum minores uocantur. ergo apud Osee prophe
Abbreviated transcription (Latin):
Et post .xuii.u̾. Qm̃ ip̃i cũ m̾etrici¬
bus u̾sabant ᷑ ⁊ cũ effeminatis sa¬
crificabant ⁊ pplũs nõ intelligens
uapulabit. Si fornicaris tu israel.
nõ delinquat saltem iuda ⁊ nolite
ingredi in galgala ⁊ ne ascendatis
in bechaine. neq nraueritis. uiuit
dñs. Et post .uiii. u̾. Non dabũt co¬
gitaciones suas ad dñm deũ sinĩ: qr
sp̃s fornicacionis in medio eoꝵ ⁊ do¬
minũ nõ agnouerũt. Et post lxi. u̾¬

Expanded text:
etricibus uersabantur et cum effeminatis sacrificabant, et populus non intellegens uapulabit. si fornicaris tu, Israhel, non delinquat saltem Iuda. et nolite ingredi in Galgala, et ne ascendatis in Bethaue, neque iuraueritis: uiuit dominus! Et post XVIII uersus: Non dabunt cogitationes suas ad dominum deum suum: quia spiritus fornicationis in medio eorum, et dominum non cognouerunt. Et post u