comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cucurrer̃ ꝓ ipso popło ex orantes quẽ fugiebant. Scã autẽ eoꝵ mens
& timorẽ suꝑbientiũ ꝑtulit: & tam̃ contra eos ad odiũ nõ erupit. Pacientia
eni uera ẽ: quȩ & ipsũ amat quẽ portat. Nã tolerare s odisse. nõ ÷ uirtꝰ man¬
suetudinis: s uelam̃tũ furoris: In eisdẽ quoq eloquiis inuenit. qđ samuhel
de principatꝰ culmine deiectus. orasse se &iã ꝓ deicientib confitet᷑: Per qdđ

Expanded text:
cucurrerunt, pro ipso populo exorantes quem fugiebant . Sancta autem eorum mens cucurrerunt, pro ipso populo exorantes quem fugiebant . Sancta autem eorum mens et tumorem superbientium pertulit, et tamen contra eos ad odium non erupit. Patientia enim vera est, quae et ipsum amat quem portat. Nam tolerare, sed odisse, non est virtus mansuetudinis, sed velamentum furoris. In eisdem quoque eloquiis invenit quod Samuel de principatu dejectus 1229 orasse se etiam pro dejicientibus confitetur; quod
Abbreviated transcription (Latin):
dono sp̃s uiuificam᷑. ut mortifera a nob̾ oꝑa repellamꝰ.. Potest enĩ in¬
telligi qr sp̃s uadit: cũ legentis animũ diuersis modis & ordinib tangit
ds. Quando hunc ꝑ uerba saeri eloquii modo in zelo excitans ad ulti¬
onẽ erigit: modo ad pacientiã mitigat. modo in p̃dicatione instruit.
modo ad penitenciȩ. lam̃ta cõpungit S recurramꝰ breuit̾ ꝑ hȩc eadẽ
uerba quȩ diximꝰ. ut uideamꝰ quomodo secunt᷑ rotȩ spm. qui uite sp̃s
dicit᷑: ⁊ rotis in eẽ ꝑhibet᷑: Certe si legentis animũ sp̃s uitȩ in zeli
feruore tetigerit. ꝓtinꝰ in sacris eloquiis uidoe qđ moises ad eastra
rediens ⁊ popłm ꝑ idola peccasse cognoscens. hunc ꝑferuorẽ sp̃s gladiis
strauit. qđ finees ꝑsequendo luxuriã: iram dñi gladio placauit: Qđ pe
tiã tangit. staitĩ secunt᷑ & rotȩ: quia insacris eloquiis inuenit qđ mo¬
ises & aaron cũ loquentes recta ꝑsecutionẽ popłi passi s̃. ad tab̾naculũ

Expanded text:
dono spiritus vivificamur, ut mortifera a nobis opera repellamus. Potest autem intelligi quia spiritus vadit cum legentis animum diversis modis et ordinibus tangit Deus, quando hunc per verba sacri eloquii modo in zelo excitans, ad ultionem erigit, modo ad patientiam mitigat, modo in praedicationem instruit, modo ad poenitentiae lamenta compungit. Sed curramus breviter per haec eadem verba quae diximus, et videamus qudicitur, et rotis inesse perhibetur. Certe si legentis animum spiritus vitae in zeli fervore tetigerit, protinus in sacris eloquiis videt quod Moyses, ad castra rediens, et populum per idola peccasse cognoscens, hunc per fervorem spiritus gladiis stravit ; quod Phinees, persequendo luxuriam, iram Domini gladio placavit ; quod Moyses et Aaron, cum loquentes recta persecutionem populi passi sunt, ad tabernaculum
Abbreviated transcription (Latin):
riendo. usq ad passionẽ sucĩ ꝑ mom̃ta tẽpoꝵ mobilit̃ decuͬrͣrit.: Cuiꝰ cursũ pro¬
pheta intuens: ait Exultauit ut gigas: ad currendã uiã. S qr ꝑ resurrec-¬
tionis suȩ glam ex ipsa sua corruptione. in incorruptionis uirtute cõualuit:
quasi cristalli more ex aqua duruit. ut in illo ⁊ hȩc eadẽ natura eẽt. ⁊ ipsa
iã quȩ fuerat corruptionis mutabilitas ñ ess&: Aqua enĩ in cristallũ uersi
ẽ: quando corruptionis infirmitas. ꝑ resurrectionẽ suã ad incorruptionis :

Expanded text:
riendo, usque ad passionem suam per momenta temporum mobiliter decucurrit. Cujus cursum Proriendo, usque ad passionem suam per momenta temporum mobiliter decucurrit. Cujus cursum Propheta intuens, ait: Exsultavit ut gigas ad currendam viam . Sed quia per resurrectionis suae gloriam ex ipsa sua corruquasi crystalli more ex aqua duruit, ut in illo et haec eadem natura, et ipsa jam, quae fuerat, corruptionis mutabilitas non esset. Aqua ergo in crystallum versa est, quando corruptionis ejus infirmitas per Resurrectionem
Abbreviated transcription (Latin):
patrẽ confirmatti est: De quo oeiaĩ ꝑ psalmisttĩ propħando dr̃: Fiat manꝰ tua
suꝑ uirũ dexterȩ tuȩ: & suꝑ filiũ hominis quẽ confirmasti tibi. Humana
⁊ enĩ natura priusquã a creatore om̃iũ susciꝑetur: terra erat. nã firmam̃tũ
nõ erat: Peccatori quippe homini dictũ ẽ: terra es & in terrã ibis: At post¬
quã assumpta ẽ. ab auctore om̃iũ atq in cęlis subleuata: ⁊ suꝑ angłos ducta.
firmam̃tũ facta ẽ: quȩ t̾ra fuit. S firmam̃tũ qđ aspicit᷑. cuiꝰ habeat similitu¬
dinẽ: sub infertur cũ dicit᷑. Quasi aspectus horribilis cristalli Cristallũ sic̃
dictũ ẽ: ex aqua c̃gelescit. ⁊ robustũ fit Scimꝰ uero: quanta sit aquȩ mu̾tabi
litas Corpus autẽ redẽptoris nr̃i qr usq ad mortẽ passioni subiacuit. aquȩ simi¬
le iuxta aliquid fuit: qr nascendo. crescendo. lassescendo. esuriendo. sitiendo. mo¬

Expanded text:
 Psalmistam prophetando dicitur: Fiat manus tua super virum dexterae tuae, et super filium hominis quem confirmasti tibi . Humana etenim natura priusquam a creatore omnium susciperetur, terra erat; nam firmamentum non erat. Peccatori quippe homini dictum est: Terra es, et in terram ibis . At postquam assumpta est ab auctore omnium, atque in coelis sublevata, et super angelos ducta, firmamentum facta est, quae terra fuit. Sed firmamentum quod aspicitur, cujus habeat similitudinem, subinferturdictum est, ex aqua congelascit, et robustum fit. Scimus autem quanta sit aquae mobilitas. Corpus autem Redemptoris nostri, quia usque ad mortem passionibus subjacuit, aquae simile juxta aliquid fuit, quia nascendo, crescendo, lassescendo, esuriendo, sitiendo, mo
Abbreviated transcription (Latin):
cerunt. etiã uictores in patria gaudebant. scriptũ ẽ. Palmȩ inmanib eor.
& lamabant uoce magna dicentes. Salus dõ nr̃o qͥ sedet suꝑ thromi ⁊ ag¬
no. Palmas qͥppe inmanib hab̾e ẽ: uictorias inoꝑatione tenuisse. Cuius
oꝑationis palma. ibi retribuet᷑: ubi iã sine certamine gaudebit᷑. Unde
iͥ mira agere. uirtutes mul facere: lepsos mundare. demonia
eicere: tactu egritudines corpoꝵ fugarae. ꝓphetię spũ uenturet p̃dice¬
re. Cunc ta itaq hec necdũ palmȩ st̃: sed adhuc pictura palmarum.
Nã hȩc aliqͣnd& dant᷑ a reꝑbis. Unde ꝑeuangłm ueritas dic̃. Multi di¬
cent mͥ in illa die. dñe dñe none innomine tuo ꝓpħauimꝰ. & intuo¬

Expanded text:
cerant, et jam victores in patria gaudebant, scriptum est: « Palmae in manibus eorum, cerant, et jam victores in patria gaudebant, scriptum est: « Palmae in manibus eorum, et clamabant voce magna, dicentes: Salus Deo nostro, qui sedet super thronum, et Agno . Palmas quippe in manibus habere est victorias in operatione tenuisse. Cujus operationis palma ibi retribuitur, ubi jam sine certamine gaudetur. 1363 Unde picimus mira agere, virtutes multas facere, leprosos mundare, daemonia ejicere, tactu aegritudines corporum fugare, Prophetiae spiritu ventura praedicere, cuncta itaque haec necdum palmae sunt, sed adhuc pictura palmarum. Nam haec aliquando dantur et reprobis. Unde per Evangelium Veritas dicit: Multi dicent mihi in illa die: Domin
Abbreviated transcription (Latin):
cũ eundo ꝓficimꝰ : sic̃ exẽpla bonoꝵ sȩpe querimꝰ. ut inmorib ꝓficiamꝰ.
Nã cũ iã cogitat animꝰ ad meliora transire. quicqͥd melius de aliis audire
possit exqͥrit: nunc huiꝰ. nc̃ scĩ alterius uitã uentilat. Unde & electus qͥdam
uitã ad iitationẽ requirens dicebat. Circuibo & ymmolabo intab̾nacu¬
lo eiꝰ. hostiã iuibilationis. Ecce ut ymmolaret iubilationis hostiã circui¬
bat: qr nͥ animũ huc illucq adbonoꝵ uitã exquirendã initteret. ipse
loca sũma ꝑducunt᷑. eoꝵ uita qͣsi inspeculo ponit᷑: ut cuncti uideant bona
quȩ debeant imitari. Unde & adhuc apte subdit᷑. & ante frontes pictura¬
palmarũ. Qͥd ꝑpalmas. nͥ p̃mia uictorie designant᷑: Ipse qͥppe. dari iun¬
centib solent. Unde de his qͦq qͥ incertamine martirii antiquũ hostẽ ui¬

Expanded text:
pla bonorum saepe quaerimus, ut in moribus proficiamus. pla bonorum saepe quaerimus, ut in moribus proficiamus. Nam cum jam cogitat animus ad meliora transire, quidquid melius de aliis audire possit exquirit, nunc hujus, nunc sancti alterius vitam ventilat. Unde et electus quidam, vitam ad imitationem requirens, dicebat: Circuibo et immolabo in tabernaculo Dei hostiam jubilationis . Ecce ut immolaret jubilationis hostiam circuibat, quia nisi animum huc illucque ad bonorum vitam exquirendam mitteret, ipse loca summa perducuntur, eorum vita quasi in speculo ponitur, ut cuncti videant bona quae debeant imitari. Unde et adhuc apte subjungiturpalmarum. » Quid per palmas, nisi praemia victoriae designantur? Ipsae quippe dari victoriae solent. Unde de his quoque qui in certamine martyrii antiquum hostem vi
Abbreviated transcription (Latin):
si iã ꝑdesideriũ ad suma emicant: tam̃ adhuc ꝑ ꝯfficiũ inimo aacent.
deret. fenestrȩ inuestibulis nõ fuissent. Uidemꝰ itaq alios insũmis
locis seẽ eccłȩ constitutos alta de celestib loqui: miro studio in qͣntũ
mlustrata mens sufficit. suꝑnȩ patriȩ secreta rimari. fenestrȩ st̃ in
frontib. Alui uͦ in sc̃ȩ ȩccłȩ sinu cõtinent᷑. & despecti humanis oculis
uident᷑. sed apud se sapientiȩ studiis uacant. ad cȩlestia anhelant: atq
inqͣntũ p̃ualent quȩ sint gaudia ȩtna cõsiderant. Fenestrȩ itaq obliq
rerũ gyrũ habet. dũ incogitatione sua dic̃ animꝰ. putas ne hoc putas¬
ne illud ẽ: qͣsi circuit: ut inueniat qđ quęrit. Cui cũ in circũ scriptũ
lumen erũpere incognitione cȩperit: quasi ꝑ obliquã fenestrã radius
ueritatis uenit. Sic qͥppe in cõtẽplationẽ nr̃am multa cogitationib cir¬

Expanded text:
si jam per desiderium ad summa emicant, tamen adhuc per officium in imo jacent. si jam per desiderium ad summa emicant, tamen adhuc per officium in imo jacent. deret, fenestrae in vestibulis non fuissent. Videmus itaque alios in summis locis sanctae Ecclesiae constitutos alta de coelestibus loqui; miro studio in quantum illustrata mens sufficit, supernae patriae secreta rimari. Fenestrae sunt in frontibus. Alii vero in sanctae ecclesiae sinu continentur, et despecti humanis oculis videntur, sed apud se sapientiae studiis vacant: ad coelestia anhelant atque, in quantum praevalent, quae sint gaudia aeterna considerant. Fenestrae itaque obliqurerum gyrum habet, dum in cogitatione sua dicit animus: Putasne hoc? putasne illud est? Quasi clumen erumpere in cognitione coeperit, quasi per obliquam fenestram radius veritatis venit. Sic quippe in contemplatione n
Abbreviated transcription (Latin):
eñ cõtẽplationis gr̃a sũmis dat᷑. & minimis nõdat᷑. sed sepe hanc sũmi
sepe minmi. sepius remoti: aliqͣndo etiã cõiugati ꝑcipiunt. Si gͦ nul¬
lum ẽ. fideliũ officiũ aqͦ possit gr̃a cõtẽplationis ex cludi. qͥsqͥs cor intꝰ
habet. inlustrari etiã lumme cõtẽplationis potest: qr intra portã un¬
diq ꝑcircuitũ fenistrȩ obliq cõstructȩ st̃: ut nemo exhac gr̃a qͣsi de
singularitate gloriet᷑. nullus se donũ ueri luminis estimet hab̾e pri¬
uatũ: qr ineo qđ se hab̾e p̃cipiiũ putat. sepe alter. ẽ ditior: quẽ hab̾e
apud se boni aliqͥd nõ putat. Unde hic quoq adhuc apte sub iungit᷑.
Similit̾ aũ erant in uestibulis fenestrȩ ꝑgirũ intrinsecus. Post quam
nis grãm. sed plerũq hoc donĩ etiã illa ñebra ꝑcipuint. quȩ et¬

Expanded text:
enim contemplationis gratia summis datur, et minimis non datur: sed saepe hanc summi, enim contemplationis gratia summis datur, et minimis non datur: sed saepe hanc summi, saepe minimi, saepius remoti, aliquando etiam conjugati percipiunt. Si ergo nullum est fidelium officium, a quo possit gratia contemplationis excludi, quisquis cor intus habet, illustrari etiam lumine contemplationis potest, quia intra portam undique per circuitum fenestrae obliquae constructae sunt, ut nemo ex hac gratia quasi de singularitate glorietur. Nullus se donum veri luminis 1362 aestimet habere privatum, quia in eo quod se habere praecipuum putat, saepe alter est ditior, quem habere apud se boni aliquid non « Similiter autem erant et in vestibulis fenestrae per gyrum intrinsecus. » Postquam ationis gratiam, sed plerumque hoc donum etiam illa membra percipiunt, quae et
Abbreviated transcription (Latin):
arum rerũ imaginib illa se infusio incorporeȩ lucis ꝑmiscet: qe dũ
sola iusibilia cogitant᷑. lum̃ in uisibile adm̃tẽ nõ admittit᷑. Sed qͥsquis iã¬
lumini cõtẽplationis intendit: curare magnopere debet. ut sensũ semꝑ
in humilitate custodiat. nũquã se de gr̃a qua infundit᷑ extollat. et ip¬
sas quȩ m̃tis cõtẽplationẽ signant qͥules sunit oblique fenestrȩ confideret.
Per obliqͦs et enĩ fenestras lumen intrat et fur nõ intrat: qr hi qͥueri
speculatores st̃ sẽꝑ sensũ inhumilitate deprimunt: atq ad eoꝵ m̃tes intel¬
ligentia cõtẽplationis iitrat. sed iac̾tantia elationis nõ intrat. Et patent
itaq fenestrȩ & mimitȩ st: qr et aꝑta ẽ. inm̃tib eoꝵ gr̃a qua replent᷑:
& tam̃ adse aduersariũ ingredi ꝑsuꝑbiã nõ ꝑmittunt. Notandũ uero.
qđ intra portã undiq ꝑ circuitũ fenestrȩ oblique memorant᷑. Non

Expanded text:
arum rerum imaginibus illa se infusio incorporeae lucis capitur, quia dum sola visibilia cogitantur, lumen invisibile ad mentem non admittitur. Sed quisquis lumini contemplationis intendit, curare magnopere debet, ut mentem semper in humilitate custodiat: nunquam se de gratia qua infunditur, extollat, et ipsas quae mentes contemplantium signant, quales sint obliquae fenestrae consideret. Per obliquas etenim fenestras lumen intrat, et fur non intrat, quia hi qui veri speculatores sunt, semper sensum in humilitate deprimunt, atque ad eorum mentes intelligentia contemplationis intrat, sed jactantia elationis non intrat. Et patent itaque fenestrae et munitae sunt: quia et aperta est in mentibus eorum gratia, qua replentur, et tamen ad se adversarium inintra portam undique per circuitum fenestrae obliquae esse memorantur. Non
Abbreviated transcription (Latin):
quasi duob pedib innitentes & dm̃ uidebam᷑ querere. & scłm tenere.pꝰ agniti¬
onẽ suauitatis dĩ unꝰ in nob̾ pessanꝰ remansit. atq alius claudicat: qr necesse ẽ.
ut debilitato amore scł̃i solus in nob̾ amor cõualescat dĩ. Si gͦ tenemꝰ angłm.
uno cladicamꝰ pede: qr dũ crescit in nob̾ fortitudo amoris intuni. infirmatur
ꝓcul dubio fortitudo carnis. Omĩs qͥppe qͥ uno pede clatidicat. soli illi pedi in

Expanded text:
innitentes, et Deum videbamur quaerere, et saeculum tenere, post agnitionem suavitatis Dei, unus in nobis pes sanus remansit, atque alius claudicat; quia necesse est ut, debilitato amore saeculi, solus in nobis convalescat amor Dei. Si ergo tenemus angelum, uno claudicamus pede, quia dum crescit in nobis fortitudo amoris intimi, infirmatur procul dubio fortitudo carnis. Omnis quippe qui uno pede claudicat soli illi pedi in
Abbreviated transcription (Latin):
si in cõtẽplatione m̃tẽ tende nõ ualet: exeo tam̃ qđ agit exteriꝰ gignere
sequaces ualet. Recte gͦ in m̃sura calami priꝰ sex cubiti & pꝰmodũ palmus
ducit᷑. qͥ ante acttua uita agit᷑ ut ad cõtẽplatiuã pꝰmodũ ueniat᷑. Sed sci

Expanded text:
si in contemplatione mentem tendere non valet, ex eo tamen quod agit exterius, gignere si in contemplatione mentem tendere non valet, ex eo tamen quod agit exterius, gignere sequaces valet. Recte ergo in mensura calami prius sex cubiti, et postmodum palmus dicitur, quia ante activa agitur, ut ad contemplativam postmodum venia
Abbreviated transcription (Latin):
qđ et loquor uob̾. ħ eatꝰ aũ iacob rachel qͥdẽ cõcupierat: sed in noete acce
qͥ etiã ȩtnȩ patriȩ gaudia appetit. S ed prius necesse ẽ. ut inocte uitȩ
psentis opetur bona quȩ potest : desudet  in laborẽ. id ẽ. Iyam accipiat.
ut post ad uidendũ prucipiũ in rachel amplexib reqͥeseat. Erat aũ ra¬
cheł uidens & sterilis. lya aũ lippa sed fecunda. Rachel uͦ: pulera et in¬
lentio appetit filios uõ geuerat exp̃dicatione. Uidet & nõ parit: qr qͥetis
sue studio minꝰ se in alioꝵ collectionẽ suecendit. & qͣntũ introrsus cõspi¬
eit. aꝑire aliis p̃dicando nõ sufficit. Lya uͦ lipꝑa & fecunda ẽ: ꝗr actiua
uita dũ occupat᷑ inoꝑe minꝰ uidet. Sed dũ modo ꝑuerbũ. modo ꝑ exẽplum
ad imitationẽ suã ꝓximos accendit: multos in bono oꝑe filios generat. Et

Expanded text:
quod et loquor vobis . quod et loquor vobis . quietem aeternae patriae appetit, sed prius necesse est ut in nocte vitae praesentis operetur bona quae potest, desudet in labore, id est, Liam accipiat, ut post, ad videndum principium, in Rachel amplexibus requiescat. Erat autem Rachel videns et sterilis; Lia autem lippa, sed fecunda. Rachel pulchra et inlentio appetit, filios non generat ex praedicatione. Videt et non parit, quia quietis suae studio minus se in aliorum collectionem succendit, et quantum introrsum conspicit, aperire aliis praedicando non sufvita, dum occupatur in opere, minus videt, sed dum modo per verbum, modo per exemplum ad imitationem suam proximos accendit, multos in bono opere filios generat. Et
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ in ȩt̾na patria pane esurienti porrigat ubi nemo esurit: Qͥs potum
tribuat sicienti. ubi nemo sitit: Quis mortuũ sepeliat. ubi nemo morit᷑.
Cũ p̃senti gͦ scło: tuita aufert᷑ actiua. Cõtẽplatiua aũ hic incipit᷑: ut in
cȩlesti patria ꝑficiat᷑. Ix amoris ignis qͥhic ardere inchoat: cũ ipsũ quẽ
amat iuiderit. in amore amplius ignescit. Cõtẽplatiua uͦ uita minime
aufert᷑. qr subtracta p̃sentis scłi luce ꝑficit᷑. Has utrasq uitas sic̃ ⁊ ante
Le
nos dictũ ẽ. duȩ beati iacob mulieres signauert̃: lya uidelicet & rachel.
łyã q̃ppe ĩterp̾tat᷑ laboriosa: rachel uͦ oius tił uisũ pricipiũ. Actiua
aũ iuta laboriosa ẽ: qe desudat in oꝑe. Cõtẽplatiua uͦ simplex adsolum
midencdũ principiũ anhelat: uidelicet ipsũ qͥait. Ego sũ principiũ ꝓpt̾

Expanded text:
enim in aeterna patria panem esurienti porrigat ubi nemo esurit? quis potum enim in aeterna patria panem esurienti porrigat ubi nemo esurit? quis potum tribuat sitienti ubi nemo sitit? Quis mortuum sepeliat ubi nemo moritur? Cum praesenti ergo saeculo vita aufertur activa: contemplativa autem hic incipitur, ut in coelesti patria perficiatur, quia amor ignis, qui hic ardere inchoat, cum ipsum, quem amat, viderit, in amore amplius ignescit. Contemplativa ergo vita minime aufertur, quia subtracta praesentis saeculi luce perficitur in aetee nos dictum est , duae beati Jacob mulieres signaverunt, Lia videlicet et Rachel . Lia quippe interpretatur laboriosa, Rachel vero ovis, vel visum principium. Activa autem vita laboriosa est, quia desudat in opere; contemplativa vero simplex ad solum videndum principium anhelat, videlicet ipsum qui ait: Ego principium, propter
Abbreviated transcription (Latin):
gimꝰ. qͥ in hac uita positi cõtẽplationis intimȩ sola nicia degustamꝰ. Actiua
enĩ uita qr ꝑfecte geri potest. et sexto die homo ẽ. conditꝰ qͥbona debet oꝑa¬
rusex cubitos calamꝰ habet. Bene has utrasq uitas ditȩ mulieres fignauert̃.
martha uidelicet & maria. Qerũ una sattigebat eirca frequens ministeriũ:
alia uͦ sedebat ad pedes dñi. & audiebat uerba de ore eiꝰ. Cũq cõtra sororẽ
martha quereret᷑. qđ se adiuuare negligeret. respondit dñs dicens. Mar¬
tha martha occuparis ⁊ sattigis cirta multa. Porro unũ ẽ. necessariũ. Mari
aũ. optimã partẽ elegat quȩ nõ auferet᷑ ab ea. Ecce pars marthe nõ rep̃¬
hendit᷑: sed mariȩ laudat᷑. Neq enĩ bonã partẽ elegisse maria dr̃ sed optimã:
ut etiã pars marthe indicaret᷑ bona. Qre aũ pars mariȩ sit obtua sub in¬
fert᷑ cũ dr̃. quȩ nõ auferet᷑ ab ea. Actiua eiĩ uita: oũ corpore deficit. Quis¬

Expanded text:
gimus, quia in hac vita positi contemplationis intimae sola initia degustamus. Activa enim vita quia perfecte teneri potest, et sexto die homo est conditus , qui bona debet operari, sex cubitos calamus habet. 9. Bene has utrasque vitas duae illae mulieres signaverunt, Martha videlicet et Maria : quarum una satagebat circa frequens ministerium, alia vero sedebat ad pedes Domini, et audiebat verba de ore ejus. Cumque contra sororem Martha quereretur quod se adjuvare negligeret, respondit Dominus, dicens: Martha, occuparis et satagis circa multa; porro unum est necessarium. Maria autem optimam partem elegit, quae non auferetur ab ea . Ecce pars Marthae non reprehenditur, sed Mariae laudatur. Neque enim bonam partem elegisse Mariam dicit, sed optimam, ut etiam pars Marthae indicaretur bona. Quare autem pars Mariae sit optima, subinfert
Abbreviated transcription (Latin):
iterũ deficit. Qsi gͦ uiucit᷑ angłs.: qͣndo intellectu intimo app̃hendie᷑ ds̃. Sed
notandũ qd isdẽ uictus angłs neruũ femoris iacob tenuit. eũq marcescere sta¬
tim fecit: atq abeo iacob tẽpore. uno claudicauit pede. It scilicet omp̃s ds̃ eũ iã¬

Expanded text:
iterum deficit. Quasi ergo vincitur angelus, quando intellectu intimo apprehenditur Deus. Sed iterum deficit. Quasi ergo vincitur angelus, quando intellectu intimo apprehenditur Deus. Sed notandum quod idem victus angelus nervum femoris Jacob tetigit, eumque marcescere statim fecit, atque ab eo Jacob tempore uno claudicavit pede, quia scilicet omnipotens
Abbreviated transcription (Latin):
ad cȩlestia erigit: cũ iireb sp̃italib animũ tendit. cũ transgredi nititur
om̃e qđ corporalit̃ uidet᷑. cũ sese angustat ut dilatet. Et aliqͥudo qͥdẽ uin¬
cit. & reluctantes tenebras suȩ cecitatis exsuꝑat. ut de in circũ seripto lu¬
mine qͥddã furtĩ & tenuit̃ attingat. Sed tam̃ ad semet ipsã ꝓtinꝰ reuerbe¬
rata reuertit᷑. atq ab ea luce ad quã respirando transit. ad suȩ cecitatis
cũ angło luctantẽ narrat. Cũ enĩ ad parentes ꝓprios rediret. inuia angł̃m
iiuenit.: cũ qͦ uilucta magnũ certam̃ habuit. His enĩ qͥcertat in luctamine.
gͦ angłs dñi & iacob qͥcũ angło cõtendit. uniꝰ cuiꝰq ꝑfecti uiri & in cõtẽplatio
ne positi antnã exprimat: quȩ uidelicet anima dũ cõtẽplari dm̃ nititur. ue¬
lut inqͦdã certamine posita modo qͣsi exsuꝑat. qr intelligendo & senciendo
de incircũ scripto lumine aliqͥd degustat. modo uͦ succũbit. qe & degustand

Expanded text:
ad coelestia erigit, cum in rebus spiritualibus animum tendit, cum transgredi nititur omne quod corporaliter videtur, cum sese angustat, ut dilatet. Et aliquando quidem vincit, et reluctantes tenebras suae caecitatis exsuperat, ut de incircumscripto lumine quiddam furtim et tenuiter attingat. Sed tamen ad semetipsam protinus reverberata revertitur, atque ab ea luce, ad quam respirando transit, ad suae caecitatiscum angelo luctatum narrat. Cum enim ad parentes proprios rediret, in via angelum invenit, cum quo in lucta magnum certamen habuit. Is enim qui certat in luctamine, ergo angelus Deum, et Jacob qui cum angelo contendit, uniuscujusque perfecti viri et in contemplatione positi, animam exprimit, quia videlicet anima cum contemplari Deum nititur, velut in quodam certamine posita, modo quasi exuberat, quia intelligendo et sentiendo de incircumscripto lumine aliquid degustat; modo vero succumbit, quia degustando
Abbreviated transcription (Latin):
duncias Earũ copia nõ auaritie seruiuit. s mĩȩ nõ ipsi: s egenis Ille
cũ ꝓ pħa dicens dñe dilexi decorẽ domꝰ tue et locũ habitationis głe tue
qͥcqͥd ei fideliũ deuotio cõtulit totũ uł ornam̃tis eccłe uł ex pensis pau¬
ꝑũ cõsecrauit dmmũ eiꝰ nec rerũ eiꝰ extulit affluentia nec de iecit
amissio: In om̃i statu terrena celestibꝰ ec̃nis transitoria post posuit¬

Expanded text:
diuitias. Eadiuitias. Eatuæ, & locum habitationis gloriæ tuæ. Quicquid ei fidelium deuotio contulit, totum vel ornamentis Ecclesiæ, vel expensis pauperum consecrauit. Animam eius nec rerum extulit affluentia, nec dejecit amissio. In omni statu terrena cælestibus, æternis transitoria, post-posuit
Abbreviated transcription (Latin):
reuerendũ patrẽ illatis ȩxacerbauer̃ in uriis qͥb̃ ueniã petentibꝰ licet piꝰ
abbas adignoscendũ ꝓñ in dulcissec grauit̾ tam̃ adño punita ẽ. eorũ
pͥsũptio Stati nãq depopulantis flãmis. castellũ cõbustũ ẽ. iiguoꝵ
Q đ ut diuina poti ultione gestũ ẽẽ quã casu cõtigisse crederet᷑ qbꝰ dã
in colis eidẽ castelli ad exteriora egressi negotia atq ignaris in iuriarũ
et incendii duo milites dudũ defuncti apparuer̃. Quos cũ bene p̃fati
cognouissent in cole. ac turbati ad eorũ stuperent occursũ redit ĩgͥun
quanto eiꝰ cõbustũ inuenturi bliteriũ gͦ dũ beatꝰ eẽt hugo ingressus
nec cĩ religioni de latũ ẽ. nec ordini Stupe facti in cole ac ꝑterrit
magna cũ festinatione redeuntis rẽ sic̃ didicerant in uener̃. Nemo
aut̃ putet uirũ di tãꝗ peccunie p̃idũ uł quesissẽ uł oblatas fuscepisse

Expanded text:
reuerendum Patrem illatis exacerbauerunt iniuriis, quibus veniam petentibus, licet pius Abbas ad ignoscendum pronus indulsisset, grauiter tamen a Domino punita est eorum præsumptio. Statim namque depopulantibus flammis, castrum combustum est iniquorum. Quod ne diuina potius vltione gestum esse, & non casu cōtigisse crederetur, quibusdam incolis eiusdem castelli ad aliqua egressis negotia, atque ignaris iniuriarum & incendij, duo milites dudum defuncti apparuerunt. Quos cum bene præfati cognouissent incolæ, ac turbati ad eorum stuperent occursum: Redite, inquiunt, quantocius, combustum inuenturi Bliterium, quo dum beatus esset Hugo ingressus, nec eius religioni delatum est nec ordini. Stupefacti incolæ ac perterriti, magna cum festinatione redeuntes, rem, sicut didicerant, inuenerunt. Nemo autem putet virum Dei tamquam pecuniæ cupidum, vel quæsisse, vel oblatas suscepisse
Abbreviated transcription (Latin):
nũ quã głȩ crucifixissent: Sed iste ignis alibi arsit: alibi splenduit:
Nã subditur. & splendor incircuitu eiꝰ. Dũ enĩ ꝑsecutio in iudea agit᷑.¬
scã apłoꝵ p̾dicatio in uniuerso mundo disꝑsa ẽ.Sicut ipsi dicunt:
Vob̵ missũ fuerat uerbũ dĩ: s qr in dignos uos iudicastis. ecce i mus
ad gentes: De crudelitate gͦ maliciȩ quȩ mentẽ iudeȩ cõcremauit.
omps ds̃ lucẽ gentib sparsit: qr ꝑ hoc qđ illa redẽptorem suũ ac¬

Expanded text:
num gloriae crucifixissent . » Sed iste ignis alibi exarsit atque alibi splenduit. Nam subditur: « Et splendor in circuitu ejus. » Dum enim persecutio in Judaea agit praedicatio, in universo mundo dispersa est, sicut ipsi dicunt: « Vobis missum fuerat verbum Dei, sed quia indignos vos judicastis, ecce imus ad gentes . » De crudelitate ergo malitiae, quae mentem Judaeae concremavit, omnipotens Deus lucem gentibus sparsit. Quia per hoc quod il
Abbreviated transcription (Latin):
in sede maiestatis suȩ. sedebitis & uos suꝑ sedes duodecĩ iudicantes
duodecĩ trib isrł Hinc isaias ait. Dñs ad iudiciũ ueniet: cũ seniorib
popłi sui. Hinc salomon de ȩccła loquit᷑ dicens: Nobił in portis uir eiꝰ.

Expanded text:
in sede majestatis suae, sedebitis et vos judicantes duodecim tribus in sede majestatis suae, sedebitis et vos judicantes duodecim tribus Israel . » Hinc Isaias ait: « Dominus ad judicium veniet cum senioribus populi sui . » Hinc Salomon de Ecclesia loquitur dicens: « Nobilis in portis vir ejus,
Abbreviated transcription (Latin):
scriptũ est. Dies dñi declarabit: qui in igne reuelabit᷑: hinc psalmis¬
eiꝰ ardebit: & in circuitu eiꝰ tẽpestais ualida. hinc petrus apls ait.
Adueniet dies dñi ut fur. in quo cęli magno impetu transeunt: elem̃ta
reliquerunt. iudices uenient: apte mox subdit᷑. Et in medio eiꝰ similitu¬
do quatuor animaliũ. Quid enĩ ꝑ quatuor animalia. nisi quatuor
euangliste signant᷑: Hec in merito ꝑ euangelistas quatuor. ꝑfectoꝵ
om̃iũ numerus ex primit᷑ qr om̃s qui in ȩccła modo ꝑfecti sunt. ꝑfec¬
tionis suȩ rectitudinẽ ꝑ eorũ euangeliũ didicerunt: De medio enĩ eiꝰ
cõiuncti. ⁊ simul facti cũ eo iudices uidebunt᷑. qͥ modo ꝑfecta oꝑa
iuxtti euangelira p̃ceptti secuti sunt. hinc ÷ enĩ qđ ipsis scĩs apłis:¬
dicit᷑. Uos qͥ secuti estis me: in regeneratione. cũ sedit filius hominis

Expanded text:
scriptum est: Dies Domini declarabit, quia in igne revelabitur . Hinc Psalmisscriptum est: Dies Domini declarabit, quia in igne revelabitur . Hinc Psalmisejus ardebit, et in circuitu ejus tempestas valida . Hinc Petrus apostolus ait: Adveniet dies Domini ut fur, in quo coeli magno impetu transient, elementa reliquerunt judices veniunt, apte mox subditur: « Et in medio ejus similitudo quatuor animalium. » Quid enim per quatuor animalia, nisi quatuor Evangelistae signantur. Nec immerito per evangelistas quatuor perfectorum omnium numerus exprimitur. Quia omnes qui in Ecclesia modo perfecti sunt, perfectionis suae rectitudinem per eorum Evangelium didiceconjuncti, et simul facti cum eo judices videbuntur, qui modo perfecta opera juxta evangelica praecepta secuti sunt. Hinc est qhominis
Abbreviated transcription (Latin):
aereũ & terram cõcremat. peccatores iũ in sua suꝑbia nõ ꝑmittit
erigi. s in uoluit: quos ꝓcul dubio in pęna suȩ dãpnationis confrin¬
git. Et splendor incircuitu eiꝰ. Quia sic̃ fulgor excit aboriente. &
paret usq ad occident̾ẽ. itti erit aduentꝰ filii hominis Ubi nullꝰ
ad iudiciũ in sua mente latere ꝑmittit᷑: qr ipso udicis fulgore
penetrat᷑: De quo mox iudice subdit᷑: Et de medio eiꝰ quasi species
electri: id ÷ de medio ignis. Ipse enĩ angłis atq archangelis. om̃ibꝰq
uirtutib p̃sidens redemptor nr̃ qui uelut in electri similitudine
unꝰ ex utraq ⁊ in utraq natura ⁊ ds̃ ꝑmansit cũ patre. & ad re-¬
demptionẽ nr̃am ftictus ÷ mortał cũ hominib: in suo tunc terrore ui¬
debitur. ei quȩ ignis iudicii in reꝓbroꝵ uindicta famulat᷑: Hinc enĩ

Expanded text:
aerem et terram concremat, peccatores jam in sua superbia non permittit aerem et terram concremat, peccatores jam in sua superbia non permittit erigi, sed involvit, quos procul dubio in poenae suae damnatione confringit. « Et splendor in circuitu ejus. » Quia « sicut fulgur exit ab oriente, et paret usque in occidentem, ita erit adventus filii hominis , » ubi nullus tutus a judicio in sua mente latere permittitur, quia ipso judicis fulgore penetratur, de quo mox judice subditur. « Et de medio ejus quasi species electri, » id est, de medio ignis. Ipse enim angelis atque archangelis omnibusque virtutibus praesidens Redemptor noster qui velut in electri similitudinem unus ex utraque natura et Deus permansit in patre et ad redemptionem nostram factus est mortalis cum hominibus: in suo tunc terrore videbitur, eique ignis judicii in reproborum vindicta famulabitur. Hinc enim
Abbreviated transcription (Latin):
uore niio corda cõmouent᷑: Cũ enĩ ceꝑit impleri qđ scriptũ ẽ. sol obscu¬
rabitur. & luna nõ dabit lum̃ suũ. ⁊ stellȩ cadent de cęlo. & uirtutes
cȩlorũ cõmouebuntur. quȩ mens erit hominis. ȩterni iudicis sentenciã
formidantis : Ibi enĩ tunc cuncta simul peccata ante oculos redeunt:
ibi om̃ia quȩ cũ delectttione actti sunt. ad memoriã cũ pauore reuoca¬
buntur. Ibi caligo cogitationis miserȩ. expęna ꝓximȩ dc̃pnationis.
Unde ⁊ subditur: & nubes magna Iunc quippe ex peccatoꝵ memoria
sensũ m̃tis deprimit caligo cecitatis: cũ unigenitũ dĩ filiũ in forma
diuinittitis conspicere reprobi ñ ꝑmittunt᷑. Videbunt enĩ in quẽ
trans fixerunt: & tollet᷑ impius ne uideat głam di. Ubi & aꝑte sub¬
ditur: & ignis in uoluens. Quia uidelic& ignis ille iudicii qui cȩlũ

Expanded text:
vore nimio corda commovebuntur. Cum enim coeperit impleri quod scriptum est: Sol obscuvore nimio corda commovebuntur. Cum enim coeperit impleri quod scriptum est: Sol obscurabitur, et luna non dabit lumen suum, et stellae cadent de coelo, et virtutes coelorum commovebuntur , quae mens erit hominis aeterni Judicis sententiam non formidantis? Ibi enim tunc cuncta simul peccata ante oculos redeunt, ibi omnia quae cum delectatione acta sunt ad memoriam cum pavore revocantur, ibi caligo cogitationis miserae ex poena proximae damnationis. Unde et subditur: Et nubes magna. Tunc quippe ex peccatorum memoria sensum mentis deprimit caligo caecitatis, cum unigenitum Dei Filium in forma divinitatis conspicere reprobi non permittuntur. Videbunt enim in quem transfixerunt . Et, Tollatur impius, ne videat gloriam Dei . Ubi et aperte subditur: Et ignis invol
Abbreviated transcription (Latin):
electri. siue ignis nil obstat in telligi: qr quatuor hȩc animalia scĩ
scilic& euangelistȩ: ⁊ ex eiusdẽ dñi in carnatione ad fidei uirtutẽ
solidati sunt. & in igne ꝑsecutionis multis tribulationib afflicti. Qđ¬
siquis hȩc quȩ de primo dñi ad uentu diximꝰ. oiã de sed̾o uelit acci¬
pere: celeri a ssensũ sequendus ẽ. Quia sepe ꝓphetiȩ sp̃s: in unũ qđ
loquit᷑. multti simul in tuet᷑ Uentus enĩ turbinis ab aquilone uenit:
quia nimirũ causa peccatoꝵ exigit. ut districti iudicii cõcussio. om̃a
simulelem̃ta ꝑ turb&: Terror enĩ ꝑ turbationis ultimȩ inde ue.¬
nire dicit᷑: unde generatur: Nã quia ad feriendas frigidas peccatoꝵ
mentes. iudiciũ ꝑ turbationis ultimȩ agit᷑. recte ab aquilone uentꝰ turbinis
uenire ꝑhibetur: Quȩ uidelicoꝵ cõcussio apte uentus turbinis dicitur:
quian illo die cunctoꝵ qͥ tunc in carne mortali inuenti fuerint in pa¬

Expanded text:
obstat intelligi; quia quatuor haec animalia, sancti scilicet evangelistae, et ex ejusdem Domini incarnatione ad fidei virtutem solidati sunt, et in igne persecutionis multis tribulationibus afflicti. si quis haec quae de primo Domini adventu diximus etiam de secundo velit accipere, celeri assensu sequendus est, quia saepe prophetiae spiritus in uno quod loquitur multa simul intuetur. Ventus enim turbinis ab Aquilone venit, quia nimirum causa peccatorum exigit ut districti judicii concussio omnia simul elementa perturbet. Terror enim perturbationis ultimae inde venire dicitur, unde generatur. Nam quia ad feriendas frigidas peccatorum mentes judicium perturbationis ultimae agitur, recte ab Aquilone ventus turbinis venire perhibetur. Quae videlicet concussio apte ventus turbinis dicitur, quia in illo die cunctorum qui tunc in carne mortali inventi fuerint, in pa
Abbreviated transcription (Latin):
sapientis in capite eiꝰ. stultus autẽ in tenebris ambulat.: Tunc enĩ in
capite oculos habemꝰ.: cũ uitũ redẽptoris nr̃i taetta cogitatione cõ¬
spicimꝰ. cũ om̃is nr̃a intentio in eiꝰ imitatione se erigit. He si uias
lucis aspicere oculus mtis neglexerit: statim clausus in tenebris
erroris cadat Ad huiꝰ similitudinẽ hominis surgere festinabat
ꝓpheta : cũ diceret: In mandatis tuis me exercebo: ⁊ considerabo
uias tuas. Qui enĩ & uias dñi tacitꝰ in m̃te considerat. & sese ex¬
ercere in mandatis illius festinat. quid aliud in sem&e ipso. nisi
imaginẽ noui hominis reformat: Qđ quia in scõrum cordib in¬
cessant̃ agitur: recte nunc de animalib dicit᷑. similitudo hominis
in eis: Post hanc uero similitudinẽ quia nunc in morib tenetur:
quandoq ad similitudinẽ głȩ ꝑuenit᷑. hinc ⁊ enĩ ioħs dicit. Ilunc

Expanded text:
sapientis in capite ejus, stultus autem in tenebris ambulat . » Tunc enim in sapientis in capite ejus, stultus autem in tenebris ambulat . » Tunc enim in capite oculos habemus, cum vitam redemptoris nostri tacita cogitatione conspicimus, cum omnis nostra intentio in ejus imitatione se erigit, ne si vias lucis aspicere oculus mentis neglexerit, statim clausus in tenebris erroris cadat. Ad hujus similitudinem hominis surgere festinabat Propheta, cum diceret: « In mandatis tuis exercebor, et considerabo vias tuas . » Qui etenim vias Domini tacitus in mente considerat, et sese exercere in mandatis illius festinat, quid aliud in semetipso nisi imaginem novi hominis reformat? Quod quia in sanctorum cordibus incessanter agitur, recte nunc de animalibus dicitur: « Similitudo hominis in eis. » Post hanc vero similitudinem, quae nunc in moribus tenetur, quando ad similitudinem gloriae pervenitur. Hinc etenim Joannes dicit: « Nunc
Abbreviated transcription (Latin):
relo rectitudinis p̃dicatores scĩ: s redemptor nr̃. om̃s flagello de res¬
ticuł facto uendentes ⁊ em̃tes eiecit de templo. cathedras uendentiũ¬
columbas euertit: & nũmularioꝵ effudit es. In om̃e qđ fortit̃ agunt:
humilitatẽ tota intentione custodiunt. Sed ꝑ redẽptorem nr̃m di¬
cit᷑: discite a me qr mitis sũ & humił corde Persecutores quoq suos:
diligunt p̃dicatores scĩ Sed ipse auctor om̃iũ ac redemptor in passi¬
one positꝰ. ꝓ ꝑsecutorib int̾cedit dicens. Pat̃ ignosce illis: qr nesciunt
quid faciunt: Membra sua ponunt in passione ꝓfr̃ibus: s ꝓ electorum
bus: qđ similitudo hominis in eis est. Quia qđ scã qđ mira sunt. hoc
in eis de specie simili tudinis ẽ: id ÷ de uirtute imitationis: Caput
quippe om̃iũ nr̃m: redemptor nr̃ est Et ꝑ salomonẽ dicit᷑.: Oculi

Expanded text:
zelo rectitudinis praedicatores sancti; sed Redemptor omnium, flagello de reszelo rectitudinis praedicatores sancti; sed Redemptor omnium, flagello de resticulis factocolumbas evertit, et nummulariorum effudit aes. In omni quod fortiter agunt humilitatem tota intentione custodiunt, sed per redemptorem nostrum dicitur: « Discite a me quia mitis sum et humilis corde . » Persecutores quoque suos diligunt praedicatores sancti. Sed ipse auctor omnium ac redemptor, in passione positus, pro persecutoribus intercedit, dicens: « Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt. » Membra sua ponunt in passione pro fratribus, sed pro elbus, quod similitudo hominis in eis est. Quia quod sancta, quod mira sunt, hoc in eis de specie similitudinis est, id est, de virtute imitationis. Caput quippe omnium nostrum Redemptor noster est. Et per Salomonem dicitur: « Oculi
Abbreviated transcription (Latin):
homo de t̾ra t̾rȩnus: scđs homo de cęlo cęlestis Sicut portauimꝰ imaginẽ
t̾reni : portemꝰ ⁊ imaginẽ eiꝰ qui de cęlo descendit Sc̃s & enĩ quisq in¬
ttntũ ad similitudinẽ huiꝰ hominis ducit᷑: in quantũ uittĩ sui redemp¬
toris imitut᷑. Nã ab eius mandatis atq oꝑib discordare quid .ẽ. aliud
quã a similitudine longe recedere : Plangunt autẽ uitũ delinquentiũ:
Gaudent de bonis actib subditoꝵ: & recte oꝑantes diligunt. S de
redemptore nr̃o scriptũ est: qr cũ ad olescens quidã dicer&e hȩç om̃ia
custodiui a iuuentute mea. magis dilexit eũ: Portant illatas cõtume.¬
lias p̃dicatores scĩ: & nullã aduicẽ contumeliã reddunt S cũ re.¬
demptori nr̃o diceretur demoniũ habes. non iniuriã reddidit: sed
mansuete respondit dicens Ego demoniũ non habeo: Feruent enĩ¬

Expanded text:
homo de terra terrenus, secundus homo de coelo coelestis. Sicut portavimus imaginem homo de terra terrenus, secundus homo de coelo coelestis. Sicut portavimus imaginem terreni, portemus tantum ad similitudinem hujus hominis ducitur, in quantum vitam sui Redemptoris imitatur. Nam ab ejus mandatis atque operibus discordare, quid est aliud quam a similitudine longe recedere? Plangunt autem vitam delinquentium . Gaudent de bonis actibus subditorum, et recte operantes diligunt; sed de Redemptore nostro scriptum est quia cum adolescens quidam 1191 diceret: Haec omnia custodivi a juventute mea , magis dilexit eum. Portant illatas contumelias praedicatores sancti, et nullam ad invicem contumeliam reddunt; sed cum Redemptori nostro diceretur: Daemonium habes , non injuriam reddidit, sed mansuete respondit, dicens: Ego daemonium non habeo . Fervent
Abbreviated transcription (Latin):
ut aliud homini. aliud leoni. aliud uitulo. aliud aquilȩ simile dican
eis: S quis hic homo de scribit᷑. nisi ille de quo scriptũ ẽ: qui cũ infor¬
ma dĩ eẽt. nõ rapinã arbitratus ÷ eẽ . se ȩqualẽ dõ: s sem& ipsũ ex in¬
aniuit formã serui accipiens. Insimilitudinẽ hominũ factus: et
habitu inuentꝰ ut homo: Hȩc ittq animalia ut resurgere ad scĩ¬
tatis uirtutẽ ualeant: ad huiꝰ hominis similitudinẽ tendunt: Scã
enĩ nõ essent: si huiꝰ hominis similitudinẽ nõ haberent. Quicquid
in eis de uiscerib pietatis. quicquid de mansuetudine sp̃s. quicquid
fonte miscđiȩ. ab ipsa radice mansuetudinis. ab ipsa uirtute iusticiȩ. id est
a mediatore dĩ & hominũ dõ dño traxerunt: Huiꝰ se hominis similitudi¬
nẽ habe. egregius p̃dicator ostendit: dicens. Imitatores mei estote. sicut
& ego xp̃i. Ad eiꝰ nos similitudinẽ surgere ammon&e cũ dicit Primus

Expanded text:
ut aliud homini, aliud leoni, aliud vitulo, aliud aquilae simile dicatueis? Sed quis hic homo describitur, nisi ille, de quo scriptum est: Qui cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse ervi accipiens, in similitudine hominum factus, et habitu inventus ut homo . » Haec itaque animalia ut surgere ad sanctitatis virtutem valeant, ad hujus hominis similitudinem tendunt. Sancta enim non essent, si hujus hominis similitudinem non haberent. Quidquid in eis de visceribus pietatis, quidquid de mansuetudine spiritus, quidquid te misericordiae, ab ipsa radice mansuetudinis, ab ipsa virtute justitiae, id est, a mediatore Dei et hominum Deo Domino traxerunt. Hujus hominis se similitudinem habere, egregius praedicator ostendit dicens: « Imitatores mei estote, sicut et ego Christi . » Ad ejus nos similitudinem surgere, admonet cum dicit: « Primus
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ in se manens innouat om̃ia. si itt ut est nob̾ apparere uoluiss&e:
fulgore suo nos incender& potius quã renouaret S claritatẽ suȩ
magnitudinis tẽꝑauit nr̃is oculis ds̃: ut dũ nob̃ eiꝰ clarittis tẽperatur.
& iam nr̃a infirmitas ꝑ eiꝰ similitudinẽ in eiꝰ luce clarescer&e. ⁊ ꝑ
acceptt̃ gr̃am ut itti dicũ suȩ abitudinis colorẽ muttret. Quasi
electrũ gͦ in igne ÷ dĩ: homo factus in ꝑsecutione Sequit᷑. Et in me

Expanded text:
quae in se manens innovat omnia, si ita quae in se manens innovat omnia, si ita fulgore suo nos incenderet potius, quam renovaret. Sed claritatem suae magnitudinis temperavit nostris oculis Deus, ut dum nobis ejus claritas temperatur, etiam nostra infirmitas per ejus similitudinem in ejus luce cacceptam gratiam, ut ita dicam, suae habitudinis colorem mutaret. Quasi electrum ergo in igne est Deus factus homo in persecutione. Sequitur: VE
Abbreviated transcription (Latin):
positi in tenebris fuimꝰ. dono cȩlestis gr̃ȩ. splendorẽ ueri luminis
uidemꝰ. Unde scriptũ ẽ. Sedentib in tenebris ⁊ in umbra mortis:
lux orta ÷ eis. Iste itaq ignis maliciȩ qͥ iudeoꝵ cordib arsit inꝑsecu¬
tione: priusquã scõs apłos seuiendo affliger&e. in ipso se exercuit auctore
In electro dũ aurũ argentũq miscet᷑. argentũ ad claritatẽ crescit:
aurũ uero a suo fulgore pallescit: Illud ad claritatẽ ꝓficit: hoc a ela¬
ritate temperat᷑. Quia igit᷑ in unigenito dĩ filio naturȩ diuinitatis
unita ẽ natura nr̃a. in qua ad unatione humanitas in maiestatis gła
excreuit. diuinitas uero a sui fulgoris potentia humanis se oculis
temꝑauit: ꝑ hoc qđ humana natura clarior facta ÷ quaisi ꝑ aurũ
creuit argentũ. Et qr diuinitas a fulgore suo nr̃is ÷ aspectib tem¬
perata : quasi aurũ nob̃ palluit ꝑ argentũ.: Illa enĩ natura inmuttibił

Expanded text:
lendorem veri luminis vidimus. Unde scriptum est: Sedentibus in tenebris et umbra mortis, lux orta est eis . Iste itaque ignis malitiae qui a Judaeorum cordibus arsit in persecutione, priusquam sanctos apostolos saeviendo affligeret, in ipso se exercuit auctore In electro dum aurum argentumque miscetur, argentum ad claritatem crescit, aurum vero a suo fulgore pallescit. Illud ad claritatem proficit, hoc a claritate temperatur. Quia igitur in unigenito Dei Filio naturae divinitatis unita est natura nostra, in qua adunatione humanitas in majestatis gloriam excrevit, divinitas vero a sui fulgoris potentia humanis se oculis temperavit, per hoc quod humana natura clarior facta est, quasi per aurum crevit argentum. Et quia divinitas a fulgore suo nostris est aspectibus temperata, quasi aurum nobis palluit per argentum. Illa enim natura immutabilis,
Abbreviated transcription (Latin):
guratu. Quȩ & si equalitatẽ głȩ eius nõ habent ꝑ naturã. similitudinẽ
tum̃ configurationis eiꝰ habebunt ꝑ gr̃am. Quia utiq similitudo uitę¬
eius nunc in morib trahitur electoꝵ: ⁊ in resurrectione sequit᷑ simi¬
litudo ȩternitatis in mente. qm̃ uidebimꝰ eũ sicuti ẽ. Et qr similitu
dinẽ quoq illius &iam corpora nr̃a ꝑcipiunt in configuratione: dicat᷑
recte de scĩs animalib. dicatur. similitudo hominis in eis. Hȩc nos in
expositionis exordio p̃libasse sufficiat: ut loquendi uirtus silentio re¬
fota ad indaganda misteria quȩ secunt᷑ robustior exsurgat, Certi &¬
enĩ sumꝰ : qr ⁊ ipsũ de quo loquim᷑ habemꝰ ad uitorẽ. qui uiuit ⁊ regnat

Expanded text:
gurata, quae etsi aequalitatem gloriae ejus non habent per naturam, similitudinem gurata, quae etsi aequalitatem gloriae ejus non habent per naturam, similitudinem tamen configurationis eejus nunc in moribus trahitur electorum, et in resurrectione sequetur similitudo aeternitatis in mente, quoniam videbimus eum sicuti est. Ad hoc qudinem quoque illius etiam corpora nostra percipient in configuratione, dicatur recte de sanctis animalibus: Similitudo hominis in eis. Haec nos in expositionis exordio praelibasse sufficiat, ut loquendi virtus silentio refota, ad indaganda mysteria quae sequuntur robustior exsurgat. Certi etenim sumus quia ipsum, de quo loquimur habemus adjutorem, qui vivit et regnat
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ. qđ fuit: & incipit eẽ. qđ non fuit Dei uero cẽ. est: dissimilit̾ nũquã
esse. Vnde ad moisen dicit᷑: Ego sũ qui sũ: sic dices filiis isrł qui ẽ mi¬
sit me ad uos. lacobus quoq ait. Apud quẽ non ÷ transmutatio: nec
uicissitudinis ob umbratio: Ittiq ꝑ iohannẽ dicit᷑: Similes ei erimus:
qm̃ uidebimꝰ eũ sicuti ẽ. Quia ꝑ hoc qđ aspicimus eiꝰ p̃sentiã naturȩ:
a mutabilitaite nr̃a liberati. figimur in ȩternitate. Inmutaibim᷑ quippe
in ipso quẽ uidebimus: quia morte caremus uidendo uitũ: Mutabili¬
tatem nr̃am transcendimus: uidendo in mutabilẽ. Corruptione nulla
tenebim᷑: uidendo incorruptionẽ. Erit autẽ tunc similitudo hominis:
etiã in corporib nr̃is. Hinc enĩ ꝑpaulũ dicitur. Hrã cõuersatio. in
reformabit corpus humilitatis nr̃ȩ. configuratũ corpori claritatis
sue. Erunt ergo tunc electoꝵ corpora: daritate dominici corporis confi¬

Expanded text:
quam esse. Unde ad Moysen dicitur: Ego sum qui sum; et dices filiis Israel: Qui est misit me ad vos . Jacobus quoque ait: Apud quem non est transmutatio, nec vicissitudinis obumbratio . Itaque per Joannem dicitur: Similes ei erimus, quoniam videbimus eum sicuti est: quia per hoc quod aspicimus ejus essentiam naturae, a mutabilitate nostra liberati figimur in aeternitatem. Immutabimur quippe in ipso quem videbimus, quia morte carebimus videndo vitam: mutabilitatem nostram transcendemus, videndo immutabilitatem; corruptione nulla tenebimur, videndo incorruptionem. Erit autem tunc similitudo hominis etiam in corporibus nostris. Hinc enim per Paulum dicitur: Nostra conversatio in reformabit corpus humilitatis nostrae, configuratum corpori claritatis suae . Erunt ergo tunc electorum corpora claritati dominici corporis confi
Abbreviated transcription (Latin):
litatẽ p̃uidet. qͥb seminib apta uideat᷑: &pꝰquã qͣlitatẽ t̾rȩ p̃iudit: tc̃ senu¬

Expanded text:
alitatem praevidet quibus seminibus apta videatalitatem praevidet quibus seminibus apta videat
Abbreviated transcription (Latin):
cognoũ: abipso epłȩ suȩ exordio ĩuehendo redarguit. Nã p̃missa salutati¬
one. sic cȩpit. Miror qđ sic tã cito transferimini abeo qͥuos uocaũ ĩ grãm
xp̃i. Quib etiã ĩ aꝑta ĩ crepatione pꝰ cȩt̾a sub iungit. Oĩ sensati galathȩ.
qͥs uos fascinaũ: Mtes ⁊ enĩ dure nisi aꝑta eẽnt ĩcrepatione ꝑcͦse: nullo mͦ
malũ cognoscerent qđ egissent. Nã sepe hi qͥĩpudentes st̃ tantũ se peccasse
sentiunt. qͣntũ de peccatis quȩ feceruit ĩcrepant᷑. Ut iniores culpas suas esti¬
ment qͣs minor ĩuectio castigat: ⁊ qͦs uehem̃t̃ obiurgari uidint. maiores eẽ
dep̃hendant. Unde necesse ẽ ut sẽꝑ sermo p̃dicantis cũ auditoꝵ debeat qͣli¬
tate formari: ne aut uerecundis asꝑa. aut ĩpudentib lenia loqͥt᷑. Qͥd aut̃
mirũ si hoc u̾bi dĩ erogator faciat. cũ & agricola qͥsem̃ ĩtrã mittit priꝰ t̾̃rȩ qͣ¬

Expanded text:
cognovit, ab ipso epistolae suae exordio invehendo redarguit. Nam praemissa salutaticognovit, ab ipso epistolae suae exordio invehendo redarguit. Nam praemissa salutatione, sic coepit: Miror quod sic tam cito transferimini ab eo qui vos vocavit in gratia Christi . Quibus etiam in aperta increpatione vos fascinavit ? Mentes etenim durae nisi aperta essent increpatione percussae, nullo modo malum cognoscerent quod egissent. Nam saepe hi qui impudentes sunt tantum se peccasse sentiunt, quantum de peccatis quae fecerint increpantur, ut minores culpas suas aestiment, quas minor invectio castigat, et quas vehementer objurgari viderint, majores esse deprehendant. Unde necesse est ut semper sermo praedicantis cum auditorum debeat qualitate formari, ne aut verecundis aspera, aut impudentibus lenia loquatur. Quid autem mirum si hoc verbi Dei erogator faciat, cum et agricola qui semina in terram mittit prius terrae qu