comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
TICCIRCO nichil debet abrupte mona¬
chus suꝑhis dum taxat que adcorpora¬
les exercitationes ꝑtinent definire. ne
aduersarium adimpugnationem eoꝵ
que uelut sublegis obseruantia custodit magis in¬
citans. citius ea uiolare cogatur Prefiguris siqui
deni legitur unusquisq sublibertatis gr̃ã constitutꝰ:
ꝑniciosa semetipsum obligat seruitute. ut ea que
licito. immo etiam laudabiliter cum gratiarũ actiõe
presimere potuisset. si necessitas fqtasse compulerit.
uelut transgressor ꝑciꝑe compellatur cum preuari-¬
catione peccati Ubi enĩ non ẽ lex: nec preuaricatio¬

Expanded text:
idcirco nihil debet abrupte monachus super his dumtaxat quae ad corporales exercitationes pertinent definire, ne aduersarium ad inpugnationem eorum quae uelut sub legis obseruatione custodit magis incitans citius ea uiolare cogatur. praefigens siquidem sibi legem unusquisque sub libertatis gratia constitutus perniciosa semet ipsum obligat seruitute, ut ea quae licito, immo etiam laudabiliter cum gratiarum actione praesumere potuisset, si necessitas fortasse conpulerit, uelut transgressor percipere conpellatur cum praeuaricatione peccati. ubi enim non est lex, nec praeuaricatio
Abbreviated transcription (Latin):
cum requie. quã dio pugilli cũ labore & presũp¬
tione sp̃s: Quib illusionib atq dispendũs. omnes
ammodum infirmos necesse ẽ implicari. qui cũ etiã
de sua salute sint dibii. ipsiq adhuc magisterio atq
institutione egeant aliena. ad conuertendos alios ac
regendos diaboli illussionib iustigantur. quiq etiã¬
si potuerint lucri aliquid exquorundam conũsiõe
conquirere. impatientia sua atq inconditis morib
quicquid acquisierint ꝓfligabunt: Iilud namq eis
eis quod aggeus ꝓpħa describit eueniet. Et qui
mercedes congregat. nittit eas insaccellum ꝑtusũ:
Uere emͣ lucra sua in ꝑtusũ condit. Qͣuicquid ꝑalioꝵ
dis sui. & cotioliana animi distensione disꝑdit:
Itaq fit. ut dum uberiora lucra ꝑ alioꝵ credunt
institutionẽ parare se posse. etiam sua correctione
priuentur Sunt eñĩ qui se diuites ferunt. nichil
habentes: Et sunt qui se humiliant in multis dirui¬

Expanded text:
cum requie quam duo pugilli cum labore et praesumpcum requie quam duo pugilli cum labore et praesumptione spiritus. quibus inlusionibus atque dispendiis omnes admodum infirmos necesse est inplicari, qui cum etiam de sua salute sint dubii ipsique adhuc magisterio atque institutione egeant aliena, ad conuertendos alios ac regendos diabolicis inlusionibus instigantur, quique etiamsi potuerint lucri aliquid ex quorundam conuersione conquirere, iupatientia sna atque inconditis moribus quidquid adquisicrint proligabunt. illud namque eis quod Aggaeus propheta describit eueniet: et qui mercedes congregat, mittit eas in saccellum pertusum. uere edis sui, et quotidiana animi distentione disperdit. Itaque fiet, ut dum uberiora lucra per aliorum credunt institutionem parare se posse, etiam sua correctione priventur. Sunt enim qui se divites ferunt, nihil habentes, et sunt qui se humiliant in multis divi
Abbreviated transcription (Latin):
Quod quamuis paruũ uideretur & tenue. non medi¬
ocrẽ tam̃ sũmam uigi pariebat augniento: Questuo¬
sior quippe fuit michi ille numoꝵ: quam iste soli¬
doꝵ immaginarius questus. exquo non solum nichil
exuberat quod recondam. s etiam uix ipsa cotidiani
uictus necessitas sustinetur Et iccirco rectius nob̃
ẽ hunc solitudinis huiꝰ tenuissimũ fructũ indi¬
riipta iugitate sectari. quem nullȩ scłares curȩ.
nulle mundane distentiones. nulla cenodoxi x.
ac uanitatis arrodat elatio. nulle sollicitudines
diurnȩ necessitatis ĩminuant: Melius ẽ modicũ
iusto. suꝑ diuitias peccatoꝵ multas. quani affecꝰ¬
tare lucrã illa maiora. que etiam si parua fuerĩt
questuosissima conuersatione multoꝵ. necessitate
tam̃ mundane conu̾sationis. & cotidianis distentio¬
num diminutionib absumentuiz Melius nãq
est scłm sententiam salomonis pugillus unus

Expanded text:
quod quamuis paruum uideretur et tenue, non mediquod quamuis paruum uideretur et tenue, non mediocrem tamen summam iugi pariebat augmento. quaestuosior quippe fuit mihi ille nummorum quam iste solidorum imaginarius quaestus, ex quo non solum nihil exuberat quod recondatur, sed etiam uix ipsa cotidiani uictus necesest, hunc solitudinis hujus tenuissimum fructum indirupta jugitate sectari, quem nullae saeculares curae, nullae mundanae distentiones, nulla cenodoxiae ac uanitatis adrodat elatio, nullae sollicitudines diurnae necessitatis inminuant melius est enim modicum iusto, super diuitias peccatorum multas, quam adfectare lucra illa maiora, quae etiamsi parta fuerint quaestuosissima conuersione multorum, necessitate tamen mundanae conuersationis et cotidianis distentionum deminutionibus absumentur. melius namque est secundum sententiam Salomonis pugillus unus
Abbreviated transcription (Latin):
omnib que hic multo dempore collecta seruauerat.
ad urbem illam questuosissimã cum sũmo labore
ꝑuenit: Ubi cum ea qua ingressus ẽ die. scđm id
quod comꝑererat ab uno quoq mercedem sui oꝑis
recepisset. aduesꝑam uidens se grandem solidorum
numerũ conquisisse. ad macellum letus intendit.
escas refectioni suȩ necessarias coempturus: Quas
cum cepisset magno solidoꝵ pretio comꝑare. ex pen¬
sis insuꝑ exiguo uictu uniuersis quãs exquisie¬
rat solidis. ne unius quidem deuarii domi intulit
lucrum: Cumq itaq singulis dieb acquisitio¬
nem suam uidisset insiimi. ut non solum nihil
redigere: s uix ipsam cotitidiana substantia neces¬
sitatem posset explere. apud semetipsum recogitans.
reueitar inquit ad ciuitatem meam. illumq repe¬
tam tenuissimũ. questum. ex quo michi expleca
ominis corporis cura. quod ad sustentationẽ senec.¬
cutis excresceret cotidiana exuberantia conferebat:

Expanded text:
omnibus quae hic multo tempore collecta seruauerat, omnibus quae hic multo tempore collecta seruauerat, ad urbem illam quaestuosissimam cum summo labore peruenit. ubi cum ea qua ingressus est die secundum id quod conpererat ab unoquoque mercedem sui operis recepisset, ad uesperam uidens se grandem solidorum numerum conquisisse ad macellum laetus intendit, escas refectioni suae necessarias coempturus. quas cum coepisset magno solidorum pretio conparare, expensis in perexiguo uictu uniuersis quos adquisierat solidis ne unius quidem denarii domi. intulit lucrum cumque ita singulis diebus adquisitionem suam uidisset insumi, ut non solum nihil redigere, sed uix ipsam cotidianae substantiae necessitatem posset explere, apud semet ipsum recogitans, reuertar, inquit, ad ciuitatem meam illumque repetam tenuissimum quaestum, ex quo mihi expleta omni corporis cura, quod ad sustentationem senectutis excresceret, cotidiana exuberantia conferebat.
Abbreviated transcription (Latin):
uisendam patriam festinatis. audite etiã suꝑ hoc
quandã abbatis macharii fabulam iocundissimȩ
atq aptissimȩ figuratã. quam & ille ciidam simi¬
lib ur̃is desideriis estuanti. medicina oportunisimȩ
narrationis ingessit Erat inquit inciuitate quadã
ꝑitissimus donsor. qui denariis ternis unumquẽq
detrindens. denuem uilemq mercedem sui oꝑis ac¬
quirendo. exbac eadem quantitate necessaria uicꝰ¬
tui cotidiȩ comparabat. centiunq denarios expleta
omni corporis cura. marsupio suo dieb singłis
inferebat: S cum indesinenter hunc conderet quẽ¬
stum. audiuit ĩ quadã longe posita ciuitate. singu¬
loꝵ solidoꝵ singulos homines donsori prebere mer¬
cedem: Quo illẽ comꝑto. quandui inquit hac men¬
dicitate contentus. aut trium denarioꝵ stipem cũ
labore conquirã. cum possim illo iłls ꝑgens. ingenti
solidoꝵ questu diuitias congregare: itaq sumens¬
artis sue ꝓtinus instrumenta. expensis insumptu

Expanded text:
uisendam patriam festinatis, audite etiam super hoc quandam abbatis Maeari fabulam iucundissime atque aptissime figuratam, quam et ille cuidam similibus desideriis aestuanti medicina oportunissimae narrationis ingessit. erat, inquit, in ciuitate quadam peritissimus tonsor, qui denariis ternis unumquemque detondens tenuem uilemque mercedem sui operis adquirendo extui quotidie comparabat; centumque denarios, expleta omni corporis cura, marsupio suo diebus singulis inferebat. Sed cum indesinenter hunc conderet quaestum, audivit in quadam longe posita civitate, singulorum solidorum singulos homines tonsori praebere mercedem. Quo ille comperto, Quamdiu ero, inquit, hac mendicitate contentus, ut trium denariorum stipem cum labore conquiram, cum possim illo pergens ingenti solidorum quaestu divitias congregare? Itaqartis suae protinus instrumenta, expensis in sumptu
Abbreviated transcription (Latin):
ego sed grã dĩ mecum:. Nam cum dic̃ laboraui. conatũ
ꝓpͥi signat arbitͥi: cũ dicit non ego aut̃ sed grã dĩ. uirtutẽ
diuinȩ ꝓtectionis ostendit: cum dicit mecũ. non otioso
neq securo. sed laboranti ac desudanti eam secũ cooꝑatã
fuisse declarat:¬

Expanded text:
ego, sed gratia Dei mecum . Nam cum dicit, laboravi, conatum proprii signat arbitrii. Cum dicit, non autem ego, sed gratia Dei, virtutem divinae protectionis ostendit. Cum dicit, mecum, non otioso neque securo, sed laboranti ac desudanti eam cooperatam fuisse declarat
Abbreviated transcription (Latin):
Adis congrue nobis his cõparationib
disputatio tua illi sionum nr̃ar manife¬
stauit errores: quarum causas & curatio¬
nes similiter optamus agnoscere: & unde
acciderit nobis ista deceptio: par iter cupimus edocer
Nulli et cñi dubium ẽ. neminem ãmodũ posse remedia.
malis ualitudinib adhibere: nisi eum qui ipsas mor-¬
borum origines ante predixerit:
tito animȩ motu. xu. Abraam.

Expanded text:
atis congrue nobis comparationibus disputatio tua cogitationum nostrarum manifestavit errores, quorum causas et curationes similiter optamus agnoscere; et unde acciderit nobis ista deceptio, pariter cupimus edoceri. Nulli etenim dubium est neminem admodum posse remedia malis valetudinibus adhibere, nisi eum qui ipsas morborum origines ante praedixerit.artito animae motu. Abraham
Abbreviated transcription (Latin):
ita est nimietas castiganda: ut humoris cotidiani illa col¬
lectio. pigrius arefactis influens membris. illũ quẽ ine¬
uitabilem putatis corporis motum. non solũ rarissimũ
uerumetiam lẽtum reddat ac tepidũ. frigidum q ut
ita dixerim ignem: & absqullius adustionis ardore ro-¬
rantem suscitet flãmam. instar illius admirabilis mo¬
saicȩ uisionis: ut carnis nr̃e rubus in noxio igne circun¬
datꝰ non uratur: uel sicut illoꝵ trium iuuenũ. quibꝰ
ita rorante sp̃u fornacis caldaicȩ flãma discusa est. ut
nec capillos eoꝵ aut fimbrias odor ignis afflaret: ut illud
quodãm᷑ qͦd scis reꝓmittitur ꝑ ꝓpħam. incipiamus iam
in hoc corpore possidere: cum ambulaueris ꝑ ignem no᷑
cõbureris: & flãma non ardebit in de: xii.I¬

Expanded text:
ita est nimietas castiganda, ut umoris cotidiani illa colita est nimietas castiganda, ut umoris cotidiani illa collectio pigrius arefactis influens membris illum quem ineuitabilem putatis corporis motum non solum rarissimum, uerum etiam lentum reddat ac tepidum, frigidumque ut ita dixerim ignem et absque ullius adustionis ardore rorantem suscitet flammam instar admirabilis illius Moysaicae uisionis, ut carnis nostrae rubus innoxio igne circumdata non uratur, uel sicut illorum trium iuuenum, quibus ita rorante spiritu fornacis Chaldaeicae flamma discussa est, ut nec capillos eorum aut fimbrias odor ignis adftaret, ut illud quodammodo quod sanctis repromittitur per prophetam incipiamus iam in hoc corpore possidere: cum ambulaueris perignem, non conbureris, et flamma non ardebit in te.
Abbreviated transcription (Latin):
gebantur ignita: Uidetis gͦ quia sicut non est in colluc-¬
tatione continentiȩ. sed in castitatis pace locus dñi: ita etiã
habitatioi eius in specula sit. & contẽ platiõe uirtutuͣ.
nde non ĩmerito. porte syon cũctis iacob tabernaculis pͦ¬
feruntur: Diligit enim dñs portas syon:. suꝑ omĩa taber¬
nacula iacob. Quod aut᷑ ꝑ hoc ineuitabilem esse cõmoti-¬
onem carnis asseritis. quod urina cũ uesicã iugi ĩstil¬
latione repleuerit. qͥeta suscitet mbrã. licet ueris sec¬
tatoribus puritatis ad optinendam eam nichil p̾iudi-¬
cet ista cõmotio. quã hec sola int̾dum & tñ ꝑ soporem
necessitas excitarit: sciendũ tñ est qͦd ita si cõmota fu¬
erĩt. ad quietẽ ꝓpͥam reducant᷑ castitatis imperio: ut nͦ
modo cũ nullo pruritu. sed ne cũ minima qͥdẽ libidi¬
nis recordatione sedentur. Et iccirco ut cum lege ani¬
mi. lex ꝙͦ congruat corporalis. etiam in ipsius aquȩ potu

Expanded text:
gebantur ignita uidetis ergo, quia sicnt non est in conluctatione continentiae, sed in castitatis pace locus domini, ita etiam habitatio eius in specula sit et contemplatione uirtutum. unde non inmerito portae Sion cunctis Iacob tabernaculis praeferuntur: diligit enim dominus portas Sion superomnia tabernacula Iacob. quod autem per hoc ineuitabilem esse conmotionem earais adseritis, quod urina, cam uesicam iugi stillatione repleuerit, quieta suscitet membra, licet ueris sectatoribus puritatis ad obtinendam eam nihil praeiudicet ista conmotio, quam haec sola interdum et tantum per soporem necessitas excitarit, sciendum tamen est, quod ita si conmota fuerint ad quietem propriam reducantur castitatis imperio, ut non modo cum nullo pruritu, sed ne cum minima quidem libidinis recordatione sedentur. et idciroo, ut cum lege animi lex quoque congruat corporalis, etiam in ipsius aquae potu
Abbreviated transcription (Latin):
euidenti ratione colligitur ab his qui non loqͣ¬
cibus uerbis sed experientia duce. uel magni¬
tudinem gr̃e uel modulũ humani metiu̾t᷑
cursus. neq fortib p᷑lium. nec sapientib panis. nec prudenti¬
& ut ita dicam palpabili experientia comprobat᷑. uniuersita¬
tis dm̃ uelut piissimũ patrẽ benignissimũ q medicum. scd̃m
apłm indifferent᷑ omĩa in oĩb operarr & nunc qͥdẽ salutis ĩspi
rare pͥncipia. & inserere unicuiq bonȩ uoluntatis ardorem.:
Nunc uero ipsius operationis effectum & consũmationẽ donare
uirtutũ. & nunc a ruia iam proxina lapsũq p̾cipiti &e in-
uitos & inscios reuocare: nunc aut̃ occasiones & oportunita¬
tes salutis ingerere: ac pcipites uiolentͦ sq conatus aletalibꝰ
dispositionib inbibere:. Et alios quidẽ uolentes currẽtes¬
q suscipere. alios uero nolentes renitentes q ꝑtrahere. &
ad bonam cogere uoluntatem: Totum uero ñ sẽꝑ resiste᷑¬

Expanded text:
euidenti ratione colligitur ab his qui non loquacibus uerbis, sed experientia duce uel magnitudinem gratiae uel modulum humani metiuntur rsus, nec fortibus p non dubia et, ut ita dicam, palpabili experientia comprobatur, universitatis Deum, velut piissimum patrem, benignissimumque medicum, secundum Apostolum indifferenter omnia in omnibus operari, et nunc quidem salurare principia et inserere unicuique boac uoluntates ardorem, nunc uero ipsius operationis effectum et consummationem donare uirtutum: et nunc a ruina. iam proxima lapsuque praecipiti etiam inuitos et inscios reuocare, nunc autem occasiones et oportunitates salutis ingerere ac praecipites uiolentosque conatus a letalibus dispositionibus inr hibere: et alios quidem uolentes currentesque suscipere, alios uero nolentes resistentesque pertrahere et ad benas cogere uoluntatem. totum. uero non semper resisten
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃ȩ partib atq iͣta dixerim membris uim cuiꝰꝗͣ
nuitii inẽẽ credamus: Quam cum sapientissimi qͥq
criꝑtite definiant eẽ uirtutis: necesse ẽ. ut aut.
id ÷ irascibilem: aut exeuntiRon. idest concu¬
II piscibilem: eius aliquo corrumpatur incursu:
Cum gͦ aliquem exhis affectib uis norie obsederit
passionis. ꝓillius corruptione. etiam uitio nomen
imponitur: Nam si rationabilem eius pardem uitioꝵ
pestis infecerit: cenodorie elationis. inuidie. suꝑbie.
presumptionis. contentionis. hereseos uitia ꝓcrcabit:
Si irascibilem uulnerauerit sensum: furorem. impati¬
entiam. tristitiam. accediã. pusillanumitatẽ. crẽde¬
litatemq parturiet: Si concupiscibilem corrirꝑit
portionem: castrimargiã. fornicationem. filargiriã
auaritiã. & desideria noxia. terrenaq generabit:¬

Expanded text:
nostrae partibus atque ut ita dixerim membris uim cuiusque nostrae partibus atque ut ita dixerim membris uim cuiusque uitii inesse credamus. quam cum sapientissimi quique tripertitae definiant esse uirtutis, necesse est ut aut id est irascibile, aut ἐπιθυμητικόν, id est concnpiscibile eius aliquo conrumpatur incursu. cum ergo aliquem ex his adfectibus uis noxiae obsederit passionis, pro illius corruptione etiam uitio nomen inponitur. nam si rationabilem eius partem uitiorum pestis infecerit, cenodoxiae,. elationis, inuidiae, superbiae, praesumptionis, contentionis, haereseos uitia procreabit. si irascibilem uulnerauerit sensum, furorem, inpatientiam, tristitiam, acediam, pusillanimitatem crudelitatemque parturiet. si concupiscibilem corruperit portionem, gastrimargiam, fornicationem, filargyriam, auaritiam et desideria noxia terrenaque generabit
Abbreviated transcription (Latin):
MAiumi uidioꝵ unus fons atq prin¬
cipium ẽ: Scd̾m qualitatem uͦ partis
illius uł ut ita dixerim membri quod
NINinanima fuerit uitiatum. diuersa uo¬
cabula passionum corruptionumq sortitur:. Quod
non nũquã ctiã morboꝵ corporalium ꝓbatur exem-¬
plo quoꝵ cum una sit causa. indiuersa tam̃ egritu¬
dinum genera ꝓqualitate menbroꝵ que fuerint oc¬
cupata distinguitur Et eñi cum arcem corporis.
id est caput uis norii humoris obsederit. cephalar¬
gie ꝓcreat passionen: Cum uͦ aures oculosue ꝑua-¬
serit: mnotalgicum siue optalmicum uertitur mor¬
bum: Cum se ad articulos quosq & admanuum
sũma cransfiiderit: articularis atq chiragrica
dicitur ualitudo Cum aũt ad pedum ima deflu¬
xerit: podagra mutato nomine nuncupatur. totq
uocabulis una atq̃ eadem nexiͥ humoris origo
distinguitur: qͦt membroꝵ ceperit portiones: Eodẽ
modo deuisibilib ad inuisibilia transeuntes: aĩe

Expanded text:
mnium uitiorum unus fons atque principium est, secundum qualitatem uero partis illius uel ut ita dixerim membri, quod in anima fuerit uitiatum, diuersa uocabula passionum corruptionumque sortitur. quod nonnumquam etiam morborum corporalium probatur exemplo, quorum cum una sit causa, in diuersa tamen aegritudinum genera pro qualitate membrorum quae fuerint occupata distinguitur. etenim cum arcem corporis, id est caput uis noxii umoris obsederit, cefalargiae procreat passionem: cum uero aures oculosue peruaserit, in otalgicum siue ophthalmicum uertitur morbum: cum se ad articulos quosque et ad manuum summa. transfuderit, articularis atque chiragrica dicitur ualitudo: cum autem ad pedum ima defluxerit, podagra mutato nomine nuncupatur: totque uocabulis una atque eadem noxii umoris origo distinguitur, quot membrorum ceperit portiones. eodem modo de uisibilibus ad inuisibilia transeuntes animae
Abbreviated transcription (Latin):
orationem feruentissimam. uelut de sõno ꝓfundissi-¬
mo suscitamur:. Hoc inꝙͣ est gaudiũ de quo beatus apłs
quod oculus inquit non uidit. nec auris audiuit. nec
in cor hõis ascendit: eius scilicet qui terrenis uitiis he-
betatus adhuc homo est. &e humanis inheret affectib
nicħ ꝙ de istis dei muneribus intuetur. Deniq idẽ
apłs tam de se quam de similibus sibi. qͥ iam de hu¬
mana conuersatione discesserant: subiecit dicens:
experiuntur agnoscant dulcedinem cas ticatis:.

Expanded text:
orationem feruentissimam aelnt de somno profundissiorationem feruentissimam aelnt de somno profundissimo sascitamur. hoc, inquam, est gaudium de quo beatus apostolus quod oculus, inquit, non uidit nec auris audiuit nec in cor hominis ascendit, eius scibetatus adhuc homo est et humanis inhaeret affectibus, nihilque de istis Dei muneribus intuetur Denique idem Apostolus tam de se quam de similibus sibi, qui jam de humana conversatione discesserant, subjecit dicens, experiuntur agnoscant dulcedinem castitatis.
Abbreviated transcription (Latin):
simo ex rapacissimis publicanis apłos fieri. ex ꝑsecutori-¬
bus truculentis p̾dicatores euangelii pacientissimos red¬
diꝰ ita ut eam ꝙͣ ꝑseq̾bantur fidem. etiam effusione
sui sanguinis ꝓpagarent.: Ista sunt oꝑa dei: que se coti¬
beatus dauid in spũ canens benedictus inquit dñs ds̃
ꝓpħa qͥ facit inquit omĩa. & conuertit ea: & transimi¬
tat in matutinum umbram mortis:. Hec nempe estĩ¬
mutatio dexterȩ excelsi: De hac salutari oꝑatione diͦ.
es in nobis: ut pͣtermiitam illas secretas atq aͥsconditas
dispensationes dei. qͣs intͣ se peculiarit᷑ exerceri mens sanc¬
torum omnium. momentis singulis intuetur. illã
celestem infusionẽ leticiȩ spiritalis. qͣ deiectus animus.
inspirati gaudii alacritate sustollitur. illos ignitos cor¬
dis excessus & tam ieffabilia quam inaudita solacia gau-¬
diorum: quib ñnũꝗͣ ignauissimo stupore torpentẽs ad

Expanded text:
simo ex rapacissimis publicanis apostolos fieri, ex persecutorisimo ex rapacissimis publicanis apostolos fieri, ex persecutoribus truculentis praedicatores euangelii patientissimos reddi, ita ut eam quam persequebantur fidem etiam effusione sui sanguinis propagarent ? ista sunt opera dei quae se cotibeatus Dauid in spiritu canens benedictus, inquit, dominuspropheta qui facit, inquit, omnia et conuertit ea, et transmutat in matutinum umbram mortis. haec nempe est inmutatio dexterae excelsi. de hac salutari operatione deiquod operatus es in nobis. ut praetermittam illas secretas atque absconditas dispeDsationes dei, quas intra se peculiariter exerceri mens sanctorum omnium momentis singulis intuetur, illam caelestem infusionem laetitiae spiritalis, qua deiectus animus inspirati gaudii alacritate sustollitur, illos ignitos cordis excessus et tam ineffabilia quam inaudita solacia gaudiorum, quibus nonnumquam ignauissimo stupore torpentes ad
Abbreviated transcription (Latin):
fuerint. sũma magnanimitate cõgaudeant: Quis plane
non miretur oꝑa dĩ. ac toto ꝓclamet affectu. quia ego cog¬
noui qͦd magnus est dominus: cum uel se. uel aliũ quẽ¬
piam. ex rapacissimo liberaleᷤ. ex ꝓdigo continentem. ex
suꝑbo humilem. ex delicato ac tenero. gqͣlidum hirsutũ¬
ꝙꝑspexerit. & egestate atq angustia p̾sentiũ rerũ. etiã
uoluntarie ꝑfruentem: Ista sunt ꝓfecto mira oꝑa dĩ
que peculiariter anima ꝓpħȩ similuimq eius. mirificȩ
contemplationis intiutu stupefacta cognoscit. Ista sũt
ꝓdigia que posuit suꝑ terram: que idem ꝓpħa consi¬
derans. ad admirationem eoꝵ cunctos populos aduocat
dicens. Tenite & uidete oꝑa dei que posuit suꝑ t̾ra: ꝓdigĩa
auferens bella usq ad fines terrȩ: arcum conteret &
confringet arma. & scuta combiiret igni:. Quod enĩ
potest maus esse ꝓdigium. quã sub momentõ breuis¬

Expanded text:
fuerint summa magnanimitate congaudeant ? quis plane fuerint summa magnanimitate congaudeant ? quis plane non miretur opera dei ao toto proclamet affectu: quia ego cognoui quod magnus est dominus, cum uel se uel alium quempiam ex rapacissimo liberalem, ex prodigo continentem, ex superspexerit, et egestate atque angustia praesentium rerum etiam voluntarie perfruentem? Ista sunt profecto mira opera quae peculiariter anima Prophetae, similiumque eius mirificae contemplationis intuitu stupefacta cognoscit. Ista sunt prodigia, quae posuit super terram, quae idem Propheta considerans ad admirationem eorum cunctos populos aduocat dicens, Venite, et videte opera Dei, quae posuit prodigia auferens bella usque ad fines terrae. arcum conteret, et confringet arma: et scuta conburet igni. quod enim maius potest esse prodigium quam sub momento breuis
Abbreviated transcription (Latin):
at sermone disserere. sed ne sensu qͥdẽ & cogitatiõe cõplec¬
ti: cum ab illo ignito feruore discedens. ad istos mat̾iales
ac terrenos intu̾itus fuerit deuoluta: Quis enim in se
opera dñi non miretur. cũ insaciabilem uentͥs inglu¬
uiem & sũptuosam giilȩ ꝑniciosamq luxuriam. ita
in se uiderit cõpressam. ut uix ȩsiguum ac iulissimũ
cibum raro inuitꝰ q ꝑcipiat : Quis non obstupescat oꝑa
diqui illum ignem libidinis quẽ naturalem antea & ue-¬
lut in extinguibilem esse credebant. ita refririsse ꝑsense¬
rit. ut ne simplici quidem se corporis motu sentiat incita¬
ri: Quomodo non uirtutem di contremiscat. quisq ho¬
mines quõdã diros atq truculentos qͥ ad sumũ iracundiȩ
furorem etiam blandissimis subditoꝵ irritabant᷑ obse¬
quiis ad tantam uiderit transisse lenitatem: ut ñ solu
nullis iam cõmoueantur inuiriis. sed etiam cum illatȩ

Expanded text:
at sermone disserere, sed ne sensu quidem et cogitatione conplecat sermone disserere, sed ne sensu quidem et cogitatione conplecti, cum ab illo ignito feruore discedens ad istos materiales ac terrenos intuitus fuerit deuoluta. quis enim in se opera domini non miretur, cum insatiabilem uentris ingluuiem et sumptuosam gulae perniciosamque luxuriam ita in se uiderit fuisse conpressam, ut uix ipsum exiguum ac uilissimum cibum raro inuitusque percipiat? quis non obstupescat opera dei, qui illum ignem libidinis, quem naturalem antea et uelut inextinguibilem esse credebat, ita refrixisse persenserit, ut ne simplici quidem se corporis motu sentiat incitari ? quomodo non uirtutem domini contremescat, quisque homines quondam diros atque truculentos, qui ad summum iracundiae furorem etiam blandissimis subditorum inritabantur obsequiis, ad tantam uiderit transisse lenitatem, ut non solum nullis iam conmoueantur iniuriis, sed etiam com inlatae
Abbreviated transcription (Latin):
AGNa enim uere atq mirifica sunt. nec ul¬
li hominũ penitus. nisi his tantũ qͥ experti
sunt nota: q̃ dñs fidelibꝰ suis adhiic ĩ isto cor¬
ruptionis uascło costitutis ĩ esfabili lib̾alitate largit᷑:
Que ꝓpħa m̃tis puritate ꝑlustrans. tã ex sua ꝙͣ. ex illoꝵ
ꝑsona qͥ in hũc statũ affectumq ꝑuenuit exclama¬
uit:. Mirabilia oꝑa tua:. & anima mea cognoscit ni¬
mis. Alioquin nichil noui nec magni intelligitur
ꝓpħa dixisse: si alio cordis affectui. uel de aliis oꝑibus
dei. hec pronuntiasse credatur. Tullus etenĩ est ho¬
minum: qui mira esse opera dĩ etiam ex ipsius creat᷑ȩ
magnitudine non agnoscat. Ceterum illa q̃ in scĩs
suis cotidiana operatione dispensat. ac speciali munifi-¬
centia affluenter effunditꝰ nullus alius nisi anima ꝑfruẽ¬
tis agnoscit: que in secreto conscientiȩ suȩ ita est benefi-¬
cioꝵ eius arbitra singularis. ut ea non solum nullo uale¬

Expanded text:
agna enim uere atque mirifica sunt nec ulli hominum penitus nisi his tantum qui experti sunt nota quae dominus fidelibus suis adhuc in isto corruptionis uasculo constitutis ineffabili liberalitate largitur. quae propheta mentis puritate perlustrans tam ex sua quam ex illorum persona qui in hunc statum affectumque perueniunt exclamauit: mira opera tua, et anima mea cognoscit nimis. alioquin nihil noui uel magni intellegitur propheta dixisse, si alio cordis affectu uel de aliis operibus dei haec pronuntiasse credatur. nullus etenim eet hominum, qui mira esse opera dei etiam ex ipsius creaturae magnitudine non agnoscat ceterum illa, quae in sanctis suis cotidiana operatione dispensat ac speciali munificentia afluenter effundit, nullus alius nisi anima perfruentis agnoscit, quae in secreto conscientiae suae ita est beneficiorum eius arbitra singularis, at ea non solum nullo uale
Abbreviated transcription (Latin):
nde est quod inuocantes eoꝵ nomina quos nulla
merita sc̃itatis nec ullos spiritales fructus habere
cognoscunt: uri se meritis eoꝵ. ac de obsessis simu¬
lant corporibus esfugari: De qͥb in deuteronomnio si sur¬
rexerit inqͥt in medio tui ꝓpħes. aut qͥ somniũ uidisse se
dicat. & p̾dixerit signum atq portentum. & euenerit qͦd
loquutus est. & dixerit tibi eamus & seqͣmur deos alie¬
utrum diligatis eum an non. in toto corde & in tota aĩa¬
ur̃a Et in euangłio exurgent inqͥt pseudo. xp̃i & pseudo¬

Expanded text:
inde est quod inuocantes eorum nomina, quos nulla inde est quod inuocantes eorum nomina, quos nulla merita sanctitatis nec ullos spiritales fructus habere cognoscunt, uri se eorum meritis ac de obsessis simulant corporibus effngari. de quibus in Deuteronomio si surrexerit, inquit, in medio tui prophetes, aut qui somnium uidisse se dicat, et praedixerit signum atque portentum, et euenerit quod locutus est, et dixerit tibi: eamus, et sequamur deos alieutrum diligatis eum an non, in toto corde, et in tota animauestra: et in euangelio exsurgent, inquit, pseudochristi et pseudo
Abbreviated transcription (Latin):
nunꝗͣ noui uos: discedite a me operarii iniqͥtatis: Et e cõtra-¬
rio si offerentium uł infirmoꝵ desit fides: etiam illos quib
curationum dona collata sunt. non sinit sanitatum exercere
uirtutem: De qͣ re lucas euangłista & ñ poterat inqͥt iħs fa-¬
cere inter eos uirtutes. ꝓpt̾ incredulitatem eoꝵ.: Uñ idẽ dñs
multi inquit leꝓsi erant in ifił isrł sub elyseo ꝓpħa: et ne¬
mo eoꝵ mundatus est nisi naaman syrus: Tertius cura¬
tionũ modus. etiã colludio demonũ ac factione simula¬
tur: ut dũ homo manifestis criminibꝰ obligatꝰ. ꝓpter
ammirationẽ signoꝵ sanctꝰ ac dei famulus credit᷑.
etiã uitioꝵ eiꝰ emulatio suadeatur: et ꝑ hoc obtrecta¬
tionis aditus reseratur. ut etiã religionis sc̃itas infa¬
metur. U el certe ut is qui curationum dona habe¬
re se credit. ꝑ suꝑbiam cordis elatus grauius ehdatur.:

Expanded text:
numquam noui uos: discedite a me, operarii iniquitatis. et e contranumquam noui uos: discedite a me, operarii iniquitatis. et e contrario si offerentum uel infirmorum desit fides, etiam illos quibus curationum dona conlata sunt non sinit sanitatum exercere uirtutem. de qua re Lucas euangelista et non poterat, inquit, Iesus facere inter eos uirtutes propter incredulitatem eorum: unde idem dominus multi, inquit, leprosi erant in Israhel sub Helisaeo propheta, et nemo eorum mandatus est nisi Neman Syrus. tertius cnrationum modus etiam conludio daemonum ac factione simulatur, ut, dum homo manifestis criminibus obligatus propter admirationem signorum sanctus ac dei famulus creditur, etiam uitiorum eius aemulatio suadeatur et per hoc obtrectationis aditu reserato etiam religionis sanctitas infametur, uel certe ut is qui curationum dona habere se credit per superbiam cordis elatus grauius elidatur.
Abbreviated transcription (Latin):
SAm narrationem intenti: psiã¬
tis parit᷑ ex more consedimus:
Cumq silentium aliquantisꝑ ꝓ
senis reuerentia p̾beremꝰ: tacitur¬
nitatẽ uerecundię nr̃ȩ tali p̾uenit
eloquio: Usq ad spalui rationẽ charismatum ꝓferendã.
procedens disputationis ordo ꝑuenerat: quã tꝑtitam ẽẽ¬
maiorum traditione ꝑcepimus: Prima siqͥdẽ curationũ
causa est. cum ꝓ merito scitatis electos qͦsq ac iustos uiros
signoꝵ grã comitat᷑ sicut apłos multosq scõꝵ signa ac ꝓdi¬
gia scđm auctoritatem dñi fecisse manifestum est. ita dicẽ¬
tis. Infirmos curate: mortuos suscitate: leꝓsos mundate:
demones eicite: gratis accepistis gͣtis date: Secunda. cũ
ob edificationem eccłȩ. uel eoꝵ qui infirmos suos ingerũt.
uel eoꝵ qͥ curandi sunt fidem: sanitatum uirtus etiam a
multi inqͥt dicent michi in illa die. dñe dñe ñne ĩ nõie
nomine uirtutes multas fecimuse Et tunc confitebor illis quia

Expanded text:
sam narrationem intenti, psiatsam narrationem intenti, psiathiis pariter ex more consedimus. Cumque silentium aliquantisper pro senis reverentia praeberemus, taciturnitatem verecundiae nostrae tali praevenit eloquio: Usque ad spiritalium rationem charismatum proferendam prmajorum traditione percepimus. Prima siquidem curationum causa est, cum pro merito sanctitatis electos quosque ac justos viros signorum gratia comitatur, sicut apostolos multosque sancdicentis: Infirmos curate, mortuos suscitate, leprosos mundate, daemonia ejicite: gratis accepistis, gratis date . Secunda, cum ob aedificationem Ecclesiae, vel eorum qui infirmos suos ingerunt, vel eorum qui curandi sunt fidem, sanitatum virtus etiam a Multi, inquit, dicent mihi in illa die: Domine, Domine, nonne in nomine uirtutes multas fecimus? et tunc confitebor illis quia
Abbreviated transcription (Latin):
ud statiita mutare: Non eñi ds uerboꝵ tantũ actuũq
nr̃oꝵ discussor & iudex. sed etiam ꝓposite destinatio¬
nis inspector ẽ: Qui si quid causa salutis ȩderne. ac
diuine contemplationis intiicu. ab uno quoq uł
deatur. ille tam̃ intimam cordis inspiciens pietatẽ
ñ modo ũboꝵ sonũ. s uotum diuidicat uoluntatis.
quia finis oꝑis. & affectus considerandus ẽ ꝑpetͣntis:¬

Expanded text:
uenire. non enim deus uerborum tantum actuumque nostrorum discussor et iudex, sed etiam propositi ac destinationis inspector est. qui si quid causa salntis aeternae ac diuinae eontemplationis intuitu ab unoquoque uel deatur, ille tamen intimam cordis inspiciens pietatem non uerborum sonum, sed uotum diiudicat uoluntatis, quia finis operis et adfectus considerandus est perpetrantis
Abbreviated transcription (Latin):
dio predictus tunc uiuenis aduenisset. deferens reli¬
giosa donaria. interceteros possessores. qui certatun de
cimas uł primitias frugum suarum memorato seni
de suis substantiis offerebant: uideretq eos senex cum
multis munerib confluxisse. & deuotioni eoꝵ uicissi¬
tudinem cuperet repensare: cepit eis scđd̃m apłm spũa¬
lia seminare: quoꝵ metebat dona carnalia: Deniq ita
iohannis ad theonã. ⁊ cetõs qui cũ eo cõuenerãt

Expanded text:
dio praedictus tunc iuuenis aduenisset deferens relidio praedictus tunc iuuenis aduenisset deferens religiosa donaria inter ceteros possescimas vel primitias frugum suarum memorato seni de suis substantiis offerebant, videretque eos senex cum multis ad se muneribus confluxisse, et devotioni eorum vicissitudinem cuperet repensare, coepit eis secundum Apostolum spiritalia seminare, quorum metebat dona carnalia; denique ita Joannis ad Theonam et caeteros qui cum eo venerunt
Abbreviated transcription (Latin):
RIUSQUAO Uerba collagonis huiusce
abite cum sũmo uiro abbate theona inei¬
piamus euoluere. necessarium reor. ut
initium conũsionis eius breui sermo¬
ne ꝑstringamus. quia ex hoc. uł meritũ uiri. uł
gra. eiudentius poterit patere lectori: Hic gͥ adoles¬
cens aminodum. parentũ studio imꝑoq. connerus
est uinculo coniugali:. Nam dum pudicitiȩ eius re¬
ligiosa sedulitate prospiciunt. & ancipitem lapsum lubri¬
ce uererentur etatis. preueniendos adolescentie motus. licito
nuptiarum remedio crediderunt: Cum gͦ hic unius
lustri cempus cum coniuge peregisset: uenit ad abbatem
ioħem: qui tunc temporis. merito mire sc̃itatis electus.
diaconie presidebat: Non enĩ adhunc gradum quilibet
ꝓpria uoluntate ambitione ꝓuehitur. s his. quẽ cunctoꝵ
senioꝵ cetus. etatis prerogatiua. & fidei atq uirtutum tẽ¬
stimonio. excellentiorem omnib sublimiorẽq censuerit:
Adhunc inquam beatum ioħem. cum pie deuocionis stu¬

Expanded text:
riusquam uerba conlationis huiusce habitae cum summo uiro abbate Theona incipiamus euoluere, necessarium reor ut initium conuersionis eius breui sermone perstringam, quia ex hoc uel meritum uiri uel gratia euidentius poterit patere lectori. hic igitur adulescens admodum parentum studio imperioque conexus est uinculo coniugali. nam dum pudicitiae eius religiosa sedulitate prospiciunt et ancipitem lapsum lubricae uerentur aetatis, praeueniendos adulescentiae motus licito nuptiarum remedio credidernnt cum ergo hic unias lostri tempus cum coniuge peregisset, uenit ad abbatem Iohannem, qui tunc temporis merito mirae sanctitatis electus diaconiae praesidebat. non enim ad hunc gradum quilibet propria uoluntate ant ambitione prouehitur, sed is quem cunctorum seniorum coetus aetatis praerogatiua et fidei atque uirtutum testimonio excellentiorem omnibus sublimioremque censuerit. ad hane, inquam, beatum Iohannem cum piae deuotionis stu
Abbreviated transcription (Latin):
minus in iussu. in uoce archangeli. &e in tuba dĩ descendet de
celo &e mortui qͥ in xp̃o sunt resurgẽt pͥmi. Qua exhorta¬
tionis sp̃ẽ: anagoges figura p̾fertur Doctrina uero sĩ¬
plicem historiȩ expositionis ordinẽ pandit :ĩ qͣ nullus
occultior intellectus nisi qui uerb̾ resonat condinetur.
ut est illud: Tradidi enĩ uob̃ in pͥmis quod & accẽpr᷑ qmͣ¬
xp̃s mortuus est pro peccadis nr̃is scd̾m scripturas: & qͥa se¬
pultus est. & quia resurrexit ttia die & quia uisus est
cephe:. Et misit deus filium suũ factum ex muliere. fac¬
tũ sub lege: ut eos qͥ sublege erant redimeret: Siue illud.

Expanded text:
ndet de caelo, et mortui qui in Christo sunt resnrgent primo. qua exhortationis specie anagoges figura praefertur. doctrina uero simplicem historicae expositionis ordinem pandit, in qua nullus occultior intellectus nisi qui uerbis resonat continetur, sicut est illud: tradidi enim uobis in primis, quod et accepi, qccatis nostris secundum scripturas, et quia sepultus est, et quia surrexit tertia die, et quia uisus est Cephae, et: misit deus filium suum, factum ex muliere, factum sub lege, ut eos qui sub lege erant redimeret, siue illud:
Abbreviated transcription (Latin):
denti examinatione discernimus: ut est illud cũ apud
nosmnet ipsos iudicare p̾cipimur. utrũ deceat mulierẽ
non uelato capite orare deuͦ: que ratio ut dictũ est mora¬
lit loco anagogen sonat: ꝑ quam ad muisibilia ac futu¬
ra sermo transfert᷑: ut est illud nolumus aut᷑ uos igno¬
rare fratres de dormientibꝰ ut non contͥstemini sicut
& ceteri qͥ spem non habent: Si enim credimus qm ih̾c

Expanded text:
denti examinatione discernimus, ut est illud: Cum apud denti examinatione discernimus, ut est illud: Cum apud nosmetipsos judicare praecipimur, utrum deceat mulierem non velato capite orare Deum . Quae ratio, ut dictum est, moralit loco, anagogen sonat, per quam ad invisibilia ac futura sermo transfertur, ut est illud: Nolumus autem vos ignorare, fratres, de dormientibus, ut non contristemini, sicut et caeteri qui spem non habent. Si
Abbreviated transcription (Latin):
tuor interpretationum generibus: beatus apłs ita dicit:
Nunc aut᷑ fratres siuenero ad uos lĩguis loq̃ns: quid uobis ꝓ¬
dero. nisi uobis loquar aut in reuelatione. aut in scientia aut
in ꝓpħia. aut in doctrina: Reuelatio nanq ad allegoriã
pertinet̾. ꝑ quã ea q̃ tegit historica narratio spiritalis sensꝰ
expositione reserant᷑. ut uerbi gr̃a si illud aperire tẽptemꝰ
quemadmodum patres ur̃i om̃s sub nube fueru̾t. & om̃s
in moise baptizati sunt in nube &̾ in mariꝰ & quemadmno¬
dum om̃s eandem escam spiritalem manducauerit. & eũ¬
dem spiritalem de consequenti pẽtra biberint potũ: petͣ
autem erat xp̃s. Que expositio prefigurationi corporis a
sanguinis xp̃i que cotidie sumimus comparata: allegoriȩ
continet rationem:. Scientia uero que similit ab apło
memoratur. tropologia est: qͣ uniuersa qͦ ad discretiõem
pertinent actualem utrũ utilia uel honesta sint. pru¬

Expanded text:
tuor interpretationum generibus beatus apostolus ita dicit: tuor interpretationum generibus beatus apostolus ita dicit: nunc autem, fratres, si uenero ad uos linguis loquens, quid uobis prodero, nisi uobis loquar aut in reuelatione aut in scientia ant in prophetia aut in doctrina? renelatio namque ad allegoripertinet, per quam ea quae tegit historica narratio spirituali sensu et expositione reserantur, ut, verbi gratia, si illud aperire tentemus, quemadmodum patres nostri omnes sub nube fuerint, et omnes in Mose baptizati sint in nube et in mari, et quemadmodum omnes eamdem escam spiritalem manducaverint, et eumdem spiritalem de consequenti petra biberint potum; petra autem erat Christus ; quae expositio praefigurationi corporis et sanguinis Christi, quem quotidie sumimus, comparata, allegoriae continet rationem. Scientia vero quae similiter ab Apostolo memoratur, tropologia est, qua universa quae ad discretionem pertinent actualem, utrum utilia vel honesta sint, pru
Abbreviated transcription (Latin):
&e iunctꝰ est huic q̃ nunc est iherłm: & seruit cũ filiis suis:
Anagoge uͦ de sp̃alibus ministeriis ad sublimiora q̃dã & sa-¬
cͣtiora celorum secreta coscendens: ab apło ita subicit᷑. Que
aut᷑ sursum est ihersm libera est: q̃ est mat᷑ nr̃a: Scͥptũ est ẽniͣ
Letare sterilis q̃ non paris: erũpe & clama q̃ non parturis. qͥa mul
ti filii desertȩ. magis ꝙͣ euis que habet uirũ: Tropologia est
moralis explanatio. ad em̾dationem uitȩ & instructionẽ ꝑti¬
nens actualem: uelut si hec eadem duo testam̃ta intelligamꝰ¬
ri pas Iͦ NIN ce theoricam disciplinam: uel certe si ihrłm aut
ita siuolumꝰ confluũt: ut una atq eadem ihrłm. quadrifa¬
rie possit intelligi: Scd̃m historiã cuutas udeoꝵ: scd̃m alle
est mat̾ omnium nr̃m: scdm tropologiam anima hõis: que
frequent᷑ hoc nõie aut increpat᷑ aut laudat᷑ a dño: De his qͣ¬

Expanded text:
ratur huic, quae nunc est Jerusalem, et servit cum filiis suis. ratur huic, quae nunc est Jerusalem, et servit cum filiis suis. Anagoge vero de spiritalibus mysteriis ad sublimiora quaedam et sacratiora coelorum secreta conscendens, ab Apostolo ita subjicitur: Quae autem sursum est Jerusalem, libera est, quae est mater nostra. Scriptum est enim: Laetti filii desertae magis quam eius quae habet uirum. tropologia est moralis explanatio ad emundationem uitae et instructionem pertinens actualem, uelut si haec eadem duo testamenta intellegamus πραxτιxἠν et theoreticam disciplinam, uel certe si Hierusalem aut ita, si uolumus, confluunt, ut una atque eadem Hierusalem quadrifarie possit intellegi: secundum historiam ciuitas Iudaeorum, secundum allegest mater omnium nostrum, secundum tropologiam anima hominis, quae frequenter hoc nomine aut increpatur ant laudatur a domino. de his quat
Abbreviated transcription (Latin):
Itaq sicut superius diximus. ⁊ pa t  i uͤ.
erga multas ꝓfessiones ac studia diriuatur:
.dtuo piili uero in duas diuidit᷑ partes: id est in historicam
interpetationẽ. & intelligentiã spiritalẽ. Unde etiam salo¬
Snion cũ eccłȩ multiformem gr̃am enumerasset: adiecit:.
Om̃s enim qui apud eam sunt᷑: uestiti sunt duplicit᷑: Sp̃al
autem scientiȩ genera sunt tria: tropologia. allegoria. ana¬
goge: De quib in ꝓuerbiis ita dicit᷑. Tu autͣ describe eam¬
tibi tͥplicit᷑. suꝑ latitudinẽ cordis tui. Itaq historia pͣteritar᷑
ac uisibilium agnitionem completitur rerũ: q̃ ita ab apło
replicatur. Scriptum est enim qͥa abrahã duos filios habu¬
it. unũ de ancilla & alium de libera: sed qͥ de ancilla scdm
carnem natus est: qͥ aut̃ de libera ꝑ reꝓmissionẽ:. Ad allego¬
riam aut ꝑtinẽt q̃ sequunt᷑. qͥa ea q̃ in ueritate gesta sunt
alterius sacram̃ti formam pͦfigurasse dicunt᷑ Hec enĩ inqͥt

Expanded text:
taque, sicut superius diximus, practice erga multas professiones ac studia derivatur. Theoretice vero in duas dividitur partes, id est, in historicam interpretationem, et intelligentiam spiritalem. Unde etiam Salomon cum Ecclesiae multiformem gratiam enumerasset, adjecit: Omnes enim qui apud eam sunt, vestiti sunt dupliciter . Spiritalis autem scientiae genera sunt, tropologia, allegoria, anagoge; de quibus in Proverbiis ita dicitur, Tu autem describe tibi ea tripliciter, super latitudinem cordis tui . Itaque historia praeteritarum ac visibilium agnitionem complectitur rerum quae ita ab Apostolo replicatur: Scriptum est enim, quia Abraham duos filios habuit, unum de ancilla, et alium de libera; sed qui de ancilla, secundum carnem natus est; qui autem de libera, per repromissionem . Ad allegoriam autem pertinent quae sequuntur, quia ea quae in veritate gesta sunt, alterius sacramenti formam praefigurasse dicuntur: Haec enim, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
cupisse. nisi ds̃ qui uitȩ ipsius usum tͥbuit. etiam uigo¬
rem incolumitatis imꝑtiat . Ut autem euidentius cla¬
reat. etiam ꝑ naturȩ bonum. quodbeneficio creatoriˢᷤ
indultũ est. ñnunꝗͣ bonarum uoluntatũ ꝓdire pͥnci¬
pia: que tñ nisi a dño dirigant᷑. ad consũmationẽ uir-¬
tutum ꝑuenire non possunt: apłs destis est dicens. Uel¬
le enim adiacet michi. ꝑficere aut̃ bonũ non ĩuenio.
De uirtute bonȩ uoluntatis nr̃ȩ & grẽ dĩ. & De liberi¬
arbitrii infirmitate.

Expanded text:
cupisse, nisi deus, qui uitae ipsius asam tribuit, etiam uigocupisse, nisi deus, qui uitae ipsius asam tribuit, etiam uigorem incolumitatis inpertiat? at autem euidentius chreat etiam per naturae bonum, quod beneficio creatoris iadaltam eet, nonnumquam bonarum uoluntatum prodire principia, quae tomea nisi a domino dirigantur ad consummationem uirtutum peruenire non possunt, apostolus testis est dicens: uelle enim adiacet mihi, perficere autem bonum non inuenio. De uirtute bonae uoluntatis nostrae et gratiae dei. De liberirbitrii infirmitate.
Abbreviated transcription (Latin):
& auferam cor lapideum de carne eoꝵ. & dabo eis cor
carneum ut in preceptis meis ambulent. & iudicia
mea custodiant: Quid sit quod precepit dñs dicens.
laua a malitia cortuum iherłm ut salua fias: Et quid sit
quod id ipsum ꝓpħa a dño postulat dicens: cor mundũ crea
in me deus̃ et iterum. lauabis me & suꝑ nuem dealbabore
Quid sit quod ad nos dicitur. illuminate uob̃ lum scientiȩ
& quid sit quod dedõ dicitur. qui docet hominem scientiã.
&e dñs illuminat cecos. uel cuͭͣ orantes dicimus cũ ꝓpħa.
illumina oculos meos ne unquam obdormiam in morte:
nisi quod in his om̃ibꝰ. & grã dei pͣcedens. & libertas nr̃i de-¬
claratur arbitrii. & quia etiam cum suis int᷑dum motibꝰ
homo ad uirtutum appetitus possit extendi. semꝑ a dño
indigeat adiuuarie Nec enim cum uoluerit quis sani¬
tate ꝑfruitur: aut de egritudinis morbo ꝓ arbitrii sui
desiderio liberat᷑: Quid autem ꝓdest sanitatis gram con-¬

Expanded text:
cor lapideum de carne eorum, et dabo eis cor carneum: ut in praeceptis meis ambulent, et iudicia mea custodiant? quid sit quod praecipit dominus dicens: laua a malitia cor tuum Hierusalem, ut salua fias, et quid sit quod id ipsum propheta a domino postulat dicens: cor mundum crea in me deus, et iterum: lauabis me, et super niuem dealbabor? quid sit quod ad nos dicitur: inluminate uobis lumen scientiae, et quid sit quod de deo dicitur: qui docet hominem scientiam, et: dominus inluminat caecos, uel certe quod orantes dicimus cum propheta: inlumina oculos meos ne umquam obdormiam in mortem, nisi quod in his omnibus et gratia dei et libertas nostri declaratur arbitrii, quia etiam suis interdum motibus homo ad uirtutum adpetitus possit extendi, semper uero a domino indigeat adiuuari? nec eaim cum uoluerit quis sanitate perfruitur aut de aegritudinis morbo pro arbitrii sui desiderio liberatur. quid autem prodest sanitatis gratiam con
Abbreviated transcription (Latin):
cipua ꝑ hoc factum inferretur instructio: quod scilicet etiam¬
si patientiam eius correptio paterna non mouerat: nec specta¬
culum quidẽ tante multitudinis. ullo uultũ ipsius rorbo¬
ris ainxisset indicio:

Expanded text:
cipua per hoc factum inferretur instructio, quod scilicet, etiamcipua per hoc factum inferretur instructio, quod scilicet, etiamsi patientiam eius correptio paterna non mouerat, nec spectaculum quidem tantae multitudinis ullo uultum ipsius ruboris tinxisset indicio.
Abbreviated transcription (Latin):
narium numerũ distributis ordinib considente. cum qͥdã
fratrũ susceptum ferculũ paulo tardius intulisset: uidens
hoc predictus abbas paulus. qui inter curbas ministrantiũ
fr̃m sollicite discurrebat: exerta manu. alapa eum sub om¬
nium ꝑcussit intuitu. ita ut illi se sonitus palme. etiam auer¬
soꝵ uł longius considentium aurib resultaret:. s id memora¬
bilis patientiȩ uiuenis. tanta animi lenitate suscepit: ut non
modo nullus fuerit exore eius sermo ꝓlapsus. uł tenuissi¬
mum murm᷑ tacitu᷑ labioꝵ agitatione signatum: s ne ipsa
quilem oris modestia actranquillitas aut color saltem quan¬
tuluncumq mutatus: Quod factũ ñ solũ nob̃ qui nuꝑ de
sẏrie monasterio uenientes. patientie huiꝰ uirtutem non tã
euidentib ꝑceꝑamus exemplis. s etiã cunctis qui exꝑtes taliũ
non erant studioꝵ ita mirũ fuit: ut etiam sũmis uiris pre¬

Expanded text:
nariam numerum distinctis orbibus considente cum quidam nariam numerum distinctis orbibus considente cum quidam fratrum susceptum ferculum paulo tardius intulisset, uidens hoc praedictus abba Paulus, qui inter turbas ministrantium fratrum sollicite discurrebat, exerta. manu alapa eum sub omnium percussit intuitu, ita ut inlisae sonitus palmae etiam auersorum uel longius considentium auribus resultaret. sed id memorabilis patientiae iuuenis tanta animi lenitate suscepit, ut non modo nullus fuerit ex ore eius sermo prolapsus uel tenuissimum murmur tacita labiorum agitatione signatum, sed ne ipsa quidem oris modestia ac tranquillitas aut color saltim quantulumcumque mutatus. quod factum non solum nobis, qui nuper de Syriae monasterio uenientes patientiae huius uirtutem non tam euidentibus perceperamus exemplis, sed etiam cunctis qui expertes talium non erant studiorum ita mirum fuit, ut etiam summis uiris prae