comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dicatiõĩs impleueras ⁊ nec aut dubiꝰ de
ꝓuentu oꝑis. aut de spacio tue ignarꝰ
etatis. tropheũ crucis xp̃i romanis ar¬
qͦ iam om̃is innocentia. omnis pudor. oiꝰq
lib̾tas sub neronis laborabat imꝑio. Cus
furor ꝑ oĩum uicioꝵ inflaminatꝰ excessum.
inhunc eũ usq torrentẽ sue p̃cipitauit
insanie: ut pͥmꝰ nomini xp̃iano atͦcitatẽ
generał ꝑsetutioĩs ferret ⁊ qͣsi ꝑscõrum¬
neces gr̃ã di posset extingui. Cuiꝰ hoc
ipsũ erat maximũ lucrũ: ut contẽptꝰ in¬
te huiꝰ occidue. ꝑceptio fieret felicitatis
et̾ne. Preciosa gͦ inconspectu dñi mors
scoꝵs eiꝰ: nec ullo crudelitatis genere
destrui potest sacͣm̃to crucis xp̃i fundata
religio. Non minuit᷑ ꝑsecutionibꝰ eccl̃ia s
augetur : & semꝑ dñicꝰ ager segete diciori
uestitur: dum grana q̃ singła cacdunt. mul¬
tiplicata nascunt᷑. Unde duo ista p̃clara di¬
uini seminis germina inqͣntã sobolẽ pul¬

Expanded text:
dicationis imbueras; nec aut dubius de proventu operis, aut de spatio tuae ignarus aetatis, tropaeum crucis Christi Romanis arquo jam omnis innocentia, omnis pudor, omnisque libertas sub Neronis laborabat imperio. Cujus furor per omnium vitiorum inflammatus excessum, in hunc eum usque torrentem suae praecipitavit insaniae, ut primus nomini Christiano atrocitatem generalis persecutionis es gratia Dei posset exstingui: quibus hoc ipsum erat maximum lucrum, ut contemptus vitae hujus occiduae, perceptio fieret felicitatis aeternae. Pretiosa est ergo in conspectu Domini mors sanctorum ejus ; nec ullo crudelitatis genere destrui potest sacramento crucis Christi fundata religio. Non minuitur persecutionibus Ecclesia, sed augetur; et semper Dominicus ager segete ditiori vestitur, 326 dum grana, quae singula cadunt, multiplicata nascuntur. Unde duo ista praeclara divini seminis germina in quantam sobolem pul
Abbreviated transcription (Latin):
minũ ꝯstitueret lum̃ ocłoꝵ. Dequors m̾i¬
tis atq: uirtutibꝰ. que omnẽ loq̃ndi suꝑãt
fatultatẽ. nichil diu̾sũ. nicħ debemꝰ senti¬
re discretũ: quia illos & electio pares.⁊
labor similes ⁊ & finis fecit equales. Sicut
uite ad optinendã misccłiã dĩ sẽꝑ nos spe¬

Expanded text:
De quorum meritis atque virtutibus, quae omnem loquendi superant facultatem, nihil diversum, nihil debemus sentire discretum: quia illos et electio pares, et labor similes, et finis fecit aequales. Sicut vitae, ad obtinendam misericordiam Dei, semper nos spe
Abbreviated transcription (Latin):
natura uirtutũ ẽ. ut multos a tenebroso
abducat errore. qͥ eaꝵs clarꝰ ẽ. lumine: ad
erudiendũ cłi popłm. nulloꝵ ẽ. utilior
exortandũ sit ratio. efficax ad suadendũ.
trine. beatꝰ martyr laurentiꝰ cuiꝰ passioẽ
dies hodiernꝰ illustͥs ẽ. quã głosa polleat
dignitate. etiã ꝑsecutores ipsiꝰ sentire po
tuerunt : cum illa mirabilis animi forti¬
tudo dexp̃i pͥncipalit̾ amore ꝯcepta. ñ so¬
lum ipsa ñ cederet: s etiam alios exemplo
sue tolerantie roboraret. Cum enim furor
gentiliũ potestatũ in electissima queq xp̃i
membra seiuret. ac p̾cipue eos qͥ ordinis
erant sac̾dotał impet̾et ÷ in leuitã lauren¬
tium qͥ ñ solũ minist̾io sacram̃toꝵ s etiã
dispensatiõẽ ȩccł̃iastice substancie p̃minebat.

Expanded text:
natura virtutum est, ut multum a tenebroso natura virtutum est, ut multum a tenebroso abducat errore, qui earum clarus est lumine, ad erudiendum Dei populum nulla est utilior exorandum fit ratio efficax ad suadendum. trinae beatus martyr Laurentius, cujus passione dies hodiernus illustris est, qua gloriosa polleat dignitate etiam petuerunt, cum illa mirabilis animi fortitudo, de Christi principaliter amore concepta, non solum ipsa non cederet, sed etiam alios exemplo suae tolerantiae roboraret. Cum enim furor gentilium potestatum in electissima quaeque Christi membra saeviret, ac praecipue eos qui ordinis erant sacerdotalis impeteret, in levitam Laurentium, qui non solum ministerio sacramentorum, sed etiam dispensatione
Abbreviated transcription (Latin):
um om̃ium dilectissimi sũma uͥtutũ.
& tociꝰ plenitudo iticie. de illo amore
nascat᷑. qͦ ds ꝓximꝰq diligit᷑: in nullis ꝓfecto
hic amor sublimꝰ excellere clariꝰq fulgere ꝙͣ
inbeatissimis martyrib inuenit᷑: qͥ dño iħu¬
xp̃o ꝓ om̃ib hominibꝰ mortuo. tam ꝓpinqͥ
sunt imitatioẽ caritatis. ꝙͣ similitudine pas¬
sioĩs. Qͣmuis enĩ illi dilectioni. qͣdñs nos re¬
demit. nulla cuiꝰꝙͣ benignitas possit equars.
qui a aliud ẽ. ꝓ iusto mori hominẽ sua neceᷤ¬
sitate moriturũ. aliud ꝓimpiis occumb̾e
a debito mortis alienũ: multũ tam̃ uniu̾siᷤ
hõibꝰ etiã martyres ꝯtulerunt ⁊ quoꝵ forti¬
tudine ita eiꝰ largitor usus ẽ. dñs. ut penã
mortis ⁊ atrocitatẽ crucis nulli suoꝵ uellet
ẽẽ t̾ribilem: s multis face̾t imitabilẽ. Sigͦ
nullus bonꝰ sͥ soliẽ. bonꝰ. nec cuiꝰꝙͣ sapien¬
tis sͥtantũ sapientia ẽ. amita ⁊ & hec ueraꝵ

Expanded text:
Cum omnium, dilectissimi, summa virtutum et totius plenitudo justitiae de illo amore nascatur quo Deus proximusque diligitur; in nullis profecto hic amor sublimius excellere, clariusque fulgere, quam in beatissimis martyribus invenitur; qui Domipinqui sunt imitatione charitatis quam similitudine passionis. Quamvis enim illi dilectioni, qua Dominus nos redemit , nulla cujusquam benignitas possit aequari, quia aliud est pro justo mori hominem sua necessitate moriturum, aliud pro impiis occumbere a debito mortis alienum, multum tamen universis hominibus etiam martyres contulerunt, quorum fortitudine ita ejus largitor usus est Dominus, ut poenam mortis et atrocitatem crucis nulli suorum vellet esse terribilem, sed multis faceret imitabilem. 338 Si ergo nullus bonus sibi soli est bonus, nec cujusquam sapientis sibi tantum sapientia est amica
Abbreviated transcription (Latin):
hanc gͦtu urbem beatissime petre apłẽ
uenire ñ mecius: ⁊ consorte głe tue paulo apło
aliarũ ad huc eccłiarũ ordinatiõib oc¬
cupato. siluã istam frem̃tiũ bestiarum.
& turbulentissime ꝓfunditatis occeanũ.
ꝯstancior qͣm cum supͣ mare graderis
ingredis: nec mundi dnãm times romã. ÷¬
qui incayphe domo expau̾as sac̾dotis an¬
cillã. Nũqͥd aut iudicio pilati. aut seui¬
cia udeors: minor erat uel inclaudio po¬
testas uł innerone crudelitas: Uincebat
g̾ mat̾iã formidinis uis amoris: nͨ estimabaᷤ¬
susceꝑas alendos. Hunc autẽ intrepide
caritatis affectũ. iã tc̃ ꝓfecto ꝯceꝑas. qͣndo
ꝓfessio tui amoris. in dñm tͥne int̾rogati¬
onis ẽ. solidata myst̾ĩo: nec aliud abhac
m̃tis tue intencioẽ q̃sitũ ẽ. ꝙͣ ut pascendiᷤ
eiꝰ quem diligeres ouibꝰ. cybũ quo ipse

Expanded text:
Petre apostole, venire non metuis, et consorte gloriae tuae Paulo apostolo aliarum adhuc Ecclesiarum ordinationibus occupato, silvam istam frementium bestiarum et turbulentissimae profunditatis oceanum, constantior quam cum supra mare gradereris, ingrederis . Nec mundi dominam 324 times Romam, qui in Caiphae domo expaveras sacerdotis ancillam . Numquid aut judicio Pilati, aut saevitia Judaeorum minor erat vel in Claudio potestas, vel in Nerone crudelitas? Vincebat ergo materiam formidinis vis amoris; nec aestimabasceperas diligendos. Hunc autem intrepidae charitatis affectum jam tunc profecto conceperas quando professio tui amoris in Dominum trinae interrogationis est solidata mysterio . Nec aliud ab hac mentis tuae intentione quaesitum est, quam ut pascendis ejus quem diligeres, ovibus, cibum, quo ipse
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ oĩps. qͥ miscłiam suã humano generi
nunqͣ negauit ⁊ om̃sq incõmune morta¬
les ad cognitionẽ sui habundantissimis
semꝑ beneficiis erudiuit: uoluntariã
errantiũ cetitatẽ. ⁊ ꝑcliuẽ indet̾iora neqͥ¬
ciam secretiore ꝯsilio. Ialtiori pietate mi¬
seratꝰ ẽ: mittendo u̾bum suum. eqͣles ⁊¬
coet̾num ybũ gͥ caro factũ. ita diuinã
nat᷑am nat᷑e uniuit humane: ut illiꝰ ad
infima inclinatio. nr̃a fieret ad summa
ꝓuectio. Ut autẽ huiꝰ mnenarrabilis grẽ
ꝑtotum mundũ diffundet᷑ effectꝰ: roma¬
num regnũ diuina ꝓuidentia p̃parauit.
Cuiꝰ ad eos limites increm̃ta ꝑducta sunt:
qͥbꝰ cunctarum undiq gentiũ iucina⁊ con¬
tigua eẽt uniu̾sitas. Disposito namq
diuinitꝰ oꝑi maxime ꝯgruebat. ut multa
regna uno ꝯfederarent᷑ imꝑio: ⁊ cito ꝑui¬
os haberet popłos. p̃dicatio generalisͥ. qͦs
uniꝰ teneret regim̃ ciuitatis. Hec autẽ
ciitas ignorans sue ꝓuectioĩs auctorem. cum

Expanded text:
 misericordiam suam humano generi numquam negavit, omnesque in commune mortales ad cognitionem sui abundantissimis semper beneficiis erudivit, voluntariam errantium caecitatem et proclivem in deteriora nequitiam secretiori consilio et altiori pietate miseratus est, mittendo Verbum suum aequale coaeternum. Quod caro factum ita divinam naturam naturae univit humanae, ut illius ad infima inclinatio, nostra fieret ad summa provectio. Ut autem hujus inenarrabilis gratiae per totum mundum diffunderetur effectus, Romanum regnum divina providentia praeparavit; cujus ad eos limites incrementa perducta sunt, quibus cunctarum undique gentium vicina et contigua esset universitas. Disposito namque divinitus operi maxime congruebat, ut multa regna uno confoederarentur imperio, et cito pervios haberet populos praedicatio generalis, quos unius teneret regimen civitatis. Haec autem civitas ignorans suae provectionis auctorem, cum
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s ita ꝑ tociꝰ anni circulũ distͥbuta sunt:
ut lex abstinentie oĩbꝰ sit a scͥpta tẽporibꝰ.
Siquidem ieiuniũ uernũ inqͣdragesi¬
ma. eitiuum inpenthecoste autũpna-¬
le in mense septimo⁊ hiemale autem in
hoc qui ẽ. decimꝰ celebramꝰ: intelligen¬
tes diuinis nichil uacuũ eẽ. p̃ceptis ⁊ &
uerbo dĩ ad eruditionẽ nr̃am oĩa ele-¬
menta seruire: dum ꝑ ipsiꝰ mundi
cardines quasi ꝑ quatuor euangłista
incessabilit̾ discimꝰ. qđ & p̃dicemꝰ & aga¬
mus. Dicente enim ꝓpħa. celi enarrãt

Expanded text:
Spiritus ita per totius anni circulum distributa sunt, Spiritus ita per totius anni circulum distributa sunt, ut lex abstinentiae omnibus sit ascripta temporibus. Siquidem jejunium vernum in Quadragesima, aestivum in Pentecoste, autumnale in mense septimo, hiemale autem in hoc qui est decimus celebramus, intelligentes divinis nihil vacuum esse praeceptis, et verbo Dei ad eruditionem nostram omnia elementa servire; dum per ipsius mundi cardines, quasi per quatuor Evangelia, incessabiliter discimus quod et praedicemus et agamus. Dicente enim propheta: Coeli enar
Abbreviated transcription (Latin):
tundi. & ciboꝵ nimietate uigorẽ cordiᷤ
hebetarr: ita ut delectacio edendi etiã
corpors contͣria sit saluti: ñ ratio tẽꝑan¬
tie obsistat illecebre: & qđ futurũ ẽ. on̾
subtrahat uoluptati. Quamuis enĩ si¬
ne anima nichil caro desideret᷑. & in¬
de accipiat sensus. unde sumit & motꝰ.
eiusdem tam̃ ẽ. anime. quedam sub-¬
dite nͥ negare substancie: & interiori
iudicio ab inconuenientib exteriora
frenare: ut a corporeis cupiditatibus
sepiꝰ lib̾a. in aula mentis possit diui¬
ne uacare sapientie: uͥ om̃i strepitu
t̾renarum silente curarum in me¬
ditacionibꝰ scĩs. et indeliciis letetur e¬
ternis. Qđ si in hac uita difficile est
continuari÷ potest tam̃ frequenter
assumi: ut se piꝰ ac diutiꝰ spiritalib
potiꝰ quã carnalibꝰ occupent᷑. E cũ me¬
liorib curis maiores impendimꝰ moras:
ad incorruptibiles diuitias etiam tẽpora
utilitas dilectissimi ineccłiasticis p̃cipue
ẽ. constituta ieiuniis: que ex doctrina scĩ

Expanded text:
tundi, et ciborum nimietate vigorem cordis hebetari, ita ut delectatio edendi etiam corporum contraria sit saluti, nisi ratio temperantiae obsistat illecebrae, et quod futurum est 59 oneri, subtrahat voluptati. Quamvis enim sine anima nihil caro desideret, et inde accipiat sensus unde sumit et motus; ejusdem tamen est animae, quaedam subditae sibi negare substantiae, et interiori judicio, ab inconvenientibus exteriora frenare, ut a corporeis cupiditatibus saepius libera, in aula mentis possit divinae vacare sapientiae, ubi omni strepitu terrenarum silente curarum, in meditationibus sanctis, et in deliciis laetetur aeternis. Quod etsi in hac vita difficile est continuari, potest tamen frequenter assumi, ut saepius ac diutius spiritalibus potius quam carnalibus occupemur; et cum melioribus curis majores impendimus moras, ad incorruptibiles divitias, etiam temporabservantiae utilitas, dilectissimi, in ecclesiasticis praecipue est constituta jejuniis, quae ex doctrina sancti
Abbreviated transcription (Latin):
indigt̃ ut ñ solum acibis. s etiã ab
om̃ibꝰ carnalibꝰ desidis temꝑet᷑ : Alio¬
quin suꝑfluum ẽ. susciꝑe esuriem: et
iniquam ñ deponere uoluntatẽ. Reciso
affligi cỹbo ⁊ et a concepto ñ silere peccato
Car nale ẽ. ñ spiritale ieiunium. uͥ soli cor¬
pori ñ partitur. in his que om̃ib deliciĩs
nocentiora funt ꝑmanetur. Quid ꝓdest
famulã rebellantẽ: que ñ reddit dño de¬
bitam seruitutem. Ieiunans ergo corporẽ
abescis. mens ieiunet ũiciis: & curas cupidi¬
tatesq t̾renas regis sui lege diuidicet. Me
dirigendos: ut nec aculti recedat dñs:
nec ab utilitate conserui. Quomͦ autẽ
d̾s colitur. nͥ ut qđ ipsi placet placeat
& nob̾ : nec ab eus imꝑio nr̃ unquam
resultet affectus: Qm̃ si hoc qł ille uult
uolumꝰ ÷ ab illo sumet infirmitas nr̃a
uͥtutẽ: aqͦ ipsã accepimꝰ uoluntatẽ. Ds̃: i sic̃¬

Expanded text:
ur, ut non solum a cibis, sed etiam ab omnibus carnalibus desideriis temperetur. Alioqui superfluum est suscipere esuriem, et iniquam non deponere voluntatem; reciso affligi cibo, et a concepto non resilire peccato. Carnale est, non spiritale jejunium, ubi soli corpori non parcitur, et in iis quae omnibus deliciis nocentiora sunt, permanetur. Quid prodesfamulam rebellantem, quae non reddit Domino debitam servitutem. Jejunante ergo corpore ab escis, mens jejunet a vitiis, et curas cupiditatesque terrenas regis sui lege dijudicet. CAPdirigendos, ut nec a cultu recedat Domini, nec ab utilitate conservi. Quomodo autem Deus colitur, nisi ut quod ipsi placet, placeat et nobis; nec ab ejus imperio noster umquam resultet affectus? Quoniam si hoc quod ille vult volumus, ab illo sumet infirmitas nostra virtutem, a quo ipsam accepimus voluntatem: Deus es
Abbreviated transcription (Latin):
deꝑatioẽ frãget᷑. siboniᷤᷤ diunit᷑ datiꝰ ĩ glã dãtiᷤ
utat᷑: & abhiᷤ desid̃ia sua reuocet. qͣ sͥ nocit᷑a cog¬
noscit. Abstinens enim ab inuidie ma¬
lignitate. a luxurie dissolutione. a ꝑtͣ¬
batione iracundie. a cupiditate uin¬
dicte: purificabit᷑ u̾i scificatione ieiu¬
nii. et incorruptibilium deliciarũ uo¬
luptate pascetur: ut ꝑ usum spiritalẽ¬
etiam t̾renaꝰ copias incelestẽ nouerit tͣnꝰ¬
ferre substanciã ÷ ñsͥ condendo que ac
ceꝑit. s magis magisq multiplicando
qđ ded̃it. Unde pat̾ne caritatis affectu di¬
lectionẽ urãm monemꝰ. ut ieiuniũ de¬
cimi m̃sis fructuosum uob elemosinaꝵ
largitate faciatis: gaudentes qđ ꝑ uoᷤ
utiq: posset eas quas uob̃ contulit tri¬
buere faculdates. nͥ ꝓ in effabili miscd̃ia
sua. & illo ᷤᷤ iustificaret de pacientia la¬
boris. & uos de oꝑe caritatis. Quarta

Expanded text:
getur, si bonis divinitus datis in gloriam dantis utatur, et ab iis desideria sua revocet quae sibi nocitura cognoscit. Abstinens enim ab invidiae malignitate, a luxuriae dissolutione, a perturbatione iracundiae, a cupiditate vindictae, purificabitur veri sanctificatione jejunii, et incorruptibilium deliciarum voluptate pascetur, ut per usum spiritaleetiam terrenas copias in coelestem noverit transferre substantiam, non sibi condeniplicando quod dederit. Unde paternae charitatis affectu dilectionem vestram 61 monemus, ut jejunium decimi mensis fructuosum vobis eleemosynarum largitate faciatis, gaudentes quod per utique posset eas quas vobis contulit tribuere facultates, nisi pro ineffabili misericordia sua et illos justificare vellet de patientia laboris, et vos
Abbreviated transcription (Latin):
diabolo & angłis eiꝰ. Esuriui enim ⁊ ñ
dedistis mͥ manducare. Sitiui: & ñ dedi¬
stis mͥ bibere. E cet̾a. Que icdeo singła re¬
colunt᷑: ut ad u̾tamꝰ ñ futurũ extra miscd̃i¬
am qͥ uł partẽ horum oꝑũ fue rit
exetutus. Anima autẽ neminẽ iuuans.
erit arbor ñ habens poma: cũ tociꝰ fruc¬
tu pietatis inueniet᷑ aliena. Decimi gͦ m̃¬
sis ieiuniũ qđ hyemał ẽ. tẽporis. ad agͥ¬
culturam noᷤ mysticã uocat. qͣ segetum
& palmitũ atq arboꝵ uires. qͥbꝰ huma¬
na sustentat᷑ infirmitaᷤᷤ spãlibꝰ studiis
excolantur: ut dominicꝰ ager suis ditet᷑
impendiis: & quẽ nũꝙͣ expedit eẽ. sine
fructu: de ꝓpͥa fiat ub̃tate fecundior. Qd
utiq intelligit scĩtas ur̃a ad tociꝰ eccłi̾e
ꝓuectum eẽ. referendũ: quoꝵ infide ger¬
men ẽ. inspe increm̃tũ. incaritate mat᷑i¬
tas. Quia castigatio corporis zinstancia
orationis tunc ueram optinent purita¬
tem: cum elemosinarũ scĩficatioe nites¬

Expanded text:
Esurivi enim, et non dedistis mihi manducare; sitivi, et non dedistis mihi bibere, etc. . Quae ideo singula recoluntur, ut advertamus non futurum extra misericordiam, qui vel partem horum operum fuerit exsecutus. Anima autem neminem juvans erit arbor non habens poma, cum totius pietatis invenietur aliena. Decimi ergo mensis jejunium, quod hiemalis est temporis, ad agriculturam nos mysticam vocat, qua segetum et palmitum atque arborum vires, quibus humana sustentatur infirmitas, spiritalibus studiis excolantur: ut Dominicus ager suis ditetur impendiis, et quem numquam expedit 58 esse sine fructu, de propria fiat ubertate fecundior. Quod utique intelligit sanctitas vestra, ad totius Ecclesiae profectus esse referendum, quorum in fide germen est, in spe incrementum, in charitate maturitas: quia castigatio corporis et instantia orationis tunc veram obtinent puritatem, cum eleemosynarum sanctificatione nitun
Abbreviated transcription (Latin):
um de aduentu regnicłi ⁊ de mundi
fine ac temptoꝵs discipłos suos sal¬
uator instrueret: totamq eccł̃iam suam
in apłis inerudiret: cauete inquit ne for¬
te grauent᷑ corcla ur̃a incrapula. & ebeta¬
te & cogitaciõibꝰ scl̃arib̾. Qd̃ utiq p̃ceptũ
dilectissimi ad nos specialiꝰ ꝑtinere cognoᷤ

Expanded text:
um de adventu regni Dei, et de fine temporum mundi discipulos suos Salvator instrueret, totamque Ecclesiam suam in apostolis erudiret: Cavete, inquit, ne forte graventur corda vestra in crapula, et ebrietate, et cogitationibus saecularibus . Quod utique praeceptum, dilectiss
Abbreviated transcription (Latin):
abhoste uersuto terribiliter quidem fu¬
rore ꝑsecutionis mouetur: s innocentib
specie pacis infertur. Ubi enim in aꝑto
sunt pugne: in manifesto sunt & corone.
Et hoc ipsum alit atq: accendit pacien¬
tie fortitudinẽ: qđ sic̃ ꝓxima ẽ. tͥbłatio
ita ẽ. & uicina ꝓmissio. Cessantibꝰ uͦ publi¬
cis impugnationib impioꝵ. & a cedib
ac suppliciis fidelium diabolo ꝯtinẽte:
ne ꝑtinatia crudelitatum multiplicat̾o
& cruentas inimicicias adqͥetas ꝯuercit
insidias: ut qͦs uincere fame & gelu. flã¬
mis ferroq: ñ pot̾at ocio tabefaceret ⁊ cu¬
pilitatib irretiret: ambitione inflaret.
tes munitiones ⁊ arma uictcia: cdeo scili
cet instruente milites suos. ut spũ u̾ita¬
tis mansuetudo iram: largitas auariti.¬
am: benignitas extinguat inuidiam.
Commutante enim dextera excelsi cor¬
da multorum. rediit innouitatem uecͦtaᷤ.
& defamuł iniquitatis ministͥ ꝓdicre iꝰti¬

Expanded text:
ab hoste versuto, terribiliter quidem fuab hoste versuto, terribiliter quidem furore persecutionis 56 movetur, sed nocentius specie pacis infertur. Ubi enim in aperto sunt pugnae, in manifesto sunt et coronae. Et hoc ipsum alit atque accendit patientiae fortitudinem, quod sicut proxima est tribulatio, ita est et vicina promissio. Cessantibus vero publicis impugnationibus impiorum, et a caedibus se ac suppliciis fidelium diabolo continente, ne pertinacia crudelitatum, multiplicatio s cruentas inimicitias ad quietas convertit insidias: ut quos vincere fame et gelu, flammis ferroque non poterat, otio tepefaceret, cupiditatibus irretiret, ambitione inflaret, tes munitiones et arma victricia, dum instruente milites suos Spiritu veritatis, mansuetudo iram, largitas avaritiam, benignitas exstinguit invidiam. Commutante enim dextera Excelsi corda multorum, rediit in novitatem vetustas, et de famulis iniquitatis ministri prodiere justi
Abbreviated transcription (Latin):
Residia dilectissimi scificandis
m̃tibꝰ nr̃is atq: corporibꝰ diuinitꝰ in¬
stituta. id̾o cũ dierũ tẽpoꝵq cͦricuł sine
cessatio ẽ reparant᷑. ut ĩ firmitatũ nr̃aꝵs
ipsa noᷤ medicina cõmoneat. Nat᷑a qͥppe
mut abił. & depeccati labe mortał. licet
etiam iã rec ẽpta. ⁊ sacro baptismate sit re¬
nata: inqͣntũ ẽ. passibit intantũ est
ad dec̾iora ꝓcliuis: corrũꝑeturq: carnali
desiłio. nͥ spiritali muniret᷑ auxilio ⁊ qr sic̃
nulli nũꝙͣ deẽ. uñ corruat᷑. ita sẽꝑ p̃stoẽ.
unde subsistat: dicente apło. fideł enĩ ds̃.
qui uos ñ paciet᷑ temptari suꝑ id qł po¬
destis : s faciet ꝓuentum ut possitie susti¬
nere. Quamuis gͦ dñs ꝓtegat bellatumꝰ:
& milites suos ille qui potens ẽ. inp̃lio
cohortetur. & dicat nolite timere. quia
uici mundum: sciendũ tam̃ ẽ. dilectissi¬
mi hoc incitamento formidinẽ subla¬
tam eẽ. ñ pugnam: & retunso aculeo ti¬
moris. causam manere certaminis. Qd̃

Expanded text:
dis mentibus nostris atque corporibus divinitus instituta, ideo cum dierum temporumque curriculis sine cessatione reparantur, ut infirmitatum nostrarum ipsa nos medicina commoneat. Natura quippe mutabilis, et de peccati labe mortalis, licet jam redempta, et sacro baptismate jam renata, in quantum est passibilis, in tantum est ad deteriora proclivis. Corrumperetur carnali desiderio, nisi spiritali muniretur auxilio: quia sicut illi numquam deest unde corruat, ita semper praesto est unde subsistat, dicente Apostolo: Fidelis enim Deus, qui vos non patietur tentari supra id quod potestis, sed faciet proventum, ut possitis sustinere . Quamvis ergo Dominus protegat bellatores, et milites suos ille, qui potens est in praelio , cohortetur, et dicat: Nolite timere, quia ego vici mundum : sciendum tamen est, dilectissimi, hoc incitamento formidinem sublatam esse, non pugnam; et retuso aculeo timoris, causam manere certaminis, quod
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ obseruantie gen̾ał ex igerent.
Qͣmuis enĩ pulchrũ sit atq laudabile uit
singła queq m̃bra corporis xpĩ. ꝓpͥis or¬
nentur officiis: excellentioris tam̃ ẽ. actio¬
nis. sacͣti orisq iurtutis ⁊ cum inunum
ꝓpositũ pie pleb̾ corda concurrunt: ut ille
cui scĩficatio nr̃a suppliciũ ẽ. non solum
a parte: s etiam a soliditate suꝑetur. Cui
nunc oꝑi dilectissui decimꝰ mensis offer¬
tur ⁊ ammonens qͦdammͦ ꝓqualitate tẽ¬
poris sui. ne quisqm frigore infidelitatis
ꝑ publicas paginas significationẽ diui¬
ne uoluntatis accipimꝰ ⁊ nec unꝙͣ cessat
suꝑna eruditio. quando etiã dehis que
tatis carentes uacuis arborib cõparan¬
tur ⁊ etiam illam ficus nob cauenda ẽ.
de sue fecunditatis exemplo. qͣm dñs
ih̾s sicut euangłium refert. nichil ha¬
bentẽ qđ esuriens sumeret. ꝑpetua
sterilitate dampnauit: ut intelligemꝰ qm̃ qͥ¬

Expanded text:
generalis exigerent. Quamvis enim pulchrum sit atque laudabile ut singula quaeque membra corporis Christi propriis ornentur officiis, excellentioris tamen est actionis sacratiorisque virtutis, cum in unum propositum piae plebis corda concurrunt: ut ille cui sanctificatio nostra supplicium est, non solum a parte, sed etiam a soliditate superetur. Cui nunc operi, dilectissimi, decimus mensis offertur, admonens quodammodo pro qualitate temporis sui ne quisquam frigore infidelitatis undi, tamquam per publicas paginas, significationem divinae voluntatis accipimus; nec umquam cessat superna eruditio, quando etiam de iis quae tatis carentes vacuis arboribus comparantur, etiam illa ficus nobis cavenda est de suae infecunditatis exemplo, quam Dominus Jesus, sicut Evangelium refert, nihil habentem quod esuriens sumeret, perpetua sterilitate damnavit: ut intelligeremus q
Abbreviated transcription (Latin):
ueritas ñ loquitur: Ipsiꝰs uoces in die:
ipsiꝰ audiunt᷑ in nocte. Et pulcͥtudo rerũ
uniꝰ diei opificio conditarũ. ñ desinit
cordis aurib magistrã insinuare ratio¬
nẽ ⁊ ut inuisibilia d̃i ꝑ ea que facta st̃
intellecta conspiciantur: & ñ creaturis
s creatori om̃iũ seruiat᷑. Cñ ̃ unn sa

Expanded text:
is non loquitur? Ipsius voces in die, ipsius audiuntur in nocte, et pulchritudo rerum unius Dei opificio conditarum, non desinit cordis auribus magistram insinuare rationem, ut invisibilia Dei per ea quae facta sunt intellecta conspiciantur , et non creaturis, sed Creatori o
Abbreviated transcription (Latin):
atq iudiciis. Sit inuob̃ indubitata
credulitas. uirginee integͥtatis & partꝰ.
Reformatioĩs humane sacrũ diuinũꝙ
myst̾ium: scõ atq: sincero honorate
seruitio. Amplectimini xp̃m. in nr̃a
carne nascentẽ : ut eundẽ dm̃ głe ui¬
dere mereamini in sua maiestate reg¬
nantẽ: qui cum patre & spũ scõ manet¬

Expanded text:
atque judiciis. Sit in vobis indubitata atque judiciis. Sit in vobis indubitata credulitas virgineae integritatis et partus. Reformationis humanae sacrum divinumque mysterium sancto atque sincero honorate servitio. Amplectimini Christum in nostra carne nascentem, ut eumdem Deum gloriae videre mereamim in sua majestate regnantem, qui cum Patre et S
Abbreviated transcription (Latin):
lucis aliena sunt: trabunt᷑ enĩ adhuc stil¬
tissimis gentilitatis errorib. Et quia supͣ
id qđ carnali intuentur aspectu. neq̃unt
aciem mentis erigere: ministra mundi lu¬
minaria diuino honore uenerantur. Ab¬
sit ab animis xp̃ĩanis impia suꝑsticio:
ꝓdigiosumq mendacium. Ultra omnẽ
modũ distant a sempit̾no tẽporalia : ab
incorporeo corporea ÷ a dominatore subiec¬
ta: qr ⁊ si mirandã habent pulcͥtudinẽ ⁊
adorandã tam̃ ñ habent deitatẽ. Illa
gͦ uirtꝰ. illa sapientia. illa ẽ. colenda ma¬
iestas: que uniu̾sitatẽ mundi creauit.
ex nichilo: & inquas uoluit formas atq
mensuras t̾renam celestemq substan¬
ciam omnipotent ratioẽ ꝓdux̃. Sol.
luna. & sidera. sint commoda utentibꝰ:
sint speciosa cernentibꝰ: s ita ut de ilł
gr̃e referant᷑ auctori. & adoretur ds qͥ ꝯ¬
didit. ñ creatura que seruit. Laudate
gͥ dñm dilectissimi. in omnibꝰ oꝑibꝰ eiꝰ

Expanded text:
lucis aliena sunt; trahuntur enim adhuc stullucis aliena sunt; trahuntur enim adhuc stultissimis gentilitatis erroribus, et quia supra id quod carnali intuentur aspectu, nequeunt aciem mentis erigere, ministra mundi luminaria divino honore venerantur. Absit ab animis Christianis impia superstitio prodigiosumque mendacium. Ultra omnem modum distant a sempiterno temporalia, ab incorporeo corporea, a dominatore subjecta: quia etsi mirandam habent pulchritudinem, adorandam tamen non habent Deitatem. Illa ergo virtus, illa sapientia, illa est colenda majestas, quae universitatem mundi creavit ex nihilo, et in quas voluit formas atque mensuras terrenam coelestemque substantiam omnipotenti ratione produxit. Sol, luna et sidera sint commoda utentibus, sint speciosa cernentibus; sed ita ut de illis gratiae referantur auctori, et adoretur Deus, qui condidit, non creatura, quae servit. Laudate igitur Deum, dilectissimi, in omnibus operibus ejus
Abbreviated transcription (Latin):
ad optionis agnoueris. dm̃ patrẽ audeas
tu. ad celestia regna suspires: uoluntatẽ
dei facias diuino fultus auxilio.Imit̾is
angłos suꝑ t̾ram: immortał substancie
untute pascaris. Securꝰ aduersꝰ inimicaᷤ
temptacioẽs: ꝓpietate confligas. Et si ce¬
lestis militie sacramenta seruaueris : ñ
dubites te in castͥs tͥumphalib regis et̾ni
ꝓuictoria coronandũ: cumq resurrec¬
tante spei fiduciam dilectissimi. infide
qua fundati estis stabiles ꝑmanete:. ne
idem ille temptator cuiꝰ iam auob̾ dña¬
tionem. xp̃c exclusit. aqͥuib uos it̾um.
seducat insidiis ł & ħ ipsa p̃sentis diei
gaudia fallatie sue arte corrũpat. il¬
ludens simplicioribꝰ animis. dequoꝵ dã
ꝑsuasione pestifera: qͥbꝰ hic dies sollẽp¬
nitatis nr̃ẽ ñ tam de natiuitate. xp̃i ꝙͥ
de noui ut dicunt solis ortu honorabił
uideatur. Quoꝵs corda uastis tenebris
obuoluta. et ab om̃i incremento uere

Expanded text:
adoptionis agnoveris, Deum Patrem audeas adoptionis agnoveris, Deum Patrem audeas tus, ad coelestia regna suspires, voluntatem Dei facias divino fultus auxilio, imiteris angelos super 72 terram, immortalis substantiae virtute pascaris, securus adversus inimicas tentationes pro pietate confligas, et si coelestis militiae sacramenta servaveris, non dubites te in castris triumphalibus regis aeterni pro victoria coronandum, cum te resurrectantae spei fiduciam, dilectissimi, in fide qua fundati estis, stabiles permanete; ne idem ille tentator, cujus jam a vobis dominationem Christus exclusit, aliquibus vos iterum seducat insidiis, et haec ipsa praesenti diei gaudia suae fallaciae arte corrumpat, illudens simplicioribus animis de quorumdam persuasione pestifera, quibus haec dies solemnitatis nostrae, non tam de nativitate Christi, quam de novi, ut dicunt, solis ortu honorabilis videatur. Quorum corda vastis tenebris obvoluta, et ab omni incremento verae
Abbreviated transcription (Latin):
tenebat᷑ excidit: ab illo iniqͥtatis ex igẽs
penã inquo nullã repꝑit culpam. Soluit᷑
itaq letifere pactionis male suasa con¬
scͥptio: & ꝑ iniusticiã plus petench. to¬
cius debiti sũma uacuat᷑. Fortis illenec¬
titur uincłis suis: & om̃e cõmentũ ma¬
ligni incaput ipsiꝰ retorquet᷑. Ligato mun¬
di pͥncipe: captiuitatis uasa rapiunt᷑.
Redit inhonorẽ suũ ab antiquis con¬
tagiis pͣgata natura. Mors morte de¬
struitur ⁊ natiuitas natuuitate reparat᷑:
qm̃ simul & redemptio aufert serui¬
dutem: & regeneratio mutat originẽ.
conciliationis huius gram iusto ꝑpen¬
de iudicio. Tibi enim quondã abiecto
tͥ extruso aparadysi sedibꝰ. t̃ ꝑ ex illa
recognoscas parentem: lib efficiaris ex
seruo ⁊ de extraneo ꝓueharis infilium:
ut qui excorruptibili carne natus es. ex dli
spũ renascaris: & optineas ꝑ gram qł ñ
habebas ꝑnaturã: ac si te dĩ filium ꝑ spm̃

Expanded text:
nitebatur excedit, ab illo iniquitatis exigens nitebatur excedit, ab illo iniquitatis exigens poenam, in quo nullam reperit culpam. Solvitur itaque lethiferae pactionis malesuasa conscriptio, et per injustitiam plus petendi, totius debiti. summa vacuatur. Fortis ille nectitur suis vinculis, et omne commentum maligni in caput ipsius retorquetur. Ligato mundi principe, captivitatis vasa rapiuntur. Redit in honorem suum ab antiquis contagiis purgata natura, mors morte destruitur, nativitas nativitate reparatur: quoniam simul et redemptio aufert servitutem, et regeneratio mutat originem, conciliationis hujus gratiam justo perpende judicio. Tibi enim quondam abjecto, tibi extruso a paradisi sedibus, tibi per longa recognoscas parentem, liber efficiaris ex servo, de extraneo proveharis in filium; ut qui ex corruptibili carne natus es, ex Dei Spiritu renascaris, et obtineas per gratiam quod non habebas per naturam; ac si te Dei Filium per spiritum
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ misericors oip̃sꝙ: saluator. ita suscep¬
tioĩs humane modaretur exordia. ut iur¬
tutẽ inseparabił a suo homine deitatio.
ꝑuelam̃ nr̃e infirmitatis absconderet :
illusa ẽ. seqͣ hostis astucia. qͥ natiuitatẽ
obnoxiam. Uidit enim uagientẽ. atq
lacͥmantẽ ⁊ iudit pannis obuolutum :
curumcisioni subditũ: & legał sacͥficis
oblatione ꝑfunctũ. Ag¬
nouit deĩ¬
ceps solita pueritie incrementa: & usq:
inuiriles annos de naturalibꝰ ñ dubitaũ
augmentis. Int̾ ħ intulit contumeliasͥ. mł¬
tiplicauit iniuirias: adhibuit maledictã:
obꝓbria. blasphemias. conuicia:omnẽ
postremo impsũ uĩ sui furoris effudit:
omĩa tẽptam̃toꝵs genera ꝑcucurrit. Et
sciens qͦ humanã naturã infecisset uene¬
no: nequaꝙͣ credidit pͥme trans gressioĩs
exortẽ ⁊ quẽ tot documentis didiẽ eẽ. mor
tor: in eum qui nicħ ipsius habebat in¬
surgere. Et dum uiciate origini p̃iudi¬
cium gen̾ale ꝑsequit᷑. ey rographũ quo

Expanded text:
 misericors omnipotensque Salvator ita susceptionis humanae moderaretur exordia, ut virtutem inseparabilis a suo homine Deitatis per velamen nostrae infirmitatis absconderet, illusa est securi hostis astutia, qui nativitatem obnoxiam. Vidit enim vagientem atque lacrymantem, vidit pannis involutum , circumcisioni subditum, et legalis sacrificii oblatione perfunctum. Agnovit deinceps solita pueritiae incrementa, et usque in viriles annos de naturalibus non dubitavit augmentis. Inter haec intulit contumelias, multiplicavit injurias, adhibuit maledicta, opprobria, blasphemias, convicia, omnem postremo in ipsum vim furoris sui effudit, omnia tentamentorum genera percurrit; et sciens quo humanam naturam infecisset veneno, nequaquam credidit primae transgressionis exsortem, quem tot documentis didicit esse mortor in eum qui nihil ipsius habebat insurgere, et dum vitiatae originis praejudicium generale persequitur, chirographum quo
Abbreviated transcription (Latin):
ut fieret. sine uiriͥ semine editꝰ ẽ. xp̃c ex¬
dauit. Et cum inom̃ib matͥb ñ fiat sñ
peccati sorde conceptio: ħ inde purga¬
tionẽ traxit. unde concepit. Quo enĩ
pat̾ni seminis transfusio ñ ꝑuenit: pec¬
cati se illic origo ñ miscuit. Inuiolata
uirginitas concupiscentiã nesciuit: sub¬
stanciam ministrauit. Assũpta ẽ. de ma¬
tre hoĩs nat᷑a. ñ culpa. Creata ẽ. forma

Expanded text:
ut fieret, sine virili semine ut fieret, sine virili semine davit. Et cum in omnibus matribus non fiat sine peccati sorde conceptio, haec inde purgationem traxit, unde concepit. Quo enim paterni seminis transfusio non pervenit, peccati se illic origo non miscuit. Inviolata virginitas concupiscentiam nescivit, substantiam ministravit. Assumpta est de matre Do
Abbreviated transcription (Latin):
UIt scilicet humano generi natã salutẽ
diabolus ignoraret: & sp̃itali latente ꝯ¬
ceptii quẽ ñ alium uidẽt ꝙͣ alios⁊ non
alit̾ credẽt natũ eẽ. qͣm cet̾os. Cuiꝰ enim
similẽ cũ uniu̾sis aduertit naturam.
parẽ hab̾e arbitratꝰ ẽ. cũ om̃ibꝰ causã:
nec intellex̃ atͣnsgressionis uincłis li¬
berũ ÷ quẽ ab infirmitate mortalitateᷤ
ñ inuenit. alienũ. Uerax namq mise¬
ricordia ołi. cum ad reparandũ huma¬
num genꝰ ineffabilit̾ ei multa subpete¬
rent. Hanc potissimũ consulendi uiã
qua ad destruendũ opꝰ
di aboli ñ uirtute uteretur potencie.
s ratione iusticie. Nam suꝑbia hostis
antiqui ñ immerito s̾ in om̃s homines
ius tyrannicũ uendicabat: nec indebito
dominatu p̃mebat. quos amancdato
dei spontaneos. in obsequiũ sue uo¬
luntatis allexerat. Non itaq iuste amit¬
teret originalem dediticii seruitutem:
nͥ de deo qđ subegerat uinceretur. Qđ

Expanded text:
ut scilicet natam humano generi salutem ut scilicet natam humano generi salutem diabolus 70 ignoraret, et spiritali latente conceptu, quem non alium videret quam alios, non aliter crederet natum esse quam caeteros. Cujus enim similem cum universis advertit naturam, parem habere arbitratus est cum omnibus causam; nec intellexit a transgressionis vinculis liberum, quem ab infirmitate mortalitatis non invenit alienum, Verax namque misericordia Dei, cum ad reparandum humanum genus ineffabiliter ei multa suppeterent, hanc potissimum consulendi viam elegit, qua ad destruendum opus diaboli, non virtute uteretur potentiae, sed ratione justitiae. Nam superbia hostis antiqui non immerito sibi in omnes homines jus tyrannicum vindicabat, nec indebito dominatu premebat, quos a mandato Dei spontaneos in obsequium suae voluntatis illexerat. Non itaque juste amitteret originalem humani generis servitutem, nisi de eo quod subegerat vinceretur. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ sic hõ natus ẽ. ut uolebat & poterat.
cognosce mat̾iam. Si rationem scrutaris
originis: uirtutẽ confitere diuinam. Ueñ
ppeti: nec succumb̾e uiciis s medi. Uenit
ut omnẽ languorẽ corruptioĩs. & uniu̾sa
uuln̾a sordentiũ curaret animarũ. ꝓpt̾
qd oportuit ut nouo nasceretur ordine:
qui nouã impollude sinseritatis grãm
humanis corporibꝰ inferebat. Opoetuit
enim ut pͥmã genitͥcis integͥtatẽ nasceis
incorruptio custodiret: & complacitum
sͥ claustrũ pudoris & scĩtatis hospiciũ.
diuini sp̃c uirtꝰ infusa seruaret⁊ que
statuerat deiecta erigere. confracta soli¬
dare: & suꝑandis carnis illecebs multi¬
plicatã pudicicie donare uututẽ ÷ ut
uirginitas que in aliis ñ pot̾at salua eẽ.
generando: fieret in aliĩs imnitabił confi¬
tendo. renascendo. Hoc ipsũ autẽ dilec¬
tissimi. qđ xp̃c nasci elegit ex uirgine:
nonne apparet altissime fuisse ratioĩs:

Expanded text:
qui sic homo natus est, ut volebat et poterat. qui sic homo natus est, ut volebat et poterat. cognosce materiam; si rationem scrutaris originis, virtutem confitere divinam. Venitperpeti; nec succumbere vitiis, sed mederi. Venit ut omnem languorem corruptionis et universa ulcera sordentium curaret animarum: propter quod oportuit ut novo nasceretur ordine, qui novam impollutae sinceritatis gratiam humanis corporibus inferebat. Oportuit enim ut primam genitricis virginitatem nascentis incorruptio custodiret, et complacitum sibi claustrum pudoris, et sanctitatis hospitium, divini Spiritus virtus infusa servaret, qui statuerat dejecta erigere, confracta solidare, et superandis carnis illecebris multiplicatam pudicitiae donare virtutem: ut virginitas, quae in aliis non poterat salva esse generando, fieret et in aliis imitabilis renascendo. CAP. III. Hoc ipsum autem, dilectissimi, quod Christus nasci elegit ex Virgine, nonne apparet altissimae fuisse rationis?
Abbreviated transcription (Latin):
qr inuisibił suis. uisibił factus ẽ. in nr̃is.
Incomp̃hensibił: uoluit comp̃hencli.
Ante tempora manens: eẽ. cep̃ ex tẽpore.
Qniu̾sitatis dñs: seruilem formam obũ¬
brata maiestatis sue dignitate suscepit.
Impassibilis ds. ñ de dignatꝰ ẽ. hõ eẽ. pas¬
sibił: et immortał mortis legib subiace.
Noua aut̃ natiuitate genitus ẽ. conceptꝰ¬
ne. sine pat̾ne carnis concupiscentia.
sine mat̾ne integͥtatis iniuria: qr fu¬
turũ hominũ saluatorẽ tał ortꝰ dece¬
bat. qͥ & inse haberet humane substan¬
cie naturam. & humane carnis inqui¬
nam̃ta nesciret. Auctor enĩ in carne naꝰ¬
centi d̾s ẽ: testante archangło ad bea
tam mariã. quia spc̃ sc̃s suꝑueniet in
de. & uirtus altissimi obumbrabit tͥ.
Ideoq qđ nascetur ex te scm̃: uocabitur
filiꝰ di. Origo dissimił: s natura osimi¬
lis. Humano usu & consuetudine qđ¬
credimꝰ caret: s diuina potestate sub
p̾arientis conditio. s nascentis arbitͥũ.

Expanded text:
ilis in suis, visibilis factus est in nostris: incomprehensibilis, voluit comprehendi; ante tempora manens, esse coepit ex tempore; universitatis Dominus, servilem formam, obumbrata majestatis suae dignitate, suscepit: impassibilis Deus, non dedignatus est homo esse passibilis, et immortalis mortis legibus subjacere. Nova autem nativitate genitus est, conceptne, sine paternae carnis concupiscentia, 69 sine maternae integritatis injuria: quia futurum hominum Salvatorem talis ortus decebat, qui et in se haberet humanae substantiae naturam, et humanae carnis inquinamenta nesciret. Auctor enim Deo in carne nascenti Deus est, testante archangelo ad beasuperveniet in te, et virtus Altissimi obumbrabit tibi; ideoque quod nascetur ex te sanctum, vocabitur Filius Dei . Origo dissimilis, sed natura consimilis; humano usu et consuetudine caret, sed divina potestate subnparientis conditio, sed nascentis arbitrium,
Abbreviated transcription (Latin):
se sentenciã. seq in mał suis quoddã
de p̃uaricatoris consortio inuenisse
solatiũ: dm quoq iuste seueritatis
satione consilii. ut incommutabił ds
cuiꝰ uoluntas ñ potest sua benignita¬
te pͥuari. pͥmam pietatis sue disposi¬
uonẽ sacram̃to occultiore compłe̾t: et
homo diabolice iniquitatis u̾sutia
actus inculpã. cont᷑ di ꝓpositũ ñ ꝑi¬

Expanded text:
se sententiam, seque in malis suis quoddam se sententiam, seque in malis suis quoddam de praevaricatoris consortio invenisse solatium; 68 Deum quoque, justae severitatis satione consilii, ut incommutabilis Deus, cujus voluntas non potest sua benignitate privari, primam pietatis suae dispositionem sacramento occultiore compleret, et homo diabolicae iniquitatis versutia actus in culpam, contra Dei propositum n
Abbreviated transcription (Latin):
dies redemptionis noue: reparatioĩs
antiq: : felicitatis eterne. Reparatur
enim nob̃ salutis nr̃e annua reuoluti.¬
one satramentũ ab initio ꝓ missum.
infine redlitum. sine fine mansurũ. Inqͦ
num adorare mist̾ium: ut qđ magno
dei munere agitur: magnis eccl̃ie gau¬
diis celebretur. Ds̃ enĩ omĩps. & clemeis.
cuiꝰ natura bonitas. cuiꝰ uoluntas po¬
tencia. cuiꝰ opꝰ miscdia ẽ: statim ut nos
diabolica malignitas. ueneno sue mor¬
tificauit inuidie⁊ p̃destinata renouan¬
dis mortalib pietatis sue remedia int̾
ipsa mundi pͥmordia p̃signauit: de¬
nuntians serpenti futurũ sem̃ mulie¬
ris. qđ noxii capitis elationem sua uir¬
tute contereree: xpm̃ scilicet in carne
uenturũ. dm hominemq significans:
qui natꝰ ex uirgine. uiolatorẽ huma¬
ne ꝓpaginis incorrupta natiuitate
dampnaret. Nam quia głabat᷑ dia¬
bolus hominẽ sua fraude deceptũ.
diuinis caruisse munerib. & immor¬
talitatis dote nudatũ. duram subis¬

Expanded text:
dies redemptionis novae, praeparationis antiquae, felicitatis aeternae. Reparatur enim nobis salutis nostrae annua revolutione sacramentum, ab initio promissum, in fine redditum, sine fine mansurum. In quo num adorare mysterium, ut quod magno Dei munere agitur, magnis Ecclesiae gaudiis celebretur. Deus enim omnipotens et clemens, cujus natura bonitas, cujus voluntas potentia, cujus opus misericordia est, statim ut nos diabolica malignitas veneno suae mortificavit invidiae, praeparata renovandis mortalibus suae pietatis remedia inter ipsa mundi primordia praesignavit; denuntians serpenti futurum semen mulieris quod noxii capitis elationem sua virtute contereret ; Christum scilicet in carne venturum, Deum hominemque significans, qui natus ex Virgine violatorem humanae propaginis incorrupta nativitate damnaret. Nam quia gloriabatur diabolus, hominem sua fraude deceptum divinis caruisse muneribus, et immortalitatis dote nudatum duram mortis subiis
Abbreviated transcription (Latin):
uerũ hoĩem totũq: assũpsit: ueros ⁊ cor¬
poris sensus. & animi suscepit affectus.
Nec qr omĩa in illoplena erant sacͣm̃tis
plena miracłis : ideo aut falsis lacͥmis
fleuit. aut m̃daci esurie sumpsit cybũ.
aut simulato sopore dormiuit. In nr̃a
humilitate contẽptꝰ. in nr̃a mestitudine
ꝯtstatꝰ: in nr̃o ẽ. dolore crucifixꝰ. Passionẽ
enĩ mortalitatis nr̃e ob hoc misccłia su¬
biit. ut sanaret : obhoc urtꝰ recepit ut
uinceret. Qd̃ ysaias aꝑtissime ꝓpħauit
dlicens. Hic peccata nr̃a portat. ⁊ ꝓ nobis
dolet: ⁊ nos putauimꝰ illum eẽ. indolore.¬

Expanded text:
ue hominem assumpsit, veros et corporis sensus et animi suscepit affectus. Nec quia omnia in illo plena erant sacramentis, plena miraculis, ideo aut falsis lacrymis flevit, aut mendaci esurie cibum sumpsit, aut simulato sopore dormivit. In nostra humilitate contemptus, in nostra moestitudine contristatus, in nostro est dolore crucifixus. Passiones enim mortalitatis nostrae ob hoc misericordia subiit, ut sanaret, ob hoc virtus recepit, ut vinceret. Quod Isaias apertissime prophetavit, dicens: Hic peccata nostra portat, et pro nobis dolet; et nos putavimus illum esse in dolore
Abbreviated transcription (Latin):
s de sola redim̃doꝵ salute sollicitꝰ. om̃e
temporis spaciũ qd aꝑsequentibꝰ parabat᷑¬
uacabat incursu. mysticis sermonib sa¬
crateq: doctͥne sicut ioh̾is euangłio decla-¬
rat᷑ impendit: eleuans ad celũ ocłos. et ꝓ¬

Expanded text:
sed de sola redimendorum salute sollicitus, omne sed de sola redimendorum salute sollicitus, omne temporis spatium quod a persequentium vacabat incursu, mysticis sermonibus sacrataeque doctrinae, sicut Joannis Evangelio declaratur, impendit: 222 elevans ad coelum oculos, et
Abbreviated transcription (Latin):
impudentiã sceleri: ne signo eudentio¬
re t̾reris. Cumq: se a cibo alii inqͦ inclitiũ
tori suo dñs manifestiꝰ designando panẽ
porrexisset tinctum. totum uidam diabo¬
lus occuparet: & quẽ malignis cogitatio¬
nibꝰ obligarat. iam ipso impietatis opere
possideret. Corpore enim tm̃ cũ cenantibꝰ
recũbebat: m̃te autẽ sacerdotũ inuidiam.
testiũ falsitatẽ. ⁊ furorẽ imꝑite pleb̾ arma¬
bat. Deniq: uidens dñs cui flagitio uidas
eẽt intentꝰ: qd facis inquit. fac celerius.
lox hec ñ iubentis ẽ. s finentis: nec tre¬
pidi. s parati. Qui habens omniũ tẽpoꝵ
potestatem.ostendit se morã ñ facere tra¬
ditori: ⁊ sic ad redemptionẽ mundi pat̾¬
nam exeqͥ uoluntatẽ. uit facinꝰ qd̃ aꝑse¬
quentib parabat᷑. nec impelleret. nec ti¬
meret. ꝑꝰ qͣm ergo iudas ꝑsuasꝰ a diabolo
discessit a xp̃o. seq a corpore apłice uni¬
tatis abscidit⁊ nullo dñs pauore turbatꝰ.

Expanded text:
impudentiam sceleri, nec signo evidentioimpudentiam sceleri, nec signo evidentiore terreris. Cumque se a cibo alii, in quo indicium tori suo Dominus manifestius designando panem porrexisset intinctum, totum Judam diabolus occuparet ; et quem malignis cogitationibus obligarat, jam ipso impietatis opere possideret. Corpore enim tantum cum coenantibus recumbebat, mente autem sacerdotum invidiam, testium falsitatem, et furorem imperitae plebis armabat. Denique videns Dominus cui flagitio Judas esset intentus, Quod facis, inquit, fac citius . Vox haec non jubentis est, sed silentis, nec trepidi, sed parati: qui habens omnium temporum potestatem ostendit se et moram non facere traditori, et sic ad redemptionem mundi paternam exsequi voluntatem, ut facinus quod a persequentibus parabatur nec impelleret, nec timeret. Postquam igitur Judas persuasus a diabolo discessit a Christo, seque a corpore apostolicae unitatis abscidit, nullo Dominus pavore turbatus,
Abbreviated transcription (Latin):
me traditurꝰ ẽ. notã eͥ ꝓditoris sui consci¬
entiam demonstͣuit. ñ asꝑa nec aꝑta im¬
prũ increpatioe confundens : s leni ac ta¬
cita ammonitione conueniens: ut faciliꝰ
corrigeret penitẽ do: quẽ nulla defor¬
masset abiectio. Cur infelix uida. tanta
benignitate ñ ut̾is: Ecce parcit ausib
sericordie u̾bo. cordis tm̃ tui archana tan¬
guntur. Non apłici ordinis honor: ñ
sacramentoꝵ tͥ communio denegatur.
Redi in integrũ: & de posito furore resi¬
Npisce. Olementia inuitat. salus pulsat:
centes condiscipłi tui adsignificationẽ
facinoris expauescunt: ⁊ om̃s sͥ ñ edito
impietatis auctore formidant. Contͥsta¬
ti enim sunt ñ deconscientie reatu. sed
de humane mutabilitatis incerto. tim̃tes
ne minꝰ uerũ eẽt. qd in se quisq nouerat.
quã qđ ipsa u̾itas p̃uidebat. Tuau̾ in hac
trepidatione scõꝵ abitt̾is dnĩ pacientia:
& abscondi te tua credis audatia. Aldiᷤᷤ

Expanded text:
me traditurus est , notam sibi proditoris sui conscime traditurus est , notam sibi proditoris sui conscientiam demonstravit: non aspera nec aperta impium increpatione confundens, sed leni ac tacita admonitione conveniens; ut facilius corrigeret poenitudo, quem nulla deformasset abjectio. Cur, infelix Juda, tanta benignitate non uteris? Ecce parcit ausibussericordiae verbo, cordis tantum tui arcana tanguntur. Non apostolici ordinis honor, non sacramentorum tibi communio denegatur. Redi in integrum, et deposito furore resipisce. Clementia invitat, salus pulsat, centes condiscipuli tui ad significationem facinoris expavescunt, et omnes sibi, non edito impietatis auctore, formidant. Contristati enim sunt, non de conscientiae reatu, sed de humanae mutabilitatis incerto, timentes ne minus verum esset quod in se quisque noverat, quam quod ipsa Veritas praevidebat. Tu autem in hac trepidatione sanctorum abuteris Domini patientia, et abscondi te tua credis audacia. Addis
Abbreviated transcription (Latin):
cie: nͥ ut & noua mist̾ia ñ app̃hendent.
& antiqua uolarent: Prouidentibꝰ gͦ
pͥncipibꝰ ne indie festo tumultꝰ oriretur :
ñ deuotioni. s facinori studebatur: nec
religioni seruiebat hec cura s cͥmini.
Diligentes enĩ pontifices. & solliciti sa¬
cerdotes seditiones turbarum fierim
precipua sollempnitate metuebant: ñ
dispositioĩs intrepidꝰ: uetꝰ testam̃tum
consũmabat:⁊ nouum pascha conde¬
bat. Discũbentib enĩ discipłis ad eden¬
dam mysticam cenam. cũ in caiphe atͥo
tractaretur quomͦ xp̃c possit occidi il¬
le corporis & sanguinis sui ordinans
sacram̃tũ. docebat qualis deo hostia
deberet offerri. ne abhoc quidẽ myffio
traditore sum moto: ut ostenderet᷑ nulla
in ruria exaspatꝰ qui uoluntaria erat im¬
pietate p̾stitutꝰ. Ipse enim sͥ fuit mat̾ia
riuine & causa ꝑfidie: sequens cdiabolum
ducem᷑. & nolens xp̃m habere rectorem.

Expanded text:
tiae, nisi ut et nova mysteria non apprehenderent, tiae, nisi ut et nova mysteria non apprehenderent, et antiqua violarent. Providentibus ergo principibus, ne in die sancto tumultus oriretur, non festivitati, sed facinori studebatur; nec religioni serviebat haec cura, sed crimini. Diligentes enim pontifices et solliciti sacerdotes, seditiones turbarum fieri in praecipua solemnitate metuebant, 220dispositionis intrepidus, vetus Testamentum consummabat, et novum Pascha condebat. Discumbentibus enim secum discipulis ad edendam mysticam coenam, cum in Caiphae atrio tractaretur quomodo Christus posset occidi, ille corporis et sanguinis sui ordinans sacramentum, docebat qualis Deo hostia deberet offerri, ne ab hoc quidem mysterio traditore submoto; ut ostenderetur nulla injuria exasperatus, qui in voluntaria erat impietate praescitus. Ipse enim sibi fuit materia ruinae et causa perfidiae, sequens diabolum ducem, et nolens Christum habere rectorem.