comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
t armati ꝓceres ulcisci contenderent: ait. Qͥd michi & uob̃
ilusaruiȩ: Dimittite eũ ut maledicat iuxta p̃ceptum dñi
i forte respiciat dñs ad afflictionẽ imneam. & reddat m bonũ
maledictione hac hodierna. Quibus ꝓfecto uerbis indicat̃.
quia ꝓ perpetrato bethsabeȩ scelere exurgentẽ contra se filiũ fu¬
iensꝰ redurit ad animũ malum qͦd ꝑpetrauit. & equanimit᷑
tulit qu̾od audiuit: & contumeliosa uerba ñ tam conuicia
iuã adiutoria credidit. quib se purgari sibiq misereri pos¬
se indicauit. Tunc enĩ illata conuicia bene toleramꝰ. cumin
secreto mentis ad mala ꝑpetrata recurrimꝰ. Leus quippe uide
bitur qͦd iniuiria ꝑcutimur. dũ in actione nrã conspicimꝰ
quia peius ẽ. qͦd meremur. Sicq fit ut contumelis gr̃a qm

Expanded text:
et armati proceres ulcisci contenderent, ait: « Quid mihi et vobis, et armati proceres ulcisci contenderent, ait: « Quid mihi et vobis, filii Sarviae? Dimittite eum ut maledicat juxta praeceptum Domini, si forte respiciat Deus afflictionem meam, et reddat mihi bonum pro maledictione hac hodierna. Quibus profecto verbis indicat quia pro perpetrato Bethsabee scelere, exsurgentem contra se filium fugiens, reduxit ad animum malum quod perpetravit, et aequanimiter pertulit quod audivit, et contumeliosa verba non tam convicia quam adjutoria credit, quibus se purgari sibique misereri posse judicavit. Tunc enim illata convicia bene toleramus, cum in secreto mentis ad mala pbitur quod injuria percutimur, dum in actione concipimus, quia pejus est quod meremur, sicque fit ut potius contumeliis gratia
Abbreviated transcription (Latin):
lcret. Uerũ e ꝓiximo tactꝰ non fuerat. cũ suꝑius amasȩ
pmiserat dicens. Hȩc faciat in ds̃ & hȩc addat. si ñ magister
ulitiȩ fueris corã me om̃i temꝑore ꝓioab: uidelicet. qͥd
Queretur ignorans. quia amasa isdem nonsolũ princi¬
atum milidie ꝓioab ñ susciꝑet. sed etiam ꝑ ioab pt paululũ
sitã finiret. Et cũ templũ deo construere uoluit. qͦd e uicino
equeretur nesciens. ꝓpħam alterũ reqͥsiuit. Uenit gͦ dauid
isq baurim. & ecce egrediebat᷑ uir inde de cognationẽ saul
Somus nomine semei filiꝰ gera. & maledicebat dauid: & cȩ¬
era usquequo ait. Qd michi & uob̃ filii saruiȩ eur efficimi
him hodie in sathan: Dimitrite eũ. Perfecta patientia il¬
aẽ. eum libent̾ sustinere. cui facile qͥs recidere potest. sic̃
n clauid ostensa ẽ : qui blasphemantẽ. se semei magis studu¬
o patient᷑ ferre. quã ulcisci. cum cũ tot conuitus urgeret

Expanded text:
deret. Verum e proximo tactus non fuerat, cum superius Amasae deret. Verum e proximo tactus non fuerat, cum superius Amasae promiserat, dicens: Haec faciat mihi et haec addat, si non magister militiae fueris coram me omni tempore pro Joab, videlicet quid sequeretur ignorans. Quia Amasa idem non solum principatum militiae pro Joab non susciperet, sed etiam post Joab paululum vitam finiret. Et cum templum Deo construere voluit, quid e vicino sequeretur nesciens, prophetam alterum requisivit. « Venit ergo rex David usque Bahurim. Ecce egrediebatur inde vir de cognatione domus Saul, nomine Semei, filius Bera, et maledicebat, » David, etc., usque quo ait: « Quid mihi et vobis, filii Sarviae, cur efficiamini mihi hodie in Satan? Dimitte eum. » Perfecta patientia illa est eum libenter sustinere, cui facile quis reddere talionem potest: sicut in David ostensa est, qui blasphemantem se Semei magis studuit patienter ferre quam ulcisci: cum eum tot vitiis urgeret,
Abbreviated transcription (Latin):
nom cõmunicantes. nec achigofel iniquis suggestionibus
unquã consentientes: sed cũ dauid fideliter ꝑmanserus
nter pretatur autẽ chusai. ethiops. Araebites longitudo
mea. hinc qͦq in ꝓpħa scriptũ est. Mutauit ȩchiops pelsi
suam. & illud. Echioꝑia inꝗt festinet manꝰ dare dõ. Quis
gentilis popłs postquã se nigredine peccatoꝵ exuit. nunq
A tergo dñi recessit. & qui erat longe factus ẽ. ꝓpe in sangul¬
ne. xp̃i. Demde sȩquit᷑ qualiter occurrisset dauid siba pues
inỹpbiboseth cũ duob asinis oneratis. & mentitꝰ fuerac di
dño suo. & ꝓꝑtea ait ei dauid. Tua sint om̃ia quȩ fuerus
myphibosechꝰ Hic enĩ demonstratur quia sp̃s ꝓphetiȩ sicis
suꝑius diximꝰ ꝓphetis ñ semꝑ adest. nec e ꝓrximo tanguis
Sam dauid seruũ iniphiboseth siba uidelicet sibi contra
dnm̃ suum mentientẽ non intellexit. & ido om̃ĩa dñilu
i concessit. Cui si sp̃s ꝓphetiȩ adẽẽt. mentientẽ dep̃ben¬

Expanded text:
nt communicantes, nec Achitophel iniquis suggestionibus unquam consentientes: sed cum David fideliter permanserunt. Interpretatur autem Chusai Aethiops, Arachites longitudo mea. Hinc quoque in propheta scriptum est: « Mutavit Aethiops pellem suam ; » et illud: « Aethiopia, inquit, festinet manus dare Deo. » Quia gentilis populus postquam se nigredine peccatorum exuit, nunquam a tergo Domini recessit: et qui erat longe, factus est prope in sanguine Christi. Deinde sequitur qualiter occurrit David Siba puer Miphiboseth, cum duobus asinis oneratis, et mentitus est de domino suo, et propterea ait ei David: « Tua sint omnia, quae fuerunt Miphiboseth. » Hinc enim demonstratur, quia spiritus prophetiae sicut superius diximus, prophetis non semper adest, nec e proximo tanguntur. Nam David servum Miphiboseth, Siba videlicet, sibi contra dominum suum mentientem non intellexit, et ideo omnia domini sui ei concessit. Cui si spiritus prophetiae adesset, mentientem deprehen
Abbreviated transcription (Latin):
Auid iebuseũ habitatorem t̾rȩ de ierłm eiecit & suã ciuita¬
em fecit. significabatur dñm nrm uenturũ uerrant ela¬
uͦ qui cont̾rarias potestates de cordib fideliũ expelleret.
sic in eis suã mansionem constitueret. Unde ꝑ ꝓphetam
licit. Et inhabigabo & in ambulabo in illis. & ero illorum
on immerito potest int̾pretari calcatus. Etem̃ dauic eiea
oab qui arcẽ cepit principẽ & ducem c̃stituit. qͥa dñs redem¬
dor nr̃ non solũ ꝑ erucis mysteriũ omnẽ principatũ diabo¬

Expanded text:
David Jebusaeum habitatorem terrae de Hierusalem ejecit, et suam civitaDavid Jebusaeum habitatorem terrae de Hierusalem ejecit, et suam civitatem fecit, significabatur Dominum venturum verum David, qui contrarias potestates de cordibus fidelium expelleret, et sic in eis suam mansionem constitueret. Unde per prophetam dicit: « Et inhabitabo et inambulabo in illis, et ero eorum Dnon immerito potest interpretari calcatus. Etenim David etiam Joab qui arcem cepit, principem et ducem constituit, quia Dominus redemptor noster, non solum per mysterium cr
Abbreviated transcription (Latin):
pellatur. disiunctim a poeta in poc̃mate ponit᷑. lero quem
penuit solimis dauitica ꝓles: hoc ẽ. ierosolimis. Quȩ postea
abhelio adriano uocata ẽ. helia. Sed nobis uidet qͦd binis
hominib uocata sit sicut ñnullȩ ciunitates qd in libro iudicũ
ostenditur ubi legit᷑ de leuita qui ꝑgebat in montẽ ephraĩ:
ienitq inqͥt scriptura contra iebus quȩ alio nomine diceba¬
ur ierłm. De cuiꝰ nomine plemius in libello quẽ nuper
Ingenesi edidimus disputauimꝰ. His eñi prelibatis. ad al¬
eioricã significationẽ stilum uertamꝰ. Dauid arc̃e sẏon
qps. ab latis prius cecis & claudis odientib animã dacud
qusdem dni iesu xp̃i id ẽ. uitam eiꝰ auferre. conantes pͥncipa¬
um in ȩccła quã ex gentib adquisiuit obtinuit. Domatũ
on desinit. lebiseus uͦ qui int̾pretatur conculcans. popłm
gnificat gentiũ: qui priusquã crederet diuma prȩcepta
aruipendens conculcabat. Dicamnuis & aliter. In hoc quod

Expanded text:
ero, quem genuit Solymis Davidica proles, hoc est Hierosolymis. Qui postea ab Aelio Hadriano vocata est Aelia. Sed nobis videtur quod binis nominibus vocata sit sicut nonnullae civitates quod in libro Judicum ostenditur, ubi legitur: Qui pergebat in montem Ephraim, venitque, inquit Scriptura, contra Jebus quae alio nomine dicebatur Hierusalem. De cujus nomine, plenius in libello quem nuper in Genesim edidimus, disputavimus. His enim praelibatis, ad allegoricam significationem stylum vertamus. David arcem Sion cepit, ablatis prius caecis et claudis odientibus animam Davidejusdem Domini Jesu Christi, id est vitam ejus auferre conantes, principatum in Ecclesia, quam ex gentibus acquisivit, obtinuit. Domatum vero non desinit. Jebusaeus vero, qui interpretatur conculcans, populum significat gentium, qui priusquam crederet, divina praecepta parvipendens conculcabat. Dicamus et aliter: In hoc quod
Abbreviated transcription (Latin):
do auferens possessores uirtutũ efficis. & scientia syũalis cper
mensam seripturarũ sc̃arum cotidic secũ reficit. Unde eueni
ut cales sobolem gignant. qͥ interp̃tatur micha. Micha enanor
quis ẽ. latine resonat. quia frequenter & in admirationẽ popt
tales ueniunt : qui nuper a despectu mundi ablati gloriosira
retur rex filiorũ amon: & regnaret anon filius ciꝰ peo. Dixita
clauid. faciã miscđiam cũ anon filio naas. sieut fecit pa¬
afacie achis regis gec. uenit adnaas regen ãmona. q feet
cim eopnscdiam multa imꝑciendo bona. Denaastas¬
llemei nspeluncã odollam: ubi ueperim aideã ꝑatep¬

Expanded text:
do auferens, possessores virtutum efficit, et scientia spirituali super do auferens, possessores virtutum efficit, et scientia spirituali super mensam Scripturarum sanctarum quotidie secum reficit. Unde evenit, ut tales sobolem gignant, quae interpretatur Micha. Micha enim quis est iste Latine resonat: quia frequenter in admirationem populi tales veniunt, qui nuper de despectu mundi ablati gloriosi in retur rex filiorum Ammon et regnaret Anon filius eius pro eo dixitque David faciam misericordiam cum Anon filio Naas sicut fecit paa facie Achis regis Geth, venit ad Naas regem Ammon, qui fecit cum eo misericordiam, multa impertiens ei bona. De Naas itaque venit in speluncam Odollam, ubi venerunt ad eu
Abbreviated transcription (Latin):
tempore. Int̾rogatus gͦ siba a rege. miphybosech filiũ iona¬
terop un domo machit᷑ filu amid in lodobar eẽ. respondi.
Axres prȩsenti expositionibene conuenit. Interp̃tatur enu
odobar ipse uerbũ. Deniq dauid nr̃ conteptibiles huuis
undi & ea quȩ ñ sunt eligens. ut ea quȩ st̃ destruat. eosuen¬
libiles mundo & in infir mitate constitutos reperiendo. po¬
pulo suo dignos uerbo p̾dicationis asciuit: eisꝙ regnũ hono¬
pem intꝰ filios habere concessit. Onde & cdauid agros saulicir¬
ceruitia iniphibosech donans. ipsũ miphibosech coniuuã suum
su mensam suã simul cũ filus stis esse p̾cepit. quia medrato
is nr̃i grã quȩ scđm mariȩ uocẽ deposuit potentes de sede et̃
rraltauit. humiles. & iuxta ꝓphetia annȩ. suscians de piel¬
uere egenum & de stercore erigit pauperem. uit sedeat cum
hrincipibus & soliũ głȩ teneat: contẽptibiles ꝑsonas de imen¬

Expanded text:
tempore. Interrogatus ergo Siba a rege, Miphiboseth filium Jonatempore. Interrogatus ergo Siba a rege, Miphiboseth filium Jonathae, in domo Machir filii Amiel in Lodobar esse respondit. Quae res praesenti expositioni bene convenit: Interpretatur enim icitur: Lodobar ipse verbum. Denique David noster contemptibiles hujus mundi, et ea quae non sunt eligens, ut ea quae sunt destruat, eos vendibiles mundo, et in infirmitate constitutos reperiendo, populo suo dignos verbo praedicationis ascivit, eisque regium honorem inter filios habere concessit. Unde et David agros Saul servituti Miphiboseth donans, ipsum Miphiboseth convivam suum super mensam suam simul cum filiis esse praecepit: quia mediatos de sede, et exaltavit humiles , » et, juxta prophetiam Annae, « suscitans de pulvere egenum, et de stercore erigit pauperem, ut sedeat cum principibus, et solium gloriae teneat , » contemptibiles personas de mun
Abbreviated transcription (Latin):
bumbȩ donũ uel dñi donũ. typum cenere grę sp̃s scĩ. ha¬
buit gͦ ionathas filiũ paruulum noĩe iiphy bosech utros
pede claudũ ut scriptura destatur. quẽ dauid ad se accer¬
siri iussit: cum p̃destinatio & p̾scientia dĩ eum quẽ ad scłi
minsteriu & mundana negocia erercenda sermone et̃
accione debilẽ conspicit. ad diuinum mysterium eligic
ua quẽ mundus ꝑfastum elationis spernit. hem edĩ appder
rleuotione humisitatis ad quirit. Interp̃tatur enĩ miphybo¬
secisdecor ignominiȩ. Is gͦ cuiꝰ loquelam & p̃scientiam supbia
nuiiddi despicit. dĩ dono utilis ad spũale ministeriũ in eccla
mparebit: Qdẽ. ergo qͦd dauid sibam seruu saul de starpesaul
ppaes co reuelante miphyboseth inuenis. nͥ quia redemptor
p electorum numerũ discutiendo int̾ eos qui contẽpti mim¬
dum reliquert̃. ad se uenire fecit: Siba enĩ egressus uenit in

Expanded text:
lumbae donum, vel Domini donum, typum tenere gratiae Spilumbae donum, vel Domini donum, typum tenere gratiae Spiit ergo Jonathas filium parvulum nomine Miphiboseth, utroque pede claudum, ut Scriptura testatur, quem David ad se accersiri jussit: cum praedestinatio et praescientia Dei, eum quem ad saeculi ministeria et mundana negotia exercenda, sermone et actione debilem conspicit, ad divinum ministerium eligit: quia quem mundus per fastum elationis spernit, hunc Deus propter devotionem humilitatis acquirit. Interpretatur enim Miphiboseth decor ignominiae: is ergo cujus loquelam et praescientiam superbia mundi despicit, Dei dono utilis ad spiritale mysterium in Ecclesia apparebit. Quid est ergo quod David Sibam servum Saul de stirpe Saul quaerens, eo revelante, Miphiboseth invenit, nisi quia Redemptor noster electorum numerum discutiendo inter eos qui contempti mundum reliquerunt, ad se venire fecit? Siba enim egressus, venit in
Abbreviated transcription (Latin):
dine a dauid in salinarũ ualle signatur. nisi quia reltꝰ¬
ptor nr̃ suȩ uidelicet districtionis ex amine: in his quide
illo praua sentiunt. stulticiam immõderati saporis extins¬
guit: unde & ꝑ quendam sapientem dicitur. Cor durũ m
eo miscdiam dñi: Dixitq siba regi.Suꝑest filius ionathan
debilis pedibus. Dauid ñ immemor federis qͦd habuerat. cum
ionathan & olim pepigerat. sed miscdiam quam ei ꝓmiserat
implere curauit. filiumq eiꝰ requirit. & miscđiam cumeo
fecit. Non enĩ erat dauid ex eorũ societate. de quib alias scri¬
ptum est. Qui tollit ab amico suo miscdiam. timorem dñi
derelinquit. Quȩ res & fidelitatẽ ꝓbauit scđm historiã
in uiro. & sacramentũ iuxta allegoriam oscendit. in facco
Depe enĩ dictum ẽ. dauid ꝑsonã xp̃i figurare. necñ &n
suꝑiorib cõmemoratum ẽ. lonathan qui int̾pretatur o¬

Expanded text:
dine a David in Salinarum valle signatur, nisi quia Redemdine a David in Salinarum valle signatur, nisi quia Redemptor noster suae videlicet districtionis examine, in his qui de illo prave sentiunt, stultitiam immoderati saporis exstinguit? Unde et per quemdam sapientem dicitur: « Cor durum eo misericordiam Domini? Dixitque Siba regi: Superest filius Jonatham debilis pedibus. » David non immemor erat foederis quod habuerat cum Jonatham et olim pepigerat, sed misericordiam quam ei promiserat implere curavit, filiumque ejus requirit, et misericordiam cum eo fecit. Non enim erat David ex eorum societate, de quibus alias scriptum est: Qui tollit ab amico suo misericordiam, timorem Domini lio. Quae res et fidelitatem probavit secundum historiam in viro, et sacramenta juxta allegoriam ostendit in facto. Saepe enim dictum est David personam Christi figurare, nec non et in superioribus commemoratum est Jonathan, qui interpretatur co
Abbreviated transcription (Latin):
quos de unuersis gentibiis conuocat adfidem suam. alios
auriloco hoc ẽ. sensu spũaliprȩclaros. alios argentiho
ẽ. doquentiȩ nitore splendentes. alios uͦ p̃dicatione diuini
honoris scĩficat dño. ut in eiꝰ tab̾naculo fidelit̾ deseruiens
salinarum. cesis decẽ & octo milibus. fecisse sibi nomen q
quia inualle salinarũ cęsis decẽ & octo milibus. erexit sib
fornicem criumphalẽ. fecit c̾tiam sibi nomen. quia uicta
sẏria damasci. & syria sobach. erexisse. sibi dicitur alderams
fornicẽ triumphalem. Et siquẽ mouet qͦd in plerisq lati¬
rum codicib inuenitur dauid non decẽ & octo milia in ua¬
le salinarũ sed duodecim milia cecidisse: nouerit uitio
scriptorũ in eisdem codicib inolitum eẽ. Ueraciter cunc da¬
uid in ualle salinarũ decem & octo milia cecidit. & loab uen
duodecim milia: sicut in titulo quinquagesimo nono psal¬
mo scribitur. Cȩterũ allegorice quid in ꝑcussa multitu¬

Expanded text:
quos de universis gentibus convocat ad fidem suam, alios auri loco, hoc est, sensu spirituali praeclaros, alios argenti, hoc est, eloquentiae nitore splendentes, alios vero praedicatione divina sonoros significat Domino, ut in tabernaculo fideliter deservientes, Salinarum, caesis decem et octo miquia in valle Salinarum caesis decem et octo millibus, erexit sibi fornicem triumphalem. Fecit etiam sibi nomen, quia victa Syria Damasci, et Syria Sobal, erexisse sibi dicitur alteram fornicem triumphalem. Et si quem movet, quod in plerisque Latinorum codicibus invenitur, David non decem et octo millia in valle Salinarum, sed duodecim cecidisse: noverit hoc vitium scriptorum in eisdem codicibus molitum esse. Veraciter tunc David in eadem valle Salinarum decem et octo millia cecidit, et Joab vero duodecim millia, sicut in titulo, Quinquagesimi Octavi psalmi scribitur. Caeterum allegorice quid in percussa multitu
Abbreviated transcription (Latin):
on. Quis me c̃stituat iudicẽ suꝑ terrã: & cȩtera. Simulata
humilitas in absalon demonstrata ẽ. Nichil enĩ ÷ deteriꝰ
quam ꝑhypocrisin falsas uirtutes quẽpiam exaggerare
⁊ helatonem cordis maiorũ acta ac fortia rep̃hendendo
diffamare: sicut & absalon patris sui iusta iudicia ausu
demerarn corã om̃i populo rep̃hendere ñ timuit. Post
quadragnta autẽ annos. dixit absalon ad regẽ. Uadã
& reddan uota mea quȩ uoui dño in chebron. Quadra¬
esimus agebatur annus ex eo tẽpore quo saul nobe ciui¬
fitem cũ scerdotib octoginta quinq ꝓpter darul anc̃¬
pnit. & icerco hic idem quadiagesimꝰ anns ponitur
omonstreur diumnã ultionem suscitarisuꝑ dauider
hquoi abinelech sacerdotẽ fefellerit. & ꝓpdeum. sacos.¬
botum cede facta fuerit. Caue leccor ꝓleroso : oreidosi¬

Expanded text:
om. « Quis me constituat judicem super terram? » etc. Simulata om. « Quis me constituat judicem super terram? » etc. Simulata humilitas in Absalom demonstrata est: nihil enim est deterius, quam per hypocrisim falsas virtutes quempiam exaggerare, et per elationem cordis majorum acta et fortia reprehendendo diffamare. Sicut et Absalom patris sui justa judicia ausu temerario coram omni populo reprehendere non timuit. « Post quadraginta autem annos dixit Absalom ad regem: Vadam, et reddam vota mea, quae vovi Domino in Hebron. » Quadragesimus agebatur annus ex eo tempore quo Saul Nobe civitatem cum sacerdotibus octoginta quinque propter David interemit, et idcirco hic idem quadragesimus annus ponitur, ut monstretur divinam ultionem suscitari super David, eo quod Abimelech sacerdotem fefellerit, et propter eum sacerdotum caedes facta fuerit. Cave, lec
Abbreviated transcription (Latin):
triginta in triginta diebus. Sed nos hanc opinionẽ. omiten
tondebatur caput. semel autẽ in anno tondebat᷑ legere dam¬
uimus: quia hanc translationẽ ex hebraico fonte haustam
eredimus. Porro autẽ quod ait. nãsicut absalon uir non eras
pulcher in omĩ isrł & decorus nimis. auestigio pedis usꝙa
uerticem non erat in eo macula: qui etiã postea fecit sibicis¬
pum et equites. qui iudiciũ patris stans in potea fephende¬
bat porest figuraliter intelligi. Absalon ipsefili obinte
inter pretat łir patris par. de. qua intporetac ionc duiccut
sumus in sequentibus: figuram gestauit popłi iudcorũ.¬
i bene decorus eẽ. dicitur. qͦd ad eundẽ popłm figurali¬
ter refertur: ꝓpter regnũ & sacerdotiũ atq cetera dona
huȩ ei olim adõ collata fuerarit. Qui pacẽ cum nr̃o daiuid¬
nõ scilicet saluatore habere noluit. Ait enĩ idem absa-¬

Expanded text:
t in triginta diebus. Sed nos hanc opinionem aliquorut in triginta diebus. Sed nos hanc opinionem aliquorutondebat caput semel autem in anno tondebatur legere decrevimus: quia hanc translationem ex Hebraico fonte haustam credimus. Porro autem quod ait: « Nam sicut Absalom vir non erat pulcher in omni Israel et decorus nimis. A vestigio pedis usque ad verticem, non erat in eo ulla macula. Qui etiam postea facit sibi currus et equites, qui et judicium patris stans in porta reprehendebat. » Potest figuraliter intelligi Absalom ipse filius David qui interpretatur patris pax, de qua interpretatione dicturi sumus in sequentibus figuram gestavit populi Judaeorum: qui bene decorus esse dicitur, quod ad eumdem populum figuraliter refertur, propter regnum et sacerdotium, atque caetera dona quae olim a Deo collata fuerant. Qui pacet Salvatore habere noluit. Ait enim idem Absal
Abbreviated transcription (Latin):
exire. pͦt absalon. idẽ. cessauit ut ñ exiretur ab aliqͦ & non
reduceret absalon. Inde ait mulier. Et locutꝰ ÷ rex uerbũ
istud ut peccet. & non reducat eiectũ suum. Quod uͦ ait. qͣn
cogitasti istius modi rem contra popłm dei. popłm dĩ uo¬
cat cundem absalon. siue eos qui cũ illo erant. qui auasi
captiui & eiecti erant. eo qͦd ñ reducerentur ad hereditatem
dei. ne forte coacti diis alienis int̾ra aliena seruireN
penitus qui abiectus ẽ. Acsi diceret. Ds̃ peccatores qͥ a dia¬
bolo captiui detinentur ut adse conuertantur uocat. & ti
qui eũ imitari debes cur eo non modo agis: & quando ton¬
debatur capillus. semel autẽ in anno tondebatur. In hebro
lta legitur. Et. quando dondebatur caput eiꝰ. statuto autem¬
tempdre tondebat᷑: & reliqua. Non enĩ semel in anno ut
latini codices habent tondebatur. sed statuto cẽpore id ẽ. ads¬

Expanded text:
exire post Absalom, » id est, cessavit ut non exiretur ab aliquo et non exire post Absalom, » id est, cessavit ut non exiretur ab aliquo et non reduceret Absalom. Inde ait mulier: « Et locutus est rex verbum illud ut peccet, et non reducat ejectum suum. » Quod vero ait: « Quare cogitasti istiusmodi rem contra populum Dei? » Populum Dei vocat eumdem Absalom, sive eos qui cum illo erant: qui quasi captivi et ejecti erant, et quod non reducerentur ad haereditatem Dei, ne forte coacti diis alienis in terra aliena servires ne pereat penitus qui abjectus est. » Ac si diceret: Deus peccatores qui a diabolo captivi detinentur, ut ad se convertantur, vocat: et tu qui eum imitari debes, cur non eo modo agis? « Et quando tondebat capillum semel autem in anno tondebatur. In Hebraeo igitur ita legitur: Et quando tondebatur caput ejus, statuto tempore tondebatur, » et reliqua. Non enim semel in anno, ut Latini codices habent, tondebatur, sed statuto tempore, id es
Abbreviated transcription (Latin):
in atcrn consur rererit in me sr iniquitas si camen aliqua
es. dlebe. Incc autẽ orex dauid nulla sit iniquitas. quia
absq culpa es in eo qͦd illi duofr̃s inter se conflixerant. lt
sicut ego absq culpa sũ ꝓ eo qͦd duo filu mei consurrexer
aduersũ se. & int̾fectus est alter ab altero. ita & tu absa
culpa es ꝓ eo quod absalon ãmon dignũ morte int̾feci.
uȩ ait. Recordetur rex dñi dei sui ut nͣ multiplicent᷑ ꝓxin
sanguinis ad ulciscendũ. & nequaqͣm int̾ficient filiun
meum. Recordatio hic ꝓ iuramento posita ẽ. Aesi aꝑte
diceret. Recordetꝰ rex ꝓmissionis suȩ iimo iurament᷑i. o
michi ꝑ dnm dm̃ suum pollicitꝰ ÷ ut ñ multiplicent᷑
mi sanguinis ad ulciscendũ. Dixitq mulier: Quare coqi¬
tasti istiusmodi rem contra popłm dei. & locutꝰ ÷ rex uerbĩ
istud ut peccet. & ñ reducat eiectũ suum: Ex hoc loco de¬
monstratur illud qͦd suꝑius dictum ẽ. cessauit dauid rex

Expanded text:
it adversus alterum, in me sit iniquitas, si tamen aliqua esse debet; in te autem, o rex David, nulla sit iniqabsque culpa es in eo quod illi duo fratres inter se conflixerant. Et sicut ego absque culpa sum, pro eo quod duo ilii mei consurrexerunt adversum se, et interfectus est alter ab altero, ita et tu absque culpa es, pro eo quod Absalom Amnon, dignum morte, interfecit. « Quae ait: Recordetur rex Domini Dei sui, ut non multiplicentur proximi sanguinis ad ulciscendum, et nequaquam interficiant filium meum. » Recordatio hic pro juramediceret: Recordetur rex promissionis suae, imo juramenti quo mihi per Dominum Deum suum pollicitus est, ut non multiplicentur proximi sanguinis ad ulciscendum. « Dixitque mulier: Quare cogitasti istiusmodi ristud ut peccet, et non reducat ejectum suum. » Ex hoc loco demonstratur illud quod superius dictum est: « Cessavit David rex
Abbreviated transcription (Latin):
dos qͥ interp̃tatur iustus qui archã dñi reportauit inur¬
bem ꝑsonã gestauit scorum. eoꝵ uidelicet &ͥ tempore passions
dñi licet corpore inbreui ab eo discesserint. fide camen & dis¬
ctione. minime separatisunt. Et̃ dixit dauid ad chusai ari¬
chiten. Siueneris mecũ: eris m oneri. & reliqͣ. Nã et iste ets
chusai amicus dauid qͥ interpretatur festinans qui abeo i
eorum qui occultẽ. erant ex popło iudeorũ discipłi dnĩ. sieit
fuit nichodemus & iosẽph ab arimathia. uel cȩteri huiꝰm¬
di. Podest etiã significare credentes ex gentib. quilice cũ¬

Expanded text:
stus, qui arcam Domini reportavit in urbem, personam gestavit sanctorum, et eorum videlicet qui tempore passionis Domini, licet corpore in brevi ab eo discesserunt, fide tamen et dilectione minime separati sunt. « Et dixit David ad Chusai Arachitem: Si veneris mecum, eris mihi oneri, » etc. Nam et iste etiam Chusai amicus David, qui interpretatur festinans, qui et ab sonam gestavit eorum qui occulte erant ex populo Judaeorum discipuli Domini, sicut fuit Nicodemus et Joseph ab Arimathaea, vel caeteri hujusmodi. Po
Abbreviated transcription (Latin):
sum. Mortuus ÷ autem uir m̃s. & ancillȩ tuȩ erant. Quo
ilii a rixati sunt aduersus se in agro. nullusq erat Quicos
hibere posset: & ꝑcussit alter alterũ & inderfecit. & ecce
consurgens uniuersa cognatio aduersus apculam tulre
eat q̃ rixati sc̃ in agro suꝑ hereditate patris sui. & alterlẽ¬
b altero antemptum.: Sed se ipsã tamen iudua eadẽ in ꝑso¬

Expanded text:
sum. Mortuus est enim vir meus, et ancillae tuae erant duo sum. Mortuus est enim vir meus, et ancillae tuae erant duo filii qui rixati sunt adversucussit alter alterum, et interfecit eum. Et ecce universa cognatio adversus ancillam tuam, qui rixati sunt in agro super haereditatem patris sui, et alter ab altero interemptu
Abbreviated transcription (Latin):
aret. Iilud etiam qͦd subinfertur consolatus ẽ. daiuid super
nteritu ãmon ita intelligi uolunt. uidelicet postqͣm noliit
rire post absalon ut reduceret eũ & uideret᷑ ab eo: cepit con¬
olari & suꝑ morte amon. Quã diu enĩ putabatur reduci absa¬
on ut uideret᷑ a dauid. semꝑ mors ãmon filii sui animo eius
ccurrebat. Siue consolatus ẽ. suꝑ eiꝰ interitu sicut nobis ui¬
detur. eoqͦd nouerit eũ flagitiosum & dignũ morte. merito
et. ad absalon. misit thecuã & tulit inde muliere sapien¬
tem. dixitq ad eã. Lugers de. simula & induere. ueste lugu¬
bri. & ne unguaris oleo. ut sis quasi mulier plurimo lã
tempore lugens mortuũ. Cor regis uersũ es̃. ad absalon
mneo intellexit. quod cor eiꝰ uersum eẽt. ad absalon. Misit
hecuam. & tulit inde mulierẽ sapientem. hecua eistas
Et de qua fuit amos ꝓpħa. Putatur autẽ eadem aina fuiss¬

Expanded text:
caret. Illud etiam quod subinfertur: « Consolatus est David super caret. Illud etiam quod subinfertur: « Consolatus est David super Amnon interitu, » ita intelligi volunt, videlicet postquam noluit exire post Absalom, ut reduceret eum et videretur ab eo, coepit consolari super morte Amnon. Quandiu enim putabatur reduci Absalom, ut videretur a David, semper mors Amnon filii sui animo ejus occurrebat: sive consolatus est super ejus interitu, sicut nobis videtur, eo quod noverit eum flagitiosum et dignum morte, meritoque esset ad Absalom, misit Thecuam, et tulit inde mulierem sapientem, dixitque ad eam: Lugere te simula, et induere veste lugubri, et ne ungaris oleo, ut sis quasi mulier plurimo jam tempore lugens mortuum. » Cor regis versum esse ad Absalom ex eo intellexit quod cor ejus versum esset ad Absalom. Misit Thecuam, et tulit inde mulierem sapientem. Thecua civitas est, de qua fuit Amos P
Abbreviated transcription (Latin):
sibi malignos sp̃s innecẽ nrãm conspiret. ac morti ꝑpecuat
tradat. Porro absalon fugiens. abut ad tholomai filiũ am¬
ur regẽ. gessur. & cȩtã usquequo ait. Cessauitq dauid rex
ꝑsequi absalon eoquod c̃solatus eẽc. suꝑ interitu ammon.¬
radunt enĩ hebrei sicut aquibusdã didici. qđ tholomal
pater fuit maacha matris absalon. quã dauid in p̃lioceps
et cesarie ut inquiunt & unguib prȩcisis scd̾m lege in
accepit urorẽ. & erea genu̾it chamar & absalon. et
idõ ad eum fugisse ꝑhibent. ħamqͦd sequit᷑ cessauitq dauid
ꝑsequi absalon. in hebreo ut idem hebrei ferunt legit᷑. Cessa¬
uit iaq rex exire. id ẽ. uoluisse idem dauid exire ut reduce¬
es absalon. sed ꝑtractans incorde. suo qͦd quotiens eũ uideret
potiens dolorẽ mortis ãmon ei ad memoriã reduceret: iccirco
essasse dr̃ exire pt absalon. subauditur ut cũ ad ꝓpria reuo¬

Expanded text:
sibi malignos spiritus, in necem nostram conspiret, ac morti perpetuae sibi malignos spiritus, in necem nostram conspiret, ac morti perpetuae tradat. « Porro Absalom fugiens abiit ad Tholomai filium Ammiud, regem Gessur, » etc., usquequo ait: « Cessavitque David rex persequi Absalom, eo quod consolatus super Amnon interitu. » Tradunt enim Hebraei, sicut a quibusdam didici, quod Tholomai pater fuit Maacha matris Absalom, quam David in praelio cepit, et Caesareae, ut inquiunt, unguibus praecisis secundum legem, accepit uxorem, et ex ea genuit Thamar et Absalom; et ideo ad eum fugisse perhibent. Nam quod sequitur: « Cessavitque David persequi Absalom, » in Hebraeo, ut iidem Hebraei ferunt, legitur: « Cessavit itaque rex exire, » id est voluisse idem David exire ut reduceret Absalom, sed pertractans in corde suo, quod quoties eum videret, toties dolorem mortis Amnon ei ad memoriam reduceret: idcirco cessasse dicitur exire post Absalom, subauditur ut eum ad propria revo
Abbreviated transcription (Latin):
citius ueniã consequnt᷑ quam illi qͥ faciunt & diligunt.
si tamen in aliud uitiũ denuo ñ offendunt. sicut ãmon
qui pͦt admissũ stuprum in sorore sua obhoc mortẽ non
euasit: quia ebrietatẽ quȩ fomes ẽ. luxuriȩ non mutauit.
Moraliter uͦ monemur hoc facto ut semꝑ caute & prudenter
agamus ne forte dominent᷑ nobis uitia & pͥnceps peccati qͥ fals
pacem ꝑiclitantib spondet. ne nos imparatos inueniens atꝙ in¬
minom donans. & thamar amaritudo. Qui enĩ membra
sua donat: libidini. & se̾met ipsũ tradit seruire iniqͥtati ab
iniquitatẽ: in peccati amaritudinẽ. cadit : licet inimicus
se quasi patrẽ pacis ostentet. & ꝓspera ꝓtalib factis ꝓue¬
nire falso ꝓmittat. Necesse ẽ. enim cito ad pęnitentiã p
scelus redeamꝰ. ne forte diabolus si adhuc ebrietati inse¬
iuerimus & in luxum scłi resoluamur. ꝑ obtemꝑantes

Expanded text:
citius veniam consequuntur, quam illi qui faciunt et diligunt, citius veniam consequuntur, quam illi qui faciunt et diligunt, si tamen in aliud malum denuo non offendunt. Sicut Amnon, qui post admissum stuprum in sorore sua, ob hoc mortem non evasit, quia ebrletatem, quae fomes est luxuriae, non vitavit. Moraliter vero monemur hoc facto, ut semper caute ac prudenter agamus, ne forte dominentur in nobis vitia et princeps peccati, qui falsam pacem periclitantibus spondet, nos imparatos inveniens, atque imAmnon donans, et Thamar amaritudo; qui enim membra sua donat libidini, et semetipsum tradidit servire iniquitati ad iniquitatem, in peccati amaritudinem cadit: licet inimicus se quasi patrem pacis ostentet, et prospera pro talibus factis provenire falso promittat. Necesse est enim ut cito ad poenitentiam post scelus redeamus, ne forte diabolus, si adhuc ebrietati inservierimus, et in luxum saeculi resolvamur, per obtemperantes
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitas ẽ. regni ãmon quȩ nc̃ p̾hila delphia uocat᷑. cũiꝰ
meminit & ieremias ꝓpħa. Interp̾tatur gͦ rabath multi.
Et saluator in euangłio dicit. quia multi uenient ab oriente
et occidente. & recũbent cũ abraham & isaac et lacoh
in regno elorũ. Uerũ iuxta historiã hinc uerba dieris
ita narrant. Manubias qͦq urbis plurimas tulit. pops
autẽ qui erat inea eduxit. & fecit suꝑ cos tribulas & tra¬
has & ferrata carpenta transire: ita ut dissicerent᷑ & con¬
tererentur. Dic fecit dauid cunctis urbib filioꝵ ãmon
et reuersus ÷ cũ om̃i popło in ierłm. lccireo ista subnecae¬
qualiter exosã habuit amon sororẽ suam thamar pꝰt pe¬
catum magno odio nimis. & cȩtera. Amon thamar soron
suam. causa offensionis dauid patris sui incestauit᷑. Quis
ꝑsonã expressit qui pͦt admissũ qͦdlibet facinꝰ magis odis
habent. quã ante ꝑpetrationẽ illud dilexerant: & ob hoc

Expanded text:
civitas est regni Ammon, quae nunc Philadelphia vocatur, cujus meminit et Jeremias propheta , interpretatur ergo Rabath multi: et Salvator in Evangelio dicit: « Quia multi venient ab oriente et occidente, et recumbent cum Abraham et Isaac et Jacob in regno coelorum . » Verum juxta historiam hinc Verba dierum ita narrant: « Manubias quoque urbis plurimas tulit: populum autem qui erat in ea eduxit, et fecit super eos tribulas et trahas, et ferrata carpenta transire: ita ut dissecarentur et contererentur. » Sic fecit David cunctis urbibus filiorum Ammon, et reversus est cum omni populo in Jerusalem. Idcirco ista subnecteI. Deinde sequitur qualiter exosam habuit Amnon sororem suam Thamar post peccatum, magno odio nimis, etc. Amnon Thamar sororem suam causa offensionis David patris sui, incestavit: hoc epersonam expressit, qui post admissum quodlibet facinus majus odio habent quam ante perpetrationem illud dilexerant, et ob hoc
Abbreviated transcription (Latin):
ueni hodie de om̃i tribu ioseph. Cum autẽ uenisset cos
draehites amicus dauid ad absalon: lociiꝰ ẽ. ad eũ uu¬
ue rer salue rex Adquẽ absalon. Hȩc ẽ. inquit qra di

Expanded text:
veni hodie de omni tribu Joseph. » « Cum autem venisset Chusai veni hodie de omni tribu Joseph. » « Cum autem venisset Chusai Arachites amicus David ad Absalom, locutus est ad eum: Salve rex, salve rex. Ad quem Absalom: Haec est, inquit, grati
Abbreviated transcription (Latin):
abiathar dicitur. id ẽ. orasse. Et quia oraculũ diuis
non ei responsũ est. iccirco in subsequentib dixit. daus
baurim. Et ecce egrediebat᷑ inde uir de cognatione
saul nomine semei filius gera. & reliqua. ud queqͦ ait.
maledicat. Hebreus ñ habet. dimittite ut maledicat. se
tantũ maledicat. Abisai solus dixerat. uadã & ampis¬
tabo caput eiꝰ. Et dauid ad abisai & ad ioab respandit d¬
cens. Quid m & uobis filii saruis : Acsi diceret. Iunqui
uultis int̾ficere istũ. sicut intfecistis abner: Iñs enim
prȩcepit ei ut malediceret dauid. Et quis ẽ. qui dicat
quare sic fecerit: Subauditur quare sic feerit ñ dñ
sed semei. Semei qui maledixit dauid ipse ẽ ut hebre
dicunt nabath pater iero hõam &ͥ filius gemni dicitur
et inzelo domꝰ saul maledicebat dauid. Nonen uͭ aui
eius semei fuit. & ipse semei ex tribu ephram filii ioseo
ertitit. Unde & idem semei ad dauid dixit Primꝰ quos

Expanded text:
Abiathar dicitur, id est orasse, et quia oraculum divinum non ei responsum est, idcirco in subsequentibus dixit David, it David usque Bahurim. Et ecce egrediebatur inde vir de cognatione Saul nomine Semei, filius Gera, et maledicebat ut maledicat. » Hebraeus non habet, « dimittite ut maledicat, » sed tantum « maledicat. » Abisai solus dixerat: « Vadam et amputabo caput ejus; » et David ad Abisai et Joab respondit, dicens: « Quid mihi et vobis, filii Sarviae? » Ac si diceret: Nunquid vultis interficere istum, sicut interfecistis Abner? Dominus enim praecepit ei ut malediceret David. Et quis est qui dicat, quare sic fecerit? Subauditur: Quare sic fecerit, non Dominus, sed Semei. Semei qui maledixit David, ipse est, ut Hebraei dicunt, Nabath, pater Jeroboam, qui filius Jemini dicitur, et in zelo domus Saul maledicebat David. Nomen vero avi ejus Semei fuit, et ipse Semei ex tribu Ephraim filii Joseph exstitit. Unde et idem Semei ad David dixit: « Primus quoque
Abbreviated transcription (Latin):
tadum maculas studet demporali afflictione dergere. quas
in eis in ꝑpecuo ñ uult uidere. Et iȩiunauit dauid ieiunio.
et ingressus seorsũ iacuit suꝑ terrã. & cętera. Dauid seꝑtẽ dich¬
humo recubans ꝓ facinore suo donec infans moreret. ꝑfectã
gessit penitudinẽ. cunctis uidelicet delinquentib formã re¬
uinquens penitentiȩ. ut quotiens quispiã nr̃m inqͦlibes la¬
bitur facinore. tam diu fletu insisterȩ debeat. donec pecca¬
ti desideriũ in uoluntate nr̃a funditꝰ aboleatur. Sept̃e uͦ
sine cuiꝰ dono nullus penitens indulgentiã peccadoꝵ c̃sequi
potest. Et consolatusẽ. dauid bethsabes uxorẽ suam. ingressq̃
ad eã doriniuit cũ ea. Quȩ genuit filiũ & uocauit nomeneiꝰ sa¬
lomon. & dñs dilexit eũ. Al ĩsuq in inanu nathan ꝓpħe. & uo¬

Expanded text:
tatum maculas studet temporali afflictione tergere, quas tatum maculas studet temporali afflictione tergere, quas in eis in perpetuum non vult videre. « Et jejunavit David jejunio, et ingressus scorsum jacuit super terram, » etc. David septem diebus recubans pro facinore suo, donec infans moreretur, perfectam gessit poenitudinem, cunctis videlicet delinquentibus, formam relinquens poenitentiae: ut quoties quispiam nostrorum in quolibet labitur facinore, tandiu fletu insistere debeat, donec peccati desiderium in voluntate nostra funditus aboleatur. Septem vero sine cujus dono, nullus poenitens indulgentiam peccatorum consequi potest. « Et consolatus est David Bethsabee uxorem suam, ingressusque ad eam dormivit cum ea, quae genuit filium, et vocavit nomen ejus Salomon,
Abbreviated transcription (Latin):
ad desꝑationẽ corruamꝰ fulcit. ded reqͥrendum ẽ. si peccatum
cdauid tam detestabile. dñs transtulit. quid ẽ. qͦd omĩa quȩ de¬
codem peccato ꝑ ꝓphetã ei a dño dicta sunt. pͦtmodũ tolerauit:
Ded ꝓcul dubio dñs delet illud. sed sine ultione. ñ deserit. aut
enĩ ipse hoc homo inse penites pͥunit. aut hoc ds̃ cumhomine
undicans ꝑcutit. Nequaquã gͥ peccatũ parcitur. qͦd nullatenꝰ
sine uindicta laxat᷑. Sic enĩ dauid audire pͦt conuersionem
meruit. dñs transtulit peccatũ tuum. & camen multis post
cruciatib afflictus aufugiens. reatũ culpȩ quã ꝑpetrauerat
exoluit. Dic nos salutis uindicta aculpa pͥmi parentis absol¬
iumur. sed tamen reatũ eiusdem᷑ diluentes absoluti quoq
adhuc carnalit̾ obimus: quia delicta nr̃a siue ꝑ nos seuꝑ
semet ipsum resecat etiam cũ relarat. Ab electis eni᷑ suis iniqui¬

Expanded text:
ad desperationem corruamus fulcit. Sed requirendum est, si peccatum ad desperationem corruamus fulcit. Sed requirendum est, si peccatum David tam detestabile Dominus transtulit, quid est quod omnia quae eodem peccato per prophetam ei a Domino dicta sunt, postmodum toleravit? Sed procul dubio Dominus delet illud, sed sine ultione non deserit: aut enim ipse hoc homo in poenitentem punit, aut hoc Deus cum homine vindicans percutit. Nequaquam igitur peccatum parcitur, quod nullatenus sine vindicta laxatur. Sic enim David audire post conversionem meruit: « Dominus transtulit peccatum tuum, » et tamen multis post cruciatibus afflictus aufugiens, reatum culpae quam perpetraverat exsolvit. Sic nos salutis vindicta, a culpa primi parentis exsolvimur, sed tamen reatum ejusdem culpae diluentes, absoluti quoque adhuc carnaliter obimus: quia delicta nostra, sive per nos seu per semetipsum resecat etiam cum relaxat. Ab electis enim suis iniqui
Abbreviated transcription (Latin):
perat. nutib suꝑnȩ grã. unde exercet iram nequiss ima e
uoluntatis suȩ. Sed notandũ ÷ quia ad hoc inscriptura sa¬
era uirorũ talium id ẽ. dauid & petri peccata st̃ indita. ut
cautela minorũ sit ruma maiorũ. Ad hoc uͦ utrorunq ilico
& pęnitentia insinuat᷑ & uenia. ut spes ꝑcuntiũ sit recuꝑatio
ꝑditorũ. De statu gͦ suo dauid cadente nemo suꝑbiat. de la¬
psu etiam suo dauiesseagentt nemo desꝑet. Ecce qliã mirabilit̃
scriptura sacra eodem uerbo suꝑbos premit. quo humiles ȩleuat:
unamꝙ rem gestam retulit & diuerso modo suꝑbos quidẽ ad hu¬
militatis formidinẽ. humiles uͦ ad spei fiduciam reuocauit. Q
inestimabile noui generis medicamentũ. quod uno eodẽq or
De. maiorũ nos lapsu derruit. sed de reparatione roborauit. Sie
quippe semꝑ sic nos diuina miscdia & suꝑbientes repͥmit. & ne

Expanded text:
perat nutibus supernae gratiae, unde exercet iram nequissimae perat nutibus supernae gratiae, unde exercet iram nequissimae voluntatis suae. Sed notandum est, quia ad hoc in Scriptura sacra virorum talium, id est David et Petri, peccata sunt indita, ut cautela minorum sit ruina majorum. Ad hoc vero utrorumque illico et poenitentia insinuatur et venia, ut spes pereuntium sitperditorum. De statu ergo suo David cadente nemo superbiat; de lapsu etiam suo David surgente nemo desperet. Ecce quam mirabiliter Scriptura sacra eodem verbo superbos premit quo humiles levat, unamquamque rem gestam retulit, et dimilitatis fortitudinem, humiles vero ad spei fiduciam revocavit. O inaestimabile novi generis medicamentum, quod uno eodemque orDe majorum nos lapsu terruit, sed de reparatione roboravit. Sic quippe semper sic nos divina misericordia superbientes reprimit, et ne
Abbreviated transcription (Latin):
cum. uo qui uirtute ꝑcutimur uitio curemur. Sed inter
hȩc sciendũ. qͦd ꝓleriq hominũ quo in multis corruunt¬
eo artius ligant᷑. Cũq eos antiquus hostis ex uno uitio ꝑcu¬
cit ut concidant. ex alio qͦq ligat nȩ surgant. Consideret
itaq homo cũ auo aduersario bellũ gerat. & si iãse in aliqͦ
deliquisse ꝑpendit: saltẽ ad culpam ꝑtrahi exculpa ꝑt¬
mescat. ut studiose uitent᷑ uulnera quib frequent̾ int̾ficit:
quia ualde rarum ẽ. qͦd hostis nr electoꝵ saluti etiam uul¬
neribus seruit. frudiendos enĩ sicut diximꝰ electos suos
dñs sepe tẽptatori subicit. sic̃ post. paradisi claustra. post
terci cęli secreta. ne reuelationũ magnitudine saulus ex¬
tolli potuisset: ei sathanȩ angłs datus ẽ. Sed ut p̃fati su¬
mus ipsa hac tẽptatione disponit᷑. ut qui elati perire po
de pie ꝑficit᷑ benignitas dĩ. Quia aduersariꝰ nr̃ inde obtẽ¬

Expanded text:
tum, ut qui virtute percutimur, vitio curemur. Sed inter tum, ut qui virtute percutimur, vitio curemur. Sed inter haec sciendum quod plerique hominum, qui in multis corruunt, arctius ligantur. Cumque eos antiquus hostis ex uno vitio percutit ut concidant, ex alio quoque ligat ne surgant. Consideret itaque homo cum quo adversario bellum gerat, et si jam se aliquo deliquisse perpendit, saltem ad culpam protrahi ex culpa pertimescat, ut studiose vitentur vulnera, quibus frequenter interficit: quia valde rarum est, quod hostis noster electorum saluti, etiam vulneribus servit. Erudiendos enim, sicut diximus, electos suos Dominus saepe tentatori subjicit, sicut post paradisi claustra, post tertii coeli secreta, ne revelationum magnitudine Paulus extolli potuisset, ei Satanae angelus datus . Sed, ut praefati sumus, ipsa hac tentatione disponitur, ut qui elati perire potde pie perficitur benignitas Dei: quia adversarius noster ideo obtem
Abbreviated transcription (Latin):
nde sit plerunq ut ñnulli post suꝑbiã in luxuriã corru¬
entes ex aꝑto casu malũ culpe latentis erubescant. & tune
eciam maiora corrigunt. cũ ꝓstrati in minimis grauiꝰ con¬
funduntur. Reos enimse int̾ minora conspiciunt. quise li¬
beros int̾ grauiora credider̃t. Pia ergo dñi dispensatione la¬
ratos. ñ nimquam malignꝰ sp̃s de culpa adculpã crahit
eĩ dũ plus ꝑcutit: inde eũ quem ceperat amittit. attr unde
uicisse creditur. inde suꝑatur. Considerare. libet intra mu¬
nicum grȩ̃ sinum. quanto ds̃ miscđiȩ fauore nos continet.
cee quide uirtute se extulit. ꝑuitiũ ad humilitatẽ redit.
ui uͦ acceptis uirtutib extollitur. ñ gladio sed ut ita di¬
rerim medicamento uulneratur. Quidenĩ uirtus nͥ me¬
dicamentũ. & quid ẽ. uitium nisi uulnus: Quia gͦ nos de me.¬
dicamento uulnꝰ facimus. facit ille de uulnere medicamen

Expanded text:
Unde fit plerumque ut nonnulli per superbiam in luxuriam corruUnde fit plerumque ut nonnulli per superbiam in luxuriam corruentes, ex aperto casu malum culpae latentis erubescant, et tunc etiam majora corrigunt, cum prostrati in minimis gravius confunduntur; reos enim se inter minora conspiciunt, qui se liberos inter graviora crediderant; pia enim Domini dispensatione laxatus nonnumquam malignus spiritus de culpa ad culpam trahit; et dum plus percutit, inde eum quem ceperat amittit; atque unde vicisse cernitur, inde superatur. Considerare libet, intra munitum gratiae sinum quanto Deus misericordiae favore nos continet. Ecce qui de virtute se extollit, per vitium ad humilitatem redit, et qui de acceptis virtutibus extollitur, non gladio, sed ut ita dixerim medicamento vulneratur; quid est enim virtus, nisi medicamentum? et quid vitium, nisi vulnus? Quia ergo nos de medicamento vulnus f
Abbreviated transcription (Latin):
cto in ordine. historiȩ tanti facinoris memoriã facimus
lectoris fortassis animꝰ mouetur cur om̃ps ds̃ eos quos in
ꝑpetuum elegit. qͦs adbonoꝵ quoq spũalium culmen as¬
sumit: illesos a corporalib uitiis non custodit. Unde qͥa
satisfieri citiꝰ credimus. breuit̾ respondemꝰ. Nonnulli enĩ ꝑ
accepta dona uirtutũ. ꝑ impensam grãm bonorũ opum. in
suꝑbiȩ uitiũ cadunt. sed camen qͦ ceciderant ñ agnoseunt:
Prolnde contra cos hostis ant. quus qui iã interius dominat
etiam exceriꝰ seuire ꝑmittaur: ut & in cogitatione. elatisĩ.
ꝑcarnis luxuriã ꝓsternantur. Seinud autẽ quia aliqͣnde
minus ẽ. In corporis corruptione cadere. quã cogitatione
tacita ex deliberata elatione peccare. Sed cũ minus durpis
suꝑbia creditur. minus uitatur. Luxuriam uͦ eo magis
erubescunt. homines. quosimul om̃s turp̃c nouerunt.

Expanded text:
cto in ordine historiae, tanti facinoris memoriam fecimus, cto in ordine historiae, tanti facinoris memoriam fecimus, lectoris fortasse animus movetur: cur omnipotens Deus eos quos in perpetuum elegit, quos ad bonorum quoque spiritalium culmen assumit, illaesos a corporalibus vitiis non custodit? Unde quia satisfieri citius credimus, breviter respondemus: Nonnulli enim per accepta dona virtutum, per impensam gratiam bonorum operum, in superbiae vitium cadunt, sed tamen quo ceciderant non agnoscunt. Proinde contra eos hostis antiquus, qui jam interius dominatur, etiam exterius saevire permittitur: ut qui in cogitatione elati sunt, per carnis luxuriam prosternantur. Scimus autem quia aliquando minus est, in corporis corruptionem cadere, quam cogitatione tacita ex deliberata elatione peccare. Sed cum minus turpis superbia creditur, minus vitatur: luxuriam vero eo magis erubescunt hom
Abbreviated transcription (Latin):
fecisti inimicos dñi ꝓpter uerbum hoc : filius qͥ natus ẽ. ab
morte morietur. Hic considerare. possumꝰ quantũ ualet
apud dm̃ humilis & uera pęnitentia. si ex corde. fuerit. Nam
dauid niehil aliud dixit postquã peccatũ suum increpatis
a ꝓpħa cognouit. nisi uno uerbo confessus ẽ. dicens. peccau
dño: & statim ueniã consecutus ẽ. teste ꝓpħa quiait. Dñs qͦq¬
transculit peccatũ tuum. ñ morieris. Hoc ẽ. qͦd seriptum:
si conuersus ingemueris. saluus eris. Et illud. nolo mort̾ẽ pec¬
toris. sed ut conuertat᷑ & uiuat. Hinc iterũ scriptum ẽ. Pec¬
cator in quacunq die conuersus fuerit. omĩa peccata eiꝰ IN
obliuione erunt corã me. dic nimirũ petrus respectꝰ ad nõ
fleuit. & peccatũ negationis flendo diluit. Sic latro in mo¬
mento in extremitate uitȩ confitendo dm̃ & peocatum suũ
cognoscendo dicens nos digna factis recipimꝰ : ꝑ aradisum
ꝓmeruit. Sed quia exigente causa dauid ad mediũ dedu¬

Expanded text:
en Domini propter verbum hoc, filius qui natus est tibi morte morietur. » Hic considerare possumus quantum valet apud Deum humilis et vera poenitentia, si ex corde fuerit. Nam David nihil aliud dixit, postquam peccatum suum increpatus a propheta cognovit, nisi uno verbo confessus est, dicens: « Peccavi Domino, » et statim veniam consecutus est, teste propheta qui ait: « transtulit peccatum tuum, non morieris. » Hoc est quod scriptum est: « Si confessus ingemueris, salvus eris. » Et illud: « Nolo mortem peccatoris, sed potius ut convertatur et vivat . » Hinc iterum scriptum est: « Peccator, in quacunque die conversus fuerit, omnia peccata ejus in oblivione erunt coram me . » Sic nimirum Petrus respectus a Domino flevit et peccatum negationis flendo delevit. Sic latro in momento, in extremitate vitae confitendo Deum, et peccatum suum cognoscendo, dicens: « Nos digna factis recipimus , » paradisum promeruit. Sed quia exigente causa David ad medium dedu