comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nũ exbõis deducetur.⁊ ꝙ i
ꝯctiõib erit ꝯputabitur. at
si certarũ rerumususfructus
legatus crit.nõidẽ obẜua¬
bitur. De ẜuitute legata.
cas singulas duo¬
est. si ꝗd ex supiorȩ tab̾na.
inferiorẽ medificatũ c̾et.
nũ inferior.honeri ferendo.

Expanded text:
num ex bonis deducetur, et quod in actionibus erit, computabitur. at si certarum rerum usus fructus legatus erit, non idem obseruabitur. DE SERUITUTE LEGATA 1eas singulas duoest, si quid ex superiore taberna in inferiorem inaedificatum esset, num inferior oneri
Abbreviated transcription (Latin):
eudi. agendi. ducendi facu¬
ltate prẽt.nt ca ẜutus osti¬
tuatur subhac cautioe uts
decesẜit legatarius uł capit
diminutus ex magna cifi¬
Dp. Nomi. erit restituat

Expanded text:
 uixerit, eundi agendi ducendi facultatem praestet aut ea seruitus constituatur sub hac cautione, ut, si decesserit legatarius uel capite deminutus ex magna causa fuerit, restituat
Abbreviated transcription (Latin):
tre suoac mox pat̾ decedat.
nonẽisuus h̃rs est tp̃r quo
na sciturnec post̾iori alu
succedendo phib̾i udetur
rũpe. q̃ qiam natus erat.
Deniꝙ ⁊ suꝑiore capite ut
liceat institui nõdumna¬
tos. q cũ nasceretur sinert
pmittit postiore capite nõ
pmittit ĩstitui s⁊ uetat rũ¬
pit ne ue obẽa rem minus
ratum ẽet ꝙ succedit. porro
ꝓcedẽ debet ut utilit̾ sit ĩsti¬
tutus. ꝙ nulloiure potiit.
qa nõdum natus erat. Iu¬
liano tñ uidetur.duob qͣi
capitibolegis coadunati
in hoc quor inouçe legem

Expanded text:
tre suo ac mox pater decedat: non enim suus heres est tempore quo nascatur nec posteriori alii succedendo prohiberi videtur rumpere quam qui iam natus erit. denique et superiore capite ut liceat institui nondum natos, qui cum nascentur sui erunt, permitti, posteriore capite non permittit institui, sed vetat rumpi neve ob eam rem minus ratum esset, quod succedit. porro procedere debet, ut utiliter sit institutus: quod nullo iure potuit qui nondum natus erat. Iuliano tamen videretur duobus quasi capitibus legis commixtis in hoc quoque inducere legem
Abbreviated transcription (Latin):
pͥcarus egͥditur. Que ita lo¬
cumhebunt. si patristest̾m
iure ualint. alioqui si nõ
ẽe uoluit codicillos nõ faci¬
et nisi hoc ex p̾ssum ẽ.¶Hec fi¬
dei omisso ꝓprie facultates
filii tenebunt᷑. Et id̾eo si pat̾
filium exhrdauerit.⁊ eimc¬
hil reliq̃rit nullũ fidei ꝯmĩ¬
ssũ erit. alioqu silegata uł¬
fidei ꝯmissa filius accepit
intra modũ eoꝵ fidei ꝯmis¬
sum h̾rditatis a filio datũ
citra falcidie ration̾e debe¬
bitur. ¶Qui discretas porti¬
ones ꝯuictis płib sepatĩ de¬
dit ac post omn̾e institutio¬
nis ordinẽ ita scripsit quoᷤᷤ
hrdes meos inuic̃e sb̾stituo
ꝯĩctos primo loco uice mu¬
tua substiruere ur qbꝰ ĩsti¬
tutionũ ꝑtes nõ agnosc̾eti¬
bocet̃os om̃s cohrdes admit¬
ti. ¶Qui patrẽ ⁊ filiũ ꝓpte
hrdes ĩstituãt ⁊ ĩ ĩuid̾e sbstitu¬
erat reliꝗs cohrdibdatis pꝰt
ꝯpletũ assẽ ita scripsit hosõs
ĩmc̃e substituo uolun tati
fuit qo. an ꝯmemoratione

Expanded text:
cariis egreditur. quae ita locum habebunt, si patris testamentum iure ualuit: alioquin si non tamentum esse uoluit, codicillos non faciet, nisi hoc expressum est. nec fideicommisso propriae facultates filii tenebuntur, et ideo, si pater filium exheredauerit et ei nihil reliquerit, nullum fideicommissum erit: alioquifideicommissa filius acceperit, intra modum eorum fideicommissum hereditatis a filio datum citra Falcidiae rationem debebitur. Qui discretas portiones coniunctis pluribus separatim dedit ac post omnem institutionis ordinem ita scripsit: 'quos heredes meos inuicem substituo', coniunctos primo loco uice mutua substituere uidetur: quibus institutionum partes non agnoscentibus ceteros omnes coheredes admitti. Qui patrem et filium pro parte heredes instituerat et inuicem substituerat, reliquis coheredibus datis post completum assem ita scripsit: 'hos omnes inuicem substituo'. uoluntatis fit quaestio, commemoratione
Abbreviated transcription (Latin):
siue repudiauerit. q̃us fili
inpubes decesẜit. a substituto
uendican nõ poterit. hoc eĩ ꝙ
rursus asubstituto legatur
pĩn hndum ẽ ac sire petita
legata eẽnt. qr ⁊ sipure afilio
subꝯditione a substitutole¬

Expanded text:
pudiaverit, quamvis filius impubes decesserit, a substituto vindicare non poterit. hoc enim, quod rursus a substituto legatur, perinde habendum est ac si repetita legata essent. quare et si pure a filio, sub condicione a substituto le
Abbreviated transcription (Latin):
legatisi agendic̃ã. manci¬
pioꝵ quo fecit m̃tionem
ceter iñstr̃õ fundi. manci¬
pia quor colendi agri cã
inducta.ꝯtinĩ non ambi

Expanded text:
legati, sed augendi causa mancipiorum quoque fecit mentionem. ceterum instrumento fundi mancipia quoque colendi agri causa inducta contineri non ambig
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗ eoꝵ nouissimus morietũ.
hr̃s substitui põt. singuł si
neminẽ coꝵ in test̃o decedere
uelit nouissimo suus legit

Expanded text:
qui eorum nouissimus morietur heres substitui potest, singulis, si neminem eorum intestato decedere uelit, nouissimo, si ius legit
Abbreviated transcription (Latin):
cauctur. de p̾m̃io accusatori.
ꝗreqsiuit ⁊ renu̾̃tiauit eos
suos. q exea familia an q̃o¬
nem fugerãt. ut ĩsingulos
suos. quos ꝯuicerat. qnꝙa
ureos ex bõis. occisi. aut suñ
redigi ea qͣtitas nõ possit ex
publico accipiat. Qd̾ pͥmiũ.
ño in om̃s ẜuos ꝗ subeodem
tecto. locoue fuerĩt.si in eos
solos. ꝗ cedẽ adinisissẽt accu¬
satori tribuitur. pret̾ea caue¬
tur.ut de his qante q̃onez.¬

Expanded text:
cauetur de praemio accusatoris, qui requisiuit et renuntiauit eos seruos, qui ex ea familia ante quaestionem fugerint, ut in singulos seruos quos conuicerit quinque aureos ex bonis occisi aut, si inde redigi ea quantitas non possit, ex publico accipiat. quod praemium non in omnes seruos, qui sub eodem tecto locoue fuerint, sed in eos solos, qui caedem admisissent, accusatori tribuitur.Praeterea cauetur, ut de his, qui ante quae
Abbreviated transcription (Latin):
des ⁊ legatariumt̾se caueãt
ut existẽte ꝯditioneant hrs
rẽcddat q̃ tominus soluit.
aut legatarii restituãt qͣto
plus ꝯsecuti sintss silegata
q̃dam pure q̃dam suboditi¬
de relicta effitiãt. ut crist̾ite
gata cũ cautione reddunt.
quo caũ mag̾ musu ẽ solu
ꝗdẽ pure legata ꝑin ac sinł¬
la alia sub ꝯditiõe legata i¬
fuissẽt. cauere. nĩt legatan¬

Expanded text:
edes et legatarii inter se caueant, ut exsistente condicione aut heres reddat, quanto minus soluerit, aut legatarii restituant, quanto plus consecuti sint. Sed et si legata quaedam pure, quaedam sub condicione relicta efficiant, ut exsistente gata cum cautione redduntur. quo casu magis in usu est solui quidem pure legata perinde ac si nulla alia sub condicione legata fuisse
Abbreviated transcription (Latin):
portione pacisci ¶Magna
dubitatio fuit dehiis quor
⁊ pmissoris bois detrabatur
si hoc iure utimur. ut q̃tica
spes obligatiõis uenire pos¬
sit intm̃ stipulatoris ꝗde¬

Expanded text:
orum pacisci. Magna dubitatio fuit de his, quoret promissoris bonis detrahatur. sed hoc iure utimur, ut, quanti ea spes obligationis uenire possit, tantum stipulatoris
Abbreviated transcription (Latin):
intm decreuerit boi ncen¬
tur solida legata debent. Nec
ea resdãpnosa ẽ hrdi cu lib
est nõ. adire h̾rditatẽ. Quer
res efficit ut n ecẽe sit legat¬
ris. ne destituto testomebi¬

Expanded text:
antum decreuerint bona, incentur, solida legata debentur. nec ea res damnosa est heredi, cui liberum est non adire hereditatem: quae res efficit, ut necesse sit legatariis, ne destituto testame
Abbreviated transcription (Latin):
Auł. Siqs filiũ famił. hr̃¬
dem institĩt ⁊ ita scripẜit.
si michi titius iste filiusfa.
esto filio. ad eu̾te iussu p̃at¬
ris substitutus exluditur.
¶Si filius priusqͣ sciret se
necc̃ium extitisse patri b̾r¬
dem decesẜit relicto filione¬
cessario ꝑmittend̾ ẽ nepoti
abstinẽ se abau h̾rditate.i
qr ⁊ patri eius id̾e tribuctur.

Expanded text:
num Si quis filium familias heredem instituerit et ita scripserit: "si mihi Titius iste filius famesto" filio adeunte iussu patris substitutus excluditur. Si filius prius quam sciret se necessarium exstitisse patri heredem decesserit relicto filio necessario, permittendum est nepoti abstinere se avi hereditate, quia et patri eius idem tribueretur.
Abbreviated transcription (Latin):
dotẽ ꝓmĩsit. ⁊ h̃t̃ mulierẽ obli¬
g̾ãtã ⁊ poterit dici ⁊̃ manẽte i¬
matrimonio eã teneri qa h̃t
dotẽ. sicut ĩ collatione boꝵ di¬
citur. uł certe post diuortiũ si¬
ueexacta sit dos. siue maneat

Expanded text:
dotem promisit, habet mulierem obligatam et poterit dici etiam manente matrimonio eam teneri quia habet dotem sic ut in collatione bonorum dicitur uel certe post diuortium siue exacta sit dos siue maneat
Abbreviated transcription (Latin):
pr̃atuꝵ. hita ratione. legis. fal.
licet eĩ ex untia fui̾t inp̾ubesĩ¬
stitutus. tñ ꝙ accesut auigeb̾.
legata asubstituto relicta ¶S¬
nib.nĩt lib̾is prãri begata pre¬
toruoluit exceptis his lib̾is q
cutionẽ h̃rc. ꝯstituere igit apd̃

Expanded text:
um habita ratione legis Falcidiae: licet enim ex uncia fuerit impubes institutus, tamen quod accessit, augebit legata a sub stituto relicta.Omnibus autem liberis praestari legata praetor uoluit exceptis his liberis, cutionem habere. constituere igitur apud
Abbreviated transcription (Latin):
uł. Salmus inisto. iulianosu¬
osał. ꝗ filium emãcipatum he¬
bat. pretito eopatre suum ⁊ ex¬
neũ h̃rdem inscituit. ⁊ patrile¬
ꝙh̾rditatem adissiaut alter
exhis aut neut̃. an. ⁊ qͣtum le¬
gatoꝵ nõie patridebeat᷑. R. se
pe.añmaduti. hãc ꝑtem etc̃i.
qua emãcipatus accepta. cc̃.ta.
rephensioes.nam si dodrãs lega¬
tus sit plus h̃iturus est.is cin
legatũ erit.q̃ emancipatus.S
cretoita ꝙ ista tẽpari debẽt ut
h̾rditatis pt̾e emançipatus
pret ita ne scriptus hrs ampli
hãt q̃ emancipatus ⁊legator
modus tẽpetur. ut ncħ plus
exlegatis adaliq̃ pueriiat qͣr
apd̾ emancipatum bo. põms

Expanded text:
um.Saluius Aristo Iuliano salutem. qui filium emancipatum habebat, praeterito eo patrem suum et extraneum heredem instituit et patri lehereditatem adisset aut alter ex his aut neuter, an et quantum legatorum nomine patri debeatur. repe animaduerti hanc partem edicti, qua emancipatus accepta contra tareprehensiones: nam si dodrans legatus fuerit, plus habiturus est cui legatum erit quam emancipatus. decreto itaque ista temperari deb emancipatus praestet ita, ne scriptus heres amplius habeat quam emancipatus, et legatorum modus temperaretur, ut nihil plus ex legatis ad aliquem perueniat, quam apud emancipatum bonorum po
Abbreviated transcription (Latin):
plemore honoretribuãtur. ad
eum auĩt modũ talibꝰ ꝑsom̃s
suecurrenḋest.ut. ãpliore qder q̃
uirili portione h̾rditatisdata us¬
norem aut actenus actic̃es his
tribuãtur. quatenus scripte st̃.
lõe obruatur.⁊ circa legata. ⁊ fi¬
deiomissa.que his data fuerit⁊
ĩmortis cã donatiõib ¶Isau̾t
cu portiohrditatis ꝯẜuatur. u¬
trumom̃ib. antm̃ exccptis pso¬
gis ꝓbaturexceptis psonis solis
pr̃anda. nec tñ solus ꝯm̃o id ce¬
dit. nãsi legatis honerata sit por¬
tio tãliboꝵ parentũ ue q̃ extrane

Expanded text:
pleniore onere tribuantur.Ad eum autem modum talibus personis succurrendum est, ut ampliore quidem quam uirili portione hereditatis data usnorem autem eatenus actiones his tribuantur, quatenus scriptae sint. idem obseruatur et circa legata fideiue commissa, quae his data fuerint, et in mortis causa donationibus.Is autem, cui portio hereditatis conseruatur, utrum omnibus an tantum exceptis persogis probatur exceptis personis solis praestanda: nec tamen solius commodo id cedit. nam si legatis onerata sit portio tam liberorum parentiumue quam extrane
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ exneis nõ pr̃antur legatabo¬
noꝵ augẽtur. Si⁊̃ si portio.lrdi¬
tatis funit ascripta ei qex lib̾isi
parc̃tib ue est. an ci ꝯẜuãda sit.
ut solẽt legata. ⁊ iul. sepissĩei
scripsit.ĩ portionem quorh̾rdi¬
taus.idẽ ꝙ in legato ꝓbandu

Expanded text:
neis non praestantur legata, liberorum augentur.Sed et si portio hereditatis fuerit adscripta ei, qui ex liberis parentibusue est, an ei conseruanda sit, ut sole‹n›t legata? et Iulianus saepissime scripsit in portione quoque hereditatis idem quod in legato probandum,
Abbreviated transcription (Latin):
lem actionẽ adu̾sus eũ dandã
De fideiussorib ⁊ noiatorib
hr̃s tutorĩs tutor
nõ est. tñ ea que ꝑ
defũctum ĩchoata
sũt pbrdem si legittime
ctatis c̃. ⁊ mascusus sit. ex¬
plicari debẽt. inq̃b dolus eiꝰ
admitti põt de c̃oꝙ penes tu¬

Expanded text:
lem actionem aduersus eum dandam. DE FIDEIUSSORIBUS ET NOMINATORIBUS heres tutoris tutor non est, tamen ea quae per defunctum inchoata sunt per heredem, si legitimae aetatis et masculus sit, explicari debent: in quibus dolus eius admitti potest.Quod penes tu
Abbreviated transcription (Latin):
sioris. ⁊ tã.ccͣ.ta. qͣ. abintestatoi
adbõi cius uenire põt qi patronꝰ.
Sropis ei mponẽ non põt. necĩ¬
positas ab eo petere. Sisi defũctus
filio suo legaui̾t ẜũi ⁊ rogau̾it.
ut cũ manimttat eam̃te nt i¬
plemĩ ius patrom be̾at deferend̃
ẽposse cum opas iure iure ĩponẽ
tutẽ ca uolutate petierit.ut cãr
euictioms sibi ꝯẜuetno mnttit
benefitium bonoꝵ pꝰonis.¬

Expanded text:
 tabulas quam ab intestato ad bona eius uenire potest quasi patronus: sed operas ei imponere non potest nec impositas ab eo petere.Sed si defunctus filio suo legauit seruum et rogauit, ut eum manumittat, ea mente, ut plenum ius patroni habeat, defendendum est posse eum optutem ea uoluntate petierit, ut causam euictionis sibi conseruet, non amittit beneficium bonorum pos
Abbreviated transcription (Latin):
iuditio ip̃ius patrõi estimati i¬
auferriq: patrono ꝙ modicũuẽ¬
dicaturus ẽ. multi eĩ caũs in ter¬
uenire possũt qb expediat pat
ni sepult᷑a fit. ⁊ magni existiãt

Expanded text:
estimari auferrique patrono, quod modicum uindicaturus est. multi enim casus interuenire possunt, quibus expediat patrni sepulchra sint et magni aestimat
Abbreviated transcription (Latin):
abiisiue test̾a caquor appella¬
mus. q̃ falsa sũt uł in iusta.
uł irrita. uł rupta ¶Ite̾ꝙ in p¬
fecta. solemus testã dicere.
fu̾it scriptum. ꝙ ꝯtineat suͤ¬
pp̾mam uolũtatem. Et ta
ꝯtinctur. ¶ Si pͣles sĩt testam̃¬
ta que ꝗs exiberi deside̾t unw̾¬
soꝵ ei facuitas facienda c̃¶si
dubitetur. utrũ iiuat. ande
ꝙ postulat. dicendũ est. p̾to¬
remcã cognita. statuere idde¬
mittat inspici tabulas. uł⁊
ip̃am scripturam qs ĩspitiat
⁊ sigillet. ⁊ qd aliudextabuł
uelit spectare. ¶ In spiͣtiotab¬
ulaꝵ. ĩ lectionẽ eaꝵ indicat.
patit᷑ pretor describi uł in spici
idcrco neqd falsi fiat.nãꝙã
ĩspectio. mat̾iam fło fabricãdo
instiuere põt. ¶Utrum. autẽ
iꝯtineti pot̾atem in spitiẽdi.

Expanded text:
abusiue testamenta ea quoque appellamus, quae falsa sunt uel iniusta uel irrita uel rupta: itemque inperfecta solemus testamenta dicere. fuerit scriptum, quod contineat supremam uoluntatem: et tam plura sint testamenta, quae quis exhiberi desideret, uniuersorum ei facultas facienda est. Si dubitetur, utrum uiuat an decque postulat, dicendum est praetorem causa cognita statuere id deermittat. Inspici tabulas est, ut ipsam scripturam quis inspiciat et sigilla et quid aliud ex tabulis uelit spectare. Inspectio tabularum etiam lectionem earum indicat. patitur praetor describi uel inspici idcirco, ne quid falsi fiat: namque etiam inspectio materiam falso fabricando instruere potest. Utrum autem in continenti potestatem inspiciend
Abbreviated transcription (Latin):
ĩteqͣitum ẽ. an pecunia que
marca domi gadib mueta
cet ulł ex diuersis nõib exac¬
uberet legauit ⁊ adiecit ita
fidei tue filiaomittout cuz
ĩfiilia nubes. ⁊ quotiens¬
cũ ꝙ nubes. patiaris exdote
tua q̃ dabis. ptẽ dimidiã sti¬
płari frẽm tuũ.⁊seiã matrez
tuã.ꝓptibdimidus darisibi
siĩmatrimonioeius cunu¬
bes.siue diuortio fc̃oprius. qͣ
ds tua reddatur. eoue nõie
satisfactũ erit. morieris nul¬
lofiliofilia ue ex eo relictopa

Expanded text:
quaesitum est, an pecunia, quae in arca domi Gadibus inuenta esset, uel ex diuersis nominibus exacuberet, legauit et adiecit ita: 'fidei tuae, filia, committo, ut, cum in familia nubas et quotienscumque nubes, patiaris ex dote tua, quam dabis, partem dimidiam stipulari fratrem tuum et Seiam matrem tuam pro partibus dimidiis dari sibi, si in matrimonio eius cui nubes siue diuortio facto, priusquam dos tua reddatur eoue nomine satisfactum erit, morieris nullo filio filiaue ex eo relicto'.
Abbreviated transcription (Latin):
testõ relicto ei ꝙ hr̃des exti¬
terunt filius ⁊ uxor. post¬
ca marito defũcto puella
dote recepta. nupsit alii p̾¬
atre. que ⁊̃ dotẽ eius auxit.
mox matri fuius ⁊ filia br

Expanded text:
testamento relicto eique heredes exstiterunt filius et uxor: postea marito defuncto puella dote recepta nupsit alii prmatre, quae etiam dotem eius auxit, m
Abbreviated transcription (Latin):
cri ꝯmissũ ualeat. Guas fi¬
lias eqs exꝑtib hrdes fedeat
alt̾ifimõ prelegauerat. ⁊ ab
captierat ut sororisue .xx.da
ret. aheadẽ filia petut ut ꝑtẽ
dimioiã fundi ei dẽ sorori re¬
stitueret. qͣitum ẽ. an.xx. pr̃a¬
.Postemacipatione patris
susccpta. apatruo ut legittĩo
Urde petierat ut pte brditatiꝰ
auuculo suodaret ⁊ agrosdu
.adutruq aũt ut p̾rimũ¬
cognatũ. successio eius pti¬

Expanded text:
deicommissum valet. Duas filias aequis ex partibus heredes fecerat: alteri fundum praelegaverat et ab ea petierat, ut sorori suae viginti daret: ab eadem filia petit, ut partem dimidiam fundi eidem sorori restitueret: quaesitum est, an vigPost emancipationem patris suscepta a patruo ut legitimo herede petierat, ut partem hereditatis avunculo suo daret et agros duos: ad utrumque autem ut proximucognatum successio eius perti
Abbreviated transcription (Latin):
uenũdar. Nec oditio extiat
fideiomisit cis cuiduom¬
lia legauit in hec uba atep
tronĩ peto.uti ca duomalia
solidoꝵ reddas collegiocus¬
dam tẽpli quesitũ cse curo
collegũi postea disolutu sit
uitrũ legatu. ad petroniũ pti¬
neat.Anuo ap̃ ordem rema¬

Expanded text:
uenundari, nec condicio exstitit Fidei commissit eius, cui duo milia legauit, in haec uerba: 'a te, Petroni, peto, uti ea duo milia solidorum reddas collegio cuiusdam templi'. quaesitum est, cum id collegium postea dissolutum sit, utrum legatum ad Petronium pertineat an uero apud heredem rema
Abbreviated transcription (Latin):
ub̾tis quos noĩauerat p̾dio¬
lum cũ tab̾na legauerat.⁊
adiecerat hec u̾bã.sibiq cos
hr̃e.possid̾e uolo ea lege ⁊ ꝯdi¬
tione. neqs eoꝵ ꝑtẽ suãuen¬
dere donareue aliudue qd
facẽ.alii uelit. ꝙ si aduersus
ca ꝗd fc̃m erit. tuc eas portio¬
nes p̃dium ue cũ tab̾na. ad
rẽ publicã tusculanoꝵ.ꝑtin¬
ere uolo. qdã exlib̾tis uendi¬

Expanded text:
tis, quos nominauerat, praediolum cum taberna legauerat et adiecerat haec uerba: 'sibique eos habere possidere uolo ea lege et condicione, ne quis eorum partem suam uendere donareue aliudue quid facere alii uelit: quod si aduersus ea quid factum erit, tunc eas portiones praediumue cum taberna ad rem publicam Tusculanorum pertinere uolo'. quidam ex his libertis uendi
Abbreviated transcription (Latin):
Tp. Quam diu ĩstitutus
admittĩ põt. substitutoloc
nõ est. nec ãte succedere põt.q̃
excliso b̾rde ĩstituto. EEuer¬
et igitur ut neccessariũ sit.
remediũ pretoris. ⁊ circa de¬
negãdas primo actiones ⁊
cirea prestituend̾ tp̃s subͣsti¬
tutoqr intradĩe primop̾sti¬
ꝗ t̾tio graduscritus e̾.si pri¬
motelib̾ãte. scs decedat. ip̃e
põt succedere. ¶ Ergo expecta¬
mus ĩ singuł ut prius defer¬
atur ei b̾rditas. tuc de m post¬
ea qͣ delata est. expectamus

Expanded text:
us admitti potest, substituto locus non est nec ante succedere potest quam excluso herede instituto. eueniet igitur, ut necessarium sit remedium praetoris et circa denegandas primo actiones et circa praestituendum tempus substituto, quia intra diem primo praestiqui tertio gradu scriptus est, si primo deliberante secundus decedat, ipse potest succedere. ergo exspectamus in singulis, ut prius eis deferatur hereditas: tunc deinde, posteaquam delata est, exspectamus
Abbreviated transcription (Latin):
mod̾ in alim̃tis statuit. uoꝵ tñ
ultra uires facultatũ est. ꝙ dẽcre¬
tum est. nec suggessit p̾tori d̃sta¬
tu facultatũ notebet ratio hr̃ai
alim̃toꝵ om̃ium. qr si suggessi¬
ssi.aut diminicrẽturiam dec̾ta.
aut nõ tanta de cernerẽtur. ¶S
si pat̾ statuit. alim̃ta libis quo
brdes rescripẜit ea prãndotutor

Expanded text:
modum alimentis statuit, uerumtamen modum alimentis statuit, uerumtamen ultra uires facultatium est quod decretum est nec suggessit praetori de statu facultatium, non debet ratio haberi alimentorum omnium, quia, si suggessisset, aut minuerentur iam decreta aut non tanta decernerentur. Sed si pater statuit alimenta liberis quos heredes scripserit, ea praestando tutor
Abbreviated transcription (Latin):
suspitione alaturꝑtus ⁊ educe¬
tur. ¶Quanis aut pretor reca¬
sãtem ap̃se educari nõ polliceat᷑
secoacͥturũ. at t̃n questi onis est
ãddebeat ⁊̃ inuitum cogẽ. ut pu¬
ta lib̾tum parẽtem.uł q̃ alium
teafsimbo cognatis ue. Et mag̾
ẽ ut int̾dum debeat id face Cẽr¬
tr nonomaledicitur. si legatari
uł hrs educationẽ recuset test̃õ
sibi ini̾ictam denegari ei ac̾tĩo¬
n es debere. exc̃plo tutoris testõda¬
ti. Qd̃ ita demũ placuit. si idcir¬
co sit relictũ. Ceteꝵ si eet relictur
⁊̃ si education̾e̾ recusatuꝵ sciret ñ
denegabit᷑ ei actio.⁊ ita diuus se¬
uerus sepissime statint.
ris nõ imꝓbas admitt᷑e. ut puta
sidicat se inpẽdisse malim̾ta pu¬
pretor arbitratus c̃. is fuaridebi.
q̃ pretor statint.Si uõ pretorño
est aditus ꝓm̾o facultatũ.pup¬
illi debet arbitrio iudicis existĩa¬
ri nec eĩ ꝑmittend̃ est tutorͥtm̃
reputare q̃ tum dedit. si plus equ¬
odecłit. ¶ Hoc amplius ⁊ si p̾tor

Expanded text:
suspicione alatur partus et educetur.Quamuis autem praetor recusantem apud se educari non polliceatur se coacturum, attamen quaestionis est, an debeat etiam inuitum cogere, ut puta libertum, parentem uel quem alium de adfinibus cognatisue. et magis est, ut interdum debeat id facere.Certe non male dicetur, si legatarius vel heres educationem recuset testamento sibi iniunctam, denegari ei actiones debere exemplo tutoris testamento dati: quod ita demum placuit, si idcirco sit relictum: ceterum si esset relicturus, etiamsi educationem recusaturum sciret, non denegabitur ei actio, et ita divus Severus saepissime statuit. ris non improbas admittere, ut puta si dicat impendisse in alimenta puetor arbitratus est, is seruari debet, quem praetor statuit: si uero praetor non est aditus, pro modo facultatium pupilli debet arbitrio iudicis aestimari: nec enim permittendum est tutori tantum reputare quantum dedit, si plus aequo dedit. Hoc amplius et si praetor
Abbreviated transcription (Latin):
q̃tissime adir ut o¬
stituat. ubi filu alã¬
tur. us morẽtur. no
pucns⁊ solet expsona ⁊ ex oditi¬
one ⁊ extp̃r statuere. ubi potius
alendus sit.¶ Et nõnum q̃ patri
auolũtate recẽclit pretor. demq
cũ qdam test̾o suo cauiss. ut fili
aput substitutũ elucctur. Imp

Expanded text:
tissime adiri, ut constituat, ubi filii uel alantur uel morentur, non pueris.Et solet ex persona, ex condicione et ex tempore statuere, ubi potius alendus sit: et nonnumquam a uoluntate patris recedit praetor. denique cum quidam testamento suo cauisset, ut filius apud subs
Abbreviated transcription (Latin):
diuortiu̾̃ꝯ nimerados ip̃i
maritouł parẽti. incuuis
potate est. aut ad domĩ̃ de¬
nũtiare. si nullius eoꝵ copi¬
am hãt homũ. accipe debe¬
mus. hospitiũ. suncunta¬
te maneat. Qd̃ si nosit in
curitate si inuilla. uł ĩmu¬
mcipio illic ubilarẽ mmmi̾o
collocarẽt. Demitiare aũt¬
ẽ.hoc tm̃. ẽe mulierẽ ex eo p̃¬
gnãtem.nõ ergoħ demnti¬
at. ut mittat custodes mai̾¬
tus. Sufficit ẽi mulieri. hoc
notũ facere. Qd̾ sit pregnãs.
¶mãniti est iã. aut mitterecu¬
stodes. aut ei  demiitiarc. qd
nõ sit exse pregnãs. hoc aũt
uł ip̃i marito. uł alu noĩc ei.
facẽ ꝑmittit. ¶Pena auter
manti ea est. ut nsi aut cu¬
stodes pͥmiẜit. aut ꝯ̃ denũti¬
auerit. nõerse ẽe pregnãter
cogat᷑ mantus ꝑtũ agnosce
⁊si nõagnouĩt extra ordinẽ
cohercetur. debebit igitur.i
Rndc. non ẽẽ ex se p̃gnãtem
aut nõie eius lderi. Qd si
agnosce. nisi uere filiꝰ fuit.

Expanded text:
diuortium connumerandos ipsi marito uel parenti in cuius potestate est, aut domum denuntiare, si nullius eorum c‹o›piam habeat. Domum accipere debemus hospitium, si in ciuitate maneat: quod si non sit, sed in uilla uel in municipio, illic ubi larem matrimonio collocarent: Denuntiare autem hoc tantum esse mulierem ex eo praegnantem. non ergo hoc denuntiat, ut mittat custodes maritus: sufficit enim mulieri hoc notum facere, quod sit praegnas. mariti est iam aut mittere custodes aut ei denuntiare, quod non sit ex se praegnas: hoc autem uel ipsi marito uel alii nomine eius facere permittitur. Poena autem mariti ea est, ut, nisi aut custodes praemiserit aut contra denuntiauerit non esse ex se praegnatem, cogatur maritus partum agnoscere: et, si non agnouerit, extra ordinem coercetur. debebit igitur respondere non esse ex se praegnatem aut nomine eius responderi: quod si agnoscere, nisi uere filius fuerit.
Abbreviated transcription (Latin):
hrditate patris necessarius h
abstineat se ꝯditio coh̾rdi sũ
suo. siue extraneo defert᷑.ut a¬
ut totã agnoscit. aut atoto
recedat. ⁊ ita se abstinere põt
tentos ẽẽ eius portione.qr nõ
põt exhoñari. nisi deferaturꝯ
ditio ⁊ alt̾ius ꝑte abstine se
creditores debe̾t.ut eius actio¬
nes. ei ꝗ ꝯuenitur dẽtur.

Expanded text:
tris necessarius heres se abstineat, condicio coheredi siue suo siue extraneo defertur, ut aut totam adgnoscat aut a toto recedat, et ita se abstinere potesntentos esse eius portione, quia non potest exonerari, nisi deferatur condicio, et alterius parte abstinere se creditores debent, ut eius actiones ei qui conuenitur dentur.
Abbreviated transcription (Latin):
mulieris iussu uiro eius de¬
derit indotẽ inspitienõ est.
primum q̃ admodũ mulie¬
ripossit restitui. põt. iuite
uł cautiõib interpositisi
ut̃ sicut põt uir iure cedat
suomulieri fruiq cam paᷤᷤ¬
tiatutulsi se. accomodane
ritdñsꝓprictatis uolẽte co
mulieri ꝯstituatur ususf.i
nã aut fructũ fundiille mu¬
lieri poterit ced̾e. aut aliqd
fuit dare. nã⁊ finge hoc ip̃r.i
mulierẽ posse ꝓprictatis dn
mulicrs hrde agẽte uir facẽ
coget᷑ q ꝓpesimorã nõ feciss
p̃tium fructuũ mulier h̃rdi¬

Expanded text:
mulieris iussu uiro eius dederit in dotem, inspiciendum est primum, quemadmodum mulieri possit restitui: potest autem uel cautionibus interpositis, ut sic ut potest uir iure suo cedat mulieri fruique eam patiatur, uel, si se accommodauit dominus proprietatis, uolente eo mulieri constituatur usus fructus: nam aut fructum fundi ille mulieri poterit cedere aut aliquifuerit, dare. nam et finge hoc ipsum mulierem posse proprietatis domino mulieris herede agente uir facere cogetur: quippe si moram non fecisset, pretium fructus mulier her
Abbreviated transcription (Latin):
scriptũest.tñ ⁊ plibolib̾is ⁊ ple
lib̾tos lib̾tas ne posse assignan
ctum ẽ.is quorlib̾tus ꝗ ap̾ ho¬
stes ẽ assignan põt.¶Assigna
uiuus. adimere assignationẽ
⁊̃mida uolũtate pot̾it. S⁊ si
exhrdito filio lib̾tũqs assig¬
nauerit ualet assignatio.i
nec nocet ei nota ex hrdatioĩs
q̃tum adius patronatus. S
si post assignation̾e fui̾t exhr¬
datus nõ sẽp ex b̃rdatio.adim
assignationẽ nisi hoc aĩofacta
sit. Si si is cui assignatus ẽ re¬
¶Si sit ex imo patrono filiꝰ unus
ex alt̾o duo ⁊ unieoꝵ lib̾tus asfi¬
gnatus ẽ uidend̾ est. ꝑtes fiãt
br̾ditatis lib̾ti utrũ tres auti¬

Expanded text:
is et plures libertos libertasue posse adsignari certum est.Is quoque libertus, qui apud hostes est, adsignari potest.Adsignars uel uiuus.Adimere adsignationem etiam nuda uoluntate poterit.Sed et si exheredato filio libertum quis adsignauerit, ualet adsignatio, nec nocet ei nota exheredationis quantum ad ius patronatus.Sed si post adsignationem fuerit exheredatus, non semper exheredatio adimet adsignationem, nisi hoc animo facta sit. Sed si is cui adsignatus est reSi sit ex patrono filius unus, ex altero duo et uni eorum libertus adsignatus est, uidendum, quot partes fiant hereditatis liberti, utru
Abbreviated transcription (Latin):
siũ sit. semel minse asexm̃si¬
bo. quo. ad̾niculus fiat ali¬
nis m̃sibo.abaniculo. quo¬
ad fari possit. semelin sexm̃¬
sibo. ubi uolet ostendat. ¶E
cin uentre inspici custodin¬
ue.adẽe ꝑtin licitũ nõ fit fa¬
ctum ueqderit. quominu
ita ea fiãt ut sup̃ ꝯprehẽsu
est. ei ꝯnatũ erit. ponem cã¬
cognita.nodaboᷤsiue ꝙ na¬
tũ eritut supra cautũ est. ĩ¬
spiciñolicuerit. Quasutiq
iustacã ẽe idebitur.em̃o¬

Expanded text:
sum sit, semel in mense, a sex mensibus quoad anniculus fiat, alternis mensibus, ab anniculo quoad fari possit, semel in sex mensibus ubi uolet ostendat. si cui uentrem inspici custodiriue adesse partui licitum non erit factumue quid erit, quo minus ea ita fiant, uti supra comprehensum est: ei quod natum erit pocognita non dabo. Sive quod natum erit, ut supra cautum est, inspici non licuerit, quas utique iusta causa videbitur e
Abbreviated transcription (Latin):
ea q̃ post pub̾tate nulla necces¬
sitate cogẽte.si exuolũtate sua
tutor administrauit fidenisso¬
rẽ q saluã rem fore cauit non
cteneri. ¶Tutele mĩditio tutor
ꝯuẽtus edidit librũ rationũ
cũ adebitorib pat̾nis quorũ
noĩa librorationũ nõ merãt
exig̾e uellet pupilł. plate sũt
abłis apocc tutoris qiͣtum ẽ.
utrũ adiisus tutorẽ an adu̾su¬
tores soluissẽt lib̾antos eos ip̃o
muͣre apupillo. Si si cũtutorei
actum ẽẽt posse cundẽ.ad olesc̾e̾

Expanded text:
uae post pubertatem nulla necessitate cogente, sed ex uoluntate sua tutor administrauit, fideiussorem, qui saluam rem fore cauit, non teneri. Tutelae iudicio tutor conuentus edidit librum rationum ‹cum› a debitoribus paternis, quorum nomina libro rationum non inerant, exigere uellet pupillus, ‹prolatae› sunt ab his apochae tutoris: quaesitum est, utrum aduersus tutorem an aduertores solvissent, liberatos eos ipso iure a pupillo: sed si cum tutore actum esset, pos
Abbreviated transcription (Latin):
tedolimali uti replicatione.
p̾sidis ꝓuĩtic preceptoa magi¬
stratib alius tutor datͥus ẽ aqͦ
magratus satis eregerũt rem
saluã foro tutor test̃odatus post¬
ca datũ suspectũ facit. Quesitũ
est inqͣtum teneatur. pauł.R.

Expanded text:
icatione. praesidis provinciae praecepto a magistratibus alius tutor datus est, a quo magistratus satis exegerunt rem salvam fore: tutor testamento datus postea datum suspectum fecit: quaesitum est, in quantum ten
Abbreviated transcription (Latin):
ss mutare uolũtatẽ cumñ
posse.ut alia sumeret.qromẽ
ius legati prima testationeq̃
ꝙdixerit cam summere.

Expanded text:
 mutare voluntatem eum non posse, ut alia sumeret, quia omne ius legati prima testatione, qua si dixerit eam sumere.
Abbreviated transcription (Latin):
re hrditatem uolo.sus pa¬
tria potãtelib̾atus finĩt. q̃¬
sitũ est.ã a cob̃rdib eius
adita h̃rditate. logatifilio.
re sit datũ acobrde filu ꝓ
h̾rditaria ꝑtefideiomissũ
peti pose ¶msguos denari
riã debeãtur. R.ẜm eaque

Expanded text:
itatem volo, si is patria potestate liberatus fuerit": quaesitum est, an a coheredibus eius adita hereditate legati filio re sit datum, a coherede filii pro hereditaria parte fideicommissum peti posse. Menstruos denarioria debeantur. re
Abbreviated transcription (Latin):
exstipulatu agatur. uł cũ ee
q pro eo int̾uenerit erit dub¬
tatio.in qr tutele agi no põt.
nec ex stipulatu agi possit.⁊

Expanded text:
ex stipulatu agatur uel cum his qui pro eo interue‹ne›runt, erit dubitatio, an, quia tutelae agi non potest, nec ex stipulatu agi possit. et
Abbreviated transcription (Latin):
suoꝵ.admĩstratio
troductũ estis⁊ solẽt hodie p̾¬
rãdo atꝙ sidissipãdo. ꝓfun¬
dit curatorẽ cidare. exẽplo
furiosi. EEt tam diu crũt
ãbo mcuratione. q̃ dius
furiosus sanitatẽ. uł illesa¬
nos mores receꝑit. Qd̃ si cu¬
enerit ip̃o iure desmũt esse ĩ
pot̾ate curatoꝵ. ¶Curatio
aũt cius cui bonis int̾dici¬
tur. filio negabatur ꝑmit¬
tenda. S⁊ extat diui pu re¬
scriptñ. filio potius curatio¬
nẽ pmuttendã in patre fun¬
ososi t tñ ꝓbus sit.

Expanded text:
um administratio, troductum est. sed solent hodie prrando et dissipando profudit, curatorem e‹i› dare exemplo furiosi: et tamdiu erunt ambo in curatione, quamdiu uel furiosus sanitatem uel ille sanos mores receperit: quod si euenerit, ipso iure desinunt esse in potestate curatorum. Curatio autem eius, cui bonis interdicitur, filio negabatur permittenda: sed extat diui Pii rescriptum filio potius curationem permittendam in patre furioso, si tam probus sit.
Abbreviated transcription (Latin):
auł. Et mulieri q̃ luxu¬
riose uiuit. bõĩs dici põt.¬
¶In boĩs curatoris priuile¬
gũi furioso furiose ue ẜu¬
decreto prunlegiũꝯsequut.¬
uolu̾tatẽ. manet ei cadatõ
curatoris ap̾ pretore ut di¬
¶his ꝯseq̃s est.ut ⁊ si cura¬
torẽ ꝓdigo dech̾it pat̾ uolũ¬
tate̾ cius seq debeat p̾torcũ
ꝙdare curatoreᷤ. s⁊utrum
om̃i m̾o. an ita si futureet.
ut nisi pat̾ aliqd test̾o cau¬
issi. p̾tor ei bõis int̾ dictur
eẽt ⁊ maxime si filiohãti
dassi filiũ eiꝙ ꝙ sufficeret
alim̃toꝵ nõie abeis certu
legassiaddita cã necessita¬
teꝙ iuditu sui. aut sino
huit in potãte nepotes. qͦ
emãcipato iã filionati fu¬
issẽt sub ꝯditiõe eos hrdes

Expanded text:
um.Et mulieri, quae luxoriose uiuit, bonis interdici potest.In bonis curatoris priuilegium furiosi furiosaeue serudecreto priuilegium consequuntuvoluntatem: manet enim ea datio curatoris apud praetorem, curatorem dederit pater, uoluntatem eius sequi debeat praetor eumque dare curatorem. sed utrum omnimodo, an ita, si futurum esset, ut, nisi pater aliquid testamento cauisset, praetor ei bonis interdicturus esset? et maxime si filios habeat edasset filium eique quod sufficeret alimentorum nomine ab eis certum legasset addita causa necessitateque iudicii sui: aut si non habuit in potestate nepotes, quoniam emancipato iam filio nati fuissent, sub condicione eos heredes
Abbreviated transcription (Latin):
iudicatũ est indelicet finõ
sub appellatione h̾rdum
ꝯmissum relinquatur.i
meo prima quaꝙdie. uł
siprius qde iacciderit ma¬
tri eiusdem reddas. q̃ritur
cum anquam adeatur b̾r¬
ditas puer decesẜit.an fid̃i¬
ꝯmissũ matridebeat᷑. R si i¬

Expanded text:
iudicatum est, videlicet si non sub appellatione heredum, commissum relinquatur. Imeo prima quaque die aut, si prius quid ei acciderit, matri eius des reddas". quaeritur, cum antequam adeatur hereditas puer decesserit, an fideicommissum matri debeatur. res
Abbreviated transcription (Latin):
portio brditatis fuit lega¬
ta. legari eĩ posse ⁊̃ portioe
b̾rdigatis placet nob̾roga¬
tusꝙ fuit hãc patrem resti¬
cobrdibosuis restituere bz¬
ditatem iubet intelligit᷑
easdem ꝑtes ĩfideiꝯminsis
facere in h̾rditate quas di¬
stribuenda fece̾rit. S⁊ si iu¬
beãtur hus ꝗb fidei ꝯmis¬
sum datur pecuniã nua̾re
atꝙ ita fidei ꝯmissũ recipe
ex qͣtitate pecume. q̃ dare
iubẽtur uolũtas colligen¬
da ẽ patris fa. nã si exdispa¬
rib ꝑtibb̾rdes scripti. eq̃s
pͣtesdare iube̾tur. ꝓprius
est ut uirͣiles recipedebeãt
si uerosũm ⁊ pecunie dãde

Expanded text:
portio hereditatis fuerit legata legari enim posse etiam portionem hereditatis placet nobis rogatusque fuerit hanc partem resticoheredibus suis restituere hereditatem iubet, intellegitur easdem partes in fideicommissis facere, quas in hereditate distribuenda fecerit. sed si iubeantur hi, quibus fideicommissum datur, pecuniam numerare atque ita fideicommissa recipere, ex quantitate pecuniae, quam dare iubentur, voluntas colligenda est patris familias. nam si ex disparibus partibus heredes scripti aequas partes dare iubentur, propius est, ut viriles recipere debeant: si vero summa pecuniae dandae
Abbreviated transcription (Latin):
Uinstituti erãt reliquos h̃i¬
turos ẽẽ¶ Qd̃ si nõ solũ titiur
si ⁊̃ alios adiccissi hrdes hosq¬
dẽ uirles ptes hĩtũos ueluti
quĩtas ꝑtes attiti. mne ptis
reli quos. auĩt cohrdes hrdita¬
nas ꝑtes hituros ẽẽ dixerit.
ffr. Simat᷑ ita testetur ut
pillarib tabuł. si sibi hr̃s nͥ
erit aliũ subscituat. ualet sb¬
stitutio. ¶ Sifilius ⁊ ex eone¬
pos postumus ita h̾rdes ĩstitu¬
ãtur ut gallo. ⁊qlio placint.¬
substituit. si simul morerẽt.

Expanded text:
quos habituros esse. quod si non solum Titium, sed etiam alios adiecisset heredes, hos quidem uiriles partes habituros: ueluti quintas partes Attianae partis, reliquos autem coheredes hereditarias partes habituros esse dixit.. Si mater ita testetur, utpillaribus tabulis, si sibi heres non erit, alium substituat, ualet substitutio. Si filius et ex eo nepos postumus ita heredes instituantur, ut Gallo Aquilio placuit, etsubstituit. si simul morerentur,
Abbreviated transcription (Latin):
nosc̃ete transire. aut pẽr
hoc tp̃e quois cui restitu
debebit hrditas aliqua ex
cã. nõ potuit adire pretoͬe

Expanded text:
noscendae transire aut per hoc tempus, quo is, cui restitui debebit hereditas, aliqua ‹e›x causa non potuit adire praetore
Abbreviated transcription (Latin):
ad patrẽ cĩsimagis ad fre ptine¬
at.Si ⁊ si om̃s nẽpotes omittãt i
patruonicħ. accrescet. s solipatri.
ꝙ ⁊ si pat̾ omiẜit. tũc patruo.ac¬
crescet¶Emacipatus filius si q¬
dẽ nepotes maui potate nõ hãt
fr̃ib sins ꝯferret. Si si sĩt nepotes

Expanded text:
ad patrem eius, sed magis ad fratrem pertineat. sed et si omnes nepotes omittant, patruo nihil adcrescet, sed soli patri: quod et si pater omiserit, tunc patruo adcrescet. Emancipatus filius si quidem nepotes in aui potestate non habeat, fratribus suis conferet: sed si sint nepotes,
Abbreviated transcription (Latin):
ubi nõ aptaꝵ tabulaꝵ tp̾s in¬
spici debebit. si q̃ratur q̃ prior
delata sit tutela. Si ad ite hrdi

Expanded text:
ubi non apertarum tabularum tempus inspici debebit, si quaeratur, quae prior delata sit tutela, sed aditae heredi
Abbreviated transcription (Latin):
ueluti sititio h̃rde instituto pͦt¬
humus aut ĩpubes ex brdatus
neget᷑ filius eẽ nec adrẽ ꝑtinet
natibõauł uire lib̾toꝵ ⁊ sepul¬
croꝵ istos eĩ casus adcarboma¬
numostat nõꝑtinere.

Expanded text:
si Titio herede instituto postumus aut impubes exheredatus negetur filius. nec ad rem pertinet, nati bona uel iura libertorum et sepulchrorum: istos enim casus ad Carbonianum constat non pertinere.
Abbreviated transcription (Latin):
noc ne snĩa tñ ed icti ꝓculdubio
excarboniano admittit᷑.
patris eiꝰ brditate ꝯtrou̾sia est
curare pretore deb̾eut is in p̾õe
sit de eo putoeũ uelle ĩtelligi
ꝗ post mort̾ẽ patris familias
ꝗ sesinc lib̾is deced̾e̾ credidit fi¬
lius eius ẽẽ dici ceꝑit nam eiꝰ¬

Expanded text:
nec ne: sententia tamen edicti procul dubio ex Carboniano admittitur.patris eius hereditate controuersia est, curare praetorem debere, ut is in possessione sit: de eo puto eum uelle intellegi, qui post mortem patris familiae, qui se sine liberis decedere credidit, filius eius e
Abbreviated transcription (Latin):
pretorem. si ⁊̾unam tutela
sufficere crediderit. si diffusa
⁊ negotia sit. ut ꝓ pluribu
cecdat/neq igitur frẽs ꝯsortes
pluriũ loco hñdi sũtn non
frẽs. si idẽ patrimoniũ ha bẽt.¬
⁊ ratio ad ministratiõis pari¬
ter reddenda sit ¶ Et ex diuerso
fr̃m diuiso patrimomodue
tutele sũt. Honeĩ ut dixiꝰ mĩ
pupilloꝵ. si difficultates rati¬

Expanded text:
unam tutelam sufficere crediderit, si tam diffusa et negotiosa sit, ut pro pluribus cedat. neque igitur fratres consortes plurium loco habendi sunt, neque non fratres, si idem patrimonium habent et ratio administrationis pariter reddenda sit. et ex diuerso fratres diuiso patrimonio duae tutelae sunt: non enim, ut dixi, numerus pupillorum, sed difficultas rati
Abbreviated transcription (Latin):
eꝙ pupillũ scripsit hrdem᷑
titio legatũ dedit. eũꝙ eide
pupillo tutorẽ ascripsit. titi
ꝯfimatus excusauit se atu
scriptus legatum tn. accepit.
datus qr apretore tutor extu¬
set sean eq repeuendus sit
alegato /⁊ an aliqdint̾ sit.
si apatre uł emã cipato pup¬
illo tutor datus sit. uł pub
isb̾nfitio utimaluit repel¬
lendus ẽ alegatoidꝙ. ⁊ sceu

Expanded text:
e pupillum scripsit heredem et Titio legatum dedit eumque eidem pupillo tutorem adscripsit: Titius confirmatus excusavit se a tuscriptus, legatum tamen acceperit datusque a praetore tutor excuset se, an aeque repellendus sit a legato? et an aliquid intersit, si a patre vel emancipato pupillo tutor datus sit vel pubenis beneficio uti maluit, repellendus est a legato: idqu
Abbreviated transcription (Latin):
quominus ꝯu̾etus restituẽt
tutelã ad pr̃ationẽ usuraꝵ ñ
ꝯpelli. Ulpianus. nõtat. ño su¬
fficit obtulisse. nisi ⁊ deposuit
obsignatã tuto inloco.
m̾it᷑em ueĩt. tutelã resposcere. ⁊̃

Expanded text:
quo minus conuentus restitueret tutelam, ad praestationem usurarum non compelli. Ulpianus notat: non sufficit optulisse, nisi et deposuit obsignatam tuto in loco.mentem uenit tutelam reposcere,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯd. S itutor ali quouiculo
necessitudims uł affinitatis
pupillo ꝯuĩctus sit. uł si patro¬
nus pupilli lib̾ti tutelã gerit.
⁊ꝗs eoꝵ atutela remouenduᷤ
uiteatur. optimũ factum est

Expanded text:
 Si tutor aliquo vinculo necessitudinis vel adfinitatis pupillo coniunctus sit vel si patronus pupilli liberti tutelam gerit et quis eorum a tutela removendus videatur, optimum factum est
Abbreviated transcription (Latin):
seaturmaritus.ne inidꝙ
tur. s⁊ insolid̃ an hoc pactu
res id pactum ce melius ẽ
dicere. quippe cum ꝯ recept¬
am reuerentiã. que mari¬
tis exibenda ẽ. idẽẽ. appareat.

Expanded text:
scatur maritus, ne in id quod tur, sed in solidum, an hoc pactum res id pactum esse melius est dicere, quippe cum contra receptam reverentiam, quae maritis exhibenda est, id esse apparet.
Abbreviated transcription (Latin):
hocaccipient̾ est. ut filius e¬
teritus semissẽ hãt. ceteri one
ꝯ fũt ex lib̾is paretib ue semi¬
ssem. ¶Si qs ex lib̾is parẽtib
ꝙ hrs institutus sit ⁊legatũ
accepit. utrũ t̾m portionee¬
rit brditatem iscin uirilꝯbua¬
tur. lib̾tates ꝯ petẽt ex necc̃ita¬
te paditione. uert̾ uidendu
ẽ. ande dolo actione teneatur
qadit. Et magis ẽ. ut si demit¬
ante. eo q p̃teritus accep̃. cc̃ti¬

Expanded text:
hoc accipiendum est, ut filius praeteritus semissem habeat, ceteri omnes, qui sunt ex liberis parentibusve, semissem. Si quis ex liberis parentibusque et heres institutus sit et legatum acceperit, utrum tantum portionerit hereditatem is cui viriltur, libertates competent ex necessitate per aditionem: verumtamen videndum est, an de dolo actione teneatur qui adit. et magis est, ut, si denuntiante eo, qui praeteritus accepit cont
Abbreviated transcription (Latin):
ex aliouerolegata pranda sũt.
ut ecceduos gradus hrdum
fecit. emãcipãtum p̃teriit. ab
utroꝙ tñ gradulib̾is ⁊ pare̾ti¬
bolegata ascripsit. Ait iuło
de sialios ex primograduin¬
uit ea legata pr̃abit q̃ lib̾is ⁊
parẽtib a primo gradu data
sũt.Siuero nẽouiuit eoꝵ ea q̃
abseq̃ti. Qd̃ sineq ex primoi
erit humanis cũ testatormoᷤ¬
ritur.tunc abĩtestatomag̾.bo
uideripetitã. ueꝵtñ abeis reli¬
ctalegata nõ esse pr̃anda. si q̃i
absubstitutis relicta sũt.

Expanded text:
ex alio uero legata praestanda sunt: ut ecce duos gradus heredum fecit, emancipatum praeteriit, ab utroque tamen gradu liberis et parentibus legata adscripsit. aitex alio uero legata praestanda sunt: dem aliquis ex primo gradu uiuit, ea legata praestabit, quae liberis et parentibus a primo gradu data sunt: sin uero nemo uiuit eorum, ea quae a sequenti: quod si neque ex primo erit humanis, cum testator moritur, tunc ab intestato magis bvideri petitam, verumtamen ab eis relicta legata non esse praestanda, sed quae a substitutis relicta sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
is ꝗd̃ ꝗ ꝓprio noĩe honerat
ẽ uelud institutus desidẽ̾t
qͣrtam alt̾ aũt ꝗ nõ est ho¬
neratus. ut subscitutus.
licet portiolargiatureius
nõ insolidũ ꝯueĩ̾atũ. ꝓp

Expanded text:
m, qui proprio nomine oneratus est, velut institutus desideret quartam, alter autem, qui non est oneratus, ut substitutus, licet portio largiatur eius, non in solidum conveniatur p
Abbreviated transcription (Latin):
ne eas ꝯseq poterit. aristo
⁊̃ ꝯdici ei posse recte putat.
qa ex in uusta cã apud eaz
eent.¶dsi mortuouiro
amouerit nõ facit furtu.
qr rei hrditarie nõdum pos¬
sesse. nõ fit furtũ. ideo aut
uendicari poterũt. Mit ĩ b̃

Expanded text:
ne eas consequi poterit.Aristo et condic‹i› ei posse recte putat, quia ex iniusta causa apud eam essent.Quod si mortuo uiro amouerit, non facit furtum, quia rei hereditariae nondum possessae non fit furtum: ideoque aut uindicari poterunt
Abbreviated transcription (Latin):
grare potestas ip̃oꝵ ẽ utrũ
uelĩt eligendi ita cũ alte¬
rũ elegerrt. altero absti¬
nere debẽtꝰ multo ꝙ ma¬
gis id ẜuari equũ est. si⁊̃
tactus ẽ curator ꝑq̃ bona
distra herẽtur. q̃ ius non¬

Expanded text:
gra re potestas ipsorum est utrum velint eligendi, ita cum alterum elegerint, altero abstinere debent. multoque magis id servari aequum est, si etiam factus est curator, per quem bona distraherentur, q
Abbreviated transcription (Latin):
rogatus fit restitue exteroꝙ
sibi relictum ẽ. dicendumn
lum̾tum adeũ non respicit.
Sisi ꝓponas exterolegatur.
rogatũꝙ cum pr̃are hoc ali¬
cin exlibis paretibque ꝯseq̇¬
ter dicemus praridebe. hoc ȧ¬
plius ⁊ si ex̃neo relictum sit
sub hoc m̾out alicui exlb̾is
prãret.cqssimu̾ erit dicere.
nõ deb̾e ei pretor̃e denegare
actione. ¶ Eam. aũt legata

Expanded text:
e extero quod sibi relictum est, dicendum non lumentum ad eum non respicit. Sed si proponas extero legatum rogatumque eum praestare hoc alicui ex liberis parentibusque, consequenter dicemus praestari debere. Hoc amplius et si extraneo relictum sit sub hoc modo, ut alicui ex liberis praestet, aequissimum erit dicere non debere ei praetorem denegare actionem. Ea autem legata
Abbreviated transcription (Latin):
dem testatoris hrs scribitur.i
cũ dubitet in post̾ius fłm sit.
ex neutro eoꝵ posse adire hrcli¬
tatem.placet.¶filius fa. hr̃s
ĩstitutus. patrę nũi certiore
fecerat uideri sibi soluendo ẽe
hrditatem. pat̾ rescripẜat sibi

Expanded text:
sdem testatoris heres scribitur, cum dubitet, num posterius falsum sit, ex neutro eorum posse adire hereditatem placet. Filius familias heres scriptus patrem suum certiorem fecerat uideri sibi soluendo esse hereditatem: pater resc
Abbreviated transcription (Latin):
tum debiti ãpliatur. cysi
legauit. si qt̾e debĩ utuleẽ
legatũ. Qd̾ sino fuit ḋbi¬
torplacint utile ẽe legatũ
Certa cĩ m̃imoꝵ q̃titassim¬
accepte nomine legata.
dib scriptis⁊ pupillosuoi
cunus tutelã gessit tertiam
ptẽ bõꝵ dariuolit. si h̃rdib
suis tutelecã ꝯtrou̾siã non
fecerit. s⁊ conoie om̃s libͥau

Expanded text:
tum debiti ampliatur. quod legauit, si quidem debet, inutile est legatum, quod si non fuit debitor, placuit utile esse legatum: certa enim nummorum quantitas simacceptae nomine legata. edibus scriptis pupillo suo, cuius tutelam gessit, tertiam partem bonorum dari uoluit, si heredibus suis tutelae causa controuersiam non fe
Abbreviated transcription (Latin):
cũ quode peculio actio erat.
libatio testõlegata.sit an
sidicquo legata cedẽ solẽt.
iich̾ ĩpcculio sit legataru
loco b̾returat q nũdũ debi¬
tor fuit. nec ꝓcelit ut emo¬
lum̃tum aliꝙ exlegator
ad eũ puc̾iat nsi pp̃spetiẽ

Expanded text:
cum quo de peculio actio erit, liberatio testamento legata sit, an, si die, quo legata cedere solent, nihil in peculio sit, legatarii loco habetur? atquin nondum debitor fuit, nec procedit, ut emolumentum aliquid ex legato ad eum perueniat nisi propte
Abbreviated transcription (Latin):
infũdo qcũ in str̃o legatus
c̃.ut ĩstructo ꝯtinebit᷑. sic¬
uti saltuarius parcĩ ratio
ẽ. nã desiderãt. tã uille q̃ agͥ
custodiã.allic neqd incim
aut agri.aut fructuũ occu¬
pet. hic neqd ceteraꝵreꝵ. q̃

Expanded text:
fundo qui cum instrumento legatus esset aut instructo continebitur, sicuti saltuarius: par enim ratio est: nam desiderant tam uillae quam agri custodiam, illic, ne quid uicini aut agri aut fructuum occupent, hic, ne quid ceterarum
Abbreviated transcription (Latin):
cillos fecerit.atq ita emãci¬
patus decesẜit. queritur. ã
excodicillis legata debeant᷑
Ham ⁊ testĩn ualet. ¶Si eo
tp̃r eos fecit quo test̾i factiõe
non huit. nec similis ẽ mu¬
to. qui recte codicillos ꝯfir̃m¬
auĩt. licet eĩ is testm̃ facere

Expanded text:
a emancipatus decesserit, quaeritur, an ex codicillis legata debeantur: nam et testamentum ualet, sed eo tempore eos fecit, quo testamenti factionem non habuit. nec similis est muto, qui recte codicillos confirmauerit: licet enim is testamentum facere