comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
itrũ desid̾at. Hoꝵs gͦ pͥmũ petendũ. scd̃m qͤren¬
dum. ẽ: ut illud detͣ. hoc inuemat᷑. S cognitio
in hac uita uiş pͥusquã ipsius possessionis. ẽ. S
cũquisq uerã uiã inuenerit: ꝑueniet ad ipsam
possesionẽ. quȩ tam̃ pulsanti aꝑiet᷑. Ut gͦ tria
ista iad. ẽ. peticio. inquisitio. pulsatio. manfesta
fiant: sub aliquo exemplo ponamꝰ. Uidemꝰ aliqͦͣm
infirmis pedib ambulare ñ posse. Eriꝰ gͦ sanan¬
dus. ẽ. & firmandus: adambulandũ. Et adhoc
ꝑtinet: qͦd dicit pecite. Qd eñi ꝓdest. qͦd ambula¬
re iam uł etiã currere potest: si ꝑdeuiũ iter erra-
qͦ uult ꝑuenire. Quã cũ tenuerit & ꝑrexerie:. cũ
ipsũ locũ ubi habitare uult. si clausũ inuenerit.
neꝙ ambulare potuisse. neq prexisse ac ꝑuenisse
ꝓfuerit. nͥ aꝑiat᷑. Ad hoc ꝑtinet: quod dictũ. ẽ.
pulsate. Magnã autẽ sp̃e dedit. & ille: qͥ ꝓmittrn

Expanded text:
rerum desiderat. Horum ergo primum petendum, secundum quaerenrerum desiderat. Horum ergo primum petendum, secundum quaerendum est; ut illud detur, hoc inveniatur. Sed cognitio in hac vita, viae priusquam ipsius possessionis est; sed cum quisque veram viam invenerit, perveniet ad ipsam possessionem, quae tamen pulsanti aperietur. Ut ergo tria ista, id est, petitio, inquisitio, pulsatio, manifesta fiant, sub aliquo exemplo ponamus. Videmus aliquem infirmis pedibus ambulare non posse: prius ergo sanandus est et firmandus ad ambulandum; et ad hoc pertinet quod dicit: Petite. Quid autem prodest quod ambulare jam, vel etiam currere potestquaerite. Quam cum tenuerit et peregerit, eum ipsum locum ubi habitare vult si clausum invenerit, neque ambulare potuisse, neque perrexisse ac pervenisse profuerit, nisi aperiatur: ad hoc pertinet quod dictum est: Pulsate. Magnam autem spem dedit et dat ille qui promittendo
Abbreviated transcription (Latin):
cuangłio credidert̃. & in luto incredulitatis uitiis¬
ꝙuersant᷑. Non conuenit igit᷑ istꝰ modi hominib.
cito euangelicũ credere margaritũ. ne conculcent
ilud: & conu̾si incipiant nos dissipare. S cũ p̾cep¬
tũ. ẽt. ne scm̃ daret᷑ canib. & ne margarite ante
porcos mitterent᷑: potuit auditor consciꝰ ignorantiȩ
atq suȩ infirmitatis. audiens sibi p̃cipi. ne hec da¬
ret qͦ se ipsũ ñ dũ accepisse sentiebat. occurcere &
dicere. qͦd scm̃ me dare canib & qͣs margaritas me
mittere ante porcos uetas: cũ ad huc ea me habere
ñudeã: oportunissime subiecit dicens.liii.
ceaꝑiet᷑ nob̃. Peticio ꝑtinet adimpetrandã sanita¬
tẽ. firmitatẽq animi. ut ea quȩ p̃cipiunt᷑ imple¬
ie possimꝰ: inqͥsitio aut̃ ad inueniendã ueritatem.
sũ eñĩ beata uita actione & cogn itione cõpleatur:
actio facultatẽ uiriũ. contẽplatio manifestationẽ

Expanded text:
Evangelio crediderunt, et in luto incredulitatis vitiisEvangelio crediderunt, et in luto incredulitatis vitiisque versantur. Non convenit igitur istiusmodi hominibus cito evangelicam credere margaritam, ne conculcent illud et conversi incipiant nos dissipare. Sed cum praeceptum esset ne sanctum daretur canibus, et ne margaritae ante porcos mitterentur, potuit auditor, conscius ignorantiae atque suae infirmitatis, audiens sibi praecipi ne haec daret quae seipsum nondum accepisse sciebat, occurrere et dicere: Quod sanctum me dare canibus, et quas margaritas me mittere ante porcos vetas, cum adhuc ea me habere non videam? opportunissime subjecit dicens: II. aperietur. » Petitio pertinet ad impetrandam sanitatem firmitatemque animi, ut ea quae praecipiuntur, implere possimus: inquisitio autem, ad inveniendam veritatem. Cum enim beata vita acactio facultatem virium, contemplatio manifestationem
Abbreviated transcription (Latin):
qͣmuis ñ ita ut canes morsu appetant passim tañ
q̃l aut᷑ ait conuersi disrũ pant uos: ñ ait ipsas mar¬
garitas disrũ pant. Illas eñ conculcant: etiã cũ conu̾¬
tunt᷑ ut adhuc aliqͥd audiant. Disrũpunt tam̃ eũ:
a quo iam missas margaritas conculcauert̃. Hon em̃
facile inueneris. qͦd gratũ ei esse possit qͥ margaritas
conculcauerit: id ÷ cũ magno labore diuina inuen¬
ta contẽpserit. Qͥ aut̃ tales docent. qͦmͦ ñ disrũ pan¬
tut indignando. & stomachando: ñ uideo. Utrũq
animal inmundũ. ẽ. & canis. & porcus. Cauendũ
ĩ gͦ. ne qͥd aꝑiat᷑ ei qui ñ capit. Meliꝰ eñi quertt qͦd
clausũ. ẽ. qͣm id qͦd aꝑtũ. ẽ. aut infestat. aut ne¬
gligit. N tandũ aut̃ quod qͥdã. canes intelligi
uolunt hereticos. uł eos qͥ post fidem xp̃i reu̾tunt᷑
aduomitũ peccatorũ suorũ: porcos aut̃ eos qͥ nec dũ

Expanded text:
quamvis non ita ut canes morsu appetant, passim tamen quamvis non ita ut canes morsu appetant, passim tamen Quod autem ait: Conversi disrumpant vos, non ait ipsas margaritas disrumpant. Illas enim disrumpunt etiam cum convertuntur ut adhuc aliquid audiant, disrumpunt tamen eum a quo jam missas margaritas conculcaverunt. Non enim facile inveneris quid gratum ei esse possit, qui margaritas conculcaverit, id est, cum magno labore divina inventa contempserit. Qui autem tales docent quomodo non disrumpantur indignando et stomachando, non video. Utrumque animal immundum est, et canis et porcus. Cavendum ergo ne quid aperiatur ei qui non capit: melius enim quaerit quod clausum est, quam id quod apertum est aut infestat aut negligit. Notandum autem quod quidam, canes intelligi volunt haereticos, vel eos qui post fidem Christi revertuntur ad vomitum peccatorum suorum; porcos autem, eos qui necdum
Abbreviated transcription (Latin):
mittatis margaritas ur̃as ante porcos: neforte sor¬
culcent eas pedib suis. & conuersi disrũpant uꝰ
Scm̃. ẽ: qͦd uiolare atq corrũpere nefas. ẽ. Cuiꝰ it¬
q sceleris conatꝰ & uoluntas cenet᷑ rea: quãnisil¬
lud scm̃. natura inuiolabile atq incorruptibile
maneat. Margaricȩ aut̃: quecũq spiritalia la¬
cram̃ta estimanda st̃. Et qi in abdito latent tai¬
quã deꝓfundo eruunt᷑: & allegoriarũ integuñtis
qͣsi aꝑtis concͥis inueniunt᷑. licet itaq intelligi. una
eademq res & scm̃ & margarita dici: s scm̃ exeo cͦs
ñ debec corrũ pr: margarita ex eo qͦd ñ debec con¬
tẽpni. Conatur aũt unꝰ qͥsq corrũ pere: qͦd ñ uuli
eẽ. integrũ. Contẽpnit uͦ:. qͦd uile ducto. & qͣsi in¬
fra se existimat. eẽ. Et iło calcari dr̃: qͥcqͥd cont̃¬
nit᷑. Qua ꝓpt̾ canes qm̃ exiliunt ad dilacerandũ
qͦd aut̃ dilacerant integrũ. eẽ. ñ sinunt: porciu̾

Expanded text:
cos, ne forte conculcent eas pedibus suis, et conversi disrumpant vos. Sanctum est quod violare atque corrumpere nefas est: cujus utique sceleris conatus et voluntas tenetur rea, quamvis illud sanctum natura inviolabile atque incorruptibile maneat. Margaritae autem, quaecunque spiritalia sacramenta existimanda sunt. Et quia in abdito latent, tanquam de profundo eruuntur, et allegoriarum integumentis, quasi apertis conchis, inveniuntur. Licet itaque intelligi una eademque res et sanctum et margarita dici: sed sanctum ex eo quod non debet corrumpi, margarita ex eo quod non debet contemni. Conatur autem unusquisque corrumpere quod non vult esse integrum, contemnit vero quod vile ducit et quasi infra se existimat esse; et ideo calcari dicitur quidquid contemnitur. Quapropter canes quoniam insiliunt ad dilacerandum, quod autem dilacerant integrum esse non sinunt; porci vero
Abbreviated transcription (Latin):
remꝰ. Cras aut̃ inscripturis: futurũ tempꝰ in
telligitur. Non. ẽ. ergo necesse de futuris nos
sollicitari. quȩ diuina ꝓcurat ordinatio: cum
frigus & estus estas ethiemps ñ reqͥescent: anni¬
os fructus t̾ra ꝓfert: & aꝑiente dõ manũ suã
omne animal implebit᷑ benedictione h cola¬
um p̃iens beneficium grate recipientes. de futura
penuria ñ metuamꝰ: qumpotꝰ omnẽ sollicitudinẽ
ntam ponamꝰ in pietate conditoris nr̃i: qm̃ ipsi cu¬
ta ẽ. de nob̃. Sufficit diei: malitia sua. Hic malitiã
non contrariã uirtuti posuit: s laborem & affluctio¬

Expanded text:
aremus . Cras autem in Scaremus . Cras autem in Sctelligitur. Non est ergo necesse de futuris nos sollicitari, quae divina procurat ordinatio, cum frigus et aestus, aestas et hiems, non requiescent, annuos fructus terra profert: Et aperiente Deo manum suam, omne animal implebitur benedictione ; sed collatum praesens beneficium grate recipientes, de futura penuria non metuamus: quin potius omnem sollicitudinem nostram ponamus in pietate Conditoris, quoniam ipsi cu eris mecum . Sufficit diei malitia sua. Hic malitiam, non contrariam virtuti posuit, sed laborem et afflictio
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̾ hoc cetera queramꝰ. ñ debet sub. eẽ. sollicitu¬
do: ne illa de sint quȩ huic uite ꝓpt̾ regnũdi
sunt necessaria. Dixit enĩ suꝑus. Scit enim
pat̾ ur̃: qͥa horum omniũ indigetis. Et ideocũ
dixiss. querite pͥmum regnũ dĩ. & iusticiã ei:
non dixit deinde ista querite. quãuis sint neti¬
saria: s ait hȩc om̃ia apponentur uob̃ .id. ẽ. i¬
sequentur. si illa queratis sine ullo ur̃o impe¬
dim̃to. Unde & cũ non ait dabunt᷑ s adici¬
entur. ꝓfecto indicat aliud. eẽ. qͦd pͥncipalite.
datur. aliud quod suꝑ addit᷑: quia nob̾ in in.¬
tentione ȩternitas. in usu uͦ temporalitas. ẽẽ. de¬
bet. Et illud datur: & hoc niminum ex habue¬
danti suꝑ additur. Nolite solliciti. eẽ decrastins
Crastimis enĩ dies: sollicitus erit sibi ipsi. Dep̾lau¬
tib gͦ sollicitos. eẽ. debere conceslit: qui futura
ꝓhibuit cogitare. Unde & apls. Nocte & die ii¬
qͥt manib nr̃is laborantes: ne qũe urm grau¬

Expanded text:
pter hoc caetera quaeramus, non debet subesse sollicitudo ne illa desint quae huic vitae propter regnum Dei sunt necessaria. Dixit enim superius: Scit enim Pater vester quia horum omnium indigetis. Et ideo cum dixisset: Quaerite primum regnum et justitiam Dei, non dixit: Deinde ista quaerite, quamvis sint necessaria; sed ait: Haec omnia apponentur vobis, id est, consequentur, si illa quaeratis, sine ullo vestro impedimento. Unde et cum non ait, dabuntur, sed adjicientur, profecto indicat aliud esse quod principaliter datur, aliud quod superadditur. Quia nobis in intentione aeternitas, in usu vero temporalitas esse debet. Et illud datur, et hoc nimirum ex abundanti superadditur. Nolite solliciti esse de crastino. Crastinus enim dies sollicitus erit sibi ipsi. De praesentibus ergo sollicitos esse debere concessit, qui futura prohibuit cogitare. Unde et Apostolus: Nocte et die, inquit, manibus nostris laborantes, ne quem vestrum grav
Abbreviated transcription (Latin):
si dixisset omnia quecũq uultis fieri uob̃ hȩc uos
facite: hac una sententia utrumq illud mandatũ
complexus eẽt. Cito eñĩ diceret᷑ diligi se uelle unũ¬
quẽq. & ãdeo. & ab hominib: cũ id utiq p̃cipet᷑.

Expanded text:
si dixisset: Omnia quaecunque vultis fieri vobis, haec vos si dixisset: Omnia quaecunque vultis fieri vobis, haec vos facite, hac una sententia utrumque illud praeceptum complexus esset. Cito enim diceretur diligi se velle unumquemque et a Deo et ab homi
Abbreviated transcription (Latin):
ñ hoc ꝑsuã naturã. s ꝑcieatoris sui paracipa.
quantomagis pat̾ ur̃ de celo dabit sp̃m bonũ
petentib se. ꝓ qͦ matheus ñc posuit dabit bo¬
na pecentib se: ostendit sp̃m scm plenitudi¬
nem. eẽ. honorum di: & ea quȩ diuinitus ad¬
ministrant᷑. ñ alia absq ea subsistere. qͥa om̃s¬
utilitates que ex donoꝵ d̃ĩ gr̃a suscipiuntur.
existo fonte demanant. S qi reclamare a¬
mantem cunctos natura docuit: ñ amantẽ uͦ
beneficiis ad amorẽ cogi. xp̃i solũ doctrina ꝑ¬
fectos instituit: cũ nos pͥores ꝓut nob̾ fieri ue¬
limꝰ aliis facere iuberet: eundem mox sensũ
latius astruendo firmauit dicens.
Omĩa gͦ querũ q uultis ut faciant uob̾ hoĩes.
& uos facite eis. Hec. ẽ. eñi lex & ꝓpħe. Hidetur
enim hoc p̃ceptum. ad dilectionẽ ꝓximi ꝑtinere.
ñ etiam ad di: cum alio loco duo p̃cepta ẽẽ
dicat. inquib tota lex pendet & ꝓpħe. Nam

Expanded text:
non hoc per suam naturam, sed per Creatoris sui participanon hoc per suam naturam, sed per Creatoris sui participaQuanto magis Pater vester de coelo dabit spiritum bonum petentibus se? pro quo Matthaeus posuit: Dabit bona petentibus se , ostendit Spiritum sanctum plenitudinem esse bonorum Dei, et ea quae divinitus administrantur, non alia absqutilitates quae ex donorum Dei gratia suscipiuntur, ex isto fonte demanant. Sed quia redamare amantem cunctos natura docuit, non amantem vero beneficiis ad amorem cogi, Christi solum doctrina perfectos instituit, cum nos priores prout nobis fieri velimus, aliis facere juberet, eumdem mox sensum latius astruendo firmavit, dicens: Omnia ergo quaecunque vultis ut faciant vobis homines, et vos facite eis. Haec est enim lex et prophetae. Videtur enim hoc praeceptum ad dilectionem proximi pertinere, non etiam ad Dei, cum alio loco duo praecepta esse dicat, in quibus tota lex pendet et prophetae. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
turũ in ea quȩ ante sunt attendat. Si gͦ uos
cũ sitis mali. nostis bona dͥata dare filiis ur̃is :
lauit dilectores ad huc scli huiꝰ: & pectatores. Bona
ui quȩ dant scd̃m eorũ sensum bona dicenda sunt.
qui hec ꝓbonis habent: qũaꝙͣ & in rerum natu¬
ra ista bona sint. s temporalia. & ad istam uitam
infirmã ꝑtinentia. Et quisqͥs ea malus dat: ñ de
nos posse decipi. ut accipiamꝰ aliud ꝓalio cũ ab
ipso petimꝰ: qͣndo nos etiã cũ simꝰ mali. nouimꝰ id
dare qͦa pecmͣ᷑: non eñ decipimꝰ filios nr̃os. &
qualiatũꝙ bona damꝰ. ñ de nr̃o s de ipsius damꝰ.
Aliter. Apłi qui electionis merito bonitatẽ gene¬
ris humani multis excesserant modis. suꝑne bo¬
nitatis intuitu mali. cẽ. dicunt᷑: quia nichil. ẽ.
ꝑ semcapsum stabile. nichil immutabile nichil
bonũ. isi dĩtaᷤᷤ sola. Om̃s uͦ creature. ut beatitu¬
diñe ecernitatis uł immutabilitatis obtincant:

Expanded text:
turorum in ea quae ante sunt attendat Si ergo vos, turorum in ea quae ante sunt attendat Si ergo vos, cum sitis mali, nostis bona data dare filiis vestris, lavit, dilectores adhuc saeculi hujus et peccatores. Bona vero quae dant secundum eorum sensum, bona dicenda sunt, quia haec pro nobis habent, quanquam et in rerum natura ista bona sint, sed temporalia, et ad istam vitam infirmam pertinentia, et quisquis ea malus dat, non de snos posse decipi ut accipiamus aliud pro alio cum ab ipso petimus, quando nos etiam cum simus mali novimus id dare quod petimur! Non enim decipimus filios nostros, et qualiacunque bona damus, non de nostro, sed de ipsius damus. Aliter: Apostoli qui electionis merito bonitatem generis humani multis excesserant modis, supernae bonitatis intuitu mali esse dicuntur, quia nihil est per semetipsum stabile, nihil immutabile, nihil bonum, nisi Deitas sola. Omnes vero creaturae ut beatitudinem aeternitatis vel immutabilitatis obtineant,
Abbreviated transcription (Latin):
ñ bene petierit. quesierit. pulsauerit. Aut qͥs. ẽ.
ex uob̾ homo. quẽ si petierit filiꝰ suus panẽ. nunqͥd
lapidẽ porriget eĩ Pans intelligit᷑ caritas. ꝓpt̾
maiorẽ appetitũ & tam necessariũ. ut sine illa ce¬
tera nichil sint: sic sine pane. m̃sa mobs.c̃. Cui contͣ¬
ria. ẽ. cordis duritia: quã lapich cõparauit. Aut
si piscem petierit. nunqͥd serpentẽ porriget ei :
Piscis. ẽ. fides inuisibiliũ uł ꝓpt̾ aquã baptismr
uł qr de minsibilibꝰ locis capit᷑. Gd etiã fides huiꝰ
mundi fluctib circũlatrata ñ frangit᷑: recte pis¬
ci comparat᷑. Cui contrariũ posuit serpentẽ ꝓpt̾
uenena fallatie: quȩ eciã pͥmo homini male sua-¬
aonꝰ dendo p̃seminauit. Qd aũt in ȩuangłio scd̃m
lucã hȩc duo subsequit᷑ oui & scorpionis cõꝑa¬
tio: inouo indicat᷑ spes. Ouũ eñi nondũ ẽ. fecus
scorpionẽ: cuiꝰ acultus uenenatꝰ retro timendus
ẽ. sic̾ spei contrariũ. ẽ. retro respicere: cũ spes fu¬

Expanded text:
esierit et pulsaverit. Aut quis est ex vobis nomo, quem si petierit filius suus panem, nunquid lapidem porriget ei? Panis intelligitur charitas, propter majorem appetitum et tam necessarium, ut sine illa caetera nihil sint, sicut sine pane mensa inops est. Cui contraria est cordis duritia, quam lapidi comparavit. Aut si piscem petierit, nunquid serpentem porriget ei? Piscis est fides invisibilium, vel propter aquam baptismi, vel quia de invisibilibus locis capitur. Quod etiam fides hujus mundi fluctibus circumlatrata non frangitur, recte pisci comparatur. Cui contrarium posuit serpentem, propter venena fallaciae, quae etiam primo homini male suadendo praeseminavit. Quod autem in Evangelio secundum Lucam haec duo subsequitur ovi et scorpionis comparatio, in ovo indicatur spes; ovum enim nondum est fetus scorpionem, cujus aculeus venenatus retro timendus est: sicut spei contrarium est retro respicere, cum spes fu
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd hoc posterius querendũ. ẽ. ñ tempore s dignitate
Illud tanqͣm honũ nr̃m:  bȩc tanqͣm necessarum
nr̃m. Necessariũ aut̃: ꝓpt̾ illud bonũ. Neq em̃
uerbi grã. ideo debemꝰ euangłizare ut mandu¬
cemus: s ideo manducare. ut euangeliz emus
Nam si ꝓpt̾ea euangłizamꝰ ut manducemue
uiliꝰ habemꝰ euangłium quã cibũ: & erit iam
bonũ in manducando. necessariũ pr̃t̃ inerat

Expanded text:
od hoc posterius quaerendum est, non tempore, sed dignitate: od hoc posterius quaerendum est, non tempore, sed dignitate: illud tanquam bonum nostrum, hoc tanquam necessarium nostrum; necessarium autem propter illud bonum. 54. Neque enim, verbi gratia, ideo debemus evangelizare, ut manducemus; sed ideo manducare, ut evangelizemus: nam si propterea evangelizamus, ut manducemus, vilius habemus Evangelium quam cibum; et erit jam bonum nostrum in manducan
Abbreviated transcription (Latin):
parati sunt ium̃tis insipientib: & similis facti
sunt illis. Scit eñi pat̾ ur̃: qͥa his om̃ib indige¬
tis. Querite gͦ primũ regnũ di. & iusticiã eiꝰ: &
hȩc oĩa adicientur uob̃. Hic manifestissimũ os¬
tendit ñ hȩc. eẽ. appetenda tanqͣm talia bona
nr̃a. ut ꝓpt̾ ipsa debeamꝰ benefacere siqͥd facimꝰ
s tam̃ esse necessaria. Qd eñĩ int̾sit inter bonũ
qͦd appecendũ. ẽ. & necessariũ. qͦd sumendũ. ẽ:
hac sententia declarauit. cũ ait. Querite pͥmũ¬
Regnũ gͦ & iusticia dĩ. bonũ nr̃m. ẽ. & hoc appe¬
tendũ. & ibi finis constituendus: ꝓpt̾ qͦd om̃ia
faciamꝰ. quȩcũq facimꝰ. S qi in hac uita milita¬
mus ut adillud regnũ ꝑuenire possimꝰ. qͦ uita
sie his necessariis agi ñ potest: apponent᷑ hȩc
uob̾ inqͥt. s uos regnũ di & iusticiã eiꝰ. pͥmum
queritȩ. Cũ eni dicit illud pͥmũ: significaure¬

Expanded text:
parati sunt jumentis insipientibus, et similes facti parati sunt jumentis insipientibus, et similes facti sunt illis . Scit enim Pater vester, quia his omnibus indigetis. Quaerite ergo primum regnum Dei et justitiam ejus, et haec omnia adjicientur vobis. Hic manifestissime ostendit, non haec esse appetenda, tanquam talia bona nostra, ut propter ipsa debeamus bene facere, si quid facimus, sed tamen esse necessaria. Quid enim intersit inter bonum quod appetendum est, et necessarium quod sumendum est, hac sententia declaravit, cum ait: VerRegnum ergo et justitia Dei bonum nostrum est, et hoc appetendum, et ibi finis constituendus propter quod omnia faciamus quaecunque facimus. Sed quia in hac vita militamus, ut ad illud regnum pervenire possimus, quae vita sine his necessariis agi non potest. Apponentur haec vobis, inquit, sed vos regnum Dei et justitiam ejus primum quaerite. Cum enim dicit illud primum, significa
Abbreviated transcription (Latin):
a igne cremabunt᷑. tam uenusta specie om̃ium ar¬
tifex adornat: qͥntomagis uos qͥ ad imaginẽ dei
tieati estis. & ad ȩcernã hereditatẽ in celis ꝑtinecis.
actoris ur̃i ꝓuisio in necessariis ꝓcurabit: & nudita¬
te interire ñ patiet᷑: Nolite solliciti. eẽ. dicentes.
qͥd manducabimꝰ. aut qͥd bibemꝰ: aut qͦ oꝑie¬
mur. Notandũ qͦd ñ ait. nolite querere. uł solli¬
citi. eẽ. de cibo aut potu. aut indum̃to: & lc¬
s exp̃sius qͥd inqͥt manducetis. aut qͥa bi¬
batis. aut qͥd uestiamini. Ubi mͥ uident᷑ argui.
qͥ spreto uictu uł uestitu cõmuni. lautiora sibi
uł austeriora p̃bis cũ quib uitã ducunt. ali¬
menta uł indum̃ta reqͥrunt. hȩc eñi om̃ia gen-¬
tes inquirunt: scilicet qͥb cura futurorũ ñ . ẽ. s
tantũ p̾sentib intenti. ut bruta animalia. hȩc
terrena semꝑ appetunt. De qͥb: ꝓpheta ait. Cõ¬

Expanded text:
a igne concremabuntur, tam venusta specie omnium ara igne concremabuntur, tam venusta specie omnium artifex adornat, quanto magis vos, qui ad imaginem Dei creati estis, et ad aeternam haereditatem in coelis pertinctis, auctoris vestri provisio in necessariis procurabit, et nuditate interire non patietur? Nolite solliciti esse, dicentes: Quid manducabimus, aut quid bibemus, aut quo operiemur? Notandum quod non ait: Nolite quaerere, vel solliciti esse de cibo, aut potu, aut indumento, sed expressius: Quid, inquit, manducetis, aut quid bibatis, aut quid vestiamini. Ubi mihi videntur argui, qui, spreto victu vel vestitu communi, lautiora sibi vel austeriora prae his cum quibus vitam ducunt, alimenta, vel indumenta, requirunt. Haec enim omnia gentes inquirunt. Scilicet quibus cura futurorum non est, sed tantum praesentibus intenti, ut bruta animalia, haec terrena semper appetunt. De quibus Propheta ait: Com
Abbreviated transcription (Latin):
Considerate lilia agri quomͦ crescunt: ñ laboras
neq nent. S ista docum̃ta. ñ sic̃ allegorica dis-¬
cutienda sunt: ut queramꝰ qͥd significent aues
celi aut lilia agri. Posita sunt eñi: ut de rebus
minorib maiora ꝑsũderent᷑. Dico autẽ uob̾: qm̃
noc salomon in om̃i gła sua cooꝑtus. ẽ. sit unũ
quȩ pictura textricum: potest florib compararr
Qͥd ita rubet. ut rosa: Qͥcͥ ita candet ut lilium:
uiole uͦ purpurã. nullo superari murice: ocłoꝵ
magis quã sermonũ indiciũ. c̃. Si aũt fenum
agri qͦd hodie . ẽ. & cras in clibanũ mittit᷑. ds̃ sic
uestit: qͣnto magis uos minime fid̃i Gras mscͥp.¬
turis furarũ demiꝰ intelligit᷑: dicente iacob. Et exaudi¬
et me cras: iusticia mea. Et in samuelis fantasmate:
phitonissa loquit᷑ ad saulem. Cras eris metũ. Talis
ẽ. aũt sensus. Si eñĩ inqͥt germinãtia teriȩ quȩ ad
p̃sentis tẽporis usũ tantũm᷑ ꝑtinent. & cito decidu¬

Expanded text:
Considerate lilia agri, quomodo crescunt; non laborant, neque nent. Sed ista documenta non sicut allegorica discutienda sunt, ut quaeramus quid significent aves coeli, aut lilia agri: posita sunt enim ut de rebus minoribus majora persuaderentur. Dico autem vobis, quoniam nec Salomon in omni gloria sua coopertus est sicut unum nec pictura textricum potest floribus comparari. Quid enim ita rubet ut rosa? quid ita candet ut lilium? violae vero purpura, nullo superari murice, oculorum magis quam sermonum judicium est. Fecit enims sic vestit, quanto magis vos minimae fidei? Cras in Scripturis futurum tempus intelligitur, dicente Jacob: Et exaudiet me cras justitia mea . Et in Samuelis phantasmate pythonissa loquitur ad Saulem: Cras eris mecum . Talis autem est sensus: Si enim, inquit, germinantia terrae, quae ad praesentis temporis usum tantummodo pertinent, et cito decidu
Abbreviated transcription (Latin):
ud dictũ uidet᷑. quã diliges ꝓorimũ tuũ sit̃ te ipsũ
S ñ ẽ negligent̃ attendendũ qͦd subiecit. hec ẽ
enimlex & ꝓpħȩ: cũ alio loco in his aũt duobꝰ pr¬
ceptis. ñ tantũ ait lex pendet & ꝓpħix. S etiã add̾i¬
cepto qͦd ad dilectionẽ dĩ ꝑtinet: in quib duob
p̃ceptis̃ pendet qͥ cqͥd ꝓpt᷑ salutẽ hommũ scͥptũ
ẽ. in prophetis & lege.
ntiate ꝑangustã portã: qi lata porta & spatiosa
ꝑcam. Quã angusta poita. & arta uia. qͦ dueit
ad uitam: & pauci st̃ qͥ mnueniunt cã. Pangustan
portam aula salutis intrat᷑: qr ꝑlabores necesse .̃
ac iciunia ut fallentis scłi in lecebra uincat᷑. Non
enim ido dicit angustã portam & artã urã qͥa iu¬
gũ xp̃i asꝑum sit. & sarrina grauis: s qi laborel
finire pauci uolunt. minꝰ credentes clamanti. Ue¬
nite ad me om̃s qͥ laboratis. & onerati estis. &e
go reficiã uos: tollite iugum meũ suꝑ uos. Eo

Expanded text:
imum tuum sicut teipsum . Sed non est negligenter attendendum quod subjecit: Haec est enim lex et prophetae, cum alio loco: In his autem duobus praeceptis non tantum, ait, lex pendet et prophetae, sed etiam addiaecepto, quod ad dilectionem Dei pertinet. In quibus duobus praeceptis pendet quidquid propter salutem hominum scriptum est in prophetis et lege. Intrate per angustam portam, quia lata porteam. Quam angusta porta et arcta via quae ducit ad vitam, et pauci sunt qui inveniunt eam. Per angustam portam aula salutis intratur, quia per labores necesse est ac jejunia ut fallentis saeculi illecebra vincatur. Non enim ideo dicit angustam portam et arctam viam, quia jugum Christi asperum sit et sarcina gravis, sed quia labores finire pauci volunt, minus credentes clamanti: Venite ad me, omnes qui laboratis et onerati estis, et ego reficiam vos: tollite jugum meum su
Abbreviated transcription (Latin):
ditur. Qũa & apłs ingressus. ẽ: & ut timochelᷤ
ꝑeã ingrediat᷑ hortat᷑. Simulꝙ considera: quã
signanter de utraq uia locutꝰ sit. ꝑlatã multi ar¬
bulant: angustã pauci inueniunt. Latã ñ qus¬
rimꝰ: nec inuentione opꝰ. ẽ. Et sponte sc offeit.
& errantiũ uia. ẽ. Angustã uͦ nec om̃s inuenies

Expanded text:
ditur, quam et Apostolus ingressus est : et ut Timotheus per eam ingrediatur, hortatur . Simulque considera quam signanter de utraque via locutus sit. 40 Per latam multi ambulant, angustam pauci inveniunt. Latam non quaerimus, nec inventione opus est: sponte se offert, et errantium via est. Angustam vero, nec o
Abbreviated transcription (Latin):
puritatis staui. quasi festuca inruente mutasse:
atq immemores dñici p̃cepti qͦ ait. nolite condẽp¬
nare & ñ condẽpnabimini: magis amant uituꝑa.¬
re & dãpnare: qͣm emendare atq corrigere. Hȩc
cũ frẽ agis: si uerbi grã qͦd ira ille peccauit. tu
odio rep̃hendis. Quantr̃ autẽ int̾ festucã & tra¬
bem: tantũ int̾ iram distat. atq odiũ. Odiũ. ẽ.
eni ira inueterata: qͣsi que uetustate ipsa tantũ
acceꝑit. ut merito appellet᷑ trabes. fieri aũt po-¬
test: ut si irascaris homini uelis cũ corrigi. Si
aut̃ oderis hominẽ: ñ potes eũ uelle corrigere.
Et ideo impossibile dr̃: ut festucã frĩs ocło demat.
qͥ suo trabẽ gestat in ocło. Hypocrita: eice pͥmũ
trabem de ocło tuo: & tondebis eicere festucam
de ocło frĩs tui. Id. c̃. primo abste expelle odiũ:¬

Expanded text:
puritatis statu quasi festuca irruente mutasse: puritatis statu quasi festuca irruente mutasse: atque immemores Dominici praecepti quo ait: Nolite condemnare, et non condemnabimini, magis amant vituperare et damnare, quam emendare atque corrigere. Haec cum fratre agis si, verbi gratia, quod ira ille peccavit tu odio reprehendis. Quantum autem inter festucam et trabem, tantum inter iram distat atque odium: odium est enim ira inveterata, quasi quae vetustate tantum acceperit ut merito appelletur trabes. Fieri autem potest ut si irascaris homini, velis eum corrigi; si autem oderis hominem, non potes eum velle corrigere: et ideo impossibile dicitur ut festucam fratris oculo demat, qui suo trabem gestat in oculo. Hypocrita, ejice primum trabem de oculo tuo, et tunc videbis ejicere festucam de oculo fratris tui. Id
Abbreviated transcription (Latin):
remetietur: Nã & m̃sure nomine: ipsũ iudiciũ sig¬
nificatũ arbitror. Nullo mͦ ds uł temere iudicat:
uł iniqͦ m̃sura cuiquã rependit. S hoc dictũ. t̃.
qm̃ temeritas qͦ punis aliũ. ẽadem ipsa te puniat
necesse. ẽ. Iudiciũ plerũq nichil nocet ei: de quo
temere iudicat᷑. Ei aut̃ qui temere iudicat:
ipsa temeritas necesse. ẽ. ut noceat. Ista regula:
etiam illud dictũ. ẽ. Om̃is qͥ ꝑcusserit gladio:
gladio moriee᷑ hoc. ẽ. ñ gladio ferri. s gladio
peitati: qꝑ ipso pectato aĩa morit᷑. qͦd cõmisit in alium.
Quid autẽ uides festucam mocło frĩs tur. li.¬
& trabẽ in ocło tuo ñ uides: Aut quomͦ dices frĩ tuo.
sine entiã festucã de ocłõ tuo. & ecco trabis.ẽ. in ocło
ritia. uł alio quolibet crimine p̃uenti leuia hȩc
aut nulla iudicantes. a cerrime corripiunt qͦs
subita uiderint ira turbatos. ocłmmentis a solito

Expanded text:
remetietur? Nam et mensurae nomine ipsum judicium sigremetietur? Nam et mensurae nomine ipsum judicium significatum arbitror. Nullo modo Deus vel temere judicat, vel iniqua mensura cuiquam rependit: sed hoc dictum est quoniam temeritas qua punis alium, eadem ipsa te puniat necesse est. Judicium plerumque nihil nocet ei de quo temere judicatur, ei autem qui temere judicat, ipsa temeritas necesse est ut noceat. Ista regula etiam illud dictum est: Omnis qui percusserit gladio, gladio morietur, hoc est, non gladio ferri, sed gladio peccati: quia ipso peccato animo moritur, quod commisit in alium. Quid autem vides festucam in oculo fratris tui, et trabem in oculo tuo non vides: aut quomodo dicis fratri tuo: Sine, ejiciam festucam de oculo tuo, et ecce trabs est in oculo ritia, vel alio quolibet crimine praeventi, levia haec aut nulla judicantes, acerrime corripiunt eos, quos subita viderint ira turbatos, oculum mentis a solito
Abbreviated transcription (Latin):
diciũ cauere debemꝰ: cũ incertũ. ẽ. qͦ animo qͥdq
factũ sit: uł cũ incertũ. ẽ. qͣlis futurꝰ sit. qͥ nunc
uł bonꝰ uł malus apparet. Si gͦ qͥspiã uerbi grã
conquestus de stomacho. ieiunare noluit. eiq
ñ credens edacitatis id uitio tribueris: temere iu¬
dicabis. Itẽ si manifestã edacitatẽ. ebriositatem q
cognoueris. & ita rep̃henderis qͣsi nunquã ille
possit corrigi atq mutari: nichilominꝰ temere
iudicabis. Non gͦ rep̃hendamꝰ ea quȩ nescimꝰ quo
animo fiant: neq ita rep̃hendamꝰ quȩ manifes.¬
ta st̃. ut desperemꝰ sanitatẽ : Et uitabimꝰ iudici¬
um de quo nc̃ dr̃. Holite iudicare ne iudicetur
de uob̃. Potest autẽ mouere qͦd ait: in qͦ em̃ iu¬
dicio nidicaueritis. iudicabitur de uob̃. Nunqͥd¬
enim si nos iudicio temeratio iudicauier i mꝰt temere de
nob etam ds iudicabit: Aut nũqͥd si m̃sura iqͣ
m̃si fuerimꝰ: apud dm̃ iniqua m̃sura. ẽ: unde nob̾

Expanded text:
incertum est quo animo quidque factum sit, vel cum incertum est qualis futurus sit qui nunc vel bonus vel malus apparet. Si ergo quispiam, verbi gratia, conquestus de stomacho jejunare noluit, et tu id non credens edacitatis id vitio tribueris, temere judicabis. Item si manifestam edacitatem ebriositatemque cognoveris, et ita reprehenderis quasi nunquam ille possit corrigi atque mutari, nihilominus temere judicabis. Non ergo reprehendamus ea quae nescimus quo animo fiant; neque ita reprehendamus quae manifesta sunt, ut desperemus sanitatem; et vitabimus judicium de quo nunc dicitur, Nolite judicare, ne judicetur de vobis. 62. Potest autem movere quod ait, In quo enim judicio enim si nos in judicio temerario judicaverimus, temere de nobis etiam Deus judicabit? Aut nunquid si mensura iniqua mensi fuerimus, apud Dominum mensura iniqua est unde nobis
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. uere multũ cauendũ & molestũ: hypocritarũ.
id.ẽ. simulatoũ genꝰ. Q cũ om̃ium uitioꝵ accusa¬
tiones odio & liuore suscipiant: etiã consultores ui-¬
deri se uolunt. fic eñi sepe. ut assumamꝰ nob̃ argu¬
endi alios auctoritatẽ: sine ullo ꝓpͥe emendatio¬
nis exemplo. Et mundande cecitatis aliene iactan¬
tiam p̃feramꝰ. ipsi in tenełris corrupti luminis con-
emplo potiꝰ docere quã dictis. Cura gͦ ꝓpͥc adhiben¬
da. ẽ. cecitatis: quia hȩc natura rerũ. ẽ. ñ prius a-¬
liquẽ purgande de ocło frĩs festucȩ idoneũ effici
posse doctorẽ. quã de mentis suȩ lumine trabem
ꝑfidie grauantis eiecerit. Et ido pie cauteq uigi
landũ. ẽ. ut cũ aliquẽ rephendere uł obiurga¬
re necessitas coegerit: pͥmo cogitemꝰ utrũ tale sit
uitiũ qͦd nunquã babumꝰ uł qͦ iam caruimus
Et si nunquam habuim᷑. cogitemꝰ & nos homines
c̃ẽ. & habere potuisse: si uͦ habuimꝰ & ñ habemꝰ

Expanded text:
est vere multum cavendum et molestum hypocritarum, id est simulatorum, genus: qui cum omnium vitiorum accusationes odio et livore suscipiant, etiam consultores videri se volunt. Fit enim saepe ut assumamus nobis arguendi alios auctoritatem sine ullo propriae emendationis exemplo, et mundandae caecitatis alienae jactantiam praeferamus, ipsi in tenebris corrupti luminis constemplo potius docere quam dictis. Cura ergo propriae adhibenda est caecitati: quia hoc ex natura rerum est, non prius aliquem purgandae de oculo fratris festucae idoneum effici posse doctorem, quam de mentis suae lumine trabem perfidiae gravantis ejecerit. Et idlandum est, ut, cum aliquem reprehendere vel objurgos necessitas coegerit, primum cogitemus utrum tale sit vitium, quod nunquam habuimus, vel quo jam caruimus: et si nunquam habuimus, cogitemus nos homines esse, et habere potuisse; si vero habuimus, et non habemus,
Abbreviated transcription (Latin):
Aut enim unum odio habebit. & alterũ diliget:
aut unũ sustinebit. & alterũ contempnet. Quȩ u̾¬
ba: diligenter consideranda st̃. Sepe enim. quila
cuiꝰ ꝓmpto animo obtemperat uoluntati. Nã qui
sunt duo dñi: deinceps ostenditicũ dicit. Non po¬
testis do seruire & mãmone. Mãmona: sermone

Expanded text:
terum diliget, aut unum sustinebit et alterum contemnet. Quae verba diligenter consideranda sunt. Saepe enim quis aldiligere, cujus prompto animo obtemperat voluntati. Nam qui sint duo dominil, deinceps ostendit cum dicit; Non potestis Deo servire et m
Abbreviated transcription (Latin):
erit. Sub exemplo exteriorum: ad int̾iora conside¬
randa nos informat. Lippientes namq: solent lu¬
cernas uidere numerosas. Simplex ocłs & purus:
simplicia intuetur & pura. hoc totũ: transfert ad
sensũ. Quomͦ eñi corpꝰ si ocłs ñ fuerit simplex. to.¬
tũ in tenebris. ẽ: ita si anima pͥncipalẽ suũ fulgo

Expanded text:
erit. Sub exemplo exteriorum ad interiora consideerit. Sub exemplo exteriorum ad interiora consideranda nos informat. Lippientes namque solent lucernas videre numerosas; simplex oculus et purus simplicia intuetur et pura. Hoc totum transfert ad sensum. Quomodo enim corpus, si oculus non fuerit simplex, totum in tenebris est; ita
Abbreviated transcription (Latin):
qr munda sunt quec̃q celestia. Sordescit enim
aliqͥd. cũ inferiori miscet᷑ nature: qͣmins in suo
genere ñ sorilidũ: qi etiam de puro argento sordi-¬
dat᷑ aurũ si misceat᷑. Ita & animꝰ nr̃ t̾renoꝵ cupi¬
ditate sordescit: quãuis ipsa t̾ra in suo genere atꝑ
ordine munda sit. Celũ autẽ hoc loco ñ corportũ
acceꝑim: qi om̃e corpꝰ ꝓpt̾ea habendũ. ẽ. Iotum
enim mundũ debet contẽpnere: qͥ sibi thesauri¬
Rhoc non solũ de pecunia: s & de cunctis passio¬
nib sciendũ. ẽ. Gulosi:. ds uent̾. c̃. lbi gͦ habet᷑
cor: ihi & thesaurus tuus. ẽ. luxuriosi thesaurr:
epulȩ st̃. lasciui: ludicra. Amatoris: libido.¬
Huic seruit unꝰquisq: ã quo uincit᷑. xl. uii.¬
ucerna corporis tur: ẽ. ocłs tuus. Si fuerit ocłs
tuus simplex: totũ corpus tuũ lucicidũ erit. Si aũt
ocłs tuus nequã fuerit: totũ corpꝰ tuũ tenebrosum

Expanded text:
quia munda sunt quaecunque coelestia. Sordescit enim quia munda sunt quaecunque coelestia. Sordescit enim aliquid cum inferiori miscetur naturae, quamvis in suo genere non sordida est, quia etiam de puro argento sordidatur aurum, si misceatur: ita et animus noster terrenorum cupiditate sordescit, quamvis ipsa terra in suo genere atque ordine munda sit. Coelum autem hoc loco non corporeum acceperim, quia omne corpus pro terra habendum est: totum enim mundum debet contemnere, qui sibi thesauriHoc non solum de pecunia, sed de cunctis passionibus sentiendum est. Gulosi deus venter est. Ibi ergo habet cor ubi et thesaurum. Luxuriosi thesauri epulae sunt, lascihuic servit unusquisque a quo vincitur. Lucerna corporis tui est oculus tuus. Si fuerit oculus tuus simplex, totum corpus tuum lucidum erit. Si autem oculus tuus nequam fuerit, totum corpus tuum tenebrosum
Abbreviated transcription (Latin):
honorabit᷑ in illo. Alligorice aut̃ erugo potest sig¬
nificare suꝑbiã atq iactantiã: quȩ ubicũq fue¬
rit. omnẽ decorẽ & robur uirtutũ obfuscat᷑: ac
thesaurũ spiritaliũ donorũ dissipat. Unde ꝓpha
dicit. Ds̃ dissipat ossa hominũ sibi placentium.
Et om̃is arrogantia: abhominatio. ẽ. apud dm̃.
łmea uͦ quȩ uestes latent̾ corrodit. designat in¬
uidiã: que studiũ bonũ lacerat. & cõpactionem
unitatis demoliri ñ cessat. fures namq demones
atq heretici st̃: de qͥb ueritas ait. Om̃s quotqͦt
uener̃t: fures sunt & latrones. Ad hoc eñi illi sẽꝑ
intenti fc̃. ut thesauros sp̃ales habentes dep̃ den-¬
tur: & onustos ornam̃tis uircutũ spolient. Ergo si
in t̾ra erit cor id. ẽ. si eo corde quisq oꝑe t aliqͥd
ut t̾renum cõmodũ adipiscat᷑: qͦmͦ erit mundũ cor.
qͦd in terra uolutat᷑: Si aut̃ in glo mundũ erit:

Expanded text:
honorabitur in illo . Allegorice autem aerugo potest sighonorabitur in illo . Allegorice autem aerugo potest significare superbiam atque jactantiam, quae, ubicunque fuerit, omnem decorem et robur virtutum obfuscat, ac thesaurum spiritalium donorum dissipat. Unde et Propheta dicit: Deus dissipat ossa hominum sibi placentium. Et omnis arrogantia abominatio est apud Deum . Tinea vero, quae vestes latenter corrodit, designat invidiam, quae studium bonum lacerat et compactionem unitatis demoliri atque haeretici sunt, de quibus Veritas ait: Omnes quotquot e, fures sunt et latrones . Ad hoc enim illi semper intenti sunt ut thesauros spiritales habentes depraedentur, et onustos ornamentis virtutum spolient. Ergo si in terra erit cor, id est, si eo corde quisque operetur aliquid ut terrenum commodum adipiscatur, quomodo erit mundum cor quod in terra volutatur; si autem in coelo, mundum erit,
Abbreviated transcription (Latin):
effodiunt & furant᷑. Thesauritate aut uob̾thes¬
auros incelo: ubi neq erugo neq tinca demolit᷑.
& uͥ fures ñ effodiunt nec furant᷑. Per tres spes
aduersitatis. hoc. ẽ. eruginis. tineȩ & furũ. quibꝰ ue.¬
tat dinitias colligere interra: historialit̾ omne
genꝰ rep̃hendit auaritiȩ. Quia alie res sunt. gͦ
ñ uermes. s rubigo uł obfuscat uł consum it ut
ẽ. aurũ uł argentũ. & cet̾a metalla: aliȩ uero
quȩ auermib uł putredine dissoluunt᷑. ut st̃
uestes. & uasa lignea quȩ carie dispereunt: ali¬
e quoq licet ab erugine & uermib immuneᷤᷤ
siant. sepe tam̃ ꝑfures auferunt᷑: ut sunt gem¬
me margartȩ & lapides p̃ciosi. Net eñ res ẽ
aliqua in mundo: quȩ congregata licet diligenter
seruetur. tamen inlesa semꝑ durare possit. Unde &
ꝑ quendã sapientẽ dicit᷑. Om̃e opus corruptibile
in fine deficiet: & qͥ illud oꝑat᷑ peribit cũ ipso.
Et om̃e opꝰ electum iustificabit᷑: & qͥ oꝑat᷑ illud

Expanded text:
autem vobis thesauros in coelo, ubi neque aerugo, neque tinea demolitur, et ubi fures non effodiunt nec furantur. Per tres species adversitatis, hoc est aeruginis, tineae et furum quibus vetat divitias colligere in terra, historialiter omne genus reprehendit avaritiae. Quia aliae res sunt quas non vermes, sed rubigo, vel obfuscat, vel consumit, ut est aurum, argentum et caetera metalla; aliae vero quae a vermibus vel putredine solvuntur, ut sunt vestes et vasa lignea, quae carie dispereunt; aliae quoque, licet a vermibus et aerugine immunes fiant, saepe tamen per fures auferuntur, ut sunt gemmae, margaritae et lapides pretiosi. Nec enim res est aliqua in mundo, quae congregata, licet diligenter servetur, tamen semper illaesa durare possit. Unde et per quemdam sapientem dicitur: Omne opus cort cum ipso. Et omne opus electum justificabitur, et qui operatur illud
Abbreviated transcription (Latin):
taem̃ & faciẽ lauabit. id.ẽ. cor mundabit. qͦui¬
surus. ẽ. dm̃: non int̾posito uelamine ꝓpt̾ infir
di estote: auferte nequitias ab animis ur̃is:
atq ã conspectu ocłoꝵ meoꝵ. Ab his igit᷑ sordibꝰ
facies nr̃a lauanda. ẽ: qͥb dĩ aspectus offendit᷑.

Expanded text:
ita enim et faciem lauabit, id est cor mundabit, quo uiita enim et faciem lauabit, id est cor mundabit, quo uisurus est deum non interposito uelamine propter infdi estote, auferte nequitias ab animis uestris atque conspectu oculorum meorum. ab his igitur sordibus facies nostra lauanda est, quibus dei aspectus offenditur.
Abbreviated transcription (Latin):
scondito: reddec tibi. Ritu ꝓuincie palestine
loquit᷑: ubi dieb festis: solent ungere capita. En¬
cipit igit᷑: ut qͦndo ieunamꝰ lȩtos nos & festiud
eẽ monstremꝰ. Multi legentes illud ꝑsalmiste.
& id p̃cipi. ut exercentes uirtutes. spiritali oleo
pͥncipale cordis nr̃i ungere debeamꝰ. Hoc enim
irete accipimꝰ capit. qͦd manima p̃minet: & qͦ
gtera hominis regi & gubernari manifestum. ẽ.
ẜ hoc facit: qͥ ñ foris quexit leticiã ut de laudib
hominũ carnalit̾ gaudeat. Caraut qͦ subiecta
ũ debet: nullomͦ. ẽ. totꝰ naturȩ humane caput.
Icmo qͥdem umquã carnẽ suã odio habuit. sĩc
dici apłs cũ de diligenda uxore p̃cipit. s caput
mulieris uir. cui uiro caput. ẽ. xp̃c. Interiꝰ gͦ gau.¬
deat in ieninio suo. eo ipso qͦ sic se ieiunando a¬
uertit a uoluntate scłi. ut sit subditꝰ xp̃o: qui
scd̃m hoc p̃ceptũ. caput unctũ habere desidat.

Expanded text:
sconso, reddet tibi. Ritu provinciae Palaestinae sconso, reddet tibi. Ritu provinciae Palaestinae loquitur, ubi diebus festis solent ungere capita. Praecipit igitur ut quando jejunamus, laetos nos et festivos esse monstremus. Multi legentes illud Psalmistae.pibus tuis . Et id praecipi, ut exercentes virtutes, spiritali oleo principale cordis nostri ungere debeamus Hoc enim recte accipimus caput quod in anima praeeminet, et quo caetera hominis regi et gubernari manifestum est. Et hoc facit, qui non foris quaerit laetitiam, ut de laudibus hominum carnaliter gaudeat. Caro autem, quae subjecta esse debet, nullo modo est totius naturae humanae caput. Nemo quidem unquam carnem suam oddicit, cum de diligenda uxore praecipit; sed caput mulieris uir, cui uero caput est Christus. interius ergo gaudeat in ieiunio suo eo ipso, quo sic se ieiunando auertit a uoluptate saeculi, ut sit subditus Christo, qui secundum hoc praeceptum caput unctum habere desiderat.
Abbreviated transcription (Latin):
sa imagine scitatis. Qͥ aut in ꝓfessione xp̃iam¬
tatis inusitato squalore ar sordib intentos. in
se hominũ ocłos facit. cũ id uoluntate faciat. ñ
necessitate patiat᷑: ceteris eiꝰ oꝑib potest comc
utrũ hoc contẽptu suꝑflui cultꝰ an ambitione a¬
liqͦ faciat: qi & sub ouina pelle cauendos lupos
dñs p̃cepit. S ex fructib in qͥt eoꝵ: cognoscetis cos
Cũ enim ceꝑint aliqͥb tẽptationib. ea ipsa illis
subtrahi. uł negari. quȩ isto uelamine uł conse¬
cuti sunt. uł conseqͥ cupiunt: tc̃ necesse. ẽ. appa¬
reat. utrũ lupꝰ in ouina pelle sit. anouis in sua.
Non eñ ꝓpt̾ea ornatu suꝑfluo debet aspectꝰ ho¬
minũ mulcere xp̃ianus: qi illũ parcũ habitũ
ac necesfariũ etiã simulatores sepius usurpant
ut incautos decipiant: qr & ille oues ñ debent
pelles suas deponere. si aliqͣndo eis lupi se conte¬
tuo qui. ẽ. in absconso. Et pat̾ tuus qͥ uidet in ab¬

Expanded text:
sa imagine sanctitatis. Qui autem in professione Christianisa imagine sanctitatis. Qui autem in professione Christianitatis inusitato squalore ac sordibus intentos in se hominum oculos facit, cum id voluntate faciat, non necessitate patiatur, ceteris eius operibus potest conici, utrum hoc contemtu superflui cultus an ambitione aliqua faciat, quia et sub ouina pelle cauendos lupos dominus praecipit; sed ex fructibus, inquit, eorum cognoscetis eos. cum enim coeperint aliquibus temtationibus ea ipsa illis subtrahi uel negari quae isto uelamine uel consecuti sunt uel consequi cupiunt, tunc necesse est appareat, utrum lupus in ouina pelle sit an ouis in sua. non enim propterea ornatu suminum mulcere christianus, quia illum parcum habitum ac necessarium etiam simulatores saepius usurpant, ut incautos decipiant: quia et illae oves non debent pelles suas deponere, si aliquando eis lupi se conteso: et Pater tuus, qui videt in ab
Abbreviated transcription (Latin):
cedẽ suam M anifestum. ẽ. his p̃ceptis omnẽ nr̃am
intentionẽ in interiora gaudia dirigr: ne foris qͦ¬
rentes mercedẽ. huic scło conformem᷑: & amittamꝰ
ꝓmissionẽ tanto sol idioris atq firmioris qͣnto
interioris beatitudinis: q nos elegit ds conformi fr¬
significat qͣm uulgo intelligit᷑. Eaterminant᷑ qͥp¬
pe exules: qͥ mittunt᷑ extra terminos: Phoc gͦ sermo¬
ne: demoliunt᷑ semꝑ acciꝑe debemꝰ. De molit᷑ añt
hypocrita faciẽ suã. ut tristiciã simulet: & ammo
forte letante. luctũ gestet inuultu. In hoc autem
capitulo maxime animadu̾tendũ. ẽ. ne i solo
rerũ corporearũ nitore atq pompa. s eciã in ipsis
sordib luctuosis. eẽ. posse iactantiã: & eo ꝑitulo¬
siorẽ. qͦ sub nomine seruitutis di decipit. Qgͦ m¬
moderato cultu corporis atq uestitus. uł cȩtera¬
rũ rerũ nitore fulget: facile conuͥncit᷑ reb ipsi
pomparũ scłi. eẽ. sectator: nec quẽ qͣm fallit dolo¬

Expanded text:
 » Manifestum est his praeceptis omnem nostram intentionem in interiora gaudia dirigi, ne foris quaerentes mercedem huic saeculo conformemur, et amittamus promissionem tanto solidioris atque firmioris, quanto interioris beatitudinis, qua nos elegit Deus conformes fisignificat quam vulgo intelligitur. Exterminantur quippe exsules, qui mittuntur extra terminos. Pro hoc ergo sermone, demoliuntur semper accipere debemus. Demolitur autem hypocrita faciem suam ut justitiam simulet, et animo forte laetante, luctum gestet in vultu. In hoc autem capitulo maxime animadvertendum est ne in solo rerum corporearum nitore atque pompa, sed etiam in ipsis sordibus luctuosis esse posse jactantiam, et eo periculosiorem, quo sub nomine servitutis Dei decipit. Qui ergo immoderato cultu corporis atque vestitus, vel caeterarum rerum nitore fulget, facile convincitur rebus ipsis pomparum saeculi esse sectator, nec quemquam fallit dolo
Abbreviated transcription (Latin):
niaure qͥ p̃ceptis implendis etiã animo ꝓpinqͦbant. Mystice¬
humanũ genus accedere ad eũ ñ potuisset. Accesser̃t
aut̃ discipłi. ñ tantũ loco. s etiã fide & deuotione:
ut susciꝑent pacẽ popło suo. Hisi eni accessissent: sa¬
nitas ad nos ñ ueniret. Et aꝑiens os suũ suũ: docebat
cos dicens. Ista circũlocutio. qͦ scribit᷑. & aꝑiens os su¬
um: fortassis ipsa mora cõmendat aliqͣnto longiorẽ
futurũ. eẽ. sermonẽ. Nongͦ uacat. qͦd nc̃ eũ dictũ. ẽ.
aꝑuisse os suũ: qͥ in lege uet̾i aꝑire solebat ora pro¬
pħarũ. ꝑ hos qͦq: uerꝰ designat᷑ homo. Qd aut̃ dicit
docebat eos. ꝑauctoritatẽ doctrine diuinã ostendit
naturã: quȩ humanã in se susciꝑe dignata. ẽ. formã.
celorum. Nequis aut̃ putaret pauꝑtatẽ. quȩ non¬
ad iunxit sp̃u. ut humilitatẽ intelligeres ñ penu¬

Expanded text:
, qui praeceptis adimplendis etiam animo propinquabant. Et, qui praeceptis adimplendis etiam animo propinquabant. Ethumanum genus accedere ad eum non potuisset. Accesserunt autem discipuli non tantum loco, sed etiam fide et devotione, ut susciperent pacem populo suo. Nisi enim illi accessissent, sanitas ad nos non veniret. Et aperiens os suum docebat eos, dicens. Ita circumlocutio qua scribitur Et aperiens os suum, fortassis ipsa mora commendat aliquanto longiorem futurum esse sermonem. Non ergo vacat quod nunc eum dictum est aperuisse os suum, qui in lege veteri aperire solebat ora prophetarum. Per os quoque verius designatur homo. Quod autem dicit, docebat eos, per auctoritatem doctrinae divinam ostendit naturam, quae humanam in se suscipere dignata est formcoelorum. Ne quis autem putaret paupertatem, quae nonadjunxit spiritu, ut humilitatem intelligeres, non penu
Abbreviated transcription (Latin):
rũ. Oystice aut̃ mons. bene incelligit᷑ significare
maiora p̃cepta iusticie: qi minora erant qͦ udeis
minora p̃cepta popło. quẽ cimore ad huc alliga¬
ri oporcebat: & ꝑfiliũ suum maiora popło. quem
caritate iam lib̾ari conuenerat. Cum aut̃ minora mino¬
rib. maiora maiorib dant᷑ qͥ solus nouit congruen-¬
cẽ suis temporib generi humano exhibere medicinã.
Nec mirũ ÷ qͦd dant᷑ pixcepta maiora ꝓpt̾ regnũ celoꝵ.
& minora data st̃ ꝓpt̾ regnũ t̾renũ: ab eodẽ uno dõ
qͥ fecit çelũ & t̾ram. De hac gͦ iusticia quȩ maior ÷ per
ꝓpħam dr̃. Iusticia tua: sic̃ montes dĩ. Et hoc bene sig¬
nificat: qͦd ab uno magistro solo docendis tantis reb
idoneo docet᷑ in monce. Sedens aut̃ docet: qͦd ꝑtinet
ad dignitatẽ magisterii. Et accessert̃ ad eũ discipłi eꝰ.
ut audiendis uerb̃ illiꝰ hi essent etiã corpore uiciniorᷤ.¬

Expanded text:
rum. Mystice autem mons bene intelligitur significare rum. Mystice autem mons bene intelligitur significare majora praecepta justitiae, quia minora erant, quae Judaeis minora praecepta populo quem timore adhuc alligari oportebat, et per Filium suum majora populo quem haritate jam liberari convenerat. Cum autem minora minoribus dantur, ab eo dantur qui solus novit congruentem suis temporibus generi humano exhibere medicinam. Nec mirum est quod dantur praecepta majora propter regnum coelorum, et minora data sunt propter regnum terrenum, ab eodem uno Deo qui fecit coelum et terram. De hac ergo justitia quae major r, Justitia tua sicut montes Dei : et hoc bene significat, quod ab uno magistro solo docendis tantis rebus idoneo, locetur in monte. Sedens autem docet, quod pertinet ad dignitatem magisterii: et accedunt ad eum discipuli ejus, ut audiendis illius verbis hi essent etiam corpore viciniores