comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
accepimꝰ remissionẽ peccatorũ:
& filii dĩ sumus inpe ñ inre.
quia nec dum apparet qua les
futuri sumꝰ: Spesautẽ quȩ uidet᷑.
non .ẽ. spes: Quasidiceret:
Illacres quoce uidetur. non ẽ spes:
Nãc qđ uidet quis. qui sperat.
lllud qđ uidemꝰ nonsperamus.:
Verbigrã: Vide o testare in p̃¬
sentia mea: non te spero uenturũ :
Si autẽ qđ non uidemꝰ speramus
ꝑpacientiã expectamꝰ. Id est
non defficimꝰ: Int̾ spem & rem.
media .ẽ. pacientia: Qui ꝑpaci¬
entiam quascĩ sustinent ad uer¬
sahuius scłi. non querentes in p̃

Expanded text:
accipimus remissionem peccatorum, et filii Dei sumus in spe, non in re, quia necdum apparet quales futuri sumus. Spes autem quae videtur non est spes, quasi diceret: Illa res quae videtur non est spes; nam quod videt quis, quid sperat? Illud quod videmus non speramus. Verbi gratia: video te in praesentia mea stare, non te spero venturum. Si autem quod non videmus speramus, per patientiam exspectamus, id est, non deficimus. Inter spem et rem media est patientia, quia per patientiam qua sancti sustinent adversa hujus
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ: In spe quippe iam filii dĩ sumꝰ
om̃s credentes. & redẽpti passione
xp̃i sed adhuc expectamꝰ ut quod
modo sumus. & tenemꝰ inspe: quan¬
do que simus et possidecimꝰ iNre:
Om̃s quidem credentes fidẽ habemꝰ
qđ simusfilii dĩ & simus redẽpti

Expanded text:
us. In spe quidem jam filii Dei sumus omnes credentes, et redempti passione Christi; sed adhuc exspectamus ut quod modo sumus et tenemus in spe, quandoque simus et possideamus in re. Omnes quidem credentes fidem habemus quod simus filii Dei, et simus redempti
Abbreviated transcription (Latin):
uenit hiero solim̃a: Sed q̃ cuisa extitit
illũ uelleuen ire hierłm : Seditio erat
in t̃iudcieos credentes & gentiles: Dicebant
enim iudei estis baptirati & creditis in xp̃m:
non potestis laluari aliternisi cir cũ cidimi¬
nĩ⁊ legẽ obseru&is: ideo thantã sedicio

Expanded text:
titit illum venire Hierosolymam? Seditio erat inter Judaeos credentes et gentiles; dicebant enim Judaei: Estis baptizati, et creditis in Christum, non potestis salvari aliter, nisi circumcidamini et legem observetis. Ideo ut hanc seditio
Abbreviated transcription (Latin):
non sumus nr̃i neq nr̃e potestatis
sed xp̃i ser ui sumus cuius uoluntati
oboedire debemus. cuius sanguine
redẽptisumus sic̃ sequentia mani¬
festant: Pulsatur corpus delecta¬
tione uult anima consentire : deb&
rationabilitts animae ad se reci di¬
re acdicere: Quid cogitas qͥd estu¬
aris: Quouis ire . Non es tuȩ
potestatisse xp̃i seruus es. qui te
redemit p̃cio sissimo sanguine suo:
adiabolo captiui tate Ut quid
iterum uis captiuari adiabolo.
& eius potestate subdi qui tibi in
primo parente omnẽ głam abs¬
tulit. bumtalia cȩperit cogitti¬
re. omnipis dĩ gr̃a protectus. ẽuadet
laqueos incentiuȩ delectationis

Expanded text:
 nostrae potestatis, sed Christi servi sumus, cujus voluntati obedire debemus, cujus sanguine redempti sumus, sicut sequentia manifestant. Pulsatur corpus delectatione, vult anima consentire, debet rationabilitas animae ad se redire ac dicere: Quid cogitas? quid aestuaris? quo vis ire? Non es tuae potestatis, sed Christi servus es, qui te redemit pretiosissimo sanguine suo a diaboli captivitate: utquid iterum vis captivari a diabolo, et ejus potestati subdi, qui tibi in primo parente omnem gloriam abstulit? Dum talia coeperit cogitare, omnipotentis Dei gratia protectus evadet laqueos incentivae delectationis
Abbreviated transcription (Latin):
re p̃ter quod delectatio corporis
agit: annescitis qm̃ membra ur̃a
tem plum .ẽ. sp̃s scĩ. qui in uobis est.
a tẽpore baptismatis que hab& is.
adõ & non estis ur̃i : Superius
dix templum dei hic sp̃ssci: quia in
Et in quo habitat sp̃ssc̃s: habitat
paiter. habitat et filius: quia sicut
sunt umius sub stantie. unius deita¬
tis u inse parabiles sunt: quan¬
do cumq: animus & delectatio

Expanded text:
re, propter quod delectatione corporis re, propter quod delectatione corporis agit. An nescitis quoniam membra vestra templum sunt Spiritus sancti qui in vobis est? a tempore baptismatis, quem habetis a Deo et non estis vestri? Superius dixit, templum Dei, hic Spiritus sancti, quia in Et in quo habitat Spiritus sanctus, habitat Pater, habitat et Filius: quia sicut sunt unius substantiae, uniusque Deitatis, ita inseparabiles sunt. Quandocunque animus
Abbreviated transcription (Latin):
&qđ cumq fece rit homo: extra corpꝰ¬
Ss est: qui autem fornicatur: intra corpꝰ¬
& suum peccat. Questio oritur in hoc
loco cum dñs dicat de corde exeunt
cogitationes male. ad ulterium forni¬
catio. homicidium. furtum. cetera¬
q: talia & cum nullum fiat peccatũ
nisi corpore delectante & anima
consentiente. quare apłs dicat om̃ia
pecccita extra corpus. eẽ. solumq
peccatum fornicationis in corpore
ansistere: Quȩ hoc modo soluitur:
Quia ad exaggerandum ttontum malũ
peccati. omĩa peccata quasi extra
corpussunt: Dum enĩ facit furtũ.
homicidium. autttile aliquid dum
illud agit. aliud potest cogitare:
Uerbi gr̃a uult facere furtum: cogitat
seacturum pęnitentiam: Profert
falsum testimonium: forsitan de
penitentia quam agere debet cogi¬
tat.: Dum autem fornicatur ittip̃¬
nen omibus peccatis totamens
obsorbertur in coitu. totũq animũ
uoluptas corporis itti facit capti¬
uum atq seruum sibi ut totus sit
homo carneus. nihil ualens cogita¬

Expanded text:
rit homo, extra corpus est; qui autem fornicatur in corpus suum peccat. Quaestio oritur in hoc loco: Cum Dominus dicat: De corde exeunt cogitationes malae, adulterium, fornicatio, homicidium, furtum, caeteraque talia et cum nullum peccatum fiat nisi corpore delectante et anima consentiente, quare Apostolus dicat omnia peccata extra corpus esse, solumque peccatum fornicationis in corpore consistere? Quae hoc modo solvitur, quia ad exaggerandum tantum malum, peccati, omnia peccata quasi extra corpus sunt. Dum enim facit furtum, homicidium, aut aliquid tale, dum illud agit, aliud potest cogitare, verbi gratia: Vult facere furtum, cogitat se poenitentiam acturum: profert falsum testimonium, forsitan de poenitentia quam agere debet, cogitat. Dum autem fornicatur, ita prae omnibus peccatis tota mens absorbetur in coitu, totumque animum voluptas corporis ita facit captivum atque servum sibi, ut totus sit homo carneus nihil valens cogita
Abbreviated transcription (Latin):
& quẽ uid& malis oꝑibus deditũ iudicat
eũ ꝓpt̃ iniusticiã sucĩmalum: Siaut̃
ille quihohebonus ẽ crasmalũ fece¬
rit: iudicat illũ malũ . eẽ quẽ antea
laudauerat: Etsi ille qͥhodiȩ malus
dedinauerit apeccatis. ⁊ puram̃ te
ser uire dõ coeperit: iudicat eum
iustũ: Iste talis diẽ. int̃diẽ iudicat: quia¬
scđm ucrietatẽ tẽporis ⁊mutationem
uitȩ mutat iudiciũ suȩ sententiae:
Qui autẽ iudicat omnẽ diẽ : ds omip̃s
intelligitur qͥ ouit qualis quis que sit
in p̃senti in p̃terito ⁊ in futuro. quͥc om̃ĩa
sunt ei p̃sentia. ⁊ ipse potest illũ qͥho¬

Expanded text:
et quem videt malis operibus deditum, judicat eum propter injustitiam suam malum. Si autem ille qui hodie bonus est, cras malum fecerit, judicat illum malum esse quem antea laudaverat, et si ille qui hodie malus est, declinaverit a malis et pura mente Deo servire coeperit, judicat eum justusecundum varietatem temporis et mutationem vitae, mutat judicium suae sententiae. Qui autem judicat omnem diem, Deus omnipotens intelligitur, qui novit qualis quisque sit in praesenti, in praeterito, et in futuro: quia omnia sunt ei praesentia, et ipse potest eum qui ho
Abbreviated transcription (Latin):
ignorancia ẽ. cecitas: Itaco gnitio scẽ
trinitatis. quȩ inueteri ⁊nouo testam̃ to
continet᷑ lux & in luminatio cordis. est :
Pescio modo diẽ intes diẽ iudicat. qͥtantũ
dep̃senti examinat ⁊ diiudicat Uerbi

Expanded text:
ignorantia est caecitas, ita cognitio sanctae ignorantia est caecitas, ita cognitio sanctae Trinitatis quae in Veteri et Novo Testamento continetur, lux et illuminatio cordis est. Tertio modo diem inter diem judicat, qui tantum de praesenti examinat et dijudicat, verbi
Abbreviated transcription (Latin):
fide firmare:: Uerbi gr̃a uenit modo
uidaeus adbaptismũ transit ad grãm
eugłii. nũ quã cõmedetcarnẽ suillãneq
an guillã aut naup̃dã. abstinet adhuc
quasi acarne inmunda: adhuc nouellus
xp̃ianus ẽ: hictalis dũ ꝑ int̃ uailla tẽ poꝵ
ꝑfectxseruditur dũ discit qđ nihilsit
inmundũ quo a fidelib cũ grãrũ actione
sumitur: eccestatuitur adõ & dñõ suo
cui cecidit putans aliqͥd inmundũ ecce
infide firmat᷑: Nã aliuꝰ iudicat diem
ria accrne iuino abstinent: tercia quin¬
ta ⁊ septima cõmedunt
carnẽ iumo indulgent: Alius iudicat.
id ẽ. discernit & eligit. omnẽ diẽ . in absti¬
nencia carnis uł uim: sicut heremitȩ
⁊imultimonacorum: Aliter : Diẽ inter
diẽ ndicat: quiilas đa sentencias uece¬
ris ac noui testam̃ti intelligit. quas¬
dã uͦ pęnetrare nonuclet:: Omnẽ autẽ
iudicat diem qui ex integro uetus inouũ
testam̃tũ intelligit : Non in merito ergo
sacra scriptura ꝑdiẽ intelligitur: qui a

Expanded text:
fide firmare. Verbi gratia: venit modo Judaeus ad baptismum, transit ad gratiam Evangelii, nunquam comedit carnem suillam, aut anguillam, neque naupraedam, abstinet adhuc quasi a carne immunda, adhuc novellus Christianus est. Hic talis, dum per intervalla temporum perfectius eruditur, dum discit quod nihil sit immundum, quod a fidelibus cum gratiarum actione sumitur, ecce statuitur a Deo et Domino suo cui cecidit putans aliquid immundum, ecce in fide firmatur. Nam alius judicat diem ria, a carne et vino abstinent: tertia, quinta, et septima comedunt carnem, et vino indigent; alius judicat. Id est, decernit et eligit omnem diem, in abstinentia carnis vel vini, sicut eremitae, et multi monachorum. Aliter: Diem inter diem judicat, qui quasdam sententias Veteris et Novi Testamenti intelligit, quasdam penetrare non valet. Omnem autem diem judicat, qui ex integro Vetus et Novum Testamentum intelligit. Non immerito ergo sacra Scriptura per diem intelligitur, quia sicut
Abbreviated transcription (Latin):
et qui a resurrexit diȩ : loquens
demisteris Ehumanitatis eius. in¬
quare imodo dicaa non alia sepredi¬
casse nisi iłm xp̃m cruci fixum
iđ ẽ. passionem eius: Quȩ hoc
modo soluitur Quia in hoc quod
hendit om̃iams steria ꝑtinentiua
adhumanitatem ẽ ille enm
crucifigitur: qui antea nascitur.
Illemoritur quicrucifigitur:
Ille sepelitur. quimoritur Ille
resur git. quimortuus fuerat
Ac sidiceret aliis uerbis Quia
uos idonei non eratis ad epien¬
dec altum ysteria diuinittitis
xp̃i licet multit sapientict
inme eẽ. iudica ui siue stacui

Expanded text:
et quia resurrexit tertia die, loquens de mysteriis humanitatis ejus, quare modo dicat non alia se praedicasse, nisi Jesum Christum crucifixum, id est passionem ejus? Quae hoc modo solvitur: Quia in hoc quod ehendit omnia mysteria pertinentia ad humanitatem ejus. Ille enim crucifigitur, qui ante nascitur; ille moritur, qui crucifigitur; ille sepelitur, qui moritur; ille resurgit, qui mortuus fuerat; ac si diceret aliis verbis: Quia vos idonei non eratis ad capienda alta mysteria Divinitatis Christi, licet multa sapientia in me esset, judicavi sive statui
Abbreviated transcription (Latin):
poenitencȩ medicam̃tũ nęglexerit: iundicta
etcon sũptio ignis a&ni deuorabit eum:
Qua propt̃ unus quisq ad poenitenciae
dũtẽpus. ẽ. medicam̃tũ confugiat: neigni
tradatur a&no: Irritã quis faciens legẽ
moysi: sine ulla miseratione duobus
ułtribus testib subaudis conuictus¬

Expanded text:
poenitentiae medicamentum neglexerit, vindicta poenitentiae medicamentum neglexerit, vindicta et consumptio ignis aeterni devorabit eum. Quapropter unusquisque ad poenitentiae dum tempus habet medicamentum confugiat, ne igni tradatur aeterno. Irritam quis faciens legem Moysi, sine ulla miseratione duobus vel tribus testibus, subaudis con
Abbreviated transcription (Latin):
et deicit perdes peracionẽ delinquentẽ.
sed scđm excludit lauacrũ baptis mi:
Non enĩ ita ẽ. inimicus saluti nraẽ. ut dicerte
nonest ultra poenitencia neq peccatorũ
remissio: sed hostia inquit ultra ñ est.
hocest crux ultra non est scda ut iterũ
xp̃s crucifigatur: iterũq nos baptiremͣ:
Namsicut xps semel mortuus est & iam
non moritur: itanos semel baptitati
instar mortisẽi & sepulture. sicut apłs
alias dicit consepulti illo ꝑbaptis mũ
inmortẽ . iã non possumus rebaptitari:
Terribilis aut̃ est quȩdã expectatio iudicu
et ignis aemulacio: quȩconsũptura est
aluersarios.: Ae mulatio aut̃ aliquando
pro imitacione ponitur. aliquan do
proinuidentia: hic aut̃ proconsũptione
Terr& ergo apłs om̃s. utmetuant.
post baptis mi lauaerũ aduicia relabi
quia non possunt rebaptitari: Terr&
& iam ut sipeicauerint. poenitenciam
statimstudeant ageredignã : qm̃ quicũq:

Expanded text:
et dejicit per desperationem delinquentium; et dejicit per desperationem delinquentium; sed secundum excludit lavacrum baptismi. Non enim ita est inimicus saluti nnon est ultra poenitentia, neque peccatorum remissio, sed hostia, inquit, ultra non est, hoc est, crux ultra non est secunda ut iterum Christus crucifigatur, iterumque nos baptizemur. Nam sicut Christus semel mortuus est, et jam non moritur, ita nos semel baptizati in fide mortis ejus et sepulturae, sicut Apostolus alias dicit, consepulti cum illo per baptismum in mortem jam non possumus rebaptizari. Terribilis autem quaedam exspectatio judicii et ignis aemulatio quae consumptura est adversarios. Aemulatio aliquando pro imitatione ponitur, aliquando pro invidentia: hic autem pro consumptione Terret ergo Apostolus omnes. ut metuant post baptismi lavacrum ad vitia relabi, quia non possunt rebaptizari. Terret etiam ut si peccaverint, poenitentiam statim studeant agere dignam, quoniam quicunque
Abbreviated transcription (Latin):
noticiã ueritatis. id ÷ post noticiam
uere . fidei. graẽq: baptis matis : iam non
rel inquitur propeccatis hostia. Sponte
peccantib nobis & delibertate quã accepimꝰ
fagnicionẽ uerȩfidei: & postquã mundati
sumus in baptis mate: non reseruatur
ultra nobis hostia propeccato quȩ pronobis
offeratur. sicut inueterqͥ lege donatũ est.
hostias sȩpius offerre propeccato. Neq
xp̃s quiest hostia nr̃a iterũ immolandus est
propeccatis nr̃is: Hoceñi semel factũest
et scđo opus nonest: sed magis opus est
postacceptã gram̃ ꝑ manere infiderecta.
ec mundicia bonorũ operũ: Mundatus es
in baptis mate. liber es a crimi nalibus
om̃ib. q peccatis. factus es. filius dĩ
Si ad primũ uomitũ reuersus fueris.
grauis simũte expectat. iudiciũ. sicut se quen¬
tia manifestant. nisi ꝑdignã pęnitenciã
renouatus fueris :: Nis aut̃ uerbis non
penitenciã excludit. neq propiciationẽ
quȩ fit ꝑpoenitenciam neq repellit

Expanded text:
eritatis, id est post notitiam verae fidei, gratiaeque baptismatis, jam non relinquitur pro peccatis hostia. Sponte peccantibus nobis et deliberate postquam accepimus agnitionem verae fidei, et postquam mundati sumus in baptismate, non reservatur nobis ultra hostia pro peccato, quae pro nobis offerantur, sicut in veteri lege donatum est, hostias saepius offerre pro peccatis. Neque enim Christus qui est hostia nostra, iterum immolandus est pro peccatis nostris: hoc enim semel factum, et secundo opus non est, sed magis opus est post acceptam gratiam permanere in fide recta, et munditia bonorum operum. Mundatus es in baptismate, liberatus es a criminibus omnibusque peccatis, factusque es Filius Dei. Si ad primum vomitum reversus fueris, gravissimum te exspectat judicium, sicut sequentia manifestant, nisi per dignam poenitentiam revocatus fueris. His autem verbis non poenitentiam excludit, neque propitiationem quae fit per poenitentiam; neque repellit
Abbreviated transcription (Latin):
Deinimicis hocdictũ est: ego retribuam¬
U. eis quimalefaciunt: non dehis
quimale paciuntur. De his uidelic&
qui neglegenter uiuunt & ꝑpenitenciã
sepurgare nolunt: sed cũ male faciant
secure adm̃sam dominicã accedunt. ppłm
aut̃ quẽ dns iudicare dr̃. dupliciter
possumus intelligere: et adelectũ scilic&

Expanded text:
De inimicis hoc dictum est. Ego retri eis qui male faciunt, non de his qui male patiuntur. De his videlicet qui negligenter vivunt, et per poenitentiam se purgare nolunt; sed cum male faciant, secure ad mensam dominicam accedunt. Populum autem, quem Dominus judicare dicitur, dupliciter possumus intelligere, et ad electum scilice
Abbreviated transcription (Latin):
loco non solũ amonuit : sed & iã culpauit
ett̾ruit unitatẽ caritatis scindentes
Erant enĩ multi qui contur babant
congregacionẽ fideliũ: quas i non possent
inter illos habitare causat suae
sc̃itatis : et deserebant collectionẽ
illorũ habitantes soli: ut dõ liberius
uiderentur uacare: Istitales typo
suꝑbiȩ distenti: des piciebant reliquos.
etdis rũpebant caritatẽ.: Quos apłs utrũq
etãd mon&e & t̾r&. hortans non deserere
societatẽ fidelium: ut ubi duo ułtres
congregatisunt in nomine saluatoris.
ipsesit in medio eorũ: Quanto magis
consolamini : quando uideritis a pro¬
pinquare diẽ iudicii. inquo singuloꝵ
merita examinabuntur. uł& iã extremũ
diem uitenrãe :: Dicit enĩ alio loco:
Ni hil sollicitisitis : dñs enĩ prope est:¬
ꝗd dicat dehos Uoluntariȩ enĩ peccantibus nobp acceptã¬

Expanded text:
loco non solum admonuit, sed etiam culpavit et terruit unitatem charitatis scindentes. Erant enim multi qui conturbabant congregationem fidelium, quasi non possent inter illos habitare causa suae sanctitatis, et deserebant collectionem illorum habitantes soli, ut Deo liberius viderentur vacare. Isti tales typo superbiae distenti despiciebant reliquos et disrumpebant charitatem. Quod Apostolus utrumque et admonet et terret, hortans non deserere societatem fcongregati sunt in nomine Salvatoris, ipse sit in medio eorum: multo magis e invicem consolamini, quanto videritis appropinquare diem judicii, in quo singulorum merita examinabuntur, vel etiam extremum diem vitae nostrae. Dicit enim alio in loco: Nihil solliciti sitis, Dominus prope est . Voluntarie enim peccantibus nobis post accepta
Abbreviated transcription (Latin):
sidigne ꝑciper& eum:. Detalibus dicit apłs:
Q uimanlucat & bibit indigne. iudiciũ sibi
manducat et bibit: non diiudicans siue
discernens corpus et sanguinẽ dñi areliquis
tabernaculo cordis sui male uiuendo.
illũ eicit. uł qui non credit qđ ꝑillũ ineccła
sitremissio peccatorũ. ułcerte quiblas¬
phȩmat illũ. operaeĩ denegando. & diabolo
tribuendo: Undedns̃ dicit: Quiblaphe¬
mauerit inspũscõ: non rematetur ei neq¬
in hoc scłoneq infuturo: Qui id circosps̃
giae uocatur. uł quia ꝑ illũ gratis nobis
dimittuntur peccata: ulcerte quia illo
distribuente diuiduntur grae donorũ
spirialũ fidelibus. quas apłs cõmemorae
dicens. et alii quidem perspm̃datur
sermosa piencȩꝰ alii fermo scientiȩ
et cetera usq dũ condudit dicens: haecomĩã
operatur unus atq idẽ sp̃s: diuidens
singulis proutuult: Scimus enĩ quidix̃:
Mihi uindictã etego reddã: loquitur

Expanded text:
si digne perceperit eum. De talibus dicit Apostolus: si digne perceperit eum. De talibus dicit Apostolus: Qui manducat et bibit indigne, judicium sibi manducat et bibit, non dijudicans sive discernens corpus et sanguinem Domini a reliquis tabernaculo cordis sui male vivendo illum ejicit. Vel qui non credit quod per illum in Ecclesia fit remissio peccatorum; vel certe qui blasphemat illum, opera ejus denegando, et diabolo tribuendo. Unde Dominus dicit: Qui blasphemaverit in Spiritu sancto, non remittetur illi, neque hic, neque in futuro. Qui idcirco Spiritus gratiae vocatur, vel quia per illum gratis nobis dimittuntur peccata, vel certe quia illo distribuente, dividuntur gratiae donorum spirituum fidelibus, quas Apostolus commemorat dicens: Et alii quidem datur per Spiritum sermo sapientiae; alii sermo scientiae, et caetera, usque dum concludit dicens: Haec omnia operatur unus atque idem Spiritus, dividens singulis prout vult. Scimus enim qui dixit: Mihi vindicta, ego reddam. Loquitur
Abbreviated transcription (Latin):
tuncutiq eũ conculcamus : Sicut enĩ
ea quȩ conculcam̃ pronihilo ducimus
et nullius honoris: sic & libere: peccantes
absq: timore & absq: despiciunt: eumq
iudicẽ futurũ minime formidant:
Velcertexpm̃conculcat: quicũq: corpus
illius indigne ꝑcipit : Siue ut cercio
modo dicamus xpm̃ conculcat: quimale
uiuendo : detabernaculo tordis sui eum
expellit quidix̃. in habitabõ in illis et in¬
ambulabo: Sanguinẽ quoq testam̃ti
pollutũ ducit: siue ut ingreco habet᷑
cõmune siue inmundũ : qui sanguinem
pas saonis xp̃i pronihilo ducit Quo
testamentũ nouũ confirmatũ est: & quo
& iam ipse scĩficatus est. tepr̃ baptis matis:
Aliõnihil hominus modo sangunem
testam̃ti pollutũ ducere est : ministeriũ
sanguinis xp̃i iñdigne ꝑcipere. nullãq:
differentiam inter illũ acreli quos
potus facereꝰ ciuille sc̃ificatus sit tẽpore
baptis matis. & possit & iam quotidiescificari

Expanded text:
tunc utique eum conculcamus. Sicut enim tunc utique eum conculcamus. Sicut enim ea quae conculcamus, pro nihilo ducimus et nullius honoris; sic et qui libere peccant absque timore et absquejudicem futurum minime formidant. Vel certe Christum conculcat quicunque corpus illius indigne percipit. Sive ut tertio modo dicamus Christum conculcat, qui male vivendo de tabernaculo cordis sui eum expellit, qui dixit: Inhabitabo in illis et inambulabo. Sanguinem quoque testamenti pollutum ducit: sive, ut in Graeco habetur, communem, vel immundum, qui sanguinem passionis Christi pro nihilo ducit, quo Testamentum Novum confirmatum est, et quo etiam ipse sanctificatur a tempore passionis. Alio nihilominus modo sanguinem testamenti pollutum sanguinis Christi indigne percipere, nullamque differentiam inter illum et reliquos potus facere, cum in illo sanctificatus sit tempore baptismatis, et possit etiam quotidie sanctificari,
Abbreviated transcription (Latin):
ora mereri. quifiliũ dĩ concalcauerit.
et sanguinẽ testam̃ti pollutũ duxerit
in quo sc̃ificatus est. etspũigrãe contu¬
meliam fecerit: lex morsi dr̃. uł quia
permor sen ppłodataest : ułq moy si
da ta est ad nõ. sicut et nos solitis umus
dicere in oracione dominica addm̃. panẽ
nrm̃ quotidianũ da nobis hodie non qđ
nr̃ antea fuerit: sedcũ ab illodatur nr̃
sumens cõparationẽ alegemoysi: quam
siquis trans gressus fuiss& irritã eam
sineulla miseracione & uenia: aiudicibus
diiudicatus. confestim occidebatur:
Dicit ergo :: Siille inquiens quilegẽ quȩ
ꝑseruũ clataest trans gressus fuerat.
sineulla miseracione occidebatur. quanto
magis maiora supplicia sustinebit qui
filiumdĩ conculcauerit: utiq quanto
tantoma iora & cleteriora merebitur
supplicia quix pm̃ conculcauerit:: Sed
quomodo possumus illũ conculcare
qui indextera dĩ patris sedce: eleuatus
suꝑom̃s çlos:: dũ enĩ precepta illius
proni hilo ducimus. dedignantes eaimplere:

Expanded text:
nculcaverit et sanguinem testamenti pollutum duxerit in quo sanctificatus est, et spiritui gratiae contumeliam fecerit? Lex Moysi dicitur, vel quia per Moysen populo data, vel quia Moysi data est a Domino, sicut et nos soliti sumus dicere in oratione Dominica ad Deum: Panem nostrum quotidianum da nobis hodie , non quod noster ante fuerit, sed cum ab illo datur, noster sumens comparationem a lege Moysi, quam si quis transgressus fuisset, irritam eam sine ulla miseratione et venia a judicibus dijudicatus, confestim occidebatur. Dicit ergo: Si ille, inquiens, qui legem, quae per servum data est, transgressus fuerat, sine ulla miseratione occidebatur, quanto magis majora supplicia sustinebit, qui Filium Dei conculcaverit? Utique quanto tanto majora et deteriora merebitur supplicia, qui conculcaverit Christum. Sed quomodo possumus illum conculcare, qui in dextera Dei Patris sedet, elevatus super omnes coelos? Dum praecepta illius pro nihilo ducimus, dedignantes ea implere,
Abbreviated transcription (Latin):
quod dñs precipit dicens. Siuos fue¬
rint ꝑsecuti inciuitate una fugite inalum:
Qd autem dicit date locum irȩ haccira.
uel illius intelligitur quisȩuit: uel futu¬
ri iudicis. quiin sequentibus loquitur:
ꝑexcessum propheticum: Scriptum
est enim ihi iundictim. sub reseruate.
& ego ritribim uobis qui pacienter
tulistis premia & coronam: & illis quima¬
lum intuler̃. uindictam poenarum
gehennȩ: Quia enimhomo in uin¬
dicta modum excedit nec potest scuin¬
dicare cum tranquillitate mentis.
id circo omip̃s deus precipit sibi uin¬
dictamreseriuri. utipse qui inmutabi¬
lis est iudicet illos: et quinos mouetur
adiram: Iuxta quod. et eximius orator
silomon: dicit: tuautem dñe. cumtran¬
quillitate om̃a uidicas. Huius enim
iudicis iustum est iuditium: qm̃ non ex¬
ceditmodum necperturbatur in suo
iuditio: Sed siesurit mimicus tutis:.
crbaillum: Sisitit potum da illi: Si

Expanded text:
quod Dominus praecipit dicens: Si vos fuequod Dominus praecipit dicens: Si vos fuerint persecuti in civitate una, fugite in aliam . Quod autem dicit: Date locum irae, haec ira vel illius intelligitur qui saevit, vel futuri judicis qui in sequentibus loquitur per exemplum propheticum. Scriptum est enim: Mihi vindictam, subaudis reservate, et ego retribuam, vobis qui patienter tulistis praemia et coronam; et illis qui malum intulerunt, vindictam poenarum gehennae. Quia enim homo in vindicta modum excedit, nec potest se vindicare cum tranquillitate mentis, idcirco omnipotens Deus praecipit sibi vindictam reservari, ut ipse qui immutabilis est judicet illos, et qui non movetur ad iram, juxta quod ei eximius orator Salomon dicit: Tu autem, Domine, cum tranquillitate judicas omnia . Hujus etenim judicis justum est judicium, quoniam non excedit modum, nec perturbatur in suo judicio. Sed si esurierit inimicus tuus, ciba illum: si sitit, potum da illi. Si
Abbreviated transcription (Latin):
sẽparent: In hoc loco et insequen¬
tibus. prohibet contentiones & li¬
tesquibus maxime pax uiolatur:
Nonuos met ipsos deffendentes Rm̃i.
hoc dupliciter intelligendum. est¬
Uno modo deaduersariis nr̃is. hese¬
ticis uidelicet. falsis que fratribus.
qui innos plerum que seuiunt
de quibus non debemus nos defen¬
dere. uindictam expetendo
Alit̃ uero ut sifuerit quis infideliũ
contranos excitatus pronomine
contradictoriis. prouratio dictat
parcamus. quomansucti & humiles
appareamus imitantes dñm. qui pauca
coram pilctto respondit. Sed date
locumirȩ. inquid: Duobus modisda¬
mus locum ire: uel cumrefrenamus
animum neuindictam expe taonus
uelcum deloco ad locumfugimus
Date in quidlocum irȩ. Idest eosquicon¬
triruos irati seuiunt. permittite uobis.
nocere : quia pacientia uestra remunera¬
bitur eteorum sęuitia punietur Uel
dite locumire Id est nolite uos uindi¬
care sed fugite deloco adlocum. iuxta

Expanded text:
separent. Hoc loco, et in sequenseparent. Hoc loco, et in sequentibus, prohibet contentiones et lites, quibus maxime pax violatur. Non vosmetipsos defendentes, charissimi. Hoc dupliciter est intelligendum: uno modo de adversariis nostris, haereticis videlicet, falsis fratribus: qui in nos plerumque saeviunt, de quibus non debemus nos defendere, vindictam expetendo; alio vero modo ut si fuerit quis infidelium contra nos excitatus pro nomine contradictoriis, prout ratio dictat parcamus, ut mansueti et humiles et appareamus, imitantes Dominum, qui pauca coram Pilato respondit. Sed date locum irae: Duobus modis locum damus irae; vel cum refrenamus animum ne vindictam expetamus; vel cum de loco ad locum fugimus. Date, inquit, locum irae, id est, eos qui contra vos irati saeviunt, permittite vobis nocere, quia patientia vestra remunerabitur, et eorum saevitia punietur. Vel, date locum irae, id est, nolite vos vindicare, sed fugite de loco ad locum, juxta
Abbreviated transcription (Latin):
secreta intu& ur placere stud&
et illum non cogitatione . non uer¬
bo non opere uult offendere.
nec offendit: in quantum ualet:
Pro uidet et coram omnibus homi¬
nibus bona : qui uerbo & moribus.
omni conuersatione in omni uita
sua prouiribus suis inquantum
ualet in reprehensibilem sep̃bet:
Sifieri potest quod ex uobis est.
id est quochurȩ congruit religio¬
ni. cuni omnibus hominibus
pucem hubentes: Rem difficilem
dicturus premisit dicens¬
Sifieri potest. Quia aut uix aut
nullatenus ficripotest. ut pax
si paganum increpaueris teque
contepserit non uult tecum
habere pacem:. Similiter de
iudaco intelligendum: atq hȩ¬
resico: Dicamus & aliter. Est qui¬
lib& prelatus increpat subiectos
delinquentes: Dum eis displicet
increpatio prelati: pacem cum
illis habere non potest: Etcum
itt sit. unus quisque animum suũ
seruet paccatum & qui&um.
habens insecum illis pacem dili¬
gendo eos quia dñs om̃ium. auc¬
tor est eorum lic& ui ciis seab illo

Expanded text:
secreta intuetur placere studet, et illum non cogitatione, non verbo, non opere vult offendere, nec offendit quantum valet. Providet et coram omnibus hominibus bona, qui verbo et moribus, omnique conversatione in omni vita sua pro viribus suis, inquantum valet, irreprehensibilem se praebet. Si fieri potest quod in vobis est, id est quod vestrae congruit religioni, cum omnibus hominibus pacem habentes. Rem difficilem dicturus, praemisit, dicensSi fieri potest, quia vix aut nullatenus fieri potest, ut pax  servetur. Nam si paganum increpaveris, teque contempserit, non vult tecum habere pacem. Similiter de Judaeo intelligendum atque haeretico. Dicamus et aliter: Et quilibet praelatus increpat subjectos delinquentes. Dum enim eis displicet increpatio praelati, pacem cum illis habere non potest; et cum ita sit, unusquisque animum suum servet pacatum et quietum, habens in se cum illis pacem, diligendo eos, quia Dominus omnium auctor est, licet vitiis se ab illo
Abbreviated transcription (Latin):
apło obicere Ut quid ꝑdit illos &
saluauit iudcieos: Cui ille obuiã
respodendo dicens: ut hostenderet
diuitias głae suae. quibus glorificet᷑.
os. quo sp̃para uit ingłam suam. ut
in eis glorificetur & laudetur: quod
eripiens illos decgrpto in imicis eorum
incerfectis ipare rubrum trans¬
dux̃ & promissionis terrã tradidit:
Quos et uocauit nos: Id ẽ. quos uocauit
ad fidem suam: sic̃ & nos apłos aliosq¬

Expanded text:
Apostolo objicere: Ut quid perdidit illos, et Apostolo objicere: Ut quid perdidit illos, et salvavit Judaeos? Cui ille obviat respondendo, dicens: Ut ostenderet divitias gloriae suae, quibus glorificetur, os, quos praeparavit in gloriam suam, ut in eis glorificetur et laudetur, qui eripiens illos de Aegypto, inimicis eorum interfectis, mare Rubrum transduxit, et repromissionis terram tradidit. Quos et vocavit, id est quos vocavit ad fidem suam, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
iusto iudicio ꝑdere: Excorrup¬
ta enim massa: om̃ia corrupta
fiunt uasa: Siautem ingenio
artis sue figulus quȩdam ex illis
excoquendo ꝑ ignem. auitio massȩ
purifi cauerit num quid in his¬
magnificartrit non potest: Quoc¬
Quod
autem quedam inpurificata ehimittit.
non redarguenđ ẽ: quia in sua potes¬
tate subsistit. sua enim ẽ massa :
Quod si uolens ds̃ hosten dere iram.
& notã facere potentiam suam. susti¬
nuit inmulta pacientia uasa irȩ
aptata in interitum. sub auđ tu
quis es quires pondetis dõ: Uolens
ds̃ ostendere iram id.ẽ. uin dictã
suam inpharahonem & egiptios.¬
us insodomitas. & diluio ꝑditos &
notam facere potentiamsuam libe¬
nando hebreos. sustinuit inmulta
pacientia uasa irȩ id ẽ. egyptios
ꝑplagas expectando ad poeniten¬
tiam: quas non pariter effudit :
a ptata enm uasi in in teritum:
appellat egyptios qui s e p̃parauerant
atq aptauerant et̃nȩ ꝑditionima¬
leuiuendo: Adhȩc poterat aliqͥs

Expanded text:
justo judicio perdere. Ex corrupjusto judicio perdere. Ex corrupta enim massa, omnia corrupta sunt vasa. Si autem ingenio artis suae figulus quaedam ex illis excoquendo per ignem a vitio massae purificaverit, nunquid in hismagnificari non potest? Quod autem quaedam impurificata dimittit, non redarguendus est quia in sua potestate subsistit. Sua enim est massa. Quod si Deus volens ostendere iram et notam facere potentiam suam, sustinuit in multa patientia vasa irae apta in interitum; subaudis, tu quis es qui respondeas Deo? Volens Deus ostendere iram, id est vindictam suam in Pharaonem et Aegyptios, in Sodomitas et diluvio perditos, et notam facere potentiam suam liberando Hebraeos, sustinuit in multa patientia vasa irae, id est Aegyptios per plagas exspectando ad poenitentiam, quas non pariter effudit. Apta enim in interitum appellat Aegyptios, qui se praeparaverant atque aptaverant aeternae perditioni male vivendo. Ad haec poterat aliquis
Abbreviated transcription (Latin):
oscendio. qui om̃s sumus filiurȩ:
untequam rencis camur ex aqua
& spũ scõ: Ohomo tuqui es qui
respondeas deo Hominem uo¬
eat humana tantum modo sapien¬
tem : & dĩ iuditium rep̃hen dere
nitentem: num quid dic̃ ficmentũ.
id ẽ uas ex luc tufittum ei qui se finxit¬
qui̧ d fecisti sic: id est ut quid mefecisti
in hanc paruitatem ł ad hoc uileminis¬
terium . : An non habet potestatem
figulus luti exeadem massaluti. face¬¬
are aliud quidem uas in honorem.
quo minis tretur cyb uł potus.
quod etiam transeat in usus regis
Aliud uero in contumeliam. id .ẽ. in
uile officium. uidelicet ad opus
culine ubi quo quantur carnes:
Sic omip̃s ds̃ figulus humani gene¬
ris. exmassa peccati & ꝑditionis.
id est ex massac hum ani generis
habet pote statem aliud ucis in
honorem facere. idẽ. unum ad
hoc creare ut ipse honoretur
in illo & honor & eũbcando adfi¬
dem suam & saluando ad uitam:
aliud uero in contumeliam. id. est
reprobos ꝓpter nequitiam suam

Expanded text:
ostendit, quia omnes sumus filii irae, antequam renascamur ex aqua et Spiritu sancto . O homo, tu quis es qui respondeas Deo? Hominem voat humana tantummodo sapientem et Dei judicium reprehendere nitentem. Nunquid dicit figmentum, id est vas ex luto fictum, ei qui se finxitQuid me fecisti sic? id est quid me fecisti sic in hanc parvitatem, vel ad hoc vile ministerium? Annon habet potestatem figulus luti, ex eadem massa facere aliud quidem vas in honorem, quo ministretur cibus vel potus qui transeat in usus regis; aliud vero in contumeliam? id est, in vile officium, videlicet ad opus coquinae, ubi coquuntur carnes. Sic omnipotens Deus figulus humani generis, ex massa peccati et perditionis, id est ex massa humani generis habet potestatem aliud vas in honorem facere, id est unum ad hoc creare, ut ipse honoretur in illo, et honoret eum vocando ad fidem suam, et salvando ad vitam; aliud vero in contumeliam, id est reprobos, propter nequitiam suam
Abbreviated transcription (Latin):
p̃uaricationem adͥȩ peccatores
nascuntur & dãpnatione digni
atq scđm suum meritum debueran
om̃s perire: Quod uero pauci sal
uantur. quid euaisis irȩ inuasa mi¬
sericor dicie transferuntur: ideofit
ut misericordia: appareat aucto¬
ris. in his quia morte eterna libe¬
rantur: E qđ pluressunt qui pere¬
unt remanendo inuasis ire. pec¬
catis prepedientibus: indicium. ẽ.
merito om̃s debuisse perire. ac ꝑ hoc
xp̃i. decentes eos non posse saluari
Subdit apłs: Non solum exiudceis.
uocauit ad fidem suam: sed etiam ex
gentib sicut in oseae dicit: Nocabo
non plebem meam. id.ẽ. gentiles.
plebem meam: ut ples mea sint.
Hoc seđm beatum hieronimum:
Scđm beatum auguscinum uero potest
& de iudȩis intelligi qui facti sunt
non ples dĩquando recesserunt adeo

Expanded text:
praevaricationem Adae peccatores nascuntur, et damnatione digni, atque secundum meritum suum debuerant omnes perire. Quod vero pauci salvari merentur, qui de vasis irae in vasa misericordiae transferuntur, ideo fit ut misericordia appareat auctoris in his qui a morte aeterna liberantur, et quod plures sunt qui pereunt remanendo in vasis irae, peccatis praepedientibus, indicium est merito omnes debuisse perire, ac per hoChristi, dicentes eos non posse salvari, subdit Apostolus: non solum ex Judaeis, vocavit ad fidem suam, sed etiam ex gentibus. Sicut in Osee dicit: Vocabo non plebem meam, id est gentes, plebem meam, ut sint plebs mea: hoc secundum beatum Hieronymum, ndum beatum Augustinum vero potest et de Judaeis intelligi qui facti sunt non plebs Dei, quando recesserunt a Deo,
Abbreviated transcription (Latin):
hoc quod deus miscđia sua plagam
supendebat apharaone: in dura¬
bat corẽi: Dicis itetq michi. quid
adhuc quȩritur. Id .ẽ. quid causa¬
tur humana frgilitts. Quod ds̃
cui uult miseretur & quem uult in¬
durat. Uoluntati enim eiꝰ quisre

Expanded text:
Hoc quod Deus misericordia sua plagas Hoc quod Deus misericordia sua plagas suspendebat in Pharaone, indurabat cor ejus. Dicis itaque mihi: Quid adhuc queritur? id est quid adhuc causatur humana fragilitas, quod Deus cujus vult miseretur, et quem vult indurat. Voluntati enim ejus quid re
Abbreviated transcription (Latin):
re: siquis ea agitauerit & uenti¬
lciuerit. non . ẽ. auc toꝵ odoris
uel fetoris: sic ds̃ qui tetigit
suis plagis phara onem ñ est
auctor malicicie eĩ.: Ob duas
cum suo exercitu: & in mari submer¬
sus. Uidelicet ut et eorum mali¬
cia puniretur. quȩ erat multipli¬
ccita: & israhelitis t̃ror incuteret᷑.
quo timerent peccare nesimilia
paterentur: Scientes iniquitatẽ
adõ dãpnari: Dicit enim. ut
hostendam inte uir tutẽ meam.
scilicet ꝑ signa & supplicia: & ade
nuncietur nomen meum in uni¬
uersa terra: Vbique enim ds̃
magnus predicatur. q̃ui pharaonẽ
cũ curribus et equi tibus suis sub¬
mersit inmari: Ergo sub iungis:
Siuolentis non est uoluntas neq
currentis. cursus. sed miserentis
dĩ ẽ. miscđia: cuius uult miseret᷑.
sicut is rahelitis. quos eripuit non eoꝵ
meritis. sed respectu suae pietatis:
Et quem uult indurat. Id . ẽ. indura¬
re ꝑmit tit & induritia sua deserit:
sicut pharaonem & exercitum eĩ:

Expanded text:
re, si quis ea agitaverit vel ventire, si quis ea agitaverit vel ventilaverit, non est auctor odoris vel fetoris, sic Deus qui tetigit suis plagis Pharaonem, non est auctor malitiae ejus. Ob duas cum suo exercitu, idelicet ut eorum malitia puniretur quae erat multiplicata, et Israeliticis terror incuteretur, quo timerent peccare, ne similia paterentur, scientes iniquitatem a Deo damnari. Dicit enim: ut ostendam in te virtutem meam, scilicet per signa et supplicia, et ut annuntietur nomen meum in universa terra. Ubique enim Deus magnus praedicatur, qui Pharaonem cum curribus et equitibus suis submersit in mare. Ergo subaudis, si volentis non est voluntas: neque currentis cursus, sed miserentis Dei est misericordia: cujus vult miseretur, sicut Israelitis, quos eripuit non eorum meritis, sed respectu suae pietatis. et quem vult indurat, id est indurari permittit, et in duritia sua deserit, sicut Pharaonem et exercitum ejus.
Abbreviated transcription (Latin):
nomen dĩtatis meae inuniuersa.
terra: Itamodofit: In uniuersa
enim terra & ꝑ qua drifidum orbẽ
ad nuntiatur nomen deitatis eius
quia pene ubiq li exodi retitatur:
Antequam excitaretur pharaho
decem plagis ad eo. qua si dor miebat.
et excittitus cuius malitiae. eẽo cor
eius hominibus ignorantibus mani¬
ignoro & isrł non dimittam :
Etquia ꝓsua malicia ignorabat dm̃:
indura uit ds̃ cor illius id .ẽ. ñ emol¬
liuit meritis cius hoc exigen tibus:
cum exerciti suo. ausodo mitas.
aut eos quimn diliuio perierunt.
dem dum . ẽ: quia eorum mali¬
tia iam erat consũmatti exce¬
dens modum peccandi & ideo
iusto dĩ iuditio erat punienda:
Sic unusquisqi peccator diuinitꝰ
mensuram patrum ur̃orum:
Uerum quod manifesitiuit ds̃ mali¬
ciam inphara onis. cor illius non
emolliendo. non in dm̃ reflectitur.
quimalum non operatur.: sed ipsi
phartioni. malum suum quod fec̃
propriae deputtitur: Verbigra:
Sicut si fuerint duo uasa: unum¬
plenum bal samo alterum sterco¬

Expanded text:
divinitatis meae, in universa terra. Ita modo sit. In universa enim terra, et per quadrifidum orbem annuntiatur nomen divinitatis ejus, quia pene ubique liber Exodus recitatur: Antequam excitaretur Pharao decem plagis a Deo quasi dormiebat, et excitatus cujus malitiae esset cor ejus hominibus ignorantibus maniignoro, et Israel non dimittam . Et quia pro sua malitia ignorabat Deum, induravit Deus cor illius , id est non emollivit, meritis ejus hoc exigentibus. Scum exercitu suo, aut Sodomitas, aut eos qui in diluvio perierunt? dendum est, quia eorum malitia jam erat consummata excedens modum peccandi: et ideo justo Dei judicio erat punienda. Sic unusquisque peccator divinitus mensuram patrum vestrorum . Verum, quia Deus manifestavit malitiam Pharaonis, cor illius non emolliendo, non in Deum reflectitur, qui malum non operatur, sed ipsi Pharaoni malum suum quod fecit, proprie deputatur. Verbi gratia, sicut si fuerint duo vasa, unum balsamo plenum, aliud sterco
Abbreviated transcription (Latin):
manduccuit.: Debemꝰ autẽ nose go
uidelicet ⁊ quo apłimei aliiq: credentes.
munda : imbellicitates in firmorũ susti¬
ner e. id .ẽ infirmitiates fidȩi illor ũ
qui adhuc non credunt ee munda.

Expanded text:
APUT XV. Debemus autem nos, ego videlicet, et coapostoli mei, aliique credentes, munda, imbecillitates infirmorum sustinere, id est, infirmitates fidei illorum sustinere qui adhuc non credunt omnia
Abbreviated transcription (Latin):
in uicẽ in prouocationẽ caritatis: etbonorum
operũ : Hoc est consideremus diligenter
internos: & quẽ cũq: uiderimus maiorẽ
caritatẽ habere operibusq: melioribus
intentũ ꝓ uocemur illius exemplo quatenꝰ
cũs ũ mopere imitemur. & in eum intendamꝰ¬
ut diligamus et diligamur: Ex dilectone
quippe. bona opera procedunt: Qua¬
propt̃ magnũ bonũ est dilectio: Nichilq¬
est bonũ qd nonpercaritatẽ fiat: quia
plenitudo legis caritas: Non deserentes
collectionẽ nram. id ÷ congregationẽ
fidelium sicutest. consuetulinis quib dã.
sed consola sub uos inuicẽ: In hoc

Expanded text:
invicem in provocationem charitatis et bonorum operum, hoc est consideremus diligenter inter nos, et quemcunque viderimus majorem charitatem habere, et operibus melioribus intentum, provocemur illius exemplo, quatenus eum summopere imitemur, et in eum intendamus, et diligamus: ex dilectione quippe bona opera procedunt. Quapropter magnum bonum est dilectio, nullumque bonum, quod non per charitatem fiat: quia plenitudo legis est charitas. Non deserentes collectionem nostram, id est congregationem fidelium, sicut est consuetudinis quibusdam, sed con
Abbreviated transcription (Latin):
sent bona patri e cȩlestis itimen
non om̃s uidȩi neq om̃s gentiles
oboedientes extiterunt tunc
tem poris euangelicȩ predica¬
tioni. sedneq adhuc oboediun
om̃s: Isaras enim dicit: Dñe
quis credidit auditui nostro
Hoc in loco i sayas in ꝑsona loqͥ¬
tur apłoꝵ: Eodem enim fuit¬
sp̃u quo et apłi: Anim aduerten¬
dum autem quia quis in sacra
scriptura: aliquando pronullo.
aliquando proraro ponitur:
ł ronullo : ut .ẽ. illud: Qm̃ quis
innubibus aequabitur dño idẽ
nullus: proraro: sic̃ hic: Paua
enim inuenti sunt qui credide¬
rint exuideis: auditui apłorum:
Qui id cir co auditus illorum dicit᷑.
qui a intrinsecus inmente dõ

Expanded text:
sent patriae coelestis, tamen non omnes Judaei, neque omnes gentiles obedientes exstiterunt tunc temporis Evangelicae praedicationi, sed neque adhuc obediunt omnes. Isaias enim dicit: Domine, quis credidit auditui nostro? Hoc loco Isaias in persona loquitur apostolorum, eodem enim Spis, quo et apostoli. Animadvertendum autem, quia in sacra Scriptura aliquando quis pro nullo, aliquando pro raro ponitur. Pro nullo, ut est illud. Quoniam quis in nubibus aequabitur Domino ? id est nullus. Pro raro, ut hic: Pauci enim inventi sunt qui crediderunt ex Judaeis auditui apostolorum. Qui idcirco auditus illorum dicitur, quia intrinsecus in mente, Do
Abbreviated transcription (Latin):
accere potuissemus nisi gra dĩ
qua pro tegimur admoniti direc¬
ti fuissemꝰ. primum iudeis uerbũ
uitȩ ad nunciare deinde genti¬
deaduentu fillidĩ quia apłos
ad salutem sui directos a suis fini¬
bus pepuler̃.. Potest & ita non
in con uenienter intelligi: Quo¬
modo inquid p̃dicabt̃ ipsi predi¬
catores eis uerbum uitȩ. qui ex¬
pulsisunt ab&is. nisi iterum
mittantur: affirmat quoque
exemplo ꝓphetico qualiter p̃¬
dicatorem euan gelizare uo¬
luerunt eis bona: sed noluer̃
credere nisi pauci: Scriptũ
est inquid inisare propheta
Quam speciosi pedes euangelitan¬
cium pacem : euangelis ancium
bona Apłoꝵ pedes speciosi fue
quia adnõsunt abluti
Pedes quoq in sacra scriptura ali¬
quando bonas acciones signifi¬
cant: sic̃ gaccirias pater ioħis
baptiste osten dit dicens: uisita¬
lutnos: oriens exalto: Illumi

Expanded text:
accedere potuissemus, nisi gratia Dei qua protegimur admoniti, directi fuissemus, primum Judaeis verbum vitae annuntiare, deinde gentide adventu Filii Dei, quia apostolos ad salutem sui directos a suis finibus pepulerunt. Potest et ita non inconvenienter accipi: Quomodo, inquit, praedicabunt ipsi praedicatores eis verbum vitae, qui expulsi sunt ab eis, nisi iterum mittantur? Affirmat quoque exemplo prophetico, qualiter praedicatores evangelizare voluerunt eis bona, sed noluerunt eis credere, nisi pauci, sicut scriptum est in Isaia propheta: Quam speciosi pedes evangelizantium pacem, evangelizantium bona. Apostolorum pedes speciosi fuerunt, quia Domino sunt abluti. Pedes quoque in sacra Scriptura aliquando bonas actiones significant, sicut Zacharias pater Joannis Baptistae ostendit, dicens: Visitavit nos oriens e
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃is: Apti pacem prediccuerunt.
scđm monitti dñi dicentis In
quã cumq domum intrauerias
primum offerte pacem. dicen¬
tes .pax huic domui: & euan¬
agelizauerunt bona. futuri
scilicet regni  premic quȩ
tium: Bona quoq adnuntia¬
uer̃ fidem scȩ̃ trinicatis. misten¬
um. in carnationis xp̃i passionẽ
resurrectionem. ascensionem eiꝰ

Expanded text:
ris . Apostoli pacem praedicaverunt secundum monita Domini, dicentes: In quamcunque domum intraveritis, primum offerte pacem, dicentes; Pax huic domui . Evangelizaverunt bona, futuri scilicet regni praemia quae tium . Bona quoque annuntiaverunt, fidem sanctae Trinitatis, mysterium Incarnationis Christi, passionem, resurrectionem,
Abbreviated transcription (Latin):
Grãm in hoc loco scđm betum am¬
brosium sapientiam debemus ac¬
sine suis meritis inscientia ueters
& noui testam̃ti: & in lingius om¬
nium gentium : Dicit enĩbeatus
augustinus. inquodam sermone
suo . diuinitus. ita procũratũ . eẽ.
apło ut quili omib gentibus erat
p̃dicacturus. maiorem sapientã
p̃om̃ibus apłis haberet. ut om̃ibus
philosophis gentium & simpli
dicens: Sicut. in quid fr̃ nr̃

Expanded text:
hoc loco, secundum beatum Amhoc loco, secundum beatum Ambrosium, sapientiam debemus acsine suis meritis in scientia Veteris et Novi Testamenti, et in linguis omnium gentium. Dicit enim beatus Augustinus in quodam sermone suo: Divinitus ita procuratum esse Apostolo, ut quia omnibus gentibus erat praedicaturus, majorem sapientiam prae omnibus apostolis haberet, ut omnibus philosophis gentium et simplidicens: Sicut, inquit, frater
Abbreviated transcription (Latin):
dulo łgit ille inuenit quȩ sit uo¬
luntas dĩ. id .ẽ. quid dõ placeat.
qui ducie displiceat. ł quo mo¬
do uoluntas eiꝰ impleri possit:
debemus ꝑpendere utrũ deo
acceptasint opera quȩ agimus
annon:: Bona beneplacens
& ꝑfecta: Bona .ẽ. uoluntas dĩ
quia bona defiderat semper.
Bene placens. quia omia bona
placcita sunt ei: Perfecte quia
nihil duplicitatis placet ei.
sed etique sincero animo funi:
aLITER : Bona infide Be¬
ne placens: in spe futurorũ
bonorum: ꝑfectit in caritate.
id .ẽ. indilectione dĩ & proxi¬
mi: Haec enĩ tria: uolunta¬
tem dĩ ꝑ ficiunt: Siue alit̃:
Bona uoluntas dĩ .ẽ. in coniuga¬
tis bene placens in uiduis. ꝑ fec¬
ta in uirginibus: hiitres or¬
dines. si scđm uoluntatẽ dĩ &
p̃mis uolun tatis dĩ donabun¬
tur: Dico enĩ ꝑ gram quȩda¬
ta. ẽ mihi om̃ib qui sunt int̾
uos non plus sapere quã oport&e¬
g sapere. sed sapere ad sobri& atẽ.

Expanded text:
culo legit, ille invenit quae sit voculo legit, ille invenit quae sit voluntas Dei, id est quid Deo placeat, quidve displiceat, vel quomodo voluntas ejus impleri possit. debemus perpendere utrum Deo accepta sint opera quae agimus annon: bona, et beneplacens, et perfecta. Bona voluntas Dei est quia bona desiderat semper; beneplacens, quia omnia bona placita sunt ei; perfecta, quia nihil duplicitatis placet ei, sed ea quae sincero animo fiunt. Aliter: bona in fide, beneplacens in spe futurorum bonorum, perfecta in charitate, id est in Dei dilectione et proximi. Haec enim tria voluntatem Dei perficiunt. Sive aliter: bona voluntas Dei est in conjugatis, beneplacens in viduis, perfecta in virginibus. Hi tres ordines, si secundum voluntatem Dei et praemiis voluntatis Dei donabuntur. Dico enim per gratiam quae data est mihi, omnibus qui sunt inter vos: Non plus sapere quam oportet sapere, sed