comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nib nocte ac ie. atq illud qͦd seqͥtur sobria ingilantia deui¬
taueris. quȩ aũ indelitiis agit uiuens mortua ẽ: omĩa illa
tria bona quȩ annȩ fuert̃ ootuaert. Gibi aũ st̃ ufilii. qͦs for¬
te illa non habuit. Nec idõ laudanda es: qͥa eos habes. s quia
pie nutrire atq educare studes. Ut enĩ tibi nascerent᷑ fecun-¬
ditatis. ut uiuant selicitatis ẽ. Ut auͣ sic instituant᷑ uolunta¬
tis ẽ: ⁊ potestatis. In illis tͥ homines gratulent᷑. in hoc de imi
xpͣm. te euangłica grã fecit matrẽ uirginis xp̃i. Illa itaq
scã uirgo quã xp̃o uolentẽ ⁊ petentẽ obtulisti. uidualib auie
matͥsq meritis addidit aliqͥtł. de merito uirginali. Non enim
nichil incte habetis que hanc habetis. & in illa estis. qͦđ in uob̾
ñ estis. Nam ut scã uirginitas adimeret᷑ nubentib uobis. idõ
factũ est ut nasceret᷑ ex uobis. Hȩc itaq demeritis diuersis

Expanded text:
nibus nocte et die, atque illud quod sequitur sobria uigilantia deuinibus nocte et die, atque illud quod sequitur sobria uigilantia deuitaueris: quae autem in deliciis agit, uiuens mortua est, omnia illa tria bona, quae Annae fuerunt, et tua erunt. tibi autem sunt et filii, quos forte illa non habuit; nec ideo laudanda es, quia eos habes, sed quia pie nutrire atque educare studes. ut enim tibi nascerentur, fecunditatis, ut uiuant, felicitatis est; ut autem sic instituantur, uoluntatis et potestatis. in illis tibi homines gratulentur, in hoc te imiChristum; te euangelica gratia fecit matrem uirginis Christi. illa itaque sancta uirgo, quam Christo uolentem et petentem obtulistis, uidualibus auiae matrisque meritis addidit aliquid de merito uirginali. non enim nihil inde habetis, quae hanc habetis, et in illa estis, quod in uobis non estis. nam ut sancta uirginitas adimeretur nubentibus uobis, ideo factum est, ut nasceretur ex uobis. Haec itaque de meritis diuersis
Abbreviated transcription (Latin):
uoluiss ꝓosset. ⁊ filios ꝓ creare. suscepit continentiã uid̾uale̾. sed
plus intenta in dm plus sit sollicita ꝗ̃ illi placeant actitare. noc¬
te ac die sic̾ anna ieiuniis ⁊ obsectionib seruiens. Si contendat
quȩ nã istarũ sit meritis potior. qͥs non uideat in hoc certamine
palm̃a dandã meliori feruentioriq pietatirꝰ Ita ⁊ si tres alie con:¬
stituant᷑. qͥb illorũ trium bina insint. singula desint: qͥs dubi¬
tet illas meliores fore. qͥb p̃pollentiꝰ fuerit unũ in suis boniᷤ. du¬
obus ꝑia humilitas. ut alta sit pietas: Nulla quide̾ istarũ ser
uiauarũ. tuȩ normȩ adequat᷑. Tu eniꝰ si hoc uotũ ad senectu¬
tem usq ꝑctuxeris. omia tria potes habere qͥb annę meritũ
excesluit. Nam n unũ uirũ habuisti. ⁊ ñ diutecũ iuxit in car¬
ne. Ac ꝑ hoc si exibueris obedientiã uerbis apłi dicentis. quę

Expanded text:
uoluisset, posset et filios procreare, suscepit continentiam uidualem, sed uoluisset, posset et filios procreare, suscepit continentiam uidualem, sed plus intenta in deum plus sit sollicita quae illi placeant actitare, nocte et die sicut Anna ieiuniis et obsecrationibus seruiens. si contendatur, quaenam istarum sit meritis potior, quis non uideat in hoc cepalmam dandam esse majori ferventiorique pietati? Ita et si tres aliae constituantur, quibus illorum trium bina insint, singula desint; quis dubitet eas meliores fore, quibus praepollentius fuerit in suis bonis duobus pia humilitas, ut alta sit pietas? 18. Nulla quidem istarum sex viduarum tuae normae adaequatur. Tu enim si hoc votum ad senectutem usque perduxeris, omnia tria potes habere, quibus Annae meritum excelluit. Nam et unum virum habuisti, et non diu tecum vixit in carne: ac per hoc si exhibueris obedientiam verbis Apostoli dicentis, Quae
Abbreviated transcription (Latin):
seruiens nocte ⁊die. Uides qu̾e ad mod̾u sc̃a uidua ñ sołu eo p̾dicat᷑
qd̃ uniuira fuerit. uerũ etiã qđ paucos annos cũ marito uixerit
a uirginitate sua: & uidualiᷤᷤ continentiȩ munꝰ usq ad tantã senec¬
tutẽ tanta pietatis seruitute ꝑduxerit. Constituamꝰ gͥ ante oculos nr̃os
uiduas tres habentes singła eoꝵ que huic inerant oĩa. Unã ponamꝰ
uniuirã. cui desit ⁊ tanta ꝓlixitas uiduitatis: quã dui cũ marito ui¬
xerit ⁊ tantũ studiũ pietatis. qͦd ñ ita ieiuniis & obseetionib ser¬
uiat: Altã q̃ post pͥoris mariti breuissimã uitã. etia cͣt t d fołm ami¬
serit. ⁊ diut̾na etate sit uidua. s etiã ipsa non tantũ d&s oꝑam
ieuniorũ n obsecrationũ religiosisime seruituti: Tertiã que ñ sołu
duos iuiros habuit. s etiã cũ ambobꝰ singulatiꝰ uł cũ aliquo eoꝵ
diutiꝰ uixerit. n posteriore ȩtate uiduata. inqua qͥdẽ si nubere

Expanded text:
seruiens nocte ac die. uides, quemadmodum sancta uidua non solum eo praedicatur, quod uniuira fuerit, uerum etiam quod paucos annos cum marito uixerit a uirginitate sua et uidualis continentiae munus usque ad tantam senectutem tanta pietatis seruitute perduxerit. Constituamus igitur ante oculos nostros uiduas tres habentes singula eorum, quae huic inerant omnia: unam ponamus uniuiram, cui desit et tanta prolixitas uiduitatis, quod diu cum marito uixerit, et tantum studium pietatis, quod non ita ieiuniis et obsecrationibus seruiat; alteram, quae post prioris mariti breuissimam uitam etiam secundum cito amiserit et diuturna aetate sit uidua, sed etiam ipsa non tantum det operam ieiuniorum et obsecrationum religiosissimae seruituti; tertiam, quae non solum duos uiros habuerit, sed etiam cum ambobus singillatim uel cum aliquo eorum diutius uixerit et posteriore aetate uiduata, in qua quidem si nubere
Abbreviated transcription (Latin):
ficatio in septimo die cõmemorata ẽ: ubi reqͥes cõmendat᷑. O uia
nisi eiꝰ dono ad et̾nitatẽ scĩficati atq porrecti. ꝓpt̾ea de ipso dõ
dicit᷑. quia cũ feciss&s omia oꝑa bona ualde. sepͣtimo die reqͥeuit
ab omĩb oꝑib suis quȩ fecit. Futurã enĩ reqͥem significabat.
quã post bona oꝑa daturꝰ erat hominib Sic̃ eni cũ bene oꝑa
mur. ipse dr oꝑari in nob̾. cuiꝰ munere bene oꝑam. ita cum
reqͥescimꝰ. ipse reqͥescere dr̃: qͦ donante reqͥescimꝰ. Hinc est

Expanded text:
icatio in septimo die commemorata est, ubi requies commendatur. quia nisi eius dono ad aeternitatem sanctificati atque perfecti, propterea de ipso deo dicitur, quia, cum fecisset omnia opera bona ualde septimo die requieuit ab omnibus operibus suis, quae fecit. futuram enim requiem significabat, quam post bona omur, ipse dicitur operari in nobis, cujus munere bene operamur: ita cum requiescimus, ipse requiescere dicitur, quo donante requiescimus
Abbreviated transcription (Latin):
definat qͥes. Neq enĩ redit᷑ ad labores & curas. s ꝑmanos in ac-
tione qd adqͥetẽ ꝑtinet. nec inoꝑe laborare. nec in cogitatione
fluctͥuare. Quia gͦ perreqͥem ad pͥmã uitã redit᷑ unde anima
usa e̾ inpeccatũ: ꝓpt̾ra sabb̃o requies significat᷑ Illa
uita q̃ a peregrinatioẽ redeuntib ⁊ pͥmã stoła accipientib red¬
dit᷑. ꝑ unã sabb̃i. quẽ diẽ dñcũ dicimꝰ figurat᷑. Quare septẽ dies in
genesim lege. ⁊ inuenies septimũ sine uespere. qͥa reqͥem sinefine
significat. Prima gͦ uita ñ fuit sempit̾na ꝑeccanti. reqͥes aũ ulti¬
ma sempit̾na e. Ac ꝑ hoc noct̾auus sempit̾nã beatitudinẽ habebit.
quia reqͥes illa q̃ sempit̾na ẽ. excipit᷑ ab octauo. ñ extinguit᷑

Expanded text:
desinat quies, neque enim reditur ad labores et curas, sdesinat quies, neque enim reditur ad labores et curas, stione quod ad quietem pertinet, nec in opere laborare, nec in cogitatione fluctuare. Quia ergo per requiem ad primam vitam reditur, unde anima lapsa est in peccatum, propterea Sabbato requies significatur. Illastolam accipientibus redditur, per unam sabbati, quem diem dominicum dicimus, figuratur. quaere septem dies, Genesim lege: inuenies septimum sine uespere, quia requiem sine fine significat. prima ergo uita non fuit sempiterna peccanti, requies autem ultima sempiterna est ac per hoc et octauus sempiternam beatitudinem habebit, quia requies illa, quae sempiterna est, excipitur ab octauo, non extinguitur;
Abbreviated transcription (Latin):
qui potestatẽ habebat ponendi antmaͬ suã. & iterũ recipien-¬
di eã: & tdo ñ fatalẽ s opgtuna sacram̾to qđ cõm̾dare institu-¬
erat. horã expectabat. cũ diceret. nondu uenit hora mea. ut
inanmriusaria passionis eiꝰ celebratione a posteris seruaret᷑. Qđ̃
enĩ nͣcͣ ut suꝑiꝰ dixi fide ac spe peregrinam. atq ut ad id ꝑuenia¬
mus dilectione satagimꝰ. requies ẽ ꝗͤda ab omiͣ labore om̃ium mo¬
lestiarũ sc̃a atq ꝑpetua. In eã nobis fit exhac uita tͣnsitꝰ. qͦm
dñs nr̃ iħc xp̃c sua passione demonstrare ac consecrare dignat᷑
est. In ẽ in illa reqͥe non desidiosa segnitia. s q̃dã in effabilis tͣn¬
qͥllitas actionis ociosȩ. Sic enĩ ab huiꝰ uitȩ oꝑib infine reqͥescit᷑.
ut in alt̾ius uite act̾ioẽ gaudeat᷑. S talis actio indĩ laude agit᷑.
ie labore m̾broꝵ.: sine langore curarũ. Non ad eã s
ꝑquietẽ. ut ipsi labor succedat. id ẽ non sic e̾e̾ incipit act̾io: ut

Expanded text:
nendi animam suam et iterum recipiendi eam, et ideo non fatalem, sed opportunam sacramento, quod commendare instituerat, horam exspectabat, cum diceret: nondum uenit hora mea, ut in anniuersaria passionis eius celebratione a posteris seruaretur. quod enim nunc, ut superius dixi, fide ac spe peregrinamur atque ut ad id perueniamus dilectione satagimus, requies est quaedam ab omni labore omnium molestiarum , sancta atque perpetua; in eam nobis ex hac uitas Christus sua passione praemonstrare ac consecrare dignatus est. Inest autem in illa requie non desidiosa segnitia, sed quaedam ineffabilis tranquillitas actionis otiosae. Sic enim ab hujus vitae operibus in fine requiescitur, ut in alterius uitae actione gaudeatur. sed quia talis actio in dei laude agitur sine labore membrorum, sine angore curarum, non ad eam sic transitur per quietem, ut ipsi labor succedat, id est non sic esse incipiat actio, ut
Abbreviated transcription (Latin):
inint̾iora austri. nulla certa semnita gradiunt᷑. aut aliqͥd in¬
doctrina utili figurate significandũ sit: ñ nulloꝵ. sideũ ali¬
qua cͣomemoratioẽ. quantũ gͦ int̾sit int̾ has utilitates & uani¬
tates hominũ ad hec obseruantiũ sidã. ut nec aeris qͣlitates.
nec regionũ uias. nec solos tẽpoꝵ. num̾os. nec sꝑitaliũ similitu¬
dines. s quasi fatalia rerũ euenta ꝑqͥrt̾. qͥs ñ intelligat. S iã
deinceps uideamꝰ cuͭ &̃ id obseruat᷑. cũ pascha celebramꝰ ut sab¬
mã pͥmã. E qͥa aliqͣndo pascha qͦ passus ẽ. dñs ita ocurrit. ut int̾
mortẽ eiꝰ rresurrect̾ionẽ mectiꝰ e̾e̾t sabbati dies. addendu pa-¬
tres nr̃i censuert̾. ut ⁊ nrͣa festiuitas a iudeoꝵ. festiuitate dis¬
tingueret᷑. Qd̾ ñ frustra factũ eͥe credendu e̾ ab illo qͥ ẽ an̾

Expanded text:
in intin intdoctrina utili figurate significandum fit nonnullorum siderum aliqua commemoratio: quantum ergo intersit inter has utilitates et uanitates hominum ad hoc obseruantium sidera, ut nec aeris qualitates nec regionum uias nec solos temporum numeros nec spiritalium similitudines, sed quasi fatalia rerum euenta perquirant, quis non intellegat P , Sed iam deinceps uideamus cur etiam id obseruatur, cum pascha celebramus, ut sabmam primam. sed quia illud eorum pascha, quo passus est dominus, ita occurrit, ut inter mortem eius et resurrectionem medius esset sabbati dies, addendum patres nostri censuerunt, ut et nostra festiuitas a ludaeorum festiuitate distingueretur, et quod non frustr
Abbreviated transcription (Latin):
notent: ubit̾q sol e̾et mͥ se nouorũ. illic eũ repꝑit hec cęlebra¬
tio ꝓpt̾ similitudinẽ sacmenti renouandȩ uitȩ. de qua satis diᷤ¬
seruimꝰ. Qd̾ si &̾ locus ille siderũ aries poss uocari. ꝓpt̾ aliqͣ. figu¬
rã u congruentiã. nȩq hinc timeret sermo dtuimis aliqua sa-¬
cram̃ti similitudinẽ ducere sic̃ de aliis. ñ sołu celestib s & ter¬
restrib creat᷑is. sicut de orione. uł pliadib. fic̾ de monte syna¬
de monte sion. sic̃ de fluminib qͥ uocant᷑ gion. fison. tigris. eu¬
frates. sic̃ de ipso totiens in scĩs misteriis nominato fluuio ior¬
dane. rerũ figurate infinuandarũ. mysticas similitudines du
litates accõmodatas. sic̃ agricolȩ uł naute obseruant. autͣno¬
tandas partes mundi. cursũq aliqͦ uł aliunde dirigend̾u.
qđ gubernatores nauiũ faciunt: ⁊ hi qͥ solitudines arenosas

Expanded text:
notent, ubicumque sol esset mense nouorum, illic eum reperiret haec celebranotent, ubicumque sol esset mense nouorum, illic eum reperiret haec celebratio propter similitudinem sacramenti renouandae uitae, de qua satis disseruimus. quod si etiam locus ille siderum aries posset uocari propter aliquam figuram et congruentiam, neque hinc timeret sermo diuinus aliquam sacramenti similitudinem ducere, sicut de aliis non solum caelestibus sed etiam terrestribet de monte Sion, sicut de fluminibus quae vocantur, Geon, Phison, Tigris, Euphrates, sicut de ipso toties in sanctis mysteriis nominato fluvio Jordane, rerum figurate insinuandarum mysticas similitudines add qualitates accomodatas, sicut agricolae vel nautae observant; aut ad notandas partes mundi cursumque aliquo et alicunde dirigendum, quod gubernatores navium faciunt, et ii qui per solitudines arenosas
Abbreviated transcription (Latin):
De qͥb dictũ est. dũ conderent᷑: & sint insignis ⁊ tprib & in¬
dieb uannis. Si quȩ aũ figurȩ similitudinũ ñ tantũ de celo
& siderib : s &ͣ de creat᷑a tnferiore ducunt᷑ ad dispensationẽ
sacͬmentoruͣ. eloqͣntia quedã ẽ doctͥnę salutaris. mouendo affec
liscentiũ accõmodata. auisibilib ad inuisibilia. a corp
ad sp̃iritalia. a tẽꝑalib ad et̾na. Nec qͥsqu̾a nr̃m attencdit qͦd
eo tẽpore qͦ pascha celebramꝰ sol inariete ẽ: sic̃ illi appellant
qͣndam siderũ locũ. ubi reuera mͥse nouoꝵ. sol inue̾nit᷑. S si¬
ue illi arietẽ. siue aliud aliqͥd eandẽ partẽ cęli uocare uolue
ios de script᷑is sc̃is hoc didicimꝰ : qđ om̃ĩa sidera ds co¬
didit. & locis cęlestib qͥb uoluit ordinauit: q̃ stellis distinc¬
ta ⁊ ordinata inqͣs lib&s partes diuidant. qͥb lib& uocabulis

Expanded text:
de quibus dictum est, dum conderentur: Et sint in signis et temporibde quibus dictum est, dum conderentur: Et sint in signis et temporib annis. si quae autem figurae similitudinum non tantum de caelo et sideribus sed etiam de creatura inferiore ducuntur ad dispensationem sacramentorum, eloquentia quaedam est doctrinae salutaris monendo affectui discentium accommodata a uisibilibus ad inuisibilia, a corporalibus ad spiritalia, a temporalibus ad aeterna. Nec quisquam nostrum adtendit, quod eo tempore, quo pascha celebramus, sol in ariete est, sicut illi appellant quendam siderum locum, ubi re uera mense nouorum sol inuenitur; sed siue illi arietem siue aliud aliquid eandem partem caeli uocare uoluerint, nos de scripturis sanctis hoc didicimus, quod omnia sidera deus condidit et locis caelestibus, quibus uoluit, ordinauit. quae stellis distincta et ordinata in quaslibet partes diuidant, quibuslibet uocabulis
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ de aqua. de frum̃to de uino. de oleo. Inseruitute aũ ueteriᷤᷤ
popłi multa &̃ cȩlebrari imꝑata stͣ: quȩ nobis tantũmͦ intelli¬
genda tradunt᷑. Non itaq dies obseruamꝰ & annos u mͥses &
temꝑa. ne audiamꝰ ab apło. timeo uos ne forte sine causa labora¬
uerĩ in uob̾. Eos eniͣ culpat qͥ dicunt. ñ ꝓficistar hodie qͥa pos¬
terꝰ e̾. aut qͥa luna sic fert᷑. uł ꝓficiscar ut ꝓ̾ꝑa cędant. qr ita
habet pofitio siderũ. non agã hoc m̾se cõmertiũ.
anno uineã. quia bissextꝰ ẽ. Non au̾qͥsꝗͣ. sapiens arbitret᷑ obser¬
uatores tẽpoꝵ. repͣhendendos qͥ dicunt᷑. ñ ꝓ ficiscar hodie qr tẽpes¬
tas exorta ẽ : aut ñ nauigẽ: qͥa ad huc st̃ hib̾ ne reliquiȩ. aut
forte alii nat᷑ales effẽctꝰ circa motꝰ aeris ⁊ humoris aduarian¬
das tẽpoꝵ qualitates in siderũ ordinatissima conu̾sione notatist̃.

Expanded text:
sicut de aqua, de frumento, de uino, de oleo. in seruitute autem ueteris sicut de aqua, de frumento, de uino, de oleo. in seruitute autem ueteris populi multa etiam celebrari imperata sunt, quae nobis tantum modo intellegenda traduntur. non itaque dies obseruamus et annos et menses et tempora, ne audiamus ab apostolo: Timeo uos, ne forte sine causa laborauerim in uobis; eos enim culpat, qui dicunt: \'Non proficiscar, quia postse habet positio siderum; agam hoc mense commercium, anno uineam, quia bissextus est\'. non autem quisquam sapiens arbitratur obseruatores temporum reprehendendos, qui dicunt: \'Non proficiscar hodie, quia tempestas exorta est\', aut: \'Non nauigem, quia adhuc sunt hibernae reliquiae\', aut: ', uel si qui forte alii naturales effectus circa motus aeris et humoris ad uariandas temporum qualitates in siderum ordinatissima conuersione notati sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
ducere. contradicant uaugures. ne dicat᷑ nob̾ estote simplices
psalmis cythara̾ nominemꝰ. Aut qr ex his reb ad mist̾ium uer¬
bi dei similitudinũ signa sumunt᷑. dicant si placet uł auspicia
nos captare. uł uenena conficerȩ. uł theatͥtas affect̾are luxurias.
Qd̃dem̾tissimũ ẽ dicere. Nongͥ nos de sole ⁊ luna. anmus men¬
struisue t̾prib actionu̾ nr̃arum euenta coniecimꝰ : ne in uitę
humane piculosissimis te̾uestatib. tanci sconulis misere seru¬
tutis illii. a libero arbitͥo naufragemꝰ. s ad rẽ sacrate signi¬
ficandã. similitudines aptas. religiosissima de uot¬
one suscipimꝰ : sic̃ de cęt̾a creatura. de uentis de
mari. de t̾ra de uolatilib de piscib. de peccorib
de arborib. de hominib ad sermonẽ qͥde multr¬
plicẽ. ad celebrationẽ uͦ sacm̃torũ iam xꝑiana lib̾tate parcissime.

Expanded text:
ducere, contradicant et augures, ne dicatur nobis: Estote simplices ducere, contradicant et augures, ne dicatur nobis: Estote simplices psalmis citharam nominemus; aut quia ex his rebus ad mysteria uerbi dei similitudinum signa sumuntur, dicant, si placet, uel auspicia nos captare uel uenena conficere uel theatricas affectare luxurias, quod dementissimum est dicere. Non igitur nos de sole et luna annuis menstruisue temporibus actionum nostrarum euenta conicimus, ne in uitae humanae periculosissimis tempestatibus tamquam in scopulos miserae seruitutis inlisi a libero arbitrio naufragemus, sed ad rem sacrate significandam similitudines habitas religiosissima deuotione suscipimus sicut de cetera creatura de uentis, de mari, de terra, de uolatilibus, de piscibus, de pecoribus, de arboribus, de hominibus ad sermonem quidem multipliciter, ad celebrationem uero sacramentorum iam Christiana libertate parcissime
Abbreviated transcription (Latin):
uda: nec lapides. quia petra erat xp̃c. nec montẽ fron. qr in ipso
figurat᷑ eccła. sic nec sole aut luna̾ quanuis ex cęlesti creat᷑a sic̃
ex multa t̾restri sacram̾toꝵ figure ad informationes mysticaᷤ
assumunt᷑. Quaꝓpt̾ mn anicheorũ deliram̾ta. cũ detestatiõe ri¬
denda st̃. Quib cũ obiecerimꝰ uana cõmenta unde homines
inerrore p̃cipitant. qͦ prius p̃cipitan sunt. garruli sͥ uident᷑.
cũ dicunt nob̃. curruos ad solis & lunȩ cõmunione̾ pascha cę¬
lebratis. quasi nos orctines siderũ aut uicissitudines tempoꝵ
a sũmo atq optimo do conditas arguamꝰ: & ñ eorũ ꝑuersitatẽ
quȩ reb sapientissime conditis ad stultitiȩ suȩ uanissimas opi¬
uiones abutut᷑. Nam si mathematicꝰ nob̾ contradicturꝰ ẽ. de side¬
rib lunarib celiad sacram̃tũ mistice figuratidas similitudines

Expanded text:
Iuda, nec lapides, quia petra erat Christus, nec montem Sion, quia in ipso Iuda, nec lapides, quia petra erat Christus, nec montem Sion, quia in ipso figuratur ecclesia, sic nec solem aut lunam, quamuis ex ea caelesti creatura sicut ex multa terrestri sacramentorum figurae ad informationes mysticas adsumuntur. Quapropter Manichaeorum deliramenta cum detestatione ridenda sunt, quibus cum obiecerimus uana commenta, unde homines in errorem praecipitant, quo prius praecipitati sunt, garruli sibi uidentur, cum dicunt nobis: \'Cur et uos ad solis et lunae computationem pascha celebratis?\' quasi nos ordines siderum aut uicissitudines temporum a summo atque optimo deo conditas arguamus et non eorum peruersitatem, quae rebus sapientissime conditis ad stultitiae suae uanissimas opiniones abutitur. nam si mathematicus nobis contradicturus est de sideribus et luminaribus caeli ad sacramenta mystice figuranda similitudines
Abbreviated transcription (Latin):
ita mortalis uitȩ .i. omĩs spes huiꝰ scłi que refistit
turi scłi. indono septenarii spc scĩ ꝑ liberũ arbitͥum des¬
truat᷑. s Ob hoc enĩ circueunte archa nͣ impulsu uiolento illimu¬
ri. s sponte ceciderͥtͣ. St̃ n alia testimonia scͥpturarũ quȩ nob̾ in¬
gert̾ ꝑ coͣmemorationẽ lunȩ. eccłę significatiõem. q̃ in ista mor
rib ꝑegrinat᷑ Non ido tam̾ putare debent stulti qͥ nolt̾ in me¬
lius cõmutari. adoranda e̾e̾ ista luminaria: quia ducit᷑ ex eis
aliqͣndo similitudo ad diuina mist̾ia figuranda .Ex. om̃i enĩ
creatura ducit᷑. Nec idõ in sententiã danatioĩs debemꝰ irru¬
ere. que ore apłico qͥbdã ꝓfert᷑. qui coluert̾ ⁊ seruiert̾ creat᷑e
potiꝰ quã creatori qͥ est benedict᷑ in scła. Sic̾ enĩ non ad oramꝰ pe¬
cora quauis dictꝰ sit ⁊agnꝰ & uit ulꝰ: nec ferã cũ dict᷑ leo de tribu

Expanded text:
menta mortalis vitae, id est, omnis spes hujusmenta mortalis vitae, id est, omnis spes hujusturi saeculi, in dono septenarii spiritus per liberum arbitrium destruatur? ob hoc enim circumeunte arca non impulsu uiolento illi muri, sed sponte ceciderunt. sunt et alia testimonia scripturarum, quae nobis ingerunt per commemorationem lunribus peregrinatur. non ideo tamen putare debent stulti, qui nolunt in Melius commutari, adoranda esse ista luminaria, quia ducitur ex eis aliquando similitudo ad diuina mysteria figuranda. ex omni enim creatura ducitur. nec ideo in sententiam damnationis debemus irruere, quae ore apostolico d. sicut enim non adoramus pecora, quamuis dictus sit et agnus et uitulus, nec feram, quia dictus sit leo de tribu
Abbreviated transcription (Latin):
iniqͥtates iqͥtates gemens : & tc̃ st̃ tĩde insidiȩ fallatiũ seduc¬
tionũ : qͦs nomine sagittarũ intelligi uoluit. Un̾ alio loco ꝓpt̾
truntios fidelissimos ueritatis. qͦs ubiq parit ȩccła dr. luna testis
in celo fidelis. & cũ de regno dñͣi psalmꝰ caner&. oriet᷑ inqͥt in
dieb eiꝰ iustitia & abundantia pacis intantũ crescet. donec om
n̾e mutabilitatẽ mortalitatis abfumat. Lc̾ nouissima inrinica des¬
truet᷑ mors: & qͥcqͥd nob̾ resistit ex infirmitate carnis. unde
nob̾ ꝑ fect̾a pax nond̾u ẽ consumet᷑ om̃ino cũ corruptibile hoc
Unde & illiꝰ ciuitatis muri que ⁊herio appellat᷑ q̃ in hebreo elo¬
qͥo luna int̾pretari dr. seꝑtimo circuitu circuacta testam̾ti ar¬
cha corruert̃. Quid enͣi nc̃ aliud agit annuntiatio regni
celoꝵ. qua circuactio arcȩ significauit. nͥ ut omͣia muni¬

Expanded text:
iniquitates gemens; et tunc sunt timendae insidiae fallacium seduciniquitates gemens; et tunc sunt timendae insidiae fallacium seductorum, quas nomine sagittarum intellegi uoluit. unde alio loco propter nuntios fidelissimos ueritatis, quos ubique parit ecclesia, dicitur luna testis in caelo fidelis. et cum de regno domini psalmus caneret: orietur; inquit, in diebus eius iustitia et abundanem mutabilitatem mortalitatis absumat. Tunc novissima inimica destruetur mors, et quidquid nobis resistit ex infirmitate carnis, unde nobis perfecta pax nondum est, consumetur omnino, cum corruptibile hoc Unde et illius civitatis muri, quae Jericho appellatur, quae in hebraeo eloquio Luna interpretari dicitur, septimo circuitu circumacta Testamenti arca corruerunt . Quid enim nunc aliud agit annuntiatio regni coelorum, quam circumactio arcae significavit, nisi ut omnia muni
Abbreviated transcription (Latin):
t̾re id eͥ qͥ t̾rena sapunt deteriꝰ uidet᷑. Unde illi impii postre¬
mo infructuosã agentes ꝑenitentiã. etiã hȩc int̾ multa dictu¬
ri st̃. Hi st̃ qͦs aliquando habuimꝰ in risũ ⁊ insimilitudiñe imꝓpe¬
riĩ : nos insensati uitã illoru estimabamꝰ insaniã. Ac ꝑ hoc spc
sc̃s de uisibilib ad ininsibilia. & de corruptibilib ad spͣualia
sacram̃ta similitudine ducens. transitũ illum de alia uita in ali¬
am uitã qđ pascha nominat᷑. a quartadecima luna uoluit ob¬
seruari: ut non sołu ꝓpt̾ tẽpus tertiũ qͦd supͦ cõmemorauri. quia
in apokalipsi ad septẽ scribit᷑ ecłas. Eccła uͦ ad huc inista morta¬
litate carnis constituta. ꝓpt̾ ipsã mutabilitatẽ lunȩ nomine in scͥp¬
turis significat᷑. Unde ẽ illud. ꝓarauert sagittas suas inpharetra
qđ dic̃ apl̃s. cũ xp̃c apparuerit uita ur̃a. tẽ n uos cũ illo apparebitiᷤᷤ
ingła: obscura uidetur eccłã in tp̾re ꝑegrinatioĩs suȩ. int̾ multas

Expanded text:
t eis qui terrena sapiunt deterius videtur. Unde illi impii postremo infructuosam agentes poenitentiam etiam hoc inter multa dicturi sunt: Hi sunt quos aliquando habuimus in risum et in similitudinem improperii. Nos insensati vitam illos de uisibilibus ad inuisibilia et de corporalibus ad spiritalia sacramenta similitudinem ducens transitum illum de alia uita in aliam uitam, quod pascha nominatur, a quarta decima luna uoluit obseruari, ut non solum propter tempus tertium, quod supra commemoraui, quia in Apocalypsi ad septem scribit ecclesias. ecclesia uero adhuc in ista mortalitate carnis constituta propter ipsam mutabilitatem lunae nomine in scripturis significatur. unds: cum Christus apparuerit, uita uestra, tunc et uos cum illo apparebitis in gloria, obscura uidetur ecclesia in tempore peregrinationis suae, inter multas
Abbreviated transcription (Latin):
de solo sab̃b̃o dictũ est: u scĩficauit diẽ sepͣtimũ. Ainant em̃
reqͥem. siuȩ piȩ animȩ siue iniquȩ. s quȩ ꝑueniant ad id qđ a¬
mant plurime nesciunt: nec aliqͥd appetunt etiã ipsa corpora
ponderib suis. nͥ qđ animȩ amorib suis. Nam sic̾ corpꝰ tandu
nitit᷑ pondere siue deorsũ uersus. siuȩ sursũ. donec ad locum
qͦ nititur ueniens conqͥescat. pondus qͥppe olei simittat᷑ inae¬
r̃ẽ deorsũ. si aũ sub aqͥs. sursũ nitit᷑: sic animȩ ad ea quȩ amant
ꝓpt̾ea nitunt᷑. ut ꝑueniendo reqͥescant. Et multa qͥdẽ piosde¬
lectant. s ñ est in eis et̾na reqͥes. nec saltẽ diut᷑na : & ꝓpt̾ea
mag̾ sordidant animã. ⁊ gͣuant potiꝰ ut sincerũ eiꝰ ꝑondꝰ quo
impunita relinquit᷑. quia ds suꝑbis resistit. humilib dat gr̃am¬

Expanded text:
de solo sabbato dictum est: Et sanctificauit deus diem septimum. amant enim requiem siue piae animae siue iniquae; sed qua perueniant ad id, quod amant, plurimum nesciunt; nec aliquid appetunt etiam ipsa corpora ponderibus suis, nisi quod animae amoribus suis. nam sicut corpus tam diu nititur pondere siue decrsum uersus siue sursum uersus, donec ad locum, quo nititur, ueniens conquiescat — pondus quippe olei si dimittatur in aere, deorsum, si autem sub aquis, sursum nititur —. sic animae ad ea. quae amant, propterea nituntur, ut perueniendo requiescant. et multa quidem per corpus delectant, sed non est in eis aeterna requies nec saltem diuturna; et propterea magis sordidant animam et grauant potius, ut sincerum eius pondus. quo inpunita relinquitur, quia deus superbis resistit, humilibus a
Abbreviated transcription (Latin):
Mutat᷑ gͦ indet̾ius ad ert̾iora ꝓgrediens c
uita suã ꝓitiens intima sua. & hoc t̾re .i. eis
qui t̾rena sapiunt meliꝰ uidet᷑. cũ laudat᷑
peccator in desideriis animȩ suȩ. & qͥ iniqͣ gerit benedicit᷑. Mutat᷑¬

Expanded text:
Mutatur ergo in deterius ad exteriora progrediens, et in Mutatur ergo in deterius ad exteriora progrediens, et in vita sua projiciens intima sua, et hoc terrae, id est eis qui terrena sapiunt melius videtur, cum laudatur peccator in desideriis animae suae, et qui iniqua gerit, benedicitur. Mutat
Abbreviated transcription (Latin):
tie: & que sibi ñ fuisse ortũ indie nouissima plangentes impii
dict᷑i st̃. i iustitie lum̾ non luxit nobis ⁊ solñ ortꝰ est nobis :
Nam istũ carneis oculis uisibilẽ sole oriri facit suꝑ bonos u malos ds̃.
qui &̃ pluit suꝑ iustos ⁊ iniustos. Pucunt᷑ au̾ semꝑ ex reb uisibilib
ad inuisibilia congruȩ similitudines. Quis ẽgͦ ille stultꝰ qͥ tanꝗͣ.
luna mutat᷑ nͥ ada. inquo os peccauert̃: Anima qͥppe humana re¬
cedens a sõle rustitie. ab illa scilicos int̾na contẽplatioe̾ in cõmuta¬
bił ueritatiᷤᷤ. om̃s uires suas in t̾rã conu̾tit. & eomag̃ magiꝰq ob
scurat᷑ in int̾iorib ac suꝑiorib suis. S cũ redire cepit ad ilłã in¬
cõmutabile sapientiã. quantomagͣ ei ꝓpinquat affect̾u pietatis:
tanto magis ext̾ior ħo corrũpit᷑. s interior renouat᷑ dedie in
diẽ: omisq lux illa ingenii que ad inferiora uergẽbat. ad su-¬
culo moriat᷑. & uita eiꝰ abscondat᷑. cũ xpͣo in do

Expanded text:
t quem sibi non fuisse ortum in die novissima plangentes impii, dicturi sunt: Et justitiae lumen non illuxit nobis, et sol non ortus est nobis? Nam istum carnis oculis visibilem solem oriri facit super bonos et malos Deus, qui etiam pluit super justos et injustos. Ducuntur autem semper ex rebus visibilibus ad invisibilia congruae similitudines. Quis ergo esf ille stultus, qui tanquam luna mutatur, nisi Adam in quo omnes peccaverunt? Anima quippe humana recedens a sole justitiae, ab illa scilicet interna contemplatione incommutabilis veritatis, omnes vires suas in terrena convertit, et eo magis mnterioribus ac superioribus suis: sed cum redire coeperit ad illam incommutabilem sapientiam, quanto magis ei propinquat affectu pietatis, tanto magis exterior homo corrumpitur, sed interior renouatur de die in diem omnisque lux illa ingenii, quae ad inferiora uergebat, ad sut vita ejus abscondatur cum Christo in Deo.
Abbreviated transcription (Latin):
tinentiã. s a nob̾ habemꝰ sapientiã.  Quid gͦ ẽ qͦd iacob apłs di¬
cit. si qͥs aũ ur̃m indiget sapientia. postulet a dõ qͥdat om̃ib afflu

Expanded text:
tinentiam, sed a nobis habemus sapientiam? quid ergo est quod Iacobus apostolus. ditinentiam, sed a nobis habemus sapientiam? quid ergo est quod Iacobus apostolus. dicit: si
Abbreviated transcription (Latin):
ista st̃ duo inunera: sapientia & continentia. Sapientia scilicet
qua in di cognitione formamͦ: continentia uͦ qua huic scło ñ
conformamͦ. Iubet aũ nobis d̾s ut & sapientes & continentes simꝰ.
sine qͥb bonis iusti ꝑfect̾iq e̾e̾ non possumꝰ. S oremꝰ ut det qd̾ uib&
adiuuando ⁊ in spirando. qͥ cõmonuit qͥd uelle debeamꝰ p̃cipien¬
do & uocando. Quicqͥd hinc dedit ut conseruet oremꝰ. qͦd au non¬
dĩi dedit ut suppleat oremꝰ. Tam̃ oremꝰ ugrãs agamꝰ de acceptis.
& qd nonłu accepimꝰ eo ipso qd̃ de acceptis ingͥti ñ fumꝰ. nos accep¬
turos ẽẽ fidamꝰ. Qui enĩ dedit coniugatis fidelib ut contineant
ab adulteriis & fornicationib : ipse dedit sc̃is uirginib ⁊ uidu¬
is ut contineant ab om̃i concubitu. Inqua uirtute iã ꝓpͥe uel inte¬
gritas uł continentia nominat᷑. Anforte ab illo qͥdẽ accepimꝰ con¬

Expanded text:
sunt duo munera sapientia et continentia; sapientia scilicet, sunt duo munera sapientia et continentia; sapientia scilicet, qua in dei cognitione formamur, continentia uero, qua huic saeculo non conformamur. iubet autem nobis deus, ut et sapientes et continentes simus, sine quibus bonis iusti perfectique esse non possumus. sed oremus, ut det quod iubet adiuuando et inspirando, qui commonuit quae uelle debeamus praecipiendo et uocando. quidquid hinc dedit, ut conseruet oremus; quod autem nondum dedit, ut suppleat oremus: tamen oremus et gratias agamus de acceptis et quod nondum accepimus eo ipso, quod de acceptis ingrati non sumus, nos accepturos esse fidamus. qui enim dedit coniugatis fidelibus, ut contineant ab adulteriis et fornicationibus, ipse dedit sanctis uirginibus et uiduis, ut contineant ab omni concubitu: in qua uirtute iam proprie uel integritas uel continentia nominatur. an forte ab illo quidem accepimus con
Abbreviated transcription (Latin):
rimꝰ. etiã hoc unde noceꝑimꝰ. intelligamꝰ. ne inflati ⁊ elati huiꝰ mundi
spũ. nesciamꝰ quȩ a do donata st̃ nobis. Proinde arbitriũ uoluntatis
humanȩ nequaꝗͣ. destruimꝰ. qͣndo dĩ grãm qua ipfũ adiuuat᷑ ar¬
bitriũ non suꝑbia negamꝰ ingrata. s grata podius pietate p̃dicamꝰ.
Nrm est enĩ uelle. s uoluntas ipsa & ãmonet᷑ ut surgat. & sanat᷑
ut ualeat: &. dilatat᷑ ut capiat. ⁊ implet᷑ ut habeat. Nlã si nosñ
uellemꝰ nec nos utiq acciꝑemꝰ ea quȩ dant᷑: nec nos haberemꝰ. Os
enĩ haberet continentiã. ut int̾ cet̾a łi dona de ipsa potiꝰ loquar.
de qua ad te loquar. qͥs inqu̾a haberet continentia nͥ uolens. qͣ
nemo acciꝑet nisi uolens: S a quo det᷑ ut nr̃a uoluntate accipias
haberi possit. si queris attende scripturã. Immo quia nosti. recole
qd legisti. Cũ scirẽ inqͥt quia nemo ẽe̾ potest contmens nͥ ds̾ det.
Et hoc ipsũ erat sapientię scire cuiꝰ e̾et hoc donũ. Magna ista

Expanded text:
rimus, etiam hoc unde acceperimus intellegamus, ne inflati et elati huius mundi spiritu nesciamus, quae a deo donata sunt nobis. proinde arbitrium uoluntatis humanae nequaquam destruimus, quando dei gratiam, qua ipsum adiuuatur arbitrium, non superbia n ut surgat, et sanatur, ut ualeat, et dilatatur, ut capiat, et inpletur, ut habeat. nam si nos non uellemus, nec nos utique acciperemus ea, quae dantur, nec nos haberemus. quis enim haberet continentiam, ut inter cetera dei dona ipsam potius loquar, de qua ad te loquor, quis, inquam, haberet continentiam nisi uolens? quia et nemo acciperet nisi uolens. sed a quo detur, ut nostra uoluntate accipi et haberi possit, si quaeris, adtende scripturam; immo quia nosti, recole quod legisti. cum scirem, inquit, quia nemo potest esse continens nisi deus det, et hoc ipsum erat sapientiae, scire cuius esset hoc donum. magna ista
Abbreviated transcription (Latin):
pect̾antis. in nobis i et ipsis ingemiscimꝰ. Inde ẽ ⁊ illuđ.
Sƿe gaudentes. intͥbulatione p̾atientes. Hȩc gͥ in nouatio
uite nrͣe. est qͥda transitꝰ de morte ad uitã : qͥ fit pͥmo ꝑfid̾ẽ. ut in
spe gaudeamꝰ.⁊ intͥbulatioͬe patientes simꝰ. dũ ad huc ͤxt̾ior ħo
nost᷑ corrũpit᷑ : s int̾ior renouat᷑ de die indiẽ. Propt̾ ipsũ mni

Expanded text:
in nobismet ipsis ingemescimus. unde est illud: spe gaudentes, in tribulatione patientes. haec igitur innouatio uitae nostrae est quidam transitus de morte ad uitam: qui fit primo per fidem, ut in spe gaudeamus et in tribulatione patientes simus, dum adhuc exterior homo noster corrumpitur, sed interior renouatur de d
Abbreviated transcription (Latin):
illius suꝑauit. Uirgo aũ scã prolẽs ur̃a si aliqͥđ de sua professi¬
one desiderat ex laborib nr̃is. habet grandẽ librũ de scã uirgi¬
nitate que̾ legat. Ne quo legendo etiã te cõmonuerã. qmͣ
multa continet utriq necessaria castitati. hoc ẽ uirginali
tq uiduali : que hic propt̾ea partim tenuiter attigi.

Expanded text:
illius superauit. uirgo autem sancta proles uestra, si aliquid de sua » professiillius superauit. uirgo autem sancta proles uestra, si aliquid de sua » professione desiderat ex laboribus nostris, habet grandem librum de sancta uirginitate, quem legat. de quo legendo etiam te commonueram, quoniam multa continet utrique necessaria castitati, hoc est uirginali atque uiduali, quae hic propterea partim tenuiter adtigi,
Abbreviated transcription (Latin):
dñͣicis horreis intulert̃. Habebunt gͦ illic omĩa ista bona suũ
locũ. etiã si deinceps nulla uelit nubere: uel nemo ducere
urorẽ. Secure itaq instate. quib potestis. ut fiant qͦd uos estĩ.
& orate uigilant̾ atq feruent̾. ut ad uitorio dextere excelsi
& habundantia misericordissimȩ gr̃e dei. & ꝑseueretis in eo qͦd
estis. & ꝓficiatis ad id quod eritis. Deinde obsecro uos ꝑ ilłu
a quo & hoc donu accepistis. & huiꝰ doni premia speratis. ut
me quoq orationib ur̃is memineritis inserere cum totado¬
mestica urͣa eccła. Ordinatissime qͥppe ꝓuenit. ut matͥ ur̃e
iam grandeuȩ de oratione eꝓistoła scriber̾ẽ. Ad ipsã quupe ma¬
xime ꝑtinet orando concertare ꝓ uobis : quȩ de se minꝰ sollicita
est quã de uobis. & ut ad te potius quã ad ilłã hoc cde continentia
uiduali opuscułu facerẽ. quatͥ suꝑare ad huc restat. qđ iam etas

Expanded text:
dominicis horreis intulerunt. habebunt ergo illic omnia ista bona suum dominicis horreis intulerunt. habebunt ergo illic omnia ista bona suum locum, etiamsi deinceps nulla uelit nubere uel nemo ducere uxorem. secure itaque instate quibus potestis, ut fiant quod uos estis; et\' orate uigilanter atque feruenter, ut adiutorio dexterae excelsi et abundantia misericordissimae gratiae domini et perseueretis in eo quod estis et proficiatis ad id quod eritis. Deinde obsecro uos per illum, a quo hoc donum accepistis et huius doni praemia speratis, ut me quoque orationibus uestris memineritis inserere cum tota domestica uestra ecclesia. ordinatissime quippe prouenit, ut matri uestrae iam grandaeuae de oratione epistulam scriberem — ad ipsam quippe maxime pertinet orando concertare pro uobis, quae de se minus sollicita est quam de uobis — et ut ad te potius quam ad illam hoc de continentia uiduali opusculum facerem, quia tibi superare adhuc restat, quod iam aetas
Abbreviated transcription (Latin):
tur scłi. Nec illud uos retardet abstudo ꝑsuadendi aliis bonũ urm.
sidicat᷑ uob̾. cum & nuptiȩ bone sint: quomͦ ert̃ omĩa bona inxp̃i eor¬
pore. & maiora scilicet & minora. si om̃s continentiȩ laude atq amo¬
re mutentur: Primo qͥa conando ut omĩ sint continentes. t̃ er̃t
uel pauce. Neq eni om̃s capiunt uerbũ hoc: s qm̃ scriptũ est qͥ
potest  capiat. tunc capiunt q̃ posst̾: si nec illis ꝗ̃ non capiunt
taceat᷑. Deinde nec timere debemꝰ ne forte om̃s caꝑiant. & aliqͥd
de minorib bomis id ẽ conuigalis uita xpͣi desit incorpore. Si enĩ
om̃s audierint. ⁊ om̃s ceꝑint intelligere. debemꝰ hoc ipsũ fuisse
p̃destinatũ. ut coniugalia bona in illoꝵ. numero menbroꝵ iã
sufficiant : quȩ tã multa ex hac uita transiert̃. Neq enĩ nunc
si oms fuerint continentes. honorẽ continentiũ daturi st̃ eis.
qͥ tricenariũ fructũ.si in coniugali bono ipse intelligit᷑. iam

Expanded text:
i aliis bonum uestrum, si dicatur uobis: cum et nuptiae bonae sint, quomodo erunt omnia bona in Christi corpore, et maiora scilicet et minora, si omnes continentiae laude atque amore mutentur? primo, quia conando, ut omnes sint continentes, tunc erunt uel paucae; neque enim omnes capiunt uerbum hoc. sed quoniam scriptum est: qui potest capere. capiat, tunc capiunt quae possunt, si nec illis quae non capiunt taceatur. deinde nec timere debemus, ne forte omnes capiant et aliquid de minoribus bonis, id est coniugalis uitae, Christi desit in corpore. si enim omnes audierint et omnes ceperint, intellegere debemus hoc ipsum fuisse praedestinatum, ut coniugalia bona in illorum membrorum numero etiam sufficiant, quae tam multa ex hac uita transierunt. neque enim nunc, si omnes fuerint continentes, honorem continentium daturi sunt eis, qui tricenarium fructum. si in coniugali bono ipse intellegitur, iam
Abbreviated transcription (Latin):
dicit apłs mortuus ẽ ꝓpt̾ delict̾a nrͣa. & resurrexit ꝓpt̾ ui¬
stificatione̾ nr̃am. transitꝰ quidã de morge ad uitã in illa
passione dñi & resurrectione sacratꝰ est. Nam etiã uocabułu
ipsũ qđ pascha drͣ. non grecũ sicut uulgo uideri sol&. sed
hebreñ ee dicunt qͥ lintuã utrãq nouert̃. Necq enĩ a uassĩ¬
one qm pascha ingreco drͣ pati. s ab eo transitꝰ ut dixi amor¬
te ad uitã. hebreo uerbo res appellata ẽ: in quo eloqͥo pascha
transitꝰ drͣ sic̾̃ ꝑ hibent qͥ hȩc̾sciunt. Quod uoluit & ipse
dominꝰ tang̾e eum ait. qͥ credit uime tnsios a morte adiri¬
cũ celebrat᷑o dñoͣ pascha cuͣ discipłis. ubi cȩnã eis misticam
dedit. cũ uicdiss inqͥt iħs quia uenit hora ut tͣnsiret de
mundo ad patr̃e. Transitꝰ de hac mortali uita in aliã uitã
in inortałe. hoc ẽ de morte ad uitã. inpassiõe ⁊ resurrectioe

Expanded text:
propter delicta nostra et resurrexit propter iustificationem nostram, transitus quidam de morte ad uitam in illa passione domini et resurrectione sacratus est. nam etiam uocabulum ipsum, quod " pascha dicitur, non Graecum, sicut uulgo uideri solet, sed Hebraeum esse dicunt, qui linguam utramque nouerunt. neque enim a passi Graece dicitur pati, sed ab eo, quod transitur, ut dixi, a morte ad uitam, Hebraeo uerbo res appellata est. in quo eloquio pascha transitus dicitur, sicut perhibent, qui haec sciunt. quod uoluit et ipse dominus tangere, cum ait: Qui credit in me, transiit a morte ad uicum celebraturo domino pascha cum discipulis, ubi cenam eis mysticam dedit: cum uidisset, inquit, Iesus, quia uenit hora, ut transiret de mundo ad patrem. transitus ergo de hac uita mortali in aliam uitam immortalem — hoc est enim de morte ad uitam — in pa
Abbreviated transcription (Latin):
appareat ẽẽ dãnatã : siue subsequant᷑ nuptię siue desint. Prom¬
de qͥ dict taliũ nuptias ñ e̾e̾ nuptias. s potiꝰ adult̾ia. ñ mͥ uiden¬
tur satis fatif acute ac diligent̾ considerare qͥd dicant. fallit eos
qͥppe siilitudo ueritatis: Quia enĩ coniugiũ xp̃i cticunt᷑ eligere.
quȩ xꝑiana scĩtate nͣ nubt̃. hinc argum̃tant᷑ qͥdã dicentes. Si uiro
suo uiuo q̃ alteri nuibit adultera ẽ: sic̃ ipse dñs in euangłio diffini¬
uit : uiuo gͦ xp̃o cui mors ult ñ dñabit᷑. quȩ coniugiũ eiꝰ elegerat.
si homini nubit ad ult̾a est. Qui hec dicunt acute quidẽ mouent᷑
s parũ adtendunt hanc argum̃tationẽ quanta rerũ sequat᷑
ab surditas. Cũ enĩ laudabilit̾ etiã uiro uiuente ex eiꝰ consensu.
continentiã femina xp̃o uoueat. iã scdm̃ istoꝵ. rationẽ. nulla hoc
facere debet. ne ipsũ xpͣm qđ sentire nefas ẽ. adult̾um faciat. cui

Expanded text:
appareat esse damnatam, siue subsequantur nuptiae siue desint. Proinde qui dicunt talium nuptias non esse nuptias. sed potius adulteria, non mihi uidentur satis acute ac diligenter considerare quid dicant; fallit eos quippe similitudo ueritatis. quia enim coniugium Christi dicuntur eligere quae christiana sanctitate non nubunt, hinc argumentantur quidam dicentes: si uiro suo uiuo quae alteri nubit, adultera est, sicut ipse dominus in euangelio definiuit, uiuo ergo Christo, cui mors ultra non dominatur, quae coniugium eius elegerat. si homini nubit, adultera est. qui haec dicunt, acute quidem mouentur, sed parum adtendunt hanc argumentationem quanta rerum sequatur absurditas. cum enim laudabiliter etiam uiuente uiro ex eius consensu continentiam femina Christo uoueat, iam secundum istorum rationem nulla hoc facere debet, ne ipsum Christum, quod sentire nefas est, adulterum faciat, cui
Abbreviated transcription (Latin):
nib lune quȩ a sole auersa recedit. siue crescentib siue decres¬
centib coniecer̃t̃. ł a sole illustrari. ⁊ quantomagis ab eo receder&
suꝑiore parte illustratã ab ea parte qu̾a terris u̾teret ñ posse ex¬
ciꝑe radios. & ꝓpt̾ea uideri decrescere. łsi hab& suũ lumꝰ: id habe¬
re ex una parte in emisperio. qua partẽ cũ receder& ã sole pau
ñ dat᷑ qđ deerat : s ꝓdat᷑ quoꝰ in erat. ac rursus paulatĩ abscon
lud certe manifestũ est. & cuiuis aduertenti facile cognitũ. qđ
luna ñ augeat᷑ ad oculos nrͣos nisi a sole recedendo. neq minuat᷑
nͥ ad solẽ ex parte alia ꝓpinqͣndo. Attende nc̃ qł inꝓuerbũs le¬
gimꝰ. Sapiens sic̃ sol ꝑmanet. stultꝰ auͣ sicut luna mutat᷑. & qͥs

Expanded text:
nibus lunae, quae a sole auersa sunt, siue crescentis siue decresnibus lunae, quae a sole auersa sunt, siue crescentis siue decrescentis coniecerunt uel a sole inlustrari et, quanto magis ab eo recederetsuperiori parte inlustratam ab ea parte, quam terris aduerteret, non posse excipere radios et propterea uideri decrescere, uel, si haberet suum lumen, id habere ex una parte in hemisphaerio, quam partem cum recedens a sole paulnon addatur, quod deerat, sed prodatur, quod inerat, ac rursus paulatim abscondlud certe manifestum est et cuiuis aduertenti facile cognitum, quod luna non augeatur ad oculos nostros nisi a sole recedendo neque minuatur nisi ad solem ei parte alia propinquando. Adtende nunc, quod in prouerbiis legimus: Sapiens sicut sol
Abbreviated transcription (Latin):
crilego & credere ⁊ loqͥ ñ dubitatit Hmnc gͦ impleri lunã
dicunt : cũ eadẽ pars dĩ magnis laborib ab inqͥnam̃to purga¬
ta de toto mundo.usq ab omĩb fugiens cloacis redditꝰ᷑ dõ lu¬
genti dũ redeat. Repleriuͦ per m̃sem dimidiũ. ⁊ alio dimi¬
cdio in solẽ refundi. uelut in aliã nquẽ. Ngc tam̾ int̾ istas
r̃t.turuł incipiens lucere ł desinens. corm̃culato lumine
fulgeat. aut cur a dimidio m̃se incipiat minui: ⁊ ñ adfi¬
mend̾u plena ꝑueniat. Illi au̾ qͥ hȩc certis num̾is indaga¬
rt̃. ita ut defectꝰ solis & lune. ñ sołu curfierent. s etiã ꝗͣdo
fut᷑i d̾ent longe ante p̾dicerent: ⁊ eos det̾mĩ¬
natis int̾uallis tẽporũ canonica supputatione
p̾figerent lict̾isq mandarent. quas mͦ qͥ legunt atq intelligt.
nichilominꝰ eos p̾dicunt. aut alit̾ aut alias accidunt qũa p̃dicunt.

Expanded text:
crilego et credere et loqui non dubitant. hinc ergo impleri lunam crilego et credere et loqui non dubitant. hinc ergo impleri lunam dicunt, cum eadem pars dei magnis laboribus ab inquinamento purgata de toto mundo atque ab omnibus cloacis fugiens redditur deo lugenti, dum redeat; repleri uero per mensem dimidium et alio dimidio in solem refundi uelut in aliam nauem. nec tamen inter istas e potuerunt, cur uel incipiens lucere uel desinens corniculato lumine fulgeat aut cur a dimidio mense incipiat minui et non ad refundendum plena perueniat. Illi autem, qui haec certis numeris indagarunt, ita ut defectus solis et lunae non solum cur fierent, sed etiam quando futuri essent, longe ante praedicerent et eos determinatis interuallis temporum canonica supputatione praefigerent litterisque mandarent, quas modo qui legunt atque intellegunt, nihilo minus eos praedicunt nec aliter aut alias accidunt, quam praedicunt,
Abbreviated transcription (Latin):
tͥduana ẽ. Primũ enĩ tempꝰ ante legẽ. Sccłm sub lege. Tertrum
sub gr̃a. ubi iã manifestatio ẽ sacram̾̃tipͥus occulti in ꝓpħico
enigmate. Hoc gͦ ⁊ in lunari num̾o significat᷑. Quia enĩ septe¬
quartadecima inuicesimã pͥmã. Est illic n aliud sacm̾tũ. Qͦd
sitͥ obscurũ fuit. qͥa intalib inqͥsitioĩb minꝰ eruditꝰ es: non
contri̾teris. nec id̃o me putes meliore. qͥa hec instuctiis pueri¬
ego sũ dñs. Nonnulli gͦ stuctiosi taliũ rerũ quęsiert̾ multa
de numeris ÷ motib siderũ. & qͥ subtiliꝰ ista scrutatisunt.
in crem̾ta u detͥm̾ta lunaria. ex conu̾sione globi eiꝰ comiecer̃t.
ñ qd aliqͥd substaͥtiȩ uł accidat ei cũ augẽt᷑: uł recedat cũ
minuit᷑. qđ delirat imꝑitia. Manichei opinantes replerieã
dixert̃. Sicut replet᷑ nauis. ex fugitiua di parte. quã cõmixtã
pͥncipib tenebrarũ. ⁊ eorũ sorcdib inqͥnatã. corde atq ore sa¬

Expanded text:
primum enim tempus est ante legem, secundum sub lege, tertium sub gratia, ubi iam manifestatio est sacramenti prius occulti in prophetico aenigmate. hoc ergo et in lunari numero significatur; quia enim septequarta decima in uicesimam primam. Est illic et aliud sacramentum, quod si tibi obscurum fuerit, quia in talibus inquisitionibus minus erudicontristeris; nec ideo me putes meliorem, quia haec in studiis pueriego sum dominus. nonnulli ergo studiosi talium rerum quaesiuerunt multa de numeris et motibus siderum et, qui subtilius ista scrutati sunt, incrementa et decrementa lunaria ex conuersione globi eius coniecerunt, non quod aliquid substantiae uel accedat ei, cum augetur, uel recedat, cum minuitur, quod delira inperitia Manichaei opinantes repleri eam dixerunt, sicut repletur nauis, ex fugitiua dei parte, quam commixtam principibus tenebrarum et eorum sordibus inquinatam corde atque ore sa
Abbreviated transcription (Latin):
sũ sapientissime retinebat: alterũ ꝓpt̾ alios misericordissime ꝓui-¬
debat. S qmͣ quanta libet cautela humana. suspiciones maliuo¬
lentissimas. ñ potest omĩ ex parte uitare: ubi ł eͤxistimatione nr̃a
qͥcꝗͥd rect̾e possumꝰ fecerimꝰ. si aliqͥd de nob̾ uel male fingendo
uł male creðendo famã nr̃am decolorare conant᷑: ad sit conscien-¬
sciȩ solatiũ: planeq etiã gaudiũ. qdđ merces nrã magna ẽ in cęlis. etiã
cũ dicunt homines mala multa de nob̾: piȩ tam̃ iusteq uiuentib
Illa enĩ merces tanquã stipendiũ est militantiũ ꝑ arma iustitię.
ñ sołu dertra uerũ ⁊ sinstra. ꝓ głam scilicet nignobilitatẽ. per
infamiã ⁊ bonã famã. Agͣtc̃ cursũ urͣm & ꝑseuerant̾ currite.
rapite in eundẽ cursũ ur̃m qͦscũq potueritis. Non uos ab hoc
stuctio quo multas adimitandi excitatis frangat querela uanoꝵ
qui dicunt. Quomͦ subsistit genꝰ humanũ.si om̃s fuerint conti¬

Expanded text:
pter alios misericordissime prouidebat. sed quoniam quantalibet humana cautela suspiciones maleuolentissimas non potest omni ex parte uitare, ubi pro existimatione nostra quidquid recte possumus fecerimus, si aliqui de nobis uel mala fingendo uel male credendo famam nostram decolorare conantur, adsit conscientiae solacium planeque etiam gaudium, quod merces nostra magna est in caelis, etiam cum dicunt homines mala multa de nobis, pie tamen iusteque uiuentibus. illa enim merces tamquam stipendium est militantium per arma iustitiae non solum dextra, uerum et sinistra, per gloriam scilicet et ignobilitatem, per infamiam rapite in eundem cursum uestrum quascumque potueritis. non uos ab hoc studio, quo multas ad imitandum excitatis, frangat querella uanorum, qui dicunt: quomodo subsistit genus humanum, si omnes fuerint conti