comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
et uescirent quomodo dep̃carent᷑.
compone nob p̃ces. Statimq dñs
de libro iuris celestis docuit qͦ mͦ
Ex hoc ꝑducta÷ consuetudo eccłie
dnm p̃cib exposcere. contͣ egritu¬
dinem aĩe: &e uti p̃cib ad instar ea¬

Expanded text:
et nescirent quomodo precarentur, est, compone nobis preces. Statim Dominus, de libro juris coelestis, docuit quomodo Ex hoc perducta consuetudo Ecclesiae Deum precibus exposcere contra aegritudines animae, et uti precibus ad instar ea
Abbreviated transcription (Latin):
suos apłos dedit. Illa lex uetus
fructꝰ ex radice. Ex lege enimue
dicatus est. Inimo ip̃s in ꝓpħis¬
p̃mittens. uelud infantib peda¬
te magistĩum iam adultis oĩb
p̃stans. iõ in illam oꝑantib bo¬
naterre que mittebantur. hic
uero subgr̃a ex fide celestib reg¬
num celeste tribuit᷑. Uet̾ĩs autẽ
lrrmꝰ moyses scripsit eptaticum.
ihũ naue edidit librum suũ. Iu¬
dicum autem &e ruth:⁊ sannie¬
lis. pͥmam partem scripsit samu
ꝑ singłorum regũ hystorias. Iob li¬
brum hebrei scripsisse putant. alii
unum ex ꝓpħis. Psalt̾ium uͦ scͥpse

Expanded text:
suos apostolos dedit. Illa lex vetus fructus ex radice. Ex lege enim veaedictus est. Imo ipse premittens velut infantibus pedate magistrum iam adultis omnibus prestans. Ideo et in illa operantibus bona terre promittebantur, hic vero sub gracia ex fide viventibus regnum celeste tribuitur. Ewangelium primus Moyses scripsit Pentateuchum, Jesus Nave edidit librum suum, Judicum autem et Ruth, et Samuelis primam partem conscripsit Samueper singulorum regum historias. Job librum Hebraei Moysen scripsisse putant, alii unum ex prophetis. 2. Psalterium vero scripse
Abbreviated transcription (Latin):
nifestum est. Deinde et alios pro¬
phas Postea quidem ⁊ tres pue¬
ri infornace positi. conuocata oĩ
creatura creatoriomĩum hym¬
num canentes dixert̃. Itaq ĩ hym¬
nis et in psalmis canendi ñ solũ¬
rum habemꝰ exemplum. & p̃cepta
in hac re ñ inutilia ad mouend̾
pie animũ. et ad in flamandum
diuine dilectionis affectũ. St̃ autẽ
diuim hymni. st̾ et ingenio hu
pictauis genit᷑ eloqñcia pꝰpicuus.
hẏmnorum carmine florinit
puumꝰ:. post qͣm ambrosiꝰ uir mag¬
doctor: copiosius in huiꝰ carmie
hymni ex eius nomine ambro¬
sian uocantur: qr eiꝰ tempore
pͥmum in eccłia mediolanensi
celebrari ceꝑunt. Cuius celebrita
quec̃q in laude di dicuntur: hẏm
ris alternatim cõcinentib qͣsi duo
seraphin. duoq testam̃ta sibi in¬
incem conclamancia. aput. latindᷤ¬
antiphonas instituit. exemplun
occiduis regionib: idem usus incre
ante tp̃r sf̃ reꝑta &e uocata hoc no¬
mine: qd̾ uno canente chonis cõ¬
sonando respondeat. Ante autem

Expanded text:
nifestum est, deinde et alios prophetas. Postea quidem et tres pueri in fornacem positi, convocata omni creatura, Creatori omnium hymnum canentes dixerunt . Itaque et in hymnis et in psalmis canendis non solulorum habemus exemplum, et praecepta de hac re utilia ad movendum pie animum et ad inflammandum divinae dilectionis affectum. 2. Sunt autem divini hymni, sunt et ingenio humPictaviensis, eloquentia conspicuus, hymnorum carmine floruit primus. Post quem Ambrosius doctor, copiosius in hujusmodi cahymni ex ejus nomine Ambrosiani vocantur, quia ejus tempore primum in Ecclesia Mediolanensi celebrari coeperunt. Cujus celebritatquaecunque in laudem Dei dicuntur, hymniris alternatim concinentibus eas quasi duo Seraphin, duo quoque testamenta sibi invicem conclamancia. Sed apud Latiantiphonas instituit Grecorum occiduis regionibus earum usus increbante tempore sunt reperta. Et vocata hoc nomine, quod, uno canente, chorus consonando respondeat. Ante autem
Abbreviated transcription (Latin):
hic enim apuericia in hoc mu¬
corum princeps. psalmonĩq
thesaurus ẽẽ. ꝓmeruit. Cuiꝰ psal¬
ũum iccuro cum melodia cãtile¬
narum suauium ab eccł̃ia fre-¬
quentatur.: qͦ faciliꝰ animi ad cõ¬
punctionem flectant᷑. Prumtiua
autem eccł̃ia. ita psallebat. ut mo¬
dico fletu uocis faceret resonare
psallentem.ita ut ꝓnuntianti
uicinior eẽt qͣm canenti. Propt̃
carnales autem in eccł̃ia ñ ꝓpt̃
sp̃uales consuetudo canendi est
instituta: ut qui aũb̃ ñ cõpun¬
guntur. suauitate modulatõis
mulceantur. Sic nanq ⁊ beatis¬
sim augustimis in libris cõfes¬
sionum suarũ consuetudinẽ ca-¬
nendi approbat in eccłia. ut ptꝰ
oblectam̃ta inqͥt aurium ĩfirmi¬
or animꝰ ad affectũ pietatis exur-¬
gat. Nam in ipsis scĩs religiosi¬
us et ardentius mouent᷑ anni¬

Expanded text:
Hic enim a pueritia in hoc mutorum princeps, psalmorumque thesaurus esse promeruit, cujus psalterium idcirco cum melodia cantilenarum suavium ab Ecclesia frequentatur, quo facilius animi ad compunctionem flectantur. 2. Primitiva autem Ecclesia ita psallebat, ut modico flexu vocis faceret resonare psallentem, ita ut pronuntianti vicinior esset quam canenti. Propter carnales autem in Ecclesia, non propter spirituales, consuetudo cantandi est instituta, ut qui verbis non compunguntur, suavitate modulaminis moveantur. Sic namque et beatissimus Augustinus, in libro Confessionum suarum , consuetudinem canendi approbat in Ecclesia, ut per oblectamentum, inquit, aurium, infirmior animus ad affectum pietatis exsurgat. Nam in ipsis sanctis dictis religiosius et ardentius moventur ani
Abbreviated transcription (Latin):
deo ꝓhibetur. xp̃ianus figm̃ta
tant. ad incentiua libidiñ. Non
solum enim thura offerendo de¬
monib immolat᷑. s ce eorũ dicta
libentiꝰ capiendo. Quidam plꝰ me¬
ditari delectant᷑ gentiliũ dicta:
ꝓpt̾ tument̾ẽ &e ornatũ smonem.
quam scͥpt᷑am sacram ꝓpt̃ eloqͥ¬
um humile.S: qͥd ꝓdest in inun¬
dams doctͥnis ꝓficẽ.⁊ in anescere
indiuims: Caduca seqͥ figm̃ta.¬
et cȩlestia fastidire myst̾ia: Ca¬
uendi st̃ tales libri:⁊ ꝓpt̾ amorẽ
scãrũ scͥptarum uitandi. Gen¬
tiliũ dicta ertiꝰ ũborũ eloqñcia
intent. int̾iꝰuacua uirtutiᷤ sa¬
pientia manent. Eloquia enĩ
sacra ext̾iꝰ in cõpta u̾b̾ apparẽt.
intͥnsecꝰ aũ myst̾iorũ sapĩa ful¬
gent. Uñ et apls. habemꝰ inqͥt
chesaurum istũ in uasis fictili
b Serino quippe di abscõditũ

Expanded text:
deo prohibetur Christianus figmenta em excitant ad incentiva libidinum. Non enim solum thura offerendo daemonibus immolatur, sed etiam eorum dicta libentius capiendo. 2. Quidam plus meditari delectantur gentilium dicta propter tumentem, et ornatum sermonem, quam Scripturam sanctam propter eloquium humile. Sed quid prodest in mundanis doctrinis proficere, et inanescere in diviet celestia fastidire misteria? Cavendi sunt tales libri et propter amorem sanctarum scripturarum vitandi, tilium dicta exterius verborum eloquentia nitent, interius vacua virtutis sapientia manent; eloquia autem sacra exterius incompta verbis apparent, intrinsecus autem mysteriorum sapientia fulgent. Unde et Apostolus: Habemus, inquit, thesaurum istum in vasis fictilibus . 4. Sermo quippe Dei occultum
Abbreviated transcription (Latin):
tia. Uñ et bene ĩ psaliis ait.
Quia ñ cognoui litt̾at᷑am. ĩtroibo
inpotentiam dñi. Simpliciorib
litt̾is ñ est ꝓponendꝰ fucus gͣma
runt hominib ꝑniciosã m̃tis
elationem. Meliores ẽẽ gͣmaticoᷤᷤ¬
ꝗ hẽticos. heretici enim haustu
letiferi succi hõib ꝑ suadendo ꝓ¬
pinant. gͣmaticorũ au̾ doctͥna
meliores usus assũpta. de cõla
Uum sit utilis ad cione.¬
istruendũ lecto. adhibita
Collatõ docibilitatẽ fac̃. Nam ꝓpo¬
sitis interrogatõnib cũcłatõ rerũ
excluditur: & sepe obiectionib la¬
tens uĩtas approbat᷑. Qd̾ em̃ obs

Expanded text:
tia. Unde et bene psalmus ait: tia. Unde et bene psalmus ait: Quia non cognovi litteraturam, introibo in potentias Domini . 10. Simplicioribus lirunt hominibus perniciosam mentis elationem. Meliores sunt grammatici quam haeretici. Haeretici enim haustum lethiferi succi hominibus persuadendo propinant. Grammaticorum autem doctrina meliores um sit utilis ad instruendum lectio, adhibita Collatio docibilitatem facit, Nam propositis interrogationibus cunctatio rerum excluditur, et saepe objectionibus latens
Abbreviated transcription (Latin):
culis. Idõ libͥ scĩ simplici smone
cõscͥpti st̃. ut ñ in sapĩa u̾bi. sed
mostensione sp̃c hoĩes ad fidem
ꝑducerent᷑. Nam fi dialecticiacu¬
muns u̾sucia aut rechorice ar¬
tis eloqñtia editi eent̃. neqͣꝗͣ pu¬
taret᷑ fides xp̃i indi uirtute s ĩ
diumo inspiramine ꝓuocari. s
pociꝰ ũborũ calliditate seduci.
Om̃is secłaris doctͥna spumãtib
cuata est. sic̃ scͥptum est. Nõne
stultam fec̃ ds̃ sapientiam huiꝰ
plicem placent. Gentiliem̃ xp̃i¬
iudigna. Qd̃ si ammo humili
in ystĩa eiꝰ uitendant. cõfesti adu̾tũt.¬
qͣntũ excelsa st̃ q̃ in ilł despiciũt. In
letione ñ u̾ba s uitas ẽ. amanda.
Sepe em̃ repꝑitur simplicitaᷤᷤ u̾i¬
dica. et cõposita falsitas. q̃ hoiẽm
suis errorib illicit. &e ꝑ lingue or¬
aliud agit amor mnũdane sciẽtie
nͥ ertollere laudib hominem. Nã
qͣnto maioia fumñt literateͤ stu¬
dia. tanto animꝰ arrogantiȩ fastu
inflatꝰ. maiori intumescit iactan¬

Expanded text:
mone conscripti sunt, ut non in sapientia verbi, sed in ostensione spiritus homines ad fidem perducerentur . Nam si dialectici acuminis versutia aut rhetoricae artis eloquentia editi essent, nequaquam putaretur fides Christi in Dei virtute, sed in ino inspiramine provocari, sed potius verborum calliditate seduci. 6. Omnis saecularis doctrina spumantibus cuata est, sicut scriptum est: Nonne stultam fecit Deus sapientiam hujus r sermonem simplicem placent. Gentili eniindigna. Quod si animo humili mysteria ejus intendant, codespiciunt. 8. In lectione non verba, sed veritas est amanda. Saepe autem reperitur simplicitas veridica, et composita falsitas, quae hominem suis erroribus illicit, et per linguae or 9. Nil aliud agit amor mundanae scientiae, nisi extollere laudibus hominem. Nam quanto majora fuerint litteraturae studia, tanto animus arrogantiae fastu inflatus majore intumescit jactan
Abbreviated transcription (Latin):
si fuĩt nat᷑a lit̾ tardior. freqñti
enĩ meditatõne acint᷑. ac legẽdi
assiduitate colligit᷑. Sepe ꝓlixa
lectõ. longitudĩs causa memoriã
legentis oblicterat. Qd̃ si b̾̃uis sit.
submotoq libro. sententia retcͣ¬
tetur in aĩo. tc̃ sine labore legi¬
t᷑. &e ea quȩ lecta st̃. recolendo a
memoria minime excedunt.
Acceptabilior est sensib ledio
tacita. qͣm aꝑta. Ampliꝰ enĩ in¬
tellectꝰ instruitur. qn uor legen¬
tis quiescit. & sub silentio lingͣ

Expanded text:
ior, frequenti tamen meditatione acuitur, ac legendi assiduitate colligitur. 8. Saepe prolixa lectio longitudinis causa memoriam legentis obtergit. Quod si brevis sit, submotoque libro sententia retractetur in animo, tunc sine labore legitur, et ea quae lecta sunt recolendo a memoria minime excidunt. 9. Acceptabilior est sensibus lectio tacita quam aperta; amplius enim intellectus instruitur, quando vox legentis quiescit, et sub sil
Abbreviated transcription (Latin):
cito ꝑspicitur. Multũ ꝓst̃ in c̃la¬
tione fig̾e. Res eiunquȩ mrinꝰ ꝑ
facile capiuntur. Nam sepe sub
sp̃ẽ alia sp̃icales causas scͥpture
occulta legis mystĩa. Sic̃ instru¬
ere solet conlatõ. ita contentio
destruit. Hec enim relicto sensti
caritatis lites generat. ⁊ pugnã¬
pheiiã. Inde hereses &e scisma¬
ta quib subũtit᷑ fides. uĩtaᷤ cor¬
rumpit᷑ scinditur caritas. Cõtẽ¬
tõsorum studio ñ ꝓuĩtate. s pro
nesciant. ipãmq ueram doctnã
euacuare contendant. Indispu¬
tatõne fidelium cauenda: ꝓpo¬
sicõnum artificiosa subtilitas.
q̃ callidis obiectionib recia ten¬
dit. Ita enĩ u̾sutis assertionib
pͣuorũ disputatõ inodat᷑. ut

Expanded text:
icitur. 3. Multum prosunt in collatione figurae. Res enim quae minus per facile capiuntur. Nam saepe sub specie alia spirituales causas Scripturaocculta legis mysteria. 4. Sicut instruere solet collatio, ita contentio destruit. veritatis lites generat et pugnanphemat. Inde hereses et scismata, quibus subvertitur fides, veritas corrumpitur, scinditur caritas etnesciant, ipsamque rectam doctrinam evacuare contendant. 300 6. In disputatione fidelium cavenda est propositionum artificiosa subtilitas, quae callidis objectionibus retia tendit; ita enim versutis assertionibus pravorum disputatio innodatur, ut
Abbreviated transcription (Latin):
incorsica qͣm nuiꝑ subeg̃at sacri¬
ficaret. receptis lit̾tis a senatu.¬
caligine orta. ante foculum col¬
lapsus: mortuus humi iacuit.
Quem quid aliud qͣm nunio gau¬
dio enecatum putemus: Sophisma:¬

Expanded text:
in Corsica, quam nuper subegerat, sacrificaret, receptis litteris decaligine oborta ante foculum conlapsus mortuus humi iacuit. quem quid aliud quam nimio gaudio enectum putemus?
Abbreviated transcription (Latin):
aĩam abstuł. Paratas eoim¬
ei ficd̃s atq inconspectu positas
asello consum̃te. puerum ut illũ
abig̃et inclamauit. Qui cũ iã
merum asello. Ac protinus ur¬
bauitatem dicti crebro anhelitu¬

Expanded text:
i abstulit. paratas ei ficus atque in conspectu positas asello consumente puerum ut illum abigeret inclamauit. qui cum iam merum asello'. ac protinus urbanitatem dicti crebro anheli
Abbreviated transcription (Latin):
confessione addende sunt lacrie:
rugitus et gemitꝰ. continuata ⁊
longo temꝑe ꝓtracta ienmia. lar¬
giores elemosinȩ erogande. Ul¬
tro nos ip̃os acommunione eccłie
remouentes. in luctu et in tͥsticia
et penitentiam & publice ag̃̾e.¬

Expanded text:
cit; sed addendae sunt lacrymae, rugitus et gemitus, continuata et longo tempore protracta jejunia, largiores eleemosynae erogandae, ultro nos ipsos a communione Ecclesiae removentes, in luctu et in tristitia et poenitentiam etiam publice age
Abbreviated transcription (Latin):
inquit apłs fornicatõnem.
Non dixit pugnate contͣ
formcationem: s fugite. Cum
enim multa sint uicia contra
q̃ pugnare debemus. ũbi gr̃a.
sic contra ebreietatem et gulosita
ciborum. similiq mͦ contͣ alia: ꝯͣ
fornicat̃onem. ñ p̃cipit᷑ nob̾ pug¬
nare.s fugere. quia nullo mͦ me¬
locum. et declinare ꝑsonas quib
facile fornicato suggerit᷑. et q̃re
ipetrare. licet nob ꝯcupiscentia

Expanded text:
ite fornicationem. Non dixit, pugnate contra fornicationem, sed fugite. Cum enim multa sunt vitia contra quae pugnare debeamus, verbi gratia, sicut contra ebrietatem et gulositatciborum, similique modo contra alia, contra fornicationem non praecipitur nobis pugnare, sed fugere, quia nullo modo melocum et declinare personas, quibus facile fornicatio suggeritur, et quaererperpetrare, licet concupiscentia
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad collum defixꝰ in limo
tẽnebatur. Cumq uidisset quen¬
dam p̃t̾eunt̾e: extendñs manum.
clamabat dicens. Miserere mei:
et extrahe me ab hoc luto. Cumq
extendisset manum: ut eum ex¬
traheret. iste manum qͣm ext̾nd̃¬
rat sub luto demersit. Cumq ille
qͥ ad extrahendum uenerat rece¬
d̾e uellet: iste iterum ut eruere¬
tur postulabat. Cumq ille scđo
aderuendum manum extñderet.
iste sicut pͥus manum sub luto
demersit. Cumq crebrius homob
faceret: ille iratus dix̃. Cur petiᷤ
ut eruaris. cum in tuo ꝑicło ꝑsistẽ
uelis: Ecce quia int̃itum tuum
uicia ita amplectunt᷑. ut ab eis
nullo mͦ diuelli possit ł uelinit.

Expanded text:
usque ad collum defixus in limo tenebatur; cumque vidisset quemdam praetereuntem, extendens manum, clamabat dicens; Miserere mei, et extrahe me ab hoc luto. Cumque manum extendisset, ut eum extraheret, iste manum quam extenderat, sub luto demersit. Cumque ille qui ad extrahendum venerat, recedere vellet, iste iterum ut erueretur, postulabat. Cumque ille secundo ad eruendum manum extenderet, iste sicut prius manum sub luto demersit. Cumque crebrius hoc faceret, ille iratus dixit: Cur petis ut eruaris, cum in tuo periculo persistere velis? Et quia interitum tuum vitia ita amplectuntur, ut ab eis nullo modo divelli possint.
Abbreviated transcription (Latin):
mulier cum falso mortis fi¬
lii nuntio. mesta domi sederet:
ad conspectũ pͥmũ redeuntis exa¬
nimata. ẽ. Genus casus ĩusitatũ.
ꝗͣ doloi ñ extinxerat. lȩticia con¬

Expanded text:
ltera, cum falso mortis filii nuntio maesta domi sederet, ad primum conspectum redeuntis exanimata est. genus casus inusitatum! quas dolor non extinxerat, laetitia con
Abbreviated transcription (Latin):
neq laudo. neq uituꝑo.
candum hoitor. si tam̃ mens in
affectu peccandi non sit. Nani hñte
ad huc uoluntatem petcandi. gra¬
uari magis dico eucharistie ꝑcep¬
tione quam purgari. Et ideo qͣm¬
ius qui peccato moritur: pece̾andi
de cecero ñ habeat uoluntatem:
cominunicaturꝰ satiffaciat latͥ¬
mis et oratõnib. hec cum fecerit:
confidens de domini miferatõnẽ.
qui peccata pie confessioni dona¬
re consueuit: accedat adeuchari:¬
stiam. intrepidus et securus. S: ħ
die illo dicaquem capitalia peccata
ñ grauant. neq mortalia pꝰbaptis¬
mum cominissa p̃munt. Nam ꝓ¬

Expanded text:
nec laudo, nec vitupero. candum hortor, si tamen mens in affectu peccandi non sit. Nam habentem adhuc voluntatem peccandi gravari magis dico Eucharistiae perceptione, quam purgari. Et ideo, quamvis quis peccato mordeatur, peccandi de caetero non habeat voluntatem, et communicaturus satisfaciat lacrymis et orationibus. Haec cum fecerit, confidens de Domini miseratione, qui peccata piae confessioni donare consuevit, accedat ad Eucharistiam intrepidus et securus. Sed hoc de illo dico, quem capitalia peccata non gravant. Nam quem mortalia post baptismum commissa premunt,
Abbreviated transcription (Latin):
tellectu ronis discernat. Item
nil iuuat qd̃ int̾ bonũ & ma¬
lũ sensu prudenciori discer¬
nimꝰ. nisi oꝑe aut mala co¬
gitata caueamꝰ. aut bona ĩ¬
ne ꝑ inẽditũ amme appeti¬
tũ iam penas conscientie pa¬
cor suum. ñ etũ potest quͥsq
a se reced̾e. uͥcũq enim abie¬
rit. reatꝰ sui conscientia illũ
ñ derelinqͥt. Qũauis huma¬
na iudicia subt̃ fugit onris
qͥ male agit. iudiciũ tñ cõs¬
cientie sue effugͥe ñ pocest.
Nam et si aliis celat qd egit.
stñ celare ñ potest qui plene
nouit malum ẽẽ qd̾ gessit. Du
et illic ꝑpetuali pena dãpna¬
re est. de iudicio sue cõscien¬
tiȩ ire adiudiciũ dãpnatõ¬
nis ꝑpetue. ĩ uoce catharac¬
tarum. idest inp̃dicatõne.

Expanded text:
tellectu rationis discernat. 10. Item tellectu rationis discernat. 10. Item nihil juvat quod inter bonum et malum sensu prudentiori discernimus, nisi opere aut mala cognita caveamus, aut bona innae per incognitum animae appetitum jam poenas conscientiae pacor suum. Non enim potest a se quisque recedere. Ubicunque enim abierit, reatus sui conscientia illum non derelinquit. 3. Quamvis humana judicia subterfugiat omnis qui male agit, 226 judicium tamen conscientiae suae effugere non potest. Nam etsi aliis celat quod egit, sibi tamen celare non potest, qui plene novit malum esse quod gessit. Dupet illic perpetuali poena damnare est de judicio suae conscientiae ire ad judicium damnationis perpetuae. In voce cataractarum, id est, in praedicatione
Abbreviated transcription (Latin):
lectari ꝑu̾sis nr̃m est. Perũq
fieri solet ut in munde corꝑa¬
lium rerũ spes qͣs didicim.
nris ũtib opponant᷑. ⁊ no¬
lentes eas cogitemꝰ. qͣntũq ab
eisaciem mñtis aũte intim᷑.
tanto ille se mag̾ animo in¬
gert̃: obscenisq in nob̃ moti¬
b obrepũt. S fit hoc ꝓ cõdi¬
cione mortali. qͣm meruit pͥ¬
mꝰͦ bõ in penam sui peccati.
ne p̃uenit᷑. statĩ molestiis tͣ¬
prum cogitatõnũ pulsat᷑. s
di suus iudicio timoris dĩ
earũ teptam̃ta a semet ip̃o re¬
icit. bonisq contͣ obiectis
cogitationib turpes a se re¬
pellit. Multa obsuantia ÷ cir¬
ca cordis custodiã ad hiben¬
da. qr aut bone aut malere¬
iibi cõfistit origo. Nam scͥptũ
est. ex corde exeunt cogitatõeᷤᷤ
male. ideoq si pͥꝰ male cogi¬
tatõni resistimꝰ. lapsũ oꝑis
ñ incurrimꝰ. Hon est tuñd̃
si bona malaq incogitatõ¬
ne ueniant. s mag̃ głandũ¬
est. si mens mala a bonis ĩ¬

Expanded text:
. Plerumque fieri solet ut immundae corporalium rerum species, quas didicimus, nostris mentibus opponantur, et nolentes eas cogitemus; quantumque ab eis aciem mentis avertere nitimur, tanto illae se magis animo ingerunt, obscenisque in nobis motibus obrepunt. Sed fit hoc pro conditione mortali, quam meruit primus homo in poenam sui ne praevenitur, statim molestiis turpium cogitationum pulsatur. Sed Dei servus judicio timoris Dei earum delectamenta a semetipso rejicit, bonisque contra objectis cogitationibus turpes a se repellit. 8. Magna observantia circa cordis est custodiam adhibenda, quia aut bonae, aut malae rei ibi consistit origo, nam, sicut scriptum est: Ex corde exeunt cogitationes malae. . Ideoque si prius pravae cogitationi resistimus, in lapsum operis non incurrimus. 9. Non est timendum si bona malaque in cogitationem veniant; sed magis gloriandum, si mens mala a bonis in
Abbreviated transcription (Latin):
dñs in euͣngłio. Au ferte ma¬
lum cogitationũ ur̃arũ ab
ocłis meis. Hon enĩ solũ fac¬
tis. s &e cogitatõnib delinqͥmꝰ.
si eis illicite occurrentib de¬
lectem᷑. Sic̃ uiꝑa a filiis in ut̾o
positis lacerata ꝑunit᷑. ita noᷤ
cogitatones nr̃e intͣ nos enutͥ¬
te occidunt. & cõcepte int̾iꝰ ui¬
ꝑeo ueneno cõsumũt. anim̃a¬

Expanded text:
malum cogitationum vestrarum ab oculis meis . 3. Non enim solum factis, sed et cogitationibus delinquimus, si eis illicite occurrentibus delectemur. 4. Sicut vipera a filiis in utero positis lacerata perimitur, ita nos cogitationes nostrae intra nos enutritae occidunt, et conceptae interius vipereo veneno co
Abbreviated transcription (Latin):
inchoantur: s in illa uita sꝑan¬
turr: tibi scĩficatõ dĩ ꝯuoluntas ⁊
regnum. in sc̃is fuis inmortalit̾
ꝑmanebt̃. Iam uͦ panis cotidi
pͥrena uł pt stibsidium cibi ad
exemplum fr̃ne indulgentie ẜ¬
tulatur. hic ne inpeccati tẽpta¬
tõnem incidamꝰ: exposcumͦ. ħͥ
pꝰt omĩa ut amał liberem. dĩ
auxilium imploramꝰ. illicaũ
orationem saltiator docirit. in
qua et spes continetur fideliũ
yrennssio peccatorum de qria

Expanded text:
antur, ubi sanctificatio Dei, et voluntas, et regnum in sanctis suis immortaliter permanebit. Jam vero panis quotidiapost subsidium cibi, venia de exemplo fraternae indulgentiae postulatur. Hic ne in peccati tentationem incidamus, exposcimus. Hic post omnia, ut a malis liberemur, Dei auxilium imploramus. In illo orationem Salvator docuit, in qua et spes continetur fidelium et confessio peccatorum. De qua
Abbreviated transcription (Latin):
subdiacom. qui sapienter sciũt
disponere uasa domini. In loco
futuram annuntiant uitã. Ep̃c
inter duos p̃sbit̾os: significat
xp̃m inter duo testam̃ta. Offi¬
cium autem: xp̃i aduencũ et
popłi adunatõnem significat.
suum actim suꝑͣ gͣadũ ascen¬
dunt. quia doctor ꝑfectõne uite
uulgum debet transcend̾e. oscu¬
latur pͥmum ministros. postea
enim reconciliauit primũ apłoᷤ.
pꝰtea reliqͦs iudeos: deinde genti¬
les.Remanet eungłium in alta¬
ri ab icio officii. donec legat᷑:
qr remansit eunͣglica doctrina
ab aduentu domim in ierłm
loco passionis qͥ significat᷑ ꝑ al¬
tare: donec publice exiit adgen¬
tiles. Interim cenent acoliti cere¬
os in manib quia doctores de

Expanded text:
subdiaconi, qui sapienter sciunt subdiaconi, qui sapienter sciunt disponere vasa Domini; in loco futuram annuntiant vitam; episcopus inter duos presbyteros significat Christum inter duo Testamenta; Officium autem Christi adventum et populi adunationem significat. suum acturi supra gradum ascendunt, quia doctor perfectione vitae vulgus debet transcendere. latur primum ministros postea istus enim reconciliavit primum apostolos, postea reliquos Judaeos, deinde gentiles. Remanet Evangelium in altari ab initio Officii donec legatur, quia remansit evangelica doctrina ab adventu Domini in Jerusalem loco passionis, quod significatur per altare, donec publice exiit ad gentiles. Interim tenent acolythi cereos in manibus, quia doctores de
Abbreviated transcription (Latin):
nis sursum: intellectus doctoris.
qͣntum ꝓficiat in sublimitate uͥ¬
tutum. Retractõ fums deorsum
lium cõuentus. In qua qͣre con¬
ueniam duo st̃. Unum ut ibiau¬
diamꝰ iudicia nr̃a. siue bona siũ
mala. alterum ut ibi ꝑcipiamꝰ
dominicũ corpꝰ. Mascłi in austͣ¬
li parte stare debent. eccłie. femi¬
ne. femine in boreali. ut osten¬
datur fumiores stare deb̾e cõtͣ.
maior̃es huius scl̃i estus tẽptatõ¬
chia et manus: reliqua pars
corꝑis ab occidñte. quic quid cor¬
poris uidetur suꝑeẽ. Sacuficiũ
aliaris uota cordis. fenestre. sen
nus papa insticuit. Antea
enim epła tantum et eungłio re¬
citatis. missa celebrabatur. Pref̃¬
n debet thimbulũ cũ incenso. sub¬
sequi acoliti cũ cereis. hos subdi¬
duos p̃sbiteros. Thuribulũ signi¬
ficat corpꝰ xpisti. carbones spm̃ scm̃.
scribas. In loco scribarum acoliti.
qui porsantes diuinas scripturaᷤᷤ
p̃cedunt: ad illuminandum cor¬
da fidelium. In loco sapientum

Expanded text:
nis sursum, intellectus 386 doctoris, quantum proficiat in sublimitate virtutum; retractio funis seorsum,lium conventus, in quam quare conveniamus duo sunt. Unum ut ibi audiamus judicia nostra, sive bona, sive mala; alterum ut ibi percipiamus Dominicum corpus. Masculi in australi parte stare debent ecclesiae, feminae in boreali, ut ostendantur firmiores stare debere contra majorum hujus saeculi aestus tentatchia et manus, reliqua pars corporis ab occidente, quidquid corporis videtur superesse; sacrificium altaris, votum cordis; fenestrae, sennus papa instituit; ante enim Epistola tantum et Evangelio recitatis, missa celebrabatur. Praeferri debet thuribulum cum incenso, subsequi acolythi cum cereis, hos subdiduos presbyteros. Thuribulum 387 significat corpus Christi, carbones Spiritum sascribas. In loco scribarum acolythi qui portant divinas Scripturas, et praecedunt ad illuminandum corda fidelium; in loco sapientium
Abbreviated transcription (Latin):
dictione ep̃orum uł saccrdotum
ad conficiendum corpꝰ ce sangui
norum usus aueteri testam̃to est
fũtus. habebant enim filii isrł
tubas argenteas. quib cõuocabũt
popłm. nos habem signa erea so¬
nariora et durabiliora significãtia
ora predicatorum. Lc̃ enim ds̃ no¬
tus in iudea tantum: nc̃ in omi
terra. lunc p̃dicabant᷑ temꝑalia.
nc̃ eterna. Plectrum signi. lingͣm
doctoris. Uincłm quo ligͣnt᷑ sigñ:
predicatonis mod̾atõ. Lignũ aqͦ
pendet signum: crucis mist̾ium.
Instium̃tum aquo ligatur signũ:¬

Expanded text:
dictione episcoporum vel sacerdotum ad conficiendum corpus et sanguinorum usus a Veteri Testamento est sumptus, habebant enim filii Israel tubas argenteas quibus convocabant populum . Nos habemus signa aerea sonoriora et durabiliora, significantia ora praedicatorum; tunc enim Notus in Judaea Deus tantum, nunc in omni terra; tunc praedicabantur temporalia, nunc aeterna. Plectrum signi, linguam doctoris; vinculum quo ligatur signum, est praedicationis moderatio; lignum a quo pendet signum, est crucis mysterium; instrumentum a quo ligatur sign
Abbreviated transcription (Latin):
ber psalmorũ in laude conducit᷑.
in sacrificiorum honore cantã¬
tur. eccłiasticus lib indicat uete¬
ris cantare solitos. qndo uictime
iminolabant᷑. Sic enim dicit. Por¬
rexit inquit sacerdos manum
suam in libatõnem. et lauit de
sanguine uue. et fudit ĩ funda¬
m̃to altaris odorem drumũ excel¬
so principi. tc̃ exclamauert̃ filii
aaron intubis ꝓductilib cõsona¬
uerunt. et auditam fecerunt uo¬
cem magnam in memoria corã
dõ. Namaliter et nunc ĩsono
de laudes domini declamantes
iubilam in illo scilicet uero sacri
tõnis. quib oblata dõ sa¬
crificia con secrantur. pͥmũ ascõ
petro fuit constitutus. cuius ce¬
lebratõnem uno eodemq mͦuni¬
u̾sus ꝑ agit orb̃. Prima carumd̾¬

Expanded text:
ber psalmorum in laude concluditur, in sacrificiorum honore canuntur, Ecclesiasticus liber indicio est veteres cantare solitos, quando victimae immolabantur, sic enim dicit: Porrexit, inquit, sacerdos manum suam in libationem, et libavit de sanguine uvae, et fudit in fundamento altaris odorem divinum excelso principi. Tunc exclamaverunt filii Aaron in tubis productilibus, et sonuerunt, et auditam fecerunt magnam vocem in memoriam coram Deo . Non aliter et nunc in sonoorde, et ore laudes Domino declamantes jubilamus in illo scilicet vero sacriftionum, quibus oblata Deo sacrificia consecrantur, primum a sancto Petro est institutus, cujus celebrationem uno eodemque modo universus peragit orbis. Prima earumd
Abbreviated transcription (Latin):
uisibide corpꝰ uniam᷑. Quinta
deide infertur illatõ in scifi¬
catõne oblatõnis. in qua in dĩ
laudes terrestrium creatori
uirtutũq celestium umũsitaᷤᷤ¬
ꝓuocatur. ⁊ osanna in excelfiᷤᷤ
cantatur. qd̵ saluatore de gn̾e
dd̾ nascente salus mundi usq
ad excelsa ꝑuemit. Porro sexta
ex hinc succedit confirmatõ
sacram̃ti. ut oblatõ q̃ dõ offer¬

Expanded text:
visibile corpus. Quinta deinde infertur illatio in sanctificatione oblationis, in qua etiam ad Dei laudem terrestrium creaturarum virtutumque coelestium aocatur, et 381 Hosanna in excelsis cantatur, quod Salvatore de genere David nascente salus mundo usque ad excelsa pervenerit. 3. Porro sexta exhinc succedit conformatio sacramenti, ut oblatio, quae Deo offer
Abbreviated transcription (Latin):
ceps iustus etiam malorũ
errores dissimulare nouit. ñ qd̃
ĩiquitati eonũ consentiat. s qd̃ ap¬
tum tempꝰ correptõni expectet qͣ¬
do eorum uicia uł enĩdare uale¬
at uł punire. Multi adu̾sus pͥnci¬
pes cõiuratõins crimine detegũt᷑.
S probare uolens d̃s dem̃tiã pͥn¬
cipũ. illos male cogitare ꝑmit¬
tit. istos ñ deserit. De illorũ malo.
bñ istis facit. dũ culpas qͦs illi agt̃.
isti statimi sapientia indulgent.
Redd̾e malum ꝓ malo uicissitudo
cie. ñ malũ ꝓ malo culpatis redd̾.
s bonũ ꝓ malo offensis imꝑtit.

Expanded text:
eps justus, etiam malorum errores dissimulare novit. Non quod iniquitati eorum consentiat, sed quod aptum tempus correctionis expectet, quando eorum vitia, vel emendare valeat, vel punire. Multi adversus principes conjurationis crimine deteguntur, sed probare volens Deus clementiam principum, illos male cogitare permittit, istos non deserit. De illorum malo, bene istis facit: dum culpas quas illi agunt, isti mira patientia indulgent. Reddere malum pro malo, vicissitudo tiae, non malum pro malo culpatis reddit, sed bonum pro malo offensis impertit.
Abbreviated transcription (Latin):
hõ implicat᷑. qͣdam cathena
uiciorũ tenetur ad stͥctꝰ. ita
ut abea euelli neqͣqͣm uale¬
at. nͥ diuina gr̾a manũ iacẽ¬
tis apprehendat. Peccatũ ad¬
mitte cad̾e ÷ inputeu̾. cõfu¬
etudiẽm uͦ peccati face̾. os pu¬
tei coaugustare. ne is qͥ cecid̃
ualeat exire. S int̾dũ & ta
les d̾s lib̾at. dũ eorũ desꝑati¬
ouem ad cou̾sionẽ lib̾tatis
cõmutat. Ipõ enĩ miserante
peccata dimittũt᷑. qͦ ꝓtegẽte
fit ne indet̾ius peccando eat᷑.
Neqͥssim̃ est peccare. peiꝰ ÷ pec¬
candi cõsuctudiẽm facẽ. Ab
illo facile. ab hoc cũ labore
resurgit᷑. dũ male cõsuetudi¬
in repugnatur. Male agẽdi
cõsuetudinem. recessũ cẽ. ꝓpħa¬

Expanded text:
homo implicatus quadam catena homo implicatus quadam catena vitiorum tenetur astrictus, ita ut ab ea evelli nequaquam valeat, nisi divina gratia manum jacentis apprehendat. Peccatum admittere, cadere est in puteum. Consuetudinem vero peccandi facere, os putei est coangustare, ne is qui ceciderit valeat exire. Sed interdum etiam les Deus liberat, dum eorum desperationem ad conversionem libertatis commutat. Ipso enim miserante, peccata dimittuntur quo protegente fit ne in deterius peccando eatur. 5. Nequissimum est peccare, pejus est peccandi consuetudinem facere. Ab illo facile, ab hoc cum labore resurgitur, dum malae consuetudini repugnatur. 6. Male agendi consuetudinem recessum esse p
Abbreviated transcription (Latin):
le peccati necessicate.
nterdum mali qd̃ sumꝰ. neceᷤᷤ¬
sitate pocius qͦm uoluntate
eristimꝰ. uertenda ÷ aũ necessi¬
tas mali. uolu̾tate bom. Pleri¬
q non uoluntate s sola neces¬
sitate peccãt. ꝑtimescenteᷤᷤ tẽ¬
ꝑalem mopiam. ⁊ dũ p̃sentiᷤͤ
scłi necessitatẽ refugiunt. a
futͦis bonns pͥuantur. Itẽ ñ¬
nulli peccatũ uoluntate ñ
necessitate cõmittũt. nullaq
coacti inopia eristũt ĩiqͥ. s
tantum gͣtis cupiunt c̃ẽ ma¬
li. Neq enim ipam rem am
sistimꝰ hosti a qͦ ñdũ uicti su¬
mꝰ. qͣm ei a qͦ iã suꝑati acde¬
uicti cognoscim᷑. Omẽ pecca¬
tũ anteqͣm adimitat᷑. ã pliꝰ
dũ inusũ uem̾it leue existima¬
t᷑. & sine ullo metu cõmittit᷑.
Istis pontib: qͥsi qͥb dã gͣdib
coalescit om̃e peocatũ. sogi¬
tatõ namq praua delectatõ¬
nem parit. delectatõ cõsensi¬
onem. cõsensio actionem ac¬
tio ẽ suetudinem. cõsuetudo
necessitatem. sicq his u̾cłis

Expanded text:
e peccandi necessitate. 1. Interdum mali quod sumus, necessitate potius, non voluntate existimus. Vertenda est autem necessitas mali in voluntatem boni. Plerique non voluntate, sed sola necessitate peccant, pertimescentes temporalem inopiam. Et dum praesentis saeculi necessitatem refugiunt, a futuris bonis privantur. 2. Item nonnulli peccatum voluntate, non necessitate committunt, nullaque coacti inopia existunt iniqui; sed tantum gratis cupiunt esse mali. Neque enim ipsam rem amasistimus hosti a quo nondum victi sumus, quam ei a quo jam superati ac devicti cognoscimur. 2. Omne peccatum, antequam admittatur, amplius dum in usu venerittur, et sine ullo metu committitur. Istis fomitibus quasi quibusdam gradibus coalescit omne peccatum. Cogitatio namque prava delectationem parit, delectatio consensionem, consensio actionem, actio consuetudinem, consuetudo necessitatem. Sicque his vinculis
Abbreviated transcription (Latin):
gͣuiꝰq intdũ quicdiligit et
ñ facit. qͣm qͥ facit ⁊ odit. Gra¬
uissũ est ñ solũ facẽ. s ⁊ di¬
qui cõfestim pacto flagicio
lent se gessisse malum. s cẽ de

Expanded text:
ue interdum, qui diligit et non facit, quam qui facit et odit; gravissimum est non solum facere, sed et diqui peracto flagitio lent gessisse malum, sed etiam de
Abbreviated transcription (Latin):
liud estͥ peccare cati.¬
amore dilectioius di. a¬
luid timore supplicii. Quin.
amore caritatis dĩ ñ peccat.
horrescit om̃e malũ. ãplectẽ¬
do iusticiȩ bonum. nec eũ de¬
lectat peccatũ. &̃ si scełis im¬
punitas ꝓmittat᷑. Qui uͦ sola
pena supplicii in se uicia re¬
pͥinit. qͣmuis ñ expleat opus
peccati. uiuit tñ in eo uolũ¬
tas peccandi. dolet q s in li¬
citum. qd̾ lex ꝓhib̾e dinosci¬
t᷑. Ille gͦ mñcedem boni oꝑis
ꝑcipit. qui amando iustici¬
am facit. ñ his qui eã solome¬
tu penarũ inuitꝰ custod̃. Qui¬
dam et diligũt peccatũ. & fa¬
ciunt. quidã diligũt tãtũ:
ñ faciunt. pleriq faciunt tã¬
tũ ⁊ ñ diligunt. ñ nulli pec¬
catũ ñ faciunt ⁊ tñ iꝰticiam
odiunt. Crauiꝰ aũ peccat qͥ

Expanded text:
liud est non peccare amore dilectionis Dei, aliud timore supplicii. Qui enim amore charitatis Dei non peccat, horrescit omne malum, amplectendo justitiae bonum; nec eum delectat peccatum, etiam si sceleris impunitas promittatur. Qui vero poena sola supplicii in se vitia reprimit, quamvis non expleat opus peccati, vivit tamen in eo voluntas peccandi; doletque sibi illicitum, quod lex prohibere dignoscitur. Ille ergo mercedem boni operis percipit qui amando justitiam facit; non is qui eam solo metu poenarum invitus custodit. 2. Quidam et diligunt peccatum, et faciunt; quidam diligunt tantum, et non faciunt, plerique vero faciunt tantum, et non diligunt. Nonnulli peccatum non faciunt, et tamen justitiam odiunt. Gravius
Abbreviated transcription (Latin):
ter accipiunt iusti qͦciens de fs̃
excessib argiunt᷑. Suꝑflua autẽ
humilitas ÷ eoꝵ. qui se egisse accu¬
sant q̃ ñ admisert̃. qui uero sine
arrogancia bona facta sua ꝓnũ¬
tiat. ꝓculdubio neqͦqͣm peccat.
dũ ꝓ suis facinoribꝰ arguunt᷑. u̾¬
ba iꝰtorum ꝓ censura declinanda
abiciunt. seruantes se diumo ni¬
dicio qͦ pumendi st̃ duriꝰ. dũ tem¬
poralit cõtempnunt iudicari se
ab hoĩb. Iniquis molesta ÷ uĩ¬
tas. ⁊ amara disciplina iꝰticiȩ. Nec
delectant᷑ nisi placencia ꝓpͥe mi-
becillitatis. ĩ iusticie fec̃di. stiles
ũitati. ceci ad cõtuendã lucem:
oculati ad tenebrarũ aspiciend̃

Expanded text:
ter accipiunt justi, quoties de suis excessibus arguuntur. Superflua autem est humilitas eorum qui se gessisse accusant quae non admiserunt. Qui vero sine arrogantia bona facta sua pronuntiat, procul dubio nequaquam peccat. dum pro suis facinoribus arguuntur, verba justorum pro censura declinanda abjiciunt, servantes se divino judicio, quo puniendi sunt durius, dum temporaliter contemnunt judicari se ab hominibus. 8. Iniquis molesta est veritas, et amara disciplina justitiae; nec delectantur, nisi placentia propriae imbecillitatis: injustitiae fecundi, et steriles veritati; caeci ad contuendam lucem, et oculati ad
Abbreviated transcription (Latin):
cõsenciendũ durissima. Probat¬
et salomon iusti em̃datõnem cor¬
repti. et stulti obstinatõnem ad¬
moniti dicens. Doce iustũ et feᷤ¬
tinabit acciꝑe. De stulto aũ ait.
corrigi negligunt. correptionẽ
falsa criminatõne detractant.
ce ad sui scełis solatium usurpãt.
siuł falso cõꝑerint. qd̵ ad ĩfami¬
am bonorum obiciunt. sic̃ est
illud ex salomone. Bona in ma
uo contͣ correptõnem bonorum
suscipiunt. ne un displicent
em̃dent᷑. adicientes in se aliena
dicta. ut ñ tantũ de sins malis
s cẽ &e de aliorũ facinoribꝰ pum-¬
antur. qͦrum peccata defendunt.
mundo ꝑ mortificatõẽm

Expanded text:
consentiendum, durissima. 10. Probat Salomon et justi emendationem correpti, et stulti obstinationem admoniti, dicens: Doce justum, et festinabit accipere. De stulto autem ait: corrigi negligunt, correctorum vitam falsa criminatione detrectant; et ad sui sceleris solatium usurpant, si vel falso compererint quod ad infamiam bonorum objiciant, sicut est illud ex Salomone: Bona in malavos contra correptionem bonorum suscipiunt, ne, unde displicent emendentur: adjicientes in se aliena delicta, ut non tantum de suis malis, sed etiam de aliorum facinoribus puniantur, quorum peccata defendunt. mundo per mortificationem
Abbreviated transcription (Latin):
A
In reb tantũ bonis ha¬
benda est. nam qͥ ea ĩ malo utũ¬
tur. ñ sibi amici s ĩinici existũt.
Concordiam malorũ contrariã
ẽẽ bonorum. & sic̃ obtandẽ ut
bon pacem habeant in uicem.
ita optand̾ est ut mali ĩuicem
fint discordes. Unanimitatem
dasse consperit. Inde ⁊ in lege
ut electorum uria tendens ad
beatitudinem ñ impediatur.
Impeditur aũ iter bonorum.
si mare hoc est unitas ñ diui¬

Expanded text:
a in rebus tantum bonis habenda est; nam qui ea in malo utuntur, non sibi amici, sed inimici existunt. 2. Concordiam malorum contrariam esse bonorum. Et sicut optandum est ut boni pacem habeant in invicem, sic optandum est ut mali invicem sint discordes. Unanimitatem dasse conspexit . Inde et in Lege ut electorum via tendens ad beatitudinem non impediatur. Impeditur autem iter bonorum, si mare, hoc est, unitas non divi
Abbreviated transcription (Latin):
& ꝑmixte accidunt uisiones. id
ẽ cogitatione. simul & illusio¬
ne. atq item cogitatõne et re¬
uelatione. damele dicente. Lu
inqͥt rex cogitare cepisti in stra¬
tu tuo. qͥd eẽt futurum pꝰt hec.
s qui reuelat myst̾ĩa. ostendit
t̃ quȩ futura st̃. Et eñi sepe ea ĩ

Expanded text:
miste accidunt visiones, id est, cogitatione simul et illusione, atque item cogitatione et revelatione, Daniele dicente: Tu, inquit, rex, cogitare coepisti in stratu tuo quid esset futurum post haec, et qui revelat mysteria ostendit tibi quae fut
Abbreviated transcription (Latin):
am et dicendi efficatiã hñt.¬
de suꝑbis lectorbus.
leriq scientia accepta scͥp¬
turarum. ñ addĩ głam
s ad suam laudẽ utunt᷑. dũ ex sua
scieutia extollũtur. & ibi peccãt
uͥpeccata mmundare debuert̃. Nũ¬
qͣm cõsecunt᷑ legendo ꝑfectã sci¬
entiani arrogantes. nam qͣuis
sapientes insuꝑficie uideant᷑.
medullitꝰ tñ u̾itatis archana uͣ
tangunt. qr suꝑbie nube p̃pedi¬
untur. Semꝑ eĩ suꝑbi legũt. q̃¬
legis penetralia humilib & bñ
ad dm̃ intrantib patẽt. pͣus¬

Expanded text:
am, et dicendi efficaciam ham, et dicendi efficaciam hDe superbis lectoribus. 1. Plerique, scientia accepta Scripturarum, non ad Dei gloriam, sed ad suam laudem utuntur, dum ipsa scientia extolluntur, et ibi peccant, ubi peccata mundare debuerant. 2. Nunquam consequuntur legendo perfectam scientiam arrogantes. Nam quamvis sapientes in superficie videantur, medullitus tamen veritatis arcana non tangunt, quia superbiae nube praepediuntur. Semper enim superbi legunt, qulegis penetralia humilibus, et bene ad Deum intrantibus patent; p
Abbreviated transcription (Latin):
do sit. freq̃ns tñ lectõ intelligẽti¬
am adhibor: Sic̃ qui tardꝰ est ad
capiendũ ꝓ intẽcione tñ boni stu¬
dii p̃miũ ꝑcipit. ita qui p̃stitũ
sibi  do ingeniũ ĩcelligentiȩ ne¬
gligit. cõdẽpnationis ieus exiᷤ¬
tit. qr donum qd̃ accep̃ despicit.
⁊ ꝑ desidiam derelinguit. Qdã
dĩ iudicio donum scientiȩ qd̃
negligũt accipiut̃. ut duriꝰ de
rebꝰ creditis piniant᷑. tardiorᷤᷤ
aũ io qd̾̃ scire cupiunt difficul¬
ter inueniunt. ut ꝓ maximo ex¬
cicio laboris maximu̾ p̾miũ
uit̾iꝰ nicħ ꝓficit. Tunc aũdi ser¬
mo infususaurib ad cordiᷤ in¬
int̾iꝰ ut intelligat tangit. Sic̃
enim qͦs dam fłama caritatis
sue d̾s illuminat. ut uitalũ
sopiant. ita qͦsdam frigidõ tor¬
pentesq desent. ut sine sensu
ꝑsistant. Pleriq: ĩ acumine ĩtel¬
ligendi uiuaces existũt s loqũdi
inopia angustant᷑. Quidam uͦ ĩ
ut̾sq pollent. qͥa & sciendi copi¬

Expanded text:
do sit, frequens tamen lectio intelligentido sit, frequens tamen lectio intelligentiam auget. 7. Sicut qui tardus est ad capiendum, pro intentione tamen boni studii praemium percipit, ita qui praestitum sibi ex Deo ingenium intelligentiae negligit, condemnationis reus existit, quia donum quod accepit despicit, et per desidiam delinquit. 8. Quidam Dei judicio donum scientiae quod negligunt accipiunt, ut durius de rebus creditis puniantur. Tardiores autem ideo quod scire cupiunt difficulter inveniunt, ut pro maximo exercitio laboris maximum praemiuinterius nil proficit. Tunc autem Dei sermo infusus auribus ad cordis ulinterius, ut intelligat, tangit. 2. Sicut enim quosdam flamma charitatis suae Deus illuminat, ut vitaliter sapiant, ita quosdam frigidos torpentesque deserit, ut sine sensu persistant. 3. Plerique acumine intelligendi vivaces existunt, sed loquendi inopia angustantur. Quidam vero in utrisque pollent, quia et sciendi copi
Abbreviated transcription (Latin):
ad hoĩem ars ip̃a descendit. sicut
in lege scͥbit᷑. Moyses ascend̾ ĩ mõ¬
tem. ce dñs descendit. Gerum est
de ocio sp̃uali qd̃ ille tantũ secre¬
ta diuinorũ scruptabit᷑ mãdato¬
rũ. qui ab actione terrene cure
auocau̾it animũ. ⁊ sedula fami¬
liaritate scͥptis scĩs se inserit. Hã
ambulare. s ñ c̃simili lib̾tate. dũ
ceeꝰ ꝑgens qͦ ñ uidet offendat. ui¬
deus uͦ offendicła caueat:⁊ qͦ sit
ꝑgendum agnoscat. sic ⁊ qͥ nubi¬
lo t̾rene cure fuscatur: si tẽptet dĩ
p̾cruptar myst̾ia ñ ualoe. qr cali¬
meditatõne defr:: git. Quidã hñt
intelligentiȩ ingeiũ. s negligũt
lectionis studium. et qd logepdo
scire potuerunt. negligendo c̃tep¬
nũt. Quidã nͦ amor̃e sciendi ha¬
bent. s tarditate sensus p̃pediũ¬
t᷑. qͥtũ assidua lectione sapiunt.
qd̃ ingeniosi ꝑ desidiã ñ noue¬
ꝑ assiduitatem tñ lectionis aug¬
m̃tat᷑. Nam qͣmuis sensꝰ bebitu¬

Expanded text:
ad hominem ars ipsa descendit, sicut in Lege scribitur: Moyses ascendit in montem, et Dominus descendit . 4. Verum est de otio spirituali, quod ille tantum secreta divinorum scrutabitur mandatorum, qui ab actione terrenae curae a vocaverit animum, et sedula familiaritate Scripturis sanctis inhaeserit. Nam ambulare, sed non consimvidet offendat, videns vero offendicula cavet, et quo sit pergendum 291 agnoscat; sic et qui nubilo terrenae curae fuscatur, si tentet Dei perscrutari mysteria, non valet, quia calimeditatione defigit. 5. Quidam habent intelligentiae ingenium, sed negligunt lectionis studium; et quod legendo scire potuerunt, negligendo contemnunt. Quidam vero amorem sciendi habent, sed tarditate sensus praepediuntur; qui tamen assidua lectione sapiunt, quod ingeniosi per desidiam non noveper assiduitatem tamen lectionis augmentatur. Nam quamvis sensus hebetu
Abbreviated transcription (Latin):
int̾dum or̃ electorũ in p̃ssuris
qui eos affligunt. ut dũ ilł tem¬
ꝑali remedio subuenit᷑. pͣuorũ
et tͥum puerorum frigidꝰ igniᷤᷤ
fuit ut nabugodonosor dĩn ue¬
rum agnosceret. sic̃ ⁊ ꝓpħa ĩpsal¬
misait ꝓpt̾ inimicos meos en¬
pe me. Erginde tardiꝰ exaudiũt᷑
quorum dratõnes. ut dũ diffe¬
cumulent᷑. explo pruiarũ et
rep̾hensione messiũ. ĩ qͥb qͣnto
tardiꝰ sata semina exeunt. tã¬
tũ et fruges cumulatione c̃s¬
cũt. Quociens orantes ũ cito
exaudimͦ. nr̃a nob̃ facta ĩ ocłis

Expanded text:
interdum oratio electorum in pressuris qui eos affligunt, ut dum illis temporali remedio subvenitur, pravorum et trium puerorum frigidus ignis fuit , ut 286 Nabuchodonosor Deum verum agnosceret. Sicut et propheta in Psalmis ait: Propter inimicos meos eripe me . 23. Proinde tardius exaudiuntur quorumdam orationes, ut dum diffecumulentur, exemplo pruinarum et repressione messium; in quibus quanto tardius sata semina exeunt, tanto ad frugem cumulatius crescunt. Quoties orantes non cito exaudimur, nostra nobis facta in oculis
Abbreviated transcription (Latin):
rant. qͦ facilius possĩt pͣuitatẽ
ꝑũsi dogmatis sub spẽ ꝑsuade̾
ueritatis. Plerũq subnomine
catholicorĩ doctorum heretici sua
dicła cõscͥbũt. ut indubitant̃ lecta
credant᷑. Non nũꝗͣ etiam blasphe¬
nrias suas latenti dolo in libͥs ño¬
rum insert̃. doctͥnamq uerã adul¬
terando corrumpũt. scł uł adici¬
endo quȩ impia st̃. uł auferendo
q̃ pia ff. Caute meditanda cautoq
sensu ꝓbanda st̃ q̃ legunt᷑. ut mixͣ
apłica mouita or teneamͦ q̃ recta
st᷑. &e refutemꝰ q̃ contraria u̾itan¬

Expanded text:
rant, quo facilius possint pravitatem rant, quo facilius possint pravitatem perversi dogmatis sub specie persuadere veritatis. Plerumque sub nomine catholicorum doctorum haeretici sua dicta conscribunt, ut indubitanter lecta credantur. Nonnunquam blasphemias suas latenti dolo in libris nostrorum interserunt, doctrinamque veram adulterando corrumpunt, scilicet vel adjiciendo quae impia sunt, vel auferendo quae pia sunt. Caute meditanda, cautoque sensu probanda sunt quae leguntur, ut juxta apostolica monita, et teneamus quae recta sunt , et refutemus quae cont
Abbreviated transcription (Latin):
nalibꝰ lectoribꝰ & heretieis.
eqͣqͣm legem intelligit:
qui carnaliter u̾ba legiᷤᷤ
ꝑerirnrit. s his qui eam sensu in¬
terioris intelligentie ꝑspicit.
Hani qui litt̾am legis intedũt
eiꝰ occulta penetrare ñ poffuut.
Multi enim ñ intel ligendo sp̃i¬
talit̾ scͥptiras. nec eas recte seuti¬
endo ĩ heresim deuoluti st̃: atq
in multis erronb defluxerunt.
puilis meis: ne eam aut iudeus
idem dñs dic̃. in hoc cognoscẽt
quia mei estis discipłi. si dilec¬
tionem int̾ uos habu̾itis. Scͥpt᷑aᷤᷤ
hẽtici sano sensu ñ saptunt. sed
eas aderrorem p̃ue ĩtelligentie
ducunt. neq semet ipsos earũ
sensib subdũt. s eas ꝑũse ader¬
rorem ꝓͥum ꝑtrahunt. Doctoreᷤᷤ
ꝑ argum̃ta fraudulentie illigãt
auditores. ut eos qͣi in laberin¬
tho implicent. a qͦ exire uirua¬
lent. Tanta ẽ. hereticorũ callidi¬
tas. ut falsa rieris.malaq: bo¬
nis ꝑmisceant. salutarib reb:
plerumq erroris sui uirͦ int̾se¬

Expanded text:
nalibus lectoribus et haereticis. 1. Nequaquam legem intelligit qui carnaliter verba legis percurrit, sed is qui eam sensu interioris intelligentiae perspicit. Nam qui litteram legis intendunt, ejus occulta penetrare non possunt. 2. Multi enim non intelligendo spiritualiter Scripturas, nec eas recte sentiendo, in haeresim devoluti sunt, atque in multis erroribus defluxerunt.  discipulis meis ; ne eam aut Judaeus 294 idem Dominus dicit: In hoc cognoscent omnes quia mei estis discipuli, si dilectionem inter vos habueritis. 4. Scripturas haeretici sano sensu non sapiunt, sed eas ad errorem pravae intelligentiae ducunt; neque sesensibus subdunt, sed eas perverse ad errorem proprium trahunt. Doctores per argumenta fraudulentiae suos illigant auditores, ut eos quasi labyrintho implicent, a quo exire non valeant. Tanta est haereticorum calliditas, ut falsa veris malaque bonis permisceant, salutaribusque rebus plerumque errorum virus interse
Abbreviated transcription (Latin):
necesse est. & orare. bene urta
utrũq dictum ẽ. leuemꝰ corda urã
cũ manib ad dnm̃. ne de negligẽ¬
tia mandatorũ corde rep̃hen¬
dam᷑. dũ salutẽ nr̃am obtin̾e auͥ
nũ opꝰ agimꝰ. lacͥme oratõnũ fu̾¬
dantur. ut mĩtũ actiomiᷤᷤ humi¬
litas impetret p̃cis. Culpabiliter
manꝰ ad dm̃ expandit. qͥ facta
sua orando iactant᷑ ꝓdit. sic̃ pha¬
riseus in templo iactant̾ orabat.
seq mag̃ qͣm dm̃ de oꝑib iustis
laudare uolebat. Quorũdã or̃o

Expanded text:
necesse est, et orare, bene juxta utrumque 285 dictum est: Levemus corda nostra cum manibus ad Deum; ne de negligentia mandatorum corde reprehendamur, dum salutem nostram obtinere aut num opus agimus, lacrymae orationum fundantur, ut meritum actionis humilitas impetret precis. 20. Culpabiliter manus ad Deum expandit, qui facta sua orando jactanter prodit, sicut Pharisaeus in templo jactanter orabat, seseque magis quam Deum de operibus justis laud
Abbreviated transcription (Latin):
de assiduitate legendi.
emo potest sensum sc̃p¬
ture sc̃e cognoscẽ nͥ le¬
eloquiis assiduus fuĩt. tanto ex
eis ub̃iorem intelligentiã capit.

Expanded text:
De assiduitate legendi. 1. Nemo potest sensum Scripturae sanctae cognoscere, nisi leeloquiis assiduus fuerit, tanto ex eis uberiorem intelligentiam capit;