comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
demones sicut muscas ueni
suꝑ os eius. alii uero suꝑ ocu¬
los. & uidi angłm d̃ĩ haben.¬
tem gladiu̾ ignis circu̾ual.
se: & ego feci meipsũ quasi
euigilantẽ. & ipsi fecert᷑ si¬
milit̾̃. Dixit autẽ ille maior:
hunc sermonẽ tantũ. Uis
Dicimus hos duodecĩ psal-¬
mos: Et dixi. Etiam. & psal¬
sebat ille minor quinq psal¬
mos: senos uersus & unã al¬
leluyã. Et ꝑ unũquẽq uersũ:
exibat lampas ignis de ore
ipsius. & ascendebat in celum.
Similiter autẽ & ille maior.
cum aꝑiebat os suũ psallens.
tamquã fumus ignis egredie¬
batur de ore eiꝰ: & ꝑtingebat
in celũ. Et ego dixi modicũ
ex animo: sicut & illi opus
dei. Exiens autẽ : dixi. Orate
ꝓ me. Ipsi uero: satiffecerunt
michi tacentes. Ꝙ cognoui qͥr
ille maior ꝑfectus erat: illi uͦ
minori impugnabat adhuc
mimicus. Post paucos autẽ
dies dormiuit ille maior fr̃:
aliqui patrũ aduenirent ab¬
bati machario: ducebat eos

Expanded text:
daemones sicut muscas veniedaemones sicut muscas veniesuper os ejus, alii vero super oculos. Et vidi angelum Dei habentem gladium ignis circumvallaunt se. Et ego feci meipsum quasi evigilantem, et ipsi fecerunt similiter. Dixit autem ille major hunc sermonem tantum: Vis dicimus duodecim psalmos? Dixi: Etiam. Et psallebat ille minor quinque psalmos, senos versus et unum alleluia; et per unumquodque verbum exibat lampas ignis de ore ipsius, et ascendebat in coelum. Similiter autem et ille major cum aperiebat os suum psillens, tanquam fumus ignis egrediebatur de ore ejus, et pertingebat in coelum. Et ego dixi modicum ex animo, sicut et illi, opus Dei. Exiens autem dixi: Orate pro me. Ipsi autem satisfecerunt mihi tacentes. Et cognovi quia ille major perfectus est, illum autem minorem impugnabat adhuc inimicus. Post paucos autem dies dormivit ille major frater, aliqui Patrum advenirent abbati Macario, ducebat eos
Abbreviated transcription (Latin):
michi. ac salutauer̃t me
tacentes. Et faciens oratio¬
nẽ: sedi. Innuit autẽ ma
Ipse uero sedit facit flectã:
nicħ loquens. Q circa hora
nonam : significauit ꝑcri¬
fecit modicam cocturã pul¬
menti. Apposuit & m̃sam:
innuente ei illo maiore. Et
posuit suꝑ eam tres maxi¬
mates: et stetit tacens. Ego
autẽ dixi. Surgite: mandu¬
Respondi ego. Non: s hie dor¬
miam. Posuer̃t autẽ mͥ mat¬
tam in parte: & sibi in alio
angulo a parte. Tulerunt
etiam cingulos suos & semi¬
cinctia sua: & posuerunt se
dormire simul suꝑ mattam
ante me. Cum se autẽ recli-¬
nassent: oraui ad dm̃ ut mͥ
reuelaret oꝑationẽ ipsoꝵ. Q
aꝑtum est tectum celle: et fa¬
cta est lux tanquã ꝑ diem. Ip̃i
uero: non conspiciebant lum̃
illud. Cum uero putarent qd ego
dormirẽ: tetigit ille maior
minorem in latus. Et surrexe¬
runt: atq seinxerunt se. Ex¬
pandentesq manus in celum:
steterunt cũ silentio. Ego qͥde
uidebam eos: ipsi uero non
uidebant me. Uidebam gͦ

Expanded text:
mihi, et salutaverunt me tacentes; faciensque orationem, sedi. Innuens autem ipse sedit facere plectam, nihil loquens. Et circa horam nonam significavit percfecit modicam cocturam pulmenti. Apposuit vero et mensam, innuente ei illo majore, et posuit super eam tres paximates, et stetit tacens. Ego autem dixi: Surgite, manduRespondi ego: Non, sed hic dormiam. Posuerunt autem mihi mattam in parte, et sibi in alium angulum a parte: tulerunt etiam cingulos suos, et semicinctia sua, et posuerunt se dormire simul super mattam ante me. Cumque se reclinassent, oravi ad Deum ut mihi revelaret operationem ipsorum. Et apertum est tectum cellae, et facta est lux magna sicut per diem, ipsi vero non conspiciebant lumen illud. Cum vero putarent quia ego dormirem, tetigit ille major minorem in latus. Et surrexerunt atque cinxerunt se, expandentes quoque manus in coelum steterunt cum silentio. Et ego quidem videbam eos, ipsi vero me non videbant. Videbam ergo
Abbreviated transcription (Latin):
cens. Putas que est hoꝵ ope¬
ratio : quia non uenerunt
interrogare me de cogita¬
tionib suis: Qui enĩ de
longinquo sunt uenert̃
ad me: isti uero de ꝓximo
michi non uener̃t ad me.
Nam nec alicubi abiert̃.
nisi solum ad eccłiam cũ
silentio acciꝑe oblationẽ.

Expanded text:
cens: Putas, quae est horum operatio, quia non venerunt interrogare me de cogitationibus suis? Qui enim de longinquo sunt, veniunt ad me; isti autem de proximo mihi non venerunt ad me: nam nec ad alium abierunt, nisi solum ad ecclesiam cum silentio accipere oblationem.
Abbreviated transcription (Latin):
facit homo: quid efficiuntur:
Dixit ei senex. Qm ipsa sunt
que faciunt humiliari aĩam.
Scriptũ est enĩ. Uide humilita¬
tẽ meã ⁊ laborẽ meũ: ⁊ di. oĩa pec¬
cata mea. Si gͦ anima fecerit
labores istos: miserebitur
faciet homo in omi tẽptatiõe
cogitatione inimici: ait illi
eum. & requiescet uelociter
si roget in scientia. Scriptũ

Expanded text:
facit homo, quid efficiunt? Dixit ei senex: Quoniam ipsa sunt quae faciunt humiliari animam. Scriptum est enim: Vide humilitatem meam, et laborem meum, et dimitte omnia peccata mea . Si ergo fecerit anima labores istos, miserebitur faciet homo in omni tentatione cogitatione inimici? Ait illi eum; et requiescet velociter, si rogat in scientia. Scriptum
Abbreviated transcription (Latin):
terrogauit eũ frr iterũ diceis
Eoce homo cedit seruũ suũ:
ꝓpt̾ peccatũ quod fecit. Qͥ d
dicit seruus ille: dixit ei
senex. Si bonus seruus est:
dicit. Peccaui: miserere mei.
suꝑ se ipsum posuerit. et
dixerit peccaui: statim mi¬
seretur ei dñs suus. finis au¬
tem horz est: non iudicare ꝓp¬
ximum suũ. Qñ enĩ manꝰ
dni occidit om̃e pͥmogeni¬
tũ in terra egipti: ñ erat do.¬
mus in qua non esset mor
si conspexerimꝰ pec̾ca nr̃a:
non uidebimꝰ pecata ꝓri¬
mi. Stulticia est homini
habenti mortuũ suũ. reli¬
cto eo abire. & flere mortuũ
ꝓrimi sui. Mori autẽ ꝓri¬
mo tuo. hoc est portare pec¬
cata tua. & sine cogitatu
esse ab omni hoĩe. qr iste
bonus est. & ille malus eͣ.
& ne facias malũ ulli ho¬
minũ. neq cogites malũ¬
spreueris aliquẽ facientẽ
malum. Ne adquiescas fa¬
cienti malũ ꝓrrmo suo. ce
noli gaudere cũ eo qui ma¬
est mori ꝓxrimo suo. Et no¬
li obloqui de aliquo: s di¬

Expanded text:
ter, dicens: Ecce homo caedit servum suum propter peccatum quod egit, quid dicet servus ille ? Dicit ei senex: Si bonus servus est, dicet: Peccavi, miserere mei. super se posuerit, et dixerit: Peccavi, statim miseretur ei dominus suus; finis autem horum est non judicare proximum suum. Quando enim manus Domini occidit primogenita in terra Aegypti, non erat domus, in qua non esset mortsi conspexerimus peccata nostra, non videbimus peccata proximi. Stultitia est enim homini habenti mortuum suum, relicto eo ire et flere mortuum proximi sui. Mori autem proximo tuo, hoc est portare peccata tua, et sine cogitatu esse ab omni homine, quia iste bonus est, et ille malus est, et ne facias malum ulli homini, neque cogites maluspreveris aliquem facientem malum, neque acquiescas facienti malum proximo tuo, et noli gaudere cum eo qui faest mori proximo tuo. Et noli obloqui de aliquo, sed di
Abbreviated transcription (Latin):
nis benedictionẽ attulit mũ¬
do. Unde & ipsa siquidem ut
dixi ab angło benedicta p̃di¬
catur in mulierib et salutat᷑
officiosissime. ut mat̾ dñi pre
sabeth in spũ ꝓphie benedic¬
ta ꝓnunciat᷑. & benedietus fru¬
ctus uentris eiꝰ creditur & ue¬
neratur. Gͦ inquiet ꝑ quam
tanta benedictio effloruit. &
grã manauit: ñ ẽ credentiũ
qd̾ eiꝰ puerperũ dolorib et
gemitib more feminaꝵ sub¬
dño dicauit. Quã uirtꝰ altis¬
simi obũbraut: et scĩficata car¬
ne uͥginis uerbũ carnẽ sibi¬
assũpsit. & couniuit in unita

Expanded text:
nis benedictionem attulit mundo. Unde et ipsa siquidem, ut dixi, ab angelo benedicta praedicatur in mulieribus, et salutatur officiosissime ut mater Domini prae sabeth in spiritu prophetiae benedicta pronuntiatur, et benedictus fructus ventris ejus creditur et veneratur . Ergo in qua, et per quam tanta benedictio effloruit, et gratia manavit, non est credendum quod ejus puerperium doloribus et gemitibus more feminarum subDomino dedicavit; quam virtus Altissimi obumbravit, et ex sanctificata carne Virginis Verbum carnem as
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ absit ut caro fieret hominẽ
assumpsit. Sed qr contra fidem
catholicã est sic saꝑe beata uͥgo
plena grã. neq dolorem sensit.
neq corruptionẽ uiscerũ ꝑtulit:
qr quantũ aliena fuit a culpa
sp̃u scõ in ea cooꝑante. et uirtu¬
te altissimi qua adumbrabat᷑:
in tantũ extranea a maledicto pͥ¬
me cdãpnatioĩs. & tantũ in munis
ꝑmansit a corruptioe carnis:
nec non &e a gemitu et dolorib
ad patrem. Tu es inqͥt qui extrax¬
isti me de uentre: spes mea ab
uberibꝰ matris mee. Ergo eum
dicit. tues qui extraxisti me: sin

Expanded text:
quod absit, ut caro fieret, hominem quod absit, ut caro fieret, hominem assumpsit. Sed quia contra fidem catholicam est sic sapere, beata Virgo plena gratia neque dolorem sensit, neque corruptionem viscerum pertulit, quia quantum aliena fuit a culpa, Spiritu sancto in ea cooperante, et virtute Altissimi qua adumbrabatur, in tantum extranea a maledicto primae damnationis, et tantum immunis permansit a corruptione carnis, necnon et a gemitu et doloribusad Patrem: Tu es, inquit, qui extraxisti me de ventre, spes mea ab uberibus matris meae . Ergo cum dicit: Tu es qui extraxisti me, sin
Abbreviated transcription (Latin):
nature ẽẽ natum: qui nͨ ea le¬
ge constat eẽ conceptꝰ. qm hec
lex nascendi. que nunc lex nas¬
cendi uocatur. ex uicio pͥme
dampnatioĩs est. Et icło ait
filii ire: sicut et ceteri. S ab¬
sit a fidelium cordibꝰ ut ita xͦ.
natus credatur filiꝰ ire. sic̃ ceteri
nascunt᷑ in uicio corruptioĩs. de
qua corruptiõe dolor ⁊ gemitꝰ
multiplicat᷑. Alias autẽ scd̾m
carnem nec gemitꝰ nec dolor.
sine corruptione uiscerũ: nec
corruptio sine dolore cordis &¬
gemitu. Gemitus et corruptio
in partu feminarũ: ñ nͥ ex de¬
licto & maledictiõe pͥme origi¬
nis ueniunt. Uñ & interrogemꝰ
istos sequaces heluidii h̃etici. qͥ e¬
si uirginem eam non denegant ꝑ¬
mansisse: pudicitiam tam̃ cõma¬
culant. & grãm qua plena p̃dicat᷑
dicunt eam peꝑisse. Quod siita pe¬
perit: gͦ adhuc ac si in massa pri¬
me dampnatioĩs. contra angeli
uocem maledictiõi subiacuit: &
uerbum patris de carne peccati

Expanded text:
naturae esse natum, qui non ea lenaturae esse natum, qui non ea lege constat esse conceptus; quoniam haec lex nascendi, quae nunc lex naturae vocatur, ex vitio primae damnationis est. Et ideo ait filii irae, sicut et caeteri . Sed absit a fidelium cordibus ut ita Christus natus credatur filius irae, sicut caeteri nascuntur in vitio corruptionis, de qua corruptione dolor et gemitus multiplicatur. Alias autem secundum carnem nec gemitus nec dolor sine corruptione viscerum, nec corruptio sine dolore et gemitu; gemitus et corruptio in partu feminarum non nisi ex delicto et maledictione primae originis veniunt. Unde interrogemus istos sequaces Helvidii haeretici, qui etsi virginem eam non denegant permansisse, pudicitiam tamen commaculant et gratiam qua plena praedicatur, dicunt eam peperisse. Quod si ita peperit, ergo adhuc ac si in massa primae damnationis contra angeli vocem maledictioni subjacuit, et Verbum Patris de carne peccati
Abbreviated transcription (Latin):
ne: nat᷑e. s ex unitate ꝑsone.
Et ideo de hac natiuitate ut
diri iure dictũ credimus. Ge¬
nerationẽ eius quis enarrabit:
Quia et ista in effabilis est. et¬
mira natiuitas carnis: ñ sicut
citur ds homo ex uirgine. s¬
non ordo nascendi s potestas¬
c. ideo ñ ẽ qui requirat huma
sapientia in hac natuuitate:
nisi quia uerbũ caro factum
est. et natus est ut uoluit. uel
qnͣ. uł quomͦ uoluit. Alioqͥn
quis capiet quod inauditum
et ineffabile est.Wel quis in¬
telligiam carnis iure requirit¬
in eo. ubi totũ est diuinũ ce in¬
comphensibile quod nariat᷑:
Ait nãq eu̾głista. Generatio
xp̃i sic erat. Utiq generatio
ista carnalis: sic erat. de qua ñ
generatio erat apud patrem
in effabilis: qnͣ ꝑ hanc p̾se̾ptã.
et inessabilem generatus est
ex matre. Unde quod erat utiq
semꝑ erãt. Et quod semꝑ erat
ex eternitate potuit fieri ex tẽ¬
pore: qͥeqͥd factum est in eo mi¬
rabile. Uñ plurimũ desipiunt
qui dicunt eũ cõmuni lege

Expanded text:
ne naturae, sed ex unitate personae. Et ideo etiam de hac nativitate, ut dixi, jure dictum credimus: Generationem ejus quis enarrabit ? Quia et ista ineffabilis est mira nativitas carnis, non sicut citur Deus homo ex Virgine, non Et ideo non est quod requirat humana sapientia in hac nativitate, nisi quia Verbum caro factum est, et natus est ut voluit, vel quando et quomodo voluit. Alioquin quis capiat quod inauditum et ineffabile est? Vel quid intelligentia carnis jure in eo requirit, ubi totum et divinum et incomprehensibile, quod narratur? Ait namque evangelista: Generatio Christi sic erat . Utique generatio ista carnalis sic erat, de qua non uia Christi generatio erat apud Patrem ineffabilis, quando per hanc praescriptam et ineffabilem generatus est ex matre. Unde quod erat, utique semper erat. Et quod semper erat ex aeternitate, potuit fieri ex tempore, quidquid factum est in eo mirabile. Unde plurimum desipiunt qui dicunt eum communi lege
Abbreviated transcription (Latin):
mulier immunda erat et sor¬
dida multis ex uiciis: donec
redintegraret᷑ status totius cor¬
poris & sanarentur tori. sangͥc
cessaret a feruore uiciatꝰ: sieq
emundatis sordib mulier di¬
uinis purgaret᷑ hostiis & mu¬
nerib. S beata maria non
talib eguit sacrificiis. qͤ scãm
de se genuit ostiam: ꝑ quam
mundus purgatus est. Nam
qd̾ dicit eu̾głista. qr omne ma¬
dño uocabitur: non ideo di¬
cit ut nos cogat crecłẽ. qd̃ xp̃c

Expanded text:
mulier immunda erat et sordida multis ex vitiis, donec redintegraretur status totius corporis, et sanarentur corpora sanguisque cessaret a fervore vitiatus; sicque emundatis sordibus, mulier divinis purgaretur hostiis et muneribus. Sed beata Maria non talibus eguit sacrificiis, quae sanctam de se genuit hostiam, per quam mundus purgatus est. Nam quod dicit evangelista, Quia omne maDomino vocabitur, non ideo dicit, ut nos cogat credere quod C
Abbreviated transcription (Latin):
suu regnũ: ꝑ te dd̾ post flagi¬
facinora: ecce meruit fieri recep¬
tbilis. ꝑ te petrus apłs. postquã¬
dnm̃ tercio negauit. data est ei
indulgentie dextera. ꝑ te filius
ꝓdigus regressus ad patrẽ non
solũ amplexum oscłmq pa

Expanded text:
s. Per te David, post flagifacinora, ecce meruit esse receptibilis. Per te Petrus apostolus, postquam ter negavit, data est ei indulgentiae dextera. Per te filius prodigus regressus ad patrem, non solum amplexum osculumque pa
Abbreviated transcription (Latin):
timere fornicationis suspici¬
onem. hoc est in uirgine ha¬
bere. uel aliquid de ea sini¬
strum cogitare: neq timeas
enim in ea uatũ est. et nẽ
animũ tuu̾ angit: non ho¬
minis s sp̃s sc̃ĩ est opus. Pa
saluum faciet popłm suũ
a peccatis eoꝵ. Igitur ioseph
sedm angłi pͣceptũ uirgi¬
nem uxorem duxit: nec ta
mensis: cum ioseph uxore
cum aliis que ncessaria erañ
assumpta. bethleem ciuita¬
tem unde et ipse erat teten¬
dit. factum est autẽ cũ esseñ
ibi impleti sunt dies ut pa¬
reret: et peꝑit filium suũ
primogenitũ. sicut sci euan

Expanded text:
is fornicationis suspicionem in virgine habere, vel aliquid sinistrum cogitare, neque timeas enim in ea natum est, et nunc animum tuum angit: non hominis, sed Spiritus sancti est opus. Parsalvum faciet populum suum a peccatis eorum. Igitur Joseph secundum angeli praeceptum virginem uxorem duxit: nec tammensis, cum Joseph, uxore, cum aliis quae necessaria erant assumpta, Bethlehem civitatem unde ipse erat, tetendit. Factum est autem cum essent ibi, impleti sunt dies ut pareret: et peperit filium suum primogenitum, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
illustrabit᷑. Openitentia que
peceata miserante deo remit¬
tis. et paradisũ reserat̃: que
contritũ sanat omne᷑. et tristẽ
exhilarat: uitam de interitri re¬
uocat. statum restaurat. hono¬
rem reuocat. fidutiam reformat.
grãmq habundantiorẽ refi¬
dit. O penitentia quid de te
nouerim referã. Omĩa liga
ta soluis: omĩa soluta tu re
cidas: omĩa desꝑata tu ani¬
Openitentia rutilantior
auro. splendidior sole. qͣm
non uincit peccatũ. nec
defectio sirꝑat: nec desꝑatio
delet. Penitentia respuit
auariciã. horret luxuriã.
fugat furorẽ. firmat amo¬
rem. calcat suꝑbiã. lingũa
continet. componit mores:
odit maliciam. Nescit. fu

Expanded text:
it gratiam. O poenitentia, quae peccata, miserante Deo, remittis, et paradisum reseras, quae contritum sanas, omnem tristem exhilaras, vitam de interitu revocas, statum restauras, honorem renovas, fiduciam reformas, gratiamque abundantiorem refundis. O poenitentia, quid de te novi referam? Omnia ligata tu solvis, omnia soluta tu rescidas, omnia desperata tu anienitentia, rutilantior auro, splendidior sole, quam non vincit peccatum, nec deflictio superat, nec desperatio delet. Poenitentia respuit avaritiam, horret luxuriam, fugit furorem, firmat amorem, calcat superbiam, linguam continet, componit mores, odit malitiam, exclu
Abbreviated transcription (Latin):
concordiam. ꝑfecta peni¬
tentia: cogit peccatorem o¬
muia libenter sufferre. Si
uiolentus querat que habet:
non uetat. Si uestem diri¬
mat: non refragatur. Peuti¬
enti maxillam: prebet al¬
teram. Angariatus: ultro
adiciet. Castigatus: gras agit.
ẜuocatus tacet: exasꝑatus blan¬
ditur. Suiꝑiori supplex ẽ: infe¬
riori subiacet. In corde eius
contritio est: in ore confessio:
in oꝑe tota humilitas. hec
est ꝑfecta. et fructifera peni
ds. Esurienti nutritor est. si¬
tienti potator. sapienti qd̾
stultũ putatur sapit qd̃ tri¬
ste est placet. quod molle ẽ
displicet. quod fluxũ est hor¬
ret. Openitentia miscłie ma¬
ter & magistra uirtutũ. mag̨¬
na ubera tua quib reos resol¬
uis. ac reficis delinquentes.
lapsos releuas. recreas despatos.

Expanded text:
invidiam. Perfecta poenitentia cogit peccatorem omnia libenter sufferre; si violentus quaerat quae habet, non vetat; si vestem demat, non refragatur. Percutienti maxillam praebet et alteram, angariatus ultro adjiciet, castigatus gratias agit, provocatus tacet, exasperatus blanditur. Superiori supplex est, inferiori subjacet. In corde ejus contritio est, in ore confessio, in opere tota humilitas. Haec est perfecta et fructifera poenitum est, Deus esurienti nutritor est, sitienti potator. Sapienti quod stultum putatur sapit, quod triste est placet, quod molle est displicet, quod fluxum est horret. O poenitentia, misericordiae mater, et magistra virtutum, magna ubera tua quibus reos resolvis, ac reficis delinquentes, lapsos relevas, recreas desperatos.
Abbreviated transcription (Latin):
huic opusculo cuncta inse¬
rere uoluerimꝰ: que natuita¬
tem dñicã precessisse leginꝰ.¬
uel subsecuta fuisse. Unde
his omissis que in eu̾ugłio ple¬
nius scripta sunt: ad ea que
minus ibi habent᷑ narran
desponsatam sibi uirginem
uxorem ducere intendebat.
Iam iamq tres fluxerant men¬
ses. & quartus instabat. ex eo
tempore quo desponsata sibi¬
erat. Interea paulatim utero
puerpe intumescente: puer-¬
periũ se manifestare cepit.
Neq hoc latere potuit iosepͭ.
Nam sponsoꝵ more liberius
ad uirginem introiens. et fa¬
miliarius eam alloquens:
grauidam ẽẽ deprehendit.
Estuare itaq animo et fluc¬
tuare cepit: quia ignora
erat: neq fornicationis sus¬
picione infamare: quia pius¬
erat. Itaq cogitabat clam
dissoluere coniugiũ: et occul¬
te dimittere eam. Hec aũt
eo cogitante: ecce angłs dñi¬

Expanded text:
huic opusculo inserere voluerimus, quae nativitatem dominicam vel praecessisse vel subsecuta fuisse legimus. Unde his omissis, quae in Evangelio plenius scripta sunt, ad ea quae minus habentur, narranddesponsatam sibi virginem, uxorem ducere intendebat: jam namque tres fluxerant menses, et quartus instabat, ex eo tempore quo sibi desponsata fuerat. Interea paulatim utero puerperae intumescente, puerperam se manifestare coepit: neque hoc latere potuit Joseph. Nam sponsi more liberius ad virginem introiens, et familiarius cum ea loquens, gravidam esse deprehendit. Aestuare itaque animo et fluctuare coepit: quia ignoraberat . Neque fornicationis suspicione infamare, quia pius. Itaque cogitabat clam dissolvere conjugium, et occulte dimittere eam. Haec autem eo cogitante, ecce angelus Dom
Abbreviated transcription (Latin):
lumine illustrate. Rursum
ep̃s ad solitã p̾cem conu̾tebat᷑
supplicans deo. discere clipiens
modũ reuelationũ: que ei de¬
monstrate fuerant. Astitit aũt
tur muliexibꝰ: si uera ẽẽt illa pͥ¬
nia accusatio au falsa. At uero
angłs affirmabat uera esse om¬
nia: que de illis dicta fuerant.
in ꝑceptione corporis xpͣi spleu¬
dide erant facies earũ. albam
autẽ stolam habebant. lumine
autẽ fulgebant non paruo:
ait autẽ angłs. Eo quod resipu¬
erunt de actib suis &i disceden¬
tes ab his lacrimis & gemitibus
atti elemosinis pauperũ. ꝑ con¬
fessionẽ &e diuinũ meruerunt

Expanded text:
lumine illustratae. Rursum episcopus ad solitam precem convertebatur, supplicans Deo, et discere cupiens modum revelationum, quae ei demonstratae fuerant. Astitit autemtur mulieribus, si vera esset illa prima accusatio, an falsa; at vero angelus affirmabat vera esse omnia quae dicta de eis fuerant. in perceptione corporis Christi splendidae erant facies earum, albam autem stolam habebant, lumine quoque fulgebant non parvo? Ait autem angelus: Eo quod resipuerunt de actibus suis, et discedentes ab his lacrymis et gemitibus atque eleemosynis pauperum, per confessionem divinum meruerunt
Abbreviated transcription (Latin):
ut cognose̾et quales &e ipsaru᷑
essent aĩe : & uidit simili mͦ eaᷤ
fieri nigras. atq facies eaꝵ ru
beas. sanguineas quoq & albaᷤ.
Inter ipsas. quoq aduenerant
&e ille due mulieres. que accu¬
sate erant illi ep̃o: ꝓpt̾ quas
marime ad bane pͣcem ce p᷑ui¬
dentiã uenerat. Cernit ce ipsas
dũ accedent ad sem̃ myst̾iũ cla¬
rũ habentes uultũ &e honorifi¬
cũ: candida uͦ stola eircũamie

Expanded text:
ut cognosceret quales et ipsarum ut cognosceret quales et ipsarum essent animae; et vidit simili modo fieri nigras atque rubeas facies earum, sanguineas quoque et albas. Inter ipsas autem advenerunt et illae duae mulieres, quae accusatae erant illi episcopo, propter quas maxime ad hanc precem et praevidentiam venerat: cernit etiam ipsas, dum accedunt ad sanctum mysterium, clarum habentes vultum et honorificum, candida vero stola
Abbreviated transcription (Latin):
de quodã ep̃o: ut maxime
ex eo fiduciam accipientes. diligen
qui apd̃ nos consistebat. sic̃ hic
fideles que quasi impudice uiu̾ent
Episcopus autẽ ex his qui ei hoc
nuntiauert̃ cõmotꝰ est ⁊ suspicatꝰ.
ne forte & alie huiꝰmͦi e̾ẽnt: ad de¬
p̾candũ se deũ conu̾tit certꝰ effici¬
rogans qd̾ &e meruit. P ost diuinã
enĩ illã att terribilẽ consecrationẽ
dũ acced̾ent singłi ad participandũ
sc̃m misteriũ: ꝑ uultus eoꝵ cerne¬
bat aĩãs quib unaqueq aĩa sub¬
iaceret peccatis. & peccatoꝵ qͥdem
hominũ uidebat facies nigras. qͦs¬
dam uero ipsoꝵ tamꝗͣ ab estu ex¬
ustas facies habentes. ocłos uͦ ru¬
beos ac sanguineos. Alios autem
coꝵ claros quidem facie: candidos
uͦ amictu. Et alios qͥde dũ accipent
corpus dñi exurebat eos ce in¬
cendebat: alius autẽ sicut lumͦ
efficiebatur in se. & ꝑ os ingres¬
int̾ ipsos qui solitariã uitã ele¬
gerant. & hii qui in coniugiis
erant. qui & ipsi ita esse uide

Expanded text:
de quodam episcopo, ut maxime ex eo fiduciam accipientes diligentiqui apud nos consistebat, sicut haefideles, quae quasi impudice viverent. Episcopus autem ex his qui ei haec nuntiaverant commotus est, et suspicatus ne forte et aliae hujusmodi essent, ad deprecandum Deum rogans, quod et meruit. Post divinam enim illam atque terribilem consecrationem, dum accederent singuli ad participanda sancta mysteria, per vultus eorum cernebat animas, quibus unaquaeque subjaceret peccatis. Et peccatorum 648 quidem hominum videbat facies nigras, quosdam vero ipsorum tanquam ab aestu exustas facies habentes, oculos autem rubeos ac sanguineos; alios autem eorum claros quidem facie, candidos vero amictu. Et alii quidem, dum acciperent corpus Domini, exurebat eos et incendebat; aliis autem sicut lumen efficiebatur in se, et per os ingrestiam qui solitariam vitam elegerant, et hi qui in conjugiis erant, qui et ipsi ita esse videb
Abbreviated transcription (Latin):
hec diuina ĩ mutatione &e acrimi.¬
nibus ablute sunt: & uiuent de¬
inceps sobrie & uiste ac pie. spis¬
copis autẽ mirari se dice

Expanded text:
 divinam immutationem, et a criminibus absolutae sunt, et vivent deinceps sobrie ac pie, et juste. Episcopus autem mirari se dice
Abbreviated transcription (Latin):
patrib. quod ipsa sit porta
que ostensa est ezechieli de
qua dicit. uidi portam in
domo dñi. et hec erat clausa
& uir non tran siet ꝑ eam:
qr dñs d̃s exercituũ ingressꝰ
est ꝑ eam. De qua porta be¬
atus ambrosius in eodem
hẏmno de quo dixit. quẽ
in honore sacratissime uͥgi.¬
nis cõposuit: fit porta in qͥt
sa ut fuit ꝑ secula. Ergo cũ
dicit fit ꝑuia. semetipsũ expo¬
nit: et ostendit transitũ na

Expanded text:
Patribus, quod ipsa sit porta Patribus, quod ipsa sit porta quae ostensa est Ezechieli, de qua dicit: Vidi portam in domo Domini, et haec erat clausa; et vir non transiet per eam, quia Dominus Deus exercituum ingressus est per eam . De qua porta, beatus Ambrosius in eodem hymno de quo dixi, quem in honore sacratissimae Virginis composuit: Fit porta inquitsa ut fuit per saecula. Ergo cum dicit fit pervia, semetipsum exponit, et ostendit transitum na
Abbreviated transcription (Latin):
scĩs: & quib occultet᷑ legibꝰ
natiuitas carnis de carne.
alia dei de deo÷ & alia qͣꝵ-¬
libet rerum innumerabiliũ:
modus nascendi÷ neq unus
eoꝵ ordo existendi: quauis
natiuitas in singulis eque
dicatur: quib est iure atri.¬
butũ. ut nasci de altero di-¬
catur. ac ꝑ hoc quolibet modo
de maria uirgine xp̃c recte
natus creditur: qr ex ea car¬
nem: assumpsit. Natiuitas
uͦ ipsa qͦm᷑ ad nos exierit
utrũne ea conditione qua
eua peperisset si nͨ peccasset:
an gloriosius qr dm̃ & hoĩe
genuit & uirgo ꝑmansit.
quod non illa ñ ẽẽt neq re¬
lique dũ parerent suꝑslue
luit dubitare: s catholica fi¬
ex ea ullum peccatũ traxit.
Quod si ea ea peccatũ ñ tra¬
xit nec admisit. qͥ nulł cru¬
ciatib in nascendo matris
uexauit pudorẽ. neq in aliqͦ
euis cõmaculauit uͥginitatẽ.
Non dicimꝰ itaq ut auint
quod monstruose sit natus.
s sicut p̾signatũ ẽ olim in
ꝓpħis et traditũ ẽ nob̃ a scĩs

Expanded text:
is, et quibus occultetur legibus nativitas carnis de carne, alia Dei de Deo, et alia quarumlibet rerum innumerabilium; modus nascendi, neque unus eorum ordo existendi, quamvis nativitas in singulis aeque dicatur, quibus est jure attributum, ut nati de altero dicantur. Ac per hoc quolibet modo de Maria virgine Christus recte natus creditur, quia ex ea carnem assumpsit. Nativitas vero ipsa quomodo ad nos exierit, utrum ne ea conditione qua Eva peperisset, si non peccasset, an gloriosius, quia Deum et hominem genuit, et virgo permansit, quod illa non esset, neque reliquae dum parerent, superflue luit dubitare, sed catholica fiex ea ullum peccatum traxit: quod si ex ea peccatum non traxit, nec admisit, quia nullis cruciatibus in nascendo matris vexavit pudorem, neque in aliquo ejus commaculavit virginitatem. Non dicimus itaque, ut aiunt, quod monstruose sit natus, sed sicut praesignatum est olim in prophetis, et traditum est nobis a sanctis
Abbreviated transcription (Latin):
& illi. Ostende nob̃ tantu᷑¬
modo: &e facimus. Bedi au¬
tẽ eis securim & sportam
plenam panibꝰ & salcmn.
Ostendi &̃ illis durã petrã
dicens. Excidite hic & ad¬
ducite uob̃ ligna de palu¬
de: & cum imposueritis dec¬
tum sedete in eodem loco.
Ego putabam qd̃ fug̾ent
ꝓpter laborem: &e illi inter¬
rogauert̃ me quid oꝑari¬
de palmis. & sumens folia
palmarũ de palude: osten¬
di eis initium Recte. & qͦmͦ
conseri debeat. Qͥb &ẽ dixi.
facite sportas &e date custo¬
dib eccłie: & ipsi uob̾ affe¬
rent panes. Post hec gͦ: ecce
recessi ab eis. Ipsi autem pa¬
tienter omĩa quecũq dixi
it fecerunt: et nͣ ue.¬
nerunt ad me ꝑtres annoᷤ.
Sustinui autẽ et ego: luc¬
tando cũ animo meo di

Expanded text:
 illi: Ostende nobis tantummodo, et faciemus. Dedi autem eis securim et sportam plenam panibus, et salem; ostendi etiam illis duram petram, dicens: Excidite hic, et adducite 652 vobis ligna de palude; et cum imposueritis tectum, sedete in eodem loco. Ego autem putabam quod fugerent propter laborem. At illi interrogaverunt me: Quid operabide palmis; et sumens folia palmarum de palude, ostendi eis initium plectae, et quomodo consuere deberent. Quibus etiam dixi: Facite sportas, et date custodibus ecclesiae, et ipsi afferent vobis panes. Post haec ergo recessi ab eis: ipsi autem patienter omnia quaecunque dixi eis fecerunt, et non venerunt ad me per tres annos. Sustinui autem et ego luctando cum animo meo, di
Abbreviated transcription (Latin):
tas. uel amittere formidat
infirmitas. Scdm id qͦd do-¬
lent non om̃s. sccłm qͦd rem
non timendã tument. om̃s
declinauerunt simul muti¬
les facti sunt: quia plus esti¬
mat᷑ timor hominis quã tunor
dei. et preferunt homines res
quas acceper̃t a deo. ipsi deo.¬
Et ne eas tollat malus homo:
contẽpnit᷑ deus per quẽ factꝰ
ẽ homo. Tellem uos quidem
quia adhuo tales estis: et amo
re scłariũ obligati. peccantib
aut parritis aut fauetis. uel¬
lem uos quidẽ aliquib erceta¬
tionib admonere. quid cui
rei p̾ponere debeatis. nisi

Expanded text:
tas, vel amittere formidat tas, vel amittere formidat infirmitas. Secundum id quod dolent, non omnes: secundum quod rem non timendam timent, omnes declinaverunt, simul inutiles facti sunt; quia plus aestimatur timor hominis, quam timor Dei, et praeferunt homines res quas acceperunt a Deo ipsi Deo. Ne eas tollat malus homo, contemnitur Deus per quem factus est homo. Vellem vos quidem qui adhuc tales estis, et amore rerum saecularium obligati peccantibus aut parcitis, aut favetis; vellem vos quidem aliquibus exhortationibus admonere, quid cui rei praeponere debeatis: nisi
Abbreviated transcription (Latin):
iram suam. Ipse quippe iuste
punit innocentẽ: quia nul¬
lum inuenit penitentem.
Quotiens dilectissimi into¬
nuerunt atq intonant tu¬
bȩ diuinȩ agite penitentiã
appropinquabit ad uos reg¬
num cȩloꝵ. et clausis auribꝰ
cordis magis operamur ma¬
la. et petimus ut uemiant
bona: s talium iudicium
ustum dicit esse apłs. In eo
enim ipso quod talia saꝑiunt
qui tales sunt. ex malis ope¬
ribꝰ posse se bona suscipere:
obdurati pęni tentiȩ lo.¬
cum non requirunt. Meri¬
to iuste uidicati. qui ã semet¬
ipsis inueniuntur ẽe damp¬
nati: Licet non omnes hie
astringit sermo dinus di¬
cens. Om̃s declinauerunt.
simul inutiles facti sunt: non
est qui faciat bonũ nͨ ẽ usq
ad unũ. Quomͦ om̃s. et qͦm
ñ om̃s: Quomͦ non om̃s:
Quia sunt multi qui ge¬
munt et dolent. ob iniqui¬
tate̾ que fiunt in medio e¬
oꝵ uolentes resistere: s timo¬
re scłariũ rerũ ñ audentes
quas ad huc uel adipisci de¬
siderat humana fragili¬

Expanded text:
iram suam. Ipse quippe juste punit nocentem, quia nullum invenit poenitentem. Quoties, dilectissimi, intonuerunt atque intonant tubae divinae: Agite poenitentiam; appropinquavit enim ad vos regnum coelorum ? Et clausis auribus cordis, magis operamur mala, et petimus ut veniant bona. Sed talium judicium justum dicit esse Apostolus. In eo enim ipso quod talia sapiunt qui tales sunt, ex malis operibus posse se bona suscipere, obdurati sunt, poenitentiae locum non requirunt. Merito juste judicati, qui a semetipsis inveniuntur esse damnati. Licet non omnes tangtamen astringit sermo divinus, dicens: Omnes declinaverunt, simul inutiles facti sunt; non est qui faciat bonum, non est usque ad unum . Quomodo omnes, et quomodo non omnes? Quomodo non omnes? Quia sunt multi qui gemunt et dolent ob iniquitates quae fiunt in medio eorum, volentes resistere; sed timore saecularium rerum non audentes, quas adhuc vel adipisci desiderat humana fragili
Abbreviated transcription (Latin):
crucifixistis filius dei. Con¬
tendite intrare ꝑ angustam
portam. ꝑhanc enim intro¬
iert patres nr̃ĩ illi. illi. qui
ut crucifigeret᷑ clamauert̃
qui in ligno suspensũ uide¬
runt. qui riserunt. qui cap᷑
agitauert̃. ꝑ istas tam̃ an¬
gustias introierunt. Non
enim mnanit̃ clamabat ille
pendens in cruce. Pater ig¬
nosce illis: quia nesciunt
quid faciunt. ꝑ has gͦ ut
dixi angustias: ꝑ angustã
portam lateris xp̃i ingres¬
nitens iudeus. conu̾sus oĩs
paganꝰ : et ab eo exiit foras
malus hereticus arrianus.
Exiit qm ñ erat de numero
ꝑmanentiũ. De illis enĩ erat:
de quib ioħs dicit. Ex nob̃
exiert̃. s non erant ex nob̾.
Si enĩ ex nob̾ essent: man¬
sissent utiq nob̾cũ. O here¬
tice arriane. agnoscit latro in
cruce pendentem. ipsi inimici

Expanded text:
crucifixistis Filius Dei. Contendite intrare per angustam portam: per hanc enim introierunt patres vestri. Illi qui ut crucifigeretur clamaverunt, qui in ligno suspensum viderunt, qui irriserunt, qui caput agitaverunt, per istas tamen angustias introierunt. Non enim inaniter clamabat ille pendens in cruce: Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt . Per has ergo, ut dixi, angustias, per angustam portam lateris Christi ingresnitens Judaeus, conversus omnis paganus, et ab eo exiit foras malus haereticus arianus. Exiit, quoniam non erat de numero permanentium. De illis enim erat, de quibus Joannes dicit: Ex nobis exierunt, sed non erant ex nobis: si enim ex nobis essent, mansissent utique nobiscum . O haeretice ariane, agnoscit latro in cruce pendentem, ipsi inimici
Abbreviated transcription (Latin):
ducta est archa testam̃ti dei.
in ierłm illam celestem. cum
gaudio exultatioĩs. queso cum
ymnis & canticis deuotissime
agite diem festũ. cũ oĩ frequen¬
tatione popłi. Qd si dd̾ unacũ
om̃i popło dignũ duxit. archã
ueteris testam̃ti cũ tanto honore
ꝓsequi. ut script᷑a testat᷑: multo
religiosiꝰ est. hanc dignis laudib
cõmendari. Ait nãq sermo di¬
uinus. quod ascendit dd̾ & oĩs
popłs cũ eo. ut afferrent arehã
di suꝑ quã inuocatũ ẽ nom̃
dĩ exercituum. seclentis suꝑ che¬
rubin. ac deinde. dauid ingt.
⁊ om̃is popłs ludebant corã dño
om̃i uirtute: in canticis. ⁊ eitha¬
ris ⁊ psalteriis. tympanis ⁊ sistris.
cũ cymbał. ⁊ tubis. Rogo si in
figura officiosissime tanta con¬
fert᷑ gła: quid putas hodie ante
beatã uͥginẽ. qñ illa in celestẽ
ierłm euheitur. quantus exer¬
citus scõꝵ precucurrerit. cũ

Expanded text:
ducta est arca testamenti Dei in Jerusalem illam coelestem cum gaudio exsultationis, quaeso cum hymnis et canticis devotissime agite diem festum cum omni frequentatione populi. Quod si David una cum omni populo dignum duxit arcam veteris testamenti cum tanto honore prosequi, ut Scriptura testatur, multo religiosius est hanc dignis laudibus commendari. Ait namque sermo divinus, quod ascendit David, et omnis populus cum eo, ut ferrent arcam Dei, super quam invocatum est nomen Dei exercituum sedentis super cherubim. Ac deinde David, inquit, et omnis populus ludebant coram Domino omni virtute in canticis, citharis, et psalteriis, tympanis et sistris, cum cymbalis et tubis . Rogo, si in figura officiosissime tanta confertur gloria, quid putas hodie ante beatam Virginem, quando illa in coelestem Jerusalem evehitur, quantus exercitus sanctorum praecucurrit cu
Abbreviated transcription (Latin):
rantib uestigiis alibi quã de¬
buit declinauit. Quia qui eũ
ad ignotã terrã mittebat: ip¬
se qui mittebat. non dimit¬
tebat. Nec ipse eũ fesellit: red¬
ditur merces credenti ad terrã
ꝑuenit dilatat᷑. multiplicat᷑.
ex pauꝑe efficitur diues. ex
ignobili potens. Ditatur in¬
om̃ibus bonis: & in illo im¬
pletur quod dñs in eu̾gło
siris discipł ꝓmisit dicens.
Si quis dimiserit domum
aut agrũ aut parentes cau¬
sa nominis mei: & in hac
uita centuplum accipiet.
&̾ in futuro scło uitam con¬
sequetur eternã. Cumulat᷑
seni ꝓmittitur filius. Ad:
uirtus caritatis que omĩa
credit: audit. exultat. am¬
plius diligit. Suscipit filiũ
ex coniuge sterili: quam spe
pariendi destitutã sterili¬
tas etasq iam fecerat: atq
in illo benedictionẽ oĩum
gentiũ ꝓmissam firmissi¬
me tenet. S adhuc eũ cari¬
tas ꝓbat ꝓbatumq con¬
mendat: et queadmodum¬
deo nichil preferat posteris

Expanded text:
rantibus vestigiis alibi quam derantibus vestigiis alibi quam debuit, declinavit: quia qui eum ad ignotam terram mittebat, ipse qui mittebat non dimittebat. Nec eum ipse fefellit: redditur merces credenti. Ad terram pervenit, dilatatur, multiplicatur: ex paupere efficitur dives, ex ignobili potens, ditatur omnibus bonis; et in illo impletur quod Dominus in Evangelio suis discipulis promisit, dicens: Si quis dimiserit domum, aut agrum, aut parentes causa nominis mei, et in hac vita centuplum accipiet, et in futuro saeculo vitam consequetur aeternam . Cumulatur svirtus charitatis quae omnia credit; audit, exultat, amplius diligit, suscipit filium de conjuge sterili, quam spe pariendi destitutam sterilitas aetasque jam fecerat, atque in illo benedictionem omnium gentium promissam firmissime tenet; sed adhuc eum charitas probat probatumque commendat et quemadmodum nihil Deo praeferat posteri
Abbreviated transcription (Latin):
ad tenebras exteriores ubi ẽ fletꝰ
& stridor dentiũ: pios suscipi¬
et terra uiuentiũ. Nam &e cari
ipse sc̃s noe post finẽ diluiiii.
obtulit sacrificiũ deo: s de ani¬
malib mundis ñ de ĩmundis.
Simul enĩ &e munda &e inmun¬
da aĩalia in archa natare potu
erunt: s mala ad sacrificiũ dei
ñ ꝑuenert̃. S ia hinc aliqͣndo
transeamus: ut cetera ꝑscrutart
ualeamus. Procedat in mediu̾
qui non est cunctatus ad u¬
nam uocationẽ relinquere
patriam. secdem domũ. fami¬
liam. Omĩa relinquunt᷑ ut
dño p̃cipienti pareatur. Exi
inquit ds de domo tua. et
de cognatione tua et ueni in
terram quãcũq tibi ostende¬
ro. Nec apd̾ se iste sc̃s cogita¬
uit aut dixit. quo eã aut cui
me cõmittã in quã terrã ua¬
dam: s statim audit surgit.
currit. festinat. accelerat. Ter¬
uer ram ꝓmissã nͣ uidet: s
credendo eam firmit̾ retinet.
ambulat recto itin̾e: nec ober¬

Expanded text:
ad tenebras exteriores, ubi est fletus ad tenebras exteriores, ubi est fletus et stridor dentium; pios suscipit terra viventium . Nam et ipse sanctus Noe post finem diluvii obtulit sacrificium Deo; sed de animalibus mundis, non de immundis . Simul enim et munda et immunda animalia ierunt; sed mala ad sacrificium Dei non pervenerunt. Sed jam hinc aliquando transeamus ut caetera perscrutare valeamus. Procedat in medium qui non est cunctatus ad unam vocationem relinquere patriam, sedem, domum, familiam. Omnia relinquuntur ut Domino praecipienti pareatur. Exi, inquit Deus, dde cognatione tua, et veni in terram quamcumque tibi ostendero : nec apud se iste sanctus cogitavit aut dixit, Quo eam? cui me committam? in quam terram vadam? sed statim ut audit, surgit, currit, festinat, accelerat. Terram promissam non videt; sed credendo eam firmiter retinet. Ambulat recto itinere, nec ober
Abbreviated transcription (Latin):
parentur: intus manens
uirtutẽ caritatis que om̃a
tolerat: relinq̃ mundum.
confuge ad crucis lignum.
Non metuas ꝓcellas. et tur¬
bines huius diluuii. non
mergeris si ligno portabe¬
ris. Nouit gub̾uare. qui
dignatus est creare: tan¬
tum ad sit uirtus caritatis
que omĩa tolerat. Nulla
res ab bac soliditate te¬
euellat. ꝑmane bonus. &
tolera malos. Melius est
enĩ ut intus positus. ꝓpt̾
bouos toleres malos: quã
foras exiens et periens. et bo¬
nos relinquas &e malos. Si gͦ
sunt tecũ fere. id si sunt te¬
cum in eccłia praua docentes
falsa sentientes. heretici uł
scismatici. aut etiã ipsi mali
catholici more ferarũ aĩas
deuorare querentiũ. toleren¬
tur usq ad finẽ scłi tamqmͣ
finem diluuii. Rugiant licet
fremant dentib atq ipsam ar¬
cham confringere conent᷑ non
expauescas. finito diluuio. il¬
los rapiet inanis ac spinosa
silua: te fertilis suscipiet terra.
Post finem scłi impii rapient᷑

Expanded text:
parentur, intus manens,parentur, intus manens,virtutem charitatis quae omnia tolerat, relinque mundum, confuge ad crucis lignum, non metuas procellas et turbines hujus diluvii: non mergeris si ligno portaberis; novit gubernare qui dignatus est creare, tantum adsit virtus charitatis quae omnia tolerat. Nulla res te ab arcae soliditate evellat. Permane bonus, et tolera malos: melius enim est ut intus positus propter bonos toleres malos, quam foras exiens et periens, et bonos relinquas et malos. Si ergo sunt tecum ferae, id est, sunt tecum in Ecclesia prava docentes, falsa sentientes, haeretici vel schismatici, aut etiam ipsi mali catholici, more ferarum animas devorare quaerentium; tolerentur usque ad finem saeculi, tanquam finem diluvii. Rugiant licet, fremant dentibus, atque ipsam arcam confringere conentur, non expavescas: finito diluvio, illas rapiet inanis ac spinosa silva, te fertilis suscipit terra: post finem saeculi, impii rapientur
Abbreviated transcription (Latin):
derit. uel possesus sit uirtu¬
te caritatis: que omĩa tole¬
rat. P redixit ei d̃s quod ini¬
quitate hominu crescente.
diluuio ꝑderet mundum.
Statim ille ad monitus
confugit ad lignũ: & post
campoꝵ. amenoꝵ. faciem
angustiis se reclusit ar¬
che. Tolerat celi fremitui.
sonitũ aquarũ. fragores
nimborum. Et post ista
omĩa qui solet gaudere
consortio hominũ: socius
quodãmͦ efficitur serpen¬
tium. ac ferarũ. Nec expa¬
uescit uir iste quod cũ eo
st̃ fere in archa immo ibi
agnoscit ordine̾ suũ feritas.
quia se cognouit humani¬
tas. & iubenti homini obe¬
diunt. quia hoͣit suꝑiori dño
obedisse cognoscunt. Osten¬
sũ est in noe quid adam pͣ¬
ceptum contempnendo ꝑ¬
diderit: et demonstratũ ẽ
posse hoĩes bestiis etiã do¬
minari si se subdant obedi¬
entie conditoris. Expectat
et tolerat scͣs iste finem di¬
luuii: nec antequã finiat᷑
causa ferarũ archa relin¬
quit᷑. Colerat bonus. et do¬
nec in fine etiã corpore se¬

Expanded text:
derit vel possessus sit virtute charitatis, quae omnia tolerat. Praedixit ei Deus quod iniquitate hominum crescente, diluvio perderet mundum. Statim ille admonitus confugit ad lignum, et post camporum amoenorum faciem, angustiis se reclusit arcae, tolerat coeli fremitum, sonitum aquarum, fragorem nimborum; et post ista omnia, qui solet gaudere consortio hominum, socius quodam modo efficitur serpentium ac ferarum. Nec expavescit vir iste, quod cum eo sint ferae in arca: imo ibi agnoscit ordinem suum feritas, quia se cognovit humanitas; et jubenti homini obediunt, quia hominem superiori Domino obedisse cognoscunt. Ostensum est in Noe quid Adam praeceptum contemnendo perdiderit: et demonstratum est posse homines bestiis etiam dominari, si subdant se obedientia Conditori. Exspectat et tolerat sanctus iste finem diluvii: nec antequam finiatur, causa ferarum arca relinquitur . Tolerat bonus mala: et donec in fine etiam corpore se
Abbreviated transcription (Latin):
continens possedit mundũ. Re¬
quiramꝰ gtͥ si placet aliquoꝵ
exempla scõꝵ. eoꝵ scilicet qͥ
his uirtutib sc̃e caritatis¬
possessi sunt: et eis ita singłis
singłas tribuamus. ut om̃s in
om̃ib esse noscamꝰ. Qm̃ omis
qui pie tolerat: recte credit.
Et om̃is qui recte credit aliqͥd
sperat: et qui sperat sustinet
ne a spe cadat. S iam quinã
isti sunt uideamꝰ: quoꝵ fide
in quantũ desuꝑ adiuuam᷑
assequi ualeamus. uirtus
caritatis que om̃ia tolerat
eminuit in sc̃o noe: que omĩa
credit in sc̃o abraham. que
omĩa sperat in patribꝰ nr̃is
id in popło isrł unde ip̃e
nr̃ exortus est dñs. Que om¬
nia sustinet in ipso capite
uera caritasi deputet alie¬
nos. quos ꝓ breuitate tẽꝑis
&e ꝓ sermone suscepto ita
pret̾missos esse cognoscite:
ut tam̃ certissime noueri¬

Expanded text:
continens, totum possederit mundum. Recontinens, totum possederit mundum. Requiramus igitur, si placet, aliquorum exempla sanctorum, eorum scilicet, qui his virtutibus sanctae charitatispossessi sunt: et eis singulis ita singula tribuamus, ut omnes in omnibus esse noscamus: quoniam omnis qui pie tolerat, recte credit; et omnis qui recte credit, aliquid sperat; et qui sperat, sustinet, ne ab spe cadat. Sed jam quinam isti sint videamus, quorum fidem, in quantum desuper adjuvamur, assequi valeamus.charitatis quae omnia tolerat emicuit in sancto Noe: quae omnia credit in sancto Abraham: quae omnia sperat in patribus nostris, id est in populo Israel, unde ipse Dominus exortus est; quae omnia sustinet, in ipso capite ra Charitas deputet alienos: quos pro brevitate temporis, et pro sermone suscepto ita praetermissos esse cognoscite; ut tamen certissime noveri
Abbreviated transcription (Latin):
in infantia sacras litteras
didicisti. S nec uob̃ excusa¬
tus esse potero: quoꝵ corda
ista me sua uoce pulsabt̃.
Quid metius ꝓferre uerbũ:
Si etas reuocat: paulus ti¬
motheo iuueni pͣcipiebat
dicens. Nemo ad olescentiã
tuam contẽpnat: p̃dica
uerbũ. Si sermo deest: pe¬
te ut accipias. Non enim
uos estis qui loquimini: s
qͣd donatur uob̾ hoc mini¬
stratis nob̾. his coartatus an¬
gustiis quo me conferam nͥ
ad sc̃a uestigia caritatis: Eũq
dep̃cor ut donet mͥ aliquid
dignum de se dicere: quod &
meum suppleat minist̾iũ.
et urm faciet desidium. Int̃¬
quas cõmemorat apłs paulus
in ultimo quatuor uirtutes¬
eiꝰ breuit᷑ cõprehendit dicens.
Omĩa tolerat. omĩa credit.
oĩa sperat. omĩa sustinet ca¬
ritas numꝗͣ excidit. Ex his
gͦ quatuor uirtutib sce ca¬
ritatis loqui conuenit scita¬
ti ure: deleetatq pͥmitus in¬
tueri quẽadmodũ uelut qͦ¬
tuor cardines orbis. totum¬

Expanded text:
ab infantia sacras Litteras ab infantia sacras Litteras didicisti . Sed nec sic vobis excusatus esse potero, quorum corda ista me sua voce pulsabunt: Quid metuis proferre verbum? Si aetas revocat, Paulus Timotheo juveni praecipiebat, dicens: Nemo adolescentiam tuam contemnat . Praedica verbum . Si sermo deest, pete, et accipies: non enim vos estis qui loquimini; sed quod donatur vobis, hoc ministratis nobis. His coarctatus angustiis, quo me conferam, nisi ad sancta vestigia charitatis? eamque deprecor, ut donet mihi aliquid dignum de se dicere, quod et meum suppleat ministerium, et vestrum satiet desiderium. quas commemorat apostolus Paulus,in ultimo quatuor ejus virtutes breviter comprehendit, dicens, Omnia tolerat, omnia credit, omnia sperat, omnia sustinet; charitas nunquam excidit. Ex his igitur quatuor virtutibus sanctae charitatis loqui convenit Sanctitati vestrae, delectatque primitus intueri, quemadmodum velut quatuor cardines orbis
Abbreviated transcription (Latin):
rium caritatis ur̃e
a nobis exigit de¬
bitum sermonis
officium: s tanta sunt que
terreant ce reuocent animũ
nr̃m. ut si uelimꝰ parere de¬
siderio urõ. non sit sine ꝑicło
nr̃o. Primũ quod iuuenis lo¬
quicogor presentib senibus:
deinde temerariũ ẽẽ arbitror
loqui uielle imꝑitia int̾ eos
quos roborauit antiqua do¬
ctrina. Optabam gͦ silentio
pͣterire: et illũ locũ tutissi¬
mũ eligere. audire. potius
quã aliquid dicere. S qͥd
facio: Instat ur amor reuo¬
cat urͣ pudor: cogit̾ scoꝵ pa¬
trũ iussio. A quibus si ueliͣ
obsecrans ueniã petere di¬
cens. ignoscite michi sc̃i patͤs
ignoscite: parcite nr̃e uere¬
cundie parcite nr̃e etati.
maxime cũ recolam uobis
fuisse preceptũ. loquimini
semores. decet enĩ uos: ipsi
sca caritate qua p̾ualent
respondebt mͥ. loquere iu¬
uenis delectat enĩ nos. Qͥbꝰ
si repetam. scĩ patres quid
loquar: Rursus michi res¬
pondebt᷑. quod a nob̾ sepe
audisti. Mem̃to fili quia

Expanded text:
rium Charitatis vestrae a nobis exigit debitum sermonis officium. Sed tanta sunt quae terreant et revocent animum nostrum; ut si velimus parere desiderio vestro, non sit sine periculo nostro: primum, quod juvenis loqui cogar praesentibus senibus; deinde, temerarium esse arbitror loqui velle imperitiam, inter eos quos roboravit antiqua doctrina. Optabam ergo silentio praeterire, et illum locum tutissimum eligere, audire potius quam aliquid dicere. Sed quid facio? Instat vester amor, revocat noster pudor; cogit sanctorum patrum jussio, a quibus si velim obsecrans veniam petere dicens, Ignoscite, sancti patres, ignoscite; parcite nostrae verecundiae, parcite nostrae aetati, maxime cum recolam vobis fuisse praeceptum, Loquimini, seniores; decet enim vos : ipsi sancta charitate qua praevalent, respondebunt mihi, Loquere, juvenis; delectat enim nos. Quibus si repetam, Sancti patres, quid loquar? rursum mihi respondebunt, Quod a nobis saepe audisti, memento, fili, quia