comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
IN LICTA FATIVNT. AOQUEALITER QUISEAEMR UISCUSTO¬
OUNT SEDALIQUANOO INGRAUISVS OEMERGVNTUA LUII.
mmonendi sunt quiquã uis inminimis sed tamen frequer
&xcedunt . ut nequaquam considerent qualia sed quan¬
ta com mittunt. facta enimsua sidespitiunt
timere conpensant. debent formidare cũ numerant
Altos quippegurgites fluminum paruȩ sed in numer
replent guttaeꝰ pluuiarum & hocagit sentina
latenter crescens. quod patenter procella seuiens :
Etminuta sunt quȩ erum punt membris ꝑscabi&̃
uulnera. sedcum multitudo eorũ innumera¬
biliter occuppat. sicuita m corporis sicut unum¬
graue inflictum pectori uulnus necat
Hinc uidelic& scriptum ẽ: Quimadica spnit pai¬
latim decidit : Qui enim pecaanqual ma du
bunt

Expanded text:
licita faciunt; atque aliter qui se a parvis custodiunt, sed aliquando in gravibus demerguntur. Admonendi sunt qui quamvis in minimis, sed tamen frequenter excedunt, ut nequaquam considerent qualia, sed quanta committunt. Facta enim sua si despiciunt timere cum pensant, debent formidare cum numerant. Altos quippe gurgites fluminum, parvae sed innumerae replent guttae pluviarum. Et hoc agit sentina latenter excrescens, quod patenter procella saeviens. Et minuta sunt quae erumpunt membris per scabiem vulnera, sed cum multitudo eorum innumerabiliter occupat, sic vitam corporis sicut unumgrave inflictum 92 pectori vulnus necat. Hinc videlicet scriptum est: Qui modica spernit, paulatim decidit . Qui enim peccata minima fldunt
Abbreviated transcription (Latin):
studiorũ ur̃orũ Hinc iterũ iratus dicit: Nisitabo
suꝑ uos iuxta fructũ studiorũ ur̃orũ. Quia igitur
peccatis aliis differ̃ peccata quȩ ꝑ consiliũ ꝑp&rant᷑.
nontam prauaefactadñs quamstudia prauitatis
onepeccat᷑
Quõ contra rectebeatiuiri &xp̃ssione ꝑꝓ
phaa dicitꝰ Et incathedra pestilentiae nonseditꝰ
Tat hedra quippe iudicis esse uel prȩsedentis sol&:
ncathedra autem pestilentiae sedereest xiuditio
insiln catdatoram sedit Quitanta in iquitatis
inonẽ actollitur : utimplere malum &iam
orsilia con&ur : & sicut asistentibus tuorbis
prelatisunt. quicathedrae honõre fulciuntur. Ita
delicta eorũ qui p̃cipitatione corruunt ex quisita per
studiũ peccata transcendunt: Ammonen diergos
ut hinc collegant qui inculpa sẽ &iam ꝑ consilium
ligant qua quandoq ultione feriendi sunt. quinunc
prauorũ non socii sed principes fiunt: ALITERANO¬

Expanded text:
orum . Hinc iterum iratus dicit: Visitabo super vos juxta fructum studiorum vestrorum . Quoniam igitur 442 a peccatis aliis differunt peccata quae per consilium perpetrantur, non tam prava facta Dominus, quam studia pravitatis one peccatur. Quo contra recte beati viri expressione per prophetam dicitur, et in cathedra pestilentiae non sedit . Cathedra quippe judicis esse vel praesidentis solet. In cathedra autem pestilentiae sedere est ex judicio consilii cathedra sedet, qui tanta iniquitatis elatione attollitur, ut adimplere malum etiam per consilia conetur. Et sicut assistentibus turbis praelati sunt qui cathedrae honore fulciuntur, ita delicta eorum qui praecipitatione corruunt, exquisita per studium peccata transcendunt. Admonendi ergo sunt, ut hinc colligant qui in culpa etiam se per consilium ligant, qua quandoque ultione feriendi sunt, qui nunc pravorum non socii, sed principes fiunt. CA
Abbreviated transcription (Latin):
securus est. qui ꝑperatis iniquitatib ipse sibi testis
est quia in nocens non est. Neq enim ds̃ nrĩs cruci¬
atib pas citur. sed delictorũ morbos medicamentis:
contrariis med&ur: Ut qui uoluptatibus delectati
dis cessimus. fl&ib amaricati redeamus. Et quiꝑ
inlicita de fluendo cecidimus. &iam alicitis nos¬
mecipsos. restringendo surgamus. etoor quod in¬
sana la&itia infuderat. salubris tristitia & urat
Etquod uulnerauerat elatio suꝑbiae. cur& abiectio
humilis uitae. Hinc enimscriptũ est. dixi iniquis
nolite inique agere. & delinquentib polite ex al¬
tare cornu. Cornu quippe delinquentes & altan
sinequa quã se adpenitentiã & cogni tone suae
iniquitatiͥs humiliant Hincrursum dicii¬

Expanded text:
securus est, qui perpetratis iniquitatibus ipse sibi testis securus est, qui perpetratis iniquitatibus ipse sibi testis est quia innocens non est? Neque enim Deus nostris cruciatibus pascitur, sed delictorum morbos medicamentis contrariis medetur, ut qui voluptatibus delectati discessimus, fletibus amaricati redeamus; et qui per illicita defluendo cecidimus, etiam a licitis nosmetipsos restringendo surgamus; et cor quod insana laetitia infuderat, salubris tristitia exurat; et quod vulneraverat elatio superbiae, curet abjectio humilis vitae. Hinc enim scriptum est: Dixi iniquis, Nolite inique agere; et delinquentibus, Nolite exaltare cornu . Cornu quippe delinquentes exaltant, si nequaquam se ad poenitentiam ex cognitione suae iniquitatis humiliant. Hinc rursum dici
Abbreviated transcription (Latin):
ammonendi sunt qui ammissa deser̃ nec tam̃ plan¬
gunt neiam relaxatas aestimant culpas. quas
isiagendo non multiplicant. nullis tamen flacib
mundant Neq enim scriptor si abscriptione
essauerit quia al anmn addidit &iam illa quȩ
scripserat deleuit: Nec qui contumelias in rogat
Nec qui contumelias in rogat¬
si folumodo tacuerit satis fecit : cum ꝓfecto necesse
sit Vt uerba premisse suꝑbiȩ uerbis subiunc ee
humilitatis impugn& : Nec debitor ab solutus est
quia alia nonmultiplicat Nisi & illa quȩ asligausst
soluat. Ita & cumdõ delinqui mus nequa quam
satis facimus si ab iniquitate cessamꝰ : Nis uoluptates
quoq quãs dilaimꝰ econtrario appositis lamentis
in sequamur : Sienim nulla nos in hac uita operũ
culpa maculass& nequaquã nobis hic ad huc degen¬
tibus ipsa ad securitatem in nocentia nrã sufficerit
quia inlicita animũ multa pulsarent: Quaigitur m̃te

Expanded text:
onendi sunt qui admissa deserunt, nec tamen planonendi sunt qui admissa deserunt, nec tamen plangunt; ne jam relaxatas aestiment culpas, quas etsi agendo non multiplicant, nullis tamen fletibus mundant. Neque enim scriptor, si a scriptione cessaverit, quia alia non addidit, etiam illa quae scripserat delevit; nec qui contumelias irrogatnec qui contumelias irrogatsi solummodo tacuerit, satisfecit, cum profecto necesse sit ut verba praemissae superbiae verbis subjectae humilitatis impugnet; nec debitor absolutus est quia alia non multiplicat, nisi et illa quae ligaverat solvat. Ita et cum Deo delinquimus, nequaquam satisfacimus si ab iniquitate 88 cessamus, nisi voluptates quoque quas dileximus, e contrario appositis lamentis insequamur. Si enim nulla nos in hac vita operum culpa maculasset, nequaquam nobis hic adhuc degentibus ipsa ad securitatem innocentia nostra sufficeret, quia illicita animum multa pulsarent. Qua ergo mente
Abbreviated transcription (Latin):
cui nequa quã consentiunt. quo ꝑ infirmitatẽ titu¬
bant: eo gressus cordis adiustitiam ꝑ humilitatem
ulrius figant. Balaam quippe iustorũ tabernacula
respiciens ait. Moriatur animamea morte iustorũ.
& fiant nouissimamea horũ similia. Sed cũ conpunc¬
tionis tempus abs cessit. contraeorũ uitam quibus
se similem &iam moriendo poposcerat consiliũ prȩ¬
buit: Etcum occassione de auaritia repperit. illico
oblitus quicquid sibi de innocentia optauit paulus¬
uero ait:. Uideo aliam legem in membris meis repug¬
nantem legi mentis meae. & captiuum meducen¬
tem in lege peccati quaeest in membris meis: Qui
profecto idcirco temptat᷑ Vt in bonorobustius &ipsa
infirmitatis suae cognitione solid&ur : quid est
ergo quod ille compungitur. & tamen iustitiae
non ap propinquat. iste temptatur. & tamen eũ
culpa non inquinat. Nisihoc quod aꝑte ostendit᷑
quia nec malos bona in ꝑfecta aduuant nec bonos
mala in consũmata condem nant : At contra

Expanded text:
cui nequaquam consentiunt, quo per infirmitatem titubant, eo gressus cordis ad justitiam per humilitatem verius figant. Balaam quippe, justorum tabernacula respiciens, ait: Moriatur anima mea morte justorum, et fiant novissima mea horum similia . Sed cum compunctionis tempus abscessit, contra eorum vitam, quibus se similem fieri etiam moriendo poposcerat, consilium praebuit; et cum occasionem de avaritia reperit, illico oblitus est quidquid sibi de innocentia optavit membris meis, repugnantem legi mentis meae, et captivum me ducentem in lege peccati, quae est in membris meis . Qui profecto idcirco tentatur, ut in bono robustius ex ipsa infirmitatis suae cognitione solidetur. Quid est ergo quod ille compungitur, et tamen justitiae non appropinquat; iste tentatur, et tamen eum culpa non inquinat, nisi hoc quod aperte ostenditur, quod nec malos bona imperfecta adjuvant, nec bonos mala inconsummata condemnant? At contra
Abbreviated transcription (Latin):
damna qud ualent a trociter infer̃. Quid enimest
culpã flero. nisi humilitatem dõ suȩ deuotionis osten¬
dere: Et quid est post fl&ũ praua agere. nisi suꝑbas
in eũ quẽ rogauerat inimicitias &ercere. Iacobo
ad testante quiait Quicũq uoluerit amicus esse
scłi huius. inimicus dĩ constituit᷑ Ammonendis
qui ammissa plangunt nec tamen deserunt. ut solli¬
cite considerent. quia ita plerũq mali inutiliter
compunguntur adiustitiam. sicut plerũq boni in no¬
xii. temptantur adculpam Eit quippe mira igen¬
tib meritis dis positionis internę mensura ut & illi
dum debono aliquid agunt quod tamen non ꝑfici¬
unt suꝑbae inter ipsa quȩ &iã plenissime ꝑpecrant
mala confidant. &isti dum demalo temptar¬

Expanded text:
damna quae valent atrociter inferunt. Quid est enim damna quae valent atrociter inferunt. Quid est enim culpam flere, nisi humilitatem Deo suae devotionis ostendere? Et quid est post fletum prava agere, nisi superbas in eum quem rogaverat, inimicitias exercere? Jacobo attestante qui ait: Quicunque voluerit amicus esse saeculi hujus, inimicus Dei constituitur . Admonendi sunt qui admissa plangunt, nec tamen deserunt, ut sollicite considerent quia ita plerumque mali inutiliter compunguntur ad justitiam, sicut plerumque boni innoxie tentantur ad culpam. Fit quippe mira exigentibus meritis dispositionis internae mensura, ut et illi dum de bono aliquid agunt, quod tamen non perficiunt, superbe inter ipsa quae etiam plenissime perpetrant mala confidant; et isti dum de malo tenta
Abbreviated transcription (Latin):
subtrahit: antedĩ oculos sordidas ipsas &iam lacrimas
facit Hinc rursũ scriptũ est. Neiteres uerbũ in ora¬
tione tua Uerbũnamq in oratione iterare est. post
flecũ cominittere. quod rursũ necesse sit flere:
ira pesuam dicitur. Lauaminimundi estõte Post
iuarũ enim mundus esse neglegit. quisquis post
ununas uitae in nocentiam pon custõdit
ł tlauantur enim & nequaquã mundi sunt. qui cõmisa
Nere non desinunt. sed rursũ flendo committunt
Hinc ꝑquendã sapientẽ dicitur. quibaptizat amornio
&iterũ tangit illũ. quqd proficit lauatiotius x
Saptitatur qͥuippȩ amortuo quimundatur fl&ibus
a percato: Sedbaptismũ mortuũ tangit. quiculpas
post lacrimas rep&it. Ammonendi sunt quiam¬
missa plangunt: nec tamendeser̃. ut ante districti
iudicis oculos eisse eẽ si miles agnoscant: qui uenientes
ad faciem quorundã hominũ. magna eis submissi¬
one blandiuntur. recedentes aut inimicitias ac

Expanded text:
subtrahit, ante dei oculos sordidas ipsas etiam lacrimas subtrahit, ante dei oculos sordidas ipsas etiam lacrimas facit. Hinc rursus scriptum est: Ne iteres verbum in oratione tua! Verbum namque in oratione iterare est, post fletum committere, quod rursus necesse est flere. Hinc per Isaiam dicitur: Lavamini, mundi estote! Post lavacrum enim mundus esse neglegit, quisquis post lacrimas vitae innocentiam non custodit. Et lavantur ergo et nequaquam mundi sunt, qui comflere non desinunt, sed rursus flenda committunt. Hinc per quemdam sapientem dicitur: Qui baptizatur a mortuo, et iterum tangit illum, quid proficit lavatio ejus ? Baptizatur quippe a mortuo , qui mundatur fletibus a peccato; sed post baptisma mortuum tangit, qui culpam post lacrymas repetit. Admonendi sunt qui admissa plangunt, nec tamen deserunt, ut ante districti judicis oculos eis se esse similes agnoscant, qui venientes ad faciem quorumdam hominum, magna eis submissione blandiuntur; recedentes autem, inimicitias ac
Abbreviated transcription (Latin):
QMDESERNT NECTAMEN PLAN GUNT
mmonendi sunt quia missa plangunt. nec tam̃
deserunt ut considerare sollicite sciant. quia
flendo in aniter mundant. qui uiuendo se nequit̃
inquinant. Cum id circo se lacrimis lauant. ut mundi
ad sordes redeant. Hinc enimscriptũ est: canis re¬
uersus ad suũ uomitum. & suls lota in uoluta broluti
Canis quippe cum uomit profecto cybũ qui pectus
deprimebat proicit. sed cum aduomitũ reuertit᷑.
unde leuigatus fuerat. rursus oneratur. Et qui
ammissa plangunt profectone quitiã dequã
male satiati fuerant. & quementis intima deprimebat
confitendo proiciunt Quam post confessionẽ dum
rep&unt. resumunt: Sus uero inuoluta broluti
cum lauatur sordidior reditur: It qui aremis sum
plangit nec tamendesent paenȩ grauiori culpae
sub iacit Qui & ipsã quam flendo imperare potuit
ueniam. contempnit: Et quasi in lotosa aqua semo¬
ipsũ uoluit. quia dum fl&ibus suis aulitae munditiã

Expanded text:
deserunt nec tamen plangunt. Admonendi / enim sunt, qui admissa plangunt nec tamen deserunt, ut considerare sollicite sciant, quia flendo inaniter mundant, qui vivendo se nequiter inquinant, cum idcirco se lacrimis lavant, ut mundi ad sordes redeant. Hinc enim scriptum est: canis reversus ad vomitum suum, et sus lota in volutabro luti. Canis quippe, cum vomit, profecto cibum, qui pectus deprimebat, proicit. Sed cum ad vomitum revertitur, unde levigatus fuerat, rursus oneratur. Et qui admissa plangunt, profecto nequitiam, de qua male satiati fuerant et quae mentis intima deprimebat, confitendo proiciunt, quam post confessionem, dum repetunt, resumunt. Sus vero in volutabro luti, cum lavatur, sordidior redditur. Et qui admissum plangit nec tamen deserit, tanto graviori culpę se / subicit, quanto et ipsam, quam flendo impetrare potuit, veniam contempnit; et quasi in lutosa aqua semetipsum volvit, quoniam, dum fletibus suis vitae munditiam
Abbreviated transcription (Latin):
rualigmur. Ammonendi sunt igitur. qui
ucas cugitationes deflent. Vt sollicitsconsiderer
inqua peccati mensura cecider̃ quatenus iuxta
ruina e modum quam in sem& ipsis introrsus
sentiunt . &iam mensura lamentationes erigant᷑
Nssi cogitata malaminus crufiant. usq ad perpe¬
tranda opera perducant Sed inter haec ita terren¬
disunt. ut tamen minime frangantur: Sepeenimmi¬
sericorsds̃. eo citius peccata cordis abluit. quo haec
exire ad opera non ꝑmittit. Et cogitata nequitia.
quanto cius soludur. quia effectu operis distric¬
tius non ligatur. Vnde recte ꝑpsalmistam dicit᷑
Dixi pronuntiabo aduersũme iniustitiã meã dño.
& tu remisisti impi&atem cordismei: Qui enim im
pi&atem cordis subdidit quia cogitationũ in iusti¬
tias pronuntiare uellit. indicauit dumq. ait
dixi pronuntiabo atq ilico adiunxit: & tũ remi¬
sisti: quã suꝑ haec sit facilis uenia ostendit. qui
dumse adhuc promittit p&erehoc quod e&ere

Expanded text:
etiam ligamur. Admonendi sunt igitur qui etiam ligamur. Admonendi sunt igitur qui nequitias cogitationis deflent, ut sollicite considerent in qua peccati mensura ceciderunt, quatenus juxta ruinae modum quam in semetipsis introrsus sentiunt, etiam mensura lamentationis erigantur, ne si cogitata mala minus cruciant, usque ad perpetranda opera perducant. Sed inter haec ita terrendi sunt, ut tamen minime frangantur. Saepe enim misericors Deus eo citius peccata cordis abluit, quo haec exire ad opera non permittit; et cogitata nequitia quando citius solvitur, quia effectu operis districtius non ligatur. Unde recte per Psalmistam dicitur: Dixi, pronuntiabo adversum me injustitias meas Domino, et tu remisistipietatem cordis subdidit, quia cogitationum injustitias pronuntiare vellet indicavit. Dumque ait: Dixi: Pronuntiabo, atque illico adjunxit: Et tu remisisti, quam super haec sit facilis venia ostendit; qui dum se adhuc promittit petere, hoc quod se petere
Abbreviated transcription (Latin):
Aeruimq enim temptatũ cor. & excarnis nequitia delectat᷑.
Etamen eidem nequitiae gratione renitꝗcur.
iosecr&o cogitationis & contrist& quod lib&. & libeat
quod contrist&. Nonnum quã uero itamensbaratro
temptationis absorbitur. ut nullatenus renitatur.
sed &x deliberatione sequitur hoc. Unde delectatione
pulsatur: etsi facultas &terior supp&at. rerũ mox
effectibus interiora uota consummat. Quod uide¬
lic& si iuxta anim aduersionem districti iudicis
respicit. non estiam cogitationis culpa sed operis
Quia &sirerum tarditas foras peccatum distulit.
in tus hoc consensionis opere uoluntas im pleuit
nprimo autem parente didicimus. quia trib modis
omnis culpae nequitiã ꝑ p&ramus. Suggestione
nsidiator enim praua suggerit. caro se delectati¬
oni subicit: atq ad &tremũ sp̃s uictus. delectati¬
one consentit. Vnde & illic serpens praua suggessit.
eua aũt quasi carose delectationi subdidit. ad am
suscimus. delectatione uincimur. consensu

Expanded text:
erumque enim tentatur cor, et ex carnis nequitia delectatur, et tamen eidem nequitiae ex ratione renititur, ut in secreto cogitationis et contristet quod libet, et libeat quod contristat. Nonnunquam vero ita mens baratro tentationis absorbetur, ut nullatenus renitatur, sed ex deliberatione sequitur hoc, unde ex delectatione pulsatur; et si facultas exterior suppetat, rerum mox effectibus interiora vota consummat. Quod videlicet si justa animadversio districti judicis respicit, non est jam cogitationis culpa, sed operis; quia etsi rerum tarditas foras peccatum distulit, intus hoc consensionis opere voluntas implevit. In primo autem parente didicimus quia tribus modis omnis culpae nequitiam perpetramus, suggestione tur. Insidiator enim prava suggerit, caro se delectationi subjicit, atque ad extremum spiritus victus delectatione consentit. Unde et ille serpens prava suggessit, Eva autem quasi caro se delectationi subdidit, Adam agnoscimus, delectatione vincimur, consensu
Abbreviated transcription (Latin):
Recte illic adiungitur. Tristemq blanditi is deliniu¬
Modo enim aliorũ facta grauiora. modonil eẽ quod ꝑp&r
est . mod omi seri cordẽ dõ loquitur. modo adhuc tempus
subsequens adpęnitentiã pollic&. Vt dum ꝑhaec dece¬
tamens ducitur ab intentione penitentiae suspenda
Quatenus tunchona nulla ꝑcipiat. quã nunc malan
contristant et tunc plenius obruatur suppluui.
quaenunc &iam gaud& in delictis Atcontn

Expanded text:
recte illic adjungitur: Tristemque blanditiis delinirecte illic adjungitur: Tristemque blanditiis deliniModo enim aliorum facta graviora, modo nil esse quod perpetratum est, modo misericordem Deum loquitur, modo adhuc tempus subsequens ad poenitentiam pollicetur; ut dum per haec decepta mens ducitur, ab intentione poenitentiae suspendatur; quatenus tunc bona nulla percipiat, quam nunc mala nulla contristant: et tunc plenius obruatur suppliciis, quae nunc etiam gaudet in delictis. At cont
Abbreviated transcription (Latin):
quã peccato supplantat. cũ deruina sua afflictã respicit.
securitatis pestiferȩ blanditus seducit. Quod figuratȩ
primitur. cum factũ dinae memoratur: Scriptum
nuippeest: ł gressa est dina ut uider& mulieres regio¬
n illius: Quam cum uidiss& sichem filius emor
tprineipis terrȩ illius adamauit & rapure
oidormiuit cumea ui opprimens uirgine & conli¬
naia est anima cius cumea tristemq blanditiis deli¬
niuit. dina quippe ut mulieres uideat ea trane ae reg¬
onis egreditur. quando unaquaeq mens suastudiã
neglegens. actiones alienas curans. e trahabitu
atq extra ordinem propriũ uagat᷑. Quã sichema
priii ceps terrȩ opprimit. quia uidelic& inuentan
incuris exterioribus diabolus corrũpit: Et adgluci¬
nata est animatius cũ ea. quia unitamsibi ꝑ iniqui¬
tem respicit et quia cũ mens aculpa resipiscit ad di¬
citur. atq amissum flere conatur. Corruptor ao¬
cum spe acsecuritates uacuas ante oculos uocat
quatgnꝰ utilitatem tristitiae sub traba

Expanded text:
quam peccato supplantat, cum de ruina sua afflictam respicit, securitatis pestiferae blanditiis seducit. Quod figurate exprimitur, cum factum Dinae memoratur. Scriptum quippe est: Egressa est Dina ut videret mulieres regionis illius; quam cum vidisset Sichem filius Hemor Hevaei, princeps terrae illius, adadormivit cum illa, vi opprimens virginem; et conglutinata est anima ejus cum ea, tristemque blanditiis delinivit . Dina quippe ut mulieres videat extraneae regionis, egreditur, quando unaquaeque mens sua studia negligens, actiones alienas curans, extra habitum atque extra ordinem proprium vagatur. Quam Sichem princeps terrae opprimit, quia videlicet inventiam in curis exterioribus diabolus corrumpit. Et conglutinata est anima ejus cum ea ; quia unitam sibi per iniquitatem respicit. Et quia cum mens a culpa resipiscit, addicitur, atque admissum flere conatur: corruptor autem spes ac securitates vacuas ante oculos revocat, quatenus utilitatem tristitiae subtrahat,
Abbreviated transcription (Latin):
alĩ angelorũ intũi despiciens: ait : Ponã sedẽ meͣ¬
ad a aquilonem & erosimilis altissimo : Mirpergo iuidicio
int᷑ foueã elacionis inuenit.dũ foris se
inculmine oetestat sextollit : A postatẽ quippean¬
dedgnatur: sicsaul post humilitatis meritũ¬

Expanded text:
ialem angelorum vitam despiciens, ait: Ponam sedem meialem angelorum vitam despiciens, ait: Ponam sedem meam ad Aquilonem, et ero similis Altissimo . Miro ergo judicio intus foveam dejectionis invenit, dum foris se in culmine potestatis extollit. Apostatae quippe ansse similis dedignatur. Sic Saul post humilitatis meritu
Abbreviated transcription (Latin):
efferunt. malegestis autẽm Nulla aucto ritate contra¬
dicunt: Dumplerum q: laudant &iam quodre ꝓbare
debuerant seductus ab his qu&e: in fra sufpetunt suꝑse
animus tollitur:& dumfora s in men sofauore circũdat᷑
intus ueritate uacuatur: Atq oblitus surinuocesse
spargit alienas: Talemq: sẽ credit qualem forisaudit :
Non qualem intus discernere debuit: Subiectos despicit.
eosq: ȩquales sibinature ordine nonagnoscit : & quos
sorte potestatis excesserit. transcendisse  se &iam uitȩ
meritis credit: Cunctisse estimat amplius sapere.
cum se uid& amplius posse: In quodũ quippe seconsti¬
tuit culmine apđ semet ipsũ. & qui ȩqͣri ceteris na¬
ture cõdicione cõstringit᷑ ex e quo respictre &eros
dedignat᷑: Sicq usq ad ͤi similitudinẽ ducit᷑ de qͦe
scriptũ est: om̃ sublime uidet e ipse est r ͤ. suꝑuniu¬
sos filios suꝑbiȩ: Qui singulareculmen appetens. & soq¬

Expanded text:
efferunt, male gestis autem nulla auctoritate contraefferunt, male gestis autem nulla auctoritate contradicunt; dum plerumque laudant etiam quae reprobare debuerant, seductus ab his quae infra suppetunt, super se animus tollitur; et dum foris immenso favore circumdatur, intus veritate vacuatur, atque oblitus sui in voces se spargit alienas, talemque se credit qualem foris audit, non qualem intus discernere debuit. Subjectos despicit, eosque aequales sibi naturae ordine non agnoscit; et quos sorte 143 potestatis excesserit, transcendisse se etiam vitae meritis credit. Cunctis se aestimat amplius sapere quibus se videt amplius posse. In quodam quippe se constituit culmine apud semetipsum, et qui aequa caeteris naae conditione constringitur ex aequo caeternem ducitur, de quo scriptum est: Omne sublime videt, et ipse est rex super universos filios superbiae . Qui singulare culmen appetens, et soc
Abbreviated transcription (Latin):
non aũt hominibus a erinatura praelatus est: Et id¬
circo eidicitur ut abammalibus & non ab homine time¬
atur. Quia contranaturã suꝑbireest abae quale uelle
timeri: ettamen necesse est ut rectoresa subditis time¬
antur quandi ab eis dm̃minime tmeri deprachendunt
Vt humana saltem formidine peccarem&iant᷑ quidi¬
uiciauidicie nonformidant nequaquã ergo prae¬
positi & hocquȩsito timore suꝑbiunt: in quononsuam
gloriã sed subditorũ iustiãquģrunt: Ineo enim qđ m&ũ
sibi apuerse uiuentibus &igunt : qua s inorhominibus
sedanimalibus dominantur : Quia uidelic& &qua parte
bestiales sunt subditi : e eadebent &iam formidine ĩa cere
sibstrati: Sed plerumq rectoreo ipsõ quoc&eris pre¬
minet elatione cogitaciois in tumescit: &dũ ad
cuncta subiacent. dumaduotum uelociter iussa com¬
plentur. dumomnes subdit si quabenegestasunt laudib:

Expanded text:
non autem hominibus caeteris natura praelatus est: et idnon autem hominibus caeteris natura praelatus est: et idcirco ei dicitur, ut ab animalibus, et non ab hominibus, timeatur. Quia contra naturam superbire est, ab aequali velle timeri; et tamen necesse est ut rectores a subditis timeantur, quando ab eis Deum minime timeri deprehendunt, ut humana saltem formidine peccare metuant, qui divina judicia non formidant. Nequaquam tamen praepositi ex hoc quaesito timore superbiant, in quo non suam gloriam, sed subjectorum justitiam, quaerunt. In eo enim quod metum sibi a perverse viventibus exigunt, quasi non hominibus, sed animalibus dominantur, quia videlicet ex qua parte bestiales sunt subditi, ex ea debent etiam formidini jacere substrati. Sed plerumque rector eo ipso quo caeteris praeeminet, elatione cogitationis intumescit. Et dum ad usum cuncta subjacent, dum ad votum velociter jussa complentur, dum omnes subditi, si qua bene gesta sunt, laudibus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓtirisuiprioratus agnoscat : Quatinꝰ & honore
supp̾resso equalẽ se subditis bene uiuentib deputet
e ergapu̾sos uira recntudinis ñ exercere formidrt:¬
Nomns eis biomlibe smorlibus dixiseine memimi liqu& quo
omnes homines natura aequales genuit seduananto
mecitoris ondine alios alius culpa postponit ⁊ spsaaũt
dnier stas quue accessit &iuuor diumo iudicio dipenat᷑
etquia conus hemo ae questare nonuala alteqtatur¬
ꝗ cn lrero Vindecuncti quiprae sunt nonin se potestate
deb ent ordines sed equaliia tom pensareds Dꝑt conde¬
ooms: Ne prae esse hominibus gadeant sed prodesse
munlumtuaenm patre snos trinon regis hominũ : sed pas¬
diant tores pecorũ fuise mememoratur etcum noedñs filiuscꝑ
riusdicer& crescite emultꝰ plicamini & replae teram
preta nus adiunxit : & terroruester actremor sit sup
cuncucan imalia tereae quorũ uidelics terroracoemor
quia eese suꝑ an imaliaterre precipitur profectoesse suꝑ
homines prohibatir : Homo quippebrutis animalibus

Expanded text:
sui prioratus agnoscat, quatenus et honore suppresso, aequalem se subditis bene viventibus deputet, et erga perversos jura rectitudinis non exercere formidetNam sicut in libris Moralibus dixi se me memini , liquet quod omnes homines natura aequales genuit, sed variante meritorum ordine alios aliis culpa postponit. Ipsa autem diversitas quae accessit ex vitio, divino judicio dispensatur; ut quia omnis homo aeque stare non valet, alter regaturb altero. Unde cuncti qui praesunt, non in se potestatem debent ordinis, sed aequalitatem pensare conditionis; nec praeesse se hominibus gaAntiqui etenim patres nostri non reges hominum, sed pastores pecorum fuisse memorantur, et cum Noe Dominus filiisque dicens: Crescite, et multiplicamini, et replete terram; protinus adjunxit: Et terror vester ac tremor sit super cuncta animantia terrae . Quorum terror ac tremor, quia esse super animalia terrae praecipitur, profecto super homines esse prohibetur Homo quippe brutis animalibus,
Abbreviated transcription (Latin):
Nrecton inaernorum cumim in& terioreoai rauone
noruutiuens  & terioru prouidenna in unuor¬
qort sello audinẽ nonrdinquens: Neaut &eteriorib
Saeresquae foris debã proximus nonimpendatuiscci
anmmarũ cauie prudatisuit toto cordis adrisusgula¬
nib curis inseruunt: hascum ad sunt seagr suseul¬
tant adhas eciam cunde sunt diebus acnoctb cogita¬
tionis turbidȩ aestibus anhelant: Cumq abhis ces¬
sante forsitan inoportunitate qui&i sunt ipsa d&t¬
nius sua quiat fatigantur : Voluptatẽ naqui cense¬
unt siacionibus depinuntir : laborem deputant
sunte reniꝰ negonis non laborant: Sicqisit utdum se
urgeumndas tum ultibus gauoent itcernqu
erri alios debuciasũ agnorent: Vnde subectori quo

Expanded text:
orum curam in exteriorum occupatione non minuens, exteriorum providentiam in internorum sollicitudine non relinquens, ne aut, exterioribus cupatus, quae foris debebat proximis non inpenderet. animarum causa praelati sunt, toto cordis adnisu saecularibus curis inserviunt: has, cum adsunt, se agere exsultant; ad has etiam cum desunt, diebus ac noctibus cogitationis turbidae aestibus anhelant. Cumque ab his, cessante forsitan opportunitate, quieti sunt, ipsa deterius sua quiete fatigantur. Voluptatem namque censent si actionibus deprimuntur, laborem deputant si in terrenis negotiis non laborant. Sicque fit, ut dum se urgeri mundanis tumultibus gaudent, interna quae alios docere debuerant ignorent. Unde subjectorum quoque
Abbreviated transcription (Latin):
gorectures exteriusa quodpro aliorũ utilitate s ui¬
riuut.Seruent interius quod desua aestimatior
ptune cant: sed tamen quibusdam signisdecent erꝰ
lepteudant. uat ginauetoritate coru
inutentir aꝗ noscant ÷ Studeane aercur sine ut¬
missons qiipresunt. ut eorũ potencia quante
mugias terius cernitur taoto nepi lois arte¬
cam regere non possii cuselibi damel adola ndisetre¬
cimst Ncenim orͣ ceñ dent is animus adela cionem
pobstatose e deleetatione rapiatur recte ꝑquendã
sapienten dic itur: Ducemte constituerbut poli
&x tolli. sedest a uullis quasi umus exillis: hinc&iam
pecrus ait : Ntondemiitantes inlero. sed form

Expanded text:
go rectores exterius quod pro aliorum utilitate suscipiunt; servent interius quod de sua aestimatione pertimescunt. Sed tamen quibusdam signis decenter tenus et in auctoritate eorum, imitentur agnoscant. Studeant igitur sine intermissione qui praesunt, ut eorum potentia quanto magna exterius cernitur, tanto apud eos inteeam regere non possit, cui se libidine dominandi supponit. Ne enim praesidentis animus ad elationem potestatis suae delectatione rapiatur, recte per quemdam sapientem dicitur: Ducem te constituerunt, noli extolli, sed esto in illis quasi unus ex illis . Hinc etiam Petrus ait: Non dominan
Abbreviated transcription (Latin):
lignitatis silie in noxiat eclatenter leroor
quasi regs su ꝓpc̃siti uestem foedant: Sueuer
bene &illic scriptust: Post haec dauidꝑ usit
corsuo: ec que dabscidiss& orã lamidis sauł: facta
quippe prepositorũ oris gladio ferienda non suni.
&iam umrecte reprachenlenda udicant᷑: siquamo
Quathi adsem & ipsũ redeat. &cum praeposttȩ poris¬
tatiꝰ deliquerit. eius contrase iudiciũ aquosibi
praclatas perhorrescat: Nam cum praepositu de¬
unqulm: eius ordinationi qui nobis bos prauilit
obiuamus : Unde more quoq cucontrs ecaaron
conquei populu cognotssecait : os

Expanded text:
ignitati saltem innoxie et latenter derogant, quasi regis superpositi vestem foedant, sed tambene et illic scriptum est: Post haec David percussit cor suum, eo quod abscidisset oram chlamidis Saul . Facta quippe praepositorum oris gladio ferienda non sunt, etiam cum recte reprehendenda judicantur. Si quando quatenus ad semetipsum redeat, et cum praepositae potestati deliquerit, ejus contra se judicium a quo sibi praelata est perhorrescat. Nam cum praepositis delinquimus, ejus ordinationi qui eos nobis praetulit obviamus. Unde Moyses quoque cum contra se et Aaron conqueri populum cognovisset, ait: Nos
Abbreviated transcription (Latin):
propter mentis tidu dignis ex increpanonibus um
emeridare : Dormito di a uero oculospleio¬
quad ec grioscit non resecat. Adhocenuaruoq negla¬
tentiae suue merito peruenss. in quoe isubicou
dcuinq Iur necio gnosta : animane diiuititi

Expanded text:
propter mentis taedium dignis ea increpationibus non emendare. Dormitando vero oculus ad pleniquod cognoscit non resecat, ad hoc quandoque negligentiae suae merito pervenit, ut quod a subjectis delinquitur nec cognoscat. A
Abbreviated transcription (Latin):
nus defigraun: quia apudcuram solliera¬
uero uut sipte de erant mens ligatur: llrioi
uero orsiilaqueatus erapropris serm onilu¬
caiptus. quia dum comiis is sibi cogitur bona
dtt ipsum prius nec esseest quaeditet custe¬
dire : Inlaqueatur ixit᷑ uerbis ores sui. duranono
nigtiite constringitur. uecius uita adaliud
quam ammon& rel ax&ur : Vnde apua distric
uidicem cogitur tañta inopere esoluere. qua¬
ta eũ constat aliis uoce praecepisse : Ubi&
mox odortatio subditur ut dicatur: facergo
quo ddico filimi & tem& ipsum libera. quia in ci¬
dilti in manũ proximitui: Discurre fecta scbeu
amiicum tuu. nedederis somnũ oculis tuis. Nccqr¬
mutiit palpel remae : Quisquis erum aduo
uendum aliis inerempio prȩponit. pon solum
u ipse migio sedeliam ut amicum suscites onono

Expanded text:
nus defigitur, quia apud curam sollicitudinis quae ante deerat, mens ligatur. Verbis vero oris sui illaqueatus est, ac propriis sermonibucaptus; quia dum commissis sibi cogitur bona dicere, ipsum prius necesse est quae dixerit custodire. Illaqueatur igitur verbis oris sui, dum ratione exigente constringitur, ne ejus vita ad aliud quam admonet relaxetur. Unde apud districtum judicem cogitur tanta in opere exsolvere, quanta eum constat aliis voce praecepisse. Ubi et bene mox exhortatio subditur, ut dicatur: Fac ergo quod dico, fili mi, et temetipsum libera, quia incidisti in manus proximi tui: discurre, festina, suscita amicum tuum; ne dederis somnum oculis tuis, nec dormitent palpebrae tuae . Quisquisivendum aliis in exemplum praeponitur, non solum ut ipse vigilet, sed etiam ut amicum suscitet, admon
Abbreviated transcription (Latin):
łmpore ꝓserutionisenis maa olerabat
Lamꝙ eũ uiriau ad fereudum saul accta des eit.
frogd cosrasponsonibus  quiamana mitere au¬
apm dñi uondeberes Quitamen uccultesri
canceptam.or demalta usq adcpermiseri
odoris & pendere. & cagitata apubse noxia. sactu

Expanded text:
tempore persecutionis ejus mala tolerabat. Cumque eum viri sui ad feriendum Saul accenderent, fregit eos responsionibus, quia manum mittere mini non deberet. Qui tamen occulte surrexit, conceptam in corde malitiam usque ad opera miseri odoris extendere, et cogitata apud se noxia fac
Abbreviated transcription (Latin):
gitur un de & prim pastor sollicite amnona&e dicens::
seniores &inuo bissunt obsecro con senor &testis ap̃i
pas si num quiaceiis quae in suturo reue anda est glooe
comunicatur pasciter in uobis est gregemdi quihoc
in locopassionem cordis ancorcuris suadere. aperuit co
pro us subiuncit Prouidentes non conte sed ponꝰ¬

Expanded text:
ns: Seniores qui in vobis sunt, obsecro consenior et testis Christi passionum, qui et ejus quae in futuro revelanda est, gloriae communicatur, pascite qui in vobis est gregem Dei . Qui hoc in loco pastionem cordis an corporis suaderet aperuit, cum protinus adjunxit: Providentes non coacte, sed spon
Abbreviated transcription (Latin):
animia rõ uirtut  s auitia uigilanti ra discerna
pecaut contenatia occupa & parcũ se uideri in dis¬
pensationib &ult& : dut cũeffuse quid pditan
quod ferire debuit ad acerna supplica subditus
ꝑtrahat: Aut in maniter feren do quod delinqui
ipsegra uiusdelinquat: Aut hoc quoda girecte aut

Expanded text:
quisque virtutes ac vitia vigilanti cura discernat, ne aut cor tenacia occupet, et parcum se videri in dispensationibus exsultet, aut cum effuse quid fuerit quod ferire debuit, ad aeterna supplicia subditos pertrahat. aut immaniter feriendo, quod delinquitur, ipse gravius delinquat, aut hoc, quod agi recte a
Abbreviated transcription (Latin):
nmorte uir erudelirter rigidus. qusiitrsacu
didueot soneobstacalo marac tationis a neceposo
frius quipoe ferge dephensũ ꝓsecutorem noluit
a ost cũdamno desudantis &cesecitto eninol
deuotũ milite gitinxit Quc̃ profecto abelec¬
tquẽ nameio culpalongius raper& pisihunc
adueniam flagella reuocassent
LATEM DISSIPETMENTIS¬
depe suscepta cura regiminis cor ꝑdiuersa diuer¬
berat: Et in parquisq inuenitur ad singula
dum confufamente diuiditur ad multa Vnde
quidam sapiens prouide ꝓhib& dicens : filinemulti
sint actustui. Qui uidelic& ne quaquam plenne
inunius cuiusq operis ratione colligitur. dummens
perdiuersa partitur. Cumq foras ꝑ insolentem
curam trahitur. atimoris intimi soliditate uacua e
Fit in eteriorũ dispositione sollicita & sua solũ modo
ignara: Scit multa cogitare senesciens Nam
cumplus quã necesse est. se ex teriorib: implicat.
quasi occupata itinere obliuis citur quo tendebat

Expanded text:
morte Uriae crudeliter rigidus, qui in appetdidicit sine obstaculo retractationis anhelare . Prius quippe ferire deprehensum persecutorem noluit, et post cum damno desudantis exercitus etiam devotum militem exstinxit. Quem profecto ab electorum numero culpa longius raperet, nisi hunc ad veniam flagella revecassent.tatem dissipet mentisaepe suscepta cura regiminis cor per diversa diverberat, et impar quisque invenitur ad singula, dum confusa mente dividitur ad multa. Unde quidam sapiens provide prohibet, dicens: Fili, ne in multis sint actus tui , quia videlicet nequaquam plene in uniuscujusque operis ratione colligitur, dum mens per diversa partitur. Cumque foras per insolentem curam trahitur, a timoris intimi soliditate vacuatur: fit in exteriorum dispositione sollicita, et sui solummodo ignara, scit multa cogitare, se nesciens. Nam cum plus quam necesse est se exterioribus implicat, quasi occupata in itinere obliviscitur quo tendebat;
Abbreviated transcription (Latin):
timere proueritate aduersa
disigere. prospera formidando declinare:. quia &
ista saepe ꝑtumorem coinquinant. & illa ꝑdolorẽ
purgant Inistisseanimus erigit. in illis autem
&iam siquando se ereerat sternitꝰ In istis sese hono
obliuiscitur. in illis uero ad sumemoriam nolens
&iam coactusq reuo satur. Inistissa epe & ante acta
bon a depersunt: In illis aut longiquoq: temporis
a missa terguntur. Namplerũq aduersitatis magis¬
terio subdisciplina cor primitur: quodsiadregiminis
culmen eruperit. inelationem protinus usugloriȩ
ꝑmutatur. Sicsaul qui in dignũ se prius considerans
fugerat. mox ut regniguber nacula ꝑcspit in tu¬
muit. honorarinamq. corampopulo cupiens.
dumrep̃hendi publice noluit. ipsum qui in regno
se unxerat scidit. Sic dauid auctoris iudicio
pene incunctis actibus placens. moxut pressurae

Expanded text:
timere, pro veritate adversa diligere, prospera formidando declinare, quia et ista saepe per tumorem cor inquinant, et illa per dolorem purgant. In istis se animus erigit, in illis autem etiamsi quando se erexerit, sternit. In istis sese homo obliviscitur, in illis vero ad sui memoriam nolens etiam coactusque revocatur. In istis saepe et anteacta bona depereunt, in illis autem longi quoque temporis admissa terguntur. Nam plerumque adversitatis magisterio sub disciplina cor premitur: quod si ad regiminis culmen eruperit, in elationem protinus usu gloriae permutatur. Sic Saul, qui indignum se prius considerans fugerat, mox ut regni gubernacula suscepit, intumuit ; honorari namque coram populo cupiens, dum reprehendi publice noluit, ipsum qui in regnum se unxerat, scidit . Sic David auctoris judicio pene in cunctis actibus placens, mox ut pressurae
Abbreviated transcription (Latin):
utus quippe est quiiudicat. int̾qui⁊ iudicatur
ur n corde delinquim. lat&s homutes quidapud
uos agimꝰ. sed tamen ipso iudice teste peccamus
leq enimr& babyloniae tunc reus de datione ectitit
cum adełationis uerbo penuenit: Quippe quĩores
prophetica esante cum ab elatione tacuit. sententiã
re probationis audiuit : Cul pamnamq ꝑpecate
suꝑbiae iam ante deerserat: qui omni potentẽ diñ
quemse offendisse repperit. cunctis sũbse gentibus
praedicauit : sed post haec succes ssnae potestatis
elcuatus. duinmagna fecissega uderit. clinctis priuse
incogitatione se praetulit. & post adhuc. tumidus
dixit Nonne hace est babylonmagna quamego
a edificaui in domũ regni. & in robore fortitudinis
meae: & ingloria decorismei: quae uidelico
uox illius. irae uindictam aꝑte ꝑtulu: quã occulta

Expanded text:
quippe est qui judicat, intus quod judicatur. Cum ergo in corde delinquimus, latet homines quod apud nos agimus, sed tamen ipso judice teste peccamus. Neque enim rex Babyloniae tunc reus de elatione exstitit , cum ad elationis verba pervenit; quippe qui ore prophetico et ante cum ab elatione tacuit, sententiam reprobationis audivit. Culpam namque perpetratae superbiae jam ante deterserat, qui omnipotentem Deum quem se offendisse reperit, cunctis sub se gentibus praedicavit. Sed post haec successu suae potestatis elevatus, dum magna se fecisse gauderet, cunctis prius in cogitatione se praetulit, et post adhuc tumidus dixit: Nonne haec est Babylon magna, quam ego aedificavi in domum regni, et in robore fortitudinis meae, et in gloria decoris mei? Quae videlicet vox illius irae vindictam aperte pertulit, quam occulta
Abbreviated transcription (Latin):
abii oomno sociaeutt sefs eart n caninal uerta
inditio ponnomit Vle districto uidelico us foqe
bomines a estimassa Haec itauipa fercite uon
potis it em reprebendimꝰ. Sed appecitu illsus
cordis in firmitatem munimꝰ Nt i ꝑfecciquio
culm̃ arripere tegiminis audeant. t puinplanis
tis tantes ticuibant in precipiti pedem ponant
Iamsunt non nulli qui eximia uirtutũ domna
ꝓcipiunt. & proeitatione c&erorũ magnis
muncrib &x altantur. Quis tudio castitatis
nimitate humiles. actoritatis. fortitudineerecti.
piatis gratiabenigni. iustitiae seueritate districti
sunt. Quinĩmirũ culmen regiminũ siuocati
suscipere rennuunt. ipsa sibi plerũq donaadimunt
quae non prose tantum modo. sed &iã pro aliis

Expanded text:
ta mente conjunxit, ut districto videlicet justoque homines aestimasset. Haec itaque proferentes, non potestatem reprehendimus, sed ab appetitu illius cordis infirmitatem munimus, ne imperfecti quique culmen arripere regiminis audeant, et qui in planis stantes titubant, in praecipiti pedem ponant.Nam sunt nonnulli, qui eximia virtutum dona percipiunt, et pro exercitatione caeterorum magnis muneribus exaltantur, qui studio castitatis nimitapietatis gratia benigni, justitiae severitate districti sunt. Qui nimirum culmen regiminis si vocati suscipere renuunt, ipsa sibi plerumque dona adimunt quae non pro se tantummodo, sed etiam pro aliis
Abbreviated transcription (Latin):
apud quos lib& Her&icos quise xpĩ anos uocare olunt:
re ipsa uero nonest apud eos. quod ostendere nimis longũ est:
Qm̃ commemorandȩ sunt om̃s hereses. suequae fuerunt. siue
quaesunt. siue quȩ poterunt esse sub uocabulo xpiano & quã
possit non qđ armaria possit onerare : Vt igitur adilla
tria rede amus ꝑ quȩ diximus colendũ dm̃ fidẽ spẽ. cari¬
tatẽ: facile est ut dicatur quid credendũ quid sperandũ.
quid amandũ sit: sed quẽ ad mod ĩ aduersus eorũ quidiuersa

Expanded text:
apud quoslibet haereticos, qui se christianos vocari volunt; apud quoslibet haereticos, qui se christianos vocari volunt; re ipsa vero non est apud eos. Quod ostendere nimis longum est; quoniam commemorandae sunt omnes haereses, sive quae fuerunt, sive quae sunt, sive quae potuerunt esse sub vocabulo christiano, et  astringi, non quod armaria possit onerare. Ut igitur ad illa tria redeamus, per quae diximus colendum Deum, fidem, spem, charitatem; facile est ut dicatur quid credendum, quid sperandum, quid amandum sit: sed quemadmodum adversus eorum qui divers
Abbreviated transcription (Latin):
uela bintellegentia mentis hiuenta: Quae aut nec corporeo
sensu eꝑtisumus. nec mente as sequi ualuimꝰ acualemus.
eis sine ulla dubitatione credenda sunt. testibus a quibus
eaquȩdiuina uocari iam meruit scriptura confecta est: Quiea
siue percorpus. siue ꝑ animum diuinitus ad iti uel uidere
uel &iam prȩuidere potuerunt: Cum aut̃ initio fidei quae¬
perdilectionem operaturhbutamens fuerit. tendit bene
uiuendo &iam adspeciem peruenire: ubiest scs & perfectis
cordibus nota in effabilis pulchritudo. cuius plena uisio est.
summa felicitas: hoc est nimirũ quo d requiris. Quid primũ
quid ultimum teneatur. inchoarifide. ꝑficispecie: haec&ia
totius definitionis est summacertũ uero propriũq fidei
catholicȩ fundamentũ xp̃sest: Fundamentum aliudait
mentũ essefide catholicȩ. Quia putari potestali quibus
her&icis hoc nobiscũ esse cõmune: sienim diligenter quae
adxp̃m̃ꝑtinent cogitentur. nomine tenus inuenitur xp̃s

Expanded text:
el ab intelligentia mentis inventa. Quae autem nec corporeo sensu experti sumus, nec mente assequi valuimus aut valemus, eis sine ulla dubitatione credenda sunt testibus, a quibus ea quae divina vocari jam meruit, Scriptura confecta est: qui ea sive per corpus, sive per animum, divinitus adjuti, vel videre, vel etiam praevidere potuerunt. CAPUT per dilectionem operatur, imbuta mens fuerit, tendit bene vivendo etiam ad speciem pervenire, ubi est sanctis et perfectis cordibus nota ineffabilis pulchritudo, cujus plena visio est summa felicitas. Hoc est nimirum quod requiris, quid primum, quid ultimum teneatur: inchoari fide, perfici specie. Haec totius definitionis est summa. Certum vero propriumque fidei catholicae fundamentum Christus est: Fundamentum enim aliud, aimentum esse fidei catholicae, quia putari potest aliquibus haereticis hoc nobiscum esse commune. Si enim diligenter quae ad Christum pertinent cogitentur, nomine tenus invenitur Christus
Abbreviated transcription (Latin):
icendumnamq: est inpatientibus quia dum fira
spm neglegunt: ꝑmulta &iam quaenona
mentem impede furor. quonon rahit desideru.
ł tait commeta uel ut nesciens. unde posidole at
sciens : Dicendum quoq inpatienti: ꝯmadum
cognoscunt: Quidum perturbatimisuat mn
obistunt. elam siqua ase tratigiiila meri fu¬
ram. benegata confundint . ht mprout u
palsu destru mt. quic quid forsitum diui ort ꝓio¬

Expanded text:
icendum namque est impatientibus quia dum frenare spiritum negligunt, per multa etiam quae non mentem impellit furor quo non trahit desiderium, et agit commota velut nesciens, unde post doleat sciens. Dicognoscunt. Qui dum perturbationi suae minime obsistunt, etiamsi qua a se tranquilla mente fuerant bene gesta confundunt, et improviso 43 impulsu destruunt, quidquid forsitan diu
Abbreviated transcription (Latin):
nec abẽ a ullo scismate uelhȩresi prȩciduntur. in
quantis lib& scelerib uiuant. qui nec deluant
pȩnitendo nec elemosinis redimant: Sed in eius¬
usq adhuius uitae ultimũ diem ꝑtina cissime
perseuerent. salui futuri ꝑignẽ: lic& ꝓmagnitu¬
dine facinorũ flagiorũq duturno non tamen
a cerno igni punire : sed quihoc credunt & tamen
catolicisunt humanaquadam beniuolentia mihi
falli uidentur : pamscriptura diuina aliud consulta
res pondit  L ibrum autem deacquȩstione conscrips
cuius titulus est defide & operib: ubi sccundũ scrip¬
turas scas quantũ dõ ad iuuante potui demonstrau
eam fidẽ saluos facere quam satis euidenter &¬
pressit paulus a postolus dicens: Inxpo enimibu
ueqs circũci sio quicquã ual& neq prȩputium
sed fides quae ꝑ dilectionem operatur: siaũtmale
& nonbene operatur: procul dubio secundum
ait: si fidem sequis dicat habere opera aũt non ha¬

Expanded text:
nec ab ea ullo schismate vel haeresi praeciduntur, in nec ab ea ullo schismate vel haeresi praeciduntur, in quantiscunque sceleribus vivant, qui nec diluant poenitendo, nec eleemosusque ad hujus vitae ultimum diem pertinacissime perseverent, salvi futuri per ignem; licet pro magnitudine facinorum flagitiorumque diuturno, non tamen aeterno igne puniri. Sed qui hoc credunt, et tamen catholici sunt, humana quadam benevolentia mihi falli videntur: nam Scriptura divina aliud consulta respondet. Librum autem de hac quaestione conscripsi, cujus titulus est, de Fide et Operibus; ubi secundum Scripturas sanctas, quantum Deo adjuvante potui, demonstravi, eam fidem salvos facere, quam satis evidenter expressit Paulus apostolus, dicens: In Christo enim Jesu neque circumcisio quidquam valet, neque praeputium, sed fides quae per dilectionem operatur . Si autem male et non bene operatur, procul dubio, secundum ait: Si fidem dicat se quis habere, opera autem non ha