comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iudicare. s prius digito discreci¬
onis nos ip̃os uitus diccutere si
ream pumatis. Si enim lex iu
bet puniri reos. tñ ñ a similicer
puniendis. ecce plena iusticia.
ut iustus mala puniat. Illi gͦ ł
ream dimittant. urł cum ea pe¬
nam subeant.
Quid scriberet in terra siue u̾
nitum secundum qd̃ se ĩcli¬
nat. ⁊ digito icribit. docet añ
clinale .i. condescendere in iu

Expanded text:
judicare, sed prius digito discretijudicare, sed prius digito discretionis, nos ipsos intus discutere sicream puniatis. Sic enim jubet lex puniri reos; non tamen a similibus puniendos. Ecce plena justitia, ut justus malos et mala puniat. Illi ergo vel ream dimittant, vel cum ea poenam subeant.Quid scriberet in terra, sive venitum, secundum quod se inclinat, et digito scribit. Docet tameclinare, id est, condescendere in ju
Abbreviated transcription (Latin):
dliueti. Quia mos ei erat die
docere in templo uespere re¬
uerti in bechaniam que est
in monte oliueti. mistice sig¬
inficat altitudinem miscore.
unde nob̃ crisma .i. unctõ. Mã¬
ne redit ad cemplur. maue
est exortus noue lucis post te¬
nebras legis. quo fidelib .i. in
litas incarnatõnis qua misere¬
tur. ⁊ docet. unde libentis po¬
pulus uenit ad eum. S et ĩi
predicatorem. uñ placebat ppło. uñ
putabant dicturum dimittendam
ẽe adulteram. ⁊ in hoc dr̃etur hostis
legis cͣcius legi moysi. ⁊ deo auctori.¬
⁊ ideo cum adultera reus mortis . ꝙ.
si scdm̃ legem diceret lapidandã.
mabatur. ip̃e aut̃ẽ neutra calũp¬
nia capitur. set seruata mansue¬
cudine. Rndit qd̾ ẽ. uere iusti¬
cie. Qui sine pecc̃o est prius in eã
lapidem mittat. Non aut̃e statĩ
iudicat. set inclinans se digito sẽ¬
bit interra. Digito dei scripta fu
populi. nunciam inclinatus in
homine. ip̃e custos legis est. et
auditis alicuuis malis ñ tem̃e

Expanded text:
em. Quia mos ei erat die docere in templo, vespere reverti in Bethaniam, quae est in monte Oliveti. Mystice: Signat altitudinem misericordiae, unde nobis chrisma, id est unctio. Mane redit ad templum. Mane est ortus novae lucis post tenebras legis, quo fidelibus, id eslitas Incarnationis, qua miseretur et docet, unde libentius populus venit ad eum, sed inipraedicatorem, unde placebat populo, unde putabant dicturum dimittendam esse adulteram, et in hoc diceretur hostis legis cet ideo cum adultera reus mortis. Quod si secundum legem diceret lapidandam, mabatur. Ipse autem neutra capitur calumnia, sed servata mansuetudine respondet quod est verae justitiae: Qui sine peccato est, primus in illam lapidem mittat. Non autem statim judicat, sed inclinans se digito scribit populi; inclinatus jam in homine ipse custos legis est, et de auditis malis alicujus non temere
Abbreviated transcription (Latin):
B. Quinq de causis affligunt᷑
homines molestiis carnis. aut p̃p
merita augenda. ut iob.⁊ marti¬
res. aut propter humilitatem
ꝯseruandam ut paulus ab ang¬
elo sathane.aut ob pecc̃a inteni
ror moysi. ⁊ hic paraliticus. qui¬
non nisi dimissis pecc̃is potuit cu¬
rari. aut ad gl̾am dei. sicut cecꝰ¬

Expanded text:
. Quinque de causis affliguntur homines molestiis carnis: aut propter merita augenda, ut Job: aut ad humilitatem conservandam, ut Paulus ab angelo Satanae: aut ob peccata corrigror Moysi, et hic paralyticus, qui nisi dimissis peccatis potuit curari: aut ad gloriam Dei manife
Abbreviated transcription (Latin):
Nota qd̃ in bono opere nr̃o. a¬
liquando cauendum est scanda¬
lum prorimi. aliqnͣdo pro nͥchilo
habendum. In quantum sine peo¬
cato possumus uitare proninoꝵ
scaudalum debemus. Si audem
de ueritate scandalum sumit᷑
utilius irasci permitcitur quam
ueritas relinquatur:

Expanded text:
Nota quod in bono opere nostro aliquando cavendum est scandalum proximi, aliquando pro nihilo habendum: in quantum sine peccato possumus, vitare proximorum scandalum debemus. Si autem pro veritate scandalum sumitur, utilius nasci permittitur quam veritas relinquatur
Abbreviated transcription (Latin):
infirmoꝵ cum electi
quiq fide tõe trinita¬
tis lucidi domino pro
carnalis corrupcõnis
expertus ad seruitum
dei festinat de longin¬
quo ñ uenit. qui ⁊̃ nulla

Expanded text:
rum, cum electi quique fide sanctae Trinitatis lucidi Domino, pro carnalis corruptionis expertus, ad servitutem Dei festinat, de longinquo non venit; qui etiam nulla
Abbreviated transcription (Latin):
gensactiuam utam. illie
contem platiua secura ui¬
sione regnat. hic per spe¬
culum contuemur yma¬
giiem. illic facie ad faci¬
laborantib ostensus ẽ.
in alia effigie. ⁊ illis nũ¬
ciantib non est creditũ.
dum sicut moyres uide¬
runt. qd̾ ñ sufficiebat
.is. uñ: moyses dicit. os¬
cende in de ip̃m oblidus
carius sue postulat in

Expanded text:
gens activam vitam: illic contemplativa secuta visione regnat. Hic per speculum contuemur imaginem: illic facie ad facilaborantibus, ostensus est in alia effigie. Et illis annuntiantibus non est creditum: dum sicut Moyses viderunt, quod non sufficiebat eis. Unde Moyses dicit: Ostende mihi temetipsum. Oblitus carnis suae, postulat in
Abbreviated transcription (Latin):
horum Respondeant
uideant se in laqueũ
ruicuros. timent lapi¬
dationem. set magis
confessionem ueritati

Expanded text:
horum respondeant: vident se in laqueum ruituros, timent lapidationem: sed magis confessionem veritati
Abbreviated transcription (Latin):
andum ⁊ ad reficiendum populũ
qui deserunt delectatõnes mundi
tio mea domine. Gła uͭ domini maĩ¬
festatur hiis qui conueniunt undi
q .i. per plana ⁊ aroua quos nchil

Expanded text:
andum et reficiendum populum, qui deserunt delectationes mundi,tio mea Dominus. Gloria vero Domini manifestatur his, qui conveniunt undique: id est, per plana et ardua: quosque nihil
Abbreviated transcription (Latin):
Quidam hec ad capti¬
uitat̾e iudaicam refe¬
runt qñ multi xp̃osse
ẽe dicentes populum pͤ
ce deceptum trahebat᷑.
s ibi uuillus erat fideł
qũe deus ex hortaret᷑.
ne peru̾sos magr̃os seq̃¬
retur omẽs ⁊ obsidentes
⁊ obsessi: alieui a xp̃o oł¬
durabant. unde meliͦ¬

Expanded text:
Quidam hoc ad captivitatem Judaicam referunt, quando multi Christos se esse dicentes, populum post se deceptum trahebant. Sed ibi nullus erat fidelis, quem Deus exhortaretur, ne perversos magistros sequeretur. Omnes et obsidentes et obsessi alieni a Christo obdurabant, unde meli
Abbreviated transcription (Latin):
cunt hebreos de egyp¬
to. ouo portant botrũ¬
prepoĩti conungant operi sõam. quo mandata te
dnab cabulis proferant. In duob fontib abluan¬
tur. ⁊ abluant. ⁊ duob uectib archam diũ portent
⁊ iuter duo cherubin dñm cognoscant spĩi⁊men¬
te psallentes :¬

Expanded text:
cunt Hebraeos de Aegypto, duo portant botrupraepositi jungant operi scientiam, duo mandata de duabus tabulis proferant, duobus fontibus abluantur et abluant, et duobus vectibus arcam Domini portent, et inter duo cherubim Dominum cognoscant, spiritu et mente psallentes
Abbreviated transcription (Latin):
canatione interiori ext̃i¬
us sanasse. cet hoc dicit᷑
de illis qui propter pecc̃a
infirmabantur. iste nõ
propter pecc̃m. s propt᷑

Expanded text:
anatione interiore, exterius sanasse? Sed hoc dicitur de illis qui propter peccata infirmabantur: iste non propter peccatum, sed propter
Abbreviated transcription (Latin):
R. Non ueram sub̾am car¬
nis amisit. s głam future
sue uł nr̃e resurrectõnis os¬
cendit. ⁊ talis post iuditium
cunctis apparebit electis in
iuditio in forma serui boĩs
⁊ malis ut impii que spre¬
milites. quem crucifirere
pylatus ⁊ herodes quem iu¬
dicauere queant iudicem
agnoscere:.

Expanded text:
. Non veram substantiam carnis amisit, sed gloriam futurae suae, vel nostrae resurrectionis ostendit. Talis post judicium cunctis apparebit electis: in judicio, in forma servi et bonis et malis, ut impii quem spremilites quem crucifixere, Pilatus Herodesque quem judicavere nequeant judicem agnoscere.
Abbreviated transcription (Latin):
remeantib sole mulieres
q̃ arcius amabant. fumue
subrecute quomodo pone¬
retur iuspicere curabant.
ut ei congruo tp̃r munus

Expanded text:
remeantibus, solae mulieres, quae arctius amabant, funus subsecutae, quomodo poneretur, inspicere curabant, ut ei tempore congruo munus
Abbreviated transcription (Latin):
u. Moꝵꝵ. uirum a demonio liberatum: ani¬
mum ab inmunda cogitat̃one purgatũ
intelligimus. fennam uͦ a febrib conseq̃.

Expanded text:
. Virum a daemonio liberatum, animum ab immunda cogitatione purgatum intelligimus. Femmam vero a febribus conseq
Abbreviated transcription (Latin):
Nib̃. Si quo minus confirmat ẽẽ qr
siñ ẽent. dixisset ibo ⁊ parabo .i. p̃
cõne sunt. ibi ñ est opus aliqua pa¬
rare. Quia uero non dum sunc in
operat̾one addit. ⁊ si abiero .i. p̃

Expanded text:
§ 1. Si quo minus, confirmat esse, quia, si non essent, dixisset: ibo et parabo, id est bi sunt, non est opus aliqua parare. Quia vero nondum sunt in operatione, addit: Et si abiero, et p
Abbreviated transcription (Latin):
tur. transeant innu¬
mero fidelium near¬
guantur de iusticia
eorum quos instific¬
atos non imitantut
caueant futurum
uiditiu. ne cum
mundi principe in¬
dicentur quem iu¬
dicatum imitantur.

Expanded text:
tur. Transeant in numerum fidelium ne arguantur de justitia eorum quos justificatos non imitantur. Caveant futurum judicium ne cum mundi principe judicentur quem judicatum imitantur.
Abbreviated transcription (Latin):
tur de pecco qui in
xp̃m non credit. et
arguitur de iusticia
eorum qui credunt.
ipsa enim fidelium.
comparatio. infideli¬
um est uituperatio.

Expanded text:
que de peccato, quia in Christum non credit; et arguitur de justitia eorum qui credunt. Ipsa quippe fidelium comparatio, infidelium est vituperatio.
Abbreviated transcription (Latin):
Ieꝵ Et andream. Qui uirilit uĩ
facit prodicioĩs sue.ut densum
mortis semper in ce habeat. ⁊ aĩ¬
mam semper in mauib suis.¬
les. Et phylippum. Qui os lam¬
padis qui illuminat ore qd̾ acce¬
pit. cui datum est opus ori illu¬
tuinati. hoc locut̾onis gemis seꝑe
ccriptura cõmemorat. Siando no¬
mina propter misteria sunt: poĩ¬
ta qd̾ nunc eurigelista ex dei per¬
lona uehementer affectans int̾¬

Expanded text:
 Et Andream. Qui viriliter vim facit perditionis suae ut responsum mortis semper in se habeat et animam semper in manibus suis. Et Philippum. Qui os lampadis est, qui illuminat ore quod accepit, cui datum est opus oris illuminati. Hoc locutionis genus saepe Scriptura commemorat, quando nomina propter mysteria sunt posita: quod nunc evangelista, ex Dei persona vehementer affectans inte
Abbreviated transcription (Latin):
hec faciebat in sabb̃o qͣi
solucor legis agens ceͣ dm̃ qͥ re¬
quieuit in sabbo .ui. dieb. pri¬
mo operatus ꝯtra qd̾ ait ihc.
Non tex dieb tnĩ ut putatie
operatus ẽ iħ̾c uł deus. s usq
modo operatur. qr qui sex die¬
b ꝯdidit noua aquib requi¬
euit die septima.: postea opera¬
tur usq in finem gub̃nando.
sustentando. renouando. ꝑ¬
pagando. ut permaneant᷑ ꝯ¬
dita. ⁊ cum semper operatur
deus sacramentum ẽe qd̃ de
requie sabbi legitur:¬

Expanded text:
ec faciebat in sabbato. Quasi solutor legis agens contra Deum qui requievit in sabbato, sex diebus primo operatus. Contra quod ait Jesus: Non sex diebus tantum ut putatis operatus est Deus, sed usque modo operatur, quia qui sex diebus condidit nova, a quibus requievit die septimo, postea operatur usque in finem gubernando, sustentando, renovando, propagando, ut permaneant condita. Et cum semper operatur Deus, constat sacramentum esse quod de requie sabbati legitur
Abbreviated transcription (Latin):
Ion omẽs facietis hoc. unde
beati sicis. S qui manducat me¬
um panem non ut profitiat. s
ut la teat leuabit contra me cal¬
caneum suum .i. me calcabit ut
impleatur scriptura q̃ hoc pre¬
turum erat ñ cacuit.

Expanded text:
on omnes facietis hoc unde beati sitis, sed qui manducat meum panem, non ut proficiat, sed ut lateat, levabit contra me calcaneum suum, id est me calcabit, ut impleatur Scriptura quae hoc praeturum erat non tacuit.
Abbreviated transcription (Latin):
mus petrus apłc cui dominus domum suã
credidit. ut sit una fides: sub uno pastorez.
Ierx. Uespera diei.nesperam indicat mun¬
di. arra undecimam namq horam ueni¬
unt uouissimi qui pͥmi denarium uite ac¬
ciplunt et̾ne. q aute crucem abraham eit̃

Expanded text:
us est. Cui Dominus domum suam credidit, ut sit una fides sub uno pastore.meum. Vespera diei, vesperam indicat mundi. Circa undecimam namque horam veniunt novissimi, qui primi denarium vitae accipiunt aeternae: quia ante crucem Abraham erat
Abbreviated transcription (Latin):
illa scriptura a domino
est. set dum in ea sub ue¬
lamine .i. adoptõne lit¬
insipidam. Cum aũt
aufertur uelamen ẽ
uinum inebrians. po¬
tuit quidem uacuas ĩ¬
plere uino. qui cuncta
creat ex nchilo. s ma¬
luit de aqua iunum fa¬
cere. ut doceret se ñ le¬
plere. nec in eungłio
alia facere uł docere.
quam que propheca
predixit:.

Expanded text:
illa Scriptura a Domino est, sed dum in ea sub velamine, id est adopertione litinsipidam. Cum autem aufertur velamen, est vinum inebrians. Potuit quidem vacuas implere vino, qui cuncta creat ex nihilo, sed maluit de aqua vinum facere, ut doceret se non solveplere, nec in Evangelio alia facere vel docere quam quae prophetia praedixit.
Abbreviated transcription (Latin):
Hac una uoce tot feroces
⁊fortes moriturus prostra¬
uit uirtute latentis deitatis.
qr uolebat quidem compre¬
hendi s non nisi qñ ⁊ quomͦ
uoluitz.

Expanded text:
Hac una voce tot feroces et fortes moriturus prostravit virtute latentis Deitatis: quia volebat quidem comprehendi, sed non nisi quando voluit.
Abbreviated transcription (Latin):
¶D. Cum herodianis. mi¬
iustri herodis propcer
mimicicias quas ipse ad¬
usus ioħem ex̃cebat ie¬
sum usidiis ⁊ odiis per¬
sequebautur. quem io¬
hanues predicabat:.

Expanded text:
. Cum Herodianis. Ministri Herodis propter inimicitias quas ipse adversus hominem exercebat, Jesum insidiis et odiis persequebantur quem Joannes praedicabat.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ est ut granum sinapis.¬
Liberabit. hoc uer¬
bum domunus posu¬
it a libertate. non
ut plerumq lacine
dici solet liberari ali¬
quis ab infirmitate.¬
baut clausos ocłos. ⁊ ĩo subd̾ eis.
tend̾ aliquos ibi ẽẽ qui pꝰ pass̃o¬
nem suam ẽẽnt credituri ⁊ cogni

Expanded text:
 est granum sinapis.iberi. Hoc verbum Dominus posuit a libertate, non ut plerumque Latine dici solet, liberari aliquis ab infirmitate.bant clausos oculos, et ideo subdit eis: tendit aliquos ibi esse, qui post pasessent credituri et cogni
Abbreviated transcription (Latin):
Qui putant int̾rogatõnem sal¬
uatoris ignorantiam ẽe non dispẽ¬
satonem ẽẽ: ex hoc discant qd̾ po¬
tuit scire cuius ymago e̾et. S ĩter¬
rogat ut ad sermonem eoꝵ compe¬
se ⁊ pro petro soluendo cributa q̃
sunt dei deo. hoc quo fecit patris
implens uoluntatem. aliteraeo¬
cetar. impressiduem sue ỹma¬
guns quesunt dei deo. animã
lumine uulcus eius illustratam.
phariseoꝵ ⁊ saduceor.phansei

Expanded text:
Qui putant interrogationem Salvatoris ignorationem esse, non dispensationem, ex hoc loco discant, quod potuit scire cujus imago esset. Sed interrogat, ut ad sermonem eorum compese et pro Petro solvendo tributa. Quae sunt Dei Deo. Hoc quoque fecit Patris implens voluntatem. Aliter: RedCaesari. Impressionem suae imaginis. Quae sunt Dei Deo. Animam lumine vultus ejus illustratam, Pharisaeorum et Sadducaeorum. Pharisaei
Abbreviated transcription (Latin):
qmͣ in monte uidert̃
qd̾ pia promissione
fc̃m est ut et̃num g¬
audium. tñ ⁊ si ad bre¬
ue uiomentum pre¬
libatum adu̾sa foris
ferenda fortiuis ani

Expanded text:
m in monte viderunt. Quod pia provisione factum est, ut aeternum gaudium, tametsi ad breve momentum praelibatum, ad adversa ferenda fortius ani
Abbreviated transcription (Latin):
contra głantes de .ii. ua¬
na libertate carius ⁊
uera seruitute pecã. ⁊ ue¬
ra lib̾tate per ce filium ꝯ¬
cedens istis superbis qd̾ filii
abrahe sunt per carnem ⁊
tales liben ostendit non ẽẽ
filios abrahe per imitatõ¬
nem fidei ⁊ iusticie. s ẽẽ fili¬
os homicide diaboli q̃rentes
se occidere. ⁊ ita ẽe uere ser¬
Mutant Rensionẽ. tacent
iam de prẽ abraham ne eis
dicatur cur de eo głamini
cuius uitam ñ omitamini
⁊dicunt prẽm deum. uolẽ¬
tes uidere quid adhoc pos¬
cet eis dicere:

Expanded text:
tra gloriantes de vana libertate carnis, et vera servitute peccati, et vera libertate per se filium, concedens istis, scilicet quod filii Abrahae sunt per carnem, tales liberos ostendit non esse filios Abrahae, per imitationem fidei et justitiae, sed esse filios homicidae diaboli, quaerentes se occidere, et ita esse vere sermutant responsionem et tacent jam de patre Abraham, ne eis dicatur: Cur de eo gloriamini, cujus vitam non imitamini? et dicunt patrem Deum, volentes videre quid ad hoc posset eis dicere
Abbreviated transcription (Latin):
dñt qr unus eorum¬
clarioris nominis
⁊ famosioris. ⁊ idõ¬
curat̾o eius est fa¬
gentes sig̾cant de
enim noe tres filios
genũit: uius aslũp

Expanded text:
nt, quia unus eorumclarioris nominis, est famosioris: et idcuratio ejus est fagentes significant de enim Noe tres filios genuerit, unus assump
Abbreviated transcription (Latin):
bant doctrinam ens ẽẽ ⁊
cemplum. ⁊ paternas leges
timebant. ne si omẽs crede¬
rent in ap̃m: nemo remiã¬
neret. qui cc̃ romanos cui¬
templum defenderet:.
locus est ierłm quem peroi¬
d̾unt. gentem suam peroi¬
derunt᷑. ubiq dispersi ÷

Expanded text:
bant doctrinam ejus esse contra templum et paternas leges, timebant ne si omnes crederent in Christum, nemo remaneret qui contra Romanos civitemplum defenderet. ELocus est Hierusalem quem perdiderunt, gentem suam perdiderunt ubique dispersi
Abbreviated transcription (Latin):
rectõnis expectant qui regẽ¬
suum in decore suo uidere
desiderant mendem in excel
cipulos recum ducit. uł quia
multi uocati pauci uͦ electiq¬

Expanded text:
rrectionis exspectant, qui regem in decore suo videre desiderant, mente in excelscipulos ducit, vel quia multi sunt vocati, pauci vero electi
Abbreviated transcription (Latin):
non est de corpore
huuis unicatis li¬
tigabant nec tali¬
b exponitur. qũo
dominus carnem¬
suam det ad man¬
diunt. unde mag̃¬

Expanded text:
de corpore hujus unitatis, litigabant, nec talis exponitur quomodo Dominus carnesuam det ad mandivit, unde mag
Abbreviated transcription (Latin):
uereuuet aĩa ⁊ corpus ex hoc
cibo. quia caro mea uere ẽ. cibꝰ.
qui solus facit ĩmortales. ut neq
esuriant. neq sitiant. Alius cibꝰ
non hoc p̃ltat. etiam si in eo ħ
appetatur/¬

Expanded text:
e vivet anima et corpus ex hoc cibo, quia caro mea vere est cibus. Qui solus facit immortales, ut neque esurient neque sitient, alius cibus hoc non praestat, etiam si in eo hoc appetatur
Abbreviated transcription (Latin):
mundi uita. hu
mortua: carni eiꝰ¬
munde unita .r ĩ¬
corporata. unum¬
cunu illo effecta ui¬
uit de spũ eius. si¬
de suo spũ. Qui uͦ

Expanded text:
mundi vita. Hum mortua, carni mundae unita, incorporata, unucum illo effecta, vivit de spiritu ejus, sde su
Abbreviated transcription (Latin):
nomine bonitatis sp̃e
tem ergo deus consola¬
onũa sua bona nobis
qr ⁊si filius docet nos. ⁊
reuelat prẽm. hoc to¬
tum facit per suam
Suggeret ab occulto
morabit uos .i fatiet
uos memores omiũ.¬

Expanded text:
nomine bonitatis Spiritem ergo Deus nos consolaona sua nobis etsi Filius doceat nos et revelet Patrem, hoc totum facit per suam scilicet ab occulto, morabit vos, id est faciet vos memores omniu
Abbreviated transcription (Latin):
Dostqͣmͣ de diuinitate sua qͣi
dem est cum pr̃e tractauut¬
⁊ eodem honore honorandus
⁊ de humanitate sua qua de
morte liberat ⁊ suscitat gnͣdi
honore dignus uult tractare

Expanded text:
Postquam de divinitate sua qua idem est cum Patre tractavit, et eodem honore honorandus, et de humanitate sua qua de morte liberat et suscitat grandi honore dignus, vult tractare
Abbreviated transcription (Latin):
la. ad hoc .N. in tẽ¬
plo erant. ut uł
dei niens est ⁊ conscia fideliũ que¬
si in lesione proximi perũsas co¬
gitacõnes profert qͣiispelunca

Expanded text:
is. Ad hoc enim in templo erant, ut velDei mens est et conscientia fidelium, quae in laesione proximi perversas cogitationes profert, quasi in spelunca
Abbreviated transcription (Latin):
ũ. momi. Sce mulieres die pa
cuinit. cum anime humiles. et
quo iaioris sibi conscie fragi¬
litatis eo maiore saluatoris amo¬
re feruentes passionis euis nes¬
oblecuntur. ⁊ si forte ualeant
imitari pia curiositate quo or

Expanded text:
us sanctae mulieres die Parciunt, cum animae humiles et quo majoris sibi consciae fragilitatis, eo majori Salvatoris amore ferventes, passionis ejus vesobsequuntur, et si forte valeant imitari pia curiositate quo or
Abbreviated transcription (Latin):
los inuidia. magnos peri¬
munt fulgura montes.
alii dicentes cum fide. alii
inindentes cum fastri ad
ecc̃am ueniunt :.

Expanded text:
dit invidia, magnos percutiunt fulgura montes. Alii dicentes cum fide: alii invidentes cum fastu, ad Ecclesiam conveniunt.
Abbreviated transcription (Latin):
tua incepta est scĩficatio ꝑ
qm iam non sunt de mũidgͭ.
eadem gr̃a fac sanctõresut
perseuerent in u̾itate cuiꝰ
umbra fuerunt. ueteres
u̾itas. qd̾ subdendo aperit.

Expanded text:
tua incaepta est sanctificatio per quam jam non sunt de mundo, eadem gratia fac sanctiores, ut perseverent in veritate, cujus umbra fuerunt veteres veritas, quod subdendo aperit:
Abbreviated transcription (Latin):
stire uoluit. sec prius uicis
trisq aptuis respondet. Regñ
meum non est de hoc mum¬
do. decepti estis. Non enim
impedio dñat̃onem urãm ĩ
mundo ne uane timeatis ⁊
seuiatis. s ad regnum celes¬
ce credendo peruenientez.
gem. quia in hoc natus sũ
ut ostendam quod sum:.

Expanded text:
prius vicisstrisque aptius respondet: Regnum meum non est de hoc mundo. Quasi, decepti estis; non enim impedio dominationem vestram in hoc mundo, ne vane timeatis et serviatis, sed ad regnum coeleste credendo venire. gem, quia in hoc natus sum, ut ostendam quod sum.
Abbreviated transcription (Latin):
uiste placatꝰ ÷ ds̃ hoĩ. quia tał homo inuentꝰ ÷ ꝓ homine. qui
h. bi uo. S adhuc suꝑ erat hoĩ ut sic̃ restaurando dampnũ placa¬
uerat irã. ita qͦ ꝓconcẽptu sacis faciendo dignus fieret euad̾e penã
obedient̾ susciꝑet. ut de pena quã ꝑ inobedientiã meruerat
cripi dignꝰ fieret. Hanc aut̃ penam hõ peccõr solue̾ ñpot̾at qͥ
quamoũq penã susciꝑet ñ nͥ digne ⁊ iuste ꝑꝑ contẽptꝰ pͥmi reatũ¬

Expanded text:
uste placatus est Deus homini; quia talis homo inventus est pro homine, qui  . Sed adhuc super erat homini, ut sicut restaurando damnum placaverat iram, ita quoque pro contemptu satisfaciendo dignus fieret evadere poenaobedienter susciperet, ut de poena quam per inobedientiam meruerat eripi dignus fieret. Hanc autem poenam homo peccator solvere non poterat, qui quamcunque poenam susciperet non nisi digne et juste propt
Abbreviated transcription (Latin):
afferre sedictint. & dicunt singłas qͥdẽ creaturas ꝑse considatas a
ꝓfecto minꝰ hr̃e. uiniu̾sitatẽ aut̾ rerũ omĩum iutanta ꝯsũmatione boni
exp̃ssam. ut ñ possit e̾e melior qͣm ẽ. Nbi mͥ pͥmũ respondi expostulo
aĩdicunt unuisitatẽ rerũ non posse meliorẽ e̾e̾ qͣm ẽ. qualit̾ id accipi¬
endũ sit qͦd dicunt meliorẽ eã eẽ non posse. Siue iõnon pot̾ e̾e̾ me¬
lior qr sũme bona ẽ. ita ut nulla õm̃o bom ꝑfectio ei desit. siue iõ
ũ ꝑ ot̾ et̾ melior ꝙ maiꝰ bonũ qͦd ei de ẽ caꝑe ipsa non potͥ. S si
ita sũme bona dr̃ ut nulla ei boni ꝑfectio desit. iam opꝰ sirã plane e¬

Expanded text:
affeaffeperfecto minus habere: universitatem autem rerum omnium in tanta consummatione boni expressam, ut non possit esse melior quam est. Ubi mihi primum responderi expostulo cum dicunt universitatem rerum omnium non posse meliorem esse quam est: qualiter id accipiendum sit, quod dicunt meliorem eam esse non posse: sive ideo non potest esse melior, quia summe bona est, ita ut nulla omnino boni perfectio ei desit: sive ideo non potest esse melior, quia majus bonum, quod ei deest, capere ipsa non potest. Sed si ita summe bona
Abbreviated transcription (Latin):
Q dict̃. S ꝓuidentia mutari non pot̾ nec cassari. euentꝰ aũ ĩpediti
pot̾. ut non fiat qͦd futuñ ÷. Si aut̾ impediret᷑ euentꝰ rei qͦd fier
pot̾. mutaret᷑ ł cassaret᷑ ꝓuidentia qͦd fieri omĩno non pot̾. S nos¬
ad ħ respondemꝰ. qr si mutaret᷑ euentꝰ qͣd fieri pot̾. nec mutaret᷑
nec dassaret᷑ ꝓuidentia. ꝙ ħ omĩno fieri non pot̾. s potiꝰ nũqͣm
fuiss p̾insũ. quod ñqͣm fuerat futurũ. ⁊ constaret ꝓuidentia in eo
ut non fieret sic̃ mͦ in eo constitit ut fieret. ñ mucata ut pꝰ aliã alia
ẽẽt s. ut ñqͣm alia ee̾t. Gͣ deus aliud potest facere qͣm facit. ut cñ
ipse aliud faciendo alius non sit. s siue idem siue altud faciat. ip̃e
tam̃ semꝑ sit idẽ. Nõ illud restat ut discutiamꝰ utrũne meliꝰ aliqͥs
facere possit qm fac̃ deus. hic illi nrĩ scrutatores qͥ defecerunt scru¬
tantes scrutationes nouũ aliquid ⁊ uere nouũ. nec tã uerũ qm noius

Expanded text:
Sed providentia nec mutari potest, nec cassari: eventus autem impediri potest, ut non fiat quod futurum est: si autem impediretur eventus rei quod fieri potest, mutaretur vel cassaretur providentia, quod fietaretur, nec cassaretur providentia, quia hoc omnino fieri non potest: sed potius nunquam fuisset praevisum, quod nunquam fuerat futurum, et constaret providentia in eo, ut non fieret, sicut modo in eo consistit ut fieret, non mutata, ut post aliam alia esset, sed ut nunquam alia esset. Ergo Deus aliud potest facere quam fecit: sic tamen ut ipse aliud faciendo alius non sit; sed sive idem, sive aliud faciat, ipse tamen semper idem sit. Nunc illud restat, ut discutiamus utrumne melius aliquid facere possit quam facit Deus. Hic illi nostri scrutatores, qui defecerunt scrutantes scrutationes novum aliquid, et vere novum, nec tam verum, quam novum
Abbreviated transcription (Latin):
oniuqi am̃ efecta ẽ nec numii am̃ eterna ÷ sola caricate mu¬
la sici necessicate tͥonalem sp̃m creauit uit eũ iluꝰ bam quod
ipse erat ⁊ quo ipse beatus erat particiꝑem faceret. Uerũ qr hoo ad
felicitatis illiꝰ augnientũ ꝑtinuit ut grãm condicoris sii ꝑ quã
głificandꝰ erat agnosc̾et. uoluit ipse conditor pͥꝰ ei insua condici¬
one ostend̾e. qͦd pꝰ modũ in ipso factutꝰ erat ex dignatione. Crea¬
turã gͦ ro̾nalem quã fecerat uissit partĩ in sua puritate ꝑsistẽ
partim eam corporeis induinentis ⁊ tertenis mansionib copulãs
luteam mat̾iam fec̾ aduite sensum uegetare. ħ siquid̾e ꝓ exemplose¬

Expanded text:
a charitate, nulla sui necessitate, rationalem Spiritum creavit, ut eum illius boni quod ipse erat, et quo ipse beatus erat, participem faceret. Verum quia hoc ad felicitatis illius augmentum pertinuit ut gratiam conditoris sui per quem glorificandus erat agnosceret, voluit ipse conditor prius ei in sua conditione ostendere quod postmodum in ipso facturus erat ex dignatione. Creaturam ergo rationalem quam fecerat, jussit partim in sua puritate persistpartim eam corporeis indumentis et terrenis mansionibus copulans, luteam materiam fecit ad vitae sensum vegetare. Haec autem di
Abbreviated transcription (Latin):
pꝰ ea exhibiturꝰ erat hoiẽm głificando. u̾sciret hõ q si potuit ds tã
disparẽ naturã corꝑis ⁊ aĩe ad unã fed̾ationẽ atq amcitiã conuing̾e
neqͣqͣm ei ĩ possibile futurũ rationał cieature humilitatẽ licet longe
in feriorem ad sue gle panicipationẽ sublimate. Rursũ si ̃¬
sentia sp̃s in corꝑe corruptibiłi. quanta iocunditas foret ⁊ quantũ
gaudiũ uita illa ĩmortał ex p̾sentia dcitatis in spũ rationali :
Quia gͦ in parte ꝓ exemplo unu̾sitatis humiliatꝰ ÷ rõnał sp̃s usq¬

Expanded text:
t Deus tam disparem naturam corporis et animae ad unam foederationem atque amicitiam conjungere, nequaquam ei impossibile futurum rationalis creaturae humilitatem, licet longe inferiorem, ad suae gloriae participationem sublimare. Et saesentia spiritus in corpore corruptibili, quanta jucunditas foret et quantum gaudium, vita illa immortalis ex praesentia Divinitatis in spiritu rationali? Quia ergo in parte pro exemplo universitatis humiliatus est
Abbreviated transcription (Latin):
suũ quẽ nonuidet agnoscit. cũ se ipsã ad illiꝰ imaginẽ factã iutel¬
ligit. In ħ gͣ pͥmũ tͥnitatis uestigiũ inuentũ ÷. cũ agnosce cepit
ipsa qͦd erat in se. ⁊ ex eo ꝯsid̾auit qͦd erat supͣ se. Hidit it qmͣ ex ipsa
nascit᷑ sapiã que ÷ in ipsa. & diligit ipsa sapiãm suã. ⁊ ꝓ cedit
amor ex ipsa. ⁊ sapĩa sua qͦ amat eã genitã de sec⁊ ĩ se manentem
ñ diuidit a se. Ꝙ apparent tͥa quedã in uno. mons. sapĩa ⁊ amor.
⁊ ẽ iens ⁊ sapiã de mente ⁊ de mente ⁊ sapiã amor. & surgit tri¬

Expanded text:
imaginem factam intelligit. In hoc ergo primum Trinitatis vestigium inventum est cum agnoscere coepit ipsa quod erat in se, et ex eo consideravit quod erat supra se. Vidit enim quod ex ipsa nascitur sapientia quae est in ipsa; et diligit ipsa sapientiam suam; et procedit amor ex ipsa; et sapientia sua quo amat eam genitam de se, et in se manentem non dividit a se. Et apparent tria quaedam in uno: mens, sapientia et amor: et est mens et sapientia de mente;
Abbreviated transcription (Latin):
pꝰea illauemrent ĩ qͥb hõ pͥcepti capax. obedientiã exhib̾e pͥuaricationẽ
caue̾ ad discet. ꝑrimũ gͥ ante legem paruulos ꝯsilio nucͥuit. pꝰea sub
lege ex̾citatos p̾cepto tẽptauit. nouissime subgrã ꝑ fectos ĩ libͥtate sp̃s
ambulare ꝑmittit. Ut gͥ breuit supͣdicta ad memoriã reuocemꝰ. que sit
diffr̾a intͥ saoͣmenta noui testamenti ⁊ illa q̃ uł sub natͣali lege ł sub scͥp

Expanded text:
et illa, in quibus homo praecepti capax, obedientiam exhiberet, et praevaricationem cavere addisceret. Primum igitur ante legem parvulos consilio nutrivit. Postea sub lege exercitatos praecepto tentavit. Novissime sub gratia perfectos in libertate spiritus ambulare permittit. Ut igitur breviter supradicta ad memoriam revocemus, quae sit differentia inter sacramenta Novi Testamenti, et illa quae vel sub
Abbreviated transcription (Latin):
qcsde. Om̃s enĩ u̾ͥtꝰ ab ob edientia incip̃. q̃m admodũ oẽ uiciũ ab inobelier¬
tia ꝑ oecł. ftustra nãq ł in obedienti grã ł oositumaci doctrina ł ñ intelle¬
genti p̾ceptũ dice̾t᷑. lec̾co pͥmũ audi isrł ut sis obediens. dĩ tius udeuot᷑
ud̃fide ⁊ ei sol seriunes. ħ ꝑtinet ad oꝑationẽ. fides enĩ oꝑans ex dilectione ꝑfalum
lac̾ qr nec opꝰ sine fide nec sides aui tp̃s suppetit accẽpta ÷ sine ꝙꝑe. ł pceo
adora itote edendo scrui bñ oꝑando. Queri aũ pot̾ suid q̃ dix ei soli abiũq¬

Expanded text:
irtus ab obedientia incipit, quemadmodum omne vitium ab inobedientia procedit. Frustra namque vel inobedienti gratia, vel contumaci doctrina, vel non intelligenti praeceptum daretur. Idcirco primum audi, Israel, ut sis obediens, Deus tuus, ut devotus d fidem. Et ei soli servies, hoc pertinet ad operationem. Fides enim operans ex dilectione perfectum facit, quia nec opus sine fide, nec fides cui tempus suppetit, accepta est sine opere. Propterea adora recte credendo, servi bene operando. Quaeri autem potest, si id quod
Abbreviated transcription (Latin):
eudo siue ꝓ hibendo ĩ ast̾am partẽ deflexit. ita uͥ iã ea q̃ ꝓhibita c̃ sine culpa
ũ possint fieri. neq pursũ ea q̃ p̾cepta s̃ posst̃ oĩno sine culpa dimitti. Qd̾ ti
ñ natura reꝑfacit s uis ⁊ obedientia inandati. ł hibuit lex necaro cũ sangͥne.
debuerat. Q si enĩ caro cũ sangͥne edit᷑. qñqͥs in oꝑe furoris ⁊ crudeliteas
noxia ñ fec̾at. sed̾a ustitutio ꝑ dispensationẽ qͣsi nopia uitare mandauiti
Frant aũ quedã alia dehis mediis q̃ lex scͥpta magͥ ꝑdoessionẽ ꝓposuit ꝗͣ¬
habita scđm uoluntatẽ dimitt̾et᷑ ꝗͣ cont᷑ uoluntatem retenta occid̾et᷑. Dio¬

Expanded text:
endo, sive prohibendo in alteram partem deflexit; ita ut jam ea quae prohibita sunt sine culpa non possint fieri, neque rursum ea quae praecepta sunt, possint omnino sine culpa dimitti. Quod tamen non natura rei facit: sed vis et obedientia mandati. Prohibuit lex ne caro cum sanguinedebuerat. Quasi enim caro cum sanguine editur, quando quis in opere furoris et crudelitatis noxia non fecerat secunda institutio per dispensationem quasi noxia vitare mandavit. Erant autem quaedam alia de his mediis, quae lex scripta magis per concessihabita secundum voluntatem dimitteretur, quam contra voluntatem retenta occideretur. Dic
Abbreviated transcription (Latin):
illud frequentiꝰ ĩ assertionẽ ⁊ testimoniũ dictoꝵ suoꝵ acciꝑent. ⁊ ñ cog̾en¬
tur noĩa falsori deoꝵ ad ꝯfirmanda uiramenta sua assume̾. qͥb ñ solũ
laret nom̃ dnĩ ad testimoniũ iuotare. Simile erat ⁊ ħ qͦd ꝑmissi st̃ ꝓ u
lata inuria talionẽ redd̾e. ne forte uehementiori furore exardescentes ma¬
iora illatis conarent᷑ mala referre. Multa sut aliagnͣa p̾ceptorũ q̃ in
lege scͥpta continert᷑ decentia ꝗ  ad exc̾iorem ꝯu̾sacionẽ. ⁊ simul aꝑta ad spũ¬
alem sig̾cationẽ In his g oĩb illã qͣm apłs posuit cdisc̾tionẽ ĩ elem̃tis
Inelementis sonꝰ ÷ͥ s sensus ñ ÷. Nñ nec xordiũ dicunt᷑ q sensus meis ñ
ĩcipit. Dictiones exordia sensuũ st̃. uñ ⁊ dictiones uoeant᷑ qͣsi iã aliqͥd
dicentes ⁊ p̾me parces oratioĩs. ꝙ pͥncipiũ incelligentie ab eis exorit᷑. In

Expanded text:
assertionem et testimonium dictorum suorum acciperent, et non cogerentur nomina falsorum deorum ad confirmanda juramenta sua assumere, quibus non solum laret, nomen Domini ad testimonium invocare. Simile erat et hoc quod permissi sunt pro illata injuria, talionem reddere, ne forte vehementiori furore exardescentes, majora illatis conarentur mala referre. Multa sunt alia genera praeceptorum quae in lege scripta continentur, decentia quidem ad exteriorem conversationem, et simul apta ad spiritualem significationem. In his ergo omnibus, illam quam Apostolus posuit discretionem in elementis In elementis sonus est, sed sensus non est, unde nec exordium dicuntur, quia sensus in eis non incipit. Dictiones exordia sensuum sunt, unde et dictiones vocantur quasi jam aliquid dicentes, et primae partes orationis, quia principium intell
Abbreviated transcription (Latin):
nondebet. Delictũ ÷ qñ non fit Qd fieri debet. ⁊ in lis quidẽ omĩb. sac᷑¬
inenta constabant. Sciendũ uͦ qͦd ħ oiã non talia sacramenta intellige̾
debemꝰ. qualia suꝑiꝰ sacramenta q̃ pͥe sacͣmeita diũr eeͥ debe diffinus¬

Expanded text:
non debet; delictum est quando non fit quod fieri debet. Et in his quidem omnibus sacrnon debet; delictum est quando non fit quod fieri debet. Et in his quidem omnibus sacramenta constabant. Sciendum vero quod haec omnia non talia sacramenta intelligere debemus, qualia superius sacramenta quae proprie sacramenta dicuntur, esse debere defin
Abbreviated transcription (Latin):
pandum eu adiẽ diuitũ fuerant ustituta. Itͥum sacramenta. ilia qare aue
erela: as uerieratonẽ. Prima necessitatis. sedo iurtuasi etenea ula adues
Erma susci piebant ad scisficationẽ. scda tractabant᷑ ad deuo tione ueria
ereirebant ad laudationẽ. Itum sactamenta alia erant in teb quib dasciai¬
eatis. alia in sac̾fioiis ⁊ oblationib. alia inministeris diuinis. Sic teatid̃e
mulcis mnis adeudenciã distingiui potꝰ. Sacͥ ficium dicebat᷑ qũ de aialao
holocausuõ uocabac̃. qd ut exdebito ł spona oblatu docia nagndebat
Sac ficui uocabat᷑ qd ꝓ debito institicionis oblatu partic temapnc. etat
deuotione. Holocaustũ aliqñ siebat de arinentis. aliqñ de peccorib aliqñ
de uolacilib. Oblatio aliqñ de simila fiebat que dicebat᷑ sacͥsiciũ crudlũ.
aliqñ Seclibano. aliqñ de saitasie. aliqñ de craticula. qͦd sactisicium
coctũ uocabat᷑. Sacͥficia alia ꝓ pcõ erant. alia ꝓ delicto. Pro peceato ꝗ

Expanded text:
e r ad venerationem. Prima necessitatis; secunda virtutis; tertia laudationis. Prima suscipiebantur ad sanctificationem; secunda tractabantur ad devotionem; tertia exercebantur ad laudationem. Iterum sacramenta alia erant in rebus quibusdam sanctificatis, alia in sacrificiis et oblationibus, alia in ministeriis divinis. Sic res eadem multis modis ad evidentiam distingui potest. Sacrificium dicebatur, quando de anHolocaustum vocabatur quod vel ex debito, vel sponte oblatum totum incendebatur. Sacrificium vocabatur quod pro debito institutionis oblatum partim cremabatur partim devotione. Holocaustum aliquando fiebat de armentis, aliquando de pecoribus, aliquando de volatilibus. Oblatio aliquando de simila fiebat, quae dicebatur sacrificium crudum: aliquando de clibano, aliquando de sartagine, aliquando de craticula, quod sacrificium coctum vocabatur. Sacrificia alia pro peccalo erant: alia pro delicto; pro peccato qu
Abbreviated transcription (Latin):
agnoscunt ꝑ id qͥ fuit ex et̾nitate Pot̾ adlnio alit̾ in telligi qͦd diotũ ⁊
ne assumas nom̃ dĩ tui inuanũ. Inuanũ namq nom̃ dĩ assumunt
qͥ filiũ dĩ ad se missũ ⁊ ꝓ sua salute ĩcaruatũ ꝯtẽpmunt. Qͥd ÷ gͦ dicepe
ne assumas nom̃ dĩtui ĩuanũ nͥ sic̃ uen̾aris ⁊ adoras eũ ꝓpt̾ ħ qͦd
abeo factꝰ es sio adora ⁊ uenerare ꝑꝑ qͦd es ab eo redẽptꝰ. qr ñ minus¬

Expanded text:
intelligi, quod dictum est: Ne assumas nomen Dei tui in vanum. In vanum namque nomen Dei assumunt, qui Filium Dei ad se missum, et pro sua salute incarnatum contemnunt. Quid est ergo dicere: Ne assumas nomen Dei tui in vanum, nisi, Sicut veneraris, et adoras eum propter hoc, quod ab eo factus es; sic adora eum.
Abbreviated transcription (Latin):
suba hoĩs pars ũ ꝗ nat᷑alit̾ suꝑflua s eiꝰ qͦd suꝑfluũ ÷ figara p̾ciditur
iã manifestꝰ ⁊ lia pexĩ cͥcũcisio ꝗͣ mnint̾ior hoĩe grã ꝑficit demonstratur
Qua aũdũcisio ext̾iores sordes ⁊ enormitates q̃ foris st̃ resecat. abluttio
tux̾ cͥ̾eũcisio cessare debuit ut illud sacͣmtũ succedet qͥd ꝑfectã hoĩs
eiundationẽ ⁊ int̾iorem aiẽ candorẽ quẽ ĩ ipõ ⁊ ꝑ ipsũ sacramentũ ad
ipiscitur poss dec lorare. Ampliꝰ aũ qi cͥcũcisio ꝗͣ sordes aufert sdolo¬
uo asi popło ĩ grã ꝑ caritatẽ ambulanti ablucio. Uident᷑ gͥ pͥma illa
sac̃ menta que subnat᷑ali lege p̾cesseit᷑ quasi quedam ũbra u̾itatis. ilia

Expanded text:
 quod superfluum est figura, praeciditur; jam manifestius illa peccati circumcisio quam in interiori homine gratia perficit demonstratur. Quia autem circumcisio exteriores sordes et enormitates quae foris sunt resecat, ablutio to circumcisio cessare debuit, ut illud sacramentum succederet, quod perfectam hominis emundationem et interiorem animae candorem quem in ipso ot per ipsum sacipiscitur, posset declarare. Amplius autem quia circumcisio quidem sordes aufert, sed dolovo autem populo in gratia per charitatem ambulanti, ablutio. Videntur ergo prima illa sacramenta quae sub naturali lege praecesserunt, quasi quaedam umbra veritatis; il
Abbreviated transcription (Latin):
uͥ sint ex scĩficatioẽ scĩficantia. atq ħ ex sua sͥq celitꝰ indita scĩficati¬
one ꝯ ferant qͦd illa ꝑ ħ ex sola hoꝵ sigͥcatioẽ ꝯferre ꝯsueuerant. Passio
namq saluatoris q̃ pͥmo loco sacͣmenta grẽ ad effec tũ salutis scĩficat
mediantib istis ⁊̃ illa pͥoris tprĩs saomenta scĩficabat. uͥ eadẽ ee̾t
salus ⁊ hiis qͥ recta fide signa futuroꝵ ĩ illis uenerati s̃. ⁊ hũs qui
effectũ salutis inistis ꝑcipiunt. Alia differentia.¬

Expanded text:
sibique coelitus indita sanctificatione conferant, quod illa per haec ex sola horum significatione conferre consueverant. Passio namque Salvatoris quae primo loco sacramenta gratiae ad effectum salutis sanctificat, mediantibus istis etiam illa prioris temporis sacramenta sanctificabat, ut eadem salus esset, et his qui recta fide signa futurorum in illis venerati sunt, et his qui effectum salutis in istis percipiunt. CAP. III. Alia
Abbreviated transcription (Latin):
lio ꝓ currente tpr̾ mag̾ semꝑ ac magͥ aduentꝰ saluatoris appropinqͣnt
sic seꝑ mag̾ aomagͥ esfectꝰ salutis ciesceret ⁊ cognitio uitatis: łropt̃ qd
ipsa signã salutis ꝑ successionẽ qpr̃m alia pꝰ alia mutari debreruit. ues
uisibilib eiudentior appareret. ł rat qͥppe idem saluator. eadẽ ꝗtĩ. eadi
fides ullio uent̾i hic ex hibiti.S ꝙ ipsȩ ꝑ quẽ saiꝰ dabat᷑ ionge erat albs
salucis signa obscura ee debuert̃. ł eauͭ paulat̃ eł aduentu. ꝓpinquare
opoitebat ut eodem ordine ⁊ fides ĩ cognitioẽ ⁊ grã in salute cresceret
⁊ endem gtã ĩ sacmentis foris ⁊ signis suis se enidentiꝰ manifestaret.

Expanded text:
salvatoris appropinquavit; sic semper magis ac magis effectus salutis cresceret, et cognitio veritatis. Propter quod et ipsa signa salutis per successionem temporum; alia post alia mutari debuerunt, ut cvisibilibus evidentior appareret. Erat quippe idem salvator, eadem gratia, eadem fides, illic venturi, hic exhibiti. Sed quia ipse per quem salus dabatur, longe erat, ejusdem salutis signa obscura esse debuerunt. Postea vero paulatim ejus adventu appropinquante, oportebat ut eodem ordine, et fides in cognitione, et gratia in salute cresceret; et eadem gratia in sacramentis foris, et signis suis, evidentius se manifestaret.
Abbreviated transcription (Latin):
constat uera fides. cͥator ⁊ redẽptor. Unũ tͥ sine alto ñ sufficit. Utaĩq
aguosce utrũq confit̾e. Si cͥatorem credis agnoscis qd factus es. Si ndq¬
torem confit̾is. aguoscis qͦd reꝑatꝰ es. Unꝰ ÷ creator ⁊ redẽptor. In suo te fã
tua. ⁊ obediendia tua. ⁊ ñ ees uniꝰ totꝰ. ⁊ eduob illũ plus diliges aqͣ
pius habes. Qͥ creaũ ce dedit tͥ et. qͥ redemit te dedit tͥ beatũ et̃. q pła
ne plꝰ ate dilig̾et᷑ alt̾ qͥdam redẽptot ꝗͣ ipẽ creator. uoluit ipẽ eator
ẽẽ rede̾ptor.⁊ sustimnt tuã passioem u̾emeret tuã dilectionẽ. Missu
÷ nat᷑alis filiꝰ ꝓ adoptandis. q sũ ipõ alieni introducendi ñ fuerãt in
herediatẽ. Ueñ sapiã ut hostis non potestate s rõne uincetur. ⁊ ĩhis omłb

Expanded text:
fides. Creator et redemptor. Unum tibi sine altero non sufficit. Utrumque agnosce, utrumque confitere. Si Creatorem credis agnoscisque quod factus es; si redemptorem confiteris, agnoscis quod reparatus es. Unus est creator et redemptor. In suo te fecit, et obedientia tua; et non esses unius totus. Et de duobus illum plus diligeres, a quo plus haeator esse redemptor, et sustinuit tuam passionem ut emeret tuam dilectionem. Missus est naturalis filius pro adoptandis, quia sine ipso alieni introducendi non fuerant in haereditatem. Venit sapientia, ut hostis non potestate, sed ratione vinceretor; et in his omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
uͥ fcotant uob̾ hoĩẽs. eadẽ ⁊ uos ficite uł. Tria sac̾menta. Arime. oblitiones.
⁊ sacͥficia. Dccime ĩ portionib. oblationes untb. sacͥficia ĩ aulib Sutlate
sc̾ꝑta multa fuer̃ p̾cepta. ⁊ multa saoͣmenta. Pixcepta ⁊⁊ legis scͥpte alia su¬
tit̾ mobilia. alia ĩmobilia. Mobilia s̃ q̃ exdis pensatiore ad c̃s st̃ oromata
Imobilia s̃ q̃ anatuta ueniunt. ⁊ ł ita mala sc̃ uͥ nullo tpr̃ sino eulpa
possint fieri. ł ita bona uͥ nullo tpr̃ possint sine culpa dimitti.
huĩt duob p̃ceptis ꝯp̾hensa. In uno bona p̾cipiendo: ĩ aito̾ inala ꝓhibendo.
ħ ũ duo p̾cepta nat᷑ał legis ꝑ legem scͥptam laciꝰ explicita s̃ ⁊ distuota ꝑ

Expanded text:
e, oblationes, et sacrificia. Decimae in portionibus, oblationes in rebus, sacrificia in animalibus. Sub lege scripta multa fuerunt praecepta, et multa sacramenta. Praecepta enim legis scriptae, alia fuerunt mobilia, alia immobilia. Mobilia sunt quae ex dispensatione ad tempus sunt ordinata. Immobilia, sunt quae a natura veniunt, et vel ita mala sunt, ut nullo tempore sine culpa possint fieri; vel ita bona, ut nullo tempore possint sine culpa dimitti. buit duobus praeceptis comprehensa. In uno bona praecipiendo, in altero mala prohibendo. Haec vero duo praecepta naturalis legis per legem scriptam latius explicata
Abbreviated transcription (Latin):
it ł supͣte. auersꝰ es ab illo nec uides facie ad faciem. facie tua ad faciẽ illuis
lu̾sa ÷ enĩ facies tua ab illo. ⁊ si forte ille respiẽ ad te ñ tu sulrͣ ad illũ¬
dui gͥ siceris ñ potis illũ uide facie ad faciem. Ex libe specłin ⁊ pone au̾rte
statim uideb ineo imaginẽ illiꝰ qͥ ÷ ad dorsũ tuũ. ł supͣ u̾ticem ticũ ⁊ dices io¬
deo te. Qͥd iudes:: Iã aliqͥd uides s imaginẽ solam. Uides illũ s ĩ imagine

Expanded text:
 supra te, aversus es ab illo, nec vides facie ad faciem, facie tua ad faciem illius. Aversa est enim facies tua ab illo: et si forte ille respicit ad te, non tamen tu similigitur sic eris, non poteris illum videre facie ad faciem. Exhibe speculum et pone ante te, statim videbis in eo imaginem illius, qui est ad dorsum tuum, vel supra verticem tuum, et dices: Video te. Quid vides? Jam aliquid vides, s
Abbreviated transcription (Latin):
ħ ⁊̃ ĩ qͥb redẽptio ꝯstabat credidisse ñ in ꝯuenient̃ affirmant᷑ In ꝗͣtum
enĩ ipãm q̃ otã ħ continebat redẽptionẽ uenturã credid̾unt. ħ cͥdid̾unt
lectu dici pͭ om̃s ab micio iustos fidẽ saluatoris hũisse ⁊ om̃s ĩ fide redẽp¬
tiõĩs future iꝰtificatos siusse. q eande redẽptionẽ ł uent᷑am cognouert̃¬
tions q̃ abimcio instituta s̃ ad scĩficatioẽm sus ceꝑunt. ⁊ ĩ ipĩs iã eandem
redõptionẽ suam quasi in umbra ⁊ figura portauert᷑. Qd̾ bñ duo illiuiri
signauert̃ qͥ boctũ ĩ uecte suspensũ de t̾ra ꝓmissiois ad filios isrł ĩ de¬

Expanded text:
 in quibus redemptio constabat credidisse, non inconvenienter affirmantur. Inquantum enim ipsam quae omnia haec continebat redemptionem venturam crediderunt, haec crediderunt, ano intellectu dici potest omnes ab initio justos fidem Salvatoris habuisse, et omnes in fide redemptionis venturae justificatos tionis, quae ab initio instituta sunt, ad sanctificationem susceperunt; et in ipsis eamdem redemptionem suam, quasi in umbra et figura portaverunt. Quod bene illi duo viri signaverunt, qui botrum in vecte suspensum, de terra promissionis ad filios Israel in de
Abbreviated transcription (Latin):
ost fidem. de sacram̃ts sid̾i tͣctare debemꝰ. Sacͣmenta ab inicioꝰ ad res
ora inuemunt᷑. Omĩa i illa suꝑioris tpr̃is sacram̃ta siue sub nat᷑ali
lege siue sub scͥpta sigua q̃dam fuert̃ ⁊ figͣe eoꝵ q̃ nõ sub grã exhibit
st̃ sacͣmentoꝵ. ⁊ iõ effectũ spũalem quẽ suo tpr̃ oꝑabant᷑ posica ꝓ istis
illa uͥtute ⁊ scĩficatione oꝑabant᷑ quã sũpserunt a bistis. Si qͥs gͥ sacn¬
menta pͥora effectũ scĩ ficationis hiũsse negau̾it. ñ mͥ recte sentire

Expanded text:
Post fidem de sacramentis fidei tractare debemus. Sacramenta ab initio ad restaora inveniuntur. Omnia enim illa superioris temporis sacramenta, sive sub naturali lege, sive sub scripta; signa quaedam fectum spiritualem quem suo tempore operabantur, posita pro istis; illa virtute et sanctificatione operabantur, quam sumpserunt ab istis. Si quis igitur sacramenta priora effectum sanctificationis habuisse negaverit, non mihi recte sentire
Abbreviated transcription (Latin):
eo pꝰ ea duplicauit. Sic gͦ intelligi pͭ qͦd dictũ ÷ iñdaciũ ÷ sigͥcatio falsa
I. oratio ł locutio ꝑ qͣm ille qͥloqͥtur auditori falsũ sig̾eate intendit ⁊
putat. Ñ ⁊ siuer᷑ fit s : ita sit uͥdiõ. mñtit᷑ tñ ille qͥ loqͥt᷑ oũ opiione⁊ in¬
tenitione fallendi. Iocosa m̃dacia. ⁊ yponie ⁊ ꝑabole tuendacia non st̃
aliaqm scĩ rep̾hensibiles ĩuenrent᷑ qͥ in paraboł ⁊ yroniis multa locu
suo ñ assit̃psiss. srullũ in eis mendaciũ constaret. ħ solũ int̾ c̃ qͦd iocose
mendatia ⁊ si falsiatis teatũ ñ icidunt. leuitatis cñ culpã non euadt᷑¬

Expanded text:
ea cor duplicavit. Sic ergo intelligi potest quod dictum est. Mendacium est significatio falsa, id est oratio vel locutio per quam ille qui loquitur auditori falsum significare intendit, et putat. Nam, etsi ita sit ut dicit, mentitur tamen ille qui loquitur cum opinione et intentione fallendi. Jocosa mendacia, et ironiae, et parabolae, mendacia non sunt; alioquin sancti reprehensibiles invenirentur, quia in parabolis et ironiis multa locutsuo non assumpsisset, si ullum in eis mendacium constaret. Hoc tantum interest quod jocosa mendacia et si falsitatis reatum non incidunt levitatis
Abbreviated transcription (Latin):
fuerat non amore di s deletacione cibi adductꝰ fuiss. Rursũ simul¬
ta de his q̃naturalit̾ concessa fu erãt deus hoĩ ꝓhibuiss ⁊ panca conces¬
siss p̾uaricatiois sue hõ adu̾sus dm̃ excusationẽ hab̾e uid̾et᷑. ꝓ eo qͥs¬
ꝑecenitate mag̾ qͣm uoluncate ad p̾uaricationẽ impulsus de monstraret᷑.
Propt̾ea deus hoĩem ad exꝑiendã obedienctiã mandato in formans imlta
concessit. ⁊ pauca ꝓ hibuit᷑. ut ipsa obedientia ee̾t lib̾a. ⁊ q̃ ꝓhibuit iccͥco
potiꝰ ꝓhibuit qͣmꝰ p̾cepituit obedientia ipsa e̾e̾t pura. De oĩ inqͥt ligno
ꝑadisi comede. de ligno uͦ.s.b. ⁊ .m. necomedas. ut scł pͥꝰ infirnucatẽ
sensus humani ꝑconcessionẽ consolaret᷑. ne force pꝰea ad ꝓhibitiouẽ
buiss cũ emĩ ꝓ le sua pꝰ ipsũ sub sequente ui consogio peagoꝵ angłor

Expanded text:
fuerat non amore Dei, sed delectatione cibi adductus fuisset. Rursum si multa de his quae naturaliter concessa fuerant Deus homini prohibuisset, et pauca concessisset, praevaricationis suae homo adoluntate ad praevaricationem impulsus demonstraretur. Propterea Deus hominem ad experiendam obedientiam mandato informans multa concessit et pauca prohibuit ut ipsa obedientia esset libera, et quae prohibuit idcirco potius prohibuit quam praecepit, ut obedientia ipsa esset pura. Deinfirmitatem sensus humani per concessionem consolaretur, ne forte postea ad prohibitionem buisset cum omni prole sua post ipsum subsequente in consortio beatorum angelorum