comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ubitralas cherubin. Si quidẽ cherubin expan deba
an suꝑ locũ archȩ & ꝓtegebant archa eẽuecces eius
desuper. Cumq eminerent uectes & apparerent sũm¬
cates eoꝵ foris scũarium ante oraculũ. n apparse¬
bant ultra extrinsecus. qui & fuert̾ ibi usq in p̃seo¬
tem diem. In archa aute non erat aliud. insi dus
tabulȩ lapideȩ quas posuerat in ea moysesim cho¬
reb. quando pepigit fedus dñs cum filiis isrł cum
egrederentur de terra egypti. & cȩtera. Qerillaga¬
archa in scã scõrum dicitur. cũq eminerent uectel
et apparerent. sũmitates eoꝵ foris scuaruom. nom
apparebant ultra extrinsecus: hoc manifestius m
paralipomenon uolumine seribitur. Uectiũ inquit
quibus portabant archam quia paululũ longiores
erant. capita parebant ante oraculũ. Si ueroquis
paululuĩ fuisset. exdrinsecus. eos uidere. ñ poterat
bi notandũ quia et si uectiũ capita accedentib ꝓpi
de diligentius intuentib parebant. ante. oraculum.

Expanded text:
ubter alas cherubin siquidem cherubin expandebant alas super locum arcae et protegebant arcam et vectes eius desuper cumque eminerent vectes et apparerent summitates eorum foris sanctuarium ante oraculum non apparebant ultra extrinsecus qui et fuerunt ibi usque in praesentem diem in arca autem non est aliud nisi duae tabulae lapideae quas posuerat in ea Moses in Horeb quando pepigit foedus Dominus cum filiis Israhel cum egrederentur de terra Aegypti factum est aitur, cumque eminerent vectes, et apparerent summitates eorum foris sanctuarium, non apparebant ultra extrinsecus, hoc manifestius in Paralipomenon volumine scribitur : « Vectium, inquit, quibus portabant arcam, quia paululum longiores erant, capita parebant ante oraculum. » Si vero quis paululum fuisset extrinsecus, eos videre non poterat. Ubi notandum, quia etsi vectium capita accedentibus propius ac diligentius intuentibus parebant ante oraculum,
Abbreviated transcription (Latin):
odterit. Iste enĩ quia prȩceptis dñicis regem contẽpsis
sqlatus corrut. It ꝓphetȩ falsi uerbis deceptꝰ disce¬
st. quia ñ ꝓpriȩ fortitudinis fuerit qđ regi restitis

Expanded text:
poterit. Iste enim quia praeceptis Dominicis regem contempsisse poterit. Iste enim quia praeceptis Dominicis regem contempsisse gloriatus corruit, ut prophetae falsi verbis deceptus disceret, quia non propriae fortitudinis fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
tacitus & ꝓ prcceptis dñicis regẽ se contẽpsisse qłatus ab
interna mox soliditate quassatus ẽ. & inde ei in opere
culpa si¶r ĩpuit. undȩ sibi gła incorde surrepsit: Itaꝓ
ꝑhede falsi uerbis deceptꝰ disceret. quia nequaquã propriȩ
fortitudinis fuerit qͦđ ad regis uerba restitissẽt. Bene autẽ
ex eiꝰ orẽ mortis sententiã accepit. cuiꝰ seductione a uitaẽ
prȩceptis deuiauit. ut inde penã ueraciters uhde culpa
neglegenter. admisisset. Hic autẽ manifeste ostenditur
qu̾od peccatũ inobȩdientiȩ in ipsa fuerit morte laxatũ
quia isdem leo &ui uiuentẽ prȩsũpsit occidere. ausus con¬
tingere nonẽ. occisum. Qui enĩ occidendi habuit potesta
tem. de occisi cadauere comedendi licentiam non accepll
ua is oui culpa inuita fuerat punita. erat. iam iustꝰ ex mor
In hoc facto ostendit᷑ quod nemose alicuiꝰ uirtutis
atimare debet. etiam cũ quid fortit᷑ sicut dictum est

Expanded text:
tacitus et pro praeceptis Dominicis regem se contempsisse gloriatur, ab tacitus et pro praeceptis Dominicis regem se contempsisse gloriatur, ab interna mox soliditate quassatus est, et inde ei in opere culpa subripuit, unde sibi gloria in corde surrexit, ut, Prophetae falsis verbis deceptus, disceret quia nequaquam propriae fortitudinis fuerit quod ad regis verba restitisset. Bene autem ex ejus ore mortis sententiam accepit, cujus seductione a vitae praeceptis deviavit, ut inde negligenter admisisset. Hic autem manifeste ostenditur, quod peccatum inobedientiae in ipsa fuerit morte laxatum, quia idem leo qui viventem praesumpsit occidere, ausus contingere non est occisum. Qui enim occidendi habuit pottem, de occisi cadavere comedendi licentiam non accepit, quia is cujus culpa in vita fuerat punita, erat jam justus ex morIn hoc facto ostenditur, quod nemo se alicujus virtutis aestimare debet, etiam cum quid fortiter sicut dictum est
Abbreviated transcription (Latin):
nescientes nos in ꝓsperis portat. quia destituti dũ caber
incipimus. & tamen adiuti recinemurs: & doctrinaht
quod usdpsu trepidamꝰ et custodia qͦd instatu pmane¬
mus. Nemo ergo se alieuius uirtutis estimet etiã cũ aano
fortiter poterit. quia sidiuma eũ ꝓtectio deserat. ibi rcpa¬
de eneruiter obruit᷑. ubise ualenter stare głatur. Q
est enim qͦd uir dĩ contra altare bethel ad ꝓphetandũ di¬
rectus p̾sente rege. Auctoritatẽ liberȩ uocis exercuit. eidẽn
regis exdensũ brachium in rigore mirabilit̾ astrixit᷑
quod tamen mox miscditer saluti restituit Cuiꝰ indomo
iniuitatus comẽdere noluit:. quia ne in uia comedere ꝓphs¬
bitionis dñicȩ p̃cepta seruauit. Qui tamen in eadem uia
et seductus comedit. & pastus interuit. Qua in re quio sub¬
tili consideratione colligimꝰ. quid ut ita dixerim formi¬
dandum suspicamur. nisi qͦd forsitan apud semet ipsum

Expanded text:
nescientes nos in prosperis portat. Quia destituti dum cadere nescientes nos in prosperis portat. Quia destituti dum cadere incipimus, et tamen adjuti retinemur; et doctrina fit, quod in lapsu trepidavimus, et custodia, quod in statu permanemus. Nemo ergo se alicujus virtutis aestimet, etiam cum quid fortiter poterit, quia si divina eum protectio deserat, ibi repente enervatus obruitur, ubi se valenter stare gloriatur. Quid est enim quod vir Dei, contra altare Samariae ad prophetandum directus, praesente rege, auctoritatem liberae vocis exercuit, ejusdemque regis extensum brachium in rigore mirabiliter astrinxit, quod tamen mox misericorditer saluti restituit; cujus in domo invitatus comedere noluit, quia ne in via comederet, prohibitionis Dominicae praecepta servavit; qui tamen in eadem via et seductus comedit, et pastus interiit? Qua in re quid subtili consideratione colligimus, quid ut ita dixerim formidandum suspicamur, nisi quod forsitan apud semetipsum
Abbreviated transcription (Latin):
iuir dei uenͣitꝰ in sermone dñi in bechel. leroboam
stante suꝑ altare & thus laciente. exclamauitq: cont̃
altare insermone dñi et ait̃. Altare altare hȩc dicit
dñs deus. Ecce filiꝰ nascetur domui dauid iosias noĩe
baret ieroboam suꝑ idolatria quã gessit & a falso
ꝓpheta seductus comedit ibi & bibit contra preceptũ
dni. & ꝓpt̾ea a leone inuia occisusẽ. quid significat
ressi cum quuis cnusperis eleuatur corde. Ita ut ine¬
deuoret dente psuasionis malignȩ laniatus ꝑcone¬
sum peecate interficitur Ae ꝑhoc necessari pnest
semp querere auriliu. omipbtentis dei atq defensio
seratur. Quȩ nimirũ ꝓtectio minꝰ necessaria creiea
sisemphabeat᷑. sed utiliter plerunq subtrahitur ut sb¬
met ipsi homo quã sine illa nichil sit. ostendatur. Maui
igcir dĩ aliquando nos nobis ꝑ aduersa insinuat. Ais

Expanded text:
vir Dei venit de Juda in sermone Domini in Bethel, Jeroboam vir Dei venit de Juda in sermone Domini in Bethel, Jeroboam stante super altare, et thus jaciente; exclamavitque contra altare in sermone Domini, et ait: Altare, altare, haec dicit Dominus: Ecce filius nascetur domus David, Josias nomine, paret Jeroboam super idololatria quam gessit, et a falso propheta seductus comedit ibi et bibit contra praeceptum Domini, et propterea a leone in via occisus est, quid significat, nisi dum quis in prosperis elevatur corde ita ut praeaerens quem devoret , » dente persuasionis malignae laniatus, per consensum peccati interficitur? Ac per hoc necessarium est semper quaerere auxilium omnipotentis Dei atque defensioseratur? Quae nimirum protectio minus necessaria creditur, si semper habeatur. Sed utiliter plerumque subtrahitur, ut sibimet ipsi homo, quam sine illa nihil sit, ostendatur. Manus igitur Dei aliquando nos nobis per adversa insinuat, quae
Abbreviated transcription (Latin):
obsequentiũ: nec tamen condignã habent sodbeatua¬
diem sibi cõmissorum. Intꝑtetatur qute roboam
utitudo popli. Et bene latitudo popłimnominari
possunt. Qui latã & spaciosam inã gradieotes ꝑquã
multiuadunt. ad morte. angustam ua quȩ paucorũ
at& aci eenã uitam ducit ingredi detreetant ⁊ teli¬
ctoq sc̃orum patrũ consilio quoꝵ dieta &e exempla:
aacelsitudinẽ tendunt ꝑfectionis: eligunt auuerrĩ
abtemꝑare p̃ceptis. hoc ÷ eoꝵ qui iuuenilib desiderus
ricie student. & ceci cecis ducatũ prebentes in foueã
perditionis pariter cadunt. Quib cõminatur sapien¬
da dĩ dicens. De tͥ terra cuiꝰ rex ẽ. puer. & euiꝰ principes
mane comedunt. Et econtrario de sc̃orum ꝑ opło eo
regte eoꝵ xp̃o. laudando subsequitur dicens. Seata tra
ciius ÷ rex nobilis. & cuiꝰ principes uescunt᷑ in tẽpore
suo. quia omĩa quȩcunq fecerint ꝓsꝑabunt᷑. Et ecce

Expanded text:
obsequentium, nec tamen condignam habent sollicituobsequentium, nec tamen condignam habent sollicitudinem sibi commissorum. Interpretatur autem Roboam latitudo populi; et bene latitudo populi nominari possunt, qui latam et spatiosam viam gradientes, per quam multi vadunt ad mortem, angustam viam, quae paucorum est, et ad aeternam vitam ducit, ingredi detrectant; relictoque sanctorum patrum consilio, quorum dicta et exempla ad celsitudinem tendunt perfectionis, eligunt juvenum obtemperare praeceptis, hoc est, eorum qui juvenilibus desideriis ritiae student, et caeci caecis ducatum praebentes in foveam perditionis pariter cadunt: quibus comminatur sapientia Dei, dicens: « Vae tibi terra, cujus rex est puer, et cujus principes mane comedunt : » et e contrario de sanctorum populo et rege eorum Christo laudando subsequitur, dicens: « Beata terra cujus est rex nobilis, et cujus principes vescuntur in tempore suo: quia omnia quaecunque fecerit prosperabuntur . » Je
Abbreviated transcription (Latin):
do corripuit. & una tribus cũ sobole dauid remansit.
dũ sors electoꝵ iuxta apłicam cdoctrinã in regula fide
catholicȩ ꝑmansit. Quia unꝰ dñs. una fides. unũ baptis¬
mna. Ueniꝙ it oboam filiꝰ salomonis qui utili seniorũ
consilio relicto. adolescentiũ consilium secutꝰ est. lices
de. domo dauid fuerit. tamen inuia eiꝰ non gradiebal.
łecit enĩ uidas scriptura teste in illis dieb malũ corall
hmino. & irritauert̃ eum suꝑ om̃ib que feceanic
treseoꝵ in peccatis suis quȩ peccauerant. Edificaue¬
ut autẽ & iꝑsi sibi aras et statuas & lucos suꝑ omne
illem. ex celsũ. et subter omnẽ arborem frondosam.
et esfeminati fuert in derra. feceruntos oms abo¬
minationes gentiũ quas atriit dũs ante facierer est¬
uonam isrł. Significat ergo malos rectores ineccla
quiterrenis cupiditatib dediti negligundeuram
dabere subditoꝵ. & delectantes i muleitudine sibi

Expanded text:
nda corripuit. Et una tribus cum sobole David remansit, nda corripuit. Et una tribus cum sobole David remansit, dum sors electorum juxta Apostoli doctrinam, in regula fidei catholicae remansit. « Quia unus Dominus, una fides, unum et baptisma . » Denique Roboam, filius Salomonis , qui utili seniorum consilio relicto, adolescentium consilium secutus est, licet de domo David fuerit, tamen in via ejus non gradiebatur. Fecit enim Judas Scriptura teste in illis diebus malum coram Domino, et irritaverunt eum super omnibus quae fecerant patres eorum in peccatis quae peccaverant. Aedificaverunt autem et ipsi sibi aras, et statuas, et lucos super omnem collem excelsum, et subter omnem arborem frondosam; sed et effeminati fuerunt in terra, feceruntque omnes abominationes gentium, quas attrivit Dominus ante faciem filiorum Israel. Significat ergo malos rectores in Ecclesia, qui terrenis cupiditatibus dediti, negligunt curam habere subditorum, et delectantes in multitudine sibi
Abbreviated transcription (Latin):
salem quã elegi ex om̃ib tribub isrł : et cȩter a¬
ulud uͦ quod post mortẽ salomonis decẽ trib ada¬
mo daind & a tẽplo separatȩ et duȩ relictȩ st̃. satis
indicat. quod de cota illa gente apłs ait. Reliquias
ꝓpter electionẽ grȩ̃ saluȩ factȩ sunt. leroboamu qui
clecem trib adomo dauid & a tẽplo dei sȩparans ad
iclolatriam ꝑduxit. significat hereticos & dissensiona
amant : & unitatem fidei catholicȩ heresib scindunt
ae sic cultui malignoꝵ spuum subsequentes tradunt
nterp̃tatur autẽ seroboam. diuidicans popłm. ham
et heretici duudicare popłm uident᷑. cum erroris sui
sequacem faciunt. Cui rei bene conueniunt uerba
ꝓphȩ achiȩ sylonitis qui missus ẽ. ad ieroboam: ita di¬
cens. Tolle tibi decẽ scissuras. Hȩc enĩ dicit dñs ds̃ isrł.
ece ego scindã regnũ salomonis. & dabo tͥ decẽ tribꝰ.
Decem enĩ scissuras ieroboam acceꝑit. cũ legis p̃cepta uiola¬

Expanded text:
atem quam elegi ex omnibus tribus Israel, » etc. Illud quod post mortem Salomonis decem tribus a domo David, et a templo separatae sunt et duae relictae, satis indicat quod de tota illa gente Apostolus ait: « Reliquiae propter electionem gratiae salvae factae sunt . » Jeroboam vero qui decem tribus a domo David et a templo Dei separans ad idololatriam perduxit, significat haereticos qui dissensionem amant, et unitatem fidei catholicae haeresibunt. Interpretatur autem Jeroboam dijudicans populum. Nam et haeretici dijudicare populum videntur, cum erroris sui sequacem faciunt: cui rei bene conveniunt verba prophetae Achaiae Salonitis, qui missus est ad Jeroboam ita dicens: « Tolle tibi decem scissuras; haec enim dicit Dominus Deus Israel: Ecce ego scindam regnum de manu Salomonis, et dabo tibi decem tribus: » Decem enim scissuras Jeroboam accepit, cum legis praecepta viola
Abbreviated transcription (Latin):
eramenti inod xp̃iani prius dnĩcum corpus intrares quã
ceteri cibi. Nam idõ ꝑuniuersũ orbem mosiste seruat᷑.
stinctu studia in religione fierent. & diceret᷑ inpopłis eg uo
tum ẽ. ut unus de presbiteris electus suꝑponatur cȩderis.
ad quem om̃is cura eccłȩ ꝑtineret: & scismatũ sȩmina tol¬

Expanded text:
cramenti in os Christiani prius dominicum corpus intraret, quam ceteri cibi. Nam ideo per universum orbem mos iste servatur. instinctu studia in religione fierent et dicerent in populis: Ego ecretum est, ut unus de presbiteris electus superponeretur cęteris, ad quem omnis cura ecclesie pertineret et scismatum semina tol
Abbreviated transcription (Latin):
sacte colũnȩ adq ita dispositȩ. ut nobis & in ꝓsperis et in
aduersis ingressum ꝑatrie cȩlestis ante ocłos mentis ha¬
bendum eẽ. loccant. Notandũ sane in hac sententia pa¬
ralipomenen quã posui quod ea porticus tẽpli etiam ue¬
noulum dẽpli uocabatur: & qͦd in ꝓphetis legimꝰ quia
inter uestibulũ & altare orabant sacerdotes. Intra pon¬
neum & altare debere intelligi. Benẽ autẽ utraq colũ¬
na clecẽ. et ocdo cubitos altitudinis habere memoratur.
er eteñ seni. decẽ & octo faciunt. Tria uͦ ad fidem ꝑtinent
ppter scãm trinitatem. sex ad oꝑationẽ. quod in eo dierũ
himiero mundꝰ factus sit luce cłarius ẽ. & tria ꝑsex multi¬
plicantur. eũ iustus exfide uiuit. cognitionẽq piş eredũ¬
esis enccutione bonȩ accionis accumulat. Coluna ante
es cepli dect̃ & octo cubitis aita ẽ. cum p̃dicator qusq

Expanded text:
sunt columnae et ita dispositae, ut nobis in prosperis et in sunt columnae et ita dispositae, ut nobis in prosperis et in adversis ingressum regni coelestis ante ocbendum esse doceant. Notandum sane in hac sententia Paralipomenon quam posui, quod ea porticus templi, etiam vestigium templi vocabatur. Et quod in prophetis legimus, quia inter vestibulum et altare orabant sacerdotes, inter porticum et altare debere intelligi. Bene autem utraque columna decem et octo cubitos altitudinis habere memoratur, ter etenim seni, decem et octo faciunt. Tria vero ad fidem pertinere propter sanctam Trinitatem, sex ad operationem, quod in eo dierum numero mundus sit factus, luce clarius est. Et tria per sex multiplicantur cum « justus ex fide vivititatis in exsecutione bonae actionis accumulat. Columnaque ante fores templi decem et octo cubitis alta est: cum praedicator quisque
Abbreviated transcription (Latin):
ctos sp̃uales significant. fortes nimirũ fide atq oꝑe. et
contẽplatione ad suꝑna erectos. Dus sunt autẽ. ut & gente
e circuncisionẽ prędicando in eccłam introducant.
cabant in porticu ante. fores cẽpli. & ingressũ illius suo
decore. ac pulchritudine. ex utraq parte mirabiliter or¬
nabant: Ostium autẽ. dempli dñs ẽ: quia nemouenit
ad patrẽ nisi ꝑ ipsum. Et sicut alibi dicit᷑. ego sũ ostium
pme siquis initroierit saluabitur. Qͦd uidelicet ostiũ
columnȩ. ab utroq latere corã positȩ circunstant. cum
ministri sermonis utriq popło introitũ regni cȩlestis
ostendunt. ut siue. aluce. scientiȩ legalis quisq. siue ex
rigore gentilitatis ad fidem ȩuangelii uenerit. habeat
paratoᷤ: eos qui sibi iter salutis & uerbo demonstrent. et
menon ita scriptũ est. ipsasq colũnas posuit in uestibulũ
templi. unã a dextris et alterã asinistris: idõ sunt duȩ¬

Expanded text:
ctos spirituales significant, fortes nimirum fide et opere, et ctos spirituales significant, fortes nimirum fide et opere, et contemplatione ad superna erectos. Duae sunt autem ut et gentes et circumcisionem praedicando in Ecclesiam introducant. Stabant in porticu ante fores templi, et ingressum illius suo decore ac pulchritudine ex utraque parte mirabiliter ornabant. Ostium autem templi Dominus est, quia nemo venit ad Patrem, nisi per illum; et sicut alibi dicit: Ego sum ostiumper me si quis introierit, salvabitur . Quod videlicet ostium columnae ab utroque latere eorum positae circumstant, cum ministri sermonis utrique populo introitum regni coelestis ostendunt, ut sive a luce scientiae legalis quisque, seu ex rigore gentilitatis ad fidem Evangelii venerit, habeat paratos eos, qui sibi iter salutis et verbo demonstrent et menon ita scriptum est: Ipsas quoque columnas posuit in vestibulo templi, unam a dextris, et alteram a sinistris: id
Abbreviated transcription (Latin):
pminem terra. Fecit autẽ yram om̃e opus salomoli
uia nimieũ doctores scĩ dum ministerio uerbifudds¬
ter insistunt:. opus utiq dĩ oꝑantur. Qm illis boquano
uit. chs autem incrementũ dedit. fecit hoc opus ex ere. q
illis cõmitere. uerbũ quęrit doctor strenuus. qui bos
alus pdicando latius diffamare quas ipsi ¶dicerint.
recta satagunt. Eris nanq metallũ. ualdeꝰ durabile on¬
siaed. atq omi modo sonorum. Q finxit duas columnas
ereas. clece & octo cubitoꝵ altitudinis columnã utranq
N ee st̃ colume de qͥbus paulus ait. lacobus. cephas. & iob
qui eudebant᷑ colũnȩ esse dextras dedert̃ michi & bar¬
nabȩ societatis. ut nos in gentibus illi autẽ in circunes¬
one. Quib uerbis quasi exponere uidetur mysteriu
columnarum materialiũ. & quid uidelicet pͣfiguraue¬
punt & quare. duȩ sint factȩ : apłos nanq & doctores run¬

Expanded text:
omnem terram . » « Fecit autem Hiram omne opus Salomonis. » omnem terram . » « Fecit autem Hiram omne opus Salomonis. » Quia nimirum doctores sancti, dum ministerio verbi fideliter insistunt, opus utique Dei operantur. Quoniam illis loquendo gavit: Deus autem incrementum dedit . » Fecit hoc opus ex aere, quia illis committere verbum quaerit doctor strenuus, qui hoc iam aliis praedicando latius diffamare quae ipsi didicerint recta satagant. Aeris namque metallum valde esse durabile constat, atque omnimodo sonorum. « Et finxit duas columnas aereas, decem et septem cubitorum altitudinis columnam utramque. » Hae sunt columnae, de quibus Paulus aiqui videbantur columnae esse, dextras dederunt mihi et Barnabae societatis: ut nos in gentibus, illi autem in circumcisione . Quibus verbis quasi exponere videtur mysterium columnarum materialium, et quid videlicet figuraverint, et quare duae sint factae. Apostolos namque et doctores cun
Abbreviated transcription (Latin):
totus solennũ cplum dedicaretur: atq ita uerũ replatur
utrumq & tt̃plum uidelicet octauo mense in oꝑe pdar
quoq rer salomon & tulit ꝓram de tro filiũ mulleit
picius & tribu neptalim patre tyrio. artificẽ erariunt
plenum sapient e & intelligentie & doctrinȩ add facien¬
clum om̃e opus exere. Quicũ uenisse ad regẽ salonco¬
nem: fecit. om̃e opus cius. Et hoc mysterii gra fatas
assũpsit opis. electos dde gentib ucebi ministros ssm¬
ficat. Q uidelicet artifex pulchre dicit᷑. quia fuli crasn
beris uidus dẽ isrł. inqua ꝑsona solet nonnunqeuam
eam iaterum pegrinante̾ ase reliquit intris. Non aletis
laborandũ in  explanando. quomodo buiꝰ uiduş Alu
sc̃ĩ sint predicatores. cũ om̃s electi se fateantur filios aus
sum etiam decisdem paxdicatorib noui testamenti
specialider ciꝓmitiatur dicente ꝓpheta. Propacrs
ouis nat. sunt tibi filii. constitues eos principes sus

Expanded text:
totus solemnis, templum dedicaretur; atque ita verum reperiatur totus solemnis, templum dedicaretur; atque ita verum reperiatur utrumque, et templum videlicet octavo mense in omni operquoque rex Salomon et tulit Hiram de Tyro filium mulieris viduae de tribu Nepthali patre Tyrio artificem aerarium et plenum sapientia et intellegentia et doctrina ad faciendum omne opus ex aere qui cum venisset ad regem Salomonem fecit omne opus eiassumpsit operis, electos de gentibus verbi ministros significat. Qui videlicet artifex pulchre dicitur quia filius erat mulieris viduae de Israel, in qua persona solet nonnunquam peam interim peregrinantem a se, reliquit in terris. Non autem laborandum in explanando, quomodo hujus viduae filii sancti sunt praedicatores, cum omnes electi se filios fateantur Ecclesiae, cum etiam de eis praedicatoribus Novi Testamenti, specialiter ei promittatur, dicente Propheta: « Pro patribus tuis nati sunt tibi filii, constitues eos principes super
Abbreviated transcription (Latin):
fecta in om̃i oꝑe suo & inuniuersis utensilibus. cũ in de¬
quentibus legatur mense septimo dedicationẽ eius esse
completam. Neq aut credibile ẽ. qͦd septe quidem annis
templũ edificauerit salomon. octauo mense oct̾aui an
m ꝑfecerit. sed usq ad septimũ annũ noni mensis dedi¬
cat̾ionem ꝑfecte disculerit. Unde potiꝰ uerisimile ui¬
detur domũ septem annis ac septẽ mensib edificatam.
ita ilt eodẽ mense septuno dedicationis sit celebrata solen¬
nitas. ac die uicesimo t̃cio ipsius mensis ut uerba dierũ
narrant. popłos salomon ad tab̃nacula sua dimiserit.
leq post unã septimanam adueniente mense octauo
ꝑfecta inuenta sit domꝰ dñi. & oꝑibus uidelicet eiꝰ in uni¬
liersis & ipsa dedicatione. prius dompleta. nisi forte pu
in ministeria eiꝰ additum fuisse. utq ad ingressũ oecau
mensis accelerante rege. ut om̃ino menso septimo quie

Expanded text:
erfecta in omni opere suo, et in universis utensilibus, cum in seerfecta in omni opere suo, et in universis utensilibus, cum in sequentibus legatur mense septimo dedicationem ejus esse completam? Neque autem credibile est quod septem quidem annis templum aedificans Salomon, octavo mense octavi anni perfecerit, sed usque ad septimum anni noni mensem dedicationem perfecti distulerit. Unde potius verisimile videtur, domum septem annis ac septem mensibus aedificatam, ita ut eodem mense septimo dedicationis sit celebrata solemnitas, ac die vicesimo tertio ipsius mensis, ut Verba Dierum narrant , populos Salomon ad tabernacula sua dimiserit; sicque post unam septimanam adveniente mense octavo, perfecta inventa sit domus Domini, et operibus videlicet ejus universis, et ipsa dedicatione prius completa. Nisi forte putin ministeria ejus additum fuisse usque ad ingressum octavi mensis, accelerante rege, ut omnino mense septimo, qui erat
Abbreviated transcription (Latin):
nis septem quia nimirũ sc̃a eccła dodo huiꝰ scłi tẽpore
qͥd septẽ dierum circũitu ꝑagitur. ex electis constituit᷑  an
cit. Uel certe septẽ annis edificatur obsignificationem
cytem quippͭe dona sp̃s sei enumerat isaias. dine quib
nemo uel fidelis effici. uł fidem seruare. uel merito fi¬
dei adcorona potest ꝑuenire. iusticiȩ. Qd autẽ in octa¬
uo anno & in octauoͭ eiꝰ mense ꝑfecta ẽ. domus dm in
om̃i opere. suo & inumuersis utensilibꝰ. ad futurum
scłm diemq iudicii ꝑtinet. quando ad tantã iam ꝑfe.¬
ccionem sc̃a eccł̃a ꝑueniet : ut quod ei adici possit inue¬
niri non possit. Habebit enĩ cunc qͦd ꝓius ille deside¬
rator supplex a dño quȩrebat dicens. Dñe ostende nob̾
patrem. & sufficit nobis. Ded ñ contẽpnenda naseitur
questio. quomodo dicatur domꝰ dñi in mense octauo ꝑ¬

Expanded text:
nis septem: quia nimirum sancta Ecclesia toto hujus saeculi tempore, nis septem: quia nimirum sancta Ecclesia toto hujus saeculi tempore, quod sex septem dierum circuitu peragitur, ex electis construitur animcit. Vel recte septem annis aedificatur ob significationemrcipit. Septem quippe dona Spiritus sancti enumerat Isaias , sine quibus nemo vel fidelis effici, vel fidem servare, vel merito fidei ad coronam potest pervenire justitiae. Quod autem in octavo anno et in octavo ejus mense perfecta est domus in omni opere suo, et in universis utensilibus, ad futurum saeculum diemque judicii, pertinet: quando ad tantam jam perfectionem sancta Ecclesia perveniet, ut quod ei amplius addici possit inveniri non possit: habebit enim tunc quod pius ille desiderator supplex a Domino quaerebat, dicens: « Domine, ostende nobis Patrem, et sufficit nobis . » Sed non contemnenda nascitur quaestio, quomodo dicatur domus Domini in mense octavo p
Abbreviated transcription (Latin):
modo credere. qͥd sperare. siuc diligere debeat dinoscat
nus autẽ ordo lignorũ cedri ipsas bona oꝑatio. ae sine co¬
ruptione simulationis exhibita. sine cuiꝰ suꝑadiectione
fides. spes. caritas. uera ec̃. non ualet. Dictum ẽ. nanq
sepius qͦd ligna cedri ꝓpt̾ odoris grãm & imputribilem
actionis. ad hoc atriũ usq uniuersi conscendunt elect
Hoc alta meritorum grã transcendunt. ꝑfecti. cũ in tall
urtutum culmine. ꝓficiunt. ut suis auditorib dice
possint. Imitatores nr̃i estote. sicut & nos xp̃i. Glo¬
pianturq & dicunt. Nescitis qm̃ angłos iudicabimꝰ.
quantomagis selariaꝰ Anno quarto fundata est
domus dñi. in mense. rio. et in announdecimo m̃se
chul ipse ÷ mensis octauus ꝑfecta ẽ. in om̃i oꝑe suo &¬
in uniuersis utensilibus. edificauitq eã annis seꝑdem
atei allegoriȩ sensus. quare domꝰ dñi edificata sit. an¬

Expanded text:
omodo credere, quid sperare, sive diligere debeat, dignoscat. omodo credere, quid sperare, sive diligere debeat, dignoscat. Unus autem ordo lignorum cedri, ipsa est bona operatio, ac sine corruptione simulationis exhibita, sine cujus superadjectfides, spes, et charitas vera esse non potest. Ligna enim cedri propter odoris gratiam et imputribilem esignant. Usque ad hoc atrium universi conscendunt electi, hoc alta meritorum gratia transcendunt perfecti, cum in tanto virtutum culmine proficiunt, ut dicere auditoribus possint: Imitatores riantur et dicunt: « Nescitis quoniam angelos judicabimus, quanto magis saecularia? » « Anno quarto fundata est domus Domini, in mense tertio, et in anno undecimo mense Bul, ipse est mensis octavus, perfecta est domus in omnin universis utensilibus. Aedificavitque eam annis septem. » Patet allegoriae sensus, quare domus Domini aedificata sit an
Abbreviated transcription (Latin):
hostias sacerdotũ in altari ignc sacro scoq consumi
quia magnorũ opera eognoseunt a dño ꝑ sp̃m sẽm di
gnanter accipi. afferunt & suas hostias ad atriũ sacer¬
elotum offerendas dño ꝓ illis. dũ bona quȩ p̾ualent ope¬
rantes maioꝵ ac doctorum & confirmant᷑ exortatione
et int̾cessione dño cõmendantur. Offert᷑ etiam tunc
hostias suas sacerdotibus ꝑ eos dño cõmendandas. cis
scĩs quibusq egentib necessaria mundi huiꝰ quib ips
abundant. sũmȩ mercedis intuitu dño tribuunt al¬
monente ac dicente. Facite uobis amicos de mãmona
iniquitatis: ut cũ defeceritis recipiant Recipiant uos
in ȩcerna cabernacula. Bene atriũ sacerdotũ tribus
ordinibus lapidũ politorũ & uno ordine lignorum
cedri edificatum eẽ. mnemoratur. Tres quippe ordim
sunt. lapidũ politorum. fides. spes. caritas. Q recte pe
litorum. quia cęrta necesse ẽ. discendi sollertia quisq au¬

Expanded text:
hostias sacerdotum in altari igne sacro sanctoque consumi: hostias sacerdotum in altari igne sacro sanctoque consumi: quia magnorum opera cognoscunt a Domino per Spiritum sanctum dignanter accipi. Afferunt et suas hostias ad atrium sacerdotum offerendas Domino pro illis, dum bona quae praevalent operantes, majorum ac doctorum, et confirmantur exhortatione et intercessione Domino commendantur. Offerunt etiam tunc hostias suas sacerdotibus per eos Domino commendandos, cum sanctis quibusque egentibus necessaria mundi hujus, quibus ipsi abundant, summae mercedis intuitu, Domino tribuunt admonente ac dicente: « Facite vobis amicos de mammona iniquitatis, ut cum defeceritis, recipiant vos is exsequuntur. Unde bene atrium sacerdotum tribus ordinibus lapidum politorum et uno ordine lignorum cedri aedificatum esse memoratur. Tres quippe ordines sunt lapidum litorum, quia certa necesse est discendi solertia quisque, qu
Abbreviated transcription (Latin):
as dño deuodȩ ad electoꝵ sortẽ ꝑtinent. longe tamen
abest. ut illis equentur qui cumł fiducia ꝓlocuntur.
certaui. cursũ consũmaui. fidẽ seruaui. de &dero re¬
posita c̃. michi corona iusticis. Accedebat quidẽ uue
usq ad atriũ sacerdotum. hostias suas adusq huiꝰ ianis
deferebat. susceptas a sacerdotib atq in altari oblatas
ocłis ꝓsequebatur. In ipsũ etiam tẽplum cũ aꝑiebatr
intuitum suũ alonge dirigebat. nec tamen atriũ saeor¬
clotum intrandi facultatem habebat. Uerũ de infercio¬
ribus clamabat ad dñm. quia nec carnaliũ in eccła
simplicitas a dño despicitur. quando fidelicer ea quȩ u¬
lent illi pietatis uota offerunt. Dirigunt enĩ uisus alon¬
ge. in templũ dei. cũ uitam sullimiũ discere & ad mira¬
ri sedulo gaudent. & qͦs uirtutis imitatione sequi ne¬
querint. pie uenerationis complectunt᷑ affectui. Uident

Expanded text:
tis Deo devoti, ad electorum sortem pertinent, longe tamen tis Deo devoti, ad electorum sortem pertinent, longe tamen abest ut illis aequentur qui cum fiducia proloquuntur: fidem servavi: de caetero reposita est mihi corona justitiae . » Accedebat quidem vulgus usque ad atrium sacerdotum, hostias suas ad usque hujus januam deferebat, susceptas a sacerdotibus, atque in altari oblatas, oculis prosequebatur. In ipsum etiam templum cum aperiebatur intuitum suum a longe dirigebat, nec tamen atrium sacerdotum intrandi facultatem habebat. Verum de inferioribus clamabat ad Dominum, quia nec carnalium in Ecclesia simplicitas a Domino despicitur, quando fideliter ea quae valent illi voto pietatis offerunt. Dirigunt enim visus a longe in templo Dei, cum vitam sublimium discere, et admirari sedulo gaudent: et quos virtutis imitatione sequi nequeunt, piae venerationis complectuntur affectu. Vident
Abbreviated transcription (Latin):
um. gens scã. popł̃s adquisitionis. Cuius honore di¬
guitađis ediam antiquus dei popłs erat insignitꝰ. dicen¬
te ipso ad moysen. Hȩc dices domui iacob. & annuim¬
ciabis filus ifrł. Et paulopost. & uos eritis m regnũ
sacerdotale. & gens sc̃ã. Basilica uͦ grandis quȩ erat
etra atriũ sacerdotum. in quo omis popłi multitu¬
do adorare siue aduerbũ audiendum confluere. sole¬
bat. carnaliũ in sca eccła uitam moresq figuraliter
insinuat. qualib dicit apłs. Et ego fr̃s non potui loo¬
uobis quasi spũalibus sed quasi carnalibꝰ. tanquã par¬
numerus. sed quantũ numero prestant tantũ succũ¬
bunt merito. Unde apte basilica hȩc grandis. & si plu¬
rimos capit. non eos tamen in interiora tẽpli deaurati
non ad altaris officiũ. non in ipsũ saldem atrium sa¬
erdotum intromictit. quia carnales quiq atq infir¬
mi adhuc in ȩccła & si ob meritũ castȩ fidei ac pieta¬

Expanded text:
um, gens sancta, populus acquisitionis . Cujus honore dium, gens sancta, populus acquisitionis . Cujus honore dignitatis etiam antiquus Dei populus erat insignitus, dicente ipso ad Moysen: Haec dices domui Jacob, et annuntiabitis filiis Israel . Et paulo post: Et vos eritis mihi regnum sacerdotat atrium sacerdotum, in quo omnis populi multitudo adorare, sive ad verbum audiendum confluere solebat, carnalium in sancta Ecclesia vitam moresque figuraliter insinuat. Qualibus dicit Apostolus: « Et ego fratres non potui quasi spiritualibus, sed quasi carnalibus, tanquam parnumerus. Sed quantum numero praestant, tantum succumbunt merito. Unde apte basilica haec grandis, etsi plurimos capit, non eos tamen in interiora templi deaurati, non ad altaris officium, non in ipsum saltem atrium sacerdotum intromittit, quia carnales quique atque infirmi adhuc in Ecclesiis, etsi ob meritum castae fidei ac pieta
Abbreviated transcription (Latin):
simpliciter utamur. E dificium gͦ templi intra atriũ sa¬
cerdotum. ꝑfectorũ in scã eccła & sullimiũ uitam uiroꝵ
&xprimit. edrũ uidelicet qui & excellentia uirtutũ dño ap¬
ꝓpinquare. & aliis uerbo atq oꝑe ducatũ solent often¬
dere salutis. Sacerdos nanq ab eo latine. nomen acce¬
gic qͦd sacrũ prebere ducatũ minorib debeat. Quo
nomine in scripturis sacris mystice nͣ solum altaris in¬
nistri. ep̃i uidelicet & presbiteri sed & om̃s utiq censent᷑
qui altitudine. rectȩ conuersationis ac doctrine saluta
ris eminent. nec sibimet ipsis tantũmodo. sed & plurib
ꝓsunt. Qui dũ corpora sua hostiã uiuentem. scãm.
deo placentẽ ex hibent. sacerdotale ꝓfecto ministe¬
rium spũaliter exercent. Neq enĩ episcopis solum et
pres biter⁊s. uerum om̃i dei eccłȩ loquebatur apłs
perus cũ ait. Uos autẽ genus electũ. regale sacerdoti

Expanded text:
simpliciter utamur. Aedificium ergo templi intra atrium sasimpliciter utamur. Aedificium ergo templi intra atrium sacerdotum, perfectorum in sancta Ecclesia et sublimium vitam exprimit virorum, eorum videlicet qui excellentia virtutum Domino appropinquare, et aliis verbo atque opere ducatum solent ostendere salutis. Sacerdos namque ab eo Latine nomen accepit, quod sacrum praebere ducatum minoribus debeat. Quo nomine in Scripturis mystice non soli altaris ministri, episcopi videlicet et presbyteri, sed omnes utique censentur, qui altitudine rris eminent, nec sibimetipsis tantummodo, sed et pluribus prosunt: qui dum corpora sua hostiam viventem, sanctam, Deo placentem exhibent , sacerdotis tale profecto ministerium spiritualiter exercent. Neque enim episcopis solum et presbyteris; verum omni Ecclesiae loquebatur apostolus Petrus cum ait: « Vos autem genus electum, regale sac
Abbreviated transcription (Latin):
nauit e demplo. Et in his petrus &e soħs claudũ inueni¬
entes sanarunt. ac secũ ingredientes interius adorandũ
cluxerunt. In his orabat. omĩs multitudo popłi. qͥnao
incensũ ponenti ⁊ achariȩ angłs ad altare thiiama¬
tis apparuit. eũq de prȩcurdoris dñi natiuitate ꝑdo¬
cuit. Non autẽ hec tria cũ porticib suis aspectũ tem¬
pli delonge aspectantib abscondere potuert̃. quia loc
in quo templũ erat. sitũ multum sullunior erat. quã
ubi fundate porticus fuerȩ. Nã sicut iosephus seribit
extremȩ atrioꝵ fabricȩ cũ in quadringentis cubitis
essent. erectẽ: tantũ ad uerticẽ usq montis in qͦ tẽplum
ecufieatum ẽ. ꝓuenerunt. Hȩc quidẽ destructur a
templi studiosb lectori eredidimus intimanda. uerũ
incis quęcunq scriptura sacra referre cõmodum duxi
figuras mysterioꝵ quȩramꝰ. şteris ꝓhystoriȩ cognids

Expanded text:
inavit e templo . Et his Petrus et Joannes claudum inveniinavit e templo . Et his Petrus et Joannes claudum invenientes sanarunt, ac secum ingredientes interius adorandum duxerunt . In his orabat omnis multitudo populi, quando incensum ponenti Zachariae angelus ad altare thymiamatis apparuit, eumque de praecursoris Domini nativitate perdocuit . Non autem haec atria cum porticibus suis aspectum templi de longe aspectantibus abscondere potuerunt: quia locus in quo templum erat situm multo sublimior erat quam ubi fundatae porticus fuerant: nam, sicut Josephus scribit, extremae atriorum fabricae, cum in quadringentis cubitis essent erectae, tantum usque ad verticem montis, in quo templum aedificatum est, pervenerunt. Haec quidem de structtempli studioso lectori credimus intimanda. Verum in eis quaecunque Scriptura sacra referre commodum duxit, figuram mysteriorum quaeramus, caeteris pro historiae cognitione
Abbreviated transcription (Latin):
leuitis &e cantorib. inintimũ atrium basilicȩ malous
uei iuder purificati stantes &e orantes sub diuo siseren.
esser. si tempestas in portieus ꝓximas sese recipieisereni
in exterius atriũ mulieres uiduȩ purificatȩ. inextrem
atrium gentiles & iuclei qui nuꝑ uenerant᷑ qr gentibur.
usq acisertum pur ificationis diem. hȩc utꝰ ingibu¬
ra cassiodori distincta repꝑimus. breuit᷑ annotare
curauimus: ratieũ ab antiquis hȩc iudeis didicisse.
nex uirũ tam eruditũ uoluisse in exemplũ legendi
ꝓponere. quȩ ñ ipse prius uera eẽ. cognouisset. he
sunt loca. quorũ meminit supremꝰ graduũ psalmuis
qui ita incipit. ẜ ece nc̃ benedicite dño. oñis serui ani
& statis in domo dñi in atriis domꝰ dei nri. Inhis por¬
quando a tẽptantib phariseis mulier illa adultera i¬
dicanda oblata ẽ. In his inuenit. uendentes & emente
oues & boues et colũbas. hosq cũ suis mercimoniis elim¬

Expanded text:
levitis et cantoribus: in intimum atrium basilicae majoris levitis et cantoribus: in intimum atrium basilicae majoris viri Judaei purificati stantes et orantes sub divo, si serenum esset: si tempestas, in porticus proximas sese recipientes. In exterius atrium mulieres viduae purificatae. In extremum atrium gentiles et Judaei, qui nuper venerant ex gentibus usque ad sextum purificationis diem, haec ut in pictura Cassiodori distincta reperimus breviter annotare curavimus: rati eum ab antiquis haec Judaeis didicisse, neque virum tam eruditum voluisse exemplum legendi proponere, quae non ipse prius vera esse cognovisset. Haec sunt loca, quorum meminit supremus graduum psalmus, qui ita incipit: « Ecce nunc benedicite Domino omnes servi Domini, qui statis in domo Domini, in atriis domus Dei nostri . » In his porquando a tentantibus Pharisaeis mulier illa adultera judicanda oblata est . In his invenit vendentes et ementes oves, boves et columbas: hosque cum suis mercimoniis elim
Abbreviated transcription (Latin):
asũ porticus cassiodorus senator in pietura templi quã
in pandecte posuit. ut ipse in psalmorũ expositione cõ¬
memorat triplici ordine diftinxit. Primũ uidelicet
ordinẽ ꝑonens extra atriũ sacerdotũ ex omi parte ꝑ qua¬
drum. Scdm. codem modo extra int̾imas porticus undiq
uersum in gyro. Extremũ similiter ex om̃i latere priorũ
pordicum in circũitu. dicq demplũ triformi edificiorum
presidio ab om̃i erat parte munitũ. facto pauiment o
sub diuo inter edificia singula de marmore. & parie¬
tibus domoꝵ interiorib hoc ẽ. eis qͥ ad templũ respiciebant
factis in columnis. exte̾riorib uͦ solidis. Sicq fiebat. It
omis structura ttpli ꝑ graduum eẽc. uarietatemrat. u¬
nabiliter discineta. Naĩiq in scã scõrum ingrediebatur
portifer in iosũ demplu sacerdotes purificati. in ateu
sacerdotũ sacerdotes purificati & ñ purificati una em

Expanded text:
Has vero porticus, Cassiodorus Senator, in pictura templi quam Has vero porticus, Cassiodorus Senator, in pictura templi quam in Pandectis posuit ut ipse in Psalmorum expositione commemorat triplici ordine distinxit. Primum videlicet ordinem ponens extra atrium sacerdotum ex omni parte per quadrum. Secundum, eodem modo extra intimas porticus, undique versum in gyro. Extremum, similiter ex omni latere priorum porticuum in circuitu. Sicque templum triformi aedificiorum praesidio, ab omni erat parte munitum: facto pavimento sub divo, inter aedificia singula de marmore et parietibus domorum interioribus, hoc est, eis qui ad templum respiciebant factis in columnis, exterioribus vero solidis. Sicque fiebat, ut omnis structura templi per graduum esset varietatem rationabiliter distincta. Namque in Sancta sanctorum ingrediebatur pontifex, in ipsum templum sacerdotes purificati: in atrium sacerdotum, sacerdotes purificati: et non purificati una cum
Abbreviated transcription (Latin):
adlauandas manꝰ pedesq sacerdotũ. Habebat aute̾ hoc
atrium trecendos cubitos altitudinis ut iosephus nar¬
rat. quatinꝰ ab ingressu tẽpli eȩteros ꝓhiberet: & solis sa¬
cerdotibus hoc licere significaret. Eratq ei ianua ad
orientalem plagã. ad quam usq popłs hostias suas &
sacrificia inferẽbat. inde suscipienda a sacerdotibus
atq ad altare ꝓferenda. De exterioriuꝰ atrio quod uerba
dierum basilicã grandem uocant. ita scribit. iosephus.
xtrinsecus autẽ huius dẽpli aliam edificauit aulã. qͣdran¬
suli scemate facta. erigens max imas porticus atq latas
et portas excelsas & amplas ꝑ quattuor mundi parte
ineo conddituens: quarũ singulȩ adimũquenq uentũ
quattuor angulis atcencdebant. ubi aureas ianuas collo¬
cauit. E paulopost. In hoc gͦ sacrariũ om̃s popłi quib
purgatio & obseruatio legitimorũ inerat introibant.

Expanded text:
ad lavandas manus pedesque sacerdotum. Habebat autem hoc ad lavandas manus pedesque sacerdotum. Habebat autem hoc atrium trecentos cubitos altitudinis ut Josephus narrat quatenus ab ingressu templi caeteros prohiberet, et solis sacerdotibus hoc licere significaret. Eratque ei janua ad orientalem plagam, ad quam usque populus hostias suas et sacrificia inferebat, inde suscipienda a sacerdotibus atque ad altare proferenda. De exteriori vero atrio, quod Verba dierum basilicam grandem vocant, ita scribit Josephus: Extrinsecus autem hujus templi, aliam aedificavit aulam quadranguli schemate factam. Erigens maximas porticus atque latas, et portas excelsas et amplas per quatuor mundi partes in eo continens, quarum singulae ad unumquemque ventum quatuor angulis attendebant, ubi aureas januas collocavit. Et paulo post: In hoc ergo sacrarium, omnes populi quibus purgatio et observatio legitimorum inerat introibant.
Abbreviated transcription (Latin):
traduntur. quatinꝰ snciaᷤti mysteriis quandoq edia
ad capienda ea quȩ pie credidẽre ꝑueniant. Edificauss
rer salomon atriũ interius crib ordinib lapidum po¬
itorum. & uno ordine. lignorũ cedri. De interiori atrio
beruiter loquit᷑. de exteriori prorsus tacere uidetur. Uerũ
nuerbis dierũ utriusq fit mentio. ubiita scriptum ẽ.
ceit etiam atriũ sacerdotũ & basilicam grandẽ. & ostia in
basilica quȩ texit ere. Atriumuͦ interius qͦd uocat᷑ sacerdo¬
cum eoqd sacerdotes & leuitȩ in eo ministrarent. ex om̃i
harte erat tẽplo circundatum. Sed ab oriente ẽiusdem
cempli erat. ingressus multo longiꝰ a gemplo quã acȩcaeris
tribus plagis secretus. quia nimirũ in ea plaga idest
in facie templi fiebant ministeria sc̃orum ubi altare
eneum ad hostias offerendas dño. ibi dec̃e luteres ad
lauandas easdem hostias. ibi marȩ eneũ erat positũ

Expanded text:
traduntur, quatenus sacris initiati mysteriis, quandoque etiam traduntur, quatenus sacris initiati mysteriis, quandoque etiam ad capienda ea quae pie credidere, perveniant. « Et aedificavit rex Salomon atrium interius tribus ordinibus lapidum politorum, et uno ordine lignorum cedri, etc. » De interiori atrio breviter loquitur, de exteriori prorsus videtur tacere. Verum in Verbis Dierum utriusque fit mentio, ubi ita scriptum est: « Fecit etiam atrium sacerdotum, et basilicam grandem, et ostia in basilica, quae texit aere . » Atrium ergo interius, quod vocattum, eo quod sacerdotes et levitae in eo ministrarent, ex omni parte erat templo circumdatum. Sed ab oriente ejusdem templi, erat ingressus multo longius a templo, quam a caeteris tribus plagis secretus: quia nimirum in ea plaga, id est in facie templi, fiebant ministeria sanctorum, ibi altare aeneum ad ostias Domino offerendas, ibi decem luteres ad lavandas easdem hostias, ibi mare aeneum erat positum
Abbreviated transcription (Latin):
intus siue foris tẽplum qͥsq positꝰ ostium inspiceret. imꝰ ei ps
norum in longitudine. & altitudine ect. cubitoꝵ. ñ par¬
uam & ipse debuit habere grossitudinẽ. Quappter et
huius ingressu duo facta dunt. ostia. ut uidesicet. ab utroq
latere hoc ẽ. & intus et foris equale parieti ostĩ pareret.
Et quo easdẽ ostium picturas quas & paries habebat. uerac¬
ter unus ꝑ omĩa ͤ dontinuatim extentꝰ paries uideret᷑: unĩ
decoris grã pretendens. aliud ministeru dispensatior
p̾figurans. Quod uͦ descriptis dẽpli hostus sequit᷑. & seulpsi
cherubin & palmas & celaturas ualde eminentes. ope¬
ruitq omĩa laminis aureis oꝑe quadro ad regulam:
quia nimirũ eadem archana fidei. spei. & carĩcatis quȩ
sullimes quiq ac ꝑfecti sullimit᷑ capiunt. queq om̃s
electi plene diuina uisione ꝑcipiunt: etiam catecran¬
dis rudibus. ꝓsuo cuiq caꝑti liscenda & confitenda

Expanded text:
intus, sive foris templum quisque positus ostium inspiceret, unus ei peintus, sive foris templum quisque positus ostium inspiceret, unus ei penorum in longitudine et altitudine esset cubitorum, non parvam et ipse debuit habere crassitudinem. Quapropter et in hujus ingressu duo facta sunt ostia, ut videlicet ab utroque latere, hoc est, et intus et foris aequale parieti ostium pateret. Et quoniam easdem picturas ostium, quas et paries, habebat, veraciter unus per omnia et continuatim extentus paries videretur, unum decoris gratia praetendens, aliud mysterii dispensatione praefigurans. Quod vero, descriptis templi ostiis, sequitur: « Et sculpsit cherubim, et palmas et caelaturas valde eminentes, operuitque omnia laminis aureis, opere quadro ad regulam, » quia nimirum eadem arcana fidei, spei et charitatis, quae sublimes quique ac perfecti sublimiter capiunt, quaeque omnes electi plene in divina visione praesciunt, etiam catechizandis rudibus, pro suo cuique captu discenda et confitenda
Abbreviated transcription (Latin):
ullo ꝓrsus labore ĩmo inmagna multicudine diuauio
dulclinis frueniur. Unde apte introitꝰ interioris donẽ
duo quidẽ ostia. sed hȩc simplicia habebat. Ion en obiꝰ
fides necessaria ẽ. ubi eaquȩ nc̃ credimus ac sꝑamus. om̃ia
manifesta luce uidebimꝰ. Non labor oꝑum necessariꝰ. ubi
merecdo ppetua eorũ quȩ hic laboram donabimur. Non
necussiria patientia. ubi nemo aduersi aliqͥd irroget. Non
munisicentia benignitatis. ubi nemo indiget. opꝰ est. hȩ. Qe
ostiouũ figura. ꝓ modulo nr̃o sequentes patrũ uestigia ds¬
scruimus. Uerum iuxta formã ipsius oꝑis. decoris gra uius
est ut in uno eodc̃q templi ingressu. duo eent. ostia. s pellb
etenim erat parietes domꝰ quȩ centũ uiginti cubitos ha¬
bebant in altitudine. ñnullos etiã grossitudinis cubitos
habere. in cuiꝰ nimirũ grossitudinis extrema parte ostia
erant affixa. ita ut ȩquase parieti eẽt. ostium utrumq. & sius

Expanded text:
ullo prorsus labore, imo in magna multitudine divinae ullo prorsus labore, imo in magna multitudine divinae dulcedinis fruemur. Unde apte introitus interioris domus duo quidem ostia, sed haec simplicia habebat. Non enim ibi fides necessaria est, ubi ea quae nunc credimus ac speramus, omnia manifesta luce videbimus. Non labor operum necessarius, ubi mercede perpetua eorum qunecessaria patientia, ubi nemo adversi aliquid irroget. Non munificentia benignitatis, ubi nemo indiget, opus est. Haec de ostiorum figura pro modulo nostro, sequentes Patrum vestigia, disseruimus. Verum juxta formam ipsius operis decoris gratia provisum est ut in uno eodemque templi ingressu duo essent ostia. Necesse etenim erat parietes domus, qui centum viginti cubitos habebant in altitudine, nonnullos etiam crassitudinis cubitos habere, in cujus nimirum crassitudinis extrema parte ostia erant affixa, ita ut aequale parieti esset ostium utrumque, ut sive