comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
arii angłoꝵ ñ dissimb sue condecorans. qr seruit
om̃i potenti ꝓuidentia quod ñ ncte mouent᷑
bumanȩ uoluntatis arbitrium. & ꝓpt᷑ hoc ab
illa angłica conuersatione recideret. ne ꝑ hoc
humanaꝵ multitudo minueret᷑ animatum.
cadens ab eo modo quo multiplicati sunt angłi.
rentur. multiplicationis prouidentiã format.
ꝓ angłica sublimitate ium̃torum. atq inratio¬
nabiliũ modũ quo ex seipsis sibi succedunt. in¬
serens humanȩ substantie. hinc micħ uidetꝰ
& magnus ille dauio compatienshumanȩ mi¬
seriȩ talib uerb̾ eiꝰ deflere naturã. quod homo ẽ
inhonore eẽt ñ intellexit. honorem dicens quo
sc̃is angłis consimił fuerat. ꝓpterea comꝑatꝰ ẽ.
ium̃tis insipientib & simił factus ẽ. illis. Uere
naniq iumento simił factus ẽ. qui hano anima¬
lem generationẽ in sua natura suscepit.
propt conuersionis casum qͥ ei ex conforiat᷑:¬
matione materiȩ contigit. Capit̾ .xuiii.

Expanded text:
ecorans, quia scivit omnipotente providentia quod non recte moveretur humanae voluntatis arbitrium, et propter hoc ab illa angelica conversatione recederet, ne per hoc humanarum multitudo minueretur animarum, cadens ab eo modo quo multiplicati sunt angeli,rentur multiplicationis providentiam format, pro angelica sublimitate, jumentorum atque irrationabilium modum, quo exisse sibi succedunt, inserens humanae substantiae. Hinc mihi videtur et magnus ille David compatiens humanae miseriae talibus verbis ejus deflere naturam, quod homo cum in honore esset, non intellexit, honorem dicens quod sanctis angelis consimilis fuerat; propterea comparatus est jumentis insipientibus et similis factus est illis. Vere namque jumento similis factus est, qui hanc animalem generationem in sua natura suscepit, propter conversionis casum qui ei ex conformatione materiae contigit. CAPUT XIX.
Abbreviated transcription (Latin):
ed quãuis certissima corporis nr̃i formatiõe
unusqͥeq a semet ipso doceat᷑. ex qͥb intelligit.
& iuuit. & sentit. naturã ꝓpriam habens magistiã:
cam̃ ex libris sapientũ qui ista studio. uasius scru¬
tati sunt. fas ẽ. uniuersa diligent᷑ addiscere.
Non nulli namq qͣlit̾ positiones habeant singła
que in nob̾ sunt. ꝑ eã quã medici dicunt anatho¬
ꝑꝑ qͥd effecta sint uniu̾sa corporis menbra interiꝰ
atq exteriꝰ contemplati st̃ & aliis retulerunt. ita
ut sufficiens hinc humanȩ institutionis cognitio
studiosis existeret. Si qͥs aut̃ de his ꝑquirit a nob̾¬

Expanded text:
ed quamvis certissima corporis nostri formatione unusquisque a semetipso doceatur, ex quibus intelligit et vivit et sentit, naturam propriam habens magistram, tamen et ex libris sapientum, qui ista studiosius scrutati sunt, fas est diligenter addiscere. Nonnulli namque qualiter positionis habeant singula quae in nobis sunt, per eam quam medici dicunt anato quod effectus in universa corporis membrorum interius et exterius contemplati sunt, et aliis retulerunt, ita ut sufficiens huic humanae institutioni cognitio studiosius existeret. Si quis autem de his perquirit de nob
Abbreviated transcription (Latin):
litum. scđm id qd̾ sens mulet insꝑsa dul¬
cedo bonũ eẽ. credit᷑. scđ̾m id aut̃ qd̾ sum̃teᷤ
intcipit atq corrũpit. efficit᷑ om̃i malo deteriꝰ.
Ut gͦ p̾ualuert̃ aduersꝰ hõis uitam uenena no¬
tifera tẽ hõ magna res magnũq uocabulum
diuinȩq figuratio. nature: uanitati sic̃ dicit
ꝓpł̃a similis factꝰ ẽ. Simago dei in his q̃ obtimi
in nob̾ intellegunt᷑ ꝓpͥe cernit᷑. quec̃q uͦ in ui¬
ta nr̃a miseranda uidentur & tristia. diuin

Expanded text:
litum, secundum id quod sensus mulcet insparsa dullitum, secundum id quod sensus mulcet insparsa dulcedo bonum esse creditur, secundum id autem quod sumentes intercipit atque corrumpit, efficitur omni malo deterius. Ut ergo praevaluerunt adversus hominis vitam venena mortifera, tunc homo, magna res, magnumque vocabulum, divinaeque figuratio naturae, vanitati, sicut dicit propheta, similis factus est. Igitur imago Dei in his quae optima in nobis intelliguntur proprie cernitur, quaecunque vero in vita nostra miseranda videntur et tristi
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ uarium atq fuscatũ ẽ. qd̾ aliud qͥdẽ putet᷑
eẽ. aliud uͦ ipsa exꝑientia cõprobetur. Cutus
scientia .i. oꝑationis effectus causa ÷ mortis
& corruptionis exordium. Ideoq p̾monstrat
serpens frucꝰtum peccati nequissimũ ñ sicut
sese habet natuix malũ euident᷑ ostendens.¬
nequaꝗͣ. quippe homo seduceret᷑ apta mali¬
tia. s quadã specie qd̾ apparebat inlustrats
uoluptatemq ꝑ sensus insinuans. atq inse¬
rens gustui transgressionẽ mulieri ꝑsuasit.
sicut dicit scripturã. Et uidit mulier qd̵
bonũ eẽt lignũ ad uescendũ gratumq ocłis
ad uidendum. & pulchrũ ad contrectandũ.
& sumpsit de fructu eiꝰ atq comedit. ł sca
ꝑmixta fructificatio. Manifeste nãqͦ
sermo patefecit intelligentiã. quẽadmo¬
dũ boni & mali scientiã lignũ illud appel¬
latũ esse uideat᷑. sicuti uenenũ melle cucũ.¬

Expanded text:
ro varium atque fucatum ero varium atque fucatum e aliud vero ipsa experientia comprobetur, cujus scientia, id est operationis effectus causa est mortis et corruptionis exordium. Ideoque praemonstrans serpens fructum peccati nequissimum, non sicut sese habet naturae malum evidenter ostendit nequaquam quippe homo seduceretur aperta malitia, sed quadam specie quod apparebat illustrans, voluptatemque per sensus insinuans atque inferens gustui, transgressionem mulieri persuasit, sicut Scriptura dicit: Et vidit mulier quod bonum esset lignum ad vescendum, gratumque oculis ad videndum, et pulchrum ad contrectandum; et sumpsit de fructu ejus atque comedit. Esca  est igitur permixta fructificatio. Manifeste namque sermo patefecit intelligentiam, quemadmodum boni et mali scientia lignum illud appellatum esse videatur. Sicut venenum melle circum
Abbreviated transcription (Latin):
ao fetdissime libidinis rueret. ñ uoluptateꝰ
bonũ qͥd acceptũꝙ reputaret. ad passionis ms¬
bum q̃dum pellectus illecebra: dic &s ceta po¬
catorum ꝑmixtã prorsus habent differentu
que acceptissima pͥmo putant᷑ aspectu. & sedo¬
ctionis fuco ꝓ bonis ab inconsideratis & pri¬
dentib: appetunt᷑. Qiia gͦ pleriq id ẽẽ boniũ
qd̾ sens letificat arbitrant᷑. & quedã ÷ cognati¬
o nomiinis seu ueracit̾ existentis boni. seu
qd bonũ putat᷑ & ñ ẽ hac de causã ꝯupiscri¬
mã illam que ad malũ uelut ad bonũ ꝑtͣht
mali & boni scientiã scriptura sc̃a cognomii¬
natu dũ scientia ista quendã declarat affe¬
stum. Hec ab solute malũ qr boni suꝑficie co¬
loratũ ẽ. nec sincerissime bonũ qr mali in
Cuiꝰ gustum dixit ad mortẽ tangentes ad¬
trahere pene hoc eiudenti & dogmatica
uoce proclamans. qͥa qd̾ uere ÷ bonũ sĩplex
& unicum ẽ. natura om̃is alienũ. malũ

Expanded text:
ac foedissimae libidinis rueret, nisi voluptatem ac foedissimae libidinis rueret, nisi voluptatem bonum quiddam acceptumque reputaret, ad passionis morbum quadam pellectus illecebra? Sic et caetera peccatorum permixtam prorsus habent differentiam, quae acceptissima primo putantur aspectu, et seductionis fuco pro bonis ab inconsideratis et imprudentibus appetuntur. Quia ergo plerique id esse bonum quod sensus laetificat arbitrantur, et quaedam est cognatio nominis, seu veraciter existentis boni, seu quod bonum putatur, et non est, hac de causa concupiscentiam illam quae ad malum velut ad bonum pertrahit, mali et boni scientiam Scriptura sancta commemorat: dum scientia ista quemdam declaret affectum, nec absolute malum, quia boni superficie coloratum est, nec sincerissime bonum, quia mali in cujus gustum dixit ad mortem tangentes attrahere. Pene hoc evidenti et dogmate et voce proclamans, quia quod vere est bonum, simplex et unicum est, a natura omnium alienum; malum
Abbreviated transcription (Latin):
ysen ait ds̃. Noui te p̾om̃ibꝰ. De his aut̃ que
culpant᷑ in mał qͥ nouit om̃ia testat᷑ & dicit.
Nunꝗͣ noui uos. G̾lignũ illud qd scientiam
ꝑmixtam confusãq fructificat. ex hisque
nob̾ int̾dicunt᷑ a dño. Contrariis namq qͣli¬
tatib fructus ille uidet᷑ eose coniunctus. qͥ
& assertorem ꝓbatur habere serpentẽ. Scdm
fortasse rationẽ qd malũ ñ ꝓponit᷑ nudum
atq intecꝰtum. ut ipsum ꝑ sese iuxta natam
suã conspici queat. Alioquin inefficax ma¬
litia ipsa mansisset: nullo boni colorata fig¬
mento ꝑ qd̾ is qui decipit᷑ in eus attrabi desi¬
derium posset. Nc̃ aut̃ ꝑmixta qͦdã mͦ mali na¬
tura ẽ. in alto qͥdẽ ꝑnitram continens. ueluti
qͣsdã locans oꝑtas insidias in ea uͦ seductione
que patet. boni qͥdam imaginem ꝓferens. Bo¬
nũ nãq uidet᷑ auaris & cupidis materie .i.
auri color: s radix omiũ malorum ÷ auaritia¬
atq cupiditas. Quis aut̃ in cęnũ ceterrime

Expanded text:
 quae culpantur in malis, qui novit omnia testatur et dicit: Nunquam novi vos; ergo lignum illud quod scientiam permixtam confusamque fructificat ex his est quae nobis interdicuntur a Domino. Contrariis namque qualitatibus fructus ille videtur esse conjunctus, qui etiam assertorem probatur habere serpentem: secundum hanc fortasse rationem quod malum non proponitur nudum atque intectum, ut ipsum per sese juxta naturam suam conspici queat; alioquin inefficax malitia ipsa mansisset nullo boni colorata figmento, per quod is qui decipitur in ejus attrahi desiderium possit. Nunc autem permixta quodammodo mali natura est, in alto quidem perniciem continens, veluti quasdam locans apertas insidias. In ea vero seductione quae non patet, boni quamdam imaginem prae se fert, bonum namque videtur avaris et cupidis materiae, id est, auri color, sed radix omnium malorum est avaritia. Quis autem in coenum teterrimae
Abbreviated transcription (Latin):
concedatur alicui quadã uirtute mensurã
illã in quã extendit᷑ umbra transire. erit
ꝓfecto semꝑ in lumine nullis occurrentibꝰ te¬
nebris. sic arbitror & de nob̾ excogitari debr
qd̾ egressi fines malitiȩ uͥ in sumis fuerimus
peccatorũ tenebris conlocati: rursus uersen
in lumine ꝑ scła. nulł comprehensa tminis
ueluti mensurã umbre bonoꝵ suꝑ excellen¬
te substantia. Rursus gͦ padysus. rursus õe
illud lignũ quod & bonũ uitȩ ẽ. rursus imi¬
ginis grã & dignitas pͥncipatꝰ. Nec mͥ uidetꝰ
horũ que nõ ad uite necessarios usus a dõ ho¬

Expanded text:
si concedatur alicui quadam virtute, mensuram si concedatur alicui quadam virtute, mensuram illam in quam extenditur umbra transire, erit profecto semper in lumine, nullis occurrentibus tenebris; sic arbitror et de nobis excogitari debere, quod egressi fines malitiae, ut in summis fuerimus peccatorum tenebris collocati, rursus versemur in lumine post saecula nullis comprehensa terminis, veluti mensuram umbrae bonorum superexcellentem substantiam. Rursus ergo paradisus, rursus omne illud lignum, quod et bonum vita est, rursus imaginis gratia et dignitas principatus. Nec mihi videtur horum quae n
Abbreviated transcription (Latin):
indet̾minate promoueat. s necessariis finibus
inclutlatur. consequent᷑ mali t̾minus erit bono
successio. Et ita sicuti dictum ẽ. natura nr̃a q̃
semꝑ in motu ẽ. quadã regressione boni dein¬
ceps ita excurrit: memoria malorum quib
affecta ẽ. ne rursus in similia recidat erudita.
Iter̃ gͦ cursus nr̃ erit in bonis propt̃ qd̾ neces¬
sariis ut dixi finib natura malitie probet᷑
eẽ. ꝑscripta. Et sicut aiuunt qui de reb elatis
disputant in suꝑiorib quidẽ partib uniu̾sũ
mundũ luce compleri. tenebras aut̃ ex unbꝰ
terreni corporis & opilatione generari. S ħ
qͥdẽ iuxta figuram corporis in modũ spere col¬
lecti: & pꝰ tergum soli radios coni instar exclu¬
dentis accidere. solem uͦ multo quã t̾ra ẽ. ma¬
ioris magnitudinis existentem undiq eam
suis in curruitu radiis ambire. iuxta cont̾¬
minũ emissiones luminis admouentẽ. Ita u

Expanded text:
indeterminate promoveatur, sed necessariis finibus indeterminate promoveatur, sed necessariis finibus includatur, consequenter mali terminus erit boni successio, et ita, sicut dictum est, natura nostra, quae semper immota est, quadam regressione boni deinceps iter excurrit, memoria malorum quibus aflecta est, ne rursus ad similia recedat erudita. Iterum ergo cursus noster erit in bonis, propter quod necessariis, ut dixi, finibus natura malitiae probetur esse praescripta; et sicut aiunt hi qui de rebus sublimibus disputant, superioribus mundi partibus universum mundum luce compleri, tenebras autem ex umbra terreni corporis et oppilatione generari; et hoc quidem juxta figuram corporis in modum sphaerae collecti, et post tergum solis radios coni instar excludentes accedere; solem vero multo quam terra est majoris magnitudinis existentem, undique eam suis in circuitu radiis ambire juxta coni terminum emissiones luminis amoventem, ita ut
Abbreviated transcription (Latin):
ed ñ ÷ ita robusta malitia ut p̃ualeat
diuinȩ potentiȩ. neq melior. aut ꝑseueran¬
dior natuie nĩȩ inconstantia quã sapientia
dei. Non enĩ possibile ẽ: ut mutabile h& coni¬
comutatione ꝑdurat. Diuiũ gͦ consilium
ꝓrsus incõmurabile semꝑ ẽ. mutabilitas aut̃
mx substantiȩ nec in malo retinet firmita¬
tem. Quod enĩ semꝑ mouet᷑. siqͥdem ad boni
tendit eius accessus p̃ter infinitam rem quĩ
ꝓficiendo consequit᷑. nimꝙͣ t̾minabit᷑ illius
in anteriora ꝓgressio qr ñ poterit huiꝰ quem
querit ilum t̾minũ repperire: quo comp̃hĩ¬
so motũ suũ debeat quandoq consistere. Si
uͦ ad cont᷑rium deflectat eiꝰ intentio: uͥ neqͥtie
ꝑegerit cͤsum & ad sũmũ fa̾tigium mali ꝑuen̾i̾t.
tẽ uigit̾ se mouentis impetus nullũ statum de
sua natura repperiens ubi malitię spatia det̾mi¬
nata cucurrerit : necessario motum iã ad opti¬
ma queq conuert&. Cũ enĩ malitia nullatenꝰ

Expanded text:
ut praevaleat divinae potentiae, neque melior aut perseverantior naturae nostrae inconstantia quam sapientia Dei. Non enim possibile est ut mutabile hoc et convercommutatione perdurat. Divinum igitur consilium prorsus incommutabile semper est, mutabilitas autem nostrae substantiae nec in malo retinet firmitatem. Quod enim semper movetur, siquidem ad bonum tendit ejus accessus propter infinitam rem quam proficiendo consequitur, nunquam terminabitur illius in anteriora progressio, quia non poterit hujus quem quaerit ullum terminum reperire, quo comprehenso motus suus debeat quandoque consistere. Si ro ad contrarium deflectat ejus intentio, ubi nequitiae peregerit cursum, et ad summum fastigium mali pervenerit, tunc jugis se moventis impetus nullum statum de sua natura reperiens, ubi malitiae spatia determinata cucurrerit, necessario motum jam ad optima quaeque convertet. Cum enim malitia nullatenus
Abbreviated transcription (Latin):
res ꝑgens. ita ut suauissimus appareret a¬
ppetitum gustatus accederet: cap.xx.
continet. atq puoluptatem sensu¬
um uidet᷑ cẽ. gratissimũ: putas ne coniectu¬
txestuudio ñ procul aueritate descisso scien¬
tis abutens intelligentia ꝑ huiꝰ contempli¬
donis optentum: Opinor enĩ ñ disciplina
in psenti hanc scientiam posse sentiri eoꝵ
q ereiritatos habent sensus: qͣndam uͭ dif¬
ferentiam seripturaꝵ consuetudine diui¬
narum scientiȩ atq discretionis inuenio.
nem uxta disciplinã bonũ a malo discer¬
nere. ꝑfec̾tioris babitus ee. dicit apłs eorũ
qͥ exearitatos habent senseꝰ idcuro &̃ ut oia
ꝓbemus edocuit. & spiritalis uiri ꝓpͥum
ense dixit quod possit omnia uidicare. ate¬
discernere. Scientia uͦ ñ ubiq disciplinã atq
noticiam scđ̾m significantiã suã semꝑ insi¬
nuat: s in bonã partẽ uxta affectum gr̃e

Expanded text:
respergens, ita ut suavissimus appareret et arespergens, ita ut suavissimus appareret et appetitum gustatus accenderet. CAPUT continet, atque per voluptatem sensuum videtur esse gratissimum? putasae conjecturis studio non procul a veritate descisco, scientiae abutens intelligentia, per hujus contemplationis obtentum. Opinor enim non disciplinam in praesenti hanc scientiam posse sentiri eorum qui exercitatos habent sensus, quamdam vero differentiam Scripturarum consuetudinem divinarum scientiae atque discretionis invenio. Nam juxta disciplinam bonum a malo discernere, perfectioris esse habitus dicit Apostolus, eorum qui exercitatos habent sensus. Idcirco etiam ut omnia probemus edocuit, et spiritualis viri proprium esse dixit, quod possit omnia judicare atdiscernere. Scientia vero non ubique disciplinam atque notitiam secundum significantiam suam semper insinuat, sed in bonam
Abbreviated transcription (Latin):
muni ꝑceptione ꝓhibuit. Hac mͥ uidet᷑.
oportere nos magnificentissimũ dauid. &
sapientissimũ salomonẽ legis huiꝰ asserto¬
res assumere. Utriq enĩ concessi huiꝰ cibi
unã gram professi sunt. Id enĩ quod uere
÷bonũ: omne utiq bonũ ẽ. Dauid qͥdẽ di¬
cens. delectare seu potius delitiare in dño:
salomon aut̃ sapientiam ipsa quẽ ẽ. dñs
ei qͥ scđm dm̃ creatus ẽ. lex diuina concessit.
Econtrario uͦ ab om̃i ligno lignũ se cexnit᷑
aliud cuiꝰ esca scientia. boni & mali ẽ. non
utrũq seorsum iuxta magnificentia con¬
trarietatis in parte significan̾tiã. s queda
confusum fructum ꝑmixtũq ꝓferens ad¬
uersa sibi qualitate concretum. A cuius
pseptione auctor quidẽ uitȩ nos prohibets
ꝑsuadet aut̃ serpens ut edatur. & ꝑhoc mor¬
tis machinet᷑ ingressum. Qspuasione ipsa
pualuit letali consilium tͥbuens. & colers
quodt fallacie eundẽ fructum uoluptate

Expanded text:
munium perceptione prohibuit. Ac mihi videtur munium perceptione prohibuit. Ac mihi videtur oportere non magnificentissimum David et sapientissimum Salomonem legis hujus desertores assumere. Utrique enim hujus cibi vivam gratiam professi sunt. Id enim, quod vere est, bonum, omne utique bonum est. David quidem dicit: Delectare seu deliciare in Domino. Salomon autem sapientiam ipsam, quae est Dominus, secundum Deum creatus est lex divina concessit. Econtrario vero ab hoc ligno lignum secernitur aliud, cujus esca scientiae boni et mali est, non utrumque seorsum juxta significantiam contrarietatis in parte fructificans, sed quemdam confusum fructum permixtumque proferens adversa qualitate sibi concretum, a cujus rceptione auctor quidem vitae nos prohibet. Persuadet autem serpens ut edatur, ut per hoc mortis machinetur ingressum; cum suasione ipsa praevaluit, lethale consilium tribuens, et colore quodam fallaci eumdem fructum voluptatum
Abbreviated transcription (Latin):
int̾pretat᷑ eden: dignũ quendã fructũ nos
excogitare compellit. ex quo indubitanter
alebat᷑ humana substantia. Nec hanc ꝓfecto
uoluptatem que transit ac defluit: in pã¬
dysi ꝯuersatione sentire conueniet. Ab oi
Qs dabit ei qͥ salubrit̾ esurit lignũ illud
qd ẽ in ꝑadyso qd̾ omne bonũ prorsus am¬
plectit᷑ cui nomen ẽ. oñe cuiꝰ participa¬
ti onẽ lex homini tͥbuit: Generali nãq
S suꝑeminenti uerbo om̃is hec bonorum
species sibi cognita ẽ. cotumq hoc unũ ẽ
Quis aut̃ me ab illiꝰ ligni gustu. ꝑmixti
scił atq in utrãq partem uergentis a mo¬
ueat: Non enĩ prorsus habet᷑ incertũ ap̃
eos quos gr̃ã contemplationis inllustrat :
qͥd sit omne lignũ cuiꝰ fructꝰ uita ẽ. & it̾m
qͥd sit hoc promiscuum atq confusũ. cuiꝰ
contactũ mors gignit᷑. Qui enĩ omnẽ tocũ¬
ditatem copiosa largitate concessit: ꝓfecto
qͣdam ratiõe atq euidentia hominẽ a cõ¬

Expanded text:
interpretatur Edom dignum quemdam fructum nos excogitare compellit, ex quo indubitanter alebatur humana substantia, nec hanc profecto voluptatem quae transit ac defluit in paradisi conversatione sentire convenit. Ab omniQuis dabit ei quod salubriter esurit lignum illud quod est in paradiso, quod omne bonum prorsus amplectitur, cui nomen est omne cujus participationem lex homini tribuit? Generali namque et supereminenti verbo omnis haec bonorum species sibi cognita est, totumque hoc unum est; quis autem me ab illius ligni gustu permixti, si atque in utramque partem vergentis amoveatur? Non enim prorsus habetur incertum apud eos quos gratia contemplationis illustrat, quid sit omne lignum cujus fructus vita est, et iterum quid sit hoc promiscuum atque confusum cujus contactu mors gignitur. Qui enim omnem jucunditatem copiosa largitate concessit, profecto quadam ratione atque providentia hominem a com
Abbreviated transcription (Latin):
ortaesis enĩ qͥs addulcedinẽ tante
spei cogitatione succens graue onus mag¬
nũꝙ putat eĩ. dispendium qd ñ otius ad illa
bona pueniat que humanũ sensũ scientiãs
transcendunt. moleste ferens int̾ capedinẽ
temporis. que dilatione sui desidata distenddit
Uer ñ angustet᷑ sicuti paruulus. modicã uolup¬
tatis morulã impatient᷑ expectans Nã qr rõe &
sapientia dispensant᷑ uniu̾sa: necẽ. ⁊ eorũ que fuĩt¬

Expanded text:
ortassis enim quis ad dulcedinem tantae spei cogitatione succensus, grave onus magnumque putat esse dispendium, quod non ocius ad illa bona perveniat, quae humanum sensum scientiamque transcendunt, moleste ferens intercapedinem temporis, quae dilatione sui desiderata distendit. Verum non angustetur sicut parvulus, modicam voluptatis morulam impatienter exspectans. Nam quia ratione et sapientia dispensantur universa, necesse est quaecu
Abbreviated transcription (Latin):
sibili quodã modo & in explorata ratione naturȩ
coniuncta atq conexa. in ipsa. & cura ipsam ꝓr¬
sus inspicit᷑. Ideo ut dixi m qͦ nec intelligi pot᷑
oĩno nec dixi. nͥ qd iuxta ꝓyͥum ordinem eadẽ
ualente natura. mensqͦ suos effectus exeireat.
Si aut̃ delicto quodã natura nutauerit: & motꝰ

Expanded text:
sibili quodammodo et inexplorata ratione naturae sibili quodammodo et inexplorata ratione naturae conjuncta atque connexa, in ipsa, et circa ipsam prorsus inspicitur eo ut dixi modo, quo nec intelligi potest omnino nec dici, nisi quod juxta proprium ordinem eadem valente natura mens quoque suos effectus exerceat. Si autem delicto quodam natura nutaverit, etiam
Abbreviated transcription (Latin):
femi. Parum namiq plꝰ habere uident᷑ ꝑsensuum
uegetationum. quã illa quib alunt᷑. &. quib ere¬
menta ꝑcipiunt que res instruat amatores car¬
nũ. ñ multum sensibilib animũ suũ nectere:
s nag̾ spiritalib pͥuileguis occupari. qd̾ in hisũȩ
anime conspitiant᷑ effectus. Nam inreb carnali¬
b inrationales nob̾ sunt cõpares & equales.s
ialiud nescio quomͦ consequentia sermonisin¬
flexi ẽ. Nenĩ berat in nĩa contemplatione ꝓpo¬
situm ut quid sit excellentiꝰ in homine utrum
mentis opatio anmentis substantia materiał
inquiteret s quod ñ aliqua parte eorũ q̃ in nob̾
sese diffunda & nec extrinsecus ꝑ contineat. ne
contineatur in trinsecus. Hec enĩ forma: in cadis.¬
aut insituł aliis q̃ similibꝰ uasis atq corporibꝰ q̃
p̾hensibilem copulã habere cognoscit᷑. nec interiꝰ
existens. qr res incorporea nequit corpore conti¬
neri. nec exteriꝰ curunfusa. uł ambiens. s inui¬

Expanded text:
 plus habere videntur per sensuum vegetationem, quam illa quibus aluntur, et quibus crementa percipiunt, quae res instruat amatores carnium, non multis sensibilibus animum suum nectere, sed magis spiritalibus privilegiis occupari, quod in his vere animae conspiciantur effectus. Nam in rebus carnalibus irrationabiles nobis sunt compares et aequales. Sed in aliud nescio quomodo consequentia sermonis inflexa est: non enim hoc erat in contemplatione propositum, ut quid esset excellentius in homine, utrum mentis operatio aut substantia materialis, inquireret, sed quod in aliqua parte eorum quae in nobsese diffundat, et nec extrinsecus contineat, nec contineatur intrinsecus. Haec enim forma in cadisaut in situlis aliisque similibus vasis atque corporibus, quae prehensibilem copulam habere cognoscitur, nec interius existens, quia res incorporea nequit corpore contineri, nec exterius circumfusa vel ambiens, sed invi
Abbreviated transcription (Latin):
nostris ꝓfertur inquirere. Dicunt enĩ ante pecca¬
ni proł obsequit᷑. Pulsis aut̃ de paradiso pꝰ delictũ.
ꝙ muliere parturitionis dãpnata supplitio. tẽ
adam conuenisse ut suã coniuge̾ iure cognosceret.¬
& sic effectum eẽ. procieationis exordium. Si gͦ
nuptiȩ in paradiso non erant. neq gemitꝰ ibidẽ.
neq partꝰ: necesse ẽ. aiunt ex consequentib esti¬
mare qd nequaꝗͣ multiplicarent᷑ homines. ñ ad
mortilitatẽ hanc inmoetalitas recidisset. & nat̾a
muiptia comientione seruaret. pro defunctis
cus qii nascunt exeis continua successionȩ testi¬
utenit iat ut uideatur peccatũ m̃ q̾dĩ untȩ hoimi
inilit intirductũ. Minsisset enĩ in alis droo u¬

Expanded text:
nostris profertur inquirere. Dicunt enim ante peccanostris profertur inquirere. Dicunt enim ante peccani prolis obsequitur: pulsis autem de paradiso post delictum, et muliere parturitionis damnata supplicio, tunc Adam convenisse ut suam conjugem jure cognosceret, et sic effectum esse procreationis exordium. Si ergo nuptiae in paradiso non erant, neque gemitus ibidem, neque partus, necesse esse aiunt ex consequentibus aestimare, quod nequaquam multiplicarentur homines, nisi ad mortalitatem hanc immortalitas recidisset, et naturam nuptiis sua conventione servarent, pro defunctis eos qui nascuntur ex eis continua successione restituens, ita ut videatur peccatum modo quodam hominum utiliter introductum. Mansisset
Abbreviated transcription (Latin):
ist⁊i gra terminat᷑ s in omns genis equatit ext
tał aetanta potentia iurtutis excurnit. Hus
aint ier signũ ẽ. qd mens eqͣlit oibꝰ̾ inserta est
uniuersis ꝙ̃ cogitandi & recogitandi constat
ineẽ ritionem. Ceteraq om̃ia qͥbꝰ diuine na¬
ture similitudo declait᷑: in eo qͥẽ ad imago¬
nẽ dei factus agnoscit᷑. Siue enĩ ille qͥ in pͥma mun¬
diẽ. conditione formatꝰ. siue bic qͥ post consũma¬
tionẽ tocius mundi futus ẽ. qr diuine eqͣlit᷑ in se
aiinã p̃ferre probat᷑ imaginẽ. idcuro unus homo
uniuersitas appellata ẽ. qr diuinȩ potentiȩ nec p̃¬
teritũ aliquid nec futurũ: om̃is itaq natura a¬
pͥmis usq ad nouissimos eque tͣnscurrens. una q̃dã
ẽ imago substantiȩ. differentia uͦ generis. inma¬
sculino. & femino. deinceps obhanc ut arbitror
causam in confortatione ꝑacta e᷑.xuii.
aais aut̃ pͥusquã propositio uentilet᷑ meliꝰ
opinor absolutionẽ questionis. que ab emuł

Expanded text:
ista gratia terminatur, sed in omne genus aequaliter haec talis et tanta potentia virtutis excurrit. Hujus autem rei signum est, quod mens aequaliter omnibus inserta est: universis autem cogitandi et recogitandi constat inesse rationem, caetera omnia quibus divinae naturae similitudo declaratur, in eo quod ad imaginem Dei factus agnoscitur. Sive enim ille qui prima mundi est conditione formatus, sive hic qui post consummationem totius mundi futurus est, aequaliter in se divinam praeferre probatur imaginem. Idcirco unus homo universitas appellata est, quia divinae potentiae nec praeteritum aliquid nec futurum, sed et quod primis usque ad novissimos transcurrens, una quaedam est imago substantiae: differentia vero in masculo et femina deinceps ob hanc, ut arbitror, causam in conformatione peracta est.Melius autem priusquam propositio ventiletur, opinor absolutionem quaestionis quae ab aemulis
Abbreviated transcription (Latin):
Uer̃ gͦ scãm scripturã audiens. ñ tm̃ cibum
corporeũ noui. ñ solam que ⁊ ex carne leticiã.
s & aliam escã prorsus agnosco. que similitu¬
dinem qͣndã ꝓportionis escȩ corporis gerat. cuiꝰ
&̃ uoluptas atq suauitas. ad animũ solũmͦ
transeat. Uñ & sapientia esurientes cohorta¬
tur & dicit. E dite de meis panib. Et beatos
asserit dñs eos. qui huiꝰcemodi cibis esuriunt.
Et siquis ait sitit: ueniat ad me & bibat ::
Magnꝰ quoq ysaias. Bibite inqͥt leticiã. p̃ci¬
piens his qui eiꝰ audire magnificentiã possẽt
Est aut̃ quedã &̃ propħetica cõminatio in eos

Expanded text:
Verum ego sanctam Scripturam audiens, non cibum corporeum novi, nec solum quae ex carne est laetitiam. Sed et aliam escam prorsus agnosco, quae similitudinem quamdam proportionis escae hujus corporis gerat, cujus etiam voluptas atque suavitas ad animum solummodo transeat. Unde et Sapientia esurientes cohortatur et dicit: Edite de meis panibus: et beatus asserit Dominus eos qui, hujuscemodi cibos esuriunt. Et si quis, ait, sitit, veniat ad me, et bibat. Magnus quoque Isaias: Bibite, inquit, laetitiam, praecipiens his qui ejus audire magnificentiam possent. Est autem quaedam etiam prophetica comminatio in cos
Abbreviated transcription (Latin):
it p con ẽ. supiorem hanc inspectionẽ quȩ anos
expromptaẽ dlam dcuncta ut eẽnt ꝓduxnte
tau hoĩem sua dispositione ad diuina for¬
mauit maginẽ nequaq̃ piruis ac modicis
ndre dionib ꝑtulit animoꝵ numerũ in sua pl¬
uniuersasi plenitudinẽ bumane natiure. et

Expanded text:
teor esse superiorem hanc inspectionem quae a nobis exprompta est. Nam qui cuncta ut essent produxit, totumque hominem sua dispositione ad divinam formavit imaginem, nequaquam parvis ac modicis adjectionibus pertulit animarum numerum in sua plunive
Abbreviated transcription (Latin):
in antiquũ statum ex nr̃is lapsib innouenins
Quidã namq regressus ad p̾stinã uitam. grã quã
p̃stolamur existit. que pulsum de paradiso ho¬
conuersatio. familiaritati & numero sociabit᷑
angłoꝵ. clarũ ẽ. qd̾ homo ante ruinã qͥdã angłs
habebat᷑. Idcirco & cũ pͥorem statum uita nr̃a re¬

Expanded text:
 antiquum in statum ex nostris lapsibus innovemur. Quidam namque regressus ad pristinam vitam, gratia quam praestolamur existit, quae pulsum de paradiso hoparatorum conversatio familiaritate ac numero sociabitur angelorum, clarum est quod homo ante ruinam quidam angelus habebatur. Idcirco et cum priorem statum vita n
Abbreviated transcription (Latin):
feret uxor sciscitantibꝰᷤ añs respondit. ñ solũ sadi¬
ceos informans. s oibꝰ q̃ futurȩ post resurrectiõe
nide sacram̃ta patefaciens. In resurrectione inqͥ
mido nubunt. neq ducunt uxores. neq ultri
mori poterunt. equales enĩ angłis sunt: F̃i
ent sunt aei cũ sint filii resurrectionis. Gra u re

Expanded text:
nus respondit non solum Sadducaeos informans, sed omnibus futurae post resurrectionem vitae sacramenta patefaciens: In resurrectione, inquit, neque nubent, neque ducens uxores; neque enim ultra mori poterunt, aequales enim angelis sunt, et sunt filii Dei, cum sint filii Dei resurrectionis. Gr
Abbreviated transcription (Latin):
militudinẽ. & ea que ab isto differre monstrat᷑.
Aliquid enĩ tale context. io relationis insimu¬
at. pͥmũ qͥdẽ dicens. qr fecit ds̃ hominẽ ad ima¬
ginẽ dei fecit eũ. itemq subitiens qr masculũ
& feminã fecit eos. Hoc aut̃ in his que de dõ senti¬
unt᷑. piobat᷑ extraneũ. S arbitror ego ꝑ hec que
aĩ seriptura sc̃a dicunt᷑ magnũ atq sublue
dogia declarari quod tale eẽ. ꝑuideo. duab rebꝰ
manã substantiã. int̾ diuinã scił incorporeãq
& inrationabilẽ brutãq naturam. Nam utriꝰq
rei portio in hominis conformatione conspicit᷑.
diuina quidẽ hoc quod rationał & intellecꝰ tuał
ẽ. quod &̾ masculi & feminȩ differentiã refugit.
Inrationał hoc qd̃ corpoream constitutionẽ. ĩ

Expanded text:
militudinem, et ea quae ab ista differre monstratur. militudinem, et ea quae ab ista differre monstratur. Aliquid enim tale contestatio relationis insinuat, primum quidem dicens, quia fecit Deus hominem; ad imaginem Dei fecit eum. Itemque subjiciens, quia masculum et feminam fecit eos. Hoc autem in his quae de Deo sentiuntur probatur extraneum, sed arbitror ego per haec quae a Scriptura sancta dicuntur magnum atque sublime dogma declarare, quod tale esse pervideo: duaesse substantiam, inter divinam scilicet incorporeamque et irrationabilem brutamque naturam. Nam utriusque rei ratio in hominis conformatione conspicitur: divina quidem, hoc quod rationalis et intellectualis est, quod etiam masculi ac feminae differentiam refugit; irrationalis, hoc quod corpor
Abbreviated transcription (Latin):
seriptura tlm̃ utrũq fateatur & eũ qͥ fecit ho¬
minem . & eum ad cuiꝰ imaginẽ factꝰ e. S dehĩ
suine omittat᷑ assertio. uertamur aut̃ ad ꝓpo¬
sitam questionẽ quomͦ diuina quedã natura
beata sit. &. eã que similis ei ẽ. miserã scriptã
cõ memoret. E uerba ipsa diligentiꝰ exploremꝰ.
eo iueniemꝰ aliud qͥddam eẽ. qd ad imaginẽ dei
factus : aliud uͦ qd̾ nc̃ in miseria ꝑuidet᷑. fẽci
incuit ds̃ hominẽ. ad imaginẽ dei fecit eũ. fĩ¬
uuita ẽ eius qui factus ẽ. ad imaginẽ conditio. de¬
iñ adiungit᷑ uelut de eadem conditione sermo
cũ dr̃. masculũ & feminã fecit eos. Cunctis aut̃
reor eẽ. notissimũ. qd̾ id ipsũ ab illa pͥmeua forma
intelligit᷑ alienũ. In xͦ naniq iħu sicut dicit apo¬
stolus nͦeq masculꝰ ne femina. S qr ꝑ hec diuisit
hominẽ sermo diuinꝰ. dupplex quedã ꝓbatur
natuiȩ nĩȩ formatio. & ea que diuinã refert si¬

Expanded text:
teatur, et eum qui fecit hominem, et eum ad cujus imaginem factus est. Sed de his nunc omittatur assertio. Vertamur autem ad propositam quaestionem, quomodo divina quidem natura beata sit, et eam quae similis ei est miseram Scriptura commemoret. Igitur verba ipsa diligentius exploremus, et inveniemus aliud quiddam esse quod ad imaginem Dei factum est, aliud vero quod nunc in misinquit, Deus hominem; ad imaginem Dei fecit illum; finita est ejus qui factus est ad imaginem Dei conditio. Deinde adjungitur velut de eadem conditione sermo, cum dicitur: Masculum et feminam fecit eos. Cunctis autem reor esse notissimum, quod idipsum ab illa primaeva forma intelligitur alienum. In Chrihaec divisit hominem sermo divinus, duplex quaedam probatur naturae nostrae formatio, et ea quae divinam refert si
Abbreviated transcription (Latin):
mus. horũ conuentũ atq concursum ꝑficere ma¬
terialẽ naturã estimare debeamus. Sic̃ enĩ corpꝰ
ñ ÷ color. aut figura. aut distantia. aut pondus
uł reliqua ꝓprietatũ. que cuicũq ad sunt. & hoꝵ
singła sicuti diximꝰ. corpus eẽ. ñ posst̃. s aliud qͥd
p̃t᷑ corpꝰ iuxta suã pͥetatem eẽ. monstrant᷑. ita ẽcon¬
t̃sio ucunq memorata concurrunt. substantia
ꝑficiunt anpalem. & enĩ funtellectualis horum
s. mebil in congruens ex incoeporea matilirs. tii¬
ligbilis suas orasiones ad creporalẽ generationẽ
posse sub fistere. cũ intellectualis quidẽ natura n
ad silẽ ritio tota referenda ẽ ꝑ quã & ex nonex¬
cantib niã substituta eẽ. didicimus. & rursinai
nen quendã Ensmuitanda statum scripturis ul¬
nerabilib edocti minime dubitamoe xx.u

Expanded text:
mus, horum conventum atque concursum perficere mamus, horum conventum atque concursum perficere materialem naturam aestimare debeamus. Sicut enim corpus non est color aut figura, aut distantia aut pondus, aut reliqua proprietatum, cuicunque adsunt, ad horum singula, sicut diximus, corpus epraeter corpus juxta suam proprietatem esse monstratur: ita econtrario ubicunque memorata concurrunt, substantiam perficiunt corporalem. Etenim si intellectualis horum a est, nihil incongruens ex incorporea natura intelligibili has occasiones ad corporalem generationem posse subsistere, cum intellectualis quidem natura inad fidem ratio tota referenda est, per quam ex non exstantibus omnia substituta esse didicimus, et rursus in alium quemdam transmutanda statum Scripturis venerabilibus edocti minime dubitamus. CAPU
Abbreviated transcription (Latin):
cumphndi. S enĩ una queq qualitatis species
subiectiratione diuidit᷑. ratio aut̃ intellectuas
ẽ. nec ẽ eiꝰ cor porał inspectio. Ut puta si sit in
contẽplatione nr̃a ꝓpositũ animal aliquod. uł lig¬
nũ. uł qͥd aliud quod materiali constitutione sub¬
xtione aliqͣ rationis ordine ꝯtinentur. Alia nãq
coloris ẽ. ratio: & alia ponderis. Quantitatis item.
& qͣlitatis alia.⁊ alia nichilominꝰ tactꝰ. Nã molliti¬
es ⁊ bĩpedale & reliqͣ que dicta st̃. neq sibi in uicẽ.
neq corpori ulla similitudinis ratione consentiũt
Singłis enĩ ꝓpͥa quedã ratio int̾pres adiuncta ẽ.
nulli eaꝵ que in subiecto suo cernunt᷑ qͣlitati cõ.¬
municans. Sigͥ intelligibił qͥdẽ color. intelligibił
&̃ figura. nec ñ & quantitas ceteraq huiꝰ mõi ꝓpri¬
etatũ. horum uͦ singła si auferas a subiecto: & ra
tio corporis tota dissoluit᷑. Consequens ẽ. ut quorũ
absentiã resolutionis corporis causam eẽ. cognosci¬

Expanded text:
ue qualitatis species subjecta ratione dividitur. Ratio autem intellectualis est, nec est ejus corporalis inspectio: ut puta sit in contemplatione nostra propositum animal aliquod, vel lignum, vel quid aliud, quod materiali constitutione subxtione aliqua ratione et ordine continentur. Alia namque coloris est ratio, et alia ponderis, quantitatis. Item et qualitatis alia, et alia nihilominus tactus; nam mollities et bipedale et reliqua quae didinis ratione consentiunt. Singulis enim propria quaedam ratio interpres adjuncta est, nulli earum quae in subjecto suo cernuntur qualitati communicans. Si igitur intelligibilis quidem color, intelligibilis etiam figura, nec non et quantitas caeteraque hujusmodi proprietatum; horum vero singula si auferas a subjecto, etiam ratio corporis tota dissolvitur: consequens est ut quorum absentiam resolutionis corporis causam esse cognosci
Abbreviated transcription (Latin):
Simdo credit᷑ eẽ. quantitas. qͦm sine quantitate
ẽ. ds̃: Si meo qͥd compositũ ẽ. qͦmͦ ipse simplex &. si¬
ne cõpositione ẽ : Unde eũ aut materialẽ eẽ. ne¬
cesse ÷: qr ex ipso subsistere materiã ratiotinatio
ipsa compellit. aut si quisꝙ ħ refugit intrinsecꝰ
introductã ei mat̾iã ad constitutionẽ uniu̾soꝵ
nichilominꝰ estimabit. Sigͥ extͣ dm̃ erat aliud
qd̃ simul intellegatur scd̾m rationẽ ꝑhennitatis
cũ ingenito substitisse. ita ut duo pͥncipia parit̾
ingenita ratiorinatio colligat. enis scił qͥ arpifi¬
ciosius oꝑatur & que hanc disciplinabilẽ formã
huiꝰ oꝑationis exceperit. Si qͥs aut̃ ueluti necessi

Expanded text:
o creditur esse quantitas, quomodo sine quantitate est Deus? Si in eo quod compositum est, quomodo ipse simplex et sine compositione est? Unde eum aut materialem esse necesse est, quia ex ipso subsistere materiam ratiocinatio ipsa compellit. Aut si quisquam hoc refugit, extrinsecus introductam esse materiam ad constitutionem universorum nihilominus aestimabitqui simul intelligatur secundum rationem perennitatis cum ingenito substitisse, ita ut duo principia pariter ingenita ratiocinatio colligat, ejus scilicet qui artificiosius operatur, et qui hanc disciplinabilem formam hujus operationis excipiet.
Abbreviated transcription (Latin):
stret. nisi in aliquo differat. iam ñ erit simmili¬
tudo. s ipsum atq equale illi ꝑ oĩa demonstrabit᷑¬
qd in oĩb nutabile comprobatur. In qͥgͦ diuim¬
tatis . similitudius enis distantiam ꝓuidummꝰ.
In hoc proculdubio qd diustas inereata e. hat
ctirr..reatione subsistit. que ꝓpͥetat is dis¬
ferie mꝰ. Ata rursus aliarum ꝓprietatum con¬
bequenti  piotulit. Ocurrit enĩ cunctis inau¬
bitata ꝓfesio. qd̾ increata natura incõmutabi¬
lis st e & semꝑ ecdẽ modo ꝑmaneat. reatam uł
ñ posse sine mutatione ꝑsistere. Ipse deniq ex
mebilo ad existentiam transitus. motꝰ qdam
erit: ad ꝙ conuersio. cũ ñ existens ad essentiã
duuero consilio transmutat᷑ & sicut in presã
im aere figurã sc̃m euugłiũ cesaris appellat
imagiiem. ꝑ quod ad discimꝰ quod uixta figam
qiueda similitudo sit cesaris. in subiecto aut̃af¬
ferentia eiꝰ appareat. ita & in presenti ratione

Expanded text:
fferat, jam non erit similitudo, sed ipsum atque aequale illi per omnia demonstrabitquod in omnibus immutabile comprobatur. In quo ergo Divinitatis et similitudinis ejus distantiam pervidemus? In hoc procul dubio, quod Divinitas increata est, haec autem creationi subsistit, quae proprietatis differentia rursus aliarum proprietatum consequentiam protulit. Occurrit enim cunctis indubitata professio, quod increata natura incommutabilis sit et semper eodem modo permaneat, creatura vero non possit sine mutatione persistere. Ipse denique ex nihilo ad existentiam transitus, motus quidam erat atque conversio, cum non existens ad essentiam divino consilio transmutatur. Et sicut impressam in aere figuram sanctum Evangelium Caesaris appellat imaginem, per quod addiscimus quod juxta figuram quidem similitudo Caesaris, in subjecto autem differentia ejus appareat, ita
Abbreviated transcription (Latin):
na substantia. s p̃latum eẽ id qd in nob̾ intelle¬
et uali m eisei quã humanȩ propugationi serusi¬
or auddemus ordine ipso conditionis exequente
di dieni. Ad affectum quippe generationis. q̃dĩ
e. ominis cũ in rationabilib innata conuinctio
Brunũ gͥait. qi fecit ds̃ hominẽ. ad imagiiem
dei fecit eum. ostendit ꝑħ id quod sup̃diximus
enina . debine intulit qd humanȩ naturȩ ꝓpri¬
states expͥmeret. masculũ & feminã fecitꝰ eos.¬
piam culpet: qd̾ ꝓpositȩ rationis intellegentiã
iuide ar ex alto deducere. ds̃ naturalit᷑ existens
qead boni cogitatione complectim̃ ĩmo potius
ostu bono quod aut intellegi pot. aut cõprehñdi

Expanded text:
tantia; sed praelatum esse id quod in nobis intellectuale est ei rei quae humanae propagationi servire videmus, ordine ipso conditionis exsequente didicimus. Ad effectum quippe generationis quaedam est hominis cum irrationabilibus innata conjunctio. Primum igitur ait quia fecit Deus hominem, ad imaginem Dei fecit eum: ostendit per hoc id quod supra diximus e naturae proprietates exprimeret, masculum et feminam fecit eos.piam culpet quod propositae rationis intelligentiam videar ex alto deducere; Deus enim naturaliter existens quidquid boni cogitatione complectimur, imo potius omni bono quod aut intelligi potest aut comprehendi
Abbreviated transcription (Latin):
teriale nr̃m tunci bene subsistat atq contineatꝰ
riam partem nature fuerit facta conuersio.
Ix ad bonũ sũmũ ei desideriũ promouet. s inid
leclinat qd pulcrbitudine semꝑ egere uideat᷑.¬

Expanded text:
ateriale nostrum tunc bene subsistat atque bene contiateriale nostrum tunc bene subsistat atque bene contitrariam partem naturae fuerit facta conversio, nec ad bonum summum desiderium ejus promovet, sed inde declinat, quod pulc
Abbreviated transcription (Latin):
riora sectatur: tc̃ deformitas materiȩ eplaret.
cũ a natura deserit᷑. In formis enĩ quedã res & ina¬
posita ꝑse ẽ. ipsa materies. & hac informitate ens
simul & pulchritudo nature corrucipit᷑. queis¬
tis uiuacitate decorat᷑. Ac sic ad ipsã qͦ m̃te ꝑ nis
imago dĩ iã ñ possit inspici in hac exp̾ssione figi
uirtutis mens post dorsum se ponens. abicit qͥdi
splendoris eximii claritatem: informitatẽ uen
materie in se prorsus ad sumit. Et hoc mͦ fit mali
uatiuitas bon pͥuatione subserpens. Bonũ ẽ. au
quicqͥd sũmo bono coniungit᷑. Quod si extra sin¬
litudinẽ huiꝰ effectiõis fuerit. sine bono proci
dubio ꝑmanebit. Cũ gͥ scdđm inspectã rationẽ
stet eẽ. sũmũ bõnũ qd̾uere bonũ ẽ. mens aut̃ id
imagine̾ sũmi boni facꝰta. & ipsa accepit ut ei
benẽ sit. natura uͦ quã mens contin& quasi qͥdi
imago ẽẽ. probat᷑ imaginis: ostendit᷑ ꝑ hor qd̾ i¬

Expanded text:
riora sectatur: tunc deformitas materiae ipsius appareat riora sectatur: tunc deformitas materiae ipsius appareat cum a natura deseritur. Informis enim quaedam res et incomposita est ipsa materies per se, et haec informitate ejus simul, et pulchritudo naturae corripitur, quae mentis vivacitate decoratur: ac sic ad ipsam quoque mentem pimago Dei jam non possit inspici in hac impressione figmvirtutis post dorsum se ponens abjicit quidem splendoris eximii claritatem. Informitatem vero materiae in se prorsus assumit: et hoc modo fit mali nativitas, boni privatione subserpens. Bonum est autem, quidquid summo bono conjungitur, quod si extra similitudinem hujus effectionis fuerit, sine bono procul dubio permanebit. Cum igitur secundum inspectam rationem constat esse summum bonum quod vere bonum est, mens autem ad imaginem summi boni facta est, et ipsa accepit ut ei bene sit; statura vero quam mens continet, quasi quaedam imago esse probatur imaginis: ostenditur per hoc, quod m
Abbreviated transcription (Latin):
ichi uidet᷑ & plꝰ eẽ. quã naturał in hac
parte contẽplatio. ꝑ quã possumꝰ aliqͥd de utilio¬
umuersa recurrt̃. quec̾q boni desiderio conti¬
nent᷑. idcuro & mentẽ fatem᷑ ut pote ad imaginẽ
factam pulcherrimi conditoris quã du simili¬
tudinẽ pͥmeuȩ formȩ custodit. & ipsã in optimiᷤᷤ
yrsus existere. Siuͦ extra eam fuerit. simul & ea
inqua erat pulchritudine denudari. Sic̃ aut̃
dicimus mentẽ similitudine pulchritudinis
formȩ pͥncipał ornari ueluti qͦddam speculũ p̃mi¬
nentis imp̃ssione resplendens iuxta eandẽ rati¬
onẽ ipsã qͦ naturã mente qua dispensat᷑ a regit᷑
credimꝰ contineri enisq specie decoram factam
tura conspicit᷑. Cũ gͥ alterũ contineat᷑ ex altero:
ꝑ hos om̃s illius sũmi & ueri participatio congru¬
enter excurrit ꝑ suꝑiorem id quod inferiꝰ uidet᷑
exornans. Si quando uͦ huiꝰ bone cõmunionis
fuerit facta diuulsio. & econtrario suꝑior infe¬

Expanded text:
 videtur et plus esse quam naturalis in hac parte contemplatio, per quam possumus aliquid de utiliouniversa recurrunt, quaecunque boni desiderio continentur, idcirco et mentem fatemur, ut pote ad imaginem factam pulcherrimi Conditoris, quamdam similitudinem primaevae formae custodire, et ipsam in optimis prorsus existere; si vero extra eam fuerit, simul et ea in qua erat pulchritudine denudari. Sicut autem dicimus mentem similitudine pulchritudinis formae principalis ornari, veluti quoddam speculum praeminentis impressione refulgens, juxta eamdem rationem ipsam quoque naturam a mente, qua dispensatur et regitur, credimus contineri ejusque specie decorari, factatura conspicitur. Cum igitur alterum contineatur ex altero, per hos omnis illius summi et veri participatio congruenter excurrit, per superiorem id quod inferius videtur exornatum. Si quando vero hujus bonae communionis fuerit facta divulsio, et e contrario superior infe
Abbreviated transcription (Latin):
fert qm̃ fecit ds̾ hominẽ. ad imaginẽ dĩ fecit
eũ masculũ & feminã fecit eos. Iam qͥdẽ & in
supiorib dictũ ẽ. qd̾ ad destructionẽ impieta¬
t hereticȩ. sententia ista processerit. qͥ compe¬
rã uł sim tent᷑ instrium᷑ qd̾ fecerit hominem

Expanded text:
inem, ad imaginem Dei fecit eum, masculum et feminam fecit eos. Jam vero in superioribus dictum est quod ad destructionem impietatis haereticae sententia ista processerit, qua competenter instruimur, quod fecerit hominem
Abbreviated transcription (Latin):
te subtaberet. s ꝑfectȩ bonitatis specie in eo:
ut homine qui non erat ingeneratiõe ꝓoucẽt
sit numero facile comprebñdi. idcuro genera¬
li qͣdã uoce umuersa simul scriptur ai cõple¬
ctens significare curauit. cũ ad imautus ginẽ
dĩ fac̾tũ hominẽ retulit. a quale ẽ eñt hoc: ac
si diceret humanã naturam om̃is bonifactã
eẽ. participẽ. Si enĩ bonitatis ẽ. plenitudo diui¬
nitatis. & huiꝰ homo imago ẽ. profecto ut in
plenitudine sit om̃is boni. Hec imago iuxta
entiȩ. & quicqͥd illud ÷ quod optimũ possit in¬
tellegi. Pre om̃ib uͦ. quod ab om̃i necessitate li

Expanded text:
te subtraheret, sed perfectae bonitatis species in eo est, ut hominem qui non erat in generationem produceret, sit numero facile comprehendi, idcirco generali quadam voce universa simul Scriptura complectens significare curavit, cum ad imaginem Dei factum hominem retulit. Aequale enim est hoc, ac si diceret, humanam naturam omnis boni factam esse participem: si enim bonitatis est plenitudo divinitas, et hujus homo imago est, profecto et in plenitudine sit omnis boni haec imago, juxtaentiae, et quidquid illud est quod optimum possit intelligi, prae omnibus vero quo
Abbreviated transcription (Latin):
corporis in equalitati cõpassa ÷ ut molestiam qͥdem
sentiret. edicere uͦ pressurã ꝑ egͥtudinẽ manifeste
ñ posset. Idq sicut datur intelligi nͥ ex incõmoditate
contingeret. s naturali sopore mens sopita tegeret᷑.
somniũ ꝓfecꝰto ei qͥ sic erat affectus existeret. aꝗͣ qͥdẽ
sudorẽ fluxĩ intestinorũ uͦ grauedinẽ esqe nimieta

Expanded text:
s inaequalitati compassa est, ut molestiam quidem sentiret, et dicere quidem propter aegritudinem manifeste non posset, idque, sicut datur intelligi, nisi ex incommoditate contingeret, sed naturali sopore mens sospitate gereretur, somnium profecto ei qui sic erat affectus, existeret, aquam quidem sudorem, fluxum vero intestinorum gravedinem, esca enim gra