comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tuo. his a te uestib comptus incedat.
Cumq ei huiuscemodi texueris ue¬
stimenta. efficieris ipsa templũ dñi.
& letificabis eum de domilb eburnei.⁊
siue ut melius in hebraico scribitur
de templo dentium:⁊ laudes dño ca¬
nes. totaq scło mortud. angłoꝵ imita¬
beris choros. Ebur enim ⁊ dentes. insi¬
gne eẽ mortis ⁊ uocis. ipsa nominum
natura destatur. Et consequenter ad¬
iunctum est. Ex quib letificauert̾
te filie regum in honore tuo. Regũ
rex & dominus dominantiũ sponsꝰ
tuus est. Reges isti qui sub tanto rege
sunt reguli. patres tui sunt: qui te e
uangłica genuere doctrina. Horum
tu filia honorificas inomnib uestim̃¬
tis ⁊ odorib bonis ⁊ templo eburne¬
o eum. cui supradictum est. Effusa
est gr̃a in labiis tuis. ⁊ accingere gla¬
dio tuo suꝑ femur potentissime. ⁊
sagite tue acute: ⁊ thronꝰ tuus dĩ in se

Expanded text:
tuo, his a uestibus comptus incedat. tuo, his a uestibus comptus incedat. cumque ei huiusce modi texueris uestimenta, efficieris ipsa templum domini et laetificabis eum de domibus eburneis siue, ut melius in Hebraeo scribitur, de templo dentium et laudes domino canes totaque saeculo mortua angelorum imitaberis choros. ebur enim et dentes insigne esse mortis et uocis ipsa nominum natura testatur. et consequenter adiunctum est: ex quibus laetificauerunt te filiae regum in honore tuo. rex regum et dominus dominantium sponsus tuus est. reges isti, qui sub tanto rege sunt reguli, patres tui sunt, qui te et euangelica genuere doctrina. horum tu filia honorificas in omnibus uestimentis et odoribus bonis et templo eburneo eum, cui supra dictum est: effusa est gratia in labiis tuis et: accingere gladio tuo super femor, potentissime, et: sagittae tuae acutae
Abbreviated transcription (Latin):
Ubi in nr̃is codicib scriptum ẽ guita
uel stacten. in hebraico a loth. legitur.
Unde ⁊ nichodemus centum libras
myrre ⁊ aloes ad sepeliendum dnm̃
p̃parauit. Et sponsus loquit᷑ ad spon¬
sam. Myrra ⁊ aloe cum omib un¬
guentis. Et illa respondet. Manus
meȩ stillauerunt myrram. digiti me¬
I myrra pleni. Proice & tu mortis oꝑa.
xp̃o inbaptismate consepulta:⁊ huic
mundo mortua:⁊ nichil aliud nisi de
celestib cogitans. loquere ad sponsũ
tuum. Manus meȩ stillauerunt myr¬
ram:⁊ digiti mei myrra plen i. Legi¬
mus ⁊ unguentum sacerdotale. cuius
i dauid meminit. sicut unguentũ
incapite quod descendit inbarbã bar¬
bam aãron. quod descendit in oram
uestimenti eius. in quo cum ceteris
aromatib miscetur & stacte. Offert̾
& magi munera. Et in p̾senti loco
initium uestimentorũ xp̃i ẽ. susci¬
ꝑe mortem illius: & insua carne mõ¬
strare. Hȩc indumenta para sponso

Expanded text:
ubi in nostris codicibus scriptum est \'gutta\' ubi in nostris codicibus scriptum est \'gutta\' uel \'stacte5. in Hebraico \'aloth\' legitur. unde et Nicodemus centum libras murrae et aloes ad sepeliendum dominum praeparauit et sponsus loquitur ad sponsam: murra et aloe cum omnibus unguentis primis et illa respondit: manus meae stillauerunt murram, digiti mei murra pleni. proice et tu mortis opera Christo in baptismate consepulta et huic mundo mortua et nihil aliud nisi de caelestibus cogitans loquere ad sponsum tuum: manus meae stillauerunt murram, digiti mei murra pleni. legimus et unguentum sacerdotale, cuius et Dauid meminit: sicut unguentum in capite, quod descendit in barbam, barbam Aaron, quod descendit in oram uestimenti eius, in quo cum ceteris aromatibus miscetur et stacte. offerunt et magi murram et in praesenti loco initium uestimentorum Christi est suscipere mortem illius et in sua M carne monstrare. haec indumenta para sponso
Abbreviated transcription (Latin):
cta sunt diuinitati uerbi:⁊ ñ humilita¬
ti hominis conueniant. Audiat actus
uocabitur filius dei. Ipsum dñm sentiat
uiixit me. Participes autẽ apłos creden¬
tesq significat. quib unctionis sue uo¬
cabulum tribuit. ut abuncto uocent᷑
casia a uestim̃tis tuis. a domib ebur¬
neis. ex quib delectauerunt de filiae
regum in honore tuo. Prefacio ipsa te
doceat iccirco me hunc psalmum ex¬
planare uoluisse: quia ad uirginẽ scͥ¬
bens ꝓliliis & floril titulum repperi.
Itaq consequenter ⁊ istos uersiculos ad
te referam: cut uolumen hoc scribit᷑.
Mortificasti membra tua suꝑ terram:
bonus odores. Et ꝓpterea stacten. id:
stillam uel gutam ex hibes dño. Nar¬
rant ⁊ hi qui aromatum nouere uir¬
tutes: stacten. florem eẽ myrre. Quod
autẽ sequit᷑ casia. ipsa: quȩ ab aliis
sẏruz id÷ fistula nuncupat᷑ uocalis
in laudes dei:⁊ om̃es pituitas & reu¬
mata uoluptatum. suo calore ex coqͣns.

Expanded text:
cta sunt, diuinitati uerbi et non humilitacta sunt, diuinitati uerbi et non humilitati hominis conueniant. audiat Actus uocabitur filius dei; ipsum dominum sentiat opter quod unxit me. \'participes\' autem apostolos credentesque significat; quibus unctionis suae uocabulum tribuit, ut ab uncto uocentur cassia a uestimentis tuis, a domibuseburneis, exquibusdelectauregum in honore tuo. praefatio ipsa te docuit idcirco me hunc psalmum explanare uoluisse, quia ad uirginem scribens \'pro liliis et floribus\' titulum repperi. itaque consequenter et istos uersiculos ad te referam, cui uolumen hoc scribitur. mortificasti membra tua super terram Christi bonus odor es et propterea stacten, id est stillam uel guttam, exhibes domino. narrant et hi, qui aromatum nouere uirtutes, stacten florem esse murrae. quod autem sequitur \'cassia\', ipsa est, quae ab aliis aupqS, id est fistula, nuncupatur, uocalis in laudes dei et omnes pituitas et reumata uoluptatum suo calore excoquens.
Abbreviated transcription (Latin):
ipse qui pͥmitias masse nr̃oꝵ corporũ
leuauit ad celos: ⁊ iusticiam dilexerit¬
& oderit iniquitatẽ. Unde dauid. Non¬
ne odientes te dñe oderam: ⁊ suꝑ inmicoᷤ
tuos tabescebam: ꝑfecto odio oderã illoᷤ.
Quod sequit᷑ uixit te ds̃ ds̃ tuus. pͥmĩ
nomen dei uocatiuo casu intelligendum.
sequens. nominatiuo: quod satis miror
cur aquila ñ ut ceꝑat in pͥmo uersicło
uocatiuo cafu interpretatus sit. sed nomi¬
natiuo. bis nominans dm̃. qui supradi¬
ctum unxerit din. In hoc loco ꝑhotinuᷤᷤ
opprimit᷑ s arrius caput leuat de euã
cum accinctum gladio suꝑ femur. &
regnare ꝓpter ueritatẽ ⁊ mansuetudi¬
nem: ungi ob dilectam iusticiã & ex¬
osam iniquitatẽ. & unctum eẽ p̃ con¬
sortib suis de quib scriptum ẽ. parti¬
cipes xp̃i facti sumus. si tam̃ principiũ
substantie usq ad finẽ firmum retine¬
amus. miror cur solum dm̃ dei ad ca¬
lumpniã uocet: quasi umuersa quȩ di¬

Expanded text:
ipse, qui primitias massae nostrorum corporum ipse, qui primitias massae nostrorum corporum leuauit ad caelos, et iustitiam dilexerit et oderit iniquitatem. unde Dauid: nonne odientes te, domine, oderam et super inimicos tuos tabescebam? perfecto odio oderam illos. quod sequitur: unxit te, deus, deus tuus, primum nomen dei uocatiuo casu intellegendum, sequens nominatiuo. quod satis miror cur Aquila non, ut coeperat in primo uersiculo, uocatiuo casu interpretatus sit, sed nominatiuo, bis nominans deum, qui supra dictum unxerit deum. in hoc loco Photinus obprimitur, sed Arrius caput leuat de euangcum accinctum gladio super femor et regnare propter ueritatem et mansuetudinem et ungueri ob dilectam iustitiam et exosam iniquitatem et unctum esse. prae consortibus suis, de quibus scriptum est: participes Christi facti sumus, si tamen principium substantiae usque ad finem firmum retineamus, miror, cur solum deum dei ad calumniam uocet, quasi uniuersa, quae di
Abbreviated transcription (Latin):
apłs scribens ad chorinthios. ait. Filiũ
traditurum regnũ ⁊ subiciendum ei.
qui sibi subiecit om̃ia: ut sit ds̃ om̃ia
in omnib. Non enim dixit tradet pa¬
triut uideret᷑ filium separare. s tra-¬
det deo. hoc ẽ habitanti in assumptione
corporis deo. ut sit deus om̃ia in om̃ib:
insingulis. ꝑ om̃s in om̃ib cõmoret᷑.
Sceptrum autẽ ⁊ uirgam. in signe ẽẽ
regnantis: ipse ꝓpħa significat dicens.
Sceptrum equitatis: sceptrum regni
tui. Quidam de ysaia testimonium
ꝓferentes. exiet uirga de radice iesse
& flos de radice eius ascendet. hominẽ
qui est assumptus intelligunt. cui
& deferatur imꝑium. & qui ꝓpt̾ dile¬
ctam iusticiam & ex osam ini quitatẽ
regnare dicatur. ⁊ unctus ẽẽ oleo ex-¬
ultationis p̃ participib suis: quasi pre¬
mium caritatis ⁊ odii. inunctione sũp¬
turus. Docem᷑ autẽ inutrãq partem &
amoris ⁊ odii eẽ innobis semina: cum

Expanded text:
apostolus scribens ad Corinthios ait, filium apostolus scribens ad Corinthios ait, filium traditurum regnum et subiciendum ei, qui sibi subiecit omnia, ut sit deus omnia in omnibus. non enim dixit \'tradet patri\', ut uideretur filium separare, sed \'tradet deo\\ hoc est habitanti in adsumptione corporis deo, ut sit deus omnia in omnibus in singulis, per omnes in omnibus commoretur. sceptrum autem et uirgam insigne esse regnantis ipse propheta significat dicens: sceptrum aequitatis sceptrum regni tui. quidam de Isaia testimonium proferentes: exiet uirga de radice Iesse et flos de radice ascendet hominem, qui est adsumptus, intellegunt, cui et deferatur imperium et qui propter dilectam iustitiam et exosam iniquitatem regnare dicatur et unctus esse oleo exultationis prae participibus suis, quasi praemium caritatis et odii in unctione sumpturus. docemur autem in utramque partem et amoris et odii esse in nobis semina, cum
Abbreviated transcription (Latin):
regni sui. Dilexisti iusticiam ⁊ odisti
iniquitatẽ ꝓpterea unxit te deus ds̃
tuus oleo exultationis p̃ participib
tuis. Duas ꝑsonas. eius qui unctus:
der & qui unxit: intellige. Unde &
aquila. loim. uerbum hebraicũ non
nominatiuo casu s uocatiuo in t̾ꝑre¬
tatur dicens. teos: & nos ꝓpt̾ intel¬
ligentiam posuimꝰ. quod latina lin¬
gua non recipit. ne quis ꝑuerse pu¬
tet dm̃ dilecti & amantissimi ⁊⁊ regiᷤ
bis patrem nominari. Quanqͣ pat̾¬
infilio ⁊ filius in patre. ⁊ alter horum
sibi ⁊ habitator ⁊ thronus sit. tamen in
hoc loco ad regem qui deus est sermo di¬
rigitur: ⁊ dicitur ei quod imꝑium eius.
hoc enim intelligo thronum iuxta illd̾
quod ser iptum est. de fructu uentriᷤᷤ tui
ponam suꝑ thronum tuum finẽ non
habeat: quod quidem ⁊ marie angłs nun¬
tiauit. Dabit ei dñs deus thronum dauid
patris sui. & regnabit suꝑ domũ iacõb
in scła: & regni erus ñ erit finis. Nec
putemus hoc illi eẽ contrarium. quod

Expanded text:
am et odisti iniquitatem, propterea unxit te, deus, deus tuus oleo exultationis prae participibus tuis. duas personas, eius, qui unctus est, dei et, qui unxit, intellege. unde et Aquila \'eloim\' uerbum Hebraicum non nominatiuo casu, sed uocatiuo interpretatur dicens θεὲ et nos propter intellegentiam posuimus, quod Latina lingua non recipit, ne quis peruerse putet deum dilecti et amantissimi et regis bis patrem nominari. quamquam patein filio et filius in patre et alterutrum sibi et habitator et thronus sint, tamen in hoc loco ad regem, qui deus est, sermo dirigitur et dicitur ei, quod imperium eius — hoc enim intellego \'thronum\' iuxta illud, quod scriptum est: de fructu uentris tui ponam super thronum tuum — finem non habeat. quod quidem et Mariae angelus nuntiauit: dabit ei dominus deus thronum Dauid, patris sui, et regnabit super domum Iacob in saecula et regni eius non erit finis. nec putemus hoc illi esse contrarium, quod
Abbreviated transcription (Latin):
erat in nobis de ihu dum loqueretur
in uia: ⁊ aꝑiret nobis scripturas: & in
alio loco legimus. Sicut sagite in ma¬
nu potentis. ita filii excussoꝵ. his sagit.¬
tis. totus orbis uulneratus & captus ẽ.
Paulus sagita domini fuit: qui postꝗͣ.
ab hierosolimis usq ad ylliricum mis¬
sus arcu dm̃i huc illucq uolitauit. ad
hispanias ire festinat. ut uelox sagit¬
ta sub pedib dñi sui orientẽ occiden¬
temq ꝓsternat. Et̃ quia plures sunt
potentissimi regis inimici qͥ uulnera¬
ti fuerant ignitis diaboli sagittis &
quia seruus spiculo ꝑcussus inieco¬
re. sagĩte dñi mittuntur ignite cũ
carbonib desolatoriis: ut quicqͥd ui¬
tii incorde inimicorũ regis fuerit ex¬
coquant. ⁊ salutari igne ignẽ eitiant
ꝑditorem. Sedes tua ds̃ inscłm scłi: uir

Expanded text:
erat in nobis, dum loqueretur erat in nobis, dum loqueretur in uia et aperiret nobis scripturas? et in alio loco legimus: sicut sagittae in manu potentis, ita filii excussorum. his sagittis totus orbis uulneratus et captus est. Paulus sagitta domini fuit, qui, postquam ab Hierosolymis usque ad Illyricum missus arcu domini huc illucque uolitauit, ad Hispanias ire festinat, ut, uelox sagitta, sub pedibus domini sui orientem occidentemque prosternat. et quia plures sunt potentissimi regis inimici, qui uulnerati fuerant ignitis diaboli sagittis et quasi ceruus spiculo percussus in iecore, sagittae domini mittuntur ignitae cum carbonibus desolatoriis, ut, quidquid uitii in corde inimicorum regis fuerat, excoquant et salutari igne ignem eiciant perditorem. Sedes tua, deus, in saeculum
Abbreviated transcription (Latin):
magistri erudicio. discipłoꝵ ꝓfectus.
Et quod sequit᷑ deducet te mirabilit̾
dextera tua. aut de signis quȩ in euã¬
głio perpetrauit. aut tropicos de cede
qͣm exercuit in hostib. sentiendum ẽ.
Cor sapientis indextera: ⁊ cor stulti
insinistra eiꝰ. x p̃e indextris est: anty-¬
xpristus insinistris. hebraica inter-¬
pretatio distat in uerbis: ñ distat in
sensu. Sagitte tuȩ acute potentissi¬
me: populi subte cadent incorde in¬
imicorum regis. In hebraico absq po¬
tentissime reliqua. Similiter ⁊ hic
uersiculus tͥ potissimum aptus est
quȩ iaculo domini uulnerata. cum
sponso incantico canis. uulnerata
caritate ego sum. Nec mirũ si spon¬
sus tuus habeat plures sagitas. de qͥb
desolatoriis. cum patris ipse sit iacu¬
lum:i loquatur in ysaia. posuit me
quasi sagitam electam. inpharetra
sua abscondit me. his sagitis ⁊ cleo¬
phas in itinere cum altero uulnera¬
tus aiebat. Nonne cor nrm ardens

Expanded text:
magistri eruditio discipulorum profectus. magistri eruditio discipulorum profectus. et quod sequitur: deducet te mirabiliter dextera tua, aut de signis, quae in euangelio perpetrauit, aut tpoitawc de caede, quam exercuit in hostibus, sentiendum est. cor sapientis in dextera et cor stulti in sinistra eius. Christus in dextris est, antichristus in sinistris. Hebraica interpretatio distat in verbis, non distat in sensu. 12. Sagittae tuae acutae potentissime, populi sub te cadent in corda inimicorum regis. In Hebraico, absque potentissime, reliqua similiter. Et hic versiculus tibi potissimum aptus est, quae jaculo Domini vulnerata, cum sponsa in Cantico canis Vulnerata caritate ego sum . Nec mirum, si sponsus tuus habeat plures sagittas, de quibum carbonibus desolatoriis; cum Patris ipse sit jaculum et loquatur in Isaia: posuit me quasi sagittam electam, in pharetra sua abscondit me. his sagittis et Cleophas in itinere cum altero uulneratus aiebat: nonne cor nostrum ardens
Abbreviated transcription (Latin):
ascende. ꝓpter ueritatẽ ⁊ mansuetudi¬
nem iusticiȩ: ⁊ docebit de t̾ribilia mira¬
bilit̾dext̾a tua. Scd̾o scriptum ẽ. apud
hebreos decore tuo: ne quis id ipsum
uitio librarioꝵ repetitum putet. Et
est figura. quȩ apud rethores. repeticio
nominatur. More gͦ panegyrici quo
laudatores loquuntur ad eos quos pre¬
coniis efferunt. armatum cohortatur
ad p̾lium. ut semel arrepta bella non
deserat: ⁊ suꝑhostium strages uictor
incedens. p̃paret sibi regnum in his
quos de diaboli eripiens potestate. suo
copulauit imꝑio. ⁊ dicat. Ego autẽ con¬
stitutus sum rex ab eo suꝑ syon mõ¬
tem scin eius. Nulliq dubium. ueri¬
tatem & modestiam:⁊ iusticiã. xp̃m
appellari: qui dicit. Ego sum uia. &
ueritas. ⁊ uita. Et discite a me quia
mitis sum ⁊ humilis corde: ⁊ qͥ factꝰ
est nobis ad eo iusticia. iredemptio ⁊
scĩtas. Hȩc autẽ uniuersa dicuntur
incorpore: ut exigant᷑ in membris. Ui¬
ctoria dñi. seruorum triumphus est

Expanded text:
mansuetudinem iustitiae, et docebit te terribilia dextera tua. secundo scriptum est apud Hebraeos \'decore tuo\', ne quis id ipsum uitio librarii repetitum putet, et est figura, quae apud rhetores repetitio nominatur. more ergo panegyrièi, quo laudatores loquuntur ad eos, quos praeconiis efferunt, armatum cohortatur ad proelium, ut semel arrepta bella non deserat et super hostium strages uictor incedens praeparet sibi regnum in his, quos de diaboli eripiens potestate suo copulauit imperio, et dicat: ego autem constitutus sum rex ab eo super Sion, montem sanctum eius. nullique dubium ueritatem et modestiam et iustitiam Christum appelveritas, et vita . Et, Discite a me, quia mitis sum et humilis corde, et: qui factus est nobis a deo iustitia et redemptio et sanctitas. haec autem uniuersa dicuntur in corpore, ut exigantur in membris. uictoria domini seruorum triumphus est,
Abbreviated transcription (Latin):
nis głie tuȩ. Et in alio loco. quia tͣn¬
sibo in locum tab̾naculi ad mirabilis
usq ad domũ dei: in uoce exultatiõis
& confessionis sonitus. festa celebran¬
tium. Scutulata autẽ quib sponso suo
legimus circumamicta uarietate. Pro
patrib tuis nati sunt tibi filii. constitu¬
es eos principes suꝑ omnẽ derrã. In he

Expanded text:
Quia transibo in locum tabernaculi admirabilis, usque ad domum Dei in voce exsultationis et confessionis, sonitus festa celebrantium » . Scutulata autem quibus sponso suo ptuaginta legimus « circumamicta varietate. » 21. « Pro patribus tuis nati sunt tibi filii, constitues eos principes super omnem terram.
Abbreviated transcription (Latin):
q cum rege euius filias possumuᷤᷤ
intelligere: ⁊ in cõmune credentiũ
animas: ⁊ ꝓprie uirginum choros.
Ophyr genus auri est. uel a loco
yndie. uel ã colore. nomine indi¬
tum. Septẽ quippe apud hebreos
auri uocabula sunt. U xorẽ quoq
⁊ concubinã intelligamꝰ de canti¬
co salomonis: que sine sponso suo
uel marito dormire ñ potest. Au¬
di filia ⁊ uide. ⁊ inclina aurẽ tuã.
& obliuiscere populum tuũ ⁊ domũ
patris tui. & concupiscet rex decorem¬

Expanded text:
que cum rege, cuius filias possumus que cum rege, cuius filias possumus intellegere et in commune credentium animas et proprie uirginum choros. Ophir genus auri est uel a loco Indiae uel a colore nomine indito; septem quippe apud Hebraeos auri uocabula sunt. uxorem quoque et concubinam intellegamus de Cantico Salomonis, quae sine sponso suo uel marito dormire non potest. Audi, filia, et uide et inclina aurem tuam et obliuiscere populum tuum et domum patris tui
Abbreviated transcription (Latin):
Qd sequit᷑ circundata uarietate excepta¬
¶ editio¬
ne uulgata nullus int̾pretũ tͣnstulit.
In hebraico. stetit coniunx in dextera
tua indiademate aureo: ubi nos con¬
iugem uertimus. ibi apud hebreos
legitur: segal. ꝓquo aquila. Sincõi¬
toñ. sẏminachus & quinta editio.
theodotion & sexta reginam int̾ p̃-¬
tati sunt. Deinde ubi ego posui dia¬
demate aureo. siminachus tͣnstulit¬
in auro pͥmo: aquila quinta ⁊ sexta:
intinctura uel in auro ophyr. Quȩ
filie regum sunt. ⁊ in sponsi paran¬
tur amplexus. ꝑ myrram. ⁊ guitam.
& casiam. & domus eburneas delec¬
tant eum: cuius thronus in scłm scłi
est. Quȩ autẽ iam suꝑ petrã xpm̃n.
stabili radice fundata ẽ catholica ec¬
cłi̾a. una columba. ꝑfecta ⁊ ꝓ xima.
stat a dextris. ⁊ nichil inse sinistrũ
habet: stat in uestib de auratis. de
sermonib scripturarũ ad sensum
transiens. ⁊ cunctis plena uirtutib:
siue ut nos transtulimꝰ. indiadema¬
te aureo. Est enim regina. regnat¬

Expanded text:
d sequitur: circumdata uarietate, excepta editione uulgata nullus interpretum transtulit. in Hebraico: stetit coniux in dextera tua in diademate aureo. ubi nos \'coniugem\' uertimus, ibi apud Hebraeos legitur segal\', pro quo Aquila σύΥxοιτον, Symmachus et quinta editio Theodotion et sexta, \'reginam\' interpretati sunt. deinde, ubi ego posui: in diademate aureo, Symmachus transtulit:in auro primo, Aquila, quinta et sexta: in tinctura uel in auro Ophir. quae filiae regum sunt et in sponsi parantur amplexus, per murram et guttam et cassiam et domus eburneas delectant eum, cuius thronus in saeculum saeculi est. quae autem iam super petram Christum stabili radice fundata est catholica ecclesia, una columba, perfecta et proxima, stat a dextris et nihil in se sinistrum habet, stat in uestibus deauratis de sermonibus scripturarum ad sensum transiens et cunctis plena uirtntibus siue, ut nos transtulimus, in diademate aureo. est enim regina regnat
Abbreviated transcription (Latin):
geli letabant᷑ incelo. Hoc tibi fabiola
ingenii mei senile munus. has offi¬
cioꝵ inferias dedi. Laudauimꝰ sepe uir¬
gines. uiduas ac maritatas. quarum
semꝑ fuere candida uestimenta: quȩ
sequunt᷑ agnum quocumq uadit.
felix p̾conium. qđ nulla todius uite
sorde maculatur. Peliuior facessat in¬
uidia. Si pater familias bonus ẽ qͣre
oculus nr̃ malus est: Quȩ inciderat
in latrones: xp̃i humeris reportata ẽ.
Multe mansiones sunt apd̃ patrem.
Ubi abundauit peccatũ: suꝑ abũda¬
uit gr̃a. Cui plus dimittit᷑. plusamat:

Expanded text:
geli laetabantur in caelo. Hoc tibi, Fabiola, geli laetabantur in caelo. Hoc tibi, Fabiola, ingenii mei senile munus, has officiorum inferias dedi. laudauimus uirgines, uiduas ac maritatas, quarum semper fuere candida uestimenta, quae sequuntur agnum, quocumque uadit. felix praeconium, quod nulla totius uitae sorde maculatur! procul liuor, facessat inuidia. si pater familias bonus est, quare oculus noster malus? quae inciderat in latrones, Christi humeris reportata est. multae mansiones sunt apud patrem. ubi abundauit peccatum, superabundauit gratia. cui plus dimittitur, plus amat.
Abbreviated transcription (Latin):
uoluit. ⁊ deposita tandem sarcina:
leuior uolauit ad celum. Quantum
haberet uiuentis fabiole roma mi¬
raculum: in mortua demonstrauit.
Nec dum sp̃m exalauerat. nec dum
debitam x p̃o reddiderat animã.
& iam fama uolans tanti prȩ nun¬
tia luctus. totius orbis popłos ad¬
ex equias congregabat. Sonabant
psalmi. ⁊ aurea tecta temploꝵ reso¬
uenum chorus. ille senũ qui car¬
mine laudes femineas ⁊ facta fe¬
rant. Non sic furius de gallis. non
papyrius de samnitib. non scipio
denumantia. ñ pompeius de ponti
gentib triunphauit. Illi corpora
uicerant. hec sp̃uales nequitias sub¬
iugabat. Audio p̾cedentiũ durmaᷤᷤ.¬
& cateruatim exequiis eiꝰ multitu¬
dinem fluctuantem. Non platee
non porticus. non imminentia de su¬
ꝑ tecta caꝑe poterant ꝓspectantes. Tc̃
suos inunum popłos roma conspex̃
fauebant sibi homines. in gła penitẽ¬
tis. Nec mirum si de eius salute õs
ex ultarent. de cuius conuersione an¬

Expanded text:
uoluit-et deposita tandem sarcina uoluit-et deposita tandem sarcina leuior uolauit ad caelos. quantum haberet uiuentis Fabiolae Roma miraculum, in mortua demonstrauit. necdum spiritum exalauerat necdum debitam Christo reddiderat animam, et iam fama uolans, tanti praenuntia luctus, totius urbis populos exsequias congregabat. sonabant psalmi et aurata tecta templorum rebouenum chorus, ille senum, quicarmine laudes femineas et facta ferant. non sic Furius de Gallis, non Papirius de Samnitibus, non Scipio de Numantia, non Pompeius de Ponti gentibus triumphauit. illi corpora uicere, haec spiritales nequitias subiugauit. audio: praecedentium turmas et cateruatim exsequiis eius multitudinem fluctuantem non plateae, non porticus, non inminentia desuper tecta capere poterant prospectantes. tunc suos in unum populos Roma conspexit: fauebant sibi omnes in gloria paenitentis. nec mirum, si de eius salute homines exultarent, de cuius conuersione an
Abbreviated transcription (Latin):
concordia cresceret. Nec dum dictũ.
iam factum emitur hospitium:⁊ ad
hospitium turba concurrit. Non est
labor in iacob. nec dolor inisrł. addu¬
cunt maria quos ingremio suo terra
suscipiat. Mittit roma ꝓperantes. quoᷤᷤ
nauigaturos uͣtus molle confoueat. Qd̃
publius semel fecit in insula meleta.
tribuam inuna naue hoc isti ⁊ freqͣn¬
ter faciunt & in plures. Nec hic solũ
inopum necessitas sustentat᷑: sed pro¬
na in om̃s munificentia aliqͥd detra¬
hentib ꝓuidet. Aenodochiũ in portu
romano situm: totus parit̾ mundus
audiuit. Sub una estate didicit bri¬
tannia. quod egyptus & parchus ig¬
norant. Uere quod scriptum ẽ timen¬
tib dm̃ om̃ia cooꝑantur inbonum.
inobitu dante femine uidimus com¬
probatum quodam p̾sagio futuroꝵ.
Ad multos scripserat monachos ut
uenirent. ⁊ graui onere laborantem
absoluerent. faceretq sibi de iniquo
mnammona amicos. qui eam recipe¬
rent in et̾na tabnacła. Uenerunt. a¬
mici facti sunt. Dormiuit illa quod

Expanded text:
concordia cresceret. necdum dictum, iam factum: emitur hospitium et ad hospituim turba concurrit. non est enim labor in Iacob nec dolor in Israhel. adducunt maria, quos in gremio suo terra suscipiat. mittit Roma properantes, quos nauigaturos litus molle confoueat. quod Publius semel fecit in insula Melita etribuam — in una naue, hoc isti et frequenter faciunt et in plures. nec solum inopum necessitas sustentatur, sed prona in omnes munificentia aliquid et habentibus prouidet. xenodochium in portu Romano situm totus pariter mundus audiuit. sub una aestate didicit Brittania, quod Aegyptus et Parthus agnouerant uere. Quod scriptum est: timentibus dominum omnia cooperantur in bonum, in obitu tantae feminae uidimus conprobatum. quodam praesagio futurorum ad multos scripserat monachos, ut uenirent et graui onere laborantem absoluerent faceretque sibi de iniquo mammona amicos, qui eam reciperent in aeterna tabernacula. uenerunt, amici facti sunt : dormiuit illa-quod
Abbreviated transcription (Latin):
nobis uomitus erumpit: nr̃i simił
est. De eodem nobiscum formatus
est luto. isdem compactus elem̃tis.
Quicquid patitur.: ⁊ nos pati possu¬
mus. Uulnera eius estimemus ꝓ¬
pria. ⁊ omnis animi in alterũ du
ritia. clementi in memetipso cogita¬
tione frangetur. Non michi si lin¬
gue centum sint oraq centũ. ferrea
uox om̃ia morboꝵ ꝑcurrere nomi¬
na possim: quȩ fabiola intanta mi¬
seroꝵ refrigeria commutauit. ut
multi pauꝑum sani. languentib
inuiderent. Quanqͣm illa simili li¬
beralitate erga clericos ⁊ monachos
ac uirgines fuerit. Qđ monasteri¬
um non illius opib sustentatũ ẽ:
Quẽ nudum id est paraliticum &¬
clynicum. ñ fabiole uestimenta

Expanded text:
nobis vomitus erumpit, nostri similis nobis vomitus erumpit, nostri similis est, de eodem nobiscum formatus est luto, iisdem compactus elementis. Quidquid patitur, et nos pati possumus. Vulnera ejus existimemus propria; et omnis animi in alterum ritia clementi in nosmet ipsos cogitatione frangetur. Non, mihi si linguae centum sint oraque centum. Ferrea vox, Omnia morborum percurrere nomina possim, quae Fabiola in tanta miserorum refrigeria commutavit, ut multi pauperum sani languentibus inviderent. Quamquam illa simili liberalitate erga clericos et monachos ac virgines fuerit—quod monasterium non illius opibus sustentatum est? Quem nudum et clinicum non Fabiolae vestimenta
Abbreviated transcription (Latin):
truncas nares. effossos ocłos. semi¬
ustos pedes. luridas manus. tum̃tes
aluos. exile femur. crura turgentia.
⁊ de exesis ac putridis carnib uer¬
micłos bullientes: Quotiens mor¬
bo regio ⁊ foctore confectos. hume¬
ris suis ipsa portauit: Quotiens
lauit purulentam uulnerum sa¬
niem. quȩ alius aspicere ñ audebat:
Prebebat cibos ꝓpria manu:⁊ spirans
cadauer sorbitiunculis irrigabat.
Scio multos diuites ⁊ religiosos. ob
stomachi angustiam exercere huiꝰ¬
cemodi miscdiam ꝑ aliena ministe¬
ria: & clementes ẽẽ pecunia ñ manu.
Quos equidem non reꝓbo. ⁊ teneri¬
tudinem animi nequaquã interp̃tor
infidelitatem. S sicut in becillitati
stomachi ueniam tribuo: sic ꝑfecte
mentis ardorem incelum laudibus
fero. Mlagna fides ista contempnit.
Scit quid in lazaro diues purpuratꝰ
aliquando non fecerit: quasi suꝑba
mens retributione dampnata sit:¬
Ille quẽ despicimus. quem uidere
non possumus. ad cuius intiitum

Expanded text:
truncas nares, effossos oculos, semitruncas nares, effossos oculos, semiustos pedes, luridas manus, tumentes aluos, exile femur, crura turgentia et de exesis ae putridis carnibus uermiculos bullientes? quotiens morbo regio et paedore confectos humeris suis ipsa portauit ? quotiens lauit purulentam uulnerum saniem, quam alius aspicere non audebat? praebebat cibos propria manu et spirans cadauer sorbitiunculis inrigabat. scio multos diuites et religiosos ob stomachi angustiam exercere huiusce modi misericordiam per aliena ministeria et clementes esse pecunia, non manu. quos equidem non reprobo et teneritudinem animi nequaquam interpretor infidelitatem; sed, sicut inbecillitati stomachi ueniam tribuo, sic perfectae mentis ardorem in caelum laudibus fero. magna fides ista contemnit; scit, quid in Lazaro diues purpuratus aliquando non fecerit, quali superba mens retributione damIlle quem despicimus, quem videre non possumus, ad cujus intuitum
Abbreviated transcription (Latin):
inadiutorium. faciem ꝑ quam scđo
uiro placuerat. uerberabat. Oderat
gemias. linteamina uidere ñ pot̾at
or namenta fugiebat. Sic dolebat qͣsi
adulterium commisisset. ⁊ multis
impendiis medicaminũ. unũ uul¬
nus sanare cupiebat. Dii morati
sumus inpenitentia. in qua uelut
in uadosis locis resedimꝰ. ut maior
nobis & absq ullo impedim̃to se¬
in laudem eius campus aperiret.
Recepta sub ocłis om̃is ȩccłiȩ cõmu¬
nione. quid fecit: Scilicet in die bo¬
na maloꝵ non oblita est:⁊ post nau¬
fragium rursum temptare noluit
pericula nauigandi. quin potius
õnem censum quem habere pote¬
rat. erat autẽ amplissimus ⁊ respõ¬
dens generi eius. di lapidauit ac
uendidit: iin pecunia congregatũ
usib pauꝑum p̃parauit. Et pͥmõ
instituit. in quo egrotantes colli¬
geret de plateis. ⁊ consumpta lan¬
guorib atq in edia miserorum
membra fouer&. Describã nunc
diuersas hominum calamitates.

Expanded text:
in adiutorium. faciem, per quam secundo in adiutorium. faciem, per quam secundo uiro placuerat, uerberabat, oderat gemmas, linteamina uidere non poterat, ornamenta fugiebat. sic dolebat, quasi adulterium commisisset et multis inpendiis medicaminum unum uulnus sanare cupiebat. Diu morati sumus in paenitentia, in qua uelut in uadosis locis resedimus, ut maior nobis et absque ullo inpedimento se laudum eius campus aperiret. recepta sub oculis omnis ecclesiae communione quid fecit ? scilicet in die bona malorum oblita est et post naufragium rursum temptare uoluit pericula nauigandi? quin potius omnem censum, quem habere poterat — erat autem amplissimus et respondens generi eius - dilapidauit ac uendidit et in pecunia congregatum usibus pauperum praeparauit. et primo instituit, in quo aegrotantes colligeret de plateis et consumpta languoribus atque inedia miserorum membra refoueret. describam nunc ego diuersas hominum calamitates,
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑba iactatione uirtutum. Non est
loci huius ut penitentiam p̃dicem. &
quasi contra montanũ nouatũq
scribens dicam illam. hostiam dñi
eẽ placabilem:⁊ sacrificium deo sp̃m
contribulatũ. ⁊. malo penitentiam
peccatoris quam mortem: ⁊ exurge¬
ierłm: ⁊ multa alia quȩ ꝓpharum
clangunt tubȩ. Hoc unum loquar.
quod ⁊ legentib utile sit: ⁊ p̃senti
cause conueniat. Non ẽ confusa do¬
minum int̾ris: & ille eã non confũ¬
detur in cęlo. Aperuit cunctis uul¬
nus suum ⁊⁊ indecorẽ incorpore cica¬
tricem flens roma conspexit. Dissu¬
ta habuit latera. nudum caꝑut. clau¬
sum os. Non ẽ ingressa ȩccłiã dñi.
sed extra castra cum maria sorore
moysi separata consedit. ut quã sa¬
cerdos eiecerat. ipse reuocar&. Desen¬
dit de solio delitiarum suarũ. accepit
molam. fecit farinã:⁊ discaltiatis pe¬
dib transiuit fluenta lacrimarum.
Sedit suꝑ carbones ignis. hi ei fuere

Expanded text:
superba jactatione virtutum. Non est superba jactatione virtutum. Non est loci hujus ut poenitentiam praedicem, et quasi contra Montanum, Novatumque scribens dicam, illam hostiam Domino esse placabilem ; et, « Sacrificium Deo, spiritum contribulatum » : Et, « Malo poenitentiam peccatoris, quam moem, et multa alia, quae prophetarum clangunt tubae. Hoc unum loquar, quod et legentibus utile sit et praesenti causae conueniat. non est confusa dominum in terris et ille eam non confundetur in caelo. aperuit cunctis uulnus suum et decolore in corpore cicatricem flens Roma conspexit. dissuta habuit latera, nudum caput, clausum os. non est ingressa ecclesiam domini, sed extra castra cum Maria, sorore Moysi, separata consedit, ut, quam sacerdos eiecerat, ipse reuocaret. descendit de solio deliciarum suarum, accepit molam, fecit farinam et discalciatis pedibus transiuit fluenta lacrimarum. sedit super carbones ignis; hi ei fuere
Abbreviated transcription (Latin):
ab helia. ⁊ audisset iram dñi ꝑ ꝓpħam.¬
occidisti insuꝑ ⁊ possedisti. ⁊ ecce ego
inducam suꝑte malum:idimetiar
posteriora tua:⁊ reliqua: scidit uesti¬
menta sua:ioꝑuit cilicio carnẽ suã.
ieiunauitq in sacco. ⁊ ambulabat de¬
misso capite. Tunc factus ẽ. sermo dñi
ad heliam thesbitem dicens. Nonne
uidisti humiliatũ achab coram meꝰ
Quia gͦ humiliatus ẽ intimore. mei¬
causa. non inducam malũ indieb eiꝰ.
Ofelix penitentia quȩ ad se dei trarit
oculos: quȩ furentem sententiã dñi
confesso errore mutauit. Hoc idem
& manassen in paralipomenon. hoc¬
& niniuen fecisse legimus in ꝓpheta:
publicanũ quoq in euangłio. Equib
primus ñ solum indulgentiã. sed ⁊
regnum recipere meruit. Alius im
pendentem dei fregit iram. Tercius
pectus uerberans pugnis. ocłos non
leuabat ad celum. & multo iustifica¬
tior recessit publicanus humili con¬
fessione uitiorum: quam phariseus

Expanded text:
ab Helia et audisset iram domini pab Helia et audisset iram domini poccidisti, insuper et possedisti et: ecce ego inducam super te mala et demetam posteriora tua et reliqua, scidit uestimenta sua et operuit cilicio carnem suam ieiunauitque in sacco et ambulabat demisso capite. tunc factus est sermo domini ad Heliam Thesbiten dicens: nonne uidisti humiliatum Achab coram\' me? quia ergo humiliatus est in timore mei,, non inducam malum in diebus eius. o felix paenitentia, quae ad se dei traxit oculos, quae furentem sententiam domini confesso errore mutauit! hoc idem et Manassen in Paralipomenon et Nineuen fecisse legimus in propheta, publicanum quoque in euangelio. e quibus primus non solum indulgentiam, sed et regnum recipere meruit, alius rex inpendentem dei fregit iram, tertius pectus uerberans pugnis oculos non leuabat ad caelum et multo iustificatior recessit humifessione vitiorum, quam Pharisaeus
Abbreviated transcription (Latin):
Quas in ueteratas maculas hec la-¬
menta non abluant: Petrus trinam
negationem. trina confessione deleuit.
aaron sacrilegium ⁊ conflatum exau¬
ro uituli caput fraterne correxere p̃ces.
Dauid scĩ ⁊ mansuetissimi uiri homici¬
dium pariter ⁊ adulterium. septem
dierum emendauit fames. Iacebat in
terra. uolutabat᷑ incinere. ⁊ oblitꝰ regiȩ
potestatis lumen querebat intenebris.
illumq tantũ respiciens qu an offen¬
derat: lacrimabili uoce dicebat. Tibi so¬
li peccaui ⁊ malum coram te feci: &.
redde michi leticiam salutaris tui: i
spũ principali confirma mẽ. Atqita¬
factum ẽ. ut qui me docuerat uirtuti¬
b suis quomodo stans ñ caderẽ: doce¬
ret ꝑ penitentiam quomͦ cadens re¬
surgerem. Quid tam impiũ legimuᷤ
inter reges. quam achab. de quo scri¬
ptura dicit. non fuit aliũ talis ut a¬
chab. qui uenuindatꝰ est ut faceret ma¬
lum inconspectu dñi: hic cum ꝓpt̾
sanguinem naboth ter correptꝰ fuiss

Expanded text:
quas inueteratas maculas haec lamenta non abluant? Petrus trinam negationem trina confessione deleuit. Aaron sacrilegium et conflatum ex auro uituli caput fraternae correxere preces. Dauid, sancti et mansuetissimi uiri, homicidium pariter et adulterium septem dierum emendauit fames. iacebat in terra, uolutabatur in cinere et oblitus regiae potestatis lumen quaerebat in tenebris illumque tantum respiciens, quem offenderat, lacrimabili uoce dicebat: tibi soli peccaui et malum coram te feci et: redde mihi laetitiam salutaris tui et spiritu principali confirma me. atqueitafactumest, ut, quimepriusdocuerat uirtutibus suis, quomodo stans non caderem, doceret per, paenitentiam, quomodo cadens resurgerem. quid tam inpium legimus inter reges quam Achab, de quo scriptura dicit: non fuit alius talis ut Achab, qui uenundatus - est, ut faceret malum in conspectu domini? hic, cum pro sanguine Nabuthae correptus fuisset
Abbreviated transcription (Latin):
effusis. ipsa ꝓxp̃o stipes optabat ac¬
cipere. Sic festinabat. sic in patiens
erat morarũ: ut illam crederes ꝓ¬
fecturam. Itaq dum semꝑ paratur:
mors eam inuenire non potuit im¬
paratam. Inter laudes femine. subi¬
to michi paminachiꝰ meus exoritur.
Paulina dormit ut iste uigilet p̃ce¬
dit maritum. ut xp̃o famulum de¬
relinquat. Hic heres uxoris. ⁊ heredi¬
tatis: alii possessores. Certabant uir
& femina quis inportu abrahȩ ta¬
bernacłm figeret: ⁊ erat int̾ utrũq
contentio. quis humanitate supe¬
raret. Uicit uterq & uterq suꝑatꝰ ẽ.
Ambo se uictos ⁊ uictores fatentur.
dum quod alter cupiebat: ut̾q ꝑfec̃.
Iungunt opes. sotiant uoluntates.
ut quod emulatio dissipatura erat:¬

Expanded text:
effusis ipsa pro Christo stipes optabat aceffusis ipsa pro Christo stipes optabat accipere. sic festinabat, sic inpatiens erat morarum, ut illam crederes profecturam. itaque, dum semper paratur, mors eam inuenire non potuit inparatam. Inter laudes feminae subito mihi Pammachius meus exoritur. Paulina dormit, ut ipse uigilet; praecedit maritum, ut Christo famulum derelinquat. hic heres uxoris et hereditatis alii possessores. certabant uir et femina, quis in portu Abrahae tabernaculum figeret, et haec erat inter utrumque contentio, quis humanitate superaret. uicit uterque et uterque superatus est. ambo se uictos et uictores fatentur, dum, quod alter cupiebat, uterque perfecit. iungunt opes, sociant uoluntates, ut, quod aemulatio dissipatura erat
Abbreviated transcription (Latin):
pauꝑ uiueret. ubi diues fuerat. ma¬
nens in alieno quȩ multos prius ho¬
pites habuit. & ne sermonem longiꝰ
traham: in conspectu romane urbis
pauꝑib erogaret. qd̃ illa teste uen¬
diderit. Nos hoc tantũ dolemꝰ quod
p̃ciosissimũ de scĩs locis monile ꝑdi¬
dimus. Recipit roma qd̃ amiserat:
ac ꝓcar & maledica lingua gentili¬
um occłoꝵ testimonio confutata est.
Laudent ceteri miscđiam eius. hu¬
militatẽ. fidem: ego ardorem animi
plus laudabo. Librum qͦ heliodoꝵ
quondam iuuenis adheremũ cohor¬
tatus sum tenebat memoriter. & ro¬
mana cer nens moenia.inclusam se
eẽ plangebat. Oblita sui serus. fragi¬
litatis immemor. ac solitudinis tan¬
tum cupida: ibi erat ubi animo mo¬
rabatur. Non poterat teneri consiliiᷤ
amicoꝵ. ita exurbe quasi de uindis
gestiebat er umpere. dispensationem
pecuniȩ ⁊ cautam distributionem:
genus infidelitatis uocabat Nã aliis
elemosinam tribuere. ⁊ suis pariter

Expanded text:
pauper uiueret, ubi diues fuerat, mapauper uiueret, ubi diues fuerat, manens in alieno, quae multos prius hospites habuit, et - ne sermonem longius traham - in conspectu Romanae urbis pauperibus erogaret, quod illa teste uendiderat. Nos hoc tantum dolemus, quod pretiosissimum de sanctis locis monile perdidimus. recepit Roma, quod amiserat, ac procax et maledica lingua gentilium oculorum testimonio confutata est. laudent ceteri misericordiam eius, humilitatem, fidem: ego ardorem animi plus laudabo. librum, quo Heliodorum quondam iuuenis ad heremum cohortatus sum, tenebat memoriter et Romana cernens moenia inclusam se esse plangebat. oblita sexus, fragilitatis inmemor ac solitudinis tantum cupida ibi erat, ubi animo morabatur. non poterat teneri consiliis amicorum: ita ex urbe quasi de uinculis gestiebat erumpere. dispensationem pecuniae et cautam distributionem genus infidelitatis uocabat. non aliis elemosynam tribuere, sed suis pariter
Abbreviated transcription (Latin):
celeritate uincentes: non religioni. ñ
dignitatib. ñ etati. non uagienti mise¬
rebant᷑ infantiȩ. Cogebantur mori qͥ
dudum uiuere ceꝑant: ⁊ nescientes
malum suũ inter hostium manus
ac tela ridebant. Consonus int̾ om̃s
rumor. petere eos ierosolimã: ⁊ obi¬
miam auri cupiditatem adhanc ur¬
bem concurrere. Neglecta pacis in cu¬
ria. sarciebat᷑ antiochia. thẏrus uoleis
aterra abrumpere insulam querebat
antiquam. Tunc ⁊i nos compulsi sumꝰ
parare naues. ẽẽ in littore. aduentum
hostium p̾cauere: i seuientib uentis
magis barbaros metuere qͣm naufra¬
gium: non tam ꝓprie saluti qͣm uir¬
ginum castimonie ꝓuidentes. Erat
in illo temꝑore quedam apud nos dis¬
sensio: ⁊ barbaroꝵ pugnam domestica
bella suꝑabant. Nos inoriente tenuȩ¬
runt iam fire sedes. ⁊ inueteratum
scõꝵ locorum desiderium. Illa quȩ
tota insarcinis erat. ⁊ ĩ om̃i orbe ꝑe¬
grina: reuersa est ad patriã. ut ibi

Expanded text:
celeritate uincentes non religioni, non celeritate uincentes non religioni, non dignitatibus, non aetati, non uagienti miserebantur infantiae. cogebantur mori, qui dudum uiuere coeperant et nescientes malum suum inter hostium manus ac tela ridebant. consonus inter omnes rumor petere eos Hierosolymam et ob nimiam auri cupiditatem ad hanc urbem concurrere. muri neglecti pacis incuria sarciebantur Antiochiae; Tyrus uolens a terra abrumpere insulam quaerebat antiquam. tunc et nos conpulsi sumus parare naues, esse in litore, aduentum hostium praecauere et saeuientibus uentis magis barbaros metuere quam naufragium non tam propriae saluti quam uirginum castimoniae prouidentes. erat in illo tempore quaedam apud nos dissensio et barbarorum pugnam domestica bella superabant. nos in Oriente tenuerunt iam fixae sedes et inueteratum locorum sanctorum desiderium; illa, quia tota in sarcinis erat et in omni orbe peregrina, reuersa est ad patriam, ut ibi
Abbreviated transcription (Latin):
oris ad se uoluminis induta uestib.
ꝑ mundi huius solitudinẽ gaudeat
se ad terram reꝓmissionis aliqͣndo
uenisse. Uerum quod cepimus ꝑse¬
quamur. Querentib nobis tante
femine habitacłm. cũ ita solitudinẽ
cuꝑet ut diuersorio marie carere
nollet: ecce subito discurrentib nun¬
tiis oriens totus intremuit ab ultima
meotide inter glatialem tanaim et
massa getarum immanes populos.
ubi clausas rupib feras gentes alexã¬
dri claustra cohibent. erupisse huno¬
rum ex amina. quȩ ꝑnicib eqͥs huc
illucq uolitantia. cedib pariter ac
terrorib complerent cuncta. Aberat
tunc romanus exercitus:⁊ bellis ci¬
uilib initalia denebat᷑. Hanc gentẽ
herodotus refert subdario rege me¬
doꝵ uiginti annis orientẽ tenuisse
captium: & abegyꝑtiis atq ethiopi¬
bus annuum exegisse uectigal. Auer¬
tat ihc aburbe romana tales ultra be¬
stias. Insperati ubiq aderant. ⁊ famã

Expanded text:
oris ad se uoluminis induta uestibus oris ad se uoluminis induta uestibus per mundi huius solitudinem gaudeat se ad terram repromissionis aliquando uenisse. Uerum, quod coepimus, persequamur. quaerentibus nobis dignum tantae feminae habitaculum, cum ita solitudinem cuperet, ut diuersorio Mariae carere nollet, ecce subito discurrentibus nuntiis oriens totus intremuit, ab ultima Maeotide inter glacialem Tanain et Massagetarum inmanes populos, ubi Caucasi rupibus feras gentes Alexandri claustra cohibent, erupisse Hunorum examina, quae pernicibus equis huc illucque uolitantia caedis pariter ac terroris cuncta conplerent. aberat tunc Romanus exercitus et bellis ciuilibus in Italia tenebatur. hanc gentem Herodotus refert sub Dario, rege Medorum, uiginti annis Orientem tenuisse captiuum et ab Aegyptiis atque Aethiopibus annuum exegisse uectigal. auertat Iesus ab orbe Romano tales ultra bestias! insperati ubique aderant et famam
Abbreviated transcription (Latin):
cur singule trib in aliis atq aliis lo¬
cis uarie iungerent᷑. quomͦ balaam
ariolus sic futura xp̃i mysteria pro¬
pħauit. ut nullus ꝓpe modum ꝓpħ̃a¬
rum tam aꝑte de eouaticinatus sit:
respondi ut potui:⁊ uisus sum int̾¬
rogationi eius satis facere. Reuolueis
ergo librum: ꝑuenit ad eum locum
ubi cathalogus de scribit᷑ omnium
mansionũ. ꝑ quas de egypto egre-
danis. Cumq causas ⁊ rationes que¬
reret singularum: inquibdã he¬
sitaui. in aliis in offenso eucurri pe¬
de. in plerisq simpliciter ignorantiã
confessus sum. Cunc uͦ magis cepit
urgere. & quasi non mͥ liceret nes¬
cire quod nescio. ex postulare. ac se in¬
dignam tantis mysteriis dicere. Qd
plura: Extorsit michi negandi ue¬
recundia. ut ꝓprium ei opus huius¬
cemodi disputatiuncłe pollicerer. qd̃
usq in p̾sens tempus ut nunc intel¬
ligo dñi uoluntate dilatum. reddit᷑
memorie illius. ut sacerdotalib pri¬

Expanded text:
cur singulae tribus in aliis atque aliis locur singulae tribus in aliis atque aliis locis uarie iungerentur, quomodo Balaam ariolus sic futura Christi mysteria prophetarit, ut nullus propemodum prophetarum tam aperte de eo uaticinatus sit, respondi, ut potui, et uisus sum interrogationi eius satisfacere. reuoluens ergo librum I peruenit ad eum locum, ubi catalogus describitur omnium mansionum, per quas de Aegypto egredidanis. cumque causas et rationes quaereret singularum, in quibusdam haesitaui, in aliis inoffenso cucurri pede, in plerisque simpliciter ignorantiam confessus sum. tunc uero magis coepit urguere et, quasi non mihi liceret nescire, quod nescio, expostulare ac se indignam tantis mysteriis dicere. quid plura? extorsit mihi negandi uerecundia, . ut proprium ei opus huiusce modi disputatiunculae pollicerer, quod usque in praesens tempus, ut nunc intellego, domini uoluntate dilatum redditur memoriae illius, ut sacerdotalibus pri
Abbreviated transcription (Latin):
ut. Noni
texerunt: Inquo se indigentium non
effudit preceps & festina largitio: An¬
gusta miscdie eius roma fuit. ꝑ agra¬
bat gͦ insulas. & totum etruscũ mare
uolscorumq ꝓuintiam. ac recondidoᷤᷤ
curuorum litorum sinus. inquibus
monachoꝵs consistunt chori. uł ꝓpͥo
repente ⁊ contra opinionem om̃ium
iherosolimã nauigauit ubi multoꝵ
excepta concursu: nr̃o pauꝑrimo usa
est hospitio. Cuius societatis recordais:
uideor michi adhuc uidere quã uidi.
Ihu bone quo illa feruore. quo studio
intenta erat dominicis uoluminibus.
& ueluti quandam famem satiare de¬
siderans. ꝑ ꝓpħas. euangłica. psalmosq
currebat. questiones ꝓponens. ⁊ solutas
recondens inscriniolo pectoris sui. Nec
uero satiabat᷑ audiendi cupidine. sed
addens scientiam addebat dolorem. &
quasi oleum flãme adiceres: maioris
ardoris fomenta capiebat. Quodã die
cum inmanib moysi numeros tene¬
remus. & me uerecunde rogaret qͥd
sibi uellet nominũ tanta congeries.

Expanded text:
um non texerunt? in quorum se indigentiam non effudit praeceps et festina largitio? Angusta misericordiae ejus Roma fuit. Peragrabat ergo insulas, et totum Etruscum mare, Volscorumque provinciam, et reconditos curvorum littorum sinus, in quibus Monachorum consistunt chori, vel proprepente et contra oHierosolymam nauigauit, ubi multorum excepta concursu nostro parumper usa est hospitio; cuius societatis recordans uideor mihi adhuc uidere, quam uidi. Iesu bone, quo illa feruore, quo studio intenta erat diuinis uoluminibus et ueluti quandam famem satiare desiderans per prophetas, euangelia psalmosque currebat quaestiones proponens et solutas recondens in scriniolo pectoris sui! nec uero satiabatur audiendi cupidine, sed addens scientiam addebat dolorem et, quasi :2 oleum flammae adiceres, maioris ardoris fomenta capiebat. quodam die, cum in manibus Moysi Numeros teneremus et me uerecunde rogaret, quid sibi uellet nominum tanta congeries,
Abbreviated transcription (Latin):
excusso agere se liberius adire balne¬
as. uolitare ꝑ plateas. uultus circum¬
ferre meretricios. saccum induere. er¬
rorem publice fateret᷑ ⁊ dota urbe spe¬
ctante romana. ante diem pasche in
basilica quondã laterani. qui cesariano
truncatus ẽ gladio staret mordine pe¬
collacrimanti. sparso crine. ora lurida.
squalidai manus. sordida colla sir̃mitte¬
ret: Que percata fletus iste ñ puigoe.¬

Expanded text:
excusso agere se liberius, adire balneexcusso agere se liberius, adire balneas, uolitare per plateas, uultus circumferre meretricios, saccum indueret, errorem publice fateretur et tota urbe spectante Romana ante diem paschae in basilica quondam Laterani, qui Caesariano truncatus est gladio, staret in ordine paeni populo conlacrimanti sparsum crinem, ora lurida, squalidas manus, sordida colla submitteret? quae peccata fletus iste non purge