comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uocare set conspicere quibus preterea uitiis af¬
fectum esse necesse sit eum cui uere istud obiici
possit nemo enim fere psaltat sobrius nisi
forte insanit ne insolitlidine neq ĩ cõuiuo
moderato atq honesto. Intempestiu cõuiuii
imeni loci multarum delitiaru comes est
extrema psaltatio tu mihi arripis hoc quod
Necesse est oiũm uicior esse postremu relin¬
quis illa quibus remotis hoc uicium nõ amo¬
lum turpe conuiuium non amor nõ comes¬
satio non libido non sumptus ostenditur &
cum ea non reperiantur que uoluptatis nom
habent quanꝙ uitiosa sunt in quo ipsam lux¬
uriam reperire non potes in cote umbram lire¬
ure reperiturum putas Nihil igitur ĩ uita
Lutii Murene dici potest nihil inꝙͣ omnino
iuditio sic ame consul designatus defenditut
ut eius nulla fraus nulla auaritia nuilla per¬
fidia nulla crudelitas nullum petulans dicti
in uita proferatur. Dene habet iacta sunt fu¬

Expanded text:
vocare, sed circumspicere quibus praeterea vitiis advocare, sed circumspicere quibus praeterea vitiis adfectum esse necesse sit eum cui vere istud obici possit. nemo enim fere saltat sobrius, nisi forte insanit, neque in solitudine neque in convivio moderato atque honesto. tempestivi convivi, amoeni loci, multarum deliciarum comes est extrema saltatio. tu mihi adripis hoc quod necesse est omnium vitiorum esse postremum, relinquis illa quibus remotis hoc vitium omlum turpe convivium, non amor, non comissatio, non libido, non sumptus ostenditur, et, cum ea non reperiantur quae voluptatis nomen habent quamquam vitiosa sunt, in quo ipsam luxuriam reperire non potes, in eo te umbram luxuriae reperturum putas? nihil igitur in vitam L.Lucii Murenae dici potest, nihil, inquam, omnino, iudices. sic a me consul designatus defenditur ut eius nulla fraus, nulla avaritia, nulla perfidia, nulla crudelitas, nullum petulans dictum in vita proferatur. bene habet; iacta sunt fu
Abbreviated transcription (Latin):
Luxurie quandam non asiam nimꝙ uidi¬
sse s& in asia continenter uixisse laudandũ
est Quam obrem non Asie nomen obitien¬
dum Murenę fuit ex qua laus familie mę¬
moria generi honos et gloria nomini consti¬
tuta est sed aliquod aut in Asia susceptum
aut ex asia deportatum flagitum ac dedecus
meruisse uero stipendia in eo bello quod tu
populus romanus non modo madimum
sed etiam solum gerebat uirtutis patre imp
libentissimo mer̾uisse pietatis fincm stipeti¬
dioꝵ patris uictoriam ac triumphum fuis¬
se felicitatis fuit maledictio quidem ideirco
tihil inhisce rebus loci est ꝙ omnia lausoc¬
cupauit psaltatorem appellat. Fl Mure¬
nam Cato maledictum est si uere obiiçitr
uehementis accusatoris. Sin falso maledicti
conuiciatoris. Quare cum ista sis autoritate
non debes Marce arripere maledictum ex
triuio aut ex currarum aliquo conintio neq
temere consulem popiili romani psaltatore

Expanded text:
luxuriae quandam, non Asiam numquam vidiluxuriae quandam, non Asiam numquam vidisse sed in Asia continenter vixisse laudandum est. quam ob rem non Asiae nomen obiciendum Murenae fuit ex qua laus familiae, memoria generi, honos et gloria nomini constituta est, sed aliquod aut in Asia susceptum aut ex Asia deportatum flagitium ac dedecus. meruisse vero stipendia in eo bello quod tum populus Romanus non modo maximum sed etiam solum gerebat virtutis, patre imperatore libentissime meruisse pietatis, finem stipendiorum patris victoriam ac triumphum fuisse felicitatis fuit. maledicto quidem idcirco nihil in hisce rebus loci est quod omnia laus occupavit. saltatorem appellat L.Lucium Murenam Cato. maledictum est, si vere obicitur, vehementis accusatoris, sin falso, maledici conviciatoris. qua re cum ista sis auctoritate, non debes, M.Marce Cato, adripere maledictum ex trivio aut ex scurrarum aliquo convicio neque temere consulem populi Romani saltatorem
Abbreviated transcription (Latin):
in repreheissione iute alteram contentio¬
ne dignitatis tertiam in criminibus ara¬
bitus esse uersatam Atq harum trium ꝑ¬
tium prima illa que grauissima debebat
ẽẽ ita fuit infirma et leuis ut illos lex ma¬
gis quedam accusatoria ꝙ̃ uera male dicẽ¬
di facultas de uita Lutii Murene dicere
aliquid coegerit Obiecta est enim asia que
ab hoc non ad uoluptatem & luxuriam
expetita est s& et in militan labore pera¬
grata qui si adolescens patre suo impatore
non merusset aut hostem aut patris ĩ¬
perium timinsse aut apatente reprdiatꝰ
inderetur aut cum sedere inquis fruim¬
phantium gretestati potissimum filii soleãt
Hinc donis militaribis patris triumphura
decorare fugiendum fuit ne ut rebus coĩter
gestis pene simul cum patre trium pharet
Flic uero iudices et fuit in Asia & uiro for¬
tissimo parenti suo magno adiumento in
periculis solatio in laboribus gratulationibꝰ
in uctoria fuit et si habet asia suspitionẽ

Expanded text:
in reprehensione vitae, alteram in contentioin reprehensione vitae, alteram in contentione dignitatis, tertiam in criminibus ambitus esse versatam. atque harum trium partium prima illa quae gravissima debebat esse ita fuit infirma et levis ut illos lex magis quaedam accusatoria quam vera male dicendi facultas de vita L.Lucii Murenae dicere aliquid coegerit. obiecta est enim Asia; quae ab hoc non ad voluptatem et luxuriam expetita est sed in militari labore peragrata. qui si adulescens patre suo imperatore non meruisset, aut hostem aut patris imperium timuisse aut a parente repudiatus videretur. an cum sedere in equis triumphantium praetextati potissimum filii soleant, huic donis militaribus patris triumphum decorare fugiendum fuit, ut rebus communiter gestis paene simul cum patre triumpharet? hic vero, iudices, et fuit in Asia et viro fortissimo, parenti suo, magno adiumento in periculis, solacio in laboribus, gratulationi in victoria fuit. et si habet Asia suspicionem
Abbreviated transcription (Latin):
suleritibus respondere & si turpe existimas
te aduocato illum ipsum quem contra ue¬
neris cause cadere Noli tam esse ĩ iustus ut
cum tui fontes uel inimicis tius pateant no
remonisset & si hoc idem Quinto hortẽnio
Marco Crasso clarissimis uiris sutem cete¬
ris a quibus intelligo tuam gram magni
estimari accidissetꝰ in ea ciu̾tate constil de
fensorem non haberet in qua nemini unꝗͣ
infimo maigres nostri patronum deesse
uoluerunt. Ego uero ildices ipse me exis¬
timarem nefariu si amico c̨rudelem si
misero superbum si consuli defuissem. Qua
quod daridum est amicitie large dabit
⁊me ut tecum agam deriu nõ secus ac si
meus esses frater qui mihi est carissimus
isto in loco quod tribuendum est offitiofi¬
dei religioni id ita moderabor ut mernine¬
rim me contra amicistudium pro amici
periculo dicere. Intelligo iudices tris totins
accusationis partes fuisse et earum unam

Expanded text:
sulentibus respondere, et si turpe existimas sulentibus respondere, et si turpe existimas te advocato illum ipsum quem contra veneris causa cadere, noli tam esse iniustus ut, cum tui fontes vel inimicis tuis pateant, noremovisset, et si hoc idem Q.Quinto Hortensio, M.Marco Crasso, clarissimis viris, si item ceteris a quibus intellego tuam gratiam magni aestimari accidisset, in ea civitate consul designatus defensorem non haberet in qua nemini umquam infimo maiores nostri patronum deesse voluerunt. ego vero, iudices, ipse me existimarem nefarium si amico, crudelem si misero, superbum si consuli defuissem. qua re quod dandum est amicitiae, large dabitur a me, ut tecum agam, Servi, non secus ac si meus esset frater, qui mihi est carissimus, isto in loco; quod tribuendum est officio, fidei, religioni, id ita moderabor ut meminerim me contra amici studium pro amici periculo dicere. intellego, iudices, tris totius accusationis partis fuisse, et earum unam
Abbreviated transcription (Latin):
dignitis hominis uel honoris eius quem ad¬
ept̾us est amplitudo sũmam mihi supbie
crudelitatisq famam inusisset si hominis &
sius & populi romani ornamentis amplis¬
simi causam tanti periculi repudiasscrti
Neq enim iam rnshi licet neq ẽ integrũ
ut incum laborem horũm periculis fub¬
lcuandis non impartiam. Nam cum p¬
tia mihi tanta prohac industria sine
data quanta antea nemini. sic etsi cepetis
et astuti & ingrati Ꝙsilicet desinere site
bie turpitudo nulla inhumanitatis cuspa
suscipitur. Ego uero libenter desino sinaut
fuga laboris desidiam repudiatio supplitiũ
superbiam amicoꝵ neglectio improbitatẽ
coarguit. Nimiru hec causarum ẽ eiꝰ moi
quat nec industrius quam nec miscricoͬs
Nec offitiosus deserere posset. Atq hunusce
rei comiecturam de tuo ipsius studio scrin
facillime ceperis. Nam si tibi necesse putas
ctiam aduersariis amicoꝵ tuoꝵ de iuire cõ¬

Expanded text:
dignitas hominis vel honoris eius quem addignitas hominis vel honoris eius quem adeptus est amplitudo summam mihi superbiae crudelitatisque infamiam inussisset, si hominis et suis et populi Romani ornamentis amplissimi causam tanti periculi repudiassem. neque enim iam mihi licet neque est integrum ut meum laborem hominum periculis sublevandis non impertiam. nam cum praemia mihi tanta pro hac industria sint data quanta antea nemini, sic existimo, labet astuti et ingrati. quod si licet desinere, si tia, nulla superbiae turpitudo, nulla inhumanitatis culpa suscipitur, ego vero libenter desino. sin autem fuga laboris desidiam, repudiatio supplicum superbiam, amicorum neglectio improbitatem coarguit, nimirum haec causa est eius modi quam nec industrius quisquam nec misericors nec officiosus deserere possit. atque huiusce rei coniecturam de tuo ipsius studio, Servi, facillime ceperis. nam si tibi necesse putas etiam adversariis amicorum tuorum de iure con
Abbreviated transcription (Latin):
situdinisq oblitum causam. Lucii Murene
contra se defendere hic ego iudices satis
facere cupio uosq adhibęre arbitros nam
pitii me inpetitione tua tibi omnia studia
ac offitia pro nostra necessitudine et de¬
buisse confitror & prestitisse arbitror nihil
tibi consulatum pltenti a me defuit quod
esset aut ab amico ant gratioso aut a con¬
sule postulandum. abiit illuad tempus mu¬
tata ratio est̾. Sic eristimo Sic mihi per¬
suadeo me tibi contra honorem Mutene
quantum tu ame postulare ausussis tantũ
debisse contra salutem nhil debere. Neq
petas adutor codem pacto esse debeo atq hoc
non modo non laudari sed ne concedi qui¬
dem potest ut amicis nostris accus antibils
non etiam alienissimos defendamus Mihi
autem cum Murena iudices & magna et
uetus amicitia est que incapitis dimicati¬
onc a Seriuo Sulpitio non idcirco obrue¬
tur quod ab eodem in honoris contentioe
supata est que sicausa non esset tamen uel

Expanded text:
situdinisque oblitum causam L.Lucii Murenae situdinisque oblitum causam L.Lucii Murenae contra se defendere. huic ego, iudices, satis facere cupio vosque adhibere arbitros. nampici, me in petitione tua tibi omnia studia atque officia pro nostra necessitudine et debuisse confiteor et praestitisse arbitror. nihil tibi consulatum petenti a me defuit quod esset aut ab amico aut a gratioso aut a consule postulandum. abiit illud tempus; mutata ratio est. sic existimo, sic mihi persuadeo, me tibi contra honorem Murenae quantum tu a me postulare ausus sis, tantum debuisse, contra salutem nihil debere. neque petas, adiutor eodem pacto esse debeo. atque hoc non modo non laudari sed ne concedi quidem potest ut amicis nostris accusantibus non etiam alienissimos defendamus. mihi autem cum Murena, iudices, et magna et vetus amicitia est, quae in capitis dimicatione a Ser. Sulpicio non idcirco obruetur quod ab eodem in honoris contentione superata est. quae si causa non esset, tamen vel
Abbreviated transcription (Latin):
molientem uerbis & perie imperio ex ur¬
be expulisse & nime pro Lutio Murena di¬
cere. Ego autem has artis lenitanis et mĩ¬
sericor die.qua me natura ipsa docuit sẽp
egi libenter. Illam uero grauitatis seuerĩta¬
ttsq personam non app̾etiui sed a re pub¬
lica truhi impositam sustimu sicut huie
imperii dignitas in sũmo periculo cimu
postulabat. Ꝙ situta cum tes publica ui
et seneritatem desiderabat uid taturam
et tam uehemens fui ꝙ cogebar non ꝙͣ uo¬
lebam. Nunc cum qrunci sne caule ad mi¬
sericordiam atq ad humanitatem uocent
Quanto tandem studio debeo nature mee
consuetudiiꝙ serure Ac de officio defen¬
sionis mec ac de ratione accusationis tue
fortasse etiam alia in parte orationis dicẽ¬
dum nobis ecit. Sec me iudices nõ mimis
hominis sapientissimi atq ornatissimi Ser¬
uii Sulpitii conquestio ꝙͣ latonis accusatio
commouebat qui grauissime & acerbis¬
simę ferine dixit ene familiaritatis necel¬

Expanded text:
molientem verbis et paene imperio ex urmolientem verbis et paene imperio ex urbe expulisse et nunc pro L.Lucio Murena dicere. ego autem has partis lenitatis et misericordiae quas me natura ipsa docuit semper egi libenter, illam vero gravitatis severitatisque personam non appetivi, sed ab re publica mihi impositam sustinui, sicut huius imperi dignitas in summo periculo civium postulabat. quod si tum, cum res publica vim et severitatem desiderabat, vici naturam et tam vehemens fui quam cogebar, non quam volebam, nunc cum omnes me causae ad misericordiam atque ad humanitatem vocent, quanto tandem studio debeo naturae meae consuetudinique servire? ac de officio defensionis meae ac de ratione accusationis tuae fortasse etiam alia in parte orationis dicendum nobis erit. sed me, iudices, non minus hominis sapientissimi atque ornatissimi, Ser. Sulpici, conquestio quam Catonis accusatio commovebat qui gravissime et acerbissime se ferre dixit me familiaritatis neces
Abbreviated transcription (Latin):
qui es dem pericula quibus nos perfuncti
sumus ingrediamur quotandem me ẽẽ
ammo oportet prope iam ex magna iac¬
tatione terram uidentem in hund cui ui¬
dec maximas tei publice tempestates esse
subcundas. Quare si est honi consulis non
solura uiderc̾ quid agatur uerum etiam
prouider quid futurum sit ostendam alio
loco quantum salutis comumis intersit
si ita est non tam me offitium debuit ad
hominis amic. fortunas ꝙͣ respublica cõ¬
sulem ad comunen salutem defendenda
uocare.Ñam q nod legem de ambitu tuli
certe ita tuli ut eam ꝗtiam mihi met ip̃i
iam pridem tulerin de ciuium periculis
defendendis non abrogarem. Et enim si
largitionem factam esse confiterer ⁊do
recte factum esse defenderem facerem ĩ¬
probe etiam si alius legem tulisset cum uo
nhil cõmissum contra legem esse defenda
quid est ꝙ meam defensionem latio legis
impediatur. Negat esse eiusdem seueritatis
catilinam eritium reipublice intra menia

Expanded text:
qui eadem pericula quibus nos perfuncti qui eadem pericula quibus nos perfuncti sumus ingrediantur, quo tandem me esse animo oportet prope iam ex magna iactatione terram videntem in hunc cui video maximas rei publicae tempestates esse subeundas? qua re si est boni consulis non solum videre quid agatur verum etiam providere quid futurum sit, ostendam alio loco quantum salutis communis intersit s esse. quod si ita est, non tam me officium debuit ad hominis amici fortunas quam res publica consulem ad communem salutem defendendam vocare. nam quod legem de ambitu tuli, certe ita tuli ut eam quam mihimet ipsi iam pridem tulerim de civium periculis defendendis non abrogarem. etenim si largitionem factam esse confiterer idque recte factum esse defenderem, facerem improbe, etiam si alius legem tulisset; cum vero nihil commissum contra legem esse defendam, quid est quod meam defensionem latio legis impediat? negat esse eiusdem severitatis Catilinam exitium rei publicae intra moenia
Abbreviated transcription (Latin):
A quo taridem Marce cato est equius cõ¬
sulem defendi ꝙͣ a consule quis tmhi m
re publica potest aut debet esse comiunc¬
tiot ꝙͣ iscul xes publica ⁊ me una tradit᷑
substinenda magnis neis laboribus et
periculis sustent.ita. Qsi m his rehus re¬
oetendis que mancipi sunt is periculu
huditii prestare debet qui se nexu obliga¬
uit Profectum etiam rectius in iudifio
consulis designati is porissimu consul ꝗ
consulem detlararut auctor benefitii¬
populi romani defensorq periculi esse debe¬
bit. Ac si non nullis in ciuitatibus fieri solet pa¬
troniis huic eause publice constitueretur is
potissimo honore affector defensor daretur
qui coden honore preditus non minus af¬
ferret addicendurd autoritatis ꝙͣ facultatis
Q si portus soluentibus hi qui iam ĩportu
& alto inueheunt᷑ precipere sũmo studio
solent cis tempestatum rationem & p̃donũ
& locoꝵ quod natura affert ut eis faueamꝰ

Expanded text:
A quo tandem, M.Marce Cato, est aequius conA quo tandem, M.Marce Cato, est aequius consulem defendi quam a consule? quis mihi in re publica potest aut debet esse coniunctior quam is cui res publica a me iam traditur sustinenda magnis meis laboribus et periculis sustentata? quod si in eis rebus repetendis quae mancipi sunt is periculum iudici praestare debet qui se nexu obligavit, profecto etiam rectius in iudicio consulis designati is potissimum consul qui consulem declaravit auctor benefipopuli Romani defensorque periculi esse debebit. ac si, ut non nullis in civitatibus fieri solet, patronus huic causae publice constitueretur, is potissimum summo honore adfecto defensor daretur qui eodem honore praeditus non minus adferret ad dicendum auctoritatis quam facultatis. quod si e portu solventibus ei qui iam in portum ex alto invehuntur praecipere summo studio solent et tempestatum rationem et praedonum et locorum, quod natura adfert ut eis faveamus
Abbreviated transcription (Latin):
romani cum uestra atq oiũm ciuumi sa¬
lute tueatur. Et quoniam in hoc offitio stu¬
dium mee defersionis ab accusatoribus
atq etiam ipsa susceptio cause reprehensa
est ante ꝙͣ prolutio murena dicere insti¬
tuo pro me ipso pauca dicam non quo m
potior hoc quidem in terapore sit offitii me
ꝙͣ huiuscȩ salutis defensio set ut meo fco
uobis probato maiore autoritate ab huiꝰ¬
ce honore fama fortunisq omnibus ĩimi¬
coꝵ impetus propulsare possim. Et pͥmu
Marco Catoni ilitam ad certam tatiõis
normam dirigenti & diligentissimę per¬
pendenti momenta offitioꝵ oiũm de of¬
ficio meo respondebo Negat fuisse rectũ
Cato me et consulem et legis ambitus lato¬
rem & tam seuere gesto consulatu cam̃
Lutii murene atting̾ere cuius reprehen¬
sio uehe menter tuouet non solum ut uo¬
bis iudices quibus maxime debeo ueru.
etiam ut ipsi catomi grauissimo et integer¬
rimo uiro rationemꝰ facti mei probemꝰ.

Expanded text:
Romani cum vestra atque omnium civium saRomani cum vestra atque omnium civium salute tueatur. et quoniam in hoc officio studium meae defensionis ab accusatoribus atque etiam ipsa susceptio causae reprensa est, ante quam pro L.Lucio Murena dicere instituo, pro me ipso pauca dicam, non quo mihi potior hoc quidem tempore sit offici mei quam huiusce salutis defensio, sed ut meo facto vobis probato maiore auctoritate ab huius honore fama fortunisque omnibus inimicorum impetus propulsare possim. et primum M.Marco Catoni vitam ad certam rationis normam derigenti et diligentissime perpendenti momenta officiorum omnium de officio meo respondebo. negat fuisse rectum Cato me et consulem et legis ambitus latorem et tam severe gesto consulatu causam L.Lucii Murenae attingere. cuius reprehensio me vehementer movet, non solum ut vobis, iudices, quibus maxime debeo, verum etiam ut ipsi Catoni, gravissimo atque integerrimo viro, rationem facti mei probem.
Abbreviated transcription (Latin):
nore institutoq maioru
illo die quo nispicato comi¬
liis cecitirinis lutium mu¬
enam consulem renimti¬
precor ab iisdem diis immortalibus ob ȩ¬
eiusdem hominis consulatum una cum
salute obimendum & ut uestre mentes
atq sentenne cum populi romani nolũ¬
tatbus suffragiisq consentiant eaq res
uobis populoq romano pacem tranquil¬
litaten otium concordiarnq afferat. Ꝙ
si illa solemus conntioꝵ precatio çonsulari¬
bus auspitiis consecrata÷ antam habet in
Seium & religionem quarita rei publice
dignitas postalat. idem ego sum precatꝰ
ut eis quoq homĩbus qubus hic consula¬
tus me rogante datus esset ea res fauste fe¬
liciter prospereq eueniret. Que cum ita sint
iudices et clim omnis deoꝵ ĩ mortalium po¬
testas aut translata sit ad uos aut certe coĩ¬
cata uobis cumidem consul ei uestre fidei
comendat qui antea diis immortalibus cõ¬
mendauit ut enisdem hominis uoce & de¬
claratus consul et defensus benefitium p̃pli

Expanded text:
e institutoque maiorum illo die quo auspicato comitiis centuriatis L.Lucium Murenam consulem renuntiavprecor ab isdem dis immortalibus ob eiusdem hominis consulatum una cum salute obtinendum, et ut vestrae mentes atque sententiae cum populi Romani voluntatibus suffragiisque consentiant, eaque res vobis populoque Romano pacem, tranquillitatem, otium concordiamque adferat. quod si illa sollemnis comitiorum precatio consularibus auspiciis consecrata tantam habet in se vim et religionem quantam rei publicae dignitas postulat, idem ego sum precatus ut eis quoque hominibus quibus hic consulatus me rogante datus esset ea res fauste feliciter prospereque eveniret. quae cum ita sint, iudices, et cum omnis deorum immortalium potestas aut translata sit ad vos aut certe communicata vobiscum, idem consulem vestrae fidei commendat qui antea dis immortalibus commendavit, ut eiusdem hominis voce et declaratus consul et defensus beneficium populi
Abbreviated transcription (Latin):
rem quomam quod crimen esse uoluisti
id totum uides i laudem ẽẽ conuersũ
Uemamus iam ad ciuiũ ro. querelas Ex
quibus sit sane prima deciam. Quid tibi
tandem deciane iniurie factum ẽ Ne¬
gotiaris in libera ciuitate. Primũ patere
me ẽẽ curiosum quousq negotiabere

Expanded text:
rem quoniam, quod crimen esse voluisti, id totum vides in laudem esse conversum, veniamus iam ad civium Romanorum querelas; ex quibus sit sane prima Deciani. quid tibi tandem, Deciane, iniuriae factum est? negotiaris in libera civitate. primum patere me
Abbreviated transcription (Latin):
accurata & inimicitus int̾ensa coritentio
Foru ergo oratumis si ut spero ita expresse¬
ro untutidus utens illotum omnib id est sẽ¬
tentiis & eorum siguris & rerum ordine uer¬
ba persequens eatetius ut ea non abhorrcant
a tinore nostro que si e grecis omnia cõuer¬
sa non ecunt. tameri ut gerieris eiusdem sit
e laborauimus erit regusa ad quam corum
dirigantur orationes qui attice uolunt dicẽ
Sed de nobis satis aliquando eos loquentes

Expanded text:
accurata et inimicitiis incensa contentio? accurata et inimicitiis incensa contentio? quorum ego orationes si, ut spero, ita expres sero virtutibus utens illorum omnibus, id est sententiis et earum figuris et rerum ordine, verba persequens eatenus, ut ea non abhorreant a more nostro—quae si e Graecis omnia conversa non erunt, tamen ut generis eiusdem sint, elabora- vimus—, erit regula, ad quam eorum dirigantur orationes qui Attice volent dicere. Sed de nobis satis. Aliquando enim Aes
Abbreviated transcription (Latin):
corotia donaretur et ut in theatro & quod de
uirtuit eius & benefitia falsa scripsisset quomo
demosthenes nec uirbonus ẽẽt nec beneme¬
ritus de ciuitate causa ipsa abhorr& illa quid
forinula consuetudinis nostrae sed est magna
Habet enim legis interpretationem satis acu¬
iar inutranq parter & meritor in repu¬
blica com mendanonem sane graueri Itaq
causa fuit eschinis quomodo ipse e̾et aderto
sthene capitis accusatus quod legationem mẽ¬
titus ẽę̾t ut ulciscendi inimici causa nornĩe
ctesi phoontis iuditium fieret. De factis faruaq
non relans ꝗ̃ de ex qued ciuis itprobus ut
optiraus inadatus ess& Hanc mulitam es¬
chines a ctesiphonte petruit quadriennuio
inte philipm macedoras mortem. Sed iu¬
ditiuni factum est aliquet anuis pos: alex¬
andro iar ꝯsiam tenente ad quod iuditiu
concursus dicitr e tota grena sachuis esse Qd
erum aut tam uisendum aut audiendum
fuit ꝗͣ summoꝵ ocatoꝵ in grauissiraa causa

Expanded text:
corona donaretur et ut in theatro, et quod de corona donaretur et ut in theatro, et quod de virtute eius et benevolentia falsa scripsisset, cum Demosthenes nec vir bonus esset nec bene meritus de civitate. Causa ipsa abhorret illa quidem a formula consuetudinis nostrae, sed est magna. Habet enim et legum interpretationem satis acutam in utramque partem et meritorum in rem publicam contentionem sane gravem. itaque causa fuit Aeschini, cum ipse a Demo sthene esset capitis accusatus, quod legationem ementitus esset, ut ulciscendi inimici causa nomine Ctesiphontis iudicium fieret de factis famaque non relatis, quam de eo quod civis improbus ut optimus laudatus esset. hanc multam Aeschines a Ctesiphonte petivit quadriennio ante Philippi Macedonis mortem; sed iudicium factum est aliquot annis post Alexandro iam Asiam tenente; ad quod iudicium concursus dicitur e tota Graecia factus esse. Quid enim tam aut visendum aut audiendum fuit quam summorum oratorum in gravissima causa
Abbreviated transcription (Latin):
gonos latinos accipiunt sed tamen enniu
et pacuuium & accium potius ꝗͣ euripide
& sophodem legunt. Quod ergo est ineoruͣ
oratlonibus a greco coriuersis fastidium nu¬
llum cum sit in uerbis sed agrediamur iam
quod suscpimius si prius exxposuerim que
causa in iuditiura deducta sir qua¬
ex athenis nequis populi scitum face̾¬
ret at quis corona donaretur in magi¬
Estratu prius ꝗͣ rationes retulisset Et alia
ex eos qui a populo donarentur in contione
muris refitiendis fuit deosq sua pecunia re¬
fecit. De hoc igitur ctesiphon scitum fecit nu¬
llis ab illo rationibus relatis ut corona auren
donaretur eaq donatio fierer in theatro popu¬
lo conuocato qui locus non est contionis legi¬
timae at ita predicaretur eum donari ust¬
tutis ergo bemnolentieq ꝗ̃ is erga populum
athenien sco haberet. Nunc igifur ctesiphon¬
tem in iuditium adduxit aeschines quod cõ¬
tra leges scripsiss& ut & rationibus non relatis

Expanded text:
gonos Latinos recipiunt; sed tamen Ennium gonos Latinos recipiunt; sed tamen Ennium et Pacuvium et Accium potius quam Euripidem et Sophoclem legunt . Quod igitur est eorum in orationibus e Graeco conversis fastidium, nullum cum sit in versibus ? Sed adgrediamur iam quod suscepimus, si prius exposue rimus quae causa in iudicium deducta sit. Culex Athenis, NE .QVIS POPVLI SCITVM FACERET, VT QVISQVAM CORONA DONARETVR IN MAGISTRATV PRIVS QVAM RATIONES RETTVLISSET; et altera lex, EOS, QVI A POPVLO DONARENTVR, IN CONTIONE muris reficiendis fuit eosque refecit pecunia sua; de hoc igitur Ctesiphon scitum fecit nullis ab illo rationibus relatis, ut corona aurea donaretur eaque donatio fieret in theatro populo convocato, qui locus non est contionis legitimae, atque ita praedicaretur, EVM DONARI VIRTVTIS ERGO BENEVOLENTIAEQVE QVAM IS ERGA POPVLVM ATHENIENSEM HABERET. hunc igitur Ctesiphontem in iudicium adduxit Aeschines, quod contra leges scripsisset, ut et rationibus non relatis
Abbreviated transcription (Latin):
in iure eiuib & forensi qui tuchididem lau¬
dauit adscribat suae nostram sententiam.
quin ipsum y̾socratem quem diximus autor
platosuum fere equaleni admirabiliter in
phedone Iaudari fecit a socrate quenq om̃ei
doctissimum orarorem esse dicebant tamẽ
hunc in numerum non repono Non ei
iatie uersanic & ferio sed & quasi tdibꝰ
eius chudit oratio a me antera ut dixiius¬
quod maximis minima çenferara gladi¬
ator par nobiissiminza iducitur eschinel
iand ac setiuus ut ait lucillius tonspurius
honzo sed acer & doctus quomodo a pacidi¬
anohic componitur optimis longe post ho¬
mines natos Nihil enim illo oratore abitr¬
or cogitare posse diuinius huic labori nostro
duo ꝯtnera reprehensionum opponut
& quid possint ipsi meliui quam latine Al¬
terum. quid istas potius legant ꝗͣ grecas id
est andriam & sinephebos nec it̃inus itren¬
tum et cecilium ꝗͣ menandrimi legunt
Nec andromacam aut aritiopana. Aut qpi¬

Expanded text:
in re civili et forensi; sin Thucydidem lauin re civili et forensi; sin Thucydidem laudabit, ascribat suae nostram sententiam. quin ipsum Isocratem, quem divinus auctor Plato suum fere aequalem admirabiliter in Phaedro laudari fecit ab Socrate quemque omnes docti summum oratorem esse dixerunt, tamen hunc in numerum non repono. Non enim in acie versatur nec ferro, sed quasi rudibus eius eludit oratio. A me autem, ut cum maximis minima con- feram, gladiatorum par nobilissimum inducitur, Aeschines, tamquam Aeserninus, ut ait Lucilius, non spurcus homo, sed acer et doctus cum Pacideiano hic componitur,—optimus longe post homines natos—. Nihil enim illo oratore arbitror cogitari posse divinius. Huic labori nostro duo genera reprehensionum oppo- nuntur. ecquid possint ipsi melius Latine? Alterum: 'Quid istas potius legam quam Graecas ?' Idem Andriam et Synephebos nec minus Terentium et Caecilium quam Menandrum legunt, nec Andromacham aut Antiopam aut Epi
Abbreviated transcription (Latin):
figuris uerbis ad nostram consuetudinen
aptis in quibis non uerbum pro uerbo necesse
habui reddere: sed genus omnium uerborũ
iuraq seruaui Non tamen ea me numȩrari
lector putaui oportere sed tanꝗͣ appendere
hic labo: meni assequitur ut noĩtri homind
quid ab ilos exigant qui se atticos uolunt &
ad quam cos ucł quocꝰ quasi formulam dicẽ¬
di ituocont rat sigutit. Sed exorietur tuchi¬
dides eius enim quidam cloquentiara admi¬
rantur id qudem recte sed nihil ad cum ora¬
torera quem querigis Riiudd enim explica¬
re res gestas nartando alina argumeritando
criminari crimenue soluere Aliud natrau¬
tem tenere auditoren alnid concitaintem At
loquitur pulchre num melius ꝗͣ cato Necesse
est cnira oraioris quem queririus controuer¬
sias explicantem feroisis dicendi genere apto
ad docendum ad delectandum ad permo
causas in foro dic̃tũrum ẽe se profiteatar is
abhorrebit & assumptione eibs quod uersat᷑

Expanded text:
figuris, verbis ad nostram consuetudinem figuris, verbis ad nostram consuetudinem aptis. In quibus non verbum pro verbo necesse habui reddere, sed genus omne verborum vimque servavi. Non enim ea me adnumerare lectori putavi oportere, sed tam- quam appendere. hic labor meus hoc adsequetur, ut nostri homines quid ab illis exigant, qui se Atticos volunt, et ad quam eos quasi formulam dicendi revocent intellegant. 'Sed exorietur Thucydides; eius enim quidam eloquentiam admirantur.' Id quidem recte; sed nihil ad eum oratorem quem quaerimus. Aliud est enim explicare res gestas nar- rando, aliud argumentando criminari crimenve dissolvere; aliud narrantem tenere auditorem, aliud concitare. 'At loquitur pulchre.' num melius quam Plato? Necesse est tamen oratori quem quaerimus controversias explicare forensis dicendi genere apto ad docendum, ad delectandum, ad permocausas in foro dicturum esse profiteatur, is abhorrebit etiam a suspicione eius quod versatur
Abbreviated transcription (Latin):
in stii fatiendis cum aliqua solertia iudican¬
dis dir autem intelligeneiara poruit mn
subtile ac politum utile grandẽ ornarũ d
quid dubium est utrum orationem nram̃
tolerabilem tantum an etiam admirabile
esse cupianius Non enim iam querimus
quid sit attice dicere sed quid sit optime
dicere ex quo intelligitur quoniam greco¬
rum gratorum prestaritissimi sunt sicut¬
ii qui fuerunt athenis eorum autem prin¬
ceps facile demosthenes Nunc siqui iritẽ¬
tur eum & attice dicere & optime ut his o¬
quoniam attici nobis propositi sunt ad imi¬
tandum bene dicere idsit attice dicere Sed
cum in eo magnus error est & quale ess&
id dicendi gerfus putaua mihi suscipiendũ
laborem uelle scudiosis mihi quidem ipsi
non uiccessanata Conuerti enim ex at¬
ticis duoꝵ eloquentissimoꝵ nobilissimas o¬
tationes intet seq contrarias eschini demos¬
thenis Nec conuerti ut interpres sed ut ora
tor sententus usdem & carum formis tanqͣ

Expanded text:
inscii faciendi cum aliqua sollertia iudicaninscii faciendi cum aliqua sollertia iudicandi; sin autem intellegentiam ponunt in subtile et politum velle, grande ornatumque Quid ? dubium est utrum orationem nostram tolerabilem tantum an etiam admira- bilem esse cupiamus? Non enim iam quaerimus quid sit Attice, sed quid sit optime dicere. ex quo intellegitur, quoniam Graecorum oratorum praestantissimi sint ei qui fuerint Athenis, eorum autem princeps facile Demosthenes, hunc si qui imitetur, cum et Attice dicturum et optime, ut, quoniam Attici nobis propositi sunt ad imitandum, bene dicere id sit Attice dicere. Sed cum in eo magnus error esset, quale esset id dicendi genus, putavi laborem utilem studiosis, mihi quidem ipsi non necessarium. conuerti enim ex Atticis duorum eloquentissimorum nobilissimas orationes inter seque contrarias, AeschinietDemosthenis, necconutor, sententiis isdem et earum formis tamquam
Abbreviated transcription (Latin):
ipsumm assequemur. Est enim permagnum
Inutemur si potuerirus lysiam & eius ꝗd
teriuitatem potissimum Est enim mułtis¬
in locis grandior sed quia priuatas ille pleras¬
nutarum causarum limauerit quod qui
ita fatiet si cupiat uberior esse non possit Sed
si eodem modo putant exercitum in foro
& in omnibus templis que crrci forum sũt
collocato dici pro milone licuisse uel si dę re
cemus tamen eloquentiae a sua facul¬
tate non rei naturm metiuntur. Quare quo¬
niam non nulloꝵ sermo increbuit partim
se ipsos attice dicece partim neminem nos¬
trum dicere alteros negligamus satis enim
his res ipsa respond& quom aut non adhi¬
bcantur ad eausas aut adhibiti deride ant
Nmi si ꝗdhiberentur ee̾t id ipsum atticor
Sed qui dici a nobis attico tnorę nolunt ip̃i
autem se oratores non esse profugat᷑ Sitt¬
rens aures habent intelligerisq iuditiu tanꝙͣ
ad picturam probandam adhibentur ȩtia

Expanded text:
ipsum adsequemur; est enim permagnum— ipsum adsequemur; est enim permagnum— imitemur, si potuerimus, Lysiam et eius quidem tenuitatem potissimum; est enim multis locis grandior, sed quia et privatas ille plerasnutarum causarum genera limaverit. quod qui ita faciet, ut, si cupiat uberior esse, non psi eodem modo putant exercitu in foro et in omnibus templis, quae circum forum sunt, conlocato dici pro Milone decuisse, ut si de re remus, vim eloquentiae sua facultate, non rei natura metiuntur. qua re quoniam non nullorum sermo iam increbruit, partim se ipsos Attice dicere, partim neminem nostrum dicere, alteros neglegamus; satis enim eis res ipsa respondet, cum aut non adhibeantur ad causas aut adhibiti derideantur; nam si riderentur, esset id ipsum Atticorum. Sed qui dici a nobis Attico more volunt, ipsi autem se non oratores esse profitentur, si teretes auris habent intellegensque iudicium, tamquam ad picturam probandam adhibentur etiam
Abbreviated transcription (Latin):
uimus Est auter tale quale floruit athenii
ex quo atticoꝵ oratoꝵ ipsa uis ignota cͥ. nota
gloria Nam alterim multi uiderunt itio¬
si nihil apud eos eẽ alterum panci laudabilia
multa ẽe Est enim uiciosurd insententia si
quid absurdum aut alienum aut non acutũ
aut subinsulium. Est in uerbis si inquinatũ
si abiectum si non aptum si durum si lonige
petitum Haec uitauerunt fere omnes qͦui
aut atti enumerantur aut dicunt attice sed
quatenus ualuerunt. sani ctiam dun: xcat¬
ac sicci habentur. Sed ita ut palestrice spatiaĩ
in suco ui liceat nor ab olirapiis coronam pe¬
tant qui quomodo careant orani uitio no
sint contenti quasi bona ualitudine sed utei
lacertos sanguine querant quandam ctiã
suauitatem coloris cos imiterniur si possum
si minus illos potius qui incorrupta smitate
sunt quod est proprium atticor ꝗͣ eos quorũ
uitiosa abundantia est quales asia multos tu¬
lit quod quo quo modo fatiemus si modo id

Expanded text:
rimus. Est autem tale quale floruit Athenis; rimus. Est autem tale quale floruit Athenis; ex quo Atticorum oratorum ipsa vis ignota est, nota gloria. Nam alterum multi viderunt, vitiosi nihil apud eos esse, alterum pauci, laudabilia esse multa. Est enim vitiosum in sententia, si quid ab- surdum aut alienum aut non acutum aut subinsulsum est; in verbis si inquinatum, si abiectum, si non aptum, si durum, si longe petitum. haec vitaverunt fere omnes qui aut Attici numerantur aut dicunt Attice. Sed qui eatenus valuerunt, sani et sicci dumtaxat habeantur, sed ita ut palaestritae; spatiari in xysto ut liceat, non ab Olympiis coronam petant. Qui cum careant omni vitio, non sunt contenti quasi bona valetudine, sed viris lacertos sanguinem quaerunt, quandam etiam suavitatem coloris. Eos imi- temur, si possumus; si minus, illos potius qui incorrupta sanitate sunt, quod est proprium Atticorum, quam eos quorum vitiosa abundantia est, qualis Asia multos tulit. Quod cum faciemus— si modo id
Abbreviated transcription (Latin):
Sunt enisa docendi acute Delectandi qͥsi
argutae corimouendi ctiam graues. Sld
& uerborum structura quedam duas res effi
rerum ut edifitiorum memoria est quasi
lumen findameritum actio Ea igitur omia
in quo erunt summa erit peritissimus ora¬
tor In quo media mediocris in quo mini¬
ma deterrimus Et appellabunt᷑ ꝯm̃es orato¬
Nec generibus inter sesc sed facultatibus dif¬
ferenit Itaq nemo est orator qui demosthe¬
nis similem se esse nolit fit mengnder ho¬
meri noluit Genus erum erat aliu At id
non est in oratoribus Aut etiam si est ut aliꝰ
grauitatem sequens subtilitatem frgiat cõ¬
fra alius acutiorem se ꝗͣ ornatiorem malit
etiam si est in genere tolerabile certe non e
in optimo. si quidem quod omnes laudes ha¬
bet id est optimum. Hoc auten dixi breuiꝰ
equidem ꝗͣ res petebat sed ad id quod agimꝰ
non fuit dibendum pluribus Unum enim¬
genuis quom sit quod genus id quale sit que¬

Expanded text:
Sunt enim docendi acutae, delectandi quasi Sunt enim docendi acutae, delectandi quasi argutae, commovendi graves. Sed et verborum est structura quaedam duas res efficrerum ut aedificiorum memoria est quasi fundamentum, lumen actio. ea igitur omnia in quo summa erunt, erit perfectissimus orator; in quo media, mediocris; in quo minima, deterrimus. Et appellabuntur omnes oratonec generibus inter sese, sed facultatibus different. Itaque nemo est orator qui Demostheni se similem nolit esse; at Menander Homeri noluit; genus enim erat aliud. Id non est in oratoribus aut, etiam si est ut alius gravitatem sequens subtilitatem fugiat, contra alius acutiorem se quam ornatio rem velit, etiam si est in genere tolerabili, certe non est in optimo, si quidem, quod omnis laudes habet, id est optimum. haec autem dixi brevius quidem quam res petebat, sed ad id quod agimus non fuit dicendum pluribus; unum enim cum sit genus, id quale sit quae
Abbreviated transcription (Latin):
& ceciliur fortasse comicum. Oratoremꝰ gñe
non diuaidendo. Perfectum enim qro Unum
autem genus perfecti ⁊ quo qui absunt non
genereꝰ differuint ut terentius ab accio sed in
dodem genere non sunt paxes. Optimus ei̃
orator qui dicendo animos audientium &
doc& et delectat & perniou&. Docere debitũ
est delectare honorarium petmouere. nece¬
ssarium hoc ut alius melius ꝗͣ aliuis conceden¬
dum est uerum id non sit genere sed grady
Optimum ꝗd unum for&. Proximum ꝗd
sibi simillimum. Ex quo perspicrium est qđ
optimo dissimillimũ sit. id esse deterrimu
Nam quoniam eloquentia constat ex uerb
& sentetitus. Perfitiendum est ut pure & ernẽ¬
date loquentes quod est latine Uerbor & pro¬
prium uel proprior & translator elegaritiã
persequamur. In proprus ut lautissitna eli¬
gamus. In translatis ut simalitudinem sccu¬
Ri uerecunde utarnur alienis. Sententiaru
totidem genera sunt quot dixi esse laudo

Expanded text:
et Caecilium fortasse comi- cum. oratorem genere et Caecilium fortasse comi- cum. oratorem genere non divido; perfectum enim quaero. Vnum est autem genus perfecti, a quo qui absunt, non genere differunt, ut Terentius ab Accio, sed in eodem genere non sunt pares. Optimus est enim orator, qui dicendo animos audientium et docet et delectat et per- movet. Docere debitum est, delectare honorarium, per- movere necessarium. haec ut alius melius quam alius, concedendum est; verum id fit non genere sed gradu. Optimum quidem unum est et proximum quod ei similli- mum. Ex quo perspicuum est, quod optimo dissimillimum sit, id esse deterrimum. nam quoniam eloquentia constat ex verbis et ex sententiis, perficiendum est, ut pure et emendate loquentes, quod est Latine, verborum praeterea et propriorum et translatorum elegantiam persequamur: in propriis ut lautissima eligamus, in translatis ut similitudinem secuti verecunde utamur alienis. sententiarum autem toti dem genera sunt quot dixi esse laudum.
Abbreviated transcription (Latin):
dixi iudices ea confido probata ẽẽ om̃bꝰ q̃
tus sum ea iudices a uobis ĩpero ẽẽ in bonã
partem accepta ab eo qui uiditiu exercet
certe scio
RATORUM GENERA dI
cuntur tinquam poetarum hoc
sccus est Nmi alterb multiplex Poc¬
matis enim tragici comiti epici me¬
liti eciam ac dithirambici quo ma¬
gis est tractatiun alatinis. Suum
cuiusq est diuersum a reliquis. Itaq in trago¬
edia comitum uitiosum est & iti comoedia
tragicum turpe & inecteris suus est cinusq
cextus sonus & quedam intelligentibus nota
uox Orator autem siquis ita numerat plura
genera ut alios grauis aut gratidis aut copio¬
sos alios tenuis aut subtilis autbreius alios cis in¬
teriectos & tanꝗͣ medios put& hominib deicit a¬
liquid de re parum Iure autem quod optimu
sit queritur. In homine dicitur ꝗd ese. Itaq li¬
cet dicerc & ennium summum epicum pbe¬
tam sicui ita uidetur & pacuuium tragicum

Expanded text:
dixi, iudices, ea confido probata esse omnibus; dixi, iudices, ea confido probata esse omnibus; tus sum, ea, iudices, a vobis spero esse in bonam partem accepta, ab eo qui iudicium exercet certo scioratorvm genera esse dicuntur tamquam poetarum; id secus est, nam alterum est multiplex. Poematis enim tragici comici epici melici etiam ac dithyrambici, quo magis est tractatum a Latinis , suum cuiusque est, diversum a reliquis. Itaque et in tragoedia comicum vitiosum est et in comoedia turpe tragicum; et in ceteris suus est cuique certus sonus et quaedam intellegentibus nota vox. oratorum autem si quis ita numerat plura genera, ut alios grandis aut gravis aut copiosos, alios tenuis aut subtilis aut brevis, alios eis interiectos et tamquam medios putet, de homini- bus dicit aliquid, de re parum. In re enim quid optimum sit quaeritur, in homine dicitur quod est. Itaque licet dicere et Ennium summum epicum poetam, si cui ita videtur, et Pacuvium tragicum
Abbreviated transcription (Latin):
putauerũt ad aliqua ammi mei partem
pertinebit Num quidem cogitatioẽ quada
speq delector Sudre conseruate iudices hoic
pudore eo quem amicoꝵ uidetis comprobari
tum dignitate tum etiam nenustatt In genio
antem fanto quanto id conuenit extimari
quod sumoꝵ hoiũ ingeniis expetitu eẽ inde¬
amus Causa tiero est humoĩ que benefitiole¬
gis autoritatt municipii testimonio Lucrilli
Fabulis meteili comprobet᷑ꝰ que cum ita sint
petimus a uobis Indices si qua non modo hu¬
manam ueru etiam diuina itantis nego¬
tiis comendatio debet esse ut eum qui uos
qui ur̃os imperatores qui populiro. resge¬
stas semper otnauit et qui enam his recen
num se testimoniu laudis datur ẽẽ ꝓfitet᷑
sunt habiti itaq dicti sic innestram accipiatis
fidem ut humamtate uestra lcuatus potius ꝙͣ
accrbitate uiolatus ẽȩ̃ iudeatur Qua de causa
pro mea consuetudine breiuter suppliciterꝙ

Expanded text:
putaverunt, ad aliquam animi mei partem putaverunt, ad aliquam animi mei partem pertinebit, nunc quidem certe cogitatione quadam speque delector. qua re conservate, iudices, hominem pudore eo quem amicorum videtis comprobari cum dignitate, tum etiam vetustate, ingenio autem tanto quantum id convenit existimari, quod summorum hominum iudiciis expetitum esse videatis, causa vero eius modi quae beneficio legis, auctoritate municipi, testimonio Luculli, tabulis Metelli comprobetur. quae cum ita sint, petimus a vobis, iudices, si qua non modo humana verum etiam divina in tantis ingeniis commendatio debet esse, ut eum qui vos, qui vestros imperatores, qui populi Romani res gestas semper ornavit, qui etiam his recenternum se testimonium laudis daturum esse profitsunt habiti itaque dicti, sic in vestram accipiatis fidem ut humanitate vestra levatus potius quam acerbitate violatus esse videatur. quae de causa pro mea consuetudine breviter simpliciterque
Abbreviated transcription (Latin):
Nunc insidet quedam in optimo quoq uir¬
tus que noctes ac dies aiũ glorie stimiilis cõ¬
citat atq ad inonet non cum uite tempore
ẽẽ dimittendam cõmemoratione noĩs uri
sed cum omni posteritate adequandam. An
uero tam parui animi iudeamur esse omẽs
qui in re.p. atq in his iute periculis laboribusq
uersamur ut cum usq ad extremu spatiu nuł¬
lum tranqiullu atq otiosum spiritu dux¬
crimꝰ nobiscum simul morirura omiã arbi¬
tremur Anstatuas et iagines nõ anmnor
simulacra sed corporu studiose multi sũmi
honiẽs reliquerunt. Consilior relinquere ac
iirtutu nrãꝵ effigiem nõ ne multo malle
debemus sũmis ingeniis expressam et poli¬
tam. Ego uero omiã que gerebam iam tũ
in gerendo spargere me ac disseminare ar¬
bitrabar in orbis terre memoria serapiter¬
nam Hec uero ameo sensu post mortem
abfutura est siue ut sapientissimi homiẽs

Expanded text:
nunc insidet quaedam in optimo quoque virnunc insidet quaedam in optimo quoque virtus, quae noctes ac dies animum gloriae stimulis concitat atque admonet non cum vitae tempore esse dimittendam commemorationem nominis nostri, sed cum omni posteritate adaequandam. an vero tam parvi animi videamur esse omnes qui in re publica atque in his vitae periculis laboribusque versamur ut, cum usque ad extremum spatium nullum tranquillum atque otiosum spiritum duxerimus, nobiscum simul moritura omnia arbitremur? an statuas et imagines, non animorum simulacra, sed corporum, studiose multi summi homines reliquerunt; consiliorum relinquere ac virtutum nostrarum effigiem nonne multo malle debemus summis ingeniis expressam et politam? ego vero omnia quae gerebam iam tum in gerendo spargere me ac disseminare arbitrabar in orbis terrae memoriam sempiternam. haec vero sive a meo sensu post mortem afutura est, sive, ut sapientissimi homines
Abbreviated transcription (Latin):
abhoritre atq ut id libentus fatiatis iamme
nobis Iudices indicabo et demeo quodam amo¬
reglorie nimis acri fortasse uertamen hone¬
stoꝰ uobis confitebor. Nam quas res nos ĩ con¬
sulatu nostro uobiscum simulpro salute hui
eque imperii et pro uita ciuuu proq uniu̾sa
re .p. gessimus attigit hic uersibus atq incho¬
auit Quibus auditsꝰ ꝙ mihi magna res etio¬
cunda uisa est hunc ad perficiendu hortaui
Nulla enim uirtus aliam mexcedem laboru
periculoꝵq desiderat preter hanc laudis et
glorie. Qua quidem detracta iudices quid dt
quod in hoc tam exigno uite curriculo et ta
breui tantis nos in laboribus exerceam. Certe
si tuhil auĩs presentiret inposteꝵ et si ꝗmbrs
regionibus uitc spatiu circunscriptur. Iste isdẽ
omiẽs cogitationes terminaret suas nec tantis
se laboribus frangeret nec tot curis iugiliisq
augeretur nec totiens de ipsa uita dubitate

Expanded text:
abhorrere. atque ut id libentius faciatis, iam me abhorrere. atque ut id libentius faciatis, iam me vobis, iudices, indicabo et de meo quodam amore gloriae nimis acri fortasse, verum tamen honesto vobis confitebor. nam quas res nos in consulatu nostro vobiscum simul pro salute huius urbis atque imperi et pro vita civium proque universa re publica gessimus, attigit hic versibus atque inchoavit. quibus auditis, quod mihi magna res et iucunda visa est, hunc ad perficiendum adornavi. nullam enim virtus aliam mercedem laborum periculorumque desiderat praeter hanc laudis et gloriae; qua quidem detracta, iudices, quid est quod in hoc tam exiguo vitae curriculo et tam brevi tantis nos in laboribus exerceamus? certe, si nihil animus praesentiret in posterum, et si, quibus regionibus vitae spatium circumscriptum est, isdem omnis cogitationes terminaret suas, nec tantis se laboribus frangeret neque tot curis vigiliisque angeretur nec totiens de ipsa vita dimicaret.