comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& locoñ teneri & que ad gub̾nationẽ uni uersitatis ꝑtineaut c̃fpa¬
ore atumalit᷑ & a qualit̃ operari. Inde ẽ qđ in illis om̃ib operib ⁊ uii
ꝑsonae operanti assignat. ut quid cuĩq nature sit indubitant᷑
ostendat. Nã & beatꝰ paulus de uno eodẽq xp̃o dicit. Et si cruci¬
focus ẽ ex infirmitate. sed uiuit ex uirtute dĩ. Etbeatꝰ petrus
ꝓpheticũ sic ꝓtulit de psalmis eloquiũ. ut xp̃i anima quã in infer¬

Expanded text:
et loco non contineri, et quae ad gubernationem universitatis pertinebant, cum Paet loco non contineri, et quae ad gubernationem universitatis pertinebant, cum Patre nat, sic uni personae operantis assignat, ut quid cujus naturae sit, indubitanter ostendat. Nam et beatus Paulus de uno eodemque Christo dicit: Et si crucifixus est ex infirmitate, sed vivit ex virtute Dei . Et beatus Petrus, propheticum sic protulit de Psalmis eloquium, ut Christi animam, quam in infer
Abbreviated transcription (Latin):
nalit̃ tam̃ totꝰ xp̃c dignatꝰ ẽ in se tristitiã operari. Ipse quippe
suas passiones inuenitꝰ operatꝰ. quinihil habuit qđ pateretur
inuitꝰ. Vt ergo tristaret᷑ totꝰ xp̃s fecit. sed illã tristitiã sola in
se naturalit̃ anima rationalis accepit. Iam uͦ cũ xp̃s uno eodẽ
tẽpore & insepulchro iacuit & in infernũ descendit. quis ñ in
separabile naturae utriusq opꝰ uideat: Ꝙ quis in ipso uno atq
inseparabili opere ꝓpria carnis & animȩ Ac diuinitatis non
euident̃ agnoscat: Vt enĩ scđm carnẽ insepulchro iacer& . to
t xp̃s fecit : sed sepulture capax sola caro naturalit̃ fuit. In in¬
fernũN quoq ut scđm animã xp̃s descender& inature u¬
trius Uq id ÷ diuinae atq humanę unũ fuit op. sed solius
anune o inirealis fuet ille descensus. sicut eodem tẽpore totis
in ocdo & in terra ñ cessabat xp̃s operari. sed solius diuinttatis fost

Expanded text:
naliter tamen totus Christus dignatus est in se tristitiam operari: in se quippe naliter tamen totus Christus dignatus est in se tristitiam operari: in se quippe suas passiones invenitur operatus, qui nihil habuit quod pateretur invitus. Ut ergo tristaretur, totus Christus fecit; sed illam tristitiam sola in se naturaliter anima rationalis accepit. Jam vero cum Christus uno eodemque tempore et in sepulcro jacuit, et in inferseparabile naturae utriusque opus videat? Et quis in ipso uno atque inseparabili opere, propria carnis et animae, ac divinitatis opera non evidenter agnoscat? Ut enim secundum carnem in sepulcro jaceret, totus Christus fecit? sed sepulturae capax sola caro naturaliter fuit. In infernum quoque ut secundum animam Christus descenderet, naturae utriusque, id est divinae atque humanae, unum fuit opus; sed solius animae naturalis fuit ille descensus. Sicut eodem tempore totus in coelo et in terra non cessabat Christus operari; sed solius divinitatis fuit,
Abbreviated transcription (Latin):
dẽq natura unꝰ gener& alt̃q nascat᷑. Sic ergo ẽ & illa generato
atq natiuitas naturalit̾ inseparabilis. ut nec generandi nec nascen¬
di cõmunio simul ãbab possit inee̾ ꝑsonis. quia hoc hab& ꝓprieas
ꝑsonarũ. ut nec filius seipsũ cũ patregignat de quo gignit᷑. nec piti
cũ filio de se nascente nascat᷑. ꝑ man& ergo in unitatẽ n aturae in cont¬
saueritas ꝑsonarũ. in quib ẽ aliud qđ ñ cõmune repperiat᷑ e̾ẽ sed ꝓp

Expanded text:
demque natura unus generet, alterque nascatur. 22. Sic ergo est illa generatio demque natura unus generet, alterque nascatur. 22. Sic ergo est illa generatio atque nativitas naturaliter inseparabilis, ut nec generandi nec nascendi communio simul ambabus possit inesse personis. Quia hoc habet proprietas personarum, ut nec Filius seipsum cum Patre gignat de quo gignitur, nec Pater cum Filio de se nascente nascatur. Permanet ergo in unitate naturae inconfusa veritas personarum, in quibus est aliquid quod non commune reperiatur esse, sed p
Abbreviated transcription (Latin):
gignere. necgigni altera potuiss&e. Qđ si hoc indõ patre & dõ filio hec¬
tici retusare contendunt. humanȩ generationis ꝑspicuo Aut instrib¬
t aut confundant᷑ exemplo Nempe homo pat̃ hominẽ filium
tempore p̃cedit. quia ipse quoq ee̾ tẽporalit̃ coepit. De quofilus
ñ utiq tẽporalit̃ nasceret᷑. nisi patris natura tẽporis initio subd¬
ret᷑. In de liquido appar&e ideo dm̃ filiũ dedõ patre sine in iion¬
tũ. quia illȩ pat̃ de se filiũ genuit. qui sic esse ñ cępit sicut esse
ñ desinit. Ꝙ tam̃ cũ homo pat̃ natiuitatẽ filii p̃cessisse naturalit̃
agnoscat᷑. in eadẽ generatione filii nec filius a patre nec pat᷑ a
filio separant᷑ : quia patre gignente filius gignit᷑. & cũ gene¬
ratio illa causa sit natiuitatis. nec ageneratione possit sȩparari
natiuitas. sic illa generatio anatiuitate ñ separat᷑. ut in una ea¬

Expanded text:
gignere, nec gigni altera potuisset. Quod si hoc in Deo Patre et Deo Filio haergignere, nec gigni altera potuisset. Quod si hoc in Deo Patre et Deo Filio haeretici recusare contendunt, humanae generationis perspicuo aut instruantur aut confundantur exemplo. Nempe homo pater hominem filium tempore praecedit, quia ipse quoque esse temporaliter coepit; de quo filius non utique temporabiliter nasceretur, nisi patris natura temporis initio subderetur. Unde liquido apparet ideo Deum Filium de Deo Patre sine initio natum, quia ille Pater de se Filium genuit, qui sic esse non coepit, sicut esse non desinit ; et tamen cum homo pater nativitatem filii praecessisse naturaliter agnoscatur, in eadem generatione filii nec filius a patre, nec pater a filio separatur, quia patre gignente filius gignitur. Et cum generatio illa causa sit nativitatis, nec a generatione possit separari nativitas, sic illa generatio a nativitate non separatur, ut in una ea
Abbreviated transcription (Latin):
pprie una quȩq ꝑsona noscit᷑ qđ tam̃ nec mueniat᷑ separabile
nec possit te cõmune. Nã ꝓpriũ patris dicimꝰ et qđ genuit
qd de patre filioq ꝓcedit. In his uͦ ꝓpriis nulla e nature sepa¬
ratio. sed quȩdã ꝑsonalis agnitis Cũ ꝓpria solius sit gent¬
ratio patris. ñ ab ea tam̃ separatꝰ ẽ filius. quia generante
ess&. nisi de patre genitꝰ extitiss&. Quamuis itaq nascente filiopt
genuerit. & gignente patre filius nat̾ sit : ñ tam̃ aut cũ patre genut
filius aut cũ filionatꝰ ẽ pat̃. lic& de natura patris natꝰ sit filius. & u¬
turã filii de seipso genuerit pat̃ : quia sic ẽ ꝑsonarũ illa ꝓprietas int¬
parabilis. ut tam̃ nec generatio nec natiuitas duarũ ꝑsonarũ possitet
cõmunis : qũauis nisiduȩ ꝑsonȩ patris & filii naturalit̃ essent. nec in

Expanded text:
proprio unaquaeque persona noscatur, quod tamen nec inveniatur separabile, proprio unaquaeque persona noscatur, quod tamen nec inveniatur separabile, nec possit esse commune. Nam proprium Patris dicimus esse, quod gpiritus sancti, quod de Patre Filioque procedit. In his vero propriis nulla est naturae separatio, sed quaedam personalis agnitio. Cum enim propria solius sit generatio Patris, non 246 ab ea tamen separatus est Filius, quia generante esset, nisi de Patre genitus exstitisset. Quamvis itaque nascente Filio Pater genuerit, et gignente Patre Filius natus sit, non tamen aut cum Patre genuit Filius, aut cum Filio natus est Pater; licet de natura Patris natus sit Filius, et naturam Filii de seipso genuerit Pater. Quia sic est personarum illa proprietas inseparabilis, ut tamen nec generatio, nec nativitas duarum personarum possit esse communis. Quamvis nisi duae personae Patris et Filii naturaliter essent, nec una
Abbreviated transcription (Latin):
Scimꝰ autẽ in hac dissertione catholica ueritatis aut hereticos per¬
uersitati deditos aut catholicos minꝰ mysterio rectȩ credulnatis
instructos. cum Audiunt qđ de dõ filio dr̃ de eiꝰ quoq diuinita¬
te dici & tam̃ unã a nobis patris & filii & sp̃s scĩ diuinitate noue¬
runt nihilominꝰ p̃dicari aliquatenꝰ cõmouendos qđ cõmunio di¬
uinitatis cõmunionẽ faciat humanȩ susceptionis. ac ꝑ inde ex
carnis cõmunione putet᷑ in patre & filio & sp̃uscõ cõmunio hu¬
manȩ natiuitatis passionis & mortis. Vt ergo nec illi maligne
insidient᷑ nec isti forsitan in caute fallant᷑. debent utriq coge¬
tare sic a nobis unã trinitatis p̃dicari substantiã ut tam̃ ñ dicamꝰ
unã eiꝰdẽ trinitatis eͥẽ ꝑsoña. Vnde sic totũ qđ ẽ ipsanatura
õmune trib inuenit᷑ eẽ ꝑsonis. ut aliquid tam̃ inueniat᷑ quo

Expanded text:
Scimus autem in hac assertione catholicae veritatis, aut haereticos perScimus autem in hac assertione catholicae veritatis, aut haereticos perversitati deditos, aut catholicos minus mysterio rectae credulitatis instructos; cum audiunt quod de Deo Filio dicitur, de ejus quoque divinitate dici; et tamen unam a nobis Patris et Filii et Spiritus sancti divinitatem noverunt praedicari; aliquatenus permovendos, quod communio divinitatis, communionem faciat humanae susceptionis; ac perinde ex carnis communione putetur in Patre et Filio et Spiritu sancto communio humanae nativitatis, passionis et mortis. Ut ergo nec illi maligne insidientur, nec isti forsitan incaute fallantur, debent utrique cogitare, sic a nobis unam Trinitatis praedicari substantiam, ut non tamen dicamus unam ejusdem Trinitatis esse personam. Unde sic totum, quod est ipsa natura, commune tribus invenitur esse personis, ut aliquid tamen inveniatur, quo
Abbreviated transcription (Latin):
Vnꝰ in utroq loquit᷑ dĩ filius. quia in eođẽ utraq natura ẽ. & in fri
hic ẽ qui descendit. hic ẽ quẽ pat̃ scĩ ficauit. & misit in hunc munb
& ipsa littera nos doc&. scĩficatione ñ diuinitatẽ eguisse sed carnem.
S eit quoq augustinꝰ in libro de fide & spe & caritate quẽ nosti a mul¬
in nobis. ut crederemꝰ dĩ patris om̃ipotentis unicũ filiũ natum
de sp̃u sc̃o & uirgine maria: Ita quippe uerbũ caro factũ ẽ adi¬
uinitate carne̾ suscepta. ñ in carnẽ diuinitate mutata. Eccebeatꝰ
Augustinꝰ ostendit diuinitatẽ susceptricẽ carnis. quã nihilominus
susceptricẽ testatꝰ & mortis. In libro eñĩ de praescientia dĩ sic dicit
Per caput nrm reconciliam᷑ dõ. quia in illo ẽ diuinitas unigeniti.
facta particeps mortalitatis nr̃ȩ : ut & nos participes ei in morta¬
litatis essem Vbi continuo magnitudinẽ hui sacramenti cõm¬
dans. hȩc uerba subiunxit. Hoc sacramentũ. longe ẽ a cordib

Expanded text:
 natura est. Et infra: Hic est qui descendit, hic est quem Pater sanctificavit et misit in hunc mundum. Et ipsa littera nos docet, sanctificatione non divinitatem eguisse, sed carnem. Beatus quoque Augustinus in libro de Fide, Spe, et Caritate, quem nosti a mularet in nobis: ut credamus Dei Patris omnipotentis unicum Filium, natum de Spiritu sancto et Virgine Maria? Ita quippe Verbum caro factum est, a divinitate carne suscepta, non in carnem divinitate mutata. Ecce beatus Augustinus ostendit divinitatem susceptricem carnis, quam nihilominus susceptricem testatur et mortis. In libro enim de Praesentia Dei sic dicit: Per caput nostrum reconciliamur Deo, quia in illo est divinitas Unigeniti facta particeps mortalitatis nostrae, ut et nos participes ejus immortalitatis essemus. Ubi continuo magnitudinem hujus sacramenti commendans, haec verba subjunxit: Hoc sacramentum longe est a cordibus
Abbreviated transcription (Latin):
euidentissime docuit ut sicut dm̃ hominẽq dicimꝰ. sic diuinitatẽ
& carnẽ nullatenꝰ dubitemꝰ. In scđo quoq eiđe operis libro hȩc an

Expanded text:
evidentissime docuit, ut sicut Deum hominemque dicimus, sic divinitatem evidentissime docuit, ut sicut Deum hominemque dicimus, sic divinitatem et carn
Abbreviated transcription (Latin):
naturã. Sc̃s quoq: ambrosius in libro primo de side uno eodemq
loco sicut xp̃m dm̃ & hominẽ. sic in eo diuinitatẽ ꝓfitet᷑ & carie
dicens. Unũ dm̃ ꝓpħae dicunt. apłi audiunt. unũ dm̃ magier¬
diderunt. & aurũ thus & myrrã supplices ad xp̃i cunabula detu¬
lerunt. auro regẽ fatentes. & dm̃ thure uenerantes. Thesaurus
enĩ regni aurũ. sacrificiũ dĩ thus. myrra ẽ sepulturae. Quid igitꝰ
uoluerunt sibi mystica munera int̾ abiecta p̾sepia. nisi ut intellega¬
mͦ in xp̃o differentiã diuinitatis & carnis: Ut homo nascit᷑. ut as
ad orat᷑. lac& in pannis. sed fulg& instellis. Cune nascentẽ indicam
stella dominantẽ. Caro ẽ quȩ imn uoluit᷑. diuinitas cui ab angłis m¬
nistrat᷑. Ita nec dignitas naturalis maiestatis amittit᷑. & assũptę
carnis ueritas cõꝓbatꝰ. Hȩc om̃a quȩ superius posita sunt : hac beat
tationẽ hac definitione concludens. ita ut hanc ẽẽ dicer& fidẽ nrãm

Expanded text:
uno eodemque loco sicut Christum Deum et hominem, sic in eo divinitatem profitetur et carnem, dicens: Unum Deum prophetae dicunt, apostoli audiunt, unum Deum Magi crediderunt, et aurum, thus, et myrrham supplices ad Christi cunabula detulerunt, auro Regem fatentes, et Deum thure venerantes. Thesaurus enim regni aurum; sacrificium Dei thus, myrrha est sepulturae. Quid igitur voluerunt sibi mystica munera inter abjecta praesepia, nisi ut intelligamus in Christo differentiam divinitatis et carnis? Ut homo nascitur, ut Deus adoratur. Jacet in pannis, sed fulget in stellis. Cunae nascentem indicant, stellae dominantem. Caro est quae involvitur, divinitas cui ab angelis ministratur. Ita nec dignitas naturalis majestatis amittitur, et assumptae carnis veritas comprobatur. Haec omnia quae superius posita sunt hac beatus tationem hac definitione concludens , ita ut hanc esse diceret fidem nostram,
Abbreviated transcription (Latin):
significationẽ duarũ : Dũ enĩ dr̃ uña diuinitatis naturã fuissẽ in car¬
nata ̃ remotis ãbi guititib altera erit quȩ in carnata ẽ altera qua
incarnata ꝑhibet᷑: qm̃ ñ eadẽ erit natura dĩtatis quȩ in carnata ẽ.
quȩ ẽ natura carnis qua in carnata firmat᷑. neq ipsa natura ditatis:
carnata ẽ. sed natura carnis incarnata cognoscit᷑. sicut neq ipsa natra
carnis extitit dĩtate sublimis. quia & ñ aliunde diuinitas quã de iro
uirginis matris in carnata ꝓcessit. & caro ñ nisi in hisdẽ uiscerib sõ¬
sp̃u suꝑ ueniente & altissimi obumbrante uirtute ẽ unita dita
Itẽ paulo postait. Quȩrant ergo isti qua suȩ dementiae foueas quib
circumdant᷑ euadant & palã se aut ex illoꝵ eẽ numero fateant᷑ qu
uerũ xp̃i corpus inpugnant. Aut negare ñ audeant ii nisi haoratos

Expanded text:
significationem duarum. Dum enim dicitur unam divinitatis naturam fuisse incarsignificationem duarum. Dum enim dicitur unam divinitatis naturam fuisse incarnatam; remotis ambiguitatibus, altera erit quae incarnata est, altera qua incarnata perhibetur: quoniam non eadem erit natura deitatis quae incarnata est, quae est natura carnis qua incarnata firmatur; neque seipsa natura deitatis incarnata est, sed natura carnis incarnata cognoscitur. Sicut neque seipsa natura carnis exstitit deitate sublimis, quia et non aliunde divinitas, quam de utero Virginis matris incarnata processit; et caro non nisi in iisdem u superveniente, et Altissimi obumbrante virtute, est unita deitati. Item paulo post ait: Quaerant ergo isti qua suae dementiae foveas, quibus circumdantur evadant; et palam se aut illorum esse de numero fateantur, qui verum Christi corpus impugnant: aut negare non audeant, non nisi hac ratione
Abbreviated transcription (Latin):
duas naturas in xp̃o in confusas atq inseparabiles ee confirmat.
dicens. Has eisdẽ necessariũ ẽ ꝓferri sub una eadẽq ꝑsona. sic in¬
discretas atq inseparabiles illas unitione constare : ut ꝑmaneant
ee qđ sunt: Et paulo post : Nũ quid cũ tantũ modo ds̃ dr̃ homode¬
negat᷑. Ehũ quid cũ humanitas dr̃ dĩtas inde remouetꝰ: Nũquid
cũ filius hominis dr̃. non etiã filius dĩ consequent᷑ aduertiturͣ
lũ quid cũ uerbũ dĩ dr̃ ñ simul intellegit᷑ & caro qđ factũ ẽ: Nlum¬
quid cũ caro eiꝰ corpꝰq deꝓmit᷑ ñ etiã diuinitas indubitant᷑ osten¬
ditꝰ: Itẽ alio eiꝰdẽ libri loco de his qui unã tantũ in ap̃onaturãni¬
tunt᷑ asserere. sic loquit᷑. Nã & cũ dicunt uña fuisse naturã in carna¬
tã uolentes hoc modo uelut ostendere singularẽ : nullatenꝰ euadunt

Expanded text:
duas naturas in Christo inconfusas atque inseparabiles esse confirmat, duas naturas in Christo inconfusas atque inseparabiles esse confirmat, dicens: Has easdem necessarium est proferri sub una eademque persona sic indiscretas atque inseparabiles illa unitione constare, ut permaneant esse quod sunt. Et paulo post: Nunquid cum tantummodo Deus id cum Filius hominis dicitur, non etiam Filius Dei consequenter advertitur? Nunquid cum Verbum dicitur, non simul intelligitur et caro quod factum est? Nunquid cum caro ejus corpusque depromitur, non etiam divinitas indubitanter ostenditur? Item alio ejusdem libri loco, de his qui unam tantum in Christo naturam nituntur asserere, sic loquitur: Nam et cum dicunt unam fuisse naturam incarnatam, volentes hoc modo velut ostendere singularem, nullatenus evadunt
Abbreviated transcription (Latin):
de sicut dõ angłica famulant᷑ obsequia: Itẽ alio eidẽ epłae loco di
tam̃ est undẽ in utroq cõmunis ẽ contumelia : aliud unde cõmunis
ẽgła : De nr̃o eñĩ illi ẽ minor patre humanitas : de patre illi ẽ xqua¬
lis cũ patre diuinitas: Cuiꝰ essentiae firmitatẽ. sensib cunctoꝵ fideliũ
sic insinuat atq inculcat: ut in hac fide uitã ꝓfectũq catholicae
constare testet᷑ eccłae dicens. quia catholica eccła hac fide uiuit :¬
seruato tenore doctrinȩ. ꝑ uiã uerae fidei atq apłicae confessionis pa¬
rib incedit om̃ino uestigiis: In eo quippe libro quẽ memorait᷑ uene¬
rabilis conscripsit antistes: aduersus eos qui in dño iħuxp̃o duarũ
naturarũ nolunt indiuisã credere ueritatẽ . sed eas unius nature
ꝓfessione confundunt. ipso tenore p̃dicationis apłicȩ custodito

Expanded text:
dem sicut Deo angelica famulantur obsequia. Item alio ejusdem epistolae loco Idem sicut Deo angelica famulantur obsequia. Item alio ejusdem epistolae loco Itamen est unde in utroque communis est contumelia, aliud unde communis est gloria. De nostro enim illi est minor Patre humanitas, de Patre illi est aequalis cum Patre divinitas. Cujus sententiae firmitatem sensibus cunctorum fidelium sic insinuat atque inculcat, ut in hac fide vitam profectumque catholicae constare testetur Ecclesiae, dicens quia catholica Ecclesia hac fide vivit servato tenore doctrinae, per viam verae fidei atque apostolicae confessionis, paribus incedit omnino vestigiis. In eo quippe libro quem memoratus venerabilis conscripsit antistes adversus eos qui in Domino Jesu Christo duarum naturarum nolunt indivisam credere veritatem, sed eas unius naturae 244 professione confundunt, ipso tenore praedicationis apostolicae custodito,
Abbreviated transcription (Latin):
hominẽ. ita diuinitatẽ manifestissima p̃dicatione confirmat: in
eadẽ quippe epła dicit. Assũ pta ẽ de matre dñi natura ñ culpas
nec in dño ihu xp̃o ex utero uirginis genito quia natiuntas ẽ miu¬
bilis ideo nrũ ẽ natura dissimilis : Qui enĩ uerꝰ ẽ ds̃ idem uerꝰ t̃
homo: Enullũ ẽ in hac unitate mendaciũ : dũ inuicẽ sunt & hu¬
militas hominis. & altitudo dĩtatis Sicut enĩ ds̃ ñ mutat᷑ mise¬
ratione : ita homo ñ consumit᷑ dignitate: Alio autẽ loco idẽ be¬
tissimꝰ papaleo diuinitatẽ carnis tectã uelamine ꝓfitet᷑ dicens
am cũ ad p̃cursoris sui iohannis baptismũ uenit : ne later& qđ car¬
nis uelamine diuinitas tegeret᷑. uox patris de caelo intonans doxit.
icẽ filius m̃s dilectꝰ: in quo mihibene conplacuit : Ibi continuo diuim¬
tatẽ suã illã confident̃ dm̃ nuncupat: & illã carnẽ. hominẽ indubitan¬
t̃ appellat. dicens. Quẽ itaq sicut hominẽ diaboli tẽptat astutia: ei¬

Expanded text:
m et humanitatem manifestissima praedicatione confirmat. In eadem quippe epistola dicit: Assumpta est de matre Domini natura, non culpa; nec in Domino Jesu Christo ex utero virginis genito, quia nativitas est mirabilis, ideo nostri est natura dissimilis. Qui enim verus est Deus, idem verus est homo, et nullum est in hac unitate mendacium; dum invicem sunt et humilitas hominis, et altitudo deitatis. Sicut enim Deus non mutatur miseratione, ita homo non consumitur dignitate. Alio quoque loco idem beatissimus papa Leo divinitatem carnis tectam velamine profitetur, dicens: Jam cum ad praecursoris sui Joannis baptismum venit, ne lateret quod carnis velamine divinitas tegeretur, vox Patris de coelo intonans dixit: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi bene complacui . Ubi continuo divinitatem illam confidenter Deum nuncupat, et illam carnem, hominem indubitanter appellat, dicens: Quem itaque sicut hominem, diaboli tentat astutia, ei
Abbreviated transcription (Latin):
hȩc meodem sermone confirmat dicens. Ait enĩ apłs. Euistis¬
enĩ aliquando tenebrae. nunc autẽ lux in dño. Cũ dixiss& nunc
autẽ lux : addidit in dño. Inte ergo tenebre. lux in dño. Lux
quare : Quia participatione lucis illius. luxes. Si autẽ Aluce
qua illuminaris recesseris. ad tenebras tuas redis. Non sic xp̃s
ñ sic uerbũ dĩ. Sed quomodo: Sicut hab& pat̾ uitã insem& ipso
sic dedit & filio uitã habere in sem& ipso. ut ñ participatione
post idẽ sc̃s doctor egregius augustinꝰ ait. Qđ dr̃ dedit filio. tale
ẽ acsi diceret᷑ genuit filiũ: generando enĩ dedit. Quomodo de¬
dit ut ess&. sic dedit ut uita ess&. sic dedit ut insem& ipso uita
ess&. Quid ẽ insem& ipso uita ess&: Non aliunde uita indiger&
sed ipse ess& plenitudo uit&. unde credentes Alii uiuerent dũ ui¬
uerent. Ex his igitꝰ uerbis praȩclari antistitis augustini remotis

Expanded text:
e. Ait enim Apostolus: Fuise. Ait enim Apostolus: Fuistis aliquando tenebrae; nunc autem lux in Domino . Cum dixisset, nunc autem lux: addidit, in Domino. In te ergo tenebrae, lux in Domino. Lux quare? Quia participatione lucis illius lux es. Si autem a luce qua illuminaris recesseris, ad tenebras tuas redis. Non sic Christus, non sic Verbum Dei. Sed quomodo? Sicut habet Pater vitam in semetipso, sic dedit et Filio habere vitam in semetipso: ut non participatione post idem sanctus doctor egregius Augustinus ait: Quod dicitur, dedit Filio, tale est ac si diceretur, genuit Filium; generando enim dedit. Quomodo dedit ut esset, sic dedit ut vita esset, et sic dedit ut in semetipso vita esset. Quid est, in semetipso vita esset? Non aliunde vita indigeret, sed ipse esset plenitudo vitae, unde credentes alii viverent, dum viverent. 18. Ex his igitur verbis praeclari antistitis Augustini, remotis
Abbreviated transcription (Latin):
dici ueracit̃ ñ negemꝰ. Ipse quippe beatꝰ augustinꝰ in libro primo
de trinitate ostendens dĩ filiũ scđm diuinitatẽ hoc habere qđ ẽ
& hoc ẽe qđ hab& ita loquit᷑. Non enĩ sicut creatura ita dĩ filius
ante in carnationẽ & ante assũptã creaturã unigenitꝰ ꝑ quẽ facta
Qđ illo loco manifestius dr̃. siquis ad capiendũ sit idoneus ubiait.
s icut hab& pat̃ uitã in sem& ipso. ita dedit filio uitã habere insem&¬
ipso Neq enĩ iã existenti & uitã ñ habenti dedit ut haber&̾ uitã in
sem& ipso. cũ eo ipso qđ t̃ uita ẽ. hoc ẽ ergo dedit filio habere ui¬
tã insem& ipso. genuit filiũ ẽe in cõmutabilẽ uitã qđ ẽ uita
dĩ sermone tractar&. sic ait. Filius autẽ dĩ non quasi primo fuit
sine uita. & accepit uitã. Si enĩ sic illã acciper&. ñ eã haber& insem&¬
ipso. Quid ẽ enĩ insem & ipso : Ut ipsa uita ipse ess&. & paulotꝰ

Expanded text:
dici veraciter non negemus. Ipse quippe beatus Augustinus in primo libro dici veraciter non negemus. Ipse quippe beatus Augustinus in primo libro de Trinitate , ostendens Deum Filium secundum divinitatem hoc habere quod est, et hoc esse quod habet, ita loquitur: Non enim sicut creatura, ita Deus Filius, ante Incarnationem et ante assumptam creaturam unigenitus, per quem facta  illo loco manifestius dicitur, si quis ad capiendum sit idoneus, ubi ait: Sicut habet Pater vitam in semetipso, ita dedit Filio habere vitam in semetipso: neque enim jam existenti et vitam non habenti dedit ut haberet vitam in semetipso, cum eo ipso quod est vita sit. Hoc est ergo, Dedit Filio habere vitam in semetipso, Genuit Filium esse incommutabilem vitam, quod est vita Domini sermone tractaret, sic ait: Filius autem Dei non quasi primo fuit sine vita, et accepit vitam: si enim sic illam acciperet, non eam haberet in semetipso. Quid est enim
Abbreviated transcription (Latin):
ł existentẽ ł operantẽ ualeat inuenire : ubi sicut naturalit̃ nullae
potest eẽ separabilitas operis. itanaturalit̃ man& in cõmutabilis un¬
tas uoluntatis. Attendamꝰ Autẽ quonã modo fuerit ł homo Pangs

Expanded text:
vel existentem, vel operantem valeat invenire. Ubi sicut naturaliter nulla vel existentem, vel operantem valeat invenire. Ubi sicut naturaliter nulla potest esse separabilitas operis, ita naturaliter manet incommutabilis unitas voluntatis. Attendamus autem quonam modo fuerit vel homo,
Abbreviated transcription (Latin):
rabilior ẽ illa trinitas ꝑ sonarũ triũ. quã hȩc unius. Ista sicut ñ du¬
bito quȩ de primo atq notuissimo libro de trinitate uerba beati au¬
gustini posuimꝰ om̃inosufficient. p̃sertim ingenio atq officio tuo
quo eiꝰ dicta sicut acutissimȩ ac frequentissimȩ legis ut in eis pluri¬
ma possis similia repperire. quȩ ñ solũ innatura sed etiã in ꝑsonis
inseparabilitatẽ scã trinitatis ostendunt. Dicunt᷑ ergo singilla¬
tim tres illae ꝑsonae. ut agnoscant᷑. ut ñ separent᷑. In quib sic
nulla ẽ separatio. sicut in eis nulld potest inesse confusio. Neq eñi
illcetres ꝑsonae quia ñ possunt confundi ꝓpterea debent separa¬
biles aestimari. cũ omnino inseparabiles inueniant᷑ : & in eo qđ
sunt. & in eo qđ faciunt. Nec quisquã separabiles audeat illas
tres ꝑsonas asserere. cũ nullã ante aliã nullã postaliã nullã sinea

Expanded text:
rabilior est illa Trinitas personarum trium, quam haec unius. 14. Ista, sicut non durabilior est illa Trinitas personarum trium, quam haec unius. 14. Ista, sicut non dubito, quae de primo atque novissimo libro de Trinitate verba beati Augustini posuimus, omnino sufficiunt: praesertim ingenio atque studio tuo, quo ejus dicta sic acutissime ac frequentissime legis, ut in eis plurima possis similia reperire, quae non solum in natura, sed etiam in personis inseparabilitatem sanctae Trinitatis ostendunt. Dicuntur ergo singillatim tres illae personae, ut agnoscantur, non ut separentur: in quibus sic nulla est separatio, sicut in eis nulla potest inesse confusio. Neque enim tres illae personae, quia non possunt confundi, propterea debent separabiles aestimari, cum omnino inseparabiles inveniantur, et in eo quod sunt, et in eo quod faciunt. Nec quisquam separabiles audeat illas tres personas asserere, cum nullam ante aliam, nullam post aliam, nullam sine alia
Abbreviated transcription (Latin):
Verũ in illa sũma trinitate quȩ incorporalit̃ reb om̃ib antecellit.
tanta ẽ inseparabilitas. ut cũ trinitas hominũ ñ poss& dici un ho
ds̃. Nec rursus quẽ ad modũ ista imago quȩ ẽ homo habens iia
tria una ꝑsona ẽ ita ẽ & illa trinitas. sed tres ꝑsone sunt pat̃ filii
& filius patris & sp̃s patris & filii. Item post aliqua sicait . Nonta
m̃ sicut in ista imagine trinitatis ñ hȩc tria unꝰ homo. sed unius ho¬
minis sunt : ita in ipsa sũma trinitate cuiꝰ & imago ẽ unius di sunt
illa tria sed unꝰ ds̃ ẽ: & tres sunt ille ñ una ꝑsona. hȩc dicens beat᷑
augustinꝰ. & in separabilitatẽ earũ dẽ triũ ꝑsonarũ relatione ip¬
sius trinitatis intellegens. cũ admiratione sequit᷑ dicens. Qđ sa
hȩc imago trinitatis. ipsa uero sũ matrinitas tres ꝑsone sint: insepa¬

Expanded text:
Verum in illa summa Trinitate quae incomparabiliter rebus omnibus antecellit, Verum in illa summa Trinitate quae incomparabiliter rebus omnibus antecellit, tanta est inseparabilitas, ut cum trinitas hominum non possit dici unus homDeus. Nec rursus quemadmodum ista imago, quae est homo, habens illa tria una persona est, ita est et illa Trinitas; sed tres personae sunt, Pater Filii, et Filius Patris, et Spiritus Patris et Filii. Item post aliqua men sicut in ista imagine Trinitatis, non haec tria unus homo, sed unius hominis sunt; ita in ipsa summa Trinitate, cujus haec imago est, unius Dei sunt illa tria; sed unus Deus est; et tres sunt illae, non una persona. Haec dicens beatus 239 Augustinus, et inseparabilitatem earumdem trium personarum, revelatione ipsius Trinitatis intelligens, cum admiratione sequitur, dicens Ibidhaec imago Trinitatis, ipsa vero summa Trinitas tres personae sint, insepa
Abbreviated transcription (Latin):
luoquoq: memorati libri loco plenissime inculcans. cũ de filiodreisa
ex hoc eni rogat quominor e patre. quo ũ aqualis exaudit cui pa¬
tre: inseparabilitatẽ ꝑsonarũ ostendens ait. Vnde se abeo quod
dixit ipse enĩ pat̾ amat uos utiq ipse ñ separat. scđm ea facit intel¬
legi quȩ supra cõmemoraui satisq insinuaui plerũq ita nom inari
una quãq intrinitate ꝑsonã. ut & aliȩ intellegant᷑. Sic itaq dictũ
ẽ ipse enĩ pat̾ Amat uos: ut consequent̃ intelligatꝰ & filius & sp̃ssẽs.
tẽ post aliquanta idẽ sc̃s augustinꝰ ait. lã enĩ ostendimꝰ in hac trini¬
tate ꝑmultos locutionũ diuinarũ modos etiã de singulis diciqđ
om̃ium ẽ: ꝓpt̾ inseparabilẽ operationẽ unius eius dẽs substantiȩ.
In quintodecimo libro de trinitate cũ de hac imagine quȩ in nobis
ẽ aliquas lineas p̃ber& ad intellegentiã trinitatis. int̾ alia sic ait.

Expanded text:
quoque memorati libri loco plenissime hoc inculcans, cum de Filio dixisset: Ex hoc enim rogat, quo minor est Patre; quo vero aequalis est, exaudit cum Patre; inseparabilitatem personarum ostendens, ait: Unde se ab eo quod dixit: Ipse enim Patlegi quae supra commemoraui satisque insinuaui, plerumque ita nominari unamquamque in trinitate personam, ut et aliae illic intellegantur. sic itaque dictum est: ipse tus sanctus. Item post aliquanta idem sanctus Augustinus sic ait: Jam enim ostendimus in hac Trinitate per multos locutionum divinarum modos, etiam de singulis dici quod omnium est, propter inseparabilem operationem unius ejusdemque substantiae. In quinto decimo vero libro de Trinitate , cum de hac imagine quae in nobis est, aliquas lineas praeberet ad intelligentiam Trinitatis, inter alia sic ait:
Abbreviated transcription (Latin):
caritate inseparabilit̃ sibi facit ad herere animas nrãs : quia qui
adher& dõ unꝰ sp̃sẽ : quo modo ipsa trinitas separabiles potest habe¬
re ꝑsonas. cũ ipsa trinitas unꝰ sit ds̃. ac ꝑ hoc una sit caritas quia ds
caritas ẽ  caritas autẽ diuisionẽ nũ quã recipit: quȩ de multis cor¬
dib multisq animab in seipsa unũ tor unaq anima facit¬
cđã deinde in terrogatio tua hoc inuenit᷑ tenore subiuncta

Expanded text:
caritate, inseparabiliter sibi facit adhaerere animas nostras, quia qui adhaeret Deo, unus spiritus est : quomodo ipsa Trinitas separabiles potest habere personas, cum ipsa Trinitas unus sit Deus, ac per hoc una sit caritas, quia Deus caritas est? Caritas autem divisionem nunquam recipit, quae de multis cordibus multisque animabus in seipsa unum cor unamque animam facitnda deinde interrog
Abbreviated transcription (Latin):
mensura accipit: Ipsũ eñi quẽ ad mensurã dat: totũ accipit: Ia
men surã quippedat multis filiis : sed ñ ad m̃surã accipit unie filis
quia sic ẽ uer̾ homo ut uerꝰ sit ds̃: Hunc euangłii locũ alit̃ beat augis
aliquando posuerat in duob libris quos scripsit de sermone dñi in not
li de solo xpo accipi debere firmauit : qđ in primo libro retractanie¬
nũ suarũ ostendens int̾ alia sic ait. Alio loco qł int posui testimns¬
rĩ ad mñsurã dut đs spͥm nondũ intellexerã de ap̃o ꝓprie uerius a¬
cipi: eAlus quippe hominib nisi ad m̃sura daret sps ñ dupłu pei¬
dari: Qđ utiq ideo dixit. ut hoc se ñ de diuinitate sed de humilitate
beatꝰ augustinꝰ ñ dixit hominib sed aliis hominib: nisi ut osten¬
der& illi homini singularit ñ ad mensurã sed omnẽ in ẽẽ sp̃s ple¬
ntudinẽ qui ẽ uer̾ naturalit̃ homo ut idẽ sit naturalit̃ etiã¬

Expanded text:
iritum accipit. Ipsum namque quem ad mensuram dat, totum accipit. Ad mensuram quippe dat multis filiis, sed non ad mensuram accipit unicus Filius, quia sic est verus homo, ut verus sit Deus. 28. Hunc Evangelii locum aliter beatus Augustinus aliquando posuerat in duobus libris quos scripsit de Sermone Domini in monte gelii de solo Christo accipi debere firmavit. Quod in primo libro Retractationum suarum ostendens, inter alia sic ait: « Alio loco quod interposui testimim ad mensuram dat deus spiritum, nondum intellexeram ae Christo proprie uerius accipi. aliis quippe hominibus nisi ad mensuram daretur spiritus, non duplum petdari. Quod utique ideo dixit, ut hoc se non de divinitate, sed de humanitate beatus Augustinus non dixit hominibus, sed aliis hominibus, nisi ut ostenderet illi homini singulariter non ad mensuram, sed omnem inesse Spiritus plenitudine
Abbreviated transcription (Latin):
uirtꝰ. Uera itaq fides quȩ xp̃m dm̃ fortẽ ueracit̾̃ credit ac p̃dicat.
cari. sicut scđm carnẽ crucifrrã uirtutẽ fiducialit̃ nouit & di
bris de trinitate abeato augustino plenissime disputatũ. in
quib ostendit unã quãq in trinitate ꝑsonã. in his dũ taxat no¬
minib quib ad se ñ translatȩ sed ꝓprie dr̃. ipsũ sibi eẽ qđ ha¬
bere naturalit̃ p̃dicat᷑. Dicimꝰ enĩ siue patrẽ siue filiũ siue¬

Expanded text:
virtus. Vera itaque fivirtus. Vera itaque fiaedicari; sicut secundum carnem, crucifixam virtutem fiducialiter novit et dicitbris de Trinitate a beato Augustino plenissime disputatum; in quibus ostendit unamquamque in Trinitate personam, in his duntaxat nominibus quibus ad se non translate, sed proprie dicitur, ipsam sibi esse quod habere naturaliter praedicatur. Dicimus enim sive Patrem, sive Filium, si
Abbreviated transcription (Latin):
a cu beatꝰ apłs dixerit apm̃ crucifixũ dĩ uirtutẽ & dĩ sapientiã
ne ipsa uirtꝰ & sapientia putaret᷑ naturalit̾ ee passibilis. cura¬
uit alio loco crucifixȩ uirtutis & sapientiae salubrit̾ aperire
misteriũ dicens de xp̃o. Nã & si crucificus ẽ ex infirmitate:
sed uiuit ex uirtute dĩ. Scimꝰ autẽ xp̃m dĩ filiũ ꝓphetico elo¬
quio dm̃ fortẽ ueracit̃ nominari. isaia dicentẽ Puernatꝰ ẽ
nobis. & filius datꝰ ẽ nobis: & factus ẽ principatꝰ suꝑ humeros
ei. & uocabit̾ nom̃ eiꝰ ad mirabilis. consiliarius. ds̃. fortis. pat̃
futuri scłi. princeps pacis: Nonne istius dĩ fortis uno loco apłs
sẽpit nã uirtutẽ diuinitatẽq cõmendat: Neq enĩ uera fides ita
sẽpiternã uirtutẽ diuinitatẽq patris p̃dicat. ut filii aut sp̃s scĩ
sẽpiternã uirtutẽ diuinitatẽq ñ credat. cũ una sit naturalit̾ sẽpi
deo autẽ ueracit̃ ds̃ quia diuinitas. sicut ideo ueracit̃ fortis quia

Expanded text:
apostolus dixerit, Christum crucifixum, Dei virtutem, et Dei sapientiam, ne ipsa virtus et sapientia putaretur naturaliter esse passibilis, curavit alio loco crucifixae virtutis et sapientiae salubriter aperire mysterium, dicens de Christo: Nam etsi crucifixus est ex infirmitate, sed vivit ex virtute Dei , Scimus autem Christum Dei Filium prophetico eloquio Deum fortem veraciter nominari, Isaia dicente Puer natus est nobis, filius datus est nobis, et factus est principatus super humeros ejus: et vocabitur nomen ejus, Admirabilis, Consiliarius, Deus fortis, Pater futuri saeculi, Princeps pacis . Nonne istius Dei fortis uno loco Apostolus sempiternam virtutem divinitatemque commendat? Neque enim vera fides ita sempiternam virtutem ac divinitatem Patris praedicat, ut Filii aut Spiritus sancti sempiternam virtutem divinitatemque non credat: cum una sit naturaliter sempiideo autem veraciter Deus, quia divinitas, sicut ideo veraciter fortis, quia
Abbreviated transcription (Latin):
seruit. In tantũ autem inseparabilis ẽ in xxp̃o utraq natura
ut ex hoc eutices in errorẽ cader&. ut unã uidens in xep̃o ꝑsonã
uña quoq in eo naturã impie p̃dicar&. uolens confundere qđ
uidit separari ñ posse. Sic autẽ iste in duab naturis quas inse¬
parabilit̃ unius eẽ ꝑsonae cognouit crimen impietatis in currit
sicut sabellius in trib ꝑ sonis ꝓpt̾ unitatẽ nature cȩcitate mor¬
& sp̃s scĩ sine confusione subsistere. quas audiebat unitate natu¬
rali prorsus in separabiles ꝑmanere. Sed utrũq trinitas inse
uterq Auentre piissimȩ genitricis errauit. & sem& ipsũ suosq
conplices baratro impietatis immersit. Uera quippe intrinitate
dõ ñ solũ naturae unitas. uerũ etiã in confusa atq inseparabilis
ꝑman& in confusibilis atq inseparabilis plena ueritas naturarũ.

Expanded text:
seruit. In tantum autem inseparabilis est in Christo utraque natura, seruit. In tantum autem inseparabilis est in Christo utraque natura, ut ex hoc Eutyches in errorem caderet, et unam videns in Christo personam, unam quoque in eo naturam 237 impie praedicaret; volens confundere quod vidit separari non posse. Sic autem iste in duabus naturis quas inseparabiliter unius esse personae cognovit, crimen impietatis incurrit; sicut Sabellius in tribus personis, propter unitatem naturae, caecitate morilii, et Spiritus sancti sine confusione subsistere, quas audiebat unitate naturali prorsus inseparabiles permanere. Sed utrumque Trinitas inseuterque a ventre piissimae genitricis erravit, et semetipsum, suosque complices barathro impietatis immersit. Vera quippe in Trinitate Deo non solum naturae unitas, verum etiam inconfusa atque inseparabilissona, duarum permanet inconfusibilis atque inseparabilis plena veritas naturarum.
Abbreviated transcription (Latin):
pat̾ & filius & sp̃s sc̃s. consequens ẽ ut inseparabilit̃ operentur.
Qđ si trinitas illa separabiles poss& habere ꝑsonas. essent & aliqu
posse. Ipsũ eñĩ apłica p̃dicat auctoritas. splendorẽ głae & figuram
substantiae dĩ : qđ sequens beatꝰ ambrosius in hymno matutinano
splendorẽ paternȩ głae filiũ ẽe ꝓnuntiat . Illo quoq exemplo
quo ipse unigenttꝰ ds̃ sic inunitate ꝑson e suȩ naturã diuinã hu¬
cessit dethalamo suo. in separabilis ꝑman& utriusq naturae um¬
tio. Nec ideo deb& aliquis aestimare utrãq ab inuicẽ diuelli potu¬
isse naturã. quia ꝑsusceptionẽ mortis & caro ex animis insepul¬
chro iacuit. & anima in infernũ carne moriente descendit : qua¬
dõ quidẽ etiã cũ int̾ueniente morte anima discessiss& a carne
in separabilis in xp̃o utraq natura ꝑmansit : quia nec in infer¬
no anim̃a suã. nec in sepulchro carnẽ suã diuinitas immensa de¬

Expanded text:
et Spiritus sanctus, consequens est ut inseparabiliter operentur. Quod si Trinitas illa separabiles posset habere personas, essent et aliqua posse. Ipsum enim apostolica praedicat auctoritas splendorem gloriae, et figuram substantiae Dei ; quod sequens beatus Ambrosius in hymno matutino splendorem paternae gloriae Filium esse pronuntiat. 11. Illo quoque exemplo it ut credamus, quo ipse Unigenitus Deus sic in unitate personae suae naturam divinam huprocessit de thalamo suo , inseparabilis permanet utriusque naturae unitio. Nec ideo debet aliquis aestimare utramque ab invicem divelli potuisse naturam; quia per susceptionem mortis, et caro exanimis in sepulcro jacuit, et anima in infernum, carne moriente, descendit: quandoquidem etiam cum interveniente morte anima discessisset a carne, inseparabilis in Christo utraque natura permansit: quia nec in inferno animam suam, nec in sepulcro carnem suam divinitas immensa de
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ libriloco dicit: Deniq ꝓpt ipsã inseparabiliate sufficient i
quando nominat᷑ ł pat̃ solus ł filius solus adimpletuscrat ali
uultu suo nec inde separat᷑ utriusq sp̃s. id÷ patris & filii sp̃s. Qui¬
Hoc emꝰ plenũ gaudiũ nr̃m. quo amplius ne frui trinitate dtida
cuĩ imaginẽ facti sumꝰ. Propt̃ hoc aliquando italoquit᷑ de spũ sco.
tãqũa solus ipse sufficiat ad beatitudinẽ nrãm. & ideo solus sufiet
quia separari apatre & filio ñ potest. sicut pat̃ solus sufficits : qua
separari a filio & sp̃uscõ ñ potest. & filius ideo sufficit solus. quia seta¬

Expanded text:
er unum sumus. denique propter ipsam inseparabilitatem sufficienter aliquando nominatur uel pater solus uel filius solus adimpleturus nos laetitia cum uultu suo. Nec inde separatur utriusque spiritus, id est paHoc est enim plenum gaudium nostrum, quo amplius non est, frui Trinitate Deo, ad cujus imaginem facti sumus. Propter hoc aliquando ita loquitur de Spiritu sancto, tanquam solus ipse sufficiat ad beatitudinem nostram. Et ideo solus sufficit, quia separari a Patre et Filio non potest; sicut Pater solus sufficit, quia separari a Filio et Spiritu sancto non potest: et Filius ideo sufficit solus, quia sepa
Abbreviated transcription (Latin):
nȩ humanȩq naturae. nec sine initio eternitas. nec sine mutabi¬
litate simplicitas. nec sine termino immensitas inuenitꝰ natura¬
lit̃ eẽ cõmunis. quia in uno eodẽq xp̃o & uera ẽ diuina natura
qua naturalit̃ ẽ sine initio ds̃ natꝰ de patre. & uera humana na¬
tura quasnaturalit̃ ẽ in plenitudine tẽpoꝵ ds̃ homo creatꝰ ex
uirgine. In illa co.eternꝰ patri. in ista posterior matre. Scđm di¬
uinã sẽꝑ ubiq totꝰ. nec umquã ł usquã loco conclusus. Scđm hu¬
maña. certo die de caelo ad iudicandos uiuos mortuosq uentur.
Quanta inseparabilitas credenda ẽ illis trib in ee ꝑsonis quarũ
ẽ unitas & aȩt̾nitas & simplicitas & in mensitas naturalis: Hanc
beatꝰ ambrosius ueracit̃ p̃dicat & confirmat in libro primo de
sp̃u scõ. hȩc dicens. Quis igit᷑ audeat dicere discretũ adõ patre &¬

Expanded text:
ue naturae nec sine initio aeternitas, nec sine mutabilitate simplicitas, nec sine termino immensitas invenitur naturaliter esse communis; quia in uno eodemque Christo et vera est divina natura, qua naturaliter est sine initio Deus natus de Patre, et vera humana natura, qua naturaliter est in plenitudine temporum Deus homo creatus ex virgine; in illa coaeternus Patri, in ista posterior matre; secundum divinam semper ubique totus, nec unquam vel usquam loco conclusus; secundum humanam, certo die de coelo ad judicandos vivos mortuosque venturus, quanta inseparabilitas credenda est illis tribus inesse personis, quarum est et unitas, et aeternitas, et simplicitas, et immensitas naturalis? Hanc beatus Ambrosius veraciter praedicat et confirmat in libro primo de Spiritu sancto , haec dicens: Quis igitur audeat dicere discretum a Deo Patre
Abbreviated transcription (Latin):
& const& una humana natura. quȩ tam̃ in uno quoq homine unam
inueniunt᷑ habere ꝑ sonã. Proinde in istis duab naturis quas unã
ꝑsonã habere cognoscimꝰ. simile aliquid inquiramꝰ : ut cũ hic inue¬
nerimꝰ aliquid fieri animȩ carnisq: cõmuni opere qđ tam̃ aut ad
solius animȩ aut ad solius carnis inueniat᷑ substantiã ꝑtinere.¬

Expanded text:
et constet humana natura; quae tamen in unoquoque homine unam et constet humana natura; quae tamen in unoquoque homine unam inveniuntur habere personam: proinde in istis duabus naturis quas unam personam habere cognoscimus, simile aliquid inquiramus; ut cum hic invenerimus aliquid fieri animae carnisque communi opere, quod tamen aut ad solius animae, aut ad solius carnis inveniatur pertinere
Abbreviated transcription (Latin):
recte credit᷑ quia diuinitatis eiꝰ & carnis ꝑsona una ẽ ñ natura.
In xp̃o enĩ ñ ẽ altera diuinitatis & altera humanitatis. sed una ẽ
naturae utriusq ꝑsona. Quo cirta quia inseparabilis ẽ operatio tri¬
nitatis seruilẽ formã quã unigenitꝰ ds̃ accepit tota trinitas fecit.
qũã tam̃ certũ ẽ a tota trinitate factã. sed ad solã filii dĩ ꝑtinere ꝑsonã.
Neq enĩ sicut ẽ in ea totius trinitatis una operatio. sic inea trinitatis
inuenit᷑ cõmunis acceptio. & enĩ ꝓprietas ꝑ sonalis quia ñ ipse pat̃
ẽ qui filius. nec sp̃s sc̃s ẽ ipse qui pat̾ aut filius. ostendit aliquid apa
exempłu rei increaturis ñ potest inueniri. quia excepta trinitate
quȩ unꝰ ẽ naturalit̃ uerꝰ ds̃. nulla natura ẽ quȩ inse tres inseparabiles
possit habere ꝑsonas. Quia uͦ in ino quoq homine inuenimꝰ carnẽ¬
ñeẽ qđ anim̃a. nec utrãq unius ẽẽ̾ nature quãuis ex utraq ꝑficiat᷑

Expanded text:
recte creditur; quia divinitatis ejus et carnis persona una est, non natura. In Christo enim non est altera divinitatis et altera humanitatis, sed una est naturae utriusque persona. Quocirca quia inseparabilis est operatio Trinitatis, servilem formam quam Unigenitus Deus accepit, tota Trinitas fecit; quam tamen certum est a tota Trinitate factam, sed ad solam Filii Dei perti nere personam. Neque enim sicut est in ea totius Trinitatis una operatio, sic in ea Trinitatis invenitur communis acceptio. Etenim proprietas personalis quia non ipse Pater est qui Filius, nec Spiritus sanctus est ipse qui Pater aut Filius ostendit aliquid a Paexemplum rei in creaturis non potest inveniri; quia excepta Trinitate, quae unus est naturaliter verus Deus, nulla natura est quae in se tres inseparabiles possit habere personas. Quia vero in unoquoque homine invenimus carneficiatur
Abbreviated transcription (Latin):
accepimꝰ sed sp̃m qui exdõ ẽ : qđ dici de sp̃u hominis nulla tenꝰ poret
qui sic et in homine dr̃ ut ẽe ex homine ñ dicat᷑ Sp̃s auit sesm

Expanded text:
accepimus, sed Spiritum qui ex Deo est : quod dici de spiritu hominis nullatenus potest, accepimus, sed Spiritum qui ex Deo est : quod dici de spiritu hominis nullatenus potest, qui sic esse in homine dicitur, ut esse ex homine non dicatur. Spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ sunt hominis quia eiusdẽ naturȩ est. cuius ẽ homo in quo ẽ.
ubi magis interiorẽ hominẽ accipiendũ existimo. Ita & quȩ
dĩ sunt. ideo nemo cognouit nisi sp̃s dĩ. quia sic indõẽ ꝑ unitatem
naturȩ. ut ñ sit aliquid in dõ. qđ ñ possit sp̃s eiꝰ naturali unitate
cognoscere. Istã quippe plentudinẽ cognitionis sola possid& uni¬
tas naturalis. ꝑ quã sic ẽ in dõ sp̃s eiꝰ. ut unꝰ cũ illo sit naturalit̃ ds̃.
ui tam̃ sic indõ ẽ & unꝰ cũ illo ds̃ ẽ: ut ñ cũ eo unã ꝑsonã habeat. sicut
hab& cũ homine sp̃s qui in homine ẽ. Sed illud cogniti onis exem¬
płu ꝓ unitate naturali quȩ nullã inpatre & filio & spũ sc̃o differentiã
cogͥnitionis ẽẽ ꝑmittit beatũ apłm posuisse certissimũ ẽ : quia
illa natura inseparabilis totũ quicquid inse naturalit̃ ẽ ñ diuer¬
sũ. sed unũ & totũ sicut in trib sic in singulis constat e̾ẽ ꝑsonis. Vbi

Expanded text:
quae sunt hominis, quia ejusdem naturae est cujus est homo in quo est ubi magis interiorem hominem accipiendum existimo: ita et quae Dei sunt ideo nemo cognovit nisi Spiritus Dei, quia sic in Deo est per unitatem naturae, ut non sit aliquid in Deo, quod non possit Spiritus ejus naturali unitate cognoscere. 10. Istam quippe plenitudinem cognitionis sola possidet unitas naturalis; per quam sic est in Deo Spiritus ejus, ut unus cum illo sit naturaliter Deus. Qui tamen sic in Deo est, et unus cum illo Deus est, ut non cum eo unam personam habeat, sicut habet cum homine spiritus 236 qui in homine est. Sed illud cognitionis exemplum pro unitate naturali, quae nullam in Patre, et Filio, et Spiritu sancto differentiam cognitionis esse permittit, beatum Apostolum posuisse certissimum est: quia una illa natura inseparabilis, totum quidquid in se naturaliter est, non diversum sed unum, et totum sicut in tribus, sic in singulis constat esse personis. Ubi
Abbreviated transcription (Latin):
in trib ꝑsonis plurale eẽ ñ possit. Excepto enĩ hoc ipso qđ ꝑsonae
tuit humani sermonis inopia. ut salt̾ẽ tres dicer& ee ꝑsonas: ne si
ł hoc ñ diceret᷑ trinitas ẽe̾ nullatenꝰ crederet᷑. & in illa om̃i moda
taciturnitate fidei periculũ nasceret᷑. Quo cirta scđm ueritatẽ fidei

Expanded text:
in tribus personis plurale esse non possit: excepto enim hoc ipso, quo personae in tribus personis plurale esse non possit: excepto enim hoc ipso, quo personae tuit humani sermonis inopia, 234 ut saltem tres diceret esse personas; ne si vel hoc non diceretur, Trinitas esse nullatenus crederetur, et in illa omnimoda taciturnitate, fidei periculum nasceretur 8. Quocirca, secundum veritatem fidei