comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lo inquit: in ordine & conũsionib siderũ. Qͦ¬
modo gͦ fatũ habet ꝑ quẽ factũ ẽ celũ & sidas
c̃ tua uoluntas si rec̾te sapias transcendat &
siła: An qͥa nosti xp̃i carnẽ fuisse sub celo. ido
putas & potestatẽ xp̃i subditã celo : dudistul¬
te. Nondũ uenerat hora eius ñ qua cogeret᷑
mori. sed qua dignaret᷑ occidi. Nouerat enĩ ipse:
quando deberet mori. Intendite omĩa. Que om̃ia:¬
Que p̃dicta sunt de illo. Expectabat finiri omĩa. qͦ
p̃dicta sunt ante eiuspassionẽ futura: ut cũ imple¬
ta essent. tunc ueniret passio dispositionis ordine.
ñ fatali necessitate. Deniq audite. ut ꝓbetis. Inter
cetera que de illo ꝓpħata sunt: scͥptũ ẽ etiã hoc . De¬
derunt in escã meam fel: & in siti mea potauer̃t
me aceto. Quomodo facta sunt in euangłio nouimꝰ.
Prius dederunt fel: accepit. gustauit. & despuit. Po¬
stea in cruce pendens. ut om̃ĩa p̃dicta cõplerent᷑.
ait. Sicio. Acceꝑunt spongiã aceto plenã in arun¬

Expanded text:
is, in ordine et conversionibus siderum. Quomodo ergo fatum habet, per quem factum est coelum et sidera; cum tua voluntas, si recte sapias, transcendat et sidera? An quia nosti Christi carnem fuisse sub coelo, ideo putas et potestatem Christi subditam coelo? 9. Audi, stulte: Nondum venerat hora ejus, non qua cogeretur mori, sed qua dignaretur occidi. Noverat enim ipse quando deberet mori: intendit omnia quae praedicta sunt de illo, et exspectabat finiri omnia quae praedicta sunt ante ejus passionem futura; ut cum impleta essent, tunc veniret et passio, dispositionis ordine, non fatali necessitate. Denique audite, ut probetis: inter caetera quae de illo prophetata sunt, scriptum est etiam, Dederunt in escam meam fel, et in siti mea potaverunt me aceto . Quomodo facta sint, in Evangelio novimus. Prius dederunt fel; accepit, gustavit, et despuit: postea in cruce pendens, ut omnia praedicta complerentur, ait, Sitio: acceperunt spongiam aceto plenam, in arun
Abbreviated transcription (Latin):
ni infirmitatis eius: & de occultata potentia
quã iudei ñ nouerant. unde illis modo dic̃tũ est.
neq me nostis neq patrẽ meũ. & de carne sus¬
cepta quã iudei nouerant. & cuius patriã scie¬
bant. unde illis alio loco dixit. & me nostis. &¬
uerbũ est: illud caro. Illud d̾s: illud homo: sed

Expanded text:
ni infirmitatis ejus de occulta patientia, quam Judaei non noverant, unde illis modo dictum est, Neque me nostis, neque Patrem meum; et de carne suscepta, quam Judaei noverant, et cujus patriam sciebant, unde illis alio loco dixit, Et me nostis, eVerbum est, illud caro: illud Deus est, illud homo; sed
Abbreviated transcription (Latin):
istũ filiũ patris. Fum qui pat̾ est ñ esse filiũ: eum
qͥ filius est ñ esse patrẽ. Confitent᷑ generationem:
sed negant equalitatẽ. Nos. idest catholica fides
ueniens de doctrina apłorũ. plantata in nobis
ꝑ seriẽ successionis accepta sana ad posteros trans¬
mittenda: int̾ utrosq. idẽ int̾ utrũq errorẽ. te¬
nuit ueritatẽ. In errore sabellianoꝵ. unus ẽ solus:
ipse est pat̾ qui filius. In errore arrianoꝵ. alius est
quidẽ pat̾ alius est filius: sed ipse filius ñ solũ aliꝰ
sed etiã aliud. Tu in medio quid: Pat̾ pat̾ est: filius:¬
Pat̾ pat̾ ẽ: filius filius est. alius ñ aliud. quia ego

Expanded text:
ilium Patris; eum qui Pater est non esse Filium, eum qui Filius est non esse Patrem: confitentur generationem, sed negant aequalitatem. Nos, id est, catholica fides veniens de doctrina Apostolorum, plantata in nobis, per seriem successionis accepta, sana ad posteros transmittenda, inter utrosque, id est, inter utrumque errorem tenuit veritatem. In errore Sabellianorum unus est solus, ipse est Pater qui Filius: in errore Arianorum, alius est quidem Pater, alius Filius; sed ipse Filius non solum alius, sed etiam aliud est: tu in medio quid? ExclusPater, Pater est; Fili
Abbreviated transcription (Latin):
compellerent Breuit᷑ gͦ hesterno die usinua ui¬
mꝰ caritati ur̃e. esse hereticos qui uocant᷑ patripas¬
siani. uel a suo auẽtore sabelliani: mi dicunt ip¬
sum esse patrẽ qui est & filius. Nomina diuersa:
unã uero esse ꝑsonã. Cum uult pater ẽ inquiunt.
cũ uult filius: tam̃ unus est. Item sunt aliihere

Expanded text:
compellerent. Breviter ergo hesterno die, insinuavicompellerent. Breviter ergo hesterno die, insinuavimus Charitati vestrae, esse haereticos qui vocantur Patripassiani, vel a suo auctore Sabelliani: hi dicunt ipsum esse Patrem qui est Filius; nomina diversa, unam vero esse personam. Cum vult, Pater est, inquiunt; cum vult, Filius: tamen unus est. Item su
Abbreviated transcription (Latin):
tua: ipse conferre dignatꝰ es. Tam̃ cũ te nouerimꝰ.
quia patrẽ nondũ nouimꝰ inflãmam᷑ desidio ĩu
dendi illius quẽ ñdũ nouimꝰ. Ac ꝑ hoc quia teno¬
uimꝰ. sed ñ nobis sufficit donec & patrẽ nouerimꝰ:
ostende nobis patrẽ & sufficit nobis. & dñs: ut
scirent ñ se nosse: qđ se putabant iã nosse. Tanto
tempore uobiscũ sum & me nescitis philippe:
Qui uid& me: uid& & patre̾. Numquid hab&e ista
sententia. uerbũ dubitationis: Nũquid dixit. qui
me udit. forsitan uidit & patrẽ: Qua in re quia
fidelis audiebat: ñ fidei ꝑsecutor: id̾o ñ erat dñs
increpator sed doctor Qui me uidit: uidit & patrẽ.
ꝙ hic Si me sciretis: & patrẽ meũ sciretis. Tollamus
uerbũ quo notata ÷ infidelitas audientiũ: & ip¬
sa sententia ẽ. Iam hesterno die cõmendauimus
caritati ur̃e. & diximꝰ sententias ioħis euangłiste.
quib nobis narrat qđ a dño didicit nec discuti¬
endas fuisse si fieri posset: nisi heretiooꝵ cõmenta

Expanded text:
te noverimus, quia Patrem nondum novimus, inflammamur desiderio illius videndi quem nondum novimus: ac per hoc quia te novimus, sed non nobis sufficit, donec et Patrem noverimus; ostende nobis Patrem, et sufficit nobis. Et Dominus ut scirent non se nosse quod se putabant jam nosse: Tanto tempore vobiscum sum, et me nescitis? Philippe, qui me vidit, vidit et Patrem . Numquid habet ista sententia verbum dubitationis? numquid dixit, Qui me vidit, forsitan vidit et Patrem? Quare? Quia fidelis audiebat, non fidei persecutor: ideo non erat Dominus increpator, sed doctor. Qui me vidit, vidit et Patrem; et hic, Si me sciretis, et Patrem meum sciretis: tollamus verbum quo notata est infidelitas audientium, et ipsa sententia est. 6. Jam hesterno die commendavimus Charitati vestrae, et diximus sententias Joannis evangelistae, quibus nobis narrat quod a Domino didicit, nec discutiendas fuisse si fieri posset, nisi haereticorum commenta
Abbreviated transcription (Latin):
tuã. Peraurẽ meã: descendit ad cor meũ co¬
gitatio tua. Sonus medius transuolauit: uerbũ
uero illud quod assumpsit sonũ. antequã sonares
erat apud te. Quia sonuisti est apud me: & ñ reces
sit ate. hoc attende quisquis examinator sonoꝵ
uerbi di contẽpnis: qui uerbũ hominis ñ cõprehen¬
sitan sciretis. Increpat infideles: nã talẽ sententiã
dixit discipłis suis. s ibi uerbũ dubitationis ñ est.¬
quia ñ fuit causa increpande infidelitatis. Nã
quomͦ dixit uideis. si me sciretis & patrẽ meũ for¬

Expanded text:
tuam; per aurem meam descendit in cor meum cotuam; per aurem meam descendit in cor meum cogitatio tua, sonus medius transvolavit: verbum vero illud quod assumpsit sonum, antequam sonares, erat apud te; quia sonuisti, est apud me, et non recessit a te. Hoc attende, quisquis es examinator sonorum. Verbum Dei contemnis, qui verbum hominis non comprehenm meum sciretis. Increpat infideles. Nam talem sententiam dixit discipulis: sed ibi non est verbum dubitationis, quia non fuit causa increpandae infidelitatis, Nam quod modo dixit Judaeis, Si me sciretis, for
Abbreviated transcription (Latin):
uerbũ mentiri uelle qđ deus ẽ. audis enĩ uer¬
bũ: & contẽpnis. Audi dnm̃: & time. In pͥncipio
adusum sermocinationis tue: & dicis apudte.
Quid ẽ uerbũ: Quid magnũ est uerbũ : Sonat.
& transit. Uerb̃ato aere. aura aurẽ ꝑcutit. postea
ñ erit. dudi adhuc. Uerbũ erat apud dm̃. Ma¬
nebat: ñ sonando transiebat. Ad huc forte con¬
tempnis. Ds̃ erat uerbũ. Apud te ipsũ o homo.
cũ ẽ in corde tuo uerbũ: aliud est quã sonus.
Sed uerbũ qđ est apud te : ut transeat ad me.
sonũ quasi uehicłm querit. Assumit ergo sonũ.
imponit se quodamͦ in uehicłm: transcurrit
aerẽ. Uenit ad me: nec recedit a te. Sonus au¬
tẽ ut ueniret ad me. recessit ate: nec ꝑsistit
apud me. Uerbũ uero quod erat in corde
tuo: nũquid sono p̃tereunte p̃teriit: quod
cogitabas dixisti: & ut apud me ꝑuenire.
quod apud te latebat. sillabas sonuisti. Sonꝰ
sillabarũ ꝑduxit ad aurẽ mea̾: cogitationẽ

Expanded text:
Verbum metiri velle quod Deus est. Audis enim VerVerbum metiri velle quod Deus est. Audis enim Verbum et contemnis; audi Deum et time: In principio ad usum sermocinationis tuae, et dicis apud te, Quid est verbum? quid magnum est verbum? sonat et transit; verberato aere aurem percutit, postea non erit. Audi adhuc, Verbum erat apud Deum: manebat, non sonando transibat. Adhuc forte contemnis: Deus erat Verbum . Apud teipsum, o homo, cum est in corde tuo verbum, aliud est quam sonus: sed verbum quod est apud te, ut transeat ad me, sonum quasi vehiculum quaerit. Assumit ergo sonum, imponit se quodammodo in vehiculum, transcurrit aerem, venit ad me, nec recedit a te. Sonus autem ut veniret ad me, recessit a te, nec perstitit apud me. Verbum ergo quod erat in corde tuo, numquid sono praetereunte praeteriit? Quod cogitabas dixisti; et ut ad me perveniret quod apud te latebat, syllabas sonuisti: sonus syllabarum perduxit ad aurem meam cogitationem
Abbreviated transcription (Latin):
his rebꝰ quas certas habent. aliquando increpati¬
ue dubitant idest uerbũ dubitationis ponunt.
c̃ corde ñ dubitent: uelut si indigneris seruo tuo.
& dicas. Contẽpnis me: consida. forsitan dñs tu¬
us sũ. hinc &. apłs. ad quosdã contẽptores suos
loquens. ait. Puto autẽ. & ego sp̃m dihabeo. Qui
dicit puto: dubitare uidet. S ille increpabat: ñ
dubitabat. Et ipse dñs xp̃o alio loco increpans in¬
fidelitatẽ futurã gñis humani: c̃ uenerit in qͥt
filius hominis. putas inueni& fidẽ in t̾ra: Iã
quantũ existimo intellȩxistis. quomͦ sit positum
forsitan. nequis uerborũ appensor & sillabarum
examinator. ueluti latine loqui sciens. rep̃hen¬
dat uerbũ. qđ dixit dĩ uerbũ: & rep̃hendendo
di uerbũ. ñ eloquens sed mutꝰ remaneat. Quis
enim sic loquitur quomodo loquitur uerbũ.
quod erat in pͥncipio apud dm̃: Noli uerba
ista considare: & ex his uerbis assuetis illud

Expanded text:
his rebus quas certas habent, aliquando increpatihis rebus quas certas habent, aliquando increpative dubitant, id est, verbum dubitationis ponunt, cum corde non dubitent: velut si indigneris servo tuo et dicas, Contemnis me; considera, forsitan dominus tuus sum. Hinc et Apostolus ad quosdam contemptores suos loquens ait: Puto autem, et ego Spiritum Dei habeo . Qui dicit, puto, dubitare videtur: sed ille increpabat, non dubitabat. Et ipse Dominus Christus alio loco increpans infidelitatem futuram generis humani: Cum venerit, inquit, Filius hominis, putas, inveniet fidem in terra ? 4. Jam, quantum existimo, intellexistis quomodo sit positum forsitan: ne quis verborum appensor et syllabarum examinator, veluti latine loqui sciens, reprehendat verbum quod dixit Dei Verbum; et reprehendendo Dei Verbum, non eloquens, sed mutus remaneat. Quis enim loquitur sic, quomodo loquitur Verbum quod erat in principio apud Deum? Noli verba ista considerare, et ex his verbis assuetis illud
Abbreviated transcription (Latin):
Si me sciretis: forsitan & patre̾ meũ sciretis. Dici
tis gͦ ubi ẽ pat̾ tuus. quasi me iam sciatis: quasi
totũ hoc sim qđ uidetis. Ergo quia me ñ nos¬
tis: ido uobis patrẽ meu̾ ñ ostendo. Me qͥppe ho¬
minẽ putatis. id̾o patrẽ meũ hominẽ queritiᷤᷤ
quia scđm carnẽ iudicatis. Quia uͦ scđm qđ¬
uidetis aliud sum: & aliud scđm quod ñ uide¬
tis. patrẽ meũ autẽ loquor occultꝰ occultũ. pͥꝰ
est ut me noueritis: tunc & patrẽ meũ scie
sciretis. Ille qui om̃ia scit quando dicit forsitan¬
non dubitat: sed increpat. Attende enĩ quomͦ
increpatiue dicat᷑ ipsum forsitan: qđ uidet᷑ eẽ
uerbũ dubitationis. S dubitationis uerbũ ẽ.
quando dicit᷑ ab homine. ido dubitante. quia
nesciente. Cũ uͦ dicit᷑ a dõ uerbũ dubitationis. c̃
dm̃ utiq nicħ lateat: illa dubitatione arguit᷑
infidelitas. ñ opinat᷑ diuinitas. homines enĩ de

Expanded text:
Si me sciretis, forsitan Si me sciretis, forsitan tis ergo, Ubi est Pater tuus? quasi me jam sciatis, quasi totum hoc sim quod videtis. Ergo quia me non nostis, ideo vobis Patrem meum non ostendo. Me quippe hominem putatis, ideo patrem meum hominem quaeritis, quia secundum carnem judicatis: quia idetis aliud sum, et aliud secundum quod non videtis, Patrem autem meum loquar occultum. Occultus prius est, ut me noveritis, tunc et Patrem meum scietm sciretis. » Ille qui omnon dubitat, sed increpat. Attende enim quomodo increpative dicatur ipsum forsitan, quod videtur esse verbum dubitationis. Sed dubitationis verbum est quando dicitur ab homine, ideo dubitante quia nesciente: cum vero dicitur a Deo verbum dubitationis, cum Deum nihil utique lateat, illa dubitatione arguitur infidelitas, non opinatur divinitas. Homines enim de
Abbreviated transcription (Latin):
Ego sũ qͥ testimoniũ ꝑhibeo de me: & testimoniũ ꝑhibet
de me: qͥ misit mepat̃. Ea his uerbis hestño die ut dixi
uer̃t qđ audier̃t. Respondert̃ enĩ dño loquenti dedõ
t᷑ in aꝑto caro: in occulto ũbũ. hõ manifestꝰ ds oc¬
cultus. Uideb ant indum̃tũ: & cõtempnebãt ĩdutũ. Cõtẽp¬
nebant: quia nesciebant. Nesciebant: qͥa ñ uidebant
Non uidebant: quia ceci erunt Ceci erant: quia non
credebant Uideamꝰ ergo: & ad hec dñs quidres¬
pondit. Ubi est inquuint. pat̾ tuus: duduumꝰ
enĩte dicere solus non sũ: sed ego & qui misit¬
me pat̾. Nos solũ te uidemꝰ: patrẽ tuũ tecũ ñui¬
demꝰ. Quomͦ dicis solũ te ñ esse: sed cũ patre tuo
esse: Ostende nobis. decũ patrẽ tuũesse. Et dñs.
Numquid me uidetis: ut patrẽ ostendã uobis:
hoc enĩ seqͥt᷑. hoc suis uerbis ipse respondit. Quo¬
rũ uerboꝵ exp̾onem: nos ante p̾misimꝰ. Uide¬
te enĩ qͥd dixerit. Neq me scitis. neq patrẽ meũ.

Expanded text:
eo de me, et testimonium perhibet de me qui misit me Pater . Ex his verbis hesterno, ut dixi, die verunt quod audierunt. Responderunt enim Domino loquenti de Deo tur in aperto caro, in occulto Verbum: homo manifestus, Deus occultus. Videbant indumentum, et contemnebant indutum: contemnebant, quia nesciebant; nesciebant, quia non videbant; non videbant, quia caeci erant; caeci erant, quia non credebant. 2. Videamus ergopondit. Ubi est, inquiunt, Pater tuus? Audivimus enim te dicere, Solus non sum, sed ego et qui me misitme Pater: nos solum te videmus, patrem tuum tecum non videmus; quomodo te dicis solum non esse, sed cum patre tuo esse? aut ostende nobis tecum esse patrem tuum. Et Dominus: Numquid me videtis, ut Patrem ostendam vobis? Hoc enim sequitur, hoc suis verbis ipse respondit, quorum verborum expositionem nos ante praemisimus. Videte enim quid dixerit, Neque me scitis, neque Patrem meum.
Abbreviated transcription (Latin):
bene ac ꝑseuerant̃ fuint. ꝓpt̾ altitudinẽ diuinoꝵ fa¬
cienda sunt p̃miorum. Profunda. in ea parce. qua in
in t̾ra figitur. Ibi quippe & occulta est. nec uideri pocest.
hcunc̾ta eius apparentia & eminentia inde cõsurgt̃.
sicut bona nr̃a de ꝓfunditate gr̃e dei que comp̃hendi
ac diuidicari non potest. uniuersa ꝑcedunt. S & si¬

Expanded text:
bene ac perseveranter fiunt, propter altitudinem divinorum fabene ac perseveranter fiunt, propter altitudinem divinorum facienda sunt praemiorum. Profunda est in ea parte quia in terra figitur. Ibi quippe et occulta est, nec videri potest, sed cuncta ejus apparentia et eminentia inde consurgunt, sicut bona nostra de profunditate gratiae Dei, quae comprehendi ac indicari non potest universa procedunt. Item
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ib placuit. quia & dei gr̃a inunitate ad om̃s ꝑ ue¬
nit: & cum sors nuttitur. ñ ꝑ sone cuiusouł meritis.
boni significasse quis dixerit. quia ꝑ malos fac̾tast᷑:
ñ scilicet ꝑ eos qui xp̃m secuti s qͥ sunt ꝑ secuti. Quid
enim de iͥpsa cruce dicturi sumꝰ que similit̃ certe ab in¬
imicis atq impiis xp̃o facta & impacta est: & tam̃
ea significari rec̾te intelligitur quod ait apłs: que sit
latitudo. & longitudo. & altitudo & ꝓfundum. Lata
est quippe intransuerso ligno quo extenduntur pen¬
dentis manus: & significat oꝑabona in latitudine
Karitatis. Longa ẽ a transuerso ligno usq ad terrã.
ubi dorsum pedeoq figunt᷑. & significat ꝑseuerantiã
in longitudine temporis usq in finem. Alta ẽ in cacu¬
mine quo transuersum lignum sursum uersus exce¬
ditur. & significat suꝑnum finem quo cunc̾ta oꝑare
feruntur: qm̃ cuncta que latitudine aclongitudine

Expanded text:
omnibus placuit, quia et Dei gratia in unitate ad omnes perveomnibus placuit, quia et Dei gratia in unitate ad omnes pervenit: et cum sors mittitur, non personae cujusquboni significasse quis dixerit, quia per malos facta sunt, non scilicet per eos, qui Christum secuti, sed qui sunt persecuti. Quenim de ipsa cruce dicturi sumus quae certe similiter ab inimicis atque impiis Christo facta et impacta est? » Et tamen ea significari recte intelligitur, quod ait Apostolus quae sit latitudo, et longitudo, et altitudo, et profundum. Lata est quippe in transverso ligno quo extenduntur pendentes manus, et significat opera bona in latitudine charitatis. Longa est a transverso usque ad terram, ubi dorsum pedesque figuntur, et significat perseverantiam in longitudine temporis usque in finem. Alta est in cacumine quod per transversum lignum sursum versus excedit et significat supernum finem, quo cuncta opera referuntur. Quoniam cuncta latitudine ac longitudine
Abbreviated transcription (Latin):
nificatur desuꝑ contexta ꝑhibetur. Inconsutilis aut̃.
ne aliquando dissuatur. Et adunumꝑuenit quia
in unũ om̃s colligit: sicut in aplis. cum esset etiam
ipse numerus duodenarius idest quadriꝑtitus internos
& om̃s essent int̾rogati solus petrus respondit. tues xp̃s
filius dei uiui. & ei dicitur tibi dabo claues regnicelorum.
tamquam ligandi & soluendi solus acceꝑit potestatem:
cum & illud unusꝓ om̃ib dixerit. & hoc cum om̃ib tam¬
quã ꝑsonam gerens unitatis ipsius acceꝑit. Ideo unus
ꝓ om̃ib : quia unitas est in om̃ib. Unde & hic cũ dixisset
desuꝑ conteota: addidit ꝑ totum. Qđsi referamus adid
qđ significat. nemo eius est exꝑs. qui ꝑtinere inuenitur
ad totũ: a quo toto sicut greca indicat lingua. catholica
uocatureccłia. In sorte autem. quid: nisi dei gr̃a cõmen¬
data est. Sic quippe in uno ad om̃s ꝑuenit. cum sors

Expanded text:
nificatur, desuper contexta perhibetur. Inconsutilis autem, nificatur, desuper contexta perhibetur. Inconsutilis autem, ne aliquando dissuatur: et ad unum pervenit, quia in unum omnes colligit. Sicut in Apostolis cum esset etiam ipse numerus duodenarius, id est quadripartitus in ternos, et omnes essent interrogati, solus Petrus respondit, Tu es Christus Filius Dei vivi; et ei dicitur, Tibi dabo claves regni coelorum , tanquam ligandi et solvendi solus acceperit potestatem: cum et illud unus pro omnibus dixerit, et hoc cum omnibus tanquam personam gerens ipsius unitatis acceperit: ideo unus pro omnibus, quia unitas est in omnibus. Unde et hic cum dixisset, desuper contexta; addidit, per totum. Quod si referamus ad id quod significat, nemo ejus est expers qui pertinere invenitur ad totum: a quo toto, sicut graeca indicat lingua, catholica vocatur Ecclesia. In sorte autem quid, nisi Dei gratia commendata est? Sic quippe in uno ad omnes pervenit, cum sors
Abbreviated transcription (Latin):
ret. Querat forte aliquis. quid significet indot partes
uestimentoꝵ facta diuisio: & de tunica illa sorticio. Qua
eius eccłiam. toto scilicet qui quatuor partib constatt̃¬
rarum orbe diffusam: & om̃ib eisdem partib equalit᷑
id est concorditer distributam. Propt̃ quod alibi dicit mis¬
surum se angłos suos: ut colligant elec̃tos eius aqua¬
tuor uentis. Quod quid est nisi aquatuor partib mũ¬
di: oriente. occidente. aquilone. meridie: Tunica uͦ
illa sortita. omĩum parcium significat unitatem: quȩ
caritatis uinculo continetur. De caritate altem locu¬
turꝰ apłs: suꝑ eminentiorem inquit uiam uobis demõ¬
stro. Et alio loco ait. Cognoscere etiam suꝑ eminentem
scientie Karitatemap̃i. Itemq alibi. Suꝑ omĩa autẽ
hec: caritatem que ẽ uincłmꝑfectionis. Si ergo Rari¬
tas & suꝑeminentiorem habet uiam. & suꝑeminet
scientie. & suꝑ om̃ia p̾cepta ẽ: merito uestis quasig¬

Expanded text:
ret. 4. Quaerat forte aliqret. 4. Quaerat forte aliqvestimentorum facta divisio, et de tunica illa sortitio. Quadejus Ecclesiam, toto, scilicet, qui quatuor partibus constat, terrarum orbe diffusam, omnibus eisdem partibus aequaliter, id est, concorditer, distributam. Propter quod alibi dicit missurum se angelos suos, ut colligant electos ejus a quatuor ventis . Quod quid est, nisi a quatuor partibus mundi, Oriente, Occidente, Aquilone, et Meridie? Tunica vero illa sortita, omnium partium significat unitatem, quae charitatis vinculo continetur. De charitate autem locuturus Apostolus: Supereminentiorem, inquit, vitam vobis demonstro . Et alio loco ait: Cognoscere etiam supereminentem scientiae charitatem Christi ; itemque alibi, Super omnia autem haec charitatem, quae est vinculum perfectionis . Si ergo charitas et supereminentiorem habet viam, et supereminet scientiae, et super omnia praecepta est; merito vestis qua sig
Abbreviated transcription (Latin):
breuitas: obscuritatem facit. Sic enim dic̾tum est mit¬
tentes sortem suꝑ eis. ac si diceret᷑. mittentes sortẽ cum
diuiderentur. qđ & factum ẽ. Om̃ium quippe uesti¬
m̃toꝵ eius diuisio cõpleta ñesset. nisi sorte claruisset.
qͥsetiam illam tunicam tolleret: ut sic contentio diuiden¬
tium finiretur. uel nulla potius oriretur. Quod ergo
ait quis quid tolleret. quandoquidẽ hoc sorti deputat᷑
ñ ad omĩa que diuisa sunt uestimenta: referendũ est.
Sorsenim missa ẽ: quisillam tunicam tolleret. Dequa
qm̃ narrare p̃ termisit. qualis fuerit. & quẽ admodum
equalib factis partib sola remãserit. que ne cõscinde¬
retur ueniret in sortem: ꝓeo positũ est qđ ait. qͥs quid
tolleret. id est qͥs eam tolleret. tamquam si totum ita
diceretur. Diuisert̃ uestim̃ta eius mutentes sortẽ suꝑ
eis. quis tunicam que partib equalib suꝑ fuerat tolle¬

Expanded text:
brevitas obscuritatem facit: sic enim dictum est, Mitbrevitas obscuritatem facit: sic enim dictum est, Mittentes sortem super eis, ac si diceretur, Mittentes sortem cum dividerentur: quod et factum est. Omnium quippe vestimentorum ejus divisio completa non esset, nisi sorte claruisset quis etiam illam tunicam tolleret, ut sic contentio dividentium finiretur, vel nulla potius oriretur. Quod ergo ait, Quis quid tolleret, quandoquidem hoc sorti deputatur, non ad omnia quae divisa sunt vestimenta referendum est; sors enim missa est, quis illam tunicam tolleret: de qua quoniam narrare praetermisit qualis fuerit, et quemadmodum aequalibus factis partibus sola remanserit, quae ne conscinderetur, veniret in sortem; propterea positum est quod ait, Quis quid tolleret, id est, quis eam tolleret: tanquam si totum ita diceretur, Diviserunt vestimenta ejus, mittentes sortem super eis, quis tunicam quae partibus aequalibus superfuerat, tolle
Abbreviated transcription (Latin):
telligi. etiam tunicam ꝑtinere. de qua sortẽ miserunt
quia utiq om̃s uestes diuidendo in quib & illa fuit.
de ipsa sortiti sunt. Tale est: qđ etiam ait lucas. Diuiden¬
tes uestim̃ta eius: miserunt sortes. Diuidentes enimue¬
nerunt ad tunicam. de qua est facta sorticio: ut inter
eos uniuersa uestimentorũ eius diuisio compleretur
Quid autem inter est utrum dicatur diudentesmisert
sortes qđ ait lucas. andiuiserunt sortẽ mittentes qa ait
matheus: nisi qđ lucas dicendo sorces pluralem ꝓsingu¬
lari numero posuit: Quȩ locutio scripturis seĩs in soli¬
ta non ẽ: quamus nonnulli codices sortem reꝑiant᷑
habere ñ sortes. Marchꝰ itaq solus: uidetur aliquã intu¬
lisse questionem. Dicendo enim mittentes sortem suꝑ ei
quis quid tolleret. tamquam suꝑ om̃ib uestim̃tis. ñ su¬
ꝑ una tunica sors missasit: locutꝰ uidetur. S etiã hie

Expanded text:
telligi etiam tunicam pertinere, de qua sortem miserunt; telligi etiam tunicam pertinere, de qua sortem miserunt; quia utique omnes vestes dividendo, in quibus et illa fuit, de ipsa sortiti sunt. Tale est etiam quod ait Lucas, Dividentes vestimenta ejus, miserunt sortes: dividentes enim venerunt ad tunicam, de qua facta est sortitio, ut inter eos universa vestimentorum ejus divisio compleretur. Quid autem interest utrum dicatur, Dividentes miserunt sortes, quod ait Lucas; an, Diviserunt, sortem mittentes, quod ait Matthaeus: nisi quod Lucas dicendo sortes, pluralem pro singulari numero posuit; quae locutio Scripturis sanctis insolita non est: quamvis nonnulli codices sortem reperiantur habere, non sortes? Marcus itaque solus videtur aliquam intulisse quaestionem: dicendo enim, Mittentes sortem super eis, quis quid tolleret, tanquam super omnibus vestimentis, non super sola tunica sors missa sit, locutus videtur. Sed etiam hic
Abbreviated transcription (Latin):
singulas parces nisi scinderetur: ut pannos eius in¬
utilit̾ tollerent. Qđ ne facerent: adunũ eamꝑ ueni¬
re sorticione maluert̃. Huiꝰ eu angłiste narrationi cõ¬
son at etiam ꝓpħicum testimonium. quod & ipse con¬
tinuo subiungens. ut scriptura inquit impleretur
dicens: partiti sunt uestimenta mea sibi. & suꝑ uestẽ
meam miserunt sortem. Non enim ait sortiti s parti¬
ti. nec ait sortientes partiti sunt: s in ceteris uestim̃ti
sortem om̃ino ñ nominans. postea dixit. & inuestem
meam miserunt sortem: ꝓpt̃ illam reliquam tunicã.
Dequa re dicam qđ ipse donauerit. cũ prius eam quȩ
oboriri potest tamquã euangłiste inter se discrepent
calumpniam ꝓpulsauero: demonstrans nullius cetero¬
rum uerba natrrationi ioħis esse contraria. Matheus
enim dicendo diuiserunt uestim̃ta eius sortem mit¬
tentes. ad totam diuisionem uestimentoꝵ uoluit in¬

Expanded text:
singulas partes, nisi scinderetur, ut pannos ejus insingulas partes, nisi scinderetur, ut pannos ejus inutiliter tollerent; quod ne facerent, ad unum eam pervenire sortitione maluerunt. Hujus evangelistae narrationi consonat etiam propheticum testimonium, quod et ipse continuo subjungens, Ut scriptura, inquit, impleretur dicens, Partiti sunt vestimenta mea sibi, et super vestem meam miserunt sortem. Non enim, ait, sortiti; sed, partiti: nec ait, sortientes partiti sunt; sed in caeteris vestimentis sortem omnino non nominans, postea dixit, et in vestem meam miserunt sortem, propter illam reliquam tunicam. De qua re dicam quod ipse donaverit, cum prius eam quae oboriri potest, tanquam Evangelistae inter se discrepent, calumniam propulsavero, demonstrans nullius caeterorum verba narrationi Joannis esse contraria. 3. Matthaeus enim dicendo, Diviserunt vestimenta ejus, sortem mittentes, ad totam divisionem vestimentorum voluit in
Abbreviated transcription (Latin):
quatuor fuisse milites. qui in eo crucifigendo p̾sidi
paruerunt. Manifeste quippe ait. Milites ergo cũ
crucifir issent etm aeceꝑunt uestim̃ta eius: & fece¬
runt quatuor partes. unicuiq militi parcem. Et cuni
cã. Subaudiendum ẽ acceꝑunt: ut iste sit sensus. doce¬
ꝑunt uestim̃ta eius. & fecerunt quatuor partes. uni¬
cuiq militi parcem: acceꝑunt & tunicam. Et sic lo¬
cittus ẽ ut de ceteris uestimentis nullam sortẽ ẽẽmis¬
sam uideamꝰ. s detunica quã simulcũ ceteris accepe¬
runt: s non similit̃ diuiserunt. de hac enĩ sequitur
exponens. Erat autem tunica in consutilis: desuꝑ cõ¬
texta ꝑ totum. Curautem de illa sortem miserint nar¬
rans: dixerunt gͦ inquit ad inuicem. Non scindamꝰ
eam: s sortiam᷑ de illa cuiꝰsit. Apparec itaq in alus
uestib equales eos habuisse parces: ut sortiri necesse
non fuerit. In illa uero. una ñ eos habere potuisse

Expanded text:
quatuor fuisse milites qui in eo crucifigendo praesidi quatuor fuisse milites qui in eo crucifigendo praesidi paruerunt. Manifeste quippe ait, Milites ergo cum crucifixissent eum, acceperunt vestimenta ejus, et fecerunt quatuor partes, unicuique militi pte sit sensus. Acceperunt vestimenta ejus, et fecerunt quatuor partes, unicuique militi partem. Acceperunt et tunicam; et sic locutus est, ut de caeteris vestimentis nullam sortem missam esse videamus, sed de tunica, quam simul cum caeteris acceperunt, sed non similiter diviserunt. De hac enim sequitur exponens: Erat autem tunica inconsutilis, desuper contexta per totum. Cur autem de illa sortem miserint, narrans: Dixerunt ergo, inquit, adinvicem, Non scindamus eam, sed sortiamur de illa cujus sit. Apparet itaque in aliis vestibus aequales eos habuisse partes, ut sortiri necesse non fuerit: in illa vero una non eos habere potuisse
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ adiniuoem. Non scindamꝰ eam. s sortiamur de illa
cuius sit: ut scriptura impleretur dicens. partitist̃
uestim̃ta mea sibi. & inuestem meam miserunt
sortem. Fac̾tum est. qđ uoluerunt iudei. Non ipsi s mi¬
lites qui parebant pilato. iudicante ipso crucifixert̃
iħm: & tam̃ si uoluntates. si insidias. si oꝑa. sitraditio¬
nem. postremo si extorquentes clamores eoꝵ cogitemꝰ.
magis utiq iudei erucifixerunt iħm. S de particio¬
ne & sorticione uestimentorum eius. non ẽ precereunt̃
meminerint. ceteritam̃breuiꝰ quã ioħs: & clause illi
iste uero aꝑtissime. Nam matheus ait. Postquã autẽ
crucifixerunt eũ. diuiserc̃ uestim̃ta eiꝰ sorcẽ mitten¬
tes. Marchꝰ. Et crucifigentes eum. diuisert̃ uestim̃ta
eius: mittentes sortem suꝑ eis. quis qͥd tolleret. Lucaᷤ.
Diuidentes uero uestim̃ta eius. misert̃ sortes. Ioħ̃s aut̃¬
& quot partes deuestimentis eius fecerunt dixit. id
est quatuor ut singłĩ singłas tollerent. Unde apparet

Expanded text:
illa cujus sit, ut Scriptura impleretur dicens: Partiti sunt vestimenta mea sibi, et in vestem meam miserunt sortem. Factum est quod voluerunt Judaei. Non ipsi, sed milites qui parebant Pilato, judicante ipso, crucifixerunt Jesum; et tamen si voluntates, si insidias, si opera, si traditionem, postremo si extorquentes clamores eorum cogitemus, magis utique Judaei crucifixerunt Jesum; sed de partitione et sortitione vestimentomeminerint, caeteri tamen brevius quam Joannes: et clause illi, iste vero apertissime. Nam Matthaeus ait: Postquam autem crucifixerunt eum, diviserunt vestimenta ejus, sortem mittentes . Marcus: Et crucifigentes eum, diviserunt vestimenta ejus, mittentes sortem super eis, quis quid tolleret . Lucas: Dividentes vero vestimenta ejus, miserunt sortes . Joannes autem et quot partes de vestimentis ejus fecerint, dixit, id est, quatuor, ut singulas tollerent. Unde apparet
Abbreviated transcription (Latin):
& fructũ afferamꝰ. Nullũ itaq fructũ. unde nos eligeret
habebamꝰ. Ut eatis inquit. & fructũ afferatis. Imusut fruc¬
tũ afferamꝰ & ipse ẽ uia qua unꝰ in qua nos posuit ut eamꝰ.
Pinde in om̃ib miscdia eius p̃uenit nos. Et fructꝰ inqͥt uest̃
maneat. ut quodcũq petieritis patrẽ in nomine meo det uob̃.
Maneat gͦ dilectio. Ipsa ẽ gͦ fruc̃tus nost̃. Que dilectio nẽ est in
desidĩo. nondum in saturitate. & ipso desidĩo quod eũq
petierimꝰ in nomine unigeniti filii : dat nobis pater. Quod
autẽ acciꝑe saluandis ñ expedit nobis: non existimemꝰ nos
petere in nomine saluatoris. S hoc petimꝰ in nomine sal¬
uatoris. qd̾ ꝑtinet ad rationem salutis. O¬

Expanded text:
et fructum afferamus: nullum itaque fructum unde nos eligeret et fructum afferamus: nullum itaque fructum unde nos eligeret habebamus. Ut eatis, inquit, et fructum afferatis. Imus ut afferamus, et ipse est via qua imus, in qua nos posuit ut eamus. Proinde in omnibus misericordia ejus praevenit nos. Et fructus, inquit, vester maneat: ut quodcumque petieritis Patrem in nomine meo, det vobis. Maneat ergo dilectio; ipse est enim fructus noster. Quae dilectio nunc est in desiderio, nondum in saturitate: et ipso desiderio quodcumque petierimus in nomine unigeniti Filii, dat nobis Pater. Quod autem accipere salvandis non expedit nobis, non existimemus nos petere in nomine Salvatoris: sed hoc petimus in nomine Salvatoris, quod pertinet ad rationem salutis.
Abbreviated transcription (Latin):
nͥelecti essent. Alioqͥn gr̃a iã ñ est gr̃a. si p̃cessisse contendimꝰ
merita. hec quippe electio gr̃a ẽ. de qua dicit apłs. Sic gͦ¬
&. in hoc tempore reliquie ꝑ elec̃tionẽ gr̃e salue fac̾te sunt
gr̃a. Audi ingrate. ingrate audi. Non uosie elegistis s ego
elegi uos. Non est ut dicas. ido electꝰ sum: quia iã credebã. Si
enĩ credebas meũ: iam elegeras eum. S audi. ñ uos me elegi
stis. Non ẽ ut dicas: antequam credem: iam bona oꝑabar. ideo
electussum. Quid enĩ ẽ boni oꝑis antefidẽ. cũ dicat apłs om̃e¬
autem gr̃a. Hec igitur ñ inuenit. s efficit merita. Et uidete
hm̃i quẽ ad modũ ñ eligat bonos. s qͦs eligit faciat bonos. Ego
in qͥt elegi uos. & posui uosut eatis. & fructũ afferatis. & fru¬
cͣtus uest̃ maneat. Nonne iste ẽ fruc̾tꝰ de quo iam dixerat. si¬
ne me nicħ potestis facere : Elegit gͦ & posuit. ut eamus

Expanded text:
nisi electi essent: « Alioquin gratia jam non est gratia , » si praecessisse contendimus nisi electi essent: « Alioquin gratia jam non est gratia , » si praecessisse contendimus merita. Haec quippe electio gratia est, de qua dicit Apostolus et in hoc tempore reliquiae per electionem gratiae salvae factae sunt. jam non est gratia . Audi, ingrate, audi: Non vos me elegistis, sed ego elegi vos. Non est ut dicas, Ideo electus sum, quia jam credebam. Si enim credebas in eum, jam elegeras eum. Sed audi: Non vos me elstis. » Non est ut dicas: Antequam crederem jam bona operabar, ideo electus sum. Quid enim est boni operis ante fidem? cum dicat Apostoautem gratia. Haec igitur non invenit, sed efficit merita. Et videte, charissimi, quemadmodum non eligat bonos, sed quos eligit faciat bonos. « Ego, inquit, elegi vos et posui vos ut eatis, et fructum afferatis, et fructus vester maneat . » Nonne iste est fructus, de quo jam dixerat: « Sine me nihil potest
Abbreviated transcription (Latin):
diligit : Numquid iam in nobis erat qđ inpsalmo canit᷑.
elegi ab iec̾tus esse indomo dei mei. magis quã habita¬
re intabernaculis peccatoꝵ: Nonutiq. Quid eramus gͦ
nisi iniqͥ & ꝑditi : Neq enim iam credidamꝰ. in eum. ut
eligeret nos. Namsiiam credentes elegit: electos elegit.
nit nos: Hic certe uacat uana illoꝵ ratiocinatio. qͥ p̃sci¬
entiam dei defendunt contra grãm dei. & ideo nos diẽt
electos ante mundi constitutionẽ. quia p̃seut nos ds futu¬
ros bonos. non seipsum nos facturũ bonos. Non hoc dicit.
qui hoc dicit. ñ uos ine elegistis. Qm̃ suipse ꝓpterea nos ele¬
gisset quia bonos futuros p̃scieratesse: simul etiã p̃scisset
qđ eum nos fuissemꝰ pri electuri. Non enĩ alit̃ possemꝰ esse
boni. nͥ forte dicendus ẽ bonꝰ qͥ ñ eligit bonũ. Quid gͦ elegit
in ñbonis: Non eni electi sunt qͥa boni fuert̃. qͥboni ñ essent:

Expanded text:
diligit? Numquid jam in nobis erat quod in Psalmo canitur: diligit? Numquid jam in nobis erat quod in Psalmo canitur: Elegi abjectus esse in domo Domini, magis quam habitare in tabernaculis peccanisi iniqui et perditi? Neque enim jam credideramus in eum, ut eligeret nos. Nam si jam credentes elegit, electos elegit. nit nos? » Hic certe vacat vana illorum ratiocinatio, qui praescientiam Dei defendunt contra gratiam Dei, et ideo dicunt nos electos ante mundi constitutionem , quia praescivit nos Deus futuros bonos, non seipsum nos facturum bonos. Non hoc dicit, qui dicit, « Non vos me elegistis; » quoniam si propterea nos elegisset, quia bonos futuros esse praesciverat, simul etiam praescisset quod eum nos fuissemus prius electuri. Non enim aliter esse possemus boni: nisi forte dicendus est bonus, qui non eligit bonum. Quid ergo eligit in non bonis; non enim electi sunt, quia boni fuerunt, qui boni non essent
Abbreviated transcription (Latin):
endã esse mercedẽ: Non solum redemptionẽ corporis nr̃i
dequadicit apłs paulꝰ uerũ etiam salutẽ animarũ nr̃arũ
dequa dicit apłs petrꝰ. Utriusq enim rei felicitas isto tẽ¬
pore. atq in ista mortalitate inspe potius habetur. quam
ii re tenet᷑. Uerũ hoc inter est. qđ exterior homo nr̃. id est
corpus adhuc corrũpitur. interior autem id est anima
iam renouat᷑ de die indiem. Itaq sicut ĩmortalitatem
carnis & salutem animarum futurã expec̾tamꝰ. quã¬
uis iam pignore accepto salui facti esse dicam᷑: ita om̃iũ
noticiam quecũq unigenitꝰ audiuit a patre futuram.
sꝑare debemꝰ. quãuis iam sehoc fecisse dixerit .xꝑ̃s. Nlon¬
uos me elegistis inqͥt. sed ego elegiuos. Hec ẽ illa ineffa¬
bilis gr̃a. Quid enĩ eramꝰ quando xp̃m nondũ elegera¬
mꝰ. & ido ñ diligebamꝰ : Nam qui eum ñ eligit. quomodo

Expanded text:
endam esse mercedem, non solum redemptionem corporis nostri, endam esse mercedem, non solum redemptionem corporis nostri, de qua dicit apostolus Paulus ; verum etiam salutem animarum nostrarum, de qua dicit Apostolus Petrus? Utriusque enim rei felicitas isto tempore atque in hac mortalitate in spe potius habetur, quam in re tenetur. Verum hoc interest, quod exterior noster homo, id est corpus, adhuc corrumpitur; interior autem, id est anima, jam renovatur de die in diem . Itaque sicut immortalitatem carnis et salutem animarum futuram exspectamus, quamvis jam pignore accepto salvi facti esse dicamur; ita omnium notitiam quaecumque Unigenitus audivit a Patre, futuram sperare debemus, quamvis vos me elegistis, inquit, sed ego elegi vos. Haec est illa ineffabilis gratia. Quid enim eramus quando Christum nondum elegeramus, et ideo non diligebamus? Nam qui eum non elegit, quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
cturum. in illa plenitudine scientie. de quadicit apłs. Cũ
autẽ uenerit qd ꝑ fectum ẽ: euacuabit᷑ qđ ex parte est. Ibi
qͥppe dicit. Nc̃ scio ex parte. tunc autẽ cognoscam sicut &
cognitus sum. Ꝙ nẽ ꝑ specłm in enigmate. tunc autẽ facie
ad faciem. Nam & ipse apłs. saluos nos dicit fac̾tos ꝑ la¬
uacrũ regenerationis. Quitam̃ alio loco spe inqͥt saluifa-¬
ctisumꝰ spes autem que uidetur non ẽ spes. Quod enum ui¬
dec qͥs quid sꝑat: Si autẽ qđ non uidemussꝑamꝰ: ꝑ patien¬
tiam expectamꝰ. Unde etiam eius coapłs petrus. Inquem
modo inquit non uidentes creditis. quẽ cũ uideritis exulta¬
bitis ingaudio in enarrabili & honorato. ꝑcipientes merce¬
de fidei salutem animarũ ur̃arũ. Si gͦ nc̃ tempꝰ ẽ fidei salꝰ
autẽ anuarũ merces ẽ fidei. qͥs dubitet infide. que ꝑ dilec¬
tionem oꝑ atur. ꝑ agendum diem. atq in finem fidei recipi¬

Expanded text:
cturum in illa plenitudine scientiae, de qua dicit Apostolus, Cum cturum in illa plenitudine scientiae, de qua dicit Apostolus, Cum autem venerit quod perfectum est, quod ex parte eso ex parte, tunc autem cognoscam sicut et cognitus sum; et nunc per speculum in aenigmate, tunc autem facie ad faciem . Nam et ipse Apostolus salvos nos dicit esse factos per lavacrum regenerationis : qui tamen alio loco, Spe, inquit, salvi facti sumus. Spes autem quae videtur, non est spes: quod enim videt quis, quid sperat? Si autem quod non videmus speramus, per patientiam exspectamus . Unde etiam ejus coapostolus Petrus: In quem modo, inquit, non videntes creditis; quem cum videritis, exsultabitis gaudio inenarrabili et honorato, percipientes mercedem fidei, salutem animarum vestrarum . Si ergo nunc tempus est fidei, salus autem animarum merces est fidei; quis dubitet in fide, quae per dilectionem operatur , peragendum diem, atque in fine dici recipi
Abbreviated transcription (Latin):
quomodo accipiendum sit. qđ ait dñs. Uos
autem dixi amicos. quia om̃ia quee̾q au¬
diui a patre meo nota feci uobis. Quis enim audeat
affirmare uel crede ullũ hominem scire omĩa quec̃¬
q a patre audiuit unigenitꝰ filiꝰ. quando nehoc qͥdẽ
quisquam capit. quomodo audiat a patre ullum
uerbũ. eũ ipsesit patris unicũ uerbum: Quid qd̃
aliquanto post hocipso tainenserione quempost cenã ante
passionem ad discipłos habuit. multa habeo inquit uobis¬
dicere. s ñ potestis illa portare modo: Quo gͥ pacto uitellec¬
turi sumꝰ. omia eum nota fecisse discipłis. quecq audiuit
a patre. cum ꝓpterea quedã multa ñdicat. quia seit eos
modo portare ñ posse: S niirũ qđ facturꝰ est fecisse se di¬
cit. quia ea que futura sunt fecit. Sicut enĩ ait ꝑ ꝓpħam
foderunt manꝰ meas & pedes meos. nec ait fossuri sunt.
uelut p̃teritadicens. & ea tam̃ futura p̃dicens. ita & hoc
loco ait. om̃ia se nota fecisse discipłis. que se nouit nota fa¬

Expanded text:
 ait Dominus, Vos autem dixi amicos; quia omnia quaecumque audivi a Patre meo, nota feci vobis. Quis enim audeat affirmare vel credere ullum hominum scire omnia quaecumque a Patre audivit unigenitus Filius; quando ne hoc quidem quisquam capit, quomodo a Patre audiat ullum verbum, cum ipse sit Patris unicum Verbum? Quid, quod aliquanto post, in hoc ipso tamen sermone, quem post coenam ante passionem ad discipdicere, sed non potestis illa portare modo? Quo igitur pacto intellecturi sumus omnia eum nota fecisse discipulis quaecunque audivit a Patre cum propterea quaedam multa non dicat, quia scit eos modo portare non posse? Sed nimirum quod facturus est, fecisse se dicit, quia ea quae futura sunt fecit . Sicut enim ait per Prophetam: Foderunt manus meas et pevelut praeterita dicens, et ea tamen futura praedicens: ita et hoc loco ait omnia se nota fecisse discipulis, quae se novit nota esse fa
Abbreviated transcription (Latin):
discernens. In iudiciũ ego in hẽ mundũ ueni:
ut qui ñ uident uid eant. & qͥ uident cecifiant.
Quid ẽ hoc dñe: Magnã questionem fessis intulisti
s erige ures nr̃as. ut possimꝰ intelligere quod
dixisti. Uenisti: ut qͥ ñ uident uideant. Rec̾te
qͥa lum̃ es. rec̾te qͥa dies es: rec̾te quia de tene¬
bris lib̾as. Hoc om̃is anima accipit: om̃is in
go ne qͥa uenisti ceci funt. qͥ uidebant: dudi
qđ sequit᷑: & fortassis intelligis. Cõmoti st̃ eiũ
Nũqͥd & nos ceci sumus: Audi iã quid est qd̾ mo
uebat: & qui uident cecifiant. Di x̃ eisiħs. Si ceciesse¬
tis. ñ hab̾etis peccatũ: cũ sit cecitas ipsa peccatũ. Si ce¬
ci essetis. idest si uoscecos aduerteretis. si uos cecos di¬
ceretis. & ad medicũ curreretis: si gͦ ita ceci essetis. ñ
hab̾etis peccatũ qͥa ego ueni auferre peccatũ. Nunc
uͦ dicitis quia uidemꝰ peccatũ ur̃m manet. Quare:
Quia dicendo uidemꝰ: medic̃ ñ queritis. in cecitate

Expanded text:
o in hunc mundum veni, ut qui non vident, videant; et qui vident, caeci fiant. Quid est hoc, Domine? Magnam quaestionem fessis intulisti: sed erige vires nostras, ut possimus intelligere quod dixisti. Venisti ut qui non vident, videant: recte, quia lumen es; recte, quia dies es; recte, quia de tenebris liberas: hoc omnis anima accipit, omnis intgone quia venisti, caeci fient qui videbant? Audi quid sequitur, et fortassis intelliges. 17. Commoti sunt ergo Nunquid et non caeci sumus? Audi jam quid est quod eos movebat: Et qui vident, caeci fiant. Dixit eis Jesus: Si caeci essetis, non haberetis peccatum. Cum sit caecitas ipsa peccatum, si caeci essetis, id est, si vos caecos adverteretis, si vos caecos diceretis, et ad medicum curreretis; si ergo ita caeci essetis, non haberetis peccatum: quia veni ego auferre peccatum. Nunc vero dicitis, Quia videmus: peccatum vestrum manet. Quare? Quia dicendo, Videmus, medicum non quaeritis, in caecitate
Abbreviated transcription (Latin):
facie dedit illum inationẽ. In peccatis natꝰ es totꝰ.
& tu doces nos: & eiecert eũ foras. Ipsi illum
magistrũ fecert̃. ipsi ut discerent int̾rogauer̃:
dixi iã dudũ fr̃s. illi pellunt : excipit dñs. Ma¬
g̾is enĩ quia expulsus ẽ: xp̃ianꝰ factus ẽ. Audi¬
uit iħs. quia eiecer̃t eũ foras: & cũ inuenisset
eũ dixit ei. Tu credis infiliũ deiͣ Modo lauat
faciem cordis. Respondit ille & dix̃: quasi ad¬
huc inunctus. Quis ẽ dñe. ut credam in eũ : Et
dix̃ ei iħs. Et uidisti eũ: & qui loqͥt᷑ tec̃ ipse ẽ.
Missus ẽ ille. Iste lauans faciẽ in syloa: qđ int̃pre¬
tatur missus. Deniq iã facie cordis lota. & mun¬
data. cõscientia agnoscens illũ. ñ filiũ hominiᷤ
tantũ qđ ante credid̾at. sed iã filiũ dei qđ car¬
nẽ susceꝑat: ait. Credo dñe. Parũ est credo. Uis¬

Expanded text:
facie dedit illuminationem. In peccatis totus natus facie dedit illuminationem. In peccatis totus natus es, et tu doces nos? Et ejecerunt eum foras. Ipsi illum magistrum fecerunt, ipsi ut discerent toties interrodixi jam dudum, fratres, illi pellunt, excipit Dominus: magis enim quia expulsus est, christianus factus est. Audivit Jesus quia ejecerunt eum foras, eum, dixit ei: Tu credis in Filium Dei? Modo lavat faciem cordis. Respondit ille, et dixit, quasi adhuc inunctus: Quis est, Domine, ut credam in eum? Et dixit ei Jesus: Et vidisti eum, et qui loquitur tecum, ipse est. Missus est ille, iste lavans faciem in Siloe, quod interpretatur Missus. Denique jam facie lota cordis et mundata conscientia, agntantum, quod ante crediderat, sed etiam Filium Dei, quem videbat, ait: Credo, Domine. Sed parum est di
Abbreviated transcription (Latin):
eis. In hoc mirabile ẽ. quia uos nescitis unde sit. &
aꝑuit oculos meos. scimꝰ autẽ: quia peccatores
ds̃ ñ audit. Sed siquis dĩ cultor ẽ: & uoluntatẽ
eius facit: hunc exaudit. Ad huc inunctꝰ loquit᷑
Nã & peccatores exaudit ds̃. Si enĩ peccatores ds̃ ñ
ex audiret: frustra ille publicanꝰ oculos in t̾ram
demittens. & pectꝰ suũ ꝑ cutiens. diceret. Dñe: ꝓ-¬
pitiꝰ esto mͥ peccatori. Et ista cõfessio meruit ui¬
stificationẽ. qͦ modo cecꝰ iste illuminationẽ. A scło
sec hic ado: ñ poterat facere qͥcquã. Lib̾ e. cõstan¬
ter: ueracit̃. Hec enĩ que facta sunt a dño: a qͦ
fierent. nͥ adño: Aut quando adiscipłis talia
fierent: nisi in eis dñs habitaret : Respõ dert̃
& dixer̃t ei. In peccatis natus es totus. Totꝰ qͥdẽ:
Cũ oculis clausis Sed qui aꝑuit ocłos: saluat &
totũ. Ipse dabit ad dexterã resurtectionẽ. qͥ in

Expanded text:
le homo, et dixit eis: In hoc mirabile est, quia vos nescitis unde sit, et le homo, et dixit eis: In hoc mirabile est, quia vos nescitis unde sit, et aperuit oculos meos. Scimus autem, quia peccatoresDeus non exaudit; sed si quis Dei cultor est, et voluntatem ejus facit, hunc exaudit. Adhuc inunctus loquitur; nam et peccatores exaudit Deus. Si enim peccatores Deus non exaudiret, frustra ille Publicanus oculos in terram demittens, et pectus suum percutiens, diceret: Domine, propitius esto mihi peccatori ; et ista confessione meruit justificationem, quomodo iste caecus illuminationem. Sed  constanter, veraciter. Haec enim quae facta sunt a Domino, a quo fierent nisi a Deo? Aut quando a discipulis talia fierent, nisi in eis Dominus habitaret? 14. Responderunt, et dixerunt ei: In peccatis natus es totus. Totus quid est? Cum oculis clausis. Sed qui aperuit oculos, salvat et totum: ipse dabit ad dexteram resurrectionem, qui in
Abbreviated transcription (Latin):
sũ int̾rogate. Uocauert̃ gͦ rursus homine̾. qͥfue¬
rat cecꝰ: & dixert ei dagłiam do. Quid ẽ da
głiam do: Nega qđ accepisti. Hoc plane ñ est
głiam dõ dare. s d̾mpotiꝰ blasphemare. Da inqͥ¬
unt głiam dõ. Nos scimus: quia hic homo peccator
ẽ. Dix̃ gͦ ille. Si peccator ẽ nescio: unũ scio. quia
tibi : Quomodo aꝑuit tͥ oculos: Et ille iã stoma¬
chans aduersus duritiã udeoꝵ. & ex ceco uidens.
ñ ferens cecos: respondit eis. Dixi uobis iã & audistiᷤᷤ
Quid iterũ uultis audire: Nũqͥd & uos uultis discipłi
dixert̃ ei. & dixert̃. Tu discipłs eiussis Tale maledi¬
c̃tũ suꝑ nos : & suꝑ filios nr̃os. Maledic̾tũ ẽ enim.
si cor discutias ñ si uerba ꝑpendas. Nos autẽ. moy¬
si discipłi sumꝰ. Nos scimꝰ quia moysi. locutꝰ est ds̃. Uti¬
t̾e. Si credetis moysi: credetis & mͥ. De me enim:¬
ille scripsit. Itã ne sequimini seruũ. & dorsũ poni¬
tis contra dñm: Sed nec seruũ seqͥmini. Nã ꝑ illũ:

Expanded text:
ergo rursum hominem, qui fuerat caecus, et dixerunt ei: Da gloriam Deo. Quid est, da gloriam Deo? Nega quod accepisti. Hoc plane non est gloriam Deo dare, sed Deum potius blasphemare. Da, inquiunt, gloriam Deo. Nos scimus, quia hic homo peccator est. Dixit ergo ille: Si peccator est, nescio; unum tibi? quomodo aperuit tibi oculos? Et ille jam stomachans adversus duritiam Judoeorum, et ex caeco videns, non ferens caecos. Respondit eis, Dixi vobis jam et audistis quid iterum vultis audire? Nunquid et vos vultis discipuli dixerunt ei, et dixerunt: Tu discipulus ejus sis. Tale maledictum super nos et super filios nostros. Maledictum est enim si cor discutias, non si verba perpendas. Nos autem Moysi discipuli sumus. Nos scimus quia Moysi locutus est Deus. Utitem: Si crederetis Moysi, crederetis et mihi; de me enim scripsit . Itane sequimini servum, et dorsum ponitis contra Dominum? Sed nec servum sequimini; nam per illum