comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dio predicare solas elemosinas ꝗͣ ꝙͣ et has excercuisse sit magnum de quibus
sicut aqua extingunt ignem ita elemosma extinguit peccatum. Ad uirtutes ei
eras ueniam. quas singulas in paucis hominibus dep̾hendinius. Quis Re¬
natem regis babilonis sine adustione ingressus est. Cuius a dolescentis egip̃tia
nnina pallium non tenuit. Que ux̾or eunuchi nullos creat liberos uolu¬
tate transacta. Quem hominum disputatio illa non terreat. Uideo aliã
em in mẽbris meis. repugnantem legi mentis mee. et captiuũ me ducent
m legem peccati que est mͦ mẽbris meis: Nirum dictu est. nutritus in
lacio. contubernalis et condiscipulus augustorum quorum mense mnste
orbis. et terre ac maria seruiunt. inter rerum omnium h abundantiam in
ino etatis flore tante uerecundie fuit ut uirginalem pudorem uinceret. et
ne leuem quid̾ in se obscen rumoris faburlam daret. Deinde purpuratoꝵ

Expanded text:
bridio praedicare elemosynas, quamquam et has exercuisse sit magnum, de quibus bridio praedicare elemosynas, quamquam et has exercuisse sit magnum, de quibus dicitur: sicut aqua extinguit ignem, ita lemosyna peccatum, ad uirtutes eius ceteras ueniam, quas singulas in paucis hominibus deprehendimus. quis fornacem regis Babylonis sine adustione ingressus est? cuius adulescentis Aegyptia domina pallium non tenuit? quae uxor eunuchi nullos creat liberos uoluptate transacta? quem hominum disputatio illa non terreat: uideo aliam legem in membris meis repugnantem legi mentis meae et captiuum me ducentem in lege peccati, quae espalatio, contubernalis et condiscipulus Augustorum Arcadii et Honorii, quorum mensae ministrat orbis, et terrae ac maria serviunt, inter rerum omnium abundantiam, in primo aetatis flore tantae verecundiae fuit, ut virginalem pudorem vinceret, et ne levem quidem obsceni rumoris in se fabulam daret. Deinde purpuratorum
Abbreviated transcription (Latin):
rant. in usus pauperum conferebat/. ¶ Nouerat emm a deo eẽ preceptum. Si
uulos liberos. et multam familiam faciebat sibi amncos de mãmona ĩiquita¬
tis . qui eum xeciperent in et̾na tabernacula. nec semel abiciebat sarcina
recerunt aplĩ patrem et rhete: et nauiculam relinquentes. sed ex inequalita
aliorum inopie suam abundanciam cõmunicabat. ut postea illoꝵ diuic
Huius indigentiam sustentarent. ¶Scit ipsa cui libellus hic scribitur
non nota sed audita narrare nec ex aliquo in me beneficio scriptorum
more grecorum gratiam lingua reddere/. Procul a cristianis ista suspicio
bentes uictum et uestitum his contenti sumus. Ubi uile olusculum et cibarii
panis et cibus potusq moderatus: ibi diuicie superuacue. Ubi diuicie superuacue¬
nulla adirlatio que uel precipue fructum respicit. Ex quo colligr̃ fidele esse
testimonium qd̾ causas non ht̃ mentiendi. ¶Ac ne quis me putet in ne¬

Expanded text:
rant, in usus pauperum conferebat. nouerat enim a domino esse praeceptum: si rant, in usus pauperum conferebat. nouerat enim a domino esse praeceptum: si uulos liberos et multam familiam, faciebat sibi amicos de iniquo mammona, qui se reciperent in aeterna tabernacula. nec semel abiciebat sarcinam, quod fecerunt-apostoli patrem et rete et nauiculam relinquentes, sed ex aequalitate aliorum inopiae suam abundantiam communicabat, ut postea illorum diuitiae huius indigentiam sustentarent. scit ipsa, cui libellus hic scribitur, me non nota, sed audita narrare nec ex aliquo in me beneficio scriptorum more Graecorum gratiam linguae reddere. procul a Christianis ista suspicio. habentes uictum et uestitum his contenti sumus. ubi uile holusculum et cibarius panis et cibus potusque moderatus, ibi diuitiae superuacuae, ibi nulla adulatio, quae uel praecipue fructum respicit. ex quo colligitur fidele esse testimonium, quod causas non habet mentiendi. Ac ne quis me putet solas in Ne
Abbreviated transcription (Latin):
quomodo annmal tortuosum deposito pondere sarcinarum assumat sibi pennas
umbe ut requiescat ni ramis arboris. que de sinapis semine succrescit. le
in esaia camellos madian et effa et saba aurum et thus ad urbem domni depor¬
ites. ¶ In tipo horum cameloꝵ ifraelite negociatores stacten et timiama et
resnam que nascitur in galaad. et cutem uulneribus obducit. egiptiis defert̃
tanteq felicitatis sunt ut emant et uendant ioseph et m̾cimonium eoꝵ salus
mundi sit. ¶ Docet et esopi fabula plenum muxis uentrem per angustũ
foramen egredi non ualere. Ergo nebriduis meus quotidie illud reuoluens.
qui nolunt duuter fieri incidunt in tẽptatio nẽne et q̃ñ ique undi atus et. ñ¬
i uolunt᷑ diuites fieri incidunt᷑ in tẽptationem et in laqueum diaboli et in¬
defideria multa. quicquid et imperatoris largitio et honoris infule sibi dede¬

Expanded text:
quomodo animal tortuosum, deposito pondere sarcinarum, assumat sibi pennas quomodo animal tortuosum, deposito pondere sarcinarum, assumat sibi pennas columbae, ut requiescat in ramis arboris, quae de sinapis semente succreuit. legimus in Esaia camelos Madian et Gephan et Saba aurum et thus ad urbem domini deportantes; in typo horum camelorum Ismahelitae negotiatores stacten et thymiama et resinam, quae nascitur in Galaad et cutem uulneribus obducit, Aegyptiis deferunt tantaeque felicitatis sunt, ut emant et uendant Ioseph et mercimonium eorum salus mundi sit. docet et Aesopi fabula plenum muris uentrem per angustum foramen egredi non ualere. Ergo Nebridius meus cotidie illud reuoluens: qui uolunt diuites fieri, incidunt in temptationem et in laqueum diaboli et i uolunt diuites fieri, incidunt in temptationem et in laqueum diaboli et desideria multa, quidquid et imperatoris largitio et honoris infulae sibi dede
Abbreviated transcription (Latin):
sicut protegit sapiã. sic protegit et pecuma. Nec statim illud huic testi¬
omo putenus adu̾sum. Amen dico uobis difficile diues intrabit in
regnum celorum. Et rursum dico uobis. facilus est camelum ꝑ foramẽ
us transire qͣ diuitem intrare in regnum dei. Alioquin zacheus ꝑu¬
canus quem ditissimum scciptura commemorat contra Hanc sentenciam
luatus uidebitur. ¶ Sed quoniõ qd̾ apud homines impossibile est. api
deum possibile fiat. apostoli cõsilium docet scribentis ad thimotheum.
Diuitibus huius seculi precipe non supbe sapere nec sperare in incert
diuiciatum suarum. sed mͥ domino uia iiuo qui p̾stat nobis oĩa habũdãt̾
ad fruendum. Hene faciant. diuites sint in operibus bonis. facile tͥbuant.
cominumcent. thesaurizent sibi fundamẽtum bonum in futurum ut app̾hendant
ram uitam. Didicimus quomodo camelus introire possit per foramẽ acus

Expanded text:
sicut protegit sapientia, sic protegit et pecunia. nec statim illud huic testisicut protegit sapientia, sic protegit et pecunia. nec statim illud huic testimonio putemus aduersum: amen dico uobis: difficile diues intrabit in regna caelorum. et rursum dico uobis: facilius est camelum per foramen acus transire quam diuitem intrare in regnum dei. alioquin Zacheus publicanus, quem ditissimum scriptura commemorat, contra hanc sententiam saluatus uidebitur. sed quomodo, quod apud homines inpossibile est, apud deum possibile fiat, apostoli consilium docet scribentis ad Timotheum: diuitibus huius saeculi praecipe non superbire nec sperare in incerto diuitiarum, sed in deo uiuo, qui praestat nobis omnia abundanter ad fruendum. becommunicent, thesaurizent sibi fundamentum bonum in futurum, ut apprehendant veram vitam. Didicimus quomodo camelus introire possit per foramen acus:
Abbreviated transcription (Latin):
et simulata paupertas. si nominis dignitatem oꝑibus destruant. ¶ Legi
et in euangelio de alio centurione dommni testinionium: nec in ifrael tantam
fidem mueniri ¶ Et ut ad superiora redeamus ioseph qui et in egestate
in diuiciis dedit experimenta uirtutum. qui secuus et dominũs docuit
amine libertatem: nonne post pharaonem regiis ornatus insignib sic deo
carus fuit ut post supet omnes patriarchas duarum tribuum pr̃ fieret.
¶Damel et tres pueri sic preerant babilonie operib. et erant int̾ pͥncipes cũn¬
itis ut habitu nabuchodonosor. deo mente seruirent. mardocheus et hest
int̾ purpuras sericum. et gẽmas superbiam humilitate uicerunt: tãtiq fuere
eriti ut capti uictorib im̃perarent. Hec illuc tendit oratio ut ostend.
uiuenem meulm cõuinctionem regalis sanguinis. et affluentiã diuiciarum
atq insigniã potestatis materiam habuisseꝰ uirtutum dicente ecclesiast

Expanded text:
et simulata paupertas, si nominis dignitatem operibus destruant. legimus et simulata paupertas, si nominis dignitatem operibus destruant. legimus et in euangelio de alio centurione domini testimonium: nec in Israhel tantem fidem inueni. et ut ad superiora redeamus, Ioseph, qui et in egestate et in diuitiis dedit experimenta uirtutum, qui seruus et dominus docuit animae libertatem, nonne post Pharaonem regis ornatus insignibus sic deo carus fuit, ut super omnes patriarchas duarum tribuum pater fieret? Danihel et tres pueri sic praeerant Babyloniae operibus et erant inter principes ciuitatis, ut habitu Nabuchodonosor deo mente seruirent. Mardocheus et Hester inter purpuram, sericum et gemmas superbiam humilitate uicerunt tantique fuere meriti, ut captiui uictoribus imperarent. Haec illo tendit oratio, ut ostendam iuuenem meum coniunctionem regalis sanguinis et affluentiam diuitiarum atque insignia potestatis materiam habuisse uirtutum dicente Ecclesiaste:
Abbreviated transcription (Latin):
timens deum cum omni domo sua faciens elemosinas multas plebi et orans
um semper. Quicquid de illo dicitur hoc nomine cõmutato in nebridi
meo uendico. Sic religiosus fuit et amator pudicicie ut uirgo sortiretur
uxorem sic timens deum cum umu̾sa domo sila ut oblitus dig̾nitatis omne
cõsortium cum monachis hrẽt et dericis. tantasq elemosinas faceret in
deum ut illi qd̃ optimum esset eueniret. raptus ẽ ne malicia mutaret mẽ¬
tẽ eius qr placita erat deo anima illius.nde et ego possum super eo
uere abuti apłi uoce dicentis. In ueritate cognoui qr q̃uomam non est¬
psonarum acceptor deus sed in oĩ proposito qui timet deum et operatur
iusticiam acceptus est illi. Nichil nocuit militanti paludamentum. et
baltheus et apparitorum caterue qr sub habitu alterius alteri militabat. sicut
econtrario inhil prodest aliis uile palliolum furnia tunica. corporis illiuies.

Expanded text:
timens deum cum omni domo sua, faciens elemosynas multas plebi et orans timens deum cum omni domo sua, faciens elemosynas multas plebi et orans deum semper. quidquid de illo dicitur, hoc nomine commutato in Nebridio meo uindico. sic religiosus fuit et amator pudicitiae, ut uirgo sortiretur uxorem; sic timens deum cum uniuersa domo sua, ut oblitus dignitatis omne consortium cum monachis haberet et clericis tantasque elemosynas faceret in Deum, ut illi quod optimum esset, eveniret. Raptus est, ne malitia mutaret mentem ejus, quia placita erat Deo anima illius . Unde et ego possum super eo vere abuti Apostoli personarum acceptor . deus, sed in omni proposito, qui timet deum et operatur iustitiam, acceptus est illi. nihil nocuit militanti paludamentum et balteus et apparitorum cateruae, quia sub habitu alterius alteri militabat, sicut e contrario nihil prodest aliis uile palliolum, furua tunica, corporis inluuies
Abbreviated transcription (Latin):
rsitan laudet nebridium ꝙ de sorore generatus auguste et iñ matertere mi¬
tus sniu inuictissimo princip ita carus fuit ut ei comugem nobilissimã q̃rẽt
bellis cuulib affricam dissidentem hac uelut obside sib fidam redderet.
mihi a principio statim illud predicandum ẽ ꝙ quasi uitine morti prescius
ter fulgorem pallacii et honorum culmina que etatem ante ibant sic ux
ut se ad xp̃m crederet profecturum. ¶ Sacra narrat historia cornelium
nturionem cohortis italice in tãtum acceptum deo ut angelum ad eum
teret et omne misterium quo petrus de circuncisionis angu̾stiis tranfferebat᷑
ad prepucii latitudinem ad illius merita pertineret qui pͥmus ab aplõ bapti¬
zatus salutem gentium dedicauit. scriptumq est de eo. Erat uir quidꝰ
cesarea nomine cornelius. tentitrio cchortis que dicitur italica religiosils.

Expanded text:
forsitan laudet Nebridium, quod de sorore generatus Augustae et in materterae nutriforsitan laudet Nebridium, quod de sorore generatus Augustae et in materterae nutritus sinu inuictissimo principi ita carus fuit, ut ei coniugem nobilissimam quaereret et bellis ciuilibus Africam dissidentem hac uelut obside sibi fidam redderet. mihi a principio statim illud est praedicandum, quod quasi uicinae mortis praescius inter fulgorem palatii et honorum culmina, quae aetatem anteibant, sic uixit, ut se ad Christum crederet profecturum. sacra narrat historia Cornelium, centurionem cohortis Italicae, in tantum acceptum deo, ut angelum ad eum mitteret et omne mysterium, quo Petrus de circumcisionis angustiis transferebatur ad praeputii latitudinem, ad illius merita pertineret, qui primus ab apostolo baptizatus salutem gentium dedicauit. scriptumque est de eo: erat uir quidam in Caesarea nomine Cornelius, centurio cohortis, quae dicitur Italica, religiosus et
Abbreviated transcription (Latin):
quam nobis fama commnẽdat cuius uenerabiliorem pudiciciam̃ adolescentia facit
ie mortẽ iuuenis mariti sic fleuit. ut exẽplum comulgii dederit. sic tulit ut
profectum crederet non amissum ¶ Orbitatis magintudo. religionis oecasio
ut Nebridium suum sic querit absentem ut in xp̃õ p̾sentem nouerit.
ergo ad eam scribimus quam ignoramus. Triplex nimirum cã ẽ pͥma qua
oͦ officio sacerdotii omnes xpĩanos filioꝵ loco diliginus. et profectus eori
nostra est gloria. altera qua pr̃ defuncti intima mihi necessitudine copulatꝰ
fuit. extrema que et ualidior ꝙ filio meo auito roganti negare mhil
potui qui crebris lr̃is int̾pellatricẽ duri udicis suꝑans. et multoꝵ mͥ ad quos
nte super ead̾ mat̾ia scripseram exẽpla ponens ita suffudit pudorẽ negãti
ut plus considerarem quid ille cuperet ꝙͣ quid me facere conueniretꝰ. Aliꝰ

Expanded text:
quam nobis fama commendat, cuius uenerabiliorem pudicitiam adulescentia facit, quam nobis fama commendat, cuius uenerabiliorem pudicitiam adulescentia facit, quae mortem iuuenis mariti sic fleuit, ut exemplum coniugii dederit, sic tulit, ut eum profectum crederet, non amissum. orbitatis magnitudo religionis occasio fuit. Nebridium suum sic quaerit, ut in Christo praesentem nouerit. cur ergo ad eam scribimus, quam ignoramus? triplex nimirum causa est: prima, qua pro officio sacerdotii omnes Christianos filiorum loco diligimus et profectus eorum nostra est gloria; altera, qua pater defuncti intima mihi necessitudine copulatus fuit; extrema, quae et ualidior, quod I filio meo Auito roganti negare nihil potui, qui crebris litteris inter- . pellatricem duri iudicis superans et multorum mihi, ad quos ante super eadem materia scripseram, exempla proponens ita suffudit pudorem negantis, ut plus considerarem, quid ille cuperet, quam quid me facere conueniret. 1 Alius
Abbreviated transcription (Latin):
ereor ne officium putetur ãbicio: et ꝙ illius exẽplo facimus qͥ ait
discite a me qr mitis sum et humilis corde glorie facere appeticõẽ
dicamur et non iuduam alloqui in angustia cõstitutam: sed aule
nos insinuare regali: et sub occasione ẜmonis amiticias potẽtiũ
d̾ liquido non putabit qui scierit eẽ preceptum ꝑsonã pauperis
uii nostrum non honũ sed recum pondere indicandum est nec diuiti obi
opes si eis bene utatur nec pauperẽ egestas commẽdabiliorẽ facit si int̾ sordes
mopiam peccata non caueat. Utriusq nobis testimonium et abrahã p¬
archa et qubtidiaua erẽpla suppeditant quorum alt̾ ĩ sũmis dĩciis amĩcus dei fuit
alii quotidie in sceleribus dep̾hensi penas legib soluunt. ¶ Alloquimur ig
diuitem pauꝑerem: sciat ipsa que possidet neq enm marsupium eius discutim
D aiẽ puritatem loquimur ad eam cuius faciem ignoramus et uirtutes nou

Expanded text:
ereor, ne officium putetur ambitio et, quod illius exemplo facimus, qui ait: discite a me, quia mitis sum et humilis corde, gloriae facere adpetitione dicamur et non uiduam adloqui et in angustia constitutam, sed aulae nos insinuare regali et sub occasione sermonis amicitias potentium quaerere. quod liquido non putabit, qui scierit esse praeceptum: personam pauperis s. unumquemque enim nostrum non hominum, sed rerum pondere iudicandum est. nec diuiti obsunt opes, si bene utatur, nec pauperem egestas commendabiliorem facit, si inter sordes et inopiam peccata non caueat. utriusque nobis testimonium et Abraham, patriarcha et cotidiana exempla subpeditant; quorum alter in summis diuitiis amicus dei fuit, alii cotidie in sceleribus deprehensi poenas legibus soluunt. adloquimur igitur-pauperem diuitemne, sciat ipsa, quae possidet; neque enim marsuppium eius discutimus, sed animae puritatem –, loquimur ad eam, cuius faciem ignoramus et uirtutes nouimus,
Abbreviated transcription (Latin):
quis in lubrica uia lapsum non timeat. ¶ Procul sunt a conuiuiis tuis
Phasides aues : crassi turtures. atagen ionicus et omnes aues quibus ãplis
atrimona auolant. Nec ideo te carinbus uesc non putes si suum.
leporum atq ceruorum et quadrupedum aniantum esculentias reprobes: Non
nin hec pedum numero sed suauitate gustus iudicantur. Scimis ab a
dictum. omnis creatura dei bona est. et nichil reiciendum qd̾ cum grãbum

Expanded text:
quis in lubrica uia lapsum non metuat? procul sint a conuiuiis tuis quis in lubrica uia lapsum non metuat? procul sint a conuiuiis tuis Phasides aues, crassae turtures, attagen Ionicus et omnes aues, quibus amplissima patrimonia auolant, nec ideo te carnibus uesci non putes, si suum, leporum atque ceruorum et quadrupedum animantium esculentias reprobes. non enim haec pedum numero, sed suauitate gustus iudicantur. scimus ab apostolo dictum: omnis creatura dei bona et nihil reiciendum, quod cum gratiarum
Abbreviated transcription (Latin):
calor nouum adolescentie quas et etas probauit et uita. Heli sacerdos osfẽ
deum ob uiciã liberorum. Ergo econteario placatur deus uirtutib eoꝵ
si permanserint in fide et caritate et sanctitate cum pudicicia. ¶ O thimo¬
liceat. sed ex abundanti lubricam etatem monuisse pietatis est. Que di¬
urus sum non tibi sed puellarib annis dicta intellige. Uidua que n
deliciis est. uiuẽsue mortua est. Hoc uas electionis loquitur. et de illo ꝓfert᷑
thesauro qui cõfident̾ aiebat. an experimẽtum queritis euis qui in me loqr
cristus. hoc ille pronunciat. qui libere sub persona sua fragilitatem huma¬
iii corporis fatebatur. Non enim qd̾ uolo bonilm hoc operor. sed qd̾ nolo ma
Ideo castigo et in seruitutem redigo corpus melim. ne aliis p̾dicaus
iꝑse reprobus mueniar. Si ille timet. qͦuis nostrum poterit esse securus
¶si dauid amicus domini et salomon amabilis eius uicti sunt quasi hoĩe
ut et ruine nobis ad cautionem. et penitudinis ad salutem exẽpla p̾berent

Expanded text:
 uiduae sunt, quas et aetas probauit et uita. Heli sacerdos offendit deum ob uitia liberorum: ergo e contrario placatur deus uirtutibus eorum, si permanserint in fide et caritate et sanctitate cum pudicitia. o Timoliceat, sed ex abundanti lubricam aetatem monuisse pietatis est. quae dicturus sum, non tibi, sed puellaribus annis dicta intellege. uidua, quae in deliciis est, uiuens mortua est. hoc uas electionis loquitur et de illo profertur thesauro, qui confidenter aiebat: an experimentum quaeritis eius, qui in me loquitur Christus? hoc ille pronuntiat, qui libere sub persona sua fragilitatem humani corporis fatebatur: non enim, quod uolo bonum, hoc operor, sed, quod nolo maet redigo in seruitutem corpus meum, ne aliis praedicans ipse reprobus inueniar. si ille timet, quis nostrum potest esse securus? si Dauid, amicus domini, et Salomon, amabilis eius, uicti sunt quasi homines, ut et ruinae nobis ad cautionem et paenitudinis ad salutem exempla, praeberent,
Abbreviated transcription (Latin):
el ignorasse misterium. ¶ sranseamus ad cetera. Heq enim eplẽ breuitas
patitur diutius in singulis immorari. Idẽ matheus loquitur. Hoc autẽ totum

Expanded text:
uel ignorasse mysterium. Transeamus ad cetera — neque enim epistulae breuitas uel ignorasse mysterium. Transeamus ad cetera — neque enim epistulae breuitas patitur diutius in singulis morari —: idem Matheus loquitur: hoc autem totum
Abbreviated transcription (Latin):
qui ad cristi maxmie pertinet sacramentũ aliter transtulerunt. an danda potius
uenia ut hominibus uixta sentenciam Diacobi dicentis: multa peccamus omnes:
et si quis in uerbo non peccat: iste perfectus est uir et potens refrenare omne corpus:
Illud uero quod in eod̾ euangelista scribr̃. et uenit et habitauit in cuutatẽ que dr̃
ceth ut impleretur quod dictum ẽ per prophetas qr nazareus uocabr̃. respõdeat᷑
rogo dedali et fastidiosi estimatores ominum tractatorum ubi legerunt: discantq
in ysaia positum. Nam in eo loco ubi nos legius et transtulimius exiet uirga de ra¬
dice iesse et flos de radice eius cõscendet: in hebreo uixta lingue eius ydioma ita scri¬
i est. Exiet uirgga de radice iesse: et nazareus de radice eius trescet. Cur hoc¬
omiserunt lxxͭͣ si non licet uerbum tranfferre pro uerbo. Sacrilegum ẽ uel celas

Expanded text:
quia ad Christi maxime pertinet sacramentum, aliter transtulerunt, an danda potius quia ad Christi maxime pertinet sacramentum, aliter transtulerunt, an danda potius uenia ut hominibus iuxta sententiam Iacobi dicentis: multa peccamus omnes; et, si quis in uerbo non peccat, iste perfectus est uir, potens refrenare omne corpus? illud u dicitur Nazareth: ut impleretur quod dictum est per prophetas, quia Nazaraeus vocabitur » . Respondeant λογοδαίδαλοι, et fastidiosi aestimatores omnium Tractatorum, ubi legerint; discantque in Isaia positum. Nam in eo loco ubi nos legimus atque transtulimus: « Exiet virga de radice Jesse, et flos de radice ejus ascendet » : in Hebraeo juxta linguae illius ἰδίωμα ita scriptum est: « Exiet virga de radice Jesse, et Nazaraeus de radice ejus omiserunt Septuaginta? si non licet uerbum transferre pro uerbo, sacrilegium est uel celasse
Abbreviated transcription (Latin):
me pro his que illuserunt: siue insultauerut. Discrepat euãgeliste hetͣ interpretum¬
nostra q translatio: et tamen sermonũ uarietas: sps̃ uintate concordat. ¶In
in hebreo: multo aliter est. Non enim ex persona dei dr̃. ut euangelista uult sed
ex persona prophete dĩ patrem rogantis. percute pastorẽ: et dispergentur oues. In
hoc ut arbitror loco iuxta quorũdã prudentiam: euangelista piaculi reus est: ꝙ auss
sit prophete uerba ad dei referre personã. Scribit supradictus euangelista ad angeli
monitum tudisse ioseph paruulum et matrem eius: et intrasse egiptum. ibiq mansis¬
se usq ad obitum herodis: ut impleretur quod dictum ẽ: a dommo per prophetam
ex egipto uocaui filium meum. Hoc nostri codices non hnt̃: sed mosee propheta
uxta hebraicam scribitur ueritatẽ:q ꝓuer israel et dilexi eum. et ex egipto uocaui
xi eum: et ex egipto uocaui filios eius. Num om̃o repudiandi sunt: qr istum locũ

Expanded text:
me pro his, quae inluserunt siue insultaueruut. discrepat euangelista et Septunostraque translatio: et tamen sermonum varietas, spiritus unitate concordat. in Hebreo multo aliter est. Non enim ex persona Dei dicitur, sed ed ex prophetae deum patrem rogantis: percute pastorem, et dispergentur oues. in hoc, ut arbitror, loco iuxta quorundam prudentiam euangelista piaculi reus est, quod ausus sit prophetae uerba ad dei referre personam. scribit supra dictus euangelista ad angeli monitum tulisse Ioseph paruolum et matrem eius et intrasse Aegyptum ibique mansisse usque ad obitum Herodis, ut inpleretur, quod dictum est a domino per prophetam: ex Aegypto uocaui filium meum. hoc nostri codices non habent, sed in Osee propheta iuxta Hebraicam scribitur ueritatemu.quia puer Israhel, dilexi eum et ex Aegypto uocaui el, et dilexi eum et ex Aegypto uocaui filios eius. num omnino repudiandi sunt, qui istum locum,
Abbreviated transcription (Latin):
te petente transposui: ut inhil desit ex sensu: cũ aliquid desit ex uerbis. An sillabas au¬
copentar et sitterasntu quere sentencias : Dies me deficiet: si ominũ qui ad sensum in¬
terpretati sunt testimonia replicauero. Sufficit in presenti nominasse hilariũ cõfessorẽ
qui omelias in iob: et in psalmos tractatus plurimos in tatimĩ uertit e greco: nec asserit
littere dormitanti: et putida rusticorum intexpretatoẽ se torsit: sed quasi captiuos sẽ¬
sus in suam linguam uictoris iure transposuit. Nec hoc mirum in ceteris seli uideli¬
cet aut ecclesie uiris: cum hexͣ interpretes: et euangeliste atq aplĩ. idem in sacris uo¬
lummbus fecernit. Legimus in marco dicente dño. tabita ciuim: statiq subiuictu
ditis a proditore uida xxx argẽteis. et empto ex eis agro figuli: scribr̃. Tunc ĩpletũ ẽ¬

Expanded text:
te petente transposui, ut nihil desit ex sensu, cum aliquid desit exuerbis. aliisyllabasaute petente transposui, ut nihil desit ex sensu, cum aliquid desit exuerbis. aliisyllabasaucupenturetlitteras, tu quaere sententias. dies me deficiet, si omnium, qui ad sensum interpretati sunt, testimonia replicauero. sufficit in praesenti nominasse Hilarium confessorem, qui homiIias in Iob et in psalmos tractatus plurimos in Latinum uertit e Graeco nec adsedit litterae dormitanti et putida rusticorum interpretatione se torsit, sed quasi captiuos sensus in suam linguam uictoris iure transposuit. Nec hoc mirum in ceteris saeculi uidelicet aut ecclesiae uiris, cum septuaginta interpretes et euangelistae atque apostoli idem in sacris uoluminibus fecerint. legimus in Marco dicentem dominum: talitha cumi statimque subiunctum: ditis a proditore Iuda triginta argenteis et empto ex eis agro figuli, scribitur: “Tunc impletum e
Abbreviated transcription (Latin):
ab interpretis uidebor officio recessisse. Et post multa que mic̃ persequi ociosum est.
etiam hoc addidi. Qd̃ si cui non uidetur: lingue gratiam interpretatõẽ mutare: homerũ
aduerbum exponat in latinũ. Plus aliquid dicam: eundẽ in sua lingua peo se uerbis inter¬
pretetur. Uĩdebit ordinem ridiculum: et poetam eloquẽtissiniũ uix loquentem. Uerum
ne scriptorum meorũ parua sit auctoritas. ꝗͣꝗͣ hoc tantum probare uoluerim. me semper
ab adolescentia non uerba sed sentencias transtulisse: qualis super hoc genere prefaciun¬
cula sit: in libro quo beati antonii uita describr̃ ipsius lectione cognosce. Ex alia in ali¬
am linguam aduerbum expressa transtatio sensus operit: et ueluti leto gramine sata strã¬
gulat. Dum enim casibus et figuris seruit oratio: quod breui poterat idicare sermone.
longo ambitu circumacta iux explicat. Hoc igitur ego uitans. ita beatum antomum

Expanded text:
abinterpretisuideborofficiorecessisse. et post multa, quae nunc persequi otiosum est, abinterpretisuideborofficiorecessisse. et post multa, quae nunc persequi otiosum est, etiam hoc addidi: quodsi cui non uidetur linguae gratiam interpretatione mutari, Homerum ad uerbum exprimat in Latinum — plus aliquid dicam -,.eundem sua in lingua prosae uerbis interpretetur: uidebit ordinem ridiculum et poetam eloquentissimum uix loquentem.f Uerum ne meorum parua sit auctoritas — quamquam hoc tantum probare uoluerim, me semper ab adulescentia non uerba, sed sententias transtulisse — qualis super hoc genere praefatiuncula sit, in libro, quo beati Antonii uita describitur, ipsius lectione cognosce: ex alia in aliam linguam ad uerbum expressatranslatio sensusoperit et ueluti laeto gramine sata strangulat.dum enim casibus et figuris seruit oratio, quod breui poterat indicare sermone, longoambitu circumactauixexplicat. hoc igitur ego uitans ita beatum Antonium
Abbreviated transcription (Latin):
iseruant. Ꝙͣ uos ueritatem interpretationis: Hanc eruditi. k aͣ koͦr̃ u Nͥanͥ nun¬
pant. Unde et ego doctus a talibus ante annos circiter xxͭͬ. et simili tiue quoq errore de¬
tus. certe hoc mihi a uobis obiciendum nesciens: cum eusebn xͦ pͥ oͦ N iͥ koͦ i in latin
uerterem: tali inter cetera pref̾atoẽ usus sum. Difficile est alienas imeas nisequentẽ
n alicubi excedere: arduum ẽ. ut que in alia lingua benedicta sunt: eundẽ decoren
in translatoẽ conseruent. Signficatum ẽ. aliquid unius uerbi proprietate. nõ habeo
ium qͦ id efferam: et dum quero implere sententiam: longo ambitu uix breius i
spacia cõsũmo. Accedunt hyperbatorum anfractus. dissimilitudines casuũ: uarietates
figurarum: ipsum postremo suum. et ut ita dicam uernaculum lingue genus. Si adu̾bũ
interpretor absurde resonant: si ob necessitatẽ aliquid in ordine uel in sermone mutauero:

Expanded text:
conseruant? quam uos ueritatem interpretationis, hanc eruditi xaxoCvjXiav nuncuconseruant? quam uos ueritatem interpretationis, hanc eruditi xaxoCvjXiav nuncupant. unde et ego doctus a talibus ante annos circiter uiginti et simili tunc quoque errore deceptus, certe hoc mihi a uobis obiciendum nesciens, cum Eusebii apovtxov in Latinum uerterem, tali inter cetera praefatione usus sum: difficile est alienas lineas insequentem non alicubi excidere, arduum, ut, quae in alia lingua bene dicta sunt, eundem decorem in translatione conseruent. significatum est aliquid unius uerbi proprietate: non habeo meum, quo id efferam, et, dum quaero inplere sententiam, longo ambitu uix breuis uiae spatia consummo. accedunthyperbatorumanfractus, dissimilitudines casuum, uarietates figurarum, ipsum pstremo suum et, ut ita dicam, uernaculum linguae genus:si ad uerbum interpretor, absurde resonant; si ob necessitatem aliquid in ordine, in sermone mutauero,
Abbreviated transcription (Latin):
nes. inter seq contrarias. heschim et demostenis: nec conuerti ut interpres. sed ut ora
ntenciis isdem: et carum formis tam figuris ꝗͣ uerbis: ad nostram consuetudinẽ apti
in quibus non pro uerbo uerbum necesse habui rẽddere: sed genus ommũ uerborum
q seruari. Non enim me ea annumerare lectori putaui oportere: sed tãꝗͣ appen¬
dere. Rursumq in calce sermonis. Quorum ego ait orces si ut spero ita expressero: uirtu¬
z illorum utens omnibus idest sentencis et earum figuris. et rerum ordine uerba
sequens eatenus ut ea nõ abhorreant amore nrõ: que sic e grecis omma conuersa non e¬
hoc idem in arte poetica erudito interpreti precepit: nec uerbo uerbum curabis reddere.
fidus interpres Terencius menandrum: plautus et cecilius ueteres comicos int̾pre
sunt. Nunquid herent in uerbis: ac non decorem magis et elegantiam in txanslatõne

Expanded text:
orationes inter seque contrarias, AeschinietDemosthenis, necconuertiutinterpres, sed ut orator, orationes inter seque contrarias, AeschinietDemosthenis, necconuertiutinterpres, sed ut orator, sententiis isdem et earum formis tam quam figuris, uerbis ad nostram consuetudinem aptis. in quibus non pro uerbo uerbum necesse habui reddere, sed genus omnium uerborum uimque seruaui. non enim me ea adnumerare lectori putaui oportere, sed tamquam adpendere. rursumque in calce sermonis: quorum ego, ait, orationes si, ut spero, ita expressero uirtutibus utens illorum omnibus, id est sententiis et earum figuris et rerum ordine, . uerba persequens eatenus, ut ea non abhorreant a more nostro, quae si e Graecis omnia conuersa non ehoc idem in Arte poetica erudito interpreti praecipit: nec uerbum uerbo curabis reddere fidus interpres. Terentius Menandrum, Plautus et Caecilius ueteres comicos interpretati sunt: numquid haerent in uerbis ac non decorem magis et elegantiam in translatione
Abbreviated transcription (Latin):
dogna cõfictum: faciunt non intelligendo ut nihil intelligant: et dum alienã impericiã
lunt redarguere: suam produnt. Et ego enim nõ solum fateor: sed libera uoce profi
me in interpretatõe grecorum. absq scripturis sanctis: ubi et uerborum ordo misteriũ ẽ:
rhum e uerbo: sed sensum exprimere de sensu. Habeoq huius rei magrm̃ tullium. qͥ
pytagoram platonis: et economicum senofontis. & eschim et demostenis. duas contra
orõnes pulcherrimas transtulit. Ꝙta in illis pretermiserit: qͣta addiderit. quant
mutauerit: ut proprietatem alterius lingue suis proprietatib explicaret: non ẽ Huius
s dicere. Sufficit mihi ipsius transiatoris auctoritas: qui ita in prologo earũd̾ orõ
locutus ẽ. Tullius. Putaui mihi assumere laborem utilem studiosis: mihi quid̃ ipsi
n necessarium. Conuerti enim ex atticis duorum eloquẽtissimorum nobilissimas

Expanded text:
dogma confictum, « Faciunt nae intelligendo ut nihil intelligant : et dum alienam imperitiam dogma confictum, « Faciunt nae intelligendo ut nihil intelligant : et dum alienam imperitiam volunt coarguere, suam produnt. Eme in interpretatione Graecorum absque scripturis sanctis, ubi et uerborum ordo mysterium est, non uerbum e uerbo, sed sensum exprimere de sensu. habeoque huius rei magistrum Tullium, qui Protagoram Platonis et Oeconomicum Xenofontis et Aeschini et Demosthenis duas contra se orationes pulcherrimas transtulit. quanta. in illis praetermiserit, quanta addiderit, quanta mutauerit, ut proprietates alterius linguae suis proprietatibus explicaret, non est huius temporis dicere. sufficit mihi ipsa translatoris auctoritas, qui ita in prologo earundem orationum ocutus est: putaui mihi suscipiendum laborem utilem studiosis, mihi quidem ipsi non necessarium. conuerti enim ex Atticis duorum eloquentissimorum nobilissimas
Abbreviated transcription (Latin):
uoces: cum multopenis crimen accusando in te cõfitearis. ꝗͣ in me arguis. Nlius te he¬
icum: alius ĩsimulat dogmatum peruersorem. Taces ipse: respondere non audes
Interpretem laceras. de sillabis calumpinaris: et totam defensionẽ tui putas: si tacẽdo
ra has. fingis: in tranfferendo uel errasse. uel interinisisse me quippiã. Hic totus
negoen cardo uersatur. Hec tua ẽ defensio. Num idcirco tu non es hereticus: si ego malꝰ
erpres sim: Nec hoc dico ꝙ te hereticum nouerim: sciat ille qui accusauit. nouer
ille qui scripsit: sed ꝙ stultissimum sit. accusatum ab alio alium criminari: et cõfosso
diq corpore. de dormientis uulnere solatium querere. Hactenus si locutus sum: c̃
asiquid de eplã cominutauerim: et simplex transiatio possit errorem habere: nõ crimẽ.¬
icha. Puuc uero eum ipsa eplã doceat inhil mutatum ec̃ de sensu. nec res additas. nec ad

Expanded text:
uoces, cum multo peius crimen accusando in te confitearis, quam in me arguis? alius te heretuoces, cum multo peius crimen accusando in te confitearis, quam in me arguis? alius te hereticum, alius insimulat dogmatum peruersorum: taces,. ipsi respondere non audes, interpretem laceras, de syllabis calumniaris et totam defensionem tui putas, si tacenti detrahas. finge in transferendo uel errasse uel intermisisse me quippiamhic totus tui negotii cardo uersatur, haec tua est defensio —: num idcirco tu non es hereticus, si ego malus interpres sim? nec hoc dico, quo te hereticum nouerim — sciat ille, qui accusauit, nouerit ille, qui scripsit — sed quo stultissimum sit accusatum ab alio alium criminari et confosso undique corpore de dormientis uulnere solacium quaerere. Hactenus sic locutus sum, quasi aliquid de epistula commutan. Nunc vero cum ipsa Epistola doceat nihil mutatum esse de sensu, nec res additas, nec aliquod
Abbreviated transcription (Latin):
sui proditione interfici: nephas duxit fabricius: quin potius uinctum remisit ad dm̃n:¬
¶Pirrhum epirotarum regem cum in castris ex uulnere curaretur: medici
lus nec in aduersarium comprobaret. Quod leges publice. qd̾ hostes tuentur.
ac dicere. Quid enini si redemit: si sollicitauit: fecit quod sibi profuit. Nira sce
effensio: quasi non et latrones et fures et pyrate: faciunt qd̾ sibi prodest. Certe
annias et caiphas seducentes infelicem uidam: fecerunt qd̃ sibi utile existinabant. Uolo
tulis meis quasub meptias scribere. commentari de scripturis: remordere ledẽtes
digerere stomacum. in locis me excerce cõmunib: et quasi limatas ad pugnandũ sagit
onere. Quãdiu non profero cogitata. maledicta non crimina sunt. mmnio nec
maledicta quid̃. que aures publice nesciant. Tu corrumpas seruulos: sollicites clientes.
ut in fabulis legimus auro ad. danen penetres: Dissimulatoq qd̾ feceris: me falsat

Expanded text:
sui proditione interfici nefas duxit Fabricius, quin potius uinctum remisit ad dominPyrrhum Epirotarum regem, cum in castris ex vulnere curaretur, medici lus nec in aduersario conprobaret. quod leges publicae, quod hostes tuentur, et dicere: \'quid enim, si redemit, si sollicitauit? fecit, quod sibi profuit\'. mira sceleris defensio! quasi non et latrones et fures ac piratae faciant, quod sibi prodest. certe Annas et Caiphas seducentes infelicem ludam fecerunt, quod sibi utile existimabant. Uolo in chartulis meis quaslibet ineptias scribere, commentari de scripturis, remordere laedentes, digerere stomachum, in locis me exercere communibus et quasi limitas ad pugnandum sagittas reponere: quamdiu non profero cogitata, et maledicta non crimina sunt, immo ne maledicta quidem, quae aures publicae nesciunt. tu corrumpas seruulos, sollicites clientes et, ut in fabulis legimus, auro ad Danaen penetres dissimulatoque, quod feceris, me falsarium
Abbreviated transcription (Latin):
̃ nnsericordiam: Intelliginius unde simptuni sit testimoniũ: et tamẽ apłs nõ uerbiĩ expssit
romauos.idem beatus apls exemplum de ysaia propheta sumens: ccce inquit ponam in syõ¬

Expanded text:
 misericordiam. » Intelligimus unde sumptum sit testimonium, et tamen Apostolus non verbum expressit misericordiam. » Intelligimus unde sumptum sit testimonium, et tamen Apostolus non verbum expressitomanos idem beatus apostolus exemplum de Isaia propheta sumens: ecce, inquit, ponam in Sio
Abbreviated transcription (Latin):
solis sacerdotibus. Legamus samuelem siue ut commum habetur titulo regnorũ
libros: ibiq reperiemus non abiathar scriptum eẽ. sed abmielech pontificem. qui
postea adohec cum ceteris sacerdotibus saule uibente percussus ẽ. ¶Pergamus
ad apostolum paulum. Scribit ad corithios: Si enim cognouissent. nũꝗͣ domiumꝰ¬
glorie crucifixissent. Sed sicut scriptum est. que oculus non udit. necꝰ auris audiuit
nec in cor honimis ascendit. que preparauit deus diligentibus se. Solent i isto
loco a pocriforum quidã deliramenta sectari: et dicere ꝙ de apocalipsi ecclesie testin¬
num sumiptum sit: cum in ysaia uixta hebraicum ita legatur. Aseculo no audicito
neq auribus perçeperunt. Oculus non uidit deus abisq te: que preparasti expectã¬
oculi nrĩ uderunt. Deum. absq te: et opera tua uera. et facies expectantibus te¬

Expanded text:
solis sacerdotibus? legamus Samuhelem — siue, ut in communi habetur titulo, Regnorum solis sacerdotibus? legamus Samuhelem — siue, ut in communi habetur titulo, Regnorum libros — ibique repperiemus non \'Abiathar\' scriptum esse, sed \'Achimelech\' pontificem, qui postea a Doec cum ceteris sacerdotibus Saul iubente percussus est. pergamus ad apostolum Paulum. scribit ad Corinthios: si enim cognouissent, numquam dominumest: Quod oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit, quae praeparavit Deus diligentibus se. » Solent in hoc loco apocryphorum quidam deliramenta sectari, et dicere, quod de Apocalyps. Eliae testimonium sumptum sit: cum in Isaia juxta Hebraicum ita legatur: « A saeculo non audierunt, nec auribus perceperunt. Oculus non vidit, Deus, absque te, quae praeparasti exspectanudivimus; neque oculi nostri viderunt Deum absque te, et opera tua vera, et facies exspectantibus te
Abbreviated transcription (Latin):
te. Uox clamantis in deserto: parate uiã dnõ: rectas facite semitas eius. Hoc exẽplũ
de duobus prophetis cõpositum est: de malachia uidelicet et ysala. Nam primũ quod
dicitur ecce mitto angelum meum ante faciem tuam. qui preparabit uiam tuam: in ma¬
lachia in fine positum est. Sequens autem quod infertur uox clamantis in deserto et
cetera: in ysaia legimus. Et quomõ marcus statii i principio uolunns sui posuit sicut
scriptum est in ysaia propheta: ecce muto angelum meum qd̾ non scribitur in ysaia ut di¬
xniius. sed in malachia nouissino xnͭͣ prophetarum: Soluat hanc questionẽ mmpita
presumptio: et ego erroris ueniam deprecabor. Idẽ mnarcus inducit ad phariscos salua¬
torem loquentem. Nunquã legistis quid fecerit dauid: quomõ ingressus ẽ domũ dei
subabiathar pontifice: et panes propositioms comedit. quibus non licebat uesci insi¬

Expanded text:
m vox clamantis in deserto param vox clamantis in deserto parade duobus prophetis conpositum est, de Malachia uidelicet et Isaia. nam primum, quod dicitur: ecce mitto angelum meum ante faciem tuam, qui praeparabit uiam tuam, in Malachiae fine positum est; sequens autem, quod infertur: uox clamantis in deserto et cetera, in Isaia legimus. et quomodo Marcus statim in principio uoluminis sui posuit: sicut scriptum est in Isaia propheta: ecce mitto angelum meum, quod non scribitur in Isaia, ut diximus, sed in Malachia, in nouissimo duodecim prophetarum? soluat hanc quaestiunculam inperita praesumptio, et ego erroris ueniam deprecabor. idem Marcus inducit adpharisaeossaluatoremloquentem: numquam legistis, quid fecerit Dauid, quando necessitatem sub Abiathar pontifice et panes propositionis comedit, quibus non licebat uesci nisi
Abbreviated transcription (Latin):
s in milib iuda: in hebreo paruulus es in milibus iuda. Sensusq contrarius est. h
sibi in hoc loco dunitaxat et hebraico concordante. Euangelista enm dixit. ꝙ nõ sit
ulus in ducibus uida: cum e regione sit positum: paruulus quid̃ es et modicus: si
tamen de te mihi paruo et modico egredietur dux misrael. scdm̃ illud aplĩ. elegit in¬
a mundi deus. ut confundat fortia. Porro quod sequitur qui regat uel pascat pe
pulum meum israel: aliter in propheta eẽ perspicuum est. Hoc repeto. nõn ut euãgelistas
am faisitatis: hoc quippe impiorum est. celsi. porphien. uiliam: sed ut reprehẽsore
meos arguam impericie: et impetrem ab eis ueniam: ut concedant miͥ in simplici epistola
iscripturis sanctis uelint nolint aplis concessuri sunt. Narcus discipulus petri
ita suum orditur euangelium. Pricipium euangelii iesu cristi: sicut scriptum ẽ in ysaia
heta. Ecce mitto angelum meum ante faciem tuam. qui preparabit uiam tuã ãte¬

Expanded text:
s in milibus Iuda\', in Hebraeo \'paruulus es in milibus Iuda\' sensusque contrarius Septuaginta sibi in hoc dumtaxat loco et Hebraico concordante. euangelista enim dixit, quod non sit paruulus in ducibus luda, cum e regione sit positum: \'paruulus quidem es et modicus; sed tamen de te mihi paruulo et modico egredietur dux Israhel secundum illud apostoli: elegit infirma mundi deus, ut confundat fortia\'. porro, quod sequitur: qui regat — uel \'qui pascat\' — populum meum Israhel, aliter in propheta esse perspicuum est. Haec replico, non ut euangelistas arguam falsitatis — hoc quippe impiorum est, Celsi, Porphyrii, Iuliani —, sed ut reprehensores meos arguam inperitiae et inpetrem ab eis ueniam, ut concedant mihi in simplici epistula, quod in scripturis sanctis, uelint nolint, apostolis concessuri sunt. Marcus, discipulus Petri, ita suum orditur euangelium: principium eut in Esaia propheta ecce mitto angelum meum ante faciem tuam qui praeparabit viam tua
Abbreviated transcription (Latin):
tum uideas: in quo ita scriptum ẽ. Et tu bethleem effrata. paruulus es in milibus
iuda: ex te mihi egredietur qui sit domniator in israel. ¶ Considera gradatim que ab

Expanded text:
braicum uideas, in quo scriptum braicum uideas, in quo scriptum Juda: ex te mihi egredietur qui sit dominator Israel. Et egressus ejus ab
Abbreviated transcription (Latin):
unt. Ecce uirgo in utero accipiet et pariet filiũ: et uocabitis nomẽ eiꝰ ẽmanue
Si uerba calumnamur: utiq non ẽ. idipsum Habebit et accipiet. nec uocabunt et uoca
.Porro in hebreo ita scriptum ẽ. Ecce uirgo cõcipiet et pariet filium: et uoc.¬
bit nomen eius enmauuel. Non achar qui arguebatur infidelitatis: nõ uidei qui erat̃
negaturi: sed uocabit inquit. ipsa que concipiet: ipsa uirgo que pariet An
eod̾ euangelista legimus. Herodem ad aduentum magorum fuisse turbatum. scribisq
cerdotibus congregatis: siscitatum ab eis ubi cristus nasceretur. illosq respõdĩ
in bethleem iude. Sic enim scriptũ est per prophetam. Et tu bethleem terra uida: ne¬
ꝗͣ inminia es in ducibus uida. Ex te enm egredietur dux: qui reget pplm̃ meun
istaẽi. Hoc exemplum in uulgata editoẽ sic fertur. Et tu bethleem domus effrata:
sit inter matheum et lexͣ ordins uerborumq discordia. magis hoc admiraberis si he¬

Expanded text:
unt: ecce uirgo in utero accipiet et pariet filium et uocabitis nomen eius Emmanuhel. si uerba calumniantur, utique non est ipsud \'habebit\' et \'accipiet\' nec \'uocabunt\' et \'uocabitis\'. porro in Hebraeo ita scriptum legimus: ecce uirgo concipiet et pariet filium et uocabit nomen eius Emmanuhel. non Achaz, qui arguebatur infidelitatis, non Iudaei, qui erant dominum negaturi, sed uocabit, inquit, ipsa, quae concipiet, ipsa uirgo, quae pariet. in eodem euangelista legimus Herodem aduentu magorum fuisse turbatum scribisque et sacerdotibus congregatis sciscitatum ab eis, ubi Christus nasceretur, illosque respondisse: in Bethlem Iudae; sic enim scriptum est in propheta: et tu, Bethlem, terra Iuda, nequaquam minima es in ducibus Iuda; de te enim egredietur dux, qui regat populum meum Israhel. hoc exemplum in uulgata editione sic fertur: et tu, Bethlem, domus Effrathanta inter Matheum et Septuaginta uerborum ordinisque discordia, magis hoc admiraberis, si He
Abbreviated transcription (Latin):
tutum erit: si nec parietibus quidẽ et scrimis: nostra possumus secreta celare: Si ante
tribunalia iudicum. hoc uobis crimen impngerẽ: reos legib subiugarem. que etiam pro

Expanded text:
tutum erit, si nec parietibus quidem et scriniis nostra possumus secreta celare? si ante tutum erit, si nec parietibus quidem et scriniis nostra possumus secreta celare? si ante tribunalia iudicum hoc uobis crimen inpingerem, reos legibus subiugarem, quae etiam pro
Abbreviated transcription (Latin):
Res ita amo et sex mensibus transiit: donec supradicta interpretatio de scrmis eĩ
nouo prestigio Hierosolimam cominigrauit. Nani quid̃ seudo monacus uel accepta
pecuma ut p̾erspicue intelligi datur. uel gratuita malicia ut in cassum. corruptor nititur
persuadere. compil atis cartis eius et sumptib uidas factus ẽ proditor. deditq aduer¬
sarns latrandi contra me occasionem: ut inter imperitos concionentur me falsarium.
me uerbum non expressisse de uerbo: pro Honorabili dixisse carissimũ: et maligna in¬
terpretatoc̃ quod nephas dictu sit. lidesimotaton. pallari. noluisse tranfferre. Hee
et istiuismodi nuge: crimina mea sunt. Ac primũ anteꝗͣ de translatoe respondeam:
uolo interrogarẽ eos qui maliciam prudentiam uocant. Uñde apud uos exẽplar ẽplẽ:
Quis dedit: Qua fronte profertis: Quo scelere redemistis: Quid apud homies

Expanded text:
res ita anno et sex mensibus transiit, donec supra dicta interpretatio de scriniis eius res ita anno et sex mensibus transiit, donec supra dicta interpretatio de scriniis eius nouo praestrigio Hierosolymam conmigrauit. nam quidam pseudomonachus uel accepta pecunia, ut perspicue intellegi datur, uel gratuita malitia, ut incassum corruptor nititur persuadere, conpilatis chartis eius et sumptibus ludas factus est proditor deditque aduersariis latrandi contra me occasionem, ut inter inperitos contionentur me falsarium, me uerbum non expres sisse de uerbo, pro \'honorabili\' dixisse \'carissimum\' et maligna interpretatione — quod nefas dictu sit — κἰδεσιμώτατον noluisse transferre. haec et istius modi nugae crimina mea sunt. Ac primum, antequam de translatione respondeam, uolo interrogare eos, qui malitiam prudentiam uocant: unde apud uos exemplar epistulae? quis dedit? qua fronte profertis, quod scelere redemistis? quid apud homines