comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
illo. Sed̾m hoc gͦ dictũ ẽ. quod inui¬
dicio nõ forma cdi ses forma filui ho¬
minis apparebit. Nõ qe nõ uidicabit. qui
dedit om̃e uidiciũ filio. cũ de illo dicat
uidiciũ dedit filio. Hac sidiceretur.
Patrẽ nemo uidebit. in uidicio uiuoꝵ &
filius hominis est ut possit ab impiis ui¬
deri. cũ illi uidebunt inqu̾e pupuger.
Quod nec conicere pocius. quã aꝑte de¬
montrair uideamus. ꝓferim̾ eius dẽ dñi
dim ipsã fuisse causã ut dicera. Pat̃
nõ uidicat quẽquã s om̃e uidiciũ de¬
dit filio. qr uidex forma filii hominis
apparebit. Que forma nõ est patriss&
filii. nec ea filii in ꝗͣ eqͣlis est patri. seo
inqͣ minor ẽ patri. Ut sit oruicdicio
conspicuus. ⁊ bonis ⁊ malis. Paulo post
enĩ dic̃. Amen dico uob̃ quia quiue¬
bũ meũ audit. & credit ei qui misit¬
me hab& uitir aternã. Et in iudiciũ

Expanded text:
hoc ergo dictum est, quod in judicio, non forma Dei, sed forma filii hominis apparebit. Non quia non judicabit qui dedit omne judicium Filio, cum de illo dicat diceretur: "patrem nemo uidebit in iudicio uiuorum et filius hominis est, ut possit et ab impiis uideri, cum et illi uidebunt in quem pupugerunt. Quod ne conicere potius quam aperte demonstrare uideamur, proferimus eiusdem domidimus ipsam fuisse causam, ut diceret: pater non iudicat quemquam, sed omne iudicium dedit filio, quia index forma filii hominis apparebit, quae forma non est patris, sed filii, nec ea filii, in qua aequalis est patri, sed in qua minor est patre, ut sit in iudicio conspicuus et bonis et malis. paulo post enim dicit: amen dico uobis, quia qui uerba mea audit et credit in eum qui me misit, habet uitam aeternam et
Abbreviated transcription (Latin):
dicabit. Scd̾m enĩ hoc dictũ est. Pat̃
nõ uidicat quẽqũa. s om̃e udiciũ de¬
dit filio. Quod utrũ exilla locucione
dictũ est. quã supͣ comemorauim̾ ubi
ait. Sic dedit filio uitã habere inse¬
medipso. ut significar& quia sic genu¬
it filiũ. an exilla qua loquitur apłs
dicens. ꝓpt̃ quod eũ suscitituit. & donaũ
ei nom̃ qd ẽ suꝑ om̃e nom̃. Noc enĩ de
filio hominis dictũ est. scđ̾m quẽ dei
fili suscitatus ẽ. amortuis. Ile quippe
informa dĩ. eqͣlis patri ex quase exina¬
niuit formã serui accipiens. iipsa
forma serui. ⁊agit. et patitur. & accip̃.
que consequent̃ cõtexit apłs. Humilia¬
uit se factus obediens usq ad mortẽ. mor

Expanded text:
dicabit; secundum hoc enim dictum est, Pater non judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio. Quod utrum dictum sit, quam supra commemorauimus, ubi ait: sic dedit filio habere uitam in semet ipso, ut significaret, quia sic genuit filium, an ex illa qua loquitur apostolus dicens: propter quod eum suscitauit et donauit ei nomen, quod est super omne nomen - hoc enim de filio hominis dictum est, secundum quem dei filius suscitatus est a mortuis. ille quippe in forma dei aequalis est patri, ex qua se exinaniuit formam serui accipiens; in ipsa forma serui et agit et patitur et accipit, quae consequenter contexit apostolus: humiliauit se, factus oboediens us
Abbreviated transcription (Latin):
claritirte inqͣ iudicabit. nõ inumilitate
inqͣ uidicatus est. Ceterũ illã dei fornã
uiqua eqͣlis est patri. ꝓcul dubio impii
nõ uidebũt. nõ enĩ sunt mundi cordes.
eati enĩ mundi cordeᷤᷤ. qm̃ ipsi dm̃ ui¬
debunt. Et ipsa iusio est. facie ad faciẽ
que summũ p̃miũ promititur uist is
Et psa fice cũ tradiderit regnũ do ⁊ pa¬
tri. inqͦ ⁊ sue forme uisionẽ uult intel¬
ligi. sub iectir do uniuersa creatura.
upsa oiqua filiꝰ dei. filius hominis fac¬
tus est. Quia scđ̾m hanc ⁊ ipse filiꝰ tũe
sub iecdus illi erit. qui ei sub iec̃ omĩa.
ut sit ds̃ omĩa oiomĩb̾. Alioquin si fili
dei uidex informa qua equalis est pa¬
tri. atiã inpiis uidicaturus apparebit.
quid est promagno dilectori suo. polli¬
cetur dicens. et ego diligã eũ. ⁊ ostendã
me ipsũ illi Qua ꝓpt̾ filius hominis ui¬
dicaturus est᷑. Nec łtom̃ mea forma appui¬

Expanded text:
judicabit, non in humilitate in qua judicatus est. Caeterum illam Dei formam in qua aequalis est Patri, procul dubio impii non videbunt. Non enim sunt mundicordes: Beati enim mundicordes, quoniam ipsi Deum videbunt . Et ipsa visio est facie ad faciem , quae summum praemium promittitur justis; et ipsa fiet, cum tradet regnum Deo et Patri; ineatura, et ipsa in qua Filius Dei filius hominis factus est. Quia secundum hanc et ipse Filius tunc subjectus illi erit, qui ei subjecit omnia, ut sit Deus omnia in omnibus . Alioquin si Filius Dei judex in forma qua aequalis est Patri, etiam impiis cum judicaturus est apparebit, quid est quod pro magno dilectori suo pollicetur dicens, Et ego diligam eum, et ostendam me ipsum illi ? Quapropter Filius hominis judicaturus est, nec tamen
Abbreviated transcription (Latin):
M̃s a uos lesere potii quian si¬
teme scripser̃. detrinitate que ͥ¬
rũ. catholici tractatores hoc intender̃
nõ sint tres dii. s unus ds̃. Qũa us pat̾
filiũ genuerit. ⁊ ideo filius nõsit qͥpat̃ ẽ.
iliusq apatie sit genitꝰ. udeo pat̾ nõ sit

Expanded text:
s quos legere potui qui ante me scripserunt de Trinitate, quae Drum Catholici tractatores, hoc intenderunt non sunt tres dii, sed unus Deus. Quamvis Pater Filium genuerit, et ideo Filius non sit qui Pater est, Filiusque a Patre sit genitus, et ideo Pater non sit
Abbreviated transcription (Latin):
UM IOITUR CUDICIM
de ternus sapiens beatꝰ.
hec tria sunt trinitas. que aꝑ¬
pellatur ds̃ : Redigimus quidem
illa duodecim. mnistam pauertit¬
tem triũ. s& eo modo forsitamn
possumus. & hec tria munũ ali¬
quid horum. Nam si una ea¬
demq res. in dei natura. po¬
test eẽ sapientia. & potentia.

Expanded text:
um igitur cum dicimus, Aeternus, sapiens, beatus, haec tria sunt Trinitas, quae appellatur Deus? Redigimus quidem illa duodecim in istam paucitatem trium: sed eo modo forsitan possumus et haec tria in unum aliquod horum. Nam si una eademque res in Dei natura potest es
Abbreviated transcription (Latin):
uidemus. Quod si itti est. ꝓfecto
aud miisibilia eius. ꝑ ea que ftic¬
ta sunt. nulla intellectit conspi¬
cimus. aud si illa conspicimus.
nõ mers consprcimus trmitatem.
Qest illic quod conspiciamus. est &iã
quod nõ conspectͥttm credeie debea¬
mus. Conspicere autem nos inmu¬
tabile bonũ. quod nos nõsumus.
liber octtiuus hostendit: ⁊ quar¬
tus decimus cũ de sapientia que
homini ex dõ est. loqueremur
admonuit. Quur ittq ibi nõ
agnoscimꝰ trinitutẽ : An hec
sapientia que ds dr̃ nõse intelligit
nonse diligit : Quis hoc dixxerite
Aud quis ẽ qui nõ uideat. ubi nul¬
la scientia est. nullo modo eẽ sapi¬
entiã : Aud uero putandum ẽ
sapientiã que ds̃ est. seire alia
i nescrre se ipsã. uł diligrre alide
nec diligere se ipsã. Que siue di¬
ci. siue eredi. stultum & impiũ ẽ.
cce ergo trinitus sapientia sci¬
lic&. moticia sui. & dileceio sui.
S ic enĩ & in homine inuenimuᷤᷤ
trinitatem. idest mentẽ & no

Expanded text:
videmus? Quod si ita est, profecto aut invisibilia ejus, per ea quae facta sunt, nulla intellecta conspicimus; aut si ulla conspicimus; non in eis conspicimus Trinitatem, et est illic quod conspiciamus, est quod etiam non conspectum credere debeamus. Conspicere autem nos immutabile bonum, quod nos non sumus, liber octavus ostendit; et quartus decimus, cum de sapientia quae homini ex Deo est loqueremur, admonuit. Cur itaque ibi non agnoscimus Trinitatem? An haec sapientia quae Deus dicitur, non se intelligit, non se diligit? Quis hoc dixerit? Aut quis est qui non videat, ubi nulla scientia est, nullo modo esse sapientiam? Aut vero putandum est, sapientiam quae Deus est, scire alia et nescire se ipsam, vel diligere alia nec diligere se ipsam? Quae si dici sive credi stultum et impium est; ecce ergo Trinitas, sapientia scilicet, et notitia sui, et dilectio sui. Sic enim et in homine invenimus trinit
Abbreviated transcription (Latin):
tt inferioribus in tellegentia
tissimas uidimus trintaites.
siue que for insecus derebris
corporalibus fiunt. siue cũ t᷑psa
que forasecus sensa sunt cogi¬
tantur. iue cum illa que ori¬
untur. in animo nec ꝑtinent
ad corporis sensus. Sic̃ fides.
sic̃ uirtutes que sunt artes
agende ute. que manifeste ra¬
cione cernuntur. & scientia
continentur. Siue cum mens
ipsa qua nouimus. quioqͥd nosse
nos ueraciter dicimꝰ sibi cogni¬
ta est uł se cogitut. Siue cum
aliquid quod ipsa nõ est. eternũ
atq inmutabile conspicit. Nũ
ergo sic̃ mhis om̃ĩbꝰ certissimas
uidimus trinitates. quia in nob̾
funt. uł innob̾sunt. cum ista
meminusmus inspicimus. uolu¬
mus. itti uidemꝰ &iã trinitatẽ
dm̃ : Quia illie intelligendo
conspiermꝰ. ttamqͣm dicentem

Expanded text:
in inferioribus intelligentia,in inferioribus intelligentia,tissimas videmus trinitates, sive quae forinsecus de rebus corporalibus fiunt, sive cum ea ipsa quae forinsecus sensa sunt cogitantur; sive cum illa quae oriuntur in animo, nec pertinent ad corporis sensus, sicut fides, sicut virtutes quae sunt artes agendae vitae, manifesta ratione cernuntur et scientia continentur; sive cum mens ipsa qua novimus quidquid nosse nos veraciter dicimus, sibi cognita est, vel se cogitat, sive cum aliquid quod ipsa non est, aeternum atque incommutabile conspicit: num ergo sicut in his omnibus certissimas videmus trinitates, quia in nobis fiunt vel in nobis sunt, cum ista meminimus, aspicimus, volumus, ita videmus etiam Trinitatem Deum, quia et illic intelligendo conspicimus
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾ adhuc nulla trinittis ap¬
parebat. quia nõ adeã querendã
infulgore illo firma mentis
aciem tendebamiis. Tantũ qr
non erat aliqua moles. ubi cre¬
di oporter&. magnitudinem
duorũ. uł trium plus ẽẽ. quã
unius. cernebamus ut cum q.
& ubi uentum est ad haritutẽ
eluxit paululum trinittis. idẽ
amans. ⁊ quod amatur ⁊ amor.
& quia lux illa meffabilis nr̃m
reuerberat obtutũ. ⁊ ei nõdũ
posse contemꝑari nĩe mentis.
quod am modo conum cebatur
infirmittis. ad ipsius nr̃e mentis
sccłm quã factus est homo adi¬
maginẽ dei. ułut familiario¬
rem. cõsideratione reficiende.
laborantis intentionis causa.
iter ceptũ dispositũ srefleximꝰ.
& inde increatura quod nos sumꝰ
ut miusibilia dei ꝑ ea que fac¬
ta sunt conspicere intellecta
possemus. Im morati sumus a no¬
no. usq ad quartũ dẽcimum
librum. Ꝙ ecce iam quantũ
necesse fuerat. aud forte plus
quã necesse fuerat. exercita

Expanded text:
nobis adhuc nulla Trinitas apnobis adhuc nulla Trinitas apparebat, quia non ad eam quaerendam in fulgore illo firmam mentis aciem tenebamus: tantum quia non erat aliqua moles, ubi credi oporteret magnitudinem duorum vel trium plus esse quam unius, cernebamus utcumque. Sed ubi ventum est ad charitatem, eluxit paululum Trinitas, id est, amans, et quod amatur, et amor. Sed quia lux illa ineffabilis nostrum reverberabat obtutum, et ei nondum posse obtemperari nostrae mentis quodam modo convincebatur infirmitas, ad ipsius nostrae mentis, secundum quam factus est homo ad imaginem Dei , velut familiariorem considerationem, reficiendae laborantis intentionis causa, inter coeptum dispositumque refleximus: et inde in creatura, quod nos sumus, ut invisibilia Dei, per ea quae facta sunt, conspicere intellecta possemus , immorati sumus a nono usque ad quartum decimum librum. Et ecce jam quantum necesse fuerat, aut forte plus quam necesse fuerat, exercitata
Abbreviated transcription (Latin):
pientẽ. in libro septimo disputti¬
tum est. U ad hoc ratio ꝑuenit.
ut sic sit filius sapientia. desapi¬
entia. quem ad modũ lumen de
lumine. ds̃ de dõ. Nec aliud potui
ciã. Hanc ergo sapientiã quod ẽ
ds̃. quomodo intelligimus eẽ tri¬
nitaitẽ. nõ dixi quomodo credimꝰ.¬
L am hoc inter fideles. nõ deb& hab̾e
questionẽ. d& si aliquo modo ꝑ
intellegentiã possumus uidere¬
. quod credimꝰ. quis iste est  modꝰ :
Di enĩ recolamus. ubi nr̃o itellec¬
tui ceperit mhis libris trinitti¬
tis apparere octtiuus occuirit.
bi quippe ut potiumꝰ disputũ¬
do. erigere temptitiumꝰ mentiᷤᷤ
intentionẽ. ad intellegendam
illã presttantissimã. inmutabi¬
lem q naturã. quod nr̃a mens
nõ est. quã titm̃ sic intuebam᷑
ut nec longe a nob̾ eẽt. ⁊ supͣ nos
eẽt. Non loco s& ipsa sui uene¬
rabili mirabiliq prestitntia
ta ut apud nos eẽ. suo presenti
lumine iuderetur. In qua ttm̃

Expanded text:
pientem, in libro septimo disputapientem, in libro septimo disputatum est ; et ad hoc ratio pervenit, ut sic sit Filius sapientia de sapientia, quemadmodum lumen de lumine, Deus de Deo. Nec aliud potuimunam essentiam. Hanc ergo sapientiam quod est Deus, quomodo intelligimus esse Trinitatem? Non dixi, Quomodo credimus? nam hoc inter fideles non debet habere quaestionem: sed si aliquo modo per intelligentiam possumus videre quod credimus, quis iste erit modus? 10. Si enim recolamus ubi nostro intellectui coeperit in his libris Trinitas apparere, octavus occurrit. Ibi quippe, ut potuimus, disputando erigere tentavimus mentis intentionem ad intelligendam illam praestantissimam immutabilemque naturam, quod nostra mens non est. Quam tamen sic intuebamur, ut nec longe a nobis esset, et supra nos esset, non loco, sed ipsa sui venerabili mirabilique praestantia, ita ut apud nos esse suo praesenti lumine videretur. In qua tamen
Abbreviated transcription (Latin):
uma eademq res eẽ. possit indĩ
natura. &e ternitas. ⁊ sapientia.
aud beatitudo ⁊ sapientia. Hac
ꝑ hoc sic̃ nichil uiter erat utrũ
illa duodecim. an ista tria dice¬
remus. quando illa multa. in qͦ¬
titm̃ redegimus paueitatẽ. itti
nichil inter est. utrum ist ti
tria dicamus. an illud unum
in euius singularitatẽ duoce¬
tera similiter redigi posse mõs¬
trauimus. Quis ittq disputim¬
di modus. que nã tandem ius
intellegendi atq potencia. que
uiuacitas rationis. que acies co¬
gitationis hostend&. ut alia
iam taceam. hoc unũ quod sapi¬
entia dr̃ ds̃. quomodo sit trinitus:
eq enĩ sic̃ nos de illo ꝑconus sapi¬
entiã. itt ds̃ de aliquo. s& sua ẽ
ipse sapientia. Quia nõ est aliud
sapientia eiꝰ. aliud essentia. ciui
hoc est eẽ. quod sapientẽ eẽ. Dr̃
quidem inscripturis scĩs. xp̃c dei
uirtus ⁊⁊ dei sapientia. S& quẽ¬
admocdũ sit intellegendũ. ne pa¬
trem filius uideatur facere sa¬

Expanded text:
 possit in Dei natura aeternitas et sapientia, aut beatitudo et sapientia? Ac per hoc sicut nihil intererat utrum illa duodecim, an ista tria diceremus, quando illa multa in istam redegimus paucitatem; ita nihil interest utrum tria ista dicamus, an illud unum in cujus singularitatem duo caetera similiter redigi posse monstravimus. Quis itaque disputandi modus, quaenam tandem vis intelligendi atque potentia, quae vivacitas rationis, quae acies cogitationis ostendet, ut alia jam taceam, hoc unum quod sapientia dicitur Deus, quomodo sit Trinitas? Neque enim sicut nos de illo percipimus sapientiam, ita Deus de aliquo: sed sua est ipse sapientia; quia non est aliud sapientia ejus, aliud essentia, cui hoc est esse quod sapientem esse. Dicitur quidem in Scripturis sanctis Christus Dei virtus, et Dei sapientia : sed quemadmodum sit intelligendum, ne Patrem Filius videatur facere sa
Abbreviated transcription (Latin):
erit ei. qui illi sub iecit omĩa. Hac si di¬
ceretur. Tunc ⁊ ipse filiꝰ hominiᷤᷤ. & auer¬
bo dĩ susceptti uinana nttura. commu¬
tabit᷑ meiꝰ naturã. qui ei subiec̃ onũa.
Tunc futurũ puttoit. cũ post diẽ uidi¬
cii. tradiderit regnũ dõ & patri. Hac
ꝑ hoc aetiã scđ̾m istai opinionem adhuc
uirgine accepta est. Quod si aliqͥ & hoc
te negare nõpossunt. quod adhuc na¬
tura homius manebat. quando an¬
te passionẽ dicebat. qm̃ pat̾ maior
me est. Unde nulla cunctucio est scd̾m
hoc er̃ dictũ. qđ forma serui maior
est pat̾. cui informa dĩ eqͣlis est filiᷤᷤ.
Nequisquã cũ audierit qd̃ dix̃ apłs cũ¬
aut̃. qͣ oĩa subiecla s manifestũ quia
preter eũ qui lli sub iec om̃a it a
existim& depatre intellegendũ quos
sub iecerit omĩa filio. ut ipsũ filiũ sibi
omĩa subiecisse nõputa. Inseparabilis
enĩ est oꝑacio patris ⁊ filii. Alio quin
nec ipse pat̾ sibi subiec̃ omĩa. Seo filiꝰ

Expanded text:
li subjecit omnia, ac si diceretur, Tunc et ipse Filius hominis et a Verbo Dei suscepta humana natura commutabitur in ejus naturam, qui ei subjecit omnia; tunc futurum putant, cum post diem judicii tradiderit regnum Deo et Patri. Ac per hoc etiam secundum istam opinionem adhuc rvi forma accepta est. Quod si aliqui et hoc te negare non possunt, quod adhuc natura hominis manebat, quando ante passionem dicebat, Quoniam Pater major me est: unde nulla cunctatio est secundum hoc dictum esse, quod forma servi major est Pater, cui in forma Dei aequalis est Filius. Nec quisquam cum audierit quod ait Aposa omnia subiecta sunt, manifestum, quia praeter eum qui subiecit illi omnia, ita existimet de patre intellegendum, quod subiecerit omnia filio, ut ipsum filium sibi omnia subiecisse non putet; inseparabilis enim est operatio patris et filii. alioquin nec ipse pater sibi subiecit omnia, sed filius
Abbreviated transcription (Latin):
tunc ⁊ pse filius sub iectᷤᷤ erit ei qui
illi sub iecit om̃ĩa. audideo dictũ est
ne quisquã putitr& habitũ xp̃i. qͥ exu¬
mana creatura susceptus est. cõuersũ
postea in ipsã diumitatẽ uelud cercuiᷤ
exp̃sserim deitatẽ. que nõ est creatura.
s est unitas trinitiitis orcorporea
& in comutabilis. & sibimae cõsubstrm¬
cialis. & quo etña natura. Aud siquis qu̾a¬

Expanded text:
it ei qui illi subjecit omnia: aut ideo dictum est, ne quisquam putaret habitum Christi, qui ex humana creatura susceptus est, conversum iri postea in ipsam divinitatem, vel ut certius expresserim Deitatem, quae non est creatura, sed est unitas Trinitatis incorporea et incommutabilis et sibimet consubstantialis et coaeterna natura. Aut si quis
Abbreviated transcription (Latin):
nitit. Ut autẽ amed incognitit᷑.
nõ potest. Non enĩ frustra ibi
positum est scire. Qm̃ qui scire
amad in cognitit. nõ ipsa in cogni¬
ta. s& ipsum scire amad. Iuod nisi
haber& cognitũ neq scire se qͥc¬
quã posse & dicere fidenter. neq
nescire. Nonsolum enĩ quidicit
scio. & uerũ dicit. necesse est ut
quid sit scire sciad. S& &iam qui
dicit nescio idq fidenter &uere
dicit. & scit uerũ se dicere. scit
utiq quid scit seire. Quia & dis¬
cernit abseiente nescientẽ cũ ue¬
raciter se intuens dicit nescio.
cum idse scit uerũ dicere unde ueracit̃¬
si quid sit scire nescir & : Nui
riosus nõ amad in cognitt. & iam
cũ arclentissimo amore inst̾at seire
quod nescit : Capł .ii.Iuibus¬

Expanded text:
nita: ut autem amet incognita, non potest. Non enim frustra ibi est positum scire: quoniam qui scire amat incognita, non ipsa incognita, sed ipsum scire amat. Quod nisi haberet cognitum, neque scire se quisquam posset fidenter dicere, neque nescire. Non solum enim qui dicit, Scio et verum dicit, necesse est ut quid sit scire sciat: sed etiam qui dicit, Nescio, idque fidenter et verum dicit, et scit verum se dicere, scit utique quid sit scire: quia et discernit ab sciente nescientem, cum veraciter se intuens dicit, Nescio; et cum id se scit verum dicere, si quid sit scire nesciret? CAPUTriosus non amat incognita, etiam cum ardentissimo appetitu instat scire quod nescit. Aut
Abbreviated transcription (Latin):
hoc est uolentis scire quod nescit. nõ
est amor eius rei quã nescit. s& eius
quã scit. ꝓpter qua uult scire quod
nescit. Qud si tam curiosus est ut
amore rapiatur. uicognitit sciendi
discernendus quidem est abstudiosi
nomine. iste curiosus. S& & nec ip¬
se amad in cognita. Imo congruenti¬
us dr̃ odit in cognitit. que nulla eẽ
uult dum uult omĩa cognita. S&ne
quis quã nobis dificiliorem ꝓferat.
questionẽ. ad serens ttm nõposse quẽ

Expanded text:
hoc est volentis scire quod nescit, non hoc est volentis scire quod nescit, non est amor ejus rei quam nescit, sed ejus quam scit, propter quam vult scire quod nescit. Aut si tam curiosus est, utamore rapiatur incognita sciendi; discernendus quidem est ab studiosi nomine iste curiosus, sed nec ipse amat incognita, imo congruentius dicitur, Odit incognita, quae nulla esse vult, dum vult omnia cognita. Sed ne quisquam nobis difficiliorem referat quaestio
Abbreviated transcription (Latin):
respondebit. Ne forte audiam lo¬
quentẽ & nõ intelligta. Aud uspi¬
id forte legtm. l quid scriptor sei¬
serit neseram. Quis tam de mens
h uic dicat noli intelligere quod
audis. noli ex̃ nosse quod legis. Om̃
aenĩ fere animis rationalibus. inpo¬
tu est adiuuendum. huius perics
puleritudinem qua l ominũ inter
se cogitatii significantiũ uocum
enuntiatione noscuntur. Propter
hoc notum decus. ⁊ obhoc amatũ
quia notũ. studiose queritur illu
uerbũ ignotũ. ltitq cum audi¬
rit. atq cognouerit te metũ
auoteribus uinũ apellatũ. s& iam
gxusu loquendi quẽ nunc habemus.
hoc uocabulũ emortuũ. ꝓpter nõ nul¬
ios fortasse. ueterũ libros sibi neces¬
sariũ depute but. Si autẽ & illos suꝑ¬
uacaneos hab&. forte iam nec dig¬
num quod memorie comend& existi¬
mat̃. Quia uid& ad illã sp&iem doc¬
trinã quã nott̃ mente intuetur
atq amad. minime ꝑtinere. Quam¬
obrem om̃is amor studentis animi.

Expanded text:
respondebit, Ne forte audiam lorespondebit, Ne forte audiam loquentem, et non intelligam, aut uspiam forte id legam, et quid scriptor senserit, nesciam. Quis tandem huic dicat, Noli intelligere quod audis, noli nosse quod legis? Omnibus enim fere animis rationalibus in promptu est ad videndum hujus peritiae pulchritudo, qua hominum inter se cogitata, significantium vocum enuntiatione noscuntur: propter hoc notum decus, et ob hoc amatum quia notum, studiose quaeritur verbum illud ignotum. Itaque cum audierit atque cognoverit temetum a veteribus vinum appellatum, sed jam ex usu loquendi quem nunc habemus, hoc vocabulum emortuum, propter nonnullos fortasse veterum libros sibi necessarium deputabit. Si autem et illos supervacaneos habet, forte jam nec dignum quod memoriae commendet existimat, quia videt ad illam speciem doctrinae quam notam mente intuetur atque amat, minime pertinere. 3. Quamobrem omnis amor studentis animi,
Abbreviated transcription (Latin):
detur uehementius. que capi posse
nõ desperantur. Nam cuius rei adi¬
piscende spem quisq nõ gerit aud
tepide amad. aud omĩno nõ amad.
quã uis quã pulera sit uid eatt. Iu¬
hominibus desperatur. sue genas
quisq maxime stud& ut nouerit
si &illi adꝑfect̾ũ ꝑcipiende se nõ sus¬
cere sentit. nemo tamen tam desiduo¬
sus est huius noticie qui nõ oũ audi¬
rit in cognitum uerbũ. ut elit nos¬
se quod illud sit. s& si potest querat
hac discat. Q uod clũ querit utiq
instudio discendi est. O uideturano
rem in cognittt̃. quod nõ itti est. Spi¬
ties namq illa tangit animũ quam
nouit & cogitat. Inqua eluc& decꝰ
consocrandorum animorũ in uocibus
notis audiendis atq ꝓmendis. E aq
accendit studio querentẽ quidem
quod ignorat. s& nott̃ formã quol
id ꝑtineat. intuentẽ ⁊ amantem.
taq si querenti uerbi gr̃a quidst
te metũ. hoc enĩ exempli causapi¬
suerã. dicatur quid ãpte ꝑtinꝙ.

Expanded text:
udetur vehementius, quae capi posse udetur vehementius, quae capi posse non desperantur. Nam cujus rei adipiscendae spem quisque non gerit, aut tepide amat, aut omnino non amat, quamvis quam pulchra sit videat. Quoa fere ab omnibus desperatur, suae gentis quisque maxime studet, ut noverit illi ad perfectum percipiendae se non sufficere sentit, nemo tamen tam desidiosus est hujus notitiae, qui non, cum audierit incognitum verbum, velit nosse quid illud sit, et si potest, quaerat ac discat. Quod dum quaerit, utique in studio discendi est, et videtur amare rem incognitam; quod non ita est. Species namque illa tangit animum, quam novit et cogitat, in qua elucet decus consociandorum animorum in vocibus notis audiendis atque reddendis; eaque accendit studio querentem quidem quod ignorat; sed notam formam, quo id pertineat, intuentem et amantem.quaerenti, verbi gratia, quid sit temetum hoc enim exempli causa posueram, dicatur, Quid ad te pertinet?
Abbreviated transcription (Latin):
uis solitudine. si cogitationes suaᷤ
conloquendo nõmiscoant. Hanc gͦ
spetiem decorã iutilem cernit ani¬
ma. & nouit ⁊ amat. Eamq inse ꝑ¬
fici stud& quantũ potest. quisqͥs
uocũ significantium quecumq
ignorat inquirit. Aliud est enĩ
quod eam inueritatis luce conspiẽ
aliud quod infua uo luntate cõcu¬
piscit. Concupis cit namq in luce
ueritatis quã magnũ & quã bonũ
sit. om̃s omĩum gentiũ. linguas
intelligere h ac loqui. nullamq ut
aliegmam audire. & anullo ita au¬
diri. C uius noticie decus. cognitio¬
ne iam cernitur. Amaturq resno¬
ta que itti conspioitur. atq inflã¬
mat studia discentiũ. ut circa eã
moueantur. eiq in hi ent in om̃ĩ
opera bona quã capendunt. cõsequẽ¬
de ttili faculttiti. Ut aiam usu am¬
plectantur quod ratione p̃nascũt.
Atq titi quisq eui facultetti sp̃e ꝓ¬
pinquat. ei feruentius amore. in¬
ardescit. Eis doctrinis quippe fd¬

Expanded text:
vis solitudine, si cogitationes suas vis solitudine, si cogitationes suas colloquendo non misceant. Hanc ergo speciem decoram et utilem cernit anima, et novit, et amat; eamque in se perfici studet, quantum potest, quisquis vocum significantium quaecumque ignorat, inquirit. Aliud est enim quod eam in veritatis luce conspicit, aliud quod in sua facultate concupiscit. Conspicit namque in luce veritatis quam magnum et quam bonum sit omnes omnium gentium linguas intelligere ac loqui, nullamque ut alienigena audire, et a nullo ita audiri. Cujus notitiae decus cogitatione jam cernitur, amaturque res nota; quae ita conspicitur, atque inflammat studia discentium, ut circa eam moveantur, eique inhient in omni opera quam impendunt consequendae tali facultati, ut etiam usu amplectantur quod ratione praenoscunt: atque ita quisque, cui facultati spe propinquat, ei ferventius amore inardescit. Eis doctrinis quippe st
Abbreviated transcription (Latin):
rat sentiendo ꝑceptit. Quia uero
nõ solũ eẽ uocem. s& ⁊ signũ eẽ iam¬
nõ nouit. ꝑ fecte ut nosse uult. Heq
ullũ ꝑfecte signũ noscitur. nisi cuiꝰ
rei signũ sit cognoscatur. Hoc gͦ
qui ardenti cura querit ut noue¬
rit. studioq accensus insistit. nõpo¬
test dici eẽ sine amore. Iuid igitur
amat : Certe aut̃ amari aliquid.
nisi natũ nõ potest. Neq ille istas
tres sillabas amad quas iam notits
hab&. Quod si iam hoc ineis amad.
quia scit eas significare aliquid nõ
inde nunc agitur. nõ enĩ hoo nosse
querit. S& ineo quod scire stud&.
Iuid dã & inquirit. quod ꝓfecto non¬
dum nouit. & ppterea miramur
auram qm̃ firmissime noumus amari.
nisi nota nõposse. Quid ergo amad:
Nisi quia nouit atq intuetur inratio¬
nibus rerũ que sit puleritudo doc¬
trine. qua continenter noticie sig¬
norũ om̃iũ. & que sit utilitts mea
pericia qua inter se humana socie¬
tits sensa sua comunicat. Ne sibi ho¬
minum cetus de teriores sint. qua¬

Expanded text:
. Quia vero non solum esse vocem, sed et signum esse jam novit, perfecte id nosse vult. Neque ullum perfecte signum noscitur, nisi cujus rei signum sit cognoscatur. Hoc ergo qui ardenti cura quaerit ut noverit, studioque accensus insistit, num potest dici esse sine amore? Quid igitur amat? Certe enim amari aliquid nisi notum non potest. Neque enim ille istas tres syllabas amat, quas jam notas habet. Quod si hoc in eis amat, quia scit eas significare aliquid; non inde nunc agitur, non enim hoc nosse quaerit: sed in eo quod scire studet, quid amet inquirimus, quod profecto nondum novit: et propterea miramur cur amet, quoniam firmissime novimus amari nisi nota non posse. Quid ergo amat, nisi quia novit atque intuetur in rationibus rerum quae sit pulchritudo doctrinae, qua continentur notitiae signorum omnium; et quae sit utilitas in ea peritia, qua inter se humana societas sensa communicat, ne sibi hominum coetus deteriores sint qua
Abbreviated transcription (Latin):
quod uolumus querendo & inueniendo
nascitur ꝓles ipsa notieia. Hac ꝑhoc
ap&itus ille quo concipitur parit᷑q
noticia partus & proles recte dici
non potest. Idemq appaeitus quod
iniatur rei cognoscende fit amor¬
⁊ cognite. dũ tens atq amplectit᷑
placitã prolem. Io est noticiã gig¬
nentiq conumgit.& est quedã ima
go trmnititis. Ip̃sa mens & noticia ei
quod est ꝓles eius. hac de ipsa uerbu
eius. & amor ter cius. & hec tria unũ
atq una substantia. Nec minor ꝓles
dum tantam se nouit mens quanta ẽ
Nec minor amor dum tantũ se diligit
quantum nouit & quant est¬

Expanded text:
quod nosse volumus quaerendo et inveniendo, quod nosse volumus quaerendo et inveniendo, nascitur proles ipsa notitia: ac per hoc appetitus ille quo concipitur pariturque notitia, partus et proles recte dici non potest; idemque appetitus quo inhiatur rei cognoscendae, fit amor cognitae, dum tenet atque amplectitur placitam prolem, id est, notitiam, gignentique conjungit. Et est quaedam imotitia ejus, quod est proles ejus ac de se ipsa verbum ejus, et amor tertius, et haec tria unum atque una substantia. Nec minor proles, dum tantam se novit mens quanta est: nec minor amor, dum tantum se diligit quantum novit et quanta est
Abbreviated transcription (Latin):
reperiuntur quasi pariuntur unde
ꝓli similia sunt. Ubi m ipsa noticiar
Ibi enĩ quasi expressa formantur.
Nam & si iam erant resquas queren¬
do inuenimus. noticia tam̃ ipsa non
erat. quã sic̃ ꝓlem nascentẽ deputtanꝰ.
Corro appaeitus ille qui est inquerendo
procedit aquerente. & pend& quodam
modo. Neq requiescit fine quod in¬
tenditur nisi id quod queritur inuen¬
tũ querenti copulentur. Quȩ appaei¬
tus idest in quisicio quã uis amor eẽ
nõ uideatur quod id quod notus ẽ ama¬
tur hoc enĩ ad hue ut cognos catur
agitur. Tamen ex eodem genere qͥd¬
dam est. Nam uoluntas iam dici po¬
test. quia omis qui querit inuenire
uult. & si id queritur quod ad notierã
ꝑtineat. omĩs qui querit nosse uult.
uod si ardenter atq insttanter uult
studere dicitur. Quod maxime in
assequendt᷑ : atq ad ipiscendis quibꝰq
doctrinis dici sol&. Partũ ergo mentiᷤᷤ
ante cedit appoitus quidã. quod id

Expanded text:
reperiuntur, quasi pariuntur: unde reperiuntur, quasi pariuntur: unde proli similia sunt; ubi, nisi in ipsa notitia? Ibi enim quasi expressa formantur. Nam etsi jam erant res quas quaerendo invenimus, notitia tamen ipsa non erat, quam sicut prolem nascentem deputamus. Porro appetitus ille, qui est in quaerendo, procedit a quaerente, et pendet quodam modo, neque requiescit fine quo inteditur, nisi id quod quaeritur inventum quaerenti copuletur. Qui appetitus, id est, inquisitio, quamvis amor esse non videatur, quo id quod notum est, amatur; hoc enim adhuc ut cognoscatur agitur: tamen ex eodem genere quiddam est. Nam voluntas jam dici potest, quia omnis qui quaerit invenire vult; et si id quaeritur quod ad notitiam pertineat, omnis qui quaerit nosse vult. Quod si ardenter atque instanter vult, studere dicitur: quod maxime in assequendis atque adipiscendis quibusque doctrinis dici solet. Partum ergo mentis antecedit appetitus quidam, quo id
Abbreviated transcription (Latin):
Quid igitur de amore dicendumuẽ:
Cur non &zam cumse amad ipsũ quoq
amorem sui genuisse uideatur ui¬
deatur. Est enĩ amabilis sibi & an¬
tequã se amar&. quia se poterat
amare. sicut erat sibi noscibilis
& antequã se noss&. quia sepote¬
rat nosse. Nam sicut si nõ sibi eẽt
noscibilis. num quã se nosse potiuss&
ita si nõsibi eẽt amabilis. numquã
se amare potuss&. Cur ittiq aman¬
edo se nõ genuisse dicatur amorẽ suũ
sic̃ cognoscendo se genuit hoticiã
suã. Un ed quidem manifeste hos¬
tenditur. hac maiori eẽ principiũ
unde ꝓcendit. Ab ipsa quippe m̃te
procedit que sibi est amabilis an¬
tequã se am&. Atq ita principiũ ẽ
amoris sui quose amat. S& ideo nõ
recte dr̃ genitus ab ea sic̃ noticia
sin quase nouit quia noticia iam
muentum est quod partum uł reꝑ¬
tum dicitur quo sepe p̾cedit in qui¬
sicio. eo fine qui& ura. Nam inqui¬
sicio est appentus inueniendi quo idem
ual& si dicas reperiendi. Que autẽ

Expanded text:
Quid ergo de amore dicendum est, cur non etiam cum se amat, ipsum quoque amorem sui genuisse videatur? Erat enim amabilis sibi, et antequam se amaret, quia poterat se amare: sicut erat sibi noscibilis, et antequam se nosset, quia poterat se nosse. Nam si non sibi esset noscibilis, nunquam se nosse potuisset: ita si non sibi esset amabilis, nunquam se amare potuisset. Cur itaque amando se non genuisse dicatur amorem suum; sicut cognoscendo se genuit notitiam suam? An eo quidem manifeste ostenditur hoc amoris esse principium, unde procedit: ab ipsa quippe mente procedit: quae sibi est amabilis antequam se amet; atque ita principium est amoris sui, quo se amat: sed ideo non recte dicitur genitus ab ea, sicut notitia sui qua se novit, quia notitia jam inventum est, quod partum vel repertum dicitur, quod saepe praecedit inquisitio eo fine quietura? Nam inquisitio est appetitus inveniendi, quod idem valet si dicas, reperiendi. Quae autem
Abbreviated transcription (Latin):
bantur ap ꝓbatur eorũ in probatio.
⁊ plac& ⁊ uerbũ est. Heq uiciorũ
noticia nob̾ displic&. s& ipsa uitia.
Nam placae michi quod noui & desi¬
nio quidsit in temperantia. & hocẽ
uerbũ eius. Sicuti sunt marteno¬
ta uicia. &recte apꝓbatur eorũ
notiora. cũ discernit cognitor spetiẽ
priuationẽ. rationemq uirtutis.
U tamen uirtutute priuari atq in
uiciũ deficere dãpnabile est. Idefi¬
niie intemperantiã uerbũq eius
dicere. ꝑtin& ad artem morum. Eẽ
autẽ intemperantem adid ꝑtin& qd̃
illa arte culpatur. Sic̃ nosse hac
definire. quid sit solescissimus. ꝑtinos
ad artẽ loquendi. Bacere aut̃ uiciũẽ
quod eadem arte rep̾hendit᷑. Uer¬
bũ est igitur quod nuc̃ discernere
& insinuare uolumus cum amore
noticia. Cũ itaq se mens nouit &
amat. iungit᷑  ei amore uerbũ eiꝰ.
U qm̃ amat notioiam & nouit amorem

Expanded text:
ur, approbatur eorum improbatio, et placet, et verbum est. Neque vitiorum notitia nobis displicet, sed ipsa vitia. Nam placet mihi quod novi et definio quid sit intemperantia; et hoc est verbum ejus. Sicuti sunt in arte nota vitia, et recte approbatur eorum notitia, cum discnemque virtutis, attamen virtute privari atque in vitium deficere, damnabile est. Et definire intemperantiam, verbumque ejus dicere, pertinet ad artem morum: esse autem intemperantem, ad id pertinet quod illa arte culpatur. Sicut nosse ac definire quid sit soloecismus, pertinet ad artem loquendi: facere autem, vitium est quod eadem arte reprehenditur. Verbum est igitur, quod nunc discernere ac insinuare volumus, cum amore notitia. Cum itaque se mens novit et amat, jungitur ei amore verbum ejus. Et quoniam amat notitiam et novit amo
Abbreviated transcription (Latin):
scđm spetiem noticia similis est ei
rei quã nouit. E st enĩ alia noticia
scdm pͥuationẽ. quã cum improba¬
mus loquimur. & hec priuationem
in probatio spare laudat ideoq ap¬
probatur. Hab& ergo animus nõ¬
nullã spaiei note similitudinem
siue cum eit᷑ plac& siue cũ euts
priuatio disciplic&. Capł.xi. Con¬

Expanded text:
secundum speciem notitia, similis est ei rei quam novit. Est enim alia notitia secundum privationem, quam cum improbamus, loquimur. Et haec privationis improbatio speciem laudat, ideoque approbatur. Habet ergo animus nonnullam speciei notae similitudinem, sive cum ea placet, sive cum ejus privatio displicet. Quoci
Abbreviated transcription (Latin):
institus sit. Ueluti si audiat staudiat¬
cũ dr̃ temetũ & ignorans quid sit
requirat. iam ititq oportos ut no¬
uerit signũ eẽ. Idest nõ eẽ in anem
illã uocem s& aliquid eam significarti
Ulioquin iam notũ est hoc trisillabũ
& articulatt̃. spetiem suã imp̾ssit ani¬
mo. ꝑsensũ aurium. Quid amplius
meo requiratur. Iuo magis iti no¬
tescat cuius om̃s litere omĩa que so¬
ni spatia notti sunt. nisi quia simul
innotuit siggnũ eẽ. Mouitq sciendi
cupiditatẽ. cuuis rei signũ sit. Quo
igitur amplius notũ est. s& nõple¬
ne notum est. ed cupit animus de illo
nosse quod reliquũ est. Si enĩ titntũ¬
modo eẽ istt̃ uocẽ noss& eamq alicuiꝰ
rei. signũ eẽ nõnoss&. nichil iam

Expanded text:
institutus sit: veluti si audiat cum diinstitutus sit: veluti si audiat cum dicitur temetum, et ignorans quid sit requirat. Jam itaque oportet ut noverit signum esse, id est, non esse inanem illam vocem, sed aliquid ea significari: alioquin jam notum est hoc trisyllabum, et articulatam speciem suam impressit animo per sensum aurium: quid amplius in eo requiratur, quo magis innotescat, cujus omnes litterae omniaque soni spatia nota sunt; nisi quia simul innotuit signum esse, movitque sciendi cupiditatem, cujus rei signum sit? Quo igitur amplius notum est, sed non plene notum est, eo cupit animus de illo nosse quod reliquum est. Si enim tantummodo esse istam vocem nosset, eamque alicujus rei signum esse non nosset, nihi
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ nullo ad eam dicendam studio
flagraremus. Quis enĩ sciende
uerbi gr̃a retorice ullã curã & o¬
perã inpenderet. nisi ante scirae eã
dicendi eẽ sapͣientiã: Aliquando
ȩiam ipsarum doctrinarũ fines
auditos exꝑtosue miramur. Ꝙ ex hoc
m ardescimus facultatẽ comparare
discendo. qua ad eos per uenire pos¬
simus. tam quã si literas nescienti
dicatur. quandã eẽ doctrinã. qua
quisq ualeat. quã uis longe absenti
uerba mittere. manu facta insilen¬
tio. Que rursus ille cui mituntur
nõ auribus s& oculis collignt. Idq
sieri uideat. nonne dũ concupisoit
nosse quod id possit omĩ studio cirea
illũ finem mouetur. quẽ iam no¬
tũ ten&. Sic accenduntur studia
dicentium. Nam quod quisq re
prorsus ignorat. amare nullo pac¬
to potest. Itt &iam signũ siquis
audiat incognitũ. uł uti uerbi ali¬
cuius sonũ. quod quid significetur
ignorat. cupit scire quidnam sit.
est sonus ille cui rei comemorande

Expanded text:
tionem, nullo ad eam discendam studio tionem, nullo ad eam discendam studio flagraremus. Quis enim sciendae, verbi gratia, rhetoricae ullam curam et operam impenderet, nisi ante sciret eam dicendi esse scientiam? Aliquando etiam ipsarum doctrinarum fines auditos expertosve miramur, et ex hoc inardescimus facultatem comparare discendo, qua ad eos pervenire possimus. Tanquam si litteras nescienti dicatur quamdam esse doctrinam, qua quisque valeat, quamvis longe absenti, verba mittere manu facta in silentio, quae rursus ille cui mittuntur, non auribus, sed oculis colligat, idque fieri videat; nonne, dum concupiscit nosse quo id possit, omni studio circa illum finem movetur, quem jam notum tenet? Sic accenduntur studia discentium: nam quod quisque prorsus ignorat, amare nullo pacto potest. 2. Ita etiam signum si quis audiat incognitum, veluti verbi alicujus sonum, quo quid significetur ignorat, cupit scire quidnam sit, id est, sonus ille cui rei commemorandae
Abbreviated transcription (Latin):
UNO
IADEAIPA
EMSEQUE¬
TER ENODA¬
CANDA LI¬
Matior acce¬
dat urtentio
Hac primum quia rem prorsus
ignotit̃. amare omĩno nullus po¬
test. diligenter intuendrm est
cuius modi sit amor studentium.
dest nõ iam scientiã s& ad hue s¬
re cupientiũ. quamq doctrina
Uinhis quippe rebus in quibus nõ
usitate dicitur studiũ. solent
ex istere amores ex auditu. Dũ
ciuusq pulcritudinis fama. ad
udendum hac fruendũ animus
accenditur. Quia genera liter
nouit corporum pulcritudines
exet quod plurimas uidit. Et
in est intrinsecus unde ap ꝓbatͥ
cui forinsecus iniatur. Iuod cumfit
nõrei penitus. in cognite amor exci¬
tictur. cuius genus itt notum est.
Cum autẽ uirũ bonũ amamus. cuiuᷤ
faciem nõ uidimus ex noticia uir¬
tutũ amamius quas nouimus in ipsa
uertete. Ad doctrinas autẽ cognos¬
cendas plerumq laudantiũ. atq p̃¬
dicantium accendit auctorittis.
Ettmen nisi breuiter in pressã cuiꝰq
doctrine haberemus in animo no¬

Expanded text:
unc ad ea ipsa consequenter enodacanda limatior accedat intentio. Ac primum, quia rem prorsus ignotam amare omnino nullus potest, diligenter intuendum est cujusmodi sit amor studentium, id est, non jam scientium, sed adhuc scire cupientium quamque doctrinam. Et in his quippe rebus in quibus non usitate dicitur studium, solent existere amores ex auditu, dum cujusque pulchritudinis fama ad videndum ac fruendum animus accenditur, quia generaliter novit corporum pulchritudines, ex eo quod plurimas vidit, et inest intrinsecus unde approbetur, cui forinsecus inhiatur. Quod cum fit, non rei penitus incognitae amor excitatur, cujus genus ita notum est. Cum autem virum bonum amamus, cujus faciem non vidimus, ex notitia virtutum amamus, quas novimus in ipsa veritate. Ad doctrinas autem cognoscendas, plerumque nos laudantium atque praedicantium accendit auctoritas: et tamen nisi breviter impressam cujusque doctrinae haberemus in animo no
Abbreviated transcription (Latin):
noscente & cognito. Ittcq mensaũ
la parens est noticie sue. Ꝙ cogna¬
tum enim & cognitor. ipsa est. Erat
autem fibi ipsa noscibilis & ante¬
quã se noss&. S& noticia sui non
erat mea. cũ se ipsa nõ nouerat. Id
ergo cognoscitse parem sibi noti¬
ciam sui gignit. Quia nõminus
se nouit quã est. nec alterius es¬
sentie est notieia eius. Non solum
quia ipsa nouit. s& & iam quia ipse
ipsã sicut supra dixximus. sicut erat¬

Expanded text:
noscente et cognito. Itaque mens cum noscente et cognito. Itaque mens cum parens est notitiae suae: et cognitum enim et cognitor ipsa est. Erat autem sibi ipsa noscibilis, et antequam se nosset: sed notitia sui non erat in ea, cum se ipsa non noverat. Quod ergo cognoscit se, parem sibi notitiam sui gignit: quia non minus se novit quam est, nec alterius essentiae est notitia ejus, non solum quia ipsa novit, sed etiam quia se ipsam, sicut supra diximus. Quid er
Abbreviated transcription (Latin):
ex inferiore imagine. in qua fami
uarius nob natura ipsa nr̃a quasi
interrogati respond&. exertaitio¬
nẽ mentis aciem ab inluminatt crea¬
tura adlumen in comuttibile diri¬
gamus. Si ttmen ueritas ipsa ꝑ¬
suaserit. sic̃ dei uerbũ filiũ eenul¬
de hac re interrogandis conside¬
randisq redeamus. Ubi tempo¬
raliter existens nõ nullarum
rerũ noticia que ante nõerat
ialiquarũ rerum amor que an¬
tea nõ amabantur difainctius nob̃
aperit quid dicamus. Quia &
ipsi locutioni temporaliter di¬
gerende facilior ẽ ad explican¬
dum res. que mordine temporũ
cõprel.enditur. Primo ittiq ma¬
nifestũ sit posse fieri. ut sit aliqͥd
scibile id est quod sciri possit. &
ttmen nesciatur. Illud autẽ
fieri nõposse. ut sciatur quod sci¬
bile nõ fuerit. Unde liquido
tenendum est. quod om̃is res
quam cumq cognoscimus. con¬
generat in nobis noticiam sui.
Abutroq enĩ noticia paritur. a cog¬

Expanded text:
ex inferiore imagine, in qua nobis ex inferiore imagine, in qua nobis familiarius natura ipsa nostra, quasi interrogata respondet, exercitationem mentis aciem ab illuminata creatura ad lumen incommutabile dirigamus: si tamen veritas ipsa persuaserit, sicut Dei Verbum Filium esse nule hac re interrogandam considerandamque redeamus, ubi temporaliter existens nonnullarum rerum notitia, quae antea non erat, et aliquarum rerum amor, quae antea non amabantur, distinctius nobis aperit quid dicamus: quia et ipsi locutioni temporaliter dirigendae, facilior est ad explicandum res quae in ordine temporum comprehenditur. 18. Primo itaque manifestum sit, posse fieri ut sit aliquid scibile, id est, quod sciri possit, et tamen nesciatur: illud autem fieri non posse, ut sciatur quod scibile non fuerit. Unde liquido tenendum est quod omnis res quamcumque cognoscimus, congenerat in nobis notitiam sui. Ab utroque enim notitia paritur, a cog
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ dei. Ꝙ cũ abeat notieia simili¬
sa que se nouit est notti. Id eoq a
imago ⁊ uerbũ est. Quia de illa
exprimitur cũ cognoscendo eiden
quo e quatur & est gignenti equali
quod genitum est. Capł.xii.
Cur sit noticia mentis ẽ prolis non
&iam amor partus & eius dem
UID eRooaMor : Hor
erit imago. nõ uerbũ nõ
genitus : Cur enĩ mens noticiã
suã gignit cum se nouit & amo¬
rem suũ nõgignit cũ se amat.
amsi ꝓpt̾ea est notionis sue causi
quia nocibilis est. amoris xiam
sui causa est. quia est amabilis.
dificile est dicere. Hec enĩ qui¬
tio &iam cle ipsa sũma trinitati
onũ potentissimo oreatore deo
ad cuius imaginẽ homo factus est.
sol& mouere honnes. quos ueri¬
tas dei ꝑhumana locutionẽ inui¬
tat ad fidem. Cur non sp̃s quoq sc̃s
apatre deo genitus uł creditur uł
intelligitur ut filius &iã ipse dica¬
tur. Q uod nunc inmente humana
ut cumq uestigare conamur. Ut

Expanded text:
sicut Dei. Et cum habeat notitia similisicut Dei. Et cum habeat notitia similiipsa, quae novit, est nota. Ideoque et imago et verbum est, quia de illa exprimitur, cum cognoscendo eidem coaequatur, et est gignenti aequale quod genitum est. CAPUT XII. 17. Cur sicut notitia mentis est proles, non etiam amor partus ejusdemuid ergo amor? non erit imago? non verbum? non genitus? Cur enim mens notitiam suam gignit, cum se novit; et amorem suum non gignit, cum se amat? Nam si propterea est notionis suae causa, quia noscibilis. est; amoris etiam sui causa est, quia est amabilis. difficile est dicere. Haec enim quaestio etiam de ipsa summa Trinitate, omnipotentissimo creatore Deo, ad cujus imaginem homo factus est, solet movere homines, quos veritas Dei per humanam locutionem invitat ad fidem, cur non Spiritus quoque sanctus a Patre Deo genitus vel creditur vel intelligitur, ut filius etiam ipse dicatur? Quod nunc in mente humana utcumque investigare conamur, ut
Abbreviated transcription (Latin):
Nimus. similes ei sumus.
S& non ad equalititẽ similes. quia
quẽ ad modũ cũ ꝑsensus corporis di¬
corpora manimo sunt. cũ ea cogi¬
tamus s& eorũ similitudines. Ittiq
cũ eas ꝙꝓ illis aꝓbamus eramus. Er¬
rorqͦ nãq ꝓ alio alterius apꝓbatio.
Aelier est ttimen imaginatio corpo¬
ris mnanimo quã illa sp&ies corpo¬
ris In quantũ hec in meliore natu¬
ra est. id est insubsitotie uittili ui¬
tidi ficuti est animus. Ĩta cũ dm̃
nouonus quã uis meliores efficiam᷑
quã eramus antequã nossemus. ma¬
ximeq eum eadem noticia ciam
placita digneq amata uerbũ :̃
fitq alia dĩ similitudo illa notien
cimen inferior est. quia in inferi¬
re natura est. Creatura quipp
animus creator autẽ ds̃. EX qui
colligitur quia cũ semens ipsa
nouit. atq apꝓbat sic est eadem
notiera uerbum eius. ut ei sit pa¬
r& om̃ino equalis atq identidem
quia neq inferioris essentie no¬
ticia est sic̃ corporis neq suꝑioris

Expanded text:
novimus, similes sumus: sed non ad aequalitatem similes, quia quemadmodum cum per sensum corporis dicorpora in animo sunt, cum ea cogitamus; sed eorum similitudines: itaque cum eas pro illis approbamus, erramus; error namque est pro alio alterius approbatio: melior est tris in animo, quam illa species corporis, in quantum haec in meliore natura est, id est in substantia vitali, sicuti est animus. Non autem novimus, quamvis meliores efficiamur quam eramus antequam nossemus, maximeque cum eadem notitia etiam placita digneque amata verbum est, fitque aliqua Dei similitudo illa notitia: tamen inferior est, quia in inferiore natura est; creatura quippe animus, Creator autem Deus. Ex quo colligitur, quia cum se mens ipsa novit atque approbat, sic est eadem notitia verbum ejus, ut ei sit par omnino et aequale, atque identidem: quia neque inferioris essentiae notitia est, sicut corporis; neque superioris,
Abbreviated transcription (Latin):
ECTE ERGO AUERITUR
Utrum om̃is noticia uer¬
bum antantũ amata noticia. No¬
uimus enĩ & ea que hodimus s&
nec conceptit. nec partit dicenda
sunt animo que nobis displicent.
quibus nunc agimus. Aliter enim
dicuntur uerba que  spatia tempo¬
rum sillabis tenent: siue ꝓnuntient᷑
siue cogitentur. Aliter om̃e quod
notum est uerbũ dr̃ anime inpressũ
quandu dememoria ꝓferri & defi¬
niri potest. quã uis res ipsa displi¬
ot̾at. aliter cũplac& quod mente cõ¬
cipitur. Scđm quod genus uerbi
accipiendũ est quod ait apłs nemo

Expanded text:
ecte ergo quaeritur, utrum omnis notitia verbum, an tantum amata notitia. Novimus enim et ea quae odimus: sed nec concepta, nec parta dicenda sunt animo, quae nobis displicent. quibus nunc agimus. Aliter enim dicuntur verba quae spatia temporum syllabis tenent, sive pronuntientur, sive cogitentur; aliter omne quod notum est, verbum dicitur animo impressum, quamdiu de memoria proferri et definiri potest, quamvis res ipsa displiceat; aliter cum placet quod mente concipitur. Secundum quod genus verbi accipiendum est quod ait Aposto
Abbreviated transcription (Latin):
Inquo profec¬
to meliores s̃
qui huic sciencie. ꝓponunt nosse
semedipsos. Laudabilior que est
animus cui note est uł infirmitas
sua. quã qui ea nõ respecta. uia si¬
derũ scrutatur. atiã cogniturus.
Aud qui iã cognitus ten&. ignorans
ipse qua ingrediatur ad salutẽ. hac
quantũ inea nichil mutabile uideo.
cogitaciones. Nec solis tẽporibꝰ. & nulla
uł immagine locoꝵ. sic̃ quasdã nr̃arũ
menciũ raciocinaciones. Om̃i no enĩ dĩ
essencia que ẽ nichil hab& muttibile.¬

Expanded text:
in quo profecto meliores sunt qui huic scientiae praeponunt nosse semetipsos; laudabiliorque est animus cui nota est vel infirmitas sua, quam qui ea non respecta, vias siderum scrutatur etiam cogniturus, aut qui jam cognitas tenet, ignorans ipse qua ingrediatur ad salutem ad quantum in ea nihil mutabile contempcogitationes, nec solis temporibus ex nulla vel imagine locorum, sicut quaedam nostrarum mentium ratiocinationes. Omnino enim Dei essentia, quae nihil habet mut