comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Alii uͦ ꝑtinacit̾ nia seũt aliosi aggare¬
ni sidͥdem illos. pͥmõs impetꝰ aliquandiu
sustinuert. & duitiꝰ obluctatĩ st̃ Tandẽ
ꝑcutientib terga dedere &̃ in t̃giuersa¬
tione illa: ẽ sius multos amisere. Cecide¬
runt etiã ibi multi: ex nobiliorĩb cuil¬
tatis. Mulieres matres & nͥgĩnes. apin¬
narũ spectaculis. mala xp̃iañs unp̃ca¬
hant᷑. & ꝓ suis anxiabant᷑ & ingemiscebat̃.
& tam̃ forsitan earũ alique ꝓbitati francoꝵ
in cordib suis applaudebant. Tanta fuit ea
uꝰ qͥ ciuitatẽ alluebat rubuisse uisꝰ fu̾it:
& cist̾ne ciuiũ que in urbi᷑ erant si nu qͦs
ille fluuiꝰ alebat. sanguine illo contamina¬
te sorduerint. Incubuit gͥ meror & luctus
tripolanis ꝙͣ maximꝰ. tum ꝓ trucidatis su¬
is maiorib: tũ ꝓ cist̾uis feda sanguinis
incursione pollutis. Porro die illa duob
affecti dãpnis: duplices ꝓfuder̃t lacͥmas.
Angustiabat eos quo inopinabilit̾ franci

Expanded text:
tinaciter invaserunt alios: Agareni siquidem illos primos impetus aliquantulum sustinuerunt, et diutius obluctati sunt. Tandem percutientibus, terga dedere; et in tergiversatione illa e suis multos amisere. Ceciderunt etiam ibi multi ex nobilioribus civitatis. Mulieres, matres et virgines a pinnarum spectaculis, mala Christianis imprecabantur, et pro suis anxiebantur et ingemiscebant; et tamen forsitan earum aliquae probitati Francorum in cordibus suis applaudebant. Tanta fuit eo vius, qui civitatem alluebat, rubuisse visus fuerit; et cisternae civium, quae in urbis erant sinu, quas ille fluvius alebat, sanguine illo contaminatae sorduerint. Incubuit igitur moeror et luctus Tripolitanis quam maximus, tum pro trucidatis suis majoribus, tum pro cisternis foeda sanguinis incursione pollutis. Porro die illa duobus affecti damnis, duplices profuderunt lacrymas: angustiabat eos quod inopinabiliter Franci
Abbreviated transcription (Latin):
ro & bundonib. & aliis q̃ cõplacuer̃t pacti¬
onib ciuitate relicta: confr̃m ad auxiliũ
ꝓfecti st̃. s tunc minime tͣcos qͦs sꝑabant
inuener̃t. Frustrato gͥ qd desid̾abant p̃lio:
frustrata ÷ & eoꝵ p̃liandi uoluntas in die
illa. hospitati st̃ autẽ ultra fluiuũ: & ex
illa parte castellũ illud obseder̃t. Nec mł¬
topost eqͥtauer̾t ex xp̃ianis qͥdã ad tripo¬
lim: siqua possent obesse gentilib illis
attẽptantes. Inuencr̾t gͥ gentem illã effu¬
sam extͣ ciuitatẽ. tur cosi arabies. & ipsos

Expanded text:
ro et burdonibus, et aliis quae complacuerunt pactiro et burdonibus, et aliis quae complacuerunt pactionibus, civitate relicta, confratrum ad auxilium profecti sunt; sed tunc minime Turcos quos sperabant invenerunt. Frustrato igitur quod desiderabant praelio, frustrata est illorum praeliandi voluntas in illa die; hospitati sunt autem ultra fluvium, et ex illa parte castellum illud obsederunt. Nec multo post equitaverunt ex Christianis quidam ad Tripolim, si qua possent obesse Gentilibus illis attentantes. Invenerunt igitur gentem illam effusam extra civitatem, Arabes et ipsos
Abbreviated transcription (Latin):
cens. Bellũ nob̃ imminet ñ incertũ: &
suꝑ nos coniennint agmina paganoꝵ
Cum ciuitate gͦ qͣm obsedistis. agatis uo¬
lumꝰ d̾e pace fr̾ĩbq tutandis expediti¬
iores adestote. Meliꝰ. ⁊ nos conuienire et
paignare qͣm̃ nos a nob̾ sẽpari ce suꝑa¬
di. In bellis mora modica ẽ. suincen¬
tib lucrũ ꝗͣ maximũ est. Obsidiones mlłta
consumunt tẽꝑa. & uix obsessa subiugant᷑
municipia: bella nob̾ subdent nationes
& regna. Bello subacti euanescent tanꝙͣ.
sumͦ inunici. bello ꝑacto & hoste deuicto:
uastũ imꝑiũ nob patebit. Bonũ ÷ gͦ ut
ducẽ & p̾ambulum. ñ dubitant̃ statim
de in imicis nr̃is tumphabimꝰ. Accełate
inqͣm: ne nos inueniant emuli nr̃i dum
uen̾int imꝑatos. Dux & comes legationẽ
hanc gͣtant̾ audiebant: qͣm bellũ inhian¬
ter esuriebant. fecert gͥ pacẽ cũ gibellen¬
si admiralio. & acceptis ab eo muñib. au¬

Expanded text:
cens: « Bellum nobis imminet non incertum, et cens: « Bellum nobis imminet non incertum, et super nos conveniunt agmina paganorum. Cum civitate ergo quam obsedistis, agatis volumus de pace; fratribus tutandis expeditiores adestote. Melius est nos convenire et pugnare, quam nos a nobis separari et superari. In bellis mora modica est, sed vincentibus lucrum quam maximum; obsidiones multa consumunt tempora, et vix obsessa subjugantur municipia. Bella nobis subdent nationes et regna: bello subacti evanescent tanquam fumus inimici: bello peracto et hoste devicto, vastum imperium nobis patebit. Bonum est ergo ut ducem, et praeambulum, non indubitanter statim de inimicis nostris triumphabimus. Accelerate, inquam, ne nos inveniant aemuli nostri, dum venerint, imparatos. » Dux et comes legationem gratanter audiebant, quoniam bellum inhianter esuriebant; fecerunt pacem cum Gibellensi admiralio, et acceptis ab eo muneribus, au
Abbreviated transcription (Latin):
ad locũ: & oportunis in locis plurib accẽ¬
sis ignib. tanꝗͣ totꝰ ibi aduentasset exer¬
citꝰ᷑: in loco ꝑnoctauer̃t. Orto iam sole frã¬
ei conuener̃t: qͣtinꝰ ciuitatẽ aggred̾ent᷑.
Quã uacuam inuentã inhabitaueruns:
quousq ad castellũ fuit obsidio. Erat alia
ciuitas ñ longe ab ista: que dicibat᷑ mara¬
clea. Admiracłiꝰ qui autẽ et p̃sidebat.
pactꝰ cũ xp̃ianis: inuexit in illã francoꝵ
uexillaᷤ Oux int̾ea Godefridꝰ. & flandren¬
sis comes. & Boamundꝰ: uener̃t usq lic¬
hiam ciuitatẽ. Boamundꝰ iterũ ab illis
segregat᷑. reu̾sꝰ : antiochiã: quã multum
desid̾abat esse suã. Dux autẽ & comes. qͣn¬
dã obserler̾t ciuitatẽ: cuiꝰ uocabulũ fuit
gibellũ. Audunt comes Raimundꝰ. gen¬
tiles cũ magnis militantiũ crineis aduẽ¬
tare: bellũ q xp̃ianis s̃ anceps p̃parare.
Misit gͦ ad socios qͥ gibellũ obsedant: di¬

Expanded text:
ad locum, et opportunis in locis pluribus accenad locum, et opportunis in locis pluribus accensis ignibus, tanquam totus ibi adventasset exercitus, in loco pernoctaverunt. Orto jam sole Franci convenerunt, quatenus civitatem aggrederentur; quam vacuam inventam inhabitaverunt, quousque ad castellum fuit obsidio. Erat alia civitas non longe ab ista, quae dicitur Maraclea. Admiralius autem qui ei praesidebat, pactus cum Christianis, invexit in illam Francorum vexilla. Dux interea Godefridus, et Flandrensis comes, et Boamundus venerunt usque ad Lichiam civitatem. Boamundus iterum ab illis segregatus reversus est Antiochiam, quam multum desiderabat esse suam. Dux autem et comes quamdam obsederunt civitatem, cui vocabulum fuit Gibellum. Audivit comes Raimundus gentiles cum magnis militantium cuneis adventare, bellumque Christianis non anceps praeparare. Misit ergo ad socios qui Gibellum obsederant, di
Abbreviated transcription (Latin):
pͥdie idꝰ februarii. iuxta qd̵ castͣ locauert̃.
Orpidũ autem illud innum̃abili pagano¬
rũ gente munitũ erat: & arabũ. & publi¬
canoꝵ freq̃ntiis. Defendebant gͥ se uirilit̾.
Iuer̃t autẽ qͣtuordecĩ milites xp̃iani uersꝰ
tripolim: que ñ multũ ab exercitu diffe¬
rebat. Hi turcos inuener̃t.lxͣ. qͥ ante se¬
multos conducebant hoĩes sarracenos.
abstuler̃t. & alios suganer̃t. & animalia
reduxer̃t. ft̃ancoꝵ siqͥdẽ inuincibilis
ferocitas: &e fintimos &e ꝓel̃l positos. õs
deterrebat. Deus & enĩ sic oꝑabat᷑ in illis.
rint: & residuã młtitudinẽ fugauerint.
aĩalib ex ipsoꝵ faucib abstractis. De exer¬
citu sc̃i egydii comitis exier̃t Raunundꝰ
pilet᷑. & siaimundꝰ uicecomes: & cũ militi¬
b ñ multis. ante tortosã ciuitatẽ diseurre¬
bant. Ibi autẽ erat paganoꝵ multitudo:¬
ñ modica. Sero iã facto. secretũ recesser̃t

Expanded text:
pridie Idus Februarii; juxta quod castra locaverunt. pridie Idus Februarii; juxta quod castra locaverunt. Oppidum autem illud innumerabili Paganorum gente munitum erat, et Arabum et Publicanorum frequentiis. Defendebant igitur se viriliter. Iverunt autem quatuordecim milites Christiani versus Tripolim, quae non multum ab exercitu differebat; hi Turcos invenerunt multos conducebant homines, Sarracenos, abstulerunt, aliosque fugaverunt, et animalia reduxerunt. Francorum siquidem invincibilis ferocitas finitimos et procul positos omnes deterrebat. Deus etenim sic operabatur in illis, rint et residuam multitudinem fugaverint, animalibus ex ipsorum faucibus abstractis. De exercitu Sancti Aegidii comitis exierunt Raimundus Piletus et Raimundus vicecomes; et cum militibus non multis, ante Tortosam civitatem discurrebant; ibi autem erat paganorum multitudo non modica. Sero jam facto, secretum recesserunt
Abbreviated transcription (Latin):
rat fr um̃tum. nee uinũ. nec farĩna. nͦ
ordeũ: nͨ oleũ. Si qͥs egens ibi remansit: egeᷤ¬
tatis molestiã ignauie infortuniũ ei peꝑit.
Ibi celebrauert deuotissime pͣificationem
sc̃e marie: die altera februarii. Ueneruq
ibi ad comites n̾tii regis: de camela ciuita¬
te. Mandauit enĩ comitib rex illiꝰ ciuitatiᷤ.
larga donaria: & de pace cũ eis constitiuit.
Dixit etiã qd ñquã xp̃ianos offend̾et. ĩmo
nũ ei talionẽ retribueret. Rex autẽ tripo¬
dus ĩmensũ Quib oblatis: subutuler̃t ñ¬
tii. Rex tripolis in hec u̾ba ista dirigit. ut
scił pacẽ & amicitiã cum illo habeatis: &
eũ tanꝗͣ. ipse uos in ueritate diligatis. Eo¬
mites cũ eo nec pacẽ fecerunt. nec oblata
receꝑunt: ĩmo fiducialit̾ responder̃t. Hec
omĩa ex te respuimꝰ: quousq fieri satagaᷤᷤ
xp̃ianus. Exeriites autẽ de ualle illa opti¬
ma tͣnsierunt ad qͦddã castrũ qd̾ arche dr̃

Expanded text:
rat frumentum, nec vinum, nec farina, nec rat frumentum, nec vinum, nec farina, nec hordeum, nec oleum. Si quis egens ibi remansit, egestatis molestiam ignaviae infortunium ei peperit. Ibi celebraverunt devotissimi Purificationem Sanctae Mariae die altera Februarii. Venerunt ibi ad comites nuntii regis de Camela civitate. Mandavit enim comitibus rex illius civitatis larga donaria, et de pace cum eis constituit; dixit etiam quod nunquam Christianos offenderet, imo nus ei talionem retribueret. Rex autem Tripodus immensum. Quibus oblatis, subintulerunt nuntii: « Rex Tripolis in haec verba ista dirigit, ut scilicet pacem et amicitiam cum illo habeatis, et eum tanquam ipse vos in veritate diligatis. » Comites cum eo nec pacem fecerunt, nec oblata receperunt, imo fiducialiter responderunt: « Haec omnia ex te respuimus, quousque fieri satagas Christianus. » Exeuntes autem de valle illa optima, transierunt ad quoddam castrum quod Arche dicitur,
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ib franci gͣtulant̃ potiti. die t̾cia inde
ꝓcesser̃t: & altã & immñsam montaneã p̃cipi¬
tando tͣnscender̃t. & iterũ in uallẽ uberẽ
descender̃t: uibi dies .xii. qͥeuer̃t. Erat autẽ
haut ꝓcul a ualle castellũ: sarracenoꝵ ple¬
nũ. Qͦd xp̃iani uirilit̾ aggressũ: app̃hende
nitebant᷑. Et reuera illud deuicissent: nisi
gentiles aĩaliũ & ium̃toꝵ & pecoꝵ greges
soras eiecissent. Qłbi xp̃iani direptis: sic a
castello nocte ilła qͥeuer̃t. Reu̾si st̃ gͦ ad
sua tentoria: deducentes secũ que castren¬
ses eis emiserant aĩalia: Diei crepuscło.
franci sius collectis papilionib. ad idem
castrũ redibant: putantes se ibi sua me¬
tatum iri castra. Gens atitẽ pagana ni¬
mium ꝑt̾rita. noctu secessit: & castellum
hõib uacnũ reliqͥt. Introeuntes gͦ festi
lud tam̃ iniuener̃t copiosũ om̃ium abũ¬
dantiarũ consolationib. Neq siqͥdẽ dee¬

Expanded text:
omnibus Franci gratulanter potiti, die tertia inde omnibus Franci gratulanter potiti, die tertia inde processerunt; et altam et immensam montaneam praecipitando transcenderunt, et iterum in vallem uberem descenderunt, ubi dies duodecim quieverunt. Erat autem haud procul a valle castellum, Sarracenorum plenum, quod Christiani viriliter aggressum apprehendere nitebantur; et revera illud devicissent, nisi gentiles animalium et jumentorum et pecorum greges foras ejecissent, quibus Christiani direptis, sic a castello nocte illa quieveruut. Reversi sunt ergo ad sua tentoria, deducentes secum quae castrenses emiserant animalia. Die crepusculo Franci, suis collectis papilionibus, ad idem castrum redibant, putantes se ibi sua metatum iri castra. Gens autem pagana nimium perterrita, noctu secessit et castellum hominibus reliquit. Introeuntes ergo festilud tamen invenerunt copiosum omnium abundantiarum consolationibus; neque siquidem dee
Abbreviated transcription (Latin):
fecit securitatẽ. Dep̃dati st̃ gͥ ibi aĩalium.
tanqͣm ad qͥnq milia. Reꝑtũ ÷ etiã ibi mł¬
tũ diu̾soꝵ alimentoꝵ. & p̾ubertate gͣtuita:
refecta: tota xp̃i militia. Castrenses etiã
exerciti deder̃t eqͦs. aurũ ꝙ purissimum
multã ꝙ pecuniã. & iura uer̾t se ꝑegrinis
millatenꝰ deinceps nocit᷑os. neq subinde m̃ca¬
tũ eis ꝓhibituros. Manser̃t autẽ ibi dieb.u̾.
Porro inde digressi: ad qͦodã arabũ applicu¬
ere castrũ. Exiuit gͦ continuo castelli dñs
cũ eis locuturꝰ: & de pace paciscenda tͣctatu¬
pꝰ facta uͦ pace que utͥq cõplacuit parti.
ad aliã demigͣuer̃t ciuitatẽ muris pulche¬
rrunã. & bonis om̃ib opulentã: in qͣdam
ualle sitã. noĩe cephalia. Ciues autẽ urbis
illiꝰ aduentũ francoꝵ ꝑtimescentes. urbẽ
pauitantes exier̃t: & ortos olerib refertos.
& domos alim̃toꝵ & opum plenas. abster¬
riti reliquer̃t: & inconsulti aufuger̃t. Qłb

Expanded text:
 ibi animalium tanquam ad quinque millia. Repertum est etiam ibi multum diversorum alimentorum, et prae ubertate gratuita refecta est tota Christi militia. Castrenses etiam exercitui dederunt equos, aurumque purissimum, multamque pecuniam; et juraverunt se peregrinis nullatenus deinceps nocituros, neque subinde mercatum eis prohibituros. Manserunt autem ibi diebus quinque; porro inde digressi, ad quoddam Arabum applicuere castrum. Exivit igitur continuo castelli dominus cum eis locuturus, et de pace paciscenda tractaturus; facta vero pace, quae utrique complacuit parti, ad aliam demigraverunt civitatem, muris pulcherrimam et bonis omnibus opulentam, in quadam valle sitam, nomine Cephalia. Cives autem urbis illius, adventum Francorum pertimescentes, urbem pavitantes exierunt, et hortos oleribus refertos, et domos alimentorum et opum plenas, absterriti reliquerunt et inconsulti aufugerunt. Quibus
Abbreviated transcription (Latin):
dũ. francoꝵ genꝰ indomitũ an helaret. fidu¬
tiam insuꝑ eis fecit. qd̃ qͣndiu suũ dilatare¬
t᷑ regnũ. nullũ omĩno xp̃ianis fieri sin̾̃et
offendicłm: eis q copiosũ mandaret merca¬
tũ. Hanc fidelitatẽ a rege cesaree susceꝑunt.
& confidentiores ire ꝑrexer̃t. Exeuntes autẽ¬
a capharda. castra metati st̃ secꝰ fluuium
farfar ꝓpe cesareã. Cũq iudisset rex francoͤ
ꝓpe ciuitatẽ suã hospitatos. uehem̃ter in¬
doluit: q̃m castroꝵ alienigenaꝵ uixta se.
eum puduit. Dix̃q. Nisi sũmo diluculo
castra ur̃a a ciitatis nr̃e suburbio remo¬
ueritis. uos fedꝰ initũ uiolabitis: nosq uo¬
bis mercatũ ꝓmissũ uetabimꝰ. nosq nob
ꝓuidebimꝰ. Mane gͥ facto. duos de suis ad
eos direxit: qui illos euadare fluuiũ edo¬
eerent. & exercitũ in t̾ram fertilẽ deduc̾ent.
Intͣuerunt gͦ qͣdã uallẽ opimã & locuple¬

Expanded text:
dum Francorum genus indomitum anhelaret. Inddum Francorum genus indomitum anhelaret. Indd quandiu suum dilataretur regnum, nullum omnino Christianis fieret offendiculum, eisque copiosum mandaret mercatum. Hanc fidelitatem a rege Caesariae susceperunt, et confidentiores ire perrexerunt. Exeuntes a Capharda, castrametati sunt secus fluvium Pharfar prope Caesaream. Cumque videlicet rex Francos prope civitatem suam hospitatos, vehementer indoluit, quoniam castrorum alienigenarum, juxta se eum puduit. Dixitque: « Nisi summo diluculo castra vestra a civitatis nostrae suburbio removeritis, vos foedus initum violabitis; nosque vobis mercatum promissum vetabimus, nosque nobis providebimus. » Mane igitur facto duos de suis ad eos direxit, qui eos evadere fluvium edocerent, et exercitum in terram fertilem deducerent. Intraverunt ergo qua
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑. Cõpunctꝰ autẽ corde. animo suo lib̾alit̾
do in ierłm aggressus est. Preposuit enĩ
causã dei. sue uł uoluntati uł utilitati.
Sũma qͥdẽ uirtꝰ: in pͥncipib. si sibupsis
dñent᷑: nisi ꝑtinacit᷑ obstinent᷑. In oricib
enĩ nimia obstinatio: subditoꝵ omium
ẽ piclitatio. Imꝑauit gͥ comes sibupsi: nẽ
om̃i noc̾et . xp̃ianitati. Procurauit gͦ mã¬
claudo suis hõib: de palatio cassiam cus¬
riose munie nelo. Exiuit gͥ marrã idus
lanuaru mudis pedib: & coagulauit se
spontaneus ꝑegrinis hõib. Hoc enĩ signũ
suscepte ꝑegrinationis: humiliatꝰ comes
ostendit. Facta÷ itaꝙ in ppło d̾i magna le¬
ticia. & ꝓficiscentib illis adiunctꝰ ÷ ad cuii¬
tatẽ capharda comes de normannia: & ibi
ts qͥeuer̃t dies. Rex gͦ cesarse: pactionẽ pa¬
cis pactꝰ : cũ comitib Multotiens enĩ lega
tos suos antea marrã direxerat. conuenti

Expanded text:
tur. Compunctos autem corde, animo suo liberalitetur. Compunctos autem corde, animo suo liberalitedo in Jerusalem aggressus est. Praeposuit enim causam Dei suae vel voluntati vel utilitati. Summa quidem virtus est in principibus, si sibi ipsis dominentur, nisi pertinaciter obstinentur; in ducibus enim nimia obstinatio, subditorum omnium est periclitatio. Imperavit igitur comes sibi ipsi, ne omnino noceret Christianitati. Procuravit ergo mandando hominibus suis, de palatio Cassiani curiose muniendo. Exivit igitur Marram, Idus Januarii, nudis pedibus, et coagulavit se spontaneus peregrinis hominibus: hoc enim signum susceptae peregrinationis, humiliatus comes ostendit. Facta est itaque in populo Dei magna laetitia; et pronciscentibus illis, adjunctus est ad civitatem Capharda, comes de Northmannia, et ibi tres quieverunt dies. Rex ergo Caesariae, pactionem pacis pactus est cum comitibus. Multotiestos suos antea Marram direxerat, firmiter
Abbreviated transcription (Latin):
erat. Et. qͦnius ita res se haberet. qm tam̃
neqͥbant pacificari: magnũ impedim̃tũ
hoc erat onĩi exercitiii. Postꝗͣ Boamund̃
ad antiochiã recesserat᷑. Raimundꝰ comes
ꝑ legatos suos pͥncipes qͥ erant antiochie
ꝓsecutꝰ est: & ut ei ad rugiã confabulandi
gr̃a obiuarent lllos allocut᷑ est. Uenerũt
rugiã conuoeati pͥncipes. dux uidelicet
drensis. & soamundũ secũ adduxerunt.
Locuti st̃ sic̃ heriae nuoiꝰ tcsꝰ. de concordan¬
dis ꝓceribus. Postꝗͣ iterũ res ad nullũ ꝓ¬
cessit effectũ. pͥncipes slłi constristati anti¬
ochiã redier̃t: qm de ua mãturanda m¬
chil adhuc ꝓfecer̃t. Nec comes nͨ soamunsᷤ
ire uolebant: q̃m adhuc uehement̾ de ci¬
uitate disceptabant. Boamundꝰ ire nole¬
bat. nͥ ciuitas ei tota redd̾et᷑: neq comes.
nͥ Boamundꝰ eos comitaret᷑. Comes marrã
reu̾s est: ubi xp̃ianꝰ exercitꝰ fame ꝑiclitaba¬

Expanded text:
erat; et quamvis ita se res haberet, quoniam tamen erat; et quamvis ita se res haberet, quoniam tamen nequibant pacificari, magnum impedimentum hoc erat omni exercitui. Postquam Boamundus ad Antiochiam recesserat, Raimundus comes per legatos suos principes qui erant Antiochiae prosecutus est, et ut ei ad Rugiam confabulandi gratia obviarent, illos allocutus est. Venerunt Rugiam convocati principes, dux videlicet drensis, et Boamundum secum adduxerunt. Locuti sunt sicuti heri et nudius tertius de concordandis proceribus. Postquam iterum res ad nullum processit effectum, principes illi contristati Antiochiam redierunt, quoniam de via maturanda nihil adhuc profecerunt. Nec comes nec Boamundus ire volebant, quoniam adhuc vehementer de civitate disceptabant. Boamundus ire nolebat, nisi civitas ei tota redderetur; neque comes, nisi Boamundus eos comitaretur. Comes Marram reversus est, ubi Christianus exercitus fame periclitaba
Abbreviated transcription (Latin):
& illud tolleb̾ant. Tantã in edie pestilen¬
tiã xp̃iam passi st̃ in marra: Pleriq autẽ.
dia lociti st̃: int̾ soamundũ & comitẽ
Raimundũ. Que res pꝰtquã nicħ ꝓfecit.
soamundꝰ confestĩ iratꝰ. antiochiã reu̾sꝰ¬
tũ disturbatũ est. Priuãte siqͥdẽ pͥnci¬
pum simultates. subiectos pessũdant &
afflgunt: dũ alter ab altero dissentiunt.
Dũ enĩ unusqͥsꝙ qd̾ suũ÷ querit: a com¬
muni ꝓuidentia tepescit. Popłi qͦ ad cõ¬
munẽ ꝑnitiẽ d̾esolant᷑: ubi consules se¬
ĩpsos ũ consolant᷑. Popłs itaq ierosolimi¬
tanꝰ. multũ erat ĩpeditꝰ. ꝓ oucũ suorum
auerelis peculiarib. Iã igit᷑ liber iste t̃esꝰ
finiat᷑: & ad qͦr tũ inchoandũ rurs̃ accm¬
I adsa simultatis mutue inter
pͥncipes: reuera erat antiochia.¬
DnIt Porrõ querelarũ occasiones
uiant. qd̾ aliͦ sacͣmentũ imꝑatori factum
Palan omib p̃tendebat: qd p̃uaricari

Expanded text:
Christiani sibi tollebant. Tantam inediae pestilenChristiani sibi tollebant. Tantam inediae pestilentiam Christiani passi sunt in Marra; plerique autem dia locuti sunt inter Boamundum et comitem Raimundum; quae res postquam nihil profecit, Boamundus confestim irattum disturbatum est. Privatae siquidem principum simultates subjectos pessumdant et affligunt, dum alter ab altero dissentiunt. Dum enim unusquisque quod suum est quaerit, a communi providentia tepescit: populi quoque ad communem perniciem desolantur, ubi consules seipsos non consolantur. Populus itaque Jerosolimitanus multum erat impeditus pro ducum suorum querelis particularibus. Jam igitur liber iste tertius finiatur, et ad quartum inchoandum rursus acciCausa simultatis mutuae inter principes revera erat Antiochia. Porro querelarum occasiones erant, quod alius sacramentum imperatori factum, palam omnibus praetendebat, quod praevaricari
Abbreviated transcription (Latin):
u̾bum factũ: in exercitu: s q̃m fames pre¬
ualẽbat. ultio suspendebat᷑. Maiores tamen
pectꝰ & os ꝑcutiebant: & horrentes silebant.
Nec tam̃ ĩputabat᷑ eis ꝓ scelere. q̃m fãmem
illã ꝓ deo alacrit̾ patiebant᷑. & ininicis ma¬
nib & dentib inimicabant᷑. Patrabant eqͥ¬
dem illicita: ẜ legẽ uiolari cõpellebat an¬
gustiosa necessitas. fãmes euĩ c̃astrensis:
omĩa appetit: nicħ respuit. Ed enĩ non
cogis seua fames: Hec enĩ lues incurabił
ẽ: & cybis ablatis fames arigmentat᷑ in di¬
es: Nullã enĩ grauedinẽ. nimꝰ potest ho
tolerare: qm falnẽ i Quia de r̾e multo cieis
contigit: ut qͥdã famẽlici tanꝙͣ sõmanteᷤᷤ
seipsos sius dentib appetlerint. Nich̃ enĩ
homini fame: incołabiliꝰ. Alii qͥ iuuere
uolebant honestiꝰ. findebant turcoꝵ cor¬
pora. q̃m in eoꝵ iuscerib biranteõs inue¬
niebant: & au̾rũ aliud qd glutierant.

Expanded text:
verbum factum est in exercitu: sed quoniam fames praeverbum factum est in exercitu: sed quoniam fames praevalebat, ultio suspendebatur. Majores tamen pectus et os percutiebant, et horrentes silebant: nec tamen imputabatur eis pro scelere, quoniam famem illam pro Deo alacriter patiebantur, et inimicis manibus et dentibus inimicabantur. Patrabant equidem illicita, sed legem violari compellebat angustiosa necessitas. Fames enim castrensis omnia appetit, nihil respuit. Quid enim non cogis, saeva fames? Haec enim lues incurabilis est, et cibis ablatis fames augmentatur in dies. Nullam enim gravedinem minus potest homo tolerare quam famem: qua de re multoties contigit, ut quidam famelici, tanquam somniantes, seipsos suis dentibus appetierint. Nihil enim homini, fame est intolerabilius. Alii qui vere volebant honestius, findebant Turcorum corpora; quoniam in eorum visceribus byzanteos inveniebant, et aurum illud quod glutierant,
Abbreviated transcription (Latin):
ext̾minium. Morati st̃ autẽ franci in eadeii
ciuitate mensẽ integrũ: & tͤs dies. Oriensis
ep̃s infirmat᷑ ibi recessit a suꝑis: & ad suꝑoᷤ
euolauit. Ex illamora surrepsit exercitui fa¬
mes ualida. q̃m omĩa que in ciutate inue¬
nerant. equi uł eqͥtes consũpserant: nec extͣ
ciuitatẽ tota t̾ra deppłata. qͣntuluncunꝙ re-¬
perire pot̾ant. & mercatũ nullũ habebant.
Unde factũ est: ut ex ipsa duitͣnitate. famẽ
ista fami qͣm in antiochia passi st̃ p̃miñet.
Cõpulsi st̃ gͦ quelibet inhonesta uł incon¬
sueta. uł austera uł etiã illicita: dentibus
infastiditis attingere. Relatũ ÷ & cõꝑtum.
enĩ qͥa multi carnes turcinas. carnes scił
humanas uerutatas & ignib assas: inuere¬
cundis morsib tetigere. Exibant itaq fur¬
tim a ciuitate. & ꝓcul ignib accensis coque¬
bant: & nefandis dapib sũptis. sic d enim
misere consulebant uite. tanqͣm nicħ ege¬
rint huiꝰmodi reu̾cebant᷑. Palam tam̃ hoc

Expanded text:
. Morati sunt autem Franci in eadem civitate mensem integrum et tres dies. Oriensis episcopus infirmatus ibi recessit a superis et ad superos evolavit. Ex illa mora successit exercitui fames valida, quoniam omnia quae in civitate invenerant, equi vel equites consumpserant; nec extra civitatem, tota terra depopulata, tantulumcunque invenire poterant, et mercatum nullum habebant, unde factum est ut ex ipsa diuturnitate, fames ista, fami quam in Antiochia perpessi sunt, praeemineret. Compulsi sunt ergo quaelibet inhonesta vel inconsueta, vel austera, vel etiam illicita, dentibus infastiditis attingere. Relatum est enim et compertum, quod multi carnes Turcinas, carnes scilicet humanas, verutatas et ignibus assas, inverecundis morsibus tetigere. Exibant itaque furtim a civitate, et procul ignibus accensis coquebant, et nefandis dapibus sumptis, sic etenim miserae consulebant vitae, tanquam nihil egerint ejusmodi, revertebantur. Palam tamen hoc
Abbreviated transcription (Latin):
agenda exoccupatiꝰ disceptemꝰ. Sin autẽ:
pares & coeqͣles nr̃i qd̃ iustũ ÷ det̾minando
diuidicent. Hec erat insopibilis alt̾catio: in
ter ẜ oamundũ & comitẽ de sc̃o egydio.
Congregati st̃ gͦ om̃s maiores natu. & qͦrũ
p̃minebat ꝑitia in eccła beati petri: siqͦͣ
possent sopiri tanta simultas. Audite st̃
diligent̃ utriq litigantis q̾stiones: expec¬
tantes uidicũ ꝑitoꝵ diffinitiones. Itum:
in partẽ: Q ͣ uiris ꝑitis luculent̃ & abunde
disputatũ. Bilata est sententia: ne aug¬
m̃taret᷑ discordia. Dixer̃t gͦ & dux Godefri¬
dus. & flandrensis comes. & Rob̃tꝰ norman¬
nꝰ. & alii maiores: qm ad p̃sens nullã dare

Expanded text:
agenda exoccupatius disceptemus. Sin autem, agenda exoccupatius disceptemus. Sin autem, pares et coaequales nostri, quod justum est determinando dijudicent. » Haec erat insopcomitem de Sancto Aegidio. Congregati sunt ergo omnes majores natu, et quorum praeeminebat peritia, in ecclesia Beati Petri, si qua posset sopiri tanta simultas. Auditae sunt diligenter utriusque litigantis quaestiones, exspectantes judicum peritorum diffinitiones. Itum est in partem, et a viris peritis luculenter et abunde disputatum; dilata est sententia, ne augmentaretur discordia. Dixerunt ergo et dux Godefridus, et Flandrensis comes, et Robertus Northmannus et alii majores: « Quoniam ad praesens nul
Abbreviated transcription (Latin):
tempꝰ: ac de ꝑagendo itiu̾e om̃s sollicita¬
bant᷑. Conueniebant gͦ om̃s optimates
in antiochiã: in qͦ maior pars exercitꝰ.
estiuauerat. Inuener̾t autẽ eos letantes.
& exultantes: excepto qd̃ kł̃ aligusti. po
negotio disserere: ne uidelicet ulteri
disturbarcut᷑ de iti n̾e. Boamundꝰ inte¬
rim in ꝓpatulo conquerebat᷑ de ciuita¬
te: qđ nondũ eam totã hab̾et in sua po¬
testate. Alloquebat᷑ eos enĩ de fed̾atis qͥs
ei fecerant pactionib: dũ nec capta ci¬
uitas obsideret᷑. Pepigerant enĩ ei totꝰ
cuutatis dñationẽ: donec res ex integro re¬
ferret᷑ ad ĩꝑatorẽ. Comes sc̃i egydii nullomͦ
pot̾at emolliri. qͥn semꝑ de sacͤm̃to log̾¬
ret᷑ qd ĩꝑatori fecerat: sicuti Boamundꝰ
ipse collatidau̾at. ꝑiurii aiebat nusqͣm
uolo redargui: nec int̾im patiar. ut tu
solus huic urbi dn̾eris. Sit dũtaxat ci¬
uitas. sub cõmuni custodia: & de uia ꝑ¬

Expanded text:
tempus; ac de peragendo itinere omnes sollicitatempus; ac de peragendo itinere omnes sollicitabantur. Conveniebant ergo omnes optimates in Antiochiam, in qua major pars exercitus aestivaverat. Invenerunt autem eos laetantes et exsultantes, excepto quod Kalend. Augusti Podinegotio disserere, ne videlicet ulterius disturbarentur ab itinere. Boamundus interim in propatulo conquerebatur de civitate, quod nondum totam eam haberet in sua potestate. Alloquebatur enim eos de foederatis, quas ei fecerant, pactionibus, dum necdum capta civitas obsideretur. Pepigerant enim ei totius civitatis dominationem, donec res ex integro referretur ad imperatorem: comes Sancti Aegidii nullo modo poterat emolliri, quin semper de sacramento loqueretur, quod imperatori fecerat; sicuti Boamundus ipse collaudaverat: « Perjurii, aiebat, nusquam volo redargui; nec interim patiar ut tu solus huic urbi domineris. Sit duntaxat civitas sub communi custodia, et de via per
Abbreviated transcription (Latin):
sepelier̃t. Uix autẽ ab eiꝰ sepulchro. ppłi cri¬
nes & ora discerpentes. auulsi. ep̃o defun¬
cto dutinas ĩmolautr̃t lacͥmas: qͥb ext̃¬
sis. rursũ sibi consuluere. Comes enĩ sc̃i
egydii nullatenꝰ adqͥescens pigritie uł socor¬
die. qͥn gentilib zelo continuo inimi ca¬
ret᷑. sarracenoꝵ ingressus ÷ t̾ram: & ꝑue¬
nt ad albaram ñ ignobilẽ eoꝵ cuutatem.
Qͣm exercitꝰ eiꝰ iuolent̾ expugnatã appre¬
hendit. & om̃s utriq sexus ciuitatis incolaᷤ.
ad nichilũ ꝑimendo redegit: urbẽq sub¬
actã suo din̾o mancipauit. Electũ autẽ
in ea pontificẽ. uirũ prudentẽ & hones¬
tũ: consecͣndi gr̃a misert antiochiam.
Prefecer̃t gͥ eum in eodẽ loco antistitẽ:
& ppło xp̃iano dignũ dispensatorẽ. Or¬
dinatis autẽ ibi que ad religionis cultũ
attinebant: m̃sis nouembris appropin¬
quabat. Instabat gͥ eundi iã condic̃tum

Expanded text:
sepelierunt. Vix autem ab ejus sepulcro populi, crisepelierunt. Vix autem ab ejus sepulcro populi, crines et ora discerpentes, avulsi, episcopo defuncto, diutinas immolavere lacrymas, quibus extersis rursum sibi consuluere. Comesenim Sancti Aegidii, nullatenus acquiescens pigritiae vel socordiae, quin gentilibus zelo continuo inimicaretur, Sarracenorum ingressus est terram; et pervenit ad Albaram non ignobilem eorum civitatem: quam exercitus ejus violenter expugnatam apprehendit, et omnes utriusque sexus civitatis incolas ad nihilum perimendo redegit; urbemque subactam suo dominio mancipavit. Electum autem in ea pontificem, virum prudentem et honestum, consecrandi gratia miserunt Antiochiam: praefecerunt igitur eum in eodem loco antistitem, et populo Christiano dignum dispensatorem. Ordinatis igitur ibi quae ad religionis cultum attinebant, mensis November appropinquabat. Instabat igitur eundi jam condictum
Abbreviated transcription (Latin):
cdetentꝰ incõmodo. cepit egrotare: & in¬
firmat᷑ egritudinis lecto decubuit. Pa¬
t̃no gͥ ore filios lugubres allocut᷑. et
affatĩ eos consolatꝰ: uiã uniu̾se carnis
ingrediens ingrauescente morbo migͣ¬
uit in dño. factus ÷ itaꝙ luctꝰ ĩmod̾atꝰ.
in tota xp̃i militia. q̃m ipse fuerat con¬
siliũ nobiliũ. spes orphanoꝵ. imbecil¬
liũ sustentamentũ: militib homo mi¬
litaris clericos clericalit᷑ educebat &
eloquens & iocundꝰ om̃ib om̃is erat.
Unde factũ est: ut omĩs eum sic̃ patrẽ
& dñm toto uenerarent᷑ animo. qm sin¬
gulis affectu patrocinabat᷑ int̾no. Cele¬
brauer̾̃t autem singultuos exereitus
eiꝰ exequias. ep̃icopali honorificentiat
& condito illiꝰ corꝑe qͥb potuer̃t aroma¬
tib ĩꝑialib exenus illud ꝓsecuti sunt:
& pupilloꝵ examina patrẽ defunctũ lacri¬
mabilit̾ & sollẽpniter in eccła beati petri

Expanded text:
detentus incommodo, coepit aegrotare; et indetentus incommodo, coepit aegrotare; et infirmatus, aegritudinis lecto recubuit. Paterno igitur ore filios lugubres allocutus, et affatim eos consolatus, viam universae carnis ingrediens, ingravescente morbo, migravit in Domino. Factus est itaque luctus immoderatus in tota Christi militia: quoniam ipse fuerat consilium nobilium, spes orphanorum, imbecillium sustentamentum; militibus homo militaris, clericos clericaliter educebat eeloquens et jucundus, omnibus omnis erat. Unde factum est ut eum sicut patrem et dominum toto venerarentur animo, quoniam singulis affectu patrocinabatur interno. Celebraverunt autem singultuosus exercitus ejus exsequias episcopali honorificentia; et condito ejus corpore quibus potuerunt aromatibus, imperialibus exeniis illud prosecuti sunt; t pupillorum examina patrem defunctum, lacrymabiliter et solemniter in ecclesia Beati Petri
Abbreviated transcription (Latin):
& edicto militũ neglecto: ceꝑunt dilgre¬
gatĩ fugere. nimio correpti pauore. Ins¬
tabant eis gentiles in defessi. & terga p̃¬
bentes insequebant᷑ ce cedebant: & lupiꝰ
atrociores nemini parcebant. Sugg̃ebat
illis uires optata uictoria: & p̾sentis tẽ¬
poris oportuntas. Multi itaq de gente
plebei & pusillanimi ꝑẽpti st̃: alii neca¬
ti gladio. alii suffocati sitibundarũ fau¬
cium incõmodo. Qui uiui euaser̃t. cũ
suo R ainaldo ad castellũ suũ redier̃t.
fecer̃t q ibi dies aliqͦt. facta est hec oc¬
cisio: in p̃dicto mense iulio. Neq enim
semꝑ felicit᷑ successit xp̃ianis. Castigabat
siqͥdẽ eos d̾s de insolentia: ne forte ꝓpt̃
frequentes uictorias. m̃tes eoꝵ aliquã¬
tula liuidarent᷑ suꝑbia. Qͥ uͦ in antio¬
chia remanserant. uotorũ cõpotes po¬
titi st̃ qͥete & leticia: excepto qd̃ dux &
patronꝰ eoꝵ podiensis ep̃s. graui corꝑis

Expanded text:
et edicto militum neglecto, coeperunt disgreet edicto militum neglecto, coeperunt disgregatim fugere, nimio correpti pavore. Instabant eis gentiles indefessi, et terga praebentes insequebantur, et cedebant; et lupis atrociores, nemini parcebant. Suggerebat illis vires optata victoria, et praesentis temporis opportunitas. Multi itaque de gente plebeia et pusillanimi, perempti sunt; alii necati gladio, alii suffocati sitibundarum faucium incommodo. Qui vivi evaserunt, cum suo Raimundo ad castellum suum redierunt, feceruntque ibi dies aliquot: facta est illa occisio in praedicto mense Julio. Neque enim semper feliciter successit Christianis; castigabat siquidem eos Dominus de insolentia, ne forte, propter frequentes victorias, mentes eorum aliquantula lividarentur superbia. Qui vero in Antiochia remanserant, votorum compotes, potiti sunt quiete et laetitia; excepto quod dux et patronus eorum Podiensis episcopus, gravi corporis
Abbreviated transcription (Latin):
delusit eos exinatiita spes illoꝵ. Gurci
nãq uersũ ciuitatẽ capte reu̾si sunt ũ
fugientes neq cõminꝰ ꝓpugnantes. s qͦdã
hastu se pugne subducentes: & iter uin
francos celeri gestui ĩpugnantes. Initade¬
barit eos & gyro facillimo reu̾tebant᷑: &¬
mox reducti equi. rursꝰ indifficult̃ gy¬
rabant᷑. Franci frequentes sustinebant
ĩpetꝰ: nec tuto deitare poterant instan¬
tium concursꝰ. Si enĩ reced̾e attẽptarent:
gentiles a tergo. qd̾ & accidit pꝰtea ceden¬
tib insist̾ent. Sustinuer̃t gͥusq ad ues¬
perã & laborẽ: & sitis ardorẽ. Estus qͥppe
erat qͣm maximꝰ. Postqͣm autẽ amplius
uec laborẽ potant sustinere. nec sitis peᷤ¬
tem cõpescere: q̃m ad refocillandũ nul¬
la inueniebat᷑ aqua. conati st̃ & condixe¬
runt ad castellũ suũ conglobati grada¬
tim redire.S gens. inualida & indocta.
pedites uidelicet & suriani ordine sp̃to.

Expanded text:
delusit eos exinanidelusit eos exinaninamque versum civitatem caute reversi sunt, non fugientes, neque cominus propugnantes; sed quodam astu pugnae se subducentes, et iterum Francos celeri gestu impugnantes, invadebant eos, et gyro facillimo revertebantur; et mox reducti equi rursus indifficulter gyrabantur. Franci frequentes sustinebant impetus, nec tuto devitare poterant instantium concursus. Si enim recedere attentarent, gentiles a tergo, quod accidit postea, cedentibus insisterent. Sustinuerunt ergo usque ad vesperum laborem et sitis arderat quammaximus. Postquam amplius nec laborem poterant sustinere, nec sitis pestem compescere, quoniam ad refocillandum nulla inveniebatur aqua, conati sunt et condixerunt ad castellum suum conglobati gradatim redire. Sed gens invalida et indocta, pedites videlicet et Suriani, ordine spreto,
Abbreviated transcription (Latin):
oiles qͥdã. pectoris haut modici. de fa¬
miliarib comitis sc̃i egidii. cui nom̃ Raimun
tes ac pedites. Collecto gͥ qͣntũ potuit exereili.
sarracenoꝵ audac̃ter introuut t̾ram: & ul¬
tra duas ciuitates ꝓfectus. ad qͦddã deuenit
castrũ: cui nom̃ thalamania. Habitatores
autẽ illiꝰ castri. q̃m erant suriani: sporite
sua se reddider̃t ei. Reqͥeuer̾t aritẽ illo in
loco: fere dieb octo. Nuntiatũ est gͥ illis
plenũ. Eingulis itaq militarib accincti. pan¬
nsq obiectis ꝓtecti: castellũ undiq aggre¬
dientes. eo angusta uer̾t. & p̃ualuerunt a
dep̃dati sc̃. & colonos illos humotenꝰ pessum
uoluert: illos reseruauer̃t illesos. Reu̾si
st̃ gͦ ad pͥus castellũ: uictoꝵ potiti gau¬
dio. Iterũ die t̾cia exierunt. & ueneruss
ad qͣdã ciuitatem noĩe marrã: q̃ prope
eos erat. Conuenerant ibi młti gentileᷤᷤ
curos eos arbitti. ad pugnã se nec mora
castrensiũ more militũ preꝑauert̃: sed

Expanded text:
miles quidam pectoris non modici, de familiaribus comitis Sancti Aegidii, cui nomen Raimuntes ac pedites. Collecto igitur quantum potuit exercitu, Sarracenorum audacter introivit terram; et ultra duas civitates profectus, ad quoddam devenit castrum, cui nomen Thalamania. Habitatores autem illius castri, quoniam erant Suriani, sponte sua se reddiderunt ei. Requieverunt autem eo in loco fere diebus octo. Nuntiatum est igitur ilplenum. Cingulis itaque militaribus accincti, pannisque objectis protecti, castellum undique aggredientes coangustaverunt; et praevaluerunt, et depraedati sunt, et colonos illos humotenus pessumconverti fidem, illos reservaverunt illaesos. Reversi sunt ergo ad prius castellum, victorum potiti gaudio. Iterum die tertia exierunt; et venerunt ad quamdam civitatem nomine Marram, quae prope eos erat. Convenerant ibi multi gentiles turos eos arbitrati, ad pugnam se, nec mora, castrensium more militum praeparaverunt; sed
Abbreviated transcription (Latin):
uitã ad modicũ. Ap̃iani uͦ urbẽ deuictam
ingressi st̃: & qͥcqͥd gazarũ uł in domib
uł in foueis inuenire potuert. rapaciter
abstuler̃t. Sarracenis autẽ ꝑimendis tanto
conatu institer̃t: ut uix aliquẽ iuiuere ꝑ¬
miserint. Non itaq in tota ciuitate uel
platea. uł angulꝰ. uł domꝰ. uł loc̃ aliquis:
uacabat a cadauerib Gressus ꝙͦ uiantiũ
Igrauit̾ offendebant᷑: ab extinc̃tis & conden¬
sis corꝑib. Pauor qͥ uius oriri solet ex mor¬
tuis. ibi nullus erat: q̃m mortuos ubiq
locoꝵ tanqͣm uiuos sibi contiguos didicerã
fẽtor illis oũtaxat: offitiebat. Nã sentire
ue uid̾e. uł int̾ mortuos dormire. sine fastidio
iã illis consuetũ erat. Quii in palatio erant¬

Expanded text:
vitam ad modicum. Christiani vero urbem devictam vitam ad modicum. Christiani vero urbem devictam ingressi sunt, et quidquid gazarum, vel in domibus vel in foveis invenire potuerunt, rapaciter abstulerunt. Sarracenis autem perimendis, tanto conatu institerunt ut vix aliquem vivere permiserint. Non itaque in tota civitate vel platea, vel angulus, vel domus, vel locus aliquis vacabat a cadaveribus; gressus quoque viantium graviter offendebantur ab exstinctis et condensis corporibus. Pavor qui vivis oriri solet ex mortuis, ibi nullus erat; quoniam mortuos, ubique locorum, tanquam vivos sibi contiguos didicerant. Foetor illis duntaxat officiebat; nam sentire, vel videre, vel inter mortuos dormire sine fastidio, jam illis consuetum erat. Qui in palatio
Abbreviated transcription (Latin):
reiecerint. Insurrexer̃t tam̃ pagani: totisq
luirib xp̃ianos aggressi st̃. Tanta siqͥdẽ uir¬
tute illos aliquotiens ĩpetierunt: ut fran¬
coꝵ aliqͥ e muro se dimiserint timore sub¬
acti. Ulures tam̃ in muro remanser̃t. qui
tandu freg̃ntes ĩpetꝰ tolerauer̃t. & recõpen¬
sauer̾t: qͦusq xp̃iani murũ suffodissent. &
aditũ patefac̾ent. Quo turci cognito. ad deᷤ¬
ꝑationẽ usq timuert: & in fugã inreuo¬
cabilit̾ p̃cipitati sunt. Capta ẽ gͥ marra ci¬
tutas opulenta: hora uesꝑtina die sabbi. iͦi.
idꝰ decemb̾. Uisũ ÷ maiorib ciuitatis in tã¬
ta trepidationis miseria. filiis & uxorib.
sius ꝙ suppellectilib ascitis. coire in pa¬
latiũ qd̾ supͣ portã erat: ut sic saltẽ mors
repentina dilata tẽꝑaret᷑. & aduiuendũ
lucͣrent᷑ momentũ. Sꝑant enĩ om̃s mori¬
turi sũmum lucrũ: si possint ꝓlongare

Expanded text:
rejecerint. Insurrexerunt tamen Pagani, totisque rejecerint. Insurrexerunt tamen Pagani, totisque viribus Christianos aggressi sunt. Tanta siquidem virtute illos aliquoties impetierunt, ut Francorum aliqui e muro se dimiserint, timore subacti. Plures tamen in muro remanserunt, qui tandiu frequentes impetus toleraverunt et recompensaverunt, quousque Christiani murum suffodissent et aditum patefacerent. Quo Turci cognito ad desperationem usque timuerunt et in fugam irrevocabiliter praecipitati sunt. Capta est igitur Marra civitas opulenta, hora vespertina, die Sabbati, tertio Idus Decembris. Visum est majoribus civitatis, in tanta trepidationis miseria, filiis et uxoribus suisque supellectilibus ascitis, coire in palatium quod supra portam erat, ut sic saltem mors repentina dilata temperaretur, et ad vivendum lucrarentur momentum. Sperant enim omnes morituri summum lucrum si possint prolongare
Abbreviated transcription (Latin):
ignẽ quẽ grecum uocant in machinam
iacere: & nichil ociosũ admitt̾e. Ap̃iani e
cont᷑. oleũ qͥ maxime ignẽ illũ extinguit
effund̾e. ascensũ attẽptare: pedẽq retͣħe.
qͥ muris suꝑerant formidare. in nullo tñ
defic̾e. Sic p̃lium illud: usq ad uesꝑã ꝓte¬
latũ est. Tantũ siqͥdẽ erat infatigata iurtꝰ
agareuoꝵ: ut audacter refellerent uer¬
sutias xp̃ianoꝵ Gulferĩ tam̃ de turrib
uuir alti sanguinis & audatie mirabilis.
lemouicensis oriundꝰ ꝓsapie. pͥmꝰ scalã au
dacter ascendit: & usq in murũ pedem
tetenlit. Ascender̃t pꝰt eum aliqͦt: sed ñ
multi. Scala sidͥoẽ confracta: dissiliuit.
Defensabat tam̃ murũ iurilit̾. & paga¬
nis expuignatis. socios & nutu &e uocẽ cõ¬
uocabat. Interĩ alia scala festinant̾ erecta est:
& ꝑ eã gradiebant᷑ multi milites & pedites.
Deniq tot ascender̾t. ut murũ magna ex
parte p̃occupauerint: & ciues expugnando

Expanded text:
ignem, quem Graecum vocant, in machinam ignem, quem Graecum vocant, in machinam jacere, et nihil otiosum admittere. Christiani e contra, oleum quod maxime illum ignem exstinguit, effundere; ascensum attentare, pedemque retrahere; qui muris supererant, formidare, in nullo tamen deficere. Sic praelium illud usque ad vesperam protelatum est. Tantum siquidem erat infatigata virtus Agarenorum, ut audacter refellerent versutias Christianorum. Gulferius tamen de turribus, vir alti sanguinis et audaciae mirabilis, Lemovicensis oriundus prosapiae, primus audacter scalam ascendit et usque in murum pedem tetendit. Ascenderunt post eum aliquot, sed non multi; scala siquidem confracta dissiluit. Defensabat tamen murum viriliter; et, Paganis expugnatis, socios et nutu et voce convocabat. Interim alia scala festinanter erecta est, et per eam gradiebantur multi pedites ac milites; denique tot ascenderunt ut murum magna ex parte praeoccupaverint, et cives expugnando
Abbreviated transcription (Latin):
turriũ qͦq porrecturã ad eqͣret. Ad mouert
gͥ struẽ illam ꝓpt̃ quandã turrẽ. Lituo¬
rũ & tubarũ clangebant classica. phalan¬
ges armate cirẽuallabant menia. balista¬
rii &e sagutarii spicula dirigebant: & qͥ m
arce lignea erant. lapides ĩmensos iusum
iactitabant. Sac̃dotes & clerici dm̃ supplici¬
ter exorabant. qͦtinꝰ suã defenderet xp̃iani¬
tatẽ: p̃stans illis sospitatẽ & uictoriã. Guil¬
lelmꝰ de monte pislerio erat in machina:
& multi alii. Et q̃m edificiũ illud muris
erat porrectiꝰ. faciliꝰ eis nocebant: utꝑ ote
suꝑ qͦs lapides iaculati desur sũ ruebant.
ꝑcussi uͦ uł in ancilib uł in galeis. uł ir
capitib. indifficult᷑ obpetebant: & om̃imo¬
dis deficiebant. Habebant etiã iincinos fer¬
reos: qͥb sine int̾missione infestabant alii
alios. Turci nichilominꝰ qͥ erant in turrib
xp̃ianos sagitis & lapidib impugnare.

Expanded text:
turrium quoque porrecturam adaequaret. Admoverunt turrium quoque porrecturam adaequaret. Admoverunt igitur struem illam propter quamdam turrem. Lituorum et tubarum clangebant classica; phalanges armatae circumvallabant moenia, balistarii et sagittarii spicula dirigebant, et qui in arce lignea erant, lapides immensos sursum jactitabant; sacerdotes et clerici Deum suppliciter exorabant quatenus suam defenderet Christianitatem, praestans illis sospitatem et victoriam. Wilhelmus de Monte Pislerio erat in machina, et alii multi. Et quoniam aedificium illud erat muris porrectius, facilius eis nocebant, utpote super quos lapides jaculati desursum ruebant. Percussi vero vel in ancilibus vel in galeis vel in capitibus, indifficulter oppetebant et omnimodis deficiebant. Habebant etiam uncinos ferreos, quibus sine intermissione infestabant alii alios. Turci nihilominus qui erant in turribus, Christianos sagittis et lapidibus impugnare;
Abbreviated transcription (Latin):
& munitã: & multis agarenoꝵ nationib
refertã. Die uͦ crastina ciuitatẽ expugna¬
re adorsꝰ est: s obstantib meniis & defen¬
sorib. tc̃ qͥdẽ nichil ꝓfecit. Subsecutꝰ est
Boamundꝰ: & in die dñca p̾dictam uenit
ad urbẽ. Altera uͦ die scd̃a scilicet feria:
urbẽ uirilit̾ aggressi st̃. Nam & scalas
ꝓ muro ciuitatis erexer̃t. & tutores meni¬
oꝵ totadie uariis assultib infestaueruns:
& similit̾ parũ eis nocuer̾t. Nã & scale ad
murũ stabant erecte: s turcis occlaman¬
tib & oppugnantib. nemo p̃sumnebat scã¬
dere. Credebant etiã ciues illi se similit̃
istis obstare posse: sic̃ & Raimundo pileto
dudũ obstiterant. S ad ultimũ: spes p̾¬
sũptuosa fefellit eos. Raimundꝰ enĩ comẽ:
ut abilior esset ad conducendũ: suꝑ .iiͦiͦi.
eã collocauer̾t rotulas. Fũit autẽ tante
ꝓceritatis. ut menioꝵ eulm̃ despiceret.

Expanded text:
et opimam, et multis Agarenorum nationibus et opimam, et multis Agarenorum nationibus refertam. Die vero crastina civitatem expugnare adorsus est; sed obstantibus moeniis et defensoribus, tunc quidem nihil profecit. Subsecutus est Boamundus et in die Dominica praedictam venit ad urbem. Altera vero die, feria scilicet secunda, urbem viriliter aggressi sunt. Nam et scalas pro muro civitatis erexerunt, et tutores moeniorum tota die variis assultibus infestaverunt, et similiter parum eis nocuerunt. Nam et scalae ad murum erant erectae, sed Turcis acclamantibus et oppugnantibus, nemo praesumebat scandere. Credebant etiam cives illi se similiter istis obstare posse, sicut et Raimundo Pileto ludum obstiterant; sed ad ultimum spes praesumptuosa fefellit eos. Raimundus enim comes ut habilior esset ad conducendum, super quatuor eam collocaverat rotulas; fuit autem tantae proceritatis, ut moeniorum culmen despiceret,
Abbreviated transcription (Latin):
totiꝰ sẏrie extiterat. & pͥmatũ suũ longe
late q ꝓtulerat: & regiones etiã longin¬
qͣs eis erat subiugat᷑a. Hanc. xp̃iani ꝑocto
m̃ses & diẽ unũ obsederant: & app̃hen¬
derant. Iterũ in ipsa ciuitate iã capta: gen¬
tiles obsessos eos tenuer̾t ꝑ tͦs ebdomadas.
In qͣ obsidione diutna. tantꝰ confluxit gen¬
tiliũ conuentꝰ: ut nullꝰ memin̾it copiosio¬
rẽ uł se uidisse. uł audisse ppłoꝵ freg̾ntiã.
Tot reb occurrentib. noluer̾t eã incapte
dimitt̾e: s fideli delegauer̾t tutele. Comes
tam̃ & Boamundꝰ: peculiarit̾ suꝑ ea sibimet
cogitabant. Ciuitatẽ gͦ ut dictũ ÷ munier̾t:
& in m̃se nouembri alias ꝓfecturi. rebu
qͥb libet cõpositis. antiochiã exier̃t. Comes
Raimundꝰ cũ suo exiuit exercitu. & ꝑtͣnsitiᷤ
duab ciuitatib Rugia & albaria .u. kł. de¬
cẽbris applicuit ad marrã cuuitatẽ opimã

Expanded text:
totius Syriae exstiterat; et primatum suum longe totius Syriae exstiterat; et primatum suum longe lateque protulerat, et regiones etiam longinquas eis erat subjugatura. Hanc Christiani per octo menses et diem unum obsederant, et apprehenderant. Iterum in ipsa civitate jam capta, Gentiles obsessos eos tenuerunt per tres hebdomadas. In qua obsidione diuturna tantus confluxit Gentilium conventus, ut nullus meminerit copiosiorem vel se vidisse vel audisse populorum frequentiam. Tot rebus occurrentibus, noluerunt eam incaute dimittere, sed fideli delegaverunt tutelae. Comes tamen et Boamundus peculiariter super ea sibimet cogitabant. Civitatem ergo, ut dictum est, munierunt; et in mense Novembri, alias profecturi, rebus quibuslibet compositis, Antiochia exierunt. Comes Raimundus cum suo exivit exercitu et pertransitis duabus civitatibus, Rugia et Albaria, quinto Kalend. Decembris, applicuit ad Marram, civitatem munitam