comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
queris ⁊ głiam si ea conserues. ⁊ dehus
nullam eiusdem boni. iacturam me¬
tuis. qi contẽpnis. Quare ꝯstat ħut
dixi non ẽe legem. atq ꝙ sit. S legis
icium hoc legem. nec legis auctorem
d̾m. s eos qui hũc ⁊ illam nefarns suis¬
in religionib inscͥpserunt. ut aͥ int̾oͣ
legis nos reu̾end̾ nom̃ cumuidaita p̃cep¬
ta ꝑs equim᷑ lacessamus ur̃o sit uitio q
int̾ ebraicas institutiones. ⁊ legẽ ułłm
ułtis ẽẽ distrimen. alio qn reddite legi
ꝓp̾am dignitatẽ istłlticas ab eadẽ turpi¬
tudines taniqmͣ uerucas incidite defor¬
mationis eius crimen scriptoxib inipu¬
tate. ⁊ stati uidebitis uos iudaismm ĩmi¬
cos fuisse non legis. legis nomẽ est ad̾
uos decipit. qr cui iure debeat ascribi
cur nos blasphemare existimetis ego nõ
uideo. Nam si a nob̾ scripta ħ dicta¬
ta ue fuissent que idem conissis se legũt᷑¬
cẽt ur̃a inos non irr̃onabił actusatio.

Expanded text:
quaeris et gloriam, si ea conserues, et de his quaeris et gloriam, si ea conserues, et de his nullam eiusdem boni iacturam metuis, quia contemnis. quare constat haec, ut dixi, non esse legem, sed legis icium hoc legem nec legis auctorem deum, sed eos, qui hunc et illam nefariis suis religionibus inscripserunt. ut autem interdum legis nos reuerendum nomen, cum Iudaica praecepta persequimur, lacessamus, uestro fit uitio, qui inter Hebraicas institutiones et legem nullum uultis esse discrimen; alioquin reddite legi propriam dignitatem. Israheliticas ab eadem turpitudines tamquam uerrucas incidite, deformationis eius crimen scriptoribus inputate, et statim uidebitis nos Iudaismi inimicos fuisse, non legis. nomen est, quod uos decipit, quia cui iure debeat adscribi, as uestros cur nos blasphemare existimetis, ego non uideo. nam si a nobis scripta haec dictataue fuissent, quae idem commisisse legunthaec in nos non inrationabilis accusatio;
Abbreviated transcription (Latin):
gentib .i. ex quo iuudĩtreatura ꝯsistit
ebieoꝵ scriptores itruentes tamqm le¬
pmͣtscabiem ahpmĩanda. ħsua et tur¬
pissima p̾cepta ꝯmiscuerunt que ad
ꝑmonem spectant. ⁊ sacrificia. Agesi
ll cete tu amicus logis dampna eo mey
qui hñt molare ansisunt ꝯmixtio¬
ne in ꝯ̾enciũ eidem p̃ceptoꝵ. que p̃cep¬
ta nisi ⁊ nos legem non ẽẽ sciretis nec
legis ꝑtem utiq aut eadem su̾are int̾e¬
mini ꝓfessi iusticiam. aut uos coram
fatemini ẽẽ nõ iustos. Nunc u̾o de
illis que sceła ꝓhibent mandatis sol¬
licita uob̾ est cuta recte uolentib niu̾e
et de hiis que ꝑtinent ad iudeos: ua
sit mentio. Ꝙ quatemis excus atũ uo¬
uicium iudicans siquis te negligentẽ
p̾cepti huiꝰ appell qd̾ dcm̃ est. non occi¬
des. uł non mechab̾is. ita ⁊̃ exardesc̾es
siquis incͥcumcisum uocaret. ⁊ nogligẽ¬
tem sabbĩ erat intelligi ꝓculdubio e¬
rat ꝙ eẽt utrum lex ⁊ deimandatũ.
Nuc u̾o ⁊ de ilłis suꝑiorib laudẽ

Expanded text:
est ex quo mundi huius creatura consistit, Hebraeorum scriptores inruentes tamquam lepram ac scabiem abominanda haec-sua et turpissima praecepta commiscuerunt, quae ad peritomen spectant et sacrificia, age, si es certo et tu amicus legis, damna eos mecum, qui hanc uiolare ausi sunt hac commixtione inconuenientium eidem praeceptorum: quae praecepta nisi et uos legem non esse sciretis, nec legis partem utique aut eadem seruare niteremini professi iustitiam, aut uos coram fateremini esse non iustos. nunc uero et de illis, quae scelera prohibent mandatis, sollicita uobis est cura recte uolentibus uiuere, et de his, quae pertinent ad Iudaeos, nulla fit mentio: quod quatenus excusatum uouicium iudicans, si quis te neglegentem praecepti huius appellet, quo dictum est: non occides uel non moechaberis. ita etiam exardesceres, si quis te et incircumcisum uocaret et neglegetem sabbati. erat intellegi procul dubio, quod esset utrumque lex et dei mandatum; nunc uero et de illis superioribus laudem
Abbreviated transcription (Latin):
litait. q̃m concionantẽ cuncta secuta
sunt. Qdd̾ sñ magna pace atq con¬
cordia fi̾ non poss. Ibi .n. sunt regna
felicia ubi om̃i pleno ꝯsensu regib obe¬
tis. s ĩ cuncta ałium ceteroꝵ gn̾a sb̾dita
eraut. ⁊ ad nutũ eius conu̾tebant᷑ faciẽde
qd̾ iussiss. et credendo qd̾ suasiss. ħ dũtes
us adeo putatis surda corda hõmi. ut
expetent a uob̾ dm̃ alt̾m noĩari q̃m ui¬
dent plane aꝑte ꝙ describi. Si n. pͥncipis
huius uires hoc poterant magna poͣ. Si
honor magna claritas. Si amor magna
concordia. Si timor magna discipłina
Inom̃ib hiis bonis sierant aliqͣ mala.
non ideo iom mala est mali natura di¬
tenda est insi ab eis qui nesciunt quid
loqͣnt᷑. Porro si pp̃ ea mali nͣm putatis. qr ñ
solum in alt̾am naturam mała erat. s ĩ¬

Expanded text:
eruierunt. quem contionantem cuncta secuta eruierunt. quem contionantem cuncta secuta sunt; quod sine magna pace atque concordia fieri non posset. ibi enim sunt regna felicia, ubi omnium pleno consensu regibus oboetis, sed etiam cuncta animalium ceterorum genera subdita erant et ad nutum eius conuertebantur faciendo, quod iussisset, credendo, quod suasisset. haec dicentes usque adeo putatis surda hominum corda, ut expectent a uobis deum alterum nominari, quem uident plane aperteque describi. si enim principis huius uires hoc poterant, magna potentia; si honor, magna claritas: si amor, magna concordia; si timor, magna disciplina. in his omnibus bonis si erant aliqua mala, num ideo iam mali natura dicenda est nisi ab eis, qui nesciunt, quid loquantur? porro, si propterea mali naturam putatis. quia non solum in alteram naturam mala erat, s
Abbreviated transcription (Latin):
hie. copia fructuũ: ⁊ ibi ⁊ hic. fecunditas
ꝓlis uttobiq. Suauitas ꝓpriaꝵ uolũta¬
tum apd̃ utrosq. S ilła gens inqͥunt
excepto ꝙ uicine luci mala erat. ⁊ apd̾
scip̃am mala erat. Int̾im bona eius mł¬
ta iam dixi. s ⁊ uos mala eius potũitis.
oñdere. Erunt duo regna bona. S illd̾
melius ibi nullum erat malum. Que¬
nam gͦ huiꝰmodi masa dicitis fuisse uas¬
tabant se inquit inuicem ledebant. octi¬
debant. assuebant. Si ad hoe solũ ibi
uacaretur .s. qũo ibitanta agmina gig¬
nentur nutrirentur ꝑsicio̾entur. Erat
fuisse melius regnum. ubi nlła discor¬
dia. Duo tũ bona ista multo accomoda¬
tius dix̾im qm̃ unũ bonũ ⁊ alt̾m ma¬
lum. ut illud sit melius. ubi nec singłi
sibimm ip̃is nocebant. n ec inuicem. ħ aͥ
uiferius bomĩ ubiasĩmis adiuuitẽ adu̾¬
ma longo int̾ualło comꝑan potest. cui
nemo resistebat. cui regnanti cinicta s¬

Expanded text:
hic; copia fructuum et ibi et hic; fecunditas hic; copia fructuum et ibi et hic; fecunditas prolis utrobique; suauitas propriarum uoluptatum apud utrosque. sed illa gens, inquiunt, excepto eo, quod uicinae luci mala erat, et apud se ipsam mala erat. interim bona eius multa iam dixi; si et uos mala eius potueritis ostendere, erunt duo regna bona, sed illud melius, ubi nullum erat malum . quaenam ergo huius mala dicitis fuisse ? uastabant se, inquit, inuicem laedebant, occidebant, absumebant. si ad hoc solum ibi uacaretur, quomodo ibi tanta agmina gignerentur, nutrirentur, perficerentur ? erat fuisse melius regnum, ubi nulla discordia; duo tamen bona ista multo adcommodatius dixerim quam unum bonum et alterum malum, ut illud sit melius, ubi nec singuli sibimet ipsis nocebant nec inuicem; hoc autem inferius bonum, ubi quamuis inuicem aduerita longo interuallo conparari potest, cui nemo resistebat, cui regnanti cuncta s
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcul dibio suauitatem ip̃a congruei
sensui gustantis que offensio uł ama¬
ritudo uł asꝑitas uł infuauitas. uł eb̃
aliud. aut sita nimiũ est ut alienã
compagem corꝑis concordiam ꝙ dii¬
rumpat. ac sic sut̾imat. aut uites al¬
ferat. ⁊ uenenũ uocatur non nͥ ꝑmie
cib est. sicut panem auĩ cotidiana es
nt̃a est. Si accipit᷑ sumat extinguit᷑.¬
tm autẽ ⁊ nos si eleboꝵ quo pectora pła¬
ꝙ uescunt᷑. cuius tñ hbe adhibende qͥdã
modus ⁊̃ medicamentũ est. Qd̾ si sciri
cuns cõi tam firma itacorrupit. ut ĩfir¬
missima redd̾et. s quia ⁊ lux ip̃a capta
oppressa coxrupta est inuicem sibi uene¬
num fuerũt. Cur gͦ non hec aut duo
dͣ dicitis. aut duo mala. uł mag̾ ⁊ duo
bͣ iduo mala. Duo boͣ apd̾ se: Ouo ma¬
lin alt̾utrum. postea si opus fu̾it q̃¬
renus quid hoꝵ sit melius aut peius ĩ
Reguabat deus int̾ra sua. Regnabat ⁊¬
hyle insua. Ganitas regnancium ⁊ ibi ⁊

Expanded text:
procul dubio suauitatem ipsa congruentprocul dubio suauitatem ipsa congruentsensui gustantis: quae offensio uel amaritudo uel asperitas uel insuauitas uel quodlibet aliud, aut si ita nimium est, ut aliena ui conpagem corporis concordiamque disrumpat ac sic interimat aut uires auferat, etiam uenenum uocatur non nisi per cibus est: sicut panem, qui cotidiana esca nostra est, si accipiter sumat, extinguitur, et nos, si helleborum, quo pecora pleraque uescuntur; cuius tamen herbae adhibendae quidam modus etiam medicamentum est. quod si sciret cuius corpora tam firma ita corrupit, ut infirmissima redderet; sed quia et lux ipsa capta, obpressa, corrupta est, inuicem sibi uenenum fuerunt. Cur non ergo haec aut duo bona dicitis aut duo mala, uel magis et duo bona et duo mala, duo bona apud se, duo mala in alterutrum? postea, si opus fuerit, quaeremus, quid horum sit melius aut peius . iregnabat deus in terra sua, regnabat et hyle in sua; sanitas regnantium et ibi et
Abbreviated transcription (Latin):
dis affu̾at. ita fetandis ꝑpetuo suppete¬
bat. ⁊ fructus nũ qm deẽẽ faciebat. sc̃
uidemus arbores citoꝵ toto annorfi¬
tes ⁊ fructus pere siiugit̾ irrigent᷑. nỹ
aptet̾ent. nuĩqm eis cõr uegetarent.
gruencia uł delectet esca uł offendat.
si delectat dulcis ac suauis d̾r. Si & offen¬
dit: amata sũ asꝑsa sũ aliqua insuamu¬
tate respuenda. Nonne ip̃i nos hoĩ
ita sumus. ⁊ płmq alt̾ appetat alimen¬
tum qd̾ alter exhorreat. sil ꝓ tenꝑati¬
cund̾ qd̾ nob̾ amaꝵ est. Au alit̾ capre
ad redend̾ suspend̾ent᷑ olcastrum. Nã
sicut non nulli morbo hõim mel ama¬
rum est: ita illi n ͤ pecoꝵ suauis ole¬
ast̾. sic insinuatur prudontib tecum
examiuatorib ordo quid usleat. cum. s
sua cuiqꝙ ad hibentur atq reddinit̾. qũ¬
tumꝙ hoc bonũ sit ab imis us ad sĩms
a corꝑib us ad spiritalia. Ita ꝙĩ gexs
datur cibo qui nascebatur ineins eler̃

Expanded text:
dis adfuerat, ita fetandis perpetuo suppetedis adfuerat, ita fetandis perpetuo suppetebat, et fructus nunquam deesse faciebat: sicut videmus arbores citriorum toto anno flores et fructus parere, si jugiter irrigentur. Magna appeterent, nunquam eis corpora vegetarent. ngruentia vel delectet esca vel offendat. Si delectat, dulcis aut suavis dicitur; si autem offendit, amara, sive aspera, sive aliqua insuavitate respuenda. Nonne ipsi nos homines ita sumus, ut plerumque alter appetat alimentum, quod alter exhorreat; sive pro temperaticundum, quod nobis amarum est? An aliter caprae ad rodendum suspenderentur oleastrum? Nam sicut nonnulli morbo hominum mel amarum est, ita illi naturae pecoris suavis oleaster. Sic insinuatur prudentibus rerum examinatoribus ordo quid ualeat, cum scilicet sua cuique adhibentur atque redduntur, quantumque hoc bonum sit ab imis usque ad summa, a corporalibus usque ad spiritalia. itaque in gente i eo uescebatur cibo, qui nascebatur in eius elemento,
Abbreviated transcription (Latin):
na febͥunt. Non g ͦ ħ obitio que forte
ꝓ bonis ⁊ mał cõmemorauit. p̾sertim qr
ignem gentis tenebͣꝵ nũqm frigidum
fuisse dix̾unt. S calorem eius utiz malũ.
Um ut ista omittamꝰ : ilła uideamꝰ q̃ ita
ꝯmemorauit bona in hiis ꝯͣnis. ut nolit
inde dubitari sanitatẽ. copiam. dłcedĩẽ.
Ita ne milla gente non etat sanitas cor¬
durare potũunt ilsa ałia. ut quib dã eoꝵ
gͣuidis sicut desipiunt captis. ⁊ in celo col¬
ligatis. nec saltem plen temꝑis. s aborti¬
ui fetus de cam excelso in t̾ram cadente
et uiu̾e potu̾ũt ⁊ cresce̾. ⁊ ista carniũ q̃
nũc sunt ĩnu̾abłia gn̾a ꝓpagare: aut
copia ibi non erat. Ubi ardores nõ tm̃
nasci potuerunt. et tanta fecunditate
nutrita atq pasta conseruarentur. quo
testatet᷑. maxime ubi nullus labora¬
griculture. nec intemꝑies estatis et
hyomis. Neq .n. sol ibi cͥcͥumbat. ut
ꝓ inde ꝑpetua fertilitas erat arboꝵ qͥb

Expanded text:
na febriunt? non ergo haec obicio, quae forte na febriunt? non ergo haec obicio, quae forte  bonis et malis commemorauit, praesertim quia ignem gentis tenebrarum numquam frigidum fuisse dixerunt, sed calorem eius utique malum. Uerum ut ista omittamus, illa uideamus, quae ita commemorauit bona in his contrariis, ut nolit inde dubitari, sanitatem, copiam, dulcedinem. itane in illa gente non erat sanitas corerdurare potuerunt illa animalia, ut quibusdam eorum grauidis, sicut desipiunt, captis et in caelo conligatis nec saltem pleni temporis, sed abortiui fetus electam excelso in terram cadentes et uiuere potuerint et crescere et ista carnium, quae nunc sunt innumerabilia, genera propagare ? aut copia ibi non erat, ubi arbores non tantnasci potuerunt et tanta fecunditate nutrita atque pasta conseruarentur, quormaxime ubi nullus labor agriculturae nec intemperies esset aestatis et hiemis; neque enim sol ibi circuibat, ut Proinde perpetua fertilitas erat arborum, qu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsit. ubi satebant corui qñ cingni cau¬
dore ꝑfusi sunt. Itm de calido ⁊ frigido.
disputare non opus est. utrum .n. tem¬
ꝑant̾ adhibitum salubre. Intemꝑant̾
& ꝑitiosum est. cet̾a uideamus. Bonũ
⁊ malum qd̾ in primis forte pon̾e debuit
qni gn̾alia uell intelligi .s. ut ad bonũ
ꝑtineat sanitas. copia. albunr dulce. ca
lidũ. ad malũ autem. infiriuitas. eges¬
tas. nigrũfrigidum. amaril̃. qmͣ ĩꝑite
⁊ inconsid̾ate uideat qui potu̾it. Ego a̾
ne hom̃i calumpniari puter. nͥlobicio
de albo ⁊ nigro calido ⁊ frigido. de dulci⁊
amaro. ⁊ sanitate atq infirmitate p̾scri¬
bam. Si .n. album ⁊ dulce duo boͣ sunt.
igrum a ⁊ amarũ: duo mala: quõ
pluma una om̃is q oliua duigrescendo
duscessit .i. mali amplius hñdo fit me¬
lior. Item si duo bona sunt. calor ⁊ sani¬
tas. Duo u̾o masa. frigus ⁊ infmitas: cur
calefaciendo cõr nigrescunt. aut forte sa¬

Expanded text:
persit, ubi latebant corui, quando cygni canpersit, ubi latebant corui, quando cygni candore perfusi sunt? item de calido et frigido deputare non opus est; utrumque enim temperanter adhibitum salubre, intemperanter autem perniciosum est. cetera uideamus. bonum et malum, quod in primis forte ponere debuitquam generalia uellet intellegi, scilicet ut ad bonum pertineat sanitas, copia, album. calidum, dulce, ad malum autem infirmitas., egestas, nigrum, frigidum. amarum, quam inperite et inconsiderate. uideat qui potuerit. ego autem ne homini calumniari puter, nihil obicio de albo et nigro, calido et frigido, de dulci et amaro et sanitatem atque infirmitatem praescribam. si enim album et dulce duo bona sunt, nigrum autem et amarum duo mala, quomodo plurima uua omnisque oliua nigrescendo dulcescit, id est mali amplius habendo fit melior? item si duo bona sunt calor et sanitas, duo uero mala frigus et infirmitas, cur calescendo corpora aegrescunt r an forte sa
Abbreviated transcription (Latin):
pancos u̾o manicheos tanꝙͣ magno
magr̃o plandentes nlłm ei pecus anmie¬
bant .nec ex ilła doctrina saltem cabas¬
lus eius aliquid sciebat tamqm̃ õib
ut stolida fierent. Quid gͦ hec rogo
eingilate alñ miseri ⁊ comꝑate ĩ fabła
int̾ca sua suamĩt in ħ mũdo. tunc fir¬
ina erant corꝑa muic infirma sunt.
tũc aeris acies ocułoꝵ ad uidendam
cum delectatione inuadendi regionẽ d
⁊ labore uix ꝑua ⁊exigua.O qr magͣ
bona ꝯmixtione bom ꝑdidit gens tene
cui nũc sndeo multa sibim ͣia elegãt᷑
eppoñe insus est sanitatẽ ⁊ infirmitatẽ
copiam ⁊ egestatẽ. album ⁊ nigrũ. tali¬
dum ⁊ frigidum. dulce ⁊ amatũ. In
quib omitto de albo ⁊ nigto aliqͥd dĩe.
aut si ullũ mom̃tũ bom ⁊ mali est in
colorib. ut albimmi dicant ad d̾im ꝑtine.
Nigruii & ad hylen. cum omĩa gu̾a
uolatiliũ hylen creasse ꝑhibeant. si
album colorem plumis earum deus as¬

Expanded text:
paucos vero Manichaeos tanquam magno paucos vero Manichaeos tanquam magno magistro plaudentes, nullum ei pecus annuebat, nec ex illa doctrina saltem caballus ejus aliquid sciebat, tanquam omnibus ut stolida fierent. Quid est hoc, rogo? Evigilate aliquando, miseri, et comparate in fabula in terra sua, nunc in hoc mundo; tunc firma erant corpora, nunc infirma sunt, tunc acris acies oculorum ad videndum cum delectatione invadendi regionem dei, ac labore vix parva et exigua. O quam magna bona commixtione boni perdidit gens tenebcui nunc respondeo, multa sibimet contraria eleganter opponere visus est, sanitatem et infirmitatem, copiam et egestatem, album et nigrum, calidum et frigidum, dulce et amarum: in quibus omitto de albo et nigro aliquid dicere, aut si ullum momentum boni et mali est in coloribus, ut album dicant ad deum pertinere, nigrum autem ad hylen. cum omnia genera uolati- ' lium hylen creasse perhibeant, si album colorem plumis eorum deus as
Abbreviated transcription (Latin):
faustus se defendisse eum ait.ob
cimꝰ duos deos. s dñi ⁊ hylen. poro e
cum q̃sieris qm̃ dicat hylen: audie.
plane describi alt̾m dm̃. Si .n. mars
formis corꝑaliũ formaꝵ capax abes
le appellaretur que appellata est a
tiquis. Nemo eam ur̃m coatguti¬

Expanded text:
Faustus se defendisse, cum ait: Non dicimus duos deos, sed Deum et Hylen. Porro autem cum quaesieris quam dicat Hylen, audies plane describi alterum deum. Si enim materies informis corporalium formarum capax ab eis Hyle appellaretur, quae appellata est ab antiquis, nemo eam nostrum coargu
Abbreviated transcription (Latin):
mala passura erant. nempe metuebant
an ħ futurum ip̃a nesciebant᷑. gͦ qualio¬
parti sb̃e dei ihu nr̃i. defuit ntiq p̾scĩa
num̾ate mala insũmo nr̃o bono. Au
ides non timẽbant qr suamꝰ secuturã
lib̾ationem ac trihumphũ ꝑit̾ ꝓuideb̃t
Ccrte uł ꝓ sciis timebant quos et̾nis
nusso gloto uincłis a suo reqno nou̾at.
alieuandos. an ibi caritas non erat. aut
milla ẽet fr̃na compassio ꝓ husutiq.
tes furatum sempit̾nũ uincłm suũ. Nẽpe
timebant. nempe m̾ebant. aut sup̃e ht
futurũ nesciebant ꝑs dei ur̃i ꝓuida erat

Expanded text:
mala passura erant, nempe metuebant. mala passura erant, nempe metuebant. An hoc futurum ipsa nesciebant? Ergo qualiantiae dei uestri defuit utique praescientia. numerate mala in summo uestro bono. an ideo non timebant, quia suam consecuturam liberationem ac triumphum pariter praeuidebant? certe uel pro sociis timebant, quos aeternis in illo globo uinculis a suo regno nouerant alienandos. An ibi caritas non erat, ut nulla esset fraterna conpassio pro his utique, tes futurum sempiternum vinculum suum, nempe timebant, nempe moerebant. Aut si ipsae hoc futurum nesciebant, pars dei vestri provida erat,
Abbreviated transcription (Latin):
ea bellare ⁊ in eius fauces sit oppͥmenda mẽ¬
bia sua mitte cog̾etur. ut non poss tota pur¬
gari. ecce erat ⁊ ip̃a magnũ malũ añ qmͣ
ei miscc̾tur. qd̃ solum dicitis malum. aut
enĩ ledi ⁊ corrumpi non pot̾at agente tene
dm̃ incorruptibilẽ qualẽ apłus p̾dicat.
Quid gͦ ⁊ ip̃a corrruptibilitas qua quid
illa corrumpi pot̾at. non uob̾ in deo ur̃o
uidetur malum illud. ⁊̃ quis non uideat
ꝙ aut p̾scĩa ibi non erat. ubi ur̃m est iã
cogitare utrum nullũ uiciũ deisit carere
p̾sencia. et quid imineat omĩo nescire.
aut sierat ibi p̾sencia securitas ibi ẽe ñ po¬
t̾at. S ct̃nus timor. ⁊ hec qnͣtũ malũsit cͣte
agnoscitis. An nõ timebat ne iam iamq
aduenir tempus quo inenbͣ eius itauas¬
tarentur ⁊ inquinarent᷑ in illo p̾lio. ut
uix cum tanto labore. nec tñ tota lib̾arẽt᷑
atq mundarent᷑ S si ad ip̃m non ħ non
ꝑtinebat. qd quid̃ ceruitis qm̃ dure di
tatur. Certe ip̃a menbͣ eius que ħtanta

Expanded text:
ea bellare et in eius fauces sic obprimenda membra sua mittere cogeretur, ut non posset tota purgari? ecce erat et in ipsa magnum malum, antequam ei misceretur. quod solum dicitis malum. aut enim laedi et corrumpi non poterat a gente tenedeum incorruptibilem, qualem apostolus praedicat. quid ergo? et ipsa corruptibilitas, qua quid alia corrumpi poterat, non uobis in deo uestro uidetur malum? Illud etiam quis non uideat aut praescientia ibi non erat — ubi uestrum est iam cogitare, utrum nullum uitium dei sit carere praescientia et quid inmineat omnino nescire — aut, si erat ibi praescientia, securitas ibi esse non poterat. sed aeternus timor; et hoc quantum malum sit, certe agnoscitis. an non timebat, ne iam iamque adueniret tempus, quo membra eius ita uastarentur et inquinarentur in illo proelio. ut uix cum tanto labore, nec tamen tota liberarentur atque mundarentur? sed si ad ipsum hoc non pertinebat, quod quidem cernitis quam dure dcatur; certe ipsa membra ejus, quae hic tanta
Abbreviated transcription (Latin):
uent̾. nec dii genciũ demonia. S sim¬
pliat᷑ po̾itũ est. Dens temꝑauit corpꝰ
qui non potest intelligi nisi deus uerꝰ
õm creator. Illa .ii. cum uituꝑatione
teupatorẽ corꝑis qd̾ ex multis m̃bris
corpiis fab̾cauit officia diu̾soꝵ oꝑm
in unitatis compage su̾antib dicãt.¬

Expanded text:
enter nec dii gentium daemonia, sed simpliciter positum est: deus temperauit corpus; qui non potest intellegi nisi deus uerus omnium creator. illa enim cum uituperationperatorem corporis, quod ex multis membris corpus fabricavit, officia diversorum operum in unitatis compage servantibus? CA
Abbreviated transcription (Latin):
aoncoidiam qmͣ sis laudat apłus. utrũ
ibidr̾et. capud pedib. aut ocłus in anui
ypus te uõ heo. Numqm̃ hoc dix̾unt
nee dt̃e potuerunt. Tales .n. eis cõr et
actis etibuũt. Repebant ambłabant
urabant uolabant. queq ꝓ genere¬
is. uidebant quor ⁊ audiebant cecie¬
yiseusib senciebant. auim̃tis ⁊ tẽpanĩ

Expanded text:
us: utrum ibi diceret caput pedibus, aut oculus manui, Opus te non habeo. Nunquam hoc dixerunt, nec dicere potuerunt: tales enim eis actus et opera tribuunt; repebant, ambulabant, natabant, volabant, quaeque pro suo genere; videbant quoque, et audiebant, caeterisque sensibus sentiebant, a
Abbreviated transcription (Latin):
cumde spititalib diu̾sis mim̾ib. ⁊ tũ ad
unitatẽ consonis rem plane magnam et
dĩnam ⁊ abditam nos doce̾t de ista ip̃a car¬
ne nr̃a siłitudinem dedit cuiꝰ artificẽ d̾m
cũ ħ loq̃ret᷑ oĩo nõ tacuit. qd̾ ⁊ si longñq¬
nasde nccͣm totũ ip̃m locũ ex eius ad cor¬
rinthiosepła huit oꝑi me ĩser̃e ũ pigebit.
De spritalib autẽ nolonosignorare tcẽs
scitis qñ gentes eratis ad fiłacta fiue uoce
q̃o ascendebatis inducti põ qd̾ notũ facõ
nob̾. qr nemo insp̃u dei locp̃is dic̃ anatħ̾a

Expanded text:
cum de spiritalibus diuersis muneribus et tamen ad unitatem consonis rem plane magnam et diuinam et abditam nos doceret, de ista ipsa carne nostra similitudinem dedit, cuius artificem deum, cum haec loqueretur, omnino non tacuit. quod etsi longarium, totum ipsum locum ex eius ad Corinthios epistula huic operi me inserere non pigebit. de spiritalibus autem nolo uos ignorare, fratres . scitis, quando gentes eratis, ad simulacra sine uoce quomodo ascendebatis inducti. propter quod notum facio uobis, quia nemo in spiritu dei loquens dicit anathema
Abbreviated transcription (Latin):
ponens. et omĩib ꝑticłarit᷑ atꝙ umilsa¬
ltͥ congrua triduens. Ecte hic in isto
q̃ifꝑ fuudo iinfino uniu̾se creature aspi¬
aite alia que uolant. ⁊s natant. ⁊ gta¬
dunt᷑ irepunt. uempe mortaliast̃. nẽpe
io eoꝵ sicut scaiptui est uapor est
omodicum aꝑpens. hunc .n. modulũ
bona iu quib sunt eis suꝑna meliora
abictissimũ ał cuius aĩa od̾at caruẽsua

Expanded text:
ponens, et omnibus particulariter atque universaponens, et omnibus particulariter atque universaliter congrua tribuens. Ecce hic in isto quasi fundo infimo uniuersae creaturae aspicite animalia, quae uolant et natant et gradiuntur et repunt. nempe mortalia sunt, nempe uita eorum, sicut scriptum est, uapor est ad modicum adparens. hunc enim modulum bona, in quibus sunt eis superna meliora. abiectissimum animal, cuius anima oderit carnem sua
Abbreviated transcription (Latin):
ħ uos dicitis. Nescio q̃m alt̾m face qu¬
lib eum nomĩe uocitetis. Recte dic¬
em̃ una re bis erratis ertore sacrilego.
Somł quidem qd̾ ea que deus facit eum
fac̾e dicitis q̃m d̾m fati eru bescitis. dri
modo efficietis. ut nonsit deus. nͥ eumn t¬
lia face̾ negau̾itis qualia non facit̃ nͥdꝰ
cit nos ⁊ a mało fĩ ⁊ miala eẽ opinaram
uerus inq̃m non dum a uobͥ credi ii
miũ. ⁊ colubrum fecit int̾ alia infio
et solem int̾ alia suꝑiora. ⁊ ad huc
in spũalib multa ista luce longe md̾¬
ora que caruał spmo quib nõ ꝑcipit.
qñto mag̾ uos qui cum carnem detes
enim pot̃ in uob̾ ẽẽ cogitatio uł mil&¬
uide conside̾m in essabilit moucsi l
cetoris illoꝵ. qui ꝓrsus ita magnus
⁊ inoꝑib magnis. ut inmor nonsit
qnimms. ars .n. d̾ma qua celestia ⁊
ilcomplexum condens singła imiuisa
si condendis pͥb. ⁊ singłis omĩa congͣ¬
dit᷑ locis suis ⁊ordinib faciens atq ois¬

Expanded text:
 uos dicitis nescio quem alterum facere. quolibet eum nomine uocitetis, recte dicenim una re bis erratis errore sacrilego: semel quidem, quod ea, quae deus fecit, eum facere dicitis, quem deum fateri erubescitis — sed nullo modo efficietis, ut non sit deus, nisi eum talia facere negaueritis, qualia non facit nisi dcit, uos et a malo fieri et mala esse opinamini, uerus, in quem nondum a uobis credi nimium doleo, et colubrum fecit inter alia inferiora et solem inter alia superiora et adhuc itualibus multa ista luce longe meliora, quae carnalis homo quilibet non percipit: quanto magis vos, qui cum carnem detestenim potest in vobis esse cogitatio vel malvidere, considerem, ineffabiliter moveor lsus ita magnus est in operibus magnis, ut minor non sit in minimis. Ars enim divina, qua coelestia et versi complexum condens singula, universam se condendis praebet et singulis, omnia congruenter locis suis et ordinibus faciens atque dis
Abbreviated transcription (Latin):
opus hñt. S deus temꝑauit corpus ei cui
deerat maiorem honorem dans. ut non
ẽẽnt cissure incorꝑe. s idem ip̃m. ut pro
inuicem sollicita sint m̃bͣ. ⁊ sũ patit᷑ unũ¬
mĩbrũ compaciũtur omĩa omnia menbra.
sũgłificat᷑ unũ mẽbrũ congandent oĩa
menbͣ. si ulla non dico fides xͣana. ut cre¬
datis apło. si ullus sensus hũanus ĩnob̾
est ut mainfesta c̾natis. unusqͥs ĩsem
sp̃o ista uideat atq consid̾e̾t qm̃ u̾a qmͣ
certa sint. qm̃ in ꝑuo magna. ⁊ ĩ extre¬
mo qmͣ bona. qñ quid̾ ista in laude po
possint facilius illa sblimia spiritoliꝯ q̃
apłus. Quisquis artificem dñi ne¬
gat uidetis cui contͣ̃ditat añciãs
temꝑauit corpus. ⁊ dicit iste hyle q̃ ds
quid aꝑcius hiis inmiciciis anatħati¬
negamus mał suasionib quib ͥ a
senciunt iusticie lumen amittud
retribuente qd̃ iustũ est ħ omĩa lo¬
mus in sccipturis scĩs. Nam ⁊ illus
dcm̃ est de seductione extͥnsetus ueni¬

Expanded text:
oluit et: deus temperauit corpus ei, cui deerat, maiorem honorem dans, ut non essent scissurae in corpore, sed idem ipsum ut pro inuicem sollicita sint membra. hoc autem, qumembrum, conpatiuntur omnia membra; siue glorificatur unum membrum, congaudent omnia membra. si ulla non dico fides christiana, ut credatis apostolo, sed ullus sensus humanus in uobis est, ut manifesta cernatis, unusquisque in semet ipso ista uideat atque consideret, quam uera, quam certa sint, quam in paruo magna et in extremo quam bona, quandoquidem ista in laude ponpossint facilius illa sublimia spiritalia, quapostolus, quisquis artificem deum negat, uidetis. cui contradicat adnuntians temperauit corpus, et dicit iste: "hyle, non deus." quid apertius his inimicitiis ante anathnegamus, malis suasionibus; quibus qui consentiunt, iustitiae lumen amittunt deo retribuente quod iustum est. haec omnia legimus in scripturis sanctis. nam et illud dictum est de seductione extrinsecus ueni
Abbreviated transcription (Latin):
uĩt. non solum consulunt saluti carĩs
sue. u̾m ⁊̃ caruales motus ad usum cõrĩ
edomant. et refrenant. s ⁊̃ bestiefugiũt
concordi iũctura diffic̾e ac dirime p̃t. ꝙt̾a
ualent agilitate deuitant nutentes rire¬

Expanded text:
uiuunt, non solum consulunt saluti carnis suae, uerum etiam carnales motus ad usum rationis edomant et refrenant, sed etiam bestiae fugiunt concordi iunctura disicere ac dirimere potest, quanta ualent agilitate, deuitant nutrientes eti
Abbreviated transcription (Latin):
deus ⁊ dampuet impiũ. ⁊ iuftifitpiũ.
Hitumꝙ .n. de ilło scripturaꝵ scãꝵ u̾itas
loquit᷑. Non gͥ ideo adu̾sus d̾ina iudi¬
cia garrire delectat. qr sunt inscrutabi
uit ⁊ exclamauit̃. O altitudo d̾iciaꝵ scĩe ⁊¬

Expanded text:
deus et damnet inpium et iustificet inpium; deus et damnet inpium et iustificet inpium; utrumque enim de illo scripturarum sanctarum ueritas loquitur. num igitur ideo aduersus diuina iudicia garrire delectat, quia sunt inscrutabiluit, et exclamare:s o altitudo diuitiarum scie
Abbreviated transcription (Latin):
d̾it alienatis om̃io ab arbito ⁊ iudicio
dei u̾i uidelie hñtes patũ alt̾m dm̃ ma¬
lum. ꝙͣ uob nõ u̾itas oñdit: s uanitas
fingit cui tribuatis non solũ quic̃ faci¬
iudicio penaꝵ .q. de alio dix̾it xp̃e ꝙ p̾pau̾it
ignem et̾uum mał. qmͣ̃ de ilło qui facit
solem suũ oriri suꝑ bonos ⁊malos. ⁊ plu¬
it suꝑ iustos ⁊ iniustos. uñ hic tancam
boĩtatẽ. ⁊ ibi tautam seu̾itatem ad unũ
ip̃e qui facit solem suũ oxiri sr̃ bouos ⁊
malos. ⁊ pluit suꝑ iustos ⁊ iinusto᷑. fran¬
git tñ ramos nͣles. ⁊ cont̃ nͣm inserit ole¬
astrum: Non ne de uno ĩp̃o ip̃e dicit
apłus. uides gͦ bonitatẽ ⁊ seu̾itatẽ deũ
cos quidemi qui fracti sunt sei̾tatẽ. uite
autẽ bonitatẽ. si ꝑmausĩs in bonitate.
Nempe audistis. Nempe adu̾tistis. Sad̾
net deo aufat iudiciariam p̃tatem seu̾¬
tatem. noc hom̃i lib̾am uoluntatem oc¬
cultum est. altũ est in accessibili secrero
ab hũa cogitatione seclusum est ꝙ̃ ad̾

Expanded text:
o ab arbitrio et iudicio dei ueri uidelicet habentes paratum alterum deum malum, quem uobis non ueritas ostendit, sed uanitas fingit, cui tribuatis non solum quicquid facit ignem aeternum malis. quam de illo, qui facit solem suum oriri super bonos et malos et pluit super iustos et iniustos. unde hic tantam bonitatem et ibi tantam seueritatem ad unum ipse, qui facit solem suum oriri super bonos et malos, et pluit super iustos et iniustos, frangit tastrum ? nonne de uno ipso illic dicit apostolus: uides ergo bonitatem et seueritatem dei: in eos quidem, qui fracti sunt, seueritatem, in te autem bonitatem, si permanseris in bonitate? nempe audistis, nempe aduertistis, quemadmodum nec deo auferat iudiciariam seueritatem nec homini liberam uoluntatem. occultum est, altum est, inaccessibili secreto ab humana cogitatione seclusum est, quemadmodum
Abbreviated transcription (Latin):
nedicos. et iustum aũdiens. atq in¬
utũ pot̾is uttos uotare iustos. quia
dunest. qnͣto ab sindius dm̃i ⁊ hy sen
ato duos putare deos. quia eoꝵ qͥf
aliquid oꝑetur. Qua pp̃ iepta iec ⁊
inib satis effeta argiũtacio est. ut
qr de te michi sndete non possit de
solis nom̃ib confles minidies muidi¬
am. Nam nec diffiteo ĩ intd̾ nos

Expanded text:
medicos, et - iustum audiens atque inmedicos, et - iustum audiens atque iniustum poteris utrosque uocare iustos, quiadum est, quanto absurdius Deum et Hylen idcirco duos putare deos, quia eorum quisque aliquid operetur? Quapropter inepta haec et viribus satis effeta argumentatio est, ut quia de re mihi respondere non possis, de solis nominibus confles invidiam. Nam nec diffiteor, etiam interdum nos
Abbreviated transcription (Latin):
it ut ꝙt̃ ⁊usitate dix̾im demonem.
d situ hoc putas duos sig̃isicart deoᷤ.
pt̃is ⁊ medico disputante de infinitate
it sanitate duas easdem disputare
ssttes. Et cum quis bonũ nõĩat et
malum. tu pot̾is eadem duo disputare
tona copiam audiens ⁊ egestatem duas
tis putab̾ copias. W si de albo ⁊ igͦ
ubhutante me. ⁊ frigido ⁊ calido. et
dila ⁊ amaro dicus qr duo alba⁊ duo
ailidi. et duo dulcia oñd̾im. Nonne
inad̾is mentis impos. ⁊ cereb̾ minime
sim: sic ⁊ cum duo pͥncipia doceo dm̃
et hilen. non iccirco uderi iam debeo
tibi duos oñd̾e deos. an qr uim om̃ẽ
maleficam hyle assignanns. ⁊ bñfi¬
cam deo ut congruit. iccirco nͥs ĩt̾ eẽ
putas an utrũ eoꝵ uocemus dm̃.
ꝙ sita est potĩs et uenenũ audiẽs
uantidotum nich int̾eẽ putate. an
itamiq uocetur antsdotum. qr utrũ
ꝙeoꝵ uim fuam h̃at. utrũq agat.
aliꝙ ⁊ oꝑetur. nec non ⁊ medicũ au¬
diens. et uenenatiũ uttos uocabis

Expanded text:
iter et usitate dixerim, daemonem. Quod si tu hoc putas duos significare deos, poteris et medico disputante de infirmitate atque sanitate, duas easdem putare sanitates; et cum quis bonum nominat et malum, tu poteris eadem duo putare bona; et copiam audiens atque egestatem, duas easdem putabis copias. Quod si et de albo et nigro disputante me et frigido et calido et dulci et amaro dicas, quia duo alba et duo calida et duo dulcia ostenderim, nonne uideberis mentis incompos et cerebri minime sani? sic et cum duo principia doceo, deum et hylen, non idcirco uideri iam debeo tibi duos ostendere deos. an quia uim omnem maleficam hyle adsignamus et beneficam deo, ut congruit, idcirco nihil interesse putas, an utrumque eorum uocemus deum ? quod si ita est, poteris et uenenum audiens et antidotum nihil interesse putare, an utrumque uocetur antidotum, quia utrumque eorum uim suam habeat, utrumque agat aliquid et operetur. necnon et medicum audiens ac uenenarium utrosque uocabis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯͣunt. Ita ⁊ in uet̾ib libris cum p̾dix¬
iss dens mortẽ non fecit. nec letatur ĩ
ꝑditione uiuoꝵ. pauso post. Inuidia
inqͣt dyabłi mors introiuit in orbem
t̾rarũ. ⁊ rursus de ip̃a morte. ne se lpĩe
exͣ culpam pon̾ent. Impii aũt maĩb
⁊ u̾bis inꝙͣ acc̾sierunt illam ⁊ existimã¬
tes illam amicam deftuxerunt. alibi
a̾ bona ⁊ mała uita ⁊ mors. diuicie et
pauꝑtas. a dño d̾o̾ sunt. hic ꝑturbati
hom̃ies non intelbigunt in uno eodẽꝙ¬
q oꝑe malo non postea conseqnte.
alia que maĩfesta erit. s quadam co¬
tinuo ꝯmitante nindõa aliud uenii
de astucia suadentis. aliud de nequicio
uolentis. aliud de iusticia punientis
cum dẏabłus sugg̾it. homo ꝯsentit. dꝰ
deserit. qd̾ cͥca in oꝑe malꝰ .i. excecatis¬
ne infidełiũ si intelligat᷑ ⁊ dyabolul pp̃

Expanded text:
unt. ita et in ueteribus libris, cum praedixisset: deus mortem non fecit nec laetatur in perditione uiuorum, paulo post, inuidia, inquit, diaboli mors introiuit in orbem terrarum. et rursus de ipsa morte, ne se homines extra culpam ponerent, inpii autem manibus et uerbis, inquit, arcessierunt illam et existimantes illam amicam defluxerunt; alibi autem: bona et mala, uita et mors, diuitiae et paupertas a domino deo sunt. hic perturbati homines non intellegunt in uno eodemque opere malo non postea consequente alia, quae manifesta erit, sed quadam continuo comitante uindicta aliud uenire de astutia suadentis, aliud de nequitia uolentis, aliud de iustitia punientis: cum diabolus suggerit, homo consentit, deus deserit. quocirca in opere malo, id est excaecatione infidelium, si int
Abbreviated transcription (Latin):
uos om̃s in unũ corpus baptizati sumꝰ
sũ iudei. sũ greci. sũ su̾i. sũ libi. ⁊ õs unũ
sp̃m potauimus. Et .ii. corpus nõ est
unũ menbrũ s młta. si dix̾it pes. qr ñ
sum manus nõ sum de cor ͤ ideo nõ est de
corꝑe. uł sidix̾it auricula. qr nõ sũ ocłs
non sũ de corꝑe. ideo nõ est de corpe. et si
tocũ corpus oculus. ubi auditꝰ. si totum

Expanded text:
nos omnes in unum corpus baptizati sumus, siue Iudaei siue Graeci siue serui siue liberi; et omnes unum spiritum potauimus. etenim corpus non est unum membrum, sed multa. si dixerit pes: quia non sum manus, non sum de corpore, num ideo non est de corpore? uel si dixerit auricula: quia non sum oculus, non sum de corpore. num ideo non est de corpore? et si totum corpus oculus, ubi auditus? si
Abbreviated transcription (Latin):
tis inec̾nũ ⁊ alienos eradicat ⁊ suosdõp̃¬
nat. et ad̾ misabiliore demencia credit᷑
hyle ałia sualedit inpugna sua. deꝰ
menbͣ sua punit innittoxia sua. Qͥdẽ
nam hpĩes nẽpe recordamini u̾ba faust
de deo tamꝙͣ de antitodo. ⁊ de hyle tãqũ
ueneno. Eccepłus noc ur̃m autitodñ
qm uenenũ. Numꝙ hile tã lptiendo
głobo met̾nũ uł dm incłud̾et. uł sua
uiscã affig̾es. Et qđ scełatius es a
ꝙ eas purgare non potuit. Dicitur ma¬
nicheus in epła fundam̃ti ideo dignas
illas aĩas fieri tali supplicio ꝙ eratesi
apͥore lucida sua ñ passe sunt. ⁊ĩmice
lumini scõ extit̾unt. cum eas in islum
etrorem auo ita iutenebrarent᷑. ut
ĩimica luci lux fieri ip̃e misit fũuita
iniustus ut cog̾et. siuolentes ingͣtus
ut dampn que se futuras inimicas o¬
gim sue sip̾scire potũunt. et añ bellũ
timore cruciate. ⁊ inbesso in expiabłt

Expanded text:
tis, in aeternum et alienos eradicat et suos damtis, in aeternum et alienos eradicat et suos damnat; et quod mirabiliore dementia creditur, hyle animalia sua laedit in pugna sua, deus membra sua punit in uictoria sua. quid est, uani homines? nempe recordamini uerba Fausti de deo tamquam de antidoto et hyle tamquam ueneno; ecce plus nocet uestrum antidotum quam uenenum. numquid hyle tam horrendo globo in aeternum uel deum includeret uel sua viscera affigeret: et quod sceleratius est, e videatur, quod eas purgare non potuit. Dicit enim Manichaeus in Epistola Fundamenti, ideo dignas illas animas fieri tali supplicio, quod errare se a priore lucida sua natura passae sunt, et inimicae lumini sancto exstiterunt cum eas in illum errorem, quo ita tenebrarentur, ut inimica luci lux fieret, ipse miserit; si invitas, injustus, ut cogeret; si volentes, ingratus, ut damnet. Quae se futuras inimicas origini suae, si praescire potuerunt, et ante bellum timore cruciatae, et in bello inexpiabiliter
Abbreviated transcription (Latin):
in noticia tradidit illos deus in repbũ
sensumm. Ecce qũo u̾us deus ⁊ iuatus
excecat mentes infideliũ . n .n. iu ħns
deus intelłes est qmͣ ille qui filiũ misit
dñtem in iudiciũ uemi inhunc mũd̃
ut qui non uident: udeant. ⁊ qͥuidẽt:
ceci fiant. Nam ⁊hic satis appar nĩ
simum ex amen iudicii sui. et quoꝵdã
mentes excetant᷑. quoxdam illiũent᷑. cui
u̾issime dcm̃ est. Indicia tua abpͥssus mł¬
ta. Cuius ꝓfunditatis in penetrabilẽ
altitudinem apłus admiratus excłaniat.
Daltitudo diuiciaꝵ sapĩe ⁊ scĩe dei qm ĩ¬
non ualentes disc̾ñe quid faciat deus bñ¬
ficio. quid iuditio. qr ⁊ a corde. ⁊ ab ore
uro longe est ꝑsalt̾ium nr̃m ubi dr̃. u

Expanded text:
in notitiam, tradidit illos deus in reprobum sensum. ecce quomodo uerus deus et iustus excaecat mentes infidelium. neque enim umqudeus intellectus est quam ille qui filium suum misit dicentem: in iudicium ueni in hunc mundum, ut qui non uident uideant et qui eci fiant. nam et hic satis apparet mensimum examen iudicii sui, ut quorundam mentes excaecentur, quorundam inluminentur. cui uerissime dictum est: indicia tua abyssus multa. cuius profunditatis impenetrabilem altitudinem apostolus admiratus exclamat:s o altitudo diuitiarum sapientiae et scinon ualentes discernere, quid faciat deus beneficio, quid iudicio, quia et a corde et ab ore uestro longe est psalterium nostrum, ubi dicitu
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmisiss ⁊ in concusse retinend᷑ est nõ
ẽẽ iniquitatẽ apdꝰ dñi. p aulo post at¬
tende quid dicat. Si ꝙ uolens deus osĩ¬
de iram. et demr̃are põm suam attulit
in multa pacĩa uasa ire que ꝑfca st̃ ĩ
ꝑditionẽ. et ut notas fuc̾et diuitias głie

Expanded text:
tinendum est. non esse iniquitatem apud deum, paulo post adtende, quid dicat: si autem uolens deus ostendere iram et demonstrare potentiam suam adtulit in multa patientia uasa irae. quae perfecta sunt in perditionem. et ut notas faceret diuitias gloriae
Abbreviated transcription (Latin):
nrm ita distingunt. Ut dm u̾m di¬
tant excecasse infidelium m̃tes. Qũ
eĩ leg̾int in quib deus suspendũt ꝑto¬
nunciationẽ ac tũc inferunt scħ n
non distinguas. s exponendi gr̃a ita

Expanded text:
m ita distingunt, ut deum uerum dicant excaecasse infidelium mentes. cum enim legerint: in quibus deus, suspendunt pronuntiationem; at tunc inferunt: saecunon distinguas, sed exponendi gratia ita
Abbreviated transcription (Latin):
ut sepelias mortuũ ibi. sur¬
gens antem abraham adora¬
int plebem filioꝵ eth. Et uos
spm̃ sanctum non ꝑmitittis
adorari. ut ip̃i dei gre rema¬
neatis ingrati. S da inquis
testimonia nbi adoratur sp̃e.¬
ta compellar tu ubi legistipa¬
trem dm̃ ungenitũ uł inuatũ
Et tam̃ uerum est. Qd̾ uero
aliquociens dixisti etiam filio
ẽẽ incomꝑablem prẽm. nec
legis nec uerũ estͥ. Si aũ reli¬
gionẽ qua colitur deus sicut
dignũ est cogitares: multo
plus ẽẽ t̾neres quod ht sp̃s
sanctꝰ templũ quam si eum
legeres adoratum. Et homĩes
aut eius qui ꝓ diis habent᷑.
sicut gentes que ignorant
deum. sp̃c autẽ sanctus qd̃
cũ magno honore de deo dcm̾z.
Non inmamfactis templis
habrtat. S corpus nr̃m tem¬
plum est sp̃c sancti. Et ne cor¬
pora nr̃a contempnas menbra
sunt xͥ. qualis ergo deus tui

Expanded text:
ut sepelias mortuum tuum ibi. Surut sepelias mortuum tuum ibi. Surgens autem Abraham adoravit plebem filiorum Heth . Et vos Spiritum sanctum non permittitis adorari, ut ipsi Dei gratiae remaneatis ingrati! Sed, Da, inquis, testimonia ubi adoratur Spirilta compellar, tu ubi legisti Patrem Deum ingenitum vel innatum? Et tamen verum est. Quod vero aliquoties dixisti, etiam Filio esse incomparabilem Patrem, nec legis, nec verum est. Si autem religionem qua colitur Deus, sicut dignum est cogitares, multo plus esse cerneres quod habet Spiritus sanctus templum, quam si eum legeres adoratum. Et homines aut eis qui pro diis habentur, sicut gentes quae ignorant Deum. Spiritus autem sanctus, quod cum magno honore de Deo dictum est, non in manufactis templis habitat , sed corpus nostrum templum est Spiritus sancti. Et ne corpora nostra contemnas, membra sunt Christi . Qualis ergo Deus,
Abbreviated transcription (Latin):
bitis michi quod dicam
spiritum scĩ equalem
esse filio. Dico plane. Da in qͥt
testimonia ubi adoratur sp̃c
sãĩs. ut uideo hinc eum uis
ostendr equalem xp̃o. Si ad¬
oratur ut xp̃c. Iam ergo con¬
tu ip̾̃e adorari confiteris ut pa¬
trem. Quales autem homĩes
estis qmͣ irreligiose humilita¬
tis qui sp̃m scm̃ adorani non
ułtis cum legatis litt̾a occidͤ.
tis gͦ adorare quem ufica¬
re animas non negatis cum p̃t
abraham homines adorau̾it
qr concesserunt ei monum̃tũ
ubi poneret mortue corpͦ uxo¬
ris. Sic enim scͥptum est. ue¬
nt autem habraham plange̾
sarram ⁊ lugere. Et surrexit
habraham de supra mortemeiꝰ
⁊ dixit filiis eth. ꝑeg̾ns ⁊ ad¬
uena sum ego nobistum. Date
gͦ iͥ possessionem monumenti.
Ubi sepeliam mortuũ ineum.
Responderunt gͦ filii ech ad
abraham dicentes. absit hoc
domme. Audi nunc ⁊ nos. Res
adoo tu es in nobis. Inelectis
monum̃tis nr̃is sepeli tuum
mortuũ. Nemo enim nr̃m ꝓ¬
hibet te a monumento suo.

Expanded text:
icis mihi, quod dicam Spiritum sanctum aequalem esse Filio. Dico plane. Da, inquis, testimonia ubi adoratur Spiritus sanctus. Ut video, hinc eum vis ostendi aequalem Christo, si adoratur ut Christus. Jam ergo contu ipse adorari confiteris ut Patrem. Quales autem homines estis, quam religiosae humilitatis, qui Spiritum sanctum adorare non vultis, cum legatis, Littera occidit, tis ergo adorare, quem vivificare animas non negatis: cum pater Abraham homines adoraverit, quia concesserunt ei monumentum, ubi poneret mortuae corpus uxoris. Sic enim scriptum est: Venit autem Abraham plangere Saram et lugere. Et surrexit Abraham de supra mortem ejus, et dixit filiis Heth: Peregrinus et advena sum ego vobiscum; date ergo mihi possessionem monumenti, ubi sepeliam mortuum meum. Responderunt autem filii Heth ad Abraham, dicentes: Absit hoc, domine; audi nunc et nos: rex a Deo tu es in nobis; in electis monumentis nostris sepeli mortuum tuum: nemo enim nostrum prohibet te a monumento suo,
Abbreviated transcription (Latin):
est dens. Quare qnͣdo auditas.
Audi isrł. dominus deus tuus.
deus unus est. de prẽ tantũ
uultis intelligi. Nempe pat̾
dominꝰ est. ⁊ filius dominus÷.¬

Expanded text:
est Deus? Quare quando auditis. Audi, Israel; Dominus Deus tuus, Dominus unus est ; de Patre tantum vultis intelligi? Nempe Pater Dominus Deus est, et Filius Dominus D
Abbreviated transcription (Latin):
sinitatem. sub̾e fidelissime tre
dimus. s ꝙ eatem trimtas unꝰ
est deus. Aliud est quippe
Unum sunt alind unus est
deus. discerne est ⁊ sunt. Nec
ait apłs. qui adheret domino

Expanded text:
stantiae fidelissime certe credimus; sed quod eadem Trinitas unus est Deus. Aliud est quippe, unum sunt; aliud, unus est Deus. Discerne, Est, et Sunt. Nec ait Apostolus, Qui adhaerent Domino,
Abbreviated transcription (Latin):
ait apłs. Qui autem adheret
domino unnus sp̃c est. Ad qd̃
tu respondens uł pocuis non
tacens. conatus es ostendere
quomodo pr̃ ⁊ filius unũ sunt.
Non unitate nature s uolum¬
tatis hoc quidem dr̃e soletis.:
S tunc soletis cum uobis obi¬
titur quod. ait dominus. sgo et
pr̃ unũ sums. Ego autem hoc
loço non uolui hoc probare. qd̾¬

Expanded text:
ait Apostolus, Qui autem adhaeret Domino, unus spiritus est . Ad quod tu respondens, vel potius non tacens, conatus es ostendere quomodo Pater et Filius unum sint, non unitate naturae, sed voluntatis. Hoc quidem dicere soletis: sed tunc soletis, cum vobis objicitur quod ait Dominus, Ego et Pater unum sumus . Ego autem hoc loco non hoc volui probare, q
Abbreviated transcription (Latin):
surrexit puella. et exiit fama lxe
in uniu̾sam terram illom. Dñt
hec ⁊ alii duo marcus ⁊ lutas. S
abisto ordine iam recedunt. Ali¬
bi enim hoc recordant᷑ atq in se¬
runt .i. eo loco ubi redit tnͣsstetã¬
do a regione gerasenoꝵ post ex¬
pulsa. et in porcos ꝑmissa demo¬
na.Nam ħ marcus ita con¬
iungit post illud apd gerasens
fcm̃. Et cum tnͣscendiss inquit
iħx in uaui tursus tunc fretum:
conuenit turba multa ad eum. es

Expanded text:
surrexit puella. et exiit fama haec in uniuersam terram illam. dicunt hoc et alii duo, Marcus et Lucas, sed ab isto ordine iam recedunt. alibi enim hoc recordantur adque inserunt, id est eo loco, ubi redit transfretando a regione Gerasenorum post expulsa adque in porcos dimissa demonia. nam hoc Marcus ita coniungit post illud aput Gerasenos factum: et cum transcendisset, inquit. Iesus in naui rursus trans fretum, conuenit turba multa a
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid dicam quod animo interimi
occurrit. qm̃ monet ut non sciat sins¬
tra quid faciat dextra: et ip̃as ep ele¬
mosinas. et quicquid illic aliud p̾ce¬
pit sigurate accipiend̾ putare. Sane
rutsus admoneo quod oꝑtet meii¬
nisse lectorem. ne tali admonitione
sepissime indigeat aliis głꝙ atq a¬
liis ẜmonũ suorimi locis dñm tam
muilta m̾asse que alibi dix̾at. ne forte
ip̃oꝵ locorum ordo cum ex alio em̃
rum alibi dici quod iam alibi dc̃m
erat. nec tantum de dictis. ꝟ̾meciam
de fc̃is obẜuari debere. Nicħ .n. ꝓhi¬
bet. hoc idem it̾m fc̃m cred̾e. Calump¬
mari autem eunglio dum noncredit
iterum quod iterum fieri ñ potuisse
uemo conuincit sacrilege uanitatis
est. Sequitur matheus ⁊ dicit. Et fac¬
tum est cum consũmass iłx p̾cipiẽs

Expanded text:
aliquid dicam quod animo interim aliquid dicam quod animo interim occurrit tra quid faciat dextra, et ipsas eleemosynas, et quidquid illic aliud praecipit figurate accipiendum putare. Sane rursus admoneo quod oportet meminisse lectorem, ne tali admonitione saepissime indigeat, aliis atque aliis sermonum suorum locis dominum iam multa iterasse quae alibi dixerat, ne forte ipsorum locorum ordo cum ex alio euanrum alibi dici quod iam alibi dictum erat, nec tantum de dictis, uerum etiam de factis obseruari debere. nihil enim prohibet hoc idem iterum factum credere. calumniari autem euangelio, dum non credit iterum factum quod iterum fieri non potuisse nemo conuincit, sacrilegae uanitatis est. Sequitur Mattheus et dicit: et factum est, cum consummasset Iesus praecipiens