comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
conubia ħ auc̾toritas magni gre¬
gorii aꝑte prohibet separari con¬
iuges legitime iunctos. quipos¬
sunt cum aliis coire. quanius
nequeant inter se commisceri.
E x hoc concordat dño ꝓhibenti.
ne uir dimittat uxorem. nisi
causa fornicationis.
iuero ptꝰ legitimã conuinc¬
tionẽ ex aliqua causa ħ
incurrerit. ut uir filium uxoris
sue. uł mulier filium uiri sui de
sacro fonte leuauerit. uł in cathe¬
riratione. siue in confirmatiõe
tenuerit. ꝓpt̾ hanc causam non
debent separari. Unde nicho¬
laus salomoni ep̾o scribensait.
Nosse desid̾as utrum mulier q̃
iuri filium de sacro fonte leua¬
uit. possit cum eodem uiro copu¬
lari. Quos posse conuingi decre¬
uimus. qr scđm sacros canones
nisi amborum consensu. nullius
religionis obtentu debet conuix
dimitt̾e conuigẽ. cum p̾cipiat
apłs. nolite inquiens fraudare
inuicem. nisi ex consensu. ut ua¬
cetis orationi.¬
positum. necdum baptismi un

Expanded text:
connubia. Haec auctoritas Magni Greconnubia. Haec auctoritas Magni Gregorii aperte prohibet separari conjuges legitime conjunctos qui possunt cum aliis coire, quamvis nequeant inter se commisceri. Et in hoc concordat Domino prohibenti ne vir dimittat uxorem nisi causa fornicationis . Si vero post legitimam conjunctionem ex aliqua causa hoc incurrerit ut vir filium uxoris suae vel mulier filium viri sui de sacro fonte levaverit, vel in catechizatione sive in confirmatione tenuerit; propter hanc causam non debent separari. Unde Nicolaus Salomoni episcopo scribens ait: Nosse desideras utrum mulier quae viri sui filium de sacro fonte levavit possit cum eodem viro copulari. Quos sic posse conjungi decernimus; quia secundum sacros canones nisi amborum consensu nullius religionis obtentu debet conjux dimittere conjugem, cum praecipiat Apostolus: Nolite, inquiens, fraudare invicem nisi ex consensu ut vacetis orationipositum, necdum baptismatis
Abbreviated transcription (Latin):
sine ꝑiculo dotis ammittende. re¬
pudium marito dare. De eodem¬
sius nunquam coisset cum illa.
exeant inde ad crucem.⁊ siuerũ
fuerit separentur. ⁊ illa quod
uult faciat. Beatus uero grego¬
rius eos qui noscuntur cum aliis
coisse ꝑsonis. ñ ꝑmittit piꝰqͣm
coniuncti sunt a se discede. qͣm¬
ius nequeant opus explere nup¬
tiarum. Si autem uir frigide na¬
ture fuerit. tunc facta eius pro¬
batione. ulum᷑: mulierẽ a se ꝑmit¬
tit disced̾e. dicens ita. Dehis requi¬
suustis. qui obhane causam fri¬
gide nature dicunt. ñ posse inui¬
cem oꝑa carnis dantes commisce¬
ri. Iste uero si ñ potest ea uti ꝑ
uxore. habeat quasi sororẽ. Qd̾
si mulier causatur uolo mat̾ ẽẽ.
ut̃q septima manu dicat. ut
nunquam ꝑ commixtionẽ carnis
coniuncꝰti. una caro effec̃ti fuissẽt.¬
Qd̾ si tunc uidetur mulier scdas
contrahere nuptias.⁊ ille aliam
copulam acceꝑit. tunc ꝑacta pe¬
nitentia. priora cogantur reciꝑe

Expanded text:
sine periculo dotis amittendae resine periculo dotis amittendae repudium marito dare. Si qua msuus nunquam coiisset cum ea, exeant inde ad crucem, et si verum fuerit separentur, et illa quid vult faciat. Beatus vero Gregorius eos qui noscuntur cum aliis coisse personis non permittit postquam conjuncti sunt a se discedere, quamvis nequeant opus complere nuptiarum. Si autem vir frigidae naturae fuerit, tunc facta ejus probatione illum et mulierem a se permittit discedere, dicens ita: De his requisisti qui ob causam frigidae naturae se dicunt non posse invicem operam carni dantes commisceri. Iste vero si non potest ea uti pro uxore, habeat quasi sororem. Qsi mulier causatur Volo mater esse, uterque septima manu dicat ut nunquam per commistionem carnis conjuncti una caro effecti fuissent, tunc videtur mulier posse secundas contrahere nuptias. Quod si et ille aliam copulam acceperit, tunc peracta poenitentia priora cogantur recipere
Abbreviated transcription (Latin):
iptꝰ legitimam uiri ⁊ muli¬
eris desponsationẽ al terũ
eorum contig̾it incid̾e in leprã.
uł in aliam infirmitatẽ quan¬
tumq gͣuissimã. ñ propt̾ hoc po¬
test sanus infirmum dimittere.
s debet eum sustentare.⁊ etiã car¬
nis debitum si infirmus poposẽ
ex soluere. Unde augustinus in
formem corpore. si debilem mẽ¬
bris. uł cecam. uł claudã. uł sur¬
dam. uł siquid aliud. siue morb̃
uł doloribus. laboribusq confec¬
tam.⁊ quicquid excepta causa for¬
nicationis excogitari potest. uehe¬
menter horribilem. ꝓ societate
⁊ fide sustineat.
e his qui legitime iunc̃ti
ptea nequeunt carnalit̾¬
carnis debitum reddere. galli
ut inde suscepta fide ⁊ legitima
probatione discedant.⁊ alii siue¬
lint si uelint se conuingant. Un¬
de in libro . ui. codicis. Si marit᷑
uxori ab initio matͥmonii usq
ad annos duos continuos com¬
putando. coire minime propter
naturalẽ imbecillitatẽ ualeant.
mulier potest. uł eius parentes.

Expanded text:
t legitimam viri et mulieris desponsationem alterum eorum contingeret incidere in lepram vel in aliam infirmitatem quantumcunque gravissimam; non propter hoc sanus potest infirmum dimittere, sed debet eum sustentare et etiam carnis debitum si infirmus poposcerit exsolvere. Unde Augustinus in formem corpore, sive debilem membris, vel caecam, vel claudam, vel surdam, vel si quid aliud, sive morbis vel doloribus laboribusque confectam, et quidquid, excepta causa fornicationis, excogitari potest, vehementer horribilem eam pro societate et fide sustineat. De iis qui, legitime juncti, postea nequeunt carnalitecarnis debitum reddere: gallicut inde suscepta fide et legitima probatione discedant, et aliis si velint se conjungant. Unde in libro sexto Codicis: Si maritus uxori ab initio matrimonii usque ad duos annos continuos computando misceri minime propter naturalem imbecillitatem valeat, mulier potest vel ejus parentes
Abbreviated transcription (Latin):
sanguis agni sit. ñ iã audiendo s bi¬
bendo didicistis. Qsanguis suꝑutrũq
postẽ ponit᷑. qñ ñ solum ore corꝑis. s
etiam ore cordis haurit᷑. Inreger
xp̾c sumitur inutraq spetie. scili¬
cet illa ꝑsona. in qua sunt ille tres
nature. diuinitas. caro.⁊ anima.
Et tñ insolum corpꝰ xp̃i transit ille
panis mat̾iał. sicut integer xp̾c in
cruce.⁊ tñ sola caro uulnerata fun.
terum notandum ẽ. qd̾ ñ duplex
sumptio debet dici. quamuis in
duab sumat᷑ spetieb qr unũ sa¬
cͣmentum ẽ.⁊ una benedictione
consecratum. Unde non bis. s se¬
mel tantum communionẽ dicit᷑
acciꝑe. qui mn illis duab sumit
spetieb. nec debet dici iteratio huiꝰ

Expanded text:
 audiendo, sed bibendo didicistis; qui sanguis super utrumque postem ponitur quando non solum ore corporis, sed etiam ore cordis hauritur. Integer Christus sumitur in utraque specie; scilicet illa persona in qua sunt illae naturae, divinitas, caro et anima; et tamen in solum corpus Christi transit ille panis materialis, sicut integer Christus in cruce et tamen sola caro vulnerata fuit. Item notandum est quod non duplex sumptio debet dici quamvis in duabus sumatur speciebus; quoniam unum sacramentum est et una benedictione consecratum. Unde non bis sed semel tantum communionem dicitur accipere qui in illis duabus sumit speciebus, nec debet dici iteratio hu
Abbreviated transcription (Latin):
licet induab sumatur spe¬
mitur. ħ̾ enim corpꝰ sine sanguine.
uł sanguis sine corpore ẽẽ pot̾.S induab
sacͥm̃ti effectus duplex. Ualet enĩ ut
ait ambrosius ad tuitionẽ corꝑis ⁊ aĩe.
⁊ qd̾ sumitur ĩ pane ualet adutrũq et
tũ ⁊ ĩtegrũ.⁊ inuino similit̾ totũ ⁊ integrũ
sumit᷑. S si in pane tm̃ sumeretur:
aiterum tantũ significaret᷑. scili¬
cet qd̾ ad tuitionẽ corporis ualeret.
⁊ iterũ si in uino tantũ sum̾etur.
licet hoc sufficeret ad corporis
⁊ anime tuitionẽ. t̾n hoc solum
significaret᷑. qd̾ ꝓ salute anime su¬
meret᷑. In sanguine enim signifi¬
catur anima. Itaq in duab su¬
mitur spetieb. qr redemptio ẽ cor¬
poris ⁊ anime. Animã enim apec¬
catis lib̾at. ⁊ corpus resurrectioni
future p̾parat. Unde etiam inue¬
t̾i testam̃to legitur. qd̾ utrumq

Expanded text:
et in duabus sumatur spesumitur. Non enim corpus sine sanguine vel sanguis sine corpore esse potest; sed ideosacramenti effectus duplex. Valet enim, ut ait Ambrosius, ad tuitionem corporis et animae; et quod sumitur in pane valet ad utrumque, tum et integrum, et in vino similiter totum et integrum sumitur. Sed si in pane tantum sumeretur, alterum tantum significaretur, scilicet quod ad tuitionem corporis valet; et iterum si in vino tantum sumeretur licet hoc sufficeret ad corporis et animae tuitionem tamen hoc solum significaretur quod pro salute animae sumeretur. In sanguine enim anima significatur. Itaque in duabus sumitur speciebus, quia redemptio est corporis et animae. Animam enim a peccatis liberat, et corpus resurrectioni futurae praeparat. Unde etiam in Veteri Testamento legitur quod
Abbreviated transcription (Latin):
bat. E i omnia enim sunt p̾sen¬
tia.⁊ qd̾ de paulo intempore fu¬
turum erat. apud dm̃ p̾sens erat.¬
⁊ talem eum diligebat. quał fu¬
turus erat. qd̾ apud eum futurũ
ñ erat.⁊ qualẽ eum in p̾scientia
ab et̾no elegerat. augustinus
in libro de trinitate. absit aut̃
ut qs temporalit̾ aliquẽ dili¬
gat quasi noua dilectione. q̃ millo
ante non erat. apud quem nec pre¬
t̾ita transierunt.⁊ futura iam facta
sunt. qui om̃s scõs ante constitutio¬
nẽ mundi dilex̾. sicut p̃destinauit.

Expanded text:
bat. Ei enim omnia sunt praesenbat. Ei enim omnia sunt praesentia; et quod de Paulo in tempore futurum erat apud Deum praesens erat, et talem eum diligebat qualis futurus erat quod apud eum futurum non erat et qualem in praesentia eum ab aeterno elegerat. Augustinus in libro De Trinitate: Absit autem ut Deus temporaliter aliquem diligat quasi nova dilectione quae in illo ante non erat; apud quem nec praeterita transierunt, et futura jam facta sunt; qui omnes sanctos ante mundi constitutionem dilexit sicut praedestinavit.
Abbreviated transcription (Latin):
e dilectione dĩ qm ad
utrum equalit̾ omnes diligat.
ad quod uidendum ẽ. quid sit
dicere d̾s diligit istum. qd̾ est
d̾s approbat oꝑa eus. ⁊ sub hoc
sensu potest dici. qd̾ magis dili
diligit eum qm prius. id ẽ magis
approbat eius oꝑa qͣm pͥus. uł
magis diligit. id ẽ ei grãm suã
amplius infundit. quam pͥus.
Eum enim dicitur dilig̾e. quem
facit se dilig̾e. ⁊ cognoscere. ei in¬
fundendo grãm suam. appellat᷑
etiam dilectio dĩ. ipsa duuna elec¬
tio. odium dĩ. ipsa reꝑbatio. Un¬
de. iacob dilexi. ⁊ esau odio habui.
Et aubi. Qui elegit nos ante mun¬
di constitutionem in caritate. Et
dilexit nos. ⁊ cum eẽmus mortiui
dici. quod magis unum diligat
alio. id ẽ maiorem coronam p̃pa¬
rauit ei. s non potest dici in ista
acceptione. qd̾ eundẽ mͦ plus. mͦ
minus diligat. Ab et̾no enim t̾m
duex̾ unumquemq quantũ mͦ
diligit. ⁊ tantum diligebat pau¬
lum. etiam cum malus erat. qͣn¬
tummodo diligit. non tamen¬

Expanded text:
e dilectione Dei quam ad utrum aequaliter omnes diligat. Ad quod videndum est quid sit dicere, Deus diligit istum, quod est, Deus approbat opera ejus; et sub hoc sensu potest dici quod magis unum diligit eum quam prius, id est magis approbat ejus opera quam prius. Vel magis diligit, id est ei gratiam suam amplius infundit quam prius. Eum enim dicitur diligere quem facit diligere se et cognoscere, infundendo ei gratiam suam. Appellatur etiam dilectio Dei ipsa divina electio; odium Dei ipsa reprobatio: Dilexi Jacob, Esau odio habui . Et alibi: Qui elegit nos ante mundi constitutionem in charitate . Et dilexit nos dici quod magis diligit unum alio, id est majorem coronam praeparavit ei. Sed non potest dici in ista acceptione quod eumdem modo plus modo minus diligat. Ab aeterno enim tantum dilexit unumquemque quantum modo diligit. Et Paulum tantum diligebat etiam cum malus erat, quantum modo diligit; non tamen
Abbreviated transcription (Latin):
litio ibi cepit ostendi. Si enim an¬
te passionem legalia finem ha¬
buissent. ñ tunc paschale̾ agnũ
Ht̃ enim sacramentum ium &
efficatiam ex institutione. Ioħe
baptitaretur ab eo in iordane. ñ
qd̾ ipse egeret. qui sine peccato e¬
int. s ut aquas scĩficaret. Ibi enĩ
quicumq postea merg̾etur in ea
inuocato nomine trinitatis. con¬
sequeret᷑ remissionẽ. ⁊ tunc insti¬
tutum ẽ baptismum xp̃i. in quo
tota tͥnitas oꝑatur remissionẽ. cuiꝰ
p̾sentia ibi apparuit. spiritus in
columba. filius in homine. pat̾
in uoce. Dehis qui aioħe baptiza¬
S solet queri. quare iterum isti
baptizati.⁊ ñ illi. Dicunt quidã.
qd̾ debaptismo ioħis p̾sumebant.
qd̾ alii non fatiebant. Ieronimꝰ
in epła de unius uxoris uiro dic̃.
quia sp̃m sc̃m nesciebant. qui io¬
hannis baptismũ acceꝑunt. It̾m
baptizati sunt. ne quis putaret

Expanded text:
litio ibi coepit ostendi. Si enim anlitio ibi coepit ostendi. Si enim ante passionem legalia finem habuissent, non tunc paschalem agnum Habent enim sacramenta vim et efficaciam ex institutione. Joanne baptizaretur ab eo in Jordane; non quod ipse egeret qui sine peccato erat, sed ut aquas sanctificaret. Ibi enim quicunque postea mergeretur in eam invocato nomine Trinitatis, consequeretur remissionem: et tunc institutum est baptisma Christi, in quo tota Trinitas operatur remissionem, cujus praesentia ibi apparuit: Spiritus in columba, Filius in homine, Pater in voce. De his qui a Joanne baptizaSed solet quaeri quare isti iterum baptizati, et non illi. Dicunt quidam quod de baptismo Joannis praesumebant, quod illi non faciebant. Hieronymus in Epistola de unius uxoris viro dicit: Quia Spiritum sanctum nesciebant qui Joannis baptismum acceperant, iterum baptizati sunt, ne quis putaret
Abbreviated transcription (Latin):
ost legem moysi successit
de baptismo. qd̾ in sacramentis no¬
ui testamenti pͥmum ẽ. B aptismũ
qd̃ sola aqua. ⁊ non spiritu fiebat.
Unde ipsemet dicit. Ego baptiro
in aqua in penitentiam. Sola e¬
nim corpora abluebat. peccata
uero non tollebat. Ad quid gͦ uti¬
sicut caterismus baptismũ pre¬
cedit. Qd̾ autem dicit sebaptira¬
re in penitentiã. sic potest expo¬
ni. id ẽ docens penitentiã peni¬
tentes baptirabat. Et licet bap¬
tismus ille nullam conferret re¬
missionem eis. tñ ꝑpenitentiã.
ꝑ circumcisionẽ. que adhuc ha
bebat statum pot̾ant saluari.
penitentiam. id ẽ in signum pe¬
nitentie. Signaculum enim e¬
rat penitentie baptismus ioħis.
quia sicuti aqua abluebat corpo¬
ra. ita penitentia mundant᷑ anime.
Itaq baptismo ioħis. noui testa¬
m̃ti sacramentum cepit insinu¬
ari. Unde illud. Lex & propħe
usq ad ioħem. non qd̾ in ioħe lex
t̾minata sit. cum adhuc legalia
hab̾ent statum. s quia eius abo¬

Expanded text:
ost legem Moysi successit de baptismate, quod in sacramentis Novi Testamenti primum est. Baptismum quod sola aqua et non spiritu fiebat. Unde ipsemet dicit: Ego baptizo in aqua in poenitentiam . Sola enim corpora abluebat, peccata vero non tollebat. Ad quid ergo utisicuti catechismus baptismum praecedit. Quod autem se dicit baptizare in poenitentiam, sic potest exponi, id est docens poenitentiam. Poenitentes enim baptizabat. Et ita licet baptismus ille nullam conferret remissionem eis, tamen per poenitentiam et circumcisionem quae habebant, adhuc statim poterant salvari. poenitentiam, id est in signum poenitentiae. Signaculum enim erat poenitentiae baptismus Joannis; quia sicut aqua abluit corpora, ita poenitentia mundantur animae. Itaque baptismo Joannis Novi Testamenti sacramentum coepit insinuari. Unde illud: Lex et prophetae usque ad Joannem . Non quod in Joanne terminata sit lex, cum adhuc legalia haberent statum, sed quia ejus abo
Abbreviated transcription (Latin):
tantomagis aiꝰticia recedit. itat ĩ aliis. Sicuci
aliqͥs ĩfirmꝰ qnͣtomag̾ ĩfirmat᷑. tanto ãpliꝰ sani¬
quia ampliꝰ ab ea elonguatur. Ipsa ẽ bo¬
na naturalia que adhuc ht̃ anima. ut
ratio. ingenium. memoria. ⁊ cet̾a.
tanto amplus deteruntur. ⁊ obte¬
nebrant᷑. quantomagis aĩa peccatĩ¬
tura peccatum dicatur ẽẽ. utrũ in¬

Expanded text:
ia. Ita et in aliis. Sicut aliquis infirmus, quanto magis infirmatur, tanto amplius saniquia amplius ab ea elongatur. Illa etiam bona naturalia, quae adhuc habet anima, ut ratio, ingenium, memoria, etc., tanto amplius deteruntur et obtenebrantur, quanto magis anima peccattura
Abbreviated transcription (Latin):
actione. immola do sacrifitiũ
laudis. N ÷ ħ tribulatio penał.
s propitiatio ueniał. Aurum
in fornace ꝑignem coquiur.
ut purius exeat. sic anima cor¬
porali tribulatione. ut mundior
ꝑcedat ad uitam. Disciplina do¬
s hilariter accipi. quod pi¬
us medicus salubriter iimit¬
tit. Inter flagella pietatiꝰ. nr̃e ora¬
tiones humilitatis ad dm̃ diri¬
guntur. ut qui miscđit̾ casti¬
gat. clementer ignoscat. ut sa¬
ius et̾na patienti ꝑueniat: nr̃i
quoq memor. sedulas pro no¬
bis fundere p̾ces noncessa qͣ¬
tenus diuina nob̃ prouideat
clementia ꝑpetue conu̾satio¬
nem prosꝑitatis. Ad huc dubi¬
to stamine pacis sub tegmine
causa texitur.⁊ dum plenũ ꝑ¬
ficitur uestimentum. mox ad
induendũ ur̃e dirigetur fr̾n¬
tati. U alde placet qd̾ domũ
di renouare cepisti. stude ui
⁊ istam ꝑfitias. ⁊ alteram de qͣ
paesens dixi fatias consecrari.
ut pro duplici di honoris labo¬
re. multiplicem merearis acci¬
ꝑe mercedẽ. Uiuas. uigeas. ⁊ ua¬

Expanded text:
one immola Deo sacrificium laudis . Non est haec tribulatio poenalis, sed propitiatio venialis. Aurum in fornace per ignem coquitur , ut purius exeat: sic anima corporali tribulatione, ut mundior procedat ad vitam. Disciplina Dosed hilariter accipiat quod pius medicus salubriter immittit. Inter flagella pietatis, orationes humilitatis ad Deum dirigantur, ut qui misericorditer castigat, clementer ignoscat, ut salus aeterna patienti proveniat. Nostri quoque memor sedulas pro nobis fundere preces non cessa, quatenus divina nobis provideat clementia perpetuae conversationem prosperitatis. Adhuc dubio stamine pacis sub tegmine causa texitur, et dum plenum perficitur vestimentum, mox ad induendum vestrae dirigetur fraternitati. Valde placet quod domum Dei renovare coepisti: stude ut et istam perficias, et alteram, de qua praesens dixi. facias consecrari: ut pro duplici Dei honoris labore multiplicem merearis accipere mercedem. Vivas, vigeas et va
Abbreviated transcription (Latin):
ilecto filio
iosepho. alcuinus salutẽ.
Doleo de dolore corpo¬
ris tui. s gaudeo de felicitate
anime tue. quia flagellat d̾s
omnem filium quem recipit.
occidit & uiuificat. uullerat ⁊¬
medetur. Spes p̃mii. solanum
tibi sit laboris. hii dolores cro
finiuntur. p̃mia patientie nr̃¬
qm. N sunt condigne passiones
huuis temporis. ad suꝑuentu¬
ram glam que reuelabitur in

Expanded text:
ilecto filio Joseppo, Albinus salutem. Doleo de dolore corporis tui, sed gaudeo de felicitate animae tuae. Quia flagellat Deus omnem filium quem recipit . Occidit et vivificat; vulnerat et medetur . Spes praemii solatium tibi sit laboris. Hi dolores cito finiuntur, praemia patientiae nunquam. Non sunt condignae passiones hujus temporis ad superventuram gloriam, quae revelabi
Abbreviated transcription (Latin):
dedarat. quia si dixerimꝰ ingenitũ.
duos partes affirmare uidebim᷑. si aut̃
genitũ. duos filios credẽ cudpabim᷑.
Itẽ orosius ad augustinũ. Uoluntate
gustinus. Nec uoluntate nec necessi¬
uoluntas sapientiã ñ potest. Nã qͥ¬
dã nr̃m cũ eum int̾rogasset ħeticꝰ
utrum uolens annolens genuit¬
pat̾ filiũ. laudabilit̾ respondisse
fertur. Dic inquit & tu ħetice. ds̃
pat̾ necessitate ẽ d̾s̃ an uoluntate:
Si dixisset necessitate. gͣndis seque¬
batur absurditas. si uoluntate res¬
natura. Itaq sicut pat̾ natura ẽ Es̃.¬
ita natura genuit filiũ. & ħ genitu¬
ra et̾na. & meffabilis ẽ. Unde propħa
Gen̾ationẽ eius quis enarrabit: So¬
lent quidã sic opponere. N ẽ aliud
gͦ ꝯuenit ei gigni apatre. Ad quod
dicimus quod cum filius & sp̃e sc̃s
apatre sint. aliter t̾n filius apatre.
ipse ostendit in ioħe. dicens. Ego ex

Expanded text:
declarat, quia si dixerimus 'ingenitum', duos patres affirmare uidebimur, sin autem genitum, duos filios credere culpamur. Item Orosius ad Augustinum: Voluntate gustinus: Nec voluntate, nec necessiturire voluntas sapientiam non potest. Nam quidam nostrum, cum eum interrogasset haereticus, utrum volens an nolens FiPater Filium? Laudabiliter respondisse fertur: Dic, inquit, et tu, haeretice, Deus Pater necessitate est Deus an voluntate? Si dixisset necessitate, batur absurditas; si voluntate, resnatura; ita sicut Pater natura est Deus, natura genuit Filium; et haec genitura aeterna et ineffabilis est. Unde propheta: « Generationem ejus quis enarrabit? » Solent quidam sic opponere: Non est aliud ; quare convenit ei gigni a Patre. Ad quod dicimua Patre sint, aliter tamen Filius est a Patre,ipse ostendit in Joanne, dicens: Ego ex
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ de patre ante tempora natus ẽ. uł
potius quia nec cepit nasci nec desiit.
dicamus uerius semꝑ nat᷑. N aut̃ pos¬
sumus dicere semꝑ nascit᷑. ne in ꝑfec¬
tus ẽe uideat᷑. At uero ut et̾nus desig¬
nari ualeat. & ꝑfectus. & semꝑ dicamꝰ
& natus. quatinus & natus ad ꝑfec¬
tionẽ ꝑtineat. & semꝑ ad et̾nitatẽ. qͣm¬
uis ħ ipsum quod ꝑfectũ dicimus. mul¬
tũ abillius u̾itatis expressione deui¬
amus. qͥa quod factum non ẽ. nec po¬
test dici ꝑfectũ. & tamen u̾bis infir¬
ꝑfectus ẽ. In psalmo quoq dicttur.
Hodie genui te. hodie dixit. qr ñ p̃¬
terit illagen̾atio. genui. qͥa ĩicio caret.

Expanded text:
est, de Patre ante tempora natus est, uel est, de Patre ante tempora natus est, uel potius, quia nec cepit nasci nec desiit, dicamus uerius semper nasci. Non autem possumus dicere 'semper nascitur', ne imperfectus esse uideatur. At uero ut aeternus designari ualeat et perfectus, et 'semper' dicaatus', quatenus, et 'natus' ad perfectionem pertineat et 'semper' ad aeternitatem, quamuis hoc ipsum quod perfectum dicimus, multum ab illius ueritatis expressione deuiamus, quia quod factum non est, nec potest dici perfectum. Et tamen infirrfectus est . » In Psalmo quoque dicitur: « Ego hodie genui te . » Hodie dixit, quia non praeterit illa generatio; genui, quia initio caret.
Abbreviated transcription (Latin):
N ẽ itaq sp̃c sc̃s genitus. quia cũ sit
bet duos patres. & sic intrinitate eẽt
confusio. in qua & duo patres. & duo
filii eẽnt. Quid autẽ sit gigni. quid
ꝓcedẽ. in hac uita sciri ñ potest. Au¬
gustinus t̾n in libro de trinitate qͥnto
brosius de trinitate. Quomͦ filius a
patre sit genitus. impossibile ẽ scire.
Cred̾ẽ ubem᷑. discut̾e ñ ꝑmittim᷑.
Aufer argum̃ta. ubi fides queritur.¬
Idẽ. Licet scire quod natus sit filius
illi auctoritati ieronum suꝑ ȩccłasten.
Quis in sacͥs scripturis sepissime ñ
ꝓ impossibili. s ꝑ difficili ponitur. ut¬
ibi. generationẽ eius quis enarrabit:
S ħ intellex̃ ieronimus de generatiõe
q̃ fuit scłm carnem. que aliquo mͦ
enarrari potest. Queri solet cum ge¬
neratio filii apatre nec pͥncipiũ hãt.
nec finẽ. quia et̾na ẽ. utrum debeat
dici. filius semꝑ gignitur. uł semꝑ
genitus. Gregorius suꝑ iob. Dñs iħc¬
xp̃c in eo quod uirtus & sapientia di

Expanded text:
itus sanctus genitus, quia cum sit beret duos patres, et sic in Trinitate esset confusio, in qua et duo patres, et duo filii essent. Quid autem sit gigni, quid sit procedere, in hac vita sciri non potest. Augustinus tamen in libro De Trinitate secundo brosius de Trinitate: Quomodo Filius a Patre siCredere jubemur; discutere non permittimur. Aufer argumId enim licet scire quod natus sit Filius;illi auctoritati Hieronymi super Ecclesiasten, qui in sacris Scripturis saepissime non pro impossibili, sedibi: Generationem ejus quis enarrabit? Sed hoc intellexit Hieronymus de generatione quae fuit secundum carnem, quae aliquo modo enarrari potest. Quaeri solet, cum generatio Filii a Patre nec principium habet nec finem quia aeterna est utrum debeat dici, Filius semper gignitur, an semper genitus est? Gregorius super Job: Domi in eo quod uirtus et sapientia Dei
Abbreviated transcription (Latin):
In caritate enĩ nullus dampnatur.s.
ct ñ posse eẽ. ut aliquis habeat fidẽ
⁊ caritatẽ.⁊ moriatur sine baptis¬
mo. N enim ut dicunt. ꝑmitt̾et¬
eũ dñs mori sine baptismo. S ut
mͥ uidetur. cum ipsi ñ sint con¬
siliarii dĩ stuitũ ẽ.⁊ temerariũ
eos hoc affirmare. Item. qͥ hoc
dicunt. scilicet nullum saluari
sine baptismo. uł martyrio. auc¬
toritates nob̃ opponunt. Augusti¬
nus de fide ad petrum. F.x illo tẽ¬
natus fuerit ex aqua ⁊ spiritu. ñ
nũ celoꝵ potest quisq acciꝑe. nec
uitã et̾nam. Item ex dic̾tis augus¬
tini ep̃i. Cath ecuminum qͣmuis
in bonis oꝑib defunctum. uitã¬
et̾nam habere ñ credimus. excep
milia de contempnentib dicta
sunt. Si quis contempnit sacra¬
mentum baptismi. cet̾a ñ suffici

Expanded text:
In charitate enim nullus damnatur. Sed In charitate enim nullus damnatur. Sed dicunt non posse esse ut aliquis habeat fidem et charitatem et moriatur sine baptismo. Non enim, ut dicunt, permitteret eos mori sine baptismo. Sed, ut mihi videtur, cum ipsi non sint consiliarii Dei, stultum est et temerarium eos hoc affirmare. Item qui hoc dicunt, scilicet nullum salvari sine baptismo vel martyrio, auctoritates nobis opponunt: Augustinus De fide ad Petrum: Ex illo temnatus fuerit ex aqua et Spiritu sannum coelorum potest quisquam accipere, nec vitam aeternam. Item ex dictis Anselmi episcopi: Catechuminum quamvis in bonis operibus defunctum vitam habere non credimus, exceptmilia de contemnentibus dicta sunt. Si quis enim contemnit sacramentum baptismatis, caetera non suffici
Abbreviated transcription (Latin):
S dicunt hoc retractasse quidã¬
augustinũs. qd̾ falsum ẽ. ħ enĩ
sententiã retractauit. s exemplũ
quod de latrone induxerat. Augusti¬
nus inlibro retractationis. Cũ dice¬
rem uicem baptismi passionẽ pos¬
se hab̾e. non satis idoneũ posui
magis. quia baptizatum fuisse
credendum ẽ. Ambrosuis de ua¬
lentiniano. Uentrẽ meum doleo.
ut ꝓpħico utar exemplo. qͥa quẽ
regeneraturꝰ eram amisi. Ille t̾n
grãm qm poposcit. ñ amisit. Istis¬
patet auctoritatib. qd̾ sufficit fi¬
des sine sacramento. ñ habentib
tempus. qd̃ ratio probat. Sicut enĩ
baptismus sine ꝓpria fide ualet
paruuł ñ ualentibꝰ hab̃e fidem.
ita fides ñ ualentib Hab̾e sacra¬
mentum ualere debet. Item. nullꝰ
negabit ante baptismum fidẽ ⁊
caritatem posse hab̃i. Multi enĩ
cum fide ⁊ caritate ad baptismũ
accedunt. Hullus etiã negabit
eos tunc posse mori. ⁊ si tunc mo¬
rerentur cum fidem ⁊ caritatẽ.
habeant. c̾tum ẽ eos non dampnari.

Expanded text:
idam hoc retractasse Augustinum: quod falsum est. Non enim sententiam retractavit, sed exemplum quod de latrone induxerat. Augustinus in libro Retractationum: Cum dicerem vicem baptismi passionem posse habere, non satis idoneum posui magisque baptizatum fuisse credendum est. Ambrosius de Valentiniano: Ventrem meum doleo, et prophetico utar exemplo, quia quem regeneraturus eram amisi, ille tamen gratiam quam poposcit non amisit. Istis auctoritatibus patet quod sufficit fides sine sacramento non habentibus tempus, quod et ratio probat. Sicut enim baptismus sine propria fide valet parvulis non valentibus habere fidem, ita fides non valentibus habere sacramentum debet valere. Item nullus negabit ante baptismum fidem et charitatem posse haberi; multi enim cum fide et charitate ad baptismum accedunt. Nullus etiam negabit eos tunc posse mori; et si tunc morirentur cum fidem et charitatem habeant, certum est eos non damnari.
Abbreviated transcription (Latin):
fessione recesserit. Opponitur il¬
formatione xp̃i baptirant᷑. ut mo¬
riantur uetustati peccati. sicut in
xp̃o ꝑ mortem uetustas pene cru¬
cifixa fuit. Augustinus aliter sol¬
uit hoc. dicens. Induunt autẽ ho¬
mines xp̃m aliquando usq ad
sacramenti ꝑceptionem. aliqͣndo¬
etiã usq ad uite scĩficationẽ atq¬
em ⁊ ñ sacramentũ hñt. si¬
cuti martires. ⁊ appellat᷑ ip¬
sum martyrium baptismus. quia
uicem baptismi complet. Opponit᷑
de hoc quod in eugłio legitur. Ni
animam suam propt̾ me. inue¬
ñ. Qd̃ ipsi saluentur. auc̾toritas¬
⁊ ratio satis uidetur approbare.
In eugłio dic̃ dñs. Qui credit in
me. etiam si mortius fuerit uiuet.¬

Expanded text:
fessione recesserit. Opponitur ilfessione recesserit. Opponitur ilformitate Christi baptizantur, ut moriantur vetustati peccati, sicut in Christo per mortem vetustas peccati crucifixa fuit. Augustinus aliter solvit hoc, dicens: Induunt autem homines Christum aliquando usque ad sacramenti perceptionem; aliquando usque ad vitae sanctificationeet non sacramentum habent, sicut martyres, et appellatur ipsum martyrium baptismus, quia vicem baptismi complet. Opponitur de hoc quod in Evangelio legitur: Nisanimam suam propter me invenon. Quod ipsi salvantur auctoritas et ratio videntur approbare. In Evangelio dicit Dominus Qui crediderit in me, etiamsi mortuus fuerit, vivet
Abbreviated transcription (Latin):
dona ⁊ uocatio dĩ. Grã d̃i in bap¬
tismo ñ requirit gemitũ uł planc¬
cum.⁊ omnia gratis condonat. S
hoc dic̾tum ẽ degemitu ext̾iori.
quia ⁊ si desit penitentia ext̾ior.
ñ minus condonantur omnia. S
qd̾ gregorius dicit penitentiã quad¬
raginta dierum indicendam. ad
exꝑientiam fit. ut sciatur quo aĩo
querit baptirari. Quandoq enĩ
simulatorie querunt baptismũ.
Itẽ opponitur illud augustim ex
libro scđo de unico baptismo. N̾
impeditur baptismi gr̃a quo minꝰ
peccata dimittat omnia. etiã si o di¬
um fr̃num in eius cui dimitunt᷑.
animo ꝑseuerat. Soluitur hester
ante baptismum.⁊ in baptismo.
Deinceps autem continuo ẽẽ reus
incipit. ñ solum consequentiũ
s ⁊ pret̾itorum dierum. horarũ.
momentorum. redeuntib õibꝰ q̃
dimissa sunt. S hoc ñ scđm se dix̃.
gustinus alibi dicit. Tunc ualere
incipit ad salutem baptismus.
cũ illa fictio u̾borum ueraei con¬

Expanded text:
dona et vocatio Dei . Gratia Dei in bapdona et vocatio Dei . Gratia Dei in baptismo non requirit gemitum vel planctum; et omnia gratis condonat. Sed hoc est dictum de gemitu exteriori; quia, etsi desit poenitentia exterior, non minus condonantur omnia. Sed quod Gregorius dicit poenitentiam quadraginta dierum indicendam, ad experientiam fit, ut sciatur quo animo quaerant baptizari, quandoque enim simulatorie quaerunt baptizari. Item opponitur illud Augustini, ex lib V De unico baptismo: Non impeditur baptismi gratia quominus peccata dimittat omnia, etiamsi odium fraternum in ejus cui dimittuntur animo perseverat. Solvitur hesternante baptismum et in ipso baptismo. Deinceps autem continuo esse reus incipit non solum consequentium, sed et praeteritorum dierum, horarum, momentorum, redeuntibus omnibus quae dimissa sunt. Sed hoc non secundum se dixit, gustinus alibi dicit: Tunc valere incipit ad salutem baptismus, cum illa fictio veraci con
Abbreviated transcription (Latin):
quidam sacramentum.⁊
rem̃ suscipiunt. alii sacramentũ
⁊ ñ rem. alii rem ⁊ non sacramen¬
tum. Sacramentum ⁊ rem sacra¬
menti suscipiunt paruuli. ubi¬
cumq ⁊ aquibuscumq baptizen¬
tur in nomine tͥnitatis. in quib
ñ requiritur ꝓpria fides. adulti
quoq si propria fide accedunt.
⁊ sacramentũ ⁊ rem sacramenti
hñt. In istis propͥa fides requirit᷑.
sine qua nullam remissionẽ con¬
sequuntur. Sacramentũ. ⁊ ñ rẽ.
illi qui ficte accedunt. uł sine
fide corde impenitenti. Augusti¬
nus. Omnis qui iam sue uolun¬
tatis arbiter est constitutus. cum
accedit ad sacramentũ fideliũ
nisi peniteat eum uet̾is uite. no¬
uam inchoare ñ potest. Ab hac
penitentia cum baptirantur par¬
possunt uti libero arbitrio. Petrͦ
quoq in actib apłorum sic loqͥt᷑
ad uideos dicens. Agite peniten¬
tiam.⁊ baptuetur unusquisq
ur̃m. S supradictis opponitur
illud qd̾ dicit ambrosius suꝑ lo¬
cum illum. sine penitentia sunt

Expanded text:
quidam sacramentum et rem suscipiunt: alii sacramentum et non rem; alii rem et non sacramentum. Sacramentum et rem sacramenti suscipiunt parvuli ubicunque et a quibuscunque baptizantur in nomine sanctae Trinitatis, in quibus non requiritur propria fides Adulti quoque, si propria fide accedunt, et sacramentum et rem sacramenti habent. In istis proptia fides requiritur, sine qua nullam remissionem consequuntur. Sacramentum et non rem illi qui ficte accedunt, vel sine fide et corde impoenitenti. Augustinus: Omnis qui jam suae voluntatis arbiter est constitutus, cum accedit ad sacramentum fidelium, nisi poeniteat veteris vitae, novam inchoare non potest. Ab hac poenitentia cum baptizantur parpossunt libero arbitrio. Petrus quoque in Actibus apostolorum sic loquitur ad Judaeos, dicens: Agite poenitentiam, et baptizetur unusquisque vestrum . Sed supradictis opponitur illud quod dicit Ambrosius super locum illum: Sine poenitentia sunt
Abbreviated transcription (Latin):
suum unigenitum daret. ut oĩs
qui credit in ipsum ñ ꝑeat. s ha¬
beat uitam et̾nam. Si opponit᷑¬
naretur illud. falsum eẽt. qd̾ mar¬
tyres sine baptismo saluarentur.
tismo in libro quarto dic̃. baptis¬
mi uicem aliquando compleri¬
ꝑ passionem. De illo latrone cui ñ
baptizato dic̾tum ẽ. hodie mecũ
eris in paradiso. beatus cypͥanus
ñ leue documentum assumpsit.
qd̃ etiam atq etiam consid̾ans. in¬
uenio ñ solum passiones ꝓ nomine
xp̃i id qd̃ deerat baptizato posse
supplere. s etiam fidem atq conu̾¬
sionem cordis. si forte ad celebran¬
dum mist̾ium baptismi. ian¬
gustiis tempoꝵ succurri ñ potest.
Neq enim latro ille ꝓnomine
xp̃i crucifixus ẽ. s ꝓ facinoribus
sius. neq quia credidit passus ẽ.
s dum patitur credidit. Quantũ

Expanded text:
unigenitum daret, ut omnis qui credit in ipsum non pereat, sed habeat vitam aeternam . Sed opponitnaretur, illud falsum esset quod martyres sine baptismo salvarentur. tismo, libro quarto, dicit baptismi vicem aliquando complere passionem, ut in latrone illo cui non baptizato dictum est: Hodie mecum eris in paradiso . Beatus Cyprianus non leve documentum assumpsit: Quod etiam atque etiam considerans, invenio non solum passiones pro nomine Christi id quod deerat ex baptismo posse supplere, sed etiam fidem conversionemque cordis, si forte ad celebrandum mysterium baptismatis in angustiis temporum succurri non potest. Neque enim latro ille pro nomine Christi crucifixus est, sed pro facinoribus suis. Neque quia credidit passus est, sed dum patitur c
Abbreviated transcription (Latin):
enim sacramento ista duo sunt¬
necessaria. ut forma sacramenti
seruetur. ⁊ intentio illud celebran¬
di habeatur.
tismus fiat. Haimo suꝑ
epłam ad romanos. Querit aliqͥs
quare maqua solummodo.⁊ ñ ali¬
quando in uino baptismus conse¬
cretur. Cui respondit ambrosius.
iccirco uniformiter in aqua fieri
id. ut intelligatur qd̾ sicut aqͣ sor¬
des corporis aut uestĩs abluit. ita
baptismus macilas anime sordes¬
q uitiorũ ẽmundando abstergit.
Augustinus reddit hanc causam.
ut nullum inopia excusaret. qd̾
posset si uino uł oleo fieret. ⁊ ut cõ
baptizari debet. N enimut dict̃
scĩ. iudicatur iteratũ qd nescitur
factum. S queritur. si scdõ confe¬
rat eibaptismus remissionẽ. qd̾
ñ est concedendum. qr si illua fie¬
ret. sepe rebaptirandus eẽt.Si a
matre causa necessitatis baptuat᷑
filius. queritur utrum auiro debe¬
ret separari. Ds̃ dedit romanus
pontifex dicit separandã ẽẽ. alioꝵ

Expanded text:
enim sacramento ista duo enim sacramento ista duo necessaria sunt, ut forma sacramenti servetur et intentio illud celebrandi habeatur. tismus fiat, Haimo super Epistolam ad Romanos: Quaerit aliquis quare in aqua solummodo et non aliquando in vino baptismus consecretur. Cui respondit beatus Ambrosius idcirco uniformiter id fieri in aqua, ut intelligatur quod sicut aqua sordes corporis aut vestis abluit, ita baptismus maculas animae sordesque vitiorum emundando abstergit. Augustinus reddit hanc causam ut nullum inopia excusaret, quod posset si vino vel oleo fieret; et ut combaptizari debet. Non enim, ut dicunt sancti, judicatur iteratum quod nescitur factum. Sed quaeritur an secundo conferat ei baptismus remissionem? Quod non est concedendum; quia si illud fieret, saepe baptizandum esset. Si a marre causa necessitatis baptizatur filius, utrum a viro debet separari, Deusdedit Romanus pontifex dicit separandam esse. Aliorum
Abbreviated transcription (Latin):
illa. utrum baptismus sit annon.
Zacharias papa bonefatio. Retu¬
lerunt mͥ nuntii tui qd̾ fuerit sac̃
dos in eadem ꝑuintia qui latinã
linguam penitus ignorabat. ⁊ dũ
batiraret nesciens latine loqui. in¬
fringens linguam dic̾et baptiro
S si ille qui bapttat ñ errorẽ intro¬
ducens aut heresim. s ꝓsola igno¬
rantia romane locutionis infrin¬
consentire ut denuo bapurentur.
Solet queri de illo qui ꝑ ludo. seu
mumice. cominemoratione t̾n tri¬
nitatis immergitur. si rebaptirand̾
sit. augustinus t̾n nicħ diffinit. sic
inde loquens. Si totum mumice.⁊
ludicre.⁊ ioculatorie agitur. utrũ
approbandus eẽt baptismus qͥ sic
daretur. diuinũ oraculum implo¬
randum ẽẽ censeo. s ñ uidetur
sapientib quod debeat baptismꝰ
dici. ubi ñ ẽ intentio baptirandi.
sicuti ⁊ mulieres quando in balne¬
um immergunt pueros. inuocant
nom̾ tͥnitatis. s quia baptirare ñ
intendunt. ñ ẽ baptismum. Inõi

Expanded text:
illa, utrum baptismus sit an non? illa, utrum baptismus sit an non? Zacharias papa Bonifacio: Retulerunt mihi nuntii tui qdos in eadem provincia, qui Latinam linguam penitus ignorabat; et dum baptizaret, nescius Latini eloquii, infringens linguam diceret: Baptizr, si ille qui baptizavit, non errorem introducens aut heresim, sed pro sola ignorantia Romanae locutionis infrinconsentire ut denuo baptizentur. Solet quaeri de illo qui pro ludo vel mimice, commemoratione tamen Trinitatis immergitur, si rebaptizandus sit. Augustinus inde nihil definit, sic tamen loquens: Si totum ludicre, mimice, joculatorie agitur, utrum approbandus esset baptismus qui sic daretur, divinum oraculum implorandum esse censerem. Sed non videtur sapientibus quod debeat baptismus dici ubi non est intentio baptizandi; sicut et mulieres quando in balneum immergunt pueros, invocant nomen Trinitatis; sed quia baptizare non intendunt non est baptismus. In omni
Abbreviated transcription (Latin):
da nerunt: Quis autem potest
da. re quod ipse ñ ht̃. aut quo¬
modo potest spiritualia ag̾e. qͥ
ipse amiserit spiritum scm̃ꝰ. Et
iccirco baptizandus ẽ.⁊ innouan¬
dus. S cyprianus & alii hoc dixe¬
runt de hereticis extra formam
eccłẽ baptiantib qui uere ñ tra¬
dunt baptisinum xp̃i. uł ex igno¬
rantia hoc dixerunt. qd̾ uidetur
uelle augustinus de unico bap¬
tismo ita dicens. Martyrem gło¬
sum cypͥanum qui apud hereti¬
cos. uł scismaticos. datum xp̃i bap¬
tismum nolebat cognoscere. dũ
nimium eos detestaretur. tanta eiꝰ
m̾ita usq ad triumphum marty¬
rii consecuta sunt. ut ⁊ caritatis
qͣm excellebat inluce. obumbratio
illa fugaretur. ⁊ ut siquid habe¬
bat purgandum. passionis falce
ultima tolleretur. Nec nos qr bap¬
tismi u̾itatem etiam inhereticoꝵ
iniquitate agnoscimus. ido cypͥa¬
no meliores sumus. sic̾ nec petro.
qr gentes iudaiare ñ cogimus. Q¬
ritur. siquis corrupte profert u̾ba

Expanded text:
da erunt . Quis autem potest da erunt . Quis autem potest dare quod ipse non habet? aut quomodo potest spiritualia agere, qui ipse amiserit Spiritum sanctum? Et idcirco baptizandus est et innovandus. Sed Cyprianus et alii hoc dixerunt de haereticis extra formam Ecclesiae baptizantibus, qui vere non tradunt baptismum Christi; vel ex ignorantia hoc dixerunt, quod videtur velle Augustinus De unico baptismo ita dicens: Martyrem gloriosissimum Cyprianum, qui apud haereticos vel schismaticos datam Christi baptismum nolebat cognoscere, dum eos nimium detestaretur, tanta ejus merita usque ad triumphum martyrii consecuta sunt, ut et charitatis qua excellebat luce obumbratio illa fugaretur; et ut si quid habebat purgandum passionis falce ultima tolleretur. Nec nos quia baptismi veritatem in haereticorum iniquitate agnoscimus ideo Cypriano meliores sumus; sicut nec Petro, quia gentes judaizare non cogimus. ritur, si quis corrupte profert verba
Abbreviated transcription (Latin):
positionẽ accipiunt sp̃m scm̃.
Manus impositio aliquando
unctione crismatis fit. aliqͣndo
sine crismate. oratione dicta suꝑ
hominẽ. De ulis qui ab hereticis
baptizantur. nescientes illos here¬
ticos ẽẽ. ⁊ innullo eorum errori con¬
sentientes. potest dici qd̾ sacramen¬
tum & rem sacramenti suscipiunt.
⁊ tñ cum ad eccłam ueniunt. manꝰ
suꝑimponitur eis. ut ostendant᷑
detestari horrorem. Illi uero qui
abhereticis baptizant᷑ ⁊ ñ in noĩe
tͥnitatis. cum ad eccłam ueniunt.
baptizari debent. nec dicitur ite¬
ratio quia prius baptismum xp̃i
ñ susceꝑant. Cyprianus tñ ⁊ qui¬
dam alii dicunt hereticos ñ posse
baptisinum xp̃i trade.⁊ eos qui
apud ħeticos baptizantur. rebap¬
titandoᷤ ẽẽ. Cypͥanus. Oportet pͥus¬
scĩficari aquam a sacerdote. ut pos¬
sit baptismo suo peccata absolue
potest qui ipse immundus ẽ. ⁊
dñs dicat in libro numeri. q̃cũq
teti gerit immundus. immun¬

Expanded text:
mpositionem accipiunt Spiritum sanctum. mpositionem accipiunt Spiritum sanctum. Manus impositio aliquando unctione chrismatis fit, aliquando sine chrismate oratione dicta super hominem. De illis qui ab haereticis baptizantur nescientes eos haereticos esse, et in nullo eorum errori consentientes, potest dici quod sacramentum et rem sacramenti suscipiunt; et tamen cum ad Ecclesiam veniunt, manus superimponitur eis, ut ostendatur error detestari. Illi vero qui ab haereticis baptizantur et non in nomine Trinitatis, cum ad Ecclesiam veniunt rebaptizari debent; nec dicitur iteratio, quia prius baptisma Christi non susceperant. Cyprianus tamen et quidam alii dicunt haereticos non posse baptismum Christi tradere; et eos qui apud haereticos baptizantur rebaptizandos esse. Cyprianus: Opportet sanctificari aquam prius a sacerdote, ut possint baptismo suo peccata abluere.e potest, qui ipse immundus est, et cum Dominus dicat in libro Numeri: Quaecunque tetigerit immundus immun
Abbreviated transcription (Latin):
um transit inbonos ⁊ in malos. N
exhorreat columba minist̾ĩum
malorum. sed respitiat potestatẽ¬
lus. ubi bonus est dñs: Neq qui
plantat neq qui rigat. ẽ aliquid.
s qui incrementum dat ds̾. Si su¬
ꝑ illum transit. liquidum ẽ. Itẽ.
ꝑ iapideum carnalẽ transit aqua
ad areolas. In canali lapideo nicħ
generat. s hortus plurimos fruc¬
tus affert. Item. Omnes uos iustos
ẽẽ oportet tanti iudicis ministroᷤ.
Sint ministri iusti si uoluerint.
si autẽ noluerint ẽẽ iusti. qui in
cathedra sedent moysi. securum
me fecit magist̾ meus. de quo dic̃
eus sp̃c. Hic ẽ qui baptizat. Iuxta
auc̾toritates p̃dictas indubitant̃
dicimus. qd̾ ꝑ quencumq uidet᷑
baptismus. subi seruata fuerit
forma sacramenti. id ẽ si ⁊ innõie
sce trinitatis traditur. ñ sunt re¬
baptirandi. qr sacramentũ bap¬
tismi hñt. rem uero sacram̃ti ñ
hñt. si errori eorum consentiunt.
⁊ ido cum ad eccłam ueniunt. in¬
struuntur de fide.⁊ ꝑ manus i¬

Expanded text:
ium in bonos et malos. Non exhorreat columba ministerium malorum, sed respiciat Domini potestatelus, ubi bonus est Dominus? Neque qui plantat, neque qui rigat est aliquid; sed qui incrementum dat Deus . Si su illum transit liquidum est. Item: Per lapideum canalem transit aqua ad areolas. In canali lapideo nibil generat; sed hortus plurimos fructus affert. Item nos dicimus: Justos esse oportet tanti Judicis ministros. Sint ministri justi si voluerint; si autem noluerint esse justi qui in cathedra sedent Moysi, securum me fecit magister meus de quo dicit ejus Spiritus: Hic est qui baptizat . Juxta auctoritates praedictas indubitanter dicimus quod per quemcunque detur baptismus si ibi servata forma fuerit sacramenti, id est in nomine sanctae Trinitatis traditur; non sunt rebaptizandi, quia sacramentum baptismatis habent, rem vero sacramenti non habent si errori eorum consentiunt. Et ideo cum ad Ecclesiam veniunt instruuntur de fide, et per manus i
Abbreviated transcription (Latin):
baptisma sit ⁊ hereticorum. ⁊ eoꝵ
scilicet qui in nomine patris ⁊ filii.
⁊ spiritus sc̃i baptitant. ⁊ eccłe catho¬
menti. uirtutẽ eiꝰ abnegantes. Ideo¬
eos eccl̃a non rebaptitat. quia in
nomine sc̃ẽ tͥnitatis baptizati sunt.
ipsa ꝓfecto sacramenti forma.
Augũstinus in ubro de fide adpe¬
trum. Si in heresi quacumq uł
scismate. quisquam in nomine pa¬
tris ⁊ filii ⁊ spiritus scĩ baptismi sa¬
cram̃tum accepit. integrum sacra¬
mentum accepit. s salutẽ qͦ iuit᷑ ẽ sac̃¬
m̃ti ñ habebit. si extͣ eccłã catholicã ip¬
sũ sacramentum habuerit. Itẽ augͦ¬
tinus suꝑ ioħem. Baptismus tał
ẽ. quał ẽ ille in cuius potestate

Expanded text:
baptisma sit et haereticorum, eorum baptisma sit et haereticorum, eorum scilicet, qui in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti baptizant in Ecclesia, cathomenti, virtutem autem ejus abnegantes : ideoeos Ecclesia non rebaptizat, quia in nomine sanctae Trinitatis baptizati sunt, ipsa profecto sacramenti forma. Augustinus in libro De fide ad Petrum: Si in haeresi quacunque vel schismate quisquam in nomine Patris, et Filii, et Spiritus sancti baptismi sacramentum accepit, integrum sacramentum accepit; sed salutem quae virtus est sacramenti non habebit, si extra Ecclesiam catholicam ipsum sacramentum habuit. Item Augustinus super Joannem: Baptismus talis est qua
Abbreviated transcription (Latin):
unc dicendum ẽ inquib
sit concessum. uł licitũ bap¬
tizare. Y sidorus. Constat baptis¬
mum solis sac̾dotibus traditũ¬
ẽẽ eiusq myst̾ium. nec ab ipsis
diaconib expłe est licitum. abs¬
q presbitero uł episcopo. nisi istis¬
ꝓcul absentib. languoris cogat
tis ysidori ep̃i. Romanus ponti¬
fex ñ hominem indicat qui bap¬
tizat. s spiritum di subministrare
grãm baptizato. licet paganus
sit. qui baptizat. Dehis qui amu¬
lierib baptirantur. queritur
utrum rebaptizari debeant. Q¬
dam dicunt. qd̾ rebaptiz andi
sunt ꝓ ista auctoritate. Ex con¬
cilio carchaginensiũ quarto.
Mulier baptizare ñ p̾sumat.
S non ẽ presumptio qd̾ neces¬
sitas cogit. Ysidorus quoq dic̃.
qͥ amulierib baptitantur. rebap¬
tizandi ñ sunt. De illis quoq
qui ab hereticis baptirant᷑. que¬
ritur. utrũ rebaptirari debeant.
fessio uł inuocatio tanti nois. ui¬
deatur ad nullari. Augustinus ad
questionem orosii. Quãuis unũ

Expanded text:
Nunc dicendum est quibus sit concessum vel licitum baptizare. Constat baptisma solis sacerdotibus esse traditum, ejusque ministerium nec ab ipsis diaconibus expleri est licitum absque presbytero vel episcopo, nisi his procul absentibus languoris cogat tis Isidori episcopi. Romanus pontifex: Non hominem judicat qui baptizat, sed Spiritus Dei subministrat gratiam baptismi, licet paganus sit qui baptizat. De his qui a mulieribus baptizantur quaeritur utrum rebaptizari debeant? Quidam dicunt quod rebaptizandi sint, pro ista auctoritatate ex concilio Carthaginensi quarto: Mulier baptizare non praesumat. Sed non est praesumptio quod necessitas cogit. Isidorus quoque dicit: Qui a mulieribus baptizantur, rebaptizandi non sunt. De illis quoque qui ab haereticis baptizantur quaeritur utrum rebaptizari debeant. fessio vel invocatio tanti nominis videatur annullari. Augustinus ad quaestionem Orosii: Quamvis unum
Abbreviated transcription (Latin):
sicut sac̾dos di summi. sicut tu¬
ba celestis. sicut preco salutis
cunctorum ingerere cordibus
studeas. quicquid illius respuit
scitas. in stantissime prohibe.
Quicquid illius diligit bonitas.
ardentissime predica. Nonte¬
t̾rene fragilitatis t̾reat potestas.
ñ scłaris ambitio sac̾dotalem
Esto miseris consolatio. medici¬
na salutis. afflictis consolatio.
pastor. non mercennarius. do¬
mus di. ñ spelunca latronum.
palma florens. oliua seꝑ uirẽs.
Noli columbas d̃i uendere. gͣtis
da. qd̾ gratis accepisti. Ir repre¬
hensibilẽ teipsum omnib ex¬
hibe. ut uita tua doctrina sit
popłi. ut ex bona conu̾satioe
tua edificentur plurimi. Lege
libros quoq alios canonice
auctoritatis. S et pastoralẽ
beati gregorii pape sepissime
ꝑscrutare. His epuł animã tuã
pasce. ut habeas unde alios qͦ
reficere ualeas. Mei quoq ob¬
secro ut memoriam habeas in¬
ter missarum sollempnia.⁊ sa¬
cras orationes tuas. ut diumna

Expanded text:
sicut sacerdos Dei summi, sicut tusicut sacerdos Dei summi, sicut tuba coelestis, sicut praeco salutis cunctorum ingerere cordibus studeas. Quidquid illius respuit sanctitas, instantissime prohibe; quidquid illius diligit bonitas, ardentissime praedica. Non terrenae fragilitatis terreat potestas, non saecularis ambitio sacerdotalem Esto miseris consolatio, medicina vulneratis, afflictis consolatio, pastor, non mercenarius, domus Dei, non spelunca latronum, palma florens, oliva semper virens . Noli columbas Dei vendere. Gratis da, quod gratis accepisti . Irreprehensibilem teipsum in omnibus exhibe, ut vita tua doctrina sit populi, ut ex bona conversatione tua aedificentur plurimi . LegeChristi, libros quoque alios canonicae auctoritatis. Sed et Pastorale beati Gregorii papae saepissime perscrutare. His epulis animam tuam pasce, ut habeas unde alios quoque reficere valeas. Mei quoque, obsecro, ut memoriam habeas inter missarum solemnia et sacras orationes tuas, ut divina