comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
et desideria carnis nõ ꝑficietis. De
hac lectione diuersi doctores nõ equalit᷑
sentiunt : dicentes quidam de sp̃u homi¬
nis loquutum esse hic apłm sicut cassi¬
anus uir prudentissimus in collationibus
patrum. Quidam de sp̃u scõ: ut beatus au¬
gustinus. Iuod utrumq nõ in congrue
neq contra rectitudinẽ fidei accipi potest.
Dicamus igitur iuxta cassianum. Sp̃u am¬
bulate: id est sp̃u ducente uinite. Quid ẽ
ergo sp̃s hominis  Principalitas anime. que
et rationabilitas mentis appellatur: ꝑ quã
possumus cognoscere. quid debeamus ap¬
petere: et quid uitare. Si inquid sp̃u uixe¬
ritis. hoc ẽ si iuxxta rationabilitatẽ et in¬
tellectum mentis uxeritis. desideria carnis.
id ẽ desideria carnalis hoĩs et concupiscen¬
tie male. ac desitia delectationis praue nõ
ꝑ ficietis. Que sint desi̾ia carnis: in subse¬
quentibꝰ manifestabitur. Dicamus et aliter:
sensum beati augustim sequentes. Notum ha¬
betur apud eruditos. sp̃u scõ dictante et re

Expanded text:
et desideria carnis non perficietis. De hac lectione diversi doctores non aequaliter sentiunt, dicentes quidam de spiritu hominis locutum esse hic Apostolum, sicut Cassianus, vir prudentissimus, in Collationibus Patrum, quidam de Spiritu sancto, ut beatus Augustinus. Quod utrumque non incongrue, neque contra rectitudinem fidei accipi potest. Dicamus igitur, juxta Cassianum: Spiritu ambulate, id est Spiritu ducente vivite. Quid est ergo spiritus hominis? Principalitas animae, quae et rationabilitas mentis appellatur, per quam possumus cognoscere quid debeamus appetere, et quid vitare. Si inquit spiritu vixeritis, hoc est, si juxta rationabilitatem et intellectum mentis vixeritis, desideria carnis, id est desideria carnalis hominis et concupiscentiae malae ac desideria delectationis pravae non perficietis. Quae sint desideria carnis, in subsequentibus manifestabitur. Dicamus et aliter, sequentes sensum beati Augustini. Notum habetur apud eruditos, Spiritu sancto dictante atque
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmiłit in quiens. Qui ꝑseuerauerit usq infinẽ
nõ deficientes. Tempore enim suo id est tem¬
pore congruo et oportumo metemus : hoc ẽ
donec accipiamus mercedem oꝑis. Modo ẽ
tempus seminandi : hoc est bonum oꝑanda
In die autem iudicii uel in die mortis nr̃e¬
termino manet. annis uoluentibus illa semꝑ
uiuenescit et pollet. Ergo dum tempus ha¬
bemus. oꝑemur bonum ad omnes. Tempus
seminandi et oꝑandi uirtutes. p̾sens uita ẽ
quia post istam nõ erit tempus et spatiũ
penitentie atq salutis. De hoc tempore : dic̃
apłs alibi. Ecce nunc tempus acceptabile. In
sine officio quam in doctrina uerbi. Om̃ibus
enim omibus miscđia impendenda ẽ et doc¬
trina fidei: imitando patrem nr̃m. qui solem
suĩ oriri facit suꝑ bonos et malos. Claxime
autem ad domesticos fidei : oportet bonũ
oꝑari. D omestici dicuntur adomo : qui in
una domo nutriuntur et conuersantur.
Ad om̃s quidem bonum debemus oꝑari. hoc
est ad hereticos. ad paganos. sed maxime ad

Expanded text:
iens: Qui perseveraverit usque in finem,  . Tempore enim suo, id est tempore congruo et opportuno, metemus, hoc est,a percipienda mercede operis. Modo est tempus seminandi, hoc est, bonum operandi: in die autem judicii vel in die mortis termino manet, annisque volventibus illa semper juvenescit et pollet. Ergo dum tempus habemus, operemur bonum ad omnes. Tempus seminandi et operandi virtutes, praesens vita est, quia post istam non erit tempus vel spatium poenitentiae atque salutis. De hoc tempore dicit Apostolus alibi: Ecce nunc tempus acceptabile, eccsynae officio quam in doctrina verbi. Omnibus enim hominibus misericordia impendenda est, et doctrina fidei imitando patrem nostrum, qui solem suum oriri facit super bonos et malos . Maxime autem ad domesticos fidei oportet bonum operari. Domestici dicuntur a domo, qui in una domo nutriuntur et conversantur. Ad omnes quidem bonum debemus operari, hoc est, ad haereticos, ad paganos, sed maxime ad
Abbreviated transcription (Latin):
scs docet in scripturis sacris uiuitis. nõ estis
subditi legi. sed alien estis ab ea nichil ei
debentes. Manifesta autẽ sunt oꝑa carnis
tum nota sunt illis. ut ętiam ab illis se alie¬
nos reddant : scientes quia mortem generant.
naribus. que forncibus id ẽ arcubus sunt
constructa. que arenaria nunc appellantur.
in quibus erant meretrices cum quibus cõ

Expanded text:
m quod Spiritus sanctus docet in Scripturis sanctis vivitis, non estis subditi legi, sed alieni estis ab ea, nihil ei debentes. Manifesta autem sunt opera carnitum nota sunt, ut etiam ab illis se alienos reddant, scientes quia mortem generant. naribus, quae fornicibus, id est arcubus, sunt constructa, quae et si arenaria tunc appellabantur, in quibus erant me
Abbreviated transcription (Latin):
id est ex illoꝵ qui ad se ꝑtinebãt quos ipse re-¬
suscitat ad uitã:⁊ de quibꝰ idem paulꝰ dicit ut
sit ipse primogenitꝰ in multis fr̃ibꝰ. Nã de resur¬
rectione reꝓborũ: nichil hic dicit᷑. Potest ⁊ ita
cõiungi. Paulꝰ seruus iħu xp̃i. uocatꝰ apłs: ex re

Expanded text:
id est illorum qui ad se pertinebant, quos ipse resuscitat ad vitam et de quibus idem Apostolus dicit, ut sit ipse primogenitus in multis fratribus . Nam de resurrectione reproborum nihil hic dicitur. Potest et ita c
Abbreviated transcription (Latin):
rectionẽ eiꝰ. Per quẽ accepimꝰ grãm et apłatum
ad obediendũ fidĩ in om̃ibꝰ gentibꝰ: ꝓ nomine eiꝰ.
Gr̃a dr gratis data. Et grãm hic debemꝰ intelli-¬
gere fidẽ. et remissionẽ peccatoꝵ: uel pacientiã
om̃iũ laborũ. ꝓ qua remunerabimꝰ in futurũ.
Que omĩa nullis p̃cedentibꝰ meritis. gratis data
sũt cunctis fidelibꝰ: sic̃ idẽ egregus p̃dicator dic̃.
Grã salui facti estis. apostolatus uͦ nomine de-¬
bemꝰ intelligere legationẽ p̃dicationis. quã ip̃i
soli apłi eorũq sequaces acceꝑunt: qui similiter
post illos officiũ p̃dicationis tenuerũt. Et ne qͥs
putaret quod in una gente tantũ modo isrłiti¬
ca accepissent legationẽ p̃dicationis: dicit ĩ oĩbꝰ
gentibꝰ ad obediendũ fidei accepisse eos apłatũ.
id est ut om̃s gentes obediant fidei ęuuangłicȩ

Expanded text:
iam et apostolatum ad obediendum fidei in omnibus gentibus pro nomine ejus. Gratia dicitur gratis data. Et gratiam hic debemus intelligere fidem et remissionem peccatorum vel patientiam omnium laborum, pro qua remunerabimur in futurum, quae omnia nullis praecedentibus meritis gratis data sunt cunctis fidelibus, sicut iisdem egreglus praedicator dicit: Gratia salvi facti estis . Apostolatus vero nomine debemus intelligere legationem praedicationis, quam ipsi soli apostoli eorumque sequaces acceperunt qui similiter post illos officium praedicationis tenuerunt. Et ne quis putaret quod in una gente tantummodo Israelitica accepissent legationem praedicationis, dicit in omnibus gentibus ad obediendum fidei, accepisse illos apostolatum, id est ut o
Abbreviated transcription (Latin):
a paucis cognoscebat᷑ filiꝰ dĩ ẽẽ. in tantũ ut apłi
quoq dũ comprehenderet᷑ relicto eo fugerent.
S postꝗͣ sol obscuratꝰ ẽ in morte eiꝰ. t̾ra cõtre¬
muit. monum̃ta aꝑta sũt. uelũ quoq tẽpli sciᷤ¬
sum ẽ.⁊ resurrexit: cognitꝰ est ẽẽ uerꝰ filiꝰ dei.
iue ȩtiam quando post resurrectionẽ ascensi-¬
mati ceꝑunt loqui om̃iũ gentiũ linguis mag¬
nalia dĩ: cũ potius cognitus est ẽẽ uerus filiꝰ
dĩ. ab his uidelicet de quibꝰ lucas dicit: quod
una die credider̃ tria milia. altera die qͥnq
natꝰ ẽ filius dĩ in uirtute ex resurrectiõe mor¬
tuoꝵ: s adhuc aliquid addidit dicens ex resur¬

Expanded text:
a paucis cognoscebatur Filius Dei esse, intantum ut apostoli a paucis cognoscebatur Filius Dei esse, intantum ut apostoli quoque, dum comprehenderetur, relicto eo, fugerent. Sed postquam sol obscuratus est in morte ejus, terra tremuit, monumenta aperta sunt, velum quoque, templi scissum est, et resurrexit, cognitus est esse verus Filius Dei, sive etiam quando post resurrectionem ascensimati coeperunt loqui omnium gentium linguis magnalia Dei, tunc potius cognitus est esse verus Filius Dei, ab his videlicet de quibus Lucas dicit quod una die crediderunt tria millia, altera die quinque natus est Filius Dei in virtute ex resurrectione mortuorum, sed adhuc addidit aliquid, dicens, ex resur
Abbreviated transcription (Latin):
gustino dicente: qui p̃destinatꝰ ẽ filiꝰ dei in uir-¬
tute diuinitatis et potentia uerbi ex resurrecti¬
one mortuoꝵ primꝰ resurgere: et primꝰ celoᷤ pe¬
netrare. Destructo em̃ mortis imꝑio. ipse primus
om̃iũ mortuoꝵ electoꝵ resurrexit: uixta quod
ioħs de illo dic̃. Qui ẽ primogenitꝰ mortuoꝵ. ⁊
princeps regũ t̾re: et primicie dormientiũ xp̃s.
Q sic̃ primꝰ resurrexit. ita primꝰ celos penetͣuit:
dans fidelibꝰ suis post se aditũ ingrediendi. ali¬
ter scđm beatũ ambrosiũ. merito dicit illũ pre¬
destinatũ esse filiũ dĩ ex resurrectione siue post
resurrectionẽ: quia tunc patuit uerꝰ filiꝰ dĩ ẽẽ.
quando in morte illius multa miracła acceden¬
tia compulerũt dicere. Uere filius d̃ĩ erat iste.
Siquidẽ anteꝗͣ suspenderet᷑ in ligno ꝓ salute ge¬
neris humani et moreretur multaq miracła fie¬
rent in passione illius. que euuangłiũ narrat:

Expanded text:
gustino docente. Qui praedestinatus est Filius Dei in virtute divinitatis et potentia Verbi, ex resurrectione mortuorum, primus resurgere et primus coelos penetrare. Destructo enim mortis imperio, ipse primus omnium mortuorum electorum resurrexit, juxta quod Joannes de illo dicit: Qui est primogenitus mortuorum, et princ sicut primus resurrexit, ita et primus coelos penetravit, dans fidelibus suis post se aditum ingrediendi. Aliter, secundum beatum Ambrosium, merito dicit illum praedestinatum esse Filium Dei ex resurrectione, sive post resurrectionem, quia tunc patuit verus Filius Dei esse, quando in morte illius multa miracula accidentia compulerunt dicere: Vere Filius Dei erat iste . Siquidem antequam suspenderetur in ligno pro salute generis humani et moreretur, multaque miracula fierent in passione illius, quae Evangelium narrat,
Abbreviated transcription (Latin):
nou̾u: id ẽ euangłiũ. Et iterũ. Feriam inquit uobis¬
cum pactũ sempit̾nũ. Psalmista quoq qui legẽ mo¬
ysi iam habebat: exorabat dicens. Legẽ euuãgłii cõ¬
stitue michi. In scripturis sacris de filio suo. Sũt
scripture nõ scẽ. ut sũt dicta philosophorũ: platoniꝰ
et aristotilis. Carmina poetarũ. homeri. siue uir-¬
gilii: aliorũq poetarũ gentiliũ. Scripture uͦ sc̃ȩ
apellant᷑ lex ⁊ ꝓpħe. atq psalmi: quia scĩficant ob¬
seruatores suos. ꝓhibendo uitia: et cõmendando uir¬
tutes. Que scripture sancte uł qd̃ euuãgłiũ. de fi¬
lio patris id est de xp̃o sũt: quia illũ annũciant.
Multi quidẽ sunt filii dĩ sc̾m adoptionẽ: de quibꝰ
ioħs dicit. qr quot quot receꝑũt eũ: dedit eis po¬
testatẽ filios dĩ fieri. s unus ẽ ꝓpruis naturalisq fi¬
lius añs iħs xp̃c: de quo ipse pat̾. Hic ẽ inquit fi¬
lius meus carissimus. Et de quo apłs ait. Qui factꝰ¬

Expanded text:
angelium. Et iterum: Feriam, inquit, vobiscum pactum sempiternum . Psalmista quoque, qui legem Mosaicam habebat, exorabat dicens: Legem Evangelii constitue mihi . In Scripturis sanctis de Filio suo. Sunt scripturae non sanctae, ut sunt dicta philosophorum, Platonis seu Aristotelis, carmina poetarum, Homeri seu Virgilii, aliorumque poetarum gentilium. Scripturae vero sanctae appellantur lex et prophetae atque psalmi, quia sanctificant observationes suas, prohibendo vitia et commendando virtutes. Quae Scripturae sanctae vel Evangelium de Filio Patris, id est de Christo sunt, quia illum annuntiant. Multi quidem sunt filii Dei secundum adoptionem, de quibus Joannes dicit: Quia quotquot receperunt eum, dedit eis potestatem filios Dei fieri , sed unus est proprius naturalisque Dominus Jesus Christus; de quo ipse Pater: Hic est, inquit, Filius meus charissimus . Et de quo Apostolus: qui fact
Abbreviated transcription (Latin):
gelus dioeit. Ipse eñi saluu faciet ppłm suũ a pec¬
catis eoꝵ. Si uͦ nom̃ dĩtatis ip̃ius reqͥris: uer¬
bũ patris uocat᷑. Xp̃i. Ap̃c grece. latine dicitur
unctus : hebraice messias. Siquidẽ unctus ẽ
ipse: nõ ab oleo uisibili. s oleo in uisibili. plem¬
tudine uidelicet sp̃ẽ scĩ: de qua unctione dicit
psalmista. Unxit te ds̃. ds tuus: oleo leticie.
Aliis fuit abiectiũ hoc nomen: sacerdotibus
uidelicet. regibꝰ et ꝓphetis: sed iħc factũ est
ꝓpriũ. Uocatꝰ apłs. Est uocatio generalis: de
uocauit: hos ⁊ iustificauit. Scd̾m quã uoca¬
tus ẽ apłs paulus: id est missus. Notandũ au¬

Expanded text:
peccatis eorum. Si vero nomen divinitatis illius requiris, Verbum Patris vocatur. Christus, Graece, Latine dicitur unctus, Hebraice messias: siquidem unctus est ipse non oleo visibili, sed oleo invisibili, plenitudine videlicet Spiritus sancti. De qua unctione dicit Psalmista: Unxit te Deus, Deus tuus oleo laetitiae . Aliis fuit olim adjectivum hoc nomen, sacerdotibus videlicet, regibus et prophetis, sed Jesu factum est proprium: Vocatus apostolus. Est vocatio generalis, de vocavit, hos et justificavit , secundum quam vocatus e
Abbreviated transcription (Latin):
obseruamꝰ: fidei obedimꝰ. Sm aut̃: infidelita¬
tis redarguim᷑. Fides gͥ est ut diximꝰ cõfessio sc̃e
mus. fides iam nõ ẽ habenda: s cognitio. No¬
tandũq quia ꝓ nomine .xͥ. id est uice nomini
eiꝰ: dic̃ se accepisse apostolatũ. Sic enĩ ait dñs
Sic̃ misit me pat̾ et ego mitto uos: id est sic̃
misit me pat̾ in nomine suo. ita et ego uos ui¬
ce nominis mei mitto ad p̾dicationẽ. Unde
et isdem apłs alias dicit. Pro xp̃o. id est ince
xp̃i: legatione fungimur. Itẽq. Obsecramꝰ ꝓ
xp̃o: recõciliamini deo. In quibꝰ id est gentibꝰ
estis ⁊ uos rome habitantes iudei et gentiles
uocati iħu xp̃i. id est ab illo uocati estis ꝑ nos:
ut in eũ credatis. Llel etiã in hoc uocati estis il¬
lius: quia ab illo nomen xp̃ianitatis ꝓ meruis

Expanded text:
observamus, fidei obedimus: sin autem, infidelitatis redarguimur. Fides igitur est, ut diximus, confessio sanctae mus, fides jam non est habenda, sed cognitio. Notandumque, quia pro nomine Christi, id est vice nominis ejus dicit se accepisse apostolatum. Sic enim ait eis Dominus: Sicut misit me Pater, et ego mitto vos , id est sicut misit me Pater in nomine suo, ita et ego vos vice nominis mei mitto ad praedicationem. Unde et iisdem Apostolus alias dicit, pro Christo, id est vice Christi legatione fungimur. Itemque, Obsecramur pro Christo, reconciliamini Deo . In quibus, subaudis gentibus estis et vos, Romae habitantes Judaei et gentiles, vocati Jesu Christi, id est ab illo vocati estis per nos ut in eum credatis, vel etiam in hoc vocati estis illius, quia ab illo nomen Christianitatis promeruis
Abbreviated transcription (Latin):
humani generis in mundũ eẽ uenturũ: sic ꝓmi-¬
sit et sc̃m euangłiũ. Notandumq. quia cũ dixisset
ꝑ ꝓpħas: statim subintulit suos. Propħe eñ nom̃
commune ẽ: et accipit᷑ aliqͣndo ꝓ bono. aliqͣndo ꝓ
malo. Nam sicut fuerũt in ueteri testamento ꝓ¬
pħe boni. qui spũ scõ afflati multa misteria sibi
diuinitꝰ ostensa p̃dixerũt: ita fuerũt ⁊ falsi dicen¬
tes. hec dicit dñs: cũ dñs nõ miserit eos. Unde ꝑ
Nõ gͦ ꝑ istoꝵ ora ꝓmisit euangłiũ: s potuis ꝑ illorũ
quos ipse in ueritate misit. Unde dicit ꝑ hieremiã.

Expanded text:
mundum esse venturum, sic promisit et sanctum Evangelium. Notandum quod quia cum dixisset per prophetas, statim subintulit suos; prophetae enim nomen commune est, et accipitur aliquando pro bono, aliquando pro malo. Nam sicut fuerunt in Veteri Testamento prophetae boni, qui Spiritu sancto afflati multa mysteria sibi divinitus ostensa praedixerunt, ita fuerunt et falsi dicentes: Haec dicit Dominus, cum Dominus non miserit eos. Unde etNon ergo per istorum ora promisit Evangelium, sed potius per illorum quos ipse in veritate
Abbreviated transcription (Latin):
re apls seruu se appellet. ad quod dicẽdũ¬
ẽ duo genera ẽẽ seruitutis: uũ uidelicet
timoris. alterũ amoris. Est quidẽ seruituᷤ¬
ipse dñs dicit. Cũ feceritis om̃ia que p̃cepta s̃
uob̾: dicite serui mutiles sumꝰ. Hoc ẽ nõ ser¬
uitute timoris et pene seruilis. s amoris ⁊ fili¬
ationis: quo instar filii nõ uult offende. xp̃m.
Iħu. hoc nom̃ ab angło humanitati impositũ ẽ.
dicente illo ad mariã. Uocabis nom̃ eiꝰ iħm. Ihc¬

Expanded text:
us se servum appellet. Ad quod dicendum duo genera esse servitutis: unum videlicet timoris, alterum amoris. Est quidem servitipse Dominus ait: Cum feceritis omnia quae praecepta sunt vobis, dicite, Servi inutiles sumus . Hoc est non servus timoris et poenae, sed servus amoris et filiationis, quo, ad instar filii, non vult offendere Christum Jesu. Hoc nomen est ab angelo humanitati impositum, dicente ad Mariam: Vocabis nomen ejus
Abbreviated transcription (Latin):
nõ ẽ. Atuero scãm augustinũ meliꝰ ẽ dicendũ qui
p̃destinatꝰ filiꝰ dei. quia nõ de uerbo loquit᷑ hic
apłs: s de homine qͥ non erat anteꝗͣ fact cẽt. Hu¬
manitas eñ que non erat antea. illa ẽ p̃destina¬
ta et p̃finita. siue preordinata sine suis meritis.
ut filiꝰ di eẽt: asumpta a uerbo in uirtute dim¬
nitatis.⁊ potentia uerbi: et unita illi in uni
mauit: inuificauit ⁊ scĩficauit ipsũ hominẽ
in utero uirginali ex semine uirginis sine se¬
mine uiri. Consid̾andũ ẽ aut̃ quia nõ fuit ei
sp̃s sanctꝰ ꝓ semine: nec dicimꝰ illũ patrẽ esse
humanitatis. ne dicant᷑ duo eẽ patres. quod
om̃ino nefas ẽ dicere. Nõ enĩ om̃e qd̾ nascit᷑ ex
nob̃: utiq filiꝰ nr̃ ẽ. Herbi gr̃a. Capillus nascit᷑
de capite: et tam̃ filiꝰ capitis nõ ideo recte dicit᷑.

Expanded text:
eatum Augustinum melius est dicendum: Qui praedestinatus est Filius Dei, quia non de Verbo loquitur hic Apostolus, sed de homine, qui non erat antequam factus esset. Humanitas enim quae non erat antea, illa est praedestinata et praefinita, sive praeordinata, sine suis meritis, ut Filius Dei esset, assumpta a Verbo in virtute divinitatis, et in potentia Verbi et unita illi in unitmavit, vivificavit et sanctificavit ipsum hominem in utero virginali, ex semine virginis sine semine viri. Considerandum est autem quia non fuit ei Spiritus sanctus pro semine, nec dicimus illum patrem esse humanitatis, ne dicantur esse duo patres, quod omnino nefas est dicere: non enim omne quod nascitur ex nobis utique filius noster est. Verbi gratia: capillus nascitur de capite, et tamen non ideo filius capitis recte dicitur.
Abbreviated transcription (Latin):
ti ⁊ p̃dicatores. Marcus dicit initiũ euangłii iħu
tris ẽẽ affirmat. Quare sic ista diuersitas: Quia
ut filiꝰ ait. omĩa patris sua sunt: et sua patris.
Ideoq unũ euangłiũ commnunit̾ possid̾ent: id ẽ
bonũ nunciũ. Nã sic̃ una substantia ẽ patris ⁊¬

Expanded text:
ium Dei. Marcus dicit, Initium Evangelii Jesu tris esse affirmat. Quare fit ista diversitas? Quia, ut Filius ait, omnia Patris sua sunt, et sua Patris; ideoque unum Evangelium communiter possident, id est bonum nuntium. Nam sicut una substantia e
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ epłe apud auditores. Segregatꝰ. Segregatꝰ¬
Uel segregat. id est agrege seꝑatꝰ: a ceteris ui¬
delicet discipłis nõ mente sed corpore: quia¬
segregatꝰ ẽ corpore ab aliis: sp̃u sc̃o p̃cipiente.
esegregate michi barnaban et paulum: et
destinatꝰ est gentibꝰ tocius orbis p̃dicator. uer¬
bi gr̃a. sicut homo extendit brachiũ ad oꝑ¬
andũ. nõ tam̃ idcirco p̃cidit᷑ a reliquo cor¬
pore. ita paulus destinatꝰ ẽ quidẽ gẽtibꝰ ad
predicationẽ: sed tam̃ nõ ideo separatꝰ ẽ acete¬
ris apłis mente ⁊ desiderio. Et cũ reliqͥ apłi sin-¬
gulis in locis p̃dicassent. ⁊ singula regna tenuis¬
sent: uerbi gr̃a. andreas achaiam. thomas mai¬
am. maths ethiopiã: ille om̃ibꝰ gentibꝰ ⁊ om̃ibꝰ
regnis predicator extitit. Ulnde ipse dicit. Qui

Expanded text:
Epistolae apud auditores. Segregatus,Vel Segregatus, id est a grege separatus, a caeteris videlicet discipulis, non mente sed corpore, quiaSegregatus est corpore ab aliis, Spiritu sancto praecipiente: Segregate mihi Barnabam et Paulum , et destinatus est gentibus totius orbis praedicator. Verbi gratia: Sicut homo extendit brachium ad operandum, et tamen non idcirco praeciditur a reliquo corpore, ita Paulus apostolus destinatus est quidem gentibus ad praedicandum, sed tamen non ideo separatus est a caeteris apostolis mente et desiderio. Et cum reliqui apostoli singulis in locis praedicassent, et singula regna tenuissent, verbi gratia: Andreas Achaiam, Thomas Indiam, Matthaeus Aethiopiam, ille omnibus gentibus et omnibus regnis praedicator exstitit; unde ipse dicit
Abbreviated transcription (Latin):
uenisse. s eam postea amisisse : nisi quia
stupore ⁊ timore oppressus obimutuit.
Tunc dicit rer ministris. Ligatis pedibꝰ
enus ⁊ manibus. mittite eum in tenebras
erteriores: ibi erit fletus ⁊ stridor dentiũ.
hec enim sentencia datur in illos qui er¬
eusationis uerbum nullum habent. quod
deo respondeant. Semꝑ enim his nuptiis
ds interest: semꝑ bene ⁊ male indutos u¬
det. ⁊ quamuis ipse anemine uideatur
semꝑ tamen alios ad penã. alios ad głiam
parat ⁊ iudicat. Quod autẽ pedibus mani¬
busq ligantur : sine uiribus ⁊ fortitudine
eos eẽ ostendit. Tenebre uero exteriores ille
sunt : ultra quas alie tenebre non sunt.
Infletu uero ⁊ stridore dentium. doloris
inmensitas significatur. Multi autẽ sũt
uocati : pauei. uero electi. Multi enim
uocantur ad nuptias : pauei uero introdu¬
cuntur iniregis thalamum ⁊ głiam

Expanded text:
venisse, sed eam postea amisisse; nisi quia venisse, sed eam postea amisisse; nisi quia stupore et timore oppressus, obmutuit. Tunc dicit rex ministris: Ligatis pedibus ejus et manibus, mittite eum in tenebras exteriores: ibi erit fletus et stridor dentium. Haec enim sententia datur in illos, qui excusationis verbum nullum habent, quod Deo respondeant. Semper enim his nuptiis Deus interest; semper bene et male indutos videt; et quamvis ipse a nemine videatur, semper tamen alios ad poenam, alios ad gloriam parat et judicat. Quod autem pedibus manibusque ligantur, sine viribus et fortudine eos esse ostendit. Tenebrae vero exteriores illae sunt, ultra quas aliae tenebrae non sunt. In fletu vero et stridore dentium, doloris immensitas significatur. Multi autem sunt vocati, pauci vero electi. Multi enim vocantur ad nuptias, pauci vero introducuntur in regis thalamum et gloriam
Abbreviated transcription (Latin):
minas : congregauerunt om̃s quos inuener̃
malos ⁊ bonos. ⁊ implete sunt nuptie dis¬
cumbentium. In hac area frumentum ⁊
palee tritieum.⁊ zizania. boni ⁊ mali si¬
mul uersantur. Implete sunt nuptie con¬
uenerunt gentes. annunciauerunt  i locu
In trauit autem rer ut uideret diseumben¬
tes : ⁊ uidit ibi hominem non uestitum
ueste nuptiali. Quomotlo enim alicubi in¬
net. peceata nr̃a uide dissimulat: quasi
ab ee uidetur. Ad ẽ autem quando nos puni¬
re ⁊ afflig̾e incipit. Ueste enim nuptiali
indutus non ẽ. qui fidem non habet. ⁊ ꝙ
non imitatur. Unde apłs ait. Earuite uos
ueterem hominem :⁊ in dinte nouum ho
minem. Quicumq enim baptizati estis
in xrp̃o iħu : xp̃m indiustis. E ait illi. a¬
mice quomodo huc in trasti non habens
uestem nuptialem:at ille obimutint. Hoc
enim specialiter illis dicere uidetur. qui
ad xp̃i corporis ⁊ sanguinis saeramenta in¬
digne accedunt. Loterat enim iste respon¬
dere secum ueste nuptiali ad cominnum

Expanded text:
vias, congregaverunt omnes quos invenerunt malos et bonos: et impletae sunt nuptiae discumbentium. In hac enim area frumentum, et paleae, triticum et zizania boni et mali simul versantur. Impletae sunt nuptiae; convenerunt gentes; annuntiaverunt apostoliIntravit autem rex, ut videret discumbentes, et vidit ibi hominem non vestitum veste nuptiali. Quomodo enim alicubi innens, peccata nostra videre dissimulat, quasi abesse videtur: adest autem quando nos punire et affligere incipit. Veste autem nuptiali indutus non est, qui fidem non habet et Christum non imitatur: unde Apostolus ait: « Exuite vos veterem hominem, et induite novum . » « Quicunque enim baptizati estm induistis . » Et ait illi: Amice, quomodo huc intrasti, non habens vestem nuptialem? At ille obmutuit. Hoc enim specialiter illis dicere videtur, qui ad Christi corporis et sanguinis sacramenta indigne accedunt. Poterat enim iste respondere se cum veste nuptiali ad convivium
Abbreviated transcription (Latin):
romanorum aduersus uideos dñs misit qͥ
eos occid̾unt. ⁊ uendid̾unt:⁊ non solum eorũ
cuntates. uerum etiam ipsum templum fa¬
mosissimum ⁊ nobilissimum suecenderũt.
Tunc ait seruis sinis. Fluptie quidem pa¬
rate sunt. s qui inuitati erant non fuerũt
digni. Quid miptie significent suꝑuis di¬
ximius. Qubus qm̃ uidi indigni fueru̾t:
gentilis ppłs ad eas comedendas uocatur. Qͥd
ẽ. autẽ p̾paratio nuptiarum. iisi expositio
rum : ⁊ quoseumq inueneritis uoeate ad nup¬
tias. Non. ẽ enim ꝑsonarum acceptor ds: s
in om̃i gen te qui timet eum. ⁊ oꝑatur iusti¬
ciam acceptus ẽ. illi. Ubiq discipłos suos

Expanded text:
 adversus Judaeos Dominus misit, qui eos occiderunt et vendiderunt, et non solum 104 eorum civitates, verum etiam ipsum templum famosissimum et nobilissimum succenderunt. Tunc ait servis suis: Nuptiae quidem paratae sunt: sed qui invitati erant, non fuerunt digni. Quid nuptiae significent, superius diximus: quibus quoniam Judaei indigni fuerunt, gentilis populus ad eas comedendas vocatur. Quid est autem praeparatio nuptiarum, nisi sanctarum rum, et quoscunque inveneritis, vocate ad nuptias. « Non est enim personarum acceptor Deus, sed in omni gente qui timet eum et operatur justitiam, acceptus est
Abbreviated transcription (Latin):
cepta que dedit eis : Precepta fidei fuerunt
et cõuersatiõis xp̃iane: in quibꝰ exchortatꝰ ẽ
eos seruire deo inuo ⁊ uero. ⁊ expectare filiũ
eiꝰ de celis ad iuditiũ. quẽ suscitauit deus

Expanded text:
cepta quae dedit eis? Praecepta fidei fuerunt cepta quae dedit eis? Praecepta fidei fuerunt et conversationis Christianae, in quibus exhortatus est eos servire Deo vivo et vero, et exspectare Filium e
Abbreviated transcription (Latin):
Bogamꝰ uos ⁊ obsecramꝰ in dño iħu.
Postꝗͣ laudauit apłs tessalonicenses de ꝑse¬
uerantia fidei quã tenuerũt: nõ recipien¬
tes falsos apłos. cepit eos exhortari ut sẽꝑ
inquiens. rogamꝰ ⁊ obsecramꝰ. Hanc habet apłs
consuetudinẽ. ut uerba sua dupplicet ac tri¬
quid inuenitur in epła ad hebreos. Loquutꝰ
ẽ nob̾ in in filio: id ẽ ꝑfiliũ. Ut quẽadmodũ
accepistis a nob̾ audiendo ⁊ intelligendoa
me ⁊ siluano. quomͦ uos oporteat ambulare
id ẽ uiuere. et cursum huns uite in bonis oꝑi¬
bus ꝑducere: et placere dõ. fidem quã habetis
bonis oꝑibꝰ exornando: sic̃ ambulatis. uiuiti.
et conseruamini modo: ut habundetis magiꝰ.
scilicet ut magis ac magis crescatis in fide ⁊
bonis oꝑibꝰ. Ille enĩ placet deo: qui fidẽ rectã
quam habet. exequutione uirtutũ decorat.
Et ille bene habundat. qui crescente etate fi¬
dei in se: studet ȩciã habundare in scĩs oꝑibꝰ
loquente. Que p̃cepta: Que fuerũt illa pre¬

Expanded text:
ogamus vos et obsecramus in Domino Jesu. Postquam laudavit Apostolus Thessalonicenses de perseverantia fidei, quam tenuerunt, non recipientes falsos apostolos, coepit eos exhortari, ut semper arent, inquiens: Rogamus et obsecramus. Hanc habet Apostolus consuetudinem, ut verba sua duplicet ac triquid invenitur in epistola ad Hebraeos: Locutus est nobis in Filio , id est per Filium. Ut quemadmodum accepistis a nobis, audiendo et intelligendo a me et Silvano quomodo oporteat vos ambulare, id est vivere, et cursum hujus vitae in bonis operibus perducere, et placere Deo, fidem quam habetis bonis operis exornando, sicut et ambulatis, vivitis et conversamini modo, ut abundetis magis, scilicet magis ac magis crescatis in fide et bonis operibus. Ille enim placet Deo, qui fidem rectam quam habet exsecutione virtutum decorat. Et ille bene abundat qui crescente aetate fidei in se, studet etiam abundare in sanctis operloquente. Quae fuerunt illa prae
Abbreviated transcription (Latin):
tu : nisi ętiã abstineatur a delectatione carnis
et coitꝰ. Potest et de oĩ negotio et mercimonio
intelligi: ut nemo debeat fratrẽ fri p̃ponere ne¬
dex ẽ dñs de om̃ibꝰ his. Nõ solũ de forncatioe
et publica turpitudine: s etiam de transgressi¬
one om̃is bom ꝓpositi. Uerbi gr̃a. sic̃ de illis qui
faciunt uotũ ut ex consensu abstineant a coitu
tẽpore ieiunii: et postmodũ nõ adimplent ꝓmis¬

Expanded text:
tu, nisi etiam abstineatur a delectatione carnis tu, nisi etiam abstineatur a delectatione carnis et coitus. Potest et de omni negotio et mercimonio intelligi, ut nemo debeat fraudem facere fratri, nendex est Dominus de his omnibus. Non solum de fornicatione et publica turpitudine, sed etiam de transgressione omnis boni propositi, verbi gratia, sicut de illis qui faciunt votum, ut ex consensu abstineant a coitu tempore jejunii et postmodum non adimplent promis
Abbreviated transcription (Latin):
nõ cognoscere: quã retrorsũ postea abire. Et
ne quis suꝑgrediat᷑ neq circũuenat in nego¬
cio frem suũ. Beatꝰ quoq apł̃s sociiq eiꝰ predi¬
cabant atq suadebant suis auditoribꝰ. dieb
festis et in diebꝰ iriunoꝵ abstinere ex
consensu ab om̃i cohitu. quod ⁊ multi facie¬
bant: obedientes p̃ceptis ⁊ monitionib eiꝰ.
Et ne forsitan aliquis post debitã continen¬
tiam instigante diabolo ꝓuocaret ad coitũ
illis diebꝰ. quib habebãt deuotũ: ait apłs. Et
ne quis ur̃m suꝑgrediat᷑ id ẽ neq circũueni¬
at in negocio isto coitꝰ nec aliqua circũuen¬
tione uolentiã inferat aliquis pari suo: uolẽ
tior ⁊⁊ gratiosior apud dm̃: quando mundo cor¬
cubili suo: et sponsa de. talamo
suo. Sponsũ ⁊ sponsam in hoc loco: conuga¬
tos debemꝰ intelligere. Dicit̾ eñ beatꝰ hieronimꝰ.
quia frustra assumit᷑ penitentia in uoce ⁊ habi¬

Expanded text:
non cognoscere, quam postea retrorsum abire. Et non cognoscere, quam postea retrorsum abire. Et ne quis supergrediatur, neque circumveniat in negotio fratrem suum. Beatus Apostolus sociique ejus praedicabant atque suadebant suis auditoribus, diebus festis et diebus jejuniorum abstinere ex consensu ab omni coitu, quod et multi faciebant obedientes praeceptis et monitionibus ejus. Et ne forsitan aliquis post devotam continentiam instigante diabolo provocaretur ad coitum illis diebus quibus habebant devotum, ait Apostolus: Et ne quis vestrum supergrediatur, neque circumveniat in negotio isto coitus, id est ne aliquo circumventione violentiam inferat aliquis pari suo, volenttior et gratiosior apud Deum quando mundo corcubili suo, et sponsa de thalamo suo , sponsum et sponsam in hoc loco conjugatos debemus intelligere. Dicit enim beatus Hieronymus, quia frustra assumitur poenitentia in voce et habi
Abbreviated transcription (Latin):
do abstinet acohitu: quia corpꝰ castũ seruan¬
do. eiꝰ oratio castior et acceptior ẽ deo. Nõ in
passione desiderii. Passio desiderii ẽ. qnͣo hõ
uelut equus et mulus qui sũt sine intellec¬
tu. p̃ceps fertur ad libidinẽ: nec refrenat
ardorẽ libidinis. respectu et timore omp̃is dĩ.
Sic̃ ⁊ gentes que ignorant dm̃. Gentes que
ignorãt dm̃ formcatrices sũt ⁊ nimiũ libidi¬
ni dedite: ut pote nõ habentes cognitionem
dĩ sic̃ mauri. guandali.⁊ maxxime sarrace¬
ni: in tantũ ut plurimi illoꝵ. sexaginta et
eo ampliꝰ uxores habeant. Et ẽ sensus. sauete
et obseruate ne nimiũ et immod̾ate libidi¬
ni seruientes. efficientes uos similes gẽtib
que deũ castitatis amatorẽ ignorant. ⁊ cũ
eis dapnemini.⁊ multo ampliꝰ : quia seruus
qui scit uoluntatẽ dñi sin ⁊ nõ facit: uapu¬
labit plagis multis. Et meliꝰ ẽ uiã ueritatis

Expanded text:
do abstinet a coitu: quia corpus castum servando abstinet a coitu: quia corpus castum servando, ejus oratio castior et acceptior est Deo. Non in passione desiderii. Passio desiderii est quando homo velut equus et mulus, qui sunt sine intellectu, praeceps fertur ad libidinem, nec frenat ardorem libidinis, respectu et timore omnipotentis Dei. Sicut gentes quae ignorant Deum. Gentes quae ignorant Deum fornicatrices sunt, et nimium libidini deditae, utpote non habentes cognitionem Dei, sicut sunt Mauri, Vandali, et maxime Sarraceni, intantum ut plurimi illorum sexaginta et eo amplius uxores habeant, et est sensus: Cavete et observate ne nimium et immoderate libidini servientes, efficiamini similes gentibus, qui Deum castitatis amatorem  multo amplius, quia servus qui scit voluntatem Domini sui, et non facit vaplabit multis: et melius est viam veritatis
Abbreviated transcription (Latin):
scĩficatio ur̃a. Id est hec uoluntas dĩ ẽ. ut
scĩficetis eo modo uos quo sequentia manife¬
stant: uidelicet ut abstineatis uos a fornica¬
tione. Fornicatio in hoc loco: triplicit̃ potest
intelligi. Formcari ẽ ꝑculturã idoloꝵ a dõ
recedere: ⁊ ydola ꝓ deo uͦ colere. De qua for¬
nncatione: dicit psalmista. Per des omnes
qui fornicant᷑ abste. Et illud. Fornicatꝰ est
ifrł cum gentibꝰ: id est ydola coluit. Est et
alio modo. fornicatio: quando hõ amorẽ t̾re¬
narũ rerũ filiorũ uidelicet. possessionum.
diuitiarũ. p̾ponit amori op̃is dei: et recedit
a deo ꝑ talia. qui uir aĩe ẽ. Tercio modo ẽ¬
fornicatio corporał. qua quis cohit cũ mere¬
tricibꝰ: uel quocũq modo libidinẽ suam ex
plet. Ut sciat unus quisq ur̃m suũ uas id
ẽ corpꝰ suũ ⁊ corpꝰ uxoris sue. possid̾e in sc̃ifi¬
catione: id ẽ in castitate ⁊ honore. Tũc hono¬
rat quis corpꝰ suũ ⁊ corpꝰ uxoris sue. quan¬

Expanded text:
icatio vestra, id est haec est voluntas Dei ut sanctificetis vos eo modo, quo sequentia manifestant, videlicet ut abstineatis vos a fornicatione. Fornicatio isto loco tripliciter potest intelligi. Fornicari est per culturam idolorum a Deo recedere, et idola pro Deo vero colere. De qua fornicatione dicit Psalmista: Perdes omnes qui fornicantur abs te . Et illud: Fornicatus est Israel cum gentibus, id est idola coluit. Et est alio modo fornicatio quando homo amorem terrenarum rerum, filiorum videlicet, possessionum, divitiarum, praeponit amori omnipotentis Dei, et recedit a Deo per talia, qui vir animae est. Tertio est fornicatio corporalis, qua quis coit cum meretricas, id est corpus suum et corpus uxoris suae, possidere in sanctificatione, id est in castitate, et honore. Tunc honorat quisque corpus suum, et corpus uxoris suae, quan
Abbreviated transcription (Latin):
ad sacrificiũ. ⁊ scĩficauit eos: id ẽ monuit ut
tales se p̃pararent. quatinꝰ dig¬
in essent tanto honore: quoꝵ fr̃ a deo in reg¬
nũ erat electus. Sic cotidie nos scĩficant apłi
et scĩ doctores. dictis suis aminonendo ut scẽ
uiuamꝰ : quatinꝰ digni simꝰ nõ solũ xp̃iam uo

Expanded text:
ad sacrificium et sanctificavit eos, id est monuit ut ad sacrificium et sanctificavit eos, id est monuit ut tales se praepararent, quatenus digni essent tanto honore, quorum frater a Deo in regnum erat electus. Sic quotidie nos sanctificant apostoli et sancti doctores suis dictis admonendo ut sancte vivamus, quatenus digni simus non so
Abbreviated transcription (Latin):
Immundicie nomine intelligit᷑ oĩs in cõtinẽtia.
⁊ mpuditicia: et quocũq mͦ aliquis semet ipsũ
polluat. Seificatio aut̃ ista. cõstat in oratiõibꝰ.
in ieiuniis. in elemosinis. in hospitalitate. in ca
mꝰ  quod moyses legislator daturꝰ legẽ scĩfica¬
uit popłm. id monuit ut scẽ uiuentes ⁊ mũ¬
di mͣ nentes. aigni essent audire uocẽ dñi: et
stimenta ur̃a. abstinete ab uxoribꝰ ur̃is. Si gͦ
as illos uocauit in sc̃ificationẽ. qͣntomagis nos
quos redemit sanguine suo. ⁊ mundauit per
baptisim grãm in scĩficationẽ uocauit. qͣtinus digne
possimꝰ accede ad sacramentũ corporis ⁊ sangui¬
nis eiꝰ: Similit̃ beatꝰ iob mittebat ꝑ singulos
dies ad filios suos. qui forsitan uxorati exctͣ do¬
mũ eiꝰ habitabãt.⁊ sc̃ificabat. eos. id ẽ monebat
eos scẽ inuere: quatmnꝰ illoꝵ sacrificia si uota
accepta ẽẽnt. Samuhel quoq cũ uenisset un¬
gere dauid in regnũ. uocauit ysai ⁊ filios eiꝰ

Expanded text:
incontinentia et impudicitia, et quocunque modo aliquis semetipsum polluat. Sanctificatio autem ista constat in orationibus, in jejuniis, in elemosynis, in hospitalitate, in chamus quod Moyses legislator, daturus legem, sanctificavit populum, id est monuit ut sancte viventes et mundi manentes, digni essent audire vocem Domini, estimenta vestra, abstinete ab uxoribus vestris. Si ergo Deus illos vocavit in sanctificationem, quanto magis nos quos redemit sanguine suo, et mundavit per baptismi gratiam, in sanctificationem vocavit, quatenus digne possimus accedere ad sacramentum corporis et sanguinis ejus? Similiter beatus Job mittebat per singulos dies ad filios suos, qui forsitan uxoris extra domum ejus habitabant, et sanctificabat eos, id est monebat eos sancte vivere, quatenus illorum sacrificia et vota accepta essent. Samuel quoque cum venisset ungere David in regnum, vocabit Isai et filios ejus
Abbreviated transcription (Latin):
dicta ponamꝰ. Circuit inquit ille nos singłoᷤ.
et tanꝗͣ hostis clausos obsidens muros explo¬
rat: et tẽptat an sit pars aliqͣ membrorũ minꝰ
stabilis et minꝰ fida. cuiꝰ aditu ad interiora pe¬
netretꝰ Offert oculis formas illices: et faciles uo¬
luntates. ut insu destruat castitatẽ. Aures per
canora musica tẽptat: ubi in som dulcioris au¬
ditu. soluat et molliat xp̃ianũ iugorẽ. Linguã
cõuitio ꝓuocat: manũ iniuriis lacessentibꝰ ad
petulantiã cedis instigat. Ut fraudatorẽ faciat.
lucra ponit iniusta: ut animã pecunia capiat.
ingerit ꝑnitiosa cõpendia. Honores terrenos ꝓ¬
mittit ut celos adimat. ostendit falsa ut
uera subripiat: et cũ latent̃ nõ potest fal¬
lere. exerte atq aꝑte minat᷑. Terrorẽ turbi¬
de ꝑsequutiõis intentans ad debellandos ser¬
uos dĩ inquietꝰ semꝑ.⁊ semꝑ infestꝰ. in pa
ꝑtas minas: stare debet instructꝰ animꝰ et
armatꝰ. tam paratꝰ semꝑ ad repugnandum:

Expanded text:
aerens circuit. Circuit ille nos singulos et tamquam hostis clausos obsidens muros explorat et temptat an sit pars aliqua membrorum minus stabilis et minus fida, cuius aditu ad interiora penetretur. offert oculis formas inlices et faciles uoluptates, ut uisu destruat castitatem. aures per canora musica temptat, ut soni dulcioris auditu soluat et molliat christianum uigorem. linguam conuicio prouocat, manum iniuriis lacessentibus ad petulantiam caedis instigat. ut fraudatorem faciat lucra opponit iniusta: ut animam pecunia capiat ingerit perniciosa conpendia: honores terrenos promittit ut caelestes adimat: ostentat falsa ut uera subripiat, et cum latenter non potest fallere, exerte adque aperte minatur, terrorem turbidae persecutionis intentans, ad debellandos seruos Dei inquietus semper et semper infestus, in pacpertas minas stare debet instructus animus et armatus, tam paratus semper ad repugnandum
Abbreviated transcription (Latin):
milibꝰ tribuit: ut quo magis humiliati fu¬
erint ꝓpt̃ ipsũ tpr̃e certaminis: eo głiosiꝰ exal¬
tent᷑ ab ipso tpre retributioĩs. Potest aut̃ hu¬
miliatio hoc in loco multipharie accipi. Hoc ẽ
et ea qua incipiens quisq uiã uirtutũ. ꝓ ab¬
luendis que cõmiserat peccatis salubrit atte¬
rit᷑: et illa que spontanea mentis deuotione
a ꝑfectioribꝰ deo uel ꝓximis in pace exhibet᷑
rerũ circũstantiũ. necnõ ⁊ ea qua incursanti¬
bꝰ ꝑsecutionũ turbinbꝰ. inuictꝰ ꝑ patientie uir¬
tutẽ animꝰ armatur. Om̃i aut̃ generi deo de¬
uote humilitatis merces succedit illa: ut qui
se tẽpore sue ꝑegrinationis humiliant. tẽpo¬
re uisitationis eiꝰ exaltent᷑. Sobrii estote. ingi¬

Expanded text:
milibus tribuit, ut quo magis humiliati fuerint propter ipsum, tempore certaminis, eo gloriosius exaltentur ab ipso tempore retributionis. Potest autem humiliatio hoc in loco multifarie accipi, hoc est, et ea qua incipiens quisque viam virtutum pro abluendis quae commiserat peccatis salubriter atteritur, et illa quae spontanea mentis devotione a perfectioribus Deo vel proximis in pace exhibetur rerum circumstantium, necnon et ea qua, incursantibus persecutionum turbinibus, invictus per patientiae virtutem animus armatur. Omni autem generi Deo devotae humilitatis merces succedit illa, ut qui se tempore peregrinationis suae humiliant, tempore visitationis ejus exaltentur. Sobrii estote
Abbreviated transcription (Latin):
bat. cunctis in errore concordantibus. Hanc
autẽ malam coneordiã dñs dissipauit. domum
euertit. ⁊ dragnam repperit. Unde etiam apłs
ait. Oportet hereses eẽ: ut hi qui ꝓbati sunt. manifesi¬
sũt. ꝑ huius gͥ inuentione om̃s uieme ⁊ amice om̃s
uirtutes ⁊ dominationes simul eum di sapien¬
tia incelestibus gratulantur. Cessent g̃ murmu¬
rare seribe ⁊ pharisei. non dieant nec iuidio¬
se rep̾hendant. qui a hic peccatores recipit ⁊
manducat eum illis. uenit enim dñs que¬
rere ⁊ saluare quod ꝑierat: ⁊̃ non uenit uoca¬

Expanded text:
bat, cunctis in errore concordantibus. Hanc bat, cunctis in errore concordantibus. Hanc autem malam concordiam Dominus dissipavit, domum evertit, et drachmam reperit. Unde et Apostolus ait: « Oportet haereses esse, ut hi, qui probati sunt, manifes hujus igitur inventione omnes vicinae et amicae, omnes virtutes et dominationes simul cum Dei sapientia in coelestibus gratulantur. Cessent igitur murmurare Scribae, et Pharisaei. Non dicant, nec invidiose reprehendant quia hic peccatores recipit, et manducat cum illis. Venit enim Dominus quaerere, et salvare quod perierat: et non
Abbreviated transcription (Latin):
inuen draginã quam ꝑdid̾am. hec autẽ simi¬
litudo eadem ẽ. que suꝑior. Idem em̾ significat
decem dragine : quod centum oues. Una quoq
dragnia: ⁊ una ouis ꝑdita idem significant.
Nouem uero que restant: nouẽ ordines angłorũ
sunt. Quam aũ regis imago indragina exrprimi¬
tur : non ĩmerito ꝑdragnam homo figuratur.
qm̃ ad sui regis unaginẽ factus ẽ homo. hanc
rere uenit lucernam corporis sui accendit di¬
uinitas enĩ in carne lumen ẽ. in lucerna: ⁊ huiꝰ
mundi amplissimã domum euertit sic̃ ipse ait.
Nolite putare quia pacem uemi mitt̾e int̾ram:
non uem pacem mitt̾e sed gladium. Eir hoc en̾
erunt quinq indomo una. duo intres:⁊ tres di¬
uidentur. in duos. Sic gͥ ut hanc dragniam in¬
ueniret. hanc domũ id ẽ hunc mundũ dñs eu̾tit.
inter filium &e patrem. inter matre ⁊ filiam.
inter socrum ⁊ murum discordiam ponens.
aliis fidem ⁊ iusticiam impugnantibus aliis
de fendentibus. Nlemo em̾ prius ꝓfide pugna¬

Expanded text:
drachmam quam perdideram. Haec autem similitudo eadem est quae superior. Idem enim significant decem drachmae, quod centum oves. Una quoque drachma, et una ovis perdita idem significant. Novem vero, quae restant, novem ordines angelorum sunt. Quoniam autem regis imago in drachma exprimitur, non immerito per drachmam homo figuratur; quoniam ad sui regis imaginem factus est homo. Hanc rere venit, lucernam sui corporis accendit. Diviuitas enim in carne lumen est in lucerna. Et hujus mundi amplissimam domum evertit, sicut ipse ait: « Nolite putare, quia veni pacem mittere in terram: non veni pacem mittere, sed gladium . » Ex hoc enim erunt quinque in domo una, duo in tres, et tres dividentur in duos. Sic igitur, ut hanc drachmam inveniret, hanc domum, id est hunc mundum, Dominus evertit, inter filium et patrem, inter matrem et filiam, inter socrum et nurum discordiam ponens, aliis fidem et justitiam impugnantibus, aliis defendentibus. Nemo enim prius pro fide pugna
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ẽ formeator. aut auarus. aut idolis sermẽs.
aut maledicus. aut ebriosus. aut rapar. cu̾
eusmodi nec cibum sumere. E dñs quidem
ut conuertat : apłs uero ut terreat. Iste ter¬
ret suos  ille uocat extraneos. Utrumq gͥ
bonum ẽ. ⁊ terrere prorimos.⁊ muleere er¬
traneos. Illos mulcemus ut conuertantur.
istos terremus ut erubeseant. ⁊ amalo quies¬
.ncant. Erarant gͥ pharisei : peccatores penitꝰ
ab hommantes. Non enim ab hominandi
sunt. s uocandi. uocandi au̾ : aut blandi¬
ciis aut minis. Uocat eos dñs blandiendo ⁊
m andueando eum illis. Ulocat autem apłs eos
terrendo nolens eibum sumere cum illis. Sqͣr.
Et ait ad illos parabolam istam dicens. Quis
err uobis homo qui habet centum oues ⁊ si
ꝑdidit unam ear illis. nonne dimittit nona

Expanded text:
ornicator, aut avarus, aut idolis serviens, aut maledicus, aut ebriosus, aut rapax, cum ejusmodi nec cibum sumere . » Et Dominus quidem, ut convertat: Apostolus vero, ut terreat. Iste terret suos: ille vocat extraneos. Utrumque igitur bonum est, et terrere proximos, et mulcere extraneos. Illos mulcemus, ut convertantur: istos terremus, ut erubescant, et a malo quiescant: erant igitur Pharisaei peccatores penitus abominantes. Non enim abominandi sunt, sed vocandi. Vocandi autem aut blanditiis, aut minis. Vocat eos Dominus blandiendo, et manducando cum illis. Vocat eos Apostolus terrendo, nolens cibum sumere cum illis. Sequitur: Et ait ad illos parabolam istam, dicens: Quis ex vobis homo, qui habeat centum oves, et si perdiderit unam ex illi
Abbreviated transcription (Latin):
ros suos gaudens. E ueniens domum conuoeat
amicos ⁊ uiemos dicens illis. Con gratulamin
michi quia inuem ouem meam que ꝑierat.
Hoc aute quid significet. ipse sub inferens ait.
dico uob̾ qd̵ ita gaudium erit in celo suꝑ uiro
peceatore penitenciam agente. quam suꝑ no¬
naginta nouem iustis qui non indigent peni¬

Expanded text:
eniens domum, convocat amicos, et vicinos, dicens illis: Congratulamini mihi, quia inveni ovem meam, quae perierat. Hoc autem quid significet, ipse subinferens ait: Dico vobis, quod ita gaudium erit in coelo super uno peccatore poenitentiam agente, quam supra nonaginta no
Abbreviated transcription (Latin):
uis eum plus no̾ diligamus. maiorẽ tam̾
leticiã de illo faciamus. quẽ de maiori ꝑi¬
eło dninitus lib̾ari uidemus. Sequit᷑. Aut
que mulier habens dracmas dece̾ si ꝑdid̃it
dragiam unam. nonne accendit lucernam
&e uertit domum.⁊ querit diligenter donec in¬

Expanded text:
vis eum plus non diligamus, majorem tamen vis eum plus non diligamus, majorem tamen laetitiam de illo faciamus, quem de majori periculo divinitus liberari vidimus. Sequitur: Aut quae mulier drachmam unam, nonne accendit lucernam, & evertit domum, quaerit diligenter donec in
Abbreviated transcription (Latin):
pecc̾or qͥ penitẽcia ag̃sentum enim oues tota
anglorũ ⁊ hominũ multitudo intelligitur.
Ex his autẽ una errauit : quando primus ho̾
peccauit. Unde psalmista. Erram inquit
sieut ouis que ꝑierat. require seruum tuu̾
dñe. quia mandata tua non sum oblitus.
Remanserunt gͥ nonaginta nouem: ꝑ quas
nouem angłorum ordines figurantur. Siqui¬
dem totus hic numerus ernouenis conficit᷑.
ꝑhae itaq una saluator nr descendit de ce¬
lis: nonaginta ⁊ nouem de quibus modo ai¬
ximus ibi derelictis. ibi inquam derelictis :
unde ⁊ celum hoc in loco desertũ dicitur.
Quodam enim modo celum dñs deseruisse
udebatur. quando inter homines corporalit̾
conuersabatur. Hanc autẽ unam ouem un¬
ponens in humeros suos ibi eni̾ honera fe¬
runtur. gaudens domũ rediit celos ascen¬
dit. uicmis ⁊ amicis id ẽ. angłis ⁊ archan¬
głis leticiam fecit. ⁊ tantã letieram quantã
habuerunt. Usitatissimũ ⁊ enin ẽ. ut quã¬

Expanded text:
peccator qui poenitentiam agit? Centum enim oves, tota angelorum et hominum multitudo intelligitur. Ex his autem una erravit, quando primus homo peccavit. Unde Psalmista: « Erravi, inquit, sicut ovis, quae perierat; require servum tuum, Domine, quia mandata tua non sum oblitus . » Remanserant igitur nonaginta et novem, per quas novem angelorum ordines figurantur, siquidem totus hic numerus ex novenis conficitur. Pro hac itaque una Salvator noster de coelis descendit, nonaginta et novem, 190 de quibus modo diximus, ibi derelictis. Ibi, inquam, derelictis: unde et coelum hoc in loco desertum dicitur. Quodammodo enim coelum Dominus deseruisse videbatur, quando inter homines corporaliter conversabatur. Hanc autem unam ovem imponens in humeros suos ibi onera feruntur, gaudens domum rediit, coelos ascendit, vicinis et amicis, id est angelis et archangelis laetitiam fecit, et tantam laetitiam, quantam habuerunt. Usitatissimum etenim est, ut quam