comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sub intrantia uitia nescientem negant : Totaitaq: uirtute muniendus ẽ
aditus mentis nequando eã in sidiantes hostes penetrent foramine neg¬
lecge cogitationis : Hicsalomonait: Omnicus todia serua cortuũ qͥm̃ex
Ecã quippeȩđa sicut fumi uirgula ex aromatib: ascenditꝰ quia exuita eͥsu¬
acuirtutibus in internicodie incensi rectitudinẽ ꝓficit: Nec sparsa
ꝑ cogitationes diffluit : sed sescint᷑ archana cordis inrigoris uirga constrin¬
git : Quae eaquȩ agit dumre cogitaresemꝑ acretractare nondesinit :
myrrã quidem &thus habec in opere sed puluerẽ incogitatione :¬
lerumq autẽ tantis cogitationũ uoluminilNLIBRO VNDE SUERA¬
Ib implicatur iustus ut ipsa ferre uixualeat quȩ intras epuidus uersat
tanto autem longius mens ae necessariis cessat : quanto inania latius
cogitat: quiaigitur dispensatioris curas malignis p̃s modotor penti

Expanded text:
subintrantia vitia nescientem necant. Tota itaque virtute muniendus est subintrantia vitia nescientem necant. Tota itaque virtute muniendus est aditus mentis, ne quando eam insidiantes hostes penetrent foramine neglectae cogitationis. Hinc Salomon ait: Omni custodia serva cor tuum, quoniam ex a quippe Ecclesia sicut fumi virgula ex aromatibus ascendit; quia ex vitae suae virtutibus in interni quotidie incensi rectitudinem proficit, nec sparsa per cogitationes defluit, sed sese intra arcana cordis in rigoris virga constringit. Quae ea quae agit, dum recogitare semper ac retractare non desinit, myrrham quidem et thus habet in opere, sed pulverem in cogitationelerumque autem tantis cogitationum voluminibus implicatur, ut ipsa ferre vix valeat, quae intra se providus versTanto autem longius mens a necessariis cessat, quanto inania latius cogitat. Quia igitur dispensationis curas maligni spiritus modo torpenti
Abbreviated transcription (Latin):
multiplicat : Vt autem retio admente mredierit : mox seconfusio tumul¬
tuosa compescit: Etqua si ancillȩ sea diniunctum opus tacitereprimunt. dũ
cogitationes ꝓtinus causis sȩꝓpriis adutilitatem subdunt: Possidem ergo
multã familiam : cum recto iure in numeris cogitationib rationis discretio¬
nedominamur: Qđ nimirũ cũ sollerter agimus: iungi ꝑcadem discreti¬
onem angelis conamur IN EODẼ LIBRO UNDE SUPRA¬
Iolocaustumnãq: totumincensumdicitur: Holocaustũigitur dareẽ :
tõtt̃ mentẽ igne conpunctionis incendere : utin ara amoris corardeat & qua¬
sidelicit ꝓ priae soboli sin quinamenta cogitationis exurae : Sed haec agere
nesciunt: nisi hi qui prius quã qui cogitationes ad op̃ ꝓdeant. internos suos
motus sollicite circumspicientes frenant : Virautẽ confusionis est ÷ qui¬
fortimentis custodia munitus non est : quia dumuirtutes scagere estima :

Expanded text:
multiplicat. Ut autem ratio ad mentem redierit, mox se confusio tumulmultiplicat. Ut autem ratio ad mentem redierit, mox se confusio tumultuosa compescit; et quasi ancillae se ad injunctum opus tacite reprimunt, dum cogitationes protinus causis se propriis ad utilitatem subdunt. Possidemus ergo multam familiam, cum recto jure innumeris cogitationibus rationis discretione dominamur. Quod nimirum cum solerter agimus, jungi per eamdem discretionem angelis conamur. Unde et recte suolocaustum namque totum incensum dicitur. Holocaustum igitur dare est totam mentem igne compunctionis incendere, ut in ara amoris cor ardeat, et quasi delicta propriae sobolis inquinamenta cogitationis exurat. Snesciunt, nisi hi qui priusquam cogitationes ad opus prodeant, internos suos motus sollicite circumspicientes frenant; haecforti mentis custodia munitus non est; quia dum virtutes se agere aestimat,
Abbreviated transcription (Latin):
nera aliena toleramus : Cumq nos qua si singularis sapientiae altitu¬
donon eleuat : adꝑferendam alieni cordis inertiã mentẽ nra aequa ni-¬
miliam possidemus cũcogitationes innumeras submentis dominati¬
one rescringimꝰ : Neipsa sui multitudine animũ superent neꝑ uerso
ordine discretionis nraẽ principatũ calcent: & benȩ cogitationes turpaeꝰ :¬
multe familice appellatiõ ne signant᷑ : Namscimꝰ qđ absente domina
cencillarum linguae ꝑ strepunt: silentiũ deserunt. deputatioperis offi¬
cia negligunt: Totũq sibim & ordinẽ uiuendi confundunt: Atsire¬
pented omina ueniat: mox ꝑstrepentes linguae reticent. officia uni¬
uscuiusq operis repetunt: Sicq: ad op̃ ꝓprium acsinon reces serint
reuertuntur : Sugitur a do momenus ad mom̃tũ ratio discedat : qua-¬
si absente domina cogitationũ seddamoruelut garrula ancillarũ turba

Expanded text:
nera aliena toleramus. Cumque nos quasi singularis sapientiae altitunera aliena toleramus. Cumque nos quasi singularis sapientiae altitudo non elevat, ad perferendam alieni cordis inertiam, mens se nostra aequanimiliam possidemus, cum cogitationes innumeras sub mentis dominatione restringimus; ne ipsa sui multitudine animum superent, ne perverso ordine discretionis nostrae principatum calcent. Et bene cogitationum turba multae familiae appellatione signatur. Nam scimus quod absente domina, ancillarum linguae perstrepunt, silentium deserunt, deputati operis officia negligunt, totumque sibimet ordinem vivendi confundunt. At si repente domina veniat, mox perstrepentes linguae reticent, officia uniuscujusque operis repetunt; sicque ad opus proprium, ac si non recesserint, revertuntur. Si igitur a domo mentis ad monumentum ratio discedat, quasi absente domina, cogitationum se clamor, velut garrula ancillarum turba
Abbreviated transcription (Latin):
Oues enĩ septẽmilia possidemus c̃ũ cogitationes in nocuas ꝑfecta
cordis munditia intrixnos met ipsos. inquis ito ueritatis pabulo pascim:¬
Eruntq nobis inpossessione &iã tria milia camelorũ : siomne qđ in nob
altum a ctortuosuim est rationefida ei subditur & sub cognitione trinitatis
sponte in appecitu humilitatis indinatur : Camelos quippepossidemꝰ :
si qđ altũ sapimus humiliter deponamus : Camelos ꝓcul dubio possi¬
demus cũ cogitationes nr̃as ad infirmitatis frat̃ nȩ conpassione flecti¬
mur utuicissim onera nr̃a portantes alienae in firmitati conpati con¬
Q uoquasi pigrius ambulant eo fraterna honera mansuetius portant :
Suntnamq non nulli quidũ alta nonĩ tellegunt : ad exteriora conũ-¬
sationis opera sehumilius p̃munt: Beneergo ꝑasinas pigrũ quid ẽ a¬
nimal sed tam̃ portandis honerib: deditum simplices cogitationes ac¬
cipimus : Quia dũ nrã plerumq ignorantiam cognoscimus. leuius ho¬

Expanded text:
um enim septem millia possidemus, cum cogitationes innocuas, perfecta cordis munditia, intra nosmetipsos inquisito veritatis pabulo pascimobis in possessione etiam tria millia camelorum, si omne, quod in nobis altum ac tortuosum est, rationi fidei subditur, et sub cognitione Trinitatis, sponte in appetitu humilitatis inclinatur. Camelos quippe possidemus, si quod altum sapimus, humiliter deponamus. Camelos procul dubio possidemus, cum cogitationes nostras ad infirmitatis fraternae compassionem flectimus, ut vicissim onera nostra portantes, alienae infirmitati compati conquo quasi pigrius ambulant, eo fraterna onera mansuetius portant. Sunt namque nonnulli qui dum alta non intelligunt, ad exteriora conversationis opera se humilius premunt. Bene ergo per asinas, pigrum quidem animal, sed tamen portandis oneribus deditum, 31 simplices cogitationes accipimus; quia dum nostram plerumque ignorantiam cognoscimus, levius o
Abbreviated transcription (Latin):
quasi quinq: uiris secundum sensum arnis sabicta qua misericor d¬
ter dñs ꝓuocat aurire a quã uiua laia criscilic& ꝑnub p̃eregratiã :¬
uł secretam legis intellegentiam. Mulier adultera que a lsferct
aiudeis dnõ lapidanda eclesia est: quiprius relicto dõin idolis furat
caputdñ unxit. ecđa ẽ q̃ue fructũ suioperis fidei quodore ad laudẽ dĩ &¬

Expanded text:
quasi quinque viris, secundum sensum carnis subjecta; quam misericordiquasi quinque viris, secundum sensum carnis subjecta; quam misericorditer Dominus provocat haurire aquam vivam, lavacri scilicet percipere gratiam, vel secretam legis intelligentiam. Mulier adultera, quae offertur Domino a Judaeis lapidanda, Ecclesia est; quae prius, relicto Deo, in idolis fueratcaput Domini unxit, Ecclesia est, quae fructum sui operis, fideique odorem ad laudem Dei
Abbreviated transcription (Latin):
spreuerunt. Seruus quimnã unã accepit & decemad quisiuit signifi¬
cat doctores ꝗ acceptamgratiam cuangelii indecem uerborum predi¬
quisiuit illos demons trat quim andatũ seruantes consequuntur & scien¬
tiamlegis Inquinq libris morsi scriptã cãq docendo adusumsalu¬
tstiees sarum fenerant. Quiuero unamipsam in sudario conserua¬
uit esten diecum quicreditum sibigratiȩ donumdediate ociose
tiaetaut undercete amittit conł atam gratiam quip neglgentiã p̃¬
dicarecontem psautti augeatur qui indel aborauit. Nidua quainga¬
toplulatio duo necitminuta animamfidelem demonstrat qusin tes¬
auro cordissu fructũ dilectionis dĩa ꝓximiseruat. Sponsus ⁊ p̃sẽ
cuiis nuptiȩcumecđã celebrantur Ipcuius coniunctione a qua inui¬
no mutantur quia eredentes ꝑ laucicrigratiam tr anseunt ad passi¬
onis coronam. A rehitridinus mor sesintelligicur quia miratur me
Adulir samaritana mistiefntd igicur sinagogec quinq librs legs

Expanded text:
spreverunt. Servus vero qui mnam unam accipiens decem acquisivit, significat doctores, qui, accepta gratia Evangelii, in decem verborum praediquisivit, illos demonstrat, qui mandata Dei servantes, consequuntur scientiam legis in quinque libris Moysi scriptam, eamque edocendo ad usum salutis necessariam fenerant. Qui vero mnam unam ipsam in sudario conservavit, ostendit eum qui creditum sibi gratiae donum delicate otioseque tractavit. Unde et recte amittet collatam gratiam, qui per negligentiam praedicare contempsit, ut ei augeatur qui inde laboravit. Vidua quae in gazophylacium duo minuta jecit, animam fidelem demonstrat, quae in thesauro cordis fructum dilectionis Dei et proximi servat. Sponsus Christus est, cujus nuptiae cum Ecclesia celebrantur, in cujus conjunctione aqua in vinum mutatur, quia credentes per lavacri gratiam transeunt ad passionis coronam. 234. Architriclinus , Moyses intelligitur, qui miratur melMulier Samaritana mystice intelligitur Synagoga, quinque libris legis,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmissionis botrũ in ligno humeris gestauer̃ duoꝵ ꝓopuloꝵ significanti am
ex presserunt quorũprior iudaicus gradiens auersus tergadat x p̃o posteri-
cadens aꝑtos oculos habuittipum ȩoꝵ tenuit : qui ꝑ fide cognitionẽ dihabent.
sed obscunttio peribus corruunt. Finees qui ambri a scortam in adulterio
am sedetiã omnẽcarnis a ffacũ ł concupis centia scłi perimi & tunc placari
minicis anguinis signũ ab interitu mundis aluatẽr: Nq̃ xploratores missi
abihu in hicricbꝰ. quos suscepitnt ab duo intellꝑguntur testa m̃ ta inmundũ mis¬
saque suscepit eidła exgentib congregata. A chamꝰ quid eiericho a natena¬

Expanded text:
promissionis botrum promissionis botrum expresserunt, quorum prior Judaicus gradiens aversus terga dat Christo, 129 pcadens apertos oculos habuit, , typum eorum tenuit qui per fidem cognitionem Dei habent, sed obscurati malis operibus corruunt. 68. Phinees, qui Zambri et scortum in adulterio am, sed etiam omnem carnis affectum vel concupiscentiam primi saeculi, et tunc placari sionis dominicae signum, ab interitu mundi salvatur. 74. Duo exploratores missi a Jesu in Jericho, quos suscepit Raab , duo intelliguntur Testamenta in mundum missa quae suscepit Ecclesia ex gentibus congregata. 75. Acham, qui de Jericho anathema
Abbreviated transcription (Latin):
quipopulẽ dĩ augo diabolice seruitutis eripuit. & ipsum diabolũ aet̃na poe-¬
soror morsi sinagogae speciẽ p̃tulit: uxor eius eriopissa figurauit ecłam exgen¬
lepre ꝑfunditur. Ama lech designatdiabolũ quiobuius populsꝰ ad signũ cru¬
cis deuincitur. Seon quoq: rexamorreorũ . qui uertitur inlatinũ tẽptatio
oculorũ eunde diabolũ significat : quim̃ datiõ fallendi seuilludlucis angelum
quens figurat. Ipseest & rexbasan quunt̃ p̃tat᷑ condusio: qui a int̃cludere mo¬
litur difficultate uitiorũ uiã fidei nrae insene pateat nobis transitus adreg
nũ pinis sum uite aeternȩ Septuagintit uiri seniores suꝑ quoscaȩedit sp̃s
dĩ septuaginta nationũ linguas in hocmundo diffusas ostendunt ex quib mul¬
ticredentes gratiã sc̃i sp̃s acceperunt. Dathan & abiron. & ceteri quise amo¬
yse &a aron segregantes sacrifitiũ usur pare conatisunt hereticae prauita¬
diuinae repinissionis adipisci posse ꝑ xp̃m. Duoportatores quide terra re¬

Expanded text:
qui populum Dei a jugo diabolicae servitutis eripuit, et ipsum diabolum in aeterna poesoror Moysi , Synagogae speciem praetulit, quaeleprae perfunditur. 63. Amalech designat diaboli figuram, qui, obvius  rex Amorrhaeorum, qui vertitur in Latinum tentatio oculorum, eumdem diabolum significat, qui mendacio fallendi sese in angelum lucis transfigurat. Ipse est Og, rex Basan, qui interpretatur conclusio, qui intercludere molitur difficultate vitiorum viam fidei nostrae, ne pateat nobis trnum promissum vitae aeternae. Septuaginta viri seniores, super quos cecidit spiritus Dei, septuaginta generationum linguas in hoc mundo diffusas ostendit, ex quibus multi credentes gratiam Spiritus sancti acceperunt. Dathan et Abiron, et caeteri qui se a Moyse et Aaron segregantes, sacrificium usurpare conati sunt, haereticorum pravitadivinae repromissionis adipisci posse per Christum. Duo portitores, qui de terra re
Abbreviated transcription (Latin):
Ater ante dnm̃ eẽculpabiles: sed quia erga gregem sibi creditum neg¬
gligentes & mala non ꝓhibentes existunt : non sclumꝓrt̃ propria delic¬
ta sed ꝓsubditorum sibiflagitiis dupliciter condempna huntus : Hinc
dauit dep̃cans orat: Ab ocultis meis munda med nẽ : & ab alienis par¬
ceseruotuo: Quicũq ex seniorib: caus amdelinquentis adornat : ma¬
iorẽ ei in solentiȩ fomitẽ generat. It a ut cor eius magis magisq in¬
durarifacict : cumq: errorem delinquentis differendo nondis¬
cutit : nec humiliarieum sinit. Necdis simulanido ꝑmittit
desatis factione & uenia cogitare : sedidemfacinus denuoiterare :
qm̃ scripturanempecestatur : quod omne peccatum qđ remissus
indisciplinatusq: ad miseritfr̃. ad negle gentem ꝓtinus reuertant᷑
seniorem et ꝓpt̃ se et ꝓillo duploredditurus rationẽ : Rectenãq:
censetur utcũ quo participat errorem co aeternae recributionis cumeo
sortiatur ultionẽ quic ips eiubere nefas. ipse ꝑhibetur a mare q̃uiꝓ hi¬

Expanded text:
r ante Deum esse culpabiles, sed quia erga gregem sibi creditum negligentes, et mala non prohibentes existunt, non solum propter propria delicta, sed pro subditorum flagitiis dupliciter condemnabuntur. Hinc David deprecans orat. Ab occultis meis munda me, et ab alienis parce servo tuo . Quicunque ex senioribus causam delinquentis adornat, majorem ei insolentiae fomitem generat: ita ut cor ejus magis magisque indurari faciat: et contumaciam delinquentis differendo non discutit, nec humiliari eum sinit, nec dissimulanter quae permittit de satisfactione et venia cogitare, sed idem denuo iterare, quoniam Scriptura nempe testatur, Quod omne peccatum quod remissus indisciplinatusque admiserit frater, ad negligentem protinus revertatur seniorem; et propter se et pro illo duplam redditurus est rationem. Recte namque censetur: ut cum quo participat errorem, aeternam retributionis cum eo sortiatur ultionem, quia: Ipse jubere nefas, ipse perhibetur amare, Qui prohi
Abbreviated transcription (Latin):
miscđas iustitio sinemiscđa non est iustitia. sed crudelitas: sicetmiscđa
sineiustitia : non ẽ miscđa sed fatuitaes : Nam sicut quidesideranti miscdam¬
denegat crudelis est : sic qui non desiderantimiscđam prestat iniustus ẽ:
catis : desidereest autẽ miscđam dĩ conuertiaddm̃ : Illeenim desiderat

Expanded text:
misericordia non est justitia, sed credulitas: sic et misericordia misericordia non est justitia, sed credulitas: sic et misericordia sine justitia non est misericordia, sed fatuitas. Sic denegat crudelis est, sic qui non desideranti misericordiam praestat injustus est. catis. Desiderare est autem misericordiam Dei, converti ad Deum. Ille enim desiderat
Abbreviated transcription (Latin):
quia despecta aeternagloria temporalem gloriam amplius amauit
łece antepotentis faciem intrasui selatebrur᷑ silentii abscondit & sicutꝑ
secution ipubliq si coccultum locum dedit timori: Benedetalib dict¬
Dilexerunt łam hominũ magis quã dĩ.: Quis quis igitur talis est s haec
districteiudicatur. & ꝑsecutio publica defuit : & tamen tacendox pm̃
non desuolucro seddenrã salute: Sic peccantes non dõ nocemus sed nob:
Ds̃ autẽ tristatur non de succniuria: sed dennt ꝑ ditione: Sicutrex be¬
nignus audiens criminosas ꝑsonas. lege quidem cõpellente ipsemortis
sententiam dictat aduersus cos: ta men miscđa instigante lacrimas
sundit suꝑ ipsos &uulteos adiuuare & non potest contradicente sibuusti¬
tia qm̃misericordia tuncestuera miseri cordia sisic facta fuerit utius¬
titia ꝑ cam non condempnetur. Si autem contempta iustitia miscła

Expanded text:
quia, despecta aeterna gratia, temporalem gloriam plus amavit. quia, despecta aeterna gratia, temporalem gloriam plus amavit. Ecce ante potentis faciem intra sui se latebras silentii abscondit, et sicut persecutioni publiDilexerunt gloriam hominum magis quam Dei . Quisquis igitur talis est, si haec districte judicantur, et persecutio publica defuit, et tamen tacendo Christum non de suo lucro, sed de nostra salute: sic peccantes non Deo nocemus, sed nobis, Deus autem tristatur non de sua injuria, sed de nostra perditione. Sicut rex benignus, audiens criminosas personas, lege quidem ipse mortis sententiam dictat adversus eos: tamen, misericordia instigante, lacrymas fundit super ipsos, et vult eos adjuvare, et non potest, contradicente sibi justitia. Quoniam misericordia tunc est vera misericordia, si sic facta fuerit ut justitia per eam non condemnetur. Si autem, contempta justitia, misericordia
Abbreviated transcription (Latin):
fideles esserenuntiant : NVideonamq: non nullos ita ꝑsonã potentis
accipere : utrequisiti ab eo ꝓ fauorecius non dubitent in causa ꝓximi ue¬
rum negare : Etquis estueritas nisiille quidixit . Egosũ uia ueritas &
uitt : Neq: enĩ baptista iohannes de confessione xp̃i sed deiustitia ue
ritate oxcubuit: sed quia x p̃s estueritas. ad mortem usq id circoꝓxp̃o
ꝑ contatus ꝑ sonã potentis accspit : ete uerbos altiminiuriam pataretur
ueritatem negauit: Quidergoistefacer& indolore penarum qui x pm̃
erubuit inter flagella uerborum adhuc & posthȩc anteo culos hominũ
adhuc xp̃ianus est : etttimen sicumdñs districcedis posuit iudicareiã non
est : Video autem alios quib ꝑ locũm agisteruex ortandi sunt officia argu¬
endiq cõmissa: quiauidit aliquid inlicitũ admitti : &dum quorumdã poten¬
tum offendere gratiã metut arguere non p̃sum t: Quis quis iste est

Expanded text:
fideles esse renuntient. Video namque nonnullos ita personam potentis fideles esse renuntient. Video namque nonnullos ita personam potentis accipere, ut requisiti ab eo, pro favore ejus non dubitent in causa proximi verum negare. Et quis est veritas nisi ille qui dixit: Ego sum Via, Veritas et Vita ? Neque enim Joannes Baptista de confessione Christi, sed de justiitus occubuit ; sed quia Christus est veritas, ad mortem usque idcirco pro Cpercunctatus personam potentis accepit, et ne verbi saltem injuriam pateretur, veritatem negavit. Querubuit inter flagella verborum? Ecce et post haec ante oculos hominum adhuc Christianus est, et tamen si Dominus eum districte disposuit judicare, jam non est. Video autem et alios quibus per locum magisterii exhortandi sunt officia arguendique commissa, quia vident aliquid illicitum admitti, et tamen dum quorumdam potentum offendere gratiam metuunt, arguere non praesumunt. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
tatissim tam exercitatus uteet̃ et duxcum laborar& in hocbello con¬
trahostem & dicer &. Video aliam legem in membris meis repugnantẽ
legimentis mee & captiuantẽ me in legepeccati que est in membris meis
cati : Mente seruio legidi non consentiendo c̃arne autem legi peccati con¬
cupiscendo : et mente legidĩ & carne legipeccati : Et hacdelector &ibi con¬
cupisco sed nonuincor : Titillat insidiator puls at trahereconatur : Miser
ego hobmoquis meliberabit decor poremortis huius : Nolo semꝑuincere :
sed & aliquando cupio ad pacem uenire : Nuncergo fr̃s tenete istum modũ
menteseruite legidĩ carneautem legipeccati : sed ex neces sitate quia con¬
cupiscitis nonquia consentitis : Aliquando ista concupiscentia si cinsidia¬
tur scis ut faciatdormien tibus quod non potest uigilantib: : Vndeom̃s
adclamastis nisi quia om̃s agnouistis : pudec hicin morari sed nonpigeat

Expanded text:
tatissimus, tam exercitatus, ut esset et dux, cum laboraret in hoc bello contatissimus, tam exercitatus, ut esset et dux, cum laboraret in hoc bello contra hostem, et diceret: Video aliam legem in membris meis, repugnantem legi mentis meae, et captivantem me in larne autem legi peccati. Mente servio legi Dei, non consentiendo: carne autem legi peccati, concupiscendo. Et mente legi Dei, et carne legi peccati. Et hac delector, et ibi concupisco; sed non vincor: titillat, insidiatur, pulsat, trahere conatur: Miser ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus? Nolo semper vincere: sed volo aliquando ad pacem venire. Nunc ergo, fratres, tenete istum modum: mente servite legi Dei, carne autem legi peccati; sed ex necessitate, quia concupiscitis, non quia consentitis. Aliquando ista concupiscentia sic insidiatur sanctis, ut faciat dormientibus quod non potest vigilantibus. Unde omnes acclamastis, nisi quia omnes agnovistis? Pudet hic immorari sed non pigeat
Abbreviated transcription (Latin):
Haec inquã est pugnauita scõrum & in hocbello semꝑ homo periclitatur
quo usq moriatur: sed in fineidest intriumpho illius uictoriȩ quid di¬
cetur: immo quid dixita postolus etiam p̃meditans triumphũ: Tunc
fiet sermo quiscriptus est : absorta est mors inuictoria : Vbi est inors con
tentiotua : uox trium phantium : ubiestmors aculeustuus : Aculeus aut̃
mortis est peccatum cuius pugtione facta ẽmors: peccatum qua siscor¬
pioest : pupungitnos &mortiusumus : sed quandodicitur ubiest mors
aculeus tuus quo a culeo factaes: quẽ fecisti : quandoergodicitur. ubiẽ
intrauit. ut habunda recdelictum: Quomodo hocquia fuit antelegẽ
homo peccator : datalege atq trens gressa. factus est & p̃uaricator:
eccato tenebantur rei homines : legedataplus preuaricationis facti
bundauit & grati Ideo istemiles exercitatissimus in istobello exerci¬

Expanded text:
Haec, inquam, est pugna sanctorum; et in hoc bello semper homo periclitatur, Haec, inquam, est pugna sanctorum; et in hoc bello semper homo periclitatur, quousque moriatur. Sed in fine, id est, in triumpho illius victoriae quid dicitur? imo quid dicit Apostolus jam praemeditans triumphum? Tunc fiet sermo quiantium. Ubi est, mors, aculeus tuus? Aculeus autem mortis est peccatum: cujus punctione facta est mors. Peccatum quasi scorpius est: pupugit nos, et mortui sumus. Sed quando dicitur, Ubi est, mors, aculeus tuus? quo aculeo facta es, non quem fecisti: quando ergo dicitur, Ubi est, intravit, ut abundaret delictum. Quomodo hoc? Quia fuit ante Legem homo peccator; data Lege atque transgressa, factus est et praevaricator. Peccato tenebantur homines rei: Lege data, plus praevaricatione facti bundavit gratia ? Ideo iste miles et quodam modo in isto bello exerci
Abbreviated transcription (Latin):
suam : necimeres tuam: sie nĩ hoc non dixiss& beatus apłs quando
uideres concupiscentiãmoueri in membristuis. cuitu non consentires:
tam̃ cũ eam moueri uideres forsi tandete desperares & diceres. Si
addm̃ ꝑtinerem sic nonmouerer: Vide apłum pugnantem : & nolite
faceredesperantẽ : Video aliã legem in mem bris meis inquit repug¬
nantem : & quia nolout repugn& caro enĩ mea est ego ipsesum pars
mea est : Non quod uolo ago sed quodo dimalum hocago quia concupis
co : Quodergobonũ ago: quia concupiscentiȩ malȩ ñ consentio: Ago
bonũ & non ꝑficio bonum & concupis centia hostis mea agit malum:
Quomodo a gobonũ & non ꝑficiobonum: agobonũ cũ malȩ concupiscentiȩ
non consentio: sed non ꝑficio bonumu tomnino non concupis cam: Rur¬
susergo & hostis mea quo modo agit malum & non ꝑficit malum : agit
malum. quia mou& desideriũm alum : Non ꝑficitmalum quia non me
trahit admalum : in istobello est totauita scorũ : Iam quid dicã de inmun¬

Expanded text:
suam, ne timeres tuam. Si enim hoc non dixisset beatus Apostolus, quando videres moveri concupiscentiam in membris tuis, cui tu non consentires; tamen cum eam moveri videres, forsitan de te desperares et diceres: Si ad Deum pertinerem, sic non moverer. Vide Apostolum pugnantem, et noli te facere desperantem. Video aliam legem, inquit, in membris meis repugnantmea est: Non quod volo ago; sed quod odi malum, hoc ago; quia concupissit. Quod ergo bonum ago? Quia concupiscentiae malae non consentio: Ago bonum, et non perficio bonum: et concupiscentia hostis mea agit malum, et non perficit malum. Quomodo ago bonum et non perficio bonum? Ago bonum, cum malae concupiscentiae non consentio: sed non perficio bonum, ut omnino non concupiscam. Rursus ergo et hostis mea quomodo agit malum, et non perficit malum? Agit malum, quia movet desiderium malum: non perficit malum, quia me non trahit ad malum. Et in isto bello est tota vita sanctorum. Jam quid dicam de immun
Abbreviated transcription (Latin):
acnis i consticutus ess & ordo uiuendi : nũ quã ꝓfecto finemponer et natura
peccandi IDEM POST PAUCA¬
ultubicrudelitatis nomen in ponunt ubi proa more disciplinae
crimen admis siscderis supplicio uindicatur : Cum sententia iu¬
dicantis iustis legibus seruiat: Et non solum p̃sentib: sed etiã futuris ma¬
num porrigat: Quisigitur nonlicto crederet se deberepeccare . simpudi¬
cis &impiis actib: non proscribere disciplina : delinquentes enim quos¬

Expanded text:
Ac nisi constitutus esset ordo vivendi, numquam profecto finem poneret natura Ac nisi constitutus esset ordo vivendi, numquam profecto finem poneret natura peccandi. Nihil est qucrudelitatis imponunt, ubi pro amore disciplinae crimen admissi sceleris supplicio vindicatur latronis, cum sententia judicantis justis legibus serviat; et non solum praesentibus, sed etiam futuris manum porrigat. 3. Quis igitur non licito crederet se debere peccare, si impudicis et impiis actibus judex non praescriberet disciplinam? Videamus qu
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ religionis magistrauero pictatis : Quȩ nonideo increpat ut ledatñ
ideo castigat ut noceat: Deniq mores hominũ irata corrigit : inflã¬
matacustodit. salomoneitadicente : filinedeficias adisciplina dñi.
neq fatigeris cum ab eo increparis Quem enĩ diligitdñs increpat. fla¬
gellat omnem filium quẽ recipit : Nichil ꝓfecto est q̃uod nondiscipli¬
na autemend& autsaluum facia : Quã siquis sapiens a dp̃ henderit.
necgratiam amiciciarum ꝑdit nec periculumdãnationis incurrit .
disciplinȩ : qui pro hocipso quodimminentes periculorũ casus aat
rasiudicum cauere nouit: potestatem conseruandem salucis obtinuit: Quid
igtur adultero eẽ astum quid furitictum quid non latroni ȩss& ꝑuium :
iuis non ex pauescer& comcaualitorum secreta siluarum: quid non p̃sũp¬
tio possidera nisi furorẽ animarũ sub metupoenȩ disciplina conpescer& :

Expanded text:
est religionis, magistra verae pietatis, quae nec ideo increpat ut laedat, nec est religionis, magistra verae pietatis, quae nec ideo increpat ut laedat, nec ideo castigat ut noceat. Denique mores hominum irata corrigit, inflammata custodit, ita Salomone dicente: Fili, ne deficias a disciplina Domini, neque fatigeris cum ab eo increparis. Quem enim diligit Dominus, increpat; flagellat autem omnem filium quem recipit . Nihil profecto est, quod non disciplina aut emendet, aut salvum faciat. Quam si quis sapiens apprehenderit, nec gratiam amicitiarum perdit, nec periculum damnationis incurrit. disciplinae: qui pro hoc ipso quod imminentes periculorum casus aut iras judicum cavere novit, potestatem conservandae salutis obtinuit. Quid igitur adultero castum? quid furi esset tutum? quid latroni non pervium? quis non expavesceret concava littorum, secreta silvarum? quid non praesumptio possideret, nisi furorem animorum sub metu poenae disciplina compesceret?
Abbreviated transcription (Latin):
gere nedum illiꝑ indis crecam pietatẽ remittitur exemplũ ꝑditionis
aliis p̃beatur Ins uoergo seunus quisq: ostendat cẽclementem : quia dñs
dixit. Si dimiseritis hominib: peccataeorum : dimitt& uob pat̃ uester
celestis peccataurã : Quando uero indm̃ aliquis peccatũ p̃sumit admit¬
tere districtionẽ deb& seueris simã sustinere : Et hoccum bono & pio ani
quia omne peccatum quod in hocmundo non corrigitur. infutu ropuniet᷑:
Sicenim defilio uł deseruo scriptura diuina cõmemorat : Tuinquit uir¬
gacumcedis & animam illius demorte liberabis. VALERI ANUS¬
ultiquis a nȩ doctrinȩ aduersantur iustitiã culpant : & disciplinã im¬
perium cẽiudicant. Acrationabilẽ castigationẽ suꝑbiae ad sig¬
nant : cum non sit imperiũ nisiubi aliquidiubetur iniustum. Necsit
suꝑbia nisiubi aliqua neglegitur disciplina : Disciplinaigitur magistro

Expanded text:
gere, ne dum illi per indiscretam pietatem remittitur, exemplum perditionis gere, ne dum illi per indiscretam pietatem remittitur, exemplum perditionis aliis praebeatur. In sua ergo se unusquisque ostendat esse clementem. Quia Dominus dixit: Si dimiseritis hominibus peccata eorum, dimittet vobis Pater vester caelestis peccata uestra. Quando uero in deum aliquis peccatum praesumit admittere, districtionem debet monasterialem sustinere. et hoc bono et pio animquia omne peccatum, quod in hoc mundo non corrigitur, in futuro saeculo punietur. sic enim de filio, de seruo diuina scriptura commemorat: tu, inquit, uirga. eum caedis et animam illius de inferno liberabis. et Multi qui sanae doctrinae adversantur, justitiam culpant, et disciplinam imperium esse judicant, ac rationabilem castigationem superbiae assignant: cum non sit imperium, nisi ubi aliquid jubetur injustum; nec sit superbia, nisi ubi negligitur disciplina. Disciplina igitur magistra
Abbreviated transcription (Latin):
uͦduero dicitapłs ut nos formamdebeamꝰ exhiberefidelib: quidua¬
lebit si iscuex hortandibonos uł castigandimalos cura cõmissac̃ be¬
ne uiuendo seimitandum bonis exhibeat & malos tacendo non corri¬
docere ꝓpt̃ adminis trationis officium. Certus quodnihil ei suȩ iustitiae
suffragctur: decuius manuanima pereuntis exigitur : Et quidei proderit
non puniris uopeccato quipuniendus est alieno : quis rogo tams axeipec¬
toris. quis tam ferreus quem sententia ista non terreat : quistam alienꝰ
a fide quis ententia eisti non credat: EESARIUS ARELATENSIS¬
A tendite inquit fr̃s & diligent considerate quid dixi : quis insepeccanti
Aindulserit. nondixi quod qui indm̃ peccauerit. ipsideeas indulgere:
sed qui intepeccauit. illidebeas ueniamdare: Quod peius est aliquocie¬
ei quimn nobis peccauerit auitarde aut difficile ueniamdamus. Qui in
dm̃ deliquerit celeriter indulgemus: Sed ulolumꝰ iustea gereilli quiin
dm̃ peccauit : si ne seuerissima districtione non debem poenitus indul

Expanded text:
uod vero dicit Apostolus, ut nos formam debeamus exhibere fidelibus, quid valebit, si is cui vel hortandi bonos, vel castigandi malos, cura commissa est, bene vivendo se imitandum bonis exhibeat, et malos tacendo non corridocere propter suae administrationis officium, certus quod ipsi sua justitia non suffragetur, de cujus manu anima subditi penitus exigitur. Quid enim proderit non puniri de suo qui puniendus est de toris? quis tam ferreus erit, quem sententia ista non terreat? quis tam alienus a fide, qui sententiae isti non credat? CAPUT XIattendite, fratres, et considerate, quod dixi, qui in se peccanti indulserit, non dixi, quod, qui in deo peccauerit, ipsi debeas indulgere, sed si quia in te peccauerit, ipsi debeas ueniam dare. quod peius est, aliquotiens, qui in nobis peccauerit, aut tarde aut difficile ueniam damus, qui in deo deliquerit, celeriter indulgemus. sed si uolumus iuste agere, illi, qui in deo peccauerit, sine seueriss
Abbreviated transcription (Latin):
la que uitae atq. indigentiae carnis indulta sunt. Hacc aut
sibi debita scabeis nonquȩsisse nec accepis sema nifestat: neqđ
mpedimentumdaret cuangelioxp̃i: Quid restat ut intellega¬
nus eum operatumeẽ undeuictum haber& nisi corporale¬
pus corporalibus & uisibilibus manibus suis: Namsidespiri¬
tali opere uictum & tegum̃ tum quȩrer&. idest ut abeis hacc
acciperet quos in euan gelio aedificabat: non consequenter
iceret: Si alii potestatis unrẽ participant. non magis nos:
ed nonsumus usi hacpotes tate sed omnia toleremus. nequod
p pedimentum demus euangelio xp̃i: Qua potestate sedicit
onusum nisi quam habebat in eos adño acceptam. ut eorum:
arnalia meteret aduictum uitȩhuius. quȩ in carneagitur :¬
uius potestatis participeserant &iam alii. qui non eis primo
euuanglium annuntia uerunt : sed ad eorum aebes au i dpsum
liasemnauimus magnumest sicarnalicurae sab acmn talis

Expanded text:
lia, quae uitae atque indigentiae carnis indulta sunt? haec autem lia, quae uitae atque indigentiae carnis indulta sunt? haec autem sibi debita se ab eis non quaesisse nec accepisse manifestat, ne quod inpedimentum daret euangelio Christi. quid restat, ut intellegamus eum operatum esse, unde uictum haberet, nisi corporaleopus corporalibus et uisibilibus manibus suis? nam si de spiritali opere uictum et tegumentum quaereret, id est, ut ab eis haec acciperet, quos in euangelio aedificabat, non consequenter i, inquit, potestatis uestrae participant, non magis nos? sed non sumus usi hac potestate, sed omnia toleramus, ne quod inpedimentum demus euangelio Christi. denon usum, nisi quam habebat in eos a domino acceptam, ut eorum carnalia meteret ad uictum uitae huius, quae in carne agitur? cuius potestatis participes erant etiam alii, qui non eis primo euangelium adnuntiauerunt, sed ad eorum ecclesiam id ipsualia seminauimus, magnum est si carnalia uestra metamus
Abbreviated transcription (Latin):
ominino dicit : Propternos eniscriptume : quia deb& inspe qu
arat arare: Et tritunens inspaparticipandi: His uerbis sa¬
tis indicat aposcolus pauilus non sibi aliquid usurpasse ulque
debitum qua a płos suos : quia non operebantur corporalites
undchaberent huisuite necessaria: Sed sicut dñs consutunt
ex euangeliouiuentes. panẽ graetuitũ manducarent ab eis. qui¬
bus grirtiam p̃dicabant: Stipendium enĩsuum tã quãmi¬
lites accipiebant. et deiuneaeꝑ eosplantate fructu quod opus
eritlibere decerpebant. Et degregis quaempascebant lacte
potabant Etexarea quamtriturrbant cibũ sumebant.
eꝑtius autẽ cetera conectit : comni aufert om̃s dubitationss
ambages: Si nos uobis inquias piritalia seminauimꝰ. magnũ
est siunẽ carnalia metamus: Que sunt spiritadia quȩ semina¬
uit. nisi uerbum etmis terium s acrtementi regnicadorum: Quȩ
autem carnalia quȩ sibilicere meteredicit. Nisi hacc tempora¬

Expanded text:
omnino dicit? propter nos enim scriptum est, quia debet in spe qui omnino dicit? propter nos enim scriptum est, quia debet in spe qui arat arare et triturans in spe participandi. his uerbis satis idebitum coapostolos suos, quia non operabantur corporaliter, unde haberent huic vitae necessaria, sed, sicut Dominus constituti, ex Evangelio viventes panem gratuitum manducarent ab eis quibus gratuitam lites accipiebant et . de uineae per eos plantatae fructu, quod opus erat, libere decerpebant; et de gregis, quem pascebant, lacte potabant; et ex area quam triturabant, cibum sumebant. Apertius autem cetera conectit et omnino aufert omnes dubitationis ambages. si nos uobis, inquit, spiritalia seminauimus, magnum est si uestra carnalia metamus? quae sunt spiritalia, quae seminauit, nisi uerbum et ministerium sacramenti regni caelorum? quae autem carnalia, quae sibi licere metere dicit, nisi haec tempora
Abbreviated transcription (Latin):
breurnd Diat engo quiconatur p̃cepta a pliea in sentmiasua
surdis simum &xin sanis simũ est dicere Cur nolunt ntelle¬
gere ꝗdomnib pateataccepisseillos quidempotestartẽ nouo
pertendi sedo peror corportlia quibusuccũ quererene onuat
digius escoperarius cibosuo et mereed eͥs iecut euangelium loquit
domergo solietpaulus ecbarnabas non habent potestatem no
operandi: sedom̃s pariter habebant hanc potestatui quaustiũ
utebantur. amplius impendendo acđs̃ si cut in illis locis ulbi
eua ngeliz abant infirmis congruereiudicabant: Etid cone
qu a a postolossuos rependisse uideretur : subiun gt endietde
uis milttat suis stipendiis umquã: Quis plamat uine ae stler
fructueius non edit : quis pas citgregem dlacte gregis non
ꝑcipit  Num quid scđm hominem haceloquor : Anetlex haen
nondicit: Inlegeenimorsi scriptũe bouiere turaenti os non
infrenabis: Num̃ quid debubus ꝑtin& addm̃: Anppternos

Expanded text:
bebant. dicat ergo qui conatur praecepta apostolica in sententiam suam bebant. dicat ergo qui conatur praecepta apostolica in sententiam suam surdissimum et insanissimum est dicere, cur nolunt intellegere, quod omnibus pperandi, sed opera corporalia quibus victum quaererent, quia dignus est operarius cibo suo et mercede sua, sicut Evangelium loquitur? Non ergo soli Paulus et Barnabas habebant potestatem non operandi; sed omnes pariter habebant hanc potestatem, qua isti non utebantur, amplius impendendo Ecclesiae, sicut in illis locis ubi evangelizabant, infirmis congruere judicabant. Et ideo, ne coapostolos suos reprehendisse videretur, subjungit et dicit: uis militat suis stipendiis umquam? quis plantat uineam, et de fructu eius non edit? quis pascit gregem, et de lacte gregis non manducat? numquid secundum hominem haec dico? an et lex haec non dicit? in lege enim Moysi scriptum est: boui trituranti os non infrenabis. numquid de bubus pertinet ad deum? an propter nos
Abbreviated transcription (Latin):
Qualieentiã dix̃. nisi quã deditdns cis. quos ad p̃dicandum regnũcae¬
lorumisit dicens : Eaquȩ abipsis sunt manducate Dignus e enĩope¬
sc arius mercedesua : ecsopsu ꝓponens adeius dempetes tectisexim¬
slurus mcufidedis si me mulieres tdici neces saria desus facul tatbo
fnis ci ophendearis. subietit. sicut egeteriapli etfracĩ dñi etcephus
e dnihitise ostendereti hor sedcoipere noluis se quod c licer& accipe¬
t cctaror dnmati ã cõmili tonumeius moreͥprobaretur. Anego
solus etbor nabas non habenus potestatem nonopere nediue¬
ccabsculit omnemdubitationem, etiamta rdissimis cordibuasus
rateslegare dequiao pertrtione dicat: Ut qͥdemareu sa megoselus
bcrnabas. ponh abemꝰ potestate nomoperenduni siquua omse
spiritalia mp̃ dicationgregnicadoꝵ eta dificatione pacis a ałas
doqi enimqusquã potest dicere deipsaspiritalioperte caoe  nos
scapł mnum An solusego &bar nabas nonhabem potes tatem non
operendi Hancem̃ perestatem neneperaendir som̃s ntibdsu¬

Expanded text:
quam licentiam dixit, nisi quam dedit dominus eis, quos ad praedicandum regnum caelorum misit dicens: ea quae ab ipsis sunt manducate; dignus est enim operarius mercede sua, et se ipsum proponens ad eiusdem potestatis exemplum, cui fidelissimae mulieres talia necessaria de suis facultatibus Cephas, sed ut hinc ostenderet hoc se accipere noluisse, quod ei licere accipere ceterorum etiam commilitonum eius more probaretur. an ego solus et Barnabas non habemus potestatem non operandi? ecce abstulit omnem dubitationem etiam tardissimis cordibus, ut intellegant, de qua operatione dicat. ut quid enim ait: an ego solus et Barnabas non habemus potestatem non operandi? nisi quia omnes spiritalia in praedicatione regni caelorum et aedificatione pacis ecclesiae. neque enim quisqubas nou habemus potestatem non operandi? hanc enim potestatem non operandi omnes illi ha
Abbreviated transcription (Latin):
ntelligereutbenea ger& : Priusergodemonsqure debemus. bea¬
umi apostolum paulum Opera corporalia seruos dĩ opertriuo¬
iuisse. quae finem haberent in magnã spiritale mercedema Ad
pocutipsouictu et cegumento anullo in digerent. sed manibus su¬
s hacsibi procurarent : Ocinde ostendere euanglica illa precep¬
A dequibus nonnulli non solumpigritiam sedetiam a rroganti¬
imsuam fouent. a pos colico precepto etexemplo non eẽ contreri
Vidẽmusitaq unde ad hocuenerit a postolus cum dicer&
iquis non uult cperarinec manducet. Et quid dein dȩ contexat:
texipsa trcum stantia lectiõnis appareat ded arata sententia
Denuientia mus in quit uobis frsinnominedñ nr̃i hnipie ursldelr

Expanded text:
intellegere, ut bene ageret. Prius ergo demonstrare debemus beaintellegere, ut bene ageret. Prius ergo demonstrare debemus beatum apostolum Paulum opera corporalia seruos dei operari uoluisse, quae finem haberent in magnam spiritalem mercedem ad hoc, ut ipso uictu et tegumento a nullo indigerent, sed manibus suis haec sibi procurarent; deinde ostendere euangelica illa praecepta, de quibus nonnulli non solum pigritiam, sed etiam adrogantiam suam fouent, apostolico praecepto et exemplo non esse contraria. uideamus itaque, unde ad hoc uenerit apostolus, ut diceret: si quis non uult operari, nec manducet, et quid deinde contexat, ut ex ipsa circumstantia lectionis adpareat declarata sententia. denuntiamus, inquit. uobis, fratres, in nomine domini nostr
Abbreviated transcription (Latin):
osom ms subns nepistolis apes tolics ẽrorrm ae acorere
onprali iboq bei tisse : qumonuilt operteri neemanduect
edderetur illis dubi a sententia corum i nisi cactent dam iniea
uerba consideraentes. inuenirent. Ali quod undȩ probarent cũ
deuictu etues titucor porali noncurindo locutum fuissecumdice¬
ret Molitesolliciti ce quid manducetis. et quidbibatis et quo
uestiamini : Velũdsi animo aduerterent quod ait. Haecenim
om̃a gentes quȩrunt: Ibienĩ ostendit deipsis corporelibus: ettẽ¬
poralibus sed ixisse : Itaergosi hocsolum dehac redixisset apłs.
quinonuultoperari necmanduc& :Possenthaec uerba in aliã
tracduci sententiam.: Cum uero multis aliis locis aepistolarum
suarum quod hinc sentiat apertissime doceat : suꝑ fluo conantur-
tsibi etaeteris caliginem obducere ut quod utiliter illa caritas
monet : Non solum facere nolint : sed nec intellegereipsi aut ab
liis intelligiuelint: Nontimentes quod scriptumẽ: Noluit

Expanded text:
epistulis apostolicis, proprie de opere corporali ciboque dixisse: qui non uult operari, nec manducet, redderetur illis dubia sententia eorum, nisi cetera dominica uerba considerantes inuenirent aliquid, unde probarent eum de uictu et uestitu corporali non curando locutum fuisse, cum diceret: nolite solliciti esse quid manducetis et quid bibatis, et quo uestiamini, uelut si animo aduerterent quod ait: haec enim omnia gentes quaerunt; ibi enim ostendit de ipsis corporalibus et temporalibus se dixisse. ita ergo, si hoc solum de hac re dixisset apostolus: qui non uult operari, nec manducet, possent haec uerba in aliam traduci sententiam; cum uero multis aliis locis epistularum suarum, quid hinc sentiat, apertissime doceat, superfluo conantur et sibi et ceteris caliginem obducere, ut quod utiliter illa caritas monet non solum facere nolint, sed nec intellegere ipsi aut ab aliis intellegi uelint, non timentes quod scriptum est: noluit
Abbreviated transcription (Latin):
nditrur sus: Modis qutomnib ctiam atqetiam aen meñdat na
lum aununa ant decut nglo uiuero Egocute pormueldis bori
usus sarmii qquidhocaptius quid darius uercor n forteueis sero
uos tosida ponero : obscurum fiat quod ꝑ seluaell eter at ineun
Quobnms h ce uirba nonintelegunt a ua senenunellagerefinsitis
in carmiltomiiu sintillogñt : ułstmellegere confin ntue. Nlisi fer
cepptercacito in tellegunt nr̃a: quia conceditur cis intellecta de
eascđm suam sententiam intp̃tarinonpossunt. etiamdaro et
m anifesta: obscura etincertacẽ respondent: quia prerua etꝑuer¬
sanon audent: stio niachomodĩ dñs ordimauit his qui euangeliũ

Expanded text:
dit rursus modisque omnibus etiam atque etiam commendat, quid ium adnuntiant de euangelio uiuere; ego autem nullius horum usus sum. quid hoc apertius? quid clarius? uereor, ne forte, cum dissero uolens id exponere, obscurum fiat quod per se lucet et clamat. qui enim haec uerba non intellegunt aut se non intellegere fingunt, mea multo minus intellegunt uel se intellegere confitentur: nisi forte propterea cito intellegant nostra. quia conceditur eis intellecta derea secundum suam sententiam interpretari non possunt, etiam clara et manifesta obscura et incerta esse respondent, quia praua et peruersa non audent. clamat homo dei: dominus ordinauit his qui euangeliu
Abbreviated transcription (Latin):
militabat: Incuangło enĩ sriptumest. Deinceps eqͥpseiterfa:¬
ciebat ꝑciuitates et c astella : praedicans eteuangliz atis regnto
di etduo decimcũ illoetmulieres aliquae quae eraenteurãte aspi¬
ritibus malignis et infirmitatib: Maria qua euoca turma ÷¬
dalenȩ dequa demonia septem exierient : Iohanna uxor litas
currtoris erodis Etsus annaecalia gͥmultȩ quȩminis traebañ
eis defacultatib suis: Hoc exemplum dñi imitabantur apłi
ad accipiendum debitum sibi cibum: dequondem dñs aꝑtissime
loquitur, Cuntes inquic p̃dicatedicentes. quia ad propinqua¬
bitregnuedorũ : In firmos curat te mortuo siscitare d epro

Expanded text:
militabat. in euangelio enim scriptum est: deinceps et ipse iter familitabat. in euangelio enim scriptum est: deinceps et ipse iter faciebat per ciuitatem et castellum praedicans et euangelizans regnum dei et duodecim cum illo, et mulieres aliquae quae erant curatae ab spiritibus malignis et infirmitatibus, Maria quae uocatur Magdalene, de qua daemonia septem exierant, Iohanna uxor Chuzae procuratoris Herodis et Susanna et aliae multae, quae ministrabant eis de facultatibus suis. hoc exemplum domini imitabantur apostoli ad accipiendum debitum sibi cibum; de quo idem dominus apertissime loquitur. euntes, inquit, praedicate dicentes, quia adpropinquauit regnum caelorum. infirmos curate, mortuos suscitate, lepro
Abbreviated transcription (Latin):
suae infir miorib: compaciens : cumei possent angłiminist pocre.
Loculos habebat quomit teretur peccunia quȩ conferebatur uti¬
q abonis fidelib: eoꝵ uictuinecessaria: Quos loculos iudae
com̃dauit : ut etiã fures sieuita re non posfimꝰ tollerare ineccła
disceremus: Illeenĩ eaquȩ mittebantur sicut deillo scriptũ est
auferebat: egimsulieres uoluit ut se ad p̃paranda etminis tran¬
da necessaria sequerentur: Ostendens quid euanglistis egminis¬
tris dicam quã militib: aplebib di tamquam V ꝓuincialib
deberetur : Vtsiquis eo quod sibi deberetur ut inollet sicut paulus
apłs noluit : amplius impenderet ecđe nonexigendo stipendiũ
debnum : sed cotidia nũ uictum desuis laboribus traonsigendo :
Cudienot enĩ fiabularius : adquemuul nertetus illeꝑductus esi
Siquid amplius erogaueris inredeundo reddamtibi: Ampli¬
usergo erogabat apłs paulus : quisuis ut ipse testatur stipendiis

Expanded text:
suae infirmioribus conpatiens, cum ei possent angeli ministrare, et loculos habebat, quo mitteretur pecunia, quae conferebatur utique a bonis fidelibus eorum uictui necessaria: quos loculos Iudae commendauit, ut etiam fures, si euitare non possemus, tolerare in ecclesia disceremus. ille enim ea quae mittebantur, sicut de illo scriptum est, auferebat. et mulieres uoluit ut se ad praeparanda et ministranda necessaria sequerentur, ostendens, quid euangelistis et ministris dei tamquam militibus a plebibus dei tamquam prouincialibus deberetur; ut, si quis eo quod sibi deberetur, uti nollet, sicut Paulus apostolus noluit, amplius inpenderet ecclesiae non exigendo stipendium debitum, sed cotidianum uictum de suis laboribus transigendo. audierat enim stabularius, ad quem uulneratus ille perductus est: si quid amplius erogaueris, in redeundo reddam tibi. amplius ergo erogabat apostolus Paulus, qui suis, ut ipse testatur, stipendiis
Abbreviated transcription (Latin):
prerus uoauutem adios rcuertetur: Ineãdẽ aute d omomanete
edentes eabibentes quȩa pudillos sunt. Dignus enimes opercerus
mercedesua: Hicappareti non cẽillaiussa sedemissa ũduonuis¬
Si quis autemuti nollet nonontroiis̃ sum facer& seddesuoiore¬
la uilet ali mise ricor dius el aeriosus conuer sicus mneuanglõ imn
quo et debitã mercedem nolleģaccipere : Alio quin contririus sũ
Ani fecit apłs: qui postea quã ostendit sibilicere. statim subiecit:
Sediamen ego non sum usus hacpotestate: Sed adordinemre¬
dcarius : actotum ipsum aepistolȩlocum diligenter considerem: Nund¬

Expanded text:
ra; sin autem, ad uos reuertetur. in eadem autem domo manete edentes et bibentes quae apud illos sunt; dignus enim est operarius mercede sua. hic adparet non esse illa iussa, sed permissa; ut quissi quis autem uti nollet, non contra iussum faceret, sed de suo iure decederet misericordius et laboriosius conuersatus in euangelio, in quo et debitam mercedem nollet accipere. alioquin contra iussum domini fecit apostolus, qui posteaquam ostendit sibi licere, statim subiecit: sed t a me n ego non sum usus hac potestate. Sed ad ordinem redeamus ac totum ipsum epistulae locum diligenter consideremu