comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
putart: & quod dicunt omnino documentir atque
rationibus certissims probant : & tamen ab uno di
& hominum mediatore conantur auertere . tam¬
quam pestem insidiosiorem ceteris sigite: Talesenim
sunt dequibus dicit apłur: quia cognoscenter dm̃ non
sicut dĩi glorisicauerunt: Quidenim prodest habere
intellgentiã uerant dein comimutabilibonoeiqui non
tenet per queniliberetur amalo. Prorsus ad moni¬
tiobeatissimi apłi deurĩr cordibus non recedat : Quis
quis uob eu angeli ⁊ auerit praeter quam quod accepu¬
tir anathemasit : Non ait plus quam accepistis : Nansi
ad thessalonicenser ut suppleret quae illo sum sidei desu¬
esunt: Sed qui supplet quod minus erat addit non quod
inerat tollit: Qui autem praeter greditur sidei regulã
non accidit inuia. sed recedit auia. Quoditaque ait
dnr ad hucmulta habeo uobis dicere sed non potestis por¬
tare modo: adicienda illis suerant quae nesciebant.

Expanded text:
putant, et quod dicunt, omnino documentis atque putant, et quod dicunt, omnino documentis atque rationibus certissimis probant, et tamen ab uno Dei et hominum Mediatore conantur avertere, tanquam pestem insidiosiorem caeteris fugite. Tales enim sunt de quibus dicit Apostolus, Quia cognoscentes Deum, non sicut Deum glorificaverunt . Quid enim prodest habere intelligentiam veram de immutabili bono, ei qui non tenet per quem liberetur a malo? Prorsus admonitio beatissimi Apostoli de vestris cordibus non recedat: Si quis vobis evangelizaverit praeter quod accepistis, anathema sit . Non ait, plus quam accepistis; sed, prad Thessalonicenses, ut suppleret quae illorum fidei defuerunt. Sed qui supplet, quod minus erat addit, non quod inerat tollit: qui autem praetergreditur fidei regulam, non accedit in via, sed recedit de via. 8. Quod itaque ait Dominus, Adhuc multa habeo vobis dicere, sed non potestis portare modo; adjicienda illis fuerant quae nesciebant,
Abbreviated transcription (Latin):
hoc quoque uobis dr̃ reuelabit: & neforte incurre¬
rent inseductores qui eas uellent afide auertere pro¬
mittendo scientiam ueritatir: & hoc putarent esse
quod dix̃ apłus. id quoq uob̵ ds̃ reuelabit : Continuio
subiunxit: uerum tamen in quodꝑuenimus: in eo
ambulemius: Si quid ergo intellexeris quod nonsit
contrargulam catholicae sidei adquam uelut uiã
quae teducat. ad patriã ꝑ uenisti. & sic intell&xerir
ut indedubitari omnino ñ debeat̃ adde ad aedificiũ
nolitamen relinquere fund a mentum: Sicdebent
xpm& se ipsis longe maiorer prophetar & apostolos
nondicant aliquid suisse mentitor : Non auten
solum uanilo quos mentisse doctorer fabulosa &
falsa garrienter & in eir uanitatibur uelut altam
scientiam promit tenter contrargulam sideiquã
catliolicam suscepistis cauere debebitir. ⁊ ierũ &iã
ipsos qui deipsa diuinae inmutabilitate naturali
uelin corporea creatura siue creatore ueraciter dis¬

Expanded text:
hoc quoque vobis Deus revelabit. Et ne forte incurrehoc quoque vobis Deus revelabit. Et ne forte incurrerent in seductores, qui eos vellent a fide avertere promittendo scientiam veritatis, et hoc putarent esse quod dixit Apostolus, id quoque vobis Deus revelabit; continuo subjunxit, Verumtamen in quod pervenimus, in eo ambulemus . Si quid ergo intellexeris quod non sit contra regulam catholicae fidei, ad quam, velut viam quae te ducat ad patriam, pervenisti; et sic intellexeris, ut inde dubitare omnino non debeas: adde aedificium, noli tamen relinquere fundamentum. Sic debentinum Christum, et seipsis longe majores Prophetas et Apostolos non dicant aliquid fuisse mentitos. Non autem solum vaniloquos et mentis seductores fabulosa et falsa garrientes, et in eis vanitatibus velut altam scientiam promittentes contra regulam fidei, quam catholicam suscepistis, cavere debetis: verum etiam ipsos qui de ipsa divinae immutabilitate naturae, vel incorporea creatura, sive Creatore veraciter dis
Abbreviated transcription (Latin):
infantiae iam recedat: intersolidor erbornonre¬
pettit ubera quae sigebat: xp̃s autem crucisixus
& lac sigentibun &cybus est prosicientibur: punda¬
menti uero ideo est aptior similitudo quia ut persi¬
ciatur quod struitur additur aedificium non sub¬
trahitur fundamentum : Quaecum ita sint: Oqui¬
cumq estis quisine dubio multiestis paruuli inxp̃o
proficite ad solidum erbum mentis nonuentriss
prosicite ad separandumbonum amalo & magis
magisque in herete mediatori perquem liber gri¬
nianalo: quod non est auobir loco separanduni sed
x siquid huuis modi haec enĩ uobupriur ideo dicebo¬
tur quando lacte nutriebamini qm̃ aduera capien¬
dacor nondũ habebatis idoneum : Non uoł. iste tu
praeparat sed uenenum : Propt̃ quod beatus a plir
eor adloquens quisibi uidebantur iam esse per fect
cumse inperfectum ipsedixisset: quot quot ergo
inquit perfect: hoc sapiamur & siquid aliter sapitr

Expanded text:
infantiae jam recedat, inter solidos cibos non reinfantiae jam recedat, inter solidos cibos non repetit ubera quae sugebat; Christus autem crucifixus, et lac sugentibus, et cibus est proficientibus. Fundamenti vero ideo est aptior similitudo, quia ut perficiatur quod struitur, additur aedificium, non subtrahitur fundamentum. 7. Quae cum ita sint, o quicumque estis, qui sine dubio multi estis parvuli in Christo, proficite ad solidum cibum mentis, non ventris. Proficite ad separandum bonum a malo, et magis magisque inhaerete Mediatori, per quem liberamini a malo; quod non est a vobis loco separandum, sed et si quid hujusmodi; haec enim vobis prius ideo non dicebantur, quando lacte nutriebamini, quoniam ad vera capienda cor nondum habebatis idoneum: non vobis iste cibum praeparat, sed venenum: Propter quod beatus Apostolus eos alloquens qui sibi jam videbantur esse perfecti, cum se imperfectum ipse dixisset, Quotquot ergo, inquit, perfecti, hoc sapiamus: et si quid aliter sapitis,
Abbreviated transcription (Latin):
us solidus cybur. ut ipse lactescat quo possit esse ap¬
tus infantibus. Ad quos per matrir uel nutricir
per uenit carnem sicut fecit &iam mater ipsa
Sapientia quaecum sit in&celiis angelorum solidus
sasur dgnata est quo dam modo lactescere par uuilis
Cum uerbum caro factum est & habitauit in nobir:
Sedipse homo xp̃r quiuera carneuera crucenuera
morte. uera resurrectione sincerum lacdicitur
par uulorum. cumbene abspiritalibus capitur i¬
uenitur dñs angelorum: Proinde nec sic par uuli
sunt lactandi ut semꝑ non intelligant dm̃ xp̃i
nec sic ablactandi ut deserant hominem xp̃m. qđ
aliomodo id ipsum ita dicipo test nec sic lactandi
sunt ut creatorem num quam intellegant xp̃td
nec sic ablactandi sunt ut mediatorem umquam de¬
serant xp̃m: In hoc quipƿe non conuenit huic reisimi¬
litudo mater nilactis & solidierbi sed potiur sunda¬
menti: quiapuer quando ablactatur ut ab alim̃tis

Expanded text:
us solidus cibus, ut ipse lactescat, quo possit esse apus solidus cibus, ut ipse lactescat, quo possit esse aptus infantibus, ad quos per matris vel nutricis pervenit carnem: sicut fecit etiam mater ipsa sapientia, quae cum sit in excelsis Angelorum solidus cibus, dignata est quodammodo lactescere parvulis, cum Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . Sed ipse homo Christus, qui vera carne, vera cruce, vera morte, vera resurrectione sincerum lac dicitur parvulorum, cum bene ab spiritualibus capitur, invenitur Dominus Angelorum. Proinde nec sic parvuli sunt lactandi, ut semper non intelligant Deum Christum; nec sic ablactandi, ut deserant hominem Christum. Quod alio modo idipsum ita dici potest: nec sic lactandi sunt, ut creatorem nunquam intelligant Christum; nec sic ablactandi, ut mediatorem unquam deserant Christum. In hoc quippe non convenit huic rei similitudo materni lactis et solidi cibi, sed potius fundamenti: quia et puer quando ablactatur, ut ab alimentis
Abbreviated transcription (Latin):
usẽ. Intellegendi sunt utique ita primum catecat
ut lacte alerentur non solido erbo. cuiur lacte
adhebreor commemoratur. Libertas eis quosu
lebat erbi soliditate iam pasceret. propterq
ait. Ideoque remittenter inicii xp̃i. uerbum ino¬
summationẽ respiciamus. Non iterum iaciente
Resurrectionis &iam mortuosum & iudicii aeterius
Haec est lactir ubertas sinequo non uiuunt. quiu
quidem ratione utuntur ut possint credere. sedbs¬
num amalo non credendo tantum. uerum &ian
intellgendo quod pertinet adsolidum crbum seq¬
rare non possunt: Quod autem in lactir comme¬
moratione posuit & doctrinam : Ipsa est quae pet
symbulum traditur & orationem dominicam
Sed huic lacti absit ut sit contrariur crbur resũ
spiritalium firma intellgentia capiendus. Qui
calossensibur & thesalonicensibur defuit & sub plen¬
dus suit : Quando enim subpletur quod defuit
non in probatur quod fuit. nam & in ipsisquae su¬
mimius alimentis usque ad eo non est lacti contrari¬

Expanded text:
rae . Intelligendi sunt utique ita primum catechizati, ut lacte alerentur, non solido cibo: cujus lactis ad Hebraeos commemoratur ubertas eis quos volebat cibi soliditate jam pascere. Propter quod ait: « Ideoque remittentes initii Christi verbum, in consummationem respiciamus; non iterum jacientesresurrectionis etiam mortuorum, et judicii aeterni » . Haec est lactis ubertas, sine quo non vivunt qui jam quidem ratione utuntur ut possint credere, sed bonum a malo, non credendo tantum, verum etiam intelligendo quod pertinet ad solidum cibum separare non possunt. Quod autem in lactis commemoratione posuit et doctrinam, ipsa est quae per symbolum traditur et orationem dominicam. 6. Sed huic lacti absit ut sit contrarius cibus rerum spiritualium firma intelligentia capiendus, qui Colossensibus et Thessalonicensibus defuit, et supplendus, fuit. Quando enim suppletur quod defuit, non improbatur quod fuit. Nam et in ipsis quae sumimus alimentis, usque adeo non est lacti contrari
Abbreviated transcription (Latin):
dxit apłus . non potui uobis loqui quasi spiritalib:
ed quasicarnalibur: Hoc ipsumenim quod non iu¬
tum Ipsis non potuit loqui quasi spiritalibur. sed
quasi carnalibur quia id sic̃ spiritaler capere non ua¬
lebant: Quicumq autẽ spiritaler inter eoserant
idem quod illi tamquam carnaler audiebant spiri¬
tali intellectu ipsi capiebant : ut sic intelliatur
quod ait non potui uobir loqui quasi spirita libus
sed quasicarnalibus : Ac sidicer&: non potuistir qua¬
si spiritaler. sed quasi carnaler capere quod loquebar:
Animalis enĩ homo id est qui secundum hominem sa¬
pit animalis dictur ab anima carnalis acarne:
quia &xanima & carne constat totur homo non per¬
cipit quae sunt spr dr̃ id est quid gratitiae credentib:
erux conferat xp̃i. & putat hoc illa cruce actum esse
tantum modo ut nobis usque ad mortẽ pro uerita¬
te certantibur imitandum praeberetur xemplũ:

Expanded text:
dixit Apostolus, Non potui vobis loqui quasi spiritualibus, dixit Apostolus, Non potui vobis loqui quasi spiritualibus, sed quasi carnalibus. Hoc ipsum enim quod non ju crucifixum , ipsis non potuit loqui quasi spiritualibus, sed quasi carnalibus; quia id sicut spirituales capere non valebant. Quicumque autem spirituales inter eos erant, idem quod illi tanquam carnales audiebant, spirituali ipsi intellectu capiebant: ut sic intelligatur quod ait, Non potui vobis loqui quasi spiritualibus, sed quasi carnalibus, ac si diceret, Non potuistis quasi spirituales, sed quasi carnales capere quod loquebar. Animalis enim homo, id est, qui secundum hominem sapit, animalis dictus ab anima, carnalis a carne, quia ex anima et carne constat totus homo; non percipit quae sunt Spiritus Dei , id est, quid gratiae credentibus crux conferat Christi; et putat hoc illa cruce actum esse tantummodo, ut nobis usque ad mortem pro veritate certantibus imitandum praeberetur exemplum.
Abbreviated transcription (Latin):
Selos lacte piro eorium infir mitate n utmebat
abirio: ella quae sepipsit adcorutduo nalit etique
ab ipsin partualit a let acapacioribus posiet utiue¬
St cai dientaos. i quis est interuos prop resse autihi¬
datalis dioiuat quae scribo uobirequ s dõt ests mai¬
psoserta uoluit esse scientiam spiritaliũ ubialoli
iisuꝵ deꝑ hocillic ea ipsa credebant quae spinenle
insuꝑ u uoscebant. Inoratur autemait qurgio¬
raattquia uatndum ei reuelatum est ut quo a tredic
seaat a quodeum sit in honinis mcntce predicitur ces
nsque cuns autie ei segnos centerdui inmo srouti ade
noscere fecerat: Hoc gitur primitus cognito quod
ipsa quae simul audiunt spiritales atque carnales
rosuo quique modulo capiunt : illiut par uuli istiut
iaiorer: Illiut lactir alimentũ asti ut erbisolidamen¬
im : Nulla uidetur esse necessitas ut aliqua secreta
octrinae taceantur & abscondantur fidelibar
aruulis. seor sum dicenda maioribur. Hoc est intel¬
gentioribur: & hocideo faciendum putetur quia

Expanded text:
illos lacte pro eorum infirmitate nutriebat. Denique illa quae scripsit ad Corinthios, aliter utique ab ipsis parvulis, aliter a capacioribus posse intelligi sciens, ait: Si quis est inter vos propheta aut spiritualis, agnoscat quae scribo vobis, quia Domini est manprofecto voluit esse scientiam spiritualium, ubi nonur; ac per hoc illi ea ipsa credebant, quae spirituales insuper agnoscebant. Ignorabitur autem, ait, qui ignorat; quia nondum ei revelatum est, ut quod credit sciat. Quod cum fit in hominis mente, ipseait: Nunc autem cognoscentes Deum, imo cogniti a Deo cognoscere fecerat. 3. Hoc igitur primitus cognito, quod ea ipsa quae simul audiunt spirituales atque carnales, pro suo quique modulo capiunt; illi ut parvuli, isti ut majores, illi ut lactis alimentum, isti ut cibi solidamentum: nulla videtur esse necessitas, ut aliqua secreta doctrinae taceantur, et abscondantur fidelibus parvulis, seorsum dicenda majoribus, hoc est intelligentioribus; et hoc ideo faciendum putetur, quia
Abbreviated transcription (Latin):
Eu edelã ex llic audisse meffabilia uerba quae nom
sun uero doxerit qua a nonlic& homini loqua. istiqui
sol coni fluo er ianem hoefinem concludam por quẽ
uos esse cupio sapienter quidem in bono integros. atẽ
ipdonddet quaecum audier loqueru adeane

Expanded text:
 coelum, et illic audisse ineffabilia verba, quae non Cum vero dixerit quae non licet homini loqui , isti jam istum sermonem hoc fine concludam; per quem vos esse cupio sapientes quidem in bono, integros autem ipso
Abbreviated transcription (Latin):
capacioribus: Id &iam intellegendo cernentibur:
illis ergo tamquam lacteus potus: Istis tam quã
solidur ⁊ cillaculos iquia hioc lli aliter in popuhigid
alden incubuembis fognouer suit Ser quore e loeia
dlo utoique cupalo nos dieeretture hudi co dit¬

Expanded text:
capacioribus id etiam intelligendo cernentibus; capacioribus id etiam intelligendo cernentibus; illis ergo tanquam lacteus potus, istis tanquam solidus cibus: non quia hoc illi aliter in populis, isti aliter in cubiculis cognoverunt; sed quod eodem modo utrique cum palam diceretur audi
Abbreviated transcription (Latin):
poteratir sednec adhuc quidem potestir. Ad huc enĩ
estis carnales : Siautem dexerimur habent timendũ
& cauendum est. ne subhac occasione in occultis ne¬
faria doceantur : & spiritaliũ nomine uelut ea quȩ
carnaler capere non possunt.Monsolum &cusatio¬
ne de albanda uesum &iam praedicatione laudanda
uideantur. primum ergo scire debet caritas ur̃a
quod ipse xp̃r crucifixus. quouelut lacte par uulus
aluisse sedicit apłus: Ipsa uer&ͦ caroeius in qua fac¬
ta est uera mors eius. & uulnera uera confixi sanguis¬
que percussi non eo modo a carnalibus quo abspi¬
ritalibus cogitatur : & illis est lac istiscybus quia &
si non audiunt amplius. intellegunt amplius: non
enim aequalit̃ mente percipitur. &iam quod in sidẽ
& gentibus stultiti a & ipsis uocatis iudaeir & grecis
dĩ uirtus & dĩ sapientia sed carnalibus paruulis.
id tantum csedendo tenentibur.spiritalibus autẽ

Expanded text:
poteratis: sed nec adhuc quidem potestis; adhuc enim poteratis: sed nec adhuc quidem potestis; adhuc enim estis carnales » ? Si autem dixerimus, Habent; timendum et cavendum est, ne sub hac occasione in occultis nefaria doceantur, et spiritualium nomine, velut ea quae carnales capere non possunt, non solum excusatione dealbanda, verum etiam praedicatione laudanda videantur. 2. Primum ergo scire debet Charitas vestra, quod ipse Christus crucifixus, quo velut lacte parvulos aluisse se dicit Apostolus; ipsa vero caro ejus, in qua facta est vera mors ejus et vulnera vera confixi, sanguisque percussi, non eo modo a carnalibus quo ab spiritualibus cogitatur, et illis est lac, istis cibus; quia et si non audiunt amplius, intelligunt amplius. Non enim aequaliter mente percipitur, etiam quod in fide et Gentibus stultitia, et ipsis vocatis Judaeis et Graecis Dei Virtus et Dei Sapientia : sed carnalibus parvulis id tantum credendo tenentibus, spiritualibus autem
Abbreviated transcription (Latin):
soiri alibus spiritalia conparanter: a mnimalis aile
horio npcipit quae sunt spr̃ di stulttia ext enimillia
apłi srofani quale sit nerurius propter haec uerba
apli profam suo cũ nouita tibur secretae quader anetiba
caea quae debet castorum sp̃t corpurq uitare dicatur
ra ueraden sustinere non possei sermone alio sidusdo¬
nauerit diputandũ est ut iam istum aliquansdo sau
uo despatio tractaretur : quia illã modur conpetens
esrpelebat fuire sermonem : nunc ergo qm̃ tempus
est pramissar eldendi pertractetur utdntipse doni¬
uerit qui cordi nr̃o ut proponesetur ingessit: Haec est
autem questio utrum spiritaler hominer habeant
liquid indoctrina quod carnalibus taceant & spi¬
taliburdicant. Quia sidixerimur nonhabent ses¬
ondebitur nob quid est ergo quod dicebat apłur.
cribens adcorindiios non potui uobis laqui quasi
spiritalibus sed quasi carnalibus. Quasi paruulis in
xp̃o Lacuob potum dedinonescam. non dumenim

Expanded text:
a comparantes: animalis autem homo non percipit quae sunt Spiritus Dei; stultitia enim est illi » . Hoc totum quale sit, ne rursus propter haec verba Apostoli profanis vocum novitatibus secreta quaerantur, et ea quae debet castorum spiritus corpusque vitare, dicatur carnales sustinere non posse, sermone alio si Dominus donaverit, disputandum est, ut jam istum aliquando claudut inde otiosius tractaretur, quia illum modus competens compellebat finire sermonem. Nunc ergo quoniam tempus est promissa reddendi, pertractetur ut Dominus ipse donaverit, qui cordi nostro ut proponeretur ingessit. Haec est autem quaestio: utrum spirituales homines habeant aliquid in doctrina, quod carnalibus taceant, et spiritualibus dicant. Quia si dixerimus, Non habent; respondebitur nobis, Quid est ergo quod dicebat Apostolus scribens ad Corinthios: « Non potui vobis loqui quasi spiritualibus, sed quasi carnalibus. Quasi parvulis in Christo lac vobis potum dedi, non escam; nondum enim
Abbreviated transcription (Latin):
ester ita desipiunt: Sedmente ad huc par uulir
quos dicit apłus.: Carnaler lacte nutriendor
Omnis dehacre sermo quo agitur ut non solũ cre¬
latur. uerum &iam intelleatur. Sciaturq qđ
dicitur: perciper & alia non ualentibus onero sur
est. Faciliurque illos praemit quam pascit : & quo
sit ut spiritaler ista carnalibus non omnimodo
taceant propter catholicam sidem quae omnibur
praedicanda est: Nec tamen sic deserant ut uolen¬
ter eam perducere ad intellegentiam non capacem.
f acilius fastidiri faciant inueritate sermonem :
Quamin sermone percipi ueritatem : propterea
dicit scribens ad colosenser: & sicorpore absens sũ.
sp̃u uobiscum : Eaudens & uidensuram ordinatio
nem. & id quod de est sidei urae in xp̃o & ade tucense

Expanded text:
pestes ita desipiunt. 5. Sed mente adhuc parvulis, pestes ita desipiunt. 5. Sed mente adhuc parvulis, quos dicit Apostolus carnales lacte nutriendos, omnis de hac re sermo, quo agitur ut non solum credatur, verum etiam intelligatur sciaturque quod dicitur, percipere talia non valentibus onerosus est, faciliusque illos premit quam pascit. Ex quo fit ut spirituales ista carnalibus non omnimodo taceant, propter catholicam fidem, quae omnibus praedicanda est; nec tamen sic disserant, ut volentes ea perducere ad intelligentiam non capacem, facilius fastidiri faciant in veritate sermonem, quam in sermone percipi veritatem. Propterea dicit scribens ad Colossenses; Et si corpore absens sum, spiritu vobiscum sum, gaudens et videns ordinationem vestram, et id quod dees
Abbreviated transcription (Latin):
quip babitum & ereitator habent sensus adseqaeru¬
de fiartur esse quemperfector ũ dicet salidu ensun
ae hoe ent illus quod adcorinthior serirtũ es uan¬
pient a u dlogeuimur interpersictor Quot aeste Sa¬
freiper uoluerit hoc loco intellgi subieit atg ait
Inperbabitum gercitator habent senia adepa¬
randu bonum amalo: Hoceno quiinuali dd seui¬
ne scientiae ducuntur Ait &bonũ & maluro non¬
sicorporalibus imatinibus cogitent & ipsum dm̃
minisi aliquodesse corpur eistimenti&m alum.¬
mnisi substantiam putare non possent. cum sit
ptius ab immu tabili s ubstantia mutabilium subr¬
uitiarum quidam defectus quas fecit & nihulo
sa immutabilis & sunima substantia quod est dr̃ :
uod prosecta quisquis ñsolum credit. uerum
diam Ex ercitatis interioribus animi sensibur
itellegit percipit. nouit : Non ẽiam metuendũ
eseducatur ab eis. quimalũ putando esse subs¬
antiam quam ñ fecit dr̃ mutabilem substantiam
iciunt ipsum dm̃i. Sicut manichei uelsiquae aliȩ

Expanded text:
um exercitatos habent sensus, ad separandefinitum esse quem perfectorum dicit solidum cibum; et hoc esse illud quod ad Corinthios scriptum est, Sapientiam loquimur inter perfectos . Quos autem perfectos voluerit hoc loco intelligi, subjecit atque ait, Qui per habitum exercitatos habent sensus, ad separandum bonum a malo. Hoc ergo qui invalida et ine scientiae ducuntur: ut et bonum et malum nonnisi corporalibus imaginibus cogitent, et ipsum Deum nonnisi aliquod esse corpus existiment, et malum nisi substantiam putare non possint; cum sit potius ab immutabili substantia mutabilium substantiarum quidam defectus, quas fecit ex nihilo ipsa immutabilis et summa substantia, qui est Deus. Quod profecto quisquis non solum credit, verum etiam exercitatis interioribus animi sensibus intelligit, percipit, novit; non est jam metuendum ne seducatur ab eis qui malum putando esse substantiam quam non fecit Deus, mutabilem substantiam faciunt ipsum Deum, sicut Manichaei, vel si quae aliae
Abbreviated transcription (Latin):
spectis pecudum uis ceribur occisosum. aut uocibus &
uolati bus auium. aut sgnir multi formibus daemonũ
in susurrantur auribur liominũ peritura sum ꝑ conlo¬
quia perditosum : propter haec in licita atque puni¬
enda secreta mulier illa non solum insipient. uerum
audax &iam nuncupatur: Sed haec non solũ are ipsa
uerum & anomine nostrae religionis aliena sunt :
quid quod haec mulier insipienr & audax sub xp̃iano
uo cabulo scelestarliere sei condidit Tot nefandar fal¬
las finrt Stainan ta ler quales intheatris sane anfal¬
dune ⁊uue sallantue siue iimica scurilitato dottur

Expanded text:
spectis pecudum visceribus occisorum, aut vocibus et spectis pecudum visceribus occisorum, aut vocibus et volatibus avium, aut signis multiformibus daemonum, insusurrantur auribus hominum periturorum per colloquia perditorum. Propter haec illicita atque punienda secreta, mulier illa non solum insipiens, verum audax etiam nuncupatur. Sed haec non solum a re ipsa, verum et a nomine nostrae religionis aliena sunt. Quid quod mulier haec insipiens et audax, sub christiano vocabulo tot scelestas haereses condidit, tot nefandas fabulas finxit? Utinam tales quales in theatris sive cantantur, sive saltantur, sive mimica scurrili
Abbreviated transcription (Latin):
libent at tingit & aquae fur cuae dulcedinem Haec em̃
mulier uanitas est impiosumcum sint insipientisimi
aliquid se scire opinantium sicut deista muliere dictũ est.
Inopr panis efficitur : quaecum sit in opr panir promittit
panes id est: cum sit gnara ueritatis. promittit scien¬
tiam ueritatir: Occultor tam̃ panes promittit quos
dicit libenter attingi. & aquae fur tiuȩ dulcedinem:
ut ea scilicet libentiur &dulciur audiantur &agantur
quae palam in ecclesi a discicrediq prohibentur : Ipsa
quippe occultatione condiunt quodam modo ne farui
doctorer sua uenena curiosis ut ideo se & istiment dis¬
cere aliquid magnum quia meruit habere secretum
& suauius hauriat insipientiam. quam putat scientiã
cuius prohibitam quodamimodo surantur audientiã
hinc & nefariorritdrsuos haminibur sacrilea curiosi¬
tate deceptis uel decipiendis. magicarum artium doc¬
trina commendat. Hinc illȩ in licitȩ diuinationer in¬

Expanded text:
libenter attingite, et aquae furtivae dulcedinem . Haec enim libenter attingite, et aquae furtivae dulcedinem . Haec enim mulier vanitas est impiorum, cum sint insipientissimi, aliquid se scire opinantium, sicut de ista muliere dictum est, inops panis effecta. Quae cum sit inops panis, promittit panes; id est, cum sit ignara veritatis, promittit scientiam veritatis. Occultos tamen panes promittit, quos dicit libenter attingi, et aquae furtivae dulcedinem; ut ea scilicet libentius et dulcius audiantur et agantur, quae palam in Ecclesia dici credique prohibentur. Ipsa quippe occultatione condiunt quodammodo nefarii doctores sua venena curiosis; ut ideo se existiment aliquid discere magnum, quia meruit habere secretum, et suavius hauriant insipientiam, quam putant scientiam, cujus prohibitam quodammodo furantur audientiam. 3. Hinc et nefarios ritus suos hominibus sacrilega curiositate deceptis vel decipiendis magicarum artium doctrina commendat. Hinc illae illicitae divinationes in
Abbreviated transcription (Latin):
eo quidat incsementũ petere ac sperase debetir:
Pro inde sicut praeterito sermone commonui. caue¬
te maxime qui paruuliestir & adhuc alimentir lac¬
tdeis in digetis. ne hominibur subhac occasione decep¬
dis acdeceptoribus quia dnr aiti ad huc multa habo
uobis dicere. sed non potestir partare modo: Auren
curiosam praebeatis ad incognita scienda : cũ mentes
inualidas habeatir aduera & falsa dipidicanda
naxime propt̃ obscenissimar turpitudiner quas
docuit uanitas animas instabiler atque carnaler :
Adhoc dõ sinente ut eius ubique sint tremenda iudi¬
cia & imconparatione impurae nequitiae dulcescat
purissima dirciplina atq ut illidet honoremtimo¬
sem autem uel pudorem sibi qui in illa mala uel illo
regente non cecidit. uel illo in de leuante surr&it.
Cauete timendo &orando ne in ruatis in illud aenig¬
ma salomonis. aibi mulier insipiens & audax in opspanis
qucta conuocat praeter unter dicens panes occultor

Expanded text:
eo qui dat incrementum , petere ac sperare debetis. 2. eo qui dat incrementum , petere ac sperare debetis. 2. Proinde, sicut praeterito sermone commonui, cavete, maxime qui parvuli estis et adhuc alimentis lacteis indigetis, ne hominibus sub hac occasione deceptis ac deceptoribus, quia Dominus ait, Adhuc multa habeo vobis dicere, sed non potestis portare modo, aurem curiosam praebeatis ad incognita scienda, cum mentes invalidas habeatis ad vera et falsa dijudicanda: maxime propter obscoenissimas turpitudines, quas docuit satanas animas instabiles atque carnales, ad hoc Deo sinente, ut ejus ubique sint tremenda judicia, et in comparatione impurae nequitiae dulcescat purissima disciplina; atque ut illi det honorem, timorem autem vel pudorem sibi, qui in illa mala vel illo regente non cecidit, vel illo inde levante surrexit. Cavete timendo et orando, ne irruatis in illud aenigma Salomonis, ubi mulier insipiens et audax, inops panis effecta, convocat praetereuntes dicens, Panes occultos
Abbreviated transcription (Latin):
non recedat: Quis est cuius acies ad eum mentis ac¬
cedat: Quis ẽ qui eũ esse trinitatem scisset. nisupse
sic in notercere uoluisset: & quis hominũ iam istã
ueritate. scitate. in promtu & palam sine cessatione
dicuntur ab alur bene. ab aliis male intelleuntur :
immo ab aluis intelleguntur. ab alus non intellgun¬
tur: Quienim male intelligit. non intellegit ab eis
spsis autem a quibur bene intellguntur. ab aluis minus¬
ab alur amplur mentis uiuacitate cernuntur
& anullo hominum sicut ab angelis capiuntur:
Iupsa ergo mente hoc est in interiore homine quo¬
dam modo erescitur. non solum ut adcibũ alaete
transeatur : uesum &iam ut ampliur atque an¬
plius cibur ipse sumatur: Non autem crescitur spat¬
osa mole sed intelleentia lum inosa quia &ipsea
bur intellgibilis lux est: Ut ergo erescatis eumque a¬
piatis. & quanto magis esescitis tanto magir mais¬
que capiatis: non ab eodoctore qui ur̃ir a uribus

Expanded text:
non recedat? Quis est cujus acies ad eum mentis acnon recedat? Quis est cujus acies ad eum mentis accedat? Quis est qui eum Trinitatem esse scisset, nisi ipse sic innotescere voluisset? Et quis hominum jam istam veritate, sanctitate, in promptu et palam sine cessatione dicuntur, ab aliis bene, ab aliis male intelliguntur: imo ab aliis intelliguntur, ab aliis non intelliguntur. Qui enim male intelligit, non intelligit. Ab eis ipsis autem a quibus bene intelliguntur, ab aliis minuab aliis amplius mentis vivacitate cernuntur, et a nullo hominum sicut ab Angelis capiuntur. In ipsa ergo mente, hoc est in interiore homine, quodammodo crescitur, non solum ut ad cibum a lacte transeatur, verum etiam ut amplius atque amplius cibus ipse sumatur. Non autem crescitur spatiosa mole, sed intelligentia luminosa; quia et ipse cibus intelligibilis lux est. Ut ergo crescatis, eumque capiatis, et quanto magis crescitis, tanto magis magisque capiatis; non ab eo doctore qui vestris auribus
Abbreviated transcription (Latin):
qua secsetanimis abdita suspicemur. Quae cumdici
adocente possint portari adiscente non possunt : Sed
ea ipsaquae indoc trina religionir in quorum libet ho¬
minum natitia leginius & scribemus: Audimus & dici¬
mur. Si uellet eo modo nob̵ xp̃r dicese sic̃ eadic̃ angelis
icĩs inscipso ungenito patris uerbo patriq coaetesio
qui namportase homines possent. &iam siam essent
pritaler qualer adhuc apłi non fuesunt quando eir
istadñs loquebatur. Qualesq postea ueniente sco spũ
facti sunt: namutiq quicquid decseatura sciri po¬
test: minus est ipso cseatore qui sũmus & uesus etm mu¬
tabilis dr̃ est: & quis eum tacet ubi non alegentibur dis¬
putantibus. quaereitibus. respondentibur. laudan¬
tibus. cantantibus quo quomodo sermocinantib
postsemo ab ipsir &iam blaphemantibus nominatun
&cum eum nemo taceat. Quis est qui eum sic̃ intel¬
Iigendus est capiat cum de oribus & auribus hominũ

Expanded text:
quae secreta nimis abdita suspicemur, quae cum dici quae secreta nimis abdita suspicemur, quae cum dici a docente possint, portari a discente non possint: sed ea ipsa quae in doctrina religionis in quorumlibet hominum notitia legimus et scribimus, audimus et dicimus, si vellet eo modo nobis Christus dicere, sicut ea dicit Angelis sanctis in seipso unigenito Patris Verbo, Patrique coaeterno; quinam portare homines possent, etiam si jam essent spirituales, quales adhuc Apostoli non fuerunt, quando ista eis Dominus loquebatur, qualesque postea veniente sancto Spiritu facti sunt? Nam utique quidquid de creatura sciri potest, minus est ipso Creatore, qui summus et verus et immutabilis est Deus. Et quis eum tacet? Ubi non a legentibus, disputantibus, quaerentibus, respondentibus, laudantibus, cantantibus, quoquomodo sermocinantibus, postremo ab ipsis etiam blasphemantibus nominatur? Et cum eum nemo taceat, quis est qui eum sicut intelligendus est capiat, cum de oribus et auribus hominum
Abbreviated transcription (Latin):
pr̃ scr quem promisit dñr se discipulis suis esse nus¬
surum qui eor doceset ominem ueritatem. quã
tunc quando cum eis loquebatur portase non
poterant. De quo spũ scõ sicut dic̃ apłur Nunc
penus accepimus. quo uerbo intellegesemus eiur¬
nobis plenitudinẽ inuita alia reseruari. Ipse
ergo spi sc̃i & nunc docet fideles quanta quis que
accendit : Si quisque in ea caritate prosiciat qua
&diligat cogita & cognoscenda desider & ta ut
ea quoq ipsa quae nunc quomodocũq cognoscit:
nondumse scire sciat sicut scienda sunt in eauita:
quam nec oculus uidit. nec auris audiuit. nec in
cor hominis ascendit: Quo sciendi modo sinune ea
uellet interior magister dicere. id est nostsꝑmenqi
aperire atque monstrase : humana in sirmitarpor¬
tase non posset. Vnde me uestra dilectio meminit
iam locutũ cum sci eu angelii uerba tractarem. ubi
dñi ait ⁊ ad huc multa habeo uobis dicere Sed non
potesis portase modo: non ut inhis dñi uerbir nescio

Expanded text:
s quem promisit Dominus se discipulis suis esse missurum, qui eos doceret omnem veritatem, quam tunc quando cum eis loquebatur, portare non poterant: de quo Spiritu sancto, sicut dicit Apostolus, nunc pignus accepimus , quo verbo intelligeremus ejus plenitudinem nobis in vita alia reservari: ipse ergo Spiritus sanctus et nunc docet fideles, quanta quisque pio majore succendit, si quisque in ea charitate proficiat, qua et diligat cognita, et cognoscenda desideret: ita ut ea quoque ipsa quae nunc quomodocumque cognoscit, nondum se scire sciat, sicut scienda sunt in ea vita quam nec oculus vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit . Quo sciendi modo, si nunc ea vellet interior magister dicere, id est, nostrae menti aperire atque monstrare; humana infirmitas portare non posset. Unde me vestra Dilectio meminit jam locutum, cum sancti Evangelii verba tractaremus, ubi Dominus ait, Adhuc multa habeo vobis dicere, sed non potestis portare modo. Non ut in his Domini verbis nescio
Abbreviated transcription (Latin):
cantare᷑ uniuersa terra canticũ nouũ : Sed profanȩ
sunt uerborũ nouitater. ubidicit: Mulier insipi¬
ens & audax. paners occultos libentert tingit.
& aquae furtiuȩ dulcedinem : alliac pallicitatio¬
ne falsȩ scientiae prohibet &iam illo loco apłur. ubi
dicit : O timothieae depositum custo di deuitans pro¬
fana suo cumnouitater & contradictioner falsi no¬
minir scientiae: quam quidam promittentes circa
fidem &ciderant : Nilulenim sic amant isti quam
scientiam promittere. & sidem rerum uerasum
quan erer deor pariuuli praccipiuntur. Lielut im per¬
habeide rielore diede aliquis nihil ne spirita let un
habert indo etiama quod ear nalibus trecaet uroi¬
cotaibus elo quantur: Sireppondero non habent
pouit inuo molidiceir & epistola ad corithuior apłi
paasi an en potri uobir loqui quasi spiritalhar et

Expanded text:
cantaretur in universa terra Canticum novum. Sed profanae cantaretur in universa terra Canticum novum. Sed profanae sunt verborum novitates, ubi dicit mulier insipiens et audax: Panes occultos libenter attingite, et aquae furtivae dulcedinem. Ab hac pollicitatione falsae scientiae prohibet etiam illo loco Apostolus ubi dicit: « O Timothee, depositum custodi, devitans profanas vocum novitates, et contradictiones falsi nominis scientiae, quam quidam promittentes, circa fidem exciderunt » . Nihil enim sic amant isti quam scientiam promittere; et fidem rerum verarum quas credere parvuli praecipiuntur, velut imperitiam deridere. 5. Dicet aliquis: Nihilne spirituales viri habent in doctrina, quod carnalibus taceant, et spiritualibus eloquantur? Si respondero, Non habent, continuo mihi dicetur ex Epistola ad Corinthios apostoli Pauli: « Non potui vobis loqui quasi spirit
Abbreviated transcription (Latin):
enim proficiunt ad impietatem : & sermo eosum
cut cancer serpit : non ait uerbo sum nouitater sed
d didit profanas Sunt enim & doctrinȩ religionican¬
suentes uerborum nouitates sicut ipsum nomen xp̃i¬
anosum quando dici coeperit Seriptũ est: in antiochia
enim primum past ascensione dñi appellat sunt disci¬
puli xp̃ianu sicut legitur mactibus apłosum . & xeno¬
docia & monasteria postea sunt appellata nouir nomi¬
nibus. res tamen ipse & ante nomina suaerant. & re¬
lgionis ueritate firmantur : quae &iam contra
improbos defenduntur .: Aduersus impietatem quo¬
que arrianosum hereticorum nouum uerbũ patser
omo usion condiderunt sed non rem nouam talino¬
mine signauerunt: Hoc enim uocatur omo usion
quod est ego & pater unũ sumus. Unius uidelicet
eiusdem que substantiae .  Nam siomner nouitas pro¬
fana est & nec adño diceretur Mardatũ nouũ do
uobis. nec testamentum appella setur nouum : nec

Expanded text:
enim proficiunt ad impietatem, et sermo eorum enim proficiunt ad impietatem, et sermo eorum sicut cancer serpit . Et non ait, verborum novitates; sed addidit, profanas. Sunt enim et doctrinae religionis congruentes verborum novitates, sicut ipsum nomen Christianorum quando dici coeperit, scriptum est. In Antiochia enim primum post ascensionem Domini appellati sunt discipuli Christiani, sicut legitur in Actibus Apostolorum : et xenodochia et monasteria postea sunt appellata novis nominibus, res tamen ipsae et ante nomina sua erant, et religionis veritate firmantur, qua etiam contra improbos defenduntur. Adversus impietatem quoque Arianorum haereticorum novum nomen Patris Homousion condiderunt: sed non rem novam tali nomine signaverunt; hoc enim vocatur Homousion, quod est, Ego et Pater unum sumus , unius videlicet ejusdemque substantiae. Nam si omnis novitas profana esset, nec a Domino diceretur, Mandatum novum do vobis ; nec Testamentum appellaretur Novum, nec
Abbreviated transcription (Latin):
dotiaior Ourmer autem insipientissimi heretici quise
epia nor uocari uolunt audatias sgnientor un suot
qiudis antelirie & horret sensus humanur. Hac occase¬
ne euangelieae sententiae colorare conantur. ubi
dur arttaroliuemulta habeo uobir dicere. sed nompt¬
pisi ooitare eodo: Quasi haec ipsa sint quactunc doa¬
puli poritare non poterant & eadocuerit sp̃r sci que
palam docer e at que praedicare quanta lib & fera dur
naucũ iustinebuntt : Secundũ de sideri a sua magistror
silui do acenuabunt prurienter auditu & auerstate
quider auditum suum auertenter ad fabular autẽ
conuertentur: Illa enim secreti furtique conimemo¬
ratio qua dicitur panes occultor libenter at tugit
&a equae sur tuae dulcedinem pruritũ facit audien¬
tilus in auribus spiritaliter fornicantibus :sicut
quo dato pruritu libidinis &iam in carne corrumpi¬
tu interitar castitatis. Audite itaque apłm talia
pseuidentẽ & eauitanda salubriter ad monenten i:
Profanas inquit uerbosum nouitater euita multũ

Expanded text:
insipientissimi haeretici, qui se christianos vocari volunt, audacias figmentorum suorum, quas maxime exhorret sensus humanus, occasione evangelicae sententiae colorare conantur, ubi Dominus ait, Adhuc multa habeo vobis dicere, sed non potestis portare modo: quasi haec ipsa sint quae tunc discipuli portare non poterant, et ea docuerit Spiritus sanctus, quae palam docere atque praedicare, quantalibet feratur nam non sustinebunt, sed secundum desideria sua magistros sibi coacervabunt prurientes auditu: et a veritate quidem auditum suum avertent, ad fabulas autem convertentur » . Illa enim secreti furtique commemoratio qua dicitur, Panes occultos libenter attingite, et aquae furtivae dulcedinem, pruritum facit audientibus in auribus spiritualiter fornicantibus, sicut pruritu quodam libidinis etiam in carne corrumpitur integritas castitatis. Audite itaque Apostolum talia praevidentem, et ea vitanda salubriter admonentem: Profanas, inquit, verborum novitates evita: multum
Abbreviated transcription (Latin):
enim dr̃ sicut dicit apłur petrus peccantibur ange¬
lis nom peper cit scadcar ceribur calginis inferiretui¬
dens tradidit in iudicio puniendosseruari. quo¬
do in sco spũ haec apostolus loquitur : c sedant itaque
nomines in xp̃mne arguantur depeccato in sidelitatis
suae. quo peccata ominia detenentur: Transeant
innumerum sideliumine arguantur deiustitia eosũ
quos iustisicatos non imitantur : Caueant futurũ
iudicium necum mundi principe iudicentur queri
udicatum imitantur: & enim nesibi &xistimet parci
su perbia duramortalium de superbo sum supplicio
De eoquoddicit. adhuc mul.ta habeo uosis dice¬
re sedũporestis portare modo. cumairrem

Expanded text:
enim Deus, sicut dicit apostolus Petrus, peccantibus angeenim Deus, sicut dicit apostolus Petrus, peccantibus angelis non pepercit, sed carceribus caliginis inferi retrudens tradidit in judicio puniendos servari ; quondo in sancto Spiritu haec Apostolus loquitur? Credant itaque homines in Christum, ne arguantur de peccato infidelitatis suae, quo peccato omnia detinentur. Transeant in numerum fidelium, ne arguantur de justitia eorum, quos justificatos non imitantur. Caveant futurum judicium, ne cum mundi principe judicentur, quem judicatum imitantur. Etenim ne sibi existimet parci superbia dura mortalium, de superborum supplicio Dominus: Adhuc multa habeo vobis dicere, sed non potest
Abbreviated transcription (Latin):
Alt & mundur eum ñ cognouit hoc est hominer in¬
sideles quibiur toto orbe terrasum plenus est mundus
interi quos gesnit fidelis mundus quem demuindo elo¬
ditper quem factus est mundus: de quo ipredetdo
Nonuenit silius hominis ut iudicet mundum sidut
saluetar mundus ꝑ ipsum : mundus eo iudicant
dannatur mundus eo subueniente salliatur
tñsicut arbor foluis & pomis sicut asea paleis &
frumentir ita insidelibur & fidelibus plenur est muo¬
lur. Prin cepsergo mundihuius hoc est princeprtat¬
braruni harum. Id est infidelium de quibur eru¬
tenepiandur quibur dicitur. fustira liquando
ta nebrae nunc autem lux indño princepsinund
huius dequo alibidixit. Nunc princepr hauuss mn¬
dimussus est foras. utique iudicatus est Qrniudicio
diis ae terni in reuocabiliter destinatus est : &deho
itaque iudicio quo princeps iudicatus est mundi
iudicatur quem suꝑ boratque impios inutator: si

Expanded text:
ait, Et mundus eum non cognovit , hoc est homines inait, Et mundus eum non cognovit , hoc est homines infideles, quibus toto orbe terrarum mundus est plenus: inter quos gegit, per quem factus est mundus: de quo ipse dicit: Non venit Filius hominis ut judicet mundum, sed ut salvetur mundus per ipsum . Mundus eo judicante damnatur, mundus eo subveniente salvatur: quoniam sicut arbor foliis et pomis, sicut area paleis et frumentis, ita infidelibus et fidelibus plenus est mundus. Princeps ergo mundi hujus, hoc est, princeps tenebrarum harum, id est, infidelium, de quibus eruitur mundus, de quibus dicitur: Fuistis aliquando tenebrae; nunc autem lux in Domino : princeps mundi hujus de quo alibi dicit, Nunc princeps mundi hujus missus est foras , utique judicatus est; quoniam judicio ignis aeterni irrevocabiliter destinatus est. Et de hoc itaque judicio quo princeps judicatus est mundi, judicatur, quem superbus atque impius imitatur. Si
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃a iustitia quam mundus arguitur quia uado
ad patrem &iam non uidebitis me. qm̃ in eumquẽ
non uidebitis credetis in me & quando me uidebi¬
tis quod tunc ero. non uidebitis me quod sum uobis¬
cum modo: Non uidebitir humilem. sed &celsũ.
Non uidebitis mortalem. sed sempiternum: non
uidebitis iudicandum. sed iudicaturum : & dehac
side ur̃a id est iustitia ur̃ a arguet sp̃r sc̃r incredulum
mundum : arguet &iam deiudicio quia princeps hu¬
ius mundi iudicatus est: Quis est iste nisi dequoait alio
locor ecceuenit princeps mundi & in me nihil inueni
&. Id est nihil iuris sui. nihil quod ad eum pertineata
nullum scilie& oninino peccatum: per hoc enim est
diabolus princepr mundi: non enim caeli& tese &
ominium quae ieir sunt est di abolus princepr: qua
sigusicatione intelliegitur mundus ubidictum est : &
mundus ꝑ eum factur est: sed mundi est diabolur
princepr. de quo mundo ibi continuo subiungit atq

Expanded text:
ra justitia, qua mundus arguetur, quia vado ra justitia, qua mundus arguetur, quia vado ad Patrem, et jam non videbitis me: quoniam in eum quem non videbitis credetis in me: et quando me videbitis, quod tunc ero, non videbitis me quod sum vobiscum modo; non videbitis humilem, sed excelsum; non videbitis mortalem, sed sempiternum; non videbitis judicandum, sed judicaturum: et de hac fide vestra, id est justitia vestra, arguet Spiritus sanctus incredulum mundum. 4. Arguet etiam de judicio, quia princeps hujus mundi judicatus est. Quis est iste, nisi de quo ait alio loco, Ecce venit princeps mundi, et in me nihil inveniet ; id est, nihil juris sui, nihil quod ad eum pertineat, nullum scilicet omnino peccatum? Per hoc enim est diabolus princeps mundi. Non enim coeli et terrae et omnium quae in eis sunt, est diabolus princeps, qua significatione intelligitur mundus, ubi dictum est, Et mundus per eum factus est: sed mundi est diabolus princeps, de quo mundo ibi continuo subjungit atque
Abbreviated transcription (Latin):
quam xp̃m uidere & ineum tamen csedese. cum
proptesea laudetur fides &qua iustus uiuit. qm̃
credit quem modo non uid& xp̃m se aliquando
esse uisusum : postsemo secundum hanc iustitiã
num quid dicturi sumus paulum apłum ñ fuisse
iustum. Confitentem se uidisse xp̃m post ascen¬
sionem eius incaelum: De quoutiq iam tempore
dixerat iam non uidebitisme : Numquid secun¬
dum hanc iustitiam iustus nonerat gloriosissimus
stephanur. quicum lapida setur aiti Ecce uideo
caelum apestũ & silium hominis stantem add&te¬
ramdĩ : Quid ergo est adpatrem uado &iam non
debitisme. nisi quom odo sum cum uobiscum sum
tunc enim erat ad hucmor talis insimilitudine car¬
nis peccati: Qui esurire poterat acsitire. patiga¬
ripoterat atq dormire : Hunc ergo xp̃m id est
talem xp̃m cum transisset de hoc mundo ad patrẽ
non erant iam uisuri : & ipsa est iustitia sidei de
quadicit apłus : & sin oueramus xp̃m secundum

Expanded text:
quam Christum videre, et in eum tamen credere; cum quam Christum videre, et in eum tamen credere; cum propterea laudetur fides ex qua justus vivit, quoniam credit, quem modo non videt Christum, se aliquando esse visurum? Postremo secundum hanc justitiam, numquid dicturi sumus Paulum apostolum non fuisse justum, confitentem se Christum vidisse post ascensionem ejus in coelum , de quo utique jam tempore dixerat, Jam non videbitis me? Numquid secundum hanc justitiam justus non erat gloriosissimus Stephanus, qui cum lapidaretur, ait: Ecce video coelum apertum, et Filium hominis stantem ad dexteram Dei ? Quid ergo est, Ad Patrem vado, et jam non videbitis me; nisi, quomodo sum, cum vobiscum sum? Tunc enim adhucnis peccati , qui esurire poterat, ac sitire, fatigari poterat atque dormire. Hunc ergo Christum, id est, talem Christum, cum transisset de hoc mundo ad Patrem, non erant jam visuri; et ipsa est justitia fidei, de qua dicit Apostolus: Et si noveramus
Abbreviated transcription (Latin):
& qm̃ ista uox infideliũ esse consueuit. quomodo
credimus quod non uidemur : ideo credentiumius¬
titiã sic oportuit desinise : quia ad patrẽ uado
&iam ñ uidebitis me : Beati enim qui ñ uident
taest fides eorum quia credebant quo d uidebant ides
filium hominis sed quia credebant quod non uidebds
idest filiumdĩ: Cum uero & ipra forma soriui sub tracta
eorum err& as pectibus tum uero exomini paste inple¬
dumẽ. iustus ex fide uiuit : Est enim fider sicut in epsdi
quae ad haebraeos ẽ definitur sperantium substantu
conuictorerum quae non uidentur : Sed quidest ian
non uidebitir me : non enim ait ad patsem uado & nor
uidebitisme. ut tenporis interuallũ quo non uideb¬
tur sienificas se intellegesetur. Siuebseue siue lorgi
tamenutiq terminatũ Sed dicendo iam nonuib¬
bitis me. uelut num quam eos decetero uisurorep
ueritas praenuntiauit: haec ine iustitia est num¬

Expanded text:
Et quoniam ista vox infidelium esse consuevit: Quomodo Et quoniam ista vox infidelium esse consuevit: Quomodo credemus, quod non videmus? Ideo credentium justitiam sic oportuit definiri, Quia ad patrem vado, et jam non videbitis me. Beati enim qui non videbunt, ta est fides eorum, quia credebant quod videbant, id est, Filium hominis; sed quia credebant, quod non videbant, id est, Filium Dei. Cum ergo et ipsa forma servi subtracta eorum esset aspectibus, tum vero ex omni parte impletum est: Justus ex fide vivit . Est enim fides, sicut in Epistola, quae ad Hebraeos est, definitur, sperantium substantia, convictio rerum, quae non videntur. Sed quid est: Jam non videbitis me? Non enim ait: Ad Patrem vado, et non videbitis me, ut temporis intervallum, quo non videbitur, significasse intelligeretur, sive breve, sive longum, tamen utique terminatum: sed dicendo, Jam non videbitis me, velut nunquam eos de caetero visuros Christum, veritas praenuntiavit. Haeccine justitia est nun