comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtenderet aliũ tutorem pe
scipe noluͣtabhis quoꝙ
legatis sũmouendus erit.
que filus eius relicta st mo
si legata filii nõaffectione
ppria s⁊ ĩhonorẽ patrisme¬
ruerint. ¶Ubis fideiomis¬
si manumissus ño uire i¬
tutor test̃odatur postlib¬
tatem ita q reditam exuo¬
lũtate testatoris adtutel¬
amuocat᷑. ¶Impub̾i lib̾¬
to patronus frustratuto¬
rẽdabit siuolũtatem eiuꝰ
sifides ĩꝗsitiõis ꝯgruat pre¬
ꝯsul. libõmani tutor non
erit. q se test̾o pupillotuto¬
rẽscripsit. ¶Cum aũt patri
uolu̾tas hoc ip̃m manui
sua declarãtis ambigua
nõ eẽt eum qͣuis ali tuto¬
res eẽnt curatorẽ dandu.
R.nec admittendã excũsa¬
tione q̃ iure puplico habe

Expanded text:
tenderet, alium tutorem petscipere noluit, ab his quoque legatis summouendus erit, quae filiis eius relicta sunt, modo si legata filii non affectione propria, sed in honorem patris meruerunt. Uerbis fideicommissi manumissus non iure tutor testamento datur: post libertatem itaque redditam ex uoluntate testatoris ad tutelam uocatur. Impuberi liberto patronus frustra tutorem dabit, sed uoluntatem eius, si fides inquisitionis congruat, prconsulti Liboniani tutor non erit, qui se testamento pupillo tutorem scripsit: cum autem patris uoluntas hoc ipsum manu sua declarantis ambigua non esset, eum, quamuis alii tutores essent, curatorem dandum respondi, nec admittendam excusationem, quam iure publico habeb
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ kẽndus est.ac si rupisfa bo
codicillos. ¶Cesto facto ⁊̃ si
codicilli ĩ coꝯfirmati nocent
uires tñ ex eocapiẽt. deniq
si er test̃o ẜ̾rditas adita non
fuissi. fidei ꝯmissũ exhĩ codi¬
cillis nullius mom̃ti erit.

Expanded text:
endus est ac si rupisset hos codicillos.Testamento facto etiamsi codicilli in eo confirmati non essent, uires tamen ex eo capient. denique si ex testamento hereditas adita non fuisset, fideicommissum ex huiusmodi codicillis nullius momenti erit.
Abbreviated transcription (Latin):
adquoslegitiã eius b̃rdita
⁊ si post codicillos fc̃os. natu
qs eet pximus agnat̾. uel
suus hr̃s fi dei ꝯmĩssũ pr̃are
debebit. Intelligiturẽi isqu

Expanded text:
ad quos legitima eius hereditas et si post codicillos factos natus quis esset proximus adgnatus uel suus heres, fideicommissum praestari debebit: intellegitur eni
Abbreviated transcription (Latin):
filius nõ rũpitur.q. ⁊ nullo
cirea cũ noilo facto.s⁊ ordĩc
quodã naturali naᷤtus est
pot̾atem. ¶Siqs excertaur¬
orc natum scribit hrdem in
piculũ rupendi testm̃ dedu¬
cit ex alia susceptis liberis.
¶Siqs co tp̃r quo nõ dum
uxor eius ẽe posset testator
natũ ex ea scripsit hrdemã
postea ꝯtracto licitomatri¬
momionatus hrs ex testo
ẽe possit. q̃ritur: ueluti si sen¬
bas hodic h̾rdem ꝗ tibiecti¬
ip̃e fusti. postea titia uxor

Expanded text:
quia nullo circa eum nouo facto, sed ordine quodam naturali nactus est potestatem. Si quis ex certa uxore natum scribit heredem, in periculum rumpendi testamentum deducit ex alia susceptis liberis. Si quis eo tempore, quo nondum eius uxor esse posset, testator natu‹m› ex ea scripsit heredem, an postea contracto licito matrimonio natus heres ex testamento esse possit, quaeritur: ueluti si scribas hodie heredem, qui tibi ex Tiipse fuisti, postea Titia uxor
Abbreviated transcription (Latin):
miles de castresi peculio fec̾
potãte. Et cũ militare desis¬
s patre codeq modefũctoq̃¬
sitũ est an rũpetur eiustest̃.
No ꝯdem ad optauit. necho¬
die natris ẽ ei filius. nec pri¬
ore subductode pot̾ate suo
hrde ulterior successit ĩ ꝓxi¬
mũ locum. s tm̃ pot̾at̾e sua
h̾re cepit q̃ non h̾ebat. simł¬

Expanded text:
miles de castrensi peculio fecit potestate. cum militare desisset, patre eodemque auo defuncto quaesitum est, an rumpetur eius testamentum. non quidem adoptauit nec hodie ei natus est filius nec priore subducto de potestate suo herede ulterior successit in proximum locum: sed tamen in potestate sua habere coepit, quem non habe‹b›at sim
Abbreviated transcription (Latin):
ssematrẽ que cũ pure libossu¬
oz b̾rdes instituit.ꝯditione
emãcipa tionis codicilł adic¬
cit qr nec ꝯditionẽ h̃rdi insti¬
tuto codici lł adic̾ere. n sh̃sti

Expanded text:
sse matrem, quae, cum pure liberos suos heredes instituerit, condicionem emancipationis codicillis adiecit, quia neque condicionem heredi instituto codicillis adicere neque substi
Abbreviated transcription (Latin):
bꝯmulicris eũ teneri. ⁊ideo
qntũmutiũ. erceptione re¬
pellendũ c̃c. Qd̾ si donatiois
cã. scia stipulari pmisissi ui¬
deri cũ.meũ casũ ꝯ mortem¬
ulicris ertitit. mortis cã sti

Expanded text:
mulieris eum teneri et ideo Quintum Mucium exceptione repellendum esse. quod si donationis causa Seia stipulari permisisset, uideri eum in eum casum, qui morte mulieris exstitit mortis causa sti
Abbreviated transcription (Latin):
it. ⁊ adhibuit qntũ mutiũ
ulatusẽ.si morte mulicris
titiomaritomeo cui maxi¬
mas gras ago. turi uolo sr
dotem q̃ ei decli. tot aureos.
querocum ĩstituit lutiu
titiũ ꝯuenire qntus muti
exstipulatu actiorẽ.anre¬
pellere cũ maritus possit ex

Expanded text:
t adhibuit Quintum Mucium, ulatus est, si morte mulieris Titio marito meo, cui maximas gratias ago, dari uolo super dotem, quam ei dedi, tot aureos'. quaero, cum instituit Lucium Titium conuenire Quintus Mucius ex stipulatu action‹e›, an repellere eum maritus possit ex
Abbreviated transcription (Latin):
batum. ꝯtẽplatione spis¬
uium ẽc̃ h̾rdem inscitutu.¬
¶Rescripto diui antonim
significãtur. ut siqs acce¬
tus sit ei restitue hroitate
licet tardius detur. pecina
siñ usuris eã dari debere. q
q̃ to tardius ꝗsos peciniã
dat.tãto tardius adfidei¬
poris fructus ꝑdit. q̃ obr̾
sian datam pecumã tenii¬
erit hrditatem frucrus qͦs

Expanded text:
batum contemplatione sui seruum esse heredem institutum.Rescripto diui Antonini significatur, ut, si quis accetus sit ei restituere hereditatem, licet tardius detur pecunia, sine usuris eam dari debere, quia quanto tardius quisque pecuniam dat, tanto tardius ad fideimporis fructus perdit. quamobrem si ante datam pecuniam tenuerit hereditatem, fruc
Abbreviated transcription (Latin):
sib reddi abhrdestipulatꝰ
sit. eiꝙ ex scipulatu age̾ti
restituta fui̾t hrditasost¬
at nichominus trasferri
actiones.hocita ẽ.sus cur
quoactum sit restituat.
h̾rditatem. Siuero obid
ꝙ nõ restitiit inextiatio¬
ne hrditatis ꝯdẽpnatus
furit. remanẽt actiones hr¬

Expanded text:
reddi ab herede stipulatus sit eique ex stipulatu agenti restituta fuerit hereditas, constat nihilo minus transferri actiones. hoc ita est, si is cum quo actum sit restituat hereditatem: si uero ob id quod non restituerit aestimatione hereditatis condemnatus fuerit, remanent actiones her
Abbreviated transcription (Latin):
rũturactidnes. Si cũ pcep¬
ta aliq̃ reant sũmaregat
sit hrs restituere ⁊ omissare¬
tetione totam hroitatem
restituit. recte dicitur trass¬
rri actiones. ¶Si hrs antei
restitutam brditatem ẜui
hrditarium hrdem abalo
institutum iusẜit adios
ditatem negat nł cebe bae

Expanded text:
runtur actiones. sed cum praecepta aliqua re aut summa rogatus sit heres restituere et omissa retentione totam hereditatem restituerit, recte dicitur transferri actiones.Si heres ante restitutam hereditatem seruum hereditarium heredem ab aliquo institutum iusserit adire hereditatem, negat
Abbreviated transcription (Latin):
tũ adcãm fidci ꝯmissi ñopti¬
ulas. in aditã ħrditatẽ. ab
co.quolu̾tatẽ defũctinoni¬
siue sp̃e uł non.adiccta. ant ex
ꝯ̃riocque cũ distictioe. ułuti
cui titius debeat debitũ eidi¬
mittere uolui̾t.inchilint᷑
c̃hrdem suũ uisẜit ut cũ libe¬
raret.ã ꝓhibeat eũ exigẽ.u

Expanded text:
missi non pertirtas ante aditam hereditatem ab eo, qui uoluntatem defuncti non isiue specie uel non adiecta, aut ex contrario aeque cum distinctione, ucui Titius debebat, debitum ei remittere voluit, nihil interest, heredem suum iussit ut eum liberaret an prohibeat eum
Abbreviated transcription (Latin):
ant.⁊ diuus pat̾ eius ĩ hec
uba rescripserũt. Qd̃ allega¬
tis. infructuosũ esse fund
q̃ uenderc uultis. mouere
nos nõ põt.cum utiꝙ pro
frũctuũ mo pretiũ muctu¬
distrahere. n obligare tu¬
tor pupillarc p̾dium possit

Expanded text:
t diuus pater eius in haec uerba rescripserunt: 'Quod allegastis infructuosum esse fundum, quem uendere uultis, mouere nos non potest, cum utique pro fructuum modo pretium inuentudistrahere neque obligare tutor pupillare praedium possit
Abbreviated transcription (Latin):
is ꝗd̃ ꝗ ꝓprio noĩe honerat
ẽ uelud institutus desidẽ̾t
qͣrtam alt̾ aũt ꝗ nõ est ho¬
neratus. ut subscitutus.
licet portiolargiatureius
calculiofusionẽ huico se

Expanded text:
 qui proprio nomine oneratus est, uelut institutus desideret quartam, alter autem, qui non est oneratus, ut substitutus, licet portio largiatur eius, calculi confusionem. huic
Abbreviated transcription (Latin):
cidiã possit inducẽ substi¬
tutus q̃ pupillus nõ hret.
uł unus pupilli sustitu¬
tus. Et facile qs dixĩt ꝯse¬
q̃ terprioriboq̃ de patrimo¬
mi rõedicta sũt.nõ ẽẽ falci¬
die locũ ⁊ ultra uires porti¬
oĩs ꝯuemend̾ alterũ subs¬
titutũ. S⁊ uerior ẽ diu sa
q̃dam existimãtiũ. atꝙ si
ita h̾rs patris extitissi. ut eĩ
opes patris. ⁊ ꝯtributioleg¬
originẽ. ita plures substi¬
tuti. subducta ꝑsoã pupil
tn de altero substituto qñ
ẽ honeratus si forte nõdũ
legata pupillus a se relic¬
ta soluit.⁊ aliqd ultra do¬
ip̃m falcidiãbituꝵ at qn
quartã h̾at. n ide patiat᷑.
ĩstituti ꝯ patio. Hursus si

Expanded text:
cidiam possit inducere substitutus, quam pupillus non haberet uel unus pupilli substitutus. et facile quis dixerit consequenter prioribus, quae de patrimonii ratione dicta sunt, non esse Falcidiae locum et ultra uires portionis conueniendum alterum substitutum. sed uerior est diuersanquendam existimantium atque ita si patri heres extitisset: ut enim opes patris et contributio legoriginem, ita plures substituti subducta persona pupillicemus de altero substituto, qui non est oneratus? si forte nondum legata pupillus a se relicta soluit et aliquid ultra doipsum Falcidiam habiturum? atquin quartam habet neque idem patiatur instituti comparatio
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sp̃alit sitligatus. moxi
gnãlit᷑ dos prelegata. nõbi
s sẽmel deb̾i fundũ¶Ibidem
mcla ꝯũgit. si fudus ĩdo¬
te fuit locatus amarito. ad
certũ tp̃c.uxorẽ nõ ał fund̃
uerit se passurã colonũ frui.
dũ modo ip̃a pensiones pci¬

Expanded text:
sit legatus, mox generaliter dos relegata, non bis, sed semel deberi fundum. Ibidem Mela coniungit, si fundus in dote fuit locatus a marito ad certum tempus, uxorem non alias fundum uerit se passuram colonum frui, dummodo ipsa pensiones p
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ptione effectũ est ut lega¬
uera ẽptus ẽet legatano fue¬
R̃t excessura uis legis fila
uolũtate defũcti płisement
fundũ q̃ q̃ti erat .R. ꝙãphꝰ¬
hrs q̃ pretiu fu̾dilegatano
soluit. id lege falcdia iputi¬
nocere legatarus no deletur¬
pote cũ is ꝯfitendo.uerã crs¬
mationem prare poterat
Iuł. uit ut si duo reipmitte¬
difuͣnt. uł duo rei stipula¬
di si qdẽ sint sotum ea re di¬
uidi int̾ eos deb̾e obligatio¬
nẽ. atꝙ si siguli pt̃e peciĩe
scipulati eẽntuł ꝓmisisset¬

Expanded text:
ptione effectum est, ut legatuera, emptus esset, legata non fuerant excessura ius legis Falciuoluntate defuncti pluris emerit fundum, quam quanti erat. resps quam pretium fundi legatario soluit, id lege Falcidia imputanocere legatariis non debet, utpote cum in confitendo ueram aestimationem praestare poteratIulianus ait, ut, si duo rei promittendi fuerint uel duo rei stipulandi, si quidem socii sint in ea re, diuidi inter eos debere obligationem, atque si singuli partem pecuniae stipulati essent uel promisisse
Abbreviated transcription (Latin):
si eogradu brs scriptus st.
nonũ. ut emãcipatus pre¬
teritus plus iiris scriptis
hrdib patris sin tribuat.
qͣ h̾̃itur ẽentsi soli fuissẽt.
qppesi filius ꝗ inpotate pa¬
tris sui ẽ exduodecima ꝑte
hrs scribatur emacipato p̃¬
teritodimidiã ꝑtem bnfi¬
tio emãcipatis occupat. D
siemãcipatũ frẽm nõ hret.¬

Expanded text:
si eo gradu heres scriptus sit, nouum, ut emancipatus prae‹te›ritus plus iuris scriptis heredibus fratribus suis tribuat, quam habituri essent, si soli fuissent: quippe si filius qui in potestate patris est ex duodecima parte heres scribatur emancipato praeterito, dimidiam partem beneficio emancipati occupat, qui, si emancipatum fratrem non h
Abbreviated transcription (Latin):
lia ꝯstitutũ pat̾ naturalis
exhrdamit. deinde sit filius
emãciꝑatus nocebit ei exhr¬
datio. ¶Inadoptionẽ dato
filios. nõ sũmoueri pretor
uoluit. si mõ b̾rdes inftitu¬
ti sint. ⁊ hoc instituisse eu

Expanded text:
lia constitutum pater naturalis exheredauerit, deinde sit filius emancipatus, nocebit e‹i› exheredatio.In adoptionem datos filios non summoueri praetor uoluit, modo heredes instituti sint, et hoc iustissime e
Abbreviated transcription (Latin):
sũpsit. ucet eĩ fr̃ huiꝰmõi pe¬
cumã exarca nõ sũpsitutile
legatũ ẽat si ꝯoitionałr co¬
cep̾ta sit cã. ueluti hoc mõ. ti¬
tio si negotia mea curaĩt

Expanded text:
sumpsit": licet enim frater huius pecuniam ex arca non sumpsit, utile legatum est. At si condicionaliter concepta sit causa, veluti hoc modo: "Titio, si negotia mea curavit
Abbreviated transcription (Latin):
D.Scui sub ꝯditic̃e notia¬
endi aliqd relictũ est. cis. e
uere debet mutiana cautioe
tione hoc legatu ea ue hrditi¬
mbprimũ locũ uolũtasdefu¬
cuit.nõ sẽpmortis tp̃sobfua¬
ri.si uolũtate patroxinãtetit¬
dius ꝓduci. ¶Ixc scriptura.si
primus hr̃s crit dapnas este
dare.poditicẽ nõ est accipien¬
da. magis eĩ demõstrauit te¬
stator qn legatũ debeaturq̃
ꝯditionẽ in ẜuit nisi forte
hoc anzimo fuerat testator.
hoc do lego. fi si sic leget. sipu¬
nas esto secłs dare.⁊ primus
h̾rs extitit legatũ no debebi¬
tur.siprimus adierit cũẜno
nõ extitisse ꝯditionẽne qã
ãbigendũ ẽ. ¶Cũ patronu
debitã portionẽ occupet legi¬
ta q̃ sicdata sũt. si patron
hrs no erit. nõ debet colys
patroni praie.¶Si apͥmo
ita legatũ est

Expanded text:
cui sub condicione non faciendi aliquid relictum est, ei scilicet cavere debet Muciana cautione, cione, hoc legatum eave hprimum locum uoluntas defuncuit non semper mortis tempus obseruari, sed uoluntate patrocinante tardius produci. Haec scriptura 'si Primus heres erit, damnas esto dare' pro condicione non est accipienda: magis enim demonstrauit testator, quando legatum debeatur, quam condicionem inseruit: nisi hoc animo fuerat testator, hoc do lego". sed si sic leget: "si Prnas esto Secundus dare" et Primus heres exstitit, legatum non debebitur: si Primus adierit cum Secundo, non exstitisse condicionem nequaquam ambigendum est. Si patronudebitam portionem occupet, legata quae sic data sunt "si patronus heres non erit "non debet coheres patroni praestare. Si a Primo ita legatum est
Abbreviated transcription (Latin):
ubĩ edicti adh̃rditatẽ ułle¬
gatũ admittãtur. tñ ꝯpelli¬
tur face id. ꝙ factuꝵ seuirare
iussus c̃.soloiuire iurãdoremi¬
sso. ¶Cu cad̾eres alti pure. al¬
teri sub ꝯditiõe legatur. aut
hrditas data ẽ.si tnħrditas
eius adita fuerit.
sibimonum̃tũ adexẽplu
eiꝰ ꝙ inuia salaria ẽẽt publu¬
meini septimi demetrii fie̾t
ni si fc̃m ẽet hrdes magnai

Expanded text:
bis edicti ad hereditatem vel legatum admittatur, tamen compellitur facere id quod facturum se iurare iussus est solo iureiurando remisso. Cum eadem res alteri pure, alteri sub condicione legatur aut chereditas data est, si tamen hereditas eius adita fuerit.sibi monumentum ad exemplum eius, quod in uia Salaria esset Publii Septimii Demetrii, fieret: nisi factum esset, heredes magna
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯditiofc̃i an uiris eẽt. nam
dient hrtem circa adeundã
hditate. q̃ diuignoraret eas
ipletasc̃e. Que uero exiure
uemet.m his nicħ ãpliuis
set. ueluti siꝗs se filiũ fa. exi¬
stimat cũ sit pat̃ familias.i¬

Expanded text:
ndicio facti an iuris esset: nam dient heredem circa adeundam hereditatem, quamdiu ignoraret eas impletas esse: quae uero ex iure uenient, in his nihil amplius int. ueluti si quis se filium familias existimat
Abbreviated transcription (Latin):
sutore.titiolego.licet n co¬
cusn sutor sit. ad legat ari
ptinebit side eo sẽsisse testa¬
legatarii de signãda. aliqd
erratũ fin̾̃t. ꝯstat aũt cui le¬
gare uoluĩt.pĩn ualet lega¬
tũ. ac si nullus error int̾ue¬
mõstratione hoc uł magis
c̃. in fła cã. ueluti titioita do¬

Expanded text:
sutorem Titio lego', licet neque cocus neque sutor sit, ad legatarium pertinebit, si de eo sensisse testalegatarii designanda aliquid erratum fuerit, constat autem, cui legare uoluerit, perinde ualet legatum ac si nullus error interuedemonstratione, hoc uel magis est in falsa causa, ueluti ita
Abbreviated transcription (Latin):
pena edicti ꝗstituta ẽ. ¶Palã
aũt est. ppłare action̾e esse.
Cuius pena. in .c. aurcos exbo¬
nis dãpnati extendit᷑. ⁊ in de
ptẽ  dumdiã ei cuius oꝑa ꝯ
uictus erit. p̾mu nõĩe se datu¬
rũ. pretor pollicetur pt̾e in
publicum redactunim.

Expanded text:
poena edicti constituta est. palam est autem popularem actionem esse, cuius poena in centum aureos ex bonis damnati extenditur: et inde partem dimidiam ei, cuius opera conuictus erit, praemii nomine se daturum praetor pollicetur, partem in publicum redacturum.
Abbreviated transcription (Latin):
S ⁊ siꝗs testo usꝙ ad tp̃s fuerit
datus idẽerit dicend̾. Et gn̾alite
qd̃ traditũ est pupillũ cum tuto¬
re suo tutele agere no posse hacte

Expanded text:
s testamento usque ad tempus fuerit datus, idem erit dicendum.Et generaliter quod traditum est pupillum cum tutore suo agere tutelae non posse hacte
Abbreviated transcription (Latin):
Art̾ Si brs pecumã b̃rdita¬
riam crediderit.⁊ in eamcã
pignora accepit.actiones
nõ ꝯpetunt ei cui restituta
fint hrditas. adu̾sus ip̃a
pignora. Sialiq̃ dubitat̃o
remanebit.si in eum ꝯͣctũ
q ex defũcto fuerit in t̾posi¬
tus hrs ante qͣ restitueret
h̾rditatempignus accepit.
Si nec sic qde ip̃e admĩttͣet

Expanded text:
 Si heres pecuniam hereditariam crediderit et in eam causam pignora acceperit, actiones non competunt ei, cui restituta fuerit hereditas, aduersus ipsa pignora. sed aliqua dubitatio remanebit, si in eum contractum, qui ex defuncto fuerit, interpositus heres, antequam restitueret hereditatem, pignus acceperit. sed nec sic quidem ipse admitteretur:
Abbreviated transcription (Latin):
tor nõotineri.s⁊ omĩum
c̃c̃ ꝯmunia. Inccteris uero
nullũ ꝓnepoti iccũ ẽe. ¶T¬
tius cum frĩs fiuie. fũcos
⁊ urbana p̾dia legaret. in
his ⁊̃ fund̾ seianũ legauit.
q̃ ip̃c pat̾ familias. quoad
uersũ hũit. si qlio facilius
ꝯductionse inueniret. por
asꝑtes locabat. ita ut ex qͣ¬
litate loci. supiorẽ ꝑtem.
seianũ supiorẽ. Inferrio¬
rem au̾t ptem. seianũ in¬
feriorẽ appellaret. q̃ roanis
fundus totus ao fris filiq̃

Expanded text:
torum non contineri, sed omnium esse communia, in ceteris uero nullum pronepoti locum esse. Titius cum fratris filio fundos et urbana praedia legaret, in his et fundum Seianum legauit, quem ipse pater familias quoad uersum habuit, sed quo facilius conductorem inueniret, per duas partes locabat, ita ut ex qualitate loci superiorem partem Seianum superiorem, inferiorem autem partem Seianum inferiorem appellaret. quaero, an is fundus totus ad fratris filium
Abbreviated transcription (Latin):
sode quo querit᷑ uideri duos
gradus subscitutiomsta
ormorietur. Alti restituemt
alteꝵ. ut nornistmus his
restituẽt quos neĩata po¬

Expanded text:
so, de quo quaeritur, duos gradus substitutionis for morietur, alteri restitueret, alterum ut nouissimus his restitueret, quos nominatim po
Abbreviated transcription (Latin):
grare potestas ipoꝵ ẽutrũ
uelĩt eligendi ita cũ alte¬
rũ elegerint. altero absti¬
nere debẽtꝰ multo ꝙ ma¬
gis id ẜuari equũ est. si⁊
tactus ẽ curator ꝑq̃ bona

Expanded text:
gra re potestas ipsorum est utrum uelint eligendi, ita cum alterum elegerint, altero abstinere debent. multoque magis id seruari aequum est, si etiam factus est curator,
Abbreviated transcription (Latin):
quo test̾i factiono est post¬
eaq eũ redemero ex testõ
michi hr̃s ẽẽ poterit. nec
medium tp̃c quoa pd̃ eũ
fuit intiauit institutio¬

Expanded text:
quo testamenti factio non est, posteaque eum redemero, ex testamento mihi heres esse poterit nec medium tempus, quo apud eum fuit, uitiauit institutio
Abbreviated transcription (Latin):
lio.substituit hrdẽ er̾neu.
dem̃ ille exͣneus hũc filiu
hrdem instituit. ⁊ brs fc̃s.i
intra pub̾tatẽ decedat. pu¬
to a substituto ei filio. omĩ¬
nolegata pr̃ari nõ debe. qr
nõ directo.si ꝑsuccessionẽ.
ad filiũ broitas patris pue
accepi. scił. substitutũ eui
legatũ nõdeb̾e ac ne qdem
tia legata pr̃et.an uõ ex sẽ¬
misse. siuerius ẽ exsemisse
si exũtia. om̃ib ex reliquis
lib̾is ⁊ p̃arẽti b Otra quo si¬

Expanded text:
bstituit heredem extraneum, deinde ille extraneus hunc filium heredem instituit et heres factus intra pubertatem decedat, puto a substituto ei filio omnino legata praestar‹i› non debere, quia non directo, sed per successionem ad filium hereditas patris peruenaccepi substitutum eius legatum non debere ac ne quidem cia legata praestat an uero ex semisse? et uerius est ex semisse sed ex uncia omnibus ex reliquis liberis et parentib
Abbreviated transcription (Latin):
ceũ. Uñs stichofuo suo.
q boa lib̾ti cius gessit. cui
ꝓpte dimioia. testo h̃rs ex¬
titerat ĩ qbꝰ negotus ges¬
tis. ⁊kalendaria fucrãt. te¬
sc̃osuolib̾tatẽ dederat. si ra¬
tionẽ redoroissi. ei pecu¬
liũ suũ. ꝑfigeiomissum de¬
dit.sticus sũmas qbo reliq̃¬
tus fuerat tã exkalendano.
manẽtib debitoribꝓqb

Expanded text:
us Sticho seruo suo, qui bona liberti eius gessit, cui pro parte dimidia testamento heres exstiterat, in quibus negotiis gestis et kalendaria fuerunt, testamento suo libertatem dederat, si rationem reddidisset, eique peculium suum per fideicommissum dedit: Stichus summas, quibus reliquatus erat tam ex kalendario manentibus debitori
Abbreviated transcription (Latin):
precipuũ est offitiũ indẽfe̾su
pupillum relinquat.
tutores ꝓut ꝗsꝙ gessit tutela
no mnqͥ insolid̾tenent dum¬
taxat intrapub̾tatis tpr̃a loc

Expanded text:
praecipuum est officium, ne indefensum pupillum relinquat. tutores, prout quisque gessit tutelam, nonnunquam in solidum tenentur, dumtaxat intra pubertatis tempora loc
Abbreviated transcription (Latin):
raret q̃ uellet sibi brdemẽc⁊
cui lib̾tatẽ tribueret. põt ui¬
deri. sine scripto hoc mo testa
tus ẽẽ ⁊ uolũtas eius rata
alicui. ego te brdem factio.
aut tibi bõa mea relinquoñ

Expanded text:
raret quem vellet sibi esse heredem et cui libertatem tribuere, potest videri sine scripto hoc modo esse testatus, et voluntas eius rata alicui : ‘ ego te heredem facio ’ aut ‘ tibi bona mea relinquo ’, non
Abbreviated transcription (Latin):
nit militis
re cepit. fecerat aliquo casu
intelligitur militie tp̃r fc̾m.
ueluti sitabulas ĩciderit.⁊ le¬
gerit testm̃ ac rursus suosig¬
no signauĩt.ãplius ⁊ si ali¬
ecerit. em̃daui̾t.Qdsi nichil
hoꝵ inciderit testm̃ eius ad pri¬
inlegia militum nõ pͥtinebit.

Expanded text:
nit militis re coeperit fecerat, aliquo casu intellegitur militiae tempore factum, ueluti si tabulas inciderit et legerit testamentum ac rursus suo signo signauerit, amplius si et aliecerit emendauerit: quod si nihil bonorum inciderit, testamentum eius ad priuilegia militum non pertinebit.
Abbreviated transcription (Latin):
re⁊int̾ curitorẽ furiosi. Iteꝙ
ꝓdigi pupilli uemagna ẽ dif¬
feretia. Druppe cũ illis qd̾e płe
nereꝵ adiimstratio. duoboãt
supioribosola custodiã qͣ det̾rio

Expanded text:
et inter curatorem furiosi itemque prodigi pupilliue magna est differentia, quippe cum illis quidem plane rerum administratio, duobus autem superioribus sola custodia et
Abbreviated transcription (Latin):
tet. R.si tutor auctor fuiss no
idcircominus standũ ẽẽ diui
ꝯdẽpnatus exꝯtractu patris.
accepit curãtore̾ mͣt q̃ ⁊ credi¬
torẽ acta facta sũt. ap̾ ꝓcurato¬
recesaris infra scripta priscus
ꝓcurator cesaris dixit facias
idicata nouellus curãtor i¬
dixit. abstineo pupillũ. pris¬
cus ꝓcurator cesaris dixit. Rn¬
sũ h̾es. scisꝗdagẽ debe̾ãs. q̃ si¬
tũ est an ẜm hec acta adolesces
abõis patris abste̾tus sit.R. i

Expanded text:
t, si tutor auctor fuisset, non idcirco minus standum esse diuiscondemnatus ex contractu patris accepit curatorem, inter quem et creditorem acta facta sunt apud procuratorem Caesaris infra scripta.Priscus procurator Caesaris dixit: 'faciat iudicata'.Nouellius curator dixit: 'abstineo pupillum'.Priscus procurator Caesaris dixit: 'responsum habes: scis, quid agere debeas'. quaesitum est, an secundum haec acta adulescens a bonis patris abstentus sit.
Abbreviated transcription (Latin):
Eeus. ¶allus sic posie insti¬
tui postumos nepotes ĩdurit.
Sifilius meusiiuomemo¬
rictur. tũc siqs michi ex co
nepos siuc neptis post mortẽ
filius meus morietur natu
nata uecrit h̾rdes sũpto. ¶S¬
dã recteadimittend credũt.:

Expanded text:
um. Gallus sic posse institui postumos nepotes induxit: 'Si filius meus uiuo me morietur, tunc si quis mihi ex eo nepos siue quae neptis post mortem filius meus moreretur, natus nata erit, heredes sunto'. Quidam re
Abbreviated transcription (Latin):
pecore õi legaint.⁊ peculus
cũ actore quesitũ est an reli
inderi de his reliqs ẽe cogita¬
tũ. ¶ de que sut ĩ actore leg¬
to. mircor⁊ filia legatocedt
cũ actor nõ inp̃dus si ĩ cin¬

Expanded text:
pecore omni legauit et peculiis et cum actore: quaesitum est, an reliqdit non uideri de his reliquis esse cogitatum.Idem quaesiit in actore legato, an uxor et filia legato cedant, cum actor non in praediis, sed in ciu
Abbreviated transcription (Latin):
łct .⁊ quotutiore locobretin
interi inhorrco ḋlatus ẽctn
chilominus prandũ. Qd̃
Adiecit testator.uti possediã
hoc significet sicuti ĩstracta

Expanded text:
et quo tutiore loco haberetur, interim in horreo allatus esset, nihilo minus praestandum.Quod adiecit testator 'uti possedi' an hoc significet 'sicut instructa
Abbreviated transcription (Latin):
tutordeteꝵ si ydoncus tutor
funit. nchueire in tutele iudi¬
tiosnec ꝗsqͣ putet nullũ effec
inlegio locus ẽ. ⁊ fideiussoreste¬
ncbũtur. si rẽ saluam fore cau¬
tũẽ ¶It si teporali actione fuit
obligatus tutor dicend est. loc
ẽc̃ tutele md̾itio. ut ppetua actẽ
sit Et gn̾aliter ꝙ adusus aliũ
prare debint pupillosuoidat¬
usus se quor prare debet. forta¬
ssis ⁊ plus.adusus. alios cĩ erpi¬
ri sine actione nõ potint.adu¬
sus se potint. S si subusuris
gramorib patri pupilli pecu¬
mã debuit. q̃ sint pupillares
iutend̾ est. ancialiqd ĩpitet᷑.
Et si qde soluit nich̾ est ꝙ ei m¬
putetur. potuit eĩ soluẽ. neche¬
nerare seusuris.Siuo nosol¬
uit usuris cogendus est agno¬
scere. quas. ase exigete debuit.
sibi soluẽ po̾t si mo non fuit pe¬
cuma und̾soluat. ⁊ susure fu¬
erĩt gramnores q̃ ei debebãtur.¬

Expanded text:
terum si idoneus tutor fuit, nihil venire in tutelae iudicio. nec quisquam putet nullum effectt privilegio locus est et fideiussores tenebuntur, si rem salvam fore cautum est. Item si temporali actione fuit obligatus tutor, dicendum est locum esse tutelae iudicio, ut perpetua actio sit. Et generaliter quod adversus alium praestare debuit pupillo suo, id adversus se quoque praestare debet, fortassis et plus: adversus alios enim experiri sine actione non potuit, adversus se potuit. Sed si sub usuris gravioribus patri pupilli pecuniam debuit quam sint pupillares, videndum est, an ei aliquid imputetur. et si quidem solvit, nihil est quod ei imputetur: potuit enim solvere nec onerare se usuris: si vero non solvit, usuras cogendus est agnoscere, quas a se exigere debuit. sibi solvere potest, si modo fuit pecunia unde solvat, et si usurae fuerunt graviores quae ei debebantur
Abbreviated transcription (Latin):
britasio polliom legato lugdi¬
filius famił. sit.idoneus tutor
c̃c undebitur pat̾. aũt eius idcir¬
cocauere nõ uult. ut filiũ suum
tutelacrimat. ⁊ ĩ hoc artifitiop¬
seucrauiͣt. Existimotehine fra¬
ndi recte oocursurũ. ut ⁊ filius
⁊ ip̃c ad tutelam lib̾oꝵ clem̃tis
gerendam cõpellantur.

Expanded text:
Uitrasio Pollioni legato Lygdofilius familias sit, idoneus tutor esse uidebitur, pater autem eius idcirco cauere non uult, ut filium suum tutela eximat, et in hoc artificio perseuerauerit, existimo te huic fraudi recte occursurum, ut et filius et ipse ad tutelam liberorum Clementis gerendam compellantur.
Abbreviated transcription (Latin):
ta sire nõ brditana qͣi hrsu
sus sit S ita demũ ꝓhrde ge¬
rendo acqret brditatẽ suam
gerendo qcq̃ ageret. ¶ Scien¬
dũ est. siꝗs pt̾ẽ x qua ĩstitutꝰ
ci ñoc̃c quominus ph̾rdeger
at¶ Qd̾ ⁊ cassius ꝓbat si ꝯditio¬
nẽ sub qua brs institutus est
nõ ignorat. sitñ extitit ꝯditio
sub qua ĩstitutus c̃. Quid tn
si ignorat ꝯditionẽ extitisse.
puto posse. adire hrditate ꝙ
admodũ si ignorat. a coherdi
cui substitutus ẽ repudiatio¬
ne portio ei delata sit.

Expanded text:
ta si re non hereditaria quasi heres usus sit.Sed ita demum pro herede gerendo adquiret hereditatem, si iam gerendo quicquam agere sciendum est.Si quis partem ex qua institutus ei nocere, quominus pro hert. quod et Cassius probat, si condicionem, sub qua heres institutus est, non ignorat, si tamen exstitit condicio, sub qua substitutus est. quid tamen si ignorat condicionem exstitisse? puto posse adire hereditatem, quemadmodum si ignoret, an coheredis, cui substitutus est, repudiatione portio ei delata sit.
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ totã hroitatẽ.⁊ tota lega¬
ta. singuł data ẽc ꝑtes at¬
gatis ⁊ ancillas qdã deb̾ire¬
cte putãt. qͣi cõe nom̃ utrũ¬
gatis masculos nõ deb̾i ne¬
modubitat. s pueris leg¬
atis ⁊̃ puelle debẽtur. Idnõ
cq inpuelł pueros ꝯtineri
dicend̃ est¶ mulicriboue̾
legatis ⁊ uirgines debent᷑
sicuti uiris legatis⁊ puerõ
legatis ⁊ bones ⁊ çetera n¬
legato ⁊̃ boues ꝯtineriꝯue¬

Expanded text:
est: totam hereditatem et tota legata singulis data esse, partes auetiam ancillas quidam deberi recte putant, quasi commune nomen utrumgatis masculos non deberi nemo dubitat. sed pueris legatis etiam puellae debentur: id non aeque in puellis pueros contineri dicendum est.Mulieribus uero legatis etiam uirgines debentur, sicuti uiris legatis etiam pulegatis et boues et cetera ilegato etiam boues contineri
Abbreviated transcription (Latin):
gocuns ꝓprieta te puto te
ris cũ h̃rde meo.si potiusꝯ
facito.ut amcisitis hoc eĩ
uobis. expedit. qitumest.
an umĩete hr̃cc.erigere poss
fũdi legata uidẽt ¶ filios
ex seio. ⁊filiã ex alio marito
hrdes instituit mat̾ equi
portiõib ⁊ matri ita lega¬
uerat. clic dor cadi matri
tincat. filii postad itã b̃rdi

Expanded text:
go: cuius proprietatem puto te ris cum herede meo, sed potius fac, ut amici sitis: hoc enim uobis expedit': quaesitum est, an uiuente herede exigere possifundi legata uideretur. Filios ex Seio et filiam ex alio marito heredes instituit aequis portionibus et matri ita legauerat: 'Aeliae Dorcadi matri ertineat'. filii post aditam heredi
Abbreviated transcription (Latin):
legatũ. uł argẽtimagis qͣti¬
tas legata uidetur.nec crua¬
sis tãgit. S si argeti fc̃i po¬
docẽtum sit legata ex fc̃oar¬
gedo debitur legatũ. un est
Qͣiͣtum a pudceisũ. an ⁊u s¬
possit possit sep̃are. ⁊ scripnt
uascula nõ sepatuꝵ. licet el
optio fui̾t relict.Iõ celsusli¬
do.argẽtifu̾int relicta. ã rẽplũ¬
bari debẽat ut sic appendatur.
⁊ pculus ⁊ celsus auit. excepto
plũbo.appendi debenã ⁊ c̃ptori¬
brepͦlubate assignãtur.⁊ m
rationes argẽti. pondus sicḋ
ne sicui uascula argẽtea. ut
putalãces q̃drate.sĩt legate
q̃ tirisimili mõ qritur. sicui
argentũ leget᷑.in ẽblemata¬

Expanded text:
gatum uel argenti, magis quantitas legata uidetur, nec ex uasis tanget. Sed si argenti facti pondo centum sint legata, ex facto argento debebitur legatum. unde est quaesitum apud Celsum, an et uascula possit separare: et scripsit uascula non separaturum, licet ei optio fuerit relictdo argenti fuerint relicta, an replumbari debeant, ut sic appendantur. et Proculus et Celsus aiunt exempto plumbo appendi debere: nam et emptoribus replumbatae adsignantur et in rationes argenti pondus sic dene si cui uascula argentea, ut puta lances quadratae sint legatae, quetur. Simili modo quaeritur, si cui argentu
Abbreviated transcription (Latin):
tuat. ¶recte dc̃̾m est. si pat̾ fili
q̃ in potestate he̾bat tacita
fid̾e int̾posuit. nõ debet id fi¬
lio noc̾e.qr parẽdi neccitater¬
Sd̾. Heres qtacita fi hũit.
dẽ ꝯtra leges.ac comodauit
ineapte q̃ frand̾e adhibuit.
falcidia nõ utitur ⁊ ita sẽatꝰ
cẽssuit. S si maiormodus
ĩstitutiõis q̃ frandis fin̾t ꝙ
ad falcidiã attinet de supfl¬
uo quarta retinebitur.

Expanded text:
tuat.Recte dictum est, si pater filii, quem in potestate habebat, tacitam fidem interposuerit, non debere id filio nocere, quia parendi necessitate.Heres, qui tacitam fidem contra leges accommodauit, in ea parte, quae fraudem adhibuit, Falcidia non utitur: et ita senatus censuit. sed si maior modus institutionis quam fraudis fuerit, quod ad Falcidiam attinet, de superfluo quarta retinebitur.
Abbreviated transcription (Latin):
stulit iã prid̾e senatus hrdi¬
tatẽ ꝙ diuus marchus in
eius ꝑ sõa iudicauit. cuius
nom pacto test̃o testator in¬
duxiͣt. cãm eĩ ad p̃fectos erta¬
rumisit.Ueꝵ abeolegata reli¬
cta. salua maserũt. de p̃cep

Expanded text:
it iam pridem senatus hereditatem. quod diuus Marcus in eius persona iudicauit, cuius nomen peracto testamento testator induxerat: causam enim ad praefectos aerarii misit: uerum ab eo legata relicta salua manserunt. de prae
Abbreviated transcription (Latin):
ageteas. uł argẽto mcla
iplacet. nã ⁊ argetoos lectoᷤᷤ
targetea cã delabra suppelle¬
tilicedẽ postenorẽtas recep.
cu⁊ ulire. ex aupo ⁊ argẽto.
ectuimetis arboris trũcis
elifcatũ horuasse. q̃ penolo
ꝓreogno sce̾di uiri signui
cceput uoluit. homẽrus.¬
Suppellectiu sua oi legata
secptu argetupignorino
ꝯtinebitur. qr suppellectiler
sa legaint. utiq si nõ mu

Expanded text:
genteas uel argento inclusas placet: nam et argenteos lectos, item argentea candelabra supellectili cedere posterior aetas recepit: cum et Ulixem ex auro et argento lectum uiuentis arboris truncis aedificatum ornasse, quem Penelopa recognoscendi uiri signum accepit, ut uoluit Homerus.Supellectili sua omni legata acceptum argentum pignori non continebitur, quia supellectilem suam legauit, utiq
Abbreviated transcription (Latin):
coheret trãsit. ¶Si libatio¬
nsu̾ba in rẽ sũt colłata. ꝓ
eo est qih̃rs.abeodebitore i¬
h̾rceq eiꝰ petẽ uetitus sit ut
adiectio b̾rdis pĩn mluale¬
at. at q nõ ee̾t ualitura. ip̃i
debitoris psõ̃ nõ ꝯprehesa.¬
¶s ꝗ redd̃e rationes iussus
sit. nõ uidetur. satisfa cere si
reliquũ reddat. nõeditis
ratiõib. ¶Si brs uetitus
sit agere cũ eo. q negotiad̾¬
fũcti gesẜit. nõ uidetur. ob¬
ma. exceptione excludi põt.¬
¶Et ei libatio recte legatur.
ap̾q̃ deposuero.uł cuiꝯmo¬
dauero pignoriue dedero.ui
ei q̃ ex furtiuacã michi dare
gere uetetur. ut ẽsepissime
tescriptũ. nõ mpeditur reli¬
mittere. ita debet legare dã
eoex egerit illa ⁊ illa actiõe.
idei restitũe. uł actiões ei xe

Expanded text:
cohaeret, transit.Si uerba liberationis in rem sint collata, pro eo est, quasi heres ab eo debitore heredeque eius petere uetitus sit, ut adiectio heredis perinde nihil ualeat, atque non esset ualitura ipsius debitoris persona non comprehensa.Is, qui reddere rationes iussus sit, non uidetur satisfacere, si reliquum reddat non editis rationibus.Si heres uetitus sit agere cum eo, qui negotia defuncti gesserit, non uidetur obmali exceptione excludi potest.Et ei liberatio recte legatur, apud quem deposuero uel cui commodauero pignoriue dedero uel ei quem ex furtiua causa mihi daregere uetetur, ut est saepissime rescriptum, non impeditur relimittere, ita debet legare: 'daeo exegerit illa uel illa actione, id ei restituere' uel 'actionem ei re
Abbreviated transcription (Latin):
siabrois ⁊ cuiustib alt̾ius
ut libaret᷑. legare possumus.
Pot hrs dãpnari ut adctu
trt nõ petat adebitore suo/ s⁊ si¬
ne dubionecliberare cĩintra
io tepus debet.⁊ si debitor deces¬
bit ab b̾rde eius intra idtepus
piti ñõ poterit ¶ Ilud uiden¬

Expanded text:
alterius ut liberetur, legare possumus. Potest heres damnari, ut ad certum tempus non petat a debitore: sed sine dubio nec liberare eum intra id tempus debebit, et, si debitor decesserit, ab herede eius intra id tempus peti non poterit. Illud viden
Abbreviated transcription (Latin):
ter siexactũ est. euanescit
iegitu unte q̃rit iuis. si abin¬
rubis subscituto sit libatioi
plłict diĩn ĩpubos exegerit
u substinẽ eius. quo subco¬
suitutũ actione ex test̾o tem̃.
sipupillus adebitore exege¬
nsiteq est ⁊̃ si pupillus nõ
cregerit. s solũ molitem sit
ꝯtestatus teneriẽi eũ ut rem¬
ittat actionẽ. Hã si debitoriti¬
btio subꝯditiõe legata fuis
eractũpendete ꝯditione ex testõ¬

Expanded text:
ceterum si exactum est, euanescit legatum.Unde quaerit Iulianus, si ab impuberis substituto sit liberatio relicta, deinde impubes exegerit  sustinere eius a quo sub costitutum actione ex testamento teneri, si pupillus a debitore exegerit. Idemque est et si pupillus non exegerit, sed solummodo litem sit contestatus, teneri eum, ut remittat actionem. Nam et si debitori liberatio sub condicione legata fuisset exactum pe
Abbreviated transcription (Latin):
num legatũ c̃ct. exceptoui¬
no. cẽ penũ .ad aliũ legata¬
riũ ꝑtinebit. ¶Si .c. am̃p¬
hore quasuelles tibi lega
ꝗ potes ut de gustaretibili¬
ceat. aut qͣtunt̾ fu̾it licere
tibi degustare. adcxibendy¬

Expanded text:
num legatum esset, excepto uino omne penum ad alium legatarium pertinebit. Si centum amphorae quas uelles tibi legato consequi potes, ut degustare tibi liceat: aut, quanti interfuerit licere tibi degustare, ad exhibend
Abbreviated transcription (Latin):
etsic inqd loꝯmur hre no
ãphoras miue aom̃suram
um referẽtes. Elntolus nõ
putoueꝵ.ut innolegato
⁊doli a debeãtur. maxime
Incuppis aũt siue ĩcuppuł.
puto admittent̾ c̃c̃. ⁊ ea de¬
beri.msi pari mo. in mobi¬
les ĩagro uelud instrumẽ¬

Expanded text:
ur habere nos amphoras mille, ad mensuram uini referentes. in doliis non puto uerum, ut uino legato et dolia debeantur, maxime uentur. in cuppis autem siue cuppulis puto admittendum et ea deberi, nisi pari modo immobiles in agro uelut instrume
Abbreviated transcription (Latin):
uerit cũ ad pub̾tate puerͣt
puto de etate eum sẽsisseq̃ci
ret ĩ integrũ restitutione.
põt.nõ minus q̃si ita asca¬
pẜit. cũ iustectatis sit fact
uł cũmature etatis situsã

Expanded text:
uerit 'cum ad pubertatem peruenerit', puto de aetate eum sensisse, quae caret in integrum restitutione. potest, non minus quam si ita adscripserit 'cum iustae aetatis sit factus' uel 'cum maturae aetatis'
Abbreviated transcription (Latin):
bũtur c̃ptis solis legatis.
ei destinauit. utrobiq aũt
legato ꝯtinebũtur. ⁊ que
maritus eri mãdauerat.
ułq̃ emerat. nedũ tn ei assi¬
gnauerat assignaturus si

Expanded text:
buntur emptis solis legatis, ei destinauit: utroque autem legato continebuntur et quae maritus emi mandauerat uel quae emerat, necdum autem ei adsignauerat
Abbreviated transcription (Latin):
nẽtur mãcipia.puta lectica
alia. puelle fortassis q̃ sibi
com.atas mulieres. ex ornãt.
ES⁊⁊ siforte uirilia  ei q̃ dam
donauit quodãmõeius cã

Expanded text:
nentur mancipia, puta lecticaralia, puellae fortassis, quas sibi comatas mulieres exornant. Sed et si forte uirilia ei quaedam donauerit, quodammodo eius causa
Abbreviated transcription (Latin):
cos quos sibi hrdes instituãt
filio ita substituit. ꝗsꝗs sibi
h̾is eet. unus exhrdib institu¬
tis ꝗ tacitã fidem accomodaue¬
rat. ut nõ capiẽti ꝑtemex eo
ꝙ acccpat daret. ad substituti¬
mat an uero ꝓea q̃ cepitita ut
augeat᷑ eius ps ĩsubstitutiõe.¬

Expanded text:
instituerat, filio ita substituit 'quisquis sibi heres esset': unus ex heredibus institutis, qui tacitam fidem accommodauerat, ut non capienti partem ex eo quod acceperat daret, ad substitutiniat, an uero pro ea quam cepit, ita ut augeatur eius pars in substitutione
Abbreviated transcription (Latin):
xcesẜit titius
tione ei br̃s erit. an ⁊ menur
qr certũ est ⁊ intra.x. ⁊ ĩtra qͣ¬
tuordec̃i..i. filiũ decessisse. R¬
pubtat̾ẽ lib̾m cẽ patri ad sub¬
stituend̃ filio ⁊ finis hniꝰ pub̾¬
tas est. mag̾ au̾t est inutroq¬

Expanded text:
erit, Titius tione ei heres erit an et Maeuius, quia certum est et intra decem et intra quattuordecim annos filium decessisse. rpubertatem, liberum esse patri ad substituendum filio, sed finis huius pubertas est: magis autem est in utroq
Abbreviated transcription (Latin):
tur. ¶Lutius titius cũ hret
filios in pot̾ate uxor̃e h̃rdem
scripsit. ⁊ ci substituit filios.
Quesitũ est. in ĩstitutio uxori
nullius mom̾iti sit coꝙ abeo
gradu filii nõe̾ent ex hrdati.
R. cũ gradum a quo filu pret̾i¬
ti sint nullius mom̾iti. ⁊ ideo
cũ idem substituti ꝓponãtur¬

Expanded text:
itius cum haberet filios in potestate, uxorem heredem scripsit et ei substituit filios: quaesitum est, an institutio uxoris nullius momenti sit eo, quod ab eo gradu filii non essent exheredati. respondi eum gradum, a quo filii praeteriti sint, nullius ess‹e› momenti et ideo, cum idem substi
Abbreviated transcription (Latin):
uoluerĩt huius sũme ũtias ĩ¬
ferre usuraꝵ nõie.ita ne numi
dispgãtur. Querosi apparuerit
pecuma fenerata atutoribui
ditio tutele untias ufuras ã
uõ eas quas stipulati sũt pr̃a

Expanded text:
uoluerint, huius summae uncias inferre usurarum nomine ita, ne nummi dispargantur'; quaero, si apparuerit pecunia faenerata a tutoribus, iudicio tutelae uncias usuras an uero eas quas stipulati sunt pra
Abbreviated transcription (Latin):
te solutũ. ¶Quatum aũt fili¬
omeo diurmũ suffitiãt. mari¬
na ⁊ ianuana existima bũt. q̃¬
ro.an ꝯtẽti ẽẽ debeãt tutores ar¬
bitritno mulieꝵ. R. sũptum
bõi uiri arbitrio faciend. ¶ũ¬
tores dati.adres utalicas ĩstrã¬
petitũ fuerit soluatur. ¶Quero
cũ neq debitores ĩ utalia c̾e̾nt.i
neꝙ coꝵ p̃dia. an hec exactio.⁊o
utalice rei tutores ꝑtineat. R. si¬
m̃tor ignoratia ꝯtractus eos i
ad quos administratio ꝑtinẽt
lateret. ¶Amatredatus test̾o
tutor cũ put.iret se tutorẽ c̃ẽ di¬
straxit boa pat̾na ⁊ mat̾na pup¬
illoꝵ⁊ decessit nõ soluendo. que¬
ritur anpupilłꝰ res possit uẽdi¬
care. Rsi manẽt res pupilli uẽ¬
dͣmr ab coposse. ¶Prefectus le¬
giõis ita test̾o cau̾it. uolout sit

Expanded text:
tum autem filio meo diurnum sufficiat, Marina et Ianuaria aestimabunt': quaero, an contenti esse debeant tutores arbitrio mulierum. respondi sumptum boni uiri arbitrio faciendum. Tutores dati ad res Italicas instrpetitum fuerit soluatur: quaero, cum neque debitores in Italia essent neque eorum praedia, an haec exactio ad Italicae rei tutores pertineat. resentorum ignorantia contractus eos, ad quos administratio pertineret, lateret.A matre datus testamento tutor cum putaret se tutorem esse, distraxit bona materna et paterna pupillorum et decessit non soluendo: quaeritur, an pupillus res possit uindicare. respondi, si manent res pupilli, uindicari ab eo posse.Praefectus legionis ita testamento cauit: 'uolo, ut sit
Abbreviated transcription (Latin):
pnabit q̃ti mulieris inter¬
fuit eas in pesas fieri¶ S⁊ ĩ
hoc differt ꝙ factaꝵ ratio
hetur ⁊ sires malegesta est
nõfactaꝵ itasi obiores ge
sta ẽ. itaꝙsi fulẜit in sulã
ruẽtemeaꝙ ex usta sit i

Expanded text:
mnabit, quanti mulieris interfuerit eas impensas fieri. sed hoc differt, quod factarum ratio habetur, etsi res male gesta est, non factarum ita, si ob id res male gesta est: itaque si fulserit insulam ruentem eaque exusta sit, i
Abbreviated transcription (Latin):
uł ex uicinis scriptis. ułex
ut testm̃nfiat. alt̾ius rei cã
forte rogatos. ad testand̃
non ẽe itoneos placet. Ad
sic accipiend̃ est. licet ut
adalia rem sĩt rogiti uł
collecti. si t̾n ante testim¬
omũ cerci or̾etur. adtest̃¬
se ẽẽ.adhibitos. posse eos
testimoniũ sũi phibere

Expanded text:
 ex uicinis scripturis uel ut testamentum fiat, alterius rei causa forte rogatos ad testandum non esse idoneos placet. quod sic accipiendum est, ut, licet ad aliam rem sint rogati vel collecti, si tamen ante testimonium certiorentur ad testamentum se adhibitos, posse eos testimonium suum re
Abbreviated transcription (Latin):
mus. cũ signarẽt. nõ mor¬
tis tp̃r. Si ĩgit᷑ tũc cumsi¬
gnarẽt. tales fuint ut ad¬
p̾ib̾i possĩt. ncħ nocet sid
postea eis ꝯtĩgerit. ¶Si
ab ipo testatore ãnulũ ac¬
cepo.⁊ signauõ testm̃. ua
let᷑. qͣi alieno signauerim.
¶Si signa turbata sĩt ab
ip̃o testatore nõ in detur si¬
gnatũ. ¶Si ꝗs extestib¬

Expanded text:
arent, non mortis tempore: si igitur cum signarent, tales fuerint, ut adhiberi possint, nihil nocet, si quid postea eis contigerit. Si ab ipso testatore anulum accepero et signauero, testamentum ualet, quasi alieno signauerim.Si signa turbata sint ab ipso testatore, non videtur signatum. Si quis ex testib
Abbreviated transcription (Latin):
pẜit titius exꝑte dimidia
prs esto. Idẽ titis ex altera
pte dimidia sinauis exa¬
sia uenit. Hr̃s esto. cum ex
pura ĩstitutione adierit i¬
hr̃s. qͣuis ꝯditio alteriu
institutiõis pendeat. ex

Expanded text:
t: 'Titius ex parte dimidia heres esto: idem Titius ex altera parte dimidia, si nauis ex Asia uenerit, heres esto', cum ex pura institutione adierit heres, quamuis condicio alterius institutionis pendeat, ex
Abbreviated transcription (Latin):
no ex aliẽo arbitrio pende.
¶s q ap̾ hostes ẽ. recte brs
ĩstituctur. qr ura post lim¬
inii. om̃ia iura ciuitatis
inꝑsonã eius. in suspenso
retinetur. no obrumpunt̃.
ltaꝙ si reu̾sus fu̾ĩt ab hos¬
tib adite h̃rditatem pot̾it.
Seruus quo. eius recte b̾r

Expanded text:
non ex alieno arbitrio pendere. Is qui apud hostes est recte heres instituitur, quia iure postliminii omnia iura civitatis in personam eius in suspenso retinentur, non abrumpuntur: itaque si reversus fuerit ab hostibus, adire hereditatem poterit. servus quoque eius r
Abbreviated transcription (Latin):
q̃legatũ fiuosoluereturm
ulierdotẽ  fuã recu piuit. fru¬
strafilius de legato aget¶
silex falcidia. locũ in legato
dotis adusus filiũ. ex hrda

Expanded text:
legatum filio solueretur, mulier dotem suam reciperauit, frustra filius de legato aget. Sed si lex Falcidia locum in legato dotis aduersus filium exhereda
Abbreviated transcription (Latin):
riguuerit siqdem postan¬
ni nrassionis sue decesẜ¬
tam retinebit. qr eo tp̃rtes¬
tator decessit. quotestm̃ eiꝰ.
adbnfitium principale ꝑ¬
tinere desierat. Si uerointra
annum. missioĩs decesẜit.

Expanded text:
post annum missionis suae decesstam retinebit, quia eo tempore testator decessit, quo testamentum eius ad beneficium principale pertinere desierat: si uero intra annum missionis deces
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sepmio ex semissib b̾rdi¬
b institutis ⁊ cet̾is ex hr¬
datis minc̾ẽ h̾rdes substi¬
tuit. dem̃ legata ⁊ lib̾tates
dedit postea ita su biccit cõ¬
nelius ⁊ salustius ⁊ uaroc
qus ꝑtib h̾rdes sũpto. qu¬
omince substituo. Quero
q̃tum uł priores duo ex se¬
missibo nscitutius poste¬
nores hr̃e debeãt. marcelł.
⁊ salustiũ ⁊ uaronẽ primo

Expanded text:
x semissibus heredibus institutis et ceteris exheredatis invicem heredem substituit, deinde legata et libertates dedit, postea ita subiecit: "Cornelius et Sallustius et Varro aequis partibus heredes sunto, quos invicem substituo": quaero, quantum vel priores duo ex semissibus instituti vel posteriores habere debeant. Marcellus et Sallustium et Varron
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ in hac spetie nõ. ilit̃ ꝯce¬
dendum ẽc legatario fumn¬
dũ uendicare.nisi prius
ius trã señdi usu fructua¬
rio pret. ut ħ formaĩ agri
fuctur. q̃ uiuotestatore
optimũt siue donec u sust¬

Expanded text:
 in hac specie non aliter concedendum esse legatario fundum uindicare, nisi prius ius transeundi usufructuario praestet, ut haec forma in agris seruetur, quae uiuo testatore optinuerit, siue donec usus
Abbreviated transcription (Latin):
habet intermissionem.
isinere dãpnatus hrs ꝯma¬
int̾utifru passus c̃. Que¬
rebaturã utriꝙ et testõ te¬
neretur. dixi teneri si testa¬
torutrũꝙ solid̃ h̃re uoluit
nã ip̃ius homs ẽ ut soliõ
sĩguł legatũ pr̃aret. Qua
pteigituralteꝵ utifrunsi¬
de est. reꝑlere debet.

Expanded text:
habet intermissionem. i sinere damnatus heres communiter uti frui passus est: quaerebatur, an utrique ex testamento teneretur. dixi teneri, si testator utrumque solidum habere voluit: nam ipsius onus est, ut solidum singulis legatum praestaret: qua parte igitur alterum uti frui siper aest
Abbreviated transcription (Latin):
D.Curatorẽ ⁊̃ inpũb̾i dari
põsse.stadea q̃ sollẽpnntatem
uiris desiderãt explicanda tu¬
tore auctore opus est.

Expanded text:
Curatorem etiam impuberi dari posse, sed ad ea, quae sollemnitatem iuris desiderant, explicanda tutore auctore opus esse.