comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nuerit firaut̾. si aut̃ ad eam acten¬
dens in se receꝑit. et cogitando qie¬
am incitando renoluerit. et ip̃a sepiꝰ
eũ infestat qmͣuis ũ nulteret dũ ẽ
suggestio sola. s si dincius eam re¬
plicau̾it poderosus canis in catulũ
transit .i. suggestio in delectatõnẽ
q̃ acͥter instat. et nisi cito reiciat᷑.
amimã uulnerat. Quare mox ut
uenire oeꝑit d eam repellere aĩa
sponsa xp̃i. cogitans q magna ig
norantia ẽ illi. ut in enis consp̃tu.
appareat fedata delectatõne tp̃i. nͥ
sit in ĩm̃sũ canem .i. delectatõ en cõ¬
sensũ transit. qui arripiens aĩam e¬
am nͥ Magna ni obrnat᷑. occidit. S
nox ut ceꝑit aduentare debet eñ a¬
nima ui magna obruere .i. ĩm̃sort̾to
re morts et̾ne in se destruere. Sugge ᷤᷤ¬
tion gͦ nec accendamus delectatõm
mox repͥmamꝰ: consensũ fortit̾ obru¬
amus. sicq cor nr̃m studeamꝰ custo¬
dire. ut nec mia suꝑflua cogitatõne

Expanded text:
nuerit firmiter. Si autem ad eam attennuerit firmiter. Si autem ad eam attendens in se receperit, et cogitando quasi eam incitando revolverit, et ipsa saepius eum infestat, quamvis non vulneret, dum est suggestio sola. Sed si diutius eam replicaverit, ponderosus canis in catulum transit, id est suggestio in delectationem, quae acriter instat. et nisi cito rejiciatur, animam vulnerat. Quare mox ut venire coeperit, debet eam repellere anima sponsa Christi, cogitans quia magna est ignominia illi ut in ejus conspectu appareat foedata delectatione tam turpitransit in immensum canem, id est delectatio in consensum transit; qui arripiens animam, eam nisi magna vi obruatur, occidit. Sed mox, ut coeperit attentare, debet eum anima magnre mortis aeternae in se destruere. Suggestioni ergo ne attendamus, delectationem mox reprimamus, consensum fortiter obruamus. Sicque cor nostrum studeamus custodire, ut nec una superflua cogitatione
Abbreviated transcription (Latin):
Similitudo int̾ suggestionẽ et de¬
lectapõ. et cõsensũ et carnem.
x biis gͥ tͥb suggestione inide¬
licet delecłatõne et consensu.
suggestio ẽ uelud carnis ponderosus.
delectato ut lenis et acer catulus. cõ¬
sensus aut̃ qiͣ canis fortis. et mm̃su ᷤ
Ponderosus est .n. camis cũ ꝙ̃piã nxͣ
se transemite audient semelbis ł pt̾
eum latrans. statim ꝯurescit. si tñ ille
uiam suã indirectũ tenuent. Si u̾o
respiciens instigau̾it eũ. cams qͦ la¬
trando licet non mordeat. insequat᷑
eũ catulus lenis. et acer. et instat a¬
ent̾. et nͥ cito ꝑcussus fu̾it. acͥus mor¬
det. fortis n̾o canis et ñ̃sus et fortit̾
nistar. et nͥ magnani obruat᷑ homi¬
nem traugulat. Quare ponderosus
canis nõ ẽ respiciendus. caculus u̾o
mox reꝑcuciendus. canis aut̃ ĩm̃su ᷤ¬
milit̾ obruendus. Similit̾ aũt si p᷑¬
cati suggestio antinũ pulsat qͥ ab a¬
more p̃sentiũ tendit ad et̾na. mox
enm deserit. si incentõnem suam ce¬

Expanded text:
Similitudo inter suggestionem, delectationem, consensum et canem. Ex his igitur tribus suggestione videlicet, delectatione et consensu suggestio est velut canis ponderosus; delectatio, ut levis et acer catulus; consensus autem, quasi canis fortis et immensus. Ponderosus etenim canis, cum quempiam juxta se transeuntem audierit, semel vel bis post eum latrans, statim quiescit, si tamen ille viam suam in directum tenuerit. Si vero respiciens instigaverit eum, canis quoque latrando, licet non mordeat, insequitur eum. Catulus levis et acer, instat acriter; et nisi cito percussus fuerit, acrius mordet. Fortis vero canis et immensus, et fortiter instat; et nisi magna vi obruatur, hominem strangulat. Quare ponderosus canis non est respiciendus, catulus vero mox repercutiendus, canis vero immensus viriliter obruendus. Similiter autem si peccati suggestio animum pulsat, qui ab amore praesentium tendit ad aeterna, mox eum deserit, si intentionem suam te
Abbreviated transcription (Latin):
militantes. Illa erem̃ uicia qiͣ t̾tas te¬
nentes ei obediunt. q̃ ꝓ seipĩs in ho¬
minib consistunt ut aldult̾ium.
Qui .n. adultãt hoc ea solũ facit de
causa. qr eũ uicirm ipm̃ delectat. il¬
la u̾o serumũt ei. uelud militante ᷤ¬
ꝓ solidatis. que sunt in hoĩe ꝓ aliiᷤ
uestei nͥ ad manã głam q̃rit. Item
nt auaricia. aliqñ uentͥs ingliei.

Expanded text:
militantes. Illa etenim vitia quasi terras tenentes, ei obediunt, quae pro seipsis in hominibus consistunt, ut adulterium. Qui enim adulteratur, hoc ea solum facit de causa, quia eum vitium ipsum delectat. Illa vero serviunt ei, velut militantes pro solidatis, quae sunt in homine, pro aliis vestes nisi ad inanem gloriam quaerit. Item ut avariti
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑ sꝑ diabolus. et sꝑ insidiat᷑ cordi
harũ a̾ malaꝵ alie cor dissipant uͭ ire
et inuuidie. alie conglutinãt et com¬
qͥnant. ut cast̾margia. et luxuria. a¬
lie tm̃ occupant ñ uumis noqͥie. ut
uane. hie gͥ homo si cor suũ bene cuᷤ¬
todierit. scõs q tm̃ cogitatus in eo
reuoluerit. munda ꝑ os u̾ba uelud
ꝑ oculos insus. mundus ꝑ autes an

Expanded text:
tur diabolus, et semper insidiatur cordi Harum autem malarum, aliae cor dissipant, ut irae et invidiae. Aliae conglutinant et coinquinant, ut gastrimargiae et luxuriae. Aliae tantum occupanvae. Hic igitur homo, si cor suum bene custodierit, sanctosque cogitatus in eo revolverit, munda per os verba, velut per oculos visus, mundus per aure
Abbreviated transcription (Latin):
cogitatuũ alii infrum̃tũ alii in
ordeũ. alii in auena sunt. pua qͥp¬
pe in frum̃tũ. quos aĩa repplicat
cũ in comtemplatõne posita pu¬
re cũ d̾o cogitat. hii ant̃ ordeo as¬
simulãt qͥb de iirrute in u̾tucẽ
quasi ꝑ quosdam labores ascend̾e
meditant᷑. hii et enim licet sint bo¬
iii. ninus cũ suꝑiorib sunt ꝑfc̃i. Illi
u̾o sũt ut auena. in quib homo in¬

Expanded text:
 alii ut hordeum, alii ut avena sunt. Puri quippe ut frumentum sunt, quos anima replicat, cum in contemplatione posita pure de Deo cogitat. Hi autem hordeo assimilantur qui de virtute in virtutem, quasi per quosdam labores, ascendere meditantur. Hi etenim, licet sint boni, minus tamen superioribus sunt perfecti. Illi vero sunt ut avena, quibus homo in
Abbreviated transcription (Latin):
sño suo custodiendũ dedit. p̃cipiẽs
ei ut suam annonã in delicet fra¬
mentũ aut ordeũ ur eciã auenã in
eo molat. et ex eodem qd̾ nolu̾it ip̃e
huic molendino sꝑ insidiat᷑. Qui
si qnͣdo illd̃ uacuum inuenit. aut
harenam nͥ statim ꝑicit q̃ iꝰ dissipat
aut pioem q̃ glutinat. aut qͥd ꝙ fe¬
dat. aut paleam qd̾ tantũ iͦ occupq
eo moluerit munda ex e eo farina
egredit᷑ iuxta genus annone q̃ ĩ¬
rus molit᷑. ex codem aut̃ qd̾ molu
molendinũ suũ ꝑmisĩt mala ex
eo farma ꝓcedit. q mala ẽ anno¬
na qm molit. ħ aut̃ farma et uche¬
m̃t̾ displicet dño illi. ne sims ex ea

Expanded text:
o custodiendum dedit, praecipiens ei ut suam tantum annonam, videlicet frumentum, vel hordeum, vel etiam avenam, in eo molat, et ex eodem quod moluerit, ipse huic molendino semper insidiatur; qui si quando illud vacuum invenerit, aut arenam ibi statim projicit quae illud dissipat, aut picem quae conglutinat, aut aliquid quod foedat, aut paleam quae tantum illud occupat. eo moluerit, munda ex eo farina egreditur juxta genus annonae quae intus molitur. Ex eodem autem quod moluemolendinum suum permiserit, mala ex eo farina procedit, quia mala est annona quam molit. Haec autem farina, et vehementer displicet domino illi, nec servus ex
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ dignũ. lice se sciat ẽẽ indignũ. Ali¬
qñ in uolũtate et oꝑe. ut cũ oliqui ᷤᷤ
in cõmino uul resid̾e suꝑiori loco. et
ibi se ingent unuuitante nullo. qm¬
nis indignũ se estim loco cam alto.
Aliqũ in locutone et oꝑe. ut cũ p̃latꝰ
aliqͥs aliqmͣ in se flagillicatẽ indet.
ob qmͣ si honeste pͦset ip̃am p̃larõnẽ
deser̾et. et cñ inu̾b̾ et actib suis
qnͣdã excollenciam eximiã ostentat.
ne ipãm eiꝰ fragilitatẽ quis animad¬

Expanded text:
icet sciat se esse indignum; aliquando in voluntate et opere, ut cum aliquis in convivio vult residere in superiori loco, et ibi se ingerit invitante nullo, quamvis indignum se aestimet loco tam alto; aliquando in locutione et opere, ut cum praelatus aliquis aliquam in se fragilitatem videt, ob quam, si honeste posset, ipsam praelationem desereret, et tamen in verbis et actibus suis quamdam extollentiam ostentat, ne ipsam ejus fragilitatem quis animad
Abbreviated transcription (Latin):
sideat iuxta regẽ. De ui duplicib.
ex u̾o sũt dupłia. q aliqñ extol¬
lit᷑ homo in opõne simł et nolũ¬
tate. nt cũ peioratu aliquo se dignũ
ẽẽ estimat. et hoc uult ut peior fiat.
Aliqũ in opiione et locutõne. et nõ¬
nẽ que sͥ offi: et ex ħ ip̃o se extollens.
oꝑe. ut si aͥs se estimat dignũ sed̾e inx

Expanded text:
duplicibus. Sex vero sunt duplicia, quia aliquando extollitur homo, in opinione simul et voluntate, ut cum prioratu aliquo se esse dignum aestimat, et hoc vult ut prior fiat; aliquando in opinione et locutione, et nonem, quae sibi offertur, et ex hoc ipse se extollens opere, ut si aliquis se aestimat dignum sedere jux
Abbreviated transcription (Latin):
prsus carere põt. S uice ap¬
petitus u̾e ꝯmodatis quasi na¬
turałr recinet. postqm .n. hũa
natura ꝑfectam beatitudinem
amisit: ꝑ foctam quoq ꝯmodi¬
tatem ꝑdidit. Semꝑ tñ natura¬
liter asfcõnem eiudem ꝯmodita¬
tis ht̃. Et qr ꝑfectam ꝯmodita¬
moditatis appetitum amntc̃e ua¬
let. ht̃ itaq appecitus inglumei
⁊ luxurie aliaxq falsaꝵ cõmodi¬
tatum. ⁊ ꝑ hos incedit querendo
illam ꝑfectam ꝯmoditatẽ. cuius
appetitum recin naturalem. hos
aut̃ appecitus alñ dyabłs abscẽ¬

Expanded text:
prorsus carere potest, sed eum vice approrsus carere potest, sed eum vice appetitus verae commoditatis quasi naturaliter retinet. Postquam enim humana natura perfectam beatitudinem amisit, perfectam quoque sui commoditatem perdidit. Semper tamen naturaliter affectionem ejusdem commoditatis habet. Et quia perfectam commoditamoditatis appetitum amittere valet. Habet itaque appetitus ingluviei et luxuriae, aliarumque falsarum commoditatum, et per hos incedit quaerendo illam perfectam commoditatem cujus appetitum retinet naturalem. Hos autem appetitus diabolus accen
Abbreviated transcription (Latin):
na repentina ciari. s tñ freqñ¬
ti medicina pot̃ miniui ⁊ allema¬
ri donec facillime ualeat portari
Ita quoq nitioꝵ que aĩe infirmm¬
quippe sunt. ut inglunes. ⁊ lux¬
uria que carne ex ip̃a concresc̃t¬
hoi ab infancia. Casualia u̾o. ut
mendacium. ꝙ aliqua extrinse¬
tus accidenti cansa sepe ꝓferũt᷑
ĩ non p̾meditatum. hec gͦ qui
cãsis ext̾iorib accidunt leut¬
ri custodia eitari possunt. Illa
u̾o que intus nature coherent
licet non una abstinencra om̃o
deleri continua tñ instancia eo
usq possunt inminui. quo sas
facile queat tolerari. hiis gͦ de¬
lendit semꝑ instare debemus. l
non oĩno eã delere possimus. Si¬
cut enim uaturalẽ corꝑis ĩ firmi¬
tatem paciens. stulte agit si sibi
medicinam ad hibere neglexer̃
qr semel uł bis ad hibita non
statum curatus fu̾it. sic naturã¬
mitate decentus insipienter
facit si sibi custodiam adhib̾e
destiterit. qr aliquociens ad hi¬
bita statim a temptacione lib̾¬

Expanded text:
na repentina curari, sed cum frequenti medicina potest minui et alleviari, donec facilius valeat portari. Ita quoque vitiorum, quae sunt animquippe sunt, ut ingluvies et luxuria, quae ex ipsa carne concrescunt ab infantia homini. Casualia vero, ut mendacium, quod aliqua extrinsecus accedente causa saepe profertur, etiam non praemeditatum. Haec ergo, quia causis exterioribus accidunt, leviori custodia evitari possunt. Illa vero quia intus naturae cohaerent, licet non una abstinentia omnino deleri, continua tamen instantia eo usque possunt minui, quo satis facile valeant tolerari. His ergo delendis semper instare debemus, licet non omnino ea delere possimus. Sicut enim naturalem corporis infirmitatem patiens stulte agit si sibi medicinam adhibere neglexerit, quia semel vel bis adhibita non statim curatus fuerit, sic naturamitate detentus insipienter agit si sibi custodiam adhibere destiterit, quia aliquoties adhibita, statim a tentatione libe
Abbreviated transcription (Latin):
gere debet. qui eam restring̾e
appetit. uelud qui aqmͣ currẽ¬
tem recinere ꝯcendit. Sicut .n.
ule aqmͣ concludit instagnũ
atq cohercet sic iste naturã
hũanam ⁊uagam infra regłã
aliqmͣ cohibere debet. utiq il¬
le ꝓcurat ne qua ꝑte dirũpat᷑
stãgnum qua effluat aqua.
sic ⁊ istum ꝓuid̾e condecet. ne suã
in quoqm iuolet regulam quo
ad pcc̃m ꝓruat. Sic enim restrin¬
gi catins appetitus possunt qd̃
meluis hr̃e poterit qmͣ qui dis¬
tinccõni ordinis monastici sem¬
ip̃m subiugare fiudu̾it. Ip̃a ⁊ eĩ
est quasi quedam clansura uł
stagnum inuarii. qũ quidem
sicut pisces decurrente aqua in¬
uarii morunitur si clansure ip¬
sius aminutati ac sepe crepãt
nec reficiuntur ita omĩs resigio
monastici ordinis funditus ꝑ¬
it si custodia eins ꝑ medicaꝵ ⁊
demptũ culpaꝵ paulatim a fer¬
uore sui tempescit. atcestante
scͥptura que dicit. qui modica
sꝑnit. paulatim decidet .ox. mi¬

Expanded text:
ebet qui eam restringere appetit, velut qui aquam currentem retinere contendit. Sicut enim ille aquam concludit in stagnum atque coercet, sic iste naturam humanam vagam infra regulam aliquam cohibere debet. Utque ille procurat ne qua parte dirumpatur stagnum, qua affluat aqua, ita et istum providere condecet, ne suam in quoquam violet regulam, quo ad peccatum proruat. Sic enim restringi carnis appetitus possunt: quomelius secum habere poterit, quam qui districtioni ordinis monastici semetipsum subjugare studuerit. Ipsa etenim est quasi quaedam clausura vel stagnum vivarii. Quoniam quidem sicut pisces decurrente aqua vivarii moriuntur, si clausurae ipsius minutatim ac saepe crepant, nec reficiuntur, ita omnis religio monastici ordinis funditus perit si custodia ejus per modicarum contemptum culparum paulatim a fervore sui tepescit, attestante Scriptura, quae dicit: Qui modica spernit, paulatim decidet .
Abbreviated transcription (Latin):
u̾o ꝑsemet ip̃m ip̃i noluntati ꝑ¬
suadet ut coidem appetitus ad pͥec¬
candum in cicet ut cum ebrioso
qui ampluus bibere uequit. ali¬
quid ausum uelle comed̾e sug¬
gerit. ut hẽat appetitum ampliꝰ
bibendi. Sic autꝰ diabłs incitat
uoluntatẽ ad pectand̾. aut ꝑ hos
appetitus. ant ꝑsemet ip̃m nelut
si aliquis latro aliquem ad se¬
despoliandũ incitaret. aut aiti¬
ficio aliquo quo camem eius
calefaceret aut dicendo esim¬
plici u̾bo. ut se exuret. ad quẽ
u̾o cum ille nichil inspicans fal¬
lacie appinquat. subito capitur
napulatur uͥsa uice despolia¬
tut qnͣ demum occiditur ap¬
petitus u̾o non aliud sunt qmͣ¬
on enim idem est ap tatẽ.

Expanded text:
 semetipsum ipsi voluntati persuadet, ut eosdem appetitus ad peccandum incitet. Ut cum ebrioso, qui amplius bibere nequit, aliquid assum velle comedere suggerit ut habeat appetitum amplius bibendi. Sic autem diabolus incitat voluntatem ad peccandum, aut per hos appetitus, aut per semetipsum. Velut si quis latro aliquem ad se spoliandum incitaret aut artificio aliquo quo carnem ejus calefaceret, aut dicendo ei simplici verbo ut se exueret. Ad quem vero cum ille nihil suspicans fallaciae, appropinquat, subito capitur, vapulat, versa vice despoliatur, quandoque demum occiditur. Appetitus vero isti non aliud sunt qon enim idem est appetitus
Abbreviated transcription (Latin):
alico es ꝑdis oĩo qd es nũquid tr al¬
tior ꝯm̃ primus angelus. Nuciuto splẽ¬
si ille de tanta sublimitate ꝑ supbiam
cecsoit. quomodo tu ad tantam̃ celsi¬
tudinem simbiens de mus adendes.
qui alla gañ diu hic uinis aditione te¬
corpus qd̃ corrumpitur aggͣnat am¬
mã ⁊ deprimit t̾rena in hitat̃o sẽsũ
mł̾ta cogitantem. qmͣ densissim puta¬
mus in teira suꝑbie tenebris lumen ĩ¬
nolui. si potit in celo stella que ma¬
ne oriebatur lucis sne globos amitt̾e
sequitur inquit me non ambulat in
tenebris. S h̾ebit lumen uite. In quo
audi tumor suꝑbie. audi dicentem ad¬
huc humilitatis magistrũ. omis qui se
eraltat humiliabitur. ⁊ illud. suꝑ ꝯm¬
requiesc sp̃us meus. nͥ suꝑ humilem ⁊
quietum. ⁊ trementẽ sermones meos.
audi quid ⁊ iam de illo apłs dicat. qui
cum in forma d̾i ẽẽt nõ rapinã arbit᷑¬
tus est ẽẽ. Sꝰ eqͣlem d̾o̾: s sem ip̃m
exmanuit formã serui accipiens in.

Expanded text:
agnus es, perdis omnino quod es . Numquid tu altior quam primus angelus ? Numquid tu splensi ille de tanta sublimitate per superbiam cecidit, quomodo tu ad coelestem celsitudinem superbiendo de imis conscendes? Qui quamdiu hic vivis, ea conditione ted corrumpitur aggravat animam et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem . » Quam densissimis putamus in terra superbiae tenebris, lutum involvi, si potuit in coelo stella, quae mane oriebatur, lucis suae globos amitteresequitur me non ambulat in tenebris, sed habebit lumen vitae . » In q» Audi, tumor superbiae, audi dicentem adhuc humilitatis magistrum: « Omnis qui se exaltat humiliabatur, et qui se requiescet spiritus meus, nisi super humilem, et quietum, et trementem sermones meos ? Audi quid etiam de illo Apostolus dicat, qui cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse se aequalem Deo, sed semetipsum exinanivit, formam s
Abbreviated transcription (Latin):
ednt᷑ u̾o religionem: Simulitio. ¶Co¬
t᷑ subiectionem: oppugnat ꝯtemptus.
Gont᷑ dilectionem: odium.¶Sont lib¬
tatem iuste correptionis. decͣctato. ¶ Eo¬
tra patĩam ira. ¶ Contra mansuetud.¬
nen protuia. ¶ Gont satiffationem: tu¬
moꝵ ¶ Gont spintuale gaudium scłi¬
tristi̾a. ¶ Gontra uirtutis ex̾citu tor¬
por uł ignauia. ¶ eont̃ firmã stabłita¬
tem: dissoluta uagatio. ¶ Contͣ speifi¬
dutiam desperatõ. ¶ Contͣ mundi ⁊tẽ¬
ptum:. cupiditas. ¶ Contra mĩara ob¬
duratio. ¶ Gont̃ inocentiam fraus ⁊
furtum. ¶Cõtrau̾itatem fallatia atꝙp
mendatiũ. ¶ Gont᷑ ciboꝵ parsimonam

Expanded text:
imulatio, contra subjectionem pugnat contemptus, contra dilectionem odium, contra libertatem justae correctionis detractio, contra patientiam ira, contra monsuetudinem protervia, contra satisfactionem tumor, contra spirituale gaudium saecularis vita, contra virtutis exercitum torpor vel ignavia, contra firmam stabilitatem dissoluta vagatio, contra spei fiduciam desperatio, contra mundi contemptum cupiditas, contra misericordiam obduratio, contra innocentiam fraus et furtum, contra veritatem fallacia et mendacium, contra ciborum parcimoniam
Abbreviated transcription (Latin):
eoq ꝓpensius. in sua bonitate ꝑse¬
uerare nituntur. quo alii eiusdem
bonitatis sectatores landantur.si
aut̾ penitentes fu̾int. tanto studi¬
osius suam pñam ut bomi effici¬
antur ꝑagunt. qnͣto głorsiores bo¬
nos eẽ malis scd̃̾a relacione ꝑcipi¬
unt. porro si mali fu̾int. erubescunt
tum de aliis bona referri audiant
aquib semet ipõs nacuos ẽẽ consi

Expanded text:
eoque propensius in sua bonitate perseeoque propensius in sua bonitate perseverare nituntur, quo alii ejusdem bonitatis sectatores laudantur. Si autem poenitentes fuerint, tanto studiosius suam poenitentiam, ut boni efficiantur, peragunt, quanto gloriosiores bonos esse malis sedula relatione percipiunt. Porro si mali fuerint, erubescunt, cum de aliis bona referri audiant, a quibus semetipsos vacuos esse consi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓximi a corde alt̾ius minuit. qmͣ
qui incc̾um ab ore pauꝑis rapit.
Nam sicut aĩa p̾ciosior ẽ qͣm cor¬
pus sic granins ẽ aĩe nccum au¬
ferre qmͣ corꝑis. uictus u̾o aĩe ẽ
amor dei ⁊ ꝓximi. qui emĩ diligit
legem ipsenit. qui g ͦ dilcõem
qua debet aĩa sustentari tollit
qnͣtum in se est aĩam occidit pp̃ea
cauend̾ ẽ ne quisqm aliquid sims¬
trum de aliquo loqui p̾sumat
at. Nam p̾lato aut illi quem pu¬
to posse consulere. ꝑcãi ⁊ incioꝵ
uurlu̾a mederi. debeo alt̾uis ma¬
lefact̾a pp̃ emendacionem dete¬
gere. que ꝑ meiet ip̃m nequeo
emendare ⁊ ne alus corrumpat᷑
ip̃ius offensione. ꝯpendiose ⁊̃ pos¬
sum eum monere ne tali m̃gat᷑
singulari aliqua famili aritate
alit̾ u̾o nullo modo de aliquo qͥc¬
quolibet malum dr̃e sic plurib
solet ꝓdeẽ de aliis bona andirẽ.
Nam cum bona de aliquo referũt᷑
hii qui boni sunt. euis fcã emulantͤ

Expanded text:
proximi a corde alterius minuit, quam proximi a corde alterius minuit, quam qui victum ab ore pauperis rapit. Nam sicut anima pretiosior est quam corpus, sic gravius est animae victum auferre quam corporis. Victus vero animae est amor Dei et proximi; Qui enim diligitlegem implevit . Qui igitur dilectionem, qua debet anima sustentari, tollit, quantum in se est, animam occidit. Propterea cavendum est ne quisquam aliquid sinistrum de aliquo loqui praesumat, at. Nam praelato aut illi quem puto posse consulere peccanti et vitiorum vulnera mederi, debeo alterius malefacta propter emendationem detegere, quae per meipsum nequeo emendare. Et ne alius corrumpatur ipsius offensione, compendiose etiam possum eum monere, ne tali jungatur singulari aliqua familiaritate; aliter vero, nullo modo de aliquo quiquolibet malum dicere, sic pluribus solet prodesse de aliis bona audire. Nam cum bona de aliquo referuntur, hi qui boni sunt ejus facta aemulantur;
Abbreviated transcription (Latin):
etraccõ itaq ẽ: quociensc̃q
quis aliquid ea intencõne
de aliquo dicit. uñ ip̃is mi uł mi¬
nus amari. siue minus app̾ciari
possit. Deccͣcõ u̾o malis diictam
penitentib restigerand̾ est tẽpta¬
tis exemplum pcc̃andi qͣiͣ fom̃ta ma¬
licie p̾stat. Naturale siquid̾ ẽ ut
sicut id ꝙ anullis fieri audio fac̾e
quo plures eandem rem fecisse cog¬
nou̾o. eo minus eam facere dubi¬
to. bonus quoq si nec penitens de
aliquo criminali fu̾it. nec tempta¬
cionem aliqmͣ inde hũit. ⁊ alium
illa uł illa criminalia ꝑpecrasse ꝑ
dettcõem audienit. nsi sibi ingilã¬
ti oculo pͥud̾it mat̾iam sr̃biendi
accipit ꝓpͥum nam ẽ sr̃bie. singu¬
laritate᷑ semꝑ gaudere. Quappͤ sũ¬
mo oꝑe cauend̾ ẽ peccatum deccͣcõis
qr fomes est tante ꝑdicionis. Con¬
eudacio caritatu᷑.
ollit .n. caritatẽ. sñ qua: in pos¬
sibile est ꝙ qmͣ deo placere.
olui .n. non diligit. manet in mor¬
te. plus namq pcc̃at qui amorẽ

Expanded text:
etractio itaque est quotiescunque quis aliquid ea intentione de aliquo dicit unde ipse vel minus amari sive minus appretiari possit. Detractio vero malis duritiam, poenitentibus refrigerationem, tentatis exemplum peccandi, quasi fomenta malitiae praestat. Naturale siquidem est ut, sicut id quod a nullis fieri audio, facere quo plures eamdem rem fecisse cognovero, eo minus eam facere dubito. Bonus quoque, si nec poenitens de aliquo criminali fuerit, nec tentationem aliquam inde habuerit et alium illa vel illa criminalia perpetrasse per detractionem audierit, nisi sibi vigilanti oculo providerit, materiam superbiendi accipit. Proprium namque est superbiae singularitate semper gaudere. Quapropter summopere cavendum est peccatum detractionis, quia fomes est tantae perditionis. Ctatis. Tollit enim charitatem, sine qua impossibile est quempiam Deo placere . Qui enim non diligit, manet in morte . Plus namque peccat qui amorem
Abbreviated transcription (Latin):
sumã eam. Intellectum quo aĩe seh̾e¬
re ostendit. in eo qd̾ ait discite a me qr
mitis sum ⁊ humilis corde. ⁊ de se ip̃o
dens ꝑ ꝓph̾am dicit. etce intelligit puer
meus ⁊ exaltabit᷑. ⁊ sublimis erit ual¬
de. Nam ⁊ beatus petrus scd̃m scĩ. dd̾.¬

Expanded text:
sumam eam . Intellectum quoque animae se habere ostendit in eo quod ait: Discite a me quia mitis sum et humilis corde . Et de ipso Deus per prophetam dicit: Ecce intelliget puer meus, et exaltabitur, et sublimis erit valde . Nam et beatus Petrus secundum sancti D
Abbreviated transcription (Latin):
sanctum qui p̾ris ⁊ filii unus sp̃e
est. de pr̃e ⁊ filio procedere dicit enĩ fi¬
lius cum uen̾it spũs u̾itatis qui a p̾re
procedit. ubi simm e̾ẽ sp̃m docuit. qui¬
a ip̃e est u̾itas. de filio quo proced̾e spi¬
ritum st̃m ꝓphetica attt apłica nobis do¬
ctrina ⁊mendat. ysaias enim dicit de
filio ꝑcutiet t̾ram uirga oris su. ⁊ sp̃u
labioꝵ suoꝵ int̾sitiet impium. de quo

Expanded text:
ii unus Spiritus est, de Patre et Filio procedere. Dicit enim Filius: Cum venerit Spiritus veritatis, qui a Patre procedit . Ubi suum Spiritum esse docuit, quia ipse est Veritas . De Filio quoque procedere Spiritum sanctum, prophetica atque apostolica nobis doctrina commendat. Isaias enim dicit de Filio: Percutiet terram virga oris sui, et Spiritu labiorum suorum interficiet impium . De quo
Abbreviated transcription (Latin):
natura d̾i patͥs solus natus est. ⁊ ini
enisdem nature cum patre est ip̃m ĩ
plenitud̾ie temporis scd̾m susceptio¬
nem forme seruił uoluntarie in uir¬
gine ꝯceptum. ⁊ de uirgine natũ. uer¬
bum carnẽ fc̃m ip̃m q ẽẽ qui essenti

Expanded text:
natura Dei Patris solus natus est, et unius ejusdemque naturae cum Patre est, ipsum in plenitudine temporis secundum susceptionem formae servilis voluntarie in virgine conceptum, et de virgine natum, Verbum carnem factum: ipsum quoqu
Abbreviated transcription (Latin):
rietur. S tn aĩam tua lib̾asti. Dec
corrige̾. ⁊ si nõ potu̾it nuxͣ euange¬
lii regulam scełum oꝑarios declina
o testes ut in ore duoꝵ uł tͥum testi¬
um stet om̃e ubum. Si illos nõ an
diatam nõ acciprat iprorẽ. Qui gͦ et
excoĩcatam illam catholico illi m̃git
genꝰ electũs est. excedit. hac rat̃one
cp̃m ad eos quib in speculat̾one po¬
sius est eẽ oport cet̾ um u̾o quał i
semet ip̃o d ee̾ panlus apłs exponit¬
ut ad gͥradum ep̃i ueniens sit so¬
brius prutens castus sapiens mote¬
stris hospitał filios hñs subditos ⁊
omi castitate testimonintn hñs borũ
de hus qui foris sunt. ꝓferens doctͥne
fitelem sermonem. ante ep̃atam ñ
cusłor nõ bilinguis nõ ebriosus nõneo¬
phitus ut ꝑ hec ñe oftendat morere¬

Expanded text:
sti. dececorrigere et si non poterit iuxta euangelii regulam scelerum operarios declinaros testes, ut in ore duorum testium uel trium stet omne uerbum: si illos non auddiatam non accipiet uxorem. qui ergo excommunicatum a catholico illo non pegenus electum est, excedit. hac ratione episcopum ad eos quibus in speculatione positus est esse oportet. ceterum uero qualis in semet ipso esse debeat Paulus aposut ad gradum episcopi veniens, sit sobrius, prudens, castus, sapiens, modestus, et hospitalis, filios habens subditos cum omni castitate, testimonium habens bonum ab his qui foris sunt, proferens doctrinarum fidelem sermonem; ante episcopatum non cussor, non bilinguis, non ebriosus, non neophytus, ut
Abbreviated transcription (Latin):
rationẽ denũtuit ita inquiens. spe¬
culatorẽ dedi te domiu isrł. Audiẽs
abis eis ex me. Si autẽ id̾rs gladi¬
um uenientem. ⁊ tu nõ nũgiau̾is ut
reu̾tatur impius a uia sua ĩpe quid̾
impius miguitate sua morietur san¬
guine̾ u̾o eiꝰ de manu tua requram.
Si autẽ annu̾tiau̾is ⁊ ille nõ fu̾it¬

Expanded text:
rationem denuntiat, ita inquiens: sperationem denuntiat, ita inquiens: speculatorem dedi te domui Israel. audiens abis eis ex me. si autem uideris gladium uenientem et tu non adnuntiaueris ut reuertatur impius auia sua, ipse quidem impius in iniquitate sua morietur, sanguinem autem eius de manu tua requiram. si autem
Abbreviated transcription (Latin):
tis imꝑii fuscat. s ⁊̃ filios suos ⁊ ne¬
potes ne post se h̾ere h̾editatem tene¬
ant obscurat. ꝓpt̾ piaculum enĩ salo¬
monis regnum tomus istł dñs de
manib filioꝵ isrł disesit. ⁊ ꝓpt̾ iusti¬
eius in ierłm suꝑ reliquid. Ecce qnͣtũ
iustia regis scło ualet intuenatibus
gentis cura langoꝵ gaudium hom̃i¬
temꝑies aeris seremtas maris t̾re
ferunditas. solatiũ pauꝑum heditas
filioꝵ. ⁊ sibimi ip̃i future spes beati¬
tud̾is. at tñ sciat rer sicut in thro¬
no hoĩm primus ꝯstitut᷑ est sic ⁊ in
penis si iustĩam non fec̾it primatũ.
hiturus est om̃s nãq quoicumq pec¬
catores in presenti sub seh̾int supra
nnit̾ hoĩes requirit. s mĩst̾ii suidig¬
intatem coram do pro quo legatione
fungitur nõ custodit primũ nãq
ab ep̃o quid sui noĩs dignitas ten
specłator ponitur. ⁊ quid a speculato¬
re requint᷑ dñs ip̃e denudat cumss

Expanded text:
iem fuscat sed etiam filios suos et neiem fuscat sed etiam filios suos et nepotes, ne post se regni hereditatem teneant, obscurat. propter piaculum enim Salomonis regnum domus Israel Dominus de manibus filiorum eius dispersit. et propter iustier in Jerusalem reliquit . Ecce quantum justitia regis saeculo valet, intuentibus gentis; cura langtemperies aeris, serenitas maris, terrae fecunditas, solatium pauperum, haereditas filiorum, et sibimetipsi spes futurae beatitudinis. Attamen sciat quod sicut in throno hominum primus constitutus est, sic et in poenis, si iustitiam non fecerit, primatum habiturus est. omnes namque quoscumque peccatores sub se in praesenti habuit, supra inter homines requirit, sed ministerii sui dignitatem coram Deo, pro quo legationem fungitur, non custodit. primum namque ab episcopo quid sui nominis dignitas tenetspeculator ponitur et quid a speculatore requiritur Dominus ipse denudat, cum s
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sobrios ⁊siliaros h̾ere magoꝵ. ⁊ a¬
ꝯtendere. Iracũdiam differre patiẽ¬
tiam fortit᷑. ⁊ iuste ꝯtͣ adu̾sarios de¬
fende ꝑ omĩa in d̾o ꝯficere ꝓperitatib¬
aĩm non eleuare cũcta ad uersa patĩ¬
impie ag̾e ceitis horis or̃oni insist̾e
ꝓperitatem in p̃senti fatiunt. ⁊ regem
ad celestia regna meliora ꝑduciit.
qui u̾o regirum nõ scd̾m hanc legẽ
dispensat. Młtas nimirñ adu̾sitates.
tolerabit ⁊ imꝑii. Id cuco enra pax
ppłoꝵ cepe rumpitur. ⁊ offendicula
⁊ de rego suscitantur. Terraꝵ quo fru¬
ctus diminuũtur. ⁊ seruitia ppłorñ p̃¬
pediuntur. Multi ⁊ uari dolores ꝓpe¬
ntatem regni infitiunt caroꝵ ⁊̃ lib̾o¬
rum mors tustĩam ꝯfert hostium cur¬
sus prouintias undrq uastant bestie
armentoꝵ ⁊ pecoꝵ greges dilac̾ant
tempestas acris ⁊ hymis turbata rex
fecunditate maris mĩst̾ia prohibent.
⁊ aliqñ flummũ ictus segetes. ⁊ arboꝵ
uero regis miustĩa nõ solum presen

Expanded text:
t sobrios consiliarios habere, magorum et aintendere, iracundiam differre , patriam fortiter et iuste contra aduersarios defendere, per omnia in Deo uiuere, prosperitatibus non eleuare animum, cuncta aduersa patiimpie agere, certis horis orationibus insistere,prosperitatem in praesenti faciunt, et regem ad coelestia regna meliora perducunt. Qui vero regnum non secundum hanc legem dispensat, multas nimirum adversitates imperii tolerabit. Idcirco enim pax saepe populorum rumpitur, et offendicula etiam de regno suscitantur, terrarum quoque fructus diminuuntur, et servitia populorum praepediuntur, multi et varii dolores prosperitatem regni inficiunt, charorum et liberorum mortes tristitiam conferunt, nostium incursus provincias undique vastant, bestiae armentorum et pecorum greges dilacerant, tempestas aeris et hyemis turbata rerum fecunditate maris ministeria prohibent, et aliquando fulminum ictus segetes et arborum ur
Abbreviated transcription (Latin):
dicat xicens qnestite ꝑu̾se ag̾e discite
bñ fac̾e ⁊ ad eamdem psammista asona
noce aspallat dicens declina a malo: ⁊
Fat boni. Infelix gͦ est qui abicit dis¬
cipliuam. aud enim extͣ milites aliqͥd
qui dũm crucifigentes nõ eiꝰ scid̾ut
dicut enũ timica totum caꝵ. corp pretͤ
ornantur. Ip̃a u̾o timica texta stiat ꝑ¬
mino de celo tͣbuitur: ⁊ integratar de
qua dũs cum ad patcẽ ascendss post¬
qm resiretit amortaũ ad aplos snol
Soqquebatur. Uos aute sedect in ciat a

Expanded text:
e bene facere. et ad eandem psalmista consona uoce compsallit dicens: declina a malo et fac bonum. infelix ergo est qui abicit disciplinam. audet enim extra milites aliquid, qui Dominum crucifigentes non consciderunt Sicut enim tunica totum corpus praeter ornatur. Ipsa vero tunica contexta mino de caelo tribuitur et integratur. de qua Dominus cum ad patrem ascendisset, postquam resurrexit a mortuis, ad apostolos suos loquebatur: uos autem sedete in ciuita
Abbreviated transcription (Latin):
spex̾is. memento quid pupurato diuiti
ꝯting̾it. qui nõ ĩo dampnatus est qd̾ a¬
liena tułi̾t. s qd̾ egenti pauꝑi suanõ
tribu̾it. ⁊ in i̾ferno positus ad petenda
mĩma ꝑuenit qui hic parua negaut.
quid ⁊ iam a sinistris positis udex celi
qui p̃paratus est dẏabolo ⁊ angelic eiꝰ:¬

Expanded text:
spexeris . Memento quid purpurato diviti contigerit: qui non ideo damnatus est quod aliena tulerit, sed quod egenti pauperi sua non tribuerit: et in inferno positus ad petenda minima pervenerit, qui hic parva negavit . Quid etiam ad sinistram positis judex coeli qui
Abbreviated transcription (Latin):
quisq here ceꝑit: tanto ampliꝰ he̾re ꝯ¬
uare festmas. Ut enĩ ait scͥptura auarus
pecuniis nõ implebitur. que nimirum
qm sit decestanda pans indicat dice̾s. ⁊
auaritia cine est ydoloꝵ seruitus qmͣ sit

Expanded text:
us habere coeperit, tanto amplius habere convire festinat. Ut enim ait Scriptura: Avarus pecuniis non implebitur . Quae nimirum quam sit detestanda, Paulus indicat, dicens: Et avaritia, quae est idolorum servitu
Abbreviated transcription (Latin):
ctanda siuĩa nłłs in hac uita ita securus
sub hac sppnsione probatur. Sic̃ paulꝰ
ditissimꝰ panꝑ dicebat. tamqmͣ nichil
h̾utes. ⁊ om̃ia possitentes. omĩa itaq ñ¬
dicente hñtes uctum ⁊ uestitum. Hiis
atenti sumꝰ. Dicis forte. ĩo a sanctis reli¬
giosis ꝙ uiris plura h̾uda sunt ut meliꝰ
ab ip̃is ꝯm̃ a ppłarib etogent᷑ xp̃i panpe¬
rib. ⁊ ego ꝯsentio. S prelatis nõ autẽ
subiectis qnos maxĩe młris loth exem
plum det̾et que dum post t̾gum a so¬
domis exiens respexit. in statuam sal

Expanded text:
a. Nullus enim in hac vita ita securus sub hac sponsione probatur habere, sicut Paulus ditissimus, pauper dicebat: « Tanquam nihil habentes, et omnia possidentes . » Omnia utique ndicente: habentes victum et vestitum, his contenti simus . 53. Dicis forte: ideo a sanctis religiosisque viris plura habenda sunt, ut melius ab ipsis quam a popularibus erogentur Christi pauperibus. Et ego consentio, sed praelatis, non autem subditisplum deterret, quae, dum post tergum a Sodomis exiens respexit, in statuam sal
Abbreviated transcription (Latin):
go. tͥ iꝰ cõmuto pat̾ sapientissi¬
me. ꝗtq optue. et ꝓ eo ꝙ ad
tempꝰ muͦnuetis dep̃cabor. bã¬
cũ oro excellentissimã clem̃tiã
tuã. ut me penitꝰ ad te conu̾¬
tas. Nicħ̾ mͥ repugnare facias.
tendenti ad te. iubeas q me
dũ hoc ipm corpꝰ ago atq por¬
co. purũ. magnanimũ. instũ

Expanded text:
 illud committo, Pater sapientissime atque optime, et pro eo quod ad tempus admonueris deprecabor: tantum oro excellentissimam clementiam tuam, ut me penitus ad te convertas, nihilque mihi repugnare facias tendenti ad te, jubeasque me dum hoc ipsum corpus ago atque porto, purum, magnanimum, justum,
Abbreviated transcription (Latin):
dcm̃ ẽ. mus deus tu tu ueni.
Ueni mͥ in auxiliũ una et̾na
u̾a substancia. uͥ nulla decrepan¬
tia. nulla confusio. nlło tran¬
sicio. ulła indigentia. nulla
mors. nͥ sũma concordia. sũma
euidentia. sũma constantia.
sũma plenitudo. sũma uita.
÷ͥ nich deest. nicħ redmndat.
nͥ qui gignit et quẽ gigit u¬
nũ ẽ. Cui seruiunt que sumĩt¬
na aĩa. cuiꝰ legib rotant᷑ poli.
cursus suos sid̾a ꝑagunt. sol
ex̾cet diem. luna temꝑat noc¬
tem. Omĩs q mudus ꝑ dies
nicissitudĩe lucis. et noctis ꝑ
m̃ses crem̃tis det̾mentis q iu¬
narib. ꝑ annos ueris. estatis.
antũni. Hyemis q successionib.

Expanded text:
dictum est, unus Deus tu, tu veni mihi in auxilium; una aeterna vera substantia, ubi nulla discrepantia, nulla confusio, nulla transitio, nulla indigentia, nulla mors. Ubi summa concordia, summa evidentia, summa constantia, summa plenitudo, summa vita. Ubi nihil deest, nihil redundat. Ubi qui gignit, et quem gignit unum est. Deus cui serviunt omna anima. Cujus legibus rotantur poli, cursus suos sidera peragunt, sol exercet diem, luna temperat noctem: omnisque mundus per dies, vicissitudine lucis et noctis; per menses, incrementis decrementisque lunaribus; per annos, veris, aestatis, autumni et hiemis successioni
Abbreviated transcription (Latin):
eus unm̾sitatis condicor¬
presta mͥ pͥmũ me ut be
ne regam. Dem ut me agen
dignũ ꝙ̃ exaudias. postremo
ut liberes. Oeus ꝑ quẽ omĩa q̃
ꝑ se non eeñt tendunt ẽẽ. Deuᷤ
cħo mund̃ istũ creasti. quem
omniũ ocłi sentiunt pule̾rũ.
Oeus qͥ malũ nõ facis. ⁊ faci ᷤᷤ
ẽẽ ne pessimũ fiat. Deus qui
pancis ad id ꝙ u̾e ẽ. refientib
ostendis malũ nicħ ẽẽ. Deus ꝑ
quem uniu̾sitas etiã cũ sinis¬
tra ꝑte ꝑfcã ẽ. Oeus a quo di ᷤ¬
sonantia usq in extremũ ulła
ost. cũ dec̾iora meliorib con¬
cinunt. Oeus quẽ amat om̃e
qd̾ p̾ amare sine sciens siue
nesciens. Oeus in quo sunt
pitudo t̃pis ẽ. nec malicia no¬
cet. nec erͥor errat /dens qui
nͥ mundos uerũ seire noluisti.
boni et pulca pat̾ intelligłibi¬
lis lucis. pat̾ eigilatõnis at
illuminacõis nr̃e. pat̾ pigno¬
ris quo admonemur redire
nia. Dens uera et sñma uita in

Expanded text:
eus universitatis conditorpraesta mihi primum ut bene te rogem, deinde ut me agam dignum quem exaudias, postremo ut liberes. Deus per quem omnia, quae per se non essent, tendunt esse. Deus hilo mundum istum creasti, quem omnium oculi sentiunt pulcherrimum. Deus qui malum non facis, et facis esse ne pessimum flat. Deus qui paucis ad id quod vere est refugientibus, ostendis malum nihil esse. Deus per quem universitas etiam cum sinistra parte perfecta est. Deus a quo dissonantia usque in extremum nulla est, cum deteriora melioribus concinunt. Deus quem amat omne quod potest amare, sive sciens, sive nesciens. Deus in quo sunt rpitudo turpis est, nec malitia nocet, nec error errat. Deus qui nisi mundos verum scire noluisti. boni et pulchri, pater intelligibilis lucis, pater evigilationis atque illuminationis nostrae, pater pignoris quo admonemur redire nia. Deus vera et summa vita, in
Abbreviated transcription (Latin):
Deus ꝑ ꝙ̃ mors absorbet᷑ in ic¬
toriam̃. Oeus qui nos conu̾tis
deus qͥ nos eo ꝙ non ẽ exuis.
et eo ꝙ ẽ indius. deirs qui noᷤ
exaudibiles facis. deus qui noᷤ
umis. deus qui nos in oẽm u̾ita¬
tẽ in cͦducis. Deus qͥ nob̾ omã
bona loq̃ris. nec insanos facis
nec a quoqm fi̾ sinis. deus qͥ
nos reuocas inniam. deus qui
nos deducis ad ianuam. deus
qui facis ut pulsantib aꝑiat᷑.
deus qui nob̾ das panẽ uite. deꝰ
ꝑ ꝙ̃ sitimꝰ potum. quo hausto
ñꝙͣ sitimꝰ./ deus qui arguis scłm
de pcc̃o. de insticia. de iudicio.
deus ꝑ ꝙ̃ nos ñ monent qͥ mini¬
me credunt. Oeus ꝑ quem imꝑ¬
bamꝰ eorũ errorem qui animarũ
m̾ita nulla eẽ apd̾ te credunt.

Expanded text:
ictoriam . Deus qui nos convertis. Deus qui nos eo quod non est exuis, et eo quod est induis. Deus qui nos exaudibiles facis. Deus qui nos munis. Deus qui nos in omnem veritatem inducis. Deus qui nobis omnia bona loqueris, nec insanos facis, nec a quoquam fieri sinis. Deus qui nos revocas in viam. Deus qui nos deducis ad januam. Deus qui facis ut pulsantibus aperiatur . Deus qui nobis das panem vitae. Deus per quem sitimus potum, quo hausto nunquam sitiamus . Deus qui arguis saeculum de peccato, de justitia, et de judicio . Deus per quem nos non movent qui minime credunt. Deus per quem improbamus eorum errorem, qui animarum merita nulla esse apud te putant.
Abbreviated transcription (Latin):
añ qͥd̾ hic nõ nisi angelos scõs intel¬
ligi uoli. quos ħ̾ere aĩas nusqͥmͣ me
legise in diumis eloqͥis canoĩcis re

Expanded text:
quandoquidem hic non nisi angelos sanctos intellegi uolui, quos habere animas numquam me legisse in diuinis eloquiis canonicis re
Abbreviated transcription (Latin):
st̾iorib libris meis de genesy ad litte¬
ram scd̾m scͥpturas sc̾as ꝗnͣta potin
mamfestat̾one dissolui. Alio loco
ꝓpt̾ea in qͣm̃ corporea diligendo pecca¬
mus qui spũalia dilig̾e. ⁊ inst̾i̾a iuibe¬
tur ⁊ natura possumꝰ. ⁊ t̾c in rro ga̾e
optum ⁊ beatisum simius ubi qner
potest cur natura ⁊ nõ gr̃a possimmꝰ
dix̾im. S atͣ manicheos de natura
q̃o utebatur. ⁊ utico id agit gratia
ut sanata natura. qd̾ uitiata nõ pot̾
recolens oram pro familianssimis meis
am mortifero illo ad huc tenebantur.
errore. ⁊ dixi. Deus magne dens oĩpot¬
tens deus sũme bonitatis ꝯm̃ ininolabi¬
lem ⁊ incorruptibłem credi atq intelli
am. ne hoĩes cum quib mͥ a piutia ho¬
minum uictu fuit sũma ⁊sensiom
tuo cultu a me dissentire ꝑmittas. Sic
utiꝙ orans iam fide retinebam non
solum ꝯu̾sos ad deum gratia eiꝰ ad iu¬
dici pot pro m̾to ⁊u̾sionis illoꝵ istã

Expanded text:
sterioribus libris meis de Genesi ad littesterioribus libris meis de Genesi ad litteram secundum scripturas sanctas quanta potui manifestatione dissolui. Alio loco: propterea, inquam, corporea diligendo peccamus; quia spiritalia diligere et iustitia iubemur et natura possumus, et tunc in nostro genere optimi et. beati sumus. ubi -quaeri potest, cur natura et non gratia possumus dixerim. sed contra Manicheos de natura quaestio uersabatur, et utique id. agit gratia, ut ista natura, quod uitiata non potest, tiam tunc recolens oraui pro familiarissimis meis, qui mortifero illo adhuc tenebantur errore, et dixi: deus magne, deus omnipotens, deus summae bonitatis, .. quem inuiolabilem et incorruptibilem credi atque intelleam, ne homines, cum quibus mihi a pueritia in hominum uictu fuit summa consensio, in tuo cultu a me dissentire permittas. sic utique orans iam fide retinebam non solum conuersos ad deum gratia eius adiudici potest pro merito conuersionis illorum istam
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃ent dẏabolum ⁊ angelos eiꝰ bonos ẽẽ
in gn̾e suo. ⁊ in natura sua. ⁊ inqua
eos creauit deus ordine ꝓprio tales qͣle
sunt. S nobis malum eẽ si illitiam᷑.
⁊ seducam᷑ ab eis. Si autẽ caueamus
eos atto uincamꝰ decoꝵ atq głosum. ⁊
hoc qui dicunt udentur gͥ ut io pro¬
bent de scͥpturis ad hibere ydonea testi¬
monia uł illud qd̾ scͥptum ÷ in libro
iob cũ dỹaboꝰ describeret᷑. Hoc est ñtiũ
figmenti dm̃ qd fecit ad illudendum
ab angłis suis uł illud in psalmo cẽ¬
tesimo t̾cio. Draco hic ꝯm̃ formasti ad
illudendum ei. qmͣ q̃onem que nõ ad
unt suscipienda ẽẽt atco soluenda ꝑ¬
tractare atq enodare hic uolui ne li¬
brum młto gñi uellem face̾m longiorẽ
tes insanissĩo errore naturam mali
et̾uo bono coet̾nam. Io gͦ dixi qd̾ ĩte¬
rim inc̾cum est. Non qd ego in die du¬
bitarem. S ad̾ int̾ me ⁊ illos quos ita
sapere inuen̾am nũdum ẽet ista que¬
stio dissoluta gm̃ tñ in aliis longe po¬

Expanded text:
rent diabolum et angelos eius bonos esse in genere suo et in ea natura, in qua eos creauit deus ordine proprio tales, quales sunt, sed nobis malum esse, si inliciamur et seducamur ab eis, si autem caueamus. eos atque uincamus, decorum atque gloriosum. et hoc qui dicunt, uidentur sibi, ut id probent, de scripturis adhibere idonea testimonia uel illud, quod scriptum est in libro Iob, cum diabolus describeretur: hoc est initium figmenti domini, quod. fecit ad inludendum ab angelis suis, uel illud in Psalmo centesimo tertio: draco hic, quem finxisti ad inlunt suscipienda esset atque solvenda, pertractare atque enodare tunc nolui, ne librum multo quam tes insanissimo errore naturam mali aeterno bono coaeternam. ideo ergo dixi: quod interim incertum est, non quod ego inde dubitarem, sed quod inter me et illos, quos ita sapere inueneram, nondum esset ista quaestio dissoluta. quod tamen in aliis longe po
Abbreviated transcription (Latin):
dos nt ꝓpt̾ eos iͥ enm delectaret ħitare
que disputat̾o nobis alt̾antib excep¬
ta est a notoriis ueluti gesta ⁊ fic̾en¬
tur. Nam ⁊ diem ht̃ ⁊ ꝯsulem hanc
in librum memorie mandãdum afer¬
re curam. Uersatur ibi q̃o uñ sit
malum me asserente exortum fuisse
hoĩs malũ ex hło uolũtatis arbitrio
Illo autem naturã mali d̾o coet̾nam:
ꝑsuad̾e moliente. S ꝯseg̃nti die tan¬
dem ꝯfestꝰ est nicħ se adu̾sus nos ĩue¬
nire qd̾ d̾ret. Nec sane catholicꝰ fc̾s
est. S tñ ab ippone ducessit. In hoc
libro illud qd̾ dixi ai̾am dico ẽe factã
ado. ut cet̾a omĩa que a d̾o facta ft̾
⁊ int̾ illa cne deus õĩpotens fecit
pricipalem locum ẽẽ datimaĩe ita
dixi ut hoc gn̾alit̾ de unin̾sa nct᷑a
ritõnali accipi uellem. ꝯmͣuis in
scͥpturis sanctis aĩas dictas de ange¬
loꝵ aut oĩo ant nõ possit facile re¬
ꝑiri. sic̾ iam supͣ diximus. Idem¬

Expanded text:
tos, ut per eos ibi eum delectaret habitare. quae disputatio nobis altercantibus excepta est a notariis, ueluti gesta conficerentur; nam et diem habent et consulem. hanc in librum memoriae mandandum conferre curaui. uersatur ibi quaestio, unde sit malum, me asserente exortum fuisse hominis malum ex libero uoluntatis arbitrio, illo autem naturam mali deo coaeternam suadere moliente. sed consequenti die tandem confessus est nihil se aduersus nos inuenire, quod diceret, nec sane catholicus factus, sed tamen ab Hippone discessit. In hoc libro illud, quod dixi: animam dico esse factam a deo, ut cetera omnia, quae a deo facta sunt, et inter illa, quae deus omnipotens fecit, principalem locum datum esse animae, ita dixi, ut hoc generaliter de uniuersa creatura rationali accipi uellem, quamuis in scripturis sanctis animas dictas esse angelorum aut omnino aut non possit facile reperiri, sic
Abbreviated transcription (Latin):
iam diximus. sic accipiant᷑ beatissum:
utno in hac uita. S in ea amͣ speramꝰ
⁊ ad cim ꝑ fid̾i uiam tendimꝰ sint non
h̾t ite sensus ecror est. Ip̃i enĩ iudicã¬
di sunt qd̾ querend̾ est iuenisse qui
dendo. id ÷ mam fid̾i tenendo cupimꝰ ꝑ¬
uenire. ꝯi autem ni hac uita putantux¬

Expanded text:
iximus, sic accipiantur beatissimi, ut non in hac uita, sed in ea, quam speramus et ad quam per fidei uiam tendimus, sint non habet iste sensus errorem; ipsi enim iudicandi sunt quod quaerendum eat inuenisse, qui dendo, id est viam fidei tenendo, cupimus pervenire. Si autem in hac vita putantu
Abbreviated transcription (Latin):
q ordine suo hoc corpͥ restituat᷑ pristi¬
ne stabłitati qi̾ sicut accipiendum est
qr ⁊̃ pristina stabłitas corporis ꝯmͣ pec
cando amismi h̾ebat tantam felicitatẽ¬
ut indefectum nõu̾geret senectutis
Huic gͦ pristine stabłitati restituetur
hoc corpus in resurrectione mortuoꝵ
s h̾e̾bit amplius ut nec alimentis tẽ¬
poralib sustentent᷑. s ad suffitienti¬
fuit ꝯmͣuis nõ moriturum nͥ homo
peccass tñ aĩale fcm̃ ÷. hoc est in aĩam
umentem. ⁊ alibi usd adeo in qͣmͣ pe¬
catum uoluntarium malũ est ut nlło

Expanded text:
que ordine suo hoc corpus restituatur pristique ordine suo hoc corpus restituatur pristinae stabilitati. quod sic accipiendum est, qcando amisimus, habebat tantam felicitateut in defectum non vergeret senectutis. Huic ergo pristinae stabilitati restituetur hoc corpus in resurrectione mortuorum. Sed habebit amplius, ut nec alimentis corporalibus sustentetur; sed ad sufficientifuit, quamvis non moriturum, nisi homo peccasset, tamen animale factum est in animam viventem. 5. Et alibi: Usque adeo, inquam, peccatum voluntarium malum
Abbreviated transcription (Latin):
stris temꝑib xp̃iana religio gmͣ co
Scd̾m hoc nom̃ dictum est nõ scd̾m
rem ip̃am cuiꝰ hoc nom̃ est. Nam res
erat ⁊ apud antiqnos quos nec de¬
fuit ab mit̾o gn̾̃is humani qͦusc
religio que iam erat cepit applłari
ꝓpĩana. cum enĩ eum pest resurre¬
ctionem ascentsionẽq in celum ce¬
pissent apłi predicare. ⁊ płimi cre¬
derent. primũ apud antiochiam sic̾
scͥptum est: applłati sunt discipłi xp̃i¬
ani. ꝓpt̾ea dixi hec est nt̃is temporib
xp̃iana ueligio nõ qr priorib tẽpori¬
b nõ fuit. s qr post̾iorib hoc nomẽ
accepit. Alio loco intende gͥ inqmͣ in
hec que seqũtur diligenter ⁊ pie qͣnͣ¬
tum potes. tales enim ad uiuat deus
qd̾ nõ ita intelligend̾ est. qͣi tm̃ mo¬
do tales admuet. cum aduuet ⁊̃ nõ
tales ut sint tales .i. ut diligent ꝑ
pie querant. eales autem adiuuat uͭ
qͣmͣ debem̾ primo pec̃co tempore suo at¬

Expanded text:
stris temporibus Christiana religio, quam costris temporibus Christiana religio, quam cosecundum hoc nomen dictum est, non secundum ipsam rem, cuius hoc nomen est. nam res erat et apud antiquos nec defuit ab initio generis humani, quousque religio, quae iam erat, coepit appellari Christiana. cum enim eum post resurrectionem ascensionemque in caelum coepissent apostoli praedicare et plurimi crederent, primum apud Antiochiam, sicut scriptum est, appellati sunt discipuli Christiani. propterea dixi: haec est nostris temporibus Christiana religio, non quia prioribus temporibus non fuit, sed quia posterioribus hoc nomen accepit. Alio loco: intende igitur, inquam, in haec, quae secuntur, diligenter et pie, quantum potes; tales enim adiuuat deus. quod non ita intellegendum est, quasi tantummodo tales adiuuet, cum etiam adiuuet non tales, ut sint tales, id est ut diligenter et pie quaerant; tales autem adiuuat, utquam debemus primo peccato, tempore suo at