comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cludebat᷑. dum baptismi gr̃a negaba¬
t᷑ ¶ Nudebant᷑ or̾ones:oblationesq ꝓ
mortuis. scoꝵ inuocationes: saic̾do¬
tum excõicationes: fidelium ꝑegri¬
nationes: basilicaꝵ edificationes:
dieꝵ sollempnium uacationes ⁊ cͥs¬
matis et olei consecrationes: et õs
iam añ rogatꝰ. et tunc demum a re¬
u̾entissimo alberico ostiensi ep̃o. et
legato sedis apłice ꝑsuasus ꝑiter
et decluctꝰ. Ueniens aũt cum incre¬
clibili deuotione susceptꝰ est a ppło
t̾re: ac si de celo angłs aduenisset. Nec
moram facere potuit apd̃ eos. qd̃ ir¬
ruentium turbas repͥmere nemoqͥ
posset: tanta erat frequentia dieb
ac noctib aduentantium. bñclictio¬
nem expetentium⁊ flagitantium
opem. Preclicauit tñ ĩ ciuitate tolo¬
sa ꝑaliquot dier. et in cet̾is locis qͤ
miser ille frequentasset ampliꝰ. et
grauiꝰ infecisset: multos in fide sim¬
plices instruens: nutantes roborãs:
errantes reuocans. subu̾sos re ꝑans:
subu̾sores et obstinatos auctorita¬

Expanded text:
cludebatur, dum Baptismi gratia negabatur. Ridebantur orationes oblationesque pro mortuis, sanctorum invocationes, sacerdotum excommunicationes, fidelium peregrinationes, basilicarum aedificationes, dierum solemnium vacationes, chrismatis et olei consecrationes, et omnejam ante rogatus, et tunc demum a reverendissimo Alberico Ostiensi episcopo et legato Sedis apostolicae persuasus pariter et deductus. Veniens autem cum incredibili devotione susceptus est a populo terrae, ac si de coelo angelus advenisset. Nec moram facere potuit apud eos, quod irruentium turbas reprimere nemo posset: tanta erat frequentia diebus ac noctibus adventantium, benedictionem expetentium, flagitantium opem. Praedicavit tamen in civitate Tolosa per aliquot dies, et in caeteris locis, quae miser ille frequentasset amplius, et gravius infecisset; multos in fide simplices instruens, nutantes roborans, errantes revocans, subversos reparans, subversores et obstinatos auctorita
Abbreviated transcription (Latin):
sacies÷ et mediceris inualidum. potes¬
tate qua preuales. Quem cum ibi re¬
sidere iuberet: continuo sanum red¬
didit. Et faciens monachum: ortola¬
num ẽẽ precepit. Itaq qui duo penii¬
turus aduenerat: trino munere se do¬
nari gauisus est. famis namq effuga¬
to periculo incolimitatis inuenit reme¬
dium: et emendatioris uite ad eptus
est propositum. Alius quoq pauꝑ:¬

Expanded text:
saties, et mediceris infirmum potessaties, et mediceris infirmum potestate qua praevales. » Quem cum ibi residere juberet, continuo sanum reddidit, et faciens monachum, hortulanum esse praecepit. Itaque qui duo petiturus advenerat, trino munere se donari gavisus est. Famis itaque effugato periculo, incolumitatis invenit remedium, et emendatioris vitae adeptus est propositum. IX. Mors
Abbreviated transcription (Latin):
accipere. Qui exfide hoc ip̃m continge¬
bant: pristina donabantur sanitate.
Quedam mater familias. quam nullꝰ
medicoꝵ sanare poterat: audita fama
iurtutum beatissimi uiri. poscit eius
fimbriam. sibi ꝑnuntium afferri. Qm
cũ acciperet. ip̃a infirmitatem eualit:
et alii quam plures. Ecce medicues lau¬
dabilis. qui presens. presentib benefi¬
cia sanitatis inꝑtit: et absens ab senti¬
b idem exhibere non desistit. Sen¬
ciuint uirtutem: qui euis non nou̾e ꝯ¬
entib itaq ad eum uniu̾sis
certis ex necessitatib: ad uenit etiam
inter eos ex alia regione quidam pauꝑ¬
culus. Quem cum om̃i corpore aite¬
nuatum exnimia infirmitate: et cu¬
uatum suꝑ crura. piissimus senex cer¬
neret incedere dixit. Ofrater quomͦ ua¬
liusti explicare tantum laborem itine¬
eis÷ cum tanta debilitate afficiaris:
Cui ille. Gemina inquit necessitate cõ¬
pulsus. tuam domine scĩtatem decre¬
ui adire: uidelicet. ut et famelicum

Expanded text:
accipere. Qui ex fide hoc ipsum contingeaccipere. Qui ex fide hoc ipsum contingebant, et pristina donabantur sanitate. Quaedam materfamilias, quam nullus medicorum sanare poterat, audita fama virtutum beatissimi viri, poscit ejus fimbriam sibi per nuntium afferri. Quam cum acciperet, ipsa infirmitatem evasit, et alii quamplures. Ecce medicus laudabilis, qui praesens praesentibus beneficia sanitatis impertit, et absens absentibus idem exhibere non desistit. Sentiunt virtutem qui ejus non noveConfluentibus itaque ad eum universis certis ex causis, advenit etiam inter eos ex alia regione quidam pauperculus. Quem cum omni corpore attenuatum ex nimia infirmitate, et curvatum super crura piissimus senex cerneret incedere, dixit: « O frater, quomodo valuisti explicare tantum laborem itineris, cum tanta debilitate afficiaris? » Cui ille: « Gemina, inquit, necessitate compulsus; tuam, domine, sanctitatem decrevi adire, videlicet ut et famelicum
Abbreviated transcription (Latin):
b tantum uitib in anno tondebatur
coma:
ulli unquam mnultione retri¬
buit mala. Si quis aliquod
dampnum dereb transitoriis
minciasset ei: continuo respondebat.
Dominus dedit dominus abstulit:
sit nomen domini benedictũ. Tanta
ei uirtus reconciliande pacis inierat:
ut quicumq discordes ad eum uenirẽt.
eius mellifluis mitigati sermonib pa¬
cifici remearent. Om̃es autem ad se
tir recipiebat. Semꝑ apud cunctos
letissimus ẽe uolebat. Raroq aut uix
quem reciperet: absq quolib munꝰcłõ
a se recedere ꝑmittebat. Infirmi etiam
ꝑ benedictionem eius sanitate recepta:
benedicentes dm̃ redibant c̃ ingenti le¬
ticia. Cunctis deniq beatum uirum
petentib: optata proueniebat salus:
Multi quoq quos adeo uexauerat in¬
manissima uis febrium ÷ cum nequi¬
rent adire beatissimi uiri conspectũ.
missis legatis. rogabant eius munifi¬
cenciam: quatinus cintorium ꝙ sibi
de funiculo parauerat. aut aliquid de
sua ueste: caritatis gracia mererentur

Expanded text:
 tantum in anno tondebatur coma. Nulli unquam in ultione retribuit mala. Si quis aliquod damnum de rebus transitoriis ei nuntiasset, continuo respondebat: Dominus dedit, Dominus abstulit: sit nomen Domini benedictum! Tanta ei virtus reconciliandae pacis inerat ut quicunque discordes ad eum venirent, ejus mellifluis mitigati sermonibus, pacifici remearent. Omnes autem ad se tu recipiebat. Semper apud cunctos laetissimus esse volebat, raroque aut vix, quem reciperet, absque quolibet munusculo a se recedere permittebat. Infirmi etiam, per benedictionem ejus sanitate recepta, benedicentes Deum redibant cum ingenti laetitia. Cunctis denique beatum virum petentibus optata proveniebat veniebat salus. Multi quoque, quos adeo vexabat immanissima vis febrium, cum nequirent adire beatissimi viri conspectum, missis legatis rogabant ejus munificentiam, quatenus cinctorium, quod sibi de funiculo paraverat, aut aliquid de veste sua, charitatis gratia, mererentur
Abbreviated transcription (Latin):
sit spiritum. Inter hec igitur uirtutĩ
insignia. cũ iãm xͥ miles emeritus octo
ginta cẽt annoꝵ : toto desiderio men¬
tis euis. cui deuote seruierat. faciem ad¬
optabat contemplari: seruum uideli¬
cit arguens infidelitatis: qui presenciã
uelit refugere domini. Qui febricitatꝰ¬
tem dies sumpsisse cibum: nisi aliquo¬
ciens domini ihu corporis sacramentũ
incessanter fratrib erogans: quasi ni¬
chil inequalitatis pateretur diuini u̾¬
bi mist̾ium. Et dum exuicinis locis
religiosi uiri uiscendi studio ad eum
deuenirent lacrimantes q precarentur.
ut aliquid ex oblata caritate accipiens.
corpusculum dignaretur recreare. dice¬
fastidium ingerere: ꝙ nolo penitus. su
adentes. Neq enim terrenis epulis indi¬
gebat: quem spiritus sanctus intus
alebat. Pascebatur quippe spe eterne
suauitatis: certus donari pro labore. cõ

Expanded text:
B. Ebrulfi. Inter haec igitur virtutum insignia, cum jam Christi miles emeritus LXXX esset annorum, toto desiderio mentis, cui devote servierat, faciem adoptabat contemplari; servum videlicet arguens infidelitatis, qui praesentiam velit refugere Domini. Qui febricitatVII dies sumpsisse cibum, nisi aliquoties Domini Jesu corporis sacramentum; incessanter fratribus erogans, quasi nihil inaequalitatis pateretur, divini verbi mysterium. Et dum ex vicinis locis religiosi viri studio visendi ad eum devenirent, lacrymantesque precarentur ut, aliquid ex oblata charitate accipiens, corpusculum dignaretur recreare, dicefastidium ingerere, quod nolo penitus. » Neque enim terrenis epulis indigebat, quem Spiritus sanctus intus alebat. Pascebatur quippe spe aeternae suavitatis, certus donari pro labore co
Abbreviated transcription (Latin):
dumcͥo sedisse. U̾um cum iudicii
sententiam ignoraret: eamq solli¬
citꝰ nosse desid̾are. Et ecce osb̾nꝰ ad est
respondit. Ille antiquus serpens
ter insurrexit in mes et ter cecidit
insemet ip̃m: et ursariꝰ clñi dei li¬
b̾auit me. Qͦ dicto: anselmꝰ a sõno
ocłos leuauit ÷ et osb̾ nꝰ ñ apparuit.
En obedientiã mortuus uiuo ex¬
hibebat. qmͣ uiuens uiuenti exhi
dire uolu̾it qͣli ħ obeclientis u̾ba
defuncci ip̃e anselmꝰ fu̾it int̾p̾tatꝰ
breui accõmodet aures. Ter inquit
antiquus ẜ pens in surrexit ĩ eũ:
qr de pecc̃is q̃ post baptismũ pꝰ ꝙͣ a
parentib ad ẜuitium dei in mona
bolus accusauit ÷ de pec̃cis ⁊̃ q̃ post
oblationem parentum añ suam ꝓ¬
fessionem fec̾at. illum accusauit:
de pec̃c̃is nicħominꝰ q̃ pꝰ ꝓfessionem

Expanded text:
umsedisse. Verum cum judicii sententiam ignoraret, eamque sollicitus nosse desideraret, ecce Osbernus adest srespondit: Ille antiquus serpens ter insurrexit in me, et ter cecidit in semetipsum, et ursarius Domini Dei liberavit me. Quo dicto Anselmus oculos a somno levavit, et Osbernus non comparuit. En obedientiam mortuus vivo exhibebat, quam vivens viventi exhibdire voluerit qualiter haec obedientis verba defuncti, ipse Anselmus fuerit interpretatus, brevi accommodet aures. Ter, inquit, antiquus serpens insurrexit in eum, quia de peccatis quae post baptismum priusquam a parentibus ad servitium Dei in monasbolus accusavit; de peccatis etiam quae post oblationem parentum ante suam professionem fecerat, illum accusavit; de p
Abbreviated transcription (Latin):
samꝑ aĩa eiꝰ celebrauit. Qd̾ si a¬
liqñ a celebratione ip̃iꝰ sacͣm̃ti
impecdiebat᷑: eosqui missas fa¬
miliares debebant. suam ꝓ aĩa
fr̃is missam clic̾e faciebat ÷ et ip̃e
missam eoꝵ lumoportunim
erat añmissam sui defuncti.
alia missa ꝑsoluebat. Itaq per
singulos dies tociꝰ anni. aut ip̃e
ꝓillo missam celebrauit: aut
ab alio celebratam alia missa

Expanded text:
omni die celebravit. Quod si aliquando a celebratione ipsius sacramenti impediebatur, eos qui missas familiares debebant, suam pro anima fratris missam dicere faciebat; et ipse missas eorum, dum opportunum erat, ante missam sui defuncti alia missa persolvebat. Itaque per singulos dies totius anni aut ipse pro illo missam celebravit, aut ab alio celebratam alia missa
Abbreviated transcription (Latin):
tum suum egerat. ꝑ u̾am ꝯfessionẽ
et penitentiam delataatos dimis
de iuditio in se ad cumulum sue
dampnationis retorq̃ringemu¬
it.Et ursarius lñidei lib̾auit eum.
ursarii dei boni. angłist̃. Sic̃ enĩ
ursarii ursos ita angłi malig¬
nos demones a sua seuicra coher¬
cent et oppͥmunt: ne nob̾ noceant

Expanded text:
tum suum egerat, per veram confessionem, et poenitentiam deleta atque dimissDei judicio in se ad cumulum suae damnationis retorqueri ingemuit. Et ursarius Domini Dei liberavit eum: ursarii Dei, boni angeli sunt. Sicut enim ursarii ursos, ita angeli malignos daemones a sua saevitia coercent et opprimunt, ne nobis noceant
Abbreviated transcription (Latin):
pacem. Nece enim setam sͥ ꝙͣ xͦ et¬
frib inibi dõ ẜuituris uiu̾e estimã¬
tes ꝓ nicħo habebant quicqͥd sͥ deẽẽt:
cdum relinq̃rent pꝰ se qd̃ ilł suffic̾et.
et ad subsidium nec̃citatis: et ad ali
tis. Primaq facie ab intro euntib
claram uallem ꝑ descensum mõtis
d̾smn domib eiꝰ cognoscebat᷑: cum in
simplicitate et humilitate eclifici¬
or. simplicitatemet hi militatẽ
plena hominum inq̃uemini ocio¬
sum c̃ẽ licebat ⁊ oĩb laborantib et
singulis circa iniuncta occupatis

Expanded text:
pacem. Neque enim se tam sibi pacem. Neque enim se tam sibi ituris vivere aestimantes, pro nihilo habebant quidquid sibi deesset: dum relinquerent post se quod illis sufficeret et ad subsidium necessitatis, et ad aliqtis. Primaque facie ab introeuntibus Claram-Vallem per descensum montis. Deus in domibus ejus cognoscebatur, cum in simplicitate et humilitate aedificiorum simplicitatem et humilitatem plena hominum, in qua nemini otisum esse licebat, omnibus laborantibus, et singulis circa injuncta occupatis
Abbreviated transcription (Latin):
egredit᷑: et ꝓsequit᷑ ab euntes. Haut
ꝓtul aberat locꝰ densis adhuc spinaꝵ
uepͥumq fructetis. abundans: s
nc̃ longe mutatꝰ ab illo. Sr̃ hunc
aliqͣndiustabant uelut alt̾uãtes
chori. hinc inde clispositi: et uir sc̃s
ancdiebat et delectabat᷑. Euiꝰ tñ mi¬
sfum uisionis ñ pͥ agnouit qsñiñ¬
llatis pꝰ aliqͦt annos eclificus mona¬
sti. eodem inloco positum oratoriũ
cern̾et: uͥ uoces illas audisset. Man¬
siaũt inclignꝰ ego cumeo paucis di
celos me uid̾e nouos. et t̾ram nouã:
et antiqͦꝵ egiptioꝵ monachoꝵ pr̃m
nr̃oꝵ antiqͣs semitas. et ineis nr̃i tp̃is
hominum recentia uestigia. Erat
enim t̃c t̾ꝑis uid̾e clare uall aurea
sisa. cum uiri uͥtutis olim diuites
sanguine suo: in labore et erump¬
na. in fame et siti. infrigore et nu¬
ditate: inꝑsecutionib et ꝯtumelus
et angustus multis p̾parantes clare¬
ualli eam qm hoclie ht sufficientiã ⁊

Expanded text:
egreditur, et prosequitur abeuntes. Haud egreditur, et prosequitur abeuntes. Haud procul aberat locus densis adhuc spinarum vepriumque frutetis abundans, sed nunc longe mutatus ab illo. Super hunc aliquandiu stabant velut alternantes chori hinc inde dispositi, et Vir sanctus audiebat, et delectabatur. Cujus tamum visionis non prius agnovit quam, translatis post aliquot annos aedificiis monasterii, eodem loco positum oratorium cerneret, ubi voces illas audisset. Mansi autem indignus ego cum eo paucis diecoelos me videre novos, et terram novam, et antiquorum Aegyptiorum monachorumrum antiquas semitas, et in eis nostri temporis hominum recentia vestigia. 35. Erat enim tunc temporis videre Clarae-Vallis aurea saecula, cum viri virtutis, olim divites sanguine suo, in labore et aerumna, in fame et siti, in frigore et nuditate, in persecutionibus, et contumeliis, et angustiis multis; praeparantes Clarae-Valli eam quam hodie habet sufficientiam et
Abbreviated transcription (Latin):
qͦs sanꝰquis uix p̾angustia famis
atting̾et: iudebamꝰ et tabescebamꝰ:
uix regłari silentio nos cohibente
quin in illum qͣi saclegium ⁊ homi¬
cidam. ira et ꝯtumelizs insurg̾emꝰ.
Ip̃e aũt inquẽ ħ fiebant indiff̾ent̾
cuncta sumens eq̃ oĩa approbabat:
sic̃ qui sensu ip̃o corrupto. et pene
emortuo sapore iux aliquid disc̾¬
nebat. Nam et sagim crudum. ꝑ
errorem sͥ oblatũ ꝓ butyro multis
clieb noscit᷑ comedissez oleum bi¬
bisse tanꝙͣ aqmͣ: et multa taliacõ¬
tingebant ei.Solam qͥppe aꝙͣ sͥ sa¬
ꝑe clicebat: eo qd̃ clum sum̾et fau¬
rabat. Sic gͦ tunc eum inueni. ⁊ sic
habitabat in illa solitudine sua:
uir ille dei. S fierat solus cum qͦ
qͣdam solito attentiꝰ orando effu¬
d̾at sr̃ se aĩam suam: cum tenut
soporatꝰ uoces audunt tanqͣm tn¬
seuntis multitulinis copiose. E¬
uigilans aũt et easdem uocesple¬
miꝰ audiens cellara qͦ in qͣiacebat

Expanded text:
quos sanus quis vix prae angustia famis quos sanus quis vix prae angustia famis attingeret, videbamus et tabescebamus, vix regulari silentio nos cohibente quin in illum quasi sacrilegum et homicidam ira et contumeliis insurgeremus. Ipse autem in quem haec fiebant, indifferenter cuncta sumens, aeque omnia approbabat: sicut qui sensu ipso corrupto, et pene emortuo sapore, vix aliquid discernebat. 1077 Nam et sanguinem crudum per errorem sibi oblatum pro butyro multis diebus noscitur comedisse; oleum bibisse tanquam aquam, et multa talia contingebant ei. Solam quippe aquam sibi sapere dicebat, eo quod dum sumeret, faurabat. 34. Sic ergo tunc eum inveni, et sic habitabat in illa solitudine sua vir ille Dei. Sed non erat solus, cum quo quadam solito attentius orando effuderat super se animam suam, cum tenuiter soporatus voces audivit tanquam transeuntis multitudinis copiosae. Evigilans autem et easdem voces plenius audiens, cellam quoque in qua jacebat
Abbreviated transcription (Latin):
bat reu̾entiam suil ac si ingrederer
ad altare dei. Eantaq affectꝰ sum su¬
auitate cirea hoĩem illum. tanto¬
q desid̾io in pauꝑtate illa et simpli¬
citate cohabitandiei: ut si optio il¬
lacdie mͥ data fiusset niltam op¬
tassem qmͣ ibi cum eo semꝑ ma¬
nere ad seruiendumei. Cumqe et
ip̃e uicisim nos cum gaudio sus¬
cepisset et queremꝰ qͥd ag̾et ÷ qͦmͦ ibi
uiu̾et : mͦ illo suo gen̾oso arridens
nob: optime inquit. Ego cui hactenꝰ
hoĩes rõnabiles obediebant: iusto
dei uiditio urationabili cuidam
bestie datꝰ sum ad obediendum.
Dicebat aũt de qͦdam hõie rustica¬
no et uano nil ꝓrsus sciente ⁊ ip̃m¬
q ab infirmitate qͣ laborabat cura¬
turum se iactitante cui ad obeclien¬
dum ab ep̃o et abõib et fr̃ib sius tra¬
ditꝰ erat. Ibiq cum eo ma nducãtes
cum arbitrarem᷑ hoĩem tam infir¬
mum tantece ꝓuidentie ꝯmissum
sic̃ oꝑtebat ꝓcurand̾ et uide̾mꝰ ei a¬
gente medico illo suo offerricibos

Expanded text:
bat reverentiam sui, ac si ingrederer ad altare Dei. Tantaque affectus sum suavitate circa hominem illum, tantoque desiderio in paupertate illa et simplicitate cohabitandi ei, ut si optio illa die mihi data fuisset, nil tam optassem quam ibi cum eo semper manere ad serviendum ei. Cumque et ipse vicissim nos cum gaudio suscepisset, et quaereremus quid ageret, quomodo ibi viveret, modo illo suo generoso arridens nobis: « Optime, » inquit « Ego cui hactenus homines rationabiles obediebant, justo Dei judicio irrationali cuidam bestiae datus sum ad obediendum. » Dicebat autem de quodam homine rusticano et vano, nihil prorsus sciente, ipsumque ab infirmitate qua laborabat, curaturum se jactitante, cui ad obediendum ab Episcopo et Abbatibus et fratribus suis traditus erat. Ibique cum eo manducantes, cum arbitraremur hominem tam infirmum, tantaeque providentiae commissum, sicut oportebat, procurandum, et videremus ei, agente medico illo suo, offerri cibos
Abbreviated transcription (Latin):
resuscitari. Nunc enim certus de salu¬
te: nullo timet ꝯtaminari pectamine.
Si resuscitaretur: peccancli spe anxius.
laboraret dubio discrimine. Non ergo
istisd leuuus actipienclum est: supa¬
scripta mortuoꝵ uiuificacione. Itacs
uenerabilis pater ebrulfus. inbasilica scĩ
pete apostolorum principis. quam ip̃e
ex lapidib edificauerat: insaxo marmo¬
reo mirifice sepultus est. Ibi usq in ho¬
diernum diem diuersi curantur lango¬
res: et prestante pio saluatore nr̃o merẽ¬
tib proueniunt consolaciones: cui est
honor et potestas. una cum patre et sp̃is
sancto. ꝑ om̃ia secula scł̃oꝵ. amen. Ex¬

Expanded text:
resuscitari. Nunc enim certus de saluresuscitari. Nunc enim certus de salute, nullo timet contaminari peccamine. Si resuscitaretur, spe anxius, laboraret dubio discrimine. Non ergo istud levius accipiendum est suprascripta mortuorum vivificatione. Itaque venerabilis Pater Ebrulfus in basilica Sancti Petri apostolorum principis, quam ipse ex lapidibus aedificaverat, in saxo marmoreo mirifice sepultus est. Ubi usque in hodiernum diem diversi curantur languores, et, praestante pio Salvatore nostro, moerentibus proveniunt consolationes; cui est honor et potestas, una cum Patre et Spiritu sancto, per omnia saecula saeculorum. Amen. E
Abbreviated transcription (Latin):
cum uideret. priuatum se tantõ patre:
nimio affectus dolore dicebat. Heu ꝙͥ
faciam miser: Cur destitus. quem
te fatebaris dilexisse pater: Qui tuis
eram intimus consiliis ÷ cur ate di¬
uelli pat̾is: Quem tractabas ut fili¬
um: cur despicis ut exorsum: Sane nĩ¬
quam promeruz apud te: ut ante me
uelles sepulture tradi. Calia ꝑstabat
memorans : lacrimas q eiciẽbat. Et
ecce inp̃a nocte dominice circũcisionis:
nutu diuino emisit sp̃m. Ꝙ nimiꝵ
fuisse gestum: Nidelicet nequem di¬
lexerat. huiꝰ mundi lubibrio subiace¬
ret÷ et precantum uotis se ꝓmptissi¬
me ad futurum demonstraret. Sic¬
q monacus ille iuxta ꝙ precatus fu¬
erat: expositus est ad sepeliendum i
crastino cum suo abbate. O mors glorio¬
sa: que preciosior consistit quã uita.
Quem dum subripuit mundo: indu¬
bitanter ascripsit celo. Nerũ quantum
possum conicere. melius᷑ fuit illi sic mo¬
ri: quam de morte iterum ad mortem

Expanded text:
cum videret privatum se tanto Patre, cum videret privatum se tanto Patre, nimio affectus dolore, dicebat: « Heu! quid faciam miser? Cur destituis quem te fatebaris dilexisse, Pater? Qui tuis eram intimus consiliis, cur a te divelli pateris? Quem tractabas ut filium, cur despicis ut exosum? Sane nunquam apud te promerui ut ante me velles sepulturae tradi. » Talia perstabat memorans, lacrymasque ciebat. Et ecce in ipsa nocte Dominicae Circumcisionis nutu divino emisit spiritum. Quodfuisse gestum, videlicet ne quem dilexerat hujus mundi ludibrio subjaceret, et ut precantum votis se promptissime adfuturum demonstraret. Sicque monachus ille juxta quod precatus fuerat expositus est ad sepeliendum in crastino cum suo abbate. O mors gloriosa, quae pretiosior consistit quam vita! Quod enim subripuit mundo, indubitanter ascripsit coelo. Verum, quantum possum conjicere, melius fuit illi sic mori, quam de morte iterum ad mortem
Abbreviated transcription (Latin):
no udelicet duodecimo: regni regis
ildebert. Quem frẽs cum magna re¬
uerencia in ecclesiam deportantes: dieb
trib ac noctib. hymnos et laudes deo
canentes. sanctum illuis corpus dili¬
genter uisi sunt custodisse: expectan¬
tes conuentum seruoꝵ dei. Postꝙͣ u̾o
est compertum et inpredicta ciuitate.
excessisse reb humanis consolatorem
tocius patrie: concurrunt om̃es ad
monasterium beato funerz congauden¬
tes inter ẽẽ. Lamentabantur quoq pau¬
ꝑes. uerum dei pauperem: diuuites cla¬
mabant diuitem puerz patrem: senes
senem. Commune namq bonum oĩb:
merito communis habebatur luctus.
heqe illud pietatis insigne ꝙ uir puis¬
simus inter cetera egit iam fruens
eterna luce: non arbitror tacendum
ẽe. Quidam nãq ex fr̃ib religionis
et obediencie gr̃a ꝑspicuus: in ip̃o mo¬
nasterio seruiebat diaconii titulo sub¬
limatus. Quem pr obsanctitatis p̾ro¬
gatiuam: nimium dilexerat. Hic gͦ

Expanded text:
no videlicet XII regni regis no videlicet XII regni regis Childeberti. Quem fratres cum magna reverentia in ecclesiam deportantes, tribus diebus ac noctibus hymnos ac laudes Deo canentes, sanctum illius corpus diligenter visi sunt custodisse, exspectantes conventum servorum Dei. Postquam vero compertum est in praedicta civitate excessisse rebus humanis consolatorem totius patriae, concurrunt omnes ad monasterium, beato funeri congaudentes interesse. Lamentabantur quoque pauperes verum Dei pauperem, divites divitem, pueri patrem, senes senem. Commune namque bonum omnibus, merito communis habebatur luctus. Verum illud pietatis insigne, quod vir piissimus inter caetera egit, jam fruens aeterna luce, non arbitror tacendum esse. Quidam namque ex fratribus religionis et obedientiae gratia perspicuus, in ipso monasterio serviebat, diaconi titulo sublimatus. Quem Pater ob sanctitatis praerogativam nimium dilexerat. Hic ergo,
Abbreviated transcription (Latin):
mexcio beate immortalitatis:
eniq instante die. qua ei uo¬
luntas erat dissolui. ⁊ optato
ꝑfrui creatoris uultu: con¬
uocauit fr̃es: Quos eius discessu merẽ¬
tes. et quid agerent mortuo pastore ꝓ¬
cdamantes: sic allocutus est. filioliu
nanimiter ꝑsistite: connexi uinculo
caritatis. Sit uobis mĩuicem. dilecti¬
o spiritualis. Non uos subripiat sub¬
dola fraus insidiatoris. Et quod pro¬
musistis deo: implere studete. Sobrie-¬
tatem diligite: castitatẽ custodite. Hu¬
militatem tenete: suꝑbiam uitate:
net. HIospites et peregrinos benig¬
no animo suscipite: ꝓpt̾ illum qͥ dixit.
Hospes fui: et suscepistis me. hec et a¬
lia huiusmodi glorioso confessore ebrul¬
fo perorante data etiam pace fr̃ib: sãc¬
tissima eius anima egressa est a corpore.
Moxq tanta claritate enituit uultus:
ut nulli dubium. quin triumpharet
spiritus liber incelestib. Migrauit aũ
a seculo. quarto. kalendas ianuarii: tẽ¬
pore rodoberti. sagiensis urbis ep̃i. an¬

Expanded text:
mercio beatae immortalitatis. Denique instante die, qua ei voluntas erat dissolvi, et optato perfrui vultu Creatoris, convocavit fratres, quos ejus discessu moerentes, et quid agerent mortuo pastore proclamantes, sic allocutus est: « Filioli, unanimiter persistite, connexi vinculo charitatis! Sit vobis in invicem dilectio spiritualis! Non vos subripiat subdola fraus insidiatoris, et quod promisistis Deo implere studete. Sobrietatem diligite, castitatem custodite, humilitatem tenete, superbiam vitate, re! Hospites et peregrinos benigno animo suscipite, propter illum qui dixit: Hospes fui, et suscepistis me . » Haec et alia hujusmodi glorioso Ebrulfo perorante, data etiam pace fratribus, sanctissima ejus anima egressa est de corpore, moxque tanta claritate enituit vultus, ut nulli dubium quin triumpharet liber spiritus in coelestibus. Migravit autem a saeculo IV Kalendas Januarii, tempore Rodoberti Sagiensis episcopi, an
Abbreviated transcription (Latin):
uero aꝑiens hostium: ꝑuenit ad exitĩs
ortuli. Et aspiciens. multitudinem
militum ante se inplatea uidit consist̾e:
et exeendens manum dixisse fectur:
Sancte ebrulfe ducito me. Sicq ut
erat uudis pedib. linea tantĩ atq
pallio amictus. ꝑmedias acies transi¬
uit: ac si occulos non habuissent. Nul¬
lus enim eum interrogauit quis eẽt
uł quo tenderet: puto ꝙ uirtute sanc¬
tissimi uiri eum uidere nequiuerũt.
Cirra sextam uero horam respiciens post
se: uidit militem qui eum ceperat cõ¬
cito cursu uenientem: Qui magno timo¬
q predictus miles ꝓpe eundem locum
ad uenisset : interrogabat bubulcos qͥ
ibidem arabant si hominem ꝙ̃dam
fugientem uidissent: ꝓmittens tres so¬
lidos illi absq mora sẽ daturum. qͥ ei
insinuasset. At illi dei timore admonit:
quamuis illum scissent negauerunt
se scire. Cumq ille recessisset de loco in
quo se occuluerat captuus surrexit: et

Expanded text:
vero, aperiens ostium, pervenit ad exitum vero, aperiens ostium, pervenit ad exitum hortuli, et aspiciens, multitudinem militum ante se in platea vidit consistere, et extendens manum dixisse fertur: « Sancte Ebrulfe, ducito me. » Sicque ut erat, nudis pedibus, linea tantum atque pallio amictus, per medias acies transivit, ac si oculos non habuissent. Nullus enim eum interrogavit quis esset, vel quo tenderet. Puto quod virtute sanctissimi viri eum videre nequiverant. Circa sextam vero horam respiciens post se, vidit militem, qui eum ceperat, concito cursu venientem. Qui magno timoque praedictus miles prope eumdem locum advenisset, interrogavit bubulcos qui ibidem arabant, si hominem quemdam fugientem vidissent, promittens tres solidos illi absque mora se daturum, qui ei insinuasset. At illi, timore admoniti, quamvis illum scissent, negaverunt se scire. Cumque ille recessisset de loco, in quo se occuluerat, captivus surrexit, et
Abbreviated transcription (Latin):
frontem castellum suum deposuit. Qͥ
cum sederet ad focum yemps enim erat:
cum lacrimis sanctum ebrulfum cepit
inuocare ac dicere. Deprecor te sancte e¬
brulfe amice dei: ut me de ista captiui¬
tate eripias. Scis enim qr semꝑ tͥ fide¬
liter deseruiuz. Cumq hec dixisset: su¬
bito obdormiuit. Et ecce quidam manĩs
euis apprehendens: cepit eum trahere.
Tunc exꝑgefactus: sensit omẽm dolo¬
rem de corpore suo recessisse. Erat enĩ
ualde debilitatus: intantũ. ut nec delo¬
co absq adiutorio alterius mouere se
posset. Ceciderat uero mitinere deium̃¬
to: suꝑ quod ligatus fuerat. Itaq cep̾
intra semet ip̃m cogtare quid ageret.
qͦmͦ de domo egͤdi posset. Hiclerat enim
ꝙ miles qui eum ibidem deposuerat:
Hostium ꝑ quod exi tus mortum pate¬
bat ualicle cũ cuneo obfirmasset. Tam̃
assumptis uirib fidei. accessit ad ho¬
stium: et manu repagulum tenuit.
Tum mirum dictu: cimeꝰ qui fortiter
infixus fuerat ad terram decidit: Ille

Expanded text:
llum deposuit. Qui cum sederet ad focum hiems enim erat, cum lacrymis S. Ebrulfum coepit invocare ac dicere: « Deprecor te, sancte Ebrulfe, amice Dei, ut me de ista captivitate eripias. Scis enim quia semper tibi fideliter deservivi. » Cumque haec dixisset, subito obdormivit. Et ecce quidam manum ejus apprehendens, coepit eum trahere. Tunc expergefactus, sensit, omnino dolorem de corpore suo recessisse. Erat enim valde debilitatus, in tantum ut nec de loco absque adjutorio alterius movere se posset. Ceciderat vero in itinere de jumento, super quod ligatus erat. Itaque coepit intra semetipsum cogitare quid ageret, modo de domo egredi posset. Viderat enim quod miles, qui eum ibidem deposuerat, ostium, per quod exitus in hortum patebat, valde cum cuneo obfirmasset. Tamen assumptis viribus fidei, accessit ad ostium, et manu repagulam tenuit. Tunc, mirum dictu! cuneus, qui fortiter infixus fuerat, ad terram decidit. Ille
Abbreviated transcription (Latin):
nicam cum magnis laudib psallen¬
quoꝵ uocib pictaui exꝑgefacti. ni¬
chil dechesauro quem custoliebant
habentes: cum magna confulone ad
ꝓpria sunt reuersi.
cod siquis requirlt cut cost
transitum graciani ep̃iu
nus tantum id est lidorus. usq ad
sanctum martinum fuisset: noue
rit qd̾ obsistentib paganis. diu si¬
uitas turonica sine benedictione sa¬
cedotali fuit. Niam xp̃iani qui eo tẽ¬
pore uidebantur: occulte ꝑ latebras
diuinum officium celebiabant. Na
si cui a paganis reꝑti fuissent xpia

Expanded text:
nicam cum magnis laudibus psallennicam cum magnis laudibus psallenquorum vocibus Pictavi expergefacti, nihil de thesauro quem custodiebant habentes, cum magna confusione ad propria sunt reversi. Quod si quis requiret, cur post transitum Gatiani episcopi, unus tantum, id est Litorius, usque ad sanctum Martinum fuisset erit quia obsistentibus paganis, diu civitas Turonica sine benedictione sacerdotali fuit. Nam qui Christiani eo tempore videbantur, occulte et per latebras divinum officium celebrabant. Nam si qu
Abbreviated transcription (Latin):
factas sufficere dicitis: scitote qr uobisꝰ
eo situs. ampliuis est. quam hic operat᷑
lamut pͥtermittatus plurimna: uob̃
sisaitauit duos mortuos: nobis unũ.
bis non impleuit uiuus: expleat uł de¬
functus. Nobis est enim ablatus: nob
adeo donatus. Nerum simos antiquitꝰ
institutus serũat᷑: inurbe qua ortlinat᷑
est. habebit deo iubente sepulcrum.
Certe si promonasterii priuilegio. eum¬
cupiditatis uendicare: scitote qi primo
ci monast̾ium cum mediolanensib fuit.
His ergo litigantib. sole ruente dies clar¬
ditur : corpusq inmedio positum abutͦqs¬
priuari patrono.
xnicp nocte metlia. om̃s pidta¬
li asomno falacie comprimũ¬
Eͦ: nec ullus suꝑfuit. qui ex hac mul¬
titudine uigilaret Igitur ubi turoni¬
ci eos conspiçiunt obdormisse: appre
eiciunt: alii foras suscipiunt. Positũ¬
q innaui corpus: cum om̃i ppło ꝑ
uiennam fluuium deducunt. Ing̾s¬
siq ligeris alueum: ad urbem turo¬

Expanded text:
facta sufficere dicitis, scitote quia vobiscum facta sufficere dicitis, scitote quia vobiscum positus, amplius est quam hic operatus. Nam, ut praetermittamus plurima, vobis suscitavit duos mortuos, nobis unum; biscum non implevit vivens, expleat vel defunctus. Vobis est enim ablatus, nobis a Deo donatus. Verum si mos antiquitus institutus servatur, in urbe qua ordinatus est, habebit Deo jubente sepulcrum. Certe si pro monasterii privilegio cupitis vindicare, scitote quia primum ei monasterium cum Mediolanensibus fuit. His ergo litigantibus, sole ruente nox clauditur, corpusque in medio positumfrustrari patrono. Denique nocte media omnes Pectava somno falanga conpraemitur, nec ullus sutitudine vigilaret. Igitur ubi Turonici eos conspiciunt obdormisse, apprehejiciunt, alii aforis suscipiunt, positumque in navi cum omni populo per Vingennam fluvium descendunt. Ingressique Ligeris alveum, ad urbem Turo
Abbreviated transcription (Latin):
uero et honorio imperan
bens infirmis multa beneficiar octoge¬
simo et uno etatis sue anno. ep̃atus
autem uicesimo sexto. ap̾adatensem
diocesis sue uicum excecdens escło: fe¬
liciter migrauit ad xp̃m. Transiit
autem media nocte que dñica habe¬
batur: attico cesareo q consulib.
Mlulti enim ineius transitu psallenci¬
um uoces audierunt incelo: ꝙ in
libro uirtutum eus primo. pleniꝰ
exposuimus. Nam cum primum sc̃s
dei apud condatensem ut cliximus
uicum egrotare cepisset: pictaui
ppłi. ad eius transitum sicut turo¬
nici conuenerunt. Quo migrante
grandis altercato inteclitrumq surbexit
ppłm. Dicebant enum pictaui. Noster est
monachus : nob̾ abba extitit: nos requiti¬
mus cõmendatum. Sufficiat uobis quia
pasticipastis conuiuio: firmati fuistis
beneclictionib: insuꝑ et uirtutib iocun¬
dati. Sufficiant uobis ista om̃ia: nobis
liteat auferre uł cadauer exaĩe: Ad hec
cutonici responlebant. Si uiitutes nob̾

Expanded text:
vero et Honorii secundo bens infirmis multa beneficia, octogesimo et primo aetatis suae anno, episcopatus autem vigesimo sexto apud Condatensem dioecesis suae vicum excedens a saeculo feliciter migravit ad Christum. Transiit autem media nocte, quae Dominica habebatur, Attico Caesarioque consulibus. Multi enim in ejus transitu psallentium audierunt in coelo, quod in libro virtutum ejus primo plenius exposuimus. Nam cum primitus sanctus Dei apud Condatensem, ut diximus, vicum aegrotare coepisset, Pictavi populi ad ejus transitum sicut Turonici convenerunt. Quo migrante, grandis altercatio in utrumque surrexit populum. Dicebant enim Pictavi: Noster est monachus; nobis abba exstitit; nos requirimus commendatum. Sufficiat vobis, quodcolloquio, participastis convivio, firmati fuistis benedictionibus, insuper et virtutibus jocundati. Sufficiant ergo vobis ista omnia: nobis liceat auferre vel cadaver 35 exanimum. Ad haec Turonici respondebant: Si virtutum nobis
Abbreviated transcription (Latin):
rificant᷑. Quem michael assumpsit
cum angłis: saria suscepit cum
uirginum choris ÷ ꝑadisus retinet le¬
tum cum sanctis. Secl qui nos in laude
eius temptamus: qd̾ non sufficimus
ad implere: Ip̃e enim est laus illius:
cuius laus abore eus numquam re¬
cessit. Nam nos utinam uł simplicẽ

Expanded text:
rificantur; quem Michael assumpsit rificantur; quem Michael assumpsit cum angelis, Maria suscepit cum virginum choris, paradisus retinet laetum cum sanctis! Sed quid nos in laudem ejus tentamus, quod non sufficimus adimplere? Ipse est enim laus illius, cujus laus ab ejus ore nunquam recessit. Nam nos utinam vel simplice
Abbreviated transcription (Latin):
us suꝑ sanctum altare obdormiret.
Ꝙ uidentes multi. cum nullus
eum excitare penitus presumeret:
transactis fere duarum. aut trium ho-¬
tarum spacũs. excitauerunt illum di¬
centes. Iam hora preterit: iubeat
dõnus lectori lectionem legere. Expectat
enim populus ualde iam lassus. Res¬
pontlens autem beatus ambrosiuis:
nolite inquit turbari. Mlultum enim mͥ¬
ualet sic obdormisse: cui tale miraculĩs
dominus ostendere dignatꝰ est. Nlam no¬
ueritis frẽm meum martinum sacerdo
uobis excitantib non expleui. Tunc illi
stupefacti parit̾ et ad mirati: diem et cẽ¬
pus notant sollicite requirentes. Qui
ip̃am diem tempus q repperiunt: quo
beatus confessor dixerat. se eius obseqͥo
deseruisse. Obeatum uirum incuiꝰ transi¬
tu sanctoꝵ canit numerus ÷ angłoꝵ
exultat chorus: om̃ium q celestium uir¬
tutum occu̾iit excertitus cliabolus pre
sumptione confuntditur ÷ ecclia uirtute
roboratur: sacerdotes reuelatione gło¬

Expanded text:
us super sanctum altare obdormiret. us super sanctum altare obdormiret. Quod videntes multi, cum nullus eum penitus excitare praesumeret, transactis fere duarum aut trium horarum spatiis, excitaverunt eum, 1007 dicentes: Jam hora praeterit. Jubeat domnus lectori lectionem legere; exspectat enim populus valde jam lassus. Respondens autem beatus Ambrosius: Nolite, inquit, turbari. Mvalet obdormisse, cui tale miraculum Dominus ostendisse dignatus sit. Nam noveritis, fratrem meum Martinum sacerdotvobis excitantibus, non explevi'. Tunc illi stupefacti pariter et admirantes, diem et tempus notant, sollicite requirentes. Qui ipsa die tempusque repperiunt, quod beatus confessor dixerat, se eius exsequiis deservisse. O beatum virum, in cuius transitu sanctorum canit numerus, angelorum exultat chorus, omniumque caelestium virtutum occurrit exercitus; diabolsumptione confunditur, Ecclesia virtute roboratur, sacerdotes revelatione glo
Abbreviated transcription (Latin):
tinere temptauit. Nichil q suum in
eodem reperiens: confusus abscessit.
Quid ergo de nobis pec̃corib erit ÷
si tanto sacerdoti. uoluit pars iniqͣ¬
notato tempore archidiaconus. turo¬
nis misit uelociter: qui hec diligen¬
ter inquireret. Qui ueniens. eo cdie
horaq manifestissime cognouit
transisse beatum uirum: quo sanct
seuerinus audiuit psallencium cho¬
rum. Sed si ad seueri rͥecurtamus hy¬
storiam: ip̃a hora eum sibi scripsit cũ
libro sue uite fuisse reuelatum:¬
o namq tempore beatus am¬
brosius ciuꝰ hocdie flores elo¬
quii. ꝑtotam eccł̃iam redolent: me¬
diolanensi ciuitati preerat ep̃c. Cui
celebranti festa dominici cdiei istae¬
rat consuetudo: ut ueniens lector cum
libro. non antea legere presumeret.
quam sanctus nutii iussisset. Factũ
est autem ut illa cdie dominica ꝓpħi¬
ca lectione lecta. iam lectore ante al¬
tare stante qui lectionem bĩ pauli ꝑ¬
ferret:. beatissimus antistes ambrosi¬

Expanded text:
tinere tentavit, nihilque suum in tinere tentavit, nihilque suum in eodem reperiens, confusus abscessit. Quid ergo de nobis peccatoribus erit, si tanto sacerdoti voluit pars ininotatum tempus, archidiaconus Turonus misit velociter qui haec diligenter inquireret. Qui veniens, eum diem horamque manifestissime cognovit transisse beatum virum, quo sanctus Severinus audivit psallentium chorum. Sed si ad Severi recurramus historiam, ipsa hora eum sibi scripsit cum libro vitae suae fuisse revelatumο namque tempore beatus Ambrosius, cuius hodie flores eloquii per totam eclesiam redolent, Mediolanensi civitati praeerat episcopus. Cui celebranti festa dominici rat consuetudo, ut veniens lector cum libro suo non antea legere praesumeret quam Sanctus nutu jussisset. Factum est autem ut illa die Dominica, prophetica lectione recitata, jam lectore ante altare stante, qui lectionem beati Pauli proferret, beatissimus antistes Ambrosi
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ seuerinus colonensis
loca sancta exconsuetudine post ma¬
tutinos cum suis clericis circum iret:
illa hora qua beatus uir martinus o¬
biit. audiuit choros psallencium ⁊̃
sublime. Hocato q archiclia cono:. int̾¬
rogat si auys eius ꝑcuterent uoces:
quas illȩ attencius autliret. Respon¬
dit. Nauaquam. Tunc ille. Diligẽ¬
ter inquit ausculta. Archidiaconꝰ
autem sepit sursum collum extend̾e̾ :
aures etigere: et suꝑ summos articu¬
los. Ilculo sustentante stare. sed
cred eum non fuisss equalis meri
Naquo hec non merebant᷑ aucli¬
. Tunc prostrati terre ip̃e pariter
teret. Erectis autem sursum: inter¬
rogat senex. Quid autdis: Qui ait.
Noces psallencium tanquam ince¬
lo audio: set quid sit prosus ignoro.
Cum ille. Ego tͥ quid sit narrabo. Dõ¬
nus meus ep̃c martinus. migrauit
ex hoc mundo: et nunc angłi canendo
eum deferunt inexcelsum. Et ut pa¬
rumꝑ mora eẽt ut hec audirent᷑: di¬
abolus eum cum iniquił angłis re¬

Expanded text:
autem Severinus Coloniensisloca sancta ex consuetudine post matutinos hymnos cum suis clericis circumiret, illa hora qua Beatus obiit, audivit chorum canentium in sublimi. Vocatumque archidiaconum interrogavit si aures ejus percuterent voces quas ille attentus audiret. Respondit: Nequaquam. Tunc ille: Diligentius, inquit, ausculta. Archidiaconus autem coepit sursum collum extendere, aures erigere, et super summos articulos, baculo sustentante, stare. Sed credo eum non fuisse aequalis meriti, a quo haec non merebantur audiri. Tunc prostrati terrae, ipse pariter teret. Erectis autem, rursum interrogat senex: Quid audis? Qui ait: Voces psallentium tanquam in coelo audio, sed quid sit prorsus ignoro. Cui ille: Ego tibi quid sit narrabo. Dominus meus Martinus episcopus migravit ex hoc mundo; et nunc Angeli canendo eum deferunt in excelsum. Et ut parumper morae esset, ut haec audirentur, diabolus eum cum iniquis angelis re
Abbreviated transcription (Latin):
quisq et sibi prestat. ut doleat ⁊ et
illi debet ut gaudeat:
ec igitur bĩ uiri corpus. usq
ad locum sepulcri. ymnis ca¬
nora celestis turba prosequit᷑.
Comparet᷑ si placet scłaris illa poͣnpa:
non dicam funeris. sed triumphi. Q
simile martini exequiis confertur:
Ducant illi p̾currib suis uinctos post
terga captiuos: martini corpus hi qͥ
munclum ducatu illius uicerant. ꝓ¬
secunt᷑: Illos confusis plausib po¬
puloꝵ honoret insania: martino
diuinis plaudit᷑ psalmis ÷ Martinus.
ẏmnis celestib honorat᷑. Illi post
triumphos suos inthartara seuatru¬
dunt᷑: martinus abrahe sinu letus
excipit᷑. Martinus hic pauꝑ et modicꝰ:
celum diues ingredit᷑: illic nos ut spe

Expanded text:
quisque et sibi praestat ut doleat, et illi ut gaudeat. haec igitur beati uiri corpus usque ad locum sepulchri hymnis canora caelestibus turba prosequitur. conparetur, si placet, saecularis illa pompa non dicam funeris, sed triumphi: quid simile Martini exequiis aestimabitur? ducant illi prae curribus suis uinctos post terga captiuos: Martini corpus ii, qui mundum ductu illius uicerant, prosequuntur. illos confusis plausibus populorum honoret insania: Martino diuinis plauditur psalmis, Martinus hymnis caelestibus honoratur. illi post triumphos suos in tartara saeua trudentur: Martinus Abrahae sinu laetus excipitur, Martinus pauper et modicus caelum diu
Abbreviated transcription (Latin):
¶p̾e autẽ cum casu qͦdam eẽt dece¬
naculo deuolutus. et ꝑ confrago¬
sos scale gratlus decidens. multis
uulnerib eẽt affetus : cum exani¬
mis iam iaceret incellula. et non¬
angłs uisus est eluere uulnera: et
stutus santatiut nichil umqͣm ꝑtulis¬
se incommodi putaret᷑. Sed quia lon¬
gum est ire ꝑ singula: sufficiant hec
uł pauca deplurimis. Satisq sit nos
et mexcellentib non subtrahere ue¬
ritatem: et inmultis uitare fasticdi¬
um. Atq ut minora magnis inserã:
quamuis ut est nr̃oꝵ etas temporũ.
quib iam deprauata om̃ia atq cor¬
rupta sunt: pene p̾cipuũ sit. ad¬
ulationi regie. sacerdotalem non ces¬
sisse constanciam:

Expanded text:
pse autem cum casu quodam esset de cenaculo deuolutus et per confragosos scalae gradus decidens multis uulneribus esset adfectus, cum exanimis iaceret in cellula et inangelus visus est eluere vulnera, et tutos est sanitati, ut nihil umquam pertulisse incommodi putaretur. Sed quia longum est ire per siuel pauca de plurimis, satisque sit, nos et in excellentibus non subtrahere ueritatem et in multis uitare fastidium. Adque ut minora tantis inseram — quamuis, ut est nostrorum aetas temporum, quibus iam deprauata omnia adque corrupta sunt, paene praecipuum sit, adulationi regiae sacerdotalem non cessisse constantiam
Abbreviated transcription (Latin):
Et ita sanata est: ut que ceca uenerat a¬
lio ꝑducente: cet̾is affatim dux futura
regressa sit. Que post ea uirum accipi¬
ens et filios generans: recuperatori gr̃as

Expanded text:
Et ita sanata est, ut quae caeca venerat alio perducente, caecis affatim dux futura regressa sit. Quae postea virum accipiens, et filios generans, recuperatori gra
Abbreviated transcription (Latin):
sti. Quo xp̃i roboratus uirtute inter
celebracionem consecracionis prefati
altaris et oblacionem sacratissimi sa¬
crificii. unxit in reges francoꝵ floren¬
tissimum regem pipinum: et duos
filios eius carolum et carolomannũ:
Sed et bertradam coniuigem ip̃ius
incliti regis pipini. indutam cicladi¬
b regiis gr̃a septiformis sp̃c sc̃i indei
ꝓceres apłica benedictione sc̃ificans.
auctoritate beati petri sibi a dño ih̾i¬
xp̃o tmdita obligauit. et obtestat
est ut nunqmͣ de altera strrpe ꝑsuc¬
cedencium tempoꝵ crrricula. ip̃i uł
quiq ex eoꝵ progenie orti. regem suꝑ
se p̾sumant aliquo mͦ constituere. ni¬
si de eoꝵ ꝓpagine. quos et diuina ꝓ¬
ta est sublimare : et unctione sacra¬
tissima consecrare. Hunc audẽ locĩi

Expanded text:
sti roboratus virtute inter celebrationem consecrationis praefati altaris, et oblationem sacratissimi sacrificii, unxit in reges Francorum, florentissimum regem Pippinum, et duos filios ejus Carolum et Carolomannum, Sed et Bertradam, conjugem ipsius incliti regis Pipini, indutam cicladibus regiis, gratia septiformis spiritus in Dei proceres apostolica benedictione sanctificans auctoritate sancti Petri sibi a Christo tradita obligavit et obtestatus est, ut nunquam de altera stirpe per succedentium temporum curricula ipsi vel quique ex eorum progenie orti regem super se presumant aliquo modo constituere, nisi de eorum progenie, quos et divina pta est sublimare et unctione sacratissima consecrare. His interpositi
Abbreviated transcription (Latin):
in estimabilis claritas et suauitas. fst
re ꝙ michi preceptum erat: et dice¬
bant quis ibi ad erant qd dementabã
suis q optimatib que uideram: ⁊
quomͦ sanus fuerim: et impleui q̃
iussa st̃ nͥt om̃ia: benedictus d̾s¬

Expanded text:
inaestimabilis claritas et suavitas. Moxqre quod mihi praeceptum erat. Et dicebant qui ibi aderant quod dementabar. suisque optimatibus quae videram, et quomodo sanus fuerim, et implevi quae jussa sunt mihi omnia. Benedictus D
Abbreviated transcription (Latin):
cum hõi ceco in uia manum impo¬
suisset: remisit qui uid̾et eum: et
inuentꝰ est uidens. Quod de duob
aliis cecis. inpago coloniensi ꝓpe mo
fecit: et cum uid̾e nuntiarent᷑ con¬
fessus est se qͦ sensisse u̾tutem. Ca ii
Nt̾ritorio ⁊̃ senonensi. in opido qd̵
sc̃ĩ florentini noĩe uocant: oblata
est uiro dei mulier surda. Cui maiꝰ
fectum: cum illa adhuc stupida. et tu¬
multuosa. ut est genꝰ illud et ut ip̃a añ
solebat nichil se audire clamaret.Ma¬
ne añt fc̃o cum nec illa redirit. nͨ alter
aliquid inlicaret de ea. sciens sc̃s di

Expanded text:
cum homini caeco in via manum impocum homini caeco in via manum imposuisset, remisit qui videret eum, et inventus est videns. Quod de duobus aliis caecis in pago Coloniensi prope mfecit; et cum videre renuntiarentur, confessus est se quoque sensisse virtutem. 49. In territorio etiam Senonensi, in oppido quod Sancti-Florentini nomine vocant, oblata est Viro Dei mulier surda: cui manus fectum, cum illa adhuc stupida et tumultuosa ut est genus istud, et, ut ipsa ante solebat, nihil se audire clamaret. Mane autem facto, cum nec illa rediret, nec alter aliquid indicaret de ea; sciens Sanctus di
Abbreviated transcription (Latin):
nedictio aliis qͦ claudis duab femi¬
nis gressum. uisum reddidit cecis e¬
que luob. Sepissime nͦ ꝯtigit.
ut int̾ oranctum inclubitant̾ dei ser¬
uus. agnosc̾et uͥtutem ad eẽ diui¬
nam: cuiꝰ tñ modum cognitionis.
et tnͣsisset sanatos eẽ clixit: et regͤssus
aliquis ex his qui auclierant. sic̃ dictũ
erat inuenit. Egͦssus aliqñ basile¬
am urbem: surclum quendam signa¬
uerat: et tnͣsierat. Cumq paululum
ꝓcessisset uocans alexandrum colo¬
niensem: reu̾tere ait. quere utrum
audiat hõ. Rediit ille.et illum reꝑit
audientem. Si miłr ip̃o clie cum
signasset alium. cecum alt̾o oculo
et abiret: ds inquit aꝑuit oculum
inquirendum reflexisset iter: ita eẽ
cognouit. Iste est alexander qui in eis¬
dem clieb ad niri sacra monita osten¬
sionemq uͥtutum cum aliis ferme
xͣͦx. scło ualeferit: et secutus est eũ.
ã qͦ ⁊̃ pꝰ modicum cp̃s abbas est ordina

Expanded text:
nedictio aliis quoque claudis duabus feminedictio aliis quoque claudis duabus feminis gressum, visum reddidit caecis aeque duabus. Saepissime vero contigit, ut inter orandum indubitanter Dei Servus agnosceret virtutem adesse divinam. Cujus tamen modum cognitionis et transisset, sanatos esse dixit, et regressus aliquis ex his qui audierant, sicut dictum erat, invenit. Egressus aliquando Basileam urbem, surdum quemdam signaverat, et transierat. Cumque paululum processisset, vocans Alexandrum Coloniensem: « Revertere, ait, quaere utrum audiat homo. » Rediit ille, et illum reperit audientem. Similiter ipso die cum signasset alium caecum altero oculo et abiret: « Deus, inquit, aperuit oculum inquirendum reflexisset iter, ita esse cognovit. Iste est Alexander, qui in eisdem diebus ad Viri Dei sacra monita, ostensionemque virtutum, cum aliis ferme triginta saeculo valefecit, et secutus est eum: a quo etiam post modicum tempus abbas est ordinat