comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
parte : ꝓpter excellen tem
głcm: In hac parte dicit¬
un in moyse ⁊Uel qđ narra¬
tur in hac parte libri exodi :¬
desplendore uultus illius.:
Excellentem głm appelat
qua dñs glorificatus .ẽ. in
monte. & qua glorificandis
om̃s electi: Et .ẽ. sensus
Illud quod splenduit in
facie moy si . ñ. ẽ glorifica¬
tum: id ẽ non fuit glauera
quia eua cuari potuit
ꝑmortẽ illius. nec fuit
gloriosum cõparatione
istius głae quȩ & naliter
apparebit & multo ampli¬
or erit .: In ho c enĩ qđ nul¬
Lͥ pro fuit gła uultus eius
qua si non fuit gła quia non
habuit fructũ głae Alit̃:
qđ dicit in hac parte : quasi
in istã partẽ : Id ẽ qđ ditu¬
it & splen duit in morse
ñ ẽ gl orificatũ in hac parte.
dẽ quantũ ad istã par tem

Expanded text:
parte propter excellentem parte propter excellentem gloriam. In hac parte dicit in Moyse , vel quod narrat in hac parte libri Exodi de splendore vultus illius, excellentem gloriam appellat, qua Dominus glorificatus est in monte, ex qua glorificandi sunt omnes electi, et est sensus: Illud quod splenduit in facie Moysi, non est glorificatum, id est, non fuit gloria vera, quia evacuari potuit per mortem illius: nec fuit gloriosum comparatione istius gloriae, quae aeternaliter manebit, et multo amplior erit. In hoc enim quod nulli profuit gloria vultus ejus, quasi non fuit gloria, quia non habuit fructum gloriae. Aliter: Quod dicit in hac parte, quasi in istam partem, id est quod claruit et splenduit in Moyse, non est glorificatum in hac parte, id est quantum ad
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ superiorum : mutato ser¬
mone: Nam siministratio
dãpationis głaẽ id ẽ silex
quȩ ministra erat dãpnatio.¬
nis & mortis. tantã lam
p̃stat morsi suo ministratori
& c& eris suis obseruator ibus.
multo magis habundat minis¬
terium iusticiae id ẽ eugłm
quod iustificat homines ha
ergo ministerium iusticiae ẽ.
qui crediderit & baptizatus
fuerit saluuserit salutȩ &̃na.
quia mundabitur ab omnib
peccatis & effiti&ur iustus :¬
Cta deniqui eugłi quȩdatur
minis tratoribus  & obsert¬
ut toribus. maior ẽ gła legis
quȩ splenduit in facie mor¬
si : quia illa fuit tẽporalis.
& ut ocũq ferri potuit
& na erit. nec potuit ferri
ab apłis quando ad ño osten¬
sa. ẽ in monte: quia ista¬
tim lapsisunt interra uelut
mostui.: Qua ꝓpter labo¬
randum . ẽ omnib ut ob¬
ser uatores simꝰ eugłii
quatinus ad illam głam
digni simus ꝑ tingere quã
ꝓmittit: Nam nec glorifi¬
catum .ẽ qđ claruit in hac

Expanded text:
est superiorum mutato serest superiorum mutato sermone. Nam si ministratio damnationis gloria est, id est, si lex quae ministra erat damnationis et mortis, tantam gloriam praestitit Moysi suo ministratori et caeteris suis observatoribus, multo magis abundat ministerium justitiae, id est Evangelium quod justificat homines, abergo ministerium justitiae est, Qui crediderit et baptizatus fuerit, salvus erit salute aeterna: quia mundabitur ab omnibus peccatis: et efficietur justus. Gloria denique Evangelii quae datur ministratoribus ejus et observatoribus, major est gloria legis quae splenduit in facie Moysi, quia illa fuit temporalis, et a quocunque ferri potuit aeterna erit, nec potuit ferri ab apostolis quando a Domino ostensa est in monte, quia statim lapsi sunt in terram velut mortui. Quapropter laborandum est omnibus ut observatores simus Evangelii: quatenus ad illam gloriam digni simus pertingere quam promittit. Nam nec glorificatum est quod claruit in hac
Abbreviated transcription (Latin):
tiae quȩ a quib dã intelle gebat᷑
sic̃ amorse: iosue samuhel. đđ
in quo cõpl&a e & a quo mani¬
festa e apłis ex toto statim
ut uenit plenitudo. eua cua¬
tũ ẽ illud quod ex parte erat.
Ion ut cessar& poenitus & peri¬
r& ipsa intellegentia spãlis.
sed ut in melius ꝓficer& atq
augm̃ tũ caper&.: Uerbi grã:
Sic̃ eua cuatur in fancia & pueri¬
cia. adueniente ad olescen¬
tia: et ad ueniente iuuentute
euacuatur ad olescencia : dum
in melius ꝓficit: In eugłio
iergo illi quilegem opertbus
impleuerunt & ex parte legẽ
intellexerunt quȩ euacua¬
ta ẽ tantã głam habuerunt
in p̃senti scło : ut terrã reꝓmis¬
sionis acciperent : Uictores¬
qi post modum suorum
ħ ostoum existerent quan¬
to ampliorẽ mobtinebunt
isti quispã liter legem & eigłm
intellegunt obseruant.
p̃dicant & docent: qđ nũqũã
enacuatur Nãsiministra¬
tio dap̃nationis gła ẽ multo
magis habundat minis teriũ
iusticiae ingła: Rep& icio

Expanded text:
intelligebatur, sicut a Moyse, Josue, Samuel, David in quo completa est et a quo manifestata est apostolis ex toto. Statim ut venit plenitudo, evacuatum est illud quod ex parte erat, non ut cessaret penitus, et periret ipsa intelligentia spiritalis, sed ut in melius proficeret, atque augmentum caperet. Verbi gratia: Sicut evacuatur infantia et pueritia, adveniente adolescentia, et adveniente juventute evacuatur adolescentia, dum in melius proficit. In Evangelio eternum est. Si ergo illi qui legem operibus implerunt, ex parte spiritaliter intellexerunt: quae evacuata est tantam gloriam habuerunt in praesenti saeculo, ut terram repromissionis acciperent victoresque postmodum suorum hostium exsisterent, quanto ampliorem obtinebunt isti qui spiritaliter legem et Evangelium intelligunt, observant, praedicant, et docent, quod nunquam evacuatur? Nam si ministratio damnationis gloria est, multo magis abundat ministerium justitiae in gloria. Repetitio
Abbreviated transcription (Latin):
optabat: Notandum autẽ mul
ris hũmani. de concupiscentia ꝑ quã
debemus intelligere uniuersita tẽ
uiciorum: qm̃ om̃ia ꝑ concupis¬
centiam explentur: Nullum enĩ
peccatũ ꝑficitur.sine concupiscen¬
cia uerbi grã: qui facit omicidiũ
concupisc̃ illum occidere. aut
iim infert: sic decȩteris uicis
in telligendũ: Non enĩ quod uo¬
lo hocago: sed quod odi illud fa¬
cio. Quid uolebat apłs: Uole¬
bat non concupis cere: & tamen
concupis cebat Si autẽ quod
nolo illud facio. id est concupisco
consentio legi qm̃ bona . ẽ. licet
concupiscere ꝑfragilitatem
carnis. tamen quiamente nolebat
concupiscere concordabat legi dicen¬
ti non concupisces Nunc autem
sũb gr̃ã dĩ confortatus um non
ego operor illud. desiderium pec¬
cati. neq concupisco affectum̃tis
sed qđ habitat inme peccatũ id ẽ.
multti consu& udo peccandi quã
traxi excidam. õperatur ĩme concu

Expanded text:
optabat. Notandum autem multa generis humani de concupiscentia, per quam debemus intelligere universitatem vitiorum, quae omnia per concupiscentiam explentur. Nullum enim peccatum perficitur sine concupiscentia. Verbi gratia: Qui facit homicidium, concupiscit illum occidere, cui vim infert: sic de caeteris vitiis intelligendum. Non enim quod volo hoc ago, sed quod odi malum illud facio. Quid volebat Apostolus? Volebat non concupiscere, et tamen concupiscebat. Si autem quod nolo illud facio, id est concupisco, consentio legi quoniam bona est. Licet concupisceret per fragilitatem carnis, tamen quia mente nolebat concupiscere, concordabat legi dicenti: Non concupisces. Nunc autem, subaudis gratia Dei confortatus, jam non ego operor illud desiderium peccati, neque concupisco affectu mentis, sed quod habitat in me peccatum, id est mala consuetudo peccandi quam traxi ex Adam, operatur in me concu
Abbreviated transcription (Latin):
utero uirginali:. Un de satis conueni¬
enter dic̃ apłs. qui factus ẽ. dõ patri¬
filius. ex semine đđ scđm carnẽ.
quierat dñs & creator đđ scđm diui¬
nitatẽ Qup̃ destinatus est. id est
p̃ordinatus & p̃finitus filius dĩ in
uirtute sub diuinitatis. & in poten¬
cici uerbi. aquo assũptus ẽ homo
inunitate ꝑsone. Origenes dic̃
qui destinatus .ẽ. filius dĩ. dicens
destincoi illũ posse quiẽ: p̃desti¬
nari qui non est Ait uero sedm̃
beatum augustinum melius est
dicendũi quip̃ destinatus est fili¬
us dĩ. quia nonde uerbo loquitur
hic apłs sed de homine: qui non erat
antequam factus ẽr̃e: Hum anitł
enĩ quinon erat antea illa est p̃des¬
tincat & p̃sinita siue p̃ordinatti
siut suis meritis utfilius dĩesset assũp

Expanded text:
cti in utero virginali. Unde satis convenienter dicit Apostolus, quia factus est Deo Patri ex semine David secundum carnem, qui erat Dominus et creator David secundum divinitatem. Qui praedestinatus est, id est praeordinatus et praefinitus, Filius Dei in virtute; subauditur divinitatis et in potentia Verbi, a quo assumptus est ipse homo in unitate personae. Origines dicit: Qui destinatus est Filius Dei, dicens destinari illum posse qui est, praedestinari qui non est. At vero secundum beatum Augustinum melius est dicendum: Qui praedestinatus est Filius Dei, quia non de Verbo loquitur hic Apostolus, sed de homine, qui non erat antequam factus esset. Humanitas enim quae non erat antea, illa est praedestinata et praefinita, sive praeordinata, sine suis meritis, ut Filius Dei esset, assump
Abbreviated transcription (Latin):
inipua  & cũ iterum
introducĩ pͥmo genitũ in orbẽ terre: dic̃
& ad orent eum om̃s angłi dĩ: Om̃is unigentꝰ
potest dici primo genitus eo qđ pͥmus appenat
uuluã matris non tam̃ omĩs pͥmo genitus uni¬
genitus qui hab& aliosfr̃s subsequentes:
Vnigenitꝰ.ẽ scđm diuinitatẽ qr innatura
diuinitaitis non habet fr̃s subsequentes:
scđm humanitatẽ quoq unigenitus ẽ.
beate mariae quȩ post illũ alios non
genuit : sicut calũnatur heluidius
dente ui perino: pͥmo genitꝰ ẽ. scđm diui¬
nitatis essenciã: sic̃ ꝑ sa lomonẽ testat᷑
dicens: Ego sapientia exore altissimi
ꝓdui pͥmo genita ante om̃ẽm creaturam:
Scđm hum ainitatẽ quoq pͥmo genitus eft

Expanded text:
terum introduxit primogenitum in orbem terrae dixit: Et adorent cum omnes angeli Dei. Omnis unigenitus potest dici primogenitus, eo quod primus aperiat vulvam matris; non tamen omnis primogenitus unigenitus, qui habet alios fratres subsequentes. Unigenitus est secundum divinitatem, quia in natura divinitatis non habet fratres sequentes se. Secundum humanitatem quoque unigenitus est beatae Mariae, quia post illum alios non genuit, sicut calumniatur Helvidius dente viperino. Primogenitus est secundum divinitatis essentiam, sicut per Salomonem testatur, dicens: Ego sapientia ex ore Altissimi, prodivi primogenita ante omnem creaturam . Secundum humanitatem quoque primogenitus
Abbreviated transcription (Latin):
egrediet᷑ delũ bistuis & firmabo thronũ eius
suꝑthronũtuũ Ipseq: erit mͥfilius & ego ero
illi pater futurũ erat adhuic ut ũbũ dĩ patris
as sũmeret hominẽ inutero uirginali inunita¬
te ꝑsone suce : qui filius inueritate ẽẽtnon
adoptiuus. Sed ꝓprius: haccautẽ sen¬
tencia & ad superiora potestespicere
ut it alegat᷑ sub int̃rogatione rur sũ cui
uł certe absolute & ad firmatiue hocmodo:
Rursũ de illo dicit ds̃ pater : E go ero illi in pac¬

Expanded text:
egredietur de lumbis tuis; et firmabo thronum ejus super thronum tuum: ipseque erit mihi filius, et ego ero illi Pater, futurum erat adhuc, ut Verbum Dei Patris assumeret hominem ex utero virginali in unitate personae suae, qui Filius Dei in veritate esset, non adoptivus, sed proprius. Haec autem sententia et ad superiora potest respicere, ut ita legatur sub interrogatione rursum cui itur nulli; vel certe absolute et affirmative hoc modo, rursum de illo dicit Deus Pater: Ego ero illi in pa
Abbreviated transcription (Latin):
nisi quando mittuntur: Angłs ⁊ enim
mittat᷑ angłs : Uerbi grã sicut homo nom̃ e
nacuret miles autẽ nom̃ ẽ. officii: Dicaitur
& alio modo: Angł̃i ⁊ ministri om̃ĩpĩs dĩsunt
sac̃ dotes ⁊ p̃lati eccłae iuist quod malachias
dic̃: labia sac̃ dotis custodiunt scienciam:
citiiũ ẽ.: Sacerdo tes ergo ȩcc łaesps̃
sunt. quando gaudia patriae cȩlestis suis
auditorib ad nunciant dicentes poeniten¬
ciã agite aqd ꝓpinquabit enĩ regnũ cęloꝵ.

Expanded text:
nisi quando mittuntur. Angelis etenim nisi quando mittuntur. Angelis etenim mittitur, angelus. Verbi gratia, sicut homo nomen est naturae, miles autem nomen est officii. Dicatur et alio modo: Angeli et ministri Dei omnipotentis sunt sacerdotes et praelati Ecclesiae, juxta quod Malachias dicit : Labia sacerdotis custodiunt scientiam, cituum est. Sacerdotes ergo Ecclesiae angeli sunt, quando gaudia patriae coelestis suis auditoribus annuntiant, dicentes: Poenitentiam agite, appropinquavit enim regnum coelo
Abbreviated transcription (Latin):
di: Tunc enĩ possedit oibẽ cũ abhuni¬
uersis ẽ. agnitꝰ dñs tocius orbis:: hocaut̃
non de subtancia uerbi. sed de essencia homi¬
nis accipedictũ: Qđq seqͥt᷑ & adorent
eũ om̃s angłi dĩ taleẽ acsi diceret:
Om̃s angłimei & illius quia ꝑ illũ sunt facti:
tunc ergo ad orauer̃ eũ : quando natiuitatẽ
illius ad nunciauer̃.⁊ quando illo esurien¬
te accesser̃ & ministra uer̃ei: Siue quan¬
do sepul chrũ eius custo dierunt :
Quotidiae quoq: ad orant eũ : q iusfioni illius
apłs ordinẽ siue sensũ p̃ positionũ : Et ẽ.
sensus: Ipse quẽ p̃cipiũntur angłi adora¬
re: deipsis suis spĩb quociens cũq uult facit
angłos: Ministros &iã suos facit flamã
ignis: qui insconspectu illius ad sistunt:
in amore suo inceden tes ⁊ in flaman¬
tes r eddit: luxta ꝙ alibi dr̃: inquem
desiderant angłi ꝓspicere :: Nã ꝙ dixit
qui facit angłos suos sps p̃postero ordinẽ

Expanded text:
di. Tunc enim possedit orbem, cum ab unidi. Tunc enim possedit orbem, cum ab universis est agnitus Dominus totius orbis. Hoc autem non de substantia Verbi, sed de essentia hominis accipe dictum. Quodque sequitur, et adorent eum omnes angeli Dei, tale est ac si diceret, omnes angeli mei et ipsius, quia per eum sunt facti. Tunc ergo adoraverunt cum, quando nativitatem illius annuntiaverunt, et quando illo esuriente accesserunt et ministraverunt ei, sive quando sepulcrum ejus custodierunt, quotidie quoque adorant eum, quia jussioni illius Apostolus ordinem sive sensum praepositionum, et est sensus: Ipse quem praecipiuntur angeli adorare, de ipsis suis spiritibus quotiescunque vult facit angelos. Ministros etiam suos facit flammam ignis: quia qui in conspectu illius assistunt, in amore suo incendentes et inflammantes reddit, juxta quod alibi dicitur, in quem desiderant angeli prospicere. Nam quod dixit, qui facit angelos suos spiritus, praepostero ordine
Abbreviated transcription (Latin):
exiloreligti : Uerbi gr̃a : Sicut exclu¬
duntur abaula regiarei. eiꝰ offensci incur¬
rentes. ⁊ destinantur inexilium atq in car¬
cere daudunt᷑ : Sed sicutbonus mediator
uolensei ueniã impaertire non primũ eos
in trodic̃ inaulã regissedipse forcis egredit᷑
ibiq cũcis miscet sermocinandi nego ciũ
sicq corectos ⁊ castigatos introducit eos
pat̃ne maiestatis carnẽ assũ m̃do
Uisibilẽq: p̃bendo ⁊ collocutus ẽ nobiscũ
iip̃cepta regis aet̃ni: Sicq nossuis pre¬
dicationibus & miraculis correctos ⁊ casti¬
gatos atq sua fide confirmatos suaq
passione a peccatis emundatos intro¬
duxit nos in aulam ⁊ in conspectũ pat̾ne
ma iestatis: quando a scendendo ad cȩ¬
los pate fec̃ nob aditũ regni celestis
Dicendo autẽ intro duxit eũ in orbẽ terrȩ
hoc significat cũ ei cũmittit orbẽ terrȩ:
E tcũ manifestat illũ dñm eẽ tocius mun¬

Expanded text:
exsilio relegati. Verbi gratia, sicut excluexsilio relegati. Verbi gratia, sicut excluduntur ab aula regia rei, ejus offensam incurrentes, et destinantur in exsilium, atque in carcere clauduntur; sed sicut bonus mediator volens eis veniam impetrare, non primum eos introducit in aulam regis, sed ipse foras egreditur, ibique cum eis miscet sermocinandi negotium: sicque correctos et castigatos introducit eos paternae majestatis, carnem assumendo, visibilemque se praebendo, et collocutus est nobiscum praecepta Regis aeterni; sicque nos suis praedicationibus et miraculis correctos et castigatos, atque sua fide confirmatos, suaque passione a peccatis emundatos, introduxit in aulam, in conspectum paternae majestatis, quando ascendens ad coelos patefecit nobis aditum regni coelestis. Dicendo autem introductum eum in orbem terrae, hoc significat, cum ei et eum manifestat illum Dominum esse totius mun
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmo genitũ misit inmundũ sic uident̃
haec ũba sonare quasi iã altera uice
introductus eex: Sed quomodo dehoc sit
in telligendũ : euglita ioħs exparte mani¬
festat dic̃s: Inmundo erat: imundus ꝑeũ
factꝰ ẽ sed mundus eũ non cogno uit:
Uerbũ ergo dĩ patris ꝙ omnia facta sunt
unius essenciae existens cũ patre ⁊ spũ
gendo impletomnia : implendo cingit
gub̃ nando p̃sid&. p̃sidendo gub nat:
ł tqr inmundo erat ubi ccrnẽ assũpsit
i tam in accessibi le erat nr̃is aspectibus
quia nonuidebat᷑: Ipsã assuptionem
cornis appellat alterũ in troitũ: Dũenĩ
quiinuisibilis erat humanis as pectibus assũp¬
ta carne uisibilẽ sep̃buit: quasi iterum
itũ nominat : hoc in eugłio ipsa ueritas
exitũ uocat dicens: Exiui apatre:⁊ ueni
inmundũ: Merito ergo exitũ uocat
in carnationis sue assũptionẽ mani¬
festationẽq: quia nos foris eramus
adeo expulsi extraulc̃ partidy si ⁊ palaciũ
regis ȩt̃ni positi in carcerehuius mundi ⁊in

Expanded text:
primogenitum in mundum, sic videntur haec verba sonare, quasi jam altera vice introductus esset. Sed quomodo hoc sit intelligendum. Evangelista Joannes aperte manifestat, dicens: In mundo erat, et mundus per ipsum factus est, et mundusVerbum ergo Dei Patris per quod omnia facta sunt unius essentiae existens cum Deo Patre et gendo implet omnia, implendo cingit, gubernando praesidet, praesidendo gubernat. Et quia in mundo erat, ubi carnem assumpsit, et tamen inaccessibile erat nostris aspectibus, quia non videbatur: ipsam assumptionem carnis appellat alterum introitum. Dum enim qui invisibilis erat humanis asta carne visibilem se praebuit quasi iterum us introitum nominat, hoc in Evangelio ipsa Veritas exitum vocat, dicens: Exivi a Patre, et veni in mundum. Merito ergo exitum vocat incarnationis suae assumptionem manifestationemque, quia nos foris eramus, a Deo expulsi extra aulam paradisi, palatium Regis aeterni: positi in carcere hujus mundi et
Abbreviated transcription (Latin):
ribus: Est autẽ questus magnus.
pis cis cũ sufficientia: Acsi dice¬
r&: uiscire otimotheae quid sit
luchrũ magnum siue quȩstus
Pisas id ẽfides & cognitio scȩ̃ trini¬
tatis est luchr̃umagnũ cũ suffici¬
endia: quando homo non der¬
siderat plus haberẽ quã necesse
est ad cor poris necessitatẽ im¬
fieri incidunt intẽptationes
diuersas: quia die noctuq cogitant
quomodo possint dicari. & incidunt
dimin. laquȩum id e.ndã pnatio¬
nẽ diaboli: Radix siue inicum.
omniũ malorũ . ẽ. cupiditas : id. est
amor pecuniarũ &honoris quȩ
&auaricia nom inaitur. quia omnia
mala deilla ꝓcedunt: Uideimus
quomodo: Uerbi gra Uolo adul¬
teriũ ꝑp&rare: occido uirũmilie¬
pi ehoccupiditas agt : Uolo ha¬
bundare diuicus aufero equiom
llicuus & depolio aios & in hoccipi¬
Qut ses: Similiter sea c hdcuir

Expanded text:
ribus. Est autem quaestus magnus, ribus. Est autem quaestus magnus, pietas cum sufficientia. Ac si diceret: Vis scire, o Timothee, quod sit lucrum magnum seu quaestus? Pietas, id est fides et cognitio sanctae Trinitatis est lucrum magnum cum sufficientia, quando homo non desiderat plus habere quam necesse est ad corporis necessitatem imfieri incidunt in tentationes diversas, quia diu noctuque cogitant quomodo possint ditari, et incidunt etiam in laqueum, id est in damnationem diaboli. Radix sive initium omnium malorum est cupiditas, id est amor pecuniarum et honoris: quae et avaritia nominatur, quia omnia mala de illa procedunt. Videamus quomodo? verbi gratia: Volo adulterium perpetrare, occido virum mulieris, et hoc cupiditas agit; volo abundare divitiis, aufero equum alicujus, et exspolio alios, et in hoc cupiditas est; similiter de caeter
Abbreviated transcription (Latin):
iudcicos notat: quidicebant ñ debere
seruum inseruicio tenerinisi sex annuis
scđm legis p̃ceptũ: Seddicit beatus
augustimus. quia illud spiritalit̃ ẽ.
intelligendũ magnũ quȩ misterium
in se continet qđ illicarnaliter
obserucibant:: Etdicit om̃i tp̃re
quo iuxerit seruus deber& dñis suis
seruire nisihabeis lib̵tatẽ ꝓme¬
ruerit Suꝑb ille tclis quialit̃
docet nihil boni sciens. sedlaon¬
guens in animo circa questiones
& pugnas uerborum quod unũ. ẽ
ex quibus questionib oriuntur
blas phemi ie. quiblas phemat
sacrã scripturã ꝑmalã in tp̃tationẽ
Suspiciones male ad inuicem: quia
unus suspicat᷑ aliũ non recte
intelligere: Conflictationes hom¬
nũ m̃te corrupteres quia confligen¬
do intise dequestionibus corrũ punt
tate priuciti sunt : Existimanciũ¬
questũ. eẽ. siue lu chr̃u tẽporale:
pi&atẽ siue p̃dicationem: id est
quiideo p̃dicant utduchrũ tẽpo¬
rale possint accipere ab audito¬

Expanded text:
Judaeos notat, qui dicebant non temere servum in servitio teneri nisi sex annis, secundum legis praeceptum. Sed dicit beatus Augustinus quia illud spiritaliter est intelligendum, magnumque mysterium in se continet, quod illi carnaliter observabant, et dicit omni tempore quo vixerit servus, debere dominis suis servire, nisi ab eis libertatem promeruerit. Superbus est ille talis qui aliter docet nihil boni sciens, sed languens in animo circa quaestiones et pugnas verborum, quod unum est. Ex quibus quaestionibus oriuntur blasphemiae, quia blasphemat sacram Scripturam per malam interpretationem; suspiciones malae ad invicem, quia unus suspicatur alium non recte intelligere conflictationes hominum mente corruptorum, quia confligendo inter se de quaestionibus, corrumpunt tate privati sunt, id est lonquaestum sive lucrum temporale esse pietatem sive praedicationem, id est qui ideo praedicant ut lucrum temporale possint accipere ab audito
Abbreviated transcription (Latin):
quodunum ẽ. istud: Plato int̃rogante
atuiꝑ se ẽẽt rex nudceoꝵ ait tudicis
Fece testimoniũ: Simliter quando
dixit ego testimoniũ ꝑhibeo ueritati
E quid p̃cipio tibi Ut serues mandi¬
sine macula in rep̃hensibile usque

Expanded text:
m est, istud Pilato interrogante, utrum ipse esset rex Judaeorum? ait: Tu dicis: Ecce testimonium. Similiter quando dixit: Ego testimonium perhibeo veritati. Et quid praecipio tibi? Ut serves mandasine macula, irreprehensibile usque
Abbreviated transcription (Latin):
naturaẽ illis uinum bibere: Simili¬
terdec&eris reb cũ quibus homo
nutritus est & quȩ inusum habuit:
Sed quando abhis abstinet debitatur
corpus & ñ ualet ita explere
officium. & in dĩ seruicio deditus¬
eẽ: qua ꝑ pt̃ netimotheus nimiũ
abstinendo auino infirmar&ur
amplius & non posset postmodũ
dunno operi insistere: p̃cipit ei
apł̃s modico uino uti: qm̃ siuinũ
cũ tẽperantia & sobri&ate qͥs bibe¬
rit leuam̃ p̃stat corpori: Sed
quid ẽ qđ patrẽ publii dissente¬
ria laborantẽ solo uerbo sana int
apłs. & discipulum suũ timotheũ
non sanauit nisitantũ modo medici¬
nam quodãmodo hosten ditꝑquam
posset aliqͥd corpus alleuare.
Pater publii qui in fidelis erat: neces
rissibi pstitã ꝑ uenir& ad sanitatẽ
animȩ: Timotheus uero quifidelis
erat: non indigebat sanariꝑ mira¬
culum qui a fidelis simuserat:

Expanded text:
natura est illis vinum bibere. Similinatura est illis vinum bibere. Similiter de caeteris rebus cum quibus homo nutritus est, et quae in usu habuit: si quando ab illis abstinet, debilitatur corpus, et non valet explereofficium, et Dei servitio esse deditus. Quapropter ne Timotheus nimium abstinendo a vino infirmaretur amplius, et non posset postmodum divino operi insistere, praecipit ei Apostolus modico vino uti, quoniam si vinum cum temperantia et sobrietate quis biberit, levamen praestat corpori. Sed quid est quod patrem Publii dyssenteria laborantem solo verbo sanavit Apostolus, et discipulum suum Timotheum non sanavit, nisi tantummodo medicinam quodammodo ostendit, per quam possit aliquid corpus allevare? Pater Publii quia infidelis erat, necessris sibi praestitam perveniret ad sanitatem animae: Timotheus vero qui fidelis erat, non indigebat sanari per miraculum, quia fidelissimus erat.
Abbreviated transcription (Latin):
do: .l nihil facias nisi pͥus tuo iuch¬
cio & discrecione examines & discer¬
nas utrũ faciendũ sit. necne:
Manus erto nemini in posueris : donec
ꝓbesutã illius & fidem utrũ rectũ
fidem teneatatq doctrinã illiuꝰ ut possit
ppłm docere: Sine histribus
nullus est ordinandus ep̃s aut p̃br
bona & doctrina sana : Ne cõmuni¬
caueris peccatis alienis: peccatis¬
alienis cõmunicat ep̃s idẽ particeps
peccatorũ alicuius. quando cognos¬
cit aliquẽ ueraciter crimino sum. eẽ.
uelaudiuit malã famã illius. & ordinat
rat peccata illius. ñ ec audit illius
malam famã. neq uidet illũ confes¬
sum aut conuictũ testib licet
peccator sit quiordinatur ñ ẽ. ep̃s
particeps peccatorũ eiꝰ: Noli adhuc
a quãbibere: sed modico uino utere
ꝓpt̃stomachũ tuũ & frequentes
tuas infirmitates: Solent homines
quicũ uino nutritist̃ infirmari
quando abstinent auino: qr quasi

Expanded text:
do, id est nihil facias nisi prius tuo judido, id est nihil facias nisi prius tuo judicio et discretione examines, et discernas utrum faciendum sit nec ne. Manus cito nemini imposueris, donec praebes vitam illius et fidem, utrum rectam fidem teneat atque doctrinam illius ut possit populum docere. Sine his tribus nullus est ordinandus episcopus aut bona, et doctrina sana. Neque communicaveris peccatis alienis. Peccatis communicat episcopus, id est particeps est peccatorum alicujus, quando cognoscit aliquem veraciter criminosum esse, vel audit malam famam illius, et ordinat rat peccata illius, nec audit illius malam famam, neque videt illum confessum aut convictum testibus, licet sit peccator qui ordinatur, non est episcopus particeps peccatorum ejus. Noli adhuc aquam bibere, sed modico vino utere propter stomachum tuum, et frequentes tuas infirmitates. Solent homines qui cum vino nutriti sunt, infirmari quando abstinent a vino, quia quasi
Abbreviated transcription (Latin):
fuerint illȩ adulescenciores iuduce.
nubere uolunt inxp̃o ĩd ẽ in fide xp̃i
& fidelem xp̃ianũ accipere in maritũ:
Solent multe mulieres mortuis uiris
suispmit tere dõ uiduitatẽ castitatem :¬
& accipere uelamen suꝑ caput: postea
uero miscent seseruis suis & aliis for¬
incatoribus. atq ad ultimum inxp̃o
uultnubere id. ẽ aliquẽ xp̃ianum
acciperedicens qr ñ possũ me c̃tinere
habentes dãpnationẽ qr pͥmã fidem
ꝯpmissionẽ quã deo ꝓmiser̃ ꝑminere
inuiduitate : irritã fecer accipientes
postea maritũ: Uolo nullã occasi¬
onem dare aduersario: id ẽ uolo
utocccsionem nondent diabolo
gr̃ã siue caiusa maledicti : ut maladiccint᷑
& blasphem̃t̃ abaliis: Siqua fidelis
mulier hab& uiduasfilias aut neptas
p̃cipit exhiberi pb̃ro: insalutatio¬
nibus uidelicet utumilient seisli
subiecti : & in exhibendis donis sub¬
sidusq tẽporalibus: Sine p̃nidcio
nihil facias in aliam partẽ dedinan¬

Expanded text:
fuerint illae adolescentiores viduae nubere volunt in Christo, id est in fide Christi, et fidelem Christianum accipere in maritum. Solent multae mulieres mortuis viris suis promittere Deo viduitatem, castitatem, et accipere velamen super caput suum, postea vero miscent se servis suis, et aliis et fornicatoribus, atque ad ultimum in Christo volunt nubere, id est aliquem Christianum accipere, dicentes: Quia non possum me continere,habentes damnationem, quia primam fidem et promissionem, quam Deo promiserunt permanere in viduitate, irritam fecerunt accipientes postea maritum. Volo nullam occasionem dare adversario, id est volo ut occasionem non dent diabolo gratia sive causa, maledicti ut maledicantur et blasphementur ab illis. Si qua fidelis mulier habet viduas filias aut neptes praecipit exhiberi praesbyteris, in salutationibus videlicet, ut humilient se illis subjecti, et exhibendis donis subsidiisque temporalibus. Sine praejudicio nihil facias in aliam partem declinan
Abbreviated transcription (Latin):
tum siue cõmendatũ custodi idest
gr̃am fidaci & sapientue doctrinm
quã tibi cõm̃daui: Deuitans siue
declincons ꝓfanis idẽ inreligiosas
nouitates uocũ. Sunt enĩ nouita¬
tes uocũ non pfane sedreligiosȩ
sicut legimꝰ quodin antio chia
pͥmũ xp̃iam appellati sunt Et sicut
sc̃ĩ patres in synodo nouum qđ dã
nomen ad inuenerunt homo usion
id ẽ. unius substancae: quod into¬
ia seriae diuincrum scripturarũ
antea nonẽ inuentũ: Iste tales
nouittites uocũ non sunt contra
religionẽ sed religiose quia adreli¬
gonem ꝑtinent: Econtra sunt no¬
uitates uocũ ꝓphanȩ quas ad inuener̃
falsi nominis id ẽ quȩstiones iudeoꝵ
quassolent opponere. quȩ uident᷑
quȩstiones eẽ scientiae sed falso
scientiae nomen habent: quia ñ .ẽ.
Quã scientiam falsi nominis. quiclam

Expanded text:
est gratiam fidei et sapientiae doctrinam quam tibi commendavi devitans, sive declinans profanas, id est irreligiosas novitates vocum. Sunt enim novitates vocum non profanae, sed religiosae, sicut legimus quod in Antiochia primum Christiani appellati sunt, et sicut sancti Patres in synodo novum quoddam nomen adinvenerunt homousion, id est unius substantiae: quod in tota serie divinarum Scripturarum ante non est inventum. Istae tales novitates vocum non sunt contra religionem, sed religiosae, quia ad religionem pertinent. Econtra sunt novitates vocum profanae, quas adinvenerunt falsi nominis, id est quaestiones Judaeorum, quas solent opponere, quae videntur quaestiones esse scientiae, sed falso nomen scientiae habent, quia non est quam, scientiam falsi nominis quidam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmittentes id ẽ. osten dentes
tan quã uera scientiasit: cirta fidẽ
excider̃ : id ẽ aueritate fid cei aliȩ¬
ni perierunt: Erã dĩ tecũ sub
sit amen: Id ẽ fiat quod ore:
uel uerum ẽ qđ ac tenus dixi :¬

Expanded text:
promittentes, id est ostendentes, tanquam vera scientia sit circa fidem exciderunt, id est a veritate fidei alieni pejerunt. Gratia Dei tecum, subaudis sit. Amen, id est fiat quod oro, vel verum est quod hactenus dixi
Abbreviated transcription (Latin):
pore is oculis sed nec uidere
potest sicuti est corporeis occulis:
idocur tamen ex partȩ intuiti  m̃tis.
Dnutibus huiuꝰ scłi p̃cipe ñ sublime
sapere id ẽ ñ suꝑbire : neq: in suꝑ¬
biam erigineq sperare in incerto
incerte sunt quia transitiues unt:
qm̃plerũ que amittit illies homo
ante mortẽ extoto autẽ . inipsa
morte: Ideoq nemo debet spem
suã millis ponere : Sedĩ indeo
sub̵ deb& sperare qui p̃stait nobis
habunde omnit ad fruendum: id ẽ
qui omĩa bona nobis administrat
quȩ possumꝰ itti disponere in p̃sen¬
ti ut infuturo fruam᷑ remuneratio¬
ne eor: Pcipe &ic̃ illis beneagere:
udelicet ut bene agant: Cõmum¬
care : id ẽ. mortale sere cogitare.
⁊ socios eẽ aliis hominibus: Infragi¬
littite & thesaurizare sibi funda

Expanded text:
oculis, sed nec videre potest, sicuti est corporeis oculis, videtur tamen ex parte mentis intuitu. Divitibus hujus saeculi praecipe non sublime sapere, id est non superbire, neque in superbiam erigi, neque sperare in incerto incertae sunt quia transitoriae sunt, quam plerumque amittet illas homo ante mortem, ex toto autem in ipsa morte. Ideoque nemo debet spem suam in illis ponere, sed in Deo, subaudis debet sperare, qui praestat nobis omnia abunde ad fruendum, id est qui omnia bona nobis administrat, quae possumus ita disponere in praesenti, ut in futuro fruamur remuneratione eorum. Praecipe etiam illis bene agere, videlicet ut bene agant, communicare, id est mortales se recogitare et socios esse aliis hominibus in fragilitate, et thesauri
Abbreviated transcription (Latin):
sunt conuncta utunũ sine altero
noqua quã st: Auricia & eñi non
solũ diuiciarũ ẽ. sede astttudioi
edignitutis: Om̃is naq suꝑbus ideo
se extollit ut maior apparest
aliis : &aurus ideo congregitꝰ
diuicias utalcior & potendor sit
aliis in dignitate : & p̃cellat cos
imultitu dine diuiciarum Quã
sub cupiditate siue actriciam
quidã petentes . id. ẽ ultra modũ
uitũ &ernam recte. docendo.
& bene uiuendo ad quã ꝑcipiendã
uocatus . ẽs. & confessus bonam
confessionem corã multis testibus:¬

Expanded text:
o nequaquam sit. Avaritia etenim non solum divitiarum est, sed altitudinis et dignitatis. Omnis namque superbus ideo se extollit ut major appareat aliis, et avarus ideo congregat divitias ut altior et potentior sit aliis in dignitate, et praecellat eos in multitudine divitiarum; quam, subaudis cupiditatem sive avaritiam, quidam appetentes, id est ultra modum vitam aeternam, recte docendo et bene vivendo, ad quam percipiendam vocatus es et confessus bonam confessionem coram multis testibus
Abbreviated transcription (Latin):
habentes m̃tẽ: Phibencium nubere:
id.ẽ nuptias caelebrare dicentes.
nuptias adiabolo. eẽ. inuentas:
non recolentes neque intelligentes
qui post eiꝰ discessum fuerunt.
marcion uidelicthebion cherintũ.
manent. cetorosq ꝑuersi dogmatis
doctores: In eptas autem. id ẽ. non
aptas & non congruas fidei &aniles
fabulas: deuita: Aniles fabulcis
appellat: deliramenta quȩ solent
anus& uetulȩ mulierculȩ excogita¬
quo opereleuamen prestet corpo¬
ri: Aliter: Corporalis exercita cio
quȩ fit in ieiunio: inuigiliis in absti¬
nentia inrefrenatione corporis. parũ
ꝓd ẽ illi quihabet un de faciat helemo¬
sinam pauperi & retinet illam:
Pi&as autem id ÷ miscđia e op: ad omnia
utilis est ꝓmissionẽ habens uitȩ
p̃sentis quȩ nuncẽ & future etiam
uitae.: Quia qui helemosinã im¬
pendere pauperi curat. & in p̃sen¬
tiministrat eids̃ tẽporalia subsidia:
& in futuro uittĩ &ernã : Ethoc ẽ
quod dicit ꝓmissionem habens

Expanded text:
habentes mentem. Prohibentium nubere, habentes mentem. Prohibentium nubere, id est nuptias celebrare, dicentes nuptias a diabolo esse invetas, non recolentes neque intelligentes qui post discessum ejus fuerunt, Marcion videlicet, Hebion, Cherinthum, Manem, caeterosque perversi dogmatis doctores. Ineptas autem, id est non aptas et non congruas fidei, et aniles fabulas devita. Aniles fabulas appellat deliramenta, quae solent anus et vetulae mulierculae excogitaquo opere, levamen praestat corpori; aliter: corporalis exercitatio quae fit in jejunio, in vigiliis, id est abstinentia, in refrenatione corporis, parum prodest illi qui habet unde faciat eleemosynam pauperi, et retinet illam. Pietas autem, id est misericordiae opus, ad omnia utilis est, promissionem habens vitae praesentis, quae nunc est et futurae etiam vitae. Qui eleemosynam impendere pauperi curat, et in praesenti ministrat ei Deus temporalia subsidia, et in futuro vitam aeternam, et hoc est quod dicit: Promissionem habens
Abbreviated transcription (Latin):
angłis id apłs & p̃dicatoribus
ꝑcarnẽ & miraculac̃ p̃dicatũ . ẽ gentib
abapłis quando ꝓfecti p̃di cauerunt
ubique: Creditũ . ẽ. inmudo: id. ẽ
habitatoribus mundi creditũ. ẽ.
quod ip̃se. eẽt. uerbum dĩ: Assũp¬
tũ ẽ. in gła paterne maiestaitis:
Ordo p̃posterius ẽ: Apparuit enim
ꝑme: quia innouissimis tẽporibus
id ẽ in hac nouissima actate. inqua
modo sumus: discedent quidt̃ afide:
ad tendentes spãlib: erroribus
id ẽ demonibus inerrorẽ illos trahen¬
tibus idẽ ẽ qđ subdit: & ad tenden¬
tes doctrinis demonioꝵ. mhypo¬
chrisiloquenciũ mendatrum id ẽ
insimulatione ueritatis: Demo¬
nesem̃i loquuntur ꝑhorahereticoꝵ
simulare: quasit uerasit eorum
p̃dicctio: Et cauteriatã habenciũ
suam conscientiam: Cautere. uel¬
cauteriũ: est ferram̃ tũ medici
a quo corrũpitur & uritur cutis
mens quia fide recedunt corrupta ẽ
praua doctrina & ꝑ uerso oꝑe
Ethoc. ẽ. quod dicit apłscorruptã

Expanded text:
is et praedicatoribus per carnem et miracula, praedicatum est gentibus ab apostolis quando profecti praedicaverunt ubique, creditum est in mundo, id est ab habitatoribus mundi creditum est quod ipse esset Verbum Dei, assumptum est in gloria paternae majestatis. Ordo praeposterus sanctus per me, quia in novissimis temporibus, id est in hac novissima aetate in qua modo sumus, discedent quidam a fide, attendentes spiritibus erroris, id est daemonibus in errorem illos trahentibus. Idem est quod subdit: et attendentes doctrinis daemoniorum in hypocrisi loquentium mendacium, id est in simulatione veritatis. Daemones enim loquuntur per hora haereticorum simulate, quasi vera sit eorum praedicatio: et cauteriatam habentium suam conscientiam. Cautere cauterium est ferramentum medici, a quo corrumpitur et uritur cutis mens qui a fide recedunt corrupta est prava doctrina et perverso opere, et hoc est quod dicit Apostolus: Corruptam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑꝓphelã data ẽ illi: quia ꝓpheciae
spũre uelante. cognouit beatus
paulus timotheũ dignũ. eẽ episcopa¬
lihonore : Seniorem non increpa¬
ueris : quia solent senes durȩ accipere
quando increpant᷑ a iunioribis:
Sed dicbeatꝰ gregorius. quialicet apłs
dicat seniorẽ ne increpaueris: senior
tamen stultus uehementer ẽ increpan
*: Uiduas honora : quȩ uere uidue sunt:
Idẽ talem que .lxxͦ. annorum .ẽ. & fuit
inius iuri uxor & desolaita . ẽ a filiis
&afiliabus omniq: substancia: honor
autẽ hic ꝓdono & muneribus accipit᷑
N am uidua quȩ in deliciis ẽ uiuens
mortua ẽ Mortua .ẽ. in anima
apud dm̃ licet apud homines uid eat᷑
uiuere: Siquis fidelis uł siqua uidua
suor filiorũ & maxime domesticorum
doceat recte uiuere & conuersari:
fidem negauit ꝑ mala opera: & est infi¬
deli deterioꝵ: quia melius . ẽ uiã uertatis
non cognoscere: quã postea deuiare:

Expanded text:
phetiam data est illi, quia prophetiae spiritu revelante cognovit beatus Paulus Timotheum dignum esse episcopali honore. CAPUT V. Seniorem ne increpaveris, quia solent senes dure accipere, quando increpantur a junioribus. Sed dicit beatus Gregorius, quia licet Apostolus dicat: Seniorem ne increpaveris, senior tamen stultus vehementer est increpandus, etc. Viduas honora, quae vere viduae sunt, id est talem quae sexaginta annorum est et fuit unius viri uxor, et quae desolata est a filiis, et filiabus, omnique substantia. Honor autem hic pro dono et muneribus accipitur. Nam vidua quae in deliciis est vivens corpore, mortua est in anima apud Deum, licet apud homines videtur vivere. Si quis fidelis vel si qua vidua suorum filiorum, et maxime domesticorum doceat recte vivere et conversari, fidem negavit per mala opera, et est infideli deterior; quia melius est viam veritatis non cognoscere quam p
Abbreviated transcription (Latin):
tẽporibus: Qinsolus habet inmor¬
talitatẽ. id ẽ inmutabilitatẽ: Angłi
& anime hominũ : in mortalessunt :
Sed cõparatione omp̃tis dĩ cui inmu¬
cabilitas neq iniciũ Neq finẽ habzifti
imortales non sunt: quia eorum
in mortodlitas extẽp̃re coepit. ẽẽ :
Uelut amplius dicconꝰ in hoc qđ muta¬
ripotuerunt &angłi &animȩ
qua si in mortales non fuer: Quan¬
do eñi angłs peccauit in suꝑbiam
secrigens cuius reiccusa mutacus ẽ
de bono in malum qua sin mortẽ
cecidit qe mutari potuit: Similit̃
homo quando peceato mutcitus ẽ
debono ipmalum in mortẽ corpo¬
ompslux ẽ sub stancialis quẽ in¬
luminat omnẽ hominẽ: Sedsi
in hac cessibilis ẽ quo ÷ dicit
psalmisca accedite deum & illii

Expanded text:
temporibus, qui solus habet immortalitatem, id est immutabilitatem. Angeli et animae hominum immortales sunt, sed comparatione omnipotentis Dei, cujus immutabilitas neque initium, neque finem habet, isti immortales non sunt quia eorum immortalitas ex tempore coepit esse. Vel ut amplius dicamus, in hoc quod mutari potuerunt angeli et animae, quasi immortales non fuerunt. Quando enim angelus peccavit, in superbiam erigens se, cujus rei causa mutatus est de bono in malum, quasi in mortem cecidit, quia mutari potuit; similiter homo, quando peccando mutatus de bono in malum in mortem corpoomnipotens lux est substantialis, quia illuminat omnem hominem; sed si inaccessibilis est, quare dicit Psa
Abbreviated transcription (Latin):
incidit ꝓptersuꝑbiam: Etdicat:¬
quia in digebat aeccłcimea sapien¬
tiamea uel meo auxilio: mead fidẽ
adduxit & suꝑse constituit: Oport&
&iamillũ & testimoniũ bonũ habere.
ab his quiforis sunt: id ẽ abhereticis
& paganis. qui extra eccłam sunt:
deb& habere bonũ testimonium.
sicut debeato basilio legimꝰ: Similit̾
diaconos: sub̵ oport&. ẽẽt pudicos.
Quare tacint de pbris. Quia inor¬
dine episco padi conp̃henduntur
Turpelucrũ.ẽ: ꝑusuras & quasdam
inuenciones lucratẽ poralia cumu¬
lare: Habentes mysterium fidȩi.
inconscientia bona: Misteruim
dicitur . resocculta: Etmysteriũ
fidciei: Appellathic ipsam fidem
qua credimꝰ in dm̃:: Quȩ occulata ẽ.
quia nonuidetur nisi in corde: Cons¬
cienciam bonam : dicitspẽ bonam:
Ut ꝑ bona oꝑasperent ꝑcipere p̃mia
& erna: habentes mysteriũ fidȩi idiẽ
fidẽ ꝑfectã inspebona: Similiter
mulieres oport&. eẽ pudicas: Qui¬

Expanded text:
incidit per superbiam, et dicat:incidit per superbiam, et dicat: Indigebat Ecclesia mea sapientia vel meo auxilio, ideo me ad fidem adduxit, et super se constituit. Oportet etiam illum et testimonium bonum habere ab his qui foris sunt, id est ab haereticis et paganis, qui extra Ecclesiam sunt debet habere bonum testimonium, sicut de beato Basilio legimus Similiter diaconos, subaudis oportet esse pudicos. Quare tacuit de praesbyteris? quia in ordine episcopali comprehenduntur turpe lucrum est, per usuram et quasdam inventiones lucra temporalia cumulare. Habentes mysterium fidei in conscientia bona. Mysterium dicitur res occulta, et mysterium fidei appellat hic ipsam fidem qua credimus in Deum, quae occulta est, quia non videtur nisi in corde. Conscientiam bonam dicit spem bonam, ut per bona opera sperent percipere praemia aeterna. Habentes mysterium fidei, id est fidem perfectam in spe bona. Similiter mulieres oportet esse pudicas. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
trina non auro redimitis uestibus
aut castorinis: Pudicũ id ẽcastũ abõni
inmundicia: hospitadem: laicus autqͥ¬
lib & aecclesiasticꝰsi duos auttres pauperes
ospicio colligat: ospitalitatis officiũ
implet: ꝑp̃suero siom̃s non receperit:
in ospittlis reputat᷑: Non ꝑcussorem
Ut non sit pugil sicut iudices istius scłi
uel siꝑcussus fuerit non reddat uicẽ.
Uel &iã sũo prauo exẽplo aut doctrina
ꝑuersa: non ꝑcuciat animos subiectoꝵ:
noncupidum: morbo cupiditatis
poene om̃s laborant: Unius uxoris
uirum: Id ẽ ante quam ordinetur
unã uxorẽ deb& habere : ut non sit
digimꝰ aut trigamus. Postea uero: penitꝰ
ab stineredeb&. Siue diomui bene
p̃positũ : id ẽ suae familiae ante quã
ordin&ur Nonne offitũ. id ẽ nouel¬
lũ conuersuid. ẽ nouiter uenientem
ad fidem: uł nouiter deserentẽ miliciã
sȩcularem:: Nem suꝑbiam elatus.
iniudicium incidat diaboli id. est
in dãpnationẽ in quã diabolus

Expanded text:
trina, non auro redimitis vestibus trina, non auro redimitis vestibus aut castoriis; pudicum, id est castum ab omni immunditia; hospitalem, laicus aut quilibet ecclesiasticus, si duos aut tres pauperes hospitio colligit, hospitalitatis officium implet: episcopus vero, si omnes non receperit, inhospitalis reputatur; percussorem, ut non sit pugil, sicut judices istius saeculi: vel si percussus fuerit, non reddat vicem, vel etiam pravo suo exemplo aut doctrina perversa, non percutiat animos subjectorum; non cupidum, morbo cupiditatis penes omnes laboret unius uxoris virum, id est antequam ordinetur unam uxorem debet habere, ut non sit bigamus aut trigamus; postea vero penitus abstinere debet. Suae domui bene praepositum, id est suae familiae antequam ordinet; non neophytum, id est novellum conversum, id est noviter venientem ad fidem, vel noviter deserentem militiam saecularem, ne in superbiam elatus, in judicium incidat diaboli, id est in damnationem, in quam diabolus
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ perantia: Saluabitur mulier ꝑfilioꝵ
generationẽ : id ẽ ꝑbona oꝑa. si habu
erit caritatẽ. micłiam. hospitalitatẽ.
cȩteraq talia. quȩ beatꝰ gregorius intel¬
liguult ꝑfilios: aliteR: Nũquid salua¬
biturmulierã plius si ꝑmanserit in cas¬
titatẽ.Utiq: Sed sigenuerit filios
& eos infide & religione omp̃ĩs dĩ
educcuierit. atque adꝑfectionem
bone uitae ꝑdixerit: siquid deliqͥd
saluabitur ꝓlabore quẽ in illis impendre
scuduit: Fidelis sermo id ẽ uerax siue
non dignitatẽ laborẽ non honorem:
Idõ dbr aliqͥsepiscopatũ desiderare : uta¬
lus doctrina uerbi dĩ adunciet utbonũ
exẽplũ hostendat & si necessitas fuerit:
ut primus ad palmã martrrii currat:
portet ep̃m in rep̃hensibilẽ eẽ id ẽ
sine crimine & capitadi peccato:
Non dixit sine peccatõ quia non . est
homo suꝑ trã qͥfaciatbonũ & non pec¬
cet: Ornatũmorib ⁊uirtutib atq doc¬

Expanded text:
temperantia. Salvabitur mulier per filiorum temperantia. Salvabitur mulier per filiorum generationem, iderit charitatem, misericordiam, hospitalitatem, caeteraque talia, quae beatus Gregorius intelligi vult per filios. Aliter: nunquid salvabitur mulier amplius, si permanserit in castitate? Utique; sed si genuerit filios, et eos in fide et religione omnipotentis Dei educaverit, atque ad perfectionem bonae vitae perduxerit: si quid deliquit, salvabitur pro labore quem illis impendere studuit. Fidelis sermo id est verax, sive non dignitatem, laborem non honorem; ideo debet aliquis episcopatum desiderare, ut aliis doctrinam verbi Dei annuntiet, ut bonum exemplum ostendat: et si necessitas fuerit, ut primus ad palmam martyrii currat. Oportet episcopum irreprehensibilem esse, id est sine crimine et capitali peccato. Non dixit sine peccato, quia non est homo super terram qui faciat bonum et non peccet; ornatum moribus, et virtutibus, atque doc
Abbreviated transcription (Latin):
dicit id ẽ congruosibi quinullus :
plus congruus quã candidus. sic̃ ẽ sin¬
donis: Sed qđ decet mulieres. sub illud
indum̃ tũ habeant Pmittentespieca¬
tẽ ꝑbona oꝑa: id ẽ oͥstendentesrelgi¬
onẽ & cultũ dĩ setenere ꝑbona oꝑa:
Mulier insylentio discat. sub qđignorat
bia sed indomo: Docere autẽ mulieri
ñ ꝑmitto: in suo sexuꝑmitatur mulieri
docere indomosua: & pueris etiam:
I ncccła autẽ ꝓhibetur: & hoc quare
quia subiecta debet. eẽ. uiro : qm̃ de
corpore eiꝰ facta ẽ : Uel& im̃ idcir co
non ꝑmittitur ei. docere: qr fragilior. ẽ
sexi quã uir. & cuendum nesicut ꝑ
serpentẽ seduc ta mortẽ attulit mun¬
do ita&iam facile aderrorẽ lapsa. alios
ad eundem errorẽ ꝑtrahat: Ad am n¬
tem: Mulier autẽ seducta. sub̃.
pͥma ⁊ In p̃uaricatione fuit. id. ẽp̃ua
sic ꝑmanserit eadem mulier in fide
non cognoscat cũ sobri& cite siue cum

Expanded text:
dicit, id est congruo sibi; quia nullus est dicit, id est congruo sibi; quia nullus est plus congruus quam candidus, sicut est sindon, sed quod decet mulieres, subaudis illud indumentum habeant, promittentes pietatem per bona opera, id est ostendentes religionem et cultum Dei se tenere per bona opera. Mulier in silentio discat, subaudis quod ignorat, m superbia, sed in domo. Docere autem mulieri non permitto. In suo sexu permittitur mulier docere in domo sua, et pueros etiam in ecclesia autem prohibetur. Et hoc quare? quia subjecta debet esse viro, quia de corpore ejus facta est; vel etiam idcirco non permittitur ei docere, quia fragilior est sexu quam vir, et cavendum ne, sicut Eva per serpentem seducta mortem attulit mundo, ita etiam facile ad errorem lapsa, alios ad eumdem errorem pertrahat. Adam tem: mulier autem seducta, subaudis prima, in praevaricatione fuit, id est praenerationem, si permanserit eadem mulier in fide non cognoscat, cum sobrietate sive cum
Abbreviated transcription (Latin):
in diȩ iudicii. atq ad gaudia regni¬
cȩlestistransire sicutipse ꝓmisit:
In quotestimonio id ẽ insperesur¬
rectionis positussũ ego p̃dicator
ut illam adnunciem: Uolo ego uiros
orare in omni loco Si apłs uult :
ds̃ quiuult qui habitat in eo qr uas elee¬
tionis ẽ. illi: Neforte putarent aliqui
non . ẽe orandum nisi tantum modo
in omni loco: inagris insiluis : indomib:
in itinere: Tamen non p̃cipit orare
inturpibus locis sicut ẽsterquiliniũ.
neque inpublicis locis inforo uide¬
licet autmplateis. nisi causa itineris
ut initinere sit positus ner ep̃hendat᷑
ille talis cũ pharis eisquib ch̃s ait:
U euob pharis eihy pocrite : quioratis
in angulis platearum. Leuantes
ad cȩlum puras manꝰ ab homicidio.
arapina: a furto a ꝑiurio: sine ira
& disceptione. id .ẽ. discordia:
Similiteruolo & mulieres orare
in habitu ornato: Non ornati auro
uel gẽmis aut margaritis. sed ornato

Expanded text:
in die judicii, atque ad gaudia coelesin die judicii, atque ad gaudia coelestis regni transire, sicut ipse promisit. In quo testimonio, id est in spe resurrectionis, positus sum ego praedicator, ut illam annuntiem. Volo ergo viros orare in omni loco. Si Apostolus vult, Deus vult qui habitat in eo; quia vas electionis est ille. Ne forte putarent aliqui non esse orandum nisi tantummodo iin omni loco: in agris, in silvis, in domibus, in itinere. Tamen non praecipit orare in turpibus locis, sicut est sterquilinium, neque in publicis locis, in foro videlicet, aut in plateis, nisi causa itineris, ut in itinere sit positus, ne reprehendatur ille talis cum Pharisaeis, quibus Dominus ait: Vae vobis, Pharisaei hypocritae, qui oratis in angulis platearum. Levantes ad coelum puras manus ab homicidio, a rapina, a furto, a perjurio, sine ira et disceptatione, id est discordia. Similiter volo et mulieres orare in habitu ornato, non ornato auro, vel gemmis aut margaritis, sed ornato