comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rus popłs acie gladii ferit᷑. & olim gẽ¬
tib ceteris formidabilis: inuulnere
suo bacat᷑. Cruenta uictoria. duob tñ
fr̃ib inscribit᷑. Tertius elabit᷑. atq
aqͥs grani in regia tandẽ se recepit.
Glosus deniq rex atq inclitus iuiuenis
karolus non longe post impigre una
cum fr̃e ludouico rem recepti accele¬
rat. atq lothariũ frẽm imꝑatorem
abaquis grani t̾rent. Qui nimia ce¬
leritate una cũ urore ac filiis usq
lugdinũ ac uiennã ꝑgredit᷑. Ibi re¬
ceptis copiis aliquantulii substitit.
& discurrentib legatis. ad colloqͥũ
tres fr̃s minsula quadã sequane
cõuenuint. ibi sub quodã pacto m¬
periũ int̾ se diuidere statiuĩt. Sic lo¬
tharius imꝑator insuꝑiori francia re¬
uertit᷑. Diuiso pꝰmodũ imꝑio. unusqͥs¬
ꝙ eoꝵ ad partem suam regendam
& disponendã progredit᷑. Non multo pꝰ
lothariꝰ filiũ suũ ludouicũ quẽ mitalia

Expanded text:
rus populus acie gladii feritur, et olim genrus populus acie gladii feritur, et olim gentibus caeteris formidabilis, in vulnere suo bacchatur. Cruenta victoria duobus tamen fratribus inscribitur. Tertius elabitur, atque Aquisgrani in regiam tandem se recepit. Gloriosus deinde rex atque inclytus juvenis Carolus, non longe post, impigre una cum fratre Ludovico rem coeptam accelerat: atque Lotharium fratrem imperatorem ab Aquisgranis terrent. Qui nimia celeritate una cum uxore ac filiis usque Lugdunum ac Viennam progreditur. Ibi receptis copiis, aliquantulum substitit. Et discurrentibus legatis ad colloquium, tres fratres in insulam quamdam Sequanae veniunt: ibi sub quodam pacto imperium inter se dividere statuunt. Sic Lotharius imperator in superiorem Franciam revertitur. Diviso postmodum imperio, unusquisque eorum ad partem suam regendam et disponendam progreditur. Non multo post Lotharius filium suum Ludovicum, quem in Italia
Abbreviated transcription (Latin):
postmodũ piis imꝑatorib agentibus
regia Post pauculos annos agobardus
ap̃ sanc tonas in expeditione regia posi¬
tus defungit᷑. lotharius imꝑator filiꝰ
piussimi ludoiui imꝑatoris annis .xu.¬
regnauit. huic pat̃ imꝑiũ pꝰ mortẽ suã¬
decreuerat. S sinistris consiliariis isdẽ
usus animũ patris nõ parũ ledens ꝑ
integritate uix partem regni optine¬
re meruit. Siquidẽ int̾ filios iterũ piꝰ
pat̃ memor inflicti uulneris. ĩ ꝑium
diuidens iuniori karolo maiorẽ partẽ
pͥmorib sacram̃to firmatis disposuit.
Lotharius itaq pꝰ humationẽ głosi pa¬
tris. seq̃nti anno abitalia egressus to
tum imꝑiũ arriꝑe molitur. Obid ad¬
uersus frĩb mp̃liũ fontaneticũ eos cõ¬
citat. uincti duo aduersus unũ. Heu
om̃ib xp̃ianis lam̃tabile bellũ. et so¬
tiale ac ciuile cõserunt. Non armis
dissiles. non habitu gentis distincti.
solum castris obuersi. fr̃ancoꝵ. ĩnume¬

Expanded text:
postmodum piis imperatoribus agentibus,postmodum piis imperatoribus agentibus,ensem sedem recepit: post pauculos annos Agobardus apud Sanctonas in expeditione regia positus defungitur. 841 Lotharius imperator, filius piissimi Ludovici imperatoris, annis quidecim. Huic pater imperium pdecreverat: sed sinistris consiliariis idem usus, animum patris non parum laedens, pro integritate vix partem regni obtineri meruit. Siquidem iterum pius pater memor inflicti vulneris imperium dividens juniori Carolo majorem partem primoribus sacramento firmatis disposuit. Lotharius itaque post humationem gloriosi patris, sequenti anno ab Italia egressus, tum imperium arripere molitur. Ob id adversus fratribus in praelium Fontaneticum eos concitat. Juncti duo adversus unum, heu! omnibus Christianis lamentabile bellum et sociale ac civile conferunt. Non armis dissimiles, non habitu gentis distincti, solum castris obversi. Francorum innume
Abbreviated transcription (Latin):
gno maiori francoꝵ. & inclito karolo filio
suo rege aquitanis dato. uxoreq sua gratis¬
sima ibi dimissa. otius ipse occursurus
filio. ĩgermanias ex̃citus sui copias trans¬
ponens ingredit᷑. ibi pacẽ regni aliquib
dieb disponens. aduersa ualitudine fati¬
gatur. diem clausit ultimũ. anno ab in
drogone frẽ eius exalia femina simul ce
apͥmorib francoꝵ medio matricũ delatũ.
atq in eccłia beati arnulfi confessoris con¬
ditum ẽ. huius imꝑatoris temꝑe. pars
corꝑis beati sebastiani martyris adurbẽ
suessionicã delata ẽ. Ubi multa mira et¬
in laudẽ dĩ om̃ipotentis uaria genera sa¬
nitatim insirmis collata sunt. Ossa qͦ
beatorũ martyrũ ypoliti et tiburcii ab
urbe deportata. in eccłia beati dionisii
martẏris int̾ritorio parriacensi digno
honore condita. Bernardus adhuc et
delati desertis eccłus. initaliã ad filiũ
imꝑatoris lothariũ se contulerunt. Et

Expanded text:
gno majoribus Francorum et inclyto Carolo filio gno majoribus Francorum et inclyto Carolo filio suo rege Aquitanis dato, uxoreque sua gratissima ibi dimissa, ocius ipse occursus filio in Germanias exercitus sui copias transponens ingreditur. Ibi pacem regni aliquibus diebus disponens, adversa valetudine fatigatus diem clausit ultimum, anno ab IncDrogone fratre ejus ex alia femina, simul et a primoribus Francorum Mediomatricum delatum, atque in ecclesia beati Arnulphi confessoris conditum est. Hujus imperatoris tempore, pars corporis beati Sebastiani martyris ad Suessionicam urbem delata: ubi multa mira in laudem Dei omnipotentis varia genera sanitatum infirmis collata. Ossa quoque beatorum martyrum Hippolyti et Tiburtii ab urbe deportata, in ecclesia beati Dionysii martyris in territorio Parisiensi digno honore condita. Bernardus adhuc et torem delati, desertis ecclesiis in Italiam, ad filium imperatoris Chlotharium se contulerunt, et
Abbreviated transcription (Latin):
cunda succedut̃. Popłi uersi adpeniten¬
tiam causã facti in meliuis cõmutant. et
eundẽ ipsum imꝑatorẽ in honorẽ pͥsti¬
num ponũt: & pͥstina dignitate reue¬
stunt. filii qͦ eus ꝓcõmisso ueniã expo¬
scunt. lothario iam imꝑatori ut extra
italiã nisi iubente pussimo patre eiꝰ nul¬
lo pacto ꝓcederet: indicit᷑. s uariantia
temꝑa. nunc aduersa. nc̃ ꝑsꝑa minant᷑.
Pipino his dieb deniq mortuo. ad cõpo¬
nendã aquitaniã unnia cũ uxore quã iã
receptam habebat. et exqua inclitũ
filium karolũ habuerat. cũ exercitu
ingredit᷑. Qui contra uoluntatẽ eiꝰ aqͥtani
filium pipini pipinũ noĩe regẽ sibi fece¬
rant: Cũ illue esset imꝑator ludouicus ex
ꝓͥo matrimonio. ludouicus tertius filius
eius iam patri iterũ aduersus pͥmos ger¬
maniȩ ꝑfidiȩ sibi iurare cõpellit. hoc miᷤ¬
so imꝑator accepto. cũ misso aquitanie re¬

Expanded text:
cunda succedunt. Populi versi ad poenitencunda succedunt. Populi versi ad poenitentiam causa facti in melius commutant, et eumdem ipsum imperatorem in honore pristino reponunt, et pristina dignitate revestiunt. Filii quoque ejus pro commisso veniam exposcunt, Chlotario jam imperatori, ut extra Italiam, nisi jubente piissimo patre ejus, nullo pacto procederet inducitur. Sed variantia tempora nunc adversa, nunc prospera minantur. Pippino his diebus denique mortuo, ad componendam Aquitaniam una cum uxore quam jam receptam habebat, et ex qua inclytum filium Carolum susceperat, cum exercitu ingreditur; quia contra voluntatem ejus, Aquitani filium Pippini, Pippinum nomine regem sibi fecerant. Cum illic esset imperator Ludovicus, ex primo matrimonio, Ludovicus tertius filius ejus jam patri iterum adversus, primos Germaniae perfide sibi jurare compellit. Hoc misso imperator accepto, commisso Aquitaniae re
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmogenitũ lothartũ pͥmo cesarẽ deinde
cõsortẽ imꝑii ascribit. eui &e italiã ad regẽ¬
dum cõmisit. At pipinũ aquitaniȩ regẽ
facit. Terciũ ludouicũ baioariis regẽ con¬
stituit. Cũ gͥ om̃is potestas francoꝵ. sũmo
ac ornato otio studeret. & regim̃ uicinis gẽ¬
tib imponeret. quidã tantã spẽ boni non
ferentes. uxorẽ noĩe tudith dilectã imꝑii
factione sua arripiunt. eamq ex latereui¬
ri iaquitaniã sub custodia transponunt.
Que licet aduiri thoꝵ redierit: ebulliẽs
tanĩ quoꝵdam malitia nõ quieuit. Quȩ
usq adeo creuit. ut una cũ pontifice ro¬
mano non solum ꝑceres rouiani. s etiam
notos eiꝰ aduersus imꝑatorẽ ꝓmouerit.
Nam ab eo unuersus popłs deficiens:
adfilios eiꝰ se transtulit. Ipse tantũ sub
custodia indecent̃ recludit᷑. ac arma eiꝰ
auferunt᷑. Uror eiꝰ in italia seruanda cõ¬
mittit᷑. S nutu diuino pꝰhec aduersa: se¬

Expanded text:
primogenitum Chlotharium, primo Caesarem, deinde primogenitum Chlotharium, primo Caesarem, deinde consortesit: Pippinum, Aquitaniae regem facit: tertium Ludovicum Bajovariis regem constituit. Cum igitur omnis potestas Francorum sub moderato otio studeret, et regimen vicinis gentibus imponeret, quidam tantam spem boni non ferentes, uxorem nomine Judith dilectam imperatori factione sua abripiunt, eamque ex latere viri in Aquitaniam sub custodia transponunt. Quae licet ad viri thorum redierit, ebulliens tamen quorumdam malitia non quievit. Quae usque adeo crevit ut una cum pontifice Romano non solum proceres regni, sed etiam natos ejus adversus imperatorem permoverit. Nam ab eo universus populus deficiens, ad filios ejus se transtulit: ipse tentus sub custodia, indecenter recluditur, ac arma ei auferuntur: uxor ipsius in Italia servanda committitur. Sed nutu divino post tot adversa se
Abbreviated transcription (Latin):
tanto ordine fixi non debent. Iudouieus
imꝑator karoli imꝑatoris filiꝰ. regnauit¬
tius pietatis &e religionis om̃ẽ ordinẽ
eccłiasticũ pio stustio exornans. hic ĩgres¬
sum imꝑii sui scd̃a & placida quiete
habuit. Porro finis eiꝰ multis ĩcõmodita¬
tib et aduersitatib fatigat᷑. Hic int̾ alia
mirifica & nimis honeranda oꝑa sua.
momii imꝑio suo siue ingallias. suie in
germanias. siue initaliã legatos dedit.
qui pauꝑm & opp̃ssoꝵ iusticias diligẽ¬
ter quererent. & singłoꝵ necessitates
adplenũ audirent. Epis copales etiã sy¬
nodos ꝓpt̃ redintegranda scõꝵ. patriĩ
statuta. et xp̃ianoꝵ. regularũ obserua¬
tionẽ ubiq fieri decreuit. S eiꝰ piis
studus malignoꝵ. insidiȩ impedire
plerumꝙ moliunt᷑. Nam longa quies ꝑfi¬
diã. ꝑfidia rebellionẽ. rebellio discrimen
imꝑii pariunt. Huic piissimo imꝑatori
exermengarde regina tres filii. quorui

Expanded text:
tanto ordine fixae non debent. 815 Ludovicus tanto ordine fixae non debent. 815 Ludovicus imperatortius pietatis et religionis, omnem ordinem ecclesiasticum pio studio exornans. Hic ingressum imperii secunda et placida quiete habuit: porro finis ejus multis incommoditatibus et adversitatibus fatigatur. Hic inter alia mirifica et nimis honoranda opera sua in omni imperio suo, sive in Gallia, sive in Germania, sive in Italia, legatos dedit, qui pauperum et oppressorum justitias diligenter quaererent, et singulorum necessitates ad plenum audirent. Episcopales etiam synodos propter reintegranda sanctorum Patrum statuta, et Christianarum regularum observationem ubique fieri decrevit. Sed ejus piis studiis malignorum insidiae impedire plerumque moliuntur. Nam longa quies perfidiam, perfidia rebellionem, rebellio discrimen imperii pariunt. Huic piissimo imperatori ex Hermengarde regina tres filii, quorum
Abbreviated transcription (Latin):
suo rege aquitanico imꝑii coronã ĩpo¬
suit. et imꝑialis nõis sui sibi cõsortem
fecit. Bernaldũ qͦ nepotẽ suũ filium
pipini italie p̃fecit. & regẽ appellari
uissit. Cõcilia qͦ inquinq partib regni
sui ad corrigenda que necessaria forẽt
fieri constituit. Magontiaco. renus. tu¬
ronis. cabillone. arelathe. inqͥb qđ sta¬
tutũ fuerit. iarchuus eccłiarũ. uł pa¬
latinis inuenit᷑. Imꝑator karolus uir
ĩ onũ dispositione imꝑu strenuus.
dilatato imꝑio. et pace francis usq quaq
tc̃io decimo anno postqͣm imꝑator ac¬
substitutus ẽ. Qđ quidã defendere
uolentes dixerũt. Fundẽ uenerabilẽ
agobardũ atrib ep̃is insede lugdu¬
nensi iubente leidrado fuisse ordinatũ.
s canonica auc toritas ẽ inuna ciuitate
duos ep̃os nõ ẽẽ. nec uuente ep̃o. suc¬
cessorem sibi deb̾e eligere. Ac icenco
ulla quac̃q causa regłe eccłiȩ p̃terirũ

Expanded text:
suo regi Aquitanico imperii coronam imposuo regi Aquitanico imperii coronam imposuit, et imperialis nominis sibi consortem fecit. Bernardum quoque nepotem suum filium Pippini Italiae praefecit et regem appellari jussit. Concilia quoque in quinque partibus regni sui ad corrigenda quae necessaria forent, fieri constituit Moguntiaco, Remis, Turonis, Cabillone, Arelate; quid statutum fuerit, in archivis Ecclesiarum vel palatii invenitur. Imperator Carolus, vir in omni dispositione imperii strenuus, dilatato imperio et pace Francis usquequaque decimo tertio anno postquam imperator acsubstitutus est. Quod quidam defendere volentes, dixerunt eumdem venerabilem Agobardum a tribus episcopis in sede Lugdunensi, jubente Leidrado, fuisse ordinatum. Sed canonica auctoritas est, in una civitate duos episcopos non esse, nec vivente episcopo successorem sibi debere eligere. Ac idcirco illa quacunque causa regulae Ecclesiae praeteriri in
Abbreviated transcription (Latin):
Corsica insula a sarracenis uastata est.
Par sequenti anno int̾ imꝑatorẽ ce er¬
mingum danoꝵ. regẽ cõponit᷑. Pharus
magna que adnauigantiũ cursus con¬
stituta nõ longe abolonia ciuitate ma¬
ritima fuerat. restaurat᷑. Ibiq nocturnꝰ
ignis accendit᷑ karolus maior filiꝰ ĩꝑato¬
ris .ii. noñ. decemb̾. anno incarnationis
dñi. dcce xi. defungit᷑. Nec multo post
hermingus danoꝵ rex morit᷑. In eius
loco dani sibi herioldũ. & raganfridũ
reges cõstituunt. Imꝑator cõstantinopo¬
litanus nicheforus. pꝰ multas et ĩsigne̾
uictorias cõmisso p̃lio inmesia ꝑ uin¬
tia cũ burgaris morit᷑. In eiꝰ loco micha¬
el gener eius imꝑator creat᷑. cuiꝰ legati
aquis grani adimꝑatorẽ karolũ missi
laudes more suo dixert̃. imꝑatorẽ et
basileũ illũ appellantes. Et pacti libel¬
lum ab imꝑatore accepto. & una aleo¬
ne papa reu̾si sunt. Grimaldus bene
aduocato aquis grani ludouico filio

Expanded text:
Corsica insula a Sarracenis vastata. Pax sequenti anno inter imperatorem et Hermingum Danorum regem componitur. Pharus magna quae ad navigantium cursus constituta, non longe a Bolonia civitate maritima fuerat, restauratur, ibique nocturnus ignis accenditur. Carolus major filius imperatoris, pridie Nonas Decembrias, anno decimo primo defungitur. Nec multo post Hermingus Danorum rex moritur. In ejus loco Dani sibi Herioldum et Ragamfridum reges constituunt. Imperator Constantinopolitanus Nicephorus post multas et insignes victorias, commisso praelio in Moesia provincia cum Bulgaris, moritur. In ejus locum Michael gener ejus imperator creatur: cujus legati Aquisgrani ad imperatorem Carolum missi, laudes more suo dixerunt, imperatorem et Basilium illum appellantes. Et pacis libello ab imperatore accepto, et denuo a Leone papa Romae, reversi sunt. Grimaldus Benevi conventu advocato Aquisgrani, Ludovico filio
Abbreviated transcription (Latin):
pͥores. normannoꝵ. gladio necant᷑. Deni¬
q lotharius ante obitũ patris sui ludouici
rem. tres filios exermengarcde hugonis
filia habuit. Qui diuidens regnũ patͥs
cũ frib suis accepit regnũ romanorum.
et totam italiã. & partẽ frantiȩ orientalẽ
totamq ꝑuintiã. Ludouicus uͦ p̃t̾ nori¬
cam quã habebat tenuit regna quȩ pat
suus illi dederat. idest alemanniã. torin¬
giam. austrasiam. saxoniã. & auarorum
idest hunoꝵ regnum. Rarolus qͦ medie¬
tatẽ franciȩ ab occidente. & totã neustriã.
britannuiã &e maxinã partẽ burgiundie.
gottiam. uuasconiã. aquitaniã. submoto
inde pipino filio pipini. & in monastĩo
elapsus. aquitaniã regressus: multo tẽꝑe
fugiendo latuit. Iterũq arannulfo p̃fa¬
to ꝑfidem deceptus ẽ. & ad karolum
adductus. siluanectum ꝑpetuo ẽ exilio
detrusus. Lu douicus aut̃ rex noricorũ
idest baioarioꝵ ludouici imꝑatoris filiꝰ.

Expanded text:
priores Northmannorum, gladio necantur. Denipriores Northmannorum, gladio necantur. Denique Lotharius, ante obitum patris sui Ludovici re, tres filios ex Ermengarde Hugonis filia habuit. Qui dividens regnum patris cum fratribus suis, accepit regnum Romanorum, et totam Italiam, et partem Franciae orientalem, totamque provinciam. Ludovicus vero praeter Noricam, quam habebat, tenuit regna quae pater suus illi dederat, id est Alamanniam, Thoringiam, Austrasiam, Saxoniam, et Avarorum, id est Hunnorum, regnum. Carolus quoque medietatem Franciae ab occidente et totam Neustriam Britanniam, et maximam partem Burgundiae: Gotiam, Vasconiam, Aquitaniam submoto inde Pippino filio Pippini, et in monasterio elapsus, in Aquitaniam regressus, multo tempore fugiendo latuit. Iterumque a Ranulpho praefato per fidem deceptus est, et ad Carolum adductus, Silvanectum perpetuo est exsilio detrusus. Ludovicus vero rex Noricorum, id est Bajovariorum, Ludovici imperatoris filius,
Abbreviated transcription (Latin):
sicdia disposuit. Huiꝰ pii regis studi-¬
um pene ĩdisponendis causis ȩccłia¬
sticis hactenus uiguit. Hic exre¬
gina ermentrude .iiiͦi. filios susce¬
pit. ludouicũ. Karolũ. karleman¬
num. & lothariũ. Ex his dõ meleri¬
cali habitu duos optulit. karlennũ.
ce lothariũ. S lotharius puer bone ĩ¬
dolis ĩmatura morte p̃reptus ẽ. Ra¬
iolus qͦ uir satis honeste formȩ uiue¬
nis rex aquitanis iam cõstituitus. adũ¬
sa pͥmũ molestatus. & de honestatus
karolo ludouici filio suo filii illiuis
ut dictũ ẽ moriunt᷑. Lotharius abbas
& karolus rex aquitanoꝵ. Auunculꝰ
qͦ eiꝰ rodulfus cõsiliariꝰ pͥmusq pala¬
cii hominẽ exit. Necnõ & rodulfus
archiep̃s aquitanoꝵ. & duo pͥncipes
aquitanici. landricus & unino mnt se
dimicantes. semet interimunt. Ro¬
bertus ꝙͦ atq rannulfus uiri mire
potentiȩ. armisq strenui. et int̾ pͥmos nõ

Expanded text:
aesidia deposuit. Hujus pii regis studiaesidia deposuit. Hujus pii regis studium pene in disponendis causis ecclesiasticis hactenus viguit. Hic ex regina Ermentrude quatuor filios suscepit: Ludovicum, Carolum, Carlomannum et Lotharium. Ex his Deo in clericali habitu duos obtulit, Carlomannum, et Lotharium: sed Lotharius, puer bonae indolis, immatura morte praereptus est: Carolus quoque, vir satis honestae formae juvenis, rex Aquitanis jam constitutus, adversa primum molestatus et dehonestatus Carolo Ludovici filio, duo filii illius, ut dictum est, moriuntur. Lotharius abbas et Carolus rex Aquitanorum, avunculus quoque ejus Rodulphus consiliarius primusque palatii hominem exuit: necnon et Rodulphus archiepiscopus Aquitanorum. Et duo principes Aquitanici, Landricus et Muno inter se dimicantes semet interimunt. Robertus quoque atque Ranulphus, viri mirae potentiae armisque strenuis et inter primos ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
dit. Qui sccłm qđ nicholaus decessor
eius disposuerat. missos suos donatũ
rem. & ad filios eiꝰ. constantinũ. et
leonẽ augustos constantinopolin
direxit. Cũ quib & anastasuis bibli¬
otecharius sedisromane utriusq
ꝑrexit. Et sy nodo cõgregata quã
octauam uniuersalẽ sy nodũ illuc
cõuenientes appellauerũt exortũ
scisma de ignacii depositione. & fo¬
cii ordinatione sedauerunt. focum
anathematitantes: & ignatium re¬
stituentes. In qua sẏnodo de ⁊magi¬
nib adorandis. alit̾ quã orthodoxi
doctores ante diffinierant. & quedã
de imagnub adorandis annuit. et
quedã contra antiquos canones. s &
ipsã contra suã synodũ constituert̃.
rex karolus aliquot annos adũsus
danos atq normannos uariis eun¬
tib dimicans. pontẽ nuire firmitatiꝰ
adũsũ impetũ eoꝵ suꝑ fluiiũ sequa¬
nã fieri constituit. Positis mutrisq
capitib castellis artifitiosissime fũ¬
datis. inquib ad custodiã regni p̃¬

Expanded text:
dum quod Nicolaus, decessor eius, disposuerat, missos suos, Donatum rem et ad filios eius Constantinum et Leonem augustos Constantinopolim direxit, cum quibus et Anastasius bibliothecarius Romanae sedis, utriusque rexit. Et synodo congregata, quam octavam universalem synodum illuc convenientes appellaverunt, exortum schisma de Ignatii depositione et Fotii ordinatione sedaverunt, Fotium anathematizantes et Ignatium restituentes. In qua synodo de imaginibus adorandis aliter quam orthodoxi doctores antea diffinierant, et pro  de imaginibus adorandis annuit, et quaedam contra antiquos canones, sed et contra suam ipsam synodum constituerunt, rex Carolus, aliquot annos adversus Danos atque Northmannos variis eventibus dimicans, pontem mirae firmitatis adversum impetum eorum super fluvium Sequanam fieri constituit, positis in utriusque capitibus castellis artificiosissime fundatis, in quibus ad custodiam regni pr
Abbreviated transcription (Latin):
rũdã tr̃eno imꝑio destitutus. inp̃dictan
regni partẽ unanunitate ep̃oꝵ. & fideliꝰ
popli aute sepulchrũ scĩ dionisii eximii
martẏris eccłie dĩ est redditus. & in hac
domo ante hoc altare ꝓthomartyris ste¬
phani cuiꝰ nom̃ĩ int̃p̃tatatũ resonat corona¬
tus ꝑ dñi sac̃dotes acclamore fidelis ppłi
sic̃ uidimus qͥ affiumus corona regni est
imꝑio restitutus. Et qr ut inhystoriis sa¬
cris legimꝰ reges qñ regna obtinuerunt
singłoꝵ. regnoꝵ sibi diademata ĩposuert̃.
nõ incõgruũ iudet᷑ histis uenerabilibus
ep̃is. si ur̃e unanimitati placet. ut inobten¬
ti regni unde uos adillũ sponte cõuenistiᷤ
&e uos ei cõmendastis. sac̃dotali ministĩo
ante hoc altare coronet᷑. &e saera unctione
cõsecret᷑. Qd̃ si uob̃ placet: ꝓpriis uocib
hec abepĩs cum benedictione sac̃dotali
est idem rex coronatꝰ. Itẽ karolus certo

Expanded text:
io destitutus, in praedictam regni partem unanimitate episcoporum et fidelis populi ante sepulchrum sancti Dyonisii eximii martyris ecclesiae sanctae est redditus, et in hac domo ante hoc altare protomartyris Stephani, cuius nomen interpretatum resonat ' coronatus', per Domini sacerdotes acclamatione fidelis populi, sicut vidimus qui adfuimus, corona regni est imperio restitutus. Et quia, ut in historiis sacris legimus, reges, quando regna ootinuerunt, singulorum regnorum sibi diademata imposuerunt, non incongruum videtur istis venerabilibus episcopis, si vestrae unanimitati placet, ut in obtentu regni, unde vos ad illum sponte convenistis et vos ei commendastis, sacerdotali ministerio ante hoc altare coronetur et sacra unctione Deo consecretur. Quod si vobis placet, propriis vocibus haec ab episcopis cum benedictione sacerdotali est idem rex coronatus. Indeque Flo
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ ep̃is galloꝵ. contradicentib. qui
sp̃u dĩ tacti. ꝑicłm generale ĩ eccłia
dĩ oriri timebant. ne pontifex romanꝰ
fauorib inclinatus. ab edificationibus
uulnus erroris infligeret. Perrexit.
scđm libitũ suũ egit. ap̃ eccłiam ronia¬
nani qđ ei ꝓ temꝑe iuste uisũ ẽ. S cũ
rediret. falsis speb incitatus. diuino
iuditio infirmatus. usq placentiam
ciuitatẽ ꝑuenit: ibiq defunctus in eccłia
int̾ se diuidunt. At ludouicus ĩꝑator
ingressus beneuentũ. anno ĩcarnatio
cis recesserãt. sarracenisq se uinxerant
sub ditione sua recepit. & loca scõꝵ
que impii sarraceni. ac ꝑfidi xp̃iani
cõtaminauerãt. dõ adiutore instaurã
ante portas beati petri. nõ longe a
membris benedicti p̃decessoris sui se¬

Expanded text:
tamen episcopis Gallorum contradicentibus, qui tamen episcopis Gallorum contradicentibus, qui spiritu Dei tacti periculum generale in Ecclesiae Dei oriri timebant, ne pontifex Romanus favoribus inclinatus a definitionibus vulnus erroris infligeret. Perrexit secundum libitum suum, egit apud Ecclesiam Romanam quod ei pro tempore justum visum. Sed cum rediret, falsis spebus incitatus, divino indicio infirmatus, usque Placentiam civitatem pervenit, ibique defunctus in ecclesiinter se dividunt. At Ludovicus imperator, ingressus Beneventum, anno Incarnationcis recesserant Sarracenisque se junxerant, sub ditione sua recepit, loca sanctorum, quae impii Sarraceni ac perfidi Christiani contaminarant, Deo adjutore instaurandante portas B. Petri, non longe a membris Benedicti praedecessoris sui, se
Abbreviated transcription (Latin):
partem lotharus rex sibi retinuit.
patre ludouicus imꝑator inducatum
beneuentanoꝵ cõtra p̃sidia sarracenoꝵ
exc̃itũ mouet. Et int̃̾fecto duce sarrace¬
norũ: amalmat̃ beneuentũ recepit.
At lotharius rex fr̃ eius aprauis cõsilia¬
rus deceptus dui de duarũ feminaꝵ.
conubio uacillando pene totã ȩccłiam
contra se concitauit. Ob id duo metra¬
politani ep̃i. treuericus. et colonicus.
teutgaudus & gitarius. sententia
apłica daninati sunt. Cetus sinodale̾ᷤ
subinde euocati. Patruus eiꝰ p̃clarissimꝰ
in regib karolus. cũ ei saniori cõsilio sẽꝑ
cõsulere uellet. nichilominus iuuenilis¬
autẽ animus aduolũtatẽ p̃ceps resiste¬
ret. tandẽ iuncere uolens extra cõsiliũ
italiã ingressus. ad frẽm imꝑatorẽ ire
beneuentũ aggredit᷑. Piissimus rex
karolus inhoc itine eiꝰ assensit. si forte
uł consilio pontificis romani suꝑatus:
tandẽ are illicita quiesceret. Plurmu̾

Expanded text:
partem Lotharius rex sibi retinuit. partem Lotharius rex sibi retinuit. patre, Ludovicus imperator in ducatum Beneventanorum contra praesidia Saracenorum exercitum movet, et, interfecto duce Sarracenorum, Amalmater Beneventum recepit. At Lotharius rex, frater ejus, a pravis consiliariis deceptus, diu de duarum feminarum connubio vacillando pene totam Ecclesiam contra se concitavit. Ob id duo metropolitani episcopi Trevericus et Colonicus, Theuthaudius et Guntharis sententia apostolica damnati. Coetus synodales subiende evocati. Patruus ejus praeclarissimus in regibus Carolus, cum ei saniori consilio semper consulere vellet, nihilominus juvenilis animus ad voluptatem praeceps resisteret, tandem vincere, volens extra consilium Italia ingressus, ad fratrem imperatorem ire, Beneventum aggreditur. Piissimus rex Carolus in hoc itinere ejus assensit, si forte vel consilio pontificis Romani superatus tandem, a re illicita quiesceret: plurimis
Abbreviated transcription (Latin):
afrib reuerent̃ humat᷑. Huiꝰ imꝑatoris
temꝑe ossa beati andeoli mr̃is ipsoreue¬
lante reꝑta. in loco qui antiquitus gẽtib
dicit᷑: inuiuariensi parrochia sito. Ber¬
nardus uiennensis ep̃s. sub huiꝰ imꝑio
morit᷑. et aglimarus uiennensẽ susce¬
pit ep̃atum. Amulo qͦ lugdunensis
ep̃s efficit᷑. et pontifex romanus gre¬
gorius morit᷑. atq eius loco serguis or¬
dinat᷑. illo de fucto leo succedit. Quo
obeunte: benedictus in sede apłica sub¬
stituit᷑. Iam tam̃ defuncto lothario ĩꝑa¬
tore. sub huiꝰ imꝑatoris temꝑe. segart
beneuentanoꝵ. dux asuis int̃̾ficitur.
Et ab iut̾fectorib sarraceni abeneuẽ¬
tanis euocati. infra ciuitatẽ beneuen¬
tum recipiunt᷑. Iudouicus imꝑator
italia hic post obitũ patris . uiiͦi.
anno mortuo fr̃e suo karolo uniore.
et lugduni sepulto. in monasterio
nis. cum fr̃e lothario regnũ fr̃is mortui
partit᷑. Accepit aũt partẽ transuren¬
sis burgundiȩ simul &e ꝓuintiã. Reliqͣm

Expanded text:
atribus reverenter humatur. Hujus imperatoris tempore ossa beatissimi Andeoli martyris, ipso revelante, reperta in loco qui antiquitus Gentibus dicitur, in Vivariensi parochia sito. Bernardus Viennensis episcopus sub hujus imperio moritur, et Aglimatus Viennensem suscepit episcopatum. Amulo quoque Lugdunensis episcopus efficitur. Et pontifex Romanus Gregorius moritur atque ejus loco Sergius ordinatur. Illo defuncto, Leo succedit. Quo obeunte, Benedictus in sede apostolica substituitur, jam tamen defuncto Lothario imperatore. Sub hujus imperatoris tempore, Segari Beneventanorum dux a suis interficitur, et ab interfectoribus Sarraceni a Beneventanis evocati, intra civitatem Beneventum recipiuntur. Ludovicus imperator in Italia. Hic, post obitum patris, octavo anno, mortuo fratre suo Carolo minore, et Lugduni sepulto, in monasterio nis, cum fratre Lothario regnum fratris mortui partitur. Accepit autem partem Transjurensis Burgundiae simul et Provinciam: reliquam
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ lipiam. saronib cũ uxorib et ĩfan¬
tib baptizatos infide sibi cõiunxit.
et placitũ generale tam ex francis ꝗͣ
ex saxonib celebrauit ad patsburnã.
Uuthichingis cũ quibdã saronib
rebellis innormanniã transfugit. au¬
lans baptiratis saxonib ex ingenuita¬
te et alodo fidei firmitas roborata.
si ampliꝰ amissa rp̃ianitate inꝑfidiã
relaberent᷑. Glosus rex karolus pascha
celebrato inaquitania inuilla que
anno incarnationis dñi hispanias in¬
greditur. Nam antea adhuc insaxonia
positus receꝑat legationẽ sarracenoꝵ
inqua fuit ibi nalaribi et filius deui¬
fezi. qui translatione dicit᷑ ioseph.
Destructa gͥ pampilonia. ap̃ cesar au¬
gustam exercitum tam exburgundia
quã ex baiouaria prouintia. septimania.
atq longobardia cõiunxit. Et acceptis
obsidib de ibimalaraim. et de abbutau¬
ro. aliisq sarracenis subuigatis. nabor¬
ras. & uuasconias: franciã reũtitur.

Expanded text:
super Lippiam Saxones cum uxoribus et infansuper Lippiam Saxones cum uxoribus et infantibus baptizatos in fide sibi conjunxit, et placitum generale tam ex Francis quam ex Saxonibus celebravit ad Paterbrunnam. Witichingis cum quibusdam Saxonibus rebellis in Northmanniam transfugit, aulans, baptizatis Saxonibus et ingenuitate et alodo fidei firmitas roborata si amplius amissa Christianitate in perfidiam relaberentur. Gloriosus rex Carolus pascha celebrato in Aquitania, in villa quae anno Incarnationis Domini Hispanias ingreditur. Nam antea, adhuc in Saxonia positus, receperat legationem Sarracenorum, in qua fuit Ibinalaribi, et filius Devisfexi, qui Latine dicitur Joseph. Destructa igitur Pampilonia, apud Caesaraugustam, exercitum tam ex Burgundia quam ex Bajovaria provincia, Septimania atque Longobardia conjunxit, acceptis obsidibus de Ibinilaram et de Abutauro, aliisque Sarracenis subjugatis Navarris et Wasconibus, in Franciam revertitur.
Abbreviated transcription (Latin):
nent. Glosus rex karolus usq ad aba¬
griũ fluuiũ saxoniã. aliasq gentes
ꝑagrans. receptis obsidib franciã re-¬
diit. Ex audito qđ rothgandus longo¬
bardus in ꝑfidiam uersus esset. italiã
ro uiliũ. tharauisiũ. atq alias ciuitateᷤ
inditione sua recepit. easq francis ad
custodiã ꝑmisit. Et resburgũ castrum
sarones inuadunt. & destruunt. Sed
cũ p̃ꝑarent machinas. et petrarias.
atq cletas. ut alterum castrũ ꝑderent.
udentib aduersariis apparuerunt
ĩmodũ sicuti duo glogi flãmantes
super eccłiã que inipso castro erat.
Qua uisione pauefacti saxones relin¬
quentes uniuersã p̃ꝑationẽ suã. ita
fuga lapsi sunt ut mutuo se gladiis
cõciderent. Rex głosus karolus iterũ
saxones aggressus. firmitatesq illoꝵ.
om̃s optinens: quo lipiã cõsurgit oĩa
ꝑagrans uniu̾sam saxoniã recepit.
Et reedificato heres burgaliũ castrũ

Expanded text:
nent. Gloriosus rex Carolus usque Oboanent. Gloriosus rex Carolus usque Oboacrum fluvium Saxoniam aliasque gentes peragrans, receptis obsidibus, in Franciam rediit. Audito quod Rothaugaudus Longobardus in perfidiam versus esset, Italiam rojulium, Tharavisium, atque alias civitates in ditionem suam recepit, easque Francis ad custodiam permisit. Heresburgum castrum Saxones invadunt et destruunt. Sed cum praepararent machinas et petrarias, atque cletas, ut alterum castrum praeriperent, videntibus adversariis, apparuerunt, in modum scuti, duo globi flammantes super ecclesiam quae in ipso castro erat. Qua visione pavefacti Saxones, relinquentes universam praeparationem suam, ita fuga lapsi sunt, ut mutuose gladiis conciderent. Rex gloriosus Carolus iterum Saxones aggressus, firmitatesque illorum omnes obtinens, quo Lippia consurgit, omnia peragrans, universam Saxoniam recepit, et reaedificato Heresburgalio castro
Abbreviated transcription (Latin):
rũq illius sibi suisq tulit. Om̃s lon¬
gobardos subegit: captis ciuitatibus
et direptis uniuersis spoliis italiȩ.
Adalgisus filiꝰ eiusdẽ desiderii lapsus
naue constantinopolim uenit. Ordina¬
ta italia: rex karolus franciam reuerti¬
tur: Interim diĩ rex initalia esset. sa¬
xones adp̃sidia francoꝵ. cum exercitu
ęreuntes. obsidentesq qđdam castellũ
buriabug: quandã eccłam cõcremare
aforis castello uoluerunt quã sacrauerat
beatus bonefatius martẏr. Subito aut̃
apparuerunt duo uiuenes mire clari¬
tatis et candoris. uidentib tam xp̃ianiᷤ.
quãq paganis: qui ipsani eccłam de¬
fendere uidebant᷑. Hoꝵ aspectu t̃ribi¬
li ꝑtriti saxones: infugam uersi sunt.
Sicq castrum illud abossidione lib̾atũ¬
insaroniã cepit. Fresburgũ suꝑ uiusa¬
ram fluuiũ in loco qui dr̃ brunis berg
reedificat. Sicq franci utramq ripã
fugatis et partini occisis saronib opti¬

Expanded text:
rumque illius sibi suisque tulit. Omnes Lonrumque illius sibi suisque tulit. Omnes Longobardos subegit, captis civitatibus ac direptis universis Italiae. Adalgisus filius ejusdem Desiderii, fuga lapsus, nave Constantinopolim venit. Ordinata Italia, rex Carolus in Franciam revertitur. Interim dum rex in Italia esset, Saxones ad praesidia Francorum cum exercitu exeuntes obsidentesque quoddam castellum Buriaburg, quamdam ecclesiam concremare a foris castello voluerunt, quam sacraverat beatus Bonifacius martyr. Subito autem apparuerunt duo juvenes mirae claritatis et candoris, videntibus tam Christianis quam paganis qui ipsam ecclesiam defendere videbantur. Horum aspectu terribili perterriti Saxones, in fugam versi sunt, sicque castrum illud ab obsidione liberatuin Saxonia cepit, Eresburgum super Wisaram fluvium, in loco qui dicitur Brunisberg, reaedificat. Sicque Franci utramque ripam, fugatis et partim occisis Saxonibus, obti
Abbreviated transcription (Latin):
gi Rarolo cõmiserunt. Głosus rex ka¬
rolus adulmenfulfanũ saroñ penitꝰ
destruxit. Ubi cũ exercitus graui siti
laboraret: medio die subito ex quodã
torrente largissime aque emanauert̃.
que sufficerent cuncto exercitin et u¬
mentis eoꝵ. Anno incarnationis dñi.¬
dcc.Lxxiii. legatus romanȩ eccłȩ petrꝰ
ab adriano pontifice ad głosum regẽ
karolũ uenit. Et quia itinera terrȩ
preclausa erant alongobardis. naui¬
gio usq ad portum massiliȩ uenit. po¬
stulans auxiliũ contra desideriũ lon¬
gobardoꝵ. regem. Piuis rex karolus
tum siuũi. partes misit ꝑ alpes gothias.
& iuga cimbenica. id est ꝑ montẽ quẽ
elcenisiũ uocant. que latera aꝑiunt
ĩ agros taurinoꝵ. Desiderius rex iuxta
ualens: papiam ipse desiderius refu¬
git. Et pius rex karolus ꝑ aꝑtas clau
obsedit. anno incarnationis dñi. dec.
indeq reuersus: papiã cepit cũ rege
desidio. Uxorẽ ac filiam eius. thesau¬

Expanded text:
gi Carolo se commiserunt. Gloriosus rex Cagi Carolo se commiserunt. Gloriosus rex Carolus Ardurmensul fanum Saxonum penitus destruxit: ubi cum exercitus gravi siti laboraret, medio die subito ex quodam torrente largissimae aquae emanaverunt, quae sufficerent cuncto exercitui et jumentis eorum. Anno Incarnationis Domi legatus Romanae Ecclesiae Petrus ab Adriano pontifice ad gloriosum Carolum venit: et quia itinera terrae praeclusa erant a Longobardis, navigio usque ad portum Massiliae venit, postulans auxilium contra Desiderium Longobardorum regem. Pius rex Carolus sit per Alpes Cottias, et per juga Gibennica, id est per montem quem accolae Cenisium vocant, quae latera aperiunt in agros Taurinorum. Desiderius rex tunc juxta non valens, Papiam ipse Desiderius refugit. Et pius rex Carolus post Desideripsam obsedit. Anno Incarnationis Domini septindeque reversus Papiam cepit, cum rege Desiderio uxorem ac filiam ejus thesau
Abbreviated transcription (Latin):
tificis accepit. Septimo itinere in aqͥ¬
taniã ꝑiuennã tiansitũ faciens. ubi
tunc iuennensẽ ep̃atũ pꝰ aliqͦt annoᷤ
ber terico cuidã ex familia ȩccłȩ dedit.¬
et usq sanctonas ꝑuenit. Capta est
iat̾ guaifarii. & sorores eiꝰ ac neptes.
Sic rex usq garõnã cuncta diripuit.
Inte iterũ int̾posito tempore simulcũ
bertrada regina maquitaniã transiens
ap̃ petragoricas uuaifarium ducem
int̾fecit. ñ pꝰ uictoriã sanctonas rediit.
ubi reginã dimiserat. & egrotare cepit.
diem unctionis sue . xuiii. annis pau¬
lo amplius. ¶Głosi filii pipini karo¬
lus et carolomannus. inregnũ francoꝵ.
eleuati sunt. karolo innouioma ciui¬
tate. carolomannus suessionis. Karolꝰ¬
głosus rex mnaquitaniã contra hunol¬
dum rebellantẽ ingressus ẽ. misitq
una cũ urore sua. Bertrada regia
ꝑ baioariã ꝑrerit initaliã. At nobilio¬
res franci cũ ep̃is et comitib głosore¬

Expanded text:
pontificis accepit. Septimo itineri in Aqupontificis accepit. Septimo itineri in Aquitaniam per Viennam transitum faciens, ubi tunc Viennensem episcopatum post aliquot annos Berterico cuidam ex familia Ecclesiae dedit, usque Sanctonas pervenit. Capta est mater Waifarii et sorores ejus ac neptes. Sic rex usque Garonnam cuncta diripuit: inde iterum interposito tempore simul cum Bertruda regina in Aquitaniam transiens, apud Petragoricas Waifarium ducem interfecit. Inde post victoriam Sanctonas rediit, ubi reginam dimiserat, et aegrotare coepit: diem unctionis suae octodecim annis paulo amplius. Gloriosi filii illius Carolus et Carlomannus in regnum Francorum elevati sunt. Carolus in Novioma civitate, Carlomannus Suessionis. Carolus rex in Aquitaniam contra Hunoldum rebellantem ingressus est. Misitque una cum uxore sua Bertha regina, per Bajovariam perrexit in Italiam. Anno Ipis et comitibus, glorioso re
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ incendio concremant. ꝑuenitq
usq lemouicas uastando t̾ram. & uuai¬
fariũ in sequendo. Tertio inaquitania
ꝑgens: bituricas ciuitates cepit. & cas¬
aquitaniã: tenuit placitũ suũ neuernis.
Inde tassio dux baioarioꝵ postpositis
sacramentis. postposita propinquitate.
erat enĩ nepos eiusdẽ regis. ab eodem
itinere se abduxit. atq inbaioariã re¬
uertit᷑. Rex pippinus tam̃ aquitaniã
ꝑ ambulauit usq caturtiũ. anno incar¬
arripuit inaquitaniã. tenuitq placitũ
suũ aurelianis. Construxitq castrũ ar¬
gentoniũ. qđ uuaifariꝰ paulo ante de¬
struxerat. positis ibi adcustodiã franci.
Similit ap̃ ciuitates bituricas: ex̃citum
int̾ grecos et romanos de trinitate.
procedat afilio. & de scõꝵ. imaginib
utrum igne cõburende. aut pingen¬
dȩ essent ineccłiis. Sextũ ĩt faciens
in aquitaniã: munitissima loca płima
cepit. et usq garonnã ꝑuenit. Reu̾sꝰ
bituricas: legatos de morte pauli põ

Expanded text:
quod incendio concremavit. Pervenitque usque ad Lemovicas vastando terram, Waifarium insequendo. Tertio in Aquitaniam pergens, Bituricas civitatem cepit, et cas pergens, tenuit placitum suum Nevernis. Inde Tassilo dux Bajovariorum, postpositis sacramentis, postposita propinquitate erat enim nepos ejusdem regis, ab eodem itinere se abduxit, atque in Bojovariam revertitur. Rex Pippinus tamen Aquitaniam perambulavit, usque ad Cadurtium. Anno Incararripuit in Aquitaniam, tenuitque placitum suum Aurelianis. Construxitque castrum Argentonium, quod Waifarius paulo ante destruxerat, positis ibi ad custodiam Francis. Similiter apud civitatem Bituritas, exercitum inter Graecos et Romanos de Trinitate, aginibus, utrumne fingendae, an pingendae essent in ecclesiis. Sextum iter faciens in Aquitaniam munitissima loca plurima cepit, et usque Garonnam pervenit: reversus Bituricas, legatos de morte Pauli Romani
Abbreviated transcription (Latin):
maiestatis capite damnati sunt. ꝑ quo¬
rum tam̃ uita tunc papa & pontifex
benignissime int̾cessit. Cuiꝰ p̃cib ĩꝑa¬
tor. eis uita & membra ꝑdonauit. In
exilium tam̃ pro facinoris magnitudi¬
ne: pulsi sunt. Uis factionis pͥnceps pa¬
schalis numencłator extitit. Pruatis
& publicis reb dispositis .uii. kl̃ maiaᷤ
roma ꝑfectus spoletũ uenit. factus ẽ
t̾remotus .ii. kł mai hora noctis secun¬
da. qui pene totam italiã cõcussit: in
tantũ ut tectum beati pauli apłi cum
sius trabib magna exparte decidet.¬
& urbes atq montes in quib dã partibꝰ
ruerent. hic t̾remotus & ingallias. et
ingermanias. multa loca etiã cõcussit.
Pestilentia qͦ imanis. ꝓpt̃ molestiam
hiemis facta ẽ. Flefas cum aliis dona¬
riis arege ꝑsarum aaron ad miralnũ
imꝑatorẽ ꝑ legatos mittit᷑. Capit᷑ bar¬
cinona ciuitas hispanie biennio obses¬
sa. eiꝰ p̃fectus datus cũ płimis aliis sar¬

Expanded text:
majestatis, capite damnati sunt. Pro quomajestatis, capite damnati sunt. Pro quorum tamen vita papa et pontifex benignissime intercessit; cujus precibus imperator eis vitam et membra perdonavit: in exsilium tamen pro facinoris magnitudine pulsi sunt. Hujus factionis princeps Paschalis Nomenclator exstitit. Privatis et publicis rebus dispositis, septimo Kalend. Maias Roma profectus, Spoletum venit. Factus est terraemotus, pridie Kal. Maii hora noctis secunda, qui pene totam Italiam concussit, in tantum ut tectum beati apostoli Pauli, cum suis trabibus magna ex parte decideret, et urbes atque montes in quibusdam partibus ruerent. Hic terraemotus et in Galliis et in Germaniis multa loca etiam concussit. Pestilentia quoque immanis propter mollitiam hyemis facta est. Elephas cum aliis donariis a rege Persarum Aaron Amiralinum imperatori per legatos mittitur. Capitur Barchinona civitas Hispaniae biennio obsessa, ejusque praefectus Zatus cum plurimis aliis Sar
Abbreviated transcription (Latin):
te popło manꝰ imponens iureuiran¬
do inuocato scẽ trinitatis noĩe. uidẽ¬
tib et audientib om̃ib satisfecit: se
cõsciũ nõ eẽ criminis. uñ falso culpabat᷑.
fodẽ die receptus ẽ tacharias legatus
abierosoluis reu̾tens. si mul et cũ ipso
patriarchȩ legato cũ clauib sepulchri
tes etiam uexillũ urbis indie scđo na¬
tiuitatis dñi. ante cõfessionẽ beati pe¬
tri apłi cũ głosus rex karolus ab ora-¬
tione surrexisset: leo pontifex capiti
norũ popło acclamatũ ẽ karolo au¬
gusto adõ ceronato maguo ⁊ pacifi¬
co unꝑatori romanoꝵ: uita et iuctoria.
Perfectis laudib apontifice. more pͥnci¬
pum antiquoꝵ adoratus ẽ. atq ablato
patricii noĩe qđ pͥmũ in eadẽ urbe ac¬
ceꝑat: imꝑator et augustus appellat᷑.
Ad missas pontifex ingreditur cũ clero
inhoneste & indecent̃ deponendo cõ¬
tumeliauerũt. sibi exhiberi. Et questi¬
one de eis habita lege romana: ut rei

Expanded text:
populo manus imponens, jurejurando invocato sanctae Trinitatis nomine videntibus et audientibus omnibus, satisfecit se conscium non esse criminis unde falso culpabatur. Eodem die receptus est Zacharias legatus ab Hierosolymis revertens, simul et cum ipso patriarchae legati, cum clavibus sepulcrites etiam vexillum urbis. In die sancto nativitatis Domini ante confessionem Petri apostoli, cum gloriosus rex Carolus ab oratione surrexisset, Leo pontifex capiti norum populo acclamatum est: Carolo Augusto a Deo coronato, magno et pacifico imperatori Romanorum, vita et victoria. Perfectis laudibus, a pontifice more principium antiquorum adoratus est, atque ablato patritii nomine, quod primum in eadem urbe acceperat, Imperator et Augustus appellatur. Ad missas pontifex ingreditur cum clero inhoneste et indecenter deponendo contumeliaverant, sibi exhiberi, et quaestione de eis habita, lege Romana, ut rei
Abbreviated transcription (Latin):
ermingus filiꝰ frĩs eiꝰ in regno succedit.
uenetiã recepit. Ambulat cordubensis
hispaniȩ rex cum imꝑatore paciscitur.
et abdirannã filiꝰ eiꝰ amoroch cesar au¬
gusta pellit. & oscam intrare cõpellit.
Eclipsis solis et lunȩ. bis eo anno fit.

Expanded text:
Ermingus filius fratris ejus in regno succedit. Ermingus filius fratris ejus in regno succedit. Venetiam recipit. Ambulaz Cordubensis Hispaniae rex cum imperatore paciscitur, et Abduramum filium ejus Amaroz Caesaraugusta pellit, et Oscam intrare compellit. Eclipsis solis et lunae bis eo anno fit:
Abbreviated transcription (Latin):
nodo quesitũ ẽ. et uentilatũ de statu
eccłiarũ. et ordine fingłarũ. cuiꝰq con¬
uersionis clerici ẽẽ debent. Transco dux
apodritoꝵ intẽporio reliꝑdoꝵ. acomitibꝰ
godefridi int̾ficit᷑. Et aureolus qͥ in quo¬
marcia hispania. atq gallia transpire¬
neum contra hoscam cesar augustũ resi¬
debat morit᷑. Et amaroth ministeriũ eiꝰ
inuadit. et castellũ ipsiꝰ p̃sidia disponit.
qͥ adimꝑatorẽ transitũ cũ suis facere uo¬
luit: s int̾uenientib causis. res infecta
remansit. Pipinus rex italie ꝑfidia du¬
cum ueneticoꝵ incitatus. uenetiã bello
tra mariq uissit appetere. Subiectaq
uenetia. ac ducib eiꝰ indeditionẽ accep¬
tis: eandẽ classem ad dalmatie litora
uastanda misit.s cũ paulus cenefanie
p̃fectus cũ orientali classe auxiliũ dal¬
matis ferendũ aduentaret: regia classis
ad ꝑpͥa regreditur. Gode fridus rex dano¬
rum a quodã suo sacellite int̾ficit᷑. et

Expanded text:
quaesitum est et ventilatum de statu Ecclesiarum et ordine singularum, cujusque conversationis etiam clerici esse debent. Trasco, dux Abodritorum, in emporio Relic per dolum a comitibus Godefridi interficitur, et Aureolus qui Nicomarciae Hispaniae atque Galliae trans Pyrenaeum contra Oscam ad Caesaraugustam residebat, moritur: et Amoroz ministerium ejus invadit, et ad castellum ipsius praesidia disponit: qui ad imperatorem transitum cum suis facere voluit, sed intervenientibus causis, res infecta remansit. Pippinus rex Italiae, perfidia ducum Veneticorum incitatus, Venetiam bello terra marique jussit appetere: subjectaque Venetia, ac ducibus ejus in ditionem acceptis, eamdem classem ad Dalmatiae littora vastanda misit. Sed cum Paulus Cephaleniae praefectus cum Orientali classe ad auxilium Dalmatis ferendum adventaret, regia classis ad propria regreditur. Godefridus rex Danorum a quodam suo satellite interficitur, et
Abbreviated transcription (Latin):
kł̃ augusti cd̃uenirẽt ep̃i mane. & circa
horam nonã uenit imꝑator gretio mo¬
re ꝑatus et coronatus. deducentib eũ
apłice sedis legatis. more romano uesti¬
tis. ad ep̃os eccłiasticis uestim̃tis indutoᷤ.
& ceteris scłm modũ pͥme hore diei
qñ inchoata ẽ sy nodus p̃ꝑatis. & ut pͥꝰ
cantata antipħa exaudinos dñe cũ uer¬
sib & gła. Post Rẏrieley son data ora¬
tione aleone ep̃o. resederunt om̃s. et
legit ioħs aretinus quãdã scedulam.
ratione et auctoritate carentẽ. Post qͦm
amissis apłici. et abansegiso. et ab eo¬
dem odone. siue cõscientia sy nodi di¬
ctata. int̃ se dissona. et nullã utilitatẽ
habentia. uerũ & ratione & auctorita¬
te carentia. & iccirco hic nõ habent᷑
subiuncta. Iterũ mota ẽ int̾rogatio de

Expanded text:
 August! convenirent episcopi, mane circa horam nonam venit imperator Grecisco more paratus et coronatus, deducentibus eum apostolici legatis more Romano vestitis ac episcopis aecclesiasticis vestimentis indutis, et ceteris secundum modum primae diei, qcantata antiphona Exaudi nos Domine cum versibus et Gloria post Kyrie eleyson, data oratione a Leone episcopo, resederunt omnes. Et legit Joannes Aretinus quandam schedulam ratione et auctoritate carentem; post quam a missis apostolici et ab Ansegiso et ab eodem Odone sine conscientia synodi dictata, inter se dissonantia et nullam utilitatem habentia, verum et ratione ac auctoritate carentia; et idcirco hic non habentur subjuncta. Iterum autem mota est interrogatio de
Abbreviated transcription (Latin):
mannũ ludouici filiũ cũ maxima mul¬
titudine bellatoꝵ suꝑ eos uenisse. Qua¬
propt̃ relinquentes papiã ueneruĩt ad
tardunã. & cõsecrata richildis apapa io¬
hanne in ĩꝑatricẽ: mox retrorsũ fugam
arripuit. Itẽ. karolomannus regis ka¬
roli filius. et płimoꝵ monasteriorũ ab¬
bas reputatus qm̃ insidias erga patrem
suũ infidelit moliret᷑ abbaciis pͥuatus.
inciuuitate siluanectis ẽ custotiis man¬

Expanded text:
atris sui filium, cum maxima multitudine bellatorum super eos venire. Quapropter relinquentes Papiam, venerunt ad Tardunam, et consecrata Richildis a papa Iohanne in imperatricem, mox retrorsum fugam ripsit. Karlomannus etiam, regis Karoli filius et plurimorum monasteriorum pater, reputatus, quoniam insidias erga patrem suum infideliter moliebatur, abbatiis privatus, in civitate Silvanectis est custodiae man
Abbreviated transcription (Latin):
arioꝵ una cum ipso sacramentis iu¬
rationum obstricti sunt. Bertericus
iuenniensẽ eccłam homo simplex su¬
scepit regendam. Post ipsum ꝑculus
ep̃s similit̃ innocens et simplicis na¬
ture. Pippinus rex iterum insaxoniã
ingressus. firmitates om̃s saronum
obtinuit. multaq strage saronum-
popłm ꝑdomuit: intantũ ut dona
annualia eis imposuerit. ꝑ singłos
pat̾ pippinũ uocari p̃cepit. Qui post
natiuitatẽ. tc̃io anno de functus ẽ.
Uuaifarius dux aquitanoꝵ om̃s fa¬
cultates eccłiarũ que adius francoꝵ.
ꝑtinebant. inaquitania inuasit. Ob
quam causam pippinus rex egressus
ꝑuenit usq ad locũ qui uocat᷑ tho¬
doath. Illuc uuaifaruis ꝑ legatos suo
om̃ia ꝓmisit se redditurum. Anno

Expanded text:
variorum una cum ipso sacramentis jurationum obstricti sunt. Bertericus Viennensem Ecclesiam, homo simplex, suscepit regendam. Post ipsum, Proculus episcopus, similiter innocens et simplicis naturae. Pippinus rex, iterum Saxoniam ingressus, firmitates omnes Saxonum obtinuit, multaque strage Saxonum populum perdomuit, in tantum ut dona annualia eis imposuerit per singulos pater Pippinum vocari praecepit. Qui post nativitatem tertio anno defunctus est. Waifarius dux Aquitanorum, omnes facultates ecclesiarum quae ad jus Francorum pertinebant, in Aquitania invasit. Ob quam causam Pippinus rex egressus, pervenit usque ad locum qui vocatur Todoat. Istic Waifarius per legatos suos omnia promisit se redditurum. Anno