comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Atq: ita fit. ut cũ ꝑ inpensa gr̃am unũ quẽq subleuat. &iã ꝑdisparẽ alteri alterũ
subdat. Om̃ps dñs sic cuncta moderat᷑. ut dũ singula quȩq s̃ omniũ int̃posita quadã
caritatis neces situdine : fiant om̃a singulorũ Et unus qͥsq sic qđ ñ accepit in altero pos¬
tis corpus ẽ. inqua altus alta uidendo oculus alius recta oꝑando manꝰ. alius ad cunc¬
ta discurrendo pes: alius p̃ceptoꝵ uoc̃e intellegendo auris. alius maloꝵ fetorẽ bono¬
rũq fłaglantiã discernendo naris ẽ. Quieñĩ corporaliũ more m̃broꝵ quȩ dũ uicis¬
sim sibi accepta officia impendunt: unũ de sem& ipsis om̃ib corpus reddunt. miro
consilio auctor acdis positor nr̃ huic illa largit᷑ quȩ alii denegat. alii hȩc denegat:
quae isti largit᷑. Mensuras itaq: sibi positas egredinitit᷑ : quisq posse plusquã acce¬

Expanded text:
Atque ita fit ut cum per impensam gratiam unumquemque sublevat, etiam per disparem alteri alterum Atque ita fit ut cum per impensam gratiam unumquemque sublevat, etiam per disparem alteri alterum subdat. Omnipotens Dominus sic cuncta moderatur, ut dum singula quaeque sunt omnium, interposita quadam charitatis necessitudine, fiant omnia singulorum: et unusquisque sic quod non accepit in altero postis corpus est, in qua alius alta videndo, oculus, alius recta operando, manus, alius ad cuncta discurrendo, pes, alius praeceptorum vocem intelligendo, auris, alius malorum fetorem, bonorumque fragrantiam discernendo, naris est. Qui enim corporalium more membrorum, dum vicissim sibi accepta officia impendunt, unum de semetipsis omnibus corpus reddunt. Miro consilio auctor ac dispositor noster huic illa largitur quae alii denegat, alii haec denegat quae isti largitur. Mensuras itaque sibi positas egredi nititur, quisquis posse plus quam acce
Abbreviated transcription (Latin):
longe factisunt adõ. Dicebat abb̵daniel Quia quantũ corpus uirescit. tantũ anima
exsiccat᷑. Et quantũ siccatũ fuerit corpus : tantũ anima uirescit. Dix̃ abba pastor
Malitia nequaquã expellit malitiã. Sedñ qͥs tibi male fecerit: bene facei ut ꝑ
bonũ opustuũ destruas malitiã illius . Int̃rogatꝰ ẽ qͥdã senex a qͦdã fratre dicento
res pondit : In his quȩ enumerasti : & in discretione Dico enĩtibi. Quia multi afflixer̃
carnẽ suã : & qr sine discretione faciebant hoc: habier̃ uacui nihil habentes.
secreto modoramine alii sermonẽ sapientiae . alii plenã fidẽ alii gram sa¬
nitatũ. alii oꝑationẽ uirtut᷑u alii ꝓphetiã. alii discretionẽ sp̃uum. Alii genera
linguarũ alii int̃ p̃tatio sermonũ tribuit. Creator nr̃ ac dispositor sic cuncta mo
derat᷑ ut qͥ extolli poterat exdono qđ hab& humiliet᷑ ex uirtute quã ñ hab&.

Expanded text:
longe facti sunt a Deo. Dicebat abbas Daniel quia quantum corpus virescit, tantum anima longe facti sunt a Deo. Dicebat abbas Daniel quia quantum corpus virescit, tantum anima exsiccatur; et quantum siccatum fuerit corpus, tantum anima virescit. Dixit abbas Pastor: Malitia nequaquam expellit malitiam, sed si quis tibi malefecerit, bene fac ei, ut per bonum opus tuum destruas malitiam illius. Interrogatus est quidam senex a quodam fratre dicente:respondit: In his quae enumerasti, et in discretione. Dico enim tibi quia multi afflixerunt carnem suam, et quia sine discretione faciebant hoc, abierunt vacui nihil habentes. secreto moderamine: Alii sermonem sapientiae, alii plenam fidem, alii gratiam sanitatum, alii operationem virtutum, alii prophetiam, alii discretionem spirituum, alii genera linguarum, alii interpretationem sermonum tribuit . Creator noster ac dispositor sic moderatur cuncta, ut qui extolli poterat ex dono quod habet, humilietur ex virtute quam non habet.
Abbreviated transcription (Latin):
tate eorũ quos corripiunt. ñ recedunt. Magna ẽ disciplinȩ magisterii subti-¬
litas discernendȩ : quatinus quisq rector culpas delinquentiũ discrete nouerit
parcere & pie resecare. Qui aut̃ sic dimittunt peccata ut ñ corrigant. aut sic quasi
corrigendo feriunt ut ñ dimittant : discretionis spm̃ ñ habent. Scriptũ ẽ in libro
lib& bona nr̃a stͣdio discretionis pensare. Qđ nimirũ quiagere dissimulat
&ĩa recte offerens recte peccat. Sepe qđ bono studio gerimꝰ dũ discernere
caute neglegimus. quo iudicet᷑ fine nescimꝰ. Et ñ nũ qͥ hoc fit reatꝰ criminis.
qđ putat᷑ causa uirtutis Recte ergo offerimꝰ cũ bono studio bonũ opus agimꝰ.
sedrecte ñ diuidimꝰ si hab̃e discretionẽ in bono oꝑe postponamꝰ. Dix̃ abba antonius
Sunt qͥdã conterantes corporasua in abstinentia & qr ñ habent discretionẽ :

Expanded text:
tate eorum quos corripiunt, non recedunt. Magna est disciplinae magisterii subtitate eorum quos corripiunt, non recedunt. Magna est disciplinae magisterii subtilitas discretionis, quatenus quisque rector culpas delinquentium discrete noverit parcere, et pie resecare. Qui autem sic dimittunt peccata ut non corrigant, aut sic quasi corrigendo feriunt, ut non dimittant, discretionis spiritum habent. Scriptum est in libro libet bona nostra studia discernendo pensare. Quod nimirum qui agere dissimulat, etiam recte offerens peccat. Saepe quod bono studio gerimus, dum discernere caute negligimus, quo judicetur fine nescimus; et nonnunquam hoc fit reatus criminis, quod putatur causa virtutis . Recte ergo offerimus, cum bono studio bonum opus agimus; sed recte non dividimus, si habere discretionem in bono opere postponamus . Ille Sunt quidam conterentes corpora sua in abstinentia, et quia non habent discretionem,
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ abscidaendas̃ : quȩ lenit̃ sanari ñ possunt. Qurã monitus secret̃i corrigi de pec¬
cato negl qͥgit: prublice arguendus ẽ. ut uulnus qđ occulte sanarinescit. manifes¬
te debeat em̃dari Ad anifesta peccata : nons̃ occulta correctione purganda.
Palã enĩs̃ arguendi qͥ palã nocent : Vtdũ aꝑta obiurgatione sanant᷑ hiqͥ eos imi¬
tando deliquerant corrigant᷑ Dũ unus corripit᷑ plurimi em̃dant᷑. Necesse ẽ eñĩ ut ꝓ
multorũ saluatione unꝰ condẽpnet᷑. quã ꝓunius licentia multi periclitent᷑. Ita ergo
delinquenti sermo ẽ ꝓferenđ sic̃ eiꝰ quicorripit᷑ expostulat salus . Qđ siopus ẽ aliqua
medicam̃ti salutẽ uerbo increpationis asꝑgere. lenitatẽ tam̃ corde opus ẽ. re¬
tinere. Doctores ñnũꝗ durisferiunt increpationib: subditos. qui tam̃ a cari¬

Expanded text:
enim abscindenda sunt, quae leniter sanari non possunt. Qui admonitus secrete corrigi de pecenim abscindenda sunt, quae leniter sanari non possunt. Qui admonitus secrete corrigi de peccato negligit, publice arguendus est, ut vulnus quod occulte sanari nescit, manifeste debeat emendari. Manifesta peccata non sunt occulta correctione purganda. Palam enim sunt arguendi qui palam nocent, ut dum aperta objurgatione sanantur, ii qui eos imitando deliquerant, corrigantur. Dum unus corripitur, plurimi emendantur. Melius est enim ut pro multorum salvatione unus condemnetur, quam pro unius licentia multi periclitentur. Ita ergo delinquenti sermo est proferendus, sicut ejus qui corripitur expostulat salus. Quod si opus est aliquam medicamenti salutem verbo increpationis aspergere, lenitatem tamen corde opus est retinere. Doctores nonnunquam duris feriunt increpationibus subditos, qui tamen a chari
Abbreviated transcription (Latin):
cui uelit ds̃ doctrine uerbũ dare. uł cui auferre & hoc aut ꝓdicentis. aut paudi-¬
entis fit merito. ut mod ꝯpculpa plebis auferatur sermo doctoris: Modo uͦ
simulat: uerũ ẽ qđ consensũ erroris alieni habeat. Plerũq sc̃i doctores ꝓmali
ꝑtinatia quia iniquos em̃dare nolunt : his tacere disponunt. Sed calorẽ sp̃s quo
agunt᷑ ferre ñ sustinentes : iterũ in increpationẽ ꝓsiliunt iniquorũ. Qui p̃sunt
ñ arguant : dicente dño aꝓphecã. Speculatorẽ tededi domui isrł
Si ñ fueris locutꝰ ut se custodiat impius auia sua ille. iniꝰquitate sua moriet᷑ .:
sanguinẽ aũt eius demanutua requirã. Qui p̃ẽ curã deb& hab̵e dehis quipereunt
ut eius redargutione aut corrigatur apeccatis autsi incorrigibiles existunt : ab eđa
separent᷑. Quiblando uerbo castigatꝰ ñ corrigit᷑ acrius necesse ẽ arguat᷑. Cũ dolore

Expanded text:
cui velit Deus doctrinae verbum dare, vel cui auferre. Et hoc aut pro dicentis aut pro audicui velit Deus doctrinae verbum dare, vel cui auferre. Et hoc aut pro dicentis aut pro audientis fit merito, ut modo pro culpa plebis auferatur sermo doctori, modo verosimulat, verum est quod consensum erroris alieni habeat. Plerumque sancti doctores pro mali pertinacia, quia iniquos emendare nequeunt, his tacere disponunt: sed calorem spiritus quo aguntur ferre non sustinentes, iterum in increpationem prosiliunt iniquorum. Qui praesunnon arguant: dicente Domino ad prophetam: Speculatorem te dedi domui Israel. Si non fueris locutus, ut se custodiat impius a via sua, ille in iniquitate sua morietur, sanguinem autem ejus de manu tua requiram . Qui praeest curam debet habere de iis qui pereunt, ut ejus redargutione aut corrigantur a peccatis, aut si incorrigibiles existunt, ab Ecclesia separentur. Qui blando verbo castigatus non corrigitur, acrius necesse est ut arguatur. Cum dolore
Abbreviated transcription (Latin):
ron om̃ib una eadẽq doctrinaẽ. ad hibenda. sed ꝓqualitate morũ:
diuersa exortacio erit doctoꝵ: Nã quosdã increpatio dura: quosdã
uero exortatio corrigit blanda: Sicut ꝑ iti medici aduarios corpo¬
ris morbos. diuerso medicamine seruiunt: ita ut iuxta uulnerũ uarie tatẽ
medicina diuersa sit. Sic & doctor ȩcłȩ. singulis quib:q c̃gruũ cloctrinȩ
remediũ adhibebit.: & quid cuiq oporteat ꝓętate. ꝓsexu. ac ꝓfessione an¬
nuntiabit: Prima quippe prudentiȩ uirtꝰ ẽ: eãquã docere oporteat existi¬
mare ꝑsona. Aliter ẽ agendũ erga eos qui nr̃o conmittuntur regimini si offen¬
dunt atq aliter c̃uhis qͥ nobis conmis si ñ sunt. Qui iusti sunt : uenerandis : Siuͦ
delinquunt ꝓsola caritate ut locus ẽ corripiendis: non tam̃ cũ seueritate . sic̃ hi
qͥ nob̵ regendi conmissis̃: ꝓmalo merito plebis: aufertur doctrina p̃dicationis
ꝓbono merito audientis. tribuitur sermo doctori . In potestate diuina consistit.

Expanded text:
on omnibus una eademque doctrina est adhibenda, sed pro qualitate morum, diversa exhortatio erit doctorum. Nam quosdam increpatio dura, quosdam vero exhortatio corrigit blanda. Sicut periti medici ad varios corporis morbos diverso medicamine serviunt, ita ut juxta vulnerum varietates, medicina diversa sit: sic et doctor Ecclesiae singulis quibusque congruum doctrinae remedium adhibebit, et quid cuique oporteat pro aetate, pro sexu ac professione annuntiabit. Prima quippe prudentiae virtus est, eam quam docere oporteat aestimare personam. Aliter est agendum erga eos qui nostro committuntur regimini, si offendunt, atque aliter cum iis qui nobis commissi non sunt. Qui si justi sunt, venerandi sunt; si vero delinquunt, pro sola charitate, ut locus est, corripiendi sunt, non tamen cum severitate, sicut ii qui nobis regendi commissi sunt. Pro malo merito plebis aufertur doctrina praedicationis. Pro bono merito audientis, tribuitur sermo doctori. In potestate divina consistit,
Abbreviated transcription (Latin):
nescientes consiliũ dĩ faciunt qͥuonoueris sic dõ subiecta eẽ omã ut & ipsi quieius dis positioni
aduersatur eiꝰ impleant uo luntaten: Propte rea in hac uita boni iudicant᷑ amalis. ut iterũ in illa
uita mali iudicent᷑ abonis. siue ut &uã fit hic bonis temporalis afflictio. & illuc ac terna remuneratio
dcircos necessariimaliũt quotiens bonioffendunt. flagellatur ab eis. Hinc est qđ assur uirgã
furoris suitestatur dñs. Sed quotiens ita sit dedĩ indignatione: ꝓcedit . ut ds̃ ꝑ illos in eos seuiat
quos flagellando em̃dare desiderat. Sed ille iustissima uoluntate illi uero ꝓ crudeli intention
coreius Atrocem suꝑ eos diuinũ furorẽ uentu  qui existunt ꝑsecutores &iuio lenti fidelib: Consolando

Expanded text:
nescientes consilium Dei fanescientes consilium Dei faadversantur ejus impleant voluntatem. 6. Propterea in hac vita boni judicantur a malis, ut iterum in illa vita mali judicentur a bonis; sive ut etiam sit hic bonis temporalis afflictio, et illic aeterna remuneratio. 7. Idcirco sunt necessarii mali, ut quoties boni offundunt, flagellentur ab illis. Hinc est quod Assur virgam furoris sui testatur Dominus ; sed quoties ita fit, de Dei indignatione procedit, ut Deus per illos in eos saeviat quos flagellando emendare desiderat. Sed ille justissima voluntate, illi vero saepe crudeli intentionecor ejus. 8. Atrocem super eos divinum furorem venturum, qui existunt persecutores et violenti fidelibus. Consolando
Abbreviated transcription (Latin):
Veni & suꝑtemalũ amescies horã eꝰ & in ru& suꝑte calamitas qua ñ poteris expiare. ueni&
suꝑte repente miseria quanescis. Mlagis mala facientib: quã mala pacientib: dolore debemus
Vienĩ praua faciendo in malũ ꝓficiunt᷑ isti paciendo amalo corrigunt᷑. Osuit̃ ꝑmalas uoluntates
alioruãnaliis multa operat᷑ bonamalignantiũ hominũ uolũtas nequaquã potest impleri.
nisi ds̃ dederit potestatẽ Nanidum homines dõ ꝑmittente malũ qđ concupiscunt ꝑsiciunt:
Ipsedicit᷑ facere qui ꝑmittit inde est qđ scriptũ ẽ ꝑ ꝓpharam sierit malũ qđ dñs ñ fecit:
Verũ tamen qđ iniqui mala ex uoluntate quȩrunt. id circo ds̃ ꝑficiendidat potestatẽ
ꝑsuã bonã uoluntatẽ: quia de nr̃o malo ipse multa operat᷑ bona quidã cũ dĩ uoluntatẽ resistunt.

Expanded text:
Veniet super te malum, et nescies; et irruet super te calamitas quam non poteris expiare. Veniet Veniet super te malum, et nescies; et irruet super te calamitas quam non poteris expiare. Veniet super te repentIlli enim prava faciendo in malum proficiunt: isti patiendo a malo corriguntur. Deus autem per malas voluntates aliorum, in aliis multa operatur bona. Malignantium hominum voluntas, nequaquam potest impleri, nisi Deus dederit potestatem. Nam dum homines, Deo permittente, malum quod concupiscunt perficiunt, ipse dicitur facere qui permittit. Inde est quod scriptum est per prophetam: Si erit malum, quod Dominus non fecit. Veruntamen quod iniqui mala expetunt voluntate, idcirco Deus perficiendi dat potestatem per suam bonam voluntatem quia de nostro malo ipse multa operatur bona. Quidam cum Dei voluntati resistunt,
Abbreviated transcription (Latin):
gotiorum sorensiũ sectores ꝓpt̃ ꝓximi dilectionẽ seculare negotiũ destrere debent
qui fore sem eloquentiã caninam facundiã ñcupabant eo qđ causi dici incerta¬
minib causarũ omissis q̃ agunt. ueluti canes alterutro sese lacerant .iurgias u
quisarũ ad iniurias suas conmutant: Lx .I. PEOP PRESSOΡIBUS PAVꝑTRUI
auperu oppressores tunc sesciant grauiori dignos sententia q̃uando pͥualueru
his quas nocere uoluerint: Natanto atrocius futuro supplicio condem prind
sunt q̃uaeohic fortius contra miserorũ uitã in ualuerint. Audiant iudices a r
psunt popłis qui a ꝓtẽpora i lb: molestus quas plebib ingerunt act̃noincendio cremabunt᷑
estante dño ꝑesaiam ꝓphetã: Iratus sum inquid suꝑ popłum meum aidedieos in manutua ñ posuisti
cis miscđiam ad grauasti iugũ tuũ ualde descende in puluere sede &i taceauntra in tenebras

Expanded text:
Negotiorum forensium sectatores propter proximi dilectionem saeculare negotium deserere debent,Negotiorum forensium sectatores propter proximi dilectionem saeculare negotium deserere debent,qui forensem eloquentiam caninam facundiam nuncupabant, 350 eo quod causidici in certaminibus causarum, omissis quae agunt, veluti canes alterutrum sese lacerant, jurgiaque causarum ad injurias suas commutant. CAPUT LVII. De oppressoribus pauperum. 1. Pauperum oppressores tunc se sciant graviori dignos sententia, quando praevaluerint his quibus nocere voluerint. Nam tanto atrocius futuro supplicio condemnandi sunt, quanto hic fortius contra miserorum vitam invaluerint. 2. Audiant judices, et qui praesunt populis, quia pro temporalibus molestiis, quas plebibus ingerunt, aeterno incendio cremabuntur, testante Domino per Isaiam prophetam: « Iratus, inquit, sum su sed aggravasti jugum tuum valde. Descende in pulvere, sede, tace et intra in tenebras.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓciorest autẽ costis quiledit qͣuã qui prestare nolit: Nã ille malignus iste inutilis . Ini
quus testis quãuis sua falsitat corpori reb:q: inpediat ãnimotam̃ nihil dã pni cõfer& Erit
aut̃ ille a pud dm̃ cõdempnatus qui ad uersus in nocentẽ salsũ testimoniũ uel dicit.
uł dicentib credit. Nã tion solũ ille reus est qui fal sũ dealio ꝓfert seda his quicito
diã sibicȩlitus ꝓuocat : quiaplus ꝑtimescit hominẽ quã diuinã trepidat indignatus
eatus cuius testimonio in nocens abscelere obiecto purgatur: Impius c̃uius ꝓditione
aliam iniquus ꝑimit᷑. Neq enĩdeca xp̃iano mortis obnoxiũ ꝓdere a& ad effundendũ
sanguinẽ in feliciũ uocẽ testi ficationis p̃bere Sermo enĩ iusti hominis tantul ad
ministeri ũ deb& eẽ salutis: Iraenĩ in dignationis & tribulationis. & in missionis
perangelos malos Lx. DE CAU SIDICIS

Expanded text:
Pejor est testis qui laedit quam qui praestare non vult. Nam ille maligPejor est testis qui laedit quam qui praestare non vult. Nam ille maligquus testis, quamvis sua falsitate corpori rebusque impediat, animo tamen nihil damni conferet. Erit autem ille apud Deum condemnatus, qui adversus innocentem falsum testimonium vel dicit, vel dicentibus credit. Nam non solum ille reus est, qui falsum de alio profert, sed et is qui citondiam sibi coelitus provocat, quia plus pertimescit hominem quam divinam trepidat indignationem. Beatus cujus testimonio innocens ab scelere objecto purgatur; impius, cujus proditione etiam iniquus perimitur. Neque enim decet Christianum morti obnoxium prodere, et ad effundendum sanguinem infelicium vocem testificationis praebere. Sermo enim justi hominis tantum ad ministerium debet esse salutis; ira enim indignationis et tribulationis, et immissiones per angelos malos. CAPUT LVI. De causidicis. 1.
Abbreviated transcription (Latin):
dũ contra quelib& aduersare moli mͣ Amore dũ amico uel ꝓpinquis prestare contẽdimus.
disenĩ quãtuor causis. sepeequitas uiolat̾ sepe in nocentia leditar: L.uiiii. DETESTIbus
I simendatiũ gratis dicit᷑ quãto magissiuenale querat᷑. Ne que enĩdeerit multiplex con¬
uentus falsorũ s̃itantũ p̃sentia sit nũmorũ. Testis falsi dicus t̾rib: est ꝑsonis obnoxius Primum
do que ꝑ iuirdbndo contẽpnit & sequent̾ iudici quenmentiendo fallit p̃ostremo in nocentiquẽ
falso testimonio ledit. Testib falsis coniunctis carde mendacii falsitas repperit᷑: Qđ si
separati fuerint: examine iudicantis cito mani festant᷑. Nã sic̃ inunitate prauorũ gan
dis est fortitudo ĩ ta inseparatione maior in sirmitas Fraudulentie cito rep̾ hendit men¬
datiũ : falsi dicorũ enĩ testimoniũ : sibi ñ conuenit Unũ pene crimen habent a qui
falsitatẽ ꝓmit &iqui sub primit ueritatẽ quia ille obesse uult. &uste ꝓdesse ñ uult

Expanded text:
 contra quemlibet adversari molimur. Amore, dum amico vel propinquis praestare contendimus. His enim quatuor causis saepe aequitas violatur, saepe innocentia laeditur. CAPUT LV. De testibus. 1. Et si mendacium gratis dicitur, quanto magis si venale quaeritur? Neque enim deerit multiplex conventus falsorum, si tantum praesentia sit nummorum. 2. Testis falsidicus tribus est personis obnoxius. Primum Deo, quem perjurando contemnit; secundo judici, quem mentiendo fallit; postremo innocenfalso testimonio laedit. Testibus falsis convictis, tarde mendacii falsitas reperitur: quod si separati fdis est fortitudo, ita in separatione major infirmitas. 5. Fraudulentiae cito reprehenditur mendacium, falsidicorum enim testimonium sibi non convenit. 6. falsitatem promit, et qui supprimit veritatem, quia ille obesse vult, et iste prodesse non vult.
Abbreviated transcription (Latin):
ln hub& qđ offerat ñ solũ audire contẽpnit᷑ sed &im & contra ueritatẽ ob primitur
so uiolat᷑ auro iustitia nullãq reus ptimes cit cul paquã redimere num mis ex istimat:
pius eni obtin& mencenensoris amoriucri quaȩ quitas iudicii : Tres sunt munerũ acceptiones
quib: cõtraiustitiã humana uita milicat idest fauor amiticiarũ adulatio laudis & corporalis
acceptio muneris facilius aut̃ ꝑuertit᷑ animꝰ rer corporeş munere quãgratiȩ laudisq fauore
Quituor modis puertit᷑ humanũ iuditiũ. Timore cupiditate . odio amore. Tun ore dũm& upocesit

Expanded text:
n habet quod offerat, non solum audiri contempnitur, sed etiam contra veritatem opprimitur; n habet quod offerat, non solum audiri contempnitur, sed etiam contra veritatem opprimitur; cito violatur auro iustitia, nullamque reus pertimescit culpam quam redimere nummis existimat, Plus enim obtinet mentem censoris amor lucri quam aequitas judicii. 6. Tres sunt munerum acceptiones, quibus contra justitiam humana vanitas militat, id est favor amicitiarum, adulatio laudis et corporalis acceptio muneris. Facilius autem pervertitur animus rei corporeae munere quam gratiae laudisque favore. 7. Quatuor modis pervertitur hum
Abbreviated transcription (Latin):
onest ꝑsona miudicio considerenda sed causa. Scriptũ estenũ Non accipies ꝑsonã in iuditio
leiterũ. Non misereberis pauperi iniuditio: Quienĩ consanguinitatis uel amicitiae
auore siue mnimiticiarũ odio iuditiũ ꝑuertunt s̃ine dubio inxp̃mqui est ueritas & iusticia
paecare noscunt᷑. iniqui iudiceserrant inueritate sententiaedũ intendunt in qualitate ꝑsonae :
aeculcerantꝰ sepeiustos dũ in ꝓbedefendunt iniquos: Quiaut̃ recte presidere studo nec
fartẽ palpare nouit. nec coibere ab iniustitia didicit LUII. DEM UNE RIBUS.
urecte iudicat & pmiũ inderemunerationis expectat. fraudem indõ ꝑparat q̃uia
isseꝓteporali lucro iudicant. Tales quippe adueritatẽ niustitiȩ defensio sedamor p̃mii
puocat : Quib: sis pesnũmi subtrahit᷑ confestim aiustitiȩ defensione recedunt : Acceptio

Expanded text:
on est persona in judicio consideranda, sed causa; scriptum est enim: Non accipias personam in judicio on est persona in judicio consideranda, sed causa; scriptum est enim: Non accipias personam in judicio . Et iterum: Non misereberis pauperis in judicio. Qui enim consanguinitatis vel amicitiae favore, sive inimicitiarum odio, judicium pervertunt, sine dubio in Christum, qui est veritas et justitia, peccare noscuntur. 2. Iniqui judices errant in veritate sententiae, dum intendunt in qualitatem personae, et exulcerant saepe justos, dum improbe defendunt iniquos; qui autem recte praesidere studet, nec partem palpare novit, nec cohibere a justitia didicit. CAPUT LIV. De muneribus. 1. Qui recte judicat, et praemium inde remunerationis exspecpro temporali lucro iuste iudicant. Tales quippe ad veritatem non iustitie defensio, sed amor premii provocat quibus si spes nummi subtrahitur, confestim a iustitie confessione recedunt. Acceptio n
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sentis uite tantũ conmodis cogitant ñ defuturis Uita eni istã uesperu. futura
uero mane accipitur & bene ait quasi lupi q̃uia iuporũ more cuncta diri puint & uix
e Ibosi uidices& lati ut sapientes iudeantur nondiscutiunt causas sedas serunt:
Dic que contur bant iudicu or dinem dũ non suo contenti officio aliena p̃sumunt:
uidã dũ iudicare incipiunt irascunt᷑ ipsã q iudicii sententiã in insani ã uertunt : De quibus
raete ꝑpphi&am dicitur quiconuertunt in furore iudiciũ : Quieni iratus iudicat infurorẽ iudiciũ
mutit :ht antepfert sententiã quã agnoscat. Furor in iudice inuestigacionẽ uerinuale adtingere
quia mens euis turbata surore abscrutacione alienat iustitiȩ : Iracundus iudex iuditii exam̃
plene contuere ñual& q̃uia caligine surores ñ uida. Quiaut̃ repulsofurore discutit facilius
ad cõtuendã ueritatẽ mentis serenitate c̃surgit & sine ulla pturbatione ad aequitatis intelle¬

Expanded text:
sentis vitae tantum commodis cogitant, non de futuris. Vita enim ista vesperum futura vero mane accipitur. Et bene ait quasi lupi, quia luporum more cuncta diripiunt, et vix is. Verbosi judices et elati, ut sapientes videantur, non discutiunt causas, sed asserunt, sicque conturbant judicii ordinem, dum suo non contenti officio, aliena praesumunt, quidam dum judicare incipiunt irascuntur, ipsamque judicii sententiam in insaniam vertunt, de quibus recte per prophetam dicitur, qui convertunt in furorem judicium. Qui iratus judicat, in furorem judicium mutat, et ante profert sententiam quam agnoscat. Furor in judice, investigationem veri non valet attingere: quia mens ejus turbata furore, ab inscrutatione alienatur justitiae. Iracundus judex judicii examen plene contueri non valet: quia caligine furoris non videt. Qui autem repulso furore discutit, facilius ad contuendam veritatem mentis serenitate consurgit: et sine ulla perturbatione, ad aequitatis intelli
Abbreviated transcription (Latin):
tollentes qm̃ gradi non poterat: manib: in aecłam ꝑtulerunt . Cũ aut̃ cȩteri fr̃s uidissent
Quia suꝑ sermo & malus : &iã bonos uiros conuertit admalũ. Sermo uero humilis & bonus.
&iam malos mutat in melius

Expanded text:
tollentes, quoniam gradi non poterat, manibus in ecclesiam pertulerunt. Cum autem fratres vidissent Quia sermo superbus et malus etiam bonos viros convertit ad malum, sermo vero humilis et bonus etiam malos mutat in melius.
Abbreviated transcription (Latin):
t̃nũ glorificati : Ipse ẽ enĩ mirabilis ds̃ deqͦ xesaias ait. Et uocabit᷑ nom̃ eiꝰ admi¬
rabilis consiliarius dĩ fortis &ctã & dauid : Mirabilis ds̃ in qͥt inscis suis

Expanded text:
ternum glorificati. Ipse est enim mirabilis Deus, de quo et Isaias ait: Et vocabitur nomen ejus admiternum glorificati. Ipse est enim mirabilis Deus, de quo et Isaias ait: Et vocabitur nomen ejus admirabilis, consiliarius, Deus fortis
Abbreviated transcription (Latin):
edño iħu xp̃o sic paulus apłs dicit. Cũuenerit glorificari in scĩs suis: ille qui ingła
rificatꝰ apparens a claritate potentiȩ suȩ clarificans illos sic̃ &idẽ patridñs ait
& daritatẽ quã dedisti mihi dedieis & alibi. Fulgebunt inquit iusti sic̃ sol: in regno pa¬
trismei. quagloriosa & ꝑpetua gła glorificati. iniuditio cũ xp̃o apparebt̃ elect i
Veni& ergo ueni& iniuditio apparere in scĩs suis glorificatꝰ. quiiniquis apparuit in
passione sua defectus Et qui ante pilatũ & pontifices uideoꝵ in pͥmo aduentu ap¬
paruit humilis & pusillus. in scđo gloriosus magnꝰ & excelsus apparebit ds̃ a ami
c̃ceptione ammirabilis innatiuitate : ã mirabilis in resurrectione ãmirabilis & in
ascensione : Ipse adhuc & mirabilis apparebit in om̃ib: qͥut credendũ ẽ. credider̃
inultimi iudicii reuelatione. ut ab illo mirabili mirabiles facti iuant cũ illo inae¬

Expanded text:
esu Christo sic Paulus apostolus dicit: Cum venerit glorificari in sanctis suis , ille qui in gloria rificatus apparens, a claritate potentiae suae clarificans illos: sicut et idem Patri Dominus ait: Et claritatem quam dedisti mihi, dedi eis . Et alibi: Fulgebunt inquit justi sicut sol, in regno Patris mei . Qua gloriosa et perpetua gloria glorificati, in judicio cum Christo apparebunt electi. Veniet ergo, veniet in judicio apparere in sanctis suis glorificatus, qui iniquis apparuit in passione sua despectus. Et qui ante Pilatum et pontifices Judaeorum in primo adventu apparuit humilis et pusillus, in secundo gloriosus, magnus et excelsus apparebit Deus, et aconceptione, admirabilis in nativitate, admirabilis in resurrectione, admirabilis et in ascensione. Ipse adhuc et mirabilis apparebit in omnibus, qui ut credendum est crediderunt, in ultimi judicii revelatione, ut ab illo mirabili mirabiles facti, vivant cum illo in ae
Abbreviated transcription (Latin):
lumbe : Et de iob simpliciuiro : dñs ad diabolũ ait: Nũ quid conside¬
rasti seruũ meũ iob qđ ñ sit similis ei suꝑ terrã: Simplex & rectus &eti¬
mens dm̃ & recedens a malo: Diligamꝰ ergo fr̃s hanc magnã uirtutẽ.
quae de altis simithes auro ꝓcedit quae quãuis omib: xpĩanis. maxime
aũt necessaria ẽ monachis. quiuitȩ ꝓpositũ simplicitatis ornare deber
offitio: Scriptũ ẽ. enĩ: Sentite dednõ in bonitate. & insimplicitate
eni: Simplicitas iustorũ dirig& eos : Oboediamꝰ uerbis pauli p̃dicatoris
egregii quinos ammon& dic̃s : Volo uos sapientes eẽ in bono simplices
inmalo: Debent enĩ electorũ corda prudentiã inbonũ cauere iugiter.
& simplicitatẽ aba cumine prudentiae tẽperare. neaut prudentia
modũ rectitudinis excedat. aut simplicitas ignorantiae fallatia tor¬
pescat : Dc ͣ o enĩ legit᷑ : qđ e& uirsimplex : & in domo habitans

Expanded text:
. Et de Job simplici viro, Dominus ad diabolum ait: Nunquid considerasti servum meum Job, quod non sit similis ei super terram, simplex, rectus, et timens Deum, et recedens a malo ? Diligamus ergo, fratres, hanc magnam virtutem, quae de Altissimi thesauro prodit, quae quamvis omnibus Christianis, maxime autem necessaria est monachis, qui vitae propositum simplicitatis ornare debent officio. Scriptum est enim: Sentite de Domino in bonitate, et in simplicitate enim: Simplicitas justorum diriget eos . Obediamus verbis Pauli praedicatoris egregii, qui nos admonet, dicens: Volo vos sapientes esse in bono, simplices in malo . Debet enim electorum corda prudentia in bonum jugiter acuere, et simplicitas ab acumine prudentiae temperare, ne aut prudentia modum rectitudinis excedat, aut simplicitas ignorantiae fallacia torpescat. De Jacob enim legitur: Quod esset vir simplex, et in domo habitans
Abbreviated transcription (Latin):
insema ipsũ regressus ille qui furatus est erepta rursus defoco holera reportauit
nos plurimos fratrũ. quib: oportutune holera ipsa parata sunt. Gratias ergo refe¬
rentes dño ꝓmirabilibus suis. duplicẽ lȩticiã gessimus & psalute hominis &ꝓ
benefitiis diuinis

Expanded text:
in semetipsum regressus ille qui furatus est, erepta rursus de foco olera reportabat in semetipsum regressus ille qui furatus est, erepta rursus de foco olera reportabat nos plurimos fratrum, quibus opportune olera ipsa parata sunt: gratias ergo referentes Domino pro mirabilibus suis, duplicem laetitiam gessimus, et pro salute hominis, et pro beneficiis divinis
Abbreviated transcription (Latin):
quoddã : uidi sacrificare gentiles. & aio ad eos. Curuos cũsitis homines rationales.
immolatis mutis & in sensibilibus simula diris. Nonne enĩuos multomagis sine sensu estis
qua illi quib: immolatis: Ad hunc sermonẽ dñs a p&ruit illis intellectũ . & relinquentes
errorẽ suũ quẽ agebant: secuti sunt me & crediderunt saluatori dño nr̃o. Fuit mihi
aliquando hortulus monasterio uicinus: in quo ꝓpt̃ aduentantes holera colere ui¬
debamur. Quidã aut gentilis ingressus ẽ nocte : & furatus ẽ holera. Quȩ cũ ꝑtulissa
addoniũ suã igni ad posuit ut coquer&. Cũq trib: horis continuis ingenti igne suggesto
neq feruere neq emolliri aut cale fieri aliquatenus potuissent. sed ꝑmansissent
eadem uiriditate quamissa sunt : & neq: aqua quidem ipsa uł leuit̃ cale fieri potuiss&¬

Expanded text:
quoddam, vidi ibi sacrificare Gentiles, et aio ad eos: Cur vos cum sitis homines rationabiles, quoddam, vidi ibi sacrificare Gentiles, et aio ad eos: Cur vos cum sitis homines rationabiles, immolatis mutis et insensibilibus simulacris? Nonne enim vos multo magis sine sensu estis, quam illi quibus immolatis? Ad hunc sermonem Dominus aperuit eis intellectum, et relinquentes errorem suum quem agebant, secuti sunt me, et crediderunt Salvatori nostro Deo. Fuit mihi aliquando hortulus monasterio vicinus, in quo propter adventantes fratres olera colere videbamur. Quidam autem Gentilis ingressus est nocte, et furatus est olera. Quae cum pertulisset ad domum suam, igni apposuit ut coqueret. Cumque tribus horis continuis ingenti igne suggesto, neque fervere, neque molliri, aut calefieri aliquatenus potuissent, sed permansissent eadem viriditate qua missa sunt, et neque aqua quidem ipsa vel leviter calefieri potuisse
Abbreviated transcription (Latin):
debes intrare : qui hoc ipsũ ꝓposuisti. Et ego in nomine xp̃i consignans mem& ipsu : medias
flãmas ingressussũ. Ignis uero huc illucq disꝑ sus. fugere ame poenitus coepit. Steti
in medio ignis dimedia fere hora: & in nominedñi innullo penitus lesussũ. Uidentes aut̃
populi cum ingenti admiratione. ad clamauerunt & benedixerunt dm̃dicentes. Mira¬
bilis ds̃ inscĩs suis. Caeperunt aũt̃ ꝑurgere manicheũ: ut intrar& inignẽ. Atille reluc¬
tari coepit : & subtrahere se. Tunc conp̃hentes eũ turbe iniecerunt eũ in mediũ ignis.
& statim circũdans eũ flãma atq adurens exustũ reddidit: & illũ quidẽ cũ clamore
exurbe populus eiecit : clamans & dicens uiuus ardeat seductor. Meuero ad sum̃tes
secũ a benedicentes dñm: ad aecłam ꝑducunt. Alio quoq tẽpore dũtransii iuxta tẽplũ

Expanded text:
debes intrare, qui hoc proposuisti. Et ego in nomine Christi consignans memetipsum, medias debes intrare, qui hoc proposuisti. Et ego in nomine Christi consignans memetipsum, medias flammas ingressus sum; flamma vero huc illucque dispergi ac fugere penitus a me coepit. Steti 166 in medio ignis dimidia fere hora, et in nomine Domini in nullo penitus laesus sum. Videntes autem populi cum ingenti admiratione acclamaverunt, et benedixerunt Deum, dicentes: Mirabilis Deus in sanctis suis . Coeperunt etiam perurgere Manichaeum, ut introiret in ignem: at ille reluctari coepit, et subtrahere se. Tunc comprehendentes eum turbae injecerunt in medium ignis, et statim circumdans eum flamma, atque adurens semiustum reddidit. Et illum quidem cum dedecore ex urbe populus ejecit, clamans et dicens: Vivus ardeat seductor. Me vero assumentes secum, et benedicentes Dominum, ad ecclesiam perducunt. Alio quoque tempore dum transirem juxta templum
Abbreviated transcription (Latin):
uenire ad nos. & eadem ex petere a nobis. Sed & illud noncelabo uobis quod mihi dnis
adgłam nominis sui pstitit. Descenderã aliquando inciuitat̃ẽ & inueni ibi uirum
quendã doctorẽ manicheorum seducentẽ populos. cũ hoc habui conflictũ sermonis
Sed quia erat uersutus nimis & condudere eũ sermonib: non poterã: ueritus neaudi¬
torũ turbȩ lederentur. si ille in uerbis quasi superior abscessissa : audientib: turbis
dixi. Accendite ignẽ plurimũ in medio plateȩ. & ambo intremus inflãmã. Siquis nrm
non fuerit adustus. huius uera fides ẽẽ credatur. Quod cũ dixissem ualde placuit populo:
& continuo ignis accenditur plurimus luncergo ad p̃hendens eũ. cępi mecũ ꝑtrahere
adignẽ . Non inquit ita: sed unus quisq nr̃m singularit̃ ingrediatur. Primũ tamen tu

Expanded text:
venire ad nos, et eadem exspectare a nobis. Sed et illud non celabo a vobis, quod mihi Dominus venire ad nos, et eadem exspectare a nobis. Sed et illud non celabo a vobis, quod mihi Dominus ad gloriam nominis sui praestitit. Descenderam aliquando ad civitatem, et inveni ibi virum quemdam doctorem Manichaeorum seducentem populos: cum hoc habui conflictum sermonis. Sed quia erat versutus nimis, et concludere eum verbis non poteram, veritus ne auditorum turbae laederentur, si ille quasi superior abscessisset in verbis, audientibus turbis, dixi: Accendite ignem plurimum in medio plateae, et ambo intremus in flammam: si quis nostrum ex ea non fuerit adustus, hujus vera fides esse credatur. Quod cum dixissem, valde placuit populo, et continuo ignis accenditur plurimus. Tunc ego apprehendens eum, coepi mecum pertrahere ad ignem. Et ille non, inquit, ita; sed unusquisque nostrum singulariter ingrediatur: primus tamen tu
Abbreviated transcription (Latin):
&iã hoc a uobis abscondi sed enarro opera dñi quȩ dignatus ẽ implere ꝑnos. Terra
tibus quando semina exnecessitate suscepit : duplicia uix reddera. Uermes em̃ quida
nascebantur in ipsis germinum culmis: & ascendentes segetes succidebant Eranta
agricole loci illius gentiles. hosnos cũdocuis senus dm̃ credere & fidem xp̃ĩ recipese.
Et cũ diceremus eis nos quidemoraturos sed fidem ipsorũ requiri apud dm̃ quȩ hoc
ꝑcipere mereatur : illi ex arena hac quȩ calcatur a nobis sinus suos replentes obtu¬
lerunt nobis dicentes. ut in nomine dñi benediceremus: Et ego aio ad eos. Scđm fidẽ
uram fiat uobis. Tunc illi auferentes arenã secũ miscuerunt seminib: quȩ seminaturi
erant : & sparserunt ꝑagros. & tantũ fructũ collegerunt colligerunt quantũ nulla
usquã potuit ȩgypti t̃ra colligere. Exeoergo consuetudo ẽ eisbis pannos singulos

Expanded text:
etiam hoc abscondi a vobis, sed enarrabo opera Domini, quae dignatus est implere per nos. Terra ndo a colentibus semina ex necessitate suscepit, duplicata vix redderet. Vermes enim quidam nascebantur in ipsis germinum culmis, et ascendentem segetem succidebant. Erant enim agricolae loci ipsius Gentiles. Hos cum docuissemus Deum credere, et fidem Christi recipere, s ipsorum. Et cum diceremus eis, nos quidem oraturos, sed fidem ipsorum requiri apud Deum, quae hoc percipere mereatur; illi ex arena hac quae calcatur a nobis, sinus suos replentes obtulerunt nobis rogantes, ut in nomine Domini benediceremus. Et ego aio ad eos: Secundum fidem vestram fiat vobis. Tunc illi auferentes arenam secum, miscuerunt seminibus quae seminaturi erant, et sparserunt per agros suos, et tantum fructum collegerunt, quantum nulla usquam potuit Aegypti terra colligere. Ex eo ergo consuetudo est eis, bis per annos singulos
Abbreviated transcription (Latin):
qđ si humana ffagilitate peccatũ subrepserit. confesti erit corrigendũ. qđ ne quiter sentitur
conmissu:: Cito enĩ corrigitur culpa : quȩ cito agnoscitur: Tardius aut̃ sanatur uulnus
qđ iam putres centibus menbris. longo posttẽ pore curationibus adinbetur: N lora peccandi
immanitatem facit sceleris. Vnde & ꝑprophetaruaem quit iquitrahitis iniquitatẽ in
suniculis uanitatis & quasi uinculis plauseri peccatum: Trahit aut̃ iniquitatẽ ut suniculũ
qui tardat conuerti addm̃. Trahere. ẽ. eni iniquitatem mora façert̃ inic uitttr. UInde &
psalmus ꝓ longauer: iniquitates suas: Dñs iustus concidet ceruices peccatorum:¬

Expanded text:
quod si humane fragilitati peccatum subrepserit, confestim erit corrigendum quod nequiter sentitur commissum. Cito enim corrigitur culpa que cito cognoscitur, tardius autem sanatur vulnus quod iam putrescentibus membris longo post tempore curationibus adibetur. Omnis eniet Propheta: Vae, inquit, qui trahitis iniquitatem in funiculis vanitatis, et quasi vinculum plaustri peccatum ! Trahit enim iniquitatem ut funiculum, qui tardat converti ad Deum. Trahere enim iniquitatem est moram facere iniquitati. Unde et psalmus: Prolongaver
Abbreviated transcription (Latin):
creditur: sed om̃a p̃sentia in eodicuntur : quia aeternitate sua cuncta cõplectitur
uoquin mutabilis ẽ. ds credendus. siei successio nestẽporũ ac scribantur: Si semꝑ aliqua
essent cũdo tẽpora: nonesset tempus sed e&̃ aeternitas. nec mutarentur tẽpora sedsta¬
rent: Prȩ sens p̃teritũ & suturũ nrm̃ .ẽ. habere ñ dm̃. Verbi causa dicimus prop̾senti
teneo codicẽ. ꝓ p̃terito tenui. ꝓsuturo tenebo Vniuer sitatẽ uero : ds̃ tenet. Et ꝓtenuit
&tenebit. tenet dicitur Sed net ipsorũ angelorũ decessio accessio ueest tẽporũ
Naduas. ẽẽ. increaturis resquar u uicissitudo tẽporũ nonualet angłos scilicet ꝓpt̾

Expanded text:
creditur, sed omnia praesentia in eo dicuntur, quia aeternitate sua cuncta complectitur. creditur, sed omnia praesentia in eo dicuntur, quia aeternitate sua cuncta complectitur. Alioquin mutabilis est Deus credendus, si ei successiones temporum ascribuntur. Si semper aliqua essent cum Deo tempora, non esset tempus, sed aeternitas; nec mutarentur tempora, sed starent. 2. Praesens, praeteritum et futurum nostrum est habere, non Dei. Verbi causa, dicimus pro praesenti, teneo Codicem; pro praeterito, tenui; pro futuro, tenebo. Universitatem vero Deus tenet; et pro tenuit, et tenebit, tenet dicitur. 3. Sed nec ipsis angelis decessio accessiove est temporum. Nam duas esse in creaturis res, quibus vicissitudo temporum non valet, angelis scilicet, p
Abbreviated transcription (Latin):
diuna cognitio intellegitur eddẽ racione qui a ꝑfaciem conspectã quisque cognoscitur:
oceni moracione dicitur dõ ostende nobis faciem tuã: Acsidicatur: Da nobis cognitionẽ
tuã: os diunigenitus eius ẽ. Nã sicut ꝓuerbis quȩ ꝑ lingua fiunt sȩpedicimus. illa & illa
lingua: ita &ꝓdiuerbo os ponitur. quia mosest ut uerba ore form̃tur: E siuolueris
genere locutionis illo demons hare. quo is quiefficit ꝑ idquod efficitur nominatur
bene osꝓuerbo ponis. sicut linguã ꝓuerbis. sicut manũ plitteris: uestigiadĩ sunt: quia
nunc ds̃ ꝑspeculũ agno scitur: Id ꝑfectũ uero omnipotens re peritur . dũ infu
turũ faciẽ ad faciem quibus que electis p̃sentabitur: Vt ipsa spetiem conte plent
qui nunc uestigia conp̃henclere conantur hoc . ẽ. qđ uideri ꝑspeculum dicitur.
sic &icetera: UI QUOD DÕ NUUA TEM PORŨSUCCESSIO ADSCRIBAT
mnia tẽpora p̃cedit diuina aeternitas Nec indõ p̃teritũ p̃sens futurũue aliquid

Expanded text:
 faciem conspectam quisque cognoscitur. Hoc enim in oratione Deo dicitur: Ostende nobis faciem tuam, ac si dicatur: Da nobis cognitionem tuam. 9. Os Dei Unigenitus ejus est. Nam sicut pro verbis, quae per linguam fiunt, saepe dicimus illa et illa lingua, ita pro Dei verbo os ponitur, quia mos est ut verba ore formentur. Et si volueris genere locutionis illo demonstrare, quo is qui efficit per id quod efficitur nominatur, bene os pro verbo ponis, sicut linguam pro verbis, sicut manum pro litteris. 10. Vestigia Dei sunt, quibus nunc Deus per speculum agnoscitur. Ad perfectum vero omnturo facie ad faciem quibusque electis praesentabitur, ut ipsam speciem contemplentur, cujus nunc vestigia comprehendere conantur, hoc est, quem videre per speculum dicuntur.126 CAPUT VI. Quod Deo nulla temporum successio ascribatur. 1. Omnia tempora praecedit divina aeternitas, nec in Deo praeteritum, praesens, futurumve aliquod
Abbreviated transcription (Latin):
iss& admissũ secretius corripiens arguebat. & ad emendationẽ ac penitentiam
nabat. Sanitates quoq & curas corporũ poscentibus conferebat. ut omnẽ ex hoc
oleũ dabat . Ex quo ꝑ uncti sanifiebant: a quacũq: infirmitate tenerentur.
Senatoris cuiusdã uxor aliquando excecata ẽ. Haec dep̃cabatur uirũ suũ. ut eã
ꝑducer& ad hominẽ dĩ. Cui curesponder& uirsuus non ei esse moris uidendi
mulieres. rogat eũ ut uł ipse ꝑgens dicer& ei tantũ modo inbecillitatis suȩ causã

Expanded text:
isset admissum, secretius corripiens arguebat, et ad emendationem ac poenitentiam isset admissum, secretius corripiens arguebat, et ad emendationem ac poenitentiam nabat. Sanitates quoque et curas corporum, ita deposcentibus conferebat, ut omnem ex hoc oleum dabat, ex quo peruncti, sani fierent a quacumque infirmitate tenerentur. Senatoris cujusdam aliquando uxor excaecata est: haec deprecabatur virum suum, ut eam perduceret ad hominem Dei. Cui cum responderet vir suus, non ei esse moris videndi mulieres, rogat ut indicaret ei tantummodo imbecillitatis suae caussam,
Abbreviated transcription (Latin):
cauit uiro suo quȩ uiderat: queq audierat. Sed & habitũ uiri & uultũ atq i
om̃ia signa eius exposuit. Suꝑ quod miratus uir eius : regressus ad hominẽ dĩ
gratias refert dõ. Et accepta benedictione abeo prexit in pace. Alio quoq
tẽpore p̃positus quidã militũ uenit adeũ : cuius uxor grauida ab eo relicta ẽ
indomo sua. atq: illa ipsa die qua ille adiohannẽ uenerat : parcũ edens peridi¬
filius. ageres grãs dõ. Sed scito matrẽ pueri periclitatẽ Aderit tam̃ dñs &
inuenies cã sanã Festina ergo & redi & inuenies puerũ septẽ dierũ. & uocabis
nomen eius iohannẽ . Hic nutriatur indomotua absq: ulla contaminatione gen¬
tiũ .vII.annis. Quib: ꝑactis: trade eũ monachis erudiendũ. scĩs & cȩlestib: discipli¬
nis. Multis p̃terea uenientib: ad se siue ꝓuincialib: siue peregrinis. cũ respopos¬
cisset : a occulta cordis eorũ indicabat. & siqued forte peccatũ ab eis in occulto fu¬

Expanded text:
erit, sed et habitum viri et vultum, atque omnia signa ejus exposuit. Super quo miratus vir ejus, regressus ad hominem Dei, gratias refert Deo; et accepta ab eo benedictione, perrexit in pace. Alio quoque tempore praepositus quidam militum venit ad eum, cujus uxor gravida, ab eo relicta est in domo sua. At illa ipsa die qua ille ad beatum Joannem venerat, partum edens, periclifilius, ageres Domino gratias. Sed scito matrem pueri periclitatam; aderit tamen Dominus, et invenies eam sanam: festina ergo, et redi, et invenies 123 puerum septem dierum, et vocabis nomen ejus Joannem: hic nutriatur in domo tua absque ulla contaminatione Gentili septem annis; quibus peractis, trade eum monachis erudiendum sanctis et caelestibus disciplinis. Multis praeterea ad se venientibus , sive provincialibus, sive peregrinis, cum res poposcisset, occulta cordis eorum indicabat, et si quid forte peccati ab eis in occulto fu
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ignauia. uocari stultitiã. Simplicitatem uero cũ prudentia: uocari sapientia. Vtile ẽ.

Expanded text:
cum ignavia vocari stultitiam, simplicitatem vero cum prudentia vocari sapientiam. 11. Utile ecum ignavia vocari stultitiam, simplicitatem vero cum prudentia vocari sapientiam. 11. Utile e
Abbreviated transcription (Latin):
cognoscimus: quando eũ ꝑ fecte scirenos denegamus Inter dũ : quȩdã nescire conuenit
Nullus aut̃ inculpa maior. ẽ: qua ille quidm̃ nescit in uestigationẽ ueritatis. multorum e
quȩrere : sed paucorũ inuenire Ea aut̃ quȩ supra hominis intellegentiã s̃: scrutanda
non sunt: Quic quid supra hominis intellectũ .ẽ: quȩrendũ non ẽ: Consilio aut̃ diuino
seruandũ ẽ. ut hoc crȩdat᷑ eẽ iustitia qđ diuinȩ placuerit uoluntati Non enĩ poterit
eẽ. in iustũ : qđ iusto conplac& iudici Om̃is sapientia: exscientia & opinatione consistit:
Melior .ẽ. aut exscientia ueniens: quã exopi natione sententia Nã illa uera. ẽ. is ta
dubia Ad maioris culpȩ cumulũ ꝑtinet. scire quẽ quã qđ se qui debeat: & sequi nolle qđ scia
Ande & dñs Seruus in quit sciens uoluntatam domini sui & faciens non digna: plagis ua¬
pulalit multis Et ia cobus. scienti in quid bonũ & non facienti : peccatũ. ẽ: Sim plicitatem

Expanded text:
it. Nullus autem in culpa major est quam ille qui Deum nescit. 7. Investigationem veri multorum est quaerere, sed paucorum est invenire. Ea autem quae supra hominis intelligentiam sunt, scrutanda non sunt. Quidquid supra hominis intellectum est quaerendum non est. Consilio autem divino reservandum est, ut hoc credatur esse justitia, quod divinae placuerit voluntati. Non enim poterit esse injustum quod justo complacet judici. 8. Omnis sapientia ex scientia et opinatione consistit. Melior est autem ex scientia veniens quam ex opinatione sententia. Nam illa vera est, ista dubia. 9. Ad majoris culpae cumulum pertinet scire quemquam quod sequi debeat, et sequi nolle quod sciat. Unde et Dominus: Servus, inquit, sciens voluntatem Domini sui, et non faciens, digne plagis vapulabit multis . Et Jacobus: Scienti bonum et non facienti, peccatum est . 10. Simplicitatem
Abbreviated transcription (Latin):
głam dñi speculan᷑̃. Surdi factisumꝰ non curemus quia auditũ uanũ amisimus q
manus nr̃e ex aliqua passione debilitates sed interiores paratas habemꝰ aduersus
inimici tẽptationes infirmitas totũ corpus nr̃m tenet sed interiori homini
nr̃o sanitas crescit
tantiaita pertare deb& aduersa ut frangi ñ que at Tunc magis sunt dĩoculi suꝑ
uistus quando eos affligi abiniquis ꝓuidentia suꝑna ꝑmittit Nã tunc eis
gaudia disponunt᷑ aet̃na : quando p̃senti tribulatione ꝓbantur. Om̃s uitȩ
huius tribulationes aquis cõparant᷑ p̃tereuntib: ꝓpt̃ ea quia siquid in hac uita
tribulationis acciderit nonstat sed celerit̃ transit. Quiuitȩ futurȩ pͥmia di¬
ligent̃ excogitat malo om̃a presentis uitȩ equanimit̃ portat. Qm̃ exillius dul¬
cedine huus amaritudinẽ tẽpat. & exȩt̃nitate illius breuitatẽ huius despicit

Expanded text:
gloriam Domini speculamur. Surdi facti sumus, non curemus, quia auditum vanum amisimus. gloriam Domini speculamur. Surdi facti sumus, non curemus, quia auditum vanum amisimus. Manus nostrae ex aliqua passione debilitatae sunt, sed interiores paratas habemus adversus inimici tentationes. Infirmitas totum corpus nostrum tenet, sed interiori homini nostro sanitas crescit.tantia ita portare debet adversa, ut frangi non queat. Tunc magis sunt Dei oculi super justos, quando eos affligi ab iniquis providentia superna permittit. Nam tunc eis gaudia disponuntur aeterna, quando praesenti tribulatione probantur. Omnes vitae hujus tribulationes aquis comparantur praetereuntibus. Propterea quia si quid in hac vita tribulationis acciderit, non stat sed celeriter transit. Qui vitae futurae praemia diligenter excogitat, mala omnia vitae praesentis aequanimiter portat, quoniam ex illius dulcedine hujus amaritudinem temperat, et ex aeterniate illius brevitatem hujus despicit