comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Qma uec aliud aĩal. nec corpꝰ
attingit: nec potest. cuiqua
sine sciencia et nirtute .i. sine cogni¬
cione ac insticia prouenire: Cmus
ad peticio quam recta sit ip̃a. sͣ ne
ra sit ipsa inte huius cupiditas in¬
dicat.. Que licet sit temporalis et
labore plenissima. expetitur. tam̃
ab ominbus et obtatur. hanc em̾
tam senes ꝙͣ pueri. tam negenti¬
stulti cupiunt: tanti est ut anaxa¬
gore nisum est. contemplacio celi
ac lucis ipsius: ut quascũq nn¬
serias libeat sustinere: Cum igitꝰ
la boriosa hec brenis nita. nou tan¬
tum hominum. sed eciami ceteraꝵ
ani mancium cousensu: magnũ
est eaindem summũ ac perfectu
fieri homumi. si et fine careat. et oĩ
malo: Deuiq uenio uinquã exti¬
tisset qui hauc ipsam breuem cõ¬
tempueret. ac subiret. uisi spe inite
longioris: N am illi qui pro salute
cimum uoluntarie se neti obtu leꝑt
sient tebis meneceus. athems codrus
rõme curtius et mures duo: mimiꝙͣ

Expanded text:
quia nec aliut animal nec corpus quia nec aliut animal nec corpus adtingit nec potest cuiquam sine scientia et uirtute id est sine dei cognitione ac iustitia prouenire. cuius adpetitio a vitae hujusce cupiditas indicat: quae licet sit temporalis, et labore plenissima, expetitur tamen ab omnibus, et optatur; hanc enim tam senes quam pueri, tam reges qstulti cupiunt. Tanti est ut Anaxagorae visum est contemplatio coeli ac lucis ipsius, ut quascumque miserias libeat sustinere. Cum igitur laboriosa haec et brevis vita, non tantum hominum, sed etiam caeterorum animantium consensu, magnum est eamdem summum ac perfectum fieri bonum, si et fine careat et omni malo. Denique nemo umquam extitisset, qui hanc ipsam brevem contemneret, aut subiret mortem, nisi spe vitae longioris. Nam illi, qui pro salute civium voluntariae se neci obtulerunt, sicut Thebis Menoeceus, Athenis Codrus, Romae Curtius et Mures duo, numquam
Abbreviated transcription (Latin):
est. ut aunt propter se ipsa nirtus
expetenda. sed propter intam bea¬
tam. que mitutem neccessario seqͥ¬
tur. Quod argumentum docere eos
potuit. quod ẽẽt suminum bonu.
hec autem autem inta presens et
corporalis beata ẽẽ non potest. quia
malis est subiecta ꝑ corpus.¶ Epi¬
curus dm̃ ⁊ beatim nocat ĩ corruptũ
quia sempiterinis est. beatitudo eĩ
perfecta esse debet. ut nichil sit. qd̃
e am nexare. aut minuere. aut
in mutare possit. nec aliter quidꝙ̃
existimare beatum potest. insi fu¬
erit incorruptum. Incorruptum
autem nichil est. insi quod est in¬
mortale: Sola ergo inmortalitas
beata est. quia corrumpi ac dissolin
non potest. Quod si cadit in homi¬
nem nirtus: quod uegare nullus po¬
test. cadet et beatitudo: Non potest
enum fieri ut sit iuiser. qui nirtute
est preditus: Sicadit beatitudo. ex¬
go et inmortalitas cadit in hoĩnez
que beata est. S nnumũ igitur bo¬
mini : sola in mortalitas inuenit ᷑

Expanded text:
gitur ut aiunt propter se ipsam uirtus gitur ut aiunt propter se ipsam uirtus expetenda, sed propter uitam beatam, quae uirtutem necessario sequitur. quod argumentum docere eos potuit, quod esset summum bonum. haec autem uita praesens et corporalis beata esse non potest, quia malis est subiecta per corpus. Epicurus deum beatum et incorruptum uocat, quia sempiternus est. beatitudo enim perfecta esse debet, ut nihil sit quod eam uexare aut minuere aut inmutare possit. nec aliter quicquam existimari beatum potest nisi fuerit incorruptum. incorruptum autem nihil est nisi quod est inmortale. sola ergo inmortalitas beata est, quia corrumpi ac dissolui non potest. quodsi cadit in hominem uirtus, quod negare nullus potest, cadit et beatitudo: non potest enim fieri ut sit miser qui uirtute est praeditus. si cadit beatitudo, ergo et inmortalitas cadit in hominem, quae beata est. summum igitur bonum sola inmortalitas inuenitur,
Abbreviated transcription (Latin):
ciora uititur. quia humilia despicit.
id uero nichil potest ẽe aliud ꝙͣ ĩ mor¬
talitasẜ Merito ergo plõrum non ob¬
scurus: Enclides qui fint megarico¬
rum conditor discipline dissenciens
a ceteris. Id esse dreit simimũ bonum
quod sinule sit. et idem semper intel¬
lexit: profecto que sit natura sĩm
boni. licet id non explicanerit quid
sit: Idest autem in mortalitas nec a¬
liud omuino quidꝙͣ. quia sola. nec
minimui. nec angeri. nec minuta¬
ri potest. Sed nec quoqz in prudens
indicit ut fateretur. Nullum esse a¬
lud mitutis premium. ꝙͣ in morta¬
litatem: laudans euni nirtutem.
In eo libro quem de mumatura mor¬
te conscripsit: Una inquid res est
nirtus: que nos in mortalitatem do¬
nare possit: et pares dus facere: Si
et stoici quos secutus est negant sũ
nirtute effici posse quemꝙͣ beatum.
ergo uirtutis premium beata uita
est. Si nirtus ut recte dictum est be¬
atam intam uitam facit: Non igi ͨ¬

Expanded text:
tiora nitatur, quia humilia despicit? tiora nitatur, quia humilia despicit? id uero nihil potest esse aliut quam inmortalitas. merito ergo philosophorum non obscurus Euclides qui fuit Megaricorum conditor disciplinae, dissentiens a ceteris id esse dixit summum bonum, quod simile sit et idem semper. intellexit profecto quae sit natura summi boni, licet id non explicauerit, quid sit: id est autem inmortalitas nec aliut omnino quicquam, quia sola nec inminui nec augeri nec immutari potest. Seneca quoque inprudens incidit ut fateretur nullum esse aliud uirtutis praemium quam inmortalitatem. laudans enim uirtutem in eo libro quem de inmatura morte conscripsit, una inquit res est uirtus, quae nos inmortalitate donare possit et pares diis facere. sed et Stoici, quos secutus est, negant sine uirtute effici posse quemquam beatum. ergo uirtutis praemium beata uita est, si uirtus, at recte dictum est, beatam uitam facit. non est i
Abbreviated transcription (Latin):
siue cum bestia dimicet pro sa lute
certatur. Ergo ut corpus nincendo
id ad sequitur ut non tereat. sic et
amimus non permaneat: et sicut
corpus ab hostibus suis nctum mor¬
te multatur. Ita superatus aniciis
ammis moriatu. neccesse est: ꝙͣ
ergo intererit inter ai mu̾ et corpor
dumcacionemo nsi quod corpus
tempor alem nntam expetit. animꝰ
sempiteruam. Si ergo nirtus per
se ipsa beata non est. quonam in
perferendis ut dixi malis: tota ns
concupiscimur neglegit. si sums
ei gradus ad mortem ei patet: Qñ¬
quid uitam que optatur. ac ceteris
sepe respuit. mortem qz quam ceteri
tuuent fortiter suscipit. si neccesse ẽ.
nt aliquid ex se magni bom pariat. qr
suscepti et superati us ad mortem la¬
bores sine prennio ẽe non possunt: Si
nullum prennium quod ea digim
sit reperitur interra: Quando quidez
cuncta que fragilia et caduca sunt
sperunit. Quid aliud restat usi ut
celeste aliquid efficiat. Qma terre¬
na uinuersa contempuit: et ad al¬

Expanded text:
siue cum bestia dimices, pro salute siue cum bestia dimices, pro salute certatur. ergo ut corpus uincendo id adsequitur, ut non intereat, sic et animus, ut permaneat, et sicut corpus ab hostibus suis uictum morte multatur, ita superatus a uitiis animus moriatur necesse est. quid ergo intererit inter animi et corporis dimicationem nisi quod corpus temporalem uitam expetit, animus sempiternam? si ergo uirtus per se ipsam beata non est, quoniam in perferendis ut dixi malis tota uis concupiscuntur neclegit, si summus eius gradus ad mortem patet, quandoquidem uitam quae optatur a ceteris saepe respuit mortemque quam ceteri timent fortiter suscipit, si necesse est ut aliquid ex se magni boni pariat, quia suscepti et superati usque ad mortem labores sine praemio esse non possunt, si nullum praemium quod ea dignum sit reperitur in terra, quandoquidem cuncta quae fragilia et caduca sunt spernit, quid aliud restat nisi ut caeleste aliquid efficiat, quia terrena uniuersa contemnit, et ad al
Abbreviated transcription (Latin):
ex quib hono constat. animus et
corpus: Multa sunt propria auini. mł¬
ta propria corporis: Multa utriq cõ¬
mumia. sicut est ipsa nirtus. que quos¬
ciens ad corpus refertur discernendi
grã. fortitudo nominatur. Quonia
igitur utriq subiacet fortitudo. Utri¬
q disposita diuicacio est: et utriq
ex dimicacione nictoria: Corpus qr
solidum est. et conp̾hensibile. cum
sondis. et compre hensibilibus confli¬
gat necresse est: Animus autem qi
tenuis est. et innisibilis. Cum hiis
congreditur hostibus. qui inderi tan¬
gi qz non possunt: Qui sunt antem
hostes animi. cupiditates. peccata.¬
nicia. que si nicerit nirtus ac fuga¬
nerit. Inmaculatus erit animus. ac
purus. Unde igitur colligi potest.
quid̃ efficit animi fortitudo: ni mi¬
rum ex comumicto et pari. hoc est. et
corporis fortitudine: Quod cum in
aliquain congressionem certamen¬
q uenerit. quid alind ex uictoria ꝙͣ
nitam petit: Sine enim cum hõme.

Expanded text:
ex quibus homo constat, animus et ex quibus homo constat, animus et corpus. multa sunt propria animi, multa propria corporis, multa utrique communia, sicut est ipsa uirtus: quae quotiens ad corpus refertur, discernendi gratia fortitudo nominatur. quoniam igitur utrique subiacet fortitudo, utrique proposita dimicatio est et utrique ex dimicatione uictoria: corpus quia solidum est et conprehensibile, cum solidis et conprehensibilibus confligat necesse est, animus autem quia tenuis est et inuisibilis, cum iis congreditur hostibus qui uideri tangique non possunt. qui sunt autem hostes animi nisi cupiditates uitia peccata? quae si uicerit uirtus ac fugauerit, inmaculatus erit animus ac purus. unde igitur colligi potest quid efficiat animi fortitudo? nimirum ex coniuncto et pari hoc est ex corporis fortitudine: quod cum in aliquam congressionem certamenque uenerit, quid aliut ex uictoria quam uitam petit? siue enim cum homine
Abbreviated transcription (Latin):
liorumq existimacione: atq ar¬
bitrio po sita: nam sepe nirtus
et in insa est. malo adficitur: debet
autem id bonum quod ex es uascits
Ita coherere. ut diuelli atq abstra¬
hi uequeat: Nec alter sumimũ bo ͫ
nderi potest. ꝙͣ si et proprium sit
nitutis. et tale ut ueq adici ꝙquã
neq detrahi possit. quid. quod in hus
omnibus contempuendis nrtutis
officia cousistunt: Nam uolupta¬
tes. opes. potencias. honores. ea qͥ
omĩa que pro boins habenter. nou
concupiscere. non apetere: Nou ama¬
re. quod ceteri facint nicti cupidi¬
tate. id est profecto nirtus: Aliud er¬
go sublimius atq preclarius effic̾:
Nes frustra hiis frequentibz bonis e¬
luctatur. nsi quod maiora desiderat:
Non desperemus inneniri posse. mo¬
do nerset se cogitacio in omĩa: neq
enim lenia ant ludicra petunitur
premia: Sed queritur quid sit ꝓpt̾
quod nascimur. quid defficit utꝰ
possumus sic inuestigare/ Duo sñt

Expanded text:
liorum existimatione atque arliorum existimatione atque arbitrio posita. Nam saepe virtus et invisa est, et malo afficitur. Debet autem id bonum, quod ex ea nascitur, ita cohaerere, ut divelli atque abstrahi nequeat; nec aliter summum bonum videri potest, quam si et proprium sit virtutis, et tale, ut neque adjici quidquam, nec detrahi possit. Quid, quod in his omnibus contemnendis virtutis officia consistunt. Nam voluptates, opes, potentias, honores, eaque omnia, quae pro bonis habentur, non concupiscere, non appetere, non amare, quod caeteri faciunt victi cupiditate, id est profecto uirtutis. aliut ergo sublimius atque praeclarius efficit nec frustra his praesentibus bonis reluctatur, nisi quod maiora et ueriora desiderat. non desperemus inueniri posse, modo uerset se cogitatio in omnia: neque enim leuia aut ludicra petuntur praemia. Si quaeritur quid sit propter quod nascimur, quid efficiat uirtus, possumus sic inuestigare. duo sunt
Abbreviated transcription (Latin):
Numꝙͣ nirtus negari non potest: qͣn
et bonum sit: et ominum certe bonu̾:
sed si beata esse non potest. quia nis
et natura enus in malorum perferẽ¬
cia posita est: non est profecto sũmũ:
Queramnus aliud an nichil nirtu¬
te pulchrius. nichil sapiencia digͥ¬
us in ueniri potest: Si enim nicia
ob tmꝑitudinem fugienda sunt: nir¬
tus igitur ad petenda est ob decorem.
Quid ergo potest ne fieri ut quod bo¬
nũ: quod houestum esse constat. mer¬
te de ac premio careat: Sit que tam
sterile ut nichil ex se commodi pari¬
atur la bor ille maginis et difficul¬
tas. et luctacio ad nersus mala. qͥ¬
bus hec uita plena est. aliquid ma¬
gni boni pariat neccesse est. Id uero
quod ẽe dicimus. num uoluptatem
at nichil turpe. ex honesto nasci pot̾:
num diuicias. num potentatus. ac
ea quideui fragilia sunt et caduca:
Num gloriam: nim honorem: mun
meioriam nominis: At hec om̃ia
non sunt in ipsa nirtutes sed in a¬

Expanded text:
Num virtus? Negari non potest, quin Num virtus? Negari non potest, quin et bonum sit, et omnium certe bonum. Sed si beata esse non potest, quia vis et natura ejus in malorum perferentia posita est, non est profecto summum bonum. Quaeramus aliud. At nihil virtute pulchrius, nihil sapiente dignius inveniri potest. Si enim vitia ob turpitudinem fugienda sunt, virtus igitur appetenda est ob decorem. Quid ergo? Potestne fieri, ut quod bonum, quod honestum esse constat, mercede ac praemio careat, sitque tam sterile, ut nihil ex se commodi pariat? Labor ille magnus, et difficultas, et eluctatio adversus mala, quibus haec vita plena est, aliquid magni boni pariat necesse est. Id vero quid esse dicemus? Num voluptatem? at nihil turpe ex honesto nasci potest. Num divitias? num potestates? at ea quidem fragilia sunt, et caduca. Num gloriam? num honorem? num memoriam nominis? at haec omnia non sunt in ipsa virtute, sed in a
Abbreviated transcription (Latin):
insepera biliter conexis officium ho¬
minis. et ueritas omnis inclusa ẽ:
extitisse: qui sedem ac domicilium
sunimi boni repperirent. potuerunt
enu sic querere: quodcumqz est sũ¬
ium bomim. neccesse est omnib
esse propositum. noluptas est que
ad petitur acunctis: sed hec et com¬
munis est cum beluis. et honesti uĩ
non habet: et sacietatem ad fert: ⁊¬
nimia nocet: et processu uuuitꝰ
etatis: Et multis non contingit.
nam qui operibus carent. quorim
maior est mimerus: eciam uolup¬
tate crreant neccesse est: Non igit᷑
sumum bomuim: sed ne bomuum qͥd̃
noluptas: Quid dinicie. multonia¬
gis: nam pancioribus et pleriq
casu et mertibus. sepe et non mini¬
quam scelere contingant: et nõ ob¬
tantur ab hiis qui eas iam tenent:
Quid regum ipsum. ne id quid̾ nõ
enim cuncti homines reguare possũt.
et neccesse est. nuuersos sinumi bo¬
in capaces ẽe: Queramus igitur a¬
liquid quod ꝓpositum sit omnibus:

Expanded text:
inseparabiliter conexis et officium hoinseparabiliter conexis et officium hominis et ueritas omnis inclusa est.osophorum extitisse, qui sedem ac domicilium summi boni reperiret. potuerunt enim sic quaerere: quodcumque est summum bonum, necesse est omnibus esse propositum. uoluptas est quae adpetitur a cunctis, sed haec et communis est cum beluis et honesti uim non habet et satietatem adfert et nimia nocet et processu minuitur aetatis et multis non contingit; nam qui opibus carent, quorum maior est numerus, etiam uoluptate careant necesse est. non est igitur summum bonum, sed ne bonumvoluptas. Quid divitiae? Multo magis. Nam et paucioribus, et plerumque casu, et inertibus saepe, et nonnumquam scelere contingunt, et optantur ab iis qui eas jam tenent. Quid regnum ipsum? Ne id quidem. Non enim cuncti homines regnare possunt; et necesse est universos summi boni capaces esse. Quaeramus igitur aliquid, quod propositum sit omnibus.
Abbreviated transcription (Latin):
nitate se abdicat: Sapienciores igiᷤ
imperiti. qui eciaui sierrant inreli¬
gione deligenda: tameu uature sue
coudicioins que memmerũt: Cõstat
igitur tocius humaui generis consẽ¬
sum. ueligionem suscipi oportere: s
quomodo inea erretur. explicandũ
estp̃ si aturam hominis deus hanc es¬
se uoluit: ut duarum rerum cupidꝰ
et apetens esset. religionis et sapiẽ¬
cie: Sed hommnes ideo fallunti: qd̾
aut religionem suscipiunt. omissa sapĩa
ãt sapiencie soli student omissa religio¬
ue: Cum alterum sine altero. neꝵ
ẽe uon possit. cadunt ergo ad multi¬
plices religiones: sed ideo falsas.
qui sapiencian reliquerunt. q̃ illos
do cere poterat deos multos ẽẽ non
posse. aut student sapiencie: sedi¬
deo false: quia religionem summi
dei omiserunt: qui eos adueri scieu¬
ciam potuit erudire: Sic homines
qui alterntrum suscipiunt: intam
deniam maxĩsq errorib pleuani
sequntur. quoniam in hiis duobz

Expanded text:
nitate se abdi-. cat. sapientiores igitur nitate se abdi-. cat. sapientiores igitur inperiti, qui etiamsi errant in religione deligenda, tamen naturae suae condicionisque meminerunt. Constat igitur totius humani generis consensu religionem suscipi oportere. sed quomodo in ea erretur explicandum est. naturam hominis deus hanc esse uoluit, ut duarum rerum cupidus et adpetens esset, religionis et sapientiae. sed homines ideo falluntur, quod aut religionem suscipiunt omissa sapientia aut sapientiae soli student omissa religione, cum alterum sine altero uerum esse non possit. cadunt ergo ad multiplices religiones, sed ideo falsas, quia sapientiam reliquerunt, quae illos docere poterat deos multos esse non posse, aut student sapientiae, sed ideo falsae, quia religionem summi dei omiserunt, qui eos ad ueri scientiam potuit erudire. sic homines qui alterutrum suscipiunt uitam deuiam maximisque erroribus plenam secuntur, quoniam in his duobus
Abbreviated transcription (Latin):
Et orbant suo proprio ac singulari bo¬
no: quod est recte nuendo. atqz boni¬
in humanite dis iunctum: Quia deꝰ
ut cuncta inuencia subiecit homini.
sic ipsum hominem sibi: Nai qͥd
est. cur idem ip̃i disputent. eo dirigẽ¬
dain esse mentem. quo nultus erec¬
tus est: Si eniui uobis incelum spoc¬
tandum est. ad nichil utiq alind. ꝙͣ
ob religionem. si religio tollitur. uł¬
la uobis racio cum celo est: Itaqz ant
eo spectaudum est. aut interrain ꝓ¬
cumbendum: In terram procumbe¬
re. ii si uelumus quid̃ possumus. qͦ¬
rum status rectus incelum: Igitur
suspectaudum est: quo na tura corpo¬
ris prouocat: Quod si con stat esse fi¬
eudum. et ideo fiendum est. ut reli¬
gioni sermainis: aut ideo ut racio¬
nem rerũ celestium recognoscere uł¬
lo modo possimus: quia nichil huiꝰ¬
eins modi potest cogitando inueui¬
ri. siant supra docui. Religioni ergo
sermendum est. quam qui uon sus¬
Et nitam pecudum secutus. huma¬

Expanded text:
et orbant hominem suo proprio ac singulari boet orbant hominem suo proprio ac singulari bono, quod est a recte vivendo, atque ab omni humanitate disjunctum: quia Deus, ut cuncta viventia subjecit homini, sic ipsum hominem sibi. Nam quid est, cur iidem ipsi disputent, eo dirigendam esse mentem, quo vultus erectus est? Si enim nobis in coelum spectandum est, ad nihil aliud utique quam ob religionem. Si religio tollitur, nulla nobis ratio cum coelo est. Itaque aut eo est spectandum, aut in terram procumbendum. In terram procumbere ne si velimus quidem possumus, quorum status rectus est. In coelum igitur spectandum est, quo natura corporis provocat. Quod si constat esse faciendum, aut ideo est faciendum, ut religioni serviamus, aut ideo, ut rationem rerum caelestium cognoscere nullo modo possumus, quia nihil eiusmodi potest cogitando inueniri, sicut supra docui. religioni ergo seruiendum est, quam qui non suset uitam pecudum secutus huma
Abbreviated transcription (Latin):
sedes. castra mumuunt. domialia in¬
enarrabili arte componunt: regi su¬
o seruiunt: Nescio au non hiis sit ꝑ¬
fecta prudencia: Incertum igitur est.
utrumi ue illa que homini tribumit
Communia sint cum aliis iuenti¬
bus: religionis certe sunt expertia: ⁊¬
quid̾ sic arbitror muuersis ammali¬
bus datam esse racionem. s mutis
tantĩmodo ad nnitam tuendam. hoĩ
eciam ad propagandam: Et quia ĩ
homime racio ipsa perfecta est: sapi¬
encia nominatur. que in hoc exum¬
um facit houunem: quod solidatũ
est. Intelligere diuina: Qua dere cice¬
ronis uera sentencia est: Ex tot inꝙͣ
Egeneribus: nullum est animal p̾ter
Ipsis q in hominib nulla gens est.
neq tam mansueta neq tam fera:
que noticiam si iguoret qualem ha
beri dm̃ deceat. tamen habendũ sciat.
ex quo efficitur. ut hiis aguoscat deu̾.
qui nude ortus est. quasi recordetur.
Qui ergo phĩs uolunt amuios om̃i
metu liberare: tollunt eciam religiõe

Expanded text:
sedes, castra muniunt, domicilia insedes, castra muniunt, domicilia inenarrabili arte componunt, regi suo serviunt; nescio an non in his perfecta sit prudentia. Incertum est igitur, utrumne illa, quae homini tribuuntur, communia sint cum aliis viventibus: religionis certe sunt expertia. Equidem sic arbitror, universis animalibus datam esse rationem, sed mutis tantummodo ad vitam tuendam, homini etiam ad propagandam. Et quia in homine ipsa ratio perfecta est, sapientia nominatur: quae in hoc eximium facit hominem, quod soli datum est intelligere divina. Qua de re Ciceronis vera est sententia. « Ex tot, inquit, generibus nullum est animal praeter ipsisque in hominibus nulla gens est, neque tam immansueta, neque tam fera, quae non, etiamsi ignoret qualem Deum haberi deceat, tamen habendum sciat. » Ex quo efficitur, ut is agnoscat Deum, qui, unde ortus sit, quasi recordetur. Qui ergo philosophi volunt animos omni metu liberare, tollunt etiam religionem,
Abbreviated transcription (Latin):
minis bonum: in sola religione est.
Nain cetera eciam que putantur ho
minis propria: In ceteris quoq a¬
nimalib repperimitur. Cum enim
suas noces propriis inter se notis
discernunt. atq disu dinoscunt: cõ¬
loqui in dentur. ridendi quoq racio ap¬
paret in hiis aliqua: Cum demulsis
Auribus contractoq rictu. et occulis in
lascimam resolutis. aut homini ad¬
ludunt: aut sins quiq comigibus.
aut fetibus propriis: noune aliquid
amori mutuo: et indulgencie simi¬
le impertumt: Iam illa que sibi pros¬
picunt infuturunt. et cibos reponu̾t.
harent utiq prudenciam racionis q
sigua nimultis depreheudunitur. nã
quando utilia sibi ad petunt. mala
cauent. periculum nitant: latibula
sibi parant in plures exitus dispatẽ¬
cia. profecto aliquid intelligunt. po¬
test aliquis negare illis in esse racio¬
nem: Cum hominem ipsum sepe de¬
ludant. uai quib generandi mellis
officium est cum ad signatas incolũt

Expanded text:
minis bonum in sola religione est; minis bonum in sola religione est; nam caetera, etiam quae putantur esse homini propria, in caeteris quoque animalibus reperiuntur. Cum enim suas voces propriis inter se notis discernunt atque dignoscunt, colloqui videntur; ridendi quoque ratio apparet in his aliqua, cum demulsis auribus, contractoque rictu, et oculis in lasciviam resolutis, aut homini alludunt, aut suis quisque conjugibus ac foetibus propriis. Nonne aliquid amori mutuo et indulgentiae simile impartiunt? Jam illa quae sibi prospiciunt in futurum, et cibos reponunt, habent utique providentiam. Rationis quoque signa in multis deprehenduntur. Nam quando utilia sibi appetunt, mala cavent, pericula vitant, latibula sibi parant in plures exitus dispatentia, profecto aliquid intelligunt. Potest aliquis negare illis inesse rationem, cum hominem ipsum saepe deludant? Nam quibus generandi mellis officium est, cum assignatas incolunt
Abbreviated transcription (Latin):
uem maximam redegit ad muinimũ:
Duo sola diligendo que sibi diceret in¬
tuenda: quod se natum fe esse dixiss.
nt mũdum intueretur. ꝙͣ ꝙͣ omnia
conprehenderet: ac maiore uteretur
souo: tainem noumpleret homĩs of¬
ficium: Quia quanto pluris est a¬
nia ꝙͣ corpus: tanto pluris est de ꝰ
ꝙͣ mundus: Quia mundum dens
fecit. Non ergo mundus occulis: qr
ntrumq corpus est: sed deus animo
contemplandus: Qma deus ut est
ipse inmortalis: sic animum ẽẽ uolu¬
it sempiteruum: Dei autem contẽp¬
lacio neuerari et colere counininem
parentem geueris humain: Quod
si a phĩs abfunit: proiecti q interra
fuerunt: diuina ignorando: existĩan¬
dus est. anaxagoras ad ea que indẽ¬
da natum esse se dixerat: nec celum
uidisse nec solem: Eepedita est igi ͦ
homins racio: si sapiat cuins propͥa
est hunauitas: Ipsa humanitas ꝙͥ
est. nisi iusticia: Qui diusticia. nisi ꝑi¬
etas: pietas autem nichil aliud. ꝙͣ dĩ

Expanded text:
rem maximam redegit ad minimum, rem maximam redegit ad minimum, duo sola deligendo, quae sibi diceret intuenda. Quod si natum se esse dixisset, ut mundum intueretur, quanquam omnia comprehenderet, ac majori uteretur sono, tamen non implesset hominis officium: quia quanto pluris est anima quam corpus, tanto quam mundus, quia mundum deus et fecit et regit. non ergo mundus oculis, quia utrumque corpus est, sed deus animo contemplandus est, quia deus ut est ipse inmortalis, sic animum esse uoluit sempiternum. dei autem contemplatio est uenerari et colere communem parentem generis humani. quod si a philosophis afuit proiectique in terram fuerunt diuina ignorando , existimandus est Anaxagoras ad quae uidenda natum esse se dixerit, nec caelum uidisse nec solem. expedita est igitur hominis ratio, si sapiat: cuius propria est humanitas. sed ipsa humanitas quid est nisi iustitia? quid iustitia nisi pie
Abbreviated transcription (Latin):
solem: Cur ergo non gracias agis
ei qui huius beneficii anctor est: car
non ipsius nirtutem prouidencia
potestatem metiris animo: cuius
opera miraris ueccesse est eunui ml¬
to mirabilior sit qui mirabilia per¬
fecit: Si te quispia n nocasset ad
ceu aman ea que qz obtue acceptꝰ
esses: nũquid sanus uidere se si plu¬
ris faceres ipsam uoluptatem. ꝙͣ
sus ad menteme uec nident ampli¬
Ius: ꝙ̃ quod subocułuenit. At qn
remotis omnibus officiis corporis:
his sola mente pouenda est honu¬
nis racio: Non ideo nascuntur ut
ea que sunt facta in deannis: sed
ut ipsum factorem rerum omium
contemplemur .i. mentem. meute
ceruamus: Quare si quis honnem¬
roget cinus rei causa natus sit: ues¬
pondebit increpidus ac paratus colẽ¬
di se gracia natum: qui uos ideo gene¬
rant: ut ei seruiamus: Seruire aut̃
deo. luchil alind est. quam bonis oꝑibz
tueri et consernare insticiam. Sediͤ
nt honio diuinarum rerimi imperitꝰ

Expanded text:
solem: cur ergo gratias non agis solem: cur ergo gratias non agis ei, qui hujus beneficii auctor est? cur non ipsius virtutem, providentiam, potestatem metiris animo, cujus opera miraris? Etenim necesse est, ut multo mirabilior sit qui mirabilia perfecit. Si te quispiam vocasset ad coenam, in eaque optime acceptus esses, num sanus viderere si pluris faceres ipsam voluptatem, quasus ad mentem; nec vident amplius quam quod sub oculos venit. Atqui, remotis omnibus officiis corporis, in sola mente ponenda est hominis ratio. Non ergo ideo nascimur, ut ea, quae sunt facta, videamus, sed ut ipsum factorem rerum omnium contemplemur, id est, mente cernamus. Quare si quis homroget, cujus rei gratia natus sit, respondebit intrepidus ac paratus, colendi se Dei gratia natum, qui nos ideo generavit, ut ei serviamus. Servire autem Deo, nihil aliud est, quam bonis operibus tueri et conservare justitiam. Sed ille, ut homo divinarum rerum imperitus,
Abbreviated transcription (Latin):
qr habere debuit: Quia si quis racõ¬
nem suiuesciat. ne hono sit quidi
sed putenus non ex tempore dictun¬
Illud effusum indeamus intrib uerb̾.
quod et quanta peccauerit: primu
quod ome homns officium in soł
occulis posunt: nichil admentem
referens: sed da ad corpus omna:
Quid si cecus fuerit officium nec ho¬
minis ad mittet: Quod si fieri sine
occasu amme non potest: Quid cete¬
re corporis partes non carebunt. suis
qz muneribus. quid quod plus est
inauribus ꝙͣ in occulis sitinur quo¬
niam doctrina et sapiencia percipi
anribus solis potest: Occulis solis
non potest: Celi ac solis nidendi cã
natus es: quis te in hoc spectaculũ
indirxit. aut quid celo uerumqz ua¬
tura uisio tua confert. nmirum ĩ
hoc minensum et ad mirabile opus
laudes: Confitere igitur esse uerun
om̃ium constitutorem dm̃m: qui te ĩ
hunc mundum quasi testem lauda¬
torem que tanti sui operis iudirxit:
Magnum ẽẽ credis udere celum atq

Expanded text:
m habere debuit: quia si quis ratiom habere debuit: quia si quis rationem sui nesciat, nec homo sit quidem. Sed putemus non ex tempore dictuillud effusum. Videamus, in tribus verbis quot et quanta peccaverit. Primum, quod omne hominis officium in solis oculis posuit, nihil ad mentem referens, sed ad corpus omnia. Quid si caecus fuerit, officiumne hominis amittet, quod fieri sine occasu animae non potest? Quid caeterae corporis partes? num carebunt suis quaeque muneribus? Quid, quod plus est in auribus, quam in oculis situm; quoniam et doctrina, et sapientia percipi auribus solis potest, oculis solis non potest. Coeli ac solis videndi causa natus es? Quis te in hoc spectaculum induxit? aut quid coelo rerumque naturae visio tua confert? Nimirum, ut hoc immensum et admirabile opus laudes. Confitere ergo rerum omnium esse constitutorem Deum, qui te in hunc mundum, quasi testem laudatoremque tanti sui operis induxit. Magnum esse credis videre coelum ac
Abbreviated transcription (Latin):
sperandum est bouume nec ullum
malum recusandumi¶ Ueno mĩc
ad nere sapiencie summũ bonum:
cuius natura hoc modo determinan¬
da est: primumi ut solius hominis
sit nec cadat nrallum a minalium
deinde ut solius anmi: nec cõmu¬
nicari possit cum corpore: postrenio.
ut non possit cuiquam sine scienci¬
a et nrtute contingere: que ciram¬
scripcio illas omnes sentencias ex¬
cludit ac soluit. Eorum enim que
dixerit nichil tale est. dicam nũc
quid sit. ut doceam quod institui
p hos omnes cecos atq insipientes
fuisse: qui quod est homini sũmũ
bonum constitutum: nec uidere. n ͨ
intelligere. nec suspicari aliqũ do
potueruit: an axagoras cum ab eo
quereretur cuius rei causa natus es¬
set. respondit celi. ac solis nndendi:
hanc uocem adiuirantur ommes.
ac plõ prodigam indicant. ac ego
hunc puto non innementem quid
responderet effudisse hoc passim ne
taceret: Quod quid̾ secum si sapiẽs
Ifuisset: commentatum meditatũ¬

Expanded text:
sperandum est nec ullum sperandum est nec ullum malum recusandum. Venio nunc ad uerae sapientiae summum bonum. cuius natura hoc modo determinanda est, primum ut solius hominis sit nec cadat in ullum aliut animal, deinde ut solius animi nec communicari possit cum corpore, postremo ut non possit cuiquam sine scientia et uirtute contingere. quae circumscriptio illorum omnes sententias excludit ac soluit: eorum enim quae dixerunt nihil tale est. dicam nunc quid sit, ut doceam quod institui, philosophos omnes caecos atque insipientes fuisse, qui quod esset homini summum bonum constitutum nec uidere nec intellegere nec suspicari aliquando quiuerunt. Anaxagoras, cum ab eo quaereretur cuius rei causa natus esset, respondit caeli ac solis uidendi. hanc uocem admirantur omnes ac philosopho dignam iudicant. at ego hunc puto non inuenientem quid restaceret. Quod quidem secum, si sapiens fuisset, commentatum et meditatu
Abbreviated transcription (Latin):
dixerunt: ut bonum sibi constitue¬
rent quod bono indigeretꝰ Aristoti¬
les ab hiis non longe recessit. qui
uirtutem cum houesta te summm
bonum putant. quasi possit esse nͥ¬
tus in honesta. sic non si quid habne¬
rit tupidius. uirtus ẽẽ desinat. sed
indit fieri posse. nt de uirtute puo
nidicio male senciatur. Et ideo exis¬
tunacioni hominum seruiendum pu¬
tanit. Quod qui faciat a recto bono¬
qz discedit qma non est in uostra po¬
testate. nt untus pro sus meritis.
honestetur. s am quid est honestas:
nsi honor perpetuis ad aliquem secim¬
do populi rumore delatus. Quid ergo
fiet. si errore ac pranitate honninum
mala existimacio subsequat ᷑ abici¬
enius ne nirtutem. quia flagitios a
et turpis ab insipientib in dicetur.
que quoniam innidia premi ac ne¬
xari potest. ut sit ipsa proprinm ac
perpetinm bomun nullo extrinsecus
ad inmento indigere debet: qui in su¬
is per se nirtutibus nitatur et cons¬
tet: Itaqz nec ullum ei ab homine¬

Expanded text:
dixerunt, ut bonum sibi constituedixerunt, ut bonum sibi constituerent quod bono indigeret. Aristoteles ab his non longe recessit, qui uirtutem cum honestate summum bonum putauit: quasi possit ulla esse uirtus inhonesta ac non, si quid habuerit turpitudinis, uirtus esse desinat. sed uidit fieri posse ut de uirtute prauo iudicio male sentiatur, et ideo existimationi hominum seruiendum putauit: quod qui faciat, a recto bonoque discedet, quia non est in nostra potestate ut uirtus pro suis meritis honestetur. nam quid est honestas nisi honor perpetuus ad aliquem secundo populi rumore delatus? quifiet, si errore ac pravitate hominum, mala existimatio subsequatur? abjiciemusne virtutem, quia flagitiosa et turpis ab insipientibus judicetur? Quae quoniam invidia premi, ac vexari potest, ut sit ipsa proprium ac perpetuum bonum, nullo extrinsecus adjumento indigere debet, quin suis per se viribus nitatur, et constet. Itaq
Abbreviated transcription (Latin):
libet sine illa contencione animiꝰ con¬
preheudat: sed si commune quoqz ac
mediocre quodlibet boniu. nou insi
labore ad sequimur. Quoniain bouo¬
rum natura in arduo posita est malo¬
Erum in precipicio: simimo igitur la¬
Ibore. suminum bonum ad sequi ncͣcͣe
est. Quod si est nerissimum. ergo al¬
tera nirtute opus est. ut perneni a¬
mus ad eam uirtutem que dicitur sũ¬
mũ bonumi: Quod si est incongruẽs
et absurdum. nt uirtus per se ipsaz
peruemat ad se ipsam: si non potest
ad ullum bonun nnsi per laborem ꝑ¬
uenire apparet nirtutem ẽẽ per quã
perneniatur. Quouiain in suscipien¬
dis ac perferendis la boribus ins offi¬
ciumq uirtutis est: Ergo suminum
non potest esse id per quod neccesse
est. ad aliud perueniri. sed illi cum
iguorarent quid efficeret nirtus aut
quo tenderet. honestius autem nch
reperirent: substiterunt in ipsins nͥ¬
tutis nomine. quam nullo propo¬
sito a emolumento ad petendam ẽẽ

Expanded text:
libet sine ulla contentione animi comlibet sine ulla contentione animi comprehendat? sed si commune quoque ac mediocre quodlibet bonum non nisi labore adsequimur, quoniam bonorum natura in arduo posita est, malorum in praecipiti, summo igitur labore summum bonum adsequi necesse est. quod si est uerissimum, ergo altera uirtute opus est, ut perueniamus ad eam uirtutem quae dicitur summum bonum: quod est incongruens et absurdum, ut uirtus per se ipsam perueniat ad se ipsam. si non potest ad ullum bonum nisi per laborem perueniri, apparet uirtutem esse per quam perueniatur, quoniam in suscipiendis ac perferendis laboribus uis officiumque uirtutis est. ergo summum bonum non potest esse id per quod necesse est ad aliut perueniri. sed illi cum ignorarent quid -efficeret uirtus aut quo tenderet, honestius autem nihil reperirent, substiterunt in ipsius uirtutis nomine, quam nullo proposito emolumento adpetendam esse
Abbreviated transcription (Latin):
giendum. nisi a ccedat et uirtus: Ml̾¬
ti enim phõrum. cum de bonis malisz
dissererent: aliter tainen quain lo¬
quebantur. natura cogente nxerũt:
quia nitute caruerunt: Uirtus aut̾¬
d cum sciencia coniuucta sapiencia ẽ:
Superest ut eos eciam refellannus .¬
qui uirtutem ipsam sinmũ bonuz
putauerunt: In qua opinione ecia
marcus tullius fint in qua multũ
in considerati fuerunt: Nou enim nͥ¬
tus ipsa est summũ bonũ s effectrix
et mater est suiim bom: quoni ain
perueniri ad illud siue uirtute nõ p̃t:
utrumq intellectu facille est: Que¬
ro eiiu utrum ne ad preclaru il¬
lud bonum facile perueniri putent:
au cum difficultate ac labore expedi¬
aut. acumeu suum. erroremqz de fẽ¬
dant. Si facile ad illud ac sine ullo¬
labore perueniri potest. sunũ bomin
non est: Quid enim uos truciemus. ꝙ
conficiamus enitendo diebus et uoc¬
tibus: quando quid̃ tam in promptu
id quod querimus iacet. ut illud qui¬

Expanded text:
giendum nisi accedat et virtus. Mulgiendum nisi accedat et virtus. Multi enim philosophorum, cum de bonis, malisque dissererent, aliter tamen, quam loquebantur, natura cogente, vixerunt, quia virtute caruerunt. Virtus autem cum scientia conjucta est sapientia. Superest ut eos equi uirtutem ipsam summum bonum putauerunt, in qua opi- Dione etiam Marcus Tullius fuit: in quo multum inconsiderati fuerunt. non enim uirtus ipsa est summum bonum, sed effectrix et mater est summi boni, quoniam perueniri ad illut sine uirtute non potest. utrumque intellectu facile est. quaero enim utrumne ad praeclarum illut bonum facile perueniri putent an cum difficultate ac labore? expediant acumen suum erroremque defendant. si facile ad illut ac sine ullolabore perueniri potest, summum bonum non est. quid enim nos cruciemus, quid conficiamus enitendo diebus ac noctibus, quandoquidem tam in promptu id quod quaerimus iacet, ut illut qui
Abbreviated transcription (Latin):
dolor ncto: que gloria ꝑ alme: Qd̃
si ea que parit sciencia cominuma
sunt cum aliis ammalibr: nõ est
non mediocre huius diffinicionis ẽ
nicium: quod sciencia mde ponitͦ
Incipient enim beati omẽs iuderi. qͥ
artem aliquam scierint: Iumo nero
qui et res malas scierunt ut tain be¬
atus sit qui uenena didicerit ten¬
perare ꝙͣ̃ qui mederi: Qnero igitur
ad quam rem stiencia referenda sit:
Si ad cansas reruu naturalium q̃
beatitudo michi erit propõita: si scie¬
ro ude mi̾us oritur nel quidquid de
celo fisici delirant: Quid quod earũ
rerum non est sciencia: s opinacio
que pro ingeniis uaria est: Restat
nt sciencia bonorum ac malorum sñ¬
num bonum sit: Cur ergo scienciã
maluit. quam ipsam sapienciam
sumiũ bonum dicere: Cum sit utri¬
Dusq significacio et uis eadem. nẽo
tameu nsq adhuc summum bonũ
dixit esse sapienciam quod melus di¬
ci potuit. N ai sciencia parum est ad
bonum suscipiendum malumq fu¬

Expanded text:
dolor victo, quae gloria palmae. Quod dolor victo, quae gloria palmae. Quod si ea, quae parit scientia, communia sunt cum aliis animalibus, non est non mediocre hujus definitionis est vitium quod scientia nuda ponitur. Incipient enim beati omnes videri, qui artem aliquam scierint, immo vero qui et res malas scierint; ut tam beatus sit, qui venena didicerit temperare, quam qui mederi. Quaero igitur, ad quam rem scientia referenda sit? Si ad causas rerum naturalium, quae beatitudo erit mihi proposita, si sciero unde Nilus oriatur, vel quidquid de coelo physici delirant? Quid, quod earum rerum non est scientia, sed opinatio, quae pro ingeniis varia est. Restat ut scientia bonorum ac malorum summum bonum sit. Cur ergo scientiam maluit, quam ipsam sapientiam summum bonum dicere, cum sit utriusque significatio et vis eadem? Nemo tamen usque adhuc summum bonum dixit esse sapientiam, quod melius dici potuit. Nam scientia parum est ad bonum suscipiendum, malumque fu
Abbreviated transcription (Latin):
nullum est aimal quod non secũ¬
dum naturam suam uiuat: Qui
scienciam sumimũ bonũ fecit. aliꝙͣ
homini proprin dedit: sed scienci¬
amn alterius rei gracia homines appe¬
tunt: non propter ip̃am. quis enĩ
scire contentus est: nou expetens
a liquem fructum sciencie: Artes i¬
deo discuntur. ut exerceantur. Ex¬
ercentur autem nel adsubsidia in¬
te. nel ad uoluptatem. nel ad głia:
Non est igitur sinumũ bonũ. quod
non propter expetitur. Quid eigo
inter est. ntrum scienciam suminũ
bonũ putemus: au illa ipsa scien
cia que ex se parit .i. nictum. gloriã
nol nptateme que non sunt homini
propria ut ideo uec su̾ma bona: Nã
uoluptatis et uictus ad potencia:
non homimi solum. sed eciam mutis
in est: Quid cupiditas glorie. nõ¬
ue mequis deprehenditz cum uic¬
tores exultant: nicti dolent: tantꝰ
a mor laudum: tanta est uictori a
cure. Nec imierito sũmus poeta
experiundũ ẽẽ ait. Et quis cuiqz

Expanded text:
nullum est animal quod non secunnullum est animal quod non secundum naturam suam uiuat. qui scientiam summum bonum fecit, aliquid homini proprium dedit, sed scientiam alterius rei gratia homines adpetunt, non propter ipsam. quis enim scire contentus est non expetens aliquem fructum scientiae? artes ideo discuntur ut exerceantur, exercentur autem uel ad subsidia uitae uel ad uoluptatem uel ad gloriam. non est igitur summum bonum quod non propter se expetitur. quid ergo interest bonum putemus, an illa ipsa, quae scientia ex se parit, id est, victum, gloriam, voluptatem? quae non sunt homini propria, et ideo ne summa quidem bona. Nam voluptatis et victus appetentia non homini solum, sed etiam mutis inest. Quid cupiditas gloriae? nonne in equis deprehenditur, cum victores exultant, victi dolent? Tantus amor laudum, tantae est victoria curae. Nec immerito summus poeta experiendum esse ait, Et quis cuique
Abbreviated transcription (Latin):
lumitas in dolencia. ualitudo: nõ
minus sunt nuitis ꝙ̃ homini necͣnia:
Nescio an eciam magis quia homo
et me dellis et iniisterus subleuari
potest: muta non possunt. Item qͥ
appellant fortitudinis bonum: siat
homuim operibus ad uitam tuendam:
sic illis preda et papulis opus est:
⁊ta inducendo bonum quod non sit
in hommnuis potestate: Totum hoĩez
aliene dicioni subiugarmit̃. Andi¬
amus zenonem: N ain hus interd̾
consentaner muere: bel uarum igi
nobis more iuendum est: nai q̃
abesse debent ab homne: In hiis oĩa
deprehendinitu. nol uptates ad pe¬
tunt. metuunt. fallunt. insidiant ͦ
occidunt. et quod ad rem maxime.
attinet: dm̃i nesciunt: Quid ergo me
docet. ut inuam secundum natura:
Que ipsa in deterius prona est: Et
quibd̾ blandimentis lemorib in
nicia precipitat. nel si aliam muto¬
rum. alia in homnuis dicit ẽẽ na tu¬
ram: Quod homo ad nrtutem sit
genitus: Non nichil dicit: Sed ta
men erit defuncio sunum boni. qr

Expanded text:
lumitas, indolentia, valetudo, non lumitas, indolentia, valetudo, non minus sunt mutis, quam homini necessaria; ac nescio an etiam magis, quia homo et medelis, et ministeriis sublevari potest, muta non possunt. Item, quae appellant fortunae bona; nam sicut homini opibus ad vitam tuendam, ita illis praeda et pabulis opus est. Ita inducendo bonum, quod non sit in hominis potestate, totum hominem alienae ditioni subjugarunt. Audiam Zenonem: nam is interdum consentanee uiuere.\' beluarum igitur nobis more uiuendum est. nam quae abesse debent ab homine, in his omnia deprehenduntur: uoluptates adpetunt, metuunt fallunt insidiantur occidunt et, quod ad rem maxime attinet, deum nesciunt. quid ergo me docet ut uiuam secundum naturam, quae ipsa in deterius prona est et quibusdam blandimentis lenioribus in uitia praecipitat? uel si aliam mutorum, aliam hominis dicit esse naturam, quod homo ad uirtutem sit genitus, nonnihil hoc, sed tamen non erit definitio summi boni, quia
Abbreviated transcription (Latin):
qui nunquam doluit. qui a bono caret:
Quem nos feliaissimum puta bamꝰ
quia malo caruit. ab hac uanitate nõ
longe afint. quia omnnino nichil do¬
lere sumimũ bonum dixit: Nam pre¬
ter quod omne ammal doloris est.
fugiens qui potest sibi hoc bonum p̾s¬
tare. quam nobis ut non eneniat
nichil aliud possumus ꝙͣ obtare: sñ¬
mumi antem bonnm non potest ef¬
ficere. quẽ ꝙͣ beatum: insi semper fu¬
erit in ipsius potestate: hoc autem
non uirtus homini. nou doctrina. nõ
labor: sed uatura ipsa cunctis aĩab
prestat. qui uoluptatem cum houes¬
tate uiuxerunt: Cõmunionem bãc
effugere uoluerunt. sed effecerunt re¬
pugnaus bonim: Quomai qui uol¬
iuptati deditus ẽ. houestate careat
neccesse est. qui uoluptate stridet ho¬
nestatis̃ peripateticorum bonum in¬
ninum multiplex. et exceptis animi
bonis que ipsa que suit magna con¬
tencio est. cominune cum belnis pot̾
inderi: nam corporis bona id est in co¬

Expanded text:
qui nunquam doluit; quia bono caret: qui nunquam doluit; quia bono caret: quem nos felicissimum putabamus, quia malo caruit. Ab hac vanitate non longe abfuit, qui, omnino nihil dolere, summum bonum dixit. Nam praeter quod omne animal doloris est fugiens, quis potest sibi hoc bonum praestare, quod nobis ut eveniat, nihil aliud possumus quam optare? Summum autem bonum non potest efficere quemquam beatum, nisi semper fuerit in ipsius potestate: hoc autem non virtus homini, non doctrina, non labor, sed natura ipsa cunctis animantibus praestat. Qui voluptatem cum honestate junxerunt, communionem hanc effugere voluerunt, sed effecerunt repugnans bonum; quoniam qui voluptati deditus est, honestate careat necesse est, qui honestati studet, voluptate. Peripateticorum bonum nimium multiplex, et exceptis animi bonis, quae ipsa quae sint, magna contentio est, commune cum belluis potest videri. Nam corporis bona, id est, inco
Abbreviated transcription (Latin):
tem ipsam recu sandam putent: ab
hiis ne igitur precepta in nendi pete¬
mus: qui hoc idem sencunit: quod
ainme racionis exptes amnt: Cire¬
nei nirtutem ipsam exeo ẽẽ laudan¬
tam. quod efficiens noluptatis: Ue¬
rum inquid obscenuis cais: et sus il¬
le initulentus: Nam ideo cum aduersa¬
rio summa muirun contencione de¬
puguo: ut nirtus mea pariat michi
noluptatem: Cunus expersum necõe
est. si nictus abscessero. ab hus ergo
sapere discanius. quos apecudibus ac
belius non sentencia. sed lingua discer¬
initꝰ prinacionem doloris summum
bomum putare: non plane peripate¬
ticorum aut stoicorum: sed cliui coꝵ
phõrum est: Quis eni nou intelli¬
gat ab egrotis et in aliquo dolore posi¬
tis ẽẽ hoc disputatu: Quid ta m ri¬
diculum. ꝙͣ id habere pro sunmo bo¬
no. quod medicus possit dare: dolend̾
est ergo ut fiua mnur bouo et qui dem
grainter ac sepe ut sit postea non dole¬
re incundius: mserrimus est igitur

Expanded text:
tem ipsam recusandam putent. ab tem ipsam recusandam putent. ab hisne igitur praecepta uiuendi petemus, qui hoc idem sentiunt quod animae rationis expertes? aiunt Cyrenaici uirtutem ipsam ex eo esse laudandam, quod sit efficiens uoluptatis. \'uero\' inquit obscenus canis aut sus ille lutulentus; \'nam ideo cum aduersario summa uirium contentione depugno, ut uirtus mea pariat mihi uoluptatem, cuius expers sim necesse est, si uictus abscessero’. ab his ergo sapere discamus, quos a pecudibus ac beluis non sententia, sed lingua discernit? priuationem doloris summum bonum putare non plane Peripateticorum aut  philosophorum est. Quis enim non intelligat ab aegrotis et in aliquo dolore positis esse hoc disputatum? Quid tam ridiculum, quam id habere pro summo bono, quod medicus possit dare? Dolendum est ergo, ut fruamur bono, et quidem graviter ac saepe, ut sit postea, non dolere, jucundius. Miserrimus est igitur,
Abbreviated transcription (Latin):
siue illa securitas: sine gaudnm ẽ.
cõmunis est om̃ib.¶A ristippone respõ¬
dendum. qui d̾ duco. quem semper ĩ
corporis uoluptates ruentem: Nichil¬
qr aliud quam uentri. et uenen se riu¬
enten; Nemini dubium est hommem nõ
fuusse. sic enimi nxit. ut nichil inter . e¬
un pecudemqz distaret. insi ninum qd̾
loqnebatur. Qnod si asmo. aut sui:
ant cam facultas lo quendi tabuat᷑
queras q ab hiis quid sibi ueluit:
Cumi feminas tam rapide consectanͦ
nt nix diuelli queaut: Cibos eciam
potumq neglegant: Cur ant alios
mares molenter abigant: aut ne
nicti quid absistant. sed forcoribus
sepe contriti. eo magis in sectentim. cͦ
uec ymbres nec frigora pertimescant.
laborem suscipiant. periculum non
recusent: Quid al iud respondebunt.
nisi suminũ bominu ẽẽ corporis nolup¬
tatem: eam se a petere ut a ficiant
suainssimis sensibus: Eosqz esse tã¬
ti nt ad sequendorum cansa. nec labo¬
rem sibi ullum nec nluera nec mor¬

Expanded text:
siue illa securitas siue gaudium est, siue illa securitas siue gaudium est, communis est omnibus. Aristippo ne respondendum quidem duco, quem semper in corporis uoluptates ruentem nihilque aliut quam uentri et Veneri seruentem nemini dubium est hominem non fuisse. sic enim uixit, ut nihil inter eum pecudemque distaret nisi unum, quod loquebatur. quodsi asino aut sui aut cani facultas loquendi tribuatur quaerasque ab iis quid sibi uelint, cum feminas tam rabide consectantur, ut uix diuelli queant, cibos etiam potumque neglegant, cur aut alios mares uiolenter abigant aut ne uicti quidem absistant, sed a fortioribus saepe contriti eo magis insectentur, cur nec imbres nec frigora pertimescant, laborem suscipiant, periculum non recusent, quid aliut respondebunt nisi summum bonum esse corporis uoluptatem? eam se adpetere, ut adficiantur suauissimis sensibus eosque esse tanti, ut adsequendorum causa nec laborem sibi ullum nec uulnera nec mor