comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dem assertionib duoꝵ deoꝵ auoitũ
est nouiẽ. S tu mde hoc susciperis
cupio scire qr bouoꝵ et maloꝵ duo
pucipia tradiris. ẽ quide qd̾ duo pͥn¬
cipia conficemr. Sz unu̾ ex hus dũ
uocamuir alterim hylem. aut ut n¬
coĩter et usitate dixerim demonem.
qd̾ situ ħ putas duos significare d̾os
potĩs et medico disputante de ĩ firmi¬
tare atq sanitare duas easdez putare
sanitates ⁊ cũqͥs bor̃ noĩat ⁊ malũ
tu poteris eader duo putare bona ⁊
copiã audiens atq egestate casder
putatis copias qd situ deallo ⁊ ingrͦ
disputaute me et frigido et calito ⁊
dulci et amiaro. Dicas qr duo alba ⁊
duo calida et duo dulcia ostenderim.
Nõue iuteb̾is mentis ĩpios et cere¬
bri m̾ieme sam. Sic et cũ duo pͥn¬
cipia deceo deum ⁊ hyle nõ idccͥo in¬
deri iamdeleo t̾ ostendere duos deos
an qr unũ cem̃ maleficam hyle as¬
gnamus ex bñficam d̾o ut congun

Expanded text:
dem assertionibus duorum deorum auditum dem assertionibus duorum deorum auditum est nomen. Sed tu unde hoc suspicaris, cupio scire. Quia bonorum et malorum duo principia traditis. Est quidem quod duo principia confitemur, sed unum ex his Deum vocamus, alterum Hylen: aut, ut communiter et usitate dixerim, daemonem. Quod si tu hoc putas duos significare deos, poteris et medico disputante de infirmitate atque sanitate, duas easdem putare sanitates; et cum quis bonum nominat et malum, tu poteris eadem duo putare bona; et copiam audiens atque egestatem duas easdem putabis copias. quid? si et de albo et nigro disputante me et frigido et calido et dulci et amaro dicas, quia duo alba et duo calida et duo dulcia ostenderim, nonne uideberis mentis incompos et cerebri minime sani? sic et cum duo principia doceo, deum et hylen, non idcirco uideri iam debeo tibi duos ostendere deos. an quia uim omnem maleficam hyle adsignamus et beneficam deo, ut congruit,
Abbreviated transcription (Latin):
rit urãmi dicitis ⁊̃ pariente ꝙͣ sibilla
tholici uocant᷑ et st̃ adulteri mptores
auari ebriosi et qͥcqͥd aliud sane toct᷑¬
ne adu̾sat᷑. Qͥd aurer inter uos uita
eriguo ac pene ulło nũo nr̃o non ne
pleriq sunt tales et qͥte ĩ paganis
nõ sttales. Non ideo paganos qͥraleᷤᷤ
uou st̃ diciris meliores nob̾ cum tñ
qui ĩ nob̾ tales non st̾ pagans ⁊̃ tali¬
bus deteriores sut. uñ mai̾festum
ẽ nõ ideo derogari sane doctrine q̃ sola
catholica est qr mlti exens nõie sẽ¬
seri uolunt ⁊ pilla sanari uolunt.
agnoscenda est eĩ paucitas illa ꝙͣ dñs¬
p̃cipue cõmendar in ĩgenti atq nui¬
nemibili młtirudĩe toto orbe diffuca q̃
tarien paucitas scõꝵ atq fidelin
n compatõe multitudinis paleaꝵ
bar ĩ cõpabili multitudĩe supet ectẽ
nõ sumus gentiu scismua aquibꝯ
pliuuz distanius in melius s nec
duo. Plane unus. quo ergo
uos duos asseriais. nũꝙͣ ĩ ur̃is qui¬

Expanded text:
entem, quam Sibyllam tholici vocantur, et sunt adulteri, raptores, avari, ebriosi, et quidquid aliud sanae doctrinae adversatur? Quid autem inter vos, in tam exiguo ac pene nullo numero vestro, nonne plerique sunt tales, et quidam in Paganis non sunt tales? Num ideo Paganos, qui tales non sunt, dicitis meliores vobis? Cum tamen qui in uobis tales non sunt, paganis etiam talibus deteriores sint. unde manifestum est non ideo derogari sanae doctrinae, quae sola catholica est, quia multi eius nomine censeri uolunt et per illam sanari uolunt. agnoscenda est enim paucitas illa, cipue commendat in ingenti atque innumerabili multitudine toto orbe diffusa: quae tamen paucitas sanctorum atque fidelium, in conparatione multitudinis palearubat, inconparabili multitudine superet. ecce non sumus gentium schisma, a quibus plurimum distamus in melius; sed neduo? Plane unus. Quomodo ergo vos duos asseritis? Nunquam in nostris qui
Abbreviated transcription (Latin):
lauacioꝵ et qui ex ur̃is cõnigalẽ iutã
gerunt uxoꝵ ducẽdaꝵ et habuudarũ
filioꝵ gigendoꝵ nurriendor heredirã¬
dor. longe tamen alit̾ hns reb utit᷑
qui ad aliu fine usũ eaꝵ refert. et
ua ex falsa non crodir. sic̾ eĩ ĩ ip̃o erio¬
re ur̃o cũ eo pane uestañ quoceni
uoĩ̾ues et fructib uiuatis et formbꝰ
lauo erlino siłi texto ãnũciamim nͦ
ĩ hus tamẽ parem duciris uitã non
aliud edendo aut bibento aur ĩ ducẽ¬
do sed aliuid sentiendo etcredendo er
ad aliui finẽ oĩa ista referento. finer
semel ur̃i erioris atq uanitatis ira
uos et inhus et malus q̃ sili. sumumͦ

Expanded text:
s coniugalem uitam gerunt, uxorum ducendarum et habendarum, filiorum gignendorum, nutriendorum, hereditandorum, longe tamen aliter his rebus utitur, qui ad alium finem usum earum refert, et ua et falsa non credit. sicut enim in ipso errore uestro cum eo pane uescamini, quo ceteri homines, et fructibus uiuatis et fontibus. lana et lino similiter texto amiciamini. nec in his tamen parem ducitis uitam, non aliud edendo aut bibendo aut induendo, sed aliud sentiendo et credendo et ad alium finem ista omnia referendo, finem scilicet uestri erroris atque uanitatis: ita nos et
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ uaniloqui ĩ quo sane pͥcipatũ tenens
nõ iuituentes. nõ consideranres ĩ eisd̾
habendis agendis q rebꝰ tautã ad di¬
u̾saam uitam ualere. Sed diu̾sa sit fid¬
es ur cum auditores nñ iurores ha¬
braut et filios ꝙͣ uis mninri suscipiant
eos tamẽ noncũ gentib computeris
cũ ft̃a eorumi genrib indeantur siłio
raꝙͣ nob̾ nam et quorudam fc̃a gen¬
dam auditorib uris non ulłi quppe ĩ
saculegus sacuis sius ex auo etacar¬
uibus er a conbitu tẽꝑant paius an

Expanded text:
in uaniloquium. in quo sane principatum tenetis non intuentes, non considerantes in eisdem habendis agendisque rebus tantum ad diersam uitam ualere, si diuersa sit fides. ut cum auditores uestri et uxores habeant et filios quamuis inuiti suscipiant eos tamen, non cum gentibus conputetis, cum facta eorum gentibus uideantur similiora quam uobis. nam et quorundam facta gendam auditoribus uestris — nonnulli quippe in sacrilegis sacris suis et a uino et a carnibus et a concubitu temperant — potius a
Abbreviated transcription (Latin):
et tante cecitati istoꝵ herieticoꝵ qu̾to
d̾mõstiabo amͣ rum hẽat qd̾ ĩ psalis
canit᷑ sacrificiũ laudis honorificabͥ me
et illic uia est uͥ ostendam illi salutare
iueũ. Huiꝰ sacrificii caro ⁊ canguus aũ

Expanded text:
 haereticorum quando demonstrabo, quam uim habeat, quod in psalmis canitur: sacrificium laudis glorificabit me, et illic uia est, ubi ostendam illi salutare meum? huius sacri- ficii caro et sanguis ante
Abbreviated transcription (Latin):
nia sit maĩcheus ĩ fausto quietia
dic̾ uich uos mutassedemorib gen¬
tiũ uestiens qui loqͣtur. Qum eĩ iꝰto
exfide uiuat fims que p̾cepri sir cari¬
tas de corde puro et conscientia boua ⁊
fide non ficta maneant qr ad forͣnda
uita fideliu triahec. fides. Spes. Cari¬
tas. uũ fieri potest ut pares cum aliqͦ
mores heat quiẜ tria cuillo paria
uon heͣr. Qͥ eĩ aliud credit aliud spar

Expanded text:
ma sit Manichaeus in Fausto. Qui etiam dicit nihil nos mutasse de moribus gentium nesciens, quid loquatur. cum enim iustus ex fide uiuat finisque praecepti sit caritas de corde puro et conscientia bona et fide non ficta maneantque ad formandam uitam fidelium tria haec: fides, spes, caritas: unde fieri potest, ut pares cum aliquo mores habeat, qui haec tria cum illo paria non habet? qui enim aliud credit, aliud sper
Abbreviated transcription (Latin):
peccauit ꝙ ħ ucc̾itate fecit. Maior est
ur̃a ucc̾itts cum iam ĩ pugna ꝓstracti
iaceatis ꝙͣ fuit illiꝯ aute ꝙͣ puguaie¬
tis. Iauieĩ uos parimim conmixtĩ
malu incħ̾ tale ille paciebat᷑ cũ tamẽ
ucatate ur nos mutteret pareret᷑. Ita¬
q aut ip̃e pocius nob̾ der qd̾ illi dmutia
tis aut siuec ip̃e nob̃ mulro magis nͨ
uos illi. ubi sunt gͦ sacrificia ur̃a sim¬
plicet at pure orones cusuit falla¬
ces etin pure blasphemie et tamen
uolo iuͥ dicatis uũ ista or̃a q̃ laudans
ĩuob̾ hus nõib appelletis ut dicanis
templiũ aram sacuificiu. Si eĩ d̾o uĩo
ista uera nondebentur cur laudabiłi
ĩ uera religione p̾dicant᷑. Si aũt d̾nĩo
uer sacrificunn nte delet᷑. uñ ⁊̃ diui¬
ni honores recte appellant᷑ cerã q̃ dicͥr᷑
sacrificia ad siłi̾tudiner fiunt curꝰdã
ueri sacrificii. ħ au̾t partini sum iura¬
p̾cepta diumtꝯ antias patrib mis.¬

Expanded text:
uia hoc necessitate fecit, maior et uestra necessitas, cum iam in pugna prostrati iaceatis, quam fuit illius, antequam pugnaretis. iam enim uos patimini commixtum malum. nihil tale ille patiebatur, cum tamen necessitatem, ut uos mitteret. pateretur. itaque aut ipse potius uobis debet, quod ei dimitc ipse uobis, multo magis nec uos illi. ubi sunt ergo sacrificia uestra, simplices ac purae orationes, cum sint fallaces et inpurae blasphemiae? Et tamen uolo mihi dicatis, unde ista omnia. quae laudatis in uobis, his nominibus appelletis, ut dicatis templum, aram, sacrificium. si enim uero deo ista uera non debentur, cur laudabiliter in uera religione praedicantur ? si autem deo uero uerum sacrificium rite debetur, unde etiam diuini honores recte appellantur, cetera quae dicuntur sacrificia ad similitudinem fiunt cuiusdam ueri sacrificii. haec autem partim sunt imitapraecepta diuinitus antiquis patribus
Abbreviated transcription (Latin):
stituamꝰ altana qͥs eĩ. autistitũ ĩ lccis
scõr corpoꝵ assistens altari. alñ dixit
offerno tͥ petie aut paule aut cr̃ pͥa
ne.S. ad̾ offertur offert᷑ d̾o qui mĩr¬
tr̃res edronauit apd̾ memorias eoꝵ
maior effcũs exurgat ad actuendam
caritatẽ et ĩ illos qs nuitar possimi̾
er ĩ illom quo adinuãte posstimo coli¬
nꝰ gᷤ martyres eo cultu diłctõis ⁊ se¬
ciritas quo ñ hac uta colint᷑ sc̃ĩho¬
tate passionẽ paratũ ẽẽ senumꝰ. S¬
illos tat̾o deuorius ꝙͣto secimus post
laute p̾dicamus iam tu iia feliciore
uictores ꝙͣ ĩista ad huc usq pugnate
nec colendũ tecemꝰ nͥ iniũ d̾umi. cũ
U ad huc cultũ ꝑriueat oblatõ cacͥficii.
qͥs ihunc errorem delab̾r corripitur
ꝑsanam doctrma siue ut corrigat᷑ slue

Expanded text:
onstituamus altaria. Quis enim antistitum in locis sanctorum corporum assistens, altari aliquando dixit: Offerimus tibi Petre, aut Paule, aut Cypriane? Sed quod offertur, offertur Deo, qui martyres coronavit, apud memorias eorum maior adfectus exsurgat ad acuendam caritatem et in illos, quos imitari possumus, et in illum, quo adiuuante possimus. colimus ergo martyres eo cultu dilectionis et societatis, quo et in hac uita coluntur sancti hotate illos tanto deuotius, quanto securius post laude praedicamus iam in uita feliciere uictores quam in ista adhuc usque pugnantes. nec colendum docemus nisi unum deum. cum autem ad hunc cultum pertineat oblatio sacrificii, quis in hunc errorem delabitur, corripitur per sanam doctrinam, siue ut corrigatur, siue
Abbreviated transcription (Latin):
qr st̃ et sacrificia gentiũ qr sic̃ inter il¬
aluid discer nͥ que cui noueat᷑ arq red¬
dat᷑ sicut inter sacrificia paganorimi et
hebreor mulrũ distat eo ip̃o qd̾ hoc so¬
lum distar que cui siuir ĩ molara et ob¬
lata illa .s. supbe impietati demõĩoru
unuud ut ei offeriet᷑ simmlituto ꝑunr¬
tens u̾itare sacrificii cinerar offerẽda
ip̃a reddira u̾itas ĩpassione corporis er¬

Expanded text:
quia sunt et sacrificia gentium. . quia, sicut inter ilaliud distet, nisi quae cui uoueatur atque reddatur, sic inter sacrHebraeorum multum distat, eo ipso, quod hoc solum distat, quae cui sint immolata et oblata: illa scilicet superbae impietati daemoniorum uni Deo, ut ei offerretur similitudo promittens veritatem sacrificii, cui erat offerenda ip
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃am magis menter dicias hylem ꝙͣ
non formari sed formaie ꝑhyleris. Nã
si esset ibi uiẽs quedam formans et e¬
lenienta corporea q̃ formarẽt᷑ illa olem̃¬
ta dicenda essent hyle .i. materies qmi
formarer eadem mẽs qͣ. mente pͥncipi¬
um mali ẽẽ uultis hoc sidiceieris nõ
qͥde multũ errareris ĩ eo qd̾ ẽ hrle. nͥ
qd̃ ip̃a quoq elementa q ꝙͣuis ĩ aliis
formis formanda tamenqr iã essent

Expanded text:
ipsam magis mentem dicitis Hylen, quam non formari, sed formare perhibetis. Nam si esset ibi mens quaedam formans, et elementa corporea quae formarentur, illa elementa dicenda essent Hyle, id est, materies quam formaret eadem mens, quam mentem principium mali esse vultis. Hoc si diceretis, non quidem multum erraretis in eo quod est Hyle, nisi quod ipsa quoque elementa, quamvis in alias f
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ sb̃pontio pylato passũ ẽẽ conceomiꝰ
cũ eum sine carne fuisse narieris. nõ¬
dum dico ꝙ̃ admodũ talem mortem
siue carne ppeti porerit. S q̃io cui
naues illa reliq̃rit ur uide descende̾s
talia pateiet᷑ qͣlia sũ quocũq corpore

Expanded text:
 sub Pontio Pilato passum esse conceditis, cum eum sine carne fuisse narretis — nondum dico, quemadmodum talem mortem sine carne perpeti potuerit - sed quaero, cui naues illas reliquerit, ut inde descendens talia pateretur, qualia sine quocumque corpore
Abbreviated transcription (Latin):
dut̾̃ amartytib qͣ uł ieuimu sacͥficne
martyrib sacrificare marturibꝰ dixi. uõ
diri sacͥficare d̾o ĩ meniorus maiti iũ
qd̾ fieꝙͣtissime facimiꝰ. illo dũ tarar i¬
tu ꝙ s sacuficari noui testaniẽti mãi¬

Expanded text:
icare martyribus. sacrificare martyribus dixi, non dixi: sacrificare deo in memoriis martyrum. quod frequentissime facimus illo dumtaxat ritu. quo sibi sacrificari noui testamenti mani
Abbreviated transcription (Latin):
ait. Porid aũt sectas siqueras non
is qd̾ ab uno plicipio dicunt ẽẽ oĩa
ꝙ mai chei negant addentes pͥncipiũ
gentis renebraꝵ. In hac differentia
qd̾ farend̾ ẽ pleriq pagam nob̾cum
sentiunt s non indir. qr item si qͥd dĩ
dat ur dicar eoꝵ qͥ aliqͣ religione detine¬
t᷑ alus placare unũ deũ colend̾ alns
multos ꝑ hauc differentiã et pagam
anob̾ remori st̃. et isti cum paganis da
suos non ex una asserant ꝙͣ ius illi
diu̾sa officia et oꝑa et potestares atru¬
buaut sic̾ ⁊̃ apd̾ uos aliud expugnar
gentem tenebraꝵ alius ex ea captafa¬
bricat mũd̾ alius desup suspendit. ali
sb̾t᷑ portat. aliꝰ totas igraũ uenidru
eraquar ĩ imo uersat. abiꝰ ĩ celo ccui¬
eus iadus suis ⁊̃ decloacis menbra dĩ
ur̃i colligit. et qͥs niuerer oĩa om̃i
deoꝵ uĩoꝵ officia tãbulosa ulła u̾itate
porto sialius ita dĩdir õs homines ur
alios ẽc̃ dicat qui credinit d̾ũ hiĩam
curare alios qui oĩo nonciedunt in

Expanded text:
non is, quod ab uno principio dicunt esse omnia, quod Manichaei negant addentes principium gentis tenebrarum. in hac differentia — quod fatendum est — plerique pagani nobiscum sentiunt; sed noone detinentur, aliis placere unum deum colendum, aliis multos, per hanc differentiam et pagani a nobis remoti sunt, et isti cum paganis depsuos non ex una adserant, quamuis diuersa illis officia et opera et potestates adtribuant. sicut etiam apud uos alius expugnat gentem tenebrarum, alius ex ea capta fabricat mundum, alius desuper suspendit, alius subter portat, alius rotas ignium, uentorum et aquarum in imo uersat, alius in caelo circuiens radiis suis etiam de cluacis membra dei uestri conligit. et quis numerat omnia omniorum officia fabulosa nulla ueritate porro si alius ita diuidat omnes homines, ut alios esse dicat, qui credunt deum humana curare, alios, qui id omnino non credunt, in
Abbreviated transcription (Latin):
uolant gentes demomns i molant ⁊
nõteo ĩ qd̃ offerebant᷑ culpas s quia
illis offerebat᷑. bebrei aur ĩ iucrus
peccoꝵ qͥs offerebanr do młris et uari¬
is modis sic̃ reranta dignũ erat ꝓphe¬
ciã celebrant uenture uictime ꝙ ep̃x¬
cus memioriã celebrant sacro sc̃ã obli¬
gatõe et pricipatõe corpis et sangis¬
xͥ. Manchei ueio nescientes qͥo da
tenend̃ uł obẜuand̾ ĩ sacrificio xͥano¬
iui uanitate suam sacrum offerunt
drabolo qui eos recipit recedenres a
fide ĩtendentes spiritib ĩ miu̾dis seduc¬
torib et datrims demoioꝵ ĩ ỹpocrisi
mendaci loquoꝵ. Dicat gͦ fansto uł
pocius illi ꝯmeiꝰ littecis delcrant᷑ mo¬
nrͣchie opĩonẽ uouergentib nos he̾re
sed gentes nos usq ad̾o ad falsos deos
c̃ẽ delapsas ut opĩonẽ amitterent uniꝰ
ueri d̾i ex quo ẽ om̃is qualis cũq nata

Expanded text:
olant gentes, daemoniis immolant et non deo, non quod offerebatur culpans, sed quia illis offerebatur. Hebraei autem in uictimis pecorum, quas offerebant deo, multis et uariis modis, sicut re tanta dignum erat, prophetiam celebrabant . futurae uictimaecii memoriam celebrant sacrosancta oblatione et participatione corporis et sangd tenendum uel obseruandum in sacrificio christianorum, uanitatem suam sacrum offerunt diabolo, qui eos decepit recedentes a fide, intendentes spiritibus seductoribus et doctrinis daemoniorum in hypocrisi mendacilpotius illi, qui eius litteris delectantur, monarchiae opinionem non ex gentibus nos habere, sed gentes non usque adeo ad falsos deos esse delapsas, ut opinionem amitterent unius ueri dei, ex quo est omnis qualiscumque natura.
Abbreviated transcription (Latin):
Iteo accipient regnũ decoris et dỹa¬
dema spẽi de manui dñi ħ et ali młta
siue aꝑtisllma sũ sb̾ obscura ĩ ue̾iu̾t̾
illic testimonia uite et̾n̾e et de ip̃acor¬
por resurerione non tacuer ꝓphe. bñ
dentes acerrime conaigebant qd̃ nõ
solum ĩ actibꝰ apłoꝵ canonicis qͦs isti nõ
accipiunt nede aduentu u̾i pacliti q. ꝓ
misit dũs cõuicant᷑. euidenter apparet.¬
u̾ni ⁊̃ ĩ eiuigłio ubi ei ꝓponũt seducei
questionem denuiliere que septem fu̾¬
bus sigillatĩ nupserar. Qui meius
cõnubim alter alteri morienti succe¬
derer cuiꝰ nam eoꝵ ĩre ẜreccione uxor
esset futaͣ ꝓuide testimonus uite et̾ne.
et resurrectioĩs mortuoꝵ habundat illa
scriptura. S hoc nomeu.i. regnũ celo¬
rum denlłõ mͥ inde loco occurit. hoc em̃
ꝓpͥe ꝑtinet ad reuelatonẽ noui testamẽ¬
ti qr ea corpora que terrena fuerant
mutatõe illa ꝙͣ paulo apcius cõmemo¬
rat ĩ resiecciõe fiant spiritalia at ꝑhoc

Expanded text:
 decoris et diadema speciei de manu domini? haec et alia multa siue apertissima siue subobscura inueniuntur illic testimonia uitae aeternae. et de ipsa corporum resurrectione non tacuerunt prophetam non credentes acerrime confligebant: quod non solum in actibus apostolorum canonicis, quos isti non accipiunt, ne de aduentu ueri paracleti, quem promisit dominus, conuincantur, euidenter adpareteuangelio. ubi ei proponunt Sadducaei quaestionem de muliere, quae septem fratribus singulatim nupserat, cum in eius conubium alter alteri morienti succederet. cuiusnam eorum in resurrectione uxor esset futura. proinde testimoniis uitae aeternae et resurrectionis mortuorum abundat illa scriptura; sed hoc nomen, id est regnum caelorum, de nullo inde loco mihi occurrit. hoc enim proprie pertinet ad reuelationem noui testamenti, quia ea corpora, quae terrena fuerant, mutatione illa, quam Paulus apertius commemorat, in resurrectione fient spiritalia ac per hoc
Abbreviated transcription (Latin):
sicur uou ulli ⁊̃ stne ydoloꝵ sculruris
arborib et montib postiemo ⁊̃ solilu
ue ceteris q syderibus ĩmolare qd̾ si
facerent ꝑ illu cultu que lata de c̾atẽ
pocius ꝙͣ creatori ẜuentib et oboc nõ
ꝑuo malo inpie suꝑsticionis errantibꝰ
nicħ omnio demonia se p̾berent ad
eos illudendos et abeis simienda q
sic obtulissent. Illi quippe suꝑbi et mi
ulłi uam opmnant᷑ sed hoĩm pascinit᷑

Expanded text:
sicut nonnulli etiam sine idolorum sculpturis arboribus et montibus, postremo etiam soli ac lunae ceterisque sideribus immolare. quod si facerent per illum cultum, qupotius quam creatori seruientibus et ob hoc non paruo malo inpiae superstitionis errantibus nihilominus daemonia se praeberent ad eos inludendos et ab eis sumenda, quae sic obtulissent. illi quippe superbi et inpii nulli uani opinantur, sed hominum pascunt
Abbreviated transcription (Latin):
eriam te si quor nõia tot ꝑsoue sunt
neq eĩ sicut ĩ arnus miares est sb̾tri¬
plici appellatde ensis mucio gladius
sic̾ una reri dicias etlumã er nauer
minore et lumuatorer nocturmi:
et si qͥd aliud uocabuli eiter rei tbiu¬
tis ira porestis dic̾e̾ eũde: pͥmũ hõĩer
tem et ꝙ̃ athlantẽ marmũ s aliꝰ
est ille aliꝰ atq alius illeer nenu̾e
men si dĩsa oꝑa aut cur non totũ

Expanded text:
 si quot nomina, tot personae sunt ? neque enim, sicut in armis una res est sub triplici appellatione ensis. mucro. gladius, sicut unam rem dicitis et lunam et nauem minorem et luminatorem nocturnum et si quid aliud uocabuli eidem rei tribuitis. ita potestis dicere eundem primum hominem, tem et quem Atlantem maximum, sed alius est ille, alius atque alius ille et ille, emen, si diuersa opera? aut cur non totum
Abbreviated transcription (Latin):
d̾i qm̃ oĩs cãtura dĩ boͣ est er nicb̾ abi¬
ciend̃ qd̾ cum grãriaꝵ accione ꝓcipit᷑ ĩ¬
grari ca̾ndri et ꝓlaigis eiꝰ bñficus sac̾¬
crificus paganoꝵ quoꝵ nõ ulłis ĩ hoc
quoq siles estis p̃pra enĩ nepbas hẽtis
peccora actidi qr humanas aĩas ĩ eare¬

Expanded text:
et nihil abiciendum, quod cum gratiarum actione percipitur, ingrati creatori et pro largis eius beneficiis sacricrificiis paganorum, quorum nonnullis in hoc quoque similes estis. propterea enim nefas habetis pecora occidi,
Abbreviated transcription (Latin):
suum nos ã d̾ũ u̾r cuio membra etiã
peccoꝵ aĩas arbitram̃i. Nam qd̾ ⁊ hiuc
nob̾ calumpniat᷑ fauitꝰ qd̃ martyru
memorias honoramꝰ ĩ hoc dicens uos
u̾dola conu̾tisse nõ tam me mouet ut
ustum ostenda studio calupuaudi ⁊
ab ip̃iꝰ manicher uanitaribꝰ exorbi¬
taic uoluisse et in uulgarez atq poe¬
ticam paganoꝵ oꝑimonẽ a qͥb se ali¬
enissimiũ cupit interi nescio qu̾o in¬
cautũ cecidisse. cũ eĩ uos dixiss uer¬
tisse ytola ĩ martõres quos noctis ĩ qͥt

Expanded text:
um, cuius membra esse etiam pecorum animas arbitramini. Nam quod etiam hinc nobis calumniatur Faustus, quod martyrum memorias honoramus, in hoc dicens nos idola conuertisse, non tam me mouet, ut ustum ostendam studio calumniandi etiam ab ipsius Manichaei uanitatibus exorbitare uoluisse et in uulgarem atque poeticam paganorum opinionem, a quibus se alienissimum cupit uideri, nescio quomodo incautum incidisse. cum enim dixisset nos uertisse idola in martyres — quos uotis, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
uẽ pondeꝵ nõ esse posse ma aparre et
filio et spu sc̃o pͥncipio mali tm̃ tribu
nis uultis ẽe meliores illi aris delu¬
bris simulacus uctimis atq ĩ censo
teum colend̾ putant nos ã nicħ hor
facitis qͥs nõ mrideat.q. nõ sacius sit¬

Expanded text:
nem ponderum non esse posse nisi a patre et filio et spiritu sancto principio mali tantum bonnis uultis esse meliores, quod illi aris, delubris. simulacris, uictimis atque incenso deum colendum putant, uos autem nihil horum facitis, quis non inrideat
Abbreviated transcription (Latin):
uos eũ manducanto ꝑugatis d̾inte
cũ o̾s arlores crucẽ ip̃iꝰ ẽe dicatis.
uñ afausto p̾diccit᷑ om̃i suspenisus
ex ligno. Cur non sic̃ illũ nex ib̾r
lonu opꝰ faciens iosepl ille ab ari¬
mathia de cruce deposint et sepelirz¬
ira eius et nos poma decrepitis ut
ihm delgui suspensione depositũ nr̃o
uentre sepelians anr unde piu̾ est
ił̾m ĩsepulcd cond̾e. In pin aurem
de liguo depone aut deuob̾ ⁊̃ concinat
teus et gutur eoꝵ ore apct̾o ex pocis
faucib uris. Postiemo dicite uobis
quot xpos ẽe dicatis alius ue est ꝙͣ
de spũ cancto concipiens tr̾a paribilẽ
giguit oĩm nou solũ suspenso ex ug¬
no s ⁊̃ iacens ĩ berba et alius ille qͦ.
uidei crucifie̾unt sb̾ pont̾o pilato ⁊ t̾tiᷤ
ille ꝑsolom lunã q distentꝰ auinio
atq idem ex q̃dam si parte ligatus

Expanded text:
ndo purgatis ? deinde cum omnes arbores crucem ipsius esse dicatis, unde a Fausto praedicatur omni suspensus ex ligno? cur non sicut illum uerum Iesum bonum opus faciens Ioseph ille ab Arimathia de cruce deposuit. ut . sepeliret, ita et uos poma decerpitis, ut legum de ligni suspensione depositum uestro uentre sepeliatis? aut unde pium est Christum sepulcro condere, inpium autem de ligno deponere? an ut de uobis etiam  expectatis, faucibus uestris? postremo dicite nobis, quot christos esse dicatis. aliusne est, quem de spiritu sancto concipiens terra patibilem gignit, omni non solum suspensus ex ligno. sed etiam iacens in herba, et alius ille, quem Iudaei crucifixerunt sub Pontio Pilato, et tertius ille per solem lunamque distentus? an unus atque idem ex
Abbreviated transcription (Latin):
nõ esse dicaris. u̾m ⁊̃ machinaniẽt᷑
draboli et ergastulũ dĩ at u̾o apłs.
tempłm eĩ d̾i sanctũ est niqͥt qd̾ estis
ciris inqͥt qr corpora ur̃a templũ est
ĩ uob̾ sp̃s sancti ꝙ̾ habens ad̾o. uos at̾
fabricam domonũ d̾i tempłm dicitis.
et ibi uuiũ sic̃ faustꝯ ait uiue maies¬
tatis sumlaciũ xͥ  filiũ dĩ collocatis
li templo sacrilege uamraris ille qͥpe
non asiłitudine. s astinulatõe siun¬
lacrũ uoari potest ita et mentẽ tua
aram fecisti s iudecurꝰ ex ip̃is eĩ artib
et dissipluns tuis apparz quib ẽã ĩ bu¬
ram ee dixisti ille artes et discipline
uerant pane porrig̾e manducanti
hoi ut inara uĩa cũ sacrificio cruteli¬
tatis ardeatis talẽ aiam año testruẽte
qui ex lege cõmemgrar qͣli odore dełc¬
mora u̾it atrendire cũ scil transier᷑
ꝑsegerez ere surentes dicipli eius
uellerent spicas qd̾ honuicidiũ eẽ
uos dicitis exdiscipliua uĩa qͣ mib¬

Expanded text:
non esse dicatis, uerum etiam machinamentum diaboli et ergastulum dei. at uero apostolus, templum enim dei sanctum est, inquit, quod estis citis, inquit, quia corpora uestra templum est in uobis spiritus sancti, quem habetis a deo? uos autem fabricam daemonum dei templum dicitis et ibi uiuum, sicut Faustus ait. uiuae maiestatis simulacrum Christum filium dei conlocatis.li templo sacrilegae uanitatis. ille quippe non a similitudine, sed a simulatione simulacrum uocari potest. Ita et mentem tuam aram fecisti, sed uide cuius. ex ipsis enim artibus et disciplinis tuis adparet, quibus eam inbutam esse dixisti. illae artes et disciplinae uetant panem porrigere mendicanti homini, ut in ara uestra cum sacrificio crudelitatis ardeatis: talem aram domino destruente, qui ex lege commemorat, quali odore delecmorauerit, adtendite, cum scilicet transiret per segetem et esurientes discipuli eius uellerent spicas, quod homicidium esse uos dicitis ex disciplina uestra, qua inb
Abbreviated transcription (Latin):
cͥptam ꝙͣ taporuis breuitare perstrure
de sp̃u sc̃o t̾ra concipiens ꝯignat pari¬
bilem ih̃m quiest uita et salus hõmi
om̃i slispensꝰ ex ligno curille saluato
q distentũ qr totũ boc ex mia cadem¬
honoris er ille sp̾c potens et ille pͥmꝰ
tur. cur sit uit̾ nm̾iabiles. aut cn
nonsir etiam ip̾e ibs. Et qͥd sͥiam
uult ĩ scriptis fansti faliax tectur
uerloꝵ ubi cognato ueld̾̃ congruere

Expanded text:
cerptam quanta potuit breuitate perstrinxit, de spiritu sancto terra concipiens gignat patibilem Iesum, qui est uita et salus hominum omni suspensus ex ligno, cur ille saluator que distentum, quia totum hoc ex una eademhonoris et ille spiritus potens et ille primutur, cum sit inter innumerabiles ? aut cur non sit etiam ipse Iesus ? et quid sibi iam uult in scriptis Fausti fallax textura uerborum, ubi conatus ue
Abbreviated transcription (Latin):
ea idebunꝯ pagã boua et mała
det᷑ et splendida ppetua er caduca¬
nuitabilia et certa corporalia et oi¬
uina iniũ he̾it pͥncipiu togniatur ãt
Hus gͦ ualte contrana sennio qͥlois
om̃ib pͥncipium fateor dñ contra¬
ius uero hylen. Sic eĩ mali pn̾cipi¬
inu at naturam theloga nr appeliat
Item pagam aris delubris siniulacs
uictinus arq ĩ censo comini colẽs
putant. ego ab hnis ĩ hoc qͦ mltimi
diu̾so niceto qui ipm me si modo si
dignus rõnabile d̾i templũ unuum
iiue magestatis simulaciũ xͣ  filu
eiꝰ accipio arã mẽtẽ bomis artibꝰ ex
discipluns inbutam honores quo¬
qr diunios ar saficia ĩ soł orõibꝰ up̃is¬

Expanded text:
stea uidebimus. pagani bona et mala, stea uidebimus. pagani bona et mala, taetra et splendida. peporalia et diuina unum habere principium dogmatizant. his ego ualde contraria sentio, qui bonis omnibus principium fateor deum, contrariis uero hylen; sic enim mali principium ac naturam theologus noster appellat. item pagani aris, delubris, simulacris?, uictimis atque incenso -deum colendum putant. ego ab his in hoc quoque multum diuersus incedo, qui ipsum me, si modo sim dignus, rationabile dei templum puto, uiuum uiuae maiestatis simulacrum Christum filium eius accipio, aram mentem bonis artibus et disciplinis inbutam. honores quoque diuinos ac sacrificia in solis orationi
Abbreviated transcription (Latin):
tam cogitatis adoreris. ꝙ. ꝓfc̾o faber il¬
le non facerer. S q̃ admodum emũt᷑
ligua quibus uaiigioꝵ tabule cõfrĩ
gunt᷑ conpinigunt᷑. Sic emerentur
uerum hoc tollerabilius rridenter ꝑ
flent̾ iiuob̾ illd̾ est intollerabiliter
scłatum qd̾ de ip̃a naui puellas pulc¬
ras et pueros ꝓpom dicitis quoꝵ fortissi¬
nus corporib mardescant pͥncipes te¬
uebraꝵ ad fenimas masculi et ad
masculos ferine ur imp̃a flagranti
libidinc et iubyauti concupicentia

Expanded text:
tam cogitatis, adoretis. quam profecto faber iltam cogitatis, adoretis. quam profecto faber ille non faceret, si, quemadmodum emuntur ligna, quibus nauigiorum tabulae conpinguntur, sic emerentur uerum haec tolerabilius uel ridentur uel flentur in uobis; illud est intolerabiliter sceleratum, quod de ipsa naui puellas pulchras et pueros proponi dicitis, quorum formosissimis corporibus inardescant principes tenebrarum, ad feminas masculi et ad masculos feminae, ut in ipsa flagranti libidine et inhianti concupiscentia
Abbreviated transcription (Latin):
cipatõue fit homo leatꝰ. Ille non
lo fiueus leatꝯ fit cultor eio et quo
non fiueus om̃is mĩs misera est
qualibꝰ alia re ꝑfruat᷑. uos at̾ cũ co
laris que om̃o non st̃ s u̾raꝵ fallati¬
um fabulaꝵ uanitare fingunt᷑ ꝓpni¬
quiores esseris uere pietari ac religi¬
om. Si saltem pagami essens uł n
cor geu̾e qui corpora coluur. er siñ
colenda. Si tauen u̾a. Uñ uos m̾ns
dix̾u uec sole ictum colere ad cino
gyrum ur̃a oratõ cͥcouoluit᷑. Nam
et de ip̃o rauta falsa et ram terestãda
iactatis ur si suas rundicaret ĩiuria ᷤ
Iam flaunus eius imarderitis. Nar
pͥmio eum ꝙͣ dam nauem ẽẽ dicitis. Ita
et uacaris deurde cũ om̃i ocłis rotũaꝰ
refulgeat eaq illi figura ꝓsui ordĩs
radiare ita fir ut adistum quidem
solem dorsũ ceruiceq curuetis nõ a
ip̃m tam clara idtũditare cõspicuum
s nescio ꝙͣ nauem ꝑ foramen trangu¬
lum uncant̾e̾ atq luceurem qͣ. confic¬

Expanded text:
cipatione fit homo beatus, ille non cipatione fit homo beatus, ille non lo fruens, beatus fit cultor ejus; et quo solo non fruens, omnis mens misera est, qualibet re alia perfruatur. Vos autem cum ea colatis quae omnino non sunt, sed vestrarum fallacium fabularum uanitate finguntur, propinquiores essetis uerae pietati ac religioni, si saltem pagani essetis uel in eorum genere, qui corpora colunt, etsi non colenda, sed tamen uera. unde uos uerius dixerim nec solem istum colere, ad cuius gyrum uestra oratio circumuoluitur. Nam et de ipso tanta falsa et tam detestanda iactatis. ut si suas uindicaret iniurias, iam flammis eius uiui arderetis. nam primo eum nauem quandam esse dicitis; ita et natatis. deinde cum omnium oculis rotundus effulgeat eaque illi figura pro sui ordinis do terrisque radiare. ita fit, ut ad istum quidem solem dorsum ceruicemque curuetis, non autem ipsum tam clara rotunditate conspicuum, sed nescio quam nauem per foramen triangulum micantem atque lucentem, quam confic
Abbreviated transcription (Latin):
et catem paliam diudiam rurso acce¬
dit et cum plena est rimꝰlonge ẽ auͥtu¬
te. Sapientia tim̃c eĩ tam longo ĩ ter¬
uallo a sedisiuncta st̃ hec duo lin̾a ut
cum soluergit ad occitente tũc luna
surgat aborieute ex quo fit ut qm̃ n

Expanded text:
et ad eam per aliam dimidiam rursus accedit; et cum plena est, tum longe est a uirtute sapientia; tunc enim tam longo interuallo a se disiuncta sunt haec duo lumina, ut cum sol uergit ad occidentem, tunc luna surgat ab oriente . ex quo fit, ut, quon
Abbreviated transcription (Latin):
ta est qd̾ ad h ͨ ꝑdigitos uentis ae fusũ
tanꝙͣ ꝑ p̃sens ad p̾teritũ traiciẽd̾̃ est
⁊ uenere nulcã uxorẽ. qr ex calore uo¬
luptas naturalĩ. a sciscitur ⁊ martis
adulterã ⁊ belligerantib ĩ ꝯgruã ⁊ cu¬

Expanded text:
digitos nentis ad fusum tamquam per praesens ad praeteritum traiciendum est; et Uenerem Uulcani uxorem, quia ex calore uoluptas naturaliter asciscitur, et Martis adulteram, quia belligerantibus incongrua
Abbreviated transcription (Latin):
aue corpore dr̃e ccͥifixũ quo ab surds
et demenciꝰ dici uich potest aut ĩ fri¬
tasmate pocio ꝙͣ. ĩm̾itate uisũ fuisse
crucifigi. Qua rursꝯ ĩ pietate qͥd pe¬
ius est aut nõ oĩa coͣr tegente ẽẽ

Expanded text:
e crucifixum — quo absurdius et dementius dici nihil potest — aut in phantasmate potius quam in ueritate uisum fuisse crucifigi — qua rursus inpietate quid peius est? — aut non omnia corpora de gente esse
Abbreviated transcription (Latin):
rale cogitau̾int. caloris eĩ molentia
oꝑatõ est admouend. bñ uͥturi tribue¬
itut᷑ lucis au̾t clarus fulgor ad demĩs¬
trandũ. uñ hĩc sapientiam darent.
cũ uero lipe ĩ sole longe p̾cellat quõ
ibi uirto hic aũr qd̾ tanto nnꝰ luc

Expanded text:
rale cogitauerint; caloris enim uiolentia operatio est ad mouendum, unde uirtuti tribueretur; lucis autem clarus fulgor ad demonsti-andum, unde hanc sapientiae darent. cum uero lux longe in sole praecellat. quomodo ibi uirtus. hic a
Abbreviated transcription (Latin):
eridre longe au̾itare discreru pͥus
decipiens ꝙͣ. nõ ulłi qui nos pp̃ panẽ
et calice cem ac libeꝵ colere existim¬
aut. Qd̃ ideo cõmemiorand̾ puram
ut adũitatis ex qua uanitare ue̾ĩat
tos fuisse prẽs nĩos puraris. Sic̾ eĩ
acerce et libero paganor dus longe
ab sumiꝰ ꝙͣiuis panis et calicis sacri¬
mentũ qd̃ ita laudastis ut ĩeo nob̾
pares eẽ uolueriris nr̃o ritu ampłẽ¬
tamur ita partes nr̃i longe fueniut
asaturnicis carhenis qͣ. ins ꝓrempore
libris paganor freꝙ̃ tat᷑ pare cũ pa¬
ganis religione hẽre dixistis quin¬
ĩ mo pp̃ hoc ĩ parẽ longeqz dissimile:
uoluitis ĩ relligi qr hoc nõie mali
plicipur at natura thelogꝯ ir᷑ appel

Expanded text:
rem longe a ueritate discretum peius desipiens quam nonnulli, qui nos propter panem et calicem Cererem ac Liberum colere existimant? quod ideo commemorandum putaui, ut aduertatis, ex qua uanitate ueniat etos fuisse patres nostros putatis. sicut enim a Cerere et Libero paganorum diis longe absumus, quamuis panis et calicis sacramentum, quod ita laudastis, ut in eo nobis pares esse uolueritis, nostro ritu amplectamur: ita patres nostri longe fuerunt a Saturniacis catenis, quamuis pro tempore libris Paganorum frequentatur, parem vos cum Paganis religionem habere dixistis? Quinimo propter hoc imparem longeque dissimilem voluistis intelligi, quia hoc nomine mali principium ac naturam th
Abbreviated transcription (Latin):
tõib ꝯuĩcũt᷑ nõ se illũ deũ colere cuiꝰ
solius ꝑticipato̾e niens beata sit s ab
qd̾ de iouis capite nata sir ad prudẽtiã
capitis ⁊̃ plaro dedit s ⁊̃ uicia sic̃ decu¬
pidĩe diximus. Uñ qͥde eoꝵ tragitꝰ ait
deũ esse amorẽ turpis et iicio fauens
fix̾it libido. nã eĩ coͣrliu uicioꝵ suui¬
lacra romam ꝯsecrai̾r sic̃ palloris et
febris ur gͦ omitrã qd̃ siłacroꝵ adora¬
rores ctͣ ip̃as corpoꝵ figuras hũt affec¬
tũ ut eas ip̃as formas ĩ locis honora

Expanded text:
tionibus conuincuntur non se illum deum colere, cuius solius participatione mens beata fit, sed ab us fabulam, quod de Iouis capite nata sit, ad prudentiam capitis etiam Plato dedit, sed etiam uitia, sicut de Cupidine diximus. unde quidam eorum tragicus ait: . deum esse amorem turpis et uitio fauens finxit libido. Nam et corporalium uitiorum simulacra Romani consecrauerunt, sicut Palloris et Febris. ut ergo omittam, quod simulacrorum adoratores circa ipsas corporum figuras habent adfectum, ut eas ipsas formas
Abbreviated transcription (Latin):
est .q. contrariũ oppositonẽ destrux
s pocius oĩa ex bebreoꝵ lege cõmeo¬
uita ita cõmẽdauit ut qͥcqͥd ex ꝑso¬
na sua in suꝑ loq̃retur uł ad expositõ¬
nem requirendã ualer si qͥd illa obs¬
cure posuisse ł ad rucius couẜuand
qd̾ illa uoluiss indes ꝙͣ sit alit̾ ĩ ter¬
ligendim qd̃ air nou se ueĩsse legez
solu̾e sed adimplere semel ut non

Expanded text:
rariorum obpositione destruxit, sed potius omnia ex Hebraeorum lege commemorata ita commendauit, ut, quicquid ex persona sua insuper loqueretur, uel ad expositionem requirendam ualeret, si quid illa obscure posuisset, uel ad tutius conseruandum quod illa uoluisset: uides, quam sit aliter intellegendum, quod ait non se uenisse legem soluere sed adinplere, scilicet ut non
Abbreviated transcription (Latin):
uaitati qͥd placuit ĩsolere uͥrutẽ filu
et ĩ lima sapientiã. C ẽi ĩ ip̃o patre
filius ĩ sepabił maneat qũo potest
sapĩa eio ab eiꝰ iurtute separari ut
niate tantas fabulas terentis at ĩea
ip̃a faisirate atq fallacia ꝙͣ ĩcongruer

Expanded text:
acuit in sole ponere uirtutem filii et in luna sapientiam? cum enim in ipso patre filius inseparabilis maneat, quomodo potest sapientia eius ab eius uirtute separari, ut smate tantas fabulas texeretis. at in ea ipsa falsitate atque fallacia quam incongrue,
Abbreviated transcription (Latin):
uõ erat
ueld̾ uerbi grã. Si qͦs oem̾ carnẽ didat
ĩ uolatiba et ea q̃uolare nõ possinit
ꝑbanc differentia quadrupedia hõilꝰ
tiami dundat ut dicat᷑ alia ẽe ratõna¬
lia alia uratõnalia iam quaompetes

Expanded text:
non erat. uelut uerbi gratia, si quis omnem carnem diuidat in uolatilia, et ea, quae uolare non possunt, per hanc differentiam quadrupedia hominibtiam diuidat, ut dicat alia esse rationalia, alia inrationalia, iam quadrupedes
Abbreviated transcription (Latin):
adregemdos et sacertorem ad scĩficã¬
dos fideles suos inu̾sis ille appato
ueteris instrumenti ĩ gen̾arõibus
fcĩs dcĩs sacrificiis obseruatõmbꝰ fes¬
tuntatibꝰ oĩb q̃ eloquioꝵ p̾comis et
rebus gestis et roꝵ figurs parruriebat
ẽẽ uenturũ qͥ plenus gr̃a et u̾itate ⁊
ad p̾cepra facienda adiuuando ꝑ gr̃a
et ad promissa iuplenda pueritatẽ¬

Expanded text:
d sanctificandos fideles suos uniuersus ille adparatus ueteris instrumenti in generationibus, factis, dictis, sacrificiis, obseruationibus, festiuitatibus omnibusque eloquiorum praeconiis et rebus gestis et rerum figuris parturiebat esse uenturum: qui plenus gratia et ueritate et ad praecepta facienda adiuuando per gratiam et promissa inplenda cura
Abbreviated transcription (Latin):
patibile iħ̾m et maria migo nõ poru¬
ir cõpara si audes u̾ginalia inscera tã¬
ta castitate sancrificata cũ oĩb terie lo¬
cis ubi arlores berbe q gignũt᷑. Ita
ue illa fenima exhorrdcis aur ex hor¬
ic sceit te fingit uterũ pudicicie de di¬
carũ ĩ bortis oĩb cincũq qͣsq urbes
ercloacuus aqͥs ih̃m gigm nõ exhor¬
uior nõ ĩ nũabilia germuma edit ⁊ nu¬
trit sic p̾dicatis nasci patibile ib̃m ꝙ̃
cretere natũ esse deu̾gĩe clamantis in¬
dignũ. Si carnẽ putatis ĩ mu̾dã cur
panuento ip̃a natum carius expurgt᷑
ancaro ĩ mũda ẽ et fimus qͥ carne eg̾¬
dit᷑ inũdꝰ est. Non ergo attendiris
nõ uitens stercorib letariagros quo
fertiliꝯ fecũte̾t᷑. Nempe ad id redit
et locius tr̃a concipiat ꝙͣ. to studiosius
fu̾it carius sordib et squalorib pii¬
gue fc̃a an ur hoc deffendatis dicetis
uugniali. S ur deconcepto ĩ amtaceã
partũ ip̃m.dei̾de respiscite concipiẽtõ¬

Expanded text:
patibilem Iesum et Maria uirgo non potuit? conpara, si audes, uirginalia uiscera tanta castitate sanctificata cum omnibus terrae locis, ubi arbores herbaeque gignuntur. itane in illa femina exhorrescis aut horrescere te fingis uterum pudicitiae dedicatum et in hortis omnibus circum quasque urbes ex cluacinis aquis legum gigni non exhorhumor non innumerabilia germina edit et nutrit? sic praedicatis nasci patibilem Iesum, quem credere natum esse de uirgine clamatis indignum. si carnem putatis inmundam, cur peramento ipsa natura carnis expurgat? An caro immunda est, et fimus qui carne egeritur mundus est? Non ergo attenditis, non videtis stercoribus laetari agros, quo fertilius fecundentur? Nempe ad id redit  laetius terra concipiat, quanto studiosius fuerit carnis sordibus et squaloribus pinguefacta. an ut hoc defendatis, dicetisuirginali? sed ut de conceptu iam taceam, partu
Abbreviated transcription (Latin):
setes eiuste se dicatis hoĩes ceca et ĩ¬
saua miẽte nõ recetentes a fautasmate
corpoꝵ et uͥrute at sapientia itacaiẽte
lorc sapient̾. Ita ne non derestanda et
sapiens nec mluna p̾potens utiobiq
pulcios pueros sb̾ornat concupisce̾tos
fenunis pͥncipibꝰ tenebraꝵ masculis
puellas. ħ legitis. hec creditis. ħ doce¬
tis. et hac fite docrrinaq uinits erun¬
tã enmẽtibꝰ notissinus qr liũbr sic er¬
raris. Ut ĩ eis nonq. st̃ sed qd̾ nob̾ d̾iuẽ¬
tissime fingitis adoreris qͥd deceteris nt̃is
fabulis dicam. Qͥd eĩ splendi tenẽs sus
dicimo detenores eo tm̃ siles qd̾ młros
deos colitis eo uero ĩ peiorem parrez dis¬
sumiles qd illi ꝓdus ea colunt q̃ siuir.
S du nõ st̃ uõs at̾ coliis ea q̃ nec du
nͨ aliqͥd st̃. Quonia ꝓrsus nllã st̃ habẽr¬
qͥte et illi q̃dam fabulosa fignienta s
ẽe illas fabulas norut et uł apoens
delc̾randi causa fictas esse asserunt uł

Expanded text:
sdem substantiae dicatis, homines caeca et insana mente non recedentes a phantasmate corporum, et virtute ac sapientia ita carentes, lere sapienter? Itane vero, detestanda et sapiens, nec in luna praepotens, utrobique pulchros pueros subornat concupiscendos feminis principibus tenebrarum, et masculis puellas? Haec legitis, haec creditis, haec docetis: ex hac fide doctrinaque vivitis; et mtam eminentibus notissimisque luminibus sic erratis, ut in eis non quod sunt, sed quod uobis dementissime fingitis adoretis, quid de ceteris uestris fabulis dicam? quis enim splenditenens suspdicimus deteriores, eo tantum similes, quod multos deos colitis; eo uero in peiorem partem dissimiles, quod illi pro diis ea colunt, quae sunt, sed dii non sunt; uos autem colitis ea, quae nec dii nec aliquid sunt, quoniam prorsus nulla sunt. habequidem et illi quaedam fabulosa figmenta, sed esse illas fabulas norunt; et vel a poetis delectandi causa fictas esse asserunt, vel
Abbreviated transcription (Latin):
liu̾e hĩtare filii añt ĩ sole u̾ture
ĩ luna sapienriam sp̃m uero scm̃
ĩ aere. In qua rrꝑtita ur̃a uł pociꝰ
iam quadri ꝑtira fabula de prĩs qͥ¬
est seciero lĩnie. Q̾d uob̾ dicam isi
qr lumen cogitare non potestis ui¬
si quale uidere cõsuocas. hoc em̃
couspicuũ et om̃i carm non tm̃

Expanded text:
sole uirtutem, in luna sapientiam, spiritum uero sanctum in aere! In qua tripertita uestra uel potius iam quadripertita fabula de patris quidem secreto lumine quid uobis dicam, nisi quia lumen cogitare non potestis, nisi quale uidere consuestis? hoc enim conspicuum et omni carni non tantum
Abbreviated transcription (Latin):
Austꝯ dixir. Cur solem
colitis nisi qr estis pagan
et gentiũ scisina non secta gͥ nõ ab
re funit er hoc ip̃m querere quo mãi¬
festius udere possumus ut̃ u̾r hoc
noĩe debeat appellari et quitez si tͥ fitẽ
meam nũc simpłr ut ĩ amicis ieferĩ
Uideat fortasse excusatõis cansa io fra¬
rubesc̾e̾ culturam. S tuqͥdem ut cu̾̃i
uoluens accipe me tñ dixisse nõ põi¬
teb̾ uł pp̃ aliquos qui hattenus scue
tis prĩs mutem dĩ et x̾ fil eiꝰ etsc̃s¬

Expanded text:
AUSTUS dixit: Cur solem colitis, nisi quia estis pagani et gentium schisma, non secta? igitur non ab re fuerit et hoc ipsum quaerere, quo manifestius uidere possimus, utrum nostrum hoc nomine debeat appellari. et quidem si tibi fidem meam nunc simpliciter, ut in amicis. referam, uidear fortasse excusationis causa id finrubescere culturam. sed tu quidem, utcumque uolueris, accipe: me tamen dixisse non paenitebit uel propter aliquos, qui hactenus scire nos patris qu
Abbreviated transcription (Latin):
Qua pp̃ cũ oĩa illa excellentia pcepta doͥ
que uer̾ibꝰ hebreoꝵ libris ꝯtria faustꝰ
uolebat ostendere ĩenden quoque
libris ĩueĩant᷑. uñ ue̾it dñs lege nõ
solu̾e sed adimplere. nisi ut exceptis
non ꝑuetustate̾ litt̾e iubentis et dełcra
liu confessionẽ salutis gr̃a liberantis
ĩ plerent᷑ ĩ nob̃ qr re uera sic̃ oĩa ista
pcepta sb̾lia nec ĩ illis libris uet̾ibꝰ

Expanded text:
ia illa excellentia praecepta domini, quae ueteribus Hebraeorum libris contraria Faustus uolebat ostendere, in eisdem quoque libris inueniantur, unde uenit dominus legem non soluere sed adinplere, nisi ut exceptis non per uetustatem litterae iubentis et delictalium confessionem salutis gratia liberantis inplerentur in nobis? quia reuera, sicut omnia ista praecepta
Abbreviated transcription (Latin):
cisse et conuureisse masculũ et feni̾ l
qd̾ maĩ chei neganto dãpnant᷑ nõ ĩ
tes. Porro au̾t siqd̾ ip̃i opinant᷑ or
p̾dicant uerum ẽe dy̾abolum feciise
atq coniu̾xrisse masculũ et fenimã
qͣ calliditare dyabolica fansto rep̾hẽ

Expanded text:
cisse et coniunxisse masculum et feminam: quod Manichaei negando damnantur non iam tes. porro autem, si quod ipsi opinantur et praedicant, uerum est diabolum fecisse atque iunxisse masculum et feminam, qua calliditate diabolica Faustus reprehendit
Abbreviated transcription (Latin):
gin celoꝵ ꝓmittit᷑ ꝙ ĩ figuris uere¬
ris tectamenti prempoꝵ distriburõe
regebarur.unde idem dicit.Man¬
datũ nouũ to nob̃ ut uos ĩuicẽ dili¬
gatis. Itaq uel oĩa uł pene om̃ia¬
qͣ pene monint seup̾cepit uͥ adiu̾¬
gebat. Ego aũt dico nob̾. Inue̾iũt᷑
et ĩ illis ueteris bnc ubris ibi contͣ
lingue ꝯfring ossi. Ibi ꝯt machia
cordis ne concupiscat nrorem prini
tm. Non eĩ ait ne adulteres sed neo¬
cupiseit᷑. uñ apłs hoc oxlege cõme¬
morat dicens. Nam concupiscenna
nesciebam nͥ lex dic̾et. nõ ꝯcupisces
ibi depatientia non resistendi laudat
uir p̾bens ꝑcuscienti se maxillam et
saturato obꝓbrus ibi teĩmuco diligẽ¬
do dicit᷑ se essmerit ĩ nico tiuis ciba
illũ si sicit potũ da illi. hinc eĩ har cõ

Expanded text:
 promittitur, quod in figuris ueteris testamenti pro temporum distributione tegebatur. unde item dicit: mandatum nouum do uobis, ut uos inuicem diligatis. Itaque uel omnia uel paene omnia, quae monuit seu praecepit, ubi adiungebat "ego autem dico uobis", inueniuntur et in illis ueteribus libris. ibi contra linguae confringet ossa; ibi contra moechiam cordis: ne concupiscas uxorem proximi tui. non enim ait: ne adulteres, sed: ne concupiscas. unde apostolus hoc ex lege commemorat dicens: nam concupiscentiam nesciebam. nisi lex diceret: non concupisces. ibi de patientia non resistendi laudatur uir praebens percutienti se maxillam et saturatus obp1;obiis. ibi de inimico diligendo dicitur: si esurierit inimicus tuus, ciba illum; si sitit, po
Abbreviated transcription (Latin):
ione quacogito alexandiam qmͣ
nit̾ sit int̾ istam qͣ cogito alerandri¬
am ĩ cogͥram ex cã qua cogito cart¬
hargniam cogͥrã ab hac quoq cogi¬
tarone quacerta et nota corpora cogi¬
to longe ĩ corporałĩ distar cogitatõ
qua intelligo insticiam castirater. fidẽ
ueritate̾ caritatẽ bontate et qͥcqd es᷑

Expanded text:
tionem qua cogito Alexandriam quam intersit inter istam qua cogito Alexandriam incognitam, et eam qua cogito Carthaginem cognitam: ab hac quoque cogitatione qua certa et nota corpora cogito, longe incomparabiliter distat cogitatio qua intelligo justitiam, castitatem, fidem, veritatem, charitatem, bonita
Abbreviated transcription (Latin):
it uxorem det illi libellũ repudu. Si
diligenter ĩ tuebamur iudebunius
nõ ẽẽ conrrariu. exposuent eĩ dñs
qui lex uoluerit cum passim diuur¬
tendi uxorem usserit libellũ repudii
dare. Neq eiait qui uo luerat dimir¬
tere urorem suam cum esset contran¬
um non dimitt̾e. S⁊ uriq uelebar di

Expanded text:
i libellum repudii, si diligenter intueamur, uidebimus non esse contrarium. exposuit enim dominus, quid lex uoluerit, cum passim dimittenti uxorem iusserit libellum repudii dare. neque enim ait: qui uoluerit, dimittat uxorem suam — cui esset contrarium non dimittere — sed utique nolebat
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓunio. uñ longe ab est qͥ omino
nõ uirat qͣ ius non peccet qͥuerum¬
apt̃d̾ est qui non iurat. uñ ãmõio
non uirandi conseruatõ est apc̃co
ꝑiumi ita cũ peccer qͥ ꝑ ĩ moderatõe
inuste nult uindicari non peccet
at᷑ qui modũ ad hilens iuste nult
uidicari remocior est apct̾o ĩ uiste
undc̾e qui non nult om̃mo m̃dica¬
ri pectat eĩ qui exigit debitũ. S tu
cius longe est apcco ĩ iusti exactoris
quiõno non exigit debitũ p̾sertim
ne cogat᷑ et ip̃e reddere debitũ pͥser¬
tim ab eo quiulłm hab debitu pos¬
sem eigo et ego sic ista pon̾e tcm̃ est
antiquis non ĩiuste undicab̃. ego
aũt dico ne uneris equide ad ipłe¬
td̾ est sicut teiurando faust air. dc¬
ergo etego ita dice̾ si mͥ ꝑhoc adiec

Expanded text:
jurio, unde longe abest qui omnino non jurat; et quamvis non peccet qa peccato est qui non jurat; unde admonitio non jurandi, conservatio est a peccato perjurii: ita cum peccet qui per immoderationem injuste vult vindicari, non peccet autem qui modum adhibens juste vult vindicari; remotior est a peccato injustae vindictae qui non vult omnino vindicari. Peccat enim tior longe est a peccato injusti exactoris, qui omnino non exigit debitum, praesertim ne cogatur et ipse reddere debitum ab eo qui nullum habet debitum. Possem ergo et ego sic ista ponere, Dictum est antiquis, Non injuste vindicabis; ego autem dico, ne vindicetis quidem; adimpletio est: sicut de jurando Faustus ait, Dicergo et ego