comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
UM
homines
& ad indelli¬
gentiam tri¬
nitatis pro
captu infir¬
mitatis humane animũ intendũt:
exꝑti difficultates laboriosas. siue in
ipsa acie mentis conantis intueri in¬
accessibilem lucem. siue in ipsa mul¬
ciplici & multimoda locutione littarũ
sacrarum. ubi michi non uidetur nͥ
atteri animam. ut xp̃i gr̃a głificata
dulcescat. cum ad aliquid certũ dis¬
cussa om̃i ambiguitate ꝑuenerint:
facillime debent ignoscere errantib
in tanti ꝑuestigatione secreti.S duo
sunt que in errore hominũ difficilli¬
me tolerantur: p̃sumptio priusquam
u̾itas pateat. & cum iam patuerit
p̃sumpte defensio falsitatis. A quib
duob uiciis nimis inimicis inuentioĩ
u̾itatis. & tractationi diuinorũ scorũq
librorum: si me ut pcor &e sꝑo deus de¬
fenderit. atq muniuerit scuto bone
ero segnis ad inquirendam sułum dĩ:
tuenda. ut ipse queratur. ipse diliga¬
tur. qui & illam inspirauit & istam
creauit. Nec trepidus ero ad ꝓferen¬

Expanded text:
um homines et ad intelligentiam Trinitatis pro captu infirmitatis humanae animum intendunt; experti difficultates laboriosas, sive in ipsa acie mentis conantis intueri inaccessibilem lucem, sive in ipsa multiplici et multimoda locutione Litterarum sacrarum, ubi mihi non videtur nisi atteri animam, ut Christi gratia glorificata dulcescat: cum ad aliquid certum discussa omni ambiguitate pervenerint, facillime debent ignoscere errantibus in tanti pervestigatione secreti. Sed duo sunt quae in errore hominum difficillime tolerantur; praesumptio, priusquam veritas pateat; et, cum jam patuerit, praesumptae defensio falsitatis. A quibus duobus vitiis nimis inimicis inventioni veritatis, et tractationi divinorum sanctorumque Librorum, si me, ut precor et spero, Deus defenderit atque munierit scuto bonaeero segnis ad inquirendam substantiamtuenda, ut ipse quaeratur, ipse diligatur, qui et illam inspiravit, et istam creavit. Nec trepidus ero ad proferen
Abbreviated transcription (Latin):
habet pat̾ mea sunt. ꝑꝑea dixi quia
de meo accipiet &e annuntiabit uob̾:
credẽtur fortasse ita natus de xp̃o
se quippe dix̾at : mea doctͥna non ẽ
mea s eius qui me misit. De spu aũ
meo accipiet & annuntiabit uobis.
S quia reddidit causam. cur dixerit
de meo accipiet: ait enim: om̃ia q̃cq
habet pat̾ mea sunt. ꝑꝑea dixi qr de
Quomodo. nisi scđm id quod supra
diximus: Cum aũ uenerit paraclitꝰ¬
sp̃s u̾itatis quẽ ego mittã uobis a
patre. qui a patre ꝓcedit. ille cesti¬
monium ꝑhibebit de me:. ꝓcedendo
itaq a patre: dicitur ñ loqui a se¬
metipso. & sicut non ex eo fit ut
minor sit filius. qr dixit. non pot̃
filius a se facere quicq nisi qd̾ uidit
patrem facientem : ñ enim hoc ex
forma serui dixit. s ex forma dei
sicut iam ostendimus: hec aũ u̾ba
ñ indicant quod minor sit. s quod
de patre sit: ita non hinc efficitur

Expanded text:
habet Pater, mea sunt: propterea dixi, Quia de meo accipiet, et annuntiabit vobis ; crederetur fortasse ita natus de Chrisse quippe dixerat, Mea doctrina non est mea, sed ejus qui me misit: de Spiritu meo accipiet, et annuntiabit vobis. Sed quia reddidit causam cur dixerit, de meo accipiet; ait enim, Omnia quaecumque habet Pater, mea sunt; propterea dixi, Quia de Quomodo, nisi secundum id quod supra diximus: Cum autem venerit Paracletus quem ego mittam vobis a tatis, qui a patre procedet, ille testimonium perhibebit de me? procedendo itaque a patre dicitur non loqui a semet ipso; et sicut non ex eo fit, ut minor sit filius, quia dixit: non potest filius a se facere quicquam, nisi quod uiderit patrem facientem — non enim hoc ex forma serui dixit, sed ex forma dei, sicut iam ostendimus; haec autem uerba non indicant, quod minor sit, sed quod de patre sit — ita non hinc efficitur
Abbreviated transcription (Latin):
imaginariam cogitat hȩc om̃ia. si¬
ue ignem. siue aerem. siue illud ułilld̃
corpus. partem ue ullam. seu cõpagi¬
nem. tẽpationem q corporis: nec uti¬
q ista om̃ia. s aliquid horũ ce̾. dicit̾.
Siquid ai horũ eẽt: alit̃ id quã cet̃a
cogitaret. Non scł ꝑ imaginale fig¬
mentum. sicut cogitantur absentia
que sensu corporis tacta sunt. siue
om̃ino ipsa. siue enisdẽ. generis aliqͣ
s quadam intiore ñ simulata s uera
p̃sentia. Non enĩ quicquã illi est. se
ipsa p̾̃sentus: Sicut cogitat unuiere
se. et meminisse. et intelligere. et
uelle se. Nouit enĩ hec in se. Nec
imaginatur quasi extra se illa sen¬
su tetigerit. sicut corporalia quȩq
tanguntur: ex quorũ cogitationib
si nicħ sibi affingat: ut tale aliquid
eẽ. se putet: quicqͥd ei de se remana
hoc solum ipsa est.

Expanded text:
imaginariam cogitat haec omnia, siimaginariam cogitat haec omnia, sive ignem, sive aerem, sive illud vel illud corpus, partemve illam, seu compaginem temperationemque corporis; nec utique ista omnia, sed aliquid horum esse dicitur. Si quid autem horum esset, aliter id quam caetera cogitaret, non scilicet per imaginale figmentum, sicut cogitantur absentia, quae sensu corporis tacta sunt, sive omnino ipsa, sive ejusdem generis aliqua; sed quadam interiore, non simulata, sed vera praesentia non enim quidquam illi est se ipsa praesentius: sicut cogitat vivere se, et meminisse, et intelligere, et velle se. Novit enim haec in se, nec imaginatur quasi extra se illa sensu tetigerit, sicut corporalia quaeque tanguntur. Ex quorum cogitationibus si nihil sibi affingat, ut tale aliquid esse se putet, quidquid ei de se remanet, hoc solum ipsa est.
Abbreviated transcription (Latin):
in quo subiecto sit intelligentia. Isti
aũ ipsam m̃tem in subiecto ce̾. dicũt.
Unde consequent̃ etiã intelligentiã.¬
quid aliud quã in eodem subiecto
corpore existimant : Qui om̃s ñ ad¬
uertunt m̃tem nosse se etiam cum
querit se: sicut iam ostendimꝰ. Nul
lomͦ aũ recte dr̃ sciri aliqua res: dũ
cum de se certa ẽ: de suba sua certa
ẽ. Certa ẽ. aũ de se: sicut cõiuncunt
ea quȩ supradicta sunt. Nec om̃ino
certa ẽ. utrũ aer. an ignis sit an ali¬
quod corpꝰ. uł aliquid corporis. Non
ẽ.gͥ aliquid eorii. Totũq illud qđ
se iubetur ut nou̾it. ad hoc ꝑtinec:
ut certa sit. ñ se ẽẽ. aliquid eorũ de
quib incerta ẽ. Idq solum eẽ. se cer¬
tasit. quod solum ẽẽ. se certa ẽ. Sic
enim cogitat ignem ut aerem: ⁊ qͥc¬
quid aliud corporis cogitat. Neq
ullomͦ fieri posset. ut ita cogitaret
id quod ipsa ẽ: quẽ admodũ cogitat
id quod ipsa ñ ẽ. ꝑfantasiã quippe

Expanded text:
in quo subjecto sit intelligentia: isti in quo subjecto sit intelligentia: isti autem ipsam mentem in subjecto esse dicunt, Unde consequentquid aliud quam in eodem subjecto corpore existimant? 16. Qui omnes non advertunt, mentem nosse se etiam cum quaerit se, sicut jam ostendimus. Nullo modo autem recte dicitur sciri aliqua res, dum cum de se certa est, de substantia sua certa est. Certa est autem de se, sicut convincunt ea quae supra dicta sunt. Nec omnino certa est, utrum aer, an ignis sit, an aliquod corpus, vel aliquid corporis. Non est igitur aliquid eorum: totumque illud quod se jubetur ut noverit, ad hoc pertinet ut certa sit non se esse aliquid eorum de quibus incerta est, idque solum esse se certa sit, quod solum esse se certa est. Sic enim cogitat ignem aut aerem, et quidquid aliud corporis cogitat. Neque ullo modo fieri posset ut ita cogitaret id quod ipsa est, quemadmodum cogitat, id quod ipsa non est. Per phantasiam quippe
Abbreviated transcription (Latin):
dubitare se intelligit: si dubitat.
certus eẽ. uult: si dubitat. cogitat.
si dubitat. scit se nescire: si dubitat.
iudicat ñ se temere consentire oport̾e:
quisquis gͥ alicunde dubitat: de his
om̃ib dubitare ñ debet. quȩ si non
ẽent. de ulla re dubitare non posset.
hec om̃ia qui uł corpus uł cõpositio¬
nem seu tẽꝑationem corporis eẽ. m̃tẽ
putant. in subiecto eẽ. uolunt uidi:
ut sub̾a sit aer. uł ignis. siue aliud
aliquod corpus quod mñtem putant.
Intelligentia uͦ. ita insit hinc corpori:
sicut qualitas enis: Ut illud subiectũ
sit. hxc in subiecto. Subiectũ scilicet
mens: qua corpus eẽ. arbitrantur.
In subiecto aũ intelligentia: siue quid
aliud eorũ quȩ certa nob̃ eẽ. cõmemora¬
iumus. Iuxta oͣpinant᷑ etiã illi. qͥ m̃tẽ
ipsam negant eẽ. corpus. s cõpaginẽ
aut tẽꝑationẽ corporis. Hoc enĩ int̾ẽ.
qd̾ illi m̃tem ipsam dicunt ẽẽ. subam:

Expanded text:
dubitare se intelligit; si dubitat, dubitare se intelligit; si dubitat, certus esse vult; si dubitat, cogitat, si dubitat, scit se nescire; si dubitat, judicat non se temere consentire oportere. Quisquis igitur aliunde dubitat, de his omnibus dubitare non debet: quae si non essent, de ulla re dubitare non posset. 15. Haec omnia, qui vel corpus vel compositionem seu temperationem corporis esse mentem putant, in subjecto esse volunt videri, ut substantia sit aer, vel ignis, sive aliquod aliud corpus, quod mentem putant; intelligentia vero ita insit huic corpori, sicut qualitas ejus: ut illud subjectum sit, haec in subjecto; subjectum scilicet mens quam corpus esse arbitrantur, in subjecto autem intelligentia, sive quid aliud eorum quae certa nobis esse commemoravimus. Juxta opinantur etiam illi qui mentem ipsam negant esse corpus, sed compaginem aut temperationem corporis. Hoc enim interest, quod illi mentem ipsam dicunt esse substantiam,
Abbreviated transcription (Latin):
coquiescit. Utimur uͦ eis. quȩ ad
aliud referimus quo fruendum ẽ.
Aec ẽ. alia uita hominis inciosa atq
ulpabilis: quã male utens.⁊ male
fens. Dequa re. ñ ẽ. nunc disseren¬
dilocus. S qm̃ de natura m̃tis agi¬
tur: remoueamus a cõsid̾atione
ña om̃s noticias quȩ capiuntur
extrinsccus ꝑ sensus corporis: et ea
que posuimus om̃s m̃tes de se ipsis
nosse. certasq cẽ. diligentiꝰ atten¬
damus. Utrũ enim aeris sit uisui¬
uendi. reminiscendi. intelligendi.
uolendi. cogitandi. sciendi. udicãdi:
an igus. an cerebri. an sanguinis.
an athomorũ: an pret̾ usitata .iiiͬ.
elem̃ta quinti nescio cuiꝰ corporis:
an ipsius carnis nr̃e cõpago uł tẽꝑ¬
amentũ hec efficere ualeat. dubi¬
tauerunt ꝰ oms: Et alius hoc. alius
illud. affirmare conatus ẽ. Uiu̾e se
tam̃ et meminisse. et intellig̾e. et
uelle. et cogitare. et scire. et iudica¬
re.quis dubitet: & quandoquidem
etiam si dubitat. uunit: si dubitat.
unde dubitet meminit: si dubitat.

Expanded text:
iescit: utimur vero eis quae ad aliud referimus quo fruendum est. Nec est alia vita hominum vitiosa atque culpabilis, quam male utens et male fruens. De qua re non est nunc disserendi locus. tur, removeamus a consideratione nostra omnes notitias quae capiuntur extrinsecus per sensus corporis; et ea quae posuimus, omnes mentes de se ipsis nosse certasque esse, diligentius attendamus. Utrum enim aeris sit vis vivendi, reminiscendi, intelligendi, volendi, cogitandi, sciendi, judicandi; an ignis, an cerebri, an sanguinis, an atomorum, an praeter usitata quatuor elementa quinti nescio cujus corporis, an ipsius carnis nostrae compago vel temperamentum haec efficere valeat, dubitaverunt homines: et alius hoc, alius aliud affirmare conatus est. Vivere se tamen et meminisse, et intelligere, et velle, et cogitare, et scire, et judicare quis dubitet? Quandoquidem etiam si dubitat, vivit: si dubitat unde dubitet, meminit; si dubitat,
Abbreviated transcription (Latin):
se putat. aerem intelli¬
gere p̾utat: se cam̃ intellig̾e scit.
Aerem aũ se eẽ. ñ scit s putat. de¬
cernat quod se putat. cernat qđ
scit. hoc ei remaneat. unde illi qͥd
dubitauerunt. qui aliud atq aliud
corpus eẽ. m̃tem putauerunt. Neq
enim om̃is mens aerem se e̾e exis¬
timat: S aliȩ ignẽ. aliȩ cerebrũ.
alie q aliud corpus. et aliud alie: sic̃
supra cõmemoraui. Om̃s tam̃ se in¬
celligere nouerunt. et ẽẽ. et iuere.
S intelligere ad id quod intelligunt
referunt: eẽ aũ et uiuere ad se ipsas.
st nulli ẽ. dubiũ. nec quẽquã intelli¬
gere qui ñ uiuat: nec quẽq uiu̾e
qui ñ sit. Ergo consequent̃ ⁊ ẽẽ. et
iuu̾e: id quod intelligit. Non sicuciẽ
cadauer quod ñ uiuit. nec sicut ui¬
uit anima quȩ ñ intelligit: s ꝓpͥo
quodã eodem q p̾stantiore mͦ. Item
uelle se sciunt: Neq hoc posse quẽq
qui ñ sit. et qui ñ uiuat. parit̾ sciũt
Itemq ipsam uoluntatem referunt

Expanded text:
se putat, aerem intelligere putat, se tamen intelligere scit: aerem autem se esse non scit, sed putat. Secernat quod se putat, cernat quod scit: hoc ei remaneat, unde ne illi quidem dubitaverunt, qui aliud atque aliud corpus esse mentem putaverunt. Neque enim omnis mens aerem se esse existimat, sed aliae ignem, aliae cerebrum, aliaeque aliud corpus, et aliud aliae, sicut supra commemoravi: omnes tamen se intelligere noverunt, et esse et vivere; sed intelligere ad id quod intelligunt referunt, esse autem et vivere ad se ipsas. Et nulli est dubium, nec quemquam intelligere qui non vivat, nec quemquam vivere qui non sit. Ergo consequenter et esse et vivere id quod intelligit, non sicuti est cadaver quod non vivit, nec sicuti vivat anima quae non intelligit, sed proprio quodam eodemque praestantiore modo. Item velle se sciunt, neque hoc posse quemquam qui non sit et qui non vivat, pariter sciunt: itemque ipsam voluntatem referunt
Abbreviated transcription (Latin):
etiam dicit. I ransfigurauit corpus
humilitatis nr̃e. conforme corpori
saluatoris : duab mortib nr̃is saluti
fuit. & una eius resurrectio. duas
nob̾ resurrones p̃stitit: cum corpus
eius in utraq re. id ÷ & in morte &
in resurr̃one. & in sacram̃to int̾ioris
hominis nr̃i &e exemplo ext̃ĩoris. me¬
dicinali quadam conuenientia mi¬
Iustratum esł.III

Expanded text:
ransfigurabit corpus humilitatis nostrae conforme corpori saluatoris duabus mortibus nostris saluti fuit et una eius resurrectio duas nobis resurrectiones praestitit, cum corpus eius in utraque re, id est et in morte et in resurrectione, et sacramento interioris hominis nostri et exemplo exterioris medicinali quadam conuenientia ministratum est.
Abbreviated transcription (Latin):
meus & deus meus. & cum illiꝰ carniᷤ
tota integritas appareret: demons¬
tratum ẽ. in ea. quod suos exhortans
dixerat. capillus capitis ur̃i ñ ꝑibit.¬
Unde enim primo . noli me tangere.
ñdum enim ascendi ad patrem meũ:
&e̾ unde antequã ascendat ad patrem
adiscipulis tangitur: nisi quia illic
insinuabatur int̾ioris hominis sacra¬
mentum. hic p̃bebatur ext̾ĩoris erem¬
plum: Anforte quisquam ita est.
absurdus atq auersus a uero. ut aude¬
at dicere. a uiris eum tactum anteꝗͣ
ascendet: a mulierib aũ cũ ascendis¬
set : ꝓpter hoc exemplũ future nr̃e
resurr̾onis in corpore. quod p̃cessit in

Expanded text:
meus, et Deus meus ! Et cum illius carnis meus, et Deus meus ! Et cum illius carnis tota integritas appareret, demonstratum est in ea quod suos exhortans dixerat: Capillus capitis vestri unde enim primo: noli me tangere; nondum enim ascendi ad patrem meum? et unde antequam ascendat ad patrem a discipulis tangitur, nisi quia illic insinuabatur interioris hominis sacramentum, hic praebebatur exterioris exemplum ? anne forte quisquam ita est absurdus atque auersus a uero, ut audeat dicere a uiris eum tactum antequam ascenderet, a mulieribus autem cum ascendisset? propter hoc exemplum futurae nostrae resurrectionis in corpore, quod praecessit in
Abbreviated transcription (Latin):
loqr u̾itatem in corde suo: Resur¬
rectio uͦ corporis dñi. ad sacram̃tũ
int̾ioris resurr̾onis nr̃e ꝑtinere os¬
tenditur: ubi postquã resurrerit
ait mulieri. noli me tangere ñdũ
enim ascendi ad patrem meum. Cui
mistio congruit apłs dicens. Si autẽ
resurreristis cum xp̃o: que sursũ sũt
querite. ubi. xp̃c ẽ. in dextã dei se¬
dens: quȩ sursum sunt sapite. Hoc ÷
enim xp̃m ñ tangere. nͥ cũ ascendit
ad patrem: ñ de xp̃o carnalit̾ saꝑe.
Iam ui ad exemplum mortis extĩoris
hominis nr̃i. diñcȩ carnis mors ꝑti¬
net: qr ꝑ talem passionem maxime
hortatus ẽ. seruos suos. ut ñ timeat
eos qui corpus occidunt. animam aũ
non possunt occidẽ. ꝓ pt̃ quod. dicit
rarum xp̃i. in carne mea. & ad exem¬
plum resurr̾onis excĩoris hominis nr̃i
ꝑtinere inuenitur resurrectio corporiᷤᷤ
dñi: quia discipłis ait. Palpate et
contrectans : exclamauit dicens. diis

Expanded text:
loquitur ueritatem in corde suo? resurloquitur ueritatem in corde suo? resurrectio uero corporis domini ad sacramentum interioris resurrectionis nostrae pertinere ostenditur, ubi postquam resurrexit ait mulieri: noli me tangere; nondum enim ascendi ad patrem meum. cui mysterio congruit apostolus dicens: si autem resurrexistis cum Christo, quae sursum sunt quaerite, ubi Cite. hoc est enim Christum non tangere nisi cum ascenderit ad patrem, non de Christo carnaliter sapere. iam uero ad exemplum mortis exterioris hominis nostri dominicae carnis mors pertinet, quia per talem passionem maxime hortatus est seruos suos, ut non timeant eos qui corpus occidunt, animam autem non possunt occidere. propter quod dicit rarum Christi in carne mea . Et ad exemplum resurrectionis exterioris hominis nostri pertinere invenitur resurrectio corporis Domini, quia discipulis ait: Palpate, etcontrectans, exclamavit dicens, Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
ñ solum in psalmo. uerũ etiã in cruce.
Deus meus. deus meus. utquid me de¬
reliquisti : Cui uoci cõgruit apłs: di¬
cens. Scientes. quia uetus homo nr̃
simul crucifirus ẽ :ͤ ut  euacuaretur
corpus peccati ut ultra non seruiamꝰ
peccato. Crucifixio quippe int̾ioris
hominis. penitentiȩ dolores intelli¬
guntur. & contnentiȩ quidã salu¬
bris cruciatus : ꝑ quam mortẽ mors
impietatis ꝑimitur. in qua nos non
relinquit deus. & ideo ꝑ talem cru¬
cem euacuatur corpus pecẽi: ut iam ñ
exhibeamus membra nr̃a arma ini¬
quitatis peccato. Quia & int̾ior homo.
si utiq renouatur de die in diem:
ꝓfecto uetus ẽ. antequam renouet᷑.
Intus namq agitur : qđ idem apł̃s
dicit. E̾xuite uos uet̾em hominem:
& indiute nouum. Quod ita conse¬
quenter exponit. Quaꝑꝑ deponentes
mendacium : loqͥmini ueritatem.
Ubi aũ deponitur m̃dacium nͥ intus.
ut inhabitet in monte scõ dei. qui

Expanded text:
non solum in psalmo uerum etiam in cruce: non solum in psalmo uerum etiam in cruce: deus meus, deus meus, ut quid me dereliquisti? cui uoci congruit apostolus dicens: scientes quia uetus homo noster simul crucifixus est, ut euacuetur corpus peccati, ut ultra non seruiamus peccato. crucifixio quippe interioris hominis paenitentiae dolores intelleguntur et continentiae quidam salubris cruciatus, per quam mortem mors impietatis perimitur, in qua nos non relinquit deus. et ideo per talem crucem euacuatur corpus peccati, ut iam non exhibeamus membra nostra arma iniquitatis peccato, quia et interior homo si utique renouatur de die in diem, profecto uetus est antequam renouetur. intus namque agitur quod idem apostolus dicit: exuite uos ueterem hominem et induite nouum. quod ita consequenter exponit: quapropter deponentes mendacium loquimini ueritatem. ubi autem deponitur mendacium nisi intus, ut habitet in monte sancto dei qui
Abbreviated transcription (Latin):
magͥ iam pia quę fuit impia: ꝓpter
iusticiam fidei dicitur ex morte reui¬
xisse & iuiuere. Corpus aũ ñ tantum
scripturis etiam mortuũ dr̃: loq̃nte
tat in uob̾: qui suscitauit xp̃m iħm
a mortuis. uiuificabit ⁊ mortalia cor¬
poralia ur̃a ꝑ in habitantem sp̃m eiꝰ
in uob̾. h uic gͦ dupple morti nr̃ȩ. sal¬
uator impendit simplam suam: &
ad faciendam utramq resuscitatio¬
nem nr̃am. in sacram̃to & exemplo p̃¬
posuit & ꝓposuit unam suã. Neq
enim fuit peccator aut impius. ⁊ it
ei tanquã spũ mortuo. in int̾iore ho¬
mine renouari opus ẽet : & tanquam
resipiscendo. ad uitam iusticie reuo¬
cari. S indutus carne mortali. ⁊ sola
moriens. sola resurgens. ea sola nob̾
ad utrumq concinit: cum in ea fiera
int̾ioris hominis sacram̃tum. ext̾̃ioris
exemplum. Int̾ioris enim hõĩs nr̃i
sacramento. data ẽ. illa uox. ꝑtinens
ad mortem animȩ nr̃ȩ significandã:

Expanded text:
ma igitur iam pia, quae fuit impia, propter ma igitur iam pia, quae fuit impia, propter iustitiam fidei dicitur ex morte reuixisse atque uiuere. corpus autem non tantum scripturis etiam mortuum dicitur loquente tat in uobis, qui suscitauit Iesum Christum a mortuis uiuificabit et mortalia corpora uestra per inhabitantem spiritum eius in uobis. huic ergo duplae morti nostrae saluator impendit simplam suam et ad faciendam utramque resurrectionem nostram in sacramento et exemplo praeposuit et proposuit unam suam. neque enim fuit peccator aut impius, ut ei tamquam spiritu mortuo in interiore homine renouari opus esset et tamquam resipiscendo ad uitam iustitiae reuocari; sed indutus carne mortali et sola moriens, sola resurgens, ea sola nobis ad utrumque concinuit, cum in ea fieret interioris hominis sacramentum, exterioris exemplum. interioris enim hominis nostri sacramento data est uox illa pertinens ad mortem animae nostrae significandam
Abbreviated transcription (Latin):
& ipsa iustificatio nr̃a ꝑficietur in¬
effabiliter. Tunc enim similes ei eri¬
mus: qm̃ uidebimus eum sicuti est.
Nunc uͦ. quãdiu corpus quod corrũ¬
pitur aggrauat animam. & uita
humana suꝑ t̾ram tota temptatio ẽ:
ñ iustificatur in conspectu eius om̃is
tuuens: in comparatione iusticie qͣ
equabimur angłis: & głe quȩ reuela¬
bitur in nobis. De morte autẽ animȩ
a morte corporis distinguenda. quid
plura documenta cõmemorem: cum
dñs in una eu̾głica sententia utͣmq
mortem cuiuis facile discernendam
posuerit. ubi ait. sine mortuos sepelire
mortuos suos: Sepeliendum quippe cor¬
pus mortuum erat. Sepultores aũ eius
ꝑ infidelitatem impietatis in anima
mortuos intelligi uoluit: quales exci¬
tantur cum dicitur. Surge qui dormis
&̾ ex surge a mortuis : & illuminabit te
xp̃c. Detestatur aũ quãdam mortem
apls. dicens de uidua. Que autem in
delicus agit : uiuens mortua ẽ. Ani¬

Expanded text:
et ipsa iustificatio nostra perficietur inet ipsa iustificatio nostra perficietur ineffabiliter. tunc enim similes ei erimus, quoniam uidebimus eum sicuti est. nunc uero quamdiu corpus quod corrumpitur adgrauat animam et uita humana super terram tota temtatio est, non iustificatur in conspectu eius omnis uiuens in comparatione iustitiae, qua aequabimur angelis, et gloriae, quae reuelabitur in nobis. de morte autem animae a morte corporis distinguenda quid plura commemorem, cum dominus in euangelica sententia utramque mortem cuiuis facile discernendam posuerit, ubi ait: sine mortuos sepelire mortuos suos? sepeliendum quippe corpus mortuum erat; sepultores autem eius per infidelitatem impietatis in anima mortuos intellegi uoluit, quales excitantur cum dicitur: surge qui dormis et exsurge a mortuis, et inluminabit te Christus. detestatur autem quandam mortem apostolus dicens de uidua: quae autem in deliciis agit uiuens mortua est. ani
Abbreviated transcription (Latin):
nemo xp̃ianus ambigit. & anima &
corpore mortui sumus. Anima ꝓpt̾
peccatum: corpore. ꝑꝑ penam peccati.
medicina ex resurr̾one opus erat:
ut in melius renouaretur. quod erat
in deterius cõmutatum. Mors aũ
animȩ: impietas ẽ & mors corporis
corruptibilitas : ꝑ quam fit ⁊ animȩ
a corpore abscessus. Sicut enim aĩa
deo deserente: sic corpus anima de¬
serente moritur. Unde. illa fit in
sipiens: hoc exanime. Resuscitat᷑
gͦ anima ꝑ penitentiam: & in cor¬
pore adhuc mortali renouatio uitȩ
inchoatur a fide. qua creditur ĩ eũ
qui iustificat impium. Bonisq mo¬
rib augetur. & roboxatur de die in
diem: cum magis magisq renouat᷑
int̾ior homo. Corpus łi tanquã hõ
ext̾ior. quanto ẽ. hec uita dut᷑nior.
magis magisq corrũpitur: uł ȩtate
uł morbo. uł uariis afflictionibus:
donec ueniat ad ultimam quȩ ab
hominib mors uocatur. Eius autẽ
resurrectio. differtur in finem: cũ

Expanded text:
nemo christianus ambigit, et anima et nemo christianus ambigit, et anima et corpore mortui sumus: anima, propter peccatum; corpore, propter poenam peccati, medicina et resurrectione opus erat, ut in melius renovaretur quod erat in deterius commutatum. Mors autem animae impietas est; et mors corporis, corruptibilitas, per quam fit et animae a corpore abscessus. Sicut enim anima Deo deserente, sic corpus anima deserente moritusipiens, hoc exanime. resuscitatur ergo anima per paenitentiam et in corpore adhuc mortali renouatio uitae inchoatur a fide, qua creditur in eum qui iustificat impium, bonisque moribus augetur et roboratur de die in diem, cum magis magisque renouatur interior homo. corpus uero tamquam homo exterior, quanto est haec uita diuturnior, magis magisque corrumpitur uel aetate uel morbo uel uariis afflictionibus, donec ueniat ad ultimam quae ab hominibus mors uocatur. eius autem resurrectio differtur in finem, cum
Abbreviated transcription (Latin):
uł siquid cõmodius dicitur. quod:
unum ad duo: in om̃i compaginatioe
uł si melius dicitur. auptatione erea¬
cure. ualet plurimum. Hanc enim
craptationem sicut mͥ nunc occurrit
dicere uolui: quam greci armonia
uorant. Neq nunc locus ẽ. ut osten¬
dam quantum ualeat consonantia
simpli ad dupplum: quȩ maximẽ in
nob̾ repitur. ut sit nob̾ insita nat᷑alit̃.
a quo utiq nisi ab eo qui nos creauit.
ut nec imꝑici possent eam ñ sentire.
siue ipsi cantantes. siue alios audien¬
tes: ꝑ hinc quippe. uoces acutiores
grauiores q concordant: ita ut qͥsqͥs
ab ea dissonuerit: ñ scientiam cuius
erꝑtes sunt plurimi. s ipsum sensum
auditus nr̃i uehementer offendat. S
hoc ut demonstretur: longo sermone
opus ẽ. Ipsis aũ aurib ex hib̾i potest
ab eo qui nouit. in regłari monocordo.
erum quod instat. .IIi.
in p̃sentia. quantũ donat
deus. edisserendum ẽ. quẽ ad modũ
concinat ad salutem. Nos certe. quod

Expanded text:
vel si quid commodius dicitur, quod vel si quid commodius dicitur, quod unum est ad duo, in omni compaginatione. vel, si melius dicitur, coaptatione creaturae, valet plurimum. Hanc enim coaptationem, sicut mihi nunc occurrit, dicere volui, quam Graeci ἁρμονὶαν vocant. Neque nunc locus est, ut ostendam quantum valeat consonantia simpli ad duplum, quae maxima in nobis reperitur, et sic nobis insita naturaliter, a quo utique, nisi ab eo qui nos creavit? ut nec imperiti possint eam non sentire, sive ipsi cantantes, sive alios audientes: per hanc quippe voces acutiores gravioresque concordant, ita ut quisquis ab ea dissonuerit, non scientiam, cujus expertes sunt plurimi, sed ipsum sensum auditus nostri vehementer offendat. Sed hoc ut demonstretur, longo sermone opus est: ipsis autem auribus exhiberi potest ab eo qui novit in regulari monochordo.erum quod instat in praesentia, quantum donat Deus, edisserendum est quemadmodum siconcinat ad salutem. Nos certe, quod
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓrsus in habiles & minus idonei eramꝰ:
ꝑꝑ inmunditiam peccatorum. Mun¬
dandi gͦ eramus. Porro. iniquorũ &
suꝑborum una mundatio ẽ. sanguis
iusti & humilitas dei : ut ad contem¬
plandum dm̃ quod natura ñ sumus.
ꝑ eum mundaremur factũ qđ nat᷑a
sumus. & quod peccato non sumus
Deus enim natura ñ sumus: homines
natura sumus: iusti pecc̃o ñ sumus.
Deus itaq factus homo. iustus inter¬
cessit deo: ꝓ homine peccõre. Nor
enim congruit peccator iusto: sed
congruit homini homo. Adiungens
gͦ nob̾ similitudinem humanitatis
suȩ : abstulit dissimilitudinem iniqͥ¬
tatis nr̃e. & factus particeps morta¬
litatis nr̃ȩ : fecit participes diuini¬
tatis suȩ. Merito quippe mors pec¬
catoris ueniens ex dampnationis
necessitate : soluta ẽ. ꝑ mortẽ iusti
uenientem ex miscđiȩ uoluntate. di
simplum eius congruit dupplo nr̃o.
Hec enim congruentia. siue conueni¬
entia. uł concinentia. uł cõsonantia.

Expanded text:
prorsus inhabiles, et minus idonei eramus, prorsus inhabiles, et minus idonei eramus, propter immunditiam peccatorum. Mundandi ergo eramus. Porro iniquorum et superborum una mundatio est sanguis justi, et humilitas Dei: ut ad contemplandum Deum quod natura non sumus, per eum mundaremur factum quod natura sumus, et quod peccato non sumus. Deus enim natura non sumus: homines natura sumus, justi peccato non sumus. Deus itaque factus homo justus, intercessit Deo pro homine peccatore. Non enim congruit peccator justo, sed congruit homini homo. Adjungens ergo nobis similitudinem humanitatis suae, abstulit dissimilitudinem iniquitatis nostrae: et factus particeps mortalitatis nostrae, fecit nos participes divinitatis suae. Merito quippe mors peccatoris veniens ex damnationis necessitate, soluta est per mortem justi venientem ex misericordiae voluntate, dum simplum ejus congruit duplo nostro. Haec enim congrueniia, sive convenientia, vel concinentia, vel consonantia,
Abbreviated transcription (Latin):
sunt: & sine ipso factum est. nichil.
Quod gͦ factum ẽ: iam in illo inta erat.
& non quałcũq uita. S uita erat
lux hominum. Lux utiq racionaliũ
mentium : ꝑ quas homines a pecorib
differunt. & ideo sunt homines. Non
g lux corporea. quȩ lux ẽ. carniũ: siuie
de celo fulgeat. siue t̾renis ignib ac¬
cendatur. Nec humanarũ tantũ car¬
nium. s etiam beliunarũ: & usq ad
minutissimos quosq uermiculos.
Om̃ia enim hȩc: uident istam lucem.
At illa uita lux hominũ erat: nec lon¬
ge posita ab uno quoq nr̃m. In illa
enim uiuimus. mouemur. & sumus.¬
S lux in tenebris lucet: & tenebre eã
ii comp̃henderunt. T̃ enebre aũ sunt
stulte mentes hõium praua cupidita¬
te &e infidelitate cecate. has ut cura¬
ret atq sanaret. u̾bum ꝑ quod facta
sunt om̃ia. caro factum ẽ: & habitaũ
in nob̾. Illuminatio quippe nr̃a. par
ticipatio u̾bi ÷ illius: scł uite q̃ lux ẽ.
hominum. Huic aũ participationi

Expanded text:
ctum est nihil. Quod ergo factum est, jam in illo vita erat, et non qualiscumque vita, sed vita erat lux hominum: lux utique rationalium mentium, per quas homines a pecoribus differunt, et ideo sunt homines. Non ergo lux corporea, quae lux est carnium, sive de coelo fulgeat, sive terrenis ignibus accendatur, nec humanarum tantum carnium, sed etiam belluinarum et usque ad minutissimos quoque vermiculos. Omnia enim haec vident istam lucem: at illa vita lux hominum erat; nec longe posita ab unoquoque nostrum: in illa enim vivimus, et movemur, et sumus lux in tenebris lucet, et tenebrae eam non comprehenderunt. Tenebrae autem sunt stultae mentes hominum, prava cupiditate atque infidelitate caecatae. Has ut curaret atque sanaret Verbum, per quod facta sunt omnia, caro factum est, et habitavit in nobis . Illuminatio quippe nticipatio Verbi est, illius scilicet vitae quae lux est hominum. Huic autem participationi
Abbreviated transcription (Latin):
quid in se ipso agatur mͣtendens. alit̃
aũ humanã m̃tem speciali aut gene¬
rali cognitione diffinit. Itaq cũ mͥ
de fua ꝓpria loqr̃. utrũ intelligat hoc
aut illud. anii intelligat: et utrũ
uelit. an nolit. hoc aut illud: credo.
Cũ uͦi de humana specialit. aut ge¬
neraliter uerũ dicit: agnosco ⁊ aꝑpbo.
Unde manifestum c̃. aliud unũ quẽq
iudẽ in se. quod sibi alius dicenti credait
ñ tam̃ uideat: aliud aũ in ipsa ueri¬
tate quod alius quoq possit intueri.
Quorũ alt̾um mutari ꝑ tp̃ra: alt̾um
in cõmutabili ȩt̾nitate consistẽ. Neq
enim oculis corporeis multas m̃tes
uidendo. ꝑ similitudinẽ colligimus
generalem uł specialem m̃tis humane
noticiam: s intuem̃ iniuolabilem irxe¬
ritatem: ex qua ꝑfecte ꝗtũ possumuᷤ¬

Expanded text:
quid in se ipso agatur attendens; aliter quid in se ipso agatur attendens; aliter autem humanam mentem speciali aut generali cognitione definit. Itaque cum mihi de sua propria loquitur, utrum intelligat hoc aut illud, an non intelligat, et utrum velit, an nolit hoc aut illud, credo: cum vero de humana specialiter aut generaliter verum dicit, agnosco et approbo. Unde manifestum est, aliud unumquemque videre in se, quod sibi alius dicenti credat, non tamen videat; aliud autem in ipsa veritate, quod alius quoque possit intueri: quorum alterum mutari per tempora, alterum incommutabili aeternitate consistere. Neque enim oculis corporeis multas mentes videndo, per similitudinem colligimus generalem vel specialem mentis humanae notitiam: sed intuemur inviolabilem veritatem, ex qua perfecte,
Abbreviated transcription (Latin):
nis ita sunt: qr mens que se nouit
et amat. in amore et noticia sua est.
et amor amantis m̃tis seseq scientis
inm̃te noticia q eius ẽ: et noticia
mentis sese scientis et amantis. ĩ m̃te
atq in amore eius ẽ: Quia scientẽ
se amat et amantem se nouit. Ac ꝑ
hoc. et bina in singulis: Quia mens
quȩ se nouit et amat. cũ sua noti¬
ci ẽ. in amore. et cũ suo amore in
noticia: amorq ipse et noticia simul
sunt in m̃te quȩ se amat et nouit.
cotasi in totis quẽ admodum sint.
iam supra ostendimus: cũ se totam
mens amat et totã nouit: et totũ
amorem suũ nouit. tõtam q amat
nociciam suam: quando tria ista ad
se ipsa ꝑfecta sunt. Miro itaq mͦ
tria ista inseparabilia sunt asemet
ẽ. et simul om̃ia una sub̾a. uł ee̾ntia.
ed cum seipsam UI.¬
nouit humana mens. et
amat se ipsam: ñ aliquid in cõmuta¬
bile nouit et amat. A lit̃q unꝰqͥsq
homo loquendo enuntiat m̃tem suã

Expanded text:
nis ita sunt, quia mens quae se novit nis ita sunt, quia mens quae se novit et amat, in amore et notitia sua est; et amor amantis mentis seseque scientis, in mente notitiaque ejus est; et notitia mentis se scientis et amantis in mente atque in amore ejus est, quia scientem se amat, et amantem se novit. Ac per hoc et bina in singulis, quia mens quae se novit et amat, cum sua notitia est in amore, et cum suo amore in notitia: amor quoque ipse et notitia simul sunt in mente, quae se amat et novit. Tota vero in totis quemadmodum sint, jam supra ostendimus, cum se totam mens amat, et totam novit, et totum amorem suum novit, totamque amat notitiam suam, quando tria ista ad se ipsa perfecta sunt. Miro itaque modo tria ista inseparabe, et simul omnia, una substantia Sed cum se ipsam novit humana mens et amat se ipsam, non aliquid incommutabile novit et amat: aliterque unusquisque homo loquendo enuntiat mentem suam,
Abbreviated transcription (Latin):
t in illis tribus cum se
nouit mens. et amat se.
manet trinitas. mens. amor. notic.
et nulla cõmixtione confunditur:
quãuis et singła sint in se ipsis. et
inuicem tota in totis. siue singula
in bnns. siue bina in singulis. Itaq
os̃a in om̃ib. Nam et mense mens.
dse ipsam mens dicitur: Quãius nos¬
ans uł nota uł noscibilis ad sua noci¬
eam relatiue dicatur: amans quoq
uł amata uł amabilis ad amorẽ refe¬
ratur qͦ se amat. Et noticia quamuis
ntferatur ad m̃tem cognoscentem uł
cognitam: tam̃ et ad se ipsam nota⁊
noscens dr̃. Non eni sibi ẽ. incꝯgnta
noticia. qua se mens ipsa cognoscit.
sc amor quãuis referatur ad m̃tem
amantẽ cuius amor e: tam̃ et ad se
ipsum ẽ. amor. ut sit etiã in se ipso:
quia ⁊ amor amatur: nec alio nͥ amo¬
re amari potest. id÷ se ipso. Ita sunt
hȩc singula. in se ipsis. In alt̾nis aũ
ita sunt: qr et mens amans ĩ amore
e. et amor in amantis noticia. et no¬
ticia in m̃te noscente. Singła in bi¬

Expanded text:
t in illis tribus, cum se novit mens et amat se, manet trinitas, mens, amor, notitia; et nulla commixtione confunditur: quamvis et singula sint in semetipsis, et invicem tota in totis, sive singula in binis, sive bina in singulis. Itaque omnia in omnibus. Nam et mens est utique d se ipsam mens dicitur: quamvis noscens, vel nota, vel noscibilis ad suam notitiam relative dicatur; amans quoque et amata vel amabilis ad amorem referatur, quo se amat. Et notitia quamvis referatur ad mentem cognoscentem vel cognitam, tamen et ad se ipsam nota et noscens dicitur: non enim sibi est incognita notitia, qua se mens ipsa cognoscit. Et amor quamvis referatur ad mentem amantem, cujus amor est; tamen et ad se ipsum est amor, ut sit etiam in se ipso: quia et amor amatur, nec alio nisi amore amari potest, id est se ipso. Ita sunt haec singula in se ipsis. In alternis autem ita sunt, quia et mens amans in amore est, et amor in amantis notitia, et notitia in mente noscente. Singula in bi
Abbreviated transcription (Latin):
utentem adiuuat. s corrũpit fruen¬
tem. Cũ gͦ aut par nob̾ aut ĩferior
creatura sit: inferiore utendũ ẽ. ad
dm. pari aũ fruendũ. s in dõ. Sicut
enim te ipso si in ceipso frui debes.s
i ed qui fecit te: sic etiã illo quem di¬
ligis tanquã te ipsum. Et nob gͦ. et
fribus. in dno fruam̃: et inde nos
nec ad nosmet ipsos remitt̾e.⁊ qͦsi
relaxare deorsum uersus audeamus.
N ascitur aũ u̾bum cũ excogitatũ pla¬
cet: aut ad peccandũ aut ad recte fa¬
ciendum. Uerbum gͦ nr̃m. et m̃tem
de quã gignitur. quasi medius amor
cõuingitꝰ seq cum eis ttium cõplexu
incorporeo sine ulla cõfusione cõstͥngit.

Expanded text:
utentem adjuvat, sed corrumpit fruenutentem adjuvat, sed corrumpit fruentem. Cum ergo aut par nobis, aut inferior creatura sit, inferiore utendum est ad Deum; pari autem fruendum, sed in Deo. Sicut enim te ipso, non in te ipso frui debes, sed in eo qui fecit te; sic etiam illo quem diligis tanquam te ipsum. Et nobis ergo et fratribus in Domino fruamur, et inde nos nec ad nosmetipsos remittere, et quasi relaxare deorsum versus audeamus. Nascitur autem verbum, cum excogitatum placet, aut ad peccandum, aut ad recte faciendum. Verbum ergo nostrum et mentem de qua gignitur, quasi medius amor conjungit, seque cum eis tertium complexu incorporeo, sine ulla confusione constringit.
Abbreviated transcription (Latin):
reata racione aliquid oꝑ amur. iusu m̃tiᷤᷤ
aspicimus: atq inde conceptã ueracẽ
rerĩ noticia tanq u̾bum apd̾ nos ha¬
lemus: et dicendo intus gignimꝰ: nec
a nob̾ nascendo recedit. Cũ aũ ad alios
loquimur. u̾bo intus manenti minis¬
tium uocis adhibemus. aut alicuius
signi corporalis: ut ꝑ quãdam cõme¬
morationem sensibilem tale aliqͥd fiat
etiam in animo audientis. quale de
loquentis animo ñ recedit. Nicħ itaq
agimus ꝑ membra corporis in factis
inꝓhantur mores hominũ: quod nõ
u̾bo apud nos intus ȩdito p̃uenimus
Nemo enĩ aliquid uolens facit: quod
ñ in corde suo prius dix̾it.
uod ũbum amore
concipitur siue creature siue
creatoris : id÷ aut nature mutabilis
cupiditate. aut caritate.¶Non qd̃ ñ sit
amanda creatura. S si ad creatorem
refertur ille amor: n iam cupiditas s
caritas erit . Tunc enĩ e. cupiditas. cũ
ꝓpt̾ se amatur creatura: T̃ unc non

Expanded text:
recta ratione aliquid operamur, visu mentis recta ratione aliquid operamur, visu mentis aspicimus: atque inde conceptam rerum veracem notitiam, tanquam verbum apud nos habemus, et dicendo intus gignimus; nec a nobis nascendo discedit. Cum autem ad alios loquimur, verbo intus manenti ministerium vocis adhibemus, aut alicujus signi corporalis, ut per quamdam commemorationem sensibilem tale aliquid fiat etiam in animo audientis, quale de loquentis animo non recedit. Nihil itaque agimus per membra corporis in factis improbantur mores hominum, quod non verbo apud nos intus edito praevenimus. Nemo enim volens aliquid facit, quod non in corde suo prius dixerit. 13. Quod verbum amore concipitur, sive creaturae, sive Creatoris, id est, aut naturae mutabilis,cupiditate, aut charitate: non quo non sit amanda creatura; sed si ad Creatorem refertur ille amor, non jam cupiditas, sed charitas erit. Tunc enim est cupiditas, cum propter se amatur creatura. Tunc non
Abbreviated transcription (Latin):
atũ pulcre et equalit̾ intortũ quem
uidi ubi gra cartagine. ammno reuol¬
uo: res quedam menti nunciata ꝑ ocu¬
ios. mnemoriȩ q transfusa. imaginariũ
conspectũ facit. S aliud mñte cõspicio.
scđm quod mͥ opus illud placet: unde
etiuamsi displiceret corrigerem. Itaq
de istis scdm illam iudicamus. et illã
cernimus racionalis mentis intuitu:
sta uͦ aut p̾sentia sensu corporis tan¬
gmus. auit unagines absentiũ firas
in memoria recordamur: Aut ex earũ
similitudine talia singimus. qualia
nos ip̃si si uellemus atq possemꝰ etiã
oꝑe moliremur. alit sigurantes ammo
imagines corporũ. aut ꝑ corpꝰ corpora
indentes: alit̃ aũ raciones artemq
ineffabilit pulcram talium figurarũ
suꝑ aciem m̃tis siplici ĩ telligntia capien
ueritate. ex qua tẽporalia facta sũt
onnia. formam scdm quã sumus ⁊ scd̾m
quam uł in nob̾ uł in corporib uera et

Expanded text:
arcum pulchre ac aequabiliter intortum, quem arcum pulchre ac aequabiliter intortum, quem vidi, verbi gratia, Carthagine, animo revolvo, res quaedam menti nuntiata per oculos, memoriaeque transfusa, imaginarium conspectum facit. Sed aliud mente conspicio, secundum quod mihi opus illud placet; unde etiam, si displiceret, corrigerem. Itaque de istis secundum illam judicamus, et illam cernimus rationalis mentis intuitu. Ista vero aut praesentia sensu corporis tangimus, aut imagines absentium fixas in memoria recordamur, aut ex earum similitudine talia fingimus, qualia nos ipsi, si vellemus atque possemus, etiam opere moliremur: aliter figurantes animo imagines corporum, aut per corpus corpora videntes; aliter autem rationes artemque ineffabiliter pulchram talium figurarum super aciem mentis simplici intelligentia capienveritate, ex qua temporalia facta sunt omnia, formam secundum quam sumus, et secundum quam vel in nobis vel in corporibus vera et
Abbreviated transcription (Latin):
mani auiditate laudis humane: fta¬
tam amor ille quo in eum ferebar. o¬
fensus. et quasi reꝑcussus. atq ab in¬
digno homine ablatus. in ea forma
ꝑmanet. ex qua eũ talem credens
amau̾am. Nisi forte ad hoc amo iã
ut talis sit: cũ talem ñ ẽẽ. cõꝑcro.
At in illo homine nicħ mutatum ẽ
M utari aũ potest: ut fiat quod eu
iam ẽẽ. credid̾am. In m̃te aũ mea
mutata ẽ. utiq ipsa existimatio.
de illo aliter se abebat. et alit̃ hale
Idemq amor ab intentione ꝑfruen¬
di ad intentionem consulendi incm¬
mutabili defuꝑ iusticia iubente de¬
fiexus ẽ. Ipsa uͦ forma inconcussȩ as
stabilis u̾itatis. et in qua fruerer ho¬
mine bonũ eum credens. et in qua
consulo ut bonus sit: cadem lucȩ
in corruptibilis sincerissimȩ q rois.
et sñentis aspectum. et illani fantasie
nubxm quam desuꝑ cerno cũ eũdem
hominem quem uidam cogito. inper
cuitbabili ecnitate ꝑfundit. Ite cũ

Expanded text:
inani aviditate laudis humanae: stainani aviditate laudis humanae: statim amor ille, quo in eum ferebar, offensus, et quasi repercussus, atque ab indigno homine ablatus, in ea forma permanet, ex qua eum talem credens amaveram. Nisi forte ad hoc amo jam, ut talis sit, cum talem non esse comperero. At in illo homine nihil mutatum est: mutari tamen potest, ut fiat quod cum jam esse credideram. In mente autem mea mutata est utique ipsa existimatio, quae de illo aliter se habebat, et aliter habet: idemque amor ab intentione perfruendi ad intentionem consulendi, incommutabili desuper justitia jubente deflexus est. Ipsa vero forma inconcussae ac stabilis veritatis, et in qua fruerer homine bonum eum credens, et in qua consulo ut bonus sit, eadem luce incorruptibilis sincerissimaeque rationis et meae mentis aspectum, et illam phantasiae nubem, quam desuper cerno, cum eumdem hominfundit. Item cum
Abbreviated transcription (Latin):
an sicut in altissimis montib accidẽ
solet. int̾ utrũq aere lib̾o fruens. et
serenissimã lucem supra. et densissi¬
mas nebulas subter. aspiciã. Nam
unde in me fratni amoris inflãma¬
tur ardor. cũ audio uirũ aliquẽ ꝓ
fidĩ pulcritudine et firmitate acri¬
ora torm̃ta tolerasse: et si mͥ osten¬
datur ipse homo. studeo mͥ cõuing̾e
notũ facere. amicicia colligare : Itaq
si facultas datur. accedo. alloquor.
sermonem confero: affectũ meum in
illum quib u̾bis possum expͥmo: ui¬
cissim q in eo fieri uolo quẽ in meha¬
beataq expͥmi uolo. spalem ꝙ com¬
plexum credendo molior: Quia pues¬
tigare tamcito et cernere penitꝰ en
int̾iora ñ possum. Amo itaq fidele
ac fortẽ uirũ. amore casto atq ger¬
mano. Quod si mͥ int̾ nr̃as loquelas
fateatur. aut incautus aliquo mͦ ses
indicet. quod uł de dõ credat incor¬
rit. uł sꝑate pecuniȩ cupiditate. uł

Expanded text:
an sicut in altissimis montibus accidere an sicut in altissimis montibus accidere solet, inter utrumque aere libero fruens, et serenissimam lucem supra, et densissimas nebulas subter aspiciam. Nam unde in me fraterni amoris inflammatur ardor, cum audio virum aliquem pro fidei pulchritudine et firmitate acria tormenta tolerasse? Et si mihi digito ostendatur ipse homo, studeo mihi conjungere, notum facere, amicitia colligare. Itaque si facultas datur, accedo, alloquor, sermonem confero, affectum meum in illum quibus verbis possum exprimo, vicissimque in eo fieri quem in me habeat atque exprimi volo, spiritualemque complexum credendo molior, quia pervestigare tam cito et cernere penitus ejus interiora non possum. Amo itaque fidelem et fortem virum amore casto atque germano. Quod si mihi inter nostras loquelas fateatur, aut incautus aliquo modo sese indicet, quod vel de Deo credat inconrit, vel speratae pecuniae cupiditate, vel
Abbreviated transcription (Latin):
hominis mens. s qualis ẽẽ. sempit̾nis
racionib debeat. Unde etiã fantasiaᷤ
rerum corporaliũ ꝑ corporis sensum
haustas. et quodãmodo infusas memo¬
riȩ. ex quili etiã eaque ñ iusa sunt
ficto fantasiate cogitantur. siue. alit̃
quã sunt. siue fortito sicuti sunt. ali¬
is om̃ino regulis supra m̃tem nr̃am
incõmutabilit̾ manentib. uł aꝓꝓba¬
re apud nosmet ipsos uł imꝓbare cõ¬
uincimur: cũ recte aliquid ꝰ aꝓplumꝰ
aut in ꝓbamus. Nam et cũ recolo car¬
taginis menia quȩ uidi. et cũ fingo
alexandriȩ que ñ uidi. easdẽq ima¬
ginarias formas quasdã quibusdã
p̃ferens racionabilit̾ p̃fero: iuget
et claret desuꝑ iudiciũ u̾itatis. ac
sui iuris incorruptissimis regulis fir¬
mum ẽ. Et si corporaliũ imaginum
quasi quodã nubilo subtęxitur: nõ
tam̃ inuoluitur atq confunditus.
S int̾est. utrũ ego sub illa uel‸ illa
caligine tanꝗ a celo ꝑspicuo secludar:

Expanded text:
is mens, sed qualis esse sempiternis rationibus debeat. 10. Unde etiam phantasias rerum corporalium per corporis sensum haustas, et quodam modo infusas memoriae, ex quibus etiam ea quae non visa sunt, ficto phantasmate cogitantur, sive aliter quam sunt, sive fortuitu sicuti sunt, aliis omnino regulis supra mentem nostram incommutabiliter manentibus, vel approbare apud nosmetipsos, vel improbare convincimur, cum recte aliquid approbamus aut improbamus. Nam et cum recolo Carthaginis moenia quae vidi, et cum fingo Alexandriae quae non vidi, easdemque imaginarias formas quasdam quibusdam praeferens, rationabiliter praefero; viget et claret desuper judicium veritatis, ac sui juris incorruptissimis regulis firmum est: et si corporalium imaginum quasi quodam nubilo subtexitur, non tamen involvitur atque confunditur. 11. Sed interest utrum ego sub illa vel in illa caligine, tanquam a coelo perspicuo secludar;
Abbreviated transcription (Latin):
pascatur: nec facienda decernantur
mala. s tantũ suauit̃ in recordatione
teneantur: quasi muliere sine uiro
posse dãpnari. Absit hoc cred̾e. Nȩc
quippe una ꝑsona ẽ. unus homo ẽ.
totusq dãpnabr: nisi hȩc que sine
uoluntate oꝑandi. s tam̃ cũ uolun¬
tate animũ talib oblectandi. soliuis
cogitationis sentiuntur eẽ. peccata.
ꝑ mediatoris gr̃am remittantur. Hȩc
hominis quesiuimus qͦddam racionale
cõiugium. contẽplationis officiis ⁊ actiois

Expanded text:
pascatur, nec facienda decernantur pascatur, nec facienda decernantur mala, sed tantum suaviter in recordatione teneantur, quasi mulierem sine viro posse damnari: absit hoc credere. Haec quippe una persona est, unus homo est, totusque damnabitur, nisi haec quae sine voluntate operandi, sed tamen cum voluntate animum talibus oblectandi, solius cogitationis sentiuntur esse peccata per Mediatoris gratiam remittantur. 19. Hhominis quaesivimus quoddam rationale conjugium contemplationis et actionis
Abbreviated transcription (Latin):
ter ꝑpetrandum. mente decerni: nͥ
et illa m̃tis intentio penes quã suma
potestas ẽ. membra in opus mouendi
uł ab oꝑe cohibendi. male actioni ce¬
dat et seruiat. Nec sane cũ sola cogi¬
tatione mens oblectatur illicitis. nõ
quid decernens ẽẽ. facienda. tenens
tam̃ et uoluens libent̃. quȩ statim
ut attigerunt animũ respui debu¬
crunt: negandũ ẽ. eẽ. pecc̃m: s lõge
minus quã si et oꝑe statuat᷑ implen¬
dum. Et ido de talib qͦ cogitationib
uenia petenda ẽ. pectusq ꝑcutien¬
dum: atq dicendũ. dimitte nob̃
debita nr̃a: faciendũq quod seq̃r.
atq in orõe iungendũ. sicut et nos
dimittimus debitorib nr̃is. Neq
ꝑsonam suam quisq portabat. ⁊ idõ
si sola mulier cibũ edisset illicitum
sola utiq mortis supplicio plect̾etur:
ita dici potest in homine uno. si de¬
lectationib illicitis a quib se cõtinuo
deb̾et au̾tere. cogitatio sola libenter

Expanded text:
ter perpetrandum mente decerni, nisi ter perpetrandum mente decerni, nisi et illa mentis intentio, penes quam summa potestas est membra in opus movendi, vel ab opere cohibendi, malae actioni cedat et serviat. 18. Nec sane, cum sola cogitatione mens oblectatur illicitis, non quidem decernens esse facienda, tenens tamen et volvens libenter quae statim ut attigerunt animum respui debuerunt, negandum est esse peccatum, sed longe minus quam si et opere statuatur implendum. Et ideo de talibus quoque cogitationibus venia petenda est, pectusque percutiendum, atque dicendum, Dimitte nobis debita nostra: faciendumque quod sequitur, atque in oratione jungendum, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris . Neque bus personam suam quisque portabat, et ideo si sola mulier cibum edisset illicitum, sola utique mortis supplicio plecteretur; ita dici potest in homine uno, si delectationibus illicitis, a quibus se continuo deberet avertere cogitatio, libenter sola