comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ diuinrum signa sunt terum anquib: filis acodotis seipsi do ciiiis honor insaeficiis attenditur p̃ferebant Nonaũt
qm̃ sta parua magnarum signa sunt rerum. Sicergo & sacrificia ui sibilia cum sint intexrenis reb: exgu amagnarum
ille onuiua septulit sponso sed tantum non angruit qui a nuptiarum tunicã habebait erumtam̃ int̃ ipsaspo
quib: utrumq uindicatum ẽ. ille quid dist& aduertit. quamq: incompa rabulter ista illam uincat intellegit
qui corporalib: & temporalib spiritilia & sempit̃ na p̃ponit : Verum quid opiis est demysticis significatio¬
b: sacrificiorum uestisq nuptialis in conuenientom carnalib: sensib: uelleinculcare sermonẽ : ecceqđ ẽmanifest

Expanded text:
et divinarum signa sunt rerum: in quibus filii sacerdotis se ipsi Deo, cujus honor in sacrificiis attenditur, praeferebant. Non autm ista parva magnarum signa sunt rerum. Sic ergo et sacrificia visibilia, cum sint in terrenis rebus exigua, magnarumille conviva se praetulit sponso; sed tantum non congruit, quia nuptialem tunicam non habebat. Verumtamen inter ipsas poenas, quibus utrumque vindicatum est, ille quid distet advertit, quamque incomparabiliter ista illam vincat intelligit, qui corporalibus et temporalibus spiritualia et sempiterna praeponit. 31. Verum quid opus est de mysticis significationibus sacrificiorum vestisque nuptialis inconvenientem carnalibus sensibus velle inculcare sermonem? Ecce quod est manif
Abbreviated transcription (Latin):
& uenistis admeTunc respondebunt & iustidicentes. Dñe. quando
teuidimus esurientem. & pauimus sitientem & dedimus tibi potum
quando autem teuidimus ospitem & collegimuste: Autnudum. & coopi¬
ruimus te aut quando teuidimus infirmum aut in carcere. & uenimus
adte & respondens rex dic& illis. Amendicouobis. quam diufecistis

Expanded text:
nt ei iusti dicentes: Domine, quando te uidimus esurientem, et pauimus; sitientem, et dedimus potum? Quando autem te uidimus hospitem. et collegimus te; aut nudum, et cooperuimus te? Aut quando te uidimus infirmum aut in carcere, et uenimus ad te? Et respondens rex dicet illis: Arnen dico uo
Abbreviated transcription (Latin):
cere eram. & non uisitastisme Tunc respondebunt & ipsi dicen¬
tes Dñe quando teuidimus esurientem. autsitientem. au
ospitem. aut nudum. aut infirmum uel in carcere. & non mi¬
nistraui mustibi. Tunc respondebit illis dicens Amendi co
uobis. quam diu non fecistis uni deminoribus his nec michifecis¬
tis Et ibunt hi insupplicium aeternum. Iustiautem inuitam
ternm porunrte secula em iudicii futurum constituit: ipse inti¬
ne temporum seipsum identidem agitaturum prȩdixit IrE tabi¬
qͥui didius quanis figurate locutionis suco iustis paratum regnun:
precolo elqnoelis enuis paratum ignem aecernum testatus : st nunio
pordlinurarum fidelium docente Immosentiente quod solus omnium
hoonunum fingere nullatenus metuisti Videlic& utibonis paratan
idest non nonsigura tentelipiis uero paratum supplicium sigratcũ
id est non paratu intellegatur contra omnem penitus diuinam
ueuqueł ts ꝓpliciũ maoito inclamant iudicium autem uelbi fariam

Expanded text:
ebunt et ipsi dicentes: domine, quando te uidimus esurientem, et sitientem, et hospitem, aut nudum, aut infirmum, uel in carcere, et non ministrauimus tibi? tunc respondebit illis dicens: amen dico uobis, quamdiu non fecistis uni de minoribus his, nec mihi fecistis. et ibunt hi in supplicium aeternum, iusti autem in uitam ternus, qui ante saecula diem judicii futurum constituit, ipse in fine temporum seipsum identidem agitaturum praedixit, et absque cujusquam figurae locutionis fuco justis paratum regnum, diabolo et angelis ejus paratum ignem aeternum testatus est, nullo praedicatorum fidelium docente, imo sentiente, quod solus omnium hominum fingere nullatenus metuisti, videlicet uti bonis paratum regnum non figurate, impiis vero paratum supplicium figurate, id est non paratum intelligatur: contra omnem penitus divinam um, vel supplicium inclamant; judicium autem vel bifariam,
Abbreviated transcription (Latin):
regnum peccans : ut disperdat illud: & rursum In omniloco oculi
dñi contem plantur bonos & malos. Et rursum Vultus autem
añi superfacientes mala. ut perdat deterra memori am eorum
Nonhaec a contrario intellegenda omnes catholici tractatores.
se ueritate dictorum simplicium sentienda tenendaque sanxe¬
tununi abi igitur & esto aereticorium nium de terrimus qui con¬
dentuniuersorum opinionem dõ ignorantiam ad fingere impu¬
dent psineptrae sump sistilam uero quod addis deimpiꝰis ad interi¬

Expanded text:
regnum peccans, ut disperdat illud . Et rursum: In omni loco oculi regnum peccans, ut disperdat illud . Et rursum: In omni loco oculi Domini contemplantur bonos et malos . Et rursum: Vultus autem Domini super facientes mala, ut perdat de terra memoriam eorum . Non haec a contrario intelligenda omnes catholici tractatores, sed veritate dictorum simplicium sentienda tenendaque sanxerunt. Abi igitur, et esto haereticorum omnium teterrimus, qui contra universorum opinionem Deo ignorantiam affingere impudentissime praesumpsisti. Jam vero quod addis de impiis ad interi
Abbreviated transcription (Latin):
quam prauis semper operibus in ꝑugnastis. Rursum ipse ad dis¬
cipulos ait Dedie autem illa & ora nemoscit. Neque an geli
incaelo. neque filius. nisi patersolus Qualiter enim nescirefili¬
us poterat diem. quemipse ineffugibili potentia &iam ante tempo¬
raneos dies statuisse non dubitatur: Itaque noscirediem intelle¬
gendus est proeo quod est nescire facerea postolos quod non utiliter
scirent Vnde & eis post modum loquitur. non est uestrum nosse
tempora uel momenta quae pater posuit hsua potestate Histrop¬
cis locutionibus cumds̃ nescire uel ignorare quidlegatur. secundu
pro prietatem ueroma iestatis essentiȩ atque suentiaesuae nichil
prorsus potuit potest aut poterit Ignorare hanc dĩ scientian
intuitus fuerat propheta. qui ad eum humiliter loquebatur
Mundisunt ocuili tui neuideant malum. id est neadprobent uei
experianturItem alius proph&a Ecce enim oculidñi super

Expanded text:
quam pravis semper operibus impugnastis. Rursum ipse ad disquam pravis semper operibus impugnastis. Rursum ipse ad discipulos ait: De die autem illa et hora nemo scit, neque angeli in coelo, neque Filius, nisi Pater solus . Qualiter enim nescire Filius poterat diem, quem ipse ineffugibili potentia etiam ante temporaneos dies statuisse non dubitatur? Itaque nescire diem intelligendus est pro eo quod est nescire facere apostolos, quod non utiliter scirent. Unde et eis postmodum loquitur. Non est vestrum nosse tempora vel momenta quae Pater posuit in sua potestate . His tropicis locutionibus cum Deus nescire vel ignorare quid legatur, secundum proprietatem vero majestatis, essentiae atque scientiae suae nihil prorsus potuit, potest aut poterit ignorare. Hanc Dei scientiam intuitus fuerat propheta, qui ad Deum humiliter loquebatur: Mundi sunt oculi tui, ne videant malum , id est, ne approbent vel experiantur. Item alius propheta: Ecce enim oculi Domini super
Abbreviated transcription (Latin):
musa Absit absit in quam a cordibus catholicorum ut ignoran¬
tiadõ ullatenus deputetur Tribus tamen modis in diuinis eloqui¬
is quantum mea fert memoria ds nescire tropicos dicitur Sci¬
lic& aut non experiendo. aut reprobando a ut nescire facien¬
do Dicit quippe ipse dñs perprophetam Quae ignorabam
interro gabant me Quia uidelic& peccatum abeo exigebant. quod
num quam cognouerat petee num quam expertus fuerat: num quam
fecerat. dicente beato Papostolo Qui peccatum non fecit. nec in¬
uentus odolus inore eius Et beato paulo apostolo quicumcogn¬
uis s& peccatum idest non fuiss& expertus. neque commisiss&
Nouit ergo peccatum per eamscientiam quam nichillat&. non no¬
uit autem per experientiam quanum quam corrumpi potuit.
lterum idem loquitur in euangelio dicturum se quibus dam in iudi¬
cio. nescio uos undesitis. idest non ad probo inarte disciplinae meae

Expanded text:
mus. Absit, absit, inquam, a cordibus catholicorum ut ignoranmus. Absit, absit, inquam, a cordibus catholicorum ut ignorantia Deo ullatenus deputetur. Tribus tamen modis in divinis eloquiis, quantum mea fert memoria, Deus nescire tropicos dicitur. Scilicet aut non experiendo, aut reprobando, aut nescire faciendo. Dicit quippe ipse Dominus per Prophetam: Quae ignorabam, interrogabant me , quia videlicet peccatum ab eo exigebant, quod nunquam cognoverat, id est nunquam expertus fuerat, nunquam fecerat, dicente beato Petro apostolo: Qui peccatum non fecit, nec inventus est dolus in ore ejus . Et beato Paulo apostolo: qui cum non cognovisset peccatum , id est non fuisset expertus neque commisisset. Novit ergo peccatum per eam scientiam quam nihil latet; non novit autem per experientiam, qua nunquam corrumpi potuit. Iterum idem loquitur in Evangelio dicturum se quibusdam in judicio: Nescio vos unde sitis; id est non approbo in arte disciplinae meae,
Abbreviated transcription (Latin):
uenitur Testis est &iam sc̃s prosper uirin omniliterarum eruditione doctis¬
tissimus ac facundissimus quigallorum aliorumque pelagii sequacium in pu¬
dentiis. & libris fideliter editis & romani pontificis edicto sua instantia im¬
petrato propugnator fortissimus acfidelissimus obuiauit Proinde impu¬
dentior ceteris tuisimilibus comprobaris. quicum eorum uenerabilia scripta
legeris quippiam secus ausus es messitare. Nam & sinum quam eorum scripta
legis ses. satis ea te poterant de his omnibus informare quae ante bi¬
ennium exillorum libris deflorata. quibus dam fracribus consensu srno¬
di mittere curaui : quae adte peruenisse. si nosse aliter nequi uissem
infaustissimus libertuus cuilargiente dño respondemus. proba¬
biliter nos instrusreeo in quo earunden deflorationum pleraque in¬
ter posita atque adtuas prauitates detorta uiolenter que seperi¬

Expanded text:
venitur. Testis est etiam sanctus Prosper, vir in omni litterarum eruditione doctivenitur. Testis est etiam sanctus Prosper, vir in omni litterarum eruditione doctissimus ac facundissimus, qui Gallorum aliorumque Pelagii sequacium impudentiis et libris fideliter editis, et Romani pontificis edicto sua instantia impetrato, propugnator fortissimus ac fidelissimus obviavit. Proinde impudentior caeteris tuis similibus comprobaris, qui cum eorum venerabilia scripta legeris, quippiam secus ausus es mussitare. Nam etsi nusquam eorum scripta legisses, satis ea te poterant de his omnibus informare, quae ante biennium ex illorum libris, deflorata quibusdam fratribus consensu synodi mittere curavi, quae ad te pervenisse si nosse aliter nequivissem, infaustissimus liber tuus, cui largiente Domino respondemus, probabiliter nos instruere poterit. In quo earumdem deflorationum pleraque interposita atque ad tuas pravitates detorta violenterque inflexa reperi
Abbreviated transcription (Latin):
Inquo nichil tuorum figmentorum secutus est. sed plana eloquenti
prae destinasse dm̃i impios ad interitum ueritate catholica do cuit
& probauit aidinturut ra sunt quae adstruis & falsa quaetantus doc¬
tor si deliter enaraurnimut quia hoc decanto ⁊ alique doctore nefasest cro¬
dere. falsa sunt omnimodis quae menda citer conscripsisti &esassunt
procul dubio quaetantus doctor fideliter ac ueraciter intima itiasi
Certe sinulla nobis alia aut auctoritas autratio suppeditar& solusille
nobis in huius sermonis intellegentia sufficere poterat. cuius doctrina ata
scientia. tanto incatholica ecclesia honore & amore conualuit. ut de illius
scriptis. nullusumquam dubita uerit. nullus derogauerit: quippe& libera¬
lium disciplinarum eruditionibus splendidus. & scripturarum scã rum
doc trina praefulgidus. & non minus greci quam latini eloquii peritissimus in¬

Expanded text:
in quo nihil tuorum figmentorum secutus est, sed plana eloquentia in quo nihil tuorum figmentorum secutus est, sed plana eloquentia praedestinasse Deum impios ad interitum veritate catholica docuit et probavit. Aut igitur vera sunt quae astruis, et falsa quae tantus doctor fideliter exaravit: aut quia hoc de tanto talique doctore nefas est credere, falsa sunt omnimodis quae mendaciter conscripsisti, et vera sunt procul dubio quae tantus doctor fideliter ac veraciter intimavit. Certe si nulla nobis alia aut auctoritas aut ratio suppeditaret, solus ille nobis in hujus sermonis intelligentia sufficere poterat, cujus doctrina atque scientia tanto in catholica Ecclesia honore et amore convaluit, ut de illius scriptis nullus unquam dubitaverit, nullus derogaverit, quippe qui et liberalium disciplinarum eruditionibus splendidus, et Scripturarum sanctarum doctrina praefulgidus, et non minus Graeci quam Latini eloquii peritissimus in
Abbreviated transcription (Latin):
nitur fecisse mentionem quin im mo praedestinare & deputare. sicut
in omnibus penelibrissuis atque sermonibus. in hisquoque posuisse reperitu
Nam inlibro quȩstionum septimo cum exponer& iepte historiam. Ita
utrumque. & praedestinare scilic& & deputare sub uno eodemque intel¬
lec tu posuit. ut differre nichil penitus edocer& AUCUS TINUS¬
rofecto autem inquiens illi signi ficantur inimici. qui ex ipsa gente per
seuerantes in infidelitate prȩdicti sunt. aut omnino omnes gehenne
praedestinati. ubierit eis fletus & stridordentium tam quam populo
mȩroris quam quam populus mȩroris. &iamdiabolus & angeli
eius non in conuenienter intelleguntur. siue quia aeternam mise¬
riam eis quos decipiunt adquirunt. siue quia & ipsi aeternȩ mise¬
riae deputa tisuntHuius rei testis est sc̃s antistes
fulgentius. qui super hoc sermone scis citanti monimo plenissime
planissimeque respondens. pulcherrimum uolumen edidit.

Expanded text:
nitur fecisse mentionem, quinimo praedestinare et deputare, sicut nitur fecisse mentionem, quinimo praedestinare et deputare, sicut in omnibus pene libris suis atque sermonibus, in his quoque posuisse reperitur. Nam in libro Quaestionum septimo cum exponeret Jephte historiam, ita utrumque, et praedestinare scilicet et deputare, sub uno eodemque intellectu posuit, ut differre nihil penitus edoceret . Profecto autem, inquiens, illi signifiseuerantes in infidelitate praedicti sunt, aut omnino omnes gehennae praedestinati, ubi erit eis fletus et stridor dentium, tamquam populo maeroris. quamquam populus maeroris etiam diabolus et angeli eius non inconuenienter intelleguntur, siue quia aeternam miseriam eis quos decipiunt adquirunt siue quia et ipsi aeternae miseriae depFulgentius, qui super hoc sermone sciscitandi Monimo plenissime planissimeque respondens pulcherrimum volumen edidit,
Abbreviated transcription (Latin):
tas locutiones apertis dictionibus expedirent: Omonstrum horrendum
olinguam prȩcidendam. quae uel ignorantiam uel inuidiam. tantis doctoribus
inportare non metuit. ut qui obscura reuelare subierant. obscurioribus.
dictiscalm plicasse credantur. praecipueque insermonibus adpopulos luci¬
dissime ueldictatis uel enuntiatis. quos apertis oportebat sermocinationibis
informari. nonfiguratis locutionibus impediri. Dequare testes nobissunt
libribeatissimi patris augustini quos dedoctrina christiana plenus uerȩ cari¬
tatis edidit. Inquibus cuique prȩdicatori italoquendum persuasit. ut post¬
positis totius plausibilitatis app&entiis. fucoque coturnati sermonis pro¬
pulso. Ita audientium auribus inseruiat. ut mentibus eorum per omnia
prodesse contendat : Neque in quat tuor decim quaestionum atq
locutionẜm. quorumsȩpe meminimus. ullam huius tuae prauitatis in ue¬

Expanded text:
tas locutiones apertis dictionibus expedirent. O monstrum horrendum, tas locutiones apertis dictionibus expedirent. O monstrum horrendum, o linguam praecidendam! quae vel ignorantiam, vel invidiam tantis doctoribus importare non metuit, ut qui obscura revelare subierant, obscurioribus dictis ea implicasse credantur, praecipueque in sermonibus ad populos, lucidissime vel dictatis vel enuntiatis, quos apertis oportebat sermocinationibus informari, non figuratis locutionibus impediri: de qua re testes nobis sunt libri beatissimi Patris Augustini, quos de Doctrina Christiana plenus verae charitatis edidit, in quibus cuique praedicatori ita loquendum persuasit, ut postpositis totius plausibilitatis appetentiis, fucoque cothurnati sermonis propulso, ita audientium auribus inserviat, ut mentibus eorum per omnia prodesse contendat; neque in quatuordecim libris Quaestionum atque locutionum quorum saepe meminimus ullam hujus tuae pravitatis inve
Abbreviated transcription (Latin):
particulariter inpeccatores agit. Aut ad extremũ generaliter acturuscre¬
ditur. teste scriptura. uero iudicio agere acturusque sine dubio praedicatur
Porro cum uel indiuinis eloquiss. uel in patrum litteris dedõtalia referuntur. ab
omnibus itaut sonant intellecta atque exposita inuenimus. Qui suero non horreat
hanc tuae peruersitatis amentiam. ut orto doxos tractatores sca rum paginarũ
quibus omnino studii fuit abstriisa aperire. clausareserare. sigurata ex planare
obscura elucidare. dicat uel ea non intellexisse uel in uide sub pressisse : nullussane
illorum reperitur. qui iuxta tuam pra uitatem eauel intellexerit uel tracta¬
uerit uel docuerit : quo & enim pacto credendi sunt a contrario. Intellexisse. qui
ubicum que necessarium fuit. de eisdem contrariis nullatenus tacuerunt. A ut
quomodo insuis litteris. atque explanationibus figuratȩ locutionis modo ute¬
rentur. qui ad hoc ipsum easdem expositiones susceperant. ut omnes figura¬

Expanded text:
particulariter in peccatores agit, aut ad extremum generaliter acturus creditur, texte Scriptura vero judicio agere, acturusque sine dubio praedicatur. Porro cum vel in divinis eloquiis, vel in patrum litteris de Deo talia referuntur, ab omnibus, ita ut sonant intellecta atque exposita invenimus: quis vero non horreat hanc tuae perversitatis amentiam, ut orthodoxos tractatores sanctarum paginarum, quibus omnino studii fuit abstrusa aperire, clausa reserare, figurata explanare, obscura elucidare, dicat vel ea non intellexisse, vel invide suppressisse: nullus sane illorum reperitur, qui juxta tuam pravitatem ea vel intellexerit, vel tractaverit, vel docuerit.: quo etenim pacto credendi sunt a contrario talia intellexisse, qui ubicunque necessarium fuit de eisdem contrariis nullatenus tacuerunt aut quomodo in suis litteris atque explanationibus figuratae locutionis modo uterentur, qui ad hoc ipsum easdem expositiones susceperant, ut omnes figura
Abbreviated transcription (Latin):
abeo qui omnia operatur secundum consiliumꝰ uoluntatis suae Quibus
tam claram tubam: quis homo sobriae uigilantisque fide uoces ad mit¬
tit humanas. quiss inea non audiat prat destinationera om na modo
esse sc̃orum. nullo modo posse fieri reproborura que& O quam
tibi necessaria fuerat sołm etas uigilantiaque uerae fidei. ut uidere
quid tuba a postolicadicer&. Et nequaquam ex cagitares quod tan¬
tȩ concentus tubae minime sonuis s& Apostolus siquidem inhis
quae proposu isti exemplis. totam intentionem suam ad electorũ
dĩ praedestina tionem & glorisicationem. commendandam
praedi cator ueritatis direnerat .i nullamque reproborum
uel praedestinationem uel damnationem ad notare subiera

Expanded text:
ab eo qui omnia operatur secundum consilium voluntatis suae . Quibuab eo qui omnia operatur secundum consilium voluntatis suae . Quibutam claram tubam quis homo sobriae vigilantisque fidei voces admittat humanas, quis mea non audiat, praedestinationem omnimodo esse sanctorum, nullo modo posse fieri reproborum? CORRECTIO. + O quam tibi necessaria fuerat sobrietas, vigilantiaque verae fidei, ut videres quid tuba apostolica diceret: et nequaquam excogitares quod tantae concentus tubae minime sonuisset. Apostolus siquidem in his quae proposuisti exemplis totam intentionem suam ad electorum Dei praedestinationem, et glorificationem commendandam praedicator veritatis direxerat: nullamque reproborum, vel praedestinationem, vel damnationem adnotare subiera
Abbreviated transcription (Latin):
illos & uocauit Et quos uocauit. ipsos & iustificauit. Quos autem
iustificauit. Ipsos & glorisi cauit. Itemad ephesios Bene dictus dr̃& pa
ritali in caelestibus in xp̃o isicut elegitnos in ipsoante constitua¬
onem mundi ut essemus scĩ & simacula mconspec tueius incarite. praedes¬
tinans nos in adoptionem filiorum per iłm xp̃m inipsum. secundum pla¬
citum uoluntatis suae ad laudem gloriae gratiae suae inquagratisisa¬
uitnos indilecto filiosuo. In quo habemus redemptionem per sanguinem
eius remissionem peccatorum secundum diuitias gatiat eiuf quae
super abunda uit innos in omnisapientia & prudentia. ostendens nobis
sacra mentum uolunta tissuae secundum benum placitum eius quod
proposuit in eo ad dispositionem plenitudinis temporum. ut restau¬
rentur onnia in xp̃o quae sunt in caelis & quae superterram In ipso.
In quo & sorte uocatisimus. praedestinati secundum propositum tłi

Expanded text:
illos et vocavit; et quos vocavit, ipsos et justificavit; quos autem justificavit, ipsos et glorificavit. Item ad Ephesios: Benedictus Deus et ione spirituali in caelestibus in Christo Jesu sicut elegit nos in ipso ante constitutionem mundi, ut essemus sancti et sine macula in conspectu ejus in caritate; praedestinans nos in adoptionem filiorum per Jesum Christum in ipsum, secundum placitum voluntatis suae, ad laudem gloriae gratiae suae, in qua gratificavit nos in dilecto Filio suo, in quo habemus redemptionem per sanguinem ejus, remissionem peccatorum secundum divitias gratiae ejus, quae superabundavit in nos in omni sapientia, et prudentia; ostendens nobis sacramentum voluntatis suae, secundum bonum placitum ejus, quod proposuit in eo, ad dispositionem plenitudinis temporum, ut restaurentur omnia in Christo, quae sunt in caelis, et quae super terram, in ipso, in quo et sorte vocati sumus praedestinati secundum propositum Dei;
Abbreviated transcription (Latin):
rum. id eo nichilsit in nr̃e uoluntatis arbitrio et ipsȩ quippe nr̃e uolun¬
qrbes iquiorasrenumtcausas p̃sciuit. profecto in eis causis &iam nr̃ as uolun¬
tuius ienon aree nacepouit  quas nr̃orum operum causas ee psciulito lnia
suillud quo diciet cicero concedit nichil sierisi causa efficiens non pcedatꝰ

Expanded text:
rum, ideo nihil sit in nostrae uoluntatis arbitrio. Et ipsae quippe nostrae uolunrum, ideo nihil sit in nostrae uoluntatis arbitrio. Et ipsae quippe nostrae uolunque ita, qui omnes rerum causas praesciuit, profecto in eis causis etiam nostras uoluntates ignorare non potuit, quas nostrorum operum causas esse praesciuit. Naet illud quod idem Cicero concedit, nihil fieri, si causa efficiens non praecedat,
Abbreviated transcription (Latin):
quic quidia nobis non nisi uolentib: fiem sentimus & nouimus:  Om̃a uero
falto fieri nonidicius immo nulla fieri fato dicimus qm̃ fati nomenubi
sol& alo quentib: poni. Idẽ. in constitutione siderum quaquisq conceptus auit
natus est : qm̃ resipsa in anuter asseritur nichil ualere monstra mus
de dipeiuocabiuo nau seupm ubi uoluntas dĩ plurimum potest : neq nega mus
ne q fati uocabulo nuncupa musisi forte ut fatum Ptendo ddc tino sn neu¬
lega muss idi est : aio quendo Nonenim abnueropos famdo dictum intel
dictumẽ semel locutus est intellegitur immobiliter hoc est inconenin¬
tabili ters est locutus: si cut nouit in commutabiliter om̃a q̃ futurasinti
anue ip sanfacturus est  Haclteq: ratione possemus a fando fatum appel¬
lare nisi hoc nomeniam in alia resoler& intellegi quocorda homiinumi
nolu mus inclinari ÷ Non est consequens ut sidõ certus e omnium ordo causa¬

Expanded text:
quidquid a nobis non nisi uolentibus fieri sentimus et nouimus. Omnia uero quidquid a nobis non nisi uolentibus fieri sentimus et nouimus. Omnia uero fieri fato non dicimus, immo nulla fieri fato dicimus; qsolet a loquentibus poni, id est in constitutione siderum qua quisque conceptus aut natus est, quoniam res ipsa inaniter asseritur, nihil valere monstramus. Ordinem autem causarum, ubi voluntas Dei plurimum potest, neque negamus, neque fati vocabulo nuncupamus. Nisi forte ut fatum a fando dictum intelligamus, id est, a loquendo: non enim abnuere possumus esse scriptum dictum est: Semel locutus est, intellegitur \'inmobiliter\', hoc est incommutabiliter, \'est locutus, sicut nouit incommutabiliter omnia quae futura sunt et quae ipse facturus est. Hac itaque ratione possemus a fando fatum appellare, nisi hoc nomen iam in alia re soleret intellegi, quo corda hominum nolumus inclinari. Non est autem consequens, ut, si Deo certus est omnium ordo causa
Abbreviated transcription (Latin):
legos Religiosus aut̃ animus utrumq: eligit. utrumq confit&ur. & fide
oĩ &atis utrumq: confirmat Quo modo inquit: nam si est p̃scientia fu¬
tu rorum. sequen turilla oma quȩ conexa sunt. doneo eoper ueniatur.
ut nichilsit in nr̃a uoluntate Porrosi est aliquid in nr̃a uoluntate eisde
recursis gradib: eo ꝑuenitur ut non sit p̃scientia futurorum: Nam per
unt non est omniumcertus ordo causarum : Si certus causarumordo
nosuost inec rerum certus est ordo p̃scienti dõ quȩ fieri non possum
nisipcedentib: & efficientib: causis ⁊Sirerumordo p̃scientido certus
non est monom̃a sicueniunt : ut eauentura p̃sciuit  Porrosinon
oma sicueni unt ut ab illo uentara p̃scitta sunt Non est in quit indõ prȩsci¬
entea ominium futuro rum Nos aduersus istos sacrilegos ausus atq impi¬
os  & dm̃ dicimusoma scire ante quam fiant ir &uolun tate nos facert

Expanded text:
legos. Religiosus autem animus utrumque eligit, utrumque confitetur et fide legos. Religiosus autem animus utrumque eligit, utrumque confitetur et fide pietatis utrumque confirmat. Quo modo? inquit; nam si est praescientia futurorum, sequentur illa omnia, quae conexa sunt, donec eo perueniatur, ut nihil sit in nostra uoluntate. Porro si est aliquid in nostra uoluntate, eisdem recursis gradibus eo peruenitur, ut non sit praescientia futurorum. Nam per unt, non est omnium certus ordo causarum; si certus ordo causarum non est, nec rerum certus est ordo praescienti Deo, quae fieri non possunt, nisi praecedentibus et efficientibus causis; si rerum ordo praescienti Deo certus non est, non omnia sic ueniunt, ut ea uentura praesciuit; porro si non omnia sic ueniunt, ut ab illo uentura praescita sunt, non est, inquit, in Deo praescientia omnium futurorum. Nos aduersus istos sacrilegos ausus adque inpios et Deum dicimus omnia scire antequam fiant. et uoluntate nos facere,
Abbreviated transcription (Latin):
est arbi trium uoluntatis quod siconcedimus inquit . om̃is huma nauita subuer¬
titur. frus traloges dantur frustra obiurgationes laudes uituperationes exhor¬
tationes adhibentur : Ne q: ulla iustitia bonis p̃mia & malis supplicia consti¬
tutasunt huec ergo ne conse quantur indigna & absurda & ꝑniciosa rebus
humanis non uult eẽ p̃sci entia mfuturo rum At q in has angusti as coartat
animum religiosum ut unum eligat eduobus. Aut eẽ aliquidin nr̃a uoluntate
aut eẽ p̃scientiam futurorum qm̃ utrumq arbi tratur eẽ non posse sed si alte¬
rum confirmabitur. alterum tolli  Si elegerimus p̃scientiam futurorũ
magnus & doctus & uitȩ humanȩ plurimum ac peritissime consulens. ex his
duobus eligit liberum uolnta tis arbitrium Quod ut confirmar&ur ne¬
gauit p̃scientiam fu turorum atq: ittidum uult facere liberos. fecit sacri¬

Expanded text:
est arbitrium uoluntatis; quod si concedimus, inquit, omnis humana uita subuerest arbitrium uoluntatis; quod si concedimus, inquit, omnis humana uita subuertitur, frustra leges dantur, frustra obiurgationes laudes, uituperationes exhortationes adhibentur, neque ulla iustitia bonis praemia et. malis supplicia constituta sunt. Haec ergo ne consequantur indigna et absurda et perniciosa rebus humanis, non uult esse praescientiam futurorum; adque in has angustias coartat animum religiosum, ut unum eligat e duobus, aut esse aliquid in nostra uoluntate, aut esse praescientiam futurorum, quoniam utrumque arbitratur esse non posse, sed si alterum confirmabitur, alterum tolli; si elegerimus praescientiam futurorum, magnus et doctus et uitae humanae plurimum ac peritissime consulens, ex his duobus elegit liberum uoluntatis arbitrium; quod ut COD firmaretur, negauit praescientiam futurorum adque ita, dum uult facere liberos, fecit sacri
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓhilo sophorum nos ut confitemur summum & uerum dm̃. Ita uoluntatem
sum mamt potes tatem acp̃scientiam eius confice mur nectime musnoida
niiis uoluntate fafiamus quoduoluntate facimus quia id nos facturos ille p̃sciute
cuius pscuentia falli non potest Quod cicero timuit ut oppuenar& p̃scientia mc
&stoici ut non om̃a nec essi tate fieri dicerent quam quam om̃a fato sieri conten¬
derent. Quid ẽ ergo qđ cicerotimuit in p̃scientia futurorum ut eamlabe¬
factare disputatione detes tabili niter&ur : Vi delic& quia si p̃scita sunt &
si hoc ordine uenient. certus ẽ ordo rerum p̃scientidõ & si certus ẽ ordo rerũ
certus ẽ or do causarum : Nonenim fieri ali quid potest quod non aliqua efsi¬
fiens caus a p̃cesserit : si aut̃ certus ẽ. ordo causarum quo fit omne qđ sit fato in¬
quit fiunt om̃a quȩ fiunt. quodsilta .ẽ nichil est in nr̃a potesta te nullumq

Expanded text:
hilosophorum, nos ut confitemur summum et verum Deum, ita voluntatem hilosophorum, nos ut confitemur summum et verum Deum, ita voluntatem summamque potestatem ac praescientiam ejus confitemur. Nec timemus ne ideo non voluntate faciamus, quod voluntate facimus, quia id nos facturos ille praescivit, cujus praescientia falli non potest. Quod Cicero timuit, ut oppugnaret praescientiam; et Stoici, ut non omnia necessitate fieri dicerent, quamvis omnia fato fieri contenderent. 2. Quid est ergo quod Cicero timuit in praescientia futurorum, ut eam labefactare disputatione detestabili niteretur? Videlicet quia si praescita sunsi hoc ordine uenient, certus est ordo rerum praescienti Deo; et si certus est ordo rerum, certus est ordo causarum; non enim fieri aliquid potest, quod non aliqua efficiens causa praecesserit; si autem certus est ordo causarum, quo fit omne quod fit, fato, inquit, fiunt omnia quae fiunt. Quod si ita est, nihil est in nostra potestate nullumque
Abbreviated transcription (Latin):
constituunt. quam iste qui tollit p̃scientiam futuro rum : nam & confite ri
eẽ dm̃ & negare p̃scium futurorum . a pertissima insania est. Quod & ipse cũ
uider& &iam illud temptauit adserere quod scriptum est Dixit insi¬
piens incor desuo non est ds̃ sed non ex sua ꝑsona Vidit enim quam ess& in¬
uidiosum & moles tum ideoq: cottam fecit disputantem dehacre aduer¬
sus stoicos in libris dedeorum natura. & pro lucilo balbo cuistoicorum partes
defenden das dedit. maluit ferre sententiam quam pro cotta qui nullam
diuinã naturam eẽ contendit In libris uerode deuinatione. ex ipso aper¬
tissime oppugnat prȩscientiam futurorum Hoc aũt̃ totum facere uid&lur
ne fatum eẽ consentiat. &perdat liberam uolun tatem Putat enim con¬
cessa scienti a futurorum ltee consequens fatum ut negari omnino non pos¬
sit Sed quo quo modo so habeanttor tuo sissimȩ concertationes & disputationes

Expanded text:
constituunt, quam iste qui tollit praescientiam futurorum. Nam et confiteri constituunt, quam iste qui tollit praescientiam futurorum. Nam et confiteri esse Deum et negare praescium futurorum apertivideret, etiam illud tentavit asserere quod scriptum est: Dixit insipiens in corde suo non est Deus . Sed non ex sua persona: Vidit enim quam esset invidiosum et molestum. Ideoque Cottam fecit disputantem de hac re adversus Stoicos, in libris De deorum natura, et pro Lucilio Balbo, cui Stoicorum partes defendendas dedit, maluit ferre sententiam, quam pro Cotta, qui nullam divinam naturam esse contendit. In libris vero De Divinatione, ex se ipso apertissime oppugnat praescientiam futurorum. Hoc autem totum facere videtur, ne fatum esse consentiat, et perdat liberam voluntatem, putat enim, concessa scientia futurorum, ita esse consequens fatum, ut negari omnino non possit. Sed quoquomodo se habeant tortuosissimae concertationes et disputationes
Abbreviated transcription (Latin):
Si uos filius saluos fecerit. tunc uere saluieritis Inde quippe liberator unde
saluator  Sed quia cum cicerone asto icis dĩ p̃scientiam conaris euertere
auid÷ quid de eo uł contra eum aduersus mathe maticos a gentem. sc̃s augusti
Hos inquiens cicero itare darguere nititur . ut non ex isti m& aliquid se ad
uer sus eos ualere nisi auferat diuinationem : quam sic conatur auferre
conteedaet suuentiam futurorum eãq omnib: uiribus nullam eẽ omnino
contendat ul inbo mine uł indõ nullamq rerum p̃dictionem : Ita & dĩp̃sci¬
ertimere gato nalom nem profetiam iuce clariorem conatur euertere uanis
ueumentationibus &opponendo sibi quȩ damoracula quȩ facile possunt re¬
felli que tamen nec ipsa conuincit In his autem mathe maticorum coniec¬
turis re futandis eius regnat oratio: qui auere tales sunt. ut se ipsȩ destru¬
ant & refillant Multo sunt autem tolera biliores. qui uł sidere a fata

Expanded text:
Si uos Filius saluos fecerit, tunc uere salui eritis.\' Inde quippe liberator, unde Si uos Filius saluos fecerit, tunc uere salui eritis.\' Inde quippe liberator, unde saluaudi quid de eo vel contra eum adversus mathematicos agentem sanctus AugustiHos, inquienuersus eos ualere, nisi auferat diuinationem. Quam sic conatur auferre, ut neget esse scientiam futurorum, eamque omnibus uiribus nullam esse omnino contendat, uel in homine uel in deo, nullamque rerum praedictionem. Ita et Dei praescientiam negat et omnem prophetiam luce clariorem conatur euertere uanis argumentationibus et obponendo sibi quaedam oracula, quae facile possunt refelli; quae tamen nec ipsa conuincit. In his autem mathematicorum coniecturis refutandis eius regnat oratio, quia uere tales sunt, ut se ipsae destruant et refellant. Multo sunt autem tolerabiliores, qui uel siderea fata
Abbreviated transcription (Latin):
tam de dit corpori cum factus ẽ homo usq: adeo aut̃ mala uincuntur abonis
ut quam uis sinantur eẽ. adde mons trandum quam possit & ipsis bene uti iusti¬
tia pro uidentissimacreatoris. bona tamen sine malis ẽẽ possunt. sicut dsip u
rus & summus Sicut om̃is super istum caligino sum aerem caelestis in uisibilis
uisibilisq: creatur&. Mala uero si ne bonis eẽ non possunt. qm̃naturȩ in qui¬
bus sune. in quantum naturȩ sunt. utiq: bonȩ sunt detrahitur porro malũ
non aliqua natura quȩ ac cesserat. uł ulla eius parte sublata: sed eaquȩ uitia¬
ta acde prauata fuerat . sanata atq: correcta. Arbi triumlȩitur uoluntatis
tunc .ẽ uere liberum cumuitiis peccatisq: non seruit. taledatum adõ quod
a mis sum prouitio nisi a quo daripotuit. reddi non potest Vn deueritas dicit
Siuos filius liberauerit. tunc uere liberieritis: Id ipsum est aũt ac sidicer&

Expanded text:
tam dedit corpori, cum factus est homo. Usque adeo autem mala uincuntur a bonis, tam dedit corpori, cum factus est homo. Usque adeo autem mala uincuntur a bonis, ut, quamuis sinantur esse ad demonstrandum quam possit et ipsis bene uti iustitia prouidentissima Creatoris, bona tamen sine malis esse possint, sicut Deus ipse uerus et summus, sicut omnis super istum caliginosum aerem caelestis inuisibilis uisibilisque creatura; mala uero sine bonis esse non possint, quoniam naturae, in quibus sunt, in quantum naturae sunt, utique bonae sunt. Detrahitur porro malum non aliqua natura, quae accesserat, uel ulla eius parte sublata, sed eata ac deprauata fuerat, sanata adque correcta. Arbitrium igitur uoluntatis tunc est uere liberum, cum uitiis peccatisque non seruit. Tale datum est a Deo; quod amissum proprio uitio, nisi a quo dari potuit, reddi non potest. Unde Veritas dicit: Si uos Filius liberauerit, tunc uere liberi eritis. Id ipsum est autem, ac si diceret:
Abbreviated transcription (Latin):
pues ouerat ⁊ fecit itaq đs sicut scrip tum est hemioiem rectum: ac ꝑ
hõc uolunte tisbonȩ Honenim rectus ess&. banam nanh abens uolunta¬
temo Ronalgiur uoluntas opus ẽdĩ : cume a quippe ab illo factus est
hamo M ala uero uoluntas prima quoniam om̃ a operamala prȩces¬
sit luhomine de fectus potius fuit quidam ab operedĩ ad sua opera. quã
opusillud & ideo mala apera quia scđm se non scđm dm̃ ut eorum operũ
trm quam fructum maloxum uoluntas apsa ee uelut arbor mcela aut
ipsehomo in quantum malum uoluntatis porro mala uoluntas quã¬
us nonsit scđm naturam sed contranaturam qui auitium est. tom̃eius
auit exnichilo non quam genuit creator desem &ipso sicut genuit uerbum per
quod facta sunt om̃a : qui a &side terre puluere ds̃ finxit hominem eadem ter¬
ra hominisq: terrena mate ries omnino denichilo ẽ : animamq: denichilo fac¬

Expanded text:
praesciuerat. Fecit itaque Deus, sicut scriptum est, hominem rectum ac per praesciuerat. Fecit itaque Deus, sicut scriptum est, hominem rectum ac per hoc uoluntatis bonae. Non enim rectus esset bonam non habens uoluntatem. Bona igitur uoluntas opus est Dei; cum ea quippe ab illo factus est homo. Mala uero uoluntas prima, quoniam omnia opera mala praecessit in homine, defectus potius fuit quidam ab opere Dei ad sua opera quam opus ullum, et ideo mala opera, quia secundum se, non secundum Deum; ut eorum operum tamquam fructuum malorum uoluntas ipsa esset uelut arbor mala aut ipse homo in quantum malae uoluntatis. Porro mala uoluntas quamuis non sit secundum naturam, sed contra naturam, quia uitium est, tamen auit ex nihilo, non quam genuit Creator de semet ipso, sicut genuit Verbum, per quod facta sunt omnia; quia, etsi de terrae puluere Deus finxit hominem, eadem terra omnisque terrena materies omnino de nihilo est, animamque de nihilo fac
Abbreviated transcription (Latin):
ubi ui delic&satis ostendit &iam cum dicit ds peni t& me non hupa nomo¬
re accipiendum eẽ si cutiam quantum ualumus disputa uimus Idem
& ideo quoq hominem peccaturum ignorare non potuit: scđm id quod
pries ciuit  at nidispo suit ciuitatem scãm eam debemus ad serere non scđm
iliud quod innr̃a cognitione ꝑuenire non potuit qui a indĩ dispensatio¬
paio fuit eq: enim homo peccato suo diuinum potuit ꝑturbare consi¬
lium qua sidm̃o qđsta tuerat mutare compulerit : cum ds̃ prȩsciendo
utcumncup̃uenerit Id est & homo quambonu ipse creauit : quam malus
es sui fucurus. & ⁊uidboni &iam sic deillo eẽt ipse facturus: Os enim &sidi¬
cituis staguta mutare unde tropicalo cutione inscripturis &iam peni¬
tuis sse degntur dñ Iuxta id dicitur qđ homo sperauerat uł natur alium
causarum oridoges tabat non iuxta id quod se omnipotens facturum eẽ

Expanded text:
. Ubi videlicet satis ostendit etiam cum dicit Deus poenitet me, non humano mo. Ubi videlicet satis ostendit etiam cum dicit Deus poenitet me, non humano more accipiendum esse, sicut jam, quantum valuimus, disputavimus. + et ideo quoque hominem peccaturum ignorare non potuit, secundum id quod praescivit atque disposuit, civitatem sanctam eam debemus asserere, non secundum illud, quod in nostram cognitionem peruenire non potuit, quia in Dei dispositione non fuit. Neque enim homo peccato suo diuinum potuit perturbare consilium, quasi Deum quod statuerat mutare conpulerit; cum Deus praesciendo utrumque praeuenerit, id est, et homo, quem bonum ipse creauit, quam malus esset futurus, et quid boni etiam sic de illo esset ipse facturus. Deus enim etsi dicitur statuta mutare unde tropica locutione in scripturis etiam paenituisse legitur Deum, iuxta id dicitur, quod homo sperauerat uel naturalium causarum ordo gestabat, non iuxta id, quod se Omnipotens facturum esse
Abbreviated transcription (Latin):
in homine Discimus &iam illa sic quȩ rere quȩ apta ẽẽ atq conuementia puta¬
bamus. Namsi propterea non est illud dedt dicendum quia in homine displic&
nondicamus in commutabilem dm̃ quia dehominibus cumrep̃ hensione dictũ
est Nonenim ẽ illis commutatio Item sunt quȩ dam quȩ in homine laudabiba
sunt. Indõ aut̃. eẽ non possunt Sicut pudor qđ etatum uiridiorum mag¬
num est ornamentum Sicut timor dĩ Non enimtantum inu&eribus
libris laudatur: sed apłs &iam dicit ꝑ fici entes scĩ ficationem intimore di qu
indõ sicꝗue dam culpabiliatominum recte in telleguntur indõ nonlta uddii
hominibꝰ seduo cabulis tantum modo communibus longe alia ratione dim¬
do nam paulo postidem samuel cuidixerat dñs pȩnit& me qđ consti tue
regem saul ipsisauli ait dedõ: ꝗm̃ non est sicut homo ut peniteat eum

Expanded text:
in homine, discimus etiam illa sic quaerere, quae apta esse atque convenientia putain homine, discimus etiam illa sic quaerere, quae apta esse atque convenientia putabamus. Nam si propterea non est illud de Deo dicendum, quia in homine displicet; non dicamus incommutabilem Deum, quia de hominibus cum reprehensione dictum est, Non enim est illis commutatio . Item sunt quaedam quae in homine laudabilia sunt, in Deo autem esse non possunt: sicut pudor, quod aetatum viridiorum magnum est ornamentum: sicut timor Dei, non enim tantum in veteribus Libris laudatur, sed Apostolus etiam dicit, Perficientes sanctificationem in timore Dei ; qui in Deo, sic quaedam culpabilia hominum recte intelliguntur in Deo, non ita ut in hominibus, sed vocabulis tantummodo communibus, longe alia ratione et modo. Nam paulo post idem Samuel, cui dixerat Dominus: Poenitet me quod constituerim regem Saul, ipsi Sauli ait de Deo, quoniam non est sicut homo, ut poeniteat eum
Abbreviated transcription (Latin):
quod penit& dm̃ cum enimpȩni teredicitur uult non ẽe aliquid sicut fe¬
serat ut e&̃ sedta menut cumitt ẽ& ita ẽe debeat. &cum ita eẽ iam non
siniturolam non deb& eẽ ita perp&uo quodam & tranquillo aequi tetis iudi¬
fa oi aui & scientiam cum laude solemus in homi nibr appellare  iramq is¬
sam sola humandmgenus in magnis potesto tibus tremere potius quanirtep̃ bendere
congruenter puta mus talia dicide dõ
penita qm̃ ułculpari sol& uł in se culpam corigere at qideo cum rap̃hensione iste
delominibus dici : propterea mou& cum legi onus eẽ aliquid indõ eius modi Sedl¬
la scriptura omnib: consulens prepterea magis &usta ponit ne illa quȩ placont
sic intellegantur indõ. quomodo consueuerunt in homiaribus intellegi . Perhat
enim quȩ displicent cum ea non uide amus. sic intellegere indõ ut inueniuntur

Expanded text:
quod poenitet Deum. Cum enim poenitere dicitur, vult non esse aliquid, sicut fequod poenitet Deum. Cum enim poenitere dicitur, vult non esse aliquid, sicut fecerat ut esset: sed tamen et cum ita esset, ita esse debebat; et cum ita esse jam non sinitur, jam non debet ita esse, perpetuo quodam et tranquillo aequitatis judiquoniam praescientiam et scientiam cum laude solemus in hominibus appellare, iramque ipsam solet humanum genus in magnis potestatibus timere potius quam reprehendere, congruenter putamus talia dici de nitet, quoniam vel culpari solet, vel in se culpam corrigere, atque ideo cum reprehensione ista de hominibus dici; propterea movet, cum legimus esse aliquid in Deo ejusmodi. Sed illa Scriptura omnibus consulens, propterea magis et ista ponit, ne illa quae placent sic intelligantur in Deo, quomodo consueverunt in hominibus intelligi. Per haec enim quae displicent, cum ea non audemus sic intelligere in Deo, ut inveniuntur
Abbreviated transcription (Latin):
di Nami serpariuecipatus esmiseriȩ ut rema neat tranquilla bonitas subuenien¬
di & amiseri aliberandi insinuatur miseri cordiȩ diuinȩ qualiscum que cogni¬
tioust elum quo que non repudiemus & aspernemur cum scriptum inuenimiis¬
inus sed auferamus dehuma notelo pallidam tabem doloris & morbidam ꝑtur¬
batonem animi. remane atq: illud solum iudicium quocorruptio castitatis in¬
punita eẽ nonsinitur & ad surgimus ut incipiamus aliquo mado capere telum dĩ
quap eopter cum legimus &iam dm̃ dicentem penit&me consideremus quod
mut soleat in homiinib opuspenitendi cum procul dubio reperitur uoluntas
mutandi Sed in homine cum dolore animi est reprehendit enim in seqđ
teduioe seceritauferamusergo iste quȩdehumana in firmitate atq ignoras¬
traueniunt te etremaneat solum uelle ut noi tũsit aliquid quemad modum
quaꝗ ueio potestaliquantum intimare mentinre qua regula intallega tur

Expanded text:
miseraris, participatae miseriae, ut remaneat tranquilla bonitas subvenienmiseraris, participatae miseriae, ut remaneat tranquilla bonitas subveniendi et a miseria liberandi, insinuatur divinae misericordiae qualiscumque cognitio. Zelum quoque Dei non repudiemus et aspernemur, cum scriptum invenimus: sed auferamus de humano zelo pallidam tabem doloris, et morbidam perturbationem animi; remaneatque illud solum judicium, quo corruptio castitatis impunita esse non sinitur, et assurgimus ut incipiamus aliquo modo capere zelum Dei. 4. Quapropter cum legimus etiam Deum dicentem, Poenitet me; consideremus quod esse soleat in hominibus opus poenitendi. Procul dubio reperitur voluntas mutandi: sed in homine cum dolore animi est; reprehendit enim in se quod temere fecerat. Auferamus ergo ista, quae de humana infirmitate atque ignorantia veniunt, et remaneat solum velle ut non ita sit aliquid, quemadmodum erat: sic potest aliquantum intimari menti nostrae, qua regula intelligatur
Abbreviated transcription (Latin):
cerni probabi liter  solent ut sapientia ꝑtineat ad intellectum a &ernorũ
Scientia uero ad ea quȩ sensibus corporis experimur. Sed lic& alius aliam dif¬
ferentiam proferat. nisi tumen diuersa essent : non sic ab apło distinguer&ur
quod sane sil taest: ut no menscientiae rebus quas ꝑ sensum corporis experimur
ne & ammo constat sicut homo Sed melius dicitur aliam esse escienti amdi
& noneius dem generis cuius iftaẽ quȩ homipum dicitur Sicut &iam id ipsũ
quod ds dicitur longe aliud est quam quem ad modum est dictum quo dstetit
insinagoga deorum̃ tamen ad non latere quo quomodo pertin& communi¬
catio ipsa uocabuli Sic &iam deira hominis detraho turbulentum motum.
uo reimaneat uindicte uigut atq: ita ut cumq ad surgo in notitiam illius quȩ
appellaturiradĩ Item de misericordia si auferas compassionem cum eo quem

Expanded text:
cerni probabiliter solent ut sapientia pertineat ad intellectum aeternorum, cerni probabiliter solent ut sapientia pertineat ad intellectum aeternorum, scientia vero ad ea quae sensibus corporis experimur. Sed licet alius aliam differentiam proferat, nisi tamen diversa essent, non sic ab Apostolo distinguerentur. Quod sane si ita est ut nomen scientiae rebus quas per sensum corporis experimur,re et anima constat, sicut homo. Sed melius dicitur aliam esse scientiam Dei, et non ejusdem generis cujus ista est quae hominum dicitur: sicut etiam id ipsum quod Deus dicitur longe aliud est quam quemadmodum est dictum quod stetit in synagoga deorum, tamen ad non latere quoquomodo pertinet communicatio ipsa vocabuli. Sic etiam de ira hominis detraho turbulentum motum, ut remaneat vindictae vigor: atque ita utcunque assurgo in notitiam illius quae appellatur ira Dei. Item de miser
Abbreviated transcription (Latin):
mus ut cernamus animo quod in contui tueius paulo ante nonerat. at q: ita depar¬
te in partem crebris recordationibusitransilimus : unde &iam exparte dicit̃ apłs
nram scientiam: cum ergo haec cuncta detraxero & reliquero solam uiua citatem
certȩ atq: in concus sȩ ueritatis una atq adorna contemplatione conlustran¬
tis immononre liquero. Non enimhab& hocꝰ umana scientia sed pro uiribus cogi¬
tauero : In sinuatur michi ut cumq: scientia dĩ quod tamen nomen ex eo quod
sciendo aliquid non lat& hominem. potuit eẽ rei utriq: commune quanquam
& ln ipsis hominibus sol& discerni a sapientia scientia Ut &iam apłs dicit Alii
qui demdatur ꝑspm̃ sermosa pientiae: alii sermo scientiae scđm eundem spm̃¬
Indõ aut̃ unimirum non sunt haecduo sed unum & in hominibus quidem ita dis¬

Expanded text:
mus, ut cernamus animo, quod in contuitu ejus paulo ante non erat, atque ita de parmus, ut cernamus animo, quod in contuitu ejus paulo ante non erat, atque ita de parte in partem crebris recordationibus transilimus; unde etiam ex parte dicit esse Apostolus nostram scientiam; cum ergo haec cuncta detraxero, et reliquero solam vivacitatem, certae, atque inconcussae veritatis, una, atque aeterna contemplatione cuncta lustrantis, imo non reliquero: non enim habet hoc humana scientia, sed pro viribus cogitavero, insinuatur mihi utcunque scientia Dei: quod tamen nomen ex eo quod sciendo aliquid, non latet hominem, potuit rei utrique esse commune. Quanquam et in ipsis hominibus solet discerni a sapientia scientia, ut etiam Apostolus dicit: . Alii quidem datur per spiritum sermo sapientiae, alii quidem sermo scientiae, secundum eumdem spIn Deo autem nimirum non sunt haec duo sed unum, et in hominibus quidem haec ita dis