comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
N cause actione. que ꝑ carissimum frẽm
nr̃m G̃uidonem cariloci ab̃bem ur̃o con¬
spectui presentatur: puto satis apparet &¬
lacessentis inuiria. & innocentia patien¬
tis. et incuria iudicis. Deniq uolentia
Ccalumpniantis et inopia usticiȩ compul¬
sus ẽ pauꝑ confugere ad ur̃am p̃sentiã:
ñ reputans laborem uiȩ ñ expensas. ñ
ꝑiculum temꝑis. Dedit in anꝰ morti. ne
uiuat in ꝑturbatione quietis amator.
Clementer queso respicite suꝑ egenum et
pauꝑem: ne frustra ur̃is pat̾̃ns aurib
intimatꝰ sit tantillarum uirium tantꝰ
huic mͦ calumpniatur. quod sui eẽt et p̃¬
uaricator ꝓpositi. & monast̾ii dissipator.
Nunc autẽ & flens di ͦ inunicũ crucis
xp̃i. scõrum qui in circuitu eiꝰ sunt uio¬
lentissimum oppressorem. & calumpin¬
atorem pauꝑum. Qui ꝓpͥa iam pene ñ hĩs
que deuoret: in proxuna passim more ty¬
rannico debachatur: Monachum habitu
mentiens: re exhibet unum de p̃domibꝰ
Omnino unmemor regłarium obseruatio¬

Expanded text:
n causae actione, quae per charissimum fratrem nostrum Guidonem Chari-Loci abbatem vestro conspectui praesentatur, puto, satis apparet et lacessentis injuria, et innocentia patientis, et incuria judicis. Denique violentia calumniantis et inopia justitiae compulsus est pauper confugere ad vestram praesentiam, non reputans laborem viae, non expensas, non periculum temporis. Dedit manus morti, ne vivat in perturbatione, quietis amator. Clementer, quaeso, respicite super egenum et pauperem: ne frustra vestris paternis auribus intimatus sit tantillarum virium tantushuic modo calumniatur, quod sui esset et praevaricator propositi, et monasterii dissipator. Nunc autem et flens dico inimicum crucis Christi, sanctorum qui in circuitu ejus sunt, violentissimum oppressorem, et calumniatorem pauperum: qui propria jam pene non habens quae devoret, in proxima passim more tyrannico debacchatur. Monachum habitu mentiens, re exhibet unum de praedonibus, omnino immemor regularium observatio
Abbreviated transcription (Latin):
tate peccandi. Et siquidem iudicatis me
ite moũi. mouemiini et uos: ac ne frustra
moueamini. agite ꝓ loco qͦm tenetis. ꝓ dig¬
nitate qua polletis. ꝓ potestate qͣm̃ acce-¬
pistis. quomͦ qui ascendit usq ad celos. des-¬
cendat usq ad inferos. & opera tenebrar̃
ausa prodire in lucẽ. Et ep̃os. & arguã¬
tur a luce in lucẽ. ut x deciuiti dumqͥ
publice peccat pu dici lit blice argu¬
etur: compͥmant sese etiam alii ponenteᷤᷤ
tenebras lucem. disputantes in triuiis de
diuinis. qui locuntur mala in cordibꝰ suiᷤ
et in codicib suis scͥbunt. & sic obstruat᷑
os loquentium iniqua: ad dñm pa¬

Expanded text:
tate peccandi. Et siquidem judicatis me tate peccandi. Et siquidem judicatis me juste moveri, movemini et vos: ac ne frustra moveamini, agite pro loco quem tenetis, pro dignitate qua polletis, pro potestate quam accepistis; quomodo qui ascendit ad coelos, descendat usque ad inferos: et opera tenebrarum, ausa prodire in lucem, arguantur a luce in lucem: ut dum qui publice peccat, publice arguetur; comprimant sese etiam alii, ponentes tenebras lucem, disputantes in triviis 182 de divinis; qui loquuntur mala in cordibus suis, et in codicibus suis scribunt: et sic obstruatur os loquentium iniqua. E
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ñ igne comburitur s conculcat᷑: ita omĩa
usurpat sͥ humanũ ingeniũ fid̾i nil reseruanꝰ.
Temptat altiora se. fortiora scrutatim irruit
indiuina. scã temerat mag̃ qͣm reserat. clau¬
sa et signata ñ aꝑit. s diripit. & quicquid
d ñ inuenit puium: id puait niecbilum cie¬
dar dedignatur. Legit si placit librimpt
abaelardi quem dicit theologiȩ. ad manumẽ
enim. cum sic̃ głatur. a płib lectitetur incuria.
et uidete qualia ibi de sc̃a tͥnitate dicantur.
x mentib dissueta. Legite & alium queni
dicunt sententiarũ eiꝰ. nec non & illum
qui inscͥbitur scito te ipsum & animadũ¬
tite qͣnta et ip̃i siluescant segete sacͥlegi¬
orum atq errorum: quid sentiat de aĩa
altaris. de potestate ligandi atq soluen¬
di. de originali peccõ. de concupiscentia.
de peccõ delectõnis. de peccõ infirmitatis.
de peccõ ignorantiȩ. de oꝑe peccĩ. de uolun¬

Expanded text:
est, non igne comburitur, sed conculcatur. Ita omnia est, non igne comburitur, sed conculcatur. Ita omnia usurpat sibi humanum ingenium, fidei nil reservans. Tentat altiora se, fortiora scrutatur, irruit in divina, sancta temerat magis quam reserat; clausa et signata non aperit, sed diripit: et quidquid sibi non invenit pervium id putat nihilum, credere dedignatur. 2. Legite, si placet, librum Petri Abaelardi, quem dicit Theologiae: ad manum est enim; cum, sicut gloriatur, a pluribus lectitetur in curia: et videte qualia ibi de sancta Trinitate dicantur, et mentibus dissueta. Legite et alium, quem dicunt Sententiarum ejus; necnon et illum qui inscribitur, Scito te ipsum; et animadvertite quanta et ipsi silvescant segete sacrilegiorum atque errorum: quid sentiat de animaaltaris; de potestate ligandi atque solvendi, de originali peccato, de concupiscentia, de peccato delectationis, de peccato infirmitatis, de peccato ignorantiae, de opere peccati, de volun
Abbreviated transcription (Latin):
ominis & pr̃ib reuerendis ep̃is et car¬
dinalib. qui sunt de curia: puer scĩtatiᷤ
arum. Iulli dubium qͥn ad uos spetialiter
spectet tollere scandala de regno di. surgenteᷤ
succidẽ spinas. sedare querelas. Sic enim
precepit moyses cum montẽ subiit. Habetis
inquiens aaron & ur uob̾cum. siqͥd natum
suĩt questionis: referetis ad ipsos. Illum lo¬
quor moysen qui uenit ꝑ aquã: & ñ in aqua
solum.s in aqua & sanguine: Et ido plusꝗͣ
moyses: quia et in sanguine uenit. & qm̃
referimus ñ questiones. s lesiones fidei et
inurias .xͥ. patrum probra. atq contẽptꝰ:
p̃sentium scandala ꝑicula postõrum.
Irridetur simpliciũ fides. eiusceranturar¬
chana di. questiones de altissimis reb te¬
merariȩ uentilantur: insultatur pr̃ib.
quos eas magis sopiendas qͣm soluendas.
censuerint. Inde fit qͦd agnꝰ paschał contra
di statutum. aut aqua coquitur. aut erudus
dsc̃pitur. more et ore bestiali. Quod residũ

Expanded text:
episcopis et cardinalibus qui sunt de curia, puer sanctitatis eorum. 1. Nulli dubium, quin ad vos specialiter spectet tollere scandala de regno Dei, surgentes succidere spinas, sedare querelas. Sic enim praecepit Moyses cum montem subiit: Habetis, inquiens, Aaron et Hur vobiscum: si quid natum fuerit quaestionis, referetis ad ipsos . Illum loquor Moysen, qui venit per aquam, et non in aqua solum, sed in aqua et sanguine. Et ideo plus quam Moyses, quia et in sanguine venit. Et quoniam referimus, non quaestiones, sed laesiones fidei, et injurias Christi; patrum probra atque contemptus; praesentium scandala, pericula posterorum. Irridetur simplicium fides, eviscerantur arcana Dei, quaestiones de altissimis rebus temerarie ventilantur, insultatur patribus, quod eas magis sopiendas, quam solvendas censuerint. Inde fit, quod Agnus paschalis, contra Dei statutum , aut aqua coquitur, aut crudus discerpitur, more et ore bestiali. Quod residuum
Abbreviated transcription (Latin):
ortum tnͣsalpinare coegit: repatͥare ñ patit᷑.
Quis uͦ extraneorum ad qͦs eiectus ẽ ñ eum
omnimodis cuperet suis reddisse: Et c̃ce
sic se hr̃e ad omnes. ut omnib odio hãtur.
approbatio iudicii ẽ. quod portat: ne quis
dicat surreptum fuisse dño papȩ. Quale ẽ
gͦ summi pontificis suggillare sententiam
& illam sententiam cuiꝰ rectitudinem eius
ipsus in qͣm data ẽ & si lingua dissimulat
uita clamat: Itaq fauere huic dño papę
contra dicere ẽ: etiam & dño dio. ł qͣmc̃q
enim iusta sententia iuste detur: ab illo
c̾tum ẽ processisse qui loquitur in ꝓpħa.
Ego qui loquor iꝰticiam. Confido autem
de ur̃a prudentia & honestate. qͥa uisis
his littĩs de ui̾tate certꝰ. ñ abducemini
amͦ quippiam assentire ii hac re nͥ quod
uos dereat a eccłe dĩ ex pediat p̃ro qua
legatione fungimini. Diliginus uos. ꝙ ad
ur̃m obsequium parati sumus: Ad magi

Expanded text:
ortum transalpinare coegit, repatriare non patitur. ortum transalpinare coegit, repatriare non patitur. Quis vero extraneorum, ad quos ejectus est, non eum omnimodis cuperet suis reddidisse? Et certe sic se habere ad omnes, ut omnibus odio habeatur, approbatio judicii est quod portat, ne quis dicat subreptum fuisse domino Papae. Quale est ergo summi Pontificis suggillare sententiam, et illam sententiam, cujus rectitudinem ejus ipsius, in quem data est, etsi lingua dissimulat, vita clamat? Itaque favere huic, domino Papae contradicere est, etiam et Domino Deo. Per quemcumque enim justa sententia juste detur, ab illo certum est processisse, qui loquitur in propheta: Ego qui loquor justitiam . Confido autem de vestra prudentia et honestate, quia visis his litteris de veritate certus, non abducemini amodo quidpiam assentire in hac re, nisi quod vos deceat, et Ecclesiae Dei expediat, pro qua legatione fungimini. Diligimus vos, et ad vestrum obsequium parati sumus. EPI
Abbreviated transcription (Latin):
det de lapide ħ suscitare filium abrahȩ:
Qm̃ gratum munus susciꝑet. mater eccła
de manib ur̃is uas in honorem qͦd tam¬
diu passa ẽ incontumeliam: Licet temp¬
tare. s uir prudens cautus erit ñ transg̃¬
di prefinitum numerum ab apło qui ait
Hereticum hominẽ pꝰ pͥmam & scdam cor¬
iretionem de uita: sciens quia subu̾sus ẽ
qui ciusmodi est & delinquit ꝓpͥo iudicio
condempnat᷑. Alioquin familiarem hr̃e. et
firquenter admittere ad colloqñdum ne dicã
ad conuiuandum. suspitio fauoris ẽ. et ini¬
mici hominis fortis armatura. Secure an¬
nuntiabit & facile ꝑsuadebit que uolet:
domesticus et contub̾nalis legati apłice se¬
dis. Quis enim a latere dñi pape mali qͥppi¬
am suspicetur. S & si in manifesto ꝑuersa
loquitur. quis se facile opponere audeat
ur̃õ collaterali: Acuide uidecis qualia pꝰ
se uͥcumq habitauit reliquit uestigia: Nõ
sine causa uirgor apłicus hominem italia

Expanded text:
det de lapide hoc suscitare filium Abrahae? det de lapide hoc suscitare filium Abrahae? Quam gratum munus susciperet mater Ecclesia de manibus vestris vas in honorem, quod tamdiu passa est in contumeliam? Licet tentare; sed vir prudens cautus erit non transgredi praefinitum numerum ab Apostolo, qui ait: Haereticum hominem post unam et secundam correptionem devita; sciens quia subversus est qui ejusmodi est, et delinquit proprio judicio condemnatus . Alioquin familiarem habere, et frequenter admittere ad colloquendum, ne dicam ad convivandum, suspicio favoris est, et inimici hominis fortis armatura. Secure annuntiabit et facile persuadebit quae volet domesticus et contubernalis legati apostolicae Sedis. Quis enim a latere domini Papae mali quidpiam suspicetur? Sed et si in manifesto 189 perversa loquitur, quis se facile opponere audeat vestro collaterali? 2. Deinde videtis qualia post se, ubicunque habitavit, reliquit vestigia. Non sine causa vigor apostolicus hominem Italia
Abbreviated transcription (Latin):
plus possit. N oc enim et adñs papa. dum
adhuc eẽt ap̃ nos ob mala que de illo au¬
diebat fieri scbendo mandauit s ñ fuit qui
faceret bonum. Deniq si uulpes pusillas de¬
molientes uineam scͥptura salubrit monet:
non multomagis lupus magnus & ferus
religandus ẽ. ne xͥ irrumpat ouilia. oues
de brissia. cuiꝰ conuersatio mel & doct᷑
na uenenum. cui cap̃ columbȩ cauda scorpio¬
nis ẽ. qͣm brissia euomuit. roma exorruit.
francia repulit. sermania abhominatur.
italia ñ uult reciꝑe: fertur eẽ. uob̾cum. Uide¬
te queso ne ur̃a auctoritate plus noceat.
Nam cum & artem hãt & uoluntatem no-¬
cendi: si accesserit fauor ur̃. erit fumculus
triplex. qui difficile rumpitur. supͣ modũ
ut uereor nociturus. St unum existimo e
duob si tam̃ uerum ẽ. qͦd uob̾cum homi¬
nem hãtis. aut minus notum uob̾ eẽ illũ¬
aut uos qͦd ẽ. credebiliꝰ de eiꝰ correctione
confidere. It utinam id non frustra. Quis

Expanded text:
plus possit. Hoc enim et dominus Papa, dum plus possit. Hoc enim et dominus Papa, dum adhuc esset apud nos, ob mala quae de illo audiebat, fieri scribendo mandavit; sed non fuit qui faceret bonum. Denique si capi vulpes pusillas demolientes vineam Scriptura salubriter monet , num multo magis lupus magnus et ferus religandus est, ne Christi irrumpat ovilia, oves DE ina venenum: cui caput columbae, cauda scorpionis est; quem Brixia evomuit, Roma exhorruit, Francia repulit, Germania abominatur, Italia non vult recipere, fertur esse vobiscum. Videte, quaeso, ne vestra auctoritate plus noceat. Nam cum et artem habeat, et voluntatem nocendi, si accesserit favor vester, erit funiculus triplex, qui difficile rumpitur, supra modum, ut vereor, nociturus. Et unum existimo de duobus, si tamen verum est quod vobiscum hominem haaut vos, quod est credibilius, de ejus correctione confidere. Et utinam id non frustra. Quis
Abbreviated transcription (Latin):
aine plenum ẽ ueloces pedes eiꝰ. ad effunden¬
aum sangͥnem. Cont̾cio & infelicitas in uiis
eꝰ or uiam pacis ñ cognouit. Inimicus cruci
&ͥ. seminator. discordiȩ. fabricator scismatũ:
turbator pacis. unitatis diuisor. suiꝰ denteᷤ
arma & sagittȩ. & lingua eiꝰ gladiꝰ acutus.
Nolliti sunt sermones eiꝰ suꝑ oleum: & ip̃i
sunt iacula. Unde & solet sͥ allicere blandis
sermonib et simulatione uͥtutum diuites
it potentes uixta illud. Sedet in insidiis
cum diuitib in occultis: ut interficiat
innocentem. Temum cum fuerit
de illorum captata beniuolentia & fami¬
liaritate securus. uidebitis hominẽ aꝑte
insiugẽ in clerum. fretum tyrannide mili¬
tari insiugẽ in ip̃os ep̃os & in omnẽ passĩ
cłasticum ordinem deseiure. Hoc scientes
nescio an meliꝰ salubriꝰ ue intanto discri¬
mine terum agere ualeatis qͣm uixta apłi
monitum auferre malum. ex uob̃ qͣmꝗͣ.
amicus sponsi ligare potiꝰ qͣm fugare
curabit. ne iam discurrere. & eo nocere

Expanded text:
ndendum sanguinem: contritio et infelicitas in viis ejus, et viam pacis non cognovit. Inimicus crucis Christi, seminator discordiae, fabricator schismatum, turbator pacis, unitatis divisor: cujus dentes arma et sagittae, et lingua ejus gladius acutus. Molliti sunt sermones ejus super oleum, et ipsi sunt jacula. Unde et solet sibi allicere blandis sermonibus et simulatione virtutum divites et potentes, juxta illud: Sedet in insidiis cum divitibus in occultis, ut interficiat innocentem . Demum cum fuerit de illorum captata benevolentia et familiaritate securus, videbitis hominem aperte insurgere in clerum, fretum tyrannide militari, insurgere in ipsos episcopos, et in omnem passim ecclesiasticum ordinem desaevire. Hoc scientes, nescio an melius salubriusve in tanto discrimine rerum agere valeatis, quam juxta Apostoli monitum, auferre malum ex vobis . Quanquam amicus sponsi ligare potius, quam fugare curabit, ne jam discurrere et eo nocere
Abbreviated transcription (Latin):
debat a quo sicut dicit apłs captiu tenchã¬
tur ad ipsius uoluntatem: ut di ꝓpositum
de ipsis impleretur: opus fuit lib̾atore. Ipor¬
tuit autem lib̾ari in ħ scł̃o: ut liberos hr̃et
in futuro. Deuide infert. Numquid etiam pau¬
ꝑem illum qui in sinii abrahȩ requiescebat.
sicut & diuitẽ dãpnatũ diabolus cruciabat
aut etiam in ip̃m abraham dñm habebat
cetõsq electos: Non . S hũisset: siñ lib̾ati
fiussent fide uenturi. sicut de ip̃o abrahã
scͥptum ẽ. Credidit abraham do. & reputatũ
ei ad iꝰticiam. Item. Abraham exultauit
ut uidẽt diem meum. et uidit &̾ gauisuᷤ
lazaro ne flammnas sentiret: quod & ip̃e
credidisset in eum qui erat passurus. Sie
de omnib electis illiꝰ temꝑis sentiendum.
natos quidem & ip̃os equȩ ut nos sub
potestate tenebrarum ꝓp̃ originale pecc̃m.
s erutos anteꝗͣ morerentur. & ñ nͥ in san¬

Expanded text:
debat, a quo, sicut dicit Apostolus, captivi tenebandebat, a quo, sicut dicit Apostolus, captivi tenebantur ad ipsius voluntatem : ut Dei propositum de ipsis impleretur, opus fuit liberatore. Oportuit autem liberari in hoc saeculo, ut liberos haberent in futuro. Deinde infert: « Nunquid etiam pauperem illum, qui in sinu Abrahae requiescebat, sicut et divitem damnatum, diabolus cruciabat; aut etiam in ipsum Abraham dominium habebat, caeterosque electos? » Non: sed habuisset, si non liberati fuissent fide venturi, sicut de ipso Abraham scriptum est: Credidit Abraham Deo, et reputatum est ei ad justitiam ; item: Abraham exsultavit ut videret diem meum; et vidit, et gavisus Lazaro ne flammas sentiret: quod et ipse credidisset in eum qui erat passurus. Sic de omnibus electis illius temporis sentiendum, natos quidem et ipsos, aeque ut nos, sub potestate tenebrarum, propter originale peccatum: sed erutos antequam morerentur, et nonnisi in san
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃a piohibuit. s dedit & ip̃a scm̃ canib. et
margaritaᷤ porcis. S ñ ẽ ita. Nam et si ma
animał homo ñ ꝑcipit que sunt sp̃c di.
nec fides nr̃a sit in sap̃ia u̾bi. s in uirtute
đi. Unde saluator ait. Confiteor tͥ pat̃ dñe
celi et t̾iȩ qui abscondisti ħ a sapientib
et prudentib & reuelasti ea paruulis. Et
apłs. Et si inquit oꝑtum ẽ euangłm meũ.
ui his ẽ oꝑtum qui ꝑeunt. Deniq adũtite
loq̃ñti di sapientiam in mystĩo absconditã.
inuehementẽ in euangłm. dñm blasphe¬
mantem. Qmͣ prudentiꝰ qđ ñ ualet comp̃¬
hendere credẽ dignaietur. nec audẽt contẽp¬
nere aut conculcare sacrum reuendumq
mystĩum. Longum ẽ ad omnes eiꝰ ineptiaᷤ
et calumpmas quas diuino struit consi¬
lio respondẽ. Pauca tñ infero: e quib ce¬
tã estimentur. Sum solos inquit electos
ubauit x p̃e. quom̃ diabolus cos possi¬

Expanded text:
ipsa prohibuit, sed dederit et ipsa sanctum canibus, et ipsa prohibuit, sed dederit et ipsa sanctum canibus, et margaritas porcis. Sed non est ita. Nam etsi manianimalis homo non percipiat quae sunt spiritus Dei; nec fides nostra sit in sapientia verbi, sed in virtute Dei. Unde Salvator ait, Confiteor tibi, Pater, Domine coeli et terrae, quia abscondisti haec a sapientibus et prudentibus, et revelasti ea parvulis ; et Apostolus: Etsi, inquit, opertum est Evangelium meum, in his est opertum qui pereunt . 18. Denique advertite loquenti Dei sapientiam in mysterio absconditam; invehentem in Evangelium, Dominum blasphemantem. Quam prudentius quod non valet comprehendere, credere dignaretur, nec auderet contemnere, aut conculcare sacrum reverendumque mysterium. Longum est ad omnes ejus ineptias et calumnias, quas divino struit consilio, respondere. Pauca tamen infero, e quibus caetera aestimentur. « Cum solos, » inquit, « electosus: Imo quia diabolus electos Dei possi
Abbreviated transcription (Latin):
do. qđ exꝑtus infirma. quod passꝰ indigna.
qͦd demum ꝑ mortẽ crucis in sua reuersus.
id solum putet. & disputet redigendum. ut
tiadet hominib formam uitȩ uiuendo. &
docendo. patiendo aũ et moriendo caritatis
metam prefigẽt. E docuit iusticiam et non
dedit. ostendit caritatem s ñ infudit. et
sic rediit in sua: Ita ne ħ totum ẽ. magnũ
ilud pietatis sacram̃tum. qͦd manifestatũ
ẽ incarne. iustificatum ẽ in sp̃i. apparuit
angłis predicatumẽ gentib. creditum ẽ.
in mundo. assumptum ẽ in gła. In comꝑa¬
bilis doctor qui etiam ꝓfunda dĩ sibi aꝑiens.
et ea quib uult lucida & ꝑuia faciens. altis¬
simum sac̃mentum. et mnystĩum absconditũ
a scłis. sic nob̾ suo mendatio planum & aꝑ¬
tum reddit ut transue leuiter ꝑ illud possit
quiuis etiam incͥcumcisus & immundꝰ quasi
dĩ sap̃ia cauere nescierit aut neglexĩt. quod

Expanded text:
do, quod expertus infima, quod passus indigna, do, quod expertus infima, quod passus indigna, quod demum per mortem crucis in sua reversus: ad id solum putet et disputet redigendum, ut traderet hominibus formam vitae vivendo et docendo, patiendo autem et moriendo charitatis metam praefigeret. Ergo docuit justitiam, et non dedit; ostendit charitatem, sed non infudit; et sic rediit in sua? Itane hoc totum est magnum illud pietatis sacramentum, quod manifestatum est in carne, justificatum est in spiritu, apparuit Angelis, praedicatum est gentibus, creditum est in mundo, assumptum est in gloria? . Incomparabilis doctor, qui etiam profunda Dei sibi aperiens, et ea quibus vult lucida et pervia faciens, altissimum sacramentum, et mysterium absconditum a saeculis, sic nobis suo mendacio planum et apertum reddit, ut transire leviter per illud possit quivis, etiam incircumcisus et immundus: quasi Dei sapientia cavere nescierit aut neglexerit quod
Abbreviated transcription (Latin):
fili euis. Nempe ipse qui ustificat. quis ẽ qut
condempnet: Non condempnabit iꝰtum qͥ
misertꝰ ẽ peccõri. Iustum me dixĩm. s illiꝰ iticia.
luãm nam ipsa: finis legis xͦ ad iusticia m
omini credenti. Demiq qui factꝰ ẽ nob̃ inquit
iusticia a do pie. Que gͦ mͥ iusticia facta est.
mea ñ ẽ: Simea. traducta culpa. cur ñ et
mea indulta iusticia: Et sane mͥ tucior. dona¬
ta qm uinata. Nam ista quidem głam ht̃.
s ñ ap̃ dm̃. illa autem cum salutis sit effi¬
cax mati̾am ñ ht̃ głandi nͥ in dño. Nam
et iustꝰ fuero inquit. ñ leuabo caput. ne
uideł responsum accipiat. Quid hẽs qͦd
non accepisti: Si autem accepisti. qͥd głaris
in sanguine redemptoris. qͣm homo ꝑditio¬
nis ex sufflans. & subsannans intantum
euacuare conatur: ut totum qđ dñs gle semor
ip̃m exinaniuit. qđ minoratꝰ ẽ ab angłis.
quod natꝰ de femina. qđ conu̾satꝰ in mun¬

Expanded text:
Filii ejus. Nempe ipse qui justificat: quis est qui Filii ejus. Nempe ipse qui justificat: quis est qui condemnet? Non condemnabit justum, qui misertus est peccatori. Justum me dixerim, sed illius justitia. Quaenam ipsa? Finis legis Christus, ad justitiam omni credenti . Denique qui factus est nobis, inquit, justitia a Deo Patre . Quae ergo mihi justitia facta est, mea non est? Si mea traducta culpa, cur non eet mea indulta justitia? Et sane mihi tutior donata, quam innata. Nam ista quidem gloriam habet, sed non apud Deum: illa autem, cum sit salutis efficax, materiam non habet gloriandi nisi in Domino. Nam etsi justus fuero, inquit, non levabo caput ; ne videlicet responsum accipiat: Quid habes quod non accepisti? Si autem accepisti, quid gloriaris, in sanguine Redemptoris: quam homo perditionis exsufflans et subsannans, in tantum evacuare conatur, ut totum quod Dominus glorm exinanivit, quod minoratus est ab Angelis, quod natus de femina, quod conversatus in mun
Abbreviated transcription (Latin):
hominẽ mors. & ꝑ hominẽ uita: Sic̃ enim
om̃s uuificabuntur: qm̃ ñ sic illi attineo
ut non & isti. Siilli ꝑ carnem: & ꝑ fidẽ
huic. Et si uifectꝰ ex illo originali concups
Quid plus mͥ imputatur de p̃uaricatore:
Si gna̾tio regenerationẽ oppono. nͥ qͦd sp̃ita¬
lis ẽ ista. illa carnał. nec patitur rõ equiti¬
tis. ut ex̾ quo contendant s uncat necẽ ẽ.
sp̃c carnem. et sit efficatior causa. cuiusẽ
potior & nata: quo plus uideł ꝓsit gn̾atio
scda. qm pͥma nocuerit. Sane ꝑuenit de¬
lictum ad me. s ꝑuenit & gr̃a: & ñ sicut
ex uno in condempnationẽ: gr̃a autem ex
multis delictis in iustificationẽ. a pͥmo
homine manauit delictum: a summoe
eg̾ssio gr̃ȩ. Utrumq a parente: illuda
pͥmo. ista a summo. Terrena natiuitas
ꝑdit me. & ñ multomagis gn̾atio celes¬
tis conseruat me: Nec ueteor sic erutus di
potestate tenebrarum repelli a pr̃e lu¬
minum: iustificatꝰ gratis in sanguine

Expanded text:
em mors, et per hominem vita. Sicut enim sto vivificabuntur : quoniam non sic illi attineo, ut non et isti. Si illi per carnem; et per fidem huic: et si infectus ex illo originali concupisQuid mihi plus imputatur de praevaricatore? Si generatio, regenerationem oppono: nisi quod spiritualis est ista, illa carnalis, nec patitur ratio aequitatis ut ex aequo contendant: sed vincat necesse est spiritus carnem, et sit efficacior causa, cujus potior est et natura; quo plus videlicet prosit generatio secunda, quam prima nocuerit. Sane pervenit delictum ad me, sed pervenit et gratia. 653 ex uno in condemnationem; gratia autem ex multis delictis in justificationem . A primo homine manavit delictum, a summo coelo egressio gratiae. Utrumque a parente, illud a primo, ista a summo. Terrena nativitas perdit me: et non multo magis generatio coelestis conservat me? Nec vereor sic erutus de potestate tenebrarum repelli a Patre luminum, justificatus gratis in sanguine
Abbreviated transcription (Latin):
exaltat imquos. bonos ꝑsequitur. ꝑunit
innocentes. H ec inqͣm uellem uos dolere.
his contradicere & resistere quod in uob̾ ẽ.
S meum non ẽ docere magistrum Ios¬
lenum. minus autẽ reprehendere ep̃m: qͥ
magis ine & alios peccantes redarguere.
et errantes corrigere debet En qͣntum uoᷤ
timeo. Clausam habetis epłam: qui de
pͥore aꝑta male suspicatꝰ estis. Namego
quidem nicħ ui ħ aliud cogitaui: nͥ quod
ad diu̾sos sc̃bentem. neceẽ ẽ iuxta consu¬
ẽtulinem epłam cera ñ claudere. Iam ce
pro hoc quoq ueniam peto:: Ad stephim¬

Expanded text:
exaltat iniquos, bonos persequitur, perimit exaltat iniquos, bonos persequitur, perimit innocentes. Haec, inquam, vellem vos dolere, his contradicere et resistere, quod in vobis est. Sed meum non est magistrum docere Joslenum, minus autem reprehendere episcopum, qui magis me et alios peccantes redarguere et errantes corrigere debet. En 208 quantum vos timeo. Clausam habetis epistolam, qui de priore aperta male suspicatus estis. Nam ego quidem nihil in hoc aliud cogitavi, nisi quod ad diversos scribentem necesse est, juxta consuetudinem, epistolam cera non claudere. Jam et pro hoc quoque veniam peto. EPI
Abbreviated transcription (Latin):
satisfactio sp̃m uideatur exeludẽ lib̾tati.
dolui faceor. & doleo quod nondum ea uoˢ
lib̾tate qua deceret comꝑimus xͥ ulcisci
iniuirias. eccłe defendere lib̾tatem. Dolor
iste compulit me scribere dura: ñ tamen
illa que impingitis. Putaueram siquidẽ
& adhuc putarem nͥ timerem uob̃ in hoc
eẽ molestus. nequaqͣm sufficere quod scis¬
matis non estis auctores: insi & eos qͥ sunt
cuiꝰcumq dignitatis sint. tota libertate
pro uirib coherceatis. & eorum ꝯsilium
atq consilium execretis. Putareminqͣm
solum decebat zelus ille ꝓpħam. et non
hodie quoq a dĩ sacerdote requiritur
ne ut salua ur̃a serenitate. id qͦ eloquar.
hunc zelum uos exeruisse in puerum re¬
geni. qui nontam pueriliter qͣm crudeli¬
ter siuie adgͥ causa irrita fecit. et ur̃a
sana consi lia & sua pacta sine causa
regnum suum conturbat. bella uͥq celis
tr̃isq suscitat. eccłas uastat. sacin temerat.

Expanded text:
satisfactio spiritum videatur excludere libertatis, satisfactio spiritum videatur excludere libertatis, dolui fateor, et doleo, quod nondum ea vos libertate, qua deceret, comperimus Christi ulcisci injurias, Ecclesiae defendere libertatem. Dolor iste compulit me scribere dura, non tamen illa quae impingitis. Putaveram siquidem et adhuc putarem, nisi timerem vobis in hoc esse molestus nequaquam sufficere quod schismatis non estis auctores, nisi et eos qui sunt, cujuscunque dignitatis sint, tota libertate pro viribus coerceatis, et eorum consilium atque consortium exsecretis. Putarem, inquam, solum decebat zelus ille prophetam, et non hodie quoque a Domini sacerdote requiritur,ne ut salva vestra Serenitate id quoque eloquar hunc zelum vos exercuisse in puerum regem, qui, non tam pueriliter quam crudeliter, sine causa irrita fecit et vestra sane consilia, et sua pacta. Sine causa regnum suum conturbat: bella ubique coelis terrisque suscitat: ecclesias vastat, sacra temerat,
Abbreviated transcription (Latin):
quidem ego sp̃m blasphemie hr̃e
me arbitror. s nec cuiqͣm male dixisse aut
maledicere uelle me scio: pͥncipi p̃sertm
ppłi mei. sec̾m quicquid illud sit quo se le¬
sam ur̃a dignitas uidicat: peto ueniam.
Scio enum qͥs dixit. Blasphemamur et
obseramus. Dico gͦ cum beato iob que lo¬
cutus sum utinam non dixissem. & ultra
non addam. Iam in dño abb̃i sc̃i dionisii
pro cominuni querimonia scͥbens. utriq
ur̃m responderani x putaueram me fecisse
satis Et qm̃ ut uideo nondum quieuit in¬
dignatio ur̃a. q̃ forsitan m. ꝙ aduersꝰ
eccłȩ conculcatores iustiꝰ incanduisset
etiam uob̾ dico scismaticos uos aut fo¬
nutem cẽ scandali. nec dixi. nec scͥpsi. nec
credidi. & dico securus: nec uereor quod
me pagina arguat mendacii. Seruta¬
mini eam si placet. & si ita inueni̾tis.
reum me fatebꝵr grandis sacͥlegii: et re¬
uera sicut notatis sp̃u blasphemiȩ agi¬
tatum illa scͥpsisse. Ne tamen humilis

Expanded text:
quidem ego spiritum blasphemiae habere me arbitror, sed nec cuiquam maledixisse, aut maledicere velle me scio, principi praesertim populi mei. Caeterum quidquid illud sit, quo se laesam vestra Dignitas judicat, peto veniam. Scio enim qui dixit: Blasphemamur, et obsecramus . Dico ergo cum beato Job: Quae locutus sum, utinam non dixissem: et ultra non addam . Jam, domino abbati Sancti-Dionysii pro communi querimonia scribens, utrique vestrum responderam, et putaveram me fecisse satis. Et quoniam, ut video, nondum quievit indignatio vestra, quae forsitan adversus Ecclesiae conculcatores justius incanduisset, etiam vobis dico: schismaticos vos aut fomitem esse scandali, nec dixi, nec scripsi, nec credidi, et dico securus; nec vereor quod me mea pagina arguat mendacii. Scrutamini eam, si placet: et si ita inveneritis, reum me fatebor grandis sacrilegii, et revera, sicut notatis, spiritu blasphemiae agitatum illa scripsisse. 2. Ne tamen humilis
Abbreviated transcription (Latin):
uideat. qntum quod in ip̃o ẽ euacuet alti
dispensationẽ myst̾ii. qui totum de salute
tbuit deuotioni. regnãtioni nicb̃: qui nr̃e
głam redemptionis & summã salutis. ñ ui
iurtute crucis. ñ in precio sanguinis. s ĩ nĩȩ

Expanded text:
videat; quantum, quod in ipso est, evacuet alti videat; quantum, quod in ipso est, evacuet alti dispensationem mysterii, qui totum de salute tribuit devotioni, regenerationi nihil: qui nostrae gloriam redemptionis, et summam salutis, non in virtute cru
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ. sic & ꝑ uniꝰ iusticiã in om̃s homines
in iꝰtificationem uitȩ. Et si ita ẽ. quomͦ is
dicit consilium & caͣsam incarnationis fius¬
se ut mundum luce suȩ sapientiȩ illumi¬
naret & ad amorẽ suum accendet: Ubi gͦ
redemptio: Axxͦ nempe ut fateri dignat᷑
illumunratio et pipuocatio ad amorem
aenptio et lib̾atio a quo: E sto quod illis¬
xp̃i aduentus prosit. qui scillis conformare
possunt ꝑ uitam. & uicem eiꝰ dilectionis expen¬
acie: Quid de paruulis: Emͣ dabit lucem
sapientiȩ uix adhuc captantib lucem uitȩ:
ues suas amare nouerunt: Nicħ ne prodit
similitudini mortis eiꝰ ꝑ baptismum. qm̃ non¬
dum possunt prohibente etate. xp̃m sapere
aut amare: Redemptio itaq ait nr̃a est.
unde diligant ita. nec unde ꝑeant: ut ñ sit
cis in xͦ necessaria irgenãtio. ut pote quib
gen̾atio ex adam nicħ nocuerit : Si ħ sapit:
cum pelagio desiꝑit. Quicquid horum sen¬
tiat qͣntum humanȩ sacramento salutis in¬

Expanded text:
s homines in justificationem vitae . Et si ita est, quomodo is dicit, « consilium et causam incarnationis fuisse, ut mundum luce suae sapientiae illuminaret, et ad amorem suum accenderet. » Ubi ergo redemptio? A Christo nempe ut fateri dignatur, illuminatio et provocatio ad amorem: redemptio et liberatio a quo 24. Esto quod Christi adventus illis prosit, qui se illi possunt conformare per vitam, et vicem ei dilectionis rependere: quid de parvulis? quam dabit lucem sapientiae vix adhuc captantibus lucem vitae? tres suas amare noverunt? Nihilne proderisimilitudini mortis ejus per Baptismum, quoniam nondum possunt, prohibente aetate, Christum sapere aut amare? « Redemptio itaque, » ait, « nostra est, unde diligant, ita nec unde pereant, ut non sit eis in Christo necessaria regeneratio, utpote quibus generatio ex Adam nihil nocuerit? Si hoc sapit, cum Pelagio desipit. Quidquid horum sentiat, patet quantum humanae sacramento salutis in
Abbreviated transcription (Latin):
non me uestrum uicarium dignatio ur̃a con¬
stituit in reconciliatione prĩ pisani. si forte
illum ds irefouocare ꝑ me a fece scismaticis
dignaretur: Si negatis ꝓbabo tot testib
in suo ordine & honore ieceptus ẽ: Quis¬
nam gͦ constantiȩ uĩȩ suo consilio. uł ma¬
gis suo dolo surripuit indulta iepetere.
et que processere de labiis ur̃is facẽ irritaᷤ
Et ħ ego dixĩm. non ut apłicum repiehen¬
dãre rigorem ⁊ zelum igne di succensũ
contra scismaticos. qui in sp̃u uehementi
conterat naues tharsis: & instar phineeᷤ
confodiat fornicantes uixta illul. Nõne
qui ođunt te dñe od̾am. & suꝑ inimicos
tuos tabescebam: s uͥ non ẽ par culpa.
par plane non debet ꝓcedere pena: nec
conuenit eadem in uolui sententia eũ
qui pecc̃m cum his quo ᷤ magis pecc̃m
deseruit. Propt̃ eum qui ut peccõrib
parceret. sͥ ipsi ñ peꝑcit. auferte oppro¬
brium meum: & restituendo qͦm statu¬

Expanded text:
non me vestrum vicarium dignatio vestra connon me vestrum vicarium dignatio vestra constituit in reconciliatione Petri Pisani, si forte illum Deus per me revocare a faece schismatis dignaretur? Si negatis, probabo tot testibus, in suo ordine et honore receptus est? Quisnam ergo constantiae vestrae suo consilio, vel magis suo dolo subripuit indulta repetere, et quae processere de labiis vestris, facere irrita? Et hoc ego dixerim, non ut apostolicum reprehendam rigorem, et zelum igne Dei succensum contra schismaticos, qui in spiritu vehementi conterat naves Tharsis, et instar Phinees confodiat fornicantes, juxta illud: Nonne qui oderunt te, Domine, oderam, et super inimicos tuos tabescebam? Sed ubi non est par culpa, par plane non debet procedere 199 poena: nec convenit eadem involvi sententia eum qui peccatum, cum his quos magis peccatum deseruit. Propter eum qui, ut peccatoribus parceret, sibi ipsi non pepercit, auferte opprobrium meum, et restituendo quem statu
Abbreviated transcription (Latin):
micare: & rigoris murum oppositum sͥ ta¬
lib ut iactat pietatis machinis labefac¬
taie conabitur. Confidit autẽ qͦd respicietiᷤ
in or̃onem bumilium. nec sꝑnetis precem
eorum: ꝙ uincet pietas qͣm tͥemunt po¬
testates. Ego qͦ securus cum talib tendo
manus. flecto genua. supplico ꝓ supplici:
audacter ꝓnuntians debere miserosuã
ꝓdeẽ humilitatẽ cui adeo sua insolentia
nocuit. nec decere uirdutem iuncia ui¬
EQis michi faciet iusticiam de uob̾:
Si hab̾em iudicem ad qͦm uos tra¬
here possem: iam nunc ostenderem uobis
ut parturiens loquor qͥd meremini. Ixtat
pellem uos. qui illic si uob̃ necessarium &
mͥ possibile ẽẽt. uellem magis totis uirib
stare & respondere ꝓ uob̃. Itaq recurro
adeum. cii in presenti datum ẽ. iudicare
de uniu̾sis. ħ ẽ aduos. Uos appello ad
paternitate ut eum uiurrese & insignire
placeret nota et nomine proddicoris: Nũqͥd

Expanded text:
micare, et rigoris murum oppositum sibi tamicare, et rigoris murum oppositum sibi talibus, ut jactat, pietatis machinis labefactare conabitur. Confidit autem quod respicietis in orationem humilium, nec spernetis precem eorum; et vincet pietas, quem tremunt potestates. Ego quoque securus cum talibus tendo manus, flecto genua, supplico pro supplici: audacter pronuntians debere misero suam prodesse humilitatem, cui adeo insolentia sua nocuit; nec decere virtutem vinci a viis mihi faciet justitiam de vobis? Si haberem judicem ad quem vos trahere possem, jam nunc ostenderem vobis ut parturiens loquor quid meremini. Exstat pellem vos, qui illic si vobis necessarium, et mihi possibile esset vellem magis totis viribus stare, et respondere pro vobis! Itaque recurro ad eum cui in praesenti datum est judicare de universis, hoc est, ad vos. Vos appello ad Paternitate, ut eum inurere et insignire placeret nota et nomine proditoris? Numquid
Abbreviated transcription (Latin):
clusit. tanqͣm in calce ipsiꝰ diceret cũ ꝓpħa
Exaltatꝰ autẽ humiliatꝰ sum & conturbat᷑.
et quia eleuans allisisti me. Cumq iꝰticiȩ¬
tionum ur̃arum. quas plurͥmis exꝑtus
sum. & dixi. Quis scit si conuertatur. et
qͣm in omnib & ꝑ omnia instructus ẽ.
et emulari. & ignoscere. & debellare suꝑ¬
bos. & parcere nichilominꝰ subiectis: nisi
quod magistrum sequens. etiam consueuit
solita illa mea presumptione loqui ad
dñm meum cumsim puluis & cinis. &
ministrabat mat̾iam spei. p̃ci fiduciam.
pietati rõnem. qd adũterem hominem
non ut assolet ũsum in furorem cum
indignatione recondere & iepetere natale so¬
lum. moliri scandala temptare sediciones:
s dedit locum ux & induit se sp̃m man¬
suetudinis. & declinauit ad ur̃os cluniacen¬
ses. & inclinauit se humilium genib. hu¬
milium piecib cõmuniuit. armis potenti¬
b a dõ. His telis statuit adũsum uos di¬

Expanded text:
clusit, tanquam in calce ipsius diceret cum Propheta: clusit, tanquam in calce ipsius diceret cum Propheta: Exaltatus autem humiliatus sum et conturbatus ; et: Quia elevans allisisti me . Cumqtionum vestrarum, quas in plurimis expertus sum, et dixi: Quis scit si convertatur etquam, in omnibus et per omnia instructus est et aemulari, et ignoscere, et debellare superbos et parcere nihilominus subjectis , nisi quod magistrum sequens, etiam consuevit solita illa mea praesumptione loqui ad dominum meum, cum sim pulvis et cinis. Et ministrabat materiam spei, preci fiduciam, pietati rationem, quod adverterem hominem, non, ut assolet, versum in furorem cum indignatione recedere, et repetere natale solum, moliri scandala, tentare seditiones: sed dedit locum irae, et induit spiritum mansuetudinis, et declinavit ad vestros Cluniacenses, et inclinavit se humilium genibus, humilium precibus communivit, armis potentibus a Deo. His telis statuit adversum vos di
Abbreviated transcription (Latin):
sidelis seruus. deuotꝰ filius. Rob̃cum lo¬
quor lundonensem ep̃m clamat ad uoᷤ
qͦd occupator ille qui eum preuenit in se¬
dem qͣm dõ auctore ip̃e sortitꝰ ẽ ipsuiᷤ
incei ęccłȩ uadia tr̃asq distraxit. et
distracta restituere nolit. Qđ qͣm sit in¬
uriosum & qualiter corrigendum. meȩ
humilitatis non ẽ tantȩ sapientiȩ pie¬
Salamantiensis quondam ep̃c ie¬
diens ab urbe non pig̾tauit diuertere ad
puerum ur̃m: & auxiliuni ab homunculo
flagitare non despexit. Quo audito iecordatꝰ
sum ꝓpħie dicentis. Montes & colles coram
dõ humiliabuntur: & erunt piaua indirec¬
ta et asꝑa in uias planas. Sic uos ludẽ
nostis. alta compͥmere. sedare tumentia: &¬
enormia redigere in mensuram. Ueruntũ
cum tragediȩ suȩ hystoriam in auribus
meis homo seriatim exposuisset: lauda¬
ui uidicem. iudicium approbaui. s dico
uob̾ compassus sum iudicato. Sic quippe
totam suam lacͥmosam illam oronem con¬

Expanded text:
fidelis servus, devotus filius Robertum lofidelis servus, devotus filius Robertum loquor Londinensem episcopum clamat ad vos quod occupator ille, qui eum praevenit in sedem quam Deo auctore ipse sortitus est, ipsius Ecclesiae vadia terrasque distraxerit, et distracta restituere nolit. Quod quam sit injuriosum, et qualiter corrigendum, meae humilitatis non est tantae sapientiae praeSalamanticensis quondam episcopus, rediens ab Urbe, non pigritavit divertere ad puerum vestrum, et auxilium ab homunculo flagitare non despexit. Quo audito, recordatus sum prophetiae dicentis: Montes et colles coram Deo humiliabuntur, et erunt prava in directa, et aspera in vias planas . Sic vos ludere nostis, alta comprimere, sedare tumentia, enormia redigere in mensuram. Verumtamen cum tragoediae suae historiam in auribus meis homo seriatim exposuisset, laudavi judicem, judicium approbavi; sed, dico vobis, compassus sum judicato. Sic quippe totam suam lacrymosam illam orationem con
Abbreviated transcription (Latin):
tanͣm de cet̾is s uͭ precet̾is unum. Idq
tam seciue qm securi sumus de sua gͣuoᷤ
fideli deuotione. sincera dilectione uolun-¬
tate subdita. atq obedientisi ma. honore¬
tur. qm̃ uas est in honorem. Sentiat
quod in nob̾ ẽ. non frustra se honorificare
ministĩum suum. non frustra pollere his
morib. quib honoretur d̾s. ornetur ȩccła
qui deniq deceant dñi sacerdotem:: eeyi.¬
cantuariensis uir bonus & testimo¬
nium hñs a bonis. in iuste in causamtia¬
hitur: & ab agendo uiolenter retrabitur.
Parabat iter nam in ur̃a presentia fuerat
t̃iminanda: et ecce inc̾cipitur a turbine &
tempestate bellorum. Sit excusatus ap̃
uos cui molestia ẽ excusandi necessitas
tum quia presumit de iusticia. tum qͥa
desidio desidãbat uidere faciem ur̃am.
Addit & ħ puer ur̃ ut si qua alia peci¬
cio ẽ uenerabił sacerdotis. tanto citius
admitatur: quanto dignior ẽ qui petit
Audeo ad huc: & quia semel cepi loquar
ad dñm meum . Ille ille antiquus amicꝰ

Expanded text:
tanquam de caeteris, sed vere prae caeteris unum: idque tam secure, quam securi sumus de sua erga vos fideli devotione, sincera dilectione, voluntate subdita atque obedientissima. Honoretur, quoniam vas est in honorem. Sentiat, quod in vobis est, non frustra se honorificare ministerium suum: non frustra pollere his moribus quibus honoretur Deus, ornetur Ecclesia, qui denique deceant Domini sacerdotem. EPISTCantuariensis arnium habens a bonis, injuste in causam trahitur, et ab agendo violenter retrahitur. Parabat iter: nam in vestra praesentia fuerat terminanda; et ecce intercipitur a turbine et tempestate bellorum. Sit excusatus apud vos, cui molesta est excusandi necessitas: tum quia praesumit de justitia, tum quia desiderio desiderabat videre faciem vestram. Addit et hoc puer vester, ut si qua alia petitio est venerabilis sacerdotis, tanto citius admittatur, quanto dignior est qui petit. Audeo adhuc, et quia semel coepi, loquar ad dominum meum. Ille, ille antiquus amicus,
Abbreviated transcription (Latin):
mei gr̃a diligas. foueas & manuteneas
uͭ necẽe fui̾t. ut in ħ & tue lib̾alitatis in¬
signe prebeas documentũ. & eiꝰ qua mñ
promittis caricatis clarescat indicium. Am̃
nunc caritatem in eo uł pͥmum cupio ex ꝑiri.
si ligecurtem qͣm mͥ pat̾ tuus presenti contu¬
lit ad opus illiꝰ monastii tu qͦ concesseris:
et donum pr̃is tui ñ feceris irritum. Nos
qͦ quod nr̃m ẽ de pret̾itis gr̃as acgentes.
et in reliquum similia sꝑantes. ꝓ te tuisq
illi preces fundinus. qͥ uoluncatẽ timentiũ
se facit. et dep̃cationem eorum exaudic:
Tramus te & uxorem tuam. & omnes qͥ ad
uos ꝑtinent: bñ ualere: Ad ep̃os senoiis con

Expanded text:
mei gratia diligas, foveas, et manu teneas mei gratia diligas, foveas, et manu teneas ubi necesse fuerit: ut in hoc et tuae liberalitatis insigne praebeas documentum, et ejus quam mihi promittis, charitatis clarescat indicium. Quam nunc charitatem in eo vel primum cupio experiri, si Ligecurtem, quam mihi pater tuus praesenti contulit ad opus illius monasterii, tu quoque concesseris, et donum patris tui non feceris irritum. Nos quoque quod nostrum est, de praeteritis gratias agentes, et in reliquum similia sperantes, pro te tuisque illi preces fundimus, qui voluntatem timentium se facit, et deprecationem eorum exaudit . Oramus te et uxorem tuam, et omnes qui ad vos pertinent, bene valere. EPIS
Abbreviated transcription (Latin):
et potstis ctnebrarum. Atinde autemn. Iudici¬
um grane suꝑ his qui presunt. et potentes poten¬
ter tomenta patientur. Hoc si paues caues. si
negligis incidis: & horrendum ẽ incidẽ in
manus di uiuentis. Au̾tat ħ unus et ueruꝰ
ds. qui ñ uult mortẽ peccoris s mag̃ ut con¬
uertatur & uiuat. Plura adhuc loqui fert
animus. s ñ fert forte auditꝰ. nec placent
asꝑa qͣmuis iecta. & salubria quia sunt
amara. ñ sapiunt: Ponam itaq digitum suꝑ
os meum: donec sciam ista qualit̃ acceptentur.
ognoscens dilectissime .ni. el xxui.¬
sum admodum tanta tui gͣ me deuotione.
nec certe ingratꝰ beniuolentiȩ. Nouĩs & meȩ
ẽẽ uoluntatis tuo satisfacẽ desidio. s corꝑali
molestia impediri: tam ab huiꝰ uoluntatis
effectu. qͣm & ab aliis płimis płimumq
necessariis negotiis. S licet absens corꝑe
in ex̾ibitione oꝑis. liquebit uĩtas dilectiõĩs
hoc ẽ itaq quod rogo. ut qđ de meo ap̃
te ẽ fr̃s dico Ralencenses. & corum eccłam

Expanded text:
et potestas tenebrarum. Attende autem: Judicium grave his qui praesunt, et potentes potenter tormenta patientur . Hoc si paves, caves; si negligis, incidis. Et, Horrendum est incidere in manus Dei viventis . Avertat hoc unus et verus Deus, qui non vult mortem peccatoris, sed ut magis convertatur et vivat . Plura adhuc loqui fert animus, sed non fert forte auditus. Nec placent aspera, quamvis recta; et salubria, quia sunt amara, non sapiunt. Ponam itaque digitum super os meum, donec sciam ista qualiter acceptentur. ognoscens, dilectissime, sum admodum tanta tui erga me devotione; nec certe ingratus benevolentiae. Noveris et meae esse voluntatis, tuo satisfacere desiderio: sed corporali molestia impediri tam ab hujus voluntatis effectu, quam et ab aliis plurimis, plurimumque necessariis negotiis. Sed licet absens corporin exhibitione operis liquebit veritas dilectionis. Hoc est itaque quod rogo, ut quod de meo apud te est, fratres dico Valcellenses, et eorum ecclesiam
Abbreviated transcription (Latin):
lib̾atus. Sic tamen miscditer ut ñ defui̾t
iusticia quedam & imp̃a lib̾atione: qm̃
ħ quoq fuit de miscđia lib̾antis. ut qͦd
congruebat remediis lib̾andi. iusticia
magis contra inuasorem qm potentia
utẽtur. Quid namq ex se agere potãt.
ut semel amissam iusticiam recuꝑaret
homo seruus peccĩ. unctus diaboli: as¬
signata ẽ ei ꝓ inde aliena qui caruit
sua: & ip̃a sic ẽ. Uenit pͥnceps hꝰ mun¬
di & in saluatore ñ inuenit quicqͣm. &
cum nichilominus innocenti maniiᷤ
iniecit iustissime qͦs tenebat amisit:
qũ is qui morti nicħ debebat accepta
mortis in uria. iure illum qͥ obnxiꝰ
eiat. & mortis debito. & diaboli soluit
domino. Qua enum iuisticia id scdo homo ex¬
igeretur:. homo siquidem qui debuit. homo
qui soluit. Nam si unus inquit ꝓ omnib
mortuus ẽ gͦ omnes mortui sunt: ut uideł
satisfactio uniꝰ omnib imputetur. sic̃ omĩum
peccã unꝰ ille portauit. nec alter iam inuemi¬
atur qui forefecit. alt̾ qui satiffecit: qui a

Expanded text:
er, ut non defuerit justitia quaedam et in ipsa liberatione: quoniam hoc quoque fuit de misericordia liberantis, ut quod congruebat remediis liberandi justitia magis contra invasorem, quam potentia uteretur. Quid namque ex se agere poterat, ut semel amissam justitiam recuperaret homo servus peccati, vinctus diaboli? Assignata est ei proinde aliena, qui caruit sua; et ipsa sic est. Venit princeps hujus mundi, et in Salvatore non invenit quidquam: et cum nihilominus innocenti manus injecit, justissime quos tenebat amisit: quando is qui morti nihil debebat, accepta mortis injuria, jure illum, qui obnoxius erat, et mortis debito, et diaboli solvit dominio. Qua enim justitia id secundo homo exigeretur? Homo siquidem qui debuit, homo qui solvit. Nam si unus, inquit, pro omnibus mortuus est, ergo omnes mortui sunt : ut videlicet satisfactio unius omnibus imputetur, sicut omnium peccata unus ille portavit; nec alter jam inveniatur qui forefecit, alter qui satisfecit: quia
Abbreviated transcription (Latin):
num. ꝑ deuia errorum. Sub̃ȩ nomine
aliquid tͥ certum fixumq prefigitur.
Certis claudis finib c̃tis limitib coarta¬
ris. Non ẽ enim fides estimatio: s c̃tituds¬
S adu̾tite certa. Omitto quod dicit sp̃m
castum in futuro scło ñ fut᷑um. pꝰ conss̃¬
tionem panis & calicis pora aciañtiua
qus remanent pendere in aere demonum
in nob̾ suggestiones contactu fieri lapidũ
it herbarum: prout illorum sagax malici¬
a nouitꝰ harum rerum uires diu̾sas diu̾sis
incitandis et incendendis uiciis conuenire:¬

Expanded text:
num, per devia errorum. Substantiae nomine num, per devia errorum. Substantiae nomine aliquid tibi certum fixumque praefigitur: certis clauderis finibus, certis limitibus coarctaris. Non est enim fides aestimatio, sed certitud advertite caetera. Omitto quod dicit spiricastum in futuro saeculo non futurum; post consecrationem panis et calicis, priora accidentia, quae remanent, pendere in aere; daemonum in nobis suggestiones contactu fieri lapidum et herbarum, prout illorum sagax malitia novit harum rerum vires diversas diversis incitandis et incendendis vitiis convenire