comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quis non intellegat sed
iamde inceps uidecmus
cur &icmid obseructur
cum pccscha cccelebra¬
tur ut scbbatũ accur¬
rat: hoc enĩ proprium
Xp̃iccne relegionis est
Namideo tantũmodo
mensem nouorũ & lunã
obseruant a quarta
decimaus que uicesimã
primã : & qui illud quoꝵ
pascha quo passus .ẽ.
dñs ita occurrit inter
mor tẽ eius & resurrec¬
tionem medius eẽ sab¬
batidies cddendũ patres
nostricensuerunt ut¬
& nostra festiuitas aiu¬
dcceorũ festiuitate dis¬
tinguer& ur: & quod
non frustra factum eẽ.
credendum ẽ : ab illo qui
ẽ ante tempora. & qui
uenit inplenitudine tẽ¬
porũ & qui ƿotestatem
habebat ponendi ani¬
mã succ̃. & iterũ recipi¬
endi ecẽ & id eo non fa¬
tulẽ sed oportunã sacra¬
mento quod cõmenda¬
re instituerat horã ex¬
pectabat. cũ dicer& Ñ¬
dũ uenit hora meccinan¬
niuersaria passionis eĩ¬
cccelebratione a ƿoste¬
ris seruar&ur quod¬
enim nunc superius di¬
xi. fide ac spe gerimus

Expanded text:
quis non intellegat P , Sed quis non intellegat P , Sed iam deinceps uideamus cur etiam id obseruatur, cum pascha celebramus, ut sabbatum occurrat. hoc enim proprium christianae religionis est. nam Iudaei tantummodo mensem nouorum et lunam obseruant a quarta decima usque ad uicensimam primam. sed quia illud eorum pascha, quo passus est dominus, ita occurrit, ut inter mortem eius et resurrectionem medius esset sabbati dies, addendum patres nostri censuerunt, ut et nostra festiuitas a ludaeorum festiuitate distingueretur, et quod non frustra factum esse credendum est ab ilnt tempora et qui uenit in plenitudine temporum et qui potestatem habebat ponendi animam suam et iterum recipiendi eam, et ideo non fatalem, sed opportunam sacramento, quod commendare instituerat, horam exspectabat, cum diceret: nondum uenit hora mea, ut in anniuersaria passionis eius celebratione a posteris seruarenim nunc, ut superius dixi, fide ac spe gerimus
Abbreviated transcription (Latin):
figurã & congruenti¬
am : neꝗ hinc temere ser¬
mo diuinus aliquam sa¬
crcmenti similitudinẽ
ducere sicut dealiis. ñ
solũ cccelestib: sed &iam
terrestrib: creccturis
sicut deorione uel pli¬
adibus sicut demonte
sina : demontesion:
sicut defluminib: que
uocantur geon. physon
tygris eufrathes: sicut
deipso totiens in scĩs mys¬
teriis. po bilitato flu¬
uio iordanne rerũ figu¬
ratece insinuandccrũ mis¬
ticas similitudines dux̃¬
sed quantũ inter sitob
seruationes siderum &
di cursum que aliquo.
& aliunde dirigendum
quod gubernatores na¬
uigiũ facciunto & hi qui
ꝑ solitudines hccrenosas
in interiora austrinul
doctrina ut illi figurace
significandũ sit non¬
nullorum siderum ali¬
qua cõmemoratio: quan¬
tũ ergo inter sit inter
has ut ilitactes & uanito¬
tes hominũ adhoc obser¬
uantiũ sidera : ut nec ae¬
ris qualitates nec re
gionum uics: nec solis
temporũ numeros. nec
spiritalum similitudi¬
nes sed quacsi facit alia
rerum euenta ꝑ quirat.

Expanded text:
figuram et congruentiam, neque hinc timeret sermo diuinus aliquam sacramenti similitudinem ducere, sicut de aliis non solum caelestibus sed etiam terrestribus creaturis sicut de Orione uel Pliadibus. sicut de monte Sina, de monte Sion, sicut de fluminibus, qui uocantur Geon, Phison, Tigris, Euphrates, sicut de ipso totiens in sanctis mysteriis nobilitato fluuio Iordane rerum figurate insinuandarum mysticas similitudines duxSed quantum intersit inter obseruatiodi, cursumque aliquo et alicunde dirigendum, quod gubernatores navium faciunt, et hi qui per solitudines arenosas in interiora Austri, nudoctrina utili figurate significandum, fit nonnullorum siderum aliqua commemoratio; quantum ergo intersit inter has utilitates et vanitates hominum, ad hoc observantium sidera, ut nec aeris qualgionum uias nec solos temporum numeros nec spiritalium similitudines, sed quasi fatalia rerum euenta perquirant,
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ estis. & uita uestra
abs condita ẽ cũ xp̃o in
dõ cũ xp̃s a paruerit ui¬
ta ur̃a tunc & uos cdpa¬
rebitis cũ illo ingloria
satis andicat quid uelit
intellegi: quia nunc
transitus noster demor¬
te aduitam. qui fit ꝑ fi¬
dẽ spe ꝑagitur futurae
infine resurrectionis &
gloriae : cũcorruptibi¬
le hocidest caro ista in
qua gemimus modo in¬
du& in corruptionẽ
& mostale hoc indu&
inmortalitatẽ mnunc
eñĩ iam quidẽ habemꝰ
ꝑfidem primitias sp̃s
sed adhuc in nobis m&ip¬
sis ingemescimus. ad op¬
tionẽ expectantes re¬
demptionẽ corporisnñ.
spe enĩ salui factisumus
inhac spe cũ sumus cor¬
pus quidem mortuum ẽ.
ꝓpt̃p eccatũ sp̃s autem
uita ẽ. propt̃ iustitiam.
sed uide quid sequitur :
si autẽ sps eius inquid qui
suscitauit xp̃m amortuis
habitat in uobis qui sus¬
citauit christũ amortuis
uiuificauit & mortalia.
corpora uestra ꝑ in habi¬
tantẽ s p̃m eius in uob
Hoc igitur uniuersa
ecclesia que in peregri¬

Expanded text:
uestra abscondita est cum Christo in deo; cum Christus apparuerit uita uestra, tunc et uos apparebitis cum illo in gloria, satis indicat, quid uelit intellegi, quia nunc transitus noster de morte ad uitam, qui fit per fidem, spe peragitur futurae in fine resurrectionis et gloriae, cum corruptibile hoc, id est caro ista, in qua gemimus modo, induet incorruptionem et mortale hoc induerit inmortalitatem. nunc enim iam quidem habemus per fidem primitias spiritus, sed adhuc in nobismet ipsis ingemescimus adoptionem expectantes, redemptionem corporis nostri; spe enim salui facti sumus. in hac spe cum sumus, corpus quidem mortuum est propter peccatum, spiritus autem uita est propter iustitiam. sed uide, quid sequitur: Si autem spiritus eius, inquit, qui suscitauit Christum a mortuis, habitat in uobis, qui suscitauit vivificabit et mortalia corpora vestra per inhabitantem Spiritum ejus in vobis . Hoc igitur universa Ecclesia, quae in peregri
Abbreviated transcription (Latin):
tis xp̃s enĩ ineo quod apa¬
tregenitus ẽ : filius dĩuo¬
catur: in eo quod sȩpe a
patre missus ad cdnun¬
ciandũ patribus leg&ur
angelus nominatur. de
quo &ic̃ ipse pater ad le¬
gis latorẽ ita protesta¬
tur dicens: Ecce egomit¬
to angelum meũ qui prȩ¬
cedat & custodiatte in
uicc & introducat ad lo¬
cum quem paraui : Obser¬
ua eum : audi uocem eius:
ne contempnendũ putes.
quicc non dimitt& cum
peccaueritis: & ẽ nom̃
meũ in illo : quis ẽ ergo
iste angelus cuids̃ & potes¬
tatem sucm dedit & no¬
men: quod sidicitur ali¬
quac alia. ẽ potestas an¬
gelica : hoc ne fas. ẽcre¬
dere: quis enim in nubi¬
b: aequabitur dño aut
quis similis erit dõ inter
filios dĩ : qui enim non ae¬
quab itur natura : non po¬
test aequari & nomine:
Ipse. ẽ enim filius qui semꝑ¬

Expanded text:
istus enim in eo quod a Patre genitus est, Filius Dei vocatur; in eo vero, quod saepe a Patre missus ad annuntiandum patribus legitur, angelus nominatur. De quo etiam ipse Pater ad legislatorem ita protestatur, dicens: Ecce mitto angelum meum, qui praecedat, et custodiat te in via, et introducat in locum quem paravi; observa eum, et audi vocem ejus, nec contemnendum putes, quia non dimittet, cum peccaveris, et est nomen meum in illo . 4 7. Quis est ergo iste angelus cui Deus et potestatem suam dedit et nomen? Quod si dicitur: aliqua alia est potestas angelica, hoc nefas est credere. Quis enim in nubibus aequabitur Domino, aut quis similis erit Deo inter filios Dei ? Qui enim non aequatur natura, non potest aequari et nomine. Ipse est enim Filius, qui sem
Abbreviated transcription (Latin):
filius meus estu : ego hodie
genuite : quod ñ ẽ dictum
dcuid neque ullisequen¬
tiũ regum: Namibi ceddi¬
tur: p&e ame & daboti¬
bigentes hereditatem
tuã & possessionẽ tuam
terminosterrae: quod ne¬
que dccuid nequegenti
hebreorum concessũ ẽ:
nisi tantũmodo xp̃o cu¬
ius nomen ẽ. ꝑ omnes gen¬
tes diffusum cui & reges
oboediunt & gentes ser¬
uiunt: sicut & alibi deeo
scriptũ ẽ: Ad orabunt eũ
omnes reges terrae : om¬
nesgentes seruił nt ei
Item salomon dũ patris
nomen mysterium quee
natiuitatis xp̃i secundũ
dĩtatẽ uell& agnoscere:
his uerbis in tonat. in ꝓ¬
uerbiis dicens: quis as¬
cendit inccelũ atq des¬
cendit: quis colli gauit
aquas quasi inuestimento s
quis suscitacuit omnes ter¬
minos terrae : quod no¬
menẽ eius : aut quod no¬
men ẽ filii eius si nosti
hunc filiũ dĩ indacni¬
uderex ille impius as¬
piciens. dixit: ecce ego
uideo uiros quattuor
solutos & ambulantes
in medio ignis & nihil

Expanded text:
Filius meus es tu, ego hodie Filius meus es tu, ego hodie genui te . 3 Quod non est dictum David, neque ulli sequentium regum. Nam ibi additur: Pete a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam, et possessionem tuam terminos terrae. Quod neque David, neque genti Hebraeorum concessum est, nisi tantummodo Christo, cujus nomen est per omnes gentes diffusum, cui et reges obediunt, et gentes serviunt, sicut et alibi de eo scriptum est: Adorabunt eum omnes reges terrae, omnes gentes servient ei . 4. Item Salomon, dum Patris nomen mysteriumque nativitatis Christi secundum deitatem vellet agnoscere, his verbis intonat in Proverbiis dicens: Quis ascendit in coelum, atque descendit? quis colligavit aquas, quasi in vestimento? quis suscitavit omnes terminos terrae? quod nomen est ejus, aut quod nomen filii ejus, si nosti? . 5. Hunc Filium Dei in Daniele rex ille impius aspiciens, dixit: Ecce ego video viros quatuor solutos, et ambulantes in medio ignis, et nihil
Abbreviated transcription (Latin):
NITUS ES L.
Iudaeine faria incre¬
dulitate xp̃m dĩ filium
ab negantes impii duri¬
cordes proph&is ueri¬
bus increduli nobis obstru¬
si : aduentũ xp̃i malunt
ignorare : quãc nosse : ne¬
gare quã credere. quẽ
enĩ uenturũ accipiunt ue¬
nis se iamnolunt : quẽ re¬
sur recturũ legunt resur¬
rexisse non credunt: sed
ideo istanon intellegere
sefingunt : quia sacrilegio
suo haec impl& a cognos¬
cunt : Ad quorum repellen¬
dã ꝑfidiã quȩdã ex u& eri
testamento aggregauimꝰ.
testimonia : quib: xp̃m ge¬
nitũ ab omnipotente patre
cognoscant: Ipso testante :
Tecũ principiũ indie uir¬
tut istucce. insplendorib:
scõrũ ex utero ante luci¬
ferũ genuite : Exutero
itaque id ẽ ex illa intima
& incomͣprehensibili patris
substantia siue ex illo di¬
uino atq: inmenso pater¬
nipectoris ac̃ano quo pat᷑¬
quo genito decor debonũ
eructi at uerbũ : sic̃ & ipse
alias ait: eruct auit cor
meũ uerbum bonũ : at que
Alibi ipse pater sic dicit

Expanded text:
nitus est. 1. Judaei nefaria incredulitate Christum Dei Filium abnegantes, impii, duricordes, prophetis veteribus increduli, novis obstrusi, adventum Christi malunt ignorare, quam nosse; negare, quam credere. Quem enim venturum accipiunt, venisse jam nolunt. Quem resurrecturum legunt, resurrexisse non credunt. 2. Sed ideo ista non intelligere se fingunt, quia sacrilegio suo haec impleta cognoscunt. Ad quorum refellendam perfidiam quaedam ex Veteri Testamento aggregavimus testimonia, quibus Christum gentium ab omnipotente Patre cognoscant, ipso testante: Tecum principium in die virtutis tuae, in splendoribus sanctorum, ex utero ante luciferum genui te. . Ex utero itaque, id est, ex illa intima et incomprehensibili Patris substantia, sive ex illo divino atque immenso paterni pectoris arcano, quo Pater genitor de corde bonum eructat verbum. 3. Sicut et ipse alias ait: Eructavit cor meum verbum bonum . Atque alibi ipse Pater sic dixit:
Abbreviated transcription (Latin):
bent : nenimia debili¬
tent stomachum & maio¬
re refectione poscentia
actemperatu cibus car¬
nȩ & animae utilis est :¬
tibi¬
tantũ ieiuniorũ impone :
quantũ ferre potes:
derata : nõsuꝑstiuatio¬
esuriens triduanis ieiu¬
niis p̃fertur: multo me¬
lius ẽ cotidie parum:
qucc̃ raro satis sumere :
pluuia illa optima ẽ quȩ
sensim descendit inter¬
rã subi tõs enĩ & nimius
imber ixpreceps arua

Expanded text:
int, ne nimia debilitent stomachum et maiorem refectionem poscentia ac temperatus cibus et carni et animae utilis esttibi ieiuniorum inpone, quantum ferre potes. derata, non superstitioesuriens triduanis ieiuniis praeferatur et multo melius est cottidie parum quam raro satis sumere. pluuia illa optima est, quae sensim descendit in terras; subitus et nimius imber praeceps arua
Abbreviated transcription (Latin):
& contra eũ quimala ir¬
rogat: nullo doloremor¬
der: Nã qui sic proximi
mala postat: ut tamen
tacitus doleat: & tẽpus
retributionis quȩ rat:pa.¬
bere se ostendit: Incor¬

Expanded text:
 contra eum quoque qui mala irrogat, nullo dolore moveri. Nam qui sic proximi mala portat, ut tamen tacitus doleat, et tempus dignae retributionis quaerat, pabet, sed ostendit. C
Abbreviated transcription (Latin):
ficimur. hinc ẽ quod
gladiis ꝑ castrorum me¬
dicctransiens & quia fe¬
riendis noluit peccato¬
res parcere dõmanus
dictum ẽ consecrasse :
Hinc finees cum peccan¬

Expanded text:
citavit. Hinc est quod gladiis per castrorum media transiens, quia feriendis noluit peccatoribus parcere, Deo manus dicta est consecrasse . Hinc Phinees peccan
Abbreviated transcription (Latin):
tũ possumus. uitare scan¬
dalum proximi debemus
si autem deu eritate scan¬
dalum sumitur. utihus
ꝑmittitur patiscanda¬
lum quam uerita sie¬
linquatur. Caueat rec

Expanded text:
to possumus, vitare scandalum proximorum debemus. Si enim de veritate scandalum sumitur, utilius permittitur nasci scandalum, quam veritas relinquatur. » C
Abbreviated transcription (Latin):
onnulla autem faci¬
nora ue hementer
increpanda sunt. ut
cum culpa ab auctore
non cognosc&ur. quã
tiponderis sit ab incre¬
pantis oresentiatur
ut cũ sibi quis mald qđ
ꝑp&rauit leuigat hoc
contrase grauiter ex
corripientis asperita¬

Expanded text:
onnulla autem sunt vehementer increpanda, 31 ut cum culpa ab auctore non cognoscitur, quanti sit ponderis, ab increpantis ore sentiatur. Et cum sibi quis malum quod perpetravit levigat, hoc contra se graviter ex corripientis asperita
Abbreviated transcription (Latin):
in nostras iniurias pa¬
cientes eẽ debemus. ita
si aliquem uidemus in iuri¬
am dm̃ ores acrilegoblas¬
phemare illicpatientiã
tenere non debemus

Expanded text:
proprias injurias patientes esse debemus, ita si aliquem viderimus, in injuriam Dei ore sacrilego blasphemantem, illic tenere patientiam non debemus
Abbreviated transcription (Latin):
ad xp̃m. Adtendite adme
populus meus & trib: mea
audite quialexame exiit
& iuditiũ meũ in luce popu¬
lorũ requiescit. proƿe. ẽ
iustusms egressus ẽ salua¬
d&e & laudate simul de¬
serta hierusalem quia con¬
solatus ẽ dñs populũ suũ
redemit hierus alem para¬
uit dñs brachiũ scm̃ suũ in
oculis omniũ gentiũ. & uide¬
runt om̃s fines terrae sa¬

Expanded text:
 « Attendite ad me populus meus, et tribus mea me audite, quia lex a me exiet, et judicium meum in luce populorum requiescet, prope est justus meus, egressus est Salvaet laudate simul deserta Hierusalem quia consolatus est Dominus populum suum redemit Hierusalem paravit Dominus brachium sanctum suum in oculis omnium gentium et videbunt omnes fines terrae sa
Abbreviated transcription (Latin):
inde sequenter ad iun¬
git. & postea reuesten¬
tur filii isrł & inquisen
igẽ suũ & stupescent in
dño & inbonis suis . In
nouissimis dieb: quoce
omnis proph&iccpro¬
cul dubio dexp̃o ẽ qui
in decuid nomine signi¬
ficatur. decuius semi¬
ne secundũ carnẽ ẽge

Expanded text:
uenter adjunxit: Et postea revertentur filii Israel, et inquirent gem suum, et stupescent in Domino, et in bonis suis, in novissimis diebus. 2. Quae omnis prophetia procul dubio de Christo est, qui in David nomine significatur. De cujus semine secundum carnem e
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑbiȩ babylonis scientib
me. eccepalaestina &tysus
cũ a &hiopia iste natus ẽ¬
tibi. Adsion autẽ dicitur
& uirnatus ẽ in ea . & ipse
fundauit eã excelsus . dñs
pulqs istenatus estibi & in
babylone palestina &tiro
a& hiopia gentes signifi¬
cantur. Insion uero hebre¬
orũ populus quia proutrarũ
sona dauid suꝑ ut rãq gen¬
tẽ sic predicat regnaturũ:
Rex inquit unus erit om¬
nib: imperans & nonerurt
ultra duȩ gentes nec diui¬
duntur amplius induo
regna nec polluuntur ultra.
indiissuis & ab ominationi
b: incunctis iniquitatib
suis : & saluos eos faciã deuni¬
uersis sedib: suis in quib:

Expanded text:
perbiae et Babylonis scientibus me: Ecce Palaestina et Tyrus cum Aethiopia: iste natus est ibi. Ad Sion autem dicetur: vir, et vir natus est in ea, et ipse fundavit eam excelsus. Dominus pulos: iBabylone, Palaestina, Tyro, Aethiopia gentes significantur. 75 In Sion vero Hebraeorum populus, quia pro utrarumsona David super utramque gentem sic praedicat regnaturum: « Rex, inquit, unus erit omnibus imperans, et non erunt ultra duae gentes, nec dividentur amplius in duo regna, nec polluentur ultra in diis suis, et abominationibus, et in cunctis iniquitatibus suis, et salvos eos faciam de universis sedibus suis, i
Abbreviated transcription (Latin):
& quia ins in ẽ mruradi
PRanseuntib: quippe
istis carnalib: iudaeis
postea in nouissimis
temporib: filuieorũ in
xp̃o credituri sunt ose¬
ae proph&c testante.
qm̃ dieb: multis sed ebur
filius rł sine rege sine
principe. sine sacrifitio.

Expanded text:
 Quia in fine mundi Transeuntibus quidem istis carnalibus Judaeis, postea in novissimis temporibus filii eorum in Christo credituri sunt, Osee propheta testante: Quoniam diebus multis sedebunt filii Israel sine rege, sine principe, sine sacrifici
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ asinũ & suꝑpullũ asinȩ.
& potestas eius amarius
usq: ad mare & afluminib:
usq ad fines t̃rȩ quȩ pro¬
ph&ia quomodo fuiss&
lia ipsa testantur. suii.

Expanded text:
pullum asinae, et potestas ejus a mari usque ad mare, et a flumine usque ad fines terrae . Quae prophetia quomodo fuisset lia ipsa testantur. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
die illa nutri& homo
uaccam boum & duas oues
& p̃ubtate lactis cõmed&
butyrũ. Vaccabouũ plebs
ẽ exiudea ueniens dese¬
mine patriarcharum
ens degentib: & idcr¬
co ducce oues & unauac
ca auctͥor. ẽ exgentib
ecclesiȩ numerus. quam

Expanded text:
nutriet homo vaccam boum, et duas oves, et prae ubertate lactis comedet butyrum . Vacca boum plebs est Judaeae veniens de semine patriarcharum. ens de gentibus, et idcirco duae oves, et una vacca, quia auctior est ex gentibus Ecclesiae numerus, quam
Abbreviated transcription (Latin):
duas oues quẽ hominem
ds̃ nunc sem &ipsumes
tendit : qui adsum& du¬
os decognatione & unũ
deciuitate quiaminor
ẽ numerus credentũ
excircũcis̃one quac̃ ex
prȩputio. hanc autem
ciuitatem iudẽ cc̃dicit
siuehierus alẽ : cognati¬
onẽ uerogentes : pasto¬
res autẽ apostolos uel
ec lesice doctores xp̃i
gratiã p̃dicantes: sic&
alio loco idẽ ipseluero

Expanded text:
duas oves; quem hominem Deus nunc semetipsum esse ostendit, qui assumet duos de cognatione, et unum de civitate, quia minor est numerus credentium ex circumcisione, quam ex praeputio. 3. Hanc autem civitatem Judaeam dicit, sive Jerusalem; cognationem vero gentes; pastores autem apostolos, vel Ecclesiae doctores, Christi gratiam praedicantes. Sic et alio loco idem ipse Je
Abbreviated transcription (Latin):
regnũ & omnes populitri¬
b: & lingucce ipsi serui ent
quȩ trib: nisi hebreorũ po¬
in occursũ dñi dĩtui i srħł.
quia ecce ego firmans toni
uenite & ambulemus in lu¬
mine dñi. dequodauid
ait. In lumine tuo uidebimꝰ
lumen Inter haec & miche¬
asproph&a dũ locũ origi¬
& suꝑ is rł dominaturũ sub:¬
domus eufrata non esmi¬
nima inmilib: iuda exte
mihi ꝓdi& dominator in
isrł. quo loco ostendit:¬

Expanded text:
regnum, et omnes populi, tribus et linguae ipsi servient. Quae tribus, nisi Hebraeorum poin occursum Domini Dei tui, Israel, quia ecce ego firmans tonitvenite, et ambulemus in lumine Domini . De quo David ait: In lumine tuo videbimus lumen . Inter haec et Michaeas propheta, dum locum origisuper Israel dominaturum subjdomus Ephrata, non es minima in millibus Juda, ex te mihi prodiet Dominator in Israel . 76 9. Quo loco ostendit
Abbreviated transcription (Latin):
conterã iugũ meũ decol¬
lotuo & uincula illius dis¬
rũpã & non dominabun¬
tur eos amplius alieni
sed seruient d ñõ dõ suo
& dauid regisuoquẽ sus¬
citauit eis : dequo esaias.
eccedies ueniunt dic̃ dñs
& suscitabo dauid germ̃
iustũ & regnabit rex& sa
piens erit & faci& iuditi¬

Expanded text:
conteram jugum meum de collo tuo, et vincula ejus disrumpam, et non dominabuntur eis amplius alieni, sed servient Domino Deo suo, et David regi suo, quem suscitabit eis . De quo Jeremias: « Ecce dies venient, dicit Dominus, et suscitabo David germen justum, et regnabit rex, et sapiens erit, et faciet judici
Abbreviated transcription (Latin):
ego cõmouebo ccelũ & trã
& mare & arida & mouebo
omnes gentes & uend& de¬
sideratus cunctis gentib:
qđ sideanti christo. hanc
ꝓph&iã infidelis intellegat.
mendatiũ ẽ. procul dubio
Illũ nongentes tude¬
siderant sed soliuda ei

Expanded text:
movebo coelum et terram, et mare, et aridam, et movebo omnes gentes, et veniet desideratus cunctis gentibus . Quod si de Antichristo hanc prophetiam infidelis intelligat, mendacium est procul dubio. Illum enim non gentes desiderant, sed soli Judaei
Abbreviated transcription (Latin):
nis. xp̃s quiqm̃ prios ad
iudcceos ueniens non . ẽ
receptus iuditiũ ingen¬
tib: protulit. Quale iudi¬
tiũ nisiut exfide iusica.¬
rentur eius uox non au¬
di&urforis. hoc ẽ. in
heresib: & iudaeis extiio
dĩ ecclesiã positis. Itẽde
ipso inesaia. ecce intelle¬
get seruus ms̃ ex altabit᷑
& el eucbitur sublimis
erit ualde : sic̃ obsipue¬
runt inte multi. sic inglo
riosus erit inter uiros
aspectus eius. & forma eĩ
interfilios hominum.
Iste asparg& gentes mul¬
tas suꝑ ipsũ continebun
reges ossuũ : quia quib:

Expanded text:
s, qui quoniam prius ad Judaeos veniens non est receptus, judicium in gentibus protulit: quale judium, nisi ut ex fide justificarentur? 73 Ejus vox non audietur foris, hoc est, in haeresibus, et Judaeis extra Dei Ecclesiam positis. Item de ipso in Isaia: « Ecce intelliget servus meus, exaltabitur, et elevabitur, et sublimis erit valde, sicut obstupuerunt super te multi, sriosus erit inter viros aspectus ejus, et forma ejus inter filios hominum. Iste asperget gentes multas. Super ipsum continebunt reges os suum, quia quibus
Abbreviated transcription (Latin):
quiglorificabitte : quȩ
proph&ia omnis deuo¬
cationẽ gentiũ manifes¬
ta .ẽ. quia inxño essent
crediturȩ. & abbacucita.
inquid dñs loquitur scri¬
beuisũ aperte & explana
eum suꝑ taebulas. ut ꝓcur¬
rat qui legerit eũ quia
adhuc uisus procul appa¬
rebit infinẽ & nonmen¬
ci&ur : simorã fecerit
expecta illũ quia ueniens
ueni& & nontardabit.
deincredulis autẽ iudȩis
itasequitur. Ecce quiꝰ in¬
credulus ẽ nonerit rec¬
ta anima eius insem& ipso.¬

Expanded text:
quia glorificavit te . Quae prophetia omnis de vocatione gentium manifesta est, quia in Christo essent crediturae. 10. Et Habacuc ita inquit: Dominus loquitur: Scribe visum aperte, et explana eum super tabulas, ut percurrat qui legerit eum, quia adhuc visus procul apparebit in finem, et non mentietur; si moram fecerit, exspecta illum, quia veniens veniet, et non tardabit. De incredulis autem Judaeis ita sequitur: Ecce qui incredulus est, non erit recta anima ejus in semetipso
Abbreviated transcription (Latin):
post paululũ : Iurauit dñs̃
inueritate & iniuditio.
& benedicent eũgentes
ipsũq: laudabunt. Itẽ
idem ipse deuocatione
gentiũ. dñe inquidfor¬
titudo mea. ad tegentes
uenient ab extremis t̃¬
rae & dicent. ueremen¬
datiũ possiderunt pa¬
tres nr̃i . Itẽ idem hiese¬
mias ad populũ. Audi
hoc auditegentes. Item
inosece & miserebor
eius qui fuit sine miseri¬
cordia & dicã non po¬
pulo meo. populus m̃s
estu & erit in loco ubi
dictũ .ẽ. & nom plebs mea
uos: ibi uocabuntur filii
dĩuiui. Item in sophonia.
quia tunc ert᷑dam popu¬
lis lactium electũ ut
uocent omnes in nomi¬
nedni & seruiant ei
humero uno. & post
haec ad orabunt eum.
uir de loco suo omnes
insulȩ gentiũ . In quo
&iam loco. uocatiogen¬
tiũ proph&atur nec
iam locũ orationis unũ
in quo carnalis popu¬
lus dm̃ quod aͫ modo ui¬
debatur includere.
ẽẽ orationis osteridit
dũ dicit. Ad orabit eũ
uir deloco suo. michȩ¬
as quoq: congregari

Expanded text:
Et post paululum: Juravit Dominus Et post paululum: Juravit Dominus in veritate, et in judicio, et benedicent eum gentes, ipsumque laudabunt . Item idem ipse de vocatione gentium: Domine, inquit, fortitudo mea, ad te gentes venient ab extremis terrae, et dicent: Vere mendacium possederunt patres nostri . Item idem Jeremias ad populum Israelhoc audite gentes . 11. Item in Osee: Et miserebor ejus, qui fuit sine misericordia, et dicam non populo meo: Populus meus es tu; et erit, in loco ubi dictum est ei, Non plebs mea vos, ibi vocabuntur filii Dei vivi . Item in Sophonia: Quia tunc reddam populis labium electum, ut vocent omnes in nomine Domini, et serviant ei humero uno . Et post haec: Adorabit eum vir de loco suo, omnes insulae gentium . In quo etiam loco vocatio gentium prophetatur; nec jam locum orationis unum, in quo carnalis populus Deum quodammodo videbatur includere, esse orationis ostendit, dum dicit: Adorabit eum vir de loco suo. 12. Michaeas quoque congregari
Abbreviated transcription (Latin):
ditabit : & ciuitates de¬
sertas in habitabit: &
iterũ crecuit fructum
labiorũ pacem pacẽ ei
qui longe ẽ. & ei qui pro¬
pe: hoc & a postolus ex¬
ponit. ubi dicit. pro ec¬
clesia excircumcisione
& ex praeputio ueniente
euange ligecuit pacẽ his
qui longe & pacẽ his qui
prope. & iterũ quȩ si er¬
me qui ante non inter¬
rogabant Inuenerunt
qui non quȩsierunt me.
bat nomen meũ : expan¬
dimanus meccs tota die ad
populũ incredulũ : Itẽ idẽ
ipse. domus mea domus
orationis uocabitur. cunc¬
tis populis ait dñs. Ad
ultimũ autẽ sic ait. uenio
ut congregẽ cũ omnib:
gentib: & linguis & ue¬
nient & uidebunt glo
riã metc̃ & ponã in eis sig¬
num. & mittã ex eis qui
saluatifuerint ad gen¬
tes. Inmari. in africa.
inlydia tenentes sagit¬
tam. Haec esaias: hie
semics autẽ gentium
comꝰpromissionẽ sic osten¬
dit & congregabuntur
omnes gentes in nomi¬
ne dñi in hierus alem &
non ambulabunt post
prauitatẽ cordis sui &

Expanded text:
civitates desertas inhabitabit . 8. Et iterum: Creavi fructum labiorum pacem: pacem ei qui longe est, et ei qui prope . Hoc et Apostolus exponit, ubi dicit pro Ecclesia ex circumcisione et ex praeputio veniente: Evangelizavit pacem his qui longe, et pacem his qui prope ; et iterume qui ante non interrogabant, invenerunt qui non quaesierunt me: bat nomen meum. Expandi manus meas tota die ad populum incredulum, qui ipse: Domus mea, domus orationis vocabitur cunctis populis, ait Dominus . Ad ultimum autem sic ait: Venio ut congregem cum omnibus gentibus, et linguis; et venient, et videbuam in eis signum, et mittam ex eis qui salvati fuerint ad gentes, in mare, in Africam, in Libyam tenentes sagittam . Haec Isaias. 10. Jeremias autem gentium compromissionem sic ostendit. 69 Et congregabuntur omnes gentes in nomine Domini in Jerusalem, et non ambulabunt post pravitatem cordis sui .
Abbreviated transcription (Latin):
nonclamabit nec acci¬
pi& ꝑ sonã nec audi&ur
foris uox eius calamum
qua satũ non conter& a
licnũ fumigans nonex¬
tingu& . Inueritacte do¬
c& iuditiũ non ẽ tristus
neq: turbulentus donec

Expanded text:
Non clamabit neque accipiet personam, nec audietur foris vox ejus, calamum quassatum non conteret, et linum fumigans non exstinguet; in veritate educet judicium, non erit tristis ne
Abbreviated transcription (Latin):
fecit. Notum fec̃ dñs salu¬
tacre suũ : ante conspectũ
gentiũ reuel auit iustitiam
suã : qucc pluralita tẽ genti¬
um . Ita declamat adnun
niendo inquie populos in
ritu simula chrorũ regna.
multec & populi dicebant᷑
inunã conueniendo fidẽ
unus dĩpopulus. unũque
regnũ uoc&ur. huius popu¬
li congregatio exgentibus.
ipsa ẽ ecclesic. cuiin psalmis
uoce proph&ica dicitur
Audifilia & uide & incli¬
na aurẽ tucc̃ & obliuisces¬

Expanded text:
fecit Dominus salutare suum, ante conspectum gentium revelavit justitiam suam . 3. Quam pluralitatem gentium ita declamat adunarniendo, inquit, populos in ritu simulacrorum regna multa, et populi multi dicebantur, in unam conveniendo fidem, unus Dei populus, unumque regnum vocetur. 4. Hujus populi congregatio ex gentibus ipsa est Ecclesia, cui in Psalmis voce prophetica dicitur: Audi, filia, et vide, et inclina aurem tuam, et oblivisce
Abbreviated transcription (Latin):
& uadant habitactores
unus ad alterũ dicentes
eccmus & dep̃cemus faciẽ
citiũ. uadam & ic̃ & ego
& uenient populi multi
& gentes robustȩ adquȩ¬
rendũ dñm exercituum
in hierus alem hisergo qd
tantisq: testimoniis eru¬
bescant iudcces gentiũ
conuersarũ aemulatores
tandẽq: conuicti cognos¬
cant atq: audiant in de¬
utero nomio dñm procla¬
mantem: eritis gentes ad
caput. incredulus autem
populus ad caudam . InI.¬

Expanded text:
et vadant habitatores et vadant habitatores unus ad alterum, dicentes: eamus et deprecemur faciem cituum vadam etiam ego et venient populi multi et gentes robustae ad quaerendum Dominum exercituum in Hierusalem et dtantis testimoniis erubescant Judaei, gentiumque conversarum aemulatores tandem convicti cognoscant atque audiant in Deuteronomio Dominum proclamantem: Eritis gentes ad caput, populus autem incredulus ad caudam . Mani
Abbreviated transcription (Latin):
& dicent. Venite ascen¬
dacmus ad montẽ dñi
& addomũ dĩ iacob &
docebit nos deuiis suis.
& ibimus insemitis eius.
quia desionegredi&
hierusalem. & iudi cabit
populos multos & corri¬
pi&gentes fortes usq:
in longiñ. Nouissimi
dies his sunt. in quibus
s aluatoris resplenduit
fides: prȩparatus mons
suꝑ uerticẽ montium :¬
xp̃s ẽ. & quia ipse ẽ ca¬
put apostolorũ & prophe¬
tacrum. Domus uero dñi
dem stabilita ad quam
gentiũ congregatur
diuersitas. Lex autẽ de
sionexiit : & uerbũ dñi
dehierus alem siue ut
uenir& ingentib: relic¬
tis ob incruduli tectẽ iu¬
dcceis siue quicc ineadem
plebe positus ihẽ dixit
discipulis. Ite docete om̃s
Lauda & lcc&iare filiasion
quia ecce ego uenio. & ha¬
bitabo in medio tui ait dñs
& applicabuntur gentes
multae ad dnm̃ indie illa.
& erunt mihi in populum.
& habitabo inmedio tui.
& scies quia dñs exercitu¬
dic̃ dñs exercituum. usq¬
quo ueniant populi & ha¬
bitent inciuitatib multis.

Expanded text:
te, ascendamus ad montem Domini, et ad domum Dei Jacob, et docebit nos de viis suis, et ibimus in semitis ejus, quia de Sion egredietur Jerusalem, et 70 judicabit populos multos, et corripiet gentes fortes, usque in longinquo . 13. Novissimi dies hi sunt, in quibus Salvatoris resplenduit fides. Praeparatus autem mons super verticem montium Christus est, quia ipse est caput apostolorum et prophetarum. Domus vero Domini dem stabilita, ad quam gentium congregatur diversitas. Lex autem de Sion exiit, et verbum Domini de Jerusalem, sive ut veniret in gentes, relictis ob incredulitatem Judaeis, sive quia in eadem plebe positus Jesus dixit discipulis suis: Ite, docete omnes lauda et laetare filia Sion quia ecce ego venio et habitabo in medio tui ait Dominus et adplicabuntur gentes multae ad Dominum in die illa et erunt mihi in populum et habitabo in medio tui et scies quia Dominus exercitudicit Dominus exercituum, usquequo venient populi, ut habitent in civitatibus multis,
Abbreviated transcription (Latin):
dederit homite scienti
litteras dicat lege: res¬
pondect: nescio lit testes
& rursũ d& alteriscien¬
tilitteras : & dicatle¬
ge. Ille uero responde
cula quȩ filius & heres
resignant cordis nr̃i
oculos in luminans sic̃
scriptũ .ẽ. Liga testimo¬
niũ signa legẽ in disci¬
pulis meis: habemus eñĩ
ducẽ legẽ testes prophe¬
tas ex quib: diuinitatẽ
eius & nomen. gentem
quoq: & genus patriã.
natiuitatẽ. uir tutes &
curationes. cor p̃hensi¬
ones palmas flagella
consputactiones. suspen

Expanded text:
dederit homini nescienti dederit homini nescienti litteras, et dicat Lege, respondeat Nescio litteras, et 65 rursum det alteri scienti litteras, et dicat Lege; ille vero respondeacula, quae filius et haeres resignavit, cordis nostri oculos illuminans, sicut scriptum est: Liga testimonium, signa legem in discipulis meis. Habemus enim, ducem legem, testes prophetas, ex quibus divinitatem ejus et nomen, gentem quoque, et genus, patriam, nativitatem, virtutes et curationes, comprehensiones, palmas, flagella, consputat
Abbreviated transcription (Latin):
si quiuidendus .ẽ. in iudi¬
tio sicut legimus. uider
inquẽ com puncxerunt.
quẽ quidam dicunt ineo
loco iudicaturũ impios.
ubi ipse ẽ iudicatus. Iohel
proph& a testante ex sur¬
gant inquid & ascen¬
dant omnes gentes in
ualle iosa fact. ibi sedebo
ut iudicem omnes gentes
incircuitu. Iamplerique
ibi asserunt futurũ iudi¬
tiũ. ubipassus ẽ dñs. esaia
probante : consũmatio¬
exertituũ faci& in medio
orbis terrae : quȩ con¬
sũmatio & adbreuiatio
proces sura. quȩ potestae¬
tis nisi iudicii futuri sed
ubi sit mediũ terrae. illud
fidele depassione testi¬
moniũ dccuid ostendit
qui dicit. Dr̃ autem rex
noster ante sȩcula ope¬
sectus ẽ salutẽ in medio
terrace Nulla enĩ alia
ẽ salus nostra nisi redẽp¬
tio dnĩ nr̃ĩ saluatoris
& iudicis quȩ in medio
terrae osta .ẽ. slXI.
omnia librih ȩbreorum
legunt cuncta & non
nia signata sunt illic
proph&c testante &
erunt sermones libri
huius: sicut sermones
libri signati. quẽ siquis

Expanded text:
si qui videndus est in judicio? sicut legimus: Videbunt in quem confixerunt . 8. Quem quidam dicunt in eo loco judicaturum impios, ubi ipse est judicatus, Joele propheta testante: Exsurgant, inquit, et ascendant omnes gentes in valle Josaphat, ibi sedebo, ut judicem omnes gentes in circuitu . Nam plerique ibi asserunt futurum judicium, ubi passus est Dominus, Isaia probante: ConsummatioDeus exercituum faciet in medio orbis terrae . 9. Quae consummatio et abbreviatio praecessura quae potest esse, nisi judicii futuri? Sed ubi sit medium terrae illud, fidele de passione Domini testimonium David ostendit, qui dicit: Deus autem rex noster ante saecula operatus est salutem in medio terrae . Nulla enim alia est salus nostra, nisi redemptio Domini nostri Salvatoris et judicis, quae in medio terrae orta est. CAPUT omnia libri Hebraeorum, legunt cuncta Judaeinia signata sunt illis, propheta testante: Et erunt sermones libri hujus, sicut sermones libri signati, quem si quis
Abbreviated transcription (Latin):
gentiũ multitudo. Ad huc
idem isaias postea quam
humili tectẽ degessit de¬
nuo laudẽ ec clesiae gentũ
proquatalia protulitita
predicauit. Simulq qđ
ꝑ uniuer sum mundũ sit
ipsauna sic proph& ando
aperuit dicens. Laud astere
deserte magis. quã eiusquȩ
onhabebat uirũ dicit
dñs dilatalocũ tento¬
riitui & pelles taberna

Expanded text:
gentium multitudo. 7. Adhuc gentium multitudo. 7. Adhuc idem Isaias, posteaquam humilitatem digessit, denuo laudem Ecclesiae gentium, pro qua talia pertulit, ita praedicavit, simulque quod per universum mundum sit ipsa una, sic prophetando aperuit dicens: Lauda, steridesertae magis quam ejus quae habebat virum, dicit Dominus: Dilata locum tentorii tui, et pelles taber
Abbreviated transcription (Latin):
babiloniã scilica qidiabo¬
li & domus & coniux . ẽ &
xp̃ofidei coniugio copulac
ri. ad cuius populos esa ias
clamat dicens: congrega¬
mini & uenite & ascendite
simul qui s aluati estis exgen¬
tib: nescierunt enĩ quile¬
uant signũ sculpturȩ suoce.
& rogant dm̃ non saluan¬
tem: qui sunt isti saluati ex
gentib: nisi qui credider
exgentib : quod uero dicit
congregamini & accedite
simul. ostendit in unã debe¬
regentes fidem cõmunio¬
nẽ q conglobari: Itẽ pse
conuertimini adme &
salui eritis omnes fines te¬
rece. quicc ego ds̃ & non est
alius : in me m& ipso iura¬
uiꝰ egredietur uerbumde
ore meo. & non reuerte᷑
quia mihicur uabunt om¬
niagenu & iurabit omnis
lingua in dño hac iã con¬
tuemus fuisse corꝰ pl&um
quando in omnib: terrȩ
finib: dĩ dilatatur eccle¬
sia qua proph&ia eruber¬
sibi peculiariter defen¬
dentesdũ audiunt. Iura¬
bit omnis lingua in dño
id. ẽ. non tantum᷑  ebreo
rũ populus. sed & omnis

Expanded text:
niam scilicet, quae diaboli et domus, et conjux est, et Christo fidei conjugio copulari. 5. Ad cujus populos Isaias clamat, dicens: Congregamini, et venite, et accedite simul, quia salvati estis ex gentibus; nescierunt enim, qui levant signum sculpturae suae, et rogant Deum non salvantem . Qui sunt isti salvati ex gentibus, nisi qui crediderunt ex gentibus? Quod vero dicit: Congregamini et audite simul, ostendit in unam debere gentes fidem, communionemque conglobari. 6. Item ipse: Convertimini ad me et salvi eritis, omnes fines terrae, quia ego Deus, et non est alius. In memetipso juravi, egredietur verbum de ore meo, et non revertetur, quia mihi curvabuntur omnia genua, et jurabit omnis lingua in Domino. Hoc jam contuemur fuisse completum, quando in omnibus terrae finibus Dei dilatatur Ecclesia. Qua prophetia erubessibi peculiariter defendentes, dum audiunt: Jurabit omnis lingua in Domino, id est, non tantum Hebraeorum jam populus, sed et omnis
Abbreviated transcription (Latin):
a &ernũ secundũ ordinẽ
mel chisedech: Iudicabit
innationib: & esaias. in
die illaerit radixiesse
qui stat insignum populo¬
rũ ipsumgentes dep̃cabun¬
ds̃. crecns caelos & exten¬
dens eos. firmans terrã
& qͣ germinant ex ecc:
dans flatũ populo qui est

Expanded text:
aeternum secundum ordinem aeternum secundum ordinem Melchisedech; judicabit in natiodie illa erit radix Jesse, qui stat in signum populorum, ipsum gentes deprecabunDeus creans coelos, et extendens eos, firmans terram quae germinant ex ea, dans flatum populo, qui est
Abbreviated transcription (Latin):
tuam & possessionẽ tuã
terminosterrae. &ite¬
rũ: constitues me in ca¬
put gentiũ: populũsquẽ
non cognoui seruiuit
mihi ob auditu auris oboe¬
dicit mihi similiter &
alibi deeodem psalmogra¬
phus idem sic dicit. Ante
solemꝑ man& nom̃ eius.
& ante lunam sed es eius
& benedicentur in eo
omnes trib: terrae : om¬
nes gentes seruient ei.
Decuius dominatione
&iam superius sic fuerat
p̃locutus. & dominabitꝰ
amariusq: admare. &a
flumine usq: ad termi¬
nos orbis terrae. quod
testimonio nec salomoni
congruit. nec daud .No¬
tũ ẽ enĩ quibus terminis
regnum conclusum ex¬
titit salomonis. sed hoc
in xp̃o uidemus fuisse
comꝰpl&ũ cuius ab ortũ
solis usq: adoc casum. mag¬
nũ ẽ nomen in gentibus.
Hic & aiordane domi¬
nandi sumpsit exor diũ
ubi baptiecctus ẽ Aiohan¬
ne & ꝑuenit perfidẽ in
gentib: usq: ad terminos
terrae . Item in eisdem
pscdmis: deeius a &erna
natiuitate & potestate
Ante luciferũ inquid ge¬
nuite. tues sacerdos in

Expanded text:
onem tuam terminos terrae » . Et iterum: Constitues me in caput gentium, populus, quem non cognovi, servivit mihi, obauditu auris obaudivit mihi. 2. Similiter et alibi de eodem Psalmographus idem sic solem permanebit nomen eius et ante lunam sedes eiuset benedicentur in eo omnes tribus terrae, omnes gentes servient ei . De cujus dominatione etiam superius sic fuerat praelocutus: Et dominabitur a mari usque ad mare, et a flumine usque ad terminos orbis terrae. 3. Quod testimonium nec Salomoni congruit, nec David. Notum est enim quibus terminis regnum conclusum exstitit Salomonis. Sed hoc in Christo videmus fuisse Christus, cuius ab ortu solis usque ad occasum magnum est nomen in gentibus.Hic et a flumine dominandi sumpsit exordium, ubi baptizatus est a Joanne, et pervenit per fidem in gentibus usque ad terminos terrae. 4. Item in eisdem Psalmis de ejus aeterna nativitate et potestate « Ante luciferum, inquit, genui te; tu es sacerdos in
Abbreviated transcription (Latin):
tũ iudcceis prȩdicandum
esaiȩ sic dñs loquitur.
Suꝑ montẽ excelsũ ascen¬
detuqui e uangelitassion
exalta infortitudine uo¬
cẽtuã que eucngeli ꝑxes
hierusalem dicciuitatib
iuda. nolitimere eccedr̃
uester: ecce dñs dr̃ infor¬
titudine ueni& & brachi¬
um eius dominabitur : ec¬
cemercis eius cũ eo & opus
illius corameo. sicut pastor

Expanded text:
tum Judaeis praedicandum Isaiae sic Dominus loquitur: « Super montem excelsum ascende tu, qui evangelizas Sion, exalta in fortitudine vocem tuam, qui evangelizas Jerusalem; dic civitatibus Judae: Noli timere. Ecce Deus vester. Ecce Dominus Deus in fortitudine veniet, et brachium ejus dominabitur. Ecce merces ejus cum eo, et opus illius
Abbreviated transcription (Latin):
libelliquadam exparte
dñi & saluatoris nrina¬
tiuita tempassionẽ . resur¬
rectionem ccelique as¬
censum explicui. Sequens
opusculũ utriusq: populi
proph&iam idẽ iudcceo¬
rũ acgentium demonstra¬
bit : In quo opere scã soror
poteris ex paucis animad¬
uertere quanta prophe¬
tarũ uoces in abiectione
iudaicae plebis & chere¬
moniarũ cecinerunt.
quantaq: in laude popu¬
menti intonuerunt. ii
li huͥus degentiũ credulta¬
te loquendum . ẽ. ut facili¬
us reliqua continecntur.
Dũ ipsa fides ecclesice an¬
tea declaratur: deniq:
cum pro adorato uitulo dñm
precar&ur moyses. ut
parcer& populo peccato¬
ri : Respondit dñs propi¬
cius ero illis. uerũ tamen
uiuo ego & uiuit nomen meũ
quia in plebitur gloria mea.
omnis terra. proinde quia.
omnes gentes ad unius dĩ
uericultũ essent uocandȩ
dauid proph& a testatur
dicens. Reminiscentur
& conuertentur ad dnm̃
uniuersi finis terrae. &
adorabunt in conspectu
eius omnes patriȩ gentiũ.

Expanded text:
libri quadam ex parte Domini, et Salvatoris nostri nativitatem, passionem, resurrectionem, coelique ascensionem explicuit, sequens opusculum utriusque populi prophetiam, id est, Judaeorum ac gentium demonstrabit. In quo opere, sancta soror, poteris ex paucis animadvertere, quanta prophetarum voces in abjectione Judaicae plebis et caeremoniarum cecinerunt, quantaque in laude popumenti intonuerunt. CAPli hujus de gentium credulitate loquendum est, ut facilius reliqua contueantur, dum ipsa fides Ecclesiae antea declaratur. Denique cum pro adorato vitulo Dominum precaretur Moyses, ut parceret populo peccatori, respondit Dominus: Propitius ero illis; verumtamen vivo ego, et vivit nomen meum, quia implebitur gloria mea omnis terra . 2. Proinde quia omnes gentes ad unius Dei veri cultum essent vocandae, David propheta testatur, dicens: Reminiscentur, et convertentur ad Dominum universi fines terrae, et adorabunt in conspectu ejus omnes patriae
Abbreviated transcription (Latin):
non nulli ad dnm postcar¬
nis peccata. redeunt: &
tanto ardentius inbo¬
nis operib: seexhibent
quanto damnabiliores
demalis uident: ut illud¬

Expanded text:
nonnulli ad Dominum post carnis peccata redeuntes, tanto se ardentius in bonis operibus exhibent, quanto damnabiliores se de malis vident; et s
Abbreviated transcription (Latin):
Anbulabunt deuirtute
inuistutẽ. & uidebitur
ds̃ dẽorũ insion: & itesũ
VIii sunt gressus tui ds̃.
ingressus dĩ mei regis.
utiq: quib: uenit in mun¬
dũ & quib: iterũ ascen¬
dit incccelũ: tunc enim
manifestatus. ẽ. & reue¬
latus occultus aduen¬
tus eius.quẽ iudccei si
cognouissent nũquam
dñm̃glorie crucifixis¬
porali uisione supradic¬
tus esaias. itac adnuntia¬
uit.÷ Cloriosus inquit
erit inter uiros aspectꝰ
eius & forma eius inter
filios hominũ quib: ñ ẽ
nuntiatũ deeo uidebup̃ ÷¬
& qui non audierunt

Expanded text:
irtute in virtutem, et videbitur Deus Deorum in Sion . Et iterum: Visi sunt ingressus tui, Deus, ingressus Dei mei regis : utique quibus venit in mundum, et quibus iterum ascendit in coelum, tunc enim manifestatus est, et revelatus occursus adventus ejus, quem Judaei, si cognovissent, nunquam Dominum gloriae crucifixisporali visione supradictus Isaias ita annuntiavit: Ingloriosus, inquit, erit inter viros aspectus ejus, et forma ejus 34 inter filios hominum, quibus non est annuntiatum de eo, videbunt, et qu
Abbreviated transcription (Latin):
In qua lecitione non so¬
lũ quic abiectus appa¬
& eius generatio cace¬
lestis exprimitur In¬
firmitas quoq: suscep¬
tȩ carnis eius. manifes¬
tatur: contumelia quo¬
q: passionis eruscrux.
mors sep ultura ibimons¬
trantur. & quod in¬
nocens damnatus & ta¬
cens ibi panditur. dr̃
enĩ suscipiens in car¬
ne pauperis. formã se
humiliare dignatus
es aiccs prȩfatus ẽ: Non
clccmauit neque audi&
quis inplacteis uocẽ eĩ
Calamũ quas satũ non

Expanded text:
In qua lectione non solum, quia abjectus appa ejus generatio coelestis exprimitur, infirmitas quoque susceptae carnis ejus manifestatur, contumelia quoque passionis ejus, crux, mors, sepultura ibi monstratur, et quod innocens damnatur, et tacens ibi patitur. 7. Deus enim suscipiens in carne pauperis formam se humiliare dignatus Isaias praefatus est: Non clamabit, neque audiet quis in plateis vocem ejus; calamum quassatum non
Abbreviated transcription (Latin):
sidei susciperent. audi¬
recoeperunt : Clccudi
ut addm̃i currerent. in¬
cessu alacriuegetant᷑
muti ut dm̃ confiteren¬
tur. claris uoçib: cla.¬
mauerunt: lxeprosi
proabolendis conta¬
giis animȩ lũda mem¬
brac deposuerunt :
effectue nĩmaiestactis
succe multa fecit q‸ p̃t̃¬
eundac sunt. dũ cuncta
legantur : namexcel¬
lentice succe uirtutẽ
pendulis grȩssib: tum̃¬
tisȩquors fluctus cal¬
Eccuit & macris magri
procellas. suo imperio
mitigauit : Iam uero pas¬
sionis eius obitũ &icm
elementa tremuerunt
dũ solfugit. dũ templũ
concutitur . saxaq: se¬
seixlidentia dissoluun¬
tur: siquidem & ipsa.
mors. eũ tenere non po¬
tuit. Nam re surgens
die testic ad sedis patii¬
am reuolauit. ministe¬
rusq: angelorũ reduçi¬
tur terris ad cccelum:
plurte quoq & hissimilia

Expanded text:
fidei susciperent, audifidei susciperent, audire coeperunt. Claudi, ut ad Deum currerent, incessu alacri vegetantur. Muti, ut Deum confiterentur, claris vocibus clamaverunt. Leprosi pro abolendis contagiis animae lurida membra deposuerunt; effectu enim majestatis suae multa fecit, quae praetereunda sunt, dum cuncta legantur. 4. Nam excellentiae suae virtute pendulis gressibus tumentes aequoris fluctus calcavit, et maris magni procellas suo imperio mitigavit. 33 Jam vero passionis ejus obitum etiam elementa tremuerunt, dum sol fugit, dum tellus concutitur, saxaque sese illidentia dissolvuntur, siquidem et ipsa mors eum tenere non potuit. 5. Nam resurgens die tertia, ad sedem paternam revolavit, ministeriisque angelorum reducitur a terris ad coelum. Plura qu
Abbreviated transcription (Latin):
nos : dũ enĩ dicit tibi pec¬
cauimus. exprqͥmit iu¬
ƿeccauerunt quando
uenientẽ eũ informaho¬
minis crucifixerunt:
obtulit enĩ se aspectib
hominũ tãquac̃ uagum
hominẽ & inquilinum
illi autẽ putantes hoc
taentũ. eẽ quod uidebiat᷑
occidunt hominẽ quasi
qui nonposset saluarẽ.
IAUI. quia siqMaet
uitudes pecrt
uirtutes curatio¬
nũ tanto ante p̃scripta
sunt ꝑ esaiam proph& a
dicentẽ. ecce inquit¬
dĩ noster. ipse ueni&
& saluabitnos : tuncape¬
rientur oculi cecorũ:
& aures surdorũ audi¬
ent : tunc sali& clcudus
quasiceruus & plana
erit linguamutorũ: &
andũ mansuetos misit
me. ut mederer contri¬
bulatos corde p̃dicarẽ
captiuis redemptionẽ.
cedente stella adora
uer̃ magi obtulerunt
munera: deinde ua¬
iria aduentus eius re¬
p̃sentauit miracula:
Eccecis erũ ut dm̃ cognos¬
cerent profunde noc¬
tis caligo d& ergitur:
defunctis rediuiuae
lucis gratia redditur
ut animȩ uiuificaren¬
turt Sur drut auditũ

Expanded text:
nos . 9. Dum enim dicit, tibi peccavimus, exprimit Jupeccaverunt, quando venientem eum in forma hominis crucifixerunt; obtulit enim se aspectibus hominum, tanquam vagum hominem, et inquilinum; illi autem putantes hoc tantum esse quod videbatur, occiderunt hominem, quasi qui non posset salvare. CAPUT XVI. Quia signa et virtutes fecit. virtutes curationum tanto ante praescripta sunt per Isaiam prophetam, dicentem: Ecce Deus noster, ipse veniet, et salvabit nos. Tunc aperiuntur oculi caecorum, et aures surdorum audient. Tunc saliet claudus, quasi cervus, et plana erit lingua mutorum . Et andum mansuetis misit me, ut mederer contribulatis corde, praedicare captivis redemptionem, aecedente stella adoraum magi, et obtulerunt munera. Deinde varia adventus ejus repraesentavit miracula. Caecis, enim, ut Deum cognoscerent, profundae noctis caligo detergitur. Defunctis redivivae lucis gratia redditur, ut animae vivificarentur. 3. Surdi, ut auditum
Abbreviated transcription (Latin):
tuitactẽ de monstrat:
sequenter proaequita¬
tis uirgic sceptrũ potesta¬
tis eius regnũ que denun¬
tiat: postrema quodidẽ
dẽ adõunctus sit indicat.
Non quidẽ oleo cõmuni
sic̃ c&eri pasticipes sui
id. ẽ principes qui i magi¬
nario p̃cesserant : sedoleo
lcc&iticce quo misticede¬
monstratur. sp̃s sc̃s cuius
cccelesti in fusione & uir¬

Expanded text:
tuitatem demonstrat. 3. Sequenter per aequitatis virgam sceptrum potestatis ejus regnumque denuntiat. Postremo quod idem Deus a Deo unctus sit, indicat, non quidem oleo communi, sicut caeteri participes sui, id est, principes, qui imaginario praecesserant, sed oleo laetitiae, quo mystice demonstratur Spiritus sanctus, cujus coelesti infusione, et vir