comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ quieuerit et maxime insolitudine. tunc
delicta sua conspicit. hic euident̃ ostendit᷑
quantum emolumentũ prestat uita solitaria.
Est enim stadium quoddã ad emendationẽ
morum. uitamꝙ formandam. Qui enim
in solitudine hoc ẽ in retrusione sedet. a tͥbus
bellis eripitur .i. auditus. locutionis ⁊ uisus.
⁊ contra unũ tantũmͦ habebit pugnam .i.
cogitationem cordis. Sciendum uero ẽ. qͥa¬
ꝑ multo melius ẽ alicui. ut cum multis sit.¬
Q et silitariam agat uitam. quam sit ĩ heremo
et propositomentis desideret eẽ cum multis. Nam
⁊ homines scłares si in isto scło aliqua cominise¬
rint crimina etiam nolentes mittuntur in car¬
cerem. Ita gͦ et nos ꝓpter pecrata nr̃a redigamꝰ
nos met ipsos in carcerem retrusionis. ut ꝑ uolũ¬
tariam mentis nrẽ uindictam. futuras anobis
penas excludere mereamur. Quia gͥ ut ait apłs
q a domino iudicabimur in futuro. de disciplura

Expanded text:
autem quieverit, et maxime in solitudine, tunc autem quieverit, et maxime in solitudine, tunc delicta sua conspicit. Hic evidenter ostenditur quantum emolumentum praestat vita solitaria. Est enim stadium quoddam ad emendationem morum formandam. Qui enim in solitudine, hoc est in retrusione, sedet, a tribus bellis eripitur, id est, auditus, locutionis, et visus; et contra unum tantummodo habebit pugnam, id est, cogitationem cordis. Sciendum vero est quia multo melius est alicui ut cum multis sit et solitariam agat vitam, quam sit in eremo et proposito mentis desideret esse cum multis. Nam et homines saeculares, si in isto saeculo aliqua commisesunt crimina, etiam nolentes mittuntur in carcerem. Ita ergo et nos propter peccata nostra redigamus nosmetipsos in carcerem retrusionis, ut per voluntariam mentis nostrae vindictam futuras a nobis poenas excludere mereamur. Quia igitur, ut ait que a Domino judicabimur in futuro . CAPUT XV. De
Abbreviated transcription (Latin):
tigantes in pace reuocare. uixta illud quod
scriptum ẽ. beati pacifici. et cet̾a. Scds uͦ uisi¬
tare infirmos. scđłm illudinfirmus fui. et ceters
Teitius aut̃ abiit quiescerẽ insolitudine. Primꝰ
gͦ laborans propt̾ lites hominum. non potuit in
pacificando proficere. Et ideo uidus uenit ad
cum qui seruebat infirmis. et inuenit etiam
ip̃n amino deficientim. et non p̃ualentẽ man¬
datum ꝑficere. Et concordantes hi duo abierunt
udere illum qui in heremo discesserat. et narra¬
uerunt ei tribulationes suas.  rogauerunt
ut diceret eis quid prosiceret. Et reticens pau¬
lulum misit aquam in cisum. et dixit eis. Atten¬
dite inaqua et erat turbulenta. Et post modi¬
cum rursus dixit eis. Attenoite moro. quomodo
limpida facta ẽ aqua. Et cum intenderet in aꝗͣ
uiderunt tanquã inspeculo uultꝰ suos. & tunc
dixit eis. Sic ẽ qui in madio hominũ consistit.
Ore turba enim non uidet peccatasura. Cum

Expanded text:
tigantes in pace revocare, juxta illud quod tigantes in pace revocare, juxta illud quod scriptum est: Beati pacifici, etc. . Secundus vero visitare infirmos, secundum illud: Infirmus fui, etc. . Tertius autem abiit quiescere in solitudine. Primus ergo laborans propter lites hominum, non potuit in pacificando proficere; et ideo victus venit ad eum qui serviebat infirmis, et invenit etiam ipsum animo deficientem, et non praevalentem mandatum perficere. Et concordantes hi duo abierunt videre illum qui in eremo discesserat, et narraverunt ei tribulationes suas, et rogaverunt ut diceret eis quid ipse proficeret. Et reticens paululum misit aquam in scyphum, et dixit eis: Attendite in aquam. Et erat turbulenta. Et post modicum rursus dixit eis: Attendite modo quomodo limpida facta est aqua. Et cum intenderent in aquam, viderunt tanquam in speculo vultus suos. Et tunc dixit eis: Sic est qui in medio hominum consistit; prae turba enim non videt peccata sua; cum
Abbreviated transcription (Latin):
sĩ lacũ ꝓ fundissimũ uͭ qͦ hora usũ fu̾it ĩ ĩimico eiꝰ
facile cũ mergat deor sũ. si ã a scło remotꝰ fu̾it assi¬
milabitur iuro longe posito apriteo. ut si
conatur cum inimicul proicere deorstim dum
eumiiiolent᷑ trahit. ds ei auxilium dirigit. Item
ibi. homo fugiens homines similis ẽ uuc nature.
qui aut̃ eum hominib conu̾satur sicut uua ac̾¬
ba etit. Et rursum. Imꝑforabilis enm manet a
sagutis inimici. qui amat quietem. Qui autem
miscetur multitudini. crebra suscipit uulnera. hoc
quippe metuebat beatus arsenius. cum adhuc eẽt
Arsem fuge homines. et saluus eris. Postea uͦ ac¬
cessit ad monachicam uitam. et rursum orauit ad
dominũ eundem sermonem dicens. Domine. di¬
rige me ad salutem. Et iteꝵ audiuit uocem
dicentim sibi. Arseni fugetace. quiesce. Heeem̃
radices sunt non peccandi. Pret̾ea quoꝙ narra¬
uit quidam patrum. quia tres fr̃s studiosi fc̃ĩ
sunt monachi. et unus quidem ex eis elegit li¬

Expanded text:
ra visum fuerit inimico ejus, facile eum impingat deorsum. Si autem a saeculo remotus fuerit, assimilabitur viro longe posito a puteo, ut vel si nitatur eum inimicus projicere deorsum, dum eum violenter trahit, Deus ei auxilium dirigit. Item ibi: Homo fugiens homines similis est uvae maturae; qui autem cum hominibus conversatur, sicut uva acerba erit. Et rursum: Imperforabilis enim manet a sagittis inimici, qui amat quietem; qui autem miscetur multitudini, crebra suscipit vulnera. Hoc quippe metuebat beatus Arsenius, cum adhuc esset Arseni: fuge homines, et salvus eris. Postea vero accessit ad monasticam vitam, et rursum oravit ad Dominum eumdem sermonem dicens: Domine, dirige me ad salutem. Et iterum audivit vocem dicentem sibi: Arseni, fuge, tace, quiesce; hae enim radices sunt non peccandi. Praeterea quoque narravit quidam Patrum quia tres fratres studiosi facti sunt monachi; et unus quidem ex eis elegit li
Abbreviated transcription (Latin):
fex mali diabolus nos clecipit. et quãta aititate
oculos nr̃e mentis obducit. Ad regnum celceũ
cupimus ascendere. ⁊ int̾rogamus si aliqua nob
difficultas occurtat in itinere. Ad celi fastigiũ
et iuitias festinamus. A ipsas utiꝙ diuitias.
qnas nec oculus indit. nec auris auouut. neꝙ
tamur: Nam sicut diximus supͣ. mudtum ẽ si
uelimus singła queꝙ mantata xp̃i in hoclo¬
co lisenter. Tamen oportet nosslere i lugert.
prohis singłis que umpugnemꝰ. et ict ap¬
tu habemm quatinus abipsis sccletib que
ꝑ inobedientiam et contemptũ eonundẽ man¬
datorum xp̃i incurrimus. ub̃rimis laccima¬
rum fluctib ablui. expiari ꝙ deo opitulante
ẽ humilitas mentis. cum lacrums et re¬
cordatione peccatorum. et timore ucliciĩ. Nã
ex humilitatis uirture compunctio cndisnas.¬
citur. De compinictonc naing cordis. confes-¬
sio percatorum p̃taxitur. De confessione i enĩ¬
facmauim penitentia generatur. De peni

Expanded text:
fex mali diabolus nos decipit, et quanta caecitate fex mali diabolus nos decipit, et quanta caecitate oculos nostrae mentis obducit! Ad regnum coelorum cupimus ascendere, et interrogamus si aliqua nobis difficultas occurrat in itinere. Ad coeli fastigium et divitias festinamus: ad ipsas, inquam, divitias, quas nec oculus vidit, nec auris audivit, neqrporis percunctamur. Nam sicut diximus supra, multum est si velimus singula quaeque mandata Christi in hoc loco discutere. Tamen oportet nos flere et lugere pro his singulis quae impugnamus, et in contemptu habemus, quatenus ab ipsis sceleribus quae per inobedientiam et contemptum eorumdem mandatorum Christi incurrimus, uberrimis lacrymarum fletibus ablui expiarique, Deo opitulante,st humilitas mentis, cum lacrymis, et recordatione peccatorum, et timore judicii. Nam ex humilitatis virtute compunctio cordis nascitur. De compunctione cordis confessio peccatorum propagatur. De confessione peccatorum poenitentia generatur. De poeni
Abbreviated transcription (Latin):
scłm relinquere disponunt. Cum aut̃ de mo¬
nasteriis aut de retrusione. uel etiam de loci
habicatione ꝑcunctãtur. ante omnia de raqͥe
tractant. et de oportunitate. Orima tñ sollici¬
tudo satim. et prima u̾ba ista suint. Est ne ibi
requies quo cundum ẽ : Inueniuntur ibi que
necessaria funt abundant̃: Primum enĩ ut
dixi sollicite it quirunt. si nicbil hoꝵ desic.
que lata et spaciosa uita deposcit. Quidagis
o homs : Quio loqueris: Artam et angustã
uam nissus es ambulare: ut quid de requie.
ut quid de habuntantia ꝑcunctaris: uerũ
ne me cristunet aliquis. hec dicendo alios in¬
cusare. iam nunc de me ip̃o narrabo. Quondã
cum de scłi abrenunciatione. et de solitania
habitatione cogitare cepissem. ego scio qͣn
sollicite inframeniet ipm̃ ꝑscrutabar unde
unieaẽ. et unde michi in ipsa habitatione ea
sollicitiroine de requie oporis apio mẽmuetꝰ¬
ipm̃ tractabam. heu quam subtilit̾ ille art¬

Expanded text:
saeculum relinquere disponunt. Cum autem de mosaeculum relinquere disponunt. Cum autem de monasteriis aut retrusione vel etiam de locis habitantium percunctantur, ante omnia de requie tractant et de opportunitate. Prima tamen sollicitudo statim et prima verba ista sunt: Estne ibi requies quo eundum est? Inveniuntur ibi ea quae necessaria sunt abundanter? Primum enim, ut dixi, sollicite requirunt si nihil horum desit quae lata et spatiosa via deposcit. Quid agis, o homo? Quid loqueris? Arctam et angustam viam jussus es ambulare, utquid de requie, utquid de abundantia percunctaris? Verum ne me existimet aliquis haec dicendo alios incusare, jam nunc de meipso narrabo. Quondam cum de saeculi abrenuntiatione et de solitaria habitatione cogitare coepissem, ego scio quam sollicite infra memetipsum perscrutabar, unde viverem, et unde mihi in ipsa habitatione ea sollicitudine de requie corporis apud memetipsum tractabam. Heu! quam subtiliter ille arti
Abbreviated transcription (Latin):
dus future głe leuem facit p̃sentis temporis
tribulationem. Sequit᷑. Nolite inquit dare
scm̃ canib. neꝙ proiciatis margaritas um̃s an¬
te porcos. Nos uͦ e contra laudis amore. et iactan¬
tie uicio corrupti. etiam huic p̃cepto contraria
gerimus. atꝙ hominib neꝙ intelloctum pu¬
rum habentib. neꝙ fidem sanam retinentib.
et insuꝑ peccatorũ macłis innexis. sine ullã
discretione mysterioꝵ secreta nudamus. Mul¬
tum ẽ enim si uelimus singła queꝙ mantata
discutere. que om̃imodis in contempt: haben¬
tur. ab hominib. ut illua quodcumꝙ uultis
nt faciant uob homues. eadem et uos facite ilis.
Nos namꝙ e contratio omnia facimus hominib.
que ipsi nolumus pati. & rursum qui uissi
sumus ꝑ angustam uiam inicedere. ꝑ latam sem¬
ꝑ incedimus. hii aut̃ qui uidentur sustulisse
erucem suã. ⁊ sequi xp̃m. de lata et spatiosa ua
sollicite requirunt. Sic etiã facere solent illi. d

Expanded text:
dus futurae gloriae levem facit praesentis temporis dus futurae gloriae levem facit praesentis temporis tribulationem. Sequitur: Nolite, inquit, dare sanctum canibus, neque projiciatis margaritas vestras ante porcos . Nos vero e contra laudis amore et jactantiae vitio corrupti, etiam huic praecepto contraria gerimus, atque hominibus neque intellectum purum habentibus, neque fidem sanam retinentibus, et insuper peccatorum maculis innexis, sine ulla discretione mysteriorum secreta nudamus. Multum est enim, si velimus singula quaeque mandata discutere, quae omnimodis in contemptu habentur ab hominibus, ut illud: Quodcunque vultis ut faciant vobis homines, eadem et vos facite illis . Nos namque e contrario omnia facimus hominibus quae ipsi nolumus pati. Et rursum, qui jussi sumus per angustam viam incedere, per latam semper incedimus. Hi autem qui videntur sustulisse crucem suam et sequi Christum, de lata et spatiosa via sollicite requirunt. Sic enim facere solent illi qui
Abbreviated transcription (Latin):
fuisset admissum. pro hoc gehenne nos tradi
satis abundeꝙ sufficeret. quippe qui in alie¬
nis delictis seueri et amarissimi iudices
reside: aẜ nr̃as aut̃ trabes in oculis ꝓpriis
infixas nonuidemus. a quo uicio neq scłi ho¬
horrescimus. quod ioem ipse ait. In quo enĩ
iudicio iuclicaueritis. iudicabimn. Nam dic
tł quid laboris babet. ut nonuidices alium:
Nol ant̃ qui cum posftnus Piue iabore manoatiut
Idei seruare. laboramus et nitimur. ut illud preua¬
tictius. Quia et re uera ip̃e pronunciauit de
preceptis sius. quod nichil in eis onerosum sit.
sic̃ paulo añ ittuli ĩ docens. Iugũ meũ suaue est. et
onus meum leue. Nos namꝙ e contra grauia effi¬
cumis. que ille leuia constituit. Quanuis enĩ
sint aliqua. in quib paululum laboris ad hiben¬
dum ẽ. tamen quicquid ipse precepit leue est.
etiã si sit tribulatio. & si tribulatio. quomͦ le¬
ue est : Leue inquam ẽ. quia mnensum pon¬

Expanded text:
fuisset admissum, pro hoc solo gehennae nos tradi fuisset admissum, pro hoc solo gehennae nos tradi satis abundeque sufficeret; quippe qui in alienis delictis severi et amarissimi judices residemus, nostras autem trabes in oculis propriis infixas non videmus: a quo vitio neque saeculi hohorrescimus quod idem ipse ait: In quo enim judicio judicaveritis, judicabimini . Nam dic mihi, quid laboris habet ut non judices alium? Nos autem qui cum possimus sine labore mandatum Dei servare, laboramus et nitimur ut illud praevaricemur. Quia et revera ipse pronuntiavit de praeceptis suis quod nihil in eis onerosum sit, sicut paulo ante retuli, id docens: Jugum meum suave est, et onus meum leve . Nos namque e contra gravia efficimus quae ille levia constituit. Quamvis enim sint aliqua in quibus paululum laboris adhibendum est, tamen quidquid ipse praecepit leve est, etiam si sit tribulatio. Et si tribulatio, quomodo leve est? Leve, inquam, est, quia immensum pon
Abbreviated transcription (Latin):
nolite cogitare de crastino. nec audire scio aliquẽ.
nec omnino seruare. & ꝓptea de hoc mandato
dicere aliquid erubesco. Et enim oportebat nos
quocumꝙ pacto loquente xp̃o et pronuncian¬
te. nun dubitare s credere. Nunc uͦ ctiamcũ
⁊ causas et rationes adhibeat mandatori suoꝵ.
atꝙ exemplis ea ualidissimis mumat. nec sic
quitem erubescimus. ẜropt᷑ hoc enim et aui¬
um que non arant. neꝙ seminant. et lẏlio¬
rum que non nent. similitudines posuit ut
nemo dubitaret. et tamen nos sicut gentes.
aut forte ⁊̃ aliqui d desꝑabiliꝰ gentib dehis
cogitando consumimur. S de hoc ut cdixi
mandato plura dicere erubesco. ad sequẽtia
tam̃ ueniam. si forte alicubi solatium qua¬
lecumꝙ mei putoris inueniam. Quid gͦ seqͥ¬
tur post hec: Nolite iudicare. ut non iudi¬
cemini. Ego enim solatium mei pudous in¬
uenire credebam. augmenta nunc confusio¬
nis reppen. Si aut̃ nullum nob̾ peoratũ aliud

Expanded text:
Nolite cogitare de crastino, nec audire scio aliquem, Nolite cogitare de crastino, nec audire scio aliquem, nec omnino servare. Et propterea de hoc mandato dicere aliquid erubesco. Etenim oportebat nos quocunque pacto loquente Christo et pronuntiante non dubitare, sed credere. Nunc vero etiam cum et causas et rationes adhibeat mandatorum suorum, atque exemplis ea validissimis muniat, nec sic quidem erubescimus. Propter hoc enim et avium quae non arant, neque seminant, et liliorum, quae non nent, similitudines posuit, ut nemo dubitaret, et tamen nos sicut gentes, aut forte etiam aliquid desperabilius gentibus de his cogitando consumimur. Sed de hoc, ut dixi, mandato plura dicere erubesco, ad sequentia tamen veniam, si forte alicubi solatium qualecunque mei pudoris inveniam. Quid ergo sequitur post haec? Nolite judicare, ut non judicemini . Ego enim solatium mei pudoris invenire credebam, augmenta nunc confusionis reperi. Si autem nullum nobis peccatum aliud
Abbreviated transcription (Latin):
uis et̃ erga te deum cum pecratorum ueniã
poscis talẽ te exibere acbes hił qui ddliquerunt
unte. sicut et sapientiũ quidam dicit: homo ho-¬
mini seruat iram: et a deo querit medelam: &
si homo erga hominem non habet misccłiam: qͥs
propiciabitur delictis eius: Uellem silere iã ⁊huc
usꝙ progressus. finem. sermonib meis impone¬
re. erubescoenim et confundor ultra procedere.
S quiditerum tacere proderit. cum ab ipsis man¬
datis xp̃i que impugnamus. silent᷑ etiam arguam᷑:
Quomoto aut̃ latibimus eum qui nouit corda
nrã. et indicaturus ẽ ea: Quid gͦ dicam de illo
mantato quo inbemur non thesauri.are super
t̃ram: Ceti uͦ quasi e contranio audierint pre¬
ceptum. et quasi dictum sit ad eos. thesaurirate
omni modo suꝑ tr̃am. ita relinquentes celum.
adheserunt terre. et insamunt erga pecuni¬
as. cong̾gandas. totoq affectu odiunt dm̃. dili¬
gunt aut̃ mammonã. Quod aut̃ dictum est

Expanded text:
vis esse erga te Deum, cum peccatorum veriam vis esse erga te Deum, cum peccatorum veriam poscis, talem te exhibere debes his qui deliquerunt in te, sicut et sapientium quidam dixit: Homo homini servat iram, et a Deo quaerit medelam . Et si homo erga hominem non habet misericordiam, quis propitiabitur delictis ejus? Vellem silere jam et huc usque progressus finem sermonibus meis imponere. Erubesco enim et confundor ultra procedere. Sed quid iterum tacere proderit, cum ab ipsis mandatis Christi, quae impugnamus, silenter etiam arguamur? Quomodo autem latebimus, cum qui novit corda nostra, judicaturus est ea? Quid ergo dicam de illo mandato quo jubemur non thesaurizare super terram? Caeteri vero quasi e contrario audierint praeceptum, et quasi dictum sit ad eos: Thesaurizate omni modo super terram; ita relinquentes coelum adhaeserunt terrae, et insaniunt erga pecunias congregandas, totoque affectu odiunt Deum, diligunt autem mammonam. Quod autem dictum est.
Abbreviated transcription (Latin):
insemet xp̃c tocuit. ⁊ fecit dicens. pater ig¬
nosce illis. non enim sciunt quid faciunt: Uo¬
lentib enim obseruare xp̃i precepta. non
sunt impossibilia. s leuia. nolentib uͦ et ino¬
bedientib uidentur eẽ dura. et impossibilia.
cũ idem dñs dicat. onus meum leue ẽ ⁊ uigum
meum suaue. Iam uͦ quit dicam de hoc quod
scͥptum ẽ in or̃one dominica. dimitte nob̾ de¬
bita nr̃a. sicut et nos dimittums debitorib
ducra hec ddeo dicere audeat: Nam et sincħ
facramus inmicis ⁊ debitoribnrĩs. habemꝰ
tamen intra insanabile uulnus ire. retentam
incorde. Et si tm̃moto non ledas cum. qui te le¬
sit. aũtis te tamen ab eo. noc libent̃ eum uites:
manet sine dubio uulnus in pectore. et dolor
augescit in corte. Nunquid tu ita ius ꝓpiciũ
tibi fieri deum. ut nonquidem te ledat. auer¬
tat tamen se abste. et peccatoꝵ tuoꝵ memo¬
riam teneat. et uidere te nolit: Igit᷑ qualem

Expanded text:
ipsemet Christus docuit et fecit, dicens: Pater, igipsemet Christus docuit et fecit, dicens: Pater, ignosce illis, non enim sciunt quid faciunt ? Volentibus enim observare Christi praecepta, non sunt impossibilia, sed levia; nolentibus vero et inobedientibus videntur esse dura et impossibilia, cum idem Dominus dicat: Onus meum leve, et jugum meum suave . Jam vero quid dicam de hoc quod scriptum est in oratione Dominica: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus ducia haec Deo dicere audeat? Nam etsi nihil faciamus inimicis et debitoribus nostris, habemus tamen intra nos insanabile vulnus irae retentum in corde. Et si tantummodo non laedas eum qui te laesit, avertis te tamen ab eo, nec libenter eum vides, manet sine dubio vulnus in pectore, et dolor augescit in corde. Nunquid tu ita vis propitium tibi fieri Deum, ut non quidem te laedat, avertat se tamen abs te, et peccatorum tuorum memoriam teneat et videre te nolit? Igitur qualem
Abbreviated transcription (Latin):
biturꝰ. et amabit. S hoc ubi nunc inucnio: Citiꝰ
eium talem uitam mirabor: Neminem autem
nunc inuenire queo. qui hanc inuiriam. paticu¬
der ferre uelit. xp̃c enim nos orare proꝑsequen¬
tib et calumpuiantib iubit. nos aut̃ non solũ
contra inmicos. s etiã contra amicos sepe inimi¬
cicias et insidias pommnus. xpc̃ maledicentibus
benedici uibet. nos e contra non solum multipli¬
catas maledictiones restitiumus. sed et si possu.¬
muspro uerbis. flagellis eos celimus. Non tibi
uidentur ohomo om̃i motis contraria. ẽẽ ut
dixi preceptis xp̃i que gerimus: Nonne mag̃
pugnam habemus contra mandata eius qͣm
obedientiam: Et uleo metito lugemue ⁊ mo¬
belientiam nrãm merito planginus. Sed
dicit aliquis. Impossibilia nob̾ prccipit. tpc̃.
Quio agis o homo: Nunquid ignoras quid
dauio in saul fecit: Quid stephs martyr qui
pro lapitantib exorauit: Oblitus ne es quid

Expanded text:
bitur et amabit. Sed hoc ubi nunc invenio? Cujus bitur et amabit. Sed hoc ubi nunc invenio? Cujus enim talem vitam mirabor? Neminem autem nunc invenire queo qui hanc injuriam patienter ferre velit. Christus enim nos orare pro persequentibus et calumniantibus jubet; nos autem non solum contra inimicos, sed etiam contra amicos saepe inimicitias et insidias ponimus. Christus maledicentibus benedici jubet, nos e contra non solum multiplicatas maledictiones restituimus, sed etiam, si possumus, pro verbis flagellis eos caedimus. Nonne tibi videntur, o homo, omnimodis contraria esse, ut dixi, praeceptis Christi quae gerimus? Nonne magis pugnam habemus contra mandata ejus, quam obedientiam? Et ideo merito lugemus, et inobedientiam nostram merito plangimus. Sed dicit aliquis: Impossibilia nobis praecipit Christus. Quid agis, o homo? nunquid ignoras quid David in Saul fecit? Quid Stephanus martyr, qui pro lapidantibus exoravit? Oblitusne es quid
Abbreviated transcription (Latin):
modo proferende sunt. et consisio habenda ẽ.A
ꝑte enim contra hec omnia milieamꝰ. Pati aut̃
aliquid ex his que scripta suit ac ferre. neꝙ in
ũbis neꝙ in reb. unqͣm uolamus. S et si in aliqͦ
saltem uelleuit pulsemur. continuo uelut fere
bestie contra eos insurgimus. S licet nos in oĩb
contraria agamus. que p̃cipit nob xp̃c. tamen
eminentius ab eodocerr. Qui diripuerit in¬
quit que tua sunt. qui te leserit. qui te nocuerit.
non solum pro his que tibi abstulit. non indig¬
nens ẜ et dilige. et tota caritate constringere:¬
⁊ ecuam prto ipõ ad cd̃ia asigenteo praitã funds. Ac
si dicatur. sum ille qui ad diripienda quet
uenerit in largiendo. quam ille uenerat in diripi¬
ento. quãuisille sit ferus ⁊ barbarus. erubescet tam̃
bonitatem tiram. mitigabitur a furore. resipiscet
continuo. ac facti penitebit. acsuum quidem pec¬
catum exborrescet. tui uͦ animi uirtutem mira¬

Expanded text:
modo proferendae sunt, et confusio habenda est: modo proferendae sunt, et confusio habenda est: aperte enim contra haec omnia militamus. Pati autem aliquid ex his quae scripta sunt ac ferre, neque in verbis, neque in rebus unquam volumus. Sed etsi in aliquo saltem vel leviter pulsemur, continuo velut ferae bestiae contra eos insurgimus. Sed licet nos in omnibus contraria agamus quae praecipit nobis Christus, tamen eminentius ab eo docemur; qui diripuerit, inquit, quae tua sunt, qui te laeserit, qui tibi nocuerit, non solum pro his quae tibi abstulit, non indigneris; sed et dilige, et tota charitate constringe, et etiam pro ipso ad Deum diligenter preces funde. Ac si dicatur: Cum ille qui ad diripienda quae venerit in largiendo quam ille venerat in diripiendo, quamvis ille sit ferus et barbarus, erubescet tamen bonitatem tuam, mitigabitur a furore, resipiscet continuo et facti poenitebit, ac suum quidem peccatum exhorrescet, tui vero animi virtutem mira
Abbreviated transcription (Latin):
de consentiento adu̾sario. uel de concupiscentia illi¬
cita. et de oculo dextro. et de mami dectã. et derelin¬
quentis uxorib p̃cipuntur. quasi nec scripta sit̃.
nec audita ita contempnunt᷑. In oculo enim dextro.
et manu dexta. parentes nrõs atꝙ propinquos. intal¬
ligimus quos si a contemplantã uer̃am luoc̃ nob̾
impedimento sunt. debemns trancare istiꝰ modi por¬
ciones. ne dum uolumus eeceros lucrifacere. ipsi
ricatio mandati. de ꝑuirio quio dicam: Euangłica
aut̃ ueritas iuramentum ñ recupit. cum omius
sermo fidelis prouire uirando sit. Post hec aut do¬
minꝰ ait. Si quis te ꝑcusserit in dext̾am maxillam:
prebe ei et ult̾am. Et uolenti tecum indicio conten¬
dere. et tunicam tuam auferre. relinque illi et
pallium. Et si quis angariauent te nulle passꝰ
uate cum illo alia duo. Petenti teda i. ⁊ uolenti
mutuareͥ ate ne au̾taris. Ad hec etum quid di¬
cimus: Pro singłis aut̃ his lacrime nob̾ tantũ¬

Expanded text:
de consentiendo adversario, vel de concupiscentia illicita, et de oculo dextro, et de manu dextra, et de relinquendis uxoribus praecipiuntur , quasi nec scripta sint nec audita, ita contemnuntur. In oculo enim dextro et manu dextra parentes nostros atque propinquos intelligimus: quod si ad contemplandam veram lucem nobis impedimento sunt, debemus truncare istiusmodi portiones; ne dum volumus caeteros lucrifacere, ipsi ricatio mandati, de perjurio quid dicamus? Evangelica autem veritas juramentum non recipit, cum omnis sermo fidelis pro jurejurando sit. Post haec autem Dominus ait: Si quis te percusserit in dextram maxillam, praebe illi et alteram; et volenti tecum judicio contendere, et tunicam tuam auferre, relinque illi et pallium. Et si quis angariaverit te mille passus, vade cum illo alia duo. Petenti te, da ei. Et volenti mutuari a te, ne avertaris . Ad haec enim quid dicimus? Pro singulis autem his lacrymae nobis tantum
Abbreviated transcription (Latin):
pore hospitalitatis. quia his temporib mati¬
me dinosci poterit. non solũ non debet recipi. ne¬
rum etiã dicatur ei honeste ut recedat. ne ctrã
eiꝰ miseria fr̃s erudiantur. Cauendum aut̃¬
ne aliqͣndo de alio noto monasterio monachꝰ
ad habitandum suscipiat᷑. sine conisensu alba¬
tis cuis aut liter is commendatiis. De iuuemi¬
b autem etate: nulla ambiguitas t̃ si recipi
debeant. cum dominꝰ de eisdicat: Sinite par¬
uulos uenire adme. talium ẽ enim regnũ
celorum. Non cnim alicui obest̾ etas puerił
si fuerit mente ꝑfectus. Nec semilis cuiquã
prtorerit etas sai patuubꝰ fuenit sensu. Pactꝰ¬

Expanded text:
pore hospitalitatis, quia his temporibus maxipore hospitalitatis, quia his temporibus maxime dignosci poterit, non solum non debet recipi, verum etiam dicatur ei honeste ut recedat, ne etiam ejus miseria alii ne aliquando de alio noto monasterio monachus ad habitandum suscipiatur sine consensu abbatis ejus aut litteris commendatitiis. De juvenum autem aetate nulla ambiguitas est an recipi debeant, cum Dominus de eis dicat: Sinite parvulos venire ad me: talium est enim regnum coelorum . Non enim alicui obest aetas puerilis, si fuerit mente perfectus. Nec senilis cuiquam proderit aetas, si fuerit sensu pa
Abbreviated transcription (Latin):
rem libent᷑ incluritur. uel si delictum aliquis
stium cum int̾rogatꝰ fuerit. nequaqͣm pronũ¬
ciare confunditur. medelamq delicti que ei
adhibita fuerit. gaudent̃ suscipiat. et si ad om¬
nem humilitatẽ absꝙ ueretundia inclinat᷑.
ac iuliorib et abiectiorib artificiis si ita ratio
poposcrrit. tradi se non enibuerit. Cum autem¬
his atꝙ aliis exertitiis probatus fuerit. si stabi¬
lis et prompto animo ꝑstiterit. tunc eum sus¬
cipi decet. Sit aut̃ sicut iam dictum ẽ duos
annos int̾ fr̃s incongregatione. et postea si cꝰ
uoluntas firma manserit. ad solitariam suscipi¬
atur. Similit̾ quoꝙ ⁊ simonachus aliquis ꝑt
uenerit. et pro eadem causa se suscipi rogaue¬
hospite suscipiati. ⁊ ꝓbetur ita ut p̃dictũ ẽ.
& si contentus furrit consuetudine loci qͣm
inuenerit. et stabilitatẽ suam firmare uo¬
luerit. non renuatur eius uoluntas. Quod si
suꝑ fluus aut uiciosus inuentus fuerit tem¬

Expanded text:
vitam libenter inclinetur; vel si delictum aliquis vitam libenter inclinetur; vel si delictum aliquis suum, cum interrogatus fuerit, nequaquam pronuntiare confunditur, et medelam delicti, quae ei adhibita fuerit, gaudenter assumat; et si ad omnem humilitatem absque verecundia inclinatur, ac vilioribus et abjectioribus artificiis, si ita ratio poposchis atque aliis exercitiis probatus fuerit, si stabilis et prompto animo perstiterit, tunc eum suscipi decet. Sit autem, sicut supra dictum est, duos annos inter fratres in congregatione, et postea, si ejus voluntas firma manserit, ad solitariam vitam suscipiatur. Similiter quoque et si monachus aliquis perenerit, et pro eadem causa se suscipi rogavesuscipiatur, et probetur ita ut prius dictum est. Et si contentus fuerit consuetudine loci quam invenerit, et stabilitatem suam firmare voluerit, non renuatur ejus voluntas. Quod si superfluus aut vitiosus inventus fuerit tem
Abbreviated transcription (Latin):
uerũtam̃ neq absꝙ subtilissima probatione
indulgendum ẽ cuiquã intrare in scãm con¬
ũsationẽ. S sicut iuuenem illũ dominus qui
uenit ad eum de priori uita sua int̾rogauit. et
cum audiss quia recte transa cta ẽ. qd̾ ei
deerat precepit adimplert dicens si uiis ꝑfectꝰ
rita demum uissit eum se sequi. Ita gͦ et nosopor¬
tet prius probare spiritꝰ si ex deo sunt. et sio ad¬
uenientes quosꝙ cum caritate ad dei seruicium
suscipere. Si quis aut̃ ex ordine sacerdotum ettra¬
neorum se suscipi rogauerit. ita ut ad solitariam
untam quandoꝙ uenire desiderit. non e icitius
assentiatur: Tamen si oumino in hac supplicatio¬
ne ꝑstiterit. recipiatur. sciatꝙ se omnem begule
disciplinam seruaturum. S ne forte quis ao hoc¬
simulata menteᷤ propositum uenire ꝑtemptet.
primitꝰ durit᷑ ad probandus ẽ. Quod ita demum
facile disnoscitur. si omnem laborem corponis qui
ei inuingitur. equanimit᷑ ferat. et ad austetio

Expanded text:
atione indulgendum est cuiquam intrare in sanctam conversationem: sed sicut Dominus juvenem illum qui venit ad eum de priori vita sua interrogavit, et cum audisset quia recte transacta esset, quod ei deerat praecepit adimplere, dicens: Si vis perfectus et ita demum jussit eum se sequi: ita ergo et nos oportet prius probare spiritus, si ex Deo sunt, et sic advenientes quosque cum charitate ad Dei servitium suscipere. Si quis autem ex ordine sacerdotum extraneorum se suscipi rogaverit, ita ut ad solitariam vitam quandoque venire desideret, non ei quidem citius assentiatur. Tamen si omnino in hac supplicatione perstiterit, recipiatur, sciatque se omnem Regulae disciplinam servaturum. Sed ne forte quis simulata mente ad hoc propositum venire pertentet, primitus duriter probandus est: quod ita demum facile dignoscitur, si omnem laborem corporis qui ei injungitur aequanimiter ferat, et ad austeriorem
Abbreviated transcription (Latin):
contempent. Cum enuim sibi regiminis calmen un¬
ꝑatur. si tam dons p̃uentus t̃. quib aliis pitesse ⁊
processe possit. ⁊ ex corde debet fugere. et inuitus
obeddire. Huic usꝙ beatus gregoriꝰ. Nam de caderp
re ait sc̃s ysidorus. Uir inquit eccłiasticus et cra¬
cifigi munto ꝑ mortificationem ꝓptie caris de¬
bet. et dispensationem eccłiastici ordinis si ex dei
uoluntate prouenerit. nolens quidem s humilis
gub̾nandam susciꝑe. Multis int̾cipit satharas frau¬
dib eos oruuite sensus ꝙ utilitate prestantes pre¬
eẽ et pricesse aliis nolunt. ⁊ dum eis regunen ani¬
marum imponit᷑ renuunt. cum tutius arbitran¬
tur ociosam uitam legere. quam lucris aĩarum
insistere. quod tam̃ decepti agunt. ꝑ argumen¬
tum diaboli. fallentis eos ꝑspeciem boni. ut dũ
illos a pastorali officio retrahit. nequa qͣm profici¬
ant. qui eorum u̾bis atꝙ exemplis instrui pote

Expanded text:
contemnit. Cum enim sibi regiminis culmen imcontemnit. Cum enim sibi regiminis culmen imperatur, si jam donis praeventus est, quibus aliis praeesse et prodesse possit, et ex corde debet fugere, et invitus obedire. Huc usque beatus Gregorius. Nam de eadem re ait sanctus Isidorus: Vir, inquit, ecclesiasticus et crucifigi mundo per mortificationem propriae carnis debet, et dispensationem ecclesiastici ordinis, si ex Dei voluntate provenerit, nolens quidem, sed humilis gubernandam suscipiat. Multis intercipit Satanas fraudibus eos qui vitae sensus et utilitate praestantes preesse et prodesse aliis nolunt: et dum eis regimen animarum imponitur, renuunt, consultius arbitrantes otiosam vitam degere quam lucris animarum insistere. Quod tamen decepti agunt per argumentum diaboli, fallentis eos per speciem boni; ut dum illos a pastorali officio retrahit, nequaquam proficiant qui eorum verbis et exemplis instrui pote
Abbreviated transcription (Latin):
candelabrum: ut luceat omnib qui intomosunt.
hinc petro ait. symon ioħis amas me: Qui cum se
amare protinus respondisset. audiuit. Si diligis
me: pasce our ᷤs meas. Si gͦ testimonium dilectio¬
nis ẽ cura pastionis. quisquis uirtutib pollens.
gregem dei renuit pascere. pastorem sũmum con¬
uincitur non amare. Si curam proxuni sicut
nrãm gerimus: quasi utrumq peclem ꝑ calcam̃¬
ta munimus. Qui uͦ suam cogitans utilitatem ꝓ¬
ximoꝵ negligit. quasi unus peclis calciamentũ
cum dedecore amittit. Sunt etã nonnulli qͥ ctã
ex sola humilitate aliis ꝑre et̃ refuguint. ne his
quos suꝑiores sibi eftimant preferantur. quoꝵ
profecto humilitas siceteris quoꝙ turtutib ci¬
gitur. tunc ante oculos dei uera ẽ. cum adits¬
puendũ hoc quod utilit̾ subire precipitur. ꝑti¬
nax nonẽ. Neꝙ enim uere ẽ humilis. qui suꝑni
nutum arbitrii ut debeat p̃ eẽ intelligit. et tamca

Expanded text:
candelabrum, ut luceat omnibus qui in domo sunt . candelabrum, ut luceat omnibus qui in domo sunt . Hinc Petro ait: Simon Joannis, amas me ? Qui cum se amare protinus respondisset, audivit: Si diligis me, pasce oves meas . Si ergo testimonium dilectionis est cura pastionis, quisquis virtutibus pollens gregem Dei renuit pascere, pastorem summum convincitur non amare. Si curam proximi sicut nostri gerimus, quasi utrumque pedem per calceamenta munimus. Qui vero suam cogitans, utilitatem proximarum negligit, quasi unius pedis calceamentum cum dedecore amittit. Sunt etiam nonnulli qui ex sola humilitate aliis praeesse refugiunt, ne his quos superiores sibi aestimant praeferantur: quorum profecto humilitas, si caeteris quoque virtutibus cingitur, tunc ante oculos Dei vera est, cum ad respuendum hoc quod utiliter subire praecipitur pertinax non est. Neque enim vere est humilis, qui superni nutum arbitrii ut debeat praeesse intelligit et tamen
Abbreviated transcription (Latin):
xxii. dehis qͥ ĩ regimi ne ꝓdesse possũt qͥetã uitã¬
munerib sapientie et scientie ditati.
dum soliꝰ contemplationis studio in ardescũt.
parere utilitati proximoꝵ in p̃dicatione refu¬
guint. secretum quietis diligunt. secessum specu¬
lationis appetunt. Qui minirũ si uocati culmen
reguinum susciꝑe renuunt. ipsa sibi plerumꝙ
dona adimunt. que non pro se tantũ m᷑ s ctiam ꝓ
aliis acceꝑunt. Cumꝙ sua et non aliorum lucra
cogitant: ex tantis procul dubio rei sunt. qͣntis
uenientes ad publicum prodesse potuerunt. Qua
eium mente his qui proximis ꝓfututꝰ enitesceret
secretum preponit suũ. quando ipse sumini patͥo
unigenitus. ut multis prodesset. de sinu patris
eg̾ssus ẽ. adpublicum nrm̃: Demiꝙ ipsa ueritas dis-¬
cipłis in euangelio dicit. Non potest ciuitas abs¬
condi. supͣ montem posita. Et iteꝵ. Nemo ac¬
cendit lucernam et ponit eam submodio. secd suꝑ

Expanded text:
XXII. De his qui in regimine prodesse possunt, et prXXII. De his qui in regimine prodesse possunt, et prmuneribus sapientiae et scientiae ditati, dum solius contemplationis studio inardescunt, parere utilitati proximorum in praedicatione refugiunt, secretum quietis diligunt, secessum speculationis appetunt. Qui nimirum si vocati culmen regiminum suscipere renuunt, ipsa sibi plerumque dona adimunt, quae non pro se tantummodo, sed etiam pro aliis acceperunt. Cumque sua et non aliorum lucra cogitant, ex tantis procul dubio rei sunt, quantis venientes ad publicum prodesse potuerunt. Qua enim mente is qui proximis profuturus enitesceret, secretum praeponit suum, quando ipse summi Patris Unigenitus, ut multis prodesset, de sinu Patris egressus est ad publicum nostrum? Denique ipsa Veritas discipulis in Evangelio dicit: Non potest civitas abscondi supra montem posita . Et iterum: Nemo accendit lucernam et ponit eam sub modio, sed super
Abbreviated transcription (Latin):
aliis sciri resugiunt. sibimet ipsis accensi sunt. s
aliis in exemplum luminis non sunt. hi aut̃ qui
exempla iurtutum p̃rogant. et lumen ꝑuitã
lampades appellantur. hinc ⁊ enim beatꝰ ieronimꝰ
ait. In nocens et absꝙ sermone conu̾satio. quan¬
tum exemplo prodest. tantũ silencio nocet. huic
enim satis enitenter ostenditur. quod ⁊ conũsati¬
ontet u̾bo omnib eẽ debemus in exemplum. S
ualte cauendum ẽ solitariis ut laudabilit᷑ uiuãt.
s lautari non appetant. ne pro ip̃a laude inela¬
tionem. ant uanam głam incidant. ne in ip̃o qui¬
dem pestifero uicio uane głe ruant. oportet ut
tur. in domino głetur. Et iterum. Si głari opor¬
tet. non expedit quidem. Iocuro enim hoc dico
quia satis rarum ẽ. ut laudabilit᷑ uiuentem
laus humana non capiat. et uana gła non
sub ripiat. Ille gͥ modis omnib debet ad exemplũ
ꝑtrahi. qui cunctis carnis passionib moriens iã

Expanded text:
aliis sciri refugiunt, sibimetipsis accensi sunt, sed aliis sciri refugiunt, sibimetipsis accensi sunt, sed aliis in exemplum luminis non sunt. Hi autem qui exempla virtutum praerogant, et lumen per vitlampades appellantur. Hinc etenim beatus Hieronymus ait: Innocens et absque sermone conversatio quantum exemplo prodest, tantum silentio nocet. Hinc enim satis evidenter ostenditur quod et conversatione et verbo omnibus esse debemus in exemplum. Sed valde cavendum est solitariis ut laudabiliter vivant, sed laudari non appetant, ne pro ipsa laude in elationem aut vanam gloriam incidant, ne in ipso quidem pestifero vitio vanae gloriae ruant: oportet ut tur, in Domino glorietur . Et iterum: Si gloriari oportet, non expedit quidem . Idcirco enim hoc dico quia satis rarum est ut laudabiliter viventem laus humana non capiat, et vana gloria non subripiat. Ille igitur modis omnibus se dedit ad exemplum pertrahi, qui cunctis carnis passionibus moriens, ja
Abbreviated transcription (Latin):
simul cum fatius uirginib a regno dei exciu¬
damur. S tales nos econtra exhibeamꝰ. ut
nrã humilitas aliorum confundat suꝑbiam.
nrã patientia proximoꝵ extingunt uracundiã
nrã obedientia pigricram. aliorum tacite incre¬
pet. nr̃ feruor aliorum teporem excitet. Tales in¬
suꝑ nos exhibeamus. ut cunctis in exemplo lu¬
minis simus. Inde dominꝰ precipit dicens. Sic
luceat lux urã coram hominib. ut uideant oꝑa
ura bona. et głificent patrem urm qui in celis ẽ.
exemplum bonoꝵ oꝑum inuerbo. in conu̾satiõe.
incaritate in fide. in castitate. et cet̃a. hinc etiã
gregoriꝰ doctor egregius in expositione iezechielis
dicit. Quisqͥs gͥ in occulto bene uiuit. s alenopro¬
uectu minime proficit. carbo ẽ. Qui uͦ ĩmitatio¬
ne scĩtatis positus lum̃ ex se rectitudinis multis
demonstrat. lampas ẽ: quia et sibi ardet et aliis
lucet. Item ip̃e. Qui enim inquit uitam suam ab

Expanded text:
simul cum fatuis virginibus a regno Dei exclusimul cum fatuis virginibus a regno Dei excludamur. Sed tales nos econtra exhibeamus, ut nostra humilitas aliorum confundat superbiam, nostra patientia proximorum exstinguat iracundiam, nostra obedientia pigritiam aliorum tacite increpet, noster fervor aliorum teporem excitet. Tales insuper nos exhibeamus, ut cunctis in exemplo luminis simus. Unde Dominus praecipit dicens: Sic luceat lux vestra coram hominibus, ut videant opera vestra bona, et glorificent Patrem vestrum, qui in coelis est  in verbo, in conversatione, in charitate, in fide, in castitate, etc. . Hinc etiam Gregorius doctor egregius in expositione Ezechielis dicit: Quisquis igitur in occulto bene vivit, sed alieno provectui minime proficit, carbo est. Qui vero in imitatione sanctitatis positus lumen ex se rectitudinis multis demonstrat, lampas est, quia et sibi ardet et aliis lucet. Item ipse: Qui enim, inquit, vitam suam ab
Abbreviated transcription (Latin):
uita multorum ruuia est. Pleriq igitͣ sosta¬
rii praue uiuentes. forma mali oeceris existũt.
qui in bonis exemplum cẽ rebuerunt. hi aut̃
quoscumq exempla mal i conũsationis sue
ꝑdunt. simul cum eis procul dubio met̃im
ꝑibunt. si tam̃ in malo ꝑseuerau̾int. Multo
illi qui substancias aliorum predia ꝙ diripi¬
unt. hi enim que extra nos s tam̃ que nr̃a
sunt auferunt. Corruptores uͦ morum propͥe
nos ipsos decipunt. qm̃ diuitie hominum.
mores eorum sunt. Quappt̃ nos qui solitariam
uitam expetimus. semꝑ ea que ad edisicationc̃
ꝑtinent agere studeamus. Uideamus aut̃ ne
uicia nr̃a aliorum uirtutib noceant. ne alioꝵ¬
feruorem tepornr̃ debilicet. ne aliorum patien¬
tiam nrã ira cõmaculet. ne alioꝵ humilitatẽ
suꝑbia nr̃a deprauet. ne aliorum samtatem¬
tudinem feditas nr̃a contaminet. ne alioꝵ ar¬
dentes extinguamus lampates. ne quod absit

Expanded text:
vita multorum ruina est. Plerique igitur solitavita multorum ruina est. Plerique igitur solitarii prave viventes forma caeteris in malum existunt, qui in bonis exemplum esse debuerunt. Hi autem quoscunque exemplo malae conversationis suae perdunt, simul cum eis procul dubio in aeternum peribunt, si tamen in malo perseveraverint. Multo illi qui substantias aliorum praediaque diripiunt. Hi enim quae extra nos, sed tamen quae nostra sunt, auferunt; corruptores vero morum proprie nos ipsos decipiunt, quoniam divitiae hominum mores eorum sunt. Quapropter nos qui solitariam vitam expetimus, semper ea quae ad aedificationem pertinent, agere studeamus. Videamus autem ne vitia nostra aliorum virtutibus noceant, ne alioferuorem tepor noster debilitet et ne aliorum patientiam nostra iracundia uiolet, ne aliorum humilitatem superbia nostra deprauet, ne aliorum ptudinem foeditas nostra contaminet, ne aliorum ardentes exstinguamus lampades; ne, quod absit,
Abbreviated transcription (Latin):
umnia factus sum. ut omnes lucrifacerem. In tm̃
enim idem apłs se imitabilem eunctis prebebat.
ut cum fiducia clamaret dicens. imitatores mei es¬
tote. sicut et ego xp̃i. O quam felix o quam sccura
conũsatio pauli. qui pret̃mittens ꝑrophas et apos¬
tolos ceteros ꝙ scõs. iubet se imitati tͥanos. Quappt̃
⁊ solitarii licet inferus quam panlus. tamen debent
se imitabiles prebere omnib. Nam sicut p̃ciosum
atq precipuum ẽ in medio multorum bene a¬
gere: et plurimos ad profectum et exemplũ boni
operis incitare. ita ꝑicłosum ac ꝑniciosum ẽ ne¬
gligentius agendo multorum fidem frangere mł¬
torum ꝙ aminas deprauare. hoc aut̃ ideo dico.
quia quod penis ẽ. facilius inueniuntur qui
ea que sunt deteriora. quam qui meliora secteu¬
tur. Quã obrem sicut ille ualde admirandus
atꝙ laudandus ẽ. cuiꝰ cursus bonus multoꝵ
ẽ profectus. ita ille merito lugendus ẽ. cuiꝰ

Expanded text:
omnia factus sum, ut omnes lucrifacerem . In tantum omnia factus sum, ut omnes lucrifacerem . In tantum enim idem Apostolus se imitabilem cunctis praebeat, ut cum fiducia clamaret, dicens: Imitatores mei estote, sicut et ego Christi . O quam felix, o quam secura conversatio Pauli, qui praetermittens prophetas et apostolos, caeterosque sanctos, jubet se imitari Christianos. Quapropter et solitarii, licet inferiores quam Paulus, tamen debent se imitabiles praebere omnibus. Nam sicut pretiosum atque praecipuum est in medio multorum bene agere, et plurimos ad profectum et exemplum boni operis incitare; ita periculosum ac perniciosum est negligentius agendo multorum fidem frangere multorumque animas depravare. Hoc autem ideo dico quia, quod pejus est, facilius inveniuntur qui ea quae sunt deteriora quam qui meliora sectentur. Quamobrem sicut ille valde admirandus atque laudandus est cujus cursus bonus multorum est profectus, ita ille merito lugendus est cujus
Abbreviated transcription (Latin):
demũ ddelinquentiam iniquitates increpares
Sciendum ũ ẽ qualit̃ conuenit p̃dicare ep̃is
et presbit᷑is acꝙalit̾ solitatiis. Illis utiꝙ tan¬
quam sibi conmũis plebib oportet aiguendo.
increpanto. obsecranto. publice predicare. Is.¬
tis uͦ non tinquã sibi ꝯmissis. s prosola cari¬
tate conuenit aduenientes quosqi spalium
ũborum dapib reficere. ⁊ ad dei seruicium ut
conũtantur. humilit᷑ et seciete suggerere. ñ
tam̃ eos oportet quasi pro gratia hominum
ad quirenda exhortationis rigorem reticere.
Dreterea quo ꝙ debemꝰ et nos cotioie etiam
tacendo predicare. Tui.c ⁊ enim tacendo p̃¬
dicabimus. cum aliis hominib formam bñ
uuiendi ꝑtebebunus. et lucis exempla mon¬
Etrabimus . xxi. ut solitarii lucis exempla oĩb dent
⁊ ut laudabilit̾ uiuant s lauri non appetant
ita gͦ et conu̾satio solitarioꝵ normam et exem¬
plum ab apło sumere debet. qui dixit omnib

Expanded text:
demum delinquentium iniquitates increpare. demum delinquentium iniquitates increpare. Sciendum vero est quia aliter convenit praedicare episcopis et presbyteris, atque aliter solitariis. Illis utique tanquam sibi commissis plebibus oportet arguendo, increpando, et obsecrando praedicare; istis vero non tanquam commissis, sed pro sola charitate convenit advenientes quosque spiritualium verborum dapibus reficere, et ad Dei servitium ut convertantur humiliter et secrete suggerere: non tamen eos oportet quasi pro gratia hominum acquirenda exhortationis rigorem reticere. Praeterea quoque debemus et nos quotidie etiam tacendo praedicare; tunc etenim tacendo praedicabimus cum aliis hominibus formam bene vivendi praebebimus, et lucis exempla mostrabimus. CAPUT XXI. Ut solitarii lucis exempla omnibus dent; et ut laudabiliter vivant, sed laudari non appetant. Vita ergo et conversatio solitariorum normam et exemplum ab Apostolo sumere debet, qui dixit: Omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
docendi ordine fr̃ĩb consulamus. Consideremus
gͥ quia aut tales sumus. quales non nullos ooe¬
tigimus. aut aliquanto tales fuimus. et si ia
diunagtã oꝑante non tales sumus. oporcet ut
tanto eos tempantuis corte huinili comgamꝰ.
quanto nos met ip̃os ueriꝰ in his flagicĩs ali¬
quanto fuisse agnoscimus. Si nos que ꝙ tales ñ
sumus nec fiumtis qualei A huc illi sunt quos
emendare ꝑ pententiam cupimus. uideamus
ne fori: coe nrm̃ de ipsa innocentia suꝑbrat. et
ĩ peiuis quam hi quorum mala corrigimus ruat
slam et alia eorumbom oꝑa nob̾ ante oculos re¬
uocemus. Que si omnino nulla sunt. a occuasta
dei iudicia recurramus. quia sicut nos nullis
ꝑmeritis hoc ip̃m bonum qd̾ habemus acccpinꝰ
ita illos quoꝙ potest gr̃ã suꝑne uirtutis infuri¬
Foere. ut excitati postertꝰ ctiam ipsa possint bona
que nos ante accepimus p̃uemre. his gͦ pri¬
mum cogitationib humiliari cor debet. ⁊ tunc

Expanded text:
docendi ordine fratribus consulamus. Consideremus docendi ordine fratribus consulamus. Consideremus igitur quia aut tales sumus quales nonnullos corrigimus, aut aliquando tales fuimus; et si jam divina gratia operante tales non sumus, oportet ut tanto eos temperantius corde humili corrigamus, quanto nosmetipsos verius in his flagitiis aliquando fuisse agnoscimus. Si nos quoque tales nec sumus, nec fuimus, quales adhuc illi sunt quos emendare per poenitentiam cupimus, videamus ne forte cor nostrum de ipsa innocentia superbiat, et in pejus quam hi quorum mala corrigimus ruat. Nam et alia eorum bona opera nobis ante oculos revocemus, quae si omnino nulla sunt, ad occulta Dei judicia recurramus; quia sicut nos nullis meritis hoc ipsum bonum quod habemus accepimus, ita illos quoque potest gratia supernae virtutis infundere, ut excitati, posterius etiam ipsa possint bona, quae nos ante accepimus, praevenire. His ergo primum cogitationibus humiliari cor debet, et tunc
Abbreviated transcription (Latin):
dum suos pullos uiclerit albi coloris. nullis cos¬
cibis alit. s tm̃tem attendit. donee pat̃no colo¬
re nigrescant. ⁊ sit illos frequenti cibo reficit.
monet nderit ad suam similitutinem penitentie
confessione nigrescere. ⁊ nitore scłari deposito.
imentationis habitum de peccati recordatiõe
lis profuncliora mysteria. ne dum audita nonca
punt. prius incipiant contempnere quam uene¬
tari celesta precepta. Propt̃ quod ⁊ dñs int̃ ceta
ait. Nolite mittere margaritas ante porcos. ne
forte conculcent eas pedib suis. Hactenus ant̃
diximus ouam doctus. uel quam discretus in doc¬
trina &ebet eẽ solitarius. nunc aut̃ ad sentẽ¬
ciam beati gregorii uenientes. uideamus quã
Discreta i eurunspectione in tocendo nosmet¬
ipsos oportet preuidere. Nos inquit quia inl¬
firmi homines sumis cum de deo hominibus
loquimur. tebemus pͥmũ meminisse quod su¬
mus. ut expropna infirmitate penseraus. quo

Expanded text:
dum suos pullos vidum suos pullos vicibis alit, sed tantumdem attendit, donec paterno colore nigrescant, et sic illos frequenti cibo reficit. docet viderit ad suam similitudinem poenitentiae confessione nigrescere, et, nitore saeculari deposito, lamentationis habitum de peccati recordatione lis profundiora mpiunt, prius incipiant contemnere quam venerari coelestia praecepta. Propter quod et Dominus inter caetera ait: Nolite mittere margaritas ante porcos, ne forte conculcent eas pedibus suis . Hactenus autem diximus quam doctus vel quam discretus in doctrina debet esset solitarius. Nunc autem ad sententiam beati Gregorii venientes, videamus quam discreta circumspectione in docendo nosmetipsos oportet providere. Nos, inquit, quia infirmi homines sumus, cum de Deo hominibus loquimur, debemus primum meminisse quid sumus, ut ex propria infirmitate pensemus quo