comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
concede locũ uellent ioui: atq ipsi inde
eede om̃s uoluer̃ p̃t̃ illos quos cõmemoraui.¬
martẽ. terminũ. uiuentatẽ. atq ideo capido¬
liũ ita c̃struetũ ẽ. ut etiã isti cres intꝰ ẽẽnt.
tã obscuris signis ut ħ uix homines doctissimi
setrent. Nullo mͦ gͥ felicitatẽ iuppit̃ ipse con¬
temneret: sic̃ at̾mino. marte. uiuentate con¬
temptꝰ ẽ. s ipsi etiã qͥ ñ cessarant ioui ꝓfecto
cedent felicitati quȩ illis regẽ fecerat iouem.
aut si ñ cedent ñ id contemptu eiꝰ facerent si
qđ in domo felicitatis obscuri ẽẽ mallent
quã sine illa inlocis ꝓpͥis emierent. Ita dea
felicitate in loco amplissimo & celsissimo con¬
stituta discerent cuies unde om̃is bom uoti
pecendũ eẽt auxiliũ : ac sic ipsa sua dente
natura. alioꝵ deoꝵ suꝑflua multitudine dere.¬
licta coleret᷑ una felicitas. uni supplicaret᷑. unꝰ
templũ frequentaret᷑ a ciuib qui felices ẽẽ

Expanded text:
concedere locum uellent Ioui; adque ipsi inde concedere locum uellent Ioui; adque ipsi inde cedere omnes uoluerunt praeter illos quos commemoraui,Martem, Terminum, Iuuentatem; adque ideo Capitolium ita constructum est, ut etiam isti tres intus essent tam obscuris signis, ut hoc uix homines doctissimi scirent. Nullo modo igitur Felicitatem Iuppiter ipse contemneret, sicut a Termino, Marte, Iuuentate contemtus est. Sed ipsi etiam, qui non cesserant Ioui, profecto cederent Felicitati, quae illis regem fecerat Iouem. Aut si non cederent, non id contemtu eius facerent, sed quod in domo Felicitatis obscuri esse mallent quam sine illa in locis propriis eminere. Ita dea Felicitate in loco amplissimo et celsissimo constituta discerent ciues, unde omnis boni uoti petendum esset auxilium, ac sic ipsa suadente natura aliorum deorum superflua multitudine derelicta coleretur una Felicitas, uni supplicaretur, unius templum frequentaretur a ciuibus qui felices esse
Abbreviated transcription (Latin):
posse conssili putant de hac re consulerent᷑.
utrũ uellent felicitati loco cedere si forte alioꝵ
aedib uł altarib iam fuisset locus occupatus
ubi aedes maior atq sublumior felieitati con¬
strueret᷑. Etiam ipse iuppit̾ cedet: ut ipsũ
uerticẽ collis capitolini felicitas potuis obai-¬
neret. Non enĩ quis piã resisteret felicitati.
nͥ qđ fieri ñ potest qui ẽẽ uellet in felix.
Hullo mͦ om̃mo si consuleret᷑ faceret iuppit̾
qđ ei fecer̃ tres dii. mars. terminꝰ. & iuuen¬
tas: qui maiori & regi suo nullo mͦ cede
loco uoluer̃. Nam sic̃ eoꝵ habent lirterae
cũ rex tarquintus capitoliũ fabricari uellos
eũq locũ qui ei dignior aptiorq uidebatur
ab diis aliis cerneret p̃ occupatũ. ñ audens
aliqͥd contra eori facere arbitriũ & credens
eos tanto numini suoq pͥncipi uoluntate
cessuros quia multi erant illie ubi capito¬
lium constitutũ ẽ. ꝑ auguriũ quęsiuit utrũ

Expanded text:
posse consuli putant, de hac re consulerentur, posse consuli putant, de hac re consulerentur, utrum uellent Felicitati loco cedere, si forte aliorum aedibus uel altaribus iam fuisset locus occupatus, ubi aedes maior adque sublimior Felicitati construeretur; etiam ipse Iuppiter cederet, ut ipsum uerticem collis Capitolini Felicitas potius obtineret. Non enim quispiam resisteret Felicitati, nisi, quod fieri non potest, qui esse uellet infelix. Nullo modo omnino, si consuleretur, faceret Iuppiter, quod ei fecerunt tres di, Mars, Terminus et Iuuentas, qui maiori et regi \'suo nullo modo cedere loco uoluerunt. Nam sicut habent eorum litterae, cum rex Tarquinius Capitolium fabricari uellet eumque locum, qui ei dignior aptiorque uidebatur, ab dis aliis cerneret praeoccupatum, non audens aliquid contra eorum facere arbitrium et credens eos tanto numini suoque principi uoluntate cessuros, quia multi erant illic, ubi Capitolium constitutum est. per augurium quaesiuit, utrum
Abbreviated transcription (Latin):
in dignata folicitas qd & tam sero & non
ad honorẽ s ad contumeliã potius inuitata
ẽ. ut cũ ea coleret᷑ pͥapus & loacina & pa¬
uor. & pallor. & febris. & caetera ñ numina
colendoꝵ s crimin̾a colentium: Ad extre
mũ. sicũ turba in dignissima tanta dea co¬
lenda uisa ẽ. eur ñ uł illustrius cȩteris cole¬
batur: Quis enĩ ferat qđ neq int̃ deos con¬
sentesitus quos dieunt inconsiliũ iouis ad¬
hiberi. nec uit̾ deos quos electos uocant feli¬
citas constituta ẽ. ut Templum aliqđ ei fier&:
qđ & loci sublimitate & oꝑis dignitate pre¬
mineret. Cur enĩ ñ aliquid meliuis quam
ipsi ioui: Nam neq etiã ioui regnũ nͥ felici¬
tas dedit: si tam̃ cũ regnaret felix fuit.
Ꝙ potior ẽ. felicitas regno. Nemo enĩ dubitat
facile: inueniri hominẽ qui se tuneat fieri
regẽ: nullus aut inuenit᷑ qui se nolit ẽẽ feli-¬
cem. Ipsi gͦ dii si ꝑ auguria uł qͦlibet mͦ eos

Expanded text:
indignata Felicitas, quod et tam sero et non indignata Felicitas, quod et tam sero et non ad honorem, sed ad contumeliam potius inuitata est, ut cum ea coleretur Priapus et Cloacina et Pauor et Pallor et Febris et cetera non numina colendorum, mum, si cum turba indignissima tanta dea colenda visa est, cur non vel illustrius caeteris colebatur? Quis enim ferat, quod neque inter deos Consentes quos dicunt in consilium Jovis adhiberi, nec inter deos quos Selectos vocant, Felicitas constituta est? Templum aliquod ei fieret, quod et loci sublimitate et operis dignitate praeemineret. Cur enim ipsi Ioui? Nam quae etiam Ioui regnum nisi Felicitas dedit? si tamen cum regnaret felix fuit. Et potior est felicitas regno. Nemo enim dubitat facile inueniri hominem, qui se timeat fieri regem; nullus autem inuenitur, • qui se nolit esse felicem. Ipsi ergo di si per auguria uel quolibet modo eos
Abbreviated transcription (Latin):
didit saturnũ. opem. solẽ. lunã. uulcanũ. lucẽ.
& quoscũq alios addidit. int̃ quos etiã deam
eloacuiã. felicitate neglecta: Ut quid numa
tot deos & tot deas. sine ista : An eam forte
untanta curba uide ñ potuit: Hostilius certe
rex deos & ipse nouos pauorẽ atq pallorem
ꝓpiciandos ñ introduceret: sideã istã noss&
aut coleret. Rx sente quippe felicitate om̃is
pauor & pallor ñ ꝓpitiatꝰ absceđet. s pulsus
aufugeret. Deinde quid ẽ. ħ qđ iam romanũ
imꝑiũ longe lateq crescebat & ad huc nemo
felicitatẽ colebat: An ideo grandius imꝑium
quã felicius fuit: Nam quomͦ ibi ẽẽt uera fe¬
licitas ubi uera ñ erat pietas: Piecas ẽ. enim
uerax ueri dĩ cultꝰ. ñ cultꝰ falsorum tot deoꝵ
quor damonioꝵ. s & postea iam in deorum
numerũ felicitate suscepta. magna bellorum
cuuliũ infelicitas sub secuta ẽ. An forte uste ẽ.

Expanded text:
didit Saturnum, Opem, Solem, Lunam, Vulcanum, Lucem didit Saturnum, Opem, Solem, Lunam, Vulcanum, Lucem et quoscumque alios addidit, inter quos etiam deam Cloacinam, Felicitate neglecta? Ut quid Numa tot deos et tot deas sine ista? An eam forte in tanta turba uidere non potuit? Hostilius certe rex deos et ipse nouos Pauorem adque Pallorem propitiandos non introduceret, si deam istam nosset aut coleret. Praesente quippe Felicitate omnis pauor et pallor non propitiatus abscederet, sed pulsus aufugeret. Deinde quid est hoc, quod iam Romanum imperium longe lateque crescebat, et adhuc nemo Felicitatem colebat? An ideo grandius imperium quam felicius fuit? Nam quo modo ibi esset uera felicitas, ubi uera non erat pietas? Pietas est enim uerax ueri Dei cultus, non cultus falsorum tot deorum, quot daemoniorum. Sed et postea iam in deorum numerum Felicitate suscepta magna bellorum ciuilium infelicitas subsecuta est. An forte iuste est
Abbreviated transcription (Latin):
dñi ad uocare atq inuocare debeamꝰ: ne facia¬
mus ut nimi solent. & optemꝰ alibo aquam
alẏmphis uinũ. Magna sane utilitas. Quis
ñ huic grãs ageret siuera monstraret. & si
unũ uerũ dm̃ aquo eẽnt om̃a bona hominib
& saera eoꝵ uera sunt & felicitas dea ẽ: cur
ñ ipsa una quȩ coleret᷑ constituta ẽ. quȩ passet
uniuersa conferre & compendio facere felicẽ:
Quis enĩ optat aluid. ꝓpt̾ alud. quã ut felix fiat.
Cur demq tam sero hiuc tantae dee pꝰ tot
romanos principes lucullus aedem c̃stitauit :¬
Cur ipse romulus felicẽ cupiens condẽ cuutatẽ
ñ huic templũ potissimũ strux̃. nec ꝓpt̃ aliqͥd
dus cȩteris sũpplicauit. quando nichil de eẽt
sĩ haec adeẽt: Nam & ipse nec pͥus rex nec ut
putant postea dĩ fieret: si hanc deam ꝓpiciam
ñ habet. Ut quid gͦ constituit romanis deos ia¬
num. iouẽ. martẽ.picũ. faunũ. tyberinũ. her¬
culẽ. & siquos alios: Ut quid titiis tͥatus ad¬

Expanded text:
aduocare adque inuocare debeamus, ne faciamus, ut mimi solent, et optemus a Libero aquam, a Lymphis uinum\'. Magna sane utilitas. Quis non huic gratias ageret, si uera monstraret, et si unum uerum Deum, a quo essent omnia bona, hominibus sacra eorum uera sunt et Felicitas dea est, quur non ipsa una quae coleretur constituta est, quae posset uniuersa conferre et conpendio facere felicem? Quis enim optat aliquid propter aliud quam ut felix fiat? Quur denique tam sero huic tantae deae post tot Romanos principes Lucullus aedem constituit? Quur ipse Romulus felicem cupiens condere ciuitatem non huic templum potissimum struxit nec propter aliquid dis ceteris supplicauit, quando nihil deesset, si haec adesset? Nam et ipse nec prius rex, nec ut putant postea deus fieret, si hanc deam propitiam non haberet. Ut quid ergo constituit Romanis deos Ianum, Iouem, Martem, Picum, Faunum, Tiberinum, Herculem et si quos alios? Ut quid Titus Tatius ad
Abbreviated transcription (Latin):
pocerat eẽ isti actendant speculũ suũ: o simi¬
ua conqueri si ullus in eis pudor ẽ. erubeseant.
uaquã R  romanũ impiũ affuctũ ẽ. potius
qua mutatũ. N & aliis ance xͥ nom̃ tẽporib¬

Expanded text:
poterat esse, isti adtendant speculum suum, et simipoterat esse, isti adtendant speculum suum, et similia conqueri, si ullus in eis pudor est, erubescant. Quamquam Romanum imperium adflictum est potius quam mutatum, quod et aliis ante
Abbreviated transcription (Latin):
minib s du ab alus diis forte iuneunt᷑ qui sunt¬
quarũꝙ ꝓpͥi eiuitatũ:⁊ Habent gͦ & ipsi unt̃ se
minneitias quas ꝓsua quisq parte suscipiunt.
Nomitiq dcos suos debuit colere ciutas magis
quã alios aquib ad iuuarent᷑ sui. Postremo qͥuo¬
cumn ꝗ ioi se habeat deoꝵ iste ut transitus uł fu¬
ea. Eemigratio ł inpugna defectio ñ dũ illis
cẽpoub atq in illis trarũ partib xp̃i nom̃
fuerat p̃dicatũ: quando illa regna ꝑ ingentes
bellieas dades amissa atq trans lata s̃. Nam
si pꝰ mile diucentos & quot exeurrit annos
quando r egnũ asseriis ablatum ẽ. iam ibi
xp̃iana religio aluid regnũ p̃dicaret ȩc̃num
ob deoꝵ falsoruim cultꝰ sacrilegos in hiberet.
quis alius illuis gentis uani homines dicerent.
ñ regnũ qđ tam diu c̃ seruatũ ẽ. nulla alia
causa nͥ siuis religionib desertis & illa recep¬
ta pire potuisse: Inqua uoce uanitatis quȩ

Expanded text:
minibus, sed di ab aliis dis forte uincuntur, qui suntminibus, sed di ab aliis dis forte uincuntur, qui sunti ciuitatum: habent ergo et ipsi inter se inimicitias, quas pro sua quisque parte suscipiunt. Non itaque deos suos debuit colere ciuitas magis quam alios, a quibus adiuuarentur sui. Postremo quoquo modo se habeat deorum iste uel transitus uel fuga, uel migratio uel in pugna defectio, nondum illis temporibus adque in illis terrarum partibus Christi nomen fuerat praedicatum, quando illa regna per ingentes clades bellicas amissa adque translata sunt. Nam post mille ducentos et quod excurrit annos, quando regnum Assyriis ablatum est, si iam ibi Christiana religio aliud regnum praedicaret aeternum et deorum falsorum cultus sacrilegos inhiberet: quid aliud illius gentis uani homines dicerent, nisi regnum, quod tam diu conseruatum est, nulla alia causa nisi suis religionibus desertis et illa recepta perire potuisse? In qua uoce uanitatis, quae
Abbreviated transcription (Latin):
tunc colebant deos. Aut si ꝓpͥos habuer̃ deos
assyrii quasi ꝑitiores fabros imꝑi c̃struendi
atq seruandi: nũ quid nã mortui sunt quando
& ipsum imꝑiũ ꝑdider̃. aut mercede ñ sibi
reddua uł alia maiore ꝓmusa ad medos transi¬
re maluer̃ atq inde rursus ad ꝑsas cyro inui¬
tance & aliquid cõmodius pollicente. quȩ gens
ñ auguistis orientis finib pꝰ alexandri macedoniꝰ
regnũ magnũ locis s breuuissimũ tẽpore in suo
regio ad huc usq ꝑdurat: Hoc si ita ẽ: aut
in fideles di sunt qui suos deser̃ & ad hostes
transeunt. Qd nec homo foc̃ camilus quandꝰ uic¬
tor & expugnator ad uersissimȩ cuutatis romã
cu uicerat sensit ingratã. quam tam̃ postea
oblitus inuria memor patriȩ agallis iterum
libauit. aut ñ ita fortes sunt ut deos eẽ fortes
decet. qͥ possunt humanis ł consilus ł uirib
uinci: aut si cũ int̾ se belligerant ñ du ab ho¬

Expanded text:
tunc colebant deos. Aut si proprios habuerunt tunc colebant deos. Aut si proprios habuerunt Assyrii, quasi peritiores fabros imperii construendi adque seruandi, numquidnam mortui sunt, quando et ipsi imperium perdiderunt, aut mercede non sibi reddita uel alia maiore promissa ad Medos transire maluerunt, adque inde rursus ad Persas Cyro inuitante et aliquid commodius pollicente? Quae gens non angustis Orientis finibus post Alexandri Macedonis regnum magnum locis, sed breuissimum tempore in suo regno adhuc usque perdurat. Hoc si ita est, aut infideles di sunt, qui suos deserunt et ad hostes transeunt quod nec homo fecit Camillus, quando uictor et expugnator aduersissimae ciuitatis Romam, cui uicerat, sensit ingratam, quam tamen postea oblitus iniuriae, memor patriae, a Gallis iterum liberauit, aut non ita fortes sunt, ut deos esse fortes decet, qui possunt humanis uel consiliis uel uiribus uinci; aut si, cum inter se belligerant, non di ab ho
Abbreviated transcription (Latin):
tragiis scripserit. nam quȩdã illos fuisse m̃titos
aliar fideliores litterȩ ostendunt: constat tam̃
& int̃ alios seriptores regnũ assyrioꝵ anino
rege fuise longe laceq porrectũ. Tum diu aũ
ꝑseuerauit. ut romanũ ñdũ sit euis etatis. Nã
sieut seribunt qͥ chronicã hrstoriã ꝑ secuti sunt.
mulle ducentos & xl annos ab anno pͥmo quo
ninus regnare eoepit ꝑ mansit ħ regnũ: do¬
Nec trans ferret᷑ ad medos. In ferre aũ bella
ñ molestos sola regni cupiditate conterere &
subde. quid aluid quã grande latrociniũ no.¬
minandũ ẽ Si mullo deoꝵ ad uitorio tã mag uii
num ħ regnũ & ꝓlixũ fuit. quare dis romaniꝰ
tribuit̾ romanũ regnũ locis amplũ temporibq
diuiturnũ. Quae cũq enĩ causa ẽ. ula: cadem
ẽ. etiã ista. Si aũ & illud deoꝵ aduitorio tri¬
buendũ eẽ contendunt: quȩro quoꝵ. Ñ enim
aliȩ gentes quas minus domiut & sub egit. alios

Expanded text:
Trogus scripserit nam quaedam illos fuisse mentitos, Trogus scripserit nam quaedam illos fuisse mentitos, aliae fideliores litterae ostendunt, constat tamen et inter alios scriptores, regnum Assyriorum a Nino rege fuisse longe lateque porrectum. Tam diu autem perseveravit, ut Romanum nondum sit ejus aetatis. Nam sicut scribunt qui chronicam historiam persecuti sunt, mille ducentos Ninus regnare coepit, permansit hoc regnum, donec transferretur ad Medos. Inferre autem bellaopulos sibi non molestos sola regni cupiditate conterere et subdere, quid aliud quam grande latrocinium noio. Si nullo deorum adiutorio tam magnum hoc regnum et prolixum fuit, quare dis Romanis tribuitur Romanum regnum locis amplum temporibusque diuturnum? Quaecumque enim causa est illa, eadem est etiam ista. Si autem et illud deorum adiutorio tribuendum esse contendunt, quaero quorum. Non enim aliae gentes, quas Ninus domuit et subegit, alios
Abbreviated transcription (Latin):
donec uincerent᷑ qđ difficillime factũ ẽ. subli¬
mes regnantesq uixer̃. S ad maiora ueniamꝰ.
breuit᷑ scripsit hystoriam: opꝰ libroꝵ suorum
sic incipit. Rincipio regum gentiũ nationũq
impiũ penes reges enit: qͦs ad fastigiũ huiꝰ mai¬
estatis ñ ambitio popłaris s expectata int̃bonos
moderatio ꝓuehedut. Populi nullis legib tene
mos erat. Intra suã cuiq patriã regna finehant᷑.
rimꝰ om̃ũ nmnus rex assyrioꝵ uecerõ & quait
cuicũ gentab morẽ nona imꝑii cupiditace mu
taut. Hic pͥmꝰ intulit bella funtimis: & rudes
ad hue ad resisfendũ poplos ad termmos usq lr¬
bie ꝑdomuit. & paulo post. Niꝰ inquit mag¬
nuuidinẽ quȩsitȩ dominationis continua posses.¬
sone firmauit. Domitis gͥ ꝓximis cũ accessiõe
uictoria in strum̃tũ sequentis ẽẽt : totꝰ ouentis
popłos sub egit. Qualibet aũ fide rerũ ł iste ł

Expanded text:
donec uincerentur, quod difficillime factum est, sublidonec uincerentur, quod difficillime factum est, sublimes regnantesque uixerunt. Sed ad maiora ueniamus. breuiter scripsit historiam, opus librorum suorum sic incipit: \'Principio rerum gentium nationumque imperium penes reges erat, quos ad fastigium huius maiestatis non ambitio popularis, sed spectata inter bonos moderatio prouehebat. Populi nullis legibus tenemos erat; intra suam cuique patriam regna finiebantur. Primus omnium Ninus rex Assyriorum ueterem et quasi auitum gentibus mo intulit bella finitimis, et rudes adhuc ad resistendum populos ad terminos usque Libyae perdomuit. » Et paulo post: « Ninus, inquit, magnitudinem quaesitae dominationis continua possessione firmavit. Domitis igitur proximis, cum accessione a quaeque victoria instrumentum sequentis esset, totius Orientis populos subegit. » Qualibet autem fide rerum, vel iste vel
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ qͥ sub romulo deos coluer̃ & olims̃ mortui q
pꝰ eoꝵ mortẽ romanũ tantũ creuit imꝑiũ. cũ
illi apud inferos causas suas agu̾nt: Utrũ bonas
an malas. adrem p̃sentẽ ñ ꝑtinet. Hoc aũ de om̃ib
intelligendũ ẽ. qui ꝑ ipsum imꝑiũ ꝗͣuis deceden¬
tb suecedentibq mortalib in longa spacia ꝓte.¬
ndatur. paucis dieb uitȩ suȩ cursim raptimq
transier̃: actuũ suoꝵ sarcinas bauilantes. Sin
uͦ etiã ipsa beeuissimi tẽporis beneficia deor
ad uitorio tribuenda sc ñ parũ ad uitis ulli gla¬
diatores qͥ seruilis conditionis uincla ruperunt
suger̃. euaser̃. exercitũ magnũ & fortissimũ
colleger̃. oboedientes regũ suoꝵ c̃silus & iussis.
multũ romanȩ celsitudini metuendi. & aliqͦt
romanis imꝑatorib insuꝑabiles. multa gper̃.
potitis uictorus plurimis. ul uoluptatib quib
uoluer̃. qđ suggessit libido fecer̃: postremo

Expanded text:
eorum, qui sub Romulo deos coluerunt et olim sunt mortui, quod eorum, qui sub Romulo deos coluerunt et olim sunt mortui, quod post eorum mortem Romanum tantum creuit imperium, cum illi aput inferos causas suas agant? utrum bonas an malas, ad rem praesentem non pertinet. Hoc autem de omnibus intellegendum est, qui per ipsum imperium quamuis decedentibus succedentibusque mortalibus in longa spatia protendatur paucis diebus uitae suae cursim raptimque transierunt, actuum suorum sarcinas baiulantes. Sin uero etiam ipsa breuissimi temporis beneficia deorum adiutorio tribuenda sunt, non parum adiuti sunt illi gladiatores: seruilis condicionis uincla ruperunt, fugerunt, euaserunt, exercitum magnum et fortissimum collegerunt, oboedientes regum suorum consiliis et iussis multum Romanae celsitudini metuendi et aliquot Romanis imperatoribus insuperabiles multa ceperunt, potiti sunt uictoriis plurimis, usi uoluptatibus quibus uoluerunt, quod suggessit libido fecerunt, postremo
Abbreviated transcription (Latin):
facimnora ꝓpellelut. ut deinceps pacatiores c̃ent
reb humanis. Hoc dieo qđ ipsum romanum
imꝑiũ iã magiũ multis gentib sub iugatis ceã¬
sq t̾ribile acerbe sensit. grauit̃ timuit. ñ parus
negotio deuitandȩ ingentis cladis opp̃ssit.:
qđo paucissimi gladiatores incãpania deludo
fugientes magnũ exercitũ cõparar̃ tres duces
habuer̃. italiã latissime & eru delissime uasta¬
uer̃. Dicant qͥs istos ds̃ adiuuerit. ut expario
& c̃ temptibili latrocino ꝑuenerint ad regiũ
tantis iã romanis uirib arcibq metuendum.
Anquia ñ diu fuer̃ ideo diuinitꝰ negabunt᷑ adul¬
ti Quasi uͦ ipsa cuiꝰ libet lominis uita diu̾¬
na eͥ. lsto gͦ pacto neminẽ dit adiuuant ad
regandũ: qm̃ sigili quiq cito morunt᷑. nec
beneficium deputandũ ẽ. qđ exiguo tempore
in uno quoq homine ac ꝑ ħ singulatim utiq ina
om̃ib uice uaporis euanescit. Quid enĩ inter ẽ.

Expanded text:
facinora propellebat, ut deinceps pacatiores essent facinora propellebat, ut deinceps pacatiores essent rebus humanis. Hoc dico, quod ipsum Romanum imperium iam magnum multis gentibus subiugatis ceterisque terribile acerbe sensit, grauiter timuit, non paruo negotio deuitandae ingentis cladis obpressit, quando paucissimi gladiatores in Campania de ludo fugientes magnum exercitum conpararunt, tres duces habuerunt, Italiam latissime et crudelissime uastauerunt. Dicant, quis istos deus adiuuerit, ut ex paruo et contemtibili latrocinio peruenirent ad regnum tantis iam Romanis uiribus arcibusque metuendum. An quia non diu fuerunt, ideo diuinitus negabuntur adiuti? Quasi uero ipsa cuiuslibet hominis uita diuturna est. Isto ergo pacto neminem di adiuuant ad regnandum, quoniam singuli quique cito moriuntur, nec beneficium deputandum est, quod exiguo tempore in unoquoque homine ac per hoc singillatim utique in omnibus uice uaporis euanescit. Quid enim interest
Abbreviated transcription (Latin):
huic & seruus addietꝰ ẽ. Remota itaq iusticia
quid s̃ regia nͥ magna latrocinia: Quia & latro¬
placia lege p̃da diudit᷑. Hoc malũ si intantum
ꝑditoꝵ hominũ accessib erescit ut & loca te.¬
neat. sedes ẽstituat. cuutates occupet. popłos sub¬
uiget: euidentius regri nom̃ assimit.:: Qđ etã
minatu festo confere ñ dẽpta cupiditas ẜ ad¬
dita impunitas. E legant̃ enĩ & ueracit̾ alex¬
andro illi magno qͥdã cõp̃hensus prrata responde
N ã cũ idẽ rex hominẽ int̾rogasset qͥd ei uidetur
ut mare hab̾et infestũ: ille liba contumatia
qͥd tͥ inqͥt ut orbẽ t̾rarũ: S quia id ego exigio
nauigio facio. latro uocor: qͥa tu magna classẽ
imꝑator& inde omitto quȩrere quales romulus
c̃grogauerit: qm̃ multũ eis consultũ ẽ. ut ex
illa uita dato s̃ consortio ciuitatis poenas debitas
cogitare desisterent. quarũ metꝰ eos in maiora

Expanded text:
huic servus addictus est . Remota itaque justitia, huic servus addictus est . Remota itaque justitia, quid sunt regna, nisi magna latrocinia? quia et ipsa lplaciti lege praeda dividitur. Hoc malum si in tantum perditorum hominum accessibus crescit, ut et loca teneat, sedes constituat, civitates occupet, populos subjuget, evidentius regni nomen assumit, quod ei jam in manifesto confert non adempta cupiditas, sed addita impunitas. Eleganter enim et veraciter Alexandro illi Magno quidam comprehensus pirata respondit. Nam cum idem rex hominem interrogasset, quid ei videretur, ut mare haberet infestum: ille libera contumacia, Quod tibi, inquit, ut orbem terrarum: sed quia id ego exiguo navigio facio, latro vocor, quia tu magna classe, i. Proinde omitto quaerere quales Romulus congregauerit, quoniam multum eis consultum est, ut ex illa uita dato sibi consortio ciuitatis poenas debitas cogitare desisterent, quarum metus eos in maiora
Abbreviated transcription (Latin):
facillime udebimꝰ ubi habitet uanitas & ubi
felicitas. Qua ꝓpt̃ siuerus ds̃ colat᷑ eiq saeris
ueracib & bonis morib seruiat᷑: utile ẽ. ut
boni longe lateq dui regnent. neq hoc tã ipsis
quã illis utile ẽ. quib regnant. Nam quantũ
ad ipsos ꝑtinet. pietas & ꝓbitas eoꝵ quȩ magna
dĩ donasunt sufficit eis ad uerã felicitatẽ. qua
& ista uita bene agat᷑ & postea ꝑ cipiat᷑ ȩcerna.
n hac gͦ t̾ra regnũ bonoꝵ ñ tã illis p̾stat᷑ quã
reb humanis: maloꝵ uͦ regnũ magis regnan¬
tib nocet. qͥ suos animos uastant scelerũ maiore
licentia. His aũ qͥ eis seruiendo sub dunt̾ ñ noce
nͥ iniquitas ꝓpͥa. Nã uistꝰ qͥqͥd maloꝵ ab uniqͥs
dñis irrogat᷑. ũ ẽ. poena eriminis s iurtutis ex am̃.
P inde bomuis etiã si seruiat lib ẽ: malus aũ etiã si
scriptura diuura: aqͦ enĩ quis inquit deuietꝰ ẽ.

Expanded text:
facillime uidebimus ubi habitet uanitas et ubi facillime uidebimus ubi habitet uanitas et ubi felicitas. Quapropter si uerus Deus colatur eique sacris ueracibus et bonis moribus seruiatur, utile est ut boni longe lateque diu \' regnent; neque hoc tam ipsis quam illis utile est, quibus regnant. Nam quantum ad ipsos pertinet, pietas et probitas eorum, quae magna Dei dona sunt, sufficit eis ad ueram felicitatem, qua et ista uita bene agatur et postea percipiatur aeterna. In hac ergo terra regnum bonorum non tam illis praestatur quam rebus humanis; malorum uero regnum magis regnantibus nocet, qui suos animos uastant scelerum maiore licentia; his autem, qui eis seruiendo subduntur, non nocenisi iniquitas propria. Nam justis quidquid malorum ab iniquis dominis irrogatur, non est poena criminis, sed virtutis examen. Proinde bonus etiam si serviat, liber est: malus autem etiamsi Scriptura divina: A quo enim quis, inquit, devictus est,
Abbreviated transcription (Latin):
patione latissimi. Quoꝵ duoꝵ hominũ unũ
pauꝑẽ ł potius mediocrẽ aliũ p̃diuitẽ cogi-¬
cemus: s diuitẽ timorib anxiũ. merorib
ta bescentẽ. cupiditate flagrantẽ. nĩquã secu¬
rum. sẽꝑ inquietũ. ꝑpetuis inmicitiarum
contentionib anhelantẽ. augentẽ sane his
miserus patrimoniũ suũ in imm̃sũ modũ.
atq illis augm̃tis curas qͦq amarissimas ag¬
gerantẽ : mediocrẽ uͦ illũ re familiari parua
atq succinita s sufficientẽ. carissimũ sis. cũ
cognatis uicius amicis dulcissima pace gau¬
dentẽ. pietate religiosũ. benigũ m̃ce. sãnum
corpore. uita parcũ. morib castũ. continentia
securũ. Nescio utrũ quisquã ita desipiat: ut
audeat dubitare quẽ p̃ferat. Ut gͦ in his du¬
ob hominib. ita induab familiis. ita induob
poplis. ita in duob regnis: regula seqͥt᷑ aqͥtatieͦ.
Qua uigilant̃ ad hibita. si nr̃a intentio corrigat᷑.

Expanded text:
patione latissimi, quorum duorum hominum unum patione latissimi, quorum duorum hominum unum pauperem uel potius mediocrem, alium praediuitem cogitemus; sed diuitem timoribus anxium, maeroribus tabescentem, cupiditate flagrantem, numquam securum, semper inquietum, perpetuis inimicitiarum contentionibus anhelantem, augentem sane his miseriis patrimonium suum in inmensum modum adque illis augmentis curas quoque amarissimas aggerantem; mediocrem uero illum re familiari parua adque succincta sibi sufficientem, carissimum suis, cum cognatis uicinis amicis dulcissima pace gaudentem, pietate religiosum, benignum mente, sanum corpore, uita parcum, moribus castum, conscientia securum. Nescio utrum quisquam ita desipiat, ut audeat dubitare quem praeferat. Ut ergo in his duobus hominibus, ita in duabus familiis, ita in duobus populis, ita in duobus regnis regula sequitur aequitatis, qua uigilanter adhibita si nostra intentio corrigatur,
Abbreviated transcription (Latin):
quale sit qđ tantã latitudin ẽ ac duiturni¬
tatẽ imꝑu romani illis dus audent tribue¬
re: quos etiã ꝑtur pium ludorũ ob sequia
& pturpiũ hominũ ministeria se honeste
coluisse contendunt. Quãquã pͥus uellem
paululũ inquirere quȩ sit ratio quę prude¬
ntia. cũ hominũ feliciadẽ ñ possis ostende¬
nͥ semꝑ mbellieis cladib & in sangiune ci¬
uili uł hostili tam̃ humano cũ tenebroso
timore & eruenta cupiditate uersantium.
ut uitrea lȩtitia cõparet᷑ fragilit̾ splendida.
cui timeat᷑ horribilius ne repente frangatur:
de imꝑi latitudine ac magnitudime uelle
głari. Hoc ut facilius di uidicet᷑. ñ uanescamꝰ
in ani uentositate iactati. atq obcundamꝰ in¬
tentionis aciem altisonis uocabulis rerũ. eũ
audimꝰ popłos. regna ꝓiuncias: s duos cons¬
tituamꝰ homines. Nã singulus quisq homo
ut insermone una luterata. ita quasi elem̃tũ
ẽ. cuuitatis: & regni quanta libet tr̃arũ occu¬

Expanded text:
quale sit quod tantam latitudinem ac diuturnitatem imperii Romani illis dis audent tribuere, quos etiam per turpium ludorum obsequia et per turpium hominum ministeria se honeste coluisse contendunt. Quamquam uellem prius paululum inquirere, quae sit ratio, quae prudentia, cum hominum felicitatem non possis ostendere, semper in bellicis cladibus et in sanguine ciuili uel hostili, tamen humano cum tenebroso timore et cruenta cupiditate uersantium, ut uitrea laetitia conparetur fragiliter splendida, cui timeatur horribilius ne repente frangatur, de imperii latitudine ac magnitudine uelle gloriari. Hoc ut facilius diiudicetur, non uanescamus inani uentositate iactati adque obtundamus intentionis aciem altisonis uocabulis rerum, cum audimus populos regna prouincias; sed duos constituamus homines nam singulus quisque homo, ut in sermone una littera, ita quasi elementum est ciuitatis et regni, quantalibet terrarum occu
Abbreviated transcription (Latin):
re. Quorũ artes atq uersutias hinc pͦtuis
isti aduertere debuer̃: qđ illa dea locuta ẽ.
quę fortuitu accidit. ñ quę meritis uenit.
uit enĩ fortuna loquax. & muta felicitas:
ut quid aliud nͥ ut homines recte iuiuere
ñ curarent conciliata ł fortuna quę illos
sine ullis bonis meritis faceret fortuna¬
tos: & certe si fortuna loqͥt̾ ñ saltẽ mulie¬
bris s uirilis potuis loqueret᷑. ut ñ ipse
quę simulacrũ dedicauer̃ putarent᷑ tantũ
miraculũ muliebri loquaeitate fin risse.
Uirtutẽ quoq deã fecer̃. Qua qͥdẽ sidea eẽt.
multis fuerat p̃ferenda. & nune qr dea
non ẽ. s donũ dei ẽ: ipsa ab illo impetretur
aquo solo dari potest. & om̃is falsoꝵ deorum
turba uaneseit. S cur & fides dea credita ẽ.
& accepit etiã ipsa templũ & altare : Quam
qͥsquis prudent̃ agnoseit: habitaculũ illi se
ipsum fac̃. Unde aũ sciunt illi quid sit fides.

Expanded text:
re, quorum artes adque uersutias hinc potius re, quorum artes adque uersutias hinc potius isti aduertere debuerunt, quod illa dea locuta est, quae fortuito accidit, non quae mentis uenit. Fuit enim Fortuna loquax et muta Felicitas, ut quid aliud, nisi ut homines recte uiuere non curarent conciliata sibi Fortuna, quae illos sine ullis bonis meritis faceret fortunatos? Et certe si Fortuna loquitur, non saltem muliebris, sed uirilis potius loqueretur, ut non ipsae, quae simulacrum dedicauerunt, putarentur tantum miraculum muliebri loquacitatVirtutem quoque deam fecerunt; quae quidem si dea esset, multis fuerat praeferenda. Et nunc quia dea non est, sed donum Dei est, ipsa ab illo inpetretur, a quo solo dari potest, et omnis falsorum deorum turba uanescet. Sed quur et Fides dea credita est et accepit etiam ipsa templum et altare? Quam quisquis prudenter agnoscit, habitaculum illi se ipsum facit. Unde autem sciunt illi quid sit fides,
Abbreviated transcription (Latin):
Ut quid aũ colit̾ qua ita caca ẽ. passim inqͦs¬
libet in currens. ut suos cultores plerumq
p̃tereat & suis contẽporib hereat: Aut si
aliquid ꝓficiunt cultores eiꝰ ut ab illa uide.¬
antur & ament᷑: iã merita seqͥt᷑ ũ fortiutu
uenit. Ubi ẽ. diffinitio illa fortuna: Ubi ẽ.
qđ afortuitis etiã nom̃ accepit. Nichil enĩ
ꝓdest eam colere si fortuna ẽ.Si aũ suos
cultores discernt ut ꝓsit: fortuna non ẽ.
An & ipsam quo uoluerit iuppit̾ mittit .
Colat᷑ gͥ ipse solus. Non enĩ potest ei iubenti
& eam quo uoluerit mittenti fortuna resis¬
tere. Aut certe istã mali colant: qͥ nolunt
habe merita quib dea possit felicitas in
bint quã fortunã uocant: ut simulaerũ
eiꝰ qđ amatronis dedicatũ ẽ. & appellata ẽ.
fortuna muliebris. etiã locutũ eẽ. memorię
si uerũ sit mirari nos ñ oportet. Non enim
malignis damonib etiã sic difficile ẽ. falle¬

Expanded text:
Ut quid autem colitur, quae ita caeca est passim in quosUt quid autem colitur, quae ita caeca est passim in quoslibet incurrens, ut suos cultores plerumque praetereat et suis contemtoribus haereat? Aut si aliquid proficiunt cultores eius, ut ab illa uideantur et amentur, iam merita sequitur, non fortuito uenit. Ubi est definitio illa Fortunae? Ubi est quod a fortuitis etiam nomen accepit? Nihil enim prodest eam colere, si fortuna est. Si autem suos cultores discernit, ut prosit, fortuna non est. An et ipsam, quo uoluerit, Iuppiter mittit? Colatur ergo ipse solus; non enim potest ei iubenti et eam quo uoluerit mittenti Fortuna resistere. Aut certe istam mali colant, qui nolunt habere merita, quibus dea possit Felicitas inubuunt, quam Fortunam uocant, ut simulacrum eius, quod a matronis dedicatum est et appellata est Fortuna muliebris, etiam locutum esse memoriae si uerum, sit, mirari nos non oportet. Non enim malignis daemonibus etiam sic difficile est falle
Abbreviated transcription (Latin):
debemꝰ. Hoc plato dicit. ħ alii philosophi.:
ħ excellentes rei publicę popłoꝵq rectores.
forte quando mala ẽ. dea ñ ẽ. s inmalig.¬
nũ dęmonẽ repente conuerait᷑. Quoc sunt
gͦ deae istę : ꝓfecto quor quot homines for¬
tunati. hoc ẽ.bona fortuna. Nam eũ sint
& alii plurimi sunul hoc ẽ. uno tempore
malae fortun xe. nũquid si ipsa eẽt. simul&
bona eẽt. & mala. his aliud. illis aliud:
An illa quę dea ẽ. semꝑ ẽ. bona: Ipsa ẽ. gͦ
felieitas. Cur adhibent᷑ diuersa nomina:
S h ferendũ ẽ. Solet enĩ & una res duob
nominib appellari. Quid diuersae ȩdes.
diũsa arae. diuersa sacra: Est causa in¬
quiunt: qr felieitas illa ẽ. quã boni hñt
p̃cedentib meritis. fortuna uͥ qua dr̃ bona
sine ullo examine meritoꝵ fortuitu accidit
honiiib & bonis & malis. Unde etiã for¬
tuna nominat᷑. Quomͦ gͦ bona ẽ. quȩ sine
ullo uidicio uenit & adbonos o ad malos

Expanded text:
debemus. Hoc Plato dicit, hoc alii philosophi, debemus. Hoc Plato dicit, hoc alii philosophi, hoc excellentes rei publicae populorumque rectores. forte quando mala est, dea non est, sed in malignum daemonem repente conuertitur? Quot sunt ergo deae istae? Profecto quotquot homines fortunati, hoc est bonae fortunae. Nam cum sint et alii plurimi simul, hoc est uno tempore, malae fortunae, numquid, si ipsa esset, simul et bona esset et mala; his aliud, illis aliud? An illa, quae dea est, semper est bona? Ipsa est ergo Felicitas: quur adhibentur diuersa nomina? Sed hoc ferendum est; solet enim et una res duobus nominibus appellari. Quid diuersae aedes, diuersae arae, diuersa sacra? Est causa, inquiunt, quia felicitas illa est, quam boni habent praecedentibus meritis; fortuna uero, quae dicitur bona, sine ullo examine meritorum fortuito accidit hominibus et bonis et malis, unde etiam Fortuna nominatur. Quo modo ergo bona est, quae sine ullo iudicio uenit et ad bonos et ad malos?
Abbreviated transcription (Latin):
Talia quippe isti dediis opinatis: qualia si po¬
etȩ fingerent atq a nob ęxagitarent᷑. respon¬
derent isti ridenda ẽẽ figm̃ta poetarũ non
ueris attribuenda numinib. & tam̃ se ipsi
ñ ridebant: cũ talia deliram̃ta ñ apud poetas
legebunt s intẽplis colebant. louẽ gͥ de oĩb
rogarent. ei uni tantũ mͦ supplicarent. Ñ
enĩ quo misisset uietoriã. si dea ẽ. & sub illo
rege ẽ: posset ei aude resistere & suã po¬
tius facere uoluntatẽ. Quid qđ & felicitas¬
dea ẽ. Adem accepit anam meruit. saera c̃¬
grua ꝑ soluta s̃: Ipsa gͦ sola coleret᷑. Ubi enĩ
ipsa eẽc. quid boni ñ ẽẽt. S qͥd s uult qđ
& fortuna deaputat᷑ & colit᷑ : An aliud ẽ.
felicitas aluid fortuna. quia fortuna potest
cẽ. & mala. felicitas aũ si mala fuerit feliei¬
tas ñ erit. Certe enĩ om̃s deos utriusq
sexus. & sexũ habent. ñ nͥ bonos ex istimare

Expanded text:
Talia quippe isti de dis opinati sunt, qualia si poTalia quippe isti de dis opinati sunt, qualia si poetae fingerent adque a nobis exagitarentur, responderent isti ridenda esse figmenta poetarum, non ueris adtribuenda numinibus; et tamen se ipsi non ridebant, cum talia deliramenta non aput poetas legebant, sed in templis colebant. Iouem igitur de omnibus rogarent, ei uni tantummodo supplicarent. Non enim, quo misisset Victoriam, si dea est et sub illo rege est, posset ei audere resistere et suam potius facere uoluntatem.\' CAPUT XVIII. Felicitadea est? Aedem accepit, aram meruit, sacra congrua persoluta sunt. Ipsa ergo sola coleretur.I Ubi enim ipsa esset, quid boni non esset? Sed quid sibi uult. quod et Fortuna dea putatur et colitur? An aliud est felicitas, aliud fortuna? Quia fortuna potest esse et mala; felicitas autem si mala fuerit, felicitas non erit. Certe omnes deos utriusque sexus si et sexum habent non nisi bonos existimare
Abbreviated transcription (Latin):
hominẽ ut ait pomponius mureidũ idẽ. tii¬
mis desidiosũ & in actuo sum. deã streniam
quȩ faceret strenuũ.⁊ his om̃ib diis & deab
publica saera facere susceper̃: quietẽ uͦ appel¬
lantes quȩ faceret quietũ. cũ aedem habec
extra portã collinam publice illã susciꝑe no¬
luer̃. Utrum indiciũ fuit animi in quieti.
an pocius ita significatũ ẽ. qui illã turbã colere
ꝑ seueraret ñ plane deoꝵ s dexmonioꝵ eum
qui ece habere ñ posse. ad quã uocat uerus
medicus dicens. ⁊ Discite amę quia mittis sũ
& humilis corde. & inuenietis requiem
uictoriã iuppit̾ mittat. atq illa tamquam
regi deoꝵ obtemꝑans ad quos uisserit ueni¬
at & ineori parte considat. hoc uere dr̃
c̃siliũ occultũ eẽ potest. iniquũ ñ pocest.
N am si uictoria dea ẽ. eur ñ dĩ ẽ. & triumphũ.
& uietoria uingit᷑ ł maritꝰ uł fr̃ uł filius:

Expanded text:
hominem, ut ait Pomponius, murcidum, id est nihominem, ut ait Pomponius, murcidum, id est nimis desidiosum: quae faceret strenuum, his omnibus dis et deabus publica sacra facere susceperunt, Quietem uero appellantes, quae faceret quietum, cum aedem haberet extra portam Collinam, publice illam suscipere noluerunt. Utrum indicium fuit animi inquieti, an potius ita significatum est, qui illam turbam colere perseueraret non plane deorum, sed daemoniorum, eum quietem habere non posse? ad quam uocat uerus medicus dicens: Discite a me, quoniam mitis sum et humilis corde, et inuenietis requiem Victoriam Iuppiter mittat adque illa tamquam regi deorum obtemperans ad quos iusserit ueniat et in eorum parte considat? Hoc uere dicitur consilium occultum esse potest, iniquum non potest. Nam si uictoria dea est, quur non deus est et triumphus, et uictoriae iungitur uel maritus uel frater uel filius?
Abbreviated transcription (Latin):
ternarũ gentiũ. si pauor & pallor & febris
dii romani eẽ meruer̃: His gͥ duab id
ẽ. aliena mniqͥtate & dea uictoria. dũ bellor
causas uiiquitas excitat. uictoria eadẽ bel¬
la felicit̾ termminat: etiã feriato ioue creuit
imꝑiũ. Quas enĩ hic partes uippit̾ habet.
cũ ea quȩ possent beneficia eiꝰ putari di ba¬
bentur. dii nocantur. dii colunt᷑. ipsi ꝓsius
partib inuocant᷑: Hab̾et aũ hie ętiã ille
aliquã partẽ: si regnum etiã ipse appella¬
retur siẽ appella illa uictoria. Aut si regnũ
minus ẽ. iouis. cur ñ & uictoria munꝰ euis
habeat᷑: Qđ ꝓfecto haberet᷑. si ñ laꝑis inca¬
pitolio s uerus rex regũ & dñs dominantiũ
qđ cũ deos singulos singulis reb & pęne
singulis motib attribuerent. uocaner̃ deã age¬
noriam qua ad agendũ ęxcitaret. deã stimulã
qua ad agendũ ultra modũ stimularet. deã
murtiã quȩ p̃t̾ modũ ñ moueret. ac faceret

Expanded text:
is di Romani esse meruerunt? His igitur duabus, id est aliena iniquitate et dea Victoria, dum bellorum causas iniquitas excitat, Victoria eadem bella feliciter terminat, etiam feriato Ioue creuit imperium. Quas enim hic partes Iuppiter haberet, cum ea, quae possent beneficia eius putari, di bentur, dii vocantur, dii coluntur, ipsi pro suis partibus invocantur? Haberet autem hic etiam ille aliquam partem, si regnum etiam ipse appellaretur, sicut appellatur illa Victoria. Aut si regnum munus est Jovis, cur non et victoria munus ejus habeatur? Quod profecto haberetur, si non lapis in Capitolio, sed verus Rex regum et Dominus dominantium quod cum deos singulos rebus et pene singulis motibus attribuerent, vocaverunt deam Agenoriam, que ad agendum excitaret; deam Stimulam, que ad agendum ultra modum stimularet: deam Murceam, que preter modum non moveret et faceret
Abbreviated transcription (Latin):
tui eẽnt s etiã ipsi uulgo despicienda uide¬
rentur nͥ tacerent᷑. Ego ista conicere putari
debuui: nͥ euident̃ alio loco ipse diceret de
religionib loquens. multa ẽẽ uera qua ñ mͥ
uulgo scire ñ sit utile s etiã tã & si falsa sunt
alit̃ existimare popłm expediat: & ides gs¬
cos teletas amysteria taciturnitate pari¬
cabq clauiisse. Hic cerde totũ consiliũ ꝓ¬
didit uelit sapientiũ : ꝑ qͦs cuutates & po¬
pułi regerent᷑. Hac tam̃ fallacia miris mo¬
dis maligni damones delectant᷑: qͥ & decep¬
tores & deceptos parit̃ possident. A quoꝵ
dominatione ñ libat: nͥ grã dĩ ꝑ iħm xp̃m¬

Expanded text:
tui essent, sed etiam ipsi uulgo despicienda uidetui essent, sed etiam ipsi uulgo despicienda uiderentur, nisi tacerentur. Ego ista conicere putari debui, x nisi euidenter alio loco ipse diceret de religionibus loquens multa esse uera, quae non modo uulgo scire non sit utile, sed etiam, tametsi falsa sunt, aliter existimare populum expediat, et ideo Graecos teletas ac mysteria taciturnitate parietibusque clausisse. Hic certe totum consilium prodidit uelut sapientium, per quos ciuitates et populi regerentur. Hac tamen fallacia miris modis maligni daemones delectantur,, qui et deceptores- et deceptos pariter possident, a quorum dominatione non liberat nisi gratia Dei p
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓingenti beneficio uarro iactat prȩstare
se ciuib qͥu̾a ñ solum cõmemorat deos qͦs
coli oporteat a romanis uerũ etiã dic̃ qͥd
ad quẽq ꝑtineat. qm̃ nichil ꝓdest inquit
honiini alicuiꝰ medici nom̃ foranãq nossẽ
& qđ medicus sit ignorare.: Ita diẽ nichil
ꝓdeẽ seire dm̃ eẽ esculapiũ: sinescias eum
ualitidini opitulari atq ita ignores cur
ei debeas supplicare. Hoc etiã alia simili.¬
tudine affirmat: dicens ñ mͦ bene uiuere
s uuere om̃ino neminẽ posse si ignoret
quis nã sit faber. quis pistor. quis cector atqͦ
qͥd utensile petere possit. quẽ ad iutorem
issumere. quẽ ducẽ. quẽ doctorẽ: Eo mͦ
uuilli dubiũ eẽ asserens. ita eẽ utilẽ cogniti¬
onẽ deoꝵ si seiat᷑ quã quisqͥs ds̃ iuim & facul¬
tatem as pocestatẽ cuiꝰq rei habeat. Ex eo

Expanded text:
ingenti beneficio Varro iactat praestare se ciuibus suis, quia non solum \'commemorat deos, quos coli oporteat a Romanis, uerum etiam dicit quid ad quemque pertineat? Quoniam nihil prodest, inquit, hominis alicuius medici nomen formamque nosse, et quod sit medicus ignorare: ita dicit nihil prodesse scire deum esse Aesculapium, si nescias eum ualetudini opitulari, adque ita ignores quur ei debeas supplicare. Hoc etiam alia similitudine adfirmat dicens, non modo bene uiuere, sed uiuere omnino neminem posse, si ignoret quisnam sit faber, quis pistor, quis tector, a quo quid utensile petere possit, quem adiutorem adsumere, quem ducem, quem doctorem; eo modo nulli dubium esse adserens ita esse utilem cognitionem deorum, si sciatur quam quisque deus uim et facultate
Abbreviated transcription (Latin):
telligeremꝰ & iã antea & oriri solere & augeri.
U nde subnectens cur hoc dixerit: Nã inurie
inquit ualidiori. & obeas dissensio pleb a pa¬
trib alieq dissensiones domi fuere iam inde
apͥncipio.⁊ neq amplius quã regil ex actis
dũ metꝰ atarquinio & bellũ graue eũ etruria
positum ẽ. & quo & modesto ure agitatum.
Uides quẽ ad modũ & iã illo breui tempore. ut
regib ex actis id ẽ. eiectis aliquantũ & quo &
modesto iure ageret᷑. metũ dix̃ fuisse causam:
qm̃ metuebat᷑ bellũ. qđ rex tarquinus regno
atq urbe pulsus. etruscis sociatꝰ contra roma¬
nos gerebat. Attende itaq quid deinde c̃tȩxat.
Dehinc inquit seruili imꝑio patres plebẽ exer¬
cere. deuita atq tergo regio more consulere.
agro pellere: & çȩceris exꝑtib soli imꝑio age¬

Expanded text:
tellegeremus etiam ante oriri solere et augeri: tellegeremus etiam ante oriri solere et augeri: Unde subnectens quur hoc dixerit: Nam iniuriae, inquit, ualidiorum et ob eas discessio plebis a patribus aliaeque dissensiones domi fuere iam inde a principio, neque amplius quam regibus exactis, dum metus a Tarquinio et bellum graue cum Etruria positum est, aequo et modesto iure agitatum.\' Vides quem ad modum etiam illo breui tempore, ut regibus exactis, id est eiectis, aliquantum aequo et modesto iure ageretur, metum dixit fuisse causam, quoniam metuebatur bellum, quod rex Tarquinius regno adque Urbe pulsus Etruscis sociatus contra Romanos gerebat. Adtende itaque quid deinde contexat: \'Dein, inquit, seruili imperio patres plebem exercere, de uita adque tergo regio more consulere, agro pellere et ceteris ex
Abbreviated transcription (Latin):
gis quã natura ualebat.⁊ predicans illud
cempꝰ qͦ expulsis regib meredibilit̾ eiuitas
breui atatis spatio plurimũ creuit: idẽ tam̃
in pͥmo hystoriȩ suȩ libro. atq ipso eiꝰ ex ordio
fatet᷑. & iam tunc cũ ad c̃sules aregib eẽt
trans lata res.p. pꝰ paruũ int̾ uallũ in iurias
ualidorũ & obeas discessionẽ pleb apatrib
aliasq inurbe dissensiones fuisse. Nam cũ
optimis morib & maxima concordia pꝰpłm
romanũ int̃ sedm & postremũ bellũ carta¬
guiense cõmemorasset egisse. causamq huiꝰ
boni ñ amore uistitiȩ. s stante cartagne metu
pacis infide fuise dixuset.: Unde & naliea
ille adrepͥmendã nequitiã seruandosq istos
mores obtimos. ut metu uitia cohibent᷑ carcha¬
ginem nolebat euerti: continuo subiec̃ idem
salustus & ait. ⁊ at discordia & auaritia atq
ambitio. & cȩtera sodis reb oriri assueta mala.
pꝰ carthagnus excidiũ maxime aueta s̃. ut in¬

Expanded text:
gis quam natura valebat; » praedicans illud gis quam natura valebat; » praedicans illud tempus, quo expulsis regibus incredibiliter civitas brevi aetatis spatio plurimum crevit: idem tamen in primo Historiae suae libro atque ipso ejus exordio fatetur, etiam tunc, cum ad consules a regibus esset translata respublica, post parvum intervallum, injurias validiorum, et ob eas discessionem plebis a patribus, aliasque in Urbe disoptimis moribus et maxima concordia populum Romanum inter secundum et postremum bellum Carthaginiense commemorasset egisse causamque huius boni non amorem iustitiae, sed stante Carthagine metum pacis infidae fuisse dixisset unde et Nasica ille ad reprimendam nequitiam seruandosque istos mores optimos, ut metu uitia cohiberentur, Carthaginem nolebat euerti: continuo subiecit idem Sallustius et ait: At discordia et auaritia adque ambitio et cetera secundis rebus oriri sueta mala post Carthaginis excidium maxime aucta sunt\', ut in
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑat. Ex hoc iure ac bono marcꝰ marcellus illiꝰ
temporis uir egregius. qui. seuientes uir grauis¬
simos hostes popłi romani pꝰ decennale bellũ
qͦ romanus ȩxercutꝰ totins male pugnando grauit̃
afflictus ẽ. iã ipsa roma de salute dubitante
atq trepidante facillime suꝑauit. eorũq ur¬
factus ẽ. Tamq ingratã sensit quã libauerat
eiuitatẽ: ut de sua dampnatione certissimus.
in exiliũ sponte discedet. & decẽ milib eris
absens & iã dampnaret᷑ : mox it̾um agallis
uindex patriȩ futurus in gratȩ. M ulta cõ¬
memorare iã piget feda &e inuista quib agi¬
tabatur illa cautas: eũ potentes plebẽ sibi
subde conarent᷑. plebsq illis subdi recusaret:
agerent amore uincendi: quã ȩquũ & bonũ
sum salustiũ testẽ potiꝰ adhibebo. Qui cũ in
laude romanoꝵ dixissec unde nob iste ser¬
mo ortus ẽ. uis bonũq apud eos ñ legib ma.¬

Expanded text:
perat. Ex hoc iure ac bono M. Camillus, illius perat. Ex hoc iure ac bono M. Camillus, illius temporis uir egregius, qui Veientes, grauissimos hostes populi Romani, post decennale bellum, quo Romanus exercitus totiens male pugnando grauiter adflictus est, iam ipsa Roma de salute dubitante adque trepidante facillime superauit eorumque urfactus est tamque ingratam sensit quam liberauerat ciuitatem, ut de sua damnatione certissimus in exilium sponte discederet et decem milia aeris absens etiam damnaretur, mox iterum a Gallis uindex patriae futurus ingratae. Multa commemorare iam piget foeda et iniusta, quibus agitabatur illa ciuitas, cum potentes plebem sibi subdere conarentur plebsque illis subdi recusaret, agerent amore uincendi, quam aequum et bonum sum Sallustium testem potius adhibebo, qui cum in laude Romanorum dixisset, unde nobis iste sermo ortus est, « Jus bonumque apud eos non legibus ma