comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
merabilẽ in unicoꝵ multitudinẽ. suis
& ore rabido &̃ effero gladio minitan¬
tẽ & insultantem. stetit imꝑterrif. suiᷤ¬
q satis consulte dix̃ comitib Fortissimi
xp̃i milites: ecce dimicandi tempꝰ est.
Metũ omnem qͥ etiam uiros effeminat
abicite: & de uob̃ ipsis defensandis uiri¬
lit̃. ꝓcurate. Ic̃tus impugnantiũ inde¬
fessi sustinete. & ex ih̃u nr̃i confisi ad¬
iutorio: manꝰ bellicosas exerite. uires¬
q auitas ecce dũ tempꝰ est ostentate.
Ne queso deturpet᷑ ꝓpter nr̃am negli¬
gentiã laus francoꝵ: non uilescat. ꝓpt̃
arto est. B ellũ ex aduerso est. Hostis
mult᷑ in ꝓximo est. Nichil tam̃ pret̃
spem: seu uoluntatem ur̃am uob̃ con
tigit. Omĩa uobis ex uoto ꝓuenerun.
ad hoc patriam ur̃am egressi estis. aAd
hoc uenistis. Bellum sẽꝑ desicd̾astis.
ecce qͦd liui optastis: & orastis. fcce noᷤᷤ¬
undiq uallauerunt. Sed o genꝰ infra¬

Expanded text:
merabilem inimicorum multitudinem, suis merabilem inimicorum multitudinem, suis et ore rapido et effero gladio minitantem et insultantem, stetit imperterritus, suisque satis consulte dixit comitibus: « Fortissimi Christi milites, ecce dimicandi tempus est. Metum omnem qui etiam viros effeminat abjicite, et de vobis ipsis defensandis, viriliter procurate; ictus impugnantium indefessi sustinete, et ex Jesu Christi confisi adjutorio, manus bellicosas exerite, viresque avitas ecce, dum tempus est, ostentate. Ne, quaeso, deturpetur propter nostram negligentiam laus Francorum; non vilescat propter orum. Res in arcto est, bellum ex adverso est, hostis multus in proximo est; nihil tamen praeter spem seu voluntatem vestram contigit vobis: omnia vobis ex voto provenerunt. Ad hoc patriam egressi estis; ad hoc venistis: Bellum semper desiderastis. Ecce quod diu optastis et orastis; ecce undique nos vallaverunt. Sed, o genus infra
Abbreviated transcription (Latin):
nox erat tenebrosa: incertã incerti tenu¬
erunt uiã. Diuisi gͦ abiuicẽ: duoꝵ con¬
sũm auerunt iter dierum. Boamund
phanꝰ & Tangrediis: necũ comes de sco
paulo. & G̃ualteriꝰ de sc̃o Walerio: Ben¬
nardꝰꝙ filius eiꝰ. & Girardus de Gornaue
& G̾uilłmꝰ filius uicecomitis siannulfi. ã
G̾uilłmꝰ de ferreres. & herriẽ filius dod¬
Fꝰ cde gualdel: & alanꝰ filius eiꝰ. & Riou dl
lohoac: & alanꝰ cdapifer sc̃e eccłe dolensis
archiep̃i. & alii plures: erant in uno ag¬
meantiũ examinib: Die altera post
scdam. turci tamqͣm arena maris ul¬
numeri: contͣ Boamundum confluxe¬
runt. Uidentes autem xp̃ianos magna
qͥdem confisi multitudine: intrepidi
unanimit̾ ipsos impetebant. Anima¬
bat enĩ eos ira: furor q. Inclignaban¬
tur etiã: quod eoꝵ possessiones depopu¬
larent᷑ alienigene. Beniq nimis egre
ferebant: quod nicheã presũpsissent ex¬
pugnare. Boamundꝰ uͦ uidens innu¬

Expanded text:
nox erat tenebrosa, incertam incertia arripunox erat tenebrosa, incertam incertia arripuerunt viam. Divisi ergo ab invicem duorum consummaverunt iter dierum, Boamundus phanus et Tancre dus, necnon comes de Sancto Paulo, et Walterius de Sancto Valerio, Bernardusque filius ejus, et Girardus de Gornaio, et Wilhelmus, filius vice comitis Ranulfi, et Wilhelmus de Ferreres, et Herveus, filius Dodfus de Guaer, et Alanus filius ejus et Rioldus de Loheel, et Alanus dapifer sacrae Ecclesiae Dolensis archiepiscopi, et alii plures erant in uno agmeantium examinibus. Die altera post secundam, Turci, tanquam arena maris innumeri contra Boamundum confluxerunt. Videntes autem Christianos, magna quidem confisi multitudine, intrepidi unanimiter ipsos impetebant. Animabat enim eos ira, furorque; indignabantur etiam quod eorum possessiones depopularentur alienigenae; denique nimis aegre ferebant quod Niceam praesumpsissent expugnare. Boamundus autem, videns innu
Abbreviated transcription (Latin):
dem non dñati sunt urbi more. subui¬
gate ciuitatis. Nam si saltẽ publicarẽ
lum resarcirent᷑ impense. Non gͥ equa¬
nunit̾ alexii mandatũ ꝑtulerunt: et
tam̃ qͥa tunc nichil ꝓficerent. in tempꝰ
siluerunt. Hic pͥmum patuit odiorum
seminariũ: hic comꝑtum est inimiciti¬
arum fomentũ. Hic discordiarum cepe¬
runt incentiua pullulare: hic simulta¬
tum simulachra uisa sunt succrescere.
Nam q̃m alexius non recte contͣ eos ege¬
rat: ipsi contra eũ de ultione cogitabañ.
Hic gͥ priuꝰ liber claudat᷑. ubi primaci¬
uitate deiuictã: qͣm ea ꝓ uoto potiti non
fuerint xp̃ianꝰ alias militatũ ire dispo¬
nit exercitꝰ. Uadant interĩ xp̃iani. nosq
ad inceptũ opus accingam: cum luce sur¬
Ua in die soluta est obsidio
ad quendã ꝑuentum est
pontẽ: ubi sua. xp̃ianus
fẽcerunt autem ibi duos cdies. Tercia uͦ
clie anteqͣm matutinalis lucifer exalbeᷤ¬
ceret: iter ĩproꝑi arripuerunt. Et qͣ̃m

Expanded text:
uidem non dominati sunt urbi, more subjuuidem non dominati sunt urbi, more subjugatae civitatis; nam si saltem publicarentlum resarcirentur impensae. Non igitur aequanimiter Alexii mandatum pertulerunt; et tamen quod tunc nihil proficerent, in tempus finierunt. Hic primum patuit odiorum seminarium; hic compertum est inimicitiarum fomentum; hic discordiarum coeperunt incentiva pullulare; hic simultatum simulacra visa sunt succrescere. Nam quoniam Alexius non recte contra eos egerat, ipsi contra eum de ultione cogitabant. Hic igitur primus liber claudatur, ubi prima civitate devicta, quamvis ea pro voto potiti non fuerint, Christianus alias militatum ire disponit exercitus. Vadant interim Christiani, nosque ad incoeptum opus accingamur, cum luce surua in die soluta est obsidio, ad quemdam perventum est pontem, ubi sua exercitus Fecerunt autem ibi duos dies; tertia vero die, antequam matutinatus lucifer exalbesceret, iter praeproperi arripuerunt et quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
clio: alii qͣlibet ext̾mimo. Hos autem oũᷤᷤ¬
existumant felici laureatos martyrio:
oq̃m ꝓ fr̃um compassione sua corꝑa tradi¬
cderunt. Sentiliũ etiam ꝓ uarus belloꝵ
euentib ꝓ ingruentib incursitantium
infortunus. multa trucidata iuideres
corꝑa: multa passm reperires inhuma¬
ta caclauera ꝑ septẽ ebdomadarum cu¬
culũ. tresꝙ dies ibi xp̃iani demorati sum:
&e capta seu magis ciuitate recidita. pedẽ
alias direxerunt. De non publicandis
& enĩ ciuitatis illiꝰ penatib: imꝑator mã¬
cdauerat. Noluissent etiã ibi tot dies ex¬
pendisse: qm̃ reb suis multisq diebus
in cassum expensis. ut uidebat᷑ imꝑatori
totũ immolauerant: qͦd uł sanguinem
suum effuderant. uł quod qͣs attułant
facultates in ĩmensum attenuauerant:
nec etiã que multimodis mortib ado¬
sierant. spoliis opimis gͣtulabantur. Pe¬
nitebat gͥ eos longe obsiclionis: qͣndoq¬

Expanded text:
dio, alii quolibet alio exterminio. Hos autem dio, alii quolibet alio exterminio. Hos autem existimant felici laureatos martyrio, quoniam pro fratrum compassione sua corpora tradiderunt. Gentilium etiam, pro variis bellorum eventibus, pro ingruentibus incursitantium infortuniis, multa trucidata videres corpora, multa passim reperires inhumata cadavera. Per septem hebdomadarum circulum tresque dies, ibi Christiani demorati sunt; et capta seu magis reddita civitate, pedem alias direxerunt. De non publicandis etenim civitatis illius penatibus imperator mandaverat; noluissent ibi etiam tot dies expendisse, quoniam rebus suis multisque diebus in cassum expensis, ut videbatur, imperatori totum immolaverant, quod vel sanguinem suum effuderant vel quod quas attulerant facultates in immensum attenuaverant; nec etiam, quae multimodis mortibus acquisierant, spoliis opimis gratulabantur. Poenitebat igitur eos longae obsidionis, quandoq
Abbreviated transcription (Latin):
polĩ ĩpunitos deduc̾ent: de q cuutate seruan¬
da curiosi ꝓcurarent. Iuxta p̾ceptũ
imꝑatoris. omĩa facta sunt. & ciuitaᷤ
reddita est: gensq gentiliũ ad urbẽ
imꝑatoriã indemius deducta est. Qͣm
lit dictũ est. non mͦ captiuitatis sed ho¬
norificentia lib̃tatis. suscepit imꝑator:
magnisq dapsilitatib educatã hono¬
rauit. Hoc autẽ ideo fecisse dicit᷑. qͣtinꝰ
& lib̾atos sibi affectaret: allosq ad dedi¬
tionẽ inuitaret. eosq contͣ. xp̃ianos tẽ¬
pore oportuno animaret: ac ꝑ eos qͥ
b clam inuidebat. occasione se p̃bente
rebellaret. Pauꝑib tam̃. xp̃ianis mul¬
ta largitꝰ est donaria: ut talit̃ quod
apud se occultabat clandestino dis¬
simularet figm̃to seq suaq cõmen¬
ta in futurũ ꝑ competentes reserua¬
ret machinationes. Siuitate redlita:. Ap̃i¬
a noꝵ gens ab obsidione secessit. Mortiui
sunt ibi multi. xp̃iani. alii fame aliigla¬

Expanded text:
polim impunitos deducerent, deque civitate servanpolim impunitos deducerent, deque civitate servanda curiosi procurarent. Juxta praeceptum imperatoris omnia Tacta sunt, et civitas reddita est, gensque gentilium ad urbem imperatoriam indemnis deducta est: quam, ut dictum est, non modo captivitatis, sed honorificentia libertatis suscepit imperator, magnisque dapsilitatibus educatam honoravit. Hoc autem idcirco fecisse dicitur, quatenus et liberatos sibi affectaret, aliosque ad deditionem invitaret, eosque contra Christianos tempore opportuno animaret; ac per eos in quibus clam invidebat, occasione se praebente, rebellaret. Pauperibus tamen Christianis multa largitus est donaria ut taliter quod apud se occultabat, clandestino dissimularet figmento, seque suaque commenta, in futurum per competentes reservaret machinationes. Civitate reddita, Christianorum gens ab obsidione secessit. Mortui sunt ibi multi Christiani, alii fame, alii gla
Abbreviated transcription (Latin):
Q adhuc te gͣuiter infestabunt: tu¬
isq fac nos p̃sentari conspectibus.
Obtemꝑabimꝰ tuis mandatis: si no¬
stris eque respondebis uoluntati¬
bo. Liceat nos tͥ seruire: liceat nos
uiuos in tuum imꝑiũ. uł in tuum
caput insurgentes dunicare. Ne nobiᷤ
imputes. qm̃ dum licuit contͣ te pug¬
nauimꝰ: quia tunc lege belli uiueba¬
mꝰ. fac nos tͥ obnoxios. uita concessa:
ex inimicis p̃para nos tͥ seruos deuo¬
tos. Si. qͦd absit post hãc nos tͥ senti¬
es ingͣtos. ingratitudini nr̃e plexis
corporib. & tandẽ capitib amputatiͤ.
digna repende. Ganto siqͥdẽ erimꝰ tͥ
fideliores: qͣnto parturies nos benefi¬
ciis tiuis obnoxiores. Larga liberalitaᷤ
imꝑatoris. parcat uinctis: debellet suꝑ¬
bos. His imꝑator auditis. xp̃ianorum
ꝓfectui ut pͦtea rei ꝓbauit euent᷑. oc¬
culte inuidens: obsessoꝵq legationi
satisfaciens. satellitib sius imꝑauit.
qͣtinꝰ & se & sua dedentes. constantmo¬

Expanded text:
qui adhuc te graviter infestabunt, tuqui adhuc te graviter infestabunt, tuisque nos fac praesentari conspectibus. Obtemperabimus tuis mandatis, si nostris aeque respondeas voluntatibus; liceat nos tibi servire; liceat nos vivos in tuum imperium vel in tuum caput insurgentes dimicare. Ne nobis imputes, quoniam dum licuit contra te pugnavimus, quod tum lege belli vivebamus: fac nos tibi obnoxios vita concessa; ex inimicis praepara nos tibi devotos servos. Si, quod absit, posthac nos tibi senties ingratos, ingratitudini nostrae, plexis corporibus et tandem capitibus amputatis, digna repende. Tanto siquidem erimus tibi fideliores, quanto parturies nos beneficiis tuis obnoxiores. Larga liberalitas imperatoris parcat victis, debellet superbos. » His imperator auditis, Christianorum profectui postea rei probavit eventus, occulte invidens, obsessorumque legationi satisfaciens, satellitibus suis imperavit, quatenus et se et sua dedentes, Constantino
Abbreviated transcription (Latin):
contigerant. Rebellando etiã nequa¬
qͣm ulteriꝰ resistere pot̾ant: suꝑ quoᷤᷤ
confluxerant gentes innumerẽ. UR¬
bi t̾ra lacuq obsesse: nulla spes erat
salutis. Nullus locꝰ effugii. p̃ter quod
om̃ib adiacet uictis: dedecꝰ deditio¬
nis. Ex terrebant eos arma incogni¬
ta: & ipse fulgor armoꝵ obsessos exa¬
nimabat. Nollerant francoꝵ gentẽ
ferocẽ & bellicosam: nec eos ab incep¬
to desistere: donec eis omĩa ꝓ uoto
contigerint. Sciebant eos penitꝰ ĩmi¬
sodes: quos ipsi exacer bauerant. gen¬
tis sue ꝑemptores. De ĩminentiergo
tͣctantes ꝑiculo. ad imꝑatorẽ dirigͣt:
ut qͥ sibi sub lege declitionis respon¬
deat satisfaciunt. Securos inqͥunt
faciat nos imꝑatoria fides tua. non
uiolanda de familiarib & substan¬
tiolis nr̃is: urbemq deditã suscipe
pacto tue ꝓtectionis. Impune iube¬
as recedamus: urbẽq tuam tͥ recd¬
cdemꝰ. Tuere nos ab istis carnficib.

Expanded text:
contigerant. Rebellando etiam nequacontigerant. Rebellando etiam nequaquam ulterius resistere poterant, super quos confluxerant gentes innumerae: urbi, terra lacuque obsessae, nulla spes erat salutis; nullus locus effugii, praeter, quod omnibus adjacet victis, dedecus deditionis. Exterrebant eos arma incognita, et ipse fulgor armorum obsessos exanimabat: noverant Francorum gentem ferocem et bellicosam; nec eos ab incoepto desistere, donec eis omnia pro voto contigerint. Sciebant illos penitus immisericordes, quos ipsi exacerbaverant gentis suae peremptores. De imminenti ergo tractantes periculo ad imperatorem dirigunt, utque sibi sub lege deditionis respondeat satisfaciunt. « Securos, inquiunt, nos faciat, imperatoria fides tua non violanda, de familiaribus et substantiolis nostris, urbemque deditam suscipe pacto tuae protectionis; impune jubeas recedamus, urbemque tuam tibi reddemus. Tuere nos ab istis carnificibus
Abbreviated transcription (Latin):
tanter recuꝑabis. Nullũ enim h̃ent
effugium: si suum eis int̾dicemꝰ na¬
uigiũ. Ex inꝑatoris p̃cepto. & boues
festinant᷑ adducti sunt: & naues ue¬
luole ꝑ portũ ciuitot appulerunt.
Turcopoli etiã unꝑatoris affuerunt
Scaphe carrucis suꝑposite. bobꝰ huic
oꝑi ministrantib: usq ad crepidinẽ
qͥa cõmodius duxerunt noctem ex¬
pectare. Hoc autẽ ideo fecisse uident᷑.
qͣtinꝰ ex imꝓuiso ciuitati ꝑ lacũ appri¬
ximarent: nauigiũq castellanoꝵ dũ
nescirent diriꝑent. Sole ruente. noc¬
teq terris incumbente: naues in lac̃
impeger̃t. easq turcopolis mandaue¬
runt. Erepusculo diei albescente lacũ
sulcantes ordinate: tendebant pupes
quã fides eis facta est. naues illas contͣ
se p̾̃paratas. neq naiugio suo sicut he¬
ri & nudiꝰ terciꝰ. ullus patebat deceto
cõmeatus: diriguere metu & exangu¬
es facti desꝑauerunt. Repentino siqͥ¬
dem casu ꝑturbatis: pret̃ spem omĩa

Expanded text:
tanter recuperabis: nullum enim habent tanter recuperabis: nullum enim habent effugium, si suum eis interdicemus navigium. » Ex imperatoris praecepto et boves festinanter adducti sunt, et naves velivolae portum Civitot appulerunt; Turcopoli etiam imperatoris adfuerunt. Scaphae carrucis superpositae, bobus huic operi ministrantibus, usque ad crepidinem cum, quod commodius duxerunt noctem exspectare. Hoc autem ideo fecisse videntur, quatenus ex improviso civitati per lacum approximarent; navigiumque castellanorum, dum nescirent, diriperent. Sole ruente nocteque terris incumbente, naves in lacum impegerunt, easque Turcopolis mandaverunt. Crepusculo diei albescente, lacum sulcantes, ordinate tendebant puppesntur. At postquam fides eis facta est naves illas contra se praeparatas, neque navigio suo sicut heri et nudius tertius, illis patebat de caetero commeatus, diriguere metu, et exsangues facti desperaverunt: repentino siquidem casu perturbatis, praeter spem omnia
Abbreviated transcription (Latin):
nullatenꝰ quiescebant. Terra undiq
obsessi: lacui uictualia subuecturi. se¬
cure se cõmitebant. Ibant & redibãt
xp̃ianis uidentib: nec eis nocere po¬
terat francoꝵ qͣntuslibet exercitꝰ. S
qͥs eoꝵ sollicitã euasit sollerciam : frã¬
ci uiri ꝑ omĩa prudentissimi. consili¬
um acceꝑunt: quatinꝰ oppidanis au¬
ferrent etiã locum. Birexerunt itaq
legationẽ suam constantinopolĩ. que
uocabulo antiqͥori bizantium dicta
fuit. unde & adhuc monete cuutatĩ
illiꝰ denarios bizanteos uocamꝰ. qͣtinꝰ
imꝑator imꝑio potestatiuo nauigium
copiosũ ciuitot dirigeret. ubi portꝰ
erat oportunꝰ : & q̃m nocuit differre
paratis. nullas in remitendo innecte¬
ret moras. Insuꝑ inqͥunt & boues &
plaustra nob̃ transmittite: ad rates
ꝑ montana & siluas ad lacũ usq su¬
buehendas. Si enĩ taliter egeritis.
ciuitatẽ nicheam qͣm obsedimꝰ. quã
t turci uolenter abstuler̃t: indubi¬

Expanded text:
nullatenus quiescebant. Terra undique nullatenus quiescebant. Terra undique obsessi, lacui victualia subvecturi securi se committebant. Ibant et redibant Christianis videntibus, nec eis nocere poterat Francorum quantuslibet exercitus. Sed quis eorum sollicitam evasit solertiam? Franci, viri per omnia prudentissimi, consilium acceperunt, quatenus oppidanis auferrent etiam lacum. Direxerunt itaque legationem suam Constantinopolim, quae vocabulo antiquiori Byzantium dicta fuit, unde et adhuc monetae civitatis illius, denarios byzanteos vocamus, quatenus imperator imperio potestativo, navigium copiosum Civitot dirigeret, ubi portus erat opportunus; et quoniam nocuit differre paratis, nullas in remittendo innecteret moras. « Insuper, inquiunt, boves et plaustra nobis transmitte, ad rates per montana et silvas ad lacum usque subvehendas. Si enim taliter egeris, civitatem Niceam, quam obsedimus, quam Turci tibi violenter abstulerunt, indubi
Abbreviated transcription (Latin):
mulieres cohabitabant: sed uł in con¬
iugio. uł in legali minist̾io. Si qͥs enĩ
alicuiꝰ comiuncebat᷑ inhonestatis. uł
in faciẽ ut ceteris metꝰ incuteret᷑. casti¬
gandus increpabat᷑: uł grauit̃ de eo
undicabat᷑. Cotidie siqͥdem de conti¬
nentia sermocinabant᷑ ep̃i: & omne
scortum & abusum de medio castroꝵ
abominabant᷑. Opponebant se certatĩ
castrenses illi ꝓ fr̃ib inimicoꝵ gladuᷤ.
& mirum in modũ letabantur. si mo¬
ri mererent᷑ ꝓ ulciscendis ꝓximorũ
inuiriis. O fiꝑ om̃s regiones extollenda
gallia: quã pulchra tab̾nacula tua
ecce in romania. Ab occidentali eu¬
ropa armata iter arripiusti: & in a¬
sia tentoria tua. & conopeoꝵ tuorũ
paxillos collocasti.Conseruet ac ꝑhẽ¬
net ds̃. hanc bone uoluntatis tue u¬
nanimitatẽ: quatinꝰ tuta ꝓceclere
bossis. ad qͣm suspiras ierłm. Turci
interĩ & ꝓ cuutate defensanda desu¬
dabant: & a menioꝵ restauratione

Expanded text:
mulieres habitabant, sed vel in conmulieres habitabant, sed vel in conjugio vel in legali ministerio. Si quis enim alicujus convincebatur inhonestatis, vel in faciem, ut caeteris metus incuteretur, castigandus increpabatur, vel graviter de eo vindicabatur: quotidie siquidem de continentia sermocinabantur episcopi, et omne scortum et abusum de medio castrorum abominabantur. Opponebant se certatim castrenses illi pro fratribus, inimicorum gladiis; et mirum in modum laetabantur, si mori mererentur pro ulciscendis proximorum injuriis: « O super omnes regiones extollenda Gallia! quam pulchra tabernacula tua ecce in Romania! Ab occidentali Europa armata iter arripuisti, et in Asia tentoria tua et Conopeorum tuorum paxillos collocasti. Conservet ac perennet Deus hanc bonae voluntatis tuae unanimitatem; quatenus tuta procedere possis ad quam suspiras Jerusalem. » Turci interim et pro civitate defendenda desudabant, et a moeniorum restauratione
Abbreviated transcription (Latin):
huic tã formose speculationi adesse.
merusset: tentoria ista tentoriis ista¬
eliticis p̃posuisset. In castris siqͥdem
xp̃ianis. nec finees madianitidem
quã pugione confodẽ deberet inure¬
niret: nec serpens malignꝰ quem ꝓ
maliguitate sua torreret haberet.
Ut breuit̾ dicam. militia illa eccle
formose instar erat & forma: ut de
tali ñ temerariꝰ salomonem decanta¬
sse autumauerĩ. Ecce tu pulchra es
amica mea. sic̃ tab̾nacula cedar: sic̃
pelles salomonis. In ista siqͥdẽ expe¬
ditione. duces ipsi militabant. ipsi
cluces excubabant: ut nescires quid
dux a milite. qͥd miles differret a du¬
ce. Pret̾ea ibi erat tanta rerum onũ¬
um cõmunitas. ut uix aliqͥs aliquid
sibi diceret ꝓpͥum: sed sicut in pͥmiti¬
ua eccła fer me illis erant omĩa cõ¬
inuiia. Lupanar & ꝓstibulũ onũ¬
no a castris sius ꝓcul eliminau̾iant:
& potissimum de morũ honestate dis¬
ceptabant. Ibi tam̃ cum hominibus

Expanded text:
huic tam formosae speculationi adesse huic tam formosae speculationi adesse meruisset, tentoria ista tentoriis Israeliticis praeposuisset. In castris siquidem Christianis, nec Phinees Medianitidem , quem pugione confodere deberet, inveniret; nec serpens malignus quem pro malignitate sua torreret, haberet. Ut breviter dicam, militia illa formosae Ecclesiae instar erat; et forma, ut de tali non temerarius Salomonem decantasse autumaverimus: « Ecce tu pulchra es, amica mea, sicut tabernacula Cedar, sicut pelles Salomonis . » In ista siquidem expeditione duces ipsi militabant, ipsi duces excubabant, ut nescires quid dux a milite, quid miles differret a duce. Praeterea ibi erat tanta omnium rerum communitas, ut vix aliquis aliquid sibi diceret proprium; sed, sicut in primitiva Ecclesia, ferme illis erant omnia communia. Lupanar et prostibulum omnino a castris suis procul eliminaverant, et potissimum de morum honestate disceptabant. Ibi tamen cum hominibus
Abbreviated transcription (Latin):
podiensis ut dictum est: excubabãł.
Ita circũcirca eam uallauerant. qͣti¬
nus nemo uł ingredi uł egredi poss:
nͥ qua lacu cuutas cingebat᷑. ꝑ lacũ¬
& enĩ xp̃ianis uiclentib securi naui¬
gabant: sibiq necessaria nauigio
deuectabant. Porro xp̃i militia: ta¬
liter urbẽ obseclerat. O castra speci¬
osa. o tentoria imꝑiosa. qͥs umqͣm si¬
milia uidit taber nacula: Cess et il¬
la adulabilis fabula de troia. uileᷤ¬
cant illa pelasgoꝵ tentoria: obscu¬
rent᷑ ulteriꝰ. ꝓcerum illoꝵ actus &̾ no¬
mina. Illic. ulixes suã exercuit astuti¬
am: A lax suã ostentauit auclaciam:
achilles suã manifestauit duriciam.
głosam exercebant militiã. Mundi
morib: uegeti corporib: animosi pec¬
torib militabant. Quippe animab
suis p̃cauebant: carnis uoluntatib &
uoluptatib omĩa illicita abdicabad̃.
fulgebant in armis: maxime ꝙ in
morum ornatu erant decentissumi.
fateor. & uerũ fateor: qm si Balaam

Expanded text:
cubabant. Ita circumcirca eam vallaverant, quatenus nemo vel ingredi vel egredi possit, nisi qua lacu civitas cingebatur. Per lacum enim Christianis videntibus, securi navigabant, sibique necessaria navigio devectabant. Porro Christi militia taliter urbem obsederat. « O castra speciosa! o tentoria imperiosa! quis unquam similia vidit tabernacula? Cesset illa adulabilis fabula de Troja, vilescant illa Pelasgorum tentoria, obscurentur ulterius procerum illorum actus et nomina. Illic Ulysses suam exercuit astutiam; Ajax suam ostentavit audaciam; Achilles suam manifestavit duritiam. gloriosam exercebant militiam: mundi moribus, vegeti corporibus, animosi pectoribus dimicabant; quippe animabus suis praecavebant, carnisque voluntatibus et voluptatibus omnia illicita abdicabant; fulgebant in armis, maximeque in morum ornatu erant decentissimi. » Fateor et verum fateor, quoniam si Balaam
Abbreviated transcription (Latin):
mirati sunt: & eoꝵ irreqͥetudinẽ lau¬
clauer̾̃t: & tamen quia diutiꝰ ibi mo¬
rari cõpulsi sunt doluerunt. De re¬
pente siqͥdem maceriã eo usq in al¬
tauerant: ut. xp̃iani eos ex illa par¬
te ne utiqͣn nocere possent. Cassatꝰ
illa menioꝵ suffossio nichil ꝓfuit. ẽ¬
ece aduenerat comes Rob̾tus de nor¬
mannia. Isti om̃s urbem obseder̃t̃:
tentoria sua ꝓpe locantes. Ex una pa¬
rte obsederant eã: Boamundus et
Tangrelus. Iuxta qͦ dux Godefriduͤ
cum fr̃e suo Baldiuno. atq eustachio.
Ueinceps autẽ comes flandrensis. uir

Expanded text:
mirati sunt, et eorum irrequietudinem laumirati sunt, et eorum irrequietudinem laudaverunt, et tamen quia diutius ibi morari compulsi sunt, doluerunt. De repente siquidem maceriam eo usque inaltaverant, ut Christiani eos ex illa parte neutiquam nocere possent. Cassatus illa moeniorum suffossio nihil profuit. Ecce advenerat comes Robertus de Northmannia. Isti omnes urbem obsederunt, tentoria sua prope locantes. Ex una parte obsederant eam Boemundus et Tancredus: juxta quos dux Godefridus, cum fratre suo Balduino atque Eustachio. Deinceps
Abbreviated transcription (Latin):
tis &arcub & fundis deterrentes. gͣndi¬
nem &enĩ suꝑuenientia tela putares:
homines p̃paratos ad muros usq dire¬
xerunt. & ne qͥd eis mali. possent ospida¬
ni moliri: sagacit᷑ eos tuebantur. Su¬
ffoderunt itaq turrẽ radicitꝰ. immissiᷤ¬
q lignis: & igni in mnuro terebrato.
succenso. indemnes redier̃t ad suos
Ignis ex tĩplo lignis preualuit. Qͥb
combustis. turris dependens extabuit.
& ꝑ iymas dehiscens. rune machina
tota suocubuit. Sed qͣm nox erat. t̾i
potuerunt nec uoluer̃t. xp̃ian con¬
tra urbem pͣliari: quod mane fuis
se facturos disponebant. Dilatio au¬
tẽ ipsa multum obsessis ꝓfuit: mul¬
tum uͦ xp̃ianis obfuit. Nocte siqͥdẽ
gentiles murũ ir requieti reedifica¬
uert: noctemq illam insonnem dux¬
erunt: in nullo pigritantes. sed de ci¬
uitatis fue tuitione se iniuicẽ coortal¬
tes. Facto diluculo franci de inopina
inuri reedificatione. uehement̃ ad¬

Expanded text:
tis et arcubus et fundis deterrentes granditis et arcubus et fundis deterrentes grandinem etenim supervenientia tela putares, homines praeparatos ad muros usque direxerunt, et ne quid eis mali possent oppidani moliri, sagaciter eos tuebantur; suffoderunt itaque turrem radicitus, immissisque lignis, et igni in muro terebrato succenso, indemnes redierunt ad suos. Ignis extemplo lignis praevaluit. Quibus combustis, turris dependens extabuit, et per rimas dehiscens, ruinae machina tota succubuit. Sed quoniam nox erat, non potuerunt nec voluerunt Christiani contra urbem praeliari, quod mane futuro se facturos disponebant. Dilatio autem ipsa multum obsessis profuit, multum vero Christianis obfuit. Nocte siquidem gentiles murum irrequieti reaedificaverunt, noctemque illam insomnem duxerunt, in nullo pigritantes, sed de civitatis suae tuitione se invicem cohortantes. Facto diluculo Franci de inopina muri aedificatione vehementer ad
Abbreviated transcription (Latin):
tib ꝓfligatã. Ex montium gͥ cacumin¬
b. incaite conglobati descendebant:
& ad ciuitatẽ usq discurrere satageba¬
nt. Quib iterũ obiuantes franci. fran¬
ci siqͥdem nichil negligentes uias om̃s
obseruabant: eos rursũ inuaser̃t. rur¬
sum suꝑauert. rursum fugauerunt:
multis autẽ inter neciomi deditis. iuc¬
toriosi redierunt. Attuler̃t etiam plu¬
rima cesoꝵ capita. qͦ fundibalarũ ꝓie¬
cerunt in ciuitatẽ: ad obsidentium ex¬
ultationẽ. ad obsessoꝵ conturbationẽ
Non tam̃ gentiles minꝰ animosiores.
xp̃ianis resistebant᷑. sed mͦ de ꝓpugna¬
culis lacula dirigere. muros desendẽ.
mͦ ꝓgredientes ipsa castra ꝑturbare.
Contra comes Raimundus & podien¬
sis ep̃c. homines ordinauer̃t: qui tuu¬
rem que tentoriis sius porrecta p̾mine¬
bat incessant̃ susfoderent: & in fractis
iurib oꝑi in iuncto insistent. Aggressi
itaq ciuitatẽ colonos rebellantes. balis¬

Expanded text:
tibus profligatam. Ex montium igitur cacumintibus profligatam. Ex montium igitur cacuminibus incaute conglobati descendebant, et ad civitatem usque discurrere satagebant. Quibus iterum obviantes Franci: Franci siquidem nihil negligentes, vias omnes observabant, eos rursus invaserunt, rursum superaverunt, rursum fugaverunt; multis autem internecioni deditis victoriosi redierunt, attulerunt etiam plurima caesorum capita, quae fundibularii projecerunt in civitatem, ad obsidentium exsultationem, ad obsessorum perturbationem. Non tamen gentiles minus animosiores Christianis resistebant; sed modo de propugnaculis jacula dirigere, muros defendere; modo progredientes, ipsa castra perturbare. Contra comes Raimundus et Podiensis episcopus homines ordinaverunt, qui turrem quae tentoriis suis porrecta praeminebat, incessanter suffoderent et infractis viribus operi injuncto insisterent. Aggressi itaque civitatem, colonos rebellantes, balis
Abbreviated transcription (Latin):
Comes itaq sarracenis secure accurren¬
tib ex impiuiso armatꝰ obuiauit: & eius
exercit᷑ totus in armis speciosꝰ. & om̃s sig¬
no sc̃e erucis confisi: barbarã uiriliter
repulerunt stoliditatẽ. Que gens non
paucis suoꝵ amissis. in fugã tupiteR
uisa est: & a francis indifficult̃ suꝑata.
Comes itaq cũ magno tropheo: ea die
tentoria sua ingressus est. Ciues obsessi.
rursus alios direxere ñtios: qͥ & de au¬
xilio loquerent᷑. & spem pugne. & cer¬
titudinẽ uictorie iurando testarent᷑.
Ueniebant gͥ cateruatĩ ꝯgaudentes. & uic¬
toriã in manib autumantes: & de spoluᷤ
inimicoꝵ diripiendis iam letantes. Af¬
ferebant itaq suos unꝰqͥsq funiculos:
qͥb unctos ad sua captiuatũ duc̾ent
xp̃ianos. Confidebant namq & in ma¬
gnis nationũ congregatarum copiis:
& in sue uirib ammositatis. Parupẽ¬
debant etiã gentem xp̃ianam. utpote
& itineris longinqͥtate molestatã: et
same & siti. multisq aliis incõmodita¬

Expanded text:
Comes itaque Saracenis secure accurrentibus, ex improviso armatus obviavit; et ejus exercitus totus in armis speciosus; et omnes signo sanctae crucis confisi, barbaram viriliter repulerunt stoliditatem. Quae gens non paucis suorum amissis, in fugam turpiter versa est, et a Francis indifficulter superata. Comes itaque cum magno trophoeo, ea die tentoria sua ingressus est. Cives obsessi alios rursus direxere nuntios, qui de auxilio loquerentur; et spem pugnae et certitudinem victoriae, jurando testarentur. Veniebant igitur catervatim congaudentes, et victoriam in manibus autumantes, et de spolils inimicorum diripiendis jam laetantes. Efferebant itaque suos unusquisque funiculos, quibus vinctos ad sua captivatum ducerent Christianos. Confidebant namque, et in magnis nationum congregatarum copiis, et in suae viribus animositatis, parvipendebant etiam gentem Christianam, utpote et itineris longinquitate molestatam; et fame et siti, multisque aliis incommodita
Abbreviated transcription (Latin):
potest qui eusmodi est ueraciter psal¬
lere. Ego autem constitutꝰ sũ rex ab eo
suꝑ syon montem scm̃ eiꝰ. Itaq liber
ille arbitrii consensus totiꝰ terre. tot
cogitationum. tot affectionũ. appeti¬
tuum. sensuum imperator. & dñs: non
potest interim. om̃ia scandala de reg¬
no suo auferre: nec plenã. perpetuãq
pacẽ poterit firmare. Sed cum uene¬
rit quod ꝑfectũ ẽ. & euacuabit᷑ quod
ex parte ẽ.cum nouissima destruetur
mors in uictoriam: tunc ꝓcul dubio su¬
pra modum multiplicabit᷑ eiꝰ imꝑium.
& pacis non erit finis. Tunc demũ do-¬
minabitur amari. usq ad mare: &
a flumine usq ad terminos orbis ter¬
tarum. In dieb illis saluabitur iuda:.

Expanded text:
potest qui hujusmodi est veraciter psalpotest qui hujusmodi est veraciter psallere: Ego autem constitutus sum rex ab eo super Sion montem sanctum ejus . Itaque liber ille arbitrii consensus totius terrae, tot cogitationum, tot affectionum, appetituum, sensuum, imperator et Dominus, non potest interim omnia scandala de regno suo auferre, nec plenam perpetuamque pacem poterit firmare. Sed cum venerit quod perfectum est, et evacuabitur quod ex parte est, cum novissima destruetur mors in victoriam, tunc procul dubio supra modum multiplicabitur ejus imperium, et pacis ejus non erit finis. Tunc demum dominabitur a mari usque ad mare, et a flumine usque ad terminos orbis terrarum, in diebus illi
Abbreviated transcription (Latin):
Itaq liberum hominis arbitriũ. quil
ex se ipso nichil boni potest: incipiru
se quando. & quantũ ille uoluerit qu
omnia potest. Que enim inpossibilias
apud homines: possibilia sunt apud si
Incipit ergo posse ex diuino ad uicors
quod ñ potest de se ipso. & quod iami
potest ꝑ naturam: accipit bonumiss
ꝑ grãm. Cotidie crescit ad bonum. al¬
die roborat᷑ contra malum. Crescit ad
bonum. ita ut iam in potestate consis¬
tens. & habens sub se milites possit dial
& seruo suo. fac hoc. &e facit. Roboratil
manuĩ aut pedem in om̃i terra egypti.
et quantũ hoc esse putamꝰ om̃s rebelles
anime motus posse repͥmere: & ab actu
cohibere. quamuis necdũ possit om̃s ꝑ¬
fecte delere. & regnũ suum ad plenã pa¬
cem reformare: Quamuis itaq ñ possit
om̃s pacis aduersarios extinguere. nec
om̃rum manꝰ. uel pedes truncare: mag¬
num tñ erit si nulli liceat sine eius
mperio manum. uel pedẽ mouere. Et

Expanded text:
Itaque liberum hominis arbitrium, quod Itaque liberum hominis arbitrium, quod ex seipso nihil boni potest, incipit posse quando, quantum voluerit ille qui omnia potest. Quae enim impossibilia sunt apud homines, possibilia sunt apud Deum. Incipit ergo posse ex divino adjutorio quod non potest de seipso, et quod jam non potest per naturam, accipit bonum posse per gratiam. Quotidie crescit ad bonum, quotidie roboratur contra malum. Crescit ad bonum, ita ut jam in potestate consistens, et habens sub se milites, possit dicere et servo suo: Fac hoc, et facit. Roboratur manum, aut pedem in omni terra Aegypti. Et quantum hoc esse putamus omnes rebelles animae motus posse reprimere, et ab actu cohibere, quamvis necdum possit omnes perfecte delere, et regnum suum ad plenam pacem reformare? Quamvis itaque non possit omnes pacis adversarios exstinguere, nec omnium manus, vel pedes truncare, magnum tamen erit, si nulli liceat sine ejus imperio manum, vel pedem movere, et
Abbreviated transcription (Latin):
nis sensus. om̃is appetitus. omnis affectꝰ.
omnis cogitatus. ad eius nutũ moueba¬
tur⁊ dirigebatur. refrenabatur: repri¬
mebatur. O quam sublimis potestas.
o quam potens sublimitas: imperare
bestiis terre: uolucres celi & pisces ma¬
ris sub potestate habere. O dignitas sus¬
mitatis. o sublimitas potestatis. tot uo¬
tus auium. tot discursus bestiarum
tot natatus piscium. in tot studiis . ds
exercitiis. tot oblectamentis sublimii
inuestigationum. multipliciũ affect¬
onũ. uariarũ uoluptatum. sub arbiͥ
iure sui possidere : & ꝓ uoluntate disp¬
nere: ꝙ ad imperii sui nutũ inclinan¬
De priuatione prime potestatis. xu¬
oc cotidie regnũ paulatim & ꝑpe
tes in suis electis rex regũ restit¬
it ⁊ numꝗͣ tñ in hac uita ad eam
pacem uel securitatẽ quam ante pr¬
catum homo in paradiso habuit: a il
langor capitis ad plenum curari non
possit. & liberum arbitrium primisr¬
tus uigorem ꝑfecte recuperare neqͥ ure

Expanded text:
nis sensus, omnis appetitus, omnis affectus, nis sensus, omnis appetitus, omnis affectus, omnis cogitatus ad ejus nutum movebatur, dirigebatur, refrenabatur, reprimebatur. O quam sublimis potestas! O quam potens sublimitas, imperare bestiis terrae, volucres coeli et pisces maris sub potestate habere! O dignitas sublimitatis! O sublimitas potestatis, tot volatus avium, tot discursus bestiarum, tot natatus piscium, in tot studiis, tot exercitiis, tot oblectamentis sublimium, investigationum, multiplicium affectionum, variarum voluptatum, sub arbitrii sui jure possidere, et pro voluntate disponere, et ad imperii sui nutum inclinaeratione primae potestatis. Hoc quotidie regnum paulatim et per partes in suis electis Rex regnum restituit, nunquam tamen in hac vita ad eam pacem vel securitatem quam ante peccatum homo in paradiso habuit, eo quod languor capitis ad plenum curari non possit, et liberum arbitrium primi status vigorem perfecte recuperare nequiverit.
Abbreviated transcription (Latin):
nam & sic dictus ẽ homo. qͤre
inquam in microcosmo. hoc ẽ.
inminori mundo: quere in corde hu¬
nem dei formatur ÷ quod aliis om̃ib
dignitatis sue pͥuilegio prefertur. cuiꝰ
pedib cetera omĩa subiciunt᷑: & inue¬
nies ut arbitror nichil aliud ꝙͣ libe¬
rum. rationalẽq consensum. de quo
rectiꝰ intelligat᷑. Huuismodi namq
consensus. cur ñ recte dicat᷑ ad yma¬
ginẽ. & similitudinẽ dei factus: in¬
qͣntũ liber. ad ẏmaginẽ. in quantũ
rationalis. ad similitudinẽ: Hic om̃i¬
a sibi subiecta ante preuaricationẽ
habuit. & om̃ino in sibi subiectis nicħ
contradictionis inuenit. qͣndiu se suꝑi¬
ori sponte subiecit: sed debitã obedien¬
tiam quam suo suꝑiori exhibuit: ab
inferiorib accepit. Nichil quod in hoĩe
erat: eius imperio contradicebat. Om¬
nia gubernabat. omia disponebat: om¬
nib imperabat. Nichil mouebatur con¬
tra eius uoluntatem: nichil preter eiꝰ
uoluntatẽ. Omnis motus. corporeꝰ. om¬

Expanded text:
nam et sic dictus est homo; quaere, inquam, in microcosmo, hoc est in minore mundo; quaere in corde hunem Dei formatur, quod aliis omnibus dignitatis suae privilegio praefertur, cujus pedibus caetera omnia subjiciuntur, et invenies, ut arbitror, nihil aliud quam liberum rationalemque consensum de quo hoc rectius intelligatur. Hujusmodi namque consensus cur non recte dicatur ad imaginem, et similitudinem Dei factus, inquantum liber ad imaginem, inquantum rationalis ad similitudinem. Hic omnia sibi subjecta ante praevaricationem habuit, et omnino in sibi subjectis nihil contradictionis invenit, quandiu se superiori sponte subjecit, sed debitam obedientiam quam suo superiori exhibuit ab inferioribus accepit. Nihil quod in homine erat ejus imperio contradicebat. Omnia gubernabat, omnia disponebat, omnibus imperabat. Nihil movebatur contra ejus voluntatem, nihil praeter ejus voluntatem. Omnis motus corporeus, om
Abbreviated transcription (Latin):
De infirmitate liberi arbitrii.
ide ergo quanta. uel. xii.¬
qualis huiꝰ capitis infirmitas
sit: quam langori conparauit.
sum enĩ ut dictum est. langor sit infir-¬
ntas ꝑseuerans : totũq corpꝰ eneruans.
ur caput languidũ dicit. nisi quia

Expanded text:
De infirmitate liberi arbitrii. Vide ergo quanta vel qualis hujus capitis infirmitas sit, quam languori comparavit. Cum enim, ut dictum est, languor sit infirmitas perseverans, totumque corpus enervans, cur caput languidum dicit, nisi quia
Abbreviated transcription (Latin):
ri. uel cohiberi ñ potest. Potest enĩ con¬
sentire. uel ñ consentire aspirationi
diuine. similit̃ & suggestioni diabolice:
utrumq quidẽ ex libertate: neutrum
autẽ oportet ex necessitate. Aliud itaq
est habere libertatẽ: & aliud ẽ. habere
potestatem. Libertatis ẽ. quod ad aliqͥd
uolendũ cogi ñ potest: pͥuatio autẽ potes¬
tatis. quod ad aliquid boni faciendũ.
sufficiens ñ ẽ. Potestatẽ itaq ꝓmerendi
peccando amittere potuit: libertatẽ uͦ
arbitrii. sicut numꝗͣ non habuit. sic nũꝗͣ
ñ habebit: quia numꝗͣ ut suꝑiꝰ iam dic̃¬
tum ẽ. qualicumq peccato. uel pena a¬
mitti. uel minui poterit. Amisit itaq
potestatẽ: ñ libertatẽ. Sed qualẽ inquis
potestatem:Audi qualẽ accepit: & in¬
telliges qualẽ amisit. Om̃ia inquit sub¬
iecisti sub pedib eiꝰ ÷ oues. & boues uniuer-¬
sas. insuꝑ & pecora campi:. uolucres celi.
& pisces maris. qui ꝑambulant semitas

Expanded text:
ri vel cohiberi non potest. Potest enim conri vel cohiberi non potest. Potest enim consentire vel non consentire aspirationi divinae, similiter et suggestioni diabolicae. Utrumque quidem ex libertate, neutrum autem oportet ex necessitate. Aliud itaque est habere libertatem, et aliud est habere potestatem. Libertatis est quod ad aliquid volendum cogi non potest; privatio autem potestatis quod ad aliquid boni faciendum sufficiens non est. Potestatem itaque promerendi, peccando amittere potuit, libertatem vero arbitrii sicut nunquam non habuit, sic nunquam non habebit; quia nunquam, ut superius jam dictum est, qualicunque peccato vel poena amitti vel minui poterit. Amisit itaque potestatem, non libertatem. Sed qualem, inquis, potestatem? Audi qualem accepit, et intelliges qualem amisit. Omnia, inquit, subjecisti sub pedibus ejus, oves et boves universas, insuper et pecora campi, volucres coeli et pisce
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsp̃m sc̃m. Audistis ꝗͣ late se infirmi¬
tas ista expandat: que totũ occupat.
totum eneruat. Uultis & illud audire:.
Edui oporteat sub hoc langore tabes¬
cere. maledictionisq sententiã sustine¬
le: Donec reuertaris inquit in terram
de qua sumptus es. Sed qͦmodo inqͥs
conueniunt tanta libertas cum tan¬
ta infirmitate ⁊ uel tanta infirmitas
cũ tanta libertate: Profecto aliud ẽ.
sse liberũ: aliud est esse robustũ. Et li¬
ber. & infirmꝰ esse potes: sicut econtra.
e sanus & seruus esse potes. Qui sanꝰ
i robustus est. multa & magna facere
otest: fed qui liber est. ad aliquid co
atis. uel quid potestatis.xiii.¬
on autem arbitriũ hominis ic¬
circo liberũ dicimꝰ. quia ꝓmtũ
habeat bonũ. uel malũ facere: sed qui¬
a liberum habet bono. uel malo non
consentire. Posse quidẽ facere malũ. est
infirmitatis : posse facere bonũ. est po¬
testatis: neutrũ autẽ. libertatis. Lib̾¬
tatis uͦ ẽ: quod consensus eiꝰ extorque¬

Expanded text:
sanctum. Audistis quam late infirmitas ista se expandat, quae totum occupat, totumque enervat. Vultis et illud audire, quandiu oporteat sub hoc languore tabescere, maledictionisque sententiam sustinere? Donec revertaris, inquit, in terram de qua sumptus es . Sed quomodo, inquis, conveniunt tanta libertas cum tanta infirmitate, vel tanta infirmitas cum tanta libertate? Profecto aliud est esse liberum, aliud est esse robustum, et liber et infirmus esse potes, sicut econtra, et sanus et servus esse potes. Qui sanus et robustus est, multa et magna facere potest. Sed qui liber est, ad aliquid cogtatis vel quid potestatis.on autem arbitrium hominis idcirco liberum dicimus, quia promptum habeat bonum vel malum facere, sed quia liberum habet bono vel malo non consentire. Posse quidem facere malum, est infirmitatis; posse facere bonum, est potestatis, neutrum autem libertatis. Libertatis vero est quod consensus ejus extorque
Abbreviated transcription (Latin):
cem. ñ esset in eo sanitas. Quis queso dect¬
poris sui sanitate głetur. quando ꝙ pła¬
rum precipuus. de sua infirmitate cmn¬
ritur: & uir ille cui non erat similisa
terrã. ulcere pessimo ꝑcutitur: Uniss
enim temptat᷑. a ꝓpria concupiscent
abstͣctus & illectus. Temptatio est en¬
uita hominis suꝑ terram. In capitsa
langor: in corde meror: in toto corpurd
lor. Om̃e enĩ caput languidũ. & om̃es
merens: a planta pedis usq ad ueril
ñ ẽ. in eo sanitas. Consideremꝰ itaq si
cet. tria ista que posuit: langorẽ. i¬
rem. sanitatisq priuationẽ. Lang
infirmitas ꝑ seuerans: totũ q corpꝰa
uans. Meror est cbobor intꝰ acriꝰ seils

Expanded text:
icem non esset in eo sanitas. Quis, quaeso, de coicem non esset in eo sanitas. Quis, quaeso, de corporis sui sanitate glorietur, quando et prophetarum praecipuus de sua infirmitate conqueritur, et vir ille cui non erat similis super terram ulcere pessimo percutitur? Unusquisque enim tentatur a propria concupiscentia abstractus et illectus. Tentatio est vita hominis super terram. In capite itaque languor, in corde moeror, in toto corpore dolor. Omne enim caput languidum, et omne cor moerens, a planta pedis usque ad verticem non est in eo sanitas. Consideremus itaque, si placet, tria ista quae posuit, languorem, moerorem sanitatisque privationem: languor est infirmitas perseverans, totumque corpus enervans. Moeror est
Abbreviated transcription (Latin):
quia meliꝰ ẽ. ire ad domũ luctus: ꝙͣ ad
domum conuiuii. Profecto homo quan¬
to ꝓficit ad consilium. tanto amplius
crescit ad lucrum: eo quod in multa
sapientia. multa sit indignatio: & qui ꝗ¬
ponit scientiã. apponit &s dolorẽ. Qnto
quisq ꝑ consilium melius agnoscit
lum quod meretur: tanto uebement
sins prauitatib indignat᷑. Et qͣnto ꝑeas¬
tius ꝑspexerit malũ quod patitur. s
acriori doloris stimulo urgetur. Pes cus
toto corpore dolet: quia dolorẽ in singĩ
menbris ꝓpria infirmitas extorquetꝰ
planta enim pedis usq ad uerticẽ. ut qͥ¬
tum ẽ. ñ ẽ. in eo sanitas. Quia ergo inet¬
mitas totũ possidet : quid mirum sit
diq dolet: Non est inquit ꝓpħa sanit
in carne mea: ñ est pax ossib meis afa
peccatoꝵ meoꝵ. Quanta attritio obsen
ut nec caro sanitatẽ. nec ossa possunt l¬
bere pacem: Sic & iob ꝑcussus ẽ. ulceres¬
simo: ita ut a planta pedis usq ad uett¬

Expanded text:
quia melius est ire ad domum luctus quam ad quia melius est ire ad domum luctus quam ad domum convivii; profecto homo quanto proficit ad consilium, tanto amplius crescit et ad luctum, eo quod in multa sapientia multa sit indignatio; et qui apponit scientiam, apponit et dolorem. Quantoum melius agnoscit malum quod moeretur, tanto vehementius suis pravitatibus indignatur, et quanto perfectius perspexerit malum quod patitur, tanto acriori doloris stimulo urgetur. Pes cum toto corpore dolet, quia dolorem in singulis membris propria infirmitas extorquet. A planta enim pedis usque ad verticem, ut dictum est, non est in eo sanitas. Quia ergo infirmitas totum possidet, quid mirum si undique dolet: Non est, inquit Propheta, sanitas in carne mea, non est pax ossibus meis, a facie peccatorum meorum . Quanta attritio, obsecro, ubi nec caro sanitatem, nec ossa possunt habere pacem? Sic et Job percussus est ulcere pessimo, ita ut a planta pedis usque ad vert
Abbreviated transcription (Latin):
edquia satis iam dictũ ẽe. credi¬
mus. quid de capite. corde. uel pe¬
dde sentiamꝰ: uideamꝰ ñc quid de huiꝰ mo¬
di interioris hominis menbris. ex diuino
documento sentire debeamus. Om̃e inqͥt
caput languidum. & om̃e cor merens:
a planta pedis usq ad uerticẽ. non ẽ. in
eo sanitas. Caput languet. cor meret. pes
cum toto corpore dolet: quia aplanta
pedis usq ad uerticẽ. non ẽ. in eo sanitas.
Caput ut dictum ẽ. liberũ arbitrium:
cor consilium: pes. carnale desiderium.
Caput gͦ languet: quia liberũ arbitũ
ad om̃e bonum torpet. Cor meret: quia
malũ quod patitur consilium. sicut
nec ignorare. sic nec dissimulare ualet.
Pes cum toto corpore dolet: quia concu¬
piscentie malum undiq feruet. Capi¬
tis languorẽ ostendere nobis uoluit:
qui dixit. Sine me nichil potestis facere.
Quid languidiꝰ eo quod ad quodlibet
me potest conualescere: Non enĩ ẽ. uo¬
lentis. neq currentis: sed miserentis di.
Cor meret ⁊ & hoc ipsum consiliũ docet:

Expanded text:
ed quia satis jam dictum esse credimus quid de capite, corde, vel pede sentiamus, videamus nunc quid de hujusmodi interioris hominis membris ex divino documento sentire debeamus: Omne, inquit, caput languidum, et omne cor moerens, a planta pedis usque ad verticem non est in eo sanitas . Caput languet, cor moeret, pes cum toto corpore dolet, quia a planta pedis usque ad verticem non est in eo sanitas. Caput, ut dictum est, liberum arbitrium, cor consilium, pes carnale desiderium. Caput ergo languet, quia liberum arbitrium ad omne bonum torpet. Cor moeret, quia malum quod patitur, consilium sicut nec ignorare, sic nec dissimulare valet. Pes cum toto corpore dolet, quia concupiscentiae malum undique fervet. Capitis languorem ostendere nobis voluit, qui dixit: Sine me nihil potestis facere . Quid languidius eo quod ad quodlibet me potest convalescere? Non enim est volentis neque currentis, sed miserentis Dei. Cor moeret, nam et hoc ipsum consilium docet,
Abbreviated transcription (Latin):
ergo hunsmodi talenta de dm̃ lar¬
gitate ꝑcipimus ͥ tanto in his ins¬
tantius oꝑari debemꝰ. ut ea cum lu¬
cro reportemus: quanto constat qr
alieno ea munere possidemus. sie¬
mo itaq sibi attribuat cum recta
iudicat. uel utilia deliberat. Quod¬

Expanded text:
ergo hujusmodi talenta de Domini larergo hujusmodi talenta de Domini largitate percipimus, tanto in his instantius operari debemus, ut ea cum lucro reportemus, quanto constat quia alieno ea munere possidemus. Nemo itaque sibi attribuat cum recta judicat, vel utilia deliberat.
Abbreviated transcription (Latin):
hic sicut & superiꝰ assignari possint.
tile. aliud ex his babere erit impos¬
sibile: tercium ex his tam erit mu¬
tile querere. quam impossibile habe¬
re. In his enim quȩ constat esse mu¬
tilia. quid ꝓdest querere & inuesti¬
gare que sint ex eis magis friuola.
cum constet omma anr̃is studiis re¬
remouenda: Et tamen ꝑ discretionẽ
iudicii querimꝰ inter mala quȩ sint
aliis peiora. ut sciamus quȩ minus.
quȩ magis sint pumenda: ne si ea
nos hic minus digne ꝑcutimꝰ. in ulti¬
mo die punienda reseruemus. Sin¬
gula autẽ coꝵ quȩ expediunt. quid
uel quantũ utilitatis conferant. ne¬
minẽ puto posse conprehendere: nec
hoc scientie talentũ credo quempiã
in hac uita ꝑcepisse. ꝗͣuis multos cons¬
tet de dñi inspiratione. ꝙ inutilia di¬
noscere. ꝙ utiliora eligere. In his autẽ
quȩ inutilia sunt. & minime expedi¬
unt. singłoꝵ ꝓprietatẽ querere & assig¬
nare ut ex duob suꝑiorib patet: tã
erit inutile. quã impossibile. Cum

Expanded text:
hic sicut et superius assignari possint. tile, aliud ex his habere, erit impossibile. Tertium ex his tam erit inutile quaerere quam impossibile habere. In his enim quae constat esse inutilia, quid prodest quaerere et investigare quae sunt ex eis magis frivola, cum constet omnia a nostris studiis amovenda? Et tamen per discretionem judicii quaerimus inter mala quae sint aliis pejora, ut sciamus quae minus, quae magis sint punienda, ne si ea nos hic minus digne percutimus, in ultimo die punienda reservemus. Singula autem eorum quae expediunt quid vel quantum utilitatis conferant, neminem puto posse comprehendere, nec hoc scientiae talentum credo, quempiam in hac vita percepisse, quamvis multos constet de Domini inspiratione et inutilia dignoscere, utiliora eligere. In his autem quae inutilia sunt, et minime expediunt, singulorum proprietatem quaerere et assignare, ut ex duobus superioribus patet, tam erit inutile quam impossibile. Cum