comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nantibus. Ut olim crassus adules ces
non si opimium defendisti carbo idcir¬
coteistibonu tiuem putabunt Simu¬
lassete et aluid et aluid quesisse perspi¬
mortem sepe in contionibus deplorasti
quod .P. affricami necis sotius fusti qd
cam legem intrihunatu tulisti quod sẽ¬
per aboms dissensisti. Ex causis autem
terum sic Auaritiam si tollere uultis
inater eus tollenda ẽ luxuries. S huis
autem que sunt orta de causis errarii
copiis et ad belli adiumẽta et ad ornamẽ¬
ta pacis utimur uectigalibus seriuam
Malora autem et minora et paria cõ¬
parabimus sic Ex maiore si bona existi¬
matio diuitiis prestat et pecuma tanto
pere expctitur quanto et gloria magis
est expͥetenda Ex minore sic hic parue
consuetudinis causa huiꝰ morte fert
tat familiariter quid supẽ amasset. Quid
hic muchi faciet patri Ex pari est euisdẽ
foris autem assumũtur ea que non sua ui
Fet ex̃nea subleuant ut hic ꝑo uer

Expanded text:
nantibus, ut olim Crassus adulescens: nantibus, ut olim Crassus adulescens: "non si Opimium defendisti, Carbo, idcirco te isti bonum civem putabunt: simulasse te et aliquid quaesisse perspimortem saepe in contionibus deplorasti, quod P. Africani necis socius fuisti, quod eam legem in tribunatu tulisti, quod semper a bonis dissedisti." Ex causis autem rerum sic: "avaritiam si tollere vultis, mater eius est tollenda, luxuries." Ex eis autem, quae sunt orta de causis: "si aerari copiis et ad belli adiumenta et ad ornamenta pacis utimur, vectigalibus serviamus." Maiora autem et minora et paria comparabimus sic: ex maiore: "si bona existimatio divitiis praestat et pecunia tanto opere expetitur, quanto gloria magis est expetenda!" ex minore: hic parvae consuetudinis causa huius mortem tam fert familiariter: quid si ipse amasset? Quid hic mihi faciet patri? Ex pari: "est eiusdem Foris autem adsumuntur ea, quae non sua vi, sed extranea sublevantur, ut haec: "hoc ver
Abbreviated transcription (Latin):
et paria et minora queremus Ex cõuic̃¬
tis sic argumẽta ducunt. Si pietati sũ¬
Debent quid norbanu accusas tuiꝰ trai¬
bunatus uoluntati paruit cuutatis S
parte autem ea que c̃ subiecta generi
stram salute et imperii dignitatẽ Ex
similitudine autẽ si ifere ꝑtus suos dili¬
gunt qua nos in libetos nrõs indulgẽ¬
tia eẽ debemus. At ex similitudine dibar¬
batorum ẽ indicm iuuere nrã consilia
sempiternu tempus spectate debent. At
utroq ingenere et similitudinis et dissi¬
nulitudims exempla sunt et alioꝵ factis
aut dictis aut euentis et ficte narratio¬
nes seꝑe ponende sunt. tum ex cont̾rio
Ex consequẽtibus ut siex ferro interfect
ille et tu ĩimitus cius cum gladio cruẽ¬
to comprehensus es tn illo ipõ loco et no¬
mo preterte ibi iusus ẽ et tausa nemi¬
ni et tu ne semper audax Quid ẽ quod
de facinore dubitate possimus Ex̃
sentaneis et precurrentibus et tepug¬

Expanded text:
, paria, minora quaeremus. Ex coniunc, paria, minora quaeremus. Ex coniunctis sic argumenta ducuntur: "si pietati sume potestate debent, quid Norbanum accusas, cuius tribunatus voluntati paruit civitatis?" Ex parte autem ea, quae est subiecta generi: stram salutem et imperi dignitatem." Ex similitudine autem: "si ferae partus suos diligunt, qua nos in liberos nostros indulgentia esse debemus?" At ex dissimilitudine: "si barbarorum est in diem vivere, nostra consilia sempiternum tempus spectare debent." Atque utroque in genere et similitudinis et dissimilitudinis exempla sunt ex aliorum factis aut dictis aut eventis et fictae narrationes saepe ponendae. Iam ex contrario: Ex consequentibus: "si et ferro interfectus ille et tu inimicus eius cum gladio cruento comprehensus in illo ipso loco et nemo praeter te ibi visus est et causa nemini et tu semper audax, quid est quod de facinore dubitare possimus?" Ex consentaneis et ex praecurrentibus et ex repug
Abbreviated transcription (Latin):
natura uiitssumi foris ex sua ui cum
aut res que sit tota queratur aut parsei
aut uocabulu quod hc̃at aut qruppia
nin illam quod attingat. Ertini sotia
autem cum ea que sunt forĩs neq heret
ritue natura colligant᷑. Sires tota que¬
rifur diffatioc̃ uniuersa iusgꝓlicada
ẽ sie simagestas c amplitudo ac digmtas
uutaros ilram minuit qui ete dixipo¬
pui hostibus iomani tradidit nõq u
silium instituendu aut sua sponte fatiẽ¬
dum aliud consiliu superbu siue arro¬
dum igitur fuit consilio senatus sin ex
uocabulo ut ingrachos si consul ẽ quicõ¬
sulit patrie quid aliud fecit opimius.
Sin ab eo quod ten attingit. plures st̃
argumẽtoꝵ sedes ac loci. Nam et ꝯiũtta
que̾mus et genera et partes gencribus
subiectas etꝰ similitudines et dissimili¬
tudines et contraria et consequẽtia et cõ¬
sentanea et quasi percurtentia et r̃pug¬
nantia et cansas terum ĩ uestigabimus
et ea que ex causis orta sunt et maiora¬

Expanded text:
natura aut adsumi foris? Ex sua vi, cum aut res quae sit tota quaeratur, aut pars eius, aut vocabulum quod habeat, aut quippiam, rem illam quod attingat; extrinsecus autem, cum ea, quae sunt foris neque haerent in rei natura, conliguntur. Si res tota quaeritur, definitione universa vis explicanda est, sic: "si maiestas est amplitudo ac dignitas civitatis, is eam minuit, qui exercitum hostibus populi Romani tradidit, non qui silium instituendum aut sua sponte faciendum; aliud consilium, superbum; suum, adrodum igitur fuit consilio senatus." Si ex vocabulo, ut Carbo: "si consul est, qui consulit patriae, quid aliud fecit Opimius?" Sin ab eo, quod rem attingit, plures sunt argumentorum sedes ac loci, nam et coniuncta quaeremus et genera et partis generibus subiectas et similitudines et dissimilitudines et contraria et consequentia et consentanea et quasi praecurrentia et repugnantia et causas rerum vestigabimus et ea, quae ex causis orta sint, et maiora
Abbreviated transcription (Latin):
concedit᷑. Athemensem demosthene ĩ quo
tantu studiu fuisse tantusq labor dicitur
ut primu impedimẽta nature diligẽtia
industriaq superaret Cumq ita balb eẽt
ut euis ipĩus artis cui studeret primalta
nõ posset dicere perfecit meditando ut
nemo planius eẽ loquutus putaret Dcĩde
cu spũs eius eẽt angustior ut tantũ conti¬
nenda anima in dicendo est assequutus ut
una continuatioc̃ uerboꝵ id quod eius scͥp¬
ta decdarant bine eius contentionis uo¬
tis et remissiones continerent᷑. Ouĩetiã
ut meõrie proditu est coniectis ĩos tal¬
tulis sũma uote uersus multos uno spũ
pronũtiate consnescebat. Neq is consistẽi
in loco sed mambulans atq ascensu ĩgre¬
diens arduo. Hisce ego cohortationibus
crasse ad studium et að labores incitandos
inuenes uchemẽter assentior. Ceteraq quo
pollegisti et uarus et diuersis studiis et arti¬

Expanded text:
conceditur, Atheniensem Demosthenem, in quo conceditur, Atheniensem Demosthenem, in quo tantum studium fuisse tantusque labor dicitur, ut primum impedimenta naturae diligentia industriaque superaret, cumque ita balbus esset, ut eius ipsius artis, cui studeret, primam litteram non posset dicere, perfecit meditando, ut nemo planius esse locutus putaretur; deinde cum spiritus eius esset angustior, tantum continenda anima in dicendo est adsecutus, ut una continuatione verborum, id quod eius scripta declarant, binae ei contentiones vocis et remissiones continerentur; qui etiam, ut memoriae proditum est, coniectis in os calculis, summa voce versus multos uno spiritu pronuntiare consuescebat; neque is consistens in loco, sed inambulans atque ascensu ingrediens arduo. Hisce ego cohortationibus, Crasse, ad studium et ad laborem incitandos iuvenis vehementer adsentior; cetera, quae conlegisti ex variis et diversis studiis et arti
Abbreviated transcription (Latin):
Aoliuisti em im suo genere umiqucqun
quasi quemda eẽ roscium Dixistiq nõ tam
ego non tam fastidiose in nobis ꝙͣ in hystri¬
ombus spectari puto Itaq nos raucos sepe
attentissime auditi uideo te et eni resipã
atq causa At esopum si paulu irracuerit
explodi. A quibus enam nichil ꝑteter uo¬
luptate auriu querit᷑ in iis offenditur
simulatq ĩminut aliquid de uoluptate
neloquẽtia autem multa sunt que teneant q̃
si omiã sũma nõ sunt et pleraq tamen magna
sunt neccẽ est ea ipã que sunt mirabilia iuide¬
ri Eigo ut ad primu illud reuertar sit ora¬
tor nobis is qui ut crassus descripsit accõmo¬
date ad persuadendu possit dicexe is autẽ
conludatur mea que sunt in usu ciuitatũ
uulgati atq forensi remotisq cettris studiis
ꝙͣuis ea sint ampla atq precdara In hoc ope
ut ita dicam dies et noctes urgeatur imi¬
teturq illu cuisme dubio sũma uis ddi

Expanded text:
voluisti enim in suo genere unum quemque voluisti enim in suo genere unum quemque quasi quendam esse Roscium; dixistique non tam ego non tam fastidiose in nobis quam in histrionibus spectari puto; itaque nos raucos saepe attentissime audiri video; tenet enim res ipsa atque causa; at Aesopum, si paulum inrauserit, explodi. A quibus enim nihil praeter voluptatem aurium quaeritur, in eis offenditur, simul atque imminuitur aliquid de voluptate, in eloquenti autem multa sunt quae teneant; quae si omnia summa non sunt et pleraque tamen magna sunt, necesse est ea ipsa, quae sunt, mirabilia videri. Ergo, ut ad primum illud revertar, sit orator nobis is, qui, ut Crassus descripsit, accommodate ad persuadendum possit dicere; is autem concludatur in ea, quae sunt in usu civitatum vulgari ac forensi, remotisque ceteris studiis, quamvis ea sint ampla atque praeclara, in hoc uno opere, ut ita dicam, noctes et dies urgeatur; imiteturque illum, cui sine dubio summa vis dicendi
Abbreviated transcription (Latin):
⁊uird optimo et istis rebus instructissio
fanuliari meo longo mutuabor Neq
repugnabo quominus id quod mõhor¬
tatius es omiã legant omiã audiant ĩ orͣ
tecto strdio atq humanitate uersent᷑. Sed
me hercule non ita multu spatii michi
uidet si modo ea facere et persequa ulolẽt
que a te trasse p̃cepta sunt qui michiprope
pam nimis duras leges imponere uisuse
huic etati sed tñ ad id quod cupiũt adipis¬
tendro prope necessarias. Nani et subite
ad propositas causas exercitatioẽ s et aetti¬
inte et medietate cõm ẽdationes ac stilus
Aletiuis quẽ tu uere dixisti perstoselus
ratigmis sue tuscriptis i lieins compata¬
tio elde aliend̾ scripto subita ułlaudadi
bł uituperandi uł comprobandi uł t fes¬
lendi causa disputatio nõ mediotristõ¬
tentiqnis c̃ uład meõriam uł ad imitati¬
derti si lud uero fuit horribile quodiie
hertule uereor ne maiorem uimoadie¬
tegtendu habuerit ꝙͣ ad cohortandue

Expanded text:
a viro optimo et istis rebus instructissimo, a viro optimo et istis rebus instructissimo, familiari meo Congo mutuabor, neque repugnabo, quo minus, id quod modo hortatus es, omnia legant, omnia audiant, in omni recto studio atque humanitate versentur; sed me hercule non ita multum spati mihi habere videntur, si modo ea facere et persequi volent, quae a te, Crasse, praecepta sunt; qui mihi prope iam nimis duras leges imponere visus es huic aetati, sed tamen ad id, quod cupiunt, adipiscendum prope necessarias. Nam et subitae ad propositas causas exercitationes et accuratae ac meditatae commentationes ac stilus ille tuus, quem tu vere dixisti perfectorem orationis suae cum scriptis alienis comparatio et de alieno scripto subita vel laudandi vel vituperandi vel comprobandi vel refellendi causa disputatio non mediocris contentionis est vel ad memoriam vel ad imitandum. Illud vero fuit horribile, quod me hercule vereor ne maiorem vim ad deterrendum habuerit quam ad cohortandum:
Abbreviated transcription (Latin):
Deris qui iam diu młto dicis remissiur
et leuius ꝙ solebas neq minus hec tamẽ
grauissimis tua sermonis lenitas ꝙͣ illa
sũma uis et contentio probabatur. Multi¬
q oratores fuerunt ut illu scipionẽ au¬
diuimus et lelium qui omiã sermone cõ¬
ficerent paulo intentiore. nũꝙͣ ut sergiꝰ
galba lateribus aut clamore contendcrẽt
Quod siam hoc facere nõ potẽis aut nol¬
les uercris ne tua domus talis et uiri et
ciuis si alitigiosis homĩbus nõ colat᷑ acctis
deseratur. Squide tantu absum ib ista
sura ut nõ modo non arbitrer subsiduu
senectutis meoꝵ qui consultu uemunt
multitudine esse ponendu sed tamꝙ po¬
ctum aliquem expectem istam ꝙ̃ tutunes
solitudine Subsidiu eni belissintu
existimo eẽ senectutis otiuum. Reliqua uõ
ctiam si adiuuant hystoria dico et p̾ru¬
dentiam dico uiris pii. et antiquitatis it
et exemploꝵ copiam si quando opis erit

Expanded text:
deris, qui iam diu multo dicis remissius deris, qui iam diu multo dicis remissius et lenius quam solebas; neque minus haec tamen tua gravissimi sermonis lenitas, quam illa summa vis et contentio probatur: multique oratores fuerunt, ut illum Scipionem audimus et Laelium, qui omnia sermone conficerent paulo intentiore, numquam, ut Ser. Galba, lateribus aut clamore contenderent. Quod si iam hoc facere non poteris aut noles, vereris ne tua domus talis et viri et civis, si a litigiosis hominibus non colatur, a ceteris deseratur? Equidem tantum absum ab ista sententia, ut non modo non arbitrer subsidium senectutis in eorum, qui consultum veniant, multitudine esse ponendum, sed tamquam portum aliquem exspectem solitudinem. Subsidium enim bellissimum existimo esse senectuti otium. Reliqua vero etiam si adiuvant, historiam dico et prudentiam iuris publici et antiquitatis memoriam et exemplorum copiam, si quando opus erit,
Abbreviated transcription (Latin):
quo nr̃i omnino melius multo quod cla¬
rissimor hominu auctoritate leges et iu¬
ra tecta ẽẽ uoluerũt. Sed tñ nõ fugisset hͦ
grecos homiẽs si ita necesse arbitrati esserit
oratortin ipũm erudite iire cuuli non ei
pragmaticum adiutore darc Nam quod
dicis senectute asolitudine uendicari in¬
ris ciuilis scientia fortasse etiam pectiuẽ
magnitudine. Set nos non quid nobis
utile uerum quid oratori necessariu sit
querimus ꝙͣ ꝙͣ quoniam multa ad orato¬
ris similitudine ab uno artifice sumim
Solet idem roscius dicere se quo sibi plus
etatis accederet eo tardioris tibicims mo¬
dos et cantus remissiores ẽẽ fcũru Qd̾
siille astrictus quadam certa numeror
moderatione et pedum tamẽ aliquid ad
requiem senectutis extogitat quanto faci¬
lius nos latare modossettotos multaepos¬
sumus Neq em hoc te trasse fallit quã
multa sint et quã uana genera dicendi
et quod haud sciam antuꝰ primus osten¬

Expanded text:
quo nostri omnino melius multo, quod claquo nostri omnino melius multo, quod clarissimorum hominum auctoritate leges et iura tecta esse voluerunt. Sed tamen non fugisset hoc Graecos homines, si ita necesse esse arbitrati essent, oratorem ipsum erudire in iure civili, non ei pragmaticum adiutorem dare. Nam quod dicis senectutem a solitudine vindicari iuris civilis scientia, fortasse etiam pecuniae magnitudine; sed nos non quid nobis utile, verum quid oratori necessarium sit, quaerimus. Quamquam, quoniam multa ad oratoris similitudinem ab uno artifice sumimus, solet idem Roscius dicere se, quo plus sibi aetatis accederet, eo tardiores tibicinis modos et cantus remissiores esse facturum. Quod si ille astrictus certa quadam numerorum moderatione et pedum tamen aliquid ad requiem senectutis excogitat, quanto facilius nos non laxare modos, sed totos mutare possumus? Neque enim hoc te, Crasse, fallit, quam multa sint et quam varia genera dicendi, id quod haud sciam an tu primus osten
Abbreviated transcription (Latin):
mitãt et quotidie anteꝙͣ pronũtient uo¬
tes tubantes sensum extitant. Cademq
quom egetint sedentes ab acutissimo so¬
no usq ad granissimu sonu tecipiunt
et quodã modo colligunt. Hoc nos si factte
uelimus ante condainic̃t᷑. ii quorum
causas teteperimus quãtotiens quotiẽs
perscribit᷑ paeanem aut minionẽ cita¬
rimus Quod si in gestu qui multũ ora¬
torem adiuuat et in uoce que una max̃
eloquẽtiam uł cõmendat uł substinere
laborate nobis non licet. Ac tantu in
utroq assequi possius quãtu ĩ hac
atie quotidiam muneris sꝑatii nobu
datur quanto minus est ad iuris ciil
perdiscendi occupationẽ descendendĩ
quod et sũmatim peccipisme doctriã
ꝙͣ uis tepente aperitis uł de libris de¬
p̾tomi porest staq illi disertissimi ho¬
mines ministros hñt meausis iurisperitos
cum ipĩ sint peritissum Et qui ut abste pau¬
lo ante dictum est pragmatici uocant In

Expanded text:
mitant et cotidie, ante quam pronuntient, vomitant et cotidie, ante quam pronuntient, vocem cubantes sensim excitant eandemque, cum egerunt, sedentes ab acutissimo sono usque ad gravissimum sonum recipiunt et quasi quodam modo conligunt. Hoc nos si facere velimus, ante condemnentur ei, quorum causas receperimus, quam totiens, quotiens praescribitur, Paeanem aut hymnum recitarimus. Quod si in gestu, qui multum oratorem adiuvat, et in voce, quae una maxime eloquentiam vel commendat vel sustinet, elaborare nobis non licet ac tantum in utroque adsequi possumus, quantum in hac acie cotidiani muneris spati nobis datur, quanto minus est ad iuris civilis perdiscendi occupationem descendendum? Quod et summatim percipi sine doctrina quamvis repente vel a peritis vel de libris depromi potest. Itaque illi disertissimi homines ministros habent in causis iuris peritos, cum ipsi sint imperitissimi, ei qui, ut abs te paulo ante dictum est, pragmatici vocantur; in
Abbreviated transcription (Latin):
sita deferunt An nõ side te ipã side finib
cum in tem pñtem nõ uenimus si de ta¬
bulis et prescriptionibus controuersia ẽ
tontortas tes et sepe difficiles necessario
perdis timus si leges nobis aut si homi¬
num peritoꝵ rñsa cognoscenda sunt ue
duerimius non queamus cognostere. m¬
chil ne igit᷑ prodest oratori uiris ciuilis
sciã nõ possum negare prodesse ullam
sciãm eius presertim cuius eloquẽtia co¬
pia teru debeat ẽẽ orrata. Set multi et
magna et difficilia sunit ea que sunt ora¬
tori necessaria At eius industria ĩplura
studia distrahere nolim Quis neget ota
tuq Roscui gestum et uenustate Iñ nemo
sua serit studiosis addiscendi adulescen¬
tibus in gestu ddo hystrionu more labo¬
tare Quid est orathori tam necessarium
ꝙͣ uox tñ me auctore nemo dicendi stu¬
diosus grecor et tragedor uoti sermet
Qui et annos compluris sedentes decda¬

Expanded text:
sita deferunt. An vero, si de re ipsa, si de finibus, sita deferunt. An vero, si de re ipsa, si de finibus, cum in rem praesentem non venimus, si de tabulis et perscriptionibus controversia est, contortas res et saepe difficilis necessario perdiscimus; si leges nobis aut si hominum peritorum responsa cognoscenda sunt, veduerimus, non queamus cognoscere? Nihilne igitur prodest oratori iuris civilis scientia? Non possum negare prodesse ullam scientiam, ei praesertim, cuius eloquentia copia rerum debeat esse ornata; sed multa et magna et difficilia sunt ea, quae sunt oratori necessaria, ut eius industriam in plura studia distrahere nolim. Quis neget opus tuque Rosci gestum et venustatem? Tamen nemo suaserit studiosis dicendi adulescentibus in gestu discendo histrionum more elaborare. Quid est oratori tam necessarium quam vox? Tamen me auctore nemo dicendi studiosus Graecorum more tragoedorum voci serviet, qui et annos compluris sedentes decla
Abbreviated transcription (Latin):
et uulgari hominu consuetudine nõ he¬
betem nec rudem Cui nrũm nõ licet fun¬
dos uros obire aut tes rusticasuł fructus
cansa uł delectationis inuisere. Nemo tñ
tam sine oculis tam sine mente uiuit ut
quid sit sementis aut messis quid arboꝵ
putatio ac uitium quo tempore anni aut
quo mõ ea fiant omĩo nesciat. Num igi
si cui fundus inspitiendus aut si mandã¬
dum aliquid procuratori de agricultura
aut imperandu uillico sit magonis Rar¬
tagiuensis sunt libri perdiscendi an hac
cõmum intelligentia conteriti eẽ p̾sumus
Cur non idem in iure tuuli presertun qutu
in causis et in negotiis et in foro cõteram
satis instructi eẽ possumus Ad hoc dum¬
taxat ne mrrã priã peregrim atq adue¬
ne ẽẽ uideamur Ac si iamꝰ sit causa aliqua
ad nos delata obscurior difficile credo sit
cum hoc sceuola cõmunicare ꝙꝙͣ ip̃i omia
quoꝵ negotiu est consulta ad nos et exqui¬

Expanded text:
et vulgari hominum consuetudine nec heet vulgari hominum consuetudine nec hebetem nec rudem. Cui nostrum licet fundos nostros obire aut res rusticas vel fructus causa vel delectationis invisere? Tamen nemo tam sine oculis, tam sine mente vivit, ut quid sit sementis ac messis, quid arborum putatio ac vitium, quo tempore anni aut quo modo ea fiant omnino nesciat. Num igitur si qui fundus inspiciendus aut si mandandum aliquid procuratori de agri cultura aut imperandum vilico est, Magonis Karthaginiensis sunt libri perdiscendi? an hac communi intellegentia contenti esse possumus? Cur ergo non eidem in iure civili, praesertim cum in causis et in negotiis et in foro conteramur, satis instructi esse possumus ad hoc dumtaxat, ne in nostra patria peregrini atque advenae esse videamur? Ac si iam sit causa aliqua ad nos delata obscurior, difficile, credo, sit, cum hoc Scaevola communicare; quamquam ipsi omnia, quorum negotium est, consulta ad nos et exqui
Abbreviated transcription (Latin):
dum sibi aliquid non tencrum patumi
malit ꝙͣ manilianas uenaliur uenden¬
Doru leges ediscere. Tu autez quod amo¬
te patrie censes nos nrũr maioru m¬
uenta nosce debere nõ uides ueteres
leges aut ipã sua uetustate consenuisse
aut nouis legibus ẽẽ sublatas. Q uero
uitos bonos iute truili ficri putas qr
legibus et premia propoĩta sint uirtu¬
tibus et supplicia uitiis equidẽ putabã
uirtute homĩbus si modo tradi ratioc
possit instituendo et persuadendo nõ
tnims ui ac metu tradi Nam ipũm¬
quide illud etiam sine tognitioẽ iuris
quam sit bellum cauere malut scire pos¬
fumꝰ. De me at̾ ip̃o cui um tu ꝯcedis ut siẽ ulla
sciã tamẽ causis satisfacere possem tibi hoc
crasse respondeo neq me imꝙͣ iuis ciuile
didicisse neq tñ in his causis quas in iure
possem defendere unꝙͣ istam sciam desid̾¬
rasse. Aliud est enim eẽ artificem cuiꝰda
generis atq artis aliud incõmum iuta

Expanded text:
dum sibi aliquid, non Teucrum Pacuvi dum sibi aliquid, non Teucrum Pacuvi malit quam Manilianas venalium vendendorum leges ediscere; tum autem quod amore patriae censes nos nostrorum maiorum inventa nosse debere, non vides veteres leges aut ipsas sua vetustate consenuisse aut novis legibus esse sublatas? Quod vero viros bonos iure civili fieri putas, quia legibus et praemia proposita sint virtutibus et supplicia vitiis, equidem putabam virtutem hominibus, si modo tradi ratione possit, instituendo et persuadendo, non minis et vi ac metu tradi. Nam ipquidem illud etiam sine cognitione iuris, quam sit bellum cavere malum, scire possumus. De me autem ipso, cui uni tu concedis, ut sine ullaia tamen causis satis facere possim, tibi hoc, Crasse, respondeo, neque me umquam ius civile didicisse neque tamen in eis causis, quas in iure possem defendere, umquam istam scientiam desiderasse; aliud est enim esse artificem cuiusdam generis atque artis, aliud in communi vita
Abbreviated transcription (Latin):
uł si causam agetes militis prem eius
ut soles dd̃o a mortus excitasses status¬
ses ante oculos complexiis eẽt filiu flesq
cum tentum uiris cõmendasset lapides
mehertule omẽs flere ac lamẽtari cõgi¬
sset ut totum illud ueluti in lingua nũ
cupasset nõ in duodecim tabulis quas
omĩbus biblyotecis anteponis s ĩ magrĩ
carmme scriptur uideretur. Nam quod
mertias accusas adulescentu qui istam
artem primu facillima nõ ediscant q̃
ꝙͣ sit facilis ipĩ iuderint qui eius artis
arrogantia quasi difficilima sit ita sub¬
nixi ambulant. Demde etiam tu ipẽ iu¬
deris quieam artem facilem ẽẽ dicis ꝙͣ
concedis ad huc artem omnino nõ ec̃
Sed aliqñ siquis aliam artem didiceit
ut hanc artem efficere posset tu ẽc illa
artem futura Deĩq quod sit plena de¬
lectationis in qua tibi temittũt omẽs
istam uoluptate et ea se cartre patiũt᷑
Nec quisꝙͣ est eoꝵ quisiam sit ediscen¬

Expanded text:
vel si causam ageres militis, patrem eius, vel si causam ageres militis, patrem eius, ut soles, dicendo a mortuis excitasses; statuisses ante oculos; complexus esset filium flensque eum centum viris commendasset; lapides me hercule omnis flere ac lamentari coegisses, ut totum illud vti lingva nvn- cvpassit non in xii tabulis, quas tu omnibus bibliothecis anteponis, sed in magistri carmine scriptum videretur. Nam quod inertiam accusas adulescentium, qui istam artem primum facillimam non ediscant, quae quam sit facilis, illi viderint, qui eius artis adrogantia, quasi difficillima sit, ita subnixi ambulant, deinde etiam tu ipse videris, qui eam artem facilem esse dicis, quam concedis adhuc artem omnino non esse, sed aliquando, si quis aliam artem didicerit, ut hanc artem efficere possit, tum esse illam artem futuram; deinde, quod sit plena delectationis; in quo tibi remittunt omnes istam voluptatem et ea se carere patiuntur; nec quisquam est eorum, qui, si iam sit ediscen
Abbreviated transcription (Latin):
uiditiu ac letitie fuit In quo quid tibi ure
tiuilis exercitatio profuerit non ĩtelligo
Dicenduus egregia sũma festiuitate et ue¬
nustate coniuncta profuit. Ipẽ ille mutiꝰ
pr̃ni iuris defensor et qiͣ prtrimonii pro¬
pugnator sui quid m illa causa turcont᷑
diceret attulit qd̾ de uire tiili deprõp¬
tum uidetetur quam legem recitauit qd
patefecit dicendo quod fuisset ĩperitis oc¬
cultius. Nempe eius omĩs orõ uersata ẽ
ieo ut scriptu plurimur ualere optere
defenderet At in hoc genere pueri apud
magrõs exertentur omẽs quom ĩ eius mo¬
di causis alias scriptu alias equitatem
defendere docentur. Et credo in illa mi¬
litis causa situ aut heredem aut militẽ
defendisses ad hostilianas te actiones nõ
ad tuam iim et ad orationẽ facultatẽ
contulisses. Iu uõ uł si testamẽtu defen¬
deres sic agetes ut omẽ ornniu testam¬
toꝵ ius in eo iuditio positu iuideretur

Expanded text:
iudicium ac laetitiae fuit; in quo quid tibi iuris iudicium ac laetitiae fuit; in quo quid tibi iuris civilis exercitatio profuerit, non intellego; dicendi vis egregia, summa festivitate et venustate coniuncta, profuit. Ipse ille Mucius paterni iuris defensor et quasi patrimoni propugnator sui, quid in illa causa, cum contra te diceret, attulit, quod de iure civili depromptum videretur? Quam legem recitavit? Quid patefecit dicendo, quod fuisset imperitis occultius? Nempe eius omnis oratio versata est in eo, ut scriptum plurimum valere oportere defenderet; at in hoc genere pueri apud magistros exercentur omnes, cum in eius modi causis alias scriptum, alias aequitatem defendere docentur. Et, credo, in illa militis causa, si tu aut heredem aut militem defendisses, ad Hostilianas te actiones, non ad tuam vim et oratoriam facultatem contulisses: tu vero, vel si testamentum defenderes, sic ageres, ut omne omnium testamentorum ius in eo iudicio positum videretur,
Abbreviated transcription (Latin):
quod ambigit inter peritissimos nõ ẽ
difficile oratori eius partis quãcumq de¬
fendet auctore aliquem ĩuemri a quo
quom ad mẽtatas habet hastas actepe¬
rit ipc̃cas oratoris lacertis uiribisq
torquebit. Nisi ucrobona uenia hui
optimi uiri dixerim sceuole tu libellis
aut prcceptis soceri tui causam. M. Cu¬
rii defendisti None arripiusti prõci¬
nium equitatis et defensionem testamẽtoꝵ
ac uoluntatis mortuoru. Ac mea qui¬
dem sinã frequens enim te audiui atq
affui multo maiorem partem smãr sale
tuo et lepore et politissimis facetiis pellex¬
isti cum et illud nimiu acumen illudẽs
et admirarẽ ingeniu scenole quod exco¬
gitasset prius nasci oportere ꝙͣ emori.
Cumq multa colligeres et ex legibus et
ex senatus cõsultis et ex iuxta ac sermone
cõmum nõ modo acuit sed etiam ridicłe
et facete ubi si uerba non rem sequertm
confici nichil posset Itaq ylaritatis plenũ

Expanded text:
quod ambigitur inter peritissimos, non est quod ambigitur inter peritissimos, non est difficile oratori eius partis, quamcumque defendet, auctorem aliquem invenire; a quo cum amentatas hastas acceperit, ipse eas oratoris lacertis viribusque torquebit. Nisi vero—bona venia huius optimi viri dixerim—Scaevolae tu libellis aut praeceptis soceri tui causam M'. Curi defendisti, non adripuisti patrocinium aequitatis et defensionem testamentorum ac voluntatis mortuorum. Ac mea quidem sententia—frequens enim te audivi atque adfui—multo maiorem partem sententiarum sale tuo et lepore et politissimis facetiis pellexisti, cum et illud nimium acumen inluderes et admirarere ingenium Scaevolae qui excogitasset nasci prius oportere quam emori; cumque multa conligeres et ex legibus et ex senatus consultis et ex vita ac sermone communi non modo acute sed etiam ridicule ac facete, ubi si verba, non rem sequeremur, confici nihil posset: itaque hilaritatis plenum
Abbreviated transcription (Latin):
mare serem habere ut tespondisset nec
dubiu esse posse. Ealba autem alludẽ
uarie et copiose multas similitudines
afferre multaq pro eqritate contra is
dicere. Atq illum cum disserendo par
ẽẽ nõ posset ꝙ̃ꝙͣ fuit crassus in nũo di¬
sertor sed par galbe nullo mõ ad auto¬
res confugisse et id quod ipẽ diceret
in pu. mutii frĩs sui liberis et ĩsexti clii
cõmẽtariis scriptum protulisse. Attamẽ
cõcessisse galbe disputatione sibi proba¬
bilem et prope ueram uideri Attamẽ
que cause sunt eiusmodi ut de caru
uire dubiu eẽ nõ possit omnino in
iuditium uocari nõ solent. Num ꝗs
eo testamẽto quod pr̃familias antese¬
cit ꝙ̃ ei filius natus est. Hereditatem
petit nemo quia constat agnasçendo
tumpi testamc̃tu ergo in hoc genere
iuris iuditia nulla sunt Licet ig̾itur ĩ¬
pune orathori omnem hanc partem uris
m controuersiis ignorare que pars sine du¬
bio multo maxima est In coautem uirt

Expanded text:
mare ita se rem habere, ut respondisset, nec mare ita se rem habere, ut respondisset, nec dubium esse posse; Galba autem adludens varie et copiose multas similitudines adferre multaque pro aequitate contra ius dicere; atque illum, cum disserendo par esse non posset— quamquam fuit Crassus in numero disertorum, sed par Galbae nullo modo—ad auctores confugisse et id, quod ipse diceret, et in P. Muci fratris sui libris et in Sex. Aeli commentariis scriptum protulisse ac tamen concessisse Galbae disputationem sibi probabilem et prope veram videri. Ac tamen, quae causae sunt eius modi, ut de earum iure dubium esse non possit, omnino in iudicium vocari non solent. Num quis eo testamento, quod paterfamilias ante fecit quam ei filius natus esset, hereditatem petit? Nemo; quia constat agnascendo rumpi testamentum; ergo in hoc genere iuris iudicia nulla sunt: licet igitur impune oratori omnem hanc partem iuris non controversi ignorare, quae pars sine dubio multo maxima est; in eo autem iure,
Abbreviated transcription (Latin):
in his causis iuris sciã Cum hic iuriscõ¬
sultus superior fuerit disces surus qui
esset non suo artifitio set alieno hoc est
nõ iuris sciã sed eloquẽtia substentat
Equide hoc sepe audiui cum edilitatẽ
p. Crassus peteret cumq maior natu
etiam consularis sergius galba asserta¬
retur quod crassi filiam .c. filio suo de¬
spondisset actessisse ad crassum consui¬
lendi causa quendam rusticanu qui
cum trassum seduxisset atq ad cu re¬
tulisset responsumq ab eo ueru mag
ꝙͣ ad suam rem accõmodatu abstuliss
ut eum tristem galba uidet nomiẽ ap¬
pellauit. quesiuitq qua de re ad cras¬
sum retulisset ex quo ut audiuit cõmo¬
tumq ut uidit hominẽ suspenso ĩquit
animo et occupato crassum tibi respõ¬
disse uideo. Demnde ipũm crassum ma¬
nu prehendit et eus tu iquit quid tͣ
in nc̃tem uenit ita respondere. Tum
ille homo fidenter peritissimus cõfir¬

Expanded text:
in his causis iuris scientia, cum hic iuris conin his causis iuris scientia, cum hic iuris consultus superior fuerit discessurus, qui esset non suo artificio, sed alieno, hoc est, non iuris scientia, sed eloquentia, sustentatus. Equidem hoc saepe audivi: cum aedilitatem P. Crassus peteret eumque maior natu et iam consularis Ser. Galba adsectaretur, quod Crassi filiam Gaio filio suo despondisset, accessisse ad Crassum consulendi causa quendam rusticanum, qui cum Crassum seduxisset atque ad eum rettulisset responsumque ab eo verum magis quam ad suam rem accommodatum abstulisset, ut eum tristem Galba vidit, nomine appellavit quaesivitque, qua de re ad Crassum rettulisset; ex quo ut audivit commotumque ut vidit hominem, "suspenso" inquit "animo et occupato Crassum tibi respondisse video," deinde ipsum Crassum manu prehendit et "heus tu," inquit "quid tibi in mentem venit ita respondere?" Tum ille fidenter homo peritissimus confir
Abbreviated transcription (Latin):
dertut in causis. Cum ea nescirent nũ¬
ꝙ̃ ꝙ didicissent. utrinsq rei facilis ec
drompta defensio. Nam neq illud est
tiandu qui quib uerbis coemptio
fiat nesciant eundem cius mulieris
que cdemptione fecerit causa poste
defendere Nec et si parui ingenii et ma¬
gni eadem est in gubernando sciã Idcirto
qui quibus uerbis hereitum iri oꝑteat
nesciat sdem hercistunde familie cauã
agete non possit. Nam quod maximai
centum uirales causas in iure positas ꝓ¬
tulisti. que tandem earum causa fuit que
ab honnẽ eloquẽti iuris imperito nõ or¬
natissime potuerit dici quibus quide
in causis omĩbus sicut in ipã. M. curii
que abste nuper est dicta et ut ni liti¬
Lucilii mancim controuersia atq in co
prero qui ex altera natus erat rixor̃ nõ
remisso nũptio superiori fuit inter peri¬
tissimos homines sũma de iure dissẽsio
Quero igitur quid adiuuerit orathorẽ

Expanded text:
derent in causis, cum ea nescirent numderent in causis, cum ea nescirent numquamque didicissent, utriusque rei facilis est et prompta defensio. Nam neque illud est mirandum, qui, quibus verbis coemptio fiat, nesciat, eundem eius mulieris, quae coemptionem fecerit, causam posse defendere; nec, si parvi navigi et magni eadem est in gubernando scientia, idcirco qui, quibus verbis erctum cieri oporteat, nesciat, idem erciscundae familiae causam agere non possit. Nam, quod maximas centumviralis causas in iure positas protulisti, quae tandem earum causa fuit, quae ab homine eloquenti iuris imperito non ornatissime potuerit dici? Quibus quidem in causis omnibus, sicut in ipsa M'. Curi, quae abs te nuper est dicta, et in C. Hostili Mancini controversia atque in eo puero, qui ex altera natus erat uxore, non remisso nuntio superiori, fuit inter peritissimos homines summa de iure dissensio: quaero igitur, quid adiuverit oratorem
Abbreviated transcription (Latin):
sse ne dum nouo et alieno ornatu uelis
ornate urisciuilis sciãm suo quoq ca
cõcesso et tradito spolies atq denudes
Nam suta diceres qui iurisconsultu.
eẽt et ẽẽ cum oratorem. Itemq qui ẽẽt
orator iuris eundem cẽ consustu p̃¬
claras eẽ artis constitucres atq mese
paris et cius modi socias dignitatis
Nunc ueto iuris consultu sine hac
eloquẽtia de qua querimus fateris ec̃
posse fuisseq plurimos. Oratorẽ negas
nisi illam scientia assũpserit eẽ possẽ
Ita et tibi uiristonsultus ipẽ per se m¬
chil insi leguleius quidam cautus et
acutus pretoationu cantor formula¬
rum auccps syllabaꝵ. Set quia sepe
utitur otator subsidio iuxis ĩ causu
Idcuto istam iuris sciãm eloquentie
tamꝙ antillulam pedissequaq adure¬
isr. Querd ĩpudentia admitatus es
cor pãtidnor qui aut tum paruane¬
scirent magna profiterent᷑ aut ea que
maxima essent inuire ciuili tractare au¬

Expanded text:
sse, ne dum novo et alieno ornatu velis sse, ne dum novo et alieno ornatu velis ornare iuris civilis scientiam, suo quoque eam concesso et tradito spolies atque denudes. Nam, si ita diceres, qui iuris consultus esset, esse eum oratorem, itemque qui esset orator, iuris eundem esse consultum, praeclaras duas artis constitueres atque inter se paris et eiusdem socias dignitatis. Nunc vero iuris consultum sine hac eloquentia, de qua quaerimus, fateris esse posse, fuisseque plurimos; oratorem negas, nisi illam scientiam adsumpserit, esse posse. Ita est tibi iuris consultus ipse per se nihil nisi leguleius quidam cautus et acutus, praeco actionum, cantor formularum, auceps syllabarum; sed quia saepe utitur orator subsidio iuris in causis, idcirco istam iuris scientiam eloquentiae tamquam ancillulam pedisequamque adiunxisti. Quod vero impudentiam admiratus es eorum patronorum, qui aut, cum parva nescirent, magna profiterentur aut ea, quae maxima essent in iure civili, tractare au
Abbreviated transcription (Latin):
pam insi propter dicendi inscitiam tñ
a se oportere dicunt peti precepta ddi
quibus cum ego non pugno utru sit
meliuis aut uerius rantu dico et aliud
illud ẽẽ atq hoc et hoc sine illo sũmu
ẽc̃ posse nam quod ius ciile crasse ta
uehemẽter amplexus es uideo quid ego¬
ris tum cum dicebam iudebam. Primũ
sceuole te dedisti quem omẽs amare
meritissimo pro eius eximia suauita¬
te debenius Enus artem cum indoctã
tes uerboꝵ eam dote locupletasti et or¬
nasti. Deinde quod m ea tuplus opere
laborisq consumsseras Cum cius studii
tibi et hortator et magister eẽt domi
ueritus es insi istam artem oratione ex¬
aggerasses ne operam perdidisses. Secd
ego necum ista quide arte pugno sit
sane tanta quantam tu illam eẽ uis Et¬
eni sine controuersia et magna ẽ et la¬
te patet et ad multos pertinet ᷤ. sũ moĩ
honore semꝑ fuit et clarissimi ciues ei
studio et hodie presunt. Set uide cia¬

Expanded text:
lpam nisi propter dicendi inscientiam, tamen lpam nisi propter dicendi inscientiam, tamen a se oportere dicunt peti praecepta dicendi? Quibuscum ego non pugno, utrum sit melius aut verius: tantum dico et aliud illud esse atque hoc et hoc sine illo summum esse posse. Nam quod ius civile, Crasse, tam vehementer amplexus es, video quid egeris; tum, cum dicebas, videbam; primum Scaevolae te dedisti, quem omnes amare meritissimo pro eius eximia suavitate debemus; cuius artem cum indotatam res, verborum eam dote locupletasti et ornasti; deinde quod in ea tu plus operae laborisque consumpseras, cum eius studi tibi et hortator et magister esset domi, veritus es, nisi istam artem oratione exaggerasses, ne operam perdidisses. Sed ego ne cum ista quidem arte pugno. Sit sane tanta quantam tu illam esse vis—etenim sine controversia et magna est et late patet et ad multos pertinet et summo in honore semper fuit et clarissimi cives ei studio etiam hodie praesunt—sed vide, Cra
Abbreviated transcription (Latin):
disertart sibi et oratoria iuderi fox¬
teru et uirile nõ uideri. Ergo ille qͦq
daniuatus c̃ neq solum primis snuis
quibus tantu statucbant udices da¬
natent an absoluerent sed etrab illi
quas iteru legibus ferre debelosa
Erat eni athems reo damnato sifrali
capitalis non fuisset quasi pocma ea exis¬
interrogabatur reus qua quasi extima¬
nonem cõmerusse se maxime cõfiteretꝰ
quod quom interrogatus socrates esset
respotidit se meruisse ut amplissimis
honoribus et premiis decoraretur et ute
uictus quotidiams in prutanco pub.
preberttur qui honor apud grecos max
haberet ciuus tesponso iudices sic exar¬
serunt ut capitis homine ĩ nocẽtissim¬
um condemnarent qui quide sic abso¬
lutus ẽẽt quod me hercule etiam si ni¬
chil ad nos ꝑtinet tamẽ propter cius ĩ¬
genii magnitudine uellem quonã mõ
istos pħos ferte possemus. qui nũc cum
ille darrnatus est nullam aliam obcł¬

Expanded text:
disertam sibi et oratoriam videri, fordisertam sibi et oratoriam videri, fortem et virilem non videri. Ergo ille quoque damnatus est; neque solum primis sententiis, quibus tantum statuebant iudices damnarent an absolverent, sed etiam illis, quas iterum legibus ferre debebant. Erat enim reo damnato, si fraus capitalis non esset, quasi pene ea exisinterrogabatur reus quam existimationem commeruisse se maxime confiteretur. Quod cum interrogatus Socrates esset, respondit sese meruisse ut amplissimis honoribus et premiis decoraretur et ut ei victus quotidianus in Pritaneo publice praeberetur, qui honos apud Graecos maximus habetur. Cuius responso iudices sic exarserunt, ut capitis hominem innocentissimum condemnarent; qui quidem si absolutus esset, quod me hercule, etiam si nihil ad nos pertinet, tamen propter eius ingeni magnitudinem vellem, quonam modo istos philosophos ferre possemus, qui nunc, cum ille damnatus est nullam aliam ob cu
Abbreviated transcription (Latin):
cuisset dicere ꝙ̃uis scelerati illi fuissent
sicuti fuerunt pestifer tiues supplitioq
digni tñ eor omnẽ ĩportuntate er
intimis mentibus euellisset uis orois
tue. Nunc talis uir admissus ẽ dum
Quisa ita dicit᷑ ut sim illa comẽtitiap
platoms ciuitate tes ageretur nemoi¬
gemuit nemo ĩdamauit patronori
nichil cuiꝙ̃ doluit nemo ẽ questurne¬
mo rempu implorauit nemo suppli¬
cauit. Quid multa pedem nemo ullo
iuditio suplosit Credo ne stoytis t̾̃nũ¬
naretur imitatus est homo romanus
et consularis ueterem illum socratem
qui cu oniniu sapiẽtissimus eẽt sane¬
tiss imeq uixisset ita in iuditio capitis
ptos ipẽ dixit ut nõ suplex aut rtus ħ
magr̃ aut dominus uideret᷑ cẽ iude¬
cum. Qn etiam cum ei scriptam oitẽ
disertissimus orator lisias attulisserq
tio uteretur nõ ĩ uitus leg̾ et cõmoide
scriptam ẽẽ dixit. Sed mͦquit ursim̃
calccos siciomios attulisses nõ utntar

Expanded text:
cuisset dicere, quamvis scelerati illi fuissent, cuisset dicere, quamvis scelerati illi fuissent, sicuti fuerunt pestiferi cives supplicioque digni, tamen omnem eorum importunitatem ex intimis mentibus evellisset vis orationis tuae. Nunc talis vir amissus est, dum causa ita dicitur, ut si in illa commenticia Platonis civitate res ageretur. Nemo ingemuit, nemo inclamavit patronorum, nihil cuiquam doluit, nemo est questus, nemo rem publicam imploravit, nemo supplicavit; quid multa? pedem nemo in illo iudicio supplosit, credo, ne Stoicis renuntiaretur. Imitatus est homo Romanus et consularis veterem illum Socratem, qui, cum omnium sapientissimus esset sanctissimeque vixisset, ita in iudicio capitis pro se ipse dixit, ut non supplex aut reus, sed magister aut dominus videretur esse iudicum. Quin etiam, cum ei scriptam orationem disertissicio uteretur, non invitus legit et commode scriptam dixit. Sed ut, inquit, si mihi calceos Sicionios attulisses, non uterer
Abbreviated transcription (Latin):
usq eum tragediis libetatu fecisset Qd
item apud catonem scriptu ẽ uideo nͥ
pueris et lacrimis usus ẽẽt poemas cu
Daturu fuisse. hec xutilius ualde uitu¬
perabat et huic humilitati Dicebat uł
exiliu fuisse ul morte ante ponenda
Neq uero hoc solum dixit sed ipẽ et
sensit et fecit. Nam cuim eẽtille uir ex¬
emplu ut scitis ĩnotentie. Cumq illo
nemo neq integrior esset in ciuitate ne¬
neq santiot non mõ supplex iudicib
ẽẽ noluit sed ne ornatius quide aut
liberius causam dici suam ꝙ simplex
orõ ueritatis ferebat paulu hiuuc cot¬
te tribuit partium disertissimo adules¬
tentis sororis sue filio dixit Item causã
illam quadam exparte̾. Q. inutius mo¬
re suo nullo apparatu purt et diluçid
Ouod situnũc crasse dixisses qui sub¬
sidium oratori ex illis disputationib
quibus pħ̾o utuntur addicendi copia
petendu ẽẽ paulo ante dicebas et sitibi

Expanded text:
hisce eum tragoediis liberatum ferebat; quod hisce eum tragoediis liberatum ferebat; quod item apud Catonem scriptum esse video, nisi pueris et lacrimis usus esset, poenas eum daturum fuisse. Haec Rutilius valde vituperabat et huic humilitati dicebat vel exsilium fuisse vel mortem anteponendam. Neque vero hoc solum dixit, sed ipse et sensit et fecit: nam cum esset ille vir exemplum, ut scitis, innocentiae cumque illo nemo neque integrior esset in civitate neque sanctior, non modo supplex iudicibus esse noluit, sed ne ornatius quidem aut liberius causam dici suam, quam simplex ratio veritatis ferebat. Paulum huic Cottae tribuit partium, disertissimo adulescenti, sororis suae filio; dixit item causam illam quadam ex parte Q. Mucius, more suo, nullo apparatu, pure et dilucide. Quod si tu tunc, Crasse, dixisses, qui subsidium oratori ex illis disputationibus, quibus philosophi utuntur, ad dicendi copiam petendum esse paulo ante dicebas, et, si tibi
Abbreviated transcription (Latin):
temq refcrens piobart posset. senatu¬
posse seruire populo cui populus ipẽ mo¬
derandi et regendi sui potestate quasi
quasdam habenas tradidisset Itaq cu
ate diuintus ego dicta arbitrater. P
rutilius rufus homo doctus et phye de
ter et flagitiose dicta ẽẽ dicebãt. Q. Idẽ
sergium galbam quem homine probe
cõmeminisse se niebat per grauiter re¬
pichendere solebat quod is. Lscriboio
questione meum ferente ppłi mise¬
ticordiam concitasset. Cum. M. Cato
galbe grauis atq acer inimicus aspete
quam oratione in origimbus suis expo¬
suit ipẽ Repre hendebat igitur galbam
rutilius quod is .C. Sulpitii galli propĩ¬
qui sui Quintum pupillum filiu ipẽ
pene in humeros suos extulisset qui pa¬
tris cdarissimi recordatioẽ et meõria fle¬
tu populo moueret et duos filios suos
paruos tutele populi cõmendasset ac se
tamꝙͣ in procinctu testamẽtu faceret
et odio populi tum galba premeretur

Expanded text:
remque referens probare posset, senaturemque referens probare posset, senatum servire populo, cui populus ipse moderandi et regendi sui potestatem quasi quasdam habenas tradidisset? Itaque haec cum a te divinitus ego dicta arbitrarer, P. Rutilius Rufus, homo doctus et philosophiae dedter et flagitiose dicta esse dicebat; idemque Servium Galbam, quem hominem probe commeminisse se aiebat, pergraviter reprehendere solebat, quod is, L. Scribonio quaestionem in eum ferente, populi misericordiam concitasset, cum M. Cato, Galbae gravis atque acer inimicus, asperequam orationem in Originibus suis exposuit ipse. Reprehendebat igitur Galbam Rutilius, quod is C. Sulpici Gali propinqui sui Q. pupillum filium ipse paene in umeros suos extulisset, qui patris clarissimi recordatione et memoria fletum populo moveret, et duos filios suos parvos tutelae populi commendasset ac se, tamquam in procinctu testamentum faceret et odio populi tum Galba premeretur,
Abbreviated transcription (Latin):
tuoꝵ ciuiu que dixisti. Eripite nos ex
miscriis eripite ex fautibus eoꝵ quor
crudelitas nrõ sanguine nõ potest exple¬
ri Nolite sinere nos cuiq seruite insi
uobis umuersis quibus et possumus et
debeamius. Omitto miserias in quibꝰ
ut illi auunt uir fortis ẽẽ nõ potest Om¬
itto fautes ex quibus te eripi ins neiudi¬
tio miquo exorbeatur sanguis tuus qͦd
sapienti negant actidere posse seriure nõ
ñ mõte set uniuersum senatum cuius tũ
causas agebas ausus es dicere. Potest ne
tu p̃cepta oratoris facultate complecte¬
ris que et semper et sola est et libera que¬
q etiam si corpora capta sint armis a̾
constricta uinculis tamẽ suu ius atq
omniu terum impunitam libertate
tenere debeat. Que uero addidisti non
mõ senatum seruire posse populo sed
etiam debere quis hoc philosophus tam
mollis tam languidis tam eneruatus
tam onnã ad uoluptate corporis dolo¬

Expanded text:
tuorum civium, quae dixisti? "Eripite nos ex tuorum civium, quae dixisti? "Eripite nos ex miseriis, eripite ex faucibus eorum, quorum crudelitas nisi nostro sanguine non potest expleri; nolite sinere nos cuiquam servire, nisi vobis universis, quibus et possumus et debemus." Omitto miserias, in quibus, ut illi aiunt, vir fortis esse non potest; omitto faucis, ex quibus te eripi vis, ne iudicio iniquo exsorbeatur sanguis tuus, quod sapienti negant accidere posse: servire vero non modo te, sed universum senatum, cuius tum causam agebas, ausus es dicere? Potestne tu praecepta oratoris facultate complecteris? Quae et semper et sola libera est, quaeque, etiam si corpora capta sint armis aut constricta vinculis, tamen suum ius atque omnium rerum impunitam libertatem tenere debeat. Quae vero addidisti, non modo senatum servire posse populo, sed etiam debere, quis hoc philosophus tam mollis, tam languidus, tam enervatus, tam omnia ad voluptatem corporis dolo