comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ipsas aliu torturas ligari faciebam sed nihil mederi poterat in firmitati
Sexta & enimdies in luxerat quodmagis ac magis dolor inualescebat. Cum
mihiuenit in memoria ante paucos annos sicut in libro scđo huius operis co¬
tinetur scriptũ me ab hocdolore scĩ uirtute fuisse sanatũ accessi temerarius
ad locũ sepulchri. Pro iectus quesolo orationẽ fudi atque secretius apendentibus
uelis unũ subue stimto in iecdũ crucis ab hocsi gnaculũ in aluo depinxi. ꝓtinus
doloresedato sanus abscerssi
UODAMVERO TEMPORE LIN EVR AIEI GRAUITER INRIGUERAT
Ita ut plerũque dũ loquiuellẽ balbutire mefacer& quod non mid
sine in ꝓperio eratAccessi autem adtumulũ sc̃ia plignũ cancel
ldingtiam in peditam erei Eetinus tumore conpresio conualu : Eitumuor at enimuali¬
dle ecto dim palitĩ eoet lonerat ant ruri Ocinde pose dientertiun labiue nist eniluaati¬

Expanded text:
ipsas alvi torturas ligari faciebam, sed nihil mederi poterat infirmitati. ipsas alvi torturas ligari faciebam, sed nihil mederi poterat infirmitati. Sexta etenim dies inluxerat, quod magis ac magis dolor invalescebat, cum mihi venit in memoria, ante paucos annos, sicut in libro secundo huius operis contenetur scriptum, me ab hoc dolore sancti virtute fuisse sanatum. Accessi temerarius ad locum sepulchri, proiectusque solo, orationem fudi atque, secretius a pendentibus velis unum sub vestimento iniectum, crucis ab hoc signaculum in alvo depinxi; protinus dolore sedato, sanus abscessi. 2. Quodam vero tempore lingua mihi graviter inriguerat, ita ut plerumque, dum loqui velim, balbutire me faceret, quod non mihi sine inproperio erat. Accessi autem ad tumulum sancti ac per lignum cancelli linguam impeditam traxi; protinus tumore conpresso, convalui. Intumuerat enim valide et totum palati repleverat antrum. Deinde post die terti
Abbreviated transcription (Latin):
It sicut hic mitigant febres corporeas. ill inc restingant aeternas. Et quo modo hio
iuridȩ leprȩ ulcera sordentia mundant illic delictorũ maculas mederi suo
interuentuobtineant. Acsicut hic mortuorũ cadauera aduitã resuscitant
illic peccato sepultos ex acharonticis stagnis manuinieta eritos iutȩ ȩternȩ
restituant Quocirca dũ unus quisque lecificatur ingaudiõ patrono
uirtute mAndatum. sicutnuno debeato ac toto orbi peculia repatrono martino
antistite & nos & innumeri populi sunt experti. Et utinã ignauia mentis nr̃ȩ
ꝑmitter& eum sic uererari ut decac amicũ dĩ quuntantis innos morborũ ob¬
pẽsis generibus plerũ que restituit sanitati
UPERRIMO ATEMTEMPORE UENTNS DOLOREINCURRI ETLC& NOr
us que quaque dabat solutionẽ tam̃ doloris malũ in illis interaneorũ flexuosis
recessibus uagabantur. Ad hibui fateor sepius balneas at que rescalidas su

Expanded text:
et sicut hic mitigant febres corporeas, ita illic restinguant aeternas; et quomodo 1116 hic et sicut hic mitigant febres corporeas, ita illic restinguant aeternas; et quomodo 1116 hic lurida leprae ulcera sordentia mundant, ita illic delictorum maculas mundari suo interventu obtineant; ac sicut hic mortuorum cadavera ad vitam resuscitant, ita illic peccato sepultos, ex Acheronticis stagnis manu injecta erutos vitae aeternae restituant. Quocirca dum unusquisque laetificatur in gaudio proprio virtute mundatum: sicut nunc antistite et nos et innumeri populi sunt experti; et utinam ignavia mentis nostrae permitteret eum sic venerari, ut decet amicum Dei, qui, tantis in nos morborum obpressis generibus, plerumque restituit sanitati! 1. Nuperrimo autem tempore ventris dolorem incurri. Et licet non usquequaque dabat solutionem, tamen doloris malum in illis interaneorum flexuosis recessibus vagabatur. Adhibui, fateor, saepius balneas atque res calidas super
Abbreviated transcription (Latin):
UA LUBERRIAO NOS HORTA TU. PROPHEIA
ADMONET DICENS. HO NORANDI SUN AAUCITUI OS̃:
nihil hominus &inalio psalmo quitimentes dnm magnisi cat beatitudint copu¬
la turdomus aeternȩ Ergo ꝑspicue pato intellectiu humano qđ amoneantur qui¬
que non solũ inmunes acrimine uerũ etiã norialis criminis malo dedit cultũ reue¬
rentes reddere amicis dĩ Quȩ res nonsolũ in p̃senascło tribuit beneficiũ uerũ
etiam & ps̃tet refrigerium infuturo. Nã cũ sȩ peuideamus uirtutũ insignia ꝓ¬
dere detumulis beacorũ non in merito cõmonemur debitã eis honoris reuereti¬
aminpendere a quibus ñ desistimꝰ infirmitatũ remedia flagitare : Quorũ p̃ci¬
bus ecipsã peccaminũ : remissionẽ ñ dubitamꝰ ad ipiso:. Et non modo hanemer ẽ¬
riuerũ ab infernalibus supplicus eorũ in t̃uentusaluari Gonsidimus enim:
quod sicut hic morborũ genera resecant. il lic seuas tormentorũ poenas a uertant :

Expanded text:
Saluberrimo nos hortatu propheta admonet, dicens: Honorandi sunt amici tui, Deus. Nihilhominus et in alio psalmo: Qui timentes Dominum magnificat, beatitudine copulatur domus aeternae. Ergo perspicue patet intellectui humano, quod admoneantur quique non solum inmunes a crimine, verum etiam noxialis criminis malo dediti, cultum reverentes reddere amicis Dei. Quae res non solum in praesenti saeculo tribuit beneficium, verum etiam praestat et refrigerium in futuro. Nam cum saepe videamus virtutum insignia prodere de tumulis beatorum, non inmerito coam impendere, a quibus non desistimus infirmitatum remedia flagitare. Quorum precibus et ipsam peccaminum remissionem non dubitamus adipisci: et non modo hanc mereri, verum ab infernalibus suppliciis eorum interventu salvari. Confidimus enim quod sicut hic morborum genera resecant, ita illic saevas tormentorum poenas avertant;
Abbreviated transcription (Latin):
Depuero a febresanato¬
dehomineuin.to¬
Demuliere obmutescente¬
Defrigoriticis sanatis
QII Decetis parale tcis& in orguminis
Demaurano muto¬
X LI Decõ trasto& carcerariis

Expanded text:
De puero a febre sanatoDe homine vinctoDe muliere obmutiscenteDe frigoriticis sanatis. 38. De caecis, paralyticis et inerguminis. De Maurano muto. 41. De contracto et carcerariis
Abbreviated transcription (Latin):
farto phagam plum beum. a loco illo ciquis sub uelientibus subleuatũ. delatũ est ad
in sulaos uoctbilo lr̃par̃: Reuelatũq est xp̃i ams. ũteum colligerent Eallo¬

Expanded text:
sarcophagum plumbeum a loco illo aquis subvehentibus sublevatum, delatum est ad sarcophagum plumbeum a loco illo aquis subvehentibus sublevatum, delatum est ad insulam, vocabulo Liparis. Revelatumque est Christianis, ut eum colligerent: coll
Abbreviated transcription (Latin):
erant : dilgenter collegit & bert chamno qui tunc epis copatu urbem ron¬
bat. manifestauit. Quod illecũ gaudio & admiratione magna sus cipiensꝰ
secum retinuit. De hoc enĩ sudario : multi in firmi sanita tem experas
Acplerumq: et ipse pontifex deeo de cerpens Pimora : ubi aec clesias conseora
Fideliter collocauit. haec aũt : ipsius epĩ relatu comouimus XXI
IARTHOLOMEŨ APEM APUDASIAMPAS SUM AGONISTESIUS
ncrrat historia : Post multorũ uero annorũ spatia. de passione
eius cumiterũ xp̃i anis ꝑ secutio aduenisset: et uiderent gentiles omnĩ
populũ ad euis sepulchrũ concurrert eiq dep̃cationes assidue. et inee
deferre : inuidia in lecti : abstulurunt corpus eĩ : łtponentes eũ in sar¬
cophagum plumbeũ ꝓiecerunt illud in mari: dicentes qui a non seduces¬
amplius populũ nr̃m : Sed ꝓuidentia dĩ cooperante : ꝑ secrecum aperis euss

Expanded text:
erant, diligenter collegit et Bertchramno, qui tunc episcopatu urbem regerant, diligenter collegit et Bertchramno, qui tunc episcopatu urbem regebat, manifestavit. Quod ille cum gaudio et admiratione magna suscipiens, secum retenuit. De hoc enim sudario multi infirmi sanitatem experti sunt, ac plerumque et ipse pontifex de eo decerpens pignora, ubi eclesias consecrabat, fideliter collocavit. Haec autem ab ipsius episcopi relatu cognovimus. 34. Bartholomeum apostolum apud Asiam passum agonis ipsius narrat historia. Post multorum vero annorum spatia de passione cius, cum iterum christianis persecutio advenisset, et viderent gentiles, omnem populum ad eius sepulchrum concurrere eique deprecationes assiduae, incensa deferre, invidia inlecti, abstulerunt corpus eius, et ponentes eum in sarcophagum plumbeum, proiecerunt illud in mari, dicentesamplius populum nostrum. Sed providentia Dei cooperante per secretum operis ejus,
Abbreviated transcription (Latin):
samenĩ clias debebamus adtreba silicas & non possumꝰ nisi prius ille qui preso¬
latur adueniat : Haec eism crebro repetentib: aduenituir subito in uest
albi. Cuius ꝑsonã om̃is illa uenerans multitudo salutauit humilit̃ dicens
Benedic nobis sacer ac sce leuitastephane: At ille iterũ salutans: dataore¬
one. Anterrogatus ab eis cur auisitatione locorũ scõrũ paululũ retarda sis
respondit Nauis enĩ in mari periculũ dimersionis incurrerat. Ibiq in uocias
adstiti Erutaq ecceadsum ł tut ipsi ꝓbetis eẽ uera quae loquor : uest¬
mentũ quo indutussũ. ad huc guttis stillantibus marinis fluctibus cerniꝰ
umectatum Haec muliercũ tremore magno opprimens: pauim̃tũ intent
suspiciebat. Quib: discedentibus rursũ ostiis diuinitus obseratis haec a
locũ in quoscs̃ steterat accedens sudarioguttas quae in pauim̃td̃ delapsae fi¬

Expanded text:
Jam enim alias debebamus adire basilicas, et non possumus, nisi ille prius qui praestoJam enim alias debebamus adire basilicas, et non possumus, nisi ille prius qui praestolatur adveniat. Haec enim crebro repetentibus, advenit vir subito in veste alba; cujus personam omnis illa venerans multi'Benedic nobis, sacer ac sanctae levita Stephane'. At ille iterum salutans, data oratione, interrogatus ab eis, cur a visitatione locorum sanctorum paululum retardasset, respondit: 'Navis enim in mari periculum dimersionis incurrerat, ibique invocatus adsteti, erutamque, ecce adsum! Et ut ipsi probetis esse vera quae loquor, vestimentum, quod indutus sum, adhuc guttis stillantibus marinis, fluctibus cernitur umectatum'. Haec mulier, cum tremore magno opprimens pavimentum, intente suspiciebat. Quibus discedentibus, rursum ostiis divinitus obseratis, haec ad locum in quo sanctus steterat accedens, sudario guttas, quae in pavimentum delapsae fu
Abbreviated transcription (Latin):
tatusuo.
Quod opusdũ ageret & nox adiamens. mundum tenebris operuis s&. ac cedentes clerici
dictis psalmorũ capitulis obserato criptae ostio discesserunt ignorantes introrsum ess
mulierem. At̃ illa accenso limine : ad ostiũ ꝓperat. ut egrederet᷑: Quod cũ clausun
sensis sec : uoces emittit qui ei aperire debeat ex nomine uocat. Sed cum non esso
uex p̃ senio itaualida quapossec penetrare hac claustras̃ ubi sesensit anullo au¬
ri. ꝓstrata in pauim̃to. qui euit dicens. Dep̃cerꝓpec catis meis & popuili dñnt oim
creatorẽ : quo adusq: ueniat quire serare debeat. huius adis ingressum In quaor
one ex cubans ĩudit circamedium fere noctis pate factis ostris. omnembasibaa
in m̃ solumine effulgere : Et eccechorus psallentiũ : Qqui ingressus basilicam
post quã dictagloriae trinitati psallentium modulatio cõquieuit: Vicdiuitum
conquerentes interse atq: dicentes Moram nob̵ sc̃s̃ leuita facit stephanis

Expanded text:
tatu suo. Quod opus dum ageret, et nox adveniens mundum tenebris operuisset, accedentes clerici, dictis psalmorum capitulis , obserato criptae ostio , discesserunt, ignorantes introrsum esse mulierem. At illa, accenso lumine, ad ostium properat, ut egrederetur. Quod cum clausum esse sensisset, voces emittit, qui ei aperire debeat ex nomine vocat. Sed cum non esset vox prae senio ita valida, quae possit penetrare haec claustra; at ubi se sensit a nullo audiri, prostrata in pavimento quievit, dicens: 'Deprecer pro peccatis meis et populi Dominum omnium creatorem, one excubans, vidit circa medium fere noctis, patefactis ostiis, omnem basilicam immenso lumine effulgere. Et ecce chorus psallentium qui ingressus basilicam, postquam, dicta gloria Trinitati, psallentii modulatio conquievit, audivit viros conquerentes inter se, atque dicentes: Moram nobis sanctus facit levita Stephanus.
Abbreviated transcription (Latin):
locũ agquas quas priuspia in dulsirat clem̃tia. edemtis iterũ interi es
reuocaret. Nlico uenare currit ad aditũ. magnas euomens aquas . Illũq qũ
prius tenuerat alueum: decurrendo repleuit. Admirantibus populis. in mes
gratiae dno referunt᷑ qui& martyres uirtutẽ ꝓdidit. & fidelssui orationen
in pleredi gnatus est

Expanded text:
locum aquas, quas prius pia indulserat clementia, Clementis iterum intercessio locum aquas, quas prius pia indulserat clementia, Clementis iterum intercessio revocaret. Ilico vena recurrit ad aditum, magnas evomens aquas, illumque quem prius tenuerat alveum decurrendo replevit; admirantibus populis, inmensae gratiae Domino referuntur, qui et martyris virtutem prodidit et fidelis sui orationem implere dignatus est.
Abbreviated transcription (Latin):
edht r cons rererioni locitn colep seolant᷑ interitus : Simulq & beneficuiu
qued lelen con sueuerur iugi fleta deplorarꝑi Curricnsum grefeuoꝵ¬
atq: alterius anni.: in hac ariditate ꝑ transiit. A rescunt sitiloci illius om̃a qua
irrigare consueuerat: Tertio quoq: anno. acciditut quidam iteragens. beatido¬
mentis martrris cuius iam supra meminimꝰ reliquias exhiberet : quas aridi
ipsius urb̵ presbitero uiro in omni sci tatedetulit: Ad quem cũ diẽ noctuque
uicinia mesta penderent: confisi de eius oratione quod si peteret dñm:
fontẽ poss& suorestituereloco : dit Camus in quit dilectissimĩ. Et siuera
sunt quaȩ portitor nr̃t ad seruit beaticlemtis hȩc eẽ martrris pignora
nunc apparebit. cũ eius fuerit uirtus manifestata. Tunc cũpsalentiõ idla
fontis acledił. Positisq reliquiis. in ipso fontis aditii. petiit. ut qui quondan¬
inde serto damnacis ad secandamarmora flum̃ irriguũ patefecit : in hine

Expanded text:
 simulque et beneficium quod habere consueverant, jugi fletu deplorant. Curriculum igitur uniatque alterius anni in hac ariditate pertransiit. Arescunt siti loci illius omnia, quae irrigare consueverat. Tertio quoque anno accidit ut quidam iter agens beati Clementis martyris, cujus jam supra meminimus, reliquias exhiberet, quas Aridio ipsius urbis presbytero, viro in omni sanctitatevicinia maesta penderent, confisi de eius oratione, quod, si peteret Dominum, fontem possit suo restituere loco, ait: 'Eamus', inquid, 'dilcctissimi, et si vera sunt, quae portitor noster adseruit, hacc esse Clementis martyris pignora, nunc apparebit, cum eius furit virtus manifestata'. Tunc cum psallentio ad locum fontis accedit. Et dictis in deserto damnatis ad secanda marmora flumen inriguum patefecit, in hunc
Abbreviated transcription (Latin):
lemoineine s cuiids uuda : tamortorũ sita quam agorũ culta uol fouebat ui¬
sui uelmpett sreundabat dedicebat etiã fatis de cursibus ploca necessaa
psubi eũ naturdũ dabat : studiũ suocaret : Eterat tamidus ꝗ sucene cex iberait
fluntis. ut gauiderecerneres holussiue uirgultũ s suissac ab codens irriga t ubo
tulabi tetã ineo gratia mꝑiestatis diuinȩ : ut in quo fuissecfluentũ enuis sum
ioloite ger mina a ciperen in crementũ: Cumq cũin coleloci quas lu dimagen

Expanded text:
Lemovicinac, cuius unda tam hortorum sata quam agrorum culta vel fovebat accessu vel impetu fecundabat. Deducebatur etiam, factis decursibus, per loca necessaria, ut, ubi cum natura non dabat, studium provocaret. Et erat tam dulcibus, vena exuberante, fluentis, ut gaudere cerneres holus sive virgultum, si fuisset ab eodem inrigatum. Opitulabatur etiam in eo gratia maiestatis divinae, ut, in quo fuisset fluentum emissum, velociter germina acciperent incrementum. Cumque cum incolae loci quasi ludum agen
Abbreviated transcription (Latin):
nobis ex bibuit Quas nos dictis missis : dño iubenteplantaiuimus regessas auter
postrumltos die adurbem cups amreperi reductopes sueo sicut reliqueram
ourturbi Pr et ssqo ge beatisangiunis sacrosci leuita huȩ sicut celobrefert᷑¬
umime lipetebies ertes cãplert̃q uerbis procacibus lacessoret: ae intuiciop alleo
nocas te: de gretũ est sententi aprimiorĩ arbis utseabb lanoia quaio pe tebior ui co¬
ele urnis in sub lominedibas ridera ex cutitur : Ac inlisoeaipite ios raur̃ toqene
mnes uelp elimisse nexios declarauit Sic Iagxien fanson oibuisisenanfistaeso
nocente uirtus beatiperpatuit¬
sud menti bntedegai linson aur em urbem : anus quȩ dam grauatasenio sed¬
a ficlemrentis inteor de sebleneta. cuimos erat inscorui basilicis griulso ossono deus
aedendlene : N hol segorium agenet nocte domincabeati: ete laio dillaus¬

Expanded text:
nobis exhibuit, quas nos, dictis missis, Domino iubente, plantavimus. Regressus autem nobis exhibuit, quas nos, dictis missis, Domino iubente, plantavimus. Regressus autem post multos dies ad urbem, capsam repperi, reducto pessulo, sicut reliqueram, obseratam. Pars enim beati sanguinis sacrosancti levitae huius, sicut celebre fertpro crimine impetebat: quos cum plerumque verbis procacibus lacesseret, ac judicio publico provocaret, decretum est sententia primorum urbis, ut se ab hac noxa qui impetebantur saelevatis in sublime pedibus, in aera excutitur, ac illiso capite in pavimento, pene homines, vel proclamasse noxios, declaravit; sicque laxatis insontibus, manifestato nocente, virtus Beati perpatuit. Apud Burdegalensem autem urbem, anus quaedam gravata senio, sed fide mentis integrae sublevata, cui mos erat in sanctorum basilicis, 760 misso oleo lychnos accendere, ut hoc negotium ageret, nocte Dominica, beati Petri apostol
Abbreviated transcription (Latin):
upir sditee bus ipsum sup pi spupis di cortem platione cernebat lapidibus est obru
ꝓpersecutoribus ipsam supplicans maiestatem
Semeuessit olerotuur : Apud urbem turoni cã. ab antiquis eius nomine dedicatũ q̃ uodnes
onsorsi sni sde quo seutesuero in loculo nichil depigoribus sc̃is quad fama ferelat reperiu
insimisi unũ ex cibbatibus utabora torio domus ecclesi asticat nobis reliquias ex¬
iibera: Oblitustam̃ clauem capse porrigere : que cingulo dependebat laenies
croubbe ab latqanab ar mariosi gillo capsan reperit obserata quid facenit
ipsios caps amin amibepio dependebat Si ad merediret : longueratire & reuerti¬
upsim capsam xhiberet: molestũ mͥ eẽ nouerat. qui a multorũ ibiscarũ pigur
ot nebant  Sinon faceret : iussionẽ quam acceperat non implebat Qui diulta :
ducipsan inmanu dubitans teneret : resi lientibus cum soniturepagulis : ccpsam aspicit
nobuiseta nbilitn &cũ ꝓaat arũ astione assumpta s reliqui as. ñon sinegrandi ammi ratione

Expanded text:
tris virtutis spiritali contemplatione cernebat, lapidibus est obrutus, pro persecutoribus ipsam supplicans maiestatem. Denique erat oratorium apud urbem Turonicam, ab antiquis eius nomine dedicatum, quem nos promovimus. Requirentes vero in loculo, nihil de pignoribus sanctis quod fama ferebat reperimus. Tunc misi unum ex abbatibus, ut ab oratorio domus ecclesiasticae nobis ejus reliquias exhiberet, oblitus sum tamen clavem capsae porrigere, quae cingulo dependebat. 759 Veniens vero abbas, ablato ab armario sigillo, capsam reperit obseratam. Quid faceret? quid ageret? In ambiguo dependebat. Si ad me rediret, longum erat venire et revertiipsam capsam exhiberet, molestum mihi esse noverat, quia multorum ibi sanctorum pignora tenebantur; si non faceret, iussionem quam acceperat non implebat. Quid multa? Dum capsam in manu dubitans reteneret, resilientibus cum sonitu repaculis, capsam aspicit reseratam. Tunc cum gratiarum actione · adsumptas reliquiae non sine grandi admiratione
Abbreviated transcription (Latin):
beneficia : Non scandalũ surgit in plebe : non musca in sidit mortificatecconi nonlatexia
sutientiMamcũ ibireliquis diebe plus quã centenũ pedes altitudine a qua haura
puteis Tunsꝰ paululũ si fodias affatim limphas ex uberantes inuenies. Quod nono
pulliceraldit musca quae defuit ad est : ꝓpiquntas aque dehiscit : Delimnc emissa
diuinitus pliuia: itaomine etrum templi asor dibus & duersis squaloribis. quigirs

Expanded text:
beneficia. Non scandalum surget in plebe, non musca inaedit mortificatae carni, non latex deest beneficia. Non scandalum surget in plebe, non musca inaedit mortificatae carni, non latex deest sitienti. Nam cum ibi reliquie diebus plus quam centinum pedum altitudine aqua hauriatur a puteis, nunc paululum fodias, affatim limphas exuberantes invenies; quod non apublico redditur, musca quae defuit adest, propinquitas aquae dehiscit. Dehinc emissa divinitus pluvia ita omne atrium templi a sordibus et diversis squaloribus, qui
Abbreviated transcription (Latin):
homas apłs sicindũ histori passion seius in indiau pissi sd claratur
Cuius beatũ corpus post multu tempꝰ as sumptum inciita te quã srri
edessim uocen trans latũ estubq sepiltũ Ergo in loco regionis indie
quoprius quieuit monas terium hubetur & templu mire in g̃nitubind
dlgent exprutũ atq ompositũ In hac igitur aede : nagnũ miraculi
dsostendit: Trchnus & enĩ in ibi positus atque illuminatus antelocũ sepulturae
ipsius ꝑ petuaditer diẽnoteq: diuino nutures plend& Anullo fomentũ olei scirpiq: accipas
quiad ipsum locũ accessit: nobis exposuit.
N su pradicta igitur urbe: inquabectos urtus cdiximꝰ tumulitos: udueniente festut
magnus ad gregatur populorũ coetus ac dediuersis regionibus cũ uotis negoti sqe
uenientes uendendi comparandiq ꝑtrigintadies si ne ulla thelones ex actione licntu
Dentii Phis uero diebus qui bi iense habent᷑ quinto : magna & inusitatec populis prdias

Expanded text:
homas apostolus secundum historiam passionis eius in Indiam passus declaratur. Cuius beatum corpus post multum tempus adsumptum in civitatem, quam Syri Aedissam vocant, translatum est, ibique sepultum. Ergo in loco regionis Indiac, quo prius quievit·, monasterium habetur et templum mirae magnitudinis diligenterque exornatum atque conpositum. In hac igitur aede magnum miraculum Deus ostendit. Lignus etenim inibi positus atque inluminatus, ante locum sepulturac ipsius perpetualiter die noctuque divino nutu resplendet, a nullo fomento olei scirpique accipiens; qui ad ipsum locum accessit, nobis exposuit. 32. In supradicta igitur urbe, in qua beatos artus diximus tumulatos, adveniente festi vitale, magnus adgregatur populorum coetus, ac de diversis regionibus cum votis negotiisque venientes, vendendi conparandique per triginta dies sine ulla thelonci exactione licentia datur. In his vero diebus, qui in mense habentur quinto, magna et inusitata populis praebentur
Abbreviated transcription (Latin):
iniquus pectaculiom: petractisq ignibus ab orefornacis inueni unt puerum
que sir pplumus mollissimas decũbentẽ : Quo extracto ad mirant᷑ om̃is inlasũ
Clamoribus locus iereplecur : et sic dnm om̃is populus benedicita Concs aniaefi
egtã eni cus corẽ hiuus sceleris in ipsas ꝓicerent flammas : Prouestũ aũt ita
totẽs puesobses buit ut uyx deossibus eĩ paruũ quod ammodo relinqueret᷑ indiciũ
autrrogatesaũt in fantulũ xp̃i ani quale ei int̃ignes fiuis set umbrardluu
aens paruliem lls que bbasilicã illam ubi panẽ dem̃ saciccepi incatu o lrares¬
bens uarubl tami estnugestat infantem hacmepcalliosuo neignis uorart operit:
inde oi dubitartũ est  beatã ei mariã appariusse Aglitne exis infare soperu
suni cũ enitricesut denuo sunt renati : Multi iudȩ orum : exemplo hoc inurb

Expanded text:
iniquum spectaculum, retractisque ignibus ab ore fornacis, inveniunt puerum iniquum spectaculum, retractisque ignibus ab ore fornacis, inveniunt puerum quasi super plumas mollissimas decumbentem. Quo extracto, admirantur omnes illaesum, clamoribusque locus ille repletur, et sic Dominum omnis populus benedicit. Conclamabant etiam ut auctorem hujus sceleris in ipsas projicerent flammas. Projectum autem ita totum ignis absorbuit, ut vix de ossibus ejus parvum quodammodo relinqueretur indicium. Interrogantes autem infantulum Christiani quale ei inter ignes fuisset umbraculum, ait: Mulier quae in basilica illa ubi panem de mensa accepi, in cathedra residens, parvulum in sinu gestat infantem, haec me pallio suo, ne ignis voraret, operuit. Unde indubitatum est beatam ei Mariam apparuisse. Agnita ergo infans fide una cum genetrice sua denuo sunt renati. Multi Iudaeorum exemplo hoc in urbe
Abbreviated transcription (Latin):
in imicusait : Sicũ his infantibas communicasti: oblitus paternã pietau᷑ Ladulcis aet¬
animor satcȩ legis in uriã parricida intedurus &x sistam: bt ad p̃ hensum purũn
os fornacis ardentis piecit : acliectisq lignis quo uehem̃tius ex urere t̃ insistit
Sed non de fuit illa misericordia : quȩ trespueros quondã hebreos chabdaico in camino
piectos nuberorulenta resꝑserat : Ipsa enĩ et hunc in termedios ignes prinarũ moiu
ia tentem ꝓrsus consummi non patitur : Cũ aũt audis sec mat quod scilic& filui
communẽ pater deliberas sec exurere : cu currit adliberandum eũ Sed cum uidisset
incendia abore fornacis patulo siue illue flamm a d ominante rusꝑgi ornatũ capi¬
tis ad cenãqdeci Difsusaꝙ cȩsarie : semiseram clamitans. ciuitatẽ uocibus
implet Q uocũxpĩani quid actum fuerat didicisset : concurruupom̃is adtan

Expanded text:
legibus inimicus ait: Si cum his infantibus communicasti, oblitus paternae pietatis, ad ulciscendlegibus inimicus ait: Si cum his infantibus communicasti, oblitus paternae pietatis, ad ulciscendam Mosaicae legis injuriam, parricida in te durus existam. Et apprehensum puerum in os fornacis ardentis projecit, adjectisque lignis quo vehementius exureretur, insistit. Sed non defuit illa misericordia quae tres quondam Hebraeos pueros Chaldaico in camino projectos nube rorulenta resperserat. Ipsa enim et hunc inter medios ignes et prunarum moles jacentem prorsus consumi non patitur. Cum autem audisset mater quod scilicet filium communem pater deliberasset exurere, cucurrit ad liberandum eum. Sed cum vidisset incendia ab ore 733 fornacis patulo huc et illuc flamma dominante respergi, ornatum capitis ad terram projecit, diffusaque caesarie se miseram clamitans, civitatem vocibus implet. Quod eum Christiani, quid actum fuerat didicissent, concurrunt omnes ad tam
Abbreviated transcription (Latin):
ostium claue exhibita reseraret : Dum aut̃ illeuenit : nos uccendimꝰ a foris cereum.
Interea : cppaeritur sponte & ostium : ingressisq: nob̵ : credo a caligine meorũ peccatorũ
claritas quã admirabam̃ aforis : apparente cereo nr̃o discessit : Nichil tam̃ p̃teruirta¬
tem gloriosȩ uirginis. aliud penitus ui derepotuimus undeclaritas illa fuis set ex orti
iudigitur in oriente suerit actun: ad corroborandã fidem catholicam. UIN II¬
nonsilebo : Iudei cuius dĩ ui trarii filius cum apud xpianos pueros adstudia lit terar̃¬
exerceret᷑ quadam diedum missarũ festa inbasilicabeatae maria aelebrarencur.
ad participationẽ gloriosi corporis & sanguinis dominici. cũ aliis infantibus in fans uides
accessit : Quod scõ assumptogaudens. ad domũ patris reuertitur : illo qs boperante
int̃ amplexus & gaudia. que ac ceperat cũ gaudiorefert: At illexp̃o dño & suise legib

Expanded text:
ostium, clave exhibita, reseraret. Dum autem ille venit, nos accendimus a foris cereum. ostium, clave exhibita, reseraret. Dum autem ille venit, nos accendimus a foris cereum. Interea aperitur sponte et ostium; ingressisque nobis, credo a caligine peccatorum meorum, claritas, quam admirabamur a foris, apparente cereo nostro, discessit; nihil tamen praeter virtutem gloriosae virginis aliud penitus videre potuimus, unde claritas illa fuisset exorta. 9. Quid igitur in Oriente actum fuerit, ad conroborandam fidem catholicam non silebo. Iudaei cuiusdam vitrarii filius, cum apud exerceretur, quadam die dum missarum festa in basilica beatae Mariae celebrarentur, ad participationem gloriosi corporis et sanguinis dominici cum aliis infantibus infans Judaeus accessit. Quo sancto assumpto, gaudens ad domum patris revertitur: illoque operante inter amplexus et oscula, quae acceperat cum gaudio refert. At ille Christo Domino ac suis
Abbreviated transcription (Latin):
funes extenderent᷑ officia : illud addens : Coniunge tecũ trespueros descol
quorũ hoc aduitorio possis explere : Quocũ ille euigilans. quȩ p̃cepta fuer añ
cociptusset . uocatis trib pueris alscolis erexit sũma uelocitate colũnas
Praestitũ est populis expectaremiraculũ admirandũ : ut quod multitudo uironĩ
fortiũ leuare ne quiuerant. trespueruli. absq: uirtute ꝑfecti operis sub leuura
Nuius festiuitas sacra: mediante mense un decimo celebratur
um in oratorio marciacinsis domus aruerni territurii : eius reliquiȩ cõtines̃
Ad ueniente uero ẽĩ festiuitate : ego ad celebrandas uigili as ac cessi.
effulgere ut putaretur ibi multitudo lichnorũ. accereorũ eẽ accensa Creden sigitum
pulso nes quem quã inuenio : Reꝑtũq: ostiũ clauennunitũ : cuncta silentio data dep̃he
Quid plura : trans mittimꝰ ad custodem cuituns erat obseruandiut scilica
ut scilic&

Expanded text:
funes, extenderentur officia, illud addens: 'Coniunge tecum tres pueros de scolis, funes, extenderentur officia, illud addens: 'Coniunge tecum tres pueros de scolis, quoram hoc adiutorium possis explere'. Quo cum ille evigilans quae praecepta fuerant coaptasset, vocatis tribus pueris ab scolis, erexit summa velocitate columnas. Praestitum est populis expectare miraculum admirandum, ut, quod multitudo virorum fortium levare nequiverant, tres pueruli absque virtute perfecti operis sublevarent. Huius festivitas sacra mediante mense undecimo caelebratur. Nam in oratorio Marciacensis domus Arverni territurii eius reliquiae contenentur. Adveniente vero hac festivitate, ego ad caelebrandas vigilias eum accessi. effulgere, ut putaretur ibi multitudo lignorum ac cereorum esse accensa. Credens igitur,pulso nec quemquam invenio, repertumque ostium clave munitum, cuncta silentio data deprehendo. Quid plura? Transmittimus ad custodem, cui tunc erat observandi cura, ut scilicet
Abbreviated transcription (Latin):
erart eum in ciuita cẽgalatf .e. bnb asli ca que calscõs erchangi los ucitiẽ
retinere
est cripta ab ditissima: ibi que in arcalignea hoc uestimentũ habet᷑ iniusum
Quae arca a deuotis at qsidelibus cumsumma diligentia. cidorat᷑ : Non in merico
digna : que hoc uestim̃tũ retinet. quod dominicũ corpꝰ uel contingere potuit
Marici uerogloriosa genitrix xpĩ. ut antepartũ Ita uirgo credit᷑ ex postpartũ
quaeut supra diximꝰ angelicis choris canentibus in puradisum dño ducente
truns lata est: Cuius busilica abimperatore constantino : udmirabili opere
fabricata renitet: Ad quã adductae columnae cũ premugnitudint leuo¬
ri nonpossent eo quod esset circuitus earũ sȩdecim pedum acdiebus singulis
cassolubo refatigarentur: apparuit artificiscã uirgo ꝑ uisũ: dicens :
Nolimaestus eẽ : ego enĩ tibi ostendam qualiter he quȩ ant eleuari colũna
Et ostendit ei : quae aptarent᷑ machinȩ qualit̃ suspenderent᷑ trocle&e. ad quȩ

Expanded text:
in civitate Galatheae, in basilica, quae ad sanctos Archangelos vocitatur, retineri. est crypta abditissima: ibique in arca lignea hoc vestimentum habetur inclusum. Quae arca a devotis atque fidelibus cum summa diligentia adoratur, non immerito digna quae hoc vestimentum retineat, quod dominicum corpus vel contingere meruit, Maria vero gloriosa genetrix Christi ut ante partum ita virgo creditur et post partum, quae, ut supra diximus, angelicis choris canentibus, in paradiso, Domino praecedente, translata est. Cuius basilica ab imperatore Constantino admirabili opere fabricata renidet, ad quam adductae colummae, cum prae magnitudine levare non possint, eo quod esset circuitus earum sedecinum pedum, ac diebus singulis casso labore fatigarentur, apparuit artifici sancta virgo per visum, dicens: 'Noli maestus esse; ego enim tibi ostendam, qualiter hae quaeant elevari columnae'. Et ostendit ei, quae aptarentur machinae, qualiter suspenderentur trocleae atque
Abbreviated transcription (Latin):
cacrix inuiol uebat᷑ accepi. Post qua mhiuirille retubt et hane pallco
Sed moe opitulante urtate diuina. sanabant᷑. Scin deba etia exin deplerũq
diuisi pen post duos adme annos rediens cũ sacramt̃to asseraeto i bbo i pante
abedã d enguminos tres caccos. duosq paralrticos fuisse sa natos Auto
uuda. ix sopallã inios posuit. Sed cũ dentes linguãstĩ at tigit : statim
ineem eloquũq restituie. quod nosfidelit credere ipsadm̃ ꝓmitio
pietis. & ueni ent uob¬

Expanded text:
sancta crux involvebatur, accepi'. Postquam mihi vir ille retulit et hanc mihi sancta crux involvebatur, accepi'. Postquam mihi vir ille retulit et hanc mihi sed mdivisi: qui post duos ad me annos rediens, cum sacramento asseruit duodecim ab ea energumenos, tres caecos, duosque paralyticos fuisse sanatos. Muto cuidam ipsam pallam in os posuit: sed cum dentes, linguamque ejus attigit, statim vocem eloquiumque restituit. Quod nos fideliter credere, ipsa Domini promissio pietis,
Abbreviated transcription (Latin):
andi ultra inimicus non habuit. Reꝑtũq auitorẽ insidiarũ gladio ꝑculit : Nobis uero
quaesit uirtus lignihuis  hoc modomanifestatũ est. Aduenit quidam qui nob̵
pallam holosericam ualde uetustam ex hibuit : dicens ab hac hiero solimip
crucem dñi in uolutam fuisse Quod cũ apud rusticitatẽ nram in credibile
haberetur acrimarenur sollicite unde ei tanta ibidem fuisset gratia
ut ista meruis set Cum sciamus in tempore quo sacrũ hoc lignũ adoratur
non solum ex inde ni chilquẽ quã mereri : sed etiã in portunius accedentem.
uerberilus ar cerise Respondit : Quando inquit hiero solimis abri:
futen abbate orepperi qui mignã cum sophi a cugusta gratiam habuit
uc enĩ omnnẽ orientẽ quasi prefecta cõmisera s̃ c̃uime subdidi Ercũ ab
suierix inegederer abhoc & scã iũ pignora et hanc pallam. dequa cotepr̃

Expanded text:
andi inimicus ultra non habuit, repertumque auctorem insidiarum gladio perculit. Nobis vero, andi inimicus ultra non habuit, repertumque auctorem insidiarum gladio perculit. Nobis vero, quae sit virtus ligni huius, hoc modo manifestum est. Advenit quidam, qui nobis pallulam holosiricam valde vetustam exhibuit, dicens, ab hac Hierusolymis crucem Domini involutam fuisse. Quod cum apud rusticitatem nostram incredibile haberetur, ac rimaremur sollicitae, unde ei tanta ibidem fuisset gratia, ut ista meruisset, cum sciamus, in tempore, quo sacrum hoc lignum adoratur, non solum exinde nihil quemquam mereri, sed etiam inportunius accedentem verberibus arceri, respondit: 'Quando', inquit, 'Hierusolymis abii, Futen abbatem repperi, qui magnam cum Sophia augusta gratiam habuit; huic enim omnem Orientem quasi praefectum commiserant. Huic me subdidi, et cum ab Oriente regrederer, ab hoc et sanctorum pignora et hanc pallam, de qua eo tempore
Abbreviated transcription (Latin):
quae in crucescã dependẽre ui sue sint potius quã stare :: secluistipite erecto
foram̃ factũ manifestũ est Pes quoq: paruule tabulae : insertusest Suꝑhano
uaeritur etiã : quid dehis clauis fueritfactũ. Duo sunc ut̃ diximus aptati: supa¬
infreno : tertius piectus in freto. Quartum asserunt eẽ defixum incapite
statuȩ constantini. quae ciui tati ut aiunt totae ex celsior esse suspiitur:
scilic& ut tdtacui emin& munitione s alutis quod ã modo galea coronasit
Magnã cisserunt uirtutẽ esse huius frepi. quod ambiginequa quam potest
quod iustinus imperator publice expertus ac suis omnibus pate fecit : In lusus enĩ a quodã
mago ꝓpter pecuni ama missam : quasibi daemonis umbra intolerabile ꝑ ducrũ curricuilo
noctium intulis s& insidias Sed cũ tertia noste frenum capiti collo cass& : locũ insidi¬

Expanded text:
quae in cruce sancta dependere visae sint potius quam stare? Sed in stipite erecto quae in cruce sancta dependere visae sint potius quam stare? Sed in stipite erecto foramen factum manifestum est. Pes quoque parvulae tabulae in hoc foramen insertuQuaeritur etiam, quid de his clavis fuerit factum. Duo sunt, quae supra diximus, aptati in freno, tertius proiectus in fretum, quartum adserunt esse defixum in capite statuae Constantini, quae civitati, ut aiunt, totae excelsior esse suspicetur, scilicet ut tota cui eminet munitionem salutis quodadmodo galea coronata est. Magnam adserunt virtutem esse huius freni, quod ambigeri nequaquam potest; quod Iustinus imperator publicae expertus ac suis omnibus patefecit. Inlusus enim a quodam mago propter pecuniam emissam, quae sibi daemonis umbra intolerabilis per duarum curricula noctium sustenuisset insidias; sed cum tertia nocte frenum capiti collocasset, locum insidi
Abbreviated transcription (Latin):
restitissent principi. hac uirtute fuga rent᷑: Dequibus non est ignotum. ⁊ acha¬
riam uatifinas se ꝓphetã. Erit inquit quod in os equi ponit᷑ scm̃ dñi
Io enim tempore adriaticũ magnis fluctibus mouebatur : in quo tam freqi¬
tia erant naufragia. ac demersio hominũ ut uorago nauigantiũ diceretur
Tunc ꝓuida regina condolens excidia miserorũ : unum ex quat tuor elauis deponi
iubet in pelago Confisa de dĩmiseri cordia : quod saeuas fluctuum commotiones.
facile posset obprimere. Quofacto reddit᷑ marequi etũ : Tranquillaq: deinceps
naui gantib flabra prestantur. Vnde usq: hodie naute scĩ ficatũ mareuene¬
rant᷑ : cum in gressifuerint. ieiuniis orationibusq et psallentio uacant.
lauorũ ergo dominicorũ gratia. quod quat tuor fuerint : haec estratio
Duosunt ad fixi impalmis: et duo inplantis Et querit᷑ curplantȩ ad fixȩ sinn

Expanded text:
restitissent principi, hac virtute fugarentur. De quibus non est ignotum Zacharestitissent principi, hac virtute fugarentur. De quibus non est ignotum Zachariam vaticinasse prophetam: Erit, inquit, quod in os equi ponitur, sanctum Domini . Eo enim tempore Adriaticum mare magnis fluctibus movebatur, in quo tam frequentia erant naufragia, ac demersio hominum, ut vorago navigantium diceretur. Tunc provida regina, condolens excidia miserorum, unum ex quatuor clavis deponi jubet in pelago, confisa de Domini misericordia, quod saevas fluctuum commotiones facile posset opprimere. Quo facto redditur mare quietum, tranquillaque deinceps navigantibus flabra praestantur. Unde usque hodie nautae sranter cum ingressi fuerint, ieiuniis orationibusque et psallentio vacant. Clavorum ergo dominicorum gratia quod quattuor fuerint, haec est ratio. Duo sunt adfixi in palmis et duo in plantis; et quaeritur, cur plantae adfixae sint,
Abbreviated transcription (Latin):
territurio. resideret : oculorum ammissione multatur . Postquã aũt ex iussione
chilpericiregis adhucbeata radegunde regina su ꝑstite ad ante dicti moncisterii¬
transmisusa regulã ipsabeatissima ostendente ante scãm ꝓsternitur arcam
Ibiq cũ reliquis scae moniadibus uigilias explicans: datomane hisdem disceden¬
tibus ꝓstratasolo in eodem loco qui euit. Apparuitq ei ꝑuisum : quasi aperuisse
ciliquis oculos eius. Et unõ sanitatireddito : dum cũ alio laboraret. subito ad
ostii reseratisonũ exꝑgefacta. unius oculilum̃ recepit. Quod ñ ambigitur : haec
ꝑcrucis uirtutẽ fuisse prestitũ Bergumini: claudi. et alii quoq: Infirami ꝑsa
peciosi aũt ommiq metallo nobiliores. dominicae crucis claui. qui beatas
bratenuerunt: ab helena regma post ipsius sacrae crucis inuentionẽ reꝑtist̃
t de duob: quidem. frenũ imperatoris muniuit: quo facilius si aduersae gentes

Expanded text:
territorio resideret, oculorum amissione multatur. Postquam autem ex jussione territorio resideret, oculorum amissione multatur. Postquam autem ex jussione Chilperici regis, adhuc beata Radegunde regina superstite, ad antedicti monastertransmisisset regulam, ipsa beatissima ostendente, ante sanctam prosternitur arcam: ibique cum reliquis sanctimonialibus vigilias explicans, dato mane, iisdem discedentibus, prostrata solo in eodem loco quievit; apparuitque ei per visum, quasi aperiret aliquis oculos ejus, et unum sanitati redditum, dum cum alio laboraret, subito ad ostii reserati sonum expergefacta, unius oculi lumen recepit. Quod non ambigitur hoc per crucis virtutem fuisse praestitum. Energumeni, claudi, et alii quoque infirmi persaepe peciosi autem omnique metallo nobiliores dominicae crucis clavi, qui beata membra tenuerunt, ab Helena regina, post ipsius sacrae crucis inventionem, reperti sunt : et de duobus quidem frenum imperatoris munivit, quo facilius, si adversae gentes
Abbreviated transcription (Latin):
nsanis beutorũ ꝓsternor pignoribus deniq oratione fata : surtenr
brat enũ ad dexterã lichnus accensus Queni cũstillis frequentibas conspexissẽ
uester essũ qui dpideb quasi uas cã effractũ quia erat e concasubposita inqua¬
iisies fratum quo defluatpons : et illa Non odi ita dominemi sed urtuse¬
iueissca quleeernisiueis ego admereuersus et ad imomoriã roca ns
Aueprus ea ulert̃ conuersus ad lichnum in modũ olle seruentis magnis
flictibus ex undare ãs ꝑhorĩ ipsim ioidis intuiescentisu ie ꝑfsarag
Et ut credo ad incredulita tẽ meã arguendã magis ac magis augeri : Ita ut inu¬
nius horȩ spatio plusquã unũ sex tariũ redderet uasculum quod quurtariũ
non tenebat : Ammiratꝰq: silui : ac uirtutẽ adorandȩ crucis de inceps predicaui
uella quaedam chrode childis nomine dum post mortẽ patris i nurbis cłnom̃ anicae

Expanded text:
ac sacris beatorum prosternor pignoribus. Denique oratione facta surrexi. ac sacris beatorum prosternor pignoribus. Denique oratione facta surrexi. Erat enim ad dexteram lychnus accensus, quem cum stillis frequentibus defluere conspexissem, testor Deum quia putavi quasi vas esset effractum, quia erat ei concha supposita, innisi effractum quo defluat ponas?' Et illa: 'Non est ita, domine mi, sed virtuse, quae cernis'. Tunc ego ad me reversus et ad memoriam revocans quae prius audieram, conversus ad lychnum, in modum ollae ferventis magnis fluctibus exundare ac per horam ipsam, undis intumescentibus, superfluere et, ut credo, ad incredulitatem meam arguendam magis ac magis augeri, ita ut in unius horae spatio plus quam unum sestarium redderet vasculum, quod quartarium nPuellaque quaedam Chrodegildis nomine, dum post mortem patris in urbis Cenomanicae
Abbreviated transcription (Latin):
pntera curo in in elrss̃ne luminepnotarent enrca hora certia nostis oparur
dom altaire lum̃ paruulũ in modum scintilla Dein cdramp aatõ his cibhuc
comeis fadbsCf srrgensĩ eoepit gradatim in clto conscenders effectiu fanus
roegirũo obscury moeti uugilantiq plebecule lum̃ prebutt sipplidort In suces¬
cercrnquoq: Celo paulatim deficiens datiternis lucae ab oculis mmrantiunt
aoitoet pig gocũta udiebam sepius quod etiã lichni qui ac cenuebantur
aorteb et pignica a y ebullientes uirtute diiuna intantu ex undere nes &eum
utiuas suprositer̃ plerũq replereit Et tam̃ iux tastultta amentis duraur
nũ qucom udhȩe credende mouebar: clonecbrutã segnitiẽ ad p̃sens ipsa quae
Calsa e uo tuonts sorqreret: Ideoq qua oculis ppriis uiderim Ex plusabo
condddo uotionis extitit : ut sepul chrũ scĩ hilarii uisitans huius reginae adir
conloquiꝗ dngressq monisteriũ consalutata regina cora ud oraonda crucr

Expanded text:
 cum in vigiliis sine lumine pernoctarent, circa horam tertiam noctis apparuit ante altare lumen parvulum in modum scintillae; deinde ampliatum, huc illucque comas fulgoris spargens, coepit gradatim in alto conscendere, effectaque pharus magna obscurae nocti vigilantique plebicula lumen praebuit supplicanti. Inlucescente quoque caelo paulatim deficiens, data terris luce, ab oculis mirantum evanuit. Ego autem audiebam saepius, quod etiam lychni, qui accendebantur ante haec pignora, ebullientes virtute divina, in tantum exundarent oleum, ut vas subponunquam ad haec credenda movebar, donec brutam segnitiem ad praesens ipsa quae ostensa est virtus argueret; ideoque quae oculis propriis viderim explicabo. Causa devotionis exstitit ut sepulcrum sancti Hilarii visitans, hujus reginae adirem colloquia. Ingressusque monasterium, consalutata regina, coram 726 adoranda cruce
Abbreviated transcription (Latin):
pontiae & pabriee eonerxam qullis garrulutionibus posie castu ngina onguo
ropulues q ircellegens: num̃ sib indulbũfiisse diuinitus conferens aurum
guiss mon ẽẽ conser taã ecelestibus cũ terrenis fabricataciocem ex aurou
seissimoo a suã genim ã inedia inter capedine locat a popiloadoran d lato but
infirona sugusto uindirimus hosto ciuitas lberataeoꝵ lam ex hoc multi
enferma hausto uino ł aqua in qua gẽm acebluit᷑ ꝓ tiñ anita er log mul
Semiq eũad orata fueri: si t peo cato est homo in munis &ipsac pparet clara

Expanded text:
tentiae aequalitate connexam, nullis garrulationibus posse disiungi. Tunc gavisus populus et intellegens, munus sibi indultum fuisse divinitus, conferens aurum gens non esse consortium coelestibus cum terrenis, fabricata cruce ex auro purissimo, eam gemmam media intercapedine locat, et populo adorandam praebet. Nec mora, fugato, ut diximus, hoste, civitas liberata est. Jam ex hoc multi infirmi hausto vino vel aqua in qua gemma abluitur, protinus sanitati redduntur. Denique cum adorata fuerit, si a peccato est homo immunis, et ipsa apparet clara:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓxima decidit & insedit Collectũq: & in alueare reconditũ domi detulit
De quo infraduos aut tres annos multa congregauit. Ex quib: cõiam
amplius quã ducentes caerelibras ad gregatas haberet : rumor hostilitatis
obortus est At illene uotũ suũ perire cernereo cȩrã fossa humo operuit
Pacequoq reddita : dia conũ nr̃m ut eam peteret arcessi uit Eraptun
cũ eopuer quirenũ grauissimũ ꝑferebat dolorẽ. Quiaccedens aduiru & cos¬
noscens ab orerĩ quae gesta fueratit : caerã que terrala tebat. de cegi iubt
Puer uero quidolorem quẽ diximꝰ patiebat᷑ accepto sarculo ut errã foderet ait
Si tuppitius es scẽ martine ad holmunus hominis huus aspiciendum contingit
uirtus tua renes meos. & sis mͥsalus cũ hans detexero caeram. Et ꝑcutiens sirculo
terram : sonuit osciculũ renũ eĩ & statimom̃is dolor ablatus est et sic inco¬

Expanded text:
proxima, decidit et insedit, collectumque et in alveare reconditum domi detulit. proxima, decidit et insedit, collectumque et in alveare reconditum domi detulit. De quo infra duos aut tres annos multa congregavit Ex quibus cum iam amplius quam ducentas cerae libras adgregatas haberet, rumor hostilitatis obortus est. At ille, ne votum suum perire cerneret, ceram fossa humo operuit. Pace quoque reddita, diaconum nostrum, ut eam peteret, arcessivit. Erat tunc cum eo puer, qui renum gravissimum perferebat dolorem. Qui accedens ad virum et cognoscens ab ore eius quae gesta fuerant, cera quae terra latebat detegi iubet. Puer vero, qui dolorem, quem diximus, patiebatur, accepto sarculo ut terram foderet, ait: 'Si tu propitius es, sancte Martine, ad hoc munus hominis huius aspiciendum, contingat virtus tua renes meos, et sis mihi salus, cum hanc detexero ceram'. Et percutiens sarculo terram, sonuit ossiculum renum eius, et statim omnis dolor ablatus est; et sic inco
Abbreviated transcription (Latin):
Qui necmora in naui positũ : qui auehi altera euectione ñ poterat Antẽ pedes
scĩ id est foris sepulcrumfiliũ deuotus exposuit. Qui ꝑdies aliquos orationi
uacans & scĩ auxiliũ poscens amota debilitate sanitati restituitur: si eꝙ
cũ genitore domi in columis restitutus estXV
Imulta erant apũ alueria Ex quibus cũ ex am̃ egressũ alta conscendens
longa compeceret et il lesequens nullũ prsus capiendi optineret effectum :¬
ystratus solo scĩ martini in uocat nom̃ dicens Si uircustua be atissi mȩ con¬
fessor hoc ex am̃ retinere uoluerit eumq dicionimeae reddi derit : quaem
posterũ ex eo ꝓcreatasni fuerin mel unibus meis sunmam : Cerã uerdudlu¬
minaria basi licetuae. cũ omnisoliditate dirigã Haec effatas cũ adhus
terrae decumberet : statim ex am̃ aptũ suꝑ unã arbusculam que uiro erat

Expanded text:
Qui nec mora in navi positum, quia vehi altera evectione non poterat, ante pedes Qui nec mora in navi positum, quia vehi altera evectione non poterat, ante pedes Sancti, id est, foris sepulcrum, filium devotus exposuit. Qui per dies aliquot orationi vacans, et Sancti auxilium poscens, amota debilitate sanitati restituitur, sicque cum genitore domi incolumis restitutus est. Ci multa erant apium alvearia. Ex quibus cum examen egressum alta conscendens longa conpeteret, et ille sequens nullum prorsus capiendi obteneret effectum, prostratus solo, sancti Martini invocat nomen, dicens: 'Si virtus tua, beatissime confessor, hoc examen. retenere voluerit eumque ditioni meae reddiderit, quae in posterum ex eo procreata fuerint, mel usibus meis sumam, ceram vero ad luminaria basilicae tuae cum omni soliditate diregam'. Haec effatus, cum adhuc terrae decumberet, statim examen apium super unam arbusculam, quae viro erat