comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
surgencia ab amore dĩ& ꝓrimi recta oꝑa suꝑent. Nulla ꝗͦ possumꝰ:
frib impendẽ bona recusemꝰ. Neq enĩ alit̾ redẽptoris nr̃i m̃bra efficim̃:
qd̾ hispͥsto ẽ. filiꝰ m̃s epiphaniꝰ diaconꝰ ysauria ꝓuincia exortꝰ ĩuicina facti
t̾ra licaonye solet narrare: miracłm. Ait enĩ. qd̃ ĩea qͥdã martirꝰ momine.
uite ualdẽ uenerabił monachꝰ fuit: qͥex suo monasteryo uisitacionis gr̃a

Expanded text:
surgentia ab amore Dei et proximi recta opera superent, nulla quae possumus surgentia ab amore Dei et proximi recta opera superent, nulla quae possumus fratribus impendere bona recusemus. Neque enim aliter Redemptoris nostri membra efficimur, qui praesto est filius meus Epiphanius diaconus, Isauria provincia exortus, in vicina factum terra Lycaoniae solet narrare miraculum. Ait enim quod in ea quidam, Martyrius nomine, vitae valde venerabilis monachus fuit, qui ex suo monasterio visitationis gratia
Abbreviated transcription (Latin):
ille adebitis suis eripuit: qͥ ꝓnob̾ sine debito mortis debitũ soluit Ut nos
hõ xp̃s iħs gͣtuto reddidit qd̃ ñdebebat. Qui enĩ ꝓ nob̾ mortẽ carnis ĩdebitã
reddidit: nos adebita aĩe morte lib̃auit. Nit gͦ. Uenit enĩ pͥnceps mundi
huiꝰ& ĩ me ñ habet qͥcꝗͣ. Unde curandũ nob̾ ẽ. gc̃ magnis cotidie fletibus
huiꝰ mundi ueniat: siͤ ͣ dom̃ carne morientẽ uenuit. Eĩ illo aliqͥd qͦsiuit ĩqͦ
ĩuenire nichil potuit: qͥd itaq nos miseri dicturi. qͥd aucturi sumꝰ. qͥ ĩnu¬
mera mala c̃misimꝰ. qreqͥrenti ad u̾sario &multa sua ĩnos ĩuenienti dicemꝰ:
huiꝰ mundi & suũ aliqͥd reqͥsiuit. & ĩuenire minime potuit: Qm̃ solꝰ ẽ. ĩt̾
mortuos liber: & apeccati iã seruicio ueraci lib̃tate soluim᷑: qͥa ei qͥuereẽ.
lib unim᷑. Constat enĩ nec negare possumꝰ. s ueracit fatem᷑: qͥa pͥnceps
Mala qͦ fecimꝰ ꝑ cotidiana lam̃ta diluamꝰ: tͣnsactas nr̃as neqͥcias.

Expanded text:
ille a debitis suis eripuit, qui pro nobis sine debito mortis debitum solvit, ut nos  Jesus gratuito reddidit quod non debebat. Qui enim pro nobis mortem carnis indebitam reddidit, nos a debita animae morte liberavit. Ait ergo: Venit enim princeps mundi hujus, et in me non habet quidquam . Unde curandum nobis est, et cum magnis quotidie fletibus m carne morientem venit, et in illo aliquid quaesivit in quo invenire nihil potuit. 9. Quid itaque nos miseri dicturi, quid acturi sumus, qui innumera mala commisimus? Quid requirenti adversario et multa sua in nobis invenienti dicemus,hujus mundi et suum aliquid requisivit, et invenire minime potuit? quoniam solus est inter mortliber est unimur. Constat enim, nec negare possumus, sed veraciter fatemur, quia princeps Mala quae fecimus per quotidiana lamenta diluamus, transactas nostras nequitias
Abbreviated transcription (Latin):
ignorabat. Int̾ duos aut̃ egros medicꝰ aderat. S unꝰ eger ĩ febre ĩtegrũ
sensũ tenebat: alt̾ uͦ ĩfebre carnis. & sensũ ꝑdidat m̃tis. Iua qͥppe flebat
qđ fecerat: phariseus aut̃ de falsa iusticia elatꝰ uim suȩ ualitudinis ex¬
aggerabat. In egritudine gͦ & sensũ ꝑdidat: qͥ hoc ipsũ qͦq qd̃ asalute
eisq cõpati culpã suã c̃fitentib nolunt. ac uelut pharisei more a
peccatrice muliere cangidespiciunt. Que ꝓfecto mulier: si adpharisei pedes
ueniss. nimirũ calcib repulsa discedẽt. ĩqͥnari enĩ se alieno peccato credẽs.
sẽꝑ. ut c̃ꝑeccatores qͦsq c̃spicimꝰ: nosmet ipsos pͥꝰ ulloꝵ calamitate defle¬

Expanded text:
sed unus aeger in febre integrum sensum tenebat, alter vero in febre carnis et sensum perdiderat mentis. Illa quippe flebat quod fecerat; Pharisaeus autem de falsa justitia elatus, vim suae invaletudinis exaggerabat. In aegritudine ergo et sensum perdiderat, qui hoc ipsum quoque, quod a salute eisque compati culpam suam confitentibus nolunt, ac, velut Pharisaei more a peccatrice muliere tangi despiciunt. Quae profecto mulier si ad Pharisaei pedes venisset, nimirum calcibus repulsa discederet. Inquinari enim se alieno peccato crederet.se est ut cum peccatores quosque conspicimus, nosmetipsos priu
Abbreviated transcription (Latin):
follicite discernamꝰ. qͥa districtionẽ uicũs cdebemꝰ. cõpassionẽ nat᷑e. Si
sentencia c̃ uincat᷑ audiamꝰ: de duob qͥppe ei debitorib paradigina op
gitorẽ debiti diligat ĩt̾rogat᷑. Quib u̾b̃ ꝓtinꝰ ille respondit. Ille plꝰ
diligit: cui plꝰ dimitat᷑ Qua ĩre notandũ ẽ. qͥa dũ sua sentencia pha¬
riseus c̃uincit᷑: qͣsi freneticꝰ funẽ portat᷑ qͦ liget᷑. Enumerãt᷑ eibona pec¬

Expanded text:
sollicite discernamus quia districtionem debemus vitiis, compassionem naturae. Si sententia convincatur audiamus. De duobus quippe ei debitoribus paradigma oppgitorem debiti diligat, interrogatur. Quibus verbis protinus ille respondit: Ille plus diligit cui plus dimittitur. Qua in re notandum est quia dum sua sententia Pharisaeus convincitur, quasi phreneticus fune
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsemet ipsum uenerit & inultionẽ peccatore ira eiꝰ exarse¬
rit. siportare ñ potest. cũ nos ꝑtenuissimã nubem ferit:
Imrȩ eiꝰ p̾sentia quȩ caro subsistit. siuentũ mouit & terrã
subruit. c̾çitauit aera & tot ȩdificia strauit: Hanc distric¬
tionẽ uent᷑i iudicis paulꝰ considerans ait. Horrendũ ẽ inci¬
dere inmanꝰ dei uiuentis: Hanc psalmista expͥmit dicens:
tȩ iusticiȩ tẽpestas ignisq cimitant᷑: quia tẽpestas examinat
quos ignis exurit: Iilũ gͦ diẽ fr̃s Rm̃i. illũ ante oculos poni¬
te: & quicqͥd modo graue credit᷑ ineiꝰ cõparatione leuiget᷑.¬

Expanded text:
per semetipsum venerit, et in ultionem peccatorum ira ejus exarseper semetipsum venerit, et in ultionem peccatorum ira ejus exarserit, si portari non potest cum nos per tenuissimam nubem ferit? In irae ejus praesentia quae caro subsistet, si ventum movit, et terram subruit, concitavit aera, et tot aedificia stravit? Hanc districtionem venturi judicis Paulus considerans, ait: Horrendum est incidere in manus Dei viventis . Hanc Psalmista exprimit, dicens:tae justitiae tempestas ignisque comitantur, quia tempestas examinat, quos ignis exurat. Illum ergo diem, fratres charissimi, ante oculos ponite, et quidquid modo grave creditur in
Abbreviated transcription (Latin):
uelut iniuuentute uiguit. ad ꝓpagandẽ humani generis
plẽ robustꝰ fuit. salute corpor uiridis. opulentia rerum
pinguiꝰ: At nc̃ ipsa sua senectute depͥmit᷑: & qͣsi aduicinã
mortẽ molestuis crescentib urg. et᷑: Nolite gͦ fr̃s mei diligere :¬
quẽ uidetis diu stare ñ posse: Precepta dominica inanimũ
ponite : qͥb nos ammonet dicens: Nolite diligere mundũ.
neq ea quȩ sũt inmundo hoc: quia siqͥs diligit mundũ.
ñ ẽ caritas patris inẽo Nudius tertiꝰ fr̃s agnouistis: quod
subito turbine annosa arbusta eruta. destructe dom
atq eccl̃ȩ afundam̃tis eu̾se sunt Quanti aduespũ sani
atq incolumes acturos se incrastinũ aliquid putabant. et
tamen nocte eadẽ repentina morte defuncti sunt. & in la
ꝓcellam nubis excitauit: & terrã subruit. casura tot edifi¬
ciors fundam̃ta c̃cussit Quid gͦ iudex iste facturꝰ est cũ

Expanded text:
velut in juventute viguit, ad propagandam humani generis velut in juventute viguit, ad propagandam humani generis prolem robustus fuit, salute corporum viridis, opulentia rerum pinguis; at nunc ipsa sua senectute deprimitur, et quasi ad vicinam mortem molestiis crescentibus urgetur. Nolite ergo, fratres mei, diligere quem videtis diu stare non posse. Praecepta apostolica in animo ponite, quibus nos admonet, dicens: Nolite diligere mundum, neque ea quae in mundo sunt, quia si quis diligit mundum, non est charitas Patris in eo . Nudius tertius, fratres, agnovistis quod subito turbine annosa arbusta eruta, destructae domus, atque Ecclesiae a fundamentis eversae sunt. Quanti ad vesperum sani atque incolumes acturos se in crastinum aliquid putabant, et tamen nocte eadem repentina morte defuncti sunt, in laqmi spiritum movit, unius procellam nubis excitavit, et terram subruit, casura tot aedificiorum fundamenta concussit. Quid ergo judex iste facturus est, cum
Abbreviated transcription (Latin):
quod apud uos durabile ẽ: sine mutatione durabile ad
ȩternitatẽ ñ ẽ & omẽ quod apud me transire cernit᷑: fixum
ie transitu tenet᷑: quia sine mutabilstate manen
tias expͥmit m̃s sermo qui transit: &cecce fr̃s mei iã cernimꝰ:
quod audiebamꝰ: Nouis cotidie & crebrescentib malis: mun-¬
dus urg et᷑. Ex illa plebe innumera qͣnti remanseritis aspi¬
citis: & tam̃ ad huc cotidie flagella urg ent Repentini casus
oppͥmunt : nouȩ nos & in ꝓuisȩ clades affligunt: Sic̃ em̃ inuuentũ-¬
te uiget corpꝰ. forte & incolume manet pectꝰ. torosa ceruix. plena
sunt brachia: in annis aut̃ senilib stat᷑a curuat᷑. ceruix exsiͤcata
deponit᷑ : frequentib suspiriis pectus urg et᷑. uirtꝰ deficit lo-¬
quentis. u̾ba anhelitꝰ int̾cidit: Nã & si languor desit. plerũq
senib ipsa sua salus egritudo est: ita mundus in annis pͥorib

Expanded text:
quod apud vos durabile est, sine immutatione durabile ad quod apud vos durabile est, sine immutatione durabile ad aeternitatem non est; et omne quod apud me transire cernitur, fixum et sine transitu tenetur, quia sine mutabilitate manentes sententias exprimit meus sermo qui transit. 5. Ecce, fratres mei, jam cernimus quod audiebamus. Novis quotidie et crebrescentibus malis mundus urgetur. Ex illa plebe innumera quanti remanseritis aspicitis; et tamen adhuc quotidie flagella urgent repentini casus opprimunt, novae nos et improvisae clades affligunt. Sicut enim in juventute viget corpus, forte et incolume manet pectus, 1439 torosa cervix, plena sunt bronchia; in annis autem senilibus statura curvatur, cervix exsiccata deponitur, frequentibus suspiriis pectus urgetur, virtus deficit, loquentis verba anhelitus intercidit; nam etsi languor desit, plerumque sensibus ipsa sua salus aegritudo est: ita mundus in annis prioribus
Abbreviated transcription (Latin):
noscit᷑: ita ex ruma mundi ꝓpe ẽe cognoscit᷑ regnũ dei: Quib
ꝓfecto u̾bis ostendit᷑: quia fructꝰ mundi. ruina est: Adhoc
enĩ crescit: ut cadat Adhoc germinat: ut queq germina¬
uerit dadib c̾sumat Bene autẽ regnũ dei estati compaiat᷑:
quia tẽ meroris nr̃i nubila transeunt : & uitȩ dies ȩterm solis
claritate fulgescunt: Quȩ omnia sub magna certitudine c̃firma-¬
ntur: cũ sententia subiungit᷑ quia dicit᷑:. Amen dico uobis:
quia ñ p̃teribit generatio hȩc donec omana fiant: Celũ & ter¬
ra transibunt: uerba autẽ mea ñ transi ͤ ͭ Nichil enĩ inrerũ
corporaliũ natura. cȩlo & terra durabiliꝰ: & nichil in rerũ nat᷑ra
tã uelocit̃ quã sermo transit Verba enĩ quousq inꝑfecta sũt:
uerba ñ sunt: Cũ uͦ ꝑfecta fuerint omĩno iã nõ sunt: quia
nec ꝑfici nͥ transeundo possunt: Nit gͦ: Celũ & terra tran-
sibunt: uerba aut̃ mea nõ tiansient: Acsi aꝑte dicat Omẽ

Expanded text:
oscitur, ita ex ruina mundi prope esse agnoscitur regnum Dei. Quibus profecto verbis ostenditur quia fructus mundi ruina est. Ad hoc enim crescit, ut cadat. Ad hoc germinat, ut quaecunque germinaverit, cladibus consumat. Bene autem regnum Dei aestati comparatur, quia tunc moeroris nostri nubila transeunt, et vitae dies aeterni solis claritate fulgescunt. 4. Quae omnia sub magna certitudine confirmantur, cum sententia subjungitur qua dicitur: Amen dico vobis, quia non praeteribit generatio haec, donec omra transibunt, verba autem mea non transibunt. Nihil enim in rerum corporalium natura coelo et terra durabilius, et nihil in rerum natura tam velociter quam sermo transit. Verba enim quousque imperfecta sunt, verba non sunt; cum vero perfecta fuerint, omnino jam non sunt, quia nec perficisibunt, verba autem mea non transibunt. Ac si aperte dicat: Omne
Abbreviated transcription (Latin):
illã neq ẽẽ suspicant᷑. Nos autẽ quicęlestis patriȩ gaudia ęt̾̃na
cognouimꝰ: festinare adeã quantotius debemꝰ. Optandũ nob̃ ẽ.
citiꝰ ꝑgere: atq ad illã uia breuiore ꝑuenire. Quib enĩ ma¬
lis ñ mundꝰ urg etͦ : Quȩ nos tristia: quȩ adu̾sitas ñ angustat:
Quid est uita mortał nisi uia: & qualesit fr̃s mei ꝑpendite. in
labore uiȩ. lass escere: & tam̃ eandẽ uiã nolle finire. Quod auͣt
calcari mundus ac despici debeat. redẽptor. nr̃ ꝓuida cõpara¬
tione manifestat: cũ ꝓtinꝰ adiungit. Uidete. ficulneã: & om̃s
arbores. Cũpducunt iã ex se fructũ: scitis qm̃ ꝓpe ẽ ęstas. Ita

Expanded text:
illam neque eillam neque eum nobis est citius pergere, atque ad illam breviore via pervenire. Quibus enim malis mundus non urgetur? Quae nos tristitia, quae adversitas non angustat? Quid est vita mortalis, nisi via? Et quale sit, fratres mei, perpendite, in labore viae lassescere, et tamen eamdem viam nolle finiri. Quod autem calcari mundus ac despici debeat, Redemptor noster provida comparatione manifestat, cum protinus adjungit: Videte ficulneam et omnes arbores,
Abbreviated transcription (Latin):
pita : mentes nr̃as ad gaudia pat̾riȩ cȩlestis erigere. Qui gͦ
deum diligunt. ex fine mundi gaudere atq exhilarescere iu¬
bent᷑: quia uidelicet eũ quẽ amant mox inueniunt: dũ tran¬
sit is quẽ ñ amauerunt. Absit enĩ ut fidelis quisq qͥ dm̃ uide¬
re disiderat. de mundi ꝑcussionib lugeat: quẽ fimiri eisdem
suis ꝑcꝰsionib nõ ignorat. Scriptũ nãq ẽ. Quicũq uoluerit
amicꝰ ẽẽ scłi huiꝰ. mimicꝰ dei c̾stituit᷑. Qui gͦ apꝓpinquante
mundi fine ñ gaudet: amicũ se ẽẽ illiꝰ testatur. atq ꝑ hoc
imimicꝰ dei ẽẽ c̃uincit᷑. Sed absit hoc a fideliũ cordib. absit
abhis qui & eẽ aliã uitã ꝑfidẽ credunt: & eã ꝑ oꝑationem
diligunt. Ex mundi enĩ destructione lugere eors ẽ: qͥ radices
cordis in eiꝰ amore planta uer̃ qui sequentẽ uitã ñ quer̃: qui

Expanded text:
est mentes nostras ad gaudia patriae coelestis erigere. Qui ergo est mentes nostras ad gaudia patriae coelestis erigere. Qui ergo Deum diligunt ex mundi fine gaudere atque exhilarescere jubentur, quia eum quem amant mox inveniunt, dum transit is quem non amaverunt. Absit enim ut fidelis quisque, qui Deum videre desiderat, de mundi percussionibus lugeat quem finiri eisdem suis percussionibus non ignorat. Scriptum namque est: « Qui voluerit amicus esse saeculi hujus inimicus Dei constituitur . » Qui ergo appropinquante minimicus Dei esse convincitur. Sed absit hoc a fidelium cordibus, absit ab his qui et esse aliam vitam per fidem credunt, et eam per operationem diligunt. Ex mundi enim destructione lugere eorum est qui radices cordis in ejus amore plantaverunt, qui sequentem vitam non quaerunt, qui
Abbreviated transcription (Latin):
de & subdit᷑. Ec tc̃ uidebunt filiũ hominis uenientẽ innu¬
bib cęli: ͤpotestate magna & maiestate. Ac si aꝑde diceret᷑:
Inpotestate & maiestate uisuri sunt. quẽ in humilitate posi-¬
tum audire noluer̃. ut uirtutẽ eiꝰ tanto tc̃ districtiꝰ sentiant. :¬
quanto inc̃ ceruicẽ cordis ad eiꝰ pacientiã ñ inclinant. Sed qͥa
hȩc contͣ reꝓbos dicta sunt: mox adelectors c̃solationẽ u̾ba
ũtunt᷑. Nã subdit᷑. his aut̃ fieri incipientib respicite & leuate
capita urã: qm̃ apꝓpinquat redẽptio ur̃a. Acsi aꝑte uerito
electos suos admoneat dicens. Cũ plage mundi crebrescunt.
cum terror iudicii. uirtutib cõmotis ostendit᷑. leuate uos¬
capita. idest exilarate corda: quia dũ finit᷑ mundus cui ami¬
ci non estis: ꝓpe fit redẽptio quã quesistis In script᷑a & enim
sacra sȩpe caput ꝓm̃te ponitur. quia sicut capitȩ reguntur
m̃bra. ita cogitationes mente disponunt᷑. Leuare itaq ẽ ca

Expanded text:
et subditur: Et tunc videbunt Filium hominis venientem in nubibus cum potestate magna et majestate. Ac si aperte diceretur: In potestate et majestate visuri sunt quem in humilitate positum audire noluerunt, ut virtutem ejus tanto tunc districtius sentiant, quanto nunc cervicem cordis ad ejus pahaec contra reprobos dicta sunt, mox ad electorum consolationem verba vertuntur. Nam subditur: His autem fieri incipientibus, respicite et levate oniam appropinquat redemptio vestra. Ac si aperte Veritas electos suos admoneat, dicens: Cum plagae mundi crebrescunt, cum terror judicii virtutibus commotis ostenditur, levate capita, id est exhilarate corda, quia dum finitur mundus, cui amici non estis, prope fit redemptio quam quaesistis. In Scriptura etenim sacra saepe caput pro mente ponitur, quia sicut capite reguntur membra, ita cogitationes mente disponuntur. Capita itaque levare
Abbreviated transcription (Latin):
ad dñm uenit dicens. Dñe puer m̃s iacet paraliticꝰ ĩdomo:  ma-¬
le corquet᷑. Cui adħu protinꝰ respondet᷑: ego uenia: & curabo eũ.
Qdẽ nd regulꝰ rogat. ut ad eiꝰ filiũ ueniat. & tam̃ ire corporalit̾
recusat: Ad seruũ uͦ centurionis ñ ĩuitat᷑. ẜ tam̃ corporalit̾ ire
pollicet᷑: Reguli filio ꝑ corporalẽ p̾senciã ñ dignat᷑ adẽe:¬

Expanded text:
ticus in domo, et male torquetur. Cui a Jesu protinus respondetur: Ego veniam, et curabo eum . Quid est quod regulus rogat ut ad ejus filium veniat, et tamen corporaliter ire recusat; ad servum vero centurionis non invitatur, et tamen se corporaliter ire pollicetur? Reguli filio per corporalem prae
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ pensat. nat᷑a ñ aspic̃. honorẽ dĩ ĩ hominib ñ agnoscit. Ecce ire ñ
uult filiꝰ dĩ ad filiũ reguli.Stam̃ uenire paratꝰ ẽ. ad salutẽ serui.
Certe si nos cuiꝰ piã seruus rogaret ut ad eũ ire deb̾emꝰ ꝓtinꝰ nob̾ nra
suꝑbia ĩcogitacioẽ dacita respondet dicens. Nõ eas. qͥaͣ demet ipsũ
degeneras. Honor tiis despicit᷑: locꝰ uilescit. Ecce de celo uenit qͥ
occurrere itra ñ despicit. ⁊ tam̃humiliaꝵi ĩt̾ra c̃tẽpiui

Expanded text:
s, pensat, naturam non aspicit, honorem Dei in hominibus non agnoscit. Ecce ire non vult Filius Dei ad filium reguli, et tamen venire paratus est ad salutem servi. Certe si nos cujuspiam servus rogaret ut ad eum ire deberemus, protinus nobis nostra superbia in cogitatione tacita responderet dicens: Non eas, quia temetipsum degeneras, honor tuus despicitur, locus vilescit. Ecce de coelo venit, qui servo occurrere in terra non despicit; et tamen humiliari i
Abbreviated transcription (Latin):
te deserat᷑. Nã qͥc qͣd ĩeo c̃cupiscimꝰ: hoc ꝓcul dubio ꝑximĩ ĩuidemꝰ.
Uidet᷑ & enĩ qͥa nob desit qd alt̾ ad seqͥt᷑ & qͥa sẽꝑ ĩui̾dia abona
uoluntate discordat. moͣr hec m̃tẽ ceꝑit illa discedit. Und e & p̾¬
dicatores sc̃i ut possĩnt primos ꝑ fecte diligere: stud uert̃ in hoc
tuens ait. Qui st̃ isti qͥ ut nubes uolant. qͣsi colũbe adfenestͣs suaᷤᷤ¬
miracłis choruscare: & qͦs at̾renis c̃tagiis & sc̃a p̾dicacio & subli¬
mis uita suspenderat. hos uolantes p̾arit̾ & nubes appellat. fe
Colũba uͦ siplex ẽ. animal: atq amnalicia fellis aliena. Esi colũbe
gͦad fenestras suasst̃. qͥ nichil ĩ hoc mundo c̃cupisc̃t. qͥoĩa simplicit̾¬

Expanded text:
ximis invidemus. Videtur etenim quia nobis desit quod alter assequitur. Et quia semper invidia a bona voluntate discordat, mox ut haec mentem ceperit, illa discedit. Unde praedicatores sancti ut possent proximos perfecte diligere studuerunt in hoc tuens, ait: Qui sunt isti, qui ut nubes volant, et quasi columbae ad fenestras suamiraculis coruscare, quos a terrenis contagiis et sancta cogitatio, et sublimis vita suspenderat, hos profecto volantes pariter et nubes appellat. FenColumba est simplex animal, atque a malitia fellis alienum. Quasi columbae ergo ad fenestras suas sunt, qui ni
Abbreviated transcription (Latin):
Certe nos & habita c̃amore possidemꝰ: ea quȩ minime habemꝰ exdesidio
gͥrimꝰ. Multũ gͦ petrꝰ & andreas dimisit: qñ ut̾q etiã desidiũ habẽdi
deliqͥt. Multũ dimisit: qͥ c̾re possessa ȩtiã c̃cupiscenciis renũciauit.
A seq̃ntib gͦ cãta dimissa st̃: qͣnta añseqͤntib c̃ cupisci potuer̃t. Ne-
moͤ etiã c̃ qͣstlã cõspiscit multa reliqͥsse: apd̾ semet ipsũ dicat. Imitari
mũdi huiꝰ c̃tẽptores uolo: s qd relinꝗͣ ñ habeo. Multa fr̃s relĩqͥtis. simũdi¬

Expanded text:
Certe nos et habita cum amore possidemus, et ea quae minime habemus ex desiderio quaerimus. Multum ergo Petrus et Andreas dimisit, quando uterque etiam desiderium habendi dereliquit; multum dimisit qui cum re possessa etiam concupiscentias refrenavit. A sequentibus ergo tanta dimissa sunt, quanta a non sequentibus concupisci potuigitur, etiam cum quosdam conspicit multa reliquisse, apud semetipsum dicat: Imitari mundi hujus contemptores volo, sed quod relinquam non habeo. Multa, fratres, relinquitis, si desi
Abbreviated transcription (Latin):
cat. Et si ext̾iꝰ munera offerenda ñ habeo: intͣmentetipsũ tam̃
inuenio qd ĩ ara tue laudis in pono. Quia qͥ nr̃a datione ñ
pasceris: oblacione cordis meliꝰ placaris. Nichil qͥppe offert᷑¬
sic nr̃a ꝑtimescere: sic dep̾pitate primi. sic̃ de nr̃s ꝓfectu qͣtulariꝰ
Aliena dãpna nr̃a credẽ: aliena lucra nr̃a deputare. Amicũ ñ
Nulli qd̾ pati ñuis facere̾. nulli qd̃ tͥ iuste ĩpendi desidas dene¬

Expanded text:
 munera non habeo, intra memetipsum tamen invenio quod in ara tuae laudis impono. Quia qui nostra datione non pasceris, oblatione cordis melius placaris. » Nichil quippe Depertimescere, sic de prosperitate proximi sicut de nostro profectu gratulari, aliena damna nostra credere, aliena lucra nostra deputare, amicum non nulli quod pati non vis 1452 facere, nulli quod tibi juste impendi desideras dene
Abbreviated transcription (Latin):
oñe qͥppe p̾cii ñ hab et: s tam̃ regnũ dĩ tanti ualet qͣntũ habes.
Ualuit nãq ⁊ accheo dimidiũ substancie: qͥa dimidiũ aliud ad hoc
qd̃ ĩ iuste abstulit restituendũ ĩ qͣdrupłireseruauit.. Ualuit
petroͣ andreȩ: dimissis retib & naui. Ualuit uidue. duob minutiᷤ.
Ualuit alt̾i calicȩ aquȩ frigide. Regnũ itaq dĩ ut diximꝰ tanti
S fortasse nec calixEaquȩ frigide sub petit. qͥ ĩdigenti p̾beat᷑: etiã
tc̃ securitatẽ nob ꝓmittit sermodiumꝰ. Redẽptore & enĩnato celi
ciues ostensist̃: qͥ clamarent: gła in excelsis dõ: & t̃t̾ra par homi¬
nib bone uoluntatis. Ante di nãq ocłos nũꝗͣ ẽ. uacua manꝰ amu

Expanded text:
tur. Regnum Dei tantum valet quantum habes. Valuit namque Zachaeo in dimidio substantiae, quia dimidium aliud ad hoc quod injuste abstulit, restituendum in quadruplum servavit. Valuit Petro et Andreae, dimissis retibus et navi; valuit viduae duobus minutis; valuit alteri calicem aquae frigidae. Regnum itaque Dei, ut dixiSed fortasse nec calix aquae frigidae suppetit qui indigenti praebeatur, etiam tunc securitatem nobis promittit sermo divinus. Redemptore etenim nato, coeli cives ostensi sunt, qui clamarent: Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis . Ante Dei namque oculos nunquam est vacua ma
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗͣ c̃districto iudice habetis. patronos facite. hos ĩdie tanti hor¬
roris illiꝰ defensores ad hibete. Certe si apd̃ qͦndã magnũ uidicẽ
causa qui libet ur̃a eẽt diȩ crastino uentilanda. totꝰ hodiernꝰ
dies ĩcogitaciõe duceret᷑: patronũ ur̃a fr̃nitas qͤreret: magnisi
p̾cib ageret. ut apd̃ tantũ uidicẽ sibi defensor ueniret. Ecce
ẽcilii t̾ror ad hibęt᷑. In illo c̃uentu causa nr̃a discutst᷑ & tam̃

Expanded text:
quam cum districto judice habetis, patronos facite, hos in die tanti terroris illius defensores adhibete. Certe si apud quemdam magnum judicem causa quaelibet vestra esset die crastino ventilanda, totus hodiernus dies in cogitatione duceretur, patronum vestra fraternitas quaereret, magnis precibus ageret ut apud tantum judicem sibi defensor veniret. Ecce concilii terror adhibetur. In illo conventu causa nostra discutitur, et tamen
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfessio generali tatis. Est tam̃ u̾bi se qͥsq it̾roget. ut ĩc̾fessione
xp̃i se ueracit̾ ꝓbet: siñ iã nom̃ eiꝰ erubescit. si plene uirtuti m̃tis
humanũ pudorẽ subdidit. Certe eni ꝑsecuciõis tẽpore erubescere
pot̾ant fideles. substanciis nudari: declignitatib deici. u̾bib
affugi. Paris aut̃ tẽpore qͥa hec anr̃is ꝑ secucionib de st̃: ẽ aliud

Expanded text:
tatis. Est tamen ubi se quisque interroget, ut in confessione Christi se veraciter probet, si non jam nomen ejus erubescit, si plenae virtute mentis humanum pudorem subdidit. Certe enim persecutionis tempore erubescere poterant fideles, substantiis nudari, de dignitatibus dejici, verberibus affligi: pacis autem tempore, quia haec a nostris persecutoribus desunt, est ali
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ minime uidebat. Et tanto solidiae dei̾usibilib fieret: qͣnto eũ
ad spei certitudinẽ uisibilia ꝓmissa fulcirent. Unde recte qͦꝙ ꝑ psal¬
dib discipłis ueritas loqͦns. uidend ũ regnũ dĩ ꝓmitat ĩ t̾ra:
ut hoc abens fideli ĩcelo p̾sumat᷑. Ex ipso itaq regno qd̃ iã ui¬
demꝰ ĩmundo ẽe. sublimatũ: sꝑemꝰ regnũ qd̃ ĩcelo credimꝰ ꝑcipien¬
dũ. Nã st̃ ñ nulli qͥ xp̃ianitatis nomine censent᷑: s xp̃ianitatis

Expanded text:
quod minime videbat; et tanto solidior de invisibilibus fieret, quanto eum ad spei certitudinem visibilia promissa fulcirent. Unde recte quoque per Psaldibus discipulis Veritas loquens, videndum regnum Dei promittit in terra, ut hoc ab eis fidelius in coelo praesumatur. Ex ipso itaque regno quod jam videmus in mundo esse sublimatum speremus regnum quod in coelo credimus percipiendum. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
ñ paruã merito: ꝗͣ religiosis qͥb dã seniorib narrantib ac¬
noui. Gothoꝵ tẽꝑe. matrona qͤdã fuit ualde religiosa: qͦ ad
hoꝵ martyrũ eccłam crebro ueniebat. Quad̾a die dũ exmore¬
ad ad orandũ uenisset: egrediens. duos stantes sub ꝑ egrino habitu
monacos ĩuenit: ꝑ egri̾nos credidit: dari eis aliqͥd elemosine
p̾cepit. S priꝰꝗͣ eiꝰ erogator eis adlargiendã elemosinã ꝓpin¬
quasset: ad stetert̃ illi uiciniꝰ & dixert᷑. Tunos mͦ uisitas nos
te ĩdĩe iudicii reqͥremꝰ: & qiͥcqͥd possumꝰ pͣstabimꝰ tͥ Quo dicto al
ocłis eiꝰ ablatist̃. Territa illa. ad orãd̃ui rediit. seseq ĩl acmĩplixiꝰ effudit.
Et facta ẽ pꝰ hoc tanto ĩstanciorip̃ce qͣnto cercior fuit depmissioẽ. Si
aut uiita pauli uocẽ ẽ. fides sꝑandarũ substancia rerũ argu

Expanded text:
ntibus agnovi. Gothorum tempore matrona quaedam fuit valde religiosa, quae ad horum martyrum ecclesiam crebro veniebat. Quadam die dum ex more ad orandum venisset, egrediens, duos stantes sub peregrino habitu monachos invenit, peregrinos credidit, dari eis aliquid eleemosynae praecepit. Sed priusquam ejus erogator eis ad largiendam eleemosynam propinquasset, astiterunt illi vicinius, et dixerunt: Tu nos modo visitas, nos te in die judicii requiremus, et quidquid possumus, praestabimus tibi. Quo dicto, ab oculis ejus ablati sunt. Territa illa ad orandum rediit, seseque in lacrymis prolixius effudit. Et facta est post hoc tanto instantior in prece, quanto certior de promissione. Si autem, juxta Pauli vocem, Fi
Abbreviated transcription (Latin):
ad certam̃ ꝓꝑat. uestim̃ta abiciat nesuccũbat. Nichil ĩ hoc mundo a¬
mando possideat. nullas rerũ labenciũ delectaciones reqͥrat. ne un¬
de ad uotũ tedit᷑. ad casũ inde deneat᷑. Net tam̃ sufficit nr̃a relin-¬
quere: nͥ relinqͣmꝰ & nos. Quidẽ. qd̃ dĩcimꝰ relinqͣmꝰ s nos : Si enĩ nos
met ipsos relinqͥmꝰ. qͦ ibimꝰ extͣnos: Uel qͥs ẽ. qͥuadit. si se deserit:
S aliud sumꝰ ꝑpeccatũ lapsi: aliud ꝑnat᷑ã c̃diti. Aluid qd̃ fecimꝰ:
aliud qd̃ facti sumꝰ Relinqͣmꝰ nosmet ipsos qͣles peccando nos fecimꝰ
ẜ maneamꝰ nos mecipsi qͣles ꝑ gr̃am facti sumꝰ. Ecce & enĩ qͥ suꝑb
qͥsq ad continenciã uitã mutauit. ab negauit utiq qd̾ fuit. Si auarꝰ
qͥsq ãbire ĩa desut & largiri didicit ꝓpͥa qͥ priꝰ aliena rapiͤat:
ꝑ cul dubio semet ipsũ reliqͥd. Ispse qͦdẽ ẽ. ꝑnat᷑ã. s ñẽ ipse ꝑ maliciã¬

Expanded text:
ad certamen properat, vestimenta abjiciat, ne succumbat. Nihil in hoc mundo amando possideat, nullas rerum labentium delectationes requirat, ne unde ad votum tegitur, ad casum inde teneatur. Nec tamen sufficit nostra relinquere, nisi relinquamus et nos. metipsos relinquimus, quo ibimus extra nos? Vel quis est qui vadit, si se deseruit? Sed aliud sumus per peccatum lapsi, aliud per naturam conditi; aliud quod fecimus, aliud quod facti sumus. Relinquamus nosmetipsos quales peccando nos fecimus, et maneamus nosmetipsi quales per gratiam facti sumus. Ecce etenim qui superbus quisque ad continentiam vitam mutavit, abnegavit utique quod fuit. Si avarus quisque ambire jam desiit, et largiri didicit propria qui prius aliena rapiebat, procul dubio semetipsum reliquit. Ipse quidem est per naturam, sed non est i
Abbreviated transcription (Latin):
obsidet. qͥa dũcenutas ĩcorpore. dũ ꝑalior i uultu respicit᷑. uirtꝰ pate fas¬
ta laudat᷑. Ettanto celeriꝰ foras fundit: qͣnto ad humanos ocłos ꝑotẽsũ
Qd bene sy mon ille significat: qͥ ĩuentꝰ ũtinerȩ cruce añicãĩ angaruaopͥortat.
Aiena qͥppe onera mangarya portant᷑. qñ ꝑ uanitatis Studium ali¬
Crucẽ gͦ dñs ĩ angaria symon portat: qͥa c̃ad opꝰ honũ erbona
uoluntate ñducit᷑ rẽ iusti sine fructu peccator oꝑat᷑. Unde isclẽ sr¬
mon crucẽ ꝓ ortat s ñ morit᷑: qͥa abstinentes ꝓ arrogantes ꝑ absti¬
nenciã qͥdẽ corpꝰ afficiunt. s ꝑ desideriũ gie mundo iuunt. Cõpas¬

Expanded text:
a dum tenuitas in corpore, dum pallor in vultu respicitur, virtus patefacta laudatur; et tanto se celerius foras fundit, quanto ad humanos oculos per osteQuod bene Simon ille significat, qui, inventus in itinere , crucem dominicam in angaria 1589 portat. Aliena quippe onera in angaria portantur, quando per vanitatis studium aliCrucem ergo Domini in angaria Simon portat, quia cum ad opus bonum ex bona voluntate non ducitur, rem justi sine fructu peccator operatur. Unde idem Simon crucem portat, sed non moritur, quia abstinentes et arrogantes per abstinentia
Abbreviated transcription (Latin):
totũ mũdũ se aũt ꝑdat &e detͥm̃tũ sin faciat: Cũ ꝑsecucio ab au̾sa¬
rus deẽ: ualde uigila nciꝰ corcustodiendũ ẽ. Nã ꝑ acistẽp ore qͥa licet
uiuere: libet etiã abire. & ꝓfecto auaricia bene c̃pescit᷑: si ipse
statꝰ ãbientis sollicite c̃sidet᷑. Nã cur ĩstet ad colligendũ. qnstare
ipse ñ potest qͥ colligit: Cursũ gͦ suũ qͥsq c̃sidet ꝓcognoscet sibi
posse. sufficere parua qͦhabet. S fortasse metuit: ne ĩhuiꝰ uite
itinere sũptꝰ desit: longa nr̃a desid̃ia: ĩ crepat uia breuis. In¬
cassũ multa portant᷑. c̃ iuxta ẽ. qͦ ꝑ git. Plerũq aũt auariciã¬

Expanded text:
secutio ab adversariis deest, valde vigilantius cor custodiendum est. Nam pacis tempore quia licet vivere, libet etiam ambire. Quae profecto avaritia bene compescitur, si ipse status ambientis sollicite consideretur. Nam cur instet ad colligendum, quando stare non potest ipse qui colligit? Cursum ergo suum quisque consideret, et agnoscet sibi posse sufficere parva quae habet. Sed fortasse metuit ne in hujus vitae itinere sumptus desit. Longa nostra desideria increpat via brevis, incassum multa portantur cum juxta est quod pergitur. Plerumque au
Abbreviated transcription (Latin):
audit᷑. Ut aũt dñs demonstraret hoc erga ꝑrimos odiu̾
ñ deaffectione ꝑ cedere. s decaritate: ad diͣt ꝑtinꝰ dicens:
Ad huc aut̃ & aĩam suã. O disse itaq p̾cĩpit᷑᷑ paimos:
odisse aĩam nr̃am. Constat gͦ qͥa amando dẽbet odis¬
se ꝓx imũ: qͥ sic eũ odit sic̃ se ipsũ. Tc̃ & enĩ bene nr̃ãm
animã odimꝰ: c̃ eiꝰ carnalib desidiis ñ ad qͥ escimꝰ. c̃ eiꝰ ap¬

Expanded text:
imos odium non de affectione procedere, sed de charitate, addit protinus dicens: Adhuc autem et animam suam. Odisse itaque praecipitur proximos, odisse et animam nostram: constat ergo, quia amando debet odisse proximum, qui sic eum odit, sicut semetipsum. Tunc etenim bene nostram animam odimus, cum ejus carnalib
Abbreviated transcription (Latin):
intuens ait: Us̃ m̃i inte c̾fido non erubescam: neque irrideant
mȩ inimici mei : Inbonis enĩ oꝑib intenti: nisi malignos sp̃s sollic i
sollicite uigilemꝰ. ipsos irrisores patim᷑. quos admalum ꝑsuasores
habemꝰ: Ded quia de c̃struendo edificio cõparatio data ẽ: nunc ex Sipsos¬
minore ad maius similitudo subdit᷑. ut exrebus minimis maiora
pensent᷑: Nam sequit᷑: Aut quis rex iturus cõmitte bellum adũs
alium regẽ. nonnȩ sedens pͥus cogitat si possit cum decẽ milibus

Expanded text:
intuens, ait: Deus meus, in te confido, non erubescam, neque irrideant intuens, ait: Deus meus, in te confido, non erubescam, neque irrideant me inimici mei . In bonis enim operibus intenti, nisi contra malignos spiritus sollicite vigilemus, ipsos irrisores patimur, quos ad malum persuasores habemus. Sed quia de construendo aedificio comparatio data est, nunc ex minori ad majus similitudo subditur, ut ex rebus minimis majora pensentur. Nam sequitur: Aut quis rex iturus committere bellum adversum alium regem, non sedens p
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce enĩ iuxta ueritatis uocẽ. qui turrim edificat: pͥus edificii
sũptꝰ parat: Si gͥ humilitatis turrim c̃struere cupimꝰ: pͥus
nos p̃parare ad aduersa huiꝰ scłi debemꝰ: hoc enĩ int̾t̾renũ &
celeste edificium distat: quod terrenũ edificium expensis colligen¬
do c̃struit᷑. celeste uͦ edificiũ expensas disꝑgendo: Ad illud sũpt
facimꝰ si non habita colligamꝰ: ad istud sũptꝰ facimꝰ si & habita
relimquamꝰ: Istos sũptꝰ diues ille habere nõ potuit: qui multas possessiones
possidens. magistrũ requisiuit dicens Magister.: quid faciendo uitam
abscessit: Et inde  angustatꝰ inm̃te. unde foris fuit latior. inpossessione:¬
I enĩ in hac uita amabat sũptꝰ celsitudinis: tendendo ade
spectaculũ facti sumus huic mundo angłis & hominibus Ꝙin
om̃ẽ quod agimꝰ cliderare debemꝰ: occulos nr̃os aduersarios. qui
semꝑ nr̃is oꝑib insistunt. sẽꝑ exnrõ defectu gratulant᷑ Quos ꝓpħa

Expanded text:
Ecce enim, juxta Veritatis vocem, qui turrim aedificat, prius aedificii sumptus parat. Si igitur humilitatis turrim construere cupimus, prius nos praeparare ad adversa hujus saeculi debemus. Hoc enim inter terrenum et coeleste aedificium distat, quod terrenum aedificium expensas colligendo construitur, coeleste autem aedificium expensas dispergendo. Ad illud sumptus facimus, si non habita colligamus, ad istud sumptus facimus, si habita relinquamus. Istos sumptus ille dives habere non potuit, qui possessiones multas possidens, magistrum requisivit, dicens: Magister bone, quid faciens vitam is abscessit, et inde angustatQuia enim in hac vita amabat sumptus celsitudinis, tendendo ad aeternam Spectaculum facti sumus mundo, angelis et hominibus . Et in omne quod agimus csemper nostris operibus intendunt, semper ex nostro defectu gratulantur. Quos Propheta
Abbreviated transcription (Latin):
nentiã carnẽ afficimꝰ: aut ꝑc̾passionẽ ꝓximi necess itatẽ illiꝰ nrãm
putamꝰ: Qui enĩ dolorẽ exibet inaliena necessitate: cłucẽ portat
iniñte Sciendũ uͦ ẽ: quod st̃ ñ nulli. qui carnis abstinentiã non
ꝓdõ. sed ꝓinani gła eribent Et sut̃ pleriq. qui cõpassionẽ ꝓri-¬
mo non spũalit̃ sed carnalit̾ impendunt: ut ei ñ aduirtutem.
sed quasi miserłndo adculpas faueant: Hi itaq cłucẽ quidẽ uident᷑
ferre: sed dnm ñ secunt᷑ Unde recte hȩc eadem ueritas dic̃: Qui
non baiulat crucẽ suam & uenit pꝰme: nonpotest m̃s eẽ discipłs:
Baiulare & enĩ crucẽ & ire pꝰ dñm ẽ: uł carnis abstinentiã uł cõpas¬
sionẽ ꝓximi. studio et̾ne intentionis exib̾ȩ Nã quis quis ħ ꝓtẽpo¬
rali intentione exhibet. crucẽ quidẽ baiulat : sed ire post dnm̃
recusat Quia uͦ sublimia p̾cepta data sut̃ : ꝓtinꝰ cõparatio ȩdifi-¬

Expanded text:
entiam carnem afficimus, aut per compassionem proximi necessitatem illius nostram putamus. Qui enim dolorem exhibet in aliena necessitate, crucem portat in mente. Sciendum vero est quod sunt nonnulli qui carnis abstinentiam nono, sed pro inani gloria, exhibent; et sunt plerique qui compassionem proximo non spiritaliter, sed carnaliter, impendunt, ut ei non ad virtutem, sed quasi miserando ad culpas faveant. Hi itaque crucem quidem videntur ferre, sed Dominum non sequuntur. Unde et recte haec eadem Veritas dicit: Qui non bacarnis abstinentiam vel compassionem proximo pro studio aeternae intentionis exhibere. Nam quisquis haec pro temporali intentione exhibet, crucem quidem bajulat, sed ire post Dominum recusat. Quia vero sublimia praecepta data sunt, protinus comparatio aedifi
Abbreviated transcription (Latin):
uincło caritatis ãmonebat: & qͣnta debuissent concordia it̾¬
se uniri p̾dicabat. Cũ subito ĩt̾ ipsa sc̃e exortacionis u̾bã uoc
t̾ribili elamauit. Hora ẽ. Moxq ad sistentid ipse suis marub
linteũ dedit: qd̃ ex more morientiũ sibi c̃tͣ faciẽ tenderet᷑. Quo
tenso:. sp̃m emisit. Sicq sc̃a anima illa ad gaudia et̾na ꝑ ueni-¬
ens: a carnis corrupcioe soluta ẽ. Quẽ fr̃s ꝑm̃i ꝗͦ uir iste ĩmorte

Expanded text:
uinculo caritatis eos admonebat, et quanta debuissent inter se concordia uinculo caritatis eos admonebat, et quanta debuissent inter se concordia uniri predicabat. + Cum subito inter ipsa sancta exhortationis uerba uoce terribili clamavit dicens: Hora est! Mox assistentibus ipse suis manibus linteum dedit, quod ex more morientium sibi contra faciem tenderetur: quo tenso, spiritum emisit. Sicque sancta illa anima, ad gaudia aeterna perveniens, a carnis corruptione soluta est. Quem itaque, charissime
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓstͣuit. Et qͥobaturꝰ sacficiũ ad horã t̾ciã uenerat. hoc ꝓ ertense
oracionis magritudine. ad horã nonã usq ꝑ telauit. Atq ex illoĩa
ł t̾cio ĩ mortis sue expectaciõe suspensus. qͣrto. qͥnto ł serto similit̃.
Qdesꝑare iã de ueritate reuelaciõis pot̾at. si u̾b fidt̃ u̾ba ñ
fecissent. Cũ ecce anno septimo usq ad expectati natał sacras
uigilia s. ĩ columis ꝑuenit. S lenis hunc ĩuigiliis dolor attigit:
at᷑q ipso die natalicio filiis suis se ex pectantib missarũ sollẽp¬
nia implere se posse recusauit. Illi uͦ qͥa de eiꝰ erant parit̾ egres¬
siõe suspecti. simul ad eũ õs uenert: se unanimit̾ astringentes.
episcopii oratorio missas fec̃: & manu sua corpꝰ dñicũ pacẽq¬
om̃ib tͥbuit. Qui cuncto minist̾ĩo oblati sacͥficii ꝑ acto: ad
lectulũ rediit. ibiq iacens dũ sa cerdotes suos ac ministros cir¬
c̃stetisse se. cerneret: qͣsi uale ultimũ dicens. de seruando eos¬

Expanded text:
strauit: et qui oblaturus sacrificium ad ho- ram tertiam uenerat, hoc pro extensae orationis magnitudine ad ho- ram nonam usque protelauit. Atque ex illo iam  sexto similiter. Qui desperare jam de veritate revelationis poterat, si verbis fidem verbera non fecissent. Cum ecce anno septimo usque ad exspectati natalis sacras vigilias incolumis pervenit; sed lenis hunc in vigiliis calor attigit, atque ipso die natalitio filiis suis se exspectantibus, missarum solemnia implere se posse recusavit. Illi vero quia de ejus erant pariter egressione suspecti, simul ad eum omnes venerunt, sese unanimiter astringentes episcopii oratorio missas fecit, omni- bus tribuit. Qui, cuncto ministerio oblati sacrificii paracto, ad lectum rediit; ibique iacens, dum sacerdotes suos ac ministros circum- stetisse se cerneret, quasi “Vale” ultimum dicens, de seruando
Abbreviated transcription (Latin):
dic̃ Ipse enĩ sps postulat ꝓnob̾: gemittib inenarrabilibꝰ finor
dr̃. quiminor ñ ẽ : Sed ipse sp̃s postulat: quia ad postulandũ
eos quos repleuerit inflãmat Consolator aut̃ idẽ sp̃s uocat᷑.
quia depeccati ꝑpecͣtione merentib. dũ spẽ uenie p̃parat ⁊
abaflictione tristicie m̃tẽ leuat: De qͦ recte ꝓmitat᷑: Ipse uos docebit
omĩa quia nͥ isdẽ sp̃s cordi assit audientis: ociosus ẽ. sermodoctoris
llemo gͦ docenti homini tribuat. quod exore docentis intelligit:
qͥa nͥ intꝰ sit qui doceat: doctoris lingua. exteriꝰ inuacuũ labo¬
rat: Eccȩ unã loquentis uocẽ om̃s parit̾ audistis: nȩc tam̃
parit̃ sensũ audite uocis ꝑcepistis Cũ gͦ uox dispar ñ sit:¬

Expanded text:
dicit: Ipse enim Spiritus postulat pro nobis, gemitibus inenarrabilibus . Minor dicit: Ipse enim Spiritus postulat pro nobis, gemitibus inenarrabilibus . Minor postulare dicitur qui minor non est? Sed ipse Spiritus postulat, quia ad postulandum eos quos repleverit, inflammat. Consolator autem idem Spiritus vocatur quia de peccati perpetratione moerentibus, dum spem veniae praeparat, ab afflictione trisomnia. Quia nisi idem Spiritus cordi adsit audientis, 1577 otiosus est sermo doctoris. Nemo ergo docenti homini tribuat quod ex ore docentis intelligit, quia nisi intus sit qui doceat, doctoris lingua exterius in vacuum laborat. Ecce unam loquentis vocem omnes pariter auditis, nec tamen pariter sensum auditae vocis percipitis. Cum
Abbreviated transcription (Latin):
sed eiꝰ qui misit me patris: Scitis fr̃s kͥm̃i: quia ipse quiloquitur
unigenitꝰ filiꝰ. uerbũ patris ẽ Et ideo sermo quẽ loquit᷑ filiꝰ. ñ est
filii s patris: quia ipse filiꝰ uerbũ ẽ. patris Hȩc locutꝰ sũ uobis:
apud uos manens: Quando ñ maneret apud eos. qui ascensurꝰ
celũ ꝓmittit dicens: ecce ego uob̾cũ sũ omnib dieb usq adc̃-¬
sũmationẽ scłi : Sed uerbũ incarnatũ & manet & recedit Re-¬
cedit corpore: manet diuinitate: Apud eos gͦ tc̃ mansisse sȩ¬
ꝑhibet: qͥa qͥ inuisibili sẽꝑ potestate p̾erat: corporali iã uisio-
cedebat: Paralitꝰ aut̃ sp̃s sc̃s quẽ mittet pater ini
ne meo: ille uos docebit omĩa. & suggeret uob ꝯmĩa quecũq
dr̃: quia ꝓerrore delinquentiũ. aput iustĩã patris int̾uenit:
Quiuniꝰ substantie cũ patre & filio exorare ꝓdelĩ. quentibus
ꝑhihet᷑: quia eos qͦs repleuerit. exorantes fac̾:. Unde & paulus

Expanded text:
sed ejus qui misit me Patris. Scitis, fratres charissimi, quia ipse qui loquitur unigenitus Filius Verbum Patris est, et ideo sermo quem loquitur Filius non est Filii, sed Patris, quia ipse Filius Verbum est Patris. Haec locutus sum vobis apud vos manens. Quando non maneret apud eos, qui ascensurus coelum promittit, dicens: Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus usque ad consummationem saeculi ? Sed Verbum incarnatum et manet et recedit: recedit corpore, manet divinitate. Apud eos ergo tunc se mansisse perhibet, quia qui invisibili semper potestate praesens erat, corporali jam visione recedebane meo, ille vos docebit omnia, et suggeret vobis omnia quaecunque dicitur, quia pro errore delinquentium apud justitiam Patris intervenit. Qui unius substantiae cum Patre et Filio, exorare pro delinquentibus perhibetur, quia eos quos repleverit, exorantes facit. Unde et Paulus
Abbreviated transcription (Latin):
trina hominũ loqͥm᷑ quando & ipse c̃ditor non aderudicionẽ hom¬
nis loqͥt᷑. si eidẽ homini ꝑunctionẽ sp̃s ñloquat᷑: Certe carn pͥusq
fratͥcidiũ oꝑe ꝑpetraret: audiuit: Neccasti. qͥesce Sed quia culpis
siuis exigentib uoce ẽ. ammonitꝰ ñ unctione audire dei uerba po¬
suggeret uobis omĩa: cũ suggerere ẽ. sol eat minoris: Sed quia.¬
cũ suggerere aliquando. dicimꝰ subministrare: inuisibilis sp̃s sugge
uobis: pacẽ meã douob Hic relinquo: illic do Sequentib dere¬
uitate discussimꝰ: nunc inctẽplatione tante festiuitatis animũ
trans feramꝰ: Sed quia cũ lectione euangłica uob̃ etiã actuum
apłors ẽ. lectio recitata: exẽa gͦ aliquid inusũ nr̃e c̃tẽplationis
gentiũ erat uoce locutura : qui uͦ ctͣ deũ turrĩ edificare cona-¬
tisũt: c̾inumionẽ uniꝰ lingue ꝑdider̃: Inhis aut̃ qui dm̃ humi

Expanded text:
trina hominum loquimur, quando et ipse Conditor non ad eruditionem hominum loquitur, si eidem homini per unctionem Spiritus non loquatur? Certe Cain priusquam fratricidium opere perpetraret, audivit: Peccasti, quiesce ; sed quia culpis suis exigentibus voce est admonitus, non unctione, audire Dei verba poSuggeret vobis omnia, cum suggerere soleat esse minoris. Sed quia suggerere aliquando dicimus subministrare, invisibilis Spiritus suvobis, pacem meam do vobis. Hic relinquo, illic do. Sequentibus restivitatis animum transferamus. Sed quia cum lectione evangelica vobis est etiam Actuum apostolorum lectio recitata , ex ea ergo aliquid in usum nostrae contemplationis gentium erat voce locutura? Qui vero contra Deum turrim aedificare conati sunt communionem unius linguae perdiderunt , in his autem qui Deum h
Abbreviated transcription (Latin):
sit ista solẽpnitas. habere incordis ospicio aduentũ dei Certe si
domũ urãm qͥsquã diues ac p̃potens amicꝰ intͣret: omĩ festinantia
domꝰ tota mũdaret᷑. nequid fortasse eẽt. qd̃ occłos amici intrantis
offenderet: Tergat gͦ sordes praui oꝑis: qͥ deo p̃parat domũ m̃tis:
ed uidete qͥd ueritas dicat Ueniemꝰ: & mansionẽ apud eũ faci
emꝰ: Inqͦrundã & enĩ corda uenit: & mansionẽ ñ facit: qͥa ꝑc̃pũc¬
tionẽ quidẽ dei respectũ ꝑcipiut̃: s tẽptationis tẽpore. hoc ipsum
quod c̃pũcti ferant obliuiscunt᷑ Sicq adꝑpetranda peccata
redeunt: ac si hȩc minime planxissent: Qui gͦ deũ uere diligit :
qui eiꝰ mandata ctodit. in eiꝰ corde dñs ⁊ uenit. & mansionẽ
fac̃: quia sic eũ dlimitatis amor penetrat᷑. ut ab hoc amore
tẽptationis tẽpore ñ recedat: Ille gͦ qͣ uereamat: cuis uidelicet
m̃tẽ delectio pͣua ex c̾sensu ñ suꝑ  Nã tanto quisq asuꝑno amore¬

Expanded text:
sit ista solemnitas, habere in cordis hospitio adventum Dei. Certe si domum vestram quisquam dives ac praepotens amicus intraret, omni festinantia domus tota mundaretur, ne quid fortasse esset quod oculos amici intrantis offenderet. Tergat ergo sordes pravi operis, qui Deo praeparat domum mentis. Sed videte quid Veritas dicat: Veniemus, et mansiona venit, et mansionem non facit, quia per compunctionem quidem Dei respectum percipiunt, sed tentationis tempore hoc ipsum quod compuncti fuerant obliviscuntur; sicque ad perpetranda peccata redeunt, ac si haec minime planxissent. Qui ergo Deum vere diligit, qui ejus mandata custodit, in ejus corde Dominus et venit et mansionem facit, quia sic eum divinitatis amor penetrat, ut ab hoc amore tentationis tempore non recedat. Ille ergo vere amat, cujus videlicet mentem delectatio prava ex consensu non superat. Nam tanto quisque a su
Abbreviated transcription (Latin):
tũ generatꝰ: Considerandũ uͦ nob̃ ẽ: quidẽ quod marcꝰ ait sedet
a dęxtris dei. & stephanꝰ dic̃. uideo celos aꝑtos. & filiũ hominis
stantẽ adextris dei Quid ẽ. quod huc̃ marcꝰ sedentẽ staphanꝰ
uero stantẽ se uidere tȩstat᷑: S scitis fr̃s. quia sedere iudicantis
ẽ: stare uero pugnantis uł adiuuantis: Quia gͥ redeptor. nr̃
assumtꝰ incelũ & nc̃ omĩa iudicat. &. adextremũ udex omĩum¬

Expanded text:
 Dei. Considerandum nobis est quid est quod Marcus ait, sedet a dextris Dei? Stephanus dicit: Video coelos apertos et Filium hominis stantem a dextris Dei. Quid est quod hunc Marcus sedentem, Stephanus vero stantem, se vidisse testatur? Sed scimus quia sedere judicantis est, stare vero pugnantis vel adjuvantis. Quia igitur Redemptor noster assumptus in coelum, et nunc omnia judicat, et ad extremum judex om
Abbreviated transcription (Latin):
iã sol ortꝰ est. uidemꝰ. Quia gͦ sole iusticiȩ in se ipso uide ñ possum. illus¬
tratos montes claritate illius uideamꝰ Scõs uidelicet apłs qui uirtutibꝰ
emicant miradis choruscant: quos nati soł claritas ꝑfudit &ͣ inse ipso
sit inuisibilis: ꝑ eos nob̃ quasi ꝑillustratos montes se uisibilẽ p̾buit
Uirtꝰ enĩ diuinitatis in sȩ quasi sol incelo ẽ Hirtꝰ diuinitatis in homi¬
nibꝰ sol int̾ra Solẽ gͦ iusticiȩ intuȩam̃ intrra. qu ẽ uide ñ possumꝰ

Expanded text:
jam sol ortus est videmus. Quia ergo solem justitiae in seipso videre non possumus, illusjam sol ortus est videmus. Quia ergo solem justitiae in seipso videre non possumus, illustratos montes claritate illius videamus, sanctos videlicet apostolos, qui virtutibus emicant, miraculis coruscant, quos nati solis claritas perfudit, et cum in seipso sit invisibilis, per eos nobis quasi per illustratos montes se visibilem praebuit. Virtus enim divinitatis in se quasi sol in coelo est; virtus divinitatis in hominibus, sol in terra. Solem ergo justitiae intueamur in terra, quem vide
Abbreviated transcription (Latin):
& nos c̃cedimꝰ. quia mens uisibihiintenta. uidere nescit inuisibilẽ.
Nulla enĩ uisibilis. nisi uisibilia cogitat: ea qt  cũ ñ agit. eoꝵ
imagines introrsus trabit: dũq inimaginib corporeis iacet:
surgerȩ ad incorporea ñ ualet. Unde fit ut tanto detiꝰ creatorẽ
nesciat: quãto in cogitatione sua familiariꝰ corporeã crȩaturam
portat Ded cũ uidere dm̃ ñ possumꝰ. habemꝰ aliquid quod agamꝰ unde
it̃ fiat. quo adeũ nr̃ȩ intelligentiȩ ods ueniat Certe quȩ̃ in se uiderȩ
nullo mͦ ualemꝰ. hc̃ inseruis suis uidere iam possumꝰ: Quos dũ mira
conspicimꝰ agere: certũ nob̾ fit in eoꝵ m̃tibus dm̃ habitare: In re au
in corporea: a reb corporalib usum trahamꝰ: Nemo & enĩ nrũm
orientẽ dare solẽ in sꝑ̾a illiꝰ intendendo ualet c̃spicere: quia tensi ineiꝰ
radiis odi reuerberant᷑: Sed solȩ illustratos montes aspicimꝰ & quia

Expanded text:
et nos concedimus, quia mens, visibilibus intenta, videre nescit invisibilem. et nos concedimus, quia mens, visibilibus intenta, videre nescit invisibilem. Nulla enim nisi visibilia cogitat, eaque et cum non agit, eorum imagines introrsus trahit; dumque in imaginibus corporeis jacet, surgere ad incorporea non valet. Unde fit ut tanto deterius Creatorem nesciat, quanto in cogitatione sua familiarius corpoream creaturam portat. Sed cum Deum videre non possumus, habemus aliquid quod agamus, unde iter fiat quo ad eum nostrae intelligentiae oculus veniat. Certe quem in se videre nullo modo valemus, hunc in servis suis videre jam possumus. Quos dum mira conspicimus agere, certum nobis fit in eorum mentibus Deum habitare. In re autem incorporea a rebus corporalibus usum trahamus. Nemo etenim nostrum orientem clare solem, in sphaeram illius intendendo, valet conspicere, quia tensi in ejus radiis oculi reverberantur; sed sole illustratos montes aspicimus, et quia