comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
liaus em̃dationẽ ꝓmittunt. nͨ culpã diuit¬
tunt: ⁊ tñ ñ in spu colũbino contͥcionẽ car
Idis. s in uoce coruina dilationẽ q̃runtͣ qͦꝵ
t̾ra diu̾sis plagis affligit᷑. nec emollit᷑. s cõ¬
suetud ine peccandi mag̃ ac mag̃ in dun¬
t᷑. Cunc enĩ uñs aqͣs in sangͥnẽ ꝯn̾ti: cũ de
rerũ causis aliqͥs carnalit̾ sentit. Terra ꝓ¬
uana loqͣcitas. Cynomia siqͥd̾ ⁊ ciniphex:
sunt in portũ m̃tis imꝑetꝰ: ⁊ canin mores
Mors peccoꝵ. moitẽ designat cogitõnũ.
q̃ pecc̃orib assimilari solente qñ r̃onabili
Plaga uͦ gͣndinis infructib inqͥtatẽ ma¬
nifestam designat in oꝑibꝰ. Plagalocuste.
instabilitas. ẽ. aĩe. ⁊ q̃ oreledit cũ decͣhir:
cdar saltus. dũ ad carnales se extñbit affectꝰ.

Expanded text:
onem promittentes, nec culpam dimittunt, nec tamen in spiritu columbino contritionem, sed in voce corvina dilationem quaerunt; quorum terra diversis plagis affligitur, nec emollitur, sed consuetudine peccandi magis ac magis induratur. Tunc enim Dominus aquas in sanguinem convertit, cum de rerum causis aliquis carnaliter sentit. Terra rvana loquacitas. Cynomia siquidem et cyniphes, sunt importuni mentis impetus et canini mores. Mors pecorum, mortem designat cogitationum, quae pecoribus assimilari solent, quando rationabili Plaga vero grandinis in fructibus, iniquitatem manifestam designat in operibus. Plaga locustae, est instabilitas animae, quae ore laedit, cum detrahit; dat saltus, dum ad c
Abbreviated transcription (Latin):
aĩarũ. que palpabiles ẽẽ comꝓbantut: Aũ
pu̾sa q̃ mens cogitat. oꝑe ꝑpetrant᷑ hoc ił
palpabile ẽ qd̾ manu tangi pot̃. Nota qd
int̾ plagam gͣndinis ⁊ plagam teuebrarũ.
media poñt plaga locustarũ. Ab inigͥta¬
te ⁊ ciũ q̃ designatur ꝑ gͣndinẽ. sit qͣi saltꝰ
locustarũ. to et̾ne dampnatiõis cecitatẽ

Expanded text:
rum, quae palpabiles esse comprobantur, dum perversa, quae mens cogitat, opere perpetrantur. Hoc enim palpabile est, quod manu tangi potest. Nota quod inter plagam grandinis et plagam tenebrarum media ponitur plaga locustarum. Ab iniquitate etenim quae designatur per grandinem, fit quasi saltus locustarum ad aeternae damnationis
Abbreviated transcription (Latin):
quib filioꝵ chore. in aliqͦ moysi inuenimꝰ. Ex qͦ absurdu
est psalmos dd cognominare: cũ tot auctores eoꝵ ipsis
inscriptionũ titulis credant᷑. & liber psalmoꝵs rectius
esse dicat᷑. diuersis in unũ uolumen ꝓpħis. diuersoꝵ¬

Expanded text:
quibus filiorum Chore, in aliquo Moyses. et quidem absurdum quibus filiorum Chore, in aliquo Moyses. et quidem absurdum est psalmos Dauid nominare, cum ibi auctores eorum ipsis inscriptionum titulis commendentur. et liber psalmorum rectius esse dicatur, diuersis in unum uolumen prophetiis diuerso
Abbreviated transcription (Latin):
bris quos diuersi tractatores scriptoᷤᷤ reliquerunt
comꝑtũ habemꝰ. Nã aliqͥ eos hebreoꝵ in qͥnq li¬
bros diuisos uolt̾ eẽ: ut sit usq in quadragesimũ
psalmũ liber primꝰ. & a qͣdragesimo usq in sȩptuagesimũ
primũ liber scd̾s: & ab eo usq in octogesimũ octauũ li¬
ber tertius. & usq in centesimũ quintũ liber quartus
ob qͦd hi om̃s psalmi in consũmatione sua habeant. fiat
fiat. concludat᷑ deinde in centesimo qͥnqͣgesimo liber x.
daiud. Quo titulo: intelligi uolunt eos om̃s a daiud fuis¬
se conscriptos. Sed nos scđ̾m apłicam auctoritatẽ. li¬
brũ psalmoꝵ & nc̃ cantamꝰ & scribimꝰ. Ita enĩ in actib
moꝵs: fiat domꝰ eiꝰ deserta. & episcopatũ eiꝰ accipiat
altor. Ergo neq scdm quosdã hebreos qͥnq libri. neq
scđ̃m plurimoꝵ simplicitatẽ. psalmi dauid dicendi sunt :
sed scd̾m apłicam auctoritatẽ liber psalmoꝵ eẽ noscen¬
dus est. Sunt aut̃ plures eorundẽ psalmoꝵ scri

Expanded text:
bris ipsis, quos scriptos reliquerunt, compertum habemus. nam aliqui eos Hebraeorum in quinque libros diuisos uolunt esse, ut sit usque in quadragesimum psalmum liber primus et a quadragesimo usque in septuagesimum primum liber secundus et ex eo usque in octogesimum octauum liber tertius et usque in centesimum quintum liber quartus — ob quod hi omnes psalmi in consummatione sua habeant, fiat, fiat —, concludatur deinde in centesimo quinquagesimo psalmo Dauid, quo titulo intellegi uolunt, eos omnes a Dauid fuisse conscriptos. sed nos secundum apostolicam auctoritatem librum psalmorum et nuncupamus et scribimus. ita enim in Actis  accipiet alius. ergo neque secundum quosdam Hebrseos quinque libri, neque secundum aliorum simplicitatem psalmi Dauid dicendi sunt, sed secundum apostolicam auctoritatem liber psalmorum esse noscendus est. Sunt autem plures eorundem psalmorum scrip
Abbreviated transcription (Latin):
uersis subscritionib habent᷑. Antiquoꝵ uiroꝵ ista
traditio est: qͦd si alicui psalmo auctor in suꝑscriptio¬
nibus p̃ponitur. qͥ deinceps sine auctoris suꝑscriptione
succedt̃. eiꝰ eẽ existimandi st̃ qͥ anteriori psalmo auctor
inscribit᷑. usq in eũ psalmũ cui nomen auctoris alte¬
rius preferat᷑. Et si psalmi alicuiꝰ subscriptio talis sit.
psalmꝰ dd : ceteri qͥ sine titulo consequant᷑. dđd ẽẽ credan¬
tur. donec ꝓpħȩ alteriꝰ nom̃ in suꝑscriptione ponat᷑.
& ex eo usq in alterũ ꝓpħam qͥ sine inscriptione editi
sunt. eiꝰ sint qͥ in anterioris psalmi suꝑscriptione au¬
ctor ceptus sit anteferri. Qd̃ si forte aliqͥs ꝑ id intelli¬
gentiȩ huic fidẽ detrahit. qd in his psalmis qui eu
psalmũ cui moy ses auctor prelatꝰ ẽ subsequuntur

Expanded text:
versis superscriptionibus habentur, antiquorum virorum ista traditio est, quod ex eo psalmo cujus auctor in superscriptione praeponitur, qui deinceps sine auctorum superscriptione succedunt, ejus existimandi sunt qui ante prioris psalmi inscribitur, usque in eum psalmum, in quo nomen auctoris alterius prseferatur: ut si psalmi alicuius superscriptio talis sit: psalmus Dauid, ceteri, qui sine titulo consequantur, Dauid esse credantur, donec cum prophetae alterius nomen in superscriptione ponatur; et ex eo usque in alterum prophetam, qui sine inscriptione medii sunt, eius sint, qui in anterioris psalmi superscriptione auctor c“ptus sit anteferri. Quod si forte aliquis per id intellegentise huic fidem detrahet, quod in his psalmis, qui eum psalmum. cui Moyses auctor praelatus est, subsecuntur
Abbreviated transcription (Latin):
distinguat᷑. canticũ diapsalmatis : cũ utiq si ut qͥbusdam
uidet᷑. diapsalina ẽ initiũ silentis. canticũ silentii ẽẽ non
parit̃ & inferiora : aut certe docere sempit̾na eẽ quȩ dicta
sunt. ut ẽ illud in tertio. Multi dicunt animȩ mee. ñ
est salus illi in dõ suo: sẽꝑ. Et rursus. Uoce mea ad dñm
clamaui. & exaudiuit me de monte sc̃o suo : sẽꝑ. Et in

Expanded text:
distinguatur: canticum diapsalmatis, cum utique, si, ut quibusdam distinguatur: canticum diapsalmatis, cum utique, si, ut quibusdam uidetur, diapsalma est indicium silentii, canticum silentii esse non  aut certe docere sempiterna esse, quae dicta sunt, ut est illud in tertio: multi dicunt animae meae: non est salus illi in deo suo, semper, et rursum: uoce mea ad dominum clamaui, et exaudi
Abbreviated transcription (Latin):
sunt : sortisq dilatio usurã parturit. De diapsal¬
mate. nr̃am sententiã flagitas. Epłȩ breuitatẽ causa¬
ii sumꝰ : & rẽ libri ñ posse explicari litteris. p̃texuimuᷤᷤ
Uerũ quid tͥ ꝓdest. si ad ergo dictẽ meũ. Maior tͥ cu¬
piditas silentio concitat᷑. Itaq ne te diutiꝰ trahã: ha¬
beto pauca ꝓ plurib. Quidã diapsalma cõmittationẽ metri
cẽ dixert̾. alii pausã sp̃s scĩ. nonnulli alt̾iꝰ sensus exordium:
st̃ qͥ rithini distinctionẽ. Et qͥa psalmi tẽ tẽporis cumpta
uoce ad organũ canebant᷑ cuidã musicȩ uarietatis. nob̾ ni¬
chil hoꝵ iudet᷑: cũ aquila qui uerboꝵ hebreoꝵ diligentiᷤᷤ¬
simus explanator ẽ. sela hoc ẽ diapsalma qͦd ex ameth la¬
meth scribit᷑. semꝑ. transtulerit. & inueniamꝰ in psalmoꝵ
tutũ ipse ẽ rex głȩ. semꝑ: & e contͣ in psalmis multors uer¬
suum penitꝰ ñ inueniat᷑. in tricesimo uidelicet sexto. & in

Expanded text:
sunt sortisque dilatio usuram parturit. de diapsalmate nostram sententiam flagitaras: epistulae breuitatem causati sumus et rem libri nOli posse explicari litteris praetexuimus. uerum quid prode est ad epVGSiwy.tYjv meum? maior tibi cupiditas silentio concitatur. itaque, ne te diutius traham, habeto pauca pro pluribus. Quidam diapsalma conmutationem metri esse dixerunt, alii pausam spiritus, nonnulli alterius sensus exordium, sunt qui rhythmi distinctionem et, quia psalmi tunc temporis iuncta uoce ad organum canebantur, cuiusdam musicae uarietatis. nobis nihil horum uidetur, cum Aquila, qui uerborum Hebraeorum diligentissimus explicator est, sela, hoc est diapsalma, quod ex samech, lamed, he scribitur, \'semper1 transtulerit et inueniamus in psalmorum tutum ipse est rex gloriae, semper, et e contra in psalmis multorum uersuum penitus non inueniatur, in tricesimo uidelicet sexto et sep
Abbreviated transcription (Latin):
Sepe inqͥrens causas cur in quibdã psalmis int̾ponat᷑ dia¬
psalma. obseruaui diligentissime. & in hebreo & cũ greco
contuli : inueniq qͥa ubi lingua hebrea. sela. greca uͦ hab&¬
stulert᷑ diapsalma. Neq uͦ nocet exẽplis affirmare qͦd dici¬
mus. In septuagesimo iiͦii. psalmo cuiꝰ principiũ ẽ. confite¬
bim̾ tibi ds̃ confitebim̾. & inuocabimꝰ nom̃ tuu : post il

Expanded text:
"Saepe perquirens causas, cur in quibusdam psalmis interponatur \'dia"Saepe perquirens causas, cur in quibusdam psalmis interponatur \'diapsalma5, obseruaui diligentissime in Hebraeo et cum Graeco contuli inuenique, quia, ubi lingua Hebraea \'sela\', Graeca uero habstulerunt diapsalma. Neque vero nocet exemplis affirmare quod dicimus. In septuagesimo quarto psalmo, cujus principium est: Confitebimur tibi, Deus, confitebimur tibi, et invocabimus nomen tu
Abbreviated transcription (Latin):
ni.sẽꝑ. Scire aut̃ debes apud hebreos in fine librorum
unũ ex trib solere subnecti: ut aut am̃ scribant. aut
sela. aut salo. qͦd expruit pace̾: unde & salomon
pacificus dicit᷑. Igitur nos solemꝰ expletis opusculis ad
distinctionẽ rei alteriꝰ subsequentis mediũ int̃pone¬
re explicuit. aut felicit᷑. aut aliud istiꝰ modi.: Ita &
hebrei aut ꝗ̃ scripta st̃ roborant ut dicant am̃: aut in sẽpiter¬
num & scripta & scribenda cõmemorant. ut ponant sela:
aut transacta felicit̾ ꝓtestant᷑. pacẽ in ultimo ponentes
Hȩc nos de intimo hebreoꝵ fonte libauim. ñ opinioꝵ
ruulos ꝑsequentes. neq errors qͥb totꝰ mundꝰ expletꝰ est
uarietate ꝑterriti : sed cupientes & scire & docere qͥ uera
sunt. Qđ si tibi ñ uidet᷑: quid etiã origenes de diapsaliate
senserit. uerbũ interp̃tabor ad uerbũ: ut qͥa nouitia mu¬
sta contẽnis. saltẽ ueteris uini auctoritate ducaris:

Expanded text:
er. Scire autem debemus, apud Hebraeos in fine librorum unum e tribus solere subnecti, ut aut amen scribatur, aut sela, aut salom, quod exprimit pacem; unde et Salomon pacificus dicitur. Igitur, ut nos solemus completis opusculis ad distinctionem rei alterius subsequentis medium interponere explicit, aut feliciter, aut aliquid istiusmodi: ita et Hebraei ea quae scripta sunt roborant, ut dicunt amen, aut in sempiternum; et scripta et scribenda commemorant, ut ponant sela; aut transacta feliciter protestantur, pacem in ultimo subnotantes. Haec nos de intimo Hebraeorum fonte libavimus, non opinionum riuulos persequentes neque errorum, quibus totus mundus expletus est, uarietate perterriti, sed cupientes et scire et docere, quae uera sunt. quod si tibi non uidetur. quid Origenes de diapsalmate senserit, uerbum interpretabor ad uerbum, ut, quia nouicia musta contemnis, saltim ueteris uini auctoritate ducaris.
Abbreviated transcription (Latin):
talẽ uniꝰcuiꝰq opinionẽ. id ẽ editionẽ repꝑiamꝰ: hȩc ad nota¬
uimꝰ. Utrũ aut̃ cuiusdã musicȩ cantilenȩ aut rechini
immutationẽ qui int̾pretati st̃ diapsalma senserint.
uł qͥd aliud intellexerint: tuo udicio derelinquo. Huc¬
usq origenes : cutꝰ nos maluimꝰ in hac disputatione dũ¬
taxat imꝑitiã seqͥ. qͣm stultã habere sententiã nescientũ¬

Expanded text:
adnotanimus. utrum autem cuiusdam musicae cantilenae aut rhythmi inmutationem, qui interpretati sunt \'diapsalma\', senserint aliudue quid intellexerint, tuo iudicio derelinquo\'. Hucusque Origenes, cuius nos maluimus in hac disputatione dumtaxat inperitiam sequi, quam stultam habere s
Abbreviated transcription (Latin):
Certe confident̃ dicã & multos huiꝰ oꝑis testes citabo: me n¬
chil ditaxat scientẽ de hebraica ueritate mutasse. Sicubi
gͦ editio mea a ueterib discrepauęrit. int̾roga quẽ libet
hebreoꝵ: & liqͥdo ꝑuidebis me ab emulis frustra lacerari.
qui malunt contẽni uidere p̃clara quã discere. Peruersis¬
simi homines. Nã cum sẽꝑ nouas expetant uoluptates.
& gulȩ eoꝵs uicina maria ñ sufficiant: cur in solo studio
scripturarũ ueteri sapore contenti st̃. Nec hoc dico
qͦ p̃cessores meos mordeã. aut qͥqͣm de his arbitrer detra¬
hendũ. quoꝵs translationẽ diligentissime emnendatã. oli
meȩ linguȩ hominib dederĩ. sed qͦd aliud sit in eccłus xp̃o
credentiũ psalmos legere. aliud iudeis singula uerba ca¬
lũ niantib respondere. Quod opusculũ meu si in grecũ
uolueris: dicã tͥ illud oratianũ. In siluã ne ligna fera̾. Ni¬

Expanded text:
Certe confidenter dicam, et multos hujus operis testes citabo, me nCerte confidenter dicam, et multos hujus operis testes citabo, me nihil, dumtaxat scientem, de Hebraica veritate mutasse. Sicubi ergo editio mea a veteribus discreparit, interroga quemlibet Hebraeorum, et liquido pervidebis, me ab aemulis frustra lacerari, qui malunt contemnere videri praeclara, quam discere. Perversissimi homines. Nam cum semper novas expetant voluptates, et gulae eorum vicina maria non sufficiant: cur in solo studio Scripturarum, veteri sapore contenti sunt? Nec hoc dico, quo praecessores meos mordeam, aut quidquam de his arbitrer detrahendum, quorum translationem diligentissime emendatam, olim meae linguae hominibus dederim; sed quod aliud sit in Ecclesiis Christo credentium Psalmos legere, aliud Judaeis singula verba calumniantibus respondere. Quod opusculum meum, si in Graecum volueris, dicam tibi illud Horatianum: In silvam ne ligna feras. Ni
Abbreviated transcription (Latin):
a saph & idithun. & filioꝵ chore. ȩman ex raelitȩ. moysi¬
aut in caloe sermonis siue sententie: nunqͣm & saluator
medio illud oꝑe ñ continerent. Moyses qͦq & ihere¬
mias & &teri in hunc modũ multos haberent libros:
qͥ in medus uoluminib suis. am̃. frequent̃ interserunt
Sed & numerꝰ uiginti duoꝵ hebraicoꝵ libroꝵs & mi ste¬
rioꝵ eiusdẽ numeri cõmutabit᷑. Nã & titulꝰ ipse he¬
braicus. sex uartallim. qͦd int̾pretat᷑ uolum̃ ymnorũ.
apłicȩ auctoritati congruens: ñ plures libros sed unũ
uolum̃ ostendit. Quia gͥ nuꝑ cũ hebreo disputans. q̃dã
ꝓ dño saluatore de psalmis testimonia ꝓtulisti. uolenᷤ¬
q te ille illudere ꝑ sermones pene singulos. asserebat
tum. Unde ĩpuls a te cui & q̃ possũ debeo. & q̃ non possũ ne¬
gare: rursũ me obtrectatoꝵ latratib tradidi. maluiq te
uires potiꝰ meas qua uoluntatẽ meã in amicitiã querere

Expanded text:
Asaph, et Idithun, filiorum Core, Eman Ezrahitae aut in calce sermonis, sive sententiae, numquam et Salvator medio illud opere continerent. Moses quoque et Jeremias, et caeteri in hunc modum multos haberent libros, qui in mediis voluminibus suis AMEN   frequenter interserunt. Sed et numerus viginti duorum Hebraicorum librorum, et mysterium ejusdem numeri commutabitur. Nam et titulus ipse Hebraicus, SEPHAR THALLIM  , quod interpretatur, volumen hymnorum, Apostolicae auctoritati congruens, non plures libros, sed unum volumen ostendit. Quia igitur nuper cum Hebraeo disputans, quaedam pro Domino Salvatore de Psalmis testimonia protulisti, volensque ille te illudere, per sermones pene singulos asserebat, tum. Unde impulsus a te, cui et quae possum, debeo, et quae non possum, rursum me obtrectatorum latratibus tradidi, maluique te vires potius meas, quam voluntatem in amicitia quaerere.
Abbreviated transcription (Latin):
& dolatorus deraserunt. Aazeytnpion ergo do¬
latorium dici potes
auid filius iesse cũ cẽt in regno suo: iiii. elegit qͥ psalmoᷤᷤ
facerent. id ẽ asaph eman. ȩthan. & iditũ. Oc toginta
octo gͦ dicebant psalmos. & ducenti subpsalma: & citharã ꝑcu
bus instituit. asaph. eman. ȩthan. & idithun: unicuiq eoꝵs
diuidens lxxii. uiros succlamantes laudẽ cantionũ dño
exaltans. In medio aut̃ stabat dđ tenens ipse psalterui. Ay¬
cham aut̃ antecedebant ui chori.& sacrificia uituloꝵ. Po¬
pulus aut̃ uniuer tꝰ sequebat᷑ pꝰ archã. St̃ gͦ om̃s psalmi dã¬

Expanded text:
et dolatoriis deraserunt; λαξευτήριον ergo doet dolatoriis deraserunt; λαξευτήριον ergo dolatorium dici potesavid filius Jesse cum esset in regno suo, quatuor elegit, qui psalmos facerent, id est, Asaph, Eman, Ethan, et Idithun. Ergo octoginta et octo dicebant psalmos, et CC diapsalma: et citharam percutbus constituit, Asaph et Ethan, Eman et Idithun. Unicuique eorum dividens LXX viros subclamantes laudem canticorum Domiexaltans. In medio autem illorum stabat David, tenens ipse Psalterium: arcam autem antecedebant septem chori, et sacrificia vitulorum. Populus autem universus sequebat
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃a secus infernũ. Pro qͦ in gͣco legisse uos dicitis. ossa eoꝵs.:
deo aut̃ qͦd & uos in fine scedulȩ q̃ritis & sc̃s filius is̃
auitus frequent᷑ efflagitat. quomͦ greca int̾pretata sunt
uerba : breuit̾ adnotaui. Neomenia: mensis exordiũ ẽ
Qđ nos scdm latinȩ linguȩ ꝓprietatẽ kalendas possumꝰ
dicere. uerũ quia apud hebreos mensis sod̾m lunȩ cursũ
subputat᷑. & apud g̃cos muni luna dr̃: neomenia quasi
noua luna appellat᷑.¶ Hꝑn aoc autem desertũ uel
solitudinẽ significat. ¶ Thronꝰ sedem uel soliũ  Nyl¬
latini int̾pretati st̃. musca canina dr̃ ꝑ y grecã litte
ram: sed iuxta hebraicã intelligentiã ꝑ diptongon de¬
bet scribi. oi : ut sit koinoaua id est om̃e muscarum
genus. qͦd aquila nan au ke oni. id est om̃imodã mus¬
asciam uertit : nos genus ferramenti interp̃tamur
quo lapides dolantur. Deniq ex hebreo uertentes
ita diximus. Et nunc sculpturas eiꝰ pariter bipenne

Expanded text:
nostra secus infernum. pro quo in Graeco legisse uos dicitis: ossaeorum. sIdeo autem, quod et uos in fine scedulae quaeritis et sanctus filius meus Auitus frequenter efflagitat, quomodo Graeca interpretanda sunt uerba, breuiter adnotauquod nos secundum Latinae linguae proprietatem, Kalendas possumus dicere. Verum quia apud Hebraeos mensis secundum lunae cursum supputatur, et apud Graecos μήνη luna dicitur, Neomenia quasi luna nova appellatur. Ἔρημος autem desertum, vel solitudinem significat. Θρόνος, sedem, vel solium. ΝυκLatini interpretati sunt, musca canina dicitur per υ Graecam liram, sed iuxta Hebraicam intellegentiam per dicpftoyyov debet scribi oi, ut sit κοινόμυια, id est \'omne muscarum genus\', quod Aquila πάνμικον, id est \'omnimodam musasciam uertit, nos. genus ferramenti interpretamur, quo lapides dolantur. denique ex Hebraeo uertentes ita diximus: e t nunc sculpturas eius pariter bipinne
Abbreviated transcription (Latin):
uia sustinuite dñe. Dicitis uos in g̾co inuenisse ꝓpt no¬
mentuũ. Et nos confitemꝰ plura sic exẽplaria reppiri
Noei qͥa ueritati studemꝰ: qͥd in hebreo sit siplicitꝰ debeni
licere. Pro nomine siue lege. apud eos legit᷑ thira:
qͥd aquila int̾pretatꝰ ẽ Gosoꝵ hoc ẽ timorẽ. sỹmachꝰ & the¬
mꝰ uotũ uouit. in gco uyzato. legisse uos dicitiꝰ. & putatis
interp̃tari debuisse. orauit. sed hoc male. Hy zti enĩ ꝓro
locoꝵ qͣlttate. & orationẽ & uotũ significat: scđm illud. Red¬
ria magna. Picitis qͥa in g̃co inueneritis. magna solꝰ. Seo
hoc de suꝑiori uersiculo ẽ ubi legimꝰ. Qui facit mirabilia
magna solus. Ibslegendũ est: & hic qͣsi suꝑfluũ non scri

Expanded text:
tuam sustinuite, domine. dicitis uos in Graeco inuenisse: propter nomen tuum, et nos confitemur plura sic exemplaria repperiri. sed quia ueritati studemus, quid in Hebraeo sit, simpliciter debemus dicere: pro \'nomine\' siue \'lege\' apud eos legitur \'thira\', quod Aquila interpretatus est cpófJov, hoc est \'timorem\', Symmachus et Themus \'uotum uouit\', in Graeco ηύξτοlegisse uos dicitis et putatis interpretari debuisse \'orauit\', sed hoc male; sv/j enim pro locorum qualitate et orationem et uotum significat secundum illud: redria magna. dicitis, quia in Graeco inueneritis: magna na solus; sed hoc de superiori uersiculo est, ubi legimus: quifecit mirabilia magna solus. ibi ergo legendum est et hic quasi superfluum non scri
Abbreviated transcription (Latin):
&e uixta lxx int̃pretes licet cursim magna illud ex parte
correxeram. Qđ quia rursũ uidetis o paula & eustochiũ
scriptoꝵs uitio deprauatũ. plusq antiquũ errorẽ quam
nouã emendationẽ ualere. cogitis ut ueluti qͦdã nouali
scissũ iam aruũ exerceã. & obliquis sulcis tenascente̾ spi¬
nas eradicẽ : ȩquũ esse dicentes ut qͦd crebro male pullu¬
lat. crebriꝰ succidat᷑. Unde consueta p̃fatione cõmoneo
tam uos quib forte labor iste desudat. quã eos qui exẽ¬
plaria istius modi habere uoluerint: ut quę diligen¬
ter emendaui. cũ cura & diligentia transcribant. No¬
tet sibi unusquisq uel iacentẽ lineã uł signa radiantia.
id est uł obelos uł asteriscos R E ubicũq uiderit
uirgulã precedentẽ : ab ea usq ad duo puncta: quȩ u
stellȩ similitudinẽ ꝑspexerit. de hebreis uoluminib ad¬
ditũ nouerit ȩ̨quȩ usq ad duo puncta: iuxta theodoti¬
onis dũtaxat editionẽ : qͥ simplicitate sermonis a lxx in¬

Expanded text:
juxta LXX interpretes, licet cursim, magna illud ex parte correxeram. Quod quia rursum videtis, o Paula et Eustochium, scriptorum vitio depravatum, plusque antiquum errorem, quam novam emendationem valere; cogitis, ut, veluti quodam novali, scissum jam arvum exerceam et obliquis sulcis renascentes spinas eradicem; aequum esse dicentes, ut quod crebro male pullulat crebrius succidatur. unde consueta praefatione commoneo tam vos, quibus forte labor iste desudat, quam eos, qui exemplaria habere istiusmodi voluerint, ut, quae diligenter emendavi, cum cura et diligentia transcribantur. Notet sibi unusquisque vel jacentem lineam, vel signa radiantia: id est vel obelos ÷ vel asteriscos + et ubicumque viderit virgulam praecedentem, ab ea usque ad duo puncta, quae mstellae similitudinem perspexerit, de hebraeis voluminibus additum noverit, aeque usque ad duo rubra puncta juxta Theodotionis du
Abbreviated transcription (Latin):
ut̃pretes scriptũ eẽ in manib meis & ñ in manib: tuis. qͣ a
hedraice dĩ bachassi: & om̃s a puo gͣcos ȩccłastici utꝓetes istu
lotũ sic edisserunt. & ẽ breuit̃ hic sens. Cotidie piditor. &
quasi in manib meis sanguinẽ meũ porto. & tam̃ legẽ tuã
non obliuiscor hi eodẽ Eixitꝰ aquarũ doduxert̃ oculi mei:
n custodiui legẽ tuã: sed hoc suꝑfluũ ẽ qr & in hebreo se¬
gteriui aquarũ Auebant de oculis meis. qr ñ custodiert̃
lege tuã. In eodem P ronuntiabit lingua mea eloqͥum tuũ.
toaot ion coy. uos legisse dixistis. Qđ uerbũ siue dicas
pmuntiabit. siue effabit᷑. siue loquet᷑: id ipsũ significat
Demq & nos de hebreo ita uertimꝰ. Ioquet᷑ lingua mea

Expanded text:
n, in manibus tuis. Quod Hebraice dicitur BACHAFFI; et omnes apud Graecos Ecclesiastici Interpretes istum locum sic edisserunt: et est breviter hic sensus: Quotidie periclitor, et quasi in manibus meis sanguinem meum porto; et tamen legem tuam non obliviscor. In eodem: Exitus aquarum deduxerunt oculi mei, non custodiui legem tuam. sed hoc superfluum est, quia et in Hebraeo legitur: riui aquarum fluebant de oculis meis, quia non custodierunt legem tuam. in eodem: pronuntiabit lingua mea eloquium tuum. φθέγξεται uos legisse dixistis, quod uerbum, siue dicas I \'pronuntiabit\' siue \'effabitur\' siue \'loquetur\', id ipsum significat. I denique et nos de Hebraeo ita uertimus: loquetur lingua mea
Abbreviated transcription (Latin):
in dieb meis inuocabo te. Hicitis qͦd in gͣco ñ sit.te. Et bene
Eur̃is qͦq codicib te radendũ ẽ. In eodem Placebo dño
in regione uiuoꝵ. Pro qͦ in g̃co legisse uos dicitis: placebo i
in latinis sub asterisco legendũ ẽ. Et meditabor in manda¬
tis tuis q̃ dilexi. In g̾co uehement̃ additũ legisse uos dicitil
In g̾co uias tuas legisse uos dicitis: sed & hoc suꝑfluũ ẽ. &
rectius meas legit᷑ In codem. Et c̃uertisti pedes meos int¬
simoria eua. In geo legisse uos dicitiꝰ. & auerti: sed a. hoc suꝑ

Expanded text:
in diebus meis inuocabo t e. dicitis, quod in Graeco non sit \'te\', et bene; e uestris quoque codicibus eradendum est. m ipso: placebo domino in regione uiuorum. pro quo in Graeco legisse uos dicitis: placebo in in Latinis sub asterisco legendum est. Centesimo octatis tuis, quae dilexi. in Graeco uehementer additum legisse uos dicitis; . in Graeco iuxta uias tuas legisse uos dicitis, sed hoc superfluum est et rectius \'meas\' legitur. in eodem: et uerti pedes meos in testimonia tua. in Graeco legisse uos dicitis: et auerti. sed
Abbreviated transcription (Latin):
rau: suꝑfluũ estꝰ In eodem Et deduxit eos in portũ uo¬
luntatis eoꝵ. Pro qͦ in gco inuenisse uos dicitis in portũ
uoluntatis suȩ. Sed in hebreo ñ habet syhs au. qͦd uolun¬
tatis suȩ significat. sed ephsam. qͦd uoluntatiꝰ eoꝵ sonat¬
psalmo ñ habet᷑. qͥa nec apud hebreos nec apud ulũ int̃ pretẽ
repꝑit᷑. scd habet̾ in qͥnqͣgesimo u̾i psalino. de qͦmͥ uidet᷑ a
quodã in loco isto eẽ translatũ. In eodemͦ ynetat ucau

Expanded text:
rfluum est. In eodem. Et deduxit eos in portum voluntatis eorum . Pro quo invenisse vos dicitis: In portum voluntatis suae. Sed in Hebraeo 672 non habet EPHSAU, quod voluntatis suae significat, sed EPHSAM, quod voluntatis eorum sonatPsalmo non habet: quia nec apud Hebraeos, nec apud ullum Interpretum reperitur: sed habetur in quinquagesimo sexto Psalmo , de quo mihi videtur a quodam in is
Abbreviated transcription (Latin):
erunt. Dedit terra eoꝵ ranas. Pro qͦ ing̃co ez ury eu
uos legisse dixistis: qͦd potest ita int̾pretari. E bulliuit t̾ra
eoꝵs ranas. Sed & in hoc nulla ẽ in sensu mutatio. Et nos
antiqũa int̾pretationẽ sequentes: qͦd ñ nocebat. mutare
noluimꝰ. In eodem Et contriuit lignũ finiũ eoꝵ. Pro qͦ ui
gro inuenisse uos dicitis om̃e lignũ. Sed & hoc additũ ẽ
& superfluũ h codem Om memor fuit uerbi scĩ sui qͥs

Expanded text:
rto: dedit terra eorum ranas. pro quo in Graeco ένη̃ρψεν uos legisse dixistis. quod potest ita interpretari: \'ebulliuit terra eorum ranas\'; sed et in hoc nulla est in sensu mutatio et nos antiquam interpretationem sequentes, quod non nocebat, mutare noluimus. in eodem: et contriuit lignum finium eorum. pro quo in Graeco inuenisse uos dicitis omne lignum. sed et hoc additum est et supe
Abbreviated transcription (Latin):
fuert̃ memores. & coniunctio suꝑflua ẽ In eodẽ Et irri¬
tauert̃ ascendentes in mare rubrũ. Pro qͦ ing̃co inuenisse
bo debere transferri. & amaricauert̃. Sed hȩc int̾pretatio
adnullationi consimilis ẽ. siue ad nichilationi. Legite hiere¬
chielem : & inuenietis HΑΡEΠIKΡΑCMOC. iritationẽ & exa¬
cerbationẽ sẽꝑ exp̃ssũ ubi dr̃ o hoc nare. nikracnion:¬

Expanded text:
ritauerunt ascendentes in mare, Mare Rubrum. pro quo in Graeco inuenisse bo debere transferri: \'et amaricauerunt\'. sed et haec interpretatio \'adnullationi\' consimilis est siue \'adnihilationi\'. legite Ezechiel et inuenietis παραπικρασμός \'inritationem et exacerbationem\' semper expressum, ubi d
Abbreviated transcription (Latin):
pix ωrocxsipon: qͦd qͣsi expansas manꝰ habeat. & in se cun¬
cta suscipiat in codẽ Ut educas panẽ de t̾ra. Pro qͦ inuenis¬
se uos dicitis. ut educat: sed ñ potest aliud ad ipsũ. aliud de
ipso dici. Aut om̃ia qͣsi ad dm̃ loquebat᷑ ꝓpħa. aut om̃ia ad
aliũ de eo referebat. Cũ aut̃ pleraq ad ipsũ dirigant᷑. & ea
q̃ ambigua st̃. ad ipsiꝰ ꝑsonã dirigenda st̃ In eodem Hero¬
dii domꝰ dux ẽ eoꝵs. Pro e rodio qͦd in hebreo dicit᷑. asida sym¬
nos ita uertimꝰ in latinũ. Ibi aues nidificabt᷑: Milui abies
domꝰ eiꝰt qͦd scilicet sẽꝑ in excelsis & arduis arborib nidos
facere consueuerit. Unde & sexta editio manifestiꝰ inter¬
p̃tata ẽ: miluo cupressi ad nidificandũ. Pro abietib aut̃¬
& cupressis in hebreo ponit̾ barusim: qͦd magis abietes qua
cipressas significat. In eodem Petra rȩfugiũ herinatus.
Pro qͦ in hebreo scriptũ ẽ. spahnim. Et om̃s oxopoyauor¬

Expanded text:
 quod quasi expansas manus habeat et in se cuncta suscipiat. in eodem: ut educas panem deterra. pro quo inuenisse uos dicitis: ut educat; sed non potest aliud ad ipsum, aliud de ipso dici. aut omnia quasi ad deum loquebatur propheta aut omnia ad alium de eo referebat. cum autem pleraque ad ipsum dirigantur, et ea, quae ambigua sunt, ad ipsius personam dirigenda sunt. in eodem: herodii domus dux est eorum. pro herodio, quod in Hebraeo dicitur \'asida\', Symnos ita uertimus in Latinum: ibi aues nidificabunt; milui abies domus est, quod scilicet semper in excelsis et arduis arboribus nidos facere consueuerit. unde et sexta editio manifestius interpretata est: miluo cupressi ad nidifican dum. pro abietibus autem et cupressis in Hebraeo ponitur \'barusim\', quod magis abietes quam κυπαρίσσους significat. in eodem: petra refugium erinaciis. pro quo in Hebraeo positum est \'sphannim\' et omnes
Abbreviated transcription (Latin):
ñ talẽ fugiat int̾pretationẽ. ut uerbũ ad uerbũ expͥmens
au aiati: qͦd antiqͥ codices latinoꝵ int̾pretati st̃ in edifi¬
tio. Auma in orientalib ꝓuintus ipsũ dr̃.: qͦs apud noᷤ
tectum. In palestina enĩ & egypto ubi uł scripti ft̃ diuin
libri uł interp̾tati: ñ habent in tectis culmina. sed a co¬
Masa. q̃ romȩ uł solaria uł mediana uocant. id ẽ pla¬
cii ascendisse credendus ẽ. Et qͣndo p̾cipit᷑ nob̃ ut faciamꝰ
domati nr̃o coronã : hoc p̾cipit̾ ut in tecto faciamꝰ ꝑ cir¬
cuitũ quasdã eminentias. ne facilis in p̾ceps lapsus sit. Et
suꝑ tecta. Et in ssaia. Quid uob̾ ẽ qͦd om̃s ascendistiᷤᷤ in tecta
uana: & multa istiꝰ modi. In codẽ Factꝰ sũ sicut niliti¬
kora in domicilio. Qđ similit̃ habetͥ in g̾co. Et queritis¬

Expanded text:
n talem fugiat interpretationem, ut verbum ad verbum exprimens, δώματι; quod antiqui codices Latinorum interpretati sunt, in aedificio. dcbfia in orientalibus prouinciis ipsum dicitur, quod apud nos \'tectum\'; in Palaestina enim et Aegypto, ubi uel scripti sunt diuini libri uel interpretati, non habent in tectis culmina, sed δώματα, quae Romae uel solaria uel Maeniana uocant, id est placii ascendisse credendus est et, quando praecipitur nobis, ut faciamus δώματιnostro coronam, hoc praecipitur, ut in tecto faciamus per circuitum quasdam eminentias, ne facilis in praeceps lapsus sit. et super tecta. et in Esaia: quid uobis est, quod omnes ascendistis in tecta uana et multa istius modi. in eodem: factus sum sicut νυκτικόραξ in domicilio. quod similiter habetur in G
Abbreviated transcription (Latin):
dasti terrã suꝑ stabilitatẽ suã. & post paululũ. Ab incre¬
patione tua fugient: a uoce tonitrui tui formidabt᷑. Et
in loco que fundasti eis. Qui emittis fontes in conuallibus.
& illud. ut educas panẽ de terra. Si gͦ omĩa ad scđam ꝑso¬
nam st̃ id ẽ ad dm̃: quomͦ in uno uersiculo tertia subito
&elt᷑ ordinẽ introducit᷑ : In eodẽ Quoce tonitrui tui for¬
nidabt̃. Habet & in hebreo tonitrui tui: & miror quom
apud latinos scriptoꝵ errore subtractũ sit in eodẽ Noc
mare magnũ & spatiosũ manib. Dicitis in g̃co. manib
n baberi. Et ego noui : sed ex hebreo de theodotionis edi¬
tione in lxx sub asterisco additũ est. Ueniq & in hebreo
ta scriptũ ẽ. ⁊ eahiau. sadollu arabidam. Qd a qͥla¬

Expanded text:
 super stabilitatem suam. Et post paulum: Ab increpatione tua fugient: a voce tonitrui tui formidabunt. Et: In loco, quem fundasti eis. Qui emittis fontes in convallibus. Et illud: Ut educas panem de terra. Si ergo omnia ad secundam personam sunt, id est, ad Deum, quomodo in uno versiculo tertia persoet extra ordinem introducitur? in eodem: a uoce tonitrui tui formidabunt. habet et in Hebraeo tonitrui tui; et miror, quomodo apud Latinos scriptorum errore subtractum sit. in eodem: hoc marema-25 gnum et spatiosum manibus. dicitis in Graeco \'manibus\' non haberi. et ego noui, sed ex Hebraico et de Theodotionis editione in Septuaginta sub asterisco additum est. denique et in Hebraeo ita scriptu
Abbreviated transcription (Latin):
chus hupupã. sexta editio noctuã. qͦd & nos magiᷤᷤ sequim̾
ea in domicilio : apud hebreos dr̃ factꝰ sũ sicut noctua in
runosis. qͦd pleriq bubone contentiose significare putatd
In codem Afacie irȩ & indignationis tus̨. Pro qͦ in greco
iuenisse uos dicitis. a facie irȩ tuȩ: cũ manifestissimum

Expanded text:
tuam\', quod et nos magis sequimur. ραξ in domicilio, apud Hebraeos dicitur: factus sum sicut noctua in ruinosis. plerique \'bubonem\' contentiose significari putant. in eodem: a facie irae et indignationis tuae. pro quo in Graeco inuenisse uos dicitis: a facie irae tuae, cum manifestissimum
Abbreviated transcription (Latin):
dicitis qͦd in g̾co es. ñ habeat. Ego uob̃ ampliꝰ dicã: qͦd apud
sed apud latinos ꝓpt̃ eufoniam positũ ẽ. Si enĩ dicamus
beatꝰ hõ quẽ erudieris dñe: cõpositionis elegantiã non ha
nocet sensui. si ponat᷑ & tu. In eodẽ Et in malitia eorũ
disꝑdet eos. In g̃co dicitis ñ ẽẽ prepositionẽ. in: sed legi ma
litiã eoꝵ disꝑdet. Sciendũ aut̃ qͦd & in hebreo & in cun¬
tis unt̾̃pretib positũ sit: in malitia coꝵ disꝑdet eoᷤ. Si
duit̃ uoluerimꝰ legere malitiã eoꝵ disꝑdet: id qd̾ in lxx¬

Expanded text:
dicitis, quod in Graeco \'es\' non habeat. ego uobis amplius dicam, quod apud sed apud Latinos propter εὐφωvιαv positum. si enim dicamus: \'beatus homo, quem erudieris, domine\', conpositionis elegantiam non habnocet sensui, si ponatur et \'tu\'. in eodem: et in malitia eorum disperdet eos. in Graeco dicitis non esse praepositionem litiam eorum disperdet. Sciendum autem, quod in Hebraeo, et in cunctis interpretibus positum sit: In malitia eorum disperdet eos. Si autem voluerimus legere: Malitiam eorum disperdet; id quod in
Abbreviated transcription (Latin):
Incodem Iunc locutꝰ es in uisione scĩs tuis. Pro qͦ in gͦco
filiis tuis inuenisse uos dicitis. Sed sciendũ qͦd in hebreo
transtulert: & sola sexta editio ꝓpħis tuis int̾pretata ẽ.
sensũ magis qͣm uerbũ expͥmens. & in kosͦne tantũ. ꝓ
scĩs. filios reppeti In eodem Iu uͦ repulisti & despexisti.
ꝑro qͦ in gco ezoy enicucas inuenisse uos dicitis. Unius
litterȩ mutatio quantũ uob̾ fecit errorẽ. Non enĩ respexi¬
sti sed despexisti & ꝓ nichilo duxisti. int̾pretati sumꝰ: nisi
forte ezoya eni cucac. ñ putatis tͣnsferendũ. despexisti.
sed sodm disertissimũ istiꝰ tẽporis int̃pretẽ. adnichilasti.
uel adnullasti. uł nullificasti. & siqua alia posst̃ inueni¬
ri apud imꝑitos portenta uerboꝵ. Ascło usq in scłm

Expanded text:
in eodem: tunc locutus es in uisione sanctis tuis. pro quo in Graeco in eodem: tunc locutus es in uisione sanctis tuis. pro quo in Graeco filiis tuis inuenisse uos dicitis. sed sciendum, quod in Hebraeo transtulerunt et sola sexta editio prophetis tuis interpretata est sensum magis quam uerbum exprimens; et in κοινῇ tantum pro sanctis filios repperi. in eodem: tu uero reppulisti et respexisti. pro quo in Graeco ἐξουδένωσας inuenisse uos dicitis. unius litterae mutatio quantum uobis fecit errorem! non enim \'respexisti\', sed \'despexisti et pro nihilo duxisti\' interpretati sumus. nisi forte ̓εξουδέvωσαςnon putatis transferendum \'despexisti\', sed secundum disertissimum istius temporis interpretem \'adnihilasti\' uel \'adnullasti\' uel \'nullificasti\' et si qua alia possunt inueniri apud inperitos portenta uerborum. Octogesim
Abbreviated transcription (Latin):
quã sepe diximꝰ: ut ubi ñ fit damnũ in sensirlinguȩ in qũa
relinquunt᷑. magnꝰ in legendo error exorit᷑. Sin autẽ
occurrisse credunt᷑: nec iustitia & pax sibi dedisse oscu
dicitis qͦd in ur̃o codice te ñ habeat. Addite te: & emen¬
dato errore librarii. urm qͦq errorẽ emendabitiᷤᷤ In eodẽ
Et tu dñe ds̃ miserator & misericors. In g̾co uos inuenisse
dicitis. & tu dñe ds̃ m̃s: qͦd suꝑfluũ est. Mus enĩ nec in
hebreo habetͥ nec in lxx. Magnꝰ & horrendꝰ. Pro qͦ in gco
inuenisse uos dicitis. Mos e ꝑoc: qͦd significat. terribiliᷤᷤ.
timendꝰ. formidandꝰ. Ego puto id ipsũ significare & hor¬
rendũ. ñ ut uulgꝰ existimat despiciendũ & squalidum:
scđm illud Michi frigidꝰ horror mẽbra quatit. & eo.
Horror ubiq animo. simul ipsa silentia terrent¬
&. Monstrũ horrendũ ingens. & multa inᷤ similia

Expanded text:
quam saepe diximus, UT UBI non sit damnum in sensu linguae, in quam quam saepe diximus, UT UBI non sit damnum in sensu linguae, in quam relinquuntur, magnus in legendo error exoritur. Si autem occurrisse credentur; nec justitia et pax sibi dedisse osculdicitis, quod in vestro 665 codice, te non habeat. Addite, te, et emendato errore librarii, vestrum quoque errorem emendabitis. In eodem: Et tu Domine Deus miserator et misericors . In Graeco invenisse vos dicitis. Et tu Domine Deus meus. Quod superfluum est: meus enim nec in Hebraeo habetur, necinvenisse vos dicitis, φοβερὸς, quod significat, terribilis, timendus, formidandus. Ego puto id ipsum significare et horrendum: non ut vulgus aestimat, despiciendum, et squalidum, secundum illud: Mihi frigidus horror Membra quatit. Et: Horror ubiqet: monstrum horrendum, ingens et multa his similia.
Abbreviated transcription (Latin):
qr uos in latina int̾p̃tatione uitauimꝰ &. dicimꝰ: rep̃hendimur.
Cui enĩ ñ pateat qd̃ si dicere uoluerimꝰ. cui ẽ auxiliũ eius.
aꝑtissimũ uitiũ sit: & qͣndo p̾cesserit cui. seqͥ ñ debeat eiꝰ.
Nisi forte uitis arguim̾: qͦd uitauimꝰ uitiũ. In codẽ In ual¬
le lacrimarũ. Pro qͦ dicitis ingco scriptũ kaaẏs aico
noc. id ẽ plorationis. Sed siue ploratũ. siue planctũ. siue fle¬
tum. siue lacrimas dixerimꝰ: uiꝰ ẽ sensus. Et no̾ hoc
sequim ubi nulla de sensu ẽ immutatio. latini ser¬
a oliticac: & q̃ritis quomͦ hoc uerbũ expͥmi debeat in
latino. Si contentiose uerba scrutam & syllabas: possumꝰ
dicere. bene placuit dñe t̾ra tua. Et dũ uerba sequimur.
sensꝰ ordinẽ ꝑdimꝰ. Aut certe addendũ est aliqͥs ut elo¬
quui ordo seruet᷑. & dicendũ. cõplacuit tͥ dñe terra cua.
sit nec in hebreo. Eadem igit᷑ inter p̃tandi sequenda ẽ regula

Expanded text:
quia nos in Latina interpretatione uitauimus, ut dicitis, reprehendimur. quia nos in Latina interpretatione uitauimus, ut dicitis, reprehendimur. cui enim non pateat, quod, si dicere uoluerimus: cui est auxilium eius, apertissimum uitium sit et, quando praecesserit \'cui\', sequi non debeat \'eius\' ? nisi forte uitii arguimur, quod uitauimus uitium. in eodem: in ualle lacrimarum. pr id est \'plorationis\', ted, siue ploratum siue planctum siue fletum siue lacrimas dixerimus, unus est sensus. et nos hoc sequimur, ut, ubi nulla de sensu est inmutatio, Latini serδόκησας. et quaeritis, quomodo hoc uerbum exprimi debeat in Latinum. si contentiose uerba scrutamur et syllabas, possumus dicere: \'bene placuit, domine, terra tua\' et, dum uerba sequimur, sensus ordinem perdimus. aut certe addendum est aliquid, ut eloquii ordo seruetur, et dicendum: \'conplacuit tibi, domine, terra tua\'. sit, nec in Hebraeo. Eadem igitur interpretandi sequenda est regula,
Abbreviated transcription (Latin):
nec alit̾ potest uerti qͥm a nob̾ tͣnslatũ est. Significat aut̃
speculã. quã custodes agroꝵ & pomors habere consueue¬
runt : ut de ãplissima urbe paruũ tuguriunculũ uix
remanserit. Hoc scđm g̾oos. Cȩterũ in hebreo lichin
scriptũ habet: qͦd aqͥla uertit ais a opioni. id ẽ aceruum
& tumulũ lapidũ. quib uineȩ & agri purgari solent.
ne aẏcoie. id ẽ possideamꝰ nob̾. quȩ suꝑflua questio ẽ. Quando
exultauit in dm̃ uiuũ. Pro qͦ in goo scriptũ dicitis. exultaue¬
rt̃. In hoc nulla contentio ẽ. Si enĩ leginiꝰ exultauit. intel¬
ligitur. cor meũ exultauit. & caro mea exultauit. Sin autẽ
exultauert᷑: duo parit̾ exultauert̃. id ẽ cor & caro. Et que¬
so uos ut huiꝰ mõi ineptas & suꝑfluas contentiones ubi nulla
est sensus ĩmutatio declinetis. In codẽ B eatꝰ iur cuiꝰ ẽ auxi¬
liũ abste. Ing̾co inuenisse uos dicitis: cui ẽ auxiliũ eiꝰ abste. Qd̾

Expanded text:
erti, quam a nobis translatum est; significat autem speculam, quam custodes agrorum et pomorum habere consuerunt, ut de amplissima urbe paruum tuguriunculum uix remanserit. hoc secundum Graecos. ceterum in Hebraeo \'lichin\' scriptum habet, quod Aquila uertit λιθαόριον, id est \'aceruum et cumulum lapidum\', quibus uineae et agri purgari solent. id est \'possideamus nobis\'. quae superflua quaestio est; quando exultauit in deum uiuum. pro quo in Graeco scriptum dicitis exultauerunt. in hoc nulla contentio est; si enim legimus \'exultauit\', intellegitur \'cor meum exultauit et caro mea exultauit\'; sin autem \'exultauerunt\', duo pariter exultauerunt, id est cor et caro. et quaeso uos, ut huius modi ineptias et superfluas contentiones, ubi nulla est sensus inmutatio, declinetis. m eodem: beatus uir, cuius est auxilium abs te. in Graeco inuenisse uos dicitis: cui est auxilium eius abs te; quod
Abbreviated transcription (Latin):
hoc sub ueru in lex additũ est. Et hinc apud uos &
apud plerosq error exorit᷑. qd scriptoꝵ negligentia uir¬
gulis & asteriscis subtractis. distinctio uniuersa confun
reꝑisse uos dicitis : in medio uentris mei. Qđ & in he¬
breo scriptũ est. Satt hoc ms ay. sed ꝓropt̾ eufoniam
apud latinos in corde tnslatũ est. Et tam̃ non debemuᷤᷤ
subtrahere qͦd uerũ est. In ipso Dñe in aduitoriũ meũ
respice. Pro qͦ in gco uos reꝑisse dicitis. en eyconi: id ẽ
ñ sit positũ: cũ manifestissime & in hebreo & in cunctiᷤ
yetoroy iac iii. Salutare uultꝰ mei ds̃ ms. Pro quo
inuenisse uos dicitis. & ds̃ ms̃. Sed & sciendũ hoc in isto
psalmo bis inueniri. & in pͥmo positũ eẽ salutare uultꝰ
& de theodotione sub asterisco addita sit In ipso Ex ꝓ¬
hostes mei. In codem Spera in dõ qm̃ adhuc confitebor
illi. Et dicitis. adhuc in g̃oo ñ inueniri. Qđ sub asterisco

Expanded text:
hoc sub ueru in Septuaginta additum est . et hinc apud uos et hoc sub ueru in Septuaginta additum est . et hinc apud uos et apud plerosque error exoritur, quod scriptorum neglegentia uirgulis et asteriscis subtractis distinctio uniuersa confundrepperisse uos dicitis: in medio uentris m e i, quod et in Hebraeo scriptum est \'batthoch meai\'. sed propter euphoniam apud Latinos \'in corde\' translatum est; et tamen non debemus subtrahere, quod uerum est. in eodem: domine, in adiutorium meum rn sit positum. Cum manifestissime et in Hebraeo, et in cunctis esimo primo: salutare uultus mei, deus meus. pro quo inuenisse uos dicitis: et deus meus. sed sciendum hoc in isto psalmo bis inueniri et in primo positum esse: salutare uultus et de Theodotione sub asterisco addita sit. in eodem: expr'hostes mei. in eodem: spera in deum, quoniam adhuc confitebor illi. et dicitis \'adhuc\' in Graeco non inueniri. quod sub asterisco
Abbreviated transcription (Latin):
cioioy: id ẽ in excessu mentis meę. Alit̃ enĩ. extasin latinꝰ
sermo exprimere ñ potest: nisi mentis excessũ Aliter me
in hebreo legisse nouerã: in stupore & in admuatione mea
Nec ẽ in sp̃u ciꝰ dolus. Pro qͦ in g̾oo legisse uos dicitiᷤ. ento¬
eto mati aytoy ao ao: id est in ore eiꝰ dolus. Qđ solus s ima¬
xta editio & aquila. & ipsũ hebraicũ in spũ eiꝰ habet. qͦd hebra¬
ice dicit᷑ Brycho. Sin aut̃ e̾et in ore eiꝰ: scriberet᷑ affico
In eodem Conuersus sũ in erũna mea. Ing̾oo. mea. ñ ẽẽ sug¬
geritis: qͦd ex hebraico & de tͣnslatione theodotionis sub aste¬
risco additũ est. Et in hebreo legit᷑. ias addi Omĩa ossa mea
dicent dñe. Pro qͦ in g̾co bis dñe inuenisse uos dicitiꝰ. Sed sci¬
endum qͦd multa sint exẽplaria apud hebreos: quȩ nec se
nimis. uos legisse dicitis. Qđ additũ est: nec apud quen
homo. Et dicitis in g̾co u̾os nͨ inuenisse. conturbat᷑. Sed &

Expanded text:
 id est \'in excessu mentis meae\'; aliter enim ἔxστασιv Latinus sermo exprimere non potest nisi \'mentis excessum\'. aliter me in Hebraico legisse noueram: in stupore et in admiratione meanec est in spiritu eius dolus. pro quo in Graeco legisse uos dicitis: sv τω̨̃ στόματι avtov, id est in ore eius dolus, quod solus Symmaxta et Aquila et ipsum Hebraicum in spiritu eius habet, quod Hebraice dicitur\'brucho\'. sin autem esset in ore eius, scriberetur \'baffio\'. in eodem: conuersus sum in aerumna mea. in Graeco mea non esse suggeritis, quod ex Hebraico et de translatione Theodotionis sub asterisco additum est, et in Hebraeo legitur \'lasaddi\'. \'lasadicent: domine. pro quo in Graeco bis \'domine\' inuenisse uos dicitis. sed sciendum, quod multa sint exemplaria apud Hebraeos, quae ne semnimis uos legisse dixistis. quod additum est nec apud quemqhomo. et dicitis uos in Graeco non inuenisse \'conturbatur\'. sed et
Abbreviated transcription (Latin):
In eodem Dilexert̾ eũ in ore suo. & lingua sua mentiti
st̃ ei. Et in hebreo ita scriptũ ẽ. icazbulo: & om̃s uoce si¬
Quis autẽ uoluerit ꝓ ei. ponere eũ. & uitiare exẽplaria:
ñ est mei uidicii. In eo dẽ Et ꝓpitiꝰ fiet peccatis eoꝵs: & ñ
disꝑdet eos. Dicitis qͦd eos in g̾co ñ habeat. qͦd & uerũ est.
sed nos ne sententia pendeat. latinũ sermonẽ sua ꝓprieta¬
te cõpleuimꝰ. Siqͥs autẽ putat aiaOs exei. non ꝑdici¬
onem sonare sed corruptionẽ: recordet᷑ illiꝰ tituli in quo

Expanded text:
In eodem: Dilexerunt eum in ore suo, et lingua sua mentiti sunt ei . Et in Hebraeo ita scriptum est ICHAZBULO, et omnes voce siquis autem uoluerit pro \'ei\' ponere \'eum\' et uitiare exemplaria, non est mei iudicii. in eodem: et propitius fiet peccatis eorum et non disperdet eos. dicitis, quod \'eos\' in Graeco non habeat, quod et uerum est; sed nos, ne sententia pendeat, Latinum sermonem sua proprietate conpleuimus. si quis autem putat διαφθερεῖ non \'perditionem\' sonare, sed \'corruptionem\', recordetur illius tituli, in quo
Abbreviated transcription (Latin):
id ẽ ꝑscrutabar siue q̃rebã. & qͥnta similit̃. Proprie
autẽ ECHAONIC MCoC. in agri cultura in sariendo dicit᷑ id ẽ
sarculando. Et quomͦ ibi q̃runt᷑ herbȩ sarculo q̃ secent᷑: sic
& iste retractatũ cogitationũ suarũ rsta Gor ikoc. a
adnuntiabt̃. Sed sciendũ qͦd in hebreo. iasaph pheru. scri¬
ptũ est. qͦd aqͥla & sẏminachꝰ. narrabt̃. tͣnstulert᷑. In eodẽ
Et occidit pingues eoꝵ. Sic habet & in hebreo hoc ẽ. bama ᷤᷤ

Expanded text:
id est \'perscrutabar\' siue \'quaerebam\' et Quinta similiter. proprie id est \'perscrutabar\' siue \'quaerebam\' et Quinta similiter. proprie autem σxαλισμὸς m agri cultura in sariendo dicitur, id est sarculando; et, quomodo ibi quaeruntur herbae sarculo, quae secentur, sic et iste retractatum cogitationum suarum μεταφοριxω̃ς a \'adnuntiabunt\'. sed sciendum, quod in Hebraeo \'iasaphpheru\' scriptum est, quod Aquila et Symmachus narrabunt transtulerunt. in eodem: et occidit pingues eorum. sic habet
Abbreviated transcription (Latin):
oribus. Memor esto imꝓꝑioꝵ tuoꝵ. eoꝵs q̃ ab insipiente
st̃ tota die. Ne obliuiscaris uoces inimicoꝵ tuoꝵ: idẽ uo¬
ces qͥbte blasphemant. tͥq in popło tuo detͣhunt. Unde
sequit᷑. Suꝑbia eoꝵ qͥ te odert̃ ascendit sẽꝑ: id ẽ dũ tu dif¬
lia tua. Pro qͦ male apud g̾cos legit᷑: narrabo omia mirabilia
quo depͣuatũ legitis. in manib suis. In eodẽ Terribili &
ei qͥ aufert sp̃m pͥncipũ. Dicitis qͦd ei ñ sit scriptũ in gͣco.
Uerũ est. Sed nisi apposuerimꝰ ei : latinꝰ sermo ñ reso¬
nat. Neq enĩ possumꝰ recte dicere : t̾ribili & qͥ aufert
sp̃mpͥncipũ. Et meditatꝰ sũ nocte cũ corde meo: & ex¬
ercitabar & scobebã spm̃ meũ. Pro qͦ in hebreo legimus.
Recordabar psalmors meoꝵ in nocte cũ corde meo. lo¬
quebar & scobebã sp̃m meũ. Pro exercitatione. uao a ec¬
xoẏn id ẽ decantationẽ quandã & meditationẽ.lxx
tianstulert̃. Et ꝓ eo qͦd nos diximꝰ. scobebã : illi posuert̃

Expanded text:
quae ab insipiente sunt tota die; ne obliuiscaris uoces inimicorum tuorum, id est uoces, quae te blasphemant tibique in populo tuo detrahunt\'. unde sequitur: superbia eorum, qui teoderunt, ascendit semper, id est: \'dum tu diflia tua. pro quo male apud Graecos legitur: narrabo omnia mirabilia uis. In eodem: Terribili, et ei qui aufert spiritum Principum . Dicitis quod, ei, non sit scriptum in Graeco: verum est; sed nisi apposuerimus, ei, Latinus sermo non resonat. Neque enim possumus recte dicere: Terribili, et qui aufertmo sexto: Et meditatus sum nocte cum corde meo, et exercitabar, et scopebam spiritum meum . Pro quo in Hebraeo legimus. Recordabar Psalmorum meorum in nocte, cum corde meo loquebar, et scopebam spiritum meum. Pro exercitatione, ἀδολεσχίαν, id est, decantationem quamdam, et meditationtranstulerunt et pro eo, quod nos diximus \'scopebam\', illi posuerunt