comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nũ. nox andit dultior. et responsa suam a
rescieus echo resultat. ꝓpe̾ quor sordes
binio ⁊ ꝓcero forumine autrum
quoddar recipiendis odoribi p̾stantuit
nõ ꝑfuctorie odor tnͣseat. s dincius iu¬
bereathuarib et carũ ductu cerebrum
sensusq depascat. Ideo dinciꝯ odor fia¬
gbat acceptu quĩ sino resouat. ant nisꝯ
apparet. plerũq qd̾ meniento breui fu¬
eris odoratus. toto tibi die spirat uman
uit. et sine fraude atq offeusione alid
corporis dirmant: Est et̃ nõ mediotͥs¬
sensus ĩ tactu. atq in eo uoliłtas gͣtissĩa
que ccalis ꝓbare nõ possimio. postremu
quo offisi est oriᷤ aut lingne. qd̾ tani õib
aures andiendi. aut nares otorandi
aut mauꝰ tãgendi. nͥ corpo om̃e cõfor¬
cetꝰ aliũtis. Deficimꝰ erĩnrib. insi
eas cibi cõpetenti assidutate reparrino.
Deniq confecti fame. mllis oblectãt᷑
sensib acuoluptatibi. s qiͣ exortes eoꝵ
iud gͦ descͥbam toritiũ uallũ que

Expanded text:
num uox auditur dulcior et responsa suauia referens echo resultat. ipsae quoque sordes biuio et procero foramine antrum quoddam recipiendis odoribus praestant, ut non crimen odor transeat. sed diutus inhaereat naribus et earum ductu cerebrum sensusque depascat? ideo diutius odor fraglat acceptus quam sermo resonat aut uisus apparet. plerumque quod momento breui fueris odoratus toto tibi die spirat in naunt et sine fraude atque offensione aliqua corporis deriuantur. est etiam non mediosensus in tactu atque in quae oculis probare non possumus. Postremum quoque officium est oris aut linguae, quod tamen omnibus aures audiendi aut nares odorandi aut manus tangendi, nisi corpus omne confortetur alimentis. deficimus enim uiribus, nisi eas cibi conpetentis adsiduitate reparemus. denique confecti fame nullis oblectantur sensuum uoluptatibus, sed quasi exortes eorum id ego describam dentium uallum, quo
Abbreviated transcription (Latin):
ccso tuo. et cũc uideb̾ eitere festutã de
medendi periti cerebrũ hoĩs incapite
locatũ. Alios aut̃ nr̃i corporis sensus
ꝓpt̾ cerebrũ fuinio quodã ẽẽ domicilio
constitutos. Initiĩ enĩ nernoꝵ et oĩu
sensuñ uolũtane comno cõis cerebr.
est atq inde omĩs eoꝵ quedirmiꝰ cã

Expanded text:
oculo tuo, et tunc videbis ejicere festucam deoculo tuo, et tunc videbis ejicere festucam demedendi periti cerebrum hominis in capite locatum, alios autem nostri corporis sensus propter cerebrum finitimo quodam esse domicilio constitutos. Initium enim nervorum et omnium sensuum voluntariae commotionis cerebrum est, atque inde omnis eorum quae diximus, ca
Abbreviated transcription (Latin):
tur. eoloco cculos ꝯstituit. au sup̾ nio
dum suꝑcilia desuꝑ nõ minimul ꝓter¬
tõuio imꝑtiant subtermale ałiquͣ¬
culũ eleuate. aut exignũ minncõis
adiũgont. int̾iore ꝑtem sepiant.
Mares exteriorẽ quo ftoutis malaꝵ
qi sͥ exuberant et licet os suũ conpa¬
ge concu et equata coͥnfima cartũual¬
lare uideantᷤ interhet medii sũt gcłer
orbes. et tuti ad cancudũ. et ad ĩtuend̾
liberi et decori ad grãm. nt pote ĩcristal¬
si spẽm irfulgẽtes in quoꝵ medio pu¬
pule sut queuidendi ninus opat᷑.
Hoe ne cotͣ ĩti dentis ĩ uirie offensio¬
ue ledãtꝰ pilis huic inde consertis ue
me dũe ut pupillã cecsi. ut ꝓtectõis
diue fieret ei tam solicita et tuta cur¬
todia. quͣ pupilla ocłitutissimo qda
uature naule numure dig̾tꝰ es. suns quia
ĩnocentia et ĩtegͥtas lem sorte aspla
iuolat᷑. et grẽ sueniunꝯ antat. Et
erroris oblimet. ant ullauexeet festuca
pocĩ. quia scͥptũ est. Ece pͥmũ trabem de

Expanded text:
etur, eo loci oculos constituit, cui supercilia desuper non minimum protectionis impertiant, subter malae aliquantulum elevatae haud exiguum munitionis adjungant, interiorem partem sepiant nares, exteriorem quoque frontis malarumque gibbi extuberent: et licet ossium compage connexa et aequata confinia circumvallare videantur, inter haec medii sunt oculorum orbes, et tuti ad cavendum, et ad intuendum liberi, et decori ad gratiam, ut pote in crystalli speciem refulgentes. In quorum medio pupillae sunt, quae uidendi munus operantur. haec ne qua incidentis iniuriae offensione laedantur, pilis hinc inde consertis uelme, domine, ut pupillam oculi, ut protectioni? diuinae fieret ei tam sollicita et tuta custodia quam pupillam oculi tutissimo quodam naturae uallo munire dignatus est, simul quia innocentia et integritas leui sorde aspersa uiolatur et grerroris oblimet, aut ulla vexet festuca peccati; quia scriptum est: Ejice primum trabem de
Abbreviated transcription (Latin):
tũ uehunt. unde censoria pot̾ate. quo uult
tasinguł ab eunda decerint. Uideas imꝑa¬
cori suo singula gͥtinto stipendio militar.
auia portãt. Alia pascũt. alia defendũt. uł
mũteriũ suũ exhibent. parcat ut p̾ncipi
antillant᷑ ut due. Inde sielit q̃dam ꝓcodit
tẽsura. qmͣ debeant pedes adire regionẽq̃
milicie ninis manꝰ. consumãdis oꝑib
cx equant᷑ qu ̃ uent̾ abstinẽdi nł edendi
fornã impoĩte teneat discipline. uic frõs
libera undis aperta temporib que mẽtis
habitũ specie sin ꝓdat. Nũc leta. nc̃ t̾stior
mĩt crecta ad senentatẽ. nc̃ ad leuitatẽ
remissior. que signis forensibi int̾nam
cepͥmat uolũtatẽ. Imago quedã auimi
loquit in uultu. fideibasis. inqua cotidie
nimẽta p̾tendũt. p̾texũt grãm. ilt et
uemstas decoris anideat. et elegantia
ꝓfectõnis assistat. Si quid crĩ de capite
sor diil decidat. aut arene puluis. aut ros
le stenti

Expanded text:
tum vehunt. Unde censoria potestate quo vult tum vehunt. Unde censoria potestate quo vult ta singulis obeunda decernit. Videas imperatori suo singula gratuito stipendio militare. Alia portant, alia pascunt, alia defendunt, vel ministerium suum exhibent: parent ut principi, ancillantur ut domino. Inde velut quaedam procedit tessera, quam debeant pedes obire regionmilitiae munia manus consummandis operibus exsequantur, quam venter abstinendi vel edendi formam impositae teneat disciplinae. 58. Huic frons libera, nudis aperta temporibus, quae mentis habitum specie sui prodat, nunc laeta, nunc tristior, nunc erecta ad seueritatem, nunc ad lenitatem remissior, quae signis forensibus internam exprimat uoluntatem. imago quaedam animi loquitur in uultu, fidei basis, in qua cotidie unimenta praetendunt, praetexunt gratiam; ut et venustas decoris arrideat, et diligentia protectionis assistat. Si quid enim de capite sordium decidat, aut arenae pulvis, aut ros mescenti
Abbreviated transcription (Latin):
b . qͥm̃ compta ĩmulicribi ꝙͣ molł ĩpucris
Aliũ sexum criuita decet aliũ tonsa nõ de¬
cet Erarborib licet q̃ bñaui fit grãcapiti.
estimare. Incapite arbons omĩs ẽ fructꝰ.
udi añ ẽ pulc̾tudo. illius comanos ãt aplu¬
uuis tegit. aut defendit. a sole. Tolle ar¬
boei comam. tota arbor nigͣta ẽ. Quͣco gͥ
maior
hũani capitis oruatꝰ est. qui cciebrũ ur̃m¬
her est sedem originẽqi urõꝵ sensuũ tapillis
capitis mumit et uestit. ne aut fugore
et ideo ubi ĩiuria nocet. ibigna p̾minet.
Quid sine capite ẽ lx̃. cũ totꝰ incapite sit.
Cñ capud nideris Ixiẽm agnoscis. Si capd̾
desit agnitio ad esse nulla potest. Iacet drũ¬
ius ignobis sine honore sine noie. Sola ae¬
re fusap̾ncipũ ca̾pita. ⁊ ductiuulto de cie.
us demarmore ab bonũłi adorant᷑: Nõ ĩ¬
uierito gͥ buic quasi consultorisuo cetera
mẽbra famsant. Et c̾cũferũt illud serui¬
li gestamine sic̃ liume acq ĩ subliiui le ta¬

Expanded text:
pueris? Alium sexum crinita non decet, alium tonsa non decet. Ex arboribus licet quae humani sit gratia capitis, aestimare. In capite arboris omnis est fructus, ibi omnis est pulchritudo, illius coma nos aut a pluviis tegit, aut defendit a sole. Tolle arbori comam, tota arbor ingrata est. Quanto igitur major humani capitis ornatus est, qui cerebrum nosthoc est, sedem originemque nostrorum sensuum capillis capitis munit et vestit; ne aut frigore et ideo ubi injuria nocet, ibi gratia praeeminet. Quid sine capite est homo, cum totus in capite sit? Cum caput videris, hominem agnoscis: si caput desit, nulla agnitio esse potest: jacet truncus ignobilis, sine honore, sine nomine. Sola aere fusa principum capita, et ducti vultus de aere vel de marmore ad hominibus adorantur. Non immerito igitur huic quasi consultori suo caetera membra famulantur, et circumferunt illud servili gestamine sicut numen, atque in sublime loca
Abbreviated transcription (Latin):
nõ debet obsidionẽ uereri. cui ꝓpt̾ adintor
est. ꝙ uintur euĩ grã spãli. et secularib⁊ pi¬
cuł obsidetur. Uñ et incantias bes dm̃.
Ego uuus. et ubem mea tuns. muus
ẽ eccã. tuires eiꝰ Nit sac̾dotes. quib habũ¬
dat. et denatunalib uerbin. et demorali¬
b disciplina. Cognosa gͦ te decora aĩa qr
pͥmago es dei. cogide te homo quia gła es
m̃s tua sapientia p̾dicat᷑. Nñme ĩtueor
quẽ tu ĩ ip̃is cogitatõnib otultis ⁊ interuis
affcctib dep̾bendis scicntietue agnosco uns
tibi nequando laqueis iplicitus dy ałi
fias pda uenantis. ne forte infauces tethri
illiis leonis in citiras. qͥ iugit et cutuit q̃¬
quid oxte exeat. non de cibo dico. quia ab¬
sorbetur. et egreditur. s de cogitacõne di¬
co deẜmone assero. Nõ intret aliem chori
concupistẽcia. nõ in repat intuã mẽtem
nõ rapiat occsos. tnͣsentis R̾emĩe pulc̾tudi¬
uẽ. aĩmꝯ nõ includat. nõ ẜuio cuus tep̃ta¬

Expanded text:
debet obsidionem vereri, cui Christus adjutor est. Munitur enim gratia spiritali et saecularibus periculis obsidetur. Unde et in Canticis habes dictum: Ego murus, et ubera mea turres . Murus esia, turres ejus sunt sacerdotes, quibus abundat et de naturalibus verbum, et de moralibus disciplina. Cognosce ergo te, decora anima; quia imago Dei es. Cognosce te, homo; quia gloria es minis tua sapientia praedicatur. Dum me intueor, quem tu in ipsis cogitationibus occultis et internis affectibus deprehendistibi; ne quando laqueis implicatus diaboli fias praeda venantis; ne forte in fauces tetri illius leonis incurras, qui 133 rugit et circuit ququid ex te exeat. non de cibo dico, qui absorbetur et egeritur, sed de cogitatione dico, de sermone adsero. non intret in te alieni tori concupiscentia, non inrepat in tuam mentem, non rapiat oculus transeuntis feminae pulchritudinem, animus non includat, non sermo tuus tempta
Abbreviated transcription (Latin):
qd pail ilũ distat indere et andire nõ
possumꝰ. Si int̾iecti parietes sint impe¬
ditur aspectus. impeditur auditꝰ. deĩde
corpus nr̃m uno inloco heret angusto
includiturspacio. Om̃s fere laciores st̃
hose om̃s et̃ uelotiores. Nõ gͦ caro põt
esse adỹmaginẽ dei. s aĩa nr̃a quelit᷑a¬

Expanded text:
quod paululum distet, videre et audire non quod paululum distet, videre et audire non possim? Si interjecti parietes sint, impeditur aspectus, impeditur auditus. Deinde corpus nostrum uno in loco haeret, angusto includitur spatio. Omnes ferae latiores sunt homine, omnes etiam velociores. 45. Non ergo caro potest esse ad imaginem Dei
Abbreviated transcription (Latin):
ad ẏmagine̾ dei. Caro nũquid ady
maginẽ dei est : Eigo indeo t̾ra est. quia
caro eit cerra. Ergo corporeꝯ deus. gͦ ui¬
armꝰ ut caro: passionibq sd̾iectꝰ est:
fortetibi capud indeatur adsiuilitudi¬
ne dei qui a eminet: Aut ocłlꝯma ĩtuẽ¬
tur. Ul aures quia andiũt: Si altitudi¬
nemspectas. nõ ꝓceri uiteur⁊ quia paulu¬
lũ uertice emiuemꝯ atenis. ded ideo nõ
putes conos similes deidici. quia spentib
cct̾isqi reptantib & quia dã uulis atq
ouib aut lupis celsioros sumꝰ. et qnͣto i
ea ꝑte cameli nob̾ atq elefanti ꝓtenoros
sũt. Obtutus est quidem p̾stans cxspͤca¬
re elemẽta mũdi cognosc̾e̾. que nillus ad¬
m̃tiet. s tuus dep̾uendat. aspecto uerũ
ħ ip̃m qnͣtũ est qd̾ intemꝰ. ut eo ad simili¬
scrutatur cordis erculta. Non pudet ⁊ beor
aut̃ pedes est indeo. Qd̾ atergo est indere
nõ possum. Cerincem meam nestio nõ
noui eccipiciũ. genes incos inder̾ nou

Expanded text:
ad imaginem Dei. Caro numquid ad imaginem Dei est? Ergo in Deo terra est; quia caro terra est. Ergo corporeus Deus. Ergo infirmus ut caro, passionibusque subjectus. Et forte caput tibi videatur ad similitudinem Dei, quia eminet: aut oculi, quia intuentur: vel aures, quia audiunt. Si altitudinem spectes, num proceri videmur, quia paululum vertice eminemus a terris? Sed ideo non pudet, eo nos similes Dei dici, quia serpentibus caeterisque reptantibus, aut quia damulis, atque ovibus, et lupis celsiores sumus? Et quantum in ea parte cameli nobis atque elephanti proceriores sunt? Obtutus est quidem praestans, spectare elementa mundi, cognoscere quae nullus annuntiet, sed tuus deprehendat aspectus; verum hoc ipsum quantum est quod videmus; ut eo ad similiscrutatur cordis occulta? Non pudet hoc ante pedes est, video; quod a tergo est, videre non possum. Cervicem meam nescio, non novi occipitium, renes meos videre non
Abbreviated transcription (Latin):
rator asceudit. et ad hic ĩiusbilẽ reliqͥb
nauigãtibi euuꝑus denasalutat ac forte
ditas sispecula edicior ncc̾ia fuit. cur non
supͣ ssiũ uertice capitis gcell ꝯstituti st̃
acut caneris uł scanabris ĩslimo sit̃ anib
licet iuullũ capud appareat. colla ⁊torsa ta¬
nen cet̾o corpore cessiora sut̃. Sullis cecta
ualida. nec tamteuius mẽbrana sit nob.
que facile possint offendi. tuloq ae teris iut̾¬
fidi sensibi. Alus quo aumantib
bimodi spẽs ut possint atłos. aut ad
ceruitẽ cõftus. ut equi. aut bones. aut ꝓpe¬
modũ om̃s fere. aut ad alas suas ut
aues. quotuta quiete potiaut᷑. Sob̾
autẽ et ĩ ssĩma corporis parte cõstitiu o¬
culos oportuit tanꝙͣ marce. et ab oũ
uł ninua offensione deffendi. que duo

Expanded text:
rator ascendit et adhuc inuisibilem reliquis nauigantibus eminus terram salutat. ac forte dicas: si specula editior necessaria fuit, cur non supra summum uerticem capitis oculi constituti sunt sicut cancris uel scarabaeis in summo sunt, quibus licet men caetero corpore celsiora sunt? Sed illis testa valida, nec tam tenuis membrana sicut nobis, quae facile possit offendi, ruboque et caeteris interscindi sentibus. aliis quoque animantibus huiusmodi species, ut possint oculos aut ad ceruicem conferre ut equi aut boues ac propemodum omnes ferae aut ad alas suas ut aues, quo tuta quiete potiantur. nobis autem in summa corporis parte constitui oculos oportuit tamquam in arce et ab omni uel minima offensione defendi, quae duo
Abbreviated transcription (Latin):
tem. Uit supͣ quẽ requiescã. iusi suꝑhiũ¬
lem et quietũ et cremẽtẽ nerba moa: Eto
escat affectus. Qui non reqͥemt ĩdestus.
młto mag̃ nõ irquiescet inpectore besti¬
ali. Sut enĩ bestiales anuui. sũt fere for¬
ma hoĩum indute dequibi dicit dũs. At¬
cendite nob̾ afalsis ꝓpħis qui uenunt

Expanded text:
tem: aut supra quem requiescam nisi super humtem: aut supra quem requiescam nisi super humilem et quietum et trementem uerba mea? esto escat affectu. Qui non requievit in bestiis, multo magis non requiescet in pectore bestiali. Sunt enim animi bestiales, sunt ferae forma hominum indutae, de quibus dicit Dominus: Attendite vo
Abbreviated transcription (Latin):
ambulas quos abstond̾ũt tͥ ĩ uia ĩnicitui.
Omĩa gͦ c̾cũspice. ut effugias sicut alun¬
la teretid. et sicut auis dela queo. Sãuiu¬
la recia aspectꝰ uinacitate declinat. Aiis
eiutat laqueos siad supiora se conferat
⁊ terrena suꝑnollet. Insupiorib enĩ neo
cendit retia. laqueũ sullus abscõdit. Ideo
cuiꝰ cõu̾sationi supius est. huiꝰ nõ solet in
p̾dam ncĩre captiml. S. quid nurans si
homo tecipitur. ab hoĩe quaudo filius boĩs
nͥ requiest̾e̾t nõ he̾bat: Et ille qui dem ta¬
lem hoĩ em fecit ubi capudsuũ reclinaret.
ni cepit ẽẽ s fonea. si postea qui alter al¬
teri uectere cepit insidias quẽ iuuare
deberet. capud suũ ꝗt̃ auercit anob̾ sed
postea tam̃ maluit illud morti offerre
mitis. ut inte xp̃t̃ capud reclinet. Demiq
cũ feciss pistiũ beluas cũfeciss. ⁊ feuꝵ
geu̾a. ec bestiaꝵ nõ requieuit. Requie
uit autẽ postea qñ hoĩem ad ymaginẽ
suam fecit. In quo requiestat. audi dicẽ¬

Expanded text:
ambulas, quos absconderunt tibi in uia inimici tui. omnia ergo circum inspice, ut effugias sicut dammula de retibus et sicut auis de laqueo. dammula retia aspectus uiuacitate declinat, auis euitat laqueos, si ad superiora se conferat et terrena superuolet; in superioribus enim nemo tendit retia, laqueum nullus abscondit. ideo cuius conuersatio in supernis est, huius non solet in praedam uenire captura. sed quid miraris, si homo deubi requiesceret, non habebat? Et ille quidem talem hominem fecit, in quo caput suum reclinaret. mi coepit esse, sed fovea; posteaquam alter alteri nectere coepit insidias, quem juvare deberet, caput suum Christus avertit a nobis: sed postea tamen maluit illud morti offerre immitis; ut in te Christus caput reclinet. Denique cum fecisset piscium belluas, cum fecisset ferarum genera et bestiarum, non reuit autem, posteaquam hominem ad imaginem suam fecit. in quo requiescat audi dicen
Abbreviated transcription (Latin):
tut aaigore Snillos beatos putas ꝓn
nos pedes querut suis uti nesciũt. demq
apantis p̾cediuit᷑ apsiims portant. nisi
forte illud uinaris qd̾ habundãt auro.
argento pecuma. Qnͣti hobnndãt indes
quͣtis egeant nõ indes. S eburneis lec¬
tis accũbere p̾ciosũ putas. et nõ ꝯsid̾as
p̾ciosiore eẽ teram. que panpi thoios gͣ¬
miuũ sternit. in quib dscis ioquies suaꝰ
da. tota ꝑingil nocte querit ⁊ nõ capit.
O qnͣto te ie beatiorem niditat. uigilas
quiescentẽ. Illud p̾terea. ꝙ uilto ẽ p̾stã¬
tius qm̃ iustus quihic eguerit. alic hi¬
bũdabit. Et quibit laborem tossauerit.
illic cõsolationẽ hẽbit. Qui antẽ hic iece¬
ꝑitbona. illic m̾ce̾dem eoꝵ spemir nõ po¬
terit. pluꝑtas enĩ m̾cedẽ suã reseniat
ciis temptam̃ta sut̃. Iteoq sapiens dic̃.
Diuitias et panꝑtates neded̾is mͥ. Et
qua rõne hec pecierit hoc dic̃. Satis eii¬
est hoĩm brẽ quod sibi sufficit. quia di

Expanded text:
dat a frigore. An illos beatos putas, qunos pedes requirunt, suis uti nesciunt. Denique a paucis praeceduntur, a plurimis portantur. Nisi forte illud miraris, quod abundant auro, argento, pecunia: quantis abundant vides, quantis egeant non vides. Sed eburneis lectis accumbere pretiosum putas; et non consideras pretiosiorem esse terram, quae pauperi thoros graminum sternit, in quibus dulcis requies, suavis da, tota pervigil nocte quaerit, et non capit. O quanto te ille beatiorem judicat vigilans quiescentem! Illud praetereo, quod multo est praestantius: quoniam justus qui hic eguerit, illic abundabit; et qui hic laborem toleraverit, illic consolationem habebit: qui autem hic receperit bona, illic mercedem eorum sperare non poterit. Paupertas enim mercedem suam reservat,tiis temptamenta sunt. ideoque sapiens dicit: diuitias et paupertatem ne dederis mihi. et qua ratione hoc. petierit dicit: satis est homini habere quod sibi sufficit iuuenes
Abbreviated transcription (Latin):
plicio nõ tñ ũpã uita meruerunt adꝑa¬
dismu reuocari. sic et caro pocĩ eriam si re¬
missis pocĩs homo in ea mte iux̾it non
continno meretur eam mortẽ nõ ꝑpe
Sionĩs qmi descend̾unt a cayn ĩ adam
fuerint. ꝓillam sub̾am qmͣ accepit
carn apirentib pͥmis ibi extiterunt¬
n milla particula que incayn fnt ꝓpa¬
gata nontot achum fuerunt quot ho¬
mines ab eodescend̾int. Unde nõ underꝰ¬

Expanded text:
i — non tamen illa uita meruerunt ad paradisum reuocari: sic et caro peccati, etiam si remissis, peccontinuo meretur eam mortem non perpSic omnes qui descenderunt a Cain in Adam fuerunt, per illam substantiam quam accepit Cain sed in illa particula quae in Cain fuit propagata non tot atomi fuerunt quot homines ab eo descenderunt; unde non vide
Abbreviated transcription (Latin):
tur grã possit bouũ uells. etita indetur
quod est anteqmͣ detur grã possit bomũ
uelle sita est hit. sicut et incompedito ulo
sensu. Sinułi non negami ꝰ deillo pocõ¬
re uel pagano. uel quo us alio. qum
possibile enm sit bonũ uelle s nõ maĩ
que a ccopetur. Quid est neue sempli¬
deum. Uimiere et amare simplicit᷑ pro¬
lata. affectõnes stunit. cũ addicamẽto
irtutes stt̃. Delle est nob̃ ꝑnaturam
uellebonũ ꝑ grã. Simplices namq af¬
fectiones inst̾ nob̾ natialit̾ tanꝙ᷑ ꝙ
te uiui uõ pot̃ mediet bona sit. uirtuti¬
bus nemo male ntitur. cet̾s antem
bonis .i. medus et uiuinis. nõsolui
bene si ⁊ male quisq pot uti. et ideo iur
curlib̾m ar qr etmale illo uti possinno
si cũtale et quodsine illo recte uiuerene¬
queamꝰ. bonus auteuiusus eiusiamrar¬
tus cit que iumagnis bonis iꝑitur gmbi

Expanded text:
 bonum velle; et ita videtur quod antequam detur gratia possit bonum velle. Sed ita est hic sicut in compedito illo sensu similiter non negamus de illo peccatore vel pagano vel quolibet alioquin possibile sit eum bonquae ei cooperetur. Aliud est velle simpliDeum. Et timere et amare simpliciter prolata, affectiones sunt: cum additamento, virtutes. Velle est nobis per naturam; velle bonum per gratiam. Simplices namque affectiones insunt nobis naturaliter tanquam ex recte vivi non potest, media bona sunt. Virtutibus nemo male utitur; caeteris autem bonis, id est mediis et minimis, non solum bene, sed male quisque uti potest: et ideo virttrium, quia et male illo uti possumus; sed tamen tale est, ut sine illo recte uiuere nequeamus. bonus autem usus eius iam uirtus est, quae in magnis reperitur bonis,
Abbreviated transcription (Latin):
ca semꝑ ancc̃tate lib̾a ẽ. ubi .n. noc̃itas
ibi nõ estlib̾tas ubi nõ est libertas nec uo¬
luitas. et ideo nec meritum. p̾t̾ea stiend̃
est. quod lib̃m .ar. solũ modo ad futura
seht̃. quod .n. in p̾senti est. nõ est ĩ põtate
sit uł nõ fit. sntrum in põtate lib̾i. ar. ẽ.
possut sieri. et non sieri. ¶ Nunc iudẽ¬
dũ est. quale fuit aute poccm̃. ⁊ possunt no
nem autẽ ante conarmacõe que eriti
futuro p̾mitur. s nõ uiũcitur. post con¬
firinatione nõ nec uunti pot̃ nec p̾mit.
amisi̾ar aucc̃itate. et ante ptũ ⁊ postpᷤ
catũ oualiter lib̾ui eit. Sicut .n. tuc cgl
non pot̾at Ita nec modo ħ lib̾tas oqualit̾
lis tam plena post pocũi. sicut et ante pͤ¬

Expanded text:
ea semper a necessitate libera est. Ubi enim necessitas, ibi non est libertas; ubi non est libertas, nec voluntas, et ideo nec meritum. Praeter ea sciendum est quod liberum arbitrium solummodo ad futura se habet; quod enim praesens est, non est in potestate spossunt fieri et non fieri. Nunc videndum est quale fuit ante peccatum. Et possunt notionem ante confirmationem quae erit in futuro premitur sed non vincitur. Post confirmationem nec vinci poterit nec premi. a. A necessitate et ante peccatum et post aequaliter liberum est. Sic enim tunc cogi non poterat, ita nec modo; haec libertas aequaliter nis, tam plena post peccatum sicut et ante pe
Abbreviated transcription (Latin):
Id .ni. nõ cm̃ u̾bo didicimꝰ: S opere
ip̃o meñfesta promissiõis eiꝰ spc̃ p
eos qui iã ad uitã de resiurectõe
uen̾unt nos accepisse głiam᷑ q̃ iã
ĩcreduł una remanebit occasio:
nõne renũciãtes. Hiis qui ꝑ phi¬
losophiã ⁊ ĩanẽ fallaciã decipe sĩpli¬
citatẽ fidei moliũt᷑ purissimã con¬
fessionẽ spei nr̃e cenebimꝰ ĩ puo

Expanded text:
didicimus, sed opere ipso manifestam promissionis ejus spem per eos qui jam ad vitam de resurrectione venerunt nos accepisse gloriamur, quae jam incredulis ulla remanebit occasio? Nonne renuntiantes his qui per philosophiam et inanem fallaciam despicere simplicitatem fidei moliuntur, purissimam confessionem spei nostrae retinebimus in parvo,
Abbreviated transcription (Latin):
mors p̾uale̾t egͦtãtis. E nc̃ aĩa sepa¬
ta de cor ͤ p̾batisq clamorib luctu¬
osis qͥ caũm plãctib efferebãt uelu¬
ti ueluti e somino puellam ĩpatĩo
ẜmone rursus citauit ad uita ma
quadã cõsonãcia fragilitatẽ hu̾anã
celsiore potẽcia it facit hõib qͦ fide
resurrect̃ois admittent ciuitatem
ꝙ̃dã naim noĩe ĩ iudea ẽẽ sacͣ scͥpta¬

Expanded text:
separata de corpore, turbatisque clamoribus luctuosis his qui casum planctibus efferebant, veluti e somno puellam imperativo sermone resuscitavit ad vitam. Via quadam et consequentia fragilitatem humanam celsiore potentia, iter facit hominibus quo fidem resurrectionis admitterent. Civitatem quamdam Naïm nomine in Judaea esse sac
Abbreviated transcription (Latin):
deceat resurrecto mortuoꝵ. Cap᷑¬
ed sũt qͥdã qui hũana .xxuii.¬
tũ cogitatõnũ defectu ad mẽ¬
suitĩ urãm dĩnã potẽtiã iudicãtes
ꝙ ip̃i cape neq̃ũt nͨ dõ eẽ postibile ꝯ¬
fu mãt. ostẽdt̃ .n. nob̾ antiͦꝵ ieli

Expanded text:
deceat resurrectio mortuorum. Sed sunt quidam qui humanarum cogitationum defectu, ad mensuram nostram divinam potentiam judicantes, quod ipsi capere nequeunt, nec Deo esse possibile confirmant. Ost
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃a didicimꝰ. sic̃ .n. uniu̾sali resur
tuba dei ut ad ĩcorruptiblitatẽ mor¬
tuos excicet: ita i nc̃ mortẽ uelu¬
ti sonũ ꝙ̃dam. ĩꝑio dnĩce uocis.
et corrũptõm q̃ de morte ꝓuen̾at
a se lõgo se cludẽs: integ̾ atq pfcũs
exilit de sepłcio nͨ ipĩs nĩcłis quib
erat astrictus ad gradiendũ om̃o
end̾ fidẽ qua resurreccõm fore cre¬
dimꝰ mortuoꝵ. ã q̃ris ⁊ ex aliis hãc

Expanded text:
ipsa didicimus. Sicut enim universali resurrtuba Dei, ut ad incorruptibilitatem mortuos excitet, ita et nunc mortem veluti somnum quemdam imperio dominicae vocis, et corruptionem quae de morte provenerat a se longe secludens, integer atque perfectus exilit de sepulcro, nec ipsis vinculis quibus erat astrictus ad gradiendum omninendam fidem quod resurrectionem fore credimus mortuorum? An quaeris et ex aliis hanc
Abbreviated transcription (Latin):
distẽtũ corriptõis ĩtitu soluebatur.
sanies tc̃ ĩ t̾ram ip̃a nccͣitate deflu¬
ebat. fugienda protul dubio res co
ostẽsione ꝓbaret᷑. nõ enĩ qͥs eleuat᷑
ex egͥtudie n ͦ ĩ excremis locat᷑. re¬
tinet᷑ ĩ uita nͨ puula nup mortua
suũ fẽtrũ deserit. s iuuenis p̾matu¬

Expanded text:
distentum corruptionis interitu solvebatur. Sanies enim in terram ipsa necessitate defluebat, fugienda procul dubio res, coostensione probaretur. Non enim quis elevatur ex aegritudine, nec in extremis locatus retinetur in vita, nec parvula nuper mortua suum feretrum deserit
Abbreviated transcription (Latin):
labellis uixta ten̾s ĩ młget at uͥ pro¬
duce dentes ceperit. offert ei panem
nõ sicuti ẽ durũ aut rigidũ ne cibi
soliditas exasperet mosliciẽ gĩgniar̃.
s mãdẽs ppã ꝓpͥis dẽtib mollificat.

Expanded text:
labellis ubera teneris immulget, ast ubi producere dentes coeperit, offert ei panem, non, sicut est, durum aut rigidum, ne ibi soliditas exasperet mollitiem gingivarum, sed mandens propriis dentibus mordificat,
Abbreviated transcription (Latin):
dd̾ mirabłis. s nõ tał ut mĩme fie̾i
posse credẽtur. ĩperãs .n. febri q̃ for¬
tit̾ sociũ symõis exurebat tãtã ma¬
li cãm sic enestigio tnͣstulit. ut sine
mora ꝯsingẽs mĩsteriũ poss exhibe̾
p̾sentib que spabat᷑ protinꝰ moritura.

Expanded text:
dem miserabilis, sed non talis ut minime fieri posse crederetur. Imperans enim febri quae fortiter socrum Simonis exurebat, tantam mali causam sic e vestigio transtulit, ut sine mora consurgens ministerium posset exhibere praesentibus, quae sperabatur protinus esse moritura.
Abbreviated transcription (Latin):
gͣno eoꝵ q̃ st̃ ĩ medicĩa demõstrare
potẽciã ut de reliquis es firma ꝓbet̾
asstõ. qͥ .ii. iderit unũ gͣnũ utpu¬
tat̾tici aut ordei aut alicꝰ ceteroꝵ
que ĩ medicie mẽsura eẽ cõtigerit
post ea ꝙͣ depoĩtũ fu̾it t̾re usc̾ib ĩ spi¬
cam surg̾e ex hec uno iã dubitare

Expanded text:
strare potentiam, ut de reliquis ejus firma probetur assertio; qui enim viderit unum granum, ut puta tritici, aut hordei, aut alicujus caeterorum quae in medicinae mensura esse contigerit, posteaquam depositum fuerit terrae visceribus, in spicam surgere, ex hoc uno jam de cae
Abbreviated transcription (Latin):
Ubi certandinu est auctoritas. hispo¬
tusirañ assentire satudeanus qui maxiẽ
anctorib accedunt et nõ desensisuo
pͥsumentes scͥptinas expierare intͥptã¬
tur. s cͥptura ut ait beatus augꝰ. Alcim¬

Expanded text:
ubi certa deest auctoritas; his potissimum assentire studeamus, qui maxime auctoribus accedunt, et non de sensu nostro praesumentes, Scripturas ex pietate interpretemur. Scriptura enim, ut ait beatus Augusti
Abbreviated transcription (Latin):
ẜmone et timor in assertione ꝓfanas
uerboꝵ nouitates ut apłs p̾cipit urie¬
nuus. et ninullam ꝑtem p̾cipiti astio¬
ne dedinemus. axlius est eñ nõ elo¬
qui uiagna ubi sine ꝑiculo non errat.

Expanded text:
timore, et timor in assertione, profanas verborum novitates, ut Apostolus praecipit, vitemus , et in nullam partem praecipiti assertione declinemus. Melius est enim non loqui ma
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpe ut pampinus quadrifidamt̾¬
scindit᷑ diuisione. qd̾ eo clarius iu¬
detur auxilio quo maius ẽ folium.
Sane nõ ita ut pampinus uł ora
om̃ia uł sũmitate crispanti. Sic̾ eĩ
in ficulnee folio crassitudo ualidior
ita in pampino species eligantior.
Crussitudo igͥ folu ꝓficit ad tempesta¬
tis ĩiuriam repellendam. int̾stisio ad
fructus gram̃ naporandaui. Deniq ħ
genus pomi grandinem nõ cito. ma¬
turitatem cito sentit. qr ⁊ latere uide¬
tur adu̾sum u̾urias ⁊ patere ad gra¬
men. Quid ergo folioꝵ desc̾bamdiu̾¬
sitatos. quẽad modũ alia rotunda. Alia
longiora. alia fleribłia. alia rigidioni
sint. alia nullis facile uentis flabẽ¬
cia. alia que leui motu decutiant᷑ au

Expanded text:
pe ut pampinus, quadrifida intepe ut pampinus, quadrifida interscinditur divisione: quod eo clarius videtur, quo majus est folium, sane non ita ut pampinus vel ora omni, vel summitate crispanti. Sicut enim in ficulneae folio crassitudo validior, ita in pampino species elegantior. Crassitudo igitur folii proficit ad tempestatis injuriam repellendam, intercisio ad fructus gratiam vaporandi. Denique hoc genus pomi grandinem non cito, maturitatem cito sentit; quia et latere videtur adversum injurias, et patere ad gratiam. 61. Quid ego foliorum describam diversitates quemadmodum alia rotunda, alia longiora, alia flexibilia, alia rigidiora sint, alia nullis facile ventis labentia, alia quae levi motu decutiantur au
Abbreviated transcription (Latin):
enq docoat nos pampinus pino.¬
nature gram̃. ⁊ diuine sapiẽtie
interna misteria. uidinius eĩ ita sci¬
sum atq diuisum. at triũ foliorũ
speciem indeat᷑ ostende̾. Ita pa u media di¬
stincta ẽ ut nisi inferioribꝰ bereret sepi¬
rara spoctantibꝰ uideret᷑. Sa au̾t inno iu¬
detur sernate nature et ut solem faciliꝰ
ꝑcerius media pars eius extenditur
et in ip̃a sũmitate tenuat᷑. ut plus pł¬
cliritudinis ꝙͣ regimenti p̾fenit. Et¬
em̾ brauus speciem uidet᷑ esfing̾e. si¬
gnificans ꝙ uua int̾ pendentes cete¬
ros fructus he̾at pͥncipatũ cui tacito¬
quodam iudicio nature. sed cuidẽn
iuditio ĩnascit᷑ species et p̾roganua
uctorie. Nocũ igit᷑ ht̃ brauũ suũ
qd̾ et munimen sibi p̾bet᷑ adu̾sum
uuolenciam et impedim̃tũ nõ adẜt ᷑
ad recipiendum solis calorem. qd̾ te¬
pefacta. alit̾. colonit᷑. auget᷑. de ficul¬
iculnee quoq folium eaue nea.¬

Expanded text:
ique doceat nos pampinus ique doceat nos pampinus naturae gratiam, et divinae sapientiae interna mysteria. Videmus enim ita scissum atque diuisum, ut trium foliorum speciem uideatur ostendere; ita pars media distincta est, ut nisi inferioribus haereret, separata spectantibus uideretur. ea autem ratio uidetur seruata naturae, ut et solem facilius procerius media pars eius extenditur et in ipsa summitate tenuatur, ut plus pulcritudinis quam tegumenti praeferat. etenim brabii speciem uidetur effingere significans quod uua inter pendentes ceteros fructus habeat principatuquodam judicio naturae, sed evidenti indicio innascitur species et praerogativa victoriae. Secum igitur habet bravium suum, quo et munimen sibi praebetur adversum violentiam, et impedimentum non affertur ad recipiendum solis calorem, quo tepefacta alitur, coloratur, augetur. Ficulneae quoque folium, aeque pro
Abbreviated transcription (Latin):
lore nutritur. Quanta deince dm̃
prouidencia ut ubi mollior fructus
ubi folii crassitudo. ualidius tegim̃to
tuendo defent pomo. Q uod indemus¬
in fructu ficulnee delicatiora. Itaqi
Sicut ficus istas bonas recognoscã
traslatos uida quos emisi de loco isto
em̃ uelud quodam misericordie sue
ualidiori sepsit tegimine. ne tenere
fructus maturius interirent. Deni¬
q de ip̃is etiam inpost̾i̾oribꝰ dicit. De¬
licati mei ambulauerũt uas asꝑas:
Quibꝰ infra ait. Constantes estote fi¬
lu. et ꝓclamate ad deum. Soc eñi solũ
aduersum om̃s ꝓcellas atq ĩiuirias
ĩmolabile tegien. ĩpenenubłe mu¬
iumentũ est. ubi ergo teneri fruitꝰ
ibi crassiora tegimna et muim̾ita
filioꝵ. Contra aũt ubi fructus uali¬
dior est. ibi teneriora folia ut malꝰ
arbor docet. Poniũ eĩ ualidius. non
multo indiget ꝓtectionis auxilio.
Cam pp̃a ꝑtectioris crassioris ũbra.
ꝑomo nocere plus posset. de pan¬

Expanded text:
lore nutritur. quanta deinde domini lore nutritur. quanta deinde domini prouidentia est, ut ubi mollior fructus, ibi folii crassitudo ualidius tegimentum tuendo deferat pomo, quod in fructu ficulneae. Delicatiora itaque Sicut ficus istas bonas recognoscam translatos Juda, quos emisi de loco isto enim velut quodam misericordiae suae validiori sepsit tegmine, ne teneri fructus maturius interirent. Denique de ipsis etiam in posterioribus dicit: Delicati mei ambulaverunt vias asperas . Quibus infra ait: Constantes estote filii, et clamate ad Deum . Hoc enim solum adversus omnes procellas atque injurias inviolabile tegmen, impenetrabile munimentum est. Ubi ergo teneri fructus, ibi crassiora tegmina et munimenta foliorum. Contra autem ubi fructus validiores, 57 ibi teneriora folia, ut malus arbor docet. Pomum enim validius non multo indiget protectionis auxilio; nam ipsa protectionis crassioris umbra pomo nocere plus posset. 60. Den
Abbreviated transcription (Latin):
pomoꝵ. singłorũ qͦ utilitatem fructuũ
succoꝵq ꝓpͥetatẽ. que cuiq rei apta inde¬
antur que admodum egris iusderibus
hominũ amariora poma medicent᷑ et
inflationem asꝑicatemq int̾i̾orem tem¬
perent. queadmodũ rursus humorum
dulcib temperent᷑. Ueniq ea medicina
antiquior que herbis curare cõsueuit
et succis nec ulla fumior santas quaq
silubribus roformatur alimentes. dal
scd̾m naturam docemur quia sole nob̾
esta medicina est. Herbis certe ulcera
aperta claudunt᷑. h erbis curant᷑ ĩt̾ua.
Ideoq medicorũ est opus herbarũ po¬
uocenius stilum. alia sunt que cocũt᷑
sole. ala que testis ⁊ cortiob cũ com¬
plent᷑ mala.⁊ piui. uiarũ qͦ genera
om̃ia. auda obiecta sũt soli. Nucis a̾
et nuelee. nuelei quoq fruitus. ⁊ te¬
sta opertus et cortice. Alit̾ cam̃ ⁊ ip̃e
calore solis. Et qu̾atũ pinee densita¬
te uucleus abscondit᷑ tantũ solis ca¬

Expanded text:
pomorum, singulorum quoque utilitatem fructuum pomorum, singulorum quoque utilitatem fructuum succorumque proprietatem, quae cuique rei apta videantur, quemadmodum aegris visceribus hominum amariora poma medicentur, et inflationem asperitatemque interiorem temperent, quemadmodum rursus humorum aspera pomorum dulcibus temperentur? Denique ea medicina antiquior, quae herbis curare consuevit et succis; nec ulla firmior sanitas, quam quae salubribus reformatur alimentis. Unde secundum naturam docemur, quia sola nobis esca medicina est. Herbis certe ulcera aperta clauduntur, herbis curantur interna. Ideoque medicorum est opus herbarum povocemus stylum, alia sunt quae coquuntur sole, alia quae testis aut corticibus clausa complentur. Mala et pyra, uvarum quoque genera omniaet nucleae, nuculei quoque fructus et testa opertus et cortice alitur tamen et ipse calore solis et quantum pineae densitate nuculeus absconditur, tantum solis ca
Abbreviated transcription (Latin):
simul plurimus intrase fructus uslus tu¬
is pomi sub unia monitione cõseruans ⁊
dicare ferunt᷑ agricole. ut ex amaris
dulces fructus fiant. ut terebrent euis
rudicem arboris et ĩmediũ insenant
surculũ eius arboris qu̾e greci pencen
nos piceam dicimus quo frco. succi ama¬
ritudo deponit̾. Sgo si agricultum cõ¬
uertir stirpium qualitates. nõne stu¬
dia doctrine. et discipline attentio mit¬
tigare possunt quasub ogritudines
passionũ: Nemo ergo positus uł mad¬
olescentie. uł intempancie lubrico de sin
cõuersione desperet. Rigna plerũq in
meliores uertunt᷑ usus. Non possũt
hominũ corda mutari. Documus
nõ solum in diuersi generis arbores
ẽẽ fructuũ diu̾sitatis. sed plerũquͥ ea
dem specie arborum cõpugnare sibi
fructus. Alia em̃ species masculorum
Alia femineorũ fructu sic̾ de dactilis ur¬
supra diximus. Quis aũt possit cõpre¬
hendere uarietatũ speciem gram̃q

Expanded text:
simul plurimos intra se fructus usu istisimul plurimos intra se fructus usu istius pomi sub. una munitione conseruans etdicari feruntur agricolae, ut ei amaris dulces fructus fiant, ut terebrent eius radicem arboris et in medium inserant surculum eius arboris, quam Graeci πεύκην, nos piceam dicimus, quo facto suci amaritudo deponitur. ergo si agricultura conuertit stirpium qualitates, nonne studia doctrinae et disciplinae adtentio mitigare possunt quaslibet aegritudines passionum ? nemo ergo positus uel in adulescentiae uel intemperantiae lubrico de sui conuersione desperet. ligna plerumque in meliores uertuntur usus: non possunt hominum corda mutari ? docuimus non solum inter diuersi generis arbores esse fructum diuersitates, sed plerumque in eadem specie arborum conpugnare sibi fructus. alia enim species masculorum, alia femineorum fructuum, sicut de dactulis supra iam diximus. quis autem possit conprehendere uarietatem, speciem gratiamque
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ẽ sentencia. si adminiculet᷑ ei attentio
sobrietatis obseruançia castitatis. pro¬
funde ergo cͥca eum studium tuũ ut
similitudine fructifere illius ficus de
p̾sentia et com̃ctione agrestis illius ar¬
boris tuã possit corrobonire uͥtutẽ Ita
enĩ tua nec dissoluet᷑ intentõ et diligẽ¬
tie fructus et grͣe reseruabit᷑. Quam
młta sũt aũt q̃ roceant naturalẽ duri¬
tiom posse diligentie studio temꝑari.
quib affert cultus ruralis exemplũ¬
am plerũq cito forent de malogͣnatis
malogranata. ⁊ fructum afferre nõ
possunt nisi congrius pericoril remedi¬
is excolant᷑. plerũq succus uanescit
int̾ior. et foris species eius p̾tendit᷑
cortex malipumici geue tue ⁊ infra. Si
floruerit utis. floruerũt malogranata
eccłia enuim bonũ fidei fulgorem confessio¬
nsq p̃tendit. tot martirũ sangnine spe¬
ciosa. et qd̾ ẽ amplius xp̃icruore dotata

Expanded text:
ejus sententia, si adminiculetur ei attentio ejus sententia, si adminiculetur ei attentio sobrietatis, observantia castitatis. Profunde ergo circa eum studium tuum, ut similitudine fructiferae illius ficus de praesentia et conjunctione agrestis illius arboris tuam possis corroborare virtutem. Ita enim tua nec dissolvetur intentio, et diligentiae fructus et gratiae reservabitur. 56. Quam multa sunt autem quae doceant naturalem duritiam posse diligentiae studio temperari, quibus affert cultus ruralis exempluam plerumque cito florent mala granata et fructum adferre non possunt, nisi congruis peritorum remediis excolantur, plerumque sucus uanescit interior et fonsforis species eius pulchra prcortex mali Punici genae tuae et infra: si floruerit uitis, floruerint mala granata. ecclesia enim bonum fidei fulgorem confessionisque praetendit tot martyrum sanguine speciosa et quod est amplius Christi cruore dotata,
Abbreviated transcription (Latin):
gra p̃sentatur. Quo mun̾e donata tur¬
sus erigatur et eleuat ramos suos et
in ueterem statum comam suam rurs
attollit. De ficu.¬
e ficu quoq eadem est opinio. Ideo
pleriq scd̾m domesticam et frue̾tife¬
ium ficum agrestem ficulneam ferũtur
inserere eo qd̾ cito fructus focunde illius
et domestice ficus uł aura tẽptati aliqͣ
uł estu defluere ferant᷑ in t̾ra. uñ igna¬
ri huiꝰ remedii grossis arboris agrestis
alligatis ad illam ferucem arborem me¬
dentur eius insirmitati. ut possit fruetꝰ
ꝓpͥos reseruare. iamq si deforent reme¬
dia lapsuros. Quo admonemur uelut
quodam eĩgmate nature. nõ refugere
cos quia nr̃a fide et cõsortio seꝑan sunt.
eo qd̾ et gentilis qui fuerit adquisitus.
quo grauior fuit assertor erroris eo
uehem̃tior possit fidei defensor existere.
et siquis de hereticis cõu̾tatur uł con¬
firmet cam partem inqua se cõmota
opinione contulerit. maxime si hẽat ali¬

Expanded text:
gratia praesentatur. quo munere donata rurgratia praesentatur. quo munere donata rursus erigitur et eleuat ramos suos et in ueterem statum comam suam rurattollit. De ficu quoque eadem opinio est. Ideoque plerique secundum domesticam et fructiferam ficum agrestem ficulneam feruntur inserere, eo quod cito fructus fecundae illius et domesticae ficus vel aura tentati aliqua, vel aestu defluere ferantur in terram. Unde gnari hujus remedii grossis arboris agrestis alligatis ad illam feracem arborem, medentur ejus infirmitati; ut possit fructus proprios reservare, jamjamque si deforent remedia, lapsuros. Quo admonemur velut quodam aenigmate naturae non refugere eos, qui a nostra fide et consortio separati sunt; eo quod et gentilis qui fuerit acquisitus, quo gravior fuerit assertor erroris, eo vehementior possit fidei defensor exsistere; et si quis de haereticis convertatur, velut confirmet eam partem in quam se commutata opinione contulerit, maxime si habeat ali
Abbreviated transcription (Latin):
diffusa. istis cõtractiora ⁊ asperasũt.
sũt etiã arbores q̃ senili atq emorni¬
a indice successionẽ sui. si forte cedã¬
tur reporare nõ nouerĩt. Alie quib
aut iuuentus uiret. aut natum fe¬
cũdior ẽ. quib excisio lucro pocius ꝙͣ
ullo detͥmento sit. ut per ples sui re¬
diunua successione renouent᷑ h̾edes
cat etiã qd̾ mireris inp̃is. Sexus in po¬
mis. est etiã discretio sexus. in arboubꝰ
que dactilos generat plerũq melinã¬
tem inmos suos ⁊ subicientem ⁊ co̾cupi¬
scentie atq amplerus speciem p̾tenden¬
tem ei arbori. qũa marẽ palma appel¬
lant pueri rusticor. Illa ergo palma fe¬
mina est ⁊ serũ suũ subiectõis specie
cõficet᷑. Ande cultores locoꝵ eius pre¬
iaciint uinus eius dactilorũ uł palmi¬
tum semina masculorũ. quibꝰ illi femi¬
nde arbori uelut quidam sonsus ꝑfũc¬
tionis infunditur. et expetiti cõcubitus

Expanded text:
diffusa, istis contractiora et aspera. diffusa, istis contractiora et aspera. sunt etiam arbores, quae senili atque emortua radice successionem sui, si forte caedantur, reparare non nouerint, aliae, quibus aut iuuentas uiret aut natura fecundior est, quibus excisio lucro potius quam ullo detrimento sit, ut per plures sui rediuiua successione renouentur heredes. I Est etiam, quod mireris, ipsis sexsus in pomis, est discretio sexus in arboribus. quae dactulos generat, plerumque inclinantem ramos suos et subicientem et concupiscentiae atque amplexus speciem praetendentem ei arbori, quam marem palmam adpellant pueri rusticorum. illa ergo palma feminea est et sexum suum subiectionis specie confitetur. unde cultores lucorum praeiaciunt ramis eius dactulorum uel palmitum semina masculorum, quibus illi femineae arbori uelut quidam sensus perfunctionis infunditur et expetiti concubitus
Abbreviated transcription (Latin):
ih̾u xp̃i. his ligatus uincłis dicebat. Qͥe
nos seꝑabit acaritate xp̃i ilni. uincłis
abstinencie uincłis caritatis. his liga¬
tus uincłis. etiã dauid ait. In salicibꝰ
in medio eius suspendimꝰ organa nr̃a.
Dapicibꝰ utilis expͥmendis. Reui ma¬
teria.usum monus puerilis ĩ formͣt
Unde ait scͥptinu. Scribe in buro. Si¬
nuil ut moneat te ip̃a matĩa qͥ semꝑ
uiret nec umꝙͣ folus exuit᷑ suis. noc
umꝙͣ spei tue dissimulatõem nuderis
sed semꝑtibi fidem germinet spes salu¬
tis. Quid ergo enumerẽ quata uari¬
etas arborũ. qũa diu̾sus in singłis
et pulcher ornatus. qu̾ã patule fagi
qu̾a ꝓcere obieres: Qũa comãte pinꝰ
quã umibrose ilices. qu̾a populi inui
simul ut excisa fuerit tãꝙͣ silua exse
pululare cõsueuit. Qu̾eadinodũ ĩ ar¬
boribus ip̃is etas aut senilis aut no¬
uella dep̾hendit᷑. Iumioribꝰ eĩ exiliores
rami. anciquioribꝰ ualidiora et nodo¬
sa sũt brachia. Illis folia leiigata atz

Expanded text:
i? his ligatus uinculis dicebat: quis nos separabit a caritate Iesu Christi?, uinculis abstinentiae, uinculis caritatis. his ligatus uinculis etiam Dauid ait: in salicibus in medio eius suspendimus organa nostra. apicibus utilis exprimendis leui materia usum manus puerilis informat, unde ait scriptura: scribe in buxo, simul ut admoneat te ipsa materia, quae semper uiret nec umquam foliis exuitur suis, ne umquam spei tuae dissimulatione nuderis, sed semper tibi per fidem germinet spes salutis. quid ego enumerem quanta uarietas arborum, quam diuersus in singulis et pulcher ornatus, quam patulae fagi, quam procerae abietes, quam comantes pinus, quam umbrosae ilices, quam populi bicolanea, quae simul ut excisa fuerit, tamquam siluam ex se pullulare consueuit, quemadmodum in arboribus ipsis aetas aut senilis aut nouella deprehenditur; iunioribus enim exiliores rami, antiquioribus ualidiora et nodosa sunt brachia, illis folia leuigata atque
Abbreviated transcription (Latin):
deꝰ. ⁊ una plasmatio tua. Nos sumꝰ opera
manuum tuaꝵ. sicut locutꝰ es qͣm us.¬
tas in matrice plasmarũ corpꝰ. ⁊ p̃stas
mẽbra ꝯseruatura in igne ⁊⁊ aqͣ. tuatrea¬
tio nouẽ m̃sibꝰ partit᷑ plasmationẽ cre¬

Expanded text:
una plasmatio tua, nos sumus opera manuum tuarum, sicut locutus es qui visitas in matrice plasmatum corpus, praestas membra, conservator in ignem et aquam, tua creatio novem mensibus patitur plasmatione
Abbreviated transcription (Latin):
s deus. Et ite ⁊ ip̃a loquit᷑. Nec aiãm uo¬
bis dedi. s deus compactor corꝑis ⁊ li¬
niator õis carnis ⁊ figurator animã
dicit dñs deꝰ. Qui fũdauit celã solidałi¬
csi tͥra ⁊ q̃ in ea sũt. dat flatũ õibꝰ qui su¬

Expanded text:
s. Et iterum ipsa loquitur: Nec ego animam vobis dedi, sed Deus compaginator corporis, et liniator omni carne et figurator, animam dicit: Dominus Deus qui firmavit coelum, et solidavit terram, et quae in ea sunt, dat flatum hominibus qui su
Abbreviated transcription (Latin):
ante cõspͨcũ. Cesset assertio pͣuissi¬
set plato. qui dicit fontẽ ẽẽ aĩa ꝵ. Ces¬
set ermogenes qui dicit post mortem
nichil hoĩem futuꝵ. Cesset epiturisꝰ
qui testat᷑ ad uitem eoꝵ. Cesset ne¬
fandissima secta saduceoꝵ. qui resur¬
rectionẽ negãt. Cesset aristotiles
parit̾ ⁊ manes similes eoꝵ qui di¬
sed diuinis scripturis credentes lo¬
quimur deum humani corporis
esse factorem. inutero mulierum¬
utiq qui fingit corꝑa. Necesse est̾
ut ⁊̃ aĩas faciat. A se corporib figu¬
ratis. Ex plicis alc̾cacõ scĩ ambrosii.¬

Expanded text:
tero . 5. Cesset assertio pravissiset Plato, qui dicit fontem esse animarum. Cesset Ermogenes, qui dicit nihil post mortem hominem futurum. Cesset Epicurus, qui testatur ad invicem eorum. Cesset nefandissima secta Sadducaeorum, resurrectionem negans. Cesset Aristoteles, pariter et Manes, similis eorum, qui dised divinis Scripturis credentes loquimur. Deum humani corporis esse finctorem in utero mulierum: qui finxit corpora necesse est, ut animam faciat corporibus a se figuratis. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
quomoto ppucium ꝓ ctũ cislonẽ anfer¬
tiu. manet tñ meo quẽ geuuernt cum̃¬
cisi. quomͦ t̾ palea que opebumano tan¬
to diligentia seꝑatur man tũ ĩfritu
qui tepiugato tritico nascitur. Ita ꝑam̃¬

Expanded text:
Quo modo praeputium per circumcisionem aufertur, manet tamen in eo quem genuerunt circumcisi; quo modo et palea quae humano opere tanta diligentia separatur, manet tamen in fructu qui de purgato tritico nascitur: ita
Abbreviated transcription (Latin):
uelbomis unitantis teum quod pũ
nonsit opus dei maĩfestum est. nec opus
mutantis tenm quod oꝑando homo nõ
iecedit adeo ut domũ ⁊ slimba. Quod si
subtiliter nolumꝯ hec pensare pot̃ dici quod
quitquid est opus deisit Oꝑatur nãqid̾s
duob moĩs. quedom ꝑse sicut uaturali
Quedam ꝑsnos suos sicut artificialia.
Cum gͦ uẜuos suos illa faciat. constat
cum.  pafacere. Unde poteit dici quia qͥł¬
quid est opus dei est. D malum non est
acibo. langnescit ⁊ frangitur. sic nõ est¬

Expanded text:
hominis imitantis Deum. Quod peccatum non sit opus Dei manifestum est; nec opus mitantis Deum, quod operando non recedit a Deo, ut domum, et similia. Quasi subtiliter volumus haec pensare, potest dici quod quidquid est, opus Dei est. Operatur namque Deus duobus modis: quaedam per se, sicut naturalia; quaedam per servos suos, sicut artificialia. Cum ergo per servos suos illa faciat, constat eum et ipsa facere. Unde potest dici quod quidquid est, opus Dei est, sed malum non est a cibo, languescit et frangitur. Sic peccat
Abbreviated transcription (Latin):
ctistud phabilius indetur qm̃ qnod pͥus
dirmus. Qra d̾dam tñ concedumnt tecuer
bi xpiꝰburt̃ timorem untialem ⁊ gehẽnam
timuit et cũ certus erat. quod uon poss
eum comp̾bendere. Ut aliquis ĩ tragna
tum poĩtus timet p̾cipitium exqnodam
tore. qnłuns certus eẽt quod nõ ueret

Expanded text:
Et istud probabilius videtur quam quod prius di habuit timorem initialem, et gehennam timuit, et tamen certus fuit quod non posset eum comprehendere, ut aliquis in magna turri positus timet praecipitium ex quodam horrore, quamvis certus esset quod non rueret