comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
siid ꝑarum est patriarchas proph&as martrressuos totã demiq: diui¬
naruma seriem lit terarum & non credis ei necfidem cõmodas Quergo
tam prodigum interhomines actã miserum inuenire posses cui fidẽ
subtot fideuis soribus denegares: Dasitaq restuas diuiti Negenis
negas das luxuriosis & negas sc̃is: dascuicumq fortasse perdito es
negis ⁊p̃o: ꝓutergo iudicasti siciudicaberis. sicut eletis sic recipi
onhabebis cum xp̃opartẽ quẽ des pexisti. cũhis habebis quos
prȩtulistu s eddicit fortas se aliquis exin fideliũ numere monidignã
ose causamꝰ quȩ ud dm̃ moueat ue homines in sicrnũ pericen uta
tribat s Stio quidem quo domnes rei ueniabilesputant semper ron
tussuos: a am &e furta furibus leues culpesunt &innocun ebit¬
osisuidetur cbm&as & apudmpudicos fornicatio scelus nonestor
nullumomnino. tam grande erimenest. quod non cuius facinore

Expanded text:
si id parum est, patriarchas prophetas martyres suos totam denique diuisi id parum est, patriarchas prophetas martyres suos totam denique diuinarum seriem litterarum: et non credis ei nec fidem commodas ? quem, rogo, tam prodigum inter homines ac tam miserum inuenire possis, cui fidem sub tot fideiussoribus denegares? das itaque res tuas diuiti et egenis negas, das luxuriosis et negas sanctis, das cuicumque fortasse perdito et negas Christo. prout ergo iudicasti sic iudicaberis, sicut elegisti sic recipies: non habebis cum Christo partem, quem despexisti: cum his habebis, quos praetulisti. VIII. Sed dicit fortasse aliquis ex infidelium numero, noa dignam esse causam quae uel deum moueat uel homines in aeternum periculum trahat. scio tus suos. Nam et furta furibus leves culpae sunt et innocua ebriosis videtur ebrietas et apud inpudicos fornicatio scelus non est, quia nullum omnino tam grande crimen est, quod non cuius facinore
Abbreviated transcription (Latin):
dem heredem facis sed tuhereditatis cmolumenta percipies. Quae¬
cumqͥ enimxporeliqueris perxp̃momna possidebis. Seohectuut
cuor friuola esse iudicas & quasi somnia quȩdam acdilira menta con¬
tompnis nonenim credis xp̃m ueradixisse & rẽspbat nequaqua te
cunieis : Nam quimandata cius nec in postremis facis aut nulla esse
omnino aestimas aut falsa cẽ condempnas : Lt quo quidemilug̃erre
omsstos ae fere conuenit nullite & aliostuisimiles nulliminus qua
põ eredere sitibi quicũq ex cauponibus quid ꝓmitterit fidem prs¬
mitientinon abnegares Simutuũ atequippiam ꝓpula aut salga¬
mitius postularet redditurũ cum nondesideres quȩ dedis ses menda¬
eibusseniq interdum atq periuris cautione ficta & dato fide iuisse¬
ri ue screditur xp̃stibi & fidedissimã cuitione & fideiussoresoptimas
dedit Cautionẽ scilicet in euangelio fideiussores apostolossiuo si di

Expanded text:
dem heredem facis, sed tu hereditatis emolumenta percipies. quaedem heredem facis, sed tu hereditatis emolumenta percipies. quaecumque enim Christo reliqueris per Christum omnia possidebis. sed haec tu, ut reor, friuula esse iudicas et quasi somnia quaedam ac deliramenta contemnis; non enim credis Christum uera dixisse. et res probat nequaquam te ei credere; nam qui mandata eius nec in postremis facis, aut nulla esse omnino aestimas aut falsa esse condemnas. in quo quidem lugere omnes sanctos ac flere conuenit, nulli te et alios tui similes, nulli minus quam Christo credere. si tibi quicumque ex cauponibus quid promitteret, fidem promittenti non abnegares: si mutuum a te quippiam propola aut salgamarius postularet, redditurum eum non diffideres quae dedisses: mendacibus denique interdum atque periuris, cautione facta et dato fideiussore, res creditur. Christus tibi et fidelissimam cautionem et fideiussores optimos dedit, cautionem scilicet in euangelio fideiussores apostolos suos, et
Abbreviated transcription (Latin):
opestuas & te et alios pręgrauasses: tescilicet dum male aliis relinquis
alios dum a terelicta & ipsius usu in humanissimo malepossident et
post semale aliis derelinquunt: Siui sergoquȩ cumq illa es siuistibi
esse consultũ siuis a&ernã habere uitã et cupis uidere diesbonos:
Rlinque substantiã tuã indigentibus scĩs relinque claudis relinq
cȩcis relinque languentibus sint faculta testuae alimenta miserorũ.
sit opulentia tua pauperum uita: ut illorũ refrigeria prȩmiatua sip
ut illorũ refectio tereficiat ⁊Si enim detuo illi edent tusatu raberis.
sullidetuo biberint. tusitistuȩ estũ ardoremq restingues teillorum
uestitus uestiet te illorũ a pricitas delectabit: Nonergo uile acdsspi¬
cabile putas si sub stantiã tuã miseris atq egentibus derelinquas :
xp̃m in illis facies heredem et quid dicã dexp̃i nomine : xp̃m qui¬

Expanded text:
opes tuas et te et alios praegrauasses, te scilicet, dum male aliis relinquis, opes tuas et te et alios praegrauasses, te scilicet, dum male aliis relinquis, alios, dum a te relicta et ipsi usu inhumanissimo male possident et post se male aliis derelinquunt. si uis ergo, quaecumque illa es, si uis tibi esse consultum, si uis aeternam habere uitam et cupis uidere dies bonos, relinque substantiam tuam indigentibus sanctis relinque claudis relinque caecis relinque languentibus: sint facultates tuae alimenta miserorum sit opulentia tua pauperum uita, ut illorum refrigeria praemia tua sint ut illorum refectio te reficiat. si enim illi de tuo edent, tu saturaberis: si illi de tuo biberint, tu sitis tuae aestum ardoremque restingues: te illorum uestitus uestiet, te illorum apricitas delectabit. non ergo nile ac despicabile putes, si substantiam tuam miseris atque egentibus derelinquas: Christum in illis facies heredem. et quid dicam de Christi nomine? Christum qui
Abbreviated transcription (Latin):
potes & tudcheredibustuis dicere induuntur purpura & bysso et epu¬
lentur splendide incubant defossis a metalentis. pręmunt argenti et
auri congestas strues materiam quoq his uoluptatũ omnium prȩpara¬
ui : Distenduntur diliciis a meyelictis egodiu abstinui ut nunc illi ebria¬
rentur Cya pula est illorũ frugalitas mea natant tricliniorum redun¬
dantium pauimenta uino. falerno nobili lutũ faciunt. mensa eorũ
actoreumata mero iungiter madent. semper uda sunt luxuriant in
peristromatis quȩ egofeci. fornicantur insericis quȩ reliqui &cũ hȩe
omnia ꝓtedixeris: Quomodo non ȩternã axp̃o remunerationẽ mex¬
ri poteris cuuntalibus sc̃is tantarũ delitiarũ copiam prȩparacris .B. quan¬
tomelius quȩ cumq illa es quantomelius & salubrius pauper fueras¬
& egestuosa quam diues: pauꝑtas enim te dõ insinuare potuis set diuitiȩ
reamesse fecerunt ⁊ Rectius ergo perindigentiã salua fueras. quã per

Expanded text:
potes et tu de heredibus tuis dicere: induuntur purpura et bysso et epulantur splendide, incubant defossis a me talentis, premunt argenti et auri congestas strues, materiam quoque his voluptatum omnium praeparavi, distenduntur deliciis a me relictis. Ego diu abstinui, ut nunc illi ebriarentur. Crapula est illorum frugalitas mea. Natant tricliniorum redundantium pavimenta vino, Falerno nobili lutum faciunt, mensae eorum ac toreumata mero iugiter madent, semper uda sunt. Luxuriant in peristromatis, quae ego feci, fornicantur in sericis, quae reliqui. Et cum haec omnia pro te dixeris, quomodo non aeternam a Christo remunerationem mereri poteris, cui in talibus sanctis tantarum deliciarum copiam praepararis? VII. O quanto melius, quaecumque illa es, quanto melius et salubrius pauper fueras egestuosa quam diues; paupertas enim te deo insinuare potuisset, diuitiae ream esse fecerunt. rectius ergo per indigentiam salua fueras, quam per
Abbreviated transcription (Latin):
MBROSIUS EIXIMIUS DĨ SACERDOS QUAMANVDNI
non recedens indi semperdigito quasi gemmarũtilauitis
Ip libro quiest aduirgines itamemorat. Fraternus meus
andidus & rubeus c̃andidus quia patris splendor est rube¬
usquia partus est uirginis. mementotamen antiquiora in eodiuinita¬
tis in signia quã corporis sacramenta non enim coepit ex uirgine sed
quierat uenitin uirginẽ Itemipsius innataledñ uide temira cubã
matris dominicȩ uirgo concȩpit uirgo peperit: Virgo cum partu¬
rit uirgo grauida uirgo post p artum. sicut in here chido dicitur
& portaeratclausa & non est aperta quia dñs transiuit peream
Gloriosa uirginitas et prȩclara fecunditas. dñs mundina scitur. &
nullus est gemitus parientis Vacuaturuterus in fansexcepitur nec
tamen uirginitas uiolatur faserat ut dõ nascente meritum. cresceret
castitats: Nec per eius egressum uiolarentur in tegra qui uenerat
sanare corrupta. Item in expositione euangelu secundum lucam

Expanded text:
mbrosius, eximius dei sacerdos, qui a manu domini non recedens in dei semper digito quasi gemma rutilauit, in libro qui est ad uirgines ita memorat: fraternus meus candidus et rubeus, candidus quia patris splendor est, rubens quia partus est uirginis. memento tamen in eo antiquiora diuinitatis insignia quam corporis sacramenta. non enim coepit ex uirgine, sed qui erat, uenit in uirginem. item ipsius in natale domini: uidete miraculum matris dominicae: uirgo concepit, uirgo peperit, uirgo cum parturiit, uirgo grauida, uirgo post partum, sicut in Ezechiele dicitur: et porta erat clausa et non est aperta, quia dominus transiuit per eam. gloriosa uirginitas et praeclara fecunditas. dominus mundi nascitur, et nullus est gemitus parientis: uacuatur uterus, infans excipitur, nec tamen uirginitas uiolatur. fas erat ut deo nascente meritum cresceret castitatis, nec per eius egressum uiolarentur integra, qui uenerat sanare corrupta. item in expositione euangelii secundum Lucam:
Abbreviated transcription (Latin):
NDE INTELLEGIUS CUMHEC PRECIPIUNTUR
ut fiant nihil aliud ostendiquamin esse nobisoportere
adhȩc accipienda & habenda et in ꝓpriã uoluntatem:
cum uerodona dĩ essemonstrantur a quo petenda sint
discitur sinonhabentur & cuisunt habende gratiȩ sihabentur nos¬
tris que uoluntates ad hȩc expectanda sumenda retinenda parum uale¬
re nisi diuinitus adiuuentur EXpLACΥT INCIΡITR

Expanded text:
nde intellegimus, cum haec praecipiuntur ut fiant, nihil aliud ostendi quam inesse nobis oportere ad haec accipienda et habenda etiam propriam uoluntatem; cum uero dona dei esse monstrantur, a quo petenda sint discitur, si non habentur, et cui sint agendae gratiae, si habentur, nostrasque uoluntates ad haec expetenda, sumenda, retinenda parum ualere, nisi diuinitus adiuuentur. Quid er
Abbreviated transcription (Latin):
tuo habeat. sediam de functo omnino iã mortuo & mirũ est
quod hoc ipsumsinis & noniam funesta toretuah ab eat. iã
exportato atq tumulato quã uis &iam̃ in hoc quod agis

Expanded text:
tuo habeat, sed iam defuncto omnino, iam mortuo. et mirum est, tuo habeat, sed iam defuncto omnino, iam mortuo. et mirum est, quod hoc ipsum sinis, Ut iam funerato te tua habeat, et non iam exportato atque tumulato. quamuis etiam in hoc, quod ais
Abbreviated transcription (Latin):
rocres : sed non credis utique non credis Uerbi senim ut ait a postoli¬
confiteris sed factisnegas  Denique ut infidelitatem tuam tibim&
exteipso probem: Dic mihi obsecro quisquis illees qui substantiam
tuam uel ꝓpinquo cuipiam diuiti uel aElfini: uel si hii forte desunt
&iam extra neo derelinquis. curca non sanus ate atq incolumis
abdicasticur non sospes: acuegstus heredibus tradidisti sed intes¬
tamento ipso prouidentissimȩ. cauiss & sollicite acdiligenter in scri¬
bis ⁊ quando ego exrebus humanis excessero. tuncmihi tuille
carissime heres esto Dic mihi queso cur huic carissimo ut ip¬
se ais acdiuinctissimo tuo. tam diunihil d&uo tribuitã diunihi
d&uo tradis quã diute putas eẽ uicturũ. sedtũ cũ uides esse mo
riturum: et quid dico cũ esse temoriturũ uides. immo idcau&
ꝓuidentissime neued spirante. uel moriente tequicquã de

Expanded text:
rares ? sed non credis utiquerares ? sed non credis utiqueconfiteris sed factis negas. denique ut infidelitafcem tuam tibimet et te ipso probem, dic mihi, obsecro, quisquis ille es, qui substantiam tuam uel propinquo cuipiam diuiti uel àdfini, uel, si hi forte desunt, etiam extraneo derelinquis, cur eam non sanus a te atque incolumis abdicasti? cur non sospes ac uegietus heredibus tradidisti, sed in testamento ipso prouidentissime canes et sollicite ac diligenter inscribis: \'quando ego ex rebus humanis excessero, tutic mihi tu ille carissime heres esto ? dic mihi, quaeso, cur huic carissimo, ut ipse ais, ac deuinctissimo tuo tamdiu nihil de tuo tribuis tamdiu nihil de tuo tradis, quamdiu te putas esse uicteum, sed tum cum uides esse te moriturum? et quid dico, cum esse te moriturum uides ? immo id caues prouidentissime, ne uel spirante uel moriente te quidquam de
Abbreviated transcription (Latin):
uidelicet Axp̃i ano nomine uidetur. ut dicatur futura non cre¬
dere: Quidergo causȩ est ut sicredit quedixit ds̃. nontimeat
quȩ minatur dsꝰ sinoneredit uerbis quȩ dixitds noncredat p̃mus
quȩ promittitds̃ : Neque enim seꝓbat ꝓmissi onibus dĩ credere. qui
non sic agert ut possit ad promissa adõ prȩmia ꝑuenire: in ipsa quippe
actiua hominum siudicandum se aliquis abhumana hac potestato
& rapiendum ad tribuncel terrenum eẽ cognouerit: aduocatas requr
patronas adhib& officialium gratiam fauoremq mercatur: Et hȩc
omnia m&u iudicu futuri agit cumtamen euentum iudici conparare
non possit: Ad eo & siuictoriã emere ipsam non ual& spemtamen ui¬
toriȩ magnoemit Dic mihiquisque ille es quicredere te iudiciumdi
dicestu siuel su pradictorum exemplohominum iudicandum teesse
adõ crederes: Non nespem ad salutemtuam quolibet prȩtio conpa¬

Expanded text:
uidelicet a Christiano nomine uidetur, ut dicatur futura non creuidelicet a Christiano nomine uidetur, ut dicatur futura non credere. quid ergo causae est ut, si credit quae dixit deus, non timeat quae minatur deus? si non credit uerbis quae dixit deus, non credat praemiis quae promittit deus ? neque enim se probat promissionibus dei credere qui non sic agit, ut possit ad promissa a deo praemia peruenire. in ipsa quippe hac vita hominum, si iudicandum se aliquis ab humana hac potestate et rapiendum ad tribunal terrenum esse cognouerit, aduocatos requirit patronos adhibet officialium gratiam fauoremque mercatur, et haec omnia metu iudicii futuri agit, cum tamen euentum iudicii conparare non possit. adeo etsi uictoriam emere ipsam non ualet, spem tamen uictoriae magno emit. dic mihi, quisquis ille es, qui credere te iudicium dei dicis, tu si uel supradictorum exemplo hominum iudicandum te esse a deo crederes, nonne spem ac salutem tuam quolibet pretio conpa
Abbreviated transcription (Latin):
ribus hoc elabor ansnescille qui heris scribitur parentem neg&
Et ut testator infelicissimus stultissima ac miserrima uanitate
facto herede nobili: Qui inuitasua humilior eẽ uisus est honorati¬
or inmortees se uideatur  O. cecitas .o. insania quanto studio
infelicissimihomines. idefficitis ut miseri in &ernitatesitis : quan¬
tominore cura minore ambitu iduobis prestare potuistis. ut sẽ¬
perbeaties se possitis: Cuius quidem rei. causam aliam omnino
inuenire non possum. nisi solam tantũ modo incredulitatẽ
at que perfidiamꝰ id est quod aut iudicandos scadõ homines c̃õ
non putant aut resurrecturos omnino es se noncredunt
Nemo est enim qui resurrecturũ se & iudicandum adõ deoperi¬
bus bonis ac maliscestussit: qui non uelspei acbeatitudinisuę prest&
ut probonis rebus per ennia bona capiat. ultimore atq dis¬
crimini nepromalis mala &erna patiatur. Sed abhorrore hoc

Expanded text:
ribus hoc elaborans, ne se ille,. qui heres scribitur, parentem neget, ribus hoc elaborans, ne se ille,. qui heres scribitur, parentem neget, et ut testator infelicissimus stultissima ac miserrima uanitate facto herede nobili, qui in uita sua humilior esse uisus est, honoratior in morte esse uideatur. o caecitas o insania! quanto studio, infelicissimi homines, id efficitis, ut miseri in aeternitate sitis! quanto minore cura minore ambitu id uobis praestare potuistis, ut semper beati esse possitis! cuius quidem rei causam aliam omnino inuenire non possum nisi solam tantummodo incredulitatem atque perfidiam, id est, quod aut iudicandos se a deo homines esse non putant aut resurrecturos omnino esse non credunt. nemo est enim qui resurrecturum se et iudicandum a deo de operibus bonis ac malis certus sit, qui non uel spei ac beatitudini suae praestet, ut pro bonis rebus perennia bona capiat, uel timori atque discrimini, ne pro malis mala aeterna patiatur. XV. Sed abhorrere hoc
Abbreviated transcription (Latin):
unt scperp&uo ꝑsequantur: Videas enim a quibusdam infeli¬
cissima uanitate in uestigari quosdam nouos ac nobiles propinqͦs
uideas in cognitarum agnationũ pudenda nomina & rectium
ac prȩpotentium adfinitatum ridicula commenta. cumdi¬
cat quis dealiquo ad optiuo acsubitaneo propinquo illum here¬
ul puella illum heredem scribo ꝓximum meum : Ac sic quidam quos in
om niuita quasi extraneos alienos que habuerant subito in extremis pro¬
pinquos habent. Et qui ex tranei semper fuere uiuentium: parentes
esse incipiunt mortuorum: Introducunt enim repente intestamentũ.
quos numquã introduxere in affectum & hoc maxime utdixi aut
locupletes aut nobiles aut honoratos & quinisi potentes essent paren¬
tes forsitam non fuissent. Ridicula miseri testatoris ambitio danscen¬
sum proprigfacultatis ad comparandum mendatium propinquita¬
tis emens pretio hereditatis nomen heredis: & totis patrimonu sui ui¬

Expanded text:
unt, se perpetuo persequantur! uideas enim a quibusdam infeliunt, se perpetuo persequantur! uideas enim a quibusdam infelicissima uanitate inuestigari quosdam nouos ac nobiles propinquos, uideas incognitarum agnationum pudenda nomina et recentium ac praepotentium adfinitatum ridicula commenta, cum dicat quis de aliquo adoptiuo ac subitaneo propinquo: illum herel puella: illum heredem scribo proximum meum. ac sic quidam quos in omni uita quasi extraneos alienosque habuerant subito in extremis propinquos habent, et qui extranei semper fuere uiuentium parentes esse incipiunt mortuorum. introducunt enim repente in testamentum quos numquam introduxere in affectum, et hoc maxime, ut dixi, aut locupletes aut nobiles aut honoratos et qui nisi potentes essent, parentes forsitan non fuissent. ridicula miseri testatoris ambitio, dans censum propriae facultatis ad conparandum mendacium propinquitatis, emens pretio hereditatis nomen heredis et totis patrimonii sui ui
Abbreviated transcription (Latin):
iam non tantum filiis aut nepotibus quod obnaturȩ necessitudinem
ferre potest sed &iam agnatis & cognatis neque solum ut aiunt ex di¬
recto sed &iam ex obliquo & ex trans uerso. immopotius ex auerso ꝑuer¬
soque uenientibus as propriȩ facultatis Id est pretium suȩ adempti¬
onis addicunt nec inter est pene iam apud homines quibus consu¬
lant dummodo sibi omnino non consulant. Si qui enim existisde
quibus loquimur morte ad propinquante filios non habent:
Querunt infidelissimȩ quos aut propinquos aut ad fines suos di¬
cant: aut sud forte deest querunt salten aliqua nouarum. neces¬
situ dinem ficta nomina: Nec intor est ut dixi apud eos quorũ me¬
minerint: dum modosũi obliuis cantur noninter est quos ama¬
uites faciant: Dum modose a&erna mendicitate consumant
O infelicitas o insania quid tantum quȩ sodesȩmi serrimi. omni¬
um male promeruerunt. utdum aliorum uoluptatibus serui¬

Expanded text:
iam non tantum filiis aut nepotibus, quod ob naturae necessitudinem iam non tantum filiis aut nepotibus, quod ob naturae necessitudinem ferri potest, sed etiam agnatis et cognatis, neque solum, ut - aiunt, ex directo sed etiam ex obliquo et ex transuerso, immo potius ex auerso peruersoque uenientibus res propriae facultatis, id est pretium suae redemptionis addicunt. nec interest paene iam apud homines quibus consulant, dummodo sibi omnino non consulant. si qui enim ex istis, de quibus loquimur, morte adpropinquante filios non habent, quaerunt infidelissime quos aut propinquos aut adfines suos dicant, aut, si id forte deest, quaerunt saltim aliqua nouarum necessitudinum ficta nomina. nec interest, ut dixi, apud eos quorum meminerint, dummodo sui obliuiscantur: non interest quos amauites faciant, dummodo se aeterna mendicitate consumant. XlIII. 0 infelicitas o insania! quid tantum, quaeso, de se miserrimi omnium male promeruerunt, ut dum aliorum uoluptatibus serui
Abbreviated transcription (Latin):
lubris amor est qui breui consulit quam graue odium quodin &er¬
nitate cruciabit⁊ et ideo dsnr ut in primo dudum libello diximis
disciplinam parentes thes aurizare iub&e filus non pecunia: penñia
precipit non peritura conferre: Scilic& quia resistius modiat que
opus scm̃ & filiis pariter &parentibus ꝑsunt : filus utique perdisci¬
plinȩ institutionem parentibus ꝑmunificentiȩ largitatem et filiis
enim hoc disciplina prestat. ut salutem capiat ꝑp&uam: & parentibus
largitas ut mortem effugiant sempiternam: Sed cuihȩc dicimus aut
curdicimus ubi aꝑtas aures aut uidentes oculos inuenire poterimus¬
Omnes enim ut deimpus legimus pȩneomnes declinauerunt simulin¬
utiles factisunt. Non est qui faciat bonum non est pȩne usque adunũ
Noua quippe amentia tam sȩculares quam &iam quosdam religionem
professos incessit homines. si quidem ut dudum dicere cocperamus

Expanded text:
lubris amor est, qui breui consulit, quam graue odium, quod in aeterlubris amor est, qui breui consulit, quam graue odium, quod in aeternitate cruciabit. et ideo deus noster, ut in primo dudum libello diximus, disciplinam parentes thesaurizare iubet filiis non pecuniam, perennia praecipit non peritura conferre. scilicet quia res istiusmodi atque opus sanctum et filiis pariter et parentibus prosunt, filiis utique per disciplinae institutionem parentibus per munificentiae largitatem. et filiis enim hoc disciplina praestat, ut salutem capiant perpetuam, et parentibus largitas, ut mortem effugiant sempiternam. .XIII. Sed cui haec dicimus aut cur dicimus? ubi apertas aures aut uidentes oculos inuenire poterimusomnes enim, ut de inpiis legimus, paene omnes declinauerunt, simul inutiles facti sunt; non est qui faciat bonum, non est paene usque ad unum. noua quippe amentia tam saeculares quam etiam quosdam religionem professos incessit homines. siquidem, ut dudum dicere coeperamus,
Abbreviated transcription (Latin):
darecuneta cupiebat: quȩ iam amiserit quinihil tune ꝓ sẽdederat quan¬
dooma possidebat. Sera quippeutait inscripturis spu ss seomest¬
confitbitur tibi: Ex cludi pęnitus a confessione peccati peccatorẽ mor¬
tuum ꝓtestatur Nec posse esse quemquã postea di memosem qui in
hac uita sui fuerit oblitus: Adeo omnis eispespenitus ab sciditur Rom̃is
uite aditus obseratur. ut cum unasit xeosalutisuia preces addm̃ fundẽ
a & clestem misericordiã in cessabiliter orare: Etiam Ac peccato nu¬
I&ifere obliuionis anim aduersione damnatur utei nec memoria qui¬
demdi aquo sperare debeat pelinquatur ⁊ hȩx ergo cogitent quidũ fili¬
oshabere postmortem diuites cupiunt futurorũ suppliciorum retin
morte meminerunt⁊ Hȩc cogitent qui ut in hac caduea & breuiui¬
th eredes diuites habeant a&erna scipsos mortecondempnant in
quoquidem nontam illos amant quã sebderunt: Quia nontams.¬

Expanded text:
dare cuncta cupiebat, quae iam amiserat, qui nihil tunc pro se dederat, quandare cuncta cupiebat, quae iam amiserat, qui nihil tunc pro se dederat, quando omnia possidebat? sera quippe, ut ait in scripturis spiritus sconfitebitur tibi? excludi penitus a confessione peccati peccatorem mortuum protestatur nec posse esse quemquam postea dei memorem, qui in hac uita sui fuerit oblitus. adeo omnis ei spes penitus absciditur et omnis uitae aditus obserate, ut, cum una sit reo salutis uia preces ad deum fundere et caelestem misericordiam incessabiliter orare, etiam hac peccator letiferae obliuionis animaduersione damnetur, ut ei nec memoria quidem dei, a quo sperare debeat. relinquatur. haec ergo cogitent qui, dum filios habere post mortem diuites cupiunt, futurorum suppliciorum nec in morte meminerunt: haec cogitent qui, ut in hac caduca et breui uita heredes diuites habeant, aeterna se ipsos morte condemnant. in quo quidem non tam illos amant quam se oderunt, quia non tam sa
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑferebat uoluerat cunctam illam substantiam. quã habuerat &¬
temporales argenti et aurithes auros ꝓsedare : ut iuges suppliciorũ
in mortalium cruces & ꝑ enne illud incendium superiecta siquo
modo posset diuitiarum suarum molerestingueret & exundantes
ignium globos opposita ingentium facultatum in mensitate pro¬
hiber& Et quid dicã uoluissecum ut in terminabile illudinalum
redimer& facultatibus suis: Plusdico aliquid uoluerat omnem
substantiam tradere. ut possit sibi inflammissitus uniussaltem
hore requiem conparare Desideransenim ad mitigandas fauciũ
flammas uel tinctum aqua pauperis digitum quomodo non
quantolibet preciomercari iequiem prȩ optauerat. Quipar¬
uam iefrigerii. gut tam tam magno ambitu postulabat :
Cediuam ista quid proderant ait quidiuuabat misetum quodtune ꝓse offer¬
Seomnia uolebat : Quimale ante noluerat ũel quidtune ꝓderat quod

Expanded text:
perferebat, uoluerat cunctam illam substantiam quam habuerat perferebat, uoluerat cunctam illam substantiam quam habuerat temporales argenti et auri thesauros pro se dare, ut iuges suppliciorum inmortalium cruces et perenne illud incendium superiecta, si quo modo posset, diuitiarum suarum mole restingueret et exundantes ignium globos opposita ingentium facultatum inmensitate prohiberet. et quid dicam uoluisse eum, ut interminabile illud malum redimeret facultatibus suis? plus dico aliquid: uoluerat omnem substantiam suam tradere, ut posset sibi in flammis situs unius saltim horae requiem conparare. desiderans enim ad mitigandas faucium flammas uel tinctum aqua pauperis digitum quomodo non quantolibet pretio mercari requiem praeoptauerat, qui paruam refrigerii guttam tam magno ambitu postulabat? sed iam ista quid proderant aut quid iuuabat miserum quod tunc pro se offerre omnia uolebat, qui male ante noluerat? uel quid tunc proderat quod
Abbreviated transcription (Latin):
testatoris dilicus afluentibus. opulentibus heres durum est ab aliqͥ
filiis acꝓpinquis parum ielinqui. multo est durius in a&ernitate
torqueri: O pinor enim diuitem illum cum torqueietur. non tan¬
tum delectabant opes heredessui. Quantũ angebant tormenta
corporissui: Non tantũ delectabat quodheres suus bene epulabat᷑
quam angebat quod ipsem alexruciebat᷑: non tantum delectabat qđ
heres suus in ex quisitis diliciis a fluebat. quam agebat quod ipse
intollerandis ignibus defluebat: Non tantum delectabat quodhe
ressuus pascebat parasitos & helluones copiissuis. quantũ ãgebat
quodipse pascebat flammas medullis suis & puto siquiseitunc op¬
tionis copiam prȩstitiss& utrũ nem all& diuites heredessuos esse
an se in miseriis tormentisq non esse uoluerat ꝓfecto illos omnib
bonis alienari Dum modo ille posuit malisomnibus liberari:
uo luerat offerre omnia quȩ possederat dum modo eu aderet quȩ

Expanded text:
testatoris deliciis affluentibus opulentus haeres. Durum est ab aliquo testatoris deliciis affluentibus opulentus haeres. Durum est ab aliquo filiis ac propinquis parum relinqui. Multo est durius in aeternitate torqueri. Opinor enim divitem illum, cum torqueretur, non tantum delectabant opes haeredis sui, quantum angebant tormenta corporis sui; non tantum delectabat quod haeres suus bene epulabatur, quam angebat quod ipse male cruciabatur; non tantum delectabat quod haeres suus in exquisitis deliciis affluebat, quantum angebat quod ipse intolres suus pascebat parasitos et helluones copiis suis quantum angebat quod ipse pascebat flammas medullis suis. et puto, si quis ei tunc optionis copiam praestitisset, utrumne mallet diuites heredes suos esse an se in miseriis tormentisque non esse, uoluerat profecto illos omnibus bonis alienari, dummodo ille posset malis omnibus liberari, uoluerat offerre omnia quae possederat, dummodo euaderet quae
Abbreviated transcription (Latin):
ne diues fio tuerat conparare. qui intertormenta estuans & in¬
ter supplicia proclamans Pater in quid ab raham meserse¬
remes & mitte lazarum ut inguat & extremum digitasiu
in aqua ut refrigeret linguã meam quia crucior in acflãma
Non orrebat tunc silic& diues ille lazari: quondam pauperis
manum nec dedignabatur auciliumeius in seri digitosori suo &
miturar⁊ intollerandas faucium flam mas illius prider faaute
aesquan lentis manus munere postulabat .O. quantarerũmieta¬
tio facta fuerat tantitunc ab eodesiderabat quem &iam uidere
intedis pexerat: Hec ergo diuites cogitent qui redipaeuio surelo¬
tatibus suis nolunt ncista paciantur⁊ Diues fuit ille dequo nunclo¬
quiour diuitessunt & isti ad quos nuncloquimur unius soeribio¬
mimisr aucart uresi nt Eam conditionis un iusem m a libetibut
enim filudluites parentes ros pite restingudi flam mas. miseri

Expanded text:
ne diues potuerat conparare, qui inter tormenta aestuans et inne diues potuerat conparare, qui inter tormenta aestuans et inter supplicia proclamans: pater, inquit, Abraham, miserere mei et mitte Eleazarum, ut intinguat extremum digiti sui in aqua, ut refrig. Non horrebat tunc scilicet dives ille Lazari quondam pauperis manum, nec dedignabatur auxilium. 266 Inseri ejus digitos ori suo et mitigari intolerandas faucium flammas illius pridem fetidae ac squalentis manus munere postulabat. O quanta rerum mutatio facta fuerat! Tangi tunc ab eo desiderabat, quem etiam videre ante despexerat. XII. Haec ergo divites cogitent, qui redimere facultatibus suis nolunt ne ista patiantur. Dives fuit ille de quo nunc loquimur: divites sunt et isti ad quos nunc loquimur. Unius sunt nominis. Caveant ne sint etiam conditionis unius. Non liberabunt enim filii divites parentes reos, nec restinguet flammas miseri
Abbreviated transcription (Latin):
sibiignem perennem: Ubierant tunc ad fines ubi propin¬
qui ubiuel filii sibi hab̾uerat uel germaniquorum meminie¬
rat Et quos certe tanto amore dilex erat. ut corũ nein suppb¬
cio quidem positus obliuis cer&ur : Quid ci proderant quidsuf¬
fragabantur: Torque batur in felix & opessuas aluis deuo¬
raentibus illere frigeri guttam ardens petebat in petrare non
poterat: & hoc siqui dͦ addi ad poenã potest. per illũ sibitri¬
bui postulabat. quẽ aliquando contempserat Per illum qui
inpurt acsaniȩ conputruerat. per illum cuius factorem acsqua¬
lorem longerefugerat: Qui membrorũ suorũ. ulceribus canes
pauerat. quem scatentes uermium globi &iam intrare cessus
peresi corporis ex ararant : O. grauisnimium & lugenda condici¬
o pauper beatitudinẽ emit mendicitate diues supplicium fa¬
cultate: pauper cumpenitus nihil haberet. emit a ternas diui¬
tias egestate O. quanto hasfacilius tam multarerũ possesno¬

Expanded text:
sibi ignem perennem. ubi erant tunc adfines ubi propinsibi ignem perennem. ubi erant tunc adfines ubi propinqui, ubi uel filii, si habuerat, uel germani, quorum meminerat et quos certe tanto amore dilexerat, ut eorum ne in supplicio quidem positus obliuisceretur ? quid ei proderant quid suffragabantur ? torquebatur infelix et opes suas aliis deuorantibus ille refrigerii guttam ardens petebat et inpetrare non poterat. et hoc, si quid addi ad poenam potest, per illum sibi tribui postulabat, quem aliquando contempserat, per illum, qui in pure ac sanie conputruerat, per illum, cuius faetorem ac squalorem longe refugerat, qui membrorum suorum ulceribus canes pauerat, quem scatentes uermium globi etiam intra recessus peresi corporis exararant. o grauis nimium et lugenda condicio! pauper beatitudinem emit mendicitate diues supplicium facultate: pauper, cum penitus nil haberet, emit aeternas diuitias egestate. o quanto, has facilius tam multa rerum possessio
Abbreviated transcription (Latin):
Non ualebit red dere siquidem post mortem patripietas fili.
non poterit. quod unicuique in deuotiosua & infidelitas de¬
negarit: Id eoque iuxta apostolum unus quisque sarcind
suas cogit& quiaunus quisq hominũ sua onera portabit: flã¬
mae in felicium mortuorum diuitiis non iefrigerantur. he¬
redum: Diues illȩ in euangelio quipurpura induebatur.
&bisso. absque dubio quilo cuples in hoc sȩculo ipsefuerat.
&iam heredessuos morte ditarat: sed nequaquã hocei prode¬
rat quod opibus ac talentis eius germanidiuites incubabaNt
Et illeguttam refrigerii in petrare non poterat: Illierant
in habundantia sed ille in egestate illi in gratulatione sed illi
indolore. illiindiuitiis. sedille in tormentis. illi fortasse iugit᷑
in luxuria sedille semꝑ inflamma. O infelix acmiseranda
condicio bonissuis aliis preparat beatitudinem. sibi ad flic¬
tionem: aliis gaudia sibi lacrimas. aliis uoluptatem breuẽ

Expanded text:
non ualebit: reddere siquidem post mortem patri pietas filii non ualebit: reddere siquidem post mortem patri pietas filii non poterit quod unicuique indeuotio sua et infidelitas denegarit. ideoque iuxta apostolum unus quisque sarcinas suas cogitet, quia unus quisque hominum sua onera portabit. flammae infelicium mortuorum diuitiis non refrigerantur heredum. diues ille in euangelio, qui purpura induebatur et bysso, absque dubio qui locuples in hoc saeculo ipse fuerat, etiam heredes suos morte ditarat. sed nequaquam hoc ei proderat, quod opibus ac talentis eius germani diuites incubabant, et ille guttam refrigerii inpetrare non poterat. illi erant in abundantia sed ille in egestate, illi in gratulatione sed ille in dolore, illi in diuitiis sed ille in tormentis, illi fortasse iugiter in luxuria sed ille semper in flamma. 0 infelix et miseranda condicio! bonis suis aliis praepararat beatitudinem sibi adflictionem, aliis gaudia sibi lacrimas, aliis uoluptatem breuem
Abbreviated transcription (Latin):
bis & coniunctissima. satis cestum est : sed mihi credite : Ne mo
uobis ꝓpinquior. Nemo coniunctior quã uosipsi A mate
itaque non obsistimus. amate filios urõs. sed tamen secundo
auobis graduita illos diligite neuosodisse uideamini: in consul¬
tus namque & stultus amor est alteri dsmemor & sui. in memor
Nonaccipi& in quid scriptura sacra in iquitatẽ patris filius.
Nequepater accipi& iniquitatem filii sui. & apostolus unus quisq
inquid proprium onussuum portabit. Relictae itaque filiis di¬
uitiae. parentes non liberant demendicitate immorelicta immo¬
derate filiis facultas. parentum est sempiterna mendicitas Ac
ꝑ hoc nulli parentibus magis noxii quam filiis nimis amati: dũ
enim illi patriis bonis a fluunt. parentes in sempiternus te cruc¬
antur ⁊ etiam sitam piussit filius ut refrigerandi supplicii pate¬
nigratia communicare cum patre postea bona relicta cupiat

Expanded text:
bis et coniunctissima satis certum est: sed, mihi credite, nemo bis et coniunctissima satis certum est: sed, mihi credite, nemo uobis propinquior, nemo coniunctior quam uos ipsi. amate itaque, non obsistimus, amate filios. uestros, sed tamen secundo a uobis gradu: ita illos diligite, ne uos odisse uideamini; inconsultus namque et stultus amor est alterius memor et sui inmemor. non accipiet, inquit scriptura sacra, iniquitatem patris filius, neque pater accipiet iniquitatem filii sui. et apostolus unus quisque, inquit, proprium onus suum portabit. XI. Relictae itaque filiis diuitiae parentes non liberant de mendicitate, immo relicta inmoderate filiis facultas parentum est sempiterna mendicitas, ac per hoc nulli parentibus magis noxii quam filii nimis amati. dum enim illi patriis bonis afluunt, parentes in sempiternitate cruciantur. etiamsi tam pius sit filius, ut refrigerandi supplicii paterni gratia communicare cum patre postea bona relicta cupiat,
Abbreviated transcription (Latin):
tunc credentium milibus tanta fidei ꝑfectione uiuentibus. Om̃s ne
cum filiis. acͥomnes sinefiliis fuerint. neutrũ opinor: nulla enim ecle¬
siȩ plebsest non deutroque ꝑ mixta: Ip tellegere ergo possunt quicũ¬
q ex xp̃i anis filios non habent cui relinquere substantias suas de¬
beant cum uideant cuirelinquerint: Tunc illi filios non habentes:
sin autẽ habent discant quid &iã ipsos oporteat facere. Cumuideat
iunc parentes amorem filus di filiis prȩtulisse: Hab&igitur om̃s
&as hab& omnis conditio. quod sequat᷑ Quicũq est pasticeps
fidei. pasticipem sebeati faciat exempli: Sullitunc obdm̃donan¬
tes omnia sua &am scipsos ex heredauere uiuentes : Disciteuos
quȩ sumusbona urã ul ipsi hereditare morientes : Oportet quip¬
peuos mihicredite. &iã inter filios ur̃os salutis animarũque
urãrum non obliuisci: Prdpinqua enim urã pignora esseuo¬

Expanded text:
tunc credentium milibus, tanta fidei perfectione uiuentibus, omnesne tunc credentium milibus, tanta fidei perfectione uiuentibus, omnesne cum filiis an omnes sine filiis fuerint? neutrum, opinor; nulla enim ecclesiae plebs est non de utroque permixta. intellegere ergo possunt quicumque ex Christianis filios non habent, cui relinquere substantias suas debeant, cum uideant cui reliquerint tunc illi filios non habentes. sin autem habent, discant quid etiam ipsos oporteat facere, cum uideant tunc parentes amorem dei filiis praetulisse. habet igitur omms aetas habet omnis condicio quod sequatur: quicumque est particeps fidei participem se beati faciat exempli. si illi tunc ob deum donantes omnia sua etiam se ipsos exheredauere uiuentes, discite uos, quaesumus, bona uestra uel ipsi hereditare morientes. oportet quippe uos, mihi credite, etiam inter filios uestros salutis animarumque uestrarum non obliuisci. propinqua enim uestra pignora esse uo
Abbreviated transcription (Latin):
magna erat in illis omnibus : Nec enim quisquã egenserat inter
illos: quicũq enĩ possessores prediorũ acdomorum erant uen¬
dentes adferebant prȩtia uenditorum & ponebant ante pedes
apostolorum: Alibi qͥuoque & nemo ex eo quod possidebat
suum proprium esse dicebat. At que hoc non paruus cre¬
dentium numerus. nequẽ forsitã minus scriptorũ auctoritas
moueat: Dumputant exempla ẽẽ paucorũ. quȩ fuerit quip¬
pe tunc multitudo ȩcclesie principalis Vel ex hoc solo agnoscipo¬
t est. quod in principiis statim ipsis octohominũ milia: biduo eccle¬
siae accessisse referunt᷑. Pateatq astimationi quȩ c&eris diebus uni¬
uersi generis multitudo concreuerit: ubiduotantũ modo dies pr&er
disparem &item pariter ac sexum. tantã uirorũ copiam ꝓcrearunt:
Vndecum &tam in nume rabilis iamtunc &iam ꝑfecta plebs fuerit
Quȩro auobiscum quibus loquuor. cunctiparentes in illis tot actantis

Expanded text:
magna erat in illis omnibus; nec enim quisquam egens erat inter magna erat in illis omnibus; nec enim quisquam egens erat inter illos. quicumque enim possessores praediorum ac domorum erant, uendentes adferebant pretia uenditorum et ponebant ante pedes apostolorum. alibi quoque: et nemo ex eo quod possidebat s.uum proprium esse dicebat. atque hoc non paruus credentium numerus, ne quem forsitan minus scriptorum auctoritas moueat, dum putant exempla esse paucorum. quae fuerit quippe tunc multitudo ecclesiae principalis uel ex hoc solo agnosci potest, quod in principiis statim ipsis octo hominum milia biduo ecclesiae accessisse referuntur, pateatque aestimationi, quae ceteris diebus uniuersi generis multitudo concreuerit, ubi duo tantummodo dies praeter disparem aetatem pariter ac sexum tantam uirorum copiam procrearunt. unde cum et tam innumerabilis iam tunc et tam perfecta plebs fuerit, quaero a uobis, cum quibus loquor, cuncti parentes, in illis tot ac tantis
Abbreviated transcription (Latin):
maiora exemplis omnibus dĩ ẽẽ mandata : Nec inter eẽ ad
augendam. diuinorum uerborum auctoritatem Impleam
ea homines. an non inpleantꝰ Quia uir tutẽ eorũ exdĩcertuĩ
est constare ꝑsona. non exseruorũ oboedientia. nec ad dies
nec decederẽ aliquid ꝑnos potest: quorũ honor ꝑ auctorem
dm̃. semꝑ ȩqualis est: Sed tam en si adiuuarise hominũ &iã
exemplis humanaoptat infirmitas scilic& quofacilius &iam ip¬
sa nunc faciat Quȩ alios fecisse ante cognoscat: Ostendimus
primo libro hȩcque &iam nunc ab aliquantis xp̃i imitatorib
fiunt non mediocriter sed habundanter nec apaucissimis. sed
apopulis nec ab antiquissimis. sed pęne arecentissimis. Nuꝑ
cẽ conpl&a Quid enim noui & adhuc prope in oculis consti¬
tuti apostolorũ actus loquuntur Omnes inquã quicrede¬
bant habebant in unũ omnia communia: & iterũ gratia quoq

Expanded text:
maiora exemplis omnibus dei esse mandata nec interesse ad maiora exemplis omnibus dei esse mandata nec interesse ad augendam diuinorum uerborum auctoritatem, inpleant ea homines an non inpleant, quia uirtutem eorum ex domini certum est constare persona non ex seruorum oboedientia, nec addi eis nec decedere aliquid per nos potest, quorum honor per auctorem deum semper aequalis est. sed tamen si adiuuari se etiam exemplis hominum humana optat infirmitas, scilicet quo facilius etiam ipsa nunc faciat quae alios fecisse ante cognoscat, ostendimus primo libro haec, quae etiam nunc ab aliquantis Christi imita-toribus fiunt, non mediocriter sed abundanter, nec a paucissimis sed a populis, nec ab antiquissimis sed paene a recentissimis nuper esse conpleta. quid enim noui et adhuc prope in oculis constituti apostolorum actus loquuntur? omnes inquam qui credebant, habebant in unum omnia communia. et iterum: gratia quoque
Abbreviated transcription (Latin):
homo dabit ꝓanima sua : Dilectissimã esse animã suam ho¬
mini &iam diabolus nonnegabit: Et qui auestere omnino
cunctos ab affectu animarum suarũ nititur. i demtamença¬
rissimas esse debere cunctis animas confit&lur: quisergo fu¬
rorest uiles auobis animas uestras haberi quas &iam diabolus
putat ẽẽ prȩtiosas quiffuror est a uobis uiles haberi quas&iã
ille caras uobis debere essedicit. qui uiles facere conatur
Ac̃perhoc quicumque animassuas neglegunt &iam in fra
iudicium di aboli seamant: Quȩcũ ita sint uide teuos qui pu
tatis religiosas homines non habere quibus selinquant substan¬
tiam suam. uidete ueliuxta diaboli opinionẽ: uidete si nonha¬
bent qui seipsos habent: Sufficere quidem adhanc negotii po¬
tionẽ dequanunc agitur. hec queiam diximus satis arbitror:
sed ostendi iduobis. forsitã non solis uirtutibus perũ sed &uam
auctoritatibus exemplorũ desideretis: Possim quidem dicere

Expanded text:
homo dabit pro anima sua. Dilectissimam esse animam suam hohomo dabit pro anima sua. Dilectissimam esse animam suam homini etiam diabolus non negavit, et qui avertere omnino cunctos ab affectu animarum suarum nititur, idem tamen carissimas esse debere cunctis animas confitetur. Quis ergo furor est viles a vobis animas vestras haben, quas etiam diabolus putat esse pretiosas? quis furor est viles a vobis haberi, quas etiam ille caras vobis debere esse dicit, qui viles facere conatur? Ac per hoc quicumque animas suas neglegunt, etiam infra iudicium tatis religiosos homines non habere quibus relinquant substantiam suam, uidete uel iuxta diaboli opinionem, uidete si non habent, qui se ipsos habent. X. Sufficere quidem ad hanc negotii portionem, de qua nunc agitur, haec quae iam diximus satis arbitror: sed ostendi id nobis forsitan non solis uirtutibus rerum sed etiam auctoritatibus exemplorum desideretis. possim quidem dicere
Abbreviated transcription (Latin):
cu sui indignitate conculcant: Sed ui delic& non contemptu
di. dicunt payentes hec ase fieri sed causa atque ratione. Qui¬
busenim in qui unt relictã. sub stantiam relicturi sunt filios
non habentes dicã : quibus nec nominabo eos Quos supradi¬
xi pauperesdĩ. non alienos aut longe positos. Nedurũ aut in¬
humanum. forte uideatur: Illos dico caros & in diuiduos.
& quos recte &iam uosqui multas soboles hab&is. filiis antefer¬
tis ipsosse inquã homines O. in fidelissimi parentes ipsosse
inquã dicimus Num quid potest cuilib& quicquã seipso pre¬
prius. num quid carius inueniri : suã unicuique ur̃m animã
suam salutem suam spem commendamus. &pio suos essedici¬
tis qui filios diligatis nilplane durius uobis nilħum anius. pil
tam ferum niltam impium dicipotest: A quibus in petrari:
omnino non potest. ut uos ipsos am&lis: Pellem in quid di¬
abolus inscripturis sacris pellem propelle. & cunctaque hab&

Expanded text:
cii sui indignicii sui indignidei dicunt parentes haec a se fieri, sed causa atque ratione. Quibus enim, inquiunt, relictam substantiam relicturi sunt filios non habentes? Dicam quibus, nec nominabo eos, quos supra dixi, pauperes dei, non alienos aut longe positos, ne durum aut inhumanum forte videatur. Illos dico caros et individuos, et quos recte etiam vos, qui multas suboles habetis, filiis antefertis: ipsos se inquam homines, o infidelissimi parentes, ipsos se inquam dicimus. Numquid potest cuilibet quidquam se ipso propius, numquid carius inveniri? suam unicuique vestrum animam, suam salutem, suam spem commendamus. Et pios vos esse dicitis, qui filios diligatis? Nihil plane durius vobis, nihil inhumanius, nihil tam ferum, nihil tam inpium dici potest, a quibus inpetrari omnino non potest, ut vos ipsos ametis. Pellem, inquit diabolus in scripturis sacris, pellem pro pelle et cuncta quae habet
Abbreviated transcription (Latin):
mini sitamen arbitrio isto iuste & indiuersum uteremini
Id est ut conparandos bonis filiis malos & peccatores. sc̃ĩs nonpu¬
tardlis &l qui apuddm̃ uita ac meritis antecellerent. idem apuđ
uosgratia atq honore superarent: Quidenim rectius quidma¬
gis iustum. quã ut qui m&iores sunt. idem &iam honoratiore
essent Qui uincunt iuditio. idem uincerent pręmio. quian¬
tsstant in cuangelio sacro. idem quoque intestamento huma¬
no antestarent: &hac saltim reconcordaret cũ uoluntate xp̃i
Parentũ pictas ac uoluntas ut quos ds̃ prȩposuis set electione.
eosdem &iam parentes anteponerent dignitate: Sed non solum
hoc nonagitur. sed indiuersum omnia aguntur: Preponun¬
tur enim puris commaculati. prȩponuntur fidelibus impui
prȩponuntur lumini tenebrȩ. prȩponitur terra celo prepo¬
nitur mundus dõ. & cuasurosse huius modi parentes uelin
hoc solo iuditium dĩ. aestim ant. quicultũ dĩ & dignitatem iudi¬

Expanded text:
mini, si tamen arbitrio isto iuste et in diuersum uteremini, mini, si tamen arbitrio isto iuste et in diuersum uteremini, id est, ut conparandos bonis filiis. malos et peccatores sanctis non putaretis, et qui apud deum uita ac meritis antecellerent, idem apud uos gratia atque honore superarent. quid enim rectius quid magis iustum, quam ut qui meliores sunt idem etiam honoratiores essent, qui uincunt iudicio idem uincerent praemio, qui antistant in euangelio sacro idem quoque in testamento humano antistarent, et hac saltim re concordaret cram uoluntate Christi parentum pietas ac uoluntas, ut quos deus praeposuisset electione eosdem etiam parentes anteponerent dignitate. sed non solum hoc non agitur, sed in diuersum omnia aguntur. praeponuntur enim puris commaculati praeponuntur fidelibus inpii, praeponuntur lumini tenebrae praeponitur terra caelo, praeponitur mundus deo. et euasuros se huiusmodi parentes uel hoc solo iudicium dei aestimant, qui cultum dei et dignitatem iudi
Abbreviated transcription (Latin):
arbit᷑rii sui essedum uiuunt:. Quasi subillorũ tamen positi
potestate moriantur: Quidtantũ queso sccleris intitulo
es se religionis putas. ut ideo eosqui religiosi sunt. filiostuos esse
non credas. quia filii dĩ esse coeperunt: in quotibi bonȩ uolun¬
tatis quasipia culo rei facti sunt ut id circo eos putis habendos
essepeiores. quia optant esse meliores Sed dicitis non eo a uob
animohoc agi quodunũ est acsiquispiam dicat malas resbi¬
no animo asefieri &ipictatis facinus piamente committi
quid prodest .O. in humanissimi parentes. quod filios relio¬
osos bono auobis dehonorari animo ad seueratis: Resipsa
hoc respuit. resrefellitꝰ parum est quod nudis ad sertionibus
dicifis ipsi actibus uestris contrauos testis estis: Indignum
ergo arbitramini: ut scã ac placita dõ pignora filiis mun¬
do seruientibus conparentur: Verum est et bene arbi trab¬

Expanded text:
arbitrii sui esse, dum uiuunt, quasi sub illorum tamen positi . arbitrii sui esse, dum uiuunt, quasi sub illorum tamen positi . potestate moriantur. quid tantum, quaeso, sceleris in titulo esse religionis putas, ut ideo eos, qui religiosi sunt, filios tuos esse non credas, quia filii dei esse coeperunt? in quo tibi bonae uoluntatis quasi piaculo rei facti sunt, ut idcirco eos putes habendos esse peiores, quia optant esse meliores? VIII. Sed dicitis non eo a uobis animo hoc agi. quod unum est, ac si quispiam dicat malas res bono animo a se fieri et inpietatis facinus pia mente committi. quid prodest, o inhumanissimi parentes, quod filios religiosos bono a uobis dehonorari animo adseueratis ? res ipsa hoc respuit res refellit. parum est quod nudis adsertionibus dicitis, ipsi actibus uestris contra uos testes estis. indignum ergo arbitramini, ut sancta ac placita deo pignora filiis mundo seruientibus conparentur? uerum est et bene arbitraba