comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
anima quae adultera conata ẽ. eẽ nec tamenaꝑto opere potuit decerniteẽ fideles coniu x
Quiergo huius mundi aduersitatibus fracti. addĩ amorem redeunt. atq a prȩ sentis uitȩ desideriis co¬
re. & tudicis nullam compulsatiuam eausam prȩcedere uoluntatem hominis adbonum. Prȩdicato
ueritatis tequoq: ad sentiente ueracissimus. modas &iam exponit quibus animȩ humanȩ adbona utita
dixerim uolenda compellantur. & tue contrasusurras. non solumnon eẽ uereliberam uoluntatem
ed penitus eam non ee hubi enim est inquis causa quȩ compellit. i binon est naturaq uelit SUide cnus
quid & itm sc̃s iero nimus in expositione osee proph&ȩ supermem orato capitulo sentiat. qui cumis¬
toriamiuxta utramq: editionem poner& exponendo adiunxit IeRΟΝΙΜS Dixerat mer&rge
uedam post amatores meos qui omnium rerum michi abundantiam prȩbuerunt. Respondit

Expanded text:
anima, quae adultera conata est esse, nec tamen aperto opere potuit, decernit esse fidelis conjux. anima, quae adultera conata est esse, nec tamen aperto opere potuit, decernit esse fidelis conjux. Qui ergo hujus mundi adversitatibus fracti ad Dei amorem redeunt, atque a praesentis vitae desideriis core, et tu dicis nullam compulsativam causam praecedere voluntatem hominis ad bonum. Praedicator veritatis, te quoque assentiente veracissimus, modo etiam exponit quibus animae humanae ad bona, ut ita dixerim, volenda compellantur: et tu econtra susurras non solum non esse vere liberam voluntatem, sed penitus eam non esse. Ubi enim est, inquis, causa quae compellit, ibi non est natura quae velit. Videamus quid etiam sanctus Hieronymus in Expositione Osee prophetae super memorato capitulo sentiat, qui cum historiam juxta utramque editionem poneret, exponendo adjunxit: Dixerat meretrix: Vadam post amatores meos, qui omnium rerum mihi abundantiam praebuerunt; respondit
Abbreviated transcription (Latin):
in hoc mundo obiectiones resis tunt & semitas nos tras inuenire non possumus: quia hoc quod male quȩri¬
mus ad ipisci prohibemur & sequ&urama tores suos & non ad prehend& eos : quaer& & non inueni& eos
qui ma lignos spiritus quibusse insuis deriis subdidit ad desi deriorum suorum effectum minime conpr¬
hendit Sed dehac sclubri aduersi tate quanta utilitas nascatur. Ad iungit cum subditur & dic&
uadam & reuertor aduirum ieum priorem qui abene michie rat tunc magisquam nunc. Postquam
ergo uicssuas spinis sȩptas inuenit. post quam amatoressuos ad prehendere non ual& ad amorem uiri
prioris redit Quia plerumq: post quam in mundo non possumus obtinere quȩ uolumus. post quam interre¬
nis desideriis deimpos sibilitate las samur tunc admentem dm̃ reducimus tunc placere incipit quidis¬
plicebat. Et iscuius nobis amara fuerant prȩcepta . repente dulcescit in memoria Et peccatrix

Expanded text:
in hoc mundo objectiones resistunt. Et semitas nostras invenire non possumus, quia hoc quod male quaeriin hoc mundo objectiones resistunt. Et semitas nostras invenire non possumus, quia hoc quod male quaerimus, adipisci prohibemur. Et sequetur amatores suos, et non apprehendet eos; quaeret et non inveniet eos; quia malignos spiritus quibus se in suis desideriis anima subdidit ad desideriorum suorum effectum minime comprehendit. Sed ex hac salubri adversitate quanta utilitas nascatur adjungit cum subditur: Et dicet: Vadam et revertar ad virum meum priorem, quia bene mihi erat tunc magis quam nunc. Postquam ergo vias suas spinis septas invenit, postquam amatores suos apprehendere non valet, ad amorem viri prioris redit, quia plerumque postquam in hoc mundo non possumus obtinere quae volumus, postquam in terrenis desideriis de impossibilitate lassamur, tunc ad mentem Deum reducimus, tunc placere incipit qui displ
Abbreviated transcription (Latin):
in ueni & eos. &dic& uadam & reuertar aduirum meumpriorem qui ab ene miderat. tunc
magis quamnunc Vir uniuscuiusq: fidelis animȩ ds̃ẽ quia haec uidelic& ei est coniune¬
te perfidem. sed illa quȩ coniuncta dõfuerat anima. a matoressuos sequitur : quando
mens quece iamꝑ fidem credidit. adhuc se in mundis spiritibus in operatione substernit
mundi gloriam quȩrit. carnali delec tatione pascitur: exquisitis uolup tatibus nutrit᷑
Sed plerumq omp̃s ds̃ talem animammi seri corditer respicit. & e ius uolup tatibus ama¬
ritudinespermisc&. Vndedicit Ecce egosȩpiam uias tuaf spinis uiȩenim nr̃ȩ spinissep¬
tȩ sunt : quando in hoc quod malecupimus dolorum punctiones inueni mus & sȩpiam ets mace¬
ria & semitas suas non inueni & Viȩ enimnrẽ maceria sȩpiuntur. cum desideriis nr̃is du

Expanded text:
inveniet eos, et dicet: Vadam et revertar ad virum meum priorem, quia bene mihi erat tunc inveniet eos, et dicet: Vadam et revertar ad virum meum priorem, quia bene mihi erat tunc magis quam nunc . Vir uniuscujusque fidelis animae Deus est, quia haec videlicet ei est conjuncta per fidem. Sed illa, quae conjuncta Deo fuerat anima, amatores suos sequitur, quando mens quae jam per fidem credidit, adhuc se immundis spiritibus in operatione substernit, mundi gloriam quaerit, carnali delectatione pascitur, exquisitis voluptatibus nutritur. Sed plerumque omnipotens Deus talem animam misericorditer respicit, et ejus voluptatibus amaritudines permiscet. Unde dicit: Ecce ego sepiam vias tuas spinis. Viae enim nostrae spinis septae sunt, quando in hoc quod male cupimus, dolorum punctiones invenimus. Et sepiam eas maceria et semitas suas non inveniet. Viae enim nostrae maceria sepiuntur, cum desideriis nostris durae
Abbreviated transcription (Latin):
conentur & neq: ant. ut dum ꝑalta pelagi quasi ad grandio rescuras huuisscłi nauigare proponun
semꝑ aid uersis flatibus eddeiectionis suȩ litora repellantur Cumq se frangi in desideriis suis ad¬
uersante mundo conspiciunt. quid dese auctorisuo debeant comme morantur. Itaut ad eum eru¬
bescentes redeant.qui eum superbien tes pro mundi amore de seraebant sȩpe namq: nennulli cd
temporalem gloricm ꝓficere uolentes. aut longe ȩ gritudine ta bescunt. aut adflicti in iuriis conei¬
dunt aut ꝑciis si grauib: damnis affliguntur : & in mundi dolore uident . quia nichil confidere deei
uolup tate debuerunt seq: ipsos insiuis desideriis rep̃ hendentes. adm̃ corda conuertunt. De his
quippe dñs ꝑ proph&amdicit. Ecce ego sȩpiam uiam tuam spinis. & sepiam eam macerie. &
semitas suas non inueni& Et sequ&ur amatores suos: & non ad priehend& eos. quȩ r& & non

Expanded text:
conentur et nequeant; et dum per alta pelagi quasi ad grandiores curas hujus saeculi navigare proponunt, conentur et nequeant; et dum per alta pelagi quasi ad grandiores curas hujus saeculi navigare proponunt, semper adversis flatibus ad dejectionis suae littora repellantur. Cumque se frangi in desideriis suis, adversante mundo, conspiciunt, quid de se auctori suo debeant commemorantur al., commonentur, ita ut ad eum erubescentes redeant, qui eum superbientes pro mundi amore deserebant. Saepe namque nonnulli ad temporalem gloriam proficere volentes, aut longa aegritudine tabescunt, aut afflicti injuriis concidunt, aut percussi gravibus damnis affliguntur, et in mundi dolore vident quia nihil confidere de ejus voluptate debuerunt, seque ipsos in suis desideriis reprehendentes, ad Deum corda convertunt. De his quippe Dominus per Prophetam dicit: Ecce ego sepiam viam tuam spinis, et sepiam eam maceria, et semitas
Abbreviated transcription (Latin):
& compelle intrare ut implectus domus mea. Vnde &beatus gregorius in iio melia eiusdem lectionis
ait GR Notandum uero quod in hac inuitatione tertia. non dicitur inuita sed compelle in tra¬
re. Aluenm uocantur & uenire contẽ nunt : Alii uocan tur. &ueniunt. Alii aut̃ nequaquam
dicitur quiauocantur sed compelluntur ut in trene. Vocantur & uenire contem nunt. quidonũ
quidem intellectus accipiunt. sed eundem intellectum operibus non sequuntur. uocan tur&ueni¬
unt quiacceptam intellectus gratiam operando ꝑficiunt quidam uero sicuocantur. ut &iam compel¬
lantur. Nam sunt non nulli quibona faciende intellegunt. sed haecfacere desistunt. Vident quȩ a¬
re debeant sed ex desi derio non sequntur . his ut superius diximus plerumq: contingit ut eos incarncili¬
b: desideriis mundi huius aduersitts feriat   ÷ ad prehendere tempora lem gloriam

Expanded text:
et compelle intrare, ut impleatur domus mea ; unde et beatus Gregorius in homilia ejusdem lectionis et compelle intrare, ut impleatur domus mea ; unde et beatus Gregorius in homilia ejusdem lectionis ait: Notandum vero quod in hac invitatione tertia non dicitur Invita, sed Compelle intrare. Alii enim vocantur, et venire contemnunt; alii vocantur et veniunt; alii autem nequaquam dicitur quia vocantur, sed compelluntur ut intrent. Vocantur et venire contemnunt, qui donum quidem intellectus accipiunt, sed eumdem intellectum operibus non sequuntur. Vocantur et veniunt, qui acceptam intellectus gratiam operando perficiunt; quidam vero sic vocantur, ut etiam compellantur. Nam sunt nonnulli qui bona facienda intelligunt, sed haec facere desistunt; vident quae agere debeant, sed haec ex desiderio non sequuntur. His, ut superius diximus, plerumque contingit ut eos in carnalibus desideriis suis mundi hujus adversitas feriat: apprehendere temporalem gloriam
Abbreviated transcription (Latin):
t gratulabundus aiebat Castigastime dña & eruditiis sum quesiiuuenculus indomitus. Conuer¬
osten disi michi. percussi femur meum Confusussum &erubui. qm̃ sustinui obprobrium adules¬
centiȩ meȩ & aliusgloria tur dicens castiganscostigauit medñs. & mortino ntradidit me & mul¬
ta cilia quȩ longum & non necessarium est ꝑsequi. qm̃ legentibus in propatulo sunt. Uerum quia
in hactuȩ ꝑuersitatis ad sertione. compulsatiuam causa in frequenter nominas: p&endaneces sarico
nobis est sempi ternȩ scpientiȩ gratia. ut nobis aperire dign&ur idem uocabulum ita insacris eloqui¬
ispositum quo tu montuȩ iactantiȩ comprimatur. Refere sc̃s euangelista lucas. cumparabolam
hominis cȩnam magnam facientis multosq: uocantis describer& dixisse dnm̃seruo: Exi inuias & sȩpes

Expanded text:
ta gratulabundus aiebat: Castigasti me, Domine, et eruditus sum quasi juvenculus indomitus. Converta gratulabundus aiebat: Castigasti me, Domine, et eruditus sum quasi juvenculus indomitus. Converostendisti mihi, percussi femur meum. Confusus sum et erubui, quoniam sustinui opprobrium adolescentiae meae . Et alius gloriatur dicens: Castigans castigavit me Dominus, et morti non tradidit me ; et multa alia, quae longum et non necessarium est persequi, quoniam legentibus in propatulo sunt. Verum quia in hac tuae perversitatis assertione , compulsativam tuam causam frequenter nominas, petenda necessaria nobis est sempiternae sapientiae gratia, ut nobis aperire dignetur idem vocabulum ita in sacris eloquiis positum, quo tua mortua jactantia comprimatur. Refert sanctus evangelista Lucas, cum parabolam hominis coenam magnam facientis multosque vocantis describeret, dixisse dominum servo: Exi in vias et sepes,
Abbreviated transcription (Latin):
silium quem recipit. &i terum patrem common& Tundelatera filutui dum̃ instns ẽ. Noli sub¬
trahere apuero disciplinam. si enim ꝑcusseris eum uirga non mori&ur Tuenim uirga ꝑcu¬
tiseum & animameius de infernoliberas. &apłs. Omnis disciplina in prȩ sentiui derur non ẽe
guudii sed mȩroris. Postea cut̃ fruc tum pacatissimum redd& iustitȩ exeratatis. &ltem¬
In disciplina ꝑseuerate tem qua infiliis offent ds̃ Qui semm filiis quem non corribit ꝓceter: sicũt
xx tradisciplinam estis. uide te cuius filii estis &iterum. Corripite inqui&os & rursum Per¬
cantes coram ommibus argue ut & c&eritimorem habeant &ltem argue obsecra increpa
cumomnilmperio. Ds quoq sicut in euangelio dicitur cum feciss& quasi flagellum defuniculis. om̃
eiecit detemolo qui&iam ina pocalrpsi loquitur : Ego quosamo crguo & castigo Cur & prophe¬

Expanded text:
filium quem recipit . Et iterum patrem commonet: Tunde latera filii tui dum infans est . Noli subfilium quem recipit . Et iterum patrem commonet: Tunde latera filii tui dum infans est . Noli subtrahere a puero disciplinam: si enim percusseris eum virga, non morietur. Tu enim virga percutis eum, et animam ejus de inferno liberas . Et Apostolus: Omnis disciplina in praesenti videtur non esse gaudii, sed moeroris; postea autem fructum pacatissimum reddis offert se Deus: quis enim filius, quem non corripit pater? Si autem extra disciplinam estis, videte cujus filii estis . Et iterum: Corripite inquietos . Et rursum: Peccantes coram omnibus argue, ut et caeteri timorem habeant . Et item: Argue, obsecra, increpa, cum omni imperio . Deus quoque, sicut in Evangelio dicitur , cum fecisset quasi flagellum de funiculis, omnes ejecit de templo. Qui etiam in Apocalypsi loquitur: Ego quos amo, arguo et castigo . Cur et Prophe
Abbreviated transcription (Latin):
buatur dicens Cormundum creainme ds & c&era Quiutq corhaebebat sed inmundum: quiq qđ̃
ase sibi neq esse . neq: sieriposse certissime sciebat ad nõ creari humiliter deposcebat : Quema dmo
& alius proph&a d nõ confitens ciebat Sciodñe quie non est hominis uiaeius nec uiriest ut ambu¬
& & dirigat & corrigat gressussuos Corripeme dñe uerum tamen in iudicio & non in furor&uo
nefor te adinehilum redigasme quidinse cos ripipostulat. nimirum non inuolunte ce propra
correctionemsuam sed indĩ miserentis correptione saluberrime consiste remanifestat
unde &adius ad monens paterno affectu filium instruit dicens : filimi nedeficias adisciplina
dni neq fatigeris dum abeo seorgueris : Quem enim diligit dñs corripit. flagellat cuĩt omnẽ

Expanded text:
batur dicens: Cor mundum crea in me, Deus, etc. . Qui utique cor habebat, sed immundum, quique quod batur dicens: Cor mundum crea in me, Deus, etc. . Qui utique cor habebat, sed immundum, quique quod a se sibi neque esse, neque fieri posse certissime sciebat, a Domino creari humiliter deposcebat. Quemadmodum et alius propheta Domino confitens, aiebat: Scio, Domine, quia non est hominis via ejus, nec viri est ut ambulet et dirigat et corrigat gressus suos. Corripe me, Domine: verumtamen in judicio, et non in furore tuo, ne forte ad nihilum redigas me . Qui dum se corripi postulat, nimirum non in voluntate propria correctionem suam, sed in Dei miserentis correptione saluberrima consistere manifestat. Unde et alias admonens paterno affectu filium instruit, dicens: Fili mi, ne deficias a disciplina Domini, neque fatigeris dum ab eo argueris: quem enim diligit Deus corripit, flagellat autem omnem
Abbreviated transcription (Latin):
usio moeicis todiquidẽ quod dñs ꝑproph&dam dicite ftcicimut in prȩceptis meis cmbul&s &iu¬
didie meacus todicitis: quidẽ quod tot commi nationibus in propheicis scriptis suꝑne miseratio
rea pecca tores uti legitur quib: eos aberrore conuerter& : lege proph& as & eorũ ueracissimum
e planatorem lero nimum &lbipatenter inuenies quia ds̃ multis terrorũ generibus & tuncusis
uerit & nunc uti non desinat quibus peccantes ad pȩnitentiam id ẽ bonam uolun tatem conuer¬
tat Ad quam mini me uerterentur nisi auersi fuissent: Cumaũt diuinitus conuertuntur:
iumiliterpros trati postulare non desistunt quod poposcis selegunt eum. quiadulterio foedatus
homicidioq trpatus tandemq: ⁊ proph&a d nõiubente cor reptus post prolatam in huiusce mod
se ipsomortis senten tiam cumaudir& seip sum et̃ quieidem sententice subia cer& dicendo mor¬
em contimio sub sequentem metuens. peccaui. postmodum interfl&us & lacrimas supplicrter pia¬

Expanded text:
us per Prophetam dicit: Faciam ut in praeceptis meis ambuletis et judicia mea custodiatis ? Quid est quod tot comminationibus in propheticis scriptis superna miseratio erga peccatores uti legitur, quibus eos ab errore converteret? Lege prophetas et eorum veracissimum explanatorem Hieronymum, et ibi patenter invenies quia Deus multis terrorum generibus, et tunc usus fuerit, et nunc uti non desinat, quibus peccantes ad poenitentiam, id est bonam voluntatem, convertat, ad quam minime verterentur nisi aversi fuissent. Cum autem divinitus convertuntur, humiliter prostrati postulare non desistunt: quod poposcisse legunt eum qui adulterio foedatus homicidioque turpatus, tandemque a propheta, Domino jubente, correptus, post prolatam in hujuscemodi a seipso mortis sententiam, cum audiret se ipsum esse qui eidem sententiae subjaceret, dicendo mortem continuo subsequentem metuens, Peccavi , postmodum inter fletus et lacrymas suppliciter preca
Abbreviated transcription (Latin):
nitus cidiuue mur. ut non solum uide amus qđ faci endum sit sed &iam accedentis scintiris del¬
neomendo. se ien tes uiden tesq peccamus Iam non solum peccaito resquod ertimus aitm cum
enom no ciinpeccabamus uerum &iam legis p̃uari catores cumid non facimus quod faciendũ
cosmoedenne:eratie respertu sesi piscat necessario incliud d&cerius uł unum ist plus srnuatto et¬

Expanded text:
initus adjuvemur, ut non solum videamus quid faciendum sit, sed etiam accedente sanitate delinitus adjuvemur, ut non solum videamus quid faciendum sit, sed etiam accedente sanitate delmetuendo scientes videntesque peccamus; jam non solum peccatores, quod eramus etiam cum per ignorantiam peccabamus, verum etiam legis praevaricatores, cum id non facimus quod faciendum supernae gratiae respectu resipiscat, necessario in aliud deterius, vel unum vel plura corruat;
Abbreviated transcription (Latin):
sed nere leracum uerunt uut prohis non solum ex communicarealiquemlaicum non audecimus
esonecos loracum degra dare. Vnde cum ex ponerem anteciliquot cinnos epis tolã acȩtulcietas ineo
ip solo co ubidit apłs timeo nesortesinectus a labora uerim in nobis. ex cla mare compuulsus sum in¬
di pereus eliominum quȩ sola inusita te exhorrescimus : Vsi tatt uero pro quibus cibluendis filu
sepe undons es sisus est  qua muis tammagna sint ut ommino cleudi contrase regnumdi sciciant.
nops unc&e quloo mc̃itodlenere seberolerando non nulla &uiam stcere cogimur÷ at quitinam o dñ
noto mia quis orppaare airus prohibere ficiamus seduideto utrumime in moteratius dolocdiñ¬
cilse elitnid com puleru dicenuas . Hoc ndne dicam qđ quidam & in culuso pus culo rum mes rumlo¬
hocistie endo quod debere fien lam uidemus. Quorum duorum illuidieno rantiȩ malumest

Expanded text:
ertam consuetudinem jam venerunt, ut pro his non solum excommunicare aliquem laicum non audeamus, ertam consuetudinem jam venerunt, ut pro his non solum excommunicare aliquem laicum non audeamus, sed nec clericum degradare. Unde cum exponerem ante aliquot annos Epistolam ad Galatas, in eo ipso loco ubi ait Apostolus: Timeo ne forte sine causa laboraverim in vobis , exclamare compulsus sum: Vae peccatis hominum, quae sola inusitata exhorrescimus: usitata vero, pro quibus abluendis Filii Dei sanguis effusus est, quamvis tam magna sint, ut omnino claudi contra sese regnum Dei faciant, saepe videndo omnia tolerare, saepe tolerando nonnulla etiam facere cogimur! Atque utinam, o Domine, non omnia quae non potuerimus prohibere, faciamus. Sed videro utrum me immoderatus dolor incaute aliquid compulerit dicere. Hoc nunc dicam, quod quidem et in aliis opusculorum meorum loon faciendo quod debere fieri jam videmus: quorum duorum illud ignorantiae malum est,
Abbreviated transcription (Latin):
nisi hoc in eo singulariter dĩgratia in ipso conceptionis articulo sticer& ut esse solus intermor tuos lber:
Ac ꝑhoc natus cbsq propagtione humani concubitus. fuctusq homodĩfilius soldsnullam compulsionem
nuilccaidis ieces sitartes n cudbonum malumue ꝑpessus est. C&eri aut̃ homines post prime trainsgressi¬
oristdmis sur dlotis ne cessitatibus cidstricti tenentur ut uolentes &icm cogantur agere quȩ nec
deberent necuellent: A quibus seliberari poscebat proph&a: quidicebat tribulcitiones cordis
mes multipliea tȩ sunt : dene cessi tatibus meis erueme. Quienim sponte lapsus ẽ in peccatum. nes¬
uesseest. ut merito eusdem uolun turiȩ prolapsionis multis in uoluatur difficultatib: abhis nonuio
bro en criratl lon eoquie propriet. sed digratia liberandus: quem cadmodum beca tuscuguis tinus mui

Expanded text:
nisi hoc in eo singulariter Dei gratia in ipso conceptionis articulo faceret, ut esset solus inter mortuos liber? nisi hoc in eo singulariter Dei gratia in ipso conceptionis articulo faceret, ut esset solus inter mortuos liber? Ac per hoc natus absque propagatione humani concubitus, factusque homo Dei Filius, solus nullam compulsionem nullamque necessitatem ad bonum malumve perpessus est. Caeteri autem homines post primae transgressionis admissum, tantis necessitatibus astricti tenentur, ut volentes etiam cogantur agere quae nec deberent nec vellent; a quibus se liberari poscebat Propheta, qui dicebat: Tribulationes cordis mei multiplicatae sunt: de necessitatibus meis erue me . Qui enim sponte lapsus est in peccatum, necesse est ut merito ejusdem voluntariae prolapsionis multis involvatur difficultatibus, ab his non voluntate aut libertate propria, sed Dei gratia liberandus. Quemadmodum beatus Augustinus in
Abbreviated transcription (Latin):
sciluttiuit. quandoeifuturum nuntia uit hunc partum. Aue in quitꝰ graticplen&. &paulo post: Inuems¬
ti aitȩratiam apuddm̃ & haec quidem eratia plena . & inuenisse apud d m̃ graticm dicitur ut ñ i sui. unmno
dñĩ omnium mater ec̃t De ipso aut̃ xpõ lohannes euangelistacum dixiss& & uerbumctro fcerusnelmho
bita uit in nobis. &uidimus in quit eloriam eius gloriam quc siunigeniti apatre. plenũ gratiȩ &ueritacis
Quodat uerbum carofactum est. hoc est plenũ gratiȩ qđ a it gloriam unigeniti a patre hoc est plenũ
ueritatis Veritts quippe ipsa unigenitus dĩ filius non gratia sednatura gratia suscepit hominem etiũ¬
quia sola di gra tuł tagratia stictumest. ut neq: nascendo treher&uitium. neq uiuendo commit tenr
beatasi quidem dĩ genetrix semꝑ uirgo cum consu &udine generandi. atq nascendi. generatit & ncetas
traxerit exparentibus origincile peccatum quomodo cbsq: eodem traduce generare filiumpotuis se:

Expanded text:
inquit, gratia plena. Et paulo post: Invenisti, ait, gratiam apud Deum . Et haec quidem gratia plena, et invenisse apud Deum gratiam dicitur, ut Domini sui, imo Domini omnium mater esset. De ipso autem Christo Joannes evangelista cum dixisset: Et Verbum caro factum est et habitavit in nobis; et vidimus, inquit, gloriam ejus, gloriam quasi unigeniti a Patre, plenum gratiae et veritatis . Quod ait Verbum caro factum est, hoc est plenum gratiae, quod ait gloriam unigeniti a Patre, hoc est plenum veritatis. Veritas quippe ipsa, unigenitus Dei Filius, non gratia, sed natura, gratia suscepit hominem tanquia sola Dei gratuita gratia factum est ut neque nascendo traheret vitium, neque vivendo committeret. Beata siquidem Dei genitrix semper virgo, cum consuetudine generandi atque nascendi generata et nata, traxerit ex parentibus originale peccatum, quomodo absque eodem traduce generare filium potuisset,
Abbreviated transcription (Latin):
putaperabilitr innodarus deudicusdĩ mauult iniquissime quer quem desiis ceterib: aut ar¬
quun iusciuis negest modum primȩ transeres sionis mini medilgenter aduerte. Poste cuero
quiriuis illius necessitate oñs p̃terimum media toremdi & hominem constrinģan tur plndea
n mul t quiprius noluerant nec medituti fuerant compellantur fatendum estetmen
Nomn absep uolun dcao ee committi quib iustti poene retributio compense tur lt tinuiti qui¬
luomi adeciper p&ran da coetentur. &it menuoluntes quã uisiam captula & aaie talnur doui

Expanded text:
vituperabiliter innodatus, de judiciis Dei mavult iniquissime queri quam de suis sceleribus aut arvituperabiliter innodatus, de judiciis Dei mavult iniquissime queri quam de suis sceleribus aut ararium quisquis negat, modum primae transgressionis minime diligenter advertit. Postea vero, quamvis illius necessitate omnes, praeter unum Mediatorem Dei et hominum, constringantur, proindeque ad multa quae prius noluerant nec meditati fuerant, compellantur, fatendum est tamen non absque voluntate ea committi, quibus justa poenae retributio compensetur: ita ut et inviti quidam ad ea perpetranda cogantur, et tamen voluntas, quamvis jam captiva et a
Abbreviated transcription (Latin):
se uoluntatem & liber tatem uł hominis uł alterius creaturȩ raitionalis eẽ substantiam ubi ma¬
nifeste conicitur tnto tede teri orem eẽ pelagianis pa tribustuis quanto inerroris eorum asser¬
tione ea suꝑ addere prȩsumis quȩ nec ipsi nec alii antete dixisse uspiam reperiuntur : Erro¬
reselenm pelaginorum qui fuerint. quam uis actis sinodicis quib dam natisunt cognoscantur
puȩc ipue tamen ex libris bectȩ memoriȩ augustini: quosuł ad uersus eos uł denoncginta eresi¬
bus e didit facillim e depre henduntur : quib inspectis nusquam rei perire ucliu qđ partes¬
ensagrio quisponis bles pbe i & nisi quiti pieate disce dit : minuit quipoe sibiliber tst̃
nullus nisicius conruetesiȩnerus . &rationis expers neq bonitatemdĩ neq iustitiam dĩua¬
lensmentiso culis contueri Eles phemat uero quisquis apie tate discedens. siisqi imnpieruii

Expanded text:
se voluntatem et libertatem vel hominis vel alterius creaturae rationalis, esse substantiam: ubi mase voluntatem et libertatem vel hominis vel alterius creaturae rationalis, esse substantiam: ubi manifeste conjicitur tanto deteriorem esse Pelagianis patribus tuis, quanto in erroris eorum assertione ea superaddere praesumas, quae nec ipsi nec alii ante te dixisse uspiam reperiuntur. Errores etenim Pelagianorum qui fuerint, quamvis actis synodicis quibus damnati sunt cognoscantur, praecipue tamen ex libris beatae memoriae Augustini, quos vel adversus eos vel de nonaginta haeresibus edidit, facillime deprehenduntur. Quibus inspectis nusquam reperire valui quod portengnorat; quis blasphemet, nisi qui a pietate discedit? Minuit quippe sibi libertatem nullus, nisi auctoritatis ignarus et rationis expers, neque bonitatem Dei, neque justitiam Dei valens mentis oculis contueri. Blasphemat vero quisquis a pietate discedens, suisque impietatibus
Abbreviated transcription (Latin):
possid&us : Nonenimuł ad quiritur uł possi d&cur quod omnino nonẽ. Quocir castiten dim
ẽ. eẽ. uitam bectam & hic eam diuine gratiȩ inspiratione app&itam morum de inceos probittite
adiutoricgntaae
adquiri & post modum iusti uidicis retributione libertate libes rima possideri MMiseramuente
uitam sia contrario gehennam appellas. certum est neminem sponte subire. om̃s tamen ut subecont
sponte contrahere : quam uis adutramq: diuinȩ dispensationis occultis inscrutalib q iudicis mui¬
ti adiuȩcntur utq: coguntur . Itetut nec libertus arbitrii auferatur. nec omnino gratio denegeur s
tumest u qđ uero liberum arbitrium ac uoluntatem in homine dm̃nunc creasse & condidisse. pun
de disse homini scribis nisi seđm pelagi c nos patrestuos ipsam naturam huma nam gratiam nuncu¬
pasut postea quic quid ccelitus datur. non sitgratuitȩ gratiȩ datio sed meriti re tributio quita¬
menquamuis in naturȩ conditione constituerint gratiam. Num quam tamenleguntur dixis¬

Expanded text:
possidetur? Non enim vel acquiritur, vel possidetur quod omnino non est. Quocirca fatendum est esse vitam beatam, et hic eam divinae gratiae inspiratione appetitam, morum deinceps probitate, adjutorio gratiae acquiri; et postmodum justi judicis retributione libertate liberrima possideri. Miseram vero vitam, si a contrario gehennam appellas, certum est neminem sponte subire; omnes tamen ut subeant sponte contrahere, quamvis ad utramque divinae dispensationis occultis inscrutabilibusque judiciis multi adigantur atque cogantur, ita ut nec libertas arbitrii auferatur, nec omnino gratia denegetur. tum est. Quod vero liberum arbitrium ac voluntatem in homine Deum nunc creasse et condidisse, nunc dedisse homini scribis: mirum nisi secundum Pelagianos patres tuos ipsam naturam humanam gratiam nuncupas, ut postea quidquid coelitus datur non sit gratuitae datio, sed meriti retributio; qui tamen quamvis in naturae conditione constituerint gratiam, nunquam tamen leguntur dixis
Abbreviated transcription (Latin):
Los plieuiu astucs iohc nies at qiinpudentias quibus indigratu tat gratie miuscitiamquinfi¬
xiblem pcax in ueherisꝑ̃cir sotuȩ ꝑ uersitaits ibro quen sub nom̃ine cuñs da cates cales aduer sus oms¬
ctibidicos ef fi disci: Eomolestis accepi quo te samił irius ã plectent pecils corus dilgebam Quippe
quintan tũ uesane pruperis. ut grauissi mã scã rũ seroturorum auc toritatera etis prausintorprdeta¬
Nimiruam qua dra uium quoddã nobis in tellegendi scripturas al singens. quod a tresnrĩ uidelic &om̃s c hol ÷ trac¬
irireso inas snodipeq̃ sẽpie ticpa fulentes: Cumm ult eruditissi me luiculentis simeq celetis inbutiex poner¬
io ac dunee legerci: egilq modosq soeutionĩ multipli ces aporendore liquerant᷑ in quibus nille cui que drauũ menti¬

Expanded text:
us in Dei gratuitam gratiam justitiamque inflexibilem procax inveheris, percurso tuae perversitatis libro, quem sub nomine cujusdam Gottescalchi adversus omncatholicos effudisti, eo molestius accepi, quo te familiarius amplectebar, peculiarius diligebam: quippe qui in tantum vesaniae proruperis, ut gravissimam sanctarum Scripturarum auctoritatem tuis pravis interpretanimirum quadruvium quoddam nobis intelligendi Scripturas affingens, quod patres nostri, videlicet omnes catholici tractatores, divina humanaque sapientia praefulgentes, cum multa eruditissime luculentissimeque coelitus imbuti exponendo, atque intelligendi regulas modosque locutionum multiplices aperiendo reliquerint, in quibus nullam tui quadruvii menti
Abbreviated transcription (Latin):
in prȩ sentiquidem fidem qrͣ ꝑ dilectio nemoperatur. Insu turaaut̃ uitam a &ernm. sidesquip pe quȩ per
dilectionem operatur gratiadĩ ẽ. qui aut credamus ut diligtmus ut operemur bona quȩ nouimus non ullis p̃¬
ceden tibus meritisnr̃is. sed ipsolargiente ꝑcipimus quidicit . Non uosine elegistis: sedego elegiuos & posui uosute¬
tis& fructum ad feratis &ut uitam ꝓpt̃ fidem dilectionem & operabone ꝑcipia mus a&ernam : gratiadi est qui a¬
ne abono deuemus ltinere. ipsoduce semper opus habemus. cuidicitur: De ducme dñe in uic tua : & ambulem
inueritate tua. Acsi  ꝑtedicatur. Nisi teduce ingrediens. uiam ueritatis qua mcopi: tenere nequa quam suf¬
ficio Ne in bonis deficiamus operibus. illiusauxilio debemus semꝑ inniti. quiaut. Qui a sine me nichilpotestis
facere. unde recte psalmista utinitium fidei &bonȩ actionis ad nõ nobis darisignar& ait ds̃m̃s misericor¬

Expanded text:
In praesenti quidem fidem, quae per dilectionem operatur ; in futuro autem vitam aeternam. Fides quippe, quae per dilectionem operatur, gratia Dei est, quia ut credamus, ut diligamus, ut operemur bona, quae novimus, non ullis praecedentibus meritis nostris, sed ipso largiente percepimus qui dicit: Non vos me elegistis, sed ego elegi vos, et posui vos, ut eatis, et fructum afferatis, et ut vitam pne a bono deviemus itinere, ipso duce semper opus habemus, cui dicitur: Deduc me, Domine, in via tua, et ambulem in veritate tua . Ac si aperte dicatur: Nisi te duce ingrediens viam veritatis, quam coepi tenere, nequaquam sufficio. Ne in bonis deficiamus operibus, illius auxilio debemus semper inniti, qui ait, Quia sine me nihil potestis facere . Unde recte Psalmista, ut initium fidei et bonae actionis a Domino nobis dari signaret, ait: Deus meus, misericor
Abbreviated transcription (Latin):
or eo doxorum unitas concor dissima doc& Itaq malum quodẽ pecca tum. tra tarono¬
tionem seudefectumboni appellare malis neo dmee innt abipsocre atum nec ipsplo¬
eucto ÷ frequenter diximus & fatemur at consequen tias eus i lest poeuas neliorsisla:
iustus dus iustitias diloxit eduita tem indit uoltuseas Adeius iuste eiate un aubetan¬
nec bouinius pelinenta ÷ tpuniat transgres soreras qui probsibuit a crausgr eos fione
reaiio limiea ad renderes eoque inlus trani humilieor paents sinepus quam contra¬
ria tibupsi poneres Dicendo st id est peccatum inons paseria ueser es uino ominium
pari ciprio desrsut innichilumbona quȩ carut um punt serire concte te dino omui um
uliquis iisorip tuss legitur Acontrario nuolegehalfides eru canhole uos que rebu¬
las npdtrabus llisipentem caaratas esciree descire sia suero catholiea sedmregu

Expanded text:
orthodoxorum unitas concordissima docet. Itaque malum quod est peccatum, sive corruporthodoxorum unitas concordissima docet. Itaque malum quod est peccatum, sive corruptionem seu defectum boni appellare malis, nec Deum esse, nec ab ipso creatum, nec ipsi placitum frequenter diximus et fatemur: at consequentias ejus, id est poenas, nullo nisi Deo Justus Dominus justitias dilexit, aequitatem vidit vultus ejus , ad ejus justitiam indubitanter novimus pertinere ut puniat transgressorem, qui prohibuit a transgressione, erum lumen attenderes, eoque illustrari humiliter peteres, videres quam contraria tibi ipsi poneres dicendo: Ista, id est peccatum, mors, miseria, deserto uno omnium principio deorsum in nihilum bona quae corrumpunt, redire contendunt , cum aliquid in Scripturis legitur, a contrario intellige. Fides vero catholica, secundum regulas a Patribus diligenter exaratas, et scire et praescire
Abbreviated transcription (Latin):
iudi care motus quos lib& creaturarum quas ipse fecit quamsit impium dicere quã¬
q: ueritatis &pi&atis alienum nulli fidelium ambigere conceditur uid& porro
quando cumq: quo modo cumq: & ubicumq: mouentur creaturȩ suȩ perindeq:
& iudicat Ac ꝑ hoc non lta modo eauideredicendus .ẽ. ac iudi care quasi hac tenus
ignorata Sed quȩ antequam fierent p̃scierat p̃uiderat aciudica uerat eadem
dum fient . scit uid& & iudicat. factaq non aliquonouosibiq: eatenus ignoto iudi¬
cio sed quod ante scła p̃destinauit Secundum eam p̃scientiam quȩ nec fallit᷑
nec mutatur . punit ȩ quis simus redditor atq: condemnat. uerum est igitur
eorum quȩ ds nec fecit nec fatienda p̃parauit p̃destinationem non eẽ. Et e¬
eorum quȩ dsuł fecit uł fatien da p̃parauit p̃ destinationem idest dis¬
positionem acp̃ordinationem & auc toritas diuinorum elo quio rum & tracta torã

Expanded text:
judicare motus quoslibet creaturarum quas ipse fecit, quam sit impium dicere, quamjudicare motus quoslibet creaturarum quas ipse fecit, quam sit impium dicere, quamque veritatis et pietatis alienum, nulli fidelium ambigere conceditur. Videt porro quandocunque, quomodocunque et ubicunque moventur creaturae suae, perindeque et judicat, ac per hoc non ita modo ea videre dicendus est ac judicare, quasi hactenus ignorata, sed quae antequam fierent praescierat, praeviderat ac judicaverat. Eadem dum fiunt, scit, videt et judicat, factaque non aliquo novo, sibique eatenus ignoto judicio, sed quod ante saecula praedestinavit secundum eam praescientiam quae nec fallitur nec mutatur, punit aequissimus redditor atque condemnat Verum est igitur eorum quae Deus nec fecit, nec facienda praeparavit, praedestinationem non eeorum quae Deus vel fecit vel facienda praeparavit, praedestinationem, id est dispositionem ac praeordinationem, et auctoritas divinorum eloquiorum, et tractatorum
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur p̃scientia uero absq p̃paratione creberrime reperitur Multaenim
p̃scimus uł aseruis nr̃is uł ab aliis quibus lib& facienda quae ipsiminime p̃paramus
constat ergop̃destinationem a p̃scientia plurimum distare. cum eamnichil aliud
quam eorum quȩ ds̃ fatienda p̃uidit p̃parationem insinuas qui a dm̃ conditorem
omnium quȩ s̃ in quantums p̃scire om̃a dicimus uł qs ab ipso sunt uł ab ipso non sunt
sunt enim abeo creaturȩ om̃s quas p̃sciendo prȩdestinauit aq: creauit. sicut or di¬
nauit atq: dissposuit. Non sunt ab eo peccata quȩ nec creauit. nec fieri uoluit. quin¬
immo prohibuit quȩ ideo nichildicuntur . quia non sunt creatȩ subs tantiae.
sed creaturum adõ ratio nalium substantiarum prauȩ uolunta tes ꝑuersiq motus
in in fima culpabiliter acdamnabiliter distorti : Dm aut̃ nec uidere necscire nec

Expanded text:
dicitur, praescientia vero absque praeparatione creberrime reperitur. Multa enim dicitur, praescientia vero absque praeparatione creberrime reperitur. Multa enim praescimus vel a servis nostris, vel ab aliis quibuslibet facienda, quae ipsi minime praeparamus. Constat ergo praedestinationem a praescientia plurimum distare, cum eam nihil aliud quam eorum quae Deus facienda praevidit, praeparationem insinuas: quia Deum conditorem omnium quae sunt, in quantum sunt, praescire omnia dicimus, vel ab ipso sunt, vel ab ipso non sunt. Sunt enim ab eo creaturae omnes, quas praesciendo praedestinavit atque creavit, sicut ordinavit atque disposuit; non sunt ab eo peccata, quae nec creavit, nec fieri voluit, quinimo prohibuit; quae ideo nihil dicuntur, quia non sunt creatae substantiae, sed creatarum a Deo rationalium substantiarum pravae voluntates, perversique motus in infima culpabiliter ac damnabiliter distorti. Deum autem nec videre, nec scire, nec
Abbreviated transcription (Latin):
non peccata propeccatis. autscelera proscelerib: compensari. Sic &iam cum peccata
uisi taridicuntur. Non ipsa quȩ non sunt substantiae . sed eorum auctores atq a mato¬
res ultionis ȩ quissimȩ sententiam recipere creduntur. quodq: sub nectis.Soh
temur uerum quantum super tui cȩcitate stupeam. nequeo explicare. ut qui
hactenus p̃scientiam & p̃destinationem unum ẽẽ adstruxeris. ad eo ut nichil differre
ad seuera ueris. nunc cum quadam discretione posueris. Dicendo siquidem quȩ duo si
nullaratio uera sinit dm̃ p̃scire. & addendo quanto magis p̃destinare : nulla tenus
ea sine ali qua differentia in tellegi debere ꝑmittis Hoc ipsum in consequentibus con¬
destinationem nisi eorum quȩ ds̃ facienda prȩuidit p̃parationem : profecto eam
a p̃scientia separare conuinceris quia om̃is p̃paratio nullo modo absq p̃scientia

Expanded text:
non peccata pro peccatis, aut scelera pro sceleribus compensari. Sic etiam cum peccata non peccata pro peccatis, aut scelera pro sceleribus compensari. Sic etiam cum peccata visitari dicuntur. Non ipsa, quae non sunt substantiae, sed eorum auctores atque amatores, ultionis aequissimae sententiam recipere creduntur: quodque subnectis: JOAtemur: verum quantum super tui caecitate stupeam, nequeo explicare; ut qui hactenus praescientiam et praedestinationem unum esse adstruxeris adeo ut nihil differre asseveraveris, nunc cum quadam discretione posueris, dicendo siquidem: quae duo si nulla ratio vera sinit Deum praescire, et addendo: quanto magis praedestinare, nullatenus ea sine aliqua differentia intelligi debere permittis. Hoc ipsum in consequentibus condestinationem, nisi eorum quae Deus facienda praevidit, praeparationem, profecto eam a praescientia separare convinceris: quia omnis praeparatio nullomodo absque praescientia
Abbreviated transcription (Latin):
tos n eo habentes lumen quo uidere possimus quod mclum aperuenso motulibe¬
ed ntolutr us fuodeat. acrius in si mulas nos econtta oscienter ꝑgr̃s tamdib
su in telle geortesundesit malum ueluꝑ p̃ gnis sa sqͥtis ab undeq iusor mant ndor
huisii mortomus eretina nolin tenqđ nob superbis sime demis creitus adeptus
Aideresos possuderes & non intanta cam praua. tamq: per uersutusa ertss
pederes anim quanimon ueraciten dixeris quo siuste deseruit t est sup oro prla
roneen & pee punin ꝑmisit Tusquipe intellegi non aliud et ꝓdenam puna¬
Aobidut peccatum est s aut poena peocati : mirum ẽ curnon a dtenderis nichl
quisq propria iniquitatedam nari. liti potius intellegendum est . quod merito eius
peccator abillo qui om̃a iudicat iustedam n&ur. quem ad modum &iam quando cum¬
que dicitur pec catum iniquitas scelus atq: impi&as eorum patra toribus reddi. Ittipii
sanitas intellectus ꝑcipit . ut merito eorum poena dignissima rependi iustissime sentiatur.

Expanded text:
tos, nec habentes lumen quo videre possumus quod malum a perverso motu liberae voluntatis prodeat, acrius insimulas, nos e contra et scientes per gratiam Dei, et intelligentes unde sit malum veluti praemissa satis abundeque inforue optamus: utinam lumen, quod nobis superbissime demis, coelitus adeptus humillime possideres, et non in tanta, tam prava, tamque perversa impingeres: videres enim quam non veraciter dixeris: Quos juste deseruit, id est sua propria perversitate puniri permisit. Vis quippe intelligi non aliud esse poenam puniaut peccatum est, aut poena peccati, mirum est cur non attenderis nihil quisque propria iniquitate damnari, ita potius intelligendum est quod, merito ejus, peccator, ab illo qui omnia judicat, juste damnetur. Quemadmodum etiam quandocunque dicitur peccatum iniquitas, scelus atque impietas eorum patratoribus reddi, ita pii sanitas intellectus percipit ut merito eorum poena dignissima rependi justissime sentiatur,
Abbreviated transcription (Latin):
psum suis auditoribus humiliter cogitandum sedulus inculcat. unde est illud cũ m&u & tremore qran
s& euangelista. nosom̃s deplenitudinexp̃i accepisse. confestim sub iunxit eait Gratiam prograta gr¬
mina mergoo nosgratiam accepis se testatur: Vnam uide lic& in prȩsenti alteram uero infituro

Expanded text:
ipsum suis auditoribus humiliter cogitandum sedulus inculcat; unde est illud: Cum tremore et metu veipsum suis auditoribus humiliter cogitandum sedulus inculcat; unde est illud: Cum tremore et metu veset evangelista nos omnes de plenitudine Christi accepisse, confestim subjunxit, et ait: Gratiam pro gratia. Geminam ergo nos gratiam accepisse testatur, unam videlicet in praesenti, alteram in futuro
Abbreviated transcription (Latin):
exponer& nosoñs depleni tudine eius accepimus & gratiamꝓ gratia sub iunxit Beða Quiaer¬
eo deplenitudine condicoris nr̃i non quidam sed iom̃s quicquid boni habemus accepimus curandũ sum¬
pere .ẽ. ne quispiam desucse bona cictione uł cogi tatione inceuitus ex tollat Nesiin gratus largitori
emanserit ꝑdat bonum qđ accepit ciodigne apos tolica in crepatione ꝑcellatur quadicitur : quidenm̃
habes quod nonaccepist siaut̃ accepisti. quid ȩloriaris qua si non acceperis : unde ipse apłs. quia nichil
lienũ nos se uloperariposse sinon deplenitudine xpi acciper&iglibi manifeste testatur dicens non
uie suf ficien tessimus cogita realiquid a nobis quasi ex nobis sed ficientia nrã ex dõ est & alioloco aeo
tia ens inquit inme ue cut non fuit. sed plus illis omnib: laboraui. non aut̃ ego sed gratia dimecum qđ

Expanded text:
de plenitudine ejus accepimus et gratiam pro gratia , subjunxit: Quia erde plenitudine ejus accepimus et gratiam pro gratia , subjunxit: Quia ergo de plenitudine Conditoris nostri non quidam, sed omnes quidquid boni habemus accepimus, curandum summopere est ne quispiam de sua se bona actione vel cogitatione incautus extollat, nisi ingratus largitori remanserit, perdat bonum quod accepit, ac digne apostolica increpatione percellatur, qua dicitur: Quid enim habes quod non accepisti? si autem accepisti, quid gloriaris quasi non acceperis? Unde ipse Apostolus, quia nihil dignum nosse vel operari posset, si non de plenitudine Christi acciperet, alibi manifeste testatur, dicens: Non quia sufficientes simus cogitare aliquid a ngratia ejus, inquit, in me vacua non fuit, sed plus illis omnibus laboravi: non autem ego, sed gratia Dei mecum . Quod
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntate quam sumpsit iur tutum mereatur facultitem in uenire quam quȩrit  Sȩsfulgentu
uir absq cunc tatione eruditissimus acfidelissimus in libro defide ad p&rumdiaconem. FVLGENIVS¬
firmis sime tene & nulla tenus dubites nemi nemhic posse hominem pȩnitentiam agere. nisi que mđs
in luminauerit & gratutt miseratione conuerterit. A pos tolus enimdicit. Ne forte d& illis ds̃ pȩniten¬
ti am ad cognoscendam uerittem & resipiscant adiaboli laqueis fir missime tene & nullatenus dubi¬
tes pos sequidem hominem quem nec ignoranti a litterarum. nec aliqua prohib& in becillitas uł aduerst¬
itis uerba sc̃ȩ legis & euangelis siue legere siue exore cuiusquam p̃dicatoris audire sed diuinis manda os
oboedire neminemposse nisiquem ds̃ gratia sua p̃uenerit . ut quod audit corpore &iam mente per¬
piat E ac cepta diuinitus bonauo luntate atq uir tute mandata dĩ facere & uelit & possit

Expanded text:
voluntate quam sumpsit, virtutum mereatur facultatem invenire, quam quaerit al., mereatuvoluntate quam sumpsit, virtutum mereatur facultatem invenire, quam quaerit al., mereatuir absque cunctatione eruditissimus ac fidelissimus, in libro de Fide ad Petrum diaconum : Firmissime tene, et nullatenus dubites, neminem hic posse hominem poenitentiam agere, nisi quem Deus illuminaverit, et gratuita sua miseratione converterit. Apostolus enim dicit: Ne forte det illis Deus poenitentiam ad cognoscendam veritatem et resipiscant a diaboli laqueis . Firmissime tene, et nullatenus dubites, posse quidem hominem, quem nec ignorantia litterarum nec aliqua prohibet imbecillitas vel adversitas, verba sanctae legis et Evangelii, sive legere, sive ex ore cujusquam praedicatoris audire; sed divinis mandatis obedire neminem posse, nisi quem Deus gratia sua praevenerit, ut quod audit corpore, etiam corde percipiat, et, accepta divinitus bona voluntate atque virtute, mandata Dei facere et velit et possit.
Abbreviated transcription (Latin):
uelle enim adia c& michi ꝑficere aut̃ bonum nonin uenio Sedidem dicit Non quia ido nei sumus cogitare
aliquid anoliis quasi ex nobis. sed sufficientia nr̃a ex dõ est &idem dixit. ds̃ est enimquioperatur in uobis &uel¬
le doperari probona uolun tate. Nonergo apłs sibi contrarius est sed quia cumdo natum nobis fueritbonũ
uelle nonsta timinuenimus & facere nisi petentibus quȩ rentibus atq pulsantibus quidedit desideriumpres¬
t& effectum Nox istt dicentis. uelle enimadiac& michi ꝑficere aut̃ bonum non in uenio loca tiest &lam
suberatia constituti qui condelectatur quidem legidĩ scđm interiorem hominem seduid& aliam legem
in membris suis repugnantem legimentis suȩ. &captiuan temse in legepecoati Et quamuis accepert
scientiam recte uolendi uir tutem tamen in senon inuenit eorum quȩ optat operandi doneo probona

Expanded text:
Velle enim adjacet mihi, perficere autem bonum non invenio ; sed idem dicit: Non quia idonei sumus cogitare Velle enim adjacet mihi, perficere autem bonum non invenio ; sed idem dicit: Non quia idonei sumus cogitare aliquid a nobis, quasi ex nobis: sed sufficientia nostra ex Deo est . Et idem dixit: Deus est enim qui operatur in nobis et velle et operari pro bona voluntate . Non ergo Apostolus sibi contrarius est: sed quia cum donatum nobis fuerit bonum velle, non statim invenimus et facere, nisi petentibus, quaerentibus atque pulsantibus, ut qui dedit desiderium, praestet effectum. Vox namque ista dicentis, velle enim adjacet mihi, perficere autem bonum non invenio, vocdum interiorem hominem, sed videt et aliam legem in membris suis repugnantem legi mentis suae, et captivantem se in lege peccati ; et quamvis acceperit scientiam recte volendi, virtutem tamen in se non invenit eorum quae optat operandi, donec pro bona
Abbreviated transcription (Latin):
tur sp̃s sapientiȩ & intellectus. consilu &fortitudinis. scientiȩ acpietatis &timoris dnĩ pror¬
sus quihis reformationi bus senon putant indigere. deu&eris morbi consu&udine infre¬
nesim transierunt. Respuunt remedium clamant insaniunt reluctantur. Sed si promissio¬
nis sunt filii . qui escent & sanabuntur R Idem ineodem PROSΡER Ealsoergo scđm hanede¬
finitionem ante dixisti. nonsolum ac tuum. uerum &iam cogitationũ bonarum ex dõ eẽ principium.i
qui incipte quȩ bona sunt & ex sequitur & consum mat in nobis sed hoc nullo modo ex aliqua parte potest
ẽẽ falsum quia nequequam in ferricon traria debuerunt. ut quod recte professus es ex gratia incipere id
poste a confirmares ꝑ naturȩbonum &per liberum arbitrium nos habere. Dicitquidem beatus apłs

Expanded text:
atur Spiritus sapientiae et intellectus, consilii et fortitudinis, scientiae, ac pietatis, et timoris Domini . Proratur Spiritus sapientiae et intellectus, consilii et fortitudinis, scientiae, ac pietatis, et timoris Domini . Prorsus qui his reformationibus se non putant indigere, de veteris morbi consuetudine in phrenesim transierunt: respuunt remedium, clamant, insaniunt, reluctantur. Sed si promissionis sunt filii, quiescent et sanabuntur. + Idem in eodem . Falso ergo secundum hanc definitionem ante dixisti non solum actuum, verum etiam cogitationum bonarum ex Deo esse principium, qui et incipit quae bona sunt, et exsequitur et consummat in nobis, sed hoc nullo modo ex aliqua parte potest esse falsum: quia Al., cui nequaquam inferri contraria debuerunt, ut quod recte professus es ex gratia incipere, id postea confirmare per naturae bonum et per liberum arbitrium nos habere. Dicit quidem beatus Apostolus: