comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Scitaq libero uoluntatis arbitrio ge Ca ꝑitele smrediontono¬
nere pregrediente humano. atq crescente. facta ẽ ꝑ mixtio. umnio¬
tate participata quedam utriusq confusio ainitatis. qd̾ malum a
sexu femineo cãm rursus inuenit. Non quide illo modo qro abir¬
tio. Non en im cuiusqͣr etiam tunc fallacie seducte ille femine ꝑsuase¬
runt pec̃m uiris. s abinitio que pͣuis morib fuerant int̾rena ouita
te .i. interrigenaru societate. amate sunt a filus dei. cuib scilicet pe¬
regriãtis in hoc seculo alterius cunitatis. ꝓꝑ pulcritudinẽ cor poris. qd̾
rosum dei quide bonum ẽ s ppea id largitur etiam malis ne mag
bonum uideatur bonis Deserto itaq bõno magno ⁊benor ꝓono
lapsus ẽ factus ad bonum minimu. non bonis ꝓprium. s honit ma¬
luq cõmune ac sic filii dei filiaru hoĩum amore sunt captiratoꝵ ue
ets cõuigib fruerentur in mores sccietatis terreigene defluxert. de¬

Expanded text:
itaque libero uoluntatis arbitrio genere humano progrediente adque crescente facta est permixtio et iniquitate participata quaedam utriusque confusio ciuitatis. Quod malum a sexu femineo causam rursus inuenit; non quidem illo modo quo ab initio non enim cuiusquam etiam tunc fallacia seductae illae feminae persuaserunt peccatum uiris; sed ab initio quae prauis moribus fuerant in terrena ciuitate, id est in terrigenarum societate, amatae sunt a filiis Dei, ciuibus scilicet peregrinantis in hoc saeculo alterius ciuitatis, propter pulchritudinem corporis. Quod bonum Dei quidem donum est; sed propterea id largitur etiam malis, ne magnum bonum uideatur bonis. Deserto itaque bono magno et bonorum proprio lapsus est factus ad bonum minimum, non bonis proprium, sed bonis malisque commune; ac sic filii Dei filiarum hominum amore sunt capti, adque ut eis coniugibus fruerentur, in mores societatis terrigenae defluxerunt, de
Abbreviated transcription (Latin):
muramali. donec eorum qui curantur ad ultima uictoria sanitas
tade qua in libro quartodeamo disseruimus prime mobedientie
surpficiu ⁊ ideo nõ natura s uitiu ꝑꝑ qued dicitur proficientib boĩs
exfi& in hac peregͥnatiõe uiuentib muicẽ honera ur̃a portate. ⁊ sic ar¬
implebitis legem̃ xp̃i. Item alibi dicitur. Corripite inquictos. cõsola

Expanded text:
et mali, donec eorum, qui curantur, ad ultimam uictoriam sanitaset mali, donec eorum, qui curantur, ad ultimam uictoriam sanitasa, de qua in libro quarto decimo disseruimus, primae inoboedientiae supplicium, et ideo non natura, sed uitium; propter quod dicitur proficientibus bonis et ex fide in hac peregrinatione uiuentibus: In uicem onera uestra portate, et sic adinplebitis
Abbreviated transcription (Latin):
quam tantolatius quanto concordis in diuidua sotiorum possidet
ciritas. Non habebit demq istam possessione qui eam noluerit hr̃e
ꝯmune ⁊ tanto eam repperiet ampliorem quãto ampliꝰ ibi potuit
amare consortem. Mud illu igitur ꝙ inter remu ⁊ romulu exortum est
quẽadmodu adn̾sus se ip̃a terrena cuntas diuidatur ostendit qd̾ añt ĩt
cayn et abel int̾ duas ip̃as cuntates dei et hominu inimicitias demo¬
strauit. Pugnant ergo inter se mali ⁊ mali. Item pugnant in ter se
mali et boni Boni uero et boni si ꝑfecti sunt inter se p̾ugnar̃ nõ pñt
Mficientes aũt non dumiq perfecti. ita pñt. ut bonus quisq exea
nel pos concupiscentia carnalis contra alt̾ius sꝑũalem sicut int̾se
neiꝙpant boni ⁊ mali. uł certe ip̃e concupiscentie carnales. interse
dudnim bonor non dum utiq ꝑfectorum sicut interse pugnanti

Expanded text:
quam tanto latius, quanto concordius indiuidua sociorum possidet quam tanto latius, quanto concordius indiuidua sociorum possidet caritas. Non habebit denique istam possessionem, qui eam noluerit habere communem, et tanto eam reperiet ampliorem, quanto amplius ibi potuerit amare consortem. Illud igitur, quod inter Remum et Romulum exortum est, quem ad modum aduersus se ipsam terrena ciuitas diuidatur, ostendit; quod autem inter Cain et Abel, inter duas ipsas ciuitates, Dei -et hominum, inimicitias demonstrallit. Pugnant ergo inter se mali et mali; item pugnant inter se mali et boni: boni uero et boni, si perfecti sunt, inter se pugnare non possunt. Proficientes autem nondumque perfecti ita possunt, ut bonus quisque ex ea uel concupiscentia carnalis contra alterius spiritalem, sicut inter se pugnant boni et mali; uel certe ipsae concupiscentiae carnales inter se duorum bonorum, nondum utique perfectorum, sicut inter se pugnant mali
Abbreviated transcription (Latin):
isti terrene ciuitatis ambo ciues erant ambo głim de romana rer pu¬
blice institutione querebant. s Ambo eꝑam tan̾tam quatam si unus e¬
sset habere nõ poterant. Quienim uolebat dominãdo gloriari min
ntiq dominaretur.si eius potestas iuuo consorte minieretur. Ut gͥ
coci̾m dominatione haberet unus ablatus ẽ socius ⁊ scelere creuit
ipenis ꝙ ĩnccentia minus ẽẽt ⁊ melius. Ii aũt frẽs.cayn ⁊ abel non
habebant ambo inter se simile rerum t̾renarũ cupiditate nec in hoc al¬
ter alteri inuidit. ꝙ eius dñatus fieret angustior qui alt̾um occidit si
ambo dñarentur. Abel quippe nõ q̃rebat dñationẽ in cinitate que con¬
debatur a frẽ s inuidentia illa diabolica qua inuident bonis mali. Nlla
alia causa nisiquia illi boni sunt illi mali. Nullo enim modo fit mĩor
accedente sen ꝑmanẽte ꝯnsorte possessio bonitatis. ĩmo possessio boĩtati

Expanded text:
isti terrenae ciuitatis ambo ciues erant. Ambo gloriam de Romanae rei puisti terrenae ciuitatis ambo ciues erant. Ambo gloriam de Romanae rei publicae institutione quaerebant, sed ambo eam tantam, quantam, ni unus esset,- habere non poterant. Qui enim uolebat dominando gloriari, minus utique dominaretur, si eius potestas uiuo consorte minueretur. Ut ergo totam dominationem haberet unus, ablatus est socius, et scelere creuit in peius, quod innocentia minus esset et melius. Hi autem fratres Cain et Abel non habebant ambo inter se similem rerum terrenarum cupiditatem, nec in hoc alter alteri inuidit, quod eius dominatus fieret angustior, qui alterum occidit, si ambo dominarentur Abel quippe non quaerebat dominationem in ea ciuitate, quae condebatur a fratre, sed inuidentia illa diabolica, qua inuident bonis mali, nulla alia causa, nisi quia illi boni sunt, illi mali. Nullo enim modo fit minor accedente seu permanente consorte possessio bonitatis, immo possessio bonitas,
Abbreviated transcription (Latin):
tat et gratulandam ẽẽ uictoriam. ⁊ proueni sse optabilem pacem¬
HHec bona sunt.⁊ sine dubio dei dona sunt. s si neglectis meligrib que
ad supnam ꝑtinent cuntate ubi erit uictõia in et̾na ⁊ suma pace
secura. bona ista sic concupiscuntur. ut uel sola ẽẽ credantur. uł his
que meliora creduntur. amplius diligantur necẽe ẽ miẜia cõ seq̃¬
ne inhac terra peregrinante inuidentia uictus occidit. Dñ mirãdũ
non ẽ ꝙ tanto post mea ciuitate ꝯdenda q̃ fuerat hunis terrene cta¬
tis de qua loquimur caput futura. ⁊ tam multis gentib regnatura. Hu¬
ic primo exemplo. ⁊ ut greci appellant archeotipo quedã sin generis yma¬
go respondit Nam et illic sicut ip̃m facinus quidam poeta ⁊memora¬
uit. Illorum fraterno pͥmi maduert sanguine muri. Sic enim ꝯdita ẽ
roma qñ occisum remum afrẽ romulo. rõmana testatur ystoria. nisi ꝙ

Expanded text:
tet gratulandam esse uictoriam et prouenisse optabilem pacemtet gratulandam esse uictoriam et prouenisse optabilem pacemHaec bona sunt et sine dubio Dei dona. sunt. Sed si neglectis melioribus, quae ad supernam pertinent ciuitatem, ubi erit uictoria in aeterna et summa pace secura, bona ista sic concupiscuntur, ut uel sola esse credantur uel his, quae meliora creduntur, amplius diligantur: necesse est miseria consequernae in hac terra peregrinantem inuidentia uictus occidit. Unde mirandum non est, quod tanto post in ea ciuitate condenda, quae fuerat huius terrenae ciuitatis, de qua loquimur, caput futura et tam multis gentibus regnatura, huic primo exemplo et, ut Graeci appellant, apxetoTttj quaedam sui generis imago respondit. Nam et illic, sicut ipsum facinus quidam poeta commemorauit illorum, Fraterno primi maduerunt sanguine muri. Sic enim condita est Roma, quando occisum Remum a fratre Romulo Romana testatur historia; nisi quod
Abbreviated transcription (Latin):
uictrre gentiu cum sit captiua uitioru. Et ñ quidẽ cum incerit.⁊
supbis extollitur. ⁊̃ sic mortifera. Siuero conditionem cogitans
calisq cõmunes magisq accidere pñt. adĩsis angitur q̃ c̾is q̃ ꝓ¬
uenerunt scclis reb intlatur tm̃mͦ mortalis ẽ ista ictoria. Neq
enim semo dñari poterit ꝑmanendo cis quos potuerit subiugar
iuncendo Non aũt recte dicuntur ea bona non eẽ. que cc̃cu pi̾scit
hec ciuitas qñ ẽ ⁊ ip̃a insuo humano gnͣe melior. Concupiscit er̃
peruenire bellando. qm̃ siuicerit ⁊ qui resstat non fuĩt. pax erit q
nor habebant partes inuicem aduersantes ⁊pro hus rebus quaꝵ
simul habere non poterant Infelici egestate certantes. Hanc pacẽ
requirunt laborosa bella. Hanc adip̾iscitur. que putatur głosa mic
toria. Qñ aute hanc uincũt qui c̃a iustiore pugnabant. qu̾is dubi¬

Expanded text:
uictrix gentium, cum sit captiua uitiorum; et si quidem, cum uicerit, uictrix gentium, cum sit captiua uitiorum; et si quidem, cum uicerit, superbius extollitur, etiam mortifera; si uero condicionem cogitans casusque coprovenerint secundis rebus inflatur, tantummodo mortalis est ista victoria. Neque enim semper dominari poterit permanendo eis quos potuerit subjugare vincendo. Non autem recte dicuntur ea bona non esse, quae concupiscit haec civitas, quando est et ipsa in suo genere humano melior. Concupiscit enimpervenire bellando. Quoniam si vicerit, et qui resistat non fuerit, pax erit, quam non habebant partes invicem adversantes, et pro his rebus quas simul habere non poterant infelici egestate certantes. Hanc pacem requirunt labortoria. Quando autem uincunt qui causa iustiore pugnabant, quis dubi
Abbreviated transcription (Latin):
ti. s etati fecunditas defuit Quod ergo nature sic affecte. fructus
posteritatis non debebatur significãt ꝙ nã gnis humani peccato
uitiata ac phoc iire dampnat᷑a nhil uere felicitatis ĩposterur me¬
rebatur. Recte igitur significat isaac ꝑrepromissionẽ natus filios. s
ad modo uoluntatis. s cõĩ eodemq incõmutabili bono gaudens.⁊
Errena porro ciuitas. que sempiterna nõ eĩt neq eĩ Eapitulu. u¬
cum extremo supplicio dampnata fuerit iam ciuitas eit. Hic het bo¬
num sun cuius sccietate letatur quał ẽẽ de talib letitia reb põt. Et
qm̃ nõ ẽ tale bonum. qd̾ nullas angustias faciat amatorib suis. ido̾
qiuitas ista aduersus se ip̃am plerumq diuiditur. litigando bellando
⁊ant mortiferas aut certe mortales ictorias requirendo non exqͦ¬
cũq parte. adu̾sus alteram sui partem bellando surrexit querit ẽẽ

Expanded text:
ti, sed aetati fecunditas defuit. Quod ergo naturae sic affectae fructus ti, sed aetati fecunditas defuit. Quod ergo naturae sic affectae fructus posteritatis non debebatur, significat quod natura generis humani peccato vitiata, ac per hoc jure damnata, nihil verae felicitatis in posterum merebatur. Recte igitur significat Isaac per repromissionem natus filios gratuodammodo voluntatis, sed communi eodemque immutabili bono gaudens, errena porro ciuitas, quae sempiterna non erit neque enim, cum extremo supplicio damnata fuerit, iam ciuitas erit, hic habet bonum suum, cuius societate laetatur, qualis esse de talibus laetitia rebus potest. Et quoniam non est tale bonum, ut nullas angustias faciat amatoribus suis, ideo ciuitas ista aduersus se ipsam plerumque diuiditur litigando, bellando adque pugnando et aut mortiferas aut certe mortales uictorias requirendo. Nam ex quacumque sui parte aduersus alteram sui partem bellando surrexerit, quaerit esse
Abbreviated transcription (Latin):
concupiscens habere. qd̾ de serp̃a non se posse cernebat. Dedit cam
fetandam uiro. de quo parere uoluerat nec potuerat. Exigit itaq ĩ
sic debitum de marito. utens iure suo inutero alieno. Mãtus est ẽgo
ism abel sicut nascuntur bomines. ꝑmixtione sexus ntrinsq nsitatu
lege nature. ideo dictum ẽ ẜm carnem. non ꝙ ista beneticia dei ñ siit
At noilli operetur deus cus opifer sapientia artingit. sie sc̃ptu
t a fineusq ad finem fortiter ⁊ disponit omnia suam̃ter E ubi
significandu fuerat dei donum. qd in debitum hominib gralargi¬
retur sic oportuit dari filium q̃ admolum nature nõ deheãtur ex cũ¬
simi regat enim natura iam filios. tali cõmixtione maris i feĩne
qualis poterat ẽẽ abrie ⁊ sarre. mnilla enim etate etiam mulieris. ac¬
cedente sterelitate. que nec tunc parere potuit qñ non etas fecũdita¬

Expanded text:
concupiscens habere, quod de se ipsa non se posse cernebat, dedit eam concupiscens habere, quod de se ipsa non se posse cernebat, dedit eam fetandam uiro, de quo parere uoluerat nec potuerat. Exegit itaque etiam sic debitum de marito utens iure suo in utero alieno. Natus est ergo Ismael, sicut nascuntur homines, permixtione sexus utriusque, usitata lege naturae. Ideo dictum est: Secundum carnem; non quod istaattingit, sicut scriptum est, a fine usque ad finem fortiter, et disponit omnia suaviter : sed ubi significandum fuerat Dei donum, quod indebitum hominibus gratis gratia largiretur, sic oportuit dari filium, quemadmodum naturae non debebatur excursibus. Negat enim natura jam filios tali commixtioni maris et feminae, qualis esse poterat Abrahae et Sarrae in illa jam aetate, etiam mulieris accedente sterilitate, quae nec tunc parere potuit, quando non aetas fecundita
Abbreviated transcription (Latin):
cedente alia significatione.⁊ ip̃a p̾figur̾ans. p̾figurata ẽ. Namq agri
qm̃ transiturȩ erant umbre luce ueniente. ideo drx̾it lib̾am sarram q̃ si¬
gnificabat lib̃am ciuitate. Eui rursus alio modo significande etiam
ila unibra sermebat. Eice ancillã ⁊ filium eius non̾ eĩm heres eĩt fili
ancille cum filio meo ysaac. qd̾ ait apłs cum filio libere. Inuenimꝰ gͦ
in t̾rena ciuitate duas formas unã suam presentiã de mostrantẽ. alt̾e
celesti ciuitati significande. sua presentia ẜmente Parit añt ciues te¬
rene cuntatis pęcc̃o intiata naͣ. Celestis uero ciuitatis ciues pãt. ⁊ pcc̃o
ẜm carnẽ natus ẽ ismahel. Alter ẽ aũt de sarra libera. ẜm repmissioe
natus rsaac ut̾q quide de semine habrae s illum genuit demostrãs
consuetudo nãm. illu uoͣ dedit ꝓmissio significans gr̃am. Ibi huma¬
nus usus ostenditur hic diuinum beneficiũ cõmẽd̾at᷑ Caplum. e

Expanded text:
aecedente alia significatione et ipsa praefigurans praefigurata est. Namque Agar et quoniam transiturae erant umbrae luce ueniente, ideo dixit libera Sarra, quae significabat liberam ciuitatem, cui rursus alio modo significandae etiam illa umbra seruiebat: Eice ancillam et filium eius; non enim heres erit filius ancillae cum filio meo Isaac, quod ait apostolus: Cum filio liberae. Inuenimus ergo in terrena ciuitate duas formas, unam suam praesentiam demonstrantem, alteram caelesti ciuitati significandae sua praesentia seruientem. Parit autem ciues terrenae ciuitatis peccato uitiata natura, caelestis uero ciuitatis ciues parit a peccato secundum carnem natus est Ismahel; alter est autem de Sara libera, secundum promissionem natus: uterque quidem de semine Abrahae, sed illum genuit demonstrans consuetudo naturae; illum vero dedit promissio significans gratiam. Ibi humanus usus oste
Abbreviated transcription (Latin):
Telestem uero. amor dei usq ad cõtemptum sui. Teniq illa in se
ip̃a. Il hec in domino głatur. Illa eĩ querit ab hominib gloriam
Pinc aũt deus conicientie testis maxima ẽ gła. Illa ingloria s
craltat caput suum. Hec dicit deo suo. gła mẽa ⁊ exaltañs caput
neum Illi in principib eis. nel in eis̃ quas subuigat nationb
dñandi libido dominatur. In hac ẜuiunt inuicẽ in caritate.⁊ p̃po¬
siti consulendo ⁊ subditi obtemperãdo. Illa insuis potentib dilig̾
iuirtutem suam hec dicit deo suo. Diligam te domine uirtus raa
ideoq in illa sapientes eius ẜm homines muentes. aut corporis
aet. inimi suibona aut utriuiq sectati sunt ant qͣmi potuert cog¬
scere dm̃. nõ ut deum honorauer̾t. aut gratias egerunt s euanue¬
runt in cogitationib sius. ⁊ obscuratum ẽ insipie̾ns cor eorum. di¬
centes se esse sapientes .i. dnante sibi superbia in sua sapientia. se¬

Expanded text:
caelestem uero amor Dei usque ad contemtum sui. Denique illa in se caelestem uero amor Dei usque ad contemtum sui. Denique illa in se ipsa, haec in Domino gloriatur. Illa enim quaerit ab hominibus gloriam; huic autem Deus conscientiae testis maxima est gloria. Illa in gloria sua exaltat caput suum; haec dicit Deo suo: Gloria mea et exaltans caput meum. Illi in principibus eius uel in eis quas subiugat nationibus dominandi libido dominatur; in hac seruiunt inuicem in caritate et praepositi consulendo et subditi obtemperando. Illa in suis potentibus diligit uirtutem suam; haec dicit Deo suo: Diligam te, Domine, uirtus mea. Ideoque in illa sapientes eius secundum hominem uiuentes aut corporis aut animi sui bona aut utriusque sectati sunt, aut qui potuerunt cogscere Deum, non ut Deum honorauerunt aut gratias egerunt, sed euanuerunt in cogitationibus suis, et obscuratum est insipiens cor eorum; dicentes se esse sapientes id est dominante sibi superbia in sua sapientia se
Abbreviated transcription (Latin):
geite ptestinituo gratia electus gratia peregrote deo sum. Sita
auiti ⁊ resim  ꝰ quantũ ad ip̃m actinet exendem m asao. itur
ques ummiter est tota dampnata s caa figulus de hoanc eim
siulitudine non ĩprdenter ẜ prudenter introducit apostolus ex
urtem massi fecit aliud uas in honorem aludineotumebum. pu¬
estiaiprmus a ubi nõ est necẽe ut remaneamus. posterius ño
repropu quo proficientes uenianꝰ a quo pueniente y manẽ t hon¬
qie facit nominai quod a põhendit celerius ⁊ postenore eeperit noei¬
emꝙ pergrinus non condidit. Supna ẽ eĩm sanctore auiters. q̃riu
sm pariat ines inquib peregrinatur. donee reg ne ens edteenintei

Expanded text:
ratia peregrinus deorsum gratia cinis sursum. Nam quantum ad ipsum adtinet, ex eadem massa oritur, quae originaliter est tota damnata; sed tamquam figulus Deus hanc enim similitudinem non inpudenter, sed prudenter introducit apostolus ex eadem massa fecit aliud uas in honorem, aliud in contumeliam. Priuest incipiamus et ubi non est necesse ut remaneamus, posterius uero probum, quo proficientes ueniamus et quo peruenientes maneamus. Pin se facit nominari quod adprehendit celerius, et posteriore cooperit uocam tamquam peregrinus non condidit. Superna est enim sanctorum ciuitas, quamuis hic pariat ciues, in quibus peregrinatur, donec regni eius
Abbreviated transcription (Latin):
quarum ẽ una que predestinata ẽ inet̾num regnare cum deo ł
altera et̾num supplicium subire cu diabolo. s ĩste finis ẽ earũ d̾
quo post loquendu ẽ. Nunc aũt qm de exortu caꝵ siuc manglis
quor numerus ignoratur a nobis sine induob pͥmis homĩnib
dictum ẽ satis. Iam mihi uidetur earu adgrehiendus excursid
exquo illi duo generare ceperunt donec hom̃ines generar cess ab̾t
Mo eim uniuersum tp̃s siuie sͥm in quo cedunt m̃orientes. succe¬
duntq nascentes. Istarum duarum cuutatum dequioi dispust

Expanded text:
quarum est una quae praedestinata est in aeternum regnare cum Deo, quarum est una quae praedestinata est in aeternum regnare cum Deo, altera aeternum supplicium subire cum diabolo. Sed iste finis est earum, de quo post loquendum est. Nunc autem quoniam de exortu earum siue in angelis, quorum numerus ignoratur a nobis, siue in duobus primis hominibus satis dictum est, iam mihi uidetur earum adgrediendus excursus, ex quo illi duo generare coeperunt, donec homines generare cessabunt. Hoc enim uniuerso tempus siue saeculum, in quo cedunt morientes succeduntque nascentes, istarum duarum ciuitatum, de quibus disput
Abbreviated transcription (Latin):
te paradisi. nel de ip̃o paradiso. ⁊ de uita ibi pͥmo¬
rum hõium eorumq pecc̃o atq supplicio mul¬
ti multa senser̾t. multa dixert multa litteris
uel quad ineis legimus uł quod exeis intelligͣi
potius earum congruentes auto̾ritati. de his reb ĩsupioribus
sibris dreimus Enueleatius aute si ista querantur multrolices
atq multimodas pariunt disputationes que plurib intexende st̃
nolummib q̃ hoc opus tempusq deposcit. qd̾ non ita largum hemꝰ
ut inomnib que possunt requirere otiosi ⁊ scrupulosi paratiores
ad int̾cgandu qͣ capatiores ad intelligendũ nos oporteat ĩmo¬
rari. Arbitror tam̃ satis nos iam fecisse magnis ⁊ difficillimi
questionib demitio uel mundi uel anime uł ip̃ius gn̾is hu¬
mani. quod in duo genera distribuimus Wnum eorum qui ẜ
homine. Alterum eorum qui ẜm deum uiuunt quos etĩami
stice appellamus cuntates duas hoc ẽ duas societates hominu

Expanded text:
te paradisi uel de ipso paradiso et de uita ibi primorum hominum eorumque peccato adque supplicio multi multa senserunt, multa dixerunt, multa litteris uel quod in eis legimus uel quod ex eis intellegere potuimus earum congruentes auctoritati de his rebus in superioribus libris diximus. Enucleatius autem si ista quaerantur, multiplices adque multimodas pariunt disputationes, quae pluribus intexendae sint uoluminibus, quam hoc opus tempusque deposcit, quod non ita largum habemus, ut in omnibus, quae possunt requirere otiosi et scrupulosi, paratiores ad interrogandum quam capaciores ad intellegendum, nos oporteat inmorari. Arbitror tamen satis nos iam fecisse magnis et difficillimis quaestionibus de initio uel mundi uel animae uel ipsius generis humani, quod in duo genera distribuimus, unum eorum, qui secundum hominem, alterum eorum, qui secundum Deum uiuunt; quas etiam mystice appellamus ciuitates duas, hoc est duas societates hominum,
Abbreviated transcription (Latin):
de creatore dici solere manifestu ẽ. S cum dixiss inquiunt sp̃:
nõ adcleret uite nisi illum scũm sp̃m uellet intelligi. et cum ui¬
piss. fcũs ẽ homo in aĩam nõ adleret uiuentẽ. nisi aĩe uitami
significaret que illi diuinitus ĩpartitur dono sp̃s scĩ. Sum enĩ
m̾uat aĩa inqniunt porio iute sue modo. quid opus erat adclere
tempnere ⁊ scripturis sanctas negligent᷑ attendere. Quid rĩ
magnu erat non ire longuis. s in eodem ip̃o libro paulo supius
legere producat tr̾a aĩam iuente qñ aialia terrestria cuncta
creata sunt deinde aliquatis intpositis in eodem tam̃ ip̃o libͤ
quid magnũ erat aduertere qd̾ scriptum ẽ ⁊ omnia que habent
spͣ̃mi uitẽ. ⁊ om̃is qui erat suꝑ aridam. mortuus ẽ cum ĩsmuaet

Expanded text:
de creatura dici solere manifestum est. 4. Sed cum dixisset, inquiunt, spiritum, de creatura dici solere manifestum est. 4. Sed cum dixisset, inquiunt, spiritum, non adderet vitae, nisi illic Spiritum sanctum vellet intelligi: et cum dixisset: Factus est homo in animam, non adderet uiuentem, . nisi animae uitam significaret, quae illi diuinitus inpertitur dono Spiritus Dei. Cum enim uiuat anima, inquiunt, proprio suae uitae modo, quid opus erat addere tendere et scripturas sanctas neglegenter adtendere? Quid enim magnum erat non ire longius, sed in eodem ipso libro paulo superius legere: Producat terra animam uiuentem, quando animalia terrestria cuncta creata sunt? Deinde aliquantis interpositis, in eodem tamen ipso libro quid magnum erat aduertere quod scriptum est: Et omnia, quae habent spiritum uitae, et omnis, qui erat super aridam, mortuus est, cum ins
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sꝑe pecoris ascendat deorsum int̾ram siue istum corporeum. qui ⁊̃
uentus dicitur. nam eius hoc nom̃ est. ubi ĩ psalmo cintatur. Igͥs
grndo nre glacies sp̃s tempestatis siue iam nõ creatum. s creatoe
iicut ẽ de quo dicit dominus menãgłio. accipite sp̃m scũm eum co¬
porei sui oris flatu significans ⁊ ub̃i ait. Ite baptiçate om̃s gente
in noĩe patris ⁊ filii ⁊ sp̃s sancti. Ubi ip̃a trinitas excellentissime
⁊ euidentissime commendata est. et ubi legitur deus spũs est.
et alus plurimis sacrarum locis inbis quĩppe omnib testiõnii¬
scripturar quantu ad grecos attinet non ꝑnoen uidemus scriptu
insufflauit in faciem eius sp̃m uite sigrecũs nõ pnoem. sic̃ ibii
sp̃m qui proprie dicitur intrinitate sp̃s scũs intelligere coge̾mũ
Qñ quide pneuma ut dictum ẽ non solum decreatore. s etiar

Expanded text:
spiritus pecoris descendat deorsum in terram? siue istum corporeum, qui etiam spiritus pecoris descendat deorsum in terram? siue istum corporeum, qui etiam uentus dicitur, nam eius hoc nomen est, ubi in psalmo canitur: Ignis, grando, nix, glacies spiritus tempestatis siue iam non creatum, sed Creatorem, sicut est de quo dicit Dominus in euangelio: Accipite Spiritum sanctum, eum corporei sui oris flatu significans, et ubi ait: Ite, baptizateomnes gentes in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti, ubi ipsa trinitas excellentissime et euidentissime commendata est, et ubi legitur: Deus spiritus est, et aliis plurimis sacrarum litterarum locis. In his quippe omnibus testimoniscripturarum, quantum ad Graecos adtinet, non TWOTJV uidemus scriptum Insufflauit in faciem eius spiritum uitae, si Graecus non irvoVjv, sicut ibi Spiritum, qui proprie dicitur in Trinitate Spiritus sanctus, intelligere cogeremur: quandoquidem πνεῦμα, ut dictum est, non solum de Creatore, sed etiam
Abbreviated transcription (Latin):
Appellauit qñ eum corporalis su oris flatu significans discipuł
cupatus eccurrit. Dic uero ubi legitur ⁊ finxit deus hominem
puluerem de terra. ⁊ insufflauit ime in spirauit in faciem eius
qd nomen in creatara qͣr increatore frequentius legitur. Sñ nõ nlłi
etiam latim ppdifferentiã hoc nocabulum nõ sp̃m᷑ s flatum appella¬
re maluerunt. hoc enim ⁊ ingreco etiam inillo loco apud usaram¬
ubi deus dicit om̃em flatumͦ ego feci omne: aĩam sine dubitatoe
significans quod itaq grece perncen dicitur nr̃i aliqñ flatum Aliqũ
sp̾iritu aliqñ spirationem uel aspirationẽ. Qñetiam sp̃s deus di¬
cltur. interpretati sunt. pnenma uero nunq̃ nisi sp̃m. siue hom̃is
de quo ait apostolus. Quls enim scit hominis. que sint hominis.
nii sp̃s hominis qui in ip̃o est siue pecoris. sicut in salomonis libro
scriptum ẽ. Nius scit si sp̃us hominis ascendat sursum in celu.i

Expanded text:
appellavit, quando eum corporalis sui oris flatu significans, discipulappellavit, quando eum corporalis sui oris flatu significans, discipulcupatus occurrit. Hic vero, ubi legitur, Et finxit Deus hominem pulverem de terra, et insufflavit, sive inspiravit in faciem ejus πνοήν: quod nomen in creatura quam in Creatore frequentius legitur: unde nonnulli etiam Latini, propter differentiam, hoc vocabulum non spiritum, sed flatum appellare maluerunt. Hoc enim est in graeco etiam iubi Deus dicit: Omnem flatum ego feci, omnem animam sine dubitatione significans. Quod itaque Graece nvoifj dicitur, nostri aliquando flatum, aliquando spiritum, aliquando inspirationem uel aspirationem, quando etiam Dei dicitur, interpretati sunt; Trveufjia uero numquam nisi spiritum, siue hominis de quo ait apostolus: Quis enim scit hominum quae sunt hominis, nisi spiritus hominis qui in ipso est? siue pecoris sicut in Salomonis libro scriptum est: Quis scit si spiritus hominis ascendat sursum in caelum et
Abbreviated transcription (Latin):
homine. corpus aũt exteriorem hominẽ uocãs. tanq̃ duo sint
homines cumsimul utruq sit homo unus. ẜ intelligendũ est
secundu quid dicatur homo ad ymagine dei ⁊ hõ terram. atq
iturus in terram. Illud enim ẜm añ̾im i rationalem dicitur.
qualem deus in sufflando. uel si comodius dicitur inspirando n¬
homine deus finxit expulnere cuidata ẽ aĩa ut fieret corpus
unig̾eniti sp̃s. idem ip̃e ẽ quippe sp̃s. ⁊ patris et filii. cum quo est
trim̾tas. pater et filius et sp̃s sanctus non creatura. s creatõ
erat sp̃s sancti atq natura s potius significatõ qua ĩtelligẽm
ut dixi sp̃m scũm patri ẽẽ filioq com̃une q̾uia nõ sunt eis singu̾lis
singuli s unus amboꝵ est. Semꝑ autem iste sp̃s in scriptũris sc̃iꝰ
grẽco uocabulo pneuma dicitur sicut eum in hoc loco dominus iħx¬

Expanded text:
hominem, corpus autem exteriorem hominem uocans, tamquam duo sint hominem, corpus autem exteriorem hominem uocans, tamquam duo sint homines, cum simul utrumque sit homo unus. Sed intellegendum est, secundum quid dicatur homo ad imaginem Dei et homo terra adque iturus in terram. Illud enim secundum animam rationalem dicitur, qualem Deus insufflando uel, si commodius dicitur, inspirando inhominem Deus finxit ex puluere, cui data est anima, ut fieret corpus Unigeniti Spiritus. Idem ipse est quippe Spiritus . et Patris et Filii, cum quo est trinitas Pater et Filius et Spiritus sanctus, non creatura, sed Creator. antia erat Spiritus sancti atque natura, sed potius significatio, qua intelligeremus, ut dixi, Spiritum sanctum Patri esse Filioque communem: quia non sunt eis singulis singuli, sed unus amborum est. Semper autem iste Spiritus in Scripturis sanctis graeco vocabulo πνεῦμα dicitur, sicut eum et hoc loco Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
formatus iste pulius factus ẽ in aĩam iuuente. Um inquint
hebat aĩam alioquin nõ appellaretur homo qm̃ homo nõ ẽ corpꝰ
solum uł aĩa sola. s qui ex anima costat ⁊ corpore. Hoc quidẽ ueru
est ꝙ nõ totus homo. s pars melior hominis. aĩa ẽ. Islec totus ho
corpus s inferior hominis pars ẽ. s cum ẽ utrũq cõiũctum. simł
het hominis nom̃. qd̾ tim̃ ⁊ singula nõ amictũt etiam cum d̾ sin¬
gulis loquimur. Dius eĩm dice̾re ꝓhibetur cotidiam quadam
lege smonis. homo ille defunctus est ⁊ nunc in requie ẽ uł ĩpenis
cumdara solã possit hoc dici. U illo ant illo loco homo ille sepultus
est cum hoc nisi de solo corpore nõ possit intelligi. Andicturi sũt sic
loquiturscripturam nõ solere diuinã: Inmo uero illa. ita nobis
ctiam singula hominis nocabulo appellet aĩmi scilicet int̾iorẽ

Expanded text:
formatus iste puluis factus est in animam uiuentem. Iam, inquiunt, formatus iste puluis factus est in animam uiuentem. Iam, inquiunt, habebat animam, alioquin non appellaretur homo, quoniam homo non est corpus solum uel anima sola, sed qui et anima constat et corpore. Hoc quidem uerum est, quod non totus homo, sed pars melior hominis anima est; nec totus homo corpus, sed inferior hominis pars est; sed cum est utrumque coniunctum simul, habet hominis nomen; quod tamen et singula non amittunt, etiam cum de singulis loquimur. Quis enim dicere prohibetur cottidiani quadam lege sermonis: Homo ille defunctus est et nunc in requie est uel in poenis. cum de anima sola possit hoc dici, et: Illo aut illo loco homo ille sepultus est, cum hoc nisi de solo corpore non possit intellegi? An dicturi sunt sic loqui scripturam non solere diuinam? Immo uero illa ita nobis , tamen etiam singula hominis uocabulo appellet, animam scilicet interiorem
Abbreviated transcription (Latin):
de limo terre. qm̃ supius dcĩm fuerit fons aũt ascendebat de tra
tur humore. licet terraq concretus ubi enim hoc dictum est
continuo sequitur ⁊ formauit deus homine puluerer deterra
scnt greci eoclices hñt. unde in latina lingua. scriptura ip̃a cõu̾sa¬
ẽ ꝙ me aut formauit siue finxerit quis dicere uoluerit. qd̾ grece
dicitur eplasen. ad rem nihil interest aNagis tam̃ propͥe dic̾itur
fureit s ambinguitas insa est deuitandã eisqui formanit dicẽ
maluer̾t eoꝙ in latina lingua illud magis obtinuit consuetudo
ut hi dicatur fingere quĩ. aliquid mendatio simulante cõponũt.
Nunc igitur form᷑atum homine de terre puluere. siue limo. eãt
enim pulius uinectꝰ hunc inqͣ ut expressius dicam sic̃ scriptura
lccuti est. puluem de terra animale corpus fcũm eẽ docet apłus
cu aĩam accepit ⁊ factus est iste homo in animã uiuentẽ Idest

Expanded text:
de limo terrae, quoniam superius dictum fuerat: Fons autem ascendebat de terra de limo terrae, quoniam superius dictum fuerat: Fons autem ascendebat de terra tur, humore scilicet terraque concretus. Ubi enim hoc dictum est, continuo sequitur, Et formavit Deus hominem pulverem de terra: sicut graeci codices hest. Siue autem formauit siue finxit quis dicere uoluerit, quod Graece dicitur licXaasv, ad rem nihil interest; magis tamen proprie dicitur finxit. Sed ambiguitas uisa est deuitanda eis, qui formauit dicere maluerunt, eo quod in Latina lingua illud magis obtinuit consuetudo, ut hi dicantur fingere, qui aliquid mendacio simulante conponunt. Hunc igitur formatum hominem de terrae puluere siue limo erat enim puluis umectus — hunc, inquam, ut expressius dicam, sicut scriptura locuta est, puluerem de terra animale corpus factum esse docet apostolus, cum animam accepit: Et factus est iste homo in animam uiuentem\', id est,
Abbreviated transcription (Latin):
fiunt ꝑ gr̃am menbra eius ut cum illis sit unus xp̃s uelut
caput et corpus. Noc in eadem epła euidentius ita ponit. Per
hominẽ mors. ⁊ꝑhominẽ resurrectio mortuoru. Sicut eĩm
in adam om̃s moriuntur sic et in xp̃o omnes iunificabuntur
Iam utiq in corpore spũali qd̾ erit in sp̃m uiuificantẽ non quia
om̃s qui madam moriutur membra erunt xp̃i. Fxillis eĩm
om̃s atq om̃s quia sicut nemo corpore aĩali nisi inadam mori¬
tur.ita nemo corpore sp̃uali nisi in xp̃o iuificatur. Proinde ne¬
quaqͣ putandum ẽ nos in resurrectione tale corpus hituros
quale huit homo pͥmus ante pcc̾m. nec illud qd̾ dictum ẽ quał
sp̃uale corpus h̾uisse ⁊ pec̃i merito in aĩale mutatu ut enĩ hoc
putetur parum attenduntur tantiuerba doctoris qui ait. Si
est corpus animale. ẽ ⁊ sp̃uale. Sic et scriptum ẽ. factus ẽ pri:
homo adam in anima uiuentẽ. nũquit hoc post peccatum

Expanded text:
fiunt per gratiam membra eius, ut cum illis sit unus Christus, uelut fiunt per gratiam membra eius, ut cum illis sit unus Christus, uelut caput et corpus. Hoc in, eadem epistula euidentius ita ponit: Per hominem mors, et per hominem resurrectio mortuorum. Sicut enim in Adam omnes moriuntur, sic et in Christo omnes uiuificabuntur; iam utique in corpore spiritali quod erit in spiritum uiuificantem; non quia omnes, qui in Adam moriuntur, membra erunt Christi ex illis enim momnes adque omnes, quiatur, ita nemo corpore spirituali nisi in Christo vivificatur. Proinde nequaquam putandum est, nos in resurrectione tale corpus habituros, quale habuit homo primus ante peccatum. Neque illud quod dictum est, Qualis spiritale corpus habuisse et peccati merito in animale mutatum. Ut enim hoc putetur, parum adtenduntur tanti uerba doctoris, qui ait: Si est corpus animale, est et spiritale; sic et scriptum est: Factus est primus homo Adam in animam uiuentem. Numqu
Abbreviated transcription (Latin):
solis suis motib sublicdit. ⁊ potestati uoluntatiꝰ eripint srtis o¬
stenclitur quid sit hominis illius prime inobedientie retribit¬
tum Quedinea parte maxime oportuit apparere qua generait
rpanatura que ilło primo ⁊ magno in deterius ẽ mutita peeco
uanus neru nullus eriutur nĩnid quod cumoms inumo eent
ĩ comimie: pntiem ꝑpetratum ẽ ⁊ dei iustitia udicitũ dĩ graitia
scendo udem membra teeerunt impleturos tuesse ꝗdnra bene¬
dictione deus dieit crescite ⁊ multiplicmni areplete terrioi.gost
dictio ꝯuipoe ota est hec libido Sost pẽcm eam naturi ño i pudens
ntti e dararo ahoncstatem erpix scete nuptiat nen potissẽ
mine falio cpmantur. Qlu scripturas diurons ibi legitur poit
oeent ehonorent iuud tamen quod dictum ẽ orescite ⁊ multipl¬
lie nir. innertũt mitipncatur. Sirnares aut fetuo sine libiditẽ

Expanded text:
solis suis motibus subdidit et potestati uoluntatis eripuit, satis osolis suis motibus subdidit et potestati uoluntatis eripuit, satis ostenditur, quid sit hominis illi primae inoboedientiae retributum; quod in ea parte maxime oportuit apparere, qua generatur ipsa natura, quae illo primo et magno in deterius est mutata peccato; a cuius nexu nullus eruitur, nisi id quod, cum omnes in uno essent, in communem perniciem perpetratum est et Dei iustitia uindicatum, Dei gratiascendo eadem membra texerunt, impleturos fuisse quod in sua benedictione Deus dixit, Crescite, et multiplicamini, et implete terram . Post peccatum quippe orta est haec libido; post peccatum eam natura non inpudens etiam honestatem crubescere nuptiarum, non potuisse gigni filios opinantur: alii Scripturas divinas, ubi legitur post piant et honorent, illud tamen quod dictum est, Crescite, et multiplur, cum in virtute multiplicatur. Carnales autem fetus sine libidine,
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ a cmicis fieri cessatu est plusq ualuit pudo ut erubesce̾nt
homines hominib q̃ error ut homines eanib eẽ similes astec¬
tarent. Uñ ⁊llum uł illos qui hec fecisse referunt. potius arbitror
concubentur motus decdsse oculis hõium nescienti quid sub pallio
cereretur qͣ hum ano presente con spectu potiusse illam pagi uoluꝵ¬
datem Wienim philoᷤ sophi non erubescant udere seuelẽ acubere
ubi libido ip̃a feneltet erubesceret surgere ⁊ nunc udemꝰ adhuc uẽ ph¬
Lorophos conicos Ion enim sunt qui nõ solum qui nõ solum amici¬
untur pallio uerum etiam clauam ferunt Nemotira eorum a¬
noet ro facere. Qucdl si aliqui ausi eent ut nõ dicim ietib lapida¬
tis ẜ.certe conspuentiũ saliuis obruerent Pudet igitur huius
libidinis humanam sine ulla dubitatione nam ⁊ meritopud
In eius qurppe in obechientia que genitalia eorporis membra

Expanded text:
tamen a Cynicis fieri cessatum est, plusque ualuit pudor, ut erubescerent tamen a Cynicis fieri cessatum est, plusque ualuit pudor, ut erubescerent homines hominibus, quam error, ut homines canibus esse similes adfectarent. Unde et illum uel illos, qui hoc fecisse referuntur, potius arbitror concumbentium motus dedisse oculis hominum nescientium quid sub pallio gereretur, quam humano premente conspectu potuisse illam peragi uoluptatem. Ibi enim philosophi non erubescebant uideri se uelle concumbere, ubi libido ipsa erubesceret surgere. Et nunc uidemus adhuc esse philosophos Cynicos; hi enim sunt, qui non solum amiciuntur pallio, uerum etiam clauam ferunt; nemo tamen eorum audet hoc facere, quod si aliqui ausi essent, ut non dicam ictibus lapidantium, certe conspuentium saliuis obruerentur. Pudet igitur huius libidinis humanam sine ulla dubitatione naturam, et merito pudet. In eius quippe inoboedientia, quae genitalia corporis membra
Abbreviated transcription (Latin):
ris partes ita libido suo uiri quodãmedo mancipãuit ut monei
nõ ualeant nisi ip̃a de fuerit ⁊ nisi ip̃a nel ultro uel excititi surre¬
uerit. Hoc est quocł pudet. hoc ẽ quocł intuentiũ cculos erubescẽdo
deuitat. magisq ferret ho̾ spectantiũ multitudinẽ qñ iniuste ir¬
scitur homini ꝙͣ uł unius aspectu ⁊ qñ iuste mi scetur uxori:¬
Ec illi canim philosophi hoc ẽ cinici nõ uid̾runt. ꝓ Caplum. Lo¬
Uferentes contra humana uerecundiã quid aluid q̃: caninam
hoc ẽ ĩmũdam inpudente:q snĩam. ut scilicet qm iuistu ẽ qd̾ fit mui
uore palam nõ pudeat id agere nec inuico aut ĩplatea quemlibet
cõiugalem cccubitum dem̾itare Uicit tamen pͥudor naturał opi¬
monem biius erroris Nam et s pbibent ho aliqñ gloriabũd
fecisse diegenem ita putantẽ sectam sua nobiliorem futura si
in hominu memoria insignior eius ĩpudentia figeretur. ⁊hostea

Expanded text:
ris partes ita libido suo iuri quodam modo mancipauit, ut moueri ris partes ita libido suo iuri quodam modo mancipauit, ut moueri non ualeant, si ipsa defuerit et nisi ipsa uel ultro uel excitata surrexerit. Hoc est quod pudet, hoc est quod intuentium oculos erubescendo deuitat; magisque fert homo spectantium multitudinem, quando iniuste irascitur homini, quam uel unius aspectum et quando iuste miscetur uxoriosophi, hoc est Cynici, non uiderunt, proferentes contra humanam uerecundiam quid aliud quam caninam, hoc est inmundam inpudentemque sententiam? ut scilicet, quoniam iustum est quod fit in uxore, palam non pudeat id agere nec in uico aut platea qualibet coniugalem concubitum deuitare. Vicit tamen pudor naturalis opinionem huius erroris. Nam etsi perhibent, hoc aliquando gloriabundum fecisse Diogenem, ita putantem sectam suam nobiliorem futuram, si in hominum memoria insignior eius inpudentia figeretur, postea
Abbreviated transcription (Latin):
Nistae regendas phibent colocato ntan impererte isti. SSee¬
aentib poseit in lxmine istitia exẽr mine parte seruar he
incat paptes quas ⁊ in homine sapiente ac temperinte fatent
esscintiosas utcis abhis rebus ad quas inuiste mouentmi¬
eoritra rectam uonintatẽ ad aliquid mouebant uñ pesse eete
NNon entiq sanitas exnatura.s lango exculpa Qd autem ire
reri allarumq affectionu in quibicũq dictis atꝙ factis n
sic erosconclit uerecũdia ut opera libidimo que fignnt orcita¬
sib membris quid cause ẽ nisi quia mceteris membris̃ copr¬
lib nomiẜe affectiones s. cum eis consenserit uoluntis mouet
que in usu eoru ommo dñantur. Nam quisquis u̾bum eĩctit
ĩratus uel etiam quẽq̃ pctit nõ poss hec facere nisi lingua ⁊ma¬
nus iubente quedmodo uoluntate monẽturq mẽbra etias cũ
ira nulla ẽ mouentur eadem uolimtate. At uero genitales cope¬

Expanded text:
ad istas regendas perhibent conlocatam, ut illa imperante, istis seruad istas regendas perhibent conlocatam, ut illa imperante, istis seruientibus possit in homine iustitia ex omni animi parte seruari. Hae igitur partes, quas et in homine sapiente ac temperante fatentur esse uitiosas, ut eas ab his rebus, ad quas iniuste mouenturcontra rectam uoluntatem ad aliquid mouebantur, unde necessenon est utique sanitas ex natura, sed languor ex culpa. Quod autem irae opera aliarumque adfectionum in quibusque dictis adque factis non sic abscondit uerecundia, ut opera libidinis, quae fiunt genitalibus membris, quid causae est, nisi quia in ceteris membra corporis non ipsae adfectiones, sed, cum eis consenserit, uoluntas mouet, quae in usu eorum omnino dominatur? Nam quisquis uerbum emittit iratus uel etiam quemquam percutit, non posset hoc facere, nisi lingua et manus iubente quodam modo uoluntate mouerentur; quae membra, etiam cum ira nulla est, mouentur eadem uoluntate. At uero genitales corpo
Abbreviated transcription (Latin):
dͣii cõure coniugi incipiat: Et qm̃ sicut nt. etim quidaro
mani maximus auctor eloqun omnia recte facta in luce re
collocari uolunt .i. appetunt sciri hoc recte factum sic appetite
scrri ut tam̃ erubeseat uideri Quis enim nescit ut filii ꝓcre¬
entur quid interse conges agant qnͣ quide ut id agatur. tã¬
ta celebritate ducuntur ñxorẽs Et tam̃ cum agitur ũnde filii
nascantur. nec ip̃i filii. siqui inde iam nati sunt testes fieri per¬
mictũtur. Sic enim hoc recte factu.ad smi notitiam lucem ap¬
retit mimor ut tamen refugiat cculorur Pñ hoc nisi qr sic̃
reritur qd̾ doceat ex na. ut etiam qd̾ ꝑudeat cõmitet᷑ expena:¬
Inc ẽ ꝙ et ip̃i philosophi qui neritati ꝓprius Caprtulũ. Ss
accessert iram atq libidinẽ intiosas animi partes fessi st̾
rpetrariuetat. Ac phoc opus habere moderatricẽ mentem atõ
ptione quam partem annm tertiam uelut anarce qradam

Expanded text:
diri conjux conjugi incipiat? Et quoniam, sicut ait quidam, diri conjux conjugi incipiat? Et quoniam, sicut ait quidam, Romani maximus auctor eloquii, omnia recte facta in luce se collocari volunt, id est appetunt sciri: hoc recte factum sic appetit sciri, ut tamen erubescat videri. Quis enim nescit, ut filii procreentur. quid inter se conjuges agant? quandoquidem ut id agatur, tanta celebritate docuntur uxores: et tamen cum agitur unde filii nascantur, nec ipsi filii, si qui inde jam nati sunt, testes fieri permittuntur. Sic enim hoc recte factum ad sui notitiam lucem appetit animorum, ut tamen refugiat oculorum. Unde hoc, nisi quia sic geritur quod deceat ex natura, ut etiam quod pudeat comitetur ex poenainc est quod et illi philosophi, qui ueritati propius accesserunt, iram adque libidinem uitiosas animi partes esse confeetiam, quae sapientia perpetrari uetat, ac per hoc opus habere moderatrice mente adque ratione. Quam partem animi tertiam uelut in arce quadam
Abbreviated transcription (Latin):
dine tali pagitur non solum in quibq strupris ubi latebre
ad subterfugieñda humana iudicia rȩquirũtur. uerum etiam ĩ
nsu scor toru̾m quam terrena ciuitas licitam turpitudine fecit.
qͣrius id agatur. ꝙ enis cuuitatis nulla lex uindicat d̾uitat tamẽ
publicu ẽtiam pmissa atq ĩpimita libido cõspectu. ⁊ uerecũdia
naturali hñt puisu iupanaria ip̃a secretu. faribq potuit ĩpudi¬
citia non habere tuncula phibitionis. qua ĩpudentia remonere la¬
tibula illius feclitatis. Sed hane etiam ip̃i turges turpitudinẽ no¬
cant cuius licet sint amatores ostentatores ẽe non andent Quid
ꝯcubitus coniugalis qui ẜm matrimonialiu p̃scpta tabularu
procreandor fit ca liberorum. Non ne ⁊ip̃e q̃qͣ sit licitus ⁊ ho¬
nestus. remõtu ab arbitris cubile conquirit. Non ne oraes¬
famulos atq ip̃os etiam paranyphos ⁊ quoscũq ingredia
quelibet necessitudo ꝑmiserat. antemictit foras .ꝙͣ uoe blen¬

Expanded text:
dine tali peragitur, non solum in quibusque stupris, ubi latebrae ad subterfugienda humana iudicia requiruntur, uerum etiam in usu scortorum, quam terrena ciuitas licitam turpitudinem fecit, quamuis id agatur, quod eius ciuitatis nulla lex uindicat, deuitat tamen publicum etiam permissa adque inpunita libido conspectum, et uerecundia naturali habent prouisum lupanaria ipsa secretum faciliusque potuit inpudicitia non habere uincla prohibitionis, quam inpudentia remouere latibula illius foeditatis. Sed hanc etiam ipsi turpes turpitudinem uocant, cuius licet sint amatores, ostentatores esse non audent. Quid? concubitus coniugalis, qui secundum matrimonialium praescripta tabularum procreandorum fit causa liberorum, nonne et ipse quamquam sit licitus et honestus, remotum ab arbitris cubile conquirit? Nonne ofamulos, atque ipsos etiam paranymphos, et quoscumque ingredi quaelibet necessitudo permiserat, ante mittit foras, quam vel blan
Abbreviated transcription (Latin):
uaemat pones partes enis usq ad celi summa et extrema diffudi
ut entenoi puumeros musicos opmatur ut sit mundus ⁊stea¬
neite maximu btissimu sempit̾nu cuius mapere ꝑfectoroi
lapentie felicitatem teneret. ⁊ corpus ꝓprium nõ derelinqueret.
cuusq corpus et inet̾num ex illa inueret ⁊ eam quauts nõ sim¬
plex s tot corporib tantisq cõpactu hebetare atq tardare tioꝵ
pere diuina noluntate atq potentia ĩ mortalia corpora fieri posse
terrena in quib anime nulla meis morte seperate. nulł corum
honerb aggranate sempiterne ac feliciter unuar. ꝓdos segeo
posic asserunt in corporibus igneis. Iouemq ip̃um corut regem
in omb torporris elemtir Ram siue mime ut btnsitucorp.¬
uapoiter de celo et terra aut si nõ possunt miser nidicentũr Se

Expanded text:
vocant, per omnes partes ejus usque ad coeli summa et extrema diffundi vocant, per omnes partes ejus usque ad coeli summa et extrema diffundi et extendi per numeros musicos opinatur, ut sit iste mundus animal maximum beatissimum sempiternum, cuius anima et perfectam sapientiae felicitatem teneret et corpus proprium non relinqueret, cuiusque corpus et in aeternum ex illa uiueret et eam quamuis non simplex, sed tot corporibus tantisque conpactum hebetare adque tardare non dere, diuina uoluntate adque potentia inmortalia corpora fieri posse terrena, in quibus animae nulla ab eis morte separatae, nullis eorum oneribus adgrauatae sempiterne ac feliciter uiuant, quod deos suos posse adserunt in corporibus igneis Iouemque ipsum eorum regem in omnibus corporeis elementis? Nam si animae, ut beata sit, corpuJupiter de coelo et terra: aut si non possunt, miseri judicentur. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
gos nmqn mg eeiguam pancititẽ ⁊ querentes
quid in datrma xp̃iana rep̃hendant exagitant eterntate corpoꝵ
tanqͣ hec sint inter se contraria. ut beatitudine queramus aĩe.⁊
eam semp uelimus ẽẽ incorpore uelut erũpnoso unculo colliga¬
tam. Qum eoru auctor ⁊ magister plato donum a deo summo. di
abilio facts dicat eẽ cõcessum ne aliquando moriantur R acor¬
poribus quib eos conexuit separent.  corpor sepit Caplum.la
umiuersam terram dei sui non quidem sumimi. s tamen magni
.i. totus huius mundi membrum in medio positum.⁊ sempiter¬
num ẽẽ non dubitent. Cur ergo deus ille summus. fecerit eis
infra eum sunt preferendu eundemq ẽẽ existiment aĩante
anima scilicet sicut asserunt rationali uel intellectual. ĩta
magna mole corporis eius inclusa. ip̃iusq corporis tanq̃ mẽ¬
bra locis sins posita atq digesta quattuor constituerit elem̃ta
quoꝵ unctura ne unq̃ deus eoru tanq magnus moriatur.

Expanded text:
gis exiguam paucitatem: et quaerentes quid in doctrina christiana reprehendant, exagitant aeternitatem corporum, tanquam haec sint inter se contraria, ut et beatitudinem quaeramus animae, et esse uelimus in corpore, uelut aerumnoso uinculo conligatam; cum eorum auctor et magister Plato donum a deo summo dis ab illo factis dicat esse concessum, ne aliquando moriantur, id est a corporibus, quibus eos conexuit, separentur. CAPUT XVII. Contra uniuersam terram dei sui, non quidem summi, sed tamen magni, id est totius huius mundi, membrum in medio positum et sempiternum esse non dubitent. Cum ergo deus ille summus fecerit eis is, qui infra eum sunt, praeferendum, eundemque esse existiment animantem, anima scilicet, sicut adserunt, rationali uel intellectuali in tam magna mole corporis eius inclusa, ipsiusque corporis tamquam membra locis suis posita adque digesta quattuor constituerit elementa, quorum iuncturam, ne umquam deus eorum tam magnus moriatur,