comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uaerũ scripturarũ sensum quaesisse non uerba.
nec magnopere de or dine sermonib: que curas se
cum intellec tui res paterent: Hucas uir a pos¬
tolicus & euangelista scribit stephanũ primum
xp̃i mastrrem iniudaica contentione narrantẽ
& defunctus ẽ ipse & patres nr̃i. & translati sum
insrchem: & positi sunt insepulchro quodemit abra¬
ham p̃tio argenti a filiis. emmor filii sychem : hiclo¬
cus in genesi multo aliter inuenitur: quod scilic&. abra¬
ham emerit ab efrom hetteo filiosa ar iuxta che¬
bron qua dringentis dragmis argenti speluncã duplice
& agrum circa eã. sepelieritq in ea sarrã uxorẽ
suã: Atq in eodem libro postea legimus. reuesten¬
tẽ de mesopotamia iacob. cũ uxorib & filiis suis po¬
suisse tabernaculũ ante salem urbẽ sicimorum
quae ẽ interra chanaan: & habitasse ibi & emisse
pastem agri in quo habebat tentoria. abemmor
patre socbem centũ agpis. et statuis se ibi altare

Expanded text:
veterum Scripturarum, sensum quaesisse, non verba: veterum Scripturarum, sensum quaesisse, non verba: nec magnopere de ordine sermonibusque curasse, cum intellectui res paterent.\' Lucas, uir apostolicus et euangelista, scribit Stephanum, primum Christi martyrem, in Iudaica contentione narrantem:et defunctus est ipse etpatresnostri et translati sunt in Sychem; et positi sunt in sepulchro, quod emit Abraham pretio argenti a filiis Emmor, filii Sychem. hic locua in Genesi multo aliter inuenitur, quod scilicet Abraham emerit ab Efron Chetheo, filio Saar, iuxta Chebron quadringentis didragmis argenti speluncam duplicem et agrum circa eam sepelieritque in ea Sarram, uxorem suam. atque in eodem libro postea legimus reuertentem de Mesopotamia Iacob cum uxoribus et filiis suis posuisse tabernaculum ante Salem, urbem Sicimorum, quae est in terra Chanaan, et habitasse ibi et emisse partem agri, in quo habebat tentoria, ab Emmor, patre Sychem, centum agnis et statuisse ibi altare
Abbreviated transcription (Latin):
non uidit dr̃ absq te quae praeparasti ex pectantib: tt
hoc Lxx multo aliter transtulerunt : a saeculo noope
audiuimus neq oculi nr̃i uiderunt dm̃ absq te diope¬
ratua uera & facies expectantib: temisericordiant
Intelligimus unde sumpsit testimoniũ : & tamen apłs
non uerbum expressit e uerbo. Sed rrae pi opac¬
ti feuoc Eundem sensum aliis sermonib: indicauit
In epistola adromanos. Idem beatus apłs exemplũ
de esaia proph&a sumens ecce inquit ponã insion
lapidem offensionis & p&rã scandali Discordati
a trans latione uacri & tamen cũ hebraica uerita¬
te concordat: in .Lxx. enim contrarius sensus ẽ. ñ
ut lapidi offensionis occurr&is. neq ut p&rae ru¬
nae :  Cum a postolus quoq parus hebr eis pauloꝙ
consentiens ita posuerit  Incredulis autẽ lapis os
fensionis & p&ra scandali Ex quib uniuersis ꝑ¬
spicuũ ẽ a postolos & euangelistas in interp̃tatione

Expanded text:
non uidit, deus, absque te, quae praeparasti expectantibus te.non uidit, deus, absque te, quae praeparasti expectantibus te. hoc Septuaginta multo aliter transtulerunt: a saeculo non audiuimus neque oculi nostri uiderunt deum absque te et opera tua uera et facies expectantibus te misericordiam. intellegimus, unde sumpsit testimonium, et tamen apostolus non uerbum expressit e uerbo, sed παραφραστικω̄ς eundem sensum aliis sermonibus indicauit. in epistula ad Komanos idem beatus apostolus exemplum de Isaia propheta sumens: ecce, inquit, ponam in Sion lapidem offensionis et petram scandali. discordat a translatione ueteri et tamen cum Hebraica ueritate concordat. in Septuaginta enim contrarius sensus est: non ut lapidi offensionis occurretis neque ut petrae ruinae, cum apostolus quoque Petrus Hebraeis Pauloque consentiens ita posuerit: incrfensionis et petra scandali » . Ex quibus universis perspicuum est, Apostolos et Evangelistas in interpretatione
Abbreviated transcription (Latin):
quaestiunculã imperita p̃sumptio : e ego ernoris
uenia de p̃cabor : Idem marcus in dueit ad pha¬
risacos saluatorẽ loquentẽ: Num quã legistis quid
fecorit dauid quando necesse habuit. desuriurt¬
ipse & socii eius. quomodo ingressus ẽ. domum di sub
abiathar pontifice & paner propositionis comedit
quib ñ licebat uescinisi sacer dotib. Legamus sa¬
muhelem siue ut in communi hab&urtitulo
emortum esse sed achimeleeh pontificemb emi post¬
ea adoet cum e&eris sacer dotib saul subente ꝑ¬
eus sur et: ergamus ad apostolũ pamlquseribm glo
cos inthios  Sienim comouis sent : pumquã dĩm glo
us ñ uidit neo auris audiuit nec in cor hominis as¬
cendarunt quae p̃parauit ds clilgentibus se
Solent in hoc loco apoeryforũ quida deliramenta sec¬
tari & dicere quod de apocalrpsi helae testimoniũ
sumptũ sit. Cum in esaia iuxta hebraicũ ita leñtu
Asaeculo non audierunt neq aurib ꝑceperunt oculus

Expanded text:
quaestiunculam inperita praesumptio, et ego erroris quaestiunculam inperita praesumptio, et ego erroris ueniam deprecabor. idem Marcus inducit adpharisaeossaluatoremloquentem: numquam legistis, quid fecerit Dauid, quando necessitatem habuit et esuriuitipse et socii eius, quomodo ingressus est domum dei sub Abiathar pontifice et panes propositionis comedit, quibus non licebat uesci nisisolis sacerdotibus? legamus Samuhelem — siue, ut in communi habetur titulo, r\' scriptum esse, sed \'Achimelech\' pontificem, qui postea a Doec cum ceteris sacerdotibus Saul iubente percussus est. pergamus ad apostolum Paulum. scribit ad Corinthios: si enim cognouissent, numquam dolus non uidit nec auris audiuit nec in cor hominis ascenderunt, quae praeparauit deus diligentibus s e. solent in hoc loco apocryphorum quidam deliramenta sectari et dicere, quod de Apocalypsi Heliae testimonium sumptum sit, cum in Isaia iuxta Hebraicum ita legatur: a saeculo non audierunt neque auribus perceperunt. oculus
Abbreviated transcription (Latin):
concedapt mihi imsimplici epistola quod inscriptu¬
ris scĩr uelint nolint a postolis concessuri sunt:
marcus hscipulus pari : ita suũ orditur euangelium
principium euangelii ihũ xp̃i . Sicut seriptũ. e
mesaia proph&a, Ecce mitto angelũ meu ante
faciẽ tuã qui praeparabit uiã tuã: uox claman¬
tis in desesto parate uiã dñi. rectas facite semitas
eius : hoc exemplũ eduob proph&is compositũ ẽ.:
demalachia indelic& : & esaia: Nam primũ quod
dicitur Ecce mitto angelũ meũ. ante faciẽ tuã qui
p̃parabit uiã tuã : inmalachiae fine positum est:
Sequens autẽ quod infestur. uox clamantis in de sesto &
Euera inesaia legimus: Et quo modo marcus sta¬
tim in principio uoluminis sui posurt Sicut scrip¬
tũ ẽ inesaia proph&a. Eccemitto angelum meum
Quod non scribitur inesaia ut diximus sed in malacbia
inno uissimo duodecim proph&arũ : soluat hane

Expanded text:
concedant mihi in simplici epistula, quod in scriptuconcedant mihi in simplici epistula, quod in scripturis sanctis, uelint nolint, apostolis concessuri sunt. Marcus, discipulus Petri, ita suum orditur euangelium: principium euangelii Iesu Christi, sicut scriptum est in Isaia propheta: ecce mitto angelum meum ante faciem tuam, qui praeparabit uiam tuam. uox clamantis in deserto: parate uiam domini, rectas facite semitas eius. hoc exemplum de duobus prophetis conpositum est, de Malachia uidelicet et Isaia. nam primum, quod dicitur: ecce mitto angelum meum ante faciem tuam, qui praeparabit uiam tuam, in Malachiae fine positum est; sequens autem, quod infertur: uox clamantis in deserto et cetera, in Isaia legimus. et quomodo Marcus statim in principio uoluminis sui posuit: sicut scriptum est in Isaia propheta: ecce mitto angelum meum, quod non scribitur in Isaia, ut diximus, sed in Malachia, in nouissimo duodecim prophetarum? soluat hanc
Abbreviated transcription (Latin):
borũ ordinis que discordia: magir hoc admira¬
beris si hebraicũ uideas. in quo scriptum est
Et tub& leem efratha paruulus es inmilib iuda
exte mihi egredi&ur qui sit dominator in isrħł:
Considera gradatim quae ab euangelista sint po¬
sita: & tub& hleem terra iuda: proterra iuda
ta sibi inhoc dũ taxat loco: & in hebraito concor¬
dante: euangelista enim dixit. quod non sit par¬
uulus inducib iuda Cum eregione positum par¬
uulus quidem es. & modicus. sed tam̃ dete miht par¬
uo & modico egredidur dux in israhel: secundũ
illud apostoli i elegit infirma mundi ut confundati
fostia: Porro quod sequitur qui regat uel qui pascat
populum meum israhel: Aliter in proph&a ꝑspicuũ ẽ
haecreplico ñ ut euangelistas arguã falsitatin hoc quippe
impiorum ẽ celsi porfpri iuliani: sed ut rep̃hensores
meos arguã imperitiae : Et impetrẽ ab eis ueniã ut

Expanded text:
ta uerborum ordinisque discordia, magis hoc admirata uerborum ordinisque discordia, magis hoc admiraberis, si Hebraicum uideas, in quo scriptum est: et tu, Bethlem Effratha, paruulus es in milibus Iuda; ex te mihi egredietur, qui sit dominator in Israhel. considera gradatim, quae ab euangelista sint posita: et tu, Bethlem, terra Iuda: pro \'terra Iuda\ta sibi in hoc dumtaxat loco et Hebraico concordante. euangelista enim dixit, quod non sit paruulus in ducibus luda, cum e regione sit positum: \'paruulus quidem es et modicus; sed tamen de te mihi paruulo et modico egredietur dux Israhel secundum illud apostoli: elegit infirma mundi deus, ut confundat fortia\'. porro, quod sequitur: qui regat — uel \'qui pascat\' — populum meum Israhel, aliter in propheta esse perspicuum est. Haec replico, non ut euangelistas arguam falsitatis — hoc quippe impiorum est, Celsi, Porphyrii, Iuliani —, sed ut reprehensores meos arguam inperitiae et inpetrem ab eis ueniam, ut
Abbreviated transcription (Latin):
lerunt : Ecce uirgo in utero accipi& & paria filiũ
& uocabis nom̃ eiur emmanuhel Si uerba calump¬
niamur ũtiq non ẽ ipsum habebit & accipi& nec
uocabunt & uocabitis : Porro in hebraeo. Ita scrip¬
tũ legimus.: Ecce uirgo concipi&. & paria filium:
& uocabit nomen eius emmanuhel: Non achar
qui ar guebatur infidelitatis ñ iuda ei. quierant
dñm negaturi : sed uocabit inquit ipsa quae conci¬
pi& : ipsa uirgo quae pari&: In eodem euangelista
legimus herodem ad aduentũ magorũ fuisse tur¬
batũ : scribisq & sacerdotib congregatis sciscitatũ
ab eis ubixp̃s nascer&ur : illosq respondis se in bah¬
leem iudeae sic enim scriptũ ẽ in proph&a. Et tu bah¬
leem terra iuda nequaquã minima es inducib iuda
dete enim egredidur dux qui regat populũ meum
israhel: hoc exemplũ in uulgata editione sio festur
lib: iuda : dete mihi egredi&ur. ut sit princeps
in israhel.: Quanta inter mattheũ .&Lxx. uer

Expanded text:
lerunt: ecce uirgo in utero accipiet et pariet filium et uocabitis nomen eius Emmanuhel. si uerba calumniantur, utique non est ipsud \'habebit\' et \'accipiet\' nec \'uocabunt\' et \'uocabitis\'. porro in Hebraeo ita scriptum legimus: ecce uirgo concipiet et pariet filium et uocabit nomen eius Emmanuhel. non Achaz, qui arguebatur infidelitatis, non Iudaei, qui erant dominum negaturi, sed uocabit, inquit, ipsa, quae concipiet, ipsa uirgo, quae pariet. in eodem euangelista legimus Herodem aduentu magorum fuisse turbatum scribisque et sacerdotibus congregatis sciscitatum ab eis, ubi Christus nasceretur, illosque respondisse: in Bethlem Iudae; sic enim scriptum est in propheta: et tu, Bethlem, terra Iuda, nequaquam minima es in ducibus Iuda; de te enim egredietur dux, qui regat populum meum Israhel. hoc exemplum in uulgata editione sic fertur: sis in milibus Iuda; de te mihi egredietur, ut sit princeps in Israhel. quanta inter Matheum et Septuagin
Abbreviated transcription (Latin):
nis simi sunt quamquã ego illud magis rear quod
dictanti uenit in mentẽ non te ignorare quod semꝑ
adoctis uiris usurpatũ ẽ: sed peste mihi proponi
ab alio qua estionem q̃ui forsitan propter amorem his¬
toriarum salusti calpurnius cognomento lanarius
sit : Cui quacso ut suadeas ñ euescentiũ dentib eden¬
tulus inuideat : &oculos caprearũ talpa contemnat :
diues ut cernis ad disputandũ materias ediam episto¬
laris angustia finienda est :¬

Expanded text:
nissimi sunt. quamquam ego illud magis rear, quod nissimi sunt. quamquam ego illud magis rear, quod dictanti uenit in mentem, non te ignorare, quod semper doctis uiris usurpatum est, sed per te mihi proponi ab alio quaestionem, qui forsitan propter amorem Historiarum Sallustii Calpurnius cognomento Lanarius sit. cui quaeso ut suadeas, ne uescentium dentibus edentulus inuideat et oculos caprearum talpa contemnat. diues, ut cernis, ad disputandum materia, sed iam epistolari angustia finienda est
Abbreviated transcription (Latin):
eis enitouenꝰ Repperies: Uictorino mastyri inli¬
bris suis lic& desiit eruditio tamen nonde est
eruditionis uoluntas: Cyprianus quod idoladii.
nonsint. qu abreuitate qua historiarũ omnium
scientia quo uerborũ & sensuũ splendore ꝑstrinxit
Hilarius meorũ temporũ confessor & epis copus
duo decim quintiliam libros & stilo imitatus est
& numero breuique libello quem scripsit con¬
tradioscorũ medicum quidinlitteris possit
ostendit:: Iuuencus pres brter sub constantino
historiã dñi saluatoris uersib explicauit :¬
Nec ꝑtimuit euangelii maiestatem sub mari
leges mittere: dec&eris uel mostuis uel uiuenti¬
b taceo quorũ scriptis suis & uires manifestae
sunt. & uoluntas nec statim praua opinione
fallaris contragentes hoc ẽẽ. licitũ. in aliis dis¬
putationib dissimulandũ : quia omnes paene
omniũ libri exceptis hisqui cum epicuro litte¬
iras non didiceront cruditionis doctrinae que ple¬

Expanded text:
is ἐπιτομὴν repperies. Uictorino martyri in liis ἐπιτομὴν repperies. Uictorino martyri in libris suis, licet desit eruditio, tamen non deest eruditionis uoluntas. Cyprianus, quod idola dii non sint, qua breuitate, qua historiarum omnium scientia, quo uerborum et sensuum -splendore perstrinxit! Hilarius, meorum temporum confessor et episcopus, duodecim Quintiliani libros et stilo imitatus est et numero breuique libello, quem scripsit contra Dioscorum medicum, quid in litteris possit, ostendit. Iuuencus presbyter sub Constantino historiam domini saluatoris uersibus explicauit nec pertimuit euangelii maiestatem sub metri leges mittere. de ceteris uel mortuis uel umentibus taceo, quorum ex scriptis suis et uires manifestae sunt et uoluntas. Nec statim praua opinione fallaris, contra gentes hoc esse s licitum, in aliis disputationibus dissimulandum, quia omnes paene omnium libri exceptis his, qui cum Epicuro litteras non didicerunt, eruditionis doctrinaeque ple
Abbreviated transcription (Latin):
quoq: emeseni & trifilli crpru & asterii scr̃topoli¬
tae a c̃ sarapionis confessoris : titi quoq bos tsen¬
sis episcopi cappa do cum que basilii gregorii amphi¬
lochii: qui omnes intantũ philoso phorũ doctrinis
atq sententus suos referserunt libros : ut nescias.
quid in illis primum admirari debeas: Eruditio¬
nem saeculian scientiã scripturarũ: Ueniã adla¬
tinos quid testulli ano eruditius quid acutius a polo¬
g&icis eius & contragentes libri cunctam sacculi
continent disciplinam : minucius felix causidicus
romani fori in libro cuititulus octauius ẽ. et in al¬
tero contra mathe maticos sita menin scriptio non
mentitur auctorẽ quid gentiliũ lit terarũ dimi¬
sit in tactum : Septem libros aduersus gentes ar¬
nobius edidit : totidem que discipulus eius lactantius
quideira quoq & deopificio di. duo uolumina condi¬
dit quos si legere uolueris dia logorũ ciceronis in¬

Expanded text:
quoque Emiseni et Triphyllii Cyprii et Asterii Scythopoliquoque Emiseni et Triphyllii Cyprii et Asterii Scythopolitae ac Sarapionis confessoris, Titi quoque, Bostrensis episcopi, Cappadocumque Basilii, Gregorii, Amphilochii: qui omnes in tantum philosophorum doctrinis atque sententiis suos referserunt libros, ut nescias, quid in illis primum admirari debeas, eruditionem saeculi an scientiam scripturarum. Ueniam ad Latinos. quid Tertulliano eruditius, quid acutius? Apologeticus eius et contra gentes libri cunctam saeculi continent disciplinam. Minucius Felix, causidicus Romani fori, in libro, cui titulus \'Octauius\' est, et in altero contra mathematicos — si tamen inscriptio non mentitur auctorem — quid gentilium litterarum dimisit intactum? septem libros aduersus gentes Arnobius edidit totidemque discipulus eius Lactantius, qui de ira quoque et de opificio dei duo uolumina condidit; quos si legere uolueris, dialogorum Ciceron
Abbreviated transcription (Latin):
erudi tissimus. octo scripsit stromatũ libros & toti¬
dem. ỹnotyitotean. Etaliũ comragentes paeda¬
gogi quoq tria uolumina quid in illis in doctum
immo quid non demedia philosophia ẽ. : hunc imita¬
tus origenes decem scripsit stromateas xp̃i anorũ
& philosophorũ intersesentias comparans & om̃a
nr̃ae religionis dogmata deplatone & aristo tele
num enio cornutoq: confirmans : scripsit & mile¬
tiades contragentes uolumen egregium hr̃ppoli¬
tusq & apollonius romanae urbis senator pro¬
pria opuscula condiderunt: Extante tiulii
africani libri qui temporũ scripsit historiã & theo¬
dori qui postea gregorius appellatus ẽ uiri apos¬
tolicorũ signorum atq uistutũ : Et dionrsi alex¬
andrini episcopi anatolii quoq lao dicenae ecde¬
siae sacerdotis Nec pres brterorũ pamphibi pierii
lucian malchionis eusebii caesariensis episcopi &
cus tathi antio cheni. & athanasi alexandrini. eusebi

Expanded text:
eruditissimus, octo scripsit Stromatum libros et totieruditissimus, octo scripsit Stromatum libros et totidem Υποτυπώσεων et alium contra gentes, Paedagogi quoque tria uolumina. quid in illis indoctum, immo quid non de media philosophia est? hunc imitatus Origenes decem scripsit Stromateas Christianorum et philosophorum inter se sententias conparans et omnia nostrae religionis dogmata de Platone et Aristotele, Numenio Cornutoque confirmans. scripsit et Miltiades contra gentes uolumen egregium Hippolytusque et Apollonius, Romanae urbis senator, propria opuscula condiderunt. extant et Iulii Afncani libri, qui temporum scripsit historias, et Theodori, qui postea Gregorius appellatus est, uiri apostolicorum signorum atque uirtutum, et Dionysii, Alexandrini episcopi, Anatolii quoque, Laodicenae ecclesiae sacerdotis, nec non presbyterorum Pamphili, Pierii, Luciani, Malchionis, Eusebii, Caesariensis episcopi, et Eustathii Antiocheni et Athanasii Alexandrini, Eusebii
Abbreviated transcription (Latin):
ingeniũ: aristides philosophus uir elo quentissi¬
mus cidem principi apologeticũ proxp̃i anis obta¬
lit contextum philo sophorũ sententis quẽ imai¬
tatus postea iustinus & ipse philosophus. anto¬
nino pio & filuis eius Senatuiq librum contra
gentes tradidit: Defendens ignominĩa crucis & re¬
surrectionẽ xp̃i. totam p̃dicans libertate: Quid
loquar demilitone sardensi epis copo: quid de apoli¬
nari hiera politanae ecclesiae sacerdote dionrsio¬
que corinthiorũ episcopo & tatiano & bardasane
& hireneo pothini mastyris successore quiorigi nes
haerescon singularum ex quib: philo soporũ fontibus
emanarint multis uoluminibus explicarunt :
Dantaenus stoicae sectae philosophus ob̵ prarcipuae
eruditionis gloriã a demario alexandriae episcopo
missus ẽ indiam ut xp̃m apud brachimanas & illius
gentis philosophos praedicar& : Clemens a lex¬
andrinae ecclesiae praesbrter in eo iudicio omnium

Expanded text:
ingenium? Aristides philosophus, uir eloquentissiingenium? Aristides philosophus, uir eloquentissimus, eidem principi Apologeticum pro Christianis obtulit contextum philosophorum sententiis; quem imitatus postea Iustinus, et ipse philosophus, Antonino Pio et filiis eius senatuique librum contra gentes tradidit defendens ignominiam crucis et resurrectionem Christi tota praedicans libertate. quid loquar de Melitone, Sardensi episcopo, quid de Apollinari, Hierapolitanae ecclesiae sacerdote, Dionysioque, Corinthiorum episcopo, et Tatiano et Bardesane et Irenaeo, Photini martyris successore, qui origines hereseon singularum, ex quibus philosophorum fontibus emanarint, multis uoluminibus explicarunt? Pantaenus, Stoicae sectae philosophus, ob praecipuae eruditionis gloriam a Demetrio, Alexandriae episcopo, missus est Indiam, ut Christum apud Bragmanas et illius gentis philosophos praedicaret. Clemens, Alexandrinae ecclesiae presbyter, uir meo iudicio omnium
Abbreviated transcription (Latin):
canem philo sophorũ & historicorũ doctrinis
id est herculis clauare percutiã quã quã na¬
rorcum nr̃m & ut ipse solebat dicere. galileũ
statim in proelio senserit & mercedem lingua
puti dissimae conto ilia perfossus acceperit:
Iose mi phus antiquitaetẽ ad probans iudaici popu
duor bbros scribit contra apionem +¬
lex andrinum gram maticũ & tanta saccularium
profest testimonia : ut mihi miraculũ subeat
quomodo uir hebracus & ab infantia sacris litte¬
ris mruiditus cunc tam graecorũ biblothecã
euoluerit.s quid loquar dephilone quẽ uel
alterã uel secundũ. uel iudaeum platonẽ me¬
ritu ei pronuntiant : Curram ꝑ singulos qua¬
dratis a postolorũ discipulus &athenensis eecle¬
siae pontifex nonne a driano principi eleusinȩ
sucra inuisenti librum pronostra religione
tradididit & tantae admirationi omniũ fuit
ut ꝑ secutionẽ grauissimã illius excellens sedar&

Expanded text:
canem philosophorum et historicorum doctrinis, canem philosophorum et historicorum doctrinis, id est Herculis claua, repercutiam? quamquam Nazareum nostrum et — ut ipse solebat dicere — Galileum statim in proelio senserit et mercedem linguae putidissimae conto ilia perfossus acceperit. Iosephus antiquitatem adprobans Iudaici populi duos libros scribit contra Apionem, Alexandrinum grammaticum; et tanta saecularium profert testimonia, ut mihi miraculum subeat, quomodo uir Hebraeus et ab infantia sacris litteris eruditus cunctam Graecorum bibliothecam euoluerit. quid loquar de Philone, quem uel alterum uel secundum uel Iudaeum Platonem critici pronuntiant? Curram per singulos: Quadratus, apostolorum discipulus et Atheniensis ecclesiae pontifex, nonne Adriano principi Eleusinae sacra inuisenti librum pro nostra religione tradidit et tantae admirationi omnium fuit, ut persecutionem grauissimam illius excellens sedaret
Abbreviated transcription (Latin):
tond& caesariem suam : ut quicquid in ea absq sensu
& uita est auferatur: Cyprianus uir eloquentia
pollens & mastyrio firmia no n arrante mord&ur
Cur aduersus demarianũ scribens testimoniis
usus sit proph&arũ & apostolorũ quae illae ficta
& commenticia eẽ ducebat. Et non potius philo¬
sophorũ ac po&arũ quorũ auctoritati ut & hni¬
cus contraire non poterat: Scripserunt con¬
tranos celsus atq porfurius. prcora origenes
uter methodius eusebius & appollinaris fostissi¬
me responderunt: quorũ origenes octo scripsit
lbros: methodius usq: addecem milia procedit
uersuum eusebius & apollinaris uiginti quinque
& triginta uolumina condiderunt : Lege eos &
inuenies nos cõparatione eorũ imperitissi mos
& post tanti temporis otiũ uix quasi ꝑ somnium
quodpueri didicimus recor dari Iulianus augus¬
tus septem libros in ex peditione pasthica aduer
tempta uero : puto inter dicis mihi nerabidum

Expanded text:
tondet caesariem suam, ut, quidquid in ea absque sensu tondet caesariem suam, ut, quidquid in ea absque sensu et uita est, auferatur. Cyprianus, uir et eloquentia pollens et martyrio, Firmiano narrante mordetur, cur aduersus Demetrianum scribens testimoniis usus sit prophetarum et apostolorum, quae ille ficta et commenticia esse ducebat, et non potius philosophorum ac poetarum, quorum auctoritati ut ethnicus contra ire non poterat. scripserunt contra nos Celsus atque Porphyrius: priori Origenes, alteri Methodius, Eusebius et Apollinaris fortissime responderunt. quorum Origenes octo scripsit libros, Methodius usque ad decem milia procedit uersuum, Eusebius et Apollinaris uiginti quinque et triginta uolumina condiderunt. lege eos et inuenies nos conparatione eorum inperitissimos et post tanti temporis otium uix quasi per somnum, quod pueri didicimus, recordari. Iulianus Augustus septem libros in expeditione Parthica aduerstemptauero, puto, interdices mihi, ne rabidum
Abbreviated transcription (Latin):
enim auero dauid extorquere demanib hostiũ
gladiũ & goliae superbissimi caput propriamu¬
crone truncare: Legerat inde utero nomio
dñi uoce p̃ceptũ. mulieris captiuae radendum
caput. Supercilia omnes pilos &ungues corporis
amputandos & sic tam habendã coniugio: quid
ergo mirum si & ego sapientiã saccularẽ propter
eloquii uenustatẽ & membrorũ pulchritudinem
deancilla atq captiua israhelitam facese cupio.
si quic quid in ea mostuũ est ido latriae uoluptatis
erroris libi dinũ uel praecido uel rado & mixtus
purissimo corpori uernaculos ex ea genero
dño sabaotho łłabor meus in famila xp̃i profi¬
cit stu prum Inalienam aug& numerũ cun¬
seruorum: Osee accipit uxorẽ filiã debe¬
laim Id est dulcedinum & nascitur eide mere¬
trice filius ietra hel qui uocatur semen di :
Esaias nouacula acuta barbam & crura peccantium
radit: Hiez echihel in typo fornicantis. Hierus alem

Expanded text:
enim a uero Dauid extorquere de manibus hostium enim a uero Dauid extorquere de manibus hostium gladium et Goliae superbissimi caput proprio mucrone truncare. legerat in Deuteronomio domini uoce praeceptum, mulieris captiuae radendum caput, supercilia, omnes pilos et ungues corporis amputandos et sic eam habendam in coniugio. quid ergo, mirum, si et ego sapientiam saecularem propter eloquii uenustatem et membrorum pulchritudinem de ancilla atque captiua Israhelitin facere cupio, si, quidquid in ea mortuum est idolatriae, uoluptatis, erroris, libidinum, uel praecido uel rado et mixtus purissimo corpori uernaculos ex ea genero domino sabaoth? labor meus in familiam Christi proficit, stuprum in alienam auget numerum conseruorum. Osee accipit uxorem filiam Debelaim, id est dulcedinum, et nascitur ei de meretrice filius Iezrahel, qui uocatur \'semen dei\'; Isaias nouacula acuta barbam et crura peccantium radit; Ezechiel in typo fornicantis Hierusalem
Abbreviated transcription (Latin):
salomonem philo sophis tyri & proposuisse ñ nulla
& aliqua respondisse : unde in ex ordio pro uerbio¬
tũ cõmon& ut intellegamus sermones prudentiae
uersutias que uerborũ parabolas & obscurũ ser¬
monem dicta sapientiũ & enigmata quae propriae
dialecticorũ &philo sophorũ sunt : Sed & paulus
a postolus epimeni dis po&ae abusus uersiculo est
scribens adtitũ, er&ens essem ꝑ mendaces malae bes¬
tiae uentres pigri: Cuius heror emi fiohiũ postra
callimachus usur pauit: Neo mirum siapud latinos
marum non serua aduerbũ expressa translatio
Cum homerus eadem lingua uersus inprosam uix
cohaereat: In alia quoq: epistola menan drĩ ponit
disputans aratum testem uocat ipsius eni & genus
sumusi quod graeoae dicitur : ⁊ oỹr ap kai penoce
cnen : et est clausula uersus heroici  parũ
hoc esset doctor xp̃i ani exercitus & oratar inuic¬
tus proxp̃o causam agens &iam inscriptionẽ fastui¬
ta mare torqu& in argumentũ fidei: Didicerat

Expanded text:
Salomonem philosophis Tyri et proposuisse nonnulla et aliqua respondisse? unde in exordio Prouerbiorum commonet, ut intellegamus sermones prudentiae uersutiasque uerborum, parabolas et obscurum sermonem, dicta sapientium et enigmata, quae proprie dialecticorum et philosophorum sunt. sed et Paulus apostolus Epimenidis poetae abusus uersiculo est scribens ad Titum: Cretenses semper mendaces, malae bestiae, uentres pigri. cuius heroici hemistichium postea Callimachus usurpauit. nec mirum, si apud Latinos metrum non seruet ad uerbum expressa translatio, cum Homerus eadem lingua uersus in prosam uix cohaereadisputans Aratum testem uocat: ipsius enim et genus sumus, quod Graece dicitur: tiJij vap κκὶ γένος ἐσμέν et est clausula uersus heroici. ac ne parum hoc esset, ductor Christiani exercitus et orator inuictus pro Christo tausam agens etiam inscriptionem fortuitam arae retorquet in argumentum fidei. didicerat
Abbreviated transcription (Latin):
tus ẽuir potens refrenare omne corpus:
Illud uero quod in eodem euangesta scribitur. & ue¬
niens habitauit inciuitate quaedicitur nazarah
ut impler&ur quod dictũ ẽ ꝑ proph&ã quia na¬
zareus uocabitur: Respondeant loco dedali & fas¬
tidiosi aestimatores omniũ tractatorũ ubi le¬
gerint discantq in esaia positũ: Nam in eo loco
ubinos legimus atq trans tulimus. exi& uirga
deradice iesse & flos deradice conscend&:
Inhebraeo iuxta linguae illius ĨAINA Itascrip¬
tũ ẽ Exi& uirga deradice iesse : & nazareus
deradice eius cresc&:: Cur hoc omiserunt. Lxx.
giũ ẽ uel celasse uel ignoras se mr̃steriũ tran¬
seamus adc&era: Neq enim epistolae breuitas pa¬
titur diutius insingulis in morari.: Idem mat¬
theus loquitur: hoc autẽ totũ factũ ẽ: ut cõple

Expanded text:
tus est uir, potens refrenare omne corpus? tus est uir, potens refrenare omne corpus? illud uero, quod in eodem euangelista scribitur: et ueniens habitauit in ciuitate, quae dicitur Nazaret, ut inpleretur, quod dictum est per prophetam, quia Nazareus uocabitur, respondeant logodaedali et fastidiosi aestimatores omnium tractatorum, ubi legerint, discantque in Isaia positum. nam in eo loco, ubi nos legimus atque transtulimus: et exiet uirga de radice Iesse et flos de radice conscendet, in Hebraeo iuxta linguae illius ἰδίωμα ita scriptum est: exiet uirga de radice Iesse et Nazareus de radice eius crescet. cur hoc omiserunt Septuagium est uel celasse uel ignorasse mysterium. Transeamus ad cetera — neque enim epistulae breuitas patitur diutius in singulis morari —: idem Matheus loquitur: hoc autem totum factum est, ut conple
Abbreviated transcription (Latin):
phoc ut arbitror loco iuxta quorundã pru¬
dentiã nuangelista piaculi reus ẽ : quodaus us
sit proph&ae uerba ad dĩ referrẽ ꝑsonam
scribit supra dictus euangelista adangelimo¬
nitum tulis se ioseph paruulũ & matrem eius.
& intrasse a egrptũ : ibiq mansisse usq ad obitã
herodis ut impler&ur quod dictũ ẽ adño ꝑ pro¬
ph&am. Excaegrpto uocau filiũ meã: hoc nr̃ico¬
dices non habent : sed in osee proph&a iuxta he¬
braicã scribitur ueritatẽ: quia puer ista heł
dilext cã. & exaegypto uoc aui filium meum.
Oroquo in eodem loco Lxx. transtulerunt
quia paruulus .ẽ. israhel & dilexit eũ. & ex ac¬
grpto uocaui filiũ enis: Nũ omnino repudiandi sunt
qui istum locum qui ad xp̃i maxime ꝑtin& sac ram̃tũ
Auiter transtulerunt : ANdanda potius uenia ut ho¬
mipib: iuxta sententiã ia cobi dicentis. Multa pec¬
camus omnes & siquis in uerbo non peccat. iste ꝑfec¬

Expanded text:
hoc, ut arbitror, loco iuxta quorundam pruhoc, ut arbitror, loco iuxta quorundam prudentiam euangelista piaculi reus est, quod ausus sit prophetae uerba ad dei referre personam. scribit supra dictus euangelista ad angeli monitum tulisse Ioseph paruolum et matrem eius et intrasse Aegyptum ibique mansisse usque ad obitum Herodis, ut inpleretur, quod dictum est a domino per prophetam: ex Aegypto uocaui filium meum. hoc nostri codices non habent, sed in Osee propheta iuxta Hebraicam scribitur ueritatemu.quia puer Israhel, dilexi eum et ex Aegypto uocaui filium meum. pro quo in eodem loco Septquia paruulus est Israhel, et dilexi eum et ex Aegypto uocaui filios eius. num omnino repudiandi sunt, qui istum locum, quia ad Christi maxime pertinet sacramentum, aliter transtulerunt, an danda potius uenia ut hominibus iuxta sententiam Iacobi dicentis: multa peccamus omnes; et, si quis in uerbo non peccat, iste perfec
Abbreviated transcription (Latin):
apostolũ falsitatis quod nec cum hebraico  Nec
cum. Lxx. congruat translatorib & quod his
maiur ẽ. Orr& in nomine: proz accharta quip¬
pe hicremiã posuit sed absit hoc depedise quo
xp̃i dicere Eui curae fuit non uerba & syllabas
aucupari : sed sententias doc matũ ponere: Venia¬
mus ad aliud eius dẽ ⁊ acchariae testimonium
quod iohannes euangelista sumit iuxta hebrai¬
cã ueritatẽ: uidebunt inquem conpunxerunt
ti sunt latini & aspicient adme. probis
quae mluserunt siue insultauerunt: discrepat
men sermonũ uari&as sp̃s unitate concordat
Inmat theo quoq: legimus. dñm p̃dicentẽ apłir
fugam & hoc ipsum ⁊ acchariae testimonio con¬
firmantẽ : scriptũ ẽ ait: percutiã pastorẽ &
oues dis̃ pergentur: At Lxx. & in hebraeo mul¬
to aliter ẽNon enim ex ꝑsona đi dicitur ut
cuangelista uult sed ex prophoae dm̃ patrẽ no¬
gantis : percute pastorẽ & dis pargantur oues s

Expanded text:
apost. olum falsitatis, quod nec cum Hebraico nec apost. olum falsitatis, quod nec cum Hebraico nec cum septuaginta congruat translatoribus et, quod his maius est, erret in nomine — pro Zacharia quippe Hieremiam posuit - ; sed absit hoc de pedisequo Christi dicere, cui curae fuit non uerba et syllabas aucupari, sed sententias dogmatum ponere. ueniamus ad aliud eiusdem Zachariae testimoquod Ioannes summit iuxta Hebraicam veritatem: “Videbunt in quem compunxerunt”tati sunt Latini: « Et aspicient ad me, pro his quae illuserunt, sive insultaverunt. » Discrepamen sermonum varietas, spiritus unitate concordat. In Matthaeo quoque legimus Dominum praedicentem Apostolis fugam et hoc ipsum Zachariae testimonio confirmantem: scriptum est, ait: percutiam pastorem et oues dispergentur. at in Septuaginta et in Hebraeo multo aliter est; non.enim ex persona dei dicitur, ut euangelista uult, sed ex prophetae deum patrem rogantis: percute pastorem, et dispergentur oues. in
Abbreviated transcription (Latin):
ub& inertis scribere. comentari descriptaris re¬
mor dere laedentes digerere sthomacũ. in locis me
exercere cõmunib: Et quasilimatas ad pugnandũ
sagittas reponere qua diu non profero cogstatuo
nũ ẽ coram uobis date mercedem mihi aut rennui¬
te : & appenderunt mercedẽ meã triginta argin¬
teos Dixitq: dñs adme: pone illos in conflatorio
et considera si probatũ sit sicut probatus sum abeis
& tuli triginta argenteos & misi eos indomo dñi uo
conflatorͦio quantũ dista ab euangelistae testi¬
monio Lxx translatio perspicuum e sed&
in hebreo cum sensus idem sit uerba praeposte¬
ra sunt & paene diuersa: Et dixi inquit ad eosi
sibonũ ẽ in oculis uestris ad feste mercedẽ meã
& si non quiescite : & ad penderunt mercedẽ meã
triginta argenteos. et dixit dñs adme. proice
illuo adstatuariũ decorũ pra&iũ quod ad pranĩa¬
tus sum ab eis : & tuli triginta argenteos a pro¬
ieci cos indomodñi adstatuariũ: Accosente

Expanded text:
re; commentari de Scripturis, remordere laedentes, digerere stomachum, in locis me exercere communibus, et quasi limatas ad pugnandum sagittas reponere. Quamdiu non profero cogitata, num est coram uobis, date mercedem mihi aut rennuite. et adpenderunt mercedem meam triginta argenteos. dixitque dominus ad me: pone illos in conflatorio et considera, si probatum sit, sicut probatus sum ab eis. et tuli triginta argenteos et misi eos in domo domini in conflatorio. quantum distet ab euangelistae testimonio Septuaginta translatio, perspicuum est. sed et in Hebraeo, cum sensus idem sit, uerba praepostera sunt et paene diuersa: et dixi, inquit, ad eos: si bonum est in oculis vestris adferte mercedem meam et si non quiescite et adpenderunt mercedem meam triginta argenteos et dixit Dominus ad me proice illud ad statuarium decorum pretium quod adpretiatus sum ab eis et tuli triginta argenteos et proiec
Abbreviated transcription (Latin):
& liquido ꝑ uidebis quantũ dist& inter ueritatem
In proph&as duo decim sco patri domnioni samuhelem
quoq: & malachim : id est quat tuor regũ libros: quaȩ
si legere uolueris probabis quantae difficultatis sit di¬
uinam scripturam : & maxime prophecas intellegere :¬
& interp̃tũ uitio quae apud suos purissimo cursu
orationis labuntur apud nos scatere uituss porro
eloquentiãt quã proxp̃o incͥero ne contemnis in par¬
uulis ner equiras: ecclesiastica interp̃tatio &iã siha¬
b& eloquii uenustatẽ dis simulare eam deba ce
fugere ut ñ otiosis phr losophorũ scholis pacis que
discipulis : sed uniuerso loquatur hominũ generi :¬

Expanded text:
et liquido peruidebis, quantum distet inter ueritatem et liquido peruidebis, quantum distet inter ueritatem in prophetas duodecim sancto patri Domnioni, Samuhelem quoque et Malachim, id est quattuor Regum libros.. quae si legere uolueris, probabis, quantae difficultatis sit diuinam scripturam et maxime prophetas intellegere, et interpretum uitio, quae apud suos purissimo cursu orationis labuntur, apud nos scatere uitiis. porro eloquentiam, quam pro Christo in Cicerone contemnis, in paruulis ne requiras. ecclesiastica interpretatio, etiam si habet eloquii uenustatem, dissimulare eam debet et fugere, ut non otiosis philosophorum scholis paucisque discipulis, sed uniuerso loquatur hominum generi
Abbreviated transcription (Latin):
mentẽ: Origenes donisius pierius. eus ebius caesari
ensis drdimus apollinaris : Latissime hane epistolam
interp̃tati sunt: quorũ pierius cũ sensũ a postob uen¬
tilar& atq disserer& & proposuiss& illud exponerti
sententiae conparata lenissima sunt: reuolue omniũ¬
quo supra memoraui cõmentarios. & ceclesiarũ beblio¬
tuois stuere : a magis concito gradu adoptata coertua¬
qr peruenies audiototiur inte urbis studia conci¬
tata : Audiopontificis & populi uoluntatẽ parimente
congruereminus ẽ tenere sacer dotiũ quã mererili¬
bros sedecim proph&arũ quor inlatinũ dehebreo
sermone uesti. si legeris & delectari te hoc opere
conperero prouocabis nos &iã e&era clausa arma¬
rio ñ tenere transtuli nuper iob in linguã nostram
cuius exemplar a scã marcella consobrina tua pote¬
ris mutuari : Lege eundem grȩcũ & latinũ & uete¬
rem editionẽ nostrae trans lationi compara

Expanded text:
mentem. Origenes, Dimentem. Origenes, Diensis, Dydimus, Apollinaris latissime hanc Epistolam interpretati sunt: quorum Pierius cum sensum Apostoli ventilaret atque edisseret, et proposuisset illud exponere: « sententiae coquos supra memoraui, commentarios et ecclesiarum bibliothecis fruere, et magis concito gradu ad optata coeptaque peruenies. Audio totius in te urbis studia concitata, audio pontificis et populi uoluntatem pari mente congruere. minus est tenere sacerdotium quam mereri. libros sedecim prophetarum, quos in Latinum de Hebraeo sermone uerti, si legeris et delectari te hoc opere conperero, prouocabis nos etiam cetera clausa armario non tenere. transtuli nuper Iob in linguam nostram; cuius exemplar a sancta Marcella, consobrina tua, poteris mutuari. lege eundem Graecum et Latinum et ueterem editionem nostrae translationi conpara,
Abbreviated transcription (Latin):
sero aut amatores mei. aut inuidi diuerso quidem
studio : sed pari cestamine inuulgus nostra dssemi¬
nant : & uel in laude uel inuitu peratione : nimii
sunt : non meritũ stili: sed suũ sthomacũ sequentes
itaque quod solũ facere potul  ano atisinoN.
ipsius operis tibi tipoce ocopnca quẽcũ legeris
aut ipse pronobis c&eris satis faciesꝰ aut situ quo¬
n qua de uirginitate & nuptiis disputat : altter
is sere  conpelleris : nec hoc dieo quote adseriben¬
dum pro uocẽ cuius in sacris litteris studũ prae me
fero sed ut alios quinos lacerant hoc facere conpellas:
porunt litteras uidentur sibi scilio possunt mę non
rep̃hendere sed docere sesi aliquid scriperint magis
exoperis eorum conparatione mea inter ptatio negle¬
g&ur : Lege quaesote & diligenter a postoli uerba
considera & tunc uidebis me propt̃ calum pniã deeli¬
nanda : multo plus quã ille uoluit : inmaritos fuis secle¬

Expanded text:
sero, aut amatores mei aut inuidi diuerso quidem sero, aut amatores mei aut inuidi diuerso quidem studio, sed pari certamine in uulgus nostra disseminant et uel in laude uel in uituperatiorie nimii sunt non meritum stili, sed suum stomachum sequentes. itaque, quod solum facere potui, ajEoXopatmov ipsius operis tibi itpooscpcav/jaa, quem cum legeris, aut ipse pro nobis ceteris satisfacies aut, si tu quoijv, in qua de uirginitate et nuptiis disputat, aliter disserere conpelleris. Nec hoc dico, quo te ad scribendum prouocem, cuius in sacris litteris studium prae me fero, sed ut alios, qui nos lacerant, hoc facere conpellas. norunt litteras, uidentur sibi scioli: possunt me non reprehendere, sed docere. si aliquid scripserint, magis ex operis eorum conparatione mea interpretatio neglegetur. lege, quaeso te, et diligenter apostoli uerba considera, et tunc uidebis me propter calumniam declinandam multo plus, quam ille uoluit, in maritos fuisse cle
Abbreviated transcription (Latin):
p̃iani inrterdum pudonis ẽ etiam apud acicos
Etacere: & humilitatẽ suã magis silentio consolari
quã r&ractando ueres amicitias ambitionis crim̃
incurrerẽ quã diu tacuisti neo expostulare uniquã
suꝑ hac reuolui ne non amicũ quaerere sed potentio¬
rem uiderer ex p&eres : Nunc autẽ prouocatus offi¬
cio litteraru primas semꝑ pastes habere temptalo
& ñ tamqua rescribereiqua s cribere: ut & uerecun de
huc usq tacuirse : & uerecundius loqui coepisse cognoscar
deo pusculis meis contra iouinianũ. quod & prudenter &a¬
manter feceris  exemplaria subtrahendo: optime nom
sed nihil profuit ista diligentra eð &li quanti ex urbe
uenientes mihi eadem lectitarint: quae se romae ex¬
cepisse referebant : In hac quoq: prouintia libri fu¬
erant diuulgati: & ut iose legisti nesert uox missa
re uesti: non sum tantae felicrtatis quantȩ plerique
huius temporis tractatores ut nugas meas quando
uoluerim emendare possim statim ut aliquid scrp¬

Expanded text:
iani interdum pudoris est etiam apud amicos tacere et humilitatem suam magis silentio consolari quam retractando ueteres amicitias ambitionis crimen incurrere. quamdiu tacuisti, tacui nec expostulare umquam super hac re uolui, ne non amicum quaerere, sed potentiorem uiderer expetere. nunc autem prouocatus officio litterarum primas semper partes habere temptabo et non tam rescribere quam scribere, ut et uerecunde hucusque tacuisse et uerecundius loqui coepisse cognoscar. De opusculis meis contra Iouinianum quod et prudenter et amanter feceris exemplaria subtrahendo, optime noui. sed nihil profuit ista diligentia, cum aliquanti ex urbe uenientes mihi eadem lectitarint, quae se Romae excepisse referebant. in hac quoque prouincia iam libri fuerant diuulgati et, ut ipse legisti, nescit uox missa reuerti. non sum tantae felicitatis, quantae plerique huius temporis tractatores, ut nugas meas, quando uoluerim, emendare possim. statim ut aliquid scrip
Abbreviated transcription (Latin):
Sebesium postrũ tuis monitis profecisse ñ tam
e prstolatua quã ipsius penitudine didicimua ri
mirit̃ irio dum plus corretts piacuntꝰ quaos̃
parenesereu: cest auerunt interse indulgentia
paminis &flupia as dum altor p̃teritorũ non
qucepimus. tuds copulũ conprobastia quos autẽ
quaeris incalce epistolae. cur mopus cuba nos¬
tres saltulariũ lt terarũ inter du ponastus
excempla et candor ẽ ecclesiae & hni cora iors¬
dib polluamus breuiter responsũ nabc sor
Num quã hoc quaereres nisi tetotũ tullius
possder& Si scripturas scãs legeres sunter¬
onues earum omisso uulcacio euolueres quis
enim nesciatꝰ & in mose ac proph&arũ uolumi¬
nibus quaedã adsumpta degentibum lib risiet

Expanded text:
Sebesium nostrum tuis monitis profecisse non tam epistula tua quam ipsius paenitudine didicimus. et mirum in modum plus correctus placuit, quam errans laeserat. certauerunt inter se indulgentia parentis et filii pietas, dum alter praeteritorum non recepimus, tu discipulum conprobasti. Quod autem quaeris in calce epistulae, cur in opusculis nostris saecularium litterarum interdum ponamus exempla et candorem ecclesiae ethnicorum sordibus polluamus, breuiter responsum habeto: numquam hoc quaereres, nisi te totum Tullius possideret, si scripturas sanctas legeres, si interpretes earum omisso Uolcatio euolueres. quis enim nesciat et in Moysi ac prophetarum uoluminibus quaedam adsumpta de gentilium libris et
Abbreviated transcription (Latin):
capita cunuari Si quidim eehec ut sĩbi soli ca¬
conem oppido flagrtarito postulauique abeo mu¬
tuo dom icbit ne oromplar gec facile inuulgus
proder& ros ita anno sisix mensib transut: donec
supra dicta interpraetatio descrinis otus nouo
pracstigio hiera solymã cõmigrauit Nam quida
pseudoꝰ monachus uel accepta pecunia ut porspi¬
cue. intelligedatur uel gratuita malitia ut in¬
cassucorruptor nititur ꝑsuadere. compi¬
latis chastis cius asumptib iudas  ẽ proditor
deditq aauersariis latrandi coneraine occasio¬
nem ut interim peritos contionentur ine falsa¬
riũ me uerbũ nono pobesisse de uerbo prohono¬
rabili lxis se carissimũ & maligna in terp̃tatione

Expanded text:
capita continerent — siquidem et hoc, ut sibi soli facerem, oppido flagitarat — postulauique ab eo mutuo, ut domi haberet exemplar nec facile in uulgus proderet. res ita anno et sex mensibus transiit, donec supra dicta interpretatio de scriniis eius nouo praestrigio Hierosolymam conmigrauit. nam quidam pseudomonachus uel accepta pecunia, ut perspicue intellegi datur, uel gratuita malitia, ut incassum corruptor nititur persuadere, conpilatis chartis eius et sumptibus ludas factus est proditor deditque aduersariis latrandi contra me occasionem, ut inter inperitos contionentur me falsarium, me uerbum non expres sisse de uerbo, pro \'honorabili\' dixisse \'carissimum\' et maligna interpretatione
Abbreviated transcription (Latin):
implaũ ẽ quod scriptũ ẽ. s ꝑ prophaam hieremiã
dicentẽ Et acceperunt trigenta argenteos pradiũ
adpradiati quem ad pradiauerunt filuis israhel : ade¬
de runt eos magrum figul sicut constituit mihi dñs
Hoc inhieremia penitus ñ inuenitur : sed inzaccharia
alus multo uerbis ac toto ordine discrepante
Vulgata quippe editio ista se hab& aentu er¬

Expanded text:
inpletum est, quodscriptum estper prophetam Hieremiam inpletum est, quodscriptum estper prophetam Hieremiam dicentem: et acceperunt triginta argenteos pretium adpretiati, quem adpretiauerunt a filiis Israhel, et dederunt eos in agrum figuli, sicut constituit mihi dominus. hoc in Hieremia penitus non inuenitur, sed in Zacharia aliis multo uerbis ac toto ordine discrepante; uulgata quippe editio ita se habet: e
Abbreviated transcription (Latin):
tias dies me defici& siomniũ qui ad sensum inter¬
pra&ati sunt testimonia replica uero: sufficit
in p̃senti nominasse hilariũ confessorẽ qui home¬
las in iob & in psalmos tractatus plurimũ in latinũ
uestit egraeco mec adsedit litterae dormitanti.
& putida rusticorũ interp̃tatione se torsit : sed
quasi captiuos sensus in suã linguã uctoris iure
trans posuit : Nec hoc mirũ in c&eris saeculi ui¬
tes & euangelistae. atq: apostoli idem in sacris
uoluminib fecerunt: Legimus in marco dicente
dñm thabit acumi: Statimq subiunctũ quod in¬
ter praetatur ꝓuella tibidico surge arguite
euangelistam mendacii. quare ad diderit tibidico
Cum in hebraeo tantum modo sit puella surge
sedut eΝΦΑΤΙΚΩTΕΡΟΗ facer& & sensum uocan¬
tis & imperantis ex primer& : ad didit tibi dico:
Rursum inmattheo redditis aproditore iuda trigenta
arunteis &empto ex eis agro figuli scribitur: Tunc

Expanded text:
tias. dies me deficiet, si omnium, qui ad sensum intertias. dies me deficiet, si omnium, qui ad sensum interpretati sunt, testimonia replicauero. sufficit in praesenti nominasse Hilarium confessorem, qui homiIias in Iob et in psalmos tractatus plurimos in Latinum uertit e Graeco nec adsedit litterae dormitanti et putida rusticorum interpretatione se torsit, sed quasi captiuos sensus in suam linguam uictoris iure transposuit. Nec hoc mirum in ceteris saeculi uierpretes et euangelistae atque apostoli idem in sacris uoluminibus fecerint. legimus in Marco dicentem dominum: talitha cumi statimque subiunctum: quod interpretatur: puella, tibi dico, surge. arguite euangelistam mendacii, quare addiderit tibi dico, cum in Hebraeo tantummodo sit puella, surge: sed ut ἐμφατικώτερον faceret et sensum uocantis et imperantis exprimeret, addidit tibi dico. rursum in Matheo redditis a proditore Iuda triginta argenteis et empto ex eis agro figuli scribitur: tunc