comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ad sapĩe ur̃e uenire ꝯspestũ ⁊ multa
plenũ falsitate credatis. lic ⁊̃ si ab¬
sortiret᷑ effectũ. Neq .it. arbit̾un¬
dici pͭ. ad ꝗ uolũtaria ꝑtiũ ⁊ promissio
non astringit. nec uidictat sentũa. q̃
neo abordinaria uirisdc̃one. nec ade¬
legata ꝓcedit. S ꝯcausã ⁊munẽ pͥua¬
ta auctoritate detidere. qͣ arrogantia
p̾sũpserũt: nob̃q tanꝙͣ inferiorib
inpon̾e magistratũ: quos diuina bo¬
nitas pares ordine. ⁊eadem spectabi¬
les astituit dignitate: S neq causa qqd sic.¬
dici deb: ubi int̾ ⁊ sentientes nullũ
potuit ẽẽ litigiũ. neq sñ ꝯcͣditione
questio ł formari pocuit. ł absolui.
adħ. si qd̾ de oct᷑ factũ ÷. abinitio for¬
te non ualuit: expꝰsc̃o istoꝵ nullo ru¬
re ualuit ꝯfirmari. cum ip̃e iã ab
eo qui pot̾at idẽpnationis sententiã
debitiq penã a nathematis extepiss.
Scio sapĩam ur̃a ualidiorib argum̃tis
potioribiq r̃onib habundare. ut papi¬

Expanded text:
ae vestrae venire conspectum, multa plenum falsitate credatis, licet, etiamsi absortiretur effectum. Neque enim arbitriudici potest ad quod voluntaria partium compromissio non astringit, nec judicialis sententia quae nec ab ordinaria jurisdictione nec a delegata procedit. Sed et causam communem privata auctoritate decidere qua arrogantia praesumpserunt nobisque, tanquam inferioribus, imponere magistratum, quos divina bonitas pares ordine, et eadem spectabiles constituit dignitate? Sed neque causa dici debet, ubi inter consentientes nullum potuit esse litigium, neque sine contradictione quaestio vel formari potuit vel absolvi. Ad haec si quod de Ottone factum est ab initio forte non valuit, ex post facto istorum nullo jure valuit confirmari, cum ipse jam ab eo qui poterat condemnationis sententiam debitique poenam anathematis excepisset. Scio sapientiam vestram validioribus argumentis potioribusque rationibus abundare, ut Papi
Abbreviated transcription (Latin):
nec detͥm̃tũ sentit area dñi si gͦnis
manentib palee uentilabro pꝰgente
discedunt. Igit᷑ om̃ia recensenti ma  de oõ¬
lente ꝑseu̾antie fides inconoꝰsa p̾sta¬
bit. Nichil hic carnale. nicħ t̾renũ:
nicħ eoꝵ ad pͥuatã ucilitatẽ oculi re¬
spexerũt. s ad cõmune bonũ. ⁊ hono¬
rem eccł̃ie totis eos istat hanelasse
desiderus. totis mrib insudasse. p̃
nabit. formãq dabit posteris ⁊ exẽ¬
plũ. ne auisticia ⁊ n̾itate ꝑsecutiois
cutullib errore drscedant. Adħ. Sp̃c s¬

Expanded text:
nec detrimentum sentit area Domini, si granis nec detrimentum sentit area Domini, si granis manentibus paleae ventilabro purgante discedunt. Igitur omnia recensenti manifestulente perseverantiae fides inconcussa praestabit. Nihil hic carnale, nihil terrenum, nihil vestri ad privatam utilitatem oculi respexerunt, sed ad commune bonum et honorem Ecclesiae totis vos constat anhelasse desideriis, totis viribus insudasse. Pranabit, formamque dabit posteris et exemplum, ne a justitia et veritate persecutionis cujuslibet errore discedant. Ad
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ꝯditionis nouissime deueniret.
Inos quidẽ ñ potumꝰ ħ ocuł p̾sen¬
tib intueri. s u̾itas ad nos ꝑ eos
qͥ uid̾unt fideli resatione ꝑuenit.
Ꝙ aũ publice gestũ tͥ i multoꝵ no¬
bis cestimonio potuit ⁊ firmari. p̃¬
sertĩ tũ testes p̾cepte dignitatis ho¬
nore prefulgeant. ⁊ simplex absolu¬
tam reddat ⁊cordia u̾tatẽ. Hac gͥ
ꝑte de qͣlitate negotũ. ⁊ ꝑsonarũ
meritis estimata iocundũ mͥ ÷. ad
ꝑtẽ alt̾am oculos. animũq conu̾¬
tere. ⁊ opus ooꝵ qui elegerunt ꝑ
singulas ꝑtes toto mentis gaudio
⁊ templari. eiq referre gr̃as qui sc̃õ
collegio eoꝵ prudentiã ⁊tulit ⁊ uͥ¬
tutẽ. qui ⁊ serpentis declinare mali¬
ciam. ⁊ grassantis superbie ualuer̃t
repellere pͣuitatẽ. S neq nom̃ par¬
tis cantala eoꝵ meret᷑ exceptio. nͨ¬
umiu̾sitatẽ nr̃ara partis decet ap¬
pellatione censeri. qr ꝑditoꝵ segre¬
gatio nũua ñ maninit electoꝵ.

Expanded text:
novissime deveniret. Et nos quidem non potuimus hæc oculis præsentibus intueri, sed veritas ad nos per eos qui viderunt fideli relatione pervenit. Quod autem publice gestum est, multorum nobis testimonio potuit confirmari, præsertim cum testes præreptæ dignitatis honore præfulgeant, et simplex absolutam reddat concordia veritatem. Hac igitur parte de qualitate negotii et personarum meritis æstimata, jucundum mihi est ad partem alteram oculos animumque convertere, et opus eorum qui elegerunt per singulas partes toto mentis gaudio contemplari, eique referre gratias qui sancto collegio vestro prudentiam contulit et virtutem, qua et serpentis declinare malitiam et grassantis superbiæ valuistis repellere pravitatem. Sed neque nomen partis tantilla eorum meretuniversitatem nostram partis decet appellatione censeri, quia perditorum segregatio numerum non minuit electorum,
Abbreviated transcription (Latin):
dispũsationis illi. ꝑtrahi potuissenti
nͥ eos mexpignabilis uetessitas. si
estimabile bonũ recompensatioĩs ilito
ꝓuenture tͣxiss. Conuen̾ant siqͥd̾ ex
mandato regũ. uen̾abiles de regno
itͥusq ꝑsone. ut de romani pontifiᷤ
susceptione tctarent. de quo nicħ ad
no discͥmine ꝓsequentes. qm̃ apud
plerosq fauoe iniqͥtatis ⁊ualu̾erat: a¬
eo ut qui manifeste repudrũ u̾itatis
suggerere ñ audebant. differendũ po¬
tius scłari quadã astucia p̾dicarẽt.
Euentũ. s. rei dubie potiꝰ expͤtandũ:
quã subiciendã fortuitis easib tan

Expanded text:
dispensationis illius pertrahi potuissent, nisi eos inexpugnabilis necessitas, et inæstimabile bonum recompensationis illico proventuræ traxisset. Convenerant siquidem ex mandato regum venerabiles de regno utriusque personæ, ut de Romani pontificis susceptione tractarent, de quo nihil adno discrimine, prosequentes, quoniam apud plerosque favor iniquitatis convaluerat, adeo ut qui manifestæ repudium veritatis suggerere non audebant, differendum potius sæculari quadam astutia predicarent, eventum scilicet rei dubiæ potius exspectandum quam subjic
Abbreviated transcription (Latin):
cłte site sapientia diuina ꝓuidit. mna¬
nifestã faciens om̃ib u̾̃itatẽ. ut nec
simplicitas ignorantiã. nes maligui¬
tas ꝓbabile qͥdiib ualeat allegare:
di. at eos quos ab iinitate catholica
ꝓpbana seũxit ambitio. num̾us ł optio
⁊ quelib⁊ elestionis forma defenderet.
aliqua fortassis erroris mat̾ia ⁊trahi
potutss. S tres tm̃ de tota unutsita¬
te seducti sunt. sbii sane quos magͥ
supportare uidebat᷑ etcłia. qͣm ĩ ali qͦ de

Expanded text:
clesiæ suæ sapientia divina providit maclesiæ suæ sapientia divina providit manifestam faciens omnibus veritatem, ut nec simplicitas ignorantiam nec malignitas probabile quidlibet valeat allegare. Si enim eos quos ab unitate Catholica profana sejunxit ambitio, numerus vel opinio vel quælibet electionis forma defenderet, aliqua fortassis erroris materia contrahi potuisset. Sed tres tantum de tota universitate seducti sunt, et hi sane quos magis supportare videbatur Ecclesia quam in aliquo de
Abbreviated transcription (Latin):
ta nirata ÷. ⁊ ip̃a de longinqͦ nͥloramꝰ
anglia retognoiit. Bene aut̃ mͥ qr
iam fructum diligentie buiꝰ. p̃miũq
mea. testimoniũ .s. ꝯscientie mee̾ penes
quã gr̃e apłice plenitudinẽ ⁊ indubi¬
tatã diuine benedictionis ꝑcipio ue¬
uitatẽ. Gaudeo itaq scens me reu̾a
mr̃is meẽ grenuo ⁊tineri. ipfusq sa¬
cris fouiert amplexib. ⁊ sinceris ubi¬
b allactari. Gaudeo inqͣm cognoscũs
quã obstinato scismatici miserande
cititatis claudant᷑ errore. quoꝵ oculos
circũfuse lucis radũ non illustrant.
s ip̃e potus excedens manifeste ful¬
gor claritatis effundit. Iudicatu sunt
debitãq ⁊missi reatꝰ excere sententiã.
quos eccłia tamꝙͣ degeneres sachane
tͣdidit in int̾itũ carnis. ⁊ acatboliea
depulit unitate. Neq caret execu¬
tione sũa. s indilato mancipat᷑ ef¬
festiu: cũ eos interm.⁊ ascientia tor¬
ciueat ⁊ ĩminens cocidie p̃ualentis es¬
dte tumphꝰ affligat. Porro benugniꝰ ec¬

Expanded text:
ta mirata est, et ipsa de longinquo nihilominus Anglia recognovit. Bene autem mihi, quia jam fructum diligentiae hujus praemiumque mea, testimonium scilicet conscientiae meae, penes quam gratiæ apostolicæ plenitudinem et indubitatam divinæ benedictionis percipio veritatem. Gaudeo itaque, sciens me revera matris meæ gremio contineri, ipsiusque sacris foveri complexibus et sinceris uberibus allactari. Gaudeo, inquam, cognoscens quam obstinato schismatici miserandæ cæcitatis claudantur errore, quorum oculos circumfusæ lucis radii non illustrant, sed ipse potius excedens manifestæ fulgor claritatis offundit. Judicati sunt, debitamque commissi reatus excepere sententiam, quos Ecclesia, tanquam degeneres, Satanæ tradidit in interitum carnis et a Catholica depulit unitate. Neque caret exsecutione sententia, sed indilato mancipatur effectui, cum eos interim et conscientia torqueat et imminens quotidie prævalentis Ecclesiæ triumphus affligat. Porro benignius Ec
Abbreviated transcription (Latin):
⁊fessio. dirigitad salutẽ. In hac decre¬
uimꝰ cum eis istantia ꝑmanere. In
luntas diuina decreu̾̃it: moriendũ.
q neq mors. neq uita. neq aliͥqd
uaꝙͣ adhiuꝰ nos sentũe pfessione
seuinget. Int̾im si dño nr̃o ⁊ ip̃is noa ixtussac
qͣ tñ ex ꝑte suplet deuotio caritatis
absentiam. qm̃ uen̾abilib prĩb no¬
stris sedis apłice legatis assistimꝰ. cũ
eis toto studio scẽ rom̃ ecd̃ie utilita¬
tib insistentes. In qͥb tanta refulget
apłice. St̃itatis. ⁊ doctrine ꝑ festio: ut
eis plus gr̃e uñta ⁊trahant. ꝙͣ t̾roris
reu̾entia discipline. uiri sunt quoꝵ
lt̃itatẽ mirat᷑ ppłs. sapĩam clerus us¬
q qͣq collandat. ad iutttẽ seu̾itatis
pͥncipes expauescunt. Ad sũmsim tan¬
ta om̃e opus suũ mansuetudine tẽ¬
ꝑant: ut neq seu̾itas discipline
ꝑeat. ⁊ni om̃i parte Sc̃e tom̃ eccł̃ie grõ

Expanded text:
confessio dirigit ad salutem. In hac decrevimus vobiscum constantia permanere, in luntas divina decreverit, moriendum, quia neque mors, neque vita, neque aliquid unquam ab hujus nos sententiae professione sejunget. Interim si doqua tamen ex parte supplet devotio charitatis absentiam, quoniam venerabilibus Patribus nostris sedis apostolicæ legatis assistimus, cum eis toto studio sanctæ Romanæ Ecclesiæ utilitatibus insistentes. In quibus tanta re fulget apostolicæ sanctitatis et doctrinæ perfectio, ut eis plus gratiæ merita contrahant quam terroris reverentia disciplinæ. Viri sunt, quorum sanctitatem miratur populus, sapientiam clerus usquequaque collaudat; ad virtutem severitatis principes expavescunt. Ad summam, tanta omne opus suum mansuetudine temperant, ut neque severitas disciplinæ pereat, et in omni part
Abbreviated transcription (Latin):
iscientia u̾itatis. Cause siqͥd̾ nr̃e sͦi
ignota u̾itas ⁊. nͨ inc̾ta iusticia. s res
lute clarior. ⁊pͣnitatis nube nego
format integͥtas. ꝗ non magis
nr̃e quã adn̾sarie quoq ꝑtis testi¬
monio confirmat᷑. Alt̾i uͦ st nobilitaᷤ
gn̾ts. ⁊ quesita ob hoc ip̃m potñciũ
gr̃a. subtrahat᷑ : non erit unde ad
maiestatis apłice fastigĩ audeat
aspirare. S ⁊ si facta electionũ in¬
uicẽ ꝯferant᷑: electionẽ nr̃am. oĩ
ordine. om̃i sollẽpnitate. om̃t de¬
niq rõne suduixã. alt̾am plenã ĩ¬

Expanded text:
ntia veritatis. Causae siquidem nostrae nec ignota veritas est, nec incerta justitia, sed res luce clarior et pravitatis nube negotformat integritas, quod non magis nostrae quam adversariae quoque partis testimonio confirmatur. Alteri vero si nobilitas generis et quaesita ob hoc ipsum potentium gratia subtrahatur, non erit unde ad majestatis apostolicae fastigium audeat aspirare. Sed et si facta electionum invicem conferantur, electionem nostram omni ordine, omni solemnitate, omni denique ratione subnixa
Abbreviated transcription (Latin):
me necessitas impba detineret. Ure ĩ
benignitatis erit᷑. ⁊ gr̃e: absentĩã meã
int̾im apud eum ur̃a suplere presentia
oportunũ offerre. qm̃ ad om̃e ꝗ pau¬
cis mͥ fuerit apicib indicatũ. paratꝰ
sum ei ⁊ uobis tota deuotione totã ĩ¬

Expanded text:
us necessitas improba detineret. Vestrae itaque us necessitas improba detineret. Vestrae itaque benignitatis erit et gratiae absentiam meam interim apud eum vestra supplere praesentia opportunum, offerre, quoniam ad omne quod paucis mihi fuerit apicibus indicatum, paratus sum ei et vobis tota devotione totam im
Abbreviated transcription (Latin):
qr dolorẽ mr̃is audire sũ ꝓpassione t¬
non potͥam filuis sp̃ualũ. Michi . m .
dosor ille specialius incũbebat. quẽ
ip̃a semp uactenus tanta caritate
dilexit. tanca familiaritate dignata
E. tot bñficiis ⁊ honorib illustrauit.
Postmodũ autẽ audito in cuiꝰ ꝑsonã.
om̃iũ fere uota menerant. iuerorẽ
gaudio. plorattionẽ citbara. uoem planc¬
tus organo anuitam. Grinisus siqͥdẽ
sũ pautos agñali concordia descuisse.
quoꝵ num̃us nicħ aut parũ unitati
eatholice pot̾at derogare. Gciuisus ĩꝙ
stas. Porro mea ñ fuit int̾im octosa
deuotio. s apud eos inquoꝵ oculis
deus mͥ dedit aliqͥd auctoritatis ⁊ gre
gem angloꝵ infauorẽ partis huiꝰ pͥmꝰ¬
⁊ solus adhibito ꝗ oportuit instantie
firmaui. ꝓfecto uenissem iam ad pe¬
des aplice beatitudinis amplectendos.
⁊ mũcendũ desiderabile cũ ur̃a cart¬
tate colloqͥm̃ nͥ belligerante inpartib
nr̃is pͥncipe: multis inportuntatib¬

Expanded text:
 dolorem matris audire sine compassione non poteram filius spiritualis. Mihi enim dolor ille specialius incumbebat quem ipsa semper hactenus tanta charitate dilexit, tanta familiaritate dignata est, tot beneficiis et honoribus illustravit. Postmodum autem audito in cujus personam omnium fere vota convenerant, moerorem gaudio, plorationem cithara, vocem planctus organo commutavi. Gavisus siquidem sum paucos a generali concordia descivisse, quorum numerus nihil aut parum unitati Catholicae poterit derogare. Gavisus, inqustas. Porro mea non fuit interim otiosa devotio, sed apud eos in quorum oculis Deus mihi dedit aliquid auctoritatis et gratiae, gem Anglorum in favorem pinstantiae confirmavi. Profecto venissem jam ad pedes apostolicae beatitudinis amplectendos et miscendum desiderabile cum vestra charitate colloquium, nisi, belligerante in partibus nostris principe, multis me importunitatib
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ õs ur̃m de lib̾tate conscientie. ⁊
fidentia u̾itans erũpat. ut qͣr qͥdã spli¬
ali tonitruo t̾reat᷑ iniqͥtatis. ⁊ ̃para¬
ta ad subũsionẽ fidei faulacia suffo¬
cet᷑. Dñs mentes ur̃as in honũ sua
pietate dirigat. y⁊ firmet. ut eccłie
eus studio ur̃o reformet᷑ integͥtaᷤ.
⁊ que uos tantis ultro beneficus.
⁊⁊ honore p̾uenit. gratos inoportuni¬
tate sentiat ꝯfideles. Ad .h. pisañ¬

Expanded text:
 vestrum de libertate conscientiae et confidentia veritatis erumpat, ut quasi quodam spirituali tonitruo terreatur iniquitas, et, praeparata ad subversionem fidei fallacia suffocetur. Dominus mentes vestras in bonum sua pietate dirigat et confirmet, ut Ecclesiae ejus studio vestro reformetur integritas, et quae vos tantis ultro beneficiis et honore praevenit, gratos in opportunitate sentiat et fideles. XXIV. A
Abbreviated transcription (Latin):
S ⁊ uñ quis oriturã siꝑ eo p̾sũpsis.¬
set. offensam. quod abinitio ꝓ bono
pacis scripto ⁊̃ int̾ueniente. regũ sc̃¬
tas. religio presulũ. pͥncipũ fides. po¬
puli congratulatio. deuota firma¬
uit. nec rei efficientiã cõnundb
reguł. s quo mag̃ accełari poss. eccl̃ia¬
stice potus indulgentie destinauit: E
si de indulgentia cont᷑ easd̾ regulas
constat eẽ delictũ : nicħ tñ cͥminis in¬
t̾cessit. uulnꝰq modicũ tonꝰ corꝑis sa¬
nitas asseruata compensat. Huc certe
zelus̃ eoꝵ. ħ fuit dispensationis intẽ¬
cio. quã ñ ultͦnea itoluntas obtulit.
ħ inportunitas neteffitatis extorsit.
Om̃ si ea die sermo non fuiss ꝯsũma¬
tus in bonũ: ꝓcaldubro fres illi repul¬
sam diutinã E phemiẽ sub dilationis y

Expanded text:
 unde quis orituram super eo præsumpsisset offensam, quod ab initio pro bono pacis scripto etiam interveniente, regum sanctitas, religio præsulum, principum fides, populi congratulatio devota firmavit; nec rei efficientiam communibus regulis, sed quod magis accelelari posset, ecclesiasticæ potius indulgentiæ destinavit. Quod si quid de indulgentia contra easdem regulas constat esse delictum, nihil tamen criminis intercessit, vulnusque modicum totius operis sanitas asservata compensat. Hic certe zelus eorum, hæc fuit dispensationis intentio, quam non ultronea voluntas obtulit, sed importunitas necessitatis extorsit, quoniam, si ea die sermo non fuisset consummatus in bonum, procul dubio fratres vestri repulsam diutinam vel perennem sub dilationis
Abbreviated transcription (Latin):
tũ. ut p̾sit̃ptionẽ scismatici illsꝰ pͥo
roboraret assensit. ⁊ quos poss ado¬
bedientiã illius tirannice potesta¬
tis t̾rorib melinaret: ea si quidem
intentione ut utusq gladũ uͥtute
ꝯiñcta: pͥstinã reformet imꝑii ma¬
iestatẽ. ut utͥusq inuicẽ cooꝑante

Expanded text:
tum, ut praesumptionem schismatici illius proprio roboraret assensu, et quos posset ad obedientiam illius tyrannicae potestatis terroribus inclinaret, ea siquidem intentione ut, utriusque gladii virtute conjuncta, pristinam reformaret imperii majestatem; ut, utriusque invicem cooperante
Abbreviated transcription (Latin):
głie sne. ⁊ non dei sedulus emłator ⁊
desiderii. ꝯplendi q de pauoꝵ exemplo
⁊ceꝑat: occasionẽ letabundꝰ accepit.
Nostis . it. p̾detessores eus ad sub ugã¬
dã ditioni site romanam eccłiam a
longis retro temporib aspirasse. ipsoᷤ¬
q adu̾sus eam semꝑ ł suscitasse ⁊ fo¬
isse sasmaticos quio magͥ ĩ iura eiꝰ¬
cui ip̃i minist̾rum debeant : affectatũ

Expanded text:
gloriae suae et non Dei sedulus aemulator, gloriae suae et non Dei sedulus aemulator, desiderii complendi, quod de proavorum exemplo conceperat, occasionem laetabundus accepit. Nostis enim praedecessores ejus ad subjugandam ditioni suae Romanam Ecclesiam a longis retro temporibus aspirasse, ipsosque adversus eam semper vel suscitasse vel fovisse schismaticos, quo magis in jura ejcui ipsi minister
Abbreviated transcription (Latin):
pot̾at saltẽ de festinatione sortiret᷑
b gladiis t̾riti: cum elestosuo ĩ mu¬
itionẽ ꝓxinã ꝯcelferũt. ubi eos ad¬
ũsariꝰ ille nouẽ dieb obsessos gladiis te¬
nuit. ⁊ inclusos: exiguam sicut pot̾ãt
alimoniã toto illo temꝑe mendicantes.
unde ⁊̃ sibi mentiendi cãm tomponit
exit non furiss electus. uniꝰq urolenta
possessio. scificare initiciam. ⁊ ambitio¬
nis audaciam ualeat expiare. Porro
illi de carcere beneficto senatꝰ educti:
ad locũ quo apłica insignia seruaibã¬
t᷑. dño miserante ꝑducti sunt: ut
electio manciparet᷑ effectui. electus
gr̃am ⁊ sec̃tionis ꝑmanũ hostiensis
ep̃i. ad quẽ ħ iure sp̾uali ꝑtinebat:
bant᷑ officio: ad eũ pari deuotione
uersi sunt: tociq iam eccłie dei ĩ¬
dubitate tͣnqͥllitatis serenitas arri¬
deret : nisi homo ille ad p̃paratũ ĩ¬
ꝑatoris auxcliũ tͣnsfugiłs. Uerũ ille

Expanded text:
poterat saltem de festinatione sortiretur poterat saltem de festinatione sortiretur urrentibus territi, cum electo suo in munitionem proximam concesserunt, ubi eos adversarius ille novem diebus obsessos gladiis tenuit et inclusos, exiguam, sicut poterant, alimoniam toto illo tempore mendicantes. Unde etiam sibi mentiendi causam componit erit, non fuisset electus, uniusque violenta possessio sanctificare injustitiam, et ambitionis audaciam valeat expiare. Porro illi de carcere beneficio senatus educti, ad locum quo apostolica insignia servabantur, Domino miserante, perducti sunt, ut electio manciparetur effectui, et electus gratiam consecrationis per manum Ostiensis episcopi, ad quem hoc jure speciali pertinebat, bantur officio, ad eum pari devotione conversi sunt; totique jam Ecclesiae Dei indubitatae tranquillitatis serenitas arrideret, nisi homo ille ad praeparatum imperatoris auxilium transfugisset. Verum ille
Abbreviated transcription (Latin):
ualiũ. toti etełie p̾iudicabit ancẽoritaᷤᷤ
⁊ repbata uniũstate catholiea int᷑ qͥtͥn¬
tatis hꝰ angustias coartata cred̾et᷑: Nũ¬
nus contͤͣcta÷ : pot̾it p̃ualere: Nũ ͥd
ĩnpudentiã necti sibi pͥis manib in¬
dum̃ti minax redep̃toꝵ satellitũ iuo¬
lentia consecrabit: Certũ siqͥs̾ :. oct᷑.
ret electio. armatoꝵ copia complerus¬
se. ut ꝙ de m̾itis suis. ⁊ sc̃oꝵ patrum
gr̃a non sperabat strictis inceruices
resistentiũ gladiis usurparet. Deniq
consensu om̃iũ mꝑsonã scĩlsim pr̃is
alexandri firmato : dũ ip̃e laudabiliue¬
recundia renuit ⁊excusat: inpõitũq
sibi manib fere om̃iũ pluiuiale repel¬
lit: dissimulare ult̾uis ambicio non po¬
tuit ł differre. s effusa tem̃itate. nul
ad cathedrã : ea nimirũ fiducta. qd̾ in¬
uitis armatis: nonposset abĩernib
amou̾i. Pari quoq palaciũ festinatio¬
ne conscendit. ut pͥmꝰ utͣmq uideret᷑
eathedrã insediłie. ut quẽ uire non

Expanded text:
ti Ecclesiae praejudicabit auctoritas, et reprobata universitate Catholica intra quaternitatis hujus angustias coarctata credetur? Nunnus contracta est poterit praevalere? Nunquid impudentiam conjecti sibi propriis manibus indumenti minax redemptorum satellitum violentia consecrabit? Certum siquidem est Ottret electio, armatorum copia complevisse, ut quod de meritis suis et sanctorum Patrum gratia non sperabat strictis in cervices resistentium gladiis usurparet. Denique consensu omnium in personam sanctissimi Patris Alexandri firmato, dum ipse laudabili verecundia renuit et excusat, impositumque sibi manibus fere omnium pluviale repellit, dissimulare ulterius ambitio non potuit vel differre, sed effusa temeritate nulload cathedram, ea nimirum fiducia quod invitis armatis non posset ab inermibus amoveri. Pari quoque palatium festinatione conscendit, ut primus utramque cath
Abbreviated transcription (Latin):
de confidentia potestatis illiꝰ ꝓrupit
audaciam. ĩ ritinã sibi factus ⁊. cetis
ingxemplũ. qͦ confitsa deinceps ces¬
saret elatio. ⁊ sua eccłie dei diguitas
⁊ reu̾entia seruaret᷑. Cet̾m hic blan¬
da scismatici desꝑantis humiliatiõe
seductꝰ ÷. dũ ille ꝑsonã suã arbito
eiꝰ exponit. ⁊ cãm. neq se quiti fore
nisi de sola ip̃ius uoluntate p̃sirrait.
signia. resignasse. posteaq de manu
rpsuis inuestiturã accepisse ꝑanulũ.¬
ut uet̾i .s. questione compoĩta: reg¬
nũ plane de sac̾dotio. de sp̃ualib
temporalia. de eccłiasticis uiderent᷑ scła¬
ria triumphasse. Indignũ facinꝰ õĩb¬
q scł̃is detestanda malitia ordiũonẽ¬

Expanded text:
fidentia potestatis illius prorupit audaciam, in ruinam sibi factus est, caeteris in exemplum, quo confusa deinceps cessaret elatio et sua Ecclesiae Dei dignitas et reverentia servaretur. Caeterum hic blanda schismatici desperantis humiliatione seductus est, dum ille personam suam arbitrio ejus exponit et causam, neque se quidquam fore, nisi de sola ipsius voluntate, praesumit.signia resignasse, posteaque de manu ipsius investituram accepisse per annuluet quaestione composita, regnum plane de sacerdotio, de spiritualibus temporalia, de ecclesiasticis viderentur saecularia triumphasse. Indignum facinus omnibusque saeculis detestanda malitia, ordin
Abbreviated transcription (Latin):
b sicut totꝰ pene minidꝰ agnouit:
pꝰ canonicã. ⁊imamiiẽ elestionẽ no¬
strã mantũ arripuit. ⁊ iͦ se dãpna¬
bili p̾sĩptione intrusit. in tanta int¬
qͥtate modis om̃ib manutenuit. ⁊ qc¬
qͥd ile fecit: solo fautore potũtia ⁊ aus¬
toritate ip̃iuis. Inũcioꝵ suoꝵ qui t̃
urbe p̾sentes extit̾ant : eũ fecisłse ab¬
q ambiguitate tenemꝰ. Uñ ad confir¬
mationẽ ipsus: immo ut om̃e uidere¬
tͦ ineccłia dei auctoritatẽ hr̃e : archi
papiam cont᷑ sacroꝵ instituta ca nonũ
ꝓut ei placuat ꝯuocauit. Ille aũ sĩc̃
hõ qui nec in deo. nec ĩ t̾ticia ⁊ fide¬
bat: iupsius imꝑatoris presentia
ꝑ aliqͦt dies uelud ꝓcerto accepimꝰ:
olim nos teneret inclusos. suam ma¬
liciam recognoscens facere uoluit.
ea qͥdem ꝯdicione seruata: ut nos et
postmodũ reddere debemꝰ. Cũq nos¬

Expanded text:
 agnovit, post canonicam et unanimem electionem nostram mantum arripuit, et ita se damnabili praesumptione intrusit, in tanta iniquitate modis omnibus manu tenuit, et quidquid ille fecit, solo favore, potentia, et auctoritate ipsius, et nuntiorum suorum, qui in urbe praesentes exstiterant, eum fecisse absque ambiguitate tenemus. Unde ad confirmationem ipsius, imo ut omnem videretur in Ecclesia Dei auctoritatem habere, archiaelatos, apud Papiam, contra sacrorum instituta canonum, prout ei placuit, convocavit. Ille autem, sicut homo qui nec in Deo, nec in justitia confidebat, in ipsius imperatoris praesentia per aliquot dies, velut pro certo accepimus,olim nos teneret inclusos, suam malitiam recognoscens, facere voluit, ea quidem conditione servata, ut nos ei postmodum reddere debe
Abbreviated transcription (Latin):
sima uestigia subsecutꝰ cura sacsc̃am
erit: ⁊ qͣlem cͥca eũ ammũ g̾at: qͥuti¬
q specialis eiꝰ patͦuꝰ deb̾et ⁊ defensor ex¬
isft̾e: mudtis rr̃ uidiciis alongis retͦ
temporib ad noticiam tuam non
ambigimꝰ ꝑuenisse. Atempore siqͥd̾
a ñcessoris nr̃i pie recordatiois adri¬
ani. pp̃. ⁊ ab epordio digratatis sue:
cepit scãm rom̃ eccliam tamꝙͣ tiran¬
nꝰ oppͥm̃e. ⁊ non mediocͥt̾ infestare. Ar
deuntes: in ignominiã. ⁊ detͥm̃tũ
eccłie plerũq capi t᷑ͣpit̾. ⁊ inhoneste
p̾cepit: eosq fecit carceris custodie
mancipari. Nos quoq ĩ minori of¬
ficio constitutos. qui cũ uen̾abili frẽ
nr̃o. B. nũc portuensi ep̃o ad eũ fici¬
mꝰ delegati. qͣlit̾ ap̃ bisunciũ ip̃e tͣc¬
tau̾it. ⁊ quã indigne receꝑit: ñ opꝰ
⁊ͥ nos inp̾senti referre. qr cͥredimꝰ te
id ip̃m plenarie cognouisse. Uuen¬
te ⁊̃ p̃dicto añcessore nr̃o: pr̃imoni¬
ũ beati petri uiolent̾ inuasit. ⁊ean

Expanded text:
sima vestigia subsecutus, circa sacroserit, et qualem circa eam animum gerat, qui utique specialis ejus patronus deberet et defensor existere, multis rerum indiciis a longis retro temporibus, ad notitiam tuam non ambigimus pervenisse. A tempore siquidem antecessoris nostri piae recordationis Adriani papae, et ab exordio dignitatis suae, coepit sanctam Romanam Ecclesiam, tanquam tyrannus, opprimere et non mediocriter infestare: arcdeuntes, in ignominiam et detrimentum Ecclesiae plerumque capi turpiter et inhoneste praecepit, eosque fecit carceris custodiae mancipari. Nos quoque in minori officio constitutos, qui cum venerabili fratre nostro B. nunc Portuensi episcopo, ad eum fuimus delegati, qualiter apud Bisuntium ipse tractaverit, et quam indigne receperit, non opus est nos in praesenti referre, quia credimus te id ipsum plenarie cognovisse. Veniente etiam praedicto antecessore nostro, patrimonium beati
Abbreviated transcription (Latin):
nou̾ant. Quid ÷ de alũs similia p̾sũ¬
mentib antea sepe nũo ⁊tigiss: tu tã
facunde qͣm elegant̾ in illis eisd̾ lit̃¬
is exp̾ssisti. Temporib q nr̃is orãtp̃s
deus uoluit hereses siscitare. ut qui
borem: granis apaleis ĩ area dñi se¬
toꝵ turbine ꝓpulsato: dies nobis sere¬
nus ⁊ fulgidus arridebit. Icalcatis ini¬
micis eccł̃ie : tͣnquilla in portu petͥ na¬
uicula residebit. ꝑsoliumꝰ aũ gr̃as oĩu
conditori laudũ preconia referentes.
ꝗ magnificũ illũ ⁊ serenissimũ orb̃
pͥncipem hñr̃ regem angloꝵ: firm̃¬

Expanded text:
unt. Quid etiam de aliis similia praesumentibus antea saepenumero contigisset, tu tam fecundo quam eleganter in illis eisdem litteris expressisti. Temporibusque nostris optimus Deus voluit haereses suscitare, ut qui borem, granis a paleis in area Domini setorum turbine propulsato, dies nobis serenus et fulgidus arridebit, et calcatis inimicis Ecclesiae tranquilla in portu Petri navicula residebit. Persolvimus autem gratias omnium Conditori, laudum praeconia referentes, quod magnificum illum et serenissimum orbis principem, Henricum regem Anglor
Abbreviated transcription (Latin):
muestunt. Quosdã ⁊ epõs aliis discre¬
torib ꝯbonestiorib occulte de illo
conciliabulo fugientib ei reu̾entiã
exhibe: laicali uiolentia ⁊ tramuea
opp̃ssione coegit. Sic. st. reges ⁊ pͥnci¬
pes diu̾sarũ ꝑtiũ sibi intendet. tũ sp̾u¬
ali. tũ mat̾iali gladio ĩubiugare. siĩ

Expanded text:
estivit, quosdam et episcopos, aliis discretioribus et honestioribus occulte de illo conciliabulo fugientibus, ei reverentiam exhibere laicali violentia et tyrannica oppressione coegit. Sic enim reges et principes diversarum partium sibi intenderet tum spirituali, tum materiali gladio subjuga
Abbreviated transcription (Latin):
qͣi quendam apłm. ⁊ nũciũ u̾itatis in
illis partib exꝑiri. Cirtũpõĩtos qͦ ⁊
rucinos ep̃õs. ⁊ tam eccłiasticas quã
scłares ꝑsonas nobiles p̾cipue ⁊ poten¬
tes ad hoc ip̃m efficati studio. ⁊ om̃i di¬
ligentia exhorteris. Nos enim ꝑsonã
tuã quam sincera caritate indño di¬
ligumꝰ: att adhonorem. ⁊ exaltationẽ
tuam. quam ꝓnto animo desid̾emꝰ
intend̾e: ꝑ illum dilectionis feruorẽ
quẽ cirta te. ⁊ ante ꝓmotionẽ nr̃a
habuimꝰ: discretionis tue pͦdentiã

Expanded text:
atis in illis partibus, experiri. Circumpositos quoque et vicinos episcopos, et tam ecclesiasticas quam saeculares personas, nobiles praecipue ac potentes, ad hoc ipsum efficaci studio et omni diligentia exhorteris. Nos enim personam tuam quam sincera charitate in Domino diligamus, atque ad honorem et exaltationem tuam quam prompto animo desideremus intendere, per illum dilectionis fervorem, quem circa te et ante promotionem nostram habuimus, discretion
Abbreviated transcription (Latin):
p̾dentia destinatas. tanto hilartori mĩ¬
te suscepimꝰ : qͣnto de ub̃ioreͥ pingne¬
dine caritatis. ⁊ ampliori feruore de¬
uotionis : eas nouimꝰ ꝓcessisse. Quas
⁊ nos ip̃i attente satis ac diligent᷑ in¬
speximꝰ. ⁊ ut concepte dilectionis inte¬
gritas. ⁊ hate fidei c̾titudo in tenebris
non lateret. s fieret ignorantib ma¬
nifesta : eas infrum nr̃oꝵ auditorco
publice fecimꝰ retitari. Ipse ꝓfecto ⁊ de¬
nes minꝰ luculentã ꝓfundi pectoris
eloq̃ntiam redolebant. Nouimꝰ aũ ⁊ ĩ
memores non existimꝰ. qualit̾ sic̃ ip̃a
tua scripta plenarte continebant:
diue ac reuiende memorie Innoc̾. pp̃.
añcessori nr̃o scismaticꝰ : ille qui ⁊ ge¬
n̾ositate nat᷑e᷑. rer̾̃ copia t̾renar. pden¬
tia scłari. ⁊ grã labioꝵ nura estimatio¬
ne. reddebat᷑ insignis. nefaria tem̾ita¬
te succreuit: ⁊ ĩ nocentẽ noxiꝰ. fortis de¬
bilẽ. armatꝰ iuermẽ. scismatieꝰ catho¬
licũ inpugnabat. Cet̾m ad quen si¬

Expanded text:
prudentia destinatas tanto hilariori mente suscepimus, quanto de uberiori pinguedine charitatis, et ampliori fervore devotionis eas novimus processisse. Quas et nos ipsi attente satis ac diligenter inspeximus, et ut conceptae dilectionis integritas et probatae fidei certitudo in tenebris non lateret, sed fieret ignorantibus manifesta, eas in fratrum nostrorum auditorio publice fecimus recitari. Ipsae profecto et denec minus luculentam profundi pectoris eloquentiam redolebant. Novimus autem, et immemores non existimus, qualiter, sicut et ipsa tua scripta plenarie continebant, divae ac reverendae memoriae Innocentio papae, antecessori nostro, schismaticus ille qui et generositate naturae, rerum copia terrenarum, prudentia saeculari et gratia labiorum mira aestimatione reddebatur insignis, nefaria temeritate succrevit, et innocentem noxius, fortis debilem, armatus inermem, schismaticus Catholicum impugnabat. Caeterum ad quem fi
Abbreviated transcription (Latin):
uobis edicti iactantiam: qͣm oꝑis u̾i¬
tatẽ firma apud eũ ÷. ⁊indubitata
tem cor p̃dicti pͥncipis fu̾it inclinatũ:
iste ꝓculdubio non sequet᷑ errantẽ. Mei
aũ studirerit om̃es circa eum qͣi ui¬
gilias obsuare. ne ora loquentiũ ini¬
qua ꝯualeant. s ip̃e in ur̃a sicut se¬
mel incepit: obedientia ꝑseueret sfe¬
licem .st. me inqͣm. si unꝙͣ in ħ ł in
alio bentficientie ur̃e gratꝰ iueni¬
ar. ut deuotionts meẽ saltẽ int̾ ce

Expanded text:
obis edicti jactantiam quam operis veritatem. Firma apud eum est et indubitata partem cor praedicti principis fuerit inclinatum, iste procul dubio non sequetur errantem. Mei autem studii erit omnes circa eum quasi vigilias observare, ne ora loquentium iniqua convaleant; sed ipse in vestra, sicut semel incepit, obedientia perseveret. Felicem enim me, inquam, si unquam in hoc vel in alio beneficentiae vestrae gratus inveniar, u
Abbreviated transcription (Latin):
t. ꝙ inpossibile credebat᷑: facili ꝯsum¬
mabit᷑ esfiũ. Pperassẽ gͥ iam ad pe¬
des ur̃e beatitudinis amplectendos.
ut ariditatẽ meã qͣi copiosior de ꝓ¬
auno. bñdictionis ur̃e rigaret ub̃¬
tas. nͥ me zelus utilitatis ur̃e ma¬
xime teniuss. Ex qͦ ⁊ enĩ ꝓmotioĩs
ur̃e aurib nr̃is ueritas. ⁊ opposite
p̃sũptionis error innotuit: festina¬
ui ad ur̃i noticiam pͥncipis id ꝑferre.
ut uacantẽ amimũ eiꝰ fauore ur̃o
quie debebã ꝑsuasionib occuparet.
ne nos qͣlib occasione malignita¬
tis astutia p̃ueniret. Faciliꝰ ⁊ enĩ est
aiõs occupare uacantes. qͣm ip̃os
axceptis affectib reuocare. Hesit ille

Expanded text:
 impossibile credebatur, facili consummabitur effectu. Properassem igitur jam ad pedes vestrae beatitudinis amplectendos, ut ariditatem meam, quasi copiosior de proximo, benedictionis vestrae rigaret ubertas, nisi me zelus utilitatis vestrae maxime tenuisset: ex quo etenim promotionis vestrae auribus nostris veritas et oppositae praesumptionis error innotuit, festinavi ad nostri notitiam principis id perferre, ut vacantem animum ejus favore vestro quibus debebam persuasionibus occuparem, ne nos qualibet occasione malignitatis astutia praeveniret, facilius etenim est animos occupare vacantes quam ipsos a conceptis affectibus revocare. Haesit ille
Abbreviated transcription (Latin):
I islustrari. Heq.st. inc̾ta uobis ÷ aut
longinqᷤ iustoria s hũilitas iteretun¬
die ur̃e punit᷑ ad tempꝰ. q̃ ⁊ gregatis
ri renĩ culpe tenet obngxiꝰ qͥ uocatio¬
nẽ dñi p̃nenit ł retitsat oblatam. Re¬
dibit tũ inꝑrimo deo uolente sere¬
nitas. ⁊ modica ħ ꝗd radios ueri solis
nebula dissoluet᷑. ⁊ redintegrata uni¬
tati catholica : ab om̃i ꝑte pedib ue¬
stris. unu̾sitas fidelis occurret. In qDde gaic¬
t̾im Autẽ quecũq cetͥos stadia remo¬
E Anibicio. qͣntacũq tem̾itate decesta¬
bilis erũpat muidia. ego minor liꝙ
om̃sb. non minore tñ gaudio qͣm
cet̾: glĩam ur̃e ꝓmotionis amplec¬

Expanded text:
enim incerta vobis est aut longinqua victoria, sed humilitas verecundiae vestrae punitur ad tempus, quae congregatis ri etenim culpae tenetur obnoxius qui vocationem Domini praevenit, vel recusat oblatam. Redibit tamen in proximo, Deo volente, serenitas, et modica haec ad radios veri Solis nebula dissolvetur, et redintegrata unitate Catholica ab omni parte pedibus vestris universitas fidelis occurret. Interim autem quaecunque caeteros studia remo ambitio, quantacunque temeritate detestabilis erumpat invidia, ego, minor licet omnibus, non minore tamen gaudio quam caeteri gloriam vestrae promotionis amplec
Abbreviated transcription (Latin):
ciat᷑ anutriis facit tñ cũ tẽpcatiõe
ꝓuentũ: ut possit srstin̾e ne ñ quã
portas inferi adu̾sus eam p̃uałe ꝑ
mitait. Neq . it. expedit. ut conti¬
nue ꝓsꝑitatis status eam insolentẽ
Srebdat. ⁊ ociositas negligentẽ. s hu¬
militatẽ ⁊seruet affuctio. ⁊ uexatio
s tͥbuat intellectiñ. Sei qͥd̾ oĩa cooꝑan¬

Expanded text:
tione proventum, ut possit sustinere , nec unquam portas inferi adversus eam praevalere permittit . Neque enim expedit ut continuae prosperitatis status eam insolentem reddat vel otiositas negligentem, sed humilitatem conservet afflictio et vexatio tribuat intellectum. Et ei quidem omnia coo
Abbreviated transcription (Latin):
mulũ. neq cumilũ meruit sepult̾e.
Dñs aũ sub limauit cormi xͥ sui. ut
in es unitas eccłie reformari posset.
⁊regnũ ip̃tꝰ om̃ib dominari. Memi¬
ni ego. nee id aur̃a peor excidisse mne¬
moria. qͣnta ad mandatũ eiꝰ reueren
extitit. qͣntaq maiestate refułsit ec¬
clia. qͣntũ indieb eiꝰ religio munda.
t̃macitlata ꝓfecerit. adeo ut plesho¬
dre religiosoꝵ deserta ꝯtineant. quã
ferarũ olim habuerint bestiatũ s lrbi¬
ꝓb placere. desid̾ans. Ne obgr̃am Nc̃iũ¬
S toram deo posset ⁊tep̃tibilis appare¬
re unde ⁊ u̾tus eius semꝑ int̾ adu̾sa ͥ¬
maur enituit. neo tanta pꝰmodũ ps¬
ꝑitatis ents insignta claruerũt᷑. qͣn¬
ta p̾codentis adu̾sitatis adhuc mag¬
naua celebtit᷑. Neq. st. ⁊fidebat i ho¬
mine. neq carnẽ ponebat bra chiũ
suũ. s potius ꝯfidebat in dño. ⁊erac
dominꝰ fiducia euts. Porro fcisinata
ħĩeccłia rom̃ freq̃ntius accidisse ⁊̃

Expanded text:
e. Dominus autem sublimavit cornu Christi sui, ut in eo unitas Ecclesiae reformari posset, et regnum ipsius omnibus dominari. Memini ego, nec id a vestra reor excidisse memoria, quanta ad mandata ejus principes exstiterit, quantaque majestate refulserit Ecclesia, quantum in diebus ejus religio munda et immaculata profecerit, adeo ut plures hodie religiosorum deserta contineant quam ferarum olim habuerint bestiarum. Arbinibus placere desiderans, ne ob gratiam hominum coram Deo posset contemptibilis apparere. Unde et virtus ejus semper inter adversa major enituit, nec tanta postmodum prosperitatis ejus insignia claruerunt quanta praecedentis adversitatis adhuc magnalia celebrantur. Neque enim confidebat in homine, neque carnem ponebat brachium suum , sed potius confidebat in Domino; et erat Dominus fiducia ejus. Porro schismata haec in Ecclesia Romana frequentius accidisse etiam
Abbreviated transcription (Latin):
mulus. qiẽ peccatͥx eloq̃ntia. quẽ pͦ¬
dentia scłaris. quẽ deniq scłariũbo¬
minũ fauor pubutꝰ attollebat. Pre¬
ualuit in atbleta dei u̾itas faisitati.
shumilitati robuste siuꝑba cełsit.
ambitio. ⁊ de iniqͥtate usticia tũpha¬
uit. Uidimꝰ siqͥd ip̃m gxaltatũ ⁊ ele¬

Expanded text:
mulus, quem peccatrix eloquentia, quem prudentia saecularis, quem denique saecularium hominum favor publicus attollebat. Praevaluit tamen in athleta Dei veritas falsitati, et humilitati robustae superba cessit ambitio, et de iniquitate justitia triumphavit. Vidimus siquidem ipsum exaltatum et ele
Abbreviated transcription (Latin):
litt̾is ⁊ legatis płima uidet᷑ caritate
runctus. ne pretes euis spreuisse. ⁊
inp̾nidiciũ euis festinasse itideret᷑:
gñale qͥdem supp̃sit edictũ s neqͣꝙͣ au
manꝰ aut linguã alitt̾ar̃ noĩtq iten̾a¬

Expanded text:
litteris et legatis, plurima videtur charitate conjunctus, ne preces ejus sprevisse et in praejudicium ejus festinasse videretur, generale quidem suppressit edictum, sed nequaquam manus aut linguam a litterarum nomin
Abbreviated transcription (Latin):
Nũc noua focte nouũ uatẽ te ꝓtulit etł
a d formã rudib Inuidiãq bonis.
D e pũoq senẽ formans doctͥna poetã:
Indidit etati ñ sua uerba tue.
U erba senẽ sapiunt. ip̃mq ꝓfessa maronẽ
Inberbi floret pagina canitie.
I p̾a tuos mirata dies. ⁊ ũba dierũ.
Palluit ad u̾sus. ⁊ mea musatitos.
Eũq meas solito sũpsissẽ more tabellaᷤ.
pͥ uauit linguã uoce. manũq stilo.
Ergo tͥ musas. scm̃q elicona resigno.
⁊ dulces facͥ desero fontis aquas.
Tu cole quas nosti. qͣrũ recin̾e fauoeẽ:
ñ nisi sollerti sedulitate potes. Epita¬
Nt̃ pontifices sp̃iali dignꝰ honore
hic nr̃e carnis hugo resignat onꝰ.
⁊signata breui claudunt᷑ m̃bra sepłcro
ñ tñ acta uiri claudit ut̃q polus.
Quicͥ dispensat. ⁊ ⁊partit᷑ ĩ om̃es:
fetundos gͥ uirtutũ copia fructꝰ.
fetit. ⁊ ult᷑ hoĩem ÷ magntfĩcatꝰ h̃õ.
tand̾ pꝰ celebris felicia tp̃a uite.

Expanded text:
Nunc nova forte novum vatem te protulit aetas Nunc nova forte novum vatem te protulit aetas Ad formam rudibus, invidiamque bonis. De pueroque senem formans doctrina poetam, Indidit aetati non sua verba tuae. Verba senem sapiunt, ipsumque professa Maronem Imberbi floret pagina canitie. Ipsa tuos mirata dies et verba dierum Palluit ad versus et mea Musa tuos. Cumque meas solito sumpsissem more tabellas, Privavit linguam voce, manumque stylo. Ergo tibi Musas sanctumque Helicona resigno Et dulces sacri desero fontis aquas: Tu cole quas nostri, quarum retinere favorem Non nisi solerti sedulitate potes. XV. EPITAInter pontifices speciali dignus honore Hic nostrae carnis Hugo resignat onus, Consignata brevi clauduntur membra sepulcro, Non tamen acta viri claudit uterque polus. Quidquid dispensat et compartitur in omnes, Fecundos igitur virtutum copia fructus Fecit, et ultra hominem est magnificatus homo. Tandem post celebris felicia tempora vitae
Abbreviated transcription (Latin):
Uirtũtũ titulis hũani culm̃ honoris:
Extessit mulier nil mulieris bñs.
Septemb̾ͥs decima regno pꝰ regna recepto.
redit᷑ et̾̃ continuasse diem.
De eadem.
egis miat̾ erat. ⁊ regib orta mathildis.
Uextułatq thoro nobiliore genꝰ.¬
i̾S magis egregia uͥtutũ luce curꝰcans.
ortunã geñis uicerat aq thori.
eptẽbris detimo sub pͥma fasit hora.
De nr̃a ad uerũ nocte reuecta diẽ.
Sub cruce ex ꝑsona crucifixi.
ic cruce tolło crutẽ. moriẽs de morte tͣr̃p
uiuificans boĩem mortificatꝰ hõ.
Erã mandato p̾scribit. forma fig᷑e.
R es signo. morti uita. corona iugo. Ad¬
siluestrẽ nepote suũ cũ esset
adolescens.
lim me celebrẽ normãnia tota poetã.
duxit. uixq dabat gallia tota parẽ.
Alt̾a de pͥmis me credidit. alt̾a pͥm̃.
Deq suis dixit illa. s ista suũ.
Magnus ubiq tñ uario celebͣbar houore.
Ill ustri peregre. p̾cipuoq domi.

Expanded text:
Virtutum titulis humani culmen honoris Virtutum titulis humani culmen honoris Excessit mulier, nil mulieris habens: Septembris decima regno post regna recepto, Creditur aeternum continuasse diem. XII. DE EADEM. Regis mater erat, et regibus orta Matildis, Extuleratque toro nobiliore genus: Sed magis egregia virtutum laude coruscans, Fortunam generis vicerat atque tori. Septembris decimo sub prima transiit hora, De nostra ad verum nocte revecta diem. XIII. SUB CRUCE, EX PERSONA CRUCIFIXI. Sic cruce tollo crucem, moriens de morte triumpho, Vivificans hominem mortificatus homo. Gratia mandata praescribit, forma figurae, Res signo, morti vita, corona jugo. XIV. AD NEPOTEM SUUM, CUM ESSET ADOLESCENS. Olim me celebrem Normannia tota poetam Duxit, vixque dabat Gallia tota parem. Altera de primis me credidit, altera primum Deque suis dixit illa, sed ista suum. Magnus ubique tamen vario celebrabar honore, Illustri peregre, praecipuoque domi.
Abbreviated transcription (Latin):
Q uẽ decedentẽ cũ nox extͤma nouẽbͥs :
S oluiss: secuit pͥma detembris eut̃.
Quom pauꝑi ł diuiti sit donas
es simplex tͥplici uicio dãpnatad̾ato
Dexp̃ssit m̃tẽ rupta pusilla uetꝰ dũ.
¶s iqͣuis forte aliqͥd largirt curat egeno.
A d pauꝑtatis respiciat onus.
Non elephantꝰ ei dandꝰ. q̃ parchica ngͥs.
N on quieqͣm ꝙ eum cogat egere mag̾.
N on uolo quod faciat de pauꝑe pauꝑiorẽ.
I d uolo ꝙ potiꝰ utilitate ꝓbẽ.
Quid mͥ si mimꝰ honor illustͤuit ĩ amis.
Cũ meus extĩcto frigeatigne focꝰ.
Pane cibandꝰ mops. ã illudendꝰ honores.
Frigida de uacuo gr̃a uentre uenit.
C ont᷑ diuitib munꝰ ꝗ qͥlib offert.
F ormet bonore mag̾. utilitate minꝰ.
Cũq datis insit ammi donãtis imago:
Nec dator affectũ dissimulare q̃ at.
I d des ꝗ semꝑ itideare dedisse libent̃.
N e parcã ꝓdant dona retisa manũ.
egia ꝓgenies. stĩps regia. cesaris uxor.
hic ÷ magna breui elausa mathildai loco.

Expanded text:
ntem cum nox extrema Novembris Solvisset, secuit prima Decembris eum. X. QUOMODO PAUPERI VEL DIVITI SIT DANDUM. Res simplex triplici vitio damnata decoris Expressit mentem rupta pusilla vetus. Si quis forte aliquid largiri curat egeno, Ad paupertatis respiciatur onus. Non elephantus ei dandus, non Parthica tigris, Non quidquam quod eum cogat egere magis: Non volo quod faciat de paupere pauperiorem, Id volo quod potius utilitate probem. Quid mihi si munus honor illustravit inanis, Cum meus exstincto frigeat igne focus? Pane cibandus inops, non illudendus honore est Frigida de vacuo gratia ventre venit. Contra divitibus munus quod quilibet offert, Formet honore magis, utilitate minus. Cumque datis insit animi donantis imago, Nec dator affectum dissimulare queat, Id des quod semper videare dedisse libenter, Ne parcam prodant dona recisa manum. Regia progenies, stirps regia, Caesaris uxor, Hic est magna brevi clausa Matilda loco.
Abbreviated transcription (Latin):
rebrũ illiꝰ ⁊ cor sepulta sunt.
enrici c̃ celebͣt uox pitblica nom̃.
h ꝓparte i acent m̃b ͨ sepulta loco.
Q uẽ neq inuentẽ capiebat t̾ra. nͨ unꝰ
De functũ potuit consepelire locꝰ.
I n tͥa ꝑtitꝰ sua uira qͥbq resignat᷑.
Partib illustͣns sic tͥa regna tͥo.
Sp̃ui celũ. cordi cerebroq: dicata ẽ
Neustͥa. q̃ dederat: angli a corpꝰ ħt.¬

Expanded text:
REBRUM ET COR EJUS SEPULTA SUNT. Henrici cujus celebrat vox publica nomen, Hoc pro parte jacent membra sepulta loco. Quem neque viventem capiebat terra, nec unus Defunctum potuit consepelire locus. In tria partitus sua jura quibusque resignat Partibus, illustrans sic tria regna tribus. Spiritui coelum, cordi cerebroque dicata est Neustria, quod dederat Anglia corp
Abbreviated transcription (Latin):
pi nr̃a semꝑ sit officiosa p̾sentia:
ñ tam me deuotioni mee morẽ g̾ere
quã ad publicas utilitatos ⁊ sita uel¬
let obseqͥa retmere. Cũ aũ ueno:
facile ꝯparebit. quid ascribi deuotio¬
n. qͥd necessitati debeat inputari.¬
tenꝰ impet᷑ta licentia. noluiq mͥ de
silentio ip̃ius facere questionẽ. qm̃
⁊ si non facies oculis. uotis tñ oratio
respondebat. nec abicienda uideba¬
t᷑ occasio : q̃ tanto desid̾io q̃ rebat᷑. ue¬
mo inqͣm non insidias hostiũ. non
itener̃ diłficultates. non aeris ĩtem¬
periẽ. non iniurias maris atten¬
dens. ea certe fiducia. qm̃ m̾ita nr̃a
uebũt. Int̾im indicandũ uobis cen¬
sui ꝯpõite necĩtatis istutiã. que
me areguis occupaitionib reddidit
absolutũ. Reportau̾unt SilũR

Expanded text:
pi nostra semper sit officiosa praesentia, pi nostra semper sit officiosa praesentia, non tam me devotioni meae morem gerere, quam ad publicas utilitates et sua vellet obsequia retinere. Cum autem venero, facile comparebit quid ascribi devotioni, quid necessitati debeat imputari.tenus impetrata licentia, si nolui mihi de silentio ipsius facere quaestionem, quoniam etsi non facies oculis, votis tamen oratio respondebat, nec abjicienda videbatur occasio, quae tanto desiderio quaerebatur. Venio, inquam, non insidias hostium, non itineris difficultates, non aeris intemperiem, non injurias maris attendens, ea certe fiducia, quoniam merita vebunt. Interim indicandum vobis censui compositae necessitatis astutiam, quae me a regiis occupationibus reddidit absolutum. Rep
Abbreviated transcription (Latin):
em dñi mei. ⁊ mr̃em meam sc̃am ro¬
mañ eccliam uisitandi. Iocundũ ⁊ me
qͣblib offerre ꝑiculis. quib lib ĩfer¬
re laborib. ut merear aliquando frui
desid̾ato ur̃e serenitatis aspectͥa. yio¬
cundo sacri sermonis alloqͥo retre¬
ari. Itttus alia uice fuerã destinan¬
diis apͥncipe. s inportuna me belloꝵ
enĩgentiũ retrax̃ inuidia. quib t̾a¬
sigendis studiũ diligentie mee tũ
necessitas eccłie. tũ rei publice retͥre¬
bat utllitas. Ꝙ siquid̾ it̾ desid̾ io. ma¬
gis quam imꝑio mandantis assũpse¬
rã. ut impet᷑da potiꝰ qͣm ĩiincta le¬
gatio uideret᷑. Nũs aũ compõrtis
om̃ib. ñ missus. s sola deuotione
ductus: aduenio. ad exhibendũ bñ
placito domini mei torpꝰ ⁊ sp̃m ad
tamꝗͣ ex debito peculii facultates.
Attñ ut ueniam oportuit. me c̃as
qͣi necessitatis inqͥrere. qr neqͣꝗͣm
mͥ patuiss egressus: nͥ aliqͣ cred̾er
inportunitate ꝯpelli. Cũ. it. pͥnci¬

Expanded text:
rem meam sanctam Romanam Ecclesiam visitandi. Jocundum est me quibuslibet offerre periculis, quibuslibet inferre laboribus, ut merear aliquando frui desiderato vestrae serenitatis aspectu et jocundo sacri sermonis alloquio recreari. Iturus alia vice fueram destinandus a principe, sed importuna me bellorum emergentium retraxit invidia, quibus transigendis studium diligentiae meae, cum necessitas Ecclesiae, tum reipublicae requirebat utilitas. Quod siquidem iter desiderio magis quam imperio mandantis assumpseram, ut impetrata potius quam injuncta legatio videretur. Nunc autem compositis omnibus non missus, sed sola devotione ductus, advenio ad exhibendum bene placito domini mei corpus et spiritum, ad nes, tanquam ex debito, peculii facultates. Attamen, ut veniam, oportuit me causas quasi necessitatis inquirere, quia nequaquam mihi patuisset egressus, nisi aliqua crederer importunitate
Abbreviated transcription (Latin):
ditis ꝯtͣriã sententiã reportass: Ad
solatiũ confusionis fue mag̾ qͣm
ad eise remediũ sedem apłicam
ad kał febꝵ appellauit. licet de
medio om̃ẽ appellandi licentiã. eo
ꝙ ip̃e auob̃ reportau̾at oratulo su¬
stulass. Cũ itaq reb iudicatis
standñ sit. p̾sertim itbi nulla pos¬
sunt applłone suspendi. ẽtũ ÷ qr ad
refricationẽ rei iudicate. nulla me
necessitatis trabit instantia. s opta¬
tã duxi de apolłone mat̾iã. ne ue¬
strã scił uid̾er reu̾entiã neglexis¬
se: si itocatus ad ur̃am p̾sentram
ñ uenissẽ. Cet̾m qr tot ꝑicula falle̾
tem̾aria festinõne non possit̃: oporte¬
bit me fortassis ad complanandos
tͥnsitus. ⁊ p̾parationẽ securitatis spa¬
ciosum tempꝰ inpend̾e̾. Ideoq si iob̃es
elle prenen̾it: bonũ nobis exit ⁊ uti¬
le. ut tp̃m usq ad nr̃m detmeatis ad

Expanded text:
reportasset, ad solatium confusionis suae magis quam ad causae remedium sedem apostolicam ad Kal. Februar. appellavit, licet de melio omnem appellandi licentiam, eo quod ipse a vobis reportaverat oraculo, sustulisset. Cum itaque rebus judicatis standum sit, praesertim ubi nulla possunt appellatione suspendi, certum est quia ad refricationem rei judicatae nulla me necessitatis trahit instantia, sed optatam duxi de appellatione materiam, ne vestram scilicet viderer reverentiam neglexisse, si provocatus ad vestram praesentiam n venissem. Caeterum quia tot pericula fallere temeraria festinatione non possum, oportebit me fortassis ad complanandos transitus et praeparationem securitatis spatiosum tempus impendere. Ideoque si Joannes ille praevenerit, bonum vobis erit et utile ut ipsum usque a