comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mam nõ uegaret ut aduitum su¬
um couu̾sa ẜinret primũ neam
facilis delectaret cirare deinde ut
subforciore uase locata uontrans¬
duderet uirimm. s magis intico.
silio ⁊ ipã regeretur. Inquo quidem
mystium xp̃i et ecc̃e eudent. aguos
tura conuersio et religiosa seruitꝰ
subdita dei u̾bo q̃ multo sit meli¬
or quam seculi huiꝰ libtas. Dem¬
q scpͥtum ẽ. dominũ deum tuuz
Ad orabis ⁊ ipĩ soli sermes. hec g̾
seruitus dei diñẽ. Demq int̾ be¬
nedicciones uũatur huiꝰ ẜuntus
obsequium. Nam ⁊ysarc in loco
benediccioms eam dedic esuu fili¬
o suo: ut sinet frĩ suo. Deinq be¬
uediccionem ille poscebat et si u¬
uam sibi cognouisset p̾ceptam es
se: cũ aliam postulabat dicens. Nũ¬
quid una benedictio. Nũquiduna¬
seruitutem illum qui pgulam pͥ¬
inicias suas añ ueudiderat ⁊ stu¬
dio uenacioins agrestis grãm be¬
nedicciomis amiserat credit se ipõ
futurum eẽ meliorem. si typũ xpĩ

Expanded text:
niam non negaret, ut ad uirum suniam non negaret, ut ad uirum suum conuersa seruiret. primum ne eam facile delectaret errare, deinde ut sub fortiore uase locata non transduceret uirum, sed magis uiri silio et ipsa regeretur. in quo quidem mysterium Christi et ecclesiae euidenter agnosctura conuersio et religiosa seruitus subdita dei uerbo, quae multo sit melior quam saeculi huius Hbei-tas. denique scriptum est: dominum deum tuum adorabis et ipsi soli seruies. haec igitur seruitus dei donum est. denique inter benedictiones numeratur huius seruitutis obsequium; nam et Isaac iii loco benedictionis eam dedit Esau filio suo, ut seruiret fratri suo. denique benedictionem ille poscebat. etsi unam sibi cognouisset esse praereptam, tamen aliam postulabat dicens: numquid una. benedictio tiseruitutem ille qui per gulam primitias suas ante uendiderat et studio uenationis agrestis gratiam benedictionis amiserat credidit se ipsum futurum esse meliorem, si typum Christi
Abbreviated transcription (Latin):
urdicatus ẽ qr piinecur ĩ pcco s̃ re¬
missus ẽ sũ p̾scpͥto pene. fortasse nõ
tam maioricriẽ parricidii. slluo
enĩ cõmisit infratrẽꝙ saccllegui qd
deo creordit ineuaendinn didens
nescio. Nũꝙͥ ergo ciutos ftis mei sũ
Et iõ accusatori drabolo eius accu¬
facio lesuata est. ut cumerangel
flagelleti. quicũ hoĩb nolit tia¬
gellari demq detalib dictum est
doclinacio mortis coꝵ.et cum hõibͤ
nõ flagellabũtut aliaergo racio mu¬
lieris que licet culpam yuaricacõ¬
uis inciderat: cũ de paradysi ligis
hẽbat ad huc uirtutis escam ⁊ iõ
dixit peccatum suum ⁊ reputa¬
tim est ei adueniam. Iustoeũ
accusator est sin inplicipio serino¬
ius. Neq em̃ pot̃ quisqilam iusti¬
fessus. Uñ dominꝰ ut dic iqui¬
tates tuas ut iustificers. Ergo
qr eua ipã confesla delictum est.
rencior sequitur et profutura sen¬
tencia. que condẽpuat eriorẽ tire¬

Expanded text:
iudicatus est qui puniretur m peccato, sed reiudicatus est qui puniretur m peccato, sed remissus est sine praescripto poenae, fortasse non tam maiori crimine.. parricidii — illud enim conmisit in fratrem — quam sacrilegii, quod deo credidit mentiendum dicens: nescio:numquid ego custos fratris mei sum? et ideo accusatori diabolo eius accusatio reseruata est, ut cum eius angelis flagelletur, qui cum hominibus noluit flagellari. denique de talibus dictum: non est declinatio mortis eorum, et cum hominibus non flagellabuntur. alia ergo ratio mulieris, quae licet culpam praeuaricationis inciderat. tamen de paradisi lignis habebat adhuc uirtutis escam et ideo dixit peccatum suum, et reputatum est ei ad ueniam. iustus enim accusator est sui in principio sermonis; neque enim potest quisquam iusti dominus ait: dic iniquitates tuas, ut iustificeris. : ergo quia Eua ipsa confessa est delictum, mitior sequitur et profutura sententia, quae condemnaret errorem et ue
Abbreviated transcription (Latin):
aut̾ om̃i uidet culpas et oĩm delic¬
tacognoscit sup oĩ aĩam. supõ
mi occulta oculos habet. Quid
es. Nou intͥrogacio ergo ẽ s incrc¬
uicio. De quib inquit boms de
qua beatitudine de quagrã. inꝙͣ
miseriam recidisti. Dereliquisti
iitamet̾nam. et adcumulatus es
mordi. cõsepultus ecrori. ubi es.Nꝰ¬
la cua bene. s̾ conscia cõfidenciati¬
moris culpam fatecur latebra pua¬
ricacionem. ubiergoos: hoc ẽ nõ u
quo loco quero s inquostacu quote
pduxerunt peccatacua. ut fugias
deum tuura quẽ aũ querebas .xuii.¬
Ortisse moueat curañ iucre¬
patur adau cũ mulier aute
giuitauerit. S apuarcacõe sexuoi¬
tamior ceperit auerecioia. et ercu¬
facione forcior ut feinmia ertonscã
fuit uuir pudoris. Et dix młr serpes
decepit me et in anducaui. uema¬
bilis cilpaꝙͣ sequitur profelio ee
nari in pocõ et flageliari in deluto.
ut cũ loibus flagellemur deinq cayi.
q uolint cam̃ negare in dignua

Expanded text:
autem omnium uidet culpas et omnium delicautem omnium uidet culpas et omnium delicta coomnium occulta oculos habet. Quid est es? non interrogatio ergo est, sed increpatio. de quibus, inquit, bonis, de qua beatitudine, de qua gratia in quam miseriam recidisti? dereliquisti uitam aeternam et adtumulatus es morti, consepultus errori. ubi est illa tua bene sibi conscia confidentia? timor iste culpam fatetur, latebra praeuaricationem. ubi ergo es? hoc est non in quo loco quaero, sed in quo statu. quo te perduxerunt peccata tua, ut fugias deum tuum. quem ante quaerebas? fortasse moueat cur ante increpatur Adam, cum mulier ante gustauerit? sed a praeuaricatione sexus infirmior coeperit, a uerecundia et excusatione fortior, ut femina erroris causa fuerit, uir pudoris. Et dixit mulier: serpens decepit me, et manducaui. ueniabilis culpa, quam sequitur professio denari in peccato et flagellari in delicto, ut cum hominibus flagellemur. denique Cain quia uoluit crimen negare indignus
Abbreviated transcription (Latin):
audieruit. Demq dicebant.Go¬
intruum factum ẽ. Illi ergosicut
supra hẽs qui a seuciebatur de am¬
bulaus deus qui non deambulat
sic audiebatur loquens deus qui
nõ loquebatin: S quid loquate
consideremus. Adã ubies: Ad huc
iibis remediũ sauctitatis ẽ. qui a¬
qui sibi clauserunt aures ne audi¬
rent: hodieq uõ merentur audir.
demq hñt iemedium. quisi ab¬
scurderunt. Namqui abscondit᷑
erubescit. Qui eru bescit cõu̾titur si¬
cuc scͥtũ ẽ. confiuidantur ⁊ cõuer¬
tantur oms ualde uelocit. deinde
es: nõ locũ q̃rit qui nouit arcdanuĩ
u deus clausos ociulos hẽbat ut nõ
uderet latentem. Demiq iõ dixit.
actus ẽ adam unus ex nobis quia
apuit oculos. Et hic quidẽ aperuit o¬
culos. ut culpam suam uideret ꝙ
uitare nõ potint. Magis emĩ postq
pectauimus. uesçio quo modones¬
tra delicta cognoscimus. et tuc pͦ¬
catum ẽẽ intelligimus quod añ¬
quam peccaremus nõ pucabanus

Expanded text:
audierunt. denique dicebant: taudierunt. denique dicebant: tonitruum factum est. illic ergo sicut supra habes quia sentiebatur deambulans deus qui non deambulabat, sic audiebatur loquens deus qui non loquebatur. sed quid loquatur consideremus: Adam ubi es? adhuc in his remedium sanitatis est qui qui sibi clauserunt aures ne audirent, hodieque non merentur audire. deinde habent remedium qui se absconderunt. nam qui absconditur erubescit, qui erubescit conuertitur, sicut scriptum est: confundantur et conuertantur omnes ualde uelociter. deindes? non locum quaerit qui nouit arcanum; neque enim deus clausos oculos habebat, ut non uideret latentem. denique ideo dixit: factus est Adam unus ex nobis, quia aperuit oculos. et hic quidem aperuit oculos, ut culpam suam uideret, quam uitare non potuit; magis enim postquam peccauimus, nescio quomodo nostra delicta cognoscimus et tunc peccatum esse intellegimus, quod antequam peccaremus non putabamus
Abbreviated transcription (Latin):
debuerat. Nain oum culpa fuec
incorpore ⁊ asa exagitat᷑ corpie
passionib nõ cogitat deuui sen¬
sus: errãctos. hoc ẽ non audita
iiri.Ambulintem inscͥpturida¬
unno. amkulancem in mentobꝰ
suiguloꝵ Dicit eiũ deus. Qmĩi
łĩta bo uiillis.et int̾ cos ambula
sum redierit pocestatis formido
diuecuẽ erubescimus. cuc̃ noc
ium positi cogitacionib ĩmedio
ligii paradysl ubi peccauums
dep̾heu dimur late cupientes tar¬
bitrantes quod deus nõ requixa
octulta. s scrutatur aiõꝵ ⁊cogita¬
conũ us ad diuisionẽ aiẽ pene¬
trans dicit. adã ubies. Quõ loqͥt
deus nũquid uoce corporea. Non
utiq s uͥtute quadã p̾stancione
ꝙ nox corporis pot̾ ẽẽ fundit ora¬
cula. hauc uocem eius ꝓphe̾ audi¬
erunt hanc uocem fideles audiũt.
impii nõuitelligunt. Demq in
euangelio hẽs. qr audiut enan¬
gelista dicentem pr̃em. ⁊ clarifica¬
ui. ⁊ it̾m clarificabo: s uideitiou

Expanded text:
debuerat? nam dum culpa feruet debuerat? nam dum culpa feruet in corpore et anima exagitatur corporis passionibus, non cogitat deum sensus errantis, hoc est non audit deum ambulantem in scripturis diuinis, ambulantem in mentibus singulorum. dicit itabo in illis et inter eos ambulabimae sensum redierit potestatis formido diuinae, tunc erubescimus, tunc nos nostrorum positi cogitationibus in medio ligni paradisi, ubi peccauimus, deprehendimur latere cupientes et arbitrantes quod deus non requirat occulta. sed scrutator animorum et cogitationum usque ad diuisionem animae penetrans dicit: Adam, ubi es? quomodo loquitur deus? numquid uoce corporea? non utique, sed uirtute quadam praestantiore quam uox corporis potest esse fundit oracula. hanc uocem eius prophetae audierunt, hanc uocem fideles audiunt, impii non intellegunt. denique in euangelio habes quia audiuit euangelista dicentem patrem: et clarificaui et iterum clarificabo, sed Iudaei non
Abbreviated transcription (Latin):
Taudierinnt inquit uodem do
deambulantis ad uesperum
Que ẽ ambulacio dei quiubiq sp̃
ẽ S puto de ambulacionem ꝙdã
esse dei ꝑ dĩnatum seriem scp̾turi¬
rum. ĩ quib dei quedam usaturpͥ¬
sencia. cũ airoinꝰ quia ipẽ aspicie
oĩa et oculi diñ suꝑ iustos: cũle¬
gunus quia ihẽ sciebat mgitacio¬
nes eor. cũ legumis quid cogitati
itoenseunis: quasi deambulantẽ
cognoscimꝰ deum fugerat ergos
cator nõ quo dei poss lat̾e cõspet¬
tum. S intra conscienciam suã
late ir cuplebat: opera sualucere
uolebat. Isti eiñ facie ad faciemui¬
dere est quia uisti meris nõ solum
deo presens est. S eciam cũ deodis¬
putat. si cut sopͥtuł ẽ. Indicate pupil¬
lo. et iustificate uiduam i ueiite
dispucenins dicit domin. Ergo
cũ legit pocõr lus sepͥturas: airouit
uocem dei quasi ambulantis ad
uesperum. Quidem ad uesꝑam nͥ
qr culpam suami. sero coguosct ⁊
sero ueanit qued. ni cirorio p̾c̾it
nerccundia queerrdrẽ preuenire

Expanded text:
audierunt inquid uocem domini deambulantis ad uesperum. quae est ambulatio dei, qui ubique semper est? sed puto deambulationem quandam esse dei per diuinarum seriem scripturarum, in quibus dei quaedam uersatur praesentia, cum audimus quia ipse aspicit omnia et oculi domini super iustos, cum legimus quia Iesus sciebat cogitationes eorum, cum legimus: quid cogitatis recensemus, quasi deambulantem cognoscimus deum. fugerat ergo peccator, non quo dei posset latere conspectum, sed intra conscientiam suam latere cupiebat, opera sua lucere nolebat. iusti enim faciem ad faciem uidere, quia iusti mens non solum deo praesens est, sed etiam cum deo disputat, sicut scriptum est: iudicate pupillo et iustificate uiduam et uenite disputemus, dicit dominus. ergo cum legit peccator has scripturas, audit uocem dei quasi ambulantis ad uesperum. quid est ad uesperum nisi quia culpam suam sero cognoscit et sero uenit quaedam erroris praeteriti uerecundia, quae errorem praeuenire
Abbreviated transcription (Latin):
lib incorde intimo cogitacõnes nor¬
ie lateant coram ce tũ sunt: qui potes
qui incorde sit scpͥcum pot̾ delere qt̃¬
quid ĩcorde cõscpͥtum est. Cui sefate¬
atur nr̃ dauxo uou solum uise ipõ
s eciam ui pͥmo hoĩe peccasse bum
pcepta diua temerantir. Quoo licet
adutere fratres dilectissum: quẽãd̾
ꝯuĩs hereses dum se impugnant in
se recurrant. Itaq arriam dũ prĩs et
filu scrarant potestatem mneum fu¬
riose exitum disputacionis incurrũt.
ut cũ manicheis eoꝵ concurrat asser¬

Expanded text:
libet in corde intimo cogitationes noxlibet in corde intimo cogitationes noxiae lateant, coram te tamen sunt, qui potes quid in corde sit scriptum, potest delere quidquid in corde conscriptum est. Cui se fateatur noster David non solum in seipso, sed etiam in primo homine peccasse, dum praecepta divina temerantur. 70. Quo licet advertere, fratres dilectissimi, quemadmodum omnes haereses, dum se impugnant, in se recurrant. Itaque Ariani dum Patris et Filii separant potestatem, in eum furiose exitum disputationis incurrunt, ut cum Manichaeis eorum concurrat asser
Abbreviated transcription (Latin):
uereatis qd̾ gratiofreo scͥptum ẽ. et un¬
ge adainautiuo. hic ein portas ferre¬
as adamantinasq confregit. Nec ti¬
ineas culpam fat̾i confessus ẽ dauid.
agnouit ĩiquitatem suãcognouite¬
rorem. et iõ ait. Qm̃ iniquitatẽ meã
ego cognosco. Dauid agnoscit. et tuñ
agnosas. Dauid t̾acetur et tu negas:
est igitur inaximus erubescendi locꝰ
qũcum płimis pcc̃i uiẽ consorcia sut
sequatur tñstiroium corrigeror. Le
q rursus paueas: ueculpe confeslio
teueatur ad periam. bonus em̃et uu¬
sericors deus. nonsolum culpam ig¬
noscere confitentibꝰ s ecia p̾mia cori¬
gentib muptire consueuit si tñumis¬
qͦuisq sibi donan petat quod ĩcillgit
nou latere. Dic ergo iniquitates tuas.
Ibi in quit peccam dauid dicit
et malum coram te feci. Hoc est
et si hoĩes nõ uident. seo tu uides. ec¬
sihoĩes me uidicare non possunt.ql
ꝑticipes delictoꝵ sunt: cutñ uidexes
singuloꝵ: qui acxps es delictoꝵ. quã¬

Expanded text:
uerearis quod graphio ferreo scriptum est et ungue adamantino — hic enim portas ferreas adamantinasque confregit — nec timeas culpam fateri. Confessus est Dauid, agnouit iniquitatem suam, agnouit errorem et ideo ait: quoniam iniquitatem meam ego agnosco. Dauid agnoscit, et tu non agnoscis? Dauid fatetur, et tu negas? est igitur maximus erubescendi locus, quando cum plurimis peccatis mixta consortia sunt? si sequamur tamen studium corrigendi.... neque rursus paueas, ne culpae confessio teneatur ad poenam. bonus enim et misericors deus non solum culpam ignoscere confitentibus, sed etiam praemia corrigentibus inpertire consueuit, si tamen unusquisque sibi donari petat quod intellegit non latere. dic ergo iniquitates tuas, tibi inquit peccauet malum coram te feci. Hoc est, etsi homines non vident, sed tu vides; etsi homines me dijudicare non possunt, quia participes delictorum sunt; tu tamen judex es singulorum, quia expers es delictorum. Quam
Abbreviated transcription (Latin):
ei. ac suꝑ eum recubuerat qui incor¬
pus eiꝰ intrauit. fecit illi teuebras
ut lucis non uideret auctorẽ. Ibi
iniser ꝑit iu itlo cõunuo quo alu
saluantur. R eddite gͥ uestim̃tuu
debitori in quo dormiat. et quie¬
tis sit. Si nolu̾is reddere: exaudi¬
am inquit eum. quia misericors
sum. Si uos nõ auditis. ego exau¬
diam. ego miserebor ego non despi¬
ciam in opis precem. In deuterono¬
ino quoq scͥptum est. Non exiges
afre tuo usurã pecinẽ ⁊usurã esca

Expanded text:
ei ac super eum recubuerat qui in corei ac super eum recubuerat qui in cor eius intrauit. fecit illi tenebras, ut lucis non uideret auctorem. ibi miser periit in illo conuiuio, quo alii saluantur. reddite igitur uestimentum debitori, in quo dormiat et quietus sit. si nolueris reddere, exaudiam inquit eum, quia misericors sum. si uos non exauditis, ego exaudiam, ego miserebor, ego non despiciam inopis precem. In Deuteronomio quoque scriptum est: non exiges a fratre tuo usuram -pecuniae et usuram esca
Abbreviated transcription (Latin):
rium eius tantum hoc uestim̃¬
tum turpitudmis eiꝰ in quo dor¬
unet. Quod si utiq proclamaue¬
rit ad me exaudiam eum. Audis¬
tis feneratores quid lex dicat.
de qua dixit doꝰ. Nou uem legem
solue sed unplere. Qm̃ doꝰ nõ sol
uit soluitis. usuram inquit pet̾e
suffocare est. hoc quoq foris sero
est dictum aquibusdam eoꝵ priroẽ¬
tib. Quid est fenenare hoĩem in¬
quit occid̾e. S utiq non cato pͥor
ꝙͣ moyses qui legem accepit oł¬
to ule post̾ior. si p̾ignus acceꝑis
uestim̃tum ꝓpinqui tui. añsol
occasũ restitues illud: ne nudatiap¬
pareat turpititoo. uos u̾o exuitis
atq uudatis. et nõ redditis. uide¬
te. ne sol occidat sup auariciam urã
ne sol iusticie uobis occroat. quia
iusticiam non tenetis aut sol in¬
iquitatis suꝑ flagicia urã condat᷑.
Dies quoq perit in uito: uox irru¬
it. sicut ude. qui cũ dyabolus se mi¬
siss incor eiꝰ surrexit ad prodicõm.
et fcã est nox. Sol eĩ iusticie occiderat

Expanded text:
rium eius tantum, hoc uestimentum turpitudinis eius. in quo dormiet? quod si itaque proclamauerit ad me, exaudiam eum. audistis, faeneratores, quid lex dicat, de qua dixit dominus: non ueni legem soluere, sed inplere? quam dominus non soluit uos soluitis? \'usuram inquit \'petere suffocare est. hoc quoque foris sero est dictum a quibusdam eorum prudentibus: quid est faenerare? hominem inquit occidere. sed utique non Cato prior quam Moyses, qui legem accepit. multo ille posterior. si pignus acceperis uestimentum propinqui tui, ante solis occasum restitues illud, ne nudati appareat turpitudo: uos uero exuitis atque nudatis et non redditis. uidete ne sol occidat super auaritiam uestram, ne sol iustitiae uobis occidat, quia iustitiam non tenetis, aut sol iniquitatis super flagitia uestra condatur. dies quoque perit inuito, nox inruit sicut Iudae, qui cum diabolus se misisset in cor eius, surrexit ad proditionem et facta est nox; sol enim iustitiae occiderat
Abbreviated transcription (Latin):
ti seruantem q̃ oia amiserat uelauu¬
na castitatis. Illũ satis ornatum
satis defensim. cuꝰ uox uõ audie¬
butur et inuocencia loquelutur sc
susamia postã dum tacet ĩuidicio

Expanded text:
ta seruantem. quae omnia amiserat uelamina castitatis, illum satis ornatum. satis defensum, cuius uox non audiebatur et innocentia loquebatur. sic Susanna postea, dum tacet in iudicio
Abbreviated transcription (Latin):
ut poetarum loquuntur fabule
insum ut alii celum. alii mare
alii inf̾tia coħcenda impio sorte
obuen̾it eosq caue ne usurpata
alienatum ꝑciũ sollicitudine iu¬
t̾ se bellum excitentur. Surͥ gͦ asse¬
rit quod t̾rarum curam nd̃ heat si¬
cut matis. ul uif̾m nõ habet. Et q ͦ¬
modo ipĩexcludunt quos seqũt᷑

Expanded text:
ut poetarum loquuntur fabulaee divisum; ut alii coelum, alii mare, alii inferna coercenda imperio, sorte obvenerint: eosque cavere ne usurpata alienarum partium sollicitudine, inter se bellum excitent. Similiter ergo asserit quod terrarum curam non habeat, sicut maris vel inferni non habet. Et quomodo ipsi excludunt quos sequuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
oculos continentes hẽre ꝙ̃ decea
ne uł ipẽ frontem sobrietatis for¬
tuitus iuolet occursus. quĩquiui

Expanded text:
oculos continentes habere quem deceat; ne vel ipse frontem sobrietatis fortuitus violet occursus; quoni
Abbreviated transcription (Latin):
cum cini nemo se cõparet duntẽ
mundo. potentem ĩpio. nobilem
aeloSitilem hẽtis non refuto op¬
aonem. Si uon tepperitis nõ proui¬
decis inͥ parentes s ĩuroctis. Silen¬
manere pat̾e̾tur. Tum illa maiore
ficit. ue quis imped iĩtum possic
iffie Quod ille responsum de patre.
oe se oraculũ maturo sui probauit
ericio. Ita cet̾i eadem sibi quisq me¬
tuentes fauere cepecunt qui ĩpeoir
querebant. Nec dispendiũ debitarũ
aotulic uginitas facultatum. seo
eciam emolim̃tum integritatis
accepit hẽtis puelle deuocioms p̾¬
mũ parentes cauete offensiomoex¬

Expanded text:
eum cui nemo se comparet, divitem eum cui nemo se comparet, divitem mundo, potentem imperio, nobilem coelo. Si talem habetis, non refuto optionem: si non reperitis, non providetis mihi, parentes, sed invidetis. 66. Silenmanere pateretur? Tum illa majori ficit, ne quis impedimentum possit afferre. Quod ille responsum de patre, de se oraculum, maturo sui probavit exitio. Ita caeteri eadem sibi quisque metuentes, favere coeperunt, qui impedire quaerebant: nec dispendium debitarum attulit virginitas facultatum, sed etiam emolumentum integritatis accepit. Habetis, puellae, devotionis praemium: parentes, cavete offensionis ex
Abbreviated transcription (Latin):
aut uxorem aut filios pp̃ regnum
dei. et non recipiat sepcies cantum
in hoc tempore. In seculo autem uen¬
curo uritam etnam possidebit Ee¬
de fidem tuam deo. que hoĩ pecam¬
am credis. fenerare rpõ homis. depo¬
site spei custos multiplicatus fideia¬
e talentum soluit usuris. non fili
ueritas. no n circum soribit uusticl
no n decipit uͥtus. Quod si nonsl¬
dicis oraculo. ul exemplis cieoite
rosacrosanctum altare confugit.
Ruo enĩ melius ulgo. quam ubisa¬
uificium u̾guntatis offtur. Necis
qud funs audacie. Stabac adarã
di pudoris hostia. inctuna castita¬
as. nũc capici dext̾am sacerdotis ĩ¬
ponens p̾cem poscens. mĩc iustem
pciens more ad sinnum altaris
subiecta u̾ticem. Nõ melius inquit
maforte me quam altare uelabit
qo sanctificat ipã uelamina. plus
agitis uos ꝓpiqui quid exquirẽ¬
dis ad huc inipcus sollicitatis añ.¬
pui dudum proinsas hẽo. S ponsũ
offas meliorem repperi. Quaslibet
eragerate diuicias iactate nobili¬

Expanded text:
aut uxorem, aut filios, propter regnum Dei, et non recipiat septies tantum in hoc tempore: in saeculo autem venturo vitam aeternam possidebit . Crede fidem tuam Deo: quae homini pecuniam credis, fenerare Christo. Bonus depositae spei custos multiplicatis fidei tuae talentum solvit usuris. Non fallit veritas, non circumscribit justitia, non decipit virtus. Quod si non creditis oraculo, vel exemplis credite.ad sacrosanctum altare confugit. Quo enim melius virgo, quam ubi sacrificium virginitatis offertur? Ne is quidem finis audaciae. Stabat ad aram Dei pudoris hostia, victima castitatis: nunc capiti dexteram sacerdotis imponens, precem poscens, nunc justae impatiens morae, ac summum altari subjecta verticem. Num melius, inquit, maforte me quam altare velabit, quod sanctificat ipsa velamina? Plus agitis vos, propinqui? quid exquirendis adhuc nuptiis sollicitatis animum? Jamdudum provisas habeo. Sponsum offertis? Meliorem reperi. Quaslibet exaggerate divitias, jactate nobili
Abbreviated transcription (Latin):
dauid presenti
atripuimus sti¬
lo scrib̾e̾ nõ quo
ille uroigeat hoc
munere qui tan¬
tis iu̾itis enitu¬
it u̾tutib quẽ effloruit. s quia płi¬
q ustoꝵ eius lecta serie nõ intro¬
spicientes inui scpͥturarum uelo¬
culta myst̾ioꝵ irautur quomo¬
do tantus ꝓpheta ad ult̾ii pͥmo te¬
indo homicidii coutagia uon de¬
clinauerit. Ideo uobił studio fu¬
it ip̃am recensere hyscoriam que¬
patuisse pccõ indetur Naq inse¬
culo regnoꝵ legimus libro. qm̃ de¬
ambulans dauid indomio sua re¬
gia. ꝓsperit lauantem iulierem
uomĩ illi bechsabee forme egregiel
graci et uultu decora p̾stantio
admodum facie quib illecebus
deluntum pociendi eius sup̃sisse
affcctum Erat ã mulier uiro nup¬
ta. utie uom̃ marito au inãdatis
regus cõposita scena ẽ necis. Nab
et si uichil ad ĩpedim̃tum cupid
tur. Itaq ut apl amoribus exori¬
amur quẽ deus iustificauit netu
lus ut auobis ouroicer ut abhũs¬

Expanded text:
David praesenti arripuimus stylo scribere, non quod ille indigeat hoc munere, qui tantis meritis enituit, virtutibusque effloruit; sed quia plerique gestorum ejus lecta serie, non introspicientes vim Scripturarum, vel occulta mysteriorum, mirantur quomodo tantus propheta adulterii primo, deinde homicidii contagia non declinaverit. 2. Ideo nobis studio fuit ippatuisse peccato uidetur. namque in secundo Regnorum legimus libro quoniam deambulans Dauid in domo sua regia prospexerit lauantem mulierem — nomen illi Bersabee - formae egregiae et gratia et uultu decoram praestantique admodum facie. quibus inlecebris delenitum potiendi eius sumpsisse affectum. erat autem mulier uiro nupta; Uri nomen marito, cui mandatis regiis conposita scaena est necis. nam etsi nihil ad impedimentum cuptur. itaque ut a planioribus exordiamur, quem deus iustificauit ne tulus ut a uobis diiudicer aut ab huma
Abbreviated transcription (Latin):
dicatur usi asolo deo. Deniq subo¬
dit. Qui duudicat me: dominus
est. Itaq uolite aute tẽpus quidiu¬
dicare. s dauid iam tẽpus ĩpleuͭ
et grãm ueruit. et iustificatus a
xp̃o est qũ quidẽ dauid se dia filiũ
ipe dominus graulabatur. et quie
uni ita confitebantur illumina¬
bantur. Cur hominem dei ap̾mio
muidiciũ uocas. Iudicauit iam
de co dominus de quo dixit ao

Expanded text:
dicatur nisi a solo deo. denique subdidit: qui diiudicat me dominus est. itaque nolite ante tempus quid iudicare. sed Dauid iam tempus inpleuit et gratiam meruit et iustificatus a Christo est, quandoquidem Dauid se dici filium ipse dominus gratulabatur et qui eum ita confitebantur inluminabantur. cur hominem dei a praemio in iudicium uocas? iudicauit iam de eo dominus, de quo dixit a
Abbreviated transcription (Latin):
unoꝵ elector adinferendam necẽ
indesto q̃reret ingressus in cust̾
iegis cũ dormiententem offendis
suo solum ip̃c non pcussit s eci¬
im ꝓtexit ne ab aliquo qui sił in¬
gceslus fuat ꝓmetur. Ramcum
dicet ei ab ysai concludit hodie doꝰ
mimicum tuum in manibus ei
eruuc occtoam eum respondit. Nõ
consumas eũ qũquis ũciet man

Expanded text:
um electorum ad inferendam necem in deserto quaereret, ingressus in castra regis, cum dormientem offendisset, non solum ipse non percussit, sed etiam protexit; ne ab aliquo qui simul ingressus fuerat, perimeretur. Nam cum diceret ei Abessa: Conclusit hodie Dominus inimicum tuum in manibus tuis, et nunc occidam eum? respondit: Non consumas eum, quoniam quis injiciet manum
Abbreviated transcription (Latin):
inꝙ demonstrarat ubiess lancear¬
gis ul lenticula q̃ erat crocaput eiꝰ.
et appellatus arege lanceam reddi¬
dit ey dominꝰ in quit restituat u¬
mcuiq iusticias suas. et fidem su¬
am sicut tuididit te dñs in mamis
meas ⁊ uolui uindicaie mamime
in xp̃m dm̃i. Et cũ ħ dice̾t tunebat
tã insidias esꝰ ⁊ fugit. se des exilio
mutãs. Nec cũ salutem ptulit in¬
nocencie cum iam secundo facul¬
tate sibi tͥbuta r̾gis necan di uolu¬
sut occasionis beneficio. q̃⁊ secu¬
ntatem salutis metuenti ⁊ regni
oferebat eruli ubi opus fuit iohã¬
ii. gygeo auulo qui sitacuss uon
ess occisus ab rerode: Pstare illi hoc
potinit si lenciũ suũ ut iuid̾etur
i non ocadetur sr non solum pec¬
are se pp̃salutis defensionem pas¬
ls non ẽ s ne alienũ quidẽ poc
fre ac ppeti potuit. iõ inse cam̃ ne¬
as excicauit Certe hoc negare non
possunt potuisse fi ut taceret qui
de bello gygc negant potuisse fiut
anuli beneticio aoscondereturs et

Expanded text:
 demonstraret, ubi esset lancea regis, vel lenticula quae erat ad caput ejus. Et appellatus a rege lanceam reddidit: Et Dominus, inquit, restituat unicuique justitias suas, et fidem suam: sicut tradidit te Dominus in manus meas, et nolui vindicare manu mem Domini. Et cum haec diceret, timebat tamen insidias ejus, et fugit, sedem exsilio mutans. Nec tamen salutem praetulit innocentiae, cum jam secundo facultate sibi tributa regis necandi, noluisset uti occasionis beneficio: quae et securitatem salutis metuenti, et regnum offerebat exsuli. 35. Ubi opus fuit Joanni Gygeo annulo, qui si tacuisset, non esset occisus ab Herode ? Praestare hoc illi potuit silentium suum, ut et videretur et non occidecare se propter salutis defensionem passus non est, sed ne alienum quidem peccatum ferre ac perpeti potuit; ideo in se causam necis excitavit. Certe hoc negare non possunt potuisse fieri ut taceret, qui de illo Gyge negant potuisse fieri ut annuli beneficio absconderetur. 36. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
Et ine uionz qd̾ habet spicas
macras et uento corruptas
Quia et dauid tũ melior erat. qũ
sicut aranea tabescebat et spicit
contribulatus sacrificiũ deiẽ. Et
tli p̾stanciores euadunt quos in
hoc seculo grauib ĩuirus spiritꝰ
malignus excuit uñ magis iusti¬
cia meruisse pͥmia ioseph arbitror
qr de unsricis est locutus. Quro eĩ
sibi uult amulus digito eius in¬
seitus nsi ut intelligamus pon¬
tificatum ei fidei ẽẽ delatum ut a¬
lios ip̃e signaret. Quid stola qua
amictus eit sapiencie insi tribu¬
tum ei abillorege celestis prudẽ¬
cie pͥncipatum. Gorques aureus
incelłcm bouũ uidetut expͥmer̃
Currus quoq significat fastigi¬
ui sublime mer̾itor.Quis. auit̾¬
ẽ qui ergentib accipit uxorem insi
qui eccãui sͥ exuacionib congrega¬
uit. et suscepit ex ea filiũ massem
ꝑ quẽ oblitus ẽ om̃s dolores suos
quos habuit de saculegns uideoꝵ
Suscepit aliũ quoq filiũ effrem.
ꝓcinꝰ profectum clarint quod suc¬

Expanded text:
et quod habet spicas macras et uento corruptas, quia et Dauid tum melior erat, quando sicut aranea tabescebat, et spiritus contribulatus sacrificium dei est et illi praestantiores euadunt quos in hoc saeculo grauibus iniuriis spiritus malignus exercuit. unde magis mystica meruisse praemia Ioseph arbitror, quia de mysticis est locutus. quid enim sibi uult anulus digito eius insertus nisi ut intellegamus pontificatum ei fidei esse delatum, ut alios ipse signaret? quid stola, quae amictus est sapientiae, nisi tributum ei ab illo rege caelesti prudentiae principatum? torques aureus intellectum bonum uidetur exprimere; currus quoque significat fastigium sublime meritorum. quis autst qui ex gentibus accepit uxorem nisi qui ecclesiam sibi ex nationibus congregauit et suscepit ex ea filium Manassem, per quem oblitus est omnes dolores suos, quos habuit de sacrilegiis Iudaeorum? suscepit alium quoque filium Ephraem, per cuius profectum claruit quod sus
Abbreviated transcription (Latin):
non smforensem habundanciam
q̃uiocruciã i flagiciosor m̾ita dis¬
euit. u̾a atq in corrupta penarũ
pͥimor q arbitra. Moritur ĩnoceno
ĩpotestate simplicitatis sue ĩ habũ¬
dancia ꝓpͥe uolũtatis. sicut adipe
rpletam aĩam gerens. At uo poc̃or
ꝙuis foris habundet ĩ delicus dif¬
fuat odoribus fragret in amaritu¬
dine aiẽ sue uitam exigit ⁊ ult̾m
hic iniser Ille suo iudicõ absolutꝰ
hic reus. Ile in exitu letus. Oab
Discite inquit michi ubiẽ protec¬
cõ tabnaculoꝵ eus. Signũ eĩ eius
nõ inuemetut uita et eĩ facinoro¬

Expanded text:
 forensem abundantiam ocentium et flagitiosorum merita discernit, vera atque incorrupta poenarum praemiorumque arbitra. Moritur innocens in potestate simplicitatis suae, in abundantia propriae voluntatis, sicut adipe repletam animam gerens . At vero peccator quamvis foris abundet, deliciis diffluat, et odoribus fragret, in amaritudine animae suae vitam exigit, et ultimum hic miser: ille suo judicio absolutus, hic reus: ille in exitu laetus, hicDicite, inquit, mihi, ubi est protectio tabernaculorum ejus ? Signum ejus non invenietu
Abbreviated transcription (Latin):
atq exainmande disputacõnio
gra illam sͥ impositam ĩ ꝑsonaui
dr̃e Quid eo usq tullius ꝓbaur
ut ip̃e in libris quos scpͥsit dere pꝰ
perit nec eloquencie falerande gͥ¬
estimauit. Statĩq ip̃e qõm enode

Expanded text:
 examinandae disputationis gratia, illam sibi impositam personam dicere. Quod eousque Tullius probavit, ut ipse in libris quos scripsit de Repuperit, nec eloquentiae phalerandae graestimavit? Statimque ipse quaestione
Abbreviated transcription (Latin):
um pocoris: in t̾roga eiꝰ conscienci
enciam. Nõ ne grauiꝰ õĩb fetet se¬
pulcris. Intueris leticiam eius ⁊
salubritatem miraris corpis fili¬
or atq opum habundanciam. In¬
trospice ulc̾a ⁊ ibices ase eius et
cordis mestitudinem. Nam deopi¬
bus quro loquar cũ leg̾is quia nõ
labinidancia ẽ uita eius cũ scias q̃

Expanded text:
um peccatoris, interroga conscientiam ejus. Nonne gravius omnibus fetet sepulcris? Intueris laetitiam ejus, et salubritatem miraris corporis filiorum atque opum abundantiam: introspice ulcera et vibices animae ejus, et cordis moestitudinem. Nam de opibus quid loquar, cum legeris: Quia non in abundantia est vita ejus : cum scias quia
Abbreviated transcription (Latin):
cionem sumilemnus columbinam
et mente hxamus caruam. sle pro¬
ssionẽ monstremus ouiuam et fe¬
rocitatem hẽamus lupinam ut dig
muio. populus hic lãbus ine hono¬
rat. cor autem coꝵ longe est amie ex
go fratres sicut senatorem clamio
ornat sicut agri cultura rusticũ. Si¬
cut barbarũ arma. Sicut nautana¬
iugacioins ꝑicia et singuloquos

Expanded text:
tionem simulemus columbinam, et mentem habeamus caninam: ne professionem monstremus ovinam, et ferocitatem habeamus lupinam; ut digna Domino: Populus hic labiis me honorat, cor autem eorum longe est a me . Ergo, fratres, sicut senatorem chlamys ornat, sicut agricultura rusticum, sicut barbarum arma, sicut nautam navigationis peritia, et singulos quos
Abbreviated transcription (Latin):
mam que in delicus iuiueus mor¬
tllest. Et qui in fideles sunt descen¬
dint in infnum iuentes. et sibi
uobiscum iideantur unere. Set
inłio sunt. Si quis usuram accipͭ
npmam facit: uita nõ iuit. ut hẽs
meechił. siquis autem. Siquis a¬
uistus iustificacões diñ custodit. ut¬
ficiaseas. uita inquit iuet. et ui¬
uet meis. Ipe ẽ gͦ in regione unioꝵ
Iuilla regione. u̾bi iuta nõ abscon¬
usa s libera. ubi non intibra s glo¬
ibhic eĩ n ͨ ipẽ paulus iunebat
ingloria. Demq in corpe mortis ĩ¬
senescebat. Audi dicentem. Nunc
i uita nr̃a abscondita est cun
alipõ in gloria festinemus ergo ad
itam. Siquis uitam tangit uuir
demq cetigit illa mulier que teti
dete pimisla ẽ cauni dr. ides cua te
saluam fecit uide inpace. Siem̃ qui
mortuum tangit ĩmũdus sñ du¬
bio qui uiuentem tangit saluus
est Queramus gͦuiuentem s tt̾m
uideamus ue eum queramus ui¬
t̾ mortuos ut dicatur nobis: sic̾
et mulierib illis. Quid q̃ritis iu¬

Expanded text:
am quae in deliciis est, vivens mortua est . Et qui infideles sunt, descendunt in infernum viventes: etsi nobiscum videntur vivere, sed in inferno sunt. Si quis usuram accipit, rapinam facit, vita non vivit, ut habes in Ezechiele . Si quis autem justus justificationes Dinquit, vivet, et vivet in eis. Ipse est ergo in regione vivorum, in illa regione ubi vita non est abscondita, sed libera; ubi non umbra, sed gloria. Hic enim nec ipse Paulus vivebat in gloria. Denique in corpore mortis ingemiscebat. Audi dicentem: Nunc enim vita nostra abscondita est cum  in gloria . 57. Festinemus ergo ad vitam. Si quis vitam tangit, vivet. Denique tetigit illa mulier quae tetigit morte dimissa est, cui dicitur: Fides tua te salvam fecit, vade in pace . Si enim qui mortuum tangit, immundus est; sine dubio qui viventem tangit, salvus est. Quaeramus ergo viventem. Sed iterum videamus, ne eum quaeramus inter mortuos, et dicatur nobis sicut et mulieribus illis: Quid quaeritis vi
Abbreviated transcription (Latin):
diuma ubi uba ip̃a dominisalua¬
toris opantur. Nam sacram̃tum isto
de celo deponeret non ualebit rỹ
inundi oꝑib legisti qr ip̃e dirit et¬
uouas reb dare ꝙͣ mutare natu¬
ras. Set qd̾ argum̃tis utinurr li¬
is utamur exemplis in caruacioms¬
q astruamus nust̾ii ueritate. Qõ
natur usus p̾cessit cũ ihc dominꝰ
ex maria nasoẽtur Si ordinẽ q̃rimsꝰ
niro mixta femina generarecon¬
sucint Liquet igitur qd̾ pret̾ uate᷑
ordinem uirgo generauit. et hocꝙ
conficimnꝰ corpus ex uirgine ẽ. Eͥo
hic queris nature ordinem ixp̃
cor pore. cũ p̾ter naturã sit ipẽ domi

Expanded text:
divina, ubi verba ipsa Domini Salvadivina, ubi verba ipsa Domini Salvatoris operantur? Nam sacramentum istude coelo depromeret, non valebit Christi mundi operibus legistis: nouas rebus dare quam mutare naturas. Sed quod argumentis utimur, suis utamur exemplis, incarnationisque astruamus mysterii ueritate. Nunquid nature usus precessit, cum Iesus dominus ex Maria nasceretur? Si ordinem querimus, uiro mixta femina generare consueuit. Liquet igitur quod preter nature ordinem uirgo generauit, et hoc quod conficimus corpus ex uirgine est. Quid hic queris nature ordinem in Christi corpore, cum preter natur
Abbreviated transcription (Latin):
int uridas ua pedestris apparint
iordams retrorsum conu̾sus cõt̾
naturam in sin fontis ueu̾tit exor¬
diũ. Non claret naturam. ul mau¬
timoꝵ fluctuum ul fluuialis cur¬
sus ec̃ mutatam: Ociebat populus
patrum. Tetigit moyses petram
et aqua de petra fluxit. Nũquro
nõ pret̃ naturam oꝑata ẽ gracia
ut aquam uomeret petra quam
nõ hẽbat uatura: Mirra fluuius
amarissimꝰ erat. et sicieus popu¬
lus bibe̾ nõ poss. Misic moyses li¬
gnum in aqua. et amaritudinẽ
suam aquarum natura deposuit:
quam ui fusa subito gr̃a tẽpauit
sub helyseo ꝓpheta umi exfiluis ꝓphe¬
tatum excussum est frum dese¬
cuti ⁊statim mersum est Rogauic
helyseum qui amnserat fr̾um. Misit
etiam helyseus lignum inaquam¬
et ftum natauit᷑ utiq et hoc p̾t̾
naturam factum cognoscimus.
Graiior eĩ ferri spẽs̾: quam aqͣr
liquor. Adu̾timus igitur triaio¬
benediccõ ut naturam comitent
quid dicimus de ip̃a consecracdne

Expanded text:
inter undas via peinter undas via peJordanis retrorsum conversus contra naturam in sui fontis revertitur exordium. Nonne claret, naturam vel maritimorum fluctuum, vel fluvialis cursus esse mutatam? Sitiebat populus patrum, tetigit Moyses petram, et aqua de petra fluxit. Numquid non praeter naturam operata est gratia, ut aquam vomeret petra, quam non habebat natura? Marath fluvius amarissimus erat, ut sitiens populus bibere non posset; misit Moyses lignum in aquam, et amaritudinem suam aquarum natura deposuit, quam infusa subito gratia temperavit. Sub Helisaeo propheta uni ex filiis prophetarum excussum est ferrum de securi et statim mersum est; rogavit Helisaeum qui amiserat ferrum; misit etiam Helet ferrum natavit. Utique et hoc praeter naturam factum agnoscimus: gravior est enim ferri species, quam aquarum liquor. Advertimus igitur majobenedictio, ut naturam verteret, quid dicimus de ipsa consideratione
Abbreviated transcription (Latin):
incti prestanciora pocior est emĩlux
ꝙͣ unibra u̾itas ꝙͣ figura. corpus auc¬
toris qͣ mãna de ceło. forte dicas
corpus accipiam. Et hoc nobis ad¬
huc suꝑ est. ut probemus. Qntis gͥ¬
ictunur. exemplis probemius. nõ
hoc esse qd̾ uatura formauit. s qd̾
beuediccõ consecrauit. maiorẽq
ium esse benedicconis ꝙͣ nature qͥ¬
a benediccõe eciã natura ipa muta¬
tur. uirgam tenebat moyses ꝓiecit
eciam ⁊ facta est spens. Nursꝰ pñ¬
dit caudã s̾pentis et in uͥge nat᷑a
reu̾tit. uides igitur ꝓphetica grãbis
nutatam esse uacuram et serpentis
et u̾ge: Currebant egypti fliminna
puro aquaꝵmeatu. Subito defon¬
ciũ uenis sangins cepit erũpe. Non
erat potus influuis. Rursꝰ ad ꝓphẽ
uoces cruor cessauit fluminũ aqꝵ
natura remeanit. Circũclusus urrdi¬
q erat populus hebreoꝵ. hinc ab egip¬
cus uallatꝰ in de mariclausus. u̾¬
gam leuauit moyses sepauit sea¬
qua ⁊ ĩmuroꝵ spẽ c̾gelauit atq

Expanded text:
isti praestantiora. Potior est lux quam umbra, veritas quam figura, corpus Auctoris quam manna de coelo. Forte dicas: corpus accipiam? » Et hoc nobis adhuc suutimur exemplis! Probemus non hoc esse quod natura formavit, sed quod benedictio consecravit: majoremque vim esse benedictionis quam naturae; quia benedictione etiam natura ipsa mutatur. 51. Virgam tenebat Moyses, projecit eam, et facta est serpens . Rursus prehendit caudam serpentis, et in virgae naturam revertit. Vides igitur prophetica gratia bis mutatam esse naturam et serpentis et virgae? Currebant Aegypti flumina puro aquarum meatu, subito de fontium venis sanguis coepit erumpere; et non erat potus in fluviis . Rursus a prophetae prece cruor cessavit fluminum, aquarum natura remeavit. Circumclusus undique erat populus Hebraeorum, hinc Aegyptiis vallatus, inde mari clausus: virgam levavit Moyses, separavit se aqua, et in murorum specie congelavit, atque
Abbreviated transcription (Latin):
antiquiora eẽ eccẽ sacrã nuc cognosce
pociora. Reuera mirabile est. ꝙ mã¬
na ds̃ pluerit patrib et cotidiano
os indesto mortui sunt. Ista autẽ
instrat substanciam: et quiꝰq hũc
mnanducaut nõ morietur in et̾nuĩ
et corpus ẽ xp̃i Considera mic̃ utrũ
xpĩ q̃ utiq corpus ẽ inte. Manna
illud de celo. ħ s̃ celum illud celi hoc
ab oĩ corrupcõne. Quod quicũq reli¬
giosegustauerit: corrupdom sentire
non poterit. Illis aqua depet flur̃
tibi sangius e xpõ. Illos ad horam
saciauit aqua te sanguis dilint ĩ
ct̾num. Iudeus bibit ⁊ sitit: cu cũ
bib̾is sicit̾ uõ pot̾is. Et illud inũbra
ħ inr uitate. S illud ꝙ miraris umbͣ
ẽ. ꝙͣtum istiro ẽ cuiꝰ et umbrã imiraris.
audi quia umbra ẽ que apito prõs
facta est. Bibebant inquit deconse
deo. Nõ prostraci sunt iroesto. ħ¬

Expanded text:
aapotiora. Revera mirabile quod manna Deus pluerit patribus, et quotidiano omnes in deserto mortui sunt . Ista autem nae subministrat substantiam: et quicunque hunc manducaverit, non morietur in aeternum, et corpus est Christi. Considera nunc utrum Christi que utique corpus est uite. Manna illud e celo, hoc supra celum. Illud celi, hocab omni 431 corruptione. Quod quicumque religiose gustauerit, corruptionem sentire non poterit. Illis aqua de petra fluxit, tibi sanguis e Christo. Illos ad horam satiauit aqua, te sanguis diluit in eternum. Iudeus bibit et sitit, tu cum biberis sitire non poteris. Et illud in umbra, hoc in ueritate. Si illud quod miraris umbra quantum istud est, cujus et umbram miraris! Audi quia umbra est quae apud patres facta est: Bibebant, inquit, de consDeo; nam prostrati sunt in deserto
Abbreviated transcription (Latin):
dunt. nec in cor hoĩs ascendit que
pparauit deus diligentib se. Ergo
nequis ħ dicat. sũmo studio uolu¬
mus cõprobare quia et antiquio¬
ra sunt sacram̃ta eccẽ quã synago¬
e et p̾stanciora ꝙͣ mana est. Anti¬
muora docet leccõ genesis q̃ decur
est Mynagoga eĩ ex lege moysi pͥnͥ¬
spunri sumplit Abraham uero
longe ant̾ior. qui ex inctis hostibꝰ
it nepote ꝓpͥo iccepto cũ potiretꝰ
uctoria. tuc̾ illi occiurit melchi¬
sedech. et protulit ea q̃ abralum
ueneratus accepit. Non abrahã
protulit. S melchisedech qui in du
ilio dei Dequo aic paulus adhe¬
bieos qr man sacerdos ĩppetuum
qui int̾pretacione latina dicitur
rex iusticie. rex pacis. Non agnoscis
quis iste sit. Potest homo eẽ rexius¬
potest rex pacis. cum iux possit eẽ pa¬
cificus: Sine urẽ secundum diuita¬
cem quia exprẽ deo genitus est umiꝰ
substanciecum patre. Sine prẽ ẜm
beneoixit fidei prẽm ab̃ͣm illũ auiꝰ
grãm et gesta miraris probatum est

Expanded text:
 quae praeparavit Deus diligentibus eum . Ergo ne quis hoc dicat, summo studio volumus comprobare quod et antiquiora sunt sacramenta Ecclesiae quam Synagogae, et praestantiora quam manna est. 45. Antiquiora docet lectio Genesis quae decursa est ; Synagoga enim ex lege Moysi principium sumpsit : Abraham vero longe anterior, qui victis hostibus, et nepote proprio recepto. cum potiretur victoria; tunc illi occurrit Melchisedech, et protulit ea quae Abraham veneratus accepit. Non Abraham protulit, sed Melchisedech; qui inducmilis autem Filio Dei: de quo ait Paulus ad Hebraeos: Quia manet sacerdos in perpetuum ; qui interpretatione Latina dicitur rex justitiae, rex pacis. 46. Non agnoscis quis iste sit? Potest homo esse rex jusPotest esse rex pacis, cum vix possit esse pacificus? Sine matre secundum divinitatem; quia ex Patre Deo genitus est, unius substantiae cum Patre: sine patre sebenedixit fidei patrem Abraham, illum cujus gratiam et gesta miraris. 47. Probatum est
Abbreviated transcription (Latin):
munstrat. qr recondit quecui seruet
iguorat et iõ dicitur que aut̾ paras¬
ci cuiꝰ erunt. Quro cotidie metiris
et numeras et obsignas. Aurum
trucinas. argentum ponderas. qñ¬
to melius ẽ sib̾alem eẽ dispensator̃
ꝙͣ sollicitum custodem. Qnͣtumt̾
prodesset ad graciam multoꝵ pupil¬
teras insacculo obsiguatas rẽrep
cuue Ec eĩ hic relinquitur grã no¬
biscumi adĩuicem mniti deftur

Expanded text:
ministrat, quia recondit quae cui seruet ignorat. et ideo ei dicitur: quae autem parasti cuius erunt? quid cottidie metiris et numeras et obsignas? quid aurum trutinas, argentum ponderas? quanto melius est liberalem esse dispensatorem quam sollicitum custodem! quantum tibi prodesset ad gratiam multorum pupilteras in sacculo obsignatas habere! pecunia etenim hic relinquitur, gratia nobiscum ad iudicem meriti defer
Abbreviated transcription (Latin):
uit causa nonẽet arduum quisq̃
putaret deo unde uell uł ꝙ̃ ad̾m
uellet hoiẽs regenerare quia mũd
ex iilla mat̾iã milla substancia
ẽẽ uissit ⁊ factus est. Celum aspice
t̾ram in tuere. uñ stellarum igne
uñ orbis solis et radius: uñ gsobꝰ
lune. uñ monciũ uertices dura sar¬
oꝵ memorosa siluarum: unde. uł
lo ipẽ eĩ dixit ⁊ facta sunt manda¬
uit ⁊ creata sunt. cur iuremur ite¬
nasci posse qd̾ fuerat cũ uideamus
natũ eẽ ꝙ nõ fuit.

Expanded text:
aut causa non esset, arduum quisquam aut causa non esset, arduum quisquam putaret Deo unde vellet, vel quomodo vellet, homines regenerare, qui mundum ex nulla materia, nulla substantia esse jussit, et factus est? Coelum aspice, terram intuere. Unde stellarum ignes? unde orbis solis et radii? unde lunae globus? unde montium vertices, dura saxorum, nemorosa silvarum? unde vel lo  Ipse enim dixit et facta sunt: ipse mandavit, et creata sunt , cur miremur renasci posse, quod fuerit; cum videamus natum esse, quod non fuit
Abbreviated transcription (Latin):
et prouentuũ suoꝵ quos iualos tũs¬
fund̾it in dotata cõpeous. Ergoet
nrãm resu rreccom et si nõ credis
fide: uon credis exẽplo usues credi¬
curꝰ. Et alus quidẽ fructibus ut
trema habilis maturandis. Nobis
quoq mũdi ꝯsumacio tãquam ex¬
tremꝰ ãmi funs accomoda resur¬
gendi p̾scpͥsit ctutem et bene in cõ
lo seculo libaret ueitͥm nos huius
seculi tẽptam̃ta subruerenttob¬
ẽẽt renasci si reuasc̾e̾mur ad culũ¬
Et rõem gͥ resurreccõnis et tepus
fetib eque natura respondet nec
ui sola hõm̃i successione degenera
Tempus quia omĩa in ãui fine
genautur. Muirdi tempora anꝰ
ĩmus ẽ. et quid mirũ si ãmis ẽ iiiiꝰ.
qũ dies una. una emĩ die doꝰ opa¬
rios conduxit Adinneam dicens.q
hic statis tota die ociosi: Cause oai¬
ginũ semina sunt. Seinẽ eẽ corpꝰ
huami gencum dector assennt. Est
gͦ subsfancia resurgendi qũẽ seri¬
es semmandi. Quoo si substancia

Expanded text:
et proventuum suorum, quae in alios transet proventuum suorum, quae in alios transfuderit, indotata compendiis. 62. Ergo et nostram resurrectionem et si non credis fide, non credis exemplo, usu es crediturus. Et aliis quidem fructibus, ut trema habilis maturandis: nobis quoque mundi consummatio tamquam extremus anni finis accommodam resurgendi praescripsit aetatem. Et bene in conslo saeculo liberaret; ne iterum nos hujus saeculi tentamenta subruerent et obesset renasci, si renasceremur ad cultur resurrectionis, et tempus fetibus aeque natura respondet, nec in sola hominum successione degenerat: tempus, quia omnia in anni fine generantur. Mundi tempora annus unus est. Et quid mirum si annus unus est, quando dies una est? Una enim die Dominus operarios conduxit ad vineam, dicens: Quid hic statis tota die otiosi ? 64. Causae originum semina sunt. Semen esse corpus humanum gentium Doctor asseruit . Est ergo substantia resurgendi, quando est series seminandi. Quod si substantia
Abbreviated transcription (Latin):
tur in ignobilitate surget inglo¬
ria. eximnatur ĩmfinitate sur¬
get ĩu̾cute Seminatur corpus
aĩale surgeget corpus spiitale
et tuergo semmaris ut t̾ra. Quid
nurari si resurges ut cet̾a: S illa
creois quia uides nõ credis qui¬
a non iides. beaciores qui non
uiderunt et crediderunt. non eĩ¬
tanda semma. Alio triticum seiã¬
tur alio uascitur. alio uitis uisentur
alio germancia sarmenta pubes¬
cunt᷑ luxuriat paurinus uuia for¬
matur. Alio plantatur olea alio ue¬
lut aluo grauis et omista prole bec¬
carum fructus sui ubtate curues¬
cit ante uo quam suũ cuiq tẽpus
adueniat. fetura restriccior. Nec ge¬
uacõms etatem habet in potestate
generandi ipãq genat mic̾ in¬
formem situ. nc̃ fetuũ nuoã uuc̃
uirentem florib uuc̃ uuc̃ arentẽ
ip̃am oũn c̾nas pentem que utiq
uellet oĩb se uestire tẽpib. niec ũ ꝙͣ̃
area segetum aut uiridancia prato¬
rum in dum̃ta deponere ipã siuegẽs

Expanded text:
surget in gloria: seminatur in infirmitate, surget in virtute, seminatur corpus animale, surget corpus spiritale . Et tu ergo seminaris ut caetera, quid miraris si resurges ut caetera? Sed illa credis, quia vides: ista non credis, quia non vides: Beati qui non viderunt, et crediderunt . tanda semina. Alio triticum seminatur, alio nascitur: alio vitis inseritur, alio gemmantia sarmenta pubescunt, luxuriat pampinus, uva formatur: alio plantatur olea, alio velut alvo gravis et onusta prole baccarum, fructus sui ubertate curvescit. Ante vero quam suum cuique tempus adveniat, fetura restrictior est: nec generationis aetatem habet in potestate generandi ipsa, quae generat. Nunc informem situ, nunc fetu nudam, nunc virentem floribus, nunc arentem ipsam omnium cernas parentem. Quae utique vellet omnibus se vestire temporibus, nec umquam aurea segetum aut viridantia pratorum indumenta deponere: ipsa sui egens,