comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pium totius corporis eorumq quicredunt & om̃is intellegentiae spiritalis ex
capite corpus ecclesiae. persuas conpages atque iuncturas uitalem doetrinȩ cae¬
lestis accipit sucum: utoma paulatim membrae ueg&entur. & per hoc cultos uena¬
rum meatus funda tur defecatus sanguis ciborum & minis tr&ur atque sub¬
crescat. inmo teneatur temperantia corporis ut defonte capitis rigati astuscre¬
scat inperfectionemdi & impleatur saluatoris oratio. Pater uolo ut sicut ego
&tuunum sumus sic &isti innobis unum sint: Vt post quam xp̃s nos tradiderit pa¬
tri si tds̃ omnia in omnib Talequid. in uerbis & insensibus. &ingenere locutio¬
nis obscurissime scribit adephesios Ueritatem autem loquentes in caritate cres¬
camus in illo peromnia qui ẽ. caput xp̃s ex quo totum corpus conpactũ & cone¬
xum peromnem iuncturam subminis tractionis secundum operationem in men¬

Expanded text:
pium totius corporis eorumque, qui credunt, et omnis intellegentiae spiritalis. ex pium totius corporis eorumque, qui credunt, et omnis intellegentiae spiritalis. ex quo capite corpus ecclesiae per suas conpages atque iuncturas iuncturas doctrinae caelestis accipit sucum, ut omnia paulatim membra uegetentur et per occultos uenarum meatus fundatur defaecatus sanguis ciborum et ministretur atque subcrescat, immo teneatur temperantia corporis, ut de fonte capitis rigati artus crescant in perfectionem dei, ut inpleatur saluatoris oratio: pater, uolo, ut, sicut ego et tu unum sumus, sic et isti in nobis unum sint, ut, postquam nos Christus tradiderit patri, sit deus omnia in omnibus. tale quid et in uerbis et in sensibus et in genere elocutionis obscurissime scribit ad Ephesios: ueritatem autem loquentes in caritate crescamus in illo per omnia, qui est caput Christus, ex quo totum corpus conpactum et conexum per omnem iuncturam subministrationis secundum operationem in men
Abbreviated transcription (Latin):
iaspa peretu id .ẽ nullus aduersusuos bntuiam accipiat quibus & aliis multis
uerbis usque hodie utuntur cilices : Nehoc miremur in apłos siutatur eius linguae
consu&udinem inquanatus .ẽ & nutritus cum uergilius alter omerus apud nospa¬
triae suae sequens consu&udinem sceleratum frigus appell& Nemo ergo uos
super& atque deuincat uolens inhumilitate littere sequi & angelorum religionẽ
atque culturam : ut non seruiatis spiritali intellegentiae. sed exemplaribus fu¬
turorum que iec ipse uidit quiuos separare desiderat siue uidit Utrumque enim
hab&ur ingraeco: Prcesestim cumtumens ambul&. & incedat in flatus mentis¬
que superbiam iestu corporis praceferat. Hocenim significat embaterun: frus¬
trac autem inflatur &tum & sensu carnissuae : carnaliter cunta intellegens &
traditionem iudaicarum delinxmenta perquirens & non tenens caput omniums¬
cripturarum illum dequo dictum. ẽ. caput uiri xp̃s. ẽ. Caput autem adprinci¬

Expanded text:
id est \'nullus aduersum uos brauium accipiat\'. quibus et aliis multis uerbis usque hodie utuntur Cilices. nec hoc miremur in apostolo, si utatur eius linguae consuetudine, in qua natus est et nutritus, cum Uergilius, alter Homerus apud nos, patriae suae sequens consuetudinem \'sceleratum\' frigus appellet. nemo ergo uos superet atque deuincat uolens humilitatem litterae sequi et angelorum religionem atque culturam, ut non seruiatis spiritali intellegentiae, sed exemplaribus futurorum, quae nec ipse uidit, qui uos superare desiderat, siue uidet — utrumque enim habetur in Graeco —, praesertim cum tumens ambulet et incedat inflatus mentisque superbiam et gestu corporis praeferat-hoc enim significat eaatsvcov —, frustra autem infletur et tumeat sensu carnis suae carnaliter cuncta intellegens et traditionum Iudaicarum deliramenta perquirens et non tenens caput omnium scripturarum illud, de quo dictum est: caput uiri Christus est, caput autem atque princi
Abbreviated transcription (Latin):
instabit pnteidis sicut dolor in utero habentis & noneffugient: suprcenim adeos
seripsene t hocuobis dicimus in uerbo dñi quia nos quiuiuimus quiresi dui sumus inde¬
uentudni non preueniemus eos quidormierunt : qm̃ ipsedñs iniussu in uoce archane
nos anubiadn descendst decaclo & mostui qui in xp̃osunt iresurgent prima: deinde
resuen tesntaoedones nonintellexerunt quossecum uiuentes apłsuoce &quidsc ane
neque per sp mes ineque perser monem neq perepistolam tamquam abeoscriptam
quas instes diesdñi Duos autem ẽẽ aduentus dñi saluatoris & omnia ꝓphearum
uocent uolumina. & euangeliorum fides quod primum inhumilitate uenetit. &
postea situenturus ingloria ipsod ño protestante quae ante consummationem mu¬
ndi future sint. & quomodo uenturus antichristus quando loquitur adaptos. uimuu
der ius abominationem desolationis quaedicta ẽ ad anihel ꝓpheca stantem inloco

Expanded text:
instabit interitus sicut dolor in utero habenti et non effugient. supra enim ad eos instabit interitus sicut dolor in utero habenti et non effugient. supra enim ad eos scripserat: hoc uobis dicimus in uerbo domini, quia nos, qui uiuimus, qui residui sumus in aduentu domini, non praeueniemus eos, qui dormie tuba dei descendet de caelo et mortui, qui in Christo sunt, resurgent primi. deinde audientes Macedones non intellexerunt, quos secum uiuentes apostolus uocet et quneque per spiritum neque per sermonem neque per epistulam tamquam ab eo scriptam, quasi instet dies domini. duos autem esse aduentus domini saluatoris et omnia prophetarum docent uolumina et euangeliorum fides, quod primum in humilitate uenerit et postea sit uenturus in gloria, ipso domino protestante, quae ante consummationem mundi futura sint et quomodo uenturus antichristus, quando loquitur ad apostolos: cum u ide r i tis abominationem desolationis, quae dicta esta Danihele propheta, stantem in lo
Abbreviated transcription (Latin):
musica habe elementa sua & geo metrica abelements incipit linea tume &ediada¬
tica at que medicina habent eicatu sac sua hic elementis ueteristestamentisaloo
euanglica plenitudinem ueniat sc̃iuiri eruditus infantia Vnde arxlur apsabo
ue memus iciadentis untcere qua e destruitur t raonsire facunt ad spmuiuificantem
Quiergo mundo & helementis eius mostui sumus non debemusea obseruare quacmundi
sur t. quia enaltero initium altero persecutio ẽ XI Quidsit quodidem apurad
dhie salonicenses scribit. nisi discessio uenerit primum &reuelatus fuerit homopec¬
cati erdqe en prima ad thesalonicenses scripserat d&emporib: autem & momestis
fit fuonneces te habecis ut uobis scribam ipsi enim diligenter scitis quia diesdñi si¬
ins fabit inoete ita ueni& cumenim dixerint pax & securitas tunc repentinus illis

Expanded text:
musica habet elementa sua et geometrica ab elementis incipit linearum et dialecmusica habet elementa sua et geometrica ab elementis incipit linearum et dialectica atque medicina habent eloaycoyag suas, sic elementis ueteris testamenti, ut ad euangelicam plenitudinem ueniant, sancti uiri eruditur infantia. unde et centesimuselementis occidentis litterae, quae destruitur, transire faciunt ad spiritum uiuificantem. qui ergo mundo et elementis eius mortui sumus, non debemus ea obseruare, quae mundi sunt, quia in altero initium, in altero perfectio est. Quid sibi uelit, quodThessalonicenses scribit: nisi discessio uenerit primum etreue- latus f uerit homo peccati et reliqua. — In prima ad Thessalonicenses scripserat: de temporibus autem et momentis, fratres, non necesse habetis, ut uobis scribam; ipsi enim diligenter scitis, quia dies domini sicut fur in nocte ita ueniet. cum enim dixerint: \'pax et securitas\', tunc repentinus illis
Abbreviated transcription (Latin):
magisuistutem solet sonare quamuitium sed hic taΡE NoCΟCsNΗsiC intellege¬
da quod humilia sentiant atque terrena ad ina autem cuatoc cuiustom latin
sermo non explicat apud nos dicit ad non parcendum corporr duom pare uatundae
corporib suis in ad sum ptione ciborum contempnentes interdum quae habent &
querentes quae non habent: Ex qua necessitate debilitates interdum & morboscon¬
crechunt nec honenent sem& ipsos cumom̃a munda sint mundis nihilq possi eo
pollutum quod cum graecarum actione ꝑcipitur &idcirco adno sitcreatum ut sa¬
turitate & adimpl&ione carnis humanos astus uegeet atque sustentet Elem̃ta
autem mundi a quib immo quibus mostui sumus lex morsi &omne ueus insiru¬
mentum intellegendum .e. quibus quasi elementis & relegionis exhordus dmdis
cimus quomodo elementa appellantur littente perquas syllabas acuerba cone¬
iungimus & ad texendam orationem longa meditatione procedimus Arsquoq

Expanded text:
magis uirtutem solet sonare quam uitium; sed hic ταπεινοφροσύνη sic intellegenda, quod humilia sentiant atque terrena. ἀφειδία autem σώματος, cuius nomen Latinus sermo non explicat, apud nos dicitur \'a d non parcendum corp ori\'. non pareunt Iudaei eorporibus suis in adsquaerentes quae non habent, ex qua necessitate debilitates interdum, et morbos contrahunt, nec honorant semetipsos, cum omnia munda sint mundis , nihilque possit esse pollutum, quod cum gratiarum actione percipitur, et idcirco a Domino sit creatum, ut saturitate et adimpletione carnis humanos artus vegetet atque sustentet. Elementa autem mundi, a quibus, imo quibus mortui sumus, Lex Moysi, et omne vetus instrumentum intelligendum est, quibus quasi elementis, et religionis exordiis Dcimus. quomodo enim elementa appellantur litterae, per quas syllabas ac uerba coniungimus et ad texendam orationem longa meditatione procedimus, ars quoque
Abbreviated transcription (Latin):
doctrinedĩ. Non quo dicamus sedendum eẽ semper insabbato & deloco inquoquis fu¬
erit occupatus poenitus non recedendum : sedid quod in possibile legis ẽ. inquo infir¬
matur percarnem. spiritali obseruatione complendum sit: Sequitur. Quaesunt
rationem quidemhabentia sapientiae Hocloco quidem coniuntio super fluaẽ
quod in plerisque locis ꝓpter imperitiam astis gracmmaticȩ a postolũ fecissẽ rep¬
perimus Neque enim sequitur uel alia coniunctio : quae sol& ei praepositioni ubi
quidem positum fuerit respondere. Videntur igitur obseruationes iudaicȩ a¬
pud imperitos &uilem plebeulam imaginem habere rationis humanȩque sapi¬
entiae Vnde & doctoreseorum cophoi hoc ẽ sapientes uocantȩs. Etsiquandocer¬
tis diebus traditiones suas ex ponunt discipulis suis solent dicere orcogdial ie¬

Expanded text:
doctrinae dei. non quo dicamus sedendum esse semper in sabbato et de loco, in quo quis fudoctrinae dei. non quo dicamus sedendum esse semper in sabbato et de loco, in quo quis fuerit occupatus, penitus non recedendum, sed quo id, quod inpossibile legis est, in quo infirmatur per carnem, spiritali obseruatione conplendum sit. Sequitur: quae sunt rationem quidem habentia sapientiae. hoc loco quidem\' coniunctio superflua est, quod in plerisque locis propter inperitiam artis grammaticae apostolum fecisse repperimus; neque enim \'sed\' sequitur uel alia coniunctio, quae solet ei propositioni, ubi \'quidem\' positum fuerit, respondere. uidentur igitur obseruationes Iudaicae apud inperitos et uilem plebiculam imaginem habere rationis humanaeque sapientiae, unde et doctores eorum σοφοί, hoc est \'sapientes\', uocantur. et si quando certis diebus traditiones suas exponunt, discipulis suis solent dicere:
Abbreviated transcription (Latin):
rest oaiscum fecistis mandatundi ꝓpter traeditionem unam. Quante troeditio¬
nes pbias usa eorum sunt quas hodie ersepu ceic uocant & quam animales fabu¬
or aseno uere nequeo ⁊eque enim libripatitur magnitudo & plenequetantur¬
positosl. alterubescam dicere: Dico autem unum. inignominia gentis inimice Tre¬
positos babent sinagogis sapientissimos quosque fedo operi delezatos ut sangu¬
nemicurginis siue menstruate mundum uel in mundum. sioculos discernere non
potuserinogustuꝓbent: Prȩterea quibus iussum ẽ ut diebus s abbatorum sedeao
onusquosque indomo sua & nonegrediatur necambul& deloco inquo habit aed esi
quando eos uixta lit tenem coeperimus astare ut non ambulent non iaceant non¬
sten sed taontum sedeant. siuelint precepta seruare solent respondere & dien¬
edea nrrcuibas Eseon & belles magistrinri traediderunt nobis ut duo mibia
pedes ambulemus in sabbato. & &ent huus modi dodrinas hominum pferortes

Expanded text:
antae traditiones pharisaeorum sint, quas hodie δευτρώσεις uocant, et quam aniles fabulae, reuoluere nequeo. neque enim libri patitur magnitudo et pleraque tam turpia sunt, ut erubescam dicere. dicam tamen unum in ignominiam gentis inimicae: praepositos habent synagogis sapientissimos quosque foedo operi delegatos, ut sanguinem uirginis siue menstruatae mundum uel inmundum, si oculis discernere non potuerint, gustatu probent. praeterea, quia iussum est, ut diebus sabbatorum sedeat unusquisque in domo sua et non egrediatur nec ambulet de loco, in quo habitat, si quando eos iuxta litteram coeperimus artare, ut non iaceant, non ambulent, non stent, sed tantum sedeant, si uelint praecepta seruare, solent respondere et dicere: \'Barachibas et Symeon et Helles, magistri nostri, tradiderunt nobis, ut duo milia pedes ambulemus in sabbato\' et cetera istius modi, doctrinas hominum praeferentes
Abbreviated transcription (Latin):
reddere atque iuncturae. ut simplicistam in uerborum fila decurraent puro¬
que subtegmine a postolici sermonis textura subcrescat: Nemouos super&. ne¬
mo aduersumuos brauium accipiat. Hocenim gracece dicitur Ratao pasertu
quando quis incestamine positus iniquitate agonithaetae uel insidiis magistro¬
rum ꝓpaiun & palmam sibi debitam perdit Multaque sunt uerba quib iuxta
morem urbis & ꝓuintiae suae familiarius a postolus utitur equibus exemplignae
tia pauca ponenda sunt. Mihi autem parum .ẽ. iudicari abhumana die hoc ẽ. a

Expanded text:
reddere atque iuncturae, ut simplici stamine uerborum fila decurrant puroreddere atque iuncturae, ut simplici stamine uerborum fila decurrant puroque subtegmine apostolici sermonis textura subcrescat. nemo uos superet: \'nemo aduersum uos brauium accipiat\'. hoc enim Graece dicitur καταβραβευέτω, quando quis in certamine positus iniquitate agonothetae uel insidiis magistrorum βραβεῖον et palmam sibi debitam perdit. multaque sunt uerba, quibus iuxta morem urbis et prouinciae suae famitia pauca ponenda sunt. Mihi autem parum est judicari ab humano die , hoc est
Abbreviated transcription (Latin):
nonuidit ambulans frustrae inflatus sensu carnis suae & nontenens caput ex quo
men scientia : nequaquam paulum dehumilitate sed de conscientia ueritatem di¬
xisse &am nunc ad probamus : Pro fundos enim & re conditossensus lingua non
explicat. &cum ipse sentiat quid loquatur in alienas aures purum non potesttr¬
ansferre sermonem: quem cum inuernacula lingua habeat dissestissimũ quip¬
pe ut hebreus exhebreis &eruditus ad pedes gamalihel uiri inlege doctissimi sẽip¬
sum inter prac&ari cupiens in uoluitur. Siautem ingreca lingua hocei accidit
quã nutritus intharso crliciȩ a parua a&ate inbibenrt. quid delatinis dicendum
est qui uerbo deuerbo exprimere conantes obscuriores faciunt eiussententias &
ueluti herbis crescentibus frugum straengulant ubestatem conabitur itaque
tiapa ꝙ pacti Ruc sensus eius euoluere &tricia simplicitate elequii suo ordine

Expanded text:
non uidit ambul a ns frustra inflatus sensu carnis suae et non tenens caput, e x quo non uidit ambul a ns frustra inflatus sensu carnis suae et non tenens caput, e x quo men scientia, nequaquam Paulum de humilitate, sed de conscientiae, ueritate dixisse etiam nunc adprobamus. profundos enim et reconditos sensus lingua non explicat et, cum ipse sentiat, quod loquatur, in alienas aures puro non potest transferre sermone. quem cum in uernacula lingua habeat disertissimum — quippe ut Hebraeus ex Hebraeis et eruditus ad pedes Gamalielis, uiri in lege doctissimi — se ipsum interpretari cupiens inuoluitur. sin autem in Graeca lingua hoc ei accidit, quam nutritus in Tarso Ciliciae a parua aetate inbiberat, quid de Latinis dicendum est, qui uerbum de uerbo exprimere conantes obscuriores faciunt eius sententias, ueluti herbis crescentibus frugum strangulant ubertatem? conabimur itaque παραφραστικῶς sensum eius euoluere et tricas inplicati eloquii suo ordini
Abbreviated transcription (Latin):
ger&ur in peculia rem populumdi & quorum testamenta unum in litterae alte¬
rum inspũ Vt quiprius in carne serui erent cerimoniis legis abolite. postea
seruir eiit in spumandatis euangelii : sempiterni & legis latio: adutrumq respon¬
dit Su oui e ueeristestamenti &cultus id ẽ uera religio & promissiones ut quic¬
quid pepromissum .ẽ. patribus compleretur infiliis & quod omnibus maiusẽ. exqui
bus xps demaria generatus uirgine: Vt sciremus quis istȩ sit xp̃s causas doloris sui
uno sermone conpnacehendit qui ẽ superomnia ds benedictus in saecula amen: Vt
stetantus a& alis abeis non reciper&ur de quorum stirpe generatus ẽ : Itnihilomi
nus laudat uidicu ueritatem : nesententiadi in propinquos & fraxtres suos displicere
uideatur & uel austeroc ẽẽ uel nimia : In quibus igitur tanta fuerunt bona dol&
senses Nemouos super& uolens in humilitate mentis & religione angelorum quae

Expanded text:
gerentur in peculiarem populum dei. et quorum testamenta, unum in littera, altegerentur in peculiarem populum dei. et quorum testamenta, unum in littera, alterum in spiritu, ut, qui prius in carne seruierant caerimoniis legis abolitae, postea seruirent in spiritu mandatis euangelii sempiterni. et legislatio ad utrumque respondet: et noui et ueteris testamenti. et cultus, id est uera religio. et repromissiones, ut, quicquid repromissum est patribus, conpleretur in filiis. et — quod omnibus maius est — ex quibus Christus, de Maria generatus uirgine. et ut sciremus, quis iste sit Christus, causas doloris sui uno sermone conprehendit: qui est super omnia deus benedictus in saecula, amen, ut iste tantus ac nus laudat judicii veritatem, ne sententia Dei in propinquos et fratres suos displicere videatur, et vel austera esse, vel nimia. In quibus igitur tanta fuerunt bona, dolesenses: Nemo vos superet, volens in humilitate mentis et religione Angelor
Abbreviated transcription (Latin):
tiarum. Quienim perdiderit animam suam ꝓxp̃o saluam eam facit. Vnde & de
quad iagesimo & testio psalmo ad sumit exemplum: Qm̃ ꝓpteste mostifica mus
totadie. reputati sumus ut oues occisionis: Vult ergo apostolus perire incarne ut
alii s aluentur in spu. Suum sanguinem fundere : ut multorum animae conseruen¬
tur: Quod autem anathema. interdum occisionem son& multis u&eris instrum¬
ti testimoniis probari potest : It neleuem putemus eẽ. tristitiam & modicam cau¬
samdoloris iungit & dicit profratribus meis &ꝓpinquis iuxta carnem Quando
propinquos appellat & fractres iuxta carnem in spũ ostendit asealienos : quorũ
est inquit adoptio quae significantius grecȩ dicitur riodecia: dequibus quon¬
dam dns loquebatur. filius primogenitus meus isrł & filios genui & ex altaui
Nuncdicit filii alieni mentiti sunt mihi & quorum gloria ut de cunetis gentib di¬

Expanded text:
tiarum. qui enim perdiderit animam suam pro Christo, saluam eam facit. unde et de tiarum. qui enim perdiderit animam suam pro Christo, saluam eam facit. unde et de quadragesimo tertio psalmo adsumit exemplum: quoniam propter te mortificamur tota die, reputati sumus ut oues occisionis. uult ergo apostolus perire in carne, ut alii saluentur in spiritu, suum sanguinem fundere, ut multorum animae conseruentur. quod autem anathema interdum occisionem sonet, multis ueteris instrumenti testimoniis probari potest. et ne leuem putemus esse tristitiam et modicam causam doloris, iungit et dicit: pro fratribus meis et propinquis iuxta carnem. quando propinquos appellat et fratres iuxta carnem, in spiritu a se ostendit alienos. quorum est, inquit, adoptio, quae significantius Graece dicitur vlofteoia, de quibus quondam dominus loquebatur: filius primogenitus meus Israhel et: filios genui et exaltaui, nunc dicit: filii alieni mentiti sunt mihi. et quorum gloria, utde cunctis gentibus eli
Abbreviated transcription (Latin):
tiuitam sed magnam &incredibilem &habere dolorem in corde. nonquia dortem pulgis
tut &t raenscat sed qui iugiter in corda permaneat Quotendit ista tristitia atquids
ficit incessabilis dolor : optat anathema eẽ axp̃o & perire utalu salua fianti Sedsi
consideremus morsi uocem rogantis dm̃ propopulo iuda eorum atque dicenos sili¬
mitaseis peccatum suum dimitte sinautem nonuis deleme delibrotuo quem seris¬
sisti: perspiciemuscundem & morsi & pauli erga creditum sibi gregem affestum
Pastorbonus ponat animam suam proouibus mercennarius autem cum uiderit
tium &cum iustis non scribuntur a nathema fiunt adño. Simulque cerne apline
quante caritatis in xp̃osit : ut proillo cupiat mori & solis perire . dum modo omne
inillum credat hominum genus: Perire autem non in perp&uum. sed in pncesen¬

Expanded text:
tuitam sed magnam et incredibilem et habere dolorem in corde, non qui ad horam pungat tuitam sed magnam et incredibilem et habere dolorem in corde, non qui ad horam pungat et transeat, sed qui iugiter in corde permaneat. quo tendit ista tristitia ? ad quid proficit incessabilis dolor? optat anathema esse a Christo et perire, ut alii salui fiant. sed si consideremus Moysi uocem rogantis deum pro populo Iudaeorum atque dicentis: si dimittis eis peccatum suum, dimitte; sin autem non uis, dele me de libro tuo, quem scripsisti, perspiciemus eundem et Moysi et Pauli erga creditum sibi gregem affectum. pastor enim bonus ponit animam suam pro ouibus, mercennarius autem, cum uiderit tium et cum iustis non scribuntur, anathema fiunt a domino. simulque cerne apostolum, quantae caritatis in Christo sit, ut pro illo cupiat mori et solus perire, dum modo omne in illum credat hominum genus, perire autem non in perpetuum, sed inpraesen
Abbreviated transcription (Latin):
nos sepanrlut a caritatexp̃i Tribulatio anangustia anpersecutio an fames annudi¬
tas anue iculum. angladius & rursum confido autem quia neque morse feque ui¬
uo neque angeli neque principatus neque pncesentia neque futune neque fostitu
domarexcelsa neque ꝓfundum neque alia creatunr poterit nossepantre a caritate
sad ein dico nxpoihũ nonmentior. testimonium mihi phibente conscientiamca in spũ¬
eo qñtristitia ẽ mibi magna & continuus dolor cordimeo Obtabamenim. anathe
sag⁊tadisutnet m &u mostis nec spe uitae nec ꝑseattione. nec fame nec nuditate necpericulo
noo ladio posit sepaner i acaritate eius łts angeli quoq & potestates &uel pntesonta
ue futune Com̃ scaelorum fostitudines &excelsã pariter acpfunda & uniuersa simnul
oratune ei in gruat quodne quaquam potest fieri tamen non separ&cur a caritatedi
quam habet inxp̃o ihu: Quae est ista tanta mutatio immo inaudita prudentia utpro

Expanded text:
t a caritate Christi? tribulatio an angustia an persecutio an fames an nuditas an periculum an gladius?et rursum: confido autem, quia neque mors neque uita neque angeli neque principatus neque praesentia neque futura neque fortitudines neque excelsa neque profundum neque alia creatura poterit nos separare a caritatetatem dico in Christo, non mentior, testimonium mihi perhibente conscientia mea in sp tristitia mihi est magna et continuus dolor cordi meo; optabam enim anathemacaritatis, ut nec metu mortis nec spe uitae nec persecutione nec fame nec nuditate nec periculo nec gladio possit separari a caritate eius, et, si angeli quoque et potestates et uel praesentia uel futura et omnes caelorum fortitudines et excelsa pariter ac profunda et uniuersa simul creatura ei ingruat — quod nequaquam potest fieri —, tamen non separetur a caritate dei, quam habet in Christo Iesu, quae est ista tanta mutatio, immo inaudita prudentia, ut pro
Abbreviated transcription (Latin):
ratum .e. mostemsutfiat suprac modum peccans peccatum ꝑmandatum:. Scimusenĩ
quialex spiritalis est ego autem carnalissum. uenundatus subpeccato: quodenim o¬
peror ignoro Nonenim quoduolo hocago sed quod odi illud facio Siautem quod
nolo hoc facio consentiolegi quia bona ẽ: Nunc autem mnonego operor illud sed
quod in habitat in me peccatum. scio enim quia non habitat inme. hoc.ẽ. in carneme¬
abõnum Velle enim adiacet mihi perficere eum: bonum nequaquam Nonenim
quoduolo faciobonum. sed quod nolo malum hocago siautem quod nolo ego hoe facio
non iam ego operor illud. sed quod inhabitat in me peccatum: Inuenio igitus lede
uolentimihi facerebonum quia mihimalum adiacet condelestor enim legidiseem¬
dum interiorem hominem: uideo autem aliam legem in membrismeis repug nauten¬

Expanded text:
ratum est mortem, ut fiat supra modum peccans peccatum per mandatum. scimus enim, ratum est mortem, ut fiat supra modum peccans peccatum per mandatum. scimus enim, quia lex spiritalis est, ego autem carnalis s u m, uenundatus sub peccato. quod enim operor, ignoro. non enim, quod uolo, hoc ago, sed, quod odi, illud facio. si autem, quod nolo, hoc facio, consentio legi, quia bona est. nunc autem iam non ego operor illud, sed, quod habitat in me, peccatum. scio enim, quia non habitatin me, hoc est in carne mea, bonum. uelle enim adiacet mihi, perficere autem bonum nequaquam. non enim, quod uolo, facio bonum, sed, quod nolo malum, hoc ago. si autem, quod nolo, hoc facio, non iam ego operor illud, sed, quod habitat in me, peccatum. inuenio igitur legem uolenti mihi facere bonum, quia mihi malum adiacet. condelector enim legi dei secundum interiorem hominem. uideo autem aliam legem in membris meis repugna
Abbreviated transcription (Latin):
in me omnem concupiscentiam: ponamus totum testimonium & singulaxp̃i auxili¬
o disserentes quid nobi s uideatur simpliciter indicemus non proce iudicantes tuo sensui
quiduelis intellegere sed nostram sententiam breuiter explicantes. Quidergo dicimus
lex peccatum ẽ: absit. Sed peccatum non cognoui. nisi perlegem. Nam concupiscen¬
tĩam nesciebam. nisilex dicer&. non conpisces. Occasione autem accepta peccatum ꝑman¬
datum. openatum. ẽ. in me omnem concupiscentiam. sine lege enim. peccatum mostuũ
enrt. Ego autem uiuebam sinelege. aliquando. Sedubiuenit mandatum peccatũ
reuixit Igo autem mostuussum : &inuentum ẽ. mihi mandatum. quod eyaet adui¬
tam hoc es ad mostem. Pec catum enim occasione accepta permandatum seduxitne¬
& per illudoccidit: Ita lexquidem sca & mandatum iustum & bonum. Quoder gobo
num ẽ. mihimorsest: absit. sedutpeccatum ad pareat peccatum : perbonum mihi ope¬

Expanded text:
in me omnem concupiscentiam. — Ponamus totum testimonium et singula Christi auxiliin me omnem concupiscentiam. — Ponamus totum testimonium et singula Christi auxilio disserentes, quid nobis uideatur, simpliciter indicemus non praeiudicantes tuo sensui, quid uelis intellegere, sed nostram sententiam breuiter explicantes. oquid ergo dicimus? lex peccatum est? absit.. sed peccatum non cognoui nisi per legem. nam concupiscentiam nesciebam, nisi lex diceret: non concupisces. occasione autem accepta peccatum per mandatum operatum est in me omnem concupiscentiam. sine lege enim peccatum mortuum erat, ego autem uiuebam sine lege aliquando, sed, ubi uenit mandatum, peccatum reuixit. ego autem mortuus sum et inuentum est mihi mandatum, quod erat ad uitam, hoc esse i n mortem. peccatum enim occasione accepta per mandatum fefellit me per illud occidit. itaque lex quidem sancta et mandatum sanctum et iunum est, mihi mors est? absit. sed, ut peccatum appareat peccatum, per bonum mihi ope
Abbreviated transcription (Latin):
mul inutiles factisunt non fuit quifacer& bonum non fuit usque ad unum: incredibilis
um sanguinem fundere m&u mostis cuncta terente : Nam inueniri interdum ut aliqͥs
prore iusta & bona audeat mori. Caritas autemdĩ quae in nobis ẽ hinc maxime con¬
& traedita ẽ in moste anima illius. &cum iniquis reputatus est ut nos impios &infirmos
& peccatores pios eor obustos &iustos facer& : Nonnulli ita interprac&antur. Suillep
nobis impiis mostuus ẽ & peccatoribus quanto magisnos absque ulla dubitatione pius
to & bono debemus occumbere: Iustum autem &bonum non putemusessẽ diuersum nec¬
aliquam ꝓpriae significare ꝑsonam : sed absolute iustam rem & bonam ꝓqua diffi¬
culter in terdum aliquis inueniri potest. qui suum sanguinem fundat. VIII¬
uid sibi uelit quod adromanos scribit apłs: accepta peccatum permandatum: operatũ ẽ

Expanded text:
mul inutiles facti sunt, non fuit, qui faceret bonum, non fuit usque ad unum. incredibilis mul inutiles facti sunt, non fuit, qui faceret bonum, non fuit usque ad unum. incredibilis um sanguinem fundere metu mortis cuncta terrente; nam inueniri interdum, ut aliquis pro re iusta et bona audeat mori —, caritas autem dei, quam in nobis habuit, hinc maxime conet tradita est in morte anima illius et cum iniquis reputatus est, ut nos inpios et infirmos et peccatores pios et robustos et iustos faceret. nonnulli ita interpretantur: si ille pro nobis inpiis mortuus est et peccatoribus, quanto magis nos absque ulla dubitatione pro iusto et bono Christo debemus occumbere! iustum autem aliquam proprie significare personam, sed absolute justam rem et bonam; pro qua difficulter, sed interdum aliquis inveniri potest qui suum sanguinem fundat. Vibit apostolus: accept o ne accept a peccatum per mandatum operatum est
Abbreviated transcription (Latin):
tisunt. qui suum fuderit sanguinem in nouo autem instrumento in quo bonitas. ẽ. at¬
que dementia innumeraebiles extiterint mastrres. Sed exeo quod posuit forsitanquis
&iam audeat mori & pendulo gradu. sententiam tem perocuit. inueniri posse non nul¬
los qui audeant mori pro euangelio: ostendit non sic accipiendum. sed ex superioribus
& inferioribus sensum loci huius debere tractari : dicens enim paulus apłssegloriari
intribulationib quia tribulatio patientiam openrtur. patientia probationem ꝓbatio¬
uero spem. spes autem non confundit: quae ex eocestam habeat ꝓmissionem: quia ca
ds dixeraet perꝓph&am effundam despũmeo suꝑomnem carnem. Miraba turbonita
re dequoipse dicit: Tempore opostuno exaudiuite &indie salutis auxiliatus sum tui.
&rursum Eccenunc tempus acceptabile. eccedies salutis quando omnes peccauerunt si¬

Expanded text:
ti sint, qui suum fuderint sanguinem, in nouo autem instrumento, in quo bonitas est atti sint, qui suum fuderint sanguinem, in nouo autem instrumento, in quo bonitas est atque clementia, innumerabiles extiterint martyres. sed ex eo, quod posuit: forsitan quis etiam audeat mori et pendulo gradu sententiam temperauit, inueniri posse nonnullos, qui audeant mori pro euangelio, ostendit non sic accipiendum, sed ex superioribus et inferioribus sensum loci huius debere tractari. dicens enim Paulus apostolus se gloriari in tribulationibus, quia tribulatio patientiam operatur, patientia probationem, probatio spem, spes uero non confundit, quae ex eo certam habeat promissionem, quia cardeus dixerat per prophetam: effundam de spiritu meo super omnem carnem, miratur bonitatemre, de quo ipse dicit: tempore oportuno exaudiui te et in die salutis auxiliatus sum tui et rursum: ecce tempus acceptabile, ecce dies salutis. quando omnes peccauerunt, si
Abbreviated transcription (Latin):
iusto asserit uelnullos uelpaucos obp&isse mostem : probono autem id est xp̃o innumeraebi¬
les mastrres extitissẽ. porro arrius iustum ad xp̃m refest. dequodistum est. Ds̃ iudicium
tuum regida. &iustitiam tuam filio regis & ipse dese in euangelio non enim pater iudi¬
cat quem quam. sed omne iudicium dedit. &ego sicut audio ita iudico: bonum autem dm̃pa¬
trem dequo ipse filius confit&ur quid medicis bonum. nemo estbonus nisi solus dis̃paterr
cumque hic usque adblasphemiȩ suae deuios calles potuerint inuenire. in consequentib
in pingit & corruit: Quomodo enim propatre quis aud& mori & pro filio uix moritur
cum ꝓpter nomenxp̃i tantus mastrrum sanguis effusussit : quiigitur simpliciter hu¬
nc exponit locum. hoc potest dicere quod inueerilege inqua iustitia. ẽ uix pauci inuen¬

Expanded text:
iusto adserit uel nullos uel paucos obpetisse mortem, pro bono autem, id est Christo, innumerabiiusto adserit uel nullos uel paucos obpetisse mortem, pro bono autem, id est Christo, innumerabiles martyres extitisse. porro Arrius iustum ad Christum refert, de quo dictum est: deus, iudicium tuum regi da et iustitiam tuam filio regis ipse de se in euangelio: non enim pater iudicat quemquam, sed omne iudicium dedit filio et: ego, sicut audio, ita iudico —, bonum autem deum patrem, de quo ipse filius confitetur: quid me dicis bonum? nemo est bonus nisi unus deus pater. cumque hucusque blasphemiae suae deuios calles potuerit inuenire, in consequentibus inpingit et corruit. quomodo enim pro patre quis audet mori ct pro filio uix moritur, cum propter nomen Christi tantus martyrum sanguis effusus sit? qui igitur simpliciter hunc exponit locum, hoc potest dicere, quod in ueteri lege, in qua iustitia est, uix pauci inuen
Abbreviated transcription (Latin):
priorem interpra& ationem hocuid&ur quod de iniquo mammona debeamus nobis
amicos facere non quos lib& pauperes sed eos quinos possint recipere indomossuas & in
a cerna tabernacula ut cum eis parua praebuerimus recipiamus ab illis magna &
dantes aliena nra suscipiamus & seminamus inbenedictionem. Vt m&amus benedictio¬
nem: Quienim parce seminauerit. parce & metet. VII. Quo sensu accipiendum sit
quod in epistola legimus ad romanos uixenim piusto quismoritur nam & ꝓbono for¬
sitan quis audeat mori. Due hereses ex occasione huius testimonii quod non intellegu¬
nt diuerso quidem errore sedpari impi&ate blasphemant. Mastionenim qui iustũ
dmn ecreatorem legis facit & proph&arum : Bonum autem euangeliorum & apostolorum
cuius uult esse filium xp̃m. duos introducit deos alterum iustum & alterum bonum : It pro

Expanded text:
priorem interpretationem hoc uidetur, quod de iniquo mamona debeamus nobis priorem interpretationem hoc uidetur, quod de iniquo mamona debeamus nobis amicos facere non quoslibet pauperes, sed eos, qui nos possint recipere in domos suas et in aeterna tabernacula, ut, cum eis parua praebuerimus, recipiamus ab illis magna et dantes aliena nostra suscipiamus et seminemus in benedictione, ut metamus benedictionem; qui enim parce seminauerit, parce et metet. Quo sensu accipiendum sit, quod in epistula legimus ad Romanos: uix enim pro iusto quis moritur; nam pro bon a forsitan quis audeat mori. - Duae hereses ex occasione huius testimonii, quod non intellegunt, diuerso quidem errore, sed pari inpietate blasphemant. Marcion enim, qui iustum deum et creatorem legis facit et prophetarum, bonum autem euangeliorum et apostolorum, cuius uult esse filium Christum, duos introducit deos: alterum iustum et alterum bonum. et pro
Abbreviated transcription (Latin):
ginta facer& id ẽ credere indñi resurectionem quaeoctaue diei numero contin&ur
& deocto compler&ur decadesut desabbato transir& adprimam sabbati Obhanc cau¬
sam ad ño praedicant quod bene fecerit & prosalute sua in euangelii dementiam dele¬
gis austeritate mutatussit Quodsi quaesieris qua reuoc&ur uilicus iniquitatis inlege
quaedĩ ẽ iniquus erat uilicus quibene quidem offerebat. sed nonbene diuidebat: Cre¬
dens inpatrem. sed filium persequens Habensdm̃ omnipotentem. sed spm̃ scm̃ negans
Prudentior itaque fuit paulus apł̃s intrans gressione legis filiis quondam lucis quiin
quidem medio lanensis ep̃s quid dehocloco senserit. in commentariis eius legere pote¬
ris Origenis & didimi in hac parabola explanationem inuenire non potui &utrum
abolita sit temporum u&ustate anipsi non scripserint incestum habeo Mihi iuxta

Expanded text:
ginta faceret, id est crederet in domini resurrectionem, quae octauae diei numero continetur, ginta faceret, id est crederet in domini resurrectionem, quae octauae diei numero continetur, et de octo conpleretur decadis, ut de sabbato transiret ad primam sabbati. ob hanc causam a domino praedicatur, quod bene fecerit et pro salute sua in euangelii clementiam de legis austeritate mutatus sit. quodsi quaesieris, quare uocetur \'uilicus iniquitatis\' in lege, quae dei est: iniquus erat uilicus, qui bene quidem offerebat, sed non bene diuidebat credens in patre, sed filium persequens, habens deum omnipotentem, sed spiritum sanctum negans. prudentior itaque fuit Paulus apostolus in transgressione legis filiis quondam lucis, qui in, Mediolanensis episcopus, quid de hoc loco senserit, in commentariis eius legere poteris. Origenis et Didymi in hanc parabolam explanationem inuenire non potui et, utrum abolita sit temporum uetustate an ipsi non scripserint, incertum habeo. mihi iuxta
Abbreviated transcription (Latin):
mutile es se intellego ut postquam proietus fuero deuilicatione mea . & recipiantme xp̃i¬
ani indomossuas. Coepitque eos qui prius uersabantur in lege &sic in xp̃o credideraent ut
arbi trarentur se inlege iustificandos dicere legem abolitam proph&as prc&erisse &
qua eantea prolucro fuerint reputari instercora: Vocauit itaque duos deplurimis debi¬
torib primum qui debebat centum batos olei. eosuidelic& qui fuerant exgentibus con¬
gregati & magna indigebant miseri cordiadĩ & decenten ario numero qui plenus est atq
perfectus fecit eos scribere quinqua genarium. quiꝓpriae paenitentum est iuxta iobe¬
leum &illam in euangelio parabolam inqua alteri quingenti alteri quinquaginta de¬
narii dimit tuntur: Secundum autem uocauit populum iudaeorum. quitritico manda¬
torum dĩ nutritus erat . & debebat eicentenarium numerum : & coegit ut decentum octo¬

Expanded text:
mihi utile esse intellego, ut, postquam proiectus fuero de uilicatione mea, recipiant me Christimihi utile esse intellego, ut, postquam proiectus fuero de uilicatione mea, recipiant me Christiani in domos suas. coepitque eos, qui prius uersabantur in lege et sic in Christo crediderant, ut arbitrarentur se in lege iustificandos, docere legem abolitam, prophetas praeterisse et, quae antea pro lucro fuerint, reputari in stercora. uocauit itaque duos de pluribus debitoribus. primum, qui debebat centum batos olei, eos uidelicet, qui fuerant ex gentibus congregati et magna indigebant misericordia dei, et de centenario numero, qui plenus est atque perfectus, fecit eos scribere quinquagenarium, qui proprie paenitentium est iuxta iubeleum et illam in euangelio parabolam, in qua alteri quingenti, alteri quinquaginta denarii dimittuntur. secundum autem uocauit populum Iudaeorum, qui tritico mandatorum dei nutritus erat et debebat ei centenarium numerum, et coegit, ut de centum octo
Abbreviated transcription (Latin):
ingenii sui nobis monumenta dimisithaec superhac parabala in suis commentariis ẽ
locutus. Diues quihabebat uilicum siue dispensatorem. dsomp̃s est. quonihil est ditius
Huius dispensator paulus qui ad pedes gamalihel sacraes litteras didicit legemdĩ susce¬
perat dispensandam: Quicum coepisset credentes in xp̃o persequi ligare occidere &om
nemdĩ sui dissipare substantiam : correptus ad ño est: Sale saule quid me persequeris :
durum tibi est contra stimulum calcitare. Dixitque incordesuo. Quid faciam quia ma
gister fui &uilicus cogor esse discipulus &operarius. fodere non ualeo omnia mandata
legis quȩ teme incubabant cerno destructa & legem & propheas usq adiohannembab¬
ustam esse finitos: Mendicare erubesco ut quidoctor fueram iudaeorum cogaragen¬
tibus &a discipulo a nania salutis & fidei mendicare dostrinam. Faciam igitur qđ

Expanded text:
ingenii sui nobis monumenta dimisit, haec super hac parabola in suis commentariis est ingenii sui nobis monumenta dimisit, haec super hac parabola in suis commentariis est locutus: diu e s, qui habebat uilicum siue dispensatorem, deus omnipotens est, quo nihil est ditius. huius dispensator Paulus, qui ad pedes Gamaliel sacras litteras didicit, legem dei susceperat dispensandanem Dei sui dissipare substantiam, correptus a Domino est. Saule, Saule, quid me persequeris? Durum est tibi contra stimulum calcitrare. Dixitque in corgister fui et uilicus, cogor esse disciulus et operarius. fodere non ualeo. omnia enim mandata legis, quae terrae incubabant, cerno destructa et legem et prophetas usque ad Iohannem Baptistam esse finitos. mendicare erubesco, ut, qui doctor-fueram Iudaeorum, cogar a gentibus et a discipulo Annania salutis et fidei mendicare doctrinam. faciam igitur, quod
Abbreviated transcription (Latin):
iste & inspiritali pecunia diuidenda iniquus erit. ut non pronecessitate sed pro ꝑsonis
doctrinam dñi diuidat. Si autem carnales diuitias quael abuntur nonbene dispense¬
tis ueraes a&ernasque diuitias dotrinedĩ. quisd& uobis. &si in his quae aliena sunt
alienum autem est a nobis omne quod scłi est infideles fuistisea quaeu r̃asunt & ꝓ
quiam at pecuniam. dm̃ amare non posse: Igitur & apłis siuelint a maredm̃ esse pecu¬
nias contempnendas Vnde scribe &pharisȩi quierant auari aduersum sedictam in¬
tellegentes paraebolam subsannabant eum . carnalia & cesta & pracesentia & spirita
acfuturis & quasi incestis proceponentes Theo filus anthiochene ecdesiae septimus post
p&rum a postolum eps quiquattuor euangelistarum in unum opusdicta conpingens.

Expanded text:
iste et in spiritali pecunia diuidenda iniquus erit, ut non pro necessitate, sed pro personis iste et in spiritali pecunia diuidenda iniquus erit, ut non pro necessitate, sed pro personis doctrinam domini diuidat. \'sin autem\', inquit, \'carnales diuitias, quae labuntur, non bene dispensetis, ueras aeternasque diuitias doctrinae dei quis credet uobis ? et si in his, quae aliena sunt — alienum est autem nobis omne, quod saeculi est — infideles fuistis, ea, quae uestra sunqui amat pecuniam, deum amare non posse. igitur et apostolis, si uelint amare deum, esse pecunias contemnendas. unde scribae et pharisaei, qui erant auari, aduersum se dictam intellegentes parabolam subsannabant eum carnalia et certa et praesentia spiritalibus ac futuris et quasi incertis praeponentes. Theophilus, Anti- . ochenae ecclesiae septimus post Petrum apostolum episcopus, qui quattuor euangelistarum in unum opus dicta conpingens
Abbreviated transcription (Latin):
sutoris prudentiam quoda duersusdnm quidem fireudulenter sed prose prudente
egerit: Quantomagis xp̃s quinullum damnum sustinere potest & pronus eam ad
uit discipulos suos si in eos quisibi crediti sunt miseri cordes fuerint
denique post paraebolam intulit. Et ego dicobis Facite uobis amicos de iniquo mammo¬
na: iniquus autem mammona non hebreorum sed syrorum lingua diuitiae nuncupan¬
tur Quod de iniquitate collesti sint: Siergo iniqua bene dispensata. uestitur in iustitiã.
quantomagis sermo diuinus inquonulla est iniquitas qui a płis creditus ẽ. sibene fuerit
dispensatus dispensatores suos leuabit incaelum: quam obrem sequitur. Qui fidelis . ẽ
inminimo hoc ẽ in carnalib & in multis fideliserit idest inspiritalibus. Qui autem¬
in paruo iniquus est ut nond& fractribus adutendum quod adõ ꝓhominibus .ẽ. creatũ:

Expanded text:
satoris prudentiam, quod aduersus dominum quidem fraudulenter, sed pro se prudenter satoris prudentiam, quod aduersus dominum quidem fraudulenter, sed pro se prudenter egerit, quanto magis Christus, qui nullum damnum sustinere potest et pronus est ad clementiam, laudabit discipulos suos, si in eos. qui sibi crediti sunt, misericordes fuerint! denique post parabolam intulit: et ego dico uobis: facite uobis amicos de iniquo mamona. iniquus autem mamona non Hebraeorum, sed Syrorum lingua diuitiae nuncupantur, quod de iniquitate collectae sint. si ergo iniquitas bene dispensata uertitur in iustitiam, quanto magis sermo diuinus, in quo nulla est iniquitas, qui et apostolis creditus est, si bene fuerit dispensatus, dispensatores suos leuabit in caelum! quam ob rem sequitur: qui fidelis est in minimo, hoc est in carnalibus, et multis fidelis erit, id est in spiritalibus. quiauteminparuoiniquus est, ut non det fratribus ad utendum, quod a deo pro omnibus est creatum,
Abbreviated transcription (Latin):
quitatis quod prudenter fecerit quia filii sclihuius prudentiores sunt filus lucis
in generrtione sua ꝑ tego dicouobis Facite uobis amicos deiniquo mamona ut quar¬
dõ defecerint recipiant uos in a&erna tabernacula. Quifidelis ẽ in paruo. &inmul¬
tis fidelis est Quim minimo iniquus est &inmultis iniquuserit Siergo iniquo mam
alterum contempn& Non potestis dõ seruire & mammone Audiebant autem hacc
omnia pharisaei quieraent auari & subsannabant illum Iotum paraebole huiustex¬
tum posui ut non nobi sintellegentiam aliunde quaeramus & in pambalas cesta sni
tamur inuenire personas sedinter p̃temur eam quasi parabolam hoc est similiuudi¬
nem quae ab eo uocatur quod alteri tiapabane sai. hoc est ad similator quasi umbra
phemium ueritatis est Sicergo dispensator iniqui mammone dñi uoce laudatur
quo ddere iniqua sibi iustitiam prceparit & pasus dispendium dñs laudat. disper¬

Expanded text:
iquitatis, quod prudenter fecerit: quia filii saeculi huius prudentiores sunt-filiis lucis iquitatis, quod prudenter fecerit: quia filii saeculi huius prudentiores sunt-filiis lucis in generatione sua. et ego dico uobis: facite uobis amicos de iniquo mamona, ut, quando defecerit, recipiant uos in aeterna tabernacula. qui fidelis est in paruo, et in multis fidealterum contemnet. Non potestis Deo servire, et mamonae. Audiebant autem haec omnia Pharisaei, qui erant avari, et subsannabant illum. Totum parabolae hujus textum posui, ut non nobis intelltamur inuenire personas, sed interpretemur eam quasi parabolam, hoc est similitudinem, quae ab eo uocatur, quod alteri παραβάλλετι, hoc est adsimilatur, et quasi umbra prooemiumue ueritatis est. si ergo dispensator iniqui mamonae \' domini uoce laudatur, quod de re iniqua sibi iustitiam praepararit, et passus dispendia dominus laudat dispen
Abbreviated transcription (Latin):
bernatione uille sed dispensationem uniuersȩ domus. Tullio inter prac&lante significat
ste igitur dispensator accusatus ẽ ad dnm suum quod dissi par& substantiam eius
Quouocato dixit. Quidhoc audio d&e: redde roctionem dispensationis: Neque enimul¬
tra mea poteris dispensare: quidixit insem& ipso Quid faciam quia dñsimeus aufestame
dispensationem : fodere non ualeo mendicare erubesco : Scio quid faciam utquando
sublata mihi fuerit dispensatio. suscipiant me indomossuas Vocauit itaque singulos
debitorum dñi sui. & dixit primo. Quantum debes dñomeo: quidixit Centum batos olei
Ait illi tolle cautionem & sedenscito scribe quinquaginta Deinde ad alium locutus est¬
⁊ uautem quantum debes: atille respondit Centum chorostritici. Dicitque ei Tolle
cautionem tuam & scribe octorinta. Etl audauitdñs uilicum siue dispensatorem in¬

Expanded text:
bernationem uillae, sed dispensationem uniuersae domus Tullio interpretante significat. bernationem uillae, sed dispensationem uniuersae domus Tullio interpretante significat. iste igitur dispensator accusatus est ad dominum suum, quod dissipasset substantiam eius. quo uocato dixit: quid hoc audio de t e ? redde rationem dispensationis; neque enim ultra mea poteris dispensare. qui dixit in semet ipso: quid faciam, quia dominus meus aufert a me dispensationem? fodere non ualeo, mendicare erubesco. scio, quid faciam, ut, quando sublata mihi fuerit dispensatio, suscipiant me in domos suas. uocauitque singulos debitorum domini sui et dixit primo: quantum debes domino meo? qui dixit ei: centum batos olei. ait illi: tolle cautionem tuam et sedens cito scribe quinquaginta. deinde ad alium locutus est: tu autem quantum debes? ille respondit: centum coros tritici. dicit ei: tolle cautionem tuam et scribe octoginta. et laudauit dominus uilicum siue dispensatorem in
Abbreviated transcription (Latin):
riseos &scribas locutus ẽ quino lebant recipere paenitentiã peccatorum & publica¬
norum salutem Dicebat autem in quit & ad discipulos suos aut dubium quinpara¬
bulam sicut prius ad scribas &pharis ȩos qua parabola adclementiam discipulos hor¬
iaretur & aluis uerbis dicar& dimit tite & dimit teturuobis & in oratione domini ca
ubera fronte poscatis. dimit tenobis debita nostra sicut et nos dimittimus debito¬
ribus nostris : Quae estergo parabola dementia ad discipulos prouocantis : homo
quidam erat diues quihabebat uilicum siue dispensatorem. Hoc autem ΟIΚΟΝorC¬
mosignificat Uilicus autem ꝓpriae uille gubernator ẽ. Vnde &a uilla uilici nomen
accepit ΟΙΚΟΝOΜΟrC autem tam pecuniae quam frugum &omnium quae dñs possid&
dispensator est: Vnde &GΙROΝoΜorC. xenofontis pulcherrimus liber est : qui nongu¬

Expanded text:
risaeos et scribus locutus est, qui nolebant recipere paenitentiam peccatorum et publicarisaeos et scribus locutus est, qui nolebant recipere paenitentiam peccatorum et publicanorum salutem. dicebat autem, inquit, et ad discipulos suos — haud dubium, quin \'parabolam\'—, sicut prius ad scribas et pharisaeos, qua parabola ad clementiam discipulos hortaretur et aliis uerbis diceret: dimittite et dimittetur uobis, ut in oratione dominica libera fronte poscatis: dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. quae est ergo parabola ad clementiam discipulos prouocantis? homo quidam erat diues, qui habebat uilic u m siue dispensatorem; hoc enim olxovo/xog significat. uilicus autem proprie uillae gubernator est, unde et a uilla \'uilicus\' nomen accepit. olxovofioo, autem tam pecuniae quam frugum et omnium, quae dominus possidet, dispensator est. unde et Olxovojnixog Xenofontis pulcherrimus liber est, qui non gu