comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ducto annicirculo aegrota¬
uit: Obiitq atq cibluta ẽ
Et qñm sepulchrũ illud tãm
mensũ erat utipscc̃ iuxta
imperiũ uiri susciper& Amotoq
oꝑtario : dũ locar& intumulo
subito eleuataiiri dextera :¬
coniugis ceruicẽ amplectitus
Quod admirans populus. depo¬
sito secessit oꝑtorio: Cognouit¬
q q̃ eis castitas. q̃ timor in dm̃
q̃: &iã int̃ipsos dilectio fuis s&
in scło : qͥselta amplexi sunt
XLII. Insepulchro
nhac enĩbasilica : & scã florida
quies c&l: q̃ ut ferunt in colae:
uestemutata religiosa ualde
fuit: Ehaud ꝓcul & aliaba silicc
inqͣ paschasia sca qͥesc& Haec
fertur apparuisse structo¬
rib basilicae s cĩbenignimastr¬
ris qs ecus hab&ur. hostans
utopus coeptũ insisterent
scirentq se mastrris adiuto¬
rio adiuuari q̃ inbasilica
suã regressa : nusꝗ conpariũ
In hocloco & tranquillus
beatus confessor reqͥescit : suꝑ
terrã sepulchrũ habens: deqͦ

Expanded text:
ducto anni circulo, aegrotaducto anni circulo, aegrotavit obiitque atque abluta est. Et quoniam sepulchrum illud tam inmensum erat, ut ipsam iuxta imperium viri susciperet, amotoque operturio, dum locaretur in tumulo, subito elevata viri dextera coniugis cervicem amplectitur. Quod admirans populus, deposito secessit operturio, cognovitque, quae eis castitas, quae timor in Deum, quae etiam inter ipsos dilectio fuisset in saeculo, qui se ita amplexi sunt in sepulchro. 42. In hac enim basilica et sancta Florida quiescit, quae, ut ferunt incolae, veste mutata, religiosa valde fuit. Est haud procul et alia basilica, in qua Paschasia sancta quiescit. Haec fertur apparuisse structoribus basilicae sancti Benigni martyris, qui secus habetur, hortans, ut opus coeptum insisterent, scirentque se martyris adiutorio adiuvari. Quae in basilicam suam regressa, nusquam conparuit. 43. In hoc loco et Tranquillus beatus confessor requiescit, super terram sepulchrum habens, de quo
Abbreviated transcription (Latin):
dictã basilicaũ inq᷑ reliqͥ ae
conditae sunt: cũ auilo ep̃o
quasi decima omnes qͥcũ eo eramꝰ¬
hausimꝰ ÷ quod nob beatiponti¬
ficis p̃stitũ merito ñ ambigemꝰ :
Erat enĩ me hs nopus actũ in ui¬
co musciacas. Xi.
pud castrũ enĩ diuionensim :¬
he larius qͥdã exsenator ibi ha¬
bitauit. habens coniugẽ ex qua
& filios drsus cepisse isedomnẽ
domũ suã ita in castit ate atq
omnipuritate tã animi quã
corporis excolebat : ut nullis
ibi adulteriũ exercerep̃ sume¬
r& : Ess&q impl&cũ in hacdo¬
mo quoddudũ scõ repl&us
spũ apostolus p̃dicauit hono¬
rare conubiũ &thoros in ma¬
culatos ⁊ Hic itaq tã int̃do¬
minos quã inter famulos cas¬
ditate pollente : obutum ille:
Q qualis quantus q fueritix¬
ta scł dignitatẽ. sepulchrũ
eiꝰ hodiepatefĩcit. Quod
marmore phario sculptũ re¬
nid& qͦ defuneto et iuxta
humanã consu&udinẽ sepul¬
turacemancipato : muler de¬

Expanded text:
dictam basilicam, in qua reliquiae dictam basilicam, in qua reliquiae conditae sunt, cum Avito, avunquasi decima, omnes qui cum eo hausimus, quod nobis beati pontificis praestitum merito non ambigimus. Erat enim mensis nonus. Actum in vico Musciacas. 41. Apud castrum enim Divionensim Helarius quidam ex senatoribus habitavit, habens coniugem, ex qua et filios dicitur suscepisse. Sed omnem domum suam ita in castitate atque omni puritate tam animi quam corporis excolebat, ut nullus ibi adulterium exercere praesumeret, essetque impletum in hac domo, quod dudum sancto repletus Spiritu apostolus praedicavit: Honorabile conubium et thorus inmaculatus. Hic itaque tam inter dominos quam inter famulos castitate pollente, obiit vir ille. Qui qualis quantusque fuerit iuxta saeculi dignitatem, sepulchrum eius hodie patefecit, quod marmore Phario sculptum renitet. Quo defuncto et iuxta humanam consuetudinem sepulturae mancipato, mulier, de
Abbreviated transcription (Latin):
q: ad becctis epulchrũ cũ diu¬
dissi me orcess&. ex trocctũ
deuagina tigrẽ lapidẽ qͥ suꝑ
uenera bilẽ sepulchrũ habeba¬
tur: Nemine uidente ꝑcussit:
Detsͦ ex cusscĩ particulã modi¬
cã. tãquũ aeneus diriguit:
itaut nullũ mẽbrũ possit ulla¬
tenꝰ iudicare aut uocẽ emitte¬
re: Videntes aut̃ eũ ꝑuerisic
iacere: nesciebant quid eieue
nirr& :Accedens uero unus
eorũ cũ eũ int̃pellasr&: nullũ
ab eodẽ responsũ accepi ł Tuuc
exti&isse becitissi me confessor
s ed deuotio exegit ut p̃sumerẽ
Et ideosi me dignaris absolue¬
re & adꝓpria cũ tua gratia
redire ꝑ miseris in bas ilica
has reliqͥ as condens festiui¬
tatẽ tuã deuotissime annis
singulis celebrare curabo. :¬
Cuiꝰ clausũ murmur uirsc̃s
intellegens. eũ cibsoluit &
abireꝑ misit incolomẽ queni¬
ens reliqͥcis illas ineclesic̃
posuit. & scĩ festaꝑ singulor
annos fidelit̃ celebrauit
Quodã aut̃ temp̃r ad suprr¬

Expanded text:
que ad beati sepulchrum, cum diuque ad beati sepulchrum, cum diutissime orasset, extractum de vagina tigrem, lapidem qui super venerabilem sepulchrum habebatur, nemine vidente, percussit. De quo excussam particulam modicam, tamquam aeneus diriguit, ita ut nullum membrum possit ullatenus iudicare aut vocem emittere. Videntes autem eum pueri sic iacere, nescienisset: accedens vero unus eorum, cum eum interpellasset, nullum ab eodem responsum accepit. Tum exstitisse, beatissime confessor; sed devotio exegit ut praesumerem; et ideo, si me dignaris absolvere, et ad propria cum tua gratia redire permiseris, in basilica has reliquias condens, festivitatem tuam devotissime annis singulis celebrare curabo. Cujus clausum murmur vir sanctus intelligens, eum absolvit et abire permisit incolumem. Qui veniens, reliquias illas in ecclesia posuit, et sancti festa per singulos annos fideliter celebravit. 42. Quodam autem tempore ad supra
Abbreviated transcription (Latin):
cunt pedes : dolorepessimo
cognitũ nunc haberẽ res¬
pondi qđ non legerb qui Nt
Noueris hunc fuissecaetũ cu¬
iusfilius angelo comitedũ
iter ager& :. influmine piscẽ
coepit: cuiꝰ indice angelocor
Iecorq: sublatũ. patris subfu¬
micat oculos: qͥ statĩ fuga¬
tis tenebris lumen recepit.
Vadeigitꝰ tu ec facsimiliter:
& accipi& refrigeriũ dolorũ
genitortuus : Hacec matrire¬
ferens confestĩ pueros ad
amnẽ dirigit : piscis capitur:
sublatisq: deextis q̃ iussa fue¬
rant et prunis inposita ⁊ +¬
A dubi primũ fumus odoris
patrẽ at tigit. ꝓtinꝰ tumor
dolorq: discessit :
ermanus cuit̃ gloriosus
confessor murberoma
obiitꝰ Etinđ uero leuatus pꝰ
diessex aginta ad ciuita tẽ
auiisiodoro delatur. sepultu¬
raemundatus ẽ Lempore
aut̃ theudechildae reginae:
uunninꝰ qͥdã tribunꝰ ex aruer¬
no defrancia pꝰreddita regi¬
nae tributa reuertens. ausi¬
diorensim urhẽ adiuit: Cau¬
satantũ religionis ꝑ uolutis¬

Expanded text:
cunt pedes, dolore pessimo cunt pedes, dolore pessimo cognitum nunc haberem. Respondi, quod non legerim. Qui ait: Noveris hunc fuisse caecum, cujus filius, angelo comite dum iter ageret, in flumine piscem coepit, cuius indice angelo cor iecorque sublatum, patris subfumicat oculos, qui statim, fugatis tenebris, lumen recepit. Vade igitur tu et fac similiter, et accipiet refrigerium dolorum genitor tuus'. Haec matri referens, confestim pueros ad amnem dirigit; piscis capitur, sublatisque de extis quae iussa fuerant, et prunis inposita. Ad ubi primum fumus odoris patrem attigit, protinus tumor dolorque discessit. 40. Germanus autem gloriosus confessor in urbe Roma obiit. Exinde vero levatus, post dies sexaginta ad civitatem Audisiodoro delatus, sepulturae mandatus est. Tempore autem Theudechildae reginae Nunninus quidam tribunus ex Arverno de Francia post reddita reginae tributa revertens, Audisiodorensim orbem adivit causa tantum religionis. Provolutus
Abbreviated transcription (Latin):
nes exꝑtas dñs reuelare
dignatur. qualit̃ authono¬
rarentꝰ scĩ. aut in firmimedi¬
camina consequantur :
Nã recologestũ in infantiã
cũ pat̃meus ab infirmitate hu¬
moris podagrici laborar&
et ardore febriũ acdolorib
multis ad tenuatus: lectulo de¬
cubar&. uidissemem uis unoc¬
tis ꝑ sonã dicentẽmihi legisti
at librũ hies unauae Cinegor
Nihil aliudlitterarũ p̃tur
notas agnoui: in qͦrũ nuno
studio constrictus ad fligos
Nã hic lib̵ prorsur sisitigno¬
ro: Et ait Vadein quit faci¬
toq hastulã paruulcãex ligno
quod hoc nomen recipere
possit scriptũq: ex alram̃to
subpaterni capitis fulcrũ
colloca ⁊ Eritenĩ ei p̃sidiũ
si quod loqr impleueris.
Mane aut̃ facto : matriq̃
uiderã indicaui : iub& imple¬
ri uisionis p̃cepta. Quodcũ
fecissem : statĩ genitor ab in¬
firmita te conualuit: Decus¬
soqͦq alterius annicurriculo
lterũ ab hoc in cõmodo capitꝰ:
accenditꝰ febris in tumes¬

Expanded text:
nes expertas Dominus revelare nes expertas Dominus revelare dignatur, qualiter aut honorentur sancti, aut infirmi medicamina consequantur. Nam recolo gestum in infantia, cum pater meus ab infirmitate humoris podagrici laboraret, et ardore febrium ac doloribus multis attenuatus, lectulo decubaret, vidisse me in visu noctis personam, dicentem mihi: Legisti, ait, librum Jesu Nave? Cui ego: Nihil aliud litterarum praeter notas agnovi, in quarum nunc studio constrictus affligor. Nam hic liber prorsus an sit ignoro. Et ait: Vade, inquit, facitoque bastulam parvulam ex ligno, quod hoc nomen recipere possit, scriptumque ex atramento sub paterni capitis fulcrum colloca; erit enim ei praesidium, si quod loquor impleveris. Mane autem facto, matri quae videram indicavi; jubet impleri visionis praecepta. Quod cum fecissem, statim genitor ab infirmitate convaluit. Decurso quoque alterius anni curriculo, iterum ab hoc incommodo capitur: accenditur febris, intumes
Abbreviated transcription (Latin):
adueꝰ nã gloriã cohercendã
non tam̃ indicans q̃ uidiss& :¬
Ysticũ ut opinor hic
ignis continst soccror¬
mentũ . Et tenebrae sensus mei
eũ intellegere ñ queun qualit̃
apparent : lumen tantũ p̃b& :
Necquẽ quã adur& unũtanũ
scio quodiustir aut suꝑ iustos
apparent ista: Nã morsi in ru¬
bo reliqͥsq patrib appare¬
bat inholo caustũ: Heatiqͦq
mastimpsũpens acapitis
uestice : caelorũ ardua pene¬
tracuit : Nã & bracchionẽ ab¬
batẽ: scuepius audiui referen¬
tẽ. sicꝰ i lhrouitaee scripsi¬
mus dũ in antedicti pontifi¬
cisba silicã nocturnas excu¬
bias celebrar&. et reliqͥae
scõrũ aperegrinis delatae
suꝑ altare haberentꝰ subito
glob ignis ab eisdẽ emergens
usq: ad camarã tẽpli uisis. ẽ
conscendisse sed ñ multis
ut ipse alebat ostensus ẽ
sic & indedicatione orato¬
riinr̃i apparuit: sicꝰ suproc¬
ed nec illud ẽ absurdũ cre
Odere quod scepius ꝑuisio¬

Expanded text:
ad vanam gloriam cohercendam, ad vanam gloriam cohercendam, non tamen indicans quae vidissysticum, ut opinor, hic ignis continet sacramentum, et tenebrae sensus mei eum intelligere non queunt, qualiter apparens lumen tantum praebet, nec quidquam adurit: unum tantum scio, quod justis aut super justos apparent ista. Nam Moysi in rubo reliquisque patribus apparebat in holocausto. Beati quoque Martini prorumpens e capitis vertice, coelorum ardua penetravit. Nam et Brachionem abbatem saepius audivi referentem, sicut in libro Vitae ejus scripsimus, dum in antedicti pontificis basilica nocturnas excubias celebraret, et reliquiae sanctorum a peregrinis delatae super altare haberentur, subito globus ignis ab eisdem emergens usque ad cameram templi visus est conscendisse, sed non multis, ut ipse aiebat, ostensus est. Sic et in dedicatione oratorii nostri apparuit, sicut supred nec illud absurdum est credere, quod saepius per visio
Abbreviated transcription (Latin):
utissime dep̃catus fuiss& ele¬
uansse cibhumo erectis adce¬
lũ palmis atq luminib: psal¬
morũ taciteserie recitabat
Etintanta conpuncti anecae¬
loerat intentus: ut riuilacri¬
marũ ab eiꝰ oculis uehement̃
effluerent : Quod cũ unus
fratrũ cautius ꝓsequens p̃¬
ui diss& : abbati ñsiluit Ille
uero tentus quando adh&ec
agenda pperar&: ꝓsecutus. ẽ
alonge & ꝓstractus solo
spectabat quid fidelis disci¬
pulus exercer& : At uero
adtentus a longe. uidit mi¬
pcrteoris eiꝰ flãmaꝓcesserat :
et in longo paulatĩ deducta
quasi funiculus suꝑ eũ ascen¬
dit: Coniunctaq simul
pharũ macgnũ efficit :q̃.
usq: ad caelos u debatur
scandere : Et quã ꝗͣ c̃omã
insublimiꝑducta excreuer&:
non tam̃ erat noxia capiti:
stupens uisu abba conp̃ssit
sepaululũ : Ille uero cõpl&a
oratione: ad monasteriũ
redut : Abba aut̃ ꝑ uiae aliã
ẽ secutus. multis pꝰmodũ
obꝓbrus monachũ arguens

Expanded text:
utissime deprecatus fuisset, eleutissime deprecatus fuisset, elevans se ab humo, erectis ad caelum palmis atque luminibus, psalmorum tacite seriem recitabat; et in tanta conpunctione caelo erat intentus, nt rivi lacrimarum ab eius oculis vehementer effluerent. Quod cum unus fratrum cautius prosequens praevidisset, abbati non siluit. Ille vero tentus, quando ad haec agenda properaret, prosecutus est a longe, et prostratus solo, spectabat, quid fidelis discipulus exerceret. At vero adtentus a longe, vidit miparte oris eius flamma processerat, et in longo paulatim deducta, quasi funiculus super eum ascendit, coniunctaque simul pharum magnum effecit, quae usque ad caelos videbatur scandere. Et quamquam comam in sublimi producta excreveret, non tamen erat noxia capiti. Stupens visu abba, conpressit se paululum. Ille vero, conpleta oratione, ad monasterium rediit. Abba autem per viam aliam est secutus, multis postmodum obprobriis monachum arguens
Abbreviated transcription (Latin):
nentur in caelis. XXXUI
Et ibi et sepulchrũ ipsius
sci uenerandi epi : a qͦ hoei
aeder nomen accepit:
sub analogio conpositũ. suꝑ
quod caput ꝑfenes tellãqͥq
uult inmittit p̃cans quae
necessitas cogit: obtenitq
d̃ipotentia q̃ ei fuerint in¬
plorita: scce peenĩ suꝑ heec
sepulchra frigoriticorum
matio fusa desideratã
XXXUIlret inet medicinam
aegna enĩ fuerunt
mundi luminaria q̃: ut sol
radus : Itamundũ uirtutib
inlustrabant. : Aiunt ergo
in qͦdã monasterio fuissemo¬
nachũ qͥcũ apud celios lux¬
ta regulas mon asteriorũ
orationi & lectioni isiste¬
r& secr&ius tam̃ atq: pe¬
culiarius omnipotentidõ
sacrificiared debat oratio¬
.nũ: Nãpꝰ impl&ũ ioracto¬
rio cursũ elabebatꝰ lam᷑p
sedia fratrũ : Et abiens int̃
condenscas rubos. buxosq
et ilices ubi lã speserat qđ
anullo nisi a solo in spicer&
dõ ꝓst̃ nebat sein orationẽ :
Verũ pꝰ quã decũbens. dnm̃di¬

Expanded text:
nentur in caelis. 36. nentur in caelis. 36. Est ibi et sepulchrum ipsius sancti Venerandi episcopi, a quo haec aedes nomen accepit, sub analogio conpositum, super quod caput per fenestellam quique vult inmittit, precans quae necessitas cogit, obtenitqueDomini potentia, quae ei fuerint inplorata. Saepe enim super haec sepulchra frigoriticorum oratio fusa desideratam retenit medicinam. 37. Magna enim fuerunt mundi luminaria, quae ut sol radiis, ita mundum virtutibus inlustrabant. Aiunt ergo, in quodam monasterio fuisse monachum, qui cum apud alios iuxta regulas monasteriorum orationi et lectioni insisteret, secretius tamen atque peculiarius omnipotenti Deo sacrificia reddebat orationum. Nam post impletum in oratorio cursum elabebatur dam a praesentia fratrum, et abiens inter condensas rubos buxosque et ilices, ubi iam spes erat, quod a nullo nisi a solo inspiceretur Deo, prosternebat se in orationem. Verum postquam decumbens Dominum di
Abbreviated transcription (Latin):
camentũ ut ꝓassiduis be¬
neficiorũ cõmodis trans¬
foratũ ab aspicientib cer¬
natur : Eregione aut̃
huiꝰ sepulchri si ingredia¬
ris ꝑ ostiũ in basilicã scĩ
uenerandidextradepcste
sepulchrũ paruulũ contẽpl¬
bis suꝑ terrã sitũ rusticion
res ipsa qͣ dicturus sũ pand
Mendicurqͥdã ut ipsi ociu
nr̃ir inspeximꝰ suꝑ eũ era
solitur consedere: sed cras
eũ ut fragilitas human ap̃be
in aliquod indignũ facinus
centis. cũ sonit magnoex¬
cussus. longeꝓiectus ẽ
sepulchrũq mediũ crepũ
quodurq: nunc lta cernitur
indignũ sibi ut pute ham¬
nẽ humatur ex ciestiman
qͥ suꝑ hir astub: deber& face¬
res essi onem : In hac enim
basilica & beatus martri
liminius ẽ sepultus : Cuius
agonis historia cit ab incoli
teneatur. nullus tamenes
cultus ueneratioir hpen¬
ditur: sunt enĩ ibi ut dixin
inlustriũ meritorũ uiri qͦri
nomina ignota in colis: scri¬
tatam̃ ut credimus r&e¬

Expanded text:
camentum, ut pro assiduis becamentum, ut pro assiduis beneficiorum commodis transforatum ab aspicientibus cernatur. E regione antem huius sepulchri, si ingrediaris per ostium in basilica sancti Venerandi, dextra de parte sepulchrum parvulum contemplabis super terram situm, rusticiori res ipsa, quae dicturus sum, pandit. Mendicus quidam, ut ipsi oculis nostris inspeximus, super eum erat solitus consedere; sed credo eum, ut fragilitas humana praebet, in aliquod indignum facinus centis cum sonitu magno excussus, longe proiectus est, sepulchrumque medium crepuit, quod usque nunc ita cernitur. Indignum sibi utpute hominem humatus exaestimans, qui super his artubus deberet facere sessionem. In hac enim basilica et beatus martyr Liminius est sepultus, cuius agonis historia cum ab incolis teneatur, nullus tamen ei cultus venerationis inpenditur. Sunt enim ibi, ut diximus, inlustrium meritorum viri, quorum nomina ignota incolis, scripta tamen, ut credimus, rete
Abbreviated transcription (Latin):
siuis uisiomi p̃stinaerestauntri
ꝑ gequantotius & requqͥrela¬
pidẽmundũ a sarcofagãpu¬
ellaeqͥescentir: ꝗͦd inbasilica
scĩ uenerandi d&lectũ hab&
citiur tege: mox d&ectis
uisib oculorũ tuorũ. clare
cuncta pspicien qfacto:
ex integro : Vnđ non ambigit
ẽẽ ett̃nobilis mertor. qͥ talia p̃s¬
tarepotuit aegro tanti :
pulchra: q̃ ut diximꝰ fideliũ
ẽẽpbantꝰ. Hab& enĩ ibitumu¬
lũ huic aleua contiguũ lon¬
gitudine latitudine altitu¬
dine omniq: positione ton¬
simile: In huiꝰ fronte superi¬
ore. hab& scriptũ scãe
memoriaegallae: E &illud
nihi lominus sepulchrũ sculp¬
ti merits gloriosũ inter
egressũ basilicae scĩ illidii¬
Et ingressũ tẽpli beatiuene¬
randi hedito positũ. in qͦ
ferunt alexandrũ quendc̃
religiosũ. fuisse sepultũ
Deqͦ frequenr infirmorũ
necessitas : eraso puluere
hausta dilutione extẽplo
conseqͥtur sospitatẽ : Vnđ
tam frequens exegitꝰ medi¬

Expanded text:
isioni pristinae restaurari, isioni pristinae restaurari, perge quantocius, et require lapidem mundum, ac sarcophagum puellae quiescentis, quod in basilica sancti Venerandi detectum habetur, citius tege: mox detectis visibus oculorum tuorum, clare cuncta prospicies. Quo facto, ex integro. Unde non ambigitur esse eam nobilis meriti, quae talia praestare potuit aegrotanti. CApulcra quae, ut diximus, fidelium 924 esse probantur. Habetur enim ibi tumulum huic a laeva contiguum, longitudine, latitudine, altitudine omnique positione consimile. In huius fronte superiore habetur scriptum: SANCTAE. MEMORIAE. GALLAE. Est et illud nihilominus sepulchrum sculpti meritis gloriosum, inter egressum basilicae set ingressum templi beati Venerandi in edito positum, in quo ferunt Alexandrum quemdam religiosum fuisse sepultum; de quo frequens infirmorum necessitas, eraso pulvere, hausta dilutione, extemplo consequitur sospitatem. Unde tam frequens exegitur medi
Abbreviated transcription (Latin):
nigredine quacũq fuscatũ
quid plura : Ita apparebãt
integrac ut dormiens potiur
quãm ostua putar&ur
Autumabant aut̃ qͥdã nr̃orũ ob
candorẽ uestimenti holosiricun
albis ecẽ transisse: Aeb ant &ic̃
anulor murenulasq: aureascir¬
ca ec̃ reꝑtois. & clam ne ep̃s sen¬
tir& ablatas . Nulla tam̃ a&as
tẽporis pr̃i cuiꝰ meriti generisq:
aut nominis fuerit. aut opinioñ
aut lectione cognouit. Dũ aut̃
hoccorpusculũ ꝑ anniunius spa¬
tiũ d&ectũ iacer& nec eẽt qui
res pectũ humanita tis huic
adhiber& sepulchrotegumen:
Contigit ut uxor antedicti comi¬
tis uiri pꝰ obitũ grauit̃ aegrota¬
r& acdiuturna ualitudine
obtenta : oculorũ lumine mul¬
tar&ur : Quaelaxata ã febre:
uocat medicos : diuersa adhi¬
b& studia: largitur & p̃mia
sed nullis potuit modis. ab eisdẽ
elicere medellã . donectanđ
aliquando pi&as dñi cõmata
respicer&: Aꝓparuit enĩ ei
ꝑ sona qͣd̃ ꝑ uisũ noctis dicens:¬

Expanded text:
nigredine quacumque fuscatum. nigredine quacumque fuscatum. Quid plura? Ita appaintegra, ut dormiens potius quam mortua putaretur. Autumabant autem quidam nostrorum ob candorem vestimenti holoserici in albis eam transiisse. Aiebant enim annulos murenulasque aureas circa eam repertas, et clam ne episcopus sentiret, ablatas: nulla tamen aetas temporis nostri cujus meriti, generisque, aut nominis fuerit, aut opinione, aut lectione cognovit. Dum autem hoc corpusculum per anni unius spatium detectum jaceret, nec esset, qui respectu humanitatis huic adhiberet sepulcro tegumen, contigit ut uxor antedicti comitis post obitum viri graviter aegrotaret, ac diuturna valetudine obtenta, oculorum lumine mulctaretur. Quae laxata a febre, vocat medicos, diversa adhibet studia, largitur et praemia: sed nullis potuit modis ab eisdem elicere medelam; donec tandem aliquando pietas Domini commota respiceret. Apparuit enim ei persona q
Abbreviated transcription (Latin):
Inbosilica aut̃ scĩ uenerandi
q̃ sc̃i illidu ẽ pxima trans¬
uoluta cellula apcisteocci¬
dentis fuit : In qͣ multa exmar¬
more phario: sepulchrat sculp¬
a sunt: Inqͥb: non nulli uirorũ
scorũ acmulierũ religiosarũ
qͥescunt: unđ non ambigitur
eos eẽxp̃ianos. qͥa ipsȩ hqͥstoriȩ
sepulchrorũ deuirtutib dñi
et apostolorũ eiꝰ expositaesurł
lauorũciuis. aruerna eurbis
comitatũ põli ebatꝰ. parstrans¬
uolutionis illiur q̃ ꝑ longinquȩ
incurie neglegentiã pluuur
eratinfusa . suꝑ unũ eorũ dẽ
sarco fagũ ruit : Oꝑturiũq
eꝰ mpulsũ infrustra cõmi¬
nuit In qͦ apparuitpuella la¬
cens itamembris omnib: sol¬
data . qua sinuꝑ ab hoc scło fu¬
iss& ad sumpta: Nc̃ facies
manꝰq: esꝰ: cũ reliqͥs astubus
integra eerant cũ ingenticae¬
saries longitudineꝰ sed cre¬
do eũ aromatib: fuisse coñdi¬
tã: Vestimentuaut̃ quod
cistur tegebat ex animes :
agnarũ erat in laesũq: nul¬
la putredineresolutũ. ac

Expanded text:
In basilica autem sancti Venerandi, quae sancti Illidii est proxima, transvoluta cellula a parte occidentis fuit. In qua multa ex marmore Phario sepulchra sculpta sunt, in quibus nonnulli virorum sanctorum ac mulierum religiosarum quiescunt. Unde non aeos esse Christianos, quia ipsae historiae sepulcrorum de virtutibus Domini et apostolorum ejus expositae sunt. lavorum civis Arvernae urbis comitatu potiebatur , pars transvolutionis illius, quae per longinquae incuriae negligentiam pluviis erat infusa, super unum eorumdem sarcophagum ruit, opertoriumque ejus impulsum in frusta comminuit: in quo apparuit puella cens, ita membris omnibus solidata, quasi nuper ab hoc saeculo fuisset adsumpta. Nam facies manusque eius cum reliquis artubus integrae erant cum ingenti caesaries longitudine; sed credo, eam aromatibus fuisse conditam. Vestimentum autem, quod artus tegebat exanimes, agnarum erat inlaesumque, nulla putredine resolutum ac
Abbreviated transcription (Latin):
inimicorũ : Deniq hac ad¬
monitione firmatus puer
ad regẽ accedens: q̃ suggessi
obtenuit : sed & nunc ads epul¬
chrũ beati confessorisimulta
miraculaxp̃o auspice tribu¬
untur : Nã miserorũ ibi cate¬
narũpuntur. caecimlumi¬
nantur : dcemonas effugap¬
tur sanitaq redduntꝰ paroc¬
lyticiꝑferentes accentii fe¬
briũ liberantur : In qͦ locatã
frequent̃ ostenduntꝰ miracu¬
la ut ex ordinescribi longu
sit : Tam̃ r&ulit mihiuirfi¬
delis quattuor ibicaecos an¬
te paucos dies fuisse in lumi¬
natos & hominẽ quẽ clodũ
olim nouerat in colomẽ nuꝑ
aspexit

Expanded text:
inimicorum'. Denique hac adinimicorum'. Denique hac admonitione firmatus puer, ad regem accedens, quae suggessit obtenuit. Sed et nunc ad sepulchrum beati confessoris multa miracula Christo auspice tribuuntur. Nam miserorum ibi catenae rumpuntur, caeci inluminantur, daemones effugantur, sanitati redduntur paralytici, perferentes accentus febrium liberantur. In quo loco tam frequenter ostenduntur miracula, ut ex ordine scribi perlongum sit. Tamen retulit mihi vir fidelis, quattuor ibi caecos ante paucos dies fuisse inluminatos, et hominem, quem clodum olim noverat, incolomem nuper aspexit
Abbreviated transcription (Latin):
subt̃ ingressus fueris ꝓtinus
recipies uisũ: ille uero in t̃ro¬
gat hominẽqͥ eũ trahebat.
qͥs eẽt qͥ haec uerba in aurib
eiꝰ inferra: negat illequẽquã
uidereqͥei loquatur. Cũq
bis et testio haec uoxaures
illius uerbenatrr&: cognouil
aliqͥd noui gerendũ. Et se
adfer&rũ postulat duci. A¬
cedensq: et int̃ albentiũ dia co¬
norũ turba ꝑlapsur qͦ iussis
fuit ingreditur Deniq ut
nomen scĩ Inuocare coepit:
ilicores ertetis oculis lume
recepit. Posthaepuer
erat assiduur inbasilicaad se¬
pulchrũ scĩ deseruiens &lum̃
accendens: sed aqͥb: dãcciui¬
tatis maiorib: opp̃mebatur
atq fatigabatꝰ ut nec uictus
ali monitẽ possit habere : :¬
Cũq saepius haec ad beatũ in¬
plorar& sepulchrũ apparũis
ei sc̃r ꝑuisũ dicens : uade ad
gunthrãnũ regẽ . Et ei qͥdpa¬
tiaris diligenter en arra
ipseem̃ tib p̃b& uestitũ & al¬
mentũ. Eripi&q tedemapu

Expanded text:
subter ingressus fueris, protinus subter ingressus fueris, protinus recipies visum'. Ille vero interrogat hominem, qui cum trahebat, quis esset, qui haec verba in auribus eius inferret. Negat ille quemquam videre, qui ei loquatur. Cumque bis et tertio haec vox aures illius verberasset, cognovit aliquid novi gerendum, et se ad feretrum postulat duci. Accedensque et inter albentium diaconorum turba perlapsus, quo iussus fuit ingreditur. Denique, ut nomen sancti invocare coepit, ilico reseratis oculis lumen recepit. Post haec puer erat assiduus in basilica ad sepulchrum sancti deserviens et lumen accendens; sed a quibusdam civititis maioribus obpraemebatur atque fatigabatur, ut nec victus alimoniam possit habere. Cumque saepius haec ad beatum inploraret sepulchrum, apparuit ei sanctus per visum, dicens: 'Vade ad Gunthramnum regem et ei quid patiaris diligenter enarra. Ipse enim tibi praebet vestitum et alimentum, eripietque te de manu
Abbreviated transcription (Latin):
sepulchrũ: Quid pluroc.
lassantur omnes hopere
et int̃cedente nocte p&en
cunctidare qͥ &ẽ : Elic& ubi
trans actis noc turnis tene¬
bris nouũ in luxit mane
anxius cogitatione sacer¬
dos rogatiterũ ꝓcedere
suos adoratoriũ ipse afłici¬
pans cunctos: Ingrediensq
inuen it eũ suꝑ ipsos quos com¬
posuerat lapides omnifir¬
mitate subsistere : Ad ini¬
ransq: dnm̃ glorificatq
porenti uistute ꝑ fecit̃ qđ
manus humana neqͥuerat:
horũ tam̃ nomina nulli sunł
reuelata :
ic&ius qͦq confessori
urbe lugdonensi uir
totius sc̃ĩtatis conuersati¬
onis castissime caritatis
eximiae uitaꝑ functus ẽ
Cuiꝰ elrmosinae atq huma¬
nitates. nec in uertigaritap¬
positus infer&ro adbasilicã
inqua sepulturẽ ferebatur
Et ecceunꝰ puerulus diutur¬
na caecitate grauatus cũre¬
liqds plangens adminiculo
sustentante sequebatꝰ faciũ
ẽ aut̃ cũ grader &ur ꝑlata ẽ
uox in aureeiꝰ secr&ius dicens.
Adꝓpinquare fer&ro etcũ

Expanded text:
sepulchrum. Quid plura? sepulchrum. Quid plura? Lassantur omnes in opere, et intercedente nocte, petunt cuncti dare quietem. Elicet ubi, transactis nocturnis tenebris, novum inluxit mane, anxius cogitatione sacerdos rogat iterum procedere suos ad oratorium, ipse anticipans cunctos. Ingrediensque invenit eum super ipsos quos conposuerat. lapides omni firmitate subsistere. Admiransque Dominum glorificat, qui potenti virtute perfecit quod manus humana nequiverat. Horum tamen nomina nulli sunt revelata. 60. Nicetius quoque confessor in urbe Lugdunensi, vir totius sanctitatis, conversationis castissimae, caritatis eximiae, vita perfunctus est. Cuius elymosinae atque humanitates nec investigari tanpositus in feretro, ad basilicam in qua sepultus est ferebatur. Et ecce unus puerulus diuturna caecitate gravatus, cum reliquis plangens, adminiculo sustentante, sequebatur. Factum est autem, cum gradiretur, perlata est vox in aure eius, secretius dicens: 'Adpropinquare feretro, et cum
Abbreviated transcription (Latin):
oriebatur. erat magnũ sar¬
cofagũ in qͦꝰ ferebatur sepul¬
tus fuisse duos sponsũ scilic&
et sponsc̃ qͥ pꝰ baptis mum
in albis positi a scđo discesseri
hos &iã adfirmabat aniqͥ¬
tas fuisse ex generescĩ pecta¬
uensis helarii. Hocergo se¬
pulchrũ taliinlocositũ ñ
modo ꝑuiũ. arcebat ingre¬
dientũ ÷ uerũ &iã qualiter
paries qͥ abstillicidio infusus
fuerat emendar& qͥ aeẽt
contiguus: in hibebat Qͣ de
causa palladius pontif ex
ciuitatis qͥ ex genere qondũ
diuitis palladii descendera
remouere eũ alo cõsũmo
nitebatur studio. Itaut
coniunctis amplius trice¬
tis uiris : cũ funib trahere
et uectib in pellere conar&
positis lac̃ lapidib suꝑ quos
hoc sarco fagũ locar&ur
Deniq: inpenduntꝰ totae
uires trochentiũ : sed p̃ua¬
lent mutilare sepul chrũ
frons cuncta sudore ꝑfundis
sedopur ualidũ ñ impl&ur
Voces dantur hostantiũ at¬
q: dicentiũ. heia age trahe
funẽ sed ũmou& omnino

Expanded text:
oriebatur, erat magnum saroriebatur, erat magnum sarcofagum, in quo ferebatur sepultus fuisse duos, sponsum scilicet et sponsam. Qui post baptismum in albis positi, a saeculo discesserant. Hos etiam adfirmabat antiquitas fuisse ex genere sancti Pectavensis Helarii. Hoc ergo sepulchrum tali in loco situm non modo pervium arcebat ingredientum, verum etiam, qualiter paries, qui ab stillicidio infusus fuerat, emendaretur, quia esset contiguus, inhibebat. Qua de causa Palladius pontifex civitatis, qui ex genere quondam divitis Palladii discenderat, removere eum a loco summo nitebatur studio, ita ut, coniunctis amplius tricentis viris, cum funibus trahere et vectibus inpellere conaretur, positis iam lapidibus, super quos hoc sarcofagum locaretur. Denique inpenduntur totae vires trahentium, sed non valent mutilare sepulchrum. Frons cuncta sudore perfunditur, sed opus validum non impletur. Voces dantur hortantium atque dicentium: 'Heia, age, trabe funem'; sed non movetur omnino
Abbreviated transcription (Latin):
quicib seniorib omniaq̃
a scõ audierat. et qͣliter¬
mysteriũ luminis uiderat
quod manifestissime fidem
trolani mastiniq gloriã
patefecit ex ordinereserar¬
uit : Nec quicq ex his occu¬
luit: Adiciens haec &ut ꝓ
b&is uera eẽ q̃ loqͥor finilo
sermone finẽ facio uitae :
Et dehis dictir clausis oculis
obiit. Nonsine admirati oñ
adstantiũ Magnae eñ ĩ
ut diximꝰ uistus fuitbeatus
troianꝰ antestis Et honora¬
biles int̃ cunctos ciues urbis
suae: Hic festur dũ eẽt in
corpore. sinouũ ut adso¬
l& amphibolũ induiss&
cũ qͦ pcessurus diccesis cir¬
cuir&. fimbriae huiꝰ uesti¬
mei a diuersis diripiebant
salubre omnis homo con¬
putans. quid quid ab eorape¬
re potiusr a ꝰ qͥsepultus
interrir. caelise uiueremul¬
tis uirtutib manifestatꝰ. Nã
mergum ini frigoriticr c&eri¬
ue infirmiplerũq ad eiꝰtumu¬
lũ exorantes: accepta incolo
soris aede erat oratoriũ par¬
uulũ Et in angulo unđ arcus¬

Expanded text:
civibus senioribus, omnia quae civibus senioribus, omnia quae a sancto audierat, et qmysterium luminis viderat, quod manifestissime fidem Trojani Martinique gloriam patefecit, ex ordine reseravit: nec quidquam ex his occuluit, adjiciens haec: Et ut probetis vera esse quae loquor, finito sermone finem facio vitae. Et his dictis, clausis oculis, obiit, non sine admiratione astantium. Magnae enim, ut diximus, virtutis fuit beatus Trojanus antistes, et honorabilis inter cunctos cives urbis suae. Hic fertur dum esset in corpore, si novum, ut assolet, amphibolum induisset, cum quo processurus dioecesim circumiret, fimbriae hujus vestimenti a diversis diripiebantur, salubre omnis homo computans quidquid ab eo rapere potuisset. Qui sepultus in terris, coelis se vivere multis virtutibus manifestat. Nam energumeni, frigoritici, caeterique infirmi, plerumque ad ejus tumulum exorantes accepta incolumsoris aede, erat oratorium parvulum, et in angulo un
Abbreviated transcription (Latin):
tiꝰ nes equaris penitus donec
ego teuocẽ : A tille terraede¬
uolutus. spectabat haudpcul
qͥd nc̃ mirciculi ager& dĩ serui
Erat enĩciger publicus in quo
consteteratꝰ ad ꝓpinquante
uero lumine : cucurritsacer¬
dor adoccursũ eiꝰ : etusq ad
terrã sehumili ans alt bene¬
dicq̃s omihi becte pontif ex
Cuiille qͥ aduenerat at : Tu
simul subdica uero attoni¬
tus spectans uiditlum̃ qͥ ap¬
paruerat. eadẽqua ue nerat
ui a reuerti: Vocatũ ad se
nuncut ex plicemꝰ coeptũ iter
aduisitanda scom loca tre
dominen e despicias humilita¬
tẽmeã : sed indicam ihiq̃ ui¬
deris : Anim aduertienines¬
cio qͥd fuisse diuinũ: Cuiille
Dico tibi sed tunem ini dixeris:
Nẽ scito ut in qͥ cũq die haeo
publicaueris. ab hoc mundo
re audeas arcana dĩ : Igitus
sacerdos impl&ouitae huius
curs uobiit: subdiãcuero ple¬
nus dierũ aegreferens ut
uistus sci trolani occuler&ꝰ
conuocato ep̃o cũ dericis ac

Expanded text:
ti: 'Ne sequaris penitus, donec ti: 'Ne sequaris penitus, donec ego te vocem'. At ille terrae devolutus, spectabat haud procul, quiduam miraculi ageret Dei servus. Erat enim ager publicus, in quo consteterat. Adpropinquante vero lumine, cucurrit sacerdos ad occursum eius, et usque ad terram se humilians, ait: 'Benedic, quaeso, mihi beate pontifex'. Cui ille qui advenerat ait: 'Tu simul. Subdiaconus vero attonitus spectans, vidit lumen qui apparuerat eadem qua venerat via reverti. Vocatum autemnunc, ut explicemus coeptum iter ad visitanda sanctorum loca'. Trdomine, ne dispicias humilitatem meam, sed indica mihi quae videris; animadverti enim, nescio quid fuisse divinum'. Cui ille: 'Dico tibi, sed tu nemini dixeris. Nam scito, ut, in quacumque die haec publicaveris, ab hoc mundo re audeas arcana Dei'. Igitur sacerdos, impleto vitae huius cursu, obiit. Subdiaconus vero plenus dierum, aegre ferens, ut virtus sancti Troiani occuleretur, convocato episcopo cum clericis ac
Abbreviated transcription (Latin):
tulante adiutorio confessoris
cũquinq: abbatib mouit: con¬
posuitq quoduoluit LUII
Cuburbano qͦq urbis huius
Obibianꝰ antis tis qͥescitꝰ Cusꝰ
uirtutũ moles lsb qͥiã deesꝰ¬
uita scriptus ten&ꝰ en arrat:
Nunc aut̃ exoratus crebro :¬
languentib: tribuit sospitatẽ:
unđ uid&ꝰ ut detantis mira¬
culir uel unũ farip̃sum a Muli¬
er. enĩ cuiꝰ manꝰ aruerant un¬
guibq: iã sauciatae : conintc
derant adbeati sepulchrũ
deuota ꝓsternitꝰ factaq
oratione manꝰ redintegroc¬
tas laxatis digitorũ filis
adagendas dño gratias me
ciuitatis . huic coniunctus
caelo : uicinꝰ ẽtumulo: Mag¬
nae enĩ uistutis fuissedr̃ hic¬
sacerdos : Quodã uero temp¬
pore dũ int̃scura noctiũ tem¬
poraloca scãqͥ tunc incircui¬
tuurbir habebantꝰ un olan¬
tũ subdia cono comite circuir&
apparuitei glob: magnꝰ lum¬
nis quasi decaelo descendens
Cognita aut̃ uirdĩ re : Ait comi¬

Expanded text:
tulante adiutorio confessoris, tulante adiutorio confessoris, cum quinque abbatibus movit conposuitque quod voluit. 57. Suburbano quoque urbis huius Bibianus antestis quiescit, cuius virtutum moles libVita scriptus tenetur enarrat: nunc autem exoratus, crebro languentibus tribuit sospitatem. Unde videtur ut de tantis miraculis vel unum fari praesumam. Mulier enim cujus manus aruerant, unguibusque jam sauciatae  Colb. 2,derant, ad Beati sepulcrum devota prosternitur, factaque oratione, manus redintegratas, laxatis digitorum filis, ad agendas Domino gratias mercivitatis, huic conjunctus coelo, vicinus est tumulo . Magnae enim virtutis fuissesacerdos. Quodam vero tempore, dum inter obscura noctium tempora loca sancta, quae tunc in circuitu urbis habebantur, uno tantum subdiacono comite circuiret, apparuit ci globus magnus luminis quasi de caelo descendens. Cognita autem vir Dei re, ait comi
Abbreviated transcription (Latin):
mae. huc illucq inpellerte
uento ꝓpellerentur: hic qͦsi
pastor bonus : Ñ ꝑferens ecde¬
siasticͦs caulas ab insidia sata¬
nae deuastari. obuiã se turbi¬
ni tulit Eleuataq: manu:
facto signocrucis econtra:
ilico omne cessauit incendiũ:
Vberataq: ciuitas gratias
pastori r&culit. Eoquod non
ꝑmiserit ressuas ab inminełi
igneuocari Et ad huiꝰ sepul¬
chrũ sccepius infirmis anantus:
Cartinus sanetonitae
urbis abba martiniut ferunt
nr̃i dircipuł s apuduicũ urbis
ipsiur inmonas terio quod ipse
pꝰ magistri dogmata aedificauis
in paceqescit.: Adcuiꝰ tumulũ
qͥ dc̃ epagensib manꝰ contrac¬
tas deferens r&ulit sanas:
Alius qͥ exustis humaris febre
neruis poplitib intor tisgres¬
sũ caruerat . ut ad sepulchrũ
sempstractus ẽ nouũ robore
sumens aridita te sublata
incolomis reuelatur ẽ mul¬
tosibi deinceps seruiensannos
Huiꝰ sepulchrũ palladius ep̃s
cũ ñ ualuiss& cũ multis : opi¬

Expanded text:
mae huc illucque, inpellente mae huc illucque, inpellente vento, prepellerentur, hic quasi pastor bonus non perferens, eclesiasticas caulas ab insidia satanae devastari, obviam se turbini obtulit, elevataque manu, facto signo crucis econtra, ilico omne cessavit incendium, liberataque civitas gratias pastori retulit, eo quod non permiserit res suas ab inminenti igne voran. Et ad huius sepulchrum saepius infirmi sanantur. 56. Martinus Sanctonicae urbis abba, Martini, ut ferunt, nostri discipulus, apud vicum urbis ipsius in monasterium, quod ipse post magistri dogmata aedificavit, in pace quiescit. Ad cuius tumulum quidam e pagensibus manus contractas deferens, retulit sanas. Alius, qui, exustis humoris febre nervis, poplitibus intortis, gressum caruerat, ut ad sepulchrum sanctum prostratus est, novum robore sumens, ariditate sublata, incolomis relevatus est, multos ibi deinceps serviens annos. Huius sepulchrum Palladius episcopus cum non valuisset cum multis, opi
Abbreviated transcription (Latin):
instinctu malignr qͥsemꝑbo
nis aduersatur operib: qͦ da
temp̃r abigne conp̃henditur:
Palla & enĩerat linea q̃ scm̃
confessoris tegebat sepulchrũ
ilic& ubi tignorũ congeries
flama dominante truncatꝰ
ruunt tegulae cũ ligaturis
Et reliqͦ tecciappant tu una
tam̃ etrabib flã mato capi
do succendere pallã uerũ &liã
conterere int̃se & lapidẽsepul¬
chripotuerat: ruit insuꝑ & in¬
mens a multitudo carbonũ: LUI
uelostiis dependebant ad
primũ flãmae flatũ exusta s̃
Haecuero palla p̃solũ ñusta
uerũ &iã nec sũmo tenꝰ ab ig¬
ne decorata eIgitꝰ expl&o
incendio ingrediuntꝰ populicũ
heiulatu magno & usq: ad se¬
pulchrũ antistitis ꝓperant :
int̃fl&us & lacrimas noua
gaudia ꝑcepturiIremouent
desuꝑtumulũ lignacũflamꝓs
adõ hensũq tumul: uelũ excussis
magnis s euis tutib scepius de¬
clarauit Nã ferunt quadã
uicedũciuitas ipsa cremar&ꝰ
incendio. et ualidis globir fla

Expanded text:
instinctu maligni, qui semper instinctu maligni, qui semper bonis adversatur operibus, quodam tempore ab igne conprehenditur. Palla etenim erat linea, quae sanctum confessoris tegebat sepulchrum. Ilicet, ubi tignorum congeries, flamma dominante, truncatur, ruunt tegulae cum ligaturis et reliquo tecti apparatu. Una tamen e trabibus, flammato capitdo succendere pallam, verum etiam conterere inter so et lapidem sepulchri potuerat. Ruit insuper et inmensa multitudo carbonum. Aliaetibus vel ostiis dependebant, ad primum flammae flatum exusta sunt. Haec vero palla non solum non usta, verum etiam nec summo tenus ab igne decolorata est. Igitur, expleto incendio, ingrediuntur populi cum heiulatu magno et usque ad sepulchrum antestitis properant, inter fletus et lacrimas nova gaudia percepturi. Removent dapprehensumque tumuli velum, excussis magnis se virtutibus saepius declaravit . Nam ferunt quadam vice, dum civitas ipsa cremaretur incendio, et validis globis fla
Abbreviated transcription (Latin):
dicit: Quicredit inme &ioẽ si
moriatur uiuit: Et omnis qͥ
uiuit et creditime ũ mori&
in a&ernũ : Hicergo suꝑ terrã
sepulchrũ hab& ante ipsũ ariũ
beatihelari : dequatumulo
eracsus amultis puluis & hausti
itadoloridentiũ febriũq me¬
d&ur. ut qͥ hauserit mir&ur
effectũ: Namita haet benedic¬
tio assidue exp&itur. ut lã
iunoloco sarco fagũ appa¬
LIiI. reattrans foratũ
Infrac ipso pictauo termino
qđ adiac& ciuitati Nãt &icae
id ẽinuico ratia tepre lupia pꝰ
qͥdc̃ in albis transiens reqͥest&
hic fertur abeato hilario ap¬
tistite donũbaptis matis
sus cepisse : sed mox ut diximꝰ
migracuit acorpare. Cuãdõ
bonorũ omniũ largitore :¬
tanta egratia adtributa
ut ades sepulchrũ caecusuisũ
paralyticus gressum mu¬
tus mersraur eloquium
urbir ẽpr post innumerabiliũ
signa uirtutũ Iugiter intentis
caelo emicuit scło suꝑcuius
sepulchrũ mirã xpĩani fabricã
celsitudine leuauerunt sed

Expanded text:
dicit: Qui credit in me, etiamsi dicit: Qui credit in me, etiamsi moriatur, vivit. Et omnis qui vivit et credit in me non morietur in aeternum. Hic ergo super terram sepulchrum habet ante ipsum atrium beati Helari. De quo tumulo erasus a multis pulvis et haustus ita dolori dentium febriumque medetur, ut qui hauserit miretur effectum. Nam ita haec benedictio assiduae expetitur, ut iam in uno loco sarcofagum appareat transforatum. 53. Infra ipso Pectavo termino, quod adiacet civitati Namneticae, id est in vico Ratiatense, Lupianus quidam in albis transiens requiescit. Hic fertur a beato Hilario antestite donum baptismatis suscepisse; sed mox, ut diximus, migravit a corpore. Cui a Deo bonorum omnium largitore tanta est gratia adtributa, ut ad eius sepulchrum caecus visum, paralyticus gressum, mutus mereretur eloquiumurbis episcopus post innumerabilium signa virtutum iugiter intentus caelo emicuit saeculo; super cuius sepulchrum miram christiani fabricam celsitudine levaverunt, sed
Abbreviated transcription (Latin):
paruit: qͦ paululũ eleuato
tellus scirsa apicẽ alterius
patefecit: Illoq: emicante
s ecutus ẽ testus tum ulurẽꝗͥ
nunc iuxta initiũ ostensionis
suae gracda tĩ eleuantꝰ suꝑ
tentẽ.: s ed n unclã primus
ubera mole terrena lberũ
seuisib: p̃stat humanis duo
adhunc sequunt sed annir
singulis ꝓficiunt ad egressũ
Oad mirabilemssteriũ dĩta¬
tis quod astuũ sepultorũ
puritatẽ manifestat scło
dũ ꝑdit Epauimento : et p̃¬
parat ad resurrectionẽ non
uermi Nmorituro dandos
sed luci solis claritati. ae¬
quandae ac dominicicorpo¬
ris conformatione clarifi¬
candos. suntaut̃ haec se¬
pulchra infracterminũ qͦd
Heomastus qͦq iuxta ex po¬
sicionẽ Nominis sui mircebi¬
ls sc̃itate momociacensis
Pictauũ opidũ p& ut ibiq
p̃serem uitã. in bonaꝑ duranis
confessione finiuit: Cuiꝰ quae sit
mercis in caelo. ad eius ostenditꝰ
tumulũ : Eumq: in habitare
para diso: ꝓdituirtus egrediens

Expanded text:
paruit. Quo paululum elevato, paruit. Quo paululum elevato, tellus scissa apicem alterius patefecit. Illoque emicante, secutus est tertius tumulus, qui nunc juxta initium ostensionis suae gradatim elevantur super terram. Sed nunc jam primus liber a mole terrena, liberum se visibus praestat humanis; duo adhuc sequuntur, sed annis singulis proficiunt ad egressum. O admirabile mysterium Deitatis, quod artuum sepultorum puritatem manifestat saeculo, dum prodit e pavimento, et praeparat ad resurrectionem non vermi non morituro dandos, sed luci solis claritati aequandos ac dominici corporis conformationi clarificandos! Sunt autem haec sepulchra infra terminum, quod m . 52. Theomastus quoque iuxta expositionem nominis sui mirabilis sanctitate Momociacensis Pictavum oppidum petiit, ibique praesentem vitam, in bona perdurans confessione, finivit. Cuius quae sit mercis in caelo, ad eius ostenditur tumulum; eumque inhabitare paradiso, prodit virtus egrediens
Abbreviated transcription (Latin):
positũ. p̃tereune tempore
laxati deorsũ florũ foliis arep¬
tecoma marcescit. Et ita sicca¬
tũ uid&ur. ut si contingatur
manu putar& inpuluerẽ
ex temploresolui: Totũq anpũ
in hac ariditate ꝑ durtt.
Aduenien te uero dieqͦ confes¬
sormigrauit acorpore. In re¬
diuiua uiriditate resurgit.
Videasq: folus paulat̃ reuiren¬
tib: ipros flores at tolli et
sineullo aquae actelluris
humore inea specie qua
quondã fuerat renouari:
Et sic beatus confessor ꝓfest
sunt tres pr̃bi consepultiꝰ. Et ut
fertur ꝑ antiquã relatiome
nulliur consanguinitatis ꝓ¬
pinqͥ uinculo. Nisitantũ it
amoredĩ socii ecaelo fr̃s
effecti qͥ uniur locis patiũ
sepulchris iuxta positis
assiduitate mirac culorũ i¬
lustrantꝰ. Qcũ multorũ anno¬
rũ curricula in his ubi sepula
sunt loculis qͥescerent : scissũ
nuꝑ pauimentũ quod calce
atq cõminuta testaquasi
silex durissima fusũ erat:
uniur sepulchricacum en ap¬

Expanded text:
positum, praetereunte tempore, positum, praetereunte tempore, laxatis deorsum florum foliis, arente coma emarcescit: et ita siccatum videtur, ut si contingatur manu, putetur in pulverem extemplo resolvi, totumque annum in hac ariditate perdurat. Adveniente vero die, quo Confessor migravit a corpore, in rediviva viriditate resurgit. Videasque foliis paulatim revirentibus ipsos flores attolli, et sine ullo aquae ac telluris humore, in ea specie qua quondam fuerat, renovari. Et sic beatus Confessor profert sunt tres presbyteri consepulti, ut fertur per antiquam relationem , nullius consanguinitatis propinqui vinculo nisi tantum in amore Dei socii, e coelo fratres effecti, qui unius loci spatium, sepulcris juxta positis, assiduitate miraculorum illustrant. Qui cum multorum annorum curricula in his ubi sepulti sunt loculis quiescerent, scissum nuper pavimentum, quod calce atque comminuta testa quasi silex durissima fusum erat, unius sepulcri cacumen ap
Abbreviated transcription (Latin):
gub̵ nantꝰ Cuiꝰ imperior̃nata
creantur. Creata uiuunt mor¬
tua reformantur: cuiꝰ salubre
p̃ceptutenentes uiuerenos post
mortẽ corporis huiꝰ credimꝰ ꝑfu
turtĩ resurrectionẽ: tup̃cipe
ut reui rescat haec arbor. et sit
sicut antea. Et sta tĩquasi ꝑali¬
quã uenarũ dispositionẽ hu¬
mor a terra consurgens ꝑ totos
arboris patulaeramosuberi
inrigatione diffunditur. Iax¬
ansq nodos arenter: ꝓrũpen¬
tib: folus reuixisse ab adstap¬
tib ẽ mintta: Magna enĩ illi
fuit uirtus ac elrmosina: Ita
ut superius dictũ ẽ dedomib
suis ecclesias facer& acfacul¬
tatessuas incibos pauperũ
erogar&. Inuna uero earũ
sepulhrũ suũ deposuit in qͦ
et sepultus. ẽ solitus erat
nãq flares liliorũ tempore
qͦ nascuntur collegere: acꝑ
pari&es huiꝰ ciedis appen
hoc scło it am̃o cooperane
clarescit ut euidentib: nuno
pdigis design& Igitꝰ liliũ
quod diximꝰ ab eo collectũ
atq in ba silsca sepulchriei

Expanded text:
gubernantur, cujus imperio non nata creantur, creata vivunt, mortua reformantur: cujus salubre praeceptum tenentes, vivere nos post mortem corporis hujus credimus per futuram resurrectionem, tu praecipe ut revirescat haec arbor, et sit sicut antea. Et statim quasi per aliquam venarum dispositionem humor a terra consurgens, per totos arboris patulae ramos uberi irrigatione diffunditur, laxansque nodos arentes, prorumpentibus foliis, revixisse ab astantibus est mirata. Magna enim illi fuit virtus ac eleemosyna, ita ut, sicut superius dictum est, de domibus suis ecclesias faceret, ac facultates suas in cibos pauperum erogaret. In una vero earum sepulcrum suum deposuit, in quo et sepultus est. Solitus erat namque flores liliorum tempore quo nascuntur, colligere ac per parietes hujus aedis appendhoc saeculo, ita Domino cooperante 936 clarescit, ut evidentibus nunc prodigiis designetur. Igitur lilium, quod diximus ab eo collectum, atque in basilica sepulcri ejus
Abbreviated transcription (Latin):
Erat aut̃ int̃ ut rarq ecclenas
spatiũ quasi milia uiginti hoc
el erat opus ꝑ singulas domi¬
nicas dies: factũ ẽ aut̃ qͣ dã
dominica dũ hociterte rer&:
et uelocius cornipedẽ calce
uerberans ꝓperar&. capul
eius ramus mespoli arboris
ꝑcuter&: Atille iniuriã
sentiens at: Arescerete
iubeat dr̃ cuiur nutu d&sena
egressa es Et confesti arũl
arbor. usq: in ipsis uistutis
suce radicib Ille uero acce¬
dens q ibat celebra tasolẽ¬
nia. fuit in eođ lacotrib die¬
b:: Quasta aut̃ dieregres
cũui disr& arborẽ aridã ast

Expanded text:
Erat autem inter utrasque ecclesias spatium, quasi millium viginti. Hoc ei erat opus per singulos Dominicos dies. Factum est autem quadam Dominica, dum hoc iter tereret, et velocius cornipedem calce verberans properaret, caput ejus ramus mespoli arboris percuteret. At ille injuriam sentiens, ait: Arescere te jubeat Deus, cujus nutu de terra egressa es. Et confestim aruit arbor usque in ipsis virtutis suae radicibus. Ille vero accedens quo ibat, celebratis solemniis, fuit in eodem loco tribus diebus. Quarta autem die regressus, cum vidisset arbore