comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
exhorrentes abicitis. Audito¬
rib autem ur̃is quos tanqͣm
distinctos ã genere sacerdotũ
dix isti. scđm ueniam hec eden¬
non omnem concubitum con¬
iugalem etiam qͥ fit sola cau¬
sa generandi: s eum qͥ fit
ꝑ incontiuentiam. sed tam̃
cum coniuge. Neq enĩ conce¬
ditur scđm ueniam: nisi pecca¬
tum. Hoc uos de om̃i carnium
cibo sentitis: hoc et ipsi ab he¬
resi ur̃a didicistis. et ur̃os audi¬
tores docetis. S illis qđ sit
ignocendum. ꝓpt̾ qđ uobis ne¬
cessaria ministrant ut dixi conce¬
ditis: non dicentes non ẽẽ peccatũ
s peccantib ueniani largientes.
Uos autem ab omi tali tanquam
mala et immunda contagione
abstinetis. Ac ꝑ hoc illud qđ seqͥ¬
t᷑ ea uerba apłi quib cõmemoia¬
tionem huiꝰ capituli termnasti
ipsum ẽ omino qđ nos facit hoc
testimoniũ uob̃ obicẽ: quod et tupi¬
to sciebas ut ea uerba pͥmo non
poneres et nobis in extremo di¬
ceres. qua mente aut consilio

Expanded text:
exhorrentes abicitis. auditoexhorrentes abicitis. auditoribus autem uestris, quos tamquam distinctos a genere sacerdotum dixisti, secundum ueniam haec edennon omnem concubitum coniugalem, etiam qui fit sola causa generandi, sed eum, qui fit per incontinentiam, sed tamen cum coniuge. neque enim conceditur secundum ueniam nisi peccatum. hoc uos de omni carnium cibo sentitis, hoc et ipsi ab haeresi uestra didicistis et uestros auditores docetis; sed illis, quod sit ignoscendum, propter quod uobis necessaria ministrant, ut dixi, conceditis, non dicentes non esse peccatum, sed peccantibus ueniam largientes; uos autem ab omni tali tamquam mala et inmunda contagione abstinetis . ac per hoc illud, quod sequitur ea uerba apostoli, quibus commemorationem huius capituli terminasti, ipsum est -omnino, quod nos facit hoc testimonium uobis obicere: quod et tu, puto, sciebas, ut ea uerba primo non poneres et nobis in extremo diceres: qua mente aut consilio
Abbreviated transcription (Latin):
Udi gͦ qđ confiteris non te ñ
uidere. qua mente aut confilio
hoc aduersum uos capitulum
ꝓferamꝰ: non qđ a carnib absti¬
neatis. nan hoc a quib dam et pri¬
mi patres nr̃i fecerunt sicut com¬
memoras. non tamen ea dãpnan-¬
di s significandi gr̃a qđ non in¬
telligitis. et unde iam quantũ
sufficere uidebat᷑ in suꝑiorib
partib operis huiꝰ locutꝰ sum:
et xp̃iani non heretici s catho¬
lici edomandi corporis causa ꝓpt̃
animam in orationib amplius
humiliandam. non qđ illa eẽ im¬
munda credant ñ solum a carnib uerũ
a quib dam etiam t̃re fructibus
abstinent: uel semꝑ sicut pauci.
uł certis dieb atq temporib sic̃
ꝑ quadragesimam fere om̃s: qͣnto
magis quisq uł minꝰ se u uoluerit
seu potuerit. Uos auten ipsam
creaturam negatis bonam et in-¬
mundam dicitis. qđ carnes dia¬
bolus oꝑet᷑. feculentiore mat̾ia
mali: ac ꝑ ħ eas tanqͣm immundiora
et truculentiora dei uri uincła

Expanded text:
udi ergo, quod confiteris te non uidere, qua mente aut consilio hoc aduersum uos capitulum proferamus . non quod a carnibus abstineatis; nam hoc a quibusdam et primi patres nostri fecerunt, sicut commemoras — non tamen ea damnandi, sed significandi gratia, quod non intellegitis, et unde iam quantum sufficere uidebatur, in superioribus partibus operis huius locutus sum — et christiani,. non haeretici, sed catholici edomandi corporis causa propter animam in orationibus amplius humiliandam, non quod illa esse inmunda credant, non solum a carnibus, uerum a quibusdam etiam terrae fructibus abstinent, uel semper, sicut pauci, uel certis diebus atque temporibus, sicut per quadragesimam fere omnes, quanto magis quisque uel minus seu uoluerit seu potuerit. uos autem ipsam creaturam negatis bonam et inmundam dicitis, quod carnes diabolus operetur faeculentiore materia mali, ac per hoc eas tamquam inmundiora et truculentiora dei uestri uincula
Abbreviated transcription (Latin):
no licitoq conceptui s diuino
tantum partiui seriuerunt: Meri¬
to plane sic honestata ut nob ꝓ
quem cordib integris credendo
conciꝑemꝰ. et confitendo qͦ dãmͦ
pareremꝰ. etiam corporaliter ser¬
uata integritate trans funderet
cendo faceret deteriorem: ut eui
munꝰ fecunditatis attulerat. decꝰ
uirginitatis auferret. hec uera¬
citer ñ fallacit̾ facta st̃. s noua st̃ s
insolita sunt s contra nature
cursum notissimum sunt. quia mas¬
na. quia mira. quia diuina: et
eo magis uera. certa. firmata. Et
angłi inquit uisi et locuti sunt:
quam uis nati non fuerint. Quasi
femina: nec uideri nec loqui po¬
tuisse. Potuit s noluit: et hoc
meliꝰ ẽ qđ uoluit. hoc autem
eum uoluisse ideo certum ẽ: quia
hoc fecit qui nichil necessitate sic̃
deus uester faceret. sed omĩa uo¬
luntate. Hoc uͦ eum fecisse ideo
non dubitamꝰ quia non cuiquã

Expanded text:
no licitoque conceptui, sed diuino no licitoque conceptui, sed diuino tantum partui seruierunt? merito plane sic honestata, ut nobis Christum, quem cordibus integris credendo conciperemus et confitendo quodammodo pareremus, etiam corporaliter seruata integritate transfunderet.cendo faceret deteriorem, ut cui munus fecunditatis adtulerat, decus uirginitatis auferret. haec ueraciter, non fallaciter facta sunt; sed noua sunt, sed insolita sunt, sed contra naturae cursum notissimum sunt, quia magna, quia mira, quia diuina et eo magis uera, certa, firmata. Et angeli, inquit, uisi et locuti sunt, quamuis nati non fuerint. quasi femina, nec uideri nec loqui potuisse. potuit, sed noluit; et hoc melius est, quod uoluit. hoc autem eum uoluisse ideo certum est, quia hoc fecit, qui nihil necessitate sicut deus uester faceret, sed omnia uoluntate. hoc uero eum fecisse ideo non dubitamus, quia non cuiqua
Abbreviated transcription (Latin):
corporis nr̃i unitate atq cõpage
caritatem ꝑ suaderet eccłie. Multo
magis inquit que uident᷑ membra
corporis infirmiora eẽ: necessaria
sunt. Et que uident᷑ uiliora esse
corporis: his abundantiorem honorẽ
circumponimꝰ. Et que inhonesta st̃¬
nr̃a: abundantiorem honestatem
habent. Que autem honesta sunt
nr̃a: non opus habent. S qͣs tem¬
ꝑauit corpus ei cui deerat maio
rem dans: ut non essent scissure
in corpore. Illicitus itaq et tẽ¬
perantie legib. non subiectus
menbroꝵ illoꝵ usus est turpis: ñ
ipsa membra. Que non solum inex¬
cellenti integritate celibes et un¬
gines seruant s ipsi coniugati scĩ ps¬
tres ac matres. sic eis generatiom
tantummͦ consulentes utebant᷑ ut
ille naturalis motꝰ nullo mͦ turpis
eẽt qui non libidini s rationi ser¬
uiret. Quantomagis gͦ in scã uir¬
gine maria que xꝑi carnẽ fide
concepit. nichil habuerunt turpi¬
tudinis membraꝰ que nec huma¬

Expanded text:
corporis nostri unitate atque compage corporis nostri unitate atque compage charitatem persuadet Ecclesiae. Multo magis, inquit, quae videntur membra corporis infirmiora esse, necessaria sunt; et quae videntur viliora esse corporis, iis abundantiorem honorem circumponimus: et quae inhonesta sunautem honesta sunt nostra, non opus habent; sed deus temperauit corpus ei, cui deerat, maiorem honorem dans, ut non essent scissurae in corpore. inlicitus itaque et temperantiae legibus non subiectus membrorum illorum usus est turpis, non ipsa membra, quae non solum in excellenti integritate caelibes et uirgines seruant, sed ipsi coniugati sancti patres ac matres sic eis generationi tantummodo consulentes utebantur, ut ille naturalis motus nullo modo turpis esset, qui non libidini, sed rationi seruiret. quanto magis ergo in sancta uirgine Maria, quae Christi carnem fide concepit, nihil habuerunt turpitudinis membra, quae nec huma
Abbreviated transcription (Latin):
liste ipsum partum marie narra¬
uerunt: nullus tamen euangłista¬
rum tacuit qđ habuerit matrem
iħe. An ideo piguit etiã hoc p̃dica¬
re simulatum. quia generationes
alias matheus. alias lucas ex equit᷑:
unde uident᷑ non sibi conuenire:
Sed da honunem qui non intelli-¬
gat: putabit etiam in multis que
snon conuenire. Da uero qͥ intelli¬
gat: et ubiq conueniunt. An qͥa
mortem simulare honestum ẽ. na¬
tiuitatem a utem etiam si mulare
turpe ẽ. cur gͦ nos hortat᷑ hoc con-¬
fiteri. quo possit nr̃a contentio ꝓ-¬
fligari: Unde gͦ mͥ uidet᷑ natiui¬
tatem xp̃i nec saltem sicut mor¬
tem si mulatam. sed ꝓrsus nullã
p̃dicare uoluisse: in consequenti ser¬
mone a pparebit. ubi alteri respon
sit in membris sc̃oꝵ etiam genita¬
libꝰ aliqua turpitudo. Dicunt᷑ qͥdẽ
in honesta: quia non habent eam
speciem decoris qͣm membra que in
ꝓuitu locata sunt. S uidete quid di¬
cat apłs: cum ex ipsa membroꝵ

Expanded text:
listae ipsum partum Mariae narralistae ipsum partum Mariae narraverunt ; nullus tamen Evangelistarum tacuit, quod habuerit matrem Jesus . An ideo piguit etiam hoc praedicare simulatum, quia generationes alias Matthaeus, alias Lucas exsequitur, unde videntur non sibi convenire? Sed da hominem qui non intelligat, putabit etiam in multis quae sibi non convenire: da vero qui intelligat, et ubique conveniunt. An quia mortem simulare honestum est, nativitatem autem etiam simulare turpe est? Cur ergo nos hortatur hoc confiteri, quo possit nostra contentio profligari? Unde ergo mihi videatur nativitatem Christi, nec saltem sicut mortem simulatam, sed prorsus nullam praedicare voluisse, in consequenti sermone apparebit, ubi alteri respondsit in membris sanctorum etiam genitalibus aliqua turpitudo. Dicuntur quidem inhonesta, quia non habent eam speciem decoris, quam membra quae in promptu locata sunt. Sed videte quid dicat Apostolus, cum ex ipsa membrorum
Abbreviated transcription (Latin):
ocłos hominum p̃stigiis fallacib
illuserunt. Que quidem contra
naturam plerumq appellantur.
non qđ nature aduersent᷑. s qđ
nature modum qui nobis usitatꝰ
excedant. Repellat gͦ dñs a par-¬
uulorum suorum mentib qđ qͣsi
ammnonendo faustus ꝑ suadere co¬
natus ẽ. ut etiam nos imaginariã
non ueram natiuitatem xp̃i ꝓfite¬
amur atq ita int̾ nos om̃is conten¬
tio finiat᷑: imnio uͦ maneat nobis
ad uersus illos potiꝰ ꝓ ueritate cer
tamen. qͣm cum illis in falsitate
eis si nr̃a contentio t̃minat᷑ cum
hoc dixerimꝰ: cur hoc ipsi non di¬
cunt. Cur ipsi mortem non ueram
s i maginariam xp̃i affirmant᷑: na¬
tiuitatem autem non saltem talẽ
s ꝓrsus nullam dicere deleger̾t:
Si auctoritati euangelice respon¬
dere erubuerunt. et ideo non au¬
si sunt xp̃m non saltem i magina¬
rie passum dicere: natiuitatem
quoq eiꝰ ẽadem eugłica testatur
auctoutas. Et si enim duo euange¬

Expanded text:
oculos hominum praestigiis fallacibus oculos hominum praestigiis fallacibus inluserunt: quae quidem contra naturam plerumque appellantur, non quod naturae aduersentur, sed quod naturae modum, qui nobis est usitatus, excedant... repellat ergo dominus a paruulorum suorum mentibus, quod quasi admonendo Faustus persuadere conatus est, ut etiam nos imaginariam, non ueram natiuitatem Christi profiteamur atque ita inter nos omnis contentio finiatur, immo uero maneat nobis. aduetamen, quam cum illis in falsitate eis, si nostra contentio terminatur cum hoc dixerimus, cur hoc ipsi non dicunt? Cur ipsi mortem non veram, sed imaginariam Christi affirmant; nativitatem autem non saltem talem, sed prorsus nullam dicere delegerunt? Si auctoritatis evangelicae pondere erubuerunt, et ideo non ausi sunt Christum non saltem imaginarie passum dicere: nativitatem quoque ejus eadem evangelica testatur auctoritas. Etsi enim duo evange
Abbreviated transcription (Latin):
tam: ut mori uideret᷑ qͥ non mori¬
ebatur. Ex quo fit: ut eius quoq
resurrectionem umbraticam. ima¬
ginariam falla cemq dicatis. Neq
enim eiꝰ qui non uere mortuus ẽ:
eẽ uera resurrectio potest. Ita fit.
ut et cicatrices discipłis dubitanti¬
bus falsas ostenderet. nec thomas
ueritate confirmatus. s fallacia
deceptus clamaret: dñs m̃s et ds
m̃s. Et tamen ꝑsuadere conami¬
ni lingua uos loqui uerum: cũ
x p̃m dicatis toto corpore fuisse
mentitum. Hec sunt que uobis
obiciunt᷑: qui talem. xp̃m uobis
finxistis ouiꝰ discipłi ueri nonsitis.
nͥ mendaces uos quoq fueritis. Non
autem ideo magia uideri potest.
nata ex uirgine hominis caro. qͥ a
caro xp̃i sola ita nata ẽ. sicut nec
illa magia ẽ quia sola xp̃i caro
die tertio resurrexit nunqͣm ulte¬
rius moritura. Alioqͥn omĩa mi¬
racła di magica erunt: quia sin¬
głariter facta sunt. s uere facta
sunt. uerum q ostenderunt: non

Expanded text:
tam, ut mori uideretur, qui non moritam, ut mori uideretur, qui non moriebatur. ex quo fit, ut eius quoque resurrectionem umbraticam, imaginariam fallacemque dicatis; neque enim eius, qui non uere mortuus est, uera esse resurrectio potest. ita fit, ut et cicatrices discipulis dubitantibus falsas ostenderet nec Thomas ueritate confirmatus, sed fallacia deceptus clamaret: dominus meus et deus meus. et tamen persuadere conamini lingua uos loqui uerum, cum Christum dicatis toto corpore fuisse mentitum. haec sunt, quae uobis obiciuntur, qui talem Christum uobis finxistis, cuius discipuli ueri non sitis, nisi mendaces uos quoque fueritis. non autem ideo magia uideri potest nata ex uirgine hominis caro, quia caro Christi sola ita nata est, sicut nec illa magia est, quia sola Christi caro die tertio resurrexit, numquam ulterius moritura. alioquin omnia miracula dei magica erunt, quia singulariter facta sunt; sed uere facta sunt uerumque ostenderunt, non
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ natum. qui alias hominib
uideriaut loqui non posset ridi¬
culum ẽ. cum multotiens ut iam
ꝓbatum a nr̃is est. angłi et ui¬
si hominib locuti ẽẽ monstrerõ
on uobis dicit᷑ magiam ẽẽ: ut
qui natus non fuerit moriatur.
slam hoc in adam factum ẽẽ iã
supra commemorauimꝰ. s et si nũ¬
uenire uoluisset. ut non ex uͥgine
assũꝑta. s t̾nin u̾a carne apparens.
nos uera morte redimeret. quis
eum non potuisse dicere auderet:
S illud melius erat qđ fecit ut
etiam de uͥgine nasceretur. et u¬
trũq sexum ꝓ quo liberando mor-¬
tuus erat dignaret᷑ etiã comnien¬
dare nascendo masculino suo cor¬
pore ex femina ꝓcreato. contra
uos ipsos maxime facto ipso lo¬
quens uosq sub uertens: qui mas¬
culum et feminam non dei sed
di aboli opus ẽẽ p̃dicatis. S illud ẽ.
qđ magie simile dicimini asserere
qđ passionem mortemq eiꝰ specitenꝰ
factam. et fallacit̃ dicitis ad umbra¬

Expanded text:
esse natum, quia alias hominibus esse natum, quia alias hominibus uideri aut loqui non posset, ridiculum est, cum multotiens, ut iam probatum a nostris est, angeli et uisi hominibus et locuti esse monstrentur. Non uobis dicitur magiam esse, ut qui natus non fuerit, moriatur; nam hoc in Adam factum esse iam supra commemorauimus; sed et si numuenire uoluisset, ut non ex uirgine adsumpta, sed tamen in uera carne adparens nos uera morte redimeret, quis eum non potuisse dicere auderet? sed illud melius erat, quod fecit, ut etiam de uirgine nasceretur . et utrumque sexum, pro quo liberando mortuus erat, dignaretur etiam commendare nascendo, masculino suo corpore ex femina procreato contra uos ipsos maxime facto ipso loquens uosque subuertens, qui masculum et feminam non dei, sed diaboli opus esse praedicatis. sed illud est, quod magiae simile dicimini adserere, quod passionem mortemque eius specie tenus factam et fallaciter dicitis adumbra
Abbreviated transcription (Latin):
ac passus ẽ: si natꝰ non est.
Eadem in te uicissim argum̃ta¬
tatio retorquet᷑: ut magia et
illud fuerit qđ utero portatus.
aut qđ editus sit: si seminatꝰ ñ
fuit. Extra legem nature esse
constat uͥginem peperisse: mul¬
toq magis inuentam etiam pꝰ
partum uirginem. Quare gͦ et
hoc pret̃ naturam non uis ut
contigerit: pati eum potuisse
uolentem. sine sorte natiuitatis :
Michi crede qͣntum ad rem atti¬
net utriq in hoc nature contͣ¬
ria ꝓfitemur: sed hoc inter est
qđ nos honeste. nos turpit̃. Nlos
passionis eiꝰ rationem aliquam
reddimꝰ et ꝓbabilem: uos natiuita¬
tis aut nullam p̃statis. ant falsã
Deniq nos specietenꝰ passum con¬
fitemur. nec uere mortuum:
uos ꝓ certo puerperium fuisse
creditis. et utero muliebri porta¬
tum. Aut si non ita ẽ. fatemini
et uos quia hoc etiã ima ginari¬
e sit factum ut uideret᷑ natus: et
om̃is nobis erit ꝓfligata conten¬
tio. Nam illud quidem qđ sepe
affirmare soletis. necessario eũ

Expanded text:
ac passus est, si natus non est. eadem in te uicissim argumentatio retorquetur, ut magia et illud fuerit, quod utero portatus aut quod editus sit, si seminatus non fuit. extra legem naturae esse constat uirginem peperisse multoque magis inuentam etiam post partum uirginem. quare ergo et hoc praeter naturam non uis, ut contigerit, pati eum potuisse uolentem sine sorte natiuitatis? mihi crede; quantum ad rem adtinet, utrique in hoc naturae contraria profitemur . sed hoc interest, quod nos honeste, uos turpiter; nos passionis eius rationem aliquam reddimus et probabilem; uos natiuitatis aut nullam praestatis aut falsam; denique nos specie tenus passum confitemur nec uere mortuum; uos pro certo puerperium fuisse creditis et utero muliebri portatum. aut si non ita est, fatemini et uos, quia hoc etiam imaginarie sit factum, ut uideretur natus, et omnis nobis erit profligata contentio. nam illud quidem, quod saepe adfirmare soletis necessario eum
Abbreviated transcription (Latin):
exponit: Ait enim apłs paulus. Ut
notas faceret diuitias głe sue in ua
et uocauit non solum ex iudeis uerũ
etiam ex gentibꝰ. sicut et osee dicit.
Uocabo plebem meam non: plebem
meam. et non dilectam dilectam.
Et erit in loco ubi dictũ ẽ eis. non
ppłs meus uos: ibi uocabunt᷑ filii di
iuiui. Hoc gͦ de gentib ꝓpħatum pau¬
lus ostendit. Unde et petrus scribens
ad gentes. ꝓpħa quidem ipso non no¬
minato. ꝓpħiam tamen eiꝰ uerbis suis
inserit dicens: uos autem geuꝰ elec¬
tum regale sacerdotium gens sc̃ã.
ppłs adquisitionis: quo uirtutes eiꝰ
annuntietis qͥ de tenebris uos uoca¬
uit in illud ammirabile lumen suũ.
Qui aliqͣndo non ppłs. nunc autem
ppłs dei: quoꝵ aliqͣndo non misertus
est. nunc autem miseret᷑. Hinc euiden¬

Expanded text:
exponit? ait enim apostolus Paulus: ut exponit? ait enim apostolus Paulus: ut notas faceret diuitias gloriae suae iet uocauit nos, non solum ex Iudaeis, uerum etiam ex gentibus . sicut et Osee dicit: uocabo "non plebem meam plebem meam" et "non dilectam dilectam" et erit in loco, ubi dictum est eis: non populus meus uos, ibi uocabuntur filii dei uiui. hoc ergo de gentibus prophetatum Paulus ostendit. unde et Petrus scribens ad gentes propheta quidem ipso non nominato prophetiam tamen eius uerbis suis inserit dicens: uos autem genus electum, regale sacerdotium, gens sancta, populus adquisitionis, quo uirtutes eius adnuntietis, qui de tenebris uos uocauit in illud admirabile lumen suum: qui aliquando non populus, nunc autem populus dei; quorum aliquando non misertus est. nunc autem miseretur. hinc euiden
Abbreviated transcription (Latin):
in dño deo suo: et non saluabo eos
in arcu et in gladio et in bello. et
in equis. et in equitibꝰ. Et ablacta¬
uit eam que erat absq miscđia. Et
concepit et ƿeꝑit filium: et dixit ei
dñs. Uoca nomen eiꝰ non popłs m̃s
quia uos non popłs meus: et ego
non ero u̾r deus. Et erit numerus
filioꝵ isrł quasi arena maris que
sine mensura ẽ: et non numerabit᷑
Et erit. in loco ubi dictum ẽ eis non
popłs meus uos: dicet᷑ eis filii dei
uiui. Et congre gabunt᷑ filii uida et
filii isrł. et ponent sibimet caput unũ
⁊ ascendẽt de t̾ra quia magnꝰ dies iezra¬
hel. Dicite fr̃ib uris. popłs meus: et
ipse dñs ꝑ eandem scͥpturam e uiden¬
ter aꝑiat: cumq apłice litt̾ȩ hanc
ꝓpħiam completam in noui testam̃ti
predicatione testent᷑ : quis ẽ qui au¬
deat dicere non ꝓpterea iussum et
factum ꝓp̃t qd se iussisse et ꝓpħam fe¬
cisse. ipse in scĩs litteris qui iussit.

Expanded text:
in domino deo suo, et non saluabo eos in domino deo suo, et non saluabo eos in arcu et in gladio et in bello et in equis et in equitibus. et ablactauit eam, quae erat absque misericordia, et concepit et peperit filium. et dixit ei dominus: uoca nomen e ius" non populus meus," quia uos non populus meus. et ego non ero uester deus. et erit numerus filiorum Israhel quasi arena maris, quae sine mensura est et non numerabitur; et erit in loco, ubi dictum est eis: non populus meus uos, dicetur eis, filii dei uiui. et congregabuntur filii Iuda et filii Israhel et ponent sibimet caput unum et ascendent de terra, quia magnus dies Iezrahel. dicite fratribus uestris "populus meus" et ipse dominus per eandem scripturam euidenter aperiat cumque apostolicae litterae hanc prophetiam conpletam in noui testamenti praedicatione testentur: quis est, qui audeat dicere non propterea iussum et factum, propter quod se iussisse et prophetam fecisse ipse in sanctis litteris qui iussit
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ. siue doctorib atq melioribꝰ. alqud
ꝓbabilius elucere potuerit: nunc
tamen non eam rem ita dimisimus
ut intentionẽ nrãm in alia ꝓperan¬
tem. tanqͣm int̾rupta series conteri
me oyus ẽ dici qͥd illa iussio factũ ue
significet. qđ dixit dñs ad oseẽ. ua¬
de et accipe tibi uxorem formcatio¬
nis. et fac filios de fornicatione: cũ
satis hoc ipsa script᷑a demonstret.
unde et quare sit dictum. Seqͥt᷑ enĩ.
Qm fornicans fornicabit᷑ t̾ra a dño.
Et abiit et accepit gomer filiam de¬
belaim: et concepit et peꝑit ei filiũ
Et dix̃ dñs ad eũ. Uoca nom̃ eiꝰ ietrahel.
q̃m adhuc modicũ et uisitabo sangui¬
nem isrł super domum iuda: et qui-¬
escere faciã. et au̾tam regnũ donrus
isrł. Et erit. in illa die conteram
arcum isrł in ualle ietrahel. et con¬
quia non addam ultra misereri isrł
s obliui one obliuiscar eorum. et do¬
mui iuda miserebor: et saluabo eos

Expanded text:
mihi, sive doctioribus atque melioribus, aliud mihi, sive doctioribus atque melioribus, aliud probabilius elucere potuerit, nunc tamen non eam rem ita dimisimus, ut intentionem nostram in alia properantem, tanquam interrupta series contextime opus est dici quid illa jussio factumve significet, quod dixit Dominus ad Osee, Vade, et accipe tibi uxorem fornicationis, et fac filios de fornicatione; cum satis hoc ipsa Scriptura demonstret unde et quare sit dictum. Sequitur enim: Quoniam fornicans fornicavitur terra a Domino. Et abiit, et accepit Gomer filiam Debelaim; et concepit, et peperit ei filium. et dixit dominus ad eum: uoca nomen eius Iezrahel, quoniam adhuc modicum, et uisitabo sanguinem Iezrahel super domum Iuda et quiescere faciam et auertam regnum domus Israhel. et erit. in illa die conteram arcum Israhel in ualle Iezrahel. et conmisericordia," quia non addam ultra misereri Israhel, sed obliuione obliuiscar eorum; et domui Iuda miserebor et saluabo eos
Abbreviated transcription (Latin):
ficare eccłiaᷤᷤ electaᷤ de gentibꝰ. Poss ħ
fortasse non absurde intelligi: si ille
ꝓpter salonionem desererent deos
suos. et colerent d̾m eiꝰ. Cum uͦ ipse
ꝓpt̾ illas offendit dm suum et coluit
deos earum. non ẽ quid inde boni
coniectari possimꝰ: nec tam̃ nichil
arbitoi significare. s malun. sicut
de uxore filiab q loth diximꝰ. Appa¬
ret enĩ in ꝑsona huiꝰ salomonis: mi
ra excellentia. et mira subuersio. Qđ̃
gͥ in illo diuersis temporib extitit
priꝰ bonum. et posterius malum: hoc
in eccła in isto adhuc scło. simul uno
tempore ostendit᷑. Nam bono illius
bonos eccłie. malo autem illiꝰ malos
eccłie significatos puto tanqͣm in
unitate uniꝰ aree: sicut in illo uno
homine. bonos in granis. malos in
palea: ut inunitate uniꝰ segetis. bo¬
nos in tritico malos in ⁊itaniis: et
siquid hinc sane his que de illo scͥp¬
ta sunt diligentius ꝑtractatis siue

Expanded text:
ficare ecclesias electas - de gentibus. posset hoc ficare ecclesias electas - de gentibus. posset hoc fortasse non absurde intellegi, si illae propter Salomonem desererent deos suos et colerent deum eius. cum uero ipse propter illas offendit deum suum et coluit deos earum, non est, quid inde boni coniectare possimus. nec tamen nihil arbitror significare, sed malum, sicut de uxore filiabusque Loth diximus. adparet enim in persona huius Salomonis mira et excellentia et mira subuersio. quod igitur in illo diuersis temporibus extitit, prius bonum et poin Ecclesia in isto adhuc saeculo simul uno tempore ostenditur. Nam bono illius, bonos Ecclesiae; malo autem illius, malos Ecclesiae significatos puto: tanquam in unitate unius areae, sicut in illo uno homine, bonos in granis, malos in palea; ut in unitate unius segetis, bonos in tritico, malos in zizaniis . Si quid hinc sane his quae de illo scripta sunt diligentius pertractatis, sivi
Abbreviated transcription (Latin):
do. Ueruntamen ille desiderabilis
omĩb gentib adamauit eccłam.
suꝑ tectum se lauantem idẽ mundan¬
tem se a sordib scłi: et domum lute¬
am spiritali contẽplatione tͣnscenden¬
tem atq calcantem Et in s choata
cum illa pͥme conuentionis noticia.
post ab ea penitus seꝑatum diabolũ
occidit: eamq ꝑpetuo sibi conubio
copulauit. Oderimꝰ gͦ peccatum: s
ꝓpħiam non extinguamꝰ. Amemꝰ
illum dauid qͣntum amandus est:
qui nos a diabolo ꝑ miscdiam lib̾a¬
uit. Amemꝰ et istum dauid: qui
tam graue in se uulnus ini quitatis
penitentie humilitate sanauit. Iã
de salomone qͥd dicam: Quem ue¬
hement̾ arguit sc̃a scͥptura atq
condẽpnat nichilq de penitentia
eiꝰ uł in eum. indulgentia dei oĩno
cominemorat: nec michi ꝓrsus occur¬
rit quid saltem in alleria boni sig¬
nificet hec eiꝰ flenda sub mersio: nisi
forte quis dicat mulieres alienige¬
nas quarum amore exarserat signi¬

Expanded text:
do. uerumtamen ille desiderabilis do. uerumtamen ille desiderabilis omnibus gentibus adamauit ecclesiam super tectum se lauantem, id est mundantem se a sordibus saeculi et domum luteam spiritali contemplatione transcendentem atque calcantem, et inchoata cum illa primae conuentionis notitia post ab ea penitus separatum diabolum occidit eamque sibi perpetuo conubio copulauit. oderimus ergo peccatum, sed prophetiam non extinguamus; amemus illum Dauid, quantum amandus est, qui nos a diabolo per misericordiam liberauit; amemus et istum Dauid, qui tam graue in se uulnus iniquitatis paenitentiae humilitate sanauit. Iam de Salomone quid dicam ? quem uehementer arguit sancta scriptura atque condemnat nihilque de paenitentia eius uel in eum indulgentia dei omnino commemorat. nec mihi prorsus occurrit, quid saltem in allegoria boni significet haec eius flenda submersio, nisi forte quis dicat mulieres alienigenas, quarum amore exarserat, signi
Abbreviated transcription (Latin):
tes inuicem in dilectione studentes
seruare unitatem sp̃s in uincło paciᷤ.
Dono itaq spiritali hoc ẽ septenario
facta ẽ eccłia puteus sacietatis quia
factus ẽ in ea fons aque salientis in
uitam et̾nam: qͣm qui habuerit non
siciet in et̾num. Urias uͦ qui fuit
maritus eiꝰ quid aliud qͣm diabolũ
nominis huiꝰ int̃ pretatione significat᷑
Huiꝰ erant pessimo coniugio delegati
om̃s quos grã dei liberat: ut eccła sine
macła et ruga saluatori ꝓpͥo copulet᷑
Urias namq int̾pretat᷑ lux mea dei.
etheus autem abscisus: siue qđ in
ueritate non stetit. s a luce sua suꝑ¬
na qͣm de deo habebat suꝑbie merito
abscisus ẽ: siue qđ cadendo ueris uiri¬
bus ꝑditis. transfigurat se tamen in
angłm lucis audens adhuc dicere.
lux mea dei ẽ. Ergo iste quidem da¬
uid grauit̃ scelerateq peccauit: qđ
scelus eiꝰ etiam ꝑ ꝓpħam d̾s arguit
increpando. et ipse abluit peniten¬

Expanded text:
tes inuicem, in dilectione studentes tes inuicem, in dilectione studentes seruare unitatem spiritus in uinculo pacis. dono itaque spiritali, hoc est septenario, facta est ecclesia puteus satietatis, quia factus est in ea fons aquae salientis in uitam aeternam, quem qui habuerit non sitiet in aeternum. iam uero qui fuerit maritus eius, quid aliud quam diabolum nominis huius interpretatione significat? huius erant pessimo coniugio deligati omnes, quos gratia dei liberat, ut ecclesia sine macula et ruga saluatori proprio copuletur. Uria namque interpretatur "lux mea dei." Chetteus autem "abscisus," siue quod in ueritate non stetit, sed a luce sua superna, quam de deo habebat, superbiae merito abscisus est, siue quod cadendo ueris uiribus perditis transfigurat se tamen in angelum lucis, audens adhuc dicere: "lux mea dei est. " ergo iste quidem Dauid grauiter scelerateque peccauit; quod scelus eius etiam per prophetam deus arguit increpando et ipse abluit paeniten
Abbreviated transcription (Latin):
int̾pretata satis ostendunt: quid etiã
hoc factum p̃figurauerit. Dauid in¬
t̃pretat᷑ manu fortis: siue desiderabi¬
lis. Et quid fortius leone illo de tͥbu
iuda qui uicit mundum: et qͥd deside¬
rabilius illo de quo ꝓpħa dicit. ueniet
desideratus om̃ib gentibus : Bet sa¬
beẽ int̃pretat᷑ puteus sacietatis: siue
puteus septimus. Quamlibet autem
harum nominis huiꝰ int̾pretationum.
in id qđ dicere intendimus assuna¬
mus: satis congruit. Nam et in can¬
ticis Icanticoꝵ sponsa illa eccłia
ẽ. que uocat᷑ puteus aque uiue. et
huic puteo septenarii numeri no¬
men in sp̃s scĩ significatione con-¬
iungitur: ꝓpt̾ rationem pentecosteᷤᷤ.
quo die de celo missus spiritus sc̃s
uenit. De septimanis enim constare
eundem festum diem: tobie qͦq scͥpt᷑a
testat᷑. Ad quad raginta nouem autẽ
qđ est septies septeni. unum addit᷑.
qđ uuitas commendat᷑. In hac ratiõe
iuuit apłica illa sententia: sufferen¬

Expanded text:
interpretata satis ostendunt, quid etiam interpretata satis ostendunt, quid etiam hoc factum praefigurauerit. Dauid interpretatur "manu fortis" siue "desiderabilis:" et quid fortius leone illo de tribu Iuda, qui uicit mundum? et quid desiderabilius illo, de quo propheta dicit: ueniet desideratus omnibus gentibus? Bersabee interpretatur "puteus satietatis" siue "puteus sharum nominis huius interpretationum in id quod dicere intendimus assumamus, satis congruit. nam et in canticis canticorum sponsa illa ecclesia est, quae uocatur aquae uiuae. et huic puteo septenarii numeri nomen in spiritus sancti significatione coniungitur propter et rationem pentecostes, quo die de caelo missus spiritus sanctus uenit. de septimanis enim constare eundem festum diem Tobiae quoque scriptura testatur. ad quadraginta nouem autem, quod est septies septeni, unum additur, quo unitas commendatur. in hac ratione uiuit apostolica illa sententia: sufferen
Abbreviated transcription (Latin):
ex ꝓbratio peccati. ꝑ eundem odol¬
lamitam: tanquam increpantem
et dicentem. generatio ui ꝑarum.
S non eam inuenit peccati ex ꝓ¬
bratio: qͣm mutauit confessionis
amaritudo. Post uͦ iam publicis sig¬
nis anuli. monilis. et uirge uicit
temere iudicantes iudeos. quorũ
iam ꝑsonam iudas ipse gestabat.
qui hodieq dicunt non hunc esse
popłm .xp̃i. nec habere. nos semen
abrahe: s ꝓlatis certissimis doci¬
mentis nr̃e uocationis. iustificatio¬
nis glorificationis. sine dubio confun¬
dentur: et nos magis qͣm se iustifica¬
tos ẽẽ fatebunt᷑. Enucleatius hec et
membratim quodammͦ. articulatĩq
scrutarer atq dissererem. qͣntum in¬
tentionem meam dñs adiuuaret.
nͥ me ab hac laboriosiore diligen¬
tia finiendi huiꝰ oꝑis. qđ plusquam
uellem iam ꝓlixum ẽ. cura ꝓhib̾et.
Nunc peccatum dauid quid in ꝓpħia
significauerit: qͣnta possum breui¬
tate ꝑstringam. Nomina qͥ ppe ipsa

Expanded text:
exprobratio peccati, per eundem Odolexprobratio peccati, per eundem Odollamitam tamquam increpantem et dicentem: generatio uiperarum. sed non eam inuenit peccati exprobratio, quam mutauit confessionis amaritudo. post uero iam publicis signis anuli, monilis et uirgae uicit temere iudicantes Iudaeos, quorum iam personam ludas ipse gestabat, qui hodieque dicunt non hunc esse populum Christi nec habere nos semen Abrahae; sed prolatis certissimis documentis nostrae uocationis, iustificationis, glorificationis sine dubio confundentur et nos magis quam se iustificatos esse fatebuntur. enucleatius haec et membratim quodam modo articulatimque scrutarer atque dissererem, quantum intentionem meam dominus adiuuaret, nisi me ab hac laboriosiore diligentia finiendi huius operis, quod plus quam uellem iam prolixum est, cura prohiberet. Nunc peccatum Dauid quid in prophetia significauerit, quanta possum breuitate perstringam. nomina quippe ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
Oportebat enim xp̃m pati et resur¬
gere t̾cia die. et predicari in nomi¬
ne eiꝰ penitentiam et remissionẽ
peccatoꝵ ꝑ om̃s gentes: incipientib
ab ierłm. Nam et ipse habitus me¬
retricius. confessio peccatoꝵ ẽ. Ti¬
pum quispe iam eccłie gerit thamar
ex gentib euocate: sedens cũ hoc ha¬
bitu ad portã enan. uł enaim. qđ int̾¬
p̃tatur fontes. Cucurrit enim uelut
ceruus ad fontes aquarum: ꝑueni¬
re ad semen abrahe. Illic a non ag¬
noscente fetat᷑: quia de illa p̃dictũ
ẽ. popłs quem non cognoui seruiuit
mͥ. Accepit in occulto anulum. mo¬
nile. et uirgam. Uocatione signat᷑.
iustificatione decorat᷑. glificatione
exaltat᷑: quos enim predestinauit
illos et uocauit. Quos autẽ uocaũ:
illos et iustificauit. Et quos iustifi¬
cauit: illos et glorificauit.S hec ut
dixi adhuc in occulto: ubi fit. et con¬
ceptio sc̃e ubtatis. Mittit᷑ autẽ ꝓmis¬
sus hedus: tanqͣm meretrici. Hedus

Expanded text:
oportebat enim Christum pati et resuroportebat enim Christum pati et resurgere tertia die et praedicari in nomine eius paenitentiam et remissionem peccatorum per omnes gentes incipientibus ab Hierusalem. nam et ipse habitus meretricius confessio peccatorum est. typum quippe iam ecclesiae gerit Thamar ex gentibus euocatae. sedens cum hoc habitu ad portam Aenan uel Enaim, quod interpretatur "fontes." cucurrit enim uelut ceruus ad fontes aquarum peruenire ad semen Abrahae; illic a non agnoscente fetatur, quia de illa praedictum est: populus, quem non cognoui, seruiuit mihi. accepit in occulto anulum, monile et uirgam: uocatione signatur, iustificatione decoratur, glorificatione exaltatur. quos enim praedestinauit, illos et uocauit; quos autem uocauit, illos et iustificauit; et quos iustificauit, illos et glorificauit. sed haec, ut dixi, adhuc in occulto, ubi fit et conceptio sanctae ubertatis. mittitur autem promissus haedus tamquam meretrici, haedus
Abbreviated transcription (Latin):
nationem malie matris eiꝰ et helisa¬
beth matris fue: eundemq dñm et
đm suum. quia sicut ipse ait ex ple¬
nitudine eiꝰ accepit. Uidit omnino.
et ideo in natis mulierum maior
illo non exsurrexit: quia ex om̃ib
prenuntiantib xp̃m ipse uidit. qđ
multi iusti et ꝓpħe cupierunt uidẽ
et non uiderunt. Salutauit ex ut̃o
agnouit ꝑfectiꝰ ex columba: et ideo
tanquam odollamites uere testimo¬
nium ꝑhibuit in aqua. uenit autẽ
dñs ad oues tondendas hoc ẽ. ex ho¬
nerandas sarcinis laboriosis: ex qͥb
eccłie laudate in canticis canticoꝵ
dentes eẽnt uelut grex detonsarũ.
Iam thamar habitum mutet: nam
et commutans int̾pretat᷑ thamar
S in ea ꝓrsus nomen amaritudinis
ministrauit: s illiꝰ in qua petrus
amnare fleuit. Nam et iudas. latine
confessio ẽ. Confessioni gͦ amaritu¬
do misceat᷑: ut uera penitentia p̃¬
signet᷑. Ha c penitentia fecundat᷑
eccłia in omĩb gentib constituta.

Expanded text:
nationem Mariae matris eius et Helisanationem Mariae matris eius et Helisabeth matris suae eundemque dominum et deum suum, quia, sicut ipse ait, ex plenitudine eius accepit. uidit omnino; et ideo in natis mulierum maior illo non exsurrexit, quia ex omnibus praenuntiantibus Christum ipse uidit quod multi iusti et prophetae cupierunt uidere et non uiderunt; salutauit ex utero, agnouit perfectius ex columba, et ideo tamquam Odollamites uere testimonium perhibuit in aqua. uenit autem dominus ad oues tondendas — hoc est exonerandas sarcinis laboriosis — ex quibus ecclesiae laudatae in canticis canticorum dentes esse uelut grex detonsarum. Iam Thamar habitum mutet: nam et "commutans" interpretatur Thamar. sed in ea prorsus nomen amaritudinis ministrauit, sed illius, in qua Petrus amare fleuit; nam et Iuda latine "confessio" est. confessioni ergo amaritudo misceatur, ut uera paenitentia praesignetur. hac paenitentia fecundatur ecclesia in omnibus gentibus constituta.
Abbreviated transcription (Latin):
defecerat: scđm ꝓpħiam etiam dani¬
elis. Tunc uenit cui repositum erat
expectatio gentium: et unctus est
sc̃s scõꝵ oleo exultationis pre par¬
ticipib suis. Nlatus ẽ enim maioris
herodis tempore: passus ẽ autem
minoris herodis tetrarche. Huiꝰ itaq
uenientis ad oues que perierant do¬
mus isrł. figuram gessit ipse iudaᷤ
cum iret ad tondendas ouessuas
in tamna: qđ int̾pretat᷑ deficiens.
Iam enim defecerat pͥnceps ex iu¬
da et om̃e magisterium atq unc¬
tio iudeoꝵ: ut ueniret cui repositũ
erat. Uenit autem cum suo pastore
odollamite. cui nomen erat iras:
et int̾pretat᷑ odollamites testimoniũ
in aqua. Cum hoc plane testimonio
dñs uenit habens quidem testimoni¬
um maius ioħe. s tamen ꝓpter oues
infirmas hoc testimonio ẽ usus in
aqua. Nam et ipse iras qđ nomen
illiꝰ pastoris fuit: int̾ pretat᷑ fr̃is mei
uisio. Uidit omĩno frẽm suum ioħs.¬
frẽm scđ̃m semen abrahe scđm cog¬

Expanded text:
defecerat secundum prophetiam Danihdefecerat secundum prophetiam Danihelis. tunc uenit cui repositum erat, expectatio gentium, et unctus est sanctus sanctorum oleo exultationis prae participibus suis. natus est enim Herodis maioris tempore, passus est autem minoris Herodis tetrarchia. huius itaque uenientis ad oues, quae perierant domus Israhel, figuram gessit ipse ludas, cum iret ad tondendas oues suas in Thamna, quod interpretatur "deficiens." iam enim defecerat princeps ex Iuda et omne magisterium atque unctio Iudaeorum, ut ueniret cui repositum erat. uenit autem cum suo pastore Odollamite, cui nomen erat Iras; et interpretatur Odollamites "testimonium in aqua." cum hoc plane testimonio dominus uenit, habens quidem testimonium maius Iohanne, sed tamen propter oues infirmas hoc testimonio est usus in aqua. nam et ipse Iras, quod nomen illius pastoris fuit, interpretatur "fratris. mei uisio." uidit omnino fratrem suum Iorem secundum semen Abrahae, secundum cog
Abbreviated transcription (Latin):
extraneus dãpnabat᷑. quam potesta¬
tem a romanis et a cesare acceꝑat.
Sic et eiꝰ filii tetrarche. quoꝵ erat
unus herodes patris nomine appella¬
tus: qui cum pilato in passione dñi
concordauit. Isti gͦ alienigene usq
adeo non deputabant᷑ in regno illo
mystico iudeoꝵ: ut et ipsi iudei pub¬
lice clamarent frendentes adu̾sus
xp̃m slos non habemus regem nͥ
cesareni. Neq hoc uerum nisi illa
uniu̾sali dominatione romanoꝵ
quippe etiam cesar rex erat non ꝓ
et huic adularent: ideo se tali uoce
dãpnauerunt. Illo gͦ tempore quo
iam de tribu iude regnum defece¬
rat: ueniendum erat xp̃o uͦ saluato¬
ri dño nr̃o. qui non obeẽt. multũq
ꝓdesset. Sic enim fuerat ꝓpħatum.
Non deficiet princeps ex iuda. neq
dux de femoribꝰ eiꝰ donec ueniat cui
repositum ẽ: et ipse ẽ expectatio
gentium. Iam isto temyore om̃e qͦq
magisterium iudeorum et misti¬
ca unde xp̃i uocabant᷑ unctio ipsa

Expanded text:
extraneus dominabatur: quam potestaextraneus dominabatur: quam potestatem a Romanis et a Caesare acceperat. sic et eius filii tetrarchae, quorum erat unus Herodes patris nomine appellatus, qui cum Pilato in passione domini concordauit. isti ergo alienigenae usque adeo non deputabantur in regno illo mystico Iudaeorum, ut ipsi Iudaei publice clamarent frendentes aduersus Christum: nos non habemus regem nisi Caesarem. neque hoc uerum nisi illa uniuersali dominatione Romanorum ; quippe etiam Caesar rex erat non pret hunc adularent, ideo se tali uoce damnarunt. Illo ergo tempore, quo iam de tribu Iudae regnum defecerat, ueniendum erat Christo, uero saluatori domino nostro, qui non obesset multumque prodesset. sic enim fuerat prophetatum: non deficiet princeps ex Iuda neque dux de femoribus eius, donec ueniat cui repromissum est. et ipse expectatio gentium. iam isto tempore omne quoque magisterium Iudaeorum et mystica — unde christi uocabantur — unctio ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
iute qđ significabat meror eorum.
Ds̃ tamen ambos occidisse dictus ẽ:
ubi figurat᷑ regnum talib homini¬
bus abstulisse. Tercius uero filius
iude qđ illi mulieri non iungit᷑.
significat tempus ex quo reges
plebi iudeoꝵ ceperunt de tribu
iuda non fieri. Et ideo erat qͥdem
filius iude. s eum maritum thamar
non accipiebat. quia erat eadem
trib uida. s iam ppło iudeoꝵ inde
nemo regnabat: unde et nomen
eiꝰ id ẽ. sela int̾pretat᷑ dimissio eius.
Non ꝑtinẽt sane ad hanc significa¬
tionem uiri scĩ et iusti. qui licet illo
tempore fuernit ad nouum tamen
ꝑtinent testamentum: cui ꝓpħando
scient̃ utiles fuerunt qualis dauid
fuit. Eo sane tempore quo iam uide¬
a ceꝑat regesex tͥbu iuda ñ habere: ñ
ẽ computandus herodes maior. in
regib eiꝰ tamqͣm maritus thamar.
Frat eium alienigena. nec ei sacra¬
mento illo mystice unctionis tanꝗͣ
coniugali federe coherebat: s tanꝗͣ

Expanded text:
iutae, quod significat maeror eorum. iutae, quod significat maeror eorum. deus tamen ambos occidisse dictus est: ubi figuratur regnum talibus hominibus abstulisse. tertius uero filius Iudae, quod illi mulieri non iungitur, significat tempus. ex quo reges plebi Iudaeorum coeperunt de tribu Iuda non fieri. et ideo erat quidem filius Iudae, sed eum maritum Thamar non accipiebat, quia erat eadem tribus Iuda, sed iam populo inde nemo regnabat. unde et nomen eius, id est Selo, interpretatur "dimissio eius." non pertinent sane ad hanc significationem uiri sancti et iusti, qui licet illo tempore fuerint, ad nouum tamen pertinent testamentum, cui prophetando scienter utiles fuerunt, qualis Dauid fuit. eo sane tempore, quo iam Iudaea coeperat reges ex tribu Iuda non habere. non est conputandus Herodes maior in regibus eius tamquam maritus Thamar; erat enim alienigena nec ei sacramento illo mysticae unctionis tamquam coniugali foedere cohaerebat, sed tamquam
Abbreviated transcription (Latin):
rito nomen eius amaritudo int̾¬
lum dedit. Duo autem genera pͥn¬
ciy um qui non recte oꝑabant᷑ in
ylebe. unum eoꝵ qui oberant alte¬
rum eoꝵ qui nichil ꝓderant. signi¬
ficant᷑ in duob filiis iude: quorum
unus erat malignus uł seuus ante
dñm. alt̾ in t̾ram fundebat. ne sem̃
daret ad fecundandam thamar. Nec
sunt amplius qͣm duo genera homi¬
num inutilia generi humano. unũ
nocentium. alt̾um prestare nolen¬
tium: et siquid boni habent in hac
t̾rena uita ꝑdentium. tanquam in
t̾ram fundentium. et qm̃ in malo
prior ẽ. qui nocet. qͣm ille qui non
ꝓdest: ideo maior dicit᷑ malignꝰ
ille. et sequens qui fundebat in
t̃ram. Nomen quoq maioris qui
uocabat᷑ er int̾ pretat᷑ pellicius:
qualib tunicis induti sunt. pͥmi
homines. in pena dãpnationis sue.
dimissi ex paradiso. Sequentis
desse possit atq id ꝑdat in terra:
Maius porro malum ẽ. ab late uite
qđ significabat pellis: qͣm non ad¬

Expanded text:
rito nomen eius "amaritudo" interito nomen eius "amaritudo" intelum dedit. duo autem genera principum, qui non recte operabantur in plebe, unum eorum, qui oberant, alterum eorum, qui nihil proderant, significantur in duobus filiis Iudae, quorum unus erat malignus uel saeuus ante dominum, alter in terram fundebat, ne semen daret ad fecundandam Thamar. nec sunt amplius quam duo genera hominum inutilia generi humano: unum nocentium, alterum praestare nolentium et, si quid boni habent in hac terrena ' uita, perdentium tamquam in terram fundentium. et quoniam in malo prior est, qui nocet, quam ille, qui non prodest, ideo maior dicitur malignus ille et sequens, qui fundebat in terram. nomen quoque maioris, qui uocabatur Er, interpretatur "pellicius," qualibus tunicis induti sunt primi homines in poenam damnationis suae dimissi ex paradiso. sequentis desse possit atque id perdat in terra. maius porro malum est ablatae uitae, quod significat pellis, quam non ad
Abbreviated transcription (Latin):
in eu̾głio. qͣntum ad eiꝰ noxium
ꝑnitiosumq animum ꝑtinebat. qͣn¬
tum deniq ad ipsa uerba. si in eis
uoluntatem dicentis attendas qͥb
agebat. ut iustus iniuste necaret᷑
utiq mala erant: tamen magnũ
bonum illo nesciente significabans
qͣndo ait. expedit ut unus mouat᷑
et non tota gens pereat:ꝰ dictuni¬
q de illo ẽ. hoc autem a se non
dixit. s cum eẽt pontifex ꝓpħauit.
quia oportebat iħm mori ꝓ gente:
ita factum uide scđm illius libidi¬
nem malum fuit. s illo nesciente
magnum bonum significauit.
A se ipso quippe malum fecit: sed
non a seipso bonum significauit.
hoc autem qđ necessario p̃lo qͦn¬
dum putaui. non ad hoc tantummͦ
iude factum s etiam ad cetera uale¬
at: si qua occurrerint mala oꝑa
hominum. quib bonum aliquid
a narrante ꝓpħatum ẽ. In thamar
gͦ nuru iude intelligit᷑ plebs regni
iudeoꝵ: cui de tribu uida. reges
tanquam mariti adhibebant᷑. Me¬

Expanded text:
in euangelio, quantum ad eius noxium in euangelio, quantum ad eius noxium perniciosumque animum pertinebat, quantum denique ad ipsa uerba, si in eis uoluntatem dicentis adtendas, quibus agebat, ut iustus iniuste necaretur, utique mala erant, tamen magnum bonum illo nesciente significabant._ quando ait: expedit, ut unus moriatur et non tota gens pereat, dictumque de illo est: hoc autem a se non dixit, sed cum esset pontifex, prophetauit, quia oportebat legum mori pro gente: ita factum Iudae secundum illius libidinem malum fuit, sed illo nesciente magnum bonum significauit; a se ipso quippe malum fecit, sed non a se ipso bonum significauit. hoc autem, quod necessario praeloquendum putaui, non ad hoc tantummodo Iudae factum sed etiam ad cetera ualeat, si qua occurrerint mala opera hominum, quibus bonum aliquid a narrante prophetatum est. In Thamar ergo nuru Iudae intellegitur plebs regni Iudaeorum, cui de tribu Iuda reges tamquam mariti adhibebantur. me
Abbreviated transcription (Latin):
to iude istius bomi ali qͥd signifi¬
cauit. ut suo ministerio nos doc̾et:
Fia quippe hominunum facta scõ
sỹu disponente atq inspirante
collegit ꝓpħa narrator: quorum
interpositio non uacaret a pre¬
signatione rerum quas intend̾at
ꝓpħare. Ad significanda autem
aliqua bona nichil interẽ. facta
illa quib ea si gnificant᷑. seu bona
seu mala sint. Quid enĩ mea interẽ
cum uolo aliquid legendo cognos¬
cere. utrum ex minio reperiam
scͥptos nigros ethiopes: et ex atra¬
mento candidos gallos. Ueruntam̃
si non scͥpturam s picturam talẽ
uiderem: sine dubitatione rep̃hen¬
derem. Ita in factis hominum que
ad imitandum uitandum ue. ꝓponis¬
tur. magni interẽ bona ne an
mala sint. Que autem ad signifi
candum scribunt᷑ siue dicuntur.
nichil refert in morib facientiũ.
qͣm laudem rep̃hensionem ue me¬
reant᷑: si mͦ habent aliqͣm reiun
de agit᷑ necessariam p̃figurandi
congruentiã. Si cut enim caiphe

Expanded text:
to Iudae istius boni aliquid signifito Iudae istius boni aliquid significauit, ut suo ministerio nos doceret? ea quippe hominum facta sancto spiritu disponente atque inspirante collegit propheta narrator, quorum interpositio non uacaret ad praesignationem rerum, quas intenderat prophetare. ad significanda autem aliqua bona nihil interest, facta illa, quibus ea significantur, seu bona seu mala sint. quid enim mea interest, cum uolo aliquid legendo cognoscere, utrum ex minio reperiam scriptos nigros Aethiopes et ex atramento candidos Gallos? uerum tamen si non scripturam, sed picturam talem uiderem, sine dubitatione reprehenderem. ita in factis hominum, quae ad imitandum uitandumue proponuntur, magni interest bonane an mala sint. quae autem ad signicandum scribuntur siue dicuntur, nihil refert in moribus facientium, quam laudem reprehensionemue mereantur, si modo habent aliquam rei, de qua agitur, necessariam praefigurandi congruentiam. sicut enim Caiphas
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutem bonitatis sue ut qͦmad¬
modum ex adulteroꝵ concubitu
format᷑ et nascit᷑ homo. de homi¬
num oꝑe malo bonum opus dei.
sicut in p̃cedenti sermone iam
diximꝰ de fecunditate seminimi.
non de turpitudine uitiorum: t
in scripturis ꝓpħicis. non tan su¬
hominum bona. uerum etiam et
mala facta narrantib q̃m ꝓpħic
de malis oꝑib hominum. etiam
futuroꝵ bonoꝵ non peccantisop
s scribentis. Neq enim iudas cũ
ad thamar concupiscentia uictus
intraret. hanc sue libidinis inten¬
tionem gerebat. ut inde aliquid
significaret᷑. qđ ad salutem homi¬
num ꝑtineret: sicut nec iudas ille
qui dñm tradidit hoc intendit ut
aliquid inde gereret᷑ qđ ad eandẽ
salutẽ hominũ ꝑtin̾et. Porro si de can
malo oꝑe iude illius tam bonũ opꝰ
dñs fecit. ut eiꝰdem sue passionis
sanguine nos redimeret. qͥd mi¬
rum si ꝓpħa eiꝰ de quo ipse ait. de
me enim ille scͥpsit. ex malo fac¬

Expanded text:
uirtutem bonitatis suae, ut quemaduirtutem bonitatis suae, ut quemadmodum ei adulterorum concubitu formatur et nascitur homo, de hominum opere malo bonum opus dei — sicut in praecedenti sermone iam diximus, de fecunditate seminum, non de turpitudine uitiorum — ita in scripturis propheticis non tantum bona hominum, etiam et mala facta narrantibus, quoniam etiam de malis operibus hominum etiam futurorum bonorum non peccantis opere, sed scribentis. neque enim ludas cum ad Thamar concupiscentia uictus intraret, hanc suae libidinis intentionem gerebat, ut inde aliquid significaretur quod ad salutem hominum pertineret; sicut nec Iudas ille, qui dominum tradidit, hoc intendit ut aliquid inde gereretur quod ad eandem salutem hominum pertineret; porro si de tam malo opere Iudae illius tam bonum opus dominus fecit, ut eiusdem suae passionis sanguine nos redimeret, quid mirum si propheta eius, de quo ipse ait: de me enim ille scripsit, ex malefac