comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
significare potest. non conferre. In sacram̃¬
to autẽ ñ sola significatio est: sed etiam ef¬
ficatia. Ut uidelicet simul ⁊ ex institutio¬
ne significet. ⁊ ex similitudine rep̃sentet:
conferat ex scĩficatione. DSi potest aligͦ. do
sacram̃tũ ꝓsigno accipi: ᷤ M In ꝓprie ꝓsola
significatione sacram̃tum uocatur. u Quio
dixerimꝰ illas ueteris legis figuras. signa tantũ
fuisse futuroꝵ ñ sacram̃ta. & spualem gr̃am
que in illis dabat᷑. mediantib his que futura
erant sacram̃tis fuisse collatã: M Siquis sacra¬
m̃ta pͥora effect̾um scificationis habiusse nega¬
uerit. non mͥ rect̾a sentire uidet᷑: in hoc tam̃
dignitatẽ sequentiũ. in dubitant p̃ferimꝰ. qd̾
illa ⁊ uisibilia. ⁊ signa uisibilium fuert̾. ista uͦ
cũ sint insibilia quidem tantũmͦ. in uisibilis
gr̃e sacram̃ta st̃. Iccirco sacram̃ta gr̃ẽ pͥmum
ꝑ inuocationẽ tͥnitatis scĩficationẽ inse suscpi¬

Expanded text:
significare potest, non conferre. In sacramesignificare potest, non conferre. In sacramento autem non sola significatio est, sed etiam efficacia; ut videlicet simul et ex institutione significat, et ex similitudine repraesentet, et conferat ex sanctificatione. D. Utrum potest aliquando sacramentum pro signo accipi? M. Improprie pro sola significatione sacramentum vocatur. D. Quid si dixerimus illas Veteris Legis figuras signa tantum fuisse futurorum, non sacramenta, et spiritualem gratiam quae in illis dabatur mediantibus iis quae futura erant sacramentis fuisse collatam? M. Si quis sacramenta priore effectum sanctificationis habuisse negaverit, non mihi recte sentire videtur, in hoc tamen dignitatem sequentium indubitanter praeferimus, quod illa et visibilia et signa visibilium fuerunt; ista vero cum sint visibilia, ipsa quidem tantummodo invisibilis gratiae sacramenta sunt. Idcirco sacramenta gratiae primum per invocationem Trinitatis sanctificationem in se suscipi
Abbreviated transcription (Latin):
inferiori bonũ suũ quȩrere. qđ prius
cũ staret a suo suꝑiori contempsit ac¬
ciꝑe. Congruũ gͦ p̃cedentis suꝑbiȩ
morbo subsequentis humilitatis medicam̃¬
tum apponitur. ut uidelicet homo qui pͥus
cdm̃ ꝑnitiose elatus insemet ĩpso despexerat.
postmodum salubrit̾ humiliatꝰ sponte se
etiam in sensibilib reb ꝓpter dm̃ subster¬
nebat. Ad doctrinã etiam sacram̃ta ꝓposita
st̃ homini: ut ꝑ ea que et̾ius aguntꝰ. qͥds
interius exͥibeatur possit agnoscere.O
Ergo in omĩ sacram̃taᷤ plus esse credendum
est. quã id qd̾ solum uderi. ⁊ corꝑalisensu
ꝑcipi potest : MDuo ibi sunt. unũ qd ext̾ius
sensu corpali ꝑcipimꝰ. quod ꝓprie sacram̃tũ
.i. sacre rei signũ dicitur: & aliud qđ non
uidemꝰ s credimꝰ. qd̾ recte res siue sacram̃
ti uirtus nominatur. D Quid int̾̃ est inter
institutione significat. Sacram̃tum etiam
ex similitudine rep̃sentat. Itẽ signum rem

Expanded text:
inferiori bonum suum quaerere; quod prius inferiori bonum suum quaerere; quod prius cum staret, a suo superiori contempsit accipere. Congruum ergo praecedentis superbiae morbo, subsequentis humilitatis medicamentum apponitur, ut videlicet homo qui prius Deum perniciose elatus in semetipso despexerat postmodum salubriter humiliatus sponte se etiam in sensibilibus rebus praeter Deum substernat. Ad doctrinam etiam sacramenta proposita sunt homini, ut per ea quae exterius aguntur, quid sibi interius exhibeatur possit agnoscere. D. Ergo in ommni sacramento plus esse credendum est, quam id quod solum videri et corporali sensu percipi potest? M. Duo ibi sunt: unum quod exterius sensu corporali percipimus, quod proprie sacramentum, id est sacrae rei signum dicitur; alterum quod non videmus sed credimus, quod recte res sive virtus sacramenti nominatur. D. Quid interest inter institutione significat; sacramentum etiam ex similitudine repraesentat. Item signum rem
Abbreviated transcription (Latin):
tia:s M Est ꝓrsus aliud ibi preter quod ocuł
corporeis cernit᷑. ⁊ ipsum ẽ. qͦd in uisibilit̾ pec¬
catoꝵ maculas mundat. ⁊ langͥorib animar̾
medecurꝰ. Illa ergo uirtus inuisibilis unde
uenit: Mnon ex illiꝰ natura qͦd ilii uisibile
cernitur. s ex oꝑatione spc̃ scĩ. qui in illo uisi¬
bili. inuisibilit̾ oꝑatur. Dslonne hauc eandẽ
uirtutẽ ad reparationẽ hominis. sine exibitio¬
causa fuit ut ista instituerent᷑. ⁊ iuberet᷑ homo
quasi in istis quȩ inferiora st̃. ⁊ indigniora. salu¬
tem querere. cũ solus d̾s sit a quo bomo salutem
et debeat quaere ñ possit sperare: M
In istis ñ ab istis iubet᷑ homo salutem
q̃rere sic ut eã cũ adeptꝰ fuerit sciat
se ab illo qͥ ea in istis q̃rere iussit. acce¬
pisse o Dic gͦ cur p̃cepit ds homini
in eiꝰmodi reb salutẽ quȩrere. Ut
humiliaret᷑ homo ⁊ erudiret᷑. Hu¬
miliat᷑ quidẽ. dũ cogit᷑ nc̃ iacens in

Expanded text:
tia? M. Est prorsus aliud ibi praeter id quod oculis tia? M. Est prorsus aliud ibi praeter id quod oculis corporeis cernitur; et ipsum est quod invisibiliter peccatorum maculas mundat, et languoribus animarum medetur. D. Illa ergo virtus unde venit? M. Non ex illius natura quod ibi visibile cernitur; sed ex operatione Spiritus sancti qui in illo visibili invisibiliter operatur. D. Nonne hanc eamdem virtutem ad reparationem hominis sine exhibitiocausa fuit ut ista instituerentur, ut homo quasi in istis quae inferiora sunt et indigniora juberetur salutem quaerere, cum solus Deus sit a quo homo salutem et debeat quaerere et possit sperare? M. In istis, non ab istis jubetur homo salutem quaerere; sic ut eam cum adeptus fuerit, sciat se ab illo qui eam in istis quaerere jussit accepisse. D. Dic ergo cur praecepit Deus homini in ejusmodi rebus salutem quaerere? M. Ut humiliaretur homo et erudiretur. Humiliaretur quidem dum cogitur nunc jacens in
Abbreviated transcription (Latin):
rebus. uerbis. fact̾is. Rebus. ut in aqua. in pane.
muino. in sale. in cmere. oleo. ⁊ igne. ⁊ incet̾is
eius modi. Uerbis. ut ẽ. trinitatis inuocatio. & alia
que inbenedictionib siue consecrationib. uł
conuirationib uirtutẽ diuinã habentia u̾ba
p̃feruntur. fact̾is. ut est crucis signaculum.
incuruatio genuum. expansio manuum: &¬
cet̾a sacram̃ta quecũq talia st̃. OQ uaredi¬
eitur sacram̃tum sacrȩ rei signum  Muia
ꝑ id quod foris uisibile cernit᷑. aliud interius
in uisibile significat᷑. Uerbi grã. Ut ꝑ aquã
remissio peccatoꝵ. ꝑ ignem ardoek aritatis.
ꝑ oleum miscdi̾a. ꝑ salem sapientia: ⁊ cet̾a. D.
Intalib gͦ salutem queret homo. cũ ipse sit¬
racionał. & dignior inconditione sua rebus
uisensatis: Quomͦ ista salutẽ dare possunt.
& languorib animarũ mederi. cũ ipsa sint
corporalia. nichil p̃ter spẽm in sibilem haben¬

Expanded text:
rebus, verbis, factis. Rebus, ut in aqua, in pane, rebus, verbis, factis. Rebus, ut in aqua, in pane, in vino, in sale, in cinere, in oleo, in igne et in caeteris hujusmodi; verbis, ut est Trinitatis invocatio et alia quae in benedictionibus sive consecrationibus vel conjurationibus virtutem divinam habentia verba proferuntur; factis, ut est crucis signaculum, incurvatio genuum, expansio manuum, et caetera quaecunque talia sunt. D. Quare dicitur sacramentum sacrae rei signum? M. Quia per id quod foris visibile cernitur, aliud interius invisibile significatur. Verbi gratia: Ut per aq ignem, ardor charitatis; per oleum, misericordia; per salem, sapientia, etc. D. In talibus ergo salutem quaeret homo cum ipse rationalis sit, et dignior in conditione sua rebus insensatis? Quomodo ista salutem dare possunt et languoribus animarum mederi; cum ipsa sint corporalia, nihil praeter speciem visibilem haben
Abbreviated transcription (Latin):
infirmũ ꝑtormenta suꝑare ñ p̃ualet. quẽ an-¬
tea nulla infirmitate circundatũ. sola ꝑsuauo¬
ne seduxit. t̃a diuersa igit᷑ intentione opus
unuim ꝑficitur. cũ diabolus suos milites ad ꝑse-¬
cutionẽ ⁊ uiolentiã xp̃c uero suos ad patientiã
erortatur. Quia aut̃ diabolus abinitio siue
ꝑse siue ꝑsuos. non ob aliud bonos inpugnat.
pugnã exigunt. nͥ ut iustitiã suam non ad mit¬
tant: patet ꝓfecto qͦd ipse cũ non ualet qd̃
uult ad effectum ꝑducere. semꝑ abonis uincit᷑:
etiam si foris p̃ualuisse uideat᷑. Ergo cũ milites
diaboli. ext̾ius uiolentiam inferunt. milites
xp̃i interiꝰ ꝑ patientiam uincunt. D Esacra¬
menta xp̃i arma st̃. ns̃i solum arma. s etiam
medicam̃ta. D Q uomodo.MMedicam̃ta sunt
quia sanant infirmos: arina quia ꝓtegunt sa-¬
nos. O Quio est sacram̃tumo  m Sacre rri signũ.
O Quot̾ modis fiunt sacram̃ta : oT̃ribus .i.

Expanded text:
infirmum per tormenta superare non praevalet quem aninfirmum per tormenta superare non praevalet quem antea nulla infirmitate circumdatum sola persuasione seduxit. Tam diversa igitur intentione opus unum perficitur, cum diabolus suos milites ad persecutionem et violentiam, Christus vero suos ad patientiam exhortatur. Quia autem diabolus ab initio sive per se sive per suos non ob aliud bonos impugnat pugnam exigunt, nisi ut suam justitiam non amittant, patet profecto quod ipse cum non valet quod vult ad effectum perducere, semper a bonis vincitur, etiam si foris praevaluisse videatur. Ergo cum milites diaboli exterius violentiam inferunt, milites Christi interius per patientiam vincunt. D. Ergo sacramenta Christi arma sunt? M. Non solum arma, sed et medicamenta. D. Quomodo? M. Medicamenta sunt, quia sanant infirmos; arma, quia protegunt sanos. D. Quid est sacramentum? M. Sacrae rei signum. D. Quot modis fiunt sacramenta? M. Tribus; id est
Abbreviated transcription (Latin):
enis approbare debuuss. Proposuit ⁊ diabolus sa¬
cram̃ta sua. quib suos sibi alligaret. quatinus
ab illis qui eius imꝑium detrectabant. quan¬
to eos manifestius discerneret. tanto securius
possideret. Cepit ergo genus humanũ mox
in partes contrarias diuidi. aliis diaboli sacra¬
m̃ta suscipientib. aliis uero suscipientib sacra¬
ast̃a diaboli. Piabolus ergo uidens qͥa generis
humani ꝓpago qđ in radice sua uiciauerat.
quanuis cum tota corruptione nascendo ꝓ dir&e:
ñ tam̃ tota in eadem renascendo in nouata ꝑsis-¬
teret. statuit ꝑ eos quos possidebat illos qͥs as-¬
mittebat. persequendo p̾mere: t̃anto nc̃ ampliꝰ
ad inferendã uiolentiam p̾sumens. quanto se
Dus meminerat fraudulentia p̃ualuisse. Uerũ
hec malignis uersuta machinatio. diuinȩ mise¬
ricordie dispensatio fuit: ut uidelicet homo
Inquo nimirũ conuenient̃ etiã suꝑbia tiranni
confunditur. quȩ modo hominẽ mortalem &

Expanded text:
ejus approbare debuisset: « Proposuit et diabolus saejus approbare debuisset: « Proposuit et diabolus sacramenta sua quibus suos sibi alligaret, quatenus ab illis qui ejus imperium detrectabant quanto eos manifestius discerneret tanto securius detineret. Coepit ergo genus humanum mox in partes contrarias dividi aliis diaboli sacramenta suscipientibus, aliis vero suscipientibus sacraaltera diaboli. » Diabolus ergo videns quod generis humani propago quam in radice sua vitiaverat, quamvis tota cum corruptione nascendo prodiret, non tamen tota in eadem renascendo innovata persisteret, statuit per eos quos possidebat, illos quos amittebat persequendo premere; tanto tunc amplius ad inferendam violentiam praesumens, quanto se prius meminerat fraudulentia praevaluisse. Verum haec maligni versutia machinatio, divinae misericordiae dispensatio fuit, ut videlicet homo In quo nimirum convenienter etiam superbia tyranni confunditur, quod modo hominem mortalem et
Abbreviated transcription (Latin):
ostqyam primus parens magister¬
generis humani ꝓpter in obedien.¬
tie culpam a paradiso exulans. in
hunc mundũ uenit. diabolus uis trranni¬
cum in illo exercens. sicut eũ pͥus fraudu¬
lent̃ seduxerat: post mod̾u uiolent̃ posside¬
bat. S dei ꝓuidentia que hunc ad salutem
disponebat. sic iustitie rigorẽ ꝑ miscdiam
tenperauit: ut eum ad tempus ab illo p̃mi
ꝑmitteret. & tam̃ ne ab illo in et̾num p̾mere¬
tur. ex ipsa ei pena remedium p̃pararet. Itaq
iam tc̃ ab ipso mundi exordio sacram̃ta salu¬
tis sue homini ꝓposuit. quib eum sub expec¬
tatione futurȩ scĩficationis consignaret. qua¬
tinus ea quisqͥs fide recta ⁊ spe firma ꝓpter
obedientiam institutionis diuinȩ ꝑciꝑet. etiã
sub iugopositus ad consortium libertatis per¬
tineret. Proposuit itaq edict̾um inform ans.
& hominẽ eructiens. ut quicũq eum saluatorẽ
atq liberatorẽ expectare eligeret. eiusdem
sue electionis uotũ in ꝑceptione sacram̃torũ

Expanded text:
ostquam primus parens generis humani propter inobedientiae culpam a paradiso exsulans in hunc mundum venit, diabolus jus tyrannicum in illo exercens, sicut prius fraudulenter seduxerat, ita postmodum violenter possidebat. Sed Dei providentia quae hunc ad salutem disponebat, sic justitiae rigorem per misericordiam temperavit, ut eum ad tempus quidem ab illo premi permitteret, et tamen ne ab illo in aeternum premeretur, ex ipsa ei poena remedium praepararet. Itaque jam tunc ex ipso mundi exordio sacramenta salutis suae homini proposuit quibus eum sub exspectatione futurae sanctificationis consignaret: quatenus ea quisquis fide recta et spe firma propter obedientiam institutionis divinae perciperet, etiam sub jugo positus ad consortium libertatis pertineret. Proposuit itaque edictum informans et hominem erudiens, ut quicunque eum salvatorem atque liberatorem exspectare eligeret, ejusdem suae electionis votum in perceptione sacramentorum
Abbreviated transcription (Latin):
pncipium generationis. ⁊ õs hoĩes dunise
ab imo ni unũ ẽt̾ cognoscerent. os sequasi
unuramnarent: o &uare facta ẽ amlierde
madiuntoriũ gn̾ationis. o e uarede
urs facta est: o Qiua si aliunde fiere.
unũ pͥ ncipuĩ nonc̾e̾t. O Quare delate¬
re facta ẽ. M Ut ostend̾etur qͥa in consor¬
tium creabat᷑ dilectionis: ne side captae
facta fuisset. p̃ferenda uderetur. uiro ad
añatione aut sicte pedib. subicienda ab
seruitutã Quia gͥ iuro nec dña necancll
la parabatur s socia: nec de captee. nerde
pedib s delatere fuerat ꝓducendaiuit
unta se ponend̾a agnosçeret. Q&o iuan
⁊i tulit unã de costis eiꝰ & ex iñ mulier em
fabricauit. OQuare dormienti pocius quã uigi¬
lanti uoluit costam subt᷑here: Mylle putare¬
tur illi ea penalit᷑ abstraxisse. d d uom̾ cle
sola costa fieri potuit mulier Nũqͥd alius
aliqͥã as illi costȩ ad augn̾tũ extriserus
addidit an nouũ aliqͥd ereauit. anipsam inse¬

Expanded text:
ncipium generationis; et omnes homines dum se ab uno et unum esse cognoscerent, omnes se quasi unum amarent. D. Quare facta est mulier? M. In adjutorium generationis. D. Quare de viro facta est? M. Quia si aliunde fieret, unum principium non esset. D. Quare de latere facta est? M. Ut ostenderetur quia in consortium creabatur dilectionis; ne si de capite facta fuisset, praeferenda videretur viro ad dominationem, aut si de pedibus, subjicienda ad servitula parabatur sed socia; nec de capite, nec de pedibus, sed de latere fuerat producenda ut juxta se ponendam cognosceret; quam de juxta et tulit unam de costis ejus , et exinde mulierem fabricavit. D. Quare dormienti potius quam vigilanti voluit costam subtrahere? M. Ne putaretur illi eam poenaliter abstraxisse. D. Quomodo de sola costa fieri potuit mulier? Nunquid aliquid aliud Deus illi costae ad augmentum extrinsecus addidit, aut novum aliquid concreavit, a
Abbreviated transcription (Latin):
ergo id explicuero. quintoq respondero. si
tres nonꝰ pͥuenerint. dispono si dñs uoluerit.¬
& quod poscis incipere: simul agens utrũꝙ.¬
& hoc utrũq & hoc scilieet & illud de retracta¬
cione opusculoꝵ meorz. nocturnis  dur is
tĩporib insingula distributis Hoc ides isinu¬
aui scĩtati tue ut quantũ desideriũ tibi et fu¬
menci quod poscis. tanto flagrantius a dio
michi poscas aduicoriũ. quo seruiã laudibli¬
ꝓpter quod eõ ꝑrexit cũ cognoueris apudquẽ
agñd̾u sit: peto nepigeat at iuiuares lon em̃ pos¬
sumusi necessitates hominũ eiusmodi deserere.
qui nr̃i non colom. s qd mauis. ẽ. fratres st̃: &

Expanded text:
ergo id explicauero quintoque respergo id explicauero quintoque resptres non supervenerint, dispono si Deus voluerit et quod poscis incipere, simul agens utrumque, et hoc scilicet, et illud de retractatione opusculorum meorum, nocturnis et diurnis temporibus in singula distributis. 3. Hoc ideo insinuavi Sanctitati tuae, ut quantum tibi desiderium est sumendi quod poscis, tanto flagrantius a Domino mihi poscas a adjutorium, quo serviam laudpropter quod eo perrexit; si cognoveris apud quem agendum sit, peto ne pigeat adjuvare. Non enim possumus necessitates hominum ejusmodi deserere, qui nostri non coloni, sed, quod majus est, fratres s
Abbreviated transcription (Latin):
sione noluit preterire. ꝑ quã mͥ qunq transi¬
sit. ꝓmictens alios cres cito esse missurũ: ꝙ
multũ instans ne respondere differrẽ Cuiꝰ in¬
stantia coactͥus sũ remissius agere quã age¬
bam: ut oꝑi utriq non deessẽ: uni dieb alci¬
ri noctib. quantũ mͥ aliis accupationib hinc
atq hinc uenire ñ cesistentib parcereturagi¬
bã uero rẽ plurimũ necessariã Nã retractal
opuscula mea: & siquid in eis me offenderet.
uel alios posset offendere. partĩ reprehends¬
do partĩ defendendo qd legi poss& & deberit
oꝑabar. & duo iã uolumina absoluerã. retta¬
tatis om̃ib libris meis: quoꝵ numerũ nescit¬
R estabant epłe deinte tractͥatꝰ ppłares quos
greci omelias uocant & plurimas iã epłarũ
legebã: sed ad huc nichil inde dict̾auerã: cũ
me etiam isti uiliam libri occupare ceperunt
quoꝵ nẽ quarto respondere iã cepis uando

Expanded text:
sionem noluit praeterire, per quam mihi quinque transmisionem noluit praeterire, per quam mihi quinque transmisit promittens alios tres cito esse missurum et multum instans, ne respondere differrem. cuius instantia coactus sum remissius agere, quod agebam, ut operi utrique non deessem uni diebus alteri noctibus. quantum mihi ab aliis occupationibus hinc atque inde uenire non desistentibus parceretur. agebam uero rem plurimum necessariam; nam retractabam opuscula mea et. si quid in eis me offenderet uel alios posset offendere, partim reprehendendo partim defendendo, quod legi posset et deberet, operabar. et duo iam uolumina absolueram retractatis omnibus libris meis, quorum numerum nescierestabant epistulae, deinde tractatus populares, quas Graeci homilias uocant. et plurimas iam epistularum legeram, sed adhuc nihil inde dictaueram. cum me etiam isti Iuliani libii occupare coeperunt, quorum nunc quarto respondere iam coepi. quando
Abbreviated transcription (Latin):
celesti etiam manna conditũ. sero pulsanti. sed &¬
famen patienti non deneges P rofecto em̃ nec
ego pulsare cesabo donec ipse concedas: ut qd̃
ñ impetrat priulegiũ. quod nulłu ẽ. merit&ꝵ
salẽ indefessa importunitas mereatur. Explic̃¬
nõ sincerit̃ dilectissimo frĩ
& condiacono qͦ diult̾deo. Ab¬
michi hec scribendi offerre¬
cur occasio ꝑ fusalensem p̃s¬
biterũ. quẽ cõmendo caritatitue: recensui epi¬
stoła cuam: inqua petis ut de heresib que
oriri potuert̃ ex quo dñi incarne annuntia¬
ricȩpit ad uentꝰ. aliquid scribert̃ hoc autẽ
feci ut inderẽ utrum iam deberẽ opus ipsum
aggredi: & inde tibi aliquid mictere. uħi
considerares canto esse difficilius: quanto
auerterunt Hoc autẽ est ubi respondeo libris
uiliani quos octͥo edidit. post illos quatuor. qͥb
ante respondi hoc enĩ cum rome accepisset frat
alipius. nond̾u om̃s descripserat. cũ oblata occa¬

Expanded text:
coelesti etiam manna conditum, sero pulsanti et coelesti etiam manna conditum, sero pulsanti et famem patienti non deneges. Profecto enim nec ego pulsare cessabo, donec ipse concedas: ut quod non impetrat privilegium, ubi nullum est meritum, saltem indefessa importunitas mereatur. Eno sinceriter dilectissimo, fratri et condiacono QUODVULTDEO, AUmihi haec scribendi offerretur occasio per Fussalensem presbyterum, quem commendo Charitati tuae, recensui epistolam tuam, in qua petis, ut de haeresibus, quae oriri potuerunt ex quo Domini in carne nuntiari coepit aduentus, aliquid scriberem. hoc autem feci, ut uiderem. utrum iam deberem opus ipsum adgredi et inde tibi aliquid mittere. ubi considerares tanto esse difficilius, quanto auerterunt. Hoc autem est, ubi respondeo libris IuJiani. quos octo edidit post illos quattuor, quibus ante respondi. hoc enim cum Romae accepisset frater Alypius, nondum omnes descripserat, cum oblatam occa
Abbreviated transcription (Latin):
sisse mentorantur. quod ꝓculculdubio me in¬
ter cetera immo sicut omĩa lacit: non ta¬
men arbitror eos hanc curã diligentiamq
seruasse. ut singulis quibq opinionib con¬
trarias etiam responsiones ad iugerent.
irritasq subicerent Cc̃ deniq opus illud
utriusq qualecũq sit: non habet fortassis
eam quã desidero ueritatĩ frutra etiam bomini
qui latiuã nonchlicit greca facundia delegat᷑.
quia ñ ego tantu̾modo consiliũ. secl& aurilium
postulam Q uid autẽ uenerationẽ tuam de in
etiam post illoꝵs mortẽ hereses emersise doce¬
antur: quarũ nulła illi fecerint mentionem
Q uã obrẽ adpeculiarẽ patrociniũ pietatis tue
confugio. & uoce meas uniuersali desiderio
paratũ ad misericorctiam sacro scm̃ pietatis
pect̾us appello. sequestratis saporib peregrmis.
considerato tertu prioris epistole: panẽ affrũ
quod nr̃a prouintia solet habere precipuum.

Expanded text:
sisse monstrantur, quod procul dubio me insisse monstrantur, quod procul dubio me inter cetera, immo sicut omnia latet, non tamen aradhibuisse, ut singulis quibusque opinionibus contrarias etiam opiniones adjungerent, ritusque subjicerent; tum denique opus illud utriusque qualecumque sit non habet fortassis eam, quam desidero brevitatem. Frustra etiam homini, qui latina non didicit, graeca facundia delegatur; quia non ego tantummodo consilium, sed et auxilium postulavi. Quid autem Venerationem tuam de intetiam post illorum obitum haereses emersisse doceantur, quarum nullam illi fecerint mentionem. 3. Quamobrem ad peculiare patrocinium pietatis tuae confugio, et voce mea, sed universali desiderio, paratum ad misericordiam sacrosanctum pietatis pectus appello; sequestratis saporibus peregrinis, considerate textu prioris epistolae, panem Afrum, quem nostra provincia solet habere praecipuum,
Abbreviated transcription (Latin):
nõ merito uenerabili ac beatis¬
simo scõ patri augustio ep̃o.
Quoduult deus diaconꝰ Unim
quidẽ reuerentie tue cõmonito
titudo tua significauit ꝑ honorabilem ui¬
rũ philocalĩ. necdũ adme ꝑuenit U erum
quauis conciais prioꝵ semꝑ fuerim peccatoꝵ.
nunc tam̃ euident̃ agnoui: aspiciendo ad id̾
qdꝰ exoraui mureris. meã cͥotuis ȩccłe impe¬
dimento esse ꝑsonam Sed omĩno confido qm̃
qui per unici sui grãm humam generis
dignatusẽ delere facinora. nec mea inper¬
niciem cunctoꝵ. p̃ualere permittet. potiꝰq
ubi habundtauit peccatũ. grãm faciet redun¬
dare Dnẽ merito uenerabilis ac beatissime
& scẽ pater. difficultatẽ oꝑis. quod instru¬
endis imperitissimis nobis prestari per tuã
beneficentiã sublumt̾ ex oraui: nec ipse
ignorans ante prectiri. sed de diuini fontis
ubertate quã tibi dñs tribuit ueraci cor¬
de p̃sũpsi. Nam ꝙsi filastrius. & epipha¬
mus. uenerabiles episcopi. tale aliquid scrip¬

Expanded text:
no merito venerabili, ac beatissimo sacro patri AUGUSTINO episcopo, QUODVULTDEUS diaconus. 1. Unum quidem Reverentiae tuae commonitortitudo tua significauit per uirum honorabilem Philocalum, necdum ad me peruenit. uerum quamuis conscius propriorum semper fuerim peccatorum, nunc tamen euidenter agnoui adipiscendo illi, quod exoraui. muneri meam toti ecclesiae impedimento esse personam. sed omnino confido, quoniam, qui per unici sui gratiam humani generis dignatus est delere facinora, nec mea in perniciem cunctorum praeualere permittet potiusque, ubi abundauit peccatum, gratiam faciet redundare, domine merito uenerabilis ac uere beatissime sancte pater. difficultatem operis, quod instruendis inperitissimis nobis praestari per tuam beneficientiam suppliciter exoraui, nec ipse ignorans ante praedixi; sed de diuini fontis ubertate, quam tibi dominus tribuit, ueraci corde praesumpsi. Nam etsi Philastrius et Epiphanius, uenerandi episcopi, tale aliquid scrip
Abbreviated transcription (Latin):
Subeliaconꝰ est. de nr̃a diocesi. de fundo autẽ
uri spectabilis nobisq carissimi orontiĩ Pro
illo autẽ & pro eius patre a quo ad optatus. ẽ.
cciã ad ipsum scripsi Quas litteras cũ lege¬
rit xp̃iana benignitas tua. peto ut eas apud
memoratũ uirũ tua int̾cessione ad unare digne¬
ris Misi aut̃ cum illo etiam hominẽ eccłie. ne
idtuam scĩtatẽ difficilis ei eẽt accessus Non
enĩ parũ de illo sollicitus sũ. a qua me sollicitu¬
dine dñs ut spero ꝑ tue caritatis instantiam
liberabit Peto etiam michi rescribere non
graueris. quẽ admodũ sit infide catholica il¬
le tͥrodosius ꝑ quẽ manichei non nulli st̃ ꝓ¬
ati. oissi quos ab eo ꝓcdicos putanus ͥ as
eꝑorũ fortassis audistis: fac ut nouerim.

Expanded text:
subdiaconus est de nostra dioecesi, de fundo autem subdiaconus est de nostra dioecesi, de fundo autem uiri spectabilis nobisque carissimi Oronti. pro illo autem et pro eius patre. a quo adoptatus est, etiam ad ipsum scripsi. quas litteras cum legerit Christiana benignitas tua. peto, ut eas apud memoratum uirum tua intercessione adiuuare digneris. misi autem cum illo etiam hominem ecclesiae, ne ad tuam sanctitatem difficilis ei esset accessus; non enim parum de illo sollicitus sum, a qua me sollicitudine dominus, ut spero, per tuae caritatis instantiam liberabit. peto etiam mihi rescribere non graueris. quem ad modum sit in fide catholica ille Theodosius. per quem Manichaei nonnulli sunt proditi, et ipsi, quos ab eo proditos putamus ctorum episcoporum fortassis audisti, fac, ut nouerim.
Abbreviated transcription (Latin):
octoginita cõplerus est. Cũ ergo iͧa uellent face¬
re. quod a me petis. quantũ tamen inter se
differant cde numero interim sectarũ uides
Quod utiq non euenisset. nisi aliud uni eoꝵ.
uderetur eẽ heresis. & aliud alteri Neq enĩ
putand̾u est aliquas ignorasse epipbauiũ quas
nouerat filastrius. cũ epipbaniũ longe filastrio
aoctiorẽ inuenerunꝰ. ita ut filastrium potius
dicere deberemꝰ latuisse plurimas. si tamen
olures ee̾t ille cõplerus. & iste pautiores S ed
proculdubio in ea questione ubi disceptatur
quid sit heresis: non id̾e uidebatur ambobus:
Q reuera hoc omĩmodo diffinire difficile est:
c ideo cauend̾u cum om̃s innumerũ redigere
conamur. ne pret̾mittamꝰ aliquas. quantouis
pbanii tibi mictere cdebeam. ipsum enĩ arbitror
fulastrio doctius hinc Tocutũ. qui possit apud
carthaginẽ in latinã linguã uerti facilius
atq cõmoctius. ut tu potius prestes nobis qd̃
queris a nobis ꝑ latorẽ multum cõmendo.

Expanded text:
olligens LXXX complexus est. cum ergo ambo id uellent facere, quod a me petis, quantum tamen inter se differant, de numero interim sectarum uides. quod utique non euenisset, nisi aliud uni eorum uideretur esse haeresis et aliud alteri. neque enim putandum est aliquas ignorasse Epiphanium. quas nouerat Philastrius, cum Epiphanius longe Philastrio doctior eminuerit. ita ut Philastrium potius dicere debeamus latuisse plurimas. si tam plures esset ille complexus et iste pauciores. sed procul dubio in ea quaestione, ubi disceptatur, quid sit haeresis, non idem uidebatur ambobus. et re uera hoc omnino definire difficile est et ideo cauendum, cum omnes in numerum redigere conamur, ne praetermittamus aliquas, quamuis phanii tibi mittere debeam; ipsum enim arbitror Philastrio doctius hinc locutum. qui possit apud Carthaginem in Latinam linguam uerti facilius atque commodius, ut tu potius praestes nobis, quod quaeris a nobis. Perlatorem multum commendo.
Abbreviated transcription (Latin):
uersus calũpniantiũ malignas mentes xdo¬
losa labia. opus hoc paruũ inter cetera miri¬
fica testimnonio coronȩ tuȩ non deerit. ut
quib patet cãpus calũpniandi ꝓfusior. ale¬
liis & ex om̃i parte conclusis fidei lumitib
coartati. om̃ibq ueritatis celorũ generib
cireũ acti. etiã uno multiformi iaculo repen
qi & disponenti maiora scõ sem & querelas cor¬
poris sustinenti. sed ꝑ xꝑ̃m dnm̃ rogo. qui te
participẽ sapientie sue sine in uictia et̃ concest
ut hane gratiam dones indoctis eccłẽ. quit
agnoscis sapientib atq insipientib debita
merito ac iure cict᷑ur. Uidete qm̃ ñ michi si¬
lilaboraui. sed ex omib exquirentib ueritan
Potui adhuc offerre supplices & multiplics
iam congaudere dictantẽ quã ad huc occu¬

Expanded text:
uersus calumniantium malignas mentes et douersus calumniantium malignas mentes et dolosa labia opus hoc paruum inter cetera magnifica testimonio coronae tuae non deerit, ut, quibus patet campus calumniandi profusior, ualidis et ex omni parte conclusis fidei limitibus coartati omnibusque ueritatis telorum generibus circumacti etiam uno multiformi iaculo repentnti et disponenti maiora sancto seni et querelas corporis sustinenti. sed per Christum dominum rogo, qui te participem sap;entiae suae sine inuidia esse concessit, ut hanc gratiam dones indoctis ecclesiae, qui te agnoscis sapientibus atque insipientibus debitorem merito ac iure dicturus: Videte, quoniam non mihi soli laboraui sed omnibus exquirentibus ueritatem. potui adhuc offerre supplices ac multipliceiam gaudere dictantem quam adhuc occu
Abbreviated transcription (Latin):
tua credat ineptie ut ñ inspiciã quantis &
quã ingentib uoluminib opussit. ut possiunt
ista ehssolui erũ hoc ego fieri non expeto.
id enĩ multiplicit̾ factũ eẽ ñ dubito: seabre¬
uit̾ ꝑ strict̾e atq sũmatim & opiniones rogo
euius libet heresis pomi. & quid contra ecelia
tentat catholica. quantũ instructiomisatisẽ
subdi. ut uelut quoncła exomĩb concepto cõ¬
monitorio si quis aliquis obiectionẽ aut con¬
uietionẽ ulterius. plenius ac planius nosse uo¬
luerit. adopislenta a magna uolumina tranꝰ¬
mitatur. quib ã ciuersis & precipue ã uene¬
ratione tua in hoc ipsũ constat elaboratũ
gratus ministeriũ eccłiȩ undeouq promo¬
tis: dũ & ille qui multa legit eade breut̃
recordat᷑. ex cõpendio ignar instruit᷑. ut no¬
uerit qͥd teneat. quid euitet. qͥd auersetur
ne faciat. qͥd ut faciat exequatur f ortasis
autẽ si tam̃ qeł arbitror uerũ. est. ꝙiã ad¬

Expanded text:
 credat ineptiae, ut non insplciam, quantis et  credat ineptiae, ut non insplciam, quantis et quam ingentibus uoluminibus opus sit, ut possint ista dissolui. uerum hoc ego fieri non expeto; id enim multipliciter factum esse non dubito; sed breuiter, perstricte atque summatim et opiniones rogo cuiuslibet haeresis poni et, quid contra teneat ecclesia catholica, quantum instructioni satis est, subdi, ut uelut quodam ex omnibus concepto commonitorio, si quis aliquam obiectionem aut conuictionem uberius, plenius ac planius nosse uoluerit, ad opulenta et magnifica uolumina transmittatur, quibus a diuersis et praecipue a ueneratione tua in hoc ipso constat elaboratum. gradus ministerium ecclesiae undecumque promotis, dum et ille, qui multa legit, eadem breuiter recordatur et compendio ignarus- instruitur, ut nouerit, quid teneat, quid euitet, quid auersetur. ne faciat. quid. ut faciat, adsequatur. fortassis autem, si tamen, quod arbitror. uerum est. etiam ad
Abbreviated transcription (Latin):
profuturũ sit qd̃ expeto. consideratiotu scĩ¬
tatis tuȩ discutiendũ offero Pruuligio nãq
cunctꝰoꝵ. qui hoc cle sp̃u̾alib cuis laborib
ꝓmerent᷑ etiã me. indignũ consecuturũ e̾e̾
presumo. dñe meruo uenerabilis & uere
beatissime pat̾ Precor igitur beatudinẽ tuã.
ut ex quo xp̃iana religio bereditatis ꝓmis¬
se. nomen accepit: que hereses fuerint. sint.
quos errores intulernt. inferant. qͥd ad uer¬
sus catholicã eccłiam senserint: sentiant
de fide. de trinitate. de baptismo. de peni¬
dentia. de bomine xp̃o. de deo xꝑo. de resur¬
reetione. de nouo & ueteri cestam̃to. ꝙ omĩ a
onũno quib a ueritate dissentumt. qus ecũ
baptismũ habeant. queue non habeant. &
post quas baptiset nec tam̃ rebaptiat ec das
qualit̃ suscipiat uenientes & quid singulis
lige auctoritate atq ratione respondent.
digneris exponere slec me tance beatitudo¬

Expanded text:
profuturum sit. quod expeto. considerationi sanctiprofuturum sit. quod expeto. considerationi sanctitatis tuae discutiendum offero. priuilegium namque cunctorum, qui hoc de spiritalibus tuis merentur, etiam me indignum consecuturum esse praesumo. domine merito uenerabilis et uere beatissime pater. precor igitur pietatem tuam. ut. ei quo Christiana religio hereditatis promissae nomen accepit, quae haereses fuerint, sint, quos errores intulerint, inferant, quid aduersus catholicam ecclesiam senserint, sentiant de fide, de trinitate. de baptismo,.de paenitentia, de homine Christo, de deo Christo, de resurrectione, de nouo et ueteri testamento et omnia omnino, quibus a ueritate dissentiunt, quae etiam baptismum habeant quaeue non habeant et post quam baptizet nec tamen rebaptizet ecclesia. qualiter suscipiat uenientes et quid singulis lege, auctoritate atque ratione respondeat, digneris exponere. Nec me tantae tua beatitudo
Abbreviated transcription (Latin):
omino merito uenerabili
& uenerantissimo patri
augustino epõ. quoduult¬
deus diaconus Diu trepi¬
ctus fui & ausus hos meos
aliquotiens distuli. sed
me pͥncipalit̾ ut dici asso¬
let animauit beatitudinis tue beniuolen¬
tia om̃ib cõꝓbata Quã dũ considero: ma¬
gis cimui ne non petenddo suꝑb non queren¬
do desidiosus: nͣ pulsando piger a dño iudi¬
carer. Sufficere aut̃ michi crederẽ huiꝰ mo¬
di tantũ modo uoluntatẽ: sifructũ ad ipisci
ñ possem Cũ autẽ ꝓcerto nouerĩ ostium
diuini sermonis qđ uenerationi tue celestis
grã patefecit: paratã esse mentẽ tuam scãm
quã possidet xp̃c: ñ solũ cunctis uolentib
pandere. uerũ etiam nolentib ut introire
non pigeat ꝑsuadere: occupatiomi reuer en¬
tiȩ tuȩ multiloquio suꝑfluo morã non faci¬
am: sed desideriũ obsecrationis mee bre¬
uit̾ indicabo Nonnullos inclero cuiusq
etiam amplissim ciuitatis esse imperitos ex me
ipso conitio: & quantũ uniuerso illi ordini

Expanded text:
OMINO MERITO VENERABILI ET VERE BEATISSIMO PATRI AUGUSTINO EPISCOPO QVODVULTDEUS DIACONUS. Diu trepidus fui et ausus hos meos aliquotiens distuli. sed me principaliter, ut dici adsolet, animauit beatitudinis tuae beniuolentia omnibus comprobata, quam dum considero, magis timui, ne non petendo superbus, non quaerendo desidiosus. non pulsando piger a domino iudicarer. sufficere autem mihi crederem huius modi tantum modo uoluntatem. si fructum adipisci non possem; cum autem pro certo nouerim ostium diuini sermonis, quod uenerationi tuae caelestis gratia patefecit. paratam esse mentem tuam sanctam. quam possidet Christus, non solum cunctis uolentibus pandere, uerum etiam nolentibus, ut introire non pigeat, persuadere, occupationi reuerentiae tuae multiloquio superfluo moram non faciam. sed desiderium obsecrationis meae breuiter indicabo. Nonnullos in clero huiusce etiam amplissimae ciuitatis esse inperitos ex me ipso conicio et. quantum uniuerso illi ordini
Abbreviated transcription (Latin):
omino cdilectissimo. & condu¬
cono quoduultdeo Aysysti
Acceptis lit teris caritatis
tuȩ. ubi ã me ardentissimo
studio postulasti. ut cde omłi
heresib que post dñi saluatoris aduentics
aduersus eius doctrinã pullulauert̃. aliqͥd
ista oblata est etiam quã nunc rescribo. a
breuit᷑ dificultat̾e operis eius ostendo fili¬
strus quicła brixensis episcopus quẽ cũ sc̃ a¬
brosio mediolani eciã ipse uiꝰdi. scripsit buc
librũ nec illas hereses p̃termictens que iup

Expanded text:
I. DELECTISSIMO FILIO ET CONDIACONO QVODVULTDEO AUGUSTINUS. Acceptis litteris caritatis tuae, ubi a me ardentissimo studio postulasti, ut de omnibus haeresibus, quae post domini saluatoris aduentum aduersus eius doctrinam pullulauerunt, aliqui etiam ista oblata est, qua nunc rescribo et breuiter difficultatem operis eius ostendo. Philastrius quidam, Brixensis episcopus, quem cum sancto Ambrosio Mediolani etiam ipse uidi, scripsit hinc librum nec illas haereses pr
Abbreviated transcription (Latin):
cuti st̃ post eum S ille uias quib uenerat
repetens: transito fluio arabionis castelłu
rediit Ubi postea comp̃bensus. oblatꝰ est re¬
gi Quiq plurima aduersus eum indignati¬
one cõmotus. duas mortes in eũ uindicare
cupiens. unã filii alteram carcerarii: ussit
eum ante portas ciuitatis ex coriatũ suspen¬
di: & pellem eiꝰ medicam̃tis infectam in fla¬
ri: carnes uero eius uolucribus dari
uulnerata fuerit a uena¬
tore. si quidẽ tanta exti¬
terit plage uiolentia ut
currere nequeat: debilita¬
tã ał rẽtartda capit᷑. & occiditur Si uͦ dolor
uulneris ad huc iures omĩno ñ abstulerit.
oursu el abitur: & fugiens ꝑ deserta secũ sagit¬

Expanded text:
cripsit, addens: Sed ille vias quibus venerat repetens, transito fluvio, ad Arabionis castellum rediit. Ubi postea comprehensus, oblatus est regi, quique plurima adversus eum indignatione commotus, duas mortes in eum vindicare cupiens, unam filii, alteram carcerarii, jussit eum ante portam civitatis excoriatum suspendi; et pellem ejus medicamentis infectam inflari, carnes vero volucribus dari vulnerata fuerit a venatore, si quidem tanta exstiterit plagae violentia ut currere non queat, debilitata ac retardata capitur et occiditur. Si vero dolor vulneris adhuc vires omnino non abstulerit, cursu el
Abbreviated transcription (Latin):
periculo mortis urgente. uł si eos aliquanto tẽ
cdebent hanc beresim. qui corrigunt᷑ anathe¬
matizare: ista est.
u credit duas c̾e̾ naturas diuersis pͥncipi¬
is existentes. unã bonã quod ẽ d̾s. alterã
mała quã non creauit ds̃. babentẽ prin¬
cipes suos. & mala suaque non creauit deus:
anatbema sit.
ui credit duas naturas. bellũ int̾ se ges¬
sisse. & part̾ẽ nature di in eodẽ bello. pͥn¬
cipib tenebrarũ. & om̃ĩb gentib ad mała natu¬
rã ꝑtinentib fuisse ꝑmirtã. & ab eis teneri colli¬
gatã. oppressam. inquinatã. ꝑ quod & credi fa¬
cit csi naturã ẽẽ mutabiłe. & coinquinabiłe:
anathema sit.

Expanded text:
periculo mortis urgente, vel si eos aliquanto temppericulo mortis urgente, vel si eos aliquanto tempdebent hanc haeresim, qui corriguntur, anathemare, ista est: I. Qui credit duas esse naturas, diversis principiis existentes, unam bonam quod est Deus, alteram malam, quam non creauit deus, habentem principes suos et mala sua, quae non creauit deus, anathema sit. Qui credit duas naturas bellum inter se gessisse et partem naturae dei in eodem bello principibus tenebrarum et omnibus generibram pertinentibus fuisse permixtam et ab eis teneri colligatam, oppressam, inquinatam, per quod et credi facit Dei naturam esse mutabilem et coinquinabilem, anathema sit.
Abbreviated transcription (Latin):
scriptã. libellũq decerit unusquisq eoꝵ confessioms
& penitentiȩ sue atq anathematis eoꝵ. petens in
eccła uł cathecumni uł penitentis locũ. si libel¬
lus eiꝰ ep̃o placuerit eũq susceperit. det nepłam
cũ die & consule. ut nulła de suꝑiore tẽpore mo¬
lestiam uel de publicis legib uł de disciplina
eccłastica patiat᷑ Et post ipsũ diẽ si aliquib
indiciis manicheus apparuerit. sentiat iustitie
seueritatẽ que talib reb ad hibenda ẽ. id est
ut ab eius consortis uł amicitia uł qualibet so¬
cietate xp̃ĩan se abstineant: scd̾m apłicam
disciplinã Cõmencdent᷑ aut̃ qui epłas ab eꝑo ac
ceꝑint religiosis catholicis uicinis uł chohabitatorib
suis. siue clericis siue laicis: ꝑ quoꝵ erga secu¬
rã frequentent ad audientiã sermonis cłi. & quoꝵ.
testimonio possint in notescere. nec facile admit¬
tant᷑ ad baptismũ si cathecumini st̃: nec ad re¬
conciliationẽ si penitentie locũ acceꝑunt. nͥ

Expanded text:
scriptam libellumque dederit unusquisque eorum confessionis et paenitentiae suae atque, anathematis eis petens in ecclesia uel catechumeni uel paenitentis locum, si libellus eius episcopo placuerit eumque acceptauerit, det ei epistulam cum die et consule, ut nullam de superiore tempore molestiam uel de publicis legibus uel de disciplina ecclesiastica patiatur. et post ipsum diem si aliquibus indiciis Manichaeus adparuerit, sentiat iustitiae seueritatem, quae talibus adhibenda est: id est, ut ab eius consortio uel amicitia uel quacumque societate christiani se abstineant secundum apostolicam disciplinam. commendeerint, religiosis catholicis vicinis, vel cohabitatoribus suis, sive clericis, sive laicis, per quorum erga se curam frequentent ad audientiam sermonis Dei, et quorum testimonio possint innotescere: nec facile admittantur ad Baptismum, si catechumeni sunt, nec ad reconciliationem, si poenitentiae locum acceperunt, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
angustiis atq angorib uitale substan¬
tiuã boc ẽ. partẽ cdi. & eo modo liberari cle men¬
bris eoꝵ. cũ beatꝰ pat̾ qui lucidis naues haber
araersoria ox habitacula. idẽ. solem. & lunã.
artutes suas transfigurat infemimas pulcras.
qͥͣs opponit concupiseendas masculis pͥncipibus
tenebrarũ. & in masculos pulcros: qͦs opponit
concupiscendos feminis tenebrarũ pͥncipibus:
ut ꝑ ipsam concũpiscentiã soliat᷑ ex eis nitalis
substantia. idest pars dĩ. & exeoꝵ. menbris li¬
berata purgetur. anathema sit.
u credit partẽ dei que de cõmixtione
gentis cenebrarũ non potuerit libera
ditur gens tenebrarum. anathema sit.
ui credit legẽ quȩ cdata est ꝑ morsen. ñ e̾ẽ

Expanded text:
angustiis atque angoribus uitalem substanangustiis atque angoribus uitalem substantiam, hoc est partem dei, et eo modo liberari de membris eorum, cum beatus pater qui lucidas naues habet diuersoria et habitacula, id est solem et lunam, uirtutes suas transfigurat in feminas pulchras, quas obponat concupiscendas masculis principibus tenebrarum, et in masculos pulchros. quos obponit concupiscendos feminis princ\'pibus tenebrarum, ut per ipsam concupiscentiam soluatur ex eis uitalis substantia id est pars dei. et ex eorum membris liberata purgetur, anathema sit. Qui credit partem dei, quae de commixtione gentis tunebrarum non potuerit liberarobo includitur gens tenebrarum, anathema sit Qui credit legem, quae data est per Moysen, non esse
Abbreviated transcription (Latin):
natã teneri indemanib & in omĩl ammalib fruc¬
tieũq gmerib . & ꝑ escas mancheoꝵ electoꝵ sol¬
u atq purgari. ut credat᷑ pars cł̃i polluta te¬
neri in cucufierib ꝙ maloml &e racticulis &xpor¬
ris. &x quib q inlissimis herbulis. & eis subueniri
cũ ab electis manicheoꝵ. ista comeduntur:
anathema sit.
uicredit hominẽ primũ qͥ est appelli¬
tenebrarũ genitũ: ut pars di que meoꝵ m̃bris¬
captiua tenebatur copiosuis & habundantius in
t̾ra teneretur. & isto modo creatũ cũ masculi
& femine pͥncipes ten ebrarũ concubuissent.
&efetus suos maioru principi tenebrarũ de¬
dissent. & ille om̃s comeclisset & cũ sua conui¬
ge concubuisset atq ita exilla ada generas¬
set. ligans in illo magnã partẽ dĩ. que ligata
fuerat in om̃ib fetib pͥncipũ tenebrarũ. quos
ei manducandos dedert̃. anathema sit.
ui eredit principes exͥ tenebrarũ ligatos
esse in celo. habentes inse colligatã mn

Expanded text:
teneri in daemonibus et in omnibus animalibus fruticumque generibus et per escas Manichaeorum electorum solui atque purgari, ut credatur pars dei polluta teneri in cucumeribus et melonibus et radicibus et porris et quibuscumque uilissimis herbulis, et ei subueniri, cum ab electis Manichaeorum ista comeduntur, anathema sit. ui credit hominem primum, qui est appelltenebrarum genitum, at pars dei, quae icaptiua tenebatur, copiosius et abundantius in terra teneatur, et isto modo creatum, cum masculi et feminae principes tenebrarum concubuissent et fetus suos maiori principi tenebrarum dedissent t, et ille omnes comedisset et cum sua coniuge concubuisset atque ita ex illa Adam generasset, ligans in illo magnam partem dei, quae ligata fuerat in omnibus fetibus principum tenebrarum. quos ei manducandos dederunt, anathema sit. Qui credit principes tenebrarum ligatos esse in caelo habentes in se conligatam in
Abbreviated transcription (Latin):
periorẽ formã eandẽ heresim anathe¬
matirauerint. ñ facile dande st̃ littere. sed cũ
ai seruis eẽ debebunt. si ue clericis. siue in mo¬
nasterio uł. xenodochio. donec appareant penitꝰ
ipsa suꝑstitione caruisse. & tc̃ uel baptizentur¬
si non fuerint baptirati. uł reconcilient᷑ si pe¬
nitentie locũ acceꝑint: ne acceptis cito litte¬
ris loca inqͥb fuerant cõmendati deserant:
resi manicheorum sub erecratione

Expanded text:
perioreperioremaverint, non facile dandae sunt litterae: sed cum Dei servis esse debebunt, sive clericis, sive laicis in monasterio vel xenodochio, donec appareant penitus ipsa susi non fuerint baptizati, vel reconcilientur, si poenitentiae locum acceperint, ne acceptis cito litteris loca, in quibus fuerant commendati, deserant.resi Manichaeorum sub exsecratione
Abbreviated transcription (Latin):
& amortuis reuixisse. sed tantũmͦ spm̃ funisse sine¬
oarne. sic apparere uoluisse ut & caro putaret᷑ quȩ
non erat. atq hoc modo contradicit euangłio
ubi legit᷑ anõ ipso clicente. yidete manꝰ meas &
fitet᷑ aꝑm dł̃m ut uerũ & integrũ etiã hominẽ
neget: a nathema sit.
i credit maneꝰ siue manicheũ qui supͣ
scripta ¶ omĩa quȩ anathemate & cłap¬
scm̃ habuisse paraclitũ. cũ ea omĩa docere ñ potu¬
it spẽ ueritatis sed spc̃ falsitatis: anathema sit.
t p̃cipue ipse manes siue mranicheus qͥ om̃s
suprascriptas mmpietates & alias sacrile
uoniã te manicheoꝵ auditorẽ penitet
fuisse ut ipse confessus es. anathema di¬
cens ulas femiss. & impiissime atq in¬
mundissime heres eoꝵ: ex qua te ñ nisi fi¬
deł catholica saluum fecit. Habebis hanc epłam
ad uersus eos qͥtͥ tẽporis p̃teriti errorẽ quantũ
lectis uero manicheoꝵ. qͥ se conuerti diet
ad catholicã ficde. etiã si & ipsi scd̾m su¬

Expanded text:
 mortuis resurrexisse, sed tantummodo spiritum fuisse siautem apparere voluisse, ut caro putaretur, quae non erat, atque hoc modo contradicit Evangelio, ubi legitur Domino ipso dicente, Videte manus meas et fitetur Christum Deum, ut verum et integrum etiam hominem neget, anathema sit. Qui credit Manem sive Manichaeum, qui supra scripta omnia, quae anathemate et dam habuisse paracletum, cum ea omnia docere non potus ueritatis. sed spiritus falsitatis, anathema sit. t praecipue ipse Manes siue Manichaeus, qui omnes supra scriptas inpietates et alias sacrilegQuoniam te Manichaeorum auditorem to paenitet fuisse, sicut ipse confessus es, anathema dicens blasphemiis et inpiissimae atque inmundissimae haeresi eorum. ex qua te nonnisi fides catholica saluum fecit : habebis hanc epistulam aduersus eos, qui tibi temporis praeteriti errorem, quantumElectis uero eorum, qui se conuerti dicunt ad catholicam fidem, etiamsi et ipsi secundum su
Abbreviated transcription (Latin):
nec in ueniens manũ que mortiferũ telũ. de
corpore suo euellat: tamdẽ uadit. ⁊ querit
duiptannũ & comedit illum. cuiꝰ succus cum
ad int̾iora receptꝰ fuerit. penetrat omia sua
uirtute. & ꝑ ueniens usq ad uulnus potenter
eicit ferrum: atq de imis uiscerib emergͥe
facit Cerua. est casta & munda anma da¬
gite. sunt desideria mala Uenatores st̃
demones Qui quotiens cordib nr̃is siue ꝑ ui¬
sũ siue ꝑ aucditũ. siue ꝑ gustũ siue ꝑ odora¬
tũsine ꝑ tactũ. de ext̾iorib praua desid̾ia
initiunt: quasi uenatores de longe ammne
sagictas mortiferas inmittunt: Anima uͦ
si ꝑ dilectionẽ praui desiderii usq ad con¬
sensũ oꝑis debilitat᷑. tẽ quasi capitur &
occiditur. Si aut̾ fugit & declinat ꝑpetra¬
tionẽ praui oꝑis. & nichilominꝰ tam̃ delec¬
tationis illicite ferrũ infixũ eicere ñ ua¬
lit. quasi auctorem mortis effugit. sed
t̾n adhuc plene mortis ꝑiculũ ñ euasit

Expanded text:
e mortiferum telum de corpore suo evellat, tandem vadit, et quaerit dictamum, et comedit ipsum: cujus succus, cum ad interiora receptus fuerit, penetrat omnia sua virtute, et perveniens usque ad vulnus potenter ejicit ferrum, atque de imis etiam visceribus emergere facit. Cerva est casta et munda anima. Sagittae sunt desideria mala. Venatores sunt daemones; qui quoties cordibus nostris, sive per visum, sive per auditum, sive per gustum, sive per odoratum, sive per tactum, de exterioribus prava desideria injiciunt, quasi venatores de longe animae sagittas mortiferas immittunt. Anima vero si per delectationem pravi desiderii usque ad consensum operis debilitatur, tunc quasi capitur et occiditur. Sin autem fugit et declinat perpetrationem pravi operis, et nihilominus tamen delectationis illicitae ferrum infixum ejicere non valet, quasi auctorem mortis effugit. Sed tamen adhuc plene mortis periculum non evasit.
Abbreviated transcription (Latin):
dat. atq illiꝰ dulcedine omnẽ mortifere
dilectionis corruptionẽ expellat. & ad integri¬
tatẽ pristine sanitatis omĩ ꝑicło effugato resti¬
tuat: qi nichil citius malam quã bona delec¬
tatio excludit: & cũ mens ilła gustare ceꝑit.

Expanded text:
e omnem mortiferae delectationis corruptionem expellat, et se ad integritatem pristinae sanitatis, omni periculo effugato, restituat, quia nihil citius malam quam bona delectatio excludit; et cum mens illam gustare c