comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dat. quid clistet iutlelicet inter eos
qui ante legem ⁊ sub lege. quid
inter hos ⁊ illos qui sub gr̃a. qͥd
singulis conueniat. que pretep¬
ta. que tempora. qui mores. que
sacramenta eqͣ examinatione
discernat. U. Sit nob̃ forti¬
tudo quasi dies quintus ꝑ quam
huius maris magni ⁊ spaciosi.
seculi huius indel. procellas tole¬
remus. ac pisces spiritales deo o¬
perante effecti uitara nr̃am int̾
undas tempestatesq seruememꝰ.
ac mentis nr̃e desid̾ia sunul ⁊ af¬
fectus. qͣi uolatilia pennata ad
celestia erigentes. ⁊ ea que sur¬
sum sunt sapientes. multipli¬
ces bonoꝵ operum fructus deo
benedicente reddamus.Ui.
Porro nob̾ diem sextum iusticia
dictet. ꝑ quam diuinam simili¬
tudinẽ reinduti atrocissimis
uitioꝵ bestiis frenisq desicłus
qͣi reptilib. corporisq motib
qͣi ium̃tis generosa austoritate
imꝑemus agentes. ut corpus
menti. mens deo subdatur. sico
iusticia dictante cuiq quod su¬

Expanded text:
dat; quid distet videlicet inter eos, dat; quid distet videlicet inter eos, qui ante legem, et sub lege; quid inter hos et illos qui sub gratia, quid singulis conveniat; quae praecepta, quae tempora, qui mores, quae sacramenta, aequa examinatione discernat. Sit nobis fortitudo quasi dies quintus, per quam hujus maris magni et spatiosi, saeculi videlicet hujus procellas toleremus: ac pisces spiritales, Deo operante, effecti, vitam nostram inter undas tempestatesque servemus; ac mentis nostrae desideria, simul et affectus, quasi volatilia pennata, ad coelestia erigentes, et ea, quae sursum sunt sapientes, multiplices bonorum operum fructus, Deo benedicente, reddamus. Porro diem sextum nobis justitia dictet, per quam divinam similitudinem reinduti atrocissimis vitiorum bestiis terrenisque desideriis, quasi reptilibus; corporisque motibus, quasi jumentis, generosa auctoritate imperemus; agentes ut corpus menti, mens Deo subdatur, sicque, justitia dictante, cuique quod su
Abbreviated transcription (Latin):
it gͦ fides nobis quasi pri¬
mus dies. quo fideles ab
infidelib quasi lux a tenebris
separamur.. it spes scd̃s
per quam in celestib hĩtantes.
⁊ pro fidei m̾ttis sola suꝑ celestia
sperantes ab his qui t̾ram sapiẽ¬
tes ⁊ a deo sola t̾rena flagitanteᷤ
sub celi firmamto. aquarum in¬
cescat in quo membra nr̃a que
lunt suꝑ t̾ram mortificantib ac
carnales concupiscentias quasi
aquas amarissimas necarus t̃¬
mius cobrentib. appareat t̾ra cor¬
dis nr̃ arida. ⁊ in aquosa. sitieng
dñm dm̃ suum .iiii.Iam uero
prudentia quasi diei quarti lum̃
erum pat. ꝑ quam inter fatienda
et non facienda. quasi inter cdiẽ
et noctem dundamus. cuius ad¬
miniculo lumen sapientie. ue¬
uit solis splendor effulgeat. lux
sapientie spiritalis que in aliqͥb
nobis crescit. in aliquib deficit.
quasi lune decus appareat. per
quam de precedentium patrum
exempla. qͣi stellarum globos. mẽs
deuota suspitiat. per quam inter
clies ⁊ annos. menses ⁊ horas. diui¬

Expanded text:
go fides nobis quasi primus dies, quo fideles ab infidelibus, quasi lux a tenebris, separamur. Sit spes secundus, per quam in coelestibus habitantes, et pro fidei meritis sola super coelestia sperantes, ab his, qui terram sapientes, et a Deo sola terrena flagitantes, sub coeli firmamento, aquarum incescat, in quo membra nostra, quae sunt super terram, mortificantibus, ac carnales concupiscentias, quasi aquas amarissimas, necessariis terminis coercentibus, appareat terra cordis nostri arida et inaquosa, sitiens Dominum Deum suum. Jam vero prudentia quasi diei quarti lumen erumpat, per quam inter facienda et non facienda, quasi inter diem et noctem dividamur; cujus adminiculo lumen sapientiae, velut solis splendor effulgeat; lux scientiae spiritalis, quae in aliquibus nobis crescit, in aliquibus deficit, quasi lunae decus appareat; per quam etiam praecedentium patrum exempla, quasi stellarum globos, mens devota suspiciat; per quam inter dies et annos, menses et horas divi
Abbreviated transcription (Latin):
su ueniant facilius ñ elucet Sti
autẽ uiri int̾ illusiones atq re¬
uelationes ip̃as uisionum uoces
aut imaginẽ qͦdãstimo sapore diᷤ¬
cernunt. ut sciant uel quid a
bono sp̃u ꝑcipiant. uł quid ab
illusore patiantur. Nam si ex¬
ga her nens cauta non fu̾it. ꝑ
deceptorẽ sp̃m multis se uanita¬
tib immergit. qui ñ numquã
solet multa uera preclice. ut ad
extremum ualeat animam ex
una aliqua falsitate laquea

Expanded text:
su veniant facilius non elucet. Sancti su veniant facilius non elucet. Sancti autem viri inter illusiones atque revelationes ipsas visionum voces aut imagines quodam intimo sapore discernunt, ut sciant vel quid a bono spiritu percipiant, vel quid ab illusione patiantur. Nam si erga haec mens cauta non fuerit, per deceptorem spiritum multis se vanitatibus immergit, qui nonnunquam solet multa vera praedicere, ut ad extremum valeat animam ex vana aliqua falsitate laquea
Abbreviated transcription (Latin):
Ciendum est quia sex modis ixii¬
tangunt animũ imagines
somnioꝵ. Aliquando namos
sõnia uentris plenitudine
uel ur anitate. aliquando u
illusione. aliquando autẽ cogi¬
tatione simul ⁊ illusione. aliqñ
reuelatione. aliquando autẽ co¬
gitatione simul ⁊ reuelatione ge¬
nerantur. S luo que prima di¬
ximus omnes exꝑim̃to cognosci¬
mus. Subiimncta autẽ quatuor
in sacre scripture paginis inue¬
nimus. Somnia et enim nisi
plerumq ab occulto hoste per il¬
lusionẽ fierent. nequaquam
hoc iuir sapiens inlicaret dicẽs.
Multos errare fecerunt somnia.
et exciderunt sperantes in illis.¬
Rursum nisi aliquando ex cogita¬
tione ⁊ illusione ꝓcederent. iur
sapiens minime dixisset. Aul¬
tas curas secuntur somnia. Et
nisi aliquando somnia ex mis¬
t̾io reuelationis orirentur: pre
somnia rion uideret. nec marie
sponsum ut ablato puero fug̾et
nia tot rerum qualitatib alter¬
nentur. tanto eis credi difficiliꝰ
debet quanto ⁊ exquo impul¬

Expanded text:
ciendum est quia sex modis tangunt animum imagines somniorum. Aliquando namque somnia ventris plenitudine vel inanitate, aliquando vero illusione, aliquando lusione, aliquando revelatione, aliquando autem cogitatione simul et revelatione generantur. Sed duo quae prima diximus, omnes experimento cognoscimus; subjuncta autem quatuor, in sacrae Scripturae paginis invenimus. Somnia etenim, nisi plerumque ab occulto hoste per illusionem fierent, nequaquam hoc vir sapiens indicaret, dicens: Multos enim errare fecerunt somnia, et exciderunt sperantes in illisRursum nisi aliquando ex cogitatione simul et illusione procederent, vir sapiens minime dixisset: « Multas curas sequuntur somnia: » et nisi aliquando somnia ex mysterio revelationis orirentur, Joseph atribus non videret ; nec Mariae sponsum, ut ablato puero in nia tot rerum qualitatibus alternentur tanto eis credi difficilius debet, quanto et ex quo impul
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃m ñ moritur. intellectus ñ
erat amor non offenditur. qͥ
semper queritur ut dulcius ĩ¬
ueniatur. dulcissime inuenit᷑.
gitatur. Ad quod cogitandum
omnino impares sumus. s ignoᷤ
confitemur. ⁊ tam̃ ut dicamꝰ
ut cogitemꝰ amore eius uł amo¬
re amoris eius. ꝓuocam᷑ ⁊ trahi¬
humiliare semetip̃m ⁊ głitica¬

Expanded text:
nostrum non moritur, intellectus noster non errat, amor non offenditur: qui semper quaeritur, ut dulcius inveniatur; dulcissime invenitur, suam. Ad quod cogitandum omnino impares sumus: sed ignosconfitemur: et tamen ut dicamus et cogitemus, amore ejus vel amore amoris ejus provocamur et trahihumiliare semetipsum, glorifica
Abbreviated transcription (Latin):
simum. Item esto mansuetuzad
audiendum u̾bum dei. ut intelli¬
gas. ⁊ cum omni sapientia ꝓferas
responsum uerum. Si est tͥ intellet¬
tus responde ꝓximo. sui autem:
sit manus tua suꝑ os tuum. ne
capiaris in u̾bo indisciplinato.¬

Expanded text:
ua. Esto mansuetus ad audiendum verbum Dei ut intelligas, et cum omni sapientia proferas responsum verum. Si est tibi intellectus, responde proximo; sin autem, sit manus tua super os tuum, ne capiaris in verbo indisciplinato
Abbreviated transcription (Latin):
tatem auditoꝵ tacendum ẽẽ do¬
qui cum apostolos adhuc imbecil¬
les. ⁊ ad sublimiores doctrine eru¬
ditionẽ impares aspic̾et ait. Ad¬
huc multa habeo uob̾ dicere. s ñ
potestis portare modo. Item ꝓpt̾¬
malitiam auditoꝵ tacendum
ẽẽ. salomon docet dicens. In au¬
rib insipientiũ ne loquaris. qr
despicient doctnam eloquii tui.
Item ne contendas cum pessimis.
⁊ ne emuleris impios. Item qui¬

Expanded text:
tatem auditorum tacendum esse, Doqui, cum apostolos adhuc imbecilles et ad sublimioris doctrinae eruditionem impares aspiceret, ait: Adhuc multa habeo vobis dicere, sed non potestis portare modo . Item malitiam auditorum tacendum esse, Salomon docet, dicens: In auribus insipientium ne loquaris, quia despicient doctrinam eloquii tui . Item: Ne contendas cum pessimis, et ne aemuleris impios . Item. Vi
Abbreviated transcription (Latin):
tes. digitos mediotenus poculis ĩ¬
mergunt. Alii untas manus ad
uestimenrta sua det̾gentes. rursus
ad cibaria tractanda redeuut. Alii
nudis artiuilis coclearis ince olera
sua piscartur. ita ut in eodem iure
et manus ablutionẽ ⁊ uenter re¬
fectionẽ querere uideatur. Alii semi¬
corrosas crustas. ⁊ p̾morsas colliri¬
das cĩbariis iterando infigunt. ⁊ re¬
liquiaᷤᷤ dentium suoꝵ offas facturz
in poculis demergunt. Quidam aũ¬
int̾ comedendum dum scutellas
exonerare uolunt. quadrata fer
stinum locum reponant. Hec qui¬
si a facientib p̾sumpta non fuis¬
sent. Nunc autem sustineat in au¬
diendo uerecundiam. qui nolun
in faciendo hr̃e disciplinã. Nescit

Expanded text:
tes, digitos mediotenus poculis immergunt. Alii unctas manus ad vestimenta sua detergentes, rursus ad cibaria tractanda redeunt. Alii nudis articulis coclearis vice olera sua piscantur, ita ut in eodem jure et manus ablutionem et venter refectionem quaerere videatur. Alii semicorrosas crustas et praemorsas collyridas cibariis iterando infigunt, et reliquias dentium suorum offas facturi in poculis demergunt. Hainter comedendum dum scutellas exonerare volunt, quadrata fercstinum locum reponant. Alisi a facientibus praesumpta non fuissent. Nunc autem sustineat in audiendo verecundiam, qui noluit in faciendo habere disciplinam. Verumt
Abbreviated transcription (Latin):
nos ip̃i qui locuturi sumus non¬
duri apid nosmetipos congruã
loquendi formam inuenimꝰ. quia
ꝓfecto animus auditoꝵ offendit᷑.
si sermo qui edificare debet confu¬
sus ⁊ mordinatus ꝓferatur. Ali¬

Expanded text:
 ipsi qui locuturi sumus, nondum apud nosmetipsos congruam loquendi formam invenimus, quia profecto animus auditorum magis offenditur, si sermo qui aedificare debet, confusus et inordinatus proferatur. Ali
Abbreviated transcription (Latin):
discipline nccãria est. Ibi enĩ debet hõ¬
obseruare disciplinam. in h̃itu suo.
⁊ disciplinam in cibo suo. Discipli¬
nam in hĩtu trib modis. in disci¬
plina uiuẽdi. ĩ disciplina ꝯtinẽdi
debet quisq int̾ epulas conseruare
disciplinam in semetip̃o. usdelic̾
ut ⁊ linguam suam a loquacitate
restringuat. ⁊ oculos suos a circũ¬
spectione cohibeat. ⁊ cetera mbra
omnia cum modestia ⁊ quiete cõ¬
tineat.
Nubo similit triplex obseruantia
discipline ncc̃aria est. Obseruantia
in eo quid sumat. obseruantia ĩ eo
qͣntum sumat. obseruantia in eo
ta expestat. nec nimis rara ⁊ in soli¬
ta requirat n nimis accͤate ⁊ laute
p̃parata concupiscat. In primis enĩ
luxus arguitur. in scd̾̃o curiositas:
in t̾rio suꝑsticio notatur. Custodia

Expanded text:
disciplinae. Ibi enim debet homo servare disciplinam in habitu suo, et disciplinam in cibo suo. Disciplinam in habitu, tribus modis, in disciplina tacendi, in disciplina videndi, debet quisque inter epulas conservare disciplinam in semetipso, videlicet ut et linguam suam a loquacitate restringat, et oculos suos a circumspectione cohibeat, et ut caetera membra omnia cum modestia et quiete contineat.ur etiam triplex observatio disciplinae in cibo, observatio in eo quid sumat, observatio in eo quantum sumat, observatio in eo ta expetat, nec nimis rara et insolita requirat, nec nimis laute et accurate praeparata concupiscat. In primo enim luxus arguitur, in secundo curiositas, in tertio superstitio notatur. Sunt na
Abbreviated transcription (Latin):
q dñs adebrto dãpnatõis absoluit
sub tali ꝯclitõe ut eũ oportoat ꝓ ut
pot sac̾dotis absolutõem q̃rere. ⁊ ad
eius arbrtriũ debito more satsfa¬
ce̾. Nam si fat̾e̾ neglex̾it ꝑiculũ et̃¬
nũ ñ euadit. Sac̾dotis aũ absolu¬
tione suscepta ⁊ conlitõe q̃ tenebat᷑
impleta: ⁊ si statĩ mori ꝯtig̾it. eter¬
nã dampuatõem euasit. S sicut de
debitũ future purgatõis conditõna¬
lit̃ soluit᷑ a seruo. Nam quilibet cri¬
minosus ꝑ sac̾dotem absolutio tene¬
tur sub conditõe soluende satiffactõis
ut possit euad̾e incendiũ fucture pga¬
tõis. Debitũ namq dampnatõis tm̃e
soluit sac̾dos integre ⁊ absolute. de¬
bitũ future pͣgatõis sub conditõne.
slam firmũ ꝓpositũ satiffaciendi ba¬
bentẽ siue exequendi tempꝰ habeat
siue ñ habeat absolutio sacdotis li¬
berat a debito dampnatõis. s ñ eq̃ ⁊
a debito future pͣgationis

Expanded text:
solvit sub tali conditione, ut eum oporteat, prout potest, sacerdotis absolutionem quaerere, et ad ejus arbitrium debito more satisfacere. Nam, si facere neglexerit, periculum aeternum non evadit. Sacerdotis autem absolutione suscepta, et conditione qua tenebatur suppleta, etiamsi statim mori contigerit, aeternam damnationem evasit. Sed sdebitum futurae purgationis conditionaliter solvitur a servo. Nam quilibet criminosus per sacerdotem absolutus tenetur sub conditione solvendae satisfactionis, ut possit evadere incendium futurae purgationis. Debitum itaque damnationis aeternae solvit sacerdos integre et absolute, debitum futurae purgationis sub conditione. Nam firmum propositum satisfaciendi habentem, sive exsequendi tempus habeat, sive non habeat, absolutio sacerdotis liberat a debito damnationis, sed non aeque et a debito futurae purgationis
Abbreviated transcription (Latin):
a uinculo dãpnatõie ab soluit reste
nichilominꝰ qd̃ sac̾dos hec facit. Et dñs
quidẽ ad ꝯfessionẽ cordis. ⁊ sac̾dos ad
confessionẽ oris. Sola enĩ cordis con¬
fessio ueracit᷑ penitenti ad salutẽ aĩe
confessionẽ ⁊ sac̾dotis absolittoriẽ ex¬
absolitio a uere penitente exigitur.
qͣm ilui dñs ei in hoc ip̃m facultas cõ¬
cedit᷑. recte quidẽ debite dãpnatõis ab¬
solutõ etiã sac̾doti ascribit᷑. Ecce ħemꝰ
cur hꝰmodi absolutõem tam dño ꝙͣ
gationis sacdoti specialit̃ ascͥbitur.

Expanded text:
onis absolvit, recte nihilominus quod sacerdos hoc facit. Et Dominus quidem ad confessionem cordis, et sacerdos ad confessionem oris. Sola enim cordis confessio poenitenti ad salutem animaconfessionem et sacerdotis absolutionem exabsolutio a vere poenitente exigitur quandiu divinitus ei in hoc ipsum facultas conceditur, recte quidem debitae damnationis absolutio etiam sacerdoti ascribitur. Ecce habemus cur hujusmodi absolutionem tam Domino quam rgationis sacerdoti specialiter attribuitur.
Abbreviated transcription (Latin):
te uel certa lectione comꝑta m̃¬
tem nr̃am quadam clulcedinis
suauctate ꝑfundit. Hic ẽ affec¬
tus qui nos audita triumphali
martirum passione suauissima
deuotione compungit. ac memo¬
rabiles p̾cedentium actͦ¬
qͣsi sub oculis delectabili me¬
ditatione depingit. Huic affec¬
tui contrarius est irrationalis. qͦ
quilibet erga aliquem comꝑto
eus uitio quadam mentis incli¬
natione mouetur. Multi enim
uel ob uanissimam philosophi¬
am. uel obstultissimã in nego¬
tio militari audatiam. uel ob ꝙͣ¬
libet nequitiam aliquoꝵ sibi
illiciunt ⁊ inclinant affectum.
de affectu officia

Expanded text:
te, vel certa lectione comperta, mete, vel certa lectione comperta, mentem nostram quadam dulcedinis suavitate perfundit. Hic est affectus, qui nos audita triumphali martyrum passione suavissima devotione compungit, ac memorabiles praecedentium actquasi sub oculis delectabili meditatione depingit. Huic affectui contrarius est irrationalis, quo quilibet erga aliquem, comperto ejus vitio, quadam mentis inclinatione movetur. Multi enim vel ob vanissimam philosophiam, vel ob stultissimam in negotio militari audaciam, vel ob quamlibet nequitiam, aliquorum sibi illiciunt et inclinant affectum. De affectu officia
Abbreviated transcription (Latin):
affectus spontea quedam
⁊ dulcis ip̃ius animi ad aliquẽ
inclinato. Affectus autẽ aut spi¬
ritalis est aut rõnalis. aut irra¬
tiora lis. aut officialis. aut
turalis. uel certe carna¬
lis. Spiritalis affectus duplicit̃
potest intelligi. Nam spiritaliqͥ¬
dem affectu animus extitatur.
cum occulta ⁊ quasi imꝓuisa spc̃
sancti uisitatione in diuine dilec¬
tionis dulcedinẽ uel fraterne ca¬
ritatis suauitatẽ. mens compũt
ta resoluitur. Item spiritalis af¬
tus dici potest. qui ex diaboli ĩ¬
nussione generatur. Hoc affectu
ammon filius dauid in ꝓprie
sororis exarsit amplexus. Hoc qͦ
affectu ad quam turpia ꝯstat
no enim torm̃to scõꝵ pudicitia
immunclissimus hostis insequit᷑.
nunc carnem. intolerabili flãma
succendens. nunc mentẽ ꝑuitio¬
se dulcedinis affectu dissoluens
ationalis affectus est qui ex
consid̾atione aliene uirtutis
aboritur udelicet cum oculis
nr̃is cuiuslibet uirtus uel sc̃itas
explorata. uel fama diuulgan¬

Expanded text:
affectus spontanea quaedam ac dulcis ipsius animi ad aliquem inclinatio. Affectus autem aut spiritualis est, aut rationalis, aut irrationalis, aut officialis, aut naturalis, vel certe carnalis. Spiritualis affectus dupliciter potest intelligi. Nam spirituali quidem affectu animus excitatur, cum occulta et quasi improvisa Spiritus sancti visitatione in divinae dilectionis dulcedinem, vel fraternae charitatta resolvitur. Item spiritualis affectus dici potest, qui ex diaboli immissione generatur. Hoc affectu Amnon filius David in propriae sororis exarsit amplexus. Hoc quoque affectu ad quam turpia constano enim tormento sanctorum pudicitiam immundissimus hostis insequitur: nunc carnem intolerabili flamma succendens, nunc mentem perniciosae dulcedinis affectu dissolvens.ationalis affectus est, qui ex consideratione alienae virtutis oboritur, videlicet cum oculis nostris cujuslibet virtus vel sanctitas explorata, vel fama divulgan
Abbreviated transcription (Latin):
ex nichilo cõditi sumꝰ. ꝑ nos ip̃os nͥ
manu aritficis nr̃i teneam᷑. sẽꝑ ad iu¬
chilũ tẽdimꝰ. Tenet aũ nos illa creatͥx
manꝰ cum uł ad amorẽ cõpungendo
uurficat. uł ad timorẽ flagellando
restaurat. Qd̃ nͥ fec̾it repentino lap¬
su mens totã ueterascet ⁊ q̃ longo

Expanded text:
hilo conditi sumus, per nos ipsos, nisi manu artificis nostri teneamur, semper ad nihilum tendimus. Tenet autem nos illa creatrix manus, cum vel ad amorem compungendo vivificat, vel ad timorem flagellando restaurat. Quod nisi fecerit repentino lapsu, mens tota veterascit etiam quae longo
Abbreviated transcription (Latin):
media quedam ut pote lec¬
tio meditatio labor corporis ieiu¬
nium uentris. suauitas or̃onis
ceterisq huiusmodi que omnia
pro fraterna salute dispensanda
uarianda inuitanda. nonnumꝙͣ
etiam sunt pretermittenda. De
quib apostolus. Non que sua st̃
inquit singuli querentes. s q̃
nia omnib placeo non q̃ rens
quod michi itile est s qd mul¬
tis ut salui fiant. Uerum qd̾¬
de lectione uł or̃one diximus.
etiam de cõmodis corporis im¬
mo de ip̃o corpore sentiendum
est ut quicquid ꝓ sua salute
contempnendum impendendỹ
uariandumq ꝓspexcit. ꝑ salute
quoq ꝓximi id ip̃m faciendum
agnoscat. Hoc sane prouidendũ¬
est ut ip̃a mutatio uł uariatio.
dispensatio sit. non omrimoda
destructio. Cum custodia carita¬
tis uitioꝵ emendatio. ut ip̃e beatꝰ
benedictus insinuat ip̃ius insti¬
tutionis causa sit ꝑfecto ip̃a dis¬
pensatio rationabilis erit. si cau¬
se huic dispensatio ip̃a ꝓfecerit.
Si autẽ dispensatione magis ꝙͣ

Expanded text:
media quaedam, utpote lectio, meditatio, labor corporis, jejunium ventris, suavitas orationis, caeteraque hujusmodi; quae omnia pro fraterna salute dispensanda, varianda, mutanda, nonnunquam etiam sunt praetermittenda, de quibus Apostolus: Non qua sua sunt, inquit, singuli quaerentes, sed quae nia omnibus placeo, non quaerens quod mihi utile est sed quod multis, ut salui fiant. utile de lectione vel oratione diximus, etiam de commodis corporis, imo de ipso corpore sentiendum est: ut quidquid pro sua salute contemnendum, impendendum variandumque perspexerit; pro salute quoque proximi, id ipsum faciendum agnoscat. Hoc sane providendum ut ipsa mutatio vel variatio, dispensatio sit non omnimoda destructio. Cum custodia charitatis, vitiorum emendatio, ut ipse beatus Benedictus insinuat, ipsius institutionis causa sit; sic profecto ipsa dispensatio rationabilis erit, si causae huic dispensatio ipsa profecerit. Si autem dispensatione magis, quam
Abbreviated transcription (Latin):
ierłm. Et positis genib ꝓtidit ĩ
faciẽ suam ⁊ orabat ut si fieri posset
tͣnseat ab eo hora ditens. Pat si pos¬
sibile ẽ. abba pat̃ omnia tͥ possibilia
sunt. mi pat᷑ si possibile est: tͣnffer
calicem hunt a me: habitu corpo¬

Expanded text:
is. Et positis genibus procidit in faciem suam, et orabat, ut, si fieri posset, transiret ab eo hora, dicens: Pater, si possibile est: Abba Pater, omnia tibi possibilia sunt: Mi Pater, si possibile est, transfer calicem hunc a me: ver
Abbreviated transcription (Latin):
mea usq ad mortẽ. hinc ali¬
bi dicit. Baptisme ħeo bapticars.
⁊ quomꝰ angor usq dum ꝑficiet᷑:
Usq ad mortem tristis est. donec a¬
postolos suos sua liberet passione.
Mors quippe corporis absolictio ĩ¬
ñ timeat. Detrus dicit. animã meã
pono ꝓ te. xp̃c dicit. aĩa mea tur¬
batur. Utiumq uerum ẽ ⁊ rõe ple¬
nũ. qr inferior ñ timet. ⁊ suꝑior ge¬
rit tim̃tis affectũ. Ille enĩ qͣi horio
ũi mortis ignorat. iste qͣi deus in
corpore constitus. fragilitatẽ carni
exponit. ut eoꝵ qui sacramentũ ĩ¬
carnatõis abiurant excluderet᷑ ĩ¬
pretas. Sciendũ quia poterat xp̃c
natura ñ mori. situt adam potu¬
it ñ mori ãn pcc̃m. In eo enĩ nul¬
lum culpe debitũ. nullius pcc̃i
uestigiũ fuit. Uoluntarie autẽ
assumpsit infirmitates nr̃as q̃
ita ⁊ hũas infirmitates assumpsit
ut eas cruci affigeret. ⁊ nos fortes
efficeret. Itaq uoluntatẽ nr̃am
suscepit ⁊ tristiciã. Tristiciam con¬

Expanded text:
mea usque ad mortem. Hinc alibi dicit: Baptismo habeo baptizari, et quomodo angor usque dum perficiatur ? Usque ad mortem tristis est, donec apostolos suos sua liberet passione. Mors quippe corporis, absolutio non timeat. Petrus dicit, animam meam pono pro te. Christus dicit, anima mea turbatur. Utrumque verum est et ratione plenum, quia inferior non timet et superior gerit timentis affectum. Ille enim, quasi homo, vim mortis ignorat; iste, quasi Deus in corpore constitutus, fragilitatem carnis exponit, ut eorum qui sacramentum incarnationis abjurant, excluderetur im. Sciendum quia poterat Christus natura non mori, sicut Adam potuit non mori ante peccatum. In eo enim nullum culpae debitum, nullius peccati vestigium fuit. Voluntarie autem assumpsit infirmitates nostras, quae ita et humanas infirmitates assumpsit, ut eas cruci affigeret, et nos fortes efficeret. Itaque voluntatem nostram suscepit et tristitiam. Tristitiam con
Abbreviated transcription (Latin):
in seip̃a ꝑficitur. Utrum ut sui
sectatores in regnum sue tnqͥlli¬
tatis caritas ꝑfecta tͣnstuler it.
cunctis iam carnis illecebris cũ
ip̃a carnis mortalitate consũp¬
tis. cunctis erroꝵ tenebris dimi¬
ne lucis contemplatione decussiꝰ
certaq securitate mundi huiuˢ
succedente molestiis depositis
ut ita diic̾im quib hoc belli tẽ¬
pore utitur armis. sola sui sua¬
uitate reficiet ip̃a uictores. Ita
enim tunc cetere uirtutes inca¬
ritatis plenttudinẽ sese refun¬
dent. ut in illa felicitate. nichil
aliuid temꝑantia. prudentia.
fortitudo. ne pitetur quam ca¬
ritas tam casta ut nullis tẽp¬
tetur illecebris. tam lutida ut
nullis int̾pelletur errorib. tã
ualida ut nullis omnino ap¬
petatur adu̾sis

Expanded text:
in seipsa perficitur. Verum ut sui in seipsa perficitur. Verum ut sui sectatores in regnum suae tranquillitatis charitas perfecta transtulerit, cunctis jam carnis illecebris cum ipsa carnis mortalitate consumptis, cunctis errorum tenebris divinae lucis contemplatione decussis, certaque securitate mundi hujus succedente molestiis; depositis, ut ita dixerim, quibus hoc belli tempore utitur armis, sola sui suavitate reficiet ipsa victores. Ita enim tunc caeterae virtutes in charitatis plenitudinem sese refundent, ut in illa felicitate, nihil aliud temperantia, prudentia, fortitudove putetur, quam charitas; tam casta, ut nullis tentetur illecebris; tam lucida, ut nullis interpoletur erroribus; tam valida, ut nullis omnino appetatur adversis
Abbreviated transcription (Latin):
erum tempenntia pugnat᷑
contra libidines. prudentia
contra errores. Fortitudo contra
adu̾sitates. iusticia contra ine¬
qualitates. s in caritate illa
ꝑfecta castitas. ideo quia nul¬
la libido contͣ quam pugnat
temꝑantia. in caritate perfecta
scĩa. ideoq nullus error contͣ
quẽ pugnat prudentia. in cari¬
tate uera beatitudo. ideo nulla
adu̾sitas quam fortitudo deiũ¬
cat in caritate patata sunt om¬
nia ideo nulla inequalitas con¬
tra quam iustitia uigilet. Agit
itaq modo uera tem ꝑartia. ne
illecta. uera prudentia ne de¬
cepta. uera fortitudo ne oppres¬
sa mens rationalis normam ca¬
ritatis excedat. Porro si subtilius
adu̾tas. quid est temꝑaritia.
nͥ amor quem nulla uoluptas
illicit. quid est prudentia nisi
amor quẽ nullus error seducit.
quid fortitudo. nisi amor fortit
adu̾sa sustinens. quid iusticia.
nisi amor equo quodam moda¬
mine inequalitatis huius uite
comporiens. In fide gͦ caritue in¬
choatur. in cet̾is uirtutib excet᷑.

Expanded text:
erum temperantia pugnat contra libidines, prudentia contra errores, fortitudo contra adversitates, justitia contra inaequalitates: sed in charitate illa perfecta castitas, ideoque nulla libido, contra quam pugnet temperantia; in charitate perfecta scientia, ideoque nullus error, contra quem pugnet prudentia; in charitate vera beatitudo, ideo nulla adversitas, quam fortitudo devincat; in charitate pacata sunt omnia, ideo nulla inaequalitas, contra quam justitia vigilet. Agit itaque modo vera temperantia, ne illecta; vera prudentia, ne decepta; vera fortitudo, ne oppressa mens rationalis normam charitatis excedat. Porro si subtilius advertas, quid est temperantia, nisi amor, quem nulla voluptas illicit? Quid est prudentia, nisi amor, quem nullus error seducit? Quid fortitudo, nisi amor fortiter adversa sustinens? Quid justitia, nisi amor, aequo quodam moderamine inaequalitates hujus vitae componens? In fide ergo charitas inchoatur, in caeteris virtutibus exercetur,
Abbreviated transcription (Latin):
qui ppłm lei moysi dimitte ꝓmi
lioriꝰ em̃dationẽ ꝓmtttunt. net cul¬
pam dimittunt. qui ñ in spũ colũ¬
Bino contͥtõem. s in uoce coruina
dilatõem q̃runt quoꝵ t̾ra diu̾siꝯ
plagis affligitur nec emollit᷑. s cõ¬
suetudine peccandi mag̃ at magis
induratur.

Expanded text:
qui populum Dei Moysi dimittere prlioris emendationem promittentes, nec culpam dimittunt, nec tamen in spiritu columbino contritionem, sed in voce corvina dilationem quaerunt; quorum terra diversis plagis affligitur, nec emollitur, sed consuetudine peccandi magis ac magis induratur.
Abbreviated transcription (Latin):
utiq nr̃ qnͣtum facultas suppes¬
cditat. utriq debet. ꝓspicere. In
his qͣnto quisq feruentior. ⁊ pru¬
dentior. tanto utiq ⁊ incaritate
ꝑfectior. Qnͣto autẽ affectuosior.
tanto caritas ip̃a constat ẽẽ su¬
auior. Sicut autẽ ad hec aliq̃n
ut diximus affectus. aliquando
mouet ratio. ita utrumq ip̃ius
clesiderii modum affectusq ꝓ sui
qualitate ordinare ꝯtendit. Pro¬
inde diligenti consideratione opꝰ
ẽ. ut de ipĩs affectib quis sequen¬
dus sit.⁊ in qͣntum sequendus sit:
usdeamus.

Expanded text:
utique noster, quantum facultas suppeutique noster, quantum facultas suppeditat, utrique debet prospicere. In his quanto quisque ferventior et prudentior, tanto utique et in charitate perfectior; quanto autem affectuosior, tanto charitas ipsa constat esse suavior. Sicut autem ad haec aliquando, ut diximus, affectus, aliquando movet ratio; ita utrumque ipsius desiderii modum actusque, pro sui qualitate ordinare contendit. Proinde diligenti consideratione opus est, ut de ipsis affectibus quis sequendus sit, et in quantum sequendus sit, videamus.
Abbreviated transcription (Latin):
discretio.xxuiii.
ꝓximum ad ip̃ius fructus
societatẽ que in deo est elegĩmus.
sana est ista electio. Sed hanc e¬
lectionẽ si desidium turpe. aut
actus mnordinatus subsequitur.
tota electionis sanitas maculat᷑.
Porro ip̃a electio ꝑu̾sa fu̾it. ut
quod non oportet eligat ad fruen¬
dum. ⁊ illa que ip̃am sequuntur
electionem. ꝑuersa ẽẽ constabit.
Et talis amor ꝑu̾sus erit. cupidi¬
tatis. non caritatis censcendus
uorabulo. S quicquid alusd mes
ad fruenduni pret̃ dñi in seiplo.
ꝑximum autẽ in deo. uel illecta
uel clecepta eleg̾it. metas uere di¬
lectiorus excedit. Sit gͦ electio sa¬
na. desid̾ium comperens. actus
rationalis. ⁊ sic non excedet limi¬
tem caritatis. Sane desidium ip¬
sum ad luo debet extendi ⁊ aftꝰ
nichilominus dupliciter exerce¬
ri.Debet quippe desiderium ad
hec ẽẽ. ut sicut decet muttuo nob̾
ꝑfruamur in deo.⁊ ut deo inui¬
cem fruamur in ip̃o. Quia homo
ex corpore constat ⁊ anima. actꝰ

Expanded text:
discretio. Si igitur proximum, ad ipsius fructus societatem, quae in Deo est, elegerimus, sana est ista electio. Sed hanc electionem si desiderium turpe, aut actus inordinatus subsequitur, tota electionis sanitas maculatur. Porro si ipsa electio perversa fuerit, ut quod non oportet eligat ad fruendum, et illa, quae ipsam sequuntur electionem, perversa esse constabit; et talis amor perversus erit, cupiditatis, non charitatis censendus vocabulo. Sed quidquid aliud mens ad fruendum, praeter Deum in se ipso, proximum autem in Deo, vel illecta, vel decepta elegerit; metas verae dilectionis excedit. Sit ergo electio sana, desiderium competens, actus rationalis; et sic non excedet limitem charitatis. Sane desiderium ipsum ad duo debet extendi, et actus nihilominus dupliciter exerceri. Debet quippe desiderium ad hoc esse, ut sicut decet, mutuo nobis fruamur in Deo; et ut Deo invicem fruamur in ipso. Quia homo ex corpore constat et anima, actus
Abbreviated transcription (Latin):
absolutõem. ad cõmunionẽ corporiᷤᷤ
⁊ sanguinis x accessit: iuditiũ sibi
ꝓ certo manducat ⁊ bibit. ⁊ si eũ
peccasse iam multũ peniteat. ⁊ uehe¬
ment̃ doleat ⁊ ingemiscat. Qͥlibet ita

Expanded text:
absolutionem ad communionem corporis et sanguinis Christi accesserit, judicium sibi pro certo manducat et bibit, etsi eum peccasse jam multum poeniteat, et vehementer doleat et ingemiscat. Qua
Abbreviated transcription (Latin):
deli cõmitt tur. int̾ pcc̃a ignorã¬
tie deputat᷑. Nam si ⁊ hoc sciat se
peccare cũ peccat. nescit tñ exami¬
nare pondꝰ pcc̃r. nescit enĩ illud ñ
posse expiari: nͥ ꝑ mortẽ hoĩs dei.
Caligo itaq huiꝰmodi ignorãtie
supͣ modũ leiugat ĩ manitatẽcul¬
pe. Ap̃iani uͦ qui se recognoscũt
redẽpto a morte ꝑ mortẽ xͥ. ꝓcul
dubio ñ posst̃ ꝑ hꝰmodi ignorantiã
excusari. Ad plenã itaq satiffacti¬
piatur. aliene pocius ꝙͣ ꝓpͥe carnis
mactatõe recontiliat᷑. Infideli itaq
tiffactio. nulla carnis afflictio in¬
uingit᷑. cui ꝓpt̃ priorẽ ignorantiã
Ad expiationẽ pcc̃i hostia concedit᷑
Nam ꝑ passionẽ ⁊ mortẽ xp̃i ab
omĩ rratu ad plenũ p̾gat᷑. Crimino¬

Expanded text:
deli committitur, inter peccatum ignorantiae deputatur. Nam et si sciat se peccasse cum peccat, nescit tamen examinare pondus peccati; nescit enim illud non posse expiari nisi per mortem hominis Dei. Caligo itaque hujusmodi ignorantiae supra modum levigat immanitatem culpae. Christiani vero qui se cognoscunt redemptdubio non possunt per hujusmodi ignorantiam excusari. Ad plenam itaque satisfactipiatur, alienae potius quam propriae carnis mactatione reconciliatur. Infideli itaquetisfactio, nulla carnis afflictio injungitur, cui propter priorem ignorantiam ad expiationem peccati hostia conceditur: nam per passionem et mortem Christi ab omni reatu ad plenum purgatur. Crimino
Abbreviated transcription (Latin):
tentiã creatoris ĩiuria indulget᷑.
⁊ cui et̾na pena debet᷑ purgatoria
sola ⁊ tͣnsctoria pena mutat᷑. Notã¬
dũ aiũ hoc loco qm̃ intfideles ⁊ trimi¬
nosi baptisma cñ fide suscipientes
sic abluunt᷑ debito dampnatõis.
ut ñ teneant᷑ debito expiatõrs.fi¬
deles uͦ ⁊ cͥminosi post lapsũ uere pe

Expanded text:
tentiam Creatoris injuria indulgetur, et cui aeterna poena debebatur, purgatoria sola et transitoria multatur. Notandum autem hoc loco quod infideles et criminosi baptisma cum fide suscipientes sic absolvuntur debito damnationis, ut non teneantur debito expiationis: fideles
Abbreviated transcription (Latin):
ciliatꝰ paganꝰ post crimina
cent̾. qͣm xp̃ianis quilibet post u¬
nũ solũ. huic est qd̃ cuilibet paga¬
no qͣmlibet criminoso. accepto bap¬
tismate nulla inuĩgit᷑ satiffactio.
xp̃iano cũ criminalit᷑ peccanti. s
iam penitẽti ⁊ confitenti ñ suffi¬
cit. sat̾dotis absolutio sola. sñ satis

Expanded text:
ciliatur paganus post crimina centum, quam Christianus quilibet post unum solum. Hinc est quod cuilibet pagano quantumlibet criminoso, accepto baptismate, nulla injungitur satisfactio: Christiano autem criminaliter peccanti, sed jam poenitenti et confitenti, non sufficit
Abbreviated transcription (Latin):
in tnsitoria. Hinc ẽ ꝓpħica illa tã
uora ꝙ̃ tota sententia. Q cumq hora
ingemu̾it pcc̃or saluus erit. Sub
eo namq tẽpore quo salubrit᷑ inge¬
muit causam ueracit obtinuit. ꝑ
ꝙͣ saluari possit: si sub eode mom̃tto
de medio sublatꝰ fu̾it. Pcc̃m gͥ tc̃¬

Expanded text:
in purgatoriam. Hinc est prophetica illa tam vera quam nota sententia: Quacunque hora ingemuerit peccator, salvus erit . Sub eo namque tempore quo salubriter ingemuit, causam veraciter obtinuit per quam salvari possit, si sub eodem momento de medio sublatus fuerit. In
Abbreviated transcription (Latin):
anima affectiones. quib
exercetur ad iurtutes. Dolor
namq de pc̃tis. tunor de sup¬
pliciis. desid̾ium de ꝓmissis
gaudium de p̾mus. quedam
excitia sunt uirtutum. Habet
gͦ uirtittes quib instrattur.
⁊ armatur contra uicia. Pru¬
dentia namq sit quid debeat
facere. Tempantiam ht̃ contͣ
prospera fortitudinẽ contra
Aduersa. iusticiam qua scit
quid cuiq debeat reddere. Pru¬
dentia est scire quid possis. for¬
titudo facẽ qd̃ possis. tẽꝑantia
non p̾sumere quod non possis.
iusticia uelle plus qͣm possis.
Priscentia est in eligendis. tem¬
perantia inutendis. fortitudo in
tolerandis. iusticia in distribuẽ¬
dis. Prisdentie est nil penitend̾
appetere.⁊ nil preter iustum uel¬
le facere. Temperantie est nͥ
uel cogitamus ad rationis nor¬
mam dirigere. Fortitudinis ẽ
t̾renas cupiditates ñ reprimere.
s penitus obliuisci. Iusticie est
omnẽ animi cogitationẽ ad so¬
lum deum erigere. cumq tai
nichil aliud sit sola mentis acie

Expanded text:
anima affectiones, quibus exercetur ad virtutes. Dolor namque de peccatis, timor de suppliciis, desiderium de promissis, gaudium de praemiis quaedam exercitia sunt virtutum. Habet etiam virtutes, quibus instruitur et armatur contra vitia. A prudentia namque scit quid debeat facere: temperantiam habet contra prospera, fortitudinem contra adversa, justitiam qua scit quid cuique debeat reddere. Prudentia est scire quid possit; fortitudo, facere quod possit; temperantia, non praesumere quod non possit; justitia, non velle plus quam possit. Prudentia est in eligendis; temperantia, in utendis; fortitudo, in tolerandis; justitia, in distribuendis. Prudentiae est nihil poenitendum appetere, et nihil praeter justum velle facere. Temperantiae est niquid agimus vel cogitamus ad rationis normam dirigere. Fortitudinis est terrenas cupiditates non solum reprimere, sed penitus oblivisci. Justitiae est omnem animi cogitationem ad solum Deum dirigere, eumque tanquam nihil aliud sit sola mentis acie
Abbreviated transcription (Latin):
sub qͣ ip̃is uisibilis deus ẽ. ⁊ in ea
itidem parte corporeos qua homi¬
in gabriele ⁊ incorporeum quo ĩ¬
angło per corpus. nec angls ab
homine sine corpore usden potest.¬

Expanded text:
sub qua ipsis visibilis Deus est, et in ea itidem parte corporeos qua homicorporeos, qua hoangelo per corpus nec angelus ab homine sine corpore uideri potest.
Abbreviated transcription (Latin):
simꝰ ⁊ debeamus. S quid si intel¬
lectus magno quidem acumine
uigilet ⁊ mod̾ari se nesciat per
maturitatẽ: Ab intellectu gͥ ascẽ¬
datur ad sapĩam ut hoc qd̃ acicte
intellectus inuenit. saprentia
mature disponat. H est illa per

Expanded text:
s ad intellectum. Sed quid si intellectus magno quidem acumine vigilet, et moderari se nesciat per maturitatem? Ab intellectu ergo ascendatur ad sapientiam: ut hoc quod acute intellectus invenit, sapientia mature disponat. Quia igitur per
Abbreviated transcription (Latin):
dit. S eẽ consiliũ non potest. si ĩ¬
tellectu deest. quia qui ñ intelligit
malũ ꝙ agentẽ grauat. quom̾
potest bonum solidare ꝙ aduinat.
Itaq a consilio ascendamus ad in¬

Expanded text:
t. Sed esse consilium non potest, si intellectus deest, quia qui non intelligit malum, quod agentem gravat, quomodo potest bonum solidare, quod adjuvat? Itaque a consilio ascendamus ad in
Abbreviated transcription (Latin):
omĩs claritas hoĩs sicut flos feni.
Discumbit gͦ suꝑfenũ qui carnẽ
suã calcat. ⁊ flores illius qͣi arens
fenũ cont̾it. scł̃i uoluptates sͥ sub¬
ttiens.

Expanded text:
et claritas hominis sicut flos feni . » Discumbit ergo super fenum qui carnem suam calcat, et flores illius quasi arens fenum conterit saeculi voluptates sibi subjiciens.
Abbreviated transcription (Latin):
rentinus de anima sic ꝓnunti¬
at. Longe aluto anima alusd
corpus ẽ. que corpore ⁊ torpẽ¬
te uiget. ⁊ ceco uidet ⁊ mor¬
lumus. recedendum ẽẽ a corpo¬
nimo res considandas. Tunc e¬
rum uidem᷑ consecuturi qd̃ cõ-¬
cupiscimus. ⁊ cuius rei amato¬
res nos ꝓfitemur cum defunc¬
ti erimus. Nam dum iuuimꝰ
uiuimus. ita demũ appropin¬
quabimꝰ applicabimurq scĩe
sinichil aut ꝙͣ minimũ cor¬
pore utam᷑. neq in societatẽ eiꝰ
nͥ quatinus ncc̃e est animũ di¬
mittamꝰ. Ita enim minime reple¬
bim᷑ uiciosa turbulentaq natu¬
ra corporis s puri a contagiorie
eiꝰ in quartũ fac̾e possumꝰ erimus.
⁊ si ita fet̾mus. incorrupti sin¬
ceriq digredientes ad omnia ĩ cor¬
rupta sinceraq ueniemus. Por¬
beati inquit ẽẽ uolumꝰ: corpꝰ est
om̃e fugiendũ. Est gͦ in corporeu̾
quiddã in nobis cui adu̾sa unu̾¬
si corporis contagio ẽ. Et qͥd istud
loquitur. Diligitur corpus ab ant¬

Expanded text:
entis, de anima sic pronuntiat: Longe aliud anima, aliud corpus est, quae et corpore torpente viget, et caeco videt, et morlumus, recedendum esse a corponimo res considerandas. Tunc enim videmur consecuturi quod concupiscimus, et cujus rei amatores nos profitemur, cum defuncti erimus: nam dum vivimus, uiuimus ita demum adpropinquabimus adplicabimurque scientiae, si nihilaut quam minimum corpore utamur neque in societate eius, nisi quatenus necesse est, animum dimittamus. ita enim minime replebimur uitiosa turbulentaque natura corporis, sed puri a contagione eius, in quantum facere possumus, erimus et, si ita fecerimus, incorrupti sincerique digredientes ad omnia incorrupta sinceraque ueniemus. beati, inquit, esse uolumus, corpus est omne fugiendum. est ergo incorporeum quiddam in nobis, cui aduersa corporis uniuersi contagio est, et quid istud lia: diligitur corpus ab ani
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sceo.cͥ. ãnoꝵ nomine uel omne spa¬
num uite p̾serttis uel mora longi
temporis expetuntur. Qui ergo cõ¬
tra annos expleuit ⁊ ad huc puer
idest qui du uixit nec a ftĩs pueri¬
b ẽ correctus. morietur morte et̃¬
na. Et pcc̃or centum annoꝵ .i. qui
nec temporis longinquitate com¬
pesci potuit. a ꝑpetratõe pcc̃i. male¬
dictus erat in die nouissimo. cum
Audierit discedere a me maledicti

Expanded text:
o centum annorum nomine vel omne spatium vitae praesentis, vel mora longi temporis exprimitur. Qui ergo centum annos explevit, et adhuc puer est, id est qui diu vixit, nec a factis puerilibus est correctus, morietur morte aeterna. Et peccator centum annorum, id est qui nec temporis longinquitate compesci potuit a perpetratione peccati, maledictus erit in die novissimo, cum audierit: « Discedite a me, maledicti,
Abbreviated transcription (Latin):
Duod omĩa accia caritas sua
temperet tͣnquillitate cupiditas
omni a corrumpat sua ꝑu̾sitate.
Quod a triplici concupisccentia¬
omĩs labor int̾ior oriatur.¬

Expanded text:
uod omnia accidentia charitas sua temperet tranquillitate; cupiditas omnia corrumpat sua perversitate. Quod a triplici concupiscentiais labor interior oriatur.
Abbreviated transcription (Latin):
intulerit sustinet patient̃. ⁊ ea
que uisserit exequiturꝰ feruent.
qui qͣntum cumq potest insistit
ut deum h̾eat. mandatis uidel̃
illius obtemꝑando sobrie ⁊ iu¬
ste ⁊ pie uiuendo. dm cdiligere
sine omni tunctatione dicendꝰ
est. Eius enun est sña qui non
mentitur. Qui habet manda¬
ta mea.⁊ seruat ea: ille est qui
diligit me. Habet si quidem a¬
mor iste inchoationẽ suam. ꝓ fectũ
suum ꝑfectionẽ suam. Interest
sane qͣntum fu̾it quis in hac di¬
lestione affectuosus. discretus.
fortis. Affestuosus ut dultiter.
discretus ut prudent᷑. fortis ut
diligat ꝑseuerant᷑. Affectuosus
ut qd̃ elegit in desid̾io sapiat.
discretus ne in actu modum ex¬
cedat. fortis neinde aliqua eum
temptatio auertat. Affectus ꝓ¬
dest contra ꝑu̾sas dulcedines. dis¬
cretio contra deceptiones. fortitu¬
do contra ꝑsetutiones. Si quis aũ
in his trib noscitur ẽẽ ꝑfectus.
ñ solum feliciter s ⁊ suauit̃ a¬

Expanded text:
intulerit, sustinet patienter, et ea intulerit, sustinet patienter, et ea quae jusserit exsequitur ferventer, qui quantumcunque potest insistit ut Deum habeat, mandatis videlicet illius obtemperando, sobrie, et juste, et pie vivendo , Deum diligere sine omni cunctatione dicendus est. Ejus enim est sententia, qui non mentitur: Qui habet mandata mea, et servat ea, ille est qui diligit me. Habet siquidem amor iste inchoationem suam, profectum suum, perfectionem suam. Interest sane, quantum fuerit quis in hac dilectione affectuosus, discretus, fortis. Affectuosus ut dulciter; discretus, ut prudenter; fortis, ut diligat perseveranter. Affectuosus, ut quod elegit, in desiderio sapiat; discretus, ne in actu modum excedat; fortis, ne inde aliqua eum tentatio avertat. Affectus prodest contra perversas dulcedines, discretio contra deceptiones, fortitudo contra persecutiones Si quis autem in his tribus noscitur esse perfectus, non solum feliciter, sed et suaviter a
Abbreviated transcription (Latin):
in enuangłio ait. Qui h̃t man¬
data mea ⁊ seruat ea. ille est qͥ
diligit me. Non enun scd̃m mo¬
mentaneos affectus. dei estima¬
dus est amor. s potius scd̃m con¬
tinuam ip̃ius uoluntatis hu¬
mane qͣlitatem. Suam enim
uoluntatẽ dei uoluntati cõiun¬
gere. ut quelibet uoluntas di¬
uina prescribat. his uoluntas
humana consentiat. ut nulla
sit alia causa. cur hoc. aut illud
uelit. nisi quia hoc deum uelle
cognoscit. hoc utiq deum amare
ẽ. Nam ip̃a uoluntas nichil ẽ
aluid qͣm amor. nec aluid dicen¬
de sunt bone aut male uolunta¬
tes. quam boni uel mali amoreᷤ.
Sane het uoluntas sccł̃m duo q̃¬
dam iudicanda ẽ passionem ui¬
delicet ⁊ astionẽ. si uideł ea que
deus intulerit uel inferri ꝑmise¬
rit. patient᷑ sustineat. ⁊ ea que ius¬
serit fement adimpleat. Ceterũ
ut ait beatus gregorius. nemo¬
Sͥ credat. quicquid sibi mens sñ
oꝑibz de lei amore respondeat.
Cuius cumq ergo uoluntas dei
uoluntati concordat. eaq que d̾s

Expanded text:
in Evangelio ait: Qui habet mandata mea, et servat ea, ille est, qui diligit me . Non enim secundum momentaneos affectus Dei aestimandus est amor; sed potius secundum continuam ipsius voluntatis humanae qualitatem. Suam enim voluntatem Dei voluntati conjungere; ut quaelibet voluntas divina praescribat, his voluntas humana consentiat; ut nulla sit alia causa, cur hoc aut illud velit, nisi quia hoc Deum velle, cognoscit, hoc utique Deum amare est. Nam ipsa voluntas nihil est aliud quam amor; nec aliud dicendae sunt bonae aut malae voluntates, quam boni vel mali amores. Sane haec voluntas secundum duo quaedam judicanda est, passionem videlicet et actionem; si videlicet ea, quae Deus intulerit, vel inferri permiserit, patienter sustineat; et ea quae jusserit ferventer adimpleat. Caeterum, ut ait beatus Gregorius , nemo credat quidquid sibi mens sine operibus de Dei amore respondeat. Cujuscunque ergo voluntas Dei voluntati concordat, eaque quae Deus
Abbreviated transcription (Latin):
spiciat. postremo que instrum̃ta
quib passionib magis obuient
sagaciter ꝑquirat. Quib inspec¬
tis congruum instrumtum cuili¬
bet passioni obitiat. ⁊ que mag̃
impugnat feruentiori instantia.
ut ip̃a obruatur insistat. Deniq
passionem libidis facile compri¬
mit uentris restrictio. uagum cor ⁊
instabile iugiliarũ confirmat afflic¬
tio. iram silentium mittigat. tedi¬
um mentis oꝑis sollicitudo castigat.
Nec sic tam̃ unius passionis extinc¬
tioni tota uehementia insistendũ ÷ͥ.
ut ad cetera comprimenda instrum̃¬
tum corporale cdeficiat. net impor¬
tunius laborandum est ut non q̃¬
libet passio sentiatur. s cum sur¬
rexerit ut scd̃m rationis uiditium
compescatur.

Expanded text:
spiciat; postremo quae instrumenta spiciat; postremo quae instrumenta quibus passionibus magis obvient, sagaciter perquirat. Quibus inspectis congruum instrumentum cuilibet passioni objiciat; et quae magis impugnat, ferventiori instantia; ut ipsa obruatur instat. Denique passionem libidinis facile comprimit ventris restrictio, vagum cor et instabile vigiliarum confirmat afflictio, iram silentium mitigat, taedium mentis operis sollicitudo castigat. Nec sic tamen unius passionis exstinctioni tota vehementia insistendum est, ut ad caetera comprimenda instrumentum corporale deficiat nec importunius laborandum est, ut non quaelibet passio sentiatur; sed cum surrexerit, ut secundum rationis judicium compescatur.
Abbreviated transcription (Latin):
nc̃carius ut qui commisit
illicita. ab usu licitoꝵ sese con¬
stringat. In qua restrinctione
duo consid̾anda sunt. modus scil
satiffactionis ⁊ ncc̃ttas purgatio¬
nis. Modus satiffactionis. it
scđm modum culpe. rigor conti¬
nentie extendatur. quatinus se¬
cundum baptiste uocẽ dignos
penitentie fructus faciamus.
Uerum ñ satiffastionis modus
tantum conseruandus est. s etiam
purgationis ncc̃itas ꝑ quirenda.
Nec pro sola satiffactione a licitis
continendum. s etiam pro expellẽ¬
dis uel minuendis passionib q̃
uiciosa consuetudine molescunt.
laboriosis oꝑib insistendum. St̃
enim ext̾ioris hominis excitia.
int̾ioris hominis instrumenta.
quib ⁊ passiones uitiose que ip¬
sam infitiunt animã. facilius
absciduntur. ⁊ int̾ioris faciei sor¬
des quasi confectione quadam
asꝑiori plenius diluuntur. Pro¬
inde sue purgationis sollicito pri¬
mo necesse est ut passiones quib
impugnatur attendat. deuide q̃
sint quib maxime fatigatur̾ in¬

Expanded text:
arius, ut qui commisit illicita, ab usu licitorum sese restringat. In qua restrictione duo consideranda sunt, modus scilicet satisfactionis, et necessitas purgationis. Modus satisfactionis, ut secundum modum culpae rigor continentiae extendatur: quatenus secundum Baptistae vocem, dignos poenitentiae fructus faciamus . Verum non satisfactionis modus tantum servandus est, sed etiam purgationis necessitas perquirenda. Nec pro sola satisfactione a licitis abstinendum; sed etiam pro expellendis, vel minuendis passionibus, quae vitiosa consuetudine inolescunt, laboriosis operibus insistendum. Sunt enim exterioris hominis exercitia interioris hominis instrumenta, quibus et passiones vitiosae, quae ipsam inficiunt animam, facilius abscinduntur, et interiores faciei sordes, quasi confectione quadam asperiore plenius diluuntur. Proinde suae purgationis sollicito primo necesse est, ut passiones, quibus impugnatur, attendat; deinde quae sint, quibus maxime fatigatur, in
Abbreviated transcription (Latin):
nime uisio intellecius est.
Eninũ corpora intelligi ne¬
queunt. Sentiri ab anima ꝑ corpꝰ
queunt. anima uero sicut ꝑ corpꝰ
sentit ita per se intelligit. Est e¬
manus quoq animꝰ ab ignotis¬
nota. alba ab atris corpora tecer¬
adest anima uͥ cogitat. ut loca
que cogitat corporali uisione ñ
cernat sicut ad uͥ inuficat. ut
ip̃ã quȩ iuinfitat sm corporis in¬
terna ñ uideat. Ac sic usqueqͣq
paret animum ⁊ corporea uide
re non posse sñ corpore. ⁊ ĩ corporea cũ corpore uidi¬

Expanded text:
iget, intellectus est. Enimvero corporea intelligi nequeunt; sentiri ab anima per corpus queunt. Anima vero sicut per corpus sentit, ita per se intelligit. Eomanus quoque animus nota ab ignotis, alba ab atris corpora secertamen adest ubi cogitat, ut loca quae cogitat corporali uisione non cernat, sicut adest ubi uiuificat, ut ipsa quae uiuificat sui corporis interna non uideat. ac si usquequaque patet animum et corporea non posse uidere sine corpore et incorporea cum corpore uid