comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cẽt si inueret. ¶It si edes le¬
gatas obdãpnum infectũ
possideri passus ẽ. puto eu
teneri. debuit eĩ reꝓmittẽ.¬
¶fisi mortuum intulit. fe¬
citͤ religiosum locum leg¬
atum. si qdem patrem fã.
intulit. cum alio inferre
non posset.uł tam oportu¬
ne non hr̃et ex test̃o non te¬
nebituran uero teneatur.
ut pretiũ loci pret ⁊ si quid̾
ip̃e pater.fa. illo inferri uo¬
luit. ex testõ non tenebit᷑.
¶ ꝙsi hr̃s intulit suo.arbito
debebit pr̃are. sisit in hrdi¬
tate. Un pretium prẽtur.te¬
stator eĩ qui legauit .ł alio

Expanded text:
legatas ob damnum infectum possideri passus est, puto eum teneri: debuit enim repromittere.Sed si mortuum intulit fecitque religiosum locum legatum, si quidem patrem familias intulit, cum alio inferre non posset uel tam oportune non haberet, ex testamento non tenebitur: an uero teneatur, ut pretium loci praestet? et si quidem ipse pater familias illo inferri uoluit, ex testamento non tenebitur: quod si heres intulit suo arbitrio, debebit praestare, si sit in hereditate, unde pretium praestetur: testator enim qui legauit uel alio
Abbreviated transcription (Latin):
inferriuoluit. uł pretium
locilegataioofferri. Et si ẜ¬
uum nonip̃e occidit si ꝯpu¬
lit ad malefitium. ut aba¬
lio occideretur.uł suplitio
afficeretur e quissimũ crit.
pretium eum prare. ꝙ si su¬
amala mente ad hoc ꝓcessit.
cessabit extimatio. ¶Fuus
legatus. si ab hostib capt
sit sine dolo.i.hyrdis non
prabitur si dolo prabitur.
dp. Turpia legata. que d̃¬
notandi magis legataru
cã ascribuntur. odioscribẽ¬
tis. ꝑnonscrip̃tis hñtur.¬
¶ sititic legatum relictum ẽ
si arbitratuscu mipsissi. ⁊
unotestitore seiꝰ decessissis
ea nupsis legatũ ei db̃i ¶ ꝯsi

Expanded text:
inferri uoluit uel pretium loci legatario offerri.Item si seruum non ipse occidit, sed compulit ad maleficium, ut ab alio occideretur uel supplicio adficeretur, aequissimum erit pretium eum praestare: quod si sua mala mente ad hoc processit, cessabit aestimatio.Seruus legatus si ab hostibus captus sit sine dolo heredis, non praestabitur, si dolo, praestabitur.m.Turpia legata, quae denotandi magis legatarii gratia scribuntur, odio scribentis pro non scriptis habentur.Si Titiae legatum relictum est, si arbitratu Seii nupsisset, et uiuo testatore Seius decessisset et ea nupsisset, lega
Abbreviated transcription (Latin):
uomeoeẽt eodem testoleg¬
atum sine dubiouaset le¬
gatum utriusq.ut marce¬
llus. a p̃ilianũ adieccit.¬
¶Nhr̃s hominem legatum
occident obfacinus hoc est
merentẽ. sine dubio dicẽ¬
dum erit. eum ex testõnõ
teneri ¶E sinoxe dedit. an
tencaturqr põt redimere.
⁊ puto teneri. E⁊ si aĩal o¬

Expanded text:
o esset eodem testamento legatum, sine dubio ualeret legatum utriusque, ut et Marcellus apud Iulianum adicit.Si heres hominem legatum occidit ob facinus, hoc est merentem, sine dubio dicendum erit eum ex testamento non teneri.Sed si noxae dedit, an teneatur, quia potest redimere? et puto teneri.Sed si animal
Abbreviated transcription (Latin):
hrs quedã sua spõte an qn¬
q̃num soluit. quesitũ est.
aneius ꝙ an diẽ existentez
solutum ẽ representatiõe
ireli qua solutione lega
ꝓp ea minus relictum debi.

Expanded text:
sponte ante quinquennium solvit: quaesitum est, an eius, quod ante diem exsistentem solutum est, repraesentationem in reliqua solutione legat non propterea minus relictum deberi,
Abbreviated transcription (Latin):
gauit. Quecũq primista¬
buł dedi cate oniia ab hrdi¬
bꝰquoq hadis mei iduplũ
diri uolo. querit anec sub¬
ititutione. inpuhe mortuo
uiceri de dotis legato dupli¬
canto testatore senfisse fst
q̃ro cumcorpuale

Expanded text:
tabulis dedi, eadem omnia ab heredibus quoque heredis mei in duplum dari volo". quaeritur, an ex substitutione, impubere mortuo,espondi non videri de dotis legato duplicando testatorem sensisse. item quaero, cum corpora le
Abbreviated transcription (Latin):
nem ꝯpetere. aristo.ait. qr
phoc accipiendum sit rogo
hrditatem illam restituas
ator senẜit.ut P̃rditas sua
restituatur¶Qui indistͣ¬
ditarus sũptus fẽs est im¬
putari h̾rdi debet.

Expanded text:
mpetere Aristo ait, quia pro hoc accipiendum sit 'rogo hereditatem illam restituas'ator senserit, ut hereditas sua restituatur. Qui in distreditariis sumptus factus est, imputari heredi debet.
Abbreviated transcription (Latin):
x inuemantur hr̃ditate ĩ.¬
mutile est legatum. siuo
ampliores. post eos quosti¬
uus elegit inceteris ualet
legatum si non ampliores
quã. x qui legati sunt. ꝙ si
minus sũt intantos. q̃tũ
uemiantur. ¶lli si uolet sti¬
chum.do. ꝯditionale c̃lega¬
tum.⁊ non ałr.ad hr̃dem trã¬
sit q̃ silegatarius uoluerit.

Expanded text:
 inueniantur in hereditate, inutile est legatum, si uero ampliores, post eos, quos Titius elegit, in ceteris ualet legatum, sed non in ampliores quam decem qui legati sunt: quod si minus sunt, in tantos, quanti inueniantur. 'Illi, si uolet, Stichum do': condicionale est legatum et non aliter ad heredem transit, quam si legatarius uoluerit,
Abbreviated transcription (Latin):
legat᷑us. siꝗd inhr̃ditate
malitiose fecisse dicatur.
forte rationes inter leuis
atus. ¶Siex płibo hrdib
exdisparib pattib institu¬
tis. duob eadem reslega¬
ta sit.hr̃des non ꝓhr̃dita¬
ria portione s⁊ ꝓiuriludle

Expanded text:
legatus si quid in hereditate malitiose fecisse dicatur forte rationes interleuissatus. Si ex pluribus heredibus ex disparibus partibus institutis duobus eadem res legata sit, heredes non pro hereditaria portione, sed pro u
Abbreviated transcription (Latin):
tine̾᷑ iliud siũbis exprimiat᷑.
Sidomus fuerit legata. li¬
cet pticulatim ita refecta
sit. ut nicħ expristinama¬
teria sr sit tñ dicemus uti
lelegatu manere.at si ea
domodestructa. aliam eod̃
loco testator edificauerit di¬
cemus interire legatũnisi
aliud testatorem sensisse
legatum est. quid enꝑmsi
legatarius aquo emere fũ¬
dum hr̃s iussus est cum ex
neccessitate eum fundum
uenderet nullum inuemi¬
ret eptorem ul exdiuerso
quid si legatari magis ĩ¬
ter eẽt cum fundum emẽ.
nec alit hr̃s uenditurus

Expanded text:
ontineatur, aliud, si verbis exprimatur. Si domus fuerit legata, licet particulatim ita refecta sit, ut nihil ex pristina materia supersit, tamen dicemus utile manere legatum: at si ea domu destructa aliam eodem loco testator aedificauerit, dicemus interire legatum, nisi aliud testatorem sensisse legatum est. quid enim si lega tarius, a quo emere fundum heres iussus est, cum ex necessitate eum fundum uenderet, nullum inueniret emptorem? uel ex diuerso quid si legatarii magni interesset eum fundum emere nec aliter heres uenditurus
Abbreviated transcription (Latin):
ui. nepos patris ꝗ d̾castrẽsii
peculio testm̃ fecit b̾rditate
adiss. acqsisse ei ea. deꝗ bus
pat̾ testan põt. qr castresia ẽe

Expanded text:
ui nepos patris, qui de castrensi peculio testamentum fecit, hereditatem adisset, adquisisse ei ea de quibus pater testari potest, quia castrensia e
Abbreviated transcription (Latin):
ta matri obstabit. ¶Siuo
apd̃ hostes ẽ filius uł nascii
spat᷑ pendet ius matris donec
redierit. uł nascatur. ¶ Sr si
materadmittat᷑.ut puta ab¬
stinuit se abhroitate. affrica¬
nus ⁊ publicuis tẽptant di¬
matre uenire ⁊ tu̾c ei obstẽt
quõt rem hrent nenud nom̃¬

Expanded text:
ta matri obstabit. Si uero apud hostes est filius uel nasci speratur, pendet ius matris, donec redierit uel nascatur. Sed si mater admittatur, ut puta abstinuit se hereditate. Africanus et Publicius temptant dimatrem uenire, et tunc ei obstent, quotiens rem haberent, ne nudum nom
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯstitutũ ẽ ab ipatore nr̃o.¬
¶ Sisi inẜuitute ꝯcepit filiu
⁊ maũmissa ediderit adleor¬
timã h̾rditatem eius admi
sa ẽ adlegutimã h̾rditate ei.
admittet᷑. It fi adhuc p̾gnãs
maũmissa ẽ dicend̾̃ ent ꝓdet¬

Expanded text:
stitutum est ab imperatore nostro.Sed si in seruitute concepit filium et manumissa ediderit, ad legitimam eius hereditatem admitsa est, ad legitimam hereditatem eius admittetur. item si adhuc praegnas manumissa est, dicendum e
Abbreviated transcription (Latin):
cessisse cum omifint subsci¬
tuti b̾roitat̾e eius qͣr si ĩpubes
arrogatus sit dicend est ma¬
matri eius tã uirił sexus qͣ fe¬
minm tã naturales q̃ adop
post emãcipationeita admi¬
ttũtur siexlib̾is nat᷑alib fue¬
rit ut puta nepos naturalis

Expanded text:
cessisse, cum omiserint substituti hereditatem eius. quare et si impubes adrogatus sit, dicendum est ma obstabunt matri eius tam uirilis sexus quam feminini, tam naturales quam adoptpost emancipationem ita admittuntur, si ex liberis naturalibus fuerint, ut puta nepos naturalis
Abbreviated transcription (Latin):
sit ptectus. anei mãcipiaq̃
post ꝓfectione eius. uut mõ¬
tẽ sine cuius q̃ nctoritate
spõte sua ad parẽtes ⁊ notos
sibi hoies infu̇dos legatos trã

Expanded text:
sit profectus, an ea mancipia, quae post profectionem eius aut mortem sine cuiusquam auctoritate sponte sua ad parentes et notos sibi homines in fundos legatos trans
Abbreviated transcription (Latin):
re patit᷑. S⁊ siignorate cosuusfui
Adegĩt. stipłatus fin̾t. nichileino¬
cebit. certe siuissu patromi ꝗmpo
testate est idfecit. dicend est eu
lac lege temͣ. ¶Stipłatus est. c.
opas. Aut in singłos aureos qno
dari non iñ cẽ legem sti płatusq¬

Expanded text:
re patitur. sed si ignorante eo suus filius adegerit stipulatus fuerit, nihil ei nocebit: certe si iussu patroni is qui in potestate est idem fecerit, dicendum est eum hac lege teneri.Stipulatus est centum operas aut in singulas aureos quinos dari: non
Abbreviated transcription (Latin):
cuit laboexistimabat capitis ac¬
cusationẽ eam ẽẽ cinus pena m¬
ors aut ccilãi set ¶Quinoia
detulit. accussasse intellig̃ dus
ẽ nisi abolitionẽ petit idq. ⁊̃ ꝓcu¬
loplacuisse ẜuus refert.¬

Expanded text:
cuit. Labeo existimabat capitis accusationem eam esse, cuius poena mors aut exilium esset. qui nomen detulit, accusasse intellegendus est, nisi abolitionem petit: idque etiam Proculo placuisse Ser
Abbreviated transcription (Latin):
gauit. ut exufuris eiꝰ sũme
ubtis ciburia ⁊ uestiaria pr̃a¬
ret. q̃ statuerat. codicilłaũt
candẽ sumã uetuit dari ga¬
io.scio.sidari publio me̾iu
dubitaretur doceat sibi ate¬
statore inrũctũ uideri scdm
uolũtatẽ testatoris. recepis¬
sse ca hoonera. q̃ ascripta e¬
rãt ei sũme.q̃ in eũ codicil¬
lis trã sferebatur. mpator
hãnt.ut quo.adcũ claudĩo
ta ⁊ uestiaia legata sit tñ hãc
fuisse defuncte cogitationẽ

Expanded text:
gavit, ut ex usuris eius summae libertis cibaria et vestiaria praestaret, quae statuerat: codicillis autem eandem summam vetuit dari Gaio Seio, sed dari Publio Maeviodeliberaretur, doceat sibi a testatore iniunctum, videri secundum voluntatem testatoris recepisse ea onera, quae adscripta erant ei summae, quae in eum codicillis transferebatur. "Imperatorbeant, ut, quoad cum Claudio ta et vestiarium legata sint, tamen hanc fuisse defunctae cogitatione
Abbreviated transcription (Latin):
inponem mittit᷑ ⁊ fructus
custodire ⁊ c̃. debebit. ⁊ rõ qd¬
ẽ hrdem colere agros. ac pos¬
se fructus recdigere sit custo¬
dire legatariũ fructus opte¬
bit. ne abhrde ꝯsumãtur. ꝙ
si hr̃s fructus nolit colere.
pmittenderit legatarioco¬
gere fructus ⁊ coactos ẜua¬
re.Quñ immositales sĩt fiu
ctus quos primoquo tp̃rue¬
ire expediat uendẽ quor le¬
gatariopmittend̾ est ⁊ pre¬
tium ẜuare.Inceteris quo
nẽ hoc erit offitiũ. ut uniu¬
sas res brditarias colligat.
⁊ bi custodiat. ubi domici¬
lium defũctus hu̾it ⁊ sinul¬
la domus sit.Hitationẽ ꝯdu¬
cat. uł orreũ ꝙdã in quores
collecte custodiãtur. Et pu¬
toita legatario custodire

Expanded text:
ionem mittitur, et fructus custodire et cetera debebit. et pati quidem heredem colere agros et fructus redigere, sed custodire legatarium fructus oportebit, ne ab herede consumantur: quod si heres fructus nolit cogere, permittendum erit legatario cogere fructus et coactos servare. quctus, quos primo quoque tempore uenire expediat, uendere quoque legatario permittendum est et pretium seruare. in ceteris quoque nem hoc erit officium, ut uniuersas res hereditarias colligat et ibi custodiat, ubi domicilium defunctus habuit, la domus sit, habitationem conducat vel horreum quoddam, in quo res collectae custodiantur. et puto ita legatarium custodire
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃. Sipłes sĩt institutu
exdiusis ptib. ⁊ om̃s min¬
cẽ substituti pleꝵq creden¬
dũ est ex hisdem ꝑtibosub¬
stitutos exqb instituti sĩt.
ut si forte unus exũtia. scõs
crocto t̾tius ex quadrãte sit
institutus. repudi.ĩte t̾tioĩ.
uim. ptes dundatur. q̃drã.
feratq octo ptes ꝗ exbesse ĩ

Expanded text:
s sint instituti ex diuersis partibus et omnes inuicem substituti, plerumque credendum et ex isdem partibus substitutos, ex quibus instituti sint, ut, si forte unus ex uncia, secundus ex octo, tertius ex quadrante sit institutus, repudiante tertio in nouem partes diuidatur quadrans feratque octo partes qui ex besse
Abbreviated transcription (Latin):
testatoris porio iure potenit
adlib̾tatem pucĩre ex ꝯstitu¬
tione diui marci¶ Ide ⁊ in eo
ꝯ ppria sua data peciña eptus
ẽ abaliquo. Hã ⁊ hic poterit

Expanded text:
testatoris proprio iure poterit ad libertatem pervenire ex constitutione divi marci. Idem et in eo, qui propria sua data pecunia emptus est ab aliquo: nam et hic poterit
Abbreviated transcription (Latin):
las petierit. sic̃ legata.ita
⁊ preceptio. ꝓpte quã patro¬
to. mutilit̾ legatũ datur.
Ẽrgo neca legittimo exhr¬
dati. fideiꝯmissu dari pot̾it.
ꝙ ⁊ legittimi eoiure prãre
cogũtur. qiͣ scripti fuissẽt. si
si ꝯmittẽte aliquo ex lbis

Expanded text:
las petierit, sicut legata ita et praeceptio pro parte, quam patroto inutiliter legatum datur. ergo nec a legitimo exheredati fideicommissum dari poterit, quod et legitimi eo iure praestare coguntur, quo si scripti fuissent. sed si committente aliquo ex liber
Abbreviated transcription (Latin):
nõ ꝑtinet.si. ad ea que põdẽ
nũo mensura. ꝯtinẽtur.⁊
ad ea tm̃ legataptinet. qb
dies nõ est. appositus. ꝓinde
si forte puͣre legatũ esterh
ac adiectione progabitur.
ꝙ si forte .c. mĩchi legata st̃
presẽtiautrũ annua dieda¬
bĩttur. an uero presẽti.a. ⁊. nt
ẜuius ⁊ la beo. presens deberi.
q̃uis igitur supuacua sitħ
adiectio. q̃tum adĩn ⁊. ad ef¬

Expanded text:
 ad ea quae pondere numero mensura continentur. Et ad ea tantum legata pertinet, quibus dies non est adpositus: proinde si forte pure legatum est, ex hac adiectione prorogabitur. Quid si forte centum mihi legata sunt praesentia, utrum annua die dabuntur an uero praesentia? et ait Seruius et Labeo praesens deberi. quamuis igitur superuacua sit haec adiectio, quantum ad
Abbreviated transcription (Latin):
tum sit relictum. cessabit
ea scriptura. qr ħ legatũ ⁊ m̃¬
itiũ ⁊ finem ht.s ⁊ si subodi¬
tione sit legatũ relictũ põt
dici cessare annuã adiectio¬

Expanded text:
t ea scriptura, quia hoc legatum et initium et finem habet. Sed et si sub condicione sit legatum relictum, potest dici cessare annuam adiectio
Abbreviated transcription (Latin):
tore legittie distracta uenda¬
care nõ põt. nam ⁊ ĩutile pup¬
illis. si administratio eoꝵ nõ
fuatur. nemine. scił. emitene
int̃ est tutor soluendo fuerit.i

Expanded text:
tore legitime distractam uindicare non potest: nam et inutile est pupillis, si administratio eorum non seruatur, nemine scilicet emente. nec interest, tutor soluendo fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ qaccepit mutuã pecumã si
qd̾e ꝙ accep̃donauit. ꝯueiet
cũ patronus cuidouunt. lib̾tꝰ.¬
si ⁊ si accep̃ ⁊ ꝓdegit nõ debeti
pd̾e q mutuũ dedit nec ei in¬
putari curdedit:plane si ño
accepit si spopõdit scipulãti
enit fauiane locus. ¶Si fide¬
uissit ap̾me lib̾tus. ułrẽ suã
palio pignori dedit ĩ nocc̃ pa¬
troni. an fauiana locũ hãt
uideamus.⁊ nũqd çũdapno

Expanded text:
 accepit mutuam: si quod accepit donauit, conuenit eum patronus cui donauit libertus: sed accepit et prodegit: non debet perdere qui mutuum dedit, nec ei imputari, cur dedit.Plane si non accepit et spopondit stipulanti, erit Fauianae locus.Si fideiussit apud me libertus uel rem suam pro alio pignori dedit in necem patroni, an Fauiana locum habeat, uideamus et numquid cum damno
Abbreviated transcription (Latin):
nã cessare. ¶Dñ ĩlite nũciuo¬
luit. si qdẽ ꝯtẽpnatus ẽ data
opa. uł ĩ iurc efessus ẽ dicẽ¬
dumerit fauarem locum
peteret ħuidend̾. Et puto he
diminuisse ḋpatrimomoac¬
tionem eĩ debomis diminuit
q̃ admodũsi passus ẽet actio¬
nisdie abire ¶Sisi puta q̃¬
relã inoffitiosi q̃ potuit. uł q̃
aliã forte ĩuirlaruł similez
ĩstituere noluit nõ põt patre¬
nusobeam re fauiana expin¬
at sitrã segit infraud̃e patrõl.
pot̾it patronus fauiana uti.¬
Si silib̾tus filiã dotamit. hoc
ip̃o ꝙ dotanit. ño uidetur. fra¬
darepatronũ. qr pictas patris
ño est rep̾heñdenda. ¶Sipłib

Expanded text:
nam cessare.Quid si in lite uinci uoluit? si quidem condemnatus est data opera uel in iure confessus, dicendum erit Fauianam locum peteret, hic uidendum. et puto hunc deminuisse de patrimonio: actionem enim de bonis deminuit, quemadmodum si passus enis diem abire.Sed si puta querellam inofficiosi, quam potuit, uel quam aliam, forte iniuriarum uel similem instituere noluit, non potest patronus ob eam rem Fauiana experiri.At si transegit in fraudem patroni, poterit patronus Fauiana uti.Sed si libertus filiam dotauit, hoc ipso, quod dotauit, non uidetur fraudare patronum, quia pietas patris n
Abbreviated transcription (Latin):
distracta deferri oditio debet c̃p¬
tori utrũ malit rem ep̃tã hr̃e.
iusto p̃tio. an uõ.are discedere
p̃tio recepto.n õi m̃o rescindẽ
debemus uenditionẽ qͣi lib̾tu
ius uendendi nõ huit. ne frau

Expanded text:
distracta deferri condicio debet emptori, utrum malit rem emptam habere iusto pretio an vero a re discedere pretio recepto: neque omnimodo rescindere debemus venditionem, quasi libertus ius vendendi non habuerit, nec f
Abbreviated transcription (Latin):
t̾elib̾tus nõ.adierit fraudã¬
rit. fauianã cessare.ꝙ mich
uideturueꝵ.qͣuis eĩlegatũ
retro nr̃m sit nisi repudiet᷑
at tñcum repudiat᷑ retro.
nrm̃ nofuisse palãẽ ¶Incet¬
is quor lib̾alitatib qͣs non
amisit islib̾tus eui ꝗs dona¬
tu uoluit. id̾erit ꝓband̾ fa¬
uianã cessare. Sufficit eĩ pa¬
trono sinich̾ de suo ĩ noc̾e ei
lib̾tus alieauit.⁊sind acq̃¬

Expanded text:
libertus non adierit fraudarit, Fauianam cessare: quod mihi uidetur uerum. quamuis enim legatum retro nostrum sit, nisi repudietur, attamen cum repudiatur, retro nostrum non fuisse palam est. in ceteris quoque liberalitatibus, quas non admisit is libertus cui quis donatum uoluit, idem erit probandum Fabianam cessare: sufficit enim patrono, si nihil de suo in necem eius libertus alienauit, non
Abbreviated transcription (Latin):
tur fraudasse patronũ. De at
nos optet eiꝰ q. ilieauit. nõ ei
cui alieãtum ẽ⁊ ita euenit
ut ꝗ fraudis. uł doliꝯsciusñ¬
funit. caredebet. re ĩfraude pa¬
trom alieata. Et si putauit ĩ
mortis çã ei donatũ sit. ꝑt̾e
faciat cũ patronoq̃ admod̾
legatanus patronus facit.¬
Gttuaut ad ea sola reuocã

Expanded text:
tur fraudasse patronum. Omne anos oportet eius qui alienavit, non eius cui alienatum est: et ita evenit, ut qui fraudis vel doli cfuit, carere debeat re in fraudem patroni alienata, etsi putauit ingmortis causa ei donatum sit, partem faciet conpatrono, quemadmodum legatarius patronus facit.Utrum autem ad ea sola
Abbreviated transcription (Latin):
sipaliquoint̾uent qño fint
soluendo coq iure utim̾ Igit᷑
creditor nõ pot̾it famanaꝯuei¬
n debitor pot̾it qde. si poit. et
madati plane sidefitiat mãda¬
ti actio qr donatiois cã int̾ue¬
nit erit fauiane locus. Si ⁊ fi
mãdator ertitit ꝑ aliquolib̾t
ide erit ꝓband. ¶Qu̾auis ãt fa
q̃diuidi nõ possunt ĩ solidum
ꝯpetit ut puta ĩ ẜuitute̾. ¶Si
suo mõuł filiofa. lib̾tus ĩfrau¬
de patrom qd dederit. an adu̾s
me iuditiu fam. anũ ꝯpetatu
deamus ⁊ michi uidet᷑ sufficeͣ
adusus me patrẽꝙ. arbitriu
ꝙiudicis ꝯtincritã in idꝙin

Expanded text:
t soluendo: eoque iure utimur. igitur creditor non poterit Fauiana conueniri: debitor poterit quidem, sed potest et mandati: plane si deficiat mandati actio, quia donationis causa interuenit, erit Fauianae locus.Sed et si mandator extitit pro aliquo libertus, idem erit probandum.Quamuis autem quae diuidi non possunt in solidum competit, ut puta in seruitute.Si seruo meo uel filio familias libertus in fraudem patroni quid dederit, an aduersus me iudicium Fauianum competat, uideamus. et mihi uidetur sufficere aduersus me patremque arbitrioque iudicis contineri tam id, quod in
Abbreviated transcription (Latin):
incẽtenari lib̾ti bõĩs locum habe¬
bit patronus. Quicqd igit᷑ qua
rationealieãnt ea alienatio nł¬
lius mom̃ti est.plane.si qua. ali¬
enauĩt in fraudẽ patrom adhuc
tñ post alienationẽ maior. cẽte¬
narioremaneat. aleatio ꝗder

Expanded text:
i liberti bonis locum habebit patronus: quidquid igitur quaqua ratione alienauit, ea alienatio nullius momenti est. plane si qua alienauerit in fraudem patroni, adhuc tamen post alienationem maior centenario remaneat, alienatio quidem
Abbreviated transcription (Latin):
restimationẽ. ¶Inscitutus hrs
⁊ rogatus restitũe hrditatem
si omissa cã testi legittimã hr¬
ditatẽ possideat. no dubie ut le¬
gata cet̾a ꝙ fidei ꝯmissa ita b̃r¬
ditat̾e quor restituẽ ꝯpellend
c̃. lib̾tates quo t̾adirectas q̃
fidei ꝯmissarias. S⁊ si aliẽos f¬
uos rogatus sit maumttͣe uti¬
ꝙ redimere eos debebit. ¶Eã
aũt decessionẽ patiet̃ is cui resti

Expanded text:
equatur. Institutus heres et rogatus restituere hereditatem si omissa causa testamenti legitimam hereditatem possideat, non dubie ut legata ceteraque fideicommissa, ita hereditatem quoque restituere compellendus est, libertates quoque tam directas quam fideicommissarias. sed si alienos seruos rogatus sit manumittere, utique redimere eos debebit. eam autem decessionem patietur is cui resti
Abbreviated transcription (Latin):
uiuo testatore alicauero so
gatũtibi debetur. ꝙ nõderere¬
tur. si testator stati decessiss i
cere usũ est si mortis tor
ta ĩuematur. licet testif¬
Aꝑ Catomana regula noy
tinet ad hrditates Madeale
ditionales ĩstitutoes noptino

Expanded text:
vivo testatore alienaveris, legatum tibi debetur, quod non deberetur, si testator statim decessissetcere visum est, si mortis tempore nupta inveniatur, licet testa Catoniana regula non pertinet ad hereditates neque ad ea lecondicionales institutiones non
Abbreviated transcription (Latin):
quũ. ꝙ ⁊ sine maũmissi õe hebat
posse sibi defend̾e iuł scripsit nec
eĩ ei noceredebuit ꝙiura patroã¬
tus habebat cumsit. ⁊ pat̃.

Expanded text:
quum, quod et sine manumissione habebat, posse sibi defendere Iulianus scripsit: nec enim ei nocere debet, quod iura patronatus habebat, cum sit et pater.
Abbreviated transcription (Latin):
tione mulicrisoluerunt.
hoc minus filius exdote
hrdes ħt. ¶Sifundum do¬
talem recepissi mulier nõ
h̃ita ratione fructuũ. ꝓpor¬
tioncani quonupta no
fuiss nichominus dedote
agere põt. qrminore dotor

Expanded text:
tione mulieri soluerint: hoc minus filius ex doteeredes habet. Si fundum dotalem recepisset mulier non habita ratione fructuum pro portione anni, quo nupta non fuisset, nihilo minus de dote agere potest, quia minorem dot
Abbreviated transcription (Latin):
D̾. Simarto publico uidi¬
tiodãpnato. ps aliqua bõꝵ
enispulicetur fiscuscredi¬
torib eius satisfacere nẽce¬
sselt interquos uxor quor
ẽ. ¶ Si ꝑat̾. cum ducẽta filie
sue noie dotis gratia ꝓmi¬
sissi. pactus fuerit ne amp¬
lius quã centum ase peterẽ¬
tur.⁊soluto matrimonio¬
ne peterẽtur. nec intelligũ¬
tur cotis cẽꝙ simortuop¬
atre cum hrde eius mantu
agere cepit. istã quoq pecu¬
m̾a indotem erit. ¶Siuol¬
untate filie ꝓcurator apa¬
tre datus litem de dote ꝯte¬
hrdib patris dari optebit.
¶Cum patri dos data eẽt ⁊ ei
filius ex aliqua ꝑte heres

Expanded text:
 Si marito publico iudicio damnato pars aliqua bonorum eius publicetur, fiscus creditoribus eius satisfacere necesse habet: inter quos uxor quoque est. Si pater, cum ducenta filiae suae nomine dotis gratia promississet, pactus fuerit, ne amplius quam centum a se peterentur, et soluto matrimonione peterentur, nec intelleguntur dotis esse. quod si mortuo patre cum herede eius maritus agere coeperit, ista quoque pecunia in dote erit. Si uoluntate filiae procurator a patre datus litem de dote conteheredibus patris dari oportebit. Cum patri dos data esset et ei filius ex aliqua parte heres
Abbreviated transcription (Latin):
magra̾tus abinitiotutore
ydoneũ dedit. ⁊ si satino ex¬
egit. nõ sufficit. Qd̃ si satis
ex egit. ⁊ idoneũ ex egerit e¬
uis postea facultatib lapsi¬
sint tutores uł fideiussores.
fui̾t quo tutele agi põt. sui¬
ficit. Mrobatioaut. nõ pu¬
pillo mncũbit. ut doceat fur¬
iussores soluendo nõ fuiise
cũ accipentur.si magr̾atib
ut doceãt eos soluendos fuisso¬
¶Priu legiũ in bõis magrã¬
tus pupillus nõ h̃t si ⁊ cũ
ceteris creditorib ꝑt̾e hitu¬
rus est. ¶Exigere aut canti¬
oñe magrãtus sic oꝑtet. ut
pupilli euus aut pupillu¬
ip̃e si fari pot. ⁊ inp̾sẽtiaꝵ est
stipuletur. atutorib. Itẽ fide¬
iussorib eoꝵ rẽ saluã fore. aii
sinẽo est ꝗ stipulctur ẜuus
publicus scipulari debet. re
saluã fore pupillo. aut certi
ip̃e magratus. plane ubi ẜ¬
uus publicus uł ip̃e magr̃¬
tus stipulat᷑. dicend̾ est util
actionẽ pupillodandã. ¶S
filius familias fint magra

Expanded text:
ratus ab initio tutorem idoneum dedit et satis non exegit, non sufficit: quod si satis exegit et idoneum exegit, quamvis postea facultatibsint tutores uel fideiussores, empore fuit, quo tutelae agi potest, sufficit.Probatio autem non pupillo incumbit, ut doceat fideiussores soluendo non fuisse cum acciperentur, sed magistratibus, ut doceant eos soluendo fuisse.Priuilegium in bonis magistratus pupillus non habet, sed cum ceteris creditoribus partem habiturus est.Exigere autem cautionem magistratus sic oportet, ut pupilli seruus aut ipse pupillus, si fari potest et in praesentiarum est, stipuletur a tutoribus, item fideiussoribus eorum rem salvam fore: aut, si nemo est qui stipuletur, servus publicus stipulari debet rem salvam fore pupillo, aut certe ipse magistratus. Plane ubi servus publicus vel ipse magistratus stipulatur, dicendum est utilem actionem pupillo dandam. Si filius f
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sepmio ex semissib hrdi¬
b institutis ⁊̃ cet̾is ex h̃r¬
datis minc̾e hroes substi¬
tuit. dem̃ legata ⁊ lib̾tates
dedit posteaita subiccit cõ¬
nelus ⁊salustius ⁊ uaroc
qus ꝑtibꝰ hrdes sũpto. qu¬
omincẽ substituo. Quero
qͣtum uł priores duo ex se¬
missib iscitutiuł poste¬
nores hr̃e debeãt. marccił.¬

Expanded text:
ex semissibus heredibus institutis et ceteris exheredatis invicem heredem substituit, deinde legata et libertates dedit, postea ita subiecit: "Cornelius et Sallustius et Varro aequis partibus heredes sunto, quos invicem substituo": quaero, quantum vel priores duo ex semissibus instituti vel posteriores habere debeant. Marc
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ siqs exhis ĩpubes decessist
ad alteꝵ pt̃e eius trãsfere er
ꝯsilio labeoĩs offilii casellu
trebatri eum qm in pot̾atel
bat solũ b̾rdem fecit. ⁊ ab co
alteri dimidiã ꝑtẽ h̾roitatis
cũ in suã tutelam uenissile

Expanded text:
is ex his impubes decessisset, ad alterum partem eius transferre: ex consilio Labeonis Ofilii Cascellii Trebatii eum quem in potestate habebat solum heredem fecit et ab eo alteri dimidiam partem hereditatis, cum in suam tutelam uenisse
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ nulli substitue. ergo ⁊ adi
breue tp̃s etatis substituer
test̾o relicta sũt peã aditioe
ꝯfirm̃tur. ut legata ⁊ lib̾ta¬
tes scd̃as tñ tabulas ṅo opo¬
tere resuscitari destitutoiãu¬
re cunli test̾õ. qntus mutus

Expanded text:
 nulli substituere.Ergo et ad breue tempus aetatis substitueretestamento relicta sunt, per eam aditionem confirmentur, ut legata et libertates, secundas tamen tabulas non oportere resuscitari destituto iam iure ciuili testamento Quintus
Abbreviated transcription (Latin):
curabinstito reliquerat.
que asubstituto cessaret. ł
quid si substituit ex ꝑte fi¬
dei ꝯmissarium. cui asabͣ¬
stituto reliquerat fidel .s.
In obsura igitur uolunta¬
te.locum hre rescriptum.
dicendum ẽ.¬

Expanded text:
cur ab instituto relinqueret, quae in substituto cessaret? vel quid si substituit ex parte fideicommissarium, cui ab instituto reliquerat fideicommissum? in obscura igitur voluntate locum habere rescriptum dicendum e
Abbreviated transcription (Latin):
traditio factimagis.q̃ uiri
sũt.io ꝙ sufficit unius ex
curatorib psona qa intel¬
ligitur.alt̾ ꝯsentire. Demq
si p̾sẽs sit. ⁊ uetet solui. uetet
uenire uł tradi. N debitor li¬
berabitur.n ep̃torusucapii.¬

Expanded text:
traditio facti magis quam iuris sunt ideoque sufficit unius ex curatoribus persona, quia intellegitur alter consentire: denique si praesens sit et uetet solui, uetet uenire uel tradi, neque debitor liberabitur neque emptor usucapi
Abbreviated transcription (Latin):
uł uni ex dñis uł płib. uel
omiboh̾rs extit̾it neceisar.
nullius eoꝵ hrditate se pot̾it
tutus. suussu unius adieĩt
hrditatem nõ ꝓmaiori ꝑte
interĩ h̾rdem eum facit. q̃ ꝓ
dm̃ca. de mñ oet̾is sotiis. nõ
iube̾tib tacito iure ꝑtes ei¬

Expanded text:
 uni ex dominis vel pluribus vel omnibus heres exstiterit necessarius, nullius eorum hereditate se poterittutus si iussu unius adierit hereditatem, non pro maiore parte interim heredem eum facit, quam pro dominica, deinde ceteris sociis non iubentibus tacito iure partes ei
Abbreviated transcription (Latin):
b Sifideimccomittatur.
ut ꝙ mich̾ relictũ fu̾i̾t.supra
ꝙͣ cape possũ. alii restituam
posse me id capere ꝯstat
uestẽ prioris ocubrne uten¬
di̾ tederat demn itał gauit i¬
uestẽ que cius cã se empta

Expanded text:
 fidei meae committatur, ut, quod mihi relictum fuerit supra quod capere possum, alii restituam, posse me id capere constauestem prioris concubinae utendam dederat, deinde ita legauit: 'uestem, quae eius causa empta
Abbreviated transcription (Latin):
repudiasse eũ expriore hrdit¬
atẽ. expost̾iore aũt. nõ posse
adire. Dicebã nõ posse repu¬
diare cũ ꝗ putaret poscerui.
uałe pmitiauit clodianum
intestatum decessisse.

Expanded text:
repudiasse eum ex priore hereditatem, ex posteriore autem non posse adire. dicebam non repudiare eum, qui putaret posterius ualere. pronuntiauit Clodianum intestatum decessisse.
Abbreviated transcription (Latin):
ad totã cãm fundiptinet.
¶Qunifund̾ mandato meo n
societatẽ michi ⁊ siblemerst.
priusq̃ michi traderet. ita
cũ tibi legauerat. fudum
meũ illi d̾o. negami. ampii¬
nõ ẽet. ita testatũ esse patre
f. ut mãdati hr̃s eius dao¬
retur. ¶Uxori mec ducumfi
dato filius amatre migrni.
si ambocapue hĩta sse̾t legi¬
tum matri debitũri. puta
inq̃uis una nõ bĩtassentĩs
aũt in aliud muncipium
tum rei.quo unah̃itassent
q̃ to libet tp̃re. trebatius. aic.
uideamus. an his u̾bis. dũ
cũ filio meo capucerit. nos
ditio significetur. siea scip¬
tura ꝓsuꝑ uacuo debet brq¬
nõ ꝓbo.sin aũt ꝑmulicre
mora nõ est. quominusaͥ
filio hĩtet legatũ ei debi ¶S
ctes ali ẽas. ut dares dãpnat̾
sis n cas ulla ꝯditiõe emcre
possis estimare iudicẽ opti
ateius scribit qͣti edes situi
p̃tio iusto soluto. hrs lib̾etr
It̃ẽꝙ iuris ẽ ⁊ si cũ potuisse
ẽmere non emeris.

Expanded text:
tinet. Qui fundum mandatu meo in societate mihi et sibi emerat, priusquam mihi traderet, ita eum tibi legaverat " fundum meum illi do". negavi amplinon esset ita testatum esse patrem familias, ut mandati heres eius damnaretur. 'Uxori meae, dum cum fius ducenta dato': filius a matre migrauit. si ambo Capuae habitassent, legatum matri debitu iri putaui, quamuis una non habitassent: sin autem in aliud municipium tu iri, quo una habitassent quantolibet tempore: Trebatius ait. uideamus, an his uerbis 'dum cum filio Capuae erit' non condicio significetur, sed ea scriptura pro superuacuo debet obo. sin autem per mulierem mora non est, quo minus cum filio habitet, legata ei deberi. Si aedes alienas ut dares damnatus sis neque eas ulla condicione emere possis, aestimare iudicem oportere Ateius scribit, quanti aedes sint, ut pretio soluto heres liberetur. idemque iuris est et si potuisses emere, non emeres.
Abbreviated transcription (Latin):
libeꝵ fie̾ri. la beo putat. si tu¬
bo. cũ qui remãsiss in pote¬
state. libeꝵ futurũ ⁊ legatũ
h̃iturum.putat tubonis
snĩam uolũtati defũcti ma¬
gis puto conuenire.
gina bebat. ita legauit po¬
eula oleagina paria.duo.R.
unũ par segatũ ẽẽ qr nõita
ẽẽnt. bina parian ita pocu¬
loꝵ paria duo. Ide ⁊ trebatiu
¶Qui ortos publicos.are.p.
erat ⁊ br̃dem.eã ꝯductione
dem tenerisinere fri. hoc ã¬
plius hrdem mercedẽ quor
¶Cum testoscriptũ ẽet. stic

Expanded text:
liberum futurum Labeo putat: sed Tubero eum, qui remansisset in potestate, liberum futurum et legatum habiturum putat. Tuberonis sententiam uoluntati defuncti magis puto conuenire. ginea habebat, ita legauit: pocula oleagine‹a› paria duo. respondi unum par legatum esse, quia non ita esset: bina paria neque ita: poculorum paria duo: idem et Trebatius. Qui hortos publicos a re puerat et heredem eam conductionem dem teneri sinere frui: hoc amplius heredem mercedem quoquCum testamento scriptum esset: "Stic
Abbreviated transcription (Latin):
relictũ sinc. adiectione sũme
nchuider huic ascriptum.
melaait.s⁊c̃uerior neruesẽ¬
titia ꝙ testatorpr̃are solitus
fuit. ioinderi relictum .simi¬
mus erdignita te ꝑsõe statin¬

Expanded text:
relictum sine adiectione summae, nihil uideri huic adscriptum Mela ait: sed est uerior Neruae sententia, quod testator praestare solitus fuerat, id uideri relictum: si minus, ex dignitate personae stat
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯi⁊ sicum distrabere deb̾et.
nofecit lata culpa.noleuia
rebosuis ꝯ sucta negligẽtia.
huiusmoli reirationemi
recidet. si si edes huste sunt
culpe eius redoet rationem.
pretea si ꝗ ptũis existãt ⁊̃ par¬
tuumptus. qa in fructibus

Expanded text:
sed et si, cum distrahere deberet, non fecit lata culpa, non leui et rebus suis consueta neglegentia, huiusmodi rei rationem reddet. sed et si aedes ustae sunt culpa eius, reddet rationem. praeterea si qui partus extant et part
Abbreviated transcription (Latin):
post młtum tpris restituat
cum presẽti die fideiomisu
sit declucta qͣita restituet.
fructus eiꝰ ꝓcepti fũt negli¬
gentia perẽtis nõ uiditĩo
defũcti ꝑcepti indẽtut alia
cã est. si suhodirione ul̃

Expanded text:
post multum tempori‹s› restituat, cum praesenti die fidei commissum sit, deducta quarta restituet: fructus enim qui percepti sunt neglegentia petentis, non iudicio defuncti percepti uidentur. alia causa est, si su
Abbreviated transcription (Latin):
temonius uir p̃torius eu
filns siris abuxore diuortio
sepata. si morte patris suu
ris fuisset effecti fideiomi
relictum ẽet eos emacipar
postemãçipatione fideiomi¬
ssũ petebãt decreuisse igitu
duuu marcum refert ficels.¬
intelecta matris uolu̾tate
Que qr nõ crediderat patr
eosemãcipatuꝵ distulerat
inmortẽ eius fideio missi
nõdilatura idin mortali¬
tatemsi eum emacipatur

Expanded text:
emonius uir praetorius, cum filiis suis ab uxore diuortio separata, si morte patri‹s› sui iuris fuissent effecti, fideicommissum relictum esset, eos emancipauerat: post emancipationem fideicommissum petebant. decreuisse igitur diuum Marcum refert fidintellecta matris uoluntate, quae quia non crediderat patrem eos emancipaturum, distulerat in mortem eius fideicommissum non dilatura id in mortalitatem, si eum emancipatur
Abbreviated transcription (Latin):
cedens. duos hrdes instituit
tertiũ ex hr̃dauit. eñ funt̾
erͣncolegauit.diui. seueru:
paruisse uolũtati defũcti. fi¬
s̃̃. S si cũ duos ex br̃dauit.
unũ hr̃dem instituit funõ
extraneo legauit.ut putat
marcelł. posse ex hrdatos pe¬
tere fidci ꝯmissũ. ꝙ eueĩt. ⁊ si
uuus filios em̃a cipass. ⁊
postea fundũ alic̃ass. Esi õs
filu hrdes instituti sint exdi¬
sparib ptib. nõ possũt petẽ
ficeiꝯmissũ exminore ꝑtescͥp¬
ti. ut iriles. nõhrditarias ꝑ¬
tes in eo hãnt. ueꝵ est eĩ infa

Expanded text:
cedens duos heredes instituit, tertium exheredauit, eum fundum extraneo legauit, diui Seuerus paruisse uoluntati defuncti filium.Sed et si, cum duos exheredauit, unum heredem instituit, fundum extraneo legauit, ut putat Marcellus posse exheredatos petere fideicommissum. quod euenit et si uiuus filios emancipasset et postea fundum alienasset.Sed si omnes filii heredes instituti sint ex disparibus partibus, non possunt petere fideicommissum ex minore parte scripti, ut uiriles, non hereditarias partes in eo
Abbreviated transcription (Latin):
lia resẽ. pet̾e possũt Int̾du
legatus. uł ꝑfidei ꝯmissũ re¬
lic̾tus ułuti si alienus uł ꝓ
relictus. ut unusꝗsq ĩ solid
capiãt .s. si sineculpa brdis.¬

Expanded text:
a res est, petere possunt.Interdum legatus uel per fideicommissum relictus, ueluti si alienus uel lrelictus, ut unusquisque in solidum capiat, scilicet si sine culpa heredis
Abbreviated transcription (Latin):
gestũ estꝰnã ⁊ infuriosi curato¬
rib neutilitates furiosi inpe¬
diãtur. pretorum eoꝵ curatio¬
de his quos pares destinauit te¬
st̃o. ip̾e aũt ꝯfirm̾auitut si pa¬
rẽs declarauit. q̃ uelit tutela.

Expanded text:
gestum est: nam et in furiosi curatoribus, ne utilitates furiosi impediantur, praetor uni eorum curatioor facit et de his, quos parens destinauit testamento, ipse autem confirmauit, ut, si parens declarauit, quem uelit tutela
Abbreviated transcription (Latin):
atem eius ex ea lege ad subst¬
tutos ꝑtincre. Siuo ninopa¬
tre filius in hostrũ pot̾atem
puemĩt nõ cxistimolegicor¬
nelic locum ẽc. qr nõ efficitũ
ꝑc̃a ut is q nulla bõa incunt¬
te reliqdhrdes hãt. Quare q̃
si pubes filius uino patrecip¬
tus fuit. demñ mortuomcum¬
tate patre ip̃e in hostũ potat
decesẜit patris hrditas exlege

Expanded text:
itur hereditatem eius ex ea lege ad substitutos pertinere: si uero uiuo patre filius in hostium potestatem peruenerit, non existimo legi Corneliae locum esse, quia non efficitur per eam, ut is, qui nulla bona in ciuitate reliquit, heredes habeat. quare etiam si pubes filius uiuo patre captus fuerit, deinde mortuo in ciuitate patre in hostium potestate decesserit, patris hereditas ex lege
Abbreviated transcription (Latin):
tus ẽ. Et si qd̾ẽ cõiure testa¬
tus c̃. nulla dubitatio ẽ. qu
ualeat.S sut miles fecis¬
sũptus fuissi. post q̃ desut ĩ
nuis ẽc utrum intra annũ.
an post ãnum cognoui ̃tra
ãnum cum assũptũ. Ergo
sic̃. adhuciure militari uale¬
ret. rursus eode uire possi te
mouebat. ꝙalia militia est
nere militicsño loquordeco.

Expanded text:
tus est. et si quidem communi iure testatus est, nulla dubitatio est, quin valeat. sed si ut miles fecisadsumptus fuisset, postquam desiit in numeris esse, utrum intra annum an post annum: cognovi intra annum eum adsumptum. ergo si, cum adhuc iure militari valeret, rursus eodem iure posset temovebat, quod alia militia est nere militiae. non loquor de eo,
Abbreviated transcription (Latin):
in cauit tetiti rogofideiqi
tucꝯmitto. ut margarita
quã tibi pignori dediuedus
⁊ deducto oi debito tuoꝙapls
erit. id om̃e filie mec rescitu¬
as exea scriptura filiã afrefi¬
dei ꝯmissũ petere posse utizar¬
tiones suas. adusus debitore
ei praret. hoc eĩ casu eũ quicre¬
ditor fuissi. debitorẽ intellig̾
ris sũmam debiti excedat
non aũt mirandũ. si cũ ali
rogatus sit. alius fideiomis
ceptis .c. illũ ẜuũ maumita¬

Expanded text:
cauit: 'te, Titi, rogo fideique tuae committo, uti margarita, quae tibi pignori dedi, uendas et deducto omni debito tuo quod amplius erit id omne filiae meae restituas'. ex ea scriptura filiam a fratre fidei commissum petere posse, ut is actiones suas aduersus debitorem ei praestaret: hoc enim casu eum, qui creditor fuisset, debitorem intellris summam debiti excedat. Non autem mirandum, si, cum alius rogatus sit, alius fidei commacceptis centum illum seruum manumit
Abbreviated transcription (Latin):
mus possidcat. nec nc. litisꝯ
restate tp̃c. spectari debet. ¶Ser¬
te si ua cãtia bona qs posside¬
at ⁊ quadͣrienmũ pret̾ient
ĩdubitãte᷑ ꝯueniri pot̾it ex
hac ꝓte edicti. qr ⁊ omisit cã
resti. ⁊ qr abĩtestato possedit
⁊ qd̾e sic. ut p̃scriptione q̃de¬
ẽni tutus sit. ¶ Si patronꝰ
excebita sibi portione br̃s
scriptus dato sibi cob̾rde ex
alia ꝑte omiẜit ĩstitutionẽ.
qr debita pars eius erat exa¬
usta omiẜit ⁊ cobrs. dem̃ po¬
ssideat patronus. ib ĩtestato
legictimã b̃rditatem tota
dãdam ineum legatoꝵ ac¬

Expanded text:
mus, possideat nec ne? litis contestatae tempus spectari debet.Certe si uacantia bona quis possederit et quadriennium praeterierit, indubitate conueniri poterit ex hac parte edicti, et quia ab intestato possedit et quidem sic, ut praescriptione quadriennii tutus sit.Si patronus ex debita sibi portione heres scriptus dato sibi coherede ex alia parte omiserit institutionem, quia debita pars eius erat exhausta, omiserit et coheres, deinde possideat patronus ab intestato legitimam hereditatem totam, dandam in eum legatorum ac
Abbreviated transcription (Latin):
dicemus si bisde ⁊ ex testole
gata ⁊ fidei ꝯmissa abĩtesti¬
tofui̾nt derelicta ⁊ pretea ali¬
is  fidei ꝯmissa. an ordinci
lũ debeamus facere. q̃ uil.
mostrat.an uo ꝯtribuemi
om̃s fidei ꝯmissarios qieqlt
Et magis ẽ. ut ita distigui¬
mus. multũ interee utur
ĩcidit in edcm̃ hr̃s. an no n
si ĩcidit p̾ferendi eit huqb
sim uõ non incidit. qr beesi
it testatoris uolũtas ut d¬
ret facultatẽ. ⁊ ab ĩtestato
exequata. ¶Ho sĩplicit.at
p̃tor pollicitus est. sedatuni
actione.sicã cognitanã sũ
ĩuenerit testatorẽ huiusrte
auctorem ẽe. ip̃mꝙ pmisis¬
se ab ĩtestato succedere. aut
si qua alia iustã cã omitten¬
di int̾uenerit. utiq nõdab¬
it actionẽ meũ legatoꝵ hte
si int̾uenerit boã Adaliũpt¬
nere nõ dabit actione̾. si tn¬

Expanded text:
dicemus, si isdem et ex testamento legata et fideicommissa ab intestato fuerint relicta et praeterea aliis fideicommissa? an ordinem illum debeamus facere, quem Iulianus monstrat, an uero contribuemus omnes fideicommissarios quasi aequales? et magis est, ut ita distinguamus multum interesse, utrum incidit in edictum heres an non. nam si incidit, praeferendi erunt hi quibus sin uero non incidit, quia haec fuit testatoris uoluntas, ut daret ei facultatem et ab intestato exaequata.Non simpliciter autem praetor pollicitus est se daturum actionem, sed causa cognita: nam siue inuenerit testatorem huius rei auctorem esse ipsumque permississe ab intestato succedere aut si qua alia iusta causa omittendi interuenerit, utique non dabit actionem in eum legatorum.Item si inuenerit bona ad alium pertinere, non dabit actionem, si
Abbreviated transcription (Latin):
le iuditiũ si mois dies post tu¬
telã fimitã supuẽit. ꝙsidies.
ad huc durãte tutela ueĩt pu

Expanded text:
e iudicium, si modo is dies post tutelam finitam superuenit: quod si dies adhuc durante tutela uenit, pu
Abbreviated transcription (Latin):
stm fecisse. filiũ ex testõ pat¬
ri brdem ẽẽ. ¶hoc falsũ pute
nã filius emãcipatus. cu hr¬
ditate test̾odatam.ad seꝑti¬
nere noluit.ꝯtimio eã ad sẜ¬
stitutũ b̾rdem trãsmisit. nec
põt uideri ꝓhrde gessisse. qui
broitatem omittẽt ex aliap¬
te edicti. possõnem boꝵ petat
Paulus ⁊ ꝓculus laboonis.¬

Expanded text:
cisse, filium ex testamento patri heredem esse. hoc falsum puto: nam filius emancipatus cum hereditatem testamento datam ad se pertinere noluit, continuo ea ad substitutum heredem transit nec potest videri pro herede gessisse, qui, ut hereditatem omitteret, ex alia parte edicti possessionem bonorum petat. Paulus: et Proculus Labeonis
Abbreviated transcription (Latin):
cũ quis rogatus ẽ accẽptas
ta qͣtitate. portionẽ restitũ
duplex ẽ fidei ꝯmissũ. umi
ut possit petere qͣtitatẽ ꝑitͥ
portionẽ cedere. alurdut al
nõ petat. tñ cogatur. fite¬
missario restituere. ꝑito
prare q̃titatem. ¶Si quis
ita scripẜit. suffitĩt tibin
la re. ¶ Sic fitei ꝯmissurelie¬
dari uolo. qi ꝯditionale fud

Expanded text:
cum quis rogatur accepta certa quantitate portionem restituere, duplex est fideicommissum, unum, ut possit petere quantitatem paratus portione cedere, aliud, ut et si non petet, tamen cogatur fideicommissario restituere parato praestare quantitatem. Si quis ita scripserit: 'sufficiunt tibi la re'. Sic fideicommissum relicdari uolo' quasi condicionale fid
Abbreviated transcription (Latin):
snpepetere põt. ꝓquolega¬
tum. relictum ẽ. multum
aut interẽe arbitror. cui
platione testator fecerit. ple¬
rũꝙ au̾t intelligendest.
priuati cã hoc fecisse. licet
emolum̃tum publicano
q̃ratur. ¶Sim ope cuntati
faciendo. aliqd relictũ sit.
unum q̃ꝙ hr̃dem in soliḋ
tenen.duius marchus ⁊

Expanded text:
se petere poterit, pro quo legatum relictum est. multum autem interesse arbitror, cui mplatione testator fecerit. plerumque autem intellegendum est privati causa hoc fecisse, licet emolumentum publicano quaeratur. Si in opere civitatis faciendo aliquid relictum sit, unumquemque heredem in solidum te
Abbreviated transcription (Latin):
postea iꝯsũ pẜit ex solupo
ei post̾iore fidei ꝯmisso se
siꝗs çertam q̃titatem cui
reliq̃rit. ⁊ ad didit. facui
hrãc sũmam posse opensi
cũ debitor sit fidciomisi¬

Expanded text:
postea is consumpserit exsoluto et posteriore fideicommisso. Item si quis certam quantitatem cui reliquerit et addiderit faci lius hanc summam posse compensari, cum debitor sit fideicommi
Abbreviated transcription (Latin):
fitei ꝯmissũ relinq̃re exeo
ꝗs possit uideamus. ⁊ pu¬
toposse. cum ei dirui nece¬
sse sit.nulla dubitatio est.
quĩ. s.s. ĩpecdimto nõ sit.
¶Si hr̃s rogatus sit certa
sũmam usuris certis fen¬
oridare. utile ẽ fidei ꝯmis¬
sum.S⁊ metianus put¬
at. nõ alit̾ cogenõ cretẽ.
q̃ si ydonee caueatur. Sz
ego ꝓcliuiorsũ. ut pute
cautione non ẽẽ exigenda
¶Si ẜuo alico militia relĩ
deberi. aut ignorauit.⁊ ĩ¬
hoc denẽgari fidei ꝯmissi ꝑ¬
secutio debet qr si scss ẜuũ

Expanded text:
fideicommissum relinquere ex eo quid possit, videamus. et puto posse: cum enim dirui necesse sit, nulla dubitatio est, um impedimento non sit. Si heres rogatus sit certam summam usuris certis faenori dare, utile est fideicommissum: sed Maecianus putat non alias cogendum credere, quam idonee ei caueatur: sed ego procliuior sum, ut putem cautionem non exigendam. Si seruo alieno militia relinqtimationem deberi: aut ignorauit, et denegari fideicommissi persecutio debet, quia, si scisset seruum,
Abbreviated transcription (Latin):
ri põt no estimationẽ esse
ui ꝑfidei ꝯmissũ reliq̃rit
relictũ est. rursus ei reliq̾¬
rit.q̃rebaturan sequens
fidei omi ssũ ualcatułan
exigere h̃rs debeat cautio¬
nc̃. salua fore.x. ne coga¬
turad pr̃ationẽ: ⁊ an si se¬
pius pdidissi. se pius ei
sartiatur ficei ꝯmissũ. di¬
uus pius rescripsit nica
utionẽ exigendã ⁊ non
aplius q̃semel. post q̃ ꝑ¬

Expanded text:
nem esse ui per fideicommissum reliquerit relictum est, rursus ei reliquerit, quaerebatur, an sequens fideicommissum ualeat uel an exigere heres debeat cautionem salua fore decem, ne cogatur ad praestationem, et an, si saepius perdidisset, saepius ei sarciretur fideicommissum. diuus Pius rescripsit neque cautionem exigendam et non amplius quam semel, postq
Abbreviated transcription (Latin):
nũuirũ.collocare fidei omissa
nus potint. Et futa sit. si teñ
offenderit. eq̃ drbeb̾r. nec pot̾it
sialius uir bonus ⁊nõ infe¬
stus ut meritũ potuit admit¬
tere. ¶Sec uerba te fili rogo.
ut pͥdia que ad te puenerĩt.
ptua diligẽtia diugas.⁊ cu¬
ñ coragas ut possĩrad filioᷤᷤ
tuos puerre. licet nõ satis expri¬

Expanded text:
num collocare fideicommissa rius potuit: et si ita sit 'si te non offenderit', aeque debebitur: nec poterit si alius uir bonus et non infestus meritum potuit admittere. Haec uerba: 'te, fili, rogo, ut praedia, quae ad te peruenerint, pro tua diligentia diligas et curam eorum agas, ut possint ad filios tuos per
Abbreviated transcription (Latin):
tionale fite¬
omissuest. ⁊ primã uolũta¬
ti erigit. Ieroq post primã
uolũtatem. nocrit arbitri¬
ui hr̃dis. dicendi senolui¬
uerit cctum ht q̃ diu muat
isa quo fidci omissũ relictũ
est. uinsi añ quam ded̾erit õ¬
cess̾it hr̃s ip̃̾ius pratisi ⁊ si
ficciomissarius. ante qͣ brs

Expanded text:
nale fideicommissum est et primam uoluntatem exigit: ideoque post primam uoluntatem non erit arbitrium heredis dicendi noluiluerit' tractum habet, quamdiu uiuat is, a quo fideicommissum relictum est: uerum si antequam dederit, decesserit, heres eius praestat. sed et si fideicommiss
Abbreviated transcription (Latin):
ditione legati iuderi defecis¬
se ficciomĩssariũ. quamqͣat
fidciomissũ ita relictũ. nõ de¬
tile tibi inisũ fuĩt. uł uidebi¬
turdelebitur: nõ cĩ ad plenũ
arbitriũ uolũtatis iordi s̃uo

Expanded text:
dicione legati uideri decessisse fideicommissarium. Quamquam autem fideicommissum ita relictum non detile tibi fuerit uisum' uel 'uidebitur', debebitur: non enim plenum arbitrium u