comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ nec p̃teritti transierunt. ⁊ sutu¬
ra iam facta sunt. Itt que om̃s scos
suos ante mundi constitutionẽ dilex̃
sicut p̃destinauit. Sed cũ cõuertunt᷑.
& inueniunt illum. tunc incipere
abeo diligi dicuntur. Si quomodo
S ic eiam cũ iratus malis dicitur. & pla¬
cidus bonus. illi muttaitur nõ ipse. sic̃
lux infirmis ocłis asꝑa. firmas lenas ẽ.
psorum scilic& mutatione non sua:¬

Expanded text:
quem nec praeterita transierunt et futuquem nec praeterita transierunt et futura iam facta sunt. itaque omnes sanctos suos ante mundi constitutionem dilexit, sicut praedestinauit, sed, cum conuertuntur et inueniunt illum, tunc incipere ab eo diligi dicuntur, ut eo modo sic etiam, cum iratus malis dicitur et placidus bonis, illi mutantur, non ipse, sicut lux infirmis oculis aspera, firmis lenis est, ipsorum scilicet mutatione, non sua
Abbreviated transcription (Latin):
refugimus. Num quid tunc fit aliquid
meius natura. quando antequã adeũ
refugeremus nõ erat : In nobis ergo
st aliqua mutitio. De teriores enĩ fuimꝰ
antequã adeũ refugemus. & effi¬
cimur ad eũ refugiendo meliores. In
illo autẽ nulla. Sic & pater nr̃ ẽẽ
incipit. cũ ꝑ eius gr̃am regeneram᷑.
qm̃ dedit nobis potestatẽ. filios dei
fieri. Substantia ittiq nr̃a mutat᷑
inmelius. cũ filii eius efficimur. Si¬
mul &ille pater nr̃ eẽ incipit. sed nul¬
la sue comutatione substant ie:
uod ergo temporaliter dici incipit ds̃
quod antea nõ dicebatur. manfestũ ẽ
relatiue dici. Hõ tamen scđm accidẽs
dei. quod ei aliquit acciderit. Sed
plane scđm accidens eius. ad quod dici
aliquit ds̃. incipit relatiue. Ꝙ quod
amicus dei iustus eẽ incipit ipse muta¬
tur. Ds̃ autẽ absit ut temporalit̃
aliquẽ diligat. quasi noua dileccio¬
ne. que in ipso ante nõ erat. aprit

Expanded text:
refugimus. numquid tunc fit aliquid refugimus. numquid tunc fit aliquid in eius natura, quod antequam ad eum refugeremus non erat ? in nobis ergo fit aliqua mutatio — deteriores enim fuimus, antequam ad eum refugeremus, et efficimur ad eum refugiendo meliores — in illo autem nulla. sic et pater noster esse incipit, cum per eius gratiam regeneramur, quoniam dedit nobis potestatem filios dei fieri. substantia itaque nostra mutatur in melius, cum filii eius efficimur, simul et ille pater noster esse incipit, sed nulla suae commutatione substantiae. quod ergo temporaliter dici incipit deus quod antea non dicebatur, manifestum est relatiue dici, non tamen secundum accidens dei, quod ei aliquid acciderit, sed plane secundum accidens eius, ad quod dici aliquid deus incipit relatiue. et quod amicus dei iustus esse incipit, ipse mutatur, deus autem absit, ut temporaliter aliquem diligat quasi noua dilectione, quae in ipso ante non erat, apud
Abbreviated transcription (Latin):
dici de deo. nisiquia ipsius nature.
nchil accidit quomutetur. Ut ea siit
accidentia relatiua que cũ aliqua mu¬
tatione. ex earũ rerũ dequibus dicun¬
tur accidunt. Sicut amicus relatiue
uoluntatis. ut amicus dicatur. Nũmuᷤ
aut̃ cũ dicitur preciũ. relatiue dr̃.
nec toñ mitatus est. cũ eẽ dici cepit
precium. Neq cũ dr̃ pignus. & si qua
similia. Si ergo nũmus podest nulla sin
mutatione tociens dici relatiue. ut neq
cũ incipit dici. neq cũ desinit aliquit
meus natura. uł forma quã nũmusẽ
mutationes fiat. quanto facilius de
illa mncomuttibili dei substenttia debemꝰ
iccipere. Ut ita dicatur relatiue ali¬
quid ad erraturã. ut quã uis temporalit̃
incipiat dici. nõ tmen ipsi substaoitie
dei. accidisse ottelligitur sed illi cre¬
ature ad quã dicitur. Dñe inquid re¬
sugiũ. factus es nobis. Refuguĩ ergo
nr̃m relatiue dicitur. ad nos enĩ reffer¬
tur. & nunc refugiũ nr̃m fit. cũ adeũ

Expanded text:
dici Deum, nidici Deum, ninihil accidit quo mutetur; ut ea sint accidentia relativa, quae cum aliqua mutatione rerum de quibus dicuntur, accidunt; sicut amicus relative voluntatis, ut amicus dicatur. Nummus vero cum dicitur pretium, relative dicitur, nec tamen mutatus est, cum esse coepit pretium; neque cum dicitur pignus et si qua similia. si ergo nummus potest nulla sui mutatione totiens dici relatiue, ut neque cum incipit dici neque cum desinit aliquid in eius natura uel forma, qua nummus est, mutationis fiat, quanto facilius de illa incommutabili dei substantia debemus accipere, ut ita dicatur relatiue aliquid ad creaturam, ut, quamuis temporaliter incipiat dici, non tamen ipsi substantiae dei accidisse intellegatur, sed illi creaturae, ad quam dicitur? domine, inquit, refugium factus es nobis. refugium ergo nostrum deus relatiue dicitur; ad nos enim refertur et tunc refugium nostrum fit, cum ad eum
Abbreviated transcription (Latin):
ne. qui intempore factus est. ciuus uti¬
q dñs. nõ erat antequã eẽt cui essa.
Certe uł ut dñs liominis eẽt. ex tempo
re accidit deo. Et ut om̃is aufferri
uideatur controuersia. certe ut tuus
dñs ess&. audm̃s quomodo eẽ cepimus
ex tempore accidit deo. Aut si & boc
ꝓpter obscurã questionẽ am̃e uidetur
incertũ. quit ut eẽt dñs ppłi isrł. qe
⁊si im erat anime natura. quã ille
ppłs habebat. quo modo nõ querimus.
tamen ille ppls nõ dũ erat ⁊ quando
eẽ cepit appar&. Postremo ut dñs erẽt
huis arboris:⁊ huius segetis extem¬
pore accidit. que modo ẽẽ ceperuns.
iua ⁊ si matheries ipsa iam̃ erat aluit
est tamen dnm̃ ẽẽ matherie. aliud
eẽ iam facte nature. Alio enĩ tempo¬
re est. ꝙiã homo chĩs ligni. ⁊ alio
tempore est dñs arcę. quã ius ex ipso
ligno fabricate. quod utiq nõ erat.
cũ ligni dñs iam essa. Q uomodo igi¬
tur obtinebimus. nichil seđm accidẽs

Expanded text:
ne, qui in tempore factus est, cuius utine, qui in tempore factus est, cuius utique deus non erat, antequam esset cuius esset? certe uel ut dominus hominis ere accidit Deo: et ut omnis auferri videatur controversia, certe ut tuus Dominus esset, aut meus, qui modo esse coepimus, ex tempore accidit Deo. Aut si et hoc propter obscuram quaestionem animae videtur incertum, quid ut esset Dominus populi Israel? Quia etsi jam erat animae natura, quam ille populus habebat, quod modo non quaerimus; tamen ille populus nondum erat, et quando esse coepit apparet. Postremo ut Dominus esset hujus arboris et hujus segetis, ex tempore accidit, quae modo esse coeperunt. Quia etsi materies ipsa jam erat, aliud est tamen dominum esse mafactae naturae. Alio enim tempore est etiam homo dominus ligni, et alio tempore dominus est arcae, quamvis ex ipso ligno fabricatae, quod utique non erat, cum ligni dominus jam esset. Quomodo igitur obtinebimus nihil secundum accidens
Abbreviated transcription (Latin):
ipsũ. quod donatũ diximus. Nã sẽpit̃¬
ne spc̃ donũ. tempora liter autẽ dona¬
tũ. Nam & si dñs nõ dicitur. nisi cum
habere incipit seruũ. iam ista appel¬
latio relatiua extempore est deo.
Non enuĩ sẽpiterna creatura est. cuius l
le est dñs. Quomodo obtinebimus nec
ipsã relatua eẽ accidentia. qm̃ nichil
accidit deo tẽporaliter. quia nõ est
mutabilis. sicut mexordio huius dis¬
putationis tractauimus. Ecce dnm̃
eẽ. nõ sempiternũ hab&. necogam᷑
xiam ereaturã sempiternã dicere.
Quia ille sempiterne nõ dñaretur. nisi
& iã ista sempiterne famularetur. Sic
autẽ nõ potest eẽ seruus. quinõ haba
dnm. sic nec dñs. qui nõ hab&. seruum
propter uarietatẽ. & mutabilita tẽ
s tempora tam̃. nõ intẽpore ex̃ cepisse.
Iõ enĩ erat tempus. antequã incipent
tempora. Ꝙ ideo nõ intempore accidit
deo. ut dns eẽt quia ipsorũ temporũ
dñs erat. que utiq nõ intempore eẽ
ceperunt. Quid respondebit delioni¬

Expanded text:
od donatum diximus. nam sempiterne spiritus donum, temporaliter autem donatum. nam et dominus si non dicitur nisi cum habere incipit seruum, etiam ista appellatio relatiua ex tempore est deo; non enim sempiterna creatura est, cuius est ille dominus. quomodo ergo obtinebimus nec ipsa relatiua esse accidentia, quoniam nihil accidit deo temporaliter, quia non est mutabilis, sicut in exordio huius disputationis tractauimus? ecce dominum esse non sempiternum habet, ne cogamur etiam creaturam sempiternam dicere, quia ille sempiterne non dominaretur, nisi etiam iste sempiterne famularetur. sicut autem non potest esse seruus qui non habet dominum, sic nec dominus qui non habet seruum. propter uarietatem et mutabilitatem, sed tamen tempora non in tempore esse coepisse — non enim erat tempus, antequam inciperent tempora, et ideo non de tempore accidit deo, ut dominus esset, quia ipsorum temporum dominus erat, quae utique non in tempore esse coeperunt — quid respondebit de homi
Abbreviated transcription (Latin):
ille sp̃s nr̃ quo sumus. quia ipse sp̃c est ho¬
minis qui in ipso est. Sed alio modo iste
I nr̃. quo dicimus & panem nr̃m da nob̾.
uã quã & illum spm. qui hominis dr̃¬
utiq accepimus. Quid enĩ habes inqͥd
quod nõ accepisti. Sed aliud. est quod
de morse intellegendũ est. cũ aitei dñs.
ollã de spu tuo & dabo eis. Hoc est da¬
bo illis de spũ scõ. quẽ iam tibi dedi.
Si ergo & quod datur principiũ hab&
eum aquo datur. quia nõ aliunde acce¬
pit illud quod ab ipso ꝓcedit. fatendũ
Hon duo principia. Sed sicut pater &
filius unus ds̃. & ad creaturã relatiue.
unus ereator & unus dñs. sic relatiue¬
ad sp̃m scm̃. unũ principium. Ad crea¬
tura uero pater. ⁊ silius. & sp̃s sc̃s unum
principiũ sicut unus cieator & unus

Expanded text:
ille spiritus noster quo sumus, quia ipse spiritus est hoille spiritus noster quo sumus, quia ipse spiritus est hominis qui in ipso est: sed alio modo iste noster est, quo dicimus et, Panem nostrum da nobis . Quanquam et illum spiritum qui hominis dutique accepimus. quid enim habes, inquit, quod non accepisti? sed aliud est quod ade Mose intellegendum est, cum ait ei dominus: tollam de spiritu tuo et dabo eis, hoc est: "dabo illis de spiritu sancto, quem iam tibi dedi". si ergo et quod datur principium habet eum a quo datur, quia non aliunde accepit illud quod ab ipso procedit, fatendum  sancti, non duo principia, sed sicut pater et filius unus deus et ad creaturam relatiue unus creator et unus dad Spiritum sanctum unum principium; ad creaturam vero Pater et Filius et Spiritus sanctus unum principium, sicut unus creator et unus
Abbreviated transcription (Latin):
Nam & singillatim si interrogemur de
spũ scõ. uerissime respondemus. quod dĩ
sit. cũ patre ⁊ silio. simul unus ds̃ ẽ.
U nũ ergo principiũ adcreaturã dr̃ ds̃.
nõ duo uł tria pricipia. Adse autem
muicem intrinitate si gignens adid qͦd
gignit principium est pater ad filium.
proicipiũ quia genuit euNc:
&pater ad filium. principium est¬
TRUM AUTEM ET Ad sp̃m sc̃m
principium sit pater. qm̃ dictũ
est de patre procedit. nõ parua questio
est. Quia si ita est nõ iam principium
ei tantũ rei erit. quã gignit audfacit.
si &iam ei quã dat. Ubi ⁊ illut elucescit
exeat. sicut in euangelio legitur. Exit
enĩ nõ quo modo natus. s quo modo da¬
tus. Q ideo nõdicitur filius. quia neq
natus est. sicut unigenitus. neq factꝰ
ut ꝑ dei grãm in adoptionẽ nasceretur:
sicut nos. Quod enĩ depatre natũ ẽ
ad patre solũ reffertur. cũ dicit̾ filius.
est. Iuod autẽ datũ est. & ad eum quide

Expanded text:
Nam et sigillatim si interrogemur de Spiritu sancto, verissime respondemus quod Deus sit, et cum Patre et Filio simul unus Deus est. Unum ergo principium ad creaturam dicitur Deus, non duo vel tria principia, ad se autem invicem in Trinitate, si gignens ad id quod gignit principium est, Pater ad Filium principium est, quia genuit eum. Pater ad Filium principium estUtrum autem et ad Spiritum sanctum principium sit Pater, quoniam dictum est, De Patre procedit, non parva quaestio est. Quia si ita est, non jam principium ei tantum rei erit quam gignit aut facit, sed etiam ei quam dat. Ubi et illud elucescit,exeat, sicut in Evangelio legitur . Exiit enim, non quomodo natus, sed quomodo datus; et ideo non dicitur filius, quia neque natus est sicut Unigenitus, neque factus ut per Dei gratiam in adoptionem nasceretur, sicuti nos. Quod enim de Patre natum est, ad Patrem solum refertur cum dicitur Filius, er: quod autem datum est, et ad eum qui de
Abbreviated transcription (Latin):
diceretur ei tu quis es. respondit. Prm¬
cipiũ qui & locor uobis. Sed num quid
patris principium Creator ems quippo
hostendere uoluit. cũ se dix̾ esse priei¬
piũ. Sicut pater principium est erea¬
ture. quod ab ipso sũt omĩa. Nam &
creator relatiue dicitur ad erraturã.
sicut dñs adseruũ. ideo cũ dicimꝰ
& patrẽ principiũ. ⁊ filiũ principiũ
nõ duo principia creature dicimus.
quia pater ⁊ filius. simul ad creaturã
unũ principiũ est. sicut unitt creator
sicut & unus ds̃. Si autẽ quicquid i
se man& ⁊ gignit aliquit uł oꝑatur.
principium est ei rei quã gigint. uł
ei quã oꝑatur nõ possumus dicere ne¬
gare giam spm̃ scm̃. recte dici princi¬
piũ. quia nõ eũ separamus ab appella¬
tione creatoris. Et seriptũ est de illo qͦd¬
nens oꝑatur. Nõ enĩ maliquit eorũ que
oꝑatur. ipse mutatur ⁊ uertitur. Et

Expanded text:
diceretur ei, Tu quis es? respondit, Pridiceretur ei, Tu quis es? respondit, Principium, qui et loquor vobis . Sed numquid Patris principium? Creatorem se quippe ostendere voluit, cum se dixit esse principium; sicut et Pater principium est creaturae, eo quod ab ipso sunt omnia. Nam et creator relative dicitur ad creaturam, sicut dominus ad servum. Et ideo cum dicimus, et Patrem principium, et Filium principnon duo principia creaturae dicimus, quia et Pater et Filius simul ad creaturam unum principium est, sicut unus creator, sicut unus Deus. Si autem quidquid in se manet, et gignit aliquid vel operatur, principium est ei rei quam gignit, vel ei quam operatur, non possumus negare etiam Spiritum sanctum recte dici principium, quia non eum separamus ab appellatione creatoris, et scriptum est de illo qunens operatur: non enim in aliquid eorum quae operatur, ipse mutatur et vertitur. Et
Abbreviated transcription (Latin):
hoc contingit. ut nõ oiueniatur uocabu¬
lum que sibi uicissim respondeant. que
ad se refferuntur. Iuid enĩ tam mani¬
feste relatiue dr̃ quã pignus: Ad id
quippe reffertur. cuius pignus est. Et
semꝑ pignus. alicuius rei pignus est. Nũ
ergo cũ dicimus. pignus patris:ifilii.
possumus uicissim dicere. patrẽ pigno¬
ris. aud filiũ pignoris At uero cũ di¬
cimus donũ patris ⁊i filii. nõ quidem pos¬
sumus dicere patrẽ doni aud filiũ doni
Ded ut hec uicissim respondeant. dicimiᷤ
donũ donatoris. ⁊ donatorem doni. Quia
hic potuit inueniri. husitaitius uoca¬
bulum illie non pot urt::¬
ICITUR ERGO RELATIue pater
idemq relatiue dicitur principiũ.
⁊ siquit forte aluit. Sed pater ad silium
dicitur. Principiũ uͦ ad omĩa que ab ipso
suns. Item dicitur relatiue filius. re¬
latiue dicitur & uerbũ. ⁊ imago & in
omĩbꝰ his uocabulis ad patrẽ reffertur.
Iichil autẽ horum. pater dicitur. Et
principium dicitur filius. Cũ autem

Expanded text:
ut non inveniatur vocabulum, quo sibi vicissim respondeant quae ad se referuntur. Quid enim tam manifeste relative dicitur quam pignus? Ad id quippe refertur cujus est pignus, et semper pignus alicujus rei pignus est. Num ergo cum dicimus pignus Patris et Filii , possumus vicissim dicere Patrem pignoris aut Filium pignoris? At vero cum dicimus donum Patris et Filii, non quidem sumus dicere patrem doni aut filium doni; sed ut haec vicissim respondeant, dicimus donum donatoris, et donatorem doni; quia hic potuit inveniri usitatum vocabulum, illic non potuiticitur ergo relative Pater, idemque relative dicitur principium, et si quid forte aliud: sed Pater ad Filium dicitur, principium vero ad omnia quae ab ipso sunt. Item dicitur relative Filius, relative dicitur et Verbum et Imago; et in omnibus his vocabulis ad Patrem refertur: nihil autem horum Pater dicitur. Et principium dicitur Filius: cum enim
Abbreviated transcription (Latin):
cũ & ad patrẽ & ad filiũ reffertur. quia
sp̃s sc̃s. & patris. ⁊ filii. sp̃e est. Sed ipsa
relatio nõ appar& in hoc nomine appa¬
r& autẽ cũ dicitur donũ dĩ. Donũ
enĩ est patris &. filii. Ꝙ uia & apatre
num ergo donatoris. ⁊ donator doni
cum dicimus relatiue utrũq ad mu¬
cem dicimus. Ergo sp̃s ses ieffabi
tri & filio potest eadem appellatio cõ¬
utriusq comunio significetur. uo
nus omĩꝑs. Ipse sibi dumiitas. magnitu¬
EC MOUERE DEB&. QM̃Diximus
nõ ei uidetur uicissi respondere uoca¬
bulũ eius adquẽ reffertur. Nõ enim
sicut dicimus seruũ dñi. & dim̃ serui
filiũ patris. ⁊ patrͤis filii. qm̃ ista relati¬
ue dicuntur. ita &iã hic possimus di
lius eius intellegatur sp̃e sc̃s. Item di¬
einus sp̃m scm̃ filii. s nõ dicimus filiũ

Expanded text:
cum et ad Patrem et ad Filium refertur, quia Spiritus sanctus et Patris et Filii Spiritus est. Sed ipsa relatio non apparet in hoc nomine; apparet autem cum dicitur donum Dei : donum enim est Patris et Filii, quia num ergo donatoris, et donator doni, cum dicimus, relative utrumque ad invicem dicimus. Ergo Spiritus sanctus tri et Filio potest eadem appellatio conutriusque communio significetur, vocnus, omnipotens: ipse sibi unitas, deitaec movere debet, quoniam diximus non ei videtur vicissim respondere vocabulum ejus ad quem refertur. Non enim, sicut dicfilium patris et patrem filii, quoniam ista relative dicuntur, ita etiam hic possumus diclius ejus intelligatur Spiritus sanctus. Item dicimus Spiritum sanctum Filii, sed non dici
Abbreviated transcription (Latin):
NERIUS AUTEM Queritur utrũ
quẽ admodũ filius. nõ hoc ttaitum
hab& nascendo ut filius sit. sed om̃ino ut
tantũ ut donũ sit. sed omino ut sit. Altrũ
ergo erat antequã daretur s nõdum
erat donũ. an eo ipso quod claturus eũ
erat ds̃. iam donũ erat ⁊ antequã da¬
retur. Sed si nõ procedit nisi cũ datur
nec proceder& utiq priꝰquã eẽt cui
daretur. quo modo eẽt ipsa substantia
si nõ est nisi quia datur: Sicut filius ñ
tantũ ut sit silius quod relatiue dicit᷑
sed omino ut sit ipsam substtoitiã nascẽ¬
do hab&. An semꝑ procedit sp̃s sc̃s. ⁊¬
nõ extẽpore sed s ab eternitute ꝓcedit.
Sed quia sic procedat ut eẽt donabile.
iam donũ erat. ⁊ antequã eẽt cui da¬
retur. Aliter enĩ intelligitur cũ dr̃
donũ. aliter cũ dr̃ donatũ. Nam donũ
potest eẽ. & anteqũa detur. Donatũ

Expanded text:
erius autem quaeritur, utrum quemadmodum Filius non hoc tantum habet nascendo ut Filius sit, sed omnino ut tantum ut donum sit, sed omnino ut sit: utrum ergo erat antequam daretur, sed nondum erat donum, an eo ipso quo daturus erat eum Deus, jam donum erat et antequam daretur. Sed si non procedit nisi cum datur, nec procederet utique priusquam esset cui daretur; quomodo jam erat ipsa substantia, si non est nisi quia datur: sicut Filius non tantum ut sit Filius, quod relative dicitur, sed omnino ut sit ipsam substantiam nascendo habet? An semper procedit Spiritus non ex tempore, sed ab aeternitate procedit? sed quia sic procedebat, ut esset donabile, iam donum erat, et antequam esset cui daretur. aliter enim intellegitur, cum dicitur donum, aliter, cum dicitur donatum; nam donum potest esse, et antequam detu
Abbreviated transcription (Latin):
ULEL LATIHI. ISCA Ractan di¬
tes & digni auctoritatẽ dixer̃. Am
Cum aliũ modũ aptiorem nõ inuenirẽt
dei uocatur. neç pater sit nec filius.
treᷤ utique sun. Idedq pluraliter dic¬
tum est. ego & pater unũ sumus. Nõ
enĩ dix̃ unũ est. quod sabelliani dicũt.
sed imũ sumus. Tamen cũ queritur
quid tres magna prorsus inopia. hu¬
manũ laborat eloquium. Dictum ẽ¬
autem tumen tres ꝑsone. nõ illud di¬
ceretur sed netaceretU

Expanded text:
ulti Latini ista tractantes et digni auctoritate dixerunt, cum alium modum aptiorem non invenirent, am donum Dei vocatur, nec Pater sit nec Filius, tres utique sunt. Ideoque pluraliter dictum est, Ego et Pater unum sumus . Non enim dixit, Unum est, quod Sabelliani dicunt; sed, unum sumus. Tamen cum quaeritur quid tres, magna prorsus inopia humanum laborat eloquium. Dictum est tamen, Tres personae, non ut illud diceretur, sed ne taceretu
Abbreviated transcription (Latin):
dicimus tres essentias. sic nec tres
magnitudines. Hoc̃ est enĩ deo esse.
quod est magnũ eẽ. Eadem causa
nec magnos tres dicimus. sed unum
magnũ. Quia nõ participatione
magnitudinis ds̃ magnus est. sed se¬
ipso magno magnus est. quia ipse sui
est magnttudo. Noc & debonittie
⁊ de eternitate. & de omĩpotentia dĩ
dictũ sit. omĩbusq omĩno p̃dicam̃tis

Expanded text:
dicimus tres essentias, sic nec tres dicimus tres essentias, sic nec tres magnitudines; hoc est enim Deo esse quod est magnum esse. Eadem causa nec tres magnos dicimus, sed unum magnum: quia non participatione magnitudinis Deus magnus est, sed seipso magno magnus est, quia ipse sua est magnitudo. Hoc et de bonitate, et de aeternitate, et de omnipotentia Dei dictum sit
Abbreviated transcription (Latin):
neq tres magnos. In rebus enĩ que par¬
ticipatione magnitudinis magne sunt
quibus aliud est eẽ. aliud magnas eẽ.
sicut magna domus. & magnus mons
imagnus ãmus. In his ergo rebus ali¬
ud est magnitudo. aliud quod ab ea mag¬
nitudine. magnũ est. & prorsus nohoc
est magnitudo. quod hoc est magna do¬
mus. Sed illa est uera magnitudo qua
nõ solum maggna est domus. que mag¬
na est. & qua magnus est mons quis¬
quis magnus est. s &iam qua magnũ
est. quicquid aliud magnũ dicitur.
Ut aliud sit ipsa magnitudo. aliudea
que abilla magna dicuntur. Que
magnitudo utiq primitus magna est.
M ultoq excellentius quã ea que parti¬
cipatione magna funt. Ds̃ autẽ quia
nõ ea magnitudine magnus est: que
nõ est quod ipse ut quasi particebs eiꝰ
sit ds̃. cũ magnus est. alioquin illa
erit maior magnitudo quã ds̃. deo
autẽ nõ est aliquid maius. Ea igit᷑
magnitudine magnus est. quia ipse
est eadem magnitudo. R ideo sicut nõ

Expanded text:
neque tres magnos. In rebus enim quae participatione magnitudinis magnae sunt, quibus aliud est esse, aliud magnas esse, sicut magna domus, et magnus mons, et magnus animus, in his ergo rebus aliud est magnitudo, aliud est quod ab ea magnitudine magnum est. Et prorsus non hoc est magnitudo quod est magna domus. Sed illa est vera magnitudo, qua non solum magna est domus quae magna est, et qua magnus est mons, quisquis magnus est; sed etiam qua magnus est quidquid aliud magnum dicitur: ut aliud sit ipsa magnitudo, aliud ea quae ab illa magna dicuntur. Quae magnitudo utique primitus magna est multoque excellentius, quam ea quae participatione ejus magna sunt. Deus autem, quia non ea magnitudine magnus est quae non est quod est ipse, ut quasi particeps ejus sit Deus cum magnus est: alioquin illa erit major magnitudo quam Deus, Deo autem non est aliquid majus; ea igitur magnitudine magnus est qua ipse est eadem magnitudo. Et ideo sicut non
Abbreviated transcription (Latin):
UOD AUTEM PROPRIES Sigula
preadem trinititte dicuntur
nullo modo ad se ipsa. s ad inuicẽ aud
ad creaturã dicuntur. R. ideo rela¬
tiue nõsubstantialiter ea dici mani¬
festũ est. Sicut enĩ trontas unus
ds̃ dr̃. magnus. bonus. ȩternus. om̃i¬
se sua bonitas. ipse sua eternit as.
ipse sua omĩpotentia. nõsic dici potest
trinitus pater. nisi forte translate.
adereaturã ꝓpter ad obtionẽ filiorum.
Quod enĩ scriptũ est. audi isrł dñs ds̃ tutiᷤᷤ
excepto sp̃ũ scõ oport& intelligi. que¬

Expanded text:
 autem proprie singula in eadem Trinitate dicuntur, nullo modo ad seipsa, sed ad invicem, aut ad creaturam dicuntur; et ideo relative, non substantialiter ea dici manifestum est. Sicut enim Trinitas unus dicitur Deus magnus, bonus, aeternus, omnise sua bonitas, ipse sua aeternitas, ipse sua omnipotentia: non sic dici potest Trinitas Pad creaturam propter adoptionem filiorum. Quod enim scriptum est, Audi, Israel; Dominus excepto
Abbreviated transcription (Latin):
trinitate ꝑsona. magis hoc no¬
mine spui sco competit sicut
lxaritus. Nam quid est aliud
me de spũ scõ inisto libro secłn
scripturas scãs. hoc disputtosse
quod fidelibus sufficrat. Iam sci
terius substtaitie. nec minorem
quã est pat̾.i filius. quod insupio¬
ribus libris. scđm eascdem serto¬
turas scãs uerum ẽẽ docitimus
cat̃.axi. De similitudinibus turĩ¬
trinitatis diuinȩ quȩ in natura
mentis. adiaiginẽ dei faictȩ reꝑ.¬
iri ut cunque potuerut.

Expanded text:
Trinitate persona, magis hoc noTrinitate persona, magis hoc nomen Spiritui sancto competit, sicut charitas. Nam quid est aliud me de Spiritu sancto in isto libro secundum Scripturas sanctas hoc disputasse, quod fidelibus sufficit scientibusterius substantiae, nec minorem quam est Pater et Filius, quod in superioribus libris secundum easdem ScripturCCXLVII. De similitudinibus Trinitatis divinae, quae in natura mentis ad imaginem Dei factae reperiri utcunque potuerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ substtartia de substtatia. sapien¬
tia de sapientia. Ne absurditate
illa quã iam refellanus. filius patre
dicatur facere sapientẽ. uł uolen¬
tem. si nõ hab& pat̾ insubstantia
sua consilium uł uoluntatẽ. Acute
sane quidam respondit eretico
uersutissime interroganti. utrũ
ds̃ filium uolens an nolens genuerit.
tsi diceretur nolens. absurdissi¬
mt̃ dei muiseria sequeretur. Si
autẽ uolens continuo quad intp̃¬
debat uł ut inuelti ratione. cõ¬
cluder&. nõ nature eẽ filium.
s& uoluntatis. At ille uigilan¬
tissime uicissim que siuit habe
utrum dĩ pat̾ uolens an nolens
sit ds̃. Ut si responder& nolens
sequeretur illa miseria quam
de deo eredere magna insania ẽ.
Si aut̃ diceretur uolens respon¬
deretur er. ergo & ipse uolun¬
tute sua ds est. nõ natura. Qd
ergo restibat. nisi ut obmutes¬
cer& & sua interrogatione
obligatum insolubili uinculo
se uider&: S& uoluntus dei
si & ꝓprie dicenda est aliqua in

Expanded text:
sicut substantia de substantia, sapiensicut substantia de substantia, sapientia de sapientia: ne absurditate illa quam jam refellimus, Filius dicatur Patrem facere sapientem vel volentem, si non habet Pater in substantia sua consilium vel voluntatem. Acute sane quidam respondit uersutissime interroganti, utrum deus filium nolens an nolens genuerit, ut, diceretur nolens, absurdissima dei miseria sequeretur, si autem nolens, continuo quod contendebat uelut inuicta ratione concluderet, non naturae esse filium, sed uoluntatis. at ille uigilantissime uicissim quaesiuit ab eo, utrum deus pater uolens an nolens sit deus, ut, si responderet nolens, sequeretur illa miseria, quam de deo credere magna insania est, si autem diceret uolens, responderetur ei: "ergo et ipse uoluntate sua deus est, non natura". quid ergo restabat, nisi ut obmutesceret et sua interrogatione obligatum insolubili uinculo se uideret? sed uoluntas dei si et propria dicenda est a
Abbreviated transcription (Latin):
ui cumq non potuiss& intelligere
nec eredere uoluiss&. unigenitum
dei uerbum. ꝑ quod facłit sunt oĩa
filium dei ẽẽ natura. hoc est de
subsitantia dei patris genitum.
non nature uł substantie. siue essen¬
tie dix̃ ex̃ filium. s& filiũ uolunta¬
tis dei. Accidentem scilic& det
uolens asserere uoluntatẽ quagig¬
ner& filium. Uidelica& ideo quia
nos aliquid aliquando uolumus
quod antea non uolebamus. Qua¬
si nõ ꝓpt̃ istai mutabilis intellegat᷑
nr̃a natura. quod absit ut indeo
eẽ credamus. Neq enĩ obaliud
scriptum est. multe cogitattioneᷤᷤ
incorde uiri. consiliũ aut̃ dnĩ ma¬
n&e meternũ. nisi ut intellellega¬
Hac ꝑ hoc inmuttibile. sic̃ ipse ẽ. Qͦd
autem de cogitatione. hoc &iam
de uoluntatibus uerissime dici
potest. Multe uoluntates in corde
dicerent unigenitũ uerbũ. ipsum
consilium. stu uoluntatẽ patris.
idest uerbum eẽ dixer̃. S& meluiᷤᷤ
quantum existimo dr̃. consilium
de consilio. & uoluntas de uoluntate

Expanded text:
uisset intelligere, nec credere voluisset, unigenitum Dei Verbum, per quod facta sunt omnia , Filium Dei esse natura, hoc est, de substantia Patris genitum; non naturae vel substantiae suae sive essentiae dixit esse Filium, sed filium voluntatis Dei, accidentem scilicet Deo volens asserere voluntatem qua gigneret Filium: videlicet ideo quia nos aliquid aliquando volumus, quod antea non volebamus; quasi non propter ista mutabilis intelligatur nostra natura, quod absit ut in Deo esse credamus. Neque enim ob aliud scriptum est, Multae cogitationes in corde viri; consilium autem Domini manet in aeternum ; nisi ut intellac per hoc immutabile, sicut ipse est. Quod autem de cogitationibus, hoc etiam de voluntatibus verissime dici potest: Multae voluntates in corde dicerent unigenitum Verbum, ipsum consilium seu voluntatem Patris idem Verbum esse dixerunt. Sed melius, quantum existimo, dicitur consilium de consilio, et voluntas de voluntate,
Abbreviated transcription (Latin):
opinaturos. me sensisse qđ nõsensi. audñ
sensisse qd sensi. Quoꝵ errorẽ michi tri¬
bui nõdeb̾e qͥs nesciat. siuł ut mesequẽtes
neq adp̃endentes deuiaueruit fal maliqͣ
falsitittẽ dũꝑquedã densa. & opãca cogor¬
uiã carpere : Suando qͥdẽ nec ipsis sc̃ĩs diu¬
noꝵ libroꝵ auctorititibꝰ ullomodo qͥ qͣ
recte tribuerit tũmultos. & uarios errores &¬
reticoꝵ cũ om̃s exeisdẽ scripturis falsas atq
fallaces opiniones suas conerent᷑ defendere.
Ammonae me plane hac michi ub& suauiᷤ¬
simo imꝑio lex xp̃i hoc est hartitis ut cũ a¬
liqͥd falsi in libris mĩs mesensisse homines pu¬
itoit qđ ego nõsensi atq idipsũ falsũ al¬
teri displicae. alteri plac&. malim me re¬
p̾endi arep̃hensore falsitatis. quã ab eiꝰ lau¬
datore laudari. Abillo enĩ quã ius ego
nõ iecte. qͥ hoc nõsenserĩ. error ttam̃ ipse
nehe uituꝑatur. ab hoc aut̃ nec ego rec¬

Expanded text:
opinaturos me sensisse quod non sensi, aut non opinaturos me sensisse quod non sensi, aut non sensisse quod sensi. Quorum errorem mihi tribui non debere quis nesciat, si velut me sequentes neque apprehendentes deviaverint in aliquam falsitatem, duiam carpere: quandoquidem nec ipsis sanctis divinorum Librorum auctoritatibus ullo modo quisquam recte tribuerit tam multos et varios errores haereticorum; cum omnes ex eisdem Scripturis falsas atque fallaces opiniones suas conentur defendere? Admonet me plane ac mihi jubet suavissimo imperio lex Christi, hoc est charitas, ut cum aliquid falsi in libris meis me sensisse homines putant quod ego non sensi, atque idipsum falsum alteri displicet, alteri placet, malim me reprehendi a reprehensore falsitatis, quam ab ejus laudatore laudari. Ab illo enim quamvis ego non recte, qui hoc non senserim, error tamen ipse recte vituperatur: ab hoc autem nec ego rec
Abbreviated transcription (Latin):
serat sententiã suã & redarguat meã sipotest.
Quodsi cũ haritate ⁊ ueritate fecerit nui̾hi aetiã
simhac uitti maneo cognoscendũ facere cura¬
uerit. uberrimũ fructũ laboris huiꝰ nĩ ce¬
pero. Suod simichi nõpotuerit. quib̾ uł potu¬
erit. me uolente hac libente p̾stiterit. sigo
ttam̃ inlege dñi meditaibor sinõ die hac nocte
aetiã quib̾ tpr̃m particulis possũ. ⁊ meditti¬
ciones mãs ne mobluuonẽ fugiant stilo al¬
ligo sꝑans de nuscđia dei. qđ in om̃ib̾ ueris
que certti michis ꝑseuerantẽ me faci&. Sic
quid aut̃ alit̃ sapio hid qͦq michi ipse ieuela
uit siue ꝑoccultas inspiraciones atq intinici¬
ones siue ꝑmanifestt eloqͥa sua siue ꝑfrat̾nas
sermorinationes. Hoc horo & hoc depositũ
desideriũq meũ penes ipsũ haber qͥ michi
satis idoneus est & custodire que dedit ⁊ ird¬
dere que promisit. Arbitror sane nõnulloᷤ
tardiores. in quib̾dã locis libroꝵ meoꝵ

Expanded text:
placet, sententiam suam, et redarguat meam, si potest. Quod si cum charitate et veritate fecerit, mihique etiam si in hac vita maneo cognoscendum facere curaverit, uberrimum fructum laboris hujus mei cepero. Quod si mihi non potuerit, quibus id potuerit, me volente ac libente praestiterit: ego tamen in lege Domini meditor, si non die ac nocte , saltem quibus temporum particulis possum; et meditationes meas, ne oblivione fugiant, stilo alligo: sperans de misericordia Dei, quod in omnibus veris quae certa mihi sunt, perseverantem me faciet; si quid autem alipirationes atque admonitiones, sive per manifesta eloquia sua, sive per fraternas sermocinationes. Hoc oro, et hoc depositum desideriumque meum penes ipsum habeo, qui mihi satis idoneus est custodire quae dedit, et reddere quae promisit. 6. Arbitror sane nonnullos tardiores, in quibusdam locis librorum meorum
Abbreviated transcription (Latin):
ueterẽ lominẽ cum haetis
qui reneuatur in agnitionẽ
ler sedm iaginẽ eius qui cre¬
renouamur. & iꝑsa est nouus
homo qui renouat ur magniao¬
ne dei scdm imaginẽ eius qui
creauit eum nulli dubiũ ẽ
nõ scđm corpus. neq seđm qũ¬
lib& animi parte se seđmra¬
tionalem mente̾. ubi perest

Expanded text:
minem cum actibus qui renouatur in agnitio ne dei secundum imaginem eius qui crerenouamur et ipse est nonus homo, qui renouatur in agnitione dei secundum imaginem eius qui creauit eum, nulli dubium est non secundum corpus neque secundum quamlibet animi partem, sed secundum rationalem mentem, ubi potest
Abbreviated transcription (Latin):
coris. homo in honore positꝰ
nõ intellexit. comparatus
est iumentis insensatis. & si¬
milis factus est eis. Qua
igitur ttm longe transir&e.
a summis ad infina. nisi ꝑme
diũ sui : Cum enĩ neglectit
le arttte sapientie que seꝑ
eodem modo concupiscitur
scientia exmuttibilium.
temporalumq experimento
inflat nõ edificat. ltt pregra¬
uatur animus quasi pondere
suo. ad beatitudinẽ expellitur.
Et ꝑ illud sue meditationis ex¬
perimentũ. poena sua dicit.
quid intersit inter bonũ deser¬
tum malumq comissum. Nec
redire potest effusis hac ꝑdi¬
tis uiribus nisi grã conditoris
sui. adpenitentiã uocantis.
& peccatii donantis. Quisenĩ
infelice animã liberabit acor¬
pore mortis huius. nisi gr̃a

Expanded text:
coris, homo in honore positus coris, homo in honore positus non intellexit; comparatus est jumentis insipientibus, et similis factus est eis . Qua igitur tam longe transiret a summis ad infima, nisi per medium sui? Cum enim neglecta charitate sapientiae, quae semper eodem modo manet, concupiscitur scientia ex mutabilium temporaliumque experimento, infiat, non aedificat : ita praegravatus animus quasi pondere suo a beatitudine expellitur, et per illud suae medietatis experimentum poena sua discit, quid intersit inter bonum desertum malumque commissum, nec redire potest effusis ac perditis viribus, nisi gratia Conditoris sui ad poenitentiam vocantis et peccata donantis. Quis enim infelicem animam liberabit a corpore mortis hujus, nisi gra
Abbreviated transcription (Latin):
EC ADUCM Turpem.
& miserabilem fornicatio¬
nem semel ab exodio ꝓsilitur.
S & sicut seriptum est qui modi¬
ca sꝑnit paulatam decidit.¬
Q uomodo enĩ coluber nõ aꝑtiᷤᷤ
passibus. s&squamarũ minutiᷤ¬
simis nisibus repit sic lubricꝰ
deficiendi motus neglegen¬
tes minutatim occupat.
incipiens aꝑuerso app&rtu si¬
militudinis dei. ꝑuenit usq
adsimilitudinẽ pecorũ. Inde ẽ
quod nudati stola prima pelli¬
cias tunicas mortalratte me¬
ruerunt. Honor enĩ hommniᷤᷤ
uerus est imago & similitudo
dei. Que nõ eustoditur. nisi
ab ipso a quo inprimitur. Tan¬
to magis ititq inheretur dõ
quanto minus diligitur ꝓprũ
nupiditate uero experiende
potestatis sue quodã nutu
suo. ad se ipsum ttm quã ad
medium ꝓruit. Itit cũ uuli
eẽ sieut ille seͣunullo. & ab
ipsa sui medietate poenali¬
ter adima ꝓpellitur. Id est
adea quibus peccora letan¬
tur. Qtq teti cumsit ho¬
nor eius similitudo dei. de¬
decus autẽ similitudo pe¬

Expanded text:
ec ad tam turpem et miserabilem fornicationem simul ab exordio prosiliret: sed, sicut scriptum est, Qui modica spernit, paulatim decidetQuomodo enim coluber non apertis passibus, sed squamarum minutissimis nisibus repit; sic lubricus deficiendi motus negligentes minutatim occupat, et incipiens a perverso appetitu similitudinis Dei, pervenit ad similitudinem pecorum. Inde est quod nudati stola prima, pelliceas tunicas mortalitate meruerunt. . Honor enim hominis verus est imago et similitudo Dei, quae non custoditur nisi ad ipsum a quo imprimitur. Tanto magis itaque inhaeretur Deo, quanto minus diligitur proprium. Cupiditate vero experiendae potestatis suae, quodam nutu suo ad se ipsum tanquam ad medium proruit. Ita cum vult esse sicut ille sub nullo, et ab ipsa sui medietate poenaliter ad ima propellitur, id est, ad ea quibus pecora laetantur: atque ita cum sit honor ejus similitudo Dei, dedecus autem ejus similitudo pe
Abbreviated transcription (Latin):
scđm formã corporis. homo fac¬
tus est adimaginẽ dei. s& scd̾m
rationalem mentẽ. Cogitutio
quippe turpiter uana st or
oprnatur dm̃ inembrorum co¬
poraliũ liniamentis circã sen
atq definiri. Porro artẽ
idem beatus apłs paulus dicu
Renouamini sp̃u mentis ur̃e &n
duite nouu hominẽ eũ qui

Expanded text:
secundum formam corporis homo facsecundum formam corporis homo factus est ad imaginem dei, sed secundum rationalem mentem. cogitatio quippe turpiter uana est, quae opinatur deum membrorum corporalium liniamentis circumscribi atque definiri. porro autem nonne idem beatus apostolus dicit: renouamini spiritu mentis uestrae et induite nouumu hominem, eum qui
Abbreviated transcription (Latin):
& ne potibus. s& tamen eam spe
in orationibus nocte idie hic
aicit mulierem seductã inpre¬
uaricatione factt salua fieri
ꝑfiliorũ generationẽ. Super
manserint infide. scdileccione
& seĩficatione. eũ sobrietete.
quasi uero possit ob ex bone
nõ habuerit ul hii quos habu¬
erit nibonis moribus ꝑmanese
noluerut. S&c quia ea que di¬
cuntur opera bona. ttem qua
querieur cuius urte sit quisq
ioest quomodo agut tempora¬
bona maxerme in officiis miscd̾ie
Trequentari solent. Oꝑa uͦ
pagtenis. siue iudeis. quiap̃o
non credunt. Siue quibusq
hereticis uł scismaticis. ubi
Fides & dileccio ⁊ sobria scĩsi¬
cadio nõ inuenitur. Oanites¬
tum est quid apls significare
uolurrit. meo quod figurate
hac mitice de uelando mulie¬
is capite loquebatur. quod
nir̃ adaliquid secretũ sacrem̃¬
ti referaur. mane remane¬
bit Sicit enĩ nõ solum uera¬
cissima ratio. s& &iam ipsiuᷤᷤ
apłi declarat auctoritus nõ

Expanded text:
et nepotibus, et tamen eam speret nepotibus, et tamen eam sperin orationibus nocte et die , hic indicat mulierem seductam in praevaricatione factam, salvam fieri per filiorum genemanserint in fide, et dilectione, et sanctificatione cum sobrietate . Quasi vero possit obesse bonae non habuerit, vel ii quos habuerit, in bonis operibus permanere noluerint. Sed quia ea quae dicuntur opera bona, tanquam quisque, id est, quomodo agat haec temporabona maxime in officiis misericordiae frequentari solent; opera vPaganis, sive Judaeis qui Christo non credunt, sive quibuscumque haereticis vel schismaticis ubi fides et dilectio et sobria sanctificatio non invenitur: manifestum est quid Apostolus significare uoluerit, ideo figurate ac mystice, quia de uelando muliebri capite loquebatur. quod nisi ad aliquod secretum sacramenti referatur, inane remanebit. Sicut enim non solum ueracissima ratio sed etiam ipsius apostoli declarat auctoritas, non
Abbreviated transcription (Latin):
ttam consulit ueritatẽ imago
dei est. Ex qua uero intendit᷑
magenda inferiora nõ est tma¬
go dei. Et qm̃ quantum cũ q
se extenderit in id quod eter¬
num est. tantaͦ magis inde for¬
matur adimaginẽ dei. & ꝓpt̾ea
nõ est quo hibenda. ut se inde cõ¬
tineat hac temper&. ideo uir
nõ deb& uelare capud. Q ui a
uero illi rationali accioni que
inrebus corpor alibus. tempora¬
libusq uersatur. ñmia peri¬
culosa est inferiora progressio.
deb& habere potestatẽ suꝑ ca¬
put. Quod indicat uł amentũ
quos significatur eẽ qui hiben¬
da. Grati est enĩ scĩs angłis sa¬
cratit ipia significatio. N am
ds̃ nõ ad tempus uid&. Nec aliqͥd
noui fit. in eius uisione atq sci¬
entia cum aliquid temporalit̾¬
geritur. hãc transiatorie.
Sicut inde afficiuntursͤ uł car
ris cius dam rei figurasse mis¬
terium. ul mc intelligi potest.
Quod cum alio locodicat ueram
uiduam eẽ dessolatt̃. sine filiis

Expanded text:
tam consulit veritatem, imago tam consulit veritatem, imago Dei est; ex qua vero intenditur in agenda inferiora, non est imago Dei. Et quoniam quantumcumque se extenderit in id quod aeternum est, tanto magis inde formatur ad imaginem Dei, et propterea non est cohibenda, ut se inde contineat ac temperet; ideo vir non debet velare caput. Quia vero illi rationali actioni quae in rebus corporalibus temporalibusque versatur, periculosa est nimia in inferiora progressio; debet habere potestatem super caput, quod indicat velamentum quo significatur esse cohibenda. Grata est enim sanctis Angelis sacrata et pia significatio. Nam Deus non ad tempus videt, nec aliquid novi fit in ejus visione atque scientia, cum aliquid temporaliter ac transitorie geritur, sicut inde afficiuntur sensus veris cujusdam rei figurasse mysterium, vel hinc intelligi potest, quod cum alio loco dicat, veram viduam esse desolatam, sine filiis
Abbreviated transcription (Latin):
dei. masculum & femoiã fecit
nem quippe dei naturã ipsam.
humanam facttm dicit quesexu
utroq completur. nec ab intelle
genda imagine dei separat femi¬
nã. Dicto enĩ quod ds hominem
fecit. ad imaginẽ dei fecit eum
in quid masculum & feminam.
ł certe alia distinccione. mascu¬
lum & feminã fecit eos.. Quomͦ
lare proibetur. Mulierem
autem nõ ideo ipsa hoc fti¬
cere iubetur. Nisi credo illud¬
eẽ quod iam dixi cum dena¬
tura humane mentis agerẽ.
Mulierem cũ iuro suo eẽ ima¬
ginem dei ut una imagosit
totti illa substantia. Cum
autẽ ad adiutorium distri¬
buitur. quod ad eam ipsã
solã adtin&. nõ est imago
dei. Q uod autẽ adirum
solum attin&. imago dei ẽ¬
tam plena atti in tegra quã
niuumũ coniunctit muliere.
sicut de nature humane m̃¬
tis diximus. quia & situtͦ ti
contempletu ueritate ima¬
go dei est. Acum exea dis¬
tribuitur aliquid:iqua dam
intentione diriuatur ad accio¬
nẽ rerum temporaliũ. nichil¬
hominus exqua parte conspec¬

Expanded text:
masculum et feminam fecit nem quippe Dei naturam ipsam humanam factam dicit, quae sexu utroque cgenda imagine Dei separat feminam. Dicto enim quod fecit Deus hominem ad imaginem Dei, Fecit eum, inquit, masculum et feminam: vel certe alia distinctione, masculum et feminam fecit eos. Quomodolare prohibetur, mulierem autem non, et ideo ipsa hoc facere jubetur? nisi, credo, illud quod jam dixi, cum de natura humanae mentis agerem, mulierem cum viro suo esse imaginem Dei, ut una imago sit tota illa substantia: cum autem ad adjutorium distribuitsolam attinet, non est imago Dei. Quod autem ad virum solum attinet, imago Dei etam plena atque integra, quam in unum conjuncta muliere. Sicut de natura humanae mentis diximus, quia et si tota contempletur veritatem, imago Dei est; et cum ex ea distribuitur aliquid, et quadam intentione derivatur ad actionem rerum temporalium, nihilominus ex qua parte conspec
Abbreviated transcription (Latin):
Nunc de illa parte rationis ad
quã ꝑtin& scientia. idest cog¬
nitio rerũ temporaliũ atq
mutabilium nouandis uite
huuis haccionibus necessaria.
sus ceptt̃ considerationẽ. quan¬
tum dñs ad uiuat ꝑ agtanus:¬

Expanded text:
Nunc de illa parte rationis ad quam pertinet scientia, id est, cognitio rerum temporalium atque mutabilium navandis vitae hujus actionibus necessaria, susceptam considerationem, quantum Dominus adjuvat, peragamus
Abbreviated transcription (Latin):
ous intellegere hominẽ
factum adimaginem sũme tri¬
nitttis hoc est adimaginem dei.
tum ei capitis demat. quod mu¬
lieri adibendum mon& ita di¬
cens. Uir quidem non deba nõ¬
deb& uelare caput. cum sit ima¬
go. & gła iri. Mulier autẽ
gła uiri est. Quid ergo ad hec
imaginẽ trinitatis cur ea de¬
tractit delatere uiri. adhue
ille imago dicitur : Aud si &
una ꝑsona hominis ex tribus
potest dici nago dei sicut
in ipsa sũma trinititte. & una¬
lier non est un ago dei : Hari
ꝓpterea capud uelare precipit᷑
quit ille quia imago est ꝓhibe

Expanded text:
mus intelligere hominem factum ad imaginem summae Trinitatis, hoc est ad imaginem Dei,  velamentum ei capitis demat, quod mulieri adhibendum monet, ita loquens: Vir quidem non debet velare caput, cum sit imago et gloria Dei. Mulier autem gloria viri est. Quid ergo dicemusimaginem Trinitatis, cur ea detracta de latere viri adhuc ille imago dicitur? Aut si et una persona hominis ex tribus potest dici imago Dei, sicut in ipsa summa Trinitate, et unalier non est imago Dei? Nam et propterea caput velare praecipitur, quod ille quia imago Dei e
Abbreviated transcription (Latin):
cus. nõ est seruus neq liber
non est masculus neq femina.
Im̃s enĩ uos unũ estis. in xop̃oiħ̾u.
N umquid nam igitur fideles femi¬
ne. sexum corporis amiserunt :
S & quia ibi renouatur ad agni¬
tionẽ dei. ubi sexus nullus est.
ibi factus est homo adimaginẽ
dei. ubi sexus nullus est hoc est
inspũ mentis sue. Cur ergo uir
quia imago est & gła dei. mulier
autẽ deb& quia gła iuri est.
quasi muli er nõ renouetuꝵ.
spũ mentis sue. qui renouat᷑
magnitione dĩ. scłm imagenẽ
euis qui creauit eum : S&c qe
sexu corporas distat̃ auro recte
potuit mnenis corpor ali uelam̃to
sigurari parꝰ illa rationis. que
adtemporalia gubernanda le¬
flectitur. Ut non maneat ima¬
go dei. nisi exqua parte mẽs
nominis eternis rationibus cõs¬
piciendif uł̃ cõ. sulendis adheres¬
cit. Qua nõ solum mascubos. s
distributio figurat uR:¬

Expanded text:
cus, non est seruus neque liber, non est masculus neque femina: omnes enim uos unum estis in Christo Iesu ? numquidnam igitur fideles feminae sexum corporis amiserunt? sed quia ibi renouantur ad imaginem dei, ubi sexus nullus est, ibi factus est homo ad imaginem dei, ubi sexus nullus est, hoc est in spiritu mentis suae. cur ergo uir quia imago est et gloria dei, mulier autem debet, quia gloria uiri est, quasspiritu mentis suae, qui renovatur in agnitionem Dei secundum imaginem ejus qui creavit illum? Sed quia sexu corporis distat a viro, rite potuit in ejus corporali velamento figurari pars illa rationis, quae ad temporalia gubernanda deflectitur; ut non maneat imago Dei, nisi ex qua parte mens hominis aeternis rationibus conspiciendis vel consulendis adhaerescit, quam non solum masculos, sed distributio figuratur
Abbreviated transcription (Latin):
indumus ꝑfidem. Quis est
ergo qui ab hoc consortio fe¬
minas alien& cum sint nobi¬
cum gr̃e quo heredes & alo
loco idem apłs dieat. Om̃s
enĩ filii dei estis ꝑfidem quee

Expanded text:
induimus per fidem. Quis est ergo qui ab hoc consortio feminas alienet, cum sint nobiscum gratiae cohaeredes; et alio loco idem apostolus dicat, Omnes enim filii Dei estis per fide
Abbreviated transcription (Latin):
s&tantũ suauiter in recorda¬
cione teneantur. quasi mulie¬
rem siie uiro posse dampnari.
absit hoc credere. Hec quippe
una ꝑsona est. unus homo est.
I otus q dampnabitur. nisi hec
que sine uoluntute oꝑandi. s&
titmnen cum uoluntate. ani¬
mum talibus ob lectandi. soluiᷤᷤ
cogitationis sentiuntur er̃ pe¬
cata ꝑ mediatoris grãm re¬
mittortur. Hec ittiꝰq disputit¬
cio qua inmente unius ciuusq
hominis quesuumus quod dam
rationale coniugium contẽ¬
plationis & accionis officiis.
ꝑ quedã singula distributis.
tamen inutroq mentis uni¬
tute seruata. salua illius. ue¬
ritatis istoria. quã de duobꝰ
primis homnibus. uiro scilic&
eiusq muliere. de quibus ppa¬
gatum est genus humanũ.
S diuma tradidit auctorita
ad hoc tantum modo audien¬
da est. ut intellegatur apłs.
maginẽ dei. iuiro tanttan
tribuendã. nõ &iã femine.
quã uis in diuerso sexi duoꝵ¬

Expanded text:
sed tantum suaviter in recordased tantum suaviter in recordatione teneantur, quasi mulierem sine viro posse damnari: absit hoc credere. Haec quippe una persona est, unus homo est, totusque damnabitur, nisi haec quae sine voluntate operandi, sed tamen cum voluntate animum talibus oblectandi, solius cogitationis sentiuntur esse peccata per Mediatoris gratiam remittantur. 19. Haec itaque disputatio qua in mente uniuscujusque hominis quaesivimus quoddam rationale conjugium contemplationis et actionis, officiis per quaedam singula distributis, tamen in utroque mentis unitate servata, salva illius veritatis historia, quam de duobus primis hominibus, viro scilicet ejusque muliere, de quibus propagatum est genus humanum, divina tradit auctoritas, ad hoc tantummodo audienda est, ut intelligatur Apostolus imaginem Dei viro tantum tribuendo, non etiam feminae, quamvis in diverso sex