comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qui in dilumo iustus inuentus est. Et ido suppra t̾rena omĩa
cum conscituit dens. sic & illum ad ymaginie dei ftmn. qr utrũq
at̾renis niciis temꝑabat. ille qui ita gęn̾acus ẽ ut nichꝰ treno de¬
beret concagio. iste qui in periculis fuerat approbatus & exa¬
minatus ni passiomibus. ⁊ reꝑtus ꝙ in confusione nõ fuissec
obnoxiui paslioni. Alcior aut sensus ht̃ ꝙ uiscus magnitudi¬
ne & multicudine uircutis auget᷑. atq doc trma: & replec t̾ra
quasi cor quoddã in quo sit recepcaculũ intelligibilium. ita
nichil uacuũ sapiẽ esse patit᷑ qđ in sapia possit enadere dona¬
cur. Igit᷑ nõ solum tr̾enis omibus passionibus s et sensibus
corporalibus. bestias quoq sibi quodam t̾rore subicit & cimo¬
re in quibus spẽs iudecur ẽẽ malicie atq feritatis. Immitis :¬
enim & agrestis esc om̃is malicia inflacur acrio quodam tu¬
more nec illual oblenrii. ꝙ repcilia qͣdam letalium qͣdam luic

Expanded text:
omnia eum constituit Deus, sicut et illum ad imaginem Dei factum, quia uterque a terrenis vitiis temperabat. Ille qui ita generatus est, ut nihil terreno deberet contagio: iste qui et in periculis fuerat approbatus, et examinatus in passionibus, et repertus quod in confusione non fuisset obnoxius passioni. ne et multitudine uirtutis augetur atque doctrinae et replet terram quasi cor quoddam, in quo sit receptaculum intellegibilium. ita nihil uacuum sapientiae esse patitur, quod insipientia possit inuadere. dominatur igitur terrenis omnibus passionibus, sed etiam sensibus corporalibus, bestias quoque sibi quodam terrore subjicit et timore, in quibus species videtur inesse malitiae atque feritatis. Immitis enim et agrestis est omnis malitia: inflatur aerio quodam tumore. nec illud obscurum quod reptilia quaedam letalium quandam hab
Abbreviated transcription (Latin):
illam animã q̃ rõnabilis &e incelligibilis incerioris hominiis sti¬
mat᷑. Hi pocrates art & sicriciẽ nõ improbauis ingȩniũ nec dis¬
pucatiõm eius redarginit. eñ ientencie nõ acquienit. Aristoci¬
les endelechiam dixit. ignem alii esse uoluerunt. Non gͥ hiꝰ
cabilis anime parciũ tbã sangins appellat in qͥbusdã licet ec̃⁊
scriptura dixerit. amina cocint carini iangis est. Proprie e
aminã carnis sangnĩem appellauit. In carne̾ enim delec hacio &
passio ẽ. nõ mens &ꝰ tõcinato. Tu si diligenẽ uitendas: Hc locus.
illum explanas. Cun enim hoe loco dixeris sanguiẽm amia utiq
sioniticanit aliud ẽẽ aiam: aliud sanguiem. ut sit amime sba¬
aferre iuuendi. s cõmisceri fangiii q sunt qͥ appellant᷑ arterie
uelut receptacula sp̃s q nõ solum acreum purum amples lunc¬

Expanded text:
interioris hominis aestimatur. Hippocrates autem etsi Critiae non inprobauit ingenium nec disputationem eius redarguit, tamen sententiae non adquieuit. Aristoteles endelechiam dixit, ignem alii esse uoluerunt. nos igitur tabilis animae partium substantia sanguis appellatur a quibusdam, licet etiam scriptura dixerit: anima totius carnis sanguis est. proprie igitur animam carnis sanguinem appellauit; in carne enim delectatio et passio est, non mens et ratiocinatio. tamen si diligenter intendas, hic locus illum explanat. cum enim hoc loco dixerit sanguinem animam, utique significauit aliud esse animam. aliud sanguinem, ut sit animae subadferre uiuendi. sed commisceri sanguini, quia sunt quae appellantur arteriae uelut receptacula spiritus, quae non solum aerem purum amplectun
Abbreviated transcription (Latin):
hoin dirinare nõ possumus. Omibut enim hoibus ho precep¬
cum dacur. Iloq considemus quid dueris. sicut holera inqi
pabuli dedi nobis omnia nõ holã omnia dedi uobis ul lcam
Utant᷑ gͥ qui ucunt᷑ carne tanꝙͣ holeribus. nõ ad distencõm
nec ad rumam corporit quam epule caruit facere consuenerunt
S ꝙͥadinodum & holera nõ omĩa ad esce usum hilia sunt:
ica etiam nõ om̃e nuũ repcile accõmodum ad usii epulandi
Si qͥdem ab onũbus uenenatis abscinere debemus. licet hie qͦ¬
q procesit luxuria. ut magis delec taciomi consulas: qͣ peri¬
culo. Ec iii płisq reiecto qđ dr uenenatũ naturalicer ui esse
reliq ꝓcem ad cibum uendicet. Que et si nõ plena pericli
cũ uicina pericłõ est. & corrupcela aliqua nẽce est in cocius.
su cũ se carius infunderit. Pletiq etiam sagitis uenenatis i.¬
cransfigune ceruos. & iiꝰ uelocia ammalia postea reiec la qua¬
dam ꝑte mẽbrorum reliquo cor ad cibum utunt᷑. Nł aũt ad

Expanded text:
hominum diriuare non possumus; omnibus enim hominibus hoc praeceptum datur. ideoque consideremus quid dixerit. sicut holera inquit pabuli dedi uobis omnia.. non holera omnia dedi uobis ad escam. utantur igitur qui utuntur carne tamquam holeribus non ad distentionem nec ad aruinam corporis, quam epulae carnis facere consuerunt. sed quemadmodum et holera non omnia ad escae usum habilia sunt, ita etiam non omne uiuum reptile adcommodum ad usum epulandi, siquidem ab omnibus uenenatis abstinere debemus, licet huc quoque processerit luxuria, ut magis delectationi consulat quam periculo et m plerisque resecto quod dicitur uenenatum naturaliter inesse reliquam partem ad cibum uindicet, quae etsi non plena periculi, tamen uicina periculo est et con\'uptela aliqua necesse est in totius sucum se carnis infuderit. plerique etiam sagittis uenenatis transfigunt ceruos et huiusmodi uelocia animalia et postea resecta quadam parte membrorum reliquo corpore ad cibum utuntur. quod autem ad
Abbreviated transcription (Latin):
ac parentes cuos cum pace. nutricus in senec tuce bona. Pautur
nos discedẽ ex hor sclõ. ut secessione amine hoc corpus resolua: ui
m tram suãa. ce fiat finis pec̃i. Deniq ꝑ resurreccom reformet. diu¬
mine liberalitacis gĩa. Ĩ lo dicit ad abraham tu ibis ad pr̃es cuoꝰ
uite mito & ordie pcesserunt. Erat illic abel pia uic tima. erat pi¬
us ⁊ lcũs enoch. erat noc ad eos promittit᷑ abrabe transitus. Tiã¬
sit enim qui d hac uica recedens ad uitã demigrat altam. qr uam¬
nt mens sapientis & iusci uiri qui nutritus in pace ett. Nam
insipieus in hello nutrit᷑ &e in discordiis iuscus in senec tuce bona
uiuit. Non dixit longua: s bona. qr iustus bene senescis. In¬
instorũ ant nemo ꝙ̃ uis ceruis inuacibus duiturinore inita ui¬
xit. Nam dui uiuere: cõmune sapientibus acq insipientib est
Bn ant̃ uinere: spale sapientis est. Cuins senec tus uenerabil¬
⁊ et as senectutis uica in maclãta. Non duitna inquit neq

Expanded text:
ad parentes tuos cum pace, nutritus in senectute bona . Patitur nos discedere ex hoc saeculo, ut secessione animae hoc corpus resolvatur in terram suam, et fiat finis peccati: deinde per resurrectionem reformetur divinae liberalitatis gratia. Ideoque dicit ad Abraham: Tu ibis ad patres tuos. vitae merito et ordine praecesserunt. Erat illic Abel pia victima, erat pius et sanctus Enoch, erat Noe, ad eos promittitur Abraham transitus. Transit enim qui de hac vita recedens ad vitam demigrat alteram, qua vivit mens sapientis et justi viri qui nutritus est in pace. Nam insipiens in bello nutritur et in discordiis: justus in senectute bona vivit. Non dixit longa, sed bona , quia justus bene senescit: injustorum autem nemo, quamvis cervis vivacibus diuturniore vita vixerit. Nam diu vivere commune sapientibus atque insipientibus est: bene autem vivere speciale sapientis est, cujus senectus venerabilis, et aetas senectutis vita immaculata: non diuturna, inquit , neque
Abbreviated transcription (Latin):
col amplins sp̃ñs. Iam cẽpaco pro diu̾sitate nacure e hoiii sui¬
gulorum. Altior arit sensus dełcare te debet: qui significat sanoui¬
ciem aiam ido dtmn: qr fanguis calidus & ignitus ẽ sic̃ e urtus
Qemcũq gͥ studio fucrit uircutis accensus ⁊ napore landus
assumpsis: om̃s delitias uentris excludit. Ea gͥ cogitactonis que
sunt carnalia atq trena. in nircutis inquit ardore positi rei¬
ciecis. qi in hilia spiritali cibo. Non enim caruẽ manducabat
hor est crenum aliquid cogitabat: qui dixit. Aleus cibuse
nt faciam uoluntate patris mei qͥ in celis est. Seudra homi¬
nibus urtutis inspirans. & cnpiditate diuine cogitationis in

Expanded text:
to amplius spiritus. iam temperatio pro diuersitate naturae est hominum singulorum. altior autem sensus delectare te debet, qui significat sanguinem animam ideo dictum, quia sanguis calidus et ignitus est. sicut est uirtus. quicumque igitur studio fuerit uirtutis accensus et uaporem laudis adsumpserit, omnes delicias uentris excludit. ea igitur cogitationum quae sunt carnalia atque terrena in uirtutis. inquit, ardore positi reicietis quasi inhabilia spiritali cibo. non enim carnem manducabat, hoc est terrenum aliquid cogitabat qui dixit: meus cibus est ut faciam uoluntatem patris mei, qui in caelis est, studia homin
Abbreviated transcription (Latin):
ciblit᷑ate conuersa uideamus: q omĩa ecc̃e conueire cetcũ est. No
enim sp̃alis hec est. s gnͣalis rõ e nec ꝑtis s uiuersitatis salus
Idoq hiis p̃cedencibus cũi unum queq pandentia sua ad hans
erã conscĩẽ. Hinc eprcnrei traxerunt sumum bonum uolupiatũ
esie st cam corporis magit in quinam̃to ꝙͣ sobrietate mentis stima¬
uerint. Qud ẽ auẽ qd ait. cccidit in faciem abraham &e rilie.
Et hie reuentia significat᷑ qđ timuit din ułut libero risu ledere
promissis. Non enim dubitantis hic nius: s eredentis fius Si¬
mul qr cadune ance dm̃ omĩa &e inutant᷑ & transeunt : sola illa
nniucabilis scat semper sbã. Aut fortasse ⁊ in hac misterio ꝓphã¬

Expanded text:
tibilitatem conversam videmus: quae omnia Ecclesiae convenire certum est. Non tibilitatem conversam videmus: quae omnia Ecclesiae convenire certum est. Non enim specialis haec, sed generalis ratio est, nec partis, sed universitatis salus. Ideoque his praecedentibus cum unumquemque prudentia sua ad hanc gratia conscientiae. Hinc Epicurei traxerunt summum bonum voluptatem esse, sed eam corporis magis inquinamento, quam sobrietate mentis aestimaverunt. 86. Quid est autem quod ait: Et cecidit in faciem Abraham, et risit ? Et hic reverentia significatur, quod timuit Deum velut libero risu laederebatur promissis. Non enim dubitantis hic risus, sed credentis fuit. Simul quia cadunt ante Deum omnia, et mutantur et transeunt, sola illa immutabilis stat semper substantia. Aut fortasse et in hoc mysterio prophet
Abbreviated transcription (Latin):
innoxio inid qđ tpr̃ale est. ⁊ innoxam pec̾or deducie᷑. qui mẽtis sue
ascribere debec infancie. Qd in caucus fuit uł intempant uł re
infantẽ. non aliqua pͥuentum nec̃itate. Habxant cũ illa oꝑtam :¬
penarum in imunitat̾e. nelcio an heant regni honore. Dare quoq
una addica est lic̾ca hoc est. B. uc uocaret᷑ sarra. Qd itiq ÷
par est ut in sr̃ioribus nõ unius adiec tõm pensari lie. No ei.
munus dõ est una lr̃a: s nircus lr̃e qͥ expͥmis mun̾is duum
namq in me prudentia in me caltimoia. in me uircus. in me
insticia. me solun regunt. ⁊ m dominant᷑. & sunt morcales. Alo.¬
riente enim me soluunt᷑ ⁊ moriunt᷑ et̃ illa. Qne aut prudñcia.
les. ⁊ regine qͥdam inmorcales in hiis pocestas e inmorcale illud
principale. sic̃ ẽ regina ecdesia. qͥ nõ me mium s uiuersos regit
Ergo spem ingenus ptem in umu̾sitatẽ. corruptiblitate in incorrup¬

Expanded text:
innoxio in id quod temporale est et noxium peccator deducitur, qui mentis suae innoxio in id quod temporale est et noxium peccator deducitur, qui mentis suae ascribere debet infantiae, quod incautus fuinfantem, non aliqua praeventum necessitate. Habeant tamen illam opertam poenarum immunitatem, nescio an habeant regni honorem. 85. Sarae quoque una additur littera, hoc est, R, ut vocaretur Sarra . Quod utique par est, ut in superioribus, non unius adjectione pensari litterae. Non enim munus Deo est una littera, sed virtus litterae quae exprimit muneris divini namque in me prudentia, in me castimonia, in me virtus, in me justitia, me solum regunt, et mihi dominantur, et sunt mortales. Morienles, et reginae quaedam immortales, in his potestas est, immortale illud principale, sicut est regina Ecclesia quae non me unum, sed universos regat. Ergo speciem in genus, partem in universitatem, corruptibilitatem in incorrup
Abbreviated transcription (Latin):
cam̃itũ menm incerrupit. Itaq hoc ad incelligentẽ magꝙͣ ad infa¬
cem referendum uidecur. Alii grauiora parentibus uł silentio mi¬
nicãcem putant dominii dñ quo plus cimeant maiores qũ nec in¬
ffanti parcit᷑. Mlichi auẽ sacis liquido pacet dẽm d iunus cuiusq
mence. Diximus enim masculi nomine ment̾e significari q sit ua¬
lidus mentis igor et aĩam in sui copulã trahat: sitq ueheniẽtior
interibit. no ho s animia illa interibit: q potiut salua fieri si hiu̾s¬
set puroricom. Nuda aut p̾sidii ⁊ in circũcisi cordis collunione i¬
firmior: salucẽ gen̾is sin buare nõ pocuit. Om̃e aut̃ genus indec᷑
inmortale. ut hõ genus est ut unus spẽs est. Homo semꝑ dr̃. unus
nõ semper. imo deficit uniis. Deficit qui fidem nõ he persona de¬
ficit unius condicio uł nomie hoĩm nõ deficit. Et diucurno gͥ et

Expanded text:
tamentum meum interrupit. Itaque hoc ad intelligentem magis, quam ad infatamentum meum interrupit. Itaque hoc ad intelligentem magis, quam ad infantem referendum videtur. Alii graviora parentibus vel silentio minitantem putant Dominum Deum, quo plus timeant majores, quando nec infanti parcitur. 84. Mihi autem satis liquido patet dictum de uniuscujusque mente. Diximus enim masculi nomine mentem significari, quod sit validus mentis vigor, et animam in sui copulam trahat, sitque vehementior interibit, non homo: sed anima illa interibit, quia potuit salva fieri, si habuisset purgationem. Nuda autem praesidii et incircumcisi cordis colluvione infirmior salutem generis sui non potuit servare. Omne autem genus videtur immortale, ut homo genus est, ut ullus species est. Homo semper dicitur, ullus non semper, immo non deficit ullus. Deficit qui fidem non habet, persona deficit unius, conditio vel nomen hominum non deficit. Ex diuturno igitur et
Abbreviated transcription (Latin):
illa de genere suo.qr tescametũ meũ inter rupit. Qrane eni
pucatũt᷑ ꝙ insfanci oc to dierum negligentia parentum fiaudi
esiet fucura. ica ut inceriret anima enĩs cum ip̃a lex et̾ honuiei¬
de qui tã uõ uoluntarium facimus necandi hominis impleus¬
rit. cuutates prescripserit: ad quas confugiendo mereat᷑ san¬
oumis in puruicatẽ. Quĩo gͦ aut illie io hẽtur fortince necis ausr
hic rõ infancie ñ hẽcur in qua eriniẽ nõ pocuit eẽ aut dissilatio nis¬
aut noluucatis: nsi force pucent aliqui qr in morce filis gyanius
punuint᷑ parentes s iniuttum pucatur ue culpa nocentium infera¬
cur pena uinocenti. uł pp̃ penã nocentis: innocens puniat᷑. aut
fiat consori supplicii: qui dispar esc m̃ito. Un aliqui putant ꝙ d
parence dicat ext̾minandoꝙ eius intereat anma nõ paruuli. sed
ual. s ambiguũ est: licet suffragecur hue assertiomi qđ aic. qr ies¬

Expanded text:
illa de genere suo; quia testamentum meum interrupit . Grave enim illa de genere suo; quia testamentum meum interrupit . Grave enim putatur quod infanti octo dierum negligentia parentum fraudi esset futura, ita ut interiret anima ejus; cum ipsa lex etiam homicidae qui tamen non voluntarium facinus necandi hominis impleverit civitates praescripserit , ad quas confugiendo mereatur sanguinis impunitatem. Quomodo ergo aut illic ratio habetur fortuitae necis: aut hic ratio infantiae non huntatis; nisi forte putent aliqui, quia in morte filii gravius puniuntur parentes? Sed injustum putatur ut culpa nocentum inferatur poena innocenti, vel propter poenam nocentis innocens puniatur, aut fiat consors supplicii, qui dispar est merito. Unde aliqui putant quod de parente dicat exterminando, quod ejus intereat anima, non parvuli. Sed valde ambiguum est; licet suffragetur huic assertioni quod ait, quia tes
Abbreviated transcription (Latin):
cum oracliñ dicat. crie tescamitũ circũcisionis in carue uĩa: Qua¬
si uero anme solius & nõ passionii corporis exigatur tempancia
Et ido scriptum ẽ. Noli inicendẽ fallaci mlri. neq capiaris ocłis
neq arripiaris palpebris. Et in ip̃o audicu erime est. si seducas
ce merecrix ⁊ multo blandunto ẜmonis. ⁊ laqis labiorum suoꝵ
cẽ alliget̃. Et in ip̃o cactu crimẽ ẽ. Ioq cibi dicitur. Ne multus
fueris ad alienã neq continiui amplexibus nõ tuã. Et in uoce
cuspa e laqus enim forcillimus ẽ hominis iua labia & abducit
alabiis sui oris. Et mel ip̃m noli iult̾um edere ne uomas. Qpor¬
ces gͦ ut oĩm sensuun acuta sit modracio. ne aue immpetus in iii¬
num trahat. aut ninuiecas ledat. aut mora offensiomi sit. Nõ
otiose aut nec sẽfiue pleriq hoc qui sequit᷑ loco moueri uident᷑
Et qđ ĩta dixit dominus: qui qui nõ suit circũcisuis masculus
& nõ circimeidit̃ carnẽ p̃p̃ntii sui & lauo die: interibit aia

Expanded text:
 dicat: Erit testamentum circumcisionis in carne vestra. Quasi vero animae solius, et non passionum corporis exigatur temperantia. et ideo scriptum est: Noli intendere fallaci mulieri, neque capiaris oculis, neque abripiaris palpebris . Et in ipso auditu crimen est si seducat te meretrix, et multo blandimento sermonis et laqueis labiorum suorum te alliget. Et in ipso tactu crimen est, ideo tibi dicitur: Ne multus fueris ad alienam, neque continueris amplexibus non tuam . Et in voce culpa est. Laqueus enim fortissimus est homini sua labia, et abducitur a labiis sui oris. Et mel ipsum noli multum edere, ne evomas. Oportet ergo ut omnium sensuum acuta sit moderatio; ne aut impetus in vitium trahat, aut nimietas laedat, aut mora offensioni sit. 83. Non otiose autem, nec superflue plerique 350 hoc qui sequitur loco moveri videntur. Ecquid ita dixerit Dominus: Quoniam qui non fuerit circumcisus masculus, et qui non circumciderit carnem praeputii sui octavo die, interibit anima
Abbreviated transcription (Latin):
deicudo uboruni: si quis decoro incellec tu pie mentis examinsr
udignatiur dens pecis nr̃is: se nõ oblunseit̃ pietatis. Alinacur
si ppliciumm: s nõ ꝑmisit excidium. Aloderat᷑ iuindicta. renocai
seueritate. Delecurũ se dicit carne. nõ atra: l afacis tis. flo¬
e decucit radiceł reẜuat. sinit ut in protundo she uirtus mane¬

Expanded text:
is examinet! indignatur deus peccatis nostris, sed non obliuiscitur pietatis: minatur supplicium, sed non permisit excidium: moderatur uindictam, reuocat seueritatem. deleturum se dicit carnem non a terra, sed a facie terrae. florem decutit, radices reseruat: sinit ut in profundo substantiae uirtus mane
Abbreviated transcription (Latin):
dies dilninum fuit. Et possumus dicere materid¬
lem niimi triscioribus hoc est delende creatẽ depu¬
tatum. Ebdomada anẽ conicitutõii tocius mu¬
di hor eie Lerioribus. s fortasse referatur: qđ ei
Emoliineus est cuni pͥscripta legnł accipes. Pecteanẽ colle u

Expanded text:
dies diluuium fuerit. et possumus dicere materilem numerum tristioribus, hoc est delendae creaturae deputatum, ebdomada autem constitutioni totius mundi, hoc est laetioribus. sed fortasse referat quid quodemoratus est, cum praescripta legis acciperet. recte
Abbreviated transcription (Latin):
lebuncu ꝑ nicos qundicat. plẽs reseruat. Demed cum dicit eiõ
aditiam ondit q alleuit magis crũpuas hoĩma qua in pronbio
silensar penitus pec̃a honm auferre nõ qͥant canꝙͥ in prou̾bio
ue siqͥs reti subcili haurire aquani cupiat:. sie qui malidid t
pet toribus houm conet aufere. No ailitiã inquis ura ledits tre
niuentute. Uide quo studiose nos delinq̃rere deus signaticesis
licenlo ꝑmanere sup mala sensũ hominis diligent. Nuo die¬
co sionificare indetur diligent enun cor hominĩs ad peca pao¬

Expanded text:
eseruat. deinde cum dicit: non adiciam, ostendit quod ableuet magis aerumnas hominum quam ingrauet sciens quod penitus peccata hominum auferri non queant, tamquam in prouerbio ut si quis reti subtili haurire aquam cupiat, sic qui malitiam ei pectoribus hominum conetur auferre. non adicium inquit maledicere juventute. Vide quomodo studiose nos delinquere Deus significet, dicendo permanere super mala sensum hominis diligenter: quo dicto significare
Abbreviated transcription (Latin):
pamie. Et dixit domnius deus ad noe. Exi d archa tu o urror
tua ⁊ filii cui. Itaq recedẽte aqua &e siccata t̾ra: exirx noc po¬
cuit d archa  uistus nichil sibi arrogat. s tocũ se duuino co
mittit impio. Et marime qui celesti fuerat oraculo ingxessurs
iisticia ẽ: qr in uerecunda inquitas q̃ usurpat in debita nec re¬
uet auc hore. Nunc q̃tamus qua rõe q̃dui ing̾diebunt᷑ in archa
Hic ordo fuit inoxedientiũ. ut primo ip̃t ingredes ⁊⁊ filii enis
inde uror eius. ⁊ uxores filiorum eis. qu aut̾ exiert̃ cõmutatũ¬

Expanded text:
parauit. Et dixit dominus deus ad Noe: exi de arcatu et uxor parauit. Et dixit dominus deus ad Noe: exi de arcatu et uxor tua et filii tui. itaque recedente aqua et siccata terra exire Noe potuit de armmittit imperio. Et maxime qui coelesti fuerat imgressus oraculo, justitia est; quia inverecunda iniquitas quae usurpat indebita, nec reveretur auctorem. 76. Nunc quaeramus qua ratione quamdiu ingrediebantur in arcam hic ordo fuit ingredientium, ut primo ipse ingrederetur et filii ejus; deinde ejus uxor, et uxores filiorum ejus: quando
Abbreviated transcription (Latin):
hẽs & alibi dim. Hic mensis primus erit nobꝰ in diebus anui q
ẽ in gr̃a primus pot t ꝑiclm̃: hic rec te progatiua pruni mẽsis
accepit. Ne te aut moueat qđ diximus tupra tolium in ramo re¬
pertum posł dilunium pocuisse gn̾ari. Et si ib aqua plinq eus¬
be soleant germiare. tñ ut scrupulus om̃is possit anferri. qui mas¬
num si dõ inbente uno diẽ quo inuunita fuit aqua: statini gri¬
miauit ce tr̃a. cum idem sic fruc tuii repator & conditor atq opis
sui nsumi nõ fuit oblicus. Deniq hẽs in exordo statini qđ us¬
serit ut tra herbã pabuli germiaret. &e liguum truc liferĩ cum ⁊¬
Renctu suo. Et statim ciecit tra herhã pabuli hutem semẽ sad
genus ce lignum fruc hiferũ. Et ille dies unus fuit: quo hec ds¬
us iissit ant fecit. Ergo beneficii sui deus nõ in memor ⁊ memor
aut̃ nr̃e iniquitatis opus suuĩ eadẽ qua cepit eporis qͥntitate re¬

Expanded text:
habes et alibi dictum: hic mensis primus erit uobis in diebus anni. qui habes et alibi dictum: hic mensis primus erit uobis in diebus anni. qui enim in gratia primus post periculum, hic recte praerogatiuam primi mensis accepit. ne te autem moueat quod diximus supra folium in ramo repertum post diluuium potuisse generari, etsi sub aqua plerumque herbae soleant germinare. tamen ut scrupulus omnis possit auferri, quid magnum si deo iubente uno die quo inminuta fuerit aqua statim germinauit et terra, cum idem sit fructuum reparator et conditor atque operis sui usum non fuerit oblitus? denique habes in exordio statim quod iusserit ut terra herbam pabuli germinaret et lignum fructiferum cum fructu suo — et statim eiecit terra herbam pabuli habentem semen secundum genus et lignum fructiferum — et ille dies unus fuerit, quo haec deus iussit aut fecit. ergo beneficii sui deus non inmemor, inmemor autem nostrae iniquitatis opus suum eiusdem qua coepit temporis quantitate re
Abbreviated transcription (Latin):
cerp̾tati iumus pro sp̃e corporis acceꝑimus quid sit denudari cor¬
pus incelliginus: sodm̃ alciorẽ scil sensũ. Cet̾m liqͥt quadmodui
ni sit ꝗd clansũ in diluio fint : Nisi forte delec tatõm accipia¬
mus q̃ opiebat hoc corpus urm. ⁊ quasi tegebat per illum ade
dilecto q̃ corporis oe subiec tum hẽbat. S ubi mens iusti uri so.¬
bria acq incegra accorreptioe diliuui diuine cognitioiis inflam¬
mata desiderio: exilire acq euolare uoluis in sriora decexit ⁊¬
omia q̃ erant impedim̃to: & spẽm uoluntatis qͥ quoda oꝑinito ce¬
ceras ꝑtes tegebat corporis. d oꝑuis ac recexit ut nõ solum corpus
aẜuicio duatricis ignobilis liberaret: u̾m etͥ ea qͣͥ erant in corpora¬
lia cõphendet. Qne eium nõ uident᷑: et̾na sũt. Et idõ iuitꝯ
qm nõ uidebat dnm regrebat: corrupcele exors cupidus et̾nicatis
Qd aut ait primũ mẽlem ul ledm euni ꝙ eẽ uerni tpris diem

Expanded text:
terpretati sumus, pro specie corporis acceperimus. quid sit denudare corterpretati sumus, pro specie corporis acceperimus. quid sit denudare corpus intellegamus, secundum altiorem scilicet sensum. ceterum liquet quemadmodum ni sit. quod clausum in diluuio fuit, nisi forte delectationem accipiamus. quae operiebat hoc corpus nostrum et quasi tegebat per illum Adae delectatio, quae corpus omne subiectum habebat. sed ubi mens iusti uiri sobria atque integra a corruptione diluuii diuinae cognitionis inflammata desiderio exilire atque euolare uoluit in superiora, detexit omnia quae erant impedimento et speciem uoluptatis, quae quodam operimento ceteras partes tegebat corporis, redoperuit ac retexit, ut non solum corpus a seruitio dominatricis ignobilis liberaret, uerum etiam ea quae erant incorporalia comprehenderet; quae enim non uidentur aeterna sunt. et ideo i cupidus aeternitatis. quod autem ait primum mensem uel secundum eumque esse uerni temporis diem,
Abbreviated transcription (Latin):
que iine. In primo &e sexcentesimo anno uite noe. primo die
Quid sibi uult illa adiccto daque inmunitoe eũ supputata
rõ suꝑior annũ conclusisse iudeatur. qui annui asedo mense
incipit. & in scdm̃ mensem anni alcius usq progredit᷑ : Nisi
forte hic iusti formam declaratam uelimus accipe. ut pͥmus an¬
nus is fuit quo cepit diluuium pose sexcencessimũ scilicet annus pri¬
mus. primus itm annus ⁊ primus mensis post sexentesimũ annũ
mĩto primus enaserat. Hecte enim ei honor defert᷑. qui & prime
gnonis primus fuit. & posterioris principiũ. Un meruerit & de
illa enadere. ⁊ isci ad seminarium ꝓpagari. Cum enim alii deꝑi¬
ssent solus inte egregie m̾ito. & p̃rogatia uircutis ap̃ din dines nõ
est exꝑtus malicie corruptelã: per que ttm̃ elt ne cocũ corpus ge
ñs hũam uł abolicum uderet᷑ in tr̾is. uł adei abscisũ gr̃a relinqͥret᷑
Et demidanie inquit noc tectum arche. cum archam sic̃ supra ĩ¬

Expanded text:
 71. In primo et sexcentesimo anno vitae Noe, primo die Quid sibi vult illa adjectio de aquae imminutione, cum supputata ratio superior annum conclusisse videatur, qui annus a secundo mense incipit, et in secundum mensem anni alterius usque progreditur? Nisi forte hic justi formam declaratam velimus accipere; ut primus annus is fuerit, quo coepit diluvium, post sexcentesimum scilicet annus primus; primus iterum annus et primus mensis post sexcentesimum annum, ionis fuit, et merito primus evaserat. Recte enim ei honor defertur qui et primae generationis primus fuit et posterioris principium; qui meruerit et de illa evadere, et isti ad seminarium propagari. Cum enim alii deperissent, solus vitae egregiae merito, et praerogativa virtutis apud Deum dives, non est expertus malitiae corruneris humani uel abolitum uideretur in terris uel a dei abscisum gratia relinqueretur. Et denudauit inquit Noe tectum arcae. cum arcam, sicut supra in
Abbreviated transcription (Latin):
riale hix lum̾ fonet᷑ & tenebrarum fugatur obscuritas. Quid aut̃
mag quã lume familiare uircuti est : folium gͦ & ramulus: in signe
ꝑunt germinare. In ore quoq nõ srustra ramulus olee iudecur
esse delacus. eo q uirtus & sapia in ẜmone sui heat claritatẽ
& ip̃a scacim spe lumẽ eius essulgeat. maxime cum pacifica loqͥ¬
t qui hunc quoq ramulii pacem pecentel preterre conlueueruit
Tulit ramulum eo qđ simplicitas puritate & linceritate semia qͥ¬
dam auribus nr̃is ucilicatis infundit. & hone doc trina uircutis
ut ad iusciciam prouocat. ⁊ inuicat ad p̾mium bone sibi comis

Expanded text:
riale hoc lumen fouetur et tenebrarum fugatur obscuritas. quid autem riale hoc lumen fouetur et tenebrarum fugatur obscuritas. quid autem magis quam lumen familiare uirtuti est? folium ergo et ramulus insigne perint germinare. in ore quoque non frusta ramulus oleae uidetur esse delatus, eo quod uirtus et sapientia in sermone sui habeat claritudinem et ipsa statim specie lumen eius effulgeat, maxime cum pacifica loquitur, quoniam hunc quoque ramulum pacem petentes praeferre consuerunt. tulit ramulum, eo quod simplicitas puritate et sinceritate semina quaedam auribus nostris utilitatis infundit et bonae doctrina uirtutis aut ad instantiam prouocat et inuitat ad praemium
Abbreviated transcription (Latin):
na operationis huane. Hegressa gͥ columba ad uesꝑam: huis
folium oliue & ramũ in ore luo. Non ociole ad uesꝑam posint. &¬
regressam. & hiitem folium oliue ⁊ ramulum in ore suo.Ut
nõ fugitantẽ uircutẽ arbitrerii proffectus futi ut quoi possit ac¬
quirere. Neq rurlus canꝙͣ sine lumine eam fuste cognoscas. &
quibusdam tenebris &cultam. s diurno candore fulgente expec¬
casse usq ad occasum dici. ac sic ad eum regressam ap̃ que eciã
uespi cenebras here nõ pollet. foluim quoq qđ lecum deculit
&e si breue illud folium deculisse iudeatur spes eorum quos siu
penicent erroris. ⁊ si nõ magnam aliquã tri lignificauis. folui
enum sn uͥgulto esle nõ pocͥat. Ergo quasi germinancis correp¬
cionis licet nõ magnum: aliꝗd tͥn uexit in signe. Et foliũ olee
in qua arhore olina generat᷑ ex qua oleum conficit᷑. quo macet¬

Expanded text:
na operationis humanae. Regressa est igitur columba ad uesperam habens na operationis humanae. Regressa est igitur columba ad uesperam habens folium oleae et ramum in ore suo. non otiose et uesperam posuit et regressam et habentem folium oleae et ramulum in ore suo, ut non fugitantem uirtutem arbitreris profectus futuri, si quos possit adquirere, neque rursus tamquam sine lumine eam fuisse cognoscas et quibusdam tenebris occultam, sed diurno candore fulgentem expectasse usque ad occasum diei ac sic ad eum regressam. apud quem etiam uesperi tenebras habere non posset. folium quoque quod secum detulit, etsi breue illud folium detulisse uideatur, spem eorum quos sui paeniteret erroris etsi non magnam, aliquam tamen significauit; folium enim sine uirgulto esse non poterat. ergo quasi germinantis correctionis licet non magnum, aliquod tamen uexit insigne et folium oleae, in qua arbore oliua generatur, ex qua oleum conficitur, quo mate
Abbreviated transcription (Latin):
cipere onie cor apient suii quo eam et̾ absente cenebat. Nunꝙͣ ⁊
enim pot sapiens exort ꝓpie ẽẽ uircutis. Quul p̾cerea sibi ue¬
lit qđ cenint sept̃e diehus aliis colubã & iterum dimisit eam.
nisi ut adũcas ꝗđ honum sapientis optimũq ꝓpositum semp si¬
bi et̃ alios adungere Itudec. errantes emẽdare. corrigę uagants
Si que in principio resilire conspexit: tñ cõnucandi eins &
nõ negligit uiste expectacionis exeubias. ⁊ panlisꝑ passioni¬
bus cedens oꝑit tucultatẽ medendi. Que ubi fui̾t oblata suu
nõ int̾miccit offin. Ita gͦ & sapieni uerbis ac disputationibus cã¬
quã medicus indicamẽtis concrarias curare delideras passiões¬
.Ec qr in onũibus remedio diuni fauoris utẽdum est: io sep¬
cem expectauit dies quibus mudus ois describit᷑ absolutus:⁊
opacori requies mĩstrata. ut ex illo auclore oim suniet᷑ discipli¬

Expanded text:
cipere, omne cor aperiens suum, quo eam etiam absentem tenebat; numquam cipere, omne cor aperiens suum, quo eam etiam absentem tenebat; numquam enim potest sapiens exors propriae esse uirtutis. Quid praeterea sibi uelit quod tenuit septem diebus aliis columbam et iterum dimisit eam, nisi ut aduertas quod bonum sapientis optimumque propositum semper sibi etiam alios adiungere studet, errantes emendare, corrigere uagantes? si quem in principio resilire conspexerit, tamen commutandi eius et non neglegit iustae expectationis excubias et paulisper passionibus cedens operitur facultatem medendi, quae ubi fuerit oblata, suum non intermittit officium: ita ergo et sapiens uerbis ac disputationibus tamquam medicus medicamentis contrarias curare desiderat passiones. et quia in omnibus remedio diuini fauoris utendum est, ideo septem expectauit dies, quibus mundus omnis de scribitur absolutus et operatori requies ministrata, ut ex illo auctore omnium sumeretur discipli
Abbreviated transcription (Latin):
Tarde enim inter ascurias istini mundi. ⁊ sclarium fructus cu¬
piditatii. portũ solet inuenire simplicitas. Itaq sie iusticia .÷
ud ut uisendi gr̃a progresla paulisp ⁊ ad mente̾ optima redire fes¬
tinat. nec longins discedit auisto. ita et iuscus ⁊ studiosus uͥ¬
cutis. ubi uirtute appinq̃re cognoi̾it: gremiũ sue m̃tis expãdic
Quid enim sibi uult ꝙ uir Ttudiosus uircutis noc excendens
planum uidec᷑ nõ facile tũ colligas iisi uiri sapientis tibi noca
sit consuctudo. Qui uelut speculatee iurcute utit᷑. ⁊ ei ex:¬
plorandorum negociorũ gerendoꝵq p̾rogatinua qͣndam uidecur
comictere. Ea gͦ uircus expendit naturas. ut si qua çarũ iuide
e bonitas sapie ⁊ lib̾alis & larga ucilitatis: ut qͣl morigenas si¬
bi cernis associet. Ui aut ꝓposito suo uiderie aliquo e recalcita¬
re nacurã. ulut ad hospicii familiare sibi renolas & recurrie :
qͣm sapiens et induscrins canꝙͣ manu qͥdam mentis fes tuias ex¬

Expanded text:
tarde enim inter astutias istius mundi et saecularium fluctus cupiditatum portum solet inuenire simplicitas. itaque sicut uirtns uelut uisendi gratia progressa paulisper ad mentem optimam redire festinat nec longius discedit a iusto, ita etiam iustus et studiosus uirtutis, ubi uirtutem adpropinquare cognouerit, gremium suae mentis expandit. quid enim sibi uult quod uiri studiosus uirtutis Noe extendens planum uidetur, non facile tamen colligas, nisi uiri sapientis tibi nota sit consuetudo, qui uelut speculatrice uirtute utitur et ei explorandorum negotiorum gerendorumque praerogatiuam quandam uidetur committere. ea ergo uirtus expendit naturas, ut si qua earum sibi uiest bonitas sapientiae et liberalis et larga utilitatis, ita ut quas morigeras sibi cernit adsociet. ubi autem proposito suo uiderit aliquorum recalcitrare naturam, uelut ad hospitium familiare sibi reuolat et recurrit, quam sapiens et industrius tamquam manu quadam mentis festinat ex
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ nõ inberet᷑. s deterret᷑. Itaq nec dilacõm passus est. Et eĩ
graca animi uircus passionẽ dubitatiois excludit. Qui aut̃ ÷
debitum gr̃e ut ase exigat᷑ expectat ingiatul est. Qd aut hedi¬
ficauit inquit dõ. ⁊ nõ dixit domino. s deo sedinꝰ nominis int̾¬
pͥtatiõm nõ coac ta indec hec accio ẽẽ grarum quasi domino.
s uircus intti morgena & grata quasi deo qđ impiale est se¬
qs trauit. qd beneficii noiauit. Et supsit abes tis &e auolatilibꝰ
nundis & obrulit inquit holocansta. Lictera euudena s epace nt
iicontaminaca se debemut osferre: in quibuis asreho i rebiasens

Expanded text:
quae non iuberetur, sed deferretur. itaque nec dilationem passus est. etenim quae non iuberetur, sed deferretur. itaque nec dilationem passus est. etenim grata animi debitum gratiae ut a se exigatur exspectat, ingratus est. Quod autem aedificavit, inquit, Deo, et non dixit Domino, sed Deo; secundum nominis interpretationem, 261 non coacta videtur haec actio esse gratiarum quasi Domino; sed virtus justi morigera et grata quasi Deo. Quod imperiale est sequestravit; quod beneficii nominavit. 79. Et sumpsit a bestiis, et a volatilibus mundis, et obtulit, inquit, holocausta . Littera evidens est quod ea quae incontaminata sunt, debemus offerre, in quibus affectus reluceat
Abbreviated transcription (Latin):
catibus ⁊ grauioribus passiomibus acies q̃dam uixilis ocurrit:¬
Decurlo aut periculo nichil obest si meliores cogitationes ualidio¬
ribus copulent᷑. Non ut effeminẽt᷑ amollioribus forciores. s ue mol¬
liores sensus ułu̾t quibusdam uirilibus roborent᷑ cum omĩa consi¬
lia nr̃a ad uircute. iustiçiam. incegritate. fortitudiẽm. dirigant᷑¬
& quodam usu semiarioq uirtutũ creari atq adolescere possit
ualidiora consilia. Non est gͥ ucile. cum uitoꝵe aliqua cõfusio
sit q̃ mentẽ occnpet. serere aliquas cogitationes atq gen̾are &:
parti ire mentẽ. Cum aut comp̃sse fuerine cupiditatel & mens
requienerit. cunc seminario quodam discepeationis accepto. iur¬
face̾t: et fecit noc omĩa. Hoc aut qđ nõ admonicus ẽ fecerit:
forcalle qͥrat᷑. S utiq dominus nõ debint quasi auarus mecdẽ
gre posculari. ⁊ iustus eam incellexit ueram ac tõm gr̃arum ec̃

Expanded text:
tatibus et grauioribus passiotatibus et grauioribus passioDecurso autem periculo, nihil obest si molliores cogitationes validioribus copulentur; non ut effeminentur a mollioribus fortiores, sed ut molliores sensus velut quibusdam virilibus roborentur, cum omnia consilia nostra ad virtutem, justitiam, integritatem, fortitudinem dirigantur, et quodam usu seminarioque virtutum creari atque adolescere possint validiora consilia. Non est igitur utile, cum vitiorum aliqua confusio est quae mentem occupet, serere aliquas cogitationes, atque generare et parturire mentem. Cum autem compressae fuerint cupiditates, et mens requieverit, tunc seminario quodam disceptationis accepto, viret fecit Noe omnia, hoc autem quod non admonitus est fecerit fortasse quaeratur. sed utique dominus non debuit quasi auarus mercedem gratiae postulare et iustus eam intellexit ueram actionem gratiarum esse,
Abbreviated transcription (Latin):
egͥsu gnatiois nsum . Tunc enuim p̃r cum filis priuis intronnt e
fui eum parente &e postea ue eius uł filio ꝑ enis urorese l ẽ
non cõmiscet᷑ in sexus in introitu cõmiscet᷑ in egtessu Ipce gͦ ul¬
ut or dine ip̃o ingrestionis uocem quãdam iustus emictis ⁊ ep ua
illud nõ esse cõcubitus neq deliciar quo omibus in min̾es nce¬
ritus. Uñ in enãgliõ dominus ait rephendensꝙ qribus noe
manducarẽt ⁊ biberent. uxores ducent ⁊ filias nuptui tradeiu¬
&e idoꝰ ꝓp̃ intẽꝑanciã core sruenisie diliuuum. eroris gͥ tepus
iliad nõ seticie eiat. Et md ins tus consortio nõ delec tabat no¬
ris: uł filii uisti pecebant copula coningalem. uam eni in de¬
luinum recessit: Itaq nõ uiri cum uiris: s femine cum uiris ÷¬
exeunt: ue uirilis inse incerdt̃a permixtio. permissa aut̃ uirilis
& teminee legicima sorce comugii copula indetͤ. Sensus aut al¬
adhereant. & eo se mens qͣi qͣndam tueat᷑ sobole filiorũ quo cẽpes¬

Expanded text:
egressu generationis usum. tunc enim pater cum filiis prius introiuit et filii cum parente et postea uxor eius et filiorum eius uxores, id est non commiscetur sexus in introitu, commiscetur in egressu. aperte igitur uelut ordine ipso ingressionis uocem quandam iustus emittit, tempus illud non esse concubitus neque deliciarum, quo omnibus immineret interitus. unde in euangelio dominus ait reprehendens quod temporibus Noe manducarent et biberent, uxores ducerent et filias suas nuptum trade propter intemperantiam eorum superuenisse diluuium. maeroris igitur tempus illud, non laetitiae erat, et inde iustus consortio non delectabatur uxoris uel filii iusti petebant copulam coniugalem — quam enim indeluuium recessit. itaque non uiri cum uiris, sed feminae cum uiris exeunt, ut uirilis in se interdicta permixtio, permissa autem uirilis et feminea legitima sorte coniugii copula uideretur. sensus autem aladhaereant et eo se mens quasi quadam tueatur subole filiorum, quo tempes
Abbreviated transcription (Latin):
affers celescium scripturaꝵ. Uaudunt aurel. ne uł iͥuicos foni
abluat: et u̾bi dnĩci humor aspgas. Si qui uero crediderint:
curunt ad fontẽ doctrinã expecunt. in sinuari sibi enuangliũ
cõcupiseunt. Nec satiant᷑ assidintate pocandi. Ita fonte sapie
cercatim repleri desiderant: que añ fug̾e gęsciebant. Quẽ fõ¬
tẽ audi dicentẽ. Si quis sicit: ueiat ad me ⁊ bibat. Qui

Expanded text:
affert coelestium Scripturarum. Claudunt aures, ne vel invitos fons affert coelestium Scripturarum. Claudunt aures, ne vel invitos fons abluat, et verbi Dominici humor aspergat. Si qui vero credideriut, currunt ad fontem, doctrinam expetunt, insinuari sibi Evangelium concupiscunt, nec satiantur assiduitate potandi. Ita fonte sapientiae certatim repleri desiderant, quem ante fugere gestiebant. Quem fontem? Audi dicentem: Si quis sitit, veniat ad me, et bibat.
Abbreviated transcription (Latin):
huc ferueret diluuium. seđ auemi cñ in tris sediũ uirtucẽ in÷
hoĩm passionibus reutit᷑ ad uiscum : qr ĩiiquore pectoribus
mrcus ut possec herere ñ pocuerat iueire. Et io in illo sedoꝰ di¬
u̾lorio siu regrediens. hęrec acq requieseit. At uero ubi deter.¬
buerint dilunia passionum. ⁊ audici u̾bi cõꝑteq doc trine plũ:
Hidu̾int esie consortes: iam nõ unuis patͥmoniũ s cõmune :¬
honum elle incipit disciplina uirtutis. Et caqͣ sapiẽ poculun.
haurit᷑ aplim̾is: qui añ sicientes bibere noluerunt. Siẽ nune
feruet diluma in pectoribus idoꝵ. Et cum aqua da trine ce¬
lescii exundet. pocus exubx̃t : nõ pucances se pocandũ. Euan¬
olm̾ legitur : uircus exit d ẜmone celesci tractat sacͥdos ii :¬
ecc̃a. Si ne force intra archam solus positus uõ possit audiri. in
cerdum &e egresiui eccłiam ubi uidens occurrerit mones: exemplii

Expanded text:
huc ferueret diluuium. secundum auem tamen in terris, secundum uirtutem in huc ferueret diluuium. secundum auem tamen in terris, secundum uirtutem in hominum passionibus reuertit ad iustum, quia in iniquorum pectoribus uirtus ut posset haerere non potuerat inuenire. et ideo in illo secundo diuorsorio sui regrediens haeret atque requiescit. at uero ubi deferbuerint diluuia passionum et auditi uerbi conpertaeque doctrinae plurimi studuerint esse consortes, iam non unius patrimonium, sed commune bonum esse incipit disciplina uirtutis et tamquam sapientiae poculum hauritur a plurimis, qui ante sitientes bibere noluerunt, sicut nunc feruent diluuia in pectoribus Iudaeorum, et cum aqua doctrinae caelestis exundet, potus exuberet, non putant esse potandum. euangelium legitur, uirtus exit de sermone caelesti, tractat sacerdos in ecclesia, sed ne forte intra arcam solus positus non possterdum et egressus Ecclesiam, ubi Judaeus occurrerit, monet, exemplum
Abbreviated transcription (Latin):
in signe. Uñ ⁊ ysayas aic. Nisi dominus sabbaoch reliquis¬
set nob s semẽ : siẽ sodoma fc̃i c̃emus: ⁊ sic gomorra silẽs fuis¬
cuparunt: ⁊ gomorram: cecitatẽ et scerelitatẽ significantes ⁊
Meritoq dominus in hiꝰ sp̃e cinitatũ amputauit mag hũana
uitia qm̃ pumiendos homines iudicauit. Tercio dimittit᷑ colũ¬
ba post septem dies: atq eadẽ nõ regditur. Und considẽmus
ne id qd suppra diximus inueitur ẽẽ contrarium. Si u̾bo qͥ¬
dem colunba: opera aut̃ uircus nõ reu̾tit ad iuscũ. Ergo des¬
disputatõmq alicuius nircut inducit. Uirtute se exint. &.¬
imitanda aliis eqͥtate dispoliat. S uice solis alios illuminat.
cum radios suc lucis enuttit. Ieyis nempe caletacit appinqͣnceᷤ
ita ut calorem nature sue ire possideat. Nunquid deficit lux.
diei cum cocũ minidum illuiat claritate: hc̃ in offensum cursũ
suũ illibatãq naturã. Sic & ista in columbe sp̃e uircus cum ad¬

Expanded text:
 nisi dominus Sabaoth reliquisset nobis semen, sicut Sodoma facti essemus et sicut Gomorra similes fuiscuparunt caecitatem et sterilitatem significantes. meritoque dominus in huiusmodi specie ciuitatum amputauit magis humana uitia quam puniendos homines iudicauit. Tertio dimittitur columba post septem dies atque eadem non regreditur. unde consideremus, ne id quod supra diximus inueniatur esse contrarium. si uerbo quidem columba, opere autem uirtus non reuertit ad iustum, ergo desdisputationemque alicuius uirtutis inducit, uirtute se exuit et imitanda aliis aequitate dispoliat, sed uice solis alios inluminat, cum radios suae lucis emittit. ignis nempe calefacit adpropinquantes, ita ut calorem naturae suae ipse possideat. numquid deficit lux diei, cum totum mundum inluminat claritate? habet inoffensum cursum suum inlibatamque naturam. sic et ista in columbae specie uirtus, cum ad
Abbreviated transcription (Latin):
lram qr pocint intelligere utrũ siccũ an hunudum folium esset al
sb̃ aqua eruere. S utrũ illud folium ante diluuium fuit exor¬
cum. An tpr̃e diliii: concuendum est tibi. i ance diliuium
uir iuscus ganisus esł fruc tum de net̾i semine alique reserna¬
cum. ⁊ inde collegit mĩe in signe diine: ꝙ iam diliuum re¬
monissec q̃ frnc tum dinonstraret eni nõ pocuissent nocere di.¬
luuia. Si diliiui epr̃e nacũ est folium: adu̾cit utiq iuscus no¬
ua semĩa mĩe frnc tificas se celescis. ut radices arhorum uiuerẽt¬
⁊ quasi resũpca amia fecus germinarẽt uecuscos. atq in asue¬
cos ꝑcus redirẽt: quoꝵ iudicium pͥmissa folia dmonstrarẽt
hor alta pocius interp̾tatiõe collegit. qr dominus deus noster ꝙͣ.¬
iuis acerbis unquitatis nostre offentus sit erroribus: eñ antique

Expanded text:
ram, quia potuit intelligere utrum siccum, an humidum folium esset all latentes sub aqua eruere. Sed utrum illud folium ante diluvium fuerit exortum an tempore diluuii contuendum est tibi. si ante diluuium, uir iustus gauisus est fructum de ueteri semine aliquem reseruatum et inde collegit misericordiae insigne diuinae, quod iam diluuium remouisset, quae fructum demonstraret, cui non potuissent nocere diluuia. si diluuii tempore natum est folium. aduertit utique iustus noua semina misericordiae fruticasse caelestis, ut radices arborum uiuerent et quasi resumpta anima fetus germinarent uetustos atque in adsuetos partus redirent, quorum indicium praemissa folia demonstrarent. sed hoc alta potius interpretatione collegit, quia dominus deus noster, quamuis acerbis iniqui
Abbreviated transcription (Latin):
cia gͥ amauit diluuium. consorcium iusce m̃cis refugit. ⁊ quasi
desolaca & sii aliqua stacione remanet. ullam hũs cum uircute co¬
mumõe. Uirtus auc redit amans iuscoꝵ consornia. ⁊ largiende
familiarior utilitati : q̃ conferat salutaria. & cauẽda ea qͥ sẽ noci¬
cura cõmoneat. Dient columba dinussa eñ nõ iuuideret cellasse a¬
quã : regressa elt taqͣ plena iuscicie : ut ei aquo milla fuerat ni¬
ciaret quid ad huc cau̾e debet acque spectando fruc lu poscea me¬
liore pociret᷑. Qd auc̾ columba nõ inueniens requie sua regredi¬
ter malitiã & iurcutẽ expͥmi. Si quid coruus añ dimissus cũ aliqͣ¬
co uidẽc amplius exundare dilunum : iusus ẽ locum inuenisse
residũdi. Ee certe no est hiꝰ coruus ycalie Aues q̃ in aquis con¬
u̾lacionẽ here consuert. Cum gͦ coruus ubi remanet inueisse :¬
uidãtur. columba ae nõ inuenerit: eindens rõ est alciore inc̾p¬

Expanded text:
tia igitur amat diluuium, consortium iustae mentis refugit et quasi tia igitur amat diluuium, consortium iustae mentis refugit et quasi desolata et sine aliqua statione remanet nullam habens cum uirtute communionem, uirtus autem redit amans iustorum consortia et largiendae familiarior utilitati, quae conferat salutaria et cauenda ea quae sunt nocitura commoneat, sicut columba dimissa cum uideret cessasse aquam, regressa est tamquam plena iustitiae, ut ei a quo missa fuerat nuntiaret quid adhuc cauere deberet atque spectando fructu postea meliore potiretur. quod autem columba non inueniens requiem suam regrediter malitiam et uirtutem exprimi, siquidem cornus ante dimissus, cum aliquanto uideretur amplius exundare diluuium, uisus est locum inuenisse residendi. et certe non est huiusmodi coruus ut aliae aues, quae in aquis conuersationem habere consuerunt. cum ergo cornus ubi remaneret inuenisse uideatur, columba autem non inuenerit
Abbreviated transcription (Latin):
sum dixit cornũ: donec siccaret aqͥ atra quasi nero poscea sit regͥs¬
sus. S hec locutio familiaris scripte ẽ diuine.Si qͥdẽ & in euuange¬
lio hẽs seriptum d sc̃a maria ꝙ nõ cognouit eam iosep donce pe¬
pit filium eũ utiq nec polcea cognouerit. Deid q̃ est locutio
isca ut dicet donech sicearet aqua atra nõ tra ab aqua. Et qͥd̃
uius loq̃ndi et hac hre consuenit. Tam nõ ulli ante nos scimaue¬
runt eo qđ in modrata q̃dam iudacur uis passionũ expͥmi hac elo¬
cutiõe u̾borum. Racurbidis passionibus ac procellosis consuma¬
cur anima deficientibus aut & uelut arełcẽtib uͥtute̾ resumit. Nõ
redit gͥ culpe spẽs in aiam iusci quasi sicca & inorcua deliqͥns. ⁊
eui iam noce nõ pollit. Nec illud uacuũ ꝙ postea coluba dimicci¬
cur. Mlaliciã ⁊ enim simplicitas ⁊ culpam urcus resoluis. Mali¬

Expanded text:
sum dixerit coruum, donec siccaret aqua a terra, quasi uero postea sit regressum dixerit coruum, donec siccaret aqua a terra, quasi uero postea sit regressus. sed elocutio familiaris scripturae est diuinae, siquidem et in euangelio habes scriptum de sancta Maria quod non cognouerit eam Ioseph, donec peperit filium, cum utique nec postea cognouerit. deinde quae est locutio ista, ut diceret donec siccaret aqua a terra, non terra ab aqua? et quidem usus loquendi etiam hoc habere consueuit. tamen nonnulli ante nos aestimauerunt, eo quod immoderata quaedam uideatur uis exprimi passionum hac elocutione uerborum, quia turbidis passionibus ac procellosis consumatur anima, deficientibus autem et uelut arescentibus uirtutem resumat. non redit igitur culpae species in animam iusti quasi siccam et mortuam derelinquens et cui iam nocere non possit. Nec illud uacuum, quod postea columba dimittitur; malitiam etenim simplicitas et culpam uirtus resoluit. mali