comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tate patris nr̃i qui in celis ẽ. Aut pa¬
rentum negligentie sic tribretidũ ẽ.
quod paruuli sine baptismate mo¬
riuntur: ut nichil ibi agant super¬
na iudicia tanquã ip̃i qui hoc modo
male moriuntur parentes sibi negli¬
gentes uoluritate propria de quib
nascerentur elegerint. Quid dicam
qd̃ paruulus aliquando anteꝙͣ illi
per ministerium baptismatis succur¬
ripossit expirat: Plerumq enim
festinantib parentib et pareritis
ministris ut baptismus paruulo
detur. deo tamen uolente nõ datur.
qui eum paululum in hac uita ñ
tenuit ut daretur. Quid ẽ etiã quod
aliquando paruulis in fideliũ filiis
potuit ne irent in perditionẽ. et fi¬
liis fidelium non potuit baptismate
subueniri: Ubi certe ostendit quod
personiarũ apud deum non sit accep¬
tio. Alroqͥn: cultor suoro potiꝰ ꝙͣ mi¬
micoro filios liberaret. Iam uero qm̃
quid ẽ quõd morituro nõ baptizato
subuenitur ne sine baptismate mo¬

Expanded text:
tate Patris nostri qui in coelis est : aut patate Patris nostri qui in coelis est : aut parentum negligentiae sic tribuendum est, quod parvuli sine Baptismate moriuntur, ut nihil ibi agant superna judicia; tanquam ipsi qui hoc modo male moriuntur, parentes sibi negligentes voluntate propria de quibus nascerentur, elegerint: quid dicam, quod parvulus aliquando antequam illi per ministerium baptizantis succurri possit, exspirat? Plerumque enim festinantibus parentibus et paratis ministris ut Baptismus parvulo detur, Deo tamen nolente non datur, qui eum paululum in hac vita non tenuit ut daretur. Quid etiam, quod aliquando parvulis infidelium filiis potuit, ne irent in perditionem, et filiis fidelium non potuit Baptismate subveniri? Ubi certe ostenditur quod personarum apud Deum non sit acceptio : alioquin cultorum suorum potius, quam inimicorum filios liberaret. CAPUT XIII. 3quid est quod morituro non baptizato subvenitur, ne sine Baptismate mo
Abbreviated transcription (Latin):
ment ẽẽ crẽdendum. et dispritutiõe
insuper proferendum. quod ip̃e pe¬
sagius ante orientases ep̃os iudices
dampnationis sue timore dampria¬
uit. Hoc autem si nõ dicatur de mor¬
tuoꝵ seilicet operib que fcuri erant
si uiuerent bonis aut malis ac ꝑ hoc
nullis et in ip̃a dei prescientia nõ fu¬
turis. hoc ergo si non dicatur. quod
ceritis quanto errore dicat. quid re¬
stabit nͥ ut gram dei non scd̾m merita
n dari. quod contra heresim pelagi¬
anam catholica defendit ecc̃a remota
contentionis casignne fatcam. acqr id
marime in paruusis euidentiore ueri¬
tate cernamꝯ: neqi ẽĩ fato cogitꝰ de
illis infantibus subuenire. illis aũt
non subuenire. cum sit utrisqz causa
commnunis. aut res humanas in par¬
uulis non diuina prouidentia s for¬
tuitis agi casibus opinabimur: eum
rationalibus uel dap̃nande uel sibe¬
rande fuit amine. Quandoquidem
nec passer cãdit in terram sine uolun¬

Expanded text:
ment esse credendum, et disputatione ment esse credendum, et disputatione insuper proferendum. Quod ipse Pelagius ante orientales episcopos judices, damnationis suae timore damnavit. Hoc autem si non dicatur, de mortuorum scilicet operibus, quae facturi fuerant si viverent, bonis aut malis, ac per hoc nullis et in ipsa Dei praescientia non futuris: hoc ergo si non dicatur, quod cernitis quanto errore dicatur; quid restabit, nisi ut gratiam Dei non secundum merita nostra dari, quod contra haeresim Pelagianam catholica defendit Ecclesia, remota contentionis caligine fateamur; atque id maxime in parvulis evidentiore veritate cernamus? Neque enim fato cogitur Deus illis infantibus subvenire, illis autem non subvenire; cum sit utrisque causa communis: aut res humanas in parvulis non divina providentia, sed fortuitis agi casibus opinabimur, cum rationales vel damnandae vel liberandae sint animae; quandoquidem nec passer cadit in terram sine volun
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ retributa peccato liberat quemꝙͣ
pusilłoꝵ atq magnoꝵ nisi ille qui
propter remittenda et origmalus et
propria nr̃a pc̃c̾a mortuus ẽ sine suo
ullo originali proprio ue pc̃co. S qͣre
ifłos potius ꝙͣ ilłos: iterum atq it̾m
dicimꝰ nec nos piget. O homo tu quis
es qui eespondeas deo : Inscrutabilia
sunt iũdicia eius. et inuestigabiles
iue eius. Et hoc adiciamus. altiora¬
a te ne quesieris. et fortiora a te ne
scrutatus fueris. uidetis ẽi carissimi
ꝙͣ sit ab surdum et a fidei sanitate ac
sinceritate ueritatis alienum ut dica¬
mus pariusos mortuos secundum ea
iudicuri que presciti sunt facturi ẽẽ
si uiuerent. In hac autem smña quam
certe omnis sensus humanus quari¬
tulatũq rõne subnixus maximeq
xp̃ianus erhoreet ire compulsi sũt.
qui sic a pelagianoꝵ ecrore aliem eẽ
post sapsum primi hominis in qua
onmes cecĩdimus sũbuenit secũdũ
merita mn dari adhuc sibi existi¬

Expanded text:
est retributa peccato, liberat quemquam est retributa peccato, liberat quemquam pusillorum atque magnorum, nisi ille qui propter remittenda et originalia et propria nostra peccata mortuus est sine ullo suo originali propriove peccato. Sed quare illos potius quam illos? Iterum atque iterum dicimus, nec nos piget, O homo, tu quis es qui respondeas Deo ? Inscrutabilia sunt judicia ejus, et investigabiles viae ejus . Et hoc adjiciamus: Altiora te ne quaesieris, et fortiora te ne scrutatus fueris . 31. Videtis enim, charissimi, quam sit absurdum, et a fidei sanitate atque sinceritate veritatis alienum, ut dicamus parvulos mortuos secundum ea judicari, quae praesciti sunt facturi esse si viverent. In hanc autem sententiam, quam certe omnis sensus humanus quantulacumque ratione subnixus, maximeque christianus, exhorret, ire compulsi sunt, qui sic a Pelagianorum errore alieni esse post lapsum primi hominis, in quo omnes cecidimus, subvenitur, secundum merita nostra dari sibi adhuc existi
Abbreviated transcription (Latin):
mo ut opinor e̾et tam iniustus atq
iuidrs qui me proficere prohiberet.
atq in hac dubitatione remanẽdũ
m eẽ iudicaret. Cum uero rectiꝰ possit
intelligi nõ me propterea de hac re
dubitasse arrdi oporcere quia contra
quos mea dirigebatur intentio sic mͥ
uisi sunt refellendi ut siue pena esset
petaati orignałis in pariuilis quod ueri¬
tus hab̾et. siue nõ ẽẽt quod nonnulli er¬
untes opmantur: nullo modo taniẽ
ꝙͣ manicheoꝵ error inducit duarum
natiurrũ ẜom scilicet et mali ꝑmixtio
crederetur. absit ut causam ꝑiiuloꝵ
sic resinquamus: ut nob̾is eẽ dicamꝰ
incertum utrum in xp̃o regenerati si
moriantur paruuli transeant in et̾¬
nam falutem. non regenenti autem
tran seant in mortem secundam. qm̾
quod scriptum ẽ per unum hominẽ
peccatum intrauit in mundum. et per
pccm mors. et ita in omnes homines ꝑ¬
transiit: aliter recte incelligi nõ potest
nec a morte perpetua que iustissime

Expanded text:
mo, ut opinor, esset tam injustus atque mo, ut opinor, esset tam injustus atque invidus, qui me proficere prohiberet, atque in hac dubitatione remanendum mihi esse judicaret. Cum vero rectius possit intelligi, non me propterea de hac re dubitasse credi oportere, quia contra quos mea dirigebatur intentio, sic mihi visi sunt refellendi, ut sive poena esset peccati originalis in parvulis, quod veritas habet; sive non esset, quod nonnulli errantes opinantur; nullo modo tamen quam Manichaeorum error inducit, duarum naturarum, boni scilicet et mali, permixtio crederetur: absit ut causam parvulorum sic relinquamus, ut esse nobis dicamus incertum, utrum in Christo regenerati, si moriantur parvuli, transeant in aeternam salutem; non regenerati autem transeant in mortem secundam: quoniam quod scriptum est, Per unum hominem peccatum intravit in mundum, et per peccatum mors; et ita in omnes homines pertransiit ; aliter recte intelligi non potest: nec a morte perpetua, quae justissime
Abbreviated transcription (Latin):
licet qui obstrictos origiasi peccsto
ꝑuios dicimis: et secundum pesaor¬
quorum qui originuse negtpat ẽe dic̃m.
nectamen i deo michi ẽ ambigendum
hee pariuisos quod ers dimietat. qrie
saluum facit populum fium apetis
eor Ita in tercio libro de libero. arbito
sccundum utrumq sensum restitima¬
unicheis sue supplicia siue primordia
mature sint ignorantia et difficultas:
sine quib nullus hominum nascit
et tamen unum horũ teneo ibi quoq
a me satis euidenter expressum. quod
non sitista natum instituti hominis
sipensi dampnati. frustra itaqrmachi
de issiuo libri mei uetustate prescribit᷑.
ne agam causam sicut agere debeo ꝑ¬
uusoriem. et inde gratiam dei ñ sed̾m
merita hominum dari perspicue ueri¬
tutis suce comuncam. Si enĩ quando
libros desisero arb̾ierio saicus cepi p̾s¬
biter expsicaui. ãdhuc de dampnatiõe
infantium non ren ascentium et de re¬
nascentium liberatione dubitarẽ: ne¬

Expanded text:
licet, qui obstrictos originali peccato licet, qui obstrictos originali peccato parvulos dicimus, et secundum Pelagianorum, qui originale negant esse peccatum; nec tamen ideo mihi est ambigendum, habere parvulos quod eis dimittat qui salvum facit populum suum a peccatis eorum : ita in tertio libro de Libero Arbitrio secundum utrumque sensum restiti Manichaeis, sive supplicia, sive primordia naturae sint ignorantia et difficultas, sine quibus nullus hominum nascitur; et tamen unum horum teneo, ibi quoque a me satis evidenter expressum: quod non sit ista natura instituti hominis, sed poena damnati . 30. Frustra itaque mihi de illius libri mei vetustate praescribitur, ne agam causam sicut debeo agere parvulorum, et inde gratiam Dei non secundum me rita hominum dari, perspicuae veritatis luce convincam. Si enim quando libros de Libero Arbitrio laicus coepi, presbyter explicavi, adhuc de damnatione infantium non renascentium et de renascentium liberatione dubitarem; ne
Abbreviated transcription (Latin):
tis dei gratia. ĩdest ueragrũ: etiã si
paruili baptizati sicut pelagiani
sentiunt non eruuntur de potesta¬
te tenebraꝵ. quia nulli pcco sicut
putant pelagiani tenent᷑ obrioxii
sed tantum in regnum dñi tums fe¬
runtur. Etiam sic enim sine ussis
bonis meritis datur eis regnum
quib datur: et sine ullis malis
meritis non datur eis quib nõ dat᷑.
Quod aduersus eosdem pelagianos
dicere solemus: quando nobis obici¬
unt quod fato tribuamus dei gra¬
tiam dicendo eam noꝵ scdm merita
nr̃a dari. Ip̃i enĩ potius dei gratiã
fato in paruulis cribũt: qui di¬
cunt. fatum est: ubi meritum ñ ẽ.
Nussa qruppe merita etiã secundũ
ip̃os pelagianos possunt ĩ ꝑuilis
inueniri: cur alii uerũ mictantur
in regnum. alii uero alienentur a
regno. Sicut autem mĩc ut osten¬
derem gr̃m dei non scd̾m merita
nr̃a dari. secundum utrumqs sensũ
hoc defendere maliũ. et sodmm iurm sei¬

Expanded text:
tis Dei gratia, id est vera gratia, etiamsi tis Dei gratia, id est vera gratia, etiamsi parvuli baptizati, sicut Pelagiani sentiunt, non eruuntur de potestate tenebrarum, quia nulli peccato, sicut putant Pelagiani, tenentur obnoxii, sed tantum in regnum Domini transferuntur: etiam sic enim sine ullis bonis meritis datur eis regnum quibus datur, et sine ullis malis meritis non datur eis quibus non datur. Quod adversus eosdem Pelagianos dicere solemus, quando nobis objiciunt, quod fato tribuamus Dei gratiam, dicendo eam non secundum merita nostra dari. Ipsi enim potius Dei gratiam fato in parvulis tribuunt, qui dicunt fatum esse, ubi meritum non est. Nulla quippe merita, etiam secundum ipsos Pelagianos, possunt in parvulis inveniri, cur alii eorum mittantur in regnum, alii vero alienentur a regno. Sicut autem nunc, ut ostenderem gratiam Dei non secundum merita nostra dari, secundum utrumque sensum hoc defendere malui; et secundum nostrum sci
Abbreviated transcription (Latin):
pariuilos deus ꝯuib dat suã gr̃am
per bapcismatis sacramentum e¬
ruat de potestate tenebraꝵ et trãs¬
ferat in regnum filii claritatis sue :
In eo ergo quod aliis eam dat aliis ñ
dat. cur uolunt cntare dño mise¬
ricordiam et iudicium: Curautem
illis potius ꝙͣ illis detur. Quis cogno¬
uit sensum dñi: Quis inscrutabilia
serutari ualeat: Quis inuestigabilia
dat quibus urilt qm̃ misericors ẽ. quod
et si non det iustus ẽ: et non dat quib
non uriłt ut notus faciat diuitias
glorie sue in uasa misericordie. Dã¬
do enĩ quibu sdam quodnõ merenit᷑.
profecto gratuitam et per hoc uerã
suam gi̾am eẽ uoluit. Non ominbus
dando: quid omnes merent᷑ ostendit.
Bonus in beneficio certoꝵ: iustus in
supplicio certoꝵ. Et bonus in omnib
qm̃ bonum ẽ cum debitum rẽdditur:
et iustus in omnib. ꝯm̃ iustum est
cum debitum sine cuiusquã fraude
donatur. Defenditur autẽ sine meri¬

Expanded text:
parvulos Deus, quibus dat suam gratiam parvulos Deus, quibus dat suam gratiam per Baptismatis sacramentum, eruat de potestate tenebrarum, et transferat in regnum Filii charitatis suae ? In eo ergo quod aliis eam dat, aliis non dat, cur nolunt cantare Domino misericordiam et judicium ? Cur autem illis potius quam illis detur, Quis cognovit sensum Domini ? Quis inscrutabilia scrutari valeat? quis investigabilia dat quibus vult, quoniam misericors est; quod et si non det, justus est: et non dat quibus non vult, ut notas faciat divitias gloriae suae in vasa misericordiae . Dando enim quibusdam quod non merentur, profecto gratuitam, et per hoc veram suam gratiam esse voluit: non omnibus dando, quid omnes merentur ostendit. Bonus in beneficio certorum, justus in supplicio caeterorum: et bonus in omnibus, quoniam bonum est, cum debitum redditur; et justus in omnibus, quoniam justum est, cum indebitum sine cujusquam fraude donatur. 29. Defenditur autem sine meri
Abbreviated transcription (Latin):
autem hoc defendendũ est quod utraq
scriptura commendat quã se accipere
proficentur. Hec dixi in primo libro
retenctationum: cum retractarem li¬
bros delibero arbitrio. Nec sola sane i¬
sta ibi a me dicta sunt de his libris: ue¬
rumetiam et alia multa que huic ad
uos operi insererr longum prtaui et
non necessarium. quod et uos existimo
cẽ iudicaturos cum omma legeritis.
Quãius ergo in libro tercio de libero ar¬
bitrio ita de paruulis disputauimus
ut etiam si uerum ẽẽt quõd dicũt pe¬
lagiam ignorantiam et difficulta¬
tem sine quib millus hominũ nasci¬
tur primor̃dia non supplicia ẽẽ natẽ
uincerentur tamen manichei qui uo¬
lunt duas bomi scilicet et mali coet̾¬
nas ẽẽ naturus. Nunquid ideo fides
tione contractus regenemtiõe sol¬
uendus ẽ: Quod si et isti nobiscum
fatentur ut simul in hac causa pe¬
lagianor destruamus errorem.cur
putunt esse dubitãdum quõd etiã

Expanded text:
autem hoc defendendum est, quod utraque autem hoc defendendum est, quod utraque Scriptura commendat, quam se accipere profitentur » . Haec dixi in primo libro Retractationum, cum retractarem libros de Libero Arbitrio. Nec sola sane ista ibi a me dicta sunt de his libris; verum et alia multa, quae huic ad vos operi inserere longum putavi, et non necessarium: quod et vos existimo esse judicaturos, cum omnia legeritis. Quamvis ergo in libro tertio de Libero Arbitrio ita de parvulis disputaverim, ut etiamsi verum esset quod dicunt Pelagiani, ignorantiam et difficultatem, sine quibus nullus hominum nascitur, primordia, non supplicia esse naturae; vincerentur tamen Manichaei, qui volunt duas, boni scilicet et mali, coaeternas esse naturas: numquid ideo fides tione contractus, regeneratione solvendus est? Quod si et isti fatentur nobiscum, ut simul in hac causa Pelagianorum destruamus errorem; cur putant esse dubitandum, quod etiam
Abbreviated transcription (Latin):
dc̃m ẽ in quam ex qua miseriao peccan¬
tib iustissime inflicta liberas dei gr̃a
quia sponte homo ĩdẽ libero arbitrio
cãdere potuit. non etiam surgere: Ad
quam miseriam iuste dampnationis
pertinet ignorantia et difficultas
quam patitur onmnis homo ab exor¬
dio naciuitatis sue. Nec ab isto malo
quisquam insi dei gratia liberatur.
Quam miseriam pelagrani noluñt
ex iusta dampriatione descendere.
negantes originale pectatum. Quis
ignorautia et difficultas eciã stẽent
hominis primordia naturalia: nec sic
culpandus s laudandus deus ẽẽt. dicu¬
ti in eodem abro terciodispritauimus. Qͤ
disputatio contra manicheos hẽrida ẽ:
qui non accipiunt scripturas scãs uet̾is
nnstrumenti. in quib pcẽm originale
narratur. Et quicquid inde in sitteris
aplĩcis legitur: detestabili impudẽtia
iminissum fuisse concendũt a corrup¬
toribus scripturarum tanꝙͣ ñ fuerit
abaplĩs dictum. Contra pelagianos

Expanded text:
dictum est, » inquam, « ex qua miseria peccandictum est, » inquam, « ex qua miseria peccantibus justissime inflicta, liberat Dei gratia: quia homo sponte, id est, libero arbitrio cadere pquam miseriam iustae damnationis pertinet ignorantia et difficultas, quam patitur omnis homo ab exordio natiuitatis suae, nec ab isto malo quisquam nisi dei gratia liberatur. quam miseriam Pelagiani nolunt ex iusta damnatione descendere negantes originale peccatum, quamuis, ignorantia et difficultas etiamsi essent hominis primordia naturalia, nec sic culpandus, sed laudandus deus esset, sicut in eodem libro tertio disputauimus. quae disputatio contra Manicheos habenda est, qui non accipiunt scripturas sanctas ueteris instrumenti, in quibus peccatum originale narratur, et quidquid inde in litteris apostolicis legitur, detestabili inpudentia inmissum fuisse contendunt a corruptoribus scripturarum, tamquam non fuerit ab ap
Abbreviated transcription (Latin):
gistis. cum ad eosdem libros retractan¬
dos uenissem. hoc ẽ delibero arbitrio: ita
locutus sum. In his in quam libris ⁊ta
multa disserta sunt: ut incidentes nõ¬
mille questiones quas uel enõdare ñ
poteram. uel longam sermotinatiõem
in pñti reꝯuirebant: ita differenter ex
utraq parte uel ex omnibus earodem
questionum partĩb in ꝯrub ñ appare¬
bat qruĩd potius congrueret ueritati.
ad hoc tamen raciotinatio nr̃a cõcłu¬
deretur: ut quodsibet eoꝑ uerum ẽet.
laudandus crẽderetur uel etiã osten¬
deretur deus. Proptor eos quippe di¬
spututio illa suscepta ẽ: qui negant
ex libero uoluntatis arbitrio mali ori¬
ginem duci: et deum si ita ẽ creatorem
omnium creatutarum culpandum ẽẽ
contendunt. eo mõdõ uolentes secũdũ
sue impietatis errorem. manichei eĩ
sunt: imunutabilem quandam et deo
coeternam introducore naturã masi.
Item post aliquantum alio loco. deĩde

Expanded text:
gistis, cum ad eosdem libros retractangistis, cum ad eosdem libros retractandos venissem, hoc est, de Libero Arbitrio, ita locutus sum: « In his, » inquam, « libris ita multa disserta sunt, ut incidentes nonnullae quaestiones quas vel enodare non poteram, vel longam sermocinationem in praesenti requirebant, ita differrentur, ut ex utraque parte, vel ex omnibus earumdem quaestionum partibus, in quibus non apparebat quid potius congrueret veritati, ad hoc tamen ratiocinatio nostra concluderetur, ut quodlibet eorum verum esset, laudandus crederetur, vel etiam ostenderetur Deus. Propter eos quippe disputatio illa suscepta est, qui negant ex libero voluntatis arbitrio mali originem duci, et Deum, si ita est, creatorem omnium naturarum culpandum esse contendunt: eo modo volentes secundum suae impietatis errorem Manichaei enim sunt, immutabilem quamdam, et Deo coaeternam introducere naturam mali » . Item post aliquantum alio loco: « Deinde
Abbreviated transcription (Latin):
trauit in muñdum. et ex uno om̃s isse
in condemprationem: Quod et ma¬
nichei non accipiunt. qui non solum
onmnes ueteris instrum enti scriptũs
in missa auctoritate non hẽrit. uerũ
etiam eas que ad nouũ pertinẽt testa¬
mentum sic accipiunt: ut suo quõdã
priuilegio mimo sacrisegio quoduolt᷑
sumant. quodnolunt reiciant. Con¬
tra quos agebam insibris de libero ar¬
bitrio. unde isti nobis prescribendũ
putant. Ideo questiones operosissĩas
inaidentes enuicleate soluere nolui.
nemimum songum opus ẽẽt uͥ me
ãduer sus tam peruersos testimomorũ
diumorũ non adiuuabat auctoritas. Et
poterum sicut feci quodlibet horum
uerum eẽt que non definite int̾ponebã:
certu tamen ratiorie concludere in om̃ib
deum eẽ laũdandum sine ulla necessi¬
tatẽ credĩdi. drias ficut illi uolunt coe¬
ternas boni et mali permixtas ẽẽ sub¬
stantias. Demiq in primo retractatio¬
num libro quod opus meum nondum le¬

Expanded text:
travit in mundum, et ex uno omnes isse travit in mundum, et ex uno omnes isse in condemnationem ? Quod et Manichaei non accipiunt, qui non solum omnes Veteris Instrumenti scripturas in ulla auctoritate non habent; verum etiam eas quae ad Novum pertinent Testamentum sic accipiunt, ut suo quodam privilegio, imo sacrilegio, quod volunt sumant, quod nolunt rejiciant: contra quos agebam in libris de Libero Arbitrio, unde isti nobis praescribendum putant. Ideo quaestiones operosissimas incidentes enucleate solvere nolui, ne nimium longum opus esset, ubi me adversus tam perversos testimoniorum divinorum non adjuvabat auctoritas. Et poteram, sicut feci, quodlibet horum verum esset, quae non definite interponebam, certa tamen ratione concludere, in omnibus Deum esse laudandum, sine ulla necessitate credendi duas, sicut illi volunt, coaeternas boni et mali permixtas esse substantias. 27. Denique in primo Retractationum libro, quod opus meum nondum le
Abbreviated transcription (Latin):
numa. In quibus tamen fic alt̾ magna
dei bomtate siberatur. ut aster missa eiꝰ
anquitute dampnetur. Nunquid enim
inquitas ẽ apud deum: abfit. S mue¬
stigabiles sunt uie ip̃ius. Itaq mĩam¬
eus inhis qui sib̾erantur: et ueritatem
mħis qui pumuntur sine dubitatione
aredamus. Neq inscrucabilia scrutari.
aut iuestigabilia uestigare conemur.
Ex ore quippe infantiũ et lactentium
suam perfecit laudem. Ut quod in his
uidentus quoꝵ siberationem bona coꝵ
merita missa precedint. et inhis quoꝵ
dampnationem utrisq comimuna o¬
iigmalia sosa precẽdunt: hoc ĩ ma¬
iotib fieri nequaꝙͣ omino cũctenur.
Id ẽ non putantes uel secundum sua
merita gratiam cuiquã dari: uel nisi
suis meritis quemq pumri siue pares
quiliberantur atq pumurt᷑: siuẽ
dispares habeãt causas malas. Ut
qui uidetur stare iũdeat ne cãdat: et
pesagianos non dubitant ẽẽ origina
se peccatum quod per unum hoĩem ĩ¬

Expanded text:
munia. In quibus tamen sic alter magna munia. In quibus tamen sic alter magna Dei bonitate liberatur, ut alter nulla ejus iniquitate damnetur: « Nunquid enim est iniquitas apud Deum, absit : » sed « investigabiles sunt viae ipsius. » Itaque miejus in his qui liberantur, et veritatem in his qui puniuntur, sine dubitatione credamus: neque inscrutabilia scrutari, aut investigabilia vestigare conemur. Ex ore quippe infantium et lactentium suam perficit laudem : ut quod in his videmus quorum liberationem bona eorum merita nulla praecedunt, et in his quorum damnationem utrisque communia originalia sola praecedunt, hoc et in majoribus fieri nequaquam omnino cunctemur, id est, non putantes, vel secundum sua merita gratiam cuiquam dari, vel nisi suis meritis quemquam puniri, sive pares qui liberantur atque puniuntur, sive dispares habeant causas malas; ut qui videtur stare, videat ne cadat ; etPelagianos non dubitant esse peccatum originale, quod per unum hominem in
Abbreviated transcription (Latin):
cuius eẽ momenti: quã maluimus
etiam non uosencib neq currentib
subuenit. quos ante constitutionẽ
mudi elegit in xp̃o daturus eis gra¬
tiam gratis. hoc est milłis eos uel fi̾¬
dei ues operum meritis precẽdentib
et maiorib etiam his quos p̾udet
si apud eos facta ee̾nt suis miracu¬
lis credricuros. quib non uult subue¬
uire non subuenit. de quibus in sua
predestinatione occulte quidem sed
iuste aliud iudicauit. Non enĩ ẽ mi¬
quitas apud deum. s inscrutabilia
sunt iũdicia eius: et iuestigabiles
iue eius. Uniuerse autem uie domini
misericordia et ueritas. Inuestigabi¬
lis ergo ẽ misericordra qua cuiꝰ uult
misexetur millis eius precedentib
meritis. et inuestigabisis ueritas qua
quem uult obdiunt eius quidem pre¬
ãdentib meritis. s cum eo cuiꝰ unseret᷑
psetumq comimumbus. Dicut duorũ
grmminorum quoꝵ unus assuit᷑ unus
relmquitur dispar ẽ exitus. merita cõ¬

Expanded text:
cujus esse momenti, quam maluimus cujus esse momenti, quam maluimus etiam non volentibus neque currentibus subvenit, quos ante constitutionem mundi elegit in Christo, daturus eis gratiam gratis, hoc est, nullis eorum vel fidei vel operum meritis praecedentibus: et majoribus etiam his quos praevidit, si apud eos facta essent, suis miraculis credituros, quibus non vult subvenire, non subvenit; de quibus in sua praedestinatione occulte quidem, sed juste aliud judicavit. Non enim est iniquitas apud Deum; sed inscrutabilia sunt judicia eviae ejus : universae autem viae Domini misericordia et veritas . Investigabilis ergo est misericordia, qua cujus vult miseretur, nullis ejus praecedentibus meritis; et investigabilis veritas, qua quem vult obdurat. Ejus quidem praecedentibus meritis, sed cum eo cujus miseretur plerumque communibus: sicugeminorum, quorum unus assumitur, unus relinquitur, dispar est exitus, merita com
Abbreviated transcription (Latin):
ro. Qui emm dicit relicturis fide berie¬
ficuumn fuisse concessum ce hrẽ incipe¬
rent quod grauiore impietute desererẽt:
fatis indicat non iudicari hominem ex
eo qd̾ preuoscitur male fuisse facturus.
si ei quocunq beneficio ut id nõ faciat
confulatur. Consultum ẽ igitur et
ilłi qui raptus ẽ ne malicia mutaret
intessectum eius. S curnon ita con¬
sultum fuerit tyriis et sydomiis ut cre¬
derent et mperentur ne masicia mu¬
taret intellectum eoꝵ. forsitan respõ¬
deret ille cui placuit isto modo hanc
soluere questioniem. Ego uero qnͣtum
ad ĩd quod attinet sufficere uideo ut
secundum istam quoq sententiam
demonstrentur homines nõ iudicari
dehis que non fecerunt etiam si fuc¬
turi fuisse preuisi surt. Quãꝙͣ ut di¬
ri ẜanc opinionem qua putant᷑ in
morientib ues mortius uindicari
peca que presciti sunt facturi esse si
uiuerent: etiam refellere pudeat.
ne uideamur et nos existimasse ali¬

Expanded text:
ro. Qui enim dicit, relicturis fidem benero. Qui enim dicit, relicturis fidem beneficio fuisse concessum, ne habere inciperent quod graviore impietate desererent, satis indicat non judicari hominem ex eo quod praenoscitur male fuisse facturus, si ei quocumque beneficio ut id non faciat consulatur. Consultum est igitur et illi, qui raptus est, ne malitia mutaret intellectum ejus . Sed cur non ita consultum fuerit Tyriis ac Sidoniis, ut crederent et raperentur, ne malitia mutaret intellectum eorum; forsitan responderet ille, cui placuit isto modo hanc solvere quaestionem: ego vero quantum ad hoc quod ago attinet, sufficere video, ut secundum istam quoque sententiam, demonstrentur homines non judicari de his quae non fecerunt, etiamsi facturi fuisse praevisi sunt. Quanquam, ut dixi, hanc opinionem, qua putantur in morientibus vel mortuis vindicari peccata, quae praesciti sunt facturi esse si viverent, etiam refellere pudeat, ne videamur et nos existimasse ali
Abbreviated transcription (Latin):
sem gruuiori pena obnorii fierent
si fidem quam tenuerant reliquissent:
ꝙͣ sream millo tempore tenuissẽt. In
qua sententia docti hominis et admo¬
dum acuti que fint adhuc merita re¬
quirenda quĩd me minc attinet dic̾e.
cum et ip̃a nobis ãd id quod agimius
suffengetur: Si enim miseratione
domims non fecit in istis uirtutes
per quas fieri possent fideles. ne gra¬
uius pumirentur cum postea fierẽt
infideles quod eos futuros fuisse pre¬
scuuit: fatis aperteq demonstratur
de ħis pcc̃is neminem iudicari mor¬
tuoꝵ que presciuit fuisse facturum.
si aliquomodo ei ne illa faciat subue¬
aitur sicut tyriis et sydoniis si sm̃a
illa uera ẽ subuenisse dicit᷑ xp̃s quos
maluit non accẽdere ad fidem: ꝙͣ sce¬
lere mults grauiore discedere a fide
quod eos si accessissent preiuiderat fu¬
hse facturos. Quõnus si dicatur cur
non factum est ut ccẽderent potuis
guent: quid responderi possiigno¬

Expanded text:
quoniam graviori poenae obnoxii fierent, quoniam graviori poenae obnoxii fierent, si fidem quam tenuerant reliquissent, quam si eam nullo tempore tenuissent. In qua sententia docti hominis et admodum acuti, quae sint adhuc merito requirenda, quid me nunc attinet dicere, cum et ipsa nobis ad id quod agimus suffragetur? Si enim miseratione Dominus non fecit in istis virtutes, per quas fieri possent fideles, ne gravius punirentur cum postea fierent infideles, quod eos futuros fuisse praescivit; satis aperteque monstratur, de his peccatis neminem judicari mortuorum, quae praescivit fuisse facturum, si aliquo modo ei ne illa faciat subvenitur: sicut Tyriis et Sidoniis, si sententia illa vera est, subvenisse dicitur Christus, quos maluit non accedere ad fidem, quam scelere multo graviore discedere a fide, quod eos, si accessissent, praeviderat fuisse facturos. Quamvis si dicatur, Cur non factum est ut crederent potius, grarent? quid responderi possit, igno
Abbreviated transcription (Latin):
eos si uiuerent prẽdicatumqz illis o̾e̾t
euangelium: in fideliter audituros.
restat igitur ut solo originali pc̃co¬
teneantur obstricti. et propter hoc
solum eant in dampnatioriem. Quod
iuidemus aliis eandem habentibus
causam non nsi per dei gratuitam
post baptisinum pessime uiuendo¬
perituros: in hac trmen uita quousq
perouit detineri. Qui non perirent: si
eis corporis mors lapsum eoꝵ preueni¬
ens fubueniret. Qm̃ millus mortuus
iudicatur ex bonis seu malis que fu̾at
si non moreretur acturus. Asioqͥn ty¬
eni et sydonii non secundum ea que gesse¬
runt penas luerent. s potius scd̾m ca
quegesturi fuerant si ineis ille uirtu¬
tes cuangelice facte fuissent: per gran
tator cathositus nop ignobilis hunc e¬
uangelii locum sic exposuit: ut diceret
prescisse dĩnii cyrios et sydomos a fide
fiusse postea recessuros cũ fc̃is apud
se miraculis credidissent: et miseri¬
cordia potius non eum illit ista fecis

Expanded text:
Deus, si viverent, praedicatumque illis fuisset Deus, si viverent, praedicatumque illis fuisset Evangelium, infideliter audituros. Restat igitur ut solo peccato originali teneantur obstricti, et propter hoc solum eant in damnationem; quod videmus aliis eamdem habentibus causam, non nisi per Dei gratuitam post Baptismum pessime vivendoperituros, in hac tamen vita quo usque pereant detineri; qui non perirent, si eis corporis mors, lapsum eorum praeveniens, subveniret. Quoniam nullus mortuus judicatur ex bonis seu malis, quae fuerat si non moreretur acturus: alioquin Tyrii et Sidonii non secundum ea quae gesserunt poenas luerent; sed potius secundum ea quae gesturi fuerant, si in eis illae virtutes evangelicae factae fuissent, per grandtator catholicus non ignobilis hunc Evangelii locum sic exposuit, ut diceret praescisse Dominum Tyrios et Sidonios a fide fuisse postea recessuros, cum factis apud se miraculis credidissent, et misericordia potius non eum illic ista fecisse:
Abbreviated transcription (Latin):
actestetur qd̾ acturi ẽẽnt magne humi¬
litictis penitentiam si in eis fc̃a eẽnt
diuinarũ illa signa uirtutum. Et tñ
in dre iudicii pumentur ꝙͣiuis minore
supplicio ꝙͣ ille ciuitates que apud se
uirtutib factis aredere noluerũt. Se¬
cutus enim dnĩs ait. Uueruntamẽ dico
uobis tyro et sydoni remissius erit in
die iudicii ꝙͣ uobis. Seuerius ergo pu¬
nientur isti: illi remissius. s tamẽ
punientur. Porro sietiam secũdum
facta que facturi essent si uiuerent
mortui iũdicantur: profecto quia
fĩdeles futuri erant isti si eis cũ tan¬
tis miraculis fuisset euangelium pre¬
dicutum: non sunt utiq pumendi.
Pumientur autem. fulsum est igitur
et scdm ea mortuos iudrcari que fac¬
turi eẽnt: si ad uiuentes euangeliũ
perueniret. Et si hoc falsum est: nõ
ẽ cur dicatur de infantib qui pere¬
unt sine baptismate morientes. hoc
in eis eo merito fieri quia presciuit deꝰ

Expanded text:
attestetur, quod acturi essent magnae humiattestetur, quod acturi essent magnae humilitatis poenitentiam, si in eis facta essent divinarum illa signa virtutum. Et tamen in die judicii punientur, quamvis minori supplicio quam illae civitates, quae apud se virtutibus factis credere noluerunt. Secutus enim Dominus ait: Verumtamen dico vobis, Tyro et Sidoni remissius erit in die judicii quam vobis . Severius ergo punientur isti, illi remissius; sed tamen punientur. Porro si etiam secundum facta quae facturi essent si viverent, mortui judicantur; profecto, quia fideles futuri erant isti, si eis cum tantis miraculis fuisset Evangelium praedicatum, non sunt utique puniendi; punientur autem; falsum est igitur et secundum ea mortuos judicari, quae facturi essent si ad viventes Evangelium perveniret. Et si hoc falsum est, non est cur dicatur de infantibus qui pereunt sine Baptismate morientes, hoc in eis eo merito fieri, quia praescivit eos
Abbreviated transcription (Latin):
Quid inirum in quam si tã ĩfidelib
plenum orbem terrarum xp̃us prĩo¬
rbus seculis nouerat ut eis prẽdi¬
cari merito nolset quos nec uerbis
nec miraculis suis crẽdituros ẽẽ pre¬
sciebat. Hec certe de tyro et sydone
non possumus dicerẽ. et in eis cogno¬
scimus ad eas causas predestinatiors
hec diuina iudicia pertinere: sine qͣp
causaꝵ lacentium preiuidicio tũc ista
respondere me dixi. Facile est quippe
ut infidelicatem accusemus iudeorum
de libera uoluntute uenientem qui frĩs
aprĩd se cam magnis uirtutib credere
noluerunt. Quod et dñs increpans ar¬
guit et dicit. uetibi cororaĩ ⁊ bethsaida.
quia si in tyro et sydone facte fuissent
uirtutes que facte sunt inuobis: olim
in cilicio et cinere penitentiam egissẽt.
S minquid possumus dic̾e etiã tyrios
et sydonios talib a pũd se uirtutibus
factis crẽdere noluisse aut credituros
non fuisse si fierent. cum eis ip̃e dũs

Expanded text:
Quid mirum, inquam, si tam infidelibus Quid mirum, inquam, si tam infidelibus plenum orbem terrarum Christus prioribus saeculis noverat, ut eis praedicari merito nollet, quos nec verbis nec miraculis suis credituros esse praesciebat ? Haec certe de Tyro et Sidone non possumus dicere, et in eis cognoscimus ad eas causas praedestinationis haec divina judicia pertinere, sine quarum causarum latentium praejudicio tunc ista respondere me dixi. Facile est quippe ut infidelitatem accusemus Judaeorum de libera voluntate venientem, qui factis apud se tam magnis virtutibus credere noluerunt. Quod et Dominus increpans arguit, et dicit: Vae tibi, Chorozain et Bethsaida: quia si in Tyro et Sidone factae fuissent virtutes, quae factae sunt iin cilicio et cinere poenitentiam egissent. Sed numquid possumus dicere, etiam Tyrios et Sidonios talibus apud se virtutibus factis credere noluisse, aut credituros non fuisse, si fierent? cum eis ipse Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
las facta eẽnt. incinere et cilicio pe¬
iteritiam egissent. sicut se hẽnt elo¬
quia ueritatis. In ꝯuib uerbis suis
dñs ihũs altius nobis misteriũ prede¬
stmationis ostendit. Si enĩ queratur
a nob̾is cur apũdeos tanta miracula
facta sunt qui uidentes ea ñ fuerant
credituri. et apud eos facta non fint qͥ
arderent si uiderent. quid respondebimꝰ.
Nunquid dicturi sumus quod in libro
illo dixi ubi sex quibusdam questio¬
nib paganorũ. sine preiudicio tamẽ
aliaꝵ causarũ quas prudentes pos¬
sunt uestigare respondi: Hoc quippe
ut scitis cum xp̃us quare post tã lon¬
ga tempora uenerit quereret᷑. dixi
qd his temporib et his locis quib
euangelium eius non ẽ predicatum
tules omnes in eius predestinatiõe
futuros ẽe presciebat: quales mul¬
ti in eius corporali pñtia fuerũt qui
in eum nec suscitatis ab eo mortuis
credere uoluerunt. Item paulopost
in eodem libro atq in eadem questiõe.

Expanded text:
las facta essent, in cinere et cilicio poelas facta essent, in cinere et cilicio poenitentiam egissent; sicut se habent eloquia veritatis, in quibus verbis suis Dominus Jesus altius nobis mysterium praedestinationis ostendit. 23. Si enim quaeratur a nobis, cur apud eos tanta miracula facta sint qui videntes ea non fuerant credituri, et apud eos facta non sint qui crederent si viderent; quid respondebimus? Numquid dicturi sumus, quod in libro illo dixi, ubi sex quibusdam quaestionibus Paganorum, sine praejudicio tamen aliarum causarum, quas prudentes possunt vestigare, respondi? Hoc quippe, ut scitis, cum Christus quare post tam longa tempora venerit, quaereretur, dixi, quod his temporibus et his locis quibus Evangelium ejus non est praedicatum, tales omnes in ejus praedicatione futuros esse praesciebat, quales multi in ejus corporali praesentia fuerunt, qui in eum nec suscitatis ab eo mortuis credere voluerunt. Item paulo post in eodem libro, atque in eadem quaestione:
Abbreviated transcription (Latin):
perati temptatione discẽdant. cum
possit et quod ait aplu̾s facere ut eos
permictat temptari super id quod
possurt. ut ergo id non dicam. certe
poterat illos deus presciens esse lap¬
suros anceꝙͣ id fieret auferre de hac
uita. An eo redituri sumus ut ad¬
huc disputemus quanta absurdi¬
tate dicatur iudicari homnĩes mor¬
tuos etiam de his peccatis que pre¬
sciuit eos deus perpetraturos fuisse
si uiuerent: Quod ita abhorret a
sensib xp̃ianis aut prorsus hũanis.
ut id etiam refellere pudeat. Cur em̃
non dicatur et ip̃m euangesium cum
tanto labore passiombusq sanctoꝵ
frustra ẽẽ predicatum uel adhuc e
etiam non audito euangelio iudica¬
ri secundum contumaciam uel obe¬
dientiam quam prescuit deus ha¬
bituros fuisse si audissent. Nec dam¬
pnarentur tyrus et sydon quãius
remissius ꝙͣ ille ciuitates in ꝯuibrs
non credentib a dño xp̃o mirabilia¬
et signa sunt facta. Qm̃ si apud il¬

Expanded text:
perati tentatione discedant; cum perati tentatione discedant; cum possit et quod ait Apostolus facere, ut non eos permittat tentari super id quod possunt : ut ergo id non dicam, certe poterat illos Deus praesciens esse lapsuros, antequam id fieret, auferre de hac vita. An eo redituri sumus, ut adhuc disputemus, quanta absurditate dicatur, judicari homines mortuos etiam de his peccatis, quae praescivit eos Deus perpetraturos fuisse, si viverent? Quod ita abhorret a sensibus christianis, aut prorsus humanis, ut id etiam refellere pudeat. Cur enim non dicatur, et ipsum Evangelium cum tanto labore passionibusque sanctorum frustra esse praedicatum, vel adhuc etetiam non audito Evangelio, secundum contumaciam vel obedientiam, quam praescivit Deus habituros fuisse, si audissent? Nec damnarentur Tyrus et Sidon, quamvis remissius quam illae civitates, in quibus non credentibus a Domino Christo mirabilia signa sunt facta: quoniam si apud il
Abbreviated transcription (Latin):
uacrum regenerationis utriq rẽno¬
uati: S si hec audiret ille qͥ sciebat
proculdubio quõd dicebat: respondẽ
posset et dicere. Uera funt hec. De¬
cundum hecomnia ex nobis erant.
berumtamen secundum aliã qͣnͣdã
discretionem. non erant ex nobis. Nã
si fuissent ex nobis: mansissẽt utiq
nobiscum. Que ẽ tamen istadiscretio.
Paterit libri dei non auertamus aspec¬
tum. Clamat scriptura diuina: adhi¬
beamus auditum. Non erant ex eis:
ꝯuia non errnt secundum propositũ
uocati. non erant in xp̃o electi ante cõ¬
stitutionem mundi. non erant in eo
sortem consecuti: non erãt predestinati
secundum propositum eius qui uniu̾ sa
operatur. Nam si hoc ẽẽnt: ex illis ẽẽnt
et cum illis sine dubitatiore marisis¬
sent. Ut enim non dicam ꝙͣ sit possibile
deo auersas et adrersas in fidem suã
comiertere hominum uosuntates. et ĩ
eoꝵ cordib operari ut nullis adu̾si¬
tatib cedant. nec ab illo aliqua su¬

Expanded text:
vacrum regenerationis utrique renovacrum regenerationis utrique renovati? Sed si haec audiret ille, qui sciebat procul dubio quod dicebat, respondere posset et dicere: Vera sunt haec, secundum haec omnia ex nobis erant; verumtamen secundum aliam quamdam discretionem non erant ex nobis; nam si fuissent ex nobis, mansissent utique nobiscum. Quae est tandem ista discretio? Patent Libri Dei; non avertamus aspectum: clamat Scriptura divina, adhibeamus auditum. Non erant ex eis, quia non erant secundum propositum vocati: non erant in Christo electi ante constitutionem mundi, non erant in eo sortem consecuti, non erant praedestinati secundum propositum ejus, qui universa operatur. Nam si hoc essent, ex illis essent, et cum illis sine dubitatione mansissent. 22. Ut enim non dicam quam sit possibile Deo, aversas et adversas in fidem suam hominum convertere voluntates, et in eorum cordibus operari, ut nullis adversitatibus cedant, nec ab illo aliqua su
Abbreviated transcription (Latin):
Ex duob itaq paruulis originali pcc̃o¬
obstrictis pariter. cur iste assumatur.
isle reliquatur. et ex duob etate iã
grandib impiis. cur iste ita uocetur
ut uocantem sequatur. ille autẽaut
nõ uocetur aut non ita uocetur: in¬
scrutabilia sunt iudicia dei. Ex duob
autem piis qir hric donetur perseue¬
rantia us in finem. illi non donetur:
inscrutabilia sunt iudicia dei. Illud
tumen fidelibus debet ẽẽ certissimum
hunc esse ex prẽdestinatis: illum nõ
ẽẽ. Nam si fuissent ex nobis ait unꝰ
predestinatoꝵ qui de pectore dñi bi¬
berat hoc secretum: mansissẽt utio
nobiscum. Quid est queso nõ erant ex
nobis. nam si fuisserit manfissẽt utiq
nobiscum: Nonne utriq adeo creati.
utriq ex ãdam nati. utriq de terra
facti enunt. et ab eo qui dixit. omnẽ
flatum ego feci unius eiusdemqz nate
animas acceperant: Nonne postremo
utriq uocati fuerant et uocantem secu¬
ti. utriq ex impiis iustificati et ꝑ la¬

Expanded text:
Ex duobus itaque parvulis originali peccato pariter obstrictis, cur iste assumatur, ille relinquatur; et ex duobus aetate jam grandibus impiis, cur iste ita vocetur, ut vocantem sequatur, ille autem aut non vocetur, aut non ita vocetur; inscrutabilia sunt judicia Dei. Ex duobus autem piis, cur huic donetur perseverantia usque in finem, illi non donetur; inscrutabiliora sunt judicia Dei. Illud tamen fidelibus debet esse certissimum, hunc esse ex praedestinatis, illum non esse. Nam si fuissent ex nobis, ait unus praedestinatorum, qui de pectore Domini biberat hoc secretum, mansissent utique nobiscum. Quid est, quaeso, Non erant ex nobis; nam si fuissent, mansissent utique nobiscum? Nonne utrique a Deo creati, utrique ex Adam nati, utrique de terra facti erant, et ab eo qui dixit, Omnem flatum ego feci , unius ejusdemque naturae animas acceperant? Nonne postremo utrique vocati fuerant, et vocantem secuti, utrique ex impiis justificati, et per la
Abbreviated transcription (Latin):
nmam nõn ex nchilo s de seip̃o de¬
um fecisse dixisti. Alterũ. ꝑ infim¬
tum tempus atq ita semper deũ
ammas dare. sicut semper ẽ ip̃e qui
dat. Terciũ. animam meritum ali¬
quõd perdĩdisse ꝑcarnem quõd ha¬
buerit ante carnem. Quartũ. aĩam
per carnem reparare hĩtũdĩem pͥscã:
et per eandem carnem renasci per
quam meruerat inquinari. Quin¬
tum. qd̾ amma meruit ẽẽ peccatrix
ante onme pc̃cm. Sextum. infantes
antequam baptizentur morte pr̃e¬
uentos peruenire posse ad origialiũ
indulgentiam peccatoꝵ. Septimũ:

Expanded text:
nimam non ex nihilo, sed de se ipso denimam non ex nihilo, sed de se ipso deum fecisse\' dixisti; alterum \'per infinitum tempus atque ita semper deum animas dare, sicut semper est ipse qui dat\'; tertium \'animam meritum aliquod perdidisse per carnem, quod habuerit ante carnem\'; quartum \'animam per carnem reparare habitudinem priscam et per eandem carnem renasci, per quam meruerat inquinari\'; quintum, \'quod anima meruerit esse peccatrix ante omne peceatum\'; sextum \'infantes antequam baptizentur morte praeuentos peruenire posse ad originalium indulgentiam peccatorum\'; septim
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ pendendum. Nec sancta oscrip¬
tutarum memoriam in te paruam
ẽẽ cognoui. S erũditio minor ẽ: ꝙͣ
tance indoli laboriq corgruebat Ita¬
q te nec amplius ꝙͣ oportet tibi tri¬
bueñdo uanescere uolo: nec rursus
te abiciendo ac despenando frigesc̾e.
utinam tua scripta tecũ leg̾e possẽ:
et colloquendo potius ꝙͣ scribendo
que sint emeñdañda morstrarem.
facilius hoc negotium perageretur
m̃n inter nos sermocinatiore ꝙͣ
luteris. que si scribenda ẽẽt: multis
uoluminib morgeret. Uerum ista
capitasia que certo etiã mimero
comprehendere uolui. instanter
admoneo ne corrigere diffens. et
ea prorsus a fide et prẽdicatiõe tua
faacias aliena. ut quanta tib facul¬
tas ẽ disputandi munere dei uta¬
ris utiliter ãd edificatioriem nõ ad
destructionem sane salubrisq doc¬
trine. Sunt autem ista de quib ut
potui iam disserui: s breuiter ea
repetendo ꝑcurram. Um̃i ẽ. quod a¬

Expanded text:
esse pendendum. nec sanctarum scripesse pendendum. nec sanctarum scripturarum memoriam in te paruam esse cognoui; sed eruditio minor est, quam tantae indoli laborique congruebat. itaque te nec amplius quam oportet tibi tribuendo uanescere uolo nec rursus te abiciendo ac desperando frigescere. utinam tua scripta tecum legere possem et conloquendo potius quam scribendo quae sint emendanda monstrarem! facilius hoc negotium perageretur nostra inter nos sermocinatione quam litteris; quae si scribenda esset, multis uoluminibus indigeret. uerum ista capitalia, quae certo etiam numero conprehendere uolui, instanter ammoneo, ne corrigere differas et ea prorsus a fide et praedicatione tua facias aliena, ut quanta tibi facultas est disputandi munere dei utaris utiliter ad aedificationem, non ad destructionem sanae salubrisque doctrinae. Sunt autem ista, de quibus, ut potui, iam disserui; sed breuiter ea repetendo percurram. unum est, quod \'a
Abbreviated transcription (Latin):
somusti. s intus et germanitus ĩ cor¬
de senfisti. in tue correptionis tanto
bono etiam moras õdisti. Parũ qͥppe
tibi fuit dicere improbi obstinatiq
eẽ iũdrcii nosse ad tutmitem rõnis
inflecti. insi ãdderes. citius: ut hinc
osteñderes ꝙͣ sit execiũdus quibo¬
num nunquam facit. quandoqͥdẽ
qui tar̃dius facit: tantu tibi iũdet᷑
seueritute cuspandus. ut merito im¬
prob̾i iũdicii obstinatiq dicatur.
audi ergo te ip̃m. tuiq potissimum et
marime eloquii fructib utere. ut ci¬
tius te ãd rationis tramitẽ grauitate
mentis inflectas: ꝙͣ te nõ mimꝰ erudite.
parũq consulte lubrico etatis auer¬
tas. Nimis longum ẽ ominia que in
tius libris uel potius in te ip̃o uolo e¬
mendari pertractari atq discutere:
et saltem breuem tibi de singulis cor¬
rigendis rẽddere rationem. Nec ĩdeo
tamen te contemprias: et arbitreris
ingenium et eloquium tuum ꝑui

Expanded text:
isti, sed intus et germanitus in coristi, sed intus et germanitus in corde sensisti, in tuae correctionis tanto bono etiam moras odisti. parum quippe tibi fuit dicere inprobi obstinatique esse iudicii nolle ad tramitem rationis inflecti, nisi adderes \'citius\', ut hinc ostenderes quam sit exsecrandus qui bonum hoc numquam facit, quando quidem qui tardius facit tanta tibi uideatur seueritate culpandus, ut merito inprobi iudicii obstinatique dicatur. audi ergo te ipsum tuque potissimum et maxime eloquii tui fructibus utere, ut citius te ad rationis tramitem grauitate mentis inflectas, quam te inde minus erudite parumque consulte lubrico aetatis auerteras. Nimis longum est omnia, quae in libris tuis uel potius in te ipso uolo emendari, pertractare atque discutere et saltem breuem tibi de singulis corrigendis reddere rationem. nec ideo tamen te contemnas et arbitreris ingenium et eloquium tuum parui
Abbreviated transcription (Latin):
studeus. etiam propriam sententiã nõ
tueri: si improbabilis detegat᷑. et fefͥ
cordi proprio damꝑnato iudicio. mełio¬
ramagis et que sunt ueriora sectari.
Modo proba carissime nõ te fallaciter
istadirisse. ut de tua mdole nõ solum
ingemiosa uerumetiam cauta. pia
mõdesta. gaũdeat artholica ecclefia:.
non de contentiosa pertinacia heretica
extũde scut in sania. Nũc ẽ ut osteñdas
quanta post hec bona uerba que tua
ꝯmemoraui sinceritate pectoris dixe¬
ris quod contimio subiecisti. Namut ẽ
niquis optimi propositi laudandiq
consilii. fucile ad ueriora transcende
ita improbi ob̾stmatiq iudicii ẽ. nol¬
le citius ad tramitem ratiõĩs inflecti.
Esto igitur optimi propositi laudã¬
diq confilii. et facile ad ueriora tns¬
ducere. Nec sis improbi obstinatiq
iuidicii. ut nołis citius ad tramitẽ ibĩs
inflecti ᷑ di emm hec liberaliter elocu¬
tus es. si non in labiis ista solumõdo¬

Expanded text:
iam non iam non tueri, si inprobabilis detegatur, et sit tibi cordi proprio damnato iudicio meliora magis et quae sunt ueriora sectari\'. modo proba, carissime, non te fallaciter ista dixisse, ut de tua indole non solum ingeniosa, uerum etiam cauta, pia, modesta gaudeat catholica ecclesia, non de contentiosa pertinacia heretica exardescat insania. nunc est, ut ostendas quanta post haec bona uerba quae tua commemoraui sinceritate pectoris dixeris, quod continuo subiecisti: nam ut est, inquis, optimi propositi laudandique consilii facile ad ueriora transduci, ita inprobi obstinatique iudicii est nolle citius ad tramitem rationis inflecti. esto igitur optimi propositi laudandique consilii et facile ad ueriora transducere; nec sis inprobi obstinatique iudicii, ut nolis citius ad tramitem rationis inflecti. si enim haec liberaliter elocutus es, si non in labiis ista sonu