comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ingenti uexatioẽ matris: s no¬
dixert̃: ad didit. Spes mea ab
uberib matris mee. Ergo ubi
mater & ubera narrantur:
ueritas carnis et ñ fantasma
predicatur. Qui licet elauso
utero sit natus. quẽ ipse sibi
ꝑuium fecit: saluo sigillo pu¬
doris sicut et conceptus tam̃
de carue uirginis ꝓcreatus ẽ:
et ideo uberibꝰ iure lactatus
cõmemorat᷑. Sic itaq totum
factum est ut fieret nouum
suꝑ terram. qñ uerbũ caro
factum est. & uocatũ ẽ emma¬
nuhel quod est nob̾eũ d̾s. Hic¬
itaq est ille ortus conclusus
in canticis: fons signatus. Ortꝰ
siquidem conclusus: qr qͣndo
deus ingressus est ad eam in

Expanded text:
ingenti vexatione matris, sed noingenti vexatione matris, sed nodixerunt, addidit: Spes mea ab uberibus matris meae. Ergo ubi mater et ubera narrantur, veritas carnis et non phantasma praedicatur; qui licet clauso utero sit natus, quem ipse sibi pervium fecit salvo sigillo pudoris, sicut et conceptus, tamen de carne Virginis procreatus est, et ideo uberibus jure lactatus commemoratur. Sic itaque totum factum est, ut fieret novum super terram, quando Verbum caro factum est, et vocatum est Emmanuel, quod est nobiscum Deus. Hic est itaque hortus ille conclusus in Canticis, fons signatus : hortus siquidem conclusus, quia quando Deus ingressus est ad eam, in
Abbreviated transcription (Latin):
gularem suam declarat natiui¬
tatem. suauit̾ de utero en ixus.
alias autem omĩs qui de uent᷑
matris uenit ad lucem in mũ¬
do: non nisi nutu & oꝑatiõe
dei ꝓcreatus uenit. Ap̃s autẽ
de uirgine speciali & in effabili
quodamͦ ꝓcreatꝰ: absq uexatiõe
matris ingressus est mundum.
Et ideo pium est crecłe quod non
sicut ceteri. s nouo et admirabili
ordine: ds &e homo natus est in
mundo. Hinc gͦ est qd̃ iheremias
testatur. Fãciet dñs nouũ suꝑ ter¬
ram: et mulier circũdabit uirũ.
Quod si utiq nouu̾ fuit &e admira¬
bile quod uirgo concepit sine se¬
mine. & sine corruptiõe uiri: ue¬
tustas ñ potuit e̾e̾ in partu. et
ideo nicħominꝰ credendũ. qd̾ simi¬
li modo nouo & admirabili ordi¬
ne natus sit in mundo: sine dolo
in psalmo qui de illo totus
ad patrem ait. Tu es qui ex.¬
traxisti me de uentre. Ac si pa¬
tenter dicat. Extraristi me qr
non eo ordine sum egressus de
utero. ut ceteri nascunt᷑ cum

Expanded text:
gularem suam declarat nativitatem, suavitatem de utero enixus. Alias autem, omnis qui de ventre matris venit ad lucem in mundo, non nisi nutu et operatione Dei procreatus venit. Christus autem de Virgine speciali et ineffabili quodam modo procreatus, absque vexatione matris ingressus est mundum. Et ideo pium est credere, quod non sicut caeteri, sed novo et admirabili ordine Deus et homo natus est in mundo. Hinc ergo est quod Jeremias testatur: Faciet Dominus novum super terram; mulier circumdabit virum . Quod si utique novum fuit et admirabile quod Virgo concepit sine semine et sine corruptione viri, vetustas esse non potuit in partu; et ideo nihilominus credendum quod simili modo, novo et admirabili ordine, natus sit in mundo sine dolorein psalmo qui de ipso totus est ad Patrem ait: Tu es qui extraxisti me de ventre . Ac si patenter dicat: Extraxisti me, quia non eo ordine sum egressus de utero, ut caeteri nascuntur, cum
Abbreviated transcription (Latin):
ii hac autẽ demonstrat᷑ di¬
uina dignatio. & scđm hu¬
manitatem debitus honor
matris. & reu̾entia pudoris.
hinc quoq beatꝰ ambrosiꝰ
hymnidicis laudib testat᷑.
manserit. et uexilla uͥtutũ
in ea effulserint: in qua to¬
ta maiestas deitatis uersat᷑.
quousq plenitudo tẽporis
aduenit pariendi. Ergo
inqũa claustrũ pudoris
integrũ ꝑmansit. nulla diᷤᷤ¬
ruptio interuenit: nulla
uexatio carnis. nulla fedi¬
tas dire conditiõis: & in
qua uexilla uͥtutũ mica¬
runt. nullũ pecem prime
originis ut cruciaret᷑ ui¬
guit. fulserunt autẽ uex¬
illa uirtutũ in illo sacro

Expanded text:
in hac autem monstratur diin hac autem monstratur divina dignatio, et secundum humilitatem debitus honor matris et reverentia pudoris. Hinc quoque beatus Ambrosius hymnidicis laudibus testaturermanserit, et vexilla virtutum in ea fulserint, in qua tota majestas Deitatis versatur, quousque plenitudo temporis advenit pariendi. Ergo in qua claustrum pudoris integrum permansit, nulla disruptio intervenit, nulla vexatio carnis, nulla foeditas dirae conditionis. Et in qua vexilla virtutum micarunt, nullum peccatum primae originis ut cruciaretur, viguit. Fulserunt autem vexilla virtutum in illo sacro
Abbreviated transcription (Latin):
ad eos conuincitur qñ in medio
eoꝵ stetisse legitur. sicut & de
sepulero egressus signato mo¬
num̃to monstratur qñ angłs
reuoluit lapidẽ. & uacuũ osten¬
dit monum̃tũ. Uñ liquido
constat: quod saxeum illud os¬
tiũ. & ꝑuiũ & penetrabile fuit
nec potuit cohibere uiuum.
quem prius claudebat sub
sigillo mortuũ:ita & claustrũ
matricis atq genitale uͥginiᷤ
cũ esset̃ clausum & signatum
sigillo pudoris. cũ inpleti es¬
sent dies pariendi ñ potuit
obstare partui integͥtas corꝑis
nec tam̃ eguit reserari. quia
non potuit ut esset tormͣtu᷑
ei qui erat honor matͥs &e gau¬
dium: quia deo totum erat
ꝑuium in ea quicqͥd erat clau¬
sum. honor uero. quia totum
erat dificũ quod natũ. fateor
plane quod tanta materies
disputandi ualeat inueniri:
cur signato sepulchro exierit
uel cur clausis ianuis intro¬
ierit ad discipłos: quanta qd
de maria uirgine clauso exi¬
erit utero. In illis siquidem
declarat᷑ diuina maiestas:

Expanded text:
ad eos convincitur, quando in medio eorum stetisse legitur. Sicut et de sepulcro egressus signato monumento monstratur, quando angelus revolvit lapidem et vacuum ostendit monumentum. Unde liquido constat, quod sicut saxeum illud ostium ei pervium et penetrabile fuit, nec potuit cohibere vivum quem prius claudebat sub sigillo mortuum, ita et claustrum matricis atque genitale virginis cum esset clausum et signatum sigillo pudoris, cum impleti essent dies pariendi non potuit obstare partum integritas corporis, nec tamen eguit reserari, quia non oportuit ut esset tormentum ei qui erat honor matris et gaudium, quia Deo totum erat pervium in ea quidquid erat clausum, honor vero quia totum erat Deificum quod natum . . . . . Fateor plane quod non tanta materies disputandi valeat inveniri, cur signato sepulcro exierit, vel cur clausis januis introierit ad discipulos, quanta quod de Maria Virgine clauso exierit utero. In illis siquidem declaratur divina majestas,
Abbreviated transcription (Latin):
& ido forte auditꝰ tuus potiꝰ
res est quã sonꝰ. Immo uox ꝙͣ
conuersus ioħ̃s uidit. Hãc tu
fortẽ uocẽ considerans cernis
uerbũ consubstantiale ꝓ qͦ sic
pauescis. Ac ꝑ hoc unũ est qd̾
audis. & qd̾ conspicis. Pro qua
ꝓfecto uoce & auditu ualde
ꝑterritꝰ: sic exclamas. S ne
forte nos extraneos relinqͤres
ab huiꝰm᷑i intellectu ꝯtinuo addiꝰ
dicens. In medio duũ aĩaliũ
in notesceris. dũ apꝓpinque¬
rint anni cognosceris: dũ ad¬
uenerit tempꝰ ostenderis. foce
quã patenter insinuas: quid au¬
dieris. Audisti itaq uerbũ patͥs
ce conspexisti: ñ auditu auris. s
auditu mentis. & hoc ẽ opꝰmirabi¬
le qd considas. Considerabat enĩ
myst̾iũ incarnatioĩs eiꝰ: & partũ¬

Expanded text:
te auditus tuus potius res est quam sonus, imo vox quam conversus Joannes vidit . Hanc tu forte vocem considerans cernis Verbum consubstantiale, pro quo sic pavescis; ac per hoc unum est quod audis, et quod conspicis. Pro qua profecto voce et auditu valde perterritus sic exclamas. Sed ne forte nos extraneos relinqueres ab hujusmodi intellectu, continuo addis dicens: In medio duorum animalium innotesceris, dum appropinquaverint anni cognosceris, dum advenerit tempus ostenderis. Ecce quam patenter insinuas quid audieris. Audisti itaque Verbum Patris, et conspexisti non auditu auris, sed auditu mentis. Et hoc est opus mirabile, quod consideras. Considerabat enim mysterium incarnationis e
Abbreviated transcription (Latin):
ca nob̾ quid audieris. quod cũ
tanto stupore miraris: uel
quid est ex eo auditu. qd̃ tantũ
contremiscis: Non enĩ loqueriᷤ
ex usu in effabilia que cernis: qr
dicis auditũ tirũ audiui. Non
puto qd̃ consuete loquaris. Uo¬

Expanded text:
ca nobis, quid audieris, quod cum tanto stupore miraris, vel quid ex eo auditu, quod tantum contremiscis? Non enim loqueris ex usu ineffabilia, quae cernis. Quia dicis auditum tuum audivi, non puto quod consuete loqueris; vo
Abbreviated transcription (Latin):
cũ audis in medio duũ aĩaliũ.
p̃sepe recognosce: & cũ apꝓpinqua¬
uerint anni et aduenerit tempꝰ
plenitudinẽ intellige pariendi:
qnͣ d̾s pater iuxta apłm misit
filiũ suũ natũ ex muliere factũ
sub lege: qr tunc in notuit cre¬
dentib qd̃ absconditũ erat scłis &
generatioĩb. et cognitũ ẽ quod ñ¬
dum fuerat reuelatũ & ostensũ.
quod erat semꝑ occultũ. Unde
ysaias. Tu es inqͥt absconditꝰ. &
nos mesciebamꝰ te. Erat qͥd̾e ds̃:
s ab sconditꝰ. Sciebant autẽ plu¬
res quod esset ds̃ unꝰ: s nesciebãt
quod ẽẽt filius. Iecirco recte nec
pater cognoscebat᷑. Sed cum ue¬
nit plenitudo temporis: in notut
seipsũ. et declarauit patrem.

Expanded text:
 ait: In medio duorum animalium praesepe recognosce; et cum appropinquaverint anni, et advenerit tempus, plenitudinem intellige pariendi, quando Deus Pater, juxta Apostolum , misit Filium suum factum ex muliere, factum sub lege; quia tunc innotuit credentibus quod absconditum erat saeculis et generationibus, et cognitum est quod nondum fuerat revelatum, et ostensum quod semper erat occultum. Unde Isaias: Tu es, inquit, Deus absconditus, et nos nesciebamus te . Erat quidem Deus, sed absconditus. Sciebant autem plures quod esset Deus unus, sed nesciebant quod esset Filius. Idcirco recte nec Pater cognoscebatur; sed cum venit plenitudo temporis, innotuit seipsum et declaravit Patrem.
Abbreviated transcription (Latin):
Iecirco ñ ab re credit᷑ ad nos
dnmͣ sic exisse. ut natiuitas
xp̃i de carne uirginis ꝓbare¬
tur: ce uͥgo nulł cruciatib. bie¬
xaretur. forte dicturi stͣ isti.
qd̃ corpꝰ iam incorruptibile
& inmortale. exiliꝰ ẽẽt ad pe¬
netrandũ quo uellet. quã
ẽe̾t priꝰ antequa resurgeret.
Nequaquã gͥ hoc dicito qͥsq
sane sapis: qr ex quo conceptꝰ
est hõ. idem semꝑ qui antea
ds fuit. Uñ qñ suꝑ undas
equoreas ambulauit ante
passionem. nͨ minꝰ homo qͣm
d̾s fuit. Qui si ad nat᷑am re¬
spicias rerum: aut corpus
sine pondẽ uexit. aut undã
sua potentia quo sustinere
possent pondus corporis
solidius confirmauit. Et
ideo ut beatus gregoriꝰ a¬
it in omeliis suis. redẽp¬
toris nr̃i oꝑa que ex semet¬
ipsis cõp̃hendi nequaquã
possunt. ex alia eius oꝑa

Expanded text:
Idcirco non abs re creditur ad nos Idcirco non abs re creditur ad nos Dominum sic exisse, ut nativitas Christi de carne Virginis probaretur, et virgo nullis cruciatibus vexaretur. Forte dicturi sunt isti, quod corpus jam incorruptibile et immortale exilius esset ad penetrandum quo vellet, quam esset prius antequam resurgeret. Nequaquam igitur hoc dicit quisque qui sane sapit, quia ex quo conceptus est homo, idem semper qui ante Deus fuit. Unde quando super undas aequoreas ambulavit ante passionem, non minus homo quam Deus fuit. Quod si ad naturam respicias rerum, aut corpus sine pondere vexit, aut undas sua potentia, quo sustinere possent pondus corporis, solidius confirmavit. Et ideo, ut beatus Gregorius ait in homiliis suis : Redemptoris nostri opera, quae ex semetipsis comprehendi nequaquam possu
Abbreviated transcription (Latin):
pletum qd̃ erat in ꝓpħia. Cla¬
usa gͥ non diceret᷑: si in aliqͦ
lesa ẽẽt eiꝰ integͥtas. S in
nullo est uiolatus pudor
uirginis neꝙ foqͣs in aliqͦ
reserat᷑. ꝓculdubio patet sen¬
sus. qr clauso utero ad nos
uenit. sicut ianuis clausis
ingressus est ad discipłos. Si¬
quidem aspectus discipłoꝵ
utrũq tunc ꝓbauit: scilicet
quod et fores clause essent.
et qd̾ dñs ꝑ easdem introiẽs
coram p̾sens ad staret. Sic et
fides nr̃a utrũq de xp̃o cer¬
tissimũ tenet. qd̾ et ꝑuia fu¬
erit eius integͥtas nascente
dño ex ea. & tam̃ uterus n
fuerit reseratus. Alioquin
qͦmͦ clausam dici potest ꝑ-¬
mansisse quod uiolatũ est:
Aut quomͦ sine dolore &e sine
gemitu puerꝑa peperit. si
more ceteraꝵ feminaꝵ uexa¬
tis uiscerib filiũ edidit: Et
si ita patuit ut auint qͦmͦ
clausa ꝑmansit ut fuit anͣqͣ.
pareret: ñ enĩ ianue ille pe¬
netrabiliores erant clause
quã uterꝰ uͥginis incorruptꝰ.

Expanded text:
d erat in prophetis. Clausa igitur non diceretur, si in aliquo laesa esset ejus integritas. Sed quia in nullo est violatus pudor virgineus, neque fons in aliquo resignatus, procul dubio patet sensus, quia clauso utero ad nos venit, sicut januis clausis ingressus est ad discipulos. Siquidem aspectus discipulorum utrumque tunc probavit, scilicet quod et fores clausae essent, et quod Dominus per easdem introiens coram eis praesens astaret, sic et fides nostra utrumque de Christo certissimum tenet, quod et pervia fuerit ejus integritas nascente Domino ex ea, et tamen uterus non fuerit reseratus. Alioquin quomodo clausum dici potest permansisse quod violatum est? Aut quomodo sine dolore et sine gemitu puerpera peperit, si more caeterorum feminarum vexatis visceribus filium edidit? Et si ita patuit, ut aiunt, quomodo clausa permansit ut fuit antequam pareret? Nec enim januae illae penetrabiliores erant clausae, quam uterus virginis incorruptus.
Abbreviated transcription (Latin):
fernũ. Si me admiseris intra latis¬
simũ tue miscdie sinũ: ñ erit an¬
gustior ꝓꝑter me dñe. Admitte gͦ o
desidantissime iħu. admitte me intͣ
numerũ electoꝵ tuoꝵ: ut cũ ilł te lau¬
de. te ꝑfruar. ⁊ glorier in te. int̾ õs qͥ di¬
ligunt nom̃ tuũ qͥ eu patͤ & sp̃u scõ
gloriaris ꝑ interminata scła am̃.
Nterrogatus est abbas agaton
Quid est maiꝰ. labor corporis.
U an custodia interioris hoĩs:
lis est arbori. Corporalis gͥ la¬
bor: uelut folia arboris. Cu¬
stodia autẽ interioris hoĩs.

Expanded text:
ntra latissimum tuae misericordiae sinum, non erit augustior propter me, Domine. Admitte ergo, o desideratissime Jesu, admitte me intra numerum electorum tuorum, ut cum illis te laudem, te perfruar, et glorier in te inter omnes qui diligunt nomen tuum. Qui cum Patre et Spiritu sancto gloriaris per interminata saecula. Amen. nterrogatus est idem abbas Agatho: Quid est majus, labor corporis, aut custodia interioris hominis? lis est arbori; corporalis igitur labor velut folia arboris, custodia autem interioris hominis
Abbreviated transcription (Latin):
głosa suꝑ choros angłoꝵ sub¬
limata ueneratur ab om̃ib.
Et dum adorant et collaudãt
filiũ dei. ipsum eumdemq
eius confitent᷑ filiũ: & recog¬
noscunt non aliũ ẽẽ quãuis co¬
equalis & substantialis deo pa¬
tri credatur & ad oret᷑ ab õĩb.
quã qui natus est de utero uir¬
sic respicite ad cunas & ad p̾se¬
pium: ut eum semꝑ consed̾e
intelligatis in dextera patris
non iam uagientẽ int̾erepun.¬
dia: neq pendentẽ in cruce.
s regnantem suꝑ omĩa: cui ẽ
data ut ipse testat᷑ omĩs pote¬
stas in celo & in terra. cui flec¬
titur om̃e genu. celestiũ terre¬
striũ & infernoꝵ: & oĩs lingua

Expanded text:
gloriosa super choros angelorum subgloriosa super choros angelorum sublimata, veneratur ab omnibus, et dum adorant et collaudant Filium Dei, ipsum eumdemque ejus confitentur filium, et recognoscunt non alium esse, qui coaequalis et substantialis Deo Patri credatur et adoretur ab omnibus, quam qui natus est de utero Marsic respicite ad cunas, et ad praesepium, ut eum semper consedere intelligatis in dextera Patris, non jam vagientem inter crepundia, neque pendentem in cruce, sed regnantem super omnia, cui data est, ut ipse testatur, omnis potestas in coelo et in terra , cui flectitur omne genu coelestium, terrestrium, et infernorum, et omnis lingua
Abbreviated transcription (Latin):
maria quantũ ẽ aliena a
culpa. tantũ ꝓculdubio li¬
bera fuit a dolorib et a pe¬
quia tante gr̃e conpartici¬
pes facte estis. Congratu¬
lamini: qr ñ solũ castita¬
tem. uerum et uirginita¬
tẽ integram illibatamq
sponso ur̃o deo: religiose
satis admodũ uouistis.
Wnde quia tali ac tanto
sponso dilectissime dicate
estis seruate in maculatũ
conubiũ urm̃ & dotalia
iura: que ñ nͥ fide integra
&e oꝑib seruant᷑. E xorate
queso ꝓme. qr dignus ñ
sum uobiscũ ante thorũ
huiꝰ uirginis dulcia can¬
tica frequentare dragma¬
tis. saltem mͥ uenia donet᷑.
urĩs intercedentib meri¬
tis. Deinde obsecro agite
p̃cib. hoc munus quauis
subulco uob̃ sermone di¬
catũ uirgo beata ur̃o dig¬
netur obsequio susciꝑe
qr ut soitis plenissime nrĩs
non eget laudib: quam omĩs
illa suꝑnoꝵ societas ymnidi¬
cis indesinent̾ concelebrant
melodiis: neq iam ullis po¬
test offuscari calu̾pniis. que

Expanded text:
Maria quantum est aliena a Maria quantum est aliena a culpa, tantum procul dubio libera fuit a doloribus, et a poequia tantae gratiae comparticipes factae estis; congratulamini, quia non solum castitatem, verum et virginitatem integram illibatamque sponso vestro Deo religiose satis admodum vovistis. Unde quia tali ac tanto sponso, dilectissimae, dicatae estis, servate immaculatum connubium vestrum, et dotalia jura, quae non nisi fide integra et operibus servantur. Exorate, quaeso, pro me, quia dignus non sum vobiscum ante thronum hujus virginis dulcia cantica frequentare dramatis, saltem mihi venia donetur vestris intercedentibus meritis. Deinde, obsecro, agite precibus hoc munus quamvis subulco vobis sermone dicatum, virgo beata vestro dignetur obsequio suscipere, quia, ut scitis plenissime, nostris non eget laudibus, quam omnis illa supernorum societas hymnidicis indesinenter celebrant melodiis; neque jam ullis potest obfuscari calumniis, quae
Abbreviated transcription (Latin):
& de matre uerbum caro factuᷤ
est. Unus igitr atq idem ds
dei filius natus ante scl̃a. natus
ce̾ in scło: ce utraq natuitas umꝰ
est filiꝰ dei. Serum etiam inqͥt
de eodem matris utero idem d̃s
homo exiuit: & insepulchro idẽm
deus homo factus iacuit. & ab in¬
feris idem deushomo die tercia
resurrerit. Qua ꝓpter queso au¬
diant: quia innullo exquo con¬
ceptus est deus homo. soluitur
non est eius: s hic est anti¬
xp̃s. Iecirco cessent a talib
deliram̃tis: & confiteantur
cum sci̾s patrib sic eũ esse
natum de uirgine maria
ut dignatus est. et ut de¬
cuit dm̃: nullas asscribait
sacratissime matri contu¬
melias intulisse. uon gemitꝰ
non dolores. ñ erũpnas. non
ullas uiscerũ ueratioẽs: ñ
ullas dire tristicie corrup¬
tiones. Quia hec omĩa siẽ¬
quam sepe dictũ est: in
prima origine illate sunt
uindiete et retributiones iu¬
stissime prime pͣuaricatiois.
A quib om̃ib beata uirgo

Expanded text:
et de matre Verbum caro factum et de matre Verbum caro factum est. Unus igitur atque idem Deus, Dei Filius, natus ante saecula, natus et in saeculo, et utraque nativitas unius est Filii Dei. Verumetiam, inquit, de eodem matris utero idem Deus homo exivit, et in sepulcro idem Deus homo factus jacuit, et ab inferis idem Deus homo die tertia resurrexit. Quapropter, quaeso, audiant, quia in nullo ex quo conceptus est Deus homo, solvitur non est ejus, sed hic est Antichristus . Idcirco cessent a talibus deliramentis, et confiteantur cum sanctis Patribus sic eum esse natum de virgine Maria, ut dignatus est et ut decuit Deum; nullas ascribant sacratissimae matri contumelias intulisse, non gemitus, non dolores, non aerumnas, non ullas viscerum vexationes, non ullas dirae tristitiae corruptiones, quia haec omnia, sicut saepe dictum est, in prima origine illatae sunt vindictae et retributiones justissimae primae praevaricationis. A quibus omnibus beata virgo
Abbreviated transcription (Latin):
Non enĩ sicut testat᷑ eyrillus
caro xp̃i uel corpus. thalamꝰ
uel templũ debet intelligi:
s uterus uirginis: quia in
sicut non nulli hereticoꝵ uo¬
lucrunt: qm̃ ñ sic creatura ut
sẽs iste testatur. in societatẽ
sui creatoris assũpta est: ut
ille habitatoris. et illa habi¬
faculi teneat locũ. sed ut ita
nature dure alteri altera uni¬
retur: & in tantã conueniant
unitatem ut utriꝰq diu̾sitas
unus idemq sit filius. ꝓpterea
cum nascitur homo de maria
uirgine: non purushomo. Neq
cõmum lege naturȩ. sed deus
dei filius: non cum eo s in eonas¬
citur. Sicut & cum soluitur tẽ¬
plum corpis xp̃i ex euangłio.
& resuscitatur. deus homo sol¬
uitur in mortẽ: & deus homo
resuscitatur ad uitam. Non enĩ
ita soluitur hoc templũ ut sepa¬
retur auerbo. sed sic soluitur.
ut possit deus pati & mori. in ho¬
mine. Qm̃ sicut beatus augusti¬
nus ait. ut ipse qui natus est de
patre deusuerbum natus est:

Expanded text:
Non enim, sicut testatur Cyrillus, Non enim, sicut testatur Cyrillus, caro Christi vel corpus thalamus vel templum debet intelligi, sed uterus Virginis, quia in sicut nonnulli haereticorum voluerunt: quoniam non sic creatura, ut sanctus iste testatur, in societatem sui creatoris assumpta est, ut ille habitatoris, et illa habitaculi teneat locum; sed ut ita naturae duae alteri altera uniretur, et in tantam conveniant unitatem ut utriusque diversitas unus idemque sit filius. Propterea cum nascitur homo de Maria virgine, non purus homo, neque communi lege naturae, sed Deus Dei Filius, non cum eo, sed in eo nascitur. Sicut et cum solvitur templum corporis Christi ex Evangelio, et resuscitatur, Deus homo solvitur in mortem, et Deus homo resuscitatur ad vitam. Non enim ita solvitur hoc templum, ut separetur a Verbo, sed sic solvitur, ut possit Deus pati et mori in homine. Quoniam, sicut beatus Augustinus ait, ut ipse qui natus est de Patre, Deus Verbum natus est,
Abbreviated transcription (Latin):
uiolantẽ. s diuinitꝰ exultan¬
tem. ut ꝓpħa canit. ce ꝓceden¬
tem libere de aula uentris
tamquã sponsũ de thalamo
suo: qr ꝑuius factus ẽ ei uterꝰ
clausus. cuiꝰ nimirũ egressus
a sũmo celo fortis narratur
ad currendam uiã. & recursꝰ.
usq ad sedem patris in qͥbꝰ
om̃ib totus nobis uirginibꝰ
&e eccłie sue festuius ꝓcedit
sponsus: exultans ut gigas
ut sibi letus ducat uxorem.
Et ideo ñ sunt audiendi qͥ
dieunt quod qnͣ ꝓcessit de
u̾tero uirginis quasi sponsꝰ
alacer. tuc dolorib afflixe¬
rit mat̾rem. cortuꝑit uiscera.
uiolauerit pudicitiã multi¬
plicauerit tristitias et erũp¬
nas. auxerit gemitus. Quod
si omio ita ẽẽt: ñ satis ꝓba¬
bilit̾ diceret᷑. dñs tamquã
sponsus ꝓcedens de thalamo
suo. semꝑ iocundꝰ et alacer
gaudet uideri. Nec dubiũ
quin uterus marie uirginis.
ipse sit thalamꝰ: in quo spon¬
si ae sponse cũ caro sit uer¬
bũ: federa uingunt nuptiaꝵ.

Expanded text:
violantem, sed divinitus exsultanviolantem, sed divinitus exsultantem, ut Propheta canit, et procedentem libere de aula ventris, tanquam sponsum de thalamo suo, quia pervius factus est ei uterus clausus. Cujus nimirum egressus a summo coelo fortis narratur ad currendam viam, et recursus usque ad sedem Patris . In quibus totus vobis virginibus et Ecclesiae suae festivus procedit sponsus, exsultans ut gigas, ut sibi laetus ducat uxorem. Et ideo non sunt audiendi, qui dicunt quod quando processit de utero Virginis quasi sponsus alacer, tunc doloribus afflixerit matrem, corruperit viscera, violaverit pudicitiam, multiplicaverit tristitias et aerumnas, auxerit gemitus. Quod si omnino ita esset, non satis probabiliter diceretur Dominus tanquam sponsus procedens de thsuo, semper jucundus et alacer gaudet videri. Nec dubium quin uterus Mariae virginis ipse sit thalamus, in quo sponsi ac sponsae, cum caro fit Verbum, foedera junguntur nuptiarum.
Abbreviated transcription (Latin):
&e intellig̾e ñ ualemꝰ. Occurri¬
te sponse xp̃i ad partũ uir¬
ginis: & ad p̾sepiũ. Uidete qͦͣso
miracłm. uidete de uerbo
hoc cum pastorib. ad orate
cũ magis: quia uerbũ quod
erat in pͥncipio apud patrẽ.
iacet in presepio caro factũ.
et quod in presepio tcͣ iacuit.
nẽ in dextera patris residens
regnat. Qua ꝓpt̾ non nobis
uilis udeatur sponsus qui
in stabulo tam humilit̾ iacet.
cui obsecundat gabrihel et
collaudant angeli.. Cui stella
famulatur: & totus deseruit
mundus. Nolite obsecro cũ
istis ꝑscrutari latebras uir¬
ginei partus quasi corrup¬
tas: quia et ipsi defecert̃ scru¬
tatores serutantes scrutinuĩ
sianitatis. qua talia sentiunt
qualia dni matrem ñ de¬
cent. S uenite cũ gaudio
et uidete procedentẽ dñm
planissima fide tanquã spon¬
sũ de thalamo suo: ñ ut isti
garruint dolorib. uirgi¬
nea membra corrũpentẽ.
neq genitale matris secretũ

Expanded text:
et intelligere non valemus. Occurriet intelligere non valemus. Occurrite, sponsae Christi, ad partum Virginis et ad praesepium. Videte, quaeso, miraculum; videte de Verbo hoc cum pastoribus, adorate cum magis, quia Verbum quod erat in principio apud Patrem, jacet in praesepio caro factum: et quod in praesepio tunc jacuit, nunc in dextera Patris residens regnat. Quapropter non nobis vilis videatur sponsus qui in stabulo tam humiliter jacet, cui obsecundat Gabriel, et collaudant angeli, cui stella famulatur, et totus deservit mundus. Nolite, obsecro, cum istis perscrutari latebras virginei partus, quasi corruptas, quia et ipsi defecerunt scrutatores scrutantes scrutinium vanitatis ; quia talia sentiunt, qualia Domini matrem non decent. Sed venite cum gaudio, et videte procedentem Dominum planissima fide tanquam sponsum de thalamo suo; non, ut isti garriunt, doloribus virginea membra corrumpentem, nec genitale matris secretum
Abbreviated transcription (Latin):
Agnito itaq filio: agnitꝰ ẽ ce pa¬
ter. Ostensus tam̃ primũ in p̾¬
sepio est ꝑ stellam. in medio du¬
um aĩaliũ: qnͣ &e annuntiatũ
est ꝑ angłm. quod ipse sit filiꝰ
altissimi. Hec est nãq uisio il¬
la mirabilis: & auditus ualde
ineffabilis. Hec est ipsa eademq
contemplatio quã uidit ysai¬
as: qnͣ ait. Puer natus est nob̾.
& filius datus est nob̃. Nobis
quidem natus & ñ sibi. sicut &¬
datus: qui semꝑ erat cũ patre
natus. Et qui erat patri coet̾nꝰ
unigenitus in natura deitatis:
ipse unꝰ idemq ex tempore natꝰ
ꝑ uirginẽ &e datus est nob̾. Nob̾
quidem natus &e ñ sibi: qr coet̾nꝰ
patri erat filius. Qua ꝓpt̾ cessent
uaniloqͥ dicere. quod cõmuni le¬
ge sit natus de uirgine suꝑ que
om̃s mirant᷑ ꝓpħe: cuius natiui¬
tatẽ in scło cum audiunt. timẽt
&e gaudent. pauent. & adorant.
silent. et narrant. laudant quod
explere nequeunt. Uñ laude
quid est ad liquidũ in hoc
partu. quod penetrare sensib

Expanded text:
Agnito itaque Filio, agnitus est et Pater. Ostensus tamen primum in praesepio est per stellam in medio duorum animalium, quando et annuntiatum est per angelum, quod ipse sit Filius Altissimi. Haec est namque visio illa mirabilis, et auditus valde ineffabilis. Haec est ipsa eademque contemplatio, quam vidit Isaias, quando ait: Puer natus est nobis, et filius datus est nobis . Nobis quidem natus, et non sibi, sicut et datus, qui semper erat cum Patre natus. Et qui erat Patri coaeternus unigenitus in natura deitatis, ipse unus idemque ex tempore natus per Virginem, et datus est nobis. Nobis quidem natus, et non sibi, quia coaeternus Patri erat Filius. Quapropter cessent vaniloqui dicere, quod communi lege sit natus de Virgine, super quem omnes mirantur prophetae, cujus nativitatem in saeculo cum audiunt, timent et gaudent, pavent et adorant, silent et narrant, laudant quod explere nequeunt. Unde laudeamus quidquid est ad liquidum in hoc partu, quod penetrare sensibus
Abbreviated transcription (Latin):
masti: ne peream. Qui redemisti:
ne condempnes. Qui me creasti tua
bonitate: ne ꝑeat opus tuum mea
iniquitate. Rogo piissime. ne ꝑdat
quod tuũ est: & absterge quod ali¬
enũ est. Ihu ihu miserere dũ tempꝰ
est miserendi: ne dampnes in tem¬

Expanded text:
masti, ne peream; qui me redemisti, masti, ne peream; qui me redemisti, ne condemnes; qui me creasti tua bonitate, ne pereat opus tuum mea iniquitate. Rogo, piissime, ne perdat quod tuum est; et absterge quod alienum est. Jesu, Jesu, miserere, dum tempus est miserendi, ne damnes in tem
Abbreviated transcription (Latin):
subtus patens horridũ chaõ
inferni. desuꝑ iratꝰ iudex. intͦ
urens conscientia. foris ardens
mundus. uix iustus saluabit᷑
peccator si dep̾hensꝰ in quã par¬
tẽ se premet: Constrctꝰ uͥ late¬
bo: omͦ patebo: Latere enĩ erit im¬
possibile: apparere intolera¬
bile. Illd̾ desidabo. & nusqua
erit: istud execrabor. & ubiq
erit. Quicqͥd tunc: Qd erit tr̃ :
Quis eruet me de manib dei:
Uñ mͥ consiliũ: uñ mͥ salus:
Quis est qui dicit᷑ magni
consilii angłs: Qui dicit᷑ sal¬
uator: ut nom̃ eiꝰ uociferer:
Iam ipse ẽ. iam ipse est iħs:
ipse idem est uidex. intra cuiꝰ
manꝰ tremo. Respira iam o
peccator. respira ne desꝑes. spe¬
ra in eo que times: ausuge ad
eũ a quo aufugisti. Inuoca
ꝓuocantem: respice miserũ inuo¬
cantem: Nom̃ dulce nom̃ delecta¬
bile: nom̃ confortans peccatorem.
ce beate spei. Quid est enĩ ihs: nisi
saluator: Ergo iħu. ꝓpter nomen¬
tuũ: esto michi iħs. Qui me plas¬

Expanded text:
subtus patens horridum chaos subtus patens horridum chaos inferni, desuper iratus judex; intus urens conscientia, foris ardens mundus. Justus vix salvabitur; peccator sic deprehensus in quam partem se premet? Constrictus ubi latebo? quomodo parebo? Latere erit impossibile, apparere intolerabile. Illud desiderabo, et nusquam erit: istud exsecrabor, et ubique erit. Quid quid tunc? quid erit tunc? quis eruet me de manibus Dei? unde mihi consilium? unde salus? Quis est, qui dicitur magni consilii angelus, qui dicitur Salvator, ut nomen ejus vociferer? Jam ipse est, jam ipse est Jesus, ipse idem est judex, inter cujus manus tremo. Respira jam, o peccator, respira; ne desperes, spera in eo quem times. Affuge ad eum, a quo aufugisti. Invoca provocantem, respice miserum invocantem nomen dulce, nomen delectabile, nomen confortans peccatorem, et beatae spei. Quid est enim Jesus, nisi Salvator? Ergo Jesu, propter temetipsum esto mihi Jesus, qui me plas
Abbreviated transcription (Latin):
tacere: & ocłis aninte mee fura¬
ri: An ut imppuise irruant re¬
pentini dolores: Ut subito in¬
gruat intolembilis tẽpestas:
Certe non sic. expedit pec¬
catori. Si enĩ dixero qͥcqͥd
potero excogitare. non dum
ad id qd̃ res est poterit
comꝑari. Deducant ocłi gͥ
mei lacrinas ꝑ diem & noctẽ:
& non taceant. Auge gͦ pec¬
cator. auge suꝑiorib erũp¬
nis pondus: adde terrorem
suꝑ terrorem. ululatũ suꝑ
ululatũ. Nam te ipse iudica¬
bit ad cuiꝰ contumeliã spectat.
quicqͥd inobediens do. aut p̾¬
uaricator peccat. Qͥ mͥ bonũ
ꝓ malo reddidit: eui ego ma¬
lũ ꝓ bono. Qui nunc patien¬
tissimꝰ: tunc districtissimꝰ. Ce¬
mentissimꝰ nẽ: iustissimꝰ tunc.
heu me heu me: cui pecraui.
Deum inbonoraui: om̃ꝑtẽtẽ
ꝓuocaui. Peccator quid feci:
cui feci: Quam male feci. Ue
capi in me: Non est qił te
possit tolerare: in toto me. O
angustie hinc er̃t accusantia
peccata. inde terrens iusticia.

Expanded text:
tacere, et oculis animae meae furatacere, et oculis animae meae furari: an ut improvise irruant repentini dolores, ut subito ingruat intolerabilis tempestas? Certe non sic expedit peccatori. Si autem dixero, quidquid potero excogitare, nondum ad id quod res est, poterit comparari. Igitur deducant oculi mei lacrymas per diem et noctem, et non taceant. Auge ergo, peccator, auge superioribus aerumnis pondus; adde terrorem super terrorem, ululatum super ululatum: nam ipse te judicabit, ad cujus contumeliam spectat quidquid inobediens Deo, aut praevaricator peccat qui mihi bonum pro malo reddidit, cui ego malum pro bono, qui nunc patientissimus, tunc districtissimus; clementissimus nunc, justissimus tunc. Heu me, heu me! cui peccavi? Deum inhonoravi, Omnipotentem provocavi. Peccator, quid feci? cui feci? quam male feci? Vaecapi in me? Non est quod te possit tolerare in toto me. O angustiae: hinc erunt accusantia peccata, inde terrens justitia;
Abbreviated transcription (Latin):
uides. Quot que non eẽ mala
putas. quot que nunc esse bo¬
na credis: nudata facie appa¬
rebunt ibi iugerrima peccata.
Ibi ꝓculdubio recipies quicqͥd
gessisti in corpore: tune cum
cum emendatio ñ ꝓmittetur.
hic cogita quid gessisti: quid
oporteat te recipe. Si multa
bona gaude: pauca mala. mul¬
tũ gaude. Si multa mala pau¬
ca bona: multũ luge. Inutilis
peccator: an non sufficunt tͥ
hec ad immanẽ rugitũ: An
non sufficiunt ad eliciendũ
sanguinẽ: & medullas in la¬
crimas : Ue mirabilis duricia:
ad quã confringendam leues
sunt: tam graues mallei. O in¬
sensibilis torpor: ad quẽ conci¬
tandum sunt obtunsi: tam a¬
cuti aculei. Proth letalis sopor
ad quem excitandũ est raucũ
tam terrificũ tonitruũ. Pecca¬
tor inutilis. satis hec tibi de¬
bent esse ad continuandum
luctum sufficere tibi posst᷑
ad sorbendas iuges lacrimas:
S cur debeo de grauedine de
magnitudine ĩminentis mi¬
serie quiequã dissimulando

Expanded text:
vides. Quot, quae non esse mala vides. Quot, quae non esse mala putas? quot, quae nunc esse bona credis, nudata facie apparebunt ibi nigerrima peccata? Ibi procul dubio recipies prout gessisti in corpore; tunc, cumcum emendatio non promittetur. Hic cogita quid gessisti, quid oporteat te recipere. Si multa bona, pauca mala; multum gaude: si multa mala, pauca bona; multum luge. O inutilis peccator! an non sufficiunt tibi haec ad immanem rugitum? an non sufficiunt ad eliciendum sanguinem et medullas in lacrymas. Vae mirabilis duritia, ad quam confringendam leves sunt tam graves mallei! O insensibilis torpor, ad quem excitandum sunt obtusi tam acuti aculei! Proh lethalis sopor, ad quem excitandum raucum est tam terrificum tonitruum! Peccator inutilis, satis haec tibi debent esse ad continuandum luctum: sufficere tibi possunt ad sorbendas juges lacrymas. Sed cur debeo de gravedine, de magnitudine imminentis miseriae quidquam dissimulando
Abbreviated transcription (Latin):
tuosa: ubi sunt fructꝰ tui:
Arbor digna securi & igne.
digna succidi & succendi: qͥ
sunt fructus tui: Utiq spi¬
ne pungentes: & amara pec¬
cata. Que utinã sic te peni¬
tendo pungerent ut con¬
fringerentur: sic amaresce¬
rent. ut euanescerent. Forsan
quid putas. paruu aliqd̃ pec¬
catũ. Utinã districtus uidex
parui existimaret aliqd̾ pec¬
catũ. S heu me ñne omne
peccatũ ꝑ p̾uaricationẽ dm̃
aridum &e inutile eternis ignibꝰ
dignũ. quid respondebis in illa
die. cũ exigetur a te usq ad ietũ
ocłi om̃e tempus uiuendi tͥ
impensum: qualit̾ fuerit a te
expensum: Tunc quippe condẽp¬
nabitur quicqͥd fuerit inuentũ
in te oꝑis uel ociosi sermonis. &
silentii usq ad minimã cogita¬
tionẽ: &̃ quod uixisti. si non fu¬
erit ad dei uoluntatẽ directũ.
Ue quot peccata ꝓruent ibi¬
ex in ꝓuiso: quasi ex insidiis qͦ
modo ñ uides. Certe plura et
fortassis terribiliora: his que nẽ

Expanded text:
tuosa, ubi sunt 208 fructus tui? tuosa, ubi sunt 208 fructus tui? arbor digna securi et igne, digna succidi et succendi, qui sunt fructus tui? Utique spinae pungentes et amara peccata; quae utinam sic te poenitendo pungerent ut confringerentur: sic amarescerent ut evanescerent. Forsan parvum quid putas aliquod peccatum: utinam districtus judex parvum existimaret aliquod peccatum. Sed heu me! nonne omne peccatum per praevaricationem Deum aridum, et inutile, aeternis ignibus dignum, quid respondebis in illa die, cum exigetur a te usque ad ictum oculi, omne tempus vivendi tibi impensum, qualiter fuerit a te expensum? Tunc quippe condemnabitur quidquid fuerit inventum in te operis vel otii, sermonis et silentii, usque ad minimam cogitationem, etiam quod vixisti, si non fuerit ad Dei voluntatem directum. Vae! quot peccata ibi proruent ex improviso, quasi ex insidiis, quae modo non vides? Certe plura, et fortassis terribiliora his quae nunc
Abbreviated transcription (Latin):
licius ista deo: quã ille ho¬
minibꝰ. heu ñ homine̾. s op¬
probriũ hominũ: uiliꝰ peco¬
re. peius cadauere. Tedet ani¬
ma̾ meã uite mee. Uiuere
erubesco: mori ꝑtimesco. Qͥd
gͦ restat tibi o peccator. uisi
ut tu tota uita tua plores
totã uitã tuã: ut ipsa plo
anina mea miserabiliter
mirabilis. & mirabilit̾ mise¬
rabilis. qi ñ tantu dolet gͣn¬
tũ se noscit: s sic secura tor¬
pet. uelut quid patiat᷑ igno¬
rit. Anuna sterlis: quid agiᷤ:
Qłd torpes anima peccatrix
dies iudicii uenit᷑. Iuxt᷑a est
dies diui magnus: itixta &e u̾e¬
lax nimis. dies ire dies illa.
dies tribulations & angustie
dies calamitatis & miserie. dicͤ
tenebrarũ ce caliginis. dies ne¬
bule & turbinis: dies tube
& clangoris. Quox diei dm̃
amara. Qd dormitas ar̃a te¬
pida &e digna enomi: qͥd dor¬
mitas: Qui non exsꝑgiscrtur
qui non tremit. ad tantum
tonitruum: non dormit. sed
mortuus est. Arbor infrue¬

Expanded text:
licius ista Deo, quam ille holicius ista Deo, quam ille hominibus! Heu non hominem, sed opprobrium hominum, vilius pecore, pejus cadavere. Taedet animam meam vitae meae; vivere erubesco, mori pertimesco. Quid ergo restat tibi, o peccator, nisi ut in tota vita tua plores totam vitam tuam, ut ipsa tota anima mea miserabiliter mirabilis et mirabiliter miserabilis, quia non tantum dolet quantum se noscit; sed sic secura torpet, velut quid patiatur ignoret. O anima sterilis, quid agis? quid torpes, anima peccatrix? Dies judicii venit, juxta est dies Domini magnus, juxta et velox nimis, dies irae dies illa, dies tribulationis et angustiae, dies calamitatis et miseriae, dies tenebrarum et caliginis, dies nebulae et turbinis, dies tubae et clangoris. O vox diei Domini amara! Quid dormitas, anima tepida et digna evomi? quid dormitas? qui non expergiscitur, qui non tremit ad tantum tonitruum, non dormit, sed mortuus est. Arbor infruc
Abbreviated transcription (Latin):
etret me uita mea. Nãq
diligent discussa: appa¬
ret michi aut pecc̾m. aut steri¬
litas. fere tota uita mea. Et siqͥd
fructus in ea uidet᷑. sic ẽ. aut si¬
mulatũ. auit imꝑfectũ. aut aliqͦ
mͦ corruptũ: ut possit. aut n᷑
plac̾e. aut displic̾e deo. Gͦ o pec¬
cator. uita tia ñ iã feiẽ tota. s
certe tota. aut in pec̾c̾o ẽ et dãp¬
nabilis. aut infructuosa. & con¬
tẽptibilis. S qͥd separo infruc¬
tuosa a dãpnabili: Utiq & si
est infructuosa: est & dãpnabił.
Constat enĩ & uerũ est: qd̾ u̾itas
dixit. Omĩs arbor qͤ ñ facit fruc¬
tũ bonũ. excidet᷑ & in ign̾e mittet᷑
Deniq siquid ago utile: ꝓrsus
nullatenus illd cõpenso. alim̾¬
tis corpis quib abutor. S qͥs
pascit pecus: qd̾ ñ tantũ ꝓdest
quantũ consumit: Et tam̃ tu
benignꝰ ds: tu nutris & exspec¬
tas tuũ inutilẽ uerm̃ & fecentẽ
peccatis. Quã tolerabilius ca¬
nis putris fetet hoib: quã
anima peccatx dõ. Qua inse¬

Expanded text:
erret me vita mea, quia diligenter discussa, apparet mihi tota aut peccatum, aut sterilitas fere tota vita mea, et si quid fructus in ea videtur, sic est aut simulatum, aut imperfectum, aut aliquo modo corruptum, ut possit aut non placere, aut displicere Deo. Ergo, o peccator, vita tua jam non fere tota, sed certe tota aut in peccato est, et damnabilis; aut infructuosa, et contemptibilis. Sed quid separo infructuosam a damnabili? Utique, si est infructuosa, est et damnabilis. Constat enim et verum est quod Veritas dixit: Omnis arbor, quae non facit fructum bonum, excidetur, et in ignem mittetur . Denique, si quid ago utile, prorsus nullatenus illud compenso alimentis corporis, quibus abutor. Sed quis pascit pecus, quod nec tantum prodest, quantum consumit? et tamen tu benignius Deus, tu nutris, et exspectas tuum inutilem vermem, et fetentem peccatorem. Quam tolerabilius canis putris fetet hominibus, quam anima peccatrix Deo; quam infe
Abbreviated transcription (Latin):
modesti quoq & condolentes
ac misericordes st̃. hi uͦ qui ni¬
gras habent facies. fornicatio¬
nis ac libidinis oꝑarii st̃: cete¬
risq scelerib & delictis obnorii
hi uero qui apparuert̃ san¬
guinei atq rubei. in maligni¬
tate & iniusticia conuiuantes
sunt: amantes detractioẽs blaᷤ¬
phemi. dolosi & homicide st̃.
Rursũ dixit angłs. Adiuua
eos. si quidem salutẽ eoꝵ deside¬
ras. Propterea enĩ meruisti ora¬
tionũ tuarũ effectum: ut uiden¬
do discas discipłoꝵ tuoꝵ pec̾c̾a
&e ꝑ admonitiones atq obsecrati¬
ones. meliores eos ꝑ penitentiã
facias ei qui ꝓ ipsis mortuus ẽ
& resurrexit a mortuis: iħs xp̃e

Expanded text:
modesti quoque et condolentes modesti quoque et condolentes ac misericordes sunt. Hi vero qui nigras habent facies, fornicationis et libidinis operarii sunt, caeterisque sceleribus et delictis dediti. Hi vero qui apparuerunt sanguinei ac ruber, in malignitate et injustitia viventes sunt, amantes detractiones, blasphemi, dolosi, et homicidae sunt. Rursum dicit ei angelus: Adjuva eos, si quidem salutem ipsorum desideras; propterea etiam meruisti orationum tuarum effectum, ut videndo discas discipulorum tuorum peccata et per admonitiones atque obsecrationes, meliores per poenitentiam eos facias ei qui pro ipsis mortuus est, et resurrexit a mortuis, Je
Abbreviated transcription (Latin):
Qͥ g inimici eius essent ho¬
mines. mori ꝓ eis elegit: non
multomagis domesticos ef
prestabit fruenda. Hoc uero
seito quod nulla delicta ho¬
minũ uincunt clem̃tiam d̾i:
tantũ ut ꝑ penitentiã ea que qͥs
actib bonis. Cũ enĩ sit mise-¬
ricors ds scit infirmitatẽ ge¬
neris nr̃i. & passionũ fortitu¬
dinem: & diaboli potentiã
atq astutiã et incidentib
quidẽ hominib in peccata
quasi filiis ignoscit &e expec¬
tat correctionem eoꝵ. patien¬
tiam habens in eis. Conuer¬
tentib uero atq eiꝰ exorantib
bonitatem tamquã infirmis
cõpatitur. et absoluit confe¬
stim torm̃ta eoꝵ & donat eis
bona que pꝑata sunt iustis.
ait autẽ epͣs ad angłm. Obse¬
cro te. dic michi uultuum
differentias. quib peccatis unꝰ¬
quisq eoꝵ subiaceat: ut etiã
cẽ de his cognoscens. ab omi
liberer ignorantia. Angłs aut̃¬
dñi: dixit ad eũ. hi quidem
qui splendidi atq hylari
uultu sunt: in sobrietate
ce castitate & iusticia uiuunt.

Expanded text:
cum inimici essent homines, mori pro ipsis elegit ; non multo magis domesticos effpraestabit fruenda; hoc ergo scito, quia nulla delicta hominum vincunt clementiam Dei: tantum per poenitentiam ea quae actibus bonis. Cum enim sit misericors Deus, scit infirmitatem generis vestri, et passionum fortitudinem, et diaboli potentiam atque astutiam, et incidentibus quidem hominibus in peccatis, quasi filiis ignoscit, et exspectat correctionem eorum, patientiam habens in eis. Convertentibus vero atque ejus exorantibus bonitatem, tanquam infirmis compatitur, et absolvit confestim tormenta eorum, et donat eis bona quae praeparata sunt justis. Ait autem episcopus ad angelum: Obsecro te, dic mihi etiam vultuum differentias, in quibus peccatis unusquisque eorum subjaceat; ut etiam et de his agnocens, ab omni liberer ignorantia. Angelus autem dixit ad eum: Hi quidem, qui splendido atque hilari vultu sunt, in sobrietate, et castitate, et justitia vivunt,
Abbreviated transcription (Latin):
tiam gere. ut conuertant᷑
a propriis peccatis ad dm̃:
suadens eis & manifestans
quib delictis subiaceant.
ne ꝓpriã desꝑent salutem.
Ex hoc penitentib illis qͥ¬
dem & conuertentibꝰ ad dm̃
animabꝰ eoꝵ salus erit: et
epulatio futuroꝵ bonoꝵ.
tibi enĩ erit plurima mer
ter salutem hominu.¬

Expanded text:
tiam, ut convertantur a propriis peccatis ad Deum, suadens eis manifeste quibus peccatis subjaceant, ne propriam desperent salutem ex hoc. Poenitentibus quidem illis et convertentibus ad Deum animabus eorum salus erit et opulatio futurorum bonorum; tibi vero erit plurima mercatus propter salutem hominu
Abbreviated transcription (Latin):
mentis minime subiecit. s
miscricors. his qui discedũt
a ꝓpriis delictis. & ꝑ confes¬
sionẽ accedunt ad eũ: non
tantũ in torm̾̃ta eos ire ñ
sinit. s cẽ furorẽ suũ mi¬

Expanded text:
mentis minime subjecit, sedmisericors his qui discedunt a propriis delictis, et per confessionem accedunt ad eum non tantum in tormenta eos ire non sinit, sed etiam furorem suu
Abbreviated transcription (Latin):
semen mulieris. Coagulatꝰ est
autẽ ac si ex lacte seminis. ut
unus sit. xp̃s: ex quo conceptꝰ
est d̃s & homo potentia sue dei¬
tatis. & uͥtute quã ipse nouit: qi
sicͤ beatus augꝰ. ait̃. conceptꝰ in
carne non est carnałr factus:
cuiꝰ ortus ex carne ub̃tatẽ attu¬
lit. integͥtatẽ parientis ñ abstulit.¬

Expanded text:
semen mulieris. Coagulatus est semen mulieris. Coagulatus est autem ac si ex lacte seminis, ut unus sit Christus, ex quo conceptus est Deus et homo potentia suae deitatis, et virtute quam ipse novit, quia sicut beatus Augustinus ait, conceptus in carne non est carnaliter factus, cujus ortus ex carne ubertatem attulit, integritatem parientis non abstulit.
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ liniam̃tis corporeis. qui ẽ
ĩmensus. quãuis totus in u¬
tero sit clausus factus ho:
qͥa totus ds̃ totũ suscepit
homine̾ in unitate ꝑsone.
ut uerbũ caro ẽẽt : nec se
ad miscuit ut confundẽ t᷑
substantia uerbi in carne̾
ac si duo liquores ad inuicẽ.
s ut couniret sibi suscipien¬
do hoĩem sine diuisiõe. et
sine ulla cõmixtioe in dm̃.
ac ꝑ hoc ineffabilit̾ licet
falsus sit iste: qd potuit o¬
patus ẽ sp̃s sc̃s̃. a quo con¬
ceptus est xpͣs. sicut est mater
de qua conceptus est. ne duo
dicantur patres. Ceterũ de liqͦre
seminis. & de coagulo humoris
quod fuit in uirtute & poten¬
tentia uerbi quodãmͦ prout
loqui fas est elegant̾ ẽ locutꝰ:
coagulatꝰ in utero uͥginis. &
ñ illi qui falso suspicati st̃ mon¬
tes incaseatos. s solus ex uͥgine
xp̃s mons est in quo benepla¬
citũ ẽ. dõ patri habitare in fi
eͣ. et concretus de humore uł
sangͥne qd̃ est ut physici uoluis

Expanded text:
est liniamentis corporeis, qui est est liniamentis corporeis, qui est immensus, quamvis totus in utero sit clausus factus homo, quia totus Deus totum suscepit hominem, in unitate personae, ut Verbum caro esset; nec se admiscuit, ut confunderetur substantia Verbi in carnem, ac si duo liquores adinvicem, sed ut uniret sibi suscipiendo hominem sine divisione et sine ulla commistione in Deum. Ac per hoc ineffabiliter, licet fassus sit iste quod potuit, operatus est Spiritus sanctus, a quo conceptus est Christus: sicut est mater de qua conceptus est, ne duo dicantur patres. Caeterum de liquore seminis et de coagulo humoris, quod fuit in virtute et potentia Verbi, quodammodo, prout loqui fas est, eleganter est locutus, coagulatus in utero Virginis: et non illi qui falso suspicati sunt montes incaseati, sed solus ex Virgine Christus mons est, in quo beneplacitum est Deo Patri habitare in finest, et concretus de humore vel sanguine, quod est, ut physici volunt,
Abbreviated transcription (Latin):
rationis. Non enĩ eu̾głista
hoc testimoniũ de lege. ido
adhibuit. ut monstraret uul
sicut ceteri pͥmogeniti: s ut
ostendet eũ sub lege factum.
&̃ de uulua uͥginis ꝓdisse: ñ
qui uocaret᷑ tantũ: s qͥ esset
ne suã quã luculent̃ diffinieis
et breuiter antẽ ait. Tune in¬
t clausũ reliquisti uterũ.
ñ addidit obscuriora my¬
lubitulũ nature conficit᷑.
In dulua gͥ uirginis sangͥs
genitalis: et semen eiꝰ humor
fuit. Huius sanguinis hu¬
morisq substantiã: celatam
carne̾ intus fecit. Accessit qͦ
animando formauit. forma¬
ta quoq distinxit in formã
hoĩs animatã in qua deus
inclusus liniam̃tis suis tene¬
batur. Ecce dixi tibi inqͥt
quẽadmodũ peꝑit. Ita pepe¬
rit queadmodũ ante conce¬
pit. In quib nimirũ dictis
si ad simplicitatẽ dic̃toꝵ &
ad familiaritatẽ ꝑsonarũ
attendis lector: hec beati au¬
gustini uerba sunt. Si aut̃
ad calupniantiũ astutias:
nec ds̃ uerbũ ullis inclusus

Expanded text:
ationis. Non enim evangelista hoc testimonium de lege ideo adhibuit, ut monstraret Chrisicut caeteri primogeniti, sed ut ostenderet eum sub lege factum, et de vulva virginis prodisse, non qui vocaretur tantum, sed qui esset nem suam, quam luculenter definiens et breviter ante ait: Tu, inquit, clausum reliquisti uterum. Deinde addidit obscuriora mycubili naturae conficitur. In vulva igitur Virginis sanguis genitalis et semen ejus humor fuit. Hujus sanguinis humorisque substantiam celatam carnem intus fecit: accessit quoqanimando formavit, formata quoque distinxit in formam hominis animatam, in qua Deus inclusus liniamentis suis tenebatur. Ecce dixi tibi, inquit, quemadmodum peperit; ita peperit quemadmodum ante concepit. In quibus nimirum dictis, si ad simplicitatem dictorum, et ad familiaritatem personarum attendas, lector, haec beati Augustini verba sunt. Si autem ad calumniantium astutias, nec Deus Verbum ullis inclusus