comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
q suauitatis. mist̾iumq sue
passionis ablato agno ĩcrea¬
turain panis uiniq trãsferret
sacerdos factus in eternum. se¬
cundũ ordinem melchisedech.
de domino: hic est ĩ¬
quit dequo dixi. Post me ueit
uir qui ante me factus est. qͥg
prior me erat. Post me uenit
uir. qui post me natus est in
mũdo qui ante me factus est
post apparens antecellit. Quia
prior me erat. quia in pͥncipio.
erat u̾bum. et nerbum erat a¬
pud deum: et deus erat uerbũ.
Post meuenit uir: tempus hu
me factus est: pͥmatum regie
potestatis quo etiam angelis p̾r¬
sidet intuere. Quia prior me e¬
rat. et̾nitatem diuine maiesta¬
tis qua patri est equalis intelli¬
ge. Post me uenit uir: qui ãte¬
te me factus est: quia prior npp
erat. Post me uenit human¬
tate. qui ideo me p̾cellit dignita¬
te. quia prior me erat diuinite¬

Expanded text:
que suavitatis, mysterium suae que suavitatis, mysterium suae passionis, ablato agno, in creaturam panis vinique transferret, sacerdos factus in aeternum secundum ordinem Melchisedech. de Domino. Hic est de quo dixi: Post me venit vir, qui ante me factus est, quia prior me erat. Post me venit vir, qui post me natus est in mundo. Qui ante me factus est,post apparens antecellit. Quia prior me erat, quia in principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Post me venit vir, tempus humme factus est, primatum regiae potestatis, quo etiam angelis praesidet, intuere. Quia prior me erat, aeternitatis divinae majestatem, qua Patri est aequalis, intellige. Post me venit vir, qui ante me factus est, q uia prior me erat. Post me venit humanitate, qui ideo praecellit dignitate, quia prior me erat dignita
Abbreviated transcription (Latin):
nos inquit. et lauit nos a pec¬
catis nris: in sanguine suo.
On solum au uiii.¬
em laint nos a pec¬
batis nrĩs in sãgui¬
ne suo: quando sanguinẽ fu¬
ui dedit in cruce ꝓ nobis. uel
quando unusquisq nr̃m in
misterio sacroscẽ passionis il¬
lius baptismo aque ablutus
est: uerumeciã quotidie tollit
suo.cum eiustem beate passiõis
ad altare memoria replicatur.
cm panis et uin creatura in
sacramentũ carnis et sanguĩs
eius ineffabilis sp̃s sanctifica¬
tione transfertur. Sitqz corpus
et sanguis illius nõ infideliũ
manib ad ꝑniciem ip̃orum
funditur et ecciditur: s fideli¬
um ore suam sumitur ĩ salu¬
tem. Cuius recte figurã agnꝰ
in lege paschalis ostendit: qui
senel populũ de egypcia seriui¬
tute liberans. ĩ memoriã euis¬
dem liberationis ꝑ omes ãnos¬
ĩmolatione sua populũ euri¬
dem sanctificare solebat. donet
ueniret ip̃e cui talis hostia te¬
stimoniũ daret. oblatusqz pa¬
tri pro nobis in hostiã odoren¬

Expanded text:
avit nos a peccatis nostris in sanguine suo . Non solum autem lavit nos a peccatis nostris in sanguine suo, quando sanguinem suum dedit in cruce pro nobis, vel quando unusquisque nostrum mysterio sacrosanctae passionis illius baptismo aquae ablutus  verum etiam cotidie tollit suo, cum eiusdem beatae passionis ad altare memoria replicatur, cum panis et vini creatura in sacramentum carnis et sanguinis eius ineffabili spiritus sanctificatione transfertur sicque corpus et sanguis illius non infidelium manibus ad perniciem / suam funditur et occiditur, sed fidelium ore suam sumitur in salutem. Cuius recte figuram agnus in lege paschalis ostendit, qui semel populum de Aegyptia servitute liberans, in memoriam eiusdem liberationis per omnes aimmolatione sua populum eunclem sanctificare solebat, donec veniret ipse, cui talis hostia testimonium dabat, oblatusque Patri pro nobis in hostiam odorem
Abbreviated transcription (Latin):
rgo dominus ĩstar
agni paschalis ante
quinqz dies qͣm pa¬
ti inciperet: locum passiõis adiit.
ut se ĩsinuaret ẽẽ illum de quo
predixit ysaias. Sicut ouis ad
occisionem ducetur. et quasi ag-¬
nus coram tondente se obrntes¬
cet: et non apuit os suum. Et
paulo suꝑus. Ipe autem nulne¬
ratus est propter iniquitates no¬
stras: et liuore euis sanati sumꝰ.
Sed ĩuidorum corda principũ in
cunctis que proiude gessit. eum ꝑ¬
sequi qͣm in eum credere malue¬
runt. et multi miseri uite aucto-¬
rem morti potius dare: qͣm per eũ
ip̃i uiuificari studebant. Derum
nos ꝑfidorum cecitate declinata.
eorum magis exempla qui fi¬
deliter dominum laudeuiere se¬
quamur. et iter eius misticum
mistica ut decet interpretatione
sciutemur. Asina et pullus qͥbz
ip̃e presidens queq a noxia lib̾¬
tate. suo frenans imꝑio ad ui¬
sionem suꝑne pacis perducit.
Iherosolima u̾o uisio pacis int̾¬

Expanded text:
rgo Dominus instar agni paschalis ante quinque dies, quam pati inciperet, locum passionis adiit, ut se insinuaret esse illum de quo praedixit Isaias: Sicut ovis ad occisionem ducetur, et quasi agnus coram tondente se obmutescet, et non aperiet os suum . Et paulo superius: Ipse autem vulneratus est propter iniquitates nostras, et livore ejus sanati sumus. Sed invidorum corda principum in cunctis, quae provide gessit, eum persequi quam in eum credere maluerunt, et multum miseri vitae auctorem morti potius dare, quam per eum ipsi vivificari studebant. Verum nos perfidorum caecitate declinata eorum magis exempla qui fideliter Dominum laudavere, sequamur, et iter ejus mysticum mystica, ut decet, interpretatione scrutemur. Asina et pullus ejus,ille praesidens quaeque a noxia libertate suo frenans imperio ad visionem supernae pacis perducit. Hierosolyma etenim visio pacis inte
Abbreviated transcription (Latin):
to. Quas tibi laudes fragilita
humant generis ꝑsoluet. que
solo tuo cõmertio recuꝑandi
aditum ĩuenit: Accipẽ itaq
quascunq exiles: quascunq
meritis tuis impares gr̃arums
actiones. et cum susceꝑis uota
culpas nr̃as orando excusa .iiͣ.
tuix nr̃as p̾ces intra sa
cusabile qd̃ per te ĩgerimus: sit
impetrabile qd̃ fida mente pos¬
cimus. Accipe qd̃ offerimus. re.¬
dona quod rogamus: excusa :¬
quod tuemus
Ancta maria sutcin¬

Expanded text:
tas humani generis persolvat, quae solo tuo commercio recuperandi aditum invenit? Accipe itaque quascunque exiles, quascunque meritis tuis impares gratiarum actiones: et cum susceperis vota, culpas nostras orando excusa. tras preces intra saccusabile quod per te ingerimus: fiat impetrabile quod fida mente poscimus. Accipe quod offerimus, redona quod rogamus; excusa quod timemus. Sancta Maria, succu
Abbreviated transcription (Latin):
nare ergo appella¬
te sunt huunq: et
quar uugines
prius uillaiuus: et dande ce¬
tera corsi Omnis
auima in cerame deo quina¬
rio uumero uastuc: quia qͥn
sensib utieuit. Nihil est añ
quod sentimus ex corpore nisi
ianua quinque partita. aut
uidendo. aut audiendo. aut o¬
dorando. aut gustando. aut
tangerdo. Q ergo se cibstinet
ab illicito rrisu. ab illicito au¬
ditu. ab illicito adoratu. ab
illicito gustit. ab illicito tactu:
propter ipam integritatem
birginis nomen accepit. Lt̃ iii¬
i bomu est absti¬
uere ab illicitis sen¬
ciendi motib et
ideo unaqueq aminu xpisti¬
aua uirguns nomen habet.
est quia uirgines sunt et lã¬
pades habent. U irgines ꝓpter
abstinenciam ab illicitis sensi¬
bus. lampases habentes ꝓpter
opera loua: de quibz oꝑib doꝰ¬
dicit. Luceant opera uestia carrã
homĩs ut uideant buata facta
restra: et glorificent patrem
uestcum qui in celis est. Itera¬
discipulis dicit lorinus. Sĩt

Expanded text:
are ergo appellatae sunt quinque, et quare virgines, prius videamus; et deinde caetera consideremus. Omnis anima in corpore ideo quinario numero censetur, quia quinque sensibus utitur. Nihil est enim quod sentimus ex corpore, nisi janua quinquepartita, aut videndo, aut audiendo, aut odorando, aut gustando, aut tangendo. Qui ergo se abstinet ab illicito visu, ab illicito auditu, ab illicito odoratu, ab illicito gustatu, ab illicito tactu, propter ipsam integritatem, virginis nomen accepit. 3. i bonum est abstinere ab illicitis sentiendi motibus, et ideo unaquaeque anima christiana virginis nomen accepit; est quia virgines sunt: et lampades habent. Virgines, propter abstinentiam ab illicitis sensibus; lampades habent, propter opera bona. De quibus operibus Dodicit, Luceant opera vestra coram hominibus, ut videant bona facta vestra, et glorificent Patrem vestrum qui in coelis est discipulis dicit: Sint
Abbreviated transcription (Latin):
bi est inquiũt magi.
qui natus est rex inde
idimus stellani eius
ui oriente: et uenunus adorare
eum. In hiis impletum est illd̾.
¶d ꝓpletico sermone p̾dictũ est

Expanded text:
bi est, inquiunt magi, qui natus est rex Judaeorum? Vidimus stellam ejus in Oriente, et venimus adorare eum . In his impletum est, quod prophetico sermone praedictum est
Abbreviated transcription (Latin):
cui neq annũtiatum de xp̃isto
fuerat neq audierat: ut udit
stellam xp̃i et adesse eum intel¬
lexit instella. Adorant iteqz ma-¬
gi dominũ et offerunt mun̾a.
ut impleretur illud qd̃ ille ait¬
ferte domino patrie gentiñ: affer¬
te domino gloriam et honorem
Domino et domino qd̃ ait; Lo¬
minum. et scd̃m hominem mi¬
stico sermone declarat. Quod
enim dominus est:creator est
mundi. Quid autem homo est:
redemptor est mũdi. Quomͦ
ergo non priuilegio utriusq sỹ¬
stancie dominus est õium xp̃s.
qui sibi uniu̾̃sa aut creatione
aut redemptõe subegit: Afferte
inquit domino gloriam et ho-¬
norem. Honoris ergo est caris¬
suni qd̃ offerunt gentiles mun̾a:
glorie quod adorant .R. Stella

Expanded text:
cui neque annuntiatum de Christo fuerat neque audierat, et vidit stellam Christi, et adesse eum intellexit in stella. Adorant itaque magi Dominum, et offerunt munera, ut impleretur quod ait ille pferte Domino, patriae gentium, afferte Domino gloriam et honorem . Domino et Domino, quod ait, Dominum et secundum hominem mystico sermone declarat; quod enim Deus est, creator est mundi. Quod homo est, redemptor est mundi. Quomodo ergo non privilegio 75 utriusque substantiae Dominus est omnium Christus, qui sibi universa aut creatione, aut redemptione subegit? Afferte, inquit, Domino gloriam et honorem . Honoris ergo est, carissimi, quod offerunt gentiles munera; gloriae, quod adorant: munera
Abbreviated transcription (Latin):
Etemur itaq fratres
totisqz gaudiis exul.¬
temus: quia nobis
natus est xp̃us exfemina .no.¬
bis iacuit in presepi. nobis uał¬
giebat ĩ cunis. nobis arridebat.
hom̃us agebat in homine. Ait
itaq euangelicus sermo. Etor
magi ab oriente. uenerũt ihero¬
solunã dicentes. Ubi est qui na¬
tus est rex iideorũ. Tudimus
stellam euus ĩ oriente: et uenimꝰ
adorare eum. Quousqz iuudee
duissime obtusa aure dansis
ccłis. et infido corde ꝑsistis. Ecce
iam post illa priarcharum p̾co¬
nia: post uaticinia ꝓphetarum.
xpus et a gentib predicatur.
Si patrib tuis credere detrectas:¬
⁊ qui ab initio seculi et̾ni regis ad¬
uentũ ĩnumeris satratisq uo¬
cib cecinerũt. Crede uel hiis tan¬
dein qui eum nõ adhuc post tem¬
pora nasciturum. sziam apud
te. et tibi natum ẽe testantur.
Que tanta est in pectore tuo iu¬
dee mortifere obstinationis aũ¬
sio. ut solus non audias:quod
omnes lequuntur solus refugi¬
as: qd̃ uniueisitas credit. solus

Expanded text:
etemur itaque, fratres, totisque gaudiis exsultemus, quia nobis natus est Christus ex femina, nobis jacuit in praesepi, nobis vagiebat in cunis, nobis arridebat ihominibus agebat in homine. Ait itaque evangelicus sermo: Ecce magi ab Oriente advenerunt 74 Hierosolymam, dicentes: Ubi est qui natus est rex Judaeorum. Vidimus stellam ejus in Oriente, et venimus adorare eum . Quo usque, Judaee durissime, obtusa aure, clausis oculis, et perfido corde persistis? Ecce jam post illa patriarcharum praeconia, post vaticinia prophetarum, Christus et a gentibus praedicatur. Si patribus tuis credere detrectas, qui ab initio saeculi aeterni regis adventum innumeris sacratisque vocibus cecinerunt, crede vel iis tandem qui eum non adhuc post tempora nasciturum, sed jam et apud te, et tibi natum esse testantur. Quae tanta est in pectore tuo mortiferae obstinationis adversio, ut solus non audias quod omnes loquuntur, solus refugias quod universitas credit, solus
Abbreviated transcription (Latin):
ued si queritur post iͣ.¬
ascensionem dommi
go maria. unum pro certo est qͥa
uirgo sancta corpore ac mente
ꝑmansit. Quam sane angelꝰ
gabriel ac si celestis paranĩphus
intactam custodiuit. et iohãnes
apostolus atq euangelista. cui
xpistus eam de cruce cõmisit.
uirgo uirginẽ seruauit. suisq
ei deseruiuit obsequiis. non qd̃
eximius ille scõrum chorus apo¬
stolorũ deseruerit. inter qͦs post
resurrectionẽ intrans et exiens
familiarius contulit de xpisti
incarnatione. Tanto siquidem
uerius. qͣnto ab initio plenius
per spm̃ sanctum cuncta didicat
et ꝑspexerat oculis unu̾isa: licet
et apłi per eundem sp̃m sanctũ
omnia cegnouerint et ĩ omnẽ
edocti ꝑuenerint u̾itatem. Tu

Expanded text:
uod si quaeritur post ascensionem Domini  unum pro certo est, quia Virgo sancta corpore ac mente permansit: quam sane angelus Gabriel, ac si coelestis paranymphus, intactam custodivit. Et Joannes apostolus, atque evangelista, cui Christus eam de cruce commisit, virgo virginem servavit, suisque ei deservivit obsequiis: non quod eximius ille sanctorum chorus apostolorum deseruerit eam, inter quos post resurrectionem intrans et exiens, familiarius contulit de Christi Incarnatione: tanto siquidem verius, quanto ab initio plenius per Spiritum sanctum cuncta didicerat, et perspexerat oculis universa: licet et apostoli per eumdem Spiritum sanctum omnia cognoverint, et in omnem edocti pervenerint veritatem. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
diuerso glorie apparatu. cũ hyn¬
nis et canticis obuiã alii ante
cedunt: alii subsequũtur. Cũq
imperator de monte oliueti des-¬
cendens per eam portam quã doꝰ
uoluisset intrare: repente lapides
porte descendentes. clauserũt se
ĩuicem: et factus est paries unꝰ.
Cumqz mirarentur attouiti. ⁊¬
nimio merore constricti. respici¬
entes ĩ altum. uiderunt signũ
crucis in celo flãmeo fulgore res¬
plendere: Angelus enĩ domini
accipiens illud ĩ manib: stecit.
suꝑ portain et ait. Qnͣdo rex ce-¬
lorum dominus nr̃. et tocius
mũdi passionis sacramẽta cõ¬
xpleturus intronut. non se pur¬
puratum nec dyademate uenitẽ¬
tem exhibuit. aut equi potentis
uehiculum requisiuit. sed hu¬
milis aselli terga insidens. cultos¬
rib suis humilitatis exempla

Expanded text:
diverso gloriae apparatu, cum hymdiverso gloriae apparatu, cum hymnis et canticis obviam alii pergunt, atque alii subsequuntur. Cumque imperator de monte Oliveti descendisset per eam portam quam Domivoluisset intrare, repente lapides portae descendentes, clauserunt se invicem, et factus est paries unus. Cumque mirarentur attoniti, nimio terrore constricti, respicientes in altum, viderunt signum sanctae crucis in coelo, flammeo fulgore resplendere. Angelus enim Domini aspiciens illud in manibus, stetit super portam et ait: Quando rex coelorum Dominus totius mundi passionis sacramenta pleturus introiit non se purpuratum, nec diademate nitentem exhibuit, aut equi potentis vehiculum requisivit, sed humilis aselli terga insidens, cultoribus suis humilitatis exempla
Abbreviated transcription (Latin):
cosdroe salutationis
nerba ꝓferret eracleo
ille respondit. Si ius salutem
habere ꝓpter qd̃ lignum sancte
crucis quãus ĩdignus honori¬
fice iuxta modulũ tuum trac¬
tasti. et si credere ĩ dominũ ih̃m
xp̃m uolueris: et seruũ te illius
ueritate confessus fũis: regnum
tibi ꝑsarum tantũ cum pruno¬
nio et uita.Acceptis a te paucis
obsidib dabo. Sĩ autem aliud
egeris: mox meo gladio int̾ibis.
Cumq ille nequaqͣm acquies¬
ceret:eracleus extracto gladio
caput eius amputauit. Sepeli¬
re eum tamen quia rexfuerat¬
dauit. ip̃eqz eum de sacro fonte
suscepit. Erat emĩ iam decem ã¬
norũ. Descriptões etiam regni ꝑ¬
sarum. sub eius nomine fecit.
Totumq argentũ turris illius
in predam sui ex̾citus deputa¬
uit. Aurũ uero et gẽmas in ua¬
sis uel utensilib: ad restaura¬
tõem eccl̃iarum quas tyrannꝰ
destruxerat reseruauit. Suscipi
crucis qd̃ impius asportauerat
autem om̃es populi tum ramis
palmarũ. cereis et lampadib. ⁊

Expanded text:
s salutationis verba proferret Graccho, ille respondit: Si vis salutem habere, pro eo quod lignum sanctae crucis, quamvis indignus, honorifice juxta modulum tuum tractasti, si credere Domino Jesu Christo volueris, et servum te illius veritate confessus fueris, regnum tibi Persarum tantum cum patrimonio et vitam, acceptis a te pacis obsidibus, dabo; sin autem aliud egeris, mox meo gladio interibis. Cumque ille nequaquam acquiesceret, Gracchus extracto gladio caput illius amputavit. Tamen sepeliri eum jussit, quia rex fueraussit, ipseque eum de sacro fonte suscepit; erat enim decem annorum. Descriptiones etiam regni Persarum sub ejus nomine fecit, totumque argentum turris illius in praedam sui exercitus deputavit, aurum vero vel gemmas in vasis vel utensilibus ad restaurationem ecclesiarum, quas tyrannus destruxerat, reservavit. Suscipiecrucis, quod impius asportaverat,  omnes populi cum ramis palmarum, cereis et lampadibus vel
Abbreviated transcription (Latin):
ut omnes ad baptisiũ conuo¬
larent. Qd̃ ita sefacturos ẽ. om̃s
pariter spoponderunt. Ip̃e autem
xp̃ianissimus pͥnceps cum sug
tantum exc̾citu regna que cosd̃e
tenuerat circunquaqz ꝑlustrãs
ad sedem ip̃ius uenit. et cũ pau¬
cis ad eum ascendit: sedentemq
eum in throno aureo repperit.
Nullus namq ex eius excitu fu¬
erat. qui ei exitum belli aliqͥtenꝰ
nũciasset. quia propter sue crude¬
litatis suꝑbiam. om̃es eum exo¬
sum hẽbant. Nec ĩmerito quippe
qui manifeste deo erat ꝯtrarius:
quomdo a creatura dei esse po¬

Expanded text:
ut omnes ad baptismum convout omnes ad baptismum convolarent: quod ita se facturos esse omnes pariter spoponderunt. Ipse autem Christianissimus princeps cum suo tantum exercitu regna quae Chosroe tenuerat circumquaque perlustrans, ad sedem ipsius venit. Cum paucis ad eum ascendit, sedentemque eum in throno aureo reperit. Nullus namque ex ejus exercitu fuerat, qui ei excidium belli aliquatenus nuntiasset, quia propter suae crudelitatis superbiam eum omnes exosum habebant; nec immerito, quippe qui manifeste Deo erat contrarius, quomodo a creatura Dei esse po
Abbreviated transcription (Latin):
ergens itaq filius
cosoroe contra hera¬
deum. iuxta damubiũ magnũ
fluiũ cum suo consedit excitu.
Tandem inspirante clementia
saluatoris. utrisq pͥncipib pla¬
cuit. ut ip̃i singuli ĩ medio pon¬
tis flumine dimicaturi confli¬
gerent. et cui sors uictoriã cõtu-
tum etiam cũ uiramento ꝓcessi
ut si aliquis ex eorum populo
principi suo uenire ĩ auxilium.
presumpsisset: crurib excisis ⁊
brachiis ab eci. ĩ flumine mge¬
retur. Cumq utriqz ppło hecpas-¬
tio placuiss. ĩuicem ut dictũ est
tis medio sunt congressi. Tandẽ
pulsatus dominꝰ lacrimis xp̃i¬
anorum. ꝓuirtutem sc̃e crucis
cui se eodem die memoratus pͥn-¬
ceps attencius cõmendauat fi-¬
deli suo heraleo xp̃c concessit de
hoste triumphũ. Tantaq mẽtis
mutatio cosoroe ĩuasit excitum.
ut non solum p̾dictam pactiẽm
nequaqͣm uellent transcende:
sed eciam uoluntarii cũ omni
familia sua atq prole heradeõ¬
hanc illis clementiain prestitit

Expanded text:
ergens igitur filius Chosroe contra Gracchum, juxta Danubium magnum fluvium consedit exercitus. Tandem inspirante clementia Salvatoris, utrisque principibus placuit ut ipsi singuli in medio ponte fluminis dimicaturi confligerent, et cui sors victoriam contulitum etiam cum juramento processit ut si aliquis ex eorum populo principi suo venire in auxilium praesumpsisset, cruribus excisis et brachiis, in flumen mergeretur. Cumque utrique populo haec pactio placuisset, invicem ut dictum est tis medio sunt congressi. Tandem pulsatus Dominus lacrymis Christianorum, per virtutem sanctae crucis, cui se die eodem memoratus princeps attentius commendaverat, fideli suo Graccho Christus concessit de hoste triumphum; tantaeque mentis mutatio Chosroe invasit exercitum, ut non solum praedictam pactionem nequaquam vellent transcendere, sed etiam voluntarie, cum omni sua familia atque prole Grachoc illis clementiam praestitit,
Abbreviated transcription (Latin):
tione angelica. depo¬
sitis imꝑialib ĩsignib. discal¬
ciatus ꝓtinus. linea tantũ zonã
precinctus. crucem domini in¬
manib suscipiens. ꝑfusus fa-¬
ciem lacrimis. ad celum oculos
Lengens ꝓperat ad portam usq¬
T progrediens. Mox illo humiliter
ꝓpinquante: duricia lapidum ce¬
leste ꝑsensit imꝑium. Statim¬
qz porta sesurrigens: liberum
intrantib patefecit ingressum.
Odor suauissimus qui uolun¬
tate diuinitus aura de persarũ
prouincia per longa terrarum
spacia iħpsolimis fuat illaplꝰ
momento eodem quo defano cos¬
droe saucta crux fuat heracleo ba¬
iulante egressa tunt radiit. om¬
niũq pectora segregatim ĩfudit.
Uincebat enim aromata omnia:
therebentina thura et balsama.
atq myrram. Confestim igitur
popularis gaudii fauorin altũ
sublatus: diuinã laudabat po-¬
tenciam. Sicq głosus augustꝰ
erumpens in laudibz ait. Ocrux
admirabile signũ in qua domi¬
dampnauit suppliciũ et sanguis
eius adorandus thronis ⁊ ange¬

Expanded text:
isu angelico, depositisque imperii insignibus, discalceatus, protinus, lintea tantum zona praecinctus, crucem Domini manu suscipiens, perfusus facie lacrymis, ad coelum oculum erigens properabat, ad portam usque progrediens. Mox illo humiliter propinquante, duritia lapidum coeleste persensit imperium, statimque porta se subrigens liberum intrantibus patefecit ingressum. Odorque suavissimus qui, volitante divinitus aura de Persarum provincia, per longa terrarum spatia Hierosolymis fuerat illapsus momento eodem quo de fano Chosroe sancta crux fuerat Graccho bajulante egressa, tunc rediit, omniumque pectora gratanter infudit. Vincebat enim aromata omnia terebinthi natura vel balsami atque myrrhae. Confestim igitur popularis gaudii favor in alto sublatus Dei laudabat potentiam; sicque gloriosus Augustus erumpens in laudibus ait: O crux, admirabile signum, in qua Domiportavit? supplicium, et sanguis ejus adorandus, thronis et ange
Abbreviated transcription (Latin):
cateruam ĩtuis hodie laudibus
congregatam. et tuo uexillo sig¬
natam. Hec cum dixisset: precio¬
sissimã partem ligni quã secũ
detulerat. loco suo restituit. Tũc
renouante deo antiqua miracda
die eodem mortuus unus recepͭ
ꝓpriam uitam. paralitici qͣtuor
adepti sunt sanitatem amissã.
Leprosi decem cutem receperunt
mundã: quindecim queq ceci.
luci sunt restituti. Plurimmi qͦq
a demonib erepti. multiq uariis
imꝑator orone peracta: offerẽs deo¬
multa donauia. eclias dei repara¬
re fecit. ex regiis sumptib reddi¬
dit prinilegia ꝑ auctoritatem p̃¬
lata restituens captiuos in ꝓpria
dans oportuna p̾sidia. Constan¬
tinopolun rediit fretus uirtute¬
crucis signaculo. et miraculoꝵ
plurima incrementa. Donante

Expanded text:
catervam, in tuis hodie laudibus congregatam, et tuo vexillo signatam. Haec cum dixisset, pretiosissimam partem ligni, quam secum detulerat, loco suo restituit. Tunc renovante Domino antiqua miracula, die eodem mortuus unus recepit propriam vitam; paralytici quatuor adepti sunt sanitatem amissam; leprosi decem cutem receperunt mundam; quindecim quoque caeci luci sunt restituti; plurimi quoque a daemonibus erepti, multique a variimperator, oratione peracta, offerens multa donaria, ecclesias reparare fecit suis sumptibus, reddens privilegia auctoritate prolata, restituens captivos in propria, dans opportuna praesidia; Constantinopolim rediit, fretus crucis signaculo, miraculorum plurima incrementa, donante
Abbreviated transcription (Latin):
sabat nocturnas cantarent ui
la crimis orando suam sanitatẽ
per merita beati bertini a domino
postulasset: quando lectio sãcti¬
euangelii more solito recitata
recepto. peduniq recuperato of¬

Expanded text:
tini, nocturnas cantarent viglacrymis orando suam sanitatem per merita sancti Patris Bertini a Domino postulasset, quando lectio Evangelii more solito recitata recepto pedumque recuperato of
Abbreviated transcription (Latin):
Qui cum quadam die de basili¬
uelociter equitabat equo deiectꝰ.
supra petrosam incautꝰ corruit
corruit terram. multis qz eius
sibi subitam adesse putabat.¬

Expanded text:
enim in hac die de basilielociter equitabat equo deiectus, super petrosam incautus corruit terram. Multisque in husibi subitam adesse putat
Abbreviated transcription (Latin):
bas bertimis post
leati audomari
obitum: multis ĩ¬
dei seruicio uixerat annis. tur¬
bamqz monachoꝵ a domino
sibi creditam. sub districto sacre
regule uigo. mente sollicita sã¬
acuirtutib glorificauit. De qͥb
fauente domino pauca subse¬
quente narrabimus sermone.

Expanded text:
bas Bertinus post beati Audomari obitum multis in servitio Dei vixerat annis turbamque monachorum a Domino sibi creditam sub districto sacrae regulae iugo mente sollicita agac virtutibus glorificavit, de quibus, favente Domino, pauca subsequenti narrabimus sermone.
Abbreviated transcription (Latin):
qui audiendi et am¬
bulandi usum ami-
serat duob enitendo fustib at
uorum dei sepulchra diuinam
poris. multis ꝑagratis  locis: ad

Expanded text:
qui auditum et ambulandi amisit usum, duobus enitendo fustibus atqvorum Dei sepulchra divinam poris, multis ab eo peragratis locis, ad
Abbreviated transcription (Latin):
coram deo suo. non potecimus
resistere illis. qm deus eriun def¬
fendet illos. et erimus ĩ ohprobri¬
um uniuerse terre. Et factum
est cum cessasset lequi achior u̾ba
hec. wati sunt omnes magnates
olofernis. et cogitabant ĩterficere
eum. dicentes alter ad alterum.
Quis est iste qui filios isrł posse
dicat resistere regi nabugoonꝯ¬
sor et excitibus suis: homines ĩer¬
mes et sine uirtute. et sine ꝑicia
artis pugne. Dt ergo cognoscat
achio quomodo fallit. nos ascen¬
damus ĩ montana. et cũ capti
fuerint potentes eorum: tũc cũ
eistem gladio transuberabit᷑. ut
sciat omis gens qm̃ nabugodo¬

Expanded text:
coram Deo suo, non poterimus coram Deo suo, non poterimus resistere illis: quoniam Deus eorum defendet illos: et erimus in opprobrium universae terrae. Et factum est, cum cessasset loqui Achior verba haec, irati sunt omnes magnates Holofernis, et cogitabant interficere eum, dicentes ad alterutrum: Quis est iste, qui filios Israel posse dicat resistere regi Nabuchodonosor, et exercitibus ejus, homines inermes, et sine virtute, et sine peritia artis pugnae? Ut ergo agnoscat Achior quoniam fallit nos, ascendamus in montana: et cum capti fuerint potentes eorum, cum eisdem gladio transverberabitur: ut sciat omnis gens  A
Abbreviated transcription (Latin):
corũ. aut quare p̾ omib qui hi¬
tant in oriente isti ꝯtempserũt
me. et nõ exierunt obuiã nobiͤ
ut susciperent nos cum pace. ii¬
Onc achior dux om̃i¬
um filiorũ amon. res¬
pondens ait.Si dig¬
nets audire domine mi: dicã
iitatem in conspectu tuo de pplõ
isto qui ĩ montanis hitat ⁊ nõ
egredietur u̾bum falsum de ore
meo.Populus iste colit unũ¬
deum. Ubicunq ĩgressi surit
sine artu et sine sagnta ⁊ absq
scuto et gladio: deus eorũ pro-¬
qui ĩsustaret populo isti. nisi
quando recesserit a cultura dñi
dei sui. Quocienscũq autem
p̃ter ip̃m deum surtm coluert
afterum.dati funt in predani
et in gladium et in ob̃probͥũ.
Quocienscũq enim penituest
se recessisse a cultura dei sui. ded̾
eis deus celi uͥtutem resistendi.
ꝑquire si est aliqua
iniquitas eorum in
conspectu dei eorum. et ascendamꝰ
ad illos. q̃m tradens tradet illos
deus eorum tibi. et subiugati e¬
runt sub ngo potentie tue. Si
u̾o non est offensio populi huiꝰ

Expanded text:
t quare prae omnibus, qui habitant in oriente, isti contempserunt nos, et non exierunt obviam nobis, ut susciperent nos cum pace. Tunc Achior dux omnium filiorum Ammon respondens, ait: Si digneris audire, domine mi, dicam veritatem in conspectu tuo, de populo isto qui in montanis habitat, et non egredietur verbum falsum ex ore meo. Populus iste ex nt. Ubicumque ingressi sunt sine arcu et sagitta, et absque scuto et gladio, Deus eorum pugnqui insultaret populo isti, nisi quando recessit a cultu Domini Dei sui. Quotiescumque autem praeter ipsum Deum suum, alterum coluerunt, dati sunt in praedam, et in gladium, et in opprobrium. Quotiescumque autem poenituerunt se recessisse a cultura Dei sui, dedit eis Deus coeli virtutem resistendi.perquire si est aliqua iniquitas eorum in conspectu Dei eorum: ascendamus ad illos, quoniam tradens tradet illos Deus eorum tibi, et subjugati erunt sub jugo potentiae tuae. Si vero non est offensio populi hujus
Abbreviated transcription (Latin):
Unciatũq est oloferni
principi milicie regis
assyriorum: qd̃ filii is¬
rael preparassent se ad resisten¬
dum: ac montium itinera cou¬
clusissent. Et furore nimio exar-¬
sit in iracundia magna No¬
cauit omnes principes moab et
duces amon: et dixit eis. Duite
mͣ quis sit populus iste qui mõ¬
tana obsident:Aut que et quales¬

Expanded text:
untiatumque est Holoferni principi militiae Assyriorum, quod filii Israel praepararent se ad resistendum, ac montium itinera conclusissent, et furore nimio exarsit in iracundia magna, vocavitque omnes principes Moab et duces Ammon, et dixit eis: Dicite mihi, quis sit populus iste, qui montana obsidet: aut quae, et quales
Abbreviated transcription (Latin):
ria uirtutem multam ⁊ magnã
ad bellandũ contra israel. Et ceg.¬
nouit indas et exiit ohuiam illi
Et ꝑcussit et eccidit illũ: et cecidert
uulnerati multi. et reliqui fugerũt
Et accepit spolia eorum. Et gladiũ
appolonii abstulit iudas. et erat ꝑl¬
guans in eo omnibz diebz. Et au¬
diuit seron pͥnceps exͣcitus syrie qđ
congregauit nndas congregationẽ
et ecclesiam fideliũ secum: ⁊ ait. ffa¬
ciam in nomen et glorificaborĩ
regno. et debellabo uidam et eos qui
cum ip̃o sunt. qui sꝑnebant u̾bu
regis. Et pparauit se. et ascendere
cũm eo castra impioꝵ fortes auxi¬
liarii ut facerent uindictã ĩ filio
israel. Et appropinquauer̃t usq
betheron. Et exiuit nidas obuiti

Expanded text:
ria virtutem multam et magnam ria virtutem multam et magnam ad bellandum contra Israhel et cognovit Iudas et exiit obviam illi et percussit et occidit illum et ceciderunt vulnerati multi et reliqui fugerunt et accepit spolia eorum et gladium Apollonii abstulit Iudas et erat pugnans in eo omnibus diebus et audivit Seron princeps exercitus Syriae quod congregavit Iudas congregationem et ecclesiam fidelium secum et ait faciam mihi nomen et glorificabor in regno et debellabo Iudam et eos qui cum ipso sunt qui spernebant verbum regis et praeparavit se et ascenderunt cum eo castra impiorum fortes auxiliarii ut facerent vindictam in filios Israhel et adpropinquaverunt usque Bethoro
Abbreviated transcription (Latin):
Tsurrexit nudas qui¬
uocabatur machabeꝰ
filius enis pro eo. et
adiuuabant eũ om¬
nes fratres ens. et uniuersi qui se
conuĩcerant patri eius. et preliaba¬
tur p̾lium in israel cũ leticia. Et
dilatauit gloriam populo suo. et.
ĩduit se loricam sicut grgas. ⁊ sus .¬
curxit se arma bellica sua ĩpreliis
et protegebat castra gladio luo.ii.¬
milis factus est leoni
in oꝑib suis. et sicut caꝰ¬
tlus leonis rugiens ĩ
uenatione fua. Et persecitus est
iniquos ꝑscrutans eos: et qui cõ¬
turbabant populũ suum: ess succẽ¬
dit ftamis. Et repulsi sunt ĩnmi-¬
ci eis pre tunore eius. et omnes
operarii iniquitatis conturbati st
Et directa est salus ĩ manu eiue
Et exacerbabat indas reges mltos
et letificabat iacob in oꝑibz suis
et in seculum memoria eius ĩ be-¬
benedictione. Et perambulanit
ciuitates nda: et perdidit imꝑios
ex eis. Et auertit iram ab israel:
et nommatus est usz ad nouis¬
¶congregauit appolo¬
mus gentes ⁊ a sãma¬

Expanded text:
surrexit Iudas quivocabatur Macchabeus filius eius pro eo et adiuvabant eum omnes fratres eius et universi qui se coniunxerant patri eius et proeliabantur proelium Israhel cum laetitia et dilatavit gloriam populo suo et induit se loricam sicut gigans et succinxit se arma bellica sua in proeliis et protegebat castra gladio suo similis factus est leoni in operibus suis et sicut catulus leonis rugiens in venatione et persecutus est iniquos perscrutans eos et qui conturbabant populum suum succendit flammis et repulsi sunt inimici prae timore eius et omnes operarii iniquitatis conturbati sunt et directa est salus in manu eius et exacerbabat reges multos et laetificabat Iacob in operibus suis et in saeculum memoria eius in benedictione et perambulavit civitates Iuda et perdidit impios ex eis et avertit iram ab Israhel et nominatus est usque ad noviscongregavit pnius gentes et a Sama
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ cirtuitũ eorum. et ꝑuenit ad re¬
gem nomẽ eius. et de pliis iude
narrabant omnes gentes. Ut
audunt autem antrechus rex¬
sermones istos: iratus est ãnuo.
et misit et congregauit excitũ
uniu̾si regni sui. castra fortia bal¬
de. Et aperuit erarin suũ. ⁊ dedit
stipendia extitui ĩ annũ: ⁊ mã¬
daiit illis ut eẽnt parati ad oia.

Expanded text:
in circuitu eorum et pervenit ad rein circuitu eorum et pervenit ad regem nomen eius et de proeliis Iudae narrabant omnes gentes ut audivit autem Antiochus sermones istos iratus est animo et misit et congregavit exercitum universi regni sui castra fortia valde et aperuit aerarium suum et dedit stipendia exercitui in annum et mandavit illis ut essent parati ad omnia
Abbreviated transcription (Latin):
t uiderũt autem excitunt
uenientẽ sibi obiniam:
dixerũt uide. Quomodo
poterums pauci pugnare ad mul-¬
titudinẽ tantam tam fortem: Et
nos fatigati sumus hodie ieumis
Et ait iudas. Facile est cõcludi
multes ĩmanus paucorũ. et nõ
est differencia ĩ conspectu dei cell
liberare ĩ multis aut in paucis
quia nõ in multitudine excitus
uictoria belli: sed de celo fortitudo
est. Isp̃i ueniũt ad nos ĩ multitu.¬
dine contumati et suꝑbia. ut dil¬
perdant nos et urores nr̃as et fili
Ouros. et ut spolient nos: nos
uero pugnabimis pro animtb
nr̃is et legib nr̃is. et ip̃e dominꝰ
conteret eos aute faciem nr̃ai.
Nos autem ne timueritis es̃.
cessauit autem uͣ¬
lequi. insiliit in eos
subito. et contritus est
seron et excitus eius ĩ conspectu
descensu betioron. usq in campũ.
et cetiderunt ex eis otingenti ui¬
i. Reliqui autem fugerint ui
terram ꝓhilistiim. Et cecidit ti¬
mor inde ac fratrum eius. ⁊ fol¬
mido suꝑ omnes gentes q̃ erant¬

Expanded text:
t viderunt autem exercitum venientem sibi obviam dixerunt Iudae quomodo poterimus pauci pugnare ad multitudinem tantam tam fortem et nos fatigati sumus ieiunio hodie et ait Iudas facile est concludi multos in manus paucorum et non est differentia in conspectu Dei caeli liberare in multis et in paucis quia non in multitudine exercitus victoria belli sed de caelo fortitudo est ipsi veniunt ad nos in multitudine contumaci et superba ut disperdant nos et uxores nostras et filios nostros et ut spolient nos nos vero pugnabimus pro animabus nostris et legibus nostris et ipse Dominus conteret eos ante faciem nostram vos autem ne timueritis eos ut cessavit autem loquens insiluit in eos subito et contritus est Seron et exercitus eius in conspectu descensu Bethoron usque in campum et ceciderunt ex eis octingenti viri reliqui autem fugerunt in terram Philisthim et cecidit timor Iudae ac fratrum eius et formido super omnes gentes
Abbreviated transcription (Latin):
dira propter dissensionem ⁊ pla¬
gam quan fecit in t̾ra ut tollet
legitima que erãt a pͥmis diebz.
et tinuit ne non heret ⁊semes
et bis in sumptus ⁊ donatiua
que dederat antea larga manu.
et abundauerat suꝑ reges qui
animo ualde. Et cogitaiit ire
in ꝑsidem. ut acciꝑet tributa ie¬

Expanded text:
lagam quam fecit in terra ut tolleret legitima quae erant a primis diebus et timuit ne non haberet et semel et bis in sumptus et donativa quae dederat ante larga manu et abundaverat super reges qui animo valde et cogitavit ire in Persidem
Abbreviated transcription (Latin):
rgo exauditi nõ fũt.
quia occisi sunt. et de.¬
seruit deus contritos corde fuos
suos et sꝑantes in se despexit:
micis eruelantur. Ergo hec erat.
uox martirũ. Atimore inimiciss
eripe animã meam. Non ut
me nõ occidat inimicus: sed ut
nõ timeam occidentem inimi¬
et subde timori tuo. Non time¬
am eum qui corpus occidit: sed
timeam eum qui het potestatẽ
corpus et animã mittere ĩgehẽ¬
ni seruuls. R Iudas mercator pes¬
simus osculo peciit dominũ. ille ut
agnus ĩ nocens nõ negat iude osculũ

Expanded text:
rgo exauditi non sunt, quia occisi sunt; et deseruit Deus contritos corde servos suos, et sperantes in se despexit? absorberentur. Ergo hoc orat vox martyrum, A timore inimici erue animam meam: non ut me non occidat inimicus, sed ut non timeam occidentem inimiet subde timori tuo. Non timeam eum qui corpus occidit; sed timeam eum qui habet potestatem et corpus, et animam occidere in geheni per. Resp. Judas mercator pessimus, osculum petit Domino. Ille ut Agnus innocens non negat Judae osculum.
Abbreviated transcription (Latin):
nib expers nullo modo credenda
est: que dei populum faciendo
monebat spuere. ꝑituri luxus
seculi. a lenociniis mortalis
mabat exemplis. ita ut ĩnu-¬
merabilis utriusq sexus mł¬
titudo eius sequeretur uestigia.
ut relictis nupciarũ copulafdi¬
b. spretaq liberoꝵ ꝓpagine. spõ¬
so qui in celis est. phenui mente.
actu habitu. et gestu applicari ma

Expanded text:
nibus, expers nullo modo credenda est, quae Dei populum faciendo monebat spernere perituri luxus saeculi, a lenocinio mortalis mabat exemplis, ita ut innumerabilis utriusque sexus multitudo ejus sequeretur vestigia, et, relictis nuptiarum copulationibus, spretaque liberorum propagine, sponso qui in coelis est, perenni mente, actu, habitu et gestu, applicare se
Abbreviated transcription (Latin):
nos fres carissimi tantorum pa¬
temporalia festa que gerimus.
eorũ meritis int̾cedentib. ad e¬
terna gaudia puenire ualeamꝰ¬
Pensade ergo quia nulla sunt
que temporaliter currunt. Finis
enim temporaliũ ostendit:qͥa
nichil sit qd̃ transire potest. Ca¬
sus rerum indicat: quia res trã¬
siens. et tunc nichil ꝓpefuit cũ
stare uideretur. Hec igitur uo¬
biscum agite. hec ĩmente sedu¬
la cogitatione u̾sate. Et si ad¬
huc hic tenemur ĩfirmitate cor¬
poris. tamẽ ad eos de qͥbz loquim.¬
toto corde tendamus. ut cum ip̃is
postinodum in et̾na secula gau¬
dere mereainur. per eum qui ui¬
uit et regnat deus in secula se-¬

Expanded text:
go, fratres charissimi, tantorum patemporalia festa quae gerimus, eorum meritis intercedentibus, ad aeterna pervenire valeamPensate ergo quia nulla sunt quae temporaliter currunt, finis enim temporalium ostendit quia nihil sit quod transire potest. Casus rerum indicat quia res transiens et tunc prope nihil fuit, cum stare videretur. Haec igitur vobiscum agite, haec in mente sedula cogitatione versate; etsi adhuc hic tenemur in infirmitate corporis, tamen ad eos de quibus loquimtoto corde tendamus, ut cum ipsis postmodum in aeterno saeculo gaudere mereamur, per eum qui vivit et regnat in saecula sae
Abbreviated transcription (Latin):
a deo est approbata iusticia tãta
q potestas approbata est iudi¬
candi. ut in arbitrio eius pone¬
retur celeste iudiciũ: Perspicite
ergo ⁊ estimate: quanto uobis
sit petrus aplũs honore reuere¬
dus: cuius sentenciam in terciᷤ
prolatam sempiteru nbicis
euitas non repellat. Et ideo
cui dum claues regni cõmittũtꝰ
eterm: culum illi claudere ⁊ aꝑire
ueneranda hodie passio celebratur.
quoꝵ lodie concursu letissimo
excolit roma martirrum. Et
quoꝵ dudum impia ꝑsecuta est
sanguinem:. eoꝵ nunc petuliari
deuõta patrocino gloriatur. l¬
itaq sunt ecclesiaꝵꝵ colũpne
petrus ⁊ paulus: quos et uita
sanctissima uenerabilẽ duxit
ad mortem. ⁊ gloriosus occasus
fenit esse perpetuos. Quos non
solum honoramus ut mrͣes.
sed ut magistros patres qz mar¬
tyrum ueneramur: qui ecclĩam
dei ⁊ celestis predicacionis doctci¬
na ⁊ pi sangunus effusione
fundauerunt.

Expanded text:
a Deo est approbata justitia, tantaque a Deo est approbata justitia, tantaque ei potestas attributa judicandi, ut in arbitrio ejus poneretur coeleste judicium? Perspicite ergo, et aestimate quanto nobis sit Petrus apostolus honore reverendus, cujus sententiam in terris prolatam sempiterni judicis aequitas non repellit. Et ideo cui dum claves regni committuntur aeterni, coelum illi claudere et aperiniversum mundum veneranda hodie passio celebratur: horum hodie concursu laetissimo excolit Roma martyrium; et quorum dudum impia persecuta est sanguinem, eorum nunc peculiari devota patrocinio gloriatur. itaque sunt Ecclesiarum columnae: Petrus et Paulus, quos et vita sanctissima venerabilem perduxit ad mortem, et gloriosus occasus fecit esse perpetuos, quos non solum honoramus, ut martyres, sed et ut magistros, patresque martyrum veneramur, qui Ecclesiam Dei et coelestis praedicationis doctrina, et pii sanguinis effusione fundarunt.
Abbreviated transcription (Latin):
plicis ignorancie incauta deuo¬
cione certabat. Geniq ut pri¬
tis infusus est: ostendit conti¬
nuo: non se xpisti seuisse odio.
s amore paterne legis innocerit
crrasse. De quo quid ego potissi¬
mũ dicam cum fidesissimus ip̃e
sibi sit testis qui cum nec suas
retundus quod in se gestum est
confitetur. Ait enim uelut de alto
quodam. Scio inquit hominẽ
tercium celum. raptum in para
disum: ⁊ audunt arcana uerba
que non ficet homim loqui.
iud hoc apostolo ma¬
gnificencius. cui in
medio mortalium
constituto. ⁊ supra celos ire datũ.
⁊ ad terras redire concessum ẽ:
Nuid hoc beacuis uiro. qui int
setreta paradisi ediscere meruit.
quod nec lingua homnus loqui
posset. nec quisq mereretur au¬
dire: Et cum tante sint subli¬
mitatis illa que docuit: ut cõ¬
prehendere ea mens humana
non possit. quante illud puta¬
mus. esse glorie quod predere
sibi asserit non licere: Quid eci¬
am de petro referam cuius tantũ

Expanded text:
plicis ignorantiae incauta devoplicis ignorantiae incauta devotione certabat. Denique, ut pritis infusus est, ostendit continuo, non se Christi saevisse odio, sed amore paternae legis innocenter errasse. De quo quid ergo potissimum dicam? cum fidelissimus ipse sibi sit testis: qui cum nec suas ecundius quod in se gestum est confitetur. Ut enim velut de altero quodam: Scio hominem, tedisum, et audivit arcana 226 verba, quae non licet homini loqui . Quid hoc Apostolo magnificentius, cui in medio mortalium constituto, et supra coelos ire datum, et ad terras redire concessum est? Quid hoc beatius viro, qui inter secreta paradisi ediscere meruit quod nec lingua hominis loqui possit, nec quisquam mereretur audire? Et cum tantae sint sublimitatis illa quae docuit, ut comprehendere ea mens humana non possit; quantae illud putamus esse gloriae quod prodere sibi asserit non licere? Quid etiam de Petro referam, cujus tanta
Abbreviated transcription (Latin):
Accepit autem ⁊ fidelissimus
petius hos oculos: qui xpistum
dominũ in sarne positum ⁊ di¬
uinitatem suam sub specie as¬
sumpti hominis occultantem.
radio illuminatus insperit.
Ait petrus domino ꝑcontãti.
quis esse ab homĩb putaret᷑.
Tu es inquit xpistus filius
dei uni.
ius non responsi¬
onis plenitudinẽ
piscatorem protu¬
lisse miretur qui compendio
breuissime confessionis aꝑuit.¬
⁊ quod de patre habebat dominꝰ.
⁊ quod de humana natiuitate
susceꝑat. Xpistus emm et filiꝰ
dei uiui: utriusq nature indi¬
iusum continet sacramentũ
Dece suscipiendum cunctis ⁊
mirabilem piscatorem qui
dum maris profunda rimaretur:
ad altissimũ maiestatis sterne
meriti apud deum suum petius
erat: nt a post nauicule parue
renngium tocius esclesie guber¬
nacula traderentur. aut quan¬
tum in aplatus sui ministerio
complacuisse. xpisto credimus
paulum. qui tantum placere po¬
tuit ꝑsecutor: Placuit eni qͥa
non iiqui pectoris studio: s sim¬

Expanded text:
Accepit et fidelissimus Petrus hos oculos, qui Christum Dominum nostrum in carne positum, et divinitatem suam sub specie assumpti hominis occultantem, ncti radio illuminatus inspexit; ait enim Domino percunctanti quis esse ab hominibus putaretur: Tu es, inquit, Christus Filius Dei vivi . Quis non responsionis plenitudinem piscatorem protulisse miretur, quam compendio brevissimae confessionis aperuit, et quod de Patre habebat Dominus, et quod de humana nativitate susceperat? Christus enim et Filius Dei vivi, utriusque naturae indivisum continet sacramentum, vere suscipiendum cunctis; et mirabilem piscatorem, qui dum maris profunda rimatur, ad altissimum majestatis aeternae meriti apud Deum suum Petrus erat, ut ei post naviculae parvae remigium totius Ecclesiae gubernacula traderentur? Aut quantum in apostolatus sui ministerio complacuisse Christo credimus Paulum, cui tantum placere potuit persecutor? Placuit enim, quia non iniqui pectoris studio, sed sim
Abbreviated transcription (Latin):
ic etiam filius dei
natura est filius. nõ¬
adoptione. Quem
deus pater nec uoluntate. nec
neccessitate genuisse credendus
est: quia nec ulla in deũ nec-¬
cessitas cadit. nec uoluntas
sapientiam preuenit. Sp̃m
queq sanctum qui est tertia
in trinitate persona: unũ atq
equalem cum patre et filio cre¬
dimus ẽẽ deum. unius substã¬
tie. unius quoq ẽe nature. Nõ
tamen genitum uel creatum:
sed ab utrisq precedentem
amborum esse spiritum. ac̃ .iii.¬
ic etiam spũs sanc¬
tus non ingenitus
ne genitus creditur.
ne aut si ĩgenitum dixerimꝰ.
duos patres dicamus. aut si ge¬
nitum: duos filios predicare mõ¬
stremus. Qui tamen nec pr̃ĩs
tantum. nec filii tantũ. Sed si¬
mul patris et filii et spus sc̃ĩ
dicitur. Nec enĩ de patre tantũ¬
procedit in filium uel de filio¬
tantum procedit ad sanctificã¬
dum creaturam. Sed simul ab
utrisq processisse monstratur.
qui caritas siue sanctitas am¬
lorum esse agnoscitur. Hic

Expanded text:
ic etiam Filius Dei natura est Filius, noadoptione, quem Deus Pater nec voluntate nec necessitate genuisse credendus est, quia nec ulla in Deo necessitas capit nec voluntas sapientiam praevenit. Spiritum quoque sanctum, qui est tertia in Trinitate persona, unum atque aequalem cum dimus esse Deum, unius substantiae, unius quoque esse naturae, non tamen genitum vel creatum, sed ab utrisque procedentem, amborum esse Spiritum; hic etiam Spiritus sanctus, nec ingenitus, nec genitus creditur, ne aut si ingenitum dicimus, duos patres dicamus, aut si genitum duos filios praedicare monstremur, qui tamen nec Patris tantum, nec Filii tantum, sed simul Patris, et Filii Spiritus dicitur. Nec enim de Patre procedit in Filium, vel de Filio procedit ad sanctificandam creaturam, sed simul ab utrisque processisse monstratur, quia charitas sive sanctitas amborum esse agnoscitur. Hic
Abbreviated transcription (Latin):
teret. Qui hec audiens: manere
illes in ea quam aderant ĩsula.
⁊ es necessaria ministrari. donec
uideret. quid eis faceret iussit.
pdost dies asiquot uenit ad in¬
sulam rex. ⁊ residens sb̾̃diuo:
iuissit augustinũ cum socris sui¬
illi diuina uirtute prediti uem¬
ebant. crucem pro uexillo ferẽtes
argenteam. ⁊ ymaginem drĩ
saluatoris in tabula depictam.
letamasqz canentes pro sua
simul ⁊ eoꝵ propter quos ue

Expanded text:
teret. Qui haec audiens, manere eos in illa quam audierant insula, et eis necessaria ministrari, donec videret quid eis faceret, jussit. Post dies ergo venit ad insulam rex, et residens sub divo, jussit Augustinum cum sociis ad suu divina virtute praediti, veniebant, crucem pro vexillo ferentes argenteam, et imaginem Domini Salvatoris in tabula depictam, litaniasque canentes pro sua simul et eorum propter quos e
Abbreviated transcription (Latin):
Cideo fr̃es caussimi u
nusquisqz consideret
conscienciam suã: et
quando se aliquo crimine uulna¬
tum ẽẽ cognouerunt. prius oronl¬
b et ieniniis uel elemosinis
studeat mũdare conscientiã suã.
et sic eukaristiam p̾sumat acci-¬
pere. Si enim agnoscens reatũ
suum. ip̃e se a dnino altari sub¬
duxerit: cito ad indulgentiam
diuine misericordie ꝑueniet.
Quia sicut qui se exaltat hu
miliabitur. ita econtrario qui
se humiliat exaltabitur. Qui
enim sicut dixi agnoscens rea¬
tum suum. ip̃e se humiliter ab
lesti conuinio cõmunitari peni¬
tus nõ timebit. Rogo ues fr̃es.
diligenter attenditẽ. Si ad mẽ¬
sam cuiuscũq potentis hom̃is
nemo p̾sumit cum uestib ꝯscis¬
sis et inquinatis accedere: qnͣto-
magis a cõuiuio eterni regis. id
est ab altari domini debet se unꝰ¬
quisqz ĩuidie uel dii ueneno ꝑ¬
cussus. racundie furore replet̾.¬

Expanded text:
ideo, fratres charissimi, nusquisque consideret conscientiam suam: et quando se aliquo crimine vulneratum esse cognoverit, prius orationibus, jejuniis vel eleemosynis studeat mundare conscientiam suam; et sic Eucharistiam praesumat accipere. Si enim agnoscens reatum suum, ipse se a divino altari subduxerit, cito ad indulgentiam divinae misericordiae perveniet: quia smiliabitur, ita e contrario, qui se humiliat exaltabitur . Qui enim, sicut dixi, agnoscens reatum suum, ipse se humiliter ab lesti convivio excommunicari penitus non timebit. Rogo vos, fratres, diligenter attendite: si ad mensam cujuscunque potentis hominis nemo praesumit cum vestibus conscissis et inquinatis accedere, quanto magis a convivio aeterni Regis, id est ab altari Domini debet se unusquisque invidiae vel odii veneno percussus, iracundiae veneno replet