comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃stimoris dm̃: Oleo autẽ exultatio¬
exrecordatione peccati.: Quid ẽ enĩ
oleo l&iciae un ginisi peccati maculã
non habere. Scõꝵ ⁊ enim consciencia.
grauioris recoi datione mord&ur:
diuit illũ ut sine peccato conciperetur.
sine peccato nascer&ur. & sine pecca¬
timacula ab hoc mundo transir&: iuxta
ꝙ deillo scriptũ. ẽ peccatũ non fecit:
nec inuentus .ẽ dolus inhore eiꝰ:¬
Sedquidẽ ꝗ dic̃ psalmista: unx̃te ds̃ ds̃
particeps: inueteri qͥdẽ testam̃to fuer̃
patri archȩ participes xpi. in ac unc¬
tione : qr cũ ñ essent oleo uisibili uncti
xp̃i id ẽ uncti iuxta ꝙ in psalmo
legitur dicente dnõ dehabrahã isa hac
& iacob ad abimalec ⁊ adceteros reges
palestinoꝵ: Holite tan gerexpõs meos
ł uer̃ quo que regessac̃ dotes & ꝓphecȩ
participes illius: quit ad illos specia¬
lit̃ unctio ꝑtinebat ꝑ quã donũ sp̃s
scĩ merebant̃ accipere: Nã legimus
saulem unctũ a samuhele i đđ. salo

Expanded text:
s timoris Domini . Oleo autem exsultatioex recordatione peccati. Quid est enim oleo laetitiae ungi, nisi peccati maculam non habere? Sanctorum etenim conscientia gravioris recordatione mordetur. divit illum, et sine peccato conciperetur, sine peccato nasceretur, et sine peccati macula ab hoc mundo transiret, juxta quod de illo scriptum est . Peccatum non fecit, nec inventus est dolus in ore ejusparticipes? In Veteri quidem Testamento fuerunt patriarchae participes Christi in hac unctione, quia cum non essent oleo visibili uncti, i in hac unctione: juxta quod in psalmo legitur, dicente Domino de Abraham, Isaac et Jacob ad Abimelech et ad caeteros reges Palaestinorum: Nolite tangere christos meos. Fuerunt quoque reges sacerdotes et prophetae participes illius, quia illis specialiter unctio pertinebat, per quam donum Spiritus sancti merebantur accipere: nam legimus Saulem unctum, et Samuel, et Da
Abbreviated transcription (Latin):
habet ideoq: ipsi quimittuntir esi¬
i ipsi&iã & adsistunt ei : uelcerte
idar co om̃s mitidicunt᷑ qr sic̃ didimꝰ grecus
in libro despũ scõ ait ex om̃ib: ordimbus
ç lessiũ dignitatũ mit tuntur. sic̃ gabribelẽ
&micha belẽ archangłos legimꝰ missos
iuolumine damhelis raphabelẽ quoq:¬
ad cobiã imꝰ &iam deseraphin legitur
missus ad isayam quando calculo tetigit
labia el Et sic̃ frequent̃ angłi leguntur
ad scõsmissi: Geneta lit̃ autẽ sicut docto¬
res dicunt unicuiq fideliũ ab ortunatiui¬
tatis. uł pocius a tep̃r baptis matis dat᷑
adeo angłs ad sui custodiã & qͥ sua deat
cibona agere: Unde apłs bicdicit: mis¬
sis inqͥens iministeriũ salutis : ꝓpt̃ eos
qui hereditatẽ patriae cȩlesti sunt
ꝑcepturi: In hoc ergo sicut diximus
om̃s mittunt᷑ qui ex om̃ib: ordinibus
sensus : Quid mirũ si unico filio dĩ ministe¬
riũ suũ exhibent angłicũ & iã nr̃e sa¬
littis ministroseos constet effectos.

Expanded text:
habet, ideoque ipsi qui mittuntur, ipsi etiam et assistunt ei, vel certe ideo omnes mitti dicuntur quia sicut Didymus Graecus in libro de Spiritu sancto ait: Ex omnibus ordinibus coelestium dignitatum mittuntur, sicut Gabrielem, Michaelem archangelos legimus missos in volumine Danielis, Raphaelem ad Tobiam; unus etiam de seraphim legitur missus ad Isaiam, quando calculo tetigit labia ejus, et sicut frequenter angeli leguntur ad sanctos missi. Generaliter autem sicut doctores dicunt, unicuique fidelium ab ortu nativitatis, vel potius a tempore baptismatis datur a Deo angelus ad sui custodiam, et qui suadeat bona agere; unde Apostolus hic dicit: Missi sunt ad ministerium salutis, propter eos qui haereditatem patriae coelestis sunt percepturi. In hoc ergo loco, sicut diximus, omnes mittuntur, quia ex omnibus ordinibus que mittuntur. Et est sensus: Quid mirum, si unico Filio Dei ministerium suum exhibent angeli, cum etiam nostrae salutis ministros eos constet effectos?
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓxp̃o in eugło & ab apłis eiꝰ quã in lege sole¬
bamus quȩ ꝑseruũ data ẽ.: Ftquare habun¬
danciiꝰ Neforte ꝑeffluamus id ẽ. ne forte
pereamus ⁊ a salute excidamꝰ:: uelne forte
euanes ccimꝰ transeuntes in ꝑdicionẽ more
fluminis currentis inmare : dũ sensus
nr̃i ꝑ inania quȩq discurrunt: lungit
autẽ ꝑsonã suc̃ illis. more suo agens:
Etquaredixerit habundanciuiꝰ reddit causa:
dũ sequentib uerb explicat dic̃s Sienim

Expanded text:
o, et ab Apostolis ejus, quam in lege solebamus, quae per servum data est. Et quare abundantius? Ne forte pereffluamus: id est, ne forte pereamus, et a salute excidamus. Vel, ne forte evanescamus, transeuntes in perditionem more fluminis currentis in mare, dum sensus nostri per inania quaeque discurrunt. Jungit autem personam suam illis, more suo agens. Et quare dixerit abundantius, reddit causam, dum in sequentibus verbis explicat, dicens: Si enim
Abbreviated transcription (Latin):
Incrastinũ aut̃ sequebatur festiuitas
taber naculorũ : Sp̃italiter aut̃
illud primũ tabernaculũ ubi
sacerdotes licite ingrediebantur
statũ p̃sentis ęccłae significat.
Ubi sunt plura candelabra sc̃i
uidelic& predicatores quisibi
in eccła consistunt : Est etm̃sa. di¬
uina uidelicae scriptura: dequa
psalmista dicit: Parasti inconspectu
meom̃sa: Est& ꝓposicio panum
inm̃sa: intellectus uidelic& sacrȩ
scripturȩ: quocibo reficiuntur anime
fidelium:: possumus & s panẽ intel¬
ligerecorpus etsanguinẽ dnĩ: qđ in.
eccła consecratur :: Post uelam̃tũ aut
scđm tabernaculũ sub est qđ dr̃scã¬

Expanded text:
In crastinum autem sequebatur festivitas In crastinum autem sequebatur festivitas Tabernaculorum. Spiritaliter autem ad illud primum tabernaculum, ubi sacerdotes licite ingrediebantur, statum praesentis Ecclesiae significat, ubi sunt plura candelabra, sancti videlicet praedicatores, qui sibi in Ecclesia consistunt. Est et mensa Dei, videlicet Scriptura, de qua Psalmista dicit: Parasti in conspectu meo mensam. Est et propositio panum in mensa, intellectus videlicet sacrae Scripturae, quo quotidie reficiuntur animae fidelium. Possumus et panem intelligere corpus et sanguinem Domini, quod in ecclesia consecratur. Post velamentum autem secundum tabernaculum est quod
Abbreviated transcription (Latin):
qđ erat subdiuo antefores tẽpli
dni .y in qđ taberna culũ. licite
ingrediebantur sacer dotes etreliꝗ
partẽ tẽpli quȩdi uidebatur pa rietȩ
xxticubitorũ & uelo quod pendebat
ante parietem ubi intrinsecus erat archa
moy si continens in se tabulas legis. Urnã
auream in qua erat manna: Uirgã quoq
aaron quȩ fronduerat: Ipsa aũt archa
plano schamate erat facta : iđoq: suꝑ
illũ erat tabula aurea quȩ appellabat᷑
propiciatoriũ. eo qđ in deloqueretur
dñs moysi & sacerdotib et suꝑ ipsam
archam erant duocherubin quȩ alis
suis obũ brabant tabulũ ꝓpiciatorii.
uersisq uultib respiciebant in pro¬
piciatoriũ: Inistud scđm tabernaculũ
hocest inscã scoꝵ: nemo in gredi audebat
unisi solus pontifex semel inanno.
accepto sanguine inuasculo ingredie¬
batur intus. oratur ꝓppło.
Septima clecima uiedelice dieseptimi
mensis afestiuitate pascali: quȩ dies
quidẽ appellabatur ꝓpiciacionis.

Expanded text:
quod erat sub divo ante fores templi quod erat sub divo ante fores templi Domini, in quo tabernaculo licite ingrediebantur spartem templi quae dividebatur pariete viginti cubitorum et velo, quod pendebat ante parietem ubi intrinsecus erat arca Moysi, continens in se tabulas legis et urnam auream, in qua erat manna, virga quoque Aaron quae fronduerat. Ipsa autem arca plano schemate erat facta, ideoque super ipsam erat tabula aurea quae appellabatur propitiatorium, eo quod inde loqueretur Dominus Moysi et sacerdotibus, et super ipsam arcam erant duo cherubin quae alis suis obumbrabant tabulam propitiatorii, versisque vultibus respiciebant in propitiatorium, In istud secundum tabernaculum, hoc est Sancta sanctorum, nemo ingredi audebat, nisi solus pontifex semel in anno, qui accepto sanguine in vasculo ingrediebatur intus oraturus pro populo, septima decima videlicet die septimi a festivitate paschali, quae dies quidem appellabatur Propitiationis.
Abbreviated transcription (Latin):
in quo scłi homines hoc est gentiles
adiuda ismũ transeuntes recipiebat:
Pate bat enĩ nonsolũ iudȩis: sed
ergo scłare locũ uocat atriorũ:
ubigentiles stabant adorandum
postiudeos: Tabernaculum¬
enĩ factũest primũ inquoerat candẽ¬
panũ dr̃  Non deilo tabernaculo
fecit inheremo ubitantũ modo unũ
candelabrũ fuit: sed decẽplo
quod postea salomon e dificauit
inihrłm ubifuer̃ plura candelabra:
rendũ ad tẽpus. sed pocius ad locũ:
Diuidĩt enĩ illud tẽplũ salomonis
beatus apłs: induo tabernacula.
Et primũ quidẽ taber naculũ.
appellat illã partẽ tẽpli ubierant
candelabra cem̃sa. suꝑquã pone¬
bantur xii panes calidi. sex hic
& sex inde : & suꝑ panes duȩ patenę
altera inde: erantq: ibiasabbato
usq ad sabbatũ: Erae &iam ibi
altare aureum ubi offerre batur
incensũ timiamatis: mane &
ues pere:: cũ qua parte tẽpli cõpͣ¬
hendit altare olochaustorum

Expanded text:
in quo saeculi homines, hoc est gentiles in quo saeculi homines, hoc est gentiles ad judaismum transeuntes recipiebat. Patebat enim non solum Judaeis, sed ergo saeculare vocat locum atriorum, ubi gentiles stabant ad adorandum post Judaeos. Tabernaculumenim factum est primum, in quo candeur. Non de illo tabernaculo fecit in eremo, ubi tantummodo unum candelabrum fuit: sed de templo quod postea Salomon aedificavit in Jerusalem, ubi fuerunt plura candelabra. rendum ad tempus, sed potius ad locum: dicit enim illud templum Salomonis beatus Apostolus duo tabernacula; et primum quidem tabernaculum appellat illam partem templi ubi erant candelabra et mensa super quam ponebantur duodecim panes calidi, sex hinc, et sex inde; et super panes duae paterae t hinc, et altera inde, erantque ibi a sabbato usque ad sabbatum. Erat etiam ibi altare aureum, ubi offerebatur incensum thymiamatis mane et vespere: cum qua parte templi comprehendit altare holocaustorum,
Abbreviated transcription (Latin):
iã liquidius ẽẽ finiendũ. ⁊ Dicendo
in¬
quit ds̃ ꝑ prophȩtã : consũ¬
ma¬
bo testamentũ nouũ uece¬
rauit prius: hocest inuetustate¬
redigit: siue uetustũ ostendit illud.
qđ erat prius.: Unde & subiungit:
Q uod aũt antiquatur & senescit: ꝓpę
interitũ est. Quasi dicer& Quia
sermo diuinus ꝑ hoc qđ dixit testa¬
mentũ nouũ futurũ. ostendit uetustũ
eẽ prius datur intellegi quia
siantiquat᷑ & uetustũ est prius
cestam̃tũ in proximoest. ut intereat
finẽq: accipiat.: hoc uerbo intel¬
ligendũ est non de p̃ceptis uitȩ ac
morũ. in quib: lex mance concordans
cũ eugłio sed demandatis sacrificiorũ
carnalium. inquib:: adueniente xpõ
quẽ p̃figurabant finẽ acceptura eratlex :
Habuit quidẽ  prius iustificationes
culturȩ: &e scđm seculare: prius
inquid testam̃tũ habuit iustificaci¬
ones culture : quia ꝑliuinũ cultum
iustificabantur homines aleuiorib¬
peccatis: Habuit & scđm seculare.

Expanded text:
quidius esse finiendum. Dicente inquit Deo per prophetam, Consummabo Testamentum novum, veteravit prius: hoc est in vetustateredegit, sive vetustum ostendit illud quod erat prius. Unde et subjungit: Quod autem antiquatur et senescit, prope interitum est. Quasi diceret, quia sermo divinus per hoc quod dixit, Testamentum novum futurum, ostendit vetustum esi antiquatur, et vetustum est prius testamentum, in proximo est ut intereat, finemque recipiat. Hoc vero intelligendum est non de praeceptis vitae ac morum, in quibus lex manet concordans cum Evangelio, sed de mandatis sacrificiorum carnalium, in quibus adveniente Christo quem figurabant, finem acceptura erat lex. CAPUT IX. Habuit quidem et prius justificationes culturae et sanctum saeculare. Prius quidem testamentum habuit justificationes culturae, quia per divinum cultum justificabantur homines a levioribus culpis: habuit et sanctum saeculare,
Abbreviated transcription (Latin):
gohicdic̃diuicias: in subsequentibus appel¬
lat sacramentũ: Ideoq ꝑdiuicias non in con¬
grue misterium incarnationis & passionis xp̃i
possumus intelligere : redẽptionẽ quoq¬
eneris humani & fidẽ & qđ nulla

Expanded text:
icit divitias, in subsequentibus appellavit sacramentum, ideoque per divitias non incongrue mysteria incarnationis et passionis Christi possumus intelligere, redemptionem generis humani et fidem gen
Abbreviated transcription (Latin):
epła scripsiuobis in breui ꝓut potesas
intellegere prudenciã meã inministerio
breuiq: sermone conp̃hensa ẽ: De quo
sicramento siuemysterio dicdt quod ei
ꝑreuelationẽ dĩ manifestatũ ẽ. Paulo:
in sequentib pandit᷑. hoc. ẽ. qđ gentes
in societatẽ iudceoꝵ eẽnt uenture sine
aliqui differentia in grã: Unde et seq̃r:
Quod sub̵ sacram̃tũ seu mysteriũ mͥ reuelatũ ẽ:

Expanded text:
a scripsi vobis in brevi, prout possitis intelligere prudentiam meam in mysterio brevique sermone comprehensa. De quo sacramento sive mysterio dicat, quod ei per revelationem Dei manifestatum est Paulo in sequentibus panditur, hoc est quod gentes in societatem Judaeorum essent venturae sine aliqua differentia. Unde et sequitur: Quod, subaudis sacramentum s
Abbreviated transcription (Latin):
udere q̃uos uidetis & non uider̃: moris enĩs
si piencia fuer apłiquã patriarchȩ
modo poterant crederegentes uenturas eẽ
in soci&titẽ suam: sed dicebantillis quipse¬
liti fiebant: Uitã et̃nã qͥdã ꝑcipietis sed
nontante dignitatis eritis ingła quante
nos: Quid ergomini festatũ ẽ apłis eẽ
gentes coheredes ud aeis in patria cȩlesti¬
& ingła cẽna: Etc̃ corporales id ẽ simulaoq

Expanded text:
e vos videtis, et non viderunt . Majoris enim sapientiae fuerunt apostoli quam patriarchae: modo poterant credere gentes venturas esse in societatem suam, sed dicebant illis qui proselyti fiebant: Vitam aeternam quidem percipietis, sed non tantae dignitatis eritis in gloria quantae nos. Quid ergo manifestatum est apostolis? esse gentes cohaeredes Judaeis in prima coelesti, i
Abbreviated transcription (Latin):
qͥb p̃dico uerbũ salutis uł iunctus amorȩ
xp̃i ꝓuobis gentibus teneoi in carcere :
Et ẽ sensus : Siuoluis sẽ ꝑmanere iniu¬
daismo et ap̃dicatione nominis xp̃i quies¬
cere possẽ eẽ diues & magister syncgo¬
garũ appellari: Sed quia xp̃o p̃dico:¬
ꝓ uobis nuncadstrictus teneor cathenis¬
in magna egestate positus: Sitam̃ au¬
distis despensacionẽ siue ad ministracio¬
utilitatẽ Sitamen isto in loco pocius:
adfirmanda coniunctio quã dubitata¬
ua : Etnihil ẽ. aliud msi diceret:
certe audistis officiũ p̃dicatio nismeae

Expanded text:
quibus praedico verbum salutis: vel, vinctus amore Christi, pro vobis gentibus teneor in carcere; et est sensus: Si voluissem permanere in judaismo, et a praedicatione nominis Christi quiescere, possem esse dives, et magister synagogarum appellari. Sed quia Christum praedico vobis, nunc astrictus teneor in egestate positus, si tamen audistis dispensationem sive administratioutilitatem. Si tamen isto in loco potius est affirmativa conjunctio quam dubitativa, et nihil aliud est nisi dicere: Certe audistis officium praedicationis meae,
Abbreviated transcription (Latin):
pidoptio nẽ sicut & paulus: non illis
qui filii scłi. id ẽ. amatores huius mundi
erant: : Uelalit̃ : Aliis generationib:
flis hominũ id ẽ patri archis & ꝓphe¬
tis itq: aliis hominib: ñ ẽ adliqͥdũ itet
mani festaitũ my steriũ fidei gentium:
sicut apłis & ꝓphetis noui tes tamenti:
ut fuit a gab quor p̃dicatione adfidem
uener̃ : Qđ potest ꝓbari ex hocꝗd̃s¬

Expanded text:
per adoptionem, sicut et Paulus, non illis qui filii et amatores hujus mundi erant. Aliter: Aliis generationibus filiis hominum, id est patriarchis et prophetis atque aliis hominibus, non est ad liquidum ita manifestatum mysterium fidei gentium, sicut apostolis et prophetis Novi Testamenti, ut fuit Agabus: quorum praedicatione ad fidem venerunt. Quod potest probari ex hoc
Abbreviated transcription (Latin):
ipsũ ẽ. fundatꝰ: Ipso sumo angulcri
m̃tũ & sũmꝰ laipis a ꝑhoc qđ ab illo incipitur
fides & in ipso & abillo ꝑficit᷑ atq conplecti¬
t᷑ ipsa fides: Idõq sunt om̃s electi in ipso
fundattis ipsoenĩ dixit : ꝓeoꝙ ẽ in ipso:
duos parietes iungit: itaxp̃s duos ppłos
inunitate fideisuae conuingendo continet.
In quo xp̃o : om̃is ȩdifficatio eccłe cons¬
tructa & edifficta crescit intẽpłu

Expanded text:
datus, ipso summo angulari entum et summus lapis? Per hoc quod ab illo incipitur fides, et in ipso, et ab illo perficitur atque completur ipsa fides ideoque omnes electi in ipso sunt fundati. Ipse enim dixit, pro eo quod est in ipso. duos parietes jungit, ita Christus duos populos in unitate fidei suae conjungendo continet. In quo Christo omnis aedificatio Ecclesiae constructa et aedificata crescit in templu
Abbreviated transcription (Latin):
tare siue p̃dicare ingentibus: inuestiga¬
biles diuicias xp̃i& illuminare om̃s: Quare
dicit modomͥ minimo omniũ scor apłoꝵ
dcita ẽ grã. cũa libi dicat plus omnibus¬
illis laboraui utrũq uerũ ẽ : Etunum
referendũ .ẽ. ad laborẽ ꝙ dic̃ plus om̃ib:¬
illis labortui : aliud adtẽp uocattionissuȩ :
Plus enĩ om̃ib apłis laborauit : q cũcȩteri
in locis sibi distributis p̃dicarent: ille
Minimo aut̃ ꝙ dic̃ tale ẽ. acsidiceret no¬
uissimo & ultimo: Nouissimꝰ enĩ om̃ium¬

Expanded text:
zare, sive praedicare in gentibus investigabiles divitias Christi, et illuminare omnes. Quare dicit modo: Mihi minimo omnium apostolorum data est gratia, cum alibi dicat: Plus omnibus laboravi? Utrumque verum est: et unum referendum est ad laborem, quod dicit: Plus omnibus laboravi; aliud ad tempus vocationis suae. Plus enim omnibus apostolis laboravit, quia cum caeteri in locis sibi distributis praedicarent, ille Minimo autem quod dicit, tale est, ac si diceret, novissimo et ultimo. Novissimus enim aposto
Abbreviated transcription (Latin):
susceperit : iamnonerit fundam̃tũ
sed pocius destructiodomus Siquis¬
Q autem suꝑ edificat supra funda m̃¬
tum hoc id est suprafidem xp̃i.
Saurum id est doctrinam scãm
gȩ & rectum sensum. Argentum.
idest eloquia diuina dequibus
dic̃ psalmista. eloquia dñi eloquia
casca argentum igne examinatum.
&lapides preciosos.i diuersa genera
uirtutum. quiasicut lapides boni in¬
solubiles sunt abigne. ita& ille aeter¬
naliter ꝑmanent. nec c̃sum̃tur abig
neͫ di ei iudicii: Siꝰ autem aedifficat
ligna fenum stipulam. id ẽ. prauam
doc trinam & mala opera: unius cuiꝰq
opus manifestum erit indicie iudicii:
Sicut ergo ꝑaurum sensum ꝑfectum.
ꝑ argentum elo quia incorrupiti.
ꝑ lapides p̃ciosos qui abigne noni

Expanded text:
susceperit, jam non erit fundamentum, susceperit, jam non erit fundamentum, sed potius destructio domus. Si quis autem superaedificat supra fundamentum hoc, id est supra fidem Christi, aurum, id est doctrinam sanctam et rectum sensum, argentum, id est eloquia divina, de quibus dicit Psalmista: Eloquia Domini, eloquia casta argentum igne examinatum , et lapides pretiosos, id est diversa genera virtutum, quoniam sicut lapides boni insolubiles sunt ab igne, ita et illa aeternaliter permanent, nec consumentur ab ne die judicii. Si quis autem superaedificat ligna, fenum, stipulam, id est pravam doctrinam et mala opera. Uniuscujusque opus manifestum erit in die judicii. Sicut ergo per aurum sensum perfectum, per argentum eloquia incorrupta, per lapides pretiosos qui ab igne non
Abbreviated transcription (Latin):
domꝰ firmũ firmam̃tum habens im¬
mõta ꝑmanetĩta quicumq ueram
sincerissimaniq fidem habuerit.
inter aduersa & prosperahuius
scłi firmiter ꝑmanebit: quia ustus
exfide uiuit: Sed sic ut funda¬
mentum sine strut tura pari&um
nichilutilitatis habet: ita quicũq fidem
sinebperibus habere uidetur. nonideo ꝑfidem¬
fructus habebitur. qui a fides sineope¬
ribus mortua est: Qua ꝓpt̃ exornandaẽ
bonis operibus ũtquod credimus corde.¬
confitemurore. bona opera sectando
studeamus decorare fundamentũ ergo
aliud. nemophilo sophoꝵ. nemo pseudo
quia alium dm̃ nemopotest p̃dicare.
quamillum quẽ nos p̃dicamꝰ. neqaliam
dicit xp̃miħm fundamentũ eẽ : quia
quicũq fidem eiꝰ habent : in illoꝵ utiq
cordibus habitat ipse: Ideoq nemo
potest. aliud fundamentũ ponere
in cordibus fideliũ : quã fundamentũ
fidei xp̃ĩ: quod sialiã fidem caeperit
p̃dicare : a fidelib non recipietur:
Et si aliquis illius doctrinã &errorẽ

Expanded text:
domus firmum fundamentum habens immota permanet, ita quicunque veram sincerissimamque fidem habuerit, inter adversa et prospera hujus saeculi firmiter permanebit, quia justus ex fide vivit . Sed sicut fundamentum sine structura parietum nihil utilitatis habet, ita quicunque fidem sine operibus habere videtur, non ideo perfectus habebitur, quia fides sine operibus mortua est . Quapropter exornanda est bonis operibus, ut quod corde credimus, confiteamur ore, et bona opera sectando studeamus decorare. Fundamentum ergo aliud nemo philosophorum, nemo pseudoaquia alium deum nemo potest praedicare, quam illum quem nos praedicamus, neque aliam dicit Christum Jesum fundamentum esse, quia quicunque fidem ejus habent, in illorum utique cordibus habitat ipse. Ideoque nemo potest aliud fundamentum ponere in cordibus fidelium quam fundamentum fidei Christi: quoniam si aliam fidem coeperit praedicare, a fidelibus non recipietur; et si quis illius doctrinam et errorem
Abbreviated transcription (Latin):
continetur quȩ ꝑ diuersa uolu¬
Seu quat tuor li bri euangelii cõ¬
paratione legis & ꝓphetarum uerbũ
breuia tum potest dici & ꝑfectionẽ
continens: Et sicut p̃dixit isaras.

Expanded text:
continetur, quae per diversa voluseu quatuor libri Evangelii comparatione legis et prophetarum. Verbum breviatum potest dici et perfectionem continens. Et sicut praedixit Isaias
Abbreviated transcription (Latin):
est arenaemaris numerus: ita & p̃mul¬
titudine sui innumerabilis factus est
ppłs israbelitictis: Quib sic multi¬
plicatis & oneribus peccatorum
p̃grauatis reliquie tantum
salue factesunt: id est apłi & cete¬
ri qui crediderunt exeis: Uerbũ
enim confumans id .ẽ. ꝑficiens
& ꝑfeccionem continens. & adbre¬
uians inequitate : qui a uerbum

Expanded text:
est arenae maris numerus, ita et prae mulest arenae maris numerus, ita et prae multitudine sui, innumerabilis factus est populus Israeliticus. Quibus sic multiplicatis, et oneribus peccatorum praegravatis, reliquiae salvae tantum factae sunt, id est apostoli et caeteri qui crediderunt ex eis. Verbum enim consummans, id est perficiens, et perfectionem continens, et abbrevians in aequ
Abbreviated transcription (Latin):
consecuti. in infi delitate manendo:
miscđiam consecutis. effecti fideles
Et erit in loco ubi dictum ẽ. eis non
plebsmea uos: ibi uocabuntur filii
dĩuiui: Centibus iñ fidelitate de¬
pressis: dicebatur eis adeo ꝑ prophe¬
tas quodnon. eẽt blebs ẽi: Qm̃licet
ꝑ conditionem creatura dĩ. eẽnt
non erant tamen blebs eĩ ꝑ grãm:
Cost quam aut̃ ad fidem uenerunt:
in loco id ẽ in toto mundo ubi dicebat᷑
eis antequam indm̃ crederent. non
plebs mea uos: ibi modo uocantur
filii dĩ uiui non ꝑnaturam sed ꝑadop¬
tionem: quot quot enim ait euange¬
listoc credider̃ in eum: dedit eispoces¬
tatem filios dĩfieri: Et benedicit dĩ
uiui ad discinctionem mortuorũ
leorum. quos ipsi antea colebant:
łotest intelligi similiter. & dȩ iudacis.
quod aptum. ẽ: Ysaias autem cla¬
mabat ꝓ isrł . id .ẽ. causa irahelis:
Sifuerit numerus filiorum isrł tã¬
quam arena maris: reliquię falue
fient: Sicut hominib: in cognitus

Expanded text:
utam, in infidelitate manendo, misericordiam consecutam, effectam fidelem. Et erit in loco, ubi dictum est eis: Non plebs mea vos, ibi vocabuntur filii Dei vivi. Gentibus infidelitate depressis, dicebatur eis a Deo per prophetas, quod non essent plebs ejus: quoniam licet per conditionem creatura Dei essent, non erant tamen plebs ejus per gratiam. Postquam autem ad fidem venerunt in loco, id est in toto mundo, ubi dicebatur eis antequam in Deum crederent: Non plebs mea vos, ibi modo vocantur filii Dei vivi, non per naturam, sed per adoptionem. Quotquot autem, ait Evangelista, crediderunt in eum, dedit eis potestatem filios Dei fieri . Et bene dicit, Dei vivi, ad distinctionem mortuorum deorum, quos ipsi antea colebant. Potest intelligi similiter et de Judaeis, quo apertum est. Isaias autem clamat pro Israel, id est causa Israelis, si fuerit numerus filiorum Israel, tanquam arena maris, reliquiae salvae fient. Sicut hominibus incognitus
Abbreviated transcription (Latin):
aliis rebus: Postuero cognouit
eos poenitentiã egisse desuis er¬
roribus. illũ quoq astoo consor¬
cio exclusisse qui in cestum
patra uerat. uxorem patris acci¬
piens: scripsit atro adehanc
epłam laudatoriam & consolato¬
sathanȩ reconcilians illum aec¬
ciae hortatur q eo s ameli¬

Expanded text:
aliis rebus. Postquam vero cognovit eos poenitentiam egisse de suis erroribus, illum quoque a suo consortio exclusisse qui incestum patraverat, uxorem patris accipiens, scripsit eis a Troade hanc Epistolam laudatoriam et consolatoSatanae, reconcilians illum Ecclesiae, hortaturque ill
Abbreviated transcription (Latin):
qͣs̃ ille ꝓmissiones. si forte in ueniamus
aliqͥd denobis gentilib ex ꝓmissũ: ꝑma
ꝓmissio facta ẽ ad eũ: quando eũuocauit
dñs ꝓmittens ut sie greder&ur đtrasua
futurꝰ eẽt ingentẽ magnã dic̃s Exi
det̃ratua & decogñatione tua & uade
int̃ra quã monstrauerotibi & faciãte.¬

Expanded text:
 illae promissiones, si forte inveniamus aliquid de nobis gentibus ei promissum. Prima promissio facta est quando eum vocavit Dominus, promittens ut si egrederetur de terra sua, futurus esset in gentem magnam dicens: Exi de terra tua et de cognatione tua; et vade in terram quam monstravero tibi
Abbreviated transcription (Latin):
dicende eent om̃s gentes uyxta qđ iã
diximꝰ insemine in qͥt tuo benedicentur
om̃s gentes: Semen ergo abrahȩ xp̃s ẽ.
ia cob lacobaut̃ udã : decuius tribu
& ꝓgeniae assũpsit dñs ccrnẽ in utero
uirginali beatȩ mariae: & processit
uel ut spons đthalamosuo: Sedq̃ri
potest quare om̃s gentes dicantur
benedici inxp̃o cũ adhuc om̃s gentes
non credant in eũ: & nulli dubiũ est
aliũ non mereri benedici nisi qui fidẽ
eiꝰ hab&: Quod duob modis potest
sͦlui: potest enĩ sinec dochicos accipi
hoc ẽ a toto pars. qr licet om̃s noncre¬
dant tam̃ exom̃ib gentib fidẽ ei habent:

Expanded text:
dicendae essent omnes gentes, juxta quod jam diximus, inquit: In semine tuo benedicentur omnes gentes. Semen ergo Abrahae Christus est, Jacob autem Juda, de cujus tribu et progenie assumpsit carnem Dominus in utero virginali beatae Mariae, et processit velut sponsus de thalamo suo. Sed quaeri potest quare omnes gentes dicantur benedictae in Christo, cum adhuc omnes gentes non credant in eum, et nulli dubium sit alium non mereri benedici, nisi qui fidem ejus habet? Quod duobus modis potest solvi: Potest enim synechdochicos accipi, hoc est a toto pars, quia licet omnes non credant, tamen ex omnibus gentibus fidem ejus habent:
Abbreviated transcription (Latin):
possideat dehereditate pat̾na :
Qđ testam̃tũ nemo despitit. ut alit̃ illud
alit̃ nisi ut pat̃ iiuens ordinauit: Abrahȩ
singularinum ero abrahaedicta est:
ꝓmissio & semin eiꝰ: sedquiam ulte
ꝓmissiones ad eũ factest̃ tã ex t̾rare ꝓmis¬

Expanded text:
editate paterna. Quod testamentum nemo despicit, ut aliter illud ordinat, nisi ut pater vivens ordinavit. Abrahae singulari numero, Abrahae dicta est promissio et semini ejus; sed quia multae promissiones ad eum factae sunt, tam de terra promis
Abbreviated transcription (Latin):
tufidei Non ꝓpt̃ obseruanciã legis
hoc p̃stitit uobis sed ꝓpt̃ fidẽ qui a ꝑfidẽ
iuistificati placemꝰ deo: Igitur qui exfid fẽ
benethcentur cũ fideli abraham id est
qui fidẽ habrahȩ habent benedictionẽ
habrahȩ consẽquentur: Quicũ q eñi exoꝑib
legissunt submaledicto st : Id ẽ qͥplegẽ
putant se iustificare. sub maledictolegisst̃¬

Expanded text:
udis: non propter observantiam legis hoc praestitit nobis, sed propter fidem; quia per fidem justificati placemus Deo. Igitur qui ex fide sunt benedicentur cum fideli Abraham, id est qui fidem Abrahae habent benedictionem Abrahae consequentur. Quicunque enim ex operibus legis sunt, sub maledicto sunt, id est qui per legem putant se justificari, sub maledict
Abbreviated transcription (Latin):
posuite : Qđ autẽ sub iungit᷑ & semini
specialit̃ sem̃ abrahȩ xp̃m intellsꝰgat.
possumus tam̃ simplici modo sem̃ illius
accipere isahac filiũ eiꝰ & ia cob nepotẽ :
ad quos &iã rȩꝓmisiones legimus
factas Nam legit᷑ in genesi qđ dormi¬
ente ia cob quodt̃ loco apparuerit
ei ds̃ dic̃s: terrã in qua doimis tibi dabo
& seminituo: Dicamꝰ modo & scđm apłm:¬

Expanded text:
ungitur, et semini specialiter semen Abrahae Christum intelligat, possumus tamen simplici modo semen illius accipere Isaac, filium ejus, et Jacob, nepotem ejus, ad quos etiam repromissiones legimus factas. Nam legitur in Genesi quod, dormiente Jacob, quodam loco apparuerit ei Deus, dicens: Terram in qua dormis tibi dabo et semini tuo. Dicamus modo et secundum
Abbreviated transcription (Latin):
in ligno utamin: qͥ uꝰ in nocens ẽ. suniuste
suspensus fuerit : non idco erit maledictus
qͥ d ergo simar docheus innocent̃ suspensuse &̃¬
S inligno qđ eiamin parauerat. Nũ qͥdidõ
maledictꝰ eẽt minime: Ita & xp̃s. licet
maledictum illud sustiner& id ẽ passio¬
nẽ & cruciatũ & peccata nr̃a assũ meret :
ttim̃ ñideo fuit maledictꝰ neq peccator
quia sicut accepit ipse nr̃a peccata:
ñ ut haberet sedut deleret: ł &iã quantũ
iud cieis uidbat᷑ maledictꝰ erat id ẽ peccitor
Fr̃s scđm hominẽ dico id ẽ scđm humanam
consuaudinẽ : & scđmhumanã legem:
Tamen hominis confirmatũ testam̃tum:

Expanded text:
in ligno; qui vero innocens est, si injuste in ligno; qui vero innocens est, si injuste suspensus fuerit, non ideo maledictus erit. Quid ergo si Mardochaeus innocenter suspensus esset in ligno, quod ei Aman paraverat, nunquid maledictus esset ideo? minime. Ita Christus, licet maledictum illud sustineret, id est passionem et cruciatum, et peccata nostra assumeret, tamen non ideo fuit maledictus neque peccator, quia sic accepit ipse peccata nostra, non ut haberet, sed ut deleret. Vel etiam quantum Judaeis videbatur, maledictus erat, id est peccatorm hominem dico, id est secundum humanam consuetudinem, et secundum humanam legem, tamen hominis confirmatum testamentum
Abbreviated transcription (Latin):
ł ides : ea credere &sperare qͣñ uident᷑
exergo non c̃plebat᷑ fide : sedopere:
eap̃cepta q̃ lex p̃cipiebat. inuebat millis:
qptelabat̾ ei p̃sens in tausq ad stittitũ
finẽ adõ: qͥutrans gressor erat legis
iubebat᷑ int̾ficidicente lege : qͥhoc ułillud
fecerit occidatur: Xp̃s nos redemit
demaledicto legis : De quo maledicto
deillo qđ dictũ ẽ ad adã: in qͣcũq die
comederis exeo morte morieris : De hoc
maledicto id ẽ. demorte. redemitnos
re uocando aduitã qui amorte sũ asĩpla.
duplã nr̃am destrux̃ : Et quomodo
actꝰ pnobis maledictũ : Nẽ ipse factus
maledictus sic̃ beatus ambrosius dicit:
ut peccatũ haber& sed factus i aledictũ id ẽ.
hostia ꝓmile dictis &pecratorib ꝓ nobis
uidelicet qͥsub malehcto pͥmi hominis
quia scriptũ ẽ: maledictus om̃is qͥpendet
in ligno: Futicius hormodo exponit
hunc uersiculum: maledictus om̃is
nocens qͥcul pasua & peccato suo pendet

Expanded text:
fides est ea credere et sperare quae non videntur; lex ergo non complebatur fide, sed opere: ea praecepta quae lex praecipiebat, vivebat in illis, quia protelabatur ei praesens vita usque ad statutum finem a Deo: qui vero transgressor erat legis jubebatur interfici, dicente lege: Qui hoc vel illud fecerit occidatur. Christus nos redemit de maledicto legis. De quo maledicto? de illo quod dictum est ad Adam: In quacunque die comederis ex eo, morte morieris . De hoc maledicto, id est de hac morte redemit nos, revocando ad vitam: quia morte sua simpla duplam nostram destruxit; et quomodo? factus pro nobis maledictum. Non est ipse factus maledictus, sicut beatus Ambrosius dicit, ut peccatum haberet, sed factus est maledictum, id est hostia pro maledictis et peccatoribus, pro nobis videlicet, qui sub maledicto primi hominis Quia scriptum est: Maledictus omnis qui pendet in ligno. Euticus hoc modo exponit hunc versiculum: Maledictus omnis nocens qui culpa sua et peccato suo pendet
Abbreviated transcription (Latin):
non recte uiuentium. habentes
accusationem & iudicium ad ũsus
frẽm aliquem fidelem: ibant ad
iudices pagtinos & infideles ut illoꝵ
iudicio dapnar&ur & di u dica¬
bat. lucrans muneribus quatinus
falso aut ueraciter illum diuidica¬
r&: quuudices inqui appellant᷑.
uł quia alieni erant adeo. uł &iam
qui a leges diuinas hominibus
concessas frequenter accipientes
munera cum adulatione aut sꝑ¬
nebant aut falsa interp̃taitione
auctoritatem illarum legum ydo¬
lissuis deputtibant dicentes:
Sic & sic dic̃ ille ds̃meus in lege quam
nobis suis cultoribus tradidit. quapp¬
ter quia corinthii hoc faciebant:
redar guit cos apłs inquiens

Expanded text:
non recte viventium, habentes non recte viventium, habentes accusationem et judicium adversus aliquem fratrem fidelem, ibant ad judices paganos et infideles, ut illorum judicio damnaretur et judicabant, lucrantes eos muneribus, quatenus falso aut veraciter illum dijudicarent. Qui judices iniqui appellantur: vel quia alieni erant a Deo, vel etiam quia leges divinas hominibus concessas, frequenter accipientes munera cum adulatione, aut spernebant aut falsa interpretatione auctoritatem illarum legum idolis suis deputabant dicentes: sic et sic dicit ille Deus meus in lege, quam nobis suis cultoribus tradidit. Quapropter, quia Corinthii hoc faciebant, redarguit eos Apostolus, inquiens
Abbreviated transcription (Latin):
to amplius uiuit in illis. tanto am¬
plius maiorem poenam sibi accu
cum eiꝰ modi. id est cumtali nec cybũ
sumere: Quid enim mihi dehis
quiforissunt iudicare.idẽ. quidꝑ
tinet ad me iudicare dehis qui foris
sunt. depagunis uidelicet quiextra
a eccłam sunt. Nonne dehis qui in¬
tus sunt in aeccła. uos iudicatis. siue
discernitis: id ÷ uos potestis satis dis¬
cernere. cum quib debeatis cõmis¬
ceri ex his qui in aeccłasunt: Nam
eos qui foris sunt id ÷ paganos
& infideles ds̃ iu dicabit: qm̃ quiñ¬
credit iam iudicatus ẽ: Auferte
malum ex uobis: id ẽ. illum quimalũ
opus fecit a ur̃a soci&ate expellite.
ne eius miseria alii uicientur:
uel quic quid mali inuobis est au
quod dicitur quasi negotium: id÷
cauisam & accusationem aduersus
alterum fratrem infide: Apud
iniquos itẽ. apud paganos iudica¬
ri id ÷ iudiciũ accipere. & non
apud scõs. id: fideles Quidam
corinthiorum credentium. sed

Expanded text:
to amplius vivit in illis, tanto to amplius vivit in illis, tanto majorem poenam sibi acquicum hujusmodi, id est, cum tali, nec cibum sumere. Quid enim mihi est de his qui foris sunt, judicare? Id est, quid pertinet ad me, judicare de his qui foris sunt, de paganis videlicet, qui extra cclesiam sunt? Nonne, de his qui intus sunt, in Ecclesia, vos judicatis? sive discernitis, id est nonne vos potestis satis discernere, cum quibus debeatis commisceri ex his qui in Ecclesia sunt. Nam eos qui foris sunt, id est paganos et infideles, Dominus judicabit, quoncredit, jam judicatus est. Auferte malum ex vobis ipsis, id est, qui malum opus fecit, a vestra societate expellite, ne ejus miseria alii vitientur. Vel, quidquid mali in vobis est, auquod dicuntur quasi nec otiosi, id est causam et accusationem adversus alterum fratrem fidelem, apud iniquos, id est paganos, judicari, id est, judicium accipere, et non apud sanctos, id est fideles? Quidam Corinthiorum credentium, sed
Abbreviated transcription (Latin):
expelli: Scripsi uob inpłto ne cõmis g¬
ceamini fornicariis. id÷ nesimiles
illis efficiamini : uł nolite inter. eẽ.¬
corum soci&cti: Miserat eis apłs
fornicariis talib qualis erat ille qui
uxorem patris habebat: sed chorin¬
thii male intellexerunt: hoc puttn¬
tes quod de infidelib gentilib: dicers:
non de fidelib. Id eoq repente
ita corrigit eos inquiens : Nonutiqs
fornicariis huius mundi. idẽ. non dixi
uł scripsi defornicarus huius mun¬
di pagtinis uidelicet. s de illis quis
interuos. Alioquin debueratis
dehoc mundo exisse : Id ÷ sipaganis
iterum misceremini ad paganismũ
transeundo melius uob eẽ ꝑ mortẽ¬
corporis abhac uita tran sisse qua illis
misceri: uel aliter: Alioquin id ÷
melius ẽ. uobis mori et exire acorpo¬
re :: Commisctur fornicario quis.
aut fornicando. auẽtiam illi in alico
famulatu crbi & potu. uł colloquii
fauendo : ł non increpando: Id cir¬
co autem melius. ẽ. abhac uita exire
quam inpeccatis manere : quia quan¬

Expanded text:
eamus. Scripsi vobis in epistola, ne commisceamini fornicariis, id est ne similes illis efficiamini, vel ne velitis interesse illorum societati. Miserat eis Apostfornicariis talibus, qualis erat ille qui uxorem patris habebat. Sed Corinthii male intellexerant hoc, putantes quod de infidelibus gentibus diceret, non de fidelibus. Ideoque repetit ista, et corrigit eos, inquiens: Non utique fornicariis hujus mundi, id est non dixi vel scripsi de fornicariis hujus mundi, paganis videlicet, sed de illis qui sunt inter vos. Alioquin debueratis de hoc mundo exisse, id est, si paganis iterum commisceremini ad paganismum transeundo, melius vobis erat ab hac vita transisse, quam illis misceri. Aliter: Alioquin debuemelius esset vobis mori et exire a corpore. Commiscetur fornicario quis, aut fornicando, aut etiam illi in aliquo famulatu cibi et potus vel colloquio favendo, vel non increpando. Idcirco autem melius est ab hac vita exire, quam in peccatis manere, quia quan
Abbreviated transcription (Latin):
sicut & illi . id ẽ. is rahelitȩ concupier̃.
carnes & pepones: & eaquȩ inegypto
abuer̃ in usũ comedendi: Ista ex supe
nr̃a figura p̃cessisse. sicut & sequencia
manifestant & nr̃am salutem scripta
eẽ : ut nonsimus concupicentes malo

Expanded text:
sicut et illi, id est Israelitae, concupierunt, carnes et pepones, et ea quae in Aegypto habuerunt in usum comedendi. Ista in supernostra figura praecessisse, sicut et sequentia manifestant, et in nostram salutem scripta esse, ut non simus concupiscentes malo
Abbreviated transcription (Latin):
moresolito: potest & ita intellegi qđ dic̃
qđ fuit adie murmurationis eorũ : etdat
miciũ alteritẽpori dicendo ꝑdđ hodie:
Sequitur: Nãs ieis iħs filius naueductor
ppłi israhel itici prestitissce requiem
sub uerã : Nũquã dealia requie loqueretur
dđ posthac die. id ÷ deinceps postquã illã
adeptiessent.. Hicostendit terciã quandã
requiem: dequadd dix̃ hodie & cr̃.:
Nom illã significans ad quã iħs filius naue
ppł̃m introdux̃ . sedaliam quandã multo
excelenciorẽ ad quã nonti picus iħs
seduer introducit quotidie eos quisunt
ei: Sienĩiħs filius naue uerã prestitisso
requiem ppło cuius doctor extitit:
nequaquã dealia requie loqueretur dđ
postea : Certũ est ergo quia futur uest
quosdã accipere requiem: que ꝑ illã
significata est que fuit in palestina:
Itiq sub quia iħs filius naue non p̃stitit
uerã requiem ppło cuip̃erat: relinꝗt᷑

Expanded text:
more solito. Potest et ita intelligi, quod dixit: i temporis, quod fuit a die murmurationis eorum, et dat initium alteri tempori, dicendo per David, Hodie, sequitur: Nam si eis Jesus. Filius Nave, ductor populi Israelitici. Praestitisset requiem. Subaudi veram. Nunquam de alia loqueretur. David. Post hac die. Id est deinceps, postquam illam adepti sunt. Hic ostendit tertiam quamdam requiem, de qua David dixit, Hodie, etc., non illam significans ad quam Jesus filius Nave populum introduxit, sed aliam quamdam multo excellentiorem, ad quam non typicus Jesus, sed verus introducit quotidie eos qui sunt ejus: si enim Jesus filius Nave veram praestitisset requiem populo cujus ductor exstitit, nequaquam de alia requie loqueretur David postea. Certum est ergo quasi futurum est quosdam accipere requiem, quae per illam significata est, quae fuit in Palaestina. Itaque. Subaudi, quia Jesus filius Nave non praestitit ver
Abbreviated transcription (Latin):
Nonest. ullacreatura in uisibilis in conspectu
ei Neq angelica creatura neq
humana : in uis ibilis est conspectuiẽi
Omnia aut̃ nuda id ÷ manifesta eta¬
perta sunt oculis eiꝰ: hocest p̃sentiȩ
illius. Quomodo ergo potest illi
aliquares incognitaeẽ: a quo omĩa facta suñ.
Nec mirũ sitotus ubiq totã suã agnoscat
creaturã : Hic maxime t̾ruit apłs iuidȩos
dicens: omĩanuda & aperta eẽ. occulis ei:
Adquẽ nobis sermo:: Quid est adquem
nobis sermoest: adquẽ filiũ nisi quia¬

Expanded text:
ectu ejus. Neque angelica creatura, neque humana invisibilis est in conspectu ejus. Omnia autem nuda, id est manifesta, et aperta sunt oculis ejus, hoc est, praesentiae illius. Quomodo ergo potest illi aliqua res incognita esse a quo omnia facta sunt? Nec mirum si totus ubique totam suam cognoscat creaturam. Hinc maxime terruit Apostolus Judaeos, dicens: Omnia nuda et aperta esse oculis ejus, ad quem nobis sermo. Quis est ad quem nobis sermo? ad quem ni
Abbreviated transcription (Latin):
loquitur: depontificatur: disputat illius
qui semae obtulit in aracrucis. causa nraẽ
salutis:: Ipse enĩ pontifex siue sacerdos.
ipse & sacrificiũ : pontifex nãq: đr.
eo qđ pontẽ &e uiã p̃beat ppło:
Et ipse dñs uiã rectitudinis nobis
exibuit : ꝑ quã ambulare. debeamus
dicens: Discite ame quia mitis sum
& humilis corde: Et pontẽ ad patriam
cȩlestẽ ꝑueniendi prestitit sanguine
passionis suȩ cũãqua baptis matis.
uł quia ipse primus cȩlos penetrauit.
Ergomorses ductor ppłi. cuipmis saest
requies transitoria: non intrauit
in requiem ppło sibi credito ꝓmissã .:
V ude & magnũ pontificẽ eũ appellat
qui habae aeternũ sacerdotiũ: semper
uiuens ad interpellandũ pronobis:
Sicenĩ dixdeillo angłs ad mariam ::
Hicerit magnus. et filius altissimi uocabit᷑:
ostendens ce iam illũ eẽ filiũdi : dixit

Expanded text:
loquitur, et de pontificatu disputat illius qui semetipsum obtulit in ara crucis causa nostrae salutis? ipse enim pontifex sive sacerdos, ipse et sacrificium. Pontifex namque dicitur, eo quod pontem et viam praebeat populo, et ipse Dominus viam rectitudinis nobis exhibuit, per quam ambulare debemus, dicens: Discite a me quia mitis sum et humilis corde. Et pontem ad patriam coelestem perveniendi praestitit sanguine passionis suae cum aqua baptismatis, vel quia ipse primus coelos penetravit. Ergo Moyses ductor populi, cui promissa est requies transitoria non intravit in requiem populo sibi credito promissam, unde et magnum pontificem eum apqui habet sempiternum sacerdotium, semper vivens ad interpellandum pro nobis. Sic enim dixit de illo angelus ad Mariam: Hic erit magnus et Filius Altissimi vocabitur . Ostendens etiam illum esse Filium Dei, dixit
Abbreviated transcription (Latin):
semfaciem orans &e dicens.. Ds̃ &erne
quiomĩa iuste iudicaste quidixisti.
iudicate pupillo defendite uiduam.
prebe mi hi auxilium hodie quatenus
causã huius uidue obtinere possim:
aliquit ꝓmisissce qđ illes peraret
seaccepturũ: nequã causam illius susce¬
pissoe hanc subtilitatẽ cogitationũ etin¬
tentionũ cordis. discernit & cliiulicat
sermodĩ considerans quo animo uł quo
desiderio quisq seruiat incorde:
Tamqua penetrabilis est eiꝰ intuitus.
utomĩa nrãq fagimus. uł cogitamus. cercius
ab illo quã a nobis ipsis cognoscitur:
Illũergo habemꝰ intestimoniũ actuũ
quẽ iudicẽ habiturisum̃:. Timeam̃

Expanded text:
ans et dicens: Deus aeterne, quia omnia juste judicas, et, qui dixisti: Judicate populo, defendite viduam, praebe mihi auxilium hodie, quatenus causam hujus viduae obtinere possim. aliquid promisisset, quod ille speraret se accepturum, nequaquam causam illius suscepisset. Hanc subtilitatem cogitationum, et intentionum cordis discernit et dijudicat sermo Dei, considerans quo animo vel quo desiderio quisque serviat in corde, tantum penetrabilis est ejus intuitus, ut omnia nostra quae agimus, vel cogitamus, certius ab illo quam a nobis ipsis cognoscantur. Illum ergo habeamus in testimonium actuum quem judi
Abbreviated transcription (Latin):
criso stom̃ aliiq: doctores exponunt:
Et hoc derequie quefuit inpalestina
acciper:. Undeꝓtinꝰ addit:
Qm̃ ergo superest quosdã introire
ineã & hi quib: prioribus ad nun¬
ciatuest non introier̾ ꝓpt̃ in¬
credulitatẽ quia pauci intrauerunt
ineã requiem quefuit in palestina
in requiemt̃rȩ reꝓmissionis: & hii
id :÷ sexcenta milia quib: prioribus
Ad nunciatũest. non intrauer̾ in eam.
sed cadauera eorũ prostrata sunt inde¬
serto: Iterũ terminat diem quendã
hodie indđ dicendo posttantũ tẽporis
sicut supra dictũest: hodie si uocẽ
eĩ audieritis nolite obdurare corda
urã: Ordo uerborũ est: posttantũ
tẽporis quo illi murmurauer̃ ce
mortuis in deserto: terminat hoc.
statuit & definit sp̃s scs iterũ
quendã diem tẽpus uidelicoe noui
testam̃ti dicendo ꝑđd hodie sicut¬

Expanded text:
Chrysostom, aliique doctores exponunt, Chrysostom, aliique doctores exponunt, et hoc de requie, quae fuit in Palaestina accipe: Unde protinus addit: Quoniam ergo superest quosdam introire in eam, et ii quibus prioribus annuntiatum est, non introierunt, propter incredulitatem. Quia pauci intraverunt in eam requiem, quae fuit in Palaestina, in requiem terrae repromissionis, et hi, id est sexcenta millia, quibus prioribus annuntiatum est, non intraverunt in eam, sed cadavera eorum prostrata sunt in deserto. Iterum terminat diem quemdam hodie in David dicendo: post tantum temporis, sicut supra dictum est: hodie si vocem ejus audieritis, nolite obdurare corda vestra. Ordo verborum est, post tantum temporis, quod illi murmuraverunt, et mortui sunt in deserto, terminat, hoc est, statuit et definit Spiritus sanctus iterum quemdam diem, tempus videlicet Novi Testamenti dicendo per Davi
Abbreviated transcription (Latin):
sui: Nec inpalestinã. nec in requiem
caelestẽ : Dicitergo deprima reꝗesie:
Requieuit ds̃ dieseptima ab omĩbal
operib:: suis. Requieuit quidẽ
a conditione nouarũ creaturarũr: m
sed non re quieuit agub. nationemn:
eorũ. quȩ fecerat: et ut cotidie i¬
ex ipsis ce iã ñ pro ducat: snde
ueritas in eugł io iudȩ is dicit
Paterm̃s usq: modo operatur : etego
operor: Nonenĩ plus fuit dõmundũ
exnihilo creare: quã factũ guber¬
nare:: premissaergo prima reꝗe
septimi diei inqua requieuit ds̃.
sub iunxit scđam quȩ promis saest
ł ppłodĩdicens: De illa quidem
quodãloco: itadix̃ ds̃ ꝑ moy sen:
Et in isto sub loco: rursũ dicit.
Si intro ibt̃ inre quiem meam: Si uero
pad firmatione: ꝓdubitatione.
etꝓab negatione accipi potest.:
incredulitatẽ illorũ. si introibt̃
in requiem meã. ld ÷ non introibt.
hic uero ꝓ ad firmacione potest
accipi. sub alio sens u scđm qđ ioħs

Expanded text:
sui, nec in Palaestinam, nec in requiem sui, nec in Palaestinam, nec in requiem coelestem. Dicit ergo de prima requie sic: Requievit Deus die septima ab omnibus operibus suis. Requievit quidem a conditione novarum creaturarum, sed non requievit a gubernatione eorum quae fecerat, et ut quotidie ex ipsis etiam nunc producat, unde Veritas in Evangelio Judaeis dicit: Pater meus usque modo operatur, et ego operor, non enim plus fuit Deum mundum ex nihilo creare, quam factum gubernare. Praesmissa ergo prima requie septimae diei, in qua requievit Deus, subjunxit secundam, quae promissa est populo Dei dicens: De illa quidem quodam loco ita dixit Deus per Moysen. Et in isto. Subauditur loco. Rursum dicit: Si introibunt in affirmatione, pro negatione, pro dubitatione accipi potest. incredulitatem ilin requiem meam, hoc est, non introibunt, hic vero pro affirmatione potest accipi, sub alio sensu, sicut Joann.