comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
si negõm h̾edis gessti: nequaꝙ ab he¬
Iuł sͥc. siiͣs qui proh̾ede posudebat
unde ui. Quo uictus cedereo. ¶E⁊
eum qui deiecit: peticõne heditatis
ten̾. qi res heditarias pro postõre pos.¬
sroꝵ. ¶ Idemiul. ait sũ quis possidẽs
su non tem uenoidit: peticõe bedi¬
tatis euuiteni. su iam preci recẽp

Expanded text:
heit, si is, qui pro herede possidebat, unde ui, quo uictus cedere debet: sed et eum qui deiecit petitione hereditatis teneri, quia res hereditarias pro possessore possidet.Idem Iulianus ait, siue quis possidens siue non rem uendiderit, petitione hereditatis eum te
Abbreviated transcription (Latin):
p. ut uiũsitatem uelit exꝑiri:
ueniam edc̃i petere d. qmuis as¬
torem eoꝵ ꝯstitutiim inius sitłi¬
egn᷑atõm redactus sit pr̃onus :
ni ⁊ adoptiui excipiuntur. sr tã¬
diu ꝙͣ axopcio durat. ¶si filius
meus in adopcõm datus sit: uo¬
tari a lib̾to meo inius ñ pot̾it s
nec nepos in adoꝑtina familia
suscep̃tus. ¶ S si fillus meus e¬
mantipatus auoptau̾it filiũ:
ħ nepos in ius uotari pof̾it. nã
mͥ alienus est. ¶ liberõs autem
ẜ tassium ut in parentib ⁊ ul¬
tra trinepotem accepimus. ¶si
lib̾ta exprono fu̾it enitaͣ: iutu¬
o se ip̃a ⁊ filius eius in ius ñ u̾ocã¬
bunt. ¶ Smnaũ libi prõni tãpitis
afcusarunt lib̾tum p̃rnũ ꝓtin
seruitutẽ petierint: nullꝰ en hoͣ

Expanded text:
 uniuersitatem uelit experiri, ueniam edicti petere debet, quamuis actorem eorum constitutum in ius sit uereg‹ri›nitatem redactus sit patronus, petiam adoptiui excipiuntur: sed tamdiu quamdiu adoptio durat. Si filius meus in adoptionem datus sit, uocari a liberto meo in ius non poterit: sed nec nepos in adoptiua familia susceptus. sed si filius meus emancipatus adoptauerit filium, hic nepos in ius uocari poterit: nam mihi alienus est. Liberos autem secundum Cassium, ut in parentibus, et ultra trinepotem accipimus. Si liberta ex patrono fuerit enixa, mutuo se ipsa et filius eius in ius non uocabunt. Sin autem liberi patroni capitis accusauerunt libertum paternum uel in seruitutem petierunt, nullus eis ho
Abbreviated transcription (Latin):
gemꝑ añ hũc honorem pr̃ono hñ¬
bum: ⁊ si qiͣ tutor ut curator ut de¬
fensqr ut actor int̾ueniat pronui.
s si pr̃oni tutor ul ꝓturator inter¬
ueniat: impune posse eos inius

Expanded text:
c honorem patrono habendum, etsi quasi tutor uel curator uel defensor uel actor interueniat patronus. sed si patroni tutor uel curator interueniat, impune posse eos in ius
Abbreviated transcription (Latin):
am ñ io accum uipetur ut fie¬
res ingemuuis. ¶s ⁊ si seruus ł¬
anuloꝵ accepit: puto eũ reuen¬
ciam pr̃ono exhibere debere. qͣm¬
ins omĩa ingenuitans inuniahͣt
aluid ÷ si natalib sit sestitnt᷑. nã
p̾nͣteps ingenuũ fatit᷑. ¶ Quima¬
legio ist tinitate: singulos in iꝰ
uotabit. nã ñ s eoꝵ lib̃tus. s rei

Expanded text:
non id actum uidetur ut fieret ingenuus. Sed si ius anulorum accepit, puto eum reuerentiam patrono exhibere debere, quamuis omnia ingenuitatis munia habet. aliud si natalibus sit restitutus: nam princeps ingenuum facit. Qui malegio uel ciuitate, singulos in ius uocabit: nam non est illorum libertus. sed rei
Abbreviated transcription (Latin):
iduum pro deucto ueam qui tibi
furtum fecerat liberari me. oꝑ sta¬
tim meus ee desiit ne esus nomine
qui sine dominos it fuitisit accio.¬
¶ Sig̾uus meus rentuan subtraxit
⁊uerroroie. tuq nũmos quos expre

Expanded text:
uum pro de‹re›licto habeam, qui tibi furtum fecerat, liberari me, quia statim meus esse desinit, ne eius nomine, qui sine domino sit, furti sit actio.Si seruus meus rem tuam subtraxerit et uendiderit tuque nummos quos ex pre
Abbreviated transcription (Latin):
obligõt̃s uendid̾it creditor ⁊ pecãm
accepit. tũcn. manẽt om̃s obligdes
integie. qr p̾ciilocoid accipiux nĩ
solucõis nsie. ¶Satistc̃n c̃redi tori
intelligitur. ⁊ si iusiuralio deiat
datum: ypothete non eerẽ on¬

Expanded text:
obligationis vendiderit creditor et pecuniam acceperit: tunc enim manent omnes obligationes integrae, quia pretii loco id accipitur, non solutionis nomine. Satisfactum esse creditori intellegitur et si iusiurandum delatum datum est hypothecae non esse
Abbreviated transcription (Latin):
pignori acceperat. ac posteatendu¬
um precium emptori int̾is ao eũ
donacõm quibusdam modis mnu¬
tilem ẽẽ istarat. iure pignoris fu¬
cum frlistia petere preotum qͣui
succerierat in iocum uenditores
apparuit. cuius pignoris solutũ
eepcm prima uoumtate donõis
Conacom iex facit. cuͣtion÷ locus
inpignore uberando. ¶ Detenior
absentis caucom idicatũ soi
Lato: sideiussores ob remuioicatam
quos defensordedit non tenebunt᷑
nec pignora que dederũt. Oanis

Expanded text:
t ac postea residuum pretium emptori litteris ad eum donationem quibusdam modis inutilem esse constabat. iure pignoris fiscum frustra petere praedium, qui successerat in locum venditoris, apparuit, cuius pignoris solutum esse pactum prima voluntate donationis donationem lex facit, cui non est locus iabsentis cautionem iudicatum solvi lato fideiussores ob rem iudicatam quos defensor dedit non tenebuntur nec pignora quae dederunt. Gaius
Abbreviated transcription (Latin):
.u. d̾. ait tinm pigno simeuor cõ¬
oicõ fint allata. qͣmcrubi sic res dis¬
tracta. niuemptori diplicuisset
pignus finm nonpaicet. dem.
hanctem ꝑmutet. ⁊ donet ⁊ i cotẽ¬
⁊ cetens nam solent muiti salura
tapignoris suiꝰ sentire s s ⁊ si tp̃e
uenidit creditor sic tñuendicõm
fecit ne discederet a pignore nͥ erfa¬

Expanded text:
um ait finiri pignus, si melior condicio fuerit allata, quamquam, ubi sic res distracta est, nisi emptori displicuisset, pignus finiri non putet. Idem hanc rem permutet vel donet vel in dotevel ceteris: nam solent multi salva causa pignoris sui consentire. sed si ipse vendiderit creditor, sic tamen venditionem fecit, ne discederet a pignore, nisi ei sa
Abbreviated transcription (Latin):
liter ħ ets mnandatum ÷ so sicũ de¬
bitoris proturatore⁊uenn neress
tates ÷ que u eflit. potest dici de re¬
liqita ꝑte ab inicio agiõport̾e. nec
obstat ercepcõ ¶ illirotenend̾ ÷. si
quis cõis teipaitem pro indiurso
ded̾it ypothece diuisioneft̃a cũ lo¬
tio ñ utiq eam ꝑtẽ creditori õbli¬
gatam ẽẽ que ei obtingit ampi¬
gnori dedit: S utͥusq ꝑ ł pto indi¬
uiso ꝓ ꝑtedimidta manebit obli¬
gata. Harẽ¬

Expanded text:
liter hoc eis mandatum est. Sed si cum debitoris procuratore convenit, ne certa res est quae venit, potest dici de reliqua parte ab initio agi oportere nec obstat exceptio. Illud tenendum est, si quis communis rei partem pro indiviso dederit hypothecae, divisione facta cum socio non utique eam partem creditori obligatam esse, quae ei obtingit qui pignori dedit, sed utriusque pars pro indiviso pro parte dimidia manebit obligata. Mar
Abbreviated transcription (Latin):
cio iuristurandi ei cuius nomi¬
ne iuratum fint ñ. dari de be¬
bit᷑. sadem rõ÷ ⁊ si fideiussoris de¬
fensor iutau̾it. Reo .n. datur ex¬
cepcõ. Item si ieus iurau̾it. fide¬
nislor tutus sit. quia ⁊ res iuoi¬
cata scd̃m aiterutrum eoꝵ. U¬
triq proficiet. p̃.

Expanded text:
io iurisiurandi ei cuius nomine iurandum fuerit dari debebit. eadem ratio est et si fideiussoris defensor iuraverit: reo enim detur exceptio: Item si reus iuravit, fideiussor tutus sit, quia res iudicata secundum alterutrum eorum utrique proficeret.
Abbreviated transcription (Latin):
nem. ut puta sicum suo hedita on
rio cctum sit ante aditam here
tercio ue gradu substitutus sic
seruus. ⁊ deliberantib primis
hedibus cumeo cͣtum sit. mor
repudiantib eis ipe uberq he.¬
res extitit. possediti eum depẽcu¬
lio ꝯueniri ⁊ deinremũso. ¶ Par¬
ui aũ refert quis suus mascu-¬
li an mlris fuit slam de peclio
beres unas de peculio obligani
ait. Non .n. cum ip̃is impubibus
Ihiturut tutoris auccem sͥpec-¬
tes ¶Ioem dicit pupillum non
posie s̃uo petulium ꝯstituere.
nec tutoris autͣte/ in furiosi qͦip
curatore dmñs dandam de pecu¬
uo accõm. Nam ⁊ hiꝰ s̾ uus pͥecu¬
lium hie potest. nõnfuit ꝯceis¬

Expanded text:
nem, ut puta si cum servo hereditario contractum sit ante aditam heredecundo tertiove gradu substitutus sit servus et deliberantibus primis heredibus cum eo contractum sit, mox repudiantibus eis ipse liber heresque exstiterit, posse dici de peculio eum conveniri et de in rem verso. Parvi autem refert, servus quis masculi an mulieris fuerit: nam de peculio beres dominos de peculio obligari ait: non enim cum ipsis impuberibus contrahitur, ut tutoris auctoritatem spectes. idem adicit pupillum non posse servo peculium constituere nec tutoris auctoritate. In furiosi quoque curatorem dicimus dandam de peculio actionem: nam et huius servus peculium habere potest, non si fue
Abbreviated transcription (Latin):
S si uest pro parte nomen cohe¬
dis redĩmiere: audiendꝰ÷. quid
.ni. niuinrem prĩs uersum nt cur
n sequatur tiiꝰ a coherede quod
inpr̃is re ÷ idem ⁊ si petulium io¬
cũpłesit. ¶Is qui semrl depe.¬
cuuo egit. ruisꝰ aucto petulio:
de renouo agere potest. ¶Si an¬
nͣia erteptione dit repunus a
uenditore crebitor: subueniri et̃
adusus emꝑtorem d si si alia ex¬
cepcõe: hactenus subuenitur:
ut deducta ea cm̃titate qm̃ a
uenditore ⁊sequi potuiss a beꝑ¬
tore resibuum⁊ sequatur. ¶I nͦ
colo obiciendo: temꝑis raco he.¬

Expanded text:
nomen coheredis redimere, audiendus est: quid enim si in rem patris versum sit? cur non consequatur filius a coherede, quod in patris re est? idem et si peculium locuples sit. Is, qui semel de peculio egit, rursus aucto peculio de residuo debiti agere potest. Si annua exceptione sit repulsus a venditore creditor, subveniri ei adversus emptorem debet: sed si alia exceptione, hactenus subveniri, ut deducta ea quantitate, quam a venditore consequi potuisset, ab emptore residuum consequatur. In dolo obiciendo temporis ratio h
Abbreviated transcription (Latin):
q areo quisq de peculio quod a¬
pud eum eet: quoub audage¬
te teneatu. ¶ Eciamꝰ si prohi¬
buit ꝯtrabi cum suo dominus:
erit in eum de pecuuo accõ. Up̃
⁊ si nichsit in peculio cumagere¬
tur. si modo sit reriudicatetem¬
pore: proci ⁊ pegaius nithonis
teni aiunt intenditur .n. recte: ⁊ si
nicħ sit in peculo / ita ⁊ cuta ad ex¬
hibend ⁊ in rem accom placuit. que
sm̃a ⁊ a nobis prouanda. ¶Si cũ
ex parte berede dniut pris agatur.
duintarat de pecilio ꝯdempnand̃
cr apud eum beredem sit qui ꝯueni-¬
tur. ¶Idem ⁊ de inrem u̾io pro par¬
te. nisi siqiuid ĩ ipĩꝰ h̾edis rem
hedem ⁊ ueniendum. s pro par¬
te dunitaxat. ¶ S si ip̃eseruꝰ

Expanded text:
e peculio, quod apud eum esset, quolibet alio agente teneatur. Etiamsi prohibuerit contrahi cum servo dominus, erit in eum de peculio actio. Vlpetiamsi nihil sit in peculio cum ageretur, si modo sit rei iudicatae tempore. Proculus et Pegasus nihilo minus teneri aiunt: intenditur enim recte, etiamsi nihil sit in peculio. idem et circa ad exhibendum et in rem actionem placuit, quae sententia et a nobis probanda est. Si cum ex parte herede domini vel patris agatur, dumtaxat de peculio condemnandum, quod apud eum heredem sit qui convenitur: idem et in rem verso pro parte, nisi si quid in ipsius heredis rem heredem conveniendum, sed pro parte du
Abbreviated transcription (Latin):
eum qui legionemut legiones
cũ suis auxiliis ab imꝑatore cõ
qui ab aliquo num̾o militum
missus est. qrͣ ab excertitu mis¬
sum sit : accipiemus. ¶ ignomi¬
nie causa missum ħ ideo adiec¬
tum est: qm̃ multa gn̾a sunt miiᷤ¬
sionum. Est .n. honesta que em̃i¬
tis stipendiis ut añ ab imꝑatore
indulgetur. ¶ est cãria. que pp̃
ualituronie laborib milice solũ.¬
¶ ẽ ignominiosa. ignominiosa aũ
missio tociens est: quociens isqͥ
mittit sic addioit noĩatim igno¬
dere cur miles mitratur. s ⁊ si
exauctorauit eum .i. insignia de¬
ẽfsicit. lz ñ adoidifs ignominie
causa se eum exauctorasse. ¶ est
⁊ qͣrtum gñs missionis siquis e¬
uitandoꝵ munum cã militiam
les qui lege iulia de adult̾io fuit
scenam prodient infamisẽ
Scena ẽ ut labio difsin̾it que ludo¬
rum faciendoꝵ cã quol loco ubi
quisꝯsistat. moueatur q specta¬
cłm sui p̃biturussit põita in priͣ
pͥuato ue. ut ĩuico. quo tñ loco

Expanded text:
eum, qui legionem uel legiones cum suis auxiliis ab imperatore coqui ab aliquo numero militum missus est, quasi ab exercitu missum sic accipiemus. 'Ignominiae causa missum': hoc ideo adiectum est, quoniam multa genera sunt missionum. est honesta, quae emeritis stipendiis uel ante ab imperatore indulgetur: e‹s›t causaria, quae propter ualetudinem laboribus militiae soluit: est ignominiosa. ignominiosa autem missio totiens est, quotiens is qui mittit addidit nominatim ignodere, cur miles mittatur. sed et si eum exauctorauerit, id est insignia miefficit, licet non addidisset ignominiae causa se eum exauctorasse. est et quartum genus missionis, si quis euitandorum munerum causa militiam les, qui lege Iulia de adulteriis fuerit scaenam prodierit, infamis est'. scaena est, ut Labeo definit, quae ludorum faciendorum causa quolibet loco, ubi quis consistat moueaturque spectaculum sui praebiturus, posita sit in publico priuatoue uel in uico, quo tamen loco
Abbreviated transcription (Latin):
tuariii consolidatus itceususfitũs. ¶ S
⁊ michiꝑs ususfr̃cus. uide noum eritan
tem reu̾tatũr. ¶ Si michi usitifitus fũ¬
dipure ⁊ tibi sucondicone legatus sit. pt̃
diti totius fimonsum frtm ao meptife
minutus fuero: totum amiitere. & si ex¬

Expanded text:
onsolidatus sit usus fructus. Sed si et mihi pars usus fructus, uidendum erit, atem reuertetur. Si mihi usus fructus fundi pure, tibi sub condicione legatus sit, potest dici totius fundi usum fructum ad me pertinere minutus fuero, totum amittere: sed si ex
Abbreviated transcription (Latin):
scribit. ¶ Idemner. ⁊̃ ut fructus ut
tini muilla cogantur. coactio han¬
tur. et ut pedamenta ad uineam
a uitino p̾deo sumantur ꝯ stitus
posse scribit. ¶ Aodemubro ait
uitino cuius lapiditine funto tuo
imineant posse te cedere. iucereẽ dã¬
in fundo ⁊ sara iacere postca hr̃e ⁊ ui
intuum lapites ꝓuoluantur. ⁊ biq
poitti hantur. indeiꝵ deportentur.¬
¶ Qui ht̃ haustũ: iterquo hre in dec᷑

Expanded text:
scribit. Idem Neratius etiam ut fructus in uicini uilla cogantur coactique habeantur et pedament‹a› ad uineam ex uicini praedio sumantur, constitui posse scribit. Eodem libro ait uicino, cuius lapidicinae fundo tuo immineant, posse te cedere ius ei esse terram rudus saxa iacere posita habere, et ut in tuum lapides prouoluantur ibique positi habeantur indeque exportentur. Qui habet haustum, iter quoque habere uidetur
Abbreviated transcription (Latin):
Deu auam iustatn causam excu¬
mors mandatoris :sam madat̃
soluitur morte. st inꝑignorat¬
tram impletum÷: competere ac¬
cõm utilitatis cadr᷑ ¶Iuł. quoq
sipsit. mãdatoris morte colui mã
Siquis debitori suo mandart ũ¬
ticõ eolũet. ⁊ debitor mortuo eo c̃
sit creditori licet is eoiuendo nõ
fũit qr bomuni nomĩ facit credi¬
tor: qui admit̾u debitorem dele¬
gatum. ¶Si quis qui fideius¬
sori donare uinit creditorẽ ei̾us
debitorem suũ hẽat euͣmqͣ libe¬
cati qͣtenͣus mi int̾sit uruimi
rauit. ¶ Preterea sciendum: nõ
plꝰ fidetussorem ꝯseqiidebere in¬
bitio mandati: ꝙ̃ quod sołuerit.¬

Expanded text:
ob aliam iustam causam excumors mandatoris est: nam mandatum soluitur morte. si tamen per ignorantiam impletum est, competere actionem utilitatis caipsit mandatoris morte solui mandSi quis debitori suo mandautio solueret, et debitor mortuo eo, cum sit creditori, licet is soluendo non fuerit, quia bonum nomen facit creditor, qui admittit debitorem delegatum. Si is, qui fideiussori donare uult, creditorem eius habeat debitorem suum eumque libedati, quatenus nihil intersit, utrum rauerit.Praeterea sciendum est non plus fideiussorem consequi debere mandati iudicio, quam quod soluerit.
Abbreviated transcription (Latin):
m̃mi. integram gͥ dotem p̾cipiet. ⁊¬
cauebit detensurum iri coheredes
qui ex stipulatu possunt cõueͤniri.
¶Idem: ⁊ ꝯi auus dotemdedit i stipia¬
s ⁊̃ tiln sui uxoris. quali hꝰ quo matͥ¬
monii homis ad ip̃m spettet qr ⁊ tai
honera ⁊ mirus ip̃e agnoicere ncteh̃.¬

Expanded text:
. integram igitur dotem praecipiet et cauebit defensum iri coheredes, qui ex stipulatu possunt conueniri. idem et si alius dotem dedit et stipulased etiam filii sui uxoris, quasi hoc quoque matrimonii onus ad ipsum spectet, quia filii onera et nurus ipse adgnoscere ne
Abbreviated transcription (Latin):
tmdm̃ pecurium ꝑatitur ux in rem̃ p̾ris
uerzum sit. ¶ Si pacer inter tilios rñ
scͥptura uona dinilit. ⁊ bon̾a eris auei
pro modo possessionum oistribuit non
uideris imputem donͣacom: s pocius
cõgnita. tꝑ siquetam res indiuile re¬
lictes unt: cominuni diuroundo de
hiis agipotest. Lap̃. ait.¬

Expanded text:
tur uel in rem patris uersum sit. Si pater inter filios sine scriptura bona diuisit et onera aeris alieni pro modo possessionum distribuit, non uideri simplicem donationem, sed potius cognita: quod si quaedam res indiuisae relictae sunt, communi diuidundo de his agi potest. Papi
Abbreviated transcription (Latin):
Idemscri ꝙ uni exhe tedi statuurer
condicõm̃s impiende nomine dedit
de petu᷑uo. in ħ uiditium non uenire:
nec communitan cebere. Iaue.¬
b eandem tem aoiuroicare. si autẽ
tem unicuiq coheredum assigciet.
s potest ⁊̃ licitatõe aumisia unirem
adiuoitare. ¶ S ⁊ regionib diuisũ¬
ut fundum posse adiudicare ꝓ duu
sionem nero dubitauit. s ⁊ ⁊̃ cũ
adriroicat: pot̾it imponere aliqm
suitutem. ut alium alii: seritm

Expanded text:
d uni ex coheredibus statuliber condicionis implendae nomine dedit de peculio, in hoc iudicium non venire nec communicari debere: Pauribus eandem rem adiudicare, si aut tem unicuique coheredum adsignet: sed potest etiam licitatione admissa uni rem adiudicare: Sed et regionibus diuisum fundum posse adiudicare secundum diuisionem nemo dubitauerit. Sed etiam cum adiudicat, poterit imponere aliquam seruitutem, ut alium alii seruum
Abbreviated transcription (Latin):
tur ut fiat. idem tñ te mptat. quia
beredum interes quos ius monurũ¬
ti sequitur. p̃rescrpt̃s sibis pocie eoᷤᷤ
cum ał non sit uberaturus remtͤ¬
ditornssi in solioum ei satiefiat᷑.
⁊ a creditorib pecuuanib cofiieni-¬
retur. tum ꝑacuss it soluere ott̾ie¬
ro quod debetur. per dou excepcõm
coheredib hfe. ¶ Etcum unus ex he¬
dib legatum eisoluit ei qui missus
fuerat inpossõm legatoꝵ seruando.¬
rum causa ꝑutat ꝑap̃ ⁊ u̾m÷ tamił.¬
ħ siroitium ei competere aduersus
tutus: qmsi totum legatum fuiss¬
ei exs olutum. ¶ s ⁊gi quisticio de¬
brcum solutc nepignus ueniret:
d ut quodunus exietedio exre
heteoitaria recepit stipulatus:
ue: non ad eiuis otius lucrumꝑ
tineat. que itas. cõnsecitur tudx
si aut reputacões inter eos tec̾it.
aut si caucor fau̾it interponi.
quib inter eos ꝯmunicentur

Expanded text:
t, ut fiat. idem tamen temptat, quia heredum interest, quos ius monumenti sequitur, praescriptis verbis posse eos cum alias non sit liberaturus rem creditor, nisi in solidum ei satisfiat. et a creditoribus peculiaribus conueniretur, cum paratus sit soluere id omne quod debetur, per doli exceptionem coheredibus haberet. Cum unus ex heredibus legatum exsoluit ei, qui missus fuerat in possessionem legatorum seruandorum causa, putat Pap iudicium ei competere adversus cutus, quam si totum ei legatum fuisset exsolutum. Sed et si quis Titio debitum solverit, ne pignus veniret, debet, ut quod unus ex heredibus ex re hereditaria percepit stipulatusve est non ad eius solius lucrum pertineat. quae ita scilicet consequetur iudex, si aut reputationes inter eos fecerit aut si curaverit cautiones interponi, quibus inter eos communicentur
Abbreviated transcription (Latin):
z eiut apud pretorem exhibeat.
si uent sequester offin sinim
deponere quid ei fatiend̾ sit qͣr
stimendam qiii presens fuit. s
eml̾ suscepit ꝯtra legem de¬
põnis deponere: niłi iustismia
cansa interueniente. ⁊ cum
ꝑnintrur. raro ÷ ei res restitu¬
arbitratu iudicis apud edem
aliqͣm depõni. aut.

Expanded text:
est ei, ut apud praetorem exhibeat. Si uelit sequester officium deponere, quid ei faciendum sit? et ait stituendam qui praesens fuerit. sed semel suscepit, contra legem depositionis deponere, nisi iustissima causa interueniente: et cum permittitur, raro ei res restituarbitratu iudicis apud aedem aliquam deponi.
Abbreviated transcription (Latin):
illiro quor non sine rõe scribit.
ñ solum in his accõmb patieũ
penã edtĩ quas tũchunt cum inci¬
ueret medc̃m: uerum si que post
suꝑeẽ .n. naturalem cãm que in¬

Expanded text:
Illud quoque non sine ratione scribit non solum in his actionibus pati eum poenam edicti, quas tunc habuit cum incideret in edictum, uerum si quae postsuperesse enim naturalem causam, quae in
Abbreviated transcription (Latin):
risẜ ius potestatis sue ꝯses peraue
derepenali ludicio. ¶ is udetur
ius dicenti ño btempasse oui crõ
extͤmum ĩ uurndcone est nõ fecit
ułuti sinus rem mobilem uen¬
dstari a se Panus non est. s duci
eam ut auferripassuse. Feterũ
sr ⁊ secintia retusau̾it: tunc non

Expanded text:
 ius potestatis suae concessum dere poenali iudicio. Is uidetur ius dicenti non obtemperasse, qui quod extremum in iurisdictione est non fecit: ueluti si quis rem mobilem uindicari a se passus non est, sed duci eam uel ferri passus est: ceterum si et sequentia recusauit, tun
Abbreviated transcription (Latin):
onuenit michitecum ut certũ mi¬
m̾ũ tegulaꝵ mͥdares ceito precõqĩ
bi fc̃as ut datem iuenit. empcõm

Expanded text:
onvenit mihi tecum, ut certum numerum tegularum mihi dares certo pretio quod bi factas ut darem convenit, emp
Abbreviated transcription (Latin):
in officiitã in ꝓuincia agit ⁊ mili¬
tat p̾dia compare meadẽ ꝓuicia
non potest. preter qͣmsiprna es a
fisco distrahantur. ¶Qui nesciens
locas acia ut religiosaur pubuca
neat exemp̾totñ adũsꝰ uenditorẽ
it eius ne deceperetur. ¶ Res mͦ ao¬
ũsione empta siñ dolouẽditoris
st̃msit: ad periculum emptoris ꝑ¬
tinebit. ⁊ si res assignr᷑ata ñ sit Lab̾¬

Expanded text:
causa in provincia agit vel militat, praedia comparare in eadem provincia non potest, praeterquam si paterna eius a fisco distrahantur. Qui nesciens loca sacra vel religiosa vel publica neat, ex empto tamen adversus venditorem it eius, ne deciperetur. Res in aversione empta, si non dolo venditoris factum sit, ad periculum emptoris pertinebit, etiamsi res adsignata non sit. Ia
Abbreviated transcription (Latin):
repeti. ꝙ su tt̃q sciebat ⁊ ep̃tornẽ
ditor dom̃ eẽ exustam totã łex ꝑte
tis igne. dcm̃ ÷ empc̃om fũdi nõ
arbor luti oliueti tund ꝑabatu¬
re. sũ aũemptor sciebat sũ igno¬

Expanded text:
repeti. Quod si uterque sciebat et emptor et venditor domum esse exustam totam vel ex ptis igne dictum est emptionem fundi non arborre: siue autem emptor sciebat uel igno
Abbreviated transcription (Latin):
ditor quouetat᷑. ¶ Simituatus
sit petam suus ad uestem. ⁊pa¬
randam ⁊ nsui ꝑierint quis
de inremũio agere possit utrum
creoitor an uenditor: puto auĩ
si quidem precium̃ mimeratu
sit creditorem de in rem uerio ac¬

Expanded text:
ditor, quo uertatur. Si mutuatus sit pecuniam seruus ad uestem comparandam et nummi perierint, quis de in rem uerso agere possit, utrum creditor an uenditor? puto autem, si quidem pretium numeratum sit, creditorem de in rem uerso ac
Abbreviated transcription (Latin):
pecuuiare nomen fecit᷑ sqĩ dĩn-
nus. dominꝰ obligatꝰ lltsi non
putat sibi erpedire nom̃ debtxo¬
tis ur̃e cẽrat creditori acconib ꝓ̃cil¬
secnon illud quo in rem dni ũsũ
labio ait ꝙ mutuatꝰ s̾uus onoe-¬
mit uolenti adluxinie matiam
unguenta forte uł si quid ad deu-
trauit. Nec n. epectamꝰ antono
om̃ cessit quod ⁊sũptum est szan
in negõm oni. ¶ unde recte dr fru

Expanded text:
peculiare nomen fecit, sed quasi donus erit dominus obligatus, ut, si non putat sibi expedire nomen debitoris habere, cedat creditori actionibus procunon illud quoque in rem domini uersum Labeo ait, quod mutuatus seruus domino emit uolenti ad luxuriae materiam, unguenta forte, uel si quid ad delictrauit: neque enim spectamus, an bono domini cesserit quod consumptum est, sed an in negotium domini. Un
Abbreviated transcription (Latin):
utinsuniam tultiss. ea q ruisset
si accepit qĩ in rem dñiuerteret
nec u̾tit ⁊ decepit creditorẽ nec ui¬
detur ũsum. nectenetur dñs.
eec. ⁊ callroitas sui noceret. go

Expanded text:
insulam fulsisset eaque ruisset, sic accepit quasi in rem domini verteret nec vertit et decepit creditorem, non videtur versum nec tenetur dominus, esse vel calliditas servi noceret. quid
Abbreviated transcription (Latin):
tis autem dampnis tructuariũt lege
aquilia tẽnetur. ⁊ interdc̃o quod ui
aut ciam᷑ ut iuł arc. Nam stuctuari¬
um quoz teni hiis accõnib nec non
furti certum: sicut qm̃lib aliũ qui
in alienã tẽ taie quio misit. ¶de¬
nique consuitus quod uonũ fuit

Expanded text:
autem damnis fructuarius etiam lege Aquilia tenetur et interdicto quod vi aut clam, ut Iulianus ait: nam fructuarium quoque teneri his actionibus nec non furti certum est, sicut quemlibet alium, qui in aliena re tale quid commiserit. denique consultus, quo bonum fuit
Abbreviated transcription (Latin):
fir decerpserit ur des et̾iuit fructu
matutos pendentes. cui ditõetenea
abeo ꝑcipiantur nicet ab auo terra
sepentur mag̾io ꝓprietano condcõ¬
nem competere fructuario aũ fur
eõ ꝙ si postea fructus istõs nactus fu¬
ent frugtuarius: forcasus fiant eiꝰ¬
slam si fuint qua r̃one ħ enenit. nẽ
a: ut int̾im fierent ꝓprietarii mox
app̾hensi: fructuarii efficiuntur. ex:¬
emplo reis ub condicõne legate que
interim hedis ℥. existente aũ conditõ¬
suus fructuartus pertradicom acce
minus potest in ea re satisdacõm de¬
siderare. ut officio iudicis ħ fi̾at. sla
sicutid fructnarius uti frui: ⁊ taꝓpri¬
tatis dñs secutus eẽ d de ꝓprietate.
Iususfitus legatus sit non prius dan-¬
dam accomususttuario: qm satis¬
dedit seboniuiri arbitratu usurũ
fruiturum. s ⁊ si plures ⁊int aquib
ususfrtus relictus: singuus satuda¬

Expanded text:
fur decerpserit vel desecuerit fructus maturos pendentes, cui condictione ab eo percipiantur, licet ab alio terra separentur, magis proprietario condictionem competere, fructuario autem furovetur eo, quod, si postea fructus istos nactus fuerit fructuarius, fortassis fiant eius: nam si fiunt, qua ratione hoc evenit? nisi ea, ut interim fierent proprietarii, mox adprehensi fructuarii efficientur, exemplo rei sub condicione legatae, quae interim heredis est, existente autem condicioservus fructuarius per traditionem accepminus potest in ea re satisdationem desiderare, ut officio iudicis hoc fiat: nam sicuti debet fructuarius uti frui, ita et proprietatis dominus securus esse debet de proprietate. usus fructus legatus sit, non prius dandam actionem usufructuario, quam satisdederit se boni uiri arbitratu usurum fruiturum: sed et si plures sint, a quibus usus fructus relictus est, singulis satisda
Abbreviated transcription (Latin):
fui. um eotemꝑe edificani quo iam
scebam alienamuidramps an nicħ
mͥeteptio pront. niii torte qunditat
ꝓdeẽ dedampno s olicito. puto aũ
huic exceptionem non ꝓdeẽ . nec .n.
debuit iam alienum cerrus edificiũ
ponere.s h ei concedendnm: ut in
dispendio dni areetoslat edificium

Expanded text:
uerum eo tempore aedificaui, quo iam sciebam alienam, uideamus, an nihil mihi exceptio prosit: nisi forte quis dicat prodesse de damno sollicito. puto autem huic exceptionem non prodesse: nec enim debuit iam alienam certus aedificium ponere: sed hoc ei concedendum est, ut sine disp
Abbreviated transcription (Latin):
cum nore deditõne dampnetͣr. ¶Si
s̃uus tuus nauem excũit et̃us ꝙ iri-¬
canius ⁊idem nauta in eadem naue
dampnũ ded̾it ꝑmor inte acc̃o dãca
s: ac si is exceititor liper ẽet ⁊ hic uita¬
rius s̃uus eius eet ͣ ut de pͥecuuo setui
tui ad noxam dedere uicarium damp¬
nens ut tamensisurtui iussur sci¬
ente ⁊ paciente eo dampriu uicarnuᷤ
cedit: noxaus actio s̾ m tu nõmrine
ee debeat. Ioem cꝑ fit ⁊̃ si nautam fa¬
terenissit. Gaius

Expanded text:
cum noxae deditione damnetur. Si seruus tuus nauem exercuerit eiusque uicarius et idem nauta in eadem naue damnum dederit, perinde in te actio danda est ac si is exercitor liber et hic uicarius seruus eius esset, ut de peculio serui tui ad noxam dedere uicarium damneris: ut tamen, si serui tui iussu uel sciente et patiente eo damnum uicarius dederit, noxalis actio serui tui nomine esse debeat. idemque sit etiam, si nautam facere iusserit. 20 Gaius
Abbreviated transcription (Latin):
tuario noxe dedens liberatur. Paue.
nobis dedit titiisuus. si cum eo age¬
musent noxau aquiue actõni lo¬
tus. ne dampnatus insolroũ sin-¬
guus noxe dedere cogatur: s p̃t dici
quasi unum dampnũ sit ⁊ una ou¬
ligõ aut utrisꝙ petimiam offeren¬
dam. aut officio iudicis simul uts:

Expanded text:
tuario noxae dedens liberatur. 19 Paunobis dederit Titii seruus, si cum eo agemus, erit noxali Aquiliae actioni locus, ne damnatus in solidum singulis noxae dedere cogatur. sed potest dici, quasi unius damnum sit et una obligatio, aut utrisque pecuniam sufferendam aut officio iudicis simul utrisque
Abbreviated transcription (Latin):
abitãtor maliena edificia fenests̃
⁊ hostra imposuit. eadem post̾ an¬
num dñs edificõꝵ dempsit. q̃ro
is qui imposuerat possz ne ea uẽ¬
ditare: R. posse. Nam que alienis e¬
oifitus connexaeent. ea qm̃ diu mnx̃¬
ãmanerent: eordem edifitioꝵ ẽẽ si¬
mui at in de demptaẽent. ꝯtinuoĩ
pristinam cami reu̾ti. Domp̃¬
uod intan ł funosus pocsõr ꝑdi¬
dit ur corupit impuntũ. Iuł.
Iucius introgatits. siquis nauẽ suã
aliena matena refeciss mĩ ncło¬
minus eiuicem nauis temaneret:

Expanded text:
abitator in aliena aedificia fenestras et ostia imposuit, eadem post annum dominus aedificiorum dempsit: quaero, is qui imposuerat possetne ea uindicare. respondit posse: nam quae alienis aedificiis conexa essent, ea quamdiu iuncta manerent, eorundem aedificiorum esse, simul atque inde dempta essent, continuo in pristinam causam reuerti. 60 Puod infans vel furiosus possessor perdidit vel corrupit, impunitum est. Mutius interrogatus si quis navem suam de aliena materia refecisset, num nihilominus eiusdem navis maneret.
Abbreviated transcription (Latin):
iegor .g̾. accõm in defensorem. qr
pignori acceꝑat debitori urerauit ñ
ee intercessionem. ¶ Si mir int̾ue¬
fiit apur tutores filiisui ne predra
eiꝰ distłarerent ⁊ in dẽppritateeis
.n. obligacom aliẽnai recepisse neq
uetem n nouam. s ipãm fecisse
ha c obligom. ¶Ei mlt̃ aps̃ prim̃¬

Expanded text:
estorum actionem in defensorem, quipignori acceperat, debitori liberauerit, non esse intercessionem.Si mulier interuenerit apud tutores filii sui, ne hi praedia eius distraherent, et indemnitatem eis enim obligationem alienam recepisse neque veterem neque novam, sed ipsam fecisse hanc oblig
Abbreviated transcription (Latin):
ab exhibendum agatur ¶ in¬
terdum ꝙͥ int̾sit̾ agentis peta¬
tur solum estimatur. ut̾uti cũ¬
punitur tulpa non restituentiᷤᷤ
ut non exhibentis. Cum uero
dolus aut ꝯtumatia non resti-¬
tuentis aut non exhbentis::
quanti inutem ĩuraueritactor
Dumnnuis depositis ui Uant.¬
dum deferie. ut cum iuret qui¬
q quod sua interfuit cum certa
sit mimmo ꝵ estimatio. susi de
eo quis forte iuret quoo sua in¬
terfuit nummos sibi sua die
redditos ẽẽ. Quid .n. si sub pena
peccumam debuerat aut sub
pignore. quod quia deposita pec
cuma ab negata eet ei distrat¬
ideamus intutẽlari causa quis
iurare ⁊ adusus ꝙ̃ possit ⁊ quid̾
ip̃e pupillus si impubes ÷ non
potest. h .n. sepissime stum est.
s nec tutorem cogendum. ⁊ ma¬
trem pupilli adomĩttendamt. ⁊ si

Expanded text:
ad exhibendum agatur, interdum quod intersit agentis solum aestimatur, ueluti cum culpa non restituentis uel non exhibentis punitur: cum uero dolus aut contumacia non restituentis uel non exhibentis, quanti in litem iurauerit actoris depositis iudum deferre, ut iuret quisque quod sua interfuit, cum certa sit nummorum aestimatio. nisi forte de eo quis iuret, quod sua interfuit nummos sibi sua die redditos esse: quid enim, si sub poena pecuniam debuit? aut sub pignore, quod, quia deposita ei pecunia adnegata est, distraUideamus in tutelari causa quis iurare et aduersus quem possit. et quidem ipse pupillus, si impubes est, non potest: hoc enim saepissime rescriptum est. sed nec tutorem cogendum uel matrem pupilli admitte
Abbreviated transcription (Latin):
gͣue .n. uibebatur ⁊ ignorantes
⁊ inuitos creditores tutores sub
aliem ꝯpenoii emolumento ⁊̃ ꝑ
iurium anceps subue. ¶ cura¬
tores quor pupilli uł ad holescen-¬
cõm pupillo suo ut adholescenti
tutores i turatores pĩa re uolũt
aũctas uiris non refragabitur.
qũi uidõ qõ inter eos acceptum

Expanded text:
ue enim uidebatur et igno rantes et inuitos tutores sub alieni compendii emolumento etiam periurium anceps subire. curatores quoque pupilli uel adulescentionem pupillo suo uel adulescenti tutores uel curatores praestare uolunt, auctoritas iuris non refragabitur, quin iudicio, quod inter ipsos acceptum
Abbreviated transcription (Latin):
gabitur. qr ut eis̾uus talis stipł¬
ari possit usicatum est ip̃
et si quis stipletur sibi aut stico
suo fituario dona noitausa dũ
uult sicũario prestarrdicend̾ si
N soluatur. fituario adquiri. ĩ¬
terdum tũ inpendenti cui ad qui

Expanded text:
gabitur, quia ‹u›t ei seruus talis stipulari possit, usitatum est. 25 et si quid stipuletur sibi aut Sticho seruo fructuario donandi causa, dum uult fructuario praestitum, dicendum, si ei soluatur, fructuario adquiri.Interdum tamen in pende
Abbreviated transcription (Latin):
imum ⁊ sequens ei. si nec ĩo quto
appareat: turc ius quoutbs roma¬
na utitur seruario. ¶Inuete¬
rat᷑a consueturo pro lege non inͤ
leges nuilla alia ex causa nos cene¬
merito ⁊ ea que sine ullo scpto
ꝓpłs probͣauit tenebunt omnes.
ꝓslam quid interest suffragio ppłs¬
⁊ uoluntatem suam declaret an re¬
b ipis ⁊ fus. Tquare rectissime illo
⁊̃ receptum ÷ ut leges n soł suffragi¬
io legis latoris: s ⁊ racito consensu
omiur per disluetuoinem abr

Expanded text:
imum et consequens ei est: si nec id quidem appareat, tunc ius, quo urbs Roma utitur, seruari oportet. Inueterata consuetudo pro lege non immeipsae leges nulla alia ex causa nos tenemerito et ea, quae sine ullo scripto populus probauit, tenebunt omnes: nam quid interest suffragio populus uoluntatem suam declaret an rebus ipsis et factis? quare rectissime etiam illud receptum est, ut leges non solum suffragio legis latoris, sed etiam tacito consensu omnium per des
Abbreviated transcription (Latin):
te quid̃ distͣctum ẽẽ pignꝰ cet̾um
agi posse ͬ aiim cͤreditore. ut si qͣs:
accõnes hẽat eas re cedat debitoͣ¬
n. o quod iut. ocii inpignore sd̾

Expanded text:
te quidem distractum esse pignus, ceterum agi posse cum creditore, ut, si quas actiones habeat, eas cedat debitori. sed quod Iulianus scribit in pignore, id
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯditere. S si quid michi abeẽt exnego¬
do quodis genis: miucem metecũ
acturuͣm ⁊ hoc uenimest ¶ Nam̃
integram ex empto actom hãt᷑ uen.¬
uitor autem condicere possit bone froĩ
emptori᷑  ꝙ ad pecculiare nummos
attinet. si extant uenditare eos dñs-
pͥotest᷑ s accione de pecculio tenenn
uenditori ut pessum soluat . si con᷑¬
sumpti sunt: acciode pectulio eũa¬
oño seruiuenditorem exempͣto tenr᷑
quam siei precium solioum. ⁊ quet¬
s̾ui prestaret. Ioensoit dz si bone fi.
possori soluisu . si tamen accoes qͣs
aduersus eum bat: prestatẽ comi:¬
no pãratus sit. Ceutus d¬
i ⁊ me ⁊ ticum mutuam petuuniam
ro̾gaũis. ⁊ ego meum debitorem tibi
ꝓmittere iusieruntu stipulatius sis.¬
⁊ tum putares euinͣtitii tebitorem
ẽẽ. an michi obligeris. subsisto
suiõ millum negocium metumꝯ
timem. non qr pectumam tibi cre¬
potest. s qr pettuma mea adteꝑue¬
nit eam michi a te reddi bonum ⁊

Expanded text:
egotio quod is gessisset, inuicem me tecum acturum. et hoc uerum est: nam integram ex empto actionem habeat, uenditor autem condicere possit bonae fidei emptori. quod ad peculiares nummos attinet, si exstant, uindicare eos dominus potest, sed actione de peculio tenetur uenditori, ut pretium soluat: si consumpti sint, actio de peculio euaaliter domino serui uenditorem ex empto teneri, quam si ei pretium solidum etserui praestaret. idem dici debet, si bonae fidei possessori soluissem, si tamen actiones, quas aduersus eum habeam, praestare domino paratus sim. 32 Celsus me et Titium mutuam pecuniam rogaueris et ego meum debitorem tibi promittere iusserim, tu stipulatus sis, cum putares eum Titii debitorem esse, an mihi obligaris? subsisto, si quidem nullum negotium mecum timem, non quia pecuniam tibi crepotest: sed quia pecunia mea ad te peruenit, eam mihi a te reddi bonum et
Abbreviated transcription (Latin):
eccumam quam michi sũ ꝯdicõe debe¬
bas iussu meo ꝓmisisti tito lub ddicẽe
cum pendente ꝯbicõe in eo statu sit ob̃¬
ligacio tua gou̾sus me ⁊ tanquam
ẽ sub ꝯria ꝯͣdicone eam michi spospõ.¬
oisti. si pendente gdicõne petam: an
quin mea peccunia qm̃ ip̃e sñ ꝯdic̃ce
stipulatus sim ⁊ ⁊̃ si conoitõ inꝑsona
titii qui ex mea uoluntate eandemper

Expanded text:
Pecuniam, quam mihi sine condicione debebas, iussu meo promisisti Attio sub condicione: cum pendente condicione in eo statu sit obligatio tua aduersus me, tamquam sub contrariam condicionem eam mihi spopondisti, si pendente condicione petam, an quin mea pecunia, quam ipse sine condicione stipulatus sum, etiam si condicio in persona Attii, qui ex mea uoluntate eand
Abbreviated transcription (Latin):
spondit creditori futuro. inpotesta¬
te hebit ne accipiendo se ei obstͥngãt
nem petitus eet. ꝑutoh nos uneuti.
tus fuisi ͦ: ¶ Seruumtuum inpri¬
uens a fure bona fide emi. is expecu¬
lio quod adte pertinebat hominem.

Expanded text:
pondit creditori futuro, in potestate habet, ne accipiendo se ei obstringatnem petitus esset, puto hoc nos iure uti, tus fuisset. Seruum tuum imprudens a fure bona fide emi: is ex peculio, quod ad te pertinebat, hominem
Abbreviated transcription (Latin):
.÷.n. ac si niula stipilo intueniss. pẽ¬
dente autem tausa ꝯditionis: idem
petere non possum. qm̃tum incert̃.
sit an exeastipulacõne deberi pofsit.
tur stipuło non suspenditur. ⁊ siꝯ
dicõuera sit stipusacotenet. ꝙͣuis¬

Expanded text:
enim, ac si nulla stipulatio intervenisset: pendente autem causa condicionis idem petere non possum, quoniam, cum incertum sit, an ex ea stipulatione deberi possit, tur, stipulatio non suspenditur et, si condicio vera sit, stipulatio tenet, qu
Abbreviated transcription (Latin):
s puta quiemit uł qui rout̃ ice cuido¬
natum ÷. uix qui negõmeius gessit.
deorusumfrt̃m recinere. Caur.

Expanded text:
 puta qui emit vel qui conduxit vel cui donatus est vel qui negotium eius gerit. deor usum fructum retinere, Ga
Abbreviated transcription (Latin):
erit. ⁊ int̾im ꝓprietatem ab ħede acce¬
po. pendente au ꝯoitone eandema¬
lienau̾o: adiegatũ aoͣmitar ¶ Si
colono ulumfrcio fũ noi legauis u¬
sumfrt̃m uenoit᷑abit tcum ħeoe
tuo aget exconducto ⁊ ꝯsequeturũ
nz rĩcedes p̾stet ⁊ impensas quas ĩ
tuliuras fecerat: recipiat ¶Uni¬
usuffitus legetur: hactenus int̾¬
ẽẽ puto: ¶ Quod sͣiedes incense fu-¬
erint usuificus spalter edium le¬
gatus peti non potest: bonoͣꝵ aũ
usitfitulegato nreeususfitus peni
potest qm̃qui bonoꝵ suoꝵ usũ¬
obħtardius abit ut tardius ad iega¬
tũ ueniretir ħ quo p̾stabiturut al¬
bino placuit. ¶usuffitus s̃ui mͥ
legatus÷ is ꝙ cum eo uti fruidesisse.
lib̃ eẽ iussus ÷ deinde eggo ab ħede ex
eum libeꝵ fore sabin &: slamq u¬
eandem manereitaut mortis in¬
ce. aut captuis diminucõis inter¬
uentur. liber futurus eẽs. ffric̃¬

Expanded text:
erit et interim proprietatem ab herede accepero, pendente autem condicione eandem alienauero, ad legatum admittar. Si colono tuo usum fructum fundi legaueris, usum fructum uindicabit et cum herede tuo aget ex conducto et consequetur, ut neque mercedes praestet et impensas, quas in culturam fecerat, recipiat. Uniusus fructus legetur, hactenus interesse puto, quod, si aedes incensae fuerint, usus fructus specialiter aedium legatus peti non potest, bonorum autem usu fructu legato areae usus fructus peti poterit: quoniam qui bonorum sutardius adit, ut tardius ad legatum perueniretur, hoc quoque praestabitur, ut Sabino placuit. Usus fructus serui mihi legatus est isque, cum ego uti frui desissem, liber esse iussus est: deinde ego ab herede eum liberum fore Sabineandem manere, ita ut mortis meae aut capitis deminutionis interventu liber futurus esset. Afric
Abbreviated transcription (Latin):
milia mutata. ¶Ex nõuisa
legib ⁊ ħreditates ⁊ tutele płm̃
sic deferletur lit pͥsone natura¬
liter designẽtur. ut ecce deferunt
Abulant. ¶ Si libtate adempta
capitis dinicõsubsecuta sit.
nulli restõni adu̾sus suͣum locꝰ
obligatur ut cum eo accõ sit. S

Expanded text:
tati. ex novis autem legibus et hereditates et tutelae plerumque sic deferuntur, ut personae naturaliter designentur: ut ecce deferunt bulant. Si libertate adempta capitis deminutio subsecuta sit, nulli restitutioni adversus servum locus obligatur, ut cum eo actio sit: sed
Abbreviated transcription (Latin):
ue sit capite diminuti diminute ue
ent obligati naturalr. ¶ Cec̾m si
pꝰea imputare sͥ quis debebit cur q̃re¬
rit qͣntum ao uba hꝰ edc̃i ꝑtinet /s ĩ¬
rogatus sit nullus labor÷. nam ꝑ¬
inde obligauur ut filiusfa. ¶ Ne¬
mo delictis exiitiit: cmuis capi¬
te mimitus sit. ¶ Ei qui debatorẽ
suum arrogauit ñ resfituut ĩ e
um accõ postquam sui iuris fiat

Expanded text:
contractumue sit, capit‹e› deminuti deminutae ent obligati naturaliter: ceterum si postea, imputare quis sibi debebit cur contraxerit, quantum ad uerba huius edicti pertinet. sed inrogatus sit, nullus labor: nam perinde obligabitur ut filius familias.Nemo delictis exuitur, quamuis capite minutus sit.Ei, qui debitorem suum adrogauit, non restituitur actio in eum, postquam sui iuris fiat
Abbreviated transcription (Latin):
tñ si fũit ⁊̃ partus ususfrcus relic¬
tus an hãt meo usumfitm: ⁊ cũ
⁊ ususfrt̾us enis. fetus tamen petoꝵ
¶planesi gregis ł armenti ususfrꝰ¬
Sit legatus tñ debebit ex agnatis
gregem supplere .i. in loco capitũ

Expanded text:
sus fructus relictus, an habeat in eo usum fructum? et cum et usus fructus eius. Fetus tamen pecoruPlane si gregis uel armenti sit usus fructus legatus, debebit ex adgnatis gregem supplere, id est in locum capitu
Abbreviated transcription (Latin):
mandati si to ꝯcempnauo: famosũte
facro. ¶ illõ plane addenõ est ꝙ intfrd̃
⁊ heres suo nõie dampnatur ⁊ cc̃õ in¬
famis sit si in depõito ut mandatoma¬
le u̾satus sit nontñ intutelaut pro
socõ ħres suo nõie dampnari potest.
qi hic ħ̾res n intutelam n in socie

Expanded text:
mandati te si condemnauero, famosum mandati te si condemnauero, famosum facio. Illud plane addendum est, quod interdum et heres suo nomine damnatur et ideo infamis fit, si in deposito uel in mandato male uersatus sit: non tamen in tutela uel pro socio heres suo nomine damnari potest, quia heres neque in tutelam n
Abbreviated transcription (Latin):
urti accipe sũmanifestisit sũ ñ maĩ¬
non duminter famosos hẽtur. si aũ
omĩa temꝑa ꝓuocatdtus lapia sũt
retro infanmiꝰ est. qmuis si miusta
appellacõ eius sit iuisa. hodĩe notari
puto. non retro notatur. ¶ Siquis
alieno noie ꝯdempnatus fu̾it: ñ la¬
borat infamia. ⁊ ideo nec prõcura¬
tor meus ut defensor i tucor ł tu¬
nec ego. si abmico ꝑ ꝑcuratorẽ can
agͣitata ¶ pactusue inquroerit. pt̃¬
fic accipimus: si cũ precõ qñtocũq pc̃l
et. alioquin ⁊ qui precib impetrauit
ne secum ageretur: erit nõtatus. nec
erituerie ulla rõ: quod est inhumanũ ᷤ
¶qui iussu ꝑteris preciodato pc̃s est: ñ
notatur. ¶ S ⁊ siiureiurando delato
iurauit quis se ñ deliquisse: non erit
notaͣtus: Iam quodãmodo ĩnocẽꝑciã
suamiureiurando approbauit. ¶Ma¬
dati comdempnatus ũbis edc̃i notã¬
tur. ñ solum qui mandat̃ fuscepit: sec
ii quifidem qm̃ adusaruis secut᷑ ÷. ñ
pr̾at ut puta fideiussi prote ⁊ solui.

Expanded text:
urti' accipe si‹ue› manifesti siue nec manifnondum inter famosos habetur: si autem omnia tempora prouocationis lapsa sunt, retro infamis est: quamuis si iniusta appellatio eius uisa sit, hodie notari puto, non retro notatur. Si quis alieno nomine condemnatus fuerit, non laborat infamia: et ideo nec procurator meus uel defensor uel tutor uel cunec ego, si ab initio per procuratorem causa agitata est. 'Pactus‹ue›' inquit  accipimus, si cum pretio quantocumque pactus est: alioquin et qui precibus inpetrauit ‹n›e secum ageretur erit notatus nec erit ueniae ulla ratio, quod est inhumanum. Qui ‹iu›ssu praetoris pretio dato pactus est, non notatur. sed et si iureiurando delato iurauerit quis ‹se› non deliquisse, non erit notatus: nam quodammodo innocentiam suam iureiurando adprobauit. 'Mandati condemnatus': uerbis edict‹i› notatur non solum qui mandatum suscepit, sed et is, qui fidem, quam aduersarius secutus est, non praestat. ut puta fideiussi pro te et solui:
Abbreviated transcription (Latin):
sexusticii. magĩtatores. necquia cm
equis spargunt. cecera ꝙ eoꝵ mmiᷤᷤ¬
fia qui certaminib satris deseruiũt
dͥcam non fre celsus putat. qr mi¬
nist̾ui n apten ludritam exc̾cent.
Eit saneꝰ lotus iste a pͥntipe hodre¬
ñ pro modicto bñfõ datur. ¶ ai pre¬
torqui lenotiniũ fecĩt. lenotinum
facit. qui q̃stuaria mancipia hũit
S ⁊ qui in lib̾is hũc q̃stume xc̾cet:
in eadem tausa ẽ. sũ autem princi¬
pałr ħ negocium gerat. sũ altius
negociaconis accessione utatur: ut
puta si caupo fu̾it ut stabularius
busdam ꝓuinciis fit in baluens ad
officina. lenocinii penatenebitur
pomp̃ ⁊ eũ qui inserintute. pecculiar̃a
mancipia prostituta hũit notari¬
pꝰ. post libertatem ait. ¶ Calupniator
ita demum notatur sfu̾it causa

Expanded text:
eque agitatores nec qui aquam equis spargunt ceteraque eorum ministeria, qui certaminibus sacris deseruiunt, dicram non facere Celsus probat, quia ministerium, non artem ludicram exerceant. et sane locus iste hodie a principe non pro modico beneficio datur. Ait praetor: 'qui lenocinium fecerit'. lenocinium facit qui quaestuaria mancipia habuerit: sed et qui in liberis hunc quaestum exercet, in eadem causa est. siue autem principaliter hoc negotium gnegotiationis accessione utatur: ut puta si caupo fuit vel stabularius,busdam provinciis fit in balneis ad ‹i›a in officina, lenocinii poena tenebitur. Pomponius et eum, qui in seruitute peculiaria mancipia prostituta habuit, notari post libertatem ait. Calumniator ita demum notatur, si fuerit calumniae
Abbreviated transcription (Latin):
enis. ⁊ si quidem ex oꝑti eiꝰ. non uaͬ¬
lebit. qr nec locare operas eius poslu-¬
mus. s si ex remea: dmĩs g̃uura usu.¬
ariumstipulantem ł ꝑ traditõm
accipientem michi adguirere cũ hc̃
opera eius utatur. ¶ Si usus̾. aut
litus legetur: nͥ interest. nam frut¬
tui ⁊ usus inest. usu: frcus deest. et
fitus quidem sineusuẽe non pote
uius sñ usutĩtu potest. Deniq siͣtu

Expanded text:
eius. et si quidem ex operis eius, non ualebit, quoniam nec locare operas eius possumus: sed si ex re mea, dicimus seruum usuarium stipulantem uel per traditionem accipientem mihi adquirere, cum hac opera eius utar.Usus fructus an fructus legetur, nihil interest, nam fructui et usus inest, usui fructus deest: et fructus quidem sine usu esse non potest, usus sine fructu potest. denique si t
Abbreviated transcription (Latin):
s acco dãtur marsicia sarcinatͥr
aut textrir erit. autauqo arcificisi
uuigare exceat datur pretea accio¬
¶ Depositi quo ⁊ modati accomdan¬
riam accõmsi in pecuuari merce
sciente pre comino ue negotientur
dandam eẽ. ¶Longe magis nõn oũ¬
bitatur ⁊ simrem uersum÷ quod
ue inͣssu pris dinue ꝯtractusit-
Constat hedem din id quoz deduce
debere cro suus cuiꝰ nõie cũ eo de
peculio ageretur anaditam hedita¬
tem ex bonis bereditarus amouissz.¬

Expanded text:
o actio datur: maxime si qua sarcinatrix aut textrix erit aut aliquod artificium vulgare exerceat, datur propter eam actio. depositi quoque et commodati actionem danriam actionem, si peculiari merce sciente patre dominove negotientur, dandam esse. longe magis non dubitatur, et si in rem versum est, quod iussu patris dominive contractum sit. Constat heredem domini id quoque deducere debere, quod servus, cuius nomine cum eo de peculio ageretur, ante aditam hereditatem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯ uestiment̃ pecuuiee incip quod
ppetuo utiuellet. eoc noie ei traoi¬
deret ne quis aliꝰ uteretur eo: roq
ab eo eius usus gr̃a custodiretur S
ciuod uestimentum s̃uo dñi ita
dedit ute rroum ut non semper s
ad certuuium temꝑib certu eo
uteretur inuti cũu sequeretur eũ
łsrbi cenãti ministrauit rouestime-¬

Expanded text:
 uestimentum peculii esse incipit, quod perpetuo uti uellet eoque nomine ei traderet, en quis alius eo uteretur idque ab eo eius usus gratia custodiretur. sed quod uestimentum seruo dominus ita dedit utendum, ut non semper, sed ad certum usum certis temporibus eo uteretur, ueluti cum sequeretur eum siue cenanti ministrauit