comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sancti magis magisq signacrebees¬
cerent et multiplicarentur in dies
non precetenndum quidnam ipse
interhec animi gereret cum a xp̃o
humilitatem cordis et mansuetu¬
dinem didicisset. Dispucans enim
secum in cogitacionibus suis et ex
habundancia cordis loqutus: do¬
mesticis sibi teligiosis quibusdam
fratribus aiebat. Ptiimum miror
quidnam aibi miracula uelint: aut
quid uisum sit deo talia actitare perꝰ
tatem. Nil michi uideor in sacris pa¬
ginis suꝑ hoc gen̾e legisse signoꝵ.
Iiciuidem fcã sunt aliquando signa:
ꝑ fanctos homines et ꝑfectos facta
funt et ꝑ fictos. Ego michi nec ꝑfecti¬
onis conscius sum: nec fictionis. Icio
enim sanctorum michi non suppe¬
tere merita qiue miraculis illustten¬
tur: confido autem nec ad corum
sortem me ꝑtinere. qui uirtutes mł¬
tas in noniine domini operantur
et a domino ignorantur. Hec et bu
tunum sibimet uisus exitum repe¬
tisse. scio inguit huiusmodi signa
non ad sanctitatem unius set ad mł¬

Expanded text:
sancti magis magisque signa crebrescerent, et multiplicarentur in dies, non praetereundum quidnam ipse inter haec animi gereret, qui a Christo humilitatem cordis et mansuetudinem didicisset. Disputans enim secum in cogitationibus suis, et ex abundantia cordis locutus, domesticis sibi religiosis quibusdam fratribus aiebat: « Plurimum miror, quidnam sibi haec miracula velint, aut quid visum sit Deo talia actitare per talem. Nil mihi videor in sacris paginis super hoc genere legisse signorum. Siquidem facta sunt aliquando signa per sanctos homines et perfectos; facta sunt et per fictos. Ego mihi nec perfectionis conscius sum, nec fictionis. Scio enim sanctorum mihi non suppetere merita, quae miraculis illustrentur: confido autem nec ad eorum sortem me pertinere, qui virtutes multas in nomine Domini operantur, et a Domino ignorantur. » Haec et tunum sibimet visus exitum reperisse: « Scio, inquit, hujusmodi signa non ad sanctitatem unius, sed ad mul
Abbreviated transcription (Latin):
eminimus et meminisse de¬
lectabile est qualiter ad ꝯmẽ¬
dandum miseris unicum pattocini¬
um tuum odomina cuidam seruo
tuo agenti mextremis reuelasti me¬
morabile nomen tuum. Apparens
autem ei cum eẽt in angustiis et
requirens utrum te cognosceret cũ
ille domina tremens minime respon¬
deret: tu ei ꝓ benignitate tua auam
blande qͣm familianiter domina
dixisti. Ego sum mater misericordie.
Apud qiuam ergo miseri apud quam
desolati rectins ingenuscimus deplo¬
rantes mala totius calamitatis et mi¬
setie nostre qmͣ apud ueram et du¬
bitatam matrem miseticoidie᷑ Mat̃
incorrupta mater misencordie mat̃
pietatis et indulgencie.¬

Expanded text:
emini et meminisse delectabile est, qualiter ad commendandum miseris unicum patrocinium tuum, cuidam tuo servo agenti in extremis revelasti memorabile nomen tuum. Apparens enim ei, cum esset in angustiis, et requirens utrum te agnosceret, cum ille, minime, domina, tremens responderet, tu ei pro benignitate tua quam blande, quam familiariter tu, domina, dixisti: Ego sum misericordiae mater. Apud quem ergo miseri, apud quem desolati rectius ingemiscimus deplorantes mala totius calamitatis et miseriae nostrae, quam apud te veram et indubitatam matrem misericordiae? Mateincorrupta, mater misericordiae, mater pietatis et indulgenti
Abbreviated transcription (Latin):
ni bernardus clareuallensis ceno¬
filiorum manus obdormiuit in
domino. Iepulcus est autem .xuͦ.
altare beate uirguis matris dñi
cuius fuerat deuoculinus minister.
Set pectori eius ipso intumulo capsula
supposita est: in qua beati thadei apłł
teliquie continebantur. quos eodem
anno ab rerosolimis sibi missas. suo
iusserat corpori supponi: eo utiq fidei
et deuocionis inturaunt eidem apło
uedie commnunis resurrectionis ad¬
hereret cum resiscicatus. Facta sunt
hec codem annoquo beatus papa ter¬
cius cugenius eipstem patis insancta
conuersacione flius ab hac̾ luce nu-¬
grauit ao dompum: cuius merita
in ipsa cui insigiter prefuit urde mi¬
raculis pluribu illustraca chorustãt
successore eius anstasio romane ecc̃e
p̾sidente : regnatibus autem in to¬
manorum imppio federico illustri.
in francorum ino piissimo tege
iudouico filio inquici. principatum¬

Expanded text:
ni Bernardus, Clarae-Vallensis coenoni Bernardus, Clarae-Vallensis coenofiliorum manus obdormivit in Domino. Sepultus est autem undecialtare beatae Virginis matris, cujus fuerat devotissimus ipse minister. Sed et pectori ejus ipso in tumulo capsula superposita est, in qua beati Thaddaei apostoli reliquiae continebantur: quas eodem anno ab Jerosolymis sibi missas suo jusserat corpori superponi, eo utique fidei et devotionis intuitu, ut eidem apostolo in die communis resurrectionis adhaereret conresuscitatus. 89. Facta sunt haec eodem anno, quo beatus papa tertius Eugenius, ejusdem Patris in sancta conversatione filius, ab hac luce migravit ad Dominum: cujus merita in ipsa, cui insigniter praefuit, Urbe miraculis plurimis illustrata coruscant, successore ejus Anastasio Romanae Ecclesiae praesidente, regnantibus autem in Romanorum imperio Frederico Illustri, in Francorum regno piissimo rege Ludovico filio Ludovici, principatum
Abbreviated transcription (Latin):
animos traheret sepeliret affectus.
Etescebat supra modum tuens undi
populorum multitudo et intolle¬
rabilis.iam fiebat impetus concur¬
rencium. at desiderabiles sancti g¬
nencium pedes. osculancium ma-¬
nus : applicancium panes. baltheos.
anulos. ninimos. et alia seruanda
sibi ꝓ benedictione uariis necessita¬
tibus ꝓfutura. Maxime tamen pa¬
rati in diem t̾cium ꝑ loca ꝓxima
prestolabantur reponendi sacri eiꝰ
tantus circa meridiem ppb fuerat
congregatus et canto pietatiso
zelo stipati. undiq sacrum corpꝰ
obsederant: ut nulla pene ep̃is a¬
stantibus reuerencia. nulla frĩdus
haberetur. Unde ueriti ne quid si¬
mile aut forte grauius accideret
die tercia. p̾occupantes horam: et
mane diuina ex more sacrificia
consuummantes sicut biduum iam
un celebracione missarum et iugi
fecerant psalmodia purissimum
illuo balsamum suo nasculo com¬
misere: in lapide reponentes lapi¬
dem preciosum. optimam marga¬
onsummatis ergo felicit̾

Expanded text:
animos traheret, sepeliret affectus. animos traheret, sepeliret affectus. Crescebat supra modum ruens undique populorum multitudo, et intolerabilis jam fiebat impetus concurrentium, ac desiderabiles Sancti tenentium pedes, osculantium manus, applicantium panes, baltheos, annulos, nummos, et alia quaeque servanda sibi pro benedictione et variis necessitatibus profutura. Maxime tamen parati in diem tertium, per loca proxima praestolabantur reponendi sacri corptantus circa meridiem populus fuerat congregatus, et tanto pietatis zelo stipati undique sacrum corpus obsederat, ut nulla pene episcopis astantibus reverentia, nulla fratribus haberetur. Unde veriti ne quid simile, aut forte gravius accideret die tertia, praeoccupantes horam, et mane divina ex more sacrificia consummantes, sicut et biduum jam in celebratione Missarum et jugi fecerant psalmodia, purissimum illud balsamum suo vasculo commisere, in lapide reponentes lapidem pretiosum, optimam margaonsummatis ergo feliciter
Abbreviated transcription (Latin):
est albati suo et fratiibus: prẽm
sanctum exhac nita mnigrasse di¬
cebat. Et notantes diem ac diligen¬
cius inquirentes ut audierant in-¬
uenerunt.
um itaq fidelis minister et
sacerdos altissimi fidelicer in¬
greditur in locum tabernaculi ad¬
mirabilis ad altare dei sacram ei et
acceptadilem hostiam sui sp̃c obła¬
turus: corpus eciam rite paratum
et ornatum insacerdotalibus in¬
dumentis oratorio beate dei geni¬
tricis infertur. Piurima cuioq
nobilium et innobilium de uicinis
quibusq locis gemebunda ꝓtiñ
turba comuienit: uallem totam et
ululatus multus implebat. Ama¬
tius tamen ꝓforibus monasterii
lamentabatur. sexus miscrabilior
mulierum quod accedentibus ad be¬
ata uestigia uiris: monastici disci¬
plina ordinis in exorabilicer eis ne¬
garet ingressum. Biduo autem
mansit in medio gregis pastor extĩ¬
ctus dum pristina illa dulcissimi
gr̃ã uultus. nil minorata set acta
magis omnium nise figeret ocłos:

Expanded text:
est abbati suo et fratribus, Patrem est abbati suo et fratribus, Patrem sanctum ex hac vita migrasse dicebat. Et notantes diem, ac diligentius inquirentes, ut audierant, invenerunt. 87. Dum itaque fidelis Minister et Sacerdos Altissimi feliciter ingreditur in locum tabernaculi admirabilis ad altare Dei, sacram ei et acceptabilem hostiam sui spiritus oblaturus; corpus etiam rite paratum et ornatum sacerdotalibus indumentis, oratorio beatae Dei Genitricis infertur. Plurima quoque nobilium et ignobilium de vicinis quibusque locis gemebunda protinus turba convenit, et vallem totam ploratus et ululatus multus implebat. Amarius tamen prae foribus monasterii lamentabatur sexus miserabilior mulierum, quod accedentibus ad beata vestigia viris, monastici disciplina Ordinis inexorabiliter eis negaret ingressum. Biduo autem mansit in medio gregis Pastor exstinctus, dum pristina dulcissimi gratia vultus 1274 nil minorata, sed aucta magis, omnium in se figeret oculos,
Abbreviated transcription (Latin):
effectum ꝓmissionis deuotissimus
ille guillerinus expectans ipsa noc¬
te quaex hac uita discessit in mo¬
nasterio grandis silue apparentẽ
sibi uideremerut et dicentem. Fra¬
ter guillerme. Et ille. Ecçe ego dñe.¬
Ueni inauit mecum. Quo inderto¬
gante quo irent: ueni mecum
cum ꝑuenissent: dixit ad eum. bũ
manebis hic: ego autem ascendã
ad montem. Interrogatus qua de
causa uellet ascendere: discere uolo
inquit Miratus ille. qnd ait uis
discete paterr quem nulli dominũ
insciencia credimus esse scd̃m.
Ad quem sanctus. Nulla ait hic sai¬
encia nulla ueri cognicio: sursum
sciencie plenitudo. sursum est uera
noticia ueritatis Et in hoc uerbo
dimittens eum: in montem altissi¬
mum abiit coram illo. Cumq in¬
tueretur ciuntem illum exꝑge¬
factus est. et occurric ꝓtinus uer¬
dum illud quod adiohannem in
aposcal ipsi olim de celo sonuit be¬
ati mortui qui in donimo mori¬
untur. Ut autem mane toqutus

Expanded text:
effectum promissionis devotissimus effectum promissionis devotissimus ille Guillelmus expectans, ipsa nocte cum ex hac vita decessit, in monasterio Grandis-Silvae apparentem sibi videre meruit, et dicentem: « Frater Guillelme. » Et ille: « Ecce ego, domine.--Veni, inquit, mecum. » Quo interrogante quo irent: « Veni mecum, cum pervenissent, dixit ad eum: « Tu manebis hic; ego autem ascendam ad montem. » Interrogatus qua de causa vellet ascendere: « Discere volo, » inquit. Miratus ille: « Quid, ait, vis discere, pater, quem nulli hodie in scientia credimus esse secundum? » Ad quem Sanctus: « Nulla, ait, hic scientia, nulla veri cognitio; sursum scientiae plenitudo, sursum est vera notitia veritatis. » et in hoc verbo dimittens eum, in montem altissimum subiit coram illo. Cumque intueretur euntem illum, expergefactus est: et occurrit protinus ei verbum illud, quod ad Joannem in Apocalypsi de coelo sonuit: Beati mortui qui in Domino moriuntur . Ut autem mane locutus
Abbreviated transcription (Latin):
seic leuabant excelsa suorum pri¬
uilegia metitorum. qiuam sic pia
filiorum ꝓseciuebantur uoca: sic
quoq suꝑiorum desideria sacra tra¬
hebant felix transitꝰ delabore ad¬
reftigerium. de expedacione ad u̾¬
mium : deagone ad brauium. de
morte ad uitam. de fide ad notici¬
am: de ꝑegrinacione ad patriam.
de mundo ad patrem. De quo tnͣs
situ eius multa andiuimus appa¬
ruisse quam multis: et quidem
non indigna telatu. set difficile
nimis singula uestigare: et sctib̾e
omnia nmis iongam
num tamen ponimꝰ quod tã
uerum quam manifestum
is cui contigit frater guillermus
de monte pessulano ante obitum
suum patri suo spũali reserando
et accestando effecit. It uir magni¬
ficus olim insło set magnisicen¬
cior in seculi fuga. incenodio gnͣ¬
dis sine monachut ractus patrem
sanctum alictuando deuotissime
uisitanit: redditurus autem ia¬
crimabilicer ciuerebatur. quod
non esset eum ultra uisurus. Eui
uir dei ne timeas ait. Adhuc siue
dubio me uidedis. Huius ergo ef¬

Expanded text:
sic levabant excelsa suorum privilegia meritorum; quam sic pia filiorum prosequebantur vota, sic quoque superiorum desideria sacra trahebantrefrigerium, de exspectatione ad praemium, de agone ad bravium, de morte ad vitam, de fide ad notitiam, de peregrinatione ad patriam, de mundo ad Patrem! De quo etiam transitu ejus multa novimus apparuisse quam multis, et qunon indigna relatu; sed difficile nimis singula vestigare, et scribere omnia nimis longum. Unum tamen ponimus, quod tam verum quam manifestum is cui hoc contigit, frater Guillelmus de Monte-Pessulano, ante obitum suum patri suo spirituali reserando et attestando effecit. Is vir magnificus olim in saeculo, sed magnificentior in saeculi fuga, in coenobio Grandis-Silvae monachus factus, Patrem sanctum aliquando devotissime visitavit. Rediturus autem lacrymabiliter querebatur, quod non esset eum ultra visurus. Cui Vir Dei: « Ne timeas, ait, adhuc sine dubio me videbis. » Hujus ergo
Abbreviated transcription (Latin):
ane ante qm idem famulus dei
acolosa rediret: mulcorum
animos et precipue regis iudouici
iuĩoris ꝓmouit orientalis ecclesiẽ
audita necessitas. Propter quod ser¬
uus xp̃i apeefato rege semel et it̾um
expetitus. noc sic acciuieuit uolun¬
tati et peticioni eius: donec ipsius
tandem summi pentificis gn̾alem
epłam iussus est ab eo exponere ꝓpłis
atq peicipibus. Gnius tenoꝵ cłe
fint ut in penitenciam et remissio¬
nem peccatorum iter arriꝑent: aut
libaturi fratres aut suas ꝓ illis posi¬
turi ammas. nec tacendum quod
albatem. quidam minus intelligẽ¬
tes scandalizati fuerunt: quod tri¬
stior sequetetur affectus. Quod tam̃
u̾dum certum est ut p̃diximus ab
eo quidem micium non sumpsisse.

Expanded text:
ane antequam idem Dei famulus a Tolosa rediret, multorum animos, et praecipue regis Ludovici Junioris, permovit Orientalis Ecclesiae audita necessitas . Propter quod servus Christi a praefato rege semel et iterum expetitur: nec sic acquievit voluntati et petitioni ejus, donec ipsius tandem summi Pontificis generalem epistolam jussus est ab eo exponere populis atque principibus. Cujus tenor epistolae fuit, ut in poenitentiam et remissionem peccatorum iter arriperent, aut liberaturi fratres, aut suas pro illis animas posituri. Nec tacendum quod enerabilem Abbatem quidam minus intelligentes scandalizati fuerunt, quod tristior sequeretur effectus. Quod tamen verbum certum est, ut praediximus, ab eo quidem initium non sumpsisse.
Abbreviated transcription (Latin):
tus uelut quodam sole resplendu¬
it: ab sente caliginosus et quodã¬
modo mutus apparut. Huius de¬
niq medicinalis mams et lingͣ.
morbos utraq curabat: illa corpo¬
tum ista morum. Hec interim de
moribus sancti patris. lioet ex parce
sub preuitate ꝑstricta sufficiant.

Expanded text:
tus, velut quodam sole resplendutus, velut quodam sole resplenduit, absente caliginosus et quodammodo mutus apparuit. Hujus denique medicinalis manus et lingua morbos utraque curabat: illa, corporum; ista, morum. Haec interim de moribus sancti Patris, licet ex parte, sub brevitate perstricta sufficiant.
Abbreviated transcription (Latin):
sanctum. quid honestum. quid
pudicum. quid amabile. quid
bone fame. quid urtutis. quid
laudabilis discipline: suis ortum
in qualibet regione diedus non
laborauit eius auctoritas: non
fouit caritas. diligencia nou peo¬
mouit:. Quid ante ꝓmotum dila¬
tari amplius non obtauit. crd
forte collapsum non totis ꝓ loco
et tempore uiribus egit ut repara¬
retur: Quid ad sacrum in eis
pectore habitantis templum di¬
uinitatis de quacumq tribulaci¬
one fideliter clamacurus accessit
et in efficaciter laborauit Mestus
ab eo solacium. afflictus auxcilium.
consilium auxius. eger temediũ.
pauper subsidium. reportabat. Ita
se se omnium fecerat seruum Acsi
toti genitus orbi: ita tamen lber
ex omnibus consciencie sue curam
gerens tanquam soli deditus cure
et custodie cordis sur so presente
omnis sanctitas exultabat. omnis
crub escebat impietas: icta illud.
Uidebunt recti et letabuntur: et
omnus iniquitas opilabit os suum.
ło presente celebris quisq connen¬

Expanded text:
sanctum, quid honestum, quid sanctum, quid honestum, quid pudicum, quid amabile, quid bonae famae, quid virtutis, aut laudabilis disciplinae, suis ortum in qualibet regione diebus non roboravit ejus auctoritas, non fovit charitas, diligentia non promovit? Quid ante promotum dilatari amplius non optavit? quid forte collapsum non totis pro loco et tempore viribus egit, ut repararetur? Quis ad sacrum in ejus pectore habitantis templum divinitatis de quacunque tribulatione fideliter clamaturus accessit, et inefficaciter laboravit? Moestus ab eo solatium, afflictus auxilium, consilium anxius, aeger remedium, pauper subsidium reportabat. Ita sese omnium fecerat servum, ac si toti genitus orbi: ita tamen liber ex omnibus conscientiae suae curam gerens, tanquam soli deditus curae et custodiae cordis sui. Eo praesente omnis sanctitas exsultabat, omnis erubescebat impietas, juxta illud: Videbunt recti, et laetabuntur, et omnis iniquitas oppilabit os suum . Eo praesente celebris quisque conven
Abbreviated transcription (Latin):
contra suorum uel aliorum incia
zelus legatur eis ciuem apologeti¬
cum uocat. Si iugil ingelo cordis
et circunspecta discrecio de peecep¬
to et dispensacione disferens audi¬
atur. Quam uero fidelis cinuslibet
pie conuersacionis commendator
sinerit et adiutor: exortatorius ad
milites templi declamabat. Qnam
non ingratus gracie dei: ex hiis
liquet que de gr̃a et libero arbi-¬
trio sam fideliter quam subtiliter
disputauit. Quam libet in uoce
quam disertus et in rerim supe
cuples: in diis que ad papam euge¬
nium. de consis  ꝯnem sgͥpat
diligens considtꝵ agnoscet. Qmͣ
deuotissimus predicator aliene sanc
odificator inagnificus innotescit.
In cpłis ciuas ad diuerias ꝑsonas
ac negocia oiuersa distauit. piu¬
dens lector aduertet quo fernore
isp̃c iusticiam omnẽ dilexerit: et¬
omnem ecue oderit iniusticiam.
idelis et enim
seriuis xp̃i non querebat ad
suum: quidquid tamen erat xp̃i
sic curabat ut sinim. Quid ueto

Expanded text:
contra suorum vel afiorum vitia contra suorum vel afiorum vitia zelus; legatur is, quem Apologeticum vocat. Si vigil in zelo cordis, et circumspecta discretio, de Praecepto et dispensatione disserens audiatur. Quam vero fidelis cujuslibet piae conversationis commendator fuerit et adjutor, exhortatorius ad Milites Templi Sermo declarat. Quam non ingratus gratiae Dei, ex his liquet quae de Gratia et Libero Arbitrio tam fideliter, quam subtiliter disputavit. Quam liber in voce, quam disertus et in rerum supercuples; in his quae ad papam Eugenium de Consideratione scripsit, diligens considerator agnoscet. Quam devotissimus praedicator alienae sancaedificator magnificus innotescit. In Epistolis, quas ad diversas personas ob negotia diversa dictavit, prudens lector advertet, quo fervore spiritus justitiam omnem dilexerit, etomnem aeque oderit injustitiam. Fidelis etenim servus Christi non quaerebat aliquid suum; quidquid tamen erat Christi, sic curabat ut suum. Quid vero
Abbreviated transcription (Latin):
t ipsis autem non nulli et de
quibus id minus uidebatur
posse sꝑari ampliore deuocione eius
postmodum uel obsequiis deser¬
uierunt. uel eciam adhesere uesti¬
gui. Erga omniun quoq hominũ
ipeciale commodum: incomodũ¬
ne amplius afficiebatur. et sumini
ei desiderium. suminum gaudiũ
etat animarum fructus et comuer¬
lio peccatorum. et corporeas tamen
necessitates pussimo miserabatur
affectu. Nec solum corporum. sec
eciam morum infirmitates: inca¬
titate pacientissime supportabat.
Nam corum qui in huiusmod̾i labora¬
bant se maxime ꝓfitebantur ab¬
batem calanium cassacum non cõ¬
terentem. et lignum fumigans
non extinguentem. Geterum si cis
nosie desiderat quam sollicitus ab
micio sui impius diiudicator et
scrutator extiterit: primum opꝰ
illius de gradibus humilitatis in¬
spiciat. Inde si queritur pie men¬
tis religiosa deuocio: transeundũ
ad omelias in laudibus uirginis¬
et matris: et ad illum quem de di¬
ligendo deo edidit librum. Si feruẽs

Expanded text:
 ipsis autem nonnulli, et de quibus minus id videbatur posse sperari, ampliori devotione ejus postmodum vel obsequiis deservierunt, vel etiam adhaesere vestigiis. Erga omnium quoque hominum spirituale commodum incommodumve amplius afficiebatur; et summum ei desiderium, summum gaudium erat, animarum fructus et conversio peccatorum. Et corporeas tamen necessitates piissimo miserabatur affectu. Non solum corporum, sed etiam morum infirmitates in charitate patientissime supportabat. Nam eorum qui in hujusmodi laborabant, se maxime profitebatur abbatem, calamum quassatum non conterens, et linum fumigans non exstinguens. 70. Caeterum si quis nosse desiderat, quam sollicitus ab initio sui ipsius dijudicator et scrutator exstiterit, primum opus illius de Gradibus humilitatis inspiciat. Inde si quaeritur piae mentis religiosa devotio, transeundum ad Homilias in Laudibus Virginis matris, et ad illum quem de Diligendo Deo edidit librum. Si fervens
Abbreviated transcription (Latin):
ad conuersionem set ad ꝑfectionẽ.
Quantas ex eis ꝑ totum xp̃ianũ
orbem constituit domos seu ciui¬
tates refugii. Quicumq enim
pectauerunt ad mortem et et̾ne
mortis rei uidicandi fuerant. te¬
miniscentur et conuertuntur
ad dominum. et confugnint ad
eos et sauantur meis. Set et que
bona innimetis hominibus siga¬
latim prestitit ꝓ cansa. pro ꝑsona.
ꝓ loco pro tempore . ꝓ quis enume¬
ret. Uita uers eiu̾s que omnib
ꝓponebatur imictanda stugalis
continencie exemplo carere non
debuit. In quo seruus dei et si nimi¬
ctate forsitan excessit: piis certe
mentibus non de nimietate set de
feruore exemplum reliquit.

Expanded text:
ad conversionem, sed ad perfectionem! ad conversionem, sed ad perfectionem! Quantas ex eis per totum christianum orbem constituit domos, ceu civitates refugii! Quicunque enim peccaverunt ad mortem, et aeternae mortis rei judicandi fuerant, reminiscuntur, et convertuntur ad Dominum, et fugiunt ad eas, et salvantur in eis. Sed et quae bona innumeris hominibus singillatim praestitit, pro causa, pro persona, pro loco, pro tempore, quis enumeret? Vita vero ejus, quae omnibus proponebatur imitanda, frugalis continentiae exemplo carere non debuit. In quo Servus Dei etsi nimietate forsitan excessit, piis certe mentibus non de nimietate, sed de fervore exemplum reliquit.
Abbreviated transcription (Latin):
simpliciter ac setiatim hbẽ ciꝰ
ac sepius legebat. nec ullis magis
quam uerdis eas intelligere se
dicebat et quicquio in eis oiui¬
ne sibi clucebat ueritatis aut
uirtutis in prime sibi originis
fonte magis quam indecurren¬
tibus exposicionum tiuis sapere
testadatair. Ianctos tamen et or¬
todoxos carum expositores humili¬
ter legens. nequaquam sensibus
corum suos sensus equabat. sec
subiciedat formandos et uestigiis
eorum fideliter inherens sepe de
fonte unde illi hauserant et ipse
infirma hominis illius tot tanta¬
q confundere forcia mundi huius.
Quid enim aliquando pro infirmi¬
tate qualibet eius temansit im¬
ꝑfectum: quod ꝑ eum secundũ
datam grãm sibi. fieri oporteret
Quis nostra etate quantum uis
todusti corporis et accurate ualicu¬
dinis. tanta aliquando fecił. qnͣ¬
ta iste maribundus et languidus
ad honorem dei et sancte ecclesie
utilicatem᷑ Oquantum postea
numerum hominum uerbo et
exemplo traxit de seculo non solũ

Expanded text:
simpliciter ac seriatim libentius ac saepius legebat; nec ullis magis quam ipsarum verbis eas intelligere se dicebat, et quidquid in eis divinae sibi elucebat veritatis aut virtutis, in primae sibi originis fonte magis, quam in decurrentibus expositionum rivis sapere testabatur. Sanctos tamen et orthodoxos earum expositores humiliter legens, nequaquam sensibus eorum suos sensus aequabat, sed subjiciebat formandos: et vestigiis eorum fideliter inhaerens, saepe de fonte, unde illi hauserant. et ipse infirma hominis illius, tot tantaque confundere fortia mundi hujus. Quid enim aliquando pro infirmitate qualibet ejus remansit imperfectum, quod per eum secundum datam sibi gratiam fieri oporteret? Quis nostra aetate, quantumvis robusti corporis et accuratae valetudinis, tanta aliquando fecit, quanta iste moribundus et languidus, ad honorem Dei et sanctae Ecclesiae utilitatem? O quantum postea numerum hominum verbo et exemplo traxit de saeculo, non solum
Abbreviated transcription (Latin):
Tollite portas pͥncipes uestras. et eleuami¬
ni porte eternales: et introĩbit tex głie.
Respondentibus q. quis est iste tex gfie: secm̃¬
ti tesponsione firmatum est. dominus ip̃e
est rex glorie. Het dauid ꝓphetabat: qui
ait. sidorent eum omnes angeli eius.
Hec idem insiuat: cum dicit. Laudate
eum omnes angeli eius. Hec ysaias inft
cum cherubin. et seraphin in huius lau¬
dis exultacione commotos indesmenter
petitum sanctum de inseparabili trii¬
tate unum deum sabaoth esse demon
straret. Nec iohannes astruit: cum aui¬
malia celi enarrat requiem non habere
uoces angelorum multorum in circuitu
throni et animalium. et semorum. et erat
numerus corum milia mllium dicenciũ
uoce magna. Dignus est agnus qui occi¬
sus est acciꝑe uirtutem et diuinitatem ⁊
sapienciam et honorem et fortitudinem ⁊¬
centes audiui sedenti in throno et agno:
benedictio et honor et gloria et potestas in
secula seculorum amen.

Expanded text:
Tollite portas principes vestras, et elevamiTollite portas principes vestras, et elevamini portae aeternales, et introibit Rex gloriae . Respondentibusque: Quis est iste rex gloriae? sequenti responsione firmatum est: Dominus virtutum ipse est rex gloriae. Haec David prophetabat, qui ait: Adorate eum, omnes angeli ejus . Hoc idem insinuat cum dicit: Laudate eum, omnes angeli ejus . Haec Isaias infert, cum cherubim et seraphim sese in hujus laudis exsultatione commotos indesinenter petitum nomen inseparabilis Trinitatis ustraret. Haec Joannes astruit, cum animalia coeli narrat requiem non habere vocem angelorum multorum in circuitu throni, et animalium, et seniorum; et erat numerus eorum millia millium, dicentium voce magna: Dignus est agnus qui occisus est, accipere virtutem, et divinitatem, et sapientiam, et dicentes: Sedenti in throno et agno benedictio et honor et gloria et potestas in saecula saeculorum.
Abbreviated transcription (Latin):
sins ista didici et sp̃u sanc̾to docente cog¬
noui. Hec de celo uenerunt: quia obti
ma dona finit. Hec apatre luminum
descendunt qr ueritatis meis transmu¬
tacio non est. Ista n. in terris tecum no¬
ui: que ipse nosti mecum in celis. Ista
ego inperegrinacionis mee loco didici:
qine tu in tue beatitudinis eternitate
iam nosti. Ista ego in fidei ueritate per¬
cepi que tu in tue uisionis plenitudi¬
ne cognouisti: q hec tu michi de celo
ueniens indicasti: dum officia seruitutis¬
agis agis in enunciacionise assumende
humanitatis. Hec attestati sunt angeli:
dum natiuitatem hominis huius celestib
ꝓsequti sunt hymnis clamantes gloria
in excelsis deo. et interra pax hominibus
bone uluoluntatis. Hec demonstrauerũt
angeli: qui deuicta hostis temptacione
accesserunt et ministrabant ei. Hec ostẽ¬
derunt angẽli: cum administrantes no¬
uum hominem sedem conscendere deita¬
tis: uocibus sibi imperabant alternis.

Expanded text:
sius, ista didici; Spiritu sancto haec docente cogsius, ista didici; Spiritu sancto haec docente cognovi. Haec de coelo venerunt, quia dona optima sunt. Haec a Patre luminum descenderunt, quia veritatis in eis transmutatio non est . Ista enim in terris tecum novi, quae ipse nosti mecum in coelis. Ista ego in peregrinationis meae loco didici, quae tu in tuae beatitudinis aeternitate jam nosti. Ista ego in fidei meae veritate percepi, quae tu in tuae visionis plenitudine cognovisti. Quia haec tu mihi de coelo veniens indicasti, dum officia servitutis agis in enuntiatione assumendae humanitatis. Haec attestati sunt angeli, dum nativitatem hominis hujus coelestibus assecuti sunt hymnis, clamantes: Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis . Haec demonstrarunt angeli, qui devicta hostis tentatione accesserunt, et ministrabant ei . Haec ostenderunt angeli, cum admirantes novum hominem sedem conscendere Deitatis, vocibus sese impetebant alternis:
Abbreviated transcription (Latin):
sione nocauit: quia ex illius corporis san¬
guine me tedemit quem tu in sede patris
sortis mee est ut post casum meum repa¬
rer in assumpcione corporis domini mer
Pais sortis tue est ut semper cum domino
nostro esses: pars iortis ince est ut alicrã
possim cum deo meo esse. Pars sortis tue
est ut numqm decidas anature tue be¬
atitudine. pars sortis mee est ut reparer
Aliqndo indignitatem nature mee. Pars
sortis tue est adorare naturam mcam in
deo meo pars sortis mce saluan per hoc
quod natura mea assumpta : in deo meo.
celesti intelligencia plena manebunt: qr
plena consistunt. Non enim mea funt
non ex me sunt: non ex natura mea
sunt. non ex condicione mea sunt: non
ecmerito meo sunt. egoenim cinis sum.
ego terra ego corrupcio. ego putredo. ego
set non euadende consors mortalitatis.
Hec apatre qui in cẽlis est teuelata sunt
michi. ⁊ atilio cus qui est sapiencia ip¬

Expanded text:
sione notavit, quia ex illius corporis sansione notavit, quia ex illius corporis sanguine me redemit, quem tu in sede Patris sortis meae est, ut post casum meum reparer in assumptione corporis Dei mei. Pars sortis est tuae, ut semper cum Deo meo esses; pars sortis est meae, ut aliquando possem cum Deo meo esse. Pars sortis est tuae, ut nunquam decidas a naturae tuae beatitudine; pars sortis est meae, ut reparer aliquando in dignitate naturae meae. Pars sortis est tuae, adorare naturam meam in Deo meo; pars sortis est meae, salvari per hoc, quod natura mea assumpta est in Deo meooelesti intelligentia tam plena manebunt, quam plena consistunt. Non enim mea sunt, non ex me sunt, non ex natura mea sunt, non ex conditione mea sunt, non ex merito meo sunt. Ego enim cinis sum, ego terra, ego corruptio, ego putredo, ego sed non evadendae consors mortalis haereHaec autem a Patre, qui in coelis est, revelata sunt mihi; a Filio ejus, qui est sapientia ip
Abbreviated transcription (Latin):
esse deberet: quidciuid futurum esset nos¬
se dederat tibi. Ipse te sue diuinitatis
sciencia perlustranit: quisue humani¬
tatis nuncium fecit. Ipse tenunciare in
serui forma se nasciturum miserat: quẽ
głia tua in unitate paterne ueritatis
adorãbat. Ipse te palam referre mandaue¬
rat. qui te celestium secretorum archa¬
nis instruxerat. Bene tecum. qui dimi¬
micionis partis tue redintegracionem
annuitias: bene mecum qr me in tua
integritate te minciante recuperas ᷑ bene
tecum. quia ruine partis angelice homi¬
nibus reparantur: bene michi. quia in
tue integritatis partem reducor. Bene te¬
cum. qr in pace tua homines recipis: bene
cepi. bene tecum. quia incarnatum u̾¬
bum adꝙas: bene mecum. quia nature
mee est illa ueritas quam adoras. Bene ha¬
bemius s̾ancte angłe. unum titulum domi¬
uantis dei. Bene deus nr̃ participem me
ꝓmisit michi tecum habere celum: qͣ¬
re me sicut te se uoluit solum habere

Expanded text:
 de se quod futurum esset nos de se quod futurum esset nosse dederat tibi. Ipse te suae divinitatis scientia perlustravit, qui suae humanitatis nuntium fecit. Ipse te nuntiare se in servi formam nasciturum miserat, quem in gloria tua in unitate paternae virtutis adorabat. Ipse te palam mundo referre miserat, qui te coelestium secretorum arcanis instruxerat. Bene tecum, quia diminutionis partis tuae reintegrationem annuntias; bene mihi, quia me in tuam integritatem, te nuntiante, receptas. Bene tecum, quia ruinae partis angelicae hominibus reparantur; bene mihi, quia in tuae integritatis parte reducor. Bene tecum, quia in pace tua homines recipis; bene cepi. Bene tecum, quia Verbum incarnatum adoras; bene mihi, quia naturae meae est illa veritas quam adoras. Bene habemus, sancte angele, unius titulum dominantis Dei; bene Deus noster participem me mihi promisit tecum habere coelum, quia me sicut te se voluit solum habere
Abbreviated transcription (Latin):
lui nuncius cras. si directus adomi¬
nõ tuo ueneras. si missionis dominice
uissa ꝑficiebas. si sane ordinacionis tegie
decreta complẽbas. ut uere quod in celis
de patris uer̃bo cognoueras. matti de ii¬
filius dei nasci uellet ex homine simul
et auribus induceres hominis. et cordĩb
didiceras que de uorbo ferebas. de uerbo¬
de u̾bo cognouetas que cognoscenda de
uetbo nartas deuerbo hausetas quibus et¬
fietãdam fecandam uirginem ꝓpinabas
ut qualiter ex carne matris incarnari
pposset. matris anime nunciares. Uideri. ÷
te cẽlestes uirtutes. mincandi filii impe¬
deruit. elementa illum te habere dũm
quem de tali mintiabas progenie uascitu
inderunt omnes excelsorum ⁊ sublimium spi¬
ritum potestates hunc in deum assumptũ
hominem. et antique seruitutis officium
nonis preconiis intulerunt: quando ada
matum est głia in excelsis isti humili deo
et interra pax hominĩb in hunc deum
hunulem bona uoluntate credentibus.
Ipse te misit ut diceres uirgini quid¬

Expanded text:
tui nuntius eras, sic directus a Domino tuo veneras, sic missionis dominicae jussa perficiebas, sic sane ordinationis regiae decreta complebas, ut vere quod in coelis de Patris Verbo cognoveras, matri de inFilius Dei nasci vellet ex homine, simul et auribus induceres hominis, et cordibus didiceras quae de Verbo referebas, de Verbo cognoveras quae cognoscenda de Verbo narrabas, de Verbo hauseras quibus fetandam Virginem propinabas. Ut qualiter ex carne matris incarnari possit, matris animae nuntiares. Viderunt te coelestes virtutes nascituri Filii impeelementa illum te habere Dominum quem de tali nuntiabas progenie nasciturviderunt omnes excelsorum et sublimium spirituum potestates hunc in Deo assumptum hominem, et antiquae servitutis officia novis praeconiis intulerunt, quando est acclamatum: Gloria in excelsis isti humili Deo, et in terra pax hominibus, in hunc Deum humilem bona voluntate credentibus . Ipse te misit, ut de se diceres Virgini, qui
Abbreviated transcription (Latin):
peccantes arguere. magis autem
urget caritas. Quod si arguero et
feceto quod meum est: mauaũt
ꝓcedens increpacio minime quod

Expanded text:
peccantes arguere, magis autem urget charitas. Quod si arguero et fecero quod meum est; illa autem procedens increpatio minime quod
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓlatis. minus ue pacienter accep¬
tis asseredat hora uesꝑtina nullate¬
nus utendum obiurgacionibus
uel insistendum: ne frater curbat᷑
noctem duceret in sompnem: et sol¬
lempnibus ugiliis minus se deuo¬
tum exhiberet. In sermone eciam
obiurgate necesse sit: hoc enim
melius.
et quoniam in multis offen¬
dimus omnes. michi tacete
non licet cui ex officio incombit

Expanded text:
prolatis, minusve patienter accepprolatis, minusve patienter acceptis, asserebat hora vespertina nullatenus utendum objurgationibus vel insistendum, ne frater turbatus noctem duceret insomnem, et solemnibus vigiliis minus se devotum exhiberet. In sermone etiam objurgare necesse sit! hoc enim melius. Sed quoniam in multis offendimus omnes, mihi tacere non licet, cui ex officio incumbit
Abbreviated transcription (Latin):
tus st et deductus. Nimirum doctꝰ
etat uincere in bono malum: si¬
cut et ad quosdam scribens inter ce¬
tera ait. Adhetebo uobis et si nolitis
adhetebo: et sinoum ipse. Inuitis pee¬
stabo: ingratis adiciam. honoraboet
contempnentes me. Usq ad eo sicͥ¬
dem omnes homines germanos am¬
plectebatur affectu: ut corum scan¬
dalo ficut fateri solebat grauiuis ure¬
retur quibus nisslam uideretur octa¬
sionem scandali prebuisse. Eecerum¬
obiurgacionem cuis non minus
facile aliquando compescebat graui¬
us et turbulenta responsio ciuam
humilis et modesta: ut ab aliqui¬
bus ꝑ inde diceretur cedere insisten
q modestia. dulce esse colloquium
ubi uel ex parte altera utilerub
ex neutra ꝑniciosum. Ubi enm
hinc inde duricia sonat iurgunn
est. non correctio non disciplina set
rixa: ut deceat iterum magis dissi¬
mulare prelatum et commonicio¬
ne sanata utilius castigare subiec¬
tos. Loquens eciam intͥdum ipse
de increpacionibus minus utiliter

Expanded text:
tus sit et deductutus sit et deductuerat vincere in bono malum, sicut ad quosdam fratres scribens, inter caetera ait: « Adhaerebo vobis, etsi nolitis: adhaerebo etsi nolim ipse. Invitis praestabo, ingratis adjiciam, honorabo et contemnentes me. » 28. Usque adeo siquidem omnes homines germano amplectebatur affectu, ut eorum scandalo, sicut ipse fateri solebat, gravius ureretur, quibus nullam videretur occasionem scandali praebuisse. Pluobjurgationem ejus non minus facile aliquando compescebat gravis et turbulenta responsio, quam humilis et modesta, ut ab aliquibus perinde diceretur cedenti insisterque modestia, dulce esse colloquium; ubi vel ex parte altera, utile; ubi ex neutra, perniciosum. Ubi enim hinc inde duritia sonat, jurgium est, non correctio; nec disciplina, sed rixa: ut deceat magis interim dissimulare praelatum, et commotione sanata utilius castigare subjectos. Loquens etiam interdum ipse de increpationibus minus utiliter
Abbreviated transcription (Latin):
tune satis instabat ut in monachũ
reciperetur. Iuadente patre sancto
ut ad suam reuerteretur ecclestam
nec acqui escente tecipere eum: ut¬
ti opem tennis exhidete:  Et iracun¬
die spu uehemencius instigatus.
sicut postinodum euidenter appa¬
ruit: iam inquit si illos tenerem
discerperem libeos. Cui uir domini
puto ait in nullo corum legiai non
posse ce in tuo claustro esse ꝑfectũ.
Morum correctionem non iocorum
mutacionem: si bene memini in
nbris omnibus commendaui. bum
ueto inipetum faciens homo uelut
insanus in cum ꝑcussit maxillam
cuis id ꝙ tam grauiter ut fuccede¬
ret statim rubor ictui: cumor ru-¬
bori. Iam qui aderant in sacrilegi¬
um inuolabant. set preueuit eos
scruus comiui clamans et adiurans
ꝑ nomen xp̃i nullatenus eum
tangere set educere caute curam
eiusꝰ habere: ne ab aliquo eiuel in
aliquo noceretur. Quod tam di¬
stricte precepit ut ille timens et
tremens absq omni iniuria educ¬

Expanded text:
tune satis instabat ut in monachum tune satis instabat ut in monachum reciperetur. Suadente Patre sancto ut ad suam reverteretur ecclesiam, nec acquiescente recipere 1265 eum: « Utti opem renuis exhibere? » Et iracundiae spiritu vehementius instigatus, sicut postmodum evidenter apparuit: « Jam, inquit, si illos tenerem, discerperem libros. » Cui Vir Domini: « Puto, ait, in nullo eorum legisti, non posse te in tuo claustro esse perfectum. Morum correctionem, non locorum mutationem, si bene memini, in libris omnibus commendavi. » Tum vero impetum faciens homo velut insanus in eum, percussit maxillam ejus, idque tam graviter, ut succederet statim rubor ictui, tumor rubori. Jam qui aderant, in sacrilegum involabant: sed praevenit eos servus Domini, clamans et adjurans per nomen Christi nullatenus eum tangere, sed educere caute, et curam ejus habere, ne ab aliquo ei vel in aliquo noceretur. Quod tam districte praecepit, ut ille timens et tremens absque omni injuria educ
Abbreviated transcription (Latin):
Bbas farsensis conuentum fc̃m¬
aclateualle nocauerat monastenium
ci edificaturus. set romanus impedi¬
uit antistes: et eos in loco altero or¬
dinauit. Unde plurimum dolens
predictus ille uir magnus et mag¬
ne deuocionis collectam peccuniam
sexcentarum fere marcharum ar¬
genti deposuit in pacria sua sub ciro¬
grapbo: quas ad dei hominem ueni¬
ens obtulis ei togans ut mitteret ꝓ
argento et quod non meruerat in
partibus suis uel aita alpes nouũ
ex inde cenodium conderetur. Mis¬
sum est pro argento: set ad manda¬
tum uenerabilis albatis nichil in¬
de redditum fuit. Nec respondit ali¬
ud homo dei cum ei nunciaretur:
auam benedictus deus qui nobis
pepercit ab honcte. Gratulari enim
consneuerat decem circdter mona¬
steria uel edificandis monasteriis
loca congrua numerans iniuste
sibi ablata dumi contendere nollet:
et magis eum uinci quam uince
re alios delectaret. Ueniens aliqͣndo
clareuallem cłicus auidam ha¬
bitu canonicus regularis impor¬

Expanded text:
bbas Farfensis conventum fraClara-Valle vocaverat, monasterium eis aedificaturus. sed Romanus impedivit Antistes, et eos in loco altero ordinavit. Unde plurimum dolens praedictus ille vir magnus, et magnae devotionis, collectam pecuniam sexcentarum fere marcarum argenti deposuit in patria sua sub chirographo, quas ad Dei Hominem veniens obtulit ei, rogans ut mitteret pro argento; et quod non meruerat in partibus suis, vel citra Alpes novum exinde coenobium conderetur. Missum est pro argento, sed ad mandatum venerabilis Abbatis nihil inde redditum fuit. Nec respondit aliud Homo Dei cum ei nuntiaretur, quam, « Benedictus Deus qui nobis pepercit ab onere. » Gratulari etiam consueverat decem circiter monasteria, vel aedificandis monasteriis loca congrua numerans injuste sibi ablata, dum contendere nollet, et magis eum vinci, quam alios vincere delectaret. 67. Veniens aliquando Claram-Vallem clericus quidam habitu canonicus regularis, impor
Abbreviated transcription (Latin):
et ceterit omnibus enecatis solus
ipse saluabicur. absit ut cocius mũ
di pereat. et ambicio petri cuius ui-¬
ta palam est qualis extiterit: reginim
telorum obcineat. Ad hec uerbatenẽs
manum petri aeuauit eum: et simł
ipse surrexit tuciorem inquiens si
michi credas intrabimus archam
et sicut iam pridem mence concepe¬
rat salutaribus eum aggreoiens
monitis cooꝑante dei gr̃a ꝓtinus¬

Expanded text:
et caeteris omnibus enecatis solus et caeteris omnibus enecatis solus ipse salvabitur! Absit ut totius mundi religio pereat; et ambitio Petri, cujus vita palam est qualis exstiterit, regnum coelorum obtineat. » Ad haec verba tenens manum Petri, elevavit eum, et simul ipse surrexit: « Tutiorem, inquiens, si mihi credas, intrabimus arcam. » Et sicut jam pridem mente conceperat, salutaribus illum aggrediens monitis, cooperante grati
Abbreviated transcription (Latin):
duo baptisma nonimus. Ut ab
antiquis ordiar una archa tem¬
pore diliuni fuit. In hac octo ani¬
me ceteris ommibus ꝑcuntibut
euaserunt: et quotquõt extra archã
inuenti sunt perierunt. Acham hãc
stipum habere ecclesie nemo qui
ambigat. Archa alia nuꝑ fabrica¬
ta est. Et cum sint due alterain ne¬
cesse est esse adulceram et inꝓfundũ
demergi. Archa quam regit pecrus
siex deo est: necesse est ut archa qmͣ
regit innocencius obruatur. Pibit
ergo orientalis ecclesia. ꝑibit occidens
cotus. peribit francia: ꝑibit ger¬
mania. hybernici et anglici. et bar¬
bara regna in ꝓfundum pelagi de¬
mergentur. Religio camaldrensis
et cartusiensis et cluuiacensis et
cisternensis et premonstracensis. et¬
et alia innumerabilium seruoeum
et ancillarum dei collegia: necesse
est ut sub uno turbine corruant
in abyssum. Epõs ⁊ albates et relicͦs
ecclesie principes pelagus uorax
excipiet. Solus ex principibus mũdi
archam pecri intrauit iste togerus:

Expanded text:
duo baptismata novimus. Ut ab duo baptismata novimus. Ut ab antiquis ordiar, una arca tempore diluvii fuit: in hac octo animae caeteris omnibus pereuntibus evaserunt, et quotquot extra arcam inventi sunt, perierunt. Arcam hanc typum habere Ecclesiae nemo est qui ambigat. Arca alia nuper fabricata est; et cum sint duae, alteram necesse est esse adulteram; et in profundum demergi. Arca, quam regit Petrus, si ex Deo est, necesse est ut arca quam regit Innocentius, obruatur. Peribit ergo Orientalis Ecclesia, peribit Occidens 1263 totus, peribit Francia, peribit Germania, Iberi et Angli, et Barbara regna in profundum pelagi demergentur! Religio Camaldulensis, et Carthusiensis, et Cluniacensis, et Cisterciensis, et Praemonstratensis, aliaque innumerabilia servorum et ancillarum Dei collegia necesse est ut sub uno turbine corruant in abyssum! Episcopos, et abbates, et reliquos Ecclesiae principes pelagus vorax excipiet! Solus ex principibus mundi arcam Petri intravit iste Rogerius,
Abbreviated transcription (Latin):
rex utram ꝑ tem accersiri: et de
cause sue racionibus eloqui in¬
rior itaq petrus electionem
petrileonis domini sui cano¬
nicam ꝓbare contendit. et uerba
ua multis legum et canonum
asserciombus nimire laborat. at
ueto uir dei non insermone set
in uirtute regnum dei esse intelli¬
gens scio inquit petre te uirum sa
pientem et licceratum esse : set uti-¬
nam sanior pars et honestiora te
occupassent negocia. Utinam
te patronum causa iustior obtine¬
ret. sine dubio enim racionabilia
te allegantem nulla posset impe¬
dire facundia. Et nos quidem tan¬
qm indocti et minus loquentes. si
causa fidei non urgeret. institutũ
silencium tenerennis. Nunc autem
cogit nos caritas eloqui. quia tuni¬
cam domini quam in tempore pas-¬
sionis nec ethuicut presumpsit
scindere nec indeus: factore hoc do¬
mino. petrus leonis lacerat et di¬
rumpit. Una est fides. unus est deꝰ:
unum baptisma. Nos neq duos
dominos. nec geminam fidem: nec

Expanded text:
Rex utramque partem accersiri, et de Rex utramque partem accersiri, et de causae suae rationibus eloqui jurior itaque Petrus electionem Petri Leonis domini sui canonicam probare contendit, et verba sua multis legum et canonum assertionibus munire laborat. At vero Vir Dei non in sermone, sed in virtute regnum Dei esse intelligens: « Scio, inquit, Petre, virum te sapientem et litteratum esse: et utinam sanior pars et honestiora te occupassent negotia; utinam te patronum causa justior obtineret: sine dubio enim rationabilia te allegantem nulla posset impedire facundia. Et nos quidem, tanquam indocti et minus eloquentes, si causa fidei non urgeret, institutum silentium teneremus. Nunc autem cogit nos charitas eloqui, quia tunicam Domini, quam in tempore passionis nec ethnicus praesumpsit scindere, nec Judaeus, fautore hoc domino, Petrus Leonis lacerat et dirumpit. Una est fides, unus Dominus, unum Baptisma . Nos neque duos dominos, nec geminam fidem, nec
Abbreviated transcription (Latin):
et audacter obuiam ꝓcedente. rex
territus fugit. efsusum q exerci¬
tum prede et cedibus exposuit. in¬
numeris militibus captis et int̾fc̃is.
Cum enim ipse albas ad ꝓximam
uillulam declinasset et instaret ora¬
cioni: repente fugiencium et inse¬
quencium clamor auditur. Si ciuidẽ
ꝑ cumdem locum fugientem regis
exercicum ranulsus oux ꝓseciueba¬
tur Egressus itaq frater quidam ex
ex militibus occurrit. et quid ac¬
cidisset int̾rogabat. At ille siquidẽ
lict̾as nouerat. uidit impium in¬
uentus locus eius. Nec mora dux
ipse secrutus ut monachum indit
sicut erat armatus equo desilũt.
et enis pedibus aduolutus gr̃as in¬
quit agõ deo et fideli seruo eus.
quia non nostris uiribus set eius
fidei collata hec uictoria est: iterũ¬
q insiliens equo. hostes insequeba-¬
tur. Post finem p̾lii nir dei aiullu¬
la ad quam declinauerat uenit
salernum. Uenit et pecrus pisanꝰ.
Itaq stiplata militibus curia

Expanded text:
e audacter obviam procedente Rex e audacter obviam procedente Rex territus fugit, effusumque exercitum praedae et caedibus exposuit, innumeris militibus captis et interfectisCum enim ipse Abbas ad proximam villulam declinasset, et instaret orationi, repente fugientium et insequentium clamor auditur: siquidem per eumdem locum fugientem Regis exercitum Ranulfus dux persequebatur. Egressus itaque frater quidam ex ex militibus occurrit, et quid accidisset, interrogabat. At ille, siquidem litteras noverat: Vidi, inquit, imventus locus ejus. Nec mora, Dux ipse secutus, ut monachum vidit, sicut erat armatus, equo desiliit, et ejus pedibus advolutus, « Gratias, inquit, Deo et fideli servo ejus, quia non nostris viribus, sed ejus fidei collata haec victoria est; » iterumque insiliens equo hostes insequebatur. 61. Post finem praelii Vir Dei a villula ad quam declinaverat, venit Salernum; venit et Petrus Pisanus. Itaque stipata militibus curia