comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
isse eos qui re .p. ad opus ꝓmiser̃t
posse detraħe ex edib siuis urbani
atq iustitis. ⁊ ad opus huis uti qr hii
udeamus utrũ ei sõli tuntati lega¬
tipossit. in cuiꝰ t̾ritoriõ est. an ⁊ de
aliquis h ei ꝓmtitatur ĩ domũ
alt̾us ciuitatis transferre. ¶ Hec

Expanded text:
isse eos, qui rei publicae ad opus promiserint, posse detrahere ex aedibus suis urbanis atque rusticis et id ad opus uti, quia hi uideamus, utrum ei soli ciuitati legari possit, in cuius territorio est, an et de aliquis habet, ei permittatur in domum alterius ciuitatis transferre.Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
in pensionib inr. banor edificorũ ĩ¬
tlsigendũ erit. ¶ In usuratũ aut̃
qnͣtitate mos regioms ecit seqñ S¬
dus. udex gͥ usurarum modum
estimabit ⁊ statuet ipũis quotꝵ
bes mt̾itũ post moram hr̃s dr̃ sic ĩ
stipłone. ¶ Si post moram res int̾i¬
erit estimac̃o eiꝰ prestat᷑. ¶Itez

Expanded text:
in pensionibus urbanorum aedificiorum intellegendum erit. in usurarum autem quantitate mos regionis erit sequendus: iudex igitur usurarum modum aestimabit et statuet. ipsius quoque rei interitum post moram debet, sicut in stipulatione, si post moram res interierit, aestim
Abbreviated transcription (Latin):
tat ꝙ sumptũ p̾standũ. ꝙ ⁊ ego
arbitror sequendũ Eructus aut̾
hii deducunt᷑ in peticõne. ñ quos
hr̃s ꝑcepit s quos legatariꝰ ꝑcoꝑẽ
potuit ⁊ idem moꝑis teruorũ. uł
necturis iumentoꝵ uł naui¬

Expanded text:
tatque sumptum praestandum, quod et ego arbitror sequendum.Fructus autem hi deducuntur in petitionem, non quos heres percepit, sed quos legatarius percipere potuit: et id in operis seruorum uel uectoris iumentorum u
Abbreviated transcription (Latin):
int᷑ restitucõis tempꝰ adu̾sus tuto¬
rem mĩore pocĩa tutele iudicõ cõ¬
dempnatum redd̾ ĩutilis er̃ qd̾
adolescenti curatores ob eam cłpã
ꝯdempnatist̃. Itaq si nõ est iudi¬
catũ a curatorib fcm̃ ẽ ꝑ doli ex¬
cepc̃oera curatores ꝯsequi pot̾unt

Expanded text:
intra restitutionis tempus aduersus tutorem minore pecunia tutelae iudicio condemnatum redditur, inutilis erit, quod adulescenti curatores ob eam culpam condemnati sunt: itaque si non iudicatum a curatoribus factum est, per doli exceptionem curatores
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃e mod̾ent᷑ qmͣ sũmam tutores
uł curuatores ad alimenta pupilł
uł adolescentib pr̃are debeant.Mo¬
dũ ã pr̃imonii spectare d eũ abĩ¬
ta deceruit ⁊ d statue tã morante
ut ñ uniũsum redditũ patͥmoniũ
in alirãta decernat. sec semꝑ sit¬

Expanded text:
ipse moderetur, quam summam tutores uel curatores ad alimenta pupillis uel adulescentibus praestare debeant. Modum autem patrimonii spectare debet, cum alimenta decernit: et debet statuere tam moderate, ut non uniuersum reditum patrimonii in ali
Abbreviated transcription (Latin):
cõi frugałr sufficit mod̾ alim̃tis
dabͥ. ¶ Sec si nõ cõstat ꝙ modꝰ
facultatũ sit int̾ tutorẽ ⁊ eũ qͥd̃
alim̃ta dec̾m desiderat suscipe d
ne iñ alt̾utrã ꝑtem delinqͣt pͥus

Expanded text:
 alimentis dabit. Sed si non constat, quis modus facultatium sit, inter tutorem et eum, qui alimenta decerni desiderat, suscipere debet ne in alterutram partem delinquat: prius
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfessioni ap̾ eũ fu̾it cõphenssm.
Idem ad ĩstruccõem quo pupillo¬
rũ. uł adolescenciũ pupillarum
nui debent que decreta st̃ ꝙ ad̾m
solent aug̃i si quid patͥmonio
accesserit.

Expanded text:
fessionem apud eum fuerit comprehensum. Idem ad instructionem quoque pupillorum uel adulescentium pupillarum nui debent quae decreta sunt, quemadmodum solent augeri, si quid patrimonio accesserit.
Abbreviated transcription (Latin):
college si potuit ⁊ debuit sus¬
pectũ facere int̾dum.⁊ si debu¬
putari potest. ¶Dem.
Itutor isfitutꝰ quo ᷤ inuer̾at
debitores nõ ⁊uen̾it. at ꝑ hoc
minꝰ ẏdonei efficiant᷑. uł intͣ
sex pͥmos menses pupillares pe¬
ciũas nõ collocau̾it ip̃e indebitã
pecuniã ⁊ in usuras eiꝰ petuie ꝙͣ
nõ fen̾auit ꝯueniet᷑.Dem.

Expanded text:
collegae, si potuit et debuit suspectum facere: interdum et si debuputari potest. 15 Idem tutor constitutus quos inuenerit debitores non conuenerit ac per hoc minus idonei efficiantur, uel intra sex primos menses pupillares pecunias non collocauerit, ipse in debitam pecuniam et in usuras eius pecuniae quam non fenerauit conuenitur.
Abbreviated transcription (Latin):
nec quicqmͣ de eo adiudicante
de integrũ restitucõe statutum
tore factis adolendscend̾tẽ ho¬
nerandũ nõ ẽẽ. qui tñ ab eodẽ
edificõ ita auferri possunt. ut
in facie pͥstina .i. que fuit aute
uendicõm edifitium ẽe possit.
Lucius ticui᷑ cohr̃s ⁊ curator so¬
roris suc cũ ẽent ex cuutate in
qua usitatũ erat ip̃os dños p̾di¬
oꝵ. nõ ⁊ ductores hon̾a aiona¬
n̾e morẽ h̾c ⁊ ꝯ suetudinẽ semꝑ
obseruatã secutꝰ ⁊ ip̃e ꝓ ꝯminu
m ⁊ indiuidua hrditate anno¬
nas p̾stit̾it. quero an in rom̃b
dandis opponi curatori possit. qr
nõ recte ꝓ ꝑte sororis taleᷤ im¬
tare ex t̃a de qua querit᷑ posse.
qd̾ ip̃a si rem suam amĩstraret
erogare compellet᷑. ¶Tntores
duo post uendicõm reñi pupilla
riũ factam petũiã int̾ se dimise¬
rant. postqmͣ diuisiõm alt̃ ip̃oꝵ

Expanded text:
nec quicquam de eo a iudicante de in integrum restitutione statutum tore factis adulescentem onerandum non esse: qui tamen ab eodem aedificio ita auferri possunt, ut in facie pristina, id est quae fuit ante venditionem, aedificium esse possit, Lucius Titius coheres et curator sororis suae, cum esset ex civitate, in qua usitatum erat ipsos dominos praediorum, non conductores onera annonanere, moobseruatam secutus et ipse pro communi et indiuidua hereditate annonas praestitit: quaero, an in rationibus dandis opponi curatori possit, quia non recte pro parte sororis tales imtare ex causa de qua quaeritur posse, quod ipsa, si rem suam administraret, erogare compelleretur.Tutores duo post uenditionem pupillarium rerum factam pecuniam inter se diuiserant, post quam diuisionem alter eorum
Abbreviated transcription (Latin):
obsignatã intutoloco. HDem.
repoicẽre. ⁊̃ usuras postulare. ¶dem.
no formna  qͦua siguli tutores ꝓut
quisq gessit tutela̾ n mĩqͣmͣ rn so¬
sidũ feue̾nt᷑ dum tuat int pus¬
tatis tp̃ra locum hãt. nõ ⁊̃ si post

Expanded text:
m. reposcere, etiam usuras postulare. 30 Ideno. 'Forma, qua singuli tutores, prout quisque gessit tutelam, nonnunquam in solidum tenentur, dumtaxat intra pubertatis tempora locum habet,
Abbreviated transcription (Latin):
toris ex hibeant᷑. possiͣt fidenissorẽ
soluti uectigał inuente ñ st̃ ad
tutorẽ cuiꝰ nlła culpa admissa ꝓpo
torem eorũ reddituũ noĩe rom̃ ꝑu¬
pille redd̾e deb̾e. quin ex fundo bo
ulia fide ex fundo ꝑcipi potuit ex
eo de quo pupillo sit ob stͥctus qu̾¬
tũ de petulio serai seniar possit
didit. ¶Int̾põito cmttore ados¬

Expanded text:
toris exhibeantur, possit eundem fideiussorem soluti uectigalis inuentae non sunt, ad tutorem, cuius nulla culpa admissa proptorem eorum redituum nomine rationem pupillae reddere debere, qui ex fundo bonpit, quam bona fide ex fundo percipi potuit, ex eo, de quo pupillae sit obstrictus, quantum ex peculio serui seruari possit,didit.Interposito curatore ad
Abbreviated transcription (Latin):
undo legato adrm Pomp̾.
do. lego. si ticius decesserit seio
o eo cui legatũ erat eascem res
transtusit sempmo debet᷑. ¶ Si
quis titio legou̾it. sic ticio dato
aut si titius añ decessent ꝙͣ ac¬
cipiat sempnio dato ẜ merã¬
redititu. si si quidẽ moraticio
ab ħrde facta ẽ. ad ħ̾rdes eꝰ lega¬
ti exacc̃o transimitit᷑ sempnio
replłendo. sin aut̃ nłsa mora in¬
t̾cessent. tc̃ sempiꝰ legatum
accꝙpͥ. ⁊ nõ titii heredes. si si ante
diem legan cedentẽ detesserit

Expanded text:
undo legato adimi ita podo lego: si Titius decesserit, Seioo eo, cui legatum erat, easdem res transtulerit, Sempronio debetur. Si quis Titio legaverit sic: "Titio dato aut, si Titius ante decesserit quam accipiat, Sempronio dato", seredi Titii. sed si quidem mora Titio ab herede facta est, ad heredes eius legati exactio transmittitur Sempronio repellendo: sin autem nulla mora intercesserit, tunc Sempronius legatum accipit, et non Titii heredes. sed si ante diem legati c
Abbreviated transcription (Latin):
tam decessiss. ⁊ mx̃i eiꝰ relicta
ut si pũ añ diem legati ceden¬
tẽ decessiss mñi debeat᷑. si pos¬
tea ad pupilli heredes. fid̾i ꝯ.
transmittat᷑. ut pote re ip̃a mo¬
ra sb̾setuta. s ⁊ cũ quis ita le¬
eius ĩ ꝑͣ tici nõ cessiss. ¶ Si
quis italegau̾it. hr̃s meus ti¬
dũ eũ alienau̾it heres meus
eum fundũ seio tato. honeratꝰ
ẽ hr̃s. nõ eĩ a ticio fid̾i ꝯmissũ relic¬
tũ ẽ. si alienass fund̾. si ab hr̃de
eiꝰ legatũ ẽ. hr̃s gͥ debebit doli
ne aticiode fundo nõ alienando
sum fr̃ leget testator ⁊ it̃ ad imat
nõ uol adempc̃o. nec uiciat᷑ le¬
gatũ sicuti qͥ ꝓprietatẽ fundi le¬
gat it᷑ adimendolegatũ ñ mmi

Expanded text:
tam decessisset, matri eius relicta: ut, si puer ante diem legati cedentem decessisset, matri debeatur, si postea, ad pupilli heredes fideicommissum transmittatur utpote re ipsa mora subsecuta.Sed et cum quis ita leeius in persona Titii non cessisset.Si quis ita legauerit: 'heres meus Tifundum alienauerit, heres meus eundem fundum Seio dato', oneratus est heres: non enim a Titio fideicommissum relictum est, si alienasset fundum, sed ab herede ei legatum est. heres igitur debebit doli ne a Titio de fundo non alienando.sum fructum leget testator et iter adimat, non ualet ademptio ne‹c› uitiatur legatum: sicuti qui proprietatem fundi legat, iter adime
Abbreviated transcription (Latin):
m̃uałs. ac si sua sponte br̃s h̾r¬
ditatẽ abissi. ¶ E complio
adit hrditatem sicuticeceris
comodis caret. ita quor ħ c̾au
carat ne possit pemtento qrã
tetiñe. ⁊ ita ĩuenio ab impato

Expanded text:
 ac si sua sponte heres hereditatem adisset. Qui compulsus adit hereditatem, sicuti ceteris commodis caret, ita hoc quoque casu careat, ne possit paenitendo quartam retinere: et ita invenio ab imperato
Abbreviated transcription (Latin):
qr nec hr̃s potuit. ¶ Idẽ metia¬
nus quent. an his qui duou
uł pluribi rogatus ẽ restitu̾e
hr̃ditatẽ cogente aliquo adi
o uti. siue ip̃i quoi desid̾ent sͥ
restitui. siue alii ĩ lecum cor
successennt. ⁊ tũ ħ hodie uire
utim᷑. ut ĩ totũ transeat ade¬
ũ qui cogit. ⁊ seques ent dr̃e qr¬
te retencõnẽ amisisse eũ qͥ coac¬
tus ẽ qr ĩ solid̾ accões transent
eũ qui coegit. plane si ꝓponamiꝰ
fid̾i mssanũ. nõ ita coegisse.
ut tõ hiditas ĩ se mansferatim.
cũ cepint cct̾i de siderare sibi res¬
titui hrditatem dicend̾ ẽ falci¬
diacum uti posse. ¶ Rerte gͥ
mecianꝰ ait młtũ int̾ee utrũ
totam restitui ħ̃rditatẽ sͥ fid̾i¬
ꝯmissanus desidauit an suom
tiñmodo ꝑtem. nã lisola ꝑs tnͣs¬
fert᷑ ĩ residuo falcidis erit lccꝰ
si tota h̾rditas translatasit ces¬
sat hĩ legis bn̾ficiũ. ¶ Si suo
duor rogatus quissit restitu̾e
hrditatem. ⁊ alt̾ cog̾e uelit sus¬

Expanded text:
ec heres potuit. Idem Maecianus quaerit, an is, qui duobus uel pluribus rogatus est restituere hereditatem, cogente aliquo adiro uti, siue ipsi quoque desiderent sibi restitui siue alius in locum eorum successerit. et cum hodie hoc iure utimur, ut totum transeat ad eum qui coegit, consequens erit dicere quartae retentionem amisisse eum qui coactus est, quia in solidum actiones in eum qui coegit. plane si proponas fideicommissarium non ita coegisse, ut tota hereditas in se transferatur: cum coeperint ceteri desiderare sibi restitui hereditatem, dicendum Falcidia eum uti posse. recte igitur Maecianus ait multum interesse, utrum totam restitui hereditatem sibi fideicommissarius de‹side›rauerit an suam tantummodo partem. nam si sola pars transfertur, in residuo Falcidiae erit locus: si tota hereditas translata sit, cessat huius legis beneficium. Si seruo duorum rogatus quis sit restituere hereditatem et alter cogere uelit sus
Abbreviated transcription (Latin):
rogati quis possit. ut aliquem
hrdem fatiat. ⁊ senatꝰ censuit
rogasse. ut ħrditatẽ suam ci res¬
tituat. id ẽ qͦ quid ex ħrditate
su. a ꝯsetuns ẽ. ut eiresatu̾et.
n ałe ait. ¶ Fid̾itue ꝯmnto.
ut ħrditatem cici restituas cũ
e̾et is qui rogatus ẽ aticio hr̃s
institutus. ¶Non nũ aut̃ si
hrdem ꝙ scrrpsero pot̾o rogare
ut hidem faciat aliquẽ um ĩ
si legatum illius quid aliudre¬
liquero. nam. hactenꝰ quid̾e¬
rant obligati quatenꝰ extestõ
ad ees ꝑuenit ¶ ꝯiquis cau̾it
peco ut illi des. aũt illi fid̾i mis¬
sum relinqͣs. aut illi lib̾tatem
ascribis ad muteridai ẽ surit. nã
cũ ĩ hrdu institcõe senatus cen¬
suit utile. de cet̾is quondemer
accipiend̾. ¶ Siquis rogatus
fũit. ut si sñ lib̾is decessent resti¬
tnat hnditatẽ papmnianus liꝑrõ¬

Expanded text:
rogari quis possit, ut aliquem heredem faciat. et senatus censuit rogasse, ut hereditatem suam ei restituat, id est quidquid ex hereditate sua consecutus est ut ei restitueret. e ait: 'fidei tuae committo, ut hereditatem Titii restituas', cum esset is qui rogatus est a Titio heres institutus. Non tantum autem si heredem quem scripsero, potero rogare, ut heredem faciat aliquem, uerum etiam si legatum illi uel quid aliud rel‹i›quero: nam hactenus erunt obligati, quatenus qui‹d› ad eos peruenit. Si quis cauerit 'peto ut illi des' aut 'illi fideicommissum relinquas' aut 'illi libertatem adscrib‹a›s', admittenda sunt: nam cum in heredum institutione senatus censuit utile, de ceteris quoque idem erit accipiendum. Si quis rogatus fuerit, ut, si sine liberis decesserit, restituat hereditate
Abbreviated transcription (Latin):
scribit. idem querit᷑. si quis pat
sit dño cau̾e de intempnitate an
it nõ oꝑt̾e sb̾ incerto cauc̃omi s
mitte se adicioni hrditatis. ¶ Hui¬
q solidũ caꝑe nõ possunt ex asie
iñdes instiuti ⁊ rogati restine
colid̾ adire ħiditatem ⁊ resatuẽ
cogent᷑ cũ inch uon̾is ap̃ eũ remã¬

Expanded text:
scribit. Idem quaerit, si quis paratus sit domino cavere de indemnitate, an it non oportere sub incerto cautionis committere se aditioni hereditatis. Hi qui solidum capere non possunt, ex asse heredes instituti et rogati restituere solidum, adire hereditatem et restituere cogentur, cum nihil oneris ap
Abbreviated transcription (French):
de longniquo petenda ⁊ uistã
delib̾acionẽ de qͣnͣtitate fid̾imis¬
si moid̾e. dicend̾ erit ꝯplłnd̾ eũ
a dire. ne pͥus hĩs decedens fid̾¬
missariũ decipiat. ¶Lempesti¬

Expanded text:
de longinquo petenda et iustam deliberationem de quantitate fideicommissi incidere: dicendum erit compellendum eum adire, ne prius heres decedens fideicommissarium decipiat.
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ. cũ lib̾ factus fid̾iomissum
restitm uelit. s ⁊ si ẜuns. pe¬
to filio. iamꝑere ⁊dicoi ñ po¬
t̾it. decessisse qr sñ lib̾is uidet᷑
s cum decedit elccom illam qͣ
papinianꝰ deꝑtatodedit. huc
tare nõ o. ¶ Siquis aut̃ sus¬
miserit. uided br̃ sñ lib̾is decessis

Expanded text:
ltatem, cui liber factus fideicommissum restitui velit. sed si servus poeto filio iam parere condicioni non poterit decessisseque sine liberis videtur. sed cum decedit, electionem illam, quam Papinianus deportato dedit, huic dari non oportet. Si quis autem susmiserit, videbitur sine liberis deces
Abbreviated transcription (Latin):
gcuit. ut manumisse albine
silie restituet hrditatẽ. cũgͥ ti¬
tiꝰ suspectam dr̃et ħrditatẽ res¬
cͥptũ c̃ adiuo pio complłendũ
eũ adire hr̃ditatẽ quo ad eun¬
te albinc ꝯpetit᷑am lib̾tatẽ eiq
filiam tradendam. ⁊ abea ma¬
ntcendã tutorẽ filiema¬
numisse dand̾ quo auctore res¬
tituat᷑ hrditas filie statim ꝙͣuis
sic fuiss ei rogatꝰ restitu̾e cum
nubilẽ etatẽ cõpless. cũ autẽ
possit mꝙ euenire. ut añdece¬
tat ea cinfid̾rmissari alib̾tas
⁊ħrditas relicta ẽ. nec oꝑt dãꝑ¬
no affici eũ qͥ rogatus adut hi

Expanded text:
t manumissae Albinae filiae restitueret hereditatem. cum igitur Titius suspectam diceret hereditatem, rescriptum est a diuo Pio compellendum eum adire hereditatem: quo adeunte Albinae competituram libertatem eique filiam tradendam et ab ea manumittendam tutoremque filiae manumissae dandum, quo auctore restituatur hereditas filiae statim, quamuis sic fuisset ei rogatus restituere, cum nubilem aetatem complesset. cum autem possit, inquit, euenire, ut ante decedat ea, cui fideicommissaria libertas et hereditas relicta est, nec oporteat damno adfici eum, qui rogatus
Abbreviated transcription (Latin):
lianũ senatus ⁊ sultum. ¶ Cũ
quid̾ ducs hr̃des institu̾it egs¬
q ĩuicem sb̾stitunt. ⁊ abhus pe¬
cierit. siue ut̾q. siue alt̾ hĩs
ẽe. ut hr̃ditas sua ex ꝑte di¬
inidia restituet᷑. alicui post
qͥnq̃mũ. ⁊ scripti suspectam
S hrditatẽ dicant fid̾i missa¬
mis a desid̾et suo ꝑicło adire
hrditatẽ censuit senatus am¬
bos hr̃des. alt̾ma ue cogi adi

Expanded text:
lianum senatus consultum. Cum quidam duos heredes instituerit eosque inuicem substituerit et ab his petierit, siue uterque siue alter heres esset, ut hereditas sua ex parte dimidia restitueretur alicui post quinquennium, et scripti sus‹pec›tam sibi hereditatem dicant, fideicommissarius autem desideret suo periculo adiri hereditatem: censuit senatus ambos h
Abbreviated transcription (Latin):
nõ magis qmͣsi sud̾ quis de d¬
to ere alieno. uł deductis alie¬
nis legatis restitu̾e sit rogatꝰ
n eĩ recipit fundꝰ etis aliem¬
S uilianũ estimare refert tre¬
bssiano senatus ꝯ sulto locũ ce̾¬

Expanded text:
 magis quam si fundum quis deducto aere alieno vel deductis legatis restituere sit rogatus: neque enim recipit fundus aeris aliesed Iulianum existimare refert Trebelliano senatus consulto locum e
Abbreviated transcription (Latin):
tͥminatus ẽ. nam seruo umi ex
hĩdib legato ꝑsid̾ iꝯmissum erat
ab eo lb̾tas data ⁊ ab altero hrdi¬
tas. diuus eteĩ pius rescripsit cas¬
sio dextro ĩ ħ uba. hermniasi nos¬
cotheodoro ex ꝑte hrde ĩstituto
a pamphilo testatore legatus ẽ.
ditatẽ pͥusꝙͣ a coherete eiꝰ pam¬
phili adiret᷑ ħrditas ad iustamli¬
b̾tatẽ ꝑduxit. ⁊ ob hoc ĩ en casil¬

Expanded text:
terminatus est: nam seruo uni ex heredibus legato per fideicommissum erat ab eo libertas data et ab altero hereditas. diuus etenim Pius rescripsit Cassio Dextro in haec uerba: 'Hermias si Mosco Theodoto ex parte hered‹i› instituto a Pamphilo testatore legatus est editatem, prius quam a coherede eiusdem Pamphili adiretur hereditas, ad iustam libertatem perduxit et ob hoc in eum cas
Abbreviated transcription (Latin):
uilianus ait. si duo funt apre
inslituticũ filio eiꝰ imꝑubere
adire patris hrditatẽ. hoc exĩ
fcõ. ꝯfiriatis q pat̾s tabuls
pot̾unt ex sb̾stituçions ambo¬

Expanded text:
Iulianus ait, si duo fuerint a patre instituti cum filio eius impubere adire patris hereditatem: hoc enim facto confirmatisque patris tabulis poterunt ex substitutione ambo
Abbreviated transcription (Latin):
nes q̃ te comodo hr̃s ĩ restitucõe
utet᷑. nam cũ allicno ꝑitillo ad¬
ient hrditatem. merito om̃¬
modo arcebr. nec int̾est soluen¬
to sit hrditas nec ne. sufficit
eĩ recusari ab hr̃de instituto.
n illd̾ in quirit᷑ soluendo sit
hĩditas. annõ sit. opimo eĩ uł
met᷑. uł color eiꝰ qͥ noluit ad¬
ditatis. nec ĩ merito. nõ eĩ p̾scͥbi
hrdi institrto deb curmetuat Iñ¬
ditatem adire. uł cur nolit cũ
uarie suit bominũ uoluntates
rũdam eris alieni cumulũtam ⁊¬
si locupͭ uideat᷑ hrditas quordã
offensas. uł ĩuidiam quordã gra¬
tificari. uolencrã hiis quib hr̃¬
ditas relicta ẽ sñ uen̾e tñ suo.
nã ⁊̃ adu̾sꝰ ab sentes postulat᷑
decretũ. siue c̾cior fit. quordam
uoluntas recusanciũ adire ⁊res¬
titne ħrditatẽ. siue inc̾ta ad pͥ¬
sentiaeor nõ ẽ ncͥcia meminis¬
se aut̃ oꝑteuit de urditate ĩlu

Expanded text:
nec quartae commodo heres in restitutione utetur: nam cum alieno periculo adierit hereditatem, merito omni commodo arcebitur. nec interest, solvendo sit hereditas nec ne: sufficit enim recusari ab herede instituto. neque illud inquiritur, solvendo sit hereditas an non sit. opinio enim vel metus vel colorditatis, nec immerito: non enim praescribi heredi instituto debet, cur metuat hereditatem adire vel cur nolit, cum variae sint hominum voluntatesrundam aeris alieni cumulum, tametsi locuples uideatur hereditas, quorundam offensas uel inuidiam: quorundam gratificari uolentium his, quibus hereditas relicta est, sine onere tamen suo. nam etiam adversus absentes postulatur decretum, sive certior sit eorum voluntas recusantium adire et restituere hereditatem sive incerta: adeo praesentia eorum non est necessaria. Meminisse autem oportebit
Abbreviated transcription (Latin):
puo uiliantũ ẽ si legatu fint
nrdi instituto relictum si hĩs
nõ erit. ⁊ ob hoc suspectã dicaͭ
hr̃ditatẽ ne ꝑdat legatũ of¬
ferre ei oꝑtere qͥͣ qͣntitatẽ le¬
gati a fidiꝯmissario dem̃ cogẽ¬
dũ. nec ild̾ admittt uilianꝰ
ut qiͣ hrditate m nõ adiss sis
legatũ acohrde petat. adut

Expanded text:
um relatum est, si legatum fuit heredi instituto relictum "si heres non erit" et ob hoc suspectam dicat hereditatem ne perdat legatum, offerri ei oportere quantitatem legati a fideicommissario, deinde cogendum. nec illud admittit Iulianus, ut, quasi hereditatem non adisset, sic legatum a coh
Abbreviated transcription (Latin):
it si suspecta dicat᷑ ħiditas coge
turu̾e totam q hr ditatem ad
cũ cui restituit᷑ ꝑtincre. ¶ S ⁊
si miles rogau̾it᷑ quem res yta¬
licas restitũe. uł res ꝓuĩciales
dicend̾ ẽ suspectam dñtem cogi
adire ⁊ restitu̾e. namut elego¬
t mecianus. libro .ui. fid̾iꝯm¬
sor ait. qua rõne ex c̾tare mi¬
les hĩdem institu̾e pot̾. accio¬
nes q ei dabunt᷑ pari rõne ⁊̃
ex treblłnano transibunt ac¬
ciones. ⁊ qmͣuis placeat cũ qͥs¬

Expanded text:
e itatem totamque hereditatem ad eum cui restituitur pertinere. Sed et si miles rogauerit quem res Italicas restituere uel res prouinciales, dicendum est suspectam dicentem cogi adire et restituere: nam, ut eleganter Maecianus libro sexto fideicommissorum ait, qua ratione ex ce‹r›ta re miles heredem instituere potest actionesque ei dabuntur, pari ratione etiam ex Trebelliano transibunt actiones:
Abbreviated transcription (Latin):
cet̾is quo nccͣus. ut ap̾tore cõ¬
plłant᷑ ĩ miscere se brditati. sic
tem̃ restitue ꝙ si fecerunt trans¬
tutisse lisse uidebunt᷑ acc̃ones¬
¶ Si fiscouatancia bona deferã¬
t᷑. nec uelit bona agnoscere
⁊ fid̾i ꝯmissano restitu̾e equis¬
simũ erit qiͣ undicau̾it si fis¬
cum restitucionẽ fac̾et. ¶ It
si municipes hrditatẽ iuspec¬
tã dicant h des instituti dicẽ¬
dũ erit cogi ecs agnoscere ħr¬
ditatẽ ⁊ restitu̾e. idem ꝙ erit.¬

Expanded text:
s, ut a praetore compellantur miscere se hereditati, sic deinde restituere: quod si fecerint, transtulisse uidebuntur actiones. Si fisco uacantia bona deferantur nec uelit bona adgnoscere et fideicommissario restituere, aequissimum erit, quasi uindicauerit, sic fiscum restitutionem facere. Item si municipes hereditatem suspectam dicant heredes instituti, dicendum erit cogi eos adgnoscere hereditatem et restitu
Abbreviated transcription (Latin):
desiderat᷑ hr̃dis presencia.¬
¶ Si dẽ test̾o aliꝙͥ querat᷑ hr̃s ñ
d audirisi suspectam sibidi¬
cat hrditatem. nam ⁊ si max¬
ne dicat᷑. uł ius testandi nõ¬

Expanded text:
desideratur heredis praesentia. Si de testamento aliquid quaeratur, heres non debet audiri, si suspectam sibi hereditatem dicat: nam et si maxime dicatur vel ius testandi no
Abbreviated transcription (Latin):
entis que lñturus ẽe hr̃s reside¬
ret ap̾ fid̾imissariũ i reliquis
aut̃ tretentis ead̾ distribucio
tarius. nam ĩiquissimũ ẽ plꝰ
idem dicipt̃ ĩ hus cest̾is in qui¬
b lex fal. lccũ nõ hat inmilras
dico ⁊ siqͥ sunt alii. ¶ It põpo¬
mus scubit si deductis legatis
restitue quis ħrditatẽ rogat᷑.

Expanded text:
entis, quae habiturus esset heres, resident apud fideicommissarium, in reliquis autem trecentis eadem distributio tarius: nam iniquissimum est pluidem dici potest in his testamentis, in quibus lex Falcidia locum non habet, in militis dico et si qui sunt alii. Item Pomponius scribit, si deductis legatis restituere quis hereditatem rogatur,
Abbreviated transcription (Latin):
Icius ħrdes msituit seiam uxorem
ex ꝑte duodetima meuiã ex reliqͥi
ꝑtib. ⁊ de monum̃to qd̾ sͥ extrui
orem ꝑueniant. an hac scriptura
abea sola monumentil sͥ testator

Expanded text:
itius heredes instituit Seiam uxorem ex parte duodecima, Maeuiam ex reliquis partibus et de monumento quod sibi exstrui orem perueniant, an hac scriptura ab ea sola monumentum sibi testator
Abbreviated transcription (Latin):
ħ itaum ẽ. si in eacã erat ħrditas
ut a diri possit. cet̾m hr̃s ĩstitutꝰ
sb̾ condicõe. si añ condicõem ex¬
istentẽ repudiauit nicħ egit
quaͣ. uł quał fuit condico ⁊ si ĩ
arbitͥum collatae. ¶ Si quis du¬
bbitet uiuat testator nec ne. re¬
pudiando nicħ agit sb̃stitutus
eͥ stitutꝰ decernat de hrditate inch
ualebit repudiacõ. ¶ Neq filius
fa. repudiando sñ patre. n pat̾
isñ filio alteri nocet. utriiq aut̾
possunt repudiare. ꝑ Aul.
luntarius ñ pot̾it repudiare. nã
tat ncͣcm uoluntanus e nstere¬
cut ad eũdo acquint. ita ⁊ repu

Expanded text:
erat hereditas, ut et adiri posset: ceterum heres institutus sub condicione si ante condicionem existentem repudiauit, nihil egit, qualisqualis fuit condicio, etsi in arbitrium collata est.Si quis dubitet, uiuat testator nec ne, repudiando nihil agit.Substitutus nstitutus decernat de hereditate, nihil ualebit repudiatio.Neque filius familias repudiando sine patre neque pater sine filio alteri nocet: utrique autem possunt repudiare. 14 Paulluntarius, non poterit repudiare: nam tat necessarium, uoluntarius existerecut adeundo adquirit, ita et repu
Abbreviated transcription (Latin):
ceͥbit eum demũ ꝓ brde gerere. qͥ
aliqͥd qiͣ heres gerit. ¶ꝓro hrde
cetm̃ si qnidpietatis cã fecit. si ꝙͥ
tustodie cã fecit. si quid qiͣ nõ hr̃s
egit. s qiͣ alio uire dñs apparet ñ
uidi ꝓ hrde gessisse. ⁊ iõ solentͤte¬
tarilidi qui ncͣcu etistunt. ¶ No¬

Expanded text:
cribit eum demum pro herede gerere, qui aliquid quasi heres gerit: pro herede ceterum si quid pietatis causa fecit, si quid custodiae causa fecit, si quid quasi non heres egit, sed quasi alio iure dominus, apparet non uideri pro herede gessisse.Et ideo solent testari li
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑueniret. uoluntatẽ suq̃ filio ex¬
posuit. filius cũ parris offensã uerẽ¬
ret᷑ petit atestatore. ux sb̾ cõdicõeᷤᷤ¬
si a patre emancipatus ẽet. ħ̃rdem
eũ institu̾et.⁊ impetrauit ab eo.
ut amitũ suũ hr̃dem institu̾et. atͣ¬
q itatest̃o amicus filii ignotus.
testatori hr̃s ĩstitutus ẽ. nec quic¬
qms̃ ab eopetitũ ẽ. querebat᷑ su lle
amicus. aut adire noll. aut ad

Expanded text:
rueniret, uoluntatem suam exposuit filio: filius cum patris offensam uereretur, petit a testatore, ne sub condicione 'si a patre emancipatus esset' heredem eum institueret et impetrauit ab eo, ut amicum suum heredem institueret: atque ita testamento amicus filii ignotus testatori heres institutus est nec quicquam ab eo petitum est. quaerebatur, si ille amicus aut adire nol
Abbreviated transcription (Latin):
At̾fa. cest̾o duoᷤ hr̃des ĩstituerat.
eo ᷤ monum̃tũ fac̾e uisserat ĩ dieb
certis. dem̃ita scripserat. qui eoꝵ ita
nõ fecerit᷑ om̃s exhr̃des sunto. alt̾
hr̃s h̃rditatẽ p̾termiserat. reliquuᷤ
hr̃s cõsulebat. tũ ip̃e monimĩtũ ex¬

Expanded text:
tamento duos heredes instituerat: eos monumentum facere iusserat in diebus certis: deinde ita scripserat: 'qui eorum non ita fecerit, omnes exheredes sunto': alter heres hereditatem praetermiserat, reliquus heres consulebat, cum ipse monumentum ex
Abbreviated transcription (Latin):
gau sen. ⁊ lucu ticii. ut post
obitũ nr̃m reddatis restituaui
ticio scio ⁊ semppnio semissẽ
uob̾ dedi. q̃itum ẽ cũ utriq

Expanded text:
Gai Sei et Lucia Titia, uti post obitum vestrum reddatis restituatis Titio et Sempronio semissem vobis dedi". quaesitum est, cum utriq
Abbreviated transcription (Latin):
b fĩ solet. dix̃ alicui. ego te ħrdem
ficult̃ post mortem alicuiꝰ mili¬
tis tesres existerent qui affirma

Expanded text:
i solet, dixit alicui: "ego te heredem ficulter post mortem alicuius militis testes existerent, qui adfirma
Abbreviated transcription (Latin):
cospectat hoc si famł y̾ciscunde
dor accõ ẽet cũ tutore. ⁊ si mditic¬
te datꝰ ẽ̾et. nõ solum eo nomĩe cu¬
rator eẽt qd̾ ageret pupillꝰ pupil¬
la ue. s muicẽ quoq qd̾ cũ hus
ageret᷑. ¶Possunt antem uł pł¬
cũ. uł in unã litem. uł in plures
curator peti. POmp̃.
qm̃ diu is curator mancat aliꝰ in
eondem litẽ curotor peti nõ potest.
⁊ si titius u̾bigrã adu̾sus senum cu¬
rator petitus sit. idẽ ticiꝰ adu̾sus a

Expanded text:
iscundae dorum actio esset cum tutore, et si indistincte datus esset, non solum eo nomine curator esset, quod ageret pupillus pupillaue, sed inuicem quoque quod cum his ageretur.Possunt autem uel plco vel in unam litem vel in plures curator peti. Pomponiquamdiu is curator maneat, alius in eandem litem curator peti non potest. Etsi Titius verbi gratia adversus Seium curator pet
Abbreviated transcription (Latin):
sius .i. ti scͥpsit talem curatorẽ
meiẽm dari posse nili  senteman
cuiquĩ ins p̃senti ⁊ postulantrato.
infanti no sot̃ dari. ¶ Idem cas¬
suisait .s. uupulꝰ curatorẽ posce̾
nõ ułt quo mimꝰ cũ eo agai᷑ cosi
eũ ap̃tore debuisse quolibet loco
tempore hũc cinatorẽ dari posse.

Expanded text:
talem curatorem neminem dari posse nisi praesentem neque cuique nisi praesenti et postulanti, itaque infanti non potest dari. idem Cassius ait, si pupillus curatorem poscere non uult, quo minus cum eo agatur, cogi eum a praetore debuisse.Quolibet loco et tempore hunc curatorem dari posse
Abbreviated transcription (Latin):
ut intutela nicħ ominꝰ durent.
que sm̃a quinti quoq mucu fu¬
it ⁊ ailiano ꝓbat᷑ eoq iure u¬
timn᷑. uit cessi cura. si tntele eca
indigeat. qrͣ si tutores hũt qͥ
ꝑ furorem ĩ curã nõ redigunt᷑
sũ nõ ħarit. ⁊ furor ei accesser
incb̾ ommꝰ tutores acciꝑe pote¬
runt. qr lex .xii. tabularum
ita accepta est. ut ad pupillos
uł ad pupillas nõ ꝑtineat . qr
set ut adoloscenti dari qi eta¬
tis ẽẽ unpedimentũ. ⁊ ita diffi¬
niemꝰ ei quẽ etas cure uł tute

Expanded text:
ut in tutela nihilo minus durent: quae sententia Quinti quoque Mucii fuit et a Iuliano probatur eoque iure utimur, ut cesset cura, si tutelae aestas indigeat. quare si tuto rediguntur, siue non habent et furor eis accesserit, nihilo minus tutores accipere poterunt: quia lex duodecim tabularum ita accepta est, ut ad pupillos uel pupillas non pertineat.Quia sed ut adulescenti dari, quasi aetatis esset impedimentum. et ita definiemus ei, quem aetas
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ solus hr̃c scpͥtus existet qiͣ ex ꝑ¬
te diidia ĩstitutus. ¶ Siquis
nom̃ brdis quide nõ dixerit. set
ĩ dubitabili signo eũ demonstra¬
u̾it. qd̾ pene nich̾ a noĩe distat.
ualet instituc̃o. ¶Neres ĩsci¬
tui nͥ ut certus demonstret᷑ nc̃o
potest. ¶ Si quisita drat ut ex
fratrib meis ticõ ⁊ meuio seiã.
urorem durerit exdot̾rante. ut̾¬

Expanded text:
et solus heres existet quasi ex parte dimidia institutus. Si quis nomen heredis quidem non dixerit, sed indubitabili signo eum demonstrauerit, quod paene nihil a nomine distat, ualet institutio. Heres institui, nisi ut certe demonstretur, nemo potest. Si quis ita dixerit: 'uter ex fratribus meis Titio et Maeuio Seiam uxorem duxerit, ex dodrante, ut
Abbreviated transcription (Latin):
uis tͥentẽ iure sb̾stitucõis. ¶ Ser¬
uus cũ lib̾tate hr̃s institutꝰ si sit
allienatꝰ ub̾i adire ab eo pt̃ ciial¬
lienatꝰ ẽ. s si redẽptꝰ sit atestatore
Si seruir᷑ qͥ ex die lib̾catẽ acceꝑit
⁊ hrditatempure mox sit allienatꝰ.
uł manuissus. uideamꝰ an ĩst̾o ua¬
leat. ⁊ quid̾e si alie natꝰ ñ ee̾t pot̃
desendi ł sutucõem nase. ut dieueĩ¬

Expanded text:
nis, trientem iure institutionis, Seruus cum libertate heres institutus si sit alienatus, iuberi adire ab eo potest, cui alienatus est: sed si redemptus sit a testatore, Si servus ex die libertatem acceperit et hereditatem pure, mox sit alienatus vel manumissus, videamus, an institutio valeat. et quidem si alienatus non esset, potest defendi ins
Abbreviated transcription (Latin):
cesł̾ tractat ⁊̃ ĩ eo qͥ ꝯdicõem des¬
tinans miserere ñ a ddidit. nã ⁊
ht̃ ꝓ nõ institutõ pnͣtat¶s ⁊ siꝯ
dicõem addidit dũnoslet detrat¬
taea hrdem futur̃ nec nũcupatũ
uid̾i qd̾ contrauoluntatẽ scpͥtũ

Expanded text:
cellus tractat et in eo, qui condicionem destinans inserere non addidit: nam et hunc pro non instituto putat: sed si condicionem addidit dum nollet, detracta ea heredem futurum nec nuncupatum uideri quod contra uoluntatem scriptum
Abbreviated transcription (Latin):
tas patfa. in ꝯnifestissime ñ refig¬
gat. ¶ Siquisita scpͥserit stichꝰ
lis esto. ⁊ postea qmͣ lib̾ ent hr̃s es¬
to. labeo ueratius ⁊ aristo opinã¬
t᷑ decracto medio u̾bo postea simł
ei ⁊ lib̾tatẽ ⁊ ħrditatem compet̾e¬

Expanded text:
as manifestissime non refragatur. Si quis ita scripserit: 'Stichus liber esto et, posteaquam liber erit, heres esto', Labeo, Neratius et Aristo opinantur detracto uerbo medio 'postea' simul ei et libertatem et hereditatem competere
Abbreviated transcription (Latin):
g ẽe qui ⁊ͣ tabulas bonor pos¬
sõues accipiunt iniũ eẽ ex lib̾¬
is parentib q uirilis. t̾cia ent
porcio. s si tres sunt qui cc ta
bulas accepunt. qrͣta erit u̾¬
lis. hoc idem ⁊ ĩ legatis obser¬
uabr. ¶ S si unꝰ sit ex lib̾is
qͥ accepit ⁊ͣ tabulas bonor

Expanded text:
tabulas bonorum possessionem accipiunt, unum esse ex liberis parentibusque: virilis tertia erit portio: sed si tres sunt, qui contra tabulas acceperunt, quarta erit virilis: hoc idem et in legatis observabitur. sed si unus sit ex liberis, qui accepit contra tabulas bonorum
Abbreviated transcription (Latin):
stĩpułom. qͣuo filia post pͥmas nup¬
cias indocato constituet᷑ cet̾m si p̾t¬
ea nub̾et ad secundas nuptias eaꝵ¬
com̃ extendi non oport̾e.¶a filia pr᷑
petierat. ut cui nell ex lib̾is sins p̾¬
diatũ moreret᷑ restitu̾et. uni ex lis̾¬
is p̾dia fid̾ic̃ omissi filia uiua donau̾at¬

Expanded text:
se, quo filia post primas nuptias indotata constitueretur: ceterum si postea nuberet, ad secundas nuptias cautionem extendi non oportere.A filia pater petierat, ut cui uellet ex liberis suis praedia cum moreretur restitueret: uni ex liberis praedia fideicommissi uiua
Abbreviated transcription (Latin):
tradi nolo. cumplarib ħrdib intes.¬
tato diem simm obisset intlłigifid̾i¬
cõmissũ filio suo relictum. R. nõ enĩ
quemͣ oꝑtet cũ quo de sup̾mis quis
loquat᷑. set iñ quem uolutatis ĩ¬
tenco dirieatur. ¶Lib̾tis p̾dium
renquit᷑. ac ͥ pecut ne id alienarent
atq ĩ fomilia lib̾tor retin̾ent
excepto uno cec̾i ꝑtes suasuẽdide¬
tint. qui nõ uendidit cet̾orum ꝑteͤ
quib nõ dedit alienandi uolunta¬
tem integras petit. eos enĩ ad fid̾i¬
ꝯmissñ uidet᷑ mintaise qui iudicõ
ꝑtem suam alienando ꝑdidit. setr
hec ita ꝑced̾e pot̃. si ꝑit̾ qlienent.¬

Expanded text:
tradi volo". cum pluribus heredibus intestato diem suum obisset, intellegi fideicommissum filio relictum respondi: non enim quaeri oportet, cum quo de supremis quis loquatur, sed in quem voluntatis intentio dirigatur. Libertis praedium reliquit ac petit, ne id alienarent utque in familia libertorum retinerent. si excepto uno ceteri partes suas vendiderint, qui non vendidit ceterorum partes, quibus non dedit alienandi voluntatem, integras petet: eos enim ad fideicommissum videtur invitasse, qui iudicio partem suam alienando perdiderit. sed hoc ita procedere potest, si pariter alien
Abbreviated transcription (Latin):
mũ u̾bis legati. uł sb̾ fid̾i cominis
si ꝙ p̾cedit. uł sequit᷑. ad cõmũionẽ
assinnit᷑. si dicto sepͥtum congruat.¬
Filius mĩxm hr̃dem scͥpserat. ⁊ fid̾i cõ¬
missa tabuł data cum iur̃ uirandi
religione p̾stari rogau̾at. cũ testm̃
hr̃dem legͣntimã cogendam p̃rare
fid̾iꝯ .R. nam obnire uoluntatis
p̾ces ad oe̾m successionũ spẽm por¬
recte uidebant᷑. ¶Mandofilie mee
ꝓ salute soliꝰ ipius ut quo  ad lib̾g
tollat testm̃ nõ faciat. ⁊taem̃ pot̾it
sñ ꝑiculo nu̾e fid̾i cõmissariam hr̃¬
diratem sorori cohrdi nõ uidi relie¬
tam aꝑꝓuit & nõ de pecunia sua tes¬
buas lib̾tis tius ut quisq m̃u̾it. de

Expanded text:
 uerbum legati uel fideicommissi, quod praecedit uel sequitur, ad communionem adsumitur, si dicto scriptum congruat.Filius matrem heredem scripserat et fideicommissa tabulis data cum iurisiurandi religione praestari rogauerat. cum testamentum matrem legitimam heredem cogendam praee uoluntatis preces ad omnem successionis speciem porrectae uidebantur. 'Mando filiae meae pro salute sollicitus ipsius, ut, quoad liberos tollat, testamentum non faciat: ita enim poterit sine periculo uiuere.' fideicommissariam hereditatem sorori coheredi non uideri relictam apparuit, quod non de pecunia sua tesbuas liberis tuis, ut quisque de
Abbreviated transcription (Latin):
iuste fẽ potuit ẽe dilata. ¶Ab msti¬
tuto extraneo p̾dia lib̾tis cũ more¬
ret᷑ u̾bis fid̾i commissi reliquerat
sõstitutus ⁊ pecierat ne ex nomine
familie allienarent᷑. sb̾stitutũ ea p̾¬
dia deb̾e defuncti uolutate .R. sec
set utrum ⁊ festiman sp̾ eadem ꝯdi

Expanded text:
iuste fieri potuit dilata.Ab instituto extraneo praedia libertis cum moreretur uerbis fideicommissi reliquerat et petierat, ne ex nomine familiae alienarentur. substitutum ea praedia debere ex defuncti uoluntate respondi, sed utrum confesti
Abbreviated transcription (Latin):
ciłm ꝑmutac̃o rerum det̾nens ꝯmu¬
monem int̾uenit. ¶ Eilia mea p̾ci¬
piat sibiq hr̃e nolo tem mrĩs sus
fructꝰ quos medio temꝑe part̾ pasãs¬
ꝑit nec in sepato hĩnt. s assumpͣ¬
sre. uł in suum prĩmoniũ ⁊u̾cit
non uidentꝰ᷑ filie relicti. ¶ Dul¬
tissimis frĩb mei. auũcłis aut̃ tu¬
is quetumq mͥ suꝑsunt ĩ pamphi¬

Expanded text:
cum permutatio rerum discernens communionem interuenit. 'Filia mea praecipiat sibique habeat uolo rem matris suae.' fructus, quos medio tempore pater percipiet nec in separato habuit, sed absumpsit uel in suum patrimonium conuertit, non uidentur filiae relicti. 'Dulcissimis fratribus meis, auunculis autem tuis quaecumque mihi supersunt in Pamphy
Abbreviated transcription (Latin):
nõ p̾stabunt᷑. cũ discordiis ꝓpm quo¬
rum sedandis ꝓspet̾it. quas mat̾¬
clauem ⁊ anulum cͦtodie cõ. maiori
natu filic tradidit. ⁊ lib̾tũfiit ostẽ
dit. eidem qui pͥsens etat ĩ res quas
sb̾ cura hu̾it sua assignari ussit. cõ

Expanded text:
non praestabuntur, cum discordiis propinquorum sedandis prospexerit, quas mateclaues et anulum custodiae causa maiori natu filiae tradidit et libertum eidem filiae, qui praesens erat, res quas sub cura sua habuit adsignar
Abbreviated transcription (Latin):
te mandat᷑. nam ignorantes ast̾n¬
ginit᷑ fid̾i cõmisso quib ignoranti¬
b emolum̃tũ ex test̾o querit᷑ ħr̃¬
ditatem filius cũ moreret᷑. filus su¬
is. uł ex eis cui uoluiss restitu̾e fu̾¬
at rogatus. quo int̾ea ĩ insulam de¬
portato eligendi facultatem nõ ẽe pe¬
nam ꝑemptam placuit. nec fid̾iꝯ.
condicõm añ mor̾tem filii hr̃dis exis¬
t̾e. uriles aut̃ int̾ eos fĩ qui eo tp̃r
uit̾unt cñ de alus eligendi potestas
nõ fu̾it. ¶ Qͥ dotale p̾dium contra
legem uiliam uendidit. uxon lega¬
tum dedit ⁊ emptoris fid̾i cõtuisit.
ut ampluis ei p̾tium testituat emꝑ
accepto legato mlr̃ uendic̃om irti¬
tam fac̾e uelit. eam ablato p̾cõ doli
placuit excepcõne sb̃mou̾i. ¶Ale¬
uiõ debitori suo reus stipulandi mã¬
dauit. ut tic̃o cui mortis c̾a donabat
peciñam debitam solu̾et. cũi sciens
dominũ uita decessisse: memiꝰ pe¬
cĩuiam dediss nõ ẽẽ lib̾acõm securã

Expanded text:
 ignorantes adstringuntur fideicommisso, quibus ignorantibus emolumentum ex testamento quaeritur.Hereditatem filius cum moreretur filiis suis uel cui ex his uoluisset restituere fuerat rogatus: quo interea in insulam deportato eligendi facultatem non esse poena peremptam placuit nec fideicommissi condicionem ante mortem filii heredis exsistere: uiriles autem inter eos fieri, qui eo tempore uixerint, cum de aliis eligendi potestas non fuerit. Qui dotale praedium contra legem Iuliam uendidit, uxori legatum dedit et emptoris fidei commissit, ut amplius ei pretium restituat. empaccepto legato mulier uenditionem irritam faceret, eam oblato pretio doli placuit exceptione summoueri. Maeuio debitori suo reus stipulandi mandauit, ut Titio, cui mortis causa donabat, pecuniam debitam soluerit. cum sciens dominum uita decessisse Maeuius pecuniam dedisset, non esse liberationem secutam
Abbreviated transcription (Latin):
e̾e fil̃io p̾standum ad quos hrditatis
porcõ qmͣ acceꝑit filia redierat pla¬
cuit. ꝙ si alt̾m filie sp̾stitunsi eñ opor¬
t̃ fiłio fid̾i cõmissum redd̾e̾. ¶ E nctis
p̾diis que pat̾ qui se dñm ẽe credid̾at

Expanded text:
esse filio praestandum, ad quos hereditatis portio quam accepit filia redierat, placuit: quod si alium filiae substituisset, eum oportere filio fideicommissum reddere.Euictis praediis, quae
Abbreviated transcription (Latin):
tr̃eid̾ relictum ẽe ꝙ fundi p̾cium
efficiat. s si quid̾ ille pͥor testator
ita fid̾iꝯ. reliquiss. iogo eũ fundũ
tuiuoles aut quib noles ex familio
ielinquas remͣ m expodito fore. ꝙ
si talia u̾ba fuissent. peto ne fundꝰ
electo uno fid̾icomissum ẽ mext̾m
nõ conferat᷑. nõ ał ei qui electꝰ est
fid̾iꝯ. p̃standũerit. qmͣ int̾positis
ĩ familia cũ effectu relinq̃ret᷑ res¬
titi. ¶Rogo fundum cũ morie¬
ris restituas ex lib̾tis cui uoles qd̾
ad u̾ba actin̾et ip̃ius erit eleccõ. n ͨ
alius pot̾it defuncto eo pͥusqmͣ eligat
petent. om̃s itaqi euemet. ut ꝙ u
us datum est uinis pluib. smꝰ pet̾e
nõ possit. s omĩs petent ꝙ nõ om̃ib
datum est. ⁊ ita demum pec̾e possit
unꝰ si solus moriente eo suꝑfuerit.
Si remtuam quam eristimabam
meam ate ħĩde instituto tic̾o lege ¬

Expanded text:
e, si fundi pretium efficiat. sed si quidem ille prior testator ita fideicommissum reliquisset: 'rogo fundum cui uoles aut quibus uoles ex familia relinquas', rem in expedito fore: quod si talia uerba fuissent: 'peto non fundus electo uno fideicommissum in exterum non conferatur, non alias ei qui electus estissum praestandum erit, quam interpositis in familia cum effectu relinqueretur, restitui'. 'Rogo, fundum cum morieris restituas ex libertis cui uoles.' quod ad uerba attinet, ipsius erit electio nec alius potest: defuncto eo prius quam eligat petent omnes. itaque eueniet, ut quod uni datum est uiuis pluribus unus pe tere non possit, sed omnes petant quod non omnibus datum est, et ita demum petere possit unus, si solus moriente eo superfuit. Si rem tuam, quam existimabam meam, te herede instituto Titio lege
Abbreviated transcription (Latin):
qr legatum datum in ꝑtes diuidi
nõ potest. nõ enĩ ea mente ẽ datum
legatarus plurib accõmb uti. set
ut lacior eis agendi facultas sit.
er una int̾im que fuĩt electa lega¬
tum pot̾. ¶ epetundoꝵ legatorum.
facultas et eo testõ solutorũ danda
est  ꝙ irritũ ẽẽ pos. defuncti memo¬
riam dampnatam appuit. modo si
iam legatiis solutis cͥmen ꝑ duel¬
liomis illatum ẽ.¶Dem.
um pat̾ filioe eorumq mnr̃em hr̃¬
des sic instituiss ita scͥpsit. peto a
te filia. ut a te acceptis ab hr̃dita¬
te mea in porcom̃tuam .c. aureis
mortis t̾a conatum est fid̾i ꝯmitti
quoz donacõib exemplo legator
locũ hr̃e placuit p̾stabunt. ¶ Si
fid̾iꝯ. quoi mun̾e falcidie funge¬
t᷑. si tñ alim̃ta p̾stari uoluit. collo¬
nis h onꝰ in residuo donacõins ẽẽ
Rndum erit. ex de functi uolun¬
tate. aii de maiori petuniꝗ pr̃ari
nõ dub̾ie uoluit m̃tera. ¶ Mat̾¬

Expanded text:
tum in partes diuidi non potest: non enim ea mente datum est legatariis pluribus actionibus uti, sed ut laxior eis agendi facultas sit, ex una, interim quae fuerat electa, legatum petere.Repetendorum legatorum facultas ex eo testamento solutorum danda est, quod irritum esse post defuncti memoriam damnatam apparuit, modo si iam legatis solutis crimen perduellionis illatum est.um pater filios eorumque matrem heredes instituisset, ita scripsit: 'peto a te, filia, ut acceptis ex hereditate mea in portionem tuam centum aureis mortis causa donatum est, fidei committi quoque donationibus exemplo legatorum locum habere placuit, praestabunt. si issum quoque munere Falcidiae fungetur. si tamen alimenta praestari uoluit, collationis totum onus in residuo donationis esse respondendum erit ex defuncti uoluntate, qui de maiore pecunia praestari non dubie uoluit integra.Mat
Abbreviated transcription (Latin):
di cõmissi petic̾o familie competit
ns. puto iuste desid̾ari. qm̃uis ne¬
mo alius ult̾ior ex familia illa.t¬
suꝑfit. ¶ Si quidam suc̃ poste a
petituros. qnĩ familte applłone.N
ꝑsone quoq i s eedem demonsiro¬
sp̃r aut̃ Rpsit legatariũ. si ni¬
id cogendum solu̾e. ¶Q̾d gͦ si
non totũs ꝑtem legati pelicti res¬
titu̾e rogͥatus abstineat eo utĩ
accõnib suis in totum cogetur ce¬
d̾e. an u̾o nõ. nͥbi ad eam qnͣtitatẽ
que fid̾i commisso ꝯtinetur qd
racõ suadi. ¶ Set ⁊ si legatum

Expanded text:
deicommissi petitio familiae competit. is puto iuste desiderari, quamvis nemo alius ulterior ex familia supersit. Si quidam sint postea petituros, quoniam familiae appellatione personae quoque hae demonstrscripsit legatarium, si niid cogendum soluere. quid ergo si non totum, sed partem legati relicti restituere rogatus abstineat eo? utrum actionibus suis in totum cogetur cedere, an uero non nisi ad eam quantitatem, quae fideicommisso continetur? quod ratio suadet. sed et si legat
Abbreviated transcription (Latin):
tem manif estam uid̾i mutue fc̃e
systitucõnis ⁊ eñ inca fid̾icõmissi
ubcum ꝙ p̾taria uoluntas q̃rere¬
t ᷑ comectuna potuit admiiti. uẽ.
i pot᷑. si res petulii postea ẽẽ incipi¬
ant. aut ẽe desinant.¶ Idem ĩ fami¬
lia ent sũ uniu̾sã familiã suam
sũ c̾cam ueluti urbanam. aut
rusticam legau̾it. ac postea suor

Expanded text:
uideri mutuae factae substitutionis. etenim in causa fideicommissi utcumque precaria uoluntas quaereretur, coniectura potuit admitti. 65 Idi potest, si res peculii postea esse incipiant aut desinant. idem in familia erit, siue uniuersam familiam suam siue certam ueluti urbanam aut rusticam legauerit ac po
Abbreviated transcription (Latin):
quid ex hrditate suꝑerit post mor¬
tem suam restitu̾t de p̾cõ rerum
hrditariarum alias ⁊ꝑauit. dimi
mutati dm̃i restituet. ¶Dem.
fu̾it mͥ. ⁊ ego pamphilam em̃am
eaq apud me sit enira racõne
summa rpsum est. nõ ex cã lucra¬
tiua ꝑtum intlłigi meum factũ.
id̾oq petendũ ex test̾o totum tã¬

Expanded text:
quid ex hereditate supererit, post mortem suam restituere de pretio rerum uenditarum alias comparat, deminermutati dominii restitueretur. fuerit et ego Pamphilam emam eaque apud me sit enixa, ratione summa responsum est non ex causa lucratiua partum intellegi meum factum ideoque petendum ex testamento, tam
Abbreviated transcription (Latin):
tamͣtis ꝑs fundi que menii ẽ ticio
legata est. nõ melegant̾ ꝓ batũ est
ab uno hr̃de soluta ꝑte fundi que
meuis fuit ex alio cest̾o lib̾acom ob¬
ting̾e. n postea ꝑte aliena reuoca¬
re accõm semł extinctam s si ꝑs
fundi simpłr nõ que meiuz fuit le¬
get᷑ soluc̃o pͥor nõ ꝑmuiit alt̾am

Expanded text:
di, quae Maeuii est, ‹T›itio legata est: non ineleganter probatum est ab uno herede soluta parte fundi, quae Maeuii fuit, ex alio testamento liberationem optingere, neque postea parte alienata reuocari actionem semel extinctam.Sed si pars fundi simpliciter, non quae Maeuii fuit, legetur, solutio prior non peremit alteram
Abbreviated transcription (Latin):
tas hec ꝓbare patit᷑: si qd̾ legotor
nom̃e ꝑceꝑit. legataruis offtes cet¬
cũ quidam filio suo ex pr̃e hr̃de m̃¬
stituto. patruũ eius cohr̃dem eidem
dediss. ⁊ ab eo petiss. ut filiũ suũ¬

Expanded text:
tas hoc probare patitur, si quod legatorum nomine perceperit legatarius offerat.Cum quidam filio suo ex parte herede instituto patruum eius coheredem ei dedisset et ab eo petisset, ut filium suu
Abbreviated transcription (Latin):
fore arbitrabat᷑ ¶ Idem ĩ turatore
inpubis uł minoris anins d ꝓbo¬
ri. nec int̾est titor recte datusin¬
uo patre moriat᷑. uł aliquo p̾młio
excusetur. uł tutor eẽ nõ possit.
pp̃ etatem eiꝰ cuicutor fu̾at datͥ
hac demq racõne placuit a tuto¬
re qui nicħ accipit fid̾iꝰ. pupillo¬

Expanded text:
fore arbitrabatur. idem in curatore impuberis uel minoris annis debet probari. nec interest, tutor recte datus uiuo patre moriatur uel aliquo priuilegio excusetur uel tutor esse non possit propter aetatem, cui tutor fuerat datus: hac denique ratione placuit a tutore, qui nihil accepit, fideico
Abbreviated transcription (Latin):
tłsr. nã que rõ cet̾os admittit. eadem
tacitã inducit ꝯpensacom. ¶ Si du¬
os de familia nõ equis porcõnib hr̃¬
et c̾ostõ eiusdẽ fundi legau̾it. ꝓ hus
quid porcõmb quas uire hr̃ditario
retment fid̾iꝰ. non petet᷑. nõ mag̾¬

Expanded text:
tur: nam quae ratio ceteros admittit, eadem tacitam inducit pensationem.Si duos de familia non aequis portionibus hereextero eiusdem fundi legauerit, pro his quidem portionibus, quas iure hereditario retinent, fidei
Abbreviated transcription (Latin):
reliquisse qd quid̃ reliquid̃ orm̃ mꝰ
redd̾e debuit ita q si cum forte tres
reliquisse. nom postom̃ ꝓitũ esi ͤ ns¬
luntati cece ꝯdione ceficumt. ¶Sr
si uno ex familia hĩde instituto ille
fundꝰ axtraneo relictus est ꝑtũ fid̾iꝰ.¬

Expanded text:
reliquisse, qui quod relinquit omnimodo reddere debuit?Itaque si, cum forte tres reliquisse: nam postquam paritum est uoluntati, ceteri condicione deficiunt.Sed si uno ex familia herede instituto ille fundus extraneo relictus est, peri