comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dicit apłs ñ est potestas nͥ a deo. & ininister dei ẽ undex in irã ei
qͥ male agit. nec sine causa gladiũ portat. Uis ñ timere potestatẽ:
Bonũ fac: & habebis laudem ex illa. Bonus quicquid passus fuerit
laus ali ꝓuenit ex potestate facientis. Malus uͦ qui merito patit᷑
iniquitatis. ñ deputet seuitiȩ potestatis. & tam̃ quid tale isti pati¬
untur. quale faciunt. nͥ quia hominũ multitudo ñ in corde cor
habet s in ocłis: Nam si sanguis exit de carne mortali. quisquis
aspicit ex horrescit. Si pace xp̃i precisȩ animȩ atq separatȩ in here¬
sis uł scismatis sacrilegio moriuntur. qͥa non uidetur ñ plangit᷑.
ĩmo uͦ mors tetrior. atq luctuosior. & ut plane dixerĩ uerior. iure
consuetudinis deridetur. cũ auctores tantarũ mortiũ publice in
ferre dignantur. & si quid temporalis molestiȩ passi fuerint ꝑ cer

Expanded text:
dicit Apostolus, Non est potestas nisi a Deo, et minister Dei est, vindex in iram ei dicit Apostolus, Non est potestas nisi a Deo, et minister Dei est, vindex in iram ei qui male agit, nec sine causa gladium portat. Vis non timere potestatem? Bonum fac, et habebis laudem ex illa : bonus quidquid passus fuerit, laus illi provenit ex potestate facientis; malus vero qui merito patitur iniquitatis, non deputet saevitiae potestatis. 14. Et tamen quid tale isti patiuntur, quale faciunt, nisi quia hominum multitudo non in corde cor habet, sed in oculis? Nam si sanguis exit de carne mortali, quisquis aspicit exhorrescit. Si a pace Christi praecisae animae atque separatae in haeresis vel schismatis sacrilegio moriuntur, quia non videtur, non plangitur: imo vero mors tetrior atque luctuosior, et, ut plane dixerim, verior, jure consuetudinis deridetur: cum auctores tantarum mortium publice insferre dignantur: et si quid tem
Abbreviated transcription (Latin):
imp̃r. Quid enim ñ isti iuste patiunt̾. cum ex altissimo dĩ presidentiᷤᷤ
de ad cauendũ ignem ȩt̾̃num flagellis talib ammonentis iudicio pa¬
ciuntur ce merito criminũ & ordine potestatũ: Eriꝰ enim ꝓbent se ñ
ẽ hereticos uł scismaticos. tũ demum de indignis penis suis liuidã
emittant uocẽ. tum demũ sese audeant cũ mali aliqͥd patiunt᷑ ueri¬
tatis martyres dicere. Alioquin si quisqͥs ab imꝑatore. uł a iudicib ab
eo missis penas luit. continuo martyr ẽ: om̃s carceres martyrib ple¬
ni st̃. om̃s catenȩ iudiciariȩ martyres trahunt. in omĩb metalis mar¬
tpres erumpnosi st̃ in om̃s insulas mr̃es deportantur. in om̃ib pena¬
lib locis iudidico gladio mrẽs feriuntur. ad om̃s bestias mrẽs subri¬
guntur. aut iussionib iudicũ uiui ignib concremant᷑. Si aut̃ sic̃

Expanded text:
Imperator. Quid enim isti non juste patiuntur, cum ex altissimo Dei praesidentis Imperator. Quid enim isti non juste patiuntur, cum ex altissimo Dei praesidentis et ad cavendum ignem aeternum flagellis talibus admonentis judicio patiuntur, et merito criminum, et ordine potestatum? Prius enim probent se non esse haereticos vel schismaticos, tum demum de indignis poenis suis lividam emittant vocem, tum demum sese audeant cum mali aliquid patiuntur, veritatis martyres dicere. Alioquin si quisquis ab Imperatore vel a judicibus ab eo missis poenas luit, continuo martyr est, omnes carceres martyribus pleni sunt, omnes catenae judiciariae martyres trahunt, in omnibus metallis martyres aerumnosi sunt, in omnes insulas martyres deportantur, in omnibus poenalibus locis juridico gladio martyres feriuntur, ad omnes bestias martyres surriguntur, aut jussionibus judicum vivi ignibus concremantur. Si autem, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
dis. & innocentẽ te dicis. qđ utiq si. eẽs. cum uideres in scripturis
scĩs messem dnĩ tui ante ultimã segregationẽ & uentilationẽ azita¬
niis & palea ñ posse seꝑari. eligeres potiꝰ fortis. eẽ. in tolerandis maliꝰ
ꝗͣ impius in deserendis bonis. Cur enim ȩccłarum ꝑ orbẽ longe
remotarũ ñ putamꝰ. eẽ. istas & ꝗͣ iustissimas uoces quas in philadel¬
stantinus ad campũ id ẽ ad suppliciũ duci iussit. qͥ uicti apd ȩccła¬
sticos iudices nec apud ipsum quȩ dicebant ꝓbare potuer̃. & adhuc
in sc̃ȩ ȩccłȩ p̃cisione sacrilego furore ferebantur. & eũ hoc tanꝗͣ ĩma¬
niter dixisse hispano osio suggerente criminatur suspicionib suis
dit osio tanꝙͣ ep̃o. suggerente potiꝰ facꝰtũ. ut in leniorẽ cohertionẽ
qͣuis ĩmanissimi sceleris. id ẽ. sacrilegi scismatis sententiã flecteret

Expanded text:
dis, et innocentem te dicis: quod utique si esses, cum videres in Scripturis dis, et innocentem te dicis: quod utique si esses, cum videres in Scripturis sanctis messem Domini tui ante ultimam segregationem et ventilationem a zizaniis et palea non posse separari , eligeres potius fortis esse in tolerandis malis, quam impius in deserendis bonis. Cur enim Ecclesiarum per orbem longe remotarum non putamus esse istas, et quam justissimas voces, quas in Philadelstantinus ad campum, id est, ad supplicium duci jussit, qui victi apud ecclesiasticos judices, nec apud ipsum quae dicebant probare potuerunt, et adhuc in sanctae Ecclesiae praecisione sacrilego furore ferebantur: et hoc eum tanquam immaniter jussisse, Hispano Osio suggerente criminatur: suspicionibus vidderit, Osio tanquam episcopo suggerente potius factum ut in leniorem coercitionem, quamvis immanissimi sceleris, id est, sacrilegi schismatis, sententiam flecteret
Abbreviated transcription (Latin):
boni de illa ur̃a causa sentire poterimꝰ: Qui enĩ longe remotissimos
fr̃s temerariis suspitionib dampnare minime dubitatis. ꝗͣ iuste a
uicinis ur̃is dampnati fueritis ostenditis. Cur enim ñ credã rec̾te
dampnari potuisse a uicino udice auditũ. qui meũ tam longe ab¬
sentem frẽm dampnare ñ dubitat in auditum. hoc mͥ obiciens maxi¬
mũ crimen. qm̃ qui p̃sens. eẽ: potui. eis ad qͦs causa ꝑducta ẽ. udici¬
b potiꝰ ꝗͣ uictis litigatorib credidi: Quib iudicib si ñ potiꝰ eredi¬
dissem. etiã si illi qͥ uict̾i sunt innocentes. eẽnt. ego in nocens ẽẽ. ñ pos¬
sem. Magno enĩ delicto implicaremur. si cũ corda humana ñ cer¬
neremꝰ. nec disciplinam ȩccłasticam teneremus. cũ eis nollemꝰ iudi¬
cantib credẽ. ultra qͦs ñ potuit causa transire. & ꝑ qͦs potuit ad
nos fama ꝑcurrere. Ab istis innocentib impia te direptione discin¬

Expanded text:
boni de illa vestra causa sentire poterimus? Qui enim longe remotissimos boni de illa vestra causa sentire poterimus? Qui enim longe remotissimos fratres temerariis suspicionibus damnare minime dubitatis, quam juste a vicinis vestris damnati fueritis, ostenditis. Cur enim non credam recte damnari potuisse a vicino judice auditum, qui me fratrem tam longe absentem damnare non dubitat inauditum; hoc mihi objiciens maximum crimen, quoniam qui praesens esse non potui, eis ad quos causa perducta est judicibus potius, quam victis litigatoribus credidi? Quibus judicibus si non potius credidissem, etiamsi illi qui victi sunt innocentes essent, ego innocens esse non possem. Magno enim delicto implicaremur, si cum corda humana non cerneremus, necdisciplinam ecclesiasticam teneremus, cum eis nollemus judicantibus credere, ultra quos non potuit causa transire, et per quos potuit ad nos fama percurrere. Ab istis innocentibus impia te direptione discin
Abbreviated transcription (Latin):
& uos ñ habitarent alii xp̃iani eod nomine signati. ead unitate pa¬
cati. Multȩ int̾iacent patȩ gentiũ simul mecũ emptȩ illiꝰ sanguine
in cuiꝰ conspectu mecũ parit̃ adorant. ꝑ illas ad me transit fama de
uob. ipsȩ de uicinitate causam uiãm examinare potuerint. Qđ̾ si ñ ẽ
factum uos neglexistis. Neq enim a cet̾is neglecti. ñ usq ad nos eti am
ueniretis. Si aut̃ aliquid iudicatũ est date ueniã. No audro uos su¬
peratis temere credere. & iudices ur̃os eadem temeritate dampnare.
Accedit mͥ aliud qđ me plurimũ moueat. qr si uos innocentes oppressi
eẽtis. nos saltem fr̃s qui nichil uob̾ nocuimus amaretis. Cum uͦ nos qͥ
bene nob̾ conscii sumus causam urãm uicinis ur̃is recto ȩccłȩ iure com¬
missam fuisse dicamꝰ. qui corã deo sciunt quẽ ad modum iudicauerĩt
lacerare tam̃ maledictis & acerbis odiis insectari. & quasi ꝓpt̾ uos

Expanded text:
et uos non habitarent alii christiani eodem nomine signati, eadem unitate paet uos non habitarent alii christiani eodem nomine signati, eadem unitate pacati. multae interiacent patriae gentium simul mecum emptae illius sanguine, in cuius conspectu mecum pariter adorant. per illas ad me transiit fama de uobis; ipsae de uicinitate causam uestram examinare potuerunt. quod si non factum est, uos neglexistis; neque enim neglecti a ceteris non usque ad nos etiam ueniretis. si autem aliquid iudicatum est, date ueniam; non audeo uoperatis temere credere, et judices vestros eadem temeritate damnare. Accedit huc aliud quod me plurimum moveat, quia si vos innocentes oppressi essetis, nos saltem fratres qui nihil vobis nocuimus, amaretis: cum vero nos, qui bene nobis conscii sumus causam vestram vicinis vestris recto Ecclesiae jure commissam fuisse, qui coram Deo sciunt quemadmodum judicaverint, lacerare tamen maledictis et acerbis odiis insectari, et quasi propter
Abbreviated transcription (Latin):
nosse. partĩ audire potestis. quid ib ieraditores. siue traditoꝵ uł ac¬
cusatores uel dampnatores. siue innocentiũ uł calumpniatores uel
opp̃ssores fuerint ꝓrsus ignoro. S ille dñs nr̃ qui emit totũ mundũ
p̃cio sanguinis sui euiꝰ scã commertia ꝓpħa tanto ante cecinit dicets.
oder̃ manꝰ meas & pedes meos. dinumerauer̃ omnia ossa mea. & suꝑ
& nuda xꝑianis. & impleuit hȩc omĩa scĩficatione nominis fui. In
ipso qͥppe psalmo passionis. ñ solum qͣnti s etiam qͣntum emerit de¬
claratũ. ẽ. Ibi enim paulo post dicit᷑. Reministent᷑ & conuertent᷑ ad
dñm uniuersi fines t̾rȩ. & adorabt̃ in conspectu eiꝰ uniuersȩ familiȩ
gentiũ qm̃ ipsiꝰ ẽ regnũ. & ipse dñabitur gentiũ. De causa itaq urã
tẽ fortasse cogerer iudicare. si uł uicina. eẽm. uł ita remota ut int̾ noᷤ

Expanded text:
nosse partim audire potuistis. quid ibi tunc siue traditores siue traditorum uel acnosse partim audire potuistis. quid ibi tunc siue traditores siue traditorum uel accusatores uel damnatores siue innocentium uel calumniatores uel oppressores egerint, prorsus ignoro. sed ille dominus noster, qui emit totum orbem pretio sanguinis sui, cuius sancta commercia propheta tanto ante cecinit dicens: foderunt manus meas et pedes, dinumerauerunt omnia ossa mea. ipsi et nuda christianis; impleuit haec omnia sanctificatione nominis sui. in ipso quippe psalmo passionis non solum quanti, sed etiam quantum emerit declaratum est. ibi enim paulo post dicitur: reminiscentur et conuertentur ad dominum uniuersi fines terrae et adorabunt in conspectu eius uniuersae patriae gentium, quoniam ipsius est regnum et ipse dominabitur gentium. de causa itaque uestra tunc fortasse cogerer iudicare, si uel uicina essem uel ita remota, ut inter nos
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ bonam causam ꝑdidit. de iniquo uł tardo uł negligenti udice cõ¬
querit᷑. s etiã qui iustissime uictus. ẽ ea cecitate de innocente iudice
muriurat. qͣ cecitate cũ innocente aduersario litigabat. Qua ꝓpt̃ isti
ñ ideo scelerati st̃. quia de om̃ib uictis nolunt temere aliquid credere
s ideo quia se furore scismatis p̃ciderunt ab eis innocentib qͥ multo
rationabiliꝰ nolunt tale aliquid de ipsis iudicibi credẽ. Existat enim
aliq̃ ularum partiũ in nomine xp̃i nobilissima ȩccła. uł ex ipsis septẽ
si placet potissimũ philadelphia. quȩ de mistico nomine ꝑ linguam
grecã fr̃nam intimat caritatẽ. Audiamus gͥ uocẽ eius nec ei palea
loquatur s frum̃tum. Si gͦ dicat istis. sime arguitis fr̃s. quid accusa¬
tis. quanto int̾uallo scđm trenum locũ ab affrica remota sim partĩ

Expanded text:
qui bonam causam perdidit, de iniquo vel tardo vel negligenti judice qui bonam causam perdidit, de iniquo vel tardo vel negligenti judice queritur: sed etiam qui justissime victus est, ea caecitate de innocente judice murmurat, qua caecitate cum innocente adversario litigabat. Quapropter isti non ideo scelerati sunt, quia de omnibus victis nolunt temere aliquid credere: sed ideo quia se furore schismatis praeciderunt ab eis innocentibus, qui multo rationabilius nolunt tale aliquid de ipsis judicibus credere. CAPUT VII.--12. Existat enim aliqua illarum partium in nomine Christi nobilissima Ecclesia, ex illis septem, et si placet potissimum Philadelphia , quae de mystico nomine per linguam graecam fraternam intimat charitatem. Audiamus igitur vocem ejus, nec ejus palea loquatur, sed frumentum. Si ergo dicat istis: Quid in me arguitis, frtis? quanto interuallo secundum terrenum locum ab Africa remota sim, partim
Abbreviated transcription (Latin):
sus eos ad constantinũ uenise. & qͥa ibi qͦq ultimo iudicio suꝑati st̃ eciã
ꝓpsum gĩã corruptũ. ẽe. criminatur. Quib omib considatis. qͥ sine
sudio partiũ iudicat. eligat quib credat. utrũ iudicib sententias
ꝓferentibi. an litigatorib contia qͦs ꝓlatȩ st̃. licem finire nolentib &
certe orbis t̾rarum iudicib credidit. Qui aut̃ donatistis consentiunt.
eosq defendunt. fatentur se illius ȩccłȩ. ẽẽ. quȩ causam suã qualisc̃q
illa fuerit. ñ poterit tam̃ in transmarinis tot disceptationib obtinere.
& eoꝵ aduersus iudices murmura & crimina credula uanitate suscipi¬
unt. Qua in re si innocentes se dicunt. & eos quos suꝑatos scimꝰ. qͣnto
innocentiores st̃. qui temere aliquid mali de ipsis iudiçib credẽ nolt̃.
de quib necesse. ẽ. ut qui uicti fuerant conquerant᷑: Non solũ enim

Expanded text:
sus eos ad Constantinum uenisse et, quia ibi quoque ultimo iudicio superati sunt, etiam sus eos ad Constantinum uenisse et, quia ibi quoque ultimo iudicio superati sunt, etiam ipsum gratia corruptum esse cstudio partium judicat, eligat quibus credat; utrum judicibus sententias proferentibus, an litigatoribus contra quos prolatae sunt, litem finire nolentibus. Certe orbis terrarum judicibus credidit. Qui autem Donatistis consentiunt, eosque defendunt, fatentur se illis credere qui causam suam, qualiscumque illa fuerit, non potuerunt tamen in transmarinis tot disceptationibus obtinere, et eorum adversus judices murmura et crimina credula vanitate suscipiunt. Qua in re si innocentes se dicunt, et eos quos superatos scimus; quanto innocentiores sunt qui temere aliquid mali de ipsis judicibus credere nolunt, de quibus necesse est ut qui victi fuerant conquerantur? Non solum enim
Abbreviated transcription (Latin):
hispanoꝵ atq galloꝵ. etiã si uera dicerentur. iam cet̾as tr̃as ceco more
uł potiꝰ furore arguunt. & eis irascuntur. quia cũ duȩ partes eẽnt
in affrica. una inquiunt traditoꝵ. & altera innocentiũ. traditores
s quam innocentes adiungere maluer̃. Que una cõminatio breuis¬
sime atq uilissime ita refellitur. qͥa cum duas partes audissent ẽẽ in
illi semꝑ in nocentes manser̃. qui nescientes quẽ admodũ ista in affi¬
ca gesta sint. id tam̃ credider̃ qđ pacifice ac religiose crede debuer̃
a quib innocentib seꝑatio nullomͦ innocens. eẽ. potuit. Fatet᷑ etiã
parmenianꝰ ad arelatense oppidũ & epõs iudices & partes ex affri¬
ca conuenisse. cecilianũ scił atq donatistas. ubi omĩa suis credidit.
cui nichil uicti potuer̃ de iudieib conqueri. Nec tam̃ negat rur¬

Expanded text:
Hispanorum atque Gallorum, etiamsi uera dicerentur. iam enim ceteras terras caeco more Hispanorum atque Gallorum, etiamsi uera dicerentur. iam enim ceteras terras caeco more uel potius furore arguunt et eis irascuntur, quia, cum duae partes essent in Africa — una, inquiunt, traditorum et altera innocentium —, traditores sibi quam innocentes adiungere maluerunt. quae uana criminatio breuissime atque uerissime ita refellitur, quia, cum duas partes esse in Africa audilli semper innocentes manserunt, qui nescientes quemadmodum ista in Africa gesta sint id tamen crediderunt, quod pacifice ac religiose credere debuerunt, a quibus innocentibus separatio nullo modo esse innocens potuit. Fatetur etiam Parmenianus ad Arelatense oppidum et episcopos iudices et partes ex Africa conuenisse, Caecilianum scilicet atque Donatistas. ubi omnia suis credidit, qui nihil uicti potuerunt nisi de iudicibus conqueri, nec tamen negat rur
Abbreviated transcription (Latin):
huic impietati fidem seruoꝵ dei integrã retitisse. ultro fassus ẽ suos ip
gesta testantur. quia uicti st̃ isti. & in nocens cecilianus inuentus ẽ. eun¬
dem melchiadẽ crimine traditionis accusant. Qđ quomͦ quero cogno¬
uerunt: Si enĩ ante iudiciũ non s preiudicare debuer̃. ut apud talẽ
iudicẽ causam agere inciꝑent: etiã ex p̃cepto imꝑatoris quẽ ipsi adi¬
erant tale subiere iudiciũ. Si aut̃ post dictam causã platamq sen¬
tentiã eum traditorẽ didicisse ꝑhibent. usq ad eo dementes st̃ homi¬
nes. ut ducenti iudices apud quos uicti st̃. uict̾is litigat orib credant᷑.
Et tam̃ in his omnib ꝗͣuis magna temeritate. italos. gallos. hispano.
accusant. relic̾tis tã multis ceteris ꝓuintiis atq gentib a quib nefan¬
do sacrilegio seꝑati st̃. quib utiq obeẽ non possent crimina italoꝵ.

Expanded text:
huic impietati fidem seruorum dei integram restitisse, ultro fassus est ipsos huic impietati fidem seruorum dei integram restitisse, ultro fassus est ipsos gesta testantur, quia uicti sunt isti et innocens Caecilianus inuentus est, eundem Miltiadem crimine traditionis accusant. quod quaero quando cognouerint. si enim ante iudicium, non sibi praeiudicare debuerunt, ut aput talem iudicem causam suam agere inciperent et ei praecepto imperatoris, quem ipsi adierant, tale subire iudicium. si autem post dictam causam prolatamque sententiam eum traditorem didicisse se perhibent, usque adeo dementes sunt homines, ut contra iudices aput quos uicti sunt uictis litigatoribus credant? et tamen in his omnibus quamuis magna temeritate Italos et Gallos et Hispanos accusant relictis ceteris tam multis prouinciis atque gentibus, a quibus nefando sacrilegio separati sunt, quibus utique obesse non possent crimina Italorum,
Abbreviated transcription (Latin):
dampnati a trecentis & decẽ coep̃is suis ad eosdẽ ipsos a quib damp¬
nati fuerant studio concordiȩ redier̃. & a suis dampnatorib eodem
studio sine ullo sui honoris detrim̃to. ꝓ pace suscepti st̃ nec quisqͣm
rebaptirandos putauit. qͥ fuerant ab eis foris in seisiate baptirati.
An forte quia multũ displicent parmeniano qͥ corrigunt sententias sua
intio redire quam foris remanere maluert̃. & adiunctis s ñ niulis simi¬
lib sociis etiã parmenianistas crearet. sic̃ iam multa frusta de isto fru¬
sto ꝑ totã affricam facta st̃. Sic sic necesse. ẽ. ut minutatĩ sect concisiq
disꝑeant. qͥ tumorem animositatis suȩ catholicȩ pacis uincło scĩsimo p̃
da quȩ confitetur. Cum enĩ diceret ꝑ osium hispanũ adiutoriũ p̃stitũ
ceciliano. ut ad eoꝵ cõmunionem scoꝵ & illibatoꝵ numerus cogeret᷑. &¬

Expanded text:
damnati a trecentis et decem coepiscopis suis, ad eosdem ipsos a quibus damdamnati a trecentis et decem coepiscopis suis, ad eosdem ipsos a quibus damnati fuerant, studio concordiae redierunt, et a suis damnatoribus eodem studio sine ullo sui honoris detrimento, pro pace suscepti sunt: nec quisquam rebaptizandos putavit, qui fuerant ab eis foris in schismate baptizati. An forte quia multum displicent Parmeniano qui corrigunt sententias suasintro redire quam foris remanere maluerunt, et adjunctis sibi nonnullis similibus sociis, etiam Parmenianistas crearet, sicut jam multa frusta de isto frusto per totam Africam facta sdispereunt, qui tumorem animositatis suae catholicae pacis sanctissimo uinculoda quae confitetur. Cum enim diceret per Ossium Hispanum adiutorium praestitum Caeciliano, ut ad eorum communionem sanctorum et inlibatorum numerus cogeretur, et
Abbreviated transcription (Latin):
iudicio consedere noluert̃. nͥ ꝓdicta contumacia sententiã apłicam
imꝑitis opponendo & dicendo. Si enĩ quȩ destruxi hȩc itm ȩdifico.
p̃uaricatorem meipsũ constituo. Destruxerant enĩ centum collegȩ pͥ¬
mianũ. & eum ꝓpt̃ea cũ trecentis rursus edificare noluert̃. Ita cũ se
cauere fingunt. ne hominẽ edificent quẽ destruxerant. se ipso malo
scismatis sacrilegi destruxer̃. S tam̃ si uiueret parmenianꝰ. ñ auderoe
iã reprehendẽ hispanos. & eos appellare p̃uaricatores. qͥa sententia sua
in collegarum sententiã defluxit. ne ipsi offendent collegas suos. qͥ
multi primiano iam a se dampnato in melius correcti. ad trecentoꝵ
conciliũ transierunt. magis eligens contra suas ꝓprias uenire senten¬
tias. ꝗͣ contra pacem unitatis. etiã in parte donati. & maxime p̃texa¬
to assurritano. & feliciano mustitano parceret parmenianus. qͥ etiã

Expanded text:
judicio cedere noluerunt, nisi pro dicta contumacia sententiam apostolicam judicio cedere noluerunt, nisi pro dicta contumacia sententiam apostolicam imperitis opponendo, et dicendo, Si enim quae destruxi, haec iterum aedifico, praevaricatorem me ipsum constituo. Destruxerant enim centum collegae Primianum, et eum propterea cum trecentis rursus aedificare noluerunt. Ita cum se cavere fingunt ne hominem aedificent quem destruxerant, se ipsos malo schismatis sacrilegi destruxerunt. 9. Sed tamen si viveret Parmenianus, non auderet jam reprehendere Hispanos, et eos appellare praevaricatores qui a sententia sua in collegarum sententiam deflexerunt, ne ipse offenderet collegas suos, qui multi Primiano jam a se damnato in melius correcti ad trecentorum concilium transierunt, magis eligentes contra suas proprias venire sententias, quam contra pacem unitatis, etiam in parte Donati. Et maxime Praetextato Assuritano et Feliciano Mustitano parceret Parmenianus, qui etiam
Abbreviated transcription (Latin):
enim qđ destruxi hoc it̃m ȩdifico. p̃uaricatorem meipsũ constituo. Quȩ
uerba scił si tam sinistro animo ipse apłs intelligeret. nec xp̃ianus. nec
apłs fieret. nec p̃dicator ȩdificaret ȩccłas. quas ꝑsecutor ante destruebat.
Nusꝗͣ itaq isti se tam aꝑte indicart̃. cur nec suꝑati corrigi uoluert̃. ꝗͣ eum
detestantur hispanos. qđ post sententias suas alit̃ ꝓlatas. collegarum
discussioni posteriori iudicioq cessert̃. Quam enim hoc factum .ẽ. de
mansuetudine. xp̃iana tam illud de contentione diabolica. & ideo ñ
mirũ quia ista humilitate pax custodita. ẽ. & illa elatione dirupta
Pinde illis recte redditur qđ fecert̃. Docuert̃ enim talia pastores suos.
Nam & maximianistȩ ñ ob aliud in trecentoꝵ & decẽ collegarum suoꝵ
a quib primianus quẽ primo ipsi dampnauer̃ in nocens iudicatꝰ ẽ

Expanded text:
enim quae destruxi, haec iterum aedifico, praevaricatorem me ipsum constituo . Quae enim quae destruxi, haec iterum aedifico, praevaricatorem me ipsum constituo . Quae verba scilicet si tam sinistro animo ipse Apostolus intelligeret, nec christianus nec apostolus fieret, nec praedicator aedificaret Ecclesias, quas persecutor ante destruebat. Nusquam itaque isti se tam aperte indicarunt, cur nec superati corrigi voluerunt, quam cum detestantur Hispanos, quod post sententias suas aliter prolatas collegarum posteriori discussioni judicioque cesserunt. Quam enim hoc factum est de mansuetudine christiana, tam illud de contentione diabolica: et ideo non mirum quod ista humilitate pax custodita est, et illa elatione disrupta. Proinde illis recte redditur quod fecerunt: docuerunt enim talia posteros suos. Nam et Maximianistae non ob aliud trecentorum et decem collegarum suorum, a quibus Primianus, quem primo ipsi damnaverunt, innocens judicatus est,
Abbreviated transcription (Latin):
omĩa scelera suꝑ graditur cecitate impietatis irruerent sic̃ isti miseri
feceit̃. & nec sero saltẽ totiens diuisi atq concisi sentiunt qd fecert.
tias suas quas in absentẽ cecilianum temere ꝑtuler̃. condẽpnare cogerent᷑.
pacis acquiescerent. maiorẽ reportaturi uictoriã. si animositatẽ humanã
saltẽ post udiciũ quasi hominẽ in ipso iuditio suꝑarent. Nã illa uictoria¬
.ẽ. precelsior. & triumpho celsiore plenior. ꝗͣ si ñ solum de homine uno uicto
s de uniuersa subiugata ciuitate referatur. dicente scriptura. Melior. ẽ.
qͥ uincit iram. ꝗͣ qui uincit ciuitatẽ. Illi gͦ hominem uincere cupiebãt.
quos ira uincebat. & quia hominẽ uincere nequiuer̃. ab homine & ira
suꝑati st̃. Ab homine. quia in iudicio uicti st̃. ab ira. qͥa nec uicti qͥeuer̃.
prauissimo corde. uł audientes uł legentes apłi sententiã dicentis. Si

Expanded text:
omnia scelera supergraditur, caecitate impietatis irruerent: sicut isti miseri omnia scelera supergraditur, caecitate impietatis irruerent: sicut isti miseri fecerunt, et nec sero saltem toties divisi atque concisi sentiunt quod fecerutias suas, quas in absentem Caecilianum temere protulerunt, condemnare cogerentur, ione veritatis et pacis acquiescerent; majorem reportaturi victoriam, si animositatem humanam saltem post iudicium quam si hominem in ipso iudicio superarent. nam illa uictoria praecelsior est et triumpho celsiore plenior, quam si non solum de homine uno uicto, sed de uniuersa subiugata ciuitate referatur, dicente scriptura: melior est qui uincit iram quam qui capit ciuitatem. illi ergo uincere hominem cupiebant quos ira uincebat, et quia hominem uincere nequiuerunt, et ab homine et ab ira superati sunt: ab homine, quia in iudicio uicti sunt, ab ira, quia nec uicti quieuerunt, prauissimo corde uel audientes uel legentes apostoli sententiam d
Abbreviated transcription (Latin):
Flagitandũ est ut ꝓbent ñ solum talẽ illum fuisse qualẽ dicunt.s
qđ talis fuerit manifestũ illis fuisse. qͥb eum cõmunicasse assert.
Hoc enim nͥ ꝓbauerint. frustra dicunt se scisse qualis fuerit. qͥa nesei¬
entib obeẽ ñ potuit. a quib se iusti innocentib seꝑando ꝓpt̃ ipsam
spationis sacrilegã iniquitatẽ innocentes eẽ ñ possunt. Noc enim
magis credibile. ẽ. si tam̃ osius ab hispanis dampnatꝰ. a gallis . e. ab so¬
lutus si fieri potuit. ut falsis eriminationib hispani cirũuent &¬
callida insidiarũ fraude decepti. contra in nocentẽ ferrent sententĩã
&e postea pacifice in humilitate. xp̃ian a cederent sententiȩ collegarũ
quib illius innocentia comꝓbata.ẽ. ne ꝑuicaci & animosa ꝑuersi¬
tate priores suas sententias defendendo. in saerilegiũ scismatis q

Expanded text:
flagitandum est ut probent, non solum talem illum fuisse qualem dicunt, sed flagitandum est ut probent, non solum talem illum fuisse qualem dicunt, sed quod talis fuerit manifestum illis fuisse quibus eum communicasse asserunt. Hoc enim nisi probaverint, frustra dicunt se scisse qualis fuerit: quia nescientibus obesse non potuit, a quibus se isti innocentibus separando, propter ipsam separationis sacrilegam iniquitatem innocentes esse non possunt. Hoc enim magis credibile est si tamen Osius ab Hispanis damnatus, a Gallis est absolutus, sic fieri potuisse, ut falsis criminationibus Hispani circumventi, et callida insidiarum fraude decepti, contra innocentem ferrent sententiam, et postea pacifice in humilitate christiana cederent sententiae collegarum, quibus illius innocentia comprobata est, ne pervicaci et animosa perversitate priores suas sententias defendendo, in sacrilegium schismatis, quod
Abbreviated transcription (Latin):
Hoe ẽ enim qđ eredere ñ debemus. ne temeritate saerilega toai orẽ
trarum in xp̃i unitate fundatũ ex istoꝵ falsa criminatione dãpne¬
mus potiꝰquam ex dei uera ꝓmissione diligamꝰ. Quid enĩ magis
eredendum ẽ qd dixit ds̃. in semine tuo benedicentur om̃s gentes uit
potiꝰ credimus qđ illi qui recepti st̃ in cõmunione a ꝓuntiis transma¬
rinis. aut innocentes oppͥmi ñ potuerunt a calumniatorib. qđ mult
argum̃tis ꝓbabilius ꝑsuaderi potest. aut cũ conuinei ñ possent: etiã
si mali fuerunt innocentes crediti. sine ulla suscipientiũ contamina¬
tione suscepti sunt: Quid qđ etiam si ꝑ malos fr̃s quales apłs in ecc̃li
unitate tolerauit. quales martyr oyprianus in ȩpła delapsos gemit.
simulata eoꝵ innocentia falleretur: nullom suã in nocentiã ꝓdi¬
disset. Quid enĩ de osio dicunt cordubensi quondã catholico ep̃o:

Expanded text:
hoc enim est quod credere non debemus, ne temeritate sacrilega totum orbem hoc enim est quod credere non debemus, ne temeritate sacrilega totum orbem terrarum in Christi unitate fundatum ex istorum falsa criminatione damnemus potius quam ex uera dei promissione diligamus. quid enim magis credendum est, quod dixit deus: in semine tuo benedicentur omnes gentes, potius credimus quia illi qui recepti sunt in communionem a provinciis transmarinis, aut innocentes opprimi non potuerunt a calumniatoribus, quod multis documentis probabilius persuaderi potest; aut certe eum convinci non possent, etiam si mali fuerunt, innocentes crediti, sine ulla suscipientium contaminatione suscepti sunt? Quid, quod etiam si per malos fratres, quales Apostolus in Ecclesiae unitate toleravit, quales martyr Cyprianus in Epistola de Lapsis gemsimulata eorum innocentia falleretur, nullo modo suam innocentiam perdidisset. 7. Quod enim de Osio dicunt Cordubensi quondam catholico episcopo,
Abbreviated transcription (Latin):
tins obicis. nec cognoscere potui. nec dampnare in cognitũ debui
Aut certe quomͦ se haberet eiꝰ uita. quam tam̃ isti de nullo crimi¬
ne conui cert̃ ille tanquã in nocens audisset: ꝓfert̃ testimoniũ
apłi dicentis. ñ solum qͥ faciunt ea s etiã qui consentiunt facien¬
tib. Parũ ne eis fuit tot & tantos ppłos xp̃ianos dampnare in
auditos: ñ & contra apłm ipsum eiꝰ quidem uerba s ñ eiꝰ intelle¬
ctum deꝓmere auderent:Si enĩ hoc ẽ consentire malefacientib
ẽẽ cum eis in ȩccła. consentiebat etiã falsis ĩpse fr̃ĩb inter quos
pielitari contestabatur se. & quos ñ caste s ꝑiuidiã sine caritate
bis t̃rarum ñ consentuet criminib a froꝵ etiã si ea cognita ꝓ pace ecche
potuissent. frustia ttaq dicit parmenianus dampnatos in africa are¬
licores un consorcũ dlampnationis acceptos aꝓuintũs transmarinis.

Expanded text:
tuis objicis, nec cognoscere potui, nec damnare incognitum debui tuis objicis, nec cognoscere potui, nec damnare incognitum debui aut certe quomodo se haberet ejus vita, quam tamen isti de nullo crimine convicerunt, ille tanquam innocens audisset, proferunt testimonium Apostoli dicentis, Non solum qui faciunt ea, sed etiam qui consentiunt facientibus . Paisi etiam contra ipsum apostolum eius quidem uerba, sed non eius intellectum depromere auderent. si enim hoc est consentire male facientibus, esse cum eis in ecclesia, consentiebat etiam ipse falsis fratribus, inter quos se periclitari contestabatur et quos non caste, sed per inuidiam sine caritate bis terrarum non consentiret criminibus Afrorum, etiamsi ea cognita pro ecclesiaepotuissent. Frustra itaque dicit Parmenianus damnatos in Africa traditores in consortium sanctitatis acceptos a prouinciis transmarinis.
Abbreviated transcription (Latin):
confessa crimina scds ipse donauerat ueluti paci consulens. sicut
eccłastica gesta testantur ab sentẽ cecilianum sine ulla dilatione
diligentioris inquisitionis. nullo responsionis loco seruato. tradi¬
torem. ẽẽ. censuerunt. ut ei uidelicet obessent absenti traditionis cri¬
mina tantũm obiecta. cũ sibimetipsis p̃sentes confessa donaueriã.
ta contra sedentẽ in cathedra. cui totꝰ orbis xp̃ianus in transmari
nis. & songe remotis t̾ris & in ipsis affricanis grauiorib & aduer¬
sus eiꝰmodi fallacias robustiorib cõmunicaret ȩccłiis ep̃m alterum
ordinauert̃. ut possent ꝓsuo facꝰto contradicere ꝓmissionib dĩ ne
in semine abrahȩ benedicerentur om̃s gentes. ut eas etiã partes or¬
bis t̾rarum a traditorib afris inquinatas dicerent. quȩ nec cecili¬
ani nom̃ audissent. insuꝑ etiã contra orbẽ terrarũ dicentẽ qđ ciuibꝰ

Expanded text:
confessa crimina Secundus ipse donauerat ueluti paci consulens, sicut confessa crimina Secundus ipse donauerat ueluti paci consulens, sicut ecclesiastica gesta testantur, absentem Caecilianum sine ulla dilatione diligentioris inquisitionis, nullo responsionis loco seruato, traditorem esse censuerunt, ut ei uidelicet obessent absenti traditionis crimina tantummodo obiecta, cum sibimet ipsi praesentes confessa donauerint. ita contra sedentem in cnis et longe remotis terris, et in ipsis Africanis gravioribus et adversus ejusmodi fallacias robustioribus communicaret Ecclesiis, episcopum alterum ordinaverunt, ut possent pro suo facto contradicere promissionibus Dei, ne in semine Abrahae benedicerentur omnes gentes; ut eas etiam partes orbis terrarum a traditoribus Afris inquinatas dicerent, quae nec Caeciliani nomen audissent. Insuper etiam contra orbem terrarum, dicentem, Quod civibus
Abbreviated transcription (Latin):
cipe popłos. nequaquã unitatis uincłm rumꝑetur: sleq enĩ &
sipasfrica fieret hoc tam ĩmane precisionis malũ. nͥ magis factio
faisa fingentiũ quam ratio uera conuincentiũ preualeret. Legant
q uolunt quȩ narret. & quib docum̃tis quã multa ꝑsuadeat ue¬
nerabilis memorie mileuitanus ep̃c catholicȩ cõmunionis optatꝰ.
siue de lucilla pecuniosissima. tẽ & factiosissima femina. ꝗͣ pro
eccłe diseiplina sc̃s cecilianus adhuc diaconꝰ leserat. uel de cet̾is fac¬
tionis eꝰ consortib siue furib eccłastici argenti. siue ad ep̃atum se
ñ ꝑuenisse dolentib. & sibi p̃latum cecilianum insidiĩs quib po¬
terant insectantib. siue de numidis ep̃is qͦs ista fac̾tio conuocaue¬
rat ad ꝑniciẽ ceciliani. ut illo deposito alt̾ eis ordinaretur. Qui ue¬
nientes eũ primate suo. tc̃ scđo tigisitano. & aliis quib traditioĩs

Expanded text:
cipere populos, nequaquam unitatis uinculum rumperetur neque enim et cipere populos, nequaquam unitatis uinculum rumperetur neque enim et in Africa fieret hoc tam immane praecisionis malum, nisi magis factio falsa fingentium quam ratio uera conuincentium praeualeret. Legant qui uolunt quae narret et quibus documentis quam multa persuadeat uenerabilis memoriae Mileuitanus episcopus catholicae communionis Optatus siue de Lucilla pecunio sissima tunc et factiosissima femina, quam pro ecclesiae disciplina sanctus Caecilianus adhuc diaconus laeserat, uel de ceteris factionis eius consortibus siue furibus ecclesiastici argenti siue ad episcopatum se non peruenisse dolentibus et sibi praelatum Caecilianum insidiis quibus poterant insectantibus siue de Numidis episcopis, quos ista factio conuocauerat ad perniciem Caeciliani, ut illo deposito alter eis ordinaretur. qui uenientes cum primate suo tunc Secundo Tigisitano et aliis, quibus traditionis
Abbreviated transcription (Latin):
loquitur. uos gͦ sicut homines m̃timini quia sic̃ homines irascimini.
Non eis hoc dicitur. s in scriptura creditur eis de orbe trarum quẽ
dicant xꝑiani sumus. audent dicere nos soli sumus. Dicit etiam
parmenianus hinc ꝓbari consceleratũ esse orbem t̾rarũ criminib
traditionis & alioꝵ sacrilegioꝵ. quia cũ multa talia fuerint tem¬
pore ꝑsecutionis admissa. nulla ꝓpt̃ea fact᷑a ẽ in ipsis ꝓuintiis se¬
paratio popłoꝵ. quasi fieri ñ potuerit. ut partĩ latuerint mali neq
fuerint accusati. ut possent sine ulla temeritate dampnari. par
guebantur ab eccłiis ꝑturbandis diuidendisq cessauerint. atq ita fa¬
ctum sit. ut cũ quidam ñ accusarentur. quedam uͦ ceita crimina ꝓ¬
pace certa deo dimitterentur. quedam aut̃ manifestata & conuicta
dampnarent̃. ut nullus dampnatꝰ posset simulata in nocentia de¬

Expanded text:
loquitur. uos ergo sicut homines mentimini, quia sicut homines irascimini\'. loquitur. uos ergo sicut homines mentimini, quia sicut homines irascimini\'. non eis hoc dicitur, sed insuper creditur eis de orbe terrarum, quem r dicerent: \'christiani sumus\', - audent dicere: \'nos soli sumus\'. Dicit etiam Parmenianus hinc probari consceleratum fuisse orbem terrarum criminibus traditionis et aliorum sacrilegiorum, quia, cum multa talia fuerint tempore persecutionis admissa, nulla postea facta est in ipsis prouinciis separatio populorum. quasi fieri non potuerit, ut partim latuerint mali neque fuerint accusati, ut possent sine ulla temeritate damnari, partirguebantur, ab ecclesiis perturbandis diuidendisque cessauerint atque ita factum sit, ut, cum quidam non accusarentur, quaedam uero incerta crimina pro certa pace deo dimitterentur, quaedam autem ita manifestata et conuicta damnarentur, ut nullus damnatus posset simulata innocentia de
Abbreviated transcription (Latin):
cathedrȩ suȩ ñ faueret. magis eligeret scripturȩ dei eredere ꝗͣ colle¬
gis suis. Ds enim dicit ad iacob Non relinquam te donec faciam
quȩ locutꝰ sum tecũ. Istos aut̃ multo ẽ utiq credibilius qͥa iã iusto
iudicio fuerant imꝓbati. ad sociandam cõmunionem in illis partibꝰ
de scĩs dei sacerdotib a quib recipi ñ meruerant iac̾tasse tałia quibꝰ
infirmos animos deceptarũ a se plebium falsis rumorib agitarent.
& temere credulas mentes suꝑbia nominis sui irretitas. ab orbis tr̃a¬
rum pace dirumꝑent. Quid hac stultitia immo uͦ dementia repꝑit᷑
insanius: In tot gentib orbis t̾rarum & ex magna parte compleuit
ds̃. & adhuc complet᷑ ad om̃s omnino ueniat qđ ꝓmisit qͥ dixit. nõ
relinquã donec faciã quȩ locutus sũ tecum. & isti iam eredunt nunti¬
dei. quia ipsi ñ sunt admissi ad eoꝵ cõmunionem apud quos hoc iã

Expanded text:
cathedrae suae faueret, magis eligeret scripturae dei credere quam collecathedrae suae faueret, magis eligeret scripturae dei credere quam collegis suis. deus enim dicit ad Iacob: non relinquam, donec faciam quae locutus sum tecum. istos autem multo est utique credibilius, quia iam iusto iudicio fuerant improbati, ad sociandam communionem in illis partibus, de sanctis dei sacerdotibus, a quibus recipi non meruerant, iactasse talia, quibus infirmos animos deceptarum a se plebium falsis rumoribus agitarent et temere credulas mentes superbia sui nominis inretitas ab orbis terrarum pace dirrumperent. quid hac stultitia, immo uero dementia repperitur insanius? in tot gentibus orbis terrarum et ex magna parte compleuit deus et adhuc complet, donec ad omnes omnino ueniat quod promisit, qui dixit: non relinquam, donec faciam quae locutus sum tecum, et isti iam credunt nuntidei, quia ipsi non sunt admissi ad eorum communionem, aput quos hoc iam
Abbreviated transcription (Latin):
Non dicit & seminib tanquã in multis. s tanquã in uno & semini
ta auctoritate ꝓmissum ẽ. tanta exhibitũ ueritate. & contradict
qͥ se xp̃iani dici uolunt. & contra hoc qͥd opponunt: Legatione ait
funct quidã fidelissimi testes ad easdẽ ꝓuintias uenert̃. de in
geminato aduentu scĩssimoꝵ dñi sacerdotum. dilucide plenius ac
uerius. eẽ. publicatũ. Quid queso te: Quid ꝑ ipsos fideles testes qͦs
uultis deo. eẽ. fideliores quid publicatũ est: An quia ꝑ afros tradi¬
gentes & ibi exaruit quo ꝑuenerat: Dicite iam collegis ur̃is magis
credendum eẽ quam testamento dei. & hoc dicentes ipsum testam̃¬
tum uos a flãma conseruasse głemini. qđ lingua delere conamini
S eligat quisq qđ placet. & si contra cȩlestia fulgura mendacii t̾reni
fumus p̃ualet. dimisso cęlo euanescat in uentos. Si enĩ parmenianus

Expanded text:
non dicit et seminibus\' tamquam in multis, snon dicit et seminibus\' tamquam in multis, sta auctoritate promissum est, tanta exhibitum veritate; et contradicunt qui se christianos dici volunt! Et contra hoc quid opponunt? « Legatione, » ait, « functi quidam fidelissimi testes ad easdem provincias venerunt: dein geminato adventu sanctissimorum Domini sacerdotum, dilucide, pleniuuerius esse publicatum. quid, quaeso te, quid per istos fideles testes, quos uultis esse deo fideliores, quid publicatum est? an quia per Afros tradisque ad omnes gentes et ibi exaruit quo peruenerat? dicite iam collegis uestris magis credendum esse quam testamento dei, et haec dicentes ipsum testamentum uos a flamma conseruasse gloriamini, quod lingua delere conamini. Sed eligat quisque quod placet et, si contra caelestia fulgura mendacii terreni fumus aliquid praeualet, dimisso caelo euanescat in uentos. si enim Parmenianus non
Abbreviated transcription (Latin):
ucide plenius ac uerius publicata ẽẽ quȩ obiciunt. homo putans
siagis credi debere quã deo. ꝓfert tichonius diuini testam̃ti tonitrua
dicens. Ego sum ds̃ abraham. ds̃ ysaac. & ds̃ iacob. hoc nom̃ est mͥ in
ȩt̾num. Ꝙ iste opponit narrationes consacerdotũ suoꝵ. Quid dictum
ẽ ad abraham: In semine tuo benedicentur om̃s gentes. Quid dicꝰtũ
diuit pat̾ cuus uocẽ meam: Quid dictum ẽ ad iacob: Ego sũ deus
abrahȩ patris tui & ds̃ ysaac ne timeas. Terrã enim supra quã tu dor¬
mis tͥ dabo & semini tuo. & erit semen tuũ sicut harena maris. & re¬
plebitur in mare & in affricum. & in aquilonẽ & in orientẽ. & bene¬
dicentur in te om̃s tribus t̃rȩ. & in semine tuo. Ne aut̃ de iudeis dic¬
tum putent. qͥd sit semen abrahȩ in qͦ dictum ẽ benedicendas om̃s
gentes. Exponat apłs. Abrahȩ inquit dictȩ st̃ ꝓmissiones. & semini eiꝰ.

Expanded text:
dilucide plenius ac uerius publicata esse quae obiciunt.s o hominem pdilucide plenius ac uerius publicata esse quae obiciunt.s o hominem putantem sibi magis credi debere quam deo! profert Tychonius diuini testamenti tonitrua, dicens: Ego sum Deus Abraham, Deus Isaac, et Deus Jacob; hoc nomen est mihi in aeternum . Et iste opponit narrationes consacerdotum suorum. Quid dictum est ad Abraham? In semine tuo benedicentur omnes gentes . Quid dictum  pater tuus uocem meam. quid dictum est ad Iacob? ego sum deus Abrahae patris tui et deus Isaac, ne timeas. terra enim supra quam tu dormis tibi dabo eam et semini tuo. et erit semen tuum sicut harena terrae et replebitur in mare et in africum et in aquilonem et in orientem. et benedicentur in te omnes tribus terrae et in semine tuo. ne autem hoc de Iudaeis dictum putent, quid sit semen Abrahae in quo dictum est benedicendas omnes gentes, exponat apostolus: Abrahae, inquit, dictae sunt promissiones et semini eius.
Abbreviated transcription (Latin):
to orbe diffusam. & admonens ne facere auder& hoc oꝑe statuimꝰ respondere.
llud itaq primũ uideamus quale sit. qđ gallos & hispanos & italos &
eoꝵ socios quos utiq totum orbẽ uult intelligi. traditorib affricanis com¬
mertio scelerum & societate criminũ dicit. eẽ. consimiles. Homini enĩ de
scͥpturis scis ꝓferenti tã multa & tã ingentia docum̃ta ipse sine docum̃tiᷤ
loquitur. & uult nichil ꝓbans eredi sibi. inuitans eũ uidelicet ad imita¬
tionẽ sui. quia & ipse quibidam coep̃is suis contra tot ȩccłas ꝑ tantam
latitudinẽ terrarum omniũ constitutas ñ nͥ loquentib credidit. Qua
redulitate quid magis temeranũ repꝑiri potest: Dicit enĩ legatione
inctos quosdã sicut ipse asserit fidelissimos testes ad easdẽ uenisse ꝓuin¬
ias. deinde geminato aduentu scĩssimoꝵ sic̃ ipse dicit dñi sacerdotum

Expanded text:
to orbe diffusam, et ammonens ne facere auderet, hoc opere statuimus respondere. to orbe diffusam, et ammonens ne facere auderet, hoc opere statuimus respondere. Illud itaque primum uideamus quale sit, quod Gallos et Hispanos et Italos et eorum socios, quos utique totum orbem uult intellegi, traditoribus Africanis commercio scelerum et societate criminum dicit esse consimiles. homini enim de scripturis sanctis proferenti tam multa et tam ingentia documenta ipse sine documentis loquitur et uult nihil probans credi sibi, inuitans eum uidelicet ad imitationem suam, quia et ipse quibusdam coepiscopis suis contra tot ecclesias per tantam latitudinem terrarum omnium constitutas non nisi loquentibus credidit. qua credulitate quid magis temerarium repperiri potest? dicit enim legatione functos quosdam, sicut ipse asserit, fidelissimos testes ad easdem uenisse prouincias; deinde geminato aduentu sanctissimorum, sicut ipse dicit, domini sacerdotum
Abbreviated transcription (Latin):
nius cũ uehement̃ copioseq dissereret & ora contradicentiũ multis ac
magnis ac manifestis scãrum scripturarũ testimoniis oppilaret. ñ ui¬
dit qđ consequent̃ uidendum fuit. illos uidelicet xp̃ianos in affrica
ꝑtinere ad eccłam toto orbe diffusam. qͥ utiq ñ istis ab eiꝰdem orbis
cõmunione atq unitate seiunctis. s ipsi orbi trarũ ꝑ cõmunionẽ con¬
nec̾terent᷑. Parmenianꝰ aut̃ cetiq donatistȩ uidert̃ hoc. eẽ. consequens
& maluert̃ suscipe obstinatisimũ animũ aduersus aꝑtissimam
ueritatẽ quam tichonius asserebat. quã ea concessa suꝑari ab affricanis ȩccłus
quȩ illius unitatis quã tichonius asserebat cõmunione gauderent. unde isti¬
se separassent. & parmenianꝰ quidem primo eũ ꝑ ȩpłam uelut corrigen-¬
meniani quã scripsit ad tichoniũ reprehendens eũ. qđ ȩccłam p̃dicaret to¬

Expanded text:
nius cum uehementer copioseque dissereret et ora contradicentium multis et nius cum uehementer copioseque dissereret et ora contradicentium multis et magnis et manifestis sanctarum scripturarum testimoniis oppilaret, non uidit quod consequenter uidendum fuit, illos uidelicet in Africa christianos pertinere ad ecclesiam toto orbe diffusam, qui utique non istis ab eiusdem orbis communione atque unitate seiunctis, sed ipsi orbi terrarum per communi. onem conecterentur. Parmenianus autem ceterique Donatistae uiderunt hoc esse consequens et maluerunt suscipere obstinatissimum animum aduersus apertissimam ueritatem, quam Tychonius asserebat, quam ea concessa superari ab Africanis ecclesiis, quae illius unitatis quam Tychonius asseruit communione gauderent, unde se isti separassent. et Parmenianus quidem primo eum per epistulam uelut corrigenistulae itaque Parmeniani quam scripsit ad Tychonium reprehendens eum, quod ecclesiam praedicaret to
Abbreviated transcription (Latin):
donatistam: cũ eum arbitraretur in hoc errare. qđ ille uerũ coactus ẽ con¬
fiteri. placuit petentib ĩmo iubentib frĩb. ut huic eiꝰdem parmeniani
epłȩ responderẽ. ꝓpter quedã maxime quȩ de scripturis testimonia nõ
sicut accipienda sunt accipit. Tichonius enim omniũ scãrum paginarum
uocib circũtunsus euigilauit. & uidit ȩccłam dei toto orbe diffusam. sicẽ
de illa tanto ante ꝑ corda & ora scõꝵ preuisum atq p̃dictum ẽ. Quo ꝑ¬
cepto suscepit aduersus ipsos suos demonstrare & asserere nullius ho¬
minis quauis sceleratũ & immane peccatũ prescribere ꝓmissis dĩ. nec
id agere quoꝵlibet intra ȩccłam constitutoꝵ quãlibet impietatẽ. ut
fides dei de ȩccła futura & diffundenda usq ad terminos orbis tr̃ȩ que
in ꝓmissis patrum retenta & nc̃ exhibita ẽ euacuaretur. Hoc gͦ tiche¬

Expanded text:
donatistam, cum eum arbitraretur in hoc errare, quod ille verum coactus est condonatistam, cum eum arbitraretur in hoc errare, quod ille verum coactus est confiteri; placuit petentibus, imo jubentibus fratribus, ut huic eidem Parmeniani epistolae responderem, propter quaedam maxime quae de Scripturis testimonia non sicut accipieuocibus circumtunsus euigilauit et uidit ecclesiam dei toto terrarum orbe diffusam, sicut de illa tanto ante per corda et ora sanctorum praeuisum atque praedictum est. quo perspecto suscepit aduersus ipsos suos hoc demonstrare et adserere, nullius hominis quamuis sceleratum et immane peccatum praescribere promissis dei nec id agere quorumlibet intra ecclesiam constitutorum et quamlibet impietatem, ut fides dei de ecclesia futura diffundenda usque ad terminos orbis terrae, quae in promissis patrum retenta et nunc exhibita est, euacuetur. hoc ergo Tycho
Abbreviated transcription (Latin):
n trib libris contra ȩpłam parmeniani donatistarũ & cartaginiensis
ep̃i successorisq donati. questio magna uersatur & soluit᷑. utrum in uni¬
tate & eoꝵdem cõminione sacramentoꝵ mali contaminent bonos. &
quem admodum ñ contaminent disputatur. ꝓpt̾ eccłam toto orbe diffu¬
sam cui calumniando scisma fecerunt. In quoꝵ libro t̃tio cum dissereretur¬
U quomͦ sit accipiendum. qđ ait apłs. auferte malum ex uobipsis. illud qd̾
dixi. ut seipso quisq auferat malum. ñ sic eẽ intelligendum. s sic potius.
ut homo malus auferatur ex hominib bonis. qđ fit ꝓ ȩccłastica discipli¬
na. satis greca lingua indicat. ubi sine ambiguitate scriptũ est ut intelli
Nulta quidẽ & alia aduersus donatistas ꝓ uirib quas dñs prebet. parc̃
scribendo. partim etiã tractando disserui. nc̃ autem qm̃ incidit in manꝰ
choniũ hominem quidẽ & acri ingenio p̃ditum & ub̃i eloquio s tam̃

Expanded text:
dam libris contra epistulam Parmeniani, Donatistarum Carthaginiensis episcopi successorisque Donati, quaestio noua uersatur et soluitur, utrum in unitate eorundem communione sacramentorum mali contaminent bonos et quemadmodum non contaminent disputatur propter ecclesiam toto orbe diffusam, cui calumniando scisma fecerunt. In quorum libro tertio, cum dissereretur, quomodo sit accipiendum, quod ait apostolus: auferte malum ex uobis ipsis, illud, quod dixi: ut ex se ipso quisque auferat malum, non sic esse intellegendum, sed sic potius, ut homo malus auferatur ex hominibus bonis, quod fit per ecclesiasticam disciplinam, sicut graeca lingua indicat, ubi sine ambiguitate scriptum est, ut intelleulta quidem alias adversus Donatistas, pro viribus quas Deus praebet, partim scribendo, partim etiam tractando disserui: nunc autem quoniam incidit in manus chonium, hominem quidem et acri ingenio praeditum, et uberi eloquio, sed tamen