comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Quodecim filii nascuntur hisma¬
heli pͥmogenitus nabaioth. aquo
omnis regio ab eufrate usq adma¬
re rubrum nabathea dicitur. que
pars arabiȩ ÷. Nam familiȩ ipsoꝵ
oppida. pagi. ⁊ tͥbus: horum appel¬
latione celebrantur. ab uno ex hisce¬
dar in deserto. ⁊ duma alia regio.
orientalem plagam dicitur. Qed
in extremo capitulo uixta .lxx. le¬
gimus: contra faciem omniũ fr̾m
suorum habitabat. Ueruis ÷ qd posu¬
imus coram omnib fr̾ib suis occu¬
buit .i. in manib filiorum suorũ
mortuus ÷ suꝑstitib ad huo lib̾is.
fr̾s enim filii appellantur. Uñ iacob
et diudicent inter nos. Non enim
c̃dendum qͦd iacob exceptis liberis
aliquos fres secum hu̾̃tt:¬

Expanded text:
Duodecim filii nascuntur Ismaeli, primogenitus Nabajoth, a quo omnis regio ab Euphrate usque ad mare Rubrum Nabathea dicitur, quae pars Arabiae est. Nam familiae ipsorum oppida, pagi et tribus, horum appellatione celebrantur. Ab uno ex his, Cedar in deserto, et Duma alia regio, orientalem plagam dicitur. Quod in extremo capituli juxta LXX legimus, « contra faciem omnium fratrum suorum habitabat, » verius est quod posuimus, « coram omnibus fratribus suis occubuit, » id est, in manibus filiorum suorum mortuus est, superstitibus adhuc liberis. Fratres enim filii appellantur; unde Jacob: et dijudicent inter nos. » Non enim credendum est quod Jacob, exceptis liberis suis, aliquos fratres secum h
Abbreviated transcription (Latin):
habitabat uxtaputeũ
hest gñationes ismaeb filii
abrahã quẽ peꝑit eiagar
egyptia famulasare.Et
hec nõia filioꝵ euisinuo¬
cabulisergnatiõib siũ¬

Expanded text:
habitabat juxta puteum sunt generationes Ismael, filii Abrahae, quem peperit ei Agar Aegyptia, famula Sarae, et haec nomina filiorum ejus in vocabulis et generationibus su
Abbreviated transcription (Latin):
mortuus ⁊ .a. quia ñ conuenit abra¬
he deficere uł minuiIlluo qͦd quoq
nos posuimus insencetute bona sener.
et plenus ing̾cis codicib pontuꝵ
plenus dierum. quod cum sentum
uideatur exponere. eo quod luce ⁊di¬
eioꝑib plenus occubuerit. magis
tamen adanagogem facit si simpli¬
citer ponatur plemis:

Expanded text:
m, » quia non convenit Abrahae deficere vel minui. Illud quoque quod posuimus « in senectute bona senex » et plenius in Graecis codicibus ponitur, « plenus dierum; » quod cum sensum videatur exponere, eo quod luce et diei operibus plenus occubuerit, magis tamen ad anagogen facit, si simpliciter ponatur « plenus.
Abbreviated transcription (Latin):
animas. cetera tollenibi. Qui
respondit er leuomanũ meã
ad dnm̃dm̃ excelsũ possessorẽ
celi &e terre quoda filo subteg

Expanded text:
animas cetera tolle tibi qui respondit ei levo manum meam ad Dominum Deum excelsum possessorem caeli et terrae quod a filo subte
Abbreviated transcription (Latin):
gisiator. qni in lege aduentũde¬
mini indicauit. Alter qͥ ĩ fire
turus. Uñ tnsfig̃urato domino ũ
monte: cum eo uidentur.
¶Tres uidit. ⁊ unum adoraut
tum p̃stolatur. Uñ. abrahm ui¬
dit diem ineũ: igauisus ÷. Pre¬
uidit enim mist̾rum futuri
sacramenti. Uñ pedeseorũ la¬
uit. ut infine mũdi purifica¬
tionem lauacͥ futuram monis

Expanded text:
gislator, qui in lege adventum Dogislator, qui in lege adventum Domini indicavit: alter, qui in fine turus. Unde transfigurato Domino in monte cum eo videntur. « Tres vidit, et unum adoravit, tum praestolabatur. Unde: « Abraham vidit diem meum et gavisus est . » Praevidit enim mysterium futuri sacramenti. Unde pedes eorum lavit, ut in fine mundi purificationem lavacri futuram mons
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i. pudicis uirginib floret.
inquib uera cͥcumcisio p̃̾pucii
seruatur inearne. Quiautem ⁊¬
non obscenis desidiis. uł sensib heti¬
cis ⁊ blasphemis assercionib me¬
chatur. ẜ fidei puritatem incon¬
scientia custodit. corde c̾cumeisus
ẽ. ⁊ deeodici pot̾. beati mundo corde.
Cucumciduntur manus nema.¬
la faciant. pedes: ne inmalum
curtant. uisus ne illicita coneu¬
piscat. gustus: ut ad gloriam dei
manducet ubibat. odoratus: ut xͥ
menbra. si mofficiis deisetiu¬
ant: ccumcisa sunt. Si ultra
p̾scitam legem liuriant: in¬
ham tͥplicem figuram gerit. pri¬
mam saluatoris: qui relicta cogua¬
tione: uenit inmundũ. Attam
patris: quia filium unicum ĩ¬
molauit. lerciam: que inhoc lo¬
co apparet sc̾orum. qui aduentũ
x cum gaudio susceꝑunt Tab̾¬
dentib exceptus. abinc̃dulis li
gno siuspensus ẽ. ¶ Tresuiri¬
xp̃i ꝓnunciant aduentũ. quẽ
duo angłi comitantur. Moyses
scd̾m quosdam ⁊ helyas. unusle¬

Expanded text:
Christi pudicis virginibus floret, Christi pudicis virginibus floret, in quibus vera circumcisio praeputii servatur in carne. Qui autem non obscoenis desideriis, vel sensibus haereticis, et blasphemis assertionibus, moechatur, sed fidei puritatem in conscientia custodit, corde circumcisus est: et de eo dici potest: « Beati mundo corde , » etc. Circumcidantur manus, ne mala faciant, pedes, ne in malum currant: visus, ne illicita concupiscat; gustus, ut ad gloriam Dei manducet et bibat; odoratus, ut Christi membra, si in officiis Deo serviant, circumcisa sunt. Si ultra praescriptam legem luxurient, inham triplicem figuram gerit: primam, Salvatoris, qui relicta cognatione venit in mundum; alteram, Patris, quia Filium unicum immolavit; tertiam quae in hoc loco apparet, sanctorum qui adventum Christi cum gaudio susceperunt. Taberdentibus exceptus, ab incredulis in ligno suspensus est. VERpronuntiant adventum, quem duo angeli comitantur, Moses secundum quosdam, et Elias; unus le
Abbreviated transcription (Latin):
qͦm mat̾ eccłia ꝑfideni i baptis¬
mum gen̾a it. ⁊ fedus sempiter¬
nim. quia et̾̃ne utte possessio ei so¬
li ꝓmutitur. Qui cum acapite
suo xp̃o regnum celi semꝑ possi¬
debit. Annus alter quo sara ge
nuit ysaac. temꝑa sunt regen̾a¬
tionis. quib fusus ÷ sanguis xp̃i.
⁊genꝰ humanum ad uitam res¬
tauratum:¬
¶ Tulit autem. a.i. iõ. Non inten.¬
debat ds̃ ut t̾m p̾pucium carnis a¬
brahe ⁊ sobolis eius cͥcumaderotur
s ei quemacunctis elegerat. et̾ni
testamenti munera conferebat.
deus ÷ neq quȩ minanifesto in
catne ÷ cͥcuincisio. Circumoidamꝰ
ergo dei uerbo aures labia. cor. pͥpu¬
tium. ⁊ omnia menbra carnis.
decͥcumcisione aurium dicitur.
rib uerba sapientiȩ ⁊ u̾itatis nõ
possumus audire. Circumcidamꝰ¬
⁊ labia. ne aliquid turpe. uł ma¬
lum. ułocciosum loquanur.
Circiuncidit carnem p̃pucii. qͥ
sola causa post̾itatis. certis ⁊ legiti
ab illicitis temꝑat. s etiam acon¬
cessis. ⁊ canquam uirgosponsa

Expanded text:
quem mater Ecclesia per fidem et baptismum generavit. « Et foedus sempiternum, » quia aeternae vitae possessio ei soli promittitur, qui cum capite suo Christo regnum coeli semper possidebit. nuit Isaac, tempora sunt regenerationis, quibus fusus est sanguis Christi et genus humanum ad vitam restauratum Tulit autem Abraham, » etc. Non intendebat Deus ut tantum praeputium carnis Abrahae et sobolis ejus circumcideretur, sed ei, quem a cunctis elegerat, aeterni Testamenti munera conferebat; Decarne, est circumcisio. » Circumcidamus ergo Dei verbo aures, labia, cor, praeputium et omnia membra carnis. De circumcisione aurium dicitur Lribus verba sapientiae et veritatis non possumus audire. Circumcidamus labia, ne aliquid turpe, vel malum, vel otiosum loquamur. Circumcidit carnem praeputii, qui sola causa posteritatis, certis et legitimab illicitis temperat, sed etiam a concessis, et tanquam virgo sponsa
Abbreviated transcription (Latin):
Ad hospitalitatis officia reu̾ititur. q̃ itiam ange¬
lis exhibi possunt. cum exelementis coepoream for¬
mã assumunt. qd̾ ab raham intelligens: deitatẽ

Expanded text:
Ad hospitalitatis officia revertitur, quae etiam angelis exhiberi possunt, cum ex elementis corpoream fom assumunt: quod Abraham intelligens, deitate
Abbreviated transcription (Latin):
it tit arbitrio suo ut cadat:
urtutum germinant. Qnta
pars que regi dabatur.u. fen
tur. q actualis iuite usus unicu¬
iq ꝯceditur. ut seminet uirtutr̃
oꝑa. ⁊ fructus iusticie metat in

Expanded text:
ittit arbitrio suo ut cadat. virtutum germinant. Quinta pars, quae regi dabatur, quinqutur, quia actualis vitae usus unicuique conceditur, ut seminet virtutum opera, et fructus justitiae metat in
Abbreviated transcription (Latin):
Qr̃ cũ iosepb frum̃ta colligeroꝵ
uũ homines uiuerent. peccora
uñuiuebant. cũ tanta fames
raoni dixerdnt. Nonsunt pas
Sigͦ ea fame pascua defecerãt
int̃ra chanaan cur inegipto
non defecerant cũ eadẽ fame̾ es¬
sit uͥbiq An siuit ꝑhibetur
abeis qui loca sciunt ĩmulti
egipti paludib poterant paᷤ¬
cua non deeẽ: ⁊̃ cũ fames
eẽt frum̃toꝵ. q̃ solent nili ĩ¬
undatione ꝓuenire: dñr pa
ludes ille. feracius pascua
gignere qñ aqua nili minꝰ
ex crescit.

Expanded text:
 cum Ioseph frumenta collegerit unde homines uiuerent, pecora unde uiuebant, cum tanta fames raoni dixeran etc. Si ergo ea fame pascua defecerant in terra Chanaan, cur in Aegypto non defecerant, cum eadem fames esset ubique? An, sicut perhibetur ab eis qui loca sciunt, in multis Aegypti paludibus poterant pascua non deesse, etiam cum fames esset frumentorum, quae solent Nili inundatione provenire: dicuntur illae paludes feracius pascua gignere, quando aqua Nili minus excrescit.
Abbreviated transcription (Latin):
entiens lia qõ parere de¬
sisset. zelphã ancillam
suam maritotradidit.
Qua pꝰ c̃ceptum eclente
filiũ dix̃ felicit ⁊ icuco
uocauit nom̃ eiusgad.¬
nemea. B eatamqͥppe
medicent mulieres.
ꝓpt̃ea appellauit eum

Expanded text:
entiens Lia quod parere desiisset, Zelpham ancillam suam marito tradidit. Qua post conceptum edente filium, dixit: Feliciter: et idcirco vocavit nomen ejus, Gad.ne mea: Beatam quippe me dicent mulieres. Propterea appellavit eum
Abbreviated transcription (Latin):
las maiores indie aliqñ uid̃i contin¬
gat ñ tñ diei s nocti. lucis solatiũ
eis asferre constar.

Expanded text:
las majores in die aliquando videri contingat, non tamen diei, sed nocti lucis solatium eas afferre constat.
Abbreviated transcription (Latin):
¶ AuG̃.Solet quen utrumħ lumi¬
naria corꝑa sola sint. an hãnt rectores
sp̃c ⁊ ab eis uitalit̾ inspirentur sicut
ꝑ aĩas animaliũ carues aĩantur. sde
tam obscura re incħ temere credñdũ:
ria infirmam̾to lucent. s oportunis
temꝑib t̾ram illuminant. aliqͥtiens
enĩ nebulosus aer obsistit. ortꝰ ⁊̃ sol
maiori lumine lunã stellasq netrã
illuminent impedit. Uñ ⁊ sic uocat᷑
qr solus obtusa luna. stelłq cet̾is ꝑ
sumꝰ acciꝑe ñ tã alioꝵ comꝑatione. qmͣ
ꝑse. ut celũ dr̃ magnũ ⁊ magnũ mare.
calore. sic̃ luna suo lumine. q̃ in qͣcũq
parte fu̾int celi: totã t̾ram illuminat᷑.
⁊ acunctis uidentur. Maginitudinis

Expanded text:
 Solet quaeri utrum haec luminaria corpora sola sint, aut habeant rectores spiritus, et ab eis vitaliter inspirentur, sicut per animas animalium carnes animantur. Sed de tam obscura re nihil temere credendum. ria in firmamento lucent, sed opportunis temporibus terram illuminant. Aliquoties enim nebulosus aer obsistit: ortus etiam sol majori lumine lunam stellasque ne terram illuminent, impedit. Unde sic vocatur, quia solus obtusa luna, stellisque caetersumus accipere, non tam aliorum comparatione quam per se; ut coelum dicitur magnum, et magnum mare. calore: sicut luna suo lumine, quae in quacunque parte coeli fuerint, totam terram illuminant, et a cunctis videntur. Magnitudinis
Abbreviated transcription (Latin):
¶Gũ. Lignũ scdm sp̃em suã semẽ
ꝓducu. cũ mens nr̃a ex sui ꝯsid̾atiõe
quid inalt̾m faciat colligit. ⁊ erecti
oꝑis germenparit. hinc quidã sapi¬
ens ait. Ꝙ tͥ non uis fieri alii ne fece¬
ris. & alibi. Quecumq uultis ut fa¬
ciant uob̃ homines. ⁊ uos cadẽ faci

Expanded text:
 Lignum secundum speciem suam semen produxit, cum mens nostra ex sui consideratione quod in alterum faciat colligit, et recti operis germen parit. Hinc quidam sapiens ait: « Quod tibi non vis fieri, alii non feceris . » Et alibi: « Quaecunque vultis ut faciant vobis h
Abbreviated transcription (Latin):
potuit coruiis insidere. qd̾ natu
raliter refugit columba.
¶Questio ẽ quomͦ coliunba nõ
muenerit ubi resicłet. cũ iam
nudata eent cacumina montiỹ
scõm narrationis ordinem. quod
precapitulationem pot̾ solui ut
post̾ius narrata intelligantur

Expanded text:
potuerit corvus insidere, quod columba naturaliter refugit. quaestio est quomodo columba non invenerit ubi resideret, si jamnudata essent cacumina montium, secundum narrationis ordinem? Quod recapitulatione potest solvi, ut posterius narrata intelligantur
Abbreviated transcription (Latin):
hoc solum adcentum quinquagĩ¬
ta dies ꝑtineat. qđusq ad ipsos
aqua ẽxaltata. aut defontibus
abissi iam cessante pluuia. aut
quia mansit maltitudine nullo
spũ siccante. Cet̃a uͦ quedictast̃
nonpꝰ centum quinquaginta
dies omnia facta sunt. s cõme¬
morata que ex fine quadragin¬
ta dierum fieri ceꝑunt.

Expanded text:
hoc solum ad centum quinquaginta dies pertineat, quod usque ad ipsos aqua abyssi jam cessante pluvia, aut quia mansit in altitudine nullo spiritu siccante. Caetera vero quae dicta sunt non post centum quinquaginta dies omnia facta sunt, sed commemorata: quae ex fine quadraginta dierum fieri coeperunt.
Abbreviated transcription (Latin):
q̃.xu. cubitis excesserant aque di¬
luuiii. qr sacramenta et̃ñe quie¬
tis. ⁊ głam resurrõnis. quam nes¬
cuut sapĩa suꝑboꝵ. intellexit
eminentia scõrum ꝑimpletionẽ

Expanded text:
 cubitis excesserant aquae diluvii, quia sacramenta aeternae quietis et gloriam resurrectionis quam nescivit sapientia superborum intellexit eminentia sanctorum per impletionem
Abbreviated transcription (Latin):
uus non redut. aut aqͥs
int̃ceptus. aut cadauere
natante illectus. sig̃c in¬
munditia cupiditatis
tt̾rimos ⁊ iõ his q̃ foris
intentos. aut rebapti
teneri.
nec nuenta requie re¬

Expanded text:
vus non rediit, aut aquis interceptus, aut cadavere natante illectus, figurat immunditia cupiditatis teterrimos: et ideo his quae foris intentos, aut rebaptiteneri. non inuenta requie re
Abbreviated transcription (Latin):
Etͦ intantum dilexit ut .d. ꝙ. ic̃.¬
dum eccłia exgentilitate ueniens:
usq ad thorum contemplationis
ꝑducitur: udea ꝓ nichilo habet᷑.
Ysaac quoq risus. rebecea quoq
pacientia dicitur. Risus uͦ exle¬
ticia. patientia ex tͥbulatione. et
quamuis eccłia iam sit celestis
gaudii contemplatione suspen¬
sa: ht̃ t̾n inse quod decarnis pon¬
dere doleat. Isaac uero ⁊ rebecea
uinguntur .i. risus ⁊ pacientia.

Expanded text:
Et intantum dilexit eam, » etc.dum Ecclesia ex gentilitate veniens usque ad thorum contemplationis perducitur, Judaea pro nihilo habetur. Isaac quoque risus, Rebecca vero patientia dicitur: risus vero ex laetitia, patientia ex tribulatione. Et quamvis Ecclesia jam sit coelestis gaudii contemplatione suspensa, habet tamen in se quod de carnis pondere doleat. Isaac vero et Rebecca junguntur, id est, risus et patientia,
Abbreviated transcription (Latin):
¶ GR. Ysaac rebecca ueniente ha¬
bitat in terra australi. quia xp̃c ue
mente ad se eccłia: in illorum mentib
mansit. quos non torporis frigus: s
feruor caritatis tenuit. qualis erat
anna. symeon.⁊ aliqui depopido uidaꝵ.¬
et cͥ. ꝑ terram austri geraram signifi¬
cat. Unde ad immolandum adductus
fuerat. Egressus ẽ ut exerceretur ĩ cãpo.
In ebreo legitur. Egssus ÷ ysaãc ut loq̃¬
retur inagro. inclinata iam uesꝑa. uͥ
significatur qͦd dñs solus orabat ĩ mõte.
iysaac qui typus dominifuit. adorati¬
onem quasi iurũ iustum domo egͥssũ.¬
⁊ uł nona hora uł ante solis occasum
sp̃uales uictimas deo optulisse:¬

Expanded text:
. Isaac, Rebecca veniente, habitabat in terra australi, quia Christus, veniente ad se Ecclesia, in illorum mentibus mansit quos non corporis frigus, sed fervor charitatis tenuit: qualis erat Anna, Simeon, et aliqui de populo Judaetc. Per terram australem, Geraram significat, unde ad immolandum adductus fuerat. Egressus est, ut exerceretur in campo. In Hebraeo legitur: « Egressus est Isaac, ut loqueretur in agrum, inclinata jam vespera; » ubi significatur quod Dominus solus orabat in monte, et Isaac, qui typus Domini fuit, ad orationem quasi virum justum a domo egressum nona hora, vel ante solis occasum, spirituales victimas Deo obtulisse
Abbreviated transcription (Latin):
matrissus. oĩa q̃ audierat. habebat
aut̃ rebecca fiem noĩe laban Q festi¬
nus egressus ẽ adhoĩemubierat forĩ.
Cũq uidisset maures ⁊ armillas in
manib sororis sor ⁊ audisset cuncta
ẽ.mͥ. homo uenit aduirũ qͥstabat
uixta camelos ⁊ p̃pfontẽaque dix̃

Expanded text:
matris suae omnia quae audierat. Habebat autem Rebecca fratrem nomine Laban, qui festinus egressus est ad hominem, ubi erat fons. Cumque vidisset inaures et armillas in manibus sororis suae, et audisset cuncta est mihi homo: venit ad virum, qui stabat juxta camelos, et prope font
Abbreviated transcription (Latin):
genuit saba ⁊ dadan. Filii¬
dadanfuerunt assurim.
ulte anime ħetiea pͣ¬
itate decepte. que non
tholicos s scismaticos¬
heticos genuerunt. qui
nitatem eccłiȩ diuise¬
unt. quos significant
li cethure qui inferiꝰ
umerantur:¬

Expanded text:
genuit Saba et Dadan filiiDadan fuerunt Assurim multae animae haeretica pravitate deceptae, quae non catholicos, sed schismaticos genuerunt, qui unitatem Ecclesiae diviserunt: quos significant filii Ceturae, qui inferius numerantur
Abbreviated transcription (Latin):
ambulo. eccesto uixta fontẽ aque
& iurgo q̃ egredictur ad hauriendã
aquã. audieritame dam pauxillũ.
aque. adbibendũ exhydriatua. ⁊ dix
mͥ. ⁊ tubibe et camełtius. hauriã. ip¬
saẽ mulier. quã p̃parauit dñs filio

Expanded text:
ambulo ecce sto iuxta fontem aquae et virgo quae egredietur ad hauriendam aquam audierit a me da mihi pauxillum aquae ad bibendum ex hydria tua et dixerit mihi et tu bibe et camelis tuis hauriam ipsa est mulier quam praeparavit Dominus filio
Abbreviated transcription (Latin):
Quia sunt carnales fidelib ꝯuine̾.¬
ti. dum spualium dona conspioui̾t.
admiratione suspensi sinonusq
adoꝑa: tñ usq ad fidem suscipien¬
dam p̃dicationem admittunt. dõ
enim bonos mniraculis fulgere
consid̾ant: que de et̾nitate audi¬
unt non recusant. qͣmuis eccłiã
morib non sequentes. in carna¬
li oꝑatione remaneant:¬
¶Quia sunt carnales fideibus
conuincti quorum familiarita¬
te. aliqͣndo adaudiendum u̾bum
ꝓdeunt. ⁊ uidentes dona dei colla.¬
ta fidelib mirantur. ⁊ u̾bum cor¬
sunt qui doctores extemꝑalib stipẽ¬
diis retinere ꝑati sunt. S illi ni¬
si pͥus obtineant et̾na reciꝑe no¬
lunt. Sienim inanimab fruc
tum ñ inueniunt: sumere sti¬
pendia corꝑib contempninit.
pedes non lauant: quia laboris
desid̾ium. nulla consolatione re¬
leuant:¬

Expanded text:
Quia carnales fidelibus conjuncti, dum spiritualia dona conspiciunt, admiratione suspensi, si non usque ad opera, tamen usque ad fidem suscipiendam praedicationem admittunt: dum enim bonos miraculis fulgere considerant, quae de aeternitate audiunt non recusant, quamvis Ecclesiam moribus non sequentes, in carnali operatione remaneantQuia sunt carnales fidelibus conjuncti, quorum familiaritate aliquando ad audiendum verbum prodeunt, et videntes dona Dei collata fidelibus mirantur, et verbum cor» Quia sunt qui doctores ex temporalibus stipendiis retinere parati sunt: sed illi nisi prius obtineant aeterna, recipere nolunt. tum non inveniunt, sumere stipendia corporibus contemnunt, nec pedes aqua lavant, quia laboris sui desiderium nulla consolatione relevant
Abbreviated transcription (Latin):
.d. d. ⁊c̃. Sententia eadem u̾ba ñ
omnia. uł ip̃a. uł ita dicta sunt:
quod ꝑꝑeos dicendum ÷ qui euã¬
głistis calumpniantur. quod ĩ
aliquib u̾bis non conuenuit¬
omnino cum res ⁊ sentencia ea¬
dem. hunc enimlibrum unꝰ
sc̾psit. qui ea que supͣdix̃. com
mendaret habraham. uł reliqͣ
ponere potuit. si adrem ꝑtiñe
iudicaret. cum u̾itas narratio¬
nis non exigat. nisi ut rerum

Expanded text:
» etc. Sententia est eadem, verba non omnia, vel ipsa, vel ita dicta sunt; quod propter eos dicendum, qui evangelistas calumniantur quod in aliquibus verbis non omnino conveniunt, cum res et sententia eadem; hunc enim librum unus scripsit, qui ea quae supra dixit, cum mandaret Abraham, vel reliqua ponere potuit, si ad rem pertinere judicaret: cum veritas narrationis non exigit, nisi ut rerum
Abbreviated transcription (Latin):
Egͥssus ÷ insalutem po
⁊ pacientiȩ exemplani¬
trauit. Sicut solent ies
exercitati armorum is
meditari. armoꝵ malit
qui enim u̾bera. spittal
ceam crucemq ꝑtulitꝰ
sionem usq admortenis
se frequentari ꝑmisit. pis¬
siones arma dicimus. qui
ꝑ ip̾asn abadu̾sario lisii¬

Expanded text:
essus es in salutem populi et patientiae exempla monstravit, sicut solent juvenes exercitati armorum usu meditari. Armorum mediQui enim verbera, sputa, lanceam crucemque pertulit, passionem usque ad mortem in se frequentari permisit. Passiones arma dicimus, quia per ipsas ab adversariis
Abbreviated transcription (Latin):
.a.m.ic̾. Apͥore populo nature
⁊ p̃dicationem amplo caritatis
g̃mio suscepit. doctori enim spa¬
ciosa mansio.ẽ. in corde auditori ᷤ.
latitudo caritatis. Uñ. Nlon angͥti¬
ĩ uisc̾ib ur̃is. quasi. Suscipiẽde
doctͥne locum mentis dilatate. ad
cogitanda carnalia coartate:¬
adño meo. & rectomeitinere ꝑduxit
indomũ fr̃is dñimei. Cucurrit¬

Expanded text:
. » A priore populo naturae et praedicationem amplo charitatis gremio suscepit: doctori enim spatiosa mansio est, in corde auditoris latitudo charitatis; unde secun visceribus vestris; » quasi suscipiendae doctrinae locum mentis dilatate, ad cogitanda carnalia coarctateno meo, et recto me itinere perduxit in domum fratris domini mei. Cucurrit
Abbreviated transcription (Latin):
non ornatur
auro batuds
de domo abre
accepit orna¬
ta. quia pare¬
tia dedomo il¬
tum dona docuerunt. quȩ
enim pͥus in aures ⁊ armil¬
las acceꝑat: iam uasa aurea
⁊ argentea. ⁊ uestes accepit.
sentiunt. gentiles inuir¬

Expanded text:
non ornatur auro BathuelDe domo Abrahae accipit ornamenta, quia patientia de domo tum bona docuerunt. Quae enim prius inaures, armillas acceperat, jam nunc vasa aurea et argentea ac vestes accepit, sentiunt, et gentiles quiq
Abbreviated transcription (Latin):
minoris m̾iti animas q̃ ip̾am
morib sequuntur. s adcon¬
templationis thorũ: ñ ꝓue¬
huntur. Puer qͦ: quosdam
habuit in comitatu quia
cũ ꝓphis fuerunt. qui bñ

Expanded text:
minoris meriti animas, quae ipsam moribus sequuntur: sed ad contemplationis thorum non provehuntur. Pueros quoque quosdam habuit in comitatu, quia cum prophetis fuerunt qui bene
Abbreviated transcription (Latin):
citum eius quicquam aliuotecum lo¬
qui. En rebecca coramte ẽ T̃ olle eã ⁊ ꝓfi¬
ciscere: ut sit uxor filii dñ mei siẽ locr¬
tuse dominꝰ. Qłcũ audisset puerabra¬
ham adorauit int̾radñm. ꝓlatissiar¬

Expanded text:
citum eius quicquam aliud tecum loqui en Rebecca coram te est tolle eam et proficiscere et sit uxor filii domini tui sicut locutus est Dominus quod cum audisset puer Abraham adoravit in terra Dominum prolatis
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃i. gratia diuina ñ ꝯsan¬
guinitate t̾rena ħ ÷ depa¬
tre. ñ dematre. ⁊ ineffabi¬
lilis dicitur. ⁊ capacius au
Sponsus autem cet̾orum
societate nullus illorum ẽz¬
tiere soror mea ÷ filia pabs
mei. s non filia matris
mee. ⁊ magis sonat quod
ousationem eius dm̃s nõ
ꝓhibitas:¬

Expanded text:
cti gratia diuina, non consanguinitate terrena, hoc est de patre, non de matre, et effabilius dicitur et capacius audsponsus autem ceterorum societati nullus illorum evere soror mea est, filia patris mei, et non filia matris meae: et magis sonat, quod cusationem ejus dicimus, prohibitas
Abbreviated transcription (Latin):
um sicut arena maris. quia in illa ple¬
be quidam carnales ⁊ terren. qui hare¬
ne comꝑantur quia aridi. ⁊ abonis oꝑib
infecundi. alii quasi stelle fulgentes:
tensis stellis dicitur ei sic faciam sem̃
mine coruscare. Ostensa uero arena:
dicitur. sicerit sementuum. ic̃.i. u¬

Expanded text:
um sicut arena maris, » quia in illa plebe quidam erant carnales et terreni, qui arenae comparantur, quia aridi, et a bonis operibus infecundi; alii quasi stellae fulgentes.tensis stellis dicitur ei: « Sic faciam semenmine coruscare. Ostensa vero arena dicitur: « Sic erit semen tuum, »
Abbreviated transcription (Latin):
hystoria. sicẽ ueracit᷑ factũ. ut sig̃ca¬
ret aliuid faciendũ. T erra ẽ eñi eccłia
que u̾bi pabulo nos refici ⁊ patro¬
cinii umbraculo custodit Loq̃ndo
pascit. opitulando ꝓtegit. Ut ñsolũ
herbam refectionis ꝓferat. s ⁊̃ arbo¬
rem ꝓtectionis.

Expanded text:
historia, sic est veraciter factum, ut significaret aliud faciendum. Terra enim est Ecclesia, quae verbi pabulo nos reficit, et patrocinii umbraculo custodit: loquendo pascit, opitulando protegit; ut non solum herbam refectionis proferat, sed etiam arborem protectionis.
Abbreviated transcription (Latin):
uisione. ut soldiem luuia ⁊ stelle
illuminent noctem ħ eñi facti
Nłib adaugmentum primarie
lricis accessit ut ⁊̃ nox ꝓdiret
luminosa lune ul stellaꝵ splen¬
dore radiata. que hactenus tm̃
tenebras nouerat. ⁊ si enĩ nox te¬
nebrosa uidetur. obscrato acre
qͥ tris ẽ ꝓximus. suꝑiora tn eche

Expanded text:
visione, ut sol diem, luna noctem illuminet. Hoc enim factis sideribus ad augmentum primariae lucis accessit, ut etiam nox prodiret luminosa, lunae vel stellarum splendore radiata, quae hactenus tantum tenebras noverat. Et si enim nox tenebrosa videtur obscurato aere, qui terris proximu
Abbreviated transcription (Latin):
lans adcos qui
foris sunt. doctri.
ac suadendo pre¬
sunt. non ut p̃¬
sint. s ut ꝓsint.
Quia cum isti

Expanded text:
lans ad eos, qui foris sunt; doctrinaac suadendo populis praesunt, non ut praesint, sed ut prosint, quia, dum isti
Abbreviated transcription (Latin):
tiue. quodammꝰ
mala mandra¬
gorica: ꝑ liam
ueniunt ad ra
inqua ÷ omĩs
fructus laborio¬
⁊ arbitror. nec si tũc
concepisset. mincuͦ
ab illa nocte partus
dominꝰ eam prole
donauerit. Nicba
÷ quod demandrago¬
ra tale aliquid suspi¬
cetur. quale in nulla
femina exꝑtisumꝰ.
Cumenim malaħ
ipse iudissem et
ꝓpter sacre lectiomiᷤᷤ¬
hunc locum miebi
optigisse gratula¬
rer: rara enim est
res: naturam eoꝵ
qͣntum potui ꝑsctu¬
tatussum. non ali¬
qua a communi
sensu remotiore sci¬
entia quł docet uir¬
tutes radicum et
potestates herbaꝵ.
S qͣntum renun¬
ciat usus. olfactꝰ.
⁊ gustus. rem com¬
ꝑi pulchram. sua.¬
ue olentem. sapore
autem insipido.
Curergo eammu¬
lier tanto opere
cupierit: nescio.
nisi forte ꝓpter po¬
mi raritatem. et
odoris iocundita.¬
temz¬

Expanded text:
e, quodam modo mala mandragorica per Liam perueniunt ad Racin qua est omnis fructus laborio arbitror, nec sic tunc concepisset. Nunc vealios ab illa nocte partus, Dominus eam prole donaverit, nihil est quod de mandragora tale aliquid suspicemur, quale in nulla femina experti sumus. Cum enim mala haec ipse vidissem, et propter hunc sacrae lectionis locum mihi obtigisse gratularer rara enim res est, naturam eorum quantum potui perscrutatus sum, non aliqua a communi sensu remotiore scientia, quae docet virtutes radicum et potestates herbarum, sed quantum renuntiat visus, olfactus et gustus, rem comperi pulchram, suave olentem, sapore autem insipido. Cur ergo eam mulier tantopere cupierit nescio, nisi forte propter pomi raritatem et odoris jucunditatem
Abbreviated transcription (Latin):
meus rex. hiitres imaginẽ tocius
inoralem. Rationalis ẽ quedm̃ pa
tenet omnia. uelut nature ipsius
uirib intens. quam ꝓfitetur ocho¬
rar qui dieitur tenens. Morilis: q̃¬

Expanded text:
meus rex. Hi tres imaginem totius moralem. Rationalis est illa quaetenet omnia, velut naturae ipsius viribus nitens, quam profitetur Ochozat, qui dicitur tenens. Moralis
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ptacioni aquiba consentit. et
simachus. ħ signat quod inuene¬
runt aquã ⁊ ꝓpt̾ea appellatus sit
puteus ip̾e saturitas ⁊ ciuitas ber¬
sabee .i. puteus saturitatis. Licet
enĩ supͣ exu̾bo uiramenti. ł ex sep¬
tenario ouium ño qͦd sabe dici¬
tur: asseru̾imꝰ bersabẽe appella¬
tam. tñ nunc exeo quod aqua in¬
uenta ẽ.ysaac ad nomen ciuitatiᷤ
qͣ ita uocabat᷑ alludeus dedina¬
uit paululũ litt̾am ⁊ ꝓ stridulo he¬
breorum sin: a quo sabe incepit: gre¬
¶Ysaac diligebat esau: quia de
uenationib eius uescebatur. Rebec¬
ea diligebat iacob. Ysaac dm̃. Rebeo¬
ca autem p̾scientiam dei figurat. qr
diligebat ds̃ popłm iudeorum eoqͦs
assidue eorum oblationib placaba¬
tur. S p̃sciens ppłm gentium mud¬
natione morante. ut de agrestib
animalib eibos patri erhiberet.
⁊ bñdiceretur. Mater iacobad bñ.¬
dictionem ꝑcipiendam pat̾ appli¬
cuit. quia dum uidei in legatib
iorantur. ⁊ ad fidem xͥ tarde oc¬

Expanded text:
tationi Aquila quoque consentit et Symmachus, hoc significet quod invenerunt aquam, et propterea appellatus sit puteus ipse Saturitas, et vocata civitas Bersabee, hoc est, puteus saturitatis. Licet enim supra ex verbo juramenti, sive ex septenario numero ovium, quod sabe dicitur, asseruerimus Bersabee appellatum, tamen nunc ex eo quod aqua inventa est, Isaac ad nomen civitatis quae ita vocabatur alludens, devit paululum litteram, et pro stridulo Hebraeorum sin , a quo sabe incipitur, GraeIsaac diligebat Esau, quia de venatione ejus vescebatur. Rebecca diligebat Jacob, Isaac Deum; Rebecca autem praescientiam Dei figurat, quia diligebat Deus populum Judaeorum, eo quod assidue eorum oblationibus placabatur. Sed praesciens populum gentium mulnatione morante, ut de agrestibus animalibus cibos patri exhiberet et benediceretur, mater Jacob ad benedictionem percipiendam patri applicuit: quia adhuc Judaei in legalibus morantur, et ad fidem Christi tarde oc
Abbreviated transcription (Latin):
¶ GRꝵ̃. Sepe cum ubis diuinis
intendimus demonum insidias
grauius toleramus. quim̃tinr᷑e
t̾̃renarum cogitacionum pulue¬
rem asꝑgunt. ut intentionis
oculos aluice intime uisionis obᷤᷤ¬
curent. Nos enim puteos fodi¬
mus. cum scͥpture alta pene¬
tramus. Quos occulte allophi¬
li replent. quia t̾renas cogitatio¬
nes ingerunt. ⁊ diuine scien¬
diȩ aquam tollunt. Unde. decli¬

Expanded text:
r. Saepe cum verbis divinis intendimus, daemonum insidias gravius toleramus; quae menti nostrae terrenarum cogitationum pulverem aspergunt, ut intentionis oculos a luce intimae visionis obscurent. Nos enim puteos fodimus, cum Scripturae alta penetramus, quos occulte Allophyli replent: quia terrenas cogitationes ingerunt et divinae scientiae aquam tollunt, unde psal
Abbreviated transcription (Latin):
let. ꝑ recapitulationem narrator
concupiuerat. ipsius enimparanĩ¬
morti sunt: etiam hic memorant᷑.¬
potuerint. qñ enim factꝰ amicus
ẽ ysaac nasceretur. illud fuisse fac¬
tum. deiñ ysuc suscepit filios.
cum ee̾t annoꝵ sexaginta. Illi aũ
m ysaac usq ad illuib faccum fi¬
liorum eius c̾ca octoginta. adoles¬
centemꝰ accipiamus fuisse abue¬
lech qñmatrem eiusconcupiuit.
⁊ abrahe amieus factus ẽ. Potuit
ergo ẽẽ. Quasi centenariꝰ. si pꝰ illud

Expanded text:
let, per recapitulationem narrator concupiverat, ipsius enim paranymmorati sunt, etiam hic commemorantpotuerit. Quando enim factus est amicus um quam nasceretur Isaac illud fuisse factum: deinde Isaac suscepit filios, cum esset annorum sexaginta, illi auteaetatis Isaac usque ad illud factum filiorum ejus circiter octoginta. Adolescentem accipiamus fuisse Abimelech, quando matrem ipsius concupivit, et Abrahae amicus factus est. Potuit ergo jam esse quasi centenarius, si post illud
Abbreviated transcription (Latin):
ħ ÷ pͥma benedictio ysadc mi¬
nori ppło xͥanorum data. S nec
maior filius: omnino despectus:
quia cum intͣuerit plenitudogẽ¬
tium. tunc omnis isrł saluus
erit. cuiꝰ scłe bñdictionis ꝓpħiaħ¬

Expanded text:
 prima benedictio Isaac minori populo Christianorum data. Sed nec major filius omnino despectus, quia, cum intraverit plenitudo gentium, tunc omnis Israel salvus erit. Cujus secundae benedictionis proph
Abbreviated transcription (Latin):
son ab eiula nepote nab¬
uocataͤ ⁊ ÷ solitudo conti
dens desertum usq adme
rubrum ⁊ egypti cont¬
in quo ds̃ multiplicare semen abrabe
predestinauerat: oratione obtinuit ut
filios haberet:¬
quo ierte. cum nũdum e̾ent ꝓpħe uel
sacerdites tab̾naculiaut cemplidomi¬
ni.forsitan ad locum ubi constituit
aramabraham. S quomͦ ibi respon¬
sa darentur tacet scͥptura. anꝑaliq̃
sacerdotem quem mirum ÷ sierat
non fuisse nominatum. ⁊ nullam
sac̾dotum factam ee̾ mentionem. for¬
sitan ibi cumorando allegassent desi¬
deria sua: dormiebant ut ꝑsompnũ
mou̾entur. uł adhuc uiuebat mel¬
chisedech. cuiꝰ fuit tanta excellentia.
ut dubitaretur utrum homo an
angłs fuerit. Uel forte etiam eotẽ¬
pore erant homines dei. inquibꝰ ds̃
posset interrogari. quicquid horũ
uł forte aliud fu̾it. rebecea tñ scd̃m
scͥpturam dominum int̾rogauit.

Expanded text:
odam Evila, nepote Noe, et est solitudo contra dens desertum usque ad mare Rubrum et Aegypti conin quo Deus multiplicare semen Abrahae praedestinaverat, oratione obtinuit ut filios haberequo ierit, cum nondum essent prophetae vel sacerdotes tabernaculi aut templi Domini? Forsitan ad locum ubi aram constituit Abraham. Sed quomodo ibi responsa darentur, tacet Scriptura; an per aliquem sacerdotem? quem mirum est, si erat, non fuisse nominatum, et nullam sacerdotum factam mentionem esse. Forsitan ibi, cum orando allegassent desideria sua, dormiebant, ut per somnum monerentur: vel adhuc vivebat Melchisedech, cujus tanta fuit excellentia, ut dubitaretur utrum homo an angelus fuerit. Vel forte etiam illo tempore erant homines Dei, in quibus Deus posset interrogari. Quidquid horum, vel forte aliud fuerit. Rebecca tamen secundum Scripturam Dominu
Abbreviated transcription (Latin):
magno estu despicabilem cibum .i. len¬
ticulam concupiuit. Neq cibus. s
appetitus iniicio ẽ. Unde lauciores ci¬
bos plerumq sine culpa sumimꝰ. et
abiectiores cum reatu contiuentie de¬

Expanded text:
magno astu desiderii vilem cibum, id est lenticulam, concupivit. Neque enim cibus, sed appetitus in vitio est. Unde et lautiores cibos plerumque sine culpa sumimus, et abjectiores non sine reatu conscientiae de
Abbreviated transcription (Latin):
teos quos federant pueri patͥs sui.
dauid salomon.⁊ ꝓphete libros sc̃p¬
serunt uet̾is testamenti. quos ter
rena ⁊ sordida impleuerat iudedꝵ¬
intelligentia. Quorum os cum
abeis. Non enim pot̾ eẽcum his qͥ
t̾ram. ⁊ dicit eis. Ecce relinquetur uob¬

Expanded text:
luit, quos foderant pueri patris sui, David, Salomon et prophetae libros scripserunt Veteris Testamenti: quos tamen rena et sordida repleverat intelligentia Judaeorum. 2. Hos cum ab eis. Non enim potest esse cum eis, qui terram. Et dicit eis: Ecce relinquetur
Abbreviated transcription (Latin):
equalis ÷ patri. paulis ꝑ abs¬
condisse informa serui . ut eiꝰ
capax ẽe humana poss infir¬
mitas. Eoq modo secon iugi
congruum aptaret. Quidinĩ
ut eum caꝑi affectus ixoris.
cum u̾bum dei caro faccum
sit ut habitaret in nobiss¬

Expanded text:
equalis est Patri, paulisper abscondisse in forma servi, ut ejus capax esse humana infirmitas possit, eoque modo se conjugi congruenter aptaret. Quid enim ut eum caperet affectus uxoris, cum ipsum verbum Dei caro factum sit, ut habitaret in nobis
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ penitentia cadit. aut dolorcor¬
dis. cui ÷ de omnib tͣmfixa sen¬
tentia. quam certa p̃sentia. set
utitur scͥptura usitatis uerbis.
coaptans se nt̾e paruitati. ut ex
cognitis incognita cognoscamꝰ.
Namira dei non ÷ ꝑturbatio ani¬
ini. s uidicium quodiprogatur
peccatori Cogitatio ueto eius: mu¬
tandarun rerum ĩmittabilis
ratio¬

Expanded text:
Deum poenitentia cadit, aut dolor cordis, cui est de omnibus tam fixa sententia quam certa praescientia: sed utitur Scriptura usitatis verbis, coaptans se nostrae parvitati, ut ex cognitis incognita cognoscamus. Nam ira Dei non est perturbatio animi, sed judicium quod irrogatur peccatori: cogitatio vero cordis ejus, mutandarum rerum immutabilis ratio
Abbreviated transcription (Latin):
s. ⁊c̃. Iacob p̃dicatores signat qͥ ñ
sit. s ad m̾bra illius miserando
scendunt. QSangłi ascendentes deꝰ.¬
dentesq demonstnt. hinc moy
erebo tabnaculum intrat. ⁊ ex̃.

Expanded text:
» etc. Jacob praedicatores signat qui nopetunt, sed ad membra illius miserando descendunt: quod angeli ascendentes descendentesque demonstrant. Hinc Moses crebro tabernaculum intrat,
Abbreviated transcription (Latin):
Qd erexit iacob lapidem quem
capiti supposuerat intitulum
isuꝑ fundit oleum. Nicħ fecit
idolatͥe si mile. Qiuia ñ ułtuno.
uł pꝰ̾ea frequentauit lapidem
adorando aut ei sacͥ ficando. Set
signum fuit ⁊ ꝓpħia ꝑtinenᷤ
adunctionem. Uñ xp̃s dicit᷑¬
¶ Alles̃. ꝑ puteum baꝑtismus.
ꝑ agrum mundꝰ expͥmitur. ꝑtͦs
g̃ges iuxta puteum accubantes
signantur illi. qui adfidem tͥni¬
tatis capiendam ꝑtinent. in hu¬
militate expetentes baptismi
gratiam:¬

Expanded text:
Quod « erexit » Jacob, « lapidem quem capiti supposuerat » in titulum, et superfudit oleum, nihil fecit idolol triae simile: quia non vel tunc vel postea frequentavit lapidem adorando aut ei sacrificando; sed signum fuit et prophetia pertinens ad unctionem, unde Christus dicit Per puteum baptismus, per agrum mundus exprimitur: per tres greges juxta puteum accubantes, signantur illi qui ad fidem Trinitatis capiendam pertinent, in humilitate expetentes baptismi gratiam
Abbreviated transcription (Latin):
bona facie. ⁊ pulcra sp̃e. hancamat omnis
pie studiosus ⁊ ꝓpt̾ hanc seruit gr̾e dei. qua
peccata nr̃a si fuerint sicut feniculũ qua
re iusticiȩ: nisi ut quiete uiuat ĩ u̾bo.
ex quo uidetur pͥncipium qd ÷ dẽ. Ergo
ꝓpt̾ rachel non ꝑꝑ liam seriũtur. Nemo
enĩ amat inoꝑib iusticie laborem actio
suppositam inusum gen̾andi amplexus :

Expanded text:
a facie et pulchra specie: hanc enim amat omnis pie studiosus, et propter hanc servit gratiae Dei, qua peccata nostra etsi fuerint sicut phenicium, tamquam re justitiae, nisi ut quiete vivat in verbo ex quo videtur principium, quod est Deus. Ergo propter Rachel, non propter Liam servitur. Nam erit in operibus iustitiae laborem actioni nocte subpositam in usum generandi amplexus et
Abbreviated transcription (Latin):
adcauias greges Date añpotũ ouib
&e sic adpastum eas reducite. qui respon¬
ders. ñpossumꝰ donec oĩa peccora congre¬
gent᷑ ⁊ amoueamꝰ lapioẽ de ore puter ut
cerachel ueniebar cũ ouib patris sui
lam gregẽ ipsa pascebat. ¶uã cũ mdis¬
ser iacob. et sciret consobrinã siid. oriẽq¬

Expanded text:
ad caulas greges: date ante potum ovibus, et sic ad pastum eas reducite. Qui responderunt: Non possumus, donec omnia pecora congregentur, et amoveamus lapidem de ore putei, ut ce Rachel veniebat cum ovibus patris sui, nam gregem ipsa pascebat; quam cum vidisset Jacob, et sciret consobrinam suam e
Abbreviated transcription (Latin):
deuoluerent lapidẽ & refectis
gregib rursũ iliꝑos putepo¬
neyent Dixitq ad pastores. fr̃s¬
uñ estis: Qui respondunt deha¬
ran. Quos int̾rogatus nũqͥdait
nostis labanfilium nachor: Di¬
xert nouimꝰ Sanusne ẽ inq̃t:
Ualet inqͥunt. Et eccerachel fi¬
lia eiꝰ uenit cũ grege suo. Dix̃q
racob. Ad huc multũ diei suꝑ¬
ẽ necẽ tempꝰ ut reducantur

Expanded text:
refectis gregibus rursum super os putei ponerent dixitque ad pastores frunde estis qui responderunt de Haran quos interrogans numquid ait nostis Laban filium Nahor dixerunt novimus sanusne est inquit valet inquiunt et ecce Rahel filia eius venit cum grege suo dixitque Iacob adhuc multum diei superest nec est tempus ut reduc
Abbreviated transcription (Latin):
lapide s interra posuerunt. Qui plerumq
quanto sccurius ab ext̾nis cessant: tanto lati¬
us inmunde sibicogitationis strepitum
deriserunt sabbata eius. Precepto enimle¬
gis ab ext̾iorioꝑe: in sabbato cessatur. hos

Expanded text:
lapide, sed in terra posuerunt. Plerumque enim, quanto securius ab exterioribus cessant, tanto latius immundae sibi cogitationis strepitum deriserunt sabbata ejus . Praecepto enim legis ab exteriore opere in Sabbato cessatur. Hos
Abbreviated transcription (Latin):
illicita ꝑtrahunt. Sci autem laboriosius
dormiunt quam uigilant. quia in eo quẽ
actiones seculi deserentes suꝑant cotidie
contra se ipsos pugnant. ne mens ꝑ negli¬
gentiam torpeat ne subacta ocio ad defide¬
ria suꝑna frigescat ne ipsis plusiusto deser¬
uiat ne sub disc̾tionis specie sibi parcendo
a ꝑfectione languescatricum abhuiꝰ mũdi

Expanded text:
illicita. Sancti autem laboriosius dormiunt, quam vigilant, quia in eo quod actiones saeculi deserentes superant, quotidie contra se ipsos pugnant, ne mens per negligentiam torpeat; ne sub arcto otio ad desideria superna frigescat; ne ipsis plus justo deserviat; ne sub discretionis specie sibi parcendo, a perfectione languescat. Unde in Canti
Abbreviated transcription (Latin):
¶Moraliter Inctinere dormire ẽ: in
los iidit: quia illi diuina conspiciunt:
qui ab appetitu temporalium rerumoeu¬
los claudunt. quos bene clausos. diabolꝰ
aperuit dicens. Inquacumq die comede¬
ꝑ scalam ascendentes et descendentes euan.¬
geliste sunt ⁊ p̃dicatores xͥ ascendentes ad
intelligendam diuinitatem omnem ere¬
aturam excedentes. ut inueniant in
pͥncipio u̾bum apuddmͣ. ꝑ quem ominia
facta sunt. Descendentes: ut inueniant
eum factum ex muliere. factum sub le¬
ge ⁊cet̾a. In illa enim scala. a terra usq
ad celum. a earne usq ad sp̃m. quia
in illa carnales ꝓficiendo: quasi ascen¬
dendo sp̃ales fiunt. ad quos lacte nu¬
triendos: spiritales descendunt. quia
non possunt eis loqui quasi spiritali¬
b s quisi carnalib Ipse ÷ sursumnĩ
capite suo. ip̃ẽdeorsum incorꝑe suo .i.
telligatur. ⁊ descenditur. ut inm̃bs
paruulus nut̾atur. Pillum se gxigit᷑¬
erigunt ut sublimiter exceptent.
⁊ humiliant ut eum annuntient:¬

Expanded text:
Moraliter, in itinere dormire est in los vidit: quia illi divina conspiciunt, qui ab appetitu rerum temporalium oculos claudunt. Hos oculos bene clausos diabolus aperuit cum dixit: In quacunque die comedet descendentes, evangelistae sunt et praedicatores Christi, ascendentes ad intelligendam Divinitatem; omnem creaturam excedentes, ut inveniant in principio Verbum apud Deum, per quem omnia facta sunt. Descendentes ut inveniant eum, « factum ex muliere, factum sub lege, » etc. In illa etiam scala a terra usque ad coelum, a carne usque ad spiritum: quia in illa carnales proficiendo, quasi ascendendo spirituales fiunt. Ad quos lacte nutriendos spirituales descendunt, quia non possunt eis loqui quasi spiritualibus, sed quasi carnalibus. Ipse est sursum in capite, ipse deorsum in corpore suo, id telligatur: et descenditur, ut in membris parvulis nutriatur; per illum se erigunt, ut sublimem exspectent: et humiliant, ut eum subli
Abbreviated transcription (Latin):
laban auunculi sui amouit lapidẽ
qͦ puteus claudebat: ⁊ adaquato grege
osculatusẽ eã. eleuataq uoce fleuu ⁊
indicauit ei qd tr̃ ẽẽt patris euis. ⁊ filiꝰ
rebecce. Ac ula festinans nunciauit
frĩsuo. Qcũ audisset uenisse iacob fi¬
lium sororis sue. cucurritobiuuamei.
Complexusꝙ eũ ⁊ moscularuens dux
indomũ suã. Auditis autẽcausis itine¬
ris. respondit. Osmeũ es i capo mea. Ꝙ
pꝰquã expletist̃ dies m̃sis uniꝰ dix̃ ex
dis accrpias. H abebat uͦfilias duas
nom̃maioris lia minor appellabat᷑¬
¶ Auõ. Consuetudinis
fuit maxime i nilla sim¬
plicitate antiquorum ut ꝓ¬
pniqui ꝓpinquas oscularẽ¬
tur ihodiȩ fit inmultis lo¬
cis. S queri pͭ quomͦ illa
abignoto osculum acceꝑit
si pꝰea indicauit iacob ꝓpm¬
quitatem. Ergo intelligẽ¬
dum ÷. aut illum qui ꝓ¬
pinquitatem nouerat fi¬
denter mosculum irruis¬
se: Aut pꝰea scͥpturam nar¬
rasse ꝑ recapitulationem.
cum pͥmum iacob indica.
si nagogam significare

Expanded text:
Laban avunculi sui: amovit lapidem quo puteus claudebatur. Et adaquato grege, osculatus est eam: elevataque voce, flevit, et indicavit ei quod frater esset patris ejus, et filius Rebeccae: at illa fe tinans nunciavit patri suo. Qui cum audisset venisse Jacob filium sororis suae, cucurrit obviam ei: complexusque eum, et in oscula ruens, duxit in domum suam. Auditis autem causis itineris, respondit: Os meum es, et caro mea. Et postquam impleti sunt dies mensis unius, dixit ei: dis accipias habebat vero filias duas nomen maioris Lia minor appellabat » Consuetudinis fuit maxime in illa simplicitate antiquorum, ut propinqui propinquos oscularentur, et hodie fit in multis locis. Sed quaeri potest quomodo illa ab ignoto osculum acceperit, si postea indicavit Jacob propinquitatem? Ergo intelligendum est: aut illum, qui propinquitatem noverat, fidenter in osculum irruisse, aut postea Scripturam narrasse per recapitulationem, cum primum Jacob indicaverem natu Synagogam significare
Abbreviated transcription (Latin):
. Tulit de lapidib qui. ic̃.¬
ucio iacob initinere: Mors
incruce. Lapis capiti suppo
e: unctus latine. Capud au
xͥ: deus. Lapis ergo capiti ia
suppositus: significat huma

Expanded text:
 Tulit de lapidibus, » etc. Dormitio Jacob in itinere, mors Christi in cruce. Lapis capiti supposGrece, unctus Latine. Caput autem Christus Deus. Lapis ergo capiti Jacob suppositus, signat huma
Abbreviated transcription (Latin):
mordiales auss reretutioe
de rebus deducte. que ẜ¬
.Do. causas quas pͥmo ꝯdidit
extiterant. uelut herba:¬
exterra. semen: ex herba.

Expanded text:
mordiales causae repetuntur, de rebus ductae quae secundum causas, quas primum condidit, exstiterunt, velut herbaex terra, semen ex herba.
Abbreviated transcription (Latin):
ducendi accepisse uututem. Inea enĩtanqm
tem mat̾ie q̃ formand̾aerat u̾bo eius. p̃cedens
formationem. ñ temꝑe. s origine. accꝰ¬
pitulatiosit. ut dicatur qͣm hõ factus sit ꝗͥ
sexta die factum legimꝰ antc̃ cum fec̃ominnaᷤ
simul: etiam hominẽ in his fec̃ ut accessutem¬
poris etiã ħ mͦ fieret. Quo in hac ꝑꝰpetua forma
uitamg̃ie. sic̃ fenum factũanteqm euoriret᷑
accłdente temꝑe ⁊ fontis irrigatione erortũ ẽ

Expanded text:
utem accepisse. In ea enim tanquam tem materiae, quae formanda erant verbo ejus, praecedens formationem non tempore sed origine. pitulatio sit, ut dicatur quomodo homo factus sit, quem sexta die factum legimus. An tunc cum fecit omnia simul, et hominem in his fecit, ut accessu temporis etiam hoc modo fieret, quo in hac perspicua forma vitam gerit? sicut fenum factum antequam exoriretur, accedente tempore, et fontis irrigatione, exortum est,
Abbreviated transcription (Latin):
tolibatus bene ascendisse đr. s
quomͦ potuit ẽẽ diues ualde:
S inhebraica u̾itate habetur
grauis uehement̃. Egipti enim
pond̃e grauabatur. ⁊ licet in¬
deantur ẽẽ diuitie auri ⁊ argen¬
itinere suo. ꝑaustrũ usq bethel¬

Expanded text:
to liberatus bene ascendisse legitur, sed quomodo potuit dives esse valde? Sed in Hebraica veritate habetur gravis vehementer: Aegypti enim pondere gravabatur. Et licet videantur esse divitiae auri et argenitinere suo per Austrum usque Bethel
Abbreviated transcription (Latin):
in loco sunt significantur. Quasi. Male¬
dictus eris abhis qui sunt suꝑ t̾ram qͥ
a ꝑuerunt os suum inconfessione pec¬
catorum acciꝑe sanguinem qͥ fusus ÷¬
in remissionem corum de manu ꝑsecu¬
toris. qui noluit ẽẽ. sub gr̾a. s sub lege.
ut ee̾t maledictus ab occłia. que intellig̃
⁊ ostendit ẽe̾ maledictum. Quienĩ exoꝑib
legis sunt: sub maledicto sunt:¬
intellectum relatiõ facienda. quia alit̾
hic terra. aliter accipitur supra. Ibi
ꝓ eccłia. hic ꝓoꝑatione terrena. quam
ad huc uideus exercet .i. carnalis cͥcum¬
cisio. pascha. sabb̃m ⁊i similia quȩ hñt
occultam uirtutẽ intelligende gr̃edei.
dei crucifigendo oꝑati sunt. Mortuus
÷ enim ꝑꝑ delicta nr̃a: i resurrexit ꝓpt̾
iustificationem nr̃am. Quem quia ne¬
gauerunt: iustificati non sunt:
mens: dolore a missi. Tremens: sub multi¬
tudine xp̃iani ppłi neoccidaris. Maior ÷
s suꝑbe confitetur nec ueniam flagi¬
tat¬
tuum suscipiam.¬
sicut suscepifratͥs¬

Expanded text:
in loco sunt significantur; quasi maledictus eris ab his qui sunt super terram, qui aperuerunt os suum in confessione peccatorum, accipere sanguinem, qui effusus in remissionem eorum de manu persecutoris, qui noluit esse sub gratia, sed sub lege, ut esset maledictus ab Ecclesia: quae intelligit et ostendit esse maledictum: qui enim ex operibus legis sunt, sub maledicto suntintellectum fit relatio, quia aliter hic terra, aliter supra accipitur: ibi pro Ecclesia, hic pro operatione terrena quam adhuc Judaeus exercet; id est carnalis circumcisio, pascha, sabbatum, et similia quae habent occultam virtutem intelligendae gratiae Dei, daei crucifigendo sunt operati. « Mortuuser dilicta nostra, et resurrexit propter justificationem nostram: » quem quia negaverunt, justificati non sunt. mens, dolore amissi regni; tremens, multitudine Christiani populi, ne occidaris. « Major sed superbe confitetur, nec veniam flagitattuum suscipiam,icut suscepi fratri