comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
id est nõ ut liceret.: s an liceret.
Unde tñ q̃rebatis licentiam: Ut
uolebatis: quod nõ licebat. S
quod nõ licebat: malum erat.⁊
Nala igit᷑ erat intentõ: q̃ in ma¬
lum tendebat. Nisi forte tale hoc
fuisse dicatur quod absq licen¬
tia quidem nõ liceret. liceret aũ:
si cum licentia fieret. Uerum id¬
ram suꝑius inuincibili exclusũ
est ratõe. Neo enim d̾s ubi ait. no¬
lite contempn̾e unũ ex hiis pusil¬
lis qui in me credunt. addidit
etiam nisi cum licentia. Aut dicẽs.
qui scandalizau̾it unũ de pusil¬
lis meis ⁊ cet̾a. determinauit sub¬
lum quodlibet a quolibet posse¬
cõmitti. nͨ iuste p̃cipi. nec in no¬
xie consentiri: huius tñ patrã¬
di mali q̃rendam putastis eẽ li¬
centiam. S ad quid: An ut qͣn¬
tolicentius. tanto securius ⁊ qͦ
securius: eo ⁊ penculosius peccare¬
tis: Mira cautela ⁊ stupenda ꝓui¬
dentia. Malum quod iam in corde

Expanded text:
id est, non ut liceret, sed an liceret. id est, non ut liceret, sed an liceret. Unde tamen quaerebatis licentiam? Ut volebatis quod non licebat. Sed quod non licebat malum erat. Mala igitur erat intentio, quae in malum tendebat. Nisi forte tale hoc fuisse dicatur, quod absque licentia quidem non liceret, liceret autem si cum licentia fieret. Verum idjam superius invincibili exclusum est ratione. Nec enim Deus ubi ait, Nolite contemnere unum ex iis pusillis qui in me credunt; addidit etiam, Nisi cum licentia, aut dicens: Qui scandalizaverit unum de pusillis meis , et caetera, determinavit sublum quodlibet posse a quolibet committi nec juste praecipi, nec innoxie consentiri. Hujus tamen patrandi mali quaerendam putastis esse licentiam. Sed ad quid? An ut quanto licentius, tanto securius; et quo securius, eo et periculosius peccaretis? Mira cautela, et stupenda providentia! Malum quod jam corde
Abbreviated transcription (Latin):
Nam si compares ꝑsonas illi pharisei
suꝑbi bic pauꝑes xp̃i scandalizant᷑.
Si causas: hic leuitas: sbi ueritas¬
eẽ in causa dignoscit᷑. Ruisus quod
et suꝑius ꝓpõitum est uos nõ solum
diuinis hũana. s ⁊ cõmunib pͥua¬
ta p̃tulisse imꝑia: hoc solum ad ꝓba¬
tõem sufficiat. quod ur̃e illi ⁊ noui¬
tati insolite. ⁊ insolenti p̃sumptõi
nõ tantũ m̃i ordinis uniu̾sitas. s
etiam omniũ monast̾ioꝵ consue¬
tudo ⁊ institutõ reclamare uidetur.
Quod ⁊ uos qͦ nõ immerito timẽ¬
tes. nec satis de ꝓpͥa causa confiden¬
tes remorsas ac remordentes cõsci¬
entias: apłica conati estis delinire
licentia. O friuolum satis remẽdi¬
um: quod nõ est aliud nisi more
ꝓthoplastoꝵ cauterratis conscien¬
tiis tetrere ꝑrzomata. uidelicet
ad uelamentũ. nõ ad medicamen
tum. Apłicam inqͥunt licentiam
q̃siuimus ⁊ impetrauinꝰ. Utinã
nõ licentiam q̃sissetis s cõsiliũ.

Expanded text:
Nam si compares personas, illic Pharisaei Nam si compares personas, illic Pharisaei superbi, hic pauperes Christi scandalizantur: si causas, hic levitas ibi veritas in causa esse dignoscitur. Rursus, quod et superius propositum est, vos non solum divinis humana, sed et communibus privata praetulisse imperia, hoc solum ad probationem sufficiat, quod vestrae illi et novitati insolitae, et insolenti praesumptioni, non tantum nostri Ordinis universitas, sed etiam omnium monasteriorum et consuetudQuod et vos quoque non immerito timentes, nec satis de propria causa confidentes, remorsas ac remordentes conscientias apostolica conati estis delinire licentia. O frivolum satis remedium! quod non est aliud, nisi more protoplastorum cauteriatis 812 conscientiis texere perizomata, videlicet ad velamentum, non ad medicameninquiunt, licentiam quaesivimus, impetravimus. Utiam non licentiam quaesissetis, sed consilium;
Abbreviated transcription (Latin):
purum ꝓculdubio malum est.Un¬
de consequent̾ adu̾titur. qd̾ iter
ur̃m in multis usupatũ scandalũ.
ac ꝑ hoc ⁊ contra dei mandatum
nõ purum bonum aut mẽdiũ:
s purã om̃ino fu̾it malum. qm̃
quidem ⁊ purum bonũ semꝑ boñ
est. ⁊ mẽdium bene fieri potest.
Qͦ modo gͦ uł abbatis iussio. uł
pape ꝑmissio licitum fac̾e̾ ualuit
qd̃ purum ut in refutabilit̾ pro¬
batum est malum fuit. cũ suꝑiꝰ
nich̾ominꝰ allegatum sit ea que
huiꝰ modi sunt id est pura mala.
ut nũqͣm iuste iuberi. sic nec li¬
cite posse fieri. Uides qͣm mauis
exusatõ de humana obedientia
ubi in deum cduincit᷑ facta tnͣsgͥssioᷤ
Nec timendum pͥ arbitror qd̾ ad
illam dei responsam de sibi nũtiato
standalo phariseoꝵ resugras: uel
quomͦ ille nichilipendebat dicens.
Sinite illos. ceci sunt duces cetoꝵ.
ita ⁊ nob nr̃a uobis scandala ñ ẽẽ
timenda existimes. Uides nempe ꝙͣ
nil simile habeas in hac parte ꝓportio.

Expanded text:
purum procul dubio malum est. Unpurum procul dubio malum est. Unde consequenter advertitur, quod iter vestrum in multorum usurpatum scandalum, ac per hoc et contra Dei mandatum, non purum bonum aut medium, sed purum omnino fuerit malum: quoniam quidem et purum bonum semper bonum est, et medium bene fieri potest. 8. Quomodo ergo vel abbatis jussio, vel Papae permissio licitum facere valuit, quod purum sicut irrefutabiliter probatum est malum fuit: cum superius nihilominus allegatum sit, ea quae hujuscemodi sunt, id est pura mala, ut nunquam juste juberi, sic nec licite posset fieri? Vides quam inanis excusatio de humana obedientia, ubi in Deum convincitur facta transgressio? Nec timendum mihi arbitror, quod ad illud Domini responsum de sibi nuntiato scandalo Pharisaeorum refugias, ut quomodo ille nihili pendebat dicens, Sinite illos, caeci sunt, et duces caecorum ; ita et nostra vobis scandala non esse timenda existimes. Vides nempe quam nil simile habeat in hac parte proportio.
Abbreviated transcription (Latin):
in excusabilis est. ⁊ contemptus
ni romani pontificis taiqͣm gra¬
uior auctoritas. cuius qͥppe uos
aiunt p̃sũmptos fuisse licentia.
que ⁊ ip̃a licentia suo quidem lo¬
co erat discutienda. talis potius
p̃feratur cuiꝰ omĩo fas nõ sit̾ auc¬
toritati contradice̾. Certe summnꝰ
ille pontisex qui ꝑ sanguinẽ ꝓpͥum
solus. ⁊ semel introiuit in sc̃a eter¬
na redemptione inuenta. t̾rifica uo¬
ce denuntiat in euͣngłio. ne quis
unum de pusillis eius audeat scan¬
dalizare. Uobis aut̃ unius donet᷑
scandalum: si nõ ultra ꝓcessit ma¬
lum. facilis seqͣtur uenia culpã:
ex qua graue dampnũ nõ oritur.
Nunc uo quod dubium nõ est plu¬
rib scandalizatis quis aꝑte non
uideat qͣm inhũane humanam
iussionem diuine p̃tulentis: Qͦs
quidem audere quis nisi amens
dic̾e audeat bonum ẽẽ. aut boñ
fieri posse. qͣnte libet dignitatis
homine p̃cipiente: Quod autẽ
nec bonũ est. nec bene fieri potest

Expanded text:
inexcusabilis est et contemptus,inexcusabilis est et contemptus,ni Romani pontificis tanquam gravior auctoritas; cujus quippe vos aiunt praemuntios fuisse licentia quae et ipsa licentia suo quidem loco erit discutienda ; talis potius proferatur, cujus omnino fas non sit auctoritati contradicere. Certe summus ille Pontifex qui per sanguinem proprium solus et semel introivit in sancta, aeterna redemptione inventa terrifica voce denuntiat in Evangelio, ne quis unum de pusillis ejus audeat scandalizare . Vobis autem unius donetur scandalum, si non ultra processit malum. Facilis sequetur venia culpam, ex qua grave damnum non oritur. Nunc vero quod dubium non est, pluribus scandalizatis, quis aperte non videat quam inhumane humanam jussionem divinae praetuleritis? Quod quidem audere, quis nisi amens dicere audeat bonum esse aut bonum fieri posse, quantaelibet dignitatis homine praecipiente? Quod autem nec bonum est, nec bene fieri potest,
Abbreviated transcription (Latin):
sequi uos oportuit disꝑsorẽ: Deo
inqͣm uos mittente ad colligẽ¬
dum homini potiuo ad disꝑgen¬
dum obseqͥ debebatis: Magr̃os
contempnebat: subditas eypone¬
bat. sotios conturbabat. ⁊ uos
uidentes furem currebatio cũ eo:
Silere de mortuo statueram s
compulsus sum fateor aliqͣntu¬
lum p̃tergredi. dũ nõ potuit im¬
ꝓbari obeditio. si nõ reꝓba inon¬
straretur ⁊ iussio. Porro iussio ⁊
actio hominis cum diu̾sa nõ
fu̾int impossibile uisum est u¬
unã sine alt̾a uł aꝓpbari uł res¬
pui. Liquet tam̃ huiꝰtemodi ius¬
sioni nõ fuisse obtemꝑandum.
deo qͥppe imꝑante contraria. Itẽ.
Maioꝵ institutis minoꝵ nõ ẽẽ p̃¬
ponenda. aut cõmimib pͥuata.
nõ p̃uidicare imꝑia quis dubi¬
tat: Nam ex regła scĩ bñdicti hoc
habemus. Possem quidem alb̾em
cỹst̾ciensem ad mẽdiũ duc̾e qui
utiq suꝑior illo qͣntũ pat̾ filio.
qͣntum magister discipło. qͣntũ

Expanded text:
sequi vos oportuit dispersorem? Deo, sequi vos oportuit dispersorem? Deo, inquam, vos invitante ad colligendum, homini potius ad dispergendum obsequi debebatis? Magistros contemnebat, subditos exponebat, socios conturbabat; et vos videntes furem currebatis cum eo! Silere de mortuo statueram: sed compulsus sum, fateor, aliquantulum praetergredi, dum non potuit improbari obeditio, si non reproba monstraretur et jussio. Porro jussio et actio hominis cum diversa non fuerint, impossibile visum est unam sine altera vel approbari, vel respui. Liquet tamen hujuscemodi jussioni non fuisse obtemperandum, Deo quippe imperante contraria. Item majorum institutis, minorum non esse praeponenda, aut communibus privata non praejudicare imperia quis dubitat? Nam ex Regula sancti Benedicti hoc habemus. 7. Possem quidem abbatem Cisterciensem ad medium deducere, qui utique superior illo quantum pater filio, quantum magister discipulo, quantum
Abbreviated transcription (Latin):
est. nr̃a hec illos nõ tangit rep̃¬
hensio. dum modo ubi comꝑerĩt
sine mora regrediatur. Igitur
adu̾sus illos tantũ immo ꝓ sllis
sermo est nobis qͥ scientes
⁊ prudentes miserũt manus in
ignem qui conscii p̃sumptioniᷤ
secuti sunt p̃sumptorem. nõ au¬
dientes apłm ꝓhibentem ⁊ denũ¬
tiantem ut se ab om̃i frẽ am¬
bulante ⁊ nordinate subtrah̾ent
contempnentes ⁊ ip̃ius dñi uo¬
cem dicentis. Qͥ nõ colligit n¬
mecum disꝑgit. Uos frẽs uos in¬
qͣm aꝑte ⁊ spetialit̾ notat illud
aput ieremiam: quod cum dolo¬
re quidem reminiscor obpbriũ.
Hec est inquit gens que non
audiuit uocem dñi sui. Dei enĩ
ꝓprie uox est ista. hostem suum
digito demonstrantis. ut simpli¬
ces ab eius impio det̾reat conset¬
tati. Nͥ nõ est inquit mecum.
disꝑgit. Ac si dicat. In hoc te iã
metum nõ eẽ intelligas: si seque¬
ris disꝑsorem. Deo gͦ clamante
qui nõ colligit mecũ disꝑgit.

Expanded text:
est; nostra haec illos non tangit repreest; nostra haec illos non tangit reprehensio, dummodo ubi compererint, sine mora regrediantur. 6. Igitur adversus illos tantum, imo pro illis sermo est nobis, qui scientes et prudentes miserunt manus in ignem, qui conscii praesumptionis secuti sunt praesumptorem; non audientes Apostolum prohibentem et denuntiantem, ut se ab omni fratre ambulante inordinate subtraherent ; contemnentes et ipsius Domini vocem dicentis: Qui non colligit mecum, dispergit . Vos, fratres, vos, inquam, aperte et specialiter notat illud apud Jeremiam, quod cum dolore quidem reminiscor, opprobrium. Haec est, inquit, gens quae non audivit vocem Dei sui . Dei enim proprie vox est ista, hostem suum digito demonstrantis, ut simplices ab ejus impio deterreat consectatu: Qui non est, inquit, mecum, dispergit: ac si dicat, In hoc te jam mecum non esse intelligas, si sequeris dispersorem. Deo ergo clamante, 20 Qui non colligit mecum, dispergit;
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ ꝓpt̾ quosdam qui querunt
occasionem ubi ratio nõ suppedi¬
tat clarum fatiam breuit̾. ⁊ ita
clarum: ut om̃is dubietatis um¬
bra dispareat. quod nec purũ nec
medium bonum. s plane purum
fu̾it malum sic obedisse: sic ur̃m
monast̾ium reliquisse. Et quidẽ
taceo de mortuo qui suũ ⁊ solũ
nũc suo dño aut stat aut cadit.
ne forte indignans.⁊ m̾ito indig¬
nans dicat d̾s. Tulerũt a me ho
mines uiditium. Tam̃ ad correcti¬
onem uiuentium. nõ quidem qͦd
gessit: s quod iussit discutio. utr̃
iudelicet ssla iussio ium hab̾e de¬
buerit. qͣtenus in scandalũ mul¬
toꝵ ei fu̾it obsequendum. Et pre¬
mittendum qd̾ si qui simpliciter
nich̾q suspicantes mali. male
licet ꝓficiscentẽ secuti sunt. putã¬
tes illum ep̃i lingonensis ⁊ ab¬
batis cp̃sstiensis. nam utriq de¬
bitor erat licentia proficisci. quod
utiq n nõ nullos de illo comita¬
tu sic credidisse incredibile non

Expanded text:
tamen propter quosdam qui quaerunt tamen propter quosdam qui quaerunt occasionem, ubi ratio non suppeditat, clarum faciam breviter, et ita clarum ut omnis dubietatis umbra dispareat; quod nec purum, nec medium bonum, sed plane purum fuerit malum sic obedisse, sic vestrum monasterium reliquisse. Et quidem taceo de mortuo, qui suum et solum nunc suo domino aut stat aut cadit: ne forte indignans, et merito indignans dicat Deus: Tulerunt omnes a me judicium. Tamen ad correctionem viventium, non quidem quod gessit, sed quod jussit discutio; utrum videlicet illa jussio vim habere debuerit, quatenus in scandalum multorum ei fuerit obsequendum. Et praemittendum, quod si qui simpliciter, nihilque suspicantes mali, male licet proficiscentem secuti sunt, putantes eum episcopi Lingonensis et abbatis Cisterciensis nam utrique debitor erat licentia proficisci quod utique nonnullos de illo comitatu sic credidisse incredibile non
Abbreviated transcription (Latin):
quidem ꝑ se nec bona ẽẽ noscunt᷑
⁊ bene parit̾ ⁊ male uł iuiberi uł
ꝓhiberi: s male nullatenꝰ in hiis
a subditis obediri. Ex hiis sunt
ut exempli grã ponam. ieiunare.
uigilare. legere.⁊queq talia.
Sciendum uo̾ qr media quedã¬
que in puroꝵ plerumq bonoꝵ
seu maloꝵ transeunt rationẽ.
Nam cõiugium cum ⁊ fieri lice¬
at. ⁊ nõ fieri: factum tam̃ iam¬
solui nõ licet. Quod gͦ añ nup¬
tias medium ẽẽ liquebat: in
iam cõiugatis puri boni uim
obtinet. Item. ꝓpria possidere
scłari quidem homini mediũ
est. qm̃ ⁊ nõ possid̾e̾ licet. mona¬
cho u̾o̾ qr possidere nõ licet: pu¬
menbro diuisionis conueniats
Si puris lonis aptandum: ꝓba¬
bile est Si puris malis deputan¬
dum: iutuꝑabile est. Siuuo col¬
tuo iam abbati si quid ante iussit
quod nõ debuit neqͣqͣm eẽ paren¬
dum suꝑior patefecit disputatio.
Et si res ꝑ se iam satis elucescat

Expanded text:
quidem per se nec bona esse noscunturquidem per se nec bona esse noscuntur bene pariter et male vel prohiberi, vel juberi, sed male nullatenus in his a subditis obediri. Ex his sunt, ut exempli gratia ponam, jejunare, vigilare, legere, et quaeque talia. Sciendum vero quia media quaedam in purorum plerumque bonorum seu malorum transeunt rationem. Nam conjugium cum et fieri liceat, et non fieri, factum jam solvi non licet. Quod ergo ante nuptias medium esse liquebat, in jam conjugatis puri boni vim obtinet. Item propria possidere, saeculari quidem homini medium est, quoniam et non possidere licet: monacho vero quia possidere non licet, pumbro divisionis conveniat? Si puris aptandum bonis, probabile est: si puris malis deputandum, vituperabile est: sin vero coltuo jam abbati, si quid ante jussit quod non debuit, nequaquam esse parendum, superior patefecit disputatio. Et si res per se jam satis elucescat,
Abbreviated transcription (Latin):
nullam deberi hommib obedien¬
tiam. qm̃ nec illa omittenda sũt.
etiam cum ꝓhibent᷑. nec ista uł
cum uibentur cõmittenda. Por¬
ro int̾ hec sunt quedam mẽdia.
que ꝓ modo. loco. temꝑe. uel ꝑso¬
na. ⁊ mala possunt eẽ.⁊ bona: ⁊
in hiis lex põita est obedientie tã¬
qͣm in ligno scientie boni ⁊ mali.
quod erat in mẽdio ꝑadisi. In
hiis ꝓfecto fas nõ est nr̃m sensũ
sententie p̃scribere magistroꝵ.
In hiis om̃io p̃latoꝵ nec iũssio
nec ꝓhibitõ contempnenda. Uide¬
amus ne forte tale fu̾it quod ar¬
guimus in uobis.⁊ ob hoc forsi¬
tan argui nõ debuerit. Quod
eiuidentius elucebit si p̃misse di¬
iusionis exempla subiecero. Fides
spes. tantas.⁊ cet̾a huiꝰ modi pura
sunt bona. qr male nõ possunt uł
iuberi uł teneri. bene nõ possunt
uł ꝓhiberi uł nõ teneri. Pura ma¬
qͥrre ꝓhibitio ualet obiuare pre¬
ceptis: nulliũs uissio p̃uidicare ꝓ¬
hibitis. Sunt deinde iuedia que

Expanded text:
nullam deberi hominibus obediennullam deberi hominibus obedientiam: quoniam nec illa omittenda sunt, etiam cum prohibentur; nec ista, vel cum jubentur, committenda. Porro inter haec sunt media quaedam, quae pro modo, loco, tempore vel persona, et mala possunt esse, et bona: et in his lex posita est 19 obedientiae, tanquam in ligno scientiae boni et mali, quod erat in medio paradisi. In his profecto fas non est nostrum sensum sententiae praescribere magistrorum: in his omnino praelatorum nec jussio, nec prohibitio contemnenda. Videamus ne forte tale fuerit quod arguimus in vobis; et ob hoc forsitan argui non debuerit. Quod evidentius elucebit, si praemissae divisionis exempla subjecero. Fides, spes, charitas, et caetera hujusmodi, pura sunt bona: quae quia male non possunt vel juberi vel teneri, bene non possunt vel prohiberi vel non teneri. Pura maquippe prohibitio valet obviare praeceptis: nullius jussio praejudicare prohibitis. Sunt deinde media, quae
Abbreviated transcription (Latin):
uideris obediens. deo plane qui
omne quod ꝓperam agitur int̾di¬
xit mobedientem te exhibes.
Ualde aut̃ ꝑu̾sum est ꝓfiten te
obedientem: in quo nost̾is suꝑio¬
rem ꝓpt̾ infi̾orem. id est diuinã
ꝓpt᷑ humanam solu̾e obedien¬
tiam: Quid enim: Quod iubet
homo. ꝓhibet d̾s. et ego audiã
hommẽsurdus deo: Non sic apłi.
Clamant qͥ ppe dicentes. Melius
est obedire d̾o qͣm hominib.
Hinc dñs in euͣngłio phariseos
icrepans. qͣre ⁊ uos inqͥt tͣnsgre¬
dimini mandatũ dei ꝓpt̾ traditões
ur̃as: Et ꝑ ysaiam. Sine causa
aut̃ ait colunt me. mandata ⁊ doc¬
trinam hominũ tenentes. Et itẽ.
ad ꝓthoplastum. Pro eo qd̃ obedisti
uoci uxoris tue plusqͣm meẽ: ma¬
ledicta t̾ra in oꝑe tuo. Igitur fac̾e̾
malum quolibet etiam iubente:
constat nõ ẽẽ obedĩam. s potiꝰ in¬
obedientiam Pane aut̃ hoc adu̾¬
tendum qd̾ quedam sunt pura
bona. quedam pura mala.⁊ ĩ hiis

Expanded text:
videris obediens, Deo plane, qui videris obediens, Deo plane, qui omne quod perperam agitur interdixit, inobedientem te exhibes. Valde autem perversum est profiteri te obedientem, in quo nosceris superiorem propter inferiorem, id est divinam propter humanam, solvere obedientiam. Quid enim? quod jubet homo, prohibet Deus; et ego audiam hominem surdus Deo? Non sic Apostoli. Clamant quippe dicentes: Melius est obedire Deo, quam hominibus . Hinc Dominus in Evangelio Pharisaeos increpans: Quare ei vos, inquit, transgredimini mandatum Dei propter traditiones vestras? Et per Isaiam: Sine causa autem, ait, colunt me, mandata et doctrinas hominum tenentes . Et item ad Protoplastum: Pro eo quod obedisti voci uxoris tuae plus quam meae, maledicta terra in opere tuo . Igitur facere malum, quolibet etiam jubente, constat non esse obedientiam, sed potius inobedientiam. 4. Sane hoc advertendum, quod quaedam sunt pura bona: quaedam pura mala, et in his
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm cõugium ad se ip̃os. quorĩ
quippe deus copulam ⁊ nõ hõ. in¬
uiolabili ligauit sacram̃to loqñte
saluatore. Quos d̾s cõiunxit hõ
nõ separet. Apło aut̃ asserente so¬
tutam ẽẽ mulierem a lege uiri
mortuo illo. tu te abb̃is existimas
defuncti lege ten̾i. ⁊ hoc contͣ legem
q̃ sanctior est. legem uidelicet cari¬
tatis: Et hec dixi nõ qd̾ putem
uos uł iuiuenti in hoc paruisse debe̾
aut uł dicendam eẽ obedĩam sic
paruisse. Alioqͥn gn̾alis de huius-¬
modi illa sententia est. Declinan¬
tes aut̃ in obligatões adducet
dñs cum oꝑantib iniqͥtatẽ. Ac
nec forte quis alb̃m etiam ĩ ma¬
lo obedientiam ab hoc maledic¬
to lib̾am ẽẽ contendat. audiali¬
bi aꝑtius. filius nõ portabit ini¬
qͥtatem pr̃is: ⁊ pat̾ nõ portabit
iniqͥtatem filii. Ex hiis gͦ liqͥdo
apparet mala imperantib non
ẽẽ parendum. p̃sertim dum pͣuis
obtemꝑans imperiis in quo hõi

Expanded text:
quam conjugum ad se ipsos, quorum quam conjugum ad se ipsos, quorum quippe Deus copulam, et non homo, inviolabili ligavit sacramento, loquente Salvatore: Quod Deus conjunxit, homo non separet . Apostolo autem asserente, solutam esse mulierem a lege viri mortuo illo ; tu te abbatis existimas defuncti lege teneri, et hoc contra legem quae sanction est, legem videlicet charitatis? 3. Et haec dixi, non quod putem vos vel viventi in hoc paruisse debere, aut vel dicendam esse obedientiam sic paruisse. Alioquin generalis de hujusmodi illa sententia est: Declinantes autem in obligationes adducet Dominus cum operantibus iniquitatem . At ne forte quis abbatum etiam in malo obedientiam ab hoc maledicto liberam esse contendat, audi alibi apertius: Filius non portabit iniquitatem patris, et pater non portabit iniquitatem filii . Ex his ergo liquido apparet, mala imperantibus non esse parendum, praesertim dum pravis obtemperans imperiis, in quo homini
Abbreviated transcription (Latin):
pirati scandali consilio. ac diligen¬
cõuen̾it. In quo si ꝑmansisses: de
te illud nõ incongrue dic̾etur.Bea¬
tusuir qͥ nõ abiit in consilio im¬
pioꝵ. S esto: Debiustis obedire fi¬
lii patri: magr̃m sequi discipłi. Licu¬
erit certe abbati monachos ducere
quo uolu̾it. ⁊ docere quodlibuent.
s qͣm diu uixit. Nunc u̾o mortuo
illo quẽ uł audire doctorem. uel se¬
qui ducem cogimini. quo adhuc
tam graue scandalum emendett
cunctemini. Quis iam ꝓhibet nõ
oicome. s deum ur̃m ꝑ os ieremie:
benigne uos reuocantem audire.
Ait enim. Nunqͥd qui cecidit nõ
resurget. aut qui auersus est ñ
reu̾tetur. An ⁊ ille moriens int̾¬
dixit. ne uł post casum temptetiᷤᷤ
resurg̾e. post auersionẽ mutire
audeatis de reuersione.: Ita ne etã
de functo necesse est uos obedire. ⁊ obe¬
dire contra caritatem. obedire in ur̃e
ip̃oꝵ salutis ꝑiculum: S arbitror
qd̾ neqͣqͣm firmius seu tenãtius

Expanded text:
pirati scandali consilio, ac diligenpirati scandali consilio, ac diligenconvenerit. In quo si permansisses, et de te illud non incongrue diceretur: Beatus vir qui non abiit in concilio impiorum . Sed esto. Debuistis obedire filii patri, magistrum sequi discipuli. Licuerit certe abbati monachos suos ducere quo libuerit, et docere quod voluerit: sed quandiu vixit. Nunc vero mortuo illo, quem vel audire doctorem, vel sequi ducem cogimini, quo adhuc tam grave scandalum emendare cunctemini? Quis jam prohibet, non dico me, sed Deum nostrum per os Jeremiae benigne vos revocantem audire? Ait enim: Nunquid qui cecidit, non resurget? aut qui aversus est non revertetur? An et ille moriens interdixit, ne vel post casum tentetis resurgere, post aversionem mutire audeatis de reversione? Itane etiam defuncto necesse est vos obedire, et obedire contra charitatem, obedire in vestrae ipsorum salutis periculum? Sed arbitror quod nequaquam firmius seu tenacius d
Abbreviated transcription (Latin):
dentes unitatem rumpentes uin¬
culum pacis: Ponendum gͦ est
munus quodcũq offerre paratiᷤᷤ.
⁊ pͥus habenti adu̾sum uos nõ
frĩ. s fr̃m multitudini reconciliã¬
dum. Ette nimirũ uniu̾se frater¬
nitatis unitas adu̾sum urãm n
paucitatem quodam ueluti ur̃i
discessus gladio sautiata conq̃¬
ritur. qͣi que plangens misera¬
bilit̾ dicat. filii matris mee pug¬
nau̾nt contrame. Et merito.
Qͥ enim nõ est cum ilia: contra
illam est. Putas sine genutu cã
iustum filie gemitum pia possit
mat̾ caritas audire: Ideo ⁊ sp̃a nr̃iᷤ
lacrimis iungens snas: ait de uo¬
bis. fl̃lios enutriui ⁊ exaltaui: ipsi
aut̃ sp̃uerunt me. Caritas ip̃e ds
est. Pax nr̃a xp̃c: qui fecit utraꝙ
unum. In trinitate maxime uni¬
tas cõmendatur. Cuigͦ caritas
pax. unitas irata cognoscit᷑ quid ht̃¬
fcepit. non inobedientes ẽẽ debiumꝰ:
Scis quidem nisi oblitus sis. quid qͣ¬
dam die cõmunicato mecũ iam cõs¬

Expanded text:
dentes unitatem, rumpentes vindentes unitatem, rumpentes vinculum pacis? Ponendum est ergo munus quodcumque offerre paratis, et prius habenti adversum vos, non fratri, sed fratrum multitudini reconciliandum. Ecce nimirum universae fraternitatis unitas adversum vestram paucitatem, quodam veluti vestri discessus gladio sauciata conqueritur, 18 quasi quae plangens miserabiliter dicat: Filii matris meae pugnaverunt contra me . Et merito: qui enim non est cum illa, contra illam est. Putas sine gemitu tam justum filiae gemitum pia possit mater charitas audire? Ideo et ipsa nostris lacrymis jungens suas, ait de vobis: Filios enutrivi et exaltavi, ipsi autem spreverunt me . Charitas ipse Deus est. Pax nostra Christus, qui fecit utraque unum . In trinitate unitas maxime commendatur. Cui ergo charitas, pax et unitas irata cognoscitur, quid hcepit; num inobedientes esse debuimus? Scis quidem, nisi forte oblitus sis, quid quadam die, communicato mecum jam cons
Abbreviated transcription (Latin):
res in caritate quam inte
olim exꝑti sumus aut pu¬
tauimus caritatis ꝓfecto damp¬
na sentires q̃ utiq sunt scanda¬
la pusilloꝵ. Nec enim caritas
caritatem offend̾et aut cõtemp¬
neret. cum sentires offensam. n¬
Nam se ipãm nõ pot̃ negare: nõ
enim in se diuisa est. Nouit po¬
tius in se diuisa cõiungẽ. con¬
iunta diuid̾e nescit. ꝓinde ut dixi
si man̾et in te:nõ sileret. nõ qui¬
esc̾et. nõ dissimularet.gemens et
estuans. ⁊ intra pium pectus tu¬
um ꝓculdubio submurmurans
illud. Quis scandalizatur ⁊ ego
nõ uror: Si quidem benigna est.
pacem diligit: congaudet uni¬
tati. Sola qͥppe est que illam ge¬
nerat. colligat. solidat.⁊ conser¬
uat ubicumq seruari cognoscit᷑
inuincło pacis. Infensa gͦ nobis
hac tam honorabili matre uni¬
tatis ⁊ pacis. quo pacto q̃so ur̃m
quodcumq sacrificiũ deo foreat¬
ceptum p̃sumitis. cumabsq illa
nec martirium quidem aliquid
agendo nõ peꝑcistis nec ꝑcitis scin¬

Expanded text:
res in charitate, quam in te olim aut novimus aut putavimus, charitatis profecto damna sentires, quae utique sunt scandala pusillorum. Nec enim charitas charitatem offenderet aut contemneret, cum sentiret offensam. Nam se ipsam non potest negare, nec enim in se divisa est. Novit potius in se divisa conjungere: conjuncta dividere nescit. Proinde, ut dixi, si maneret in te, non sileret, non quiesceret, non dissimularet, gemens et aestuans, et intra pium pectus tuum procul dubio submurmurans illud: Quis scandalizatur, et ego non uror? Siquidem benigna est, pacem diligit, congaudet unitati. Sola quippe est quae illam generat, colligat, solidat, et conservat ubicunque servari cognoscitur in vinculo pacis. Infensa ergo vobis hac tam honorabili matre unitatis et pacis, quo pacto, quaeso, vestrum quodcunque sacrificium Deo fore acceptum praesumitis, cum absque illa nec martyrium quidem aliquid agendo non pepercistis nec parcitis, scin
Abbreviated transcription (Latin):
est ⁊ nõ ẽẽ aput te euident̾ osten¬
dam. sic q errorem tuũ iam tam¬
dem agnoscens. ⁊ erubescens rã
sero discas ab apło nõ om̃i sp̃ui o
credere. discas a salomone. mul¬
tos qu̾idem amicos. unũ aut̃ hab̾e
consiliarium de mille: discas p̃cur¬
soris dñi exemplo nõ solum mollib
nõ uestiri. s nͨ in modum uento a¬
agitate harundinis circũferri om̃i
uento doctrine. discas ex euͣngłio
domũ tuam supͣ petram fundare.
discas ⁊ cum distipłis serpentis nõ
obliuisci prudentiam cum simplici¬
tate columbe. ⁊ tam ex hiis qͣm ex
aliis. atq aliis scripturarũ testso¬
niis hanc colligas summã qͣntum
uidelicet tͥ usq modo mille formis
ille seductor elusite qui cũ inte bo¬
ni initium nõ ualuit ppedire. inui¬
dit ꝑseu̾antie. Hoc nimirũ suer
posse suffic̾e̾ malitie iudicans sin
hanc posset auferre tͥi quam solã
untutum nou̾at coronari. Obse

Expanded text:
Est et Non esse apud te evidenter ostenEst et Non esse apud te evidenter ostendam: sicque errorem tuum jam tandem agnoscens et erubescens, vel sero discas ab apostolo, non omni spiritui credere ; discas a Salomone multos quidem amicos, unum autem habere consiliarium de mille ; discas Praecursoris Domini exemplo, non solum mollibus non vestiri, sed nec in modum vento agitatae arundinis circumferri omni vento doctrinae; discas ex Evangelio domum tuam supra petram fundare ; discas et cum discipulis serpentis non oblivisci prudentiam cum simplicitate columbae : et tam ex his, quam ex aliis atque aliis Scripturarum testimoniis hanc colligas summam, quantum tibi videlicet usque modo milleformis ille seductor illusit, qui cum in te boni initium non valuit praepedire, invidit perseverantiae: hoc nimirum suae posse sufficere malitiae judicans, si hanc posset auferre tibi, quam solam virtutum noverat coronari. Obsec
Abbreviated transcription (Latin):
tis comꝑta humilitas. et
instantis ꝑicłi necessitas
pbet m fidutiam cõueniendi te acriꝰ
⁊ arguendi liberius. O insensate
quis te fascinauit tam cito reced̾e
ab illo salub̾rimo cõsilio in quo du
uentũ est: Cogita insipiens uias
tuas. ⁊ conu̾te pedes tuos in testi¬
monia dñi. Non recordaris qd pri¬
mo in maiori monast̾io tue conu̾¬
sionis initia dedicasti. scc̾o aput
foisniacum nr̃e te qͣlicũq ꝓuiden¬
tie cõmendasti. t̾cio: in morimũ¬
do tuam stabilitatem fumasti. qͣr¬
to mecum rursus inito cõsilio sug¬
geste tibi ab abb̾e arnoldo ꝑegri¬
natõi imino uagatõi ingenue ab¬
renũtiasti ipĩus qͦ tͥ cõsortiũ siñ
ip̃e licite posset abire illicitũ uidi¬
casti: Quid enmm: Licite ne dices
illum reced̾e qui ⁊ sibi cõmissis
lacrimabile scandalum reliquit.
nec cõmissoris licentiã expectauit:
S quorsuminqͥes tendunt hec.
q̃ sic retractare uoluisti: Ut te
manifeste leuitatis arguam. ut

Expanded text:
tis comperta humilitas, et instantis periculi necessitas praebet mihi fiduciam conveniendi te acrius, et arguendi liberius. O insensate! quis te fascinavit tam cito recedere ab illo saluberrimo consilio, in quo dudventum est? Cogita, insipiens, vias tuas, et converte pedes tuos in testimonia Domini. Non recordaris, quod primo in Majori-Monasterio tuae conversionis initia dedicasti; secundo apud Fusniacum, nostrae te qualicumque providentiae commendasti; tertio in Morimundo stabilitatem tuam firmasti; quarto mecum rursus inito consilio, suggestae tibi ab abbate Arnoldo peregrinationi, imo vagationi, ingenue abrenuntiasti; ipsius quoque tibi consortium, si non ipse licite posset abire, illicitum judicasti? Quid enim? Licitene, dices, illum recedere, qui et sibi commissis lacrymabile scandalum reliquit, nec commissoris licentiam exspectavit? 2. Sed quorsum, inquies, tendunt haec, quae sic retractare voluisti? Ut te manifestae levitatis arguam, ut
Abbreviated transcription (Latin):
quendi ad uos desid̾io pulsor fres
quidem quod maxime uereor. ne
fiam onerosus uõbis: Scd̾m quia
pudet loqͣcitatis. Tercium qd̾ do¬
mesticis urgeor curis. In fine p̃cor
misereminimei.⁊ si exultastis in
bonis de me tantum auditis eer
certis queso compatimini malis
Uidit fortassis qui uobis ea nar¬
rauit aliqua parua: ⁊ de parus o
grandia estimauit. Ur̃a aut̃ since¬
ritas facile credidit: quod libent̾
audiuit. Gratulor quidem de ca¬
nitate que om̃ĩa credit. s confi¬
dor ꝓ u̾itate que om̃ia nouit. Uo¬
lo uos mͥ cred̾e. de me magis qͣm
alti. qui tantum uidet in fatie.
Nemo qͥppe scit que sunt in boĩe:
nisi sp̃t hominis qui in eo esti Di¬
co uobis ego qui de me loquor ñ
ex cõiectura s ex sententia: non
sum talis qͣlis putor uł dicor. Qo
quidem tam securus fateor qͣm
certus experior. ita ut nil malim

Expanded text:
quendi ad vos desiderio pulsor, fratquendi ad vos desiderio pulsor, fratquidem, quod maxime vereor ne fiam onerosus vobis: secundum, quia pudet loquacitatis: tertium, quod domesticis urgeor curis. In fine precor, miseremini mei; et si exsultastis in bonis de me tantum auditis, certis, quaeso, compatimini malis. Vidit fortassis qui vobis ea narravit, aliqua parva, et de parvis grandia aestimavit; vestra autem sinceritas facile credidit quod libenter audivit. Gratulor quidem de charitate, quae omnia credit ; sed confundor pro veritate, quae omnia novit. Volo vos mihi credere de me magis quam alteri, qui tantum videt in facie. Nemo quippe scit quae sunt in homine, nisi spiritus hominis qui in eo est . Dico vobis ego qui de me loquor non ex conjectura, sed ex sententia: Non sum talis qualis putor vel dicor. Quod quidem tam securus fateor, quam certus experior: ita ut nil malim
Abbreviated transcription (Latin):
tinebit. Nunquid enim tũc u̾bi
gr̃a paulus aut infirmabit᷑ cũ
infirmis aut uretur ꝓ scanda¬
lizatis. ubi scandala ⁊ infirmi¬
tas ꝓcul erunt. Aut ceite luge¬
bit eos qui ante nõ eger̃t peniten¬
tiam. ubi certum est. sic ueminem
sane fore qui peniteat. quo modo
qui peccet nõ erit. Absit aut̃ ut
uł eos qui ignib eternis cum dia
licet in tabernaculis ⁊ si qñ gau¬
detur de uictoria: laboratur tam̃
in pugna.⁊ plerumq ꝑiditat᷑
de uita. in illa aut̃ patria nulla
prsus admutat᷑ adu̾sitas siue⁊
tristitia. quẽ ad inocũ de illa ca¬
nitur. Sicut letantium omniũ
habitatõ inte. Et rursum. Leti¬
tia sempit̾ua erit illis. Deniq qͦ¬
modo miscd̾ie recordabitur. ubi
memorabitur usticie dei solius:
Proinde ubi iam nõ erit miserie
locus. aut miscd̾ie tempus: nul¬
lus ꝓfecto ẽẽ pot̾it miseratõis af¬
fectus. Longuum quidem adhuc
texere sermonẽ insatiabili collo¬

Expanded text:
tinebit. Nunquid enim tunc, verbi tinebit. Nunquid enim tunc, verbi gratia, Paulus aut infirmabitur cum infirmis, aut uretur pro scandalizatis, ubi scandala et infirmitas procul erunt? aut certe lugebit eos qui ante non egerunt poenitentiam, ubi certum est, sic neminem sane fore qui poeniteat, quomodo qui peccet non erit? Absit autem ut vel eos qui ignibus aeternis cum diablicet in tabernaculis etsi quandoque gaudetur de victoria, laboratur tamen in pugna, et plerumque periclitatur de vita: in illa autem patria nulla prorsus admittitur adversitas sive tristitia, quemadmodum de illa canitur: Sicut laetantium omnium habitatio in te ; et rursum: Laetitia sempiterna erit eis . Denique quomodo misericordiae recordabitur, ubi memorabitur justitiae Dei solius? Proinde ubi jam non erit miseriae locus, aut misericordiae tempus, nullus profecto esse poterit miserationis affectus. 10. Longum quidem adhuc texere sermonem insatiabili collo
Abbreviated transcription (Latin):
liuꝯ. Tunc pro certo singła xp̃imenbͣ
dic̾e poterunt de se. quod paulus aie¬
tia futura nõ sit. s qd̃ camnalis om̃is
necessitudo sit de futura. carnisq ai
amor amore sp̃c absorbendus. ⁊ in fir¬
me que nõ sunt humane affectio¬
ius in diuinas quasdam potenti¬
as babeaut cõmutari. Tunc sage¬
na caritatis que nũc tracta ꝑ hoc
mare magnum ⁊ spatiosum exs
om̃i gen̾e̾ piscium congregare nõ
malos foras mittens bonos sotum¬
modo retinebit. Si quidem in hac
uita ex om̃i gene̾ piscium intra
sinum sue latitudinis caritas rec¬
te concludit: ubi se ꝓ tempore om¬
nib conformans omniũq lin
se siue ꝓspera siue adu̾sa traitiens
suaq quodam modo fatiens nõ
solum gaudere cum gaudentib
s etiam flere cum flentib consu¬
euit. S cum ꝑuen̾it ad littus ue¬
lut malos pistes om̃e quod triste
patitur foras mittens sola que
placere.⁊ iocunda ẽẽ poterũt re¬

Expanded text:
lius. Tunc pro certo singula Christi membra lius. Tunc pro certo singula Christi membra dicere poterunt de se, quod Paulus aieillic futura non sit; sed quod carnalis omnis necessitudo sit defutura, carnisque amor amore spiritus absorbendus, et infirmae quae nunc sunt humanae affectiones in divinas quasdam potentias habeant commutari. Tunc sagena charitatis, quae nunc tracta per hoc mare magnum et spatiosum, ex omni genere piscium congregare non malos foras mittens, bonos solummundo retinebit. Siquidem in hac vita ex omni genere piscium, intra sinum suae latitudinis, charitatis rete concludit: ubi se pro tempore omnibus conformans, omniumque in se sive prospera, sive adversa trajiciens, suaque quodammodo faciens, non solum gaudere cum gaudentibus, sed etiam flere cum flentibus consuevit. Sed cum pervenerit ad littus, velut malos pisces omne quod triste patitur, foras mittens, sola quae placere et jucunda esse poterunt, re
Abbreviated transcription (Latin):
miliaritate. paulatim. sensim¬
q d̾s innotescit. conseq̃nt̾ ⁊ dul¬
cescit. ⁊ sic gustato qm̃ suaius ẽ
dñs transit ad tercium gradum:
ut diligat deum. nõ iam ꝓpt̾ se s
ꝓpt̾ ip̃m. Sanem hoc gradu statur.
⁊ nescio si a quoqͣm hominũ. quar¬
tus in hac uita ꝑfecte app̃henditur.
ut se scilicet. homo diligat tantũ
ꝓpt̾ deun. Asserant hoc qui exꝑtii
sunt: michi fateor impossibile uidet᷑.
Frit aut̃ ꝓculdubio cum introduc¬
tus fu̾it seruus bonus ⁊ fidelis
in gaudium dñi sui. ⁊ mebriatus
ab ubertate domus dei. Quasi enĩ
ebrius miro quodam modo obli¬
tus sui. ⁊ a se penitus uelut desiti¬
ens totus ꝑget in deum. ⁊ deinceps
adherens ei unus spc̃erit. Arbitror
hoc ꝓpb̃am sensisse cum dic̾et. In tro¬
ibo in potentias dñi. dñe meniora¬
bor iusticie tue solius. Sciẽbat pro¬
fecto cum introiret inpotentias
de carne haberet cogitare s totus
in sp̃u memoraretur iustitie dei so¬

Expanded text:
miliaritate paulatim sensimmiliaritate paulatim sensimque Deus innotescit, consequenter et dulcescit; et sic gustato quam suavis est Dominus, transit ad tertium gradum, ut diligat Deum, non jam propter se, sed propter ipsum. Sane in hoc gradu statur, et nescio si a quoquam hominum quartus in hac vita perfecte apprehenditur, ut se scilicet homo diligat tantum propter Deum. Asserant hoc si qui experti sunt: mihi, fateor, impossibile videtur. Erit autem procul dubio cum introductus fuerit servus bonus et fidelis in gaudium Domini sui, et inebriatus ab ubertate domus Dei. Quasi enim ebrius, miro quodam modo oblitus sui, et a se penitus velut deficiens, 32 totus perget in Deum, et deinceps adhaerens ei unus spiritus erit. 9. Arbitror hoc prophetam sensisse cum diceret: Introibo in potentias Domini; Domine, memorabor justitiae tuae solius . Sciebat profecto cum introiret in spiritualde carne haberet cogitare, sed totus in spiritu memoraretur justitiae Dei s
Abbreviated transcription (Latin):
mala quidem penitus respuũ¬
tur. bonis u̾o meliora p̃ferunt᷑.
net bona nisi ꝓpt̾ meliora appe¬
tuntur. Quod cum plene ꝑ dei
grãm afsuetum fu̾it diligetur
corpus. ⁊ imiu̾sa corꝑis bona
est cupiditas uł amor nr̃ a car¬
ne incipiat. que si recto ordine
dirigitur. quibdam suis gradi¬
b duce grã ꝓfitiens sp̃u tamdẽ
cõsummabitur qr nõ prius s¬
quod spũale: s quod aniale. dein¬
de quod sp̃uale. Et prius neces¬
se est portemus ymaginem ter¬
restria. deinde celestis. In pͥmis
gͦ diligit se ip̃m homo ꝓpt̾ se.
Caro qͥtpe est. ⁊ nil sapere ualet.
p̃ter se. Cumq se uidet ꝑ se non
posse subsiste̾: d̾m sibi qͣ necessa¬
rium incipit ꝑ fidem inqͥrere ⁊
dilig̾e. Diligit itaq m̃ scd̾o gra¬
du deum s ꝓpt̾ se. nõ ꝓpter ip̃m.
AIt u̾o̾ cum ip̃m ceꝑit octasione
ꝓpͥe necessitatis colere.⁊ frequen¬
tare cogitando. legendo. orando.
obediendo. quãdam huiꝰmodi fa¬

Expanded text:
mala quidem penitus respuunmala quidem penitus respuuntur, bonis vero meliora praeferuntur, nec bona nisi propter meliora appetuntur. Quod cum plene per Dei gratiam assecutum fuerit, diligetur corpus, et universa corporis bona est cupiditas vel amor noster a carne incipiat: quae si recto ordine dirigitur, quibusdam suis gradibus duce gratia proficiens, spiritu tandem consummabitur: quia non prius quod spirituale, sed quod animale, deinde quod spirituale; et prius necesse est portemus imaginem terrestris, deinde coelestis . In primis ergo diligit se ipsum homo propter se. Caro quippe est, et nil sapere valet praeter se. Cumque se videt per se non posse subsistere, Deum sibi quasi necessarium incipit per fidem inquirere et diligere. Diligit itaque in secundo gradu Deum, sed propter se, non propter ipsum. At vero cum ipsum coeperit occasione propriae necessitatis colere et frequentare cogitando, legendo, orando, obediendo, quadam hujuscemodi fa
Abbreviated transcription (Latin):
que nõ solum leuit̾ suauit̾ q
portatur.s etiam seruoꝵ ⁊mer¬
cennarioꝵ leges portabiles ac le¬
ues reddit: quas utiq nõ destru¬
it. s facit ut im̃pleantur dicen¬
tedño. Non ueni legem solu̾e s
adimplere. Itiam temꝑat. istã
ordinat. utramq leuigat. Nũ¬
qͣm erit caritas sine timore: s
casto. nũqͣm sine cupiditate s
ordinata. Implet ergo caritas le¬
gem senu: cum infundit deuo¬
toẽm. Implet ⁊ mercennarii:
cum ordinat cupiditatem. Porro
timeri ꝑmixta deuotõ: ip̃m non
amnullat s castificat. Pena tan¬
tum tollitur sine qua ẽẽ nõ po¬
tuit. dum fuit seruilis ⁊ timor
manet in scłm scłi castus ⁊ fili¬
alis. Nam quod legitur ꝑfecta
caritas foras mttit timorẽ. pena
intelligenda est que seruiliut
diximus numqͣm deest timori:
illo scilicet gen̾e̾ locutbis quo
sepe causa ponitur ꝓ effectu. De¬
inde cupiditas tũc recte a super¬
ueniente caritate. ordinat᷑. cum

Expanded text:
quae non solum leviter suaviterque quae non solum leviter suaviterque portatur, sed etiam servorum et mercenariorum leges portabiles ac leves reddit, quas utique non destruit, sed facit ut impleantur, dicente Domino: Non veni legem solvere, sed adimplere . Illam temperat, istam ordinat, utramque levigat. Nunquam erit charitas sine timore, sed casto; nunquam sine cupiditate, sed ordinata. Implet ergo charitas legem servi, cum infundit devotionem; implet et mercenarii, cum ordinat cupiditatem. Porro timori permixta devotio ipsum non annullat, sed castificat. Poena tantum tollitur, sine qua esse non potuit dum fuit servilis; et timor manet in saeculum saeculi castus et filialis . Nam quod legitur, Perfecta charitas foras mittit timorem , poena intelligenda est, quae servili, ut diximus, nunquam deest timori, illo scilicet genere locutionis, quo saepe causa ponitur pro effectu. Deinde cupiditas tunc recte a superveniente charitate ordinatur, cum
Abbreviated transcription (Latin):
patunitur. Uis audire qꝑ lex nõ
est põita uistio: Non accepistio
Uis audire qd̾ tñ sine lege carita¬
tis nõ sunt: S accepistis inquit
sp̃m adoptonis filioꝵ. Deniq au¬
di iustum utiumq de se fatentẽ.
⁊ qd̾ nõ sit sub lege. nec tñ sit sine
lege. Fãctus sum inquit hiis qui
sub lege erant qͣiꝰ sub lege eẽm.
cum ip̃e nõ eẽm sub lege. Hiis cͥ
smne lege erant tamqͣm sine lege
ẽẽm: cum sine lege dei nõ eẽm.
s in lege eẽm xp̃i. Unde apte nõ
dicitur. uisti nõ habent legem.
aut iusti sũt sine lege. s iustis
nõ est lex põita. hoc est nõ tam¬
qͣm iñuitis impõita. s uolun¬
tariis eo lib̾alit̾ data quo sua¬
uit̾ inspirata. Unde ⁊ pulcre
dñs. Tollite ait uigum meum
suꝑ uos. Ac si dic̾e̾t. Non im¬
pono inuitis: s uos tollite si
uultis. Auocͥm nõ requiem s la¬
borem inuenietis animab ur̃is.
Sona itaq lex caritas: ⁊ suauiꝰ.

Expanded text:
patiuntur. Vis audire quia justis non patiuntur. Vis audire quia justis non est lex posita? Non accepistis, e lege charitatis non sint? sed accepistis, ait, spiritum adoptionis filiorum . Denique audi justum utrumque de se fatentem, et quod non sit sub lege, nec tamen sit sine lege. Factus sum, inquit, his qui sub lege erant, quasi sub lege essem, cum ipse non essem sub lege; his qui sine lege erant, tanquam sine lege essem, cum sine lege Dei non essem, sed in lege essem Christi . Unde apte non dicitur: Justi non habent legem; aut, Justi sunt sine lege: sed Justis non est lex posita; hoc est, non tanquam invitis imposita, sed voluntariis eo liberaliter data, quo suaviter inspirata. Unde et pulchre Dominus: Tollite, ait, jugum meum super vos . Ac si diceret: Non impono invitis, sed vos tollite si vultis. Alioquin non requiem, sed laborem invenietis animabus vestris. 7. Bona itaque lex charitas et suavis,
Abbreviated transcription (Latin):
lis poc̃m meum. ⁊ qͣre nõ aufers
miqͥtatem meam. ut abiecta gͣ¬
ui sarcina ꝓpͥe uoluntatis. sub le¬
ui onere caritatis respirem. nͨ
iam seruili timore coherrear. nec
mertennaria cupiditate illiciarꝰ
s agar sp̃u scõ. sp̃u libertatis
quo aguntur filii tui. qui testi¬
moniũ reddat spũi meo. qd̾ ⁊ ego
sim unus ex filiis. dum eadem mͥ
lex fu̾it que ⁊ tibi. ⁊ sicut tu es:
ita ⁊ ip̃e sim in hoc mundo. Hii
si quidem qui hoc fatiunt quod
ait apłs̃. Nemini quicqͣm debea¬
tis nisi ut inuicem diligatis pro¬
culdubio sicut d̾s est. ⁊ ip̃i sunt
in hoc mundo. nec serui aut
merceniarii sunt s filii. Itaq
nec filii sunt sine lege nisi forte
aliquis aliter sentiat. ꝓpt̾ hoc
qd scriptum est. Iustis nõ ẽ lex
põita. S sciendum qd̾ alia est
lex ꝓmulgata a spũ seruitutis
in timore: alia a spũ libertatis
data in suauitate. Nec sub illa
coguntur ẽẽ faii. nec sine ista

Expanded text:
lis peccatum meum, et quare non aufers lis peccatum meum, et quare non aufers iniquitatem meam , ut abjecta gravi sarcina propriae voluntatis, sub levi onere charitatis respirem, nec jam servili timore coercear, nec mercenaria cupiditate illiciar, sed agar spiritu tuo, spiritu libertatis, quo aguntur filii tui: qui testimonium reddat spiritui meo, quod et ego sim unus ex filiis, dum eadem mihi lex fuerit quae et tibi; et sicut tu es, ita et ipse sim in hoc mundo? Hi siquidem qui hoc faciunt, quod ait Apostolus, Nemini quidquam debeatis, nisi ut invicem diligatis , procul dubio sicut Deus est, et ipsi sunt in hoc mundo; nec servi aut mercenarii 31 sunt, sed filii. Itaque nec filii sunt sine lege, nisi forte aliquis aliter sentiat propter hoc quod scriptum est: Justis non est lex posita . Sed sciendum quod alia est lex promulgata a spiritu servitutis in timore, alia a spiritu libertatis data in suavitate. Nec sub illa coguntur esse filii, nec sine ista
Abbreviated transcription (Latin):
Quo utiq sic p̃mor ut nisi qr
dñs adiuuit ine paulominus
habitasset in inferno anima n¬
mea. Suꝑ hoc bone̾ grauatus
gemebat qui dicebat. Quare
posuisti me contrariũ tͥ. ⁊ factꝰ
sum michimet ip̃i grauis:. Ubi
dixit factus sum michimet ip̃i
grauis: ostendit q̃d̾ lex ip̃e sibi
ẽẽt. nec alius hoc qͣm ip̃e sibi fe¬
cisset. Quod aut̃ deo loquens p̃¬
misit. posuisti me contrarium
tibi. dei se tñ nõ effugisse legem
indicauit. Hoc qͥppe ad et̾nam
iustamq dei legem ꝑtinuit. ut
qui a deo noluit suauit̾ regi pe¬
nalit̾ a se ip̃o regeret᷑: quiq spõ¬
de iugum suaue.⁊ onus leue.
caritatis adiecit ꝓpͥe uoluntatis
onus importabile ꝑat̾etur inuit᷑.
Miro itaq modo et̾na lex fugitiuũ
suum ⁊ posuit sibi contrarium
⁊ retinuit subiectum. dum uide¬
licet nec iustitie ꝓm̾itis legem
eiasit. nec tñ cum deo in sua luce.
in sua requie. in sua gła remansit.
subiectus potestati ⁊ submotus
felicitati. Dñe d̾s m̃s cur nõ tol¬

Expanded text:
quo utique sic premor, ut nisi quia Dominus adjuvit me, paulo minus habitasset in inferno anima mea . Sub hoc onere gravatus gemebat qui dicebat: Quare posuisti me contrarium tibi, et factus sum mihimetipsi gravis? Ubi dixit, Factus sum mihimetipsi gravis, ostendit quod lex ipse sibi esset, nec alius hoc quam ipse sibi fecisset. Quod autem Deo loquens praemisit, Posuisti me contrarium tibi; Dei se tamen non effugisse legem indicavit. Hoc quippe ad aeternam justamque legem Dei pertinuit, ut qui a Deo noluit suaviter regi, poenaliter a se ipso regeretur; quique sponte jugum suave et onus leve charitatis abjecit, propriae voluntatis onus importabile pateretur invitus. 6. Miro itaque modo aeterna lex fugitivum suum, et posuit sibi contrarium, et retinuit subjectum: dum videlicet nec justitiae pro meritis legem evasit, nec tamen cum Deo in sua luce, in sua requie, in sua gloria remansit; subjectus potestati, et submotus felicitati. Domine Deus meus, cur non tol
Abbreviated transcription (Latin):
rim:. qd̾ iustus reputor nõ obali¬
ud nisi qd̾ uistum recepi. Nam
si qua suꝑ addita sunt ea iustꝰ
nõ tam ex u̾itate rei qͣm ex pu¬
nitate sui locutus est. Audists.
credidistis. exultastis. scripsistis
⁊ me nõ parum letificastis. nõ solum
qd̾ aliquem locum gr̃e ⁊ locum nõ
mediocrem. aput urãm merui scĩ¬
tatem. s ⁊ quod nobis ifroꝵ non
parua ex parte purttas animoꝵ
innotuit. Paucis ꝓ certo aꝑiustis
cuius spc̃ estis. Gaudeo ꝓuide. mͥ
gaudeo ⁊ uobis: mee utilitati. ⁊¬

Expanded text:
rim, quod justus reputor, non ob alirim, quod justus reputor, non ob aliud, nisi quod justum recepi. Nam si qua superaddita sunt, ea justus non tam ex veritate rei, quam ex puritate sui locutus est. Audistis, credidistis, exsultastis, scripsistis, et me non parum laetificastis, non solum quod aliquem locum gratiae, et locum non mediocrem, apud vestram merui sanctitatem, sed et quod nobis vestrorum non parva ex parte puritas animorum innotuit. Paucis pro certo aperuistis, cujus spiritus estis. 3. Gaudeo proinde mihi, gaudeo et vobis; meae utilitati, e