comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
auferrecur liberum arbitrium. sed liberatur
ut de tenebroso lucidum de prauo rectum. de
languido sanum. de imprudente sit ꝓuidum.
Tanta enĩ est erga omnes homines bonitas dĩ.
ut nrã uelit . eẽ. merita quȩ sunt ipsius dona &
ꝓhis quȩ largitus est ȩterna prȩmia sit donatu¬
rus. Agit quippe in nobis ut quod uult & uelimꝰ
& agamus nec otiosa. eẽ. in nobis patitur quȩ
exercenda non negligenda donauit. ut & nos
cooperatores simus gratiȩ dĩ ac siquid in nob̾
ex nrã uiderimus remissione languescere adillũ
sollicite recurramus qui sanat omnes languo¬
res nr̃os & redimet de interitu uitam nram. &
cui cotidie dicimus. ne inducas nos in tempta¬
Profundiores ud difficilioresq incurrentiũ ques¬
tionum quas latius tractarunt qui herecicis
restiterunt sicut non audemus contemnere ⁊ ta ñ
necesse habemus ad struere. quia ad confiten¬
dam gram dei cunus operi ac dignationi nichil

Expanded text:
aufertur liberum arbitrium; sed liberatur, aufertur liberum arbitrium; sed liberatur, ut de tenebroso lucidum, de pravo rectum, de languido sanum, de improvidente sit providum. Tanta enim est erga omnes homines bonitas Dei, ut nostra velit esse merita quae sunt ipsius dona, et pro his quae largitus est, aeterna praemia sit donaturus. Agit quippe in nobis, ut quod vult et velimus et agamus, nec otiosa esse in nobis patitur, quae exercenda non negligenda donavit, ut et nos cooperatores simus gratiae Dei, ac si quid in nobis ex nostra viderimus remissione languescere, ad illum sollicite recurramus, qui sanat omnes languores nostros, et redimit de interitu vitam nostram, et cui quotidie dicimus: Ne inducas nos in tentaProfundiores vero, difficilioresque partes occurrentium quaestionum, quas latius pertractarunt qui haereticis restiterunt, sicut non audemus contemnere, ita non necesse habemus astruere; quia ad confitendum gratiam Dei, cujus operi ac dignationi nihil
Abbreviated transcription (Latin):
mundo scã eccła uni formiter agit non otioso
contemplamur intuitu cum siue paruuli siue
iuuenes ad regenerationis ueniunt sacram̃tũ.
non prius fontẽ uitȩ ad eunt quã exorcismis
& ex sufflationib clericoꝵ sp̃s ab eis immun¬
dus abigatur ut tuncuere appareat quomͦ
princep̃s mundi huius mittatur foras &
quomodo prius alligetur fortis & de in¬
ceps uasa eius diripiantur in possessionem
trans lata uictoris qui captiuã ducit capti¬
uitatem & dat dona hominib: his gͦ ecclesi¬
asticis regulis & ex diuina sumtis auccori¬
tate documentis: ita adiuuante dño confor¬
mati sumus ut om̃ium bonorũ affectuum
atq operum & om̃iũ studioꝵ omniũq uir¬
tutum quib ab initio fidei ad dm̃ tendit᷑
dm̃ ꝓfiteamur auctorem & non dubitemus ab ipsius
gratia omnib hominib: merita pręueniri. Per
quẽ fit ut aliquid boni & uelle incipiamus &
facere. Quod utiq auxilio & munere dĩ non

Expanded text:
mundo sancta Ecclesia uniformiter agit, non otioso mundo sancta Ecclesia uniformiter agit, non otioso contemplamur intuitu. Cum sive parvuli sive juvenes ad regenerationis veniunt sacramentum, non prius fontem vitae adeunt, quam exorcismis, et exsufflationibus clericorum spiritus ab eis immundus abigatur, ut tunc vere appareat quomodo princeps mundi hujus mittatur foras, et quomodo prius alligetur fortis, et deinceps vasa ejus diripiantur, in possessionem translata victoris, qui captivam ducit captivitatem, et dat dona hominibus. His ergo ecclesiasticis regulis, et ex divina sumptis auctoritate documentis, ita adjuvante Domino conformati sumus, ut omnium bonorum affectuum atque operum, et omnium studiorum, omniumque virtutum, quibus ab initio fidei ad Deum tenditur, Deum profiteamur auctorem, et non dubitemus ab ipsius gratia omnia hominis merita praeveniri, per quem fit, ut aliquid boni et velle incipiamus, et facere. Quo utique auxilio et munere Dei non
Abbreviated transcription (Latin):
postulant & precantur ut infidelibus donet᷑
fides ut idolatre abimpictatis suȩ liberent᷑
errorib: ut iudeis ablato cordis uelamine
lux ueritatis appareat ut heretici catholicȩ
fidei prȩceptione resipiscant. ut sc̃ismathici
sp̃m rediuiuȩ caritatis accipiant. ut lapsis
penitentiae remedia conferantur. Ut deniq
cathecuminis ad regenerationis sicramenta
ꝑductis cȩlestis miscđiae aula reseretur : Hȩc
aut̃ non ꝑ finctoriȩ neq in aniter ad ño peci
rerum ipsarum monstrat effectus quomodo¬
quidem ex omni errorũ genere plurimos ds̃
dignatur ad trabere quoserutos de potestate
tenebrarum transferat in regnum filii cari¬
tatis suȩ . & exuasis irȩ faciat uasa miscđĩae
quod adõ totum diuini operis esse sentitur.
ut hec efficienti dõ gr̃arũ semꝑ actio laudisq
confessio ꝓ inluminatione talium uł correp¬
tione referatur:¬
llud etiã quo circabaptitandos in uniuerso

Expanded text:
postulant et precantur ut infidelibus donetur postulant et precantur ut infidelibus donetur fides, ut idololatrae ab impietatis suae liberentur erroribus, ut Judaeis, ablato cordis velamine, lux veritatis appareat, ut haeretici catholicae fidei perceptione resipiscant, ut schismatici spiritum redivivae charitatis accipiant, ut lapsis poenitentiae remedia conferantur, ut denique catechumenis ad regenerationis sacramenta perductis coelestis misericordiae aula reseretur. Haec autem non perfunctorie neque inaniter a Domino peti, rerum ipsarum monstrat effectus: quandoquidem ex omni errorum genere plurimos Deus dignatur attrahere, quos erutos de potestate tenebrarum, transferat in regnum filii charitatis suae , et ex vasis irae faciat vasa misericordiae . Quod adeo totum divini operis esse sentitur, ut haec efficienti Deo gratiarum semper actio laudisque confessio pro illuminatione talium vel correctione referaturllud etiam quod circa baptizandos in universo
Abbreviated transcription (Latin):
xerit ideo nobis ghãm iustificationis da¬
ri ut quod facere ꝑ liberum iub camur
arbitrium facilius possumus implere per
grãm tanquã & si gratia non daretur non
quidẽ facile. sed tam̃ possimus etiã sine
illa implere diuina mandata : anathema
sit. Defructibus enĩ mandatoꝵ dñs loque¬
batur ubi non ait sine me difficilius po¬
biles sanctiones quib nos pussimi patres
pestiferȩ nouitatis elatione deiecta & bo¬
na uoluntatis exordia & incrementa pro¬
babilium studiorum & in eis usq infinẽ
ꝑscucrantia ad xp̃i grãm referre docuerunt
Obsecrationẽ quoq sacerdotaliũ saeram̃¬
ta respiciamusquȩ ab apło tradita in toto mun¬
do atq in omni catholica eocła uni formiter
celebrantur. ut legem credendi lex statuat
sũpplicandi cum enĩ sc̃ãrum plebiũ p̃sules
mandata sibimet legatione fungantur apđ
diuinam clementiã humani generis agunt
causam & tota secum eccłam congemscente

Expanded text:
xerit ideo nobis gratiam justificationis daxerit ideo nobis gratiam justificationis dari ut quod facere per liberum jubemur arbitrium, facilius possimus implere per gratiam, tamquam, etsi gratia non daretur, non quidem facile, sed tamen possimus etiam sine illa implere divina mandata, anathema sit. De fructibus enim mandatorum Dominus loquebatur, ubi non ait: Sine me difficilius pobiles sanctiones, quibus nos piissimi patres, pestiferae novitatis electione dejecta; et bonae voluntatis exordia, et incrementa probabilium studiorum, et in eis usque in finem perseverantiam ad Christi gratiam referre docuerunt; obsecrationum quoque sacerdotalium sacramenta respiciamus, quae ab apostolis tradita, in toto mundo atque in omni Ecclesia catholica uniformiter celebrantur, ut legem credendi lex statuat supplicandi. Cum enim sanctarum plebium praesules mandata sibimet legatione fungantur, apud divinam clementiam humani generis agunt causam, et tota secum Ecclesia congemiscente,
Abbreviated transcription (Latin):
sedis amplectimur. Quod silicet tertio capitu¬
solam remissionem peocatorum ualere quȩ
iam cõmissa sunt non etiã adĩutorium ut
non committantur anathema sit. Et iterũ
quarto capitulo ut quisquis dixerit grãm
re ad non peccandum. quia ꝑ ipsum nobis
rtuelatur & aperitur intelligentia man¬
datorum ut sciamus quid apetere & qͥd
uitare debeamus. non aũt ꝑ illam nobis
prestari ut quod faciendum cognouimus
etiam facere diligamus atq ualeamus ana¬
thema sit. Cum enĩ dicat apłs scientia in¬
flat caritas uͦ edificat ualde impium ẽ.
ut credamus ad eam quȩ in flat nos habe¬
re gratiã xp̃i. & ad eam quȩ edificat non
habere cum sit utrumq donũ dĩ & scire
quid facere debeamus. & diligere ut fa¬
ciamus ut ȩdificante caritateꝰ scientia
non possit inflare. Sicut aut̃ de
deo scriptum est quidocet hominẽ scien¬
tiam. ita etiam scriptum est caritas ex dõ
est. Item quinto capitulo ut quisquis di¬

Expanded text:
sedis amplectimur, quod scilicet tertio capitusedis amplectimur, quod scilicet tertio capitusolam remissionem peccatorum valere quae jam commissa sunt, non etiam ad adjutorium ut non committantur, anathema sit. Et iterum quarto capitulo. Ut quisquis dixerit gratiare ad non peccandum, quia per ipsam nobis revelatur et aperitur intelligentia mandatorum, ut sciamus quid appetere et quid vitare debeamus, non autem per illam nobis praestari, ut quod faciendum cognovimus, etiam facere diligamus atque valeamus, anathema sit. Cum enim dicat Apostolus, Scientia inflat, charitas vero aedificat , valde impium est ut credamus ad eam quae inflat nos habere gratiam Christi, et ad eam quae aedificat non habere, cum sit utrumque donum Dei, et scire quid facere debeamus, et diligere ut faciamus, ut aedificante charitate, scientia non possit inflare. Sicut autem de Deo scriptum est: Qui docet hominem scientiam , ita scriptum est etiam: Charitas ex Deo est . Item quinto capitulo: Ut quisquis di
Abbreviated transcription (Latin):
non dubitemus auxilium:
bero operetur arbitrio. ut sc̃ã cogitatiopiũ
consilium om̃isq motus bonȩ uoluntatis ex
dõ sit quia ꝑ illum aliquid boni possumus
sine quonichil possumus. ad hanc enĩ nos pro¬
fessionem idem doctor insticuit. Quicũ ad
totius orbis cpõs de diuinȩ grãe opitulatione
loqueretur quod gͦ ait. Tempus interuonit
quo eius non ogeamus auxilio in om̃ib igit᷑
a ctibus causisq cogitationib motib adiu¬
tor & ꝓtector orandus est. Suꝑbum ẽ enim
ut quicquã sibi humana natura presumat
clamanteapło. Non est nobis colluctatio
aduersus carnẽ & sanguinem. sed contra prin¬
cipes & potestates aeris huius contra spiritalia
nequitiae inclestibus. Et sicut ipse iterũ dicit
Infelix ego homo quis me liberauit decorpo¬
re morcs huius gratia dei ꝑ iħm xp̃m dñm¬
& grã eius in me uacua non fuit: sed plus illis
om̃ibus laboraui. Non ego aut̃ sed grã dei
decreta constitutum et quas ꝓprium apłicae

Expanded text:
non dubitemus auxilium. non dubitemus auxilium. bero operetur arbitrio, ut sancta cogitatio, pium consilium, omnisque motus bonae voluntatis ex Deo sit, quia per illum aliquid boni possumus, sine quo nihil possumus. Ad hanc enim nos professionem idem doctor instituit, qui cum ad totius orbis episcopos de divinae gratiae opitulatione loqueretur: « Quod ergo, ait, tempus intervenit, quo ejus non egeamus auxilio? In omnibus igitur actibus, causis, cogitationibus, motibus, adjutor et protector orandus est. Superbum est enim ut quidquam sibi humana natura praesumat, clamante Apostolo: Non est nobis colluctatio adversus carnem et sanguinem, sed contra principes et potestates aeris hujus, contra spiritalia nequitiae in coelestibus . Et sicut ipse iterum dicit: Infelix ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus? Gratia Dei per Jet gratia ejus in me vacua non fuit; sed plus illis omnibus laboravi. Non ego autem, sed gratia decreta constitutum est, quasi proprium apostolicae
Abbreviated transcription (Latin):
rissime ueritatis luce radiantem Tanto afriep̃ĩ
honore uenerati sunt. ut ita ad eundem uirũ
scriberent. Ulludu quod inlitteris quas in uni¬
uersas ꝓuincias curasti esse mittendas posi¬
isti dicens Nos tam̃ instinctu dĩ & cet̃a
Sic accepimꝰ dictũ ut illosqͥ contra dĩ adiuto¬
rium ex tollunt humani arbitrii libertatẽ
districto gladio ueritatis. uelut cursim transi¬
ens amputares quid enĩ tam libero fecisti ar¬
bitrio quã quod uniuersa in niãẽ humilitatis
conscientiã retulistis & tam̃ instinctu dei fac¬
tum essẽ fideliter sapienterq uidistis uera¬
citer fidenterq dixistis. Ideo utiq quia pre¬
paratur uoluntas ad nõ & ut boni aliquid
agant paternis inspirationib suoꝵ ipse tan¬
gat corda filiorum. Quot quot enĩ spũ dĩ agun¬
tur. hi filii dĩ sunt. ut nec nr̃m de esse sentia¬
mus arbitrium & in bonis quibusq uoluntatis
humanȩ singulis motib magis illius ualere

Expanded text:
rissimae veritatis luce radiantem tanto Afri episcopi rissimae veritatis luce radiantem tanto Afri episcopi honore venerati sunt, ut ita ad eumdem virum scriberent: « Illud vero, quod in litteris quas ad universas provincias curasti esse mittendas, posuisti dicens: « Nos tamen instinctu Dei, » etc., sic accepimus dictum, ut illos, qui contra Dei adjutorium extollunt humani arbitrii libertatem, districto gladio veritatis velut cursim transiens amputares. Quid enim tam libero fecistis arbitrio, quam quod universa in nostrae humilitatis conscientiam retulistis? Et tamen instinctu Dei factum esse fideliter sapienterque vidistis, veraciter fidenterque dixistis. Ideo utique, quia praeparatur voluntas a Domino , et ut boni aliquid agant, paternis inspirationibus suorum ipse tangit corda filiorum. Quotquot enim spiritu Dei aguntur, hi filii Dei sunt ; ut nec nostrum deesse sentiamus arbitrium, et in bonis quibusque voluntatis humanae singulis motibus magis illius valere
Abbreviated transcription (Latin):
posset illum & post ista corrigere multa ser¬
uabit cotidiana prestat ille remedia. quibus
nisi freti confisiq nitamur. nullatenus huma¬
nos uincere poterimus errores: Necesse ẽ. enĩ
ut quo auxiliante uincimus: ẽo iterum non
adiuuante uincamur :
trio Idem magister in epła ad inleuitanum
concilium prȩdicat dicens Aduerte tandem
o prauissimarum mentium ꝑuersa doctrina
quod primum hominẽ ita libertas ipsa dece¬
pit ut dum indulgentius frenis eius utitur
in prȩuaricationẽ prȩsumtione concideret
ne ex hac potuit erui nisi e ꝓuidentia rege¬
nerationis statum pristinȩ Ubertatis xp̃i dñĩ
nemo aliunde ei placeat nisi exeo quod ipse
donauerit. inquam nos sententiam dirigit
beatȩ recordationis papae tosimi regularis
auctoritas cum scribens ad totius urbis ep̃s
auctorem suum referenda sunt unde nascun¬
tur ad fratrũ & coep̃orũ nrorũ conscientiam
uniuersa reculimus: huncaut̃ sermonẽ since¬

Expanded text:
posset illum et post ista corrigere, multa serposset illum et post ista corrigere, multa servavit, quotidiana praestans illi remedia; quibus nisi freti confisique nitamur, nullatenus humanos vincere poterimus errores. Necesse est enim ut quo auxiliante vincimus, eo iterum non adjuvante vincamur. »trio, idem magister in epistola ad Milevitanum concilium data praedicat dicens: « Adverte tandem, o pravissimarum mentium perversa doctrina, quod primum hominem ita libertas ipsa decepit, ut dum indulgentius frenis ejus utitur, in praevaricationem praesumptione conciderit. Nec ex hac potuit erui, nisi ei providentia regenerationis statum pristinae libertatis Christi Domini nemo aliunde ei placet, nisi ex eo quod ipse donaverit: in quam nos sententiam dirigit beatae recordationis papae Zosimi regularis auctoritas, cum scribens ad totius orbis episcauctorem suum referenda sunt, unde nascuntur ad fratrum et coepiscoporum nostrorum conscientiam universa retulimus. » Hunc autem sermonem since
Abbreviated transcription (Latin):
gere posset inuenit: suaq in ȩcernũ libertate
deceptus huius ruinȩ latuisset oppressu
uentus. qui ꝑ nouȩꝰ regenerationis purifica¬
tionẽ omne prȩteriti uitium sui baptisma¬
tis lauacro purgauit:
tionem sui ille donec qui solus est bonus quod
incisdem scriptis eiusdem pontificis sententia
ꝑtestatur dicons. Nunquid nos de eorũ post¬
hȩc rectum mentib estimemus qui sibi se pu¬
tant deberi quod bonisunt nec illum conside¬
rant cuius cotidiae grãm consecuntur qui sine
illo tantum se assequi posse confidunt:
neum esse ad superandas diaboli insidias &
ad euincendas carnis concupiscentias nisi ꝑco
tidianum adiutorium dei ꝑseuerantiã bonã
conuersationis acceperit quod eiusdem antis¬
titis in hisdem paginis doctrina confirmat di¬
cens Nam quauis hominem redimeret a prȩ¬
teritis ille peccatis. Tamen nesciens iterum
posse peccare ad reparationẽ sibi quẽ ad modũ

Expanded text:
gere posset. inuenit suaque in aeternum libertate gere posset. inuenit suaque in aeternum libertate deceptus huius ruinae latuisset oppressu, uentus, qui per nonae regenerationis purificationem omne praeteritum uitium sui baptismatis lauacro purgauit tionem sui ille donet, qui solus est bonus. Quod in eisdem scriptis ejusdem pontificis sententia protestatur, dicens: « Numquid nos de eorum posthac rectum mentibus aestimemus, qui sibi se putant debere quod boni sunt, nec illum considerant cujus quotidie gratiam consequuntur, qui sine illo tantum se assequi posse confidunt? neum esse ad superandas diaboli insidias et ad vincendas carnis concupiscentias, nisi per quotidianum adjutorium Dei perseverantiam bonae conversationis acceperit. Quod ejusdem antistitis in ejusdem paginis doctrina confirmat, dicens: « Nam quamvis hominem redemisset a praeteritis ille peccatis; tamen sciens iterum posse peccare, ad reparationem sibi, quemadmodum
Abbreviated transcription (Latin):
quasdã soitentias iungeremus quas utio suas
fectrunt apłici antistites cum ꝓbarunt . ut gͦ
plenius qui in aliquo dubitant instruantur
constitutiones sc̃orũ patrũ compendioso
manifestamus indiculo quo siquis non nimi¬
um est contentiosus agnoscat omniũ disputa¬
tionũ conexionem ex hac subditarũ auctori¬
tatum breuitate pendere nullamq sibi cont᷑¬
dictionis suꝑ .cẽ. rationem sicut catbolicis
credat & dicat:¬
spreuaricatione adȩ om̃s homines naturalẽ
possibilitatẽ & innocentiã ꝑdidisse. & nemi¬
nem de profundo illius ruinȩ ꝑliberum ar¬
bitrium posse consurgere. nisi eũ grã dĩ mi¬
serantis erexerit pronunciante beatȩ menoriȩ
papa in nocentio atq dicente in epła ad char¬
chagmense concilium liberum eum arbitri¬
um ille ꝑ pessus dum suis in consultius utit᷑
bonis cadens in prȩuaricationis ꝓfunda de¬
mersus est & nichil quẽ admodũ ex inde sur¬

Expanded text:
quasdam sententias jungeremus, quas utique suas quasdam sententias jungeremus, quas utique suas fecerunt apostolici antistites, cum probarunt. Ut ergo plenius, qui in aliquo dubitant, instruantur, constitutiones sanctorum patrum compendioso manifestamus indiculo, quo, si quis non nimium est contentiosus, agnoscat omnium disputationum connexionem ex hac subditarum auctoritatum brevitate pendere, nullamque sibi contradictionis superesse rationem, si cum catholicis credat, et dicatpraevaricatione Adae, omnes homines naturalem possibilitatem et innocentiam perdidisse, et neminem de profundo illius ruinae per liberum arbitrium posse consurgere, nisi eum gratia Dei miserantis erexerit, pronunciante beatae memoriae papa Innocentio, atque dicente in epistola sua ad Carthaginense concilium. Liberum enim arbitrium ille perpessus, dum suis incbonis, cadens in praeuaricationis profunda demersus nihil, quem ad modum exinde sur
Abbreviated transcription (Latin):
causa solorum uniuersalis eccła quacunq
nouitate pulsatur. intelligamus hȩc ipsa
uobis quȩ nobis non placent displicere quod
ita demum ꝓbare poterimus siimposito
improbis silentio detalire in posterum
indamnatis hereticorum sensibus seũ prauitate
siue imperitia demorantes pussimis disputato¬
ribus obuiare pręsumunt & cum pelagium
atq cęlestinum anathomatizare non dubitent
magistros tam̃ nr̃os tanquã necessarium mo¬
dum excesserint oblocuntur eaq tantummͦ
sequi & probare ꝓfitentur quȩ sacratissima
beati apłi sedis pecri. contra inimicos gr̃ae dei
ꝑministerium presũlum suorum sanxit & do¬
cuit. necessarium fuit diligenter inquirere
quid rectores romanȩ ecđȩ de bcresi quȩ
corum temporib ex horta fuerat iudicarint¬
& contra nocentissimos liberi arbitru defen¬
sores: quid de gratia dei sentiendũ eẽ. censue¬
rint ita ut etia africanorum conciliorum

Expanded text:
causa solorum: universalis Ecclesia quacumque causa solorum: universalis Ecclesia quacumque novitate pulsatur. Intelligamus haec ipsa vobis, quae nobis non placent, displicere. Quod ita demum probare poterimus, si imposito improbis silentio, de tali re in posterum in damnatis haereticorum sensibus seu pravitate sive imperitia demorantes, piissimis disputatoribus obviare praesumunt, et cum Pelagium atque Coelestium anathematizare non dubitent, magistris tamen nostris, tanquam necessarium modum excesserint, obloquuntur, eaque tantummodo sequi et probare profitentur, quae sacratissima beati apostoli Petri Sedes contra inimicos gratiae Dei per ministerium praesulum suorum sanxit, et docuit: necessarium fuit diligenter inquirere, quid rectores Romanae Ecclesiae de haeresi, quae eorum temporibus exorta fuerat, judicarint, et contra nocentissimos liberi arbitrii defensores quid de gratia Dei sentiendum esse censuerint; ita ut etiam Africanorum conciliorum
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃ iussit agricola seminare nec tam̃ mirari
possumus si hȩc erga uiuentes bi nune tenp¬
tare audent quinituntur etiã quie scontium
fratrũ memoriã dissipare :¬
ugustinum sc̃ȩ̃ recordationis uirum ꝓuita
sua adq meritis in nra cõmunione semꝑ habu¬
imus. nec umquã hunc sinistrȩ suspicionis
saltim rumor aspersĩt quem tantȩ scientiae
olim fuisse meminimus ut inter magistros
optimos etiã ameis semꝑ decessorib habere¬
tur. Bene gͦ de eo omnes in cõmune senscrunt
ut pote qui ubiq cunctis & amori fuerit &
honori Vnde resistatur talib quos male
crescere uidemus. Nefas est hȩc patireligiosas
animas quarũ afflictione quia membra nr̃a
sunt nos quoq conuenit macerari. quãmuis
maneat hos beatitudo ꝓmissa: Quicunq
ꝓbantur ꝑ secutionẽ ꝓpter iustitiã sustine¬
re. quib quid ꝓmitat dñs in futurum se¬
quens sermo declarat. non est agentium

Expanded text:
noster jussit agricola, seminare. Nec tamen mirari noster jussit agricola, seminare. Nec tamen mirari possumus, si haec erga viventes hi nunc tentare audent, qui nituntur etiam quiescentium fratrum memoriam dissipareugustinum sanctae recordationis virum, pro vita sua atque meritis, in nostra communione semper habuimus, nec unquam hunc sinistrae suspicionis saltem rumor aspersit: quem tantae scientiae olim fuisse meminimus, ut inter magistros optimos etiam a meis semper decessoribus haberetur. Bene ergo de eo omnes in commune senserunt, utpote qui ubique cunctis et amori fuerit, et honori. Unde resistatur talibus, quos male crescere videmus. Nefas est haec pati religiosas animas; quarum afflictione, quia membra nostra sunt, nos quoque convenit macerari; quamvis maneat hos beatitudo promissa, quicumque probantur persecutionem propter justitiam sustinere, quibus quid promittat Dominus in futurum, sequens sermo declarat . Non est agentium
Abbreviated transcription (Latin):
Conantur sepe naufragio mergere quos intra
portum stantes statio facit fida securos Fida
quippe est omniũ statio quorũ ꝑfectis greslib
uestigia non mouentur Rccurrerunt ada pos¬
tolicam predicti sedem hȩc ipsa nobis quȩ tẽp¬
tat ꝑturbatio conquȩrentes: habetote fr̃s
sciant se sitam̃ cessentur prbii dignitate
uobis esse subditos sciant quod sibi omnes
qui maledocent discere magis ac magis
competat quam docere Nam quid in eccłus
uos agitis si illi summã teneant prȩdicandi
nisi forte illud obsistat quod non auctori¬
tate non ad huc ratione colligitur. ut aliqͥ
efratrũ numero nuꝑ delaicorum consortio
in collegium nr̃m fortassis admissi nesciant
quid sibi debeant uindicare suꝑ his multa
iam dicta sunt eo tempore quod a frĩstu¬
enti dedimus scripta responsum : Nunc tam̃
repecentes sepius ad monemus uitentur huiꝰ¬
modi qui laborant ꝑ terras aliud quam ille

Expanded text:
Conantur saepe naufragio mergere, quos intra Conantur saepe naufragio mergere, quos intra portum stantes statio facit fida securos. Fida quippe est omnium statio, quorum perfectis gressibus vestigia non moventur. Recurrerunt ad apostolicam praedicti sedem, haec ipsa nobis quae tentat perturbatio, conquerentes. Habetote, fratsciant se si tamen censentur presbyterii dignitate vobis esse subjectos, sciant, quod sibi omnes, qui male docent, discere magis ac magis competat, quam docere. Nam quid in Ecclesiis vos agitis, si illi summam teneant praedicandi? nisi forte illud obsistat, quod non auctoritate, non adhuc ratione colligitur, ut aliqui e fratrum numero nuper de laicorum consortio, in collegium nostrum fortassis admissi, nesciant quid sibi debeant vindicare. Super his multa jam dicta sunt eo tempore, quo ad fratris Tuenti dedimus scripta responsum. Nunc tamen repetentes saepius admonemus, ut vitentur hujusmodi, qui laborant per terras aliud, quam ille
Abbreviated transcription (Latin):
uersantia ueritati sedurã dilectioni iustius
imputamus quando illi suꝑbos habent copiã
disputandi. Legimus supra magistrũ non essedis¬
cipulum. Hoc est non sibi debere quenquã in ui¬
riam doctorum uindicare doctrinam: Nam &
hos ipsos adõ nr̃o positos nouimus ad docendũ
cum sit dicente apło eis tercius locus intra eccle¬
siam deputandus quid illic speiest ubi magis¬
tris tacentibus hilocuntur. Quisi ita est eorũ
discipuli non fuerunt. Timeo ne conhibere sit
hoc tacere. Timeo ne magis ipsi loquantur
qui ꝑmittunt illis taliter loqui intalib: causis
non caret suspicione taciturnitas. quia occur¬
reret ueritas si falsitas displiceret. meritonãq
causa nos respicit. si silentio faueamus errori:
Ergo corripiantur huius modi non sit his libe¬
rum habere prouoluntate sermonem. Desinat
si ita res sunt incessere nouitas uecustatem de¬
sinat eccłarum quietem inquietudo turbare

Expanded text:
versantia veritati; sed vestrae dilectioni justius versantia veritati; sed vestrae dilectioni justius imputamus, quando illi supra vos habent copiam disputandi. Legimus, supra magistrum non esse discipulum , hoc est, non sibi debere quemquam ad injuriam doctorum vindicare doctrinam. Nam et hos ipsos a Deo nostro positos novimus ad docendum, cum sit, dicente Apostolo , eis tertius locus intra Ecclesiam deputandus. Quid illic spei est, ubi magistris tacentibus hi loquuntur, qui, si ita est, eorum discipuli non fuerunt? Timeo ne connivere sit hoc tacere, timeo ne magis ipsi loquantur, qui permittunt illis taliter loqui. In talibus causis non caret suspicione taciturnitas, quia occurreret veritas, si falsitas displiceret. Merito namque causa nos respicit, si silentio faveamus errori. Ergo corripiantur hujusmodi, non sit his liberum habere pro voluntate sermonem, desinat, si ita res sunt, incessere novitas vetustatem, desinat Ecclesiarum quietem inquietudo turbare.
Abbreviated transcription (Latin):
ilectissimis fribus uenerio, marino. lcontio au¬
xonio arcadio. filtatio. & cȩteris galliarũ epĩs
iudas atq gentiles sine offensione nos eẽ. debe¬
re hoc quisquis xp̃ianus est tota animi uircute
custodit: quod cum itasit non parum periculi
illum manere poterit ante dm̃ qui hoc decrectat
etiã fidelibus ex bibere. nam qualiter nos qui ne¬
minem perire uolumus ista contristent. quae
auctoribus xp̃ianis prȩcellunt animos xp̃ianos
dominicus in cuangelio sermo testatur: Ait enĩ
ipse saluator quod expediat scandalitantiunũ
de pusillis inmaris profunda de mergi & ideo
quȩ sit eius iam poia quaeramus cuitale suppli¬
cium logimus expedire. filii nr̃ĩ ex prȩsentes ꝓsꝑ
& hilarius quorum circa dm̃ nr̃m sollicitudo
lauda est tantum nescio quibus prb̃is illic lice¬
re qui dissensioni eccłarum studeant sunt apud
nos ꝓsecuti ut in disciplinas quȩstiones uocantes
in medium ꝑtinaciter eos dicant prȩdicare ad¬

Expanded text:
ilectissimis fratribus VENERIO, MARINO, LEONTIO, AUXONIO, ARCADIO, FILTANIO, et caeteris Galliarum episcoJudaeos atque Gentiles sine offensione nos esse debere : hoc quisquis christianus est, tota animi virtute custodit. Quod cum ita sit, non parum periculi illum manere poetiam fidelibus exhibere . Nam qualiter nos, qui neminem perire volumus, ista contristent, quae auctoribus Christianis percellunt animos Christianos, dominicus in Evangelio sermo testatur. Ait enim ipse Salvator, quod expediat scandalizanti unum de pusillis, in maris profunda demergi , et ideo quae sit ejus jam poena quaeramus cui tale supplicium legimus expedire. Filii nostri praesentes Prosper et Hilarius, quorum circa Deum nostrum sollicitudo laudanda est, tantum, nescio quibus, presbyteris illic licere, qui dissensioni Ecclesiarum studeant, sunt apud nos prosecuti, ut indisciplinatas quaestiones vocantes in medium pertinaciter eos dicant praedicare ad
Abbreviated transcription (Latin):
est diuersi tas innatura dicens Rogabo ego pa¬
trem & alium paraclitum dabit uobis. ut uo¬
biscum sit in ȩternũ. sp̃m ueriatis : Et iterum
nomine meo ille uos docebit omĩa & suggeret
uniuersa quȩcunq dixi uobis : Et iterum: Cum
uenerit ille sp̃s ueritatis. ille diriget uos in omnẽ
sed ex apłica auctoritate seruare satis idoneo
ꝓbamus exemplo sequentes beatũ apłm pe¬
trum qui in ipso die quo omnium credentium
numerum ꝓmissus scs sp̃s repleuit aduentus
trium milium popłoꝵ sua prȩdicatione con¬
uersum. lauacro baptismatis consecrauit. qđ
scã scriptura quȩ apłorũ actus continet. fide¬

Expanded text:
est diversitas in natura, dicens: Rogabo ego Paest diversitas in natura, dicens: Rogabo ego Patrem, et alium Paracletum dabit vobis, ut vobiscum sit in aeternum, Spiritum veritatis; et iterum:nomine meo, ille vos docebit omnia, et suggeret universa quaecunque dixi vobis; et iterum: Cum venerit ille Spiritus veritatis, ille diriget vos in omnem sed ex apostolica auctoritate servare satis idoneo probamus exemplo, sequentes beatum apostolum Petrum, qui in ipso die quo omnem credentium numerum promissus sancti Spiritus replevit adventus, trium millium populum sua praedicatione conversum lavacro baptismatis consecravit. Quod sancta Scriptura, qu
Abbreviated transcription (Latin):
docete om̃s gentes baptizantes cos in nomi¬
ne patris et filii et spũ scĩ: De quo utiq cos etiam
ante passionem potusset in struere. nisc ꝓpriae
uoluissec intelligi regenerationis gram ex sua
resurrectione coepisse. Additur sane huic ob¬
seruantiae etiã pentecostes ex aduentu scĩ sp̃s
sacrata sollemnitas: qui de paschalis festi pen¬
dec articulo: et cũ ad alios dies alia festa perti¬
neant : hȩc semꝑ ad cum diem qui resurrectio¬
ne dñi est in signis occurrit. porrigens quodã¬
modo auxiliantis grãẽ manum ad eos quos
adic paschȩ aut molestia infirmitatis aut lon¬
ginquita: s itineris aut nauigationis difficul¬
tas in terclusit inuitans aquibus libet necessi¬
tatibus impediti. desiderii sui effectũ dono
sc̃ĩ sp̃s consequantur. Ipse enĩ unigenitus dei
infide credentium & in uirtute operum nullã
interse et sp̃m̃ sc̃m̃ uoluit esse distantiã quia nulla

Expanded text:
docete omnes gentes, baptizantes eos in nomidocete omnes gentes, baptizantes eos in nomiPatris, et Filii, et Spiritus sancti; de quo utique eos etiam ante passionem potuisset instruere, nisi proprie voluisset intelligi regenerationis gratiam ex sua resurrectione coepisse. Additur sane huic observantiae, etiam Pentecostes ex adventu sancti Spiritus sacrata solemnitas, quae de Paschalis festi pendet articulo, et cum ad alios dies alia festa pertineant, haec semper ad eum diem qui resurrectione Domini est insignis, occurrit, porrigens quodammodo auxiliantis gratiae manum ad eos quos a die Paschae, aut molestia infirmitatis, aut longinquitas itineris, aut navigationis difficultas interclusit, invitans ut quibuslibet necessitatibus impediti desiderii sui effectum dono sancti Spiritus consequantur. Ipse enim unigenitus Dei in fide credentium, et in virtute operum nullam inter se et Spiritum sanctum voluit esse distantiam; quia nulla
Abbreviated transcription (Latin):
patris ita et nos in nouitate uitȩ ambulemus
Sienĩ complantati facti sumus similitudini
morcis eius simul et resurrectionis erimus et
egtera quȩ latius magister gentium ad cõmendan¬
dum sacramentũ baptisinatis disputauit. ut ap¬
pareret exbuius doctrinae sp̃ũ regenerandis
filiis hominum & indĩ filios ad optandis illum
diem et illud tempus electum in quo ꝑsimilitu¬
dinem formam quȩ mysterii & quae geruntur
in membris hisquȩ in ipso sunt capite gesta con¬
gruerent dum in baptismatis regula &e mors
in teruenit interfectione peccati & sepulturam
triduanam imitatur trina demersio & ab aqͥs
deu atio resurgentis instar est desepulchro
ipsa igitur operis qualitas docet celebrandae
generalit᷑ graẽ diem legitimum eum eẽ. in quo
orta est et uirtus muneris etspecies actionis :¬
ad cuius rei confirmationẽ plurimũ ualet.
amortuis discipulis suis in quibus omnes eccle¬
siarum prȩsules docebantur & formã et po¬
testatẽ tradidit baptizandi dicens łuntes

Expanded text:
ovitate vitae ambulemus; si enim complantati facti sumus similitudini mortis ejus, simul et resurrectionis erimus, et caetera quae latius magister gentium ad commendandum sacramentum baptismatis disputavit, ut appareret ex hujus doctrinae spiritu regenerandis filiis hominum, et in Dei filios adoptandis illum diem, et illud tempus electum, in quo per similitudinem formamque mysterii, ea quae geruntur in membris, his quae in ipso sunt capite gesta congruerent: dum in baptismatis regula, et mors intervenit interfectione peccati, et sepulturam triduanam imitatur trina demersio, et ab aquis elevatio resurgentis instar est de sepulcro. Ipsa igitur operis qualitas docet celebrandae generaliter gratiae diem legitimum eum esse in quo orta est, et virtus muneris, et species actionis ad cujus rei confirmationem plurimum valet qsurrexit a mortuis, discipulis suis, in quibus omnes ecclesiarum praesules docebantur, et formam et potestatem tradidit baptizandi dicens: Euntes
Abbreviated transcription (Latin):
re prȩsidiũ cuiq denegemus. Siquis aut epi¬
phaniae festiuitatẽ quȩ in suo ordine debi¬
to honore ueneranda est. ob hoc existimat
priuilegiũ habere baptismatis quia hoc
quidã putant quod in eadem die dñs ad
baptismum sc̃i ioħis accesserit sciat illius
baptismi aliam grãm aliã fuisse rationẽ.
nec ad eandẽ ꝑtinuisse uirtutẽ. qua ꝑscm̃¬

Expanded text:
re praesidium cuiquam denegemus. Si quis autem Epire praesidium cuiquam denegemus. Si quis autem Epiphaniae festivitatem, quae in suo ordine debito honore veneranda est, ob hoc existimat privilegium habere baptismatis, quia hoc quidam putant, quod in eadem die Dominus ad baptismum sancti Joannis accesserit: sciat illius baptismi aliam gratiam, aliam fuisse rationem, nec ad eamdem pertinuisse virtutem, qua
Abbreviated transcription (Latin):
scisps uobis enum est repromissio & filuis uris
& omnib qui longe sunt quoscunq ad uocauerit
et exortabatur cos dicens: Saluamini a genera¬
tione ista praua: Qui ergo receperunt sermonẽ
cius baptitati sunt et appositȩ sunt in illa die
animae circiter tria milia:
in eccła electis hȩc duo tempora de quib locut
sumus esse legitima dilectionẽ urãm monemꝰ
ut nullos alios dies huius obseruantiae misce¬
uia si sunt alia quoq festa quib: multa in ho¬
nõrem dei reuerentia debeatur. principalis
tam̃ et maximi sacramenti custodienda nobis
est mystice traditionalib exceptio non int̃¬
dicta licenitia qua inbaptismo tribuenda.
quolibet tempore periclitantib subuenitur
lta enĩ ad has duas festiuitates conexas sibi¬
met atq cognatas in columio & in ꝑacis secu¬
ritate degentium libera uota differimus ut
in mortis periculo in obsidionis discrimine
inpersecutionis angustiis intimore naufra¬
gii. nullo tempore hoc uere salutis singula¬

Expanded text:
i. Vobis enim est repromissio, et filiis vestris, et omnibus qui longe sunt quoscunque advocaverit et exhortabatur dicens, Salvamini a generatione ista prava. Qui ergo receperunt sermonem ejus, baptizati sunt, et appositae sunt in illa die animae circiter tria millia.in Ecclesia electis haec duo tempora, de quibus locuti sumus, esse legitima dilectionem vestram monemus, ut nullos alios dies huic observantiae misceatis: quia sunt alia quoque festa, quibus multa in honorem Dei reverentia debeatur, principalis tamen et maximi sacramenti custodienda nobis est mystica et rationalis exemplatio: non interdicta licentia, qua in baptismo tribuendo quolibet tempore periclitantibus subvenitur. Ita enim ad has duas solemnitates connexas sibimet atque cognatas incolumium, et in pacis securitate degentium libera vota differimus: ut in mortis periculo, in obsidionis discrimine, in persecutionis angustiis, in timore naufragii nullo tempore hoc verae salutis singula
Abbreviated transcription (Latin):
nichil pateretur esse confusũ Discernendȩ¬
sunt causȩ sollomnitatũ & in omnib institutis ꝑa¬
trum principum quȩ nr̃orũ rationabilis ser¬
uanda districtio quia non aliter unus grex &
unus pastor sumus nisi quemad modũ apłs
docet id ipsũ dicamus om̃s. Simus aut̃ ꝑfecti
in codem sensu & in eadem scientia :
illa quȩ ad głam ꝑtinent xp̃i in unam concur¬
rant eandemq ꝑ sonam. totumq quod in illo
& uirtutis diuine est & infirmitatis humanae
ad nrãe reparationis tendat effectum. Propͥae
tam̃ in morte crucifixi & in resurrectione mor¬
tui potentia baptismatis nouam creaturam
condit ex ueteri. ut in renascentib: & mors xp̃i
operetur et uita dicente beato apło paulo
anignoratis quia quicunq baptitati sumus in
xp̃o iħunn morte ipsius baptitati sumus Con¬
sepulti enĩ sumus cum illo ꝑ baptisinũ in morcẽ

Expanded text:
nihil pateretur esse confusum, discernendnihil pateretur esse confusum, discernendsunt causae solemnitatum, et in omnibus institutis Patrum principumque nostrorum rationabilis servanda distinctio, quia non aliter unus grex, et unus pastor sumus, nisi, quemadmodum Apostolus docet , idipsum dicamus omnes: Simus autem perfecti in eodem sensu et in eadem sapientia. illa quae ad gloriam pertinent Christi, in unam concurrant eamdemque personam, totumque quod in illo et virtutis divinae est et infirmitatis humanae, ad nostrae reparationis tendat effectum, proprie tamen in morte crucifixi, et in resurrectione mortui, potentia baptismatis novam creaturam condit ex vetere, ut in renascentibus et mors Christi operetur et vita, dicente beato apostolo Paulo: An ignoratis, quia quicunque baptizati sumus in Christo Jesu, in morte ipsius baptizati sumus? Consepulti enim sumu
Abbreviated transcription (Latin):
& templum lamuͦ cum in annis maioribus
apertius declarandus baptismũ prȩcursoris
sui iobis expetut. quid deitatis eius remansis¬
& mansit audita decelis patris uoce dicentis:
Tues filius meus dilectus in te bene complacui
Quȩ omĩa ideo quanto potiumus breuitate
ꝑ strinximus. ut notum sit dilectioni uraẽ uni¬
uersos xp̃i dies in numeris consecratos fuisse uir¬
tutibus & incunctis eius actionibus sacramen¬
torum mysteria coruscasse. Sed aliter quiq
signis denuntiari. aliter rebus impleri nec
quȩcunq numerantur inoperib: saluatoris
ad tempus potest ꝑtinere baptismatis. Nã &si
iam illa quȩ postͣ beati ioħis lauacrũ ad ñõ
gesta cognouimus. sub indiscreto honore cole¬
mus omiã tẽpora continuatis erunt deputan¬
da festis quia omnia sunt plena miraculis
Uerum quia sp̃s sapientiȩ & intellectus ita
apłs & totius eccłȩ erudiuit magistros ut
inxp̃iana obseruantia nichil in ordinatum

Expanded text:
et templum. Jam vero, cum in annis majoribus et templum. Jam vero, cum in annis majoribus apertius declarandus baptismum praecursoris sui Joannis expetiit, quid deitatis ejus remansi mansit, audita de coelis Patris voce dicentis: Tu es filius meus dilectus, in te bene complacui? Quae omnia ideo, quanta potuimus, brevitate perstrinximus, ut notum sit dilectioni vestrae universos Christi dies innumeris consecratos fuisse virtutibus, et in cunctis ejus actionibus sacramentorum mysteria coruscasse; sed aliter quidquid signis denuntiarit, aliter rebus impleri, nec quaecunque numerantur in operibus Salvatoris, ad tempus posse pertinere baptismatis. Nam si etiam illa, quae post beati Joannis lavacrum a Domino gesta cognovimus, sub indiscreto honore colamus, omnia tempora continuatis erunt deputanda festis, quia omnia sunt plena miraculis. Verum quia spiritus sapientiae et intellectus ita Apostolos et totius Ecclesiae erudivit magistros, ut in Christiana observantia nihil inordinatum,
Abbreviated transcription (Latin):
pastoribus indicatur aliud quo infans cirtuncidi¬
tur. aliud quo hostia ꝓeo legalis offercior. aliud
cum tres magi claritate noui syderis incitati in
bethletm ab oriente ꝑueniunt & ad oratũ par¬
uulum mystica muncrum oblatione uenerant᷑
Necidem sunt dics quibus impio herodi ordina¬
ta diuinitus in egyptum translatione subtracꝰ¬
tus est. uł quibus ab egypto ingalileam mor¬
tuo ꝑsecutore reuocatus est. Interhas aut̃ dis¬
pensationũ uarietates accedunt augmenta
corporea crescit dñs sicut cuangelista testatur
ꝓfectibus accatis & grãe ꝑ dies paschȩ intẽplũ
hierłm cum parentibus uenit. & cũ ab esset
a societate redeuntium. sed ens cũ senioribus
& inter ad mirantes magistros disputans inue¬
nitur. rationemq mansionis suȩ reddens.
Quid est inquit quod quȩrebatis me nesciebatis
quod in his quȩ patris mei sunt oporcet me
esse. Significans eius se esse filium. cuius. &ẽ.

Expanded text:
pastoribus indicatur ; aliud, quo infans circumcidipastoribus indicatur ; aliud, quo infans circumciditur ; aliud, quo hostia pro eo legalis offertur; aliud cum tres magi claritate novi sideris incitati in Bethleem ab Oriente perveniunt , et adoratum parvulum mystica munerum oblatione venerantur. Nec iidem sunt dies quibus impio Herodi, ordinata divinitus in Aegyptum translatione subtractus est , vel quibus ab Aegypto in Galilaeam, persecutore mortuo, revocatus est . Inter has autem dispensationum varietates, accedunt augmenta corporea: crescit Dominus, sicut evangelista testatur, profectibus aetatis et gratiae , per dies Paschae in templum Jerusalem cum parena societate redeuntium, sedens cum senioribus, et inter admirantes magistros disputans invenitur, rationemque mansionis suae reddens: Quid est, inquit, quod quaerebatis me? nesciebatis quod in his, quae Patris mei sunt, oportet me esse ? significans ejus se esse filium, cujus esset
Abbreviated transcription (Latin):
est xp̃c a magis & diem quo resurrexit xp̃c̃
amortuis quam culpam nullo modo potuisse¬
tis incidere siunde consecrationem honoris acci¬
pitis in de legem totius obseruantiȩ sumeretis &
beati apłi petri sedes quȩ uobis sacerdotalis
mater est dignitatis. cẽt. ecłastice magistra
rationis. acuius uos regulis recessisse minore
posse equanimitate tolerari. sialiqua cõmoniti¬
onis nrae increpatio prȩcessisset. Nunc aut̃
quia non desperatur correctio seruanda est
mansuetudo. ut licet uix ferenda est in sacer¬
dotibus excusatio quȩ prȩtendat in scientiam:
maliumus tam̃ & censuram necessariam tempe¬
rare & rationem uos aꝑtissime ueritatis in stru¬
ere
emꝑ quidem in ȩcerno consiliodĩ mansit hu¬
mani generis in cõmutabilit̃ prȩ ordinata
uerbi sumpsit exordium unde aliud tempusẽ.
quo adnuntiante angło beata uirgo maria
editus ex ultante gaudio caelestiũ ministroꝵ

Expanded text:
est Christus a Magis, et diem quo resurrexit Christus est Christus a Magis, et diem quo resurrexit Christus a mortuis. Quam culpam nullo modo potuissetis incidere, si unde consecrationem honoris accipitis, inde legem totius observantiae sumeretis, et beati apostoli Petri sedes, quae vobis sacerdotalis mater est dignitatis, esset ecclesiasticae magistra rationis, a cujus vos regulis recessisse minore posset aequanimitate tolerari, si aliqua commonitionis nostrae increpatio praecessisset: nunc autem quia non desperatur correptio, servanda est mansuetudo, ut licet vix ferenda sit in sacerdotibus excusatio quae praetendat inscientiam, maluimus tamen et censuram necessariam temperare, et ratione vos apertissimae veritatis instruereer quidem in aeterno consilio Dei mansit humani generis incommutabiliter praeordinata n Incarnatione Verbi sumpsit exordium. Unde aliud tempus est, quo annuntiante angelo , beata virgo Maria editus exsultante gaudio coelestium ministrorum
Abbreviated transcription (Latin):
ne inuenitur obnoxium. celeri sollicitudine
aut ab ignorantiȩ imperitia. aut a p̃sumptionis
usurpatione reuocemus Manente enĩ domini cȩ
uocis imperio quobeatissimus apłs petrus trina
repetitione mystice sanctionis imbuitur &
p abundantiã diuinae gr̃ae presumus reucren¬
tia coartamur ut periculum desidiȩ quantũ
possumus declinemus nȩ ꝓfessio summi apłi
qua se amatorem dnĩ esse testatus est non inue¬
niatur in nobis quia negligenter pascens totiens
amare pastorẽ :¬
um g michi decaritatis urãe actibus frat̾na af¬
fectione sollicito certis indicus in notuerit uos
in eo quod inter sacramenta eccłȩ principale
est ab apłicȩ institutionis consuecudine discre¬
pare itaut baptismi sacramentũ num erosius
in die epiphaniae quam paschali tempore cele¬
bretur miror uos uł prȩcessores uros tam irra¬
tionabilẽ nouitatẽ usurpare potuisse ut con¬
fuso temporis utriusq mysterio nullã esse
differentiam crederetis interdiem quo ad orat᷑

Expanded text:
ni invenitur obnoxium celeri sollicitudine, aut ab ignorantiae imperitia, aut a praesumptionis usurpatione revocemus. Manente enim Dominicae vocis imperio, quo beatissimus apostolus Petrus trina repetitione mysticae sanctionis imbuitur, uper abundantiam divinae gratiae praesumus, reverentia coarctamur, ut periculum desidiae quantum possumus declinemus, ne professio summi apostoli, qua se amatorem Domini esse testatus est, non inveniatur in nobis, quia negligenter pascens toties camare pastorem. Cum ergo mihi de charitatis vestrae actibus fraterna affectione sollicito certis indiciis innotuerit, vos in eo quod inter sacramenta Ecclesiae principale est, ab apostolicae institutionis consuetudine discrepare, ita ut baptismi sacramentum numerosius in die Epiphaniae quam in Paschali tempore celebretur: miror vos vel praecessores vestros tam irrationabilem novitatem usurpare potuisse, ut confusis temporibus utriusque mysterii nullam esse differentiam crederetis inter diem quo adoratus
Abbreviated transcription (Latin):
onemurãm obtestor & moneo ut qua debecis
& potestis sollicitudine uigiletis ad inuestigan¬
dos eos. nec ubi occultandi sẽ reperiant facultatem
Ut enim habebit deo digne remunerationis p̃miũ
quidiligentius quod ad salutem commissȩ sibi
plebis proficiat fuerit executus ita ante tribu¬
nal dñi dereatu negligentiae sẽ non poterit ex¬
cusare. quicunq plebem suam contra sacrilege
psũasionis auctores noluerit custodire :¬

Expanded text:
onem vestram, obtestor et moneo, ut qua debetis onem vestram, obtestor et moneo, ut qua debetis et potestis sollicitudine vigiletis ad investigandos eos, necubi occultandi se reperiant facultatem. Ut enim habebit a Deo diligens remunerationis praemium qui diligentius quod ad salutem commissae sibi plebis proficiat fuerit exsecutus, ita ante tribunal Domini de reatu negligentiae suae non poterit excusari quicunque plebem suam contra sacrilegae persuasionis auctores noluerit custodire
Abbreviated transcription (Latin):
traditionibi suis habent profana uł turpia ut
nossec popłs quid refugeret aut uitaret oculis
xp̃ianȩ plebis cerca manifestatione ꝓbabimꝰ
adeo ut ipse qui eorum dicebatur ep̃s a nobis
tentus ꝓderet flagitiosa in suis misticis quae
tenerent sicut gestorũ uos series poterit ed oce¬
re ad instructionẽ enĩ urãm etia ipsã direximꝰ
quibus lectis omiã quȩ a nobis de prehensa sunt
nosse poteritis & quia aliquantos de his quos
ab soluerentur. arcior reatus in uoluerat cogno¬
uimus aufugisse hanc ad dilectionẽ urãm
sollicitius agere dignetur & cautius nec ubi
manicheȩ puersitatis hominis plebes urãs fa¬
cultate lȩdendi & huius sacrilegii possit in¬
uenire doctores. Aliter eñĩ nobis commissos
non possumus nisi hos qui sunt ꝑditores & ꝑdi¬
titelo fidei dominicȩ ꝑsequamur & sanis men¬
tibus nepestis hȩc latius diuulgetur seueritate
qua possumus abscidamus. Unde horcor dilecti¬

Expanded text:
traditionibustraditionibusnosset populus quid refugeret aut vitaret, oculis Christianae plebis certa manifestatione probavimus, adeo ut ipse, qui eorum dicebatur episcopus, a nobis tentus proderet flagitiosa in suis mysteriis quae teneret, sicut gestorum vos series poterit edocere. Ad instructionem enim vestram etiam ipsa direximus, quibus lectis omnia quae a nobis deprehensa sunt nosse poteritis, et quia aliquantos de his, quos ne absolverentur arctior reatus involverat, cognovimus aufugisse, hanc ad dilectionem vestrasollicitius agere dignetur et cautius, necubi Manichaeae perversitatis homines plebes vestras facultatem laedendi, et hujus sacrilegii possint invenire doctores. Aliter enim nobis commissos regere non possumus, 97 nisi hos, qui sunt perditores et perditi, zelo fidei dominicae persequamur, et a sanis mentibus, ne pestis haec latius divulgetur, severitate qua possumus abscidamus. Unde hortor dilecti