comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in iudicio. Licet enĩ sint multa menbra. s unũ corpus. Pon potest oculꝰ dicere ma¬
nui. non es michi necessaria. E tiã si sanꝰsitoculꝰ. & ñsit turbatꝰ quantũ ꝑtinet ad ui¬
dendũ. side sunt ei reliqua m̃bra. quȩ erit oculo letitia: Autquȩ uidebit᷑ eẽ ꝑfectio.
si manꝰ non habeat. si pedes desint. aut reliqua m̃bra ñ adsint. quia ⁊ si ẽ aliqͣ ocułi gła.
in eo maxime ẽ. ut ł ipse dux sit corporis. ł ceteroꝵ m̃bror. ñ deserat᷑ officiis. Hoc
aute nos ⁊ pillã hierechielis uisionẽ doceri puto cũ dic̃. congregandũ eẽ osados &
erit ꝑfectaletitia. cũ nullũ tibi corporis menbrũ deerit. Expectabis enĩ ⁊ tu
alios. sic̃ & tu expectatꝰ es. Qđ si tibi qui menbrũ es ñ uidebit᷑ eẽ ꝑfecta letitia. si
desit aliud m̃br̃u. quanto magis dñs ⁊ saluator nr̃. qͥ caput ẽ totius corporis. ñ sibi

Expanded text:
in judicio; licet enim sint multa membra, sed unum corpus » . Non potest oculus dicere main judicio; licet enim sint multa membra, sed unum corpus » . Non potest oculus dicere manui: Non es mihi necessaria. Etiamsi sanus sit oculus, et non sit turbatus, quantum pertinet ad videndum; si desint oculo reliqua membra, quae erit ei laetitia? aut quae videbitur esse perfectio, si manus non habeat, si pedes desint, aut reliqua membra non adsint? Quia etsi est aliqua oculi gloria, in eo maxime est, ut vel ipse dux sit corporis, vel caeterorum membrorum non deseratur officiis. Hoc autem nos et per illam Ezechielis visionem doceri puto, cum dicit congregandum esse os ad os, et erit perfecta laetitia, cum nullum tibi corporis membrum deerit. Exspectabis enim et tu alios, sicut et tu exspectatus es. Quod si tibi, qui membrum es, non videbitur esse perfecta laetitia, si desit aliud membrum, quanto magis Dominus et Salvator noster, qui caput est totius corporis, non sibi
Abbreviated transcription (Latin):
e his ita origenes doctor in suis dogmatib docet dicens. Neq enĩ discedentes
hinc scĩ continuo in tegra meritor. suoꝵ p̃mia consequunt᷑ .: sed expectant etiã nos
licer morantes. licet desides. Non enĩ illis ẽ ꝑfecta letitia. donec ꝓ errorib nr̃is dolent
⁊ peccata lugent. Hoc fortasse mͥ dicenti ñ credis. Quis eni ego sũ. qͥ confirmare senten¬
tiam tanti dogmatis audeã : Sed adhibeo hoꝵ testẽ: deꝰ. ñ potest dubitari. Magisterenĩ
tres. qui per fidẽ iustificati st̃. addit post om̃ia etiã hoc. Sedisti inquit om̃s testimo
ut ne sinenobis ꝑfectionẽ consequerent᷑. Clides gͦ qi expectat adhuic abrahã. ut quȩ ꝑfec¬
ta st̃ consequatur. Expectat ⁊ isaac. ⁊ iacob. ⁊ om̃s ꝓpħe expectant nos. ut nobiscũ ꝑ¬
fectã beatitudinẽ capiant. Propt̾ hoc etiã misteriũ illud in ultimũ diẽ dilati iudicu
custodit᷑. Unũ enĩ corpus ẽ qđ iustificari expectat᷑. unũ corpus est qđ resurgere dr̃

Expanded text:
e his ita Origenes doctor in suis dogmatibus docet, dicens: « Neque enim hinc discedentes sancti continuo integra meritorum suorum praemia consequuntur, sed exspectant etiam nos, licet morantes, licet desides. Non enim illis est perfecta laetitia, donec pro erroribus nostris dolent, et lugent peccata. Hoc fortasse mihi dicenti non credas: quis enim ego sum, qui confirmare sententiam tanti dogmatis audeam? Sed adhibeo horum testem, de quo non potest dubitari. Magister enimtos qui per fidem justificati sunt, addit post omnia etiam hoc: Sed isti, inquit, omnes, test ne sine nobis perfectionem consequerentta sunt consequatur: exspectat et Isaac, et Jacob, et omnes prophetae exspectant nos, ut nobiscum perfectam beatitudinem capiant. Propter hoc etiam, mysterium illud in ultimum diem dilati judicii custoditur: unum enim corpus est, quod justificari exspectatur, unum corpus est, quod resurgere dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
ret linguã meã. In qua uidelicet cognitione utriusq partis cumulꝰ retributionis ex¬
crescet. ut ⁊ boni amplius gaudrant. qui secũ eos letari conspiciunt. qͦs amauert᷑
& mali cũ eis torquent᷑. quos in hoc mundo dilexerant. eos ñ solũ sua. s etiã eoꝵ pena
consumat. fit autẽ in electis quiddã mirabilius. q ñ solũ eos agnoscunt. qͦs in hoc mim¬
do nouert̃ sed uelut uisos ac cognitos recognoscunt bonos qͦs nũquã uidert̃. Nacum
antiqͦs patres in illa ȩterna hereditate uiderint. eis in cogniti ꝑuisionẽ ñ ert̃. qͦs in
oꝑib semꝑ nouerunt. Quia eñi illic om̃s cõmuni claritate dm̃ conspiciunt. qͥd ẽ qđ ibi
conuertere: atq ipsa conuersione saluare. Quid enĩ aliud ꝓ inimicis orandũ ẽ. nͥ hoc

Expanded text:
e Lazarum. In qua videlicet cognitione utriusque partis cumulus retributionis exe Lazarum. In qua videlicet cognitione utriusque partis cumulus retributionis excrescet, ut et boni amplius gaudeant, qui secum eos laetari conspiciunt, quos amaverunt; et mali cum eis torqueantur, quos in hoc mundo dilexerunt: ut eos non solum sua, sed etiam eorum poena consumat. Fit autem in electis quiddam mirabilius: quia non solum eos agnoscunt, quos in hoc mundo noverunt, sed velut visos et cognitos recognoscunt bonos quos nunquam viderunt. Nam cum antiquos patres in illa aeterna hereditate viderint, eis incogniti per visionem non erunt, quos in operibus semper noverunt. Quia enim illic omnes communi claritate Deum conspiciunt, quid est quod ibi convertere, atque ipsa conversione salvare. Quid enim aliud pro inimici
Abbreviated transcription (Latin):
tir guar ex tremu digiti sui in aquã. ⁊ refrigeret lingũa meã qerutior in hac flãma
fcee auo mͦ dũnts anima. latari pauperis spm cognoscelut. ex quon ẽ dubitandu
qđ se defunctor sp̃s in illa regione parit̃ recogi oscane. Possunt enĩ ⁊ boni malos¬
& mali malos recognoscere. Si enĩ ut ait sc̃s gregorius abrahã lazarũ minime ñ cog¬
nouisset: nequaquã ad diuitẽ in torm̃tis positũ deeiꝰ transacta contritione loqueretur
dicens. qđ mala receperit in uita sua. Et si malos mali ñ recognoscerent: nequaqua diues
in torm̃tis positus fr̃m suoꝵ etiã absentiũ meminisset. Quomꝰ enĩ p̾sentes ñ posset cognos¬
cere. qͥ etiã ꝓabsentiũ memoria curauit ex orare: Qua in re illud qͦq ostendit᷑. quia
& boni malos ⁊ mali cognoscunt bonos. Nã & diues ab abrahã cognoscit᷑. cui dictũ ẽ
recepisti bona in uita tua. Et electꝰ lazarus a reprobo est diuite cognitꝰ. quẽ mitti pre¬

Expanded text:
igiti sui in aquam, ut refrigeret linguam meam, quia crucior in hac flamma . Ecce quomodo divitis anima Lazari pauperis spiritum cognoscebat. Ex quo non est dubitandum, quod se defunctorum spiritus in illa regione pariter recognoscant. Possunt enim et boni bonost mali malos recognoscere. « Si enim, ut ait Gregorius, Abraham Lazarum minime cognovisset, nequaquam ad divitem in tormentis positum, de ejus transacta contritione loqueretur dicens, quod mala receperit in vita sua. Et si mali malos non recognoscerent, nequaquam dives in tormentis positus, fratrum suorum etiam absentium meminisset. Quomodo enim praesentes non posset cognoscere, qui etiam pro absentium memoria curavit exorare? Qua in re illud quoque ostenditur, quia et boni malos, et mali cognoscunt bonos. Nam et dives ab Abraham cognoscitur, cui dictum est: Recepisti bona in vita tua. Et electus Lazarus a reprobo divite est cognitus, quem mitti pre
Abbreviated transcription (Latin):
Conuenient᷑ autẽ dixit. ut steriles in elemosinis ñ fint. Qđ ad tribulationẽ purgatorii
primi peccati ppetratione concepta ẽ. ut scđm cuiusq ȩdificiũ. tẽpꝰ qđ eã seqͥt᷑
ab uno qͦq sentiat᷑. ꝑsecutiones qͦq qͥb martẏ res coronant᷑. ⁊ qͥs patiunt᷑ qͥcuq xp̃i¬
ani ꝓbant utraq edificia uelut ignis. ⁊alia c̃sumunt cũ ipsis edificatorib si xp̃m
in eis ñ inueniunt fundam̃tũ. alia sine ipsis si inueniunt qr licet cũ dãpno salui ert
ipsi. Alia uͦ ñ consumunt. qr talia repperiunt. quȩ maneant in et̾nu. Utrũ animȩ¬

Expanded text:
Convenienter autem dixi, ut steriles in eleemosynis non sint. CAPUT III. Quod alter Convenienter autem dixi, ut steriles in eleemosynis non sint. CAPUT III. Quod alter primi peccati perpetratione concepta est, ut secundum cujusque aedificium tempus quod eam sequitur, ab unoquoque sentiatur. Peani, probant utraque aedificia uelut ignis et alia con sumunt cum ipsis aedificatoribus, si Christum in eis non inueniunt fundamentum; alia sine ipsis, si inueniunt, quia licet cum damno salui erunt ipsi; alia uero non consumunt, quia talia reperiunt, quae maneant in aeternum. erit e
Abbreviated transcription (Latin):
una eadẽq supplicii qͥlitate ardebẽ. sic om̃s qui ꝑgraues purgatorias penas salui ẽẽ
credunt᷑. ñ uno eodẽq spatio tẽporis cruciatꝰ sp̃uũ sustinebt̃. ut qđ in reprobis discreti¬
one penarũ. hoc in istis qui ꝑ ignẽ saluandi st̃ mensura tẽporis agitet᷑. Sed tantũ illis minꝰ
ł maius ignis purgatorii extendet᷑ suppliciũ: quantũ hic nimꝰ łampliꝰ bona tẽpord̾a dile¬
xerunt. uixta illud qđ beatꝰ augustinꝰ in suis libris de penis purgatoruis agens int̾cetera
sic dicit. Tale etiam aliqͥd post hanc uit̾a fieri incredibile non est. ⁊ utrũ ita sit queri
potest. ⁊ aut inueniri. aut latere ñ nullisfidelib ꝑ ignẽ purgatoriũ. qͥnto magis minꝰ¬
ue bona pereuntia dilexer̃t̃. tanto tardius eitiusq saluari. Non tam̃ tales de qͥb di¬
tũ est qđ regnũ dĩ pͥossidebunt: nisi conuenient̃ penitentib eadẽ crimina remittant᷑¬

Expanded text:
torias poenas salvi esse creduntur, non uno eodemque spatio temporis cruciatus spirituum sustinebunt: ut quod in reprobis discretione poenarum, hoc in istis qui per ignem salvandi sunt, mensura temporis agitetur. Sed tanto illis minus vel majus ignis purgatorii extendetur supplicium, quanto hic minus vel amplius bona temporalia dilexerunt: juxta illud quod beatus Augustinus in suis libris de poenis purgatoriis agens, inter caetera sic dicit: « Tale etiam aliquid post hanc vitam fieri incredibile non est, et utrum ita sit quaeri potest, et aut inveniri, aut latere nonnullos fidelium per ignem purgatorium quanto magis minusve bona pereuntia dilexerunt, tanto tardius citiusve salvari. Non tamen tales de quibus dictum est, quod regnum Dei no
Abbreviated transcription (Latin):
putat᷑ multo grauior ex istat. quã qͥcqͥd homo potest patim hacuita. Gregorius qͦq
de hoc purgatorio igne sicdic̃. Pro qͥb dã leuib culpis ante indiciũ purgatorius ignis
eẽ credendus ẽ. ꝓ eoqđ ueritas dic̃ qr si qͥs in sp̃n sc̃o blasphemiã dixerit neq in hõc scło¬
quasdã uͦ posse laxarim futuro. Qđ enĩ de uno negat᷑. consequens intellect patet. qͥa
de qͥbdã conceditur. Sed tam̃ ut dixi hoc de paruis minimisq peccatis fieri posse cre¬
dendũ ẽ. sic̃ ẽ assiduus ⁊ otiosꝰ sermo. inmoderatꝰ risus. ł peccatũ curȩ rei familiaris
que uix sine culpa ł ab ipsis agit᷑ qͥ culpã qͣͥlit̾ declinare debeant scuint. aut ñ in
grauib reb error ignorantiȩ. quȩ cuncta etiã post mortẽ grauant. si adhuc in
hac uita positis minime fuerint relaxata. Nã & cũ paulus dic̃ xp̃m ẽẽ funda¬

Expanded text:
putatur, multo gravior existat, quam quidquid homo potest pati in hac vita . Gregorius quoque putatur, multo gravior existat, quam quidquid homo potest pati in hac vita . Gregorius quoque de hoc purgatorio igne sic dicit: « Pro quibusdam levibus culpis ante judicium purgatorius ignis esse credendus est pro eo quod Veritas dicposse laxari. Quod enim de uno negatur, consequenter intellectus patet quia de quibusdam conceditur. Sed tamen ut praedixi hoc de parvis minimisque peccatis fieri posse credendum est, sicut est assiduus otiosus sermo, immoderatus risus, vel peccatum curae rei familiaris quae vix sine culpa ab ipsis agitur, qui culpas qualiter declinare debeant sciunt aut non in gravibus rebus error ignorantiae, quae cuncta etiam post mortem gravant, si adhuc in hac vita positis minime fuerint relaxata. Nam et cum Paulus dicat Christum esse funda
Abbreviated transcription (Latin):
teneri ignib neget Qđ unꝰ sit gehenne ignis. ⁊ ñ uno mͦ cruciet peccatores.
nus quidẽ est gebennȩ ignis. s ñ uno mͦ om̃seruciat peccatores. Uniuscuiꝰq
rem̃ quantũ exigit culpa tantũ illic sentiet᷑ ⁊ pęna. Nã sicut in hoc mun¬
do multi sub uno sole consistunt. nec tamen eiusdẽ solis ardorẽ ȩqualiter
sentiunt. q alius plus estuat atq alius minus. ita illic in uno igne ñ unꝰ ẽ modus incen¬
dui qr qđ hic diu̾sitas corpoꝵ hoc agit illic diu̾sitas peccatoꝵ. ut ⁊ ignẽ ñ dissimilẽ
habrant. ⁊ tam̃ eosdẽ singulos dissimilit̃ exurat. Qđ post mort̾e purgatorius ignis
cognoiumꝰ sententus euidenter diffinitũ. Int̾quos augustinꝰ doctoregregius
licet eũ in hac uita fidelib aecidere posse testet᷑. tam̃ ⁊ pt mortẽ definit eũ quib dã
eẽ futurũ contestans qđ ignis ille purgatorius qui nc̃aqͥb dã contẽpnit᷑. ⁊ paruus

Expanded text:
sit gehennae ignis, et non uno modo cruciet peccatores. Unus quidem est gehennae ignis, sed non uno modo omnes cruciat peccatores. Uniuscujusque enim quantum exigit culpa, tantum illic sentietur et poenae. Nam sicut in hoc mundo multi sub uno sole consistunt, nec tamen ejusdem solis ardorem aequaliter sentiunt, quia alius plus aestuat, alius vero minus ; ita illic in uno igne non unus est modus incendii, quia quod hic diversitas corporum, hoc agit illic diversitas peccatorum, ut et ignem non dissimilem habeant, et tamen eosdem singulos dissimiliter exurat. CAPUT XIX. Quod post mortem cognovimus sententiis evidenter definitum. Inter quos Augustinus doctor egregius, licet eum in hac vita fidelibus accidere posse testetur, tamen et post mortem definit eum quibusdam esse futurum, contestans quod ignis ille purgatorius, qui nunc a quibusdam contemnitur et parvus
Abbreviated transcription (Latin):
serit. qđ suꝑ ȩdificauit: mercedẽ accipiet. Sicuiꝰ opus arserit. detrimentũ patiet᷑
Ipse autẽ saluus erit: sic tam̃qͥsi ꝑignẽ. Quãuis hocde igne tribulationis in hac
uita nob̃ adhibito possit intelligi: tam̃ siqͥs hoc de igne futurȩ purgationis acci¬
piat. pensandũ sũ moꝑe ẽ. qr illũ dixit ꝑ ignẽ quidẽ posse saluari ñ qui suꝑ hoc fun¬
damentũ. es. ferrũ. plũbũ ȩdificat id est peccata maiora. & ideurco duriora atq
tunc iã insolubilia. sed lignũ. fenũ. stipulã. idest peccata minima atq leuissima.
que ignis facile consumat. Hoc tam̃ sciendũ est. quia illic saltẽ de minimis nichil
quisq purgationis obtinebit: nisi bonis hoc actib in hac inta adhuc positꝰ ut

Expanded text:
ccipiet; si cujus opus arserit detrimentum patietur; ipse autem salvus erit, sic tamen quasi per ignem. Quamvis hoc de igne tribulationis in hac vita nobis adhibito possit intelligi; tamen si quis haec de igne futurae purgationis accipiat, pensandum sollicite est, quia illudamentum ferrum, aes, vel plumbum aedificat, id est, peccata majora, et idcirco duriora, atque tunc jam insolubilia; sed ligna, fenum, stipulam, id est, peccata minima, atque levissima, quae ignis facile consumat. Hoc tamen sciendum est, qquisque purgacionis optinebit, nisi bonis hoc actibus in hac adhuc vita positus, ut
Abbreviated transcription (Latin):
in inferno ꝑ omĩa eẽ credamꝰ qr ex retributione ȩt̃nȩ iustitiȩ. exqua istiglo¬
riant᷑ necesse ẽ ut & in iusti ꝑonũa crutient᷑. Na̾ sic̃ electos beatitudo glorificat.
ita credi necesse est. qđ a die exitussui ignis reprobos exurat. Qđ hi qͥ semel fuerint
quia euhumani casus tẽpore siue scs siue malignꝰ sp̃s egredientẽ anim̃a aclaus¬
triscarnis acceperit. in ȩternĩ secũ sine ulla ꝑmu̾tatione retinebit uut nec
exaltata ad sippliciũ ꝓruat: nec mersa eternis supplicus ad remediũ erepti¬

Expanded text:
butione aeternae justitiae ex qua justi gloriantur, necesse est ut et injusti per omnia crucientur. Nam sicut electos beatitudo glorificat, ita credi necesse est, quod a die exitus sui ignis reprobos exurat. CAPUT XIV. Quod hi qui semel fuerint quia cum humani casus tempore, sive sanctus sive malignus spiritus egredientem animam a claustris carnis acceperit, in aeternum secum sine ulla permutatione retinebit, ut nec exaltata ad supplicium proruat, nec mersa aeternis suppliciis ad remedium erepti
Abbreviated transcription (Latin):
porea etiã corporea flama cruciet᷑. quauis colligere dictis euangelicis possumꝰ
quia incendium anina ñ solũ uidendo. sed etiã experiendo patiat᷑. Ueritatis
enĩ uoce diues mortius in inferno dr̃ sepultus. cuiꝰ anima qr in igne teneat᷑
giti sui in aquã ut refrigeret lingũa mrã: quia crucior in hac flãma. Dũ ergo

Expanded text:
orea etiam corporea al., incorporea flamma crucietur. Quamvis colligere dictis Evangelicis possumus orea etiam corporea al., incorporea flamma crucietur. Quamvis colligere dictis Evangelicis possumus quia incendium anima non solum videndo sed etiam experiendo patiatur. Veritatis etenim voce dives mortuus in inferno dicitur sepultus, cujus anima quia in igne teneaturgiti sui in aquam, et refrigeret linguam meam, quia crucior in
Abbreviated transcription (Latin):
ista ẽ doctoris egregii sententia augustini. Ait enĩ. Profiteri anima haberi
posse similitudinẽ corporis. ⁊ corporaliũ om̃ino menbroꝵ quisqͥs negat. potest
negare aninã ẽẽ quȩ in sõnis uidet ł ambulare se ł sedere. ł huc atq illuc gressu
aut etiã uolatu ferri. qđ sine quadã corporali similitudine ñ fit. Proinde si hane
similitudinẽ etiã ap̃ inferos gerit: ñ corporalẽ sed corpori similẽ. ita etiã recte
in locis ñ corporalib sed corporaliũ similib siue in requie. siue indolorib¬
si anima cũ incorporea sit. igne credat᷑ corporeo cruciari.
iuiuentis hominis incorporeus sp̃s tenet᷑ in corpore. cur ñ post mort̾ẽ cũ
incorporeussit sp̃s etiã corporeo igne teneat᷑. Teneri aut̃ ꝑ ignẽ spm̃ dicimus
& quia cremarise aspicit cremat᷑. Sicq fit ut rescorporea incorporeã exurat. dũ
ex igne uisibili ardor ac dolor inuisibilis trahitut. ut ꝑignẽ corporeũ mens incor

Expanded text:
. Ait enim: « Profiteor animam habere posse similitudinem corporis, et corporalium omnino membrorum: hoc quisquis negat, potest negare animam esse quae in somnis videt, vel ambulare se vel sedere, vel huc atque illuc gressu vel etiam volatu ferri, quod sine quadam corporali similitudine non fit. Proinde si hanc similitudinem etiam apud inferos gerit, non corporalem, sed corpori similem, ita etiam recte in locis non corporalibus, sed corporalium similibus, sive in requie sive in dolorib anima, cum incorporea sit, igne credatur corporeo cruciari. Si viventis hominis incorporeus spiritus tenetur in corpore, cur non post mortem, cum incorporeus sit spiritus, etiam corporeo igne teneatur? Teneri autem per ignem spiritum dicimus,  quia cremare se aspicit, crematur. Sicque fit, ut res corporea incorpoream exurat, dum ex igne visibili ardor ac dolor invis
Abbreviated transcription (Latin):
głe qd sarcine fuit. Qđ post descensu xp̃i ad uiferos animȩ electoꝵ ñ loci
dillis tenuant᷑ ubi patriarcharũ ante animȩ fentȩ st̃. sed statĩ eant ad celi
ntiqui patres usq ad aduentũ dñi. quãlibet iuste uixerint ducti ad regnũ ñ
st̃. nisi ille descender&: qui paradisi claustra hominib sua morte aꝑiret. Nam
utiq eos post ꝑ actã iustitiã. ⁊ si tranquilla tam̃ inferni claustra tenebant. Post me¬
diatoris autẽ ad uentũ in hoc mundo uenientis. ut ait beatꝰ gregorius ad regnũ
ducim᷑ mox ut de corpore eximꝰ. & illud sine mora ꝑcipimus qđ antiqͥ patres
cũ magna ꝑcipere dilatione meruerunt. Qđ si c̃ scoꝵ animȩ post trnsitu a

Expanded text:
ectorum non locis illis tenentur, ubi patriarcharum animae tentae sunt, sed statim eant ad coelum. Antiqui patres usque ad adventum Domini, quamlibet juxte vixerint, ducti ad regnum non sunt, nisi ille descenderet, qui paradisi claustra hominibus sua morte aperiret. Nam utique eos post peractam justitiam, etsi tranquilla, tamen inferni claustra tenebant. Post mediatoris autem adventum in hoc mundo viventes, ut ait beatus Gregorius, ad regnum ducimur mox ut de corpore eximus, et illud sine mora percipimus, quod antiqui patres cum maxima percipere dilatione meruerunt. CAPUT XIII. Quod sicut a
Abbreviated transcription (Latin):
cũ uolunt nec quãdu uolunt habent. ⁊ nos inuicẽ ñ accusamur. tã pigri. tã
tepidi ad capescendã uit̾a ȩternã. quã si uoluerimꝰ habebimꝰ. cũ habuerimus
plura genera mortiũ illi uiuendo formidare. an anima ex his que

Expanded text:
cum volunt, nec quandiu volunt, habent. Et nos invicem non accusamus, tam pigri, tam cum volunt, nec quandiu volunt, habent. Et nos invicem non accusamus, tam pigri, tam tepidi ad capescendam vitam aeternam, quam si voluerimus, habebimus: cum habuerimus, plura genera mortium vivendo formidare, an unam ex his, quae
Abbreviated transcription (Latin):
homines. ⁊ cũ ipsis pariter excitari. ut tales essemus amatores uitȩ ꝑmanentis.
qualessumus uitȩ fugientis. Quid non facit homo sub mortis periculo constitu¬
tus : Gladio impendte ceruicib ꝓdiderunt homines. quicquid sibi unde u¬
uerent reseruahant. Quis non continuo prodidit. ne ꝑcuteretur.⁊ post ꝓditi¬
onẽ fortasse ꝑcussus ẽ : Quis ñ continuo ut uiueret prodere uoluit unde unieri
eligens uitam men dicantem quam celerẽ morte: Cui dictũ ẽ nauiga ne mori¬
aris. & distulit. Cui dictũ ẽ labora ne moriaris. & piger fuit : Leuia ds iubet
ut in ȩternũ uiuamꝰ : ⁊ obedire negligimus Non tibi dic̃ ds̃. ꝑde quicqͥd habes.
ut uiuas exiguo tẽpore in labore sollicitus: s da pauperi unde habes ut ui¬
uas semꝑ sine labore securus. Accusant nos amatores uitȩ tẽporalis. quanec

Expanded text:
homines, et cum ipsis pariter excitari, ut tales essemus amatores vitae permanentis, homines, et cum ipsis pariter excitari, ut tales essemus amatores vitae permanentis, quales sumus vitae fugientis! Quid non facit homo sub mortis periculo constitutus? Gladio impendente cervicibus, prodiderunt homines quidquid sibi, unde viverent, reservabant. Quis non continuo prodidit ne percuteretur, et post proditionem fortasse percussus est? Quis non continuo, ut viveret, prodere voluit unde viveret, eligens vitam mendicantem, quam celerem mortem? Cui dictum est, naviga ne moriaris, et distulit? Cui dictum est, labora ne moriaris, et piger fuit? Levia Deus jubet, ut in aeternum vivamus, et obedire negligimus. Non tibi dicit Deus: perde quidquid habes, ut vivas exiguo tempore in labore sollicitus; sed: da pauperi unde habes, ut vivas semper sine labore securus. Accusant nos amatores vitae temporalis, quam nec
Abbreviated transcription (Latin):
illũ mori: ⁊ efferri ab angelis in sinũ in sinũ abrahȩ. Nunc ergo hic. nunc ibi
esse potuerunt: qui hinc illuc quem ds uoluit abstulert̃. Item idem doctor in
libris de trinitate dĩ sic dicit. Quicumq de die indiem proficiendo renouatur.
in agnitione dĩ iustitiaq ac scĩtate ueritatis: transfert amorẽ de temporalib
angelis scĩs incorruptibile corpus in fine scłi ñ ad penã s ad głam recepturus.
⁊ mortẽ animȩ pauci. Pro morte carnis quȩ sine dubio quandoq uentu¬
ra est om̃s curat ne ueniat. inde ẽ qđ laborant: Laborat nemoriat᷑ homo mo¬
riturus: ⁊ ñ laborat ne peccet homo in ȩterm̃i iucturꝰ. Et cũ laborat ne mori¬
atur : sine causa laborat. Id enĩ agit ut multũ mors differat᷑ : non ut euadat᷑:
Si autẽ peccare nolit non laborabit: ⁊ uiuet in ȩternũ. Osi possemus excitare

Expanded text:
illum mori, et efferri ab angelis in sinum Abrahae. Nunc ergo hic, nunc ibi illum mori, et efferri ab angelis in sinum Abrahae. Nunc ergo hic, nunc ibi esse potuerunt, qui hinc illuc, quem Dominus voluit, abstulerunt » . Item idem doctor in libris de Trinitate sic dicit: « Quicunque de die in diem proficiendo renovatur in agnitione Dei, justitiaque ac sanctitate veritatis, transfert amorem de temporalibus angelis sanctis, incorruptibile corpus in fine saeculi non ad poenam, sed ad gloriam recepturus. m animae pauci. Pro morte carnis, quae sine dubio quandoque ventura est, omnes curant ne veniat: inde est quod laborant. Laborat, ne moriatur, homo moriturus, et non laborat, ne peccet, homo in aeternum victurus. Et cum laborat ne moriatur, sine causa laborat. Id enim agit, ut multum mors differatur, non ut evadatur. Si autem peccare nolit, non laboravit, et vivet in aeternum. O si possemus excitare
Abbreviated transcription (Latin):
inuisibilium fides. ⁊ ad bona inusibilia promerenda tepidi redderent᷑. huiꝰ tem
Uni imminente morte animȩ a corpore separantur. angelos ibi adesse faten¬
dũ ẽ: qͥ exeuntes acorporib animas iustoꝵ suscipiant: ⁊ pioꝵ receptacu¬
lis introducant. Undȩ cũ in euangelio mentio diuitis ⁊ lazari pauperis age¬
retur. sic scriptũ ẽ. Contigit mori in ope illũ : ⁊ deferri ab angelis in siñu abrahȩ
Qua sententia uerissime confirmam᷑. qđ in separatione sc̃arũ animarũ ⁊ egressu
a corpore. angłoꝵ semꝑ habeant᷑ excubiȩ. Nã ⁊ sc̃s augustinus ex illa opinione
disserens qua uoluit ostendere si sciant mortui quid agant uiui. hoc qͦq in
disputatione predictȩ questionis interserens ait. Nisi enĩ essent angeli qͥ pos¬
sent intesse uuioꝵ ⁊ mortuoꝵ locis: ñ dixisset dñs iħc. Contigit autẽ in opẽ

Expanded text:
invisibilium fides, et ad bona invisibilia promerenda tepidi redderentur vitae hujinvisibilium fides, et ad bona invisibilia promerenda tepidi redderentur vitae hujando homines moriuntur. Cum, imminente morte, animae a corpore separantur, angelos ibi adesse fatendum est, qui exeuntes a corporibus animas justorum suscipiant, et piorum receptaculis introducant. Unde cum in Evangelio mentio divitis et Lazari pauperis ageretur, sic scriptum est: Contigit mori inopem illum, et deferri ab angelis in sinum Abrahae . Qua sententia verissime confirmamur, quod in separatione sanctarum animarum, et egressu a corpore, angelorum semper habeantur excubiae. Nam et sanctus Augustinus ex illa opinione disserens, qua voluit ostendere, si sciant mortui quid agant vivi, hoc quoque in disputatione praedictae quaestionis interserens, ait: « Nisi enim essent angeli, qui possent interesse vivorum et mortuorum locis, non dixisset Dominus Jesus: Contigit autem inopem
Abbreviated transcription (Latin):
non muisibili p̃mio ꝓbaret fides sediam nec fides esset: confestim sui operis queren
do ⁊ sumendo mercedẽ. Ilunc uͦ maiori ⁊ mirabiliore grã saluatoris. in usus uistit
peccati pena conũsa ẽ De hoc qͦq ita uilianus pomerius ait. Ido regenerati hinc ad
eterna beatitudinẽ transire sine carnis morte ñ possunt: quia ñ presentis ẽ uitȩ.
sed futurȩ omne bonũ. qđ in eissacramenta quib regenelantur. efficiunt. Et utiq
si spe saluifunt qͥcũꝙ saluant᷑ ⁊ spes ñ temporalis uitȩ sed eternȩ est non spe aliqua
saluarentur regenerati in xp̃o: siñ ad ȩternam beatitudinẽ consequendã quȩ
non uidetur. cui militat spes. s ꝓpt̾ hanc uisibilẽ uitam sine termino possiden¬
dam uiderentur uelle in xp̃o renasci: atq ita nec fideles essent. in quib nulla eẽt

Expanded text:
non inuisibili praemio probaretur fides, sed iam nec fides esset, conon inuisibili praemio probaretur fides, sed iam nec fides esset, codo et sumendo mercedem. Nunc vero majore et mirabiliore gratia Salvatoris, in usum justitiae peccati poena conversa est. De hoc quoque ita Julianus Pomerius ait: « Ideo regenerati hinc ad aeternam beatitudinem transire sine carnis morte non possunt, quia non praesentis est vitae, sed futurae omne bonum, quod in eis sacramenta, quibus regenerantur, efficiunt. Et utique, si spe salvi fiunt quicunque salvantur, et spes non temporalis vitae, sed aeternae est, non spe aliqua salvarentur regenerati in Christo, si non ad aeternam beatitudinem consequendam, quae non videtur, cui militat spes, sed propter hanc visibilem vitam sine termino possidendam, viderentur velle in Christo renasci: atque ita nec fideles essent, in quibus nulla esset
Abbreviated transcription (Latin):
mate soluitur. cur mortis huius supplicio teneam᷑ : His obiectionib ratioplata respon¬
det. Sic enim de his doctor egregius augustinus eloquit᷑ dicens: Ad hoc relmquitur animȩ
experimentũ separationis a corpore quamus ablato iam criminis nexii: qm̃ si¬
regenerationis sacramentum continuo sequeretur imortalitas corpor ipsa fides
eneruaretur quȩ tunc ẽ fides. quando expectatur in spe. qđ in re non uidet᷑ fidei
Autem robore atq certamine in maiorib dũ taxat ȩtatib. etiam mortis fuerat su¬
perandus timor. qđ in scĩs martirib maxime emicuit. Cuius profecto certaminis eẽt
nulla uictoria. nulla gła: qr nec ipsũ omnino posset eẽ certamen. si post lauachri
regenerationis. ⁊am scĩ non possent mortẽ perpeti corporalẽ. Cũ pariulis autẽ bapti¬
randis uins non ad xp̃i grãm ꝓpterea potius curreret nea corpore solueret᷑: atq ita

Expanded text:
mate solvitur, cur mortis hujus supplicio teneamur? His objectionibus ratio probata responmate solvitur, cur mortis hujus supplicio teneamur? His objectionibus ratio probata respondet. Sic enim de his doctor egregius Augustinus loquitur, dicens: « Ad hoc relinquitur animae experimentum separationis a corpore, quamregenerationis sacramentum continuo sequeretur inmortalitas corporis, ipsa fides eneruaretur, quae tunc est fides, quando expectatur in spe, quod in re nondum uidetur. Fidei autem robore adque certamine, in maioribus dumtaxat aetatibus, etiam mortis fuerat superandus timor, quod in sanctis martyribus maxime eminuit; cuius profecto certaminis esset nulla uictoria, nulla gloria quia nec ipsum omnino posset esse certamen, si post lauacrum regenerationis iam sancti non possent mortem perpeti corporalem. Cum paruulis autem baptizandis quis non ad Christi gratiam propterea potius curreret, ne a corpore solueretur? Adque ita
Abbreviated transcription (Latin):
transeant. Quidani autẽ electi in fine suo purgant᷑ aleuib quib dam peccatis: qͥdã
uero in ipso suo fine hilarescunt. ȩternoꝵ contẽplatione. Qđ mors bonũ aliqđ ñ¬
ab anima ẽ plerumq bonis bona. quia ꝑ eam ꝑtransitur ad inmortalitatẽ
futurã: non quia mors bonum aliquod facta ẽ quȩ antea malũ fuit: sed tantã ds̃
prestitit grãm. ut mors quã constat. eẽ. uitȩ contrariã. instrumentũ fieret. ꝑ qdͣ tran¬
uos mouet cur mortem homines patiuntur quoꝵ per grãm baptismi reatus
absoluitur. intendant. Qui enim hȩc dicunt. solent argutis ꝓpositionib dicere
Morsquȩ in primũ hominẽ uenit. de malo mobedientiȩ accidit: ⁊ ideo ꝓoriginali illo
peccatomortis uniciiq conditio imꝑtitur. Nos autẽ quoꝵ originale peccatũ inbaptis¬

Expanded text:
transeant. Quidam autem electi in fine suo purgantur a quibusdam levibus peccatis; quidam transeant. Quidam autem electi in fine suo purgantur a quibusdam levibus peccatis; quidam vero in ipso suo fine hilarescunt, aeternorum contemplatione bonorum. CAPUT VIII. anima, est plerumque bonis bona; quia per eam pertransitur ad immortalitatem futuram. Non quia mors bonum aliquod facta est, quae antea malum praestitit gratiam, ut mors, quam uitae constat esse contrariam, instrumentum fieret, per quod tranQuos movet, cur mortem homines patiantur, quorum per gratiam baptismi reatus absolvitur, intendant. Qui enim haec dicunt, solent argutis propositionibus dicere: Mors quae in primum hominem venit, de malo inobedientiae accidit, et ideo pro originali illo peccato mortis unicuique conditio impertitur. Nos autem quorum originale peccatum in baptis
Abbreviated transcription (Latin):
atus gregorius dic̃. Scriptũ ẽ. histus qua morte preuentꝰ fuerit: anima eius
in refrigerio erit. Flectiꝰgͦ ad perpetuã uitã tendunt: quid eis obest. si admo
in eadẽ debeat morte resecari. Nã uir dĩ contrasamariã missus quia per i obe¬
dientiã in inere comedit: hc̃ leo in eodẽ iinere occidit. Sed statĩ illic scriptũ ẽ
quia stetit leo iuxta asinũ. ⁊ ñ comedit de cadauere eiꝰ. Ex qua re ostendit᷑. qđ pec¬
catũ inobedientiȩ in ipsa fuerit morte laxatũ. quia idem leo qͥ uiuente presũp¬
serat occidere. occisũ ñ possit contingere. Qui eñĩ occidendi ausũ habuit: de cada¬
uere occisi comedendi licentiã ñ accepit. Unde ita ͤ credendũ ẽ: qđ̃ plerũq de cul¬
pis minimis ipse solus pauor egredientes iustoꝵ animas purget. Nã m ipso exitu
uitȩ animȩ electoꝵ nimio terrentur metu. incerte utrũ ad p̾miũ an ad suppliciũ

Expanded text:
atus Gregorius dicit: « Scriptum est: Justus qua morte praeventus fuerit, anima ejus atus Gregorius dicit: « Scriptum est: Justus qua morte praeventus fuerit, anima ejus in refrigerio erit . Electi ergo qui ad perpetuam vitam tendunt, quid eis obest, si ad moin eadem debeat morte resecari. Nam vir Dei contra Samariam missus, quia per inobedientiam in itinere comedit, hunc leo in eodem itinere occidit. Sed statim illic scriptum est, quia stetit leo juxta asinum, et non comedit de cadavere ejus . Ex qua re ostenditur, quod peccatum inobedientiae in ipsa fuerit morte laxatum, quia idem leo qui viventem praesumpserat occidere, occisum non praesumit attingere. Qui enim occidendi ausum habuit, de cadavere occisi comedendi licentiam non accepit . » Unde ita esse credendum est, quod plerumque de culpis minimis ipse solus pavor egredientes justorum animas purget. Nam in ipso exitu vitae animae electorum nimio terrentur metu, incertae utrum ad praemium, an ad supplicium
Abbreviated transcription (Latin):
đ attinet ad corporis mortẽ. idẽ separationẽ animȩ a corpore. cũ
eã panunt᷑ qui morientes appellantur: nullibona ẽ habet enĩ
asperũ sensũ ⁊ contra naturã uis ipsa qua utrũq diuellit᷑ qđ fuerat in
uiuente coniunctũ atq consertũ: tã diu moratur donec om̃is necetur
& adimatur sensus. qui ex ipso merat animȩ carnisq cõplexu: quando
tantã molestiã non nũqu̾a unꝰ ictus corporis ł animȩ raptꝰ int̾cipit.
uicquid illud ẽ inmorientib qđ cum graui sensi adimit sensũ. pre
fidelit̾q toleratũ. auget meritũ patientiȩ: ñ aufert uocabulũ penȩ. It.
cũ ex hominis primi ꝑpetuata ꝓpagine ꝓculdubio sit mors pena nascentis
tam̃ si propi etate iustitiaq perpendat᷑. fit gła renascentis. & cũsit morspe¬
cati retributio: aliquando impetrat. ut nichil retribuat᷑ peccato. Itẽ ex hoc be¬

Expanded text:
d attinet ad corporis mortem, id est, separationem animae a corpore, cum d attinet ad corporis mortem, id est, separationem animae a corpore, cum eam patiuntur qui morientes appellantur, nulli bona est. Habet enim asperum sensum, et contra naturam vis ipsa, qua utrumque divellitur quod fuerat in vivente conjunctum atque consertum, tandiu moratur, donec omnis necetur et adimatur sensus, qui ex ipso inerat animae carnisque complexu; quando tantam molestiam nonnunquam unus ictus corporis, vel animae raptus intercipit, Quidquid illud est in morientibus, quod cum gravi sensu adimit sensum, pie fideliterque toleratum, auget meritum patientiae, non aufert vocabulum poenae. Ita cum ex hominis primi perpetuata propagine proculdubio sit mors poena nascentis, tamen si pro pietate justitiaque perpendatur, fit gloria renascentis. Et cum sit mors peccati retributio, aliquando impetrat, ut nihil retribuatur peccato. Ita ex hoc be
Abbreviated transcription (Latin):
posset sine alicuuis custodia ł desertione p̃cepti: in paradiso p̾ceptũ consti¬
tutus accepit. ut qͥ posse ñ mori. & posse mori habuit in natura. aut exe¬
cutione precepti uitalis probatus obediens sic fier& inmortalis. ut mor
ultra ñ posset. aut p̃uaricatione eiꝰ dep̃hensus in obediens. si. inciperet esse
mortalis. ut mortẽ uitare ñ ponset. Hȩc mͥ uidetur causa. qua primꝰ homo
preceptũ accepit. & iuista pena ẽẽ. quȩ peccanti merito suȩ pͥuaricatio
Iors dicta est qđ sit amara: uł a morꝰsu primi hominis appella¬
ta. Nã cũ primus humani generis parens lignũ uetitũ ꝑ in obȩ¬
dientiã contigit. per morsũ mortẽ incurrit Unde ⁊ a morsũ more
naturalis. M cerba infantũ. in matura uiuenũ. naturalis senũ.entes
Quã aspera sit mors carnis.: qđ plerũq molestiã eiꝰ ñ sentiant mori¬

Expanded text:
potest sine alicujus custodia vel desertione praecepti, in paradiso praeceptum constipotest sine alicujus custodia vel desertione praecepti, in paradiso praeceptum constitutus accepit, ut qui posse non mori, et posse mori habuit in natura, aut exsecutione praecepti vitalis probatus obediens, sic fieret immortalis, ut mori ultra non posset; aut praevaricatione ejus deprehensus inobediens, sic inciperet esse mortalis, ut mortem vitare non posset. Haec mihi videtur causa, qua primus homo praeceptum accepit: et justa poena esse, quae peccanti merito suae praevaricatiuod sit amara, vel a morsu primi hominis appellata. Nam cum primus humani generis parens lignum vetitum per inobedientiam contigit, per morsum mortem incurrit. CAPUT V. Tria esse gnaturalis. Acerba infantum, immatura juvenum, naturalis senum. CAPUT VI. Quam aspera sit mors carnis, et quod plerumque molestiam e
Abbreviated transcription (Latin):
peccantib hominib mortẽ sit cõminatus.
ors in hominib de peccati propagine uenit. Non
enĩ eodem modo qͦ angłos condiderat ds̃. ita & homi¬
nes condidisse credendus ẽ. ut etiã si peccassent mori omnino ñ possent:
s ita conditꝰ ẽ homo. ut ꝑfunctus obedientiȩ munere. sine intuentu
dientẽ autẽ inors plecteret᷑ iustissima. Unde eoidẽ primos peccatores
poena teneretur obnoxiũ. & non aliud ex his quã qđ ipsi fuerant nas¬
ceretur. Iro magnitudine quippe illius naturarũ dãpnatio mutauit
rimus homo ea naturȩ qualitate creatus est: ut in mortalitatis
non posset: nec ita mortalis. ut si noluisset peccare morti ñ succũberet.
Arbitrii quoq libertate donatiis ẽ. ut iure aut beatus esset qui noluisset
peccare cũ posset. Ant miser qui cũ potuisset peccatũ uitare ñ aliqua neceffi¬
tate. sed propria uoluntate peccasset. Et recte factũ. qr nec peccatũ dici

Expanded text:
autem hominibus mortem sit comminatus. Mors in hominibus de peccati propagine venit. Non enim eodem modo, quo angelos condiderat Deus, ita et homines condidisse credendus est; ut etiamsi peccassent, mori omnino non possent. Sed ita conditus est homo, ut perfunctus obedientiae munere, sine interventu dientem autem, mors plecteret justissima. Unde eosdem primos homines pecpoena teneretur obnoxium; non enim aliud ex his, quam quod ipsi fuerant, rasceretur. Pro magnitudine quippe illius reatus naturam damnatio mutavit Primus homo ea naturae qualitate creatus est, ut immortalitatis et, mori non posset; nec ita mortalis, ut si noluisset peccare, morti succumberet. Arbitrii quoque libertate donatus est, ut jure aut beatus esset qui noluisset peccare cum posset, aut miser, qui cum potuisset peccatum vitare, non aliqua necessitate, sed propria voluntate peccasset. Et quia nec recte factum, nec peccatum dici
Abbreviated transcription (Latin):
tate diuinarũ scripturarũ. qͥb solis de hac re habenda ẽ fides. recedere ñ debemus.
eẽ credant᷑. si corporalia loca ñ sint. aut unde inferi appellent᷑. si sub t̾ris ñ st̃¬
rerũ similitudines exhibeat᷑. qđ ipsi carni mortuȩ solet exhiberi. ut sub t̾ra re
e his int̃roganti pet̾ro. beatũ gregoriũ. ita legimꝰ respondisse. hoc neq de
om̃ib iustĩ fateri possumꝰ neq de om̃ib negare. Na st̃ quoxdã iustoꝵ anime
que a celesti regno qͥbdã ad huc mansionib differunt. Inqͦ delationis dapno. quid
aliud unuit᷑. nisi qr de ꝑfecta iustitia aliqͥd minꝰ habuert̃. Ettam̃ luce clariꝰ consta:
gabunt̾ aqͥle qr ubi ipse redemptor ẽ corpore illuc ꝓculdubio colligunt᷑ : an̾ims
iustoꝵ. Et paulꝰ dissolui desiderat. ⁊ cũ xp̃o eẽ. Qui g xp̃m incęlo ee ñ dubitat. nec¬

Expanded text:
tate diuinarum scripturarum, quibus solis de hac re fides habenda est, recedere non debemus.tate diuinarum scripturarum, quibus solis de hac re fides habenda est, recedere non debemus.se credantur, si corporalia loca non sint, aut unde inferi appellentur, si sub terris nrerum similitudines exhibeatur, quod ipsi carni mortuae solet exhiberi, ut sub terra reDe his interroganti Petro beatum Gregorium ita legimus respondisse: « Hoc neque de omnibus justis fateri possumus, neque de omnibus negare. Nam sunt quorumdam justorum animae, quae a coelesttitia aliquid minus habuerunt? et tamen luce clarius constat gabuntur aquilae : quia ubi ipse Redemptor noster est corpore, illuc procul dubio colliguntur et animae justorum. Et Paulus: Dissolvi desidero al., cupio dissolvi et c
Abbreviated transcription (Latin):
apud inferos: cũ uideret abrahã leuauit oculos. Non eũ posset leuatis oculis iudereꝰ. nisi
ille esset suꝑius. ⁊ ille inferius. Et qd ei respondit abrahã cũ diceret pat̾ abrahã mitte
lararũ ut intinguat digitũ suũ in aqͦm. ⁊ stillet in linguã mea̾ qmcrutior in hac
quiescit: tu uͦ torqueris. Et suꝑ hȩc ait. int̾nos ⁊ uos chaos magnũ firmatũ ẽ: ut nec nos
possimus ire ad uos. nec inde aliquis uenire ad nos. Hȩc gͦ fortasse st̃duo inferna. quoꝵ
teneant inferiora st̃ om̃ĩa grauiora: ita scđm sp̃ni inferiora st̃ omia tristiora.
Unde ⁊ in greca lingua origo nominis quo appellant᷑ inferi. pro eo qđ nichil sub
ñ corporalẽ. Nec audiendi st̃ qͥ affirmant inferos in hãcuita explicari. nec ẽẽ.
post mortẽ. Uiderunt enĩ quẽ ad modũ poetica figm̃ta int̾p̃tant᷑. nos ab auctori¬

Expanded text:
apud inferos, cum videret Abraham, levavit oculos. Non eum posset levatis oculis videre, nisi apud inferos, cum videret Abraham, levavit oculos. Non eum posset levatis oculis videre, nisi ille esset superius, ille inferius. Et quid ei respondit Abraham, cum diceret, «Pater Abraham, mitte Lazarum, ut intinguat digitum suum, et stillet in linguam meam, quoniam crucior in hac quiescit, tu autem torqueris . Et super haec ait: Inter nos et vos chaos magnum firmatum est, ut nec nos possimus ire ad vos, nec inde aliquis venire ad nos . » . Haec ergo fortasse sunt duo inferna, quorum teneant, inferiora sunt omnia graviora, ita secundum spiritum inferiora sunt omnia tristiora. Unde et in Graeca lingua origo nominis, quo appellantur inferi, pro eo quod nihil sub non corporalem. Nec audiendi sunt, qui adfirmant inferos in hac uita explicari nec esse post mortem; uiderint enim, quemadmodum poetica figmenta interpretentur. nos ab auctori
Abbreviated transcription (Latin):
st̃ hec Uerũ qr dic̃ seriptura eui contradici ñ potest erinsti animã mrã ex inferno
inferiori. intelligimꝰ tãquã duo inferna eẽ. suꝑuis ⁊ inferius. Nã unde inferuꝰ inferior
nisi qr ẽ & suꝑior  Item aliã opinionẽ idẽ doctor scĩssimꝰ ponit dicens. qđ apiid ipsos
inferossit aliqua pars inferior. ubi diues ille inmanit̃ torquebat᷑. ⁊ aliqͥ parssit supe¬
rioris inferni. in quo abrahã cũ lazaro letabat᷑. ubi etiã om̃s scĩ ante aduentũ xp̃i
habiti st̃. Sic enĩ p̃dictꝰ doctor ait. Fortassis ap̃ inferos ẽ aliqua pars inferior. qͦ trudunt᷑
impii. qͥ plurimũ peccauer̃. Et enĩ ap̃ inferos utrũ in locis quib da iã fuisset abrahã
ñ satis possumꝰ difmire. Nondũ enĩ uenerat xp̃s ad infernũ. ut erueret inde om̃iũ
scõꝵ p̃cedentiũ animas. ⁊ tam̃ abrahã in requie ibi erat: Etqͥdẽ dnures cũ torqueretur

Expanded text:
i non potest: Eruisti animam meam ex inferno inferiori, intelligimus tanquam duo inferna esse, superius et inferius. Nam unde infernus inferior, nisi quia est et superior . » Item aliam opinionem idem doctor sanctissimus ponit, dicens quod apud ipsos inferos sit aliqua pars inferior, ubi dives ille immaniter torquebatur, et aliqua pars superioris inferni, in quo Abraham cum Lazaro laetabatur, ubi etiam omnes sancti ante adventum Christi habiti sunt. Sic enim praedictus docimpii qui plurimum peccaverunt. Etenim apud inferos utrum in locis quibusdam non fuisset Abraham , non satis possumus definire. Nondum enim Dominus venerat ad infernum, ut erueret inde omnium sanctorum praecedentium animas, et tamen Abraham in requie ibi erat. Et quidam dives cum torqueretur
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfectȩ scĩtatis hinc exeunt ut ire in paradisũ statĩ post depositionẽ suoꝵ corpoꝵ
possint. nec tãcriminose ac dãpnabilit̾ unuunt. aut ita in suis criminib ꝑseuerant
ut cũ diabolo ⁊ angelis eiꝰ dãpnari mereant᷑. ȩccła hic ꝓ eis efficacit᷑ supplicante
penis medicinalib expiati. corpora sua cũ beata immortalitate recipient. ac rec
cȩlestis facti participes. in eo sine ullo defectui suȩ bratitudinis ꝑmanebunt

Expanded text:
sanctitatis hinc exeunt, ut ire in paradisum statim post depositionem suorum corporum possint, nec tam criminose ac damnabiliter vivunt, aut ita in suis criminibus perseverant, ut cum diabolo et angelis ejus damnari mereantur, Ecclesia hic pro eis efficaciter supplicante, poenis medicinabilibus expiati, corpora sua cum beata immortalitate recipient, ac regni coelestis facti participes, in eo sine ullo defectu suae beatitudinis permanebunt
Abbreviated transcription (Latin):
tipliciũ doctoꝵ sententiis definitũ. ẽẽ ñ ambigo. cũ int̾ceteros. ambrosius.
ũgustinꝰ atq Gregorius tanti parriarchȩ sinũ nichil aliud quã id ipsũ signifi¬
e discretione infernoꝵ inbeati augustini tractatib legisse me memini. ubi
ex inferno inferiori. Nã ꝓpt̃ duo ista inferna missus ẽ filiꝰ dĩ. undiq liberans. Ad
hunc infernu missus ẽ nascendo. ad illũ moriendo. Et hȩc qͥdẽ dicens. infernũ ait
frs necrgo exꝑtussti adhuc nec uos. ⁊ fortasis alia uia erit. ⁊ pinfernũ erit. Incerta

Expanded text:
tiplicium doctorum sententiis definitum esse non ambigo, cum inter caeteros Ambrosius, tiplicium doctorum sententiis definitum esse non ambigo, cum inter caeteros Ambrosius, Augustinus, atque Gregorius tanti patriarchae sinum nihil aliud signifiinfernorum. De discretione infernorum in beati Augustini tractatibus legisse me memini: ubi ex inferno inferiori . Nam propter duo ista inferna missus est Filius Dei, undique liberans. Ad hunc infernum missus est nascendo, ad illum moriendo. Et haec quidem dicens: « Infernum, ait, fratres, nec ego expertus sum adhuc, nec vos, et fortasse alia via erit, et per infernum non erit: incerta
Abbreviated transcription (Latin):
qđ in ttio cȩlo sit paradisus in qͦ fuerit apłs raptꝰ. ⁊ ubi beatoꝵ animȩ locant᷑ exute
corporib definiens idẽ doctor pͥmũ cęlũ ẽẽ corporeũ scđm spiritale. t̃tiũ men¬
tuale in qͦ mentis ascendit᷑ contẽplatione. ita asserens. Si primu cęlũ recte accipimꝰ¬
hocome corporeũ qͥcqͥd ẽ suꝑ aqͥs ⁊ t̾rã. scđin aut̃ in similitudine corporali qđ ipsũ
cernit᷑. sic̃ illud unde animalib plenꝰ ii extasi petro discus ille sũmissusẽ. t̃tiũ uͦ qđ
Iatq mundatũ. ut ea quȩ in illo cęlo sunt. ⁊ ipsã dĩ substantiã uerbũq dm̃
inI ꝑ quẽ facta st̃ omĩa in caritate scĩ sp̃s in effabilit̾ ualeat uidere: audire.
ñ incongruent̃ arbitram᷑. ⁊ illuc eẽ. apłm raptũ. ⁊ ibi paradisũ fortassis ẽẽ. om̃ib

Expanded text:
, quod in tertio coelo sit paradisus, in quo fuerit Apostolus raptus, et ubi beatorum animae locantur exutae , quod in tertio coelo sit paradisus, in quo fuerit Apostolus raptus, et ubi beatorum animae locantur exutae corporibus: definiens idem doctor, primum coelum esse corporeum, secundum spiritale, tertium mentale, in quod mentis ascenditur contecorporeum, quidquid est super aquas et terram. Secundum autem in similitudine corporali quod ipsum cernitur, sicut illud, unde animalibus plenus in exstasi Petro discus ille submissus est . Tertium veatque mundatum, ut ea quae in illo sunt, et iitus ineffabiliter valeat videre et audire, non incongruenter arbitramur et illuc esse Apostolum raptum, et ibi paradisum fortassis esse omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
De differentia paradisoꝵ.
snus ẽ enĩ t̾renus paradisꝰ ubi primoꝵ hominũ corporalit̃¬
uita extitit. alter uͦ cȩlestis. ubi animȩ beatoꝵ stat̾iut acorpore
exeunt transferunt᷑. atq dignafelicitate letantes expectant
receptionẽ corpoꝵ suoꝵ. De hoc paradiso uilianus pomeriꝰ ait. Hincc
qͦq uident᷑ aninȩ iustoꝵ duci uel ire in paradisũ recedentes a cor¬
pore quo se raptũ dicit apłs.mente ꝓfecto ñ corpore. Itẽ idem post aliquanta
dicit. Satis est dictũ de paradiso cȩlesti. & qđ in eo scę animȩ statĩ de suis corpe¬
rib exeuntes. dõ donante mittant᷑. Qđ ita debere credi dñs nr̃ iħc xp̃s sua auc
toritate firmauit. ubilatroni dicendo. hodie mecũ eris in paradiso. sine ulla am¬
biguitate ꝓbauit. qđ beatas animas suis exutas corporib paradisus cȩlestissine
enuelearissime diffiniret. quib se idem apłs in t̾tiũ celũ raptũ fuisse cõmemorat

Expanded text:
De differentia paradisorum. Unus est terrenus paradisus, ubi primorum hominum vita corporaliter exstitit: alter vero coelestis, ubi animae beatorum, statim ut a corpore exeunt, transferuntur, atque digna felicitate laetantes, exspectant receptionem corporum suorum. De hoc paradiso Julianus Pomerius ait: « Hinc quoque videntur animae justorum duci, vel ire in paradisum recedentes a corpore, quo se raptum dicit Apostolus, mente profecto, non corpore. » Item idem post aliquanta dicit: « Satis est dictum de paradiso coelesti, et quod in eo sanctae animae statim de suis corporibus exeuntes, Deo donante, mittantur. Quod ita debere credi, Dominus noster Jesus Christus sua auctoritate firmavit, ubi latroni dicendo, Hodie mecum eris in paradiso , sine ulla ambiguitate probavit, quod beatas animas suis exutas corporibus paradisus coelestis sine leatissime definiret, quibus se idem Apostolus in tertium coelum raptum fuisse commemorat