comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quã amat. Tales itaq scõꝵ m̃tes qͥd aliud in hoc desidio faciunt: nͥ qđ iam
aportis exteriorib ꝑ atriũ interioᷤ ad portã currt̃: quib sȩpe euenit ut
cũ se uiderint magno celestis gr̃ȩ munere cõpunctos. iã se ꝑfec̾tos existi¬
ment & obȩdientes putent. sed gr nullus ẽ. qui dura p̃cipiat. Pacientes eẽ
se creclant. sed qr nemo eos ꝑcõtumelias et aduersitates pulsat. Et plerũq
cõtingit: ut sp̃itale ministeriũ uł inuiti suscipiant. atq ad gub̾nationem
fideliũ deducant᷑. Qui cũ magnis tribulationib fuerint hinc inde pulsati.
turbata m̃te sese inꝑfectos in ueniunt: qͥ nõ pulsati ꝑfectos se eẽ credidert̃.
tatis erubescant: atq exipsa sua cõfufione roborati. cõtra ad uersa pacien¬
tiã obponant: & extribulatione ꝓficiant. qui prius inocio exipsa sua securi¬

Expanded text:
quem amat. 12. Tales itaque sanctorum mentes quid aliud in hoc desiderio faciunt, nisi quod jam quem amat. 12. Tales itaque sanctorum mentes quid aliud in hoc desiderio faciunt, nisi quod jam a portis exterioribus per atrium interius ad portam currunt? Quibus saepe evenit ut cum se viderint magno coelestis gratiae munere compunctos, jam se perfectos existiment, et obedientes putent; sed quia nullus est qui dura praecipiat, patientes esse se credant, sed quia nemo eos per contumelias et adversitates pulsat. Et plerumque contingit ut spiritale ministerium vel inviti suscipiant, atque ad gubernationem fidelium deducantur. Qui cum magnis tribulationibus fuerint hinc inde pulsati, turbati mente, sese imperfectos inveniunt, qui non pulsati, perfectos se esse crediderunt. tatis erubescant, atque, ex ipsa sua confusione roborati, contra adversa patientiam opponant, et ex tribulatione proficiant, qui prius in otio ex ipsa sua securi
Abbreviated transcription (Latin):
desidio accensi exire iã de carne cocupiscunt: atq ad uitã p̃sentẽ redire post
fletus nolunt. Sed tam differunt᷑ ut dilatus amor exipsa fua dilatione ꝓfici¬
at: & ardenti defidio qͣsi qđ negat᷑ crescat. Sic in regione gerasenoꝵ qͥ liberatꝰ
alegione dęmonũ fuerat. irȩ iã cũ dño uolebat. Sed tam̃ ei dr̃. Reuertere in
domũ tuã: & narra qͣnta tͥ fecerit dñs. Sic sponsa in canticis canticoꝵ: scĩs de¬
siderus anxia. loqͥt᷑ dicens. In lectulo meo ꝑ noctes quesiui quẽ diligit anima
mea: quesiui illũ. & nõ inuȩni. In lectulo enĩ dilectũ quexit: qͣndo inipso¬
suo ocio & uacatione quã appetut. iã uidere anima dm̃ cõcupiscit: iã ad eũ
exire desiderat. iã carere p̃sentis uitȩ tenebris anhelat. Sed quȩrit illũ & nõ
inuenit: qr que magno amore desiderat. ad huc tam̃ ei nõcõcedit᷑ indere

Expanded text:
desiderio accensi, exire jam de carne concupiscunt, atque ad vitam praesentem redire post desiderio accensi, exire jam de carne concupiscunt, atque ad vitam praesentem redire post fletum nolunt. Sed tamen differuntur, ut dilatus amor ex ipsa sua dilatione proficiat, et ardenti desiderio quasi quod negatur crescat. Sic in regione Gerasenorum qui liberatus a legione daemonum fuerat jam cum Domino ire volebat, sed tamen ei dicitur: Revertere in domum tuam, et narra quanta fecerit tibi Dominus . Sic sponsa in Canticis canticorum sanctis desideriis anxia loquitur, dicens: In lectulo meo per noctes quaesivi quem diligit anima mea. Quaesivi illum, et non inveni . In lectulo enim dilectum quaerit, qsuo otio et vacatione, quam appetit, jam videre anima Dominum concupiscit, jam ad eum exire desiderat, jam carere praesentis vitae tenebris anhelat. Sed quaerit illum, et non invenit, quia quamvis magno amore deside
Abbreviated transcription (Latin):
ti. ꝑm̃tis fortitudinẽ libi. ꝑcõfiliũ cauti. ꝑ intellectũ ꝓuidi ꝑsapientiã maturi.
Sed adhuc quib dã necessitatib obligati huiꝰ mundi curis inseruiunt. & unde
iã exmagna parte excussert animu. ibi adhuc tenent᷑ inuiti. Cũq suꝑ in¬
posita t̾renae occupationis portant onera: minꝰ inp̃ceptis cȩlestib exercentur.
an helare medullitus ad ȩtnã patriã nõ uacat. Ipsa in eis sua aliqͦmodo defidia
languescunt: qr animo curis teporalib p̃pedito uera gaudia quȩ cognouit.
amare nõ tantũ licet. qͣntu libet. Hi plerũq aiugo mundi colla m̃tis excutunt.
omia deserunt. t̾renȩ curȩ pondere deponunt: atq ut ad cȩleste defiderũ la¬
tius animi sinũ laxent. uitã remotã petunt: et inea scis p̾cib intenti. sacris me¬
ditationib dediti. cotidiano se fletu afficiunt: & ȩstatẽ cordis igne amoris cõ¬
flant. atq ad cȩleste gaudiũ accendendo se innouant. Hi plerũq in ipso suo

Expanded text:
 mentis fortitudinem liberi, per consilium cauti, per intellectum providi, per sapientiam maturi; sed, adhuc quibusdam necessitatibus obligati, hujus mundi curis inserviunt, et unde jam ex magna parte excusserunt animum, ibi adhuc tenentur inviti. Cumque superimposita terrenae occupationis portant onera, minus in praeceptis coelestibus exercentur. Anhelare medullitus ad aeternam patriam non vacat, ipsa in eis sua aliquo modo desideria languescunt, quia nimirum curis temporalibus praepeditum vera gaudia quae cognovit amare non tantum licet quantum libet. Hi plerumque a jugo mundi colla mentis excutiunt, omnia deserunt, terrenae curae pondera deponunt, atque ut ad coeleste desiderium latius animi sinum laxent, vitam remotam petunt, et in sanctis precibus intenti, sacris meditationibus dediti, quotidiano se fletu afficiunt, et vetustatem cordis igne amoris conflant, atque ad coeleste gaudium accendendo se innovant. Hi plerumque, in ipso suo
Abbreviated transcription (Latin):
cognouerat. qͥdicebat. Sitiuit anima mea ad dm̃ uiuũ. qͣndo uenia et
parebo ante faciẽ dĩ: Prȩdicator genttũ adhuc aditũ regni cȩlestis anhela
cognouerat sponsa. quȩ dicebat. Dilectꝰ m̃s mifit manũ sua ꝑforamen. & uent̃
nis intremuit ad tactu eiꝰ. Dilectus & eni manu ꝑforamen mittit. qͣndo uirtute¬
cet: qr infirmitas nr̃a ꝑhoc qđ celestis gaudii intellectu tangit᷑. ipsa fua exulta¬
tione turbat᷑. & fit minte pauor in lȩticia qr ia sentit qđde cȩlesti gaudio dili¬
gat: & adhuc metuit ne nõ pereat. qđ uix tenuit sentit. Qd gͥ restat nͥ ut se ad
ꝑfectioris uitȩ cursũ dirigant. om̃s qͥ illa gaudia patriȩ cȩlestis agnoscunt: Uñ¬

Expanded text:
cognoverat, qui dicebat: Sitivit anima mea ad Deum vivum, quando veniam et cognoverat, qui dicebat: Sitivit anima mea ad Deum vivum, quando veniam et apparebo ante faciem Dei ? Praedicator gentium ad hunc aditum regni coelestis anhelabecreta cognoverat sponsa, quae dicebat: Dilectus meus misit manum suam per foramen, et venter meus intremuit ad tactum ejus . Dilectus etenim manut, quia infirmitas nostra per hoc quod coelestis gaudii intellectu tangitur, ipsa exsultatione turbatur: et fit in mente pavor cum laetitia, et si jam sentit quid de coelesti gaudio diligat, adhuc metuit ne non pereipiat quod vix tenuiter sentit. Quid igitur restat, nisi ut se ad perfectioris vitae cursum dirigant omnes, qui illa gaudia patriae coelestis agnoscunt?
Abbreviated transcription (Latin):
dit. Scͣ. & porta atru interioris: contra portã aquilonis & orientalẽ. Hoc
lococõtra nõ ꝓ aduersitate ponit᷑. sed ꝓ rectitu dinẽ. Ita enĩ porta interioris
atru posita monstrabat᷑. ut porta aquilonis & orientis. recto ad eã auditu
tenderet. Qͥd ẽ. gͦ qđ porta interior recto itinere posita cõtra porta orien¬
tis & aqͥlonis ostendit᷑. nͥ hoc qđ aꝑte dat᷑ intelligi. qr fiue iudaico & gen¬
tili popło. seu tustis & peccatorib sed post peccata cõuersis. aeq ad itus regni
cȩlestis aꝑit᷑  Larga ẽ. enĩ miscđia creatoris nr̃i: & porta interior nõ solũ por¬
tã orientis respicit. sed etiã aquilonis: qr nõ solũ his qui in innocentia ꝑmanent.
sed etiã peccatorib peccatti sua penitendo dãpnantib aꝑiunt᷑ interioris
atrii gaudia: ut in effabilia misteria patriȩ cęlestis agnoscant. agnoscendo
siciant. siciendo currant: currendo ꝑueniant. Hȩc et̃ni gaudii secreta

Expanded text:
erioris contra portam aquilonis et orientalem. » Hoc loco, contra non pro adversitate ponitur, sed pro rectitudine: ita enim porta interioris atrii posita monstrabatur ut porta aquilonis et orientis recto aditu ad eam tenderet. Quid est ergo, quod porta interior recto itinere posita contra portam orientis et aquilonis ostenditur, nisi hoc quod aperte datur intelligi, quia sive judaico et gentili populo, seu justis et peccatoribus, sedcoelestis aperitur? Larga est enim misericordia Creatoris nostri. Et porta interior non solum portam Orientis respicit, sed etiam Aquilonis, quia non solum his qui in innocentia permanent, sed etiam peccatoribus peccata sua poenitendo damnantibus aperiuntur interioris atrii gaudia, ut ineffabilia mysteria patriae coelestis agnoscant, agnoscendo sitiant, sitiendo currant, currendo perveniant. Haec interni gaudii secreta
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃italiũ redẽptoris grãm ardent̃ expectauit . porta cȩlestis ȩdificii tres
& tres inde thalamos habet. qr p̃dicator quisq cũ ad suꝑnã pat¬
cor auditoꝵ ꝓuocat. &e nouos patres & ueteres anhelasse cȩlesti desiderio
demonstrat: plusplerũq exẽplũ quã rationis uerba cõpungunt. Et cũ
p̃dicator dic̃ quales alii incõiugio uł ad continentiã. uł inp̃dicatione erga
omipotentis dĩ amorẽ. inouo testam̃to fuerint. uł alii quales in ue.¬
teri: porta quȩ loquit᷑. ternos exutroq latere habere thalamos ostendit᷑.
Quȩ porta habet & frontẽ: qr st̃ inp̃dicatoris uita aꝑta oꝑa quȩ uiden¬
tur. Habet & ante frontẽ uestibuliĩ: qr prius quã bona oꝑa insmuet p̃di

Expanded text:
spiritalium Redemptoris gratiam ardenter exspectavit, porta coelestis aedificii tres spiritalium Redemptoris gratiam ardenter exspectavit, porta coelestis aedificii tres hinc, et tres inde thalamos habet, quia praedicator quisque, cum ad supernam patriam auditorem provocat, et novos patres et veteres anhelasse coelesti desiderio demonstrat. Plus enim plerumque exempla quam praedicationis verba compungunt; et cum praedicator dicit quales alii in conjugio, vel in continentia, vel in praedicatione erga omnipotentis Dei amorem in Novo Testamento fuerint, vel alii quales in Veteri, porta quae loquitur ternos ex utroque latere habere se thalamos ostendit. Quae porta habet et frontem, quia sunt in praedicatoris vita aperta opera quae videntur. Habet et ante
Abbreviated transcription (Latin):
quiq mneiꝰ trmitatis amore ꝓficiunt: habet hȩc eadem porta thalamos
tres hinc & tres inde. Qx om̃e qđ ꝑ testam̃tũ nouũ de trinitate doctor loquit᷑.
triȩ ꝑficit. ut anima inherens dõ quasi sponsa cũ sponso in quodã iam
thalamo sedeat. atq se at̾renis desidiis funditꝰ auertat. Uł certe ut longe
continentiũ. atq p̃dicatoꝵ. Et qr alii etiã in cõiugiis positi. amore cȩlestis
patriȩ anhelant. alii aũ spe ęt̃ni gaudii. etiã carnẽ macerant: om̃sq
actus t̃renos refugiunt. & in cira huiꝰ scłi inplicari cõtẽpnunt: alii uͦ
& trena bona despictunt: & cȩlestia gaudia p̃dicant quȩ cognouert̃. quid
isti nͥ insp̃itali ȩdificio thalami st̃. in quoꝵ cogitatione & meclitatione ani¬
ma cȩlesti sponso sociat᷑ : Quos tres bonoꝵ ordines qr nõ solũ ȩccła ex
gentib habet. sed aliqͣndo etiã synagoga habuit. dũ magna multitudo

Expanded text:
quique in ejusdem Trinitatis amore proficiunt. Habet haec eadem porta thalamos quique in ejusdem Trinitatis amore proficiunt. Habet haec eadem porta thalamos tres hinc et tres inde: quia omne quod per Testamentum Novum de Trinitate conditor loquitur, lestis patriae proficit, ut anima inhaerens Deo quasi sponsa cum sponso in quodam jam thalamo sedeat, atque se a terrenis desideriis funditus avertat. 3. Vel certe, ut longecontinentium, atque praedicatorum, et quia alii etiam in conjugiis positi amore coelestis patriae anhelant, alii autem spe aeterni gaudii etiam carnem macerant, omnesque actus terrenos refugiunt, et in cura hujus saeculi implicari contemnunt, alii vero et terrena bona despiciunt, et coelestia gaudia praedicant, quae cognoverunt, quid isti nisi in spiritali aedificio thalami sunt in quorum cogitatione et meditatione anima coelesti sponso sociatur? gentibus habet, sed aliquando etiam synagoga habuit, dum magna multitudo
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ ammonitione ꝓficiat. Qui enĩ ad dm̃ cõuertit᷑. si adhuc bona ui-¬
tȩ p̃sentis sperat. longitudinẽ nõ habet: qr breuis ẽ. uita inqua spẽ
latitudinẽ nõ habet: qr nescit uł transitoria cõtẽpnere. uł se in ꝑximi
amore dilatare. Cũ uͦ cõuersus qͥsq ȩtnȩ uitȩ gaudia longanimiter
sperat. ꝓximoꝵ molestias cũ caritate tolerat. & ea quȩ nõ habet concu¬
piscere cõtẽpnit. longitudinẽ & latitudinẽ porta habet. qͥ agła p̃dicato¬
ris ẽ ꝓrfectus auditoris. Unde quib dã ꝑmagnũ p̃dicatorẽ dr. Gaudi¬
um meũ & corona mea. Et rursũ. Ecce nc̃ uiuo siuos statis indño. Atq
iterui. Iuȩ ẽ. enĩ nr̃a spes aut gaudiũ: nõne uos ante dnm: Longitudo
gͦ & latitudo porta ẽ. quȩ adaquilonẽ respicit: qr cũ infidelẽ quẽ piã
inpeccati sui frigore torpentẽ p̃dicator ad fidẽ cõuerterit. ꝑ hoc qđ eũ

Expanded text:
ejus admonitione proficiat. Qui enim ad Deum convertitur, si adhuc bona viejus admonitione proficiat. Qui enim ad Deum convertitur, si adhuc bona vitae praesentis sperat, longitudinem non habet: quia brevis est vita in qua spem latitudinem non habet, quia nescit vel transitoria contemnere, vel se in proximi amore dilatare. Cum vero conversus quisque aeternae vitae gaudia longanimiter sperat, proximorum molestias cum charitate tolerat, et ea quae non habet concupiscere contemnit; longitudinem et latitudinem porta habet, quia gloria praedicatoris est profectus auditoris. Unde quibusdam per magnum praedicatorem dicitur: Gaudium meum et corona mea . Et rursum: Ecce nunc vivo, si vos statis in Domino . Atque iterum: Quae est nostra spes aut gaudium? Nonne vosergo et latitudo portae est, quae ad aquilonem respicit: quia cum infidelem quempiam in peccati sui frigore torpentem praedicator ad fidem convertit, per hoc quod eum
Abbreviated transcription (Latin):
scđm m̃surã portȩ quȩ respiciebat ad orientẽ: & sꝑptẽ graduũ erat ascen¬
sus eiꝰ iuestibulũ ante eã. De porta quȩ respiciebat uiã aqͥlonis atru ex¬
terioris. ea ipsa replicant᷑ quȩ iã deporta alia suꝑtus dicta st̃. atq alia
sub iungunt᷑: quȩ de p̃dicta porta ꝓpħa tacuerat. Ut gͦ debis latius disse-¬
ramꝰ quȩ necdũ discussa st̃: debemꝰ ea quȩ etiã dicta st̃ sub breuitate repli¬
care. Porta enĩ uiã aqͥlonis replicit cũ p̃dicator qͥsq uitã peccatoris ag
eiq interioru uttȩ ꝑuerbũ p̃dicationis aꝑit. Quȩ porta a
exterioris dr̃. Ex terius quippe ẽ. atriũ uita p̃sens.: inqua om̃e qđ cor¬
poralit̃ agit᷑. corporalit̃ etiã uidet᷑. Quȩ tã in longitudine quã in lati¬
tudine m̃surat᷑: qr cũ ad fidẽ peccator ducit᷑. necesse ẽ. ut eius doctor
cõsideret uł qͣntũ in longitudine spei. uł qͣntũ in latitudine caritatis ex

Expanded text:
em graduum erat ascensus ejus, et vestibulum ante eam. 2. De porta quae respiciebat viam Aquilonis atrii exterioris, ea ipsa replicantur quae jam de porta alia superius dicta sunt, atque alia subjunguntur quae de praedicta porta propheta tacuerat. Ut ergo de his latius disseramus quae necdum discussa sunt, debemus ea quae jam dicta sunt sub brevitate replicare. Porta enim viam Aquilonis respicit, cum praedicator quisque vitam peccatoris agnoscit, eique interiora vitae per verbum praedicationis aperit. Quae porta atrii exterioris dicitur. Exterius quippe est atrium vita praesens, in qua omne quod corporaliter agitur corporaliter etiam videtur. Quae tam in longitudine quam in latitudine consideret, vel quantum in longitudinem spei, vel quantum in latitudinem charitatis ex
Abbreviated transcription (Latin):
in coationis usq ad cõsũmationis ingressũ ꝑueniat. Oensuret᷑ gͦ atriũ interius.
qđ aportis exteriorib usq ad portã interiorẽ tendit᷑ centũ cubitis: Ut qͥ intrare
nec ꝓsꝑa nec aduersa co angustent: sed transitoria cuncta despiciens. quo usq
ad gaudia secreta ꝑueniat. ꝑ atriũ ꝑfectionis currat. St̃ & enĩ multi qͥ iam in
septe gradib aditũ portȩ exterioris intrauert̃: uixta quendã suꝑnȩ dispensati¬

Expanded text:
niat. Mensuretur ergo atrium interius, quod a portis exterioribus usque ad portam interiorem tenditur, centum cubitis: ut qui intrare  prospera extollunt, ne adversa coangustent, sed transitoria cuncta despiciens, quousque ad gaudia secreta perveniat, per atrium perfectionis currat. Sunt etenim multi, qui jam in septem gradib
Abbreviated transcription (Latin):
agna leggentiũ debet eẽ. discretio: ut insacro elo¬
quio cũ quilibet imꝰ sermo dr̃. nõ semꝑ unã eandẽq
rem significare credat᷑. sic̃ aliqͣndo sol inbono. ali¬
qͣndo uͦ accipit᷑ in malo. Solis & enĩ nomine ali
aũ libro sapientiȩ: impii in inferno dicturi fũt.
Errauimꝰ auia ueritatis: & sol iusticiȩ nõ luxit nob̾ & de iactis semi¬
nib: dñs dic̃. Orto sole aruert̃. Ne uidelicet facta ꝑsecutione in reꝓbo¬
rũ cordib: p̃dicationis uerba siccant᷑. Sic leo dñm signat: unde sc̾rip¬
tũ est. Ueit leo de tribu uida. Sic leonis nomine diaboli similitudo
expri. itt᷑: sic ꝑ primũ pastorẽ dr̃. Aduersarius ur̃ diabolus sic̃ leo
rugiens circuit querens quẽ deuoret. Sic boius nomine sapiens de

Expanded text:
Magna legentium debet esse discretio, ut in sacro eloquio cum quilibet unus sermo dicitur, non semper unam eamdemque rem significare credatur, sicut aliquando sol in bono, aliquando vero accipitur in malo. Solis etenim nomine aliqenim libro Sapientiae, in inferno impii dicturi sunt: Erravimus a via veritatis, et sol justitiae non luxit nobis . Et de jactis seminibus Dominus dicit: Orto sole aruerunt , quia videlicet, facta persecutione, in reproborum cordibus praedicationis verba siccantur. Sic leo Dominum signat. Unde scriptum est: Vicit leo de tribu Juda . Sic leonis nomine diaboli similitudo exprimitur, sicut per primum pastorem dicitur: Adversarius vester diabolus, sicut leo rugiens, circuit quaerens quem
Abbreviated transcription (Latin):
git᷑. signare aliud nõ eredat᷑. Cũ enĩ de una porta ꝓpħa loqueret᷑: recte
fides intellecta ẽ. qr una ẽ. om̃iũ elec tor fides. Cũ uͦ aliȩ portȩ nomi¬
nant᷑ intelligi ora p̃dicatoꝵ possunt. ꝑquȩ uera uita cognoscit᷑. & ꝑ quȩ
ascendit᷑ ad sacram̃toꝵ sp̃italiũ cognitionẽ. Nã portã ꝑ quã significari fi̾¬
dẽ diximꝰ.: notandũ nob̾ ẽ. qr inferior appellat᷑. In hac enĩ uita dũ sumus
qͣsi in imo positi adhuc inferus tenem᷑. Et recte inferior porta fides ẽ:
que nob̾ int̾ra positis aꝑit cognitionẽ dĩ. Itaq nc̃ dr̃. Portã quoq quȩ res
piciebat uiã aqͥlonis atrii exterioris. m̃sus ẽ. tã in longitudinẽ quã in la¬
titudinẽ: & thalamos eiꝰ tres hinc: et tres inde. Et frontes eiꝰ ⁊ uestibulum
eiꝰ scd̾m m̃surã portȩ prioris. qͥnquaginta cubitoꝵ longitudinẽ eiꝰ. & la¬

Expanded text:
gitur signare aliud non credatur. Cum enim de una porta propheta loqueretur, recte fides intellecta est, quia una est omnium electorum fides. Cum vero aliae portae nominantur, intelligi ora praedicatorum possunt, per quae vera vita cognoscitur, et per quae ascenditur ad sacramentorum spiritalium cognitionem. Nam porta per quam significari fidem diximus, notandum nobis est quia inferior appellatur. In hac enim vita dum sumus, quasi in imo positi adhuc inferius tenemur. Et recte inferior porta fides est, quia nobis in terra positis aperit cognitionem Dei. Itaque nunc dicitur: VERSpiciebat viam aquilonis atrii exterioris, mensus est tam in longitudine, quam in latitudine. Et thalamos ejus tres hinc, et tres inde: et frontem ejus, et vestibulum ejus secundum mensuram portae prioris, quinquaginta cubitorum longitudinem e
Abbreviated transcription (Latin):
aũ dr̃: qr uestibulũ erat ante eã. Qͥa nͥ qͥs prius humilitatẽ habuerit.
ad hos gradus donoꝵ sp̃italtũ nõ ascendit. Sic̃ scriptũ ẽ. Suꝑ quẽ re¬
quiescet sp̃s m̃s: nisi suꝑ humilem et qͥetũ & trem̃tẽ sermones meos:
Dequo ꝑplalmistã dr̃. Ascensus incorde eiꝰ disposuit in cõualle lacrimarũ
Cõtallis qͥppe humilis locus ẽ. & peccator qͥsq duse in lacrunis humiliter.
afflgit. in corde ꝑ ascensũ uirtutũ ꝓficit. Qui rursus ait. Emittit fontẽ¬
uestibulĩ fides intelligi. Ipsa qͥppe ẽ. ante gradus & portã. qr prius ad fidẽ
uenimꝰ ut post modũ spitaliũ donoꝵ gradib celestis uitȩ aditũ itremꝰ. Non
enĩ urtutib uenit᷑ ad fidẽ: sed fide ꝑtingit᷑ ad urtutes. Cornelius eni centu

Expanded text:
ur quia vestibulum erat ante eam: quia nisi quis prius humilitatem habuerit, ad hos gradus donorum spiritalium non ascendet, sicut scriptum est: « Super quem requiescet spiritus meus, nisi super humilem et quietum, et trementem sermones meos De quo per Psalmistam dicitur: Ascensus in corde ejus disposuit in convalle lacrymarum . Convallis quippe humilis locus est, et peccator quisque dum se in lacrymis humiliter affligit in corde, per ascensum virtutum vestibulum fides intelligi. Ipsa quippe est angulus et porta; quia prius ad fidem venimus, et postmodum per spiritualium donorum gradus coelestis vitae aditum intramus. Non enim virtutibus ven
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ssa eẽ scã oꝑa demonstrant. palmas infronte cęlatas habent: qe qͣnta illo¬
in posterũ uictoria sequat᷑. iã nunc inscis sus oꝑib ostendunt. Uł certe qui
fide ꝑorientis. spem: ꝑ aquilonis. caritatẽ uͦ ꝑaustralẽ portã diximꝰ desig-¬
nari: notandũ nob̾ ẽ. qr inorientis porta pictura palmarũ. maquilone
uͦ & meridie cęlatura eẽ ꝑhibet᷑: qr cõtingit sȩpe ut hi qͥ adhuc inchoantes
st̃. nec dũ se moꝑib silidis ac magnis exerceant. Hi uͦ qͥ post iniqͥtates ad iuir¬
tutẽ redeunt. plerũq ut culpas suas ante omipotentis dĩ oculos tegere ua¬
leant. in magnis oꝑibꝰ exercent᷑. Et qr iã ꝑferuorẽ sp̃s actib in ardescunt:¬

Expanded text:
pressa esse sancta opera demonstrant, palmas in fronte caelatas habent, quia quanto illin posterum victoria sequatur, jam nunc in sanctis suis operibus ostendunt. Vel certe quia fidem per orientis, spem per aquilonis, charitatem vero per australem portam diximus designari. Notandum nobis est, quia in orientis porta pictura palmarum, in aquilone vero et meridie caelatura esse perhibetur, quia contingit saepe, ut hi, qui adhuc inchoantes sunt, necdum se in operibus solidis ac magnis exerceant. Hi vero, qui post iniquitates ad virtutem redeunt, plerumque, ut culpas suas ante omnipotentis Dei oculos tegere valeant, in magnis operibus exercentur: et qui jam fervore spiritus in virtut
Abbreviated transcription (Latin):
iugũ eĩ suaue est et honꝰ eiꝰ leue Qđ qͥa sepiꝰ iã cõmonit̾ detractare tam̃ nõde¬
sinis reatũ quẽ cõmitat᷑ ꝑtinacia districcior piniet disciplina ĩuis enĩ parcere
No qͦq tẽpore similis ei uisio apparuit:¬

Expanded text:
iugum eius suaue est, & onus eius leue. Quod quia sæpius iam commonitus, detractare tamen non deiugum eius suaue est, & onus eius leue. Quod quia sæpius iam commonitus, detractare tamen non desinis, reatum quem comitatur pertinacia, districtior puniat disciplina, tuis enim parcere Alio quoque tempore, similis ei visio apparuit
Abbreviated transcription (Latin):
U sceptus idẽ dĩ famulus in monast̾io angeliacensi sepultis paulisꝑ
sensibꝰcarnis puriore mentis in tuitu uidit qđ dã fulgur de sublimi
ueniens monasterii cluniacensis auditoriũ irrũꝑe magnãq secũ trahere rumã:
ua exuisione uir dĩ collegit cõmissã apđ clumacũ offenstt̃ que nisi celerrima
correptione purgaret᷑. suꝑni udicis in dignationẽ in eundẽ ꝓ uocaret locũ
Nec mora cliiniacũ regredit᷑ instantibꝰ negotiis que agenda susceꝑat lucrũ p̃¬
ferens animarũ: De hinc inge̾ssus capitulũ. eodẽ sp̃u gͦ iã reatũ cognouerat.
rei qͦq ꝑsonã cognouit: Quẽ ex nomine conueniens erubesce inqͥt petre
iage penitentiã dũ licet ne tunc incipias penitere cũ penitencia nulli pror¬
sũs ẽ fructuosa: Totũ te pͥori pande red oꝑi uulnꝰ mentis ut ꝓ qͣlitate uulneri
curã sentiat medicantis. in felix ex cute iugũ diaboli et amplectẽ iugũ xp̃i qm̃¬

Expanded text:
usceptus idem Dei famulus in monasterio Angeriacensi, sepultis paulisper sensibus carnis, puriore mentis intuitu, vidit quoddam fulgur de sublimi veniens, monasterii Cluniacensis auditorium irrumpere, magnamque secum trahere ruinam. Qua ex visione vir Dei collegit, commissam apud Cluniacum offensam, quae nisi celeberrima correctione purgaretur, superni judicis indignationem in eumdem provocaret locum. Nec mora, Cluniacum regreditur, instantibus negotiis, quae agenda susceperat, lucrum praeferens animarum. Dehinc ingressus capitulum, eodem spiritu quo jam reatum cognoverat, rei quoque personam cognovit. Quem ex nomine conveniens, « Erubesce, inquit, Petre, et age poenitentiam, dum licet, ne tunc incipias poenitere, cum poenitentia nulli prorsus est fructuosa; totum te priori pande, redoperi vulnus mentis, ut pro qualitate vulneris curam sentias medicantis. Infelix, excute jugum diaboli, et amplectere jugum Chri
Abbreviated transcription (Latin):
qđ romã ꝓsiciscenti uita parit̃ et in columitas ẽ in morte cõ¬
seruata: Ille siqͥdẽ dũ ꝓpt̾ ciuitatẽ ua pingũ ꝑ abrupta montiũ et
ancipites an fractꝰ incedet alciori cuidã p̃cipitio incircũ spectis acceᷤᷤ¬
sibꝰ occurrit Declinans mula inuallẽ cui pͥma ĩniterent᷑ uestigia nichil
solidũ ĩuenit Pallent monachi diffidentes ꝑiculũ p̃sens aliqͦ posse de¬
clinari cõsilio dñs aut̃ plenũ beate spei ⁊ głe sinẽ seruo suo ꝓuidenᷤ.
mirabilit̃ cũ de patenti abisso edux̃: mula diuinitꝰ in eã in iñtente partẽ
dũ comites adhospitiũ p̃cedet: et in ꝓuidus in horrendũ delabertꝰ¬
p̃cipiciũ ad in uocatũ nom̃ ab̾bis ramusculo retent̾ libari ꝓmeruit.
ke terea geraldo cindã ꝑligerĩ temere d¬

Expanded text:
 Romam proficiscenti, vita pariter & incolumitas est in morte conseruata. Ille siquidem dū propter ciuitatem Vapingum, per abrupta montium & ancipites anfractus incederet, altiori cuidam pręcipitio incircumspectis accessibus occurrit. Declinās mula in vallem, cui prima inniterentur vestigia, nihil solidum inuenit. Pallent monachi diffidentes, periculum præsens aliquo posse declinari consilio, Dominus autem plenum beatæ spei, & gloriæ finem seruo suo prouidens, mirabiliter eum de patenti abysso eduxit, mula diuinitus in eam innitente partem, dum comites ad hospitium praecederet, et improvidus in horrendum delabecipitium, ad invocatum nomen abbatis, ramusculo retentus liberari promeruit. Praeterea Geraldo cuidam, per Ligerim temere
Abbreviated transcription (Latin):
pauende sunt. Quarũ nunc gaudia qr sensũ nr̃arum mentiũ excedunt:
suꝑ capita animaliũ eẽ. memorant᷑: Quis enĩ in carne corruptibili positꝰ
comp̃hende ualeat quȩ sit illa angłorum in effabilis & sine fine leticia. quȩ beati¬
tudo sine defectu uultũ uide creatoris. atq in eiꝰ dilectione sine inmutatione
ꝑsistere : Potest autẽ firmam̃ti nomine. ipse ꝑfigurã redemptor nr̃ intelligi.¬

Expanded text:
pavendae sunt: quarum nunc gaudia, quia sensum nostrarum mentium excedunt, pavendae sunt: quarum nunc gaudia, quia sensum nostrarum mentium excedunt,  capita animalium esse memorantur. Quis enim in carne corruptibili positus comprehendere valeat quae sit illa angelorum ineffabilis et sine fine laetitia? quae beatitudo, sine defectu vultum videre creatoris, atque in ejus delectatione sine immutatione persistere? 19. Potest autem firmam
Abbreviated transcription (Latin):
tenti suꝑ capita eoꝵ desuꝑ Hȩc largiente dño duob modis exponamꝰ. ut
lectoris iudicio quid eligendũ censeat relinquamꝰ:. Possunt enĩ firmam̃ti nomi¬
ne : cȩlestes potestates intelligi. Qđ firmam̃tũ recte quasi aspectꝰ christalli
nat᷑a quando a creatore liberũ arbitriũ accepit. utrũ uellet in humilitate
ꝑsistere. ⁊ in om̃ipotentis dĩ conspectu ꝑmanere. an ꝑsuꝑbiã lib̾e uteret᷑¬
S cũ a beatitudine cader&: ꝑ similitudinẽ aqua fuit: S qr cadentib aliis
scĩ angl̃i in sua beatitudine ꝑstiter̃ atq hoc acceꝑunt in munere. ut iam
cadere om̃ino nõ possint: in eis natura sua qr iã duci mutabilit̾ nõ potest.
quasi in magnitudine christalli durata ẽ: Qđ christallũ horribile ⁊ exten¬
sũ suꝑ capita animaliũ dicit᷑: qr ille potestates angłicȩ quȩ om̃ipotentis
dĩ conspectui assistunt. nob̾ ad huc in hac corruptione positis t̾ribiles atq

Expanded text:
enti, etc. » Hanc Haec largiente Domino duobus modis exponimus, ut lectoris judicio, quid eligendum censeat relinquamus. Possunt enim firmamenti nomine coelestes potestates intelligi. Quod firmamentum recte, quasi aspectus dicitur cangelica quando creata est liberum arbitrium accepit, ut utrum vellet in humilitate persistere, et in omnipotentis Dei aspectu permanere, an ad superbiam laberetur, et a beatitudine caderet, per similitudinem aqua fuit. Sed quia cadentibus aliis angelis, sancti in sua beatitudine perstiterunt, atque hoc acceperunt in munere, ut jam cadere omnino non pquasi in magnitudine crystalli durata est. Quod crystallum horribile extensum super capita animalium dicitur; quia illae potestates angelicae, quae omnipotentis Dei conspectui assistunt nobis adhuc in hac corruptione positis terribiles atque
Abbreviated transcription (Latin):
net dicens. Om̃iũ finis ad ꝓpinquauit: Estote ittiq prudentes. iigilate ni
orationibꝰ. Ante omia in uob̾ meipsis mutuã carititẽ cõtinuã habentes. q

Expanded text:
net, dicens: Omnium finis appropinquabit: Estote itaque prudentes, et vigilate in net, dicens: Omnium finis appropinquabit: Estote itaque prudentes, et vigilate in orationibus: ante omnia
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ delinquentib ꝓximis ex oret Fit autẽ sepe ut qui t̾rȩna substancia nimis
occupat᷑: orationi ñ quantũ debet inuigiloe Et fit plerũq ut his qͥ ad ex oran¬
dũ dñm cunctis mundi honerib exutꝰ uacat. sustentationẽ uiuendi nõ ha-¬
beat. S dũ diues porrigit alim̃tũ atq uestim̃tũ pauꝑi. ⁊ dũ pauꝑ orationẽ
sucĩ animȩ diuitis impendit. pennȩ animaliũ recte alterius ad alterũ ten-¬
dunt᷑: Nã dũ ille michi uerbũ p̃dicationis exib&. ⁊ lumine ueritatis ex¬
corde meo ignorantiȩ tenebras expellit: dũq illi ego qr forttisse a mundi
huiꝰ potente opprimit᷑. solatiũ meȩ defensionis imꝑtior. atq hunc de uiolen¬
tis manib euello. uicissi nob̾ pennas nr̃as tendimꝰ: ut nos affectu uicario¬
⁊ ope uicaria ex bono qđ accepimꝰ tangamꝰ. Unde bene primꝰ pastor: admo¬

Expanded text:
pro delinquentibus proximis exoret. Fit autem saepe ut qui terrena substantia nimis pro delinquentibus proximis exoret. Fit autem saepe ut qui terrena substantia nimis occupatur, orationi quantum debet non invigilet; et fit plerumque ut is qui ad exorandum Dominum cunctis mundi oneribus exutus vacat, sustentationem vivendi non habeat. Sed dum dives porrigit alimentum atque vestimentum pauperi, et dum pauper orationem suam animae divitis impendit, pennae animalium rectae alterius ad alterum tenduntur. Nam dum ille mihi verbum praedicationis exhibcorde meo ignorantiae tenebras repellit, et dum illi ego quia fortasse a mundi hujus potente opprimitur, solatium meae defensionis impertior, atque hanc de violentis manibus evello, vicissim nobis pennas nostras tendimus, ut nos affectu et ope vicaria ex bono quod accepimus, tangamus. Unde bene primus pastor admo
Abbreviated transcription (Latin):
peccatis. & post a suppliciis nõ fuiss&e.: Qui autẽ semꝑ consid̾ant quis pauor ex
iudicio immineat: uirtutũ pennas in rectitudine conseruant Unde ⁊ apte
mox subditur: Sub firmam̃tũ: autẽ pennȩ eoꝵ recte: alteriꝰ ad alterũ: Tunc
pennȩ uirtutũ sub firmam̃to rectȩ sunt: quando bonũ qđ alt̾ hab&. hoc alt̃i
impendit Ut qͥ terrenã substanciã accepit: abea indigentis proximi in opiam
subleuet.: Qui doctrinȩ gr̃a plenꝰ est: ignorantis ꝓximi tenebras. uerbo suȩ¬
p̃dicationis illustret. Qui tẽporali potestate subnixus ẽ: opp̃sso s a uiolentiis
releu& Qui ꝓphetiȩ sp̃ũ plenus ẽ.a uita ꝓximi mala imminentia. bona sua¬
dendo declin&: Qui gr̃am curationis accepit: int̾cessione sua saluti infirman¬
tiũ. pie ⁊ humilit̾ impendat. Qui a t̾renis actib liber. soli dõ uaccre meruit:

Expanded text:
peccatis, et post a suppliciis non fuisset. Quia autem semper considerant qui pavor ex peccatis, et post a suppliciis non fuisset. Quia autem semper considerant qui pavor ex judicio immineat, virtutum pennas in rectitudine conservant. Unde et apte mox subditur: « Sub firmamento autem pennae eorum rectae alterius ad alterum, etc. » pennae virtutum sub firmamento rectae sunt, quando bonum quod alter habet, hoc alteri impendit, ut qui terrenam substantiam accepit, indigentis proximi inopiam sublepraedicationis illustret: qui temporali potestate subnixus est, oppressos a molestiis relevet; qui prophetiae spiritu plenus est, a vita proximi mala imminentia, bona suadendo, declinet; qui gratiam curationis accepit, intercessione sua salutem infirmantium pie et humiliter impendat: qui a terrenis actibus liber soli Deo vacare meruit,
Abbreviated transcription (Latin):
in hoc cristaillo cõueniat pulcritudo cũ pauore. S om̃ib uera scientib constat
t̃ribilẽ aspicient rępbi S ideo hunc tunc electi t̾ribilẽ ñ uidebunt: qr modo
t̾rorẽ illiꝰ cõsiderare ñ cessant. Studiose enĩ consid̾ant. quã t̾ribilis ad iudici¬
ũ ueniat: culpas ante actas deflent. imminentes declinant: pauorẽ illiꝰ cotidie
ante m̃tis ocłos ponunt: Et quando trem̃dus appareat sine cessatione suspecti
sunt: atq cotidie tim̃do agunt. ne quando uenerit ꝑtimescant. Similitudo
ergo suꝑ capita animaliũ firmam̃ti: quasi aspectus cristalli horribił. Et quia
ipse pauor eiꝰ quẽ in suis cogitationib tenent. eoꝵ m̃tes ꝓtegit: recte subiun
git᷑. Extenti suꝑ capita eoꝵ desuꝑ. Firmam̃tũ hoc qđ insimilitudine cristalli
suꝑ capita animaliũ apparet: ⁊horribile extentũ est: qr bonoꝵ mentes unde
t̾ret. inde ꝓtegit: Si enĩ pauendus in eoꝵ mentib nõ ess&. ꝓtector ⁊ modo a

Expanded text:
llo conveniat pulchritudo cum pavore. Sed omnibus vera scientibus constat terribilem conspiciunt reprobi. Sed hunc ideo tunc electi terribilem non videbunt, quia modo terrorem illius considerare non cessant. Studiose enim considerant quam terribilis ad judicium veniat, culpas anteactas deflent, imminentes declinant; pavorem illius quotidie ante oculos mentis ponunt, et quam tremendus 1232 appareat sine cessatione suspecti sunt, atque quotidie timendo agunt ne quando venerit pertimescant. Similitudo ergo super capita animalium firmamenti quasi aspectus crystalli horribilis. Et quia ipse pavor ejus, quem in sucrystalli super capita animalium apparet, et horribile et extensum est, quia bonorum mentes unde terret, inde protegit. Si enim pavendus in eorum cordibus non esset, protector et modo a
Abbreviated transcription (Latin):
Ut autẽ nõ scandalizemus eos. uade ad mare ⁊ mitte amũ. & eũ piscẽ
qui primꝰ ascendit tolle: & aꝑto ore eiꝰ inuenies sttterẽ. Illũ sumens: da
eis ꝙ me ⁊ te. Qui rursũ cũ diceret. quia om̃e qđ in os intrat nõ coinqui¬
nat hominẽ. tunc accedentes discipuli dixer̃: Scis quia pharisei audito
uerbo scandalizati sunt: At ille respondens ait. Om̃is plantatio quã
nõ plantauit pater m̃s celestis: eradicabitur Sinite illos: ceci sunt duces
cecoꝵ Ecce magistra ueritts. ne in quorundã cordib scandalũ gigneret᷑:
& qđ nõ debuit tributũ dedit. Et rursũ quia generari scandalũ in quorun¬
dc̃ cordib cõtra ueritatẽ uidit: in suo eos sccndalo remanere ꝑmisit.
Ex qua re nob̾ considerandũ est. quia in quantũ sine peccato possumus.
uitare ꝓximoꝵ scandalũ debemus: Si autẽ de ueritate scandalũ sumit᷑.

Expanded text:
Ut autem non scandalizemus eos, vade ad mare, et mitte hamum, et eum piscem Ut autem non scandalizemus eos, vade ad mare, et mitte hamum, et eum piscem qui primus ascenderit tolle, et aperto ore ejus invenies staterem; illum sumens da eis pro me et te . Qui rursum cum diceret quia omne quod in os intrat non coinquinat hominem, tunc accedentes discipuli dixerunt ei: Scis quia Pharisaei, audito hoc verbo, scandaliznon plantavit Pater meus coelestis, eradicabitur: sinite illos, caeci sunt, et duces caecorum. Ecce magistra Veritas, ne in quorumdam cordibus scandalum gigneretur, quod non debuit tributum dedit. Et rursum, quia generari scandalum in quorumdam cordibus contra veritatem vidit, in suo eos scandalo remanere permisit. Ex qua re nobis considerandum est quia, quantum sine peccato possumus, vitare proximorum scandalum debemus; si a
Abbreviated transcription (Latin):
Non enĩ ignoramus cogitationes eiꝰ. Quia uidelicae inde alterius cordi rixe malũ
solet ẽmitere: unde alterũ conspicit pietatis negociũ fecisse. Inꝑfectũ enĩ bonũ
est. qđ sic agitur. ut ne quid ei ex alio latere malũ sub repat õ ad tendatur
nisi forte hoc qđ sine cuiuspicĩ secindalo fieri nõ potest. culpa sit nõ fecisse
Hoc uero ideo dicimus. ut notũ ur̃ȩ dilectioni fticiamꝰ. quia in nr̃o bono oꝑe
aliquando cauendũ ÷ seandalũ ꝓximi: aliquando uero ꝓnichilo contẽpnen-¬
dũ: Qđ in ipso nr̃o auctore didicimꝰ: qui dũ tributũ petri inquisitione pe¬
Reges t̾rȩ a quib accipiunt tributũ uł censũ. a filiis suis. an ab alienis: eui
cũ diceret᷑ ab alienis: ilico respondit. Ergo lib̾i sunt filii. Sed postquã se¬
liberũ eẽ. monstrauit. nefortusse scandalũ cuiquã faceret: subdidit:

Expanded text:
Non enim ignoramus cogitationes ejus. Quia videlicet inde alterius cordi rixae malum Non enim ignoramus cogitationes ejus. Quia videlicet inde alterius cordi rixae malum solet immittere, unde alterum conspicit pietatis negotium fecisse. Imperfectum enim bonum est quod sic agitur, ut ne quid ei ex alio latere mali subrepat non attendatur, nisi forte hoc quod sine cujuspiam scandalo fieri non potest, culpa sit non fecisse. 4. Hoc vero ideo dicimus, ut notum vestrae dilectioni faciamus quia in nostro bono opere aliquando cavendum est scandalum proximi, aliquando vero pro nihilo contemnendum. Quod in ipso nostro auctore didicimus, qui, dum tributum Petro inquisito peReges terrae a quibus accipiunt tributum vel censum, a filiis suis, an ab alienis ? Cui cum diceretur Ab alienis, illico respondit: Ergo liberi sunt filii. Sed postquam liberum se esse monstravit, ne fortasse scandalum cuiquam faceret, subdidit:
Abbreviated transcription (Latin):
plenũ incircuitu oculis habent: quia om̃is eoꝵ actio ꝓuidentia sollicitudinis ⁊ire¬
pletur. & circũdatur: Hinc ÷ qđ paulus apł̃s dũ cuidc̃ penitenti de ꝑpetrato faci¬
nore chorintios ꝓspiceret. e uoluissee misereri: ait. Si cui aliquid donastis: iego.
Nã & ego qđ donaui ꝓpter uos: in ꝑsona xp̃i. ut nõ circũ ueniamur a sattina: Nõ
enĩ ignoramꝰ. cogitationes eius Si enĩ parcendũ erat. cur se tanta humilitate
uoluntati discipuloꝵ magister egregius sociat. ut neq ipse a discipulis neq
ab eo discipuli cõpassionis ccuisa diuisi uiderent᷑. nisi quia sollicito ꝓuidentiȩ ocło
adtendit qđ plerũq dũ alt̃ donat alter irascitur: & quale ÷ iã miscdđiȩ sacrificiũ.
qđ cũ discordia ꝓrximi offertur: Unde recte ait Ut nõ circũ ueniamunt a satana.

Expanded text:
plenum in circuitu oculis habent, quia omnis eorum actio providentia sollicitudinis et replenum in circuitu oculis habent, quia omnis eorum actio providentia sollicitudinis et repletur et circumdatur. 3. Hinc est quod Paulus apostolus dum cuidam poenitenti de perpetrato facinore Corinthios prospiceret voluisse misereri, ait: Si cui aliquid donastis, et ego. Nam et ego quod donavi, propter vos in persona Christi, ut non circumveniamur a Satana. Non enim ignoramus cogitationes ejus . Si enim parcendum erat, cur se humilitate tanta voluntati discipulorum magister egregius sociat, ut neque ipse discipulis, neque ab eo discipuli in compassionis causa divisi viderentur, nisi quia sollicito providentiae oculo attendit, quod plerumque dum alter donat, alter irascitur? Et quale est jam misericordiae sacrificium, quod cum discordia proximi offertur? Unde recte ait: Ut non circumveniamur a Satana.
Abbreviated transcription (Latin):
mo miscditer nõ uult impendere: Nec sic sit misericors ut effusa sit: quia nõ¬
numquã effusio. eẽ. se misediam simulat. Aliud enĩ est pietatis studio neces¬
saria ꝓximis dare: atq aliud ea quȩ possident᷑ sine mercedis intentione disꝑ¬
gere: Quicquid ergo agit᷑. in radice intentionis pensandũ est: quo merito apud
idiciũ creatoris habeatur: Unde ⁊ isdẽ creator dicit. Si oculus tuus si
fuerit: totũ corpus tuũ lucidũ erit Oculũ uidelicet intentionẽ: corpus uero
actionẽ nominans. Quia si nr̃a intentio apud dm̃ simplex fuerit: in eiꝰ iudicio
nr̃a actio tenebrosa nõ erit. Igitur qr scĩ uiri sollerter inuigilant. ut se undiq
aspicitint. ubiq custodiant. ne aut mala ꝓpterea ipsa appetunt ut hȩc eadem
sub specie bonoꝵ agant: sciliece ne se eis uicia uirtutes eẽ. mentiant᷑. totũ corpꝰ¬

Expanded text:
mo misericorditer non vult impendere. Ne sic sit misericors, ut effusa sit, quia nonmo misericorditer non vult impendere. Ne sic sit misericors, ut effusa sit, quia nonnunquam effusionem esse misericordiam putat. Aliud enim est pietatis studio necessaria proximis dare, atque aliud ea quae 1224 possidentur sine mercedis intentione dispergere. Quidquid ergo agitur, in radice intentionis pensandum est quo merito apud judicium creatoris habeatur. Unde et idem creator dicit: Si oculus tuus simplex fuerit, totum corpus tuum lucidum erit . Oculum videlicet intentionem, corpus vero actionem nominans. Quia si nostra intentio apud Deum simplex fuerit, in ejus judicio nostra actio tenebrosa non erit. Igitur quia sancti viri solerter invigilant ut se undique aspiciant, et ubique custodiant, ne aut mala propter ea ipsa appetant, aut haec eadem sub specie bonorum agant, scilicet ne se eis vitia virtutes esse mentiantur, totum corp
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ a rotis ad animalia redit: ꝑ quȩ nimirũ ꝑfecti quiq ut p̃dietũ ẽ
designant᷑. Corpora ittiq animaliũ idcirco plena oculis de scribunt᷑: quia sc̃orũ
actio ab om̃i parte circũ specta ẽ. bona desiderabilit̃ ꝓuidens. mala sollerter ca¬
uens Et hoc ẽ. laboriosius ubi scoꝵ mens uehement̃ inuigilat. ne se ante eoꝵ ocłos
mala subbonoꝵ speciȩ abscondant. Circũ specta ergo est uita scoꝵ. ne sic sit libera
ut suꝑba sit. quia sepe suꝑbia excedit in uerbis. & uideri appetit lib̾tus purita¬
tis: Ne sic sit humilis ut formidolosa: quia aliquando timor restringit animũ.
& loqui quȩ rectti sunt non p̃sumit: sed tum̃ in ipsa timida cogitaitione. humi¬
littitẽ eẽ. se simulat. Ne sic sit parca ut tenax sit: quia plerũq tenacia parsimo¬
nia appetit ęstimari. ut iustȩ ac necessciriȩ uideatur tenere quicquid egenti ꝓxi¬

Expanded text:
jus a rotis ad animalia rediit. Per quae nimirum perfecti quique, ut praedictum est, jus a rotis ad animalia rediit. Per quae nimirum perfecti quique, ut praedictum est, designantur. Corpora itaque animalium idcirco plena oculis describuntur, quia sanctorum actio ab omni parte circumspecta est, bona desiderabiliter providens, mala solerter cavens. Et hoc est laboriosius, ubi sanctorum mens vehementer invigilat, ne se ante eorum oculos mala sub bonorum specie abscondant. Circumspecta ergo est vita sanctorum, ne sic sit libera, ut superba sit, quia saepe superbia excedit in verbis, et videri appetit libertas puritatis. Ne sic sit humilis, ut formidolosa, quia aliquando timor restringit animum, et loqui quae recta sunt non praesumit, sed tamen in ipsa timida cogitatione humilitatem esse se simulat. Ne sic sit parca, ut tenax sit, quia plerumque tenacia parcimonia appetit aestimari, ut juste ac necessarie videatur tenere quidquid egenti proxi
Abbreviated transcription (Latin):
LEUT NOSTIS FR̃s lem̃i. consuetudo ꝓphetiȩ ẽ. nunc ista
nunc illa aspicere. & ab aliis in aliud subito uerba diriuare.
Sicut psalmistti cũ de dño loqueretur: dicit: Ds̃ iudex iustus.
fortis & longanimis. nũquid irascit᷑ ꝑ singulos dies: Nisi cõ¬
uertimini gladiũ suũ uibrabit. arcũ suũ tetendit & parauit illũ. & in ipso para¬
iungit. cõcepit dolorẽ: ⁊ peꝑit iniquitttẽ. Lacũ aꝑuit ⁊ ꝑfodit eũ: & incidit in
foueam quã fecit. Ecce dũ dnĩ narraret iusticicĩ: quasi nõ muttita uoce repente
pecccitoris intulit culpã. Qđ unũ me exempli cciusa dixisse sufficiat: quia qͥsquis
in propħis usũ lectionis hab&. quã crebro istti fiant nõ ignorat. Unde nunc ieze¬
chiel propħa cũ de rotis loqueretur: ad iunxit. Et totũ corpus plenũ oculis: in
circuitu ipsoꝵ quatuor. Qui enĩ nõ ipscrũ s ipsoꝵ dixit. ꝓfecto indicat quia repen

Expanded text:
es charissimi, consuetudo prophetiae est nunc ista, nunc illa aspicere, et ab aliis in aliud subito verba derivare, sicut Psalmista cum de Domino loqueretur, dicens: Deus judex justus, fortis et longanimis, nunquid irascitur per singulos dies? Nisi couertimini, gladium . suum uibrauit, arcum suum tetendit et parauit illum; et in ipso parat dolorem, et peperit iniquitatem; lacum aperuit, et effodit eum, et incidit in foveam quam fecit . Ecce cum Domini narraret justitiam, quasi non mutata voce, repente peccatoris intulit culpam. Quod unum me exempli causa dixisse sufficiat, quia quisquis in prophetis usum lectionis habet, quam crebro ista faciant non ignorat. Unde nunc Ezechiel propheta cum circuitu ipsorum quatuor. » Qui enim non ipsarum, sed ipsorum dixit, profecto indicat, quia repen
Abbreviated transcription (Latin):
a lumine nõ creato. Quia ergo omp̃s ds. ad salutẽ nr̃am sc̃oꝵ testam̃¬
toꝵ dicta. & ipse creauit. & ipse aꝑuit. sps uitȩ erat in rotis. Sequit᷑: Et simi¬

Expanded text:
a lumine non creato. Quia ergo omnipotens Deus ad salutem nostram sanctorum Testamea lumine non creato. Quia ergo omnipotens Deus ad salutem nostram sanctorum Testamentorum dicta et ipse creavit, et ipse aperuit, spiritus vit
Abbreviated transcription (Latin):
In et̾nũ nõ obliuiscar iustficationes tuas: qr in ipsis uiuificasti me. Iustifi¬
cationes enĩ p̃cepta dni dicunt᷑: in quib nos corrigendo iustificat, De
quib psalmistti aꝑtius dicit: In tuis iustificationib meditabor: nõ obli¬
uiscar sermones tuos In eis ittiq nos uiuificat: qr ꝑ hec nob spiritalẽ
uittĩ demonstrat. eamq ꝑ afflatũ sp̃s nr̃is mentib infundit. Qđ quia
nob scriptura in tenebris uitȩ p̾sentis facta e. lum̃ itineris. hinc ⁊enĩ
petrus ait Cui benefacitis intendentes quasi lucerna lucenti in caliginoso
loco hinc psalmista dicit. Lucerna pedib meis uerbũ tuũ dñe: ⁊ lumen
semitis meis. Scimꝰ tam̃ qr & ipsa nob̃ nr̃a lucerna obscura ẽ: nisi hanc
nr̃is mentib uerittis illustret. Unde iterũ psalmista ait. Qm̃ tu illumi¬
nas lucernã meã dñe: ds̃ m̃s illumina tenebras meas. Quid enĩ lucerna
ardens. nisi lum̃ est: S lum̃ creatũ nob̃ nõ lucoe: nisi inluminetur

Expanded text:
 in ipsis vivificasti me . Justificationes enim praecepta Domini dicuntur, in quibus nos corrigendo justificat. De quibus idem Psalmista apertius dicit: In tuis justificationibus meditabor, non obliviscar sermones tuos . In eis itaque nos vivificat, quia per haec nobis spiritualem vitam demonstrat, eamque per afflatum Spiritus nostris mentibus infundit. Sanobis Scriptura in tenebris vitae praesentis facta est lumen itineris. Hinc etenim Petrus ait: Cui benefacitis intendentes, quasi lucernae lucenti in caliginoso loco . Hinc Psalmista dicit: Lucerna pedibus meis verbum tuum, Domine, et lumen semitis meis . Scimus tamen quia et ipsa nobis nostra lucerna obscura est, nisi hanc nostris mentibus veritas illustret. Unde iterum Psalmista ait: Quoniam tu illuminas lucernam meam, Domine, Deus meus, illumina tenebras meas . Quid enim lucerna ardens, nisi lumen est? Sed lumen creatum nobis non lucet, nisi illuminetur
Abbreviated transcription (Latin):
dicer&. uos semꝑ spĩ scõ resistitis. nec int̾ lapides timuit: qđ petrus
fustib cesus. ne in nomine iħu loquat᷑ cũ magna lib̾taite respondit:
Obedire oportet dõ magis quã hominibꝰ Qđ paulus cathenarũ uinculis
stringit᷑: s tam̃ uerbũ dĩ nõ ÷ alligatũ: Si uitȩ sp̃s ad penitenciȩ lam̃ta¬
cõpungit. secunt᷑ ꝓtinus ⁊ rotȩ: cũ scripturȩ sacrȩ uerba dauid peniten¬
tiã ꝓferunt: qđ rex reprehensus a propħa. qr subiectꝰ cȩlestis regni nõ fuit.
subiecto in crepanti nõ erubuit confiteri qđ fecit: Qđ publicanꝰ qui reatũ
sue nequiciȩ cognouit. & si in iustus ad tẽplũ uenit. iustificatus a tẽplo rediit.¬

Expanded text:
iritui sancto restitistis , nec inter lapides timuit ; quod Petrus, fustibus caesus, ne in nomine Jesu loqueretur, cum magna libertate respondit: Obedire oportet Deo magis quam hominibus ; quod Paulus catenarum vinculis stringitur , sed tamen verbum Dei nocompungit, sequuntur protinus rotae, cum Scripturae sacrae verba David poenitentiam proferunt. Quod rex reprehensus a propheta, quia subjectus coelesti regi non fuit, subjecto increpanti non erubuit confiteri quod fecit . Quod publicanus, qui reatum suae nequitiae cognovit , etsi injustus ad te