comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bidinoso. id enim ẽ. tenebroso. atq id
est longe a uultu tuo. Uide dñe ds.
genter obseruent filii hominũ pacta
litt̾arum & sillabarum accepta a pͥori¬
b locutorib. & a te accepta pacta eter
na ꝑpetue salutis neglegant. ut qui il¬
la sonorum uetera placita teneat. aut
doceat. si contra disciplinam gͣmmnati¬
cam sine aspiratione pͥme sillabȩ ho¬
minem dix̾it. magis displiceat homi¬
nib. qͣm si contra tua precepta homi¬
nem odit cũ sit homo. Quasi uero quẽ¬
libet inimicũ hominem ꝑnitiosiꝰ sen¬
tiat. qͣm ipsũ odium quo in eum irri¬
tatur. aut uastet quisqͣm ꝑsequen¬
do aliũ grauiꝰ. qͣm cor suum uastat
mimicando. Et certe non est int̾ior litt̾a¬
rum scientia qͣm scripta conscientia
id se alt̾i non facere: qd nolit pati. Qͣm
tu secretus es habitans in excelsis in si¬
lentio ds solus magnus. lege infatiga¬
bili spargens penales cecitates supra il¬

Expanded text:
bidinoso, id enim est tenebroso atque id bidinoso, id enim est tenebroso atque id est longe a uultu tuo. Vide, domine dgenter obseruent filii hominum pacta litterarum et syllabarum accepta a prioribus locutoribus et a te accepta aeterna pacta perpetuae salutis neglegant, ut qui illa sonorum uetera placita teneat aut doceat, si contra disciplinam grammaticam sine adspiratione primae syllabae hominem dixerit, magis displiceat hominibus, quam si contra tua praecepta hominem oderit, cum sit homo. quasi uero quemlibet inimicum hominem perniciosius sentiat quam ipsum odium, quo in eum irritatur, aut uastet quisquam persequendo alium grauius, quam cor suum uastat inimicando. et certe non est interior litterarum scientia quam scripta conscientia, id se alteri facere quod nolit pati. quam tu secretus es, habitans in excelsis in silentio, deus solus magnus, lege infatigabili spargens poenales caecitates supra in
Abbreviated transcription (Latin):
qua fcã sua non mala. s cum barbarsᷤ¬
mo. aut cũ soloecismo enuntiarent re¬
prehensi confundebantur. si autẽ li¬
bidines suas integris & rite ꝯseq̃ntibꝰ
u̾bis copiose ornateq narrarent: Lau¬
dati głabant᷑: Nides hȩc dñe & taceᷤ
longanimis & multum misericors &
uerar. Nũquid semꝑ tacebis: Et nẽ¬
erus de hoc immanissimo ꝓfundo que¬
rentẽ te animã & sitientẽ delectationeᷤ
tuas. & cuiꝰ cor dicit tibi. quesiui uul¬
tum tuũ. uultum tuũ dñe requiram.
Non longe a uultu tuo. in affectu te¬
nebroso. Non enim pedib aut spacipͤ
locorũ itur abs te. aut reddit᷑ ad te.
Aut uͦ filiꝰ ille tuus minor. eqͦs uł cur¬
rus uł naues quesiuit. aut ad uola¬
uit penna uisibili. aut moto poplite
iter egit ut in longinqua regione ui¬
uens ꝓdige dissiparet. qđ dederas ꝓfi¬
ciscenti. dulcis pater. quia dederas .&.
egeno redeunti dulcior: In affectu gͦ li¬

Expanded text:
qua facta sua non mala, si cum barbarisqua facta sua non mala, si cum barbarismo aut soloecismo enuntiarent, reprehensi confundebantur, si autem libidines suas integris et rite consequentibus uerbis copiose ordinateque narrarent, laudati gloriabantur? uides haec, domine, et taces longanimis et multum misericors et uerax. numquid semeruis de hoc immanissimo profundo quaerentem te animam, et sitientem delectationes tuas, et cujus cor dicit tibi: Quaesivi vultum tuum; vultum tuum, Domine, requiram . Nam longe a vultu tuo, in affectu tenebroso. Non enim pedibus aut spatiis locorum itur abs te, aut reditur ad te. Aut vero filius ille tuus minor equos, aut currus, vel naves quaesivit, aut avolavit penna visibili, aut moto poplite iter egit, ut in longinqua regione vivens prodige dissiparet quod dederas proficiscenti? Dulcis pater quia dederas, egeno redeunti dulcior: in affectu ergo li
Abbreviated transcription (Latin):
set italia teurum adũtere gentem. Que
numqͣm unonem dirisse audieram. s
figmentorũ poeticoꝵ uestigia erran¬
tes sequi cogebam᷑. & tale aliquid dicere¬
aliquid solutis u̾bis. quale poeta dixis¬
set u̾sib. Et ille dicebat laudabiliꝰ. in
quo ꝓ dignitate adumbrate ꝑsonȩ irȩ
ac doloris similior affectus eminebat: uer¬
bis sentencias congruent᷑ uestientib. Ut¬
quid michi illud o uera uita mea d̾s meus.
qd̃ mͥ recitanti acclamabat᷑ premultis
coetaneis & collectorib meis: Nonne ec¬
ce illa omĩa fumus & uentus: Ita ne a¬
liad non erat. uͥ ex̾ceret᷑ ingenium. & lin¬
gua mea: Laudes tue dñe. laudes tue
ꝑscripturas tuas suspendent palmitem
cordis mei. & non raꝑetur ꝑ mania nu¬
garum turpis preda uolatilib. Non enim
uno mͦ sacrificat᷑ trasgressorib angłis. Qa¬
autem mirũ. qđ in uanitates ita terebar
& ad te d̃s meus ibam foras. qͣndo mͥ
imitandi ꝓponebantur homines. qͥ ali¬

Expanded text:
set Italia Teucrorum avertere regem ; quae set Italia Teucrorum avertere regem ; quae nunquam Junonem dixisse audieram: sed figmentorum poeticorum vestigia errantes sequi cogebamur, et tale aliquid dicere solutis verbis, quale Poeta dixisset versibus; et ille dicebat laudabilius, in quo pro dignitate adumbratae personae, irae ac doloris similior effectus eminebat, verbis sententias congruenter vestientibus. Utquid mihi illud, o vera vita mea, Deus meus, quod mihi recitanti acclamabatur prae multis coaetaneis et conlectoribus meis? Nonne ecce illa omnia fumus et ventus? Itane aliud non erat ubi exerceretur ingenium et lingua mea? Laudes tuae, Domine, laudes tuae per Scripturas tuas suspenderent palmitem cordis mei, et non raperetur per inania nugarum turpis praeda volatilibus. Non enim uno modo sacrificatur transgressoribus angelis. CAautem mirum, quod in uanitates ita ferebar et a te, deus meus, ibam foras, quando mihi imitandi proponebantur homines, qui ali
Abbreviated transcription (Latin):
mium quondam ĩbrem aureũ. fucum
factum mulieri. Et uide quẽ admo¬
dum se ꝯcitat ad libidinem. quasi ce¬
lesti magisterio. Ao quem dm̃ inquit:
Qui templa celi summo sonitu concutit.
Ego homuncio id non facerem: Ego
uͦ illud feci ac lubens. Non omĩno ꝑ
hanc turpitudinem u̾ba ista ꝯmodiꝰ
discuntur. s ꝑ hec u̾ba turpitudo ista
ꝯfidentiꝰ ꝑꝓetratur. Non accuso u̾ba
quasi uasa electa atq preciosa. s unũ
erroris. qd in eis nobis ꝓpinabatur
ac ebreis doctorib. & nisi biberemus
cedebamur. non appellare ad aliquem
uidicem sobrium licebat. Et ego ds m̃s
tio mea libent᷑ hȩc didici. & eis delecta¬
bar miser. & obhoc miser bone spei pu¬
liqͥd & de ingenio meo munere tuo. in
quib a me de liram̃tis atcerebat᷑. Pro¬
ponebat᷑ enim negotiũ anime mee satiᷤ
inquietũ premio laudis. & dedecoris
uł plagarũ metu. ut dicerem u̾ba ui-¬
nonis irascentis. & dolentis qđ non pos¬

Expanded text:
mium quondam imbrem aureum, fucum mium quondam imbrem aureum, fucum factum mulieri? et uide, quemadmodum se concitat ad libidinem quasi caelesti magisterio: at quem deum! — inquit — qui templa caeli summo sonitu concutit. ego homuncio id non facerem? ego uero illud feci ac libens. Non omnino, non omnino per hanc turpitudinem uerba ista conmodius discuntur, sed per haec uerba turpitudo ista confidentius perpetratur. non accuso uerba quasi uasa lecta atque pretiosa, sed uinum erroris, quod in eis nobis propinabatur ab ebriis doctoribus, et nisi biberemus, caedebamur nec appellare ad aliquem iudicem sobrium licebat. et tamen ego, tio mea, libenter haec didici, et eis delectabar miser, et ob hoc bonae spei puliquid et de ingenio meo munere tuo, in quibus a me deliramentis atterebatur. Proponebatur enim mihi negotium animae meae satis inquietum, praemio laudis, et dedecoris vel plagarum metu, ut dicerem verba Junonis irascentis et dolentis quod non pos
Abbreviated transcription (Latin):
tonitruo. Quis autem penulatoꝵ ma¬
gistrorum audit aure sobria. ex eod̃
puluere hominem clamantem & dicen¬
tem. fingebat hec homerus. & huma¬
na ad deos tͣnsferebat: Niuina mal¬
lem ad nos. S uerius dr qd fingebat
hȩc quidẽ ille. s hominib flagitio¬
sis diuina tͥbuendo. ne flagitia fla¬
gitia putarentur. & ut quisqͥs ea
fecisset. non homines ꝑditos. s celestes
deos uidetur inmitatus. Et tam̃ o flu¬
men tartareum iactantur in te filii
hominum cum m̃cedib: ut hec discãt.
Et magna res agitur. cũ hoc agitur
publice in foro in conspectu legum.
supra mercedem salaria decernentiũ.
& saxa tua ꝑcutis & sonas dicens.
hinc u̾ba discuntur. hinc adquiri¬
tur eloq̃ntia reb ꝑsuadendis senten¬
ciisq explicandis maxime necessaria.
lta uero nͨ cognosceremus u̾ba hȩc. im
co scripta sunt. nͥ terentiꝰ induc̾et ne¬
qͣm adolescentem ꝓponentẽ sibi iouemad exemp
quo pacto danae misisse auunt in gre¬

Expanded text:
tonitruo. Quis autem penulatorum matonitruo. Quis autem penulatorum magistrorum audit aure sobria, ex eodem pulvere hominem clamantem et dicentem: Fingebat haec Homerus, et humana ad Deos transferebat; divina mallem ad nos? Sed verius dicitur quod fingebat haec quidem ille; sed hominibus flagitiosis divina tribuendo, ne flagitia flagitia putarentur, et ut quisquis ea fecisset, non homines perditos, sed coelestes deos videretur imitatus. 26. Et tamen, o flumen tartareum, jactantur in te filii hominum, cum mercedibus ut haec discant; et magna res agitur, cum hoc agitur publice in foro, in conspectu legum supra mercedem salaria decernentium; et saxa tua percutis et sonas dicens: Hinc verba discuntur, hinc acquiritur eloquentia rebus persuadendis sententiisque explicandis maxime necessaria. Ita vero non cognosceremus verba haec, imbco scripta sunt, nisi Terentius induceret nequam adolescentem proponentem sibi Jovem ad exempquo pacto Danaae misisse aiunt in gre
Abbreviated transcription (Latin):
cunditate pestifera qua recessimꝰ a te.
Exaudi dñe deprecationem meam ne
defitiat anima mea sub disciplina tua.
neq defitiam in confitendo tibi mise¬
rationes tuas. quib eruisti me ab om¬
nib uiis meis pessimis. ut dulcescas
michi suꝑ om̃s sediͣtiones quas seque¬
bar. & amem te ualidissime. & ample¬
xer manum tuam totis precordiis me¬
is. ut eruas me ab omĩ temptatioe usq
in finem. Ecce enim tu dñe rex meus
& d̃s meus. tibi seruiat quicquid utile
cerem: tu disciplinam dabas michi. &
in eis uanis peccata delectationum me¬
nis disci possunt. & ea uia tuta est. in
men moris humani. Quis resistet tibi:
Quam du non siccaberis. Quousq uol¬
ues eue filios in mare magnum & for¬
midolosum. qđ uix transeunt qui lig¬
num conscenderint: Nonne ego intel
ligo. & tonantem iouem. & adult̾antem:
Et utiq non posset hȩc duo. s actum
est ut haberet auctoritatem ad inmittan¬
dũ uerum ad ulteriũ lenocinante falso

Expanded text:
cunditate pestifera, qua recessimus a te. cunditate pestifera, qua recessimus a te. Exaudi, domine, deprecationem meam, ne deficiat anima mea sub discneque deficiam in confitendo tibi miserationes tuas, quibus eruisti me ab omnibus viis meis pessimis; ut dulcescas mihi super omnes seductiones quas sequebar; et amem te validissime et amplexer manum tuam totis praecordiis meis, et eruas me ab omni tentatione usque in finem. Ecce enim tu, Domine, rex meus et Deus meus, tibi serviat quidquid utile cum vana discerem, tu disciplinam dabas mihi; et in eis vanis peccata delectationum meebus non vanis disci possunt: et ea via tuta est in men moris humani! Quis resistet tibi? quamdiu non siccaberis? quousque volves Evae filios in mare magnum et formidolosum, quod vix transeunt qui lignum conscenderint? Nonne ego in te legi et tonantem Jovem et adulterantem? Et utique non posset haec duo; sed actum est, ut haberet auctoritatem ad imitandum verum adulterium, lenocinante falso
Abbreviated transcription (Latin):
felle asꝑgebat om̃s suauitates grecas fa¬
bulosarum narrationum. Nulla enim
u̾ba illa noueram. & seuis terroribus
ac pęnis ut nossem instabatur mͥ uehe¬
menter. Nam & latina aliqͣndo infans
utiq nulla noueram. & tamen aduer¬
tendo didici. sine ullo metu atq cruci¬
atu: inter etiam blandimenta nutri¬
cũ. & ioca arroͥdentium. & leticias allu¬
dentium. Didici uero illa sine penali
onere urgentium. cum me urgeret cor
meum ad parienda concepta sua. & que
non ẽẽt nisi aliqua u̾ba didicissem non
a docentib s a loquentib. in quorum
& ego aurib parturiebam. quicquid
sentiebam. Hinc satis elucet maiorem ha¬
bere uim ad discenda ista liberam curi¬
ositatem. quem meticulosam necessitatẽ.
S illius fluxum. hȩc restrinrit legib
tuis ds̃. Legib tuis a magistorum
ferulis usq ad temptationes martirũ
ualentib legib tuis miscere salubres
amaritudines reuocantes nos a te a io¬

Expanded text:
felle aspergebat omnes suauitates graecas fafelle aspergebat omnes suauitates graecas fabulosarum narrationum. nulla enim uerba illa noueram et saeuis terroribus ac poenis, ut nossem, instabatur mihi uehementer. nam et latina aliquando infans utique nulla noueram et tamen aduertendo didici sine ullo metu atque cruciatu inter etiam blandimenta nutricum et ioca arridentium et laetitias alludentium. didici uero illa sine poenali onere urgentium, cum me urgeret cor meum ad parienda concepta sua, id quod non esset, nisi aliqua uerba didicissem non a docentibus, sed a loquentibus, in quorum et ego auribus parturiebam quidquid sentiebam. hinc satis elucet maiorem habere uim ad discenda ista liberam curiositatem quam meticulosam necessitatem. sed illius fluxum haec restringit legibus tuis, deus, legibus tuis a magistrorum ferulis usque ad temptationes martyrum, ualentibus legibus tuis miscere salubres amaritudines reuocantes nos ad te a iu
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s michi qͥ hec didicerunt uerum
respondent scđm hoc pactum. & plau¬
ctum quo inter se homines ista sig¬
na firmarunt. Item si queram qͥd̃
horum maiore uite huiꝰ incõmodo qͥs¬
q obliuiscatur. legere & scribere. an
poetica illa figmenta quis ñ uideat qͥil
responsurus sit qͥ non ẽ. p enitꝰ oblitus
sui: Peccabam ergo puer. cũ illa in¬
ania istis utiliorib amore preponebã
uł potus ista od̾am: illa amabam. Tã
uͦ unum & unum. duo. duo & duo.
quattuor. odiosa michi cantio erat. &
dulcissimum spectaculum uanitatis:
equus ligneus plenus armatis. & tͦie
incendium. atq ipsuis umbra creuse.
Cur gͦ grecam etiam gͣminaticam ołam.
talia cantantem: Nam & homerus ꝑi¬
tus texere tales fabulas. Aulcissime ua¬
nus est. mͥ tamen amarus erat puero.
Credo etiam grecis pueris uirgilius ita
sit. cum eum sic discere cogunt᷑ ut ego
illum. uidelicet difficulter. Difficul¬
tas omino eliscende lingue pegne. q̃s

Expanded text:
omnes mihi, qui haec didicerunt, uerum omnes mihi, qui haec didicerunt, uerum respondent et secundum id pactum et placitum, quo inter se i homines ista signa firmarunt. item si quaeram, quid horum maiore uitae huius incommodo quisque obliuiscatur, legere et, scribere an poetica illa figmenta, quis non uideat, quid responsurus sit, qui non est paenitus oblitus sui? peccabam ergo puer, cum illa inania istis utilioribus amore praeponebam uel potius ista oderam, illa amabam. iam uero unum et unum duo, duo et duo quattuor odiosa cantio mihi erat et dulcissimum spectaculum uanitatis equus ligneus plenus armatis et Troiae incendium atque ipsius umbra Creusae. Cur ergo graecam etiam grammaticam oderam talia cantantem? nam et Homerus peritus texuerat tales fabellas et dulcissime uanus est et mihi tamen amarus erat puero. credo etiam graecis pueris Vergilius ita sit, cum eum sic discere coguntur ut ego illum. uidelicet difficultas, difficultas omnino ediscendae linguae peregrinae quasi
Abbreviated transcription (Latin):
lerem: quia non legerem qł dolerem.
Lalis dementia: honestiores & ube¬
riores litt̾e putant᷑. qͣm ille quib
legere & scͥbere didici. S nẽ in ani¬
mam meam clamet ds meus. & iutaᷤ
tua dicat michi. Non est ita. non est
ita. melior ẽ. ꝓrsus doctͥna illa pͥor.
Nam ecce patior sum obliuisci erroreᷤ
eneȩ. atq omiã huusmͦi: qͣm scribere
& legere. At eninr uela pendent limi¬
nib gͣmaticarum scolarum. s non il¬
la magis honorem secreti qͣm tegum̃¬
tum erroris significant. Non clam̃t
adũsum me quos iam non timeo dũ
adquiesco in reprehensione malarũ meant
uiarum. ut diligam bonas uias tuiaˢ
Non clament adu̾sus me uenditoreᷤ
grammatice uł emp̃tores. quia si ꝓpo¬
nam eis int̾rogans utrũ uerum sit
qd̃ eneam aliquando cartaginem
uenisse poeta dicit. indoctiores nes¬
cire se respondebunt. doctores autem
etiam negabunt uerum esse. At si q¬
ram quib litt̾is scribat᷑ enee nomen.

Expanded text:
lerem, quia non legerem quod dolerem. lerem, quia non legerem quod dolerem. talis dementia honestiores et uberiores litterae putantur quam illae, quibus legere et scribere didici. Sed nunc in anima mea clamet deus meas et ueritas tua dicat mihi: non est ita, non est ita; melior est prorsus doctrina illa prior. nam ecce paratior sum obliuisci errores Aeneae atque omnia eius modi quam scribere et legere. at enim uela pendent liminibus grammaticarum scholarum, sed non illa magis honorem secreti quam tegimentum erroris significant. non clament aduersus me quos iam non timeo, dumdeus meus, et adquiesco in reprehensione malarum uiarum mearum, ut diligam bonas uias tuas. non clament aduersus me uenditores grammaticae uel emptores, quia, si proponam eis interrogans, utrum uerum sit quod Aenean aliquando Karthaginem uenisse poeta dicit, indoctiores nescire se respondebunt, doctiores autem etiam negabunt uerum esse. at si quaeram, quibus litteris scribatur Aeneae nomen,
Abbreviated transcription (Latin):
scriptum inuenio. & scribam ipse
si quid uolo. qͣm ille quib tenere
cogebar enee nescio cuius errores. o¬
blitus errorum meorũ & plorare
didonem mortuam. quia se occidit
ob amorem. cum int̾ea me ipsum in
his a te morientem. d̃s uita mea sic¬
cis occłis ferrem miserrimꝰ. Quid e¬
nim miserius misero non miserante
se ipsum. & flente didonis mortem
que fiebat amando eneam. ñ flente
autẽ mortem suam que fiebat ñ a¬
mando te.⁊ Peus lumen cordis mei.
& panis oris intus animȩ meg. & uir¬
tus maritans mentem meam. & sinũ
cogitationis mentis meȩ. non te ama¬
bam. & fornicabar abste. & fornicanti
sonabat undiq euge euge. Amicicia
enim mundi huiꝰ: fornicatio est abs te.
Et euge euge dicit᷑. ut pudeat. si non
ita homo sit. Et hoc non flebam. s fle¬
bam didonem mortuam. ferroq extre¬
ma secutam. sequens ipse extrema cõ¬
dita tua. relicto te. & terra iens in
terram. Et si ꝓhiberer ea legere. do¬

Expanded text:
scriptum invenio, et scribam ipse scriptum invenio, et scribam ipse si quid volo, quam illae quibus tenere cogebar Aeneae nescio cujus errores, oblitus errorum meorum; et plorare Didonem mortuam, quia se occidit ob amorem, cum interea meipsum in his a te morientem, Deus vita mea, siccis oculis ferrem miserrimus. 21. Quid enim miserius misero non miserante seipsum, et flente Didonis mortem, quae fiebat amando Aeneam; non flente autem mortem suam, quae fiebat non amando te, Deus lumen cordis mei, et panis oris intus animae meae, et virtus maritans mentem meam et sinum cogitationis meae? non te amabam et fornicabar abs te et fornicanti sonabat undique: euge, euge." amicitia enim mundi huius fornicatio est abs te et euge, euge" dicitur, ut pudeat, si non ita homo sit. et haec non flebam et flebam Didonem extinctam ferroque extrema secutam, sequens ipse extrema condita tua relicto te et terra iens in terram: et si prohiberer ea legere, do
Abbreviated transcription (Latin):
rem. utebaris ad utilitatẽ meam. Aleo
autem qui discere nolebam uteba¬
ris ad penam meam. qua plecti non
eram indignus tantillus puer &
tantus peccator. Ita de non bene
facientibus tu bene faciebas michi.
& de peccante me ipso iuste retͥbueba ᷤᷤ
michi. lussisti enim: & sic ẽ. ut pe¬
na sua sibi sit omĩs inordinatus ani¬
mus. Quid autem erat cause cur g̃¬
cas litteras oderam. quib puerulus
imbuebar. ne nunc quidem michi sa¬
tis exploratum ẽ. Adamaueram enim
latinas. non quas pͥmi magistri. s qͣs
docent qͥ gͣminatici uocantur. Nam il¬
las pͥmas ubi legere & scribere & nume¬
¶ rare
discitur: non minus on̾osas penales¬
q habebam. qͣm om̃s grecas. Unde
tamen & hoc nisi de peccato & uani¬
tate uitȩ qua caro eram. & sp̃s am¬
bulans & non reu̾tens: Nam utiq¬
meliores quia cerciores erant pͥmȩ ille
litterȩ quib fiebat in me. & factũ
ẽ. & habeo illud. ut legam si quid

Expanded text:
rem, utebaris ad utilitatem meam, meo rem, utebaris ad utilitatem meam, meo autem, qui discere nolebam, utebaris ad poenam meam, qua plecti non eram indignus tantillus puer et tantus peccator. ita non de bene facientibus tu bene faciebas mihi et de peccante me ipso iuste rettibuebus mihi. iussisti enim et sic est, ut poena sua sibi sit omnis inordinatus animus. Quid autem erat causae, cur graecas litteras oderam, quibus puerulus imbuebar, ne nunc quidem mihi satis exploratum est. adamaueram enim latinas, non quas primi magistri, sed quas docent qui grammatici uocantur. nam illas primas, ubi legere et scribere et numerare discitur, non minus onerosas poenalesque habebam quam omnes graecas. unde tamen et hoc nisi de peccato et uanitate uitae, qua caro eram et spiritus ambulans et non reumeliores, quia certiores erant primae illae litterae, quibus fiebat in me, et factum est, et habeo illud ut et legam si quid
Abbreviated transcription (Latin):
Quanto ergo melius ut melius sanarer.
& id ageretur mecum. meorum meaq
diligentia. ut recepta salus animȩ meȩ
tuta ẽẽt. tutela ẽẽt tua. qui dedisses
eam: Alelius uͦ. S qͦt & quanti fluc¬
tus impendere temptationum post
pueritiam uidebantur. nou̾at eos iam
illa mater. & terram ꝑ eos unde post¬
ea formarer. qͣm ipsam iam effigiem cõ¬
mittere uolebat. In ipsa tamen pueri¬
tia de qua minus qͣm de adolescentia
metuebatur. non amabam litt̾as. & me
neas urgeri ocłam. & urgebar tamen
& bene tamen fiebat. nec faciebam ego
bene. Non enim discerem nisi cogerer.
Nemo autem inuitus bene facit. etiã¬
si bonum ẽ. qd facit. Nec qͥ me urge¬
bant bene faciebant: s bene michi fi¬
ebat abste d̃s meus. Illi enuim non in¬
tuebantur quo referretur. qd medis¬
cere cogebant preter quam ad saci¬
andas insatiabiles cupiditates copi¬
ose inopie & ignominiose głe. tu uͦ
cui numerati sunt capilli nr̃i. erro¬
re omĩum qui mͥ instabant ut disce¬

Expanded text:
quanto ergo melius et cito sanarer et id ageretur mecum meorum meaque diligentia, ut recepta salus animae meae tuta esset tutela tua, qui dedisses eam. melius uero. sed quot et quanti fluctus inpendere temptationum post pueritiam uidebantur, nouerat eos iam illa mater et terram potius, unde postea formarer, quam ipsam iam effigiem conmittere nolebat. In ipsa tamen pueritia, de qua mihi minus quam de adulescentia metuebatur, non amabam litteras et me in eas urgeri oderam; et urgebar tamen et bene mihi fiebat nec faciebam ego bene: non enim discerem, nisi cogerer. nemo enim inuitus bene facit, etiamsi bonum est quod facit. nec qui me urgebant, bene faciebant, sed bene mihi fiebat abs te, deus meus. illi enim non intuebantur, quo referrem quod me discere cogebant, praeterquam ad satiandas insatiabiles cupiditates copiosae inopiae et ignominiosae gloriae. tu uero, cui numerati. sunt capilli nostri, errore omnium, qui mihi instabant ut disce
Abbreviated transcription (Latin):
sum innecto. Sed tu euellis dñe euel
misericordit̃. aliquando ñ sentientẽ.
q suspensius inciderã. aliquando cũ
dolore. q iã inheserã. Huc accedit alia¬
forma tẽptationis: multiplicius ꝑiculo¬
sa. Preter eam enĩ concupiscentiã carnis
quȩ in est in delectatione om̃iũ sensuũ
& uoluptatũ. cui seruientes de ꝑeunt
qͥlonge se faciunt ate. inest aĩe ꝑeosdẽ
sensus corporis quȩdã ñ se oblectandi in
carne sed expiendi ꝑcarnẽ u᷑na & curi¬
osa cupiditas noĩe cognitionis & scien¬
tiȩ palliata. Quȩ qm̃ ẜ in appetitu nos¬
cendi ẽ. ocłi aũt sunt ad noscendũ in
sensil pͥncipes: concupiscentia ocłorũ
eloqͥo diuino appellataẽ. Ad ocłos enĩ:
ꝓprie uidere ꝑtinet. Utimͦ aũt hoc ũbo
etiã in ceteris sensil: cũ eos ad cognos¬
cendũ intendimꝰ. Neq enĩ dicimꝰ. audi
quã rutilet: aut ol fac quã niteat aut
gusta quã splendeat: aut palpa quã ful¬

Expanded text:
sum innecto; sed tu evellis, Domine, esum innecto; sed tu evellis, Domine, emisericorditer; aliquando non sentientem, quia suspensius incideram; aliquando cum dolore, quia jam inhaeseram. forma tentationis multiplicius periculosa. Praeter eam enim concupiscentiam carnis, quae inest in delectatione omnium sensuum et voluptatum, cui servientes depereunt qui longe se faciunt a te, inest animae per eosdem sensus corporis quaedam non se oblectandi in carne, sed experiendi per carnem vana et curiosa cupiditas, nomine cognitionis et scientiae palliata. Quae quoniam in appetitu noscendi est, oculi autem sunt ad cognoscendum in sensibus principes, concupiscentia oculorum eloquio divino appellata est . Ad oculos enim proprie videre pertinet. Utimur autem hoc verboetiam in ceteris Sensibus, cum eos ad cognoscendum intendimus. Neque enim dicimus, audi, quam rutilet aut olfac, quam niteat: aut gusta, quam splendeat: aut palpa, quam ful
Abbreviated transcription (Latin):
mitabis qͥ custodis isrł. Quã inmimera¬
bilia uariis artile & opifituis in uestibus
calcim̃tis. uasis. & huiꝰ cemodi fabricati¬
onil picturis etiã diũsisq figm̃tis. atq
his usum necessariũ atq moderatum.
& piã significationẽ longe transgredi¬
entil addiderunt homines ad illece¬
bras oculorũ foras sequentes qł facuĩt
ds̃ m̃s & decus meũ. etiã hinc tͥ dico
hẏmnũ. & sacrifico laudẽ scĩficatori meo.
qm̃ pulchra traiecta ꝑ animas in manꝰ
artificiosas ab illa pulchritudine ueni¬
unt. quȩ suꝑ animas ẽ. cui suspirat aĩa
tnea die ac nocte sed pulchritudinũ ex¬
teriorũ oꝑatores & sectatores inile tͣhunt
approbandi modũ ñ aut̃ inde thunt
utendi modũ. & ibiẽ. & ñ uident eũ.
ut ñ eant longius. & fortitudinẽ suã
ad te custodiant. nec eã spargant in de¬
liciosas lassitudines. Ego aut hȩc loqͥns
atq discernens: etiã ist pulchris gres¬

Expanded text:
mitabis qui custodis Israhel. quam innumeramitabis qui custodis Israhel. quam innumerabilia uariis artibus et opificiis in uestibus, calciamentis, uasis et cuiuscemodi fabricationibus, picturis etiam diuersisque figmentis atque his usum necessarium atque moderatum et piam significationem longe transgredientibus addiderunt homines ad inlecebras oculorum, foras sequentes quod faciunt, deus meus et decus meum, etiam hinc tibi dico hymnum et sacrifico laudem sanctificatori meo, quoniam pulchra traiecta per animas in manus artificiosas ab illa pulchritudine ueniunt, quae super anima est, cui suspirat anima mea die ac nocte; sed pulchritudinum exteriorum operatores et sectatores inde trahunt approbandi modum, non autem inde trahunt utendi modum; et ibi est, et non uident eum, ut non eant longius et fortitudinem suam ad te custodiant nec eam spargant in deliciosas lassitudines. ego autem haec loquens atque discernens etiam ist
Abbreviated transcription (Latin):
se p̃grandi etate captꝰ oculis. infiliis p̃si¬
gnata futuri popłi genenꝰ luminoso cor¬
de radiauit. & ne potil sius ex iosepli
diuexas mistice manꝰ ñ sicut pat̃ eorũ fo¬
ris corrigeliat. sed sic̃ ipse intꝰ discernebat
imposuit. Ipsa est lux. unaest & alia ñ ẽ.¬
e unũ om̃s qͥ uident. ẜ amant eã At
ista corporalis de qua loquehar: illece¬
brosa ac ꝑiculosa dulcedine condit uu¬
tã scli cȩcis amatoril. Qui aut & de ip¬
sa laudare te norunt ds̃ creata omiũ
assumunt eã in hẏmno ttio. ñ absu¬
munt᷑ ab ea in somno suo. Sic ẽẽ cupio.
Resisto seduetionil oculorũ. ne impli¬
centur pedes mei qͥle in gredior uiã tuã.
& erigo adte inuisibiles oculos ut tu e¬
uellas de laqueo peddes meos: su sub in¬
de euellis eos nã illa queant᷑: su ñ ces¬
sas euellere: ego aut̃ crebro hereo in u̾q
sparsis in sidiis. qm̃ ñ d ormies neq dor¬

Expanded text:
se prae grandi aetate captus oculis in filiis praesise prae grandi aetate captus oculis in filiis praesignata futuri populi genera luminoso corde radiauit et nepotibus suis ex Iosepb diuexas mystice manus non sicut pater eorum foris corrigebat, sed sicut ipse intus discernebat imposuit. ipsa est lux, una est et unum omnes qui uident et amant eam. at ista corporalis de qua loquebar inlecebrosa ac periculosa dulcedine condit uitam saeculi caecis amatoribus. cum autem et de ipsa laudare te norunt, deus creator omnium, assumunt eam in hymno tuo, non assumuntur ab ea in somno suo; sic esse cupio. resisto seductionibus oculorum, ne implicentur pedes mei quibus ingredior uiam tuam, et erigo ad te inuisibiles oculos, ut tu euellas de laqueo pedes meos. tu subinde euellis eos; nam inlaqueantur. tu non cessas euellere; ego autem crebro haereo in ubique sparsis insidiis, quoniam non dormies neque dor
Abbreviated transcription (Latin):
nitidos & amoenos colores amant ocłi. Non
teneant hec animã meã: Teneat eã deus qͥ
fecit hec. bona quidẽ ualde. sed ipse bo
nũ meũ. ñ hiȩe. & tangunt me ugilantẽ
totis diels. nec reqͥes ab eis clat᷑ mͥ. sicut da¬
tur a uocib canoris aliquando  om̃ibe in si¬
lentio. Ipsa enĩ regina celorũ lux ista per¬
fundens cuncta quȩ cernimꝰ. ubi uͥ ꝑdiẽ
sueo multi modo alapsu blandit᷑ mͥ ali¬
uid agenti. & eã ñ aũtenti. In sinuat autẽ se
ita uehem̃ter. ut si repente subtrahat᷑ cũ desi¬
derio reqͥrat᷑. & si dui absit: cõtristat animũ.
Dlux quã uidebat tobes. cũ clausis istis
occulis filiũ docehat uitȩ uiã. & ei p̃ibat
pelle caritas nusꝙͣ errans. Aut quã uudebat
isaiac p̃grauatis & oꝑtis senectute carne¬
is luminile. Cũ flilios ñ agnoscendo he¬
nedicere. sed benedicendo agnoscere
meruit. Aut quã uidebat iacob eũ e ip¬

Expanded text:
nitidos et amoenos colores amant oculi: non nitidos et amoenos colores amant oculi: non teneant haec animam meam, teneat eam deus, qui fecit haec, bona quidem ualde; sed ipse est bonum meum, non haec. et tangunt me uigilantem totis diebus nec requies ab eis datur mihi, sicut datur a uocibus canoris, aliquando ab omnibus, in silentio. ipsa enim regina colorum lux ista perfundens cuncta quae cernimus, ubiubi per diem fuero multimodo lapsu blanditur mihi aliud agenti et eam non aduertenti; insinuat autem se ita uehementer, ut si repente subtrahatur cum desiderio requiratur; et si diu absit, contristat animum. o lux, quam uidit Tobis, cum clausis istis oculis filium docebat uitae uiam et ei praeibat pede caritatis nusquam errans; aut quam uidebat Isaac praegrauatis et opertis senectute carneis luminibus, cum filios non agnoscendo benedicere, sed benedicendo agnoscere meruit; aut quam uidebat Iacob, cum et ip
Abbreviated transcription (Latin):
luptatis & exꝑimentũ salubritatis. magisq
adducor ñ quidẽ in retractabilẽ sententiã
ꝓferens cantandi cõsuetudinẽ approbare
in eccła. ut ꝑ obletamenta auriũ infirmi¬
o animꝰ in affeccũ pietatis assurgat. Tam̃
cũ mͥ accidit ut me ampliꝰ cantꝰ quã res
que canit᷑ moueat: pęnalit̃ me peccare con¬
fiteor. & tunc mallem ñ audire cantantẽ.
Ecce ubi sũ. flete mecũ. & ꝓme flece: qui
aliquid boni uobiscũ intꝰ agitis. unde fac¬
ta ꝓcedunt. Nã qͥ ñ agitis: ñ uos hec mouent.
meserere. & sana me: incuiꝰ oculis ih que¬
stio factus sũ & ipse est languor m̃s. Re¬
stat uoluptas oculorũ istorũ carnis meȩ.
de qua loquar cõfessiones quas audiant
aures tẽpli tui. aures fr̃nȩ acpiȩ ut cõ¬
cludamꝰ tẽptationes cõcupiscentiȩ carnis
quȩ me ad huc pulsant ingemiscentem.
& habitaculũ meũ qđ decęlis est suꝑ in¬
dui cupientẽ. Pulchras formas auarias.

Expanded text:
luptatis et experimentum salubritatis magisque luptatis et experimentum salubritatis magisque adducor non quidem inretractabilem sententiam proferens cantandi consuetudinem approbare in ecclesia, ut per oblectamenta aurium infirmior animus in affectum pietatis adsurgat. tamen cum mihi accidit, ut me amplius cantus quam res, quae canitur, moneat, poenaliter me peccare confiteor et tunc mallem non audire cantantem. ecce ubi sum! flete mecum et pro me flete qui aliquid boni uobiscum intus agitis, unde facta procedunt. nam qui non agitis, non uos haec monent. miserere et sana me, in cuius oculis mihi quaestio factus sum, et ipse est languor meus. Restat uoluptas oculorum istorum carnis meae, de qua loquar confessiones, quas audiant aures templi tui, aures fraternae ac piae, ut concludamus temtationes concupiscentiae carnis, quae me adhuc pulsant ingemescentem et habitaculum meum quod de caelo est superindui cupientem. pulchras formas et uarias,
Abbreviated transcription (Latin):
carnis meȩ cui mentẽ eneruaudam
ñ oportet dari. sepe me fallit. dũ racio¬
nis sensus ñ ita comitat᷑ ut pacient̃ sit
posterior: sed tantũ quia ꝓpt̾ illã merinit
admitti etiã p̃currere ac ducere cona¬
tur. Ita in his pecco ñ sentiens. sed post¬
ea sentio. Auquando aũt hanc ipsam
fauaciã ĩ moderantiꝰ cauens erro numia¬
securitate. Sed ualde int̃dũ ut melos
om̃e cantilenarũ suarũ qͥls damͭcum
psalteriũ frequentat᷑ ab aurile meis
thanasio sepe m̾nͥ dictũ cõmemini qͥtã
modico flexu uocis faciebat sanare
lectorẽ psalmi. ut ꝓmĩtianti uicimi¬
or eẽt quã canenti. Ueruntamen
conreminiscor lacrimas meas quas
fudi ad cantꝰ ecłe tuȩ ĩprimordiis
recuꝑate fidei meȩ: & nunc ipsũ cõmoue
o ñ cantu sed reb quȩ cantantur. cũ liqͥ¬
da uoce. & cõ uenientissima modulatione
cantantur. magnã in stituti huiꝰ utilitatẽ
rursus agnosco. Ita fluctuo int̾ ꝑiculũ uo¬

Expanded text:
carnis meae, cui mentem eneruandam carnis meae, cui mentem eneruandam non oportet dari, saepe me fallit, dum rationi sensus non ita comitatur, ut patienter sit posterior, sed tantum, quia propter illam meruit admitti, etiam praecurrere ac ducere conatur. ita in his pecco non sentiens et postea sentio. Aliquando autem hanc ipsam fallaciam inmoderatius canens erro nimiaitate, sed ualde interdum, ut melos omnes cantilenarum suauium, quibus Dauiticum psalterium frequentatur; ab auribus meis thanasio saepe dictam mihi conmemini, qui tam modico flexa uocis faciebat sonare lectorem psalmi, ut pronuntianti uicinior esset quam canenti. uerum tamen cum reminiscor lacrimas meas, quas fudi ad cantus ecclesiae in primordiis recuperatae fidei meae, et nunc ipsam quod moneor non cantu, sed rebus quae cantantur, cum liquida uoce et conuenientissima modulatione cantantur, magnam instituti huius utilitatem rursus agnosco. ita fluctuo inter periculum uo
Abbreviated transcription (Latin):
curus ẽẽ debet in ista uita quȩ to¬
ta tẽptatio nomimat᷑. utrũ qui
fieripotuit ex deteriore melior ñ fiat
etiã ex meliore deterior. Una spes. una
Uuluptates auriũ tenatius me impli¬
cauerant & sub ugauerant. sed resolui¬
usti & liberasti me. Nunc in sonis quos
animant eloqͥa tua. cũ suaui & artifici¬
osa uoce cantantur. fateor aliquantu¬
lũ ad qͥesco. ñqͥdem ut heream: sed ut
surgam cũ uolo. At tamen cũ ipsis sen¬
tentiis qͥl uiuunt ut ad mitrantur ad
me: quęrunt in corde meo ñ nulliꝰ di¬
gnitatis locũ. & uix eis p̃beo congruen¬
tẽ. Aliquando enĩ ampliꝰ mͥ uideor ho¬
noris eis tribuere quam decet. dũ ip¬
sis scĩs dictis religiosuͥs. & ardentiꝰ sen¬
tio moueri ammos nr̃os in flãmã pie¬
tatis cũ ita cantant᷑ quã si ñ ita canta
uersitate habere ꝓprios modos in pͣace
atq cantu. quorũ nescio qua oculta fa¬
miliaritate excitantur. sed dilectio

Expanded text:
curus esse debet in ista uita, quae tocurus esse debet in ista uita, quae tota temptatio nominatur, utrum qui fieri potuit ex deteriore melior, non fiat etiam ex meliore deterior. una spes, una rdia tua. Voluptates aurium tenacius me inplieauerant et subiugauerant, sed resoluisti et liberasti me. nunc in sonis, quos animant eloquia tua, cum suaui et artificiosa uoce cantantur, fateor, aliquantulum adquiesco, non quidem ut haeream, sed ut surgam, cum uolo. attamen cum ipsis sententiis quibus uiuunt ut admittantur ad me, quaerunt in corde meo nonnullius dignitatis locum, et uix eis praebeo congruentem. aliquando enim plus mihi uideor honoris eis tribuere, quam decet, dum ipsis sanctis dictis religiosius et ardentius sentio moueri animos nostros in flammam pietatis, cum ita cantantur, quam si non ita cantaruersitate habere proprios modos in uoce atque cantu, quorum nescio qua occulta familiaritate excitentur. sed delectatio
Abbreviated transcription (Latin):
em̃ est qł semel p̃cidẽ & ulteriꝰ ñ attĩ¬
gere decernã sicut de cõcubitu potui.
Itaq frem gutturis. tẽꝑata relaxati¬
one & constrictions tenendi sunt.
extra metas necessitatis: Q qͥs ẽ.
magnus est: magnificet nomen
tuũ. Ego aut̃ ñ sũ: qr peccator homo
sũ. Sed & ego in agnifico nom̃ tuũ.
& int̃pellat te ꝓpeccatis meis qͥ ui¬
cit scłm numer᷑ans me inter infir¬
ma m̃bra corporis sui: q & inꝑfec¬
tũ meũ uider̃ ocłi tui: & in libro tuo
om̃s scribentur. Ne illecebra odoꝵi:¬
ñ satago nimis. Cũ absunt ñ reqͥ¬
ro. cũ as sunt ñ respuo. paratꝰ eis
etiã semꝑ carere. Ita mͥ uidem. for¬
tasse falloi. Sunt em̃ & iste plan¬
gendȩ tenebrȩ. in qͥle me latet facultas
mea quȩ in me est: ut animus meus
de uiribus suis ipse se in terrogans.
ñ facile sibi creilentdũ existimet. qr
& qł iuest plerunq occultũ est nͥ
exꝑientia inam festet᷑. Et neno se¬

Expanded text:
enim est quod semel praecidere et ulterius non attinenim est quod semel praecidere et ulterius non attingere decernam, sicut de concubitu potui. itaque freni gutturis temperata relaxatione et constrictione tenendi sunt; extra metas necessitatis? quisquis est, magnus est, magnificet nomen tuum. ego autem non sum, quia peccator homo sum. sed et ego magnifico nomen tuum, et interpellat te pro peccatis meis qui uioit saeculum, numerans me inter infirma membra corporis sui, quia et inperfectum eius uiderunt oculi tui, et in libro tuo omnes scribentur. De inon satago nimis: cum absunt non requiro, cum assunt non respuo, paratus eis etiam semper carere. ita mihi uideor; forsitan fallar. sunt enim et istae plangendae tenebrae, in quibus me latet facultas mea quae in me est, ut animus meus de uiribus suis ipse se interrogans non facile sibi credendum existimet, quia et quod inest plerumque occultum est, nisi experientia manifestetur et nemo se
Abbreviated transcription (Latin):
&& ut nemo nos iulicet. in cibo aut in¬
potu. & ut qͥ manducat ñ manilucan¬
tẽ ñ sꝑnant. & qͥ ñ manducat mandu¬
cantẽ ñ iudicet. Didici hȩc. grãs tibi.
laudes tibi. deo meo. magistro meo.
pulsari auriũ mearũ illustratori cor
ilis mei. Eripe me tẽptatione. Non ego
immũditiã obsonii timeo s inmũdiciã¬
cupiditatis. Scio noe om̃e carnis genꝰ
qđ cibo eẽt usui manducare ꝑmissum.
heliam cibo carnis refectũ. iołim mira¬
bili absiinentia p̃ditũ. animalile hoc
ẽ locustis ui escã cedentile ñ fuisse pol¬
lutũ. & scio esau lenticulȩ concupiscen¬
tiȩ deceptũ. & dauid ꝓpt aquę
desideriũ ase ipso rep̃hensũ &e regem
nr̃m ñ de carne sed ile pane ẽẽ tẽp¬
tatũ. Ideoq & popłs in heremo ñ q
carnes desiderauit. sed qi esce desule¬
rio aduersus deũ murmurauit. me¬
ruit imꝓbari. In his gͦ teptationib
positꝰ: cerco catidie ad ũsus concupis¬
centiã manducãdi &bibendi. Non

Expanded text:
et in cibo aut potu, et ut qui manducat non manducantem non spernat et qui non manducat manducantem non iudicet. didici haec, gratias tibi, laudes tibi deo meo, magistro meo, pulsatori aurium mearum, inlustratori cordis mei: eripe me al omni tentatione. Non ego immunditiam obsonii timeo, sed immunditicupiditatis. Scio Noe omne carnis genus quod cibo esset usui manducare permissum ; Eliam cibo carnis refectum ; Joannem mirabili abstinentia praeditum animalibus, hoc est locustis, in escam cedentibus non fuisse pollutum; et scio Esau lenticulae concupiscentia deceptum et Dauid propter aquae desiderium a se ipso reprehensum et regem nostrum non de carne, sed de pane temtatum. ideoque et populus in heremo non quia carnes desiderauit, sed quia escae desiderio aduersus dominum murmurauit meruit improbari. in his ergo temtationibus positus certo cotidie aduersus concupiscentias manducandi et bibendi. non
Abbreviated transcription (Latin):
b iniciarer. & abluerer. te dñe iħu con¬
fitens in remissionem peccatorum: nͥ
statim recreatus eẽm. Dilata ẽ. itaq mu¬
Ndatio mea. quasi necesse ẽẽt. ut adhuc
sordidarer si uiuerem. quia uidelicet post
lauachrum illud: maior & ꝑicłosior in
sordib delictoꝵ reatus foret. Ita iam cre¬
debam. & illa & omĩs domus. nͥ pat̃ solꝰ.
qui tamen non euicit in me ius matne
pietatis. quo minus in axp̃m crederem. si¬
cut ille nundum credidat. Nam illa
satagebat ut tu mͥ pater esses d̾s meus
potius qͣm ille. & in hoc adiuuabas eam
ut suꝑaret uirum. cui melior sermiebat.
qͥa & in hoc tͥ utiq id iubenti seriuiebat.
Rogo te d̾s meus. uellem scire. si tu etiã
uelles. quo consilio dilatꝰ sum. ne tunc¬
baptirarer. utrum bono meo michi qͣi
aliis atq aliis sonat undiq in aurib
nr̃is. sine illum faciat qd̃ uult. nun¬
dum enim baptiratus est. & tamen in
salute corꝑis non dicimus. sine uuln̾e¬

Expanded text:
bus initiarer et abluerer, te, domine Iesu, conbus initiarer et abluerer, te, domine Iesu, confitens in remissionem peccatorum, nisi statim recreatus essem. dilata est itaque mundatio mea, quasi necesse esset, ut adhuc sordidarer, si uiuerem, quia uidelicet post lauacrum illud maior et periculosior in sordibus delictorum reatus foret. ita iam credebam et illa et omnis domus, nisi pater solus, qui tamen non euicit in me ius maternae pietatis, quominus in Christum crederem, sicut ille nondum crediderat. nam illa satagebat, ut tu mihi pater esses, deus meus, potius quam ille, et in hoc adiuuabus eam, ut superaret uirum, cui melior seruiebat, quia et in hoc tibi utique id iubenti seruiebat. Rogo te, deus meus, uellem scire, si tu etiam uelles, quo consilio dilatbaptizarer: utrum bono meo mihi quasi aliis atque aliis sonat undique in auribus nostris, Sine illum, faciat quod vult; nondum enim baptizatus est: et tamen in salute corporis non dicimus, Sine, vulnere
Abbreviated transcription (Latin):
edunt ea dignitate prediti excellunt:
ut hoc pene om̃s optent paruulis. quoᷤ
tamen cedi libent᷑ pͥatiuntur. si specta¬
culis talib impediantur ab studio. quo
eos ad talia edenda cupiunt ꝑuenire.
iam inuocantes te: & libera etiam eos
qui nondum te inuocant. ut inuocent
te & liberes eos. Audieram enim ego adhuc
puer de uita et̃na ꝓmissa nobis ꝑ humi¬
litatem dñi dĩ nr̃i descendentis ad suꝑ¬
biam nr̃am. & signabar iam signo cru¬
cis eius. & condiebar eius sale iam inde
ab utero matͥs meȩ. que multum sꝑauit
in te. Uidisti dñe cum adhuc puer ẽẽm.
& quodam die pressus stomacho repen¬
te estuarem pene moriturus. uidisti d̃s
meus. qm̃ custos meus iam eras. quo mo¬
tu animi. & qua fide baptismum ap̃itu
d̃i & dñi mei flagitaui a pietate matͥs
cum turbata mater carnis mee: qm̃ &
sempit̃nam salutem meam carnis partu¬
riebat. corde casto in fide tua iam curaret
festinabunda. ut sacrabuñtis saluta ri¬

Expanded text:
edunt, ea dignitate praediti excellunt, edunt, ea dignitate praediti excellunt, ut hoc paene omnes optent paruulis suis, quos tamen caedi libenter patiuntur, si spectaculis talibus inpediantur ab studio, quo eos ad talia edenda cupiunt peruenireiam inuocantes te, libera etiam eos qui nondum te inuocant, ut inuocent te et liberes eos. Audieram enim ego adhuc puer de uita aeterna promissa nobis per humilitatem domini dei nostri descendentis ad superbiam nostram et signabar iam signo crucis eius et condiebar eius sale iam inde ab utero matris meae, quae multum sperauit in te. uidisti, domine, cum adhuc puer essem et quodam die pressu stomachi repente aestuarem paene moriturus, uidisti, deus meus, quoniam custos meus iam eras, quo motu animi et qua fide baptismum Christi tui, dei et domini mei, flagitaui a pietate matris conturbata mater carnis meae, quoniam et sempiternam salutem meam carius parturibat corde casto in fide tua, iam curaret festinabunda, ut sacramentis salutari
Abbreviated transcription (Latin):
niuntur a maiorib. & nemo miserat᷑
pueros. uł illos uł utrosq. Nisi uero
approbat quisquam bonus rerum ar-¬
biter uapulasse me quia ludebam pila
puer. & eo ludo impediebar quo minꝰ
celerit discerem litteras. quib maior de¬
formiꝰ luderem. aut aliud faciebat idẽ
ipse a quo uapulabam. quasi in aliqͣ
questuncła a condoctore suo uictus
ẽẽt. magis bile atq inuidia torqueba¬
tur qͣm ego. cum in certamine pile a col¬
lusore meo suꝑabar. Et tamen peccabã
nator. Dñe d̾s meus. peccabam faciendo
contra precepta parentum & magistro¬
rum illorum. Pot̾am enim postea be¬
ne uti litt̾is. quas uolebant ut discerẽ
quocumq animo illi mei. Non en in
meliora eligens inobediens eram. s a¬
more ludendi amans in certaminib
suꝑbas uictorias. & scalpi aures me¬
as falsis fabellis. quo prurirent ar¬
dentius. Eadem curiositate magis ma¬
tacła ludosq maiorũ. quos tamen qͥ

Expanded text:
niuntur a maioribus, et nemo miseratur niuntur a maioribus, et nemo miseratur pueros uel illos uel utrosque. nisi uero adprobat quisquam bonus rerum arbiter uapulasse me, quia ludebam pila puer et eo ludo inpediebar, quominus celeriter discerem litteras, quibus maior . deformius luderem. aut aliud faciebat idem ipse, a quo uapulabam, qui si in aliqua quaestiuncula a condoctore suo uictus esset, magis bile atque inuidia torqueretur quam ego, cum in certamine pilae a conlusore meo superabar? Et tamen peccabam,nator, domine deus meus, peccabam faciendo contra praecepta parentum et magistrorum illorum. poteram enim postea bene uti litteris, quas uolebant ut discerem quocumque animo illi mei. non enim meliora eligens inoboediens eram, sed amore ludendi, amans in certaminibus superbas uictorias et scalpi aures meas falsis fabellis, quo prurirent ardentius, eadem curiositate magis matacula, ludos maiorum; quos tamen qui
Abbreviated transcription (Latin):
tunc & graue malum meum. Est ne
quisqͣm dñe tam magnus animus
pregͣndi affectu tibi coherens. est ne
inquam quisqͣm. facit enim hoc que¬
dam etiam stoliditas. Est ergo qui
tibi pie coherendo ita sit affectus gͣn¬
diter. ut eculeos & ungulas atq huiꝰ¬
cemodi uaria tormenta. ꝓ quib effu¬
giendis tibi ꝑ uniu̾sas terras cum ti¬
more magno supplicatur ita pariu
estimet irridens eos qui hȩc acerbissi¬
me formidant. quemadmodum pa¬
rentes nr̃i ridebant tormenta quib
pueri a magistris affligebamur: Ñ
enĩ aut minus ea metuebamꝰ. aut mi¬
nus te de his euadendis deprecabam᷑.
Et peccabamꝰ tamen. minꝰ scribendo
aut legendo aut cogitando de lit¬
t̾is. qͣm exigebatur a nobis. Non enĩ
deerat dñe memoria uł ingenium q̃
nos habere uoluisti ꝓ illa etate satis.
s delectabat ludere. & uindicabatur
in nos. ab eis qui talia utiq agebãt
S maiorum nuge negotia uocant᷑
puerorum autem. talia cum sint pu¬

Expanded text:
tunc et graue malum meum. Estne tunc et graue malum meum. Estne quisquam, domine, tam magnus animus, praegrandi affectu tibi cohaerens, estne, inquam, quisquam — facit enim hoc quaedam etiam stoliditas — est ergo, qui tibi pie cohaerendo ita sit affectus granditer, ut eculeos et ungulas atque huiuscemodi uaria tormenta, pro quibus effugiendis tibi per uniuersas terras cum timore magno supplicatur, ita parui aestimet, diligens eos, qui haec acerbissime formidant, quemadmodum parentes nostri ridebant tormenta, quibus pueri a magistris affligebamur? non enim aut minus ea metuebamus aut minus te de his euadendis deprecabamur, et peccabamus tamen minus scribendo aut legendo aut cogitando de litteris, quam exigebatur a nobis. non enim deerat, domine, memoria uel ingenium, quae nos habere noluisti pro illa aetate satis, sed delectabat ludere et uindicabatur in nos ab eis qui talia utique agebant. sed maiorum nugae negotia uocabantur, puerorum autem talia cum sint, pu
Abbreviated transcription (Latin):
minũ. & falsas diuitias samulantibꝰ.
Inde in scolis datus sum ut discerem lit¬
teras. in quib quid utilitatis ẽẽt igno¬
rabam miser. & tamen si segnis in dis¬
cendo ẽẽm: uapulabam. Laudabatur
enim hoc a maiorib. & multi ante noᷤ
uitam istam agentes prestruxerant e¬
rumpnosas uias ꝑ quas transire coge¬
bamur. multiplicato labore & dolore
filiis adam. Inuenimus autem dñe
homines rogantes te. & didicimus ab
eis sentientes te ut pot̾amus ẽẽ. mag¬
num aliquem. qui posses etiam non
apparens sensib nr̃is. exaudire nos. &
subuenire nobis. Nam puer cepi roga¬
re te. auxilium & refugium meum.
& in tuam inuocationem rumpebã
nodos linguȩ mee. & rogabam te par¬
uus non paruo affectu. ne in scola ua¬
pularem. Et cum me non exaudiebaᷤ.
qd̃ non erat ad insipientiam mͥ. ride¬
bantur a maiorib hominib usq ab
ipsis parentib qui mͥ accidere mali
nichil uolebant plagȩ meȩ. Aagnũ

Expanded text:
minum et falsas diuitias famulantibus. minum et falsas diuitias famulantibus. inde in scholam datus sum, ut discerem litteras, in quibus quid utilitatis esset ignorabam miser. et tamen, si segnis in discendo essem, uapulabam. laudabatur enim hoc a maioribus, et multi ante nos uitam istam agentes praestrtfxerant aerumnosas uias, per quas transire cogebamur multiplicato labore et dolore filiis Adam. inuenimus autem, domine, homines rogantes te et didicimus ab eis, sentientes te, ut poteramus, esse magnum aliquem, qui posses etiam non adparens sensibus nostris exaudire nos et subuenire nobis. nam puer coepi rogare te, auxilium et refugium meum, et in tuam inuocationem rumpebam nodos linguae meae et rogabam te paruus non paruo affectu, ne in schola uapularem. et cum me non exaudiebas, quod non erat ad insipientiam mihi, ridebantur a maioribus hominibus usque ab ipsis parentibus, qui mihi accidere mali nihil uolebant, plagae meae, magnum