comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nopositi & spũ scõ repl&i breue sibi p̃dicatio¬
nis inditio conferendo in unum qđ sentiebant
cõponunt adq: hanc credentibus dãdã eẽ regu¬
hoc est qđ olures in unum conferunt idenim
fecerunt apłi in his sermonibus in unum confe
rendo unus quisq quod sensit inditium autem
uł signum id curto dictur quia in illo tempr̃¬
sicut paulus apłs dicit & inactibus apłorum
tionum lineis nuntianter idcirco igitur is¬
p̃dicar&. demque & inbellis ciuilibus hoc
instituta bellandi: Et ut nequa doli subr&iosi
ad simbula discr&a unus quisque dux suis
militibus traditq̃: latine uł signa uel inditia
nominatur ut si forte occurrerit quis de quo
dubit &ur interrogatus symbolum prodat
sisit hostis ansotius : Idcirco denique hoc
non scribi m̃branis s& retineri cordibus
tradiderunt ut cestum ẽ & neminem hoc
ex lectioneq uȩ int̃dum ꝑ uenire &iam ad
infideles sol& s& ex apłorum traditione

Expanded text:
no positi, et Spiritu sancto repleti, breve sibi praedicationo positi, et Spiritu sancto repleti, breve sibi praedicationis indicium, conferendo in unum quod sentiebant componunt, atque hanc credentibus dandam esse reguhoc est, quod plures in unum conferunt. Id enim fecerunt apostoli in his serrendo unusquisque quod sensit. Indicium autem vel signum idcirco dicitur, quia in illo tempsicut Paulus apostolus dicit, et in Actibus apostolorum tionum lineis nuntiantes. Idcirco igitur ispraedicaret. 4. Denique et in bellis civilibus hoc instituta bellandi; sed ut nequa doli subreptio fiat, 461 symbola discreta unusquisque dux suis militinuncupantur; ut si forte occurrerit quis de quo dubitetur, interrogatus Symbolum, prodat si sit hostis an socius. Idcirco autem Patres hoc non scribi in membranis, sed retinere cordibus tradiderunt; ut certum esset neminem hoc ex lectione, quae interdum pervenire etiam ad infideles solet, sed ex apostolorum traditione
Abbreviated transcription (Latin):
non apellantur fideles : cõp&entes aũt iamp&un
iam accipiunt iam cathezizantur Idẽ inbuunt᷑
instructione sacramentorum. Istis enĩ salutase
symbolum traditur quasi cõmonitorum fidei
& sc̃ȩ confessionis inditium quo instructi a¬
gnos cant : qualesiam ad gratiant x p̃i exibere
Arerunt Tradunt enim his uerbis quos post
as censionem dñi & saluatoris nr̃i ad patrem
cum ꝑ ad uentum sc̃i sp̃s discipuli eiꝰ in flamati
linguis omnium gentium loquerentur.
quod p̃ sagio consecutũ ẽ ut nulla illis gens
extera nulla lingua barbaris in accessa u̾el in¬
uia uider&ur praeceptum eis ad ño datum ad
praedicandum dĩ uerbum cedsingulas qua quena¬
tiones abiredis cessuri itaq: habinuicem nor¬
mam prius sibi futuro p̃dicationis in cõmuni
constituunt nelo caliter ab inuicem disceden¬
tes diũ sũ aliquid uł dissonũ p̃dicaret᷑ his qui
ad sidem xp̃i inuitabantur : Om̃s igitur inu¬

Expanded text:
non appellantur fideles. 2. Competentes autem jam petunt, non appellantur fideles. 2. Competentes autem jam petunt, jam accipiunt, jam catechizantur, id est, imbuuntur instructione sacramentorum. Istis enim salutare symbolum traditur, quasi commonitorium fidei et sanctae confessionis indicium, quo instructi agnoscant quales jam ad gratiam Christi exhibere dixerunt; tradunt enim his verbis. Quod post ascensionem Domini et Salvatoris nostri ad Patrem, cum per adventum sancti Spiritus discipuli ejus inflammati linguis omnium gentium loquerentur, quo praesagio consecutum est ut nulla illis gens extera, nulla lingua barbara, inaccessa vel invia videretur, praeceptum est eis a Domino datum, ad praedicandum Dei verbum, ad singulas quasque nationes adire . 2. Discessuri itaque ab invicem, normam prius sibi futurae praedicationis in commune constituunt, ne, localiter ab invicem discedentes, diversum aliquid vel dissonum praedicarent his qui ad fidem Christi invitabantur. Omnes igitur in u
Abbreviated transcription (Latin):
autem in ministerio cathecuminis dandosa
patribus ideo ẽ institutũ ut eoꝵ gustu condim̃to
sapientia e ꝑcipiant neq: desipiant a saporexp̃i
nec sint fatui & r&ro respitiant sicut ixor. loh
nomalum exemplum dantes ipsi remaneant &a¬
lios condiatit quem ad modum ullã q cum liberat᷑
Aso domis inuia pasita r&ro res pexit ibiq re¬
mansit facta statua salis quo signo condirentur
hiquiꝑfidem mundo & actib desiderusq: eius
renuntiant ut affectionis pristine non recor¬
dentur neq a scłs in lecebras reuocent quia scđm
saluatoris sententiam ponens manum suam suꝑ
aratrum & respitiens r&ro regnocȩlorum ap
gradus ẽ: Conp&entes aũt s̃ qui iam post
doctrinam fidei post continentiã uit aegra
competentes idẽ gratiã xp̃i p&entes: Namca¬
thecumini tantum audiunt nec dũ p&unt: Sunt
enim quasi hõs pites & uitini fidelium deforis au¬
diunt mysteria audiunt gratiam sed adhuo

Expanded text:
autem in ministerium catechumenis dandos a autem in ministerium catechumenis dandos a patribus ideo est institutum, ut eorum gustu condimentum sapientiae percipiant, neque desipiant a sapore Christi; nec sint fatui, et retro respiciant, sicut uxor Lot , ne malum exemplum dantes ipsi remaneant, ut alios condiant. 4. Quemadmodum illa, quae, cum liberaretur a Sodomis, in via posita retro respexit, ibique remansit statua salis. Quo signo condirentur hi qui per fidem mundo et actibus desideriisque ejus renuntiant, ut affectionis pristinae non recordentur, neque ad saeculi illecebras revocentur, quia, secundum Salvatoris sententiam, ponens manum suam super aratrum, et respiciens retro, regno coelorum aptgradus est. Competentes autem sunt, qui jam post doctrinam fidei, post continentiam vitae ad gcompetentes, id est, gratiam Christi petentes; nam catechumeni tantum audiunt, necdum petunt. Sunt enim quasi hospites, et vicini fidelium, deforis audiunt mysteria, et gratiam, sed adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
quia primum exorationis p̃ceptũ ẽ in lege
Audi isrł dñs ds̃ tuus ds̃ unus ẽ inde ẽ ut hiscui
ꝑ sacerdotem quasi ꝑ monꝰ sends̃ primũ loquit᷑
catecuminis idẽ audiens nomin& scilic& ut
unum agnos cens dm̃ relinquat errores uarios
idolorum. puto aũt & om̃s aohanne in poeniten¬
tia baptizatos cathecuminorũ p̃talisse fugurã
crepationis ẽ contra inmundum sp̃m Inergu¬
minis siuecathecuminis factos ꝑ quo ab illis diabol
nequis sima uirtus & in ueterata malitia ueli¬
olenta incursio expulsa fug&ł hoc significabat
lunaticus illequem increpauit iħs & exitabillo
demonium porestas autem diaboli ex orcizat᷑
& insufflatur in his ut ei renuntient adq: eru¬
ti a potestate tenebrarum in regnũ suid ñi ꝑsa
cram̃tũ baptis matis transferantur quod
quia pariuili ꝑ serenuntiare non possunt per
corda & oragestantium adimpletur calis

Expanded text:
hristum. Exhortationis praeceptum est in Lege: hristum. Exhortationis praeceptum est in Lege: Audi, Israel; Dominus Deus tuus Deus unus est. Unde est ut is cui per sacerdotem, quasi per Moysen, Dominus primum loquitur, catechumenus, id est audiens, nominetur; scilicet ut unum agnoscens Dominum, relinquat varios errores idolorum. Puto autem et omnes a Joanne in poenitentiam baptizatos, catechumenorum praetulisse figuram. crepationis est contra immundum spiritum in energumenis, sive catechumenis factus, per quem ab illis diaboli nequissima virtus et inveterata malitia, vel violenta incursio expulsa fugetur. 3. Hoc significat lunaticus ille, quem increpavit Jesus, et exiit ab illo daemonium . Potestas autem diaboli exorcizatur, et insufflatur in eis, ut ei renuntient, atque, eruti a potestate tenebrarum, 459 in regnum sui Domini per sacramentum baptismatis transferantur. Quod quia parvuli per se renuntiare non possunt, per corda et ora gestantium adimpletur. Sales
Abbreviated transcription (Latin):
Item ortatur idẽ apłs mulieres subditas ẽe uiris
suis nammulte erga simpliciores uiros diuitus
& nobilitate ꝑflatedĩ sententiae non recordant᷑
ꝑqua sub iectaes illis. ait quippedñs ad muli erẽ
conuersio tua aduirumtuum & ipsetui domina¬
bitur. Obȩdiendum est itaq: scae scriptura e
p̃ceptis & seruiendo uiro quadã seruitute libe¬
ra& dilectione plena : Et enĩ ñ ẽ oreatus uir
ꝓpt̃ mulierẽ sed mulier propt̃ iuirum. Ecũca¬
temnitur dĩ prima sententia & pnihilodu¬
cittir uel xp̃i in famatur euangeliũ dũ contra
dĩ subiectap̃ eẽ uiro desiderat: Cum &iam
gentiles femine uiris fuis seruant᷑ cõmuni lego
desiderat & ordonature corrumpitur. &s
nunc rationem sacram̃torum siue ordinem adfi¬
dem ueni entium ꝓsequamur. quarũ primus
gradus est cathecuminorum secundus compec¬
tendum tertius baptitatorum¬
niunt habentes uoluntatem credendi inxp̃o &¬

Expanded text:
unt . 14. Item hortatur idem apostolus mulieres subditas esse viris unt . 14. Item hortatur idem apostolus mulieres subditas esse viris suis ; nam multae erga simpliciores viros, divitiis et nobilitate perflatae, Dei sententiae non recordantur, per quam subjectae sunt illis. Ait quippe Dominus ad mulierem: Conversio tua ad virum tuum, et ipse tui dominabitur . Obediendum est itaque sacrae Scripturae praeceptis, et serviendum viro quadam servitute libera et dilectione plena. Etenim non est creatus vir propter mulieretemnitur Dei prima sententia et pro nihilo ducitur: vel Christi infamatur Evangelium, dum contra  subjecta, praeesse viro desiderat, cum etiam gentiles feminae serviant viris suis communi lege desiderat, et ordo naturae corrumpitur, et nunc rationem sacramentorum, sive ordinem ad fidem venientium prosequamur. Quorum gradus primus est catechumenorum, secundus competentium, tertius baptizatorumniunt, habentes voluntatem credendi in C
Abbreviated transcription (Latin):
tero polluitur. & maritus si altera habeat a cri¬
mine adulterii alieñ habeat᷑ : Dũ diuina lexito
duos in unum matrimoni corpus coniunxerit
ut adult̃ sit quis quis conpagẽ corporis indi¬
uersa distraxerit seruanda igitur fides abu¬
troq: quae alteri ẽ immouero exemplo continen¬
tiae dicenda uxor auiro & secaste gerat. In iqũ
ẽ enĩ ut id exigas quod praestare non possis ca¬
put ẽ enĩ mulieriuir ubi aũt melius uiuit mu¬
lier quã uir capite deorsum pend& domus.
ld eoq p̃cedore debeaduir in omnib: bonis factis
uxorem suam qua ecaput ẽ ut illimit&uruirũ
& sequat᷑ uere ut corpus capuc suũ sic̃ eccła se¬
quitur xp̃m. Ortatur aũt apłs coniugibus ut
ꝓp̃t orationem abstineant atq: ex consensu ten¬
pora sc̃i ficationis obseruent & sine impedim̃to
carnali orationib: uacent. Nã & inueteritesta¬
mento ante sc̃i ficati sunt om̃s amuli eribus &
sic descendant ideo inmente adsisteremeruer

Expanded text:
tero polluitur, et maritus, si alteram habeat, a critero polluitur, et maritus, si alteram habeat, a crimine adulterii alienus habeatur, dum divina lex duos ita in unum matrimonii corpus conjunxerit, ut adulter sit quisquis compagem corporis in diversa distraxerit. Servanda igitur fides ab utroque alteri est. 13. Exemplo continentiae docenda est uxor a viro, ut se caste gerat. Iniquum est enim ut id exigas quod praestare non possis; caput est enim mulieris vir; ubi autem melius vivit mulier quam vir, capite deorsum pendet domus. Ideoque praecedere debet vir in omnibus bonis factis uxorem suam, quia caput est, ut illa imitetur virum, et sequatur vere, ut corpus caput suum, sicut Ecclesia sequitur Christum. Hortatur Apostolus conjuges ut propter orationem abstineant, atque ex consensu tempora sanctificationis observent, et sine impedimento carnali orationibus vacent . Nam et in Veteri Testamento ante sanctificati sunt omnes a mulieribus, et sic descendenti Deo in monte assistere meruer
Abbreviated transcription (Latin):
quã dñs int̃ dix̃ dicens: quicumq dimiserit uxo¬
rem suam excepto fornicationis causa & aliã
duxerit mechatꝰ solũ ut ait hieronimus adul¬
terius ẽq uxoris uincat affectum immocũ illa
unam carnem in alia diui serit & sefornicationi
separa uerit a marito non deb& teneri neuirũ
quoque sub maledicto faciat dicente scriptu¬
ra qui adulterãten& stultus & impius ẽ ubi¬
cumque ẽ igitur fornicatio est & fornicatio¬
nis suspitio libere uxor dimittitur: Quid ergo
sisterilis ẽ sideformis si&ate uetula si feti¬
da si temulenta si i racunda simalis moribus
siluxoriosa si fatua siguilosa siuaga siuir:¬
gatrix & maledica tenendaerit uelis nolis
& qualescumq: accepta ẽ habenda. Cũ enĩ esser
liber sponte seruitut  te sub iecisti . cũ quis aut
hab& uxorem: ut ait lactantius neq seruum
neq libera habere potuerit ut matrimonii
fidẽ seru& : Neq enĩ ut uiris publici ratio est
solamulier adultera ẽ quȩ uirum habens ab al¬

Expanded text:
 dicens: Quicunque dimiserit uxorem suam, excepta fornicationis causa, et aliam duxerit, moechatur . Solum ut ait Hieronymus adulterium est, quod uxoris vincat affectum, imo cum illa unam carnem in aliam diviserit, et se fornicatione separaverit, a marito non debet teneri, ne virum quoque sub maledicto faciat, dicente Scriptura: Qui adulteram tenet, stultus et impius est . Ubicunque igitur fornicatio est, et fornicationis suspicio, libere uxor dimittitur. 12. Quid ergo, si sterilis est, si deformis, si aetate vetula, si fetida, si temulenta, si iracunda, si malis moribus, si luxuriosa, si fatua, si gulosa, si vaga, si jurgatrix et maledica? tenenda est, 457 velis, nolis, et qualiscunque accepta, est habenda. Cum enim esses liber, sponte te servituti subjecisti. Cumque habet quis uxorem ut ait Lactantius, neque servam, neque liberam habere poterit, ut matrimonii fidem servet. Neque enim, ut juris publici ratio est, sola mulier adultera est quae, virum habens, ab al
Abbreviated transcription (Latin):
Mlerici qui ꝑficiuntur pthochur uel quior dinan¬
tur in monesterur &basilicir martyrum sub ep̃o¬
rum qui in una quaq: ciuitate sunt scđm scorum
patrum traditioner potestate permaneant nec ꝑ
contumatiam ab ep̃o suo dissoliant qui uero au¬
dent auertere huiuscemodi formam quocumq
modo nec proprio subiciuntur ep̃o siquidem cle¬
rici sunt canonum correptionibus subia cebunt
siuero laici uel monachi fuerint communione

Expanded text:
lerici, qui praeficiuntur ptochiis vel ordinantur in monasteriis et basilicis martyrum, sub episcoporum, qui in unaquaque civitate sunt, secundum sanctorum patrum traditiones potestate permaneant nec per contumatiam ab episcopo suo desiliant. Qui vero audent evertere huiumodo, nec proprio subjiciuntur episcopo: siquidem clerici sunt, canonum correptionibus subjacebunt; si vero laici vel monachi fuerint, communione
Abbreviated transcription (Latin):
communicent ut perfectionem quadri ennio con¬
sequantur poenas. Epr autem erit potestas modũ
conuersionir eorum probanter uł humaniur
erga eos agere uel ampliur tempus adicere ante
omnia uero praecedens eonum uita & posterter in¬
quiratur &ita eis in perciatur humanitas: xxuiiii:¬

Expanded text:
communicent, ut perfectionem quadriennio concommunicent, ut perfectionem quadriennio consequantur. Penes episcopos autem erit pconversationis penitentum probantes, vel humanius erga eos agere vel amplius tempus adicere. Ante omnia vero praecedens eorum vita et posterior inquiratur, et ita eis inperciatur humanitas.
Abbreviated transcription (Latin):
lica traditione descendit secundum quod scrip¬
tum est. Sacerdos sipec cauerit. quisorauit ꝓ illo c
unde huiur modi lapsis ad promerendam miseri¬
cordiam dĩ priuata est &petenda secessio ubi illir
satis factio si fuerit dignasit &iam frultuosa:¬
XXUIII. Dehis guidiuensis causis gerctilitatis
ritus aliquid per eerunt excoricilio an ci¬
ehis quis acrificare coasti sunt infuner & cenauer̃
inidolio quicumque eorum cumducerentur l&io¬
res habitu fuerunt & uestimentis praeciosi oribus
usi funt & prceparate caenȩ in differenter participes
&xtiterunt. placuiteos interaudienter uno an no
constitui suo cumbere uero tribus annis in oratio¬
nem autem communicare biennio &tunc ad per¬
fectionis gatiam peruenire. quot quod autem
ascenderunt templa ueste iugubri & recum bentes
peromne tempur fleuere discubitur si compleuer
paenitentiam triennii temporis sine oblatione sus¬
cipiantur Si autem non manducauerunt bienno
subiesti paenitontiae tercio anno sine oblatione

Expanded text:
ione descendit, secundum quod scriptum est: Sacerdos si peccaverit, quis orabit pro eo? Unde hujusmodi lapsis ad promerendam misericordiam Dei privata est expetenda secessio, ubi illorum satisfactio, si fuerit digna, sit et fructuosaXXIV. De his qui diversis causis gentilitatis ritu aliquid peregerunt. Concil. Ancyhis qui sacrificare coacti sunt, insuper et coenaverunt in idolio. Quicunque eorum cum ducerentur laetiore habitu fuerunt, et vestimentis pretiosioribus usi sunt, et praeparatae coenae indifferenter participes exstiterunt, placuit eos inter audientes uno anno constitui, succumbere tribus annis, in oratione vero communicare biennio, et tunc ad perfectionis gratiam pervenire. Quotquot autem ascenderunt templa veste lugubri, et recumbentes per omne tempus flevere discubitus, si compleverunt poenitentiam triennii temporis, sine oblatione suscipiantur. Si autem non manducaverunt, biennio subjecti poenitentiae, tertio anno sine oblatione
Abbreviated transcription (Latin):
stideo siuiri post langam captiuitatem reuers
Eita in dilectione suarum coniugium ꝑseuerant
uteas cupiant in suum redire cansortium ob¬
mittendum est & inculpabile iudicandum qđ
necessitas intulit & restituendum qđ fides pos

Expanded text:
ideo si viri post longam captivitatem reversi ita in dilectione suarum conjugum perseverant, ut eas cupiant in suum redire consortium, omittendum est et inculpabile judicandum quod necessitas intulit, et restituendum
Abbreviated transcription (Latin):
Siquis depotentibus clericum aut quem lib& pau¬
periorum aut religiosum &poli auerit &
manda uerit adipsum ep̃r ut eum audiat
contempserit Inuicem mox scripta
per¬
currant ꝑ om̃r prouintiae ep̃or& quos¬
cumque adire potuerit ut & communicatur ha¬
beatur donec audiatur & reddat aliena:¬

Expanded text:
quis de potentibus clericum, aut quemlibet pauperem, aut religiosum exspoliaverit, et mandaverit ad ipsum episcopus ut eum audiat, contempserit, invicem mox scripta percurrant per omnes provinciae episcopos quoscunque adire potuerint, ut excommunicatus habeatur donec audiat et reddat aliena
Abbreviated transcription (Latin):
nterdixit peromnia magna synodur non ẽp̃o nõ
pr̃bo non diacono necalicui omnino quiclero
est licere sub introductam habere mulierẽ
nisi fortem matrem aut sororem aut amitam
uel eas tantum ꝑsonar que suspiciones effu¬

Expanded text:
nterdixit per omnia magna synodus, non episcopo, non presbytero, non diacono, nec alicui omnino, qui in clero est, licere subintroductam habere mulierem, nisi forte matrem, aut sororem, aut amitam, vel eas tantummodo personas, quae suspiciones effu
Abbreviated transcription (Latin):
ehis uero non in congruȩ dilectiotua a postolicam
sedem credidit consulendam qui accepta paeni¬
tentia tam quam canes hac suer ad uomitus pristi¬
nos & uolutabra redeunter & militiae cingulum
& ludricar uoluptater & noua coniugia & in hibi¬
tos denuo app&iuere cum cubitur quorum pro¬
fessum continentiam generati pro absolutionem fi¬
lii prodiderunt de quibus quia iam suffugium non ha¬
bent paenitendi id duximus decernendum ut sola
intra eccłam fidelibur oratione iungantur sacrȩ
mysteriorum caelebritate quã uis non mereantur
intersint Adominice autem mense conuiuio segre¬
gentur ut hac saltem districtione correcti &ipse sua
nus ab oscenis cupiditatibur rerahantur quibur
tamen qm̃ carnali fragilitate caeciderunt uiatico
munere cum ad dñm caeperint proficisci percom¬
mutationis gratiam uolumus subueniri quam
formam & circa mulieres quae se praepenitentiã
talibus pollutionibus & deuinxerunt seruandã
a sacer dote sicut ubique constitutum ẽ conse¬

Expanded text:
his vero non incongrue dilectio tua apostolicam sedem credidit consulendam, qui peracta poenitentia, tanquam canes ac sues, ad vomitus pristinos et ad volutabra redeuntes, et militiae cingulum, et ludicras voluptates, et nova conjugia, et inhibitos denuo appetiere concubitus, quorum professam incontinentiam generati post absolutionem filii prodiderunt; de quibus: quia jam suffugium non habent poenitendi, id duximus decernendum, ut sola intra Ecclesiam fidelibus oratione jungantur, sacrae mysteriorum celebritati, quamvis non mereantintersint; a Dominicae autem mensae convivio segregentur, ut, hac saltem districtione correpti, et ipsi inus ab obscenis cupiditatibus retrahantur, quibus tamen quoniam carnali fragilitate ceciderunt viatico munere cum ad Dominum coeperint proficisci, per communionis gratiam volumus subveniri. Quam formam et circa mulieres quae se post poenitentiam talibus pollutionibus devinxerunt, servandam a sacerdote sicut ubique constitutum est conse
Abbreviated transcription (Latin):
negotia propriuor ep̃oruel reliuguene et
ad secularia iudicia conuolane exconcilio
iquis clericus aduersum clericum hab& ne¬
Ogotium non deserat epis copum proprium &
ad secularia percurrat iudicia sed prius actio
uentiletur apud ep̃m praprium uelcerte
consilio eiurdem ep̃i apud quos utreque par¬
ter uoluerit iudicium continebunt. siquis aut
praecerhaecfecerit canonicis correptionib:
subia cobit quod siclericus hab& cauram ad¬
uersus ep̃m proprium uel aduersur alterum
apud synodum prouintiae iudic&ur quod
si aduersur eurdem prouintiae mero polita¬
nũ ep̃s uel clericur hab& quaerollam p&at pri

Expanded text:
et ad saecularia judicia properare. Concil. quis clericus adversus clericum habeat negotium, non deserat episcopum proprium, et ad saecularia percurrat judicia: sed prius actio ventiletur apud episcopum proprium, vel certe consilio ejusdem episcopi apud quos utraeque partes voluerint, judicium continebunt. Si quis autem praeter haec fecerit, canonicis correptionibus subjacebit. Quod si clericus habeat causam adversus episcopum proprium, vel adversus alterum, apud synodum provinciae judicetur; quod si adversus ejus provinciae metropolitanum episcopus vel clericus habet q
Abbreviated transcription (Latin):
cularibur . unde non est liber alacqueis diãbol qui
se militiae mundana euoluerit implicare: UI¬
Quod adulescens siun quente quocuon eue peri¬
culo paerutenatiao gessit ut nonse contiuet
uxoris potest remredio sus tiuera. puous gue¬

Expanded text:
cularibus . Unde non est liber a laqueis diaboli, qui cularibus . Unde non est liber a laqueis diaboli, qui se militia mundana voluerit implicare. Quod adolescens, si, urgente quocunque periculo, poenitentiam gessit, et se non continet, uxoris potest remedio sustineri. XXV.
Abbreviated transcription (Latin):
poscit etiam amultis licitis abstiuene ex¬
liud quidem est debita uicta reporcere aliud pro¬
pria perfectionis amore contempnere sed inlici¬
torum ueniam postulantem oport& &iam alicitis
abstinere. Sicente apło Omnialicent sed non
omnia &pediunt. unde si penitentes habent causã
quã neglegere forte non debeant meliur oxp&it quis
eccdesasticum quam forenso iudicium:uii
Quod pȩnitenti nulla lucra necociationis exer¬
Qualitas lucri ne gociantem aut &cusat aut arguit
Iquia est honestus quaestus & turpis uerum tamen
paenitenti utiliur est dispendia pati quã periculis
ne gotiationir obstringi quia difficile est in terhemen¬
tis uendentis que commercium non inter ueniro
peccatum
Quod adonliciam saeculanem. pogipȩnitentiã
ontrarium est omnino ecclesiasticis regulis post pae¬
nitentiae actionem redire admiliciam saecula rom cũ
apłrdicat Nemomilitans dõ implicasso negociis sȩ¬

Expanded text:
posposAliud quidem est debita justa reposcere, aliud propria perfectionis amore contemnere, sed illicitorum veniam postulantem oportet etiam a licitis abstinere, dicente Apostolo: Omnia licent, sed non omnia expediunt . Unde si poenitentes habent causam, quam negligere forte non debeant, melius expetit quis ecclesiasticum, quam forense judicium. Quod poenitenti nulla lucra negotiationis exerQualitas lucri negotiantem aut excusat aut arguit, quia est hpoenitenti utilius est dispendia pati, quam periculis negotiationis obstringi; quia difficile est inter ementis vendentisque commercium non intervenire peccatum. Quod ad militiam saecularem post poenitentiam ontrarium est omnino ecclesiasticis regulis post poenitentiae actionem redire ad militiam saecularem, cum Apostolus dicat: Nemo militans Deo implicat se negotiis sae
Abbreviated transcription (Latin):
illum unius horȩ pȩnitentia non iuuiss& : cumess&
in poena penituit : per unius sermonis promissionẽ
habitaculum para disy dõ promitente promeruit :
uera ergo addm̃ conuersio inultimis positorum men
tepotius est estimanda quam tempore : proph&a
hac taliter adserente. Cum conuersus ingemueris
tunc saluus eris. Cumergo dñp̃ sit cordis inspector
quouis tempore non est deneganda paenitentia
postulanti: cumilli seoblig& iudici cui occulta om
oꝵ mtescunt ante quamadeos sacerdos datu¬
taergo talium necessitati auxiliandum est ut nec ac¬
tio illius paenitentiae nec communicationos gratia de¬
neg&ur sieam &iam amisso uocis officioperindicia
integri sensus quarore conprobentur quad si ita
aliqua egrecudine fuerint ad grauati ut quod pau¬
desse debebunt simul tamen & pȩnitentie & recon¬
ciliationis beneficium consequantur seruata tam̃
regula canonum circaeorum personar qui indo
minica fide descendo peccauerunt:

Expanded text:
illum unius horae poenitentia non juvisset. Cum esset illum unius horae poenitentia non juvisset. Cum esset in poena poenituit, et per unius sermonis confessionem, habitaculum paradisi Deo promittente promeruit. Vera ergo ad Deum conversio in ultite potius est aestimanda, quam tempore, Propheta hoc taliter asserente: Cum conversus ingemueris, tunc salvus eris.Cum ergo Dominus sit cordis inspector, quovis tempore non est deneganda poenitentia postulanti, cum illi se obliget judici, cui occulta omnobmutescunt, antequam ad eos sacerdos datualium necessitati auxiliandum est, ut nec actio illis poenitentiae, nec communionis gratia denegetur: sic eam etiam amisso vocis officio, per indicia integraliqua vi aegritudinis fuerint aggravati, ut quod paudesse debebunt, simulque et poenitentiae et reconciliationis beneficium consequantur, servata tamen regula canonum paternorum circa eorum personas, qui in Deum a fide discedendo peccarunt.
Abbreviated transcription (Latin):
Ipiouimus enim penitentiam monientibus dene¬
rarinec illorum desideriis annui qui obitus
sui tempore hoc animȩ suȩ cupiunt reme¬
dio subueniri. Oren dũ fateor tantȩ impie¬
cafus aliquem repperiri adedi piate dir¬
Aper& quasi non poritt ache quo ius tepore
concurrenti succurrere & pere ditatẽ sub
sonone peccatorum hominem: pondere quoseille
&pedire desiderat liberare quid hoc rogo aliud
est quam morienti mortem addere eiusq ani¬
mams ua credelitate neabsoluta esse possit occi¬
dero : cumdr̃ ad subueniendum paratͥssumus in ui¬
tans ad penitentiam sic promittat: peccator inquĩd
quacumq die conuersus fuerit : peccata eius non
reputabuntur ei & iterum inolo mortem pecca¬
toris : sedtantum ut conuertatur &uiuat. Salutẽ
ergo homini adimit quis quis mortis ratotem¬
pore paenitentiam denegarit : & desperauit decle¬
mentiadĩ. qui eum ad subueniendum sufficere
uel momento posse non credit: perdidiss& latro
in cruce praemium ad xp̃i dexteram pendens : si

Expanded text:
Agnovimus poenitentiam morientibus denegari, nec illorum desideriis annui qui obitus sui tempore hoc animae suae cupiunt remedio subveniri. Horremus, fateor, tantae impietatis aliquem reperiri, ut de Dei pietate desperet; quasi nonconcurrenti succurrere, et periclitantem sub onere peccatorum hominem redimere, quo se ille expediri desiderat, et liberari. Quid hoc, rogo, aliud est, quam morienti mortem addere, ejusque animam sua crudelitate, ne absoluta esse possit, occidere? cum Deus ad subveniendum paratissimus, invitans ad poenitentiam, sic promittat. Peccator, inquit, quacunque die conversus fuerit, peccata ejus non reputabuntur. Et iterum: Nolo mortem peccatoris, sed tantum ut convertatur, et vivat. Salutem ergo homini adimit, quisquis ei mortis tempore poenitentiam denegavit: et desperavit de clementia Dei, qui eum ad subveniendum morienti, succurrere vel in momento posse, non credidit. Perdidisset et latro in cruce praemium ad Christi dexteram pendens, si
Abbreviated transcription (Latin):
xociii Quod hii qui ad iterationem baptismi uel
ui ueltimore coactianimor inclinauerunt
pęnitentiȩ suit subleuandi romedio
xxxIIII Quod arrianorũ cdericinon sunt suscipiendi
in suis officiis quamuis eorum baptismũ quod
catholicum constat confirm& eccđa¬

Expanded text:
I. Quod hi qui ad iterationem baptismi vel vi, vel timore coacti animos inclinarunt, poenitentiae sint sublevandi remedioi. III. Quod Arianorum clerici non sint recipiendi in suis officiis, quamvis eorum baptismum, quod catholicum constat, confirmet Ecc
Abbreviated transcription (Latin):
duo denamilia sc̃oꝵ cytharedorũ in liba te uir¬
ginitatis in corpore in uio late castitatis in cor
de qui secuntur agnũ quocũq ierit: quemne mo
itaq: agnum & c&erii fideles qui uirginita¬
tẽ corporis amiser̃ sed ñ cocũq: ille ierit sed
quo usq: ipsi potuerint : Vnde cauendum ẽ ne¬
enim extollit᷑ uirginĩtas eleuat continentia
fident̃ enĩ dico facilius secunt᷑ agnum & sinon
coquũq: ierit certequo usq: potuerint coniu¬
gati humiles quã suꝑbientes uirginer quo mo¬
do enĩ sequit᷑ atq: ñ uult accederẽ aut quomodo
accedit atquem ñ uenit . ut dicat qm̃mitis ẽ
limitatis pede humilitatis sequantur xp̃mte
ac seruate in tegritatis c&eris &iã morib: con¬
gruant sinequib: ꝓculdubio otiosa & in anis¬
man& uirginitas : boni eñi actussi ad dantur
uirginitati angelicã uitã hominib: &cȩli
mores exibenterius. illi ergo uirgines eẽ
ꝓbant᷑ qui siccontinentiae in seruiunt ut
nulli criminib: nulloq t̃rene sollicitudinis

Expanded text:
duodena milia sanctorum citharoedorum inlibatae uirginitatis in corpore, inuiolatae ueritatis ide, qui sequuntur Agnum, quocunque ierit, quem nemo itaque agnum ceteri fideles, qui uirginitatem corporis amiserunt, non quocumque ille ierit, sed quousq; multos enim extollit virginitas, elevat continentia, fidenter dico, facilius sequuntur Agnum, et si non quocunque ierit, certe quousque potuerint, conjugati humiles quam superbientes virgines. Quomodo enim sequitur, ad quem non vult accedere? Aut quomodo accedit, ad quem non venit ut discat quoniam mitis est limitatis, pedibus humilitatis sequantur Christum ac servate integritati ceteris moribus eciam congruant, sine quibmanet virginitas. Boni enim actus si addantur virginitati, angelicam vitam hominibus et coeli mores exhibent terris. 10. Illae ergo virgines esse probantur, quae sic continentiae inserviunt, ut nullis criminibus nulloque terrenae sollicitudinis
Abbreviated transcription (Latin):
quia ex nomine scitur: Acsi aꝑte ch̃s dicat: Nonte
ergo quia uocatur & nomine recognorcit austorẽ
atq eum ꝓtinus raboni id est magistrum uocat.
quia & ipse erat quiquerebatur &xteruis & ipse
quieam exterius ut querer& docebat: dicit ei iħ̃s
noliore tancere nondum enum ascendi ad patrẽ
oeuo: Sicenim dictum ẽ Nolime tangere ut in illa
femina sigurar&ur ecđa degentibus quȩ in xp̃o ñ
credidit nisicum ascendiss& ad patrem: autcerte
sic se credi uoluit ihs̃. hocẽ sic se spiritaliter tangi
qđ ipse & pater unum sint. Aliter non recte tan¬
gitur. id est non reste creditur: Iam uero ab
euan gelista non subditur quid mulier fecerit sed ex eo
innuitur qđ audiuit cuidicitur. nolime tangere
nondum enim ascendi ad patremmeum: In hisnam que
uerbis ostenditur qđ maria amplelti uoluit eĩ uesti¬
gia quem recognouit: sed eimagis terdicit nolime

Expanded text:
quia ex nomine scitur, ac si aperte Dominus dicat: Non te quia ex nomine scitur, ac si aperte Dominus dicat: Non te ergo, quia vocatur ex nomine, recognoscit auctorem, atque eum protinus Rabboni, id est, magistrum vocat, quia et ipse erat qui quaerebatur exterius, et ipse qui eam exterius, ut quaereret, docebat. Dicit ei Jesus: Noli me tangere, nondum enim ascendi ad Patrem meum. Sic enim dictum est: Noli me tangere, ut in illa femina figuraretur Ecclesia de gentibus, quae in Christo non credidit, nisi cum ascendisset ad Patrem. Aut certe sic se credi voluit Jesus, hoc est, sic se specialiter tangi, quod ipse est et Pater unum sint. Aliter, non recte tangitur, id est, non recte creditur. Jam vero ab evangelista non subditur, quid mulier fecerit, sed ex eo innuitur, quod audivit, cui dicitur: Noli me tangere, nondum enim ascendi ad Patrem meum. In his namque verbis ostenditur, quod Maria amplecti voluit ejus vestigia, quem recognovit, sed ei magister dicit: Noli me
Abbreviated transcription (Latin):
cuius ancilla nonerat ut ꝑ uenir& ad dñm cuius
erat. Aliter ergo dnm̃dixit sustulerunt dnmmeum
Aliter autem dñesitu sustulistieum. ibi & ueritate. hic
& honore. Querebat itaq & non dicebat quaecũ dixiss&
dñe situ sustulistieum. Hoc hab& uis amoris hoc agere
sol& manimo utquem ipse semꝑ cogitat nullum aliũ
credat ignorare. Recte & hȩc mulier quaemquerit
non dicit & tamen dicit situ sustulistieum . quia alteri
non putat ẽẽ in cognitum quem ipsa continuo plangit
desiderio: dicitei marna conuerga illa dicitei
Rãboni. quoddicitur mracister. Postquam eam
communi uocabulo appellauit & secu. & agnitus ñ ẽ:
uocat & nomine: Acsiaꝑte dicatei recognosce eum
aquore cognos ceris: ꝑsecto quoq: uirodicitur. No¬
uite & nomine quia homo cominune omniũ nr̃m
uocabulum: Moyses uero ꝓprium cui recte dicitur

Expanded text:
cujus ancilla non erat, ut perveniret ad Dominum, cujus cujus ancilla non erat, ut perveniret ad Dominum, cujus erat. Aliter ergo dixit: Sustulerunt Dominum meum, aliter autem: Domine, si tu sustulisti eum. Ibi ex veritate, hic ex honore. Quaerebat itaque et non dicebat. Quae cum dixisset: Domine, si tu sustulisti eum. Hoc habet vis amoris, hoc agere solet in animo, ut quem semper ipse cogitat, nullum alium credat ignorare. Recte et haec mulier, quem quaerit non dicit, et tamen dicit: Si tu sustulisti eum, quia alteri non putat esse incognitum quem ipsa continuo plangit desiderio. Dicit ei: Maria Conversa illa dicit ei: Rabboni, quod dicitur, magister. Postquam eam communi vocabulo appellavit ex sexu, et agnitus non est, vocat ex nomine, ac si aperte dicat ei: Recognosce eum, a quo recognosceris. Perfecto quoque viro dicitur: Novi te ex nomine. Quia homo commune omnium nostrum vocabulum est, Mose vero proprium, cui recte dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
primitur cum infertur & nesciebat quia ihs̃ ess& :
dicit ei ihs. Mulier quid plonas queor gueras.
nterrogatur doloris causa ut auger&ur desiderium
quatenus cum nominar& quemquerer& in amorem
eus ardentius estuar&: illa exestimatis quia or¬
tulanus es set. dicit ei. dñe situ sugtulistieuor
dicito mihi ubiposius tieuor etegoeum tollao
Sorsitan nec errando hȩc mulier errauit quae ihm̃
ortulanum credidit. annon ei spiritaliter ortula¬
nus erat. quun eius peltore ꝑ amoris sui semina uir¬
tutum uirentia plantauit sata: Sed quidẽ qđ uiso
eo quem ortulanum credidit cui necdum dixerat
quem querebat. aitei. dñesitu sustulistieum dicito
mihi : Nemo calumpni &ur mulierem qđ ortulanũ
dixerit dñm &ihm & magistrum ibi enim rogabat
hicagnoscebat. ibi honorabat hominem. aquo bene¬
sicium postulabat. Hic recolebat doctorẽ aquodis¬
cerner& humana & diuina discebat. appellabat th̃m

Expanded text:
xprimitur, cum infertur: Et nesciebat quia Jesus esset. Qui xprimitur, cum infertur: Et nesciebat quia Jesus esset. Qui dicit ei: Mulier, quid ploras? Quem quaeris? Interrogatur doloris causa, ut augeatur desiderium, quatenus cum nominaret quem quaereret, in amore ejus ardentius aestuaret. Illa existimans quia hortulanus esset, dicit ei: Domine, si tu sustulisti eum, dicito mihi ubi posuisti eum, et ego eum tollam. Forsitan nec errando hhortulanum credidit. Annon ei spiritaliter hortulanus erat, qui in ejus pectore, per amoris sui, semina virtutum virentia plantavit sata. Sed quid est, quod viso eo, quem hortulanum credidit, cui necdum dixerat quem quaerebat? Ait ei: Domine, si tu sustulisti eum, dicito mihi. Nemo calumnietur mulierem, quod hortulanum dixerit Dominum et Jesum magistrum, ibi enim rogabat, hic agnoscebat, ibi honorabat hominem a quo beneficium postulabat, hic recolebat doctorem, a quo discernebat humana et divina, discebat, appellabat Dominum,
Abbreviated transcription (Latin):
mentum posterius adpedes sed& : dicunt ei au¬
lier quid plonas: Quasi dixissent. Non ẽ opus mor¬
turrum plorare. quem uiuentem credere debes:
dicit eis. quia tulerunt diao meuor. & cetera.
D ñm suum uacans dñi sui corpus &animȩ apte totum
anima & caro. Crucifixum tamen & sepultum cum
sola eius sepulta sit caro: etne scio itquid ubi po¬
suenuut euo : Haec erat causa maior doloris quod
nes ciebat quo ir & ad consolandum dolorem: sed ꝓpe
erat hora quo tristitia eius reuerter&ur ingaudiũ:
dit ihm̃ stanteor etues ciebat guia ih̃s es set
Notandum qđ maria quae adhuc dedñi resurrectione
dubitabat r&rorsum conuersaẽ ut uider& ihm̃.
quia uidelic& ꝑ eandem dubitationem suam quasi
terga in dñi faciem miserat quem res urrexisse mini¬
me credebat. sed quia amabat & dubitabat. uidebat
& non cognorcebat: eum quae illi amor ostenderat &
dubi&as abiscondebat. Cuius adhuc ignorantia &¬

Expanded text:
mentum posterius ad pedes sedet. Dicunt ei: Mumentum posterius ad pedes sedet. Dicunt ei: Mulier, quid ploras? Quasi dixissent, non est opus mortuum plorare, quem viventem credere debes. Dicit eis: Quia tulerunt Dominum meum, etc. Dominum suum vocans, Domini sui corpus exanime, a parte totum anima et caro. Crucifixum tamen et sepultum, cum sola ejus sepulta sit caro: Et nescio, inquit, ubi posuerunt eum. Haec erat causa major doloris, quod nesciebat quo iret ad consolandum dolorem, sed prope erat hora qua tristitia ejus verteretur in gaudium. dit Jesum stantem, et nesciebat quia Jesus esset. « Notandum quod Maria quae adhuc de Domini resurrectione dubitabat, retrorsum conversa est ut videret Jesum: quia videlicet per eamdem dubitationem suam, quasi terga  Greg., tergum in Domini faciem miserat, quem resurrexisse minime credebat. Sed quia amabat et dubitabat, videbat, et non cognoscebat, eumque illi et amor ostenderat et dubietas abscondebat. Cujus adhuc ignorantia e
Abbreviated transcription (Latin):
etuidit duos ancelos inalbis sedeates unum
corpus ihũ: Ista itaq quȩ sic amabat quȩ se ad
monumentum que pror pexerat iterum inclinat:
V ideamus qu fructu uis amoris in ea ingeminat
opus in quisitionis. Sequitur uiditduos angelos
in albis sedentes unum ad caput & unum adpeder
ubi positum fuerat corpus ihũ. quidẽ qđ in loco
dominici corporis duo angeli uidentur unus ad
caput atq alius ad pedes sedens : nisi quod latina
lingua angelus nuncius dicitur. & ille epassi¬
one sua nunciandus erat qui& dr̃ est ante secula
& homo insine scłoꝵ quasi ad capuđ sed & angelus¬
cumꝑ apłor p̃dicatur Quia in principio erat uer¬
bum & uerbum erat apud dm̃ & dr̃ erat uerbum
gelos duo testamenta cognoscere unum prius. &
aliud sequens. qui uidelic& angeli ꝑlocum domini¬
ci corporis sibim& ipsissunt coniuncti. quia nimi¬
rum utraq: testamenta dumpari sensui in car¬
natum & mortuum acresurrexisse dñm nunci¬
ant qua si testamentum prius ad capuđ & testa¬

Expanded text:
los in albis sedentes, unum c. Ista itaque, quae sic amabat, quae se ad monumentum, quod prospexerat, iterum inclinat, videamus quo fructu vis amoris in ea ingeminat opus inquisitionis. Sequitur: Vidit duos angelos in albis sedentes, unum ad caput, et unum ad pedes, ubi positum fuerat corpus Jesu. Quid est quod in loco Dominici corporis duo angeli videntur, unus ad caput, atque alius ad pedes sedens, nisi quod Latina lingua angelus nuntius dicitur, et ille ex passione sua nuntiandus erat, qui et Deus est ante saecula, et homo in fine sm praedicatur quia in principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum gelos duo Tesaliud sequens, qui videlicet angeli per locum Dominici corporis sibimet ipsis sunt conjuncti, quia nimirum utraque Testamenta, dum pari sensu incarnatum, et mortuum, ac resurrexisse Dominum nuntiant, quasi Testamentum prius ad caput, et testa
Abbreviated transcription (Latin):
consiliũ sed & auxilium postulaui. puid aut ueneratione tuã¬
neã cũipsa hocmagis hac plane diuudic& accedit ad causam
qđ non nulle postillorũ obitũ hereses emersisse doceaiture¬

Expanded text:
consilium sed et auxilium postulaui. quid autem uenerationem tuaconsilium sed et auxilium postulaui. quid autem uenerationem tuaneam, cum ipse hoc magis ac plene dijudices? Accedit ad causam, quod nonnullae etiam post illorum obitum haereses emersisse doceantur
Abbreviated transcription (Latin):
direstum ẽẽ beatiido tua significauit ꝑiuirũ hono rabilor
philo calũ necdũ admnȩ ꝑuenit. Verũ quãuis conscius ꝓprioꝵ
semꝑ suerim peccatoꝵ Hunctam̃ euidencet agoui adipis cendo
delere sacinora necmea in ꝑniciem cunctorĩ p̃ualere ꝑmit¬
t& pociusq ubi habundabit peccatũ gtam faci& redundare
dñe merito uenerabilis hacuere beatissime sce pat̃ dissiculta¬
tẽ operis qđ instrueridis inpericissunis nob prestiri ꝑpocuam
beni ficientiam sipplicitr &orau nec ipse ignorans antep̃ dixi
seddiuim fontis ubtatẽ quã tibidñs tribuit ueraci corde p sipse
Nam &siphilastrius & epiphanius uenerandiepe tale inquid serip¬
sisse monstrantur qđ ꝓculdubio meinter caera immo sic̃ am̃a
lat& nã tam̃ arbitror eos hanc curã diligentiã que opinionib
tine dein decpus illuc utiiusqi qualecũq sit non habe foetas¬
sis eã quã desidero breuitatẽ. frustra &ia homini quilatnȩ
nondidic̃it qreca sfauind a delegatur quia non ego tantiumodo

Expanded text:
directum esse beatitudo tua significauit per uirum honorabilem Philocalum, necdum ad me peruenit. uerum quamuis conscius propriorum semper fuerim peccatorum, nunc tamen euidenter agnoui adipiscendo delere facinora, nec mea in perniciem cunctorum praeualere permittet potiusque, ubi abundauit peccatum, gratiam faciet redundare, domine merito uenerabilis tem operis, quod instruendis inperitissimis nobis praestari per tuam beneficientiam suppliciter exoraui, nec ipse ignorans ante praedixi; sed de diuini fontis ubertate, quam tibi dominus tribuit, ueraci corde praesumpsi. Nam etsi Philastrius et Epiphanius, uenerandi episcopi, tale aliquid scripsisse monstrantur, quod procul dubio me inter cetera, immo sicut omnia latet, non tamen arbitror eos hanc curam diligentiamque seruasse, uttunc deinde opus illud utriusque, qualecumque sit. non habet fortassis eam, quam desidero, breuitatem. frustra etiam homini, qui Latine non didici, Graeca facundia delegatur, quia non ego tantum modo
Abbreviated transcription (Latin):
& abco ꝗđ habeã inmanib auerter̃. Hocaut ẽ ubires pondeo
libris iuliam quos octo edidit postillos quattuor quib ante
respondi hoceñ cãrome accepiss& frater hȩlippius ñdum
om̃s descripserat cũ oblata oocasine noluit p̃terire ꝑ quar
mihi quinq trans misio ꝙꝓmitterae alios tres cito ẽẽ missurũ
& multũ instansnerespondere difserẽ cuius instantiã co¬
ustussũ remissius agorẽ quã agebã ut operi utniq ñ de ee
unidieb: alteri nostib quantũmibi aliis occupationib: hinc

Expanded text:
et ab eo, quod habebam in manibus. auerterunt. Hoc autem est, ubi respondeo et ab eo, quod habebam in manibus. auerterunt. Hoc autem est, ubi respondeo libris IuJiani. quos octo edidit post illos quattuor, quibus ante respondi. hoc enim cum Romae accepisset frater Alypius, nondum omnes descripserat, cum oblatam occasionem noluit praeterire, per quam mihi quinque transmisit promittens alios tres cito esse missurum et multum instans, ne respondere differrem. cuius instantia coactus sum remissius agere, quod agebam, ut operi utrique non deessem uni diebus alteri noctibus. quant
Abbreviated transcription (Latin):
desiderio paerata adiusericodia sacroscm pi&atis pestus ap¬
pollo sequestrats soporib pereginis considerato texcoprionis
caepłat panẽ afrum quẽ nra ꝓuincia sol& habere p̃cipiũ cales¬
ti&iã manna canditũ sera pulsanti. sec fam̃ eacienti nede neges
ꝗ feslo enĩ nec egofid ure cessabo donec ipse concedas ut qđ
don inperas priuilegiũ quaanullum e mertoꝵ saltem indef¬
fessam inportunitas mereatur. Iteo rescripta acus
no sinceriter dilestissimo st̃÷ & condia cono qđ uultido au¬
gistinus indño salutom cũmihi hac scribendi offer&ur occa¬
so ꝑsusalensem prbum que. cõmendo caritatituae recensui
eł intuã inquã p&cis ut deheresib: quae orire potuer. & quadñĩ¬
feai utuiderẽ utrũ ia debere opus ipsũ ad gedi & inde tibi
aliquid mittore ubi considerares tanto ẽẽ difficlius quanto uis
essicibreuiur sed necho quidẽ potui talib curis curis suꝑueni¬
entib: inpechitus a quib: omnino dissimulare ñp̃osẽ Namme

Expanded text:
desiderio paratum ad misericordiam sacrosanctum pietatis pectus appello. sequestratis saporibus peregrinis considerato textu prioris epistulae panem Afrum, quem nostra prouincia solet habere praecipuum caelesti etiam manna conditum, sero pulsanti sed famem patienti non deneges: profecto enim nec ego pulsare cessabo, donec ipse concedas, ut, quod non impetrat priuilegium, quod nullum est, meritorum, saltem indefessa impono sinceriter dilectissimo, fratri et condiacono QUODVULTDEO, AUGUSTINUS episcopus. 1. Cum mihi haec scribendi offerretur occasio per Fussalensem presbyterum, quem commendo Charitati tuae, recensui epistolam tuam, in qua petis, ut de haeresibus, quae oriri potuerufeci, ut uiderem. utrum iam deberem opus ipsum adgredi et inde tibi aliquid mittere. ubi considerares tanto esse difficilius, quanto uis effici breuius. sed ne hoc quidem potui talibus curis superuenientibus impeditus, a quibus omnino dissimulare non possem; nam me
Abbreviated transcription (Latin):
Ionquerit᷑ in xp̃i a noin itiũ boni operis sed sinis quia
define suo unusquisq: iudicabit᷑. Sic̃ enĩ quibene incipiunt
&malofiniunt conuersationẽ suã sic̃ iudas primo apłs &
postea proditor dñi & facti sui conscius laqueo sosus pen
postea p̃dicator. Uirtus bonioperisẽ ꝑseuerantia. ipso
dño dicente qui ꝑsouerauerit usq infinẽ hic saluus erit.
Non igtł qui coeperiebonũ sed qui ꝑseuerte in bono hicsal¬
uuserit. Tunc enĩ plac&đo nr̃ a conuersatio quando
bonũ qđ inchoam ꝑ seueranti fine conplebim. Bonũ er¬
go cȩpisse sed ꝑ fecis seuirtus .e. Non inquo antib: premũ
ꝓmittit᷑ sed ꝑ seuerantib: dat᷑. soꝑ inuita hominis finis
quaertt᷑ qualis sit extremo tõpare uitȩ suȩ quia define
suo unus quisq aut iusti ficat᷑ aut condem nat᷑ ideo unus¬
quisq: instantis simobonu quȩ cocpit ꝑ ficere contendat
ut ꝓp&uũ adño moreatur mercedem acoipere

Expanded text:
Non quaeritur in Christiano initium boni operis, sed finis: quia Non quaeritur in Christiano initium boni operis, sed finis: quia de fine suo unusquisque judicabitur. Sunt enim qui bene incipiunt, et male finiunt conversationem suam; sicut Judas primo apostolus, et postea proditor Domini, et facti sui conscius laqueo se suspendpostea praedicator. Virtus boni operis est perseverantia, ipso Domino dicente: Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit. . Non igitur qui coeperit bonum, sed qui perseveraverit in bono, hic salvus erit. Tunc enim placet Deo nostra conversatio, quando bonum quod inchoamus, perseveranti fine complebimus  sed perfecisse, virtus est. Non inchoantibus praemium promittitur, sed perseverantibus datur. Semper in vita hominis finis quaeritur, qualis sit extremo tempore vitae suae: quia de fine suo unusquisque aut justificatur, aut condemnatur. Ideo unusquisque instantissime bona quae coepit, perficere contendat, ut perpetuam a Domino mereatur mercedem accipere