comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sumꝰ gaudii ur̃i. & nolite uocari ab homiuib
iabbi: & prẽm nolite uocare uob̾ suꝑ t̃ram.
Qñtum itaq tuis attollor fauorib: tm̃
his mollib p̃mor Unde mĩto in psalmo ñ can¬
to s plango. Exaltatꝰ aũ humiliat᷑ sum &
conturbat᷑ & qi eleuans allisisti me. S ue¬
riꝰ fortasse ꝓferrẽ qđ sentio. qͥa uidelicet
qui me exaltat humiliat: & qͥ me humi¬
liat exaltat. Tu me gͦ potiꝰ ȩxaltando deres
& extollendo p̃mis. S ne ita p̃mas ut
oppͥmas. consolant᷑ me ħ & his similia
uĩtatis testimonia. q̃ miro mͦ dum repri¬
munt erigunt. dum deiciunt erudiut.
bonum mͥ lex oris tui suꝑ milia auri et
argenti. Et ħ miraculũ agit sermo dei
uiuus & efficax ħ illud u̾bum ꝑ qđ fcã¬

Expanded text:
gaudii vestri ; et: Nolite vocari ab hominibus rabbi; et: Patrem nolite vocare vobis super terram . Quantum itaque tuis attollor favoribus, tantum his molibus premor. Unde merito in Psalmo non canto, sed plango: Exaltatus autem humiliatus sum et conturbatus ; et: Quia elevans allisisti me . Sed verius fortasse proferrem quod sentio: quia videlicet qui me exaltat, humiliat; et qui me humiliat, exaltat. Tu me ergo potius exaltando dejicis, et extollendo premis. Sed ne ita premas ut opprimas, consolantur me haec et his similia Veritatis testimonia, quae miro modo, dum reprimunt, erigunt; dum dejiciunt, erudiuntBonum mihi lex oris tui, super millia auri et argenti . Et hoc miraculum agit sermo Dei vivus et efficax; hoc illud
Abbreviated transcription (Latin):
bilem memoriã ne tantam in frẽ qui hec lo¬
quitur suspicer falsitatẽ: ħ me certissime
scue confido. & uos indubitant᷑ crede uolo.
nemini me suꝑ nomine ur̃o rep̃hensionis
alqñ uł accusatõnis u̾ba fecisse. uł iniũxis¬
s. absit ħ a nr̃a pusillitate temeritas. ut
tanter accipimus: abundantiꝰ nos & in no¬
itscere uob̃. & uos noscere cupientes. Qua
lam sane fiducia pr̃antiȩ uĩȩ supplicamꝰ.
ĩmno uĩam fident̃ cõmonemꝰ benuiolentiã
de loco illo quẽ sid t̾utela ur̃a ur̃o ut auiñ
hortatu. fr̃. ieuerendꝰ & coabbas nr̃ dñs
s̃uido de tͥb fontib construere suscepit.
In illo nob̾ qͣntum nos curatis ostendite: &
honorari magis in xͦ qͣm in scło. P hilippꝰ
ur̃ uolens ꝓficisci ierosolimã compendiũ
uiȩ inuenit & cito ꝑuenit quo uolebat
Tranffretauit in breui ħ mare magnum et
spatiosum. & ꝓsꝑe nauigans attigit iã lit̾
optatum: atq ad portum tandem salutis

Expanded text:
bilem memoriam, ne tantam in fratre qui haec lobilem memoriam, ne tantam in fratre qui haec loquitur, suspicer falsitatem: hoc me certissime scire confido, et vos indubitanter credere volo, nemini me super nomine vestro reprehensionis aliquando vel accusationis verba fecisse, vel injunxisse. Absit haec a nostra pusillitate temeritas, ut tanter accipimus, abundantius nos et innotescere vobis, et vos noscere cupientes. Qua jam sane fiducia Praestantiae vestrae supplicamus, imo vestram fidenter commonemus benevolentiam, de loco illo quem sub tutela vestra, vestro, ut aiunt, hortatu, frater reverendus et coabbas noster domnus Guido de Tribus-Fontibus construere suscepit. In illo nobis quantum nos curatis, ostendite; et  quam in saeculo. 1. Philippus vester, volens proficisci Jerosolymam, compendium viae invenit, et cito pervenit quo volebat. Transfretavit in brevi hoc mare magnum et spatiosum, et prospere navigans attigit jam littus optatum, atque ad portum tandem salutis
Abbreviated transcription (Latin):
ae or̃ones. hec muliercła qͣm ecce iã mul¬
tis anns. multis & ꝓplexis peccorum
noilis sathanas alligauit. suꝑ stacusa¬
lutis suȩ nr̃e paruitatis consiliũ expecit¬
& tale accepit ut pꝰ multũ uidelicet ac
duiturnun erratum. ad ꝓpͥi. pastoris si¬
num ꝓfuga ouicła fidenter recurieiet
quiutiq eo citiꝰ ac sollicitiꝰ inopi ferret
opem. qͦ secertiꝰ scit atq districtiꝰ de sibi
cõmissa agno qͥ ꝓ ip̃a mortuus ẽ. ieddi¬
tum rõnem. Nrm̃ fuit deuiantẽ corrige
ur̃m sit peccattem ñ despicere immore¬
nitentẽ susciꝑe. & si uera ẽ sue qͣm nuob
exposuit infelicitatis hystoria. aut
uu suo pͥori si adhuc uiuit ieconciliare aut
si ille noliũt. sic̃ hanc innuptam. sic illum co¬
gere absq uxore manere: uał. Ad eundẽ. lx iiii.
Iuꝑ his que a nob̾ ur̃ȩ excellentiȩ placuit
Isciscitari. aut nos fallimur. aut ille
quiea uob̾ retulit: fallit. Siquid tñ fuit
suspectam quippe habeo meã quã noui la¬

Expanded text:
ationem. Haec muliercula, quam ecce jam multis annis, multis et perplexis peccatorum nodis Satanas alligavit, super statu salutis suae, nostrae parvitatis consilium expetiit: et tale accepit, ut post multum videlicet ac diuturnum erratum, ad proprii pastoris sinum profuga ovicula fidenter recurreret: qui utique eo citius ac sollicitius inopi ferret opem, quo se certius scit atque districtius de sibi commissa, Agno qui pro ipsa mortuus est, redditurum rationem. Nostrum fuit deviantem corrigere; vestrum sit peccatricem non despicere, imo poenitentem suscipere: et si vera est suae, quam nobis exposuit, infelicitatis historia; aut viro suo priori, si adhuc vivit, reconciliare; aut, si ille noluerit, sicut hanc innuptam, sic illum cogere absque uxore manere. Valete. 64 EPISTOLA LXIII. his quae a nobis vestrae excellentiae placuit sciscitari, aut nos fallimur, aut ille qui ea vobis retulit, fallit. Si quid tamen fuit suspectam quippe habeo meam, quam novi, la
Abbreviated transcription (Latin):
canones ñ ignorat congrua pemtentie me¬
diciia: ne si in peccõ qđ ab sit anima ꝑ q̃ xͦ
pastor requirat. Uerum nos dõ illi inspi¬
rante mundũ relinquere ꝑsuasimꝰ si tn
homo senex & pauꝑ in aliqͦ se recipi int̾
diocesim ur̃am scõrum conuentu ur̃o op¬
tinẽ potuerit int̾uentu. Plenum uos dic̃
suscipiat dies una: illa melior in atriis

Expanded text:
canones non ignorat, congrua poenitentiae mecanones non ignorat, congrua poenitentiae medicina: ne si in peccato, quod absit, anima pro qua Pastor requirat. Verum nos Deo illi inspirante mundum relinquere persuasimus: si tamen homo senex et pauper in aliquo se recipi intra dioecesim vestram sanctorum conventu, vestro obtinere potuerit interventu. Plenum vos dierum suscipiat dies una illa melior in atriis
Abbreviated transcription (Latin):
Ieuerendo pat̾ dño ricuino gr̃a dei
ad nos peccõres obanimȩ suȩ consilium.
ur̃a ut ip̃e ꝑhibuit dirigẽ curauit digna¬
tio: nicħ ad p̾sens saniꝰ consulere in ꝓmp¬
tu hũimus. ꝗͣ. ut ad sinum pat̾ne pieta¬
tis rediret: & exore sacerdotis legẽ requi¬
ieret. Nos enim nr̃e paruitatis & officii
mensurã attendlentes nec nos ultra nosex¬
tendentes dare penitentiã maxime incri¬
minalib nulli hominũ p̃sumere omĩno
solemꝰ: ñ soł qͦs in nr̃am curã suscepimus.
Qua namq temeritate ad tractanda ep̃o¬
rum negotia & hꝰ modi negotia pecc̃ores
& imꝑiti suscipiemꝰ. q̃ ip̃i qͦ sicut & ceteri
hominũ qͦtiens gͣuior aliqua causa inter
nos oboritur: quã ꝑ nos diffinre aut
nescimꝰ aut nequimꝰ aut ñ audemus
ep̃ali ut dignum est sententiȩ reseruamus.
& nͥ sũmi pͫ sacerdotis uł iudicio ł cõsilio.
confirmati securi ñ sumus:  uideatur gͥ
morbide oui a ꝓpͥo pastore & tali pastore qͥ

Expanded text:
everendo patri, domino RICUINO, gratia Dei ad nos peccatores ob animae suae consilium vestra, ut ipse perhibuit, dirigere curavit dignatio - nihil ad praesens sanius consulere in promptu habuimus, quam ut ad sinum paternae pietatis rediret, et ex ore sacerdotis legem requireret. Nos enim nostrae parvitatis et officii mensuram attendentes, nec nos ultra nos extendentes, dare poenitentiam, maxime in criminalibus, nulli hominum praesumere omnino solemus, nisi solis, quos in nostram curam suscepimus. Qua namque temeritate tractanda episcoporum negotia, et hujusmodi negotia, peccatores et imperiti suscipiemus, qui ipsi quoque, sicut et caeteri hominum, quoties gravior aliqua causa inter nos oboritur, quam per nos definire aut nescimus, aut nequimus, aut non audemus; episcopali, ut dignum est, sententiae reservamus: et nisi summi prius Sacerdotis vel judicio vel consilio confirmati, securi non sumus? Provideatur igitur morbidae ovi a proprio pastore, et tali pastore, qui
Abbreviated transcription (Latin):
cacem in om̃ib. Qđ si hunc istis fortasse
ñ merentib nullomͦ hr̃i posse contigĩt.
aliꝰ de alia qualicumq domo religiosa. qͥ
uideat᷑ idoneus ꝓuideat᷑. ñ qualẽ isti uoluis¬
s qͥ sic sciat negotia disponere rerum ex¬
t̾ĩorum: ut norit ꝑ omĩa p̃ponẽ curam
animar̃. Certe duob monasteriis scĩ uide¬
licet pet & sc̃ĩ urbani pastorali aliqͣn sola¬
tio sunilit̾ destitutis. bone memoriȩ p̃decessor
hyemis reputaus aꝑitatẽ. bis nisi fallor
cluniacum. semel diuionẽ ꝑ se ip̃m adiit:
hincq uirũ bonum dñm hugonẽ qui pꝰ
defunctꝰ ẽ illĩc urum uenãbilem qͥ adhuc
suꝑ ẽ. domnũ Radulfum uix multiᷤ p̃cib

Expanded text:
cacem in omnibus. 2. Quod si hunc, istis fortasse cacem in omnibus. 2. Quod si hunc, istis fortasse non merentibus, nullo modo haberi posse contigerit; alius de alia qualicunque domo religiosa qui videatur idoneus, provideatur: non qualem isti volu qui sic sciat negotia disponere rerum exteriorum, ut norit per omnia praeponere curam animarum. Certe duobus monasteriis, sancti videlicet Petri, et sancti Urbani, pastorali aliquando solatio similiter destitutis, bonae memoriae praedecessor hiemis reputans asperitatem, bis nisi fallor Cluniacum, semel Divionem per seipsum adiit: hincque virum bonum domnum Hugonem, qui post defunctus est; illinc virum venerabilem, qui adhuc superest, domnum Radulf
Abbreviated transcription (Latin):
or̃o. Nauicłe illiꝰ de eccła loquor omĩum
scorum que sub ocłis ur̃is gub̾natore di¬
tituta fluctuat. ñ ẽ bonum uob̾ neglige
uł dissimulare ꝑiculum. Res quippe im̃
cure ẽ. Unde miror qua rõne qua ue secu¬
ritate a cłico illo qͥ a religiosis ꝑsonis
iur ut auint religiosus eidem eccłẽ elet
ẽ. requirendo desistitis: etiam si b qͦrum¬
dam quiin ipsa eccła sunt incuria uł
desidia ñ mereat᷑. Qui ut audiuimꝰ illĩ
qui electꝰ ẽ nolentes. nec aluid ñ quod
ur̃am qͦ ausi sunt compellare gͣuitat̃.
quasi qͥ uideat᷑ ẽẽ cõmunior & affabilior
qui ñ sit extraneus s ciuub tam grat̾
qͥm cognitꝰ. moꝵ pat̾e gnarꝰ reb eccłi
tranctandis idoneus. Reuera ut ad istoᷤ
cautissimos consultores me u̾tam: qul
uicia ur̃a ñ redarguat. qui misere
conuersationi ur̃e aut consentiat. aut contra¬
dicere ñ audeat. Non sunt audiendi s potiꝰ
ei grãm ministrabit. placentẽ omnib essi¬

Expanded text:
o. 1. Naviculae illius de ecclesia loquor Omnium Sanctorum, quae sub oculis vestris gubernatore destituta fluctuat non est bonum vobis negligere vel dissimulare periculum. Res quippe vestrae curae est. Unde miror, qua ratione, quave securitate a clerico illo, qui a religiosis personis vir, ut aiunt, religiosus eidem ecclesiae electus est, requirendo desistitis, etiamsi hoc quorumdam, qui in ipsa ecclesia sunt, incuria vel desidia non mereatur: qui, ut audivimus, illum qui electus est nolentes, nec aliud nisi quovestram quoque ausi sunt compellare gravitatem: quasi qui videatur esse communior et affabilior, qui non sit extraneus: sed civibus tam gratus quam cognitus, morum patriae gnarus, rebus ecclesiae tractandis idoneus: revera ut ad istos cantissimos consultores me vertam qui vitia vestra non redarguat, qui miserae conversationi vestrae, aut consentiat, aut contradicere non audeat. Non sunt audiendi; sed potius, ei gratiam ministrabit, placentem omnibus, effi
Abbreviated transcription (Latin):
tare conatur. ut met᷑politano quod absit
eiecto. facile ꝓut uoluĩt grassetur in suffraga¬
neos. Postremo quis ambigit ñ aliud eũ ꝙͣ
oppugnare religionẽ ꝙͣ nuirũ aꝑte sui
regni destructionẽ. sue corone ꝑnuntiat un¬
micam: Et alt̃ herodes xp̃m ñ iam in cu¬
nabuł ht̃ suspectum: s in eccłiis inuidet
exaltatum. Nec aliud sane credimꝰ eum
re de his que attestamur falli ue putam᷑.
nĩe citiꝰ inueniet examinationis discussio:
si tñ qd uehement̃ optamꝰ. & suppliciter
oramꝰ de uultu tuo pater scĩssime iudici¬
um ꝓdeat. de quo ꝓfecto confidimꝰ. qđ
custodias innocentiã & uideas equitatẽ.
Alioquin reduci causam in regis p̃sen¬
tia atq potentia. ñ plane õ alud: quã
tradi heu hominẽ in animã inimicoꝵ¬

Expanded text:
t labefactare conatur: ut metropolitano quod absit! t labefactare conatur: ut metropolitano quod absit! dejecto, facile prout voluerit, grassetur in suffraganeos. Postremo quis ambigit non aliud eum quam oppugnare religionem, quam nimirum aperte sui regni destructionem, suae coronae pronuntiat inimicam? Et alter Herodes Christum non jam in cunabulis habet suspectum, sed in ecclesiis invidet exaltatum. Nec aliud sane credimus eumre de his quae attestamur, fallive putamur; vestrae citius inveniet examinationis discussio: si tamen quod et vehementer optamus, et suppliciter oramus de vultu tuo, Pater sanctissime, judicium prodeat, de quo profecto confidimus, quod custodias innocentiam, et videas aequitatem. Alioquin reduci causam, in regis praesentia atque potentia, non plane est aliud quam tradi, heu! hominem in animam inimico
Abbreviated transcription (Latin):
digni uidicantur filii. Stephanus
cistciensis .h. pontiniacensis. B. de clart¬
ualle. quod reuentissimo dño: qđ bemg¬
nissimo patͥ. Degentes in monasteriis as
que nos nr̃a peccã compulerunt. non
cessamus orare ꝑ uob̾. & ꝓ cõmissa uob
di eccła congaudenteᷤᷤ& sponse dñi suꝑ
tam fido custode. & sponsi amico. super
labore tam fructuoso. fident̃ ꝓinde at
fideliter uĩe pat̾nitati suggerimꝰ. q̃ inrggi
nr̃o eidem matͥ nr̃e dolentes cernimus
adu̾sari. Qnͣtum qͥdem nos sentimꝰ qui
facile adñtere pot̃. quod qͥ añ in habitu
actuq scłari honorati sunt sullimes.
iudicati fideles. habiti familiares. mͦ
inimici fc̃ĩ sunt digne suo sacerdotio
conu̾santes. & ꝑ omĩa honorificantes
ministĩum suũ. hinc grauib concumi¬
liis & inuriis ep̃i parisiensis ĩnocenti
pissata ẽ s non quassata: quia dñs supposuit
manũ suam. cum ur̃am opposuit. Hinc et nẽ

Expanded text:
digni judicamur filii, STEPHANUS Cisterciensis, HUGO Pontiniacensis, BERNARDUS de Clara-Valle, quod reverendissimo domino, quod benignissimo patri. Degentes in monasteriis, ad quae nos nostra peccata compulerunt, non cessamus orare pro vobis, et pro commissa vobis Dei Ecclesia: congaudentes et sponsae Domini super tam fido custode, et sponsi amico super labore tam fructuoso. Fidenter proinde atque fideliter vestrae Paternitati suggerimus, quae in regno nostro eidem matri nostrae dolentes cernimus adversari. Quantum quidem nos sentimus qui facile advertere potest, quod qui ante in habitu actuque saeculari honorati sunt sublimes, judicati fideles, habiti familiares; modo inimici facti sunt, digne suo sacerdotio conversantes, et per omnia honorificantes ministerium suum. Hinc gravibus contumeliis et injuriis episcopi Parisiensis innocentia pulsata est, sed non quassata; quia Dominus supposuit manum suam, cum vestram opposuit. Hinc et nunc
Abbreviated transcription (Latin):
imirũ mĩa suꝑabundauit iudicio.
ĩticia & pax oscłate sunt. Nã qͣntum mͥ
uideor conitiendo uidẽ. qͥd animi tc̃
habueritis cum adulciscendã illã que
uob̾ uidebat᷑ facta in uiria. iꝰticiȩ zelo
accensa uĩtas sese accingẽnt illa que ex¬
emplo ioseph prudent̃ antea dissimula
in ħ qͥdem dissimilit̃ ab ioseph ex abdito
celate pietatis erupit. seq uĩtati adum¬
gens. rep̃ssit motũ. temꝑauit zelum. pd¬
cem cum iticia fecit. Tunc de purissi¬
mo placidi pectoris fonte talium crds
limpidissimi cogitõnum riuuli ebul¬
crit. Quid opus ẽ indignari: Misereri po¬
tꝰ oportet &̾ ñ obliuisci qđ scͥptumẽ. Mĩ am

Expanded text:
abundavit judicio, justitia et pax osculatae sunt. Nam quantum mihi videor conjiciendo videre, quid animi tunc habueritis, cum ad ulciscendam illam, quae vobis videbatur facta, injuriam, justitiae zelo accensa veritas se accingeret, illa quae exemplo Joseph prudenter antea dissimulabin hoc quidem dissimiliter ab Joseph , ex abdito celatae pietatis erupit, seque veritati adjungens repressit motum, temperavit zelum, pacem cum justitia fecit. 2. Tunc de purissimo placidi pectoris fonte talium 66 credo limpidissimi cogitationum rivuli ebullierunt: Quid opus est indignari? misereri potius oportet, et non oblivisci quod scriptum est: M
Abbreviated transcription (Latin):
onus leue. libet ammnirari: qͣm leue sit
onꝰ uĩtatis. Num uͭ leue ẽ qdđ portantẽ
ñ gͣuat s leuat: Quid eo leuiꝰ onere. qͣd ñ
solum ñ onerat. s & portat omnẽ cui po¬
senis symeonis brachia sustentabat.
hoc etiam paulum in graui licet &e cor¬
riptibili corꝑe positum. rapiebat ufiq ad ter¬
cium celum. Quero in reb siquid forte huic
exoneranti oͣmͣmi simile inueniã. & occurrit
m̃ de pennis auium. qđ ut cumq coaptem.
que quodã uidelicet singulari mͦ & corpulẽ¬
torẽ reddunt sub̃am & agiliorẽ. Mirumopꝰ
natẽ. Unde grossescit mat̾ia. iñ sarcina le¬
iugatur: & qͣntum crescit uimassa: tm̃
decscit in pondẽ. Hoc plane in pennis. xͥ
oneris expͥmit similitudinẽ: qđ & ip̃e ferunt
a quib ferunt᷑. Quid & de quad riga dicã:
hec nimirũ ad mota ium̃to saicinã que ab
ip̃o moueri ñ potãt. auget qͥdẽ s portabi¬
lirẽ facit. Onꝰ oneri addit᷑: & minꝰ onerat.
Sic a oneri gͣuissimo legis accedens qua¬

Expanded text:
onus leve . 2. Libet admirari quam leve sit onus Veritatis. Num vere leve est, quod portantem non gravat, sed levat? Quid eo levius onere, quod non solum non onerat, sed et portat omnem, cui posenis Simeonis brachia sustentabat. Hoc etiam Paulum, in gravi licet et corruptibili corpore positum, rapiebat usque ad tertium coelum. Quaero in rebus si quid forte huic exoneranti oneri simile inveniam, et occurrit mihi de pennis avium, quod ei utcumque coaptem; quae, quodam videlicet singulari modo, et corpulentiorem reddunt substantiam et agiliorem. Mirum opus naturae! Unde grossescit materia, inde sarcina levigatur; et quantum crescit in massa, tantum decrescit in pondere. Hoc plane in pennis, Christi oneris exprimit similitudinem, quod et ipsae ferunt a quibus feruntur. Quid et de quadriga dicam? Haec nimirum admota jumento, sarcinam quae ab ipso moveri non poterat, auget quidem, portabiliorem facit. Onus oneri additur, et minus onerat. Sic et oneri gravissimo legis accedens qua
Abbreviated transcription (Latin):
ierit pietati ur̃e supplicamꝰ. & supplicando
consulimꝰ. ut & tot pusillis. xͥ tanto scanda¬
lo parcatis. ut hunc uicariũ xp̃i a tanto
imꝑꝑio simul lib̾are curetis: concedendo
eccłe utiq qdđ hactenꝰ iuris eccłe fuisse cog¬
arbitror importunꝰ int̾uentor accedo.
Multa quippe sunt que me confortant:
ut repulsam ñ metuat ħ nr̃a peticio. Pri¬
mum q ñ ꝓ qualibet extranea. s ꝓ ur̃a
a uiñ equitate requirere ẽredimꝰ. Tercio qͦd id¬
ip̃m tał nob̾cum postulat qͥ solus ad impe¬
trandum etiam maiꝰ aliqͥd a uob̃ sufficere
possit: uideł comes teobaldꝰ. Qrtum ꝙͦ si
addid̾o: ñ tem̾e id me p̾sumere putaiũm.
Neq enim uł ip̃i de ur̃a a deo humilitate
diffidinꝰ quin audacter si opꝰ sit ꝑ nos¬
met ip̃os ad ur̃e celsitudinis nob̾ iamsatiᷤᷤ
exꝑtam beniuolentiã petituri qͦd rõnabile¬

Expanded text:
rerit: pietati vestrae supplicamus, et supplicando rerit: pietati vestrae supplicamus, et supplicando consulimus, ut et tot pusillis Christi a tanto scandalo parcatis, et hunc vicarium Christi a tanto improperio simul liberare curetis, concedendo ecclesiae utique, quod hactenus juris ecclesiae fuisse cogarbitror, importunus interventor, accedo. Multa quippe sunt quae me confortant, ut repulsam non metuat haec nostra petitio. Primum quia non pro qualibet extranea, sed pro vetum a vestra aequitate requirere credimus. Tertio quod idipsum talis nobiscum postulat, qui solus ad impetrandum etiam majus aliquid a vobis sufficere possit; videlicet comes Theobaldus. Quartum quoque si addidero, non temere id me praesumere putaverim. Neque enim vel ipsi de nostra adeo humilitate diffidimus, quin audacter, si opus sit, per nosmetipsos ad vestrae celsitudinis nobis jam satis expertam benevolentiam, petituri quod ra
Abbreviated transcription (Latin):
suit monasti̾o. tutũ uidelicet ñ arbitranᷤ.
cuiꝗͣ. monachoꝵ domesticoꝵ illã cõmit¬
tere curã. Q uod ido uob̃̾ in exemplum ad¬
duxi. ut ur̃am caritatẽ cõmo ne faciam:
qualit᷑ & in ħ qd̾ nc̃ in manib ẽ oportet
ep̃o. fr̃. ẜ. clareualł abbas seipsum. Audito
obitu domni sarnerii archidiatoni. necessari¬
um duximus ur̃am pat̾nitatẽ precib p̾ue¬
nire. immo premunire consilio. si tñ dig¬
nuim putatis monitis nr̃ȩ acquiescere par¬
uitatis: quatenꝰ uidelicet de reb scĩ stepħi
diuionensis quas tenebat. placeat lib̾ali
redire. uixta qͦd in capitulo lingonensi dis¬
positum. & scͥpto firmatũ fuisse etiam nos
unꝑꝑii occasionẽ fore cognouimꝰ. si ad ea
q̃ diu tenuit illa eccła quacumq occasio¬
ne manũ ur̃am extenditis. conquerentib
quippe illis de illo quasi qui malũ pͥnci¬
pium ded̾it adueniens cum eiꝰ causa & ad eiꝰ
intͦitum tam grande eccła dãpnum incur¬

Expanded text:
 videlicet non arbitrans cuiquam monachorum domesticorum illam committere curam. Quod ideo vobis in exemplum adduxi, 62 ut vestram charitatem commonefaciam, qualiter et in hoc quod nunc in manibus est, oporteat ARDUS Clarae-Vallis abbas, seipsum. Audito obitu domini Garnerii archidiaconi, necessarium duximus vestram Paternitatem precibus praevenire, imo praemunire consilio, si tamen dignum putatis monitis nostrae acquiescere parvitatis: quatenus videlicet de rebus sancti Stephani Divionensis, quas ten ebt, placeat liberaliredire, juxta quod in Capitulo Lingonensi dispositum, et scripto firmatum fuisse etiam nos improperii occasionem fore cognovimus, si ad ea quae diu tenuit illa ecclesia, quacunque occasione manum vestram extenderitis; conquerentibus quippe illis de illo, quasi qui malum principium dederit adveniens, cum ejus causa et ad ejus introitum tam grande ecclesia damnum incur
Abbreviated transcription (Latin):
mam: ego nescio. Nam cum añ hoᷤ paucoᷤᷤ
dies eiꝰ faciẽ uidẽ. & de celesti fistula ore
uidelicet ipsius płima haurire meruerim:
hoc tũ ab ip̃o ñ audiui. Uerum de antixp̃o
cum inquirerẽ qͥd sentiret: durante adhuc
ea que nuncẽ generatione reuelandũ illum
ẽẽ certissime se scire ꝑtestatꝰ ẽ At cum eandẽ
certitudinẽ uude hr̃et sciscitanti mͥ exponẽ

Expanded text:
mam, ego nescio. Nam, cum ante hos paucos mam, ego nescio. Nam, cum ante hos paucos dies ejus faciem videre, et de coelesti fistula, ore videlicet ipsius, plurima haurire meruerim; hoc tamen ab ipso non audivi. Verum de Antichristo cum inquirerem quid sentiret, durante adhuc ea, quae nunc est, generatione revelandum illum esse se certissime scire protestatus est. At, cum eamdem certitud
Abbreviated transcription (Latin):
de claraualle seruus. claritate ꝑfundi mõ¬
tium et̃norum. Qñtum uob̃ honoris uestra
laudabił uita: tantum affert & oneris
laudans fama. Ecce enim is ꝑ qͦm & ꝓ qͦ
quos seper tales ñ paucos exꝑimini motꝰ &
ip̃c bono odore ur̃i quẽ delonge sensit. tam
cõmunẽ cum fiducia pietatẽ requirit: spe
utiq ductꝰ inueniendi ñ solum consilium.
quid agere debeat. s & aux ilium qͦ ꝑfic̾e
ualeat. Est aũ ħ causa eiꝰ. Eͦdam se cella ꝓ
amore di ex ꝓposito incluserat. Eg̾ssionis
atq transgͥssionis suȩ: uob̃ ipse causas ex¬
ponet. It quidem ad ꝓpositum redire cupit.
immo quia uos sapientib & insipientib
debitorẽ agnoscitis. erroneam xͥ ouicłam
de faucib lupi festinate eriꝑe & ad pastũ
reducendo pͥorem. iuxta aliquot ouiliũ
ur̃orum qͣcumq in cellula iubete recludi:
nͥ forte aliud quid ei magis ex pedire ꝑspex¬
eritis. & licere iudicaui̾tis: ꝑsuadere &̃¬
mim. si uidelicet iturꝰ sit ierosoli¬

Expanded text:
de Clara-Valle servus, claritate perfundi montium aeternorum. Quantum vobis honoris vestra laudabilis vita, tantum affert et oneris laudans fama. Ecce enim 60 is per quem equos saepe tales non paucos experimini, motus et ipse bono odore vestri, quem de longe sensit, tam communem cum fiducia pietatem requirit, spe utique ductus inveniendi non solum consilium quid agere debeat, sed et auxilium quo perficere valeat. Est autem haec causa ejus. Quadam se cella pro amore Dei ex proposito incluserat. Egressionis atque transgressionis suae vobis ipse causas exponet. Et quidem ad propositum redire cupit; imo quia vos sapientibus et insipientibus debitorem agnoscitis, erroneam Christi oviculam de faucibus lupi festinate eripere; et ad pastum reducendo priorem, juxta aliquod ovilium vestrorum quacunque in cellula jubete recludi: nisi forte aliud quid ei magis expedire perspexeritis, et licere judicaveritis, et persuadere mini, si videlicet iturus sit Jerosoly
Abbreviated transcription (Latin):
pnare iudicio: Exepto qͥa iunt̃ amicos
contra ueritatem nulla debet ẽẽ meticłosa
cum sit ꝑicłosa palpatio. qͦd h me fateor
mouit & mouet qđ illam uit̾ nos iam
ante habitã de sacram̃tis collationẽ in pͥn¬
cipio p̾dicti. opꝰ̾culi defendere &e abstinere
conat᷑ estis. In qua utiq collatione si uiẽ
summã sententie bene memunistis: au sen¬

Expanded text:
mnare judicio? excepto, quia inter amicos mnare judicio? excepto, quia inter amicos contra veritatem nulla debet esse meticulosa, cum sit periculosa, palpatio, quod hoc me, fateor, movit et movet, quod illam inter nos jam ante habitam de sacramentis collationem, in principio praedicti opusculi defendere et astruere conati estis. In qua utique collatione, si vestrae summam sententiae bene meministis, an sen
Abbreviated transcription (Latin):
me dilectionis affectum. humb̾tũ istum
iniuste ut aunt exheredatum. cuiꝰ nos ꝓ
di amore ap̃ ur̃m comitẽ causam tuerisus¬
cepimꝰ. de uĩa confidentes caritate. ur̾o
patrocinio cõmittimꝰ ꝑ uos ut fideliter
sꝑamus. t̾rȩ pͥncipi. celi dño cooꝑante. re¬
conciliandũ: patͥȩ. uxori. filiis. reb. &
amicis suis restituendũ. hoc autẽ sata¬
gendo &e egenum de manu peccoris lib̾a¬
bitis.: & opp̾soris ipsiꝰ nichilominꝰ saluti
consuletis: nob̾ qͦ uos ñ mediocrit᷑ offi¬
ciosum exhibebitis. s & officium ĩplen¬
do pacificoꝵ. uob̾ uter filioᷤ sedem inex¬
celso collo cabitis. De cet̾o epłam illam ꝗͣ
ad̃ me iam olim scͥbere scitas uĩa dignata
ẽ ñ me sic̃ uos audisse audiuii. incendio
tradidisse: s penes me adhuc seruare noue¬
ritis. Quid eium ħ liuoris immo furoris fu¬
isset opꝰ utile & laudabile uͥ nicħ nͥ qͣa
sane fici. qd doctne salubrime. qͦd edifi¬
cationis sp̃uał ẽ dep̃hendi. temerario dã¬

Expanded text:
mae dilectionis affectum. Humbertum istum, injuste, ut aiunt, exhaeredatum, cujus nos pro Dei amore apud vestrum Comitem causam tueri suscepimus, de vestra confidentes charitate vestro patrocinio committimus, per vos, ut fideliter speramus, terrae principi, coeli Domino cooperante, reconciliandum; patriae, uxori, filiis, rebus et amicis suis restituendum. Hoc autem satagendo, et egenum de manu peccatoris liberabitis, et oppressoris ipsius nihilominus saluti consuletis: nobis quoque vos non mediocriter officiosum exhibebitis; sed et officium implendo pacificorum, vobis inter filios Dei sedem in excelso collocabitis. De caetero, epistolam illam, quam ad me jam olim scribere Sanctitas vestra dignata est, non me sicut vos audisse audivi incendio tradidisse, sed penes me adhuc servare noveritis. Quid enim hoc livoris, imo furoris fuisset, opus utile et laudabile, ubi nihil nisi quod sanae fidei, quod doctrinae saluberrimae, quod aedificationis spiritualis est deprehendi, temerario da
Abbreviated transcription (Latin):
rari ur̃am pietatẽ uolo: illiꝰ pauꝑis & ex¬
ullis humb̾ti nomine qͥ dudum cũ tͤcis
eẽtis uob̾ supplicabat. quatenꝰ ad comitẽ
teobaldum q̃ eum exħed auerat: interce¬
deretis. Qd & ego nunc ꝓ ip̃o & cum ipso
itidem a ur̃a flagito pietate. Nam nr̃as
litt̾as de hac re p̾catorias iam ad p̾dic¬
tum pͥncipem misi s gr̃am ñ inueniens.
nicħ effici. Iam qd libenter auditis. liben¬
ter debeo dicere uob̃. Stephanꝰ ur̃ sic cur¬
rit ñ quasi in incertum: sic pugnat nõ
quasi aerem uerb̾ans. Orate quatenꝰ sic
currat ut comp̾hendat: sic pugnet

Expanded text:
rari vestram pietatem volo illius pauperis et exsulis Humberti nomine: qui dudum, cum Trecis essetis, vobis supplicabat, quatenus ad comitem Theobaldum, qui eum exhaeredaverat, intercederetis. Quod et ego nunc pro ipso, et cum ipso itidem a vestra flagito pietate. Nam nostras litteras de hac re precatorias jam ad praedictum principem misi: sed gratiam non inveniens nihil effeci. Jam quod libenter auditis, libenter debeo dicere vobis. Stephanus vester sic currit, non quasi in incertum: sic pugnat, non quasi aerem verberans. Orate, quatenus sic currat ut comprehendat; sic pugnet
Abbreviated transcription (Latin):
S & si ego sileo ne ponẽ uidear incelum
os meũ: clamat᷑ tñ in eccła ñ in ueste
preciosa. Clamatur aũ sp̃aliter ad femi¬
nas: ut erubescat in se dep̾hendi ep̃s.
qͦd in fragiliori qͦ sexu audierit repre¬
heudi. An forte nulla timet᷑ confusio.
si solus ego sub musitare desiero: Aũqͥd
& siego ñ loquor. sua cuiq ñ loquitur
conscĩa: Quod si aliꝰ audatior me. ñ qͥdẽ
de apło ut ego. ñ de euangłio. nõ de
ꝓpħa. ñ deniq quippiã eccłasticum. s
illud tantum gentilicũ ingerat. dicite
scõ: qͣm in freno. Hoc me etiam tacente:
&̾ si ñ curia regum. tñ penuria pauꝑu̾
clamat. Sileat licet fama: s ñ fames.
fama qͥdem silet. qr ñ pot̾ mundꝰ odisse
uos. Lam quomͦ mundꝰ arguet pecc̃m

Expanded text:
Sed, etsi ego sileo, ne ponere videar in coelum Sed, etsi ego sileo, ne ponere videar in coelum os meum, clamatur tamen in Ecclesia: Non in veste pretiosa. Clamatur autem specialiter ad feminas: ut erubescat in se deprehendi episcopus, quod in fragiliori quoque sexu audierit reprehendi. An forte nulla timetur confusio, si ego solus submussitare desiero? Nunquid etsi ego non loquor, sua cuique non loquitur conscientia? Quid si alius audacior me, non quidem de Apostolo, ut ego; non de Evangelio, non de propheta, non denique quidpiam ecclesiasticum, sed illud tantum gentilicum ingerat: « Dicitsancto, quam in freno! Hoc me etiam tacente, etsi non curia regum, tamen penuria pauperum clamat. Sileat licet fama, sed non fames. Fama quidem silet, quia non potest mundus odisse vos. Nam quomodo arguet m
Abbreviated transcription (Latin):
Tmimuͦ si sac̾dos pastor ẽ. & ppłs oues:
dignum ẽ ut in nullo appareat oiuib
pastor dissimilis: Si instar mei qui ouis
sum. pastor m̃s & ip̃e incuriuis graditur.
uultum gereus deorsum. & t̾ram semꝑres¬
piciens: & soli uentri mente ieiunꝰ pabula
queritans. in qͦ discerminur: ue si uemĩt
lupus ñ erit qui pieuideat: qͥ occurrat. qͥ
cripiat. Decet ne pastorẽ more pecorum
sensib incubare corꝑeis. herere infimis. in¬
hiare t̾renis: & ñ potiꝰ erectum stare ut ho
dicens monachũ qui ñ habeam iudicare
de ep̃is. Itinam & ocłos m̃ claudas.
ut nec cernere possem que contradicere ꝓ¬
hibes. Magna uͦ p̾sumptio. si ouis cum
sim. in ip̃m pastorem lupas seuissimas.
uanitatẽ & curiositatẽ. irruere cernens in¬
fremuero qͦ ad meũ forte balatum cruentiᷤᷤ
bestiis a quopiã occurrat᷑ & succuͤratur
ꝑituro. Quid facient de me qͥ ouicła
liunt: Et quidẽ siñ ut ualt ut clamẽ
ꝓ se nunquid ũ & ꝓ me balare licebit:

Expanded text:
Enimvero, si sacerdos pastor est, et populus oves, dignum est ut in nullo appareat ovibus pastor dissimilis? Si instar mei, qui ovis sum, pastor meus et ipse incurvus graditur, vultum gerens deorsum, et terram semper respiciens, et soli ventri mente jejunus pabula quaeritans, in quo discernimur? Vae, si venerit lupus! non erit qui praevideat, qui occurrat, qui eripiat. Decetne pastorem more pecorum sensibus incubare corporeis, haerere infimis, inhiare terrenis: et non potius erectum stare ut homdicens monachum, qui non habeam judicare de episcopis. Utinam et oculos mihi claudas, ut nec cernere possem, quae contradicere prohibes! Magna vero praesumptio, si ovis cum sim, in ipsum pastorem meum lupas saevissimas, vanitatem et curiositatem, irruere cernens, infremuero, quo ad meum forte balatum cruentis bestiis a quopiam occurratur, et succurratur perituro. Quid facient de me, qui oviculiunt? Et quidem si non vult ut clamem pro se, nunquid non et pro me balare licebit? 464
Abbreviated transcription (Latin):
uix tandẽ acquieuimꝰ. hominẽ gͦ religio¬
sum. ꝑegͥnum. solum. si culpa ẽ. qđ susce¬
punus. & ita suscepimꝰ ñ erit uob̃ indignũ
semel tantum commissam culpam.
talẽq culpã dimittẽ. cui etiam fas ñ ẽ ne
usq quidẽ septuagies septies peccantib
mͦ offendimꝰ: sepe dum dm̃ testor. quod
corꝑe ñ possum. mente ad uos supplici
transeo. sepe genib flexis humilit̾ satis¬
faciens uob̃ astare me uideo. Ytinã ipse
faciat. quam flebilis qͣm muiserabilis. tanqͣm
presens ad genua usq ur̃a descendo: qͣm̃ fre¬
quenter nudus humeros. uugasq ĩ manib
gestans & qͣsi ad ur̃am iussionẽ uapulare
ꝑat᷑ peto ueniã. grãm tremebundꝰ expecto.
hec qualit̃ uob̾ pat̾ accepta sinit. ur̃o si uos
ñ gͣuat citiꝰ scire flagitamꝰ rescͥpto. ut si satiᷤ
iam securi de indulgentia consolemur. si
quominꝰ magis ut dignum ẽ humiliem᷑:

Expanded text:
vix tandem acquievimus. Hominem ergo religiovix tandem acquievimus. Hominem ergo religiosum, peregrinum, solum, si culpa est quod suscepimus et ita suscepimus, non erit vobis in dignum semel tantum commissam culpam, talemque culpam dimittere; cui etiam fas non est ne usque quidem septuagies septies peccantibus modo offendimus, saepe Deum testor, quod corpore non possum, mente ad vos supplici transeo, saepe genibus flexis humiliter satisfaciens, vobis adstare me video. Utinam ipse sentire faciat quam flebilis, quam miserabilis, tanquam praesens, ad genua usque vestra descendo! quam frequenter nudus humeros, virgasque in manibus gestans, et quasi ad vestram jussionem vapulare paratus, peto veniam, gratiam tremebundus exspecto! Haec qualiter vobis, Pater, accepta sint, vestro, si vos non gravat, citius scire flagitamus rescripto; ut, si satis, jam securi de indulgentia consolemur; si quo minus, magis ut dignum est humiliemur,
Abbreviated transcription (Latin):
Que inꝗͣ. de nob̾ digna uob̃ satisfactio
placebit. quib utiq ꝓ grandi iniuria
imponitis qͦd auob̾ recedens. a nob̃ recep¬
tus sit.: Quid dicam: Si dixero ñ rece¬
pimus qͥd utinam sine peccõ dicẽ posse:
mentior plane. Si dixeio ircepimꝰ quidem s
iuste: excusare me uelle uideor. S tutiꝰ respõ¬
debo: peccauimꝰ. Peruntũ qͣntum: Lonad
aut susceptum ex pelleret: Quis uͦ scit si de
ur̃a abundantia nr̃am ds uoluĩt supplere
inopiã. ut scilicet unum de multis qͥ forte
ap̃ uos religiosi tuncerant ad nos dirigẽt.
nob̃ quidẽ ad solacium. s nichilominꝰ uob̾
ad głam: fuiꝰ quippe sapiens: gła ẽ patͥs.
Deniq ñ eum preuenimꝰ sollicitando. non
cͥcumuenimꝰ attrahendo qͦ uos desereret
uł ad nos ueniret: quin potiꝰ rogantẽ pul¬
santẽ. supplicantẽ. ñ pꝰ d̾s scit consensimus
reciꝑe quã iemittẽ ad uos temptauimꝰ. Nõ
aũ eo acquiescente eiꝰ nos importumtati

Expanded text:
quae, inquam, de nobis digna vobis satisfactio quae, inquam, de nobis digna vobis satisfactio placebit, quibus utique pro grandi injuria imponitis quod, a vobis recedens, a nobis receptus sit? Quid dicam? si dixero: Non recepimus quod utinam sine peccato dicere possem, mentior plane; si dixero, Recepimus quidem, sed juste, excusare me velle videor. Sed tutius respondebo, Peccavimus. Verumtamen quantum? Non ad aut susceptum expelleret? Quis vero scit si de vestra abundantia nostram Deus voluerit supplere inopiam, ut scilicet unum de multis, qui forte apud vos religiosi tunc erant, ad nos dirigeret, nobis quidem ad solatium, sed nihilominus vobis ad gloriam? Filius quippe sapiens gloria est patris . Denique non eum praevenimus sollicitando, non circumvenimus attrahendo, quo vos desereret, vel ad nos veniret; quin potius rogantem, pulsantem, supplicantem non prius, Deus scit, consensimus recipere, quam remittere ad vos tentavimus. Non autem eo acquiescente, ejus nos importunitati
Abbreviated transcription (Latin):
sericordes: qm̃ ip̃i mĩam consequentur.
Alioquin: Aum filiꝰ m̃s erat iste: Quis uͦ
irasci filio pot̃: Nͥ forte tunc tantum filiꝰ
fuit dum mecum fuit & ñ etiã cum me de¬
seruit. S nunqͥd qr corꝑe ad tempꝰ recessit
etiam animo recedẽ potuit: aut forte uł
ip̃a mors eum mͥ poti̾t auferre: Ita ne lo¬
calis corꝑał ue necessitas animors sese amã¬
tium lib̾tatem angustat: sertꝰ sum qͥa nec
locorum distantia nec corꝑum uł mors
uł absentia. disuingẽ poti̾t. quos unꝰ sp̃c
uegetat. una caritas ligat. Deniq si iusto¬
rum animȩ in manu di sunt: ꝓfecto &
qui iam in ip̃o deposita carne quiesc̃t.
& qui ip̃i adhuc in carne ñ scm carnẽ
militam᷑. simul ꝓculdubio sumꝰ. Ms gͥ
erat uiuus. m̃s erit defunctꝰ: meũ in
patͥa recognoscã. Siquis ẽ qui de manu
di possit eruere. & a me illum separare
ualebit. Itaq ꝓ filio quidem ur̃a uob̾ af¬
sictio satisfecit. S de nob̾ pat̃ qͥd erit:

Expanded text:
sericordiam consequentur . Alioquin num filius meus erat iste? quis vero irasci filio potest? Nisi forte tunc tantum filius fuit, dum mecum fuit, et non etiam cum me deseruit. Sed nunquid quia corpore ad tempus recessit, etiam animo recedere potuit? aut forte vel ipsa mors eum mihi poterit auferre? Itane localis corporalisve necessitas animorum sese amantium libertatem angustat? Certus sum quia nec locorum distantia, nec corporum vel mors vel absentia disjungere poterit quos unus spiritus vegetat, una charitas ligat. Denique, si justorum animae in manu Dei sunt , profecto et qui jam in ipso, deposita carne, quiescunt, et qui ipsi adhuc in carne non secundum carnem militamus, simul procul dubio sumus. Meus ergo erat vivus, meus erit defunctus, meum in patria recognoscam. Si quis est qui de manu Dei possit eruere, et a me illum separare valebit. 3. Itaque pro filio quidem vestra vobis affectio satisfecit; sed de nobis, pater, quid erit?
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑib eam certum ẽ tenuisse. uał Ad eund̃¬
idetis certe qͣnͣtum p̃sumam x liiii.
de ur̃a beniuolentia ut nec crebra
impetratio p̃ces siniat: & totiens exauditꝰ
rursum accede precator importunꝰ ñ uerear
Magna quidẽ p̃sumptio. s ñ meretur in¬
dignationẽ. qm̃ de caritate ñ de temerita¬
quas ꝓ eccła senoina adu̾sum molis menses
monachos ante habueratis: ꝑ amore di
& nũo penitꝰ omisistis. Et ecce idem mona¬
chi conqueruntur quod nescio qͣs nouas
et ut ipsi aiunt indebitas uob̾ consue¬
tudines in predicta eccła uendicetis. Absã
gͦ & ipsas dimitti confidens ine ne hacqͥde
uice passurum repulsam. ut qui iam de
maiorib merui ñ repelli inoptinendis mi¬
norib non confundar. xił. Ad Ai merici¬

Expanded text:
poribus eam certum est tenuisse. Valete. Eporibus eam certum est tenuisse. Valete. Eidetis certe quantum praesumam de vestra benevolentia: ut nec crebra impetratio preces finiat, et toties exauditus, rursum accedere precator importunus non verear. Magna quidem praesumptio; sed non meretur indignationem, quoniam de charitate, non de temeritaquas pro Ecclesia Senoina adversus Molismenses monachos ante habueratis, pro amore Dei et nostro penitus omisistis. Et ecce iidem monachi conqueruntur, quod nescio quas novas, et, ut ipsi aiunt, indebitas vobis consuetudines in praedicta Ecclesia vindicetis. Obsecro ergo et ipsas dimitti, confidens me, ne hac quidem vice passurum repulsam: ut qui jam de majoribus merui non repelli, in obtinendis minoribus non confundar Valete . EPI
Abbreviated transcription (Latin):
tore uisignib attollamini. cur ñ & sacros
ordines celebratis. & benedictiones datis in
ppłis: Quam multa moueor dicere adu̾sus
inpudentissimã p̃sumptionẽ: s frenat un¬
petum quod aurib occupatis scͥbere me uro¬
lens. longiori lectione uereor sieri onerosus
arrhiep̃o: & quia res tam manifesta est ut
multitudo iep̃hendentium uideatur imn
pudentiam obdurasse. Quodsi & ħ ipsa cer¬
nuntur gratas excede compendii metas. uob̾
o dñe donate qui me & in ħ ꝓpͥam prodere
coegistis imꝑiciam. dum morẽ inodumq
sollempnem usc̃bendo seruare nescierum:¬
nĩe benigna susceptio. prebet am¬
pliora sꝑandi fiduciam. Premissa itaq de¬
uotissimar̃ gr̃arum actione ꝓ exꝑta beni¬
uolentia: it̾m audeo pet̾ẽ. qd iterandis gra¬
ciis scdo me faciat debitorem: quatenus
uidelicet molismensi eccłe ip̃am eccłamꝑ
ob nubilasse dolebat eadem lib̾tate tenere
concedatis. qua p̾decessorum ur̃orum tem¬

Expanded text:
ntorum insignibus attollamini, cur non et sacros ntorum insignibus attollamini, cur non et sacros Ordines celebratis, et benedictiones datis in populis? Quam multa moveor dicere adversus impudentissimam praesumptionem? sed frenat impetum, quod auribus occupatis scribere me recolens, longiori lectione vereor fieri onerosus archiepiscopo: et quia res tam manifesta est, ut multitudo reprehendentium videatur 477 impudentiam obdurasse. Quod si et haec ipsa cernuntur gratas excedere compendii metas, vobis, o domine, donate, qui me et in hoc propriam prodere coegistis imperitiam, dum morem modumque solemnem in scribendo servare nescierime benigna susceptio praebet ampliora sperandi fiduciam. Praemissa itaque devotissimarum gratiarum actione pro experta benevolentia, iterum audeo petere quod iterandis gratiis secundo me faciat debitorem: quatenus videlicet Molismensi Ecclesiae ipsam ecclesiam, obnubilasse dolebat, eadem libertate tenere concedatis, qua praedecessorum vestrorum tem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑant desidio. Quid si & nomen eis conferre
pͥulegiorũ posset auctoritas: Qnͣto putas
auro redunerent. ut appellarent᷑ pontifi¬
ces: Quo ista omonachi: Ubi timor m̃tis.
uͥ rubor frontis: Quis unꝗͣ. ꝓbatorum
monachoꝵ tale aliquid aut u̾bo docuit.
aut reliquit exemplo: Duodecim humi¬
litatis gradꝰ magist᷑ ur̃ edisserit. ꝓpͥisq
distinguit descͥptionib in qͦ que so illors
docet᷑ aut continet᷑ ut ħ fastu delectari
monachꝰ. has querere debeat dignitates:
Labor & latebre & uoluntaria pauꝑtas.
hec sunt monachoꝵ insignia. ħ uitam
solent nobilitare monasticã. Pr̃i aũ ocłi
omne sublime uident ur̃i pedes omẽ for¬
te cͥcumeunt. ur̃e lingue in omĩb audi¬
untur conciliis. ur̃e manꝰ om̃e alienum
diripiunt patͥmonium. Tñ si ita oportet
ut emancipati a subiectione pontificum
pari cum successorib apłorum gła pari
cathedia. his demq sollempniũ indum̃¬

Expanded text:
parant desiderio. Quid si et nomen eis conferre parant desiderio. Quid si et nomen eis conferre privilegiorum posset auctoritas? quanto putas auro redimerent, ut appellarentur pontifices? Quo ista, o monachi? Ubi timor mentis? ubi rubor frontis? Quis unquam probatorum monachorum tale aliquid aut verbo docuit, aut reliquit exemplo? Duodecim humilitatis gradus Magister vester edisserit, propriisque distinguit descriptionibus : in quo, quaeso, illorum docetur aut continetur, ut hoc fastu delectari monachus, has quaerere debeat dignitates? 37. Labor, et latebrae, et voluntaria paupertas, haec sunt monachorum insignia; haec vitam solent nobilitare monasticam. Vestri autem oculi omne sublime vident, vestri pedes omne forum circumeunt, vestrae linguae in omnibus audiuntur conciliis, vestrae manus omne alienum diripiunt patrimonium. Tamen, si ita oportet, ut emancipati a subjectione pontificum, pari cum successoribus apostolorum gloria, pari cathedra, iisdemque solemnium indume
Abbreviated transcription (Latin):
Scio me legisse. Iudicium durissimum.
his qͥ p̃sunt: exiguo aũ concedit᷑ miscdia.
Quid gͥ uos o monachi sacerdotũ gͣuat
auctoritase Metiustis infestationẽ: S:
siquid patimini ꝓp̃ iusticiã: beati. Scłari¬
tatẽ contempnitis: S scłarior nemo
pilato: cui dñs astitit iudicandꝰ. Aõ hr̃es
inquit in me potestatẽ: nͥ tͥ eẽt datum
x uicario cum nec suo adu̾sario xͦ restitĩt.
aut dicite si audetis sui p̾sulis dm̃ or¬
dinationem nescire. cum romani p̃sidis
horum quid cogitent. dum multo labore
ac p̃cio apłicis adepti pͥuilegiis ꝑ ipsa sͥ
uendicant in signia pontificalia: utentes et
ip̃i more pontificũ. mitra. anulo. atq san¬
daliis. Sane si attendr terum dignitas:
hanc monachi abhorret ꝓfessio. Si ministĩ¬
um. soł liquet congruere pontificibus. Pro¬
fecto cẽ desid̾ant. qͦd uidĩ gestiunt: mĩtoq
ñ queunt eẽ subiecti quib iã ipso se com¬

Expanded text:
Scio me legisse: Judicium durissimum Scio me legisse: Judicium durissimum his qui praesunt; exiguo autem conceditur misericordia . Quid igitur vos, o monachi, sacerdotum gravat auctoritas? Metuitis infestationem? Sed si quid patimini propter justitiam, beati. Saecularitatem contemnitis? Sed saecularior nemo Pilato, cui Dominus astitit judicandus. Non haberes, inquit, in me potestatem, nisi tibi data i Vicario, cum nec suo adversario Christus restiterit: aut dicite, si audetis, sui Praesulis Deum ordinationem nescire, cum Romani Praesidis ndicant quidam horum quid cogitent, dum multo labore ac pretio apostolicis adeptis privilegiis, per ipsa sibi vindicant insignia pontificalia, utentes et ipsi more pontificum, mitra, annulo, atque sandaliis . Sane si attenditur rerum dignitas, hanc monachi abhorret professio: si ministerium, solis liquet congruere pontificibus. Profecto esse desiderant, quod videri gestiunt; meritoque nequeunt esse subjecti, quibus jam ipso se com
Abbreviated transcription (Latin):
eccłe lib̾tatem̃. S lib̾tas omĩ ut ita lo¬
quar seruitute seruilior. Patienter ab
huuꝰ modi lib̾tate abstineã. que me pessi¬
me addicat suꝑbie seruituti. Plus cino
dentes lupi. ꝙͣ. uuggã pastoris. Sert̾ sun
enim ego monachꝰ & monachor qual¬
nimirũ cruenta illa bestia q̃ cͥcumit
q̃rens quẽ deuoeet clongatã eu stodllã
heu statim insilit in p̃sumꝑtorem. Merito
cuim ñ cunctatur presidẽ suꝑbo. qui se ui¬
it irgem głatur suꝑ omnes filios suꝑbiȩ.
Quis dabit mͥ centum in mei custodiam.
deputari pastores: Qnͣto plures sentio.
curam gerere mei: tanto securior exeo in
pascua. Stupenda insania. animarũ ñ
cunctor turbas mͥ custodiendas colligere.
& unum suꝑ ꝓpͥam grauor hr̃e custodẽ:
It quidẽ subiecti me de ieddenda prose
ĩne sollicitant. Qui autẽ presunt mͥ:
ipsi potiꝰ paulo dicente ꝑuigilant. tanꝗͣ
iõnem ꝓ me reddituri. Illi & si honorant.
onerant: hi ñ tam premunt ꝗͣ ꝓtegunt.

Expanded text:
ecclesiae libertatem. O libertas omni, ut ita loquar, servitute servilior! Patienter ab hujusmodi libertate abstineam, quae me pessimae addicat superbiae servituti. Plus timeo dentes lupi, quam virgam pastoris. Certus sum enim ego monachus, et monachorum qualnimirum cruenta illa bestia, quae circuit quaerens quem devoret, elongatam custodiam; heu! statim insilit in praesumptorem. Merito enim non cunctatur praesidere superbo, qui se jure regem gloriatur super omnes filios superbiae. Quis dabit mihi centum in mei custodiam deputari pastores? Quanto plures sentio mei curam gerere, tanto securior exeo in pascua. Stupenda insania! Animarum non cunctor turbas mihi custodiendas colligere, et unum super propriam gravor habere custodem! Et quidem subjecti me de reddenda pro se ratione sollicitant: qui autem praesunt mihi, ipsi potius, Paulo dicente, pervigilant, tanquam rationem pro me reddituri . Illi etsi honorant, onerant: hi non tam premunt, quam protegunt.
Abbreviated transcription (Latin):
tulerat restitueret rogauimꝰ: nec impetra¬
uimꝰ. Sentiens tandẽ nos ad arma eccłe
ꝓ eccła uelle confuge̾: timuit annuitq sese
omnia reddit᷑um. S in eadem forte hora
interdicto absolui piecepistis. male in malo
executurum eiꝰ nos conspectui p̃sentantes.
sustinuimꝰ pacem. & ñ uenit: quesuumꝰbona
ẽ. ut mal e ablata peiꝰ teneant᷑. & reliqua
passim in dies rapiantur. eo utiq secure
qͦ impune illa retinent᷑. Soluto nempe
ad ur̃m imꝑium ep̃i iusto ut putamuᷤ

Expanded text:
tulerat, restitueret, rogavimus; nec impetratulerat, restitueret, rogavimus; nec impetravimus. Sentiens tandem nos ad arma Ecclesiae pro Ecclesia velle confugere, timuit, annuitque sese omnia redditurum. Sed in eadem forte hora interdicto absolvi praecepistis, male in malo exsecuturum, ejus non conspectui praesentantes, sustinuimus pacem, et non venit: quaesivimus bona, s factum est, ut male ablata pejus teneantur, et reliqua passim in dies rapiantur, eo utique secure, quo impune illa retinentur. Soluto nempe ad vestrum imperium episcopi justo ut putamus