comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ȩternitate ꝑfundi. Itẽ cum ar¬
cum pulcre & ȩquabiliter intor¬
tum quem uidi uerbi gr̃a car¬
thagini animo reuoluo. res
quedam menti nunciata per
oculos memorię quȩ transfusa
imaginarium conspectum fac̃
Sed aluit mente conspicio
scđm qđ michi opus illud plac&
Unde etiam displiceret corrige¬
rem. Itaq de istis scđm illam
uidicamus. & illam cernimus
rationalis mentis intuitus Istam
uero aut presentia sensu cor¬
poris tangimus. aut imagines
ab sentium fixas in memoria re¬
cordamur. & ex earum simili¬
tudine talia fingimus qualia
nos ipsi uellemus. atꝙ possemus
etiam opere moliremur. Alit̃
figurantes animo imagines cor¬
porum aut per corpus corpora
uidentes. aliter autẽ raciones
arcemq ineffabiliter pulcram
talium figurarum suꝑ aciem
mentis simplici intelligentia ca¬
uisu mentis aspicimus. attp
inde conceptam rerum ueram¬
ꝙ noticiam tamquam uerbũ
apud nos habemus. & dicendo
intus gignimus. nec a nobis

Expanded text:
aeternitate perfundit. Item cum araeternitate perfundit. Item cum arcum pulchre ac aequabiliter intortum, quem vidi, verbi gratia, Carthagine, animo revolvo, res quaedam menti nuntiata per oculos, memoriaeque transfusa, imaginarium conspectum facit. Sed aliud mente conspicio, secundum quod mihi opus illud placet; unde etiam, si displiceret, corrigerem. Itaque de istis secundum illam judicamus, et illam cernimus rationalis mentis intuitu. Ista vero aut praesentia sensu corporis tangimus, aut imagines absentium fixas in memoria recordamur, aut ex earum similitudine talia fingimus, qualia nos ipsi, si vellemus atque possemus, etiam opere moliremur: aliter figurantes animo imagines corporum, aut per corpus corpora videntes; aliter autem rationes artemque ineffabiliter pulchram talium figurarum super aciem mentis simplici intelligentia cavisu mentis aspicimus: atque inde conceptam rerum veracem notitiam, tanquam verbum apud nos habemus, et dicendo intus gignimus; nec a nobis
Abbreviated transcription (Latin):
nię cupiditate. uel inani aui¬
ditate laudis. humane stati
amor ille quo in eum ferebar
offensus. & quasi reꝑcussus
atq ab indigno homine ab la¬
tus in ea forma ꝑmanet ex
qua eum talem credens ama¬
ueram. Nisi forte ad hoc amo
iam ut talis sit cum talem ñ
ẽ comperero. At in illo homi¬
ne nichil mutatum est. Muta¬
ri tamen potest. ut fiat qđ eũ
iam eẽ credideram. In mente
autẽ mea mutata est. utiꝙ ip¬
sa estimatio quȩ de illo alit̃
se habebat. & aliter habet.
Idemq amor ab intentione
ꝑfruendi. ad intentionẽ con¬
sulendi in commutabili desuꝑ
iusticia iuibente deflexus est.
Ipsa uero forma in concusse ac
stabilis ueritatis. & in qua frue¬
rer hominẽ bonũ eum credeis
& in qua consulo ut bonus sit¬
in eadem luce incorruptibił
sincerissimeq rationis & meȩ
mentis aspectum. & illam fan¬
tasie nubiem quam desupercerno
cum eundẽ hominẽ quem ui¬
deram cogito imperturbabili

Expanded text:
niae cupiditate, vel inani aviniae cupiditate, vel inani aviditate laudis humanae: statim amor ille, quo in eum ferebar, offensus, et quasi repercussus, atque ab indigno homine ablatus, in ea forma permanet, ex qua eum talem credens amaveram. Nisi forte ad hoc amo jam, ut talis sit, cum talem non esse comperero. At in illo homine nihil mutatum est: mutari tamen potest, ut fiat quod cum jam esse credideram. In mente autem mea mutata est utique ipsa existimatio, quae de illo aliter se habebat, et aliter habet: idemque amor ab intentione perfruendi ad intentionem consulendi, incommutabili desuper justitia jubente deflexus est. Ipsa vero forma inconcussae ac stabilis veritatis, et in qua fruerer homine bonum eum credens, et in qua consulo ut bonus sit, eadem luce incorruptibilis sincerissimaeque rationis et meae mentis aspectum, et illam phantasiae nubem, quam desuper cerno, cum eumdem hominem quem videram cogito, imperturbabili
Abbreviated transcription (Latin):
tamquã acęlo prespicuo sedu¬
dar. Ansicut in altissimis montib
accidere solet inter utrumq aere
libero fruens & serenissimam
lucẽ supra. Et densissimas ne¬
bulas subt̾ aspiciã. Nam eumde
in me fraterni amoris inflamat᷑
ardor. cũ audio uirum aliquẽ
ꝓ fidei pulchritudine x firnitate
acriora tormenta tolerasse. &
si michi cdigito ostendatur. ipse
homo studio michi coniungere
notum facere amicisiam colli¬
gare. Itaq facultas datur. accedo
ac loquor sermonẽ consero. af¬
fectum meum in illum quib
uerbis possum exprimo. Uicis.¬
simꝙ in eo fieri quę inme habe¬
at. atꝙ exprimi uolo spiritalẽꝙ
cõplexum credendo molior.
quia peruestigare tam cito. &
cernere penitꝰ eiꝰ interiora non
possum. Amo itaꝙ fidelem. ac
fortẽ uirum amore casto atq ger¬
mano. Qđ si michi inter nr̃as
loquelas fateatur aut in cautis
aliquomodo sese indicet qđ uł
de deo credat incongrua atq
pertulerit uel inspiratȩ pecu¬

Expanded text:
tanquam a coelo perspicuo seclutanquam a coelo perspicuo secludar; an sicut in altissimis montibus accidere solet, inter utrumque aere libero fruens, et serenissimam lucem supra, et densissimas nebulas subter aspiciam. Nam unde in me fraterni amoris inflammatur ardor, cum audio virum aliquem pro fidei pulchritudine et firmitate acria tormenta tolerasse? Et si mihi digito ostendatur ipse homo, studeo mihi conjungere, notum facere, amicitia colligare. Itaque si facultas datur, accedo, alloquor, sermonem confero, affectum meum in illum quibus verbis possum exprimo, vicissimque in eo fieri quem in me habeat atque exprimi volo, spiritualemque complexum credendo molior, quia pervestigare tam cito et cernere penitus ejus interiora non possum. Amo itaque fidelem et fortem virum amore casto atque germano. Quod si mihi inter nostras loquelas fateatur, aut incautus aliquo modo sese indicet, quod vel de Deo credat incongrua, atqupertulerit, vel speratae pecu
Abbreviated transcription (Latin):
sumus definimꝰ. Non qualissit
unius cuisꝙ hominis mens.
sed qualis ẽẽ sempiternis rationi¬
bus debeat. Unde etiam fanta¬
sias rerum corporalium scorpo¬
ris sensus haustas. & quodam
modo infusas memoriȩ. & ex quib
etiam ea quę non uisa sunt fito
fantasmate cogitantur. siue ali¬
ter quam sunt siue fartui tu
sicuti sunt. Aliis omnino regu¬
lis supra mentẽ nr̃am in com¬
mutabilit̾ manentib uel ap¬
probare apud nos metipsos
uł improbare conuincimur.
cum recte aliquid approbamus.
aut imꝓbamꝰ. Nam ȩquum reco¬
lo carthaginis mȩnia quȩ uidi¬
& corcum fingo alexandriȩ quȩ
non uidi easdẽꝙ imaginarias
formas quasdã quibdã p̃ferets
racionabiliter ꝑfero. Viget &
clar& desuꝑ uidicium ueritatis
ac sui iuris incorruptissimis regłis
firmum est. Et si corporalium
imaginũ quasi quodam nubilo
subtegitur. non tañ inuoluitur
atq confunditur. sed inter est utrĩ
ego sub illa uel in illa caligine

Expanded text:
sumus, definiamus, non qualis sit sumus, definiamus, non qualis sit uniuscujusque hominis mens, sed qualis esse sempiternis rationibus debeat. 10. Unde etiam phantasias rerum corporalium per corporis sensum haustas, et quodam modo infusas memoriae, ex quibus etiam ea quae non visa sunt, ficto phantasmate cogitantur, sive aliter quam sunt, sive fortuitu sicuti sunt, aliis omnino regulis supra mentem nostram incommutabiliter manentibus, vel approbare apud nosmetipsos, vel improbare convincimur, cum recte aliquid approbamus aut improbamus. Nam et cum recolo Carthaginis moenia quae vidi, et cum fingo Alexandriae quae non vidi, easdemque imaginarias formas quasdam quibusdam praeferens, rationabiliter praefero; viget et claret desuper judicium veritatis, ac sui juris incorruptissimis regulis firmum est: et si corporalium imaginum quasi quodam nubilo subtexitur, non tamen involvitur atque confunditur. 11. Sed interest utrum ego sub illa vel in illa caligine,
Abbreviated transcription (Latin):
ed cum seipsam nouit hu¬
mana mens & amat seipsam
non aliquid in commutabile no¬
uit. & amat. Aliter ꝙ unusquis¬
ꝙ homo loquendo enunciat
mentẽ suã quid in iͦpso agatur
ad tendens. Aliter autem hu¬
manam mentẽ speciali aut
generali cognitione definit.
Itaꝙ cum michi de sua pro¬
pria loquitur utrum intel¬
ligat hoc aut illud. an non
intelligat. & utrum uelit an
nolit hoc. aut illud credat.
Cum uero de humana speci¬
aliter aut generaliter uerũ
dicit agnosco. & ad probo.
Unde manifestum est aliud
aliud unum quemꝙ uidere
in se. qđ sibi alius dicente cre¬
dat. non tamen uideat. ali¬
ud autẽ in ipsa ueritate. qđ
alius quoꝙ possit intueri.
quoꝵ alterum mutari per
tempora. alterum in com¬
mutabili eternitate consiste¬
re. Neꝙ oculis quo pre his
multas mentes uidendo ꝑ simili¬
tudinẽ colligimus generalem uł
specialẽ mentis humanȩ noticia
sed intuemur in uiolabilẽ ueri¬
tatẽ. ex qua ꝑfecte quantũ pos¬

Expanded text:
ed cum se ipsam novit humana mens et amat se ipsam, non aliquid incommutabile novit et amat: aliterque unusquisque homo loquendo enuntiat mentem suam, quid in se ipso agatur attendens; aliter autem humanam mentem speciali aut generali cognitione definit. Itaque cum mihi de sua propria loquitur, utrum intelligat hoc aut illud, an non intelligat, et utrum velit, an nolit hoc aut illud, credo: cum vero de humana specialiter aut generaliter verum dicit, agnosco et approbo. Unde manifestum est, aliud unumquemque videre in se, quod sibi alius dicenti credat, non tamen videat; aliud autem in ipsa veritate, quod alius quoque possit intueri: quorum alterum mutari per tempora, alterum incommutabili aeternitate consistere. Neque enim oculis corporeis multas mentes videndo, per similitudinem colligimus generalem vel specialem mentis humanae notitiam: sed intuemur inviolabilem veritatem, ex qua perfecte, quantum pos
Abbreviated transcription (Latin):
quia reuixit amortuis. num¬
quã postea moriturus. Sed
potentia diabolũ deuicisset
&iã siabillo non potuiss& oc¬
cidi: quã uis maior sit poten¬
cie &iã ipsã mortem uincere
& surgendo. qua uitare uiuen¬
do: Sed allut est propter
quod iustificamur inxp̃i san¬
guine cũ per remissionẽ pec¬
catorũ eruimur dediaboli
quippe quã suscepit incarne
tate ait apłs: Qđ in firmum ẽ.
dei. forcius est hominibus:¬

Expanded text:
quia revixit mortuus, nunquia revixit mortuus, nunquam postea moriturus . Sed potentia diabolum vicisset, etiamsi ab illo non potuisset occidi: quamvis majoris sit potentiae etiam ipsam mortem vincere resurgendo, quam vitare vivendo. Sed aliud est propter quod justificamur in Christi sanguine, cum per remissionem peccatorum eruimur a diaboli quippe quam suscepit in carnetate ait Apostolus, Quod infirmum est Dei, fortius est hominibus
Abbreviated transcription (Latin):
non iusticia uoliuiss& Sed
post posuit quod potuit ut
prius ageret qđ oportuit: Ideo
aut̃ illũ esse opus erat & homi¬
nem & dm̃: Nisi enim homo
esset nõ posset occidi: Nisi & ds̃
ẽẽt nõ crederetur noluisse qđ
fuisse potentiã putaremꝰ: Nunc
uero humana ꝓnobis pasus ẽ
quia homo erat: Sed sinoluis¬
set &iã hoc non pati potuiss&
quia & ds̃ erat: Ideo gratior
facta est inhumilitate iusticia
quia posset sinoluisset humili¬
tatẽ non ꝑpeti tanta indiuini¬
tate iusticia: Ac sic amoriente
tam potente nobis mortalibus
inpotentibus : & comendata est
iustitia & ꝓmissa potentia:
horum enim duorũ hunũ fe¬
cit moriendo: alterũ resurgen¬
do: Quid enim iustius quã
ꝑuenire: & quid potentius
quã resurgere amortuis & in
celum cum ipsa carne inqua
est occisus ascendere : Iusticia
ergo prius & potentia postea
diabolum uicit Iusticia sci¬
licet quia nullũ peccatum
habuit & abillo est iustissi
me occisus Potentia uero

Expanded text:
non justitia voluisset? Sed non justitia voluisset? Sed postposuit quod potuit, ut prius ageret quod oportuit. Ideo autem illum esse opus erat, et hominem, et Deum. Nisi enim homo esset, non posset occidi: nisi Deus esset, non crederetur noluisse quod fuisse potentiam putaremus. Nunc vero humana pro nobis passus est, quia homo erat; sed si noluisset, etiam hoc non pati potuisset, quia et Deus erat. Ideo gratior facta est in humilitate justitia, quia posset si noluisset humilitatem non perpeti tanta in divinitate potentia: ac sic a moriente tam potente, nobis mortalibus impotentibus, et commendata est justitia, et promissa potentia. Horum enim duorum unum fecit moriendo, alterum resurgendo. Quid enim justius, quam rvenire? et quid potentius, quam resurgere a mortuis, et in coelum cum ipsa carne in qua est occisus ascendere? Et justitia ergo prius, et potentia postea diabolum vicit: justitia scilicet, quia nullum peccatum habuit, et ab illo injustissime est occisus; potentia vero,
Abbreviated transcription (Latin):
ue est igitur iustitia qua
uictus est diabolus
quomodo uictus est: Quia
cum in eo nihil morti dignũ
inueniret occidit eũ tamen
& utiq iustũ est ut debitorẽ
quostenebat liberi dimittan¬
tur in eũ credentes quẽ sine
ullo debito occidit: Hoc est
quod iustificari dicimur in
xp̃i sanguine: Sic quippe in
remissionẽ peccatorũ nr̃oꝵ
in nocens ille sanguis effusus
est unde sedicit inpsalmis in
mortuis liberũ: Solus enim
tuus hinc & ialio psalmo di¬
cit que non rapui tune ex¬
soluebã: Rapinã uero uolen᷑
intelligi peccatũ quia usur¬
patũ contralicitũ. Unde ꝑos
&iã carnis sue sicut in euan¬
gelio legitur dicit: Ecce ue¬
nit princeps mundi huius
& inme nichil inuenit idest
nullũ peccatũ sed ut sciant
om̃s inquid quia uoluntatẽ
patris mei facio surgite eamꝰ
hinc & ꝑgit inde adpassionẽ
ut ꝓ debitoribus nobis quod
ipse non debebat exsolueret:
Num quid isto iure ȩquissi¬
mo diabolus uinceretur si
potentia xp̃s cum illo ager&

Expanded text:
uae est igitur justitia, qua victus est diabolus? quomodo victus est? Quia cum in eo nihil morte dignum inveniret, occidit eum tamen. Et utique justum est ut debitores quos tenebat, liberi dimittantur, in eum credentes quem sine ullo debito occidit. Hoc est quod justificari dicimur in Christi sanguine . Sic quippe in remissionem peccatorum nostrorum innocens sanguis ille effusus est. Unde se dicit in Psalmis in mortuis liberum . Solus enim tuus. Hinc et in alio Psalmo dicit, Quae non rapui, tunc exsolvebam : rapinam volens intelligi peccatum, quia usurpatum est contra licitum. Unde per os etiam carnis suae, sicut in Evangelio legitur, dicit, Ecce venit princeps mundi hujus, et in me nihil invenit, id est, nullum peccatum: sed ut sciant omnes, inquit, quia voluntatem Patris mei facio, surgite, eamus hinc . Et pergit inde ad passionem, ut pro debitoribus nobis quod ipse non debebat exsolveret. Numquid isto jure aequissimo diabolus vinceretur, si potentia Christus cum illo agere,
Abbreviated transcription (Latin):
Quomodo autẽ illa tria non sint
eiusdem essentię non uideo. Cũ
mens ipsa se amet: atq apsa nous¬
rit. att ata sint hȩc triã. ut non
alteri alicui lireraim mens. uelama¬
ta uł nota sit. Uñius gͦ eiusdemꝙ
essentiȩ. necesse est bȩo tria sint.
Et idõ si tamquam. cominixtiane
confusa eẽnt. nullo modõ essent
tria nec peferri ad inuicẽ pos¬
sent. quem ad modum si ex uno
eodemq. auroatres anubos sipii¬
les facias. quamuis cunt ex ossib
referuntur ad inuicẽ qđ similes
sunt. Omis autẽ similis. alicui
similis est. & trinas ancilloꝵ est
& unum aurum. At simisceaqđ
sibi & per totami singuli massã
suam conspargantur intercidet
illa trinitas & omnino nonerit.
Ar non solum unum aurum di¬
cetur. sicut in illis tribus anu¬
lis dicebat. sed iam nulla aurea
& NOTITIA ETSINGULAII

Expanded text:
Quomodo autem illa tria non sint Quomodo autem illa tria non sint ejusdem substantiae, non video; cum mens ipsa se amet, atque ipsa se noverit; atque ita sint haec tria, ut non alteri alicui rerum mens vel amata vel nota sit. Unius ergo ejusdemque essentiae necesse est haec tria sint: et ideo si tanquam commixtione confusa essent; nullo modo essent tria, nec referri ad invicem possent. Quemadmodum si ex uno eodemque auro tres annulos similes facias, quamvis connexos sibi, referuntur ad invicem, quod similes sunt; omnis enim similis alicui similis est; et trinitas annulorum est, et unum aurum: at si misceantur sibi, et per totam singuli massam suam conspergantur, intercidet illa trinitas, et omnino non erit; ac non solum unum aurunt dicetur, sicut in illis tribus annulis dicebatur, sed jam nulla aurea  tria esse singula in
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. Fortassis ergo mens totũ
est ecceuis quasi partes. Amor
qua se amat. & scientia qua se
nouit. quib duab partibus illud
totum constat. An tressunt
equales partes. quib totum unũ
completur. Sed nulla pars to¬
tum cuiꝰ pars est complectitur:
Mens uero cum se totam nouit
hoc est ꝑfecte nouit. ꝑ totum
euis est noticia eius. Et cum se
ꝑfecte amat. totam se amat.
& per totum eius est amor eius.
Nunc gͦ sicut ex uino & aqua
& melle una fit potio & singula
per totum sunt. & tamen tria
sunt. Nulla enim pars est poti¬
onis que non habeat hȩc tria.
non enim se uincta uelut si ali¬
qua & oleum ẽent sed omnino
commixta sunt. & substantiȩ
sunt om̃s. & totꝰ ille licor una
quedam est ex tribus confecta
fubstantia. Tale aliquid arbi¬
trandum est eẽ simul hȩc tria.
Sed non unuis substantię sunt
aqua. uinum. & mel. quamuis
ex eoꝵ commixtione confufa¬
ẽẽnt fiat una substantia potioniᷤᷤ.

Expanded text:
sunt. Fortassis ergo mens totum sunt. Fortassis ergo mens totum est, et ejus quasi partes amor quo se amat, et scientia qua se novit, quibus duabus partibus illud totum constat? An tres sunt aequales partes, quibus totum unum completur? Sed nulla pars totum, cujus pars est, complectitur: mens vero cum se totam novit, hoc est perfecte novit, per totum ejus est notitia ejus; et cum se perfecte amat, totam se amat, et per totum ejus est amor ejus. Num ergo sicut ex vino et aqua et melle una fit potio, et singula per totum sunt, et tamen tria sunt nulla enim pars est potionis, quae non habeat haec tria; non enim juncta, velut si aqua et oleum essent, sed omnino commixta sunt; et substantiae sunt omnes, et totus ille liquor una quaedam est ex tribus confecta substantia; tale aliquid arbitrandum est esse simul haec tria, Sed non unius substantiae sunt, aqua, vinum, et mel, quamvis ex eorum commixtione fiat una substantia potionis.
Abbreviated transcription (Latin):
non animo inquantũ amicist̃.
Uerumtam̃ fieri potest. ut anucꝰ
amicum odisse etiam incipiat.
& ex ipso amicus eẽ desinat.
nesciente illo & adhuc amante.
amor autem quȩ mensse amat
siẽe desinat. simul & illa desinit
ẽẽ amans. Utem noticia quase
mens nouit. & si ẽẽ desinit. simul
& illa nosse se desinet. sicut ca¬
put capitati. alicuius utiq ca¬
put est. & relatiue ad se dicun¬
tur. quamuis etiam substantiȩ
sint. Nam & caput corpus ẽ
& capitati. Et si non sit corpus.
nec capitatum erit. Sed hȩc
precisione ab inuicẽ separari.
possunt. illa non possunt. Qđ
si sunt aliqua corpora quȩ feca¬
ri omnino & diuidi nequeunt.
timnen nisi partib fuis constarent
corpora non ẽent. Pars gͦ ad totũ
relatiue dicitur. quiã om̃is pars
alicuiꝰ totius pars est. Et totũ
om̃ib partib totum est. Sed
qm̃ & pars corpus est. & totũ
non tantum ista relatiue dicun¬
tur. sed etiam substantialiter

Expanded text:
non animo, in quantum amici sunt: non animo, in quantum amici sunt: verumtamen fieri potest ut amicus amicum etiam odisse incipiat, et eo ipso amicus esse desinat, nesciente illo, et adhuc amante. Amor autem quo se mens amat, si esse desinat, simul et illa desinet esse amans. Item notitia qua se mens novit, si esse desinat, simul et illa nosse se desinet. Sicut caput capitati alicujus utique caput est, et relative ad se dicuntur, quamvis etiam substantiae sint: nam et caput corpus est, et capitatum; et si non sit caput, nec capitatum erit. Sed haec praecisione ab invicem separari possunt, illa non possunt. 7. Quod si sunt aliqua corpora quae secari omnino et dividi nequeunt; tamen nisi partibus suis constarent, corpora non essent. Pars ergo ad totum relative dicitur; quia omnis pars alicujus totius pars est, et totum omnibus partibus totum est. Sed quoniam et pars corpus est, et totum; non tantum ista relative dicuntur, sed etiam substantialiter
Abbreviated transcription (Latin):
lam cognoscit mens. sed et alia
multa. quam obrem non amor
& cognitio tamquam insubie¬
cto insunt menti. Sed substan¬
tialiter etiam ista sunt sicut ipsa
mens. Quia. & si relatiue dicunt
adinuicẽ. in sua tamen sunt sin¬
gula quȩꝙ substantia. non sicut
color & coloratum relatiue ita
dicuntur adiniuicem. ut color
in subiecto colorato sit. non
habens in seipso ꝓpriam substan¬
tiam. Quoniã coloratũ corpus
substantia ẽ. Ille autẽ in substan¬
tia. Sed sicut duo amici etiã
duo sunt homines quȩ sunt
substantię cum homines non
relatiue dicant᷑. amici autem
relatiue. ed item quamuis sub¬
stantia sit. amans uel sciens sub¬
stantia sit scientia. substantia
sit amor. Sed amans & amor
aut sciens & scientia. relatiue
ad se dicantur sicut amici. Mens
nec homines relatua sunt.
Non tam̃ sicut amici homines
possunt seorsum ẽẽ ab inuicẽ.
sic amans & amor. aut sciens &
scientia. Quamquã & amici
corpore uident᷑ separari posse

Expanded text:
lam cognoscit mens, sed et alia lam cognoscit mens, sed et alia multa. Quamobrem non amor et cognitio tanquam in subjecto insunt menti; sed substantialiter etiam ista sunt, sicut ipsa mens: quia et si relative dicuntur ad invicem, in sua tamen sunt singula quaeque substantia. Nec sicut color et coloratum relative ita dicuntur ad invicem, ut color in subjecto colorato sit, non habens in se ipso propriam substantiam; quoniam coloratum corpus substantia est, ille autem in substantia: sed sicut duo amici etiam duo sunt homines, quae sunt substantiae; cum homines non relative dicantur, amici autem relative. 6. Sed item quamvis substantia sit amans vel sciens, substantia sit scientia, substantia, sit amor, sed amans et amor, aut sciens et scientia relative ad se dicantur sicut amici; mens nec homines relativa sunt: non tamen sicut amici homines possunt seorsum esse ab invicem, sic amans et amor, aut sciens et scientia. Quanquam et amici corpore videntur separari posse,
Abbreviated transcription (Latin):
maior est. non mole sed ui.
M ens uero cũ seipsam cognos¬
cit. non se superat noticia
sua. quia ipsa cognoscit. ip¬
sa cognoscitur. Cum gͦ se
totam cognoscit. neꝙꝰ secum
quicquam aliud par illi est cog¬
nitio sua. quia neq ex alia na¬
tura est eius cognitio cum seip¬
sam cognoscit. Et cum se totam
nichilq amplius percipit. nec
minor nec maior est. Recte
gͦ diximus hȩc tria cum perfe¬
cta sunt eẽ consequenter equa¬
lia. Simul etiam ad monemur.
si ut cumꝙ uidere possumus.
hec in anima existere. & tam¬
quam in uoluntate uolui. ut
sentiantur & dinumerantur
substantialiter uelut ita dicã.
essentialiter. Non tamquam
in subiecto ut color aut figu¬
ra incorpore. aut ulla alia qua¬
litas aut quantitas. Quicquid
enim tale est. non excedit
subiectum in quo est. non enĩ
color iste aut figura huius
corporis potest ẽẽ. & alteruis
corporis. Mens autẽ amore qͦ
se amat potest amare. & ali¬
ud preter se. Item non se so¬

Expanded text:
major est, non mole, sed vi. major est, non mole, sed vi. Mens vero cum se ipsam cognoscit; non se superat notitia sua; quia ipsa cognoscit, ipsa cognoscitur. Cum ergo se totam cognoscit, neque secum quidquam aliud, par illi est cognitio sua: quia neque ex alia natura est ejus cognitio, cum se ipsam cognoscit. Et cum se totam nihilque amplius percipit, nec minor nec major est. Recte igitur diximus, haec tria cum perfecta sunt, esse consequenter aequalia. 5. Simul etiam admonemur, si utcumque videre possumus, haec in anima existere, et tanquam involuta evolvi ut sentiantur et dinumerentur substantialiter, vel, ut ita dicam, essentialiter, non tanquam in subjecto, ut color, aut figura in corpore, aut ulla alia qualitas aut quantitas. Quidquid enim tale est, non excedit subjectum in quo est. Non enim color iste aut figura hujus corporis potest esse et alterius corporis. Mens autem amore quo se amat, potest amare et aliud praeter se. Item non se so
Abbreviated transcription (Latin):
mens & amor & noticiaeius
tria quedam sunt. & chec
tria unum sunt. Et cum ꝑfe¬
sta sunt. ęqualia sunt. Si
enim minus se amat quã
est quam est uerbi gr̃a tan¬
tum se amet hominis mens
quantũ amandum est corpꝰ
hominis. cum plus ipsa sit
quam corpus peccat. & non ẽ
persectais amor eius. Item si
ampluis se am̾et quam est ue¬
lut si tantum se amet quantũ
amandus est dĩ. cum in coni¬
ꝑarabiliter minũs sit. ipsa
cum ds etiam sic nimio pec¬
cat. & non ꝑfectum amorẽ
babet sui. Maiore autem
ꝑuersitate & iniquitate pec¬
cat. cum corpus tantum amat.
quantum amandus est ds̃.
Ittinmoticia si minor est quã
est. illud qđ noscitur. & ple¬
ne. nosci potest ꝑfecta non
est. Si autẽ maior est iam
superior esto Natura quȩ no¬
uit quam illa quȩ nota est.
Sicut maior est noticia cor¬
poris. quam ipsum corpus.
qđ ea noticia notumest. Illa
enim uita quedam est in
racione cognoscentis. Corpꝰ
autẽ non est uita. Et uita
quȩlibet quolibet corpore

Expanded text:
mens et amor et notitia ejus, tria quaedam sunt, et haec tria unum sunt; et cum perfecta sunt, aequalia sunt. Si enim minus se amat quam est, ut verbi gratia, tantum se amet hominis mens, quantum amandum est corpus hominis, cum plus sit ipsa quam corpus; peccat, et non est perfectus amor ejus. Item si amplius se amat quam est, velut si tantum se amet, quantum amandus est Deus, cum incomparabiliter minus sit ipsa quam Deus; etiam sic nimium peccat, et non perfectum habet amorem sui. Majore autem perversitate et iniquitate peccat, cum corpus tantum amat, quantum amandus est Deus. Item notitia si minor est, quam est illud quod noscitur, et plene nosci potest, perfecta non est. Si autem major est, jam superior est natura quae novit, quam illa quae nota est: sicut major est notitia corporis, quam ipsum corpus quod ea notitia notum est. Illa enim vita quaedam est in ratione cognoscentis: corpus autem non est vita. Et vita quaelibet quolibet corpore
Abbreviated transcription (Latin):
excellentissima caritas. propͥe
ter est caritas. aut filius. aut
ipsa trinitas. qm̃ resistere ñ
possumus certissime fidei &
ualidissime auctoritati scri¬
pturȩ dicentis. ds̃ caritasẽ.
Non. tamen debemꝰ deuiare
sacrilego errore ut aliquid de
trinitate dicamus. qđ non cre¬
atori sed creaturȩ ⁊ potius
conueniat᷑. aut utani cogita¬
sint attendamus ista tria. quę
inuenisse nobis uidemur. Hons¬
dum de suꝑnis loquimur. nons¬
dum de dõ patre & filio. & spl̃¬
ritu scõ. sedeat in pari imagine
At tamen imagine idest ho¬
mine. familiarius enim eam
facilius fortassis intuetur

Expanded text:
excellentissima charitas proprieexcellentissima charitas proprieter est charitas, aut Filius, aut ipsa Trinitas; quoniam resistere non possumus certissimae fidei, et validissimae auctoritati Scripturae dicentis, Deus charitas est : non tamen debemus deviare sacrilego errore, ut aliquid de Trinitate dicamus quod non Creatori, sed creaturae potius conveniat, aut inani cogitasint, attendamus ista tria, quae invenisse nobis videmur. Nondum de supernis loquimur, nondum de Deo Patre et Filio et Spiritu sancto; sed de hac impari imagine, attamen imagine, id est homine: familiarius enim eam et facilius fortassis intuetur
Abbreviated transcription (Latin):
tamquã quesituri. Cum enim
consum mauerit homo: tunc
incipit. De credendis nulla m¬
fidelitate dubitemus. De intel¬
ligendis nulla temeritate affir¬
memus. in illis auctoritas te.¬
nenda est in his ueritas exqui¬
renda. Qđ ergo ad istam que¬
stionem attinet. credamus pa¬
rȩ conditorẽ atq rectorẽ.
nec patrẽ ẽẽ filium. nec spi¬
filium. sed trinitatẽ relata¬
rum ad inuicem personarum.
& unitatẽ ęqualis essentię.
gere ab eo ipso quem intelli¬
gere ⁊uolumꝰ auxilium pre¬
cantes. & quantum tribuit᷑
qđ intelligimus explicare. tan.¬
ta cura & sollicitudine piętatis
cupientes. ut etiam si aliquid
aliud pro alio dicimus. nichil
tamen dicamꝰ indignum. Ut si
quid uerbi gr̃a de patre dicimꝰ
qđ patri proprie non conue¬
niat.autꝰ filio conueniat.
aut sp̃ui sc̃o acot ipsi trinitati.
aut trinitati. Item si quid de
non doceat. non tam̃ alienũ
sit a patre & filio aut ab uno dõ
ipsa trinitate. ueluti nunc
cupimus uidere utrum illa

Expanded text:
tanquam quaesituri. Cum enim consummaverit homo, tunc incipit . De credendis nulla infidelitate dubitemus, de intelligendis nulla temeritate affirmemus: in illis auctoritas tenenda est, in his veritas exquirenda. Quod ergo ad istam quaestionem attinet, credamus Parae conditorem atque rectorem: nec Patrem esse Filium, nec SpiFilium; sed Trinitatem relatarum ad invicem personarum, et unitatem aequalis essentiae. gere, ab eo ipso quem intelligere volumus, auxilium precantes, et quantum tribuit quod intelligimus explicare tanta cura et sollicitudine pietatis cupientes, ut etiam si aliquid aliud pro alio dicimus, nihil tamen indignum dicamus. Ut si quid, verbi gratia, de Patre dicimus, quod Patri proprie non conveniat, aut Filio conveniat, aut Spiritui sancto, aut ipsi Trinitati: aut Trinitati: item si quid de non deceat, non tamen alienum sit a Patre aut a Filio, aut ab uno Deo ipsa Trinitate. Veluti nunc cupimus videre utrum illa
Abbreviated transcription (Latin):
hendisse. timere gaudeat.
aliquid scire nondum fcit
quead modũ scire. oporteat.
Quisquis autẽ diligit dm̃. hic
cognitꝰ est ab illo. Non quidẽ
dixit cognouit illũ. quia pe¬
riculosa presumptio est. sed
cognitus est ab illo. Sic & ali¬
bi cum dixisfet. nunc autẽ
cognoscentes dm̃: statim cor¬
rigens immo cogniti estis inquit
adõ. maxineꝙ illo loco ł r̃es.
inquit ego meipsum non arbi¬
tror apprehendisse. Unum aut̃
quȩ retro oblitus in ea quȩ
ante sunt extentꝰ. Sedm in.¬
tentionẽ sequor ad palmã¬
quot gͦ ꝑfecti hoc sapiamus.
Perfectionẽ in hac uita dicit.
non aliud quam ea quȩ retro
sunt obliuisci. & in ea quȩ ante
sunt extendi sedm intentĩo¬
nem. Tutissima enĩ querentis
intentio est. donec: apprehen¬
datur illud quo tendimus. &
qua extendimur. Sed ea rec¬
ta intentio ẽ. quę ꝓficisfitur
a fide. Certa enim fides. uteũ¬
ꝙ in quo ad cognitionẽ. Cog¬
nito uero certa non ꝑficitur
nisi post hanc uitã cum uide¬

Expanded text:
hendisse temere gaudeat: aliquid scire, nondum scit quemadmodum scire oporteat. Quisquis autem diligit Deum, hic cognitus est ab illo . Nec sic quidem dixit, Cognovit illum; quae periculosa praesumptio est: sed, cognitus est ab illo. Sic et alibi cum dixisset, Nunc autem cognoscentes Deum; statim corrigens, imo cogniti, inquit, a Deo : maximeque illo loco, Fratres, inquit, ego me ipsum non arbitror apprehendisse: unum autem, quae retro oblitus, in ea quae ante sunt extentus, secundum intentionequot ergo perfecti, hoc sapiamus . Perfectionem in hac vita dicit, non aliud quam ea quae retro sunt oblivisci, et in ea quae ante sunt extendi secundum intentionem. Tutissima est enim quaerentis intentio, donec apprehendatur illud quo tendimus et quo extendimur. Sed ea recta intentio est, quae proficiscitur a fide. Certa enim fides utcumque inchoat cognitionem: cognitio vero certa non perficietur, nisi post hanc vitam, cum vide
Abbreviated transcription (Latin):
Quid est autem dilectio uel
caritas quam tanta per rescri¬
ptura diuina laudat. & predi¬
cat nisi amorboni: amor autẽ
alicuꝰ amantis est. & amore
aliquid amat᷑. Ecce tria sunt.
amans. & qđ amat᷑. & amor.
Qd est gͦ amor nisi quedam uita
duo aliqua copulans. uel copu¬
lare appetens. amantẽ scilicet
& qđ amatur. Et hoc etiam
in extremis carnalib ꝙ amo¬
rib ita est. Sed ut aliquid
purius & liquidius hauriamꝰ.
calcata carne ascendamus ad
animum. Quid amat animus
in amico. nisi animum. Et il¬
licgͥ. tria sunt. amans & qđ
amatur. & amor. Restat
etiam hinc ascendere & supe¬
rius ea querere quantum
homini datur. Sed hic pau¬
lulum requiescat intentio.
non ut se existimet inuenis.¬
se qđ querit. sed sicut solet
iueniri locus ubi querendũ
est aliquid & nondum illud
sed etiam inuentum est ubi quę¬
ratur. Ita hoc dixisse sufficerit.
Ut tamquam ab articulo alicu¬
uis exordii cetera contexamus.

Expanded text:
Quid est autem dilectio vel charitas, quam tantopere Scriptura divina laudat et praedicat, nisi amor boni? Amor autem alicujus amantis est, et amore aliquid amatur. Ecce tria sunt; amans, et quod amatur, et amor. Quid est ergo amor, nisi quaedam vita duo aliqua copulans, vel copulare appetens, amantem scilicet, et quod amatur? Et hoc etiam in externis carnalibusque amoribus ita est: sed ut aliquid purius et liquidius hauriamus, calcata carne ascendamus ad animum. Quid amat animus in amico, nisi animum? Et illic igitur tria sunt: amans, et quod amatur, et amor. Restat etiam hinc ascendere, et superius ista quaerere, quantum homini datur. Sed hic paululum requiescat intentio, non ut se jam existimet invenisse quod quaerit, sed sicut solet inveniri locus, ubi quaerendum est aliquid; nondum illud sed jam inventum est ubi quaeratur: ita hoc dixisse suffecerit, ut tanquam ab articulo alicujus exordii caetera contexamus.
Abbreviated transcription (Latin):
ac summus & solus ds̃. Expec
lagͦ quisquis hȩc audist ad¬
huo enim querimꝰ. & taliter
querentẽ nemo iuste repre¬
hendit. si tam̃ infide firmis¬
simus querat. quod aut nof¬
s. aut eloqui difficillimum
ist. adfirmantẽ uͦ cito uste¬
que reprehendit. quisquis

Expanded text:
solus Deus. Exspecta ergo, quisquis haec audis: adhuc enim quaerimus, et talia quaerentem nemo juste reprehendit; si tamen in fide firmissimus quaerat, quod aut nosse aut eloqui difficillimum est. Affirmantem vero cito justeque reprehendit, quisquis
Abbreviated transcription (Latin):
ita uixerunt. minime dispera¬
mus. & hoc & desideremus arden¬
tius & fidentius p̃cemur. Ita &
ipsoꝵ uitã facit a nobis diligi
formȩ illius dilectio scđm quã
uixisse creduntur. Et illoꝵ uita
credita in eandẽ formam fraglan¬
tiorem excitat caritatẽ Ut
quanto fraglantius diligimꝰ
dm̃. tanid cercuis sereniusq
uideamus. quia inded  con¬
spicimus in commutabilem for¬
mam iusticię. scđm quam ho¬
minẽ uiuere oportere iudicamꝰ
Ualet gͦ fides ad cognitionem . &
ad dilectionem dĩ non tamquã
omnino in cogniti aut omnino
ñ dilecti. sed cognoscatur mani¬
festius. & qđ firmuis diligatur.

Expanded text:
ita uixerunt minime desperaita uixerunt minime desperamus, ut hoc et desideremus ardentius et fidentius precemur. ita et ipsam uitam facit nobis diligi formae illius dilectio, secundum quam uixisse creduntur, et illorum uita credita in eandem formam flagrantiorem excitat caritatem, ut quanto flagrantius diligimus deum, tanto certius sereniusque uideamus, quia in deo conspicimus incommutabilem formam iustitiae, secundum quam hominem uiuere oportere iudicamus, ualet ergo fides ad cognitionem et ad dilectionem dei, non tamquam onon dilecti; sed quo cognoscatur manifestius, et quo firmius diligatur.
Abbreviated transcription (Latin):
ipsam. Per oculos enim corpo¬
ris corpora uidemus. quiara¬
dios qui per eos emicant. & quiq¬
quid cernimus tangunt refrus¬
gere ac retorquere in ipsos
non possumus. nisi cum specu¬
la intuemur. Qđ subtilissime
obscurissimeꝙ disseritur. do¬
nec apertissime demonstraret᷑
uel ita se rem habere uł non ita.
sed quomodo sehabeat uis qua
per oculos cernimus. ipsamcert
uim siue sint radii. siue aliud
aliquid oculis cernere non uale¬
mus. sed mente querimus &
si fieri potest etiam hoc mente
comp̃hendimus. Mens gͦ ipsa si¬
cut corporearum rerum notici¬
as per sensus corporis colligitu
scit incorporearum per semet¬
ipsam. Ergo & semetipsam per
semetipsam nouit quoniam est
incorporea. Nam si non se no¬
uit. non se amat. Y.iIII.

Expanded text:
ipsam. Per oculos enim corpoipsam. Per oculos enim corporis corpora videmus, quia radios qui per eos emicant et quidquid cernimus tangunt, refringere ac retorquere in ipsos non possumus, nisi cum specula intuemur. Quod subtilissime obscurissimeque disseritur, donec apertissime demonstretur, vel ita se rem habere, vel non ita. Sed quoquo modo se habeat vis qua per oculos cernimus; ipsam certe vim, sive sint radii, sive aliud aliquid, oculis cernere non valemus; sed mente quaerimus, et si fieri potest, etiam hoc mente comprehendimus. Mens ergo ipsa sicut corporearum rerum notitias per sensus corporis colligit, sic incorporearum per semetipsam. Ergo et semetipsam per se ipsam novit, quoniam est incorporea. Nam si non se novit, non se amat. CAPUT IV. 4.
Abbreviated transcription (Latin):
cuius homunus est. ideo mens
& sp̃o est. Retracto enim eo qđ
homo est qđ adiuncto corpo¬
re dicitur retracto gͦ corpo¬
re mens & sp̃cmanent. Re¬
tracto autẽ amante. nullus
est amor. & retracto amore
nullus est amans. Idõꝙ quantũ
ad inuicem referuntur duo st̃.
Qd autẽ ad seipsum dicuntur
& singula sp̃c. & simul utrumꝙ
unus sp̃c. & singula mens. & si.¬
mul utrumq una mens. Ubi
ergo trinitas. Attendamus quan¬
tum possumus. & inuocemus lu¬
cem sempiternam. ut inlumin&
tenebras nr̃as & uideamus in no¬
bis quantum sinimur imaginẽ
potest. nisi etiam nouerit se.
Nam quomodo amat̾ qđ nes.¬
Iut si quisquam dicit ex no¬
Aticia generali uł speciali
mentẽ credere se eẽ talem.
qualẽ alias experta est. &
idõ amare semetipsam insipi¬
entissime loquitur. unde enĩ
mens aliqua mentẽ nouit sise
non nouit. Neꝙ enim ut ocis¬
lus corporis uidet alios oculos
& se non uidet. Ita mens nouit
alias mentes. & ignorat semet¬

Expanded text:
cujus hominis est, ideo mens cujus hominis est, ideo mens et spiritus est. Retracto enim eo quod homo est, quod adjuncto corpore dicitur; retracto ergo corpore, mens et spiritus manet: retracto autem amante, nullus est amor; et retracto amore, nullus est amans. Ideoque quantum ad invicem referuntur, duo sunt: quod autem ad se ipsa dicuntur, et singula spiritus, et simul utrumque unus spiritus; et singula mens, et simul utrumque una mens. Ubi ergo trinitas? Attendamus quantum possumus, et invocemus lucem sempiternam, ut illuminet tenebras nostras, et videamus in nobis, quantum sinimur, imaginem potest, nisi etiam se noverit: nam quomodo amat quod nesut si quisquam dicit ex notitia generali vel speciali mentem credere se esse talem, quales alias experta est, et ideo amare se ipsam, insipientissime loquitur. Unde enim mens aliquam mentem novit, si se non novit? Neque enim ut oculus corporis videt alios oculos, et se non videt; ita mens novit alias mentes, et ignorat semet
Abbreviated transcription (Latin):
fuerit.iam tria intelligantur.
Auferamus enim ab hac conside¬
ratione cętera quȩ multa sunt
quib homo constat. atꝙ ut hȩc
quȩ nunc requirimus quantum
in his reb possumus liquido re¬
periamus. De sola m̃te tractemꝰ.
Mens gͥ cum amat seipsam duo
quedam ostendit. mentem. &
amorẽ. Quid est autẽ amare
endum se Et cum tantum se
uult eẽ quantũ est. par menti
uoluntas est. & amanti amor
ȩqualis. Et si aliqua substantia
est amor non est utiq corpus
sed sp̃c. Nec mens corpꝰ sed sp̃c
est. Neq otamen amor & mens
duo spc̃. sed unus sp̃c. Nec essen¬
tiȩ duȩ. sed una. Et tamen duo
quedam i unum sunt amansi
& amor. siue si dicas qđ amatur
& amor. Et hec quidem duo
relatiue ad inuicẽ dicuntur.
Amans quippe ad amorẽ refer¬
tur. & amor ad amantẽ. Amans
enim aliquo amore amat. &¬
amor alicuiꝰ amantis est. Alens
uero & sp̃c. non relatiue dicun¬
tur. sed essentiam demonstrant
Norrenim quia mens & sp̃s ali¬

Expanded text:
fuerit, jam tria intelligantur. fuerit, jam tria intelligantur. Auferamus enim ab hac consideratione caetera quae multa sunt, quibus homo constat: atque ut haec quae nunc requirimus, quantum in his rebus possumus, liquido reperiamus, de sola mente tractemus. Mens igitur cum amat se ipsam, duo quaedam ostendit, mentem, et amorem. Quid est autem amare endum se? Et cum tantum se vult esse, quantum est, par menti voluntas est, et amanti amor aequalis. Et si aliqua substantia est amor, non est utique corpus, sed spiritus: nec mens corpus, sed spiritus est. Neque tamen amor et mens duo spiritus, sed unus spiritus; nec essentiae duae, sed una: et tamen duo quaedam unum sunt, amans et amor; sive sic dicas, quod amatur et amor. Et haec quidem duo relative ad invicem dicuntur. Amans quippe ad amorem refertur, et amor ad amantem. Amans enim aliquo amore amat, et amor alicujus amantis est. Mens vero et spiritus non relative dicuntur, sed essentiam demonstrant. Non enim quia mens et spiritus ali
Abbreviated transcription (Latin):
cce ego qui hoc quero cũ
Caliqͥd amo. tria sunt. Ego
e qđ amo & ipse amor. Non
enim amo amorem. nisi aman¬
tem amem. Nam non est amor
ubi nichil amatur. Iria ergo
sunt amans. & qđ amatur. &
anior. Quid sinon amem nisi
metipsum. nonne duo erunt:
Quod amo. & amor. Amans enĩ
& qd amatur. hoc idem est qd̃
quando seipse amat. Sicut ama¬
re & amari. eodem modo i dip¬
sum est. cum se quisꝙ amat.
fadem quippe res bis dicitur:
lum dicitur amat se. & amat᷑
ase. Iunc non est aliud atq ali¬
Sicut non est alius atq alius.¬
atq alius. amans & amatus. At
uero amor. & qđ amatur. etiã
sic duo sunt. Non enim quisq
se amat amor est. nisi cum ama¬
tur ipse amor. Aliud est autẽ
amare se. aliud amare amorẽ
suũ. Non enim amatur amor.
nisi iam aliquid amans. Quia
ubi nichil amatur. nullus est
amor. Duo gͦ sunt cum se quis.¬
q amat amor. & qđ amatur.
Tunc enim amans & qđ amatur
unum est. Unde uidetur non
eẽ consequens ut ubicumꝙ amor

Expanded text:
cce ego qui hoc quaero, cum aliquid amo tria sunt: ego et quod amo, et ipse amor. Non enim amo amorem, nisi amantem amem: nam non est amor, ubi nihil amatur. Tria ergo sunt; amans, et quod amatur, et amor. Quid, si non amen nisi me ipsum? nonne duo erunt; quod amo, et amor? Amans enim et quod amatur, hoc idem est, quando se ipse amat: sicut amare et amari, eodem modo idipsum est, cum se quisque amat. Eadem quippe res bis dicitur, cum dicitur, Amat se, et amatur a se. Tunc enim non est aliud atque alisicut non est alius atque alius, amans et amatus. At vero amor, et quod amatur, etiam sic duo sunt. Non enim cum quisque se amat amor est, nisi cum amatur ipse amor. Aliud est autem amare se, aliud est amare amorem suum. Non enim amatur amor, nisi jam aliquid amans: quia ubi nihil amatur, nullus est amor. Duo ergo sunt, cum se quisque amat; amor, et quod amatur. Tunc enim amans et quod amatur unum est. Unde videtur non esse consequens ut ubicumque amor
Abbreviated transcription (Latin):
cognoscentẽ. Singula in binis
ita sunt. quia mens quȩ se nouit
&amat. in amore & noticia sua
est. Et amaor amantis mentis
sese ꝙ scientis. in mente noticia¬
quȩ euis est. Et noticia mentiᷤ
se scientis. & amantis. in mente.
atꝙ in amore eius est qua scien¬
tem se amat. & amantẽ seno¬
ut. Ac ꝑ hoc & bina eẽ in sin¬
ulis quia mens quae se nouit¬
& amat cum sua noticia est
in amore. Etcum suo amore
in noticia. Amor quippe &
noticia simul sunt in mente
que se amat & nouit. Tota uͦ
in totis quem ad modum sint
iam supra ostendimus cum se
tota mens amat. & totam nouit
& tatum amorem suum nouit.
totamq amat noticiam suam.
quando ista tria aseipsa refer¬
ti sunt. Miro itaq modo tria
ista inseparabilia sunt a semet¬
ipsis. & tam̃ eoꝵ singulũ qte¬
qui quid substantia est. Et simul
omnia una substantia uł una
essentia cum & relatiue dicatur
adinuicem.. Ui.¬

Expanded text:
noscente. Singula in binis noscente. Singula in binis ita sunt, quia mens quae se novit et amat, in amore et notitia sua est; et amor amantis mentis seseque scientis, in mente notitiaque ejus est; et notitia mentis se scientis et amantis in mente atque in amore ejus est, quia scientem se amat, et amantem se novit. Ac per hoc et bina in singulis, quia mens quae se novit et amat, cum sua notitia est in amore, et cum suo amore in notitia: amor quoque ipse et notitia simul sunt in mente, quae se amat et novit. Tota vero in totis quemadmodum sint, jam supra ostendimus, cum se totam mens amat, et totam novit, et totum amorem suum novit, totamque amat notitiam suam, quando tria ista ad se ipsa perfecta sunt. Miro itaque modo tria ista inseparabilia sunt a semetipsis, et tamen eorum singulum quodque substantia est, et simul omnia una substantia vel essentia, cum relative dicantur ad invicem.
Abbreviated transcription (Latin):
t in illis tribus cum se nouit¬
mens & amat se manet tra¬
nitas. mens. amor. & noticia
& nulla commixtione confundit᷑
quamuis & singula sint in seipsi¬
sibi & inuicẽ tota in totis siue
singula in binis siue bina insin¬
gulis. Itaq omnia m omnibus.
Nam &nnens est utiꝙ inseipsa
qm̃ a seipsa mens dicitur quam¬
uis nos censu uł nota uł noscibi¬
lis ad suam Noticiam. lelatiue
dicatur. Amans quoꝙ. & amata
uł amabilis ad amorem referat᷑.
Quo se amat. Et noticia quam¬
uis referat᷑ ad mentẽ cognos¬
centem uł cognitã. tamen &
ad serpsam. nota & nocens di¬
citur. Non enim sibi est incog¬
nita noticia. qua se mens ipsa
cognoscit. Et amor quamuis
referat᷑ ad mentem amantem
cuiꝰ amor est. tamen & ad seip¬
sum est amor. Mut sit etiam
inseipso. Quia & amor amatur
nec alio nisi amore. amari po¬
test. idest seipso. Ita sunt ex hec
singula in seipsis. In alternis
autẽ ita sunt quia & mens amans
in amore est. Et amor in aman¬
tis noticia. & noticia in mentẽ

Expanded text:
t in illis tribus, cum se novitmens et amat se, manet trinitas, mens, amor, notitia; et nulla commixtione confunditur: quamvis et singula sint in semetipsis, et invicem tota in totis, sive singula in binis, sive bina in singulis. Itaque omnia in omnibus. Nam et mens est utique in se ipsa, quoniam ad se ipsam mens dicitur: quamvis noscens, vel nota, vel noscibilis ad suam notitiam relative dicatur; amans quoque et amata vel amabilis ad amorem referatur, quo se amat. Et notitia quamvis referatur ad mentem cognoscentem vel cognitam, tamen et ad se ipsam nota et noscens dicitur: non enim sibi est incognita notitia, qua se mens ipsa cognoscit. Et amor quamvis referatur ad mentem amantem, cujus amor est; tamen et ad se ipsum est amor, ut sit etiam in se ipso: quia et amor amatur, nec alio nisi amore amari potest, id est se ipso. Ita sunt haec singula in se ipsis. In alternis autem ita sunt, quia et mens amans in amore est, et amor in amantis notitia, et notitia in mente
Abbreviated transcription (Latin):
ri nisi ꝑ sacerdotẽ scm̃
& lustum. nec sibi abeis ac¬
cipiatur quod offert᷑ ꝓ qui¬
bus offertur atq id sine ui¬
ciosit ut ꝓ uiciosis mundan¬
dis possit offerri Hoc certe
omnes cupiunt qui prose
offerri sacrificium dõ uolunt
Quis gͦ tam iustus & sc̃s sa¬
cerdos quam unitus dĩ filius
Non quia opus haberet ꝑsacrifi¬
cium sua purgare peccata nec
originalia. nec exhumana uita
quȩ addunt᷑ & quid tam con¬
gruent̃ ab hominbus sume¬
retur quod pro his offerturt᷑
quam humana caro Et quid
tam ab tum immolationiquã
caro mortalis: Et quid tam in¬
mundum promundandis
uicus mortalium quam si ne
ulla contagione carnalis con¬
cupiscentie coronata in ut̃o
& exutero uirginali. Et quid
tam grate offerri & suscipi
poss& quã caro sacrificii nr̃i
corpus effectum sacerdotis
nr̃i: Ut qm̃ quatuor consi¬
derant᷑ in omĩ sacrificio cuĩ
offeratur a quo offerat᷑ quid
offerat᷑ ꝓ quibus offeratur
idem ipse unus uerusꝙ

Expanded text:
ri, nisi per sacerdotem sanctum ri, nisi per sacerdotem sanctum et justum: nec nisi ab eis accipiatur quod offertur, pro quibus offertur, atque id sine vitio sit, ut pro vitiosis mundandis possit offerri. Hoc certe omnes cupiunt, qui pro se offerri sacrificium Deo volunt. Quis ergo tam justus et sanctus sacerdos, quam unicus Filius Dei, qui non opus haberet per sacrificium sua purgare peccata, nec originalia, nec ex humana vita quae adduntur ? Et quid tam congruenter ab hominibus sumeretur quod pro eis offerretur, quam humana caro? Et quid tam aptum huic immolationi, quam caro mortalis? Et quid tam mundum pro mundandis vitiis mortalium, quam sine ulla contagione carnalis concupiscentiae caro nata in utero et ex utero virginali? Et quid tam grate offerri et suscipi posset, quam caro sacrificii nostri, corpus effectum sacerdotis nostri? Ut quoniam quatuor considerantur in omni sacrificio; cui offeratur, a quo offeratur, quid offeratur, pro quibus offeratur; idem ipse unus verusque