comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ȩt̃nũ ignẽ missis. qͥ ignis cuiꝰ modi & in qͣ mundi uł
rerũ parte futurꝰ sit hominẽ scire arbitror nemi¬
nẽ nisi forte cui sps diuinꝰ ostendit. Tunc figura
huiꝰ mundi mundanorũ igniũ conflagratione pe̾te¬
ribit : sic̃ factũ ÷ mundanarũ aquarũ inundati¬
one diluuiũ. Illa itaq ut dixi conflagratione
mundana elem̃torũ corruptibiliũ qͣlitates q̃
corporib nr̃is corruptibilib congruebant arden¬
dopęnitꝰ interibunt: atq ipsa substantia eas
qͣlitates habebit qͣȩ corporib immortalib mira¬
bili mutatione conuenient : ut scilicet mundus
in meluis in nouatꝰ. apte accõmodet᷑ hominib etiã
carne in meluis in nouatis. Ed aut̃ ait & mare iã
non . ẽ: utrũ maximo illo ardore siccet᷑. an & ip¬
sũ uertat᷑ in meliꝰ. ñ facile dixerim. Cęlũ qͥppe
nouũ & trã nouã futurã legimꝰ. De mari aut̃ nouo
aliqͥd me uspiã legisse ñ recolo: nisi qͦd in eodẽ

Expanded text:
ssis qui ignis cujusmodi, et in qua mundi vel rerum parte futurus sit, hominem scire arbitror neminem, nisi forte cui Spiritus divinus ostendit, tunc figura hujus mundi mundanorum ignium conflagratione praeteribit, sicut factum est mundanarum aquarum inundatione diluvium. Illa itaque, ut dixi, conflagratione mundana elementorum corruptibilium qualitates, quae corporibus nostris corruptibilibus congruebant, ardendo penitus interibunt; atque ipsa substantia eas qualitates habebit, quae corporibus immortalibus mirabili mutatione conveniant: ut scilicet mundus in melius innovatus, apte accommodetur hominibus etiam carne in melius innovatis. Quod autem ait, Et mare jam non est: utrum maximo illo ardore siccetur, an et ipsum vertatur in melius, non facile dixerim. Coelum quippe nonum et terram nonam futuram legimus, de mari autem nouo aliquid me uspiam legisse non recolo; nisi quod in hoc eodem
Abbreviated transcription (Latin):
mitate scõꝵ : qͥa ñ cessuri s̃ seuientib ut eoꝵ faciant
uoluntatẽ. Pirmam̃tũ . ẽ. enĩ cęlũ cuiꝰ firmitate
illi cruciabunt᷑ ardentissimo zelo: qm̃ ñ poterun T
at trahere in partes anticristi scõs xP̃i : & ipse erit
ignis qͥ comedet eos. & hoc adõ: qͥa dĩ munere in¬
suꝑabiles fiunt scĩ. unde excruciant᷑ inimici. Sic̃
enĩ in bono positũ ÷ zelus domꝰ tuȩ comedit me :
ita econt᷑rio ⁊elꝰ occupabit plebẽ indisciplinatã.
Et nunc ignis contrarios comedet : & nunc utiq
ex cepto scilicet ultimi illiꝰ igne iudicii. Aut si
eã plagã qua ꝑcutiendi st̃ eccłiȩ ꝑsecutores ueni¬
ente iã xẽo qͦs uiuentes inueniet suꝑ t̾rã. qͣndo in¬
t̃fitiet anticristũ spũ oris sui ignẽ appellauit
descendentẽ de cęlo. eosq comedentẽ. neq enĩ hoc
ultimũ suppliciũ erit impiorũ : s illud qͦd facta

Expanded text:
mitate sanctorum, qua non cessuri sunt saeuientibus, ut eorum faciant mitate sanctorum, qua non cessuri sunt saeuientibus, ut eorum faciant uoluntatem. firmamentum est enim caelum, cuius firmitate illi cruciabuntur ardentissimo zelo, quoniam non poterunt attrahere in partes antichristi sanctos Christi. et ipse erit ignis, qui comedet eos, et hoc a deo, quia dei munere insuperabiles erunt sancti: inde excruciantur inimici. sicut enim in bono positum est : zelus domus tuae comedit me, ita e contrario: zelus occupauit plebem ineruditam et nunc ignis contrarios comedet. et nunc utique, excepto scilicet ultimi illius igne iudicii. aut si eam plagam, qua percutiendi sunt ecclesiae persecutores ueniente iam Christo, quos uiuentes inueniet super terram, quando interficiet antichristum spiritu oris sui, ignem appellauit descendentem de caelo eosque comedentem: neque hoc ultimum supplicium erit impiorum, sed illud quod facta
Abbreviated transcription (Latin):
latitudinẽ. & cinxer̃ castra sc̃õꝵ & dilectã ciuita¬
tẽ: ñ utiq ad unũ locũ uenisse uel uenturi. ẽẽ
significati st̃ qͣsi uno aliqͦ loco futura sint castra
toto t̃rarũ orbe diffusa. Ac ꝑ hoc ubicũq tunc erit
q̃ in om̃ib gentib erit qͦd significatũ ÷ nomine la¬
titudinis t̾rȩ ubi er̃ castra scõꝵ: ibi erit dilecta dõ
ciuitas eiꝰ. ibi ab om̃ib inimicis suis qͥa & ipsi in
om̃ib cũ illa gentib er̃ ꝑsecutionis illiꝰ imma¬
nitate cinget᷑ : hoc ÷ in angustiis tribulationis
artabit᷑. urgebit᷑. concludet᷑. Nec militiã suã de¬
seret : qͦe uocabulo ÷ appellata castroꝵ. Eduͦ ait
mũ putandũ. ẽ id eẽ suppliciũ. qͦd erit cũ dicetur.
Discedite a me maledicti in ignẽ et̃nũ. Tunc qͥppe
inignẽ mittent᷑ ipsi: ñ ignis de cȩlo ueniet in eos
hic aut̃ bene intelligitur ignis de cȩlo de ipsa fir¬

Expanded text:
latitudinem et cinxerunt castra sanctorum et dilectam ciuitalatitudinem et cinxerunt castra sanctorum et dilectam ciuitatem, non utique ad unum locum uenisse uel uenturi esse significati sunt, quasi uno aliquo loco futura sint castra toto terrarum orbe diffusa; ac per hoc ubicumque. tunc erit, quae in omnibus gentibus erit, quod significatum est nomine latitudinis terrae, ibi erunt castra sanctorum, ibi erit dilecta deo ciuitas eius, ibi ab omnibus inimicis suis, quia et ipsi in omnibus cum illa gentibus erunt, persecutionis illius immanitate cingetur, hoc est in angustias tribulationis artabitur, urguebitur, concludetur nec militiam suam deseret, quae uocabulo est appellata castrorum. Quod uemum putandum est id esse supplicium, quod erit, cum dicetur: discedite a me, maledicti, in ignem aeternum. tunc quippe in ignem mittentur ipsi, non ignis de caelo ueniet in ipsos. hic autem bene intellegitur ignis\'de caelo de ipsa fir
Abbreviated transcription (Latin):
dȩ tanqͥã sint aliqͥ in aliqͣ parte t̃rarũ barbari
constituti siue qͦs qͥdã suspicant᷑ getas & massa¬
getas ꝓpt̃ litteras horũ nominũ pͥmas. siue ali¬
qͦs alios alienigenas a romano uire se uinctos.
Ioto nãq orbe t̾rarũ significati st̃ isti. eẽ. cum
dictũ . ẽ. nationes q̃ s̃ in .iiͦiͦi. angulis t̾rȩ. easq sub¬
iecit. eẽ. goc & magos qͦorũ int̾p̃tationẽ nominũ
.eẽ. cõperimꝰ goo d ͣ magos detecto : tanqͦã domꝰ
& ipse qͥ ꝓcedit de domo. Gentes gͦ st̃ hi in qͥb
diabolũ uelut mabrsso suꝑiꝰ intelligebamꝰ inclusũ
& ipse de illis qͦdã mͦ se efferens & ꝓcedens. ut ille
sint tectũ. ipse detecto. Si aut̃ utrũq pferamꝰ ad g̃s.
ñ unũ horũ ad illas. alterũ ad diabolũ. & tectũ iPe
st̃ qͥa in eis nunc includit᷑ & qͦdã mͦ tegit᷑ immicus
antiquus. Et de tecto ipse er̃: quantũ inaꝑtũ odiũ

Expanded text:
dae, tamquam sint aliqui in aliqua parte terrarum barbari dae, tamquam sint aliqui in aliqua parte terrarum barbari constituti, siue quos quidam suspicantur Getas et Massagetas propter litteras horum nominum primas, siue aliquos alios alienigenas et a Romano iure seiunctos. toto namque orbe terrarum significati sunt isti esse, cum dictum jecit esse Gog et Magog. Quorum interpretationem nominum esse comperimus Gog tectum, Magog de tecto: tanquam domus, et ipse qui procedit de domo. Gentes igitur sunt, in quibus diabolum velut in abysso superius intelligebamus inclusum; et ipse de illis quodammodo sese efferens et procedens: ut illae sint tectum, ipse de tecto. Si autem utrumque referamus ad gentes, non unum horum ad illas, alterum ad diabolum; et tectum ipsae sunt, quia in eis nunc includitur et quodammodo tegitur inimicus antiquus; et de tecto ipsae erunt, quando in apertum odium
Abbreviated transcription (Latin):
xsoc dicimꝰ ꝓpt̃ mysticũ chrrsma: sic om̃s sacer¬
dotes qm̃ menbra s̃ uniꝰ sacerdotis. de qͥb: apłs
petrꝰ÷ plebs in qͥt scã regale sacerdotiũ. Sane li
dicendo. sacerdotes dĩ & xl̃i. hoc. ẽ. patris & filii:
quã uis ꝓpt̃ formã serui sic̃ filiꝰ hominis. ita etiã
ti fuerint inqͥt mille anni: soluet᷑ satanas de
custodia sua. Et exibit ad seducendas nationes
q̃ s̃ in .iiiiͬ. angulis t̃rȩ. gog & magog & trahet
eas in bellũ. quorũ numerꝰ ÷ ut harena maris.
Ad hoc gͦ tunc seducet: ut in hoc bellũ trahat. Nã
& antea modis qͥb poterat ꝑmala multa & ua¬
ria seducebat. E xibit aut̃ ut dictũ.ẽ: in aꝑtã ꝑ¬
secutionẽ de latebris erũ pet odioꝵ. Hec enĩ erit
nouissima ꝑsecutio nouissimo imminente udi¬
sa scilicet ciuitas xs̃i ab uniuersa diaboli ciui¬
tate qͣntacũq erit utraq suꝑ t̾rã. Gentes qͥppe
iste qͣs appellat goo. & magos. ñ sic st̃ accipien¬

Expanded text:
s dicimus propter mysticum chrisma, sic omnes sacerdotes, quoniam membra sunt unius sacerdotis. De quibus apostolus Petrus, Plebs, inquit, sancta, regale sacerdotium . Sane, liristum, dicendo, Sacerdotes Dei et Christi, hoc est, Patris et Filii; quamvis propter formam servi, sicut filius hominis, ita etiam ti fuerint mille anni solvetur Satanas de custodia sua, et exibit ad seducendas nationes quae sunt in quatuor angulis terrae, Gog et Magog, et trahet eas in bellum quorum numerus est, ut arena maris. Ad hoc ergo tunc seducet, ut in hoc bellum trahat. Nam et antea modis quibus poterat per mala multa et varia seducebat. Exibit autem, dictum est, in apertam persecutionem de latebris erumpet odiorum". haec enim erit nouissima persecutio nouissimo imminente iudisa scilicet ciuitas Christi ab uniuersa diaboli ciuitate, quantacumque erit utraque super terram. gentes quippe istae, quas appellat Gog et Magog, non sic sunt accipien
Abbreviated transcription (Latin):
uelut sidicat᷑ popłs. ẽ. cętꝰ multitudinis rationalis
rerũ qͦs diligit concordi cõmunione sociatꝰ : ꝓfecto
ut uideat᷑ qͣlis qͥsq popłs sit. illa st̃ intuenda qͦȩ
diligit qͦecũq tam̃ diligat. Si cȩtꝰ ÷ multitudinis ñ
pecoꝵ s rationaliũ creaturarũ. & eoꝵ q̃ diligit con¬
cordi cõmunione sociatꝰ. ẽ : ñ absurde popłs nun¬
cupat᷑. Tanto utiq melior: qͣnto in meliorib. Tan¬
toq deterior: qͣnto ÷ in deteriorib: concorᷤ. Scđm
mis tẽporib suis. qͥdue seqͥentib popłs ille dile¬
xerit. & qͥb morib ad cruentissimas seditiones at¬
q inde ad socialia atq ciuilia bella ꝑueniens ipsã

Expanded text:
uelut si dicatur: Topulus est coetus multitudinis rationalis rerum quas diligit concordi communione sociatus\', profecto, ut uideatur qualis quisque populus sit, illa sunt intuenda, quae diligit. Quaecumque tamen diligat, si coetus est multitudinis non pecorum, sed rationalium creaturarum cordi communione sociatus est, non absurde populus nuncupatur; tanto utique melior, quanto in melioribus; tantoque deterior, quanto est in deterioribus concors. Secundum mis temporibus suis, quidve sequentibus populus ille dilexerit, et quibus moribus ad cruentissimas seditiones, atque inde ad socialia atque civilia bella perveniens, ipsam
Abbreviated transcription (Latin):
breui tẽpr̃. Si hoc ÷ indiabolo ligari & includi
ȩccłiã ñ posse seducere. hoc gͦ erit solutio eiꝰ ut
possit : absit. Nunqͦã enĩ ab illo ȩccłia seducetur
p̃destinata & electa ante mundi constitutionẽ.
De qͣ dictũ .ẽ. Nouit dñs qͥ st̃ eiꝰ. Et tam̃ hic erit etiã
illo tẽpr̃ qͦ soluendꝰ .ẽ. diabolus sic̃ exqͦ ẽ institu
nascendo morientib. Nlã paulo pꝰdicit qͦd solutꝰ
diabolus seductas gentes toto orbe t̾rarũ attra¬
het in bello aduersus eã. qͦoꝵ hostiĩ numerꝰ erit
ut harena maris. Et ascender̃ in qͥt supͣ t̃rȩlati
tudinẽ: & cinxer̃ castra scõꝵ. & dilectã ciuita¬
tem. Et descendit ignis de cȩlo adõ: & comedit
eos. Et diabolꝰ qͥ seducebat eos missus ÷ instagnũ
ignis & sulphuris. ubi & bestia & pseudo ꝓpħa.¬
& cruciabunt᷑ die ac nocte in scła scłoꝵ S hociã

Expanded text:
evi tempore . Si hoc est diabolo ligari et includi, evi tempore . Si hoc est diabolo ligari et includi, Ecclesiam non posse seducere; haec ergo erit solutio ejus, ut possit? Absit: nunquam enim ab illo Ecclesia seducetur praedestinata et electa ante mundi constitutionem, de qua dictum est, Novit Dominus qui sunt ejus : et tamen hic erit etiam illo tempore, quo solvendus est diabolus, sicut ex quo est institutnascendo morientibus. Nam paulo post dicit, quod solutus diabolus seductas gentes toto orbe terrarum attrahet in bellum adversus eam, quorum hostium numerus erit ut arena maris. Et ascenderunt, inquit, super terrae latitudinem, et cinxerunt castra sanctorum, et dilectam civitatem: et descendit ignis de coelo a Deo, et comedit eos; et diabolus qui seducebat eos, missus est in stagnum ignis et sulphuris, ubi et bestia et pseudopropheta cruciabun
Abbreviated transcription (Latin):
sũ uerb aliis alibi posuit. dicens. Ut quẽ ad modũ
resurrexit xec amortuis ꝑ głam patris: sic & nos in
nouitate uitȩ ambulemꝰ. Hinc ÷ & illud. Surge qͥ
dormis & exurge amortuis : & illuminabit te xlc.
Qͦd aut̃ dicunt ñ posse surgere qͥ cadunt. & idõ
putant resurrectionẽ ad corpora ñ ad animas
ꝑtinere qͥa corporũ ÷ cađe. cur ñ audiunt ñ rece¬
datis ab illone cadatis. & suo dño stat aut cadit. &
qͥsputat stare uideat ne cadat : Puto enĩ qͦd in ani¬
ma ñ incorpore casus iste habendus. ẽ. Si gͥ caden¬
tiũ . ẽ. resurrectio. cadunt aut̃ & animȩ : ꝓfecto
& animas resurgere confitendũ ẽ. Qd aut̃ cũ dixis¬

Expanded text:
sum verbis aliis alibi posuit dicens: Ut quemadmodum sum verbis aliis alibi posuit dicens: Ut quemadmodum Christus resurrexit a mortuis per gloriam Patris, sic et nos in novitate vitae ambulemdormis, et exsurge a mortuis, et illuminabit te Christus. Quod autem dicunt non posse resurgere, nisi qui cadunt, et ideo putant resurrectionem ad corpora non ad animas pertinere, quia corporum est cadere, cur non audiunt, Non recedatis ab illo ne cadatis, et, Suo domino stat aut cadit, et, Qui se putat stare caveat ne cadat; puto enim, quod in anima non in corpore casus iste cavendus est. Si igitur cadentium est resurrectio, cadunt autem et animae, profecto et animas resurgere confitendum est. Quod autem cum dixis
Abbreviated transcription (Latin):
memorationẽ nouissimȩ ꝑsecutionis. breuit̃ cõ¬
plectit᷑ totũ qͦd ultimo iã udicio diabolꝰ & cũ suo
pͥncipe ciuitas inimica passura. ẽ. Dicit enĩ. Et dia¬
bolus qͥ seducebat missus ÷ in stagnũ ignis & sul¬
phuris. qͦ & bestia & pseudo ꝓpħȩ cruciabunt᷑ die

Expanded text:
memorationem nouissimae persecutionis breuiter conplectitur totum, quod ultimo iam iudicio diabolus et cum suo principe ciuitas inimica passura est. Dicit enim: Et diabolus, qui seducebat eos, missus est in stagnum ignis et sulphuris, quo et bestia
Abbreviated transcription (Latin):
Qͥb p̃ceptis ꝓpħici libri pleni st̃ hebreoꝵ qͣndo
anis tantũ er̃at. aut tantũ calũniat᷑ qͣntũ uoluñ
dȩmones qͦs opinat᷑ dõs. qͥsi cuiqͦã difficile sit re¬
colere q̃ turpia. q̃ dedecora. erga dõꝵ obseqͥũ inthe¬
atris agant᷑ & tẽplis. & attende q̃ legant᷑. dicant᷑
telligere ubi ȩdificiũ. & ubi ruma sit morũ. Quis
aut̃ huic digxẽ uł inspirauit nisi diabolicꝰ sp̃s tam
uanũ aꝑtũq m̃daciũ. qͦd dȩ mones ab hebreis coli
s ds̃ ille quẽ coluer̃ sapientes hebreoꝵ etiã cȩ¬
lestib scĩs angłis & uirtutib: dĩ. qͦs beatissimos
tanqͦã riues in hac nr̃a ꝑegrinatione mortali ue¬
neram᷑ & amamꝰ. sacrificari uetat intonans in le
minacit᷑ dicens sacrificans diis eradicabit᷑. Et ne qͥs¬
qã putaret dȩ monib pessimis t̾renis spiritib: qͦs¬

Expanded text:
quibus praeceptis prophetici libri pleni sunt Hebraeorum, quando anis tantum errat aut tantum calumniatur, quantum uolunt daemones, quos opinatur deos; quasi cuiquam difficile sit recolere, quae turpia, quae dedecora erga deorum obsequium in theatris agebantur et templis, et adtendere quae legantur dicantur telligere ubi aedificium, et ubi ruina sit morum. Quis autem huic dixit vel inspiravit, nisi diabolicus spiritus, tam vanum apertumque mendacium, quod daemones ab Hebraeis coli Sed Deus ille quem coluerunt sapientes Hebraeorum, etiam coelestibus sanctis Angelis et Virtutibus Dei, quos beatissimos tanquam cives in hac nostra peregrinatione mortali veneramur et amamus, sacrificari vetat, intonans in legminaciter dicens, Sacrificans diis eradicabitur. Et ne quisquam putaret daemonibus pessimis terrenisque spiritib
Abbreviated transcription (Latin):
qͦpꝰ ea dicturꝰ . ẽ. regnauer̃ cũ iħu mille annis:
animȩ scilicet martrrũ ñ dũ sibi corporib suis
redditis. Neq enĩ pioꝵ animȩ mortuoꝵ separan¬
nec ad altare dĩ fieret eoꝵ memoria in cõmuni¬
uita. nec ad reconciliationẽ si forte ꝑpęniten¬
separatꝰ.ẽ. Cur enĩ fuint ista: nisi qͥa fideles etiã
defuncti m̃bra s̃ eiꝰ : quã uis gͦ cũ suis corporibus
ñ dũ s̃. iã tam̃ eoꝵ animȩ regnant cũ illo dũ isti
mille anni decurr̃. Unde in hoc eodẽ libro & ali¬
bi legit᷑. Beati mortui qͥ in dño moriunt᷑. A modo
etiã dicit sp̃s: ut reqͥescant a laborib suis. Nam

Expanded text:
 dicturus est, regnabunt cum Jesu mille annis, animae scilicet martyrum, nondum sibi corporibus suis redditis, neque enim piorum animae mortuorum separannec ad altare Christi fieret eorum memoria in communivita: nec ad reconciliationem poenitena fideles, etiam defuncti, membra ejus sunt? Quamvis ergo cum suis corporibus nondum, jam tamen eorum animae regnant cum illo, dum isti mille anni decurrunt. Unde in hoc eodem libro et alibi legitur: Beati mortui, qui in Domino moriuntur, amodo et jam dicit Spiritus, ut requiescan
Abbreviated transcription (Latin):
sentiunt. ñ subiciunt᷑. Neq acceper̃ inscriptionẽ
notã scilicet criminis. in fronte ꝓpt̾ ꝓfessionẽ :¬
in manu ꝓpt̃ oꝑationẽ. ab his gͥ malis alieni
siue inista mortali carne uiuentes. siue de func
gruo ꝑtotũ hoc int̾̃uallũ qͦd numero mille sig
audierint uiuent. Reliqͥ gͦ eoꝵ ñ uiuent. Ed uͦ
subdidit donec finiant᷑ mille anni: intelligen¬
dũ ÷ qͦd eo tẽpr̃ ñ uixer̃ qͦ uiuere debuer̃. ad uitã
scilicet de morte transeundo. Et idõ cũ dies ue¬
nerit qͦ fiat & corporũ resurrectio : ñ ad uitã
de monum̃tis ꝓcedent. s ad iudiciũ addãnati¬
onẽ. scilicet quȩ scda mor dr̃. Donec enĩ finiant᷑

Expanded text:
sentiunt, non subiciuntur; 4neque accipiunt inscriptionem>, sentiunt, non subiciuntur; 4neque accipiunt inscriptionem>, notam scilicet criminis, in fronte\' propter professionem, in manu\' propter operationem. Ab his igitur malis alieni, siue adhuc in ista mortali carne uiuentes siue defunctgruo per totum hoc interuallum, quod numero mille signaudierint uiuent; reliqui ergo eorum non uiuent. Quod uero subdidit: Donec finiantur mille anni, intellegendum est, quod eo tempore non uixerunt, quo uiuere debuerunt, ad uitam scilicet de morte transeundo. Et ideo cum dies uenerit, quo fiat et corporum resurrectio, non ad uitam de monumentis procedent, sed ad iudicium; ad damnationem
Abbreviated transcription (Latin):
dũet᷑ .S idõ tantũ mͦ martrrũ animas cõmemora¬
uit: qͥa ipsi p̃cipue regnant mortui. qͥusq ad mor¬
tẽ ꝓueritate certar̾ Sed a parte totũ etiã cȩ¬
teros mortuos in telligimꝰ ꝑtinentes ad ȩccłiã¬
tiã & imaginẽ eiꝰ neq acceper̃ inscriptionẽ
in fronte aut in manu sua: simul de uiuis &
mortius debemꝰ acciꝑe. Quȩ sit porro ista bes
ret a fide recta ut ipsa impia ciuitas intelli¬
gat᷑. & popłs in fideliũ contͣriꝰ popło fideli.
& ciuitatidĩ . Imago uͦ eiꝰ simulatio eiꝰ mͥ uidet᷑
in eis uidelicet hominib qͥ uelut fidẽ ꝓfitent᷑
i infidelit̃ uiuñt. Pingunt enĩ se. eẽ. qͦd ñ sunt :
uocant᷑q ñ ueraci effigiȩ s fallaci imagine
xp̃ian. Ad eandẽ nãq bestiã ꝑtinent ñ solũ aꝑte
inimicinominis xẽi & eiꝰ głosissimȩ ciuitatis.
ginẽ eiꝰ. nisi qͥ faciunt qͦd ait apłs. ne sitis iugũ
ducentes cũ fidelib : N ad orant enĩ: id ÷ ñ cor¬

Expanded text:
ur. Sed ideo tantummodo martyrum animas commemorauit, quia ipsi praecipue regnant mortui, qui usque ad mortem pro ueritate certarunt. Sed a parte totum etiam ceteros mortuos intellegimus pertinentes ad ecctiam, nec imaginem ejus, nec acceperunt inscriptionem in fronte, aut in manu sua: simul de vivis ac mortuis debemus accipere. Quae sit porro ista bestret a fide recta, ut ipsa impia civitas intelligatur, et populus infidelium contrarius populo fideli et ciuitati Dei. Imago uero eius simulatio eius mihi uidetur, in eis uidelicet hominibus, qui uelut fidem profitentur et infideliter uiuunt. Fingunt enim se esse quod non sunt, uocanturque non ueraci effigie, sed fallaci imagine Christiani. Ad eandem namque bestiam pertinent non solum aperte inimici nominis Christi et eius gloriosissimae ciuitatis, ginem eius, nisi qui faciunt quod ait apostolus: Ne sitis iugum ducentes cum infidelibus? Non adorant\' enim est non con
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ ut alia taceã quã us ibi sint donec colli¬
gant᷑ in fine scłi de regno eiꝰ om̃ia scandala tamen
tur. donec ueniat᷑ ad illud pacatissimũ regnũ.
ubi sine hoste regnabit᷑. & de hac pͥma resurrec¬
tione q̃ nunc. ẽ. lib̾ iste sic loqͥt᷑. Cũ enĩ dixisset
alligari diabolũ mille annis & pꝰea soliubreui
tẽpr̃ : tunc recapitulando qͥd in istis mille annis
agat eccłia uel agat᷑ in ea. & uidi: inqͥt sedes
& sedentes suꝑ eas: & iudiciũ datũ . ẽ. Non hoc
putandũ . ẽ. de ultimo iudicio dici. s sedes ꝓposi¬
torũ: & ipsi p̃positi in telligendi s̃ ꝑ qͦs nunc ȩc¬
clesia gub̃nat᷑. ludiciũ aut̃ datũ nullũ melius
accipiendũ uidet᷑. quã id qͦd dictũ.ẽ. quȩ liga¬
ueritis int̾ra. ligata er̃ & in cȩlo. Et q̃ solueritis
int̃ra: soluta er̃ & in cęlo. Unde apłs. Qͥ d enĩ mͥ¬

Expanded text:
qui, ut alia taceam, quamuis ibi sint donec colligantur in fine saeculi de regno eius omnia scandala, tamen tur, donec ueniatur ad illud pacatissimum regnum, ubi sine hoste regnabitur, et de hac prima resurrectione, quae nunc est, liber iste sic loquitur. Cum enim dixisset adligari diabolum mille annis, et postea solui breui tempore, tum recapitulando quid in istis mille annis agat ecclesia uel agatur in ea: Et uidi, inquit, sedes et sedentes super eas, et iudicium datum est Non hoc putandum est de ultimo iudicio dici; sed sedes praepositorum et ipsi praepositi intellegendi sunt, per quos nunc ecclesia gubernatur. Iudicium autem datum nullum melius accipiendum uidetur, quam id quod dictum est: Quae ligaueritis in terra, ligata erunt et in caelo; et quae solueritis in terra, soluta erunt et in caelo. Unde apostolus: Qui
Abbreviated transcription (Latin):
hominib ubi indm̃ credit᷑ foras missũ. ut eiꝰ fo¬
rinsecꝰ oppugnatione ꝓficerent. & in eis qͥs̃ ex
parte ipsiꝰ alligauit ne qͣntã possit effundendo
& exercendo malitiã innumerabiles infirmos e
qͥb eccłiã multiplicari & impleri oportebat
alios credituros. alios iã credentes afide pieta¬
tis hos de t̾reret. hos frangeret. Et soluet infine :
ut qͥã fortẽ aduersariũ dĩ ciuitas suꝑ auerit cũ
ingenti gła sui redẽptoris aduitoris libatoris
dos tantꝰ soluet᷑ inimicꝰ cũ qͦ nos ligato tantis ꝑi¬
culis dimicamꝰ : qͥã uis & hoc tẽporis int̃uallo qͦs¬
dã milites xl̃i tã pͥdentes & fortes fuisse .&. et̃
ñ dubiũ ÷ ut etiã si tunc in ista mortalitate uiue¬
rent qͣndo ille soluet᷑. om̃s impetꝰ eiꝰ atq insidias

Expanded text:
m creditur, foras missum, ut eius forinsecus obpugnatione proficerent; et in eis, qui sunt ex parte ipsius, adligauit, ne quantam posset effundendo et exercendo malitiam innumerabiles infirmos, ex quibus ecclesiam multiplicari et inpleri oportebat, alios credituros, alios iam credentes, a fide pietatis hos deterreret, hos frangeret: et soluet in fine, ut, quam fortem aduersarium Dei ciuitas superauerit, cum ingenti gloria sui redemtoris adiutoris liberatoris dos tantus soluetur inimicus, cum quo nos ligato tantis periculis dimicamus. Quamuis et hoc temporis interuallo quosdam milites Christi tam prudentes et fortes fuisse adque esse non dubium est, ut, etiamsi tunc in ista mortalitate uiuerent, quando ille soluetur, omnes insidias eius adque inpetus
Abbreviated transcription (Latin):
mines : minimꝰ uocabit᷑ in regno cęloꝵ. Qͥ aut̃ fece¬
rit & sic docuerit: magnꝰ uocabit᷑ in regno cȩloꝵ
Utrũq dicit in regno cȩlorũ & qͥ ñ facit mandata
łt continuo secutꝰ ad iungit. Dico enĩ uob̃qͥa nisi
habundauerit iustitia ur̃a plusquã scribarũ &
pharisȩoꝵ: id ÷ suꝑeos qͥ soluunt qͦd docent. De scri
id ÷ ut uos ñ soluatis s faciatis potius qd docetis :
ñ in trabitis inqͥt in regnũ cȩlorũ. Aliomͦ gͥ intelli¬
gendũ ẽ. regnũ cȩlorũ. ubi iã posst̃. eẽ. & ille sci
nisi ille qͥ facit. Ac ꝑ hoc ubi utrũq genꝰ ÷ eccłia. ẽ:
eccłia regnũ xsi. ẽ : regnũq cęlorũ. Regnant itaq
cũ illo etiã nc̃ scĩ eiꝰ: alit̃ qͥdẽ quã tunc regnabunt.
Nec tam̃ cũ illo regnant ⁊it ania : quã uis in ȩccłia
cũ tritico crescant. Regnant enĩ cũ illo qͥ faciunt qͦd
ait apłs. Si resurrexistis cũ xp̃o q̃ sursũ s̃ sapite :

Expanded text:
 autem fecerit et sic docuerit, magnus uocabitur in regno caelorum. Utrumque dicit in regno caelorum, et qui non facit mandata Et continuo secutus adiungit: Dico enim uobis quia, nisi abundauerit iustitia uestra super scribarum et Pharisaeorum, id est super eos, qui soluunt quod docent de scribid est, ut uos non soluatis, sed faciatis potius quod docetis, non intrabitis, inquit, in regnum caelorum. Alio modo igitur intellegendum est regnum caelorum, ubi ambo sunt, et ille scnisi ille qui facit. Ac per hoc ubi utrumque genus est, ecclesiecclesia regnum Christi est regnumque caelorum. Regnant itaque cum illo etiam nunc sancti eius, aliter quidem, quam tunc regnabunt; nec tamen cum illo regnant zizania, quamuis in ecclesia cum tritico crescant. Regnant enim cum illo, qui faciunt quod ait apostolus: Si resurrexistis cum Christo, quae sursum sunt sapite,
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. Qui uerbũ meũ audit & credit ei qͥ me
misit habet uitã ȩt̃nã. Et in iudiciũ ñ uenit : sed
transit a morte inuitã. Id ÷ ꝑtinendo ad pͥmã
resurrectionẽ qͣ nunc transit᷑ a morte ad uitã :
indãnationẽ ñ ueniet. qͥã significauit appel¬
latione uidicii. sic̃ etiã hoc loco ubi ait. Qͥ ma¬

Expanded text:
dicens: qui uerbum meum audit et credit ei qui dicens: qui uerbum meum audit et credit ei qui , h a bet u ita m aeternam et in iudicium non uenit, sed transiit a morte in uitam, id est, pertinendo ad primam resurrectionem, qua nunc transitur a morte ad uitam, in damnationem non ueniet, quam significauit appellatione iudicii, sicut etiam hoc loco, ubi ait: Q
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓom̃ib mortuis uiuus mortuus. ẽ. unꝰ: id ÷ nullũ
habens om̃ino peccatũ : ut qͥ ꝑ remissionẽ pecca¬
torũ uiuunt. iã ñ sibi uiuant. s ei qͥ ꝓom̃ibus¬
uistificationẽ nr̃am: ut credentes qͥ uistificat im¬
piũ. ec impietate uis tificati tanqͦã ex mor¬
ricordiã & iudiciũ cantabo tͥ dñe. De qͦ uidicio
conseqͥent̃ ad uingͥͣit. atq ait. Et potestatẽ dedit
ei & iudiciũ facere : qͥa filius hominis. ẽ. Hic
ostendit qͦd in ea carne ueniet iudicaturꝰ : in qͣ
uenerat iudicandꝰ. ad hoc enĩ ait: qm̃ filiꝰ ho¬
minis . ẽ. ac deinde sub iungens. unde agimꝰ:
nolite inqͥt mirari hoc: qͥa uenit hora in qͣ om̃s
qͥ in monum̃tis s̃ audient uocẽ eiꝰ. Qui bona fece
runt in resurrectionẽ uitȩ : qͥ uͦ mala eger̃ in
resurrectionẽ iudicii. Hoc ẽ. illud udiciũ qͦd
paulo ante sic̃ nunc ꝓdãnatione posuerat

Expanded text:
pro omnibus mortuis uiuus mortuus est unus, id est nullum pro omnibus mortuis uiuus mortuus est unus, id est nullum habens omnino peccatum; ut, qui per remissionem peccatorum uiuunt, iam niustificationem nostram, ut credentes in eum qui iustificat impium ex impietate iustificati tamquam ex morricordiam et iudicium cantabo tibi, Domine. De quo iudicio consequenter adiunxit adque ait: Et potestatem dedit ei iudicium facere, quia filius hominis est. Hic ostendit, quod in ea carne ueniet iudicaturus, in qua uenerat iudicandus. Ad hoc enim ait: Quoniam filius hominis est. Ac deinde subiungens unde agimus: Nolite, inquit, mirari hoc, quia ueniet hora, in qua omnes, qui in monumentis sunt, audient uocem eius et procerunt, in resurrectionem uitae. qui mala egerunt, in resurrectionem iudicii. hoc est illud iudicium, quod paulo ante sicut nunc pro damnatione posuerat
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ animarũ ÷ ñ resurgunt. Ueniet enĩ hora ubi
ad modũ in pͥma : & qͥ audierint uiuent. Non enĩ
om̃s uiuent. ea uita scilicet. quȩ qm̃beata.ẽ. sola
uita dicenda. ẽ. Nã utiq ñ sine qͣlicũq uita pos¬
sent audire. & de monum̃tis resurgente carne
ꝓcecłe. Quare aut̃ ñ om̃s uiuent in eo qͦd seqͥt᷑ do¬
cet: qͥ bona in qͥt fecer̃ in resurrectionẽ uitȩ. hi
st̃ qͥ uiuent. qͥ uͦ mala eger̃ in resurrectionẽ uidiei

Expanded text:
quae animarum est, non resurgunt. ueniet enim hora - ubi admodum in prima: "et qui audierint uiuent"; non enim omnes uiuent, ea uita scilicet, quae quoniam beata est, sola uita dicenda est. nam utique non sine qualicumque uita possent audire et de monumentis resurgente carne procedere.. quare autem non omnes uiuent, in eo quod sequitur docet: qui bona, inquit, fecerunt, in resurrectionem uitae, hi sunt qui uiuunt, qui uero mala ege
Abbreviated transcription (Latin):
celite a me maledicti in ignẽ ȩt̃nũ : qͥ paratꝰ ÷ di¬
abolo & angłis eiꝰ. Deinde etiã similit̾ his enume¬
rat qͦd illa ñ fecerint quȩ dextros fecisse memo¬
rauit. Similit̃q in t̾rogantib qͣndo eũ uidint in
horũ indigentia constitutũ: qͦd minimis suis ñ
factũ .ẽ. sibi factũ ñ fuisse respondet: sermonẽq
concludens: & ibunt inquit hi in suppliciũ ȩt̃nũ.
iusti autẽ in uitã ȩt̃nã. Ioħs uͦ euangłista aꝑtissi¬
me narrat eũ in resurrectione mortuoꝵ futura.
p̃dixis se iudiciũ. Cũ enĩ dixis set. neq enĩ pater
uidicat quẽquã: s uidiciũ om̃e dedit filio. ut om̃s
honorificent filiũ sic̃ honoficant patrẽ: Qui non

Expanded text:
cedite a me, maledicti, in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et an gelis eius. Deinde similiter etiam his enumerat, quod illa non fecerint, quae dextros fecisse memorauit. Similiterque interrogantibus, quando eum uiderint in horum indigentia constitutum: quod minimis suis non factum est, sibi factum non fuisse respondet; sermonemque concludens: Et ibunt, inquit, hi in supplicium aeternum, iusti autem in uitam aeternam. Iohannes uero euangelista apertissime narrat eum in resurrectione mortuorum futurum praedixisse iudicium. Cum enim dixisset: Neque enim Pater iudicat quemquam, sed iudicium omne dedit Filio, ut omnes honorificent Filium, sicut hon
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ merent᷑. Cũ aut̃ dixcisset. & iudicati s̃ singuli
rint udicati. Et morᷤ & infernꝰ inqͥt missi st̃ instag¬
nũ ignis. His nominib: significans diabolũ. qm
auctor ÷ mortis infernarũq pęnarũ: uniuersãq
simul dȩmonũ societatẽ. Hoc ÷ enĩ qͦd supͣ einden¬
tius p̃occupando iã dixerat. Et diabolꝰ qͥ seduce¬
bat eos missus. ẽ. in stagnũ ignis & sulphuris d a
uitȩ scripti.miss̃ st̃ instagnũ ignis. Non dm̃ lib̃
iste cõmemorat ne obluuone fallat᷑ : s p̃destina¬
tionẽ significat eoꝵ qͥb ȩt̃na dabit᷑ uita. Neq enĩ
nescit eos ds̃. & in hoc libro legit ut sciat: sed po¬
tius ipsa eiꝰ p̃sentia de illis quȩ falli ñ potest lib
.ẽ. uitȩ in qͦ st̃ scripti᷑ id ÷ ante p̃cogniti. ł inito aũ
iudicio qͦ p̃nuntiauit udicandos malos : restat
ut etiã de bonis dicat. lam enĩ explicauit : qͦdbre¬

Expanded text:
quae merentur. Cum autem dixisset: Et iudicati sunt singuli quae merentur. Cum autem dixisset: Et iudicati sunt singuli runt judicati: Et mors et infernus, inquit, missi sunt in stagnum ignis . Hic omnibus significans diabolum, qui est auctor mortis infernaliumque poenarum, cum universorum simul daemonum societate. Hoc est enim quod supra evidentius praeoccupando jam dixerat: Et diabolus, qui seducebat eos, missus est in stagnum ignis et sulphuris. Quod vitae scripti, missi sunt in stagnum ignis. Necdum liber iste commemorat ne oblivione fallatur, sed praedestinationem significat eorum quibus vita dabitur aeterna. Neque enim nescit eos Deus et in hoc libro legit ut sciat, sed potius, ipsa ejus praescientia, de illis quae falli non potest, liber est vitae in quo sunt scripti, id est ante praecogniti. Finito autem judicio, quo praenuntiavit judicandos malos, restat ut etiam de bonis dicat. CAP. XXI. Et vidi, inq
Abbreviated transcription (Latin):
id ÷ ex hibuit homines hoc scłm qͥcũq in eo eraas
qͥa nondũ obierant. Et mors inferꝰ in qͥt reddider̃
mortuos qͦs in se habebant. Mare exhibuit : qͥa sic̃
inuenti s̃ affuer̃. Mors uͦ & in ferꝰ reddider̃ : qm̃ uitȩ
de qͣ iã exierant reuocar̃. Nec frustra fortasse ñ
satis fuit ut diceret mor aut infernꝰ: s utrũq dic¬
tũ .ẽ. Mors ꝓpt̃ bonos qͥ tantũ mͦ mortẽ ꝑpeti po¬
tuer̃ ñ & infernũ : in fernꝰ aut̃ ꝓpt̃ malos qͥ etiã
pęnas a pͥcd in feros pendunt. Si enĩ ñ ab surde cre¬
di uidet᷑ antiqͦs etiã scõs qͥ uenturi xp̃i tenuer̃ fi¬
dẽ locis qͥdẽ a torm̃tis impioꝵ remotissimis s a pͥd
inferos fuisse. donec eos inde xẽi sanguis & ad ea
loca descensus erueret. ꝓfecto de inceps boni fi¬
deles effuso illo p̃cio iã redẽpti ꝓrsus inferos nes¬
ciunt. donec etiã receptis corporib bona recipians

Expanded text:
id est, exhibuit homines hoc saeculum, quicumque in eo erant, id est, exhibuit homines hoc saeculum, quicumque in eo erant, quia nondum obierant. Et mors et infernus, inquit, reddiderunt mortuos, quos in se habebant. Mare exhibuit, quia, sicut inuenti sunt, adfuerunt; mors uero et infernus reddiderunt, quoniam uitae, de qua iam exierant, reuocarunt. Nec frustra fortasse non satis fuit ut diceret mors aut infernus, sed utrumque dictum est: mors propter bonos, qui tantummodo mortem perpeti potuerunt, non et infernum; infernus autem propter malos, qui etiam poenas aput inferos pendunt. Si enim non absurde credi uidetur antiquos etiam sanctos, qui uenturi Christi tenuerunt fidem, locis quidem a tormentis inpiorum remotissimis, sed aput inferos fuisse, donec eos inde Christi sanguis et ad ea loca descensus erueret, profecto deinceps boni fideles effuso illo pretio iam redemti prorsus inferos nesciunt, donec etiam receptis corporibus bona recipiant,
Abbreviated transcription (Latin):
tui qͦs ex hibuit mare qͥ in eo erant : Neq enĩ qui
in mari moruint᷑ ñ st̃ in inferno. aut corpora
eorũ seruant᷑ in mari: aut qͦd ÷ absurdius mare
habebat bonos mortuos & in fernꝰ malo: qͥs hoc
putauerit : S ed ꝓfecto conuenient̃ hoc loco qͥdã
mare ꝓisto scło positũ accipiunt. Cũ gͦ & tͦs hic in¬
ueniet xec incorpore constitutos simul significa¬
ret cũ eis qͥ resurrecturi s̃ : udicandos etiã ipsos
mortuos appellauit & bonos quib: dr̃. Mortui
enĩ estis: & uita ur̃a abscondita. ẽ. cũ xp̃o indõ:
tuos suos. Possunt mortui ꝓpt̃ hoc etiã dici: qd
mortalia ger̃ corpora. Vnde apłs. Corpus qͥdẽ
ter iustitiã. Utrũq in homine uiuente atq in hoc
corpore constituto. eẽ. de monstrans & corpus
mortiũ & sp̃m uitã. Nec tam̃ dix̃ corpus mor¬
tale sed mortuũ : quã uis eadẽ paulo pꝰ etiã
mortalia corpora sic̃ usitatiꝰ uocant᷑ appellet
Hos gͦ mortuos ex hibuit mare qͥ in eo erant:

Expanded text:
tui, quos exhibuit mare, qui in eo erant? Neque enim qui in mari moriuntur, non sunt in inferno, aut corpora eorum seruantur in mari, aut, quod est absurdius, mare habebat bonos mortuos et infernus malos. Quis hoc putauerit? Sed profecto conuenienter quidam hoc loco mare pro isto saeculo positum accipiunt. Cum ergo et quos hic inueniet Christus in corpore constitutos simul significaret cum eis, qui resurrecturi sunt, iudicandos, etiam ipsos mortuos appellauit, et bonos, quibus dicitur: Mortui enim estis, et uita uestra abscondita est cum Christo in Deo, tuos suos. Possunt mortui etiam propter hoc dici, quod mortalia gerunt corpora; unde Apostolus : Corpus quidem, ter justitcorpore constituto esse demonstrans, et corpus mortuum et spiritum uitam. Nec tamen dixit corpus mortale, sed mortuum, quamuis eadem paulo post etiam mortalia corpora, sicut usitatius uocantur, appellet. Hos ergo mortuos exhibuit mare, qui in eo erant,
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ino nisi ea quȩ apud tres euangłistas matheũ
marcũ & lucã. de hac re similit᷑ dicta sunt. in ter
se omia conferant᷑. Quȩdã qͥppe alt̃ obscuriꝰ. alt̃
ex plicat planiꝰ : ut ea quȩ ad unã rem ꝑtinentia
dicunt᷑ appareat. unde dicantur. Qd facere ut¬
cũq curaui in qͣdã epła quã rescripsi ad beatȩ
memoriȩ uirũ esychiũ salamitanȩ urbis ep̃m.¬

Expanded text:
omnia, nisi ea quae apud tres euangelistas Matthaeum, omnia, nisi ea quae apud tres euangelistas Matthaeum, Marcum et Lucam de hac re similiter dicta sunt inter se omnia conferantur. quaedam quippe alter obscurius, alter explicat planius, ut ea quae ad unam rem pertinentia dicuntur appareat unde dicantur. quod facere utcumque curaui in quadam epistula, quam rescripsi ad beatae memoriae uirum Esychium, Salonitanae urbis ep
Abbreviated transcription (Latin):
duodenario similis causa.ẽ. Non enĩ quia dictũ ÷
iudicantes .xii. tribus isrł. trib leui. qͥȩ t̃c̃ia de¬
cima. ẽ. ab eis uidicanda ñ erit: aut solũ illũ po¬
płm ñ etiã gentes cęteras iudicabunt. Qͦd aut̃
ait in regeneratione : ꝓculdubio mortuoꝵ resur¬
rectionẽ nomine uoluit regenerationis intelli¬
gi. Sic enĩ caro nr̃a regenerabit᷑ ꝑ in corruptionẽ:
quẽ ad modũ ⁊ anima nr̃a regenerata ꝑfidẽ.
Multa p̃tereo quȩ de ultimo iudicio ita dici uiden¬
tur. ut diligent̃ consid̾ata reꝑiant᷑ ambigua: uel
magis ad aliud ꝑtinentia: siue scilicet ad eũ sal¬
uatoris aduentũ qͦ ꝑ totũ hoc tẽpus in eccłia sua
uenit. hoc. ẽ. in menbris suis particulatim at łpau¬
latim: qm̃ tota corpus eiꝰ ẽ: siue ad excidi um
t̃rene hierłm. qͥa & de illo cũ loqͥtur. plerũq sic
loqͥt᷑ tanqͣm de fine scłi atq de illodie iudicii
nouissimo & magno loqͥt᷑. ita ut dinosci ñ possit

Expanded text:
 quia dictum est: iudicantes duodecim tribus Israhel, tribus Leui, quae tertia decima est, ab eis iudicanda non erit aut solum illum populum, non etiam gentes ceteras iudicabunt. quod autem ait: in regeneratione, procul dubio mortuorum resurrectionem nomine noluit regenerationis intellegi. sio enim caro nostra regenerabitur per incorruptionem, quem ad modum est anima nostra regenerata per fidem.- Multa praetereo, quae de ultimo iudicio ita dici uidentur, ut diligenter considerata reperiantur ambigua uel magis ad aliud pertinentia, siue scilicet ad eum Saluatoris aduentum, quo per totum hoc tempus in ecclesia sua uenit, hoc est in membris suis, particulatim adque paulatim, quoniam tota corpus est eius; siue ad excidium terrenae Hierusalem; quia et de illo cum loquitur, plerumque sic loquitur, tamquam de fine saeculi adnouissimo et magno loquatur, ita ut dinosci non possit
Abbreviated transcription (Latin):
quȩq pars habeat diuersis ac ꝓpriis ꝓlixitatib:
finiendos ampliore scõrũ regno: breuiore uincu¬
lo diaboli. Aut certe qm̃ triũ annoꝵ & sex m̃suĩ
breuis simũ spatiũ. ẽ: cõputari noluis se credatur.
siue qd minꝰ satanae uinculũ. siue qͦd ampliꝰ uides

Expanded text:
quaeque pars habeat diuersis ac propriis prolixitatibus quaeque pars habeat diuersis ac propriis prolixitatibus finiendos, ampliore sanctorum regno, breuiore diaboli uinculo; aut certe, quoniam trium annorum et sex mensum breuissimum spatium est, conputari noluisse credatur, siue quod minus satanae uinculum, siue quod amplius uidetur
Abbreviated transcription (Latin):
bit occisoꝵ ꝓpt̃ testimoniũ iħu & ꝓpt̃ uerbũ dĩ.
debat. Absurdis simũ id qͥdẽ : & om̃i mͦ aduersan¬
dũ. Sed certe animȩ uictrices głosissimoꝵ marti¬
rũ om̃ib: dolorib ac laborib suꝑatis atq finitis. pꝰ¬
ea quã mortalia m̃bra posuer̃: cũ xĩo utiq regna¬
uer̃. & regnant donec finiant᷑ mille anni: ut pꝰ ea
receptis etiã corporibus iã immortalib. regnent.
Promde trib illis annis atq dimidio animȩ occi¬
sorũ ꝓ eiꝰ martrria & quȩ antea de corporib exier̃.
regnũ ubi mors ñ erit. transeat᷑. Qͦ circa cũ xx̃o reg¬
nantiũ sc̃oꝵ plures anni er̃. qͥã uinculi diaboli atq
custodiȩ : qͥa illicũ suo regedĩ filio iã diabolonon
ligato etiã ꝑ tres illos annos ac semissẽ regnabuN
intelligamꝰ annos mille finiri. sed uiculi diaboli
atq: custodiȩ : ut annos mille id ÷ om̃s annos suos

Expanded text:
bit occisorum propter testimonium Iesu et propter uerbum Dei, bit occisorum propter testimonium Iesu et propter uerbum Dei, debat. Absurdissimum id quidem et omni modo auersandum. Sed certe animae uictrices gloriosissimorum martyrum omnibus doloribus ac laboribus superatis adque finitis, postea quam mortalia membra posuerunt, cum Christo utique regnauerunt et regnant, donec finiantur mille anni, ut postea receptis etiam corporibus iam inmortalibus regnent. Proinde tribus illis annis adque dimidio animae occisorum pro eius martyrio, et quae antea de corporibus exierunregnum, ubi mors non erit, transeatur. Quocirca cum Christo regnantium sanctorum plures anni erunt quam uinculi diaboli adque custodiae, quia illi cum suo rege Dei filio iam diabolo non ligato etiam per tres illos annos ac semissem regnabuntintellegamus annos mille finiri, sed uinculi diaboli adque custodiae, ut annos mille, id est annos omnes suos,
Abbreviated transcription (Latin):
anni soluet᷑ satanas de custodia sua. isto enĩ mͦ
& regnũ scõꝵ & uinculũ diaboli simul cessatura
.eẽ significat: ut deinde ꝑsecutionis illiꝰ tẽpus
nec ad scõꝵ regnũ nec ad custodiã satanȩ. qͦoꝵ
utrũq inmille annis ÷ ꝑtinere. s suꝑ additũ &
extͣ cõputandũ. eẽ. credat᷑. cogem̃ fateri ͦ ñ. eẽ cũ¬
xs̃o in illa ꝑsecutione regnaturos. S qͥs audiat
atq fortissimȩ coherebunt: & qͦ tẽpr̃ qͣnto erit
acrior impetꝰ belli. tanto maior gła ñ cedenti.
tanto densior corona martr̃rii: aut si ꝓpt̃ tri¬
bulationes qͣs passuri st̃ ñ dicendi s̃ regnaturi : con¬
sequens erit ut etiã suꝑiorib dieb ieisdẽ mille
annis qͥcũq tribulabunt᷑ scõꝵ eo ipso tẽpr̃ tribu¬
lationis suȩ cũ xs̃o ñ regnasse dicant᷑. Ac ꝑ hoc &
illi qͦrũ animas auctor libri huiꝰ uidisse se scri¬

Expanded text:
anni, solvetur satanas de custodia sua; isto enim modo anni, solvetur satanas de custodia sua; isto enim modo et regnum sanctorum et vinculum diaboli simul cessatura esse significat, ut deinde persecutionis illius tempus nec ad sanctorum regnum, nec ad custodiam satanae, quorum utrumque in mille anniextra computandum esse credatur: cogemur fateri sanctos in illa persecutione regnaturos non esse cum Chatque fortissime cohaerebunt, et quo tempore quanto erit acrior impetus belli, tanto major gloria non cedendi, tanto densior corona martyrii? Aut si propter tribulationes, quas passuri sunt, non dicendi sunt regnaturi; consequens erit, ut etiam superioribus diebus in eisdem mille annis, quicumque tribulabantur sanctorum, eo ipso tempore tribulationis suae cum Christo non regnasse dicantur; ac per hoc et illi, quorum animas auctor libri huius uidisse se scri
Abbreviated transcription (Latin):
uis exiguũ utrũ ad mille annos ꝑtineat. qͥb &
diabolũ ligatũ dic̃ & scõs regnare cũ xp̃oł an
eisdẽ annis hoc paruũ spatiũ suꝑ addat᷑ atq
extͣ sit: merito ambigitur. Qͥ a sidixerimꝰ ad eos an nos
hoc ꝑtinere ñ tanto tẽpr̃ s ꝓlixiore cũ xẽo¬
regnũ scõrũ reꝑiet᷑ extendi quã diabolꝰ alligarioł
fecto enĩ scĩ cũ suo rege etiã in ipsa ꝑsecutione p̃ci¬
pue regnabunt. mala tanta uincentes. qͥndo iã di¬
minat diaboli scilicet alligationẽ regnũq scõrũ.
cũ triũ annorũ & sex mensiũ int̾̃uallo priꝰ desinat
alligatio diaboli quã regnũ scõꝵ in his mille an¬
nis cũ xp̃o: Si aut̃ dixerimꝰ paruũ ꝑsecutionis huiꝰ
hoc spatiũ ñ cõputandũ in mille annis. s eis im¬
pletis potiꝰ adiciendũ: ut ꝓpriȩ possit intelligi
qͦd cũ dixisset sacerdotes dĩ & xs̃i regnabunt cũ
eo mille annis ad iecit. & cũ finiti fuerint mille

Expanded text:
guum, utrum ad mille annos pertineat, quibus et diabolum ligatum dicit et sanctos regnare cum Christo, an eisdem annis hoc paruum spatium superaddatur adque extra sit, merito ambigitur; quia, si dixerimus ad eosdem annos hoc pertinere, non tanto tempore, sed prolixiore cum regnuProfecto enim sancti cum suo Rege etiam in ipsa praecipue persecutione regnabunt mala tanta vincentes, quando jam diminat, diaboli scilicet alligationem, regnumque sanctorum; cum trium annorum et sex mensium intervallo prius desinat alligatio diaboli, quam regnum sanctorum in his mille annis cum Christo? Si autem dixerimus parvum persecutionis hujus hoc spatium non computandum in mille annis, sed eis impletis potius adjiciendum; ut proprie possit intelligi, quod cum dixisset, Sacerdotes Dei et Christi regnabunt cum eo mille annis, adjecit, Et cum finiti fuerint mille
Abbreviated transcription (Latin):
lege scriptũ ẽ. Sacrificans diis eradicabit᷑ : insi dño
tantũ. Qͥ d opꝰ ÷ in hac eiꝰ lege eiꝰq ꝓpħis de hac re
multa ꝑ qͥrere. immo ñ ꝑqͥrere : N enĩ abstrusa
uel rara st̃. s aꝑta & crebra colligere & in hac
disputatione mea ponere : qͥb luce clariꝰ appar&
nulli om̃ino nisi tantũ sibi dm̃ uerũ & sũmũ uolu¬
isse sacrificari. Ecce hoc unũ breuit̃. immo grandit̃
minacit̃. s ueracit̃ dictũ ab illo dõ qẽ tam ex c&¬
lent̃ doctissimi eoꝵ p̃dicant. audiat᷑. timeat᷑. im¬
pleat᷑: ne in obȩdientes eradicatio conseqͣt᷑: sacri¬
ficans in qͥt diis eradicabit᷑.nisi dño tantũ: ñ qͥo
rei egeat alicuiꝰ. sed qͥa nob̾ expedit. ut reseiꝰ simꝰ.
huic enĩ canit᷑ in sacris litteris hebreoꝵ. Oixi dño

Expanded text:
e scriptum est: Sacrificans dis eradicabitur nisi Domino tantum. Quid opus est in hac eius lege eiusque prophetis de hac re multa perquirere; immo non perquirere, non enim abstrusa uel rara sunt, sed aperta et crebra colligere et in hac disputatione mea ponere, quibus luce clarius apparet nulli omnino nisi tantum sibi Deum uerum et summum uoluisse sacrificari? Ecce hoc unum breuiter, immo granditer, minaciter, sed ueraciter dictum ab illo Deo, quem tam excellenter eorum doctissimi praedicant, audiatur timeatur inpleatur, ne inoboedientes eradicatio consequatur. Sacrificans, inquit, dis eradicabitur nisi Domino tantum; non quo rei egeat alicuius, sed quia nobis expedit, ut res eius simus. Huic enim canitur in sacris litteris Hebraeorum: Dixi Do
Abbreviated transcription (Latin):
teneat ueritatis qͥd officio caritatis impendat.¬
Nec sic. eẽ qͥsq debet ociosus: ut in eodẽ otio utili¬
tadẽ ñ cogitet ꝓxximi. nec sic actuosus. ut cõtẽpla¬
tionẽ ñ reqͥrat dĩ. In otio ñ iners uacatio delec¬
Tare debet. s aut inqͥsitio. aut inuentio ueritatis.
ut inea qͥsq ꝓfitiat. & qͦd inuenerit. ne alteri
inuideat. In actione uͦ ñ amandꝰ ÷ honor in hac uita
siue potentia : qm̃ omĩa uana subsole. s opꝰ ipsum
qͦd ꝑ eundẽ honorẽ uel potentiã fit. si recte atq
utilit̃ fit. id ÷ ut ualeat ad eã salutẽ subditoꝵ qͦȩ¬

Expanded text:
teneat ueritatis, quid officio caritatis inpendat.teneat ueritatis, quid officio caritatis inpendat.fNec sic esse quisque debet otiosus, ut in eodem otio utilitatem non cogitet proximi, nec sic actuosus, ut contemplationem non requirat Dei. In otio non iners uacatio delectare debet, sed aut inquisitio aut inuentio ueritatis, ut in ea quisque proficiat et quod inuenerit ne alteri inuideat. In actione uero non amandus est honor in hac uita siue potentia, quoniam omnia uana sub sole, sed opus ipsum, quod per eundem honorem uel potentiam fit, si recte adque utiliter fit, id est, ut ualeat ad eam salutem subdito
Abbreviated transcription (Latin):
mus utitur. qm̃ miserabiliꝰ fallit̾. qͥ nũ qã putat
eis. eẽ. credendũ. Credit etiã scripturis scĩs & uete¬
rib & nouis . qͦs canonicas appellamꝰ. Vnde fides
ipsa concepta. ẽ. ex qͣ uistꝰ uiuit. ꝑ qͦã sine dubita¬
tione ambulamꝰ qͦã du ꝑ egrinam a d ño. qͣ salua
atq certa. de qͥb dã reb qͣs neq sensu neq ratio¬
nec ꝑtestes qͥb ñ crede ab surdũ ÷ in nr̃am notitiã
ne ad istã ꝑtinet ciuitatẽ. qͦ habitu uł more uiuen¬
di. si ñ ÷ cont᷑ diuina p̃cepta istã fidẽ qͣ ꝑuenitur
addm̃ qͥsq sectet᷑. Unde ipsos qͦq phylosophos qͣn¬
do xp̃iani fiunt. ñ habitũ uł con suetudinẽ uictꝰ
qͥȩ nichil impedit religionẽ: s falsa dogmata
mutare cõpellit. Vnde illã qͦã uarro ad hibuit
ocioso. actuoso. ex utroq: cõposito : qͥã uis salua
fide qͥsq possit in qͦlibet eorũ uitã ducere. & ad
sempit̾na p̃mia ꝑuenire : int̃ ÷ tam̃ qͥd amore

Expanded text:
itur, qui numquam putat eis esse credendum: credit etiam scripturis sanctis et ueteribus et nouis, quas canonicas appellamus, unde fides ipsa concepta est, ex qua iustus uiuit; per quam sine dubitatione ambulamus, quamdiu peregrinamur a Domino; qua salua adque certa de quibusdam rebus, quas neque sensu neque ratioper testes, quibus non credere absurdum est, in nostram notitiam ne ad istam pertinet ciuitatem quo habitu uel more uiuendi, si non est contra diuina praecepta, istam fidem, qua peruenitur ad Deum, quisque sectetur; unde ipsos quoque philosophos, quando Christiani fiunt. non habitum uel consuetudinem uictus, quae nihil inpedit religionem, sed falsa dogmata mutare conpellit. Unde illam quam Varro adhibuit otioso, actuoso et ex utroque conposito, quamuis salua fide quisque possit in quolibet eorum uitam ducere et ad sempiterna praemia peruenire, interest tamen quid amore
Abbreviated transcription (Latin):
a pͦd quẽ sũma uirtꝰ ÷ & sũma sapientia. sũma
iustitia. nulla infirmitas. nulla temeritas. nulla
iniqͥtas. salubrit̃ tam̃ discimꝰ ñ magni penđe seu
bona seu mala. q̃ uidemꝰ. eẽ. bonis malisq cõ¬
munia. & illa bona qͦ erere q̃ bonorũ : atq illa

Expanded text:
aput quem summa uirtus est et summa sapientia, summa aput quem summa uirtus est et summa sapientia, summa iustitia, nulla infirmitas, nulla temeritas. nulla iniquitas: salubriter tamen discimus non magnipendere seu bona seu mala, quae uidemus esse bonis malisque communia, et illa bona quaerere, quae bonorum, adque illa