comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
icȩt̾a quȩ p̃t̃ missis aliis innumeris
cõmemoranda interim dixi: hec gͦ
in illo scło qd futurũ ẽ. sidiceremus fut̾a
nob̾q increduli respondent suiiltis
ut ea credamꝰ de singłis reddite racio¬
nẽ : nos nõ posse confiterem᷑ eo d istis
isimilibꝰ dĩ miris oꝑibꝰ infirma morta¬
liũ ratiocinatio uinceret᷑ fixã camen
apd̾ nos eẽ. racionẽ. nõ sine racione
omĩpocentẽ facere uñ animꝰ humanꝰ
infirmus rationẽ nõ potest redđe. ⁊
inmultis quidẽ rebꝰ incertũ nob eẽ. qͥd
uelit: illud tam̃ eẽ. certissimii nichil
eorũ illi eẽ. impossibile quęcũq uolue¬
rit eiq nos oredẽ p̃dicenti. quẽ neq
in potentẽ neq m̃cientẽ possumus ercdẽ
hi tam̃ fidĩ rephensores ex actoresq ratio¬
nis. quid adista respondent de quibꝰ racio
reddi ab homine nõ potest. et tam̃ sunt
et ipsi rationi nature uident᷑ eẽ. contrarta

Expanded text:
et cetera quae praetermissis aliis innumeris et cetera quae praetermissis aliis innumeris commemoranda interim duxi? Haec ergo in illo saeculo, quod futurum est, si diceremus futura nobisque increduli responderent: \'Si uultis ut ea credamus, de singulis reddite rationem\': nos non posse confiteremur, eo quod istis et similibus Dei miris operibus infirma mortalium ratiocinatio uinceretur; fixam tamen aput nos esse rationem, non sine ratione Omnipotentem facere, unde animus humanus infirmus rationem non potest reddere; et in multis quidem rebus incertum nobis esse quid uelit, illud tamen esse certissimum, nihil eorum illi esse inpossibile, quaecumque uoluerit; eique nos credere praedicenti, quem neque inpotentem neque mentientem possumus credere. Hi tamen fidei reprehensores exactoresque rationis quid ad ista respondent, de quibus ratio reddi ab homine non potest, et tamen sunt, et ipsi rationi naturae uidentur esse contraria?
Abbreviated transcription (Latin):
aliud agentiea ꝑsequi nimis longũ est:
reddant racionẽ si posst̃ infideles isti
quidiuinis nolt̃ litteris credere. quid
ali ud quãnõ putantes eas cẽ. diuinas. eo qđ
res habeant in credibiles sicuti hoc ẽ ũn
nc̃ agimꝰ : slon enĩ admittit inquiunt
ulla racio ut caro ardeat neq absumat᷑.
doleat neq moriatur: raciotinatores
udelicet magni : quide õĩbꝰ rebꝰ quas
cẽ. muabiles constat possunt reddere
racionẽ. Reddant gͦ de his quȩ pancha
posuimꝰ. que ꝓculdubiosi eẽ. nescirent
ieẽ. futura diceremꝰ: multo minꝰ credẽt
infuturo scło futurũ salẽ quẽ faceret
ignis uelut aqua fluescere. eundemq
faceretꝰ aqua uelut igne crepitare aut
futurũ fontẽ cuiꝰ aqua in refrigerio
noctis sic ardeat ut nõ possit tangi. in
ȩstibꝰ uͦ diei sicalgeat ut nõ possit bibi.
nũ constringentis ad ureret. uł eũ qͥ ũn¬
cũq accensus extingui omĩno nõ posset

Expanded text:
aliud agenti ea persequi nimis longum est, aliud agenti ea persequi nimis longum est, reddant rationem, si possunt, infideles isti, qui nolunt diuinis litteris credere; quid aliud quam non putantes eas esse diuinas, eo quod res habeant incredibiles, sicuti hoc est unde nunc agimus. Non enim admittit, inquiunt, ulla ratio, ut caro ardeat nec absumatur, doleat neque moriatur; ratiocinatores uidelicet magni, qui de omnibus rebus, quas esse mirabiles constat, possint reddere rationem. lieddant ergo de his, quae pauca posuimus, quae procul dubio si esse nescirent et ea futura esse diceremus, multo minus crederent in futuro saeculo futurum salem, quem faceret ignis uelut in aqua fluescere, eundemque faceret aqua uelut in igne crepitare; aut futurum fontem, cuius aqua in refrigerio noctis sic ardeat, ut non possit tangi, in aestibus uero diei sic algeat, ut non possit bibi; num constringentis adureret, uel eum qui undecumque accensus exstingui omnino non posset,
Abbreviated transcription (Latin):
Lignũ cuiusdã ficus egyptiȩ nõ ut ligna
cȩt̾a in aquis natare s mergi. et qd ẽ. mira¬
bilus cum in imo aliquanoui fuerie inde
ad aquȩ suꝑficiẽ rursus emengere: qñdo
madefactum debuit humoris ponde pre¬
grauari : Poma in t̾ra sodomorũ gigni qͥdẽ
et ad maturitatis faciem ꝑuenire: s morsu
pronsuue cẽptata infumũ ac fauillam
corio fatiscente uanescere. Prriten lapi¬
dẽ ꝑsicũ tenentis manũ siuehem̃tius
nom̃ accepit. In eadẽ ꝑside gigni etiam
lapidẽ soleniten: cuiꝰ interiorẽ candorẽ
cum luna crescere atq deficere. Incapado¬
cia etiã uento equas conciꝑe eosdẽo fȩcꝰ
nõ amplius criennio iuuere Tilen indie
insulã eo p̃ferri cȩt̃is cris. quod omis qͣu̾e
in ea gignitur nunquã nudatur tegmine
foliorum De his atq aliis innumerabilibꝰ
mirabilibꝰ quȩ historia non factorũ itns¬
actorũ s manentiũ locorũ cenet. mͥ autẽ

Expanded text:
Lignum cuiusdam ficus Aegyptiae, non ut ligna Lignum cuiusdam ficus Aegyptiae, non ut ligna cetera in aquis natare, sed mergi; et, quod est mirabilius, cum in imo aliquamdiu fuerit, inde ad aquae superficiem rursus emergere, quando madefactum debuit umoris pondere praegrauari. Poma in terra Sodomorum gigni quidem et ad maturitatis faciem peruenire; sed morsu pressuue tentata in fumum ac fauillam corio fatiscente uanescere. Pyriten lapidem Persicum tenentis manum, si uehementius nomen accepit. In eadem Perside gigni etiam lapidem seleniten, cuius interiorem candorem cum luna crescere adque deficere. In Cappadocia etiam uento equas concipere, eosdemque fetus non amplius triennio uiuere. Tylon Indiae insulam eo praeferri ceteris terris, quod omnis arbor, quae in ea gignitur, numquam nudatur tegmine foliorum. De bis adque aliis innumerabilibus mirabilibus, quae historia non factorum et transactorum, sed manentium locorum tenet, mihi autem
Abbreviated transcription (Latin):
possumꝰ uł uidemꝰ debent redde racionẽ.
Quod sifieri ab homine nõ posse ꝑiuderint
fatendũ ẽ. eis nõ idõ aliquid nõ fuisse uł
nõ fucurũ eẽ. quia racio inde nõ pocest
reddi: quand oqͥdem sunt ista deqͥbꝰ similit̃
nõ pocest Nõ itaq ꝑgo ꝑplurma quȩ man¬
data sunt licteris nõ gesta atq cnsacta seo
in locis quibꝰq manentia. quo siquisquam
intrare uoluerit. et potuerit: utrũ uera
sint explorabit. Sed pauca cõmemoro:
a grigentinũ si ciliȩ salem ꝑhibent cũ fuerit
ãmotꝰ igni. uelut inaqua fluescere Cũ u
ipsȩ aquȩ: uelut in igne crepitare. Apud
diebus ut nõ bibat᷑. cã feruidũ noctibus
ut nõ tangatur. Inepiro aliũ fontẽ: in qͦ
faces ut incȩceris extinguntur accense:
s nõ ut incęt̾is accenduntur extinctȩ :¬
a sbeston archadiȩ lapidẽ ꝓpt̾ ea sic uocan.
quod accens semel: iã nõ possit extingui

Expanded text:
possumus uel uidemus, debent reddere rationem. possumus uel uidemus, debent reddere rationem. Quod si fieri ab homine non posse peruiderint, fatendum est eis non ideo aliquid non fuisse uel non futurum esse, quia ratio inde non potest reddi. quando quidem sunt ista, de quibus similiter non potest. Non itaque pergo per plurima, quae mandata sunt litteris, non gesta adque transacta, sed in locis quibusque manentia; quo si quisquam ire uoluerit et potuerit, utrum uera sint, explorabit; sed pauca commemoro. Agrigentinum Siciliae salem perhibent, cum fuerit admotus igni, uelut in aqua fluescere; cum uero ipsi aquae, uelut in igne crepitare. Aput diebus, ut non bibatur, tam feruidum noctibus, ut non tangatur. In Epiro alium fontem, in quo faces, ut in ceteris, exstinguuntur accensae, sed, non ut in ceteris, accenduntur exstinctae. Asbeston Arcadiae lapidem propterea sic uocari, quod accensus semel iam non possit exstingui.
Abbreviated transcription (Latin):
ipse conspexi. dixi. qd ab illo audiui. ciu
tanquã ipsȩ uiderim credidi. Quid etiã
de isto magnete legerĩ dicã. Quando uxca
cũ ponit᷑ ad amans: nõ rapit ferrũ. Et si iõ
rapuerat: ut ei ꝓpĩqͥuerit mox remactat
India mittit hos lapides. s si eos noscogm¬
cos iã desistimꝰ ãmirari. quantomagis
illia quibꝰ uenuint sieos facillimos habẽt.
si forsitan habent ut nos calcẽ. quã miro
mꝰ aqua feruentẽ quasolet ignis extingiu
ioleo nõ feruescentẽ quo solet ignis ac¬
cendi. quia in prõptu nob̾ ẽ. nõ nuramur
Uerũ cam̃ homines infideles. qui cũ dui ui¬
na uł p̾t̃ita uł futura miracula p̃dicamꝰ
quȩ illis expienda nõ ualemꝰ ostendẽ ratio¬
nẽ a nob̾ eanĩ flagitant rerũ ouã qm̃ nõ
possumꝰ reddẽ : exceduntꝰ enĩ uires m̃tis
humanȩ existimant falsa eẽ. quȩ dicunus.
ipsȩ de cot mirabilibꝰ rebꝰ quas uł uidere

Expanded text:
ipse conspexi, dixi quod ab illo audiui, cui ipse conspexi, dixi quod ab illo audiui, cui tamquam ipse uiderim credidi. Quid etiam de isto magnete legerim dicam. Quando iuxta eum ponitur adamans, non rapit femlID. et si iam rapuerat, ut ei propinquauerit, mox remittit. India mittit hos lapides; sed si eos nos cognitos iam desistimus admirari, quanto magis illi, a quibus ueniunt, si eos facillimos habent, sic forsitan habent, ut nos calcem, quam miro modo aqua feruescentem, qua solet ignis exstingui, et oleo non feruescentem, quo solet ignis accendi, quia in promtu \' nobis est, non miramurerum tamen homines infideles, qui, cum diuina uel praeterita uel futura miracula praedicamus, quae illis experienda non ualemus ostendere, rationem a nobis earum flagitant rerum, quam quoniam non possumus reddere excedunt enim uires mentis humanae, existimant falsa esse quae dicimus, ipsi de tot mirabilibus rebus, quas uel uidere
Abbreviated transcription (Latin):
anulus alteri ã motus ẽ. eundẽq suspen¬
dit: atq ut ille prior lapidi sic alt̃ anulꝰ
priori anulo coherebat. accessit eodẽ mͦ
tcius: accessit et quartꝰ. Iãq sibi ꝑmiitua
circulis nexi. non implicatorum intrinsgꝰ
sed extrinsecus adherentum quasi catena
pependerat anulorum Quis istã uim lapid
nõ stuperet quȩ illi nõnsolũ in erat uerum
etiã ꝑtot suspenia cnͣsibat ⁊ muisibilibus
ea iuncuł subligabat. S multo ẽ. mirabiliꝰ
qđ a frẽ et coepõ meo seuero mileuitano:
de isto lapide comꝑi Se ipstĩ nãq udisse
narrauit quẽ ad modũ bathanariꝰ quonda
dẽ ꝓtulerit lapidẽ ⁊ tenuerit sub argen¬
co : ferrumq suꝑ argentũ posuerit:. Dem̃
sic̃ subt̃ mouebat manũ qua lapidẽ cene¬
bat itaferrũ dosuꝑ mouebat᷑: atq argen¬
co medio nichilq paciente. concitatissimo
cursu ac recursu infra lapis ab homine.
supͣ ferrũ rapiebat᷑ alapide. Dixiquod

Expanded text:
anulus alteri admotus est eundemque suspenanulus alteri admotus est eundemque suspendit, adque ut ille prior lapidi, sic alter anulus priori anulo cohaerebat; accessit eodem modo tertius, accessit et quartus; iamque sibi per mutua circulis nexis non inplicatorum intrinsecus, sed extrinsecus adhaerentium quasi catena pependerat anulorum. Quis istam uim lapidis non stuperet, quae illi non solum inerat, uerum etiam per tot suspensa transibat et inuisibilibus ea uinculis subligabat? Sed multo est mirabilius, quod a fratre et coepiscopo meo Seuero Mileuitano de isto lapide comperi. Se ipsum namque uidisse narrauit, quem ad modum Bathanarius quondam opus, eundem protulerit lapidem et tenuerit sub argento ferrumque super argentum posuerit; deinde sicut subter mouebat manum, qua lapidem tenebat, ita ferrum desuper mouebatur, adque argento medio nihilque patiente concitatissimo cursu ac recursu infra lapis ab homine, supra ferrum rapiebatur a lapide. Dixi quod
Abbreviated transcription (Latin):
docum̃ta ñsantur. nõ genere minꝰ mira¬
bili s ipsa assiduitate uilescunt: ita ut ex
ipsa india quę remota ẽ. pars orb̾ a nob̾
deside mꝰ nõ nulla mirari. quę ad nos potͥȩ¬
runt miranda ꝑduci Ad amantẽ lapidẽ
multi apđ nos habet̃. ⁊ maxime aurifices
insignitoresq gc̃marũ. Qui lapis nec fer¬
ro nec igni. nec alia uiꝰ ulla ꝑhibet᷑ p̃ter
hircinũ sanguinẽ uinci. S qui eũ habent
acq nouerunt. nunquid ita mirantur
sicredunt in exꝑta mirant᷑. isi contigerit
exꝑiri. ad huc quidẽ mirant᷑ insolita : s
assiduitas exꝑiendi paulatim subtrahit
ãmirationis incitam̃tũ Magnetẽ lapidẽ
nouimꝰ mirabilẽ ferri eẽ. raptorẽ. Qđ cũ
pͥmũ uidi uehem̃t᷑ inhorrui: quippe cerne¬
bã alapide ferreum annlũ raptũ atq sus¬
pensũ. De inde tanquã ferro quod rapuerat
iim dedisset suã cõmunẽq fecisset. idem

Expanded text:
documenta uersantur, non genere minus miradocumenta uersantur, non genere minus mirabili, sed ipsa adsiduitate uilescunt, ita ut ex ipsa India, quae remota est pars orbis a nobis, desierimus nonnulla mirari, quae ad nos potuerunt miranda perduci. Adamantem lapidem multi aput nos habent et maxime aurifices insignitoresque gemmarum, qui lapis nec ferro nec igni nec alia ui ulla perhibetur praeter hircino sanguine uinci. Sed qui eum habent adque nouerunt, numquid ita mirantur si credunt, inexperta mirantur; et si contigerit experiri, adhuc quidem mirantur insolita, sed adsiduitas experiendi paulatim subtrahit admirationis incitamentum. Magnetem lapidem nouimus mirabilem ferri esse raptorem; quod cum primum uidi, uehementer inhorrui. Quippe cernebam a lapide ferreum anulum raptum adque suspensum; deinde tamquam ferro, quod rapuerat, uim dedisset suam communemque fecisset, idem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̃ quod eã uiuã calcẽ loqͥmur: uelut
ipse ignis latens anima sit inuisibił. insibił
corꝑis: Iã uͦ quã mirũ ẽ. qđ cũ extingunit᷑
tunc accenditur. Ut enĩ occulto igne
careat aquȩ in fundit᷑. aqua ue ꝑfundit᷑.
et cũ antesit frigida in de feruescit. unde
fcruentia cuncta frigescunt Uelut exspi¬
rante gͦ illagleba discedens ignis qui late¬
bat apparet: acdcinde canquam morte
sic frigida ẽ. ut adiecta unda nõ sit arsura
et quã calcẽ uocalamꝰ uuã: uocemꝰ ex¬
tinctam: Quid ẽ. q̃ huic miraculo addi posse
uideatur.: et cam̃ addit᷑. Nã si nõ adhibe¬
as aquã s oleum qd magis fomes ẽ. ignis.
nulla eiꝰ ꝑfusione uł infusione feruescit.
Hoc miracłm side aliqͦ indico lapide logere¬
mus siue audiremꝰ. ⁊ in nrm ex ꝑim̃tum
uenire non posset. ꝓfecto aut m̃dacium
putaremꝰ. aut certe grandit̃ miraremur
Quarũ uͦ rerũ ante oculos nros cotidiana

Expanded text:
Propter quod eam uiuam calcem loquimur, uelut Propter quod eam uiuam calcem loquimur, uelut ipse ignis latens anima sit inuisibilis uisibilis corporis. Iam uero quam mirum est, quod, cum exstinguitur, tunc accenditur! Ut enim occulto igne careat, aquae infunditur aquaue perfunditur, et cum ante sit frigida, inde feruescit, unde feruentia cuncta frigescunt. Velut exspirante ergo illa gleba discedens ignis, qui latebat, apparet, ac deinde tamquam morte sic frigida est, ut adiecta unda non sit arsura et quam calcem uocabamus uiuam, uocemus exstinctam. Quid est quod huic miraculo addi posse uideatur? et tamen additur. Nam si non adhibeas aquam, sed oleum, quod magis fomes est ignis, nulla eius perfusione uel infusione feruescit. Hoc miraculum si de aliquo Indico lapide legeremus siue audiremus et in nostrum experimentum uenire non posset, profecto aut mendacium putaremus aut certe granditer miraremur. Quarum uero rerum ante nostros oculos cottidiana
Abbreviated transcription (Latin):
st̃ sicut albũ et nigrũ: qͦrũ lapidibꝰ unũ
fac̃ alt̾ũ inlignis clarus illos clarificams hȩc
offuscans: cũ in illis deficeret: nͥ ih istis uiueret:
Quid incarbonibꝰ nõne mirandaẽ. ⁊ canta
infirmitas ut ictuleussimo frangantur
pressu facillimo c̃tant᷑. ⁊ canta firmitas ut
nullo huore corrũpant᷑. nulla ȩtate um¬
cant᷑ usq adeo ut eos subster ᷤ soleant qui
limites figunt ad c̃iuncendũ litigatorem
quisqͥs post quantalibet cẽpora extit̃it.
fixumq lapidẽ limitẽ nõeẽ contonditꝰ
Quis eos in t̾ra humida infossos ubi ligna
putresceret᷑ cã dui durare incorruptibilit̃
posse nͥ rerũ ille corruptor ignis effecit:
Intueam̃ etiã miraculũ calcis. Excepto eo
de quo iã satis diximꝰ qd igne candicat qͦ
alia ttra reoduntur. etiã occultssime ab
igne ignẽ concipit. eumq iã gleba can¬
gentibꝰ frigida cã lacent̃ seruatꝰ. ut nulli

Expanded text:
sunt, sicut album et nigrum, quorum in lapidibus unum sunt, sicut album et nigrum, quorum in lapidibus unum facit, alterum in lignis, clarus illos clarificans, haec obfuscans, cum in illis deficeret, nisi in istis uiueret. Quid, in carbonibus nonne miranda est et tanta infirmitas, ut ictu leuissimo frangantur, pressu facillimo conterantur, et tanta firmitas, ut nullo umore corrumpantur, nulla aetate uincantur, usque adeo ut eos substernere soleant, qui limites figunt, ad conuincendum litigatorem, quisquis post quantalibet tempora exstiterit fixumque lapidem limitem non esse contenderit? Quis eos in terra umida infossos, ubi ligna putescerent, tamdiu durare incorruptibiliter posse nisi rerum ille corruptor ignis effecit? Intueamur etiam miraculum calcis. Excepto eo, de quo iam satis diximus, quod igne candicat, quo alia taetra redduntur, etiam occultissime ab igne ignem concipit eumque iam gleba tangentibus frigida tam latenter seruat, ut nulli
Abbreviated transcription (Latin):
lacũ. nichil nrm̃ offendit olfatũ. itẽq
repositũ post dies ãpliꝰ quã criginta. idem
qđ ante erat inuentũ ẽ. idc̃q post annum:
nͥ qd aliqͣncũ corpulentiȩ siccioris ⁊ contractio¬
ris fuit: Quis palex̧ dodit uł cã frigidam
ium ut obrutas mues seruet. uł tã struidã
ut poma in matura maturet: de ipid igne
mira quis explicet. qͦ queq ad usta nigreset̃
cũ ipse sic lucidus. ⁊ pęne omĩa quȩ ãbit
ilãbit colore pulcherrimo decolorat acq
expruma fulgida carbonẽ ceterrimum
redditꝰ  neq id quasi regłarit᷑ diffinitũ ẽ:
Nã econtrario lapides igne candente ꝑ cocti
⁊ ipsi fuit̃ candidi. ⁊ quãius magis ille rubeat
illi albicent: congruit cam̃ lucid̾ albũ ẽ.
sic̃ nigrũ cenebris. Cũ itaq ignis ilignis ar-¬
deat ut lapides coquat: contrarios habet
nõ incontrariis rebꝰ effectus Et sienĩ lapi¬
des iligna diuersa st̃. contraria cam̃ nõ

Expanded text:
latum nihilo nostrum offendit olfactum. Itemque latum nihilo nostrum offendit olfactum. Itemque repositum post dies amplius quam triginta idem quod erat inuentum est, idemque post annum, nisi quod aliquantum corpulentiae siccioris et contractioris fuit. Quis paleae dedit uel tam frigidam uim, ut obrutas niues seruet, uel tam feruidam, ut poma inmatura maturet? De ipso igne mira quis explicet, quo quaeque adusta nigrescunt, cum ipse sit lucidus, et paene omnia, quae ambit et lambit, colore pulcherrimus decolorat adque ex pruna fulgida carbonem taeterrimum reddit? Neque id quasi regulariter definitum est; nam e contrario lapides igne candente percocti et ipsi fiunt candidi, et quamuis magis ille rubeat, illi albicent, congruit tamen luci quod album est, sicut nigrum tenebris. Cum itaque ignis in lignis ardeat, ut lapides coquat, contrarios habet non in contrariis rebus effectus. Etsi enim lapides et ligna diuersa sunt, contraria tamen non
Abbreviated transcription (Latin):
ac deinceps flãmis estuant:. atq integriꝑ
seuerant. sacis idonci cestes sc̃ nõ omẽ qđ
aroet absumi ⁊ anima indicat᷑ nõ ẽ omne q
dolere pocest posse cciã mori. quid adhuc
nob̾ rerũ poscunt᷑ exẽpla. quibꝰ doceamus
nõ ec̃. incredibile ut hominum corpora sẽpi¬
t̃no supplicio prntorũ ⁊ inigne animã nõ
amittat᷑. ⁊ sine detͥm̃to ardeant. i sine int̾i¬
cu doleant: Habebit enĩ cuncistã carnis
substancia qualitatẽ ab illo inclitã. qui tã
miras eo uarias cot rebꝰ indidit quas udemꝰ:
Dut eas qr multȩ fc̃ nõ mirem̃. Quisenĩ nͥ ds̃
creator om̃iũ dedit carni pauonis mortui
ne putresceret: Qđ cũ auditu incredibile
uidet᷑ euenit ut apd cartaginẽ nob̾ cocta
apponeret᷑ hex auis. de cuiꝰ pectore pulparũ
quantũ uisũ ẽ. decerptũ seruari ussimus:
Q đ post dierũ cantũ spaciũ quantũ alia caro
quȩcũq cocta pucresceret ꝓlatũ atq ob¬

Expanded text:
ac deinceps flammis aestuant adque integri ac deinceps flammis aestuant adque integri perseuerant, satis idonei testes sunt non omne, quod ardet, absumi et anima indicat non omne, quod dolere potest, posse etiam mori: quid adhuc a nobis rerum poscuntur exempla, quibus doceamus non esse incredibile, ut hominum corpora sempiterno supplicio punitorum et in igne animam non amittant et sine detrimento ardeant et sine interitu doleant? Habebit enim tunc istam carnis substantia qualitatem ab illo inditam, qui tam miras et uarias tot rebus indidit, quas uidemus, ut eas, quia multae sunt, non miremur. Quis enim nisi Deus creator omnium dedit carni pauonis mortui ne putesceret? Quod cum auditum incredibile uideretur, euenit ut aput Carthaginem nobis cocta adponeretur haec auis, de cuius pectore pulparum, quantum uisum est, decerptum seruari iussimus; quod post dierum tantum spatium, quanto alia caro quaecumque cocta putesceret, prolatum adque ob
Abbreviated transcription (Latin):
cupiditas ꝓfecto etiã dolor potest. frustrata
quippe cupiditas siue nõ ꝑueniendo quo
tendebat. siue amitendo quo ꝑuenerat:
uertit᷑ indolorem: Qua ꝓpt̃ sianima quȩ uł
sola uł maxime dolet. habet tam̃ quandam
ꝓsuomꝰ immortalitatẽ suã: nõ idõ mori pote¬
runt illa corpora. quia dolebunt: Postremo
si corꝑa faciunt ut animȩ doleant. cur eis
dolorẽ possut mortẽ ił inferre nõ possunt
nͥ quia nõ ẽ. c̃sequens ut mortẽ faciat qđ
dolorẽ facit: Curgͦ incredibile ẽ. ita ignes
illis corꝑibꝰ dolorẽ posse inferre nõ mortẽ sic̃
ipsa corpora dolere animas faciunt. quas
tam̃ nõ idõ mori cogunt: Nonẽ. gͥ necessariũ
suturȩ mortis angum̃tũ dolor. Qua ꝓꝑt̃ sic̃¬
scͥpserunt qui nat᷑as ammaliũ curiosius
indagarunt: salamandra in ignibꝰ uiuit.
et quidã nocissimi siciliȩ monces qͥ canta
cemꝑis diuturnitate ac uecustate usq nc̃

Expanded text:
cupiditas, profecto etiam dolor potest. Frustrata cupiditas, profecto etiam dolor potest. Frustrata quippe cupiditas, siue non perueniendo quo tendebat, siue amittendo quo peruenerat, uertitur in dolorem. Quapropter si anima, quae uel sola uel maxime dolet, habet tamen quandam pro suo modo inmortalitatem suam, non ideo mori poterunt illa corpora, quia dolebunt. Postremo si corpora faciunt, ut animae doleant, quur eis dolorem possunt. mortem uero inferre non possunt, nisi quia non est consequens, ut mortem faciat quod dolorem facit? Quur ergo incredibile est ita ignes illis corporibus dolorem posse inferre, non mortem, sicut ipsa corpora dolere animas faciunt, quas tamen non ideo mori cogunt? Non est igitur necessarium futurae mortis argumentum dolor. CAPUT Iscripserunt qui naturas animalium curiosius indagarunt, salamandra in ignibus uiuit et quidam notissimi Siciliae montes, qui tanta temporis diuturnitate ac uetustate usque nunc
Abbreviated transcription (Latin):
lit crucior in hac flãma Corpꝰ autẽ ner
ex amimȩ dolet. nec ammatũ sine anima
dolec. Si gͦ adolore argum̃tũ recte sumȩre¬
cur ad mortẽ. ut idõ mors possit accidere
quia potint accide ⁊dolor: magis ad animã
ꝑtinc̾ret mori ad quã magis ꝑtinet ⁊dolere:
Cũ uͦ illa quȩ magis dolere pocest nõ possit
mori. quid mom̃ti affert. cur illa corꝑa qm̃
futura st̃ indoloribꝰ idõ etiã moritura eẽ.
credamꝰ: Dixerunt quidẽ platoniti ex t̾̃re¬
nis corporibꝰ moribundq m̃bris eẽ. animȩ
imetuere et cuꝑe. et dolere ato gauđe.
Unde uinilius. Hic inquit idẽ ex moribũd
t̃reni corꝑis m̃bris. metuunt cupiuntq
dolent gaudentor. Sed coniuncunꝰ eos in
duodecimo huiꝰ oꝑis libro. hab̾e an mas
scdm ipsos ab oĩeciã corporis labe purga¬
cas dirã cupiditatẽ : quarursꝰ incipiunt
incorꝑa uelle reũti. Ubi autẽ pocest cẽ.

Expanded text:
at, Crucior in hac flamma . Corpus autem nec at, Crucior in hac flamma . Corpus autem nec exanime dolet, nec animatum sine anima dolet. Si ergo a dolore argumentum recte sumeretur ad mortem, ut ideo mors possit accidere, quia potuit accidere et dolor, magis ad animam pertineret mori, ad quam magis pertinet et dolere. Cum vero illa quae magis dolere potest, non possit mori, quid momenti affert cur illa corpora, quoniam futura sunt in doloribus, ideo etiam moritura esse credamus? dixerunt quidem Platonici ex terrenis corporibus moribundisque membris esse animae et metuere et cupere. et . dolere atque gaudere. unde Vergilius: "hinc" inquit — id est ex moribundis terreni corporis membris — "metuunt cupiuntque, dolent gaudentque." sed conuicimus eos in duodecimo huius operis libro, habere animas. secundum ipsos ab omni etiam corporis labe purgatas diram cupiditatem, qua "rursus incipiunt in corpora uelle reuerti. Ubi autem potest esse
Abbreviated transcription (Latin):
et dolorẽ pati potest et mori nõ pocest. oce
inuenta resẽ. quȩ cũ sensũ doloris habeat
immortalis ẽ. Hoc igit᷑ erit cc̃ etiã incorpibꝰ
dãpnatorũ : qđ nc̃ eẽ. scimꝰ in animis omĩũ
Si autẽ c̃sidemꝰ diligentius dolor qͥ dr̃ corꝑis
magis ad animã ꝑtinet: Animȩ ẽ. enĩ dolore
nõ corꝑis etiã. quando et dolendi causa existic
acorꝑe: cũ in eoloco dolet ubiledit᷑ corpus:
Sic̃ eͦ dicimꝰ copa sencientia et corpa uuentia
cũ ab anima sit corpori sensꝰ et uita: ita co ꝑa
dicimꝰ ⁊ dolentia cũ dolor corꝑis nisiab anima
eẽ. nõ possit. Dolet itaq anima cũ corpore
in eo loco ubieiꝰ aliqͥo contingit ut doleat:
Dolet ⁊ sola quãnissit incorꝑe. cũ aliqua causi
etiã inuisibili tristis ẽ. ipsa : corpore incolumi
Dolet etiã nõ incorpore constituta: Nã utio
dolebat diues ille apud inferos quando dicȩ¬

Expanded text:
et dolorem pati potest, et mori non potest. Ecce et dolorem pati potest, et mori non potest. Ecce inventa res est, quae cum sensum doloris habeat, immortalis est. Hoc igitur erit tunc etiam in corporibus damnatorum, quod nunc esse scimus in animis omnium. Si autem consideremus diligentius, dolor qui dicitur corporis, magis ad animam pertinet. Animae enim est dolere, non corporis, etiam quando ei dolendi causa existit a corpore, cum in eo loco dolet, ubi laeditur corpus. Sicut ergo dicimus corpora sentientia, et corpora viventia, cum ab anima sit corpori sensus et vita; ita et corpora dicimus dolentia, cum dolor corpori nisi ab anima esse non possit. Dolet itaque anima cum corpore in eo loco ejus, ubi aliquid contingit ut doleat. Dolet et sola, quamvis sit in corpore, cum aliqua causa etiam invisibili tristis est ipsa corpore incolumi. Dolet etiam non in corpore constituta: nam utique dolebat dives ille apud inferos, quando diceb
Abbreviated transcription (Latin):
atqs uitaliũ sic infirma c̃. ut cã ium quę
magnũ uł sumũ dolorẽ facit nõualeat
sustinere cunc autem cali corꝑi amina et
co conectit᷑ mͦ ut illud uinculũ sicut nulla
tẽꝑis longitudino soluit᷑. ita nullo dolore
rumpatur. Proinde etiã sicaro nc̃ talis
nulla ẽ. quę sensũ doloris ꝑpetipossit
mortẽq nõ possit erit tunc tam̃ calis caro
iuuere anima pot̾it dm̃ nõ habendo. nec
doloribꝰ corꝑis carere moriendo P rima
mors anunã nolentẽ pellit e corꝑe: scđa
mors animã nolentẽ tenet incorpore. Ab
utraq morte comniunit̃ id habet᷑ ut qđ
non nult anima de suo corꝑe paciatur
Na itendunt autẽ isti contradictores nullã
cẽ. nunc carnẽ: quȩ dolorẽ pati possit
mortẽq nõ possit: ⁊ nõ actendunt eẽ.
cam̃ aliqͥd tale qđ cor ꝑe mauis sit. Ipse
quippe animꝰ cuiꝰ p̃sentia. corpꝰ uuit ⁊ regit᷑.¬

Expanded text:
atque uitalium sic infirma atque uitalium sic infirma magnum uel summum dolorem facit, non ualeat sustinere. Tunc autem tali corpori anima et eo conectetur modo, ut illud uinculum, sicut nulla temporis longitudine soluetur, ita nullo dolore rumpatur. Proinde etiamsi caro nunc talis nulla est, quae sensum doloris perpeti possit mortemque non possit: erit tamen tunc talis caro, uiuere anima poterit deum non habendo nec doloribus corporis carere moriendo. prima mors animam nolentem pellit e corpore, secunda mors animam nolentem tenet in corpore: ab utraque morte communiter id habetur, ut quod non uult anima de suo corpore patiatur. Attendunt autem isti contradictores nullam esse nunc carnem, quae dolorem pati possit mortemque non possit, et non attendunt esse tamen aliquid tale, quod corpore maius sit. ipse quippe anim
Abbreviated transcription (Latin):
inqͥunt corpꝰ qd dolere possit nec possit
mori. Et hoc unde scimus: Nã de corꝑibꝰ
qͥs certꝰ ẽ. dȩmonũ utrũ in eis doleant
quando se affligi mag̾is cruciatibꝰ c̃stcent᷑:
Q d si respondet᷑ t̾renũ corpꝰ solidũ scilicet
atq conspiciiũ nullũ eẽ. atq ut uno pociꝰ
nomine idexplicẽ nullã eẽ. carnẽ quȩ dołe
gerunt: Nullã nãq carnẽ nͥ mortalem
scuint. Et hȩcẽ. eorũ cota racio: ut qd
exꝑti nõst̃ neqͣꝗͣ. cẽ. posse arbitrencur:
Naꝰ cuiꝰ rationis ẽ. dolorẽ facere mortis
argum̃tum. cum uite pociꝰ sit indiciũ:
Et sienĩ quęrimꝰ utrũ sc̃ꝑ possit uiuere.
certũ cam̃ ẽ. uiuere omẽ qdolet. dolorẽq
omẽm nͥ uire uiuente eẽ. nõ posse: neces¬
sec̃. gͦ ut uiuat dolens nõ ẽ. necesse ut
occidat dolor. quia noc corꝑa ista morta¬
lia ⁊utiq moritura om̃is dolor occidit
ribꝰ cedat atq discedat qm̃ ipsa cõpago m̃broꝵ

Expanded text:
inquiunt corpus, quod dolere possit nec possit mori. et hoc unde scimus? nam de corporalibus quis certus est daemonum, utrum in eis doleant, quando se affligi magnis cruciatibus confitentur? quod si respondetur terrenum corpus solidum scilicet atque conspicuum nullum esse atque, ut uno potius nomine id explicem, nullam esse carnem, quae dolere gerunt? nullam namque carnem nisi mortalem sciunt; et haec est eorum tota ratio, ut quod experti non sunt nequaquam esse arbitrentur. nam cuius rationis est dolorem facere mortis argumentum, cum uitae potius sit indicium? etsi enim quaerimus, utrum semper possit uiuere, certum tamen est uiuere omne, quod dolet, doloremque omnem nisi in re uiuente esse non posse. necesse est ergo, ut uiuat dolens, non est necesse, ut occidat dolor, quia nec corpora ista mortalia et utique moritura omnis dolor occidit ribus cedat atque discedat; quoniam et ipsa compago membrorum
Abbreviated transcription (Latin):
ĩdulgentiã difficillimũ ẽ. inuenire: ꝑ icłos
issimũ diffiuire Ergo corte usq ad hoc
tẽpꝰ cũ ĩde satagerẽ ad eorũ indaginem
ꝑuenire nõ potui & fortassis ꝑꝑt̾ea latet̃
da pigrescat. qm̃ si scirent᷑ que uł qͦlia st̃
delicta ꝓquibꝰ etiã ꝑmantibꝰ nec ꝓuectu
uitȩ melioris absũptis int̾cessio sit in reqͥ¬
renda isꝑanda iustorũ. eis secura se obuol¬
ueret humana segnitia. nec euolui talibꝰ
implicam̃tis ulliꝰ uirtutis expeditione
curartꝰ. s tantũmͦ quȩreretꝰ aliorũ me¬
ritis lib̾ari : qͦs amicos suos uł de mãmo¬
na inqͥtatis elemosinarũ largitate fecisset
Nc̃ uͦ dũ ueniał iniqͥtatis etiã si ꝑseueret
ignorat᷑ modꝰ ꝑfecto ⁊ studiũ inmeliora
ꝓficiendi oratiomi instando uigilantius
adhibet᷑: ⁊ faciendi de mãmona imqͥtatis
scõs amicos cura nõ sꝑnit᷑. Uerũ istaliba¬

Expanded text:
indulgentiam, difficiindulgentiam, difficiissimum definire. ego certe usque ad hoc tempus cum inde satagerem, ad eorum indaginem peruenire non potui. et fortassis propterea latent, ta pigrescat; quoniam si scirentur quae uel qualia sint delicta, pro quibus etiam permanentibus nec prouectu uitae melioris absumtis intercessio sit inquirenda et speranda iustorum, eis secura se obuolueret humana segnitia nec euolui talibus implicamentis ullius uirtutis expeditione curaret, sed tantummodo quaereret aliorum meritis liberari, quos amicos sibi de mamona iniquitatis elemosynarum largitate fecisset. nunc uero dum uenialis iniquitatis, etiam si perseueret, ignoratur modus, profecto et studium in meliora proficiendi orando et instando uigilantius adhibetur et faciendi de mamona iniquitatis sanctos amicos cura non spernitur. uerum ista libera
Abbreviated transcription (Latin):
amicos fecerit miscdam c̃seqͣnt᷑: Mirari aũ
soletꝰ etiã apa iurgiliũ reꝑiri istã dñi sen¬
centiã ubi ait facite uob̾amicos demãmo¬
na imqͥtatis. ut ⁊ ipsi recipiat̃ uos intab̾na¬
cila ȩc̃ña: cu ẽ. ⁊ illa simillima qͥ recipit
pohã i nomine ꝑphȩ mercedẽ ꝓpłe acei¬
pietꝰ. ⁊qͥ recipit uistã in nomine iusti mer
poeta ille descͥb̾et ubi pritãt habitare
amimas beatorũ nõ solũ ibi posut eos
qͥ propͥis meritis ad illas sodes ꝑuenire
potuerunt: sed adiecit atq ait Quiq
sui memores alios txere merendo. idẽ. qͥ
endo fecerunt: ꝓrsus tanquã cisdicerẽt
q̃ frequentat᷑ ore. xp̃iano. cũ se cuiq sc̃oꝵ
humił qͥsq cõm̃dãt et dic̃ memor mei esto.
atq id ut eẽ. possit ꝓmerendo efficit S qͥs
iste sit modꝰ. ⁊ quȩ sit̃ ipsa peccata quȩ ita
impediut ꝑuentioẽm ad regnũ celorũ dĩ.
ut cam̃ scõrũ amicorũ meritis impetrent

Expanded text:
icos fecerint misericordiam consequantur. Mirari autem soleo, etiam apud Virgilium reperiri istam Domini sententiam ubi ait: Facite vobis amicos de mammona iniquitatis, ut et ipsi recipiant vos in tabernacula aeterna. Cui est illa simillima: Qui recipit prophetam in nomine prophetae mercedem prophetae accipiet, et qui recipit justum in nomine justi, merpoeta ille describeret, ubi putant habitare animas beatorum, non solum ibi posuit eos qui propriis meritis ad illas sedes pervenire potuerunt, sed adjecit atque ait: Quique sui memores alios fecere merendo, VIRG. Aenendo fecerunt. Prorsus tanquam diceretur eis quod frequentatur ore Christiano cum se cuique sanctorum humilis quisque commendat, et dicit, Memor mei esto: atque ut id esse possit, promerendo efficit. Sed quis iste sit modus, et quae sint ipsa peccata, quae ita impediunt perventionem ad regnum Dei, ut tamen sanctorum amicorum meritis impetrent
Abbreviated transcription (Latin):
nõ tim̃do nõ multi curat᷑ istificari ꝰ Sic̃gͦ
ñ frĩ suo dic̃ fatuȩ. qͥ cũ dic̃ nõ ipsi fr̃nitati
s peccato eius infens e̾. alioqͥn reus erit ge¬
inxp̃o : ⁊ quẽ ad modũ siquis p̾occupatus
fuerit hoc delicto ut frĩ suodicat fatuȩ.
id ẽ. nõ ei peccatd̃ uolens auferre c̃uiciet᷑
iniuste: parũ ẽ. illi ad hoc redim̃dũ elemosi¬
nas facere. nͥ etiã qd̃ ibi seqͥt᷑ remediũ rec̾ci¬
liationis aduingat. ibi enĩ seqͥt᷑ Sigͦ offe¬
res munꝰ cuũ ad altare. ilbi recordatꝰ fueris
qr fr̃ cuus hab& aliqͥd adũsũ te. relĩquȩ¬
ibi munꝰ cuũ añ altare ⁊ uade priꝰ rec̃ciliari
frĩcuo. ⁊ tc̃ ueniens offeres munꝰ cuũ. ĩta
parũ ẽ. elemosinas qñtaslibet facere ꝓqͦcũꝙ
scelere. ⁊ ĩc̃suetudine scelerũ ꝑmanere:
Oratio uͦ qͦticdiana quã docint ipseiħs uñ¬

Expanded text:
o non multi curant iustificari? Sicut ergo non fratri suo dicit: Fatue. qui cum hoc dicit non ipse fraternitati, sed peccato eius infensus est alioquin reus erit gein Christo. Et quem ad modum si quis praeoccupatus fuerit hoc delicto, ut fratri suo dicat: Fatue, id est, non eius peccatum nolens auferre conuicietur iniuste, parum est illi ad hoc redimendum elemosynas facere, nisi etiam quod ibi sequitur remedium reconciliationis adiungat ibi enim sequitur: Si ergo offeres munus tuum ad altare et ibi recordatus fueris, quia frater tuus habet aliquid aduersualtare et uade prius reconciliari fratri tuo, et tunc ueniens offers munus tuum — ita parum est elemosynas quantaslibet facere pro quocumque scelere et in consuetudine scelerum permanere. oratio uero cotidiana, quam docuit ipse Iesu
Abbreviated transcription (Latin):
cernentiũ res in corꝑales. habentes cam̃
sumilitudinẽ corꝑũ: Nã upse homo cũ
spũ nõ corꝑe sit intalibꝰ uisis. ita se tam̃
cc̃ similẽ suo corꝑi uidet: ut discernere
omĩno nõ possit. Aut uͦ gehenna illa qͥ
etiã stagnũ ignis ⁊ sulphuris dictũ ẽ.
corꝑeus ignis erit ⁊ cruciabit corꝑa dãp¬
natorũ. aut ⁊ hominũ ⁊ demonũ. solida
homũ aeria dęmonũ. aut cantũ homi¬

Expanded text:
cernentium res incorporales, habentes tamen cernentium res incorporales, habentes tamen similitudinem corporum. Nam et ipse homo cum spiritu, non corpore, sit in talibus visis, ita se tamen tunc similem suo corpori videt, ut discernere omnino non possit. At vero gehenna illa, quod etiam stagnum ignis et sulphuris dictum est , corporeus ignis erit, et cruciabit corpora damnatorum, aut et hominum et daemonum; solida hominum, aerea daemonum; aut tantum homi
Abbreviated transcription (Latin):
lit̃ alligari: Adherebt̃ gͦ si eis nulla
licet incorꝑei corꝑeis ignibꝰ cruciandi ñ
ut ignes ipsi quibꝰ adherebt̃ eorũ uinc¬
tura inspirent᷑ i animalia fiant quȩ
ineffabilibꝰ mod adherendo. accipien¬
tes ex ignibꝰ penã nõ dantes ignibꝰ uitã:
quia ⁊ istȩ aliꝰ modꝰ qͦ corꝑibꝰ adherent
sp̃s ⁊ animalia fiunt omĩno mirꝰ ẽ nec
cõp̃hendi ab homine ab homine potest¬
⁊ hoc ipse homo ẽ. Dicerẽ qͥdẽ sicarsu¬
ros sine ullo suo corꝑe sp̃s sicite ardebat
apud inferos ille diues qñdo dicebat cruci¬
or inhac flãma : nͥ c̃uenient̾ respondẽri
cernerẽ talẽ suisse illã flãmã quales ocłi
qͦs leuauit ⁊ lazarũ uidit. quał lingua¬
cuihumorẽ exiguũ desidauit infundi
quases digitꝰ lazari de qͦ id sibi fieripos¬
calauit: ubi tam̃ erant sine corꝑibꝰ am
arsit. ⁊ illa guctula quã poposcit. qualia
st̃ etiã iuisa dormientiũ siue in extasi

Expanded text:
liter alligari? Adhaerebunt ergo, si eis nulla liter alligari? Adhaerebunt ergo, si eis nulla licet incorporei, corporeis ignibus cruciandi: non ut ignes ipsi, quibus adhaerebunt, eorum junctura inspirentur, et animalia fiant, quaeineffabilibus modis adhaerendo, accipientes ex ignibus poenam, non dantes ignibus vitam. Quia et iste alius modus, quo corporibus adhaerent spiritus, et animalia fiunt, omnino mirus est, nec comprehendi ab homine potest, et hoc ipse homo est. 2. Dicerem quidem sic arsuros sine ullo suo corpore spiritus, sicut ardebat apud inferos ille dives, quando dicebat, Crucior in hac flamma ; nisi convenienter responderi cernerem, talem fuisse illam flammam, quales oculi quos levavit, et Lazarum vidit, quacui humorem exiguum desideravit infundi, qualis digitus Eleazari de quo id sibi fieri postulavit; ubi tamen erant sine corporibus arsit, et illa guttula quam poposcit, qualia sunt etiam visa dormientium, sive in exstasi
Abbreviated transcription (Latin):
cruciari qͦmͦ in eo erit etiã pęna sp̃iũ
malignorũ. Unde quippe erit ignis sup¬
plicio scilicet hominũ attributus et
maledicti in ignẽ ȩc̃nũ qͥ paratus est
diabolo et angelis eius. nisi quia sunt quȩ¬
dã sua etiã dęmonibꝰ corꝑa sic̃ doctis ho¬
minibꝰ uisumẽ. ex isto aere crasso atq
humido cuiꝰ impulrꝰ uento flante sentit᷑:
Q uod genꝰ elem̃ti si nichil igne ꝑpeti poss
nõ ureret feruefactꝰ in bancis. Ut enim
urat pͥor urit᷑ fac̃q q patit᷑ Si autem
quisquã malla hab̾e corꝑa demones asse¬
uerant nõ ẽ. de hao re aut laborandũ
oꝑosa inquisitione aut c̃cenciosa dis¬
putatione certandũ. Cur enĩ nõdicamꝰ
quãuis miris tam̃ ueris mod etiã sp̃s in¬
corporeos posse pęna corꝑał ignis affli¬
gi. si sp̃s hominũ eciã ipsi ꝓfecto in corꝑei.
inunc potuert̃ includi corꝑalibꝰ m̃bris.
itt̃ pot̾unt corꝑũ suoꝵ uindis in solubi¬

Expanded text:
cruciari, quomodo in eo erit etiam poena spirituum cruciari, quomodo in eo erit etiam poena spirituum malignorum, idem quippe ignis erit supplicio scilicet hominum attributus et maledicti, in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus . Nisi quia sunt quaedam sua etiam daemonibus corpora, sicut doctis hominibus visum est, ex isto aere crasso atque humido, cujus impulsus vento flante sentitur. Quod genus elementi si nihil igne perpeti posset, non ureret fervefactus in balneis. Ut enim urat, prior uritur, facitque quod patitur. Si autem quisquam nulla habere corpora daemones asseverat, non est de hac re aut laborandum operosa inquisitione, aut contentiosa disputatione certandum. Cur enim non dicamus, quamvis miris, tamen veris modis etiam spiritus incorporeos posse poena corporalis ignis affligi, si spiritus hominum, etiam ipsi profecto incorporei, et nunc potuerunt includi corporalibus membris, et tunc poterunt corporum suorum vinculis insolubi
Abbreviated transcription (Latin):
dolore sine morce ꝑmiraculũ omĩpo¬
centissimi creatoris. cui hoc possibile
eẽ. qui negat: aquo sit quicqͥd in rat᷑ is
om̃ibꝰ miratur ignorat. Ipse ẽ. enĩ dĩ
qui oiã in hoc mundo magna et par
maximo miracło indusit. Euga gͦ unũ
eduobꝰ qͥsq qđ placet: utrũ iuermẽ
ad corpꝰ ꝓpͥȩ. anadanimũ translato a
corꝑibꝰ ad incorpalia uocabulo existi¬
met ꝑtinere Quid autẽ horũ uerũ sit
res ipsa expeditiꝰ indicabit. quando
erit scientia tanta sc̃orũ ut eis cognos¬
cendarũ illarũ penarũ necessaria
nõ si texꝑiencia: s ea quę tunc erit
plena atq ꝑfecta ad hoc quoq scien¬
dũ sapientia sola sufficiat. Nunc enĩ
ex parte scimꝰ donecueniat qd ꝑfectũ õ.
dũ cam̃ nullo mͦ illa corꝑa talia futura
eẽ. credamꝰ ut nullis ab igne afficiantur
eritꝰ ignis incorꝑał sic̃ ẽ. animidolor
s corꝑał cactu noxiꝰ ut eo possint corꝑa

Expanded text:
dolore sine morte. per miraculum omnipodolore sine morte. per miraculum omnipotentissimi Creatoris; cui hoc possibile esse qui negat, a quo sit quidquid in naturis omnibus miratur ignorat. Ipse est enim Deus, qui omnia in hoc mundo magna et parumaximo miraculo inclusit. Eligat ergo unum e duobus quisque quod placet, utrum et uermem ad corpus proprie an ad animum translato a corporalibus ad incorporalia uocabulo existimet pertinere. Quid autem horum uerum sit, res ipsa expeditius indicabit, quando erit scientia tanta sanctorum, ut eis cognoscendarum illarum poenarum necessaria non sit experientia, sed ea, quae tunc erit plena adque perfecta, ad hoc quoque sciendum sapientia sola sufficiat nunc enim ex parte scimus, donec ueniat quod perfectum est; dum tamen nullo modo illa corpora talia futura esse credamus, ut nullis ab igne adficiantur erit ignis incorporalis, sicut est animi dolor, sed corporalis tactu noxius, ut eo possint corpora
Abbreviated transcription (Latin):
quã neutrũ. udõ tacitũ in illis diuinȩ
scͥpturȩ ũbanimi dolorẽ : qm̃ c̃ sequens
cẽ. indelligit᷑ etiã sinõdicat᷑. ut corꝑe
sic dolente animꝰ quoq sterili pȩniten¬
cia cruciet᷑ Legit᷑ quippe et inuet̾ibꝰ
scripturis: Uindicta carnis impii: ignis
⁊ uermis: Potuit breuius dici: uindicta
impii. Curgͦ dictũ ẽ. carnis impii. nisi
quia utrũq idẽ. ugnis. iuermis pena
eritꝰ carnis:ꝰ Aut si uindictã carnis ꝓꝑt̃¬
ea dici uoluit. quia hoc in homine
uindicabit᷑ qd scđm carnẽ uixerit. ꝓpt̃
hoc enĩ ueniet in mortẽ scđam quam
significauit apłs dicens. sienĩ scđm
carnẽ uixeritis moriemini: eligat qͥsor
quod placet. aut ignẽ tribuere corꝑi
animo uermẽ. hoc ꝓpͥȩ. illud tropicȩ
aut utrũq ꝓpͥe corꝑi Iam enĩ satis suꝑiꝰ
disputaui posse animalia etiã in ignib
iuiuere. in ustione sine consũptione in

Expanded text:
quam neutrum; et ideo tacitum in illiquam neutrum; et ideo tacitum in illiscripturae uerbis animi dolorem, quoniam consequens esse intellegitur, etiamsi non dicatur, ut corpore sic dolente animus quoque sterili paenitentia crucietur. Legitur quippe et in ueteribus scripturis: Vindicta carnis inpii, ignis et uermis. Potuit breuius dici: Vindicta inpii. Quur ergo dictum est: carnis inpii, nisi quia utrumque, id est et ignis et uermis, poena erit carnis? Aut si uindictam carnis propterea dicere uoluit, quia hoc in homine uindicabitur, quod secundum carnem uixerit propter hoc enim ueniet in mortem secundam, quam significauit apostolus dicens: Si enim secundum carnem uixeritis, moriemini, eligat quisque quod placet, aut ignem tribuere corpori, animo uermem, hoc proprie, illud tropice, aut utrumque proprie corpori. Iam enim satis superius disputaui posse animalia etiam in ignibus uiuere, in ustione sine consumtione, in
Abbreviated transcription (Latin):
babentẽ mitti ingehennã ignis: ubi
uermis eorũ nõ moritur uignis eorũ nõ
extinguitur. sioneũ piguit uno loco
eadẽ ũba t̃ dicere Quẽ nõ t̾reat ista
repeticio. ullius pene cõm̃datio cam
uehemens ore diuino Utrũq autẽ
horũ ignẽ scilicet atq uermẽ qͥ uolunt
ad anum penas nõ ad corꝑis ꝑtinere.
dicunt eciam uri dolore animi sero
acq infructuose penitentis eos qui fue¬
rint a regno dĩ separati: ⁊ idõ ignẽ ꝓ
isto dolore urentẽ nõ in congrue poni
potuisse contendut̃. Unde illud ẽ. apłi
Quis scandalizatur. et ego non uror Cun¬
dẽ etiã uermẽ putant intelligendũ eẽ.
N ã scͥptũ ẽ inquiunt. Sic̃ cinea uestim̃¬
cũ. aũmis lignũ: sic meror excruciatꝰ
cor uiri. Qui uͦ ponas ⁊ animi ⁊ corꝑis
inisso supplicio futuras eẽ. nõ dubitat
igne uri corpꝰ. animũ autẽ rodi qͦdã mͦ
uerme meroris affirmant. Qđ ⁊ sicredi
facilius ẽ. ut ad corpꝰ dicã utrũq ꝑtinere

Expanded text:
abentem mitti in gehennam ignis, ubi uermis eorum non moritur et ignis non exstinguitur. Non eum piguit uno loco eadem uerba ter dicere. Quem non terreat ista repetitio et illius poenae commonitio tam uehemens ore diuino? Utrumque autem horum, ignem scilicet adque uermem, qui uolunt ad animi poenas, non ad corporis pertinere, dicunt etiam uri dolore animi sero adque infructuose paenitentes eos, qui fuerint a regno Dei separati, et ideo ignem pro isto dolore urente non incongrue poni potuisse contendunt; unde illud apostoli est: Quis scandalizatur, et non ego uror? Eundem etiam uermem putant Nam scriptum est, inquiunt, Sicut tinea vestimentum et vermis lignum, sic moeror excruciat cor viri . Qui vero poenas et animi et corporis in illo supplicio futuras esse non dubitant, igne uri corpus, animum autem rodi quodammodo verme moeroris affirmant. Quod etsi crefacilius est ut ad corpus dicam utrumque pertinere,
Abbreviated transcription (Latin):
gaudiũ de aliis inferatꝰ dãpnũ: neutros cam̃
p̾datꝰ inq̃bꝰ hex inuenietꝰ. ꝓꝑt̾ stabile funda¬
m̃tũ: Quicũq aũ nõ dicõ uxorẽ cuiꝰ etiã
cõmixcione carnis ad carnalẽ utit᷑ uoluꝵ¬
catẽ. s ipsa quȩ ab eiꝰmodi delectatiomibꝰ
aliena stꝰ nomina pietatis humano more
carnalit̾ diligendo xp̃o ante poiitꝰ. nõ eũ
babet infundam̃to: uidõ nõ ꝑignẽ saluus
eritꝰ s saluus nõ erit. qr eẽ. cũ saluatore
nõ potit : qͥde ac re aꝑtissime loquẽs ait:
Qui amat patrẽ aut matrẽ plusquã me nõ ẽ.
me dignꝰ. Et qͥ amac filiũ aut filiã suꝑ me
nõ ẽ. me dignꝰ. Uerũ qͥ has necessitudines
p̃ponat. malitq ipsis care̾re quã xpo si ad̾
amor: Porro qͥpatrẽ. matrẽ filios. filias. scd̃m
xp̃m dilexerit ut ad eiꝰ regnũ optinendũ eiq
coherendũ illis c̃sulat. uł hoo in eis diligat

Expanded text:
gaudium, de aliis inferat damnum, neutros tamen gaudium, de aliis inferat damnum, neutros tamen perdat., in quibus haec inueniet, propter stabile fundamentum! Quicumque autem, non diccommixtione carnis ad carnalem utitur uoluptatem, sed ipsa quae ab eius modi delectationibus aliena sunt nomina pietatis humano more carnaliter diligendo Christo anteponit, non eum habet in fundamento et ideo non per ignem saluus erit, sed saluus non erit, quia esse cum saluatore non poterit, qui de hac ruam me, non est me dignus; et qui amat filium aut filiam super me, non est me dignus. Verum qui has necessitudines no non praeponat, malitque ipsis. carere quam Christo, si ad amor. Porro qui patrem matrem, filios filias secundum Christum dilexerit. ut ad eius regnum obtinendum eique cohaerendum illis consulat, uel hoc in eis diligat,
Abbreviated transcription (Latin):
uallo sp̃s desunctorũ eiꝰ modi ignẽ dicunt᷑
ꝓpeti. quẽ ñ sentiãt illi qͥ ñ habuert᷑ cales¬
mores iamores in huiꝰ corꝑis uita. ut eorum
ligna. ⁊ fenũ. ⁊stipula c̃sumat᷑. alii uͦ senciãt
qͣ eimodi secũ edificia portauert̃. siue ibitan¬
cũ siue ⁊i hic ũbi siue idõhic ut nõ ibi. secłaria
quãuus aclẽpnatione uenialia c̃cremantẽ
ignẽ tnsitoriȩ tͥbulationis iueniat᷑. ñ redar¬
gno qr forsitan uerũ ẽ. Pocest quippe ad istã
tbulationẽ ꝑtinere etiã mors ipsa carnalis
quȩ depͥmi peccati ꝑpec̾ciõe c̃cepta ẽ ut scđm
nelut ignis. et alia c̃sunt̃ cũ ipsis ȩdificatoribꝰ
sixp̃m ineis nõ inuenint̃ fundam̃tũ. alia
sine ipsis suinueniut̃ quia licet cũ dãpno
salui ert̃ ipsi: alia uͦ ñ c̃sumut᷑ quia talia
reꝑuintꝰ quȩ maneant̾ inec̃nũ Erit etiã
infine scłi cbulatio tp̃r antixpĩ. quał nũꝙͣ.¬
antea fuit. Quã multa erunt cunc edificia.

Expanded text:
ruallo spiritus defunctorum eius modi ignem dicuntur perpeti, quem non sentiant illi qui non habuerunt tales mores in huius corporis uita, ut eorum ligna et faenum et stipula consumatur, alii uero sentiant, qui eius modi secum aedificia portauerunt sine ibi tantum sine et hic et ibi sine ideo hic, ut non ibi saecularia, quamuis a damnatione uenialia, concremantem ignem transitoriae tribulationis inueniant: non redarguo, quia forsitan uerum est. potetribulationem pertinere etiam mors ipsa carnis, quae de primi peccati perpetratione concepta est, ut secundum uelut ignis et alia con sumunt cum ipsis aedificatoribus, si Christum in eis non inueniunt fundamentum; alia sine ipsis, si inueniunt, quia licet cum damno salui erunt ipsi; alia uero non consumunt, quia talia reperiunt, quae maneant in aeternum. erit etiam in fine saeculi tribulatio tempore antichristi, qualis nuantea fuit. Quam multa erunt tunc aedificia,