comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tio & ꝓpħica irridet auctoritas. Quis enĩ ita fit
auersus a uero. ut dicere audeat dm̃ corporalia
ista nescire : Nunqͥd gͦ corpus habet ꝑ cuiꝰ oculos
ea possit addiscere : Deinde qͦd ꝑ ꝓpħam heli¬
seũ paulo ante diximꝰ. nonne satis indicat etiã
sp̃ũ ñ ꝑ corpus corporalia posse cerni: Quando
enĩ seruus ille munera accepit. utiq corporalit̃
uidit. Sic̃ gͦ constat uidĩ corpora sp̃u quid si
tanta erit potentia spualis corporis. ut corpore
suã qua nunc uiuit in corpore & hȩc terrena
m̃bra uegetat facitq uiuentia in teriore sensu
qͥsq ñ ꝑ corporeos oculos nouit. Aliorũ uero¬
uitas cũ sint in uisibiles ꝑcorpus uidet. Nã unde ui¬
uentia discernimꝰ a ñ uiuentib corpora nisi cor¬
pora simul uitasq uideamꝰ. qͥs nisi ꝑ corpus uide
ñ possumꝰ: uitas aut̃ sine corporib corporeis ocđis
ñ uidemꝰ. Quã obrẽ fieri potest ualdeq credibi¬

Expanded text:
tio et prophetica inridet auctoritas. Quis enim ita sit tio et prophetica inridet auctoritas. Quis enim ita sit auersus a uero, ut dicere audeat Deum corporalia ista nescire? Numquid ergo corpus habet, per cuius oculos ea possit addiscere? Deinde quod de propheta Helisaeo paulo ante diximus, nonne satis indicat etiam spiritu, non per corpus, corporalia posse cerni? Quando enim seruus ille munera accepit, utique corporaliter idit. Sicut ergo constat videri corpora spiritu; quid si tanta erit potentia spiritualis corporis, ut corsuam, qua nunc uiuit in corpore et haec terrena membra uegetat facitque uiuentia, interiore sensu quisque, non per corporeos oculos nouit; aliorum ueruitas, cum sint inuisibiles, per corpus uidet. Nam unde uiuentia discernimus a non uiuentibus corpora, nisi corpora simul uitasque uideamus, quas nisi per corpus uidere non possumus? Vitae autem sine corporibus corporeisnon uidemus. Quam ob rem fieri potest ualdeque credibi
Abbreviated transcription (Latin):
quã adñi sp̃u. Nec alit̃ intelligimꝰ & qͦd in psalmo cam¬
tur. Accedite ad eũ & illuminamini: & facies ur̃ȩ ñ
erubescent. Pide qͥppe accedit ad dm̃: quã cordis
constat. eẽ. ñ corporis. Sed qͥa spũale corpus nescimꝰ
qͣntos habebit accessus de re qͥppe in excꝑta loqͥm.
ubi alia quȩ alit̾ intelligi nequeat diuinarũ scrip¬
turarũ ñ occurrit. & succurrit auctoritas: necessẽ ÷
ut contingat in nobis qđ legit᷑ in libro sapientiȩ̨. Co¬
gitationes mortaliũ : timide & incerte ꝓuidentiae
nr̃ȩ. Ratiotinatio qͥppe illa phrlosophoꝵ qͣ dispu¬
tant ita m̃tis aspectu intelligibilia uidĩ. & sensu cor¬
poris sensibilia. id ÷ corporalia ꝑ corpus. ut nec in¬
telligibilia ꝑ corpus. nec corporalia ꝑ se ipsã mers
ualeat intueri.si posset nob̵. eẽ. certissima: ꝓfecto
certũ. eẽt ꝑ oculos corporis etiã spũalis nullo mͦ
posse uidĩ dm̃. Sed istam ratiocinationẽ & uera ra¬

Expanded text:
igimus quod in Psalmo canitur, Accedite ad eum, et illuminamini, et facies vestrae non erubescent . Fide quippe acceditur ad Deum, quam cordis constat esse, non corporis. Sed quia spirituale corpus nescimus quantos habebit accessus de re quippe inexperta loquimur; ubi aliqua, quae aliter intelligi nequeat, divinarum Scripturarum non occurrit et succurrit auctoritas, necesse est ut contingat in nobis quod legitur in libro Sapientiae: Cogitationes mortalium timidae etincertae prouidentiae nostrae. Ratiocinatio quippe illa philosophorum, qua disputant ita mentis adspectu intellegibilia uideri et sensu corporis sensibilia, id est corporalia, ut nec intellegibilia per corpus nec corporalia per se ipsam mens ualeat intueri, si posset nobis esse certissima, profecto certum esset per oculos corporis etiam spiritalis nullo modo posse uideri Deum. Sed istam ratiocinationem et uera ra
Abbreviated transcription (Latin):
ti sunt qͦ possent. eẽ. securi im mortalitatẽ id ÷ eisdẽ
corporib ȩt̃nã ꝑmansionẽ ñ eorũ natura id haben¬
te sed suo consilio p̃ualente ꝓmisit. ubi etiã illio
diuertit qͦd dicunt qm̃ ÷ impossibile. idõ resur¬
rectionẽ carnis ñ. eẽ. credendã. Aꝑtissime qͥppe¬

Expanded text:
ti sunt, quo possent esse securi, immortalitatem, id est in eisdem ti sunt, quo possent esse securi, immortalitatem, id est in eisdem corporibus aeternam permansionem, non eorum natura id habente, sed suo consilio praeualente promisit. ubi etiam illud euertit quod dicunt, quoniam est impossibilis, ideo resurrectionem carnis non esse credendam. a
Abbreviated transcription (Latin):
monstrant : Ni erit illic ulla corruptio : qͦd corpo¬
ris malũ. De ordine elem̃toꝵ iã disputauimꝰ : de aliis
hominũ coniecturis satis diximꝰ. Quanta sit futura
in corpore incorruptibili facilitas motꝰ de p̃sentis
bone ualitudinis tẽꝑam̃to quȩ utiq nullomͦ illi
cõparanda: immortalitati : in libro .xiͦiͦI. satis ut
opinor ostendimꝰ. Legant suꝑiora huiꝰ oꝑis : qui
porphyrius ait inqͥuunt ut beata sit anima cor¬
pus. eẽ. om̃e fugiendũ. Nichil gͦ ꝓdest qͥa in cor¬
ruptibile dixcimꝰ futurũ corpus. si anima beata ñ
erit. nisi om̃e corpus effugerit. Sed iã & hinc inli¬
bro memorato quantũ oportuit disputaui. Uerũ
unũ inde tantũ cõmemorabo. Emendet libros suos
istoꝵ om̃iũ magister plato: & dicat eorũ dõs ut be¬
ati sint sua corpora fugituros id ÷ morituros. qͦs in
cȩlestib: corporib: dix̃ inclusos. qͥb: tam̃ ds̃ a qͦ faes¬

Expanded text:
monstrant P non erit illic ulla corruptio, quod est corpomonstrant P non erit illic ulla corruptio, quod est corporis malum. de ordine elementorum iam disputauimus; de aliis hominum coniecturis satis diximus; quanta sit futura in corpore incorruptibili facilitas motus, de praesentis bonae ualetudinis temperamento, quae utique nullo modo illi comparanda est immortalitati, in libro xm satis, ut opinor, ostendimus. legant superiora operis huius qui Porphyrius ait, inquiunt, ut beata sit anima, corpus esse omne fugiendum. nihil ergo prodest, quia incorruptibile diximus futurum corpus, si anima beata non erit, nisi omne corpus effugerit. sed iam et hinc in libro memorato quantum oportuit disputaui. uerum hic unum inde tantum commemorabo. emendet libros suos istorum omnium magister Plato et dicat eorum deos, ut beati sint, sua corpora fugituros, id est esse morituros, quos in caelestibus corporibus dixit inclusos, quibus tamen deus, a quo fac
Abbreviated transcription (Latin):
magnũ ꝑhibent testimoniũ: tanto ꝓrsus ei uel etiã
grauiorẽ faciunt in uriã si alit̃ dicunt. eẽ. intelli¬
genda ñ sic̃ ea mundus credidit quẽ crediturũ ipse
laudauit. ipse ꝓmisit. ipse cõpleuit. Utrũ enĩ ñ po¬
test facere ut resurgat caro & uiuat in ȩt̃nũ. an ꝓpt̃ ea
credendũ ñ ÷ id eũ. eẽ fac turũ qͥa malũ ÷ atq indig¬
in credibilia : iam multa dicimꝰ. Si uolunt inuenire
qͦd om̃ps ñ potest : habent ꝓrsus. egodicã. m̃tiri ñ
potest. credamꝰ gͦ qͦd potest. ñ credendo qͦd ñ potest.
Non itaq credentes qͦd m̃tiri possit: credant. eẽ facꝰ¬
turũ quod se facturũ. eẽ ꝓmisit. Et sic credant sic̃
id credidit mundus. quẽ crediturũ. eẽ p̃dix̃. quẽ cre¬
diturũ. eẽ. laudauit. quẽ crediturũ. eẽ ꝓmisit: qͥẽ
credidisse iã ostendit. Hoc aut̃ malũ. eẽ. unde de¬

Expanded text:
magnum perhibent testimonium: tantam prorsus ei uel etiam magnum perhibent testimonium: tantam prorsus ei uel etiam grauiorem faciunt iniuriam, si aliter dicunt esse intellegenda, non sicut mundus ea credidit, quem crediturum ipse laudauit, ipse promisit, ipse conpleuit. Utrum enim non potest facere ut resurgat caro et uiuat in aeternum, an propterea credendum non est id eum esse facturum, quia malum est adque indigincredibilia, iam multa diximus. si uolunt inuenire quod omnipotens non potest, habent prorsus, ego dicam: mentiri non potest. credamus ergo quod potest non credendo quod non potest. non itaque credentes quod mentiri possit credant esse facturum quod se facturum esse promisit, et sic credant, sicut id credidit mundus, quem crediturum esse praedixit, quem crediturum esse laudauit, quem crediturum esse promisit, quem credidisse iam ostendit. hoc autem malum esse unde de
Abbreviated transcription (Latin):
mundus qͦd p̃dix̃ dĩ. qͥ etiã hoc p̃dix̃ qͦd hanc rẽ mun¬
dus fuerat crediturꝰ. Neq enĩ petri maleficiis ea cũ
laude credentiũ tanto ante p̃nuntiare cõpulsus . ẽ.
Ille . ẽ. enĩ ds̃ quẽ sic̃ iã dixi aliqͦtiens nec cõmonere
me piget confitente porphyrio atq id oraculis dõꝵ
suoꝵ ꝓbare cupiente . ipsa numina ꝑ horrescunt. Quẽ
sic laudauit : ut eũ & dm̃ patrẽ & regẽ uocaret. Absit
enĩ ut sic in telligenda sint qͦȩ p̃dixit. qͦmͦ uolunt hi
qͥ cũ mundo hoc ñ credider̃. qͦd mundũ crediturũ. ẽẽ
p̃clix̃. Cur enĩ ñ potius ita sic̃ crediturꝰ tanto ante p̃¬
dictꝰ ÷ mundus. ñ sic̃ paucissimi garriunt qͥ cũ hoc
mundo qͦd crediturꝰ p̃dictꝰ ÷ cređe noluer̃: Si enim
ꝓpt̃ ea dicunt alio mͦ. ẽẽ credenda ne si dixcerint
uana. eẽ conscripta. in iuriã faciant illi dõ cui tam

Expanded text:
mundus. quod praedixit Deus, qui etiam hoc praedixit, quod hanc rem munmundus. quod praedixit Deus, qui etiam hoc praedixit, quod hanc rem mundus fuerat crediturus; neque enim Petri maleficiis eam cum laude credentium tanto ante praenuntiare conpulsus est. Ille est enim Deus, quem sicut iam dixi aliquotiens, nec commonere me piget confitente Porphyrio adque id oraculis deorum suorum probare cupiente ipsa numina perhorrescunt; quem sic laudauit, ut eum et Deum patrem et regem uocaret. Absit enim, ut sic intellegenda sint quae praedixit. quo modo uolunt hi, qui hoc cum mundo non crediderunt. quod mundum crediturum esse praedixit. Quur enim non potius ita, sicut crediturus tanto ante praedictus est mundus, non sicut paucissimi garriunt, qui hoc cum mundo, quod crediturus praedictus est, credere noluerunt? Si enim propterea dicunt alio modo esse credenda, ne, si dixerint uana esse conscripta, iniuriam faciant illi Deo, cui tam
Abbreviated transcription (Latin):
ma uirtute ꝑfectꝰ. rerũ ibi om̃iũ qͣnta quã speciosa
quã certa scientia. sine errore aliqͦ uel labore. ubi
dĩ sapientia de ipso suo fonte potabit᷑ cũ sũma feli¬
citate sine ulla difficultate : Quale erit corpus qͦd
om̃i mͦ sp̃ui subditũ. & eo sufficient̃ uiuificatũ nul¬
lis alimoniis indigebit : Non enĩ animale sed spi¬
rituale erit : habens qͥdẽ carnis. sed sine ulla car¬
nali corruptione substantiã. Uerũ de animi bonis
qͥb post hanc uitã beatissimꝰ ꝑfruet᷑ : ñ a nobis
dissentiunt phrlosophi nobiles sed de carnis re¬
surrectione contendunt: hanc qͣntũ posst̃ negant.
Sed credentes multi negantes paucissimos reliqͥer̃ :
&e ad xp̃m qͥ hoc qͦd istis uidet absurdũ in sua resur¬
rectione monstrauit fideli corde conuersi s̃ docti & in¬
docti. sapientes mundi & in sipientes hoc enĩ credidit

Expanded text:
ma uirtute perfectus! Rerum ibi omnium quanta, quam speciosa, ma uirtute perfectus! Rerum ibi omnium quanta, quam speciosa, quam certa scientia, sine errore aliquo uel labore, ubi Dei sapientia de ipso suo fonte potabitur, cum summa felicitate, sine ulla difficultate!. Quale erit corpus, quod omni modo spiritui subditum et eo sufficienter uiuificatum nullis alimoniis indigebit! Non enim animale, sed spiritale erit, habens quidem carnis. sed sine ulla carnali corruptione substantiam. CAPUT quibus post hanc uitam beatissimus perfruetur, non a nobis dissentiunt philosophi nobiles; de carnis resurrectione contendunt, hanc quantum possunt negant. sed credentes multi negantes paucissimos reliquerunt et ad Christum, qui hoc quod istis uidetur absurdum in sua resurrectione monstrauit, fideli corde conuersi sunt, docti et indocti, sapientes mundi et insipientes. hoc enim credidit
Abbreviated transcription (Latin):
continent᷑ : & hec om̃ia miseroꝵ s̃ dãnatoꝵq sola¬
tia: ñ p̃mia beatorũ. Quȩ gͥ illa s̃. si tot & talia ac
tanta s̃ ista : Quid dabit eis qͦs p̃destinauit ad uitã:
qͥhec dedit etiã eis qͦs p̃destinauit ad mortẽ: Quȩ bo¬
na in illa beata uita facit eos sumere ꝓqͥb in hac
misera unigenitũ suũ filiũ uoluit usq ad mortem
mala tanta ꝑferre : Unde apłs de ipsis in illud reg¬
nũ p̃destinatis loquens. qͥ ꝓpͥo inqͥt filio ñ peꝑcit:
sed ꝓ nobis om̃ib tradidit illũ. Quomͦ ñ & cũ illo
om̃ia nobis donauit : Cũ hȩc ꝓmissio cõplebitur
qͥd erimꝰ : qͣles erimꝰ : quȩ bona in illo regno accep¬
turi sumꝰ. qͣndo qͥdẽ in xp̃o moriente ꝓnobis. tale
iã pignus accepimꝰ : qͣlis erit sp̃s hominis nullum
om̃ino habens uitiũ. nec sub qͦ iaceat. nec cui cedat.
nec contͣ qͦd saltim laudabilit̃ dimicet. pacatis si¬

Expanded text:
continentur! Et haec omnia miserorum sunt damnatorumque solacontinentur! Et haec omnia miserorum sunt damnatorumque solacia, non praemia beatorum. Quae igitur illa sunt, si tot et talia ac tanta sunt ista? Quid dabit eis quos praedestinauit ad uitam, qui haec dedit etiam eis quos praedestinauit ad mortem? Quae bona in illa beata uita faciet eos sumere, pro quibus in hac misera unigenitum suum filium uoluit usque ad mortem mala tanta perferre? Unde apostolus de ipsis in illud regnum praedestinatis loquens: Qui proprio, inquit, filio non pepercit, sed pro\'nobis omnibus tradidit eum, quo modo non et cum illo omnia nobis donabit? Cum haec promissio conplebitur, quid erimus! quales erimus! Quae bona in illo regno accepturi sumus, quando quidem Christo moriente pro nobis tale iam pignus accepimus! Qualis erit spiritus hominis nullum omnino habens uitium, nec sub quo iaceat, nec cui cedat, nec contra quod saltem laudabiliter dimicet, pacatissi
Abbreviated transcription (Latin):
sis colorib uelut uestib induit. aliqͣndo uiride. atq¬
in hoc multis modis. aliqͣndo purpureũ & aliqͥndo
ceruleũ ÷ quã porro delectabilit̾ spectat᷑ etiã qͣndo¬
cũq turbat᷑. & fit inde maior suauitas. qͥa sic demul¬
cet in tuentẽ. ut ñ iactet & qͣtiat naui gantẽ. & id
ciboꝵ usq qͣq copia contͣ famen: qͥd sapoꝵ diuersi¬
tas contͣ fastidiũ naturȩ diffusa diuitiis ñ coqͦrũ
arte ac labore quȩsita : qͥd intam multis reb tuendȩ
acrecipiende salutis auxilia᷑ quã grata uicissitu¬
do diei alt̾nantis & noctis. aurarũ qͣm blanda tem¬
peries in fructib & pecorib indum̃toꝵ conficiendoꝵ
qͣnta materies. om̃ia cõmemorare qͥs possit : Hȩc
aut̃ sola quȩ ame uelut inquendã aggerẽ s̃ coar¬
tata. si uellẽ uelut colligata in uolucra soluere atq
discutere . qͣnta mͥ mora. eẽt in singulis qͥb plurima

Expanded text:
sis coloribus uelut uestibus induit et aliquando uiride adqsis coloribus uelut uestibus induit et aliquando uiride adque hoc multis modis, aliquando purpureum, aliquando caeruleum est. Quam porro delectabiliter spectatur etiam quandocumque turbatur, et fit inde maior suauitas, quia sic demulcet intuentem, ut non iactet et quatiat nauigantem! Quid ciborum usquequaque copia contra famem? quid saporum diuersitas contra fastidium, naturae diffusa diuitiis, non coquorum arte ac labore quaesita? quid in tam multis rebus tuendae aut recuperandae salutis auxilia! Quam grata uicissitudo diei alternantis et noctis! Aurarum quam blanda temperies! In fruticibus et pecoribus indumentorum conficiendorum quanta materies! Omnia commemorare quis possit? Haec autem sola, quae a me uelut in quendam sunt aggerem coartata, si uellem uelut conligata inuolucra soluere adque discutere, quanta mihi mora esset in singulis. quibus plurima
Abbreviated transcription (Latin):
pe necessitas. tẽpusq uenturũ. qͣndo sola in uicẽ
pulchritudine sine ulla libidine ꝑ fruam᷑. Q uod
maxime ad laudẽ referendũ ÷ conditoris: cui
dr̃ in psalmo. Confessionẽ & decorẽ indiusti. lã
cȩt᷑a pulchritudo & utilitas creaturȩ quȩ homi¬
ni licet in istos labores miseriasq ꝓiecto atque
dãnato spectanda atq sum̃da diuina largitate
concessa .ẽ. qͦ sermone t̾minari potest in cęli &
t̃re e maris multimoda & uaria pulchritudine¬
in ipsius lucis tanta copia. tamq mirabili specie in
sole ac luna. & srđib: in opacitatib nemorũ. in colo¬
rib & odorib floxũ. indiuersitate ac multitudine
toꝵq animantiũ. qͣrũ ille plus habent ad miratio¬
nis quȩ molis minimũ. Nus enĩ formicularũ & apicu¬
larũ oꝑa stupemꝰ : quã imm̃sa corpora balenarũ. in
ipsius qͦq maris cam grandi spectaculo cũ se se diuer¬

Expanded text:
pe necessitas tempusque uenturum, quando sola inuicem pe necessitas tempusque uenturum, quando sola inuicem pulchritudine sine ulla libidine perfruamur: quod maxime ad laudem referendum est Conditoris, cui dicitur ir. psalmo: Confessionemetdecorem induisti. Iam cetera pulchritudo et utilitas creaturae, quae homini, licet in istos labores miseriasque proiecto adque damnato, spectanda adque sumenda diuina largitate concessa est, quo sermone terminari potest? in caeli et terrae et maris multimoda et uaria pulchritudinein ipsius lucis tanta copia tamque mirabili specie, in sole ac luna et sideribus, in opacitatibus nemorum, in coloribus et odoribus florum, in diuersitate ac multitudine tarumque animantium, quarum illae plus habent admirationis, quae molis minimum plus enim formicularum et apicularum opera stupemus quam inmensa corpora balaenarum, in ipsius quoque maris tam grandi spectaculo, cum sese diuer
Abbreviated transcription (Latin):
ris constat. qͥd dicat nemo ualuit inuenire. quos
nemo ausus . ẽ. quȩrere. Qui si noti eẽ. potuissent :
minteriorib qͦq uiscerib quȩ nullũ ostentant
decus ita delectaret pulchritudorationis ut om̃i
formȩ apparenti quȩ oculis placet ipsuis mentis
quȩ oculis utit᷑ p̃ferret᷑ arbitrio. Sunt uͦ quȩdã
ita posita in corpore ut tantũ mͦ decorẽ habeant ñ
usũ. sic̃ habet pectꝰ uirile mãmillas. sic̃ facies bar¬
bã. quã ñ. eẽ. munim̃to sed uirili corpori ornam̃to
indicant purȩ facies feminarũ. qͣs utiq in firmio¬
res muniri tutius conueniret. Si gͦ nullũ menbrũ
.ẽ in his qͥdẽ conspicuis unde ambigit nemo qͦd ita
sit alicui oꝑi ac commodatũ ut ñ. etiã sit decorũ.
sunt aut̃ ñ nulla. qͦrũ solũ decus. & nullus ÷ usus:
puto facile intelligi inconditione corporis dig¬
nitatẽ necessitati fusse p̃latã. Transitura ÷ qͥp¬

Expanded text:
ris constat, quid dicam, nemo ualuit inuenire, quos ris constat, quid dicam, nemo ualuit inuenire, quos nemo ausus est quaerere? qui si noti esse potuissent, in interioribus quoque uisceribus, quae nullum ostentant decus, ita delectaret pulchritudo rationis, ut omni formae apparenti, quae oculis placet, ipsius mentis, quae oculis utitur, praefen-etur arbitrio. Sunt uero quaedam ita posita in corpore, ut tantummodo decorem habeant, non et usum; sicut habet pectus uirile mamillas, sicut facies barbam, quam non esse munimento, sed uirili ornamento indicant purae facies feminarum, quas utique infirmiores muniri tutius conueniret. Si ergo nullum membrum est, in his quidem conspicuis unde ambigit nemo, quod ita sit alicui operi adcommodatum, ut non etiam sit decorum; sunt autem nonnulla, quorum solum decus et nullus est usus: puto facile intellegi in condicione corporis dignitatem necessitati fuisse praelatam. Transitura est quip
Abbreviated transcription (Latin):
maior sit utilitatis habita ratio quã decoris : certe
enĩ nichil creatũ uidemꝰ in corpore utilitatis causa:
qͥd ñ habeat etiã decoris locũ. Plus aut̃ nob̾ id ap¬
pareret: si numeros m̃surarũ qͥb int̾ se cuncta co¬
sexa sunt & co aptata nossemꝰ: qͦs forsitan data oꝑa
in his quȩ foris eminent humana posset᷑ uestigare
sollertia. Quȩ uͦ tecta s̃ atq anr̃is remota conspet¬
tib sicuti ÷ tanta ꝑplexitas uenarũ atq neruoꝵ
& uiscerũ secreta uitaliũ inuenire nullus potest:
qͥa &e si medicoꝵ diligentia non nulla crudelis qͦs
auartoaicos appellant laniauit corpora mortu¬
oꝵ. siue etiã int̾manꝰ ꝑsecantis ꝑscrutantisq mo¬
rientiũ. atq in carnib humanis satis in humanȩ
abelita cuncta rimata. ẽ. ut qͥd & qͦ mͦ qͥb locis cu¬
randũ. eẽt ad disceret: numeros tam̃ de qͥb loqͦr
dã organi ex trinsecus atq intrinsecus totiꝰ corpo¬

Expanded text:
maior sit utilitatis habita ratio quam decoris. Certe maior sit utilitatis habita ratio quam decoris. Certe enim nihil creatum uidemus in corpore utilitatis causa, quod non habeat etiam decoris locum. Plus autem nobis id appareret, si numeros mensurarum, quibus inter se cuncta conexa sunt et coaptata, nossemus; quos forsitan data opera in his, quae foris eminent, humaua posset uestigare sollertia; quae uero tecta sunt adque a nostris remota conspectibus, sicuti est tanta perplexitas uenarum adque neruorum et uiscerum, secreta uitalium, inuenire nullus potest. Quia etsi medicorum diligentia nonnulla crudelis, quos anatomicos appellant, laniauit corpora mortuorum siue etiam inter manus secantis perscrutantisque morientium adque in carnibus humanis satis inhumane abdita cuncta rimata est, ut quid et quo modo quibus locis curandum esset addisceret: numeros tamen de quibus loquor, amquam cuiusdam organi, extrinsecus adque intrinsecus totius corpo
Abbreviated transcription (Latin):
cõmune. multisq earũ reꝑiat᷑ infirmius. qͣnta dĩ
bonitas. qͣnta ꝓuidentia tanti creatoris apparet.
ñ ne ita sunt in eoloca sensuũ & cȩta m̃bra dis¬
posita speciesq ipsa ac figura & statura totiꝰ cor¬
poris ita modi ficata ut ad ministeriũ animae
rationalis se in dicet factũ : Non enĩ ut animali
rationis ex ꝑtia ꝓna. ẽe. uidemꝰ int̾rã ita creatꝰ
.ẽ. homo: sed ereota in cȩlũ corporis forma ad¬
monet eũ quȩ sursũ s̃ saꝑe. Porro mira mobili
quȩ linguȩ ac manib at tributa. ẽ. ad loquendũ &
cribendũ apta atq conueniens & ad oꝑa artium
plurimarũ officioꝵq cõplenda. nonne satis osten¬
dit qͣli animȩ ut seruiret tale sit corpus ad iunctũ.
quã quã & detractis necessitatib oꝑandi ita om̃iũ
partiũ congruentia numerosa sit & pulchra sibi pari¬
utate respondeat. ut nescias utrũ in eo condenda

Expanded text:
commune multisque earum reperiatur infirmius, quanta Dei commune multisque earum reperiatur infirmius, quanta Dei bonitas, quanta prouidentia tanti Creatoris apparet! Nonne ita sunt in eo loca sensuum et cetera membra disposita speciesque ipsa ac figura et statura totius corporis ita modificata, ut ad ministerium animae rationalis se indicet factum? Non enim ut animalia rationis expertia prona esse uidemus in terram, ita creatus est homo; sed erecta in caelum corporis forma admonet eum quae sursum sunt sapere. Porro mira mobilitas, quae linguae ac manibus adtributa est, ad loquendum et scribendum apta adque conueniens et ad opera artium plurimarum officiorumque conplenda, nonne satis ostendit, quali animae ut seruiret tale sit corpus adiunctum? quamquam et detractis necessitatibus operandi ita omnium. partium congruentia numerosa sit et pulchra sibi parilitate respondeat, ut nescias utrum in eo condendo
Abbreviated transcription (Latin):
quã multa rerũ mundanarũ cogitatione se im¬
pleuerit. qͥs possit eloqͥ. maxime si uelimꝰ non
aceruatim cuncta congerere sed in singulis emo¬
rari : In ipsis postremo errorib & falsitatib de¬
fendendis quã magna claruerint¬
atcnt ingenia phrlosophoꝵ atq hereticorũ
qͥs ex istimare sufficiat: Loqͥm̃ enĩ nc̃ de natura
m̃tis humanȩ qͣ ista uita mortalis ornat᷑ : ñ de
fide atq itinere ueritatis qͥ illa immortalis ad¬
qͥritur. huius tantȩ naturȩ conditor qͣm sit uaq¬
uerus ds̃ && summꝰ ipso cuncta quȩ facit ad mini¬
strante & summã potestatẽ sũmãq habente
iustitiã nũ quã ꝓfecto in has miserias decidisse.
atq ex his p̃t̃ eos solos qͥ lib̵abunt᷑ in ȩt̃nas ẽ
itura: nisi nimis grande peccatũ in homine pͥ¬
mode qͦ cȩteri ex orti s̃ p̃cessis set. lam uͦ in ipso
corpore quã uis nobis sit cũ belius mortalitate

Expanded text:
quam multa rerum mundanarum cognitione se inquam multa rerum mundanarum cognitione se inpleuerit, quis possit eloqui, maxime si uelimus non aceruatim cuncta congerere, sed in singulis inmorari? In ipsis postremo erroribus et falsitatibus defendendis quam magna claruerint ingenia philosophorum adque haereticorum, quis aestimare sufficiat? Loquimur enim nunc de natura mentis humanae, qua ista uita mortalis ornatur, non de fide adque itinere ueritatis, qua illa inmortalis adquiritur. Huius tantae naturae conditor cum sit utique Deus uerus et summus, ipso cuncta quae fecit administrante et summam potestatem summamque habente iustitiam numquam profecto in has miserias decidisset adque ex his praeter eos solos qui liberabuntur in aeternas esset itura, nisi nimis grande peccatum in homine primo, de quo ceteri exorti sunt, praecessisset. Iam uero in ipso corpore, quamuis nobis sit cum beluis mortalitate
Abbreviated transcription (Latin):
humana ꝑuenerit. qͦ m agri cultura qͦ in nauigati¬
one ꝓfecerit. quȩ in fabricatione quoꝵq uasorum
uel etiã statuarũ & picturarũ uarietate ex cogita¬
uerit & impleuerit. quȩ in theatris mirabilia ex¬
pectantib audientib in credibilia facienda & ex¬
hibenda molita sit incapiendis. occidendis. dãnan¬
dis irrationabilib animantib quȩ & quanta reꝑit
aduersus ipsos homines tot genera uenenoril. tor
cõp̃hendit ꝓuoluptate fauciũ. quot condim̃ta
& gulȩ irritam̃ta reperit ad indagandas & sua¬
dendas cogitationes quã multitudinẽ uarietatẽ¬
q signorũ. ubi p̃cipuũ locũ uerba & litterȩ tenes
ad delectandos animos qͦs elocutionis ornatꝰ qͥm
diuersoꝵ carminũ copiã ad mulcendas auras. qͦt
organa musica. qͦs cantilenȩ modos ex cogitaue¬
rit. qͣntã ꝑitiã dim̃sionũ atq numeroꝵ. meatusq
& ordines syderũ qͣnta sagacitate cõp̃henđit.

Expanded text:
humana peruenerit; quo in agricultura, quo in nauigatihumana peruenerit; quo in agricultura, quo in nauigatione profecerit; quae in fabricatione quorumque uasorum uel etiam statuarum et picturarum uarietate excogitauerit et inpleuerit; quae in theatris mirabilia spectantibus, audientibus incredibilia facienda et exhibenda molita sit; in capiendis occidendis domandis inrationalibus animantibus quae et quanta reppererit; aduersus ipsos homines tot genera uenenorum, tot conprehenderit: pro uoluptate faucium quot condimenta et gulae inritamenta reppererit; ad indicandas et suadendas cogitationes quam multitudinem uarietatemque signorum, ubi praecipuum locum uerba et litterae tenent; ad delectandos animos quos elocutionis ornatus, quam diuersorum carminum copiam; ad mulcendas aures quot organa musica, quos cantilenae modos excogitauerit; quantam peritiam dimensionum adque numerorum, meatusque et ordines siderum quanta sagacitate conprehenderit;
Abbreviated transcription (Latin):
& amoris boni. Qua capacitate hauriat sapientiã uir
iuste ad uersus errores. & cȩtera in generata uitia
dimicet eaq nulliꝰ rei desidio nisi boni illius sũmi
atq im cõmutabilis iuncat. Quod & si ñ faciat: ipsa
taliũ bonoꝵ mnatura rationali diuinitus instituta
qͣntũ sit boni. quã mirabile opus om̃i potentis qͥs cõ¬
petent̃ effat᷑ aut cogitat : Pret̃ enĩ artes bene ui¬
uendi & ad immortalẽ ꝑueniendi felicitatẽ quȩ
missionis regniq donant᷑. nonne humano ingenio
tot tantȩq artes st̃ inuentȩ & exercitatȩ partim
necessariȩ partim uoluntariȩ. ut tam exxcellens uis
m̃tis atq rationis in his etiã reb quas suꝑfluas
immo & periculosas ꝑnitiosasq appetit. qͥn bonũ ha¬
beat in natura unde ista potuit uel in uenire uel
discere uel exercere testet᷑ : uestim̃toꝵ & edifici¬
orũ ad oꝑa quã mirabilia quã stupenda industria

Expanded text:
et amoris boni; qua capacitate hauriat sapientiam uirtet amoris boni; qua capacitate hauriat sapientiam uirtiuste aduersus errores et cetera ingenerata uitia dimicet eaque nullius rei desiderio nisi boni illius summi adque inmutabilis uincat. Quod etsi non faciat, ipsa talium bonorum capacitas in natura rationali diuinitus instituta quantum sit boni, quam mirabile opus Omnipotentis, quis conpetenter effatur aut cogitat? Praeter enim artes bene uiuendi et ad inmortalem perueniendi felicitatem, quaest, filiis promissionis regnique donantur, nonne humano ingenio tot tantaeque artes sunt inuentae et exercitae, partim necessariae partim uoluptariae, ut tam excellens uis mentis adque rationis in his etiam rebus, quas superfluas, immo et periculosas perniciosasque adpetit. quantum bonum habeat in natura, unde ista potuit uel inuenire uel discere uel exercere. testetur? Vestimentorum et aedificiorum ad opera quam mirabilia, quam stupenda industria
Abbreviated transcription (Latin):
tat & partũ nutrit . ẽ. aliqͥd. sed qͥ in crem̃tũ dat
ds̃. Ipse nãq oꝑatione qͣ usq nunc oꝑat᷑ facit. ut nu¬
meros suos ex plicent semina & a qͥb dã latentib atq
inuisibilib in uolucris. in formas uisibiles huiꝰ quod
aspicimꝰ decoris euoluat. ipse in corporeã corporeãq
naturã. illã p̃positã istam subiectã miris modis co¬
pulans & conectens animantẽ facit. Quod opus eiꝰ
tam magnũ & mirabile. ẽ. ut non solũ in homine
qͦd ÷ animal rationale & ex hoc cunctis t̾renis ani¬
mantib excellentius atq p̃stantius : sed in qͣlibet
minutissima muscula bene considanti stuporẽ m̃tis
in gerat: laudẽq pariat creatoris. Ipse itaq ani¬
mȩ humanȩ m̃tẽ dedit: ubi ratio & intelligentia
in infante sopita. ẽ. qͦdã mͦ qͣsi nulla sit excitanda
scilicet atq exercenda aetatis accessu qͣ sit scientiȩ
capax atq doccrinȩ habilis ꝑceptioni ueritatis

Expanded text:
at et partum nutrit, est aliquid, sed qui incrementum dat Deus.\' Ipsa namque operatione, qua usque nunc operatur, facit ut numeros suos explicent semina et a quibusdam latentibus adque inuisibilibus inuolucris in formas uisibiles huius quod adspicimus decoris euoluant; ipse incorpoream corporeamque naturam, illam praepositam, istam subiectam. miris modis copulans et conectens animantem facit. Quod opus eius tam magnum et mirabile est, ut non solum in homine, quod est animal rationale et ex hoc cunctis terrenis animantibus excellentius adque praestantius, sed in qualibet minutissima muscula bene consideranti stuporem mentis ingerat laudemque pariat Creatoris. Ipse itaque animae humanae mentem dedit, ubi ratio et intellegentia in infante sopita est quodam modo; quasi nulla sit, excitanda scilicet adque exserenda aetatis accessu, qua sit scientiae capax adque doctrinae et habilis perceptioni ueritatis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑacto tandẽ silentio: scripturarũ diuinarũ s̃ lecta
solemnia. Ubi aut̃ uentũ. ẽ. ad mei sermonis locũ:
dixi pauca ꝓtẽpore. & ꝓilliꝰ iocunditate leatiȩ.
Magis enĩ eos in oꝑe diuino qͣndã dĩ eloqͥentiã

Expanded text:
Facto tandem silentio scripturarum diuinarum sunt lecta Facto tandem silentio scripturarum diuinarum sunt lecta sollemnia. Ubi autem uentum est ad mei sermonis locum, dixi pauca pro tempore et pro illius iucunditate laetitiae. Magis enim eos in opere diuino quandam D
Abbreviated transcription (Latin):
tib qͥ ad erant. atq pauentib aliis dolentib cũ
eũ qͥdã uellent excitare. ñ nulli ꝓhibuer̃. & potiꝰ
exitũ ex pectandũ. eẽ. dixer̃. Et ecce surrex̃ & ñ¬
tremebat : qm sanatꝰ erat. & stabat in columis.
intuens intuentes. Quis gͦ se tenuit alaudib dĩ :
clamantiũ gratulantiũq uocib eccłia usqueqͣq
cõpleta .ẽ. Inde ad me currit : ubi sedebã iã
ꝓcessurꝰ Irruit alt̃ qͥsq pꝰ alterũ : om̃is posterior
qͣsi nouũ qͦd aliꝰ pͥor dixerat nuntiantes. Meq gau¬
dente & ap̾d me dõ grãs agente : in gredit᷑ etiã ipe
cũ plurib inclinat᷑ ad genua mea: erigit᷑ ad oscu¬
lũ meũ. Procedimꝰ ad popłm. Plena erat eccłia :¬
ꝑsonabat uocib gaudioꝵ : dõ grãs. dõ laudes. ne¬
mine tacente. hinc atq inde clamantiũ. Salutaui
popłm: & rursꝰ eadẽ feruentiore uoce clamabaq᷑

Expanded text:
tibus qui aderant adque aliis pauentibus, aliis dolentibus, cum tibus qui aderant adque aliis pauentibus, aliis dolentibus, cum eum quidam uellent erigere, nonnulli prohibuerunt et potius exitum exspectandum esse dixertremebat, quoniam sanatus erat, et stabat incolumis, intuens intuentes. Quis ergo intuentium se tenuit a laudibus Dei? Clamantium, gratulantiumque vocibus ecclesia usquequaque completa est. Inde ad me curritur ubi sedebam, jam ocessurus; inruit alter quisque post alterum, omnis posterior quasi nouum, quod alius prior dixerat, nuntiantes; meque gaudente et aput me Deo gratias agente ingreditur etiam ipse cum pluribus, inclinatur ad genua mea, erigitur ad osculum meum. Procedimus ad populum, plena erat ecclesia, personabat uocibus gaudiorum: Deo gratias, Deo laudes ! nemine tacente hinc adque inde clamantium. Salutaui populum, et rursus eadem feruentiore uoce clamabant.
Abbreviated transcription (Latin):
tali pęna s̃ diuinitꝰ coherciti. ut horribilit̃ qͥterent᷑
om̃s tremore m̃brorũ. In qͣ foedissima specie oculos
suoꝵ ciuiũ ñ ferentes qͦqͣ uersũ cuiq ire uisũ. ẽ: toto
pene uagabant᷑ orbe romano. Ex his etiã ad nos
uener̃ duo. fr̃ & soror. paulus & palladia: multis
alus locis miseria diffamante iã cogniti. Ueneruns
orantes ut iã sibi placaret᷑ ds̃. & salutẽ pͥstinã red¬
derbe. Et illic & qͣcũq ibant: conuertebant in se ciuu¬
tatis aspectũ. Non nulli qͥ eos alibi uidant. causãq
tremoris eoꝵ nouerant: aliis ut cuiq poterant in¬
dicabant. Uenit & pascha᷑ atq ipso die dñico ma¬
ne cũ iã frequetᷤ popłs p̃sens. eẽt. & loci scĩ cancel¬
los ubi martrris memoria erat idẽ iuuenis tene¬
ret : repente ꝓstratꝰ ÷ & dormienti simillimꝰ iacu¬
it: ñ tam̃ tremens sic̃ etiã ꝑ somnũ solebat. stupen¬

Expanded text:
tali poena sunt diuinitus coherciti, ut horribiliter quaterentur tali poena sunt diuinitus coherciti, ut horribiliter quaterentur omnes tremore membrorum; in qua foedissima specie oculos suorum ciuium non ferentes, quaqua uersum cuique ire uisum est, toto paene uagabantur orbe Romano. Ex his etiam ad nos uenerunt duo, frater et soror, Paulus et Palladia, multis aliis locis miseria diffamante iam cogniti. Venerunt orantes ut iam sibi placaretur Deus et salutem pristinam redderet. Et illic et quacumque ibant conuertebant in se ciuitatis adspectum. Nonnulli. qui eos alibi uiderant causamque tremoris eorum nouerant, aliis. ut cuique poterant, indicabant. Venit et Pascha, adque ipso die dominico mane, cum iam frequens populus praesens esset et loci sancti cancellos, ubi martyrium erat, idem iuuenis orans teneret, repente prostratus est et dormienti simillimus iacuit, non tamen tremens, sicut etiam per somnum solebant. Stupen
Abbreviated transcription (Latin):
illa quȩ legimꝰ fecit. Sed ista nec similit̃ innotescunt
neq ut ñ excedant animo qͦsi glarea memoriȩ cre¬
bra lectione tundunt᷑: Nã & ubi diligentia . ẽ. quȩ
nunc apud nos. eẽ. cepit. ut libelli eoꝵ qͥbenefitia
ꝑcipiunt recitent᷑ in popło: semel hoc audiunt qͥ ad¬
sunt. pluresq ñ ad sunt. ut nec illi qͥ ad fuer̃ post
aliqͦt dies qͦd audier̃ m̃te retineant: & iux qͥsq reꝑi¬
atur illoꝵ qͥ ei quẽ ñ affuisse cognouerit indicet.
qͦd audiuit. Unũ ÷ a pͦdnos factũ ñ mauis qͦm illa
quȩ dixi : sed tam clarũ atq illustre miraculũ. ut
nullũ arbitrer. ẽẽ.rpomensiũ qͥ hoc uel ñ uiderit
uel didicerit. nullũ qͥ obliuisci ulla ratione potue
minȩ de cȩsarea capadotia suoꝵ ciuiũ ñ ignobiles
maledicto matris recenti patris eoꝵ obitu destitu¬
te. quȩ in uiriã ab eis sibi factã acerbissime tulit

Expanded text:
illa quae legimus fecit: sed ista nec similiter innotescunt illa quae legimus fecit: sed ista nec similiter innotescunt neque, ut non excidant animo, quasi glarea memoriae, crebra lectione tunduntur. Nam et ubi diligentia est, quae nunc aput nos esse coepit, ut libelli eorum, qui beneficia percipiunt, recitentur in populo, semel hoc audiunt qui adsunt pluresque non adsunt, ut nec illi, qui adfuerunt, post aliquot dies quod audierunt mente retineant et uix quisque reperiatur illorum, qui ei, quem non adfuisse cognouerit, indicet quod audiuit. Unum est aput nos factum, non maius quam illa quae dixi, sed tam clarum adque inlustre miraculum, ut nullum arbitrer esse Hipponiensium, qui hoc non uel uiderit uel didicerit, nullum qui obliuisci ulla ratione potuerminae de Caesarea Cappadociae, suorum ciuium non ignobiles, maledicto matris recenti patris eorum obitu destitutae, quae iniuriam sibi ab eis factam acerbissime tulit,
Abbreviated transcription (Latin):
rat alligatꝰ mirata tẽptauit. Quã cũ om̃ino suis no¬
dis firmnissimis sic̃ fuerat cõꝑisset astrictã crepu¬
isse atq exilusse anulũ suspicata . ẽ. Qui etiã ipse
cũ in tegerrimꝰ fuisset inuentꝰ: futurȩ salutis qͦdã nͦ
pignus de tanto miraculo se accepisse p̃sũpsit. acque
illud unculũ soluens: simulcũ eodẽ anulo ꝓiert
clausis in gressũ fuisse ñ credunt. Seđ hoc certe
quȩrant : & siuerũ inuenerint illa credant. Cla¬
rissima femina ÷ nobilit̃ nata: nobilit̃ nupta.
Cartagine habitat. ampla ciuitas: ampla ꝑ sona
rem quȩrentes latere ñ sinit. Martrr certe ipse
qͦ impetran ͭ illa sanata ÷ in filiũ ꝑmanentis uir¬
ginis credidit: in eũ qͥ hostiis clausis ad discipłis
xerat credicłit: & idõ ꝑ eũ tanta funt qͥa ꝓ ista fide
animã posuit. Piunt gͦ etiã nunc multa miracula eo¬
dẽ dõ faciente ꝑ qͦs uult & quẽ ad modũ uult : qͥ&

Expanded text:
rat alligatus, mirata tentavit. Quam cum omnino suis norat alligatus, mirata tentavit. Quam cum omnino suis nodis firmissimis, sicut erat, comperisset astrictam, crepuisse atque exsiluisse annulum suspicata est, qui etiam ipse cum integerrimus fuisset inuentus, futurae salutis quodam modo pignus de tanto miraculo se accepisse praesumsit adque illud uinculum soluens simul cum eodem anulo proiecit clausis ingressum fuisse non credunt; sed hoc certe quaerant et, si uerurissima femina est, nobiliter nata, nobiliter nupta, Carthagine habitat: ampla civitas, ampla persona, rem quaerentes latere non sinit. Martyr certe ipse, quo impetrante illa sanata est, in Filium permanentis Virginis credidit, in eum qui ostiis clausis ad discipulos xerat, credidit; et ideo per eum tanta fiunt, quia animam posuit. Fiunt ergo etiam nunc multa miracula eodem Deo faciente per quos uult et quem ad modum uult, qui et
Abbreviated transcription (Latin):
illic. eẽmꝰ : petroniã clarissimã feminã qͦe ibi mirabi¬
lit̃ ex magno atq diuturno in qͦ medicoꝵ ad uitoria
cuncta defecerant langore sanata .ẽ. Hortati sumus
uolente supͣdicto loci ep̃o ut libellũ daret qͥ recita¬
ret᷑ in popło: & obȩdientis sime paruit. In qͦ posuit
etiã qͦd hic reticere ñ possũ: qͣmuis ad ea quȩ hoc
opus urgent festinare cõpellar.  A qͦdã uidȩo dixit
sibi fuisse ꝑsuasũ. ut anulũ capillatio uinculo inse¬
reret. qͦ sub om̃i ueste ad nuda corporis cingeret.
Qui anulus habet sub gẽma lapidẽ in renib in¬
uentũ bouis. Hoc alligata qͥsi remedio: ad scĩ mar¬
tr̃ris limina ueniebat. Sed ꝓfecta a charcagine :
cũ in confinio fluminis bagrade in sua possessione
mansisset. surgens ut iter carꝑet. ante pedes suos
illũ iacentẽ anulũ uidit : & capillatiã ronã qͦ fue¬

Expanded text:
illic essemus, Petroniam, clarissimam feminam. quae ibi mirabiillic essemus, Petroniam, clarissimam feminam. quae ibi mirabiliter ex magno adque diuturno, in quo medicorum adiutoria cuncta defecerant, languore sanata est, hortati sumus, uolente supradicto loci episcopo, ut libellum daret, qui recitaretur in populo, et oboedientissime paruit. In quo. posuit etiam, quod hic reticere non possum, quamuis ad ea, quae hoc opus urgent, festinare conpellar. A quodam ludaeo dixit sibi fuisse persuasum, ut anulum capillacio uinculo insereret, quo sub omni ueste ad nuda corporis cingeretur; qui anulus haberet sub gemma lapidem in renibus inuentum bouis. Hoc adligata quasi remedio ad sancti martyris limina ueniebat. Sed profecta a Carthagine, cum in confinio fluminis Bagradmansisset, surgens ut iter perageret, ante pedes suos illum jacentem annulum vidit, et capillatiam zonam qua fue
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd me hic̃ facere suscepti oꝑis necessitas cogit. Si enĩ
miracula sanitatũ ut alia taceã ea tantũ mͦ uel imser¬
bere quȩ ꝑ hunc martrrẽ id ÷ głiosisimũ stepharium
facta s̃ in colonia calam̃si & in nr̃a: plurumi conficien¬
di s̃ libri. Nec tam̃ om̃ia colligi poter̃: sed tantũ de qͥb
libelli dati s̃ qͥ recitarent᷑ in popłis. Id nãq fieri uolu¬
mꝰ. cũ uidemꝰ antiqͥs similia diuinarũ signa uirtutũ
qͣndo ista conscripsi. Chalamȩ .uͦ. ubi & ipsa memoru
priꝰ. eẽ cȩpit & crebriꝰ dant᷑. & in cõparabili multitu¬
dine suꝑant. ut tali etiã quȩ colonia uticȩ uicina ẽ.
multa pͣclara ꝑ eundẽ martr̃rẽ facta cognouimꝰ cuꝰ
ibi memoria longe pͥusquã apd nos ab ep̃o euodio con¬
stituta. ẽ. Sed libelloꝵ dandoꝵ cͥon suetudo ñ ÷ uel po¬
tius ñ fuit. Nã fortasse nunc. ẽẽ. iã cȩpit. Cũ enĩ nup

Expanded text:
quod me hic non facere suscepti operis necessitas cogit. Si enim quod me hic non facere suscepti operis necessitas cogit. Si enim miracula sanitatum, ut alia taceam, ea tantummodo uelim scribere, quae per hunc martyrem, id est glofacta sunt in colonia Calamensi, et in nostra, plurimi conficiendi sunt libri. Nec tamen omnia colligi poterunt, sed tantum de quibus libelli dati sunt, qui recitarentur in populis. Id namque fieri uoluimus, cum uideremus antiquis similia diuinarum signa uii-tutum quando ista conscripsi. Calamae uero, ubi et ipsa memoria prius esse coepit et crebrius dantur, inconparabili multitudine superant. Uzali etiam, quae colonia Uticae uicina est, multa praeclara per eundem martyrem facta cognouimus; cuius ibi memoria longe prius quam aput nos ab episcopo Euodio constituta est. Sed libellorum dandorum ibi consuetudo non est uel potius non fuit; nam fortasse nunc esse iam coepit. Cum enim nuper
Abbreviated transcription (Latin):
redita .ẽ. uitȩ Rursus ibidẽ apud nos hirenei cuiꝰ.¬
dã collectarii filiꝰ egritudine ex tinctus . ẽ. cũq cor¬
pus iaceret exx animȩ: atq alugentib & lam̃tantibus
exeqͥȩ pararent᷑ : amicoꝵ eiꝰ qͥdã int̾ alioꝵ conso¬
lantiũ uerba sugges sit ut eiꝰdẽ martr̃ris oleo cor¬
pus ꝑungeret᷑. ł actũ.ẽ: & reuixit. Itẽ a pd nos
uir tribuniciꝰ eleusinius suꝑ memoriã martrrũ
qͦe in suburbano eiꝰ ÷ egritudine ex animatũ po¬
suit in fantulũ filiũ: & pꝰ orationẽ quã multis cũ
lacrimis ibi fudit uiuentẽ leuauit. Qͥd faciam :
urget huiꝰ oꝑis implenda ꝓmisio. ut ñ hic possim
oña cõmemorare quȩ scio : & ꝓcul dubio pleriq
nr̃oꝵ cũ hȩc legent dolebunt me p̃t̃misisse tam
multa qͥe utiq mecũ scuint. Quos iã nunc ut ignos¬
cant rogo. & cogitent qͣm ꝓlixi laboris sit facere

Expanded text:
reddita est uitae. Rursus ibidem aput nos Irenaei cuiusreddita est uitae. Rursus ibidem aput nos Irenaei cuiusdam collectarii filius aegritudine exstinctus est. Cumque corpus iaceret exanime adque a lugentibus et lamentantibus exsequiae pararentur, amicorum eius quidam inter aliorum consolantium uerba suggessit, ut eiusdem martyris oleo corpus perungueretur. Factum est, et reuixit. Itemque aput nos uir tribunicius Eleusinus super memoriam martyrum, quae in suburbano eius est, aegritudine exanimatum posuit infantulum filium, et post orationem, quam multis cum lacrimis ibi fudit, uiuentem leuauit. Quid faciam? Urget huius operis inplenda promissio, ut non hic possim omnia commemorare quae scio; et procul dubio plerique nostrorum, cum haec legent, dolebunt me praetermisisse tam multa, quae utique mecum sciunt. Quos iam nunc, ut ignoscant, rogo, et cogitent quam prolixi laboris sit facere.
Abbreviated transcription (Latin):
triuer̃: & con festim palpitauit ex pirans. Hunc ma¬
ter arreptũ ad eandẽ memoriã posuit : & ñ solum
reuixit. uerũ etiã illesus apparuit Scĩmonialis
qͦ edã inuicina possessione qͦe caspaliana dr̃ cum
egritudine laboraret ac desꝑaret᷑ : ad eandẽ memo¬
riã tunica eiꝰ allata.ẽ. Quȩ antequã reuocaret᷑: illa
defuncta. ẽ. Hac tam̃ tunica oꝑuer̃ cadauer eiꝰ pa¬
rentes: & recepto spũ salua facta. ẽ. Apͥd r̃ponẽ
bassus qͥdã syrus ad memoriã eiꝰdẽ martrris ora¬
bat ꝓ egrotante & ꝑiclitante filia: eoq secũ uestẽ
eiꝰ at tulerat : cũ ecce pueri de domo cucurrer̃ qui
ei mortuã nuntiarent. Sed cũ orante illo ab amicis
eiꝰ eocciꝑent᷑ : ꝓ hibuer̃ eos illi dicere. ne ꝑ publicũ
plangeret. Qui cũ domũ redisset. iã suoꝵ eiulartib
ꝑsonantẽ & uestẽ filiȩ quã ferebat suꝑ eã ꝓiecis set :

Expanded text:
triuerunt, et confestim palpitauit exspirans. Hunc matriuerunt, et confestim palpitauit exspirans. Hunc mater arreptum ad eandem memoriam posuit, et non solum reuixit. uerum etiam inlaesus apparuit. Sanctimonialis quaedam in uicina possessione, quae Caspaliana dicitur, cum aegritudine laboraret ac desperaretur, ad eandem memoriam tunica eius adlata est; quae antequam reuocaretur, illa defuncta est. Hac tamen tunica operuerunt cadauer eius parentes, et recepto spiritu salua facta est. Aput Hipponem Bassus quidam Syrus ad memoriam eiusdem martyris orabat pro aegrotante et periclitante filia eoque secum uestem eius adtulerat, cum ecce pueri de domo cucurrerunt, qui ei mortuam nuntiarent. Sed cum orante illo ab amicis eius exciperentur, prohibuerunt eos illi dicere, ne per publicum plangeret. Qui cum domum redisset iam suorum eiulatibus personantem et uestem filiae, quam ferebat, super eam proiecisset,
Abbreviated transcription (Latin):
put posuit. Tũ dormitũ.ẽ. Et ecce ante diluculũ cla¬
mat̾ ut ad ep̃m curreret᷑ : qͥ mecũ forte tunc erat
apd r̃ponẽ. Cũ gͦ eũ audisset absentẽ: uenire pres¬
biteros postulauit. Uener̃ : cređe se dixx̃. Ad miran¬
tib atq gaudentib om̃ib. baptizatꝰ ÷. Hoc qͣm diu
ba beatissimi stephani qͣndo lapidatꝰ ÷ auidȩis ul¬
tima fuisse nesciret. Quȩ huic qͦq ultima fuer̃. Nã
ñ multo post ipse defunctꝰ. ẽ. Sanatis̃ illic ꝑ eundẽ
martr̃rẽ etiã poda grici duo. Unus ciuis. peregrinꝰ¬
unꝰ: sed ciuis om̃i modo peregrinꝰ aut̃ ꝑ reuelati¬
onẽ qͥd ad hib̾et qͣndo doleret audiuit : & cũ hoc
fecerit : dolor continuo conqͥescit. Audurꝰ nom̃ ÷
fundi : ubi ȩccłia ÷ & in eadẽ memoria martr̃ris
Stepharii. Puerũ quendã paruulũ cũ in area ludẽt:
ex orbitantes boues qͥ uehiculũ trahebant rota ob¬

Expanded text:
put posuit; tum domitum est. Et ecce ante diluculum claput posuit; tum domitum est. Et ecce ante diluculum clamat, ut ad episcopum curreretur, qui mecum forte tunc erat aput Hipponem. Cum ergo eum audisset absentem, uenire presbyteros postulauit. Venerunt, credere se dixit, admirantibus adque gaudentibus omnibus baptizatus est. Hoc, quamdiu ba beatissimi Stephani, quando lapidatus est a Iudaeis, ultima fuisse nesciret; quae huic quoque ultima fuerunt; nam non multo post etiam ipse defunctus est. Sanati sunt illic per eundem martyrem etiam podagriunus; sed civis omni modo: peregrinus autem per revelationem quid adhiberet quando doleret, audivit; et cum hoc fecerit, dolor cofundi, ubi ecclesia et in ea memoria martyris Stephani. Puerum quendam paruulum, cum in area luderet, exorbitantes boues, qui uehiculum trahebant, rota ob
Abbreviated transcription (Latin):
uexit ep̃s saluus factꝰ ÷. Idemipse post ea morbo
alio p̃ualescente mortuus sic iacebat: ut ei iam
pollices ligarent᷑ : opitulatione memorati martr¬
ris cũ de memoria  reportata. eẽt. & suꝑ iacentis
corpus missa. ipsiꝰ prb̃ri tunica suscitatus. ẽ. suit
ibi ur in ordine primariꝰ nomine marcialis euo
iã grauis. & multũ abhorrens a religione ap̃ia¬
nã. Habebat sane fidelẽ filiã: & generũ eodem
anno baptitatũ. Qui cũ eũ egrotantẽ multis &
magnis lacrimis rogarent ut fieret xp̃ianꝰ: ꝓr¬
sus abnuit: eosq a se turbida in dignatione sub¬
mouit. Uisũ ÷ genero eiꝰ ut iret ad memoriã scĩ
stephani. & illic ꝓeo qͣntũ posset orar& : ut ds̃
daret illi m̃tẽ bonã qͥ credẽ ñ differret in oecc̃m
łecit hoc ingenti gemitu & fletii: & sincerit᷑ arden¬
te pietatis affectũ. Deinde abscidens aliqͥd de altari
florũ qͦd occurrit tulit: eiq cũ iã nox. eẽt. ad ca¬

Expanded text:
uexit episcopus, saluus factus est. Idem ipse postea morbo uexit episcopus, saluus factus est. Idem ipse postea morbo alio praeualescente mortuus sic iacebat, ut ei iam pollices ligarentur; opitulatione memorati martyris, cum de memoria eius reportata esset et super iacentis corpus missa ipsius presbyteri tunica, suscitatus est. Fuit ibi uir in ordine suo primarius, nomine Martialis, aeuo iam grauis et multum abhorrens a religione Christiana. Habebat sane fidelem filiam et generum eodem anno baptizatum. Qui cum eum aegrotantem multis et magnis lacrimis rogarent, ut fieret Christianus, prorsus abnuit eosque a se turbida indignatione submouit. Visum est genero eius, ut iret ad memoriam sancti Stephani et illic pro eo quantum posset oraret, ut Deus illi daret mentem bonam, qua credere non differret in Christum. Fecit hoc ingenti gemitu et fletu et sinceriter ardente pietatis adfectu; deinde abscedens aliquid de altari florum, quod occurrit, tulit eique, cum iam nox esset, ad ca