comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
biliter pasci student. Uinum sunt ipsi p̃dicato¬
res qui & fauus: qui fortia queq sacramenta serp¬
turarum annuntiant. Lac uͦ sunt infirmmi quiq
auditores: quibus ꝑ acta misteria quasi lac con¬
ueniunt. Cum gͦ horum omnium uita diuer.¬
sis modis & studiis agatur: horum tam̃ omniũ
bona intentione redemptor delectatur & pascitur
&e sic quasi fauum cum melle comedit. & uinum
cum lacte bibit. Possumus hoc &iam ad mortemelec¬
ti electorum in illa iam cȩlesti felicttate lȩtantium co¬
illi qui cum dño surrexerunt. Comedite amici:
iustorum gaudet: uerum ȩtiam nos hortat᷑ ut illo¬
rum uirtutib gaudeamus. & illos untitemur.
comedite inquiens amici. hoc ẽ. fideles mei. quia
amici mei estis faciendo quȩ iubeo. karissimi mnei
estis. ꝑ fecta me animi caritate diligendo. Come¬
dite inquit & bibite: id ÷ sanctorum bonis actib
congaudete. & illos uobis ad untitandum ꝓponite.

Expanded text:
biliter pasci student. Vinum sunt ipsi praedicatobiliter pasci student. Vinum sunt ipsi praedicatores, qui et favus: quia fortia sacramenta Scripturarum annuntiant. Lac vero sunt infirmi quique auditores, quibus aperta mysteria quasi lac conveniunt. Cum ergo horum omnium vita diversis studiis agatur, et horum omnium bona intentione Redemptor pascitur et delectatur; et sic quasi favum cum melle comedit, et vinum cum lacte bibit. Possumus hoc etiam ad mortem electi electorum in illa jam coelesti felicitate laetantium coilum Dominus profectu sanctorum gaudet, verum etiam nos hortatur ut illorum virtutibus gaudeamus et illos imitemur: « Comedite inquiens, amici, » hoc est, fideles mei, qui amici mei estis faciendo quae jubeo, charissimi mei estis, perfecta me animi charitate diligendo. Comedite ergo, inquit, et bibite, id est sanctorum bonis actibus congaudete, et illos vobis ad imitandum proponite.
Abbreviated transcription (Latin):
corrigam. infirmates roborem. dubios confir¬
mem: & ꝑfectos quosq premiis celestibus do-¬
nem. Messui mirram meam cum aromatibꝰ
meis. ꝑmirram designantur illi qui uitam¬
martirio suo finierunt: uel etiam carnẽ suã
cum uitiis & comcupiscentiis mortificauerunt.
Aromata uero sunt. oꝑa sc̃arum uirtutum bo¬
ne opinionis oꝑibus flagrantia. Metit ergo
deus mirram cum aromatibus suis: quando
scõs martires uel reliquos electos bonis oꝑibus
insignes abhac uita falce mortis p̃cidit. acq
ad maturitatem bonoꝵ oꝑum ꝑ ductos in hor¬
rea suꝑne quietis recondit. Comedi fauum
meum cum melle meo: bibi uinum meũ¬
cum lacte meo. ꝑ fauũ & uinum: sci p̃dica¬
tores figurantur. ꝑ mel uͦ & lac. boni audi¬
tores. fauus enim sunt p̃dicatores: qui ar¬
chana. id÷ intima seripturarum mysteria.
manifestant. Mel uͦ sunt boni p̃dicatores: qui
dulcedinem uerbi dei attente ꝑciꝑe. eaq delecta¬

Expanded text:
corrigam, infirmantes roborem, dubios confircorrigam, infirmantes roborem, dubios confirmem, et perfectos quoque praemiis coelestibus donem. « Messui myrrham meam cum aromatibus meis. » Per myrrham designantur illi qui martyrio vitam finierunt, vel etiam carnem suam cum vitiis et concupiscentiis crucifixerunt. Aromata vero sunt opera sanctarum virtutum, bonae operationis odoribus fragrantia. Metit ergo Dominus myrrham cum aromatibus suis, quando sanctos martyres vel reliquos electos bonis operibus insignes, ab hac vita falce mortis praecidit, atque ad maturitatem bonorum operum perductos in horrea supernae patriae recondit. Comedi favum meum cum melle meo, bibi vinum cum lacte meo. Per favum et vinum sancti praedicatores figurantur: per mel vero et lac boni auditores. Favus enim sunt praedicatores, qui arcana et intima Scripturarum mysteria qmanifestant. Mel vero boni auditores sunt: quia dulcidinem verbi Dei attente suscipere, eaque delecta
Abbreviated transcription (Latin):
malis hominũ bona quędã facere: s ipsã ꝑsccuti¬
onẽ in sua potestite habet. ut non tantũ seutant
quantũ uotunt. Unde scriptũ ẽ. Qui facit uẽ¬
cũ tenitatione ꝓuentũ. ut possitis sustine
re Pfla inquit hortũ ineũ. hoc ẽi ęccłiam
meã : & fluant aromata ulius. hoc ẽ. fran¬
glantia uirtutũ & odor bonorũ oꝑum ex
illi ꝓcedat. Quo enĩ acerbius concititur¬
ȩccłia: eo maiorem uirtutũ odorem ex se
hoc ẽ. ueniat sponsus m̃s quẽ toto corde di¬
logo ad ęccłiam suam. & comedat fructũ po¬
morũ suorũ: id ẽ. delectetur atq pascatur
uirtutib fideliũ suorũi. Nam cibus dm̃ bona
nr̃a oꝑa sunt: sicut ipse fidem samaritanorum
uel gentium intuens dicit apłis. Ego cibiui¬
habeo manducare: quem uos nescitis. Ueni in
ortum meum soror mea sponsa. Desideranti eccl̃e
cor. atq odore fruor. Uenio ad eam ut errantes

Expanded text:
malis hominum bona quaedam facere, sed ipsam persecutimalis hominum bona quaedam facere, sed ipsam persecutionem in potestate sua habet, ut non tantum saeviant quantum volunt. Unde scriptum est: « Qui facit vencum tentatione etiam proventum ut possitis sustinere. » « Perfla inquit hortum meum, » hoc est, Ecclesiam meam, « et fluant aromata illius, » hoc est, fragrantia virtutum, et odor bonorum operum ex illa procedat. Quo enim acerbius Ecclesia concutitur, eo majorem virtutum odorem ex se  veniat, quem toto corde diligo, ad Ecclesiam suam, ut comedat fructum pomorum suorum, hoc est, delectetur atque pascatur bonis operibus fidelium suorum. Nam cibus Domini bona nostra opera sunt, sicut ipse fidem Samaritanorum vel gentium intuens, dixit discipuhabeo manducare quem vos nescitis. » « Veni in hortum meum, soror mea sponsa. » Desideranti Ecclesiae cor, atque odore fruor. Venio ad eam, ut errantes
Abbreviated transcription (Latin):
diuinoꝵ eloquiorum. Surge aquilo. & ueni
auter: ꝑ fla horcum meum. & fluunt aroma.¬
ta illius. Enumeratis eccłe uirtutibus sub
nomine aromatum: sciens dñs qui est spon-¬
ipsam quodã modo iubet uenire ꝑ secucionẽ.
non p̃cipiendo sed ꝑ mittendo. Surge in qͥd
aquilo. & ueni auster. Per aquilonem & austrũ.
flatus ꝑ secutionum & ꝑturbationum intelli.¬
guntuir: contra eccłam seuientium. Aquilo
quidem frigidissimus uentus est: auster
calidus. & ideo ꝑ aquilonẽ t̾rores. & minȩ de¬
signant᷑. Paustrũ: blandim̃torũ decipulȩ. quib
duob modis ꝓbat᷑ eccłii. t̾rotib uidelicet & blan¬
dim̃tis. Quod aut̃ dicit. sirge aquilo & ueni. aust̃.
ñ imꝑet malis. nec cogit cos. ad mala ficienda: s
ꝑmittit. & facultatẽ illis dat ut possint seuire
contra ȩccłiam. quatinis ꝑulorũ inalitiã ȩccłia ꝓ¬
betur. & illi granius pumient᷑. Nouit enĩ dñs

Expanded text:
divinorum eloquiorum. « Surge, Aquilo, et veni, divinorum eloquiorum. « Surge, Aquilo, et veni, Auster, perfla hortum meum, et fluant aromata illius. » Enumeratis Ecclesiae virtutibus sub nomine aromatum, sciens Dominus, qui est sponipsam quodammodo jubet venire persecutionem, non praecipiendo, sed permittendo. « Surge inquit, Aquilo, et veni Auster. » Per Aquilonem et Austrum, flatus persecutionum et perturbationum intelliguntur, contra Ecclesiam saevientium. Aquilo quidem frigidissimus ventus est, Auster calidus. Et ideo per Aquilonem terrores et minae designantur, per Austrum blandimentorum decipulae. batur Ecclesia, terroribus videlicet et blandimentis. Quod autem dicit: « Surge, Aquilo, et veni, Auster, » non imperat malis, nec cogit eos ad mala facienda, sed permittit, et facultatem illis dat, ut possint saevire contra Ecclesiam, quatenus per illorum malitiam Ecclesia probetur, et illi gravius puniantur: novit enim Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
ad liquidum ꝑcipi non potest. Nam inter fon-¬
tem & puteum hoc distat. quod fons & in imo
ria dei inquibusdam ueluci fons facile capiunt᷑.
inquibusdam uero cum diffilcultate tanquam
aqua epuceo extrauntur. Aque aucem uiuentes
lestem habent uircutem. At contra cysterne uo¬
cantur. id est collectiones aquarum dogiata he¬
reticoꝵ: de quibus dñs ꝑ ꝓphetam. Me de reliquert̃
fontem aque uiue: & foderunt sibi cysterlias. cis¬
ternas dissipatas. que concinere non ualent aquas.
heȩ fluentes aque fluunt impetu de libanõ. hoc
st. manant de eccła. que de albata est. & candida¬
ti baptismate & bonis oꝑibus. quod libanus
inter p̃tatur: de hoc libano. hoc est de eccła flu¬
unt id est emanant aque doctrinarum celestiũ:
& hoc cum impetu. id est eum magna uircuce
qua omnia heretichoꝵ figmenta destruuntur
& subuertuntur. hinc & psalmista. Fluminis
impetiis letificat ciuitatem dei: id est uircus

Expanded text:
ad liquidum ubi percipi non potest. Nam inter fonad liquidum ubi percipi non potest. Nam inter fontem et puteum hoc distat quod fons et in imo ria Dei in quibusdam veluti fons facile capiuntur, in quibusdam vero cum difficultate tanquam aquae puteo extrahuntur. Aquae viventes lestem habent virtutem. At contra cisternae vocantur, id est collectiones aquarum, documenta haereticorum, de quibus Dominus per Prophetam: « Me dereliquerunt fontem aquae vivae, et foderunt sibi cisternas, cisternas dissipatas, quae continere non valent aquas. » Hae fluentes aquae, fluunt impetu de Libano, hoc est, manant de Ecclesia, quae abluta est et candidata baptismate et bonis operibus, quod Libanus interpretatur. De hoc Libano hoc est, de Eccleunt hoc est, emanant aquae doctrinarum coelestium, et hoc cum impetu, id est cum quadam virtute, qua omnia haereticorum figmenta destruantur et subvertantur. Hinc et Psalmista: « Fluminis impetus laetificat civitatem Dei, » id est virtus
Abbreviated transcription (Latin):
immunes. audientes ab apło. Pacem sectami¬
ni cum omnibus & castimoniam: sine qua
nemo uidebit dm̃. Cum omnibus primis
uigentis. Pcima uingenta quio melius qũ
untis incelligitur: de qua apłs dicit. Ao hue excel¬
ientiorem uobis uiam demonstro. Ac de urde.
caritatem aucem non habeam: factus sum ue.¬
bene prima ungenta ponuntur: quia post car-¬
ns continentiam succedit uera caritas. quia
di dilectione tenentur. hoc est qui uoluptatibꝰ
cilecebris ad huc delectantur: huius participẽ¬
untatis. ẽẽ. posunt. Fons orcorum: puceus aqua¬
nim uiuentium. que fluunt impetu deliba¬
no. fons ortorum. ipsa est primitiua eccła. que
ueritacis scĩentia hortos. id est eccłas ꝑ uniuersũ
mundum disseminatas irrigat. Ipsa. ẽ. & pute.¬
nsaquarum uiuentium: quia scientia uerita¬
tis.ẽ. in eccłia. In quibusdam quasi fons est ubi
pacet: in quibusdam quasi puteus ubi latet: &

Expanded text:
immunes, audientes ab Apostolo: « Pacem sectamiimmunes, audientes ab Apostolo: « Pacem sectamini cum omnibus et castimoniam, sine qua nemo videbit Deum. » « Cum omnibus primis unguentis. » Prima unguenta quid melius quam charitas intelliguntur? de qua Apostolus dicit: « Adhuc excellentiorem viam vobis demonstro, » ac deinde: charitatem autem non habeam, nihil mbene prima unguenta ponuntur, quia post carnis continentiam succedit vera charitas quae dana dilectione tenentur, hoc est qui voluptatibus et illecebris adhuc delectantur, hujus charitatis participes esse possunt. « Fons hortorum, puteus aquarum viventium, quae fluunt impetu de Libano. » Fons hortorum ipsa est primitiva Ecclesia, quae veritatis scientia hortos, id est Ecclesias per universum mundum disseminatas irrigat, ipsa est et puteus aquarum viventium, quia scientia veritatis, quae est Ecclesia, in quibusdam quasi fons est ubi patet, in quibusdam quasi puteus ubi latet, et
Abbreviated transcription (Latin):
do. & ago penitentiam infauilla & cinere.
Cum uniuersis lignis libani. Ligna liba.¬
ni pulchricudine & ꝓceritate. ac robore.
cant doctores & ꝑfectos quosꝙ in eccłia. de
quibus suꝑius domis ecđe dicitur. edifica¬
ta. dicente eadem eccła. Tigna domorum
nostroꝵ cedrina. laquearia cipressina: quia
uidelicet sc̃i doctores p̃dicatione sua et exem¬
plis munuint. eccłam. Cum fistula ergo
& cinamomo uniuersa ligna libani in orto
eccłe memorantur: quia siue humiles &
patientes. sine ꝑfecti quiꝙ doctores. eandem
nem expectant. Mirra & aloe. cum omĩb
primis ungentis. Mirra arbor est: cuius
succus stacte dicitur: tante uirtucis. tit qͥcqͥd
eo tactum fuerit: ab omni putredine & lier¬
mibus sernetur illesum. Aloe. arbor est.
suauissimi odoris: ad eo ut uice timiama¬
carnis continentia & castimonia. Nam putre¬
do lururiam designat: uixta quod ꝓpheta
de quibusdam dicit. Computruerunt ium̃ta
hoc est mentes caste. ut omnis corruptionis

Expanded text:
do, et ago poenitentiam in favilla et cinere. » « Cum universis lignis Libani. » Ligna Libani pulchritudine et proceritate ac robore cant doctores et perfectos quosque in Ecclesia, de quibus superius domus Ecclesiae legitur facta, dicente eadem Ecclesia: Tigna domorum nostrarum cedrina, laquearia nostra cypressina, » quia videlicet sancti doctores praedicatione sua Ecclesiam muniunt. Cum fistula ergo et cinnamomo universa ligna Libani in horto Ecclesiae memorantur, quia sive humiles et patientes, sive perfecti quique doctores eamdemnem exspectant. Myrrha et aloe cum omnibus primis unguentis. Myrrha arbor est cujus succus stacte dicitur, tantae virtutis, ut quidquid eo tactum fuerit, ab omni putredine et vermibus servetur illaesum. Aloe arbor est suavissimi odoris, adeo ut vice thymiamacarnis continentia et castimonia. Nam putredo luxuriam solet designare, juxta quod Propheta de quibusdam dicit: « Computruerunt jumenta rrhae et aloe, hoc est, mentes coelestes et omnis corruptionis
Abbreviated transcription (Latin):
adei caritate torpescunt. Et uirta quod dñs
dicit. abundante iniquitate: refrigeseit ca-¬
ritas. Et cũ tales scõs dĩ cȩlestia meditantes. ꝑ¬
secinitur & odiunt. quasi cicunu sponsi pleni
sunt gititis noctiũi. Cũ gͦ tales multiplicant᷑.
& grauant eccliam: tunc sponsus ammonet spon¬
sani fium ute surgat. & oꝑi p̃dicationis insistati¬

Expanded text:
a charitate Dei torpescunt, et juxta quod Dominus a charitate Dei torpescunt, et juxta quod Dominus dicit: Abundante peccato refrigescit charitas . Et cum tales sanctos Dei coelestia meditantes persequuntur et odiunt, quasi cincinni sponsi pleni sunt guttis noctium. Cum ergo tales multiplicantur et gravant Ecclesiam, tunc sponsus admonet sponsam suam ut surgat et operi praedicationis insistat
Abbreviated transcription (Latin):
siȩ. Ego dormio: qͥa aliquantula pace lar¬
aente sponso meo requiesco. Nec tales pa¬
mori sponsi mei inhereo. & ad allũ ecrilis.
ardis intendo. S qͥa hoc tempris nonẽ. re¬
quiei. s potius laboris & certam̃nns: rur¬
sus sponsiis ȩccłiã suã ad labores. ercitat. &
ad p̾dicationis certanen hortatur. Uordile¬
eti mei pulsantis. Plsat dilectus: cu̾ xp̃e
res es. regni mei facta. Amica: quia de
iuigo seruitutis liberata. archana uerita¬
tis meȩ cognoiusti. Colunba mea: quia
quia effusione sanguinis mei ab omi pec¬
catorũ neuo purgata es. Aperi michi: hoc
est de quete & oratione dilecte tibi contem.¬
pla tionis egredere ad opus predicationis.
Quia caput meum plenum est rore. et cin¬
cogi n tationes sc̃oꝵ. que non lare &
disso I lute fluunt: sed uinculo timoris
& amoris dei colliguntur. Ros uͦ & gutte noc¬
tium hoc loco cenebrosas & infidelitate plenas
frigidasq mentes significant. Caput gͦ xp̃i
sponsi plenum est rore: cum seculares quiq

Expanded text:
siae, « Ego dormio, » quia aliquantula pace largiente sponso meo requiesco, nec tales pamori sponsi mei inhaereo, et ad illum oculos cordis mei intendo. Sed quia hoc tempus non est requiei, sed potius laboris et certaminis, rursus sponsus Ecclesiam ad labores excitat, et ad praedicationis certamen hortatur. « Vox dilecti mei pulsantis. » Pulsat dilectus, cum Chrisres es regni mei facta: « amica mea, » quia de jugo servitutis liberata arcana veritatis meae cognovisti: « columba mea, » qui» quia effusione mei sanguinis ab omni peccatorum macula purgata es. « Aperi mihi, » hoc est, de quiete et otio dilectae tibi contemplationis egredere ad opus praedicationis. « Quia caput meum plenum est rore, et cincogitationes sanctorum, quae non laxe et dissolute fluunt, sed vinculo timoris et amoris Dei colligantur. Ros vero et guttae noctium hoc loco tenebrosas et infidelitate plenas, frigidasque mentes designant. Caput ergo sponsi plenum est rore, cum saeculares quique
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ iusio pacis int̾p̃tatur: illam suꝑnã ciuitatẽ
designat. inqua ẽ. uera par & felicitas: qr ibi sic
gaudent scĩ de mimere. ut non sit quod doleant
de corruptione. Ergo eccłia quiȩ adhuc in t̾ris ÷.
uł anima queq fidelis ad similitudinẽ uliꝰ ierłem
suaus ẽ. & decora: qr illam pacem in quantum
potest imitatur. Sequit᷑. Terribilis ut castrorũ
acies crdinata. Terribilis ẽ. eccłia malignis sin¬
ntib : & ẽ. ordinata. Sicut castrorũ acies: cum
iudelicet ⁊ inusquisq fidelis ordinẽ sirũ &
uocationẽ recte custodit. Presenĩ sunt ȩccłiȩ
ordines. doctorũ. continentiũ. & coniuga¬
torũ. Quȩ speties in trib uiris illis demon¬
strata ẽ: noc. danihel. iob. Noc enĩ qui in¬
quia unus qͥsq ordo ęccłiȩ uelut in acie
contra hostes malignorũ sp̃ituñ consistit
dũ scĩ doctores p̃dicationẽ & doctrinȩ oꝑam
impendunt. Continentes. quȩ mrindi
sunt contẽpnentes. tantũ q̃ dĩ sunt cogi¬

Expanded text:
quae visio pacis interpretatur, illam supernam civitatem designat, in qua est vera pax et felicitas; quia ibi sic gaudent sancti de munere, ut non sit quod doleant de corruptione. Ergo Ecclesia, quae adhuc in terris est, vel anima quaeque fidelis, ad similitudinem illius Hierusalem suavis est et decora, quia illam pacem in quantum potest imitatur. Sequitur: « terribilis ut castrorum acies ordinata. » Terribilis est Ecclesia malignis spiritibus, et est ordinata ut castrorum acies, cum videlicet unusquisque fidelis ordinem suum et vocationem suam recte custodit. Tres enim sunt ordines Ecclesiae: doctorum, continentium, et conjugatorum; quae species in tribus viris illis demonstratae sunt, Noe, Daniel et Job. Noe enim qui inquia unusquisque ordo Ecclesiae velut in acie contra hostes malignorum spirituum consistit, dum sancti doctores praedicationi et doctrinae operam impendunt. Continentes, quae mundi sunt contemnentes, tantum quae Dei sunt cogi
Abbreviated transcription (Latin):
saphtri: & quasi cedũ serenũ ẽ. Per saphẏros gͦ
oꝑa diuinȩ maiestatis intelligunt᷑ : quȩ in car¬
ne ꝑficiebat. Uent̃ gͦ sponsi distinctus ẽ. saphy¬
ris : qr humanitas. xp̃i cęlestib uirtutib p̃ful¬
gebat. Nec plenus dicitur eẽ. saphyris. s distin¬
ctus. ita uidelicet ut int̾ saphyros appareret
heboris candor: qͥa sic dñs oꝑabatur ea que di¬
uinitatis erant. ut nichilominus ꝑficeret ea
ret ea quȩ erant diuinitatis. Nistincta est enĩ
oꝑatio in xp̃o: diuinitatis & humanitatis.
lassabatur. quod ad ultimũ crucifigi. & moripo¬
iuit: humanitatis oꝑa erant. Quod uͦ mortu¬
os fuscitabat. quod om̃ib infirmantib suc¬
ra erant saluatoris: quib homo fieri & ad nos
uenire dignatus ẽ. Quȩ recte columnis mar¬
moreis cõꝑant᷑: qr nichil marmore fortiꝰ. ni¬
clnl colũna rectius. Et crura sponsi colunȩ¬
marmoree sunt: quia omnia itinera dei & for¬
tia & recta sunt. De fortitudine dicit psal¬

Expanded text:
renum est. » Per sapphiros ergo opera divinae majestatis intelliguntur, quae in carne perficiuntur. Venter ergo sponsi distinctus erat sapphiris, quia humanitas Christi coelestibus virtutibus refulgebat. Nec plenus dicitur esse sapphiris, sed « distinctus, » ita videlicet, ut inter sapphiros appareret eboris candor, quia sic Dominus operabatur ea quae divinitatis erant, ut nihilominus perficeret ea ret ea quae erant divinitatis. Distincta est enim operatio in Christo divinitatis et humanitatis. lassabatur, quod ad ultimum crucifigi et mori poterat, humanitatis opera erant: quod vero mortuos suscitabat, quod omnibus infirmantibus sucra sunt Salvatoris, quibus homo fieri et ad nos venire dignatus est. Quae recte columnis marmoreis comparantur, quia nihil marmore fortius, nihil columna rectius. Et crura sponsi columarmoreae sunt, quia omnia itinera Domini et fortia et recta sunt. De ejus fortitudine dicit Psal
Abbreviated transcription (Latin):
tria hec. Maior autem horum: est caritas. Cum
naido gͦ crociis in eccłe orto nascitur: cum m̃bra
xp̃i hoc est fideles quiq caritatem dei & ꝑximi
efficaciter tenere student. Crdcis atitem
fertur ignitas febres refigerare: sic uera cari¬
cas ardorem concupiscentie secularis refrigerat. &
la breuis arbuscula. que & casia uocatur. corti¬
cat similitudinem passionis xp̃i: quam illi
qui inuera humilitate fundantur in corde sẽꝑ
retinere et imitari satagunt. Cynamomum
et ipsa breuis est arbuscula. sed mire uirtucis
que & ꝑ fistulam designatur. E istula gͦ et ci¬
namomum ineccła sunt: cum scĩ dei humili.¬
tacem & pacienciam incorde ueraciter retinent.¬
& foris aliis ostendunt. Quod aucem fistula
rubicundum habet corticem. cinamonum
uͦ cireneum habet colorem: significat quia

Expanded text:
 major autem his est charitas. » Cum nardo ergo crocus in horto Ecclesiae nascitur, cum membra Christi, hoc est, fideles quique charitatem Dei et proximi efficaciter tenere student. Crocus autem fertur ignitas febres refrigerare, sic vera charitas ardorem concupiscentiae saecularis refrigerat, et la brevis est arbuscula, quae et casia vocatur, corticat similitudinem passionis Christi, quam illi qui in vera humilitate fundantur, in corde semper retinentes imitari satagunt. Cinnamomum et ipsa brevis est arbuscula, sed mirae virtutis is, quae et per fistulam desigantur. Fistula ergo et cinnamomum in Ecclesia sunt, cum sancti Dei humilitatem et patientiam et in corde veraciter tenent, et foris aliis ostendunt. Quod autem fistula rubicundum habet corticem, cinnamomum vero cinereum habet colorem, significat quia
Abbreviated transcription (Latin):
mittitudines & iurore fidei gaudent. & ad ȩt̃ra¬
pͥmia defideranda extoslunt᷑: atq dulcedinẽ suꝑnȩ
suuitatis degustant. qũa quanto magis ꝑcipĩt.
tanto amplius in occulis fuis peccatores sibi & contẽ¬
ptibiles eẽ. uidentur. Unde sequit᷑. Nigre quasi
orius. Comȩ enĩ sponsi nigrȩ sunt quasi coritis.
funt. & nichil se boni ex se ipsis habere nouerunt.
uł etiã latȩ palmarũ sunt in spe & uictoria:
ingrȩ uͦ quasi cortius. quasi despectȩ & contẽptibi¬

Expanded text:
multitudines et virore fidei gaudent, et ad aetermultitudines et virore fidei gaudent, et ad aeterna desideranda extolluntur, atque dulcedinem supernae suavitatis degustant; quam quanto magis percipiunt, tanto magis in oculis suis peccatores sibi et contemptibiles esse videntur; unde sequitur: Nigrae quasi corvus. Comae enim sponsi nigrae sunt quasi corvus, qciae sunt, et nihil se boni ex se habere noverunt; vel etiam, elatae palmarum sunt in spe et victoria, nigrae vero quasi cor
Abbreviated transcription (Latin):
nisi participatione huius summi boni.Co
me enis sicut elate palmarum: nigre quasi cor¬
nis. Come sponsi sunt multitudines fidelium.
ꝑfidem & dilectionem deo adherentes: que ela¬
tis palinarũ cõꝑantur. Dicamiis iuxta litt̾am¬
ductiores & excellentiores. int̾dum aurosi coloris
crispantes. & semꝑ ad excelsa tendentes: & nũ¬
quã ritrorem suũ amittentes. Tales gͦ dicit comas
honsi sui e̾ẽ. eccłia: crispas uidelicet & ratilas. Non¬
nulli dicunt. elatas palmarũi spetiẽ e̾e̾. arboris
aromaticȩ : quã latini abietẽ siue spat̾a uocant.
Nam grece abies: elates dicit᷑. Est aut̃ hȩc speties
apta conficiendis ungentis. Abietem uͦ hic non mag¬
ram ilã arborem. quȩ ẽ. nauigiis uł domib ap¬
ta: s ut diximꝰ fpetiem aromaticȩ arboris debemꝰ
acciꝑe. Hȩc uixta litt̾am de elatis palmarũ. Co¬
me gͦ sponsi elatis palmarũ cõꝑantur: qi fideltũ

Expanded text:
nisi participatione hujus summi boni. « nisi participatione hujus summi boni. « Comae ejus sicut elatae palmarum. » Comae sponsi sunt multitudines fidelium, per fidem et dilectionem Deo adhaerentes, quae elatis palmarum comparantur. Elaproductiores et excellentiores, interdum aureosi coloris, crispantes et semper ad excelsa tendentes, et nunquam virorem suum amittentes. Tales ergo dicit comas sponsi sui Ecclesia, crispas videlicet et rutilas. Nonnulli dicunt elatas palmarum speciem arboris esse aromaticae, quam Latine abietem sive spatas vocant; nam Graece abies ἐλάτη dicitur. Est autem species haec apta conficiendis unguentis. Abietem vero hic non magnam illam arborem quae est navigiis et domibus apta, sed ut diximus speciem aromaticae arboris debemus accipere. Haec juxta litteram de elatis palmarum. Comae ergo sponsi elatis palmarum comparantur: quia fidelium
Abbreviated transcription (Latin):
uł quał sit erga illos qui illũ tantũ amare nouerum
cundus. Candidus uirginicate: rubicundus pa¬
sione. Candidus quia sine peccato. Nam sine
peccato est conuersatiis. Peccatum enĩ ñ fecit
nec inuentus est dolus i nore eius. Rubicund.
quia lauit nos apeccatis nr̃is insanguine suo
Slectus exmilibus. singulari enim grã homo xp̃
ꝓposuit deus saluare genus humanum. & ipse
mista. Non est qui faciat bonum: non est usq
adunum. Et psalomon. Uirum demille unum
reperi: id÷ xp̃m. Et ipse inpsalmo. Singularites
audire. hic est filius meus dilectus: in qͦ mͥ
ꝯplacui. Caput eiꝰ aurum optimum. Caput
sponsi deus est: iurca quod apłs. dicit. Caput
xp̃i deus. Quod auro optimo comparatur.
quia sicut aurum omnibus metallis est¬
preciosius. iti deus omimipotens omnibus¬
ise factis bonis precellit & suꝑ eminet. Unde
dñs. Nemo bonus: nisi solus decis. Caput
ꝗ sponsi aurum optimum est: quia dei

Expanded text:
vel qualis sit erga illos qui illum tantum amare noveruntcundus: » candidus virginitate, rubicundus passione. Candidus, quia sine peccato; nam sine peccato est conversatus: « peccatum enim non fecit, nec inventus est dolus in ore ejus. » « Rubicundus, » quia « lavit nos a peccatis nostris in sanguine suo. « Electus ex millibus. » Singulari enim gratia homo Chproposuit Deus salvare genus humanum, et ipse mista: « Non est qui faciat bonum, non est usque ad unum. » Et Salomon: « Virum de mille unum reperi, » id est Christum, et ipse in psalmo: « Singulariter audire: « Hic est filius meus dilectus, in quo mihi complacui. » « Caput ejus aurum optimum. » Caput sponsi Deus est, juxta quod Apostolus dicit, « Caput Christi Deus, » quod auro optimo comparatur, quia sicut aurum omnibus metallis pretiosius est, ita Deus omnipotens se factis bonis praecellit et supereminet. Unde Dominus: « Nemo bonus nisi solus Deus. » Caput ergo sponsi aurum optimum est, quia Dei
Abbreviated transcription (Latin):
in ȩccłia martires tenuerint. qͥa ipsã dñi passio¬
nem ꝓ ipso patiendo imitari studuerunt. quãtus
generalit̃ om̃is fideliũ multitudo pitradisus mi¬
lorũ punicorũ possit accipi. Qui mala pumca ft̃.
qr passionẽ sui redemptoris semꝑ in memoria re¬
tinent. Et sicut malũ punicũ umi corticẽ multi¬
tudinẽ habet granorũ: ita in ȩccłia multitudo fide
liũ intra fidem domine̾ passionis continet᷑. Hinc
apłs dicit. Quotquot baptirati estis in xp̃o iħ̾u: in
morte ipsiꝰ baptirati estis. Cypricũ nardo. Nardus
& crocus: fistula & cinamoniũ. cũ uniu̾sis lignis
siani. Expriis arbor ÷. aromatica. semen simile
ceriandri habens. id÷. albũ & sublucidũ: quod oleo
coqiiit᷑. & inde eiprunit᷑ quod cypros uocat᷑ unde
regiũ ungentũ ꝑatur. Legimꝰ in erodo quod man¬
na erat quasi sem̃ corundri albũ. Cypros gͦ & ian¬
na tinã habent significationẽ. Signficat enĩ cxle¬

Expanded text:
tolos martyres obtinerunt, qui ipsam Domini passionem patiendo imitari studuerunt, quamvis generaliter omnis multitudo paradisus malorum Punicorum possit accipi, qui mala Punica sunt, quia passionem sui Redemptoris semper in memoria retinent. Et sicut malum Punicum tudinem habet granorum; ita in Virgine multitudo bonarum operationum, intra fidem Dominicae passionis tenetur incApostolus dicit: « Quotquot baptizati estis in Christo Jesu, in morte ipsius baptizati estis. » « Cypri cum nardo, nardus et crocus, fistula et cinnamomum cum universis lignis Libani. » Cyprus arbor est aromatica, semen simile coriandri habens, id est album et sublucidum, quod oleo coquitur, et inde exprimitur, quod cyprus vocatur, unde regium unguentum paratur. Legimus in Exodo quod manna erat quasi semen album coriandri. Cyprus ergo et manna unam habent significationem. Significant enim
Abbreviated transcription (Latin):
Non potiti uob̾ loqui tanquã spĩtalib s
lac uobis potũ dedi ñ escam. Et bene non
absolute ubera. s cũ additam̃to dicit duo ub̾a.
utroq popło. iudelicet iudaie & gentili
lacte u̾bi dĩ nutriunti. Nam ut paulꝰ
enĩ animalia accitissime uident: & mina
uoluntate altiora conscendunt. Sic & scĩ
tuntur. Qui pascunt᷑ inliliis : Hoc ẽ. dele¬
ctantur purissimis & nitidissuis semib
seriptitrarũ. Donee aspurt dies & melinen¬
niat. quã desiderabat psalmista dicens. Me¬
lior ẽ. dies una in atriis titis suꝑ milia.
rores & ꝑturbationes istius scłi. Donec
big. hoc ÷. omĩa nubila meroris. & tene¬
urȩ p̾sentis scłi ꝑtransibunti. S & si ipsã
licteram uelimus aspipͤere: pulchre expressit
ortum diei. & occasum noctis. Nam nox nich.¬
il est aliud. nisi umbra terre. quẽ sole sub
cadit nox. Pascuntur gͦ in liliis donec as¬
piret dies. & inclinentur umbre: qͥa scõꝵ
doctorũ in p̾̃senti tantũ uita. necessaria ÷.

Expanded text:
vobis loqui tanquam spiritualibus, lac vobis potum dedi, non escam. » Et bene non absolute ubera, sed cum additamento dicit, « duo ubeutroque populo, Judaico videlicet et gentili, lacte verbi Dei nutriunt. Nam et Paulus enim animalia et acutissime vident, et nimia velocitate altiora conscendunt. Sic et Chrituntur. « Qui pascuntur in liliis, » hoc est, delectantur purissimis et nitidissimis sensibus Scripturarum. « Donec aspiret dies, niat, quam desiderabat Psalmista, dicens: « Melior est dies una in atriis tuis super millia; rores et perturbationes hujus saeculi. « Donec brae, hoc est, omnia nubila moeroris et tenebrae praesentis saeculi pertransibunt. Sed et si ipsam litteram velimus aspicere, pulchre expressit ortum diei et noctis. Nam nox nihil est aliud nisi umbra terrae, quae sole descadit nox. Pascuntur ergo in liliis donec aspiret dies et inclinentur umbrae, quia sanctorum doctorum in praesenti tantum vita necessaria est
Abbreviated transcription (Latin):
qui incerpretatur manu fortis. uel uisu desidã¬
bilis xp̃m significat: & cota quidem eccła ciui¬
tas dauid. id÷ magni regis xp̃i. ẽ. qui ÷ manu
fortis. qm̃ diabolum deuicit. uxta quod psal-
uisu desiderabilis: quia ut apłs dici in eũ desi¬
derant angłi ꝓspicere. Turris autem huius ciui
ceteris preminent. Que edificata est cum ꝓpug-¬
naculis. Propugnacula sunt diuinarum scrip¬
turarum sacram̃ta: de quibꝰ ueluti iacula ꝓce-¬
dunt quibus aduersarie repelluntur potesta.¬
tes. Mille clipei pendent exea: & omnis arma¬
tura fortium. Mille clipei intelliguntur in nu-¬
mera defensioonis diuine p̃sidia: quibꝰ sc̃ã
uallatur & defenditur eccła. Omnis armatura
fortium: id est omnis instructio uel p̃dicatio
hoc est p̃dicatores & doctores turri dauid com¬

Expanded text:
qui interpretatur manu fortis, vel visu desiderqui interpretatur manu fortis, vel visu desiderabilis, Christum significat. Et tota quidem Ecclesia civitas David, id est magni Regis Christi est, qui est manu fortis: quoniam diabolum devicit, juxta quod Psvisu desiderabilis, quia ut Apostolus dicit in eum desiderant angeli prospicere. Turris autem civitatis caeteris praeeminent. Quae aedificata est cum propugnaculis. Propugnacula sunt divinarum Scripturarum sacramenta, de quibus veluti jacula procedunt, quibus adversariae repelluntur potestates. Mille clypei pendent ex ea, omnis armatura fortium. Mille clypei intelliguntur innumera defensionis divinae praesidia, quibus sancta vallatur et defenditur Ecclesia. Omnis armatura fortium, id est omnis instructio vel sanctae ophoc est praedicatores et doctores turri David com
Abbreviated transcription (Latin):
pnino ut ad se ueniat ꝑfidẽ. Uocat scd̾o: ut
dignã cȩlestiũ p̃miorũ fetributionẽ imi li̾a¬
ti a corpore accipiat. Uoxat t̾cio: ut in die ge¬
neralis resurrectionis iam rostĩpto corpore du¬
plici stola ornat̃a ꝑpetuo gaudeat. Coronabe¬
rs de captteramana: de ⁊ iertice sanir. & her¬
mon de cubilib leonũ. de montib pardorũi.
amana ipsũ dicunt e̾e̾. montẽ eiliciȩ amanũ:
qui & taurus appellatur. Sanir uͦ & hermon
montes sinit idee: in quib leones & pardi
feruntur habitaro. Phos aut̃ montes scłi
potestates reges uidelicet & pͥncipes intelli¬
guntur: quia uelitti montes in suꝑbia extol¬
luntur. & maligniꝰ sꝑctib qriasi lconib &
pardis cubilia p̃bent. Maligni enĩ spc̃ leones
uarium anmal ẽ. De his gͦ montib. orona¬
tur eccłia: quando pͥncipes scłi ad fidem exp̃i¬

Expanded text:
 vocat secundo, ut dignam coelestium praemiorum retributionem jam liberata a corpore accipiat; vocat tertio, ut in die generalis resurrectionis jam resumpto corpore, duplici stola perpetuo coronata gaudeat. Coronaberis de capite Amana, de vertice Sanir et Hermon, de cubilibus leonum, de montibus pardorum. Amana qui et Taurus appellatur. Sanir vero et Hermon montes sunt Judaeae, in quibus leones et pardi feruntur habitare. Per hos autem montes, saeculi potestates, reges videlicet et principes, intelliguntur, qui veluti montes in superbia extolluntur, et malignis spiritibus quasi leonibus et pardis cubilia praebent. Maligni enim spiritus leovarium animal est. De his ergo montibus coronatur Ecclesia, quando principes saeculi ad fidem
Abbreviated transcription (Latin):
mo ẽ. suꝑ t̃ram suie peccato. nec infans
uiius diei. S idõ qͥa fides ꝑfecta & oeleste
desideriũ om̃em ab stergit maculam leui¬
oris peceati. Non em̃ de grauib m̃ine ra¬
tioe̾: qm̃ qui cõmitttnt iam sponse. xp̃i
non sunt. nec ullam habent particulã
huiꝰ sc̃ȩ pulchritudinis. Hinc ẽ quod io¬
hannes dicit. Qui natꝰ ẽ. ex dõ ñ peccat.
s peccatũ ad mortẽ. non quod leui peccato
quis carat. sine quo utta ista agi non pot̾
Tota gͦ pulchra ẽ. ȩccłia : in quantũ se castã
& imiminẽ ab om̃i peceato custodit. Si qua
Do uͦ leui peccato fuscatur: eita penitudi
ne & recta fide ac cęlesti defiderio. in ea pris¬
ca pulchritudo reꝑatur. Ueni de lebano
myrrȩ & ad collem thuris. collis habetur li¬
bam. uocat gͦ sponfus sponsam suã candida¬
tim baptismate deatbatam nitore om̃tũ uir¬
titũ. fraglantem studio scãrũ eiationũ. Uo¬

Expanded text:
mo est super terram sine peccato, nec infans mo est super terram sine peccato, nec infans unius diei : sed ideo quia fides perfecta et coeleste desiderium omnem absterget maculam levioris peccati; non enim de gravioribus nunc ratio est, quae qui committunt, jam sponsa Christi non sunt, nec ullam habent particulam hujus sanctae pulchritudinis. Hinc est quod Joannes dicit: Qui natus est ex Deo non peccat , subaudi, peccato ad mortem; non quod levi peccato quis careat, sine quo vita ista non ducitur. Tota ergo pulchra est Ecclesia, in quantum se castam et immunem ndo autem levi peccato fuscatur, cita poenitudine et fide recta ad coeleste desiderium in ea prisca pulchritudo reparatur. « Veni de Libano, myrrhae et ad collem thuris, collis habetur Libani. Vocat ergo sponsus sponsam suam candidatam baptismate, dealbatam nitore omnium virtutum, flagrantem studio sanctarum orationum. Vo
Abbreviated transcription (Latin):
Non docebit uir frẽm situm dicens. Cognosce
dñm. Om̃s eñ dognoscent me a minimousq
ad maximĩt. Uãdã ad mont̾e niyrre : & ad
collomi turis. In myrra: carnis mortificatio.
lis turis mentes scorũ sunt: ercelse ꝑcontem¬
plationẽ. ꝓmittit gͦ se sponsus ad montem
myrrȩ uenturu & ad collem thuris: qͥa
illas mentes fua uisitatione dignatur re
Tota pulchra es antiea mea &e macula ñ ẽ
in te. uor sponsi ad amicã & sponsã suam.
Lota pulchra es amica mea. Om̃i inquit
erparte nullam recipis maculam aut
rugam. Non enĩ soli doctores uł ꝑfecti
quiq pulchri. sunt ante oculos dĩ. qui
sũma scientia & contẽplatione p̃minem
s etrã simplices quiq fideles qui rocta fi¬
de & bonis oꝑib eromanantur. pulchri
in oculis spona habent᷑. Nam ut psal¬
mista dicit. Benedixit om̃ib qui timem
dñin: pussilis cũ maiorib. ldõ dicit. to¬
dicunus. non quod aliquis in p̃senti iuta
sine peccato ẽe. possit. cũ scriptũ sit. Ne¬

Expanded text:
osce Dominum; omnes enim cognoscent me a minimo usque ad maximum. « Vadam ad montem myrrhae et ad collem thuris. » In myrrha, carnis mortificatio, lis thuris mentes sanctorum sunt, excelsae per contemplationem. Promittit ergo sponsus se ad montem myrrhae venturum, et ad collem thuris, quia illas mentes sua visitatione visitare dignatur, Tota pulchra es, amica mea, et macula non est in te. » Vox sponsi ad amicam suam sponsam. « Tota pulchra es. » Omni inquit ex parte nullam recipis maculam neque rugam. Non enim quique pulchri sunt ante oculos Dei, qui summa scientia et contemplatione praeeminent; sed etiam simplices quique fideles, qui recta fide et bonis operibus exornantur, pulchri in oculis sponsi habentur. Nam, ut Psalmista dicit: Benedixit omnibus qui timent Dominum, pusillis cum majoribus ; ideo dicit: To ideo dicimus, non quod aliquis in praesenti vita sine peccato esse possit, cum scriptum sit: Ne
Abbreviated transcription (Latin):
monte galaad. Galaad aceriuis testimonii
int̃p̃tatur: iuxta litterami quideui. ideo
quia cum iacob recederet de mesopotannia.
ꝑsecutus est eum labain. Et die cercia repe-¬
rit eum: ibiq intestimonium mutui fede¬
ris aceruum lapidum extruxerunt. Mistice
aceruus cestimonii xp̃c est: in quo multi¬
tudo consistit omnium sc̃oꝵ qui sunt
lapides uiui : ad herentes illi uero lapidi.
de quo petrus. ad quem accedentef lapidẽ
uiuum. & ipsi tanquam lapides uiui si¬
mul edificamini. si reges gͦ caprarum
de monte galaad ascenderunt: quia sc̃oꝵ
mulcitud ines ad celsa uirtutum conscen¬
dunt. & xp̃i doctrinã ac p̃cepta inomnibꝰ
sequi sacagunt. Dentes tui sicut grex con¬
sarum ouium: que ascenderunt de laua-¬

Expanded text:
e ascenderunt de monte Galaad. » Galaad acervus testimonii e ascenderunt de monte Galaad. » Galaad acervus testimonii interpretatur juxta litteram, ideo quia cum Jacob rediret de Mesopotamia, persecutus est eum Laban, et die tertia reperit eum, ibique in testimonium mutui foederis acervum lapidum erexerunt. Mystice, acervus testimonii Christus est, in quo multitudo consistit omnium sanctorum, qui sunt lapides vivi, adhaerentes illi vero lapidi de quo Petrus dicit: « Ad quem accedentes lapidem vivum, et ipsi tanquam lapides vivi superaedificamini. » Greges ergo caprarum de monte Galaad ascenderunt, quia sanctorum multitudines ad excelsa virtutum conscendunt, et Christi doctrinam ac praecepta in omnibus sequi satagunt. « Dentes tui sicut greges tonsarum ovium, quae ascenderunt de lava
Abbreviated transcription (Latin):
sine scłi ꝑceptura es. Quã & si in p̾senti ꝑ fidẽ cõ¬
templaris: latet tamen intrinsecus. nec inp̾sen.¬
ti uideri potest. sed infuturo seculo expectat᷑.
lapilli tui sicut greges caprarum: que asceude¬
runt degalaad. ꝑ capillos eccłe subtiles cogita
tiones accipiuntur: quibus plerumq tempora¬
lia disponununtur. Comparantur uero gre.¬
gibus caprarum: quia hec animalia munda
sunt. & inrupibus siue in excelsis locis supi¬
nata pascuntur. Quia cogitationes scoꝵ & si
ipsa etiã cura quã necessitati corporeȩ inpen¬
dunt quasi cęlum semꝑ intuentur. Possirmꝰ
etiã ꝑ oculos doctores ęccłiȩ & p̃dicatores ac¬
m̃bris uident. ꝑcapillos uero innumeram
multitudinem simpliciũ fideliũ in laieali
ordine constitittorũ. Qui & si mimuis uident
decuis p̃strant ęccłiȩ. Et bene gregib caprarũ
cõꝑantur. Capra peccatorib conuenit: ꝑ qd̾
significantur plebes fidelũ actionib scłi de¬
dite quȩ sine peccato agi non possiuit.

Expanded text:
fine saeculi es perceptura; quam etsi in praesenti per fidem contemplaris, latet tamen intrinsecus; nec enim in praesenti videri potest, sed in futuro perficietur. Capilli tui sicut greges caprarum, quae ascenderunt de monte Galaad. Per capillos Ectiones accipiuntur, quibus temporalia plerumque disponuntur. Comparantur vero gregibus caprarum, quia haec animalia munda sunt, et in rupibus sive in excelsis locis resupina pascuntur; quia cogitationes sanctorum ipsa etiam cura, quam necessitati corporeae impendunt, quasi coelum semper intuentur. Possumus etiam per oculos, doctores Ecclesiae et praedicatores acmembris vident. Per capillos vero, innumeram multitudinem simplicium fidelium, in laicali ordine constitutorum, quae etsi minus vident decus praestant Ecclesiae. Et bene gregibus comparantur caprarum. Capra peccatoribus convenit, per quod plebes fidelium actionibus saeculi deditae, quae sine peccato agi non possunt, i
Abbreviated transcription (Latin):
umbre. Duo ubera eccłe eosdem significant
doctores. Nec mirum quod ima eadẽq res di¬
u̾sis figurat᷑ modis. Scĩ enĩ doctores oculi st̃:
qͥa uitȩ uias quas ingredi debeant: subiectis
demonstrant. Dentes sunt: qr cybos diumartĩ
scripturarũ molunt. & cõmimiunt. ut man¬
di possint. Collum funt: qͥi caput & menbra

Expanded text:
» Duo ubera Ecclesiae eosdem significant sanctos doctores. Nec mirum quod una eademque res diversis figuratur modis. Sancti enim doctores oculi sunt, quia vitae vias quas ingredi debeant, subjectis demonstrant; dentes sunt, quia cibos divinarum Scripturarum molunt et comminuunt ut mandi possint; collum sunt, quia caput et membra
Abbreviated transcription (Latin):
& uox tua non aliena. Iuam uidelicet faciem mͥ oftende.
quam inbaptismo tibi dedi. quando mundaui
cedat: ut non ꝓpter aliud p̃dices. inłsi ꝓpter me
udelicet doctorib uł ammab fidelib Capite
inquit nobis uulpes pariuilas. Uulpis dolo¬
sum ÷. anuinal & fraudulentũ: in cauernis &
specub hibitans. nec recto s tortuoso incedens iti¬
nere. Nõq designant hereticos. uł scimaticos. qͥ
demoliuntur uineas. hoc ÷. ȩccłiam dĩ. plebem
indelicet fideliũ. lacerare & decipere ñ cessant. P¬
cipitur gͥ ut pariuilas uulpes capiant: id ato
heretiam prauitatem impso iitio debellare & destru¬
ere non cessent. ne robusta facta forcius eccł̃iam in pu¬
niundum flores uirtutum emisit. Et notandum quia
cum suꝑius uineas pluraliter dixerit. modo dicit sin¬
gulariter uinea nr̃a floruit. quia exmultis eccłis una
est electa eccł̃ia. Dilectus meus michi & ego illi: qui
piscitur inter lilia donce aspiret dies. & melment᷑

Expanded text:
et vox tua non aliena; tuam videlicet faciem mihi ostende, quam in baptismo tibi dedi, quando mundavi cedat, ut non propter aliud praedices nisi propter me.videlicet doctoribus vel animabus fidelibus. « Capite inquit nobis vulpes parvulas. » Vulpes est dolosum animal et fraudulentum, in cavernis et specubus habitans, nec recto, sed tortuoso incedens itinere: ideoque designat haereticos vel schismaticos, qui demoliuntur vineas, hoc est Ecclesiam Dei, plebem videlicet fidelium, lacerare et decipere non cessant. Praecipit ergo ut parvulas vulpes capiant, id est, ut haereticam pravitatem in ipso initio debellare et destruere non cessent, ne robusta facta fortius impur universum mundum flores virtutum emisit. Et nota quia cum superius vineas pluraliter dixerit, modo dicit singulariter, « vinea nostra floruit, » quia ex multis Ecclesiis una est electa Ecclesia. « Dilectus meus mihi, et ego illi, qui pascitur inter lilia, donec aspiret dies, et inclinentur
Abbreviated transcription (Latin):
isrł sunt: qui eccłam cueri p̾dicando. & ab in¬
cnrsibus demonum uel im pugnatione hert¬
ticorũ defendere nouerunt. Hii gͦ ambi¬
unt lectulum salomonis: qͥa illis cõmissaẽ.
eccłia & ab illis uigilanti custodienda cura¬

Expanded text:
Israel sunt qui Ecclesiam tueri praedicando, et ab inIsrael sunt qui Ecclesiam tueri praedicando, et ab incursibus daemonum vel impugnatione haereticorum defendere noverunt. Hi ergo ambiunt lectulum Salomonis, quia illis commissa est Ecclesia, et ab illis vigilanti cura est cu
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sens accipitur eccła. inqua scĩ dei sopitis cu¬
multibus uicioꝵ ampleru salomonis id÷ uen
pacifici delectantur Unde & psalmista de xp̃i
dicit. factus est in pace locus eius: & habitatio
eius insyon. Lectulum autem salomonis. id:
eccłam xp̃i sexaginta fortes ambiunt ex fortisi¬
mis isrł. ⁊ seraginta fortes ordo electorum inte¬
ugitur: quales p̃dicando eccłam muniunt.
uel contemplando ad illam suꝑnã beaticudi¬
nem ꝑuenire desiderant. S ȩxagenarius aut̃
numerus exsenario & denario constat. Sexies
deni. uel decies seni : sexaginta fint. Senarus
uero ꝑfectionem significat oꝑis: quia sex diebꝰ
ꝑfecit deus oꝑa sua. Denarius uero: remune.¬
rationem & p̃mium quod infine electis dabit.
Unde & hii qui inuineam uenerunt denarũ
leguntur accepisse. Sexaginca uero fortes signifi¬
cant ut dictum est scõs doctores. forces & ani.¬
mo constantes. Additur uero: ex forcissimis istł

Expanded text:
sens accipitur Ecclesia, in qua sancti Dei sopitis tusens accipitur Ecclesia, in qua sancti Dei sopitis tumultibus vitiorum, amplexu Salomonis, id est viri pacifici delectantur. Unde et Psalmista de Christo dicit: Factus est in pace locus ejus, et habitatio ejus in Sion . Lectulum ergo Salomonis, id est Ecclesiam, sexaginta fortes ambiunt ex fortissimis Israel. Per sexaginta fortes ordo doctorum intelligitur, qui vel praedicando Ecclesiam muniunt, vel contemplando ad illam supernam beatitudinem pervenire desiderant. Sexagenarius autem numerus ex senario et denario constat; sexies enim deni, vel decies seni, sexaginta fiunt. Senarius vero perfectionem significat operis: quia sex diebus perfecit Deus opera sua: denarius vero remunerationem et praemium quod in fine electis dabitur; unde et hi qui in vineam venerunt, denarium leguntur accepisse . Sexaginta ergo fortes significant ut dictum est sanctos doctores, fortes et animo constantes. Additur vero ex fortissimis Israel,
Abbreviated transcription (Latin):
&e ceteri scĩ dei: qui merito uirtutum appellant᷑
montes. Pruno enim ad montes. id÷ ad scõs sub.¬
leuat oculos eccła uel anima fidelis: quia illoꝵ
doctrinam actusq considerat. illorũ exemplo
& intercessione muniri gaudet. P ostea ꝓficienꝰ
ad ipsum quoq qui fecit montes audet cord̾
aspectum diligere: & dicit. Ad te leuaui oculos
meos qui habitas in celis. id÷ gratanter requi¬
escis in scĩs. Sicut inquid uirgula fumi exaro¬
matibus mirre & churis. fumus exigne uascit᷑.¬
& mox altiora aeris expetic. donec aspectibus incu-¬
entium subtrahatur. Fumus igitur significat
scm̃ desiderium igne diuini amoris ꝓfusum.
Nec absoluce fumo comparatur. sed urgule fu.¬
mi: quia sc̃a eccła uel anima dm̃ amans gracilis
est. et delicata. disciplinis sp̃s scĩ extenuata. non
habens grossicudinem carnalium desiderioꝵ:
Siue uirgule fummi non sparso fumo compa

Expanded text:
et caeteri sancti Dei, qui merito virtutum appellantur et caeteri sancti Dei, qui merito virtutum appellantur montes. Primo enim ad montes, id est ad sanctos sublevat oculos Ecclesia vel anima fidelis, quia illorum doctrinam actusque considerat, illorum exemplo et intercessione muniri gaudet. Postea proficiens, ad ipsum quoque qui fecit montes, audet cordis aspectum dirigere, et dicit: « Ad te levavi oculos meos, qui habitas in coelis, » id est gratanter requiescis in sanctis. « Sicut inquit virgula fumi ex aromatibus myrrhae et thuris. » Fumus ex igne nascitur, et mox altiora aeris expetit, donec aspectibus intuentium subtrahatur. Fumus igitur significat sanctum desiderium igne divini amoris perfusum. Nec absurde fumi comparantur virgulae, quia sancta Ecclesia vel anima Deum amans, gracilis est et delicata, disciplinis Spiritus sancti attenuata, non habens grossitudinem carnalium desideriorum. Sive virgulae fumi non sparso fumo compar
Abbreviated transcription (Latin):
ierłm. id ÷ sc̃oꝵ primitiue eccłe ad mirantium
pulchritudinem eccłe ex gentibus congrega¬
te. Que est inquiunt ista : Que. id÷ quał. quan¬
ta laude & ad miratione digna. que non cir¬
cumcisione mundata. nec ad huc baptismo
scĩficata iam currit ad dm̃: Ascendit inquid
ꝑ desertum: hoc dicitur ad imitationẽ prisce
pleb̾ iudaice: que lib̾ata de egypcia seruitute
ꝑ desertum mari rubro transito. uenit ad t̾rã
repromissionis. Sic & eccła ꝑdesertũ nationũ
ascendebat iam de egypto. hoc est de confusiõe
idolatr̃ie lib̾ata. & pharaone id est diabolo sub¬
merso. ut celesti manna pasceretur. & uerã t̾rã
reꝑmissionis ingrederetur. Ascendit inquid
ad monces uirtutum. uel etiam ad ipsum uir¬
tutibus subleuata quem ad modum in psalmo
dicit. Leuaui occłos meos in montes & cecera:
et alibi Ad te leuaui oculos meos qͥ habitas
incelis. Montes ipsi sunt patriarche. & ꝓphete. apłi.

Expanded text:
em, id est sanctorum primitivae Ecclesiae admirantium pulchritudinem Ecclesiae de gentibus congregatae. « Quae est inquiunt ista? » Quae, id est qualis. Quanta laude et admiratione digna, quae non circumcisione mundata, nec adhuc baptismo sanctificata, jam currit ad Deum? « Ascendit inquit per desertum. » Hoc dicitur ad imitationem priscae plebis Judaicae, quae liberata de Aegyptia servitute, per desertum mari Rubro transito, venit ad terram repromissionis. Sic et Ecclesia per desertum nationum ascendebat, jam de Aegypto hoc est, de confusione idololatriae liberata, et Pharaone, id est diabolo submerso, ut coelesti manna pasceretur, et veram terram repromissionis ingrederetur. « Ascendit inquit » ad montes virtutum, vel etiam ad ipsum virtutibus sublevata, qui in psalmo dicit: « Levavi oculos meos in montes, » etc., et alibi: « Ad te levavi oculos meos, qui habitas coelis. » Montes ipsi sunt patriarchae, prophetae, apostoli