comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ligno inquit paradisi comede. de ligno aut̃
scientie boni ⁊ mali ne comedas: In quaẽq
die comederis: morte morieris. Non leuiter
accipiendũ erat qͦd sub tanto inuectionis
ma ledicto uetitũ erat. Tñ nulla necessitate
coactus. s ꝓͥa uoluntate subactus. morem
gerens uxori. obedire maluit uxori qͣm pre¬
cepto dei. Tetigerat illa ce comederat. de¬
dit uiro &e cõmedit. & utriq mouendo. uetitũ
motas & cdamnationis subier̃ maledictũ. ln obe¬
diens deo adam effectus: ꝓtinꝰ õe ius conces¬
sum amisit. excussũ dictionis sue iugũ acet̾is
animantib sensit. & dignitatẽ sui iã amitten¬
do. nuditatẽ sui erubuit. & currens ad folia
fici. pudendã membroꝵ turpitudinẽ oꝑuit.
Ab hoste gͥ seducti. hostiq turpit̾ subacti. mox
de ꝑadiso uoluptatis in quo erant s̃ expulsi.
Obseratꝰ est ꝑ adisi aditꝰ. positꝰ ẽ. ad eustodiendũ
lignũ iute gladius ille u̾satił ⁊ flãmeus: Gr̃as

Expanded text:
 paradisi comede; de ligno autem scientiae boni et mali ne comedas. In quacunque die comederis ex eo, morte morieris . » Non leviter erat accipiendum quod sub tanto invectionis maledicto vetitum erat. Nulla tamen necessitate coactus, sed propria voluntate subactus, morem gerens uxori, obedire maluit uxori quam praecepto Dei. Tetigerat illa, et comederat; dedit viro, et comedit; et utrique mordendo vetitum, mortis et damnationis subierunt maledictum. Inobediens Deo Adam effectus est, protinus concessum omne jus amisit, excussum ditionis suae jugum a caeteris animantibus sensit, et dignitatem sui jam amittendo, nuditatem suam erubuit, et currens ad folia fici, pudendam membrorum turpitudinem operuit. Ab hoste igitur seducti, hostique turpiter subacti, mox de paradiso voluptatis, in quo erant, sunt expulsi, obseratus est paradisi aditus, positus est, ad custodiendam viam ligni vitae, gladius ille versatilis et flammeus. Gratias
Abbreviated transcription (Latin):
nulli fideliũ fas ẽ. dic̾e̾. uł cogitare. qͥa de deo hoc
nec ullo uiri semine ꝯcepit. Qui sine uiri semine
ex nichilo pͥmũ hominẽ creauit: sine uiri semine
it. & qm̃ humano usu ꝯceptus. apeccato origina¬
li immunis ñ fuisset. nec int̾ mortuos lib̃. ut inter
mortuos solus lib̾ sit. sic̃ psalmista dicit. Q apecc̃o
iminunis: icdo eum nasci sine pecõo. hoc ẽ. sine ui¬
ri coitu. ex uirgine oportuit. Ut gͦ ħ sine p̃iudi¬
cio dicta sint. quia seͥpturarũ testimonia loco suo
seruamꝰ ponenda. necessitas qͦq sũma & ratio ex¬
poscebat: ut ds̃ hõ fieret. &e ꝑ humanitatis sue
misti̾um ad uitã nos restitueret. hõ gͥ factus est
non id desinens eẽ. qd̾ erat. s id assim̃ĩs qd̾ ñ erat.
Ñ conu̾sione diuinitatis in carnẽ. s assũtione hu¬
manitatis in deo dicimꝰ dm̃ hominẽ factũ. Q si
cut aĩa rationał ⁊ caro ꝓꝑter unitatẽ ꝑsone.
tas: ita ds̃ ⁊ hõ ꝓpt̾ unitatẽ ꝑsone. unꝰ ẽ. xp̃s.¬

Expanded text:
nulli fidelium fas est dicere vel cogitare  quia de Deo, hoc nec ullo viri semine concepit. Qui enim sine viri semine ex nihilo primum creavit hominem, sine viri semine,it. Et quoniam humano usu conceptus, a peccato originali immunis non fuisset, nec inter mortuos liber, ut inter mortuos solus liber sit, sicut Psalmista dicit, et a peccato immunis, ideo eum nasci sine peccato, hoc est sine viri coitu ex virgine oportuit. Ut ergo haec sine praejudicio dicta sint, quia Scripturarum testimonia suo loco servamus ponenda, necessitas quoque summa et ratio exposcebat ut Deus homo fieret, et per humanitatis suae mysterium ad vitam nos restitueret. Homo igitur factus est, non id desinens esse quod erat, sed id assumens quod non erat. Non conversione divinitatis in carnem, sed assumptione humut anima rationalis et caro propter unitatem personae, tas: ita Deus et homo per unitatem personae, unus es
Abbreviated transcription (Latin):
potest. qua necessitate coactꝰ. humane calami¬
tatis particeps. & tantoꝵ factus ẽ. consors. &
patiens maloꝵ : Deniq si ds homo factus est.
quomͦ stabit qd̾ ipse locutꝰ est ad moysen. Non
enim uidebit me hõ & uiuet: Multũ repug¬
nare iuidet᷑. ut ds homo factus sit. & ab hoĩe
uł ipsa matre sua uideri ñ potuerit. Absit it
ut cirea łm aliqͥd fantasticũ fuisse dixeris. Uñ
fieri sinit: nec scͥture auctoritas ulla oceurrit.
quȩ huic errori ur̃o absentanea seu uicina. sit
Nam illud isaie uatioiniũ qͦd ad ur̃m accipien¬
do sensum. male oĩo deprauatis. Ecce iurgo
concipiet &r pariet filiũ &e uocabit᷑ nom̃ eius

Expanded text:
potest, qua necessitate coactus humanae calamipotest, qua necessitate coactus humanae calamitatis particeps, et tantorum factus est consors et patiens malorum? Denique si Deus homo factus est, quomodo stabit quod ipse locutus ad Moysen dixit: « Non enim videbit me homo, et vivet? » Multum repugnare videtur ut Deus homo factus sit et ab homine vel ab ipsa matre sua videri non potuerit. Absit enim ut circa Deum aliquid phantasticum fuisse dixeris! Unde fieri sinit, nec ulla Scripturae auctoritas occurrit, quae huic errori vestro assentanea seu vicina sit. Nam illud Isaiae vaticinium, quod ad vestrum accipiendo sensum male omnino depravatis: « Ecce virgo concipiet et pariet filium; et vocabitur nomen ejus
Abbreviated transcription (Latin):
trinitas: suo loco dicemꝰ. & qd dicemꝰ ratione &
auctoritate astruemus. Iudeus.⁊
bȩ me ratio. quȩ me scͥpturarũ cogit
auctoritas. ut credam qd̃ ds hõ fieri q̃at.
uł hono factus iam existat  Si uulla est apd̾
dm̃ trans mutatio. nec ulla uicissitudinis ob¬
umbratio. quomͦ penes eum tanta rerũ fieri
potest alt̾atio. ut ds homo fiat. creator creat᷑a.
&e incorruptibił credat᷑ factus eẽ. corruptela:
Quomͦ queso acͥpit᷑. In pͥncipio dñe terram
fundasti. & oꝑa manuum tuarum st̃ celi. Ipsi
ꝑibt̃ tu aut̃ ꝑmanebis. mutabis eos &e muta
si alt̾atus hõ fieri potest: Si ds̃ est imm̃sus. qͦmͦ
uili & parua humanoꝵ dim̃sione mẽbroꝵ dim̃¬
sus potuit cͥcum scͥbi: Si d̾s ẽ. incͥciunscͥptus.
quo argum̃tatiõĩs gen̾e dicetur. qd̾ dim̃sione
corporea cͥcuiscͥptus totus sub angusto uno matͥs
utero. potuit comp̃hensus teneri: Ad hoc.
Si ds est quo nicħ maiꝰ siue sufficientiꝰ cogitari

Expanded text:
trinitas, suo loco dicemus, et quod dicemus, ratione et auctoritate astruemus. JUDAEUS. Quae me ratio, quae me Scripturarum cogit auctoritas ut credam quod Deus homo fieri queat, vel homo factus jam existat? Si nulla apud Deum est transmutatio, nec ulla vicissitudinis obumbratio , quomodo penes eum tanta rerum fieri potest alteratio, ut Deus homo fiat, Creator creatura, et incorruptibilis credatur factus esse corruptela? Quomodo, quaeso, accipitur: « In principio, Domine, terram fundasti, et opera manum tuarum sunt coeli. Ipsi peribunt; tu autem permanebis. Mutabis eos, et mutasi alteratus homo fieri potest? si Deus est immensus, quomodo vili et parva humanorum dimensione membrorumsus circumscribi? si Deus est incircumscriptus, quo argumentationis genere dicetur quod dimensione corporea circumscriptus totus sub angusto matris utero potuit comprehensus teneri? Ad haec, si Deus est quo nihil majus sive sufficientius cogitari
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ eum dñs .i. dñi uirtꝰ sit nobc̃. Nunqͥd qͦtieis
factus consistats: Ppłia gͥ rem sacre cõmemorais.
de eo absurdũ. nicħ de eo contra nat᷑am. dixit
fut᷑um. Nil praue suspitionis relinquens. Ecce
uirgo inqͥt concipiet. Qua gͦ tem̾itatis p̃sũpti¬
oneꝰ qͥsqͣm hominũ scͥbere audet qd̾ nullomͦ¬
ppħa ausus fuit dic̾e. qd̾ de deo fenuna con¬
ciꝑet. & conceptũ deo filiũ pareret. Ppħa
su conicitis & com̃tatũ usq̃ quaq diuulgatis.
M post partũ uirgo ꝑmansit. Nusqͣm id appħa¬
dictum accipitis. Inuiriosũ gͥ ẽ. qd̾ fronte tã
impudenti. sacra ꝓpħaꝵ eloquia ad hominũ
repugnantiã rerum metuimꝰ. nullam
script᷑arum dissonantiã uerem᷑. s scͥpturarum
ut̾im omittamꝰ auctoritates. qͥb deo iuuante

Expanded text:
d est, Domini virtus sit nobiscum. Nunquid quoties factus consistat? Propheta igitur rem sacram commemorans, de eo absurdum, nihil de eo contra naturam dixit esse futurum, nihil pravae suspicationis relinquens: « Ecce, inquit, virgo concipiet. » Qua ergo temeritatis praesumptione quisquam hominum audet scribere quod nulloa ausus dicere, quod de Deo femina conciperet, et conceptum de eo filium pareret. Propheta su conjicitis, et commentatum usquequaque divulgatis: « Et post partum virgo permansit, » quod dictum accipitis. Injuriosum igitur est quod fronte tam impudenti sacra prophetarum eloquia, ad hominum repugnantiam rerum metuimus, nullam Scripturarum dissonantiam veremur. Sed Scripturarum interim omittamus auctoritates, quibus, Deo adjuvante,
Abbreviated transcription (Latin):
restitutio extitit. Reseratus ẽ. in eiꝰ obitu ꝑadi¬
si aditus. remotus: ille gladiꝰ u̾satił. & flãmeꝰ.
lam in erucis patibulo asfixuis. & moriens ait.
ad latronem. hodie meẽ eris in ꝑadiso. Tẽ qͦ
ero mors tua: morsus tuus ero inferne. huiꝰ s

Expanded text:
restitutio exstitit, reseratus est in ejus obitu paradirestitutio exstitit, reseratus est in ejus obitu paradisi aditus, remotus est ille gladius versatilis et flammeus, cum in crucis patibulo moriens, et affixus, ait ad latronem: Hodie mecum eris in paradiso . Tunc quoque ero mors tua; mor
Abbreviated transcription (Latin):
seu ꝑ angłm restitui ñ ualebat. aqͦ ip qͥs aser¬
uitute redunit᷑. ei ad seruendũ obnoxiꝰ esse
iudicatur. Quia ꝑ aliũ gͦ plena hõis restituti¬
o fieri ñ ualebat: necesse fuit ut creator creat᷑ae
subueniret. ereaturã creator subiret. ut per
ipsũ creatorẽ hõ restitutꝰ soli ereatori ad ser¬
iuendũ obnoxiꝰ remaneret. ⁊ hostis iuire dici¬
onem supͣ genꝰ humanũ habitam amitt̾et. Ni¬
chil em̃ in xp̃o suũ hostis inuenerat. qͥ neq in
iniquitatib conceptus erat. neq in peccatis
partus fuerat. neq ullã ꝓrsus macłam pecẽi.
iuuendo ꝯtraxerat. Quiã gͥ p̃sũptione miusta
mors in eũ feriendo deliqͥt. in quo nicħ suum
repꝑerat. nil oĩo iuris habebat: iure amisit.
eam uiris ditionẽ: qmͣ pecc̃o pͥmi hõĩs in ho-¬
minem pͥmũ eiꝰq pꝰceritatẽ obtinuerat. Wors
itaq xͥ & pec̃ci originał ap̃ patrẽ hostia. & ꝓ.
pitiatio fuit. atq humani gen̾is plena integͦq

Expanded text:
 quis a servitute redimitur, ei ad serviendum obnoxius esse judicatur. Quia ergo per alium plena hominis restitutio fieri non valebat, necesse fuit ut Creator creaturae subveniret, creaturam Creator subiret, ut per ipsum Creatorem homo restitutus, soli Creatori ad serviendum obnoxius remaneret, et hostis jure ditionem supra genus humanum habitam amitteret. Nihil enim in Christo suum hostis invenerat, qui, neque in iniquitatibus conceptus erat, neque in peccatis partus fuerat, neque ullam prorsus peccati maculam vivendo contraxerat. Qua igitur praesumptione injusta mors in eum feriendo deliquit, in quo nihil suum repererat, nihil omnino juris habebat, jure amisit eam jurisdictionem, quam peccato primi hominis in hominem primum ejusque posteritatem obtinuerat. Mors itapitiatio fuit. Primo, quod humani generis plena et integra
Abbreviated transcription (Latin):
nom̃ ẽ illi: Q qm̃ solus ascendere suꝑ occa¬
sum noluit: audi qd̾ psalmista subdidit. As¬
cendens in altum captiuã duxit captiuita¬
tem. Ezechias qͦq morit᷑us ait. Ego dixi in
dimidio dierũ meoꝵ: uadã ad portas infe¬
moriebant᷑. descendebant in infernũ. Digo¬
nalis itaq delicti expiationẽ. & maloꝵ tanto¬
rum enacuationẽ fieri oportebat. nullo qͥdẽ
creati hoĩs merito: s ingenita optuni creato¬
ris bonitate ⁊ gr̃a. Ne gͦ in et̾num hõ ꝑiret.
restitui homine oporcebat. Restitui aut̃ ñ
poterat: nͥ ds̃ hominẽ assumet. necessitatem
ñ suadendo s iusto rationis inditioꝰ ad¬
uersariũ ex didens causam nr̃ãm finiret.
Restituendꝰ itaq dõ hõ erat. ac ꝑ hominem
qui deo semet ipsũ abstulerat. Quis autẽ
homuiũ De cõmuni massa ꝑditionis natus.
id explere posset. ut reliqͣm humaui ge¬
neris massam restitueret: Uix it sͥ iusticia
cuiusq sufficit. Non ẽ. ĩnunis a peccato

Expanded text:
 Et quoniam solus ascendere super occasum noluit, audi quod Psalmista addidit: « Ascendens in altum, captivam duxit captivitatem . » Ezechias quoque moriturus ait: « Ego dixi in dimidio dierum meorum: Vadam ad portas infemoriebantur, descendebant in infernum. Originalis itaque delicti expiationem, et malorum tantorum evacuationem fieri oportebat, nullo quidem creati hominis merito, sed ingenita optimi Creatoris bonitate et gratia. Ne ergo in aeternum homo periret, restitui hominem oportebat: restitui autem non poterat, nisi Deus hominem assumeret, necessitatem  agens, non suadendo, sed justo rationis judicio adversarium excludens, causam nostram finiret. Restituendus itaque Deo homo erat, ac per hominem qui Deo semetipsum abstulerat. Quis autem hominum de communi massa perditionis natus id explere posset, ut reliquam humani generis massam restitueret? Vix enim sibi justitia cujusque sufficit; non est immunis a peccato
Abbreviated transcription (Latin):
desinunt eẽ. id qd̾ erant. In accidentiũ enum
quoꝵdã alt̾eatiõe. cũ hõ niger fit albꝰ. seu albꝰ
indutꝰ. seu ex induto nudꝰ. nil ꝓrsus inse sie al¬
t̾atus hõ uł accip̃ uł amittit. Suscepit gͦ ds̃
hominem in unitatẽ ꝑsone ingenita bonita¬
te sua. s̃ nr̃a. ⁊ multa necessitate ñ sua: s nr̃a.
&e ratione magna tͥ approbanda. si audita uis
uł rationabilit̾ admittere. uł ronabilit̾ exclu¬
dere. Scͥpt᷑arũ uͦ autoritas ñ exacto sensu int̾¬
pretata. s tam euidens tͥ apponet᷑. ut nil exco¬
gitare queas. qd̾ cont᷑ apponat᷑. ẜ Hostis qm̃
genesis aꝑtissime cõmendat. qualit̾ hõ pͥmus
sit conditus. qua dignitate sui p̃stans. &e qͣ
eminentia supͣ cȩt̾a terre animantia positus
erat. Dñamini in qͥt piscibꝰ maris ⁊ uolatilibꝰ

Expanded text:
desinunt id esse quod erant. In accidentium enim quorumdam alteratione, cum homo niger fit albus, seu albus indutteratus homo vel accipit, vel amittit. Suscepit ergo Deus hominem in unitatem personae, ingenita bonitate sua, non nostra, et multa necessitate, non sua, sed nostra, et ratione magna, tibique approbanda, si audita vis vel rationaliter admittere, vel rationabiliter excludere. Scripturarum vero auctoritas exacto sensu interpretata, sed tam evidens tibi apponetur, ut nil excogitare queas, quod contra opponatur. Nosti quoniam Genesis apertissime commendat qualiter homo primus sit conditus, qua dignitate sui praestans, et qua eminentia supra caetera terrae animantia erat positus. « Dominamini, inquit, piscibus maris,
Abbreviated transcription (Latin):
hominib conu̾satꝰ est. Post hec pͦ legẽ inqͥt datã.
post uiam discipline datã iacob puero suo &
isi ł electo suo: ds hõ factus ẽ. & cũ hominib con¬
uersatꝰ est. Natus ex uͥgine. clauso matͥs utero.
salua oĩ diunitatis integͥtate. Unde ꝓpha ere¬
chiel dieit. & dixit dñs addme. Lorta hec clausa

Expanded text:
 conversatus est . » Post haec, post legem, inquit, datam, post viam disciplinae datam Jacob puero suo, et Israel electo suo. Deus homo factus est, et cum hominibus conversatus est, natus ex virgine, clauso matris utero, salva omni dignitatis integritate. Unde propheta Ezechiel dicit: « Et dixit Dominus ad me; porta h
Abbreviated transcription (Latin):
coram dño. Uirgo gͥ concepit. q porta clausa erit.
Ipse dñs ds̃ isrł ingressus ꝑ eam hõ est factus.
sic̃ psalmista dic̃. tanqͣm sponsus ꝓcedens de ta¬
lamo suo. Q quãuis hõ. tam̃ pͥnceps. Q sic̃ alius
psalmꝰ dic̃ int̾ mortuos lib̾. sedebit ut comedat

Expanded text:
rgo igitur concepit, quia porta clausa erit, Ipse Dominus Deus Israel ingressus est per eam, factus homo sicut psalmus dicit: « Tanquam sponsus procedens de thalamo suo . » Et quamvis homo, tamen princeps. Et sicut alius psalmus dicit: « Inter mortuos liber sedebit, ut comedat
Abbreviated transcription (Latin):
quanto magis operatorius est. ut sint quȩ
erant. & in aliud commutentur: Celum ñ
erat. mare non erat. terra non erat: s au¬
di dicentem. Ipse dixit & facta st̃: ipso
mandauit & creata st̃. Ergo tibi ut res¬
pondeam. non erat corpꝰ xp̃i ante conse¬
crationem: s post consecrationem dico tͥ.
quia iam corpus ẽ. xp̃i. Ipse dixit & fa¬
ctum ẽ. Ipse mandauit & oreatũ est. Tu
ipse eras: seduetus eras ereatura. Postea qͣm
consecratus es: noua creatura eẽ. cepisti.
bis scire qͣm noua creatura: DOm̃s inqͥt
in xp̃o noua creatura. Accipe gͦ qͦmad¬
modum sermo xp̃i ercat᷑am oẽm mutare
consueu̾it: & mutet qñ nult instituta
nature. qͦmͦ requiris: Accipe. Ꝙ pͥmo
omium de gen̾atione eiꝰ sumamꝰ exempłũ.
Gonsuetudo est ut non gen̾etur homo nͥ
ex uiro & muliere: & consuetudine conui¬
gali. Sed qͥa uoluit dñs. qͥa hoc elegit
sacramentum: de sp̃u sc̃o & uͥgine natꝰ ẽ.
xp̃s. hoc ẽ. mediator dei & hominũ. homo

Expanded text:
quanto magis operatorius est, ut sint quae erant, et in aliud commutentur? Coelum non erat, mare non erat, terra non erat; sed audi dicentem David: Ipse dixit, et facta sunt: ipse mandavit, et creata sunt . 16. Ergo tibi ut respondeam, non erat corpus Christi ante consecrationem: sed post consecrationem dico tibi quia jam corpus est Christi. Ipse dixit, et factum est: ipse mandavit, et creatum est. Tu ipse eras, sed eras vetus creatura: postea quam consecratus es, nova creatura, esse coepisti. Vis scire quam nova creatura? Omnis, inquit, in Christo nova creatura . 17. Accipe ergo quemadmodum sermo Christi creaturam omnem mutare consueverit, et mutet, cum vult, instituta naturae. Quomodo requiris? Accipe, et primo omnium de generatione ejus sumamus exemplum. Consuetudo est ut non generetur homo, nisi ex viro et muliere, et consuetudine conjugali: sed quia voluit Dominus, quia hoc elegit sacramentum, de Spiritu sancto et Virgine natus est Christus, hoc est, mediator Dei et hominum homo
Abbreviated transcription (Latin):
fit sanguis. consecratione u̾bi cȩlestis. Sed
forte dicis. Speciem sanguinis ñ uideo. S
habet similitudinem. Sic̃ enĩ mortis simili¬
tudinem sũpsisti. ita cẽ similitudinem p̃
ciosi sanguinis bibis: ut nullus horror cru
hano oblationẽ asscͥptam. racionabilem. ac¬
ceptabilem. qd̾ est figura corporis & sangui

Expanded text:
fit sanguis consecratione verbi coelestis . 20. Sed fit sanguis consecratione verbi coelestis . 20. Sed forte dicis: Speciem sanguinis non video. Sed habet similitudinem: sicut enim mortis similitudinem sumpsisti, ita etiam similitudietiosi sanguinis bibis, ut nullus horror cruohanc oblationem adscriptam, rationabilem,  acceptabilem, quod est figura corporis et sangui
Abbreviated transcription (Latin):
Accipe aliud. Prgebatur popłs uideorũ
ab egyptiis: interclusus erat mariidiuino
imperio. Uirga moyses tetigit aqͥs: & se
unda diuisit. Non utiq scdm suȩ nat᷑e
consuetudinem: s scd̾m grãm celestis um¬
perii. Accipe aliud. Sitiebat popłs: uenit
ad fontem: a marus erat fons. Misit lign̾u
sẽs moyses in fontem: & factus dulcis fots
qui amarus erat: Hoc est mutauit consu¬
etudinem nature sue: accepit dulcediñẽ
gr̃e. Accipe ꝙ qͣrtum exẽplum. Concidãt
ferrum securis in aquas: qͣsi ferrum sua
consuetudine demersum est. Misit lignũ
heliseus. statĩ ferrum eleuatum est. & aqͥs
suꝑnatauit: utiq contra consuetudinẽ
ferri. Est enim mat̾ies grauior: qũa aqͣrũ
est elem̃tum. Ex his gͥ om̃ib non urtelli¬
gis qͣntum oꝑetur sermo celestis: Si oꝑ¬
atus ẽ. in fonte terreno. si oꝑatus ẽ. sermo
celestis. in aliis multis reb: ñ oꝑatur in ce¬
lestib sacramentis: Ergo didicisti: qd̾ ex
Uinum cum aqua in calicem mittitur. s

Expanded text:
Accipe aliud. Urgebatur populus Judaeorum ab Aegyptiis, interclusus erat mari: divino imperio virga Moyses tetigit aquas, et se unda divisit; non utique secundum suae naturae consuetudinem, sed secundum gratiam coelestis imperii . Accipe aliud. Sitiebat populus, venit ad fontem: amarus erat fons, misit lignum sanctus Moyses in fontem, et factus est dulcis fons, qui amarus erat; hoc est, mutavit consuetudinem naturae suae, accepit dulcedinem gratiae . Accipe et quartum exemplum. Ceciderat ferrum securis in aquas, quasi ferrum sua consuetudine demersum est: misit lignum Elisaeus, statim ferrum elevatum est, et aquis supernatavit : utique contra consuetudinem ferri; est enim materies gravior, quam aquarum est elementum. 19. Ex his igitur omnibus non intelligis quantum operetur sermo coelestis? Si operatus est in fonte terreno, si operatus est sermo coelestis in aliis rebus, non operatur in coelestibus Sacramentis? Ergo didicisti quod ex vinum et aqua in calicem mittitur: sed
Abbreviated transcription (Latin):
pulum xp̃iam iudeoꝵ. Sed nos in pre¬
destinatione: illi in nomine. Obtulit gͦ
melchi sedech panem & uinum. Quis ẽ.
melchi sedechs Sine patre inqͥt sine ma
tre ẽ. similis aut̃ filio dei. Sine matre na
tus ẽ. dei filiꝰ gen̾atione çȩlesti: qͥa ex solo
deo patre natus ẽ. Q it̾m sine pat᷑ natꝰ
est: qñ natꝰ ex uirgine est. Non enu ex
uirili semine generatꝰ est. s natꝰ de sp̃u
sc̃o & uirgine maria. ut̾o editꝰ uͥginali: simi¬
lis ꝑ om̃ia filio dei. Sacerdos qͦq erat mel¬
chisedech: qͥa &: xp̃s sacerdos cui dicitur.
Tu es sac̾dos in eternum: sod̾m ordiñe mel¬
Consilium eñĩ om̃e de celo est. uere aut̃
magnum & diuinũ miracłm: qd popło
pluit manna de cȩlo. Q non laborabat
popłs: & manducabat. Tu forte dices.
Meus panis est usitatꝰ. Sed panis iste:
panis ẽ. ante u̾ba sacram̃toꝵ. Ubi acces¬
serit consecratio. de pane fit caro xp̃i.

Expanded text:
pulum Judaeorum: sed nos in praepulum Judaeorum: sed nos in praedestinatione, illum in nomine. 12. Obtulit ergo Melchisedech panem et vinum. Quis est Melchisedech? Stre est. Similis cui? Filio Dei. Sine matre 368 natus est Dei Filius generatione coelesti, quia ex solo Deo Patre natus est: et iterum sine patre natus est, quando natus ex Virgine est; non enim ex virili semine generatus est: sed natus de Spiritu sancto et virgine Maria, utero editus virginali, similis per omnia Filio Dei. Sacerdos quoque erat Melchisedech; quia et Christus sacerdos, cui dicitur: Tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melm enim omne de coelo est. Vere autem magnum et divinum miraculum quod populo pluit Deus manna de coelo, et non laborabat populus, et manducabat. 14. Tu forte dicis: Meus panis est usitatus. Sed panis iste panis est ante verba sacramentorum : ubi accesserit consecratio, de pane fit caro Christi.
Abbreviated transcription (Latin):
abrahe iudei dicti st̃: temꝑe scĩ moysi.
ꝙsi tunc ds̃ iudeis manna murmuran¬
tib pluit ecelo: tͥ autem sacram̃torum
hoꝵ figura p̃cessit. quando abraam e¬
rat. quando uernacłos trecentos decem
& octo collegit: & ibi ꝑsecutus ẽ. aduer-¬
sarios. de captiuitate eruens nepotem
suum. Tunc uictor uenit. Oceurrit illi
mel chisedech sacerdos: & obtulit ei pa¬
nem & uinum. Quis habuit panem
& uinum: Abraham ñ habuit. Sed
qͥs habuit: Melchise dech. Ipse gͦ auctor
sacram̃toꝵ. Quis ẽ. mel chisedech qui
siguificatur rex iusticiȩ. rex pacis: Quis
est iste rex iusticie: Hunqͥd homo qͥsqͣm
po test rex eẽ. iusticie: Quis ẽ. gͦ rex ui¬
sticiȩ. nͥ iusticia dĩ: Qui ẽ. dei pax. di
sapientia: Qui potuit dicere. pacem meã
do uobis. pacẽ relinquo uobis. Ergo pͥ¬
mo intellige sacram̃ta hec quȩ accipis.
ant̾iora eẽ. quam sint moysi sacram̃ta.
quecunq uidei habere se dieunt. &e pͥus
cepisse popłm xp̃ianum. qm cepisse po¬

Expanded text:
Moysis. Et si tunc Deus Judaeis murmurantibus manna pluit e coelo, tibi autem sacramentorum horum figura praecessit, quando Abraham erat, quando vernaculos trecentos decem et octo collegit, et tibi persecutus est adversarios, de captivitate eruens nepotem suum; tunc victor venit, occurrit illi Melchisedech sacerdos, et obtulit ei panem et vinum . Quis habuit panem et vinum? Abraham non habuit. Sed quis habuit? Melchisedech. Ipse ergo auctor sacramentorum . Quis est Melchisedech? Qui significatur rex justitiae, rex pacis. Quis est iste rex justitiae? Numquid homo quisquam potest rex esse justitiae? Quis ergo rex justitiae, nisi justitia Dei, qui est Dei pax, Dei sapientia? Qui potuit dicere: Pacem meam do vobis, pacem meam relinquo vobis . 11. Ergo primo intellige sacramenta haec quae accipis, anteriora esse quam sint Moysi sacramenta, quaecumque Judaei habere se dicunt; et prius coepisse populum Christianum, quam coepisse po
Abbreviated transcription (Latin):
discipłis suis & apłis suis tradidit dicens.
Accipite & elite ex hoc om̃s. Hoc est enun
corpus meum: qͦd ꝓ multis confringetur.
Similiter etiam calicem. postqͣm cenatum ẽ.
pͥdie qm pateret᷑ accepit. resperit ad celum.
ad te sc̃ẽ pater omp̃s eterne deus. gratias
agens. benedixit: apłis & discipłis suis tͤdi¬
dit dicens. Accipice & bibite ex hoc om̃s:
hic ẽ. eñĩ sanguis m̃s. Nide. Omĩa u̾ba illa

Expanded text:
 discipulis suis tradidit, dicens: Accipite et edite ex hoc omnes! Hoc est enim corpus meum, quod pro multis confringetur. Similiter etiam calicem, postquam cęnatum est, pridie, quam pateretur, accepit, respexit ad caelum, ad te, sancte pater omnipotens ęterne deus, gratias agens benedixit, apostolis et discipulis suis tradidit, dicens: Accipite et bibite ex hoc omnes! Hic est enim sanguis meus. Vi
Abbreviated transcription (Latin):
oratione petit᷑ ꝓpopło. ꝓ regib ꝓ cet̾is.
Ubi uenit᷑ ut conficiat᷑ uen̾abile sacram̃¬
tum: iam ñ suis sermonib sacerdos: sed utit᷑
sermonib xp̃i. Ergo sermo .xͥ. hoc eonficit
sacramentum. Quis sermo xp̃i: Nempe
is quo facta st̃ om̃ia. lussit dũs: & factũ est
cȩlum. lussit dñs: & facta ẽ. terra. lussit do¬
minꝰ. facta st̃ maria. lussit dñs: om̃is crea¬
sit sermo xp̃i. Si gͦ tanta uis est in sermo¬
ne dñi iħu ut inciꝑent eẽ. quȩ ñ erant ⁊¬

Expanded text:
pro regibus, pro ceteris. Ubi venitur, ut conficiatur venerabile sacramentum, jam non suis sermonibus sacerdos, sed utitur sermonibus Christi. Ergo Christi sermo hoc conficit sacramentum. Quis sermo Christi? nempe is, quo facta sunt omnia. Jussit Dominus, et factum est coelum: jussit Dominus, et facta est terra: jussit Dominus, et facta sunt maria. Jussit Dominus, et omnis creasit sermo Christi. Si ergo tanta vis est in sermone Domini Jesu, ut inciperent esse quae non erant
Abbreviated transcription (Latin):
euident̃ ad hebreos recolens seriem uet̾is
testam̃ti erplanat apłs paulus. Erat aut̃
in sed̾o tabernacło manna. Erat ce uirga
a aron que aruit & postea refioruit: et ti
mamaterium. Quo spectat hocs ut intel¬
ligatis qd̾ sit scd̾m tab̾nacłm in qͦd uos in
mel in ainno intrare consueuit. hoc ẽ. ad
baptistium ubi uirga aq̃fon fioruit. Añ
arida erat: postea refioruit. Ꝙ tu aridus
eras: & cepisti in fonte irriguo refiorescẽẽ.
Arueras peccatis⁊ arueras errorib atq de¬
lictis. sed fructũ afferre cepisti. plantatus
secus decursus aquarum. Sed forte dicas.
quid hoc ad popłm. si uurga sacer dotalis
aruerat & refloruit: Lopłs ipse qͥs est. nͥ
sacerdotalis. qͥb dictum ẽ. uos aut̃ genus

Expanded text:
evidenter ad Hebraeos recolens, seriem veteris Testamenti explanat apostolus Paulus . Erat autem in secundo tabernaculo manna, erat etiam virga Aaron quae aruit, et postea refloruit, erat et thymiamaterium. 2. Quo spectat hoc? Ut intelligati intrare consuevit, hoc est, ad baptisterium, ubi virga Aaron floruit . Ante arida erat, postea refloruit: et tu aridus eras, et coepisti in fonte irriguo reflorescere. Arueras peccatis, arueras erroribus atque delictis: sed fructum jam afferre coepisti, plantatus secus decursus aquarum. 3. Sed forte dicas: Quid hoc ad populum, si virga sacerdotis aruerat, et refloruit? Populus ipse quis est nisi sacerdotalis? Quibus dictum
Abbreviated transcription (Latin):
corrumpitur. Ista gr̃a qͣn accepistrsi
teneas quod accepisti: erit diuturna
re: quo acciꝑes sacramentum. Dicat aĩa
tua. Introibo ad altare dĩ mei: ad dm̃ qͥ
letificat iuuentutem meã. Deposiusti
peccatoꝵ senectutem: sũpsisti gr̃e iuuẽ¬
tutem. Hoc p̃stitert̃ tͥ sacram̃ta celestia
Deniq it̃m audi dicentem dd̾. Renonabit᷑
siẽ aqͥlȩ uiuentus tua. Bona aqͥla eẽ. ce¬
pisti. que celum petisꝰ. t̾rena fastidis. Bone
poris: altare est. Ꝙ corpus xp̃i ẽ. in alta¬
ri. Aquile uos estis: renouate ablutiõe
menta posita fuꝑ altare. & ipsam qͥdẽ
miratus es creaturam: tam̃ creatura
sollemnis & nota. forte aliqͥs dixerit.
ludeis ds̃ tantã gr̃am p̃stitit: manua
illis pluit ecelo. Quid plus dedit fide¬
libus suis: Quid plus tribuit his qͥb
plus ꝓmisit: Accipe quȩ dico. ant̾ĩora

Expanded text:
corrumpitur: ista gratia quam accepisti, si corrumpitur: ista gratia quam accepisti, si teneas quod accepisti, erit diuturna re, quo acciperes sacramentum. Dicat anima tua: Et introibo ad altare Dei mei, ad Deum qui laetificat juventutem meam . Deposuisti peccatorum senectutem, sumpsisti gratiae juventutem: hoc praestiterunt tibi sacramenta coelestia. Denique iterum audi dicentem David: Renovabitur sicut aquilae juventus tua . Bona aquila esse coepisti, quae coelum petis; terrena fastidis. Bonaeporis altare est, et corpus Christi est in altari: aquilae vos estis, renovatae ablutione menta posita super altare, et ipsam quidem 367 miratus es creaturam; tamen creaturam solemnem et notam. 9. Forte aliquis dixerit: Judaeis Deus tantam gratiam praestitit, manna illis pluit e coelo : quid plus dedit fidelibus suis, quid plus tribuit iis quibus plus promisit? 10. Accipe quae dico, anteriora
Abbreviated transcription (Latin):
ale. In scd̾o aut̃ tab̾nacło ẽ. timiama¬
giare consueuit. Ita qr uos iam bonus
odor xp̃i estis: iam nulla in uob̃ sors de¬
lictorum. nullus odor grauioris odoris.
Sequit᷑. ut ueniatis ad altare: cepistis
uenire. Spectauert̃ angłi: uidert̃ uos
aduenientes. && humanam condicionẽ
illam quȩ ante peccatoꝵ tenebroso sqͣlore
sordebat. aspexerunt subito fulgere.
ldeoq dixerunt. Que est hec que ascen¬
dit adeserto de albata: Mirantur ergo
& angłi. Uis seire qͥa mirent᷑: Audi ergo
apłm paulum dicentem. ea nob̾ eẽ. col¬
lata: que con piꝰount ce angłi uidere.
& iterum. Qd oculus ñ uidit. nec auris
audiuit: que p̃parauit ds̃ diligentib se
Dem̃ qͥd acceꝑis recognosce. Sc̃s d pro¬
pheta hano grãm in fig᷑a uidit: & con¬
cupunit. Nis seire qͥa concupierit: It̾m
audi dicentem. Asꝑges me ysopo & mũ¬
dabor. lauabis me ꝙ suꝑ nuem dealba¬
bor. Quare : quia nir quamuis sit can¬
dida: cito aliqua sorde ingrescit. atq

Expanded text:
oque tabernaculo est thymiamagrare consuevit; ita et vos jam bonus odor Christi estis, jam nulla in vobis sors delictorum, nullus odor gravioris erroris.Sequitur ut veniatis ad altare. Coepistis venire: spectarunt angeli, viderunt vos 366 advenientes, et humanam conditionem illam, quae ante peccatorum tenebroso squalore sordebat, aspexerunt subito refulgere. Ideoque dixerunt: Quae est haec quae ascendit a deserto dealbata ? Mirantur ergo et angeli. Vis scire quia mirantur? Audi ergo apostolum Paulum dicentem ea nobis esse collata, quae concupiscunt et angeli videre . Et iterum: Quod oculus non vidit, nec auris audivitde quid acceperis recognosce. Sanctus David propheta hanc gratiam in figura vidit et concupivit. Vis scire quia concupierit? Iterum audi dicentem: Asperges me hyssopo, et mundabor: lavabis me, et super nivem dealbabor . Quare? Quia nix, quamvis sit candida, cito aliqua sorde nigrescit atque
Abbreviated transcription (Latin):
imus explanauimꝰ. s crastina die sabbato
& dñica de orationis ordine dicemꝰ. qͦmad¬
modum possumꝰ. Dñs d̾s̃ nr̃ conseruet uo¬
bis grãm qͣm dedit. & oculos qͦs uob̾ ape¬
ruit pleniꝰ illuminare dignet᷑. per unigeni¬
tum filiũ suũ regem ac saluatorem dñm dĩn
gła. magnificentia. potestas cũ sp̃ũ sc̃o
a scłis &e nunc & sẽper:& in oĩa scła scłoꝵ

Expanded text:
imus, explanavimus: sed crastina die sabbato imus, explanavimus: sed crastina die sabbato et Dominica de orationis ordine dicemus, quemadmodum possumus. Dominus Deus noster conservet vobis gratiam quam dedit, et oculos quos vobis aperuit, plenius illuminare dignetur per unigenitum Filium suum regem ac salvatorem Dominum Degloria, magnificentia, potestas cum Spiritu sancto, a saeculis, et nunc, et semper, et in omnia saec
Abbreviated transcription (Latin):
onem mei facietis. donec iterũ adueniam.
Q sacerdos dicit. Ergo memores głosissi¬
me eiꝰ passionis. &e ab inferis eiꝰ resurrectio¬
nis. & in oelum ascensionis: offerimꝰ tibi
hanc inmacłatam hostiam. rationabilem
hostiam. incruentã hostiã. hunc pañe sc̃m.
ce calicem uite eterne. Q petimꝰ & p̃camur
ut hanc oblatioñe suscipias in sublimi alta¬
ri tuo ꝑ manꝰ angłoꝵ tuoꝵ sic̃ susciꝑe dig¬
natus es mun̾a pueri tui insti abel. & sacͥ¬
ficium patͥarchȩ nr̃i abrahe: de qͥd tibi ob¬
tulit sumnius sacerdos mel chisedech. Ergo
quotienscunq acceꝑis: qͥd tibi dixit apłs:
Quotienscunq accipimꝰ: mortem dñi annun¬
peccatorum. Si quotienscunq effundit᷑ san¬
guis. in remissioñe peccatoꝵ fundit᷑. debeo
illum semꝑ acciꝑe. ut semꝑ mͥ peccata di¬
mittant᷑. Qui semꝑ pecco: debeo mͥ semper
habere mediciña. Int̾im &r hodie qͣntũ potu¬

Expanded text:
onem mei facietis, donec iterum adveniam . onem mei facietis, donec iterum adveniam . 27. Et sacerdos dicit: Ergo memores gloriosissimae ejus passionis, et ab inferis resurrectionis, et in coelum ascensionis, offerimus tibi hanc immaculatam hostiam, rationabilem hostiam, incruentam hostiam, hunc panem sanctum, et calicem vitae aeternae: et petimus et precamur, ut hanc oblationem suscipias in sublimi altari tuo per manus angelorum tuorum, sicut suscipere dignatus es munera pueri tui justi Abel, et sacrificium patriarchs Melchisedech. 28. Ergo quotiescumque accipis, quid tibi dicit Apostolus? Quotiescumque accipimus, mortem Domini annunremissionem peccatorum. Si quotiescumque effunditur sanguis, in remissionem peccatorum funditur; debeo illum semper accipere, ut semper mihi peccata dimittantur. Qui semper pecco, semper debeo habere medicinam. 29. Interim et hodie quantum potu
Abbreviated transcription (Latin):
consecretur: panis est. Ilbi autem uerba
xp̃i accesserint: corpus est xp̃i. Deniq
audi dicentem. Accipite & edite exeo
omnes. Hoc est enĩ corpus meum. Q añ
uerba xp̃i: calix ẽ. uini & aque plenus.
Ubi uerba xp̃i oꝑata fuerint. ibi sanguiᷤᷤ
efficitur: qui plebem redemit. Ergo iu¬
dete qͣntis generib potens ẽ. sermo xͥ
uniuersa conu̾tere. Deinde ipse dñs
iħs testificat᷑ nob̾: qd̾ corpus suũ accipi¬
amus & sanguinem. Nunqͥd debomꝰ de
eus fide ꝙ testificatione dubitare: Iã¬
redi mecum ad ꝓpositionẽ meam. Mag¬
num est quidẽ & uen̾abile: qd̾ manna id̾
pluit ecelo. Sed intellige qͥd est amplius.
manducauit: mortuus est. Qui mandu¬
cau̾it hoc corpus: fiet ei remissio peccatoꝵ
&e non morietur in ȩt̾num. Ergo non oti¬
ose diois tu amen:Lam in sp̃u conficens.
figura ante p̾cessit. Demn quantũ sit saora¬
mentum: cognosce. Nide qͥd dicat. Quoti¬
enscunq hoc feceritis: totiens cõmemorati¬

Expanded text:
consecretur panis est. Vbi autem uerba Christi accesserint, corpus est Christi. Denique audi dicentem: Accipite et edite ex eo omnes; hoc est enim corpus meum. Et ante uerba Christi calix est uini et aque plenus. Vbi uerba Christi operata fuerint, ibi sanguis efficitur qui plebem redemit. Ergo uidete quantis generibus potens est sermo Christi uniuersa conuertere. Deinde ipse dominus Iesus testificatur nobis, quod corpus suum accipiamus et sanguinem. Nunquid debemus de eius fide et testificatione dubitare? Iredi mecum ad propositionem meam. Magnum quidem et venerabile, quod manna Judaeis pluit e coelo : sed intellige. Quid est amplius, manducavit, mortuus est: qui manducaverit hoc corpus, fiet ei remissio peccatorum, et non morietur in aeternum 25. Ergo non otiose dicis tu: Amen, jam in spiritu confitens figura ante praecessit. Deinde quantum sit sacramentum, cognosce. Vide quid dicat: Quotiescumque hoc feceritis, toties commemorati
Abbreviated transcription (Latin):
bum & potum direrim fideles intelligi.
Illud aut̾ ñ dubium qd̾ in nobis ipse
dens tantam grãm hortat᷑ filios suos:¬
hortatur ꝓximos ut ad saeram̃ta coneͤ¬
rant dicens. Edite ꝓximi mei. q bidi¬
te. & inebriamini fr̃s mei. Quid edamꝰ.
expressit dicens. Eustate ꝙ uidete.
qm̃ suauis est dñs. Beatꝰ uir qͥ sperat
alis ẽ. Unde ꝙ apłs de cibo eiꝰ ait: qͥa¬
quia patres nr̃i escam spũalem mandu¬
cauerunt. &. potũ sp̃ualem biberunt.

Expanded text:
bum et potum dixerit, fidelis intellige. bum et potum dixerit, fidelis intellige. Illud autem non dubium, quod in nobis 341 ipse Ecclesia videns tantam gratiam, hortatur filios suos,hortatur proximos, ut ad sacramenta concurrant, dicens: Edite proximi mei, et bibite, et inebriamini, fratres mei . Quid edamus, expressit dicens: Gustate et videte quoniam suavis est Dominus: beatus vir qui sperat italis est. Unde et Apostolus de typo ejus ait: Quia patres nostri escam spiritalem manducaverunt, et potum spiritalem biberunt ;
Abbreviated transcription (Latin):
fidei tuȩ eẽ. eustodia: ut intemerate uigȩ
ac silentii integͥtas ꝑseueret. Unde ꝙ
eccłã altitudinem seruans myst̾ioꝵ cele¬
stium: reicit a se grauiores uenti ꝓcellas.
& inuitat uernantis gr̃e suauitatẽ. Et
sciens qd̵ ortus suus xp̃o displice non
possit: ipsum aduocat sponsũ dicens.
Exurge aqͥlo ꝙ ueni aust̾. ꝑfia ortũ meũ.
& defluant aromata mea: Descendat
frater meus in ortum suum: & edat fru¬
ctum pomiferarũ suarũ. Bonas ⁊parbo¬
res. & fructiferas habet: que radices fu¬
as tinxerint in sacͥ fontis irriguo. & in
bonos fructus noue fecunditatis germine
pullulauerint: ut ñ iam ꝓphetica cedan¬
tur securi. s euangłica ubertate fecun¬
dentur. Oeniq fercilitate earum etiam
dñs delectatus: repondet. Ingressus sũ
in ortum meũ soror mea sponsa: uinde¬
miaui myrram cum unguentis meis:
manducaui cibum meum cũ melle meo.
bibi potũ meñ cũ lacte meo. Quare ci¬

Expanded text:
fidei tuae custodia, ut intemerata vitae fidei tuae custodia, ut intemerata vitae ac silentii integritas perseveret. 56. Unde et Ecclesia altitudinem servans mysteriorum coelestium, rejicit a se graviores venti procellas, et invitat vernantis gratiae suavitatem: et sciens quod hortus suus Christo displicere non possit, ipsum advocat Sponsum dicens: Exsurge aquilo, et veni auster: perfla hortum meum, et defluant unguenta mea . Descendat frater meus in hortum suum, et edat fructum pomiferarum suarum . Bonas enim arbores et fructiferas habet, quae radices suas tinxerint sacri fontis irriguo, et in bonos fructus novae fecunditatis germine pullulaverint; ut non jam prophetica caedantur securi, sed Evangelica ubertate fecundentur . 57. Denique fertilitate earum etiam Dominus delectatus respondet: Ingressus sum in hortum meum, soror mea Sponsa: vindemiavi myrrham meam cum unguentis meis, manducavi cibum meum cum melle meo, bibi potum meum cum lacte meo . Quare ci
Abbreviated transcription (Latin):
crucifixa est: que sepulta ẽ. Uere gͦ. car¬
nis illiꝰ sacram̃tum est. Ipse clamat dñs
iħs: hoc est corpus meum. Ante bene¬
dictionem uerboꝵ cęlestium alia spẽs
nominatur: post consecrationem corpꝰ
significatur. Ipse dicit sanguinem suũ.
Ante conseerationem altud. dicit᷑: post
consecrationẽ sanguis noiatur. Et tu
sonat: affectus sentiat. His gͥ sacram̃tis
decora facta st̃ ubera tua soror mea spon¬
sa: qmͣ decora facta sunt auino. E odor
uestimentoꝵ tuoꝵ suꝑ oĩa a romata fauus
distillans labia tua osponsa: mel ⁊ lac sub
lingua tua. & odor uestim̃torum tuorum
sic̃ odor libani. Ortus conclusus soror mea.
sponsa mea: ortus conclusus. fons signatꝰ.
Quo significat signatum deb̾e apud te ma¬
nere mystĩum: Nse uoletur oꝑib male
uice atq adult̾io castitatis: ne diuulge tur
quib uon conuenit: nec garrula loquaer¬
tate dispergat᷑ in ꝑfidos. Bona debet gͦ

Expanded text:
crucifixa est, quae sepulta est: vere ergo carcrucifixa est, quae sepulta est: vere ergo carnis illius sacramentum est. 54. Ipse clamat Dominus Jesus: Hoc est corpus meum . Ante benedictionem verborum coelestium alia species nominatur, post consecrationem corpus significatur . Ipse dicit sanguinem 340 suum. Ante consecrationem aliud dicitur, post consecrationem sanguis nuncupatur. Et tu sonat, affectus sentiat. 55. His igitur sacramentis decora facta sunt ubera tua, soror mea sponsa! Quam decora facta sunt a vino: et odor vestimentorum tuorum super omnia aromata! Favus distillans labia tua, o sponsa, mel et lac sub lingua tua, et odor vestimentorum tuorum sicut odor Libani. Hortus conclusus, soror mea sponsa, hortus conclusus, fons signatus . Quo significat signatum debere apud te manere mysterium, ne violetur operibus malae vitae, atque adulterio castitatis, ne divulgetur quibus non convenit, ne garrula loquacitate dispergatur in perfidos. Bona ergo debet esse
Abbreviated transcription (Latin):
sacramentum istud qͦd accipis: xp̃i ser¬
mone conficit᷑. Qđ si tantum ualuit
sermo helie ut ignem de çȩlo de po¬
neret: non ualebit xp̃i sermo ut sp̃es
mutet elem̃torum: De totius mundi
oꝑib legisti. qͥa ipse dixit. & facta s̾:
ipse mandauit & creata sunt. Ser¬
mo gͦ xp̃i qui potuit ex nichi lo fac̃ẽ¬
quod non erat. ñ potest ea que sunt. in
id mutare qͦd non erãt: Non enim
minus ẽ. nouas rebꝰ dare: qm mutare
naturas. Sed quo argum̃tis utamur::
snis utam exemplis incarnationis qͦ uł¬
Nunqͥd nat᷑e usus p̃cessit: cũ iħs ddñs
ex maria nasc̾etur: Si ordinem querimꝰ:
iuro mixta femina gen̾are consueue¬
rat. Liquet gͥ: qd̾ p̃ter naturȩ ordi¬
nem uirgo gen̾auit. Q̾ hoc qđ confi¬
cimus: corpus ex uirgine est. Quid hic
queris nature ordinem in xp̃i corpore:
cum p̃ter naturam sit ipse dñs ih̾e par¬
tus ex uirgine: uera utiq caro xp̃i quȩ

Expanded text:
sacramentum istud quod accipis, Christi sersacramentum istud quod accipis, Christi sermone conficitur. Quod si tantum valuit sermo Eliae, ut ignem de coelo deponeret: non valebit Christi sermo, ut species mutet elementorum? De totius mundi operibus legisti: Quia ipse dixit, et facta sunt: ipse mandavit, et creata sunt go Christi qui potuit ex nihilo facquod non erat, non potest ea quae sunt, in id mutare, quod non erant? Non enim minus est novas rebus dare, qnaturas. Sed quod argumentis utimur, suis utamur exemplis, incarnationisNunquid nature usus precessit, cum Iesus dominus ex Maria nasceretur? Si ordinem querimus, uiro mixta femina generare consueuit. Liquet igitur quod preter nature ordinem uirgo generauit, et hoc qcimus corpus, ex Virgine est: quid hic quaeris naturae ordinem in Christi corpore, cum praeter naturam sit ipse Dominus Jesus partus ex Virgine? Vera utique caro Christi, quae
Abbreviated transcription (Latin):
fontis reu̾tit exordium. Nonne claret
naturam uł maritimoꝵ fluctuum. uł
fluuialis cursus eẽ. inutatam : Sitie¬
bat ppłs patrum: tetigit moyses pe¬
tram. & aqua de petra fluxit. Nun¬
quid non p̃ter naturam oꝑata ẽ. gr̃a.
ut aquam uomeret petra: qua ñ ha¬
bebat natura : Myrra fluuius ama¬
rissimus erat: ut sitiens popłs bibere
non posset. Misit moyses lignum in
aquam: & a maritudinem suam aqͣr
natura deposuit: qͣm infusa subito
gr̃a temꝑauit. Sub heliseo ꝓpħa uni
ex filiis ꝓpħarum excussum ẽ ferrũ
de securi: & statim m̾sum ẽ. Rogauit
heliseum: qui amiserat ferrum. Mi¬
sit etiã heliseus lignum in aquam:
naturam factũ cognoscimꝰ. Erauior
est em̃ ferri speties: qm aquar̃ liquor.
naturam. Q ad huc tam̃ ꝓpħice bñ¬
dictionis num̾amus grãm. Quod si
tantum ualuit humana benedictio
ut naturam conu̾teret: qͥd dicimus
de ipsa consecratione diuina. ubi u̾ba
ipsa dñi saluatoris oꝑanturs Nam

Expanded text:
fontis revertitur exordium. Nonne claret, fontis revertitur exordium. Nonne claret, naturam vel maritimorum fluctuum, vel fluvialis cursus esse mutatam? Sitiebat populus patrum, tetigit Moyses petram, et aqua de petra fluxit. Numquid non praeter naturam operata est gratia, ut aquam vomeret petra, quam non habebat natura? Marath fluvius amarissimus erat, ut sitiens populus bibere non posset; misit Moyses lignum in aquam, et amaritudinem suam aquarum natura deposuit, quam infusa subito gratia temperavit. Sub Helisaeo propheta uni ex filiis prophetarum excussum est ferrum de securi et statim mersum est; rogavit Helisaeum qui amiserat ferrum; misit etiam Helisaeeus lignum in aquam enaturam factum esse cognoscimus. Gravior est enim ferri species, quam aquarum liquor.naturam, et adhuc tamen propheticae benedictionis numeramus gratiam? Quod si tantum valuit humana benedictio, ut naturam converteret ; quid dicimus de ipsa consecratione divina, ubi verba ipsa Domini Salvatoris operantur? Nam
Abbreviated transcription (Latin):
na de celo. Forte dicas. Aliuid uideo.
Quomͦ tu mͥasseris. qd̾ xp̃i corpus
accipiam: Q hoc nobis adhuc suꝑ¬
est. ut ꝓbenus. Quantis gͥ utimur
exemplis. ut ꝓbemꝰ hoc ñ esse qd̾ na¬
tura formauit. s benedictio consecra¬
uit. maioremq uim eẽ. bñdictionis
qͣm natur&: qͥa bñdictione cẽ nat᷑a
ipsa mutat᷑. Uirgam tenebat moy¬
ses: ꝓiecit eam. & facta ẽ. serpens.
Rursus apprehendit caudam serpen
& serpentis &e uirge. Eurrebant e¬
Typti flumina: puro aquarũ meatu.
Subito de fontium uenis: sanguis ce¬
pit erumꝑe. Non erat potus in flu¬
uiis. Rursus ad ꝓpħe p̃ces cruor cessa¬
uit fluminun: aquarũ nat᷑a remea¬
uit. Circuiclusus erat undiq ppłs
hebreoꝵ: hinc egyptiis uallatus. iñ
mari clausus. Uirgam leuauit moy¬
ses: seꝑauit se aqua. o in muroꝵ
spetiem congelauit. atq inter undas
uia pedestris apparuit. lordinis re¬
trorsum conu̾sus: contͣ naturam in sui

Expanded text:
na de coelo. § 1. Forte dicas: aliud video; na de coelo. § 1. Forte dicas: aliud video; quomodo tu mihi asseris, quod Christi corpus accipiam? Et hoc nobis adhuc superest ut probemus. Quantis igitur utimur exemplis, ut probemus, non hoc esse, quod natura formavit, sed quod benedictio consecravit, majoremque vim esse benedictionis, quam naturae, quia benedictione etiam natura ipsa mutatur? Virgam tenebat Moyses, projecit eam et facta est serpens. Rursus apprehendit caudam serpentet serpentis et virgae. Currebant Aegypti flumina puro aquarum meatu, subito de fontium venis sanguis coepit erumpere; non erat potus in fluviis; rursus ad Prophetae preces cruor cessavit fluminum, aquarum natura remeavit. Circumclusus erat undique populus Hebraeorum, hinc Aegyptiis vallatus, inde mari clausus. Virgam levavit Moyses; separavit se aqua, et in murorum speciem congelavit, atque inter undas via pedestris apparuit. Jordanis retrorsum conversus contra naturam in sui
Abbreviated transcription (Latin):
pus ẽ xp̃i. Considera nẽ utrum p̃stanti¬
Q sit panis angeloꝵ. an cara xp̃i: que
utiq eorpus ẽ. uite. Manna illud d̾ celo:
hoc supͣ celum. Itlud celi: hoc dñi celoꝵ.
luud corruptioni obnoxium. si in diẽ al¬
terã seruaret᷑: hoc alienũ ab om̃i corrup¬
tione. Qd̾ quioũq religiose gustau̾t: cor¬
.ruptionẽ sentire ñ potit. Iuis aqua de
petra fluxit: tibi sanguis e xp̃o. Illos
ad horam saciauit aqua: te sanguis di¬
luit in eternum. ludeus bibit & sitit:
tu cum biberis sitire ñ pot̾is. Q illud
in umbͬa: hoc in ueritate. Si illud ꝙ
miraris umbra est. qͣntum istud est.
euiꝰ ⁊ umbram iniraris Audi qͥa ubͣ
est: quȩ apud patres facta ẽ. Bibeban
inquit de consequenti eos petra: pe¬
tra aut̃ erat xp̃s. Sed non in plurib
eoꝵ complacitum ẽ. deo. Nam ꝓstrati
sunt in deserto. Hec aut̾ in figura fa¬
cta sunt nr̃i. Cognouisti p̾stantiora.¬
Potiora ⁊ enĩ lux qͣm umbra. ueritaᷤᷤ.
qͣm figura: corpus auctoris. qͣm man¬

Expanded text:
 § Considera utrum praestantior sit panis angelorum, an caro Christi, quae utique corpus est vitae. Manna illud e coelo, hoc supra coelum; illud coeli, hoc Domini coelorum: illud corruptioni obnoxium, si in diem alterum servaretur; hoc alienum ab omni corruptione, 338 quod quicumque religiose gustaverit, corruptionem sentire non poterit. Illis aqua de petra fluxit , tibi sanguis e Christo : illos ad horam satiavit aqua, te sanguis diluit in aeternum. Judaeus bibit, et sitit: tu cum biberis, sitire non poteris: et illud in umbra, hoc in veritate. 49. Si illud quod miraris, umbra est; quantum istud est, cujus et umbram miraris! Audi quia umbra est quae apud patres facta est: Bibebant, inquit, de consequenti eos petra: petra autem erat Christus. Sed non in pluribus eorum complacitum est Deo; nam prostrati sunt in deserto . Haec autem in figura facta sunt npotior etenim lux quam umbra, veritas quam figura, corpus auctoris quam man
Abbreviated transcription (Latin):
hec uestim̃ta candida: ut eẽt indicium
qd̾ exueris in uolucrum peccatoꝵ. indu¬
eris innocentiȩ casta uelamina: De qͥb
dicit ꝓpha. Asꝑges me ysopo. & munda¬
bor: Lauabis me. & suꝑ niuem dealbabor
Qui enĩ baptitatur: scd̾m legem ⁊ sed̾m
quia y sopi fascicło moyses asꝑgebat

Expanded text:
 vestimenta candida, ut esset indicium,  vestimenta candida, ut esset indicium, quod exueris involucrum peccatoeris innocentiae casta velamina, de quibus dixit Propheta: Asperges me hyssopo, et mundabor: lavabis me, et super nivem dealbabor . Qui enim baptizatur, et secundum Legem et secundum quia hyssopi fasciculo