comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Poterat enim utiq ds̃ hom¬
Enem aliunde suscipere in
quo eẽt mediator dei & ho¬
minũ non degenere illius
adam. qui peccatosuo genus
obligauit humanum. sicut
ipsum quẽ primũ creauit. nõ
degenerecreauit ali cuius: Po¬
terat ergo uel sic uel alio qͦ
ubet modo creare unũ aliun
de quo uinceretur uictor pri¬
oris : sed melius iudicauit. ut¬
deipso quod uictũ fuerat
genere. ad sumeret hominẽ
ds̃. ꝑquẽ generis humani uin¬
ceret inimicũ. & tam exuir¬
gine cuius conceptũ. sp̃s. nõ
caro. fides. non libido p̃uenit:
Nec inter fuit carnis concupis¬
centia ꝑ quã seminantur &
conci piuntur ceteri. quitra¬
hunt originale peccatum:
Sed ea penitus remotissi¬
ma credendo. non cõcũben¬
do. scã est fecundata uirgi¬
nitas. ut illud quod naseba¬
tur expropagine primi ho¬
monis. tantũ modo generis.
non & crisminis originema
duceret: Nascebatur nam̃¬
q non trans gressionis con¬
tagione uiciata natura.
sed ompum taliũ luciorũ

Expanded text:
Poterat enim utique Deus hominem aliunde suscipere, in quo esset mediator Dei et hominum, non de genere illius Adam, qui peccato suo genus obligavit humanum; sicut ipsum quem primum creavit, non de genere creavit alicujus. Poterat ergo uellet modo creare unum alium, de quo uinceretur uictor prioris. Sed melius iudicauit de ipso quod uictum fuegenere assumere hominem Deus, per quem generis humani vinceret inimicum; et tamen ex virgine, cujus conceptum spiritus, non caro: fides, non libido praevenit . Nec interfuit carnis concupiscentia, per quam seminantur et concipiuntur caeteri, qui trahunt originale peccatum: sed ea penitus remotissima, credendo, non concumbendo sancta est fecundata virginitas; ut illud quod nascebatur ex propagine primi hominis, tantummodo generis, non etiam criminis originem duceret. Nascebatur namque non transgressionis contagione vitiata natura, sed omnium talium vitiorum
Abbreviated transcription (Latin):
dicinale dolorẽ quando ꝑ
talẽ mediatorẽ redit qui
hominibus & ds̃ diuinitate
sub uenit & homo infirmita¬
te conuenit: Quod aut̃
maius obȩdientie nobis pre¬
beretur exemplũ quiꝑ in obe¬
dientiã perieramus quã dõ
patri ds̃ filius obȩdiens usq
admortẽ crucis quid pre¬
miũ ipsius obedientie ubi os¬
tenderetur melius quã in
carne tanti mediatoris que
aduitã resurrexit eternam
Pertinebat &iam adiustitiã
bonitatẽ que creatoris ut
pereandẽ rationalẽ que cre¬
aturã superaretur diabolus
quã se suꝑasse gaudebat. &¬
& deipso genere uenientem
quod genus origine uiciata
ꝑ unũ tenebat uniuersum:¬

Expanded text:
dicinalem dolorem, quando per dicinalem dolorem, quando per talem Mediatorem redit, qui hominibus et Deus divinitate subvenit, et homo infirmitate convenit. Quod autem majus obedientiae nobis praeberetur exemplum, qui per inobedientiam perieramus, quam Deo Patri Deus Filius obediens usque ad mortem crucis ? Quid, praemium ipsius obedientiae ubi ostenderetur melius, quam in carne tanti Mediatoris, quae ad vitam resurrexit aeternam? Pertinebat etiam ad justitiam bonitatemque Creatoris, ut per eamdem rationalem creaturam superaretur diabolus, quam se superasse gaudebat, et de ipso genere venientem, quod genus origine vitiata per unum tenebat universum
Abbreviated transcription (Latin):
quo d demonstratũ est homi¬
ni quẽ locũ haberet . i2 rebꝰ
quas ds̃ condidit quando qͥ¬
huma na: tura ut exduabus
sub stantiis fieret una ꝑsona.
Ac ꝑhoc iam extribus dõ anima
& carne ut. suꝑbi illi malig¬
ni sp̃s qui se. ad decipiendum
quasi ad adiuuandũ medios
in terponunt nõ ideo se aude¬
ant homini preponere quia
non habent carnẽ: & maxi¬
me quia & mori in eadẽ car
tam quã deos secoli ꝑsua¬
deant. quia uidentur esse
in mortales Deinde ut gr̃a dĩ
nobis sine ullis precedentib
meritis in homine xp̃o cõmen¬
daretur quia nec ipse ut
tanta unitate uerbo dõ cõ¬
iunctus una cum illo ꝑsona
filius dei fieret ullis est pre¬
centis meritis ad secutus. Idẽ
& deus unde dictũ est uer¬
bũ caro factũ est Est &iã
illu.t ut suꝑbia hominis quȩ
maxime in pedimento est ne
inhereatur deo ꝑtantam dĩ
humilitatẽ redargui possit
atque sanari. Di̾cit quoꝙ
homo quã longe recesserit
adõ quod illi ualeat adme¬

Expanded text:
homini, quem locum haberet in rebus quas condidit Deus: quandoquihumana natura, ut ex duabus substantiis fieret una persona, ac per hoc jam ex tribus, Deo, anima et carne: ut superbi illi maligni spiritus, qui se ad decipiendum quasi ad adjuvandum medios interponunt, non ideo se audeant homini praeponere, quia non habent carnem; et maxime quia et mori in eadem carntanquam deos se coli persuadeant, quia videntur esse immortales. Deinde, ut gratia Dei nobis sine ullis praecedentibus meritis in homine Christo commendaretur: quia nec ipse ut tanta unitate Deo vero conjunctus una cum illo persona Filius Dei fieret, ullis est praecedentibus meritis assecutus; sed ex  Deus: unde dictum est, Verbum caro factum est . Etiam illud est, ut superbia hominis quae maxime impedimento est ne inhaereatur Deo, per tantam Dei humilitatem redargui posset atque sanari. Discit quoque homo quam longe recesserit a Deo, et quid illi valeat ad me
Abbreviated transcription (Latin):
tolure: fidelis ds̃ qui non ꝑ¬
mittit uos temptari suꝑ id
qđ potestis : sed faciet cum
tẽptatione &iã exitum ut
possitis sustinere:
npro sunt aut̃ ista mala que
fideles pie ꝑfuerunt uel ad
emen danda peccata uel ad
exercendã probandãq iusti¬
ciã uel ademonstradam uite
huius miseriã Ut illã ubi erit
beatituodo uera atq ꝑpetua
& desideretur ardentius & in¬
stantius inquiratur: Sed cir¬
ca eos ista seruantur apłs di¬

Expanded text:
tolicum: Fidelis Deus, qui non ptolicum: Fidelis Deus, qui non permittet vos tentaripotestis; sed faciet cum tentatione etiam exitum, ut possitis sustinere . Prosunt autem ista mala quae fideles pie perferunt, vel ad emendanda peccata, vel ad exercendam probandamque justitiam, vel ad demonstrandam vitae hujus miseriam, ut illa ubi erit beatitudo vera atque perpetua, et desideretur ardentius, et instantius inquiratur. Sed circa eos ista servantur, d
Abbreviated transcription (Latin):
Uam uis enim & ipsa
mors carnis depecca
primi hominis originaliter
uenerit tamen bonus eius
usus gloriosissimos martires
fecit: &ideo non solum ipsa
sed omnia scłi huius mala
labores doloresq hominũ
quã quã depeccatorũ & ma¬
xime depeccati originalis
meritis ueniant. unde facta
est & ipsa uita uinculo mor¬
tis obstrincta. tamen & re¬
missis peccatis. remanere de¬
buerunt cum qubus homo
ꝓueritate certaret. & unde
exerceretur uirtus fideliũ:
Ut nouus homo ꝑtestamen¬
tum nouũ inter mala huiꝰ
scłi nouo scło p̃paretur. mi¬
seriam quã meruit uita is¬
ta dãnata sapienter tolerans
& quia finietur prudenter
bitura est fideliter & patient̃
expectans: diabolus uero
adominatu & acordibus fi¬
delium forans misus in quoꝵ
damnatione atque infideli¬
tate licet damnatus. &iam
ipse regnabat: Tantum ꝓ cõ¬
litione mortalitatis huius ad¬
uersari sinitur. quantum eis
expedire nouit: De quosa¬
cre littere ꝑsonant ꝑ os apos¬

Expanded text:
uamvis enim et ipsa mors carnis de peccato primi hominis originaliter venerit, tamen bonus ejus usus gloriosissimos martyres fecit. Et ideo non solum ipsa, sed omnia saeculi hujus mala, dolores laboresque hominum, quanquam de peccatorum, et maxime de peccati originalis meritis veniant, unde facta est et ipsa vita vinculo mortis obstricta, tamen et remissis peccatis remanere debuerunt, cum quibus homo pro veritate certaret, et unde exerceretur virtus fidelium: ut novus homo per testamentum novum, inter mala hujus saeculi novo saeculo praepararetur, miseriam quam meruit vita ista damnata sapienter tolerans, et quia finietur prudenter bitura est, fideliter et patienter exspectans. Diabolus enim a dominatu et a cordibus fidelium foras missus, in quorum damnatione atque infidelitate licet damnatus etiam ipse regnabat, tantum pro conditione mortalitatis hujus adversari sinitur, quantum eis expedire novit, de quo sacrae Litterae personant per os apos
Abbreviated transcription (Latin):
peceatũ mors. &ita in om̃s
homines mors ꝑtransut in
quo om̃s peccauerũ & cetera
inquibus ꝓlixius deduobus
hominibꝰ disputat. uno eodẽq
primo adam ꝑcuius peccatũ
& mortẽ tãquã hererlitarus
malis & posteri ei obligarti
sumus: altero aut̃ scđo adã
qui non homo tantũ sed &iã
ds̃ est quipro nobis soluente
quod non debebat ad ebitis
& paternis & ꝓpriis liberati
sumus Pro inde qm̃ ꝓpt̾ unũ
illũ tenebat diabolus om̃s ꝑ
eius uitra tam carnalẽ concu¬
piscenciã generatos iustũ est
ut ꝓpt̾ hunc unũ dimit tat
om̃s ꝑ ipsius immaculata grã
spiritalem generatos¬

Expanded text:
peccatum mors, et ita in omnes homines mors pertransiit, in quo omnes peccaverunt : et caetera, in quibus prolixius de duobus hominibus disputat; uno eodemque primo Adam, per cujus peccatum et mortem tanquam haereditariis malis posteri ejus obligati sumus; altero autem secundo Adam, qui non homo tantum, sed etiam Deus est, quo pro nobis solvente quod non debebat, a debitis et paternis et propriis liberati sumus. Proinde quoniam propter unum illum tenebat diabolus omnes per ejus vitiatam carnalem concupiscentiam generatos, justum est ut propter hunc unum dimittat omnes per ipsius immaculatam gratiam spiritualem regeneratos
Abbreviated transcription (Latin):
ira finitur. nec inimici eramꝰ
dõ nisi quẽ ad modũ iusticio
sunt inimica peccata: Quibꝰ
remissis tales inimicitie finis¬
untur & recon ciliantur iusti
quosipse iustificat: Quostan
etiam inimicos utiq dei di¬
lexit quando quidẽ filio
proprio non peꝑcit sȩd ꝓ̃no¬
bis omnibus cũ adhucuri¬
mici essemus tradidit eum:
Recte ergo apłs secutus ad¬
iungit: Sienim eũ inimici
essemus reconciliati sumus
facta est illa remissio pecca
torũ multo magis reconcili¬
ati saliuerimus inuita ipsius.
Inuita salui : qui ꝑmortẽ recõ¬
ciliati: Quis enim dubit&
daturũ amecis uita suã ꝓ qͥbꝰ
inimicis dedit mortẽ suam¬

Expanded text:
ira finitur? Nec inimici eramus ira finitur? Nec inimici eramus Deo, nisi quemadmodum justitiae sunt inimica peccata, quibus remis sis tales inimicitiae finiuntur, et reconciliantur justo quos ipse justificat. Quos tamen etiam inimicos utique dilexit: quandoquidem proprio Filio non pepercit, sed pro nobis omnibus, cum adhuc inimici essemus, tradidit eum. Recte ergo Apostolus secutus adjunxit, Si enim cum inimici essemus, reconciliati sumus ftorum, multo magis reconciliati salvi erimus, in vita ipsius , in vita salvi, qui per mortem reconciliati. Quis enim dubitet daturum amicis vitam suam pro quibus inimicis dedit mortem suam
Abbreviated transcription (Latin):
debita liberaret. Peccata no¬
stra diabolus tenebat & ꝑ illa
Tanti ualuit sanguis ille. ut
neminẽ xp̃o indutũ in ęterna
morte debita detinere debu¬
erit qui xp̃m morte indebita
uel ad tempus occidit: Com¬
menda ergo caritatẽ suã ds̃
innobis: qm̃ cũ adhuc peccato¬
us est multo magis iustificati
nunc in sanguine ipsius sauieri¬
mus abira ꝑ ipsũ: Iustificati
inquid insanguine ipsius Iust¬
ficati plane in eo qđ apeccaris
omnibus liberati Liberat aut̃
aũt apeccatis omnibus. qm̃ ꝓ
nobis est dei filius qui nullũ
habebat occisus: Saui ergo
erimus abira ꝑ ipsum: Abira
utiq dĩ quenichil est aliut
qua iusta uindicta: Non gͦ
sicut hominis animi ꝑturba¬
tio ita est ira dei: Sed illius
ira est cui dicit alio loco scãl
scriptura. tuaut̃ dñs uirtutũ
cum tranquillitate iudicas:
Si ergo iusti diuina uindicta
tale nõmen accepit &iam
re conciliatio dei quȩ recti
intelligitur nisi cum talis

Expanded text:
debita liberaret? Peccata nodebita liberaret? Peccata nostra diabolus tenebat, et per illa Tanti valuit sanguis ille, ut neminem Christo indutum in aeterna morte debita detinere debuerit, qui Christum morte indebita vel ad tempus occidit. Commendat ergo charitatem suam Deus in nobis: quoniam cum adhuc peccatousnunc in sanguine ipsius, salvi erimus ab ira per ipsum. Justificati, inquit, in sanguine ipsius: justificati plane in eo quod a peccatis omnibus liberati; liberati autem a peccatis omnibus, quoniam pro nobis est Dei Filius, qui nullum habebat, occisus. Salvi ergo erimus ab ira per ipsum: ab ira utique Dei, quae nihil est aliud quam justa vindicta. Non enim sicut hominis, animi perturbatio est ira Dei: sed illius ira est, cui dicit alio loco sancta Scriptura, Tu autem, Domine virtutum, cum tranquillitate judicas . Si ergo justa divina vindicta tale nomen accepit, etiam reconciliatio Dei quae recte intelligitur, nisi cum talis
Abbreviated transcription (Latin):
te presciuit & p̃destinauit
conformes imagini filii eius.
ut sit primo genitus inmul¬
tis fratribꝰ Quos aut̃ p̃ destina¬
uit illos & uocauit: & quos
uocauit illos & iustificauit:
Quos aut̃ iustificauit illos
& glorificabit: horũ predes¬
tinatorũ nemo cum diabolo
perit: Nemo usq ad mortẽ
sub diaboli potestate remane¬
bit: De inde sequitur quod
iam suꝑra cõmemoraui: Quid
ergo dicimus adhȩc Sids̃
ꝓnobis quis contranos Qui
filio ꝓprio non peꝑcit sed ꝓ
nobis omnibus tradidit eum
Quomodo nõ & cum illo om¬
nia nobis donauit : Cur gͦ
non fier& mors xp̃i. immo
cur non preter missis alus
innumerabilibus modis quib
adnos liberandos uti poss&
om̃ps ipsa potissimũ eliege¬
retur ut fier&. ubi nec dedi¬
uinitate ei aliquid inminu¬
tum est aut mutatum & de
umanitate suscepta tantum
bene ficui conlatũ est hominibꝰ.
ut adĩ filio sempit no eodẽq
hominis filio mors tempora¬
lis indebita reddereturi aqͣ
eos a sempiterna morte de¬

Expanded text:
te praescivit, et praedestinavit conformes imaginis Filii ejus, ut sit primogenitus in multis fratribus: quos autem praedestinavit, illos et vocavit; et quos vocavit, illos et justificavit; quos autem justificavit, ipsos et glorificavit. Horum praedestinatorum nemo cum diabolo peribit; nemo usque ad mortem sub diaboli potestate remanebit. Deinde sequitur quod jam supra commemoravi : Quid ergo dicemus ad haec? Si Deus pro nobis, quis contra nos? Qui Fiis omnibus tradidit illum; quomodo non et cum illo omnia nobis donavit . 21. Cur ergo non fieret mors Christi? Imo cur non praetermissis aliis innumerabilibus modis, quibus ad nos liberandos uti posset Omnipotens, ipsa potissimum eligeretur ut fieret; ubi nec de divinitate ejus aliquid imminutum est aut mutatum, et de humanitate suscepta tantum beneficii collatum est hominibus, ut a Dei Filio sempiterno eodemque hominis filio mors temporalis indebita redderetur, qua eos a sempiterna morte
Abbreviated transcription (Latin):
im uoluntetẽ copulatricẽ
rei uisibilis atq uisionis qua¬
si parentis & ꝓlis. siue insen¬
ciendo siue in cogitando neo
parenten nec prolem dici
posse quo modo ualui & qui¬
bus ualui domonstraui Un¬
de tempus admonet hanc iui¬
eandẽ trinitatẽ in in teriore
homine requirerem atque
abisto de quotã diu locutus sũ
animali atq carnali quiex¬
terior dicitur introrsus ten¬
dere ubi speramus inuenirȩ u¬
nos possecundum trinitatẽ
imaginẽ dĩ: Conatus nr̃os illo
ipso aduiuante quẽ omniaa uii¬
sicut res ipse indicant ita &iã
sc̃a scriptura inm̃sara u&nu¬
mero & pondere disposuisse ui¬
testatur:
NCI PIT UBER DUOdeCI

Expanded text:
im voluntatem copulatricem im voluntatem copulatricem rei visibilis atque visionis quasi parentis et prolis, sive in sentiendo, sive in cogitando, nec parentem nec prolem dici posse, quomodo valui et quibus valui demonstravi. Unde tempus admonet, hanc eamdem trinitatem in interiore homine requirere, atque ab isto de quo tamdiu locutus sum animali atque carnali, qui exterior dicitur, introrsus tendere. Ubi speramus invenire nos posse secundum trinitatem imaginem Dei, conatus nostros illo ipso adjuvante, quem omnia, sicut res ipsae indicant, ita etiam sancta Scriptura in mensura et numero et pondere disposuisse testatur . LIBER DUODECI
Abbreviated transcription (Latin):
ed quia numerosa cogi¬
tari possunt que singilla
uidetur ad memoria: Aduisi
Quia licet̾ innumerabilis sit.
multiplicrtas taliũ uisionum.
singulis tamen in memoria p̃¬
scriptus est. intrans gresibilis
modus: Mensura igitur in
memoria inuisionibus numerꝰ
apparet. sicut in ipsos corporibꝰ.
usibilibus mensura que dam
est cum numerosissime quoł¬
abtatur sensus uidenciũ: &
exuno uisibili multoru cernen¬
tium fornatus aspectus ita ut¬
&iam unus propter duorum
numerũ plerumq unam rem.
geminata specie uideat sicut
supra diximus In his ergo re¬
bus unde usiones exprimun¬
tur que dam mensura. est. In
ipsisi aut̃ uisionibꝰ numerus
Uolun tas uero que hac ista
coniungit &t ordinat & qdardã
unitate copulat nec senciendi
aut cogitandinappetitũ nisi
in his rebus undeuisiones for¬
mantur ad qui escens conlocat
ponderis similis est: Qua ꝓpt̃
hec tria mensurã numerus
pondus etiam inceteris om¬
nibus rebus anim aduerten¬
da p̃libauerim: Nunc inter¬

Expanded text:
ed quia numerose cogitari possunt quae singillatvidetur ad memoriam mensurapertinere. Quia licet innumerabilis sit multiplicitas talium visionum, singulis tamen in memoria praescriptus est intransgressibilis modus. Mensura igitur in memoria, in visionibus numerus apparet: sicut in ipsis corporibus visibilibus mensura quaedam est, cui numerosissime coaptatur sensus videntium, et ex uno visibili multorum cernentium formatur aspectus: ita ut etiam unus propter duorum oculorum numerum plerumque unam rem geminata specie videat, sicut supra docuimus. In his ergo rebus unde visiones exprimuntur, quaedam mensura est: in ipsis autem visionibus, numerus. Voluntas vero quae ista conjungit et ordinat, et quadam unitate copulat, nec sentiendi aut cogitandi appetitum nisi in his rebus unde visiones formantur, acquiescens collocat, ponderi similis est. Quapropter haec tria, mensuram, numerum, pondus, etiam in caeteris omnibus rebus animadvertenda praelibaverim. Nunc inter
Abbreviated transcription (Latin):
sit. aquo tam̃ se utiq non
separabit. sic &iam quod
ait Non meum est dare
sed quibus paratum est.
apatre meo Puto clar&.
scđm quod utrũque acci¬
piendũ sit Lale enim &
illudest. ego ñ iudicabo
cũ ipse iudicaturussit
uiuos & mortuos. sed qͥa
non ex potestate huma¬
na ꝓpterea recurrens
ad dĩ tatẽ sursum erigit
corda hominum prop¬
ter quȩ subleuanda des¬
cendit.

Expanded text:
sit, a quo tamen se non utique sit, a quo tamen se non utique separauit: sic etiam quod ait: non est meum dare, sed quibus paratum est a patre meo puto clarere, secundum quid utrumque accipiendum sit. tale est enim et illud: ego non iudicabo, cum ipse iudicaturus sit uiuos et mortuos, sed quia non ex potestate humana, propterea recurrens ad deitatem sursum erigit corda hominum, propter quae subleuanda descendit.
Abbreviated transcription (Latin):
Doctrina enim patris est ũbũ
patris : qui est imicus filius
Q uid sibi & illud uult qͥ
me credit. non in me credit:
quo mͦ in ipsũ. quo modo
tam contrarium sibiq diũ¬
sum potest intelli gi qui
in me credit. in quid non
in me credit s in eum qui
me misit. nisi ia intelli¬
gas. qui in me credit non
in hoc quod uidet credit
nesit spes nr̃a increatura.
sed in illa qui suscepit cre¬
aturam. in qua humanis
oculis appareret. ac sic ad
se acqualem patri contẽ¬
plandum ꝑ fidem corda
mudaret᷑: Idõꝙ ad patrẽ
referens intentionem cte¬
dentium & dicens. non
in me credit sed in eum qͥ
me misit. non utiꝙ se apa¬
tre id est ab illo qui eum
misit uoluit eum separari.
sed ut sic ineum crederet᷑
quo modo in patrẽ cui ȩꝗͣ
co dicit Credite in dm̃.
& inme credite quia ego
& pat̃ unus ds̃. Sicuti
ergo hic tamquam abstu¬
lit ase fidem hominum.
& in patrem transtulit
dicendo. Non in me credi¬
tis. sed in eum qui me mi¬

Expanded text:
doctrina enim patris. est uerbum doctrina enim patris. est uerbum patris, qui est unicus filius. quid sibi et illud uult: qui in me credit, non in me credit? quomodo in ipsum? quomodo contrarium sibique adversum potest intelligi, Qui in me credit, inquit, non in me credit, sed in eum qui me misit: nisi ita intelligas, Qui in me credit, non in hoc quod videt credit, ne sit spes nostra in creatura; sed in illo qui suscepit creaturam, in qua humanis oculis appareret, ac sic ad se aequalem Patri contemplandum per fidem corda mundaret? Ideoque ad Patrem referens intentionem credentium, et dicens, Non in me credit, sed in eum qui me misit, non utique se a Patre, id est ab illo qui eum misit, voluit separari: sed ut sic in eum crederetur, quomodo in Patrem cui est co dicit, Credite in Deum,  in me, quia ego et pater unus deus". sicut ergo hic tamquam abstulit a se fidem hominum et in patrem transtulit dicendo: non in me credit, sed in eum qui me mi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ mandatũ uitã & ernam:
& scio inquid quia mandatũ
eius uita aetͣna est quero ita¬
ꝙ quomodo intellegamus
ego non iuidicabo. s uerbũ
qđ locutussum iudicabit:
Qđ ex consequentibus apꝑa¬
ret ita dictũ ac sidiceret:
Ego non iudicabo: sed ubum
patris iudicabit: Uerbũ aũt
patris est : iꝑse filiꝰ dĩ Sane
intellegum est : ego ñ uidica¬
potest esse uerum nͥ ita. Ego¬
scilicet non iudicabo expo¬
testate humana quia fili us
hominissum: s ego iudicabo
expotestate ũbi quia filiꝰ dĩ
sum. aut si contraria & repug¬
nantia uident᷑. ego ñ uidi¬
cabo: sed ego ñ iudicabo
quid illic dicemus ubi ait:
Mea doctrina non est mea.
quo modo mea: quomodo
non incaͦ Non enim ꝗicit
ista doctrina non est mea.
sed mca doctorina non est
mea. quã diccit suam: fan¬
tudẽ dixit non suam: quod¬
Scd̾m formã dĩ suam. scđm
formam serui: Non suam.
Cum enim dicit non est mea
s ei us qui mi sit me: ad ipsũ
uerbum nos facit recurrere.

Expanded text:
 mandatum uitam aeternam. et scio, inquit, quia mandatum eius uita aeterna est. Quaero itaque, quomodo intellegamus: ego non iudicabo, sed uerbum, quod locutus sum, iudicabit. quod ex consequentibus apparet ita dictum, ac si diceret: "ego non iudicabo, sed uerbum patris iudicabit." uerbum autem patris est ipse filius dei. sicine intellegendum est: "ego non iudicapotest esse uerum nscilicet non judicabo ex potestate humana, quia Filius hominis sum; sed ego judicabo ex potestate Verbi, quoniam Filius Dei sum. Aut si contraria et repugnantia videntur, Ego non judicabo, sed ego judicabo: quid illic dicemus, ubi ait, Mea doctrina non est Mea? Quomodo mea, quomodo non mea? Non enim dixit, Ista doctrina non est mea; sed, Mea doctrina non est mea: quam dixit suam, eamdem dixit non suam. Quomsecundum formam dei suam, secundum formam serui non suam? cum enim dicit: non est mea, sed eius qui misit me, ad ipsum uerbum nos facit recurrere;
Abbreviated transcription (Latin):
Nam & legentibus euenit. &¬
mihis ae pissime ut ꝑlecta pa¬
gina uel epistola: nescia quid
luit intento nutu uoluntatis.
non sic est adhibita memoria
sensui corporis. quomodo ip¬
se sensus adhibitus est litteris
Ita & ambulantes intenta in
aliut uoluntate: nesciunt qua
transierĩt: Quod si non uidis¬
sent. non ambulassent: Aut
maiore intentione palpando.
ambulassent p̃sertim. siꝑ in co¬
gita ꝑgerent: Sed quia facile
sic̃ sensus oculoꝵ locis quacũq
ꝑgebant ita ipsi sensui momo¬
ria ungebatt. nullomodo id
qđ uiderunt etiam recentisi¬
mum meminisse potuerunt:
am porro abeo qđ in memo¬
ria est animi aciem uelle
auertere nihil est aluit quã¬
unu non inde cogitare:¬

Expanded text:
Nam et legentibus evenit, et Nam et legentibus evenit, et mihi saepissime, ut perlecta pagina vel epistola, nesciam quid quippe intento nutu voluntatis, non sic est adhibita memoria sensui corporis, quomodo ipse sensus adhibitus est litteris. Ita et ambulantes intenta in aliud voluntate, nesciunt qua transierint: quod si non vidissent, non ambulassent, aut majore intentione palpando ambulassent, praesertim si per incognita pergerent: sed quia facile sicut sensus oculorum locis quacumque pergebant, ita ipsi sensui memoria jungebatur, nullo modo id quod viderunt etiam recentissimum meminisse potuerunt. Jam porro ab eo quod in memoria est, animi aciem velle avertere, nihil est aliud quam non inde cogitare
Abbreviated transcription (Latin):
ribus. ita &iam uelos clauden¬
do uel aliquid exore respuen¬
do asaporibus auersamur: In
tactu quoq uel subtraimus cor¬
pus netangamus qđ nosumus.
suel si iam tangebamus abicimꝰ
Ita motu corporis agit uolun¬
tas ne sensus corporis rebus
sensibilibus copuletur & agit
hoc quantum potest Nam cũ
in hac actione propter condicio¬
nem seruilis mortalitatis diffi¬
cultatẽ patitur cruciatus est
consequens ut uoluntati nichil
reliqui fiat nisi tollerantia:
Memoriã uero asensu uoluntas
auertit. cum inali ut intentia.
non ei sinit in herere p̾sentia.
Quod animad uertere facile
est. cum sepe coram loquentẽ
nobis aliquẽ. aluit cogitando
non audisse nobis uidemur fal¬
sum est aut̃: Audiuimus enĩ
sed non meminimus Sub inde
ꝑ auriũ sensum labentibus uo¬
cibus alienato nutu uolunta¬
tis. ꝑ quẽ solent infigi memo¬
rie. Uerius itaq dixerimus cũ
tale aliquid accidit non me¬
minimꝰ quã non audiuimus.

Expanded text:
ribus. Ita etiam vel os claudenribus. Ita etiam vel os claudendo, vel aliquid ex ore respuendo a saporibus aversamur. In tactu quoque vel subtrahimus corpus ne tangamus quod nolumus, vel si jam tangebamus, abjicimus Ita motu corporis agit voluntas, ne sensus corporis rebus sensibilibus copuletur. Et agit hoc quantum potest: nam cum in hac actione propter conditionem servilis mortalitatis difficultatem patitur, cruciatus est consequens, ut voluntati nihil reliqui fiat, nisi tolerantia. Memoriam vero a sensu voluntas avertit, cum in aliud intenta non ei sinit inhaerere praesentia. Quod animadvertere facile est, cum saepe coram loquentem nobis aliquem aliud cogitando non audisse nobis videmur. Falsum est autem: audivimus enim, sed non meminimus, subinde per aurium sensum labentibus vocibus alienato nutu voluntatis, per quem solent infigi memoriae. Verius itaque dixerimus, cum tale aliquid accidit, Non meminimus, quam, Non audivimus.
Abbreviated transcription (Latin):
intuetur: Nam que colorem
quẽ num quã uidit neq figu¬
ram coloris nec sonũ quẽ nũ¬
quã audiuit nec saporẽ quẽ
num quã gustabit nec odorẽ
quẽ num quã olfecit. nec ullã
contrectationẽ corporis quã
At si propterea nemo aliquid
corporale cogitat nisi quod sen¬
sit quia nemo meminit corpo¬
rale aliquid nisi quod sensit
sic corporibus senciendi sic in
memoria est cogitandi modus.
Sensus enim accipit speciem
abeo corpore qđ sentimus &
assensu memoria amemoria
uero ascies cogitands Uolun¬
tas porro. sicut adiungit sensũ
corporis: sic memoriã sensui:
sic cogitantis aciem memorie:
Que aut̃ conciliat ista atq
cõ iungit ipsa etiã dis iungit.
ac separat. id est uõluntas sed
asenciendis corporibus : motu
corporis separat corporis sensus
nec aliquid senciamꝰ aut senti¬
re desinaremus: Ueluti cum
ocułos abeo quod uidere nolu¬
mus auertimꝰ & claudimus sic
aures asonis Sic nares abodo¬

Expanded text:
intuetur. Nam neque colorem intuetur. Nam neque colorem quem nunquam vidit, neque figuram corporis, nec sonum quem nunquam audivit, nec saporem quem nunquam gustavit, nec odorem quem nunquam olfecit, nec ullam contrectationem corporis quam At si propterea nemo aliquid corporale cogitat nisi quod sensit, quia nemo meminit corporale aliquid nisi quod sensit, sicut in corporibus sentiendi, sic in memoria est cogitandi modus. Sensus enim accipit speciem ab eo corpore quod sentimus, et a sensu memoria, a memoria vero acies cogitantis. 15. Voluntas porro sicut adjungit sensum corpori, sic memoriam sensui, sic cogitantis aciem memoriae. Quae autem conciliat ista atque conjungit, ipsa etiam disjungit ac separat, id est, voluntas. Sed a sentiendis corporibus motu corporis separat corporis sensus, ne aliquid sentiamus, aut ut sentire desinamus: veluti cum oculos, ab eo quod videre nolumus, avertimus, vel claudimus: sic aures a sonis, sic nares ab odo
Abbreviated transcription (Latin):
loquentis dico. nequis quam
putet in illã exisse trinitatẽ:
que foris insensibilib & in
senfibus agitur Sed eas co¬
gito corporũ species. quas
narrans uerbis sonisq signi¬
ficat: Quas utiq non remi¬
niscens: set audiens cogito
sed sidiligentius consideremꝰ.
nec tunc exceditur memorie
modus. Nenq enim uel in¬
intellige posse narrantẽ: siea
que dicit & sicontexta tunc
primũ. audirẽ non tamen ge¬
neraliter singula memissem:
Qui enim michi narrat uer¬
bi gracia aliquẽ montẽ silua
exutrũ & oliuis indutũ ei nar¬
rat qui meminerim species &
montium & siluarũ & olearũ:
Quassi oblitus essem quiddice¬
ret omnino nescirẽ. & ideo nar¬
rationẽ illã cogitare non possẽ:
Ita fit ut omnis qui corporalia
cogitat siue ipse aliquid con¬
fingat. siue audiat aut legat.
uel p̾terita narrantẽ uel futu¬
ra ꝓnunciantẽ: ad memoriã
suã recurrat &ibi repperi &
modum atq mensuram omi¬
niũ farmarũ quas cogitans

Expanded text:
loquentis dico, ne quisquam loquentis dico, ne quisquam putet in illam me exisse trinitatem, quae foris in sensibilibus et in sensibus agitur: sed eas cogito corporum species, quas narrans verbis sonisque significat; quas utique non reminiscens, sed audiens cogito. Sed si diligentius consideremus, nec tunc exceditur memoriae modus. Neque enim vel intelligere possem narrantem, si ea quae dicit, et si contexta tunc primum audirem, non tamen generaliter singula meminissem. Qui enim mihi narrat, verbi gratia, aliquem montem silva exutum, et oleis indutum, ei narrat qui meminerim species et montium et silvarum et olearum; quas si oblitus essem, quid diceret omnino nescirem, et ideo narrationem illam cogitare non possem. Ita fit ut omnis qui corporalia cogitat, sive ipse aliquid confingat, sive audiat, aut legat vel praeterita narrantem, vel futura praenuntiantem, ad memoriam suam recurrat, et ibi reperiat modum atque mensuram omnium formarum quas cogitans
Abbreviated transcription (Latin):
coloris cum solẽ iuridem nũ¬
quã uiderim. & ideo num quã¬
meminerim atq ut solem ita
cetera: Hec aut̃ rerum forme.
qm̃ corporales atq sensibile
sunt. errat equidẽ animus
cum eas opinatur eo modo
foris ẽẽ. quo n modo intus co¬
gitat. uel cum iam interie¬
rint foris. & adhuc in memo.¬
ria retinentur. uel cum alit̾
etiã cum meminimus non re¬
cordandi fide sed cogitandi
ucrietate formatur: Quam¬
quã sepissime credamus &iã
uera narrantibus que ipsi sen¬
sibus ꝑceper̃ Que cum in
ipso auditu quando narran¬
tur cogitamꝰ non uidetur ad
memoriã retor queri acies
ut fiant fuisiones cogitantiũ
neq enim ea nobis recordan¬
tibus. sed alio narrante cogi¬
tamus Atq illa trinitas nõ
hic udetur expłri que fit
sum species in memoria
lantes & uisio recordantis
tercia uoluntate copulatur:
Non enim qđ latebat in me¬
mora mea sed qđ audio co¬
gito cum aliquid michi
narratur: Non ipsas uoces

Expanded text:
coloris, cum solem viridem nuncoloris, cum solem viridem nunquam viderim, et ideo nec meminerim: atque ut solem, ita caetera. Hae autem rerum formae, quoniam corporales atque sensibiles sunt, errat quidem animus, cum eas opinatur eo modo foris esse, quomodo intus cogitat, vel cum jam interierunt foris, et adhuc in memoria retinentur, vel cum aliter etiam, quod meminimus, non recordandi fide, sed cogitandi varietate formatur. 14. Quanquam saepissime credamus etiam vera narrantibus, quae ipsi sensibus perceperunt. Quae cum in ipso auditu quando narrantur cogitamus, non videtur ad memoriam retorqueri acies, ut fiant visiones cogitantium: neque enim ea nobis recordantibus, sed alio narrante cogitamus: atque illa trinitas non hic videtur expleri, quae fit cum species in memoria latens et visio recordantis tertia voluntate copulantur. Non enim quod latebat in memoria mea, sed quod audio, cogito, cum aliquid mihi narratur. Non ipsas voces
Abbreviated transcription (Latin):
uis cum fit utriusq copulatio
unũ idemq uideatur: Quia
memisse non possumus corpo¬
rum species nisi tot qđ sensi¬
mus & quanta sensimus & sic̃
sensimus: Excorporis enu
sensu eas in memoria conuitũt
animus Uisiones tamen ille
cogitantiũ exhis quidẽ rebus
que sunt in memoria. sed ta¬
men innumerabilit̾ atq omni¬
no infinite multiplicantur atq
uariantur: Unum quippe so¬
lem memini quia sicuti est
unũ iudi: Siuoluero autẽ:
duos cogito uel tres uel quor¬
quot uolo: Sed exeadem
memoria quã unũ memini
formatur acies multos cogi¬
tantis & tantũ mfnuni quan¬
tum uidi: Si enim maiorẽ
uel minorẽ memini qua ui¬
di: iam non memini quod
uidi & ideo nec memini: Quia
uero memini tantum memi¬
ni quantũ uidi: Uel maiorẽ
tam̃ prouoluntate cogito uł
minorẽ. & ita memini ut uidi
Cogito autẽ sic̃ uolo curren¬
tem & ubi uolo stantẽ. unde
uolo & qđ uolo uenientem:
Quadrũ etiã mihi cogitare

Expanded text:
vis cum fit utriusque copulatio, vis cum fit utriusque copulatio, unum idemque videatur: quia meminisse non possumus corporum species, nisi tot quot sensimus, et quantas sensimus, et sicut sensimus: ex corporis enim sensu eas in memoriam combibit animus: visiones tamen illae cogitantium ex iis quidem rebus quae sunt in memoria, sed tamen innumerabiliter atque omnino infinite multiplicantur atque variantur. Unum quippe solem memini, quia sicuti est, unum vidi: si voluero autem, duos cogito, vel tres, vel quotquot volo; sed ex eadem memoria qua unum memini formatur acies multos cogitantis. Et tantum memini, quantum vidi. Si enim majorem vel minorem memini, quam vidi, jam non memini quod vidi, et ideo nec memini. Quia vero memini, tantum memini quantum vidi, vel majorem tamen pro voluntate cogito, vel minorem: et ita memini, ut vidi; cogito, autem sicut volo currentem, et ubi volo stantem, unde volo et quo volo venientem. Quadrum etiam mihi cogitare,
Abbreviated transcription (Latin):
tet et rursus unũ. aliquid ge¬
nerale uisionẽ anumi talia re¬
cordantis atq cogitantis Quoꝵ
duorum copulationi tercia
con iungitur copula trix uo.¬
luntas ut sit hoc totum unũ
quiddã ex quibus dã tribus:
ed qm̃ non. potest acies
animi simul. omnia quȩ
memoria. tenet uno aspectu
contuerit alternant uicissimm
cedendo trinitates cogitatio¬
num: atq ita. fit ista innume¬
rabiliter inꝗtinero sissinsa tri¬
nitas. nec tamen infinita nisi
numerus in memoria recondi¬
tarum rerũ non excedatur
Ex quo enim. cepit unus quisq
sentire corpora colibet corporis
sensu &iam siposset. adiunge¬
re que oblitius est certus. ao
de terminatus profecto nume¬
rus foret. quã uis innumerabi¬
lis: Dicimus enim innumera¬
ut facultatẽ numerantis ex ce¬
dant: Sed hinc aduerti aliqͣn¬
to manifestius potest aluit ẽẽ
qđ recoditum memoria ten&
& aluit qđ inde in cogitatione
recordantis exprimitur quã¬

Expanded text:
tet, et rursus unum aliquid getet, et rursus unum aliquid generalem visionem animi talia recordantis atque cogitantis, quorum duorum copulationi tertia conjungitur copulatrix voluntas, ut sit hoc totum unum quiddam ex quibusdam tribus? oniam non potest acies animi simul omnia quae memoria tenet, uno aspectu contueri, alternant vicissim cedendo ac succedendo trinitates cogitationum, atque ita fit ista innumerabiliter numerosissima trinitas: nec tamen infinita, si numerus in memoria reconditarum rerum non excedatur. Ex quo enim coepit unusquisque sentire corpora quolibet corporis sensu, etiam si posset adjungere quorum oblitus est, certus ac determinatus profecto numerus foret, quamvis innumerabilis. Dicimus enim innumeraut facultatem numerantis excedant. 13. Sed hinc adverti aliquanto manifestius potest, aliud esse quod reconditum memoria tenet, et aliud quod inde in cogitatione recordantis exprimitur, quam
Abbreviated transcription (Latin):
Nam sinil tale recordatus ẽẽm
quid heri cernauerim recor¬
dari uelle non possem: Unde
intelligi petest uolutatẽ. remi¬
niscendi abhis quidẽ rebusque
memoria continentur procede¬
re adiunctis simul & eis quȩ
inde perrecordationẽ cernen¬
do exprimuntur: Id est copu¬
latione rei cuius dam quam uu¬
recordati sumus & usionis quȩ
inde facͥta esta in acre cogitan¬
tis. cum̃ recordati sumus in p¬
sa que utrũq copulat uolun¬
tas:. Rẽquirit & aliuf. quod
quasi uicinum atq contignũ
recordati: Tot igitur. huius ge¬
neris trinitates quod recor¬
dationes. quia nulla est earũ
ubi non hec trioi sint: Illut
quod in memoria recordatũ
est. &iam ante qua cogitur
cenitur & uoluntas. utrũq
con iungens. & ex utroq ac
tercio seipsa. enũ aliquid con¬
plens: An pocius ita cognoscitibi
una quae dã in hoc generere:
trinitas ut unũ aliquid gere¬
raliter dicamus quic quid cora¬
poraliũ specierũ in memoreala.¬

Expanded text:
Nam si nihil tale recordatus essem, Nam si nihil tale recordatus essem, quid heri coenaverim, recordari velle non possem. Unde intelligi potest, voluntatem reminiscendi ab iis quidem rebus quae memoria continentur procedere, adjunctis simul eis quae inde per recordationem cernendo exprimuntur, id est, ex copulatione rei cujusdam quam recordati sumus, et visionis quae inde facta est in acie cogitantis cum recordati sumus. Sed ipsa quae utrumque copulat voluntas, requirit et aliud quod quasi vicinum est atque contiguum recordanti. Tot igitur hujus generis trinitates, quot recordationes, quia nulla est earum ubi non haec tria sint; illud quod in memoria reconditum est etiam antequam cogitetucernitur, et voluntas utrumque conjungens, et ex utroque ac tertia se ipsa unum aliquid complens. An potius ita cognoscitur una quaedam in hoc genere trinitas, ut unum aliquid generaliter dicamus quidquid corporalium specierum in memoria la
Abbreviated transcription (Latin):
igitur pacto demons trari po¬
test uoluntatẽ nec quasi pa¬
rentẽ. nec quasi prolem ẽẽ
siue corporeȩ. similitudinisq
memoria continetur. siue eius
quȩ inde cum recordamur ex¬
primitur quando utrumq
incogando ita copulat ut tã¬
quã unũ singulariter appa¬
reat & discerni. nisi ratione
non pͥossit:Atque illut pri¬
mum auidendũ est non esse
posse. Quoluntatẽ reminis cendi
nisi uel totumscuel aliquid
regi eius qua reminisci uolu¬
mus inpenetralibus memorie
teneamus: Quod enim omni
modo & omni exparte obliti
fuerimus: nec reminis cendi uo¬
luntas exoritur: Qm̃ quic qͥb
recordari uolumus recordati
iam sumus in memora nr̃a. eẽ
uel fuisse uerbi gr̃a: Sirecor¬
dari uolu quideri cernauerim
aut recordatus iam sum cenas¬
seme: Aut si & hoc nõdum
certe circa ipsum tempus ali¬
quid recordatus sum̃: Sinihil
aliut ipsum saltim hesternũ
diem et eius eam partem quȩ
cenari. sol& & quid sit cenare:

Expanded text:
igitur pacto demonstrari poigitur pacto demonstrari potest, voluntatem nec quasi parentem, nec quasi prolem esse, sive corporeae similitudinis quae memoria continetur, sive ejus quae inde cum recordamur exprimitur, quando utrumque in cogitando ita copulat, ut tanquam unum singulariter appareat, et discerni nisi ratione non possit? Atque illud primum videndum est, non esse posse voluntatem reminiscendi, nisi vel totum, vel aliquid rei ejus quam reminisci volumus, in penetralibus memoriae teneamus. Quod enim omni modo et omni ex parte obliti fuerimus, nec reminiscendi voluntas exoritur: quoniam quidquid recordari volumus, recordati jam sumus in memoria nostra esse vel fuisse. Verbi gratia, si recordari volo quid heri coenaverim, aut recordatus jam sum coenasse me, aut si et hoc nondum, certe circa ipsum tempus aliquid recordatus sum, si nihil aliud, ipsum saltem hesternum diem, et ejus eam partem qua coenari solet, et quid sit coenare.
Abbreviated transcription (Latin):
recordantis exea. fiat quȩ in¬
est memorie: Ipsa tamen aci¬
es nõ inde existit sed erat an¬
te istã: Consequens est aut̃.
ut sinon est illa uera parens.
nec istauera sit ꝓles: Sed &
illa quasi parens & ista qua¬
si ꝓles aliquid nisi insinuant:
unde interiora atq ueriora
exercitatius certiusq uideant᷑.
Diffici Alius iam plane dis¬
cernitur utrum uoluntas quȩ
mȩmorie copula uisionẽ non
sit alicũ uis eorũ. siue parens
suiẽ proles & hanc discre¬
cionis difficultatẽ: facit eiuss¬
dem nature atq substancie
parilitas. & aequalitas: Neq
enim sic forisi facile dinosce¬
butur formatus sensus asen¬
sibili corpore & uoluntas abu¬
troq ꝓpt̃ nature diuersitatẽ
que in est abinuicẽ homnib
tribus dequasatis supra dis¬
seruinus: ita & hic protest.
quã uis enim hec trinitas de
qua nunc queritur for insecꝰ
iuecta est animo intus tam̃
agitur. & non est quic quã eiꝰ
pret. ipsius animaturã: Quo

Expanded text:
recordantis, ex ea fiat quae inrecordantis, ex ea fiat quae inest memoriae; ipsa tamen acies non inde existit, sed erat ante istam. Consequens est autem, ut si non est illa vera parens, nec ista vera sit proles. Sed et illa quasi parens, et ista quasi proles aliquid insinuant, unde interiora atque veriora exercitatius certiusque videantur. 12. Difficilius jam plane discernitur, utrum voluntas quae memoriae copulat visionem, non sit alicujus eorum sive parens sive proles: et hanc discretionis difficultatem facit ejusdem naturae atque substantiae parilitas et aequalitas. Neque enim, sicut foris facile discernebatur formatus sensus a sensibili corpore, et voluntas ab utroque, propter naturae diversitatem quae inest ab invicem omnibus tribus, de qua satis supra disseruimus, ita et hic potest. Quamvis enim haec trinitas, de qua nunc quaeritur, forinsecus invecta est animo; intus tamen agitur, et non est quidquam ejus praeter ipsius animi naturam. Quo
Abbreviated transcription (Latin):
am uero in alia trinitate in¬
teriore quidẽ quẽ est ista
tur acies animi cum in ipsa
memoria species inheserit cor¬
poris. quod in secus sensimus.
illam speciem que inmemo¬
ria est. quasi parentẽ dicimꝰ
eius que fit infantasia cogitan¬
tis: Erat enim in memoria.
& prius quã cogaretur anob̾
sic̃ erat corpus in loco & pri¬
us quã sentiretur ut uisio fie¬
ret sed cum cogatur exilla
quã memoria ten&l ex¬
primitur in acie cogantis: &
reminiscendo formatur ea spe¬
cies que quasi ꝓles est eius.
quam memoria tenet: Sed
neq illai uera parens neq
ist uera ꝓles est: acies quippe
animi que formatur ex memõ¬
ria cum recordando aliquid
cogamus: non exea specie ꝓce¬
dit quã meminimus uisã quati¬
do quidẽ eoꝵ meminise non
possumꝰ. nisi uidissemus Acies
aut̃ animi quareminiscedo
formatur erat etiam priusquã
corpus qđ meminimꝰ uidere¬
mus. quanto magis prius quã.
idmemorie mandaremus: Quã¬
quã itaq forma quȩ fit in acie

Expanded text:
am vero in alia trinitate, interiore quidem, quam est ista tur acies animi, cum in ipsa memoria species inhaeserit corporis quod forinsecus sensimus, illam speciem quae in memoria est, quasi parentem dicimus ejus quae fit in phantasia cogitantis. Erat enim in memoria et priusquam cogitaretur a nobis, sicut erat corpus in loco et priusquam sentiretur, ut visio fieret. Sed cum cogitatur, ex illa quam memoria tenet, exprimitur in acie cogitantis, et reminiscendo formatur ea species, quae quasi proles est ejus quam memoria tenet. Sed neque illa vera parens, neque ista vera proles est. Acies quippe animi quae formatur ex memoria cum recordando aliquid cogitamus, non ex ea specie procedit quam meminimus visam; quandoquidem eorum meminisse non possemus, nisi vidissemus: acies autem animi quae reminiscendo formatur, erat etiam priusquam corpus quod meminimus videremus; quanto magis priusquam id memoriae mandaremus? Quanquam itaque forma quae fit in acie
Abbreviated transcription (Latin):
si adhuc refertur ad aliut quẽ¬
admodũ possumus dicere
requiem pedis ẽẽ in ambulan¬
do cum ponitur unde alius
innitatur quo passibus per¬
gitur: Si aut̃ aliquid ita pla¬
cet ut in eo cum ali qua de¬
lectatione uoluntas ad qui¬
escat non est tam̃ illut quo
tenditur sed & hoc referetur

Expanded text:
si adhuc refertur ad aliud, quemsi adhuc refertur ad aliud, quemadmodum possumus dicere requiem pedis esse in ambulando, cum ponitur unde alius innitatur quo passibus pergitur. Si autem aliquid ita placet, ut in eo cum aliqua delectatione voluntas acquiescat; nondum est tamen illud quo tenditur, sed et hoc refertur
Abbreviated transcription (Latin):
uisionẽ: Cicatricis & ad eam
ultra non ꝑtinet: Uoluntas
enim probandi uulnus fuisse
alia qua uoluntas est quã¬
uis ex illa religetur cuius
item finis est probatio uul¬
neris & uoluntas uidendi
fenestaã: finem habet fenes¬
trȩ uisionẽ: Altera est enim
que exista nectitur uoluntis
ꝑ fenestram uidendi transeun¬
tes. cuius item finis est uiso
transeuntiũ: Recte aut̃ sunt
uoluntates om̃s sibi met reli¬
gatȩ sibona est illa quo eunc¬
tȩ referuntur: Si aut̃ praua
est praue sunt om̃s & ideo ra¬
tarum uoluntatum conexio
iter est quod dã ascendenciũ
adbeatitudinẽ qđ certis uelut
passibus agitur Prauarũ aut
atq distortaru uoluntatum
inplicatio: uinculum est quo
alligabitur. qui hoc agit ut
proiciatur intenebras exterio¬
res: Beati ergo qui factis &
moribus cantant canticum
gradum. & uehis qui trahunt
peccata sua sicut restem lon¬
gum sic est aut̃ requies uo¬
luntatis quẽ dicimus finenem

Expanded text:
visionem cicatricis, et ad eam visionem cicatricis, et ad eam ultra non pertinet: voluntas enim probandi vulnus fuisse, alia voluntas est, quamvis ex illa religetur, cujus item finis est probatio vulneris. Et voluntas videndi fenestram, finem habet fenestrae visionem: altera est enim quae ex ista nectitur voluntas, per fenestram videndi transeuntes, cujus item finis est visio transeuntium. Rectae autem sunt voluntates et omnes sibimet religatae, si bona est illa quo cunctae referuntur: si autem prava est, pravae sunt omnes. Et ideo rectarum voluntatum connexio iter est quoddam ascendentium ad beatitudinem, quod certis velut passibus agitur: pravarum autem atque distortarum voluntatum implicatio, vinculum est quo alligabitur qui hoc agit, ut projiciatur in tenebras exteriores . Beati ergo qui factis et moribus cantant canticum graduum: et vae iis qui trahunt peccata, sicut restem longam . Sic est autem requies voluntatis quem dicimus finem,
Abbreviated transcription (Latin):
on itaq omnino ipsa uolun¬
tas hominis cuius finis non¬
est nisi beatitudo sed ad hoc
unũ interim uoluntas uiden¬
di finẽ non habet niisi uisionẽ.
siue id ferat ad aliut siue nõ
referat: Si enim non refer&
ad aliut uisionẽ. sed tantum
uoluit ut uideret. non est
disputandum: quo modo os¬
tendatur finẽ uoluntatis eẽ
uisionẽ manifestum ẽ. enim:
Si iaut̃ referat. ad aliut uult
utique aliut nec iam uidendi
uoluntas. erit: aut siuidendi :
non hoc uidendi: Tam quã
siuelit quisq uidere eicatricẽ
ut indedoreat uulnus fuisse:
untes Omnes iste atq aliȩ
tales uoluntates suos ꝓprios
fines habent qui ferantur ad
finẽ illius uoluntatis qui uo¬
lumus beate uiuere & ad eã
ꝑ uenire uitã que non refera¬
tur ad alut sed amanti ꝑse
ipsa sufficiat: Uoluntas ergo
uidendi : finẽ habet uisionẽ
& uoluntas. hancrem uidendi
finẽ habet huius rei uisionẽ:
uoluntas utiq uidendi cicatri¬
cem finẽ suum expecit. hoc ẽ

Expanded text:
on itaque omnino ipsa voluntas hominis, cujus finis nonest nisi beatitudo, sed ad hoc unum interim voluntas videndi finem non habet nisi visionem, sive id referat ad aliud, sive non referat. Si enim non refert ad aliud visionem, sed tantum voluit ut videret; non est disputandum quomodo ostendatur finem voluntatis esse visionem: manifestum est enim. Si autem refert ad aliud, vult utique aliud, nec jam videndi voluntas erit: aut si videndi, non hoc videndi. Tanquam si velit quisque videre cicatricem, ut inde doceat vulnus fuisse; untes; omnes istae atque aliae tales voluntates suos pfines habent; qui tamen referuntur ad finem illius voluntatis qua volumus beate vivere, et ad eam pervenire vitam, quae non referatur ad aliud, sed amanti per se ipsam sufficiat. Voluntas ergo videndi, finem habet visionem: et voluntas hanc rem videndi, finem habet hujus rei visionem. Voluntas itaque videndi cicatricem, finem suum expetit, hoc est
Abbreviated transcription (Latin):
trinitates. uolui conmendare
Una cum uisio sencientis for¬
matur excorpore. aliã cum
uisio cogitantis formatur exme¬
moria: Mediam uero nolui.
qm̃ non ibi solet iusio dici cũ
memoriȩ conmendatur for¬
ma que fit insensu cernentis
Ubique tamen uoluntas non
apparet nisi copulatrix quasi
pantis & prolis & ideo unde cũ¬
que ꝓcedat nec paren nec pro¬
les dici potest:¬

Expanded text:
trinitates volui commendare: trinitates volui commendare: unam, cum visio sentientis formatur ex corpore; aliam, cum visio cogitantis formatur ex memoria. Mediam vero nolui, quia ibi non solet visio dici, cum memoriae commendatur forma, quae fit in sensu cernentis. Ubique tamen voluntas non apparet, nisi copulatrix quasi parentis et prolis. Et ideo undecumque procedat, nec parens nec proles dici potest