comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ imꝑator. & iudex & ad uocatus. ho¬
mines sunt: Proinde udex ad imꝑato¬
rem etiam si potestate minor est. ñ minꝰ
homo ẽ. nec minus quam udex homo
estaduocatus. etiam si officio suo uidet᷑
iudici esse subiectus. Patris ergo & filii
potestatẽ. naturam saltem confiteant᷑
equalem. Quid quod eos etiam deterio¬
re quam humana est conditione con¬
fingunt: Fieri enĩ potest in rebus huma¬
nis. ut qui iudex fuerit etiã impera.¬
tor fiat. Hoc isti in illa trinitate nec
imꝑatoris unico filio p̃stare dignant᷑.
Quod si forte ex humani iuris uł con¬
suetudinis formula. maiestatis crim̃
etiam in filio nimium reformidant.
aduocato certe puto quod concedere
debeant. ut ad iudiciariam potesta¬
tẽ aliquando ꝑueniat: nec hoc quidẽ
uolunt. Deterior est ergo quod absit
in illa trinitate. quã in generis huma-
ra sc̃a quȩ istos diuinos actus non
differentia potestatum sed operum
in effabilitate metitur: aduocatum no¬

Expanded text:
ator, et judex, et advocatus, hoator, et judex, et advocatus, homines sunt? Proinde judex imperatore etiamsi potestate minor est, non minus homo est. Nec minus quam judex homo est advocatus, etiamsi officio videtur judici esse subjectus. Patris ergo et Filiipotestatem, naturam saltem confiteantur aequalem. Quid quod eos deteriore etiam quam humana est, conditione confingunt? Fieri enim potest in rebus humanis, ut qui judex fuerit, etiam imperator fiat: hoc isti in illa Trinitate nec imperatoris unico Filio praestare dignantur. Quod si forte ex humani juris vel consuetudinis formula, majestatis crimen etiam in filio nimium reformidant, advocato certe puto quod concedere debeant ut ad judiciariam potestatem aliquando perveniat. Nec hoc quidem volunt. Deterior ergo est, quod absit, in illa Trinitate, quam in generis humanira sancta, quae istos divinos actus non differentia potestatum, sed operum ineffabilitate metitur, advocatum no
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntate patris aliena. Hȩc isti si co¬
gitarent. non carnalib cogitationi¬
bus sic trinitatis potestates uł officia
gradibus imparibus ordinarent: ut
tamquam tres homines inȩquales ac
dissimilis dignitatis facerent. tãqũã
imperatorem patrẽ. uidicem filium.
ges patris esse asserunt: in quib ho¬
norem & auctoritatẽ filii constituunt
uidicantis. officiosam uͦ aduocationẽ
& consolationem sp̃s scĩ ad dignita¬
tem uidicis. hoc ẽ di unigeniti ꝑti¬
neret tamquã iudicis sit dignitas
quod habeat aduocatũ. sicut impe¬
ratoris est dignitas. quod scđm suas
imꝑiales leges uidicaturum iudicẽ
mittit: qua sua cogitatione carnali
tamen. naturȩ diuersitatẽ de qua in¬
ter nos & ipsos maxima quȩstio est.
in his tribus ꝑsonis demonstrare ñ
possunt. Cum enim adhumanos mo-¬
res ista referunt. & abhumani gene¬
ris consuetudine qũa cogitando pos¬
sunt capere non recedunt. animalis

Expanded text:
voluntate Patris aliena. Haec isti si covoluntate Patris aliena. Haec isti si cogitarent, non carnalibus cogitationibus sic Trinitatis potestates vel officia gradibus imparibus ordinarent, ut tanquam tres homines inaequalis ac dissimilis dignitatis facerent, tanquam imperatorem Patrem, judicem Filium, ges, Patris esse asserunt: in quibus honorem et auctoritatem Filii constituunt judicantis; officiosam vero advocationem et consolationem Spiritus sancti ad dignitatem judicis, hoc est, Dei unigeniti pertinere: tanquam judicis sit dignitas, quod habeat advocatum; sicut imperatoris est dignitas, quod secundum suas imperiales leges judicaturum judicem mittit. Qua sua cogitatione carnali, tamen naturae diversitatem, de qua inter nos et ipsos maxima quaestio est, in his tribus personis demonstrare non possunt. Cum enim ad humanos mores ista referunt, et ab humani generis consuetudine quam cogitando possunt capere non recedunt ; quid aliud
Abbreviated transcription (Latin):
utiq de quo est. Non itaq sicut ẽ filiꝰ
ds̃ de dõ. lumen de lumine uita de
uita. ita dici potest uerbum esse de
uerbo: qm̃ solus ẽ uerbum. Et sicut
ita filio ꝓprium ẽ esse uerbum. Et ideo
sicut audit uidicar. quia sicut geni-¬
tum est uerbum ut id̃e uerbum sit
enim dicens ad illum. hominẽ uo¬
luit referre intentionẽ nr̃ãm. qui
uoluntatẽ suam quȩrendo non eiꝰ
a quo factus est. non habuit iustũ
iudicium de seipso. sed iustum
ui dicium habitum ẽ de ipso. Ipse qͥppe
faciens uoluntatẽ suam non di: mo¬
riturum se esse non credidit. Sed hoc¬
hoc iudicium eius non iustũ fuit.
Deniq fecit.&. mortuus est. quia ui¬
dicium di iustum est. Quod iudiciũ
facit dĩ filius non quęrendo uolun¬
tatem suam. cum sit etiã filius ho-¬
minis: non quia in iudicando ipsiꝰ¬
nulla uoluntas est. quis enĩ hoc in¬
sipientissimus dixerit. sed quia non
ita est uoluntas eius ꝓpria. ut sit a

Expanded text:
utique de quo est. Non itaque sicut est Filius utique de quo est. Non itaque sicut est Filius Deus de Deo, lumen de lumine, vita de vita; ita dici potest Verbum esse de verbo: quoniam solus est Verbum; et sicut ita Filio proprium est esse Verbum. Et ideo sicut audit judicat; quia sicut genitum est Verbum, ut idem Verbum sit enim dicens, ad illum hominem voluit referre intentionem nostram, qui voluntatem suam quaerendo, non ejus a quo factus est, non habuit justum judicium de seipso, sed justum judicium habitum est de ipso. Ipse quippe faciens voluntatem suam, non Dei, moriturum se esse non credidit: sed hoc judicium ejus non justum fuit. Denique fecit, et mortuus est; quia judicium Dei justum est. Quod judicium facit Dei Filius non quaerendo voluntatem suam, cum sit etiam hominis filius: non quia ipsius in judicando nulla voluntas est; quis enim hoc insipientissimus dixerit? sed quia non ita est voluntas ejus propria, ut sit a
Abbreviated transcription (Latin):
non de seipso ẽ. sed uerbum patris ẽ.
Quod enim nobis est cum audimꝰ
uerbum accipere. hoc illi ẽ a patre
uerbũ eẽ. qm̃ sic dici potest pater dedisse
filio uerbũ. hoc ẽ ut uerbũ sit: quẽadmodũ
dicit᷑ dedisse filio uitã. hoc est ut
sit uita. Ipse namq ait. Sicut habet
pater uitam in semet ipso: sic dedit¬
& filio habere uitam in semet ipso.
Non utiq ut aliud ipse. aliud uita
quȩ in ipso est. sed ut eadem uita sit
idem ipse: sicut nec pater aliud ẽ quã
uita. quȩ in seipso est. Sed eam filius
patri non dedit: quia patrem non ge¬
nuit. dedit autẽ pater filio uitã. gignen¬
do eum uitam. sicuti ẽ etiã ipse uita.
Non autẽ sic genuit uerbum: tãquã
& ipse sit uerbum. Uitam quippe cum
dicimus potest esse de nullo alio sic̃
ẽ patris uita. uel quod expressius dicit᷑.
pater uita cui de alio non est ut sit.
Cum uero dicitur uerbum: nullomͦ
potest nisi alicuiꝰ intelligi: &. illius

Expanded text:
non de se ipso est, sed Verbum Patris est. non de se ipso est, sed Verbum Patris est. Quod enim nobis est, cum audimus, verbum accipere; hoc illi est a Patre Verbum esse. Quoniam sic dici potest Pater dedisse Filio Verbum, hoc est, ut Verbum sit; quemadmodum dicitur dedisse Filio vitam, hoc est, ut vita sit. Ipse namque ait: Sicut habet Pater vitam in semetipso, sic dedit Filio habere vitam in semetipso . Non utique ut aliud sit ipse, aliud vita quae in ipso est, sed ut eadem vita sit idem ipse. Sicut nec Pater aliud est quam vita quae in ipso est: sed eam Filius Patri non dedit, quia Patrem non genuit: dedit autem Pater Filio vitam, gignendo eum vitam, sicut est etiam ipse vita. Non autem sic genuit Verbum tanquam et ipse sit Verbum. Vitam quippe cum dicimus, potest esse de nullo alio, sicut est Patris vita, vel, quod expressius dicitur, Pater vita, cui de alio non est ut sit: cum vero dicitur Verbum, nullo modo potest nisi alicujus intelligi, et illius
Abbreviated transcription (Latin):
non hȩc tria simul agant. Deinde cũ de
singulis loquimur: etiam quod ad sin-¬
gła ꝑtinet ab om̃ib agit᷑. Neq enim
sermonẽ quem de sola memoria faci-¬
mus memoria sola facit: sed intelligen¬
tia uoluntasq cooꝑantur eum. qũa¬
uis ad solam memoriam ꝑtinentẽ. Hoc
& de duobus cȩteris uidere facillimũ
est. Nam quicquid de se ipsa intelligen¬
tia loquitur: sine memoria & uolun¬
tate non loquit᷑. Et quicquid de se
ipsa uoluntas dicit. aut scribit sine
intelligentia memoriaq non facit.
Quatinus sunt autẽ ista similia. &
rursum quantum dissimilia illi in¬
commirtabili trinitati quȩ d̾s ẽ. lon¬
gum est enueleatissime disputare.
Sed ideo tantum hoc commemoran¬
dum putaui. ut etiam de Ipsa crea-¬
tura aliquid adhiberem un de isti
si possunt intelligant. quam non sit
absurdum quod de patre & filio &
sp̃u scõ dicimus. inseparabilia fieri
ab om̃ib oꝑa. non solum ad om̃s.

Expanded text:
non haec tria simul agant. Deinde cum de non haec tria simul agant. Deinde cum de singulis loquimur, etiam quod ad singula pertinet ab omnibus agitur. Neque enim sermonem quem de sola memoria facimus, memoria sola facit: sed intelligentia voluntasque cooperantur eum, quamvis ad solam memoriam pertinentem. Hoc et de duobus caeteris videre facillimum est. Nam quidquid de se ipsa intelligentia loquitur, sine memoria et voluntate non loquitur: et quidquid de se ipsa voluntas dicit aut scribit, sine intelligentia memoriaque non facit. Quatenus sint autem ista similia, et rursus quantum dissimilia illi incommutabili Trinitati, quae Deus est, longum est enucleatissime disputare. Sed ideo tantum hoc commemorandum putavi, ut etiam de ipsa creatura aliquid adhiberem: unde isti, si possunt, intelligant quam non sit absurdum quod de Patre et Filio et Spiritu sancto dicimus, inseparabilia fieri ab omnibus opera, non solum ad omnes,
Abbreviated transcription (Latin):
ita desipiat ut puter sp̃m scm resurre¬
ctioni hominis xp̃i non cooperatum.
nequaquã illius trinitatis quȩ d̾s est
excellentiȩ comꝑandum. Ille enĩ d̃s ẽ.
ista creatura. Habet tamen aliquid
& ista. ubi qualicumq modo. id qͦd
de illa in effabili di natura dicitur
possir intelligi. Neq enĩ frustra ñ est
dictum faciamꝰ hominẽ ad imaginẽ
tuam. tamquã pat̾ filio loqueret᷑. aut
ad imaginẽ meam: sed dictũ est ad ima-¬
ginem nrãm. Quod exꝑsona ipsius tri¬
nitatis: rectissime accipitur. Tria itaq
ista in hominis animam cogitemus:
memoriam. intelligentiam. uoluntatẽ.
Abhis tribus fit omne quod facimus.
Et cum tria ista bene recteq sese habeñ.
bonum & rectum est omne quod faci-¬
mus: si nec memoriam decipiat obli-¬
uio. nec error intelligentiã: nec iniqui¬
tas uoluntatẽ. Ad dĩ quippe imaginẽ
sic reformat᷑. Omne igit᷑ opus nr̃m: ab
his tribus fit. Nichil enim agim᷑: qd̾

Expanded text:
ita desipiat, ut putet Spiritum sanctum resurreita desipiat, ut putet Spiritum sanctum resurrectionem hominis Christi non cooperatum, nequaquam illius Trinitatis, quae Deus est, excellentiae comparandum: ille enim Deus est, ista creatura: habet tamen aliquid et ista, ubi qualicumque modo id quod de illa ineffabili Dei natura dicitur, possit intelligi. Neque enim frustra non est dictum, Faciamus hominem ad imaginem tuam, tanquam Pater Filio loqueretur; aut, ad imaginem meam: sed dictum est, ad imaginem nostram . Quod ex persona ipsius Trinitatis rectissime accipitur. Tria itaque ista in hominis anima cogitemus, memoriam, intelligentiam, voluntatem: ab his tribus fit omne quod facimus. Et cum tria ista bene recteque sese habent, bonum et rectum est omne quod facimus; si nec memoriam decipiat oblivio, nec error intelligentiam, nec iniquitas voluntatem. Ad Dei quippe imaginem sic reformamur. Omne igitur opus nostrum ab his tribus fit: nihil enim agimus, quod
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s. Uniuersa tamen trinitas unꝰ ẽ ds.
Quis itaq neget: non patrem ñ sp̃m
Solius enĩ filii caro ẽ. cuius carnis illi
pedes aquis impositi: & ꝑ aquas du¬
cti sunt. Absit autẽ ut hoc sine patre
fecisse credat᷑. cum de suis oꝑibus uni-¬
uersalit̃ dicat. pater autẽ in me ma¬
nens facit oꝑa sua: aut sine sp̃u scõ.
cum similit̾ opus sit filii. quo eicie¬
bat dȩmonia. Illius quippe carnis ad
solum filium ꝑtinentis lingua erat qͣ
imperabatur dȩmonib ut exirent .&
tamen dicit. in spũ scõ eicio dȩmonia.
Item quis nisi solus filius resurrexit.
quia solus mori potuit qui carnem
habuit: Et tam̃ ab hoc opere quo solus
filius resurrexit non erar pat̾ alienus.
de quo scriptum ẽ. qui suscitauit it̃m¬
a mortuis. An forte se ipse non suscita¬
uit: Et ubi ẽ quod ait. soluite tẽplum hoc¬
& intriduo suscitabo illud. &. quod po¬
testatẽ se habere dicit ponendi animã

Expanded text:
Spiritus: universa tamen Trinitas unus est Deus. Spiritus: universa tamen Trinitas unus est Deus. Quis itaque neget, non Patrem, non SpiSolius enim Filii caro est, cujus carnis illi pedes aquis impositi et per aquas ducti sunt. Absit autem ut hoc sine Patre fecisse credatur; cum de suis operibus universaliter dicat, Pater autem in me manens facit opera sua : aut sine Spiritu sancto; cum similiter opus sit Filii, quod ejiciebat daemonia. Illius quippe carnis ad solum Filium pertinentis lingua erat, qua imperabatur daemonibus ut exirent: et tamen dicit, In Spiritu sancto ejicio daemonia . Item quis nisi solus Filius resurrexit? Quia solus mori potuit, qui carnem habuit: et tamen ab hoc opere, quo solus Filius resurrexit, non erat Pater alienus, de quo scriptum est, Qui suscitavit a mortuis Jesum . An forte se ipse non suscitavit? Et ubi est quod ait, Solvite templum hoc, et triduo suscitabo illud ; et quod potestatem se habere dicit ponendi et iter
Abbreviated transcription (Latin):
tus: Cum enim angło futurum par-¬
tum sibi nuntianti UiRgo dixisset.
quomodo fiet istud. qm̃ iurũ non
cognosco: responsũ accepit sp̃s sc̃s
superueniet in te.Singłoꝵ autẽ
oꝑa dicunt᷑. quȩ ad unam quãq eoꝵ
manifestant᷑ ꝑtinere ꝑsonã: sicut
natus ex uirgine non nisi filius.
& uox de nube tues filius meus di¬
lectus. ad solius ꝑsonã ꝑtinet patris.
& specie corporali sicut colũba solus
apparuit sp̃s sc̃s: Tamen & illã carnẽ.
solius filii. & illam uocẽ solius pa¬
tris. & illam speciem soluis sp̃s sc̃i.
uniuersa trinitas oꝑata ẽ. non qͦ
inualidꝰ sit unusquisq eoꝵ sine aliis
quod oꝑatur implere. sed non potest
oꝑatio esse diuisa. ubi non solũ ȩqua-¬
lis est. uerumetiam in discreta natura.
ita ut cum tres sint. &. eoꝵ singulus
quisq ds̃ sit: tres tamen dii non sunt.
sed pater. semꝑ pater. & filiꝰ semꝑ
filius. & amboꝵ sp̃s nũqũa cuiqũa eoꝵ
aut pater. aut filius. sed semꝑ utriusq

Expanded text:
tus? Cum enim angelo futurum partum sibi nuntianti virgo dixisset, Quomodo fiet istud, quoniam virum non cognosco; responsum accepit, Spiritus sanctus superveniet in te . Singulorum autem opera dicuntur, quae ad unamquamque eorum manifestantur pertinere personam. Sicut natus ex virgine non nisi Filius : et vox de nube, Tu es Filius meus dilectus, ad solius personam pertinet Patris: et specie corporali, sicut columba, solus apparuit Spiritus sanctus . Tamen et illam carnem solius Filii, et illam vocem solius Patris, et illam speciem solius Spiritus sancti, universa Trinitas operata est: non quod invalidus sit unusquisque eorum, sine aliis quod operatur implere; sed non potest operatio esse divisa, ubi non solum aequalis est, verum etiam indiscreta natura: ita ut cum tres sint, et eorum singulus quisque Deus sit, tres tamen dii non sint. sed Pater semper Pater, et Filius semper Filius, et amborum Spiritus nunquam cuiquam eorum aut Pater aut Filius, sed semper utriusque
Abbreviated transcription (Latin):
um diuersa ẽ natura: nec utiq sine
spũ scõ. Neq enim a faciendis am¬
boꝵ oꝑib ullomodo amboꝵ sepa¬
rabitur sp̃c. Miro itaq eodemq utiq
diuino modo ab om̃ib fiunt oꝑa om̃i¬
um. ab om̃ib etiam singłoꝵ. Nam
om̃ium oꝑa sunt cȩlum & terra. oĩsq
creatura. De filio quippe dictum est.
omĩa ꝑ ipsum facta sunt. Quis autem
aspũ scõ audeat alienare oꝑa quarũ¬
libet creaturarũ. que cernit oꝑari do¬
na sc̃oꝵ. De quo scriptum ẽ. Om̃ia au¬
tẽ hȩc oꝑatur unꝰ atq idem sp̃s. diui

Expanded text:
 diversa potentia. Nec utique sine Spiritu sancto: neque enim a faciendis amborum operibus ullo modo amborum separabitur Spiritus. Miro itaque eodemque utique divino modo ab omnibus fiunt opera omnium, ab omnibus etiam singulorum. Nam omnium opera sunt coelum et terra omnisque creatura. De Filio quippe dictum est: Omnia per ipsum facta sunt . Quis autem ab Spiritu sancto audeat alienare opera quarumlibet creaturarum, quem cernit operari dona sanctorum, de quibus scriptum est: Omnia autem haec o
Abbreviated transcription (Latin):
mo in uoluntate nr̃a ẽẽ constitutum.
ut hoc uł fruamur uł careamꝰ tanto
& tam uero bono. Quid enim tam in
uoluntate quam ipsa uoluntas sita ẽ:
quam quisq cum haber bonã. id certe
habet. quod terrenis om̃ib regnis uo¬
luptatib q om̃ib corporis. longe ante¬
ponendum sit. Quisquis autẽ ñ habet:
caret ꝓfecto illa re. qũa prȩstantiorem
omnib bonis in potestate nr̃a non con¬
stitutis. sola illi uoluntas ꝑseipsam daret.
Itaq cum se ipse miserrimum iudicet
si amiserit głosam fam̾a. ingentes opes.
& quȩlibet corporis bona. tu eum num
miserrimum iudicabis etiam si talibus
abundet om̃ibus cum his inheret
uult habet. caret autẽ bona uolunta¬
te quȩ nec comꝑanda est cum istis. et
cum sit tam magnum bonum. uelle
solum opus est ut habeatur: D ueris¬
simum est. AIure igitur ac merito
stulti homines tametsi nunquam
sapientes fuerunt. hoc enim dubiũ
& occultissimum ẽ. huiuscemodi affici¬

Expanded text:
mo, in voluntate nostra esse constitutum, mo, in voluntate nostra esse constitutum, ut hoc vel fruamur vel careamus tanto et tam vero bono. Quid enim tam in voluntate, quam ipsa voluntas sita est? Quam quisque cum habet bonam, id certe habet quod terrenis omnibus regnis, voluptatibusque omnibus corporis longe anteponendum sit. Quisquis autem non habet, caret profecto illa re, quam praestantiorem omnibus bonis in potestate nostra non constitutis, sola illi voluntas per seipsam daret. Itaque cum se ipse miserrimum judicet, si amiserit gloriosam famam, ingentes opes, et quaelibet corporis bona; tu eum non miserrimum judicabis, etiamsi talibus abundet omnibus, cum iis inhaeret vult habet, caret autem bona voluntate, quae nec comparanda est cum istis, et cum sit tam magnum bonum, velle solum opus est, ut habeatur? E. Verissimum est. A. Jure igitur ac merito stulti homines, tametsi nunquam fuerunt sapientes hoc enim dubium et occultissimum est, hujuscemodi affici
Abbreviated transcription (Latin):
oluntas qua appetimus recte honesteq
uiuere: & ad sũmam sap ientiã ꝑuenire.
Modo tu uide utrum rectam honestãq¬
uitam non appetas. aut esse sapiens
non uehementer uelis: aut certe ne¬
gare audeas. cum hȩc uolumus. nos
habere uoluntatẽ bonam. D Nichil
hoꝵ nego: & ꝓpterea me non solum uo¬
luntatẽ. sed etiam bonam uoluntatẽ
riam habere confiteor. A Quanti pen-¬
dis oro te hanc uoluntatẽ : Numquid¬
nam ei ulla ex parte diuitias. aut
honores. aut uoluptates corporis:
aut hȩc simul omĩa conferenda arbi¬
traris: DAuerterit ds istam scelera¬
tam dementiam. A Parum ne ergo gau¬
dendum est habere nos quiddam in
animo. hanc ipsam dico bonam uo¬
luntatẽ in cuius comparationẽ abie¬
ctissima sint ea quȩ cõmemorauimꝰ:
ꝓ quib ad ipiscendis multitudineor
uidemus hominum nullos labores.
uͦ ac plurimum. A Quid hoc gaudio
qui non fruunt᷑: paruo damno eos affe¬
ctos putas tantiboni: D Immo maxi
mo. AUides igitur iam ut existi-¬

Expanded text:
oluntas qua appetimus recte honesteque vivere, et ad summam sapientiam pervenire. Modo tu vide utrum rectam honestamque non appetas vitam, aut esse sapiens non vehementer velis, aut certe negare audeas, cum haec volumus, nos habere voluntatem bonam. E. Nihil horum nego, et propterea me non solum voluntatem, sed etiam bonam voluntatem jam habere confiteor. A. Quanti pendis, oro te, hanc voluntatem? Numquidnam ei ulla ex parte divitias, aut honores, aut voluptates corporis, aut haec simul omnia conferenda arbitraris? E. Averterit Deus istam sceleratam dementiam. A. Parumne ergo gaudendum est habere nos quiddam in animo, hanc ipsam dico bonam voluntatem, in cujus comparatione abjectissima sint ea quae commemoravimus, pro quibus adipiscendis multitudinem videmus hominum nullos labores, endum vero, ac plurimum. A. Quid? hoc gaudio qui non fruuntur, parvo damno eos affectos putas tanti boni? E. Imo maximo. 26. A. Vides igitur jam, ut existi
Abbreviated transcription (Latin):
docebo. donec ei planum faciam
quod uult. non recedens a re ipsa
quam sibi uoluit demonstrari. nec
signa quȩrens quibus eam osten-
om̃ino. Quare uide utrum conue-¬
niat iam inter nos ea posse demon¬
strari sine signis. quȩ aut non agi¬
mus cum interrogamur. & tamen
statim agere possumus: aut ipsa
forte signa agimus. Cum enim lo¬
quimur. signa facimus. de quo di¬
ctum est significare. Ado. Conue¬
nit. Aũs. Cum ergo de quibusdam
signis queritur. possunt signis si¬
gna monstrari. Cum autẽ de rebꝰ
quȩ signa non sunt: aut eas agen¬
do post in quisitionem. si agi posst̃.
aut signa dando ꝑ quȩ animaduer-¬
ti queant. Ado. Ita est. Aỹs. In hac
igitur triꝑtita distributione. priꝰ
illud consideremus si placet: quod
signis signa monstrantur. Num

Expanded text:
docebo, donec ei planum faciam docebo, donec ei planum faciam quod vult, non recedens a re ipsa quam sibi voluit demonstrari, nec signa quaerens quibus eam ostendaomnino: quare vide utrum conveniat jam inter nos ea posse demonstrari sine signis, quae aut non agimus cum interrogamur, et tamen statim agere possumus, aut ipsa signa forte agimus. Cum enim loquimur, signa facimus, de quo dictum est significare. Ad. Convenit. Aug. Cum ergo de quibusdam signis quaeritur, possunt signis signa monstrari: cum autem de rebus quae signa non sunt, aut eas agendo post inquisitionem si agi possunt, aut signa dando per quae animadverti queant. Ad. Ita est. Aug. In hac igitur tripartita distributione prius illud consideremus, si placet, quod signis signa monstrantur: num
Abbreviated transcription (Latin):
deberer ostendi. Aũs. Scis ne aliud esse
ambulare aliud festinare: Nam er
qui ambulat. non continuo festi-¬
nat: & qui festinat. non continuo
ambulat. Dicimus enim & inscri¬
bendo. & in legendo aliisq in¬
numerabilibus rebus festinatio¬
nem. Quare cum illud quod age¬
bas celerus ageres post interroga¬
tionem meam: putarẽ ambulare
nichil ẽẽ aliud quam festinare. Id
enim noui ad dideras: ut obhoc
fallerer. Ad̾o. fateor non nos posse
rem monstrare sine signo: si cum id
agimus interrogemur. Si enĩ ni-¬
chil addamus. putabit qui rogat
nolle nos ostendere. contemptoq
se in eo quod agebamus ꝑseuerare.
Sedsi de his roger quȩ agere possu¬
mꝰ nec eo tamen tempore quo agi¬
mus roger. possumus post eius in-¬
terrogationem id agendo. re ipsa
podius quam signo demonstrare
quod rogat. nisi forte loquentem
me interroget. quid sit loqui. Qͥc¬
quid enim dixero. ut eum doceam
loquar necesse est. ex quo securus

Expanded text:
deberet ostendi. Aug. Scisne aliud esse deberet ostendi. Aug. Scisne aliud esse ambulare, aliud festinare? Nam et qui ambulat, non statim festinat; et qui festinat, non continuo ambulat: dicimus enim et in scribendo et in legendo, aliisque innumerabilibus rebus festinationem. Quare cum illud quod agebas, celerius ageres post interrogationem meam, putarem ambulare nihil esse aliud quam festinare: id enim novi addideras; et ob hoc fallerer. Ad. Fateor rem non posse nos monstrare sine signo, si cum id agimus interrogemur: si enim nihil addamus, putabit qui rogat, nolle nos ostendere, contemptoque se, in eo quod agebamus perseverare. Sed si de his roget quae agere possumus, nec eo tamen tempore quo agimus roget, possumus post ejus interrogationem id agendo, re ipsa potius quam signo demonstrare quod rogat: nisi forte loquentem me interroget quid sit loqui; quidquid enim dixero, ut eum doceam, loquar necesse est: ex quo secutus
Abbreviated transcription (Latin):
te : Aỹs Quomͦ paries potuit. Adõile
ipse quidem quantum ratio ꝓgre-¬
diens docuit. ostendi sine signo po¬
test. Nam et intensio digiti non est
utiq paries. sed signũ datur. ꝑ qd̃
paries possit uideri. Nichil itaꝙ
uideo. quod sine signis ostendique¬
at. Aũs Quod si exte quererem qͥd
sit ambulare surgeresꝙ et id age¬
res: nonne rẽ ipsa potius qũa uer¬
bis ad me docendum aut ullis alii
signis utereris: ad̾o fateor ita ess e. er
pudet me rem tam in ꝓmptu positam
non uidisse. Ex qua etiam michi
milia rerum ĩa occurrunt. quȩ
strari: ut edere. bibere. sedere. stare.
clamare. & innumerabilia cȩtera.
Ayõ. Age nunc. dic michi si om̃ino
nesciens huius uerbi ium. abs te
ambulante quererem quid sit am¬
bulare. quomodo me doceres: Ad̾o.
Id ipsum agerem aliquanto celerius
ut post interrogationẽ tuam aliqͣ
nouitate ammonereris:&. tamen
nichil aliud fieret. quã id quod

Expanded text:
te? Aug. Quomodo paries potuit. Ad. Ne te? Aug. Quomodo paries potuit. Ad. Ne ipse quidem, quantum ratio progrediens docuit, ostendi sine signo potest. Nam et intentio digiti non est utique paries, sed signum datur per quod paries possit videri. Nihil itaque video quod sine signis ostendi queat. Aug. Quid, si ex te quaererem quid sit ambulare, surgeresque et id ageres? nonne re ipsa potius quam verbis ad me docendum, aut ullis aliis signis utereris? Ad. Fateor ita esse, et pudet me rem tam in promptu positam non vidisse: ex qua etiam mihi millia rerum jam occurrunt, quae strari, ut edere, bibere, sedere, stare, clamare, et innumerabilia caetera. Aug. Age, nunc dic mihi, si omnino nesciens hujus verbi vim, abs te ambulante quaererem quid sit ambulare, quomodo me doceres? Ad. Idipsum agerem aliquanto celerius, ut post interrogationem tuam aliqua novitate admonereris; et tamen nihil aliud fieret, quam id quod
Abbreviated transcription (Latin):
surdi non minuᷤ gestu uł quęrant
uł respondeant uł doceant. uł in¬
dicent. aut omia quȩ uolunt. aut
certe plurima: Quod cum fit: ñ
utiq sola uisibilia sine uerbis osten¬
duntur: sed & soni q sapores. s cȩte¬
ra huiusmodi. Nam & histriones
totas in theatris fabulas. sine uer¬
et exponunt. Adõ. Nichil habeo
quod contradicam: qͣuod illud. ex
non modo ego. sed ne ipse quidem
saltator histrio. tibi sine uerbis
quid significet possit ostendere.
A uc. Uerum fortasse dicis. Sed fin-¬
gamus eum posse. Non ut arbit᷑r
dubitas. quisquis ille motꝰ corporis
fuerit. quo michi rem quȩ hoc uer¬
bo significat᷑ demonstrare conabit᷑
non ipsã rem futuram eẽ. sed signũ.
Quare hic quoq non quide uerbo
uerbum. sed tamen signo signum
nichilominus indicabit: ut ꝙ hoc
monosyllabum. & ille gestus. unã
rem quandam significent. qũa mͥ
ego uellem non significando monstꝰ¬
ri. adõ. Qui potest quod quęris oro

Expanded text:
surdi non minus gestu, vel quaerant, surdi non minus gestu, vel quaerant, vel respondeant, vel doceant, vel indicent aut omnia quae volunt, aut certe plurima? Quod cum fit, non utique sola visibilia sine verbis ostenduntur, sed et soni et sapores, et caetera huju modi. Nam et histriones totas in theatris fabulas sine veret exponunt. Ad. Nihil habeo quod contradicam, nisi quod illud, ex, non modo ego, sed nec ipse quidem saltator histrio tibi sine verbis quid significet posset ostendere. 6. Aug. Verum fortasse dicis: sed fingamus eum posse; non, ut arbitror, dubitas, quisquis ille motus corporis fuerit, quo mihi rem quae hoc verbo significatur, demonstrare conabitur, non ipsam rem futuram esse, sed signum. Quare hic quoque non quidem verbo verbum, sed tamen signo signum nihilominus indicabit; ut et hoc monosyllabum, ex, et ille gestus, unam rem quamdam significent, quam mihi ego vellem non significando monstrari. Ad. Qui potest quod quaeris, oro
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc in solis nominib quibus cor-¬
pora significantur si eadem corpora
presentia sint. fieri posse concedo.
Aũs. Num colorem corpus dicimꝰ.
ac non potius quandam corporis
qualitatem: Adõ. Ita est. Aũs Cur ergo
& hic digito demonstrari potest: An
addis corporibus etiam corporum
qualitatẽ. ut nichilominꝰ etiam iste
cum presentes sunt. doceri sine uer¬
bis possint: Adõ fgo cum corpora
dicerem. om̃ia corporalia intelligi
uolebam: id est om̃ia quȩ in corpo¬
ribus sentiuntur. Aỹs. Considera
tamen utrum etiã hinc aliqua tibi
excipienda sint. Adõ. Bene ammo¬
nes. Non enim om̃ia corporalia. sed
om̃ia uisibilia dicere debui. Fateor
enim sonum. odorem. saporem.
grauitatẽ. calorem. et alia quȩ ad
cȩteros sensus ꝑtinent. quaquam
sentiri sine corporibus nequeant.
& ꝓpterea sint corporalia. non tam̃
digito posse monstrari. Aũs. Nũꝙͣ.¬
ne uidisti. ut homines cum sur¬
dis gestu quasi sermocinent᷑. ipsiq

Expanded text:
Hoc in solis nominibus quibus corHoc in solis nominibus quibus corpora significantur, si eadem corpora praesentia sint, fieri posse concedo. Aug. Num colorem corpus dicimus, an non potius quamdam corporis qualitatem? Ad. Ita est. Aug. Cur ergo et hic digito demonstrari potest? An addis corporibus etiam corporum qualitates, ut nihilominus etiam istae cum praesentes sunt, doceri sine verbis possint? Ad. Ego cum corpora dicerem, omnia corporalia intelligi volebam, id est omnia quae in corporibus sentiuntur. Aug. Considera tamen, utrum etiam hinc aliqua tibi excipienda sint. Ad. Bene admones: non enim omnia corporalia, sed omnia visibilia dicere debui. Fateor enim sonum, odorem, saporem, gravitatem, calorem, et alia quae ad caeteros sensus pertinent, quanquam sentiri sine corporibus nequeant, et propterea sint corporalia, non tamen digito posse monstrari. Aug. Nunquamne vidisti ut homines cum surdis gestu quasi sermocinentur, ipsique
Abbreviated transcription (Latin):
tiatores in affrica. Aus. Ut concedam
tibi hȩc ita eẽ. nec enumerem quam
multa fortasse prȩter hanc tuam re¬
gulam reperiantur. illud certe tibi
attendere facile ẽ. ex posuisse te uer¬
bis uerba. id est signis signa. eisdẽq
notissimis notissima. Ego autẽ illa
ipsa quoꝵ hȩc signa sunt: michi si
te nescire uel potius simulare nesci¬
entem. mea responsione fieri quod
us om̃ino non posse. Siquidem
sermocinamur. ubi non possumus
respondere nisi uerbis. Tu autẽ res
quȩris eas. quȩ quotliber sint. uerba
certe non sunt: quas tamen ex me
tu qͦq uerbis quęris. Prior itaq tu.
sine uerbis quere: ut ego deinde ista con¬
ditione ista respondeam. Aũs. Iur
agis fateor. Sed si quererem tres iste
syllabȩ quid significent. cum dici¬
tur. paries: nonne posses digito osten-¬
dere. ut ego prorsus rem istam ui-¬
derem. cuius signum est hoc trisyl¬
labum uerbum. demonstrante de.
nulla tamen uerba referente. Ad

Expanded text:
tiatores in Africa. Aug. Ut concedam tiatores in Africa. Aug. Ut concedam tibi haec ita esse, nec enumerem quam multa fortasse praeter hanc tuam regulam reperiantur; illud certe tibi attendere facile est, exposuisse te verbis verba, id est signis signa, eisdemque notissimis notissima: ego autem illa ipsa quorum haec signa sunt, mihi, site nescire, vel potius simulare nescientem, responsione mea fieri quod vis omnino non posse; siquidem sermocinamur, ubi non possumus respondere nisi verbis. Tu autem res quaeris eas quae, quodlibet sint, verba certe non sunt, quas tamen ex me tu quoque verbis quaeris. Prior itaque tu sine verbis quaere, ut ego deinde ista conditione respondeam. Aug. Jure agis, fateor: sed si quaererem istae tres syllabae quid significent, cum dicitur, Paries, nonne posses digito ostendere, ut ego prorsus rem ipsam viderem, cujus signum est hoc trisyllabum verbum, demonstrante te, nulla tamen verba referente. Ad.
Abbreviated transcription (Latin):
si ds̃ siuerit: planuis intelligemus.
Nunc ad illum uersum te refer . ꝙ.
conare ut potes cȩtera eius uerba qͥd
significent pandere. Ad õ. Tertia p̃po¬
sitio ẽ. ex: pro qua. de. possumus. ar-
bitror dicere. Aũs Non id quęro. ut
ꝓ una uoce notissima. aliam uocem
ȩque notissimam. quȩ idem signifi-¬
cet dicas: si tamen idem significat.
Sed interim concedamꝰ ita esse. Cer-¬
te si poeta iste non ex tanta urbe:
sed de tanta dixisser: quererem ab¬
ste. quid. de. significaret. diceres.
ex: cum hȩc duo. uerba essent. id est
signa: unum aliquid ut tu putas
significantia. Ego autẽ id ipsum ne-¬
scio quid unum. quod his duobus
signis significatur. inquiro. A dõ.
Michi uidetur secretionem quandã
significare ab eare in qua fuerar ali¬
quid: quod ex illa esse dicitur. siue
illa non maneat. ut in hoc uersu.
non manente urbe. poterant aliqͥ
ex illa esse troiani. siue manente.
sicut ex urbe roma dicimus ẽẽ nego¬

Expanded text:
si Deus siverit, planius intelligemus: si Deus siverit, planius intelligemus: nunc ad illum versum te refer, et conare, ut potes, caetera ejus verba quid significent pandere. Ad. Tertia praepositio est, ex, pro qua, de, possumus, ut arbitror, dicere. Aug. Non id quaero, ut pro una voce notissima aliam vocem aeque notissimam, quae idem significet dicas; si tamen idem significat: sed interim concedamus ita esse. Certe si poeta iste non, ex tanta urbe, sed, de tanta, dixisset, quaereremque abs te quid, de, significaret; diceres, ex, cum haec duo verba essent, id est signa, unum aliquid, ut tu putas, significantia: ego autem idipsum, nescio quid unum, quod his duobus signis significatur, inquiro. Ad. Mihi videtur secretionem quamdam significare ab ea re in qua fuerat aliquid, quod ex illa esse dicitur, sive illa non maneat, ut in hoc versu, non manente urbe, poterant aliqui ex illa esse Trojani: sive maneat, sicut ex urbe Roma dicimus esse nego
Abbreviated transcription (Latin):
ficemus: omnino stulte uerbum ali¬
quod promimus. Tu autẽ nunc mecũ
loquendo. credo quod nullum sonum
frustra emittis: sed om̃ib quȩ ore tuo
oportet istas duas syllabas enuntiare
dum loqueris: si ꝑ eas ñ significas
quicqua. Si autẽ uides necessariam ꝑ
eas enuntiationẽ fieri: nosq doceri
uł commoneri cum auribus insonañ.
uides etiam ꝓfecto quid uelim dicere.
sed explicare non possum. Aũo. Qͥd
igitur facimus. an affectionem ani-¬
mi quandam. cum rem non uidet.
et tamen non esse inuenit.aut in¬
uenisse putat: Hoc uerbo significari
dicimus. potius qũa rem ipsam quȩ
nulla est : Ad õ. Istuc ipsum est fortas¬
se quod expedire moliebar. Aũs. Tran-¬
seamus ergo hinc quo quo mͦ se ha¬
bet. ne res absurdissima nobis accidat.
ado. Quȩ tandem᷑ aũs. Si nichil nos
teneat. & moias patiam᷑. Ad oRidicu¬
men modo uideo posse contingere.
immo plane uideo contigisse. Aũs.
Suo locogenus hoc repugnantiȩ.

Expanded text:
ficemus, omnino stulte verbum alificemus, omnino stulte verbum aliquod promimus: tu autem nunc mecum loquendo, credo quod nullum sonum frustra emittis, sed omnibus quae ore tuo oportet istas duas syllabas enuntiare dum loqueris, si per eas non significas quidquam. Si autem vides necessariam per eas enuntiationem fieri, nosque doceri vel commoneri cum auribus insonant, vides etiam profecto quid velim dicere, sed explicare non possum. Aug. Quid igitur facimus? An affectionem animi quamdam, cum rem non videt, et tamen non esse invenit, aut invenisse se putat, hoc verbo significari dicimus potius, quam rem ipsam quae nulla est? Ad. Istud ipsum est fortasse quod explicare moliebar. Aug. Transeamus ergo hinc, quoquo modo se habet, ne res absurdissima nobis accidat. Ad. Quae tandem? Aug. Si nihil nos teneat, et moras patiamur. Ad. Ridicu quomodo video posse contingere; imo plane video contigisse. 4. Aug. Suo loco genus hoc repugnantiae,
Abbreviated transcription (Latin):
Octo. Aũs. Octo ergo signa sunt adõ.
Ita est. Aũs. Credo te hunc uersum in¬
telligere. Adõ. Satis arbitror. Aũs. Dic
michi quid singula uerba significen.
Adõ. ludeo quid̾e quid significent:
sed nullum aliud uerbũ quo id expo-¬
ni possit inuenio. Aũs. Saltẽ illud
inuenis: quicquid significat᷑ hoc uer¬
bo ubi nam sit: Adolidet᷑ michi. qͦd.
si. dubitationẽ significet. Iam dubi-¬
tatio ubinisi in animo est: Aũs. Acci¬
pio interim: ꝓsequere cȩtera. Ad õ Ni¬
chil. quidẽ ñ aliud significat. nisi
id quod non est. Aus. Uerum fortasse
dicis. Sed reuocat me ab assentiendo
quod suꝑius concessisti. non esse si¬
gnum nisi aliquid significet. Quod
autẽ non est: nullomodo esse aliquid
potest. Quare scd̃m uerbum in hoc
uersu non est signum: quia non si¬
gnificat aliquid. & falso inter nos
constitit quod om̃ia uerba signa
sint. aut omne signum aliquid signi-¬
ficet. Ad oNimis quidem urges: sed
quando non habemus quod signi-¬

Expanded text:
Octo. Aug. Octo ergo signa sunt. Ad. Ita est. Aug. Credo te hunc versum intelligere. Ad. Satis arbitror. Aug. Dic mihi quid singula verba significent. Ad. Video quidem quid significet, si; sed nullum aliud verbum, quo id exponi possit, invenio. Aug. Saltem illud invenis, quidquid significatur hoc verbo, ubinam sit? Ad. Videtur mihi quod, si, dubitationem significet: jam dubitatio, ubi nisi in animo est? Aug. Accipio interim; persequere caetera. Ad. Nihil, quid aliud significat, nisi id quod non est? Aug. Verum fortasse dicis: sed revocat me ab assentiendo quod superius concessisti, non esse signum nisi aliquid significet; quod autem non est, nullo modo esse aliquid potest. Quare secundum verbum in hoc versu non est signum, quia non significat aliquid; et falso inter nos constitit, quod omnia verba signa sint, aut omne signum aliquid significet. Ad. Nimis quidem urges; sed quando non habemus quid signi
Abbreviated transcription (Latin):
quar. Et sic uoluntate q. p̃cepto patris
ad passionem & mortẽ ꝓperauit. sicut
ipse ait: pater transeat calix iste a me. ñ
tamen quod ego uolo sed quod tu ius.
Et apło asserente & dicente. obȩdiens
inquit factus patri usq ad mortẽ: mortẽ
autẽ crucis

Expanded text:
quar . Et sic voluntate et praecepto Patris quar . Et sic voluntate et praecepto Patris ad passionem et mortem properavit, sicut ipse ait: Pater, transeat calix iste a me; non tamen quod ego volo, sed quod tu vis . Et Apostolo asserente et dicente: Obediens, inquit, factus Patri usque ad mortem, mortem autem crucis
Abbreviated transcription (Latin):
Et quia de om̃ibus sp̃ualibus & ratio¬
nabilibus gradibus ꝓpter qualitateor
& fragilitatẽ corporis paulominus ab
angłis inferior minoratus homo ui-¬
debatur: ne se uilem speraret.&. de sa-¬
lute sua desperaret. dñs iũc honorans
facturam suam. dignatus est huma¬
nam carnem suscipere. &. ostendere qr
non est homo uilis sed p̃ciosus sicut
scriptum est: magnus homo &. p̃ciosus
uir. Et ideo solum hominẽ patri suo
heredem sibi enim coheredem facere
dignatus est. ut quod minus acceperat
in natura. plus Haberet in honore.ui.
Cum inquit uenit plenitudo temporis.
misit ds filium suum natum ex mu-¬
liere. Ipse qui uoluntate patris carnem
suscepit. ipse & uoluntate et p̃cepto ipsiꝰ
in corpore conuersatus ẽ. sicut ipse ait.
Descendi de cęlo non ut faciam uolun¬
tatem meam. sed uoluntatẽ eius qui
me misit. Ipse ad uoluntatẽ patris tri¬
ginta annoꝵ baptizatus. & uoce ꝙ. te¬
stimonio patris manifestatus. uolunta¬
te & prȩcepto patris ȩuangłm regni-

Expanded text:
Et quia de omnibus spiritualibus et rationalibus gradibus, propter qualitatem et fragilitatem corporis, paulo minus ab Angelis inferior minoratus homo videbatur : ne se vilem speraret, et de salute sua desperaret, Dominus Jesus honorans facturam suam, dignatus est humanam carnem suscipere; et ostendit quia non est homo vilis, sed pretiosus, sicut scriptum est: Magnus homo et pretiosus vir . Et ideo solum hominem Patri suo haeredem, sibi enim cohaeredem, facere dignatus est; ut quod minus acceperat in natura, plus haberet in honore. 6. Cum, inquit, venit plenitudo temporis, misit Deus Filium suum natum ex muliere . Ipse qui voluntate Patris carnem suscepit, ipse et voluntate et praecepto ipsius in corpore conversatus est, sicut ipse ait: Descendi de coelo, non ut faciam voluntatem meam, sed voluntatem ejus qui me misit . Ipse et voluntate Patris triginta annorum baptizatus, voce et testimonio Patris manifestatus , voluntate et praecepto Patris Evangelium regni
Abbreviated transcription (Latin):
ignoro. Nonne pater dicit. Hic est
filius meus dilectus: Nonne filius
dicit. testimonium ꝑhibet de me
qui misit me pater: Cur gͦ eosita distin-¬
gunt: ut patrẽ dicant cui testimo-¬
nium ꝑhibet᷑. & filium qui ꝑhiber:
Cur usq ad ista sunt uani. usq ad
ista surdi. usq ad ista tȩci: De patre
autẽ mittente. & misso filio. iam in
suꝑioribus disputationis huius¬
partib satis habundeq tractatum ẽ.

Expanded text:
ignoro. Nonne Pater dicit, Hic est ignoro. Nonne Pater dicit, Hic est Filius meus dilectus ? Nonne Filius dicit, Testimonium perhibet de me, qui misit me, Pater ? Cur ergo eos ita distinguunt, ut Patrem dicant cui testimonium perhibetur, et Filium qui perhibet? Cur usque ad ista sunt vani, usque ad ista surdi, usque ad ista caeci? De Patre autem mittente et misso Filio, jam in superioribus hujus disputationis partibus satis abundeque trac
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. nec omĩa ꝑ ipsum si tempꝰ ante ip¬
sum. Sed omĩa ꝑ ipsũ. Nullũ ergo
tempus ante ipsum. Ac ꝑ hoc quẽad¬
modum ignis &. splendor qui ex
igne gignitur. & circũquaq diffun-¬
ditur. simul esse incipiunt. nec geni-¬
tus a gignente p̃ceditur. sic d̃s pat̾.
quia parit̾ sine ullo initio temporis
sunt. nec genitus a gignente p̾cedit᷑.
Et sicut ignis gignens & splendor ge¬
nitus coȩui sunt:ita d̾s pat̾ gignens.
&. ds filius genitus coȩterni sunt. Sed
quia iste est de illo non ille de isto:
ideo &. mandatum accepit a patre
cum mandatum ipse sit patris. &.
docet eum pat̾ cum ipse sit paterna
doctrina. Sic enim accepit a patre
uitam: cum sicut pat̃ ipse sit uita.
Ita est &̾ patri similis: ut in nullo
om̃ino sit dissimilis. Testimonium
uero cum inuicẽ sibi ꝑhibeant pat̃
& filius. quomͦ isti alterum eoꝵ fa-¬
ciant testimonium ꝑhibentẽ. ꝙ. al¬
terum cui testimonium ꝑhibeatur.

Expanded text:
est: nec omnia per ipsum, si tempus ante ipest: nec omnia per ipsum, si tempus ante ipsum; sed omnia per ipsum , nullum ergo tempus ante ipsum. Ac per hoc, quemadmodum ignis et splendor qui ex igne gignitur et circumquaque diffunditur, simul esse incipiunt, nec genitus a gignente praeceditur: sic Deus Pater quia pariter sine ullo initio temporis sunt, nec genitus a gignente praeceditur. Et sicut ignis gignens et splendor genitus coaevi sunt; ita Deus Pater gignens et Deus Filius genitus coaeterni sunt. Sed quia iste est de illo, non ille de isto, ideo et mandatum accipit a Patre, cum mandatum ipse sit Patris; et docet eum Pater, cum ipse sit paterna doctrina. Sic enim accipit a Patre vitam, cum sicut Pater ipse sit vita: ita est et Patri similis, ut in nullo sit omnino dissimilis. Testimonium vero cum invicem sibi perhibeant Pater et Filius, quomodo isti alterum eorum faciant testimonium perhibentem, et alterum cui testimonium perhibeatur,
Abbreviated transcription (Latin):
ergo unus &. idem ẽ pater ꝙ filius: sed
unum sunt pat̾ & filius. Quod uero
maior est pater. non ꝑtinet ad naturã
gignentis & geniti. sed hominis & deiꝰ
scdm qũa formam suscepti hominis &.
ad dexteram patriꝰ sedet uł stat. & orat.
& grãs agit.q. sacerdos est. & minist̾
tri. unigenitus ẽ. & gignenti coȩternꝰ.
Et licer sit primogenitus om̃is crea¬
turȩ: quia in illo condita sunt om̃ĩa.
priusq ille genitus qũa hȩc condi¬
ta: tamen sempiternus ẽ. sicut pater.
chil enim tam primum. qua id ante
que nichil est. Sed sicut nichil ẽ ante
patrem. ita nichil est ante unigeni-¬
tum filium patri utiq coȩternum.
Neq enim quia ille genuir ille geni¬
tus est id̾o est pat̾ tempore anterior.
Nam si inter patrẽ gignentem & geni-¬
tum filium aliquod tempus est. ꝓfe¬
cto tempus est ante filium. &. non ẽ
iam filius primogenitus om̃is crea¬
turȩ. quia & tempus utiq creatura

Expanded text:
ergo unus et idem est Pater et Filius, sed ergo unus et idem est Pater et Filius, sed unum sunt Pater et Filius. Quod vero major est Pater, non pertinet ad naturam gignentis et geniti, sed hominis et Dei: secundum quam formam suscepti hominis, et ad dexteram Patris sedet vel stat, et orat, et gratias agit, et sacerdos est, et minister tri, unigenitus est et gignenti coaeternus. Et licet sit primogenitus omnis creaturae, quia in illo condita sunt omnia, priusque ille est genitus quam haec condita; tamen sempiternus est sicut Pater, s non sit. Nihil enim tam primum, quam id ante quod nihil est. Sed sicuti nihil est ante Patrem; ita nihil est ante unigenitum Filium, Patri utique coaeternum. Neque enim quia ille genuit, ille genitus est, ideo est Pater tempore anterior. Nam si inter Patrem gignentem et genitum Filium aliquod tempus est, profecto tempus est ante Filium, et non est jam Filius primogenitus omnia creaturae, quia et tempus utique creatura
Abbreviated transcription (Latin):
Uod autẽ in isto sermone subnectunt.
impossibile est ur unus idemq fit
pat̾ & filius. generans. & nascens. cui
testimonium ꝑhibetur. &. qui testimo¬
nium ꝑhibet. maior & is qui maiorẽ
confitetur. is qui ad dexterã sedet &
star. &. is qui sedis dedit honorẽ. qui
missus ẽ. & is qui misre nec discipłs
ut doctor. ut ipse docuit dicens. sicuti
docuit me pater loquor. siilis & imi¬
tator. &. is qui uistus est. similis q quẽ
imitatur. is qui orat & is qui exaudit:
is qui grãs agrt.& is qui benedicit.
is qui suscipit mandatum & is qui
dedit mandatum minister &. p̃cipiens
supplex & eminens. subditus s. suꝑior.
unigenitus & ingenitus. sacerdos &. d̾s:
ex parte aliqua uerissime dicunt. sed
ea contra sabellianos non contra ca¬
tholicos dicunt. Illi enim unum &.
eundem dicunt filium esse qui pat̾
est. nos autẽ patrẽ gignentẽ ꝙ filium
genitum duas dicimus esse ꝑsonas.
sed non duas diuersasq naturas. Non

Expanded text:
uod autem in isto sermone subnectunt, Impossibile esse ut unus idemque sit Pater et Filius, generans et nascens; cui testimonium perhibetur, et qui testimonium perhibet; major, et is qui majorem confitetur; is qui ad dexteram sedet aut stat, et is qui sedis dat honorem; qui missus est, et is qui misit; nec discipulus et doctor, ut ipse docuit dicens, « Sicuti docuit me Pater, sic loquor » : similis et imitator, et is cujus est similis et quem imitatur; is qui orat, et is qui exaudit; is qui gratias agit, et is qui benedicit; is qui suscipit mandatum, et is qui dedit mandatum; minister, et praecipiens; supplex, et eminens; subditus, et superior; unigenitus, et ingenitus; sacerdos, et Deus: ex parte aliqua verissime dicunt, sed ea contra Sabellianos, non contra Catholicos dicant. Illi enim unum et eumdem dicunt Filium esse qui Pater est: nos autem Patrem gignentem et Filium genitum duas dicimus esse personas, sed non duas diversasque naturas. Non
Abbreviated transcription (Latin):
bonȩ suȩ uoluntatis amatorem resiste¬
re om̃imodo atq aduersari libidini¬
bus: & id̾o iure temperantẽ uocari.
DPerge. assentior. Alustitia restat: quȩ
quomodo desit huic homini: non
sane uideo. Qui enim habet & dili-¬
git uoluntatem bonam. & obsistre
eis ut dictum est quȩ huic inimica
sunt: male uelle cuiqu̾ã non potest.
Sequetur ergo ut nẽmini faciat in ui-¬
riam. Quod nullo pacto potest: nisi qui
sua cuiq tribuerit. Hoc autẽ ad iu¬
stitiam ꝑtinere cum dicerem: te apꝑ¬
basse ut puto meministi.
DEgo uero
memini. & fateor. in hoc homine qui
suam bonam uoluntatẽ magni pendit¬
& diligit: om̃s quatuor uirtutes. quȩ
abste paulo ante me assentiente descri-¬
ptȩ sunt. esse compertas.

Expanded text:
bonae voluntatis suae amatorem resistebonae voluntatis suae amatorem resistere omni modo, atque adversari libidinibus, et ideo jure temperantem vocari. E. Perge; assentior. A. Justitia restat, quae quomodo desit huic homini, non sane video. Qui enim habet et diligit voluntatem bonam, et obsistit eis, ut dictum est, quae huic inimica sunt, male cuiquam velle non potest. Sequitur ergo ut nemini faciat injuriam; quod nullo pacto potest, nisi qui sua cuique tribuerit: hoc autem ad justitiam pertinere cum dicerem, approbasse te, ut puto, meministi. E. Ego vero memini et fateor in hoc homine, qui suam bonam voluntatem magni pendit et diligit, omnes quatuor virtutes quae abs te paulo ante, me assentiente, descriptae sunt, esse compertas.