comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tab̾nacłm quod fixit d̃s: & non homo.
De hoc tabernacło in exodo dñm moysi
ita locurum fuisse narratur. facies michi
scificationem: ce inde uidebor auobis.
Columpnȩ tab̃nacłi doctores sunt eccłie.
ut in apło legitur: iacob ce ioħs. ce exphas¬
qui uidebantur columpne esse. Sere
siue uectes quȩ tabulas siue colump¬
nas continebant. siripturam sacram
uł concordiam sc̃orum predicatorum si¬
gnificatit: unde robur & firmitas eorum
demonstratur. Bases sunt columpnarũ:
libri legis ce ꝓpħarum. Caput colump-
fidei funib. atq scripturarũ p̃ceptis
suspense. Ansulȩ cortinarum iacincti¬
ne: celestia pͣcepta. Saga cilicina undecuim.
sub peccatorum forma ex primuntur. qͥn-¬
quaginta circuli. spem futurȩ quiȩtis
significãt. Sc̃a scõrum. cȩlestis illa patria:
& interna gaudia regni cȩlorum. Duo
cherubin duo testam̃ta legis. uł archa
testam̃ti. eccłia: unde legitur inpsalmo:

Expanded text:
Tabernaculum quod fixit Deus, et non homo . Tabernaculum quod fixit Deus, et non homo . De hoc tabernaculo in Exodo Dominum Moysi ita locutum fuisse narratur: Facies mihi sanctificationem, et inde videbor a vobis . Columnae tabernaculi doctores sunt Ecclesiae, ut in Apoqui videbantur columnae esse . Serae sive vectes, quae tabulas sive columnas continebant, Scripturam sacram vel concordiam sanctorum praedicatorum significant. Unde robur et firmitas eorum demonstratur. Bases sunt columnarum libri Legis et Prophetarum; caput columnarfidei funibus atque Scripturarum praeceptis suspensa: ansulae cortinarum hyacinthinae; coelestia praecepta; saga cilicina undecim sub peccatorum forma exprimuntur; quinquaginta circuli spem futurae quietis significant; sancta sanctorum coelestis illa patria, et aeterna gaudia regni coelorum; duo cherubin, duo testamenta Legis; arca Testamenti Ecclesia. Unde legitur in Psalmo:
Abbreviated transcription (Latin):
ctuario separatũ est. significat presentẽ
eccłiam. quĩ inperegrinatione istius mun-¬
di uersatur: sc̃m autem scõrum illã quȩ
incelis est. q ipsa scã eccłia que ex scĩs angłis
ce hominib constans. ẽ. partim adhuc
peregrinatur in infimis. partim insuꝑna
patria regnat: &e insuꝑnis adhuc ciues
suos dirim̃te uelo cęli. habet ab inuicem
segregatos. Dequo paulus apłs adhebre¬
os scribens plenissime testatur. cũ xp̃m
uerum pontificem asserit non ꝑhyrcoꝵ.
troisse semel inscã. et̾na redemptione inuen-¬
ta. Deniq inscripturis scĩs aliquando ta-¬
bernacłm corpus dñi saluatoris signi¬
ficat: ut est illud inpsalmo. In sole posu¬
it tabernacłm suum. Item tab̾nacłm dei
scã est eccłia. siue anima fidelis inperegri¬
natione mundi degens: uñ legit᷑ in psal¬
mo qm̃. qm̃ ingrediar in locum taberna¬
cłi ad mirabilis: usq addomũ dĩ. Iĩ apło.

Expanded text:
ctuario separatum est, significat praesentem ctuario separatum est, significat praesentem Ecclesiam, quae peregrinatione istius mundi verin coelis est: quia ipsa sancta Ecclesia, quae ex sanctis angelis et hominibus constans, partim adhuc peregrinatur in infimis, partim autem in superna patria regnat in supernis, adhuc cives suos, dirimente velo coeli, habet ad invicem segregatos. De qua Paulus apostolus ad Hebraeos scribens plenissime testatur, cum Christum verum pontificem asserit non per hircotroisse semel in sancta, aeterna redemptione inventa. Denique in Scripturis sanctis aliquando tabernaculum corpus Domini Salvatoris significat, ut in psalmo: In sole posuit tabernaculum suum . Item tabernaculum Dei sancta est Ecclesia, sive anima fidelis in peregrinatione mundi degens. Unde legitur in Psalmo: Quoniam ingrediar in locum tabernaculi admirabilis usque ad domum Dei
Abbreviated transcription (Latin):
lorum crebro leuitarum ministerio por¬
tata. tandem int̾ram ꝓmisse hereditatis
induceretur: hȩc ut mox inpatria ipsa
ce ciuitate regia constructa. inuiolabi¬
li semꝑ fundam̃to consisteret. donec
inditum sibi figurarum cȩlestiũ munꝰ
impleret. Potest inilla prȩsentis eccłiȩ
labor & exilium. in hac futura requies
& beatitudo figurari: uł certe qͥa illa¬
a solis filiis ifrl̃. hec autem aꝓselitis ce¬
iam &e gentib facta est. Lossunt in illa
pͥncipaliter patres ueteris testam̃ti ce
antiquus ille dei popłs: in hac antem
congregata ddegentib eccłia figuralit᷑
ex primi. Namq aedificium utriusq
domus enueleatius sp̃itali sensu excus-¬
sum. & labores presentis ȩccłiȩ cotidia-¬
nos. & p̃mia infuturo ꝑennia gaudiaq
regni celestis:. electionem prime de isrł
eccłie. & salutem om̃ium gentium inxp̃o.
multimodis ostenditur insinuari figo-¬
ris. Scc̃ autem quod uelo suspenso san¬

Expanded text:
locum crebro Levitarum ministerio porlocum crebro Levitarum ministerio portata, tandem in terram promissae haereditatis induceretur; haec, ut mox in patria ipsa et civitate regia constructa inviolabili semper fundamento consisteret, donec inditum sibi figurarum coelestium munus impleret: potest in illa praesentis Ecclesiae labor et exsilium, in hac futura requies et beatitudo figurari; vel certe quia illa solis filiis Israel, haec autem a proselytis etiam in gentibus facta est, possunt in illa principaliter patres Veteris Testamenti, et antiquus ille Dei populus, in hac autem congregata de gentibus Ecclesia figuraliter exprimi; quamvis aedificium utriusque domus enucleatius spiritali sensu excussum et labores praesentis Ecclesiae quotidianos, et praemia in futuro perennia, gaudiaque regni coelestis, et electionem primae in Israel Ecclesiae, et salutem omnium gentium in Christo multimodis ostendatur insinuare figuris. Sanctum autem, quod velo suspenso a san
Abbreviated transcription (Latin):
Quia enim inhumeris onera gestare
solemus. recte ephot. idest suꝑ humerale.
oꝑa nistorum ce pii ꝓdño labores insinu¬
antur. Quia uero inpectore cogitationõ
sedis est: recte in rationali qui est habituᷤ
pectoris sacerdotalis. munde electorum
cogitationes expͥmuntur. Lapidesq
onichini ce gemine ornant ephͣt acra-¬
tionale: cum eximiis sũmorum patrõ
actib &r cogitationib. & iam miracło¬
rum in signia inguntur. Legitur ergo
inueteri testam̃to. detab̾natuli constro¬
ctione. quod moises fabricauit inde¬
serto. & de templi aedificatione quod
edificauit salomon int̾ra reꝓmissioniᷤ.
ubi inutroq edificio sc̃a &e scã scorum
cõmemorant᷑: quoꝵ misteria rite in¬
telligentib facile patent: quia utreq
domus scãm eccłiam designant. Uerũ
quia pͥor domus initinere quo adter¬
ram reꝓmissionis ueniebatur: hec au¬
tem edificabatur in ipsa reꝓmissionis.
& inciuitate hierłm: illa ut de loco ad

Expanded text:
Quia enim in humeris onera gestare Quia enim in humeris onera gestare solemus, recte ephod, id est, superhumerale opera justorum, et pii pro Domino labores insinuantur. Quia vero in pectore cogitationum sedes est, recte in rationali, qui est habitus pectoris, rationales et mundae electorum cogitationes exprimuntur; lapidesque onychini et gemmae ornant ephod ac rationale, cum eximiis summorum Patrum actibus et cogitationibus etiam miraculorum insignia junguntur. Legitur ergo in Veteri Testamento de tabernaculi constructione, quod Moyses fabricavit in deserto, et de templi aedificatione, quod aedificavit Salomon in terra repromissionis, ubi in utroque aedificio sancta et sancta sanctorum commemorantur, quorum mysteria rite intelligentibus facile patent: quia utraque domus sanctam Ecclesiam designat. Verum quia prior domus in itinere, quo ad terram repromissionis veniebatur; haec autem aedificabatur in ipsa terra repromissionis, et in civitate Jerusalem; illa, ut de loco ad
Abbreviated transcription (Latin):
Coccum bistinctum: eum gemina idest
i cẽ ꝓximi dilectione flagramus. Bis¬
sum: cum carnis castitatẽ sentimꝰ. Pilos
caprarum: cum habitũ penitentie ac
luctus indiumus. Pelles arietum ru
bricatas: cum ipsos dñici gregis ducto¬
res suo sanguine baptiratos uidemus.
Relles hyacintinas: cum nos post mor¬
tem sp̃italia incelis corpora habitat᷑os
esse sꝑamus. Ligna sethim: cum ex pur-¬
gatis peccatorum spinetis. munda car¬
ne &e anima. dño soli seruimꝰ. Oleum ad
luminaria concinnanda: cum fructi-¬
bus caritatis &e misccłiȩ refulgemus.
Aromata inunguentum. thimiama
bom odoris: cum opinionem bone
nr̃e actionis multis adexemplum
bene uiuendi longe lateq diffundimꝰ.
lapides onichinos &e geminas ad
ornandum eꝓhot acrational le. cum
miracula scõrum quib cogitationes deo
deuotas ee oꝑa uirtutum ornauere. di¬
gna laude p̾dicamus: atq hȩc in adiuito¬
rium nr̃ȩ fidei ubi opus fuerit assumimꝰ.

Expanded text:
coccum bis tinctum, cum gemina, id est, coccum bis tinctum, cum gemina, id est, Dei et proximi dilectione, flagramus; byssum, cum carnis castitatem sentimus; pilos caprarum, cum habitum poenitentiae ac luctus indubricatas, cum ipsos dominici gregis ductores suo sanguine baptizatos videmus; pelles hyacinthinas, cum nos post mortem spiritalia in coelis corpora habituros esse speramus; ligna sethim, cum, expurgatis peccatorum spinetis, munda carne et anima Domino soli serviemus; oleum ad luminaria concinnanda, cum fructibus charitatis et misericordiae refulgemus; aromata in unguentum, et thymiama boni odoris, cum opinionem bonae nostrae actionis multis ad exemplum bene vivendi longe lateque diffundimus; lapides onychinos et gemmas ad ornandum ephod ac rationale, cum miracula sanctorum, quibus cogitationes Deo devotas et opera virtutum ornavere, digna laude praedicamus, atque haec in adjutorium nostrae fidei, ubi opus fuerit, assumimus.
Abbreviated transcription (Latin):
siquid bomi agimus. totum hoc diui-¬
ne gr̃e tribuimus. Hec sunt aũt ^ a ͤ cci¬
pere debetis. aurum ce argentũ. & aes.
yacinctum. ac purpuram: coccumq
bistinctum. &e byssum: pilos caprarũ
&̃ pelles arietum rubricatas: pelles
yacinetinas. &e liggna słthim. oleum ad
luminaria concinnanda. aromata in
unguentum. &e thimiama boni odo¬
ris: lapides onychinos &e geminas ad
ornandum ephot ac rationale facient¬
q mͥ stũarium: &e habitabo inmedio eo
ferri p̃cepit:. nos quoq qui sp̃itales filii
isrł id est imitatores dm̃ uidentis popłi
esse desideramus. sp̃itali intellegentia de¬
bemus offerre. Cui uidelicet aurum of¬
ferimus: cum claritate uere sapientiȩ quȩ
est infide recta resplendemus argentũ:
cum cẽ ore nr̃o confessio fit insalutem.
Nes tum eandem fidem publica p̃di-¬
catione diuulgare gaudemus: yacin-¬
ctum: cum fursũ corda leuamus. pur¬
puram: cum corpus passioni subicimus.

Expanded text:
si quid boni agimus, totum hoc divinsi quid boni agimus, totum hoc divinae gratiae tribuimus. Haec sunt autem, quae accipere debetis: aurum, argentum et aes, hyacinthum ac purpuram, coccumque bis tinctum et byssum pilos caprarum et pelles arietum rubricatas pelles ianthinas et ligna setthim oleum ad luminaria concinnanda aromata in unguentum et thymiama boni odoris lapides onychinos et gemmas ad ornandum ephod ac rationale facientque mihi sanctuarium et habitabo in meferri praecipit, nos quoque qui spirituales filii Israel imitatores Domini videntis populi esse desideramus, spirituali intelligentia debemus offerre. Cui videlicet aurum offerimus, cum claritate verae sapientiae, quae est in fide recta, resplendemus; argentum, cum errore nostro confessio fit in salutem; aes, cum eamdem fidem publica praedicatione divulgare gaudemus; hyacinthum, cum sursum corda levamus; purpuram, cum corpus passioni subjicimus;
Abbreviated transcription (Latin):
rum. locus templi secretior. at quẽ nulli
erat accessus. nisi tantum sacerdotibus.
Dicta autem scã scõrum. quia ex teriori ora
tica uniuersa p̾cellunt. Scm autem a
sanguine hostiȩ nuncupatũ. nichil em̃
scm̃ apud ueteres dicebatur: nisi quod
hostiȩ sanguine esset consecratum. aut
consꝑsum. Item scm quod extat esse
sanccitum sancire.ẽ. autem confirma-¬
re. &e irrogatione poene ab iniuria de-¬
fendere: sic & leges sce ce mores scĩ esse
dicuntur. Propiciatorium quasi ꝓpicia-¬
tionis oratorium. ꝓpiciatio eñi placa-¬
tio est. Oratula dicta eo quod inde res¬
ponsa redduntur. &e oracula abore. Quã
autem materiam adinstructionẽ tab̃-¬
naculi dñs quȩsierit: ipse in exodo ma-¬
nifestat dicens admoysen loquere fi¬
liis isrłtit tollant michi pͥmitias. ab
om̃i homine qui offeret ultroneus: ac¬
cipietis pͥmitias mͥ. Q nos pͥmitias bo¬
norum nr̃oꝵ. dño tollimus: quando

Expanded text:
rum locus templi secretior, ad quem nulli rum locus templi secretior, ad quem nulli erat accessus, nisi tantum sacerdotibus. Dicta autem sancta sanctorum, quia exteriori oractica universa praecellunt. Sanctum autem a sanguine hostiarum nuncupatum. Nihil enim sanctum apud veteres dicebatur, nisi quod hostiae sanguine esset consecratum aut conspersum. Item sanctum quod exstat esse sancitum. Sancire autem est confirmare, et irrogatione poenae ab injuria defendere. Sic et leges sanctae et mores sancti esse dicuntur. Propitiatorum, quasi propitiationis oratorium. Propitiatio enim placatio est. Oracula dicta eo quod inde responsa redduntur, et oracula ab ore. Quam autem materiam ad instructionem tabernaculi Dominus quaesierit, ipse in Exodo manifestat, dicens ad Moysen: Loquere filiis Israel, ut tollant mihi primitias: ab omni homine, qui offeret ultroneus, accipietis primitias mihi . Et nos primitias bonorum nostrorum Domino tollimus, quando
Abbreviated transcription (Latin):
dine ꝯstat ẽẽ noiatũ. qͣs alta ara. Pulpitũ qͦdĩ
eo lect̾or uł psalmista positꝰ. ĩ publico ꝯspici a
popło possit. qͦ libiꝰ audiatur. Analogium¬
dictũ quod sermo inde pͣdicetur: nam
logos grece sermo dicitur: quod ipsũ
altius situm est. Tribunal eo quod inde
asacerdote tribuantur p̾cepta uiuendi.
est enim locus in sublimi constitutus: un¬
de uniuersi exaudire possint: alias tri-¬
bunal atribu denominatũ: qđ ad illud
tribus conuocetur. lribunal aliquando
inscripturis sacris potentiam maiesta¬
tis diuinȩ quo iudicaturus est mun-¬
dum uenerit filius hominis insede ma¬
mus ante tribunal xp̃i: ut recipiat
unus quisq ꝓpria corporis sui ꝓut ges¬
sit. siuie bonum siue malum. Satra suri
loca diuinis cultibus instituta: ut pote
ea inquib altaria litantib demore apon-¬
tificib consecrantur. Sancta iuxta uete¬
res exteriora templi sunt: scã autem scõ¬

Expanded text:
dine constat esse nominatum, quasi alta ara. Pulpitum, quod in dine constat esse nominatum, quasi alta ara. Pulpitum, quod in eo lector vel psalmista positus in publico conspici a populo possit, quo libdictum, quod sermo inde praedicetur, nam logos Graece sermo dicitur, quod ipsum altius situm est. Tribunal, eo quod inde a sacerdote tribuantur praecepta vivendi. Est enim locus in sublimi constitutus, unde universi eum audire possint. Alias tribunal a tribu denominatum, quod ad illum tribus convocetur. Tribunal aliquando in Scripturis sanctis potentiam majestatis divinae, quia judicaturus est munDum venerit Filius hominis in sede mamus ante tribunal Christi, ut recipiat unusquisque propria corporis sui, prout gessit, sive bonum, sive malum . Sacra sunt loca divinis cultibus constituta, ut pote ea, in quibus altaria litantibus de more a pontificibus consecrantur. Sancta juxta veteres exteriora templi sunt; sancta autem sancto
Abbreviated transcription (Latin):
ni positi: fidem trinitatis. & euangłicũ
sac̾dotis sẽꝑ inẽẽ demonstnͣt. Pod̾̃is hoc ẽ
tunica sec̾tior. ut ĩ exodo. Ifecert̃ uestim̃tũ
podem. subumbone. opꝰ textile: totũ iacin-¬
ct̾inũ. Tintinnabła aurea uestim̃tiᷤᷤinserta.
tintinnabłis ꝑmixta: unitas fidei et
concordia caritatis. Lãmina aurea in
fronte crucis p̾figuratio uel manifesta
iusticia: ut in exodo. Ifecerunt lammni¬
nam auream: et fecerunt
inea literas deformatas signacło scĩta-¬

Expanded text:
ni positi, fidem Trinitatis, et Evangelicum ni positi, fidem Trinitatis, et Evangelicum tis semper inesse monstrant. Poderis, hoc est, tunica secretior. In Exodo: Et fecerunt vestimentum podere sub umbone, opus textile, totum hyacinthinum . Tintinnabula aurea vestimentis inserta stintinnabulis permixta, unitas fidei, et concordia charitatis. Lamina aurea in fronte, crucis praefiguratio vel manifesta judicia. In Exodo: Et fecerunt laminam auream, et fecerunt in ea litteras deformatas sanctita
Abbreviated transcription (Latin):
indecimis uero ꝑfectio bonorum oꝑum.
Sacerdos dñs est iħc xp̃c: ut inpsalmo.
tues sacerdos scdm ordinem melchisedehe.
Sacerdos. sc̃i: ut misaia uos sacerdotes dñi
uocabimini: minstri dei nr̃i. &e in malã
partem: ut in malachia: uos sacerdotes:
qͥ polliustis nomen meum. Uestimenta sa¬
cerdotum. oꝑa misccłie: ut in psalmo: sa¬
cerdotes tui dñe induantur iusticia. Itẽ
uestim̃ta sacerdotis. plebs fidelium: ut i¬
leuitico: caput suum non discoopiet: ce
uestim̃ta non scindet. lunica lacinctina.
xp̃i eccłia. eius sanguine decorata: ut in-
exodo. &x fecerunt tunicam iacirthinam:¬
cẽ cetera. Duꝑ humerale. uirtus oꝑationis.
abhumeris significata: ut in exodo: cr fe¬
cerunt suꝑhumerale de auro. &e hyacin¬
cto. purpura. & cocco: & bysso retorta.
Rationale. doctrina uł ueritas. seuratio¬
nis apectore declaratio: ut in exodo. ce
fecerunt rationale oꝑe tex tili. Duodecĩ
lapides inrationali quat᷑no ordine ter¬

Expanded text:
In decumis vero perfectio bonorum operum. In decumis vero perfectio bonorum operum. Sacerdos Dominus est Jesus Christus, in Psalmo: Tu es sacerdos secundum ordinem Melchisedech . Sacerdotes, sancti, ut in Isaia: Vos sacerdotes Domini vocabimini et ministrin Malachia: Vos sacerdotes, quid polluistis nomen meum? Vestimenta sacerdotum, opera justitiae; ut in psalmo: Sacerdotes tui, Domine, induantur justitia . Item vestimenta sacerdotis, plebs fidelium. In Levitico: Caput suum non discooperiet, et vestimenta non scindet . Tunica hyacinthina Christi Ecclesia, ejus sanguine decorata. In Exodo: Et fecerunt tunicam hyacinthinam, etc. . Superhumerale virtus operationis ab humeris significata. In Exodo: Et fecerunt superhumerale de auro et hyacintho, purpura et cocco et bysso retorta . Rationale doctrina, vel veritas seu rationis a pectore declaratio. In Exodo: Et fecerunt rationale opere textili . Duodecim lapides in rationali, quaterno ordine tri
Abbreviated transcription (Latin):
census. siue carnis mortificatio. est enim
ignis quȩdam caritatis. om̃ia membra
hominis inꝓprios usus assumens. ut ñ
ea ꝑmittat militare peccato: ut inpsal¬
mo holocausta medullata offeram tibi.
Hostia pacifica. opus miscdiȩ: quȩ ideo
hostia pacifica appellatur. eo quod ho¬
sti diabolo resistat. & deo hominẽ recon¬
ciliet: ut inpsalmo. tollite hostias: & in¬
troite inatria eius. Adipes pacificorum.
compunctio cordis. &e lacrimarũ ꝓfufio
intelligitur: ut inleuitico. & impositũ
desuꝑ holocaustum adolebit. Intauro
uero suꝑbia. quȩ continentie cultro in
ara cordis ugulatur: inaeriete furor:
inhẏrco libido: inuitulo carnis uoluptas:
inagno lasciuia: inedis peccata diuer-¬
sa. ꝑturtyrem &e columbam mundicia
castitatis. &e simplicitas cordis in sacrifi¬
cium dei offertur: insimilagine puritas
mentis uł oꝑa misccdie. In primitiis ini¬
tia bonorum oꝑum. uł bona uoluntas:

Expanded text:
census sive carnis mortificatio. Est enim census sive carnis mortificatio. Est enim quidam ignis charitatis omnia membra hominis in proprios usus assumens, ut non permittat ea militare peccato. Et in psalmo: Holocausta medullata offeram tibi . Hostia pacifica, opus misericordiae: quae ideo hostia pacifica appellatur, eo quod hostia diabolo resistat, et Deo hominem reconciliet. In psalmo: Tollite hostias, et introite in atria ejus . Adipes pacificorum, compunctio cordis, et lacrymarum profusio intelligitur. In Levitico: Et impositum desuper holocaustum adolebit . In tauro vero superbia, quae continentiae cultro in arca cordis jugulatur. In ariete furor. In hirco libido. In vitulo, carnis voluptas. In agno lascivia. In haedis peccata diversa. Per turturem et columbam munditia castitatis, et simplicitas cordis in sacrificium Dei offertur. In similagine puritas mentis, vel opera misericordiae. In primitiis initia bonorum operum, vel bona voluntas.
Abbreviated transcription (Latin):
danem. aedificate altare delapidib quos
ferrum non tetigit᷑. idest de scis fidelib
quos nullũ scisma uł heresif. aut conta¬
minatio peccati maculauit. Item altare
significat pascua scripturarum: ut in
psalmo. lauabo inter innocentes manus
meas: ce circundabo altare tuũ dñe. Rur-¬
sum altare corda scõꝵ significat: ut in
leuitico: ignis autem in altare semper
ardebit: idest ardor caritatis. Cornu al¬
taris est altitudo cęlestis patriȩ. ut in
psalmo: constiti te diem sollempnem
inconfrequentationib. usq ad cornu
altaris. Altare aereum. corda carnaliũ:
in quo altari carnes inholocaustum
cremabantur: qui oꝑa carnalia deplo¬
rant. Incensum. orationes sunt scõrum:
ut inpsalmo dirigatur oratio mea. sic̃
incensum inconspectu tuo dñe. Sacri¬
ficium. oblatio iusticie: ut inpsalmo: sacͥ¬
ficate sacrificium iusticie. Holocaustum
idest totum combustum: totius fidei ac¬

Expanded text:
danem, aedificate altare de lapidibus, quos danem, aedificate altare de lapidibus, quos ferrum non tetigit , id est, de sanctis fidelibus, quos nullum schisma haeresum aut contaminatio peccati maculavit. Item altare significat pascua Scripturarum, ut in Psalmo: Lavabo inter innocentes manus meas, et circuibo altare tuum, Domine . Rursum altare corda sanctorum significat. In Levitico: Ignis autem in altari semper ardebit , id est, ardor charitatis. Cornua altaris est altitudo coelestis patriae, ut in Psalmo: Constituite diem solemnem in confrequentationibus usque ad cornu altaris . Altare aeneum corda carnalium: in quo altari carnes in holocaustum cremabantur, quae opera carnalia deplorant. Incensum orationes sanctorum. In Psalmo: Dirigatur oratio mea, sicut incensum in conspectu tuo, Domine . Sacrificium oblatio justitiae. In psalmo: Sacrificate sacrificium justitiae . Holocaustum, id est, totum combustum, totus fidei ac
Abbreviated transcription (Latin):
plus aliis metallis sonorum ac dui dura¬
bile est: aurum uero quantũ sono succũ¬
bit: tantum splendore prȩstat aeram̃to.¬
Illud doctorum p̃dicationẽ forinsecus
significat: istud interius splendorem
caritatis diuinȩ intimat: ubi lumine
contemplationis d̃i habundanter illu¬
stratur. Potest &e altare mistice signifi-¬
care corda ȩlectorum. in quib dño hostia
laudis ce bone deuotionis offertur: uł
alntudinem fidei. ut est illud in psalmo:
tunc inponam suꝑ altare tuum uitulos.
Quidam hoc loco dicunt ipsum dñm ui¬
tulum: qui se hostiam optulit ꝓsalute
cunctorum. Qua ꝓpter siue deadolescen¬
tib siue dep̃dicatorib. siue de martirib
sentiatur: tales tam̃ ꝓpħa uitulos alta¬
rib dñi potuit ꝓmittere: quos xp̃iane
religioni nouerat conuenire. Altare corpꝰ
saluatoris as sumptũ: ut inexodo: altare
deterra facietis michi. Altare scã eccłia:¬
ut indeureronomio. cum transieritis ior¬

Expanded text:
plus aliis metallis sonorum ac diu duraplus aliis metallis sonorum ac diu durabile est; aurum vero quantum sono succumbit, tantum splendore praestat aeramillud doctorum praedicationem forinsecus significat, istud interius splendorem charitatis divinae intimat, ubi lumine contemplationis Dei abundanter illustratur. Potest et altare mystice significare corda electorum, in quibus Domino hostia laudis et bonae devotionis offertur: vel altitudinem fidei, ut est illud in Psalmo: Tunc impones super altare tuum vitulos . Quidam hoc loco dicunt ipsum Dominum vitulum, qui se hostiam obtulit pro salute cunctorum. Quapropter sive de adolescentibus, sive de praedicatoribus, sive de martyribus sentiatur, tales tamen propheta vitulos altaribus Domino potuit promittere, quos Christianae religioni noverat convenire. Altare corpus Salvatoris assumptum. In Exodo: Altare de terra facietis mihi . Altare sancta Ecclesia. In Deuteronomio: Cum transieritis Jor
Abbreviated transcription (Latin):
in illo frustra carnes animaliũ incen¬
debantur. inquo non adolebatur
incensum: nisi quia in illo figuraban¬
tur. hi qui non scđm desiłia carnis
ambulant:. sed quasi hȩc dño in molan-
tem illorum tipus expͥmitur. qui ma¬
iore mentis ꝑfectione extinctis ꝓrsus
ac sopitis om̃ib il lecebris carnis. so¬
la dño orationum uota offerunt: nil
quidem decarne qđ se impugnet. nil
de conscientia se impugnet peccati. un¬
de conturbentur ac paueant habentes:
sed dulcium ꝓfusione lacrmarum ob¬
tantes uenire & parere ante faciem
dĩ. Unde apte hoc altare intus inui¬
cinia ueli cr arcȩ. illud ante tab̾nacłm
foris positum est: quia nimirum illi
inconspectum sc̃e eccłiȩ cunctis in exẽ¬
plo uirtutum prȩfulgent: isti altio¬
ris ardore desiderii contemplationi fu¬
ture beatitudinis & iam corpore deten¬
ti. non minimũ ꝓpinquant. Apte illud
exe. hoc uestiri auro p̃cipitur. Nes namq.

Expanded text:
enim frustra in illo carnes animalium incenenim frustra in illo carnes animalium incendebantur, in hoc adolebatur incensum; nisi quia in illo figurabantur hi qui non secundum desideria carnis ambulant, sed quasi haec Domino immolantetem illorum typus exprimitur, qui majore mentis perfectione, exstinctis prorsus ac sopitis illecebris omnibus carnis, sola Domino orationum vota offerunt: nil quidem de carne, quod se impugnet, nil de conscientia peccati unde conturbentur ac paveant, habentes, sed dulcium profusione lacrymarum optantes venire, et apparere ante faciem Dei. Unde apte hoc altare intus in vicinia veli et arcae, illud ante tabernaculum foris positum est; quia nimirum illi in conspectu sanctae Ecclesiae cunctis in exemplo virtutum praefulgent; isti altioris ardore desiderii, contemplationi futurae beatitudinis etiam corpore detenti non minimum propinquant. Apte illud aere, hoc vestiri auro praecipitur: aes namque
Abbreviated transcription (Latin):
se continentia. Uasa intab̾nacło. fides
in eccłia: unde dicit apłs. in magna
autem domo non solum sunt uasa
aurea. &e argentea: sed &e lignea &e fi¬
ctilia. Ostium tabernacłi. psens uita.
siue introitus adfidem. uł inchoatio
bonorum oꝑum: unde in leuitico: ce
adducet eum inquit ad ostium
tabernaculi: & ponet manum suꝑ ca-¬
put hostie suȩ. Altare aureum. ipsa diui-¬
nitas: uł altitudo fidei. ineyodo. non
ascendes ꝑgradus adaltare meum.
Nam inueteri testam̃to altaria facta
esse leguntur: unum erat altare holo¬
causti. in quo uictimȩ immolabant᷑:
Aliud altare tlumiamatis. in quo in¬
censum dño offerebatur. Sed altare
holocausti generaliter uitam designat
iustorum: qui carnem suam erucifi¬
gere cum uitiis ce cum concupicentiis.
atq inhostiam uiuentem deo offerre
consueuerunt. Altare uero thimmia¬
matis quod in adolendum thimia¬
ma factum erat: specialem quorun¬
dam ꝑfectorum uitam sgnificat. Neq

Expanded text:
se continentia. Vasa in tabernaculo, fideles se continentia. Vasa in tabernaculo, fideles in Ecclesia. Unde dicit Apostolus: In magna autem domo non solum sunt vasa aurea et argentea, sed et lignea et fictilia . Ostium tabernaculi, praesens vita, sive introitus ad fidem, vel inchoatio bonorum operum. Unde in Levitico: Et adducet eum ad ostium tabernaculi, et ponet manum super caput hostiae suae . Altare aureum, ipsa divinitas, vel altitudo fidei. In Exodo: Non ascendas per gradus ad altare meum . Nam in Veteri Testamento duo altaria facta esse leguntur: unum erat altare holocausti, in quo victimae immolabantur; aliud altare thymiamatis, quo incensum Domino offerebatur. Sed altare holocausti generaliter vitam designat justorum, qui carnem suam quotidie crucifigere cum vitiis et concupiscentiis, atque in hostiam viventem Deo offerre consueverunt. Altare vero thymiamatis, quod in adolendum thma factum, nisi specialem quorumdam perfectorum vitam significat? Neque
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ mensam positi semꝑ. doctores sunt
spͣitales: qui in lege dñi die ac nocte
meditantes. cunctis eccłiam intrantib
refectionẽ urbi cȩlestis offerunt. Duode¬
cum ergo panes inmensa tabernaculi.
duodecim sunt apłi: ce om̃s doctrine
tura: inzacharia. uidi a dextris alta-¬
ris candelabra duo argentea. Septem
lucer ne candelabro suꝑ posita. septifor¬
me eccłie sacram̃tum: uł fides. inxodo.
lucerna. eccł̃iȩ fides: uł opera iusticiȩ in
salomone:. ꝓpt̾ea non extinguetur lu¬
cerna eius ꝑtotam noctem. Pax illi aerei
intab̾nacło: patriarcharum. &e ꝓpħarũ
optinent sacram̃tum. Paxillus dñs iħe
ia de eoloquitur: figam illum indomo
fideli. Paxillus compunctionis stimulꝰ
sicut indeutero nomio scriptũ est: ha¬
bebis locum extra castra. adquem
egredieris ad requisita naturȩ gerens
pax illum inbaltheo: circulus. sp̃italis
inscripturis circuitus in exodo. Catȩ¬
nule testimonia scripturarum: inuicẽ

Expanded text:
super mensam positi semper doctores sunt super mensam positi semper doctores sunt spiritales, qui in lege Domini die ac nocte meditantes cunctis Ecclesiam intrantibus refectionem verbi coelestis offerunt. Duodecim ergo panes in mensa tabernaculi, duodecim Apostoli, et omnes doctrinae tura. In Zacharia: Vidi a dextris altaris candelabra duo argentea . Septem lucernae candelabro superpositae, septiforme Ecclesiae sacramentum vel fides. In Exodo. Lucerna Ecclesiae fides, vel opera justitiae. In Salomone: Propterea non exstinguetur lucerna per totam noctem. Paxilli aerei in tabernaculo, patriarcharum et prophetarum obtinent sacramentum. Paxillus Dominus Jia de eo loquitur: Figam illum in domo fideli . Paxillus, compunctionis stimulus, sicut in Deuteronomio scriptum est: Habebis locum extra castra, ad quem egredieris ad requisita naturae gerens paxillum in balteo . Circulus, spiritalis in Scripturis circuitus. In Exodo. Catenulae, testimonia Scripturarum invicem
Abbreviated transcription (Latin):
archam:̃ax p̃c incapite eccł̃ie. In epła ioħ̃is:
aduocatum habemus apud patrẽ. iħm
catis nr̃is. Quattuor circuli aurei inqͥb
archa portabatur. quartuor euangłioꝵ
libri: quib eccłia ꝑqua tuor mundi
partes accincta p̃dicatur. Nectes de li¬
gnis imputribilib circulis intromissi. for¬
tes p̃dicatores. mente incorrupta ȩuan-¬
glłicȩ p̃dicationi semꝑ intenti. Urna au-¬
rea. caro est saluatoris munda: ꝑpetuȩ di¬
uinitatis dulcedine repleta. Mensa. dñs
ih̾c xp̃c qui est refectio electorum: siue
unitas fidei. Dequo dicit psalmista: pa-¬
rasti inconspectu meo mensam. Potest
&e mensa delignis sethim facta. scrip¬
t᷑am sacram significare. defortib scõꝵ
patrum uerbis actibusq compactã quȩ
dum nobis quȩ sint et̾ne gaudia bea¬
titudinis. quomͦ adhec ꝑueniatur
ostendit: cibum ꝓfecto nob̃ salutis ac
da libamina sunt facta. uariȩ sunt distin¬
ctiones eloquii diuini: ꝓdispari capaci¬
tate audientium. Panes ꝓpositionis

Expanded text:
is: Advocatum habemus apud Patrem Jesum catis nostris . Quatuor circuli aurei, in quibus arca portabatur, quatuor Evangeliorum libri, quibus Ecclesia per quatuor mundi partes accincta praedicatur. Vectes de lignis imputribilibus, circulis intromissis, fortes praedicatores mente incorrupta evangelicae praedicationi semper intenti. Urna aurea, caro est Salvatoris munda, perpetuae divinitatis dulcedine repleta. Mensa Dominus Jesus Christus, qui est refectio electorum, sive unitas fidei; de quo dicit Psalmista: Parasti in conspectu meo mensam . Potest et mensa de lignis sethim pacta Scripturam sacram significare, de fortibus sanctorum patrum verbis actibusque compactam; quae dum nobis, quae sint aeternae gaudia beatitostendit, cibum profecto nobis salutis ac da libamina sunt facta, variae sunt distinctiones eloquii divini pro dispari capacitate au
Abbreviated transcription (Latin):
moratur: ibi enim aduersariis nos obici-¬
mus: hinc ce ostiatyberina: quia hosti¬
bus sunt opposita. Fores &e ualuȩ claustra
sunt: sed fores dicuntur quȩ foras. ualuȩ
quȩ intus reuoluuntur: or duplices cõ¬
plicabilesq sunt: sed generaliter usus
uocabula ista corrupit. Claustra ab eo qd̃
claudantur dicta. Ostium significat co-¬
gitationem mentis siue aditum cordis:
ut meuangłio. tu autem cum orab̾. intͣ
um. Introitus. ingressus ꝑfidem in eccłiã:
egressus ꝑdissolutionẽ carnis. ad contem¬
plationem diuinam: ut in ȩuangłio. &e
ingredietur &e egredietur: &e pascua inue¬
niet. Et inpsalmo. dñs custodiet introi¬
tum tuum. ce exitum tuũ: ex hoc mnc

Expanded text:
moratur: ibi enim adversariis nos objicimoratur: ibi enim adversariis nos objicimus. Hinc et ostia Tiberina, quia hostibus sunt opposita. Fores et valvae claustra sunt: sed fores dicuntur, quae foras: valvae, quae intus revolvuntur, et duplices complicabilesque sunt, sed generaliter usus vocabula ista corrupit. Claustra ab eo, quod claudantur, dicta. Ostium significat cogitationem mentis, sive aditum cordis, ut in Evangelio: Tu autem cum orabis, intrum . Introitus ingressus per fidem in Ecclesia, egressus per dissolutionem carnis ad contemplationem divinam, ut in Evangelio: Et ingredietur et egredietur, et pascua inveniet . Et in Psalmo: Dominus custodiat introitum tuum et exitum tuum ex hoc nunc
Abbreviated transcription (Latin):
dit. Porticus quod transitus sit magisquã
ubi standum sit: quasi porta. ce porticus
eo quod sit apertus. Porticus aliquando
significat aditũ domus: unde scriptum
est ililibro regum. Portieus erat ante tem¬
plum.xx. cubitorum uixta mensuram
latitudinis templi oe cȩtera. Porticus quȩ
solebat: quid aptꝰi qmͣ illã eccłie par¬
tem quȩ dñice incarnationis tempora prȩ¬
cessit. tipicȩ denuntiat: in qua sunt patri¬
archȩ &e ꝓph̃ȩ. qui orientem huic mundo
solem iusticie pͥmi susceperunt: &e nascenti
siue p̃dicando. suie nascendo. siue ce iam
moriendo prebuerunt: Ianua alano quo¬
dam appellatur. cui gentiles omẽm intro-¬
itum uł exitum sacrauerunt: unde luca¬
nus. ferrea belligeri compescat limina
iani. Est autem primus domus ingres¬
sus. cetera intra ianuam ostia uocant᷑.
Generaliter ostium est ꝑ quod ab aliqͦ
arcemur ingressu. abobstando dictum.
Alii auint ostium appellari. quia hostẽ

Expanded text:
dit. Porticus quod transitus sit magis, quam dit. Porticus quod transitus sit magis, quam ubi standum sit, quasi porta: et porticus, eo quod sit aperta. Porticus aliquando significat aditum domus. Unde scriptum est in libro Regum: Porticus erat ante templum viginti cubitorum juxta mensuram latitudinis templi, etc. . Porticus, quae solebat; quid aptius quam illam ejus partem quae Dominicae incarnationis tempora praecessit, typice denuntiat? in qua sunt patriarchae et prophetae, qui orientem huic mundo Solem Justitiae primi susceperunt, et nascenti sive praedicando, smoriendo praebuerunt. Janua a Jano quodam appellatur, cui gentiles omnem introitum vel exitum sacraverunt. Unde Lucanus: Ferrea belligeri compescat limina Jani. Est autem primus domus ingressus: caetera intra januam ostia vocantur generaliter. Ostium est, per quod ab aliquo arcemur ingressu, ab obstando dictum. Alii aiunt ostium appellari, quia hostem
Abbreviated transcription (Latin):
dictum eo qd̾ eo uestiuntur fores: aut qd̃
aditum tecto uestiat: aut a stando.
Nestibulum autem aliquando fidem si
quando humilitatem: quia nemo potest
ad gradus sp̃italium donorum ascendereñ
ꝑhumilitatis uirtutem: unde scriptum
est suꝑquem requiescit sp̃s meus: nisi
suꝑ humilem ce quiȩtum. & trem̃tem
sermones meos. Potest quoq ꝑuestibu¬
lum fides intelligi. ipsa quippe est ante
gradus &e portam: quia prius ad fidem
uenimꝰ: er post modum ꝑsp̃italium do¬
norum gradus cȩlestis uite aditum intra¬
mus. Non enim uirtutibus uenitur
adfidem: sed fide ꝑtingitur ad uirtutes.
Per fidem ergo uenitur adoꝑa: sed poꝑa
solidatur infide. Uestibulum itaq ante
gra us est: quod̃prius crediderit. ipse
post uirt utum gradib ad porte aditum
casta antiquorum patrum exempla. ut¬
inpsalterio agradibus ȩburneis. ex quibꝰ
te delectauerunt: his ergo uirtutum gra-¬
dibus: recte credens. ad porte aditum ascen¬

Expanded text:
dictum eo, quod eo vestiuntur fores, aut quod dictum eo, quod eo vestiuntur fores, aut quod aditum tecto vestiat, aut ab stando. Vestibulum autem aliquando significaquando humilitatem, quia nemo potest ad gradus spiritalium donorum ascendere, per humilitatis virtutem. Unde scriptum est: Super quem requiescit Spiritus meus, nisi super humilem et quietum et trementem sermones meos? Potest quoque per vestibulum fides intelligi. Ipsa quippe est ante gradus et portam: quia prius ad fidem venimus, et postmodum per spiritualium donorum gradus coelestis vitae aditum intramus. Non enim virtutibus venitur ad fidem, sed fide pergitur ad virtutes: per fidem ergo venitur ad opera, sed per opera solidatur in fide. Vestibulum itaque ante gradus est: quia qui prius crediderit, ipse post virtutum gradibus ad portae aditum casta antiquorum patrum exempla: A gradibus eburneis, ex quibus te delectaverunt. His quoque virtutum gradibus recte credens ad portae aditum ascen
Abbreviated transcription (Latin):
que aduersantur contempnit: usq dũ
utrisq transcensis. sola mereatur uidere
bona dñi. interra uiuentium. Opera quȩ
ẏram artifex detiro fecerat salomoni:. sp̃i¬
talem significationem habent. Mare fu¬
sile .x. cubitorum alabio usq ad labium.
rotundum incircuitu. figuram tenet sa¬
cri baptismatis: quo in remissionem pec¬
catoꝵ emundamur. Duodecim boues qͥ
illud portabant. duodecim apłos signifi¬
cant: & om̃s qui uice eorum regendam
in xp̃o scãm susceperunt eccłiam. Simili¬
ter .xii. luteres inquib hostiȩ lauabant᷑.
significant sacrum baptisma: oe sc̃ĩficatio¬
nem sp̃s scĩ. Cȩtera autem uasa. quȩ prȩ¬
dictus artifex finxit de aere margillosa
t̃ra: diuersas species significant scõrum
hominũ. quȩ in argillosa t̃ra. hoc est inscͥp¬
tura sacra formantur ad ministerium
De aditibus.
aditus domus pͥuate. uł spacium
adiacens aedibus publicis: &e uestibulũ

Expanded text:
quae adversantur, contemnit, usque dum, quae adversantur, contemnit, usque dum, utrisque transcensis, sola mereatur videre bona Domini in terra viventium. Opera, quae Hiram artifex de Tyro fecerat Salomoni, spiritalem significationem habent. Mare fusile decem cubitorum, a labio usque ad labium rotundum in circuitu, figuram tenet sacri Baptismatis, quo in remissionem peccatorum emundamur. Duodecim boves, qui illud portabant, duodecim Apostolos significant, et omnes, qui vice eorum regendam in Christo sanctam susceperunt Ecclesiam. Similiter duodecim luteres, in quibus hostiae lavabantur significant sacrum Baptisma et sanctificationem Spiritus sancti. Caetera autem vasa, quae praedictus artifex finxit de aere in argillosa terra, diversas species significant sanctorum hominum quae in argillosa terra, hoc est, in Scriptura sacra formantur ad ministerium De aditibus. aditus domus privatae, vel spatium adjacens aedibus publicis: et vestibulum
Abbreviated transcription (Latin):
uos. Siergo ille templum dĩ ꝑassump-¬
tam humanitatẽ factus est: & nos tem¬
plum di ꝑ inhabitantem sp̃m eius inno¬
bis. efficimur. Constat itaq quia figurã
membroꝵ eius quȩ nos sumus. templũ
illud materiale tenuit: sed ipsius tam¬
quam lapidis angularis. singłariter
electi & preciosi infundam̃to fundati:¬
nr̃i autem tanquã lapidum uiuorum
cabat rex salomon dño. habebat .lx.
cubitos in longitudine: ce.xoc. cubitos
dine. Longitudo domus longanimita¬
tem designat ȩccłie: qua in exilio ꝑegri¬
nationis huius patienter aduersa quȩq
tolerat: donec ad patriam quam expectat
pueniat. Latitudo insinuat caritatem
qua nouit dilatato sinu mentis non solũ
amicos indeo. sed inimicos diligere ꝓpter
dm̃: donec ueniat tempus siue adpacem
suam conuersi. seu funditus om̃ib ex tin¬
ctis inimicis. cum solis gaudeat amicis
indeo. Altitudo spem denunciat futu¬
re retributionis: cuius intuitu libenter
infi ma quȩq siue quȩ demulcent. seu

Expanded text:
. Si ergo ille templum Dei per assumptam humanitatem factus est, et nos templum Dei per inhabitantem Spiritum ejus in nobis efficimur, constat utique quia figuram membrorum ejus quae nos sumus, templum illud materiale tenuit. Sed ipsius, tanquam lapidis angularis singulariter electi, et pretiosi, in fundamnostri autem tanquam lapidum vivorum cabat rex Salomon Domino habebat 60 cubitos in longitudine, et 20 cubitos dine. Longitudo domus longanimitatem designat Ecclesiae, qua in exsilio peregrinationis hujus patienter adversa quaeque tolerat, donec ad patriam, quam exspectat, perveniat. Latitudo insinuat charitatem, quae novit dilatato sinu mentis non solum amicos in Deo sed inimicos diligere propter Dominum, donec veniat tempus, quando, sive ad pacem suam conversis seu funditus omnibus exstinctis inimicis, cum solis gaudeat amicis in Deo. Altitudo spem denuntiat futurae retributionis, cujus intuitu libenter infima quaeque, sive quae demulcent, seu
Abbreviated transcription (Latin):
ostium aliquando aꝑtionem fidei signi¬
ficat: ut est illud in apło: ostium enim
um porticus. sermo ꝓpħicus: qui quasi
recto calle ingredientes ad ostium tem
qua mundum erat redempturus. aꝑte
predicabat. Factura ergo porticus tota.
fideles illius temꝑis signat. Ostium uero
inporticu. doctores qui ceteris lumen
uitȩ ianuamq intrandi ad dñm pan¬
uebant expͥmit: & bene unum hosti¬
um. ꝓpter consonam in om̃ib scĩs fi¬
oem. ac dilectionem ueritatis Que ui¬
delicus porticus uixta latitudinem
templi . xx. cubitis longa erat: quia ni¬
mirum antiqui iusti ꝓ longanimitate
deuote mentis desiderabant uenire ad
in libro regum. quod salomon fecerit
mingressu oraculi duo ostiola ue lig¬

Expanded text:
ostium aliquando apertionem fidei significat, ut est illud in Apostolo: Ostium enim um porticus, sermo propheticus, qui quasi recto calle ingredientes ad ostium tempqua mundum erat redempturus, aperte praedicabat. Factura ergo porticus tota fideles illius temporis signat: ostium vero in porticu, doctores, qui caeteris lucem vitae januamque intrandi ad Dominum pandebant exprimit. Et bene unum ostium, propter consonam in omnibus sanctis fidem ac dilectionem veritatis. Quae videlicet porticus juxta latitudinem templi mirum antiqui justi per longanimitatem devotae mentis desiderabant venire ad in libro Regum , quod Salomon fecerit in ingressu oraculi duo ostiola:
Abbreviated transcription (Latin):
in manufactis scĩs iħc introiuit exem¬
plaria usrorum: sed in ipsum celum. ut
appareat nunc uultui dei. Lemplum
nomen generale: ꝓlocis enim quibꝰcũq
magnis anitiqui templa dicebant:
ce templa dicta quasi tecta ampla: sed
& locus designatus adorientem. a cots¬
templatione templum dicebatur. Cuius
partes qua tuor erant᷑ antica adortum:
postica adoccasum. sinistra ad septemtri-¬
onem: dextra admeridiem expectans. Hn
orientem expectabant aequinoctionalẽ:
ita ut lineȩ abortu adoccidentem misse
fierent partes celi dextra finistra equales:
ut qui consuleret ac deprecaret᷑. rectum
aspiceret orientem. Lemplum misticȩ uł
corpus dñi significat. de quo ipse meuan¬
głio ait: soluite templum hoc. & intri

Expanded text:
ivit exemplaria verorum: sed in ipsum coelum, ut appareat nunc vultui Dei . Templa nomen generale. Pro locis enim quibuscunque magnis antiqui templa dicebant: et templa dicta, quasi tecta ampla: sed et locus designatus ad orientem a contemplatione templum dicebatur: cujus partes quatuor erant: antica ad ortum, postica ad occasum, sinistra ad septentrionem, dextra ad meridiem expectant speorientem expectabant aequinoctialem, ita ut linea ab ortu ad occidentem missa, fierent partes coeli dextra atque sinistra aequales: ut qui consuleret ac deprecaretur, rectum aspiceret orientem. Templum mystice vel corpus Domini significat, de quo ipse in Evangelio ait: Solvite templum ho
Abbreviated transcription (Latin):
doris aspexerint: tantis uisum suȩ lu¬
cis imꝑtiat. tantis mist̾ium sui mun̾is
tribuat: & ipse in sua nichilominus in¬
tegritate ꝑmaneat. Sp̃s sc̃s nomine aqͦ
appellat᷑: in euangłio dño clamante ⁊ di¬
cente. Siquis sitit ueniat ad me.⁊ bi
tre eiꝰ fluent aquȩ uiuȩ. Quangłista
autem exposuit: unde diceret. Secutꝰ
enim ait. Hoc enim dicebat de sp̃u: qmͣ
accepturi erant credentes in eum. D
aliud est aqua sacramenti: aliud aqua
que significat sp̃m dei. Aqua enim sa¬
cramenti uisibilis est: Aqua sp̃s. in¬
uisibilis est. Ista abluit corpꝰ. & sigc̾at
quod fit in anima: ꝑ illum autem
suꝑfert᷑ omni liquori: ita in pͥncipio
superferebatur sp̃s sc̃s aquis. Unde ⁊
dominus oleo exultationis. hoc ẽ sp̃u
sanc̃to legit᷑ fuisse unctꝰ: & ioħs apłs¬
sp̃m sc̃m unctionem uocat dicens. Q
uosinquit unctionem quam accepi¬
stis ab eo. ꝑmaneat in uob̃: & necesse

Expanded text:
doris aspexerint, tantis visum suae ludoris aspexerint, tantis visum suae lucis impertiat, tantis mysterium sui muneris tribuat, et ipse in sua nihilominus integritate permaneat. Spiritus sanctus nomine aquae appellatur in Evangelio, Domino clamante et dictre ejus fluent aquae vivae . » Evangelista autem exposuit, unde diceret: secutus enim ait: « Hoc autem dicebat de Spiritu, quem accepturi erant credentes in eum. » Sed aliud est aqua sacrquae significat Spiritum Dei. Aqua enim sacramenti visibilis est: aqua Spiritus invisibilis est. Ista abluit corpus, et significat quod fit in anima: per illum autem superfertur omni liquori, ita in principio superferebatur Spiritus sanctus aquis. Unde et Dominus oleo exultationis, hoc est Spiritu sancto, legitur fuisse unctus. Sed sanctum unctionem vocat, dicens: Et vos, inquit, unctionem, quam accepistis ab eo, permaneat in vobis; et necesse
Abbreviated transcription (Latin):
paulus ait. Hȩc autem omnia oꝑatur
unꝰ atq idem sp̃s: diuidens singulis pro¬
ut uult. Dic̃ autem ꝑ baptismum in
xp̃o morim. & renascimur: ita sp̃u
signamur. qͥ est digitꝰ dei & spiritale
specie uenisse scribit᷑: ut natura eiꝰ
ꝑ auem simplicitatis & innocentiȩ de¬
claretur. Unde ce dominꝰ. Estote in¬
quit simplices sicut columbȩ. Hȩc enĩ
auis corporalit̾ ipso felle caret: habens
tantum innocentiam & amorem. Sps
sanctus in de nomine ignis appellat᷑.
ꝓ eo quod in apłoꝵ actibus ꝑ diuisio¬
nem linguarum ut ignis apparuit:
qui & insedit suꝑ unumquemq eors.
ꝓpt̾ea autem diuisaꝵ linguarum gra¬
tiam apłis dedit: ut idonei efficerent᷑
fidelium eruditione popłorum. Qͦd
uͦ supͣ singłos sedisse memorat᷑: id cause
est ut intelligat᷑ ꝑ plures non fuisse di¬
uisus. sed mansisse in singłis totus.sic̃
fere ignib mos est. Hanc enim ht̃.
naturam ignis accens: ut quanti ad
eum. quanti ad crinem purpurei splẽ-¬

Expanded text:
atur unus atque idem Spiritus, dividens singulis prout vult . Sicut autem per baptismum in Christo morimur et renascimur, ita Spiritu signamur, qui est digitus Dei et spiritale specie venisse scribitur, ut natura ejus per avem simplicitatis et innocentiae declaretur. Unde et Dominus: Estote, inquit, simplices sicut columbae . Haec enim avis corporaliter ipso felle caret, habens tantum innocentiam et amorem. Spiritus sanctus inde nomine ignis appellatur pro eo quod in apostolorum Actibus per divisionem linguarum ut ignis apparuit: qui et insedit super unumquemque eorum . Propterea autem diversarum linguarum gratiam apostolis dedit, ut idonei efficerentur fidelium eruditione populorum. Quod vero supra singulos sedisse memoratur, id causae est ut intelligatur per plures non fuisse divisus, sed mansisse in singulis totus, sicut fere ignibus mos est. Hanc enim habet naturam ignis accensus, ut quanti ad eum, quanti ad crinem purpurei splen
Abbreviated transcription (Latin):
peccata nr̃a sine sp̃u sc̃o non donantur.
uel quia naturalit̾ eos a quib ꝓcedit
coniungit. ⁊ se unum cum eis ẽẽ osten¬
dit: uł qͥa in nob̾ id agit. ut in deo ma¬
neamus.⁊ ipse in nob̾. Unde ⁊ in donis
dei nichil maiꝰ est caritate. Q nullum
est maiꝰ donum dei: quam sp̃s sanctꝰ.
Ipse est ce gr̃a: quȩ quia non ꝓ meritis
nr̃is. s uoluntate diuina gratis datur:
inde gratia nuncupat᷑. Sic̃ unicum
dei u̾bum ꝓpͥe uocamus nomine sapĩȩ.
&e filius uniu̾salit̾ caritas. Sp̃s sanctus
digitꝰ dei eẽ. in libris euangelii aꝑtissi¬
me declarat᷑. Cum enim unꝰ euangłista
dixisset. in digito dei eicio demonia. aliꝰ
hoc idem ita dixit: in sp̃u dei eicio demo¬
nia. Unde & digito dei seripta lex ẽ. data
die quinquagesima ab occisione agni:
&e die quinquagesima uenit sp̃s sanctꝰ
a passione domini nr̃i iħu xp̃i. Ido aut̃
digitus dr dei: ut eius oꝑatoria uirtus¬

Expanded text:
peccata sine Spiritu sancto non donantur. peccata sine Spiritu sancto non donantur. ncupatur, vel quia naturaliter eos, a quibus procedit, coniungit et se unum cum eis esse ostendit, vel quia in nobis id agit ut in Deo maneamus, et ipse in nobis. Unde et in donis Dei nihil maius est caritate, et nullum est maius dIpse est et gratia: quae quia non pro meritis nostris, sed voluntate divina gratis datur, inde gratia nuncupatur. Sicut unicum Dei Verbum proprie vocamus nomine sapientiae, cet Filius universaliter charitas. Spiritus sanctus digitus Dei esse, in libris Evangelii apertissime declaratur. Cum enim unus evangelista dixisset: In digito Dei ejicio daemonia , alius hoc idem ita dixit: In Spiritu Dei ejicio daemonia . Unde et digito Dei scripta lex est, data die quinquagesima ab occisione agni: et die quinquagesima venit Spiritus sanctus a passione Domini nostri Jesu Christi. Ideo autem digitus Dei