comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sanctis expressius homi¬
nes nuncupatos deos: quã
illos immortales et beatos:
quibus nos equales futu¬
ros in resurrectione pro¬
mittitur: ne scilicet pro¬
ꝑter illorum excellentã
aliquem corum nobis cõs¬
tituere deum infidelis au¬
deret infirmitas: Quiod
in homine facile est euita¬
re. Et euiodentius dici de¬
buerunt hominies dii in
populodei: ut certi ac fidẽ¬
tes fierent: esse eum deũ
suum: qui dictus est deus
deorum: quia et si appellẽ¬
tur dii ĩminortales illi ac
beati qui in celis sunt: non
tamendicti sunit dii deoꝵ.
id est dĩ hominum in poplõ
dei constitutorum: quibus
el ⁊ die tum. Ego dixi dii
estis: et filii excelsi omnes.
Nme el⁊ quod ait apolto¬
lus: Et si sunt qui dicantur
dii: siue tri celo sue in terra:
sicuti sunt dii multi et domi¬
tri multi: nobis tamen unus
deus pater: ex quo omnia
et nos in ip̃o: et uiius domi¬
nus Iesus Chril tus per que
ominia et nos per ipsuin
Nion multum ergo de noiẽ

Expanded text:
sanctis expressius homisanctis expressius homines nuncupatos deos, quam illos immortales et beatos, quibus nos aequales futuros in resurrectione promittitur, ne scilicet propter illorum excellentiam aliquem eorum nobis constituere deum infidelis auderet infirmitas? Quod in homine facile est evitare. Et evidentius dici debuerunt homines dii in populo Dei, ut certi ac fidentes fierent, eum esse Deum suum, qui dictus edeorum. Quia etsi appellantur dii immortales illi, et beati, qui in coelis sunt, notamen dicti sunt dii deorum, id est dii hominum in populo Dei constitutorum, quibus est dictum, Ego dixi, Dii estis, et filii Excelsi omnes. Hinc est quod ait Apostolus: Etsi sunt qui dicuntur dii, sive in coelo, sive in terra; sicuti sunt dii multi, et domini multi: nobis tamen unus Deus Pater, ex quo omnia, et nos in ipso; et unus Dominus Jesus Christus, per quem omnia, et nos per ipsum . 3. Non multum ergo de nomine
Abbreviated transcription (Latin):
Sequitur enim:Quoniam
omnes dii gentiũ demonia
dominus autẽ celos fecit.
Super omnes ergo deos disit
sed genitum: id est quos ge¬
tes pro diis habent: que sunt
demonria: ideo terribilis: sub
quo terrore donimo dicebãt.
nos. Ilud uero ubi dicitur.
deus deorum: not potes¬
rritelligi deus demoniorum:
et rex magnus super onines
deos: absit ui dicatur et rel
magnus super omitia demo¬
mar Sed homines quoque
in populo dei: eadem scriptu¬
ra deos appellat. Ego inquit
dixi dii estis: et fiiii excelsi
omnes. Dotel ⁊itaq intel¬
ligi horum deorum deus ꝗ
dĩctus e hldeus deorum:
ct super hos deos rex magnus.
qui dictus estrex mag¬
nus super omtnes deos. Uerũ¬
ramericum anobis queritur
si homines dicti sunt dii:
quod in populo dei surit
quem per angelos uel per
homines alloquitur deus:
Quantomagis immortales
co nomine digiti sunt: qui
ca friuntar beatitudine: ad
quam deum colendo cupi¬
unt homines peruenire:
Quid relpondebimus irisi
non frustra in scripturis

Expanded text:
Sequitur enim, Quoniam omnes dii gentium daemonia, Dominus autem coelos fecit . Super omnes ergo deos dixit, sed gentium, id est, quos gentes pro diis habent, quae sunt daemonia: ideo terribilis, sub quo terrore Domino dicebant, nos ? Illud vero ubi dicitur, Deus deorum, non potest intelligi Deus daemoniorum: et Rex magnus super omnes deos, absit ut dicatur Rex magnus super omnia daemonia. Sed homines quoque in populo Dei, eadem Scriptura deos appellat. Ego, inquit, dixi, Dii estis, et filii Excelsi omnes . Potest itaque intelligi horum deorum Deus, qui dictus est Deus deorum: et super hos deos Rex magnus, qui dictus est Rex magnus super omnes deos. 2. Verumtamen cum a nobis quaeritur, si homines dicti sunt dii, quod in populo Dei sunt, quem per Angelos vel per homines alloquitur Deus; quanto magis immortales eo nomine digni sunt, qui ea fruuntur beatitudine, ad quam Deum colendo cupiunt homines pervenire? quid respondebimus, nisi non frustra in Scripturis
Abbreviated transcription (Latin):
testimo nia proferuntur ad cos
redarouendos proferuntur.
qui nõlunt aduertere de qͣta
et maligna demonium potestate
nos liberet singulire sacrificiuin
tam sancti sanguinis fusi: et do
principes gentiũ apud subiectos
sibi populos falsas religiones
uoluerunt permanere. Capi

Expanded text:
inde testimonia proferuntur, ad eos inde testimonia proferuntur, ad eos redarguendos proferuntur, qui nolunt aduertere de quanta quam maligna daemonum potestate nos liberet singulare sacrificium tam sancti sanguinis fusi et donuprincipes gentium aput \'subiectos sibi populos falsas religiones uoluerunt permanere. Di
Abbreviated transcription (Latin):
deos facile posse in simulachros
stoliditate contemni. Quoducõ
non ait errorem tradiderunt.
sed addiderunt: iamutiq fuisse
etiãm sine simulacris intelligi¬
uult errorem. Quaproptercũ
solos dicit animaduertisse qd
esset deus: qui eum crederent
animam mundum gubernãtẽ
castiusq existimãt sme su¬
mulachris obseruari religiõnẽ.
quis non uideat quantum
propinquauerit ueritati.Si
enim aliquid contra uetusta¬
tem tanti posset erroris: profe¬
cto et unum deum a quo mũ¬
dum crederet gubernari: et sme
simulacro colendum esse cen¬
seret: ato intam proNimo
inuentus facile fortasse de aniẽ
mutabilitite cominoneretur.
ut natitram potius in cõmuta¬
bilem: que ipsam quoq aiam
condidisset: deun uerum esse
sentiret. Nec cuntita sint
quecunq tales uiri in suis lris
multorum deorum iudibria
posuerunt: consiteri ea potius
oe culta dei uoluntate compul¬
si sunt: quam persuadere coni¬
ti. Si qua igitur mde a nobis

Expanded text:
deos facile posse in simulacrorum deos facile posse in simulacrorum stoliditate contemni. Quod uero non ait \'errorem tradiderunt\', sed \'addiderunt\', iam utique fuisse etiam sine simulacris uult intellegi errorem. Quapropter cum solos dicit animaduertisse quid esset Deus, qui eum crederent animam mundum gubernantem, castiusque existimat sine simulacris obseruari religionem, quis non uideat quantum propinquauerit ueritati? Si enim aliquid contra uetustatem tanti posset erroris, profecto et unum Deum, a quo mundum crederet gubernari, et sine simulacro colendum esse censeret; adque in tam proximo inuentus facile fortasse de animae mutabilitate commoneretur, ut naturam potius incommutabilem, quae ipsam quoque animam condidisset, Deum uerum esse sentiret. Haec cum ita sint, quaecumque tales uiri in suis litteris multorum deorum ludibria posuerunt, confiteri ea potius occulta Dei uoluntate conpulsi sunt quam persuadere conati. Si qua igitur a nobis
Abbreviated transcription (Latin):
nostrum. Dicit etiam idem
auctor acutissimus atq dot¬
ssimus: quod hi soli ei uidean¬
tur ammaduertisse quid eẽt
deus: qui crediolerunt euma
esse animan: motu ac ratione
mundum gubernantem: ac
per hoc et si n̾onlum tenebat
quod ueritas habet: deus enĩ
uerus non anima sed anime
quoq est efsector: et conlitor:
tamen si contra preiudicia cõ¬
suetudinis liber esse posset.
unum dcum colendum fatere¬
tur atq suaderet motu ac ra¬
tione munolum gubernantẽ:
ut cacum illo de hac re que¬
stio remaneret: quod eum¬
non diceret esse animam: scd
potius anime creatorem
Dicit etiam antiquos romanos
plures annos centum et septua¬
ginta deos sinc simulacro co¬
luisse. Quod si adhuc inquit
mansisset: castius dii obserua¬
rentur. Cuius sententie sue
testem adhibet inter cetera
etiam gentẽ iudeam. Nec
dubitat eum locumata cõdu¬
dere: ut dicat qui primi simu¬
lacra deorum populis posue¬
runt eos ciuitatibus suis et
metum depersisse et errorem
adidisse prudenter existimãs

Expanded text:
nostrum. Dicit etiam idem auctor acutissimus adque doctissimus, quod hi soli ei uideantur animum aduertisse quid esset Deus. qui crediderunt eum esse animam motu ac ratione mundum gubernantem, ac per hoc, etsi nondum tenebat quod ueritas habet Deus enim uerus non anima, sed animae quoque est effector et conditor, tamen si contra praeiudicia consuetudinis liber esse posset, unum Deum colendum fateretur adque suaderet, motu ac ratione mundum gubernantem, ut ea cum illo de hac re quaestio remaneret, quod eum diceret esse animam, non potius et animae creatorem. Dicit etiam antiquos Romanos plus annos centum et septuaginta deos sine simulacro coluisse. <Quod si adhuc, inquit, mansisset, castius di obseruarentur. Cui sententiae suae testem adhibet inter cetera etiam gentem Iudaeam; nec dubitat eum locum ita concludere, ut dicat, qui primi simulacra deorum populis posuerunt, eos ciuitatibus suis et metum demsisse et errorem addidisse, prudenter existimans
Abbreviated transcription (Latin):
fensores. Non ergo ilium etiam
tunc ab eis cum euerteretur de¬
sertum est. Nam demones
ad decipiendum semper uigilantis¬
simi quod potuerunt fecerunt
Cuersis quippe et incensis omnibus
cum oppido simulachris solum
ruina templi illius: ut scribit
liuuis integrum stetisse perhibe¬
tur. Non ut diceretur dii patrii.
quorum semper sub numine troia
est ad corum laudem: sed ne odice¬
retur excessere onmes a dytis aris¬
q relictis dii ad eorum olefensio¬
nem. Illud enim posse permissi
sunt: non unde probarentur potẽ¬
tes: sed unde presentes conuince¬
rentur
¶An debuerit diis yliacie
Roma cõmitti.

Expanded text:
fensores? Non ergo Ilium etiam fensores? Non ergo Ilium etiam tunc, ab eis cum desereretur, euersum est. Nam daemones ad decipiendum semper uigilantissimi, quod potuerunt, fecerunt. Euersis quippe et incensis omnibus cum oppido simulacris solum ruina templi illius, ut scribit Livius, integrum stetisse perhibetur: non ut diceretur, Dî patrii, quorum semper sub numine Troja est, ad eorum laudem; sed ne diceretur, Excessere omnes adytis arisque relictis dii, ad eorum defensionem. Illud enim posse permissi sunt, non unde probarentur potentes, sed unde praesentes convincerentur. An debuerit diis Iliacis Roma committi.
Abbreviated transcription (Latin):
ergo melius ciues illius urbis facdre
potuerunt: quid honestius: quid
fidelius quid Romana parẽtela
dignius: quam meliori cause roã¬
norum ciuitatẽ seruare: et contra
parricidiã romane reipublice
portas claudere. Ad hor eis in qͣtũ
exitium uersum sit: attenolant
defensores eorum. Deseruerunt.
dii adulteros. iliumq flammisi
grecorum reliquerunt: ut ex eius
cineribus Roma castioꝵ nascerettir.
Cur et postea deseruerũt eandẽ
ciuitatem romanis cognatam: nõ
rebellantem aduersus romam nobi¬
lem filiam: seol ustioribus eius
partibus fidem constantissimam
piissimãq seruantẽ: eamq delẽ¬
olam reliquerunt: non grecorũ
uiris fortibus: sed uiro spurcissiõ
romanorum. Aut si displicebat
diis cauisa partium syllanarum:
cui seruantes urbem miseri portas
clauserant: cur eidlem Sylle tanti
bona promittebant et prenũtiabãt.
An et hinc agnoscuntur adulato¬
res felicium potius ꝗ̃ infelicium de¬

Expanded text:
ergo melius ciues urbis illius facere ergo melius ciues urbis illius facere potuerunt, quid honestius, quid fidelius, quid Romana parentela dignius quam meliori causae Romanorum ciuitatem seruare et contra parricidam Romanae rei publicae portas claudere? At hoc eis in quantum exitium uerterit, adtendant defensores deorum. Deseruerint di adulteros Iliumque flammis Graecorum reliquerint, ut ex eius cineribus Roma castior nasceretur: quur et postea deseruerunt eandem ciuitatem Romanis cognatam, non rebellantem aduersus Romam nobilem filiam, sed iustioribus eius partibus fidem constantissimam piissimamque seruantem, eamque delendam reliquerunt non Graecorum uiris fortibus, sed uiro spurcissimo Romdiis causa partium Syllanarum, cui servantes urbem miseri portas clauserant; cur eidem Syllae tanta bona promittebant et praenuntiabant? An et hinc agnoscuntur adulatores felicium potius quam infelicium de
Abbreviated transcription (Latin):
captiuati saltẽ inseruitute ũ exũt
Porro autẽ fimbria prius edictum
proposuit: ne cui parcerctur: atq
arbem totani: cunctosq in ei hoiẽs
incenolio concremauit. Hoc meruit
ilium: non a grecis quos sua irrita¬
uerat miquitate: seda romanis
quos sua calamitate propagauerat
diis illis communibus ad hec repel¬
lenola mhil uiuantibus: siue qd
uerum est inhil ualentibus
Munquil et tunc abressere om̃s
a ditis arisq relictis dii quibus
illuodl oppidum steterat. pos
antiquos grecorum ignes ruunasq
reparitum. Si autẽ abscesserant.
causam reꝗro: et oppiolanorum
quidem quanto inuenio meliorẽ:
tanto de teriorẽ deorum. Illi emin
contra Fimbriam portas clauserãt
ut sylle seruarent integrã ciuita¬
tem. hic eos iratus incendit: uel
potius penitus Atinxit. Adhuc
autẽ meliorum partium ciuilium
Sylla dux fuit adhuc armis rẽ
publicam recuperare moliebatur:
horum bonorum ini tiorum nõ¬
olum malos euentus habuit. Quid

Expanded text:
captiuati saltem in seruitute uixerunt; captiuati saltem in seruitute uixerunt; porro autem Fimbria prius edictum proposuit, ne cui parceretur, adque urbem totam cunctosque in ea homines incendio concremauit. Hoc meruit Ilium non a Graecis quos sua inritauerat iniquitate, sed a Romanis quos sua calamitate propagauerat, dis illis communibus ad haec repellenda nihil iuuantibus seu, quod uerum est, nihil ualentibus. Numquid et tunc Abscessere omnes adytis arisque relictis Di, quibus illud oppidum steterat post antiquos Graecorum ignes ruinasque reparatum? Si autem abscesserant, causam requiro, et oppidanorum quidem quanto inuenio meliorem, tanto deteriorem deorum. Illi enim contra Fimbriam portas clauserant, ut Syllae seruarent integram ciuitatem; hinc eos iratus incendit uel potius penitus extinxit. Adhuc autem meliorum partium ciuilium Sylla dux fuit, adhuc armis rem publicam recuperare moliebatur; horum bonorum initiorum nondum malos euentus habuit. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
Romuli alienum est: quod debuit
utique uindicari: quool tota hec illi
ciuitas fecit: quod tota contẽpsit
et non iam fratrẽ: seod patrem quod
peius est occidit. Nterq enĩ fuit
conditor: ubi alter scelere ablatus et¬
non pernussus est esse regnator
Non est ut arbitror quod dicatur
quid mali troia meruerit: ut eam
dii desererene. quo posset q̃ tingui
et quiol honi Noma ut cam diiiba¬
bitarent quo posset augeri: nisi qđ
uicti mde fugerunt: et se adistos
quos pariter deciperent contulert̃
lmmo uero et illic manserunt.: aod
eos more suo decipiendos: qui rursc
casdem terras habitarent: et hic ea¬
solemartes fallacie sue magis etiam
exercendo maioribus honoribus
gloriati sunt
marii fimbria excidit. Cap.¬
Erte enim ciuilibus
im bellis scatẽtibuo
quid miscrum com¬
miserit ilium: ut a fimbria mariana¬
rum partium homine pessimo euer¬
teretur: multo ferocius: atq crude¬
lius quamolim a grecis. Nim tũc
et multi inode fugerunt et multi

Expanded text:
Romuli alienum est: quoniam debuit Romuli alienum est: quoniam debuit utique uindicari, tota hoc illa ciuitas fecit, quod tota contemsit, et non iam fratrem, sed patrem, quod est peius, occidit. Uterque enim fuit conditor, ubi alter scelere ablatus non permissus est esse regnator. Non est, ut arbitror, quod dicatur quid mali Troia meruerit, ut eam di desererent, quo posset extingui, et quid boni Roma, ut eam di inhabitarent, quo posset augeri; nisi quod uicti inde fugerunt et se ad istos, quos pariter deciperent, contulerunt; immo uero et illic manserunt ad eos more suo decipiendos, qui rursus easdem terras habitarent, et hic easdem artes fallaciae suae magis etiam exercendo maioribus honoribus gloriati sunt.Ilii, quod dux Marii Fimbria excidit. Certe enim ciuilibus iam bellis scatentibus quid miserum commiserat Ilium, ut a Fimbria, Marianarum partium homine pessimo, euerteretur, multo ferocius adque crudelius quam olim a Graecis? Nam tunc et multi inde fugerunt et multi
Abbreviated transcription (Latin):
liud adiicio: quia
si cousq peccata
hominum illis nu¬
minibus displicerent: ut offensi
Paridio sacto desertam Troiam
ferro igniq domarẽtr magis eos
contra romanos moueret Romuli
frater occisus: quam contra troiaos
grecus maritus illusus magis irrit a¬
ret parricidium nascentis: quã reg¬
nantis adulteriũ ciuitatis. Nec̃
ad causam quam nunc agimus inte¬
rest: utrum hoc fieri &omulus
iusserit: aut R omulus fecerit:
quod multi impuolentia negant.
multi pudore dubitant: multi
dolore dissimulant. Nec nos
itaꝗ m ea re oliligentius reꝗrẽola
pex multorum scriptorum perpẽsa
tes timonia demoremur Romali
fratrẽ palam constat occisum. non
ab hostibus: non ab alienis Si autẽ
perpetrauit aut imperauit hoc Romu¬
lus magis ipẽ fuit romanorũ: quã
Paris Troianorum caput. Cur igit᷑
troianis iram deorum prouocauit
ille aliene coniugis raptor: et eorũ¬
odem deorum tutelam romanis ĩuita¬
uit iste sui fritris extinctor. Si
autem illud scelus a facto imperioq

Expanded text:
liud adjicio, quia si eo usque peccata hominum illis numinibus displicerent, ut offensi Paridis facto desertam Trojam ferro ignibusque donarent; magis eos contra Romanos moveret Romuli frater occisus, quam contra Trojanos Graecus maritus illusus; magis irritaret parricidium nascentis, quam regnantis adulterium civitatis. Nec ad causam, quam nunc agimus, interest, utrum hoc fieri Romulus jusserit, aut Romulus fecerit, quod multi impudentia negant, multi pudore dubitant, multi dolore dissimulant. Nec nos itaque in ea re diligentius requirenda per multorum scriptorum perpensa testimonia demoremur: Romuli fratrem palam constat occisum, non ab hostibus, \' non ab alienis. Si aut perpetrauit aut imperauit hoc Romulus, magis ipse fuit Romanorum quam Paris Troianorum caput; quur igitur Troianis iram deorum prouocauit ille alienae coniugis raptor, et eorundem deorum tutelam Romanis inuitauit iste sui fratris extinctor? Si autem illud scelus a facto imperioque
Abbreviated transcription (Latin):
uera commemorarentur et agerẽ¬
tur intheatris: atq ab corum
cultoribus: ut solo risu: ac non
etiã imitatione digna uiderẽtur
Niuis cĩ superbum fuit fame
parcerẽ principum et ciuitatis
et ciuium: ubi suc fame parci
numina noluerunt: nam quod
uera m deos dici: sed falsa atq
conficta idipm̃ est scelestius: si
pietatẽ consulas religionis. Si au¬
te maliciam lemonumc ogites
quid astutius ad decipienolum
atq callidius: Cum enĩ probrũ
iacitur in principem patrie bonũ
atq utilem: nonne tinto est
molignius quanto a ueritate re¬
motius et a uita illius alienum:
Queigitur suplicia sufficiunt: cũ
deo sit ista tam nefaria tam ĩsig¬
nis iniiria
¶Ua nocendi arte demors
uelint uel falsa de se cria
Uel uera narrari. Gap. Deci¬

Expanded text:
uera commemorarentur et agerenuera commemorarentur et agerentur in theatris adque ab eorum cultoribus utinam solo risu, ac non etiam imitatione digna uiderentur. Nimis enim superbum fuit famae parcere principum ciuitatis et ciuium, ubi suae famae parci numina noluerunt. CAPUT X. uera in deos dici, sed falsa adque conficta, id ipsum est scelestius, si pietatem consulas religionis; si autem malitiam daemonum cogites, quid astutius ad decipiendum adque callidius? Cum enim probrum iacitur in principem patriae bonum adque utilem, nonne tanto est indignius, quanto a ueritate remotius et a uita illius alienius? Quae igitur supplicia sufficiunt, cum deo fit ista tam nefaria, tam insignis iniuriaua nocendi arte daemones uelint uel falsa de se crimina uel uera narrari. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
sset: quod infamiã faceret: flagi¬
tiumue alteri preclare: iudiciis
enĩ magistratuũ disceptatioĩb
legut imiᷤ proposit.ĩ uitam: non
poctarum ingeniis habere debem
nec probrum audire: nisi ea lege
ut respondere liceat: et iudicio
defendere. Nec ex Ciceronis
quarto de re publica libro ad
uerbum excerpenda arbitratus
sum: nonnallis propter faciliorẽ
intellectum uel pretermissis
uel paululum commutatis. Mul¬
tum eĩ ad rem pertinet quã mo¬
lior explicare si potero. Dicit deĩ¬
de alia: et sic cõcludit hunc locũ.
ut ostenolat ueteribus displicus¬
se romanis: uel laudari quenquã
inscena uiuũ hominẽ uel uitupe¬
rari. Sed ut dixi hoc greci ꝗͣ quã
inuerecundius: t amen conueni¬
entius licere uoluerũt: cum uie¬
rent diis suis accepti et grata ẽẽ
opprobria non tantũ hominum:
uerum et ipõrum deorum in sce¬
nicis fabulis: siue a poetis essẽt
illa conficta. siue flagitia corũ

Expanded text:
sset, quod infamiam faceret flagisset, quod infamiam faceret flagitiumue alteri. Praeclare. Iudiciis enim magistratuum, disceptationibus legitimis propositam uitam, non poetarum ingeniis habere debemus, nec probrum audire nisi ea lege, ut respondere liceat et iudicio defendere.\' Haec ex Ciceronis quarto de re publica libro ad uerbum excerpenda arbitratus sum, nonnullis propter faciliorem intellectum uel praetermissis uel paululum commutatis. Multum enim ad rem pertinet, quam molior explicare, si potero. Dicit deinde alia et sic concludit hunc locum, ut ostendat ueteribus displicuisse Romanis uel laudari quemquam in scaena uiuum hominem uel uituperari. Sed, ut dixi, hoc Graeci quamquam inuerecundius, tamen conuenientius licere uoluerunt, cum uiderent dis suis accepta et grata esse obprobria non tantum hominum, uerum et ipsorum deorum in scaenicis fabulis, siue a poetis essent illa conficta, siue flagitia eorum
Abbreviated transcription (Latin):
teres. Cicero testa¬
tur in libris: quos de republica
scripsit: ubi Scipio disputas̃ ait
Nunꝗͣ commelie insi consuetu¬
do uite pateretur probare sua the
atris flagitia potuissent. Et greci
quidam antiꝗores uitiose sue
opitionis quandã conuenientiã
seruauerunt: apuod quos fuit etiã
lege concessum: ut quool uellet
dem libris loquitur. Africanus:
quemilla non attigit: uel potius
quẽ non uexauit: cui pepercit:
Esto. populares homines impro¬
bos in.R. P. seditiosos: Cleonem
Cleofontem hiperbolum lesit:
Patiamur inquit: et si huius moĩ
ciues a censore melius est quã
a poetanotari. Sed Dericlencũ
iam sue ciuitati maxima aue¬
toritate plurimos annos belli
et domi prefuisset: uiolariuer¬
sibus: et eos agim scena non plus
decuit quã siꝑlautus inquil
noster uoluisset: aut Neuius
Publio et Cineo scipioni: aut Ce¬
cilius Marco catoni maledicere.
res capite sanxissent: i his hac̃
quoq sanxiendam putauerunt:
si ꝗs actit auisset siue carmẽ cõolioli¬

Expanded text:
e. Cicero testatur in libris, quos de re publica scripsit, ubi Scipio disputans ayt: Numquam comedie, nisi consuetudo vite pateretatris flagitia potuissent. » Et Graeci quidem antiquiores vitiosae suae opinionis quamdam convenientiam servaverunt, apud quos fuit etiam lege concessum, ut quod vellet cdem libris loquitur Africanus, « Quem illa non attigit? vel potius quem non vexavit? cui pepercit? Esto, populares homines improbos, in republica seditiosos, Cleonem, Cleophontem, Hyperbolum laesit. Patiamur, inquit, etsi ejusmodi cives a censore melius est quam a poeta notari: sed Periclem, cum jam suae civitati maxima auctoritate plurimos annos domi et belli praefuisset, violari versibus; et eos agi in scena, non plus decuit, quam si Plautus, inquit, noster voluisset, aut Naevius Publio et Cneo Scipioni aut Caecilius Marco Catoni maledicere. res capite sanxissent, in his hanc quoque sanciendam putaverunt, si quis occentavisset, sive carmen condidi
Abbreviated transcription (Latin):
aliud ad eam seruitutem pertĩnet
que deo debetur: et grece proprie
latria dicitur: ea significata et
prenuntiata sunt: que preter
eternam uitam fidelium in chr¬
sto et impleta creditnius: et imple¬
ri cerninus: et nuplenda confi
¶Quod per solam christia¬
nã rcligionẽ manifestari potue¬
rit fallacia spirituũ maligno

Expanded text:
aliud ad eam seruitutem pertinet, aliud ad eam seruitutem pertinet, quae Deo debetur et Graece proprie λατρεία dicitur, ea significata et praenuntiata sunt, quae propter aeternam uitam fidelium in Christo et inpleta credimus et inpleri cernimus et inplenda confidAPUT XXXIII. Quod per solam Christianam religionem mani- festari potuerit fallacia spirituum maligno
Abbreviated transcription (Latin):
lingue ad agendãs ei gratias satis
esse contenderint.
tprĩbus defuerit semperq
sit diuersis significatõĩbus
predicatum.
Oc myl tertũ uite
xterne iam inde
ex ordio generis humaniper que¬
dam signa et sacramẽta tempori¬
hus congrua quibus oportuit
per angelos predicitum est. Deiud
populus hebreus in unatti quadã
rem publicam/ que hoc sacrauien¬
tum ageret congregatus est.
Ubi perquosdam scientes. per
quosclam nescientes id quod &
aduente Christi ulq nunc et
de inceps agitur prenunciaretꝰ
esse uenturum. Sparsa etiani
postea eademgente per gentes
propter tes timoniũ scͥpiurarũ¬
quibus eterna salus in christo
futura predicta est. Ouities
enim non solum prophetie que
in uerbis sunt: nec tantum
precepta uite que mores pieta¬
temq conforinant. atq illis lit¬
teris continentur: Uerũetiam
sacra: sacerdotia: tabernaculũ
siue templum: altaria: sacrificia:
cerimonie: dies festi: et ꝗd ꝗd

Expanded text:
linguae ad agendas ei gratias satis linguae ad agendas ei gratias satis esse contenderint? temporibus defuerit semperque sit diuersis significationibus praedicatum. Hoc mysterium uitae aeternae iam inde ab exordio generis humani per quaedam signa et sacramenta temporibus congrua, quibus oportuit, per angelos praedicatum est. Deinde populus Hebraeus in unam quandam rem publicam, quae hoc sacramentum ageret, congregatus est, ubi per quosdam scientes, per quos dam nescientes id, quod ex aduentu Christi usque nunc et deinceps agitur, praenuntiaretur esse uenturum; sparsa etiam postea eadem gente per gentes propter testimonium scripturaruquibus aeterna salus in Christo futura praedicta est. Omnes enim non solum prophetiae, quae in uerbis sunt, nec tantum praecepta uitae, quae mores pietatemque conformant adque illis litteris continentur, uerum etiam sacra, sacerdotia, tabernaculum siue templum, altaria, sacrificia, ceremoniae, dies festi et quidquid
Abbreviated transcription (Latin):
Abenius enim ab
illo preter huiuscemoĩ
beneficiaque ex hac de qua nõnł¬
ladixciinus adininis tratione na¬
ture bonis malisq largitur: mag¬
num et bonorũ propritm inagne
dilectionis inditium. Quanquã
enim quod sumus: quod uiuimus:
quod celum terramq conspicimus.
quod habemus mentem atq ratõ¬
nem: quacum ipsum qui hec oiã
condidit inquiramus: nequaqͣ
Ualeamus actioni sufficere gr̃ã¬
rum:tamen quod nos oneratos
obrutosq peccatis: et a contẽpla¬
tione sue lucis auersos. ac tenebra¬
rum idest iniquitatis dilectione
cecatos: non ominno deseruit
Misitq nobis uerbum suum ꝗ
est eius unicus filius: quo prono¬
bis in assumpta carne nato atq
passo: quanti deus hominem
penderet nosceremus: atq in Ioco
sacrificio singulari a peccatis omni¬
bus mundaremur: eiusq spiritu
in cordibus nrĩs dilectione difsusa.
ommnibus diffultatibus superatis
in eteruam requiem et contempli¬
tionis eius ineffabilem dulcedi¬
nem ueniremus. Que corda: Quot

Expanded text:
abemus enim ab illo praeter hujusmodi beneficia, quae ex hac, de qua nonnulla diximus, administratione naturae, bonis, malisque largitur, magnum, et bonorum proprium magnae dilectionis indicium. Quanquam enim, quod sumus, quod vivimus, quod coelum terramque conspicimus, quod habemus mentem, atque rationem, qua cucondidit, inquiramus, nequaquam ualeamus actioni sufficere gratiarum: tamen quod nos oneratos obrutosque peccatis et a contemplatione suae lucis auersos ac tenebrarum, id est iniquitatis, dilectione caecatos non omnino deseruit misitque nobis Verbum suum, qui est eius unicus filius, quo pro nobis adsumta carne nato adque passo, quanti Deus hominem penderet, nosceremus adque illo sacrificio singulari a peccatis omnibus mundaremur eiusque spiritu in cordibus nostris dilectione diffusa omnibus difficultatibus superatis in aeternam requiem et contemplationis eius ineffabilem dulcedinem ueniremus, quae corda, quot
Abbreviated transcription (Latin):
ad deum uidendum: eiq
incterniũ coherendũ: in lãc¬
locatam: qua predicatur atq
aseritur ueritate quicunq
non credunt: et ob hoc nec
intelligunt: oppugnare pos
sunt. Sed expugnare non
possunt. Quapropter in
decẽ libris itis: et si minꝰ
quã nõnullorum de nobis
expect abat intentio tamẽ
quorundam studio quãtũ
Uerus deus et dominus adi¬
iuuare dignatus est satif¬
fecimus: refutando cõtradi¬
ctiones impiorum qui cõ¬
ditori sancte ciuitatis: de
qua disputare instituimus:
deos suos preferunt. Quo¬
rum decem librorum ꝗnq
superiores aduersus eos con¬
scripti sunt. qui propter bo¬
na uite huius deos colendos
putant: quinq autẽ poste¬
riores aduersus eos qui cul¬
tum deorum propter uitã
que pol⁊ mortẽ futura est
seruandam existiniant.
Deiceps itaq uelut i pri¬
ino libro polliciti sumus:
de duarum ciuitatum quas
in hoc seculo perplexas di¬
Uiinus: inuicemq permil¬
tas exortu et procursu et

Expanded text:
ad Deum uidendum eique ad Deum uidendum eique in aeternum cohaerendum in sancm qua praedicatur adque adseritur ueritate quicumque non credunt et ob hoc nec intellegunt, obpugare posunt, sed expugnare non possunt. 4. Quapropter in decem libris istis, etsi minus quam nonnullorum de nobis exspectabat intentio, tamen quorumdam studio, quantum verus Deus et Dominus adjuvare dignatus est, satisfecimus, refutando contradictiones impiorum, qui Conditori sanctae civitatis, de qua disputare instituimus, deos suos praeferunt. Quorum decem librorum quinque superiores adversus eos conscripti sunt, qui propter bona vitae hujus deos colendos putant; quinque autem posteriores adversus eos qui cultum deorum propter vitam, quae post mortem futura est, seruandum existimant. Deinceps itaque, ut in primo libro polliciti sumus, de duarum ciuitatum, quas in hoc saeculo perplexas diximus inuicemque permixtas, exortu et procursu e
Abbreviated transcription (Latin):
mortaliũ sensibus non poterãt
intimari. nec ad experimẽtũ¬
celeri facilitate perduci. Sed
alia erant uere magna atq
diuina que quantum daba¬
tur: coginita dei yoluntate
futura nuntiabant. Chris¬
tus quippe in carne uẽiurus
et que in illo tam clara per¬
fecta sunt: atq in eius noie
impleta: penitentia homiũ
et ad deum cõuersio uolun¬
tatum: remissio peccatorũ.
gratia iusticie: fides piorũ.
et per uniuersum orbẽ in
ueram dignitatẽ multitudo
credentiũ: culture sĩmula¬
crorum: demonũq subuer¬
sio: et a temptationibus e¬
ercitatio prosicienitũ purga¬
tio: et liberatio ab omni ma¬
lo: iudicii dies: resurrecto
societas: impiorum eterna
dannatio: regnumq cternũ
gloriosisTime ciitatis dei
conspectu eius ĩmortaliter
perfruentis: in huius uie
scripturis predicta atque
promis sa sunt: quorũ tam
multa impleta cõlpicimus.
Ut recta pietate fuiura esse
cetera considamus. Hlu¬
ius uie rectitudinẽ usq

Expanded text:
mortalium sensibus non poterant mortalium sensibus non poterant intimari nec ad experimentuceleri facilitate perduci. Sed alia erant uere magna adque diuina, quae quantum dabatur cognita Dei uoluntate futura nuntiabant. Christus quippe in carne uenturus et quae in illo tam clara perfecta sunt adque in eius nomine inpleta, paenitentia hominum et ad Deum conuersio uoluntatum, remissio peccatorum, gratia iustitiae, fides piorum et per uniuersum orbem in ueram diuinitatem multitudo credentium, culturae simulacrorum daemonumque subuersio et a tentationibus exercitatio, proficientium purgatio et liberatio ab omni malo, iudicii dies, resurrectio societatis inpiorum aeterna damnatio regnumque aeternum gloriosissimae ciuitatis Dei conspectu eius inmortaliter perfruentis in huius uiae scripturis praedicta adque promissa sunt; quorum tam multa inpleta conspicimus, ut recta pietate futura esse cetera confidamus. Huius uiae rectitudinem usque
Abbreviated transcription (Latin):
predicantur: quorũ multa
uideinus impleta: ex quib
ca que restant sine dubio
speramus implenda iNo eil
potel ⁊ Porphyrius uel quicũq
platouici. etiam in hac uia
quasi terrenarum rerum: et
ad istam uitam mortalem
pertinentiũ diuinationẽ predi¬
Ctionemq cõtennere: quod me¬
rito in aliis uaticinationibus:
et quorum libet modorum uel
artium diuinationibus faciũt.
Megant enĩ hec uel magnorũ¬
fuisse hominum. uel magni
esse petenda . Et recte . Nã
inferiorum fuint presentioẽ
caularum: sicut arte mediciẽ
quibusdam antecedentibus
signis plurima uenture uali¬
iudini preuidentur: uel ĩmũ¬
di demones sua disposita uel¬
sacta prenuntiant : et in
cupiditatibus iniquorum
fragilitatis humane. Nõ
talia sancti homines in ista
Uniuersali animarũ liberã¬
darum uia gradientes tanꝗͣ
magna prophetare curarunt.
quanuis et ita eos nõ fugerit.
et ab eis sepe predita sint add
corum fidem faciendam q̃

Expanded text:
praedicantur, quorum multa praedicantur, quorum multa uidemus inpleta, ex quibus ea quae restant sine dubio speremus inplenda? Non enim potest Porphyrius uel quicumque Platonici etiam in hac uia quasi terrenarad istam vitam mortalem pertinentium, divinationem praedictionemque contemnere: quod merito in aliis vaticinationibus et quorumlibet modorum vel artium divinationibus faciunt. Negant enim haec vel magnorum hominum, vel magni esse pendenda: et recte. Nam vel inferiorum fiunt praesensione causarum, sicut arte medicinae quibusdam antecedentibus signis plurima eventura valetudini praevidentur; vel immundi daemones sua disposita facta praenuntiant, quorum cupiditatibus iniquorum fragilitatis humanae. Non talia sancti homines in ista uniuersali animarum liberandarum uia gradientes tamquam magna prophetare curarunt, quamuis et ista eos non fugerint et ab eis saepe praedicta sint ad eorum fidem faciendam, quae
Abbreviated transcription (Latin):
rectonis: in quorũ uno
materne uirginitatis tantũ inõ
sacramentum: in altero autẽ
etiam eorum qui in fine
resurrec turi sunt demons¬
irauit exemplum. Hieeq
uia toium hominẽ inũdatꝰ
et ĩmortalitati mortalein
exoiniribus quibus cons¬
cat partibus preparat. Ut cĩ
non alia purgatio ei partitiue¬
retur quam uocat intellectu¬
alem Porphyrius: alia ci quã
uccat spiritalẽ: alia que ipsi
corpori propterea iotuin su¬
scepit ueracis simus poiẽtis¬
simusq mundator atq sal¬
uator. Preter hanc uiam q̃
partim cum hec futura pre¬
nuntiantur: partim cum.
facta nuntiantur: nunquã
liberatus cst nemo libera¬
tur: nemo liberabitur
Quod aute Porphyrius unii¬
uerlalem uiam anime libe¬
rande nondum in suam
notitiami hystoriali cogiri¬
tione dicit el se perlaram:
quid hac hystoria uel illu¬
Urius inueniri potest: q̃
Uniuersum orbem tanto
apice aue Ioritatis obtinuit.
Uel fidelius in qua ita narrã¬
iur preterita ut surara etiã

Expanded text:
rectionis, quorum in uno rectionis, quorum in uno maternae uirginitatis tantummodo sacramentum, in altero autem etiam eorum, qui in fine resurrecturi sunt, demonstrauit exemplum. Haec uia totum hominem mundat et inmortalitati mortalem ex omnibus quibus constat partibus praeparat. Ut enim non alia purgatio ei parti quaereretur, quam uocat intellectualem Porphyrius, alia ei, quam uocat spiritalem, aliaque ipsi corpori: propterea totum suscepit ueracissimus potentissimusque mundator adque saluator. Praeter hanc uiam, quae, partim cum haec futura praenuntiantur, partim cum facta nuntiantur, numquam liberatus est, nemo liberatur, nemo liberabitur. Quod autem Porphyrius uniuersalem uiam animae liberandae nondum in suam notitiam historiali cognitione dicit esse perlatam: quid hac historia uel inlustrius inueniri potest, quae uniuersum orbem tanto apice auctoritatis obtinuit, uel fidelius, in qua ita narrantur praeterita, ut futura etiam
Abbreviated transcription (Latin):
et templo: et sacerdotio: et sa¬
crificiis significauerunt: et
cloquii quibusdam manifes¬
tis preriso mys ticis predixe¬
runt. Presens autẽ in carne
ipẽ mediator. et beati eius apo¬
¶toli iam tes Lamenti noui
gratiam reuelantes apertius ĩdi¬
carunt: que aliquanto &culti¬
us superioribus sunt significa¬
ta temporibus: pro etatum ge¬
neris humani distributioe
sicut eam deo sapienti placuit
ordinare: mirabiliũ operum
diuinorum: quorũ superius
pauca iam posui contes tantib
ce: et celes tium ministror
sola uerba sonuerunt. Uerun
etiam hominibus dei uerbo
limplicis pictatis agentibus.
spiritus mundi de hominum
corporibus ac sensibus pulsi
sunt. uicia corporis languores
sanati. fera aminalia terrarũ
et aquarum uolatilia cęli. ligna.
elementa. sydera diuina iul¬
sa fecerunt: inserna cesserui.
mortui reuixerunt. excep¬
tis ipstus saluatoris propris
singularibus miraculis:
maximne nauuitatis et restr¬

Expanded text:
et templo et sacerdotio et saet templo et sacerdotio et sacrificiis significauerunt et eloquiis quibusdam manifestis, plerisque mysticis praedixerunt: praesens autem in carne ipse Mediator et beati eius apostoli iam testamenti noui gratiam reuelantes apertius indicarunt, quae aliquanto occultius superioribus sunt significata temporibus, pro aetatum generis humani distributione, sicut eam Deo sapienti placuit ordinare, mirabilium operum diuinorum, quorum superius pauca iam posui, contestantibuscae et caelestium ministrorum sola uerba sonuerunt, uerum etiam hominibus Dei uerbo simplicis pietatis agentibus spiritus inmundi de hominum corporibus ac sensibus pulsi sunt, uitia corporis languoresque sanati, fera animalia terrarum et aquarum, uolatilia caeli, ligna, elementa, sidera diuina iussa fecerunt, inferna cesserunt, mortui reuixerunt; exceptis ipsius Saluatoris propriis singularibusque miraculis, maxime natiuitatis et resur
Abbreviated transcription (Latin):
salem. Uia ergo il ta non est
Unius gentis sed uniuersarum
geniim. Et lex uerbumq
domini non in Syon et Hie¬
rusalẽ remansit: sed inde pro¬
cessit ut se per uniuerla dif¬
funderet. Unde ipẽ mediaior
pol t resurrectionẽ suam
discipulis trepidantibus ait:
Oportebat impleri que scrip¬
ta sunt in lege Moysi et pro¬
phetis et plalinis de me.
Tunc aꝑuit illis sensum ut
intelligerent scripturas: et
dixit eis. Quia oportebat Chn¬
tum pati et resurgere a mor¬
iuis tertio die. predicari noĩe
cius penitentiã et remissioẽ
peccatorũ per omnes gentes:
incipientibus ab Hierusalẽ.
Niec el Higr̃ uinuersalis
animne liberande uia: quã
sancti angeli sanctiq pro¬
phete prius in paucis hortii¬
nibus ubi potuerunt dei gra¬
tiã reperientibus: et maNiẽ
in hebrea gente: ciius erat
ipsa quodammodo sacrata
res publica: in propheratioe
et prenuntiationẽ ciuitatis
dei: ex omnribus gentibus
congregande: et tabernaculo:

Expanded text:
salem. Via ergo ista non est salem. Via ergo ista non est unius gentis, sed uniuersarum gentium; et lex uerbumque Domini non in Sion et Hierusalem remansit, sed inde processit, ut se per uniuersa diffunderet. Unde ipse Mediator post resurrectionem suam discipulis trepidantibus ait: Oportebat inpleri quae scripta sunt in lege et prophetis et psalmis de me. Tunc aperuit illis sensum, ut intellegerent scripturas, et dixit eis, quia oportebat Christum pati et resurgere a mortuis tertio die et praedicari in nomine eius paenitentiam et remissionem peccatorum per omnes gentes incipientibus ab Hierusalem. Haec est igitur uniuersalis animae liberandae uia, quam sancti angeli sanctique prophetae prius in paucis hominibus ubi potuerunt Dei gratiam reperientibus et maxime in Hebraea gente, cuius erat ipsa quodam modo sacrata res publica in prophetationem et praenuntiationem ciuitatis Dei ex omnibus gentibus congregandae, et tabernaculo
Abbreviated transcription (Latin):
patris sui . Tunc ipẽ primi¬
tus a chalddeorum supersti¬
tombus liberatus: unum
Uerum deum sequendo colu¬
it: cui hoc etiam promutẽti
fideliter credidit. Riec est
Uinuersalis uia: de qua in
sancta prophetia dictum
et. Deus misereatur nrĩ
et benedicat nobis: illunri¬
Net uultum suum super nos
et misereatur nos tri. Ut
cognoscamus in terra uiã
tuam: in omnbus gentibus
salutire iuum. Unde tãto
post ex Abrae semine car¬
ne suscepta: de seipso ait ipẽ
saluator. Cgo sum uia ueri¬
tas et uita. Liec est uni¬
uersalis uia de qua tanto saͤ
atite prophetatum est. Erit
in nouissimis diebus ma¬
nifestus mons domus do¬
mini paratus in cacumine
montium: et ex tolletur
super colles: et uertient ad
cum uniuerse gentes: et
ingredientur nationes mul¬
te et dicent. Uenite ascenda¬
mus in montem domini:
et ini domum dei Iacob: et
annunciabit nobis uiã suã
et ingrediemur in ea.&
syon enim prodiet lex. et
uerbum domini ab hieru¬

Expanded text:
patris sui. Tunc ipse primipatris sui. Tunc ipse primitus a Chaldaeorum superstitionibus lverum Deum sequendo coluit, cui haec promittenti fideliter credidit. Haec est universalis via, de qua in sancta prophetia dictum est: Deus misereatur nostri, et benedicat nos; illuminet vultum suum super nos, et misereatur nostri: ut cognoscamus in terra viam tuam, in omnibus gentibus salutare tuum . Unde tanto post ex Abrahae semine carne suscepta, de se ipso ait ipse Salvator: Ego sum via, et veritas, et vita . Haec est universalis via, de qua tanto ante tempore prophetatum est: Erit in novissimis diebus manifestus mons domus Domini, paratus in cacumine montium, et extolletur supeeum uniuersae gentes et ingredientur nationes multae et dicent: Venite, ascendamus in montem Domini et in domum Dei Iacob; et adnuntiabit nobis uiam suam, et ingrediemur in eam. Ex Sion enim prodiet lex et uerbum Domini ab Hieru
Abbreviated transcription (Latin):
liberande uniuersalis uia
idel⁊uniuersis gentibus
diuina miseratione cõcessa:
cuius profecto notitia ad
quoscunq iam uenit: et ad
quoscunq uentura elt: nec
debuit: nec debebit ei dici
quare modo et quare sero:
quoniam mnittentis cõsiliũ
non el⁊humano ingenio
penetrabile. Quod sensit
ctiam cum dixit: nondũ
receptũ hoc donum dei: et
nondum in suam notitiam
fcusse perlatum. Nieque
enin propterea uerum nõ
esse iu̾dic auit: quia nondũ
in suam fidem receptum
fuerat uel in notitiam no¬
dum peruenerat. Hiec est
in quam liberandorũ creden¬
tiuit uniuersalis uia de qua
fidelis Abraam diuinũ acce¬
pit oraculum. In semineG
tuo benedicentur omnes gtes
Qui fuit quidem gente chal¬
deus: sed ut talia promissa
perciperet quod & illo pro¬
pageretur semen dilpositũ
per angelum in manu me¬
diatoris in quo esset il ta
liberande anime uniuersa¬
lis uia: hoc el ł omnribus
gentibus data: uissus est
discedere a terra sua: et de
cognatione sua. et de ddomo

Expanded text:
liberandae uniuersalis uia, id est uniuersis gentibus diuina miseratione concessa, cuius profecto notitia ad quoscumque iam uenit et ad quoscumque uentura est, nec debuit nec debebit ei dici: Quare modo? et: Quare sero? quoniam mittentis consilium non est humano ingenio penetrabile. Quod sensit etiam iste, cum dixit, nondum receptum hoc donum Dei et nondum in suam notitiam fuisse perlatum. Neque enim propterea uerum non esse iudicauit, quia nondum in fidem suam receptum fuerat uel in notitiam nondum peruenerat. Haec est, inquam, liberandorum credentium uniuersalis uia, de qua fidelis Abraham diuinum accepit oraculum: In semine tuo benedicentur omnes gentes. Qui fuit quidem gente Chaldaeus, sed ut talia promissa perciperet et ex illo propagaretur semen dispositum per angelos in manu Mediatoris, in quo esset ista liberandae animae uniuersalis uia, hoc est omnibus gentibus data, iussus est discedere de terra sua et de cognatione sua et de domo
Abbreviated transcription (Latin):
quos ol tenderetur omnia
corporalia mala pro fide picta¬
tis et commendatione uerita¬
tis es se toleranda. Uidebat
ergo ilta Porphirius et per
huiulmodi persecutiones cito
istam uiam perituram: et
propterea non esse ipsam
liberande anime uniuerla¬
lem putabat: non hoc intel¬
ligens quod eum mouebat.
et quod in eius electione per¬
petimetuebat: add eius confir¬
mationẽ robus tioremq cõ¬
mendationem potius pertine¬
re.I icc̃ el ł igitur aniẽ¬

Expanded text:
quos ostenderetur omnia quos ostenderetur omnia corporalia mala pro fide pietatis et commendatione ueritatis esse toleranda. Videbat ergo ista Porphyrius et per huius modi persecutiones cito istam uiam perituram et propterea non esse ipsam liberandae animae uniuersalem putabat, non intellegens hoc, quod eum mouebat et quod in eius electione perpeti metuebat, ad eius confirmationem robustioremque commendationem potius pertinere. Haec est igitur ani
Abbreviated transcription (Latin):
uittis rebus habebantur: quia
plus apud eas curiositas ualiui
quorunq angelorum cognoloẽ¬
dorum et colendorum: nõdũq
in suam notitiã hystoriali cog¬
nitione perlatam: Que nam
estista uiriuersalis uia. insi
que non cuiq sue genti propria.
sed uiriuersis gentibus: que cõ¬
munis esset diuinitus impar¬
tira est: Quam certe i te homo
non mediocri ingenio preditus:
esse non dubitat᷑. Prouidẽti ã
quippe diuinam sine ista
Ymuersali uia liberande aniẽ
genus humanũ relitiquere
non credit. Neq eĩm ait
non esse: sed hoc tantũ honũ
tantũq adiutorium nondum
receptum: nondum in suam
notitiam esse perlatum. Nec
mirum. Tunc enim Porphi¬
rius erat in rebus humanis
quando il Ta liberande anic̃
Uniuersalis uia que non est
alia quam religio christiana
oppugnari perinittebatur ab
idolorum demonumq cultori¬
bus: regibusq: terrenis: prop¬
ter asserendum et consecran¬
dum martyrum numerum.
hoc est tes tium ueritatis: per

Expanded text:
uinis rebus habebantur, quia uinis rebus habebantur, quia plus aput eas curiositas ualuit quorumque angelorum cognoscendorum et colendorum, nondumque in suam notitiam historiali cognitione perlatam? Quaenam ista est uniuersalis uia, nisi quae non suae cuique genti propria, sed uniuersis gentibus quae communis esset diuinitus inpertita est? Quam certe iste homo non mediocri ingenio praeditus esse non dubitat. Prouidentiam quippe diuinam sine ista uniuersali uia liberandae animae genus humanum relinquere potuisse non credit. Neque enim ait non esse, sed hoc tantum bonum tantumque adiutorium nondum receptum, nondum in suam notitiam esse perlatum; nec mirum. Tunc enim Porphyrius erat in rebus humanis, quando ista liberandae animae uniuersalis uia, quae non est alia quam religio Christiana, obpugnari permittebatur ab idolorum daemohumque cultoribus regibusque terrenis, propter adserendum et consecrandum martyrum numerum, hoc est testium ueritatis, per
Abbreviated transcription (Latin):
aliqua nondum in suam noti¬
tiam peruenisse sectam: qu̾e
Uniuersalem contineat uiam
amine liberande: satis quãtũ
arbitroros tendit: uel eam
philosophiã in qua ipẽ phylo¬
sophatus est non esse uerissi¬
mani: uel ea non contineri
talem uiam. Et quomodo iam
potestesse ueris suna qua
non continetur lxc uia: Nam
que alia uia est uniuersalis aie
liberande: nisi qua uniuerse
amine liberantur. ac per hoc
sine illa nulla liberatur: Cum
autẽ addit et dicit. Uel ab indo¬
rum moribus et disciplina.
uel ab inductione chaldeorũ
uel alia qualibet uia: manifestis¬
sima uoce testatur: neq illis q̃
ab indis: neq illis que a chaldeis
didiscerat: hanc uniuersalem uiã
utiq le a chaldeis oracula diui¬
na sumpsisse quorum assiduã
cõiemorationẽ facit. tacere nõ
poiuit. Quam uult ergo intelligi
anime liberande umuersalem
uiam nondum receptam: uel
ex aliqua ueris sima phyloso¬
phia. uel ex carum geniuĩ doc¬
trinis que magne uelut in di¬

Expanded text:
aliqua nondum in suam notialiqua nondum in suam notitiam peruenisse sectam, quae uniuersalem contineat uiam animae liberandae: satis, quantum arbitror, ostendit uel eam philosophiam, in qua ipse philosophatus est, non esse uerissimam, uel ea non contineri talem uiam. Et quo modo iam potest esse uerissima, qua non continetur haec uia? Nam quae alia uia est uniuersalis animae liberandae, nisi qua uniuersae animae liberantur ac per hoc sine illa nulla anima liberatur? Cum autem addit et dicit: uel ab Indorum moribus ac disciplina, uel ab inductione Chaldaeorum uel alia qualibet uia\', manifestissima uoce testatur neque illis quae ab Indis neque illis quae a Chaldaeis didicerat hanc uniuersalem uiam utique se a Chaldaeis oracula diuina sumsisse, quorum adsiduam commemorationem facit, tacere non potuit. Quam uult ergo intellegi animae liberandae uniuersalem uiam nondum receptam uel ex aliqua uerissima philosophia uel ex earum gentium doctrinis, quae magnae uelut in di