comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in felitatẽ fugnint ᷑ ire mãdauerit
post deos alienos .i. nec pro hiis q̃ amãt᷑
nec contra ea que odio hñtur ad hiis
aliis auxiliũ eẽ poscendũ. aut certe illo
modo uł reconsilientur que prosinti
uł placentur ne noceant. Namrideqͥ¬
busdam scriptũ ẽ ĩ psõ quoꝵ hos loqu¬
tum ẽ uanitatẽ. ⁊ dextera eoꝵ dextera
ĩiquitatis. ⁊ io qr hiis rebus opinant᷑
fieri hoĩem btm̃ quas ⁊ bour ⁊ mali pos¬
sunt hr̃e nõ dextera ẽ ĩiquitatis. qr
iniqui sunt qui eam dextrã putant.
Non enĩ ẽ uera dextra. s ẽ dextra eoꝵ¬

Expanded text:
infelicitatem fugiuntur ire mandauerit post deos alios, id est nec pro his quae amantur nec contra ea quae odio habentur a diis aliis auxilium esse poscendum, aut certe illo modo, ut uel concilientur, quo prosint, uel placentur, ne noceant. nam et de quibusdam scriptum est in psalmo: quorum os locutum est uanitatem et dextera eorum dextera iniquitatis, ideo quia his rebus opinantur fieri hominem beatum, quas et boni et mali possunt habere; et ideo dextera est iniquitatis. quia iniqui sunt, qui eam dexteram putant. non enim est uera dextera, sed dextera e
Abbreviated transcription (Latin):
⁊oĩ tre illius fecit tep̾tatões magnas
qͣs inderunt ocłi tu. signa ⁊ prodigia illa
magna ⁊ manũ ualidam. ⁊ nõ dedit dñs
deus uob̾ corscire ⁊ ocłos indere.⁊ aures
audire usq in diem istam. Qu̾o ergo
ait sr̃ius. uos indistis tẽptationes qͣs¬

Expanded text:
i terrae illius, tentationes magnas, quas uiderunt oculi tui, signa et prodigia illa magna et manum ualidam. et non dedit dominus deus uobis cor scire et oculos uidere et aures audire usque in diem istam. quomodo ergo ait superius: uos uidistis tentationes
Abbreviated transcription (Latin):
legis huiꝰ. Ita dictũ ẽ mĩqͥd ẽ ĩ uobis
ut tãquã requirentẽ ĩtelligamꝰ ne for¬
te sit. Siquis autẽ ẽẽt eum in terrunt
uerementer neforte sit. Siqui quam
dic̾et ĩ corde suo audiens illa maledc̃a

Expanded text:
est in uobis? ut tamquam requirentem intellegamus, ne forte sit. si quis autem esset, eum terruit uehementer, ne forte quisquam diceret in corde suo audiens illa maledicta
Abbreviated transcription (Latin):
Ta ne fornicẽtur pͥncipes de ppło suo
Non de ppło suo pͥncipes. s de ppło suo
fornicentur. eos quippe pͥncipes uult
hic intelligi. qui pro diis colebantur
aeris. Et in emͣgłio dñs. ninc pͥncep
ras necce ueniet pͥnceps mũdi q ĩme
Omoquicũq ad ulterauerit uxo¬
remuiri. aut quicũq adult̾auerit uxo¬
rem ꝓximi sui morte moriant᷑. Hoc ẽ¬
qui ad ulterauerit ⁊ que adulterata ẽ
hic aliqͥd distare uoluit int̾ ꝙ̃lib uirũ
⁊ ꝓximũ ꝙͣuis multis locis proximũ
ꝓ omm homine point. S que est ista
loqutio. ut cumiam dixisset de uiro.
hoc idẽ repetierit de ꝓximo cum sit cõ¬
sequens ut multo magis ab uxore
ꝓximi abstinendũ sit. Si abuxore eu¬
iuslib uiri. abstinendũ est. Nam si
pͥuis de ꝓximo dixisset neputaretur
uxorem licere adulterare nõ ꝓximi
addendũ fuit de quolib uiro. Nunc
uero si qd̾ minꝯ est. nõ licet: qͣnto mins¬

Expanded text:
ta ut fornicentur in principes de populo suo. non de populo suo principes, sed de populo suo fornicentur. eos quippe principes uult hic intellegi, qui pro diis colebantur;aeris, et in euangelio dominus: nunc princeps ras, et: ecce ueniet princeps mundi et in me omo quicumque adulterauerit uxorem uiri aut quicumque adulterauerit uxorem proximi sui, morte moriantur. qui adulterauit et quae adulterata est. hic aliquid distare uoluit inter quemlibet uirum et proximum, quamuis multis locis proximum pro omni homine ponat. sed quae est ista locutio, ut, cum iam dixisset de uiro, hoc idem repetierit de proximo, cum sit consequens, ut multo magis ab uxore proximi abstinendum sit, si ab uxore cuiuslibet uiri abstinendum est? nam si prius de proximo dixisset, ne putaretur uxorem licere adulterare non proximi, addendum fuit de quolibet uiro; nunc uero, si quod minus est non licet, quanto min
Abbreviated transcription (Latin):
accipient cum de pena eoꝵ loqueretur.
nisi qr ⁊ ipãm penan pec̃i pccm̃ uoluit
Qicumq dormierit cũ cognata sua.
sine filiis morient᷑. Qrͣ quousq sit inte¬
ligenda ista cognatõ. cũ ex longo gradu
liceat utiq accipere uxorem: semꝑq li¬
cuerit. S intelligendũ est ex hiis grad¬
bus quos ꝓhibuit nõ licere. qẜm ip̃os
ubi ⁊ aliqua nõ cõmemorata intellige¬
da dimisit. sicut sororẽ de utroq paren
de uxore patrui pͥmũ prohibuit qĩaius
hec cognatio nõ s affinitas ꝓhibetur.
S quid est sine filiis morient᷑. cũ filii
ex huiuscemodi ꝯuictionib ⁊ aute na¬
ti sunt. hodieq nascant᷑: Anhoc intelli¬
gendũ est lege dei constitutu. ut quicũ¬
ꝙ ex eis natĩ fuerit nõ deputent᷑ filii.
.i. nullo parentib uire succedant. Et ñ
exeerabiles facienis aĩas inpecorib ⁊ in

Expanded text:
accipient, cum de poena eorum loqueretur, accipient, cum de poena eorum loqueretur, nisi quia et ipsam poenam peccati peccatum uoluit uicumque dormsine filiis morientur. Quaeritur quousque sit intelligenda ista cognatio, cum ex longo gradu liceat utique accipere uxorem, semperque licuerit. Sed intelligendum est ex his gradibus quos prohibuit, non licere, et s» Ubi et aliqua non commemorata intelligenda dimisit. Sicut sororem de utroque p. nam de uxore patrui primum prohibuit, quamuis haec non cognatio, sed affinitas perhibetur. sed quid est "sine filiis morientur". cum filii ex huius modi coniunctionibus et ante nati sint et hodieque nascantur? an hoc intellegendum est lege dei constitutum, ut quicumque ex eis nati fuerint. non deputentur filii, id est nullo parentibus iure uiui succedant? Et non execrabiles facietis animas <uestras> et in
Abbreviated transcription (Latin):
tanqͣm exponit qͥd prius dcm̃ sit. ut ideo
intelligat homio. qͣntũ malũ sit adultera¬
re uxorem uiri. qr si hoc fecerit uxorem pro
ascendi ab eo int̾ficietis mulierẽ ⁊ pecus
Morte moriant᷑ rei sunt. Queritur quõ
sic reum pecus. cum sit irrõle nec ullo mͦ¬
legis capax. An quẽadmnodũ transferũt᷑
uerba modo loqutõnis. que grece appella¬
tur methaphora. ab anmali. ad in animͣ¬
le. Sicut dicit᷑ in probus uentus uł iratũ
mare ita ⁊ hic translatum est aratõnali
ad srõnale: Nam pecora inde credendum
est iussa int̾fici. qr tali flagicio cõ tamina¬
ta indignani refricãt fc̃i memoriam.
¶icumq acceperit sororem lxxiii.¬
suam ex pre suo aut ex matre sua. et uide
terminabunt᷑ in cõspectu generis sui. Tui¬
pitudinem sororis sue reuelauit pecm̃
accipiẽt. Quid ait in hoc loco iuderit. nͥ
cõcubendo cognouerit: Sicut in lege dr
cognouit uxorem suam pro eo quod est
nuirtus est ei. Et quid ait pccm̃ suum

Expanded text:
tamquam exponit quid prius dictum sit, ut ideo intellegat homo quantum malum sit adulterare uxorem uiri, quia, si hoc fecerit, uxorem proascendi ab eo: interficietis mulierem, et pecus morte moriatur, rei enim sunt. Quaeritur quomodo sit reum pecus, cum sit irrationabile nec ullo mlegis capax. an quemadmodum transferuntur uerba modo locutionis, quae graece appellatur fmocfopa, ab animali ad inanimale — sicut dicitur inprobus uentus uel iratum mare — ita et hic translatum est a rationali ad inrationale? nam pecora inde credendum est iussa interfici, quia tali flagitio contaminata indignam refricant facti memoriam. Quicumque acceperit sororem suam ex patre suo aut ex matre sua et uiderterminabuntur in conspectu generis sui; turpitudinem sororis suae reuelauit, peccatum accipient. quid ait hoc loco "uiderit" nisi concumbendo cognouerit? sicut in lege dicitur: cognouit uxorem suam pro eo, quod est mixtus est ei. et quid ait: peccatum suum
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ ercit timor muꝰ dĩ et qd̾ p̾uaricato¬
res ip̃ius legis ĩuenti sũt: non ad ꝑni¬
ciem. s ad utilitatem ualuit eis quicce¬
diderunt. Congnitõ eñ maioris egcitudi¬
ius et desiderari ẽt medicũ uehement
fecit. et diligit ardentius. Cui .n. płimũ
in xp̃o. hoc ẽ qd̾ et. sub lege custo¬
diebamur ꝯcluisi mea. postea quã
nenit fides iam non sumus sub peda¬
gogo. Eos ergonc̃ dephendit qui frici
huc uolunt esse sub pedagogo. Qd̾ .n. fi¬
custodiebant᷑ sub pedagogoet ideo sef¬
lios nõ putarent. S ꝑ fidem induendo
signlaritate susceptionis adhabendã
naturalit̾ et agendã ꝑsonã sapĩe sic̃
ip̃e mediator unũ cũ ip̃a suscipiente s¬
piente sapientia. siue interpositiõe al¬
cuiꝰ mediatoris effectus: s filii funos
tante mediatoris fide. Quã fidei grã
fide non est distantia uidei n greci non
serui. nz libi: uon masculi et femie.
quamm hac uita ustesimbulat᷑. qũ
pfectius atq cumulantiꝰ id spes ña fac¬

Expanded text:
 timor unius Dei. Et quod praevaricatores ipsius Legis inventi sunt, non ad perniciem, sed ad utilitatem valuit eis qui crediderunt: cognitio enim majoris aegritudinis, et desiderari medicum vehementius fecit, et diligi ardentius. Cui enim plurimin Christo: hoc est, quod ait, Sub Lege custodiebamur conclusi in ea . Posteaquam venit fides, jam non sumus sub paedagogo. Eos ergo nunc reprehendit, qui faciuhuc volunt esse sub paedagogo. Quod autem ficustodiebantur sub paedagogo, et ideo se filios non putarent: sed per fidem induendo singularitate susceptionis ad habendam naturaliter et agendam personam Sapientiae, sicut ipse Mediator unum cum ipsa suscipiente Sapientia sine interpositione alicujus mediatoris effectus: sed filitante Mediatoris fide: quam fidei gratifide non est distantia Judaei, neque Graeci, non servi neque liberi, non masculi et feminaequam in hac vita juste ambulatur; quanto perfectius atque cumulatius id species ipsa fac
Abbreviated transcription (Latin):
iamquidẽ ablata est ab uitate fidei. s
mane incõu̾satione mortali eiusq or¬
dinem in huiꝰ iuteitiu̾e seruandũ ẽẽ.
et apłi precipiũt qui et̾ regulas salu¬
lia cetera occurtũt. Et ip̃e prior dñs qui
aut. Redditecesari que sunt cesaris ⁊ do¬
que sunt dei. alia sunt enĩ que ẜuami᷑
muuitatem fidei. siuc ulla distantia.
et alia in ordine iute huiꝰ tanꝙ̃ muna
ne nom̃ dei et docttina blasfemetur.
Et hoc nõ solũ pp̃ iram ut effugiamus
hominũ ista faciamꝰ s puradilectio

Expanded text:
jam quidem ablata est ab unitate fidei, sed manet in conversatione mortali, ejusque ordinem in hujus vitae itinere servandum esse, et apostoli praecipiunt, qui etiam regulas salulia caetera occurrunt: et ipse prior Dominus, qui ait: Reddite Caesari quae Caesaris Dei sunt . Alia sunt enim quae servamus in unitate fidei sine ulla distantia, et alia in ordine vitae hujus tanquam in via, ne nomen Dei et doctrina blasphemetur. Et hoc non solum propter iram, ut effugiamus hominum ista faciamus, sed pura dilectio
Abbreviated transcription (Latin):
gente icis spiritu sc̃o. et ip̃o ubo nen¬
tatis nõdũ iccarnato. s mmꝙͣ aib ali¬
q̃ua uerdica ad iistcatione recedente
quia per angelos disposita est illadis¬
per que illam legem morbos ostendẽte
nõ auferentẽet̾ prenaricationis omue
ꝯtrita suꝑbia est dispositũ est panglos
sem̃ in manu mediatoris ut ip̃e libere¬
ret a peccatis iam per tũsgressione le¬
mitt̾ent᷑. et in nouauita peũ qui pro
tre abiahm̃. quasi naturalem se iacta¬
tant hr̃e iusticiam. et menta sua icir¬
cũcisione cesis gentib tantoputiosi
quanto arrogantius preferebant. Gc̃¬
tes añt facilime etiã suic huioi legis
tuͣsgressione hũiliarentur. hoĩes. nu
ulłam ex pentib onginẽ iusticie se tra¬
here preuidentes simulaccoꝵ etiam
etiam seruos nuenit enũglicagr̃a.
Non ai. sic̃ istis dici pot̾at non finsse i¬
lam iusticiam parentũ eorũ in colendis
u̾dolis. quã ẽẽ arbitrant᷑. itaet̾ uideio
dicipoterat falsam fuisse iusticiã prĩs

Expanded text:
iritu sancto, et ipso Verbo veritatis nondum incarnato, sed nunquam ab aliqua veridica administratione recedente: quia per angelos disposita est illa disPerque illam legem morbos ostendentem, non auferentem etiam praevaricationis crimine contrita superbia est. Disposita est per angelos, sed in potestate mediatoris, ut ipse liberaret a peccatis per transgressionem lemitterentur, et in nova vita per eum, qui pro tre Abraham, quasi naturalem se jactabant habere justitiam, et merita sua in circumcisione caeteris gentibus tanto perniciosius, quanto arrogantius praeferebant. Gentes autem facillime etiam sine hujusmodi legis transgressione humiliarentur. Homines enim nullam ex parentibus originem justitiae se trahere praevidentes, simulacrorum etiam servos invenit evangelica gratia. Non enim sicut istis dici poterat, non fuisse illam justitiam parentum eorum in colendis idolis, quam esse arbitrabantur: ita etiam Judaeis dici poterat, falsam fuisse justitiam patris
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃ p̃pqd̾ memores istis quiauos aliqñ
gentes incarne qui dicinum p̃putiũ ab
ea que dr̃ cutũcisio in carne mamifacta
qui eratis illo tempe sine xp̃o alienati a
societate isrł. et peregrim testamentoꝵ¬
et ꝓmissionis spẽ non habentes et sinc
deo in hoc mũdo. Demiq illic infideles de
oliua sua fracti hic aũt fideles de oleas¬
tro molina illorũ inserti cẽ monstrãt᷑.
Illorũ aut̾ erat de leg̾ trausgressione
atterenda suꝑbia: sicut ad romanos
cũ scripturaꝵ uerbis pc̃ca eorũ exagge¬
rasset. Scitis aũt inquit qm̃ quecunq
lex dicit. hiis qui in lege sunt loquiriu
ut om̃eos obstiuatur. et reus fiat oĩs
mũdus d̾o udei scił de trangressiõe le¬
gis et gẽtes de npietate sine lege.
ude et iterum
ait. Conclusit .n. deus. Omnia
dulitate nt oĩbus misereait᷑. hoc ⁊¬

Expanded text:
ores estis, quod vos aliquando gentes in carne. qui dicimini praeputium ab ea, quae dicitur circumcisio in carne manufacta, qui eratis illo tempore sine Christo, alienati a societate Israel, et peregrini testamentorum, promissionis spem non habentes, et sine Deo in hoc mundo . Denique illic infideles de oliva sua fracti, hic autem fideles de oleastro in oliva illorum inserti esse monstrantur. Illorum ergo erat de legis transgressione atterenda superbia, sicut ad Romanos, cum Scripturarum verbis peccata eorum exaggerasset: Scitis autem, inquit, quoniam quaecunque lex dicit, his qui in lege sunt, loquitur, ut omne os obstruatur, et reus fiat omnis mundus Deo . Judaei scilicet de transgressione legis, et gentes de impietate sine lege. Unde et iterum ait: Conclusit enim Deus omnia in credulitate, ut omnibus misereatur .
Abbreviated transcription (Latin):
nequis existimet. ⁊ subito istos i¬
tuꝑabiles factos.qui merito fins¬
sent añ laudati. paulo p eis dicit᷑
Memor esto ne obliuiscaris qͣnta
ex ac̾ basti dnm̃ deũ tuũ in deserto. ex
qua die existis de tra egypti. donec
uenistis in locum humc in creduli ꝑ¬
seueraretis que ad dnĩn. Quod si
quidam eoꝵ tales erant. quidam
uero fideles ⁊ bom. ⁊ sic non utiq
illis datur t̾ra ꝓmissionis qui nesci¬
unt dextra auͣt simstra ut hoc sic ĩ¬
eoꝵ qui mortui sunt. nec in eandẽ
rerũ intrare ꝑmissi sinit. tales mue¬
munt᷑ fuisse ut eis eent quidãbom
dicit offendisse in quib eoꝵ pec̃ai
cõmemorat. Smules quippe istos¬
suis parentib ita eiuudenitius docet
⁊ ista scͥptura deutiononui qd̾ ꝯse¬
q̃nt̾ ad iũgit ⁊ dicit. ⁊ in oreb exac̃¬
bastis dñm uͥ certe illi exacerbauer̃t
qui pp̃ eadem mala merita sua non
sunt in t̾ram reꝓmissionis inducti
In illo tpr̃e dixit᷑ dñs ad me excide

Expanded text:
ne quis existimet subito istos uine quis existimet subito istos uituperabiles factos, qui mento fuissent ante laudati, paulo post eis dicitur: memor esto, ne obliuiscaris quanta exacerbasti dominum deum tuum in deserto: ex qua die existis de terra Aegypti, donec uenistis in locum hunc, increduli perseuerabatis quae ad dominum. quodsi quidam eorum tales erant, quidam uero fideles et boni, etiam sic non utique illis datur terra promissionis, qui nesciunt dextra aut sinistra, ut hoc sic ineorum, qui mortui sunt nec in eandem terram intrare permissi sunt, tales inueniuntur fuisse, ut in eis essent quidamdicit offendisse, in quibus eorum peccata commemorat. similes quippe istos parentibus suis ita euidentius docet et ista scriptura Deuteronomii, quod consequenter adiungit et dicit: et in Coreb exacerbastis dominum. ubi certe illi exacerbauerunt, qui propter eadem mala merita sua non sunt in terram promissionis inducti. In illo tempore dixit dominus ad me: excide
Abbreviated transcription (Latin):
testamenti. nõ litt̃a s sp̃u. q̃o .xii¬
uod ait de dño ⁊ in nomine enis
nirabis. Non ita p̾ceptũ accipiendu
est. qͣi nrari iusserit. S in alterius
alicuis dei noĩe iurari ꝓhibuit. De¬
lius aut̃ fit si ẜm euãgeliũ. nec iura¬
ueris. nõ qr mala est. uera iuratio. S¬
inpuirium madatur facilitate nu
quaduxit te dñs deus tuus in de ser¬
to. ut affligeret te ⁊ temptaret te. ⁊
cognita faceret que in corde tuo sũt
si obẜuabis mandata enis an non.
Hic apcius dcm̃ est qd̾ alibi genere
loqutõns obscurũ est ubi segitur
temptat uos dñs deus urͣ. ut sciat
si diligitis eũ. Intelligit᷑ positũ em̃ eẽ
ut sciat pro eo qd̾ est ut sciri faciat.
quõ dilucide dcm̃ est ut temptaret
⁊ cognita faceret que incorde tuodi
nõ em̃ ait. et cognosceret. d̃ quidẽ
es. Certe isti sunt qui ppͥea nõ me¬
ruerunt pux in deserto. qr nescierũt
dextera aut simstra. Ecce iam dura

Expanded text:
testamenti non litterae, sed spiritus. Qtestamenti non litterae, sed spiritus. Quod ait de domino: et in nomine eius iurabis, non ita praeceptum accipiendum est, quasi iurari iusserit, sed in alterius alicuius dei nomine iurari prohibuit. melius autem fit, si secundum euangelium nec iuraueris; non quia mala est uera iuratio, slitate jurduxit te Dominus Deus tuus in deserto, ut affligeret te, et tentaret te, et cognita faceret quae in corde tuo sunt, si observabis mandata ejus, an non. Hic apertius dictum est, quod alibi genere locutionis obscurum est, ubi legitur, Tentat vos Dominus Deus vester, ut sciat si diligitis eum . Intelligitur enim positum esse, ut sciat, pro eo quod est, ut sciri faciat; quod modo dilucide dictum est, Ut tentaret te, et cognita faceret quae in corde tuo sunt: non enim ait, et cognosceret; quod quidees. certe isti sunt, qui propterea non meruerunt perire in deserto, quia nescierunt dextera aut sinistra. ecce iam dura
Abbreviated transcription (Latin):
Qid est qd̾ ait moyses dem̃ sibi ẽe
a duo de ppło hebreo. quis dabis ẽẽ sic
coreoꝵ meis ut timeant me: et custo¬
diant mandata mea: An hic iam uult
intelligi gracia sua cõcedi bñfieni ut su
in hominib iusticia dei ex fide nonqͣi
propria uelut ex lege. Hoc emĩ ꝑ ꝓph̾am
deum ⁊ dabo eis cor ⁊ carneũ. qd pp̃ sensũ
dcm̃ est quem caro habet et lapis nõ
dicit. Ecce dies ueniũt dicit dñs et
cõsumimabo sr̃ domũ isrł ⁊ sr̃ domũ
iuda testamẽtum nouum. nõ ẜm tes
tamentum qđ disposui ad patres eoꝵ
in die qua app̾hendi manũ eoꝵ ut e¬
ducerem eos de cerra egipti. qm̃ hoc
testam̃tũ qd disposui ad eos post dies
illos dans leges meas in cor eoꝵ ⁊ in
mente eoꝵ suꝑ scribam eas. et iniqui¬
tatum eoꝵ et pocõꝵ eoꝵ nõ memor
ero amplius. Hic enĩ discreuit nouũ
testam̃tum aueteri. qd ueteri data ẽ
lex intabuł lapideis. in nouo autẽ
Idoneos inquit fecit mmnistros noui

Expanded text:
uid est quod ait Moyses dictum sibi esse a domino de populo hebraeo: quis dabit esse sic cor eorum in eis, ut timeant me et custodiant mandata mea? an hic iam uult intellegi gratia sua concedi hoc beneficium, ut sit in hominibus iustitia dei ex fide non quasi propria uelut ex lege? hoc enim et per prdeum et dabo eis cor carneum: quod propter sensum dictum est, quem caro habet et lapis non dicit: ecce dies ueniunt, dicit dominus, et consummabo super domum Israhel et super domum Iuda patres eorum in die qua adprehendi manum eorum, ut educerem eos de terra Aegypti. quoniam hoc testamentum quod disposui ad eos: post dies illos dans leges meas in cor eorum et in mente eorum superscribam eas et iniquitatum eorum et peccatorum eorum non memor ero amplius. hic enim discreuit nouum testamentum a uetere, quod in uetere data est lex in tabulis lapideis, in nouo autem idoneos nos, inquit, fecit ministros noui
Abbreviated transcription (Latin):
ores ⁊ ascende ad me in montẽ. et scri¬
bam in tabulis u̾ba que erãt in tabu¬
lis priorib qs tu contruusti. Excep¬
to itaq libro deutrononii questio¬
nem istam q̃ solus liber exodi conti¬
net. quo dixerit deus. ⁊scribam in
tabulis u̾ba que erant in tabulis
pͥoribus cũ paulo post legat᷑. scribe
tibi u̾ba hec. ⁊ enĩ in hiis uerbis po¬
suit testamẽtũ tibi et isrł. ⁊ erat
ibi moyses in cõspectu dñi. xͣl. diebꝰ

Expanded text:
ascende ad me in montem. et scribam in tabulis uerba quae erant in tabulis prioribus, quas tu contriuisti. excepto itaque libro Deuteronomii quaestionem istam etiam solus liber Exodi continet, quomodo dixerit deus: et scribam in tabulis uerba quae erant in tabulis prioribus, cum paulo post legatur: scribe tibi uerba haec; etenim in uerbis his posui tibi testamentum et Israhel. et erat ibi Moyses
Abbreviated transcription (Latin):
manifestatur. pp̃ euãgelistaꝵ ⁊ u̾ba
que ab inperitis ⁊ calumpniosis. tã¬
qm repugnancia rep̾hendunt᷑. Neq
eĩ magiu̾ erat moysi actendere que
illa repetere nsi ꝑtimeret ad scõs
doctores nrõs hoc ip̃m insimiare di¬
centib ut nichil aliud in ũbis loꝙ̃¬

Expanded text:
manifestatur, propter euangelistarum etiam uerba, manifestatur, propter euangelistarum etiam uerba, quae ab inperitis et calumniosis tamquam repugnantia reprehenduntur. neque enim magnum erat Moysi adtendere quae  uerbis illa repetere, nisi pertineret ad sanctos doctores nostros hoc ipsum insinuare discentibus, ut nihil aliud in uerbis lo
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ dicentis. Ego sum dñs deꝯ tuus.
nõ erit uerũ. Non eĩ u̾ba hec ꝑ moysen
ppłs. S de medio ignis audiuit. Qd̃
cum sustinere nõ posse. audito decalo¬
go postulauit. ut ꝑ moysen cet̾a au¬
diret. Restat gͦ ut qd̾ positũ est dicẽs
pro eo positum intelligamꝰ. ac si eẽt
ut diceret ut sit iste sensus. Ego s¬
tabamint̾ dñm ⁊ uos intempore
in montẽ. cum diceret. ego sum dñs
deus tuus. ut sb̾andiatur cũ diceret
utiq dñs. Cum eĩ hec u̾ba diceret
dñs que conseq̃nt̾ ex decalogo çimc¬
ta cõmemorat. tinic timuit ppłs a fa¬
cie ignis ⁊ nõ ascendit inmontem.
et rogauit ut ꝑ moysen pocius uerba
dñi audiret. Que ũba moyses cõme¬
morat in deutronomio dcã s appło
cum audire iam nollet uocem dei. S
in exodo ubi primũ narrata sunt: q̃
modo repetunt᷑. Unde intelligans
qd̾ aliquociens iam cõmemoraui.
nõ ẽẽ in mendacio de putandũ si ali¬
is quib lib u̾bis eadem uolũ tas

Expanded text:
Ego sum Dominus Deus tuus, » non erit verum. Non enim haec verba per Moysen populus, sed de medio ignis audivit; quod cum sustinere non posset audito decalogo, postulavit ut per Moysen caetera audiret. Restat ergo ut quod positum est, « dicens, » pro eo positum intelligamus, ac si esset, ut diceret; ut iste sit sensus: « Et ego stabam inter Dominum et vos in tempore in montem, cum diceret Ego sum Dominus Deus tuus, » ut subaudiatur, cum diceret, utique Dominus. Cum enim haec verba diceret Dominus, quae consequenter ex decalogo cuncta commemorat, tunc timuit populus a facie ignis, et non ascendit in montem, et rogavit ut per Moysen potius verba: Domini audiret: quae verba Moyses comorat in Deuteronomio dicta sibi a populo, cum audire iam nollent uocem dei, sedin Exodo, ubi primum narrata sunt, quae modo repetuntur. unde intellegamus, quod aliquotiens iam commemoraui, non esse in mendacio deputandum, si aliis quibuslibet uerbis eadem uoluntas
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ due tabule in manib meis. et
scͥpsit intabulis scd̾m scpturam
pͥorem decem ũba. nõ eĩ ait ⁊ sc̃psi.
S scripsit hoc est deus sic̃ paulo
añ dixerat ũba dei sibi dc̃a. excide̾
tibiduas tabulas lapideas ꝙ̃admn¬
dum pͥores. ⁊ ascende ad mem̃ mõ¬
tem. ⁊ facies tibi archã in ligneã
⁊ scͥpbam in tabulis ũba que erãt
in tabulis priorib. discucienda nas¬
citur q̃o quod utrasq tabulas.i.
⁊ pͥores ⁊ scd̃as deꝯ hic legitur sc̃p¬
suse nõ homo. S si in ip̃o quoq ex
odo u̾ba dei legant.tibi nibe easdẽ
tabulas scd̾as excidi a moyse. nichil
aliud inuenit᷑ qmͣ ipm̃ deũ se easdẽ
ꝓmisisse scripturũ. Nam ita scͥptũ

Expanded text:
 manibus meis. et scripsit in tabulis secundum scripturam priorem decem uerba — non enim ait: et scripsi, sed" s c ri psi t", hoc est deus, sicut paulo ante dixerat uerba dei sibi dicta: excide tibi duas tabulas lapideas quemadmodum priores et ascende ad me in montem; et facies tibi arcam liget scribam in tabulis verba quae erant in tabulis prioribus. Discutienda nascitur quaestio, quod utrasque tabulas, id est, priores et secundas, Deus hic legitur scripsisse, non homo. Sed si ipso quoque in Exodo verba Dei legantur, ubi jubet easdem tabulas secundas excidi a Moyse, nihil aliud invenitur, quam ipsum Deum se easdem promisisse scripturum. Nam ita scriptum
Abbreviated transcription (Latin):
bum. Ubi erat deus: S et si aliudi
amplius uidit qͣm illi. Non eũ tñ ͥ
ex illis enus ũbis intelligi p̃t: quibꝰ
ait deo. Si inueni gr̃am ante te. ostẽ¬
de mͥ temetip̃m. ut scient᷑ iideami
te. Neq em̃ arbitrandũ est hũc ppłr¬

Expanded text:
bum ubi erat deus? sed etsi aliquid bum ubi erat deus? sed etsi aliquid amplius uidit quam illi, non eum tamen ex illis eius uerbis intellegi potest, quibus ait deo: si inueni gratiam ante te, ostende mihi temet ipsum, ut scienter uideam te. neque enim arbitrandum est hunc p
Abbreviated transcription (Latin):
merati sunt nõ intrare in t̾ram pro¬
missionis. Et hos utiq appellat. qui
ꝙͣuis uiginti annoꝵ ⁊ supra nõ eẽnt
qñ deus in monte loquebatur. ut nu¬
merari tũc possent. potuerũt tñ esse
decem ⁊ nouẽ ⁊ infra. usq ad pueri¬
lemetatem. que posset illa que fc̃ã
adc̃a sunt. ⁊ uidere ⁊ audire. ⁊memo¬
nia retmnere. S quid est qd̾ait. facie
ad faciem. loqutus est ad uos. quos
paulo añ maxime amonere curauit.
qd̾ nullam similitudĩem uderunt. s
solam uocem demedio ignis audier̃t
An pp̃ rerũ eudenciam ⁊ qd̾ dãmodo
p̃senciam manifeste diuinitatis de
de qua dubitare nemo posset: hiis u̾¬
bis usus est: Quod si ita est. quid ꝓ¬
hibuit de ip̃omoyse hoc intelligi. mͦ
eo qd̃ de illo dcm est. qd̃ facie ad faciẽ
loqutus sit cũ eo dñs. at nec ip̃e ali¬
quid occłis uderit p̾t̾ igne̾. An ad
amplius uidisse intelligit᷑. q scͥptũ
est eũ intrasse in nebulam. uł mi¬

Expanded text:
merati sunt, non intrare in terram promerati sunt, non intrare in terram promissionis, et hoc utique appellat, qui quamuis uiginti annorum et supra non essent, quando deus in monte loquebatur, ut numerari tunc possent, potuerunt tamen esse decem et nouem et infra usque ad puerilem aetatem, quae posset illa quae facta et dicta sunt et uidere et audire et memoria retinere? Sed quid est quod ait: facie ad faciem locutus est dominus ad uos, quos paulo ante maxime admonere curauit, quod nullam similitudinem uiderint, sed solam uocem de medio ignis audierint? an propter rerum euidentiam et quodam modo praesentiam manifestatae diuinitatis, de qua dubitare nemo posset, his uerbis usus est? quod si ita est, quid prohibet de ipso Moyse hoc intellegi in eo quod de illo dictum est, quod facie ad faciem locutus sit cum eo dominus, ut nec ipse aliquid oculis uiderit praeter ignem? an aliquid amplius uidisse intellegitur, quia scriptum est eum intrasse in nebulam uel nim
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ fuita est ut nec in hoĩb nec in an¬
gelis hocdicat auditũ. Quid est gͥ
illud in euãgelio. a sũmis celorum
usq ad t̾minos eoꝵ. cũ sine dubio
dns hoc ait cu denouissima electoꝵ
suoꝵ cõgregatõne loqueret᷑. qo. ix̃.¬
¶uid est qd̾ ait. dñs deus ur̃ dispo¬
suit ad uos testamẽtũ ioreb. nõ pa¬
tribus ur̃is disposuit dñs testam̃tũ
hoc. S ad uos. uos hic om̃s nuentes
hodie facie ad faciem loqutus est dñs
ad uos in monte emedio ignis. an qr
illi qui nõ ingrediũtur in t̾ram pro¬
missionis mortui sunt enĩ om̃s non
ꝑtinent ad hoc testamẽtũ. quoꝵ tũe
recognitõ fca est cum auignti ãms
etatis et supͣ munerarentur usq ad
quĩquagita amus habiles ad bellũ
Quo gͦ illis loqutus est dñs quiho¬
die uiuũt᷑. Anq exiugniti amus ⁊
infra potuerunt multi tũc ẽẽ quiħ
bñ meminissent. aliem ab illa pena
qͣm deus constituit illis qui tume mi¬

Expanded text:
quod si ita est, ut nec in hominibus nec in anquod si ita est, ut nec in hominibus nec in angelis hoc dicat auditum, quid est ergo illud in euangelio: a summis caelorum usque ad terminos eorum, cum sine dubio dominus hoc ait, cum de nouissima electorum suorum congregatione loqueretur? Quid est quod ait: dominus deus uester disposuit ad uos testamentum in Coreb; non patribus uestris disposuit dominus testamentum hoc, sed ad uos, uos hic omnes uiuentes hodie. facie ad faciem locutus est dominus ad uos in monte e medio ignis? an quia illi qui non ingrediuntur in terram promissionis — mortui sunt enim omnes — non pertinent ad hoc testamentum, quorum tunc recognitio facta est, cum uiginti annis aetatis et supra numerarentur usque ad quinquaginta annos habiles ad bellum? quomodo ergo illis locutus est dominus, quid hodie uiuunt? an quia ex uiginti annis et infra potuerunt multi tunc esse, qui hoc bene meminissent, alieni ab illa poena, quam deus constituit illis, qui tunc nu
Abbreviated transcription (Latin):
denm̃ qđ disposuit aduos. faciatis ub̃¬
metip̃is sculptilẽ similitudinẽ oĩum
quecumq constituit tibi dñs deus
tuus. Hic certe geñałr loquens simi¬
litudinẽ posuit ymaginem tacuit.
qm̃ si nuilla fit simisitudo: profecto
nec ymago. qr ubi ymago cõtimio
smmilitudo. qͣmuis nõ ubi simulitudo
Uerendũ quo dcm̃ sit. int̾rogate
dies pͥores qui fu̾nt pͥores te ex die
qua creauit deus hoĩem sr̃ t̾ram. ⁊ a
sũmo celi usq ad sũmũ celi. Sub au¬
ditur eĩ int̾rogate. Ur aut̃ significare
totum orbem terrarũ. S cut a sũmo
celi: usq ad sũmũ celi dicat. nõ a sũ¬
lis enĩ quedã loqutio est. et in euan¬
gelio cũ dñs dicit. qđ cõgregabunt
electi eius asĩnnis celoꝵ.uisꝙ ad ter¬
minos eoꝵ. nisi forte nec hic. nec in
hoĩb nec angelis auditũ uult esse
intelligi qd in hoc ppło fcm̃ singłarit᷑
rem ꝯmendat. Hoc enĩ sequitur. Si
uocem dei uiuentis loquẽtis ẽmedio
ignis.ꝙ admodũ audisti tu ⁊ udisti

Expanded text:
d disposuit ad uos, et faciatis uobismet ipsis sculptilem similitudinem omnium quaecumque constituit tibi dominus deus tuus. hic certe generaliter loquens similitudinem posuit, imaginem tacuit, quoniam, si nulla fit similitudo, profecto nec imago, quia ubi imago, continuo similitudo, quamuis non ubi similitudo aerendum quomodo dictum sit: interrogate dies priores qui fuerunt priores te ex die qua creauit deus hominem super terram et a summo caeli usque ad summum caeli; subauditur enim interrogate". uidetur autem significare totum orbem terrarum. sed cur a summo caeli usque ad summum caeli" dicat, non "a sumlis enim quaedam locutio est et in euangelio, cum dicit dominus, quod congregabuntur electi eius a summis caelorum usque ad terminos eorum. nisi forte hic nec in hominibus nec in angelis auditum esse uult intellegi, quod in hoc populo factum singulare commendat; hoc enim sequitur: si uocem dei uiuentis loquentis e medio ignis, quemadmodum audisti tu et uixisti.
Abbreviated transcription (Latin):
timore nõ poss impleri. qm̃ cũuere
sit opus legis. caritate fit uõ timo¬
re. que caritas grã est testamenti
noui. Ideo in scdis tabulis homo ÷¬
legitur scͥpsisse u̾ba dei. qr homo p̃t
façere opus legis ꝑ caritatẽ iusticie

Expanded text:
timore non posset inpleri, quoniam cum uere timore non posset inpleri, quoniam cum uere fit opus legis caritate fit, non timore: quae caritas gratia est testamenti noui. ideo in secundis tabulis homo legitur scripsisse uerba dei, quia homo potest facere opus legis per caritatem iustitiae,
Abbreviated transcription (Latin):
te ac repentente que gesta sunt. cũ
in erodo uͥ pͥmũ hec dc̃a ⁊ fc̃a nartat᷑
ita sit scriptum. Et dixit dãs ad
moysen. Scribe tibi u̾ba hec. et eñ
inu̾bis hiis posui tibi testamẽtum
⁊isł. Et erat ibi moyses in cõspec¬
tu om̃i xͣi. dieb ⁊ noctibꝰ panem¬
icͥpsit intabuł u̾ba testamenti de¬
cem u̾ba. Cum gͦ n exodo ip̃e moỹ¬
ses in tabuł legis decem ũba scͥpsis¬
se narretur. quomodo hic indeut᷑ͦ¬
nomio deus in tabulis eadẽ uerlu
scͥsisse recolitur: Demq illud qd̾
ẽ in exodo cũ transeũt̾ tractarenꝰ.
⁊ qͥd uob̾ in ea differencia iusimi
fu̾it littĩs mandaremꝰ. cur pͥores
tabule que contrite sũt digito dei.
scͥpte referant᷑. Sed̾ãs aut̃ tã diu ĩ
archa tab̾naculoꝵ mansuras ip̃e
moyses icͥpsisse dicatur. ita ꝑ hanc
differenciam duo testamẽta signifi¬
cata ẽẽ diximꝰ ut in uet̾i testamẽ¬
to lex cõmendaretur tanꝙͣ opus d̃i¬
ubi homo nicħ̃ fecent eo quod lex

Expanded text:
te ac repetente quae gesta sunt, cum in Exodo, ubi primum haec dicta et facta narrantur, ita sit scriptum: et dixit dominus ad Moysen: scribe tibi uerba haec; etenim in uerbis his posui tibi testamentum et Israhel. et erat ibi Moyses in conspectu domipsit in tabulis uerba testamenti, decem uerba. cum ergo in Exodo ipse Moyses in tabulis decem legis uerba scripsisse narretur, quomodo hic in Deuteronomio deus in tabulis eadem uerba scripsisse recolitur? Denique illud quod est in Exodo cum transeunter tractaremus et quid nobis in ea differentia uisum fuerit litteris mandaremus, cur priores tabulae, quae contritae sunt, digito dei scriptae referaarca tabernaculoque mansuram, ipse Moyses scripsisse dicatur. Itaque per hanc differentiam duo Testamenta significata esse ut diximus: ut in Veteri Testamento lex commendaretur tanquam opus Dubi homo nihil fecerit, eo quod lex
Abbreviated transcription (Latin):
adorare. Mediũ gͦ dixit moyses.
S int̾ dei sub̾am et ppłm int̾uallo
aliquo loci. S qr ꝑ eum ppło placu¬
it audire cetera dei u̾ba. Postea ꝙͣ
uehement᷑ territus est. audita de me¬
dio ignis uoce dei dicentis decalogi
legis. S merito qrͣ quo accipiãt

Expanded text:
adorare. medium ergo se dixit Moyses non inter dei substantiam et populum interuallo aliquo loci, sed quia per eum placuit populo audire cetera dei uerba, posteaquam uehementer est territus audita de medio ignis uoce domini dicentis decalogum legis. Sed merito quaerit
Abbreviated transcription (Latin):
diceret. Samis color si restitutus fu̾it
queret᷑ eam q̃ quassatõnẽ appellauit
cum in solo colore fiat uł cutis uł ca¬
pilloꝵ ⁊ qd himlior aspectus eis a
cet̾a cute appareat sine dolore. tñ ⁊ sine
ulla uexatione: An hoc qd inmmundũs
est. quassatõez uoluit appellare ꝓpla

Expanded text:
diceret, Sanus color si restitutus fueritdiceret, Sanus color si restitutus fueritqueretur, eam etiam quassationem appellavit, cum in solo colore fiat, vel cutis vel capillorum, et quod humilior aspectus ejus a caetera cute appareat, sine dolore tamen et sine ulla vexatione? An hoc quod immundum est quassationem voluit appellare p
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓnũciat᷑. Ideo ueterascens qr iam non
est ꝓbanda illis bis septem dieb. Si ãt
restitutus fũit color sanaus ⁊ comĩsus:
fũit albus. qm̃ dixerat totũ albũ fcm̃
ꝑ totam cutem eo ip̃o iam mũdũ ẽẽ. qr
uarietas ibi iam non ẽẽt. Beinde ait.
⁊ qͣcumq die uisus fu̾it eo color. uisus
inquinabit᷑. Ubi satis ostendit uarie¬
tatem in ꝓbari. ac ꝑ hoc ꝙ mͦ dixit. Si
aut̃ restitutis fuerit oolor sams. ⁊ cõ¬
uersus fũit albueniet ad sacerdote.¬
⁊ udebit sacerdos. ⁊ ecce cõu̾sus tactus
in album ⁊ purgabit sacerdos tactum.
mũdus est. restitutũ colorem samĩ nõ
rem sanũ. ut illud eẽt qd fuerat .i. albꝰ
sano ꝑeunte. tũc eĩ rursus mũdus etir
cum tõtus albus fũit. qr nulla ibi uari¬
etas erit. S restitutũ ꝓ pereunte acciꝑe
minis inusitata loqutio est. Magis
fũit color alb mĩc uo ait restitutus
sanus ⁊ cõuersus fũit albus tanquã

Expanded text:
pronuntiatur: ideo ueterescens, quia iam non pronuntiatur: ideo ueterescens, quia iam non est probanda illis bis septem diebus. si autem restitutus fuerit color sanus et conuersus fuerit albus, quoniam dixerat totum album factum per totam cutem eo ipso iam mundum esse, quia uarietas ibi iam non esset. deinde ait: et quacumque die uisus fuerit in eo color uiuus, inquinabitur: ubi satis ostendit uarietatem inprobari. ac per hoc quod modo dixit: si autem restitutus fuerit color sanus et conuersus fuerit albuet videbit sacerdos: et ecce conversus tactus in album; et purgabit sacerdos tactum; mundus est. Restitutum colorem sanum non rem sanum, ut illud esset quod fuerat, id est albus sano pereunte. Tunc enim rursus mundus erit, cum totus albus fuerit, quia nulla ibi varietas erit. Sed restitutum pro pereunte accipere, nimis inusitata locutio est. Magis fuerit color albus: nunc vero ait, restitutus sanus, et conversus fuerit albus; tanquam
Abbreviated transcription (Latin):
sacerdos. ⁊ ecce cicatrix alba incute et
ħ mmutabit capillum albũ ⁊ asano
carns iue iucicatrice. Homc si subtra¬
hamus. ⁊ more eĩ loqutionis scriptu¬
rarum positũ est aste erit sensus. Et
uidebit sacerdos ⁊ ecce cicatrix alba
incute et hec mutabit capillũ albũ
a sano carnis uiue incicatrice. Ordo
est. Mutabit capillũ albũ incicatri¬
ce et sano carns uiue .i. cum caro
uiua ⁊ sana habebat capillũ obeu¬
rum uł nigrum. hec cicatrie album
ħt. lepra ueteras cens est ineute. colo¬
ris enus. ⁊ inquinabin eũ sacerdos pri
moͥ inquinatũ prom̾iciabit. Nõ segre¬
gabit eum qr inmũdus est. hoc indet᷑
dicere qr ubi inuentus fu̾it pilus in
albũmutats. cõcolor albo uicio cutis
iam nõ se gregabit᷑ ut ꝓbetur. nec expec¬
tatur a utrũ etiam humilior fiat locus.
s ⁊ hoc tm̃ qd̾ alba est cutis discolor cet̾e
⁊ albũ ht pilũ discolorem cet̾is quisũt
in carne uiua oisana. lepra ueterascens

Expanded text:
sacerdos, et ecce cicatrix alba in cute, et sacerdos, et ecce cicatrix alba in cute, et haec mutauit capillum album, et a sano carnis uiuae in cicatrice. hinc si subtrahamus "et"\', more enim locutionis scripturarum positum est, iste erit sensus: et uidebit sacerdos, et ecce cicatrix alba in cute, et haec mutauit capillum album a sano carnis uiuae in cicatrice. ordo est: mutauit capillum album in cicatrice a sano carnis uiuae, id est: cum caro uiua et sana habeat capillum obscurum uel nigrum, haec cicatrix album t. lepra ueterescens est in cute coloris eius: et inquinabit eum sacerdos — id est inquinatum pronuntiabit — non segregabit eum, quia inmundus est. hoc uidetur dicere, quia, ubi inuentus fuerit pilus in album mutatus concolor albo uitio cutis, iam non segregatur, ut probetur, nec expectatur utrum etiam humilior fiat locus, sed ex hoc tantum quod alba est cutis discolor ceterae et album habet pilum discolorem ceteris qui sunt in carne uiua et sana lepra ueterescens
Abbreviated transcription (Latin):
uidit eum sacerdos septimo die. prius
sanũ ut purgaret illum mutata ẽ illa
significatõ .i. illud signũ incute auiss
dies. a uiderit eum sacerdos. ⁊ ecce cõ¬
mutata ẽ significatio incute .i. nõ stetit
m̃illa sanitate in qua eum iuderat po
primos septem dies. ⁊ inquinabit illũ
sacerdos lepra est eĩ. Iamhic qm̃ ulld
qd̾ iusum fuerat post primos septem
dies sam̃ nõ stecit insuo. S mutatum
est inpͥstumĩ uiciũ. lepra promĩciatur.
itant nõ expectetur uł locus humuilior
uł̃ pilus in albũ com̃sus. Cum emmi
lepra nõ sit notabilis atq uiciosa nͥ
uarietas. hoc ip̃m deuicioso colore re¬
dire ad sanũ ⁊ de sauo redire ad uitio¬
sum. ita notabile est. ut nõ ibi fuerit
expectand̾ qd̃ in primo expectari p̾cepe¬
rat de humiliori loco ⁊pili candore. S
iam q̃ ista uarietate sine dubitatõne
Eide sequitur ⁊ fcũs lepre si fu̾it
in hoĩe uemet ad sacerdotem ciuidebit

Expanded text:
vidit eum sacerdos septimo die prius vidit eum sacerdos septimo die prius sanum, ut purgaret illum, mutata est illa significatio, id est illud signum in cute: et visus dies — et uiderit eum sacerdos, et ecce commutata est significatio in cute — id est non stetit in -illa sanitate, in qua eum uiderat post primos septem dies — et inquinabit illum sacerdos; lepra est. iam hic quoniam illud quod uisum fuerat post primos septem dies sanum non stetitiatur, ita ut non illic expectetur uel locus humilior uel pilus in album conuersus. cum enim lepra non sit notabilis atque uitiosa nisi uarietas, hoc ipsum de uitioso colore redire ad sanum et de sano redire ad uitiosum ita notabile est, ut non ibi fuerit expectandum, quod in primo expectari praeceperat de humiliore loco et pili candore, sed iam etiam ista uarietate sine dubitatione nde sequitur: et tactus leprae si fuerit in homine. ueniet ad sacerd
Abbreviated transcription (Latin):
bit illũ sacerdos septeni dies in sccło.l.
septem alios dies. ⁊ uidebit illũ sacer¬
hoc cõcolor sano colori nõ ẽ mutatus
dissilis a cetera cute. ⁊ puigabit eum
sacerdos .i. purgabitũ ꝓminciabit a
suspitõne lepre. nõ quo habuerit leprã
ꝙͣ iam nõ habet. s qm lepra nõ fuit. qd̾
m̃ illo lucido ⁊ albo colore tactus .i. mna
cule illius que apparuerat cum expecta¬
retur utrum humilior fieret locus et
puus. illic in album cõuerteretur nõ
cõtigit. s pocis ille tactus qui fuit aũ
lucidus ⁊ albus obscurus inuentus ẽ
.l. similis cetõ colori. nõ lucidus. Non
erat ergo lepra. Signũ est enĩ lepre nõ
tus asuspitõne lepre. lauabit uestimẽ¬
ta sua. qr ⁊ in illo signo aliquid fuit
pp̃ qd lauanda fuerant uestimenta et
nũdus erit. Uenide sequit᷑. questio.
EI aut̃ cõu̾sa mutata fũit .xlu.¬
significatõ incute postea ꝙͣ uidit illũ¬
sacerdos ut purgaret illum .i. postea q̃

Expanded text:
bit illum sacerdos septem dies in secundo, id est bit illum sacerdos septem dies in secundo, id est septem alios dies; et videbit illum sacerhoc concolor sano colori — non. est mutadissimilis a cetera cute — et purgabit eum sacerdos, id est purgatum pronuntiabit a suspicione leprae, non quod habuerit lepram, quam iam non habet, sed quoniam lepra non fuit, quod in illo lucido et albo colore tactus, id est maculae illius quae adparuerat. cum expectaretur utrum humilior fieret locus et pilus illic in album conuerteretur, non contigit. sed potius. ille tactus, qui fuit ante lucidus et albus, obscurus inuentus est, id est similis cetero colori, non lucidus. non erat ergo lepra; signum est enim, non lepratus a suspicione leprae "lauabit uestimenta sua", quia et in illo signo aliquid fuit, propter quod lauanda fuerant uestimenta, et mundus erit. Deinde sequitur: si autem conuersa mutata fuerit significatio insacerdos ut purgaret illum; id est, posteaquam
Abbreviated transcription (Latin):
significatõ inquinabit eum sacerdos le¬
pra enĩ est. Etiamhic inquinabit dixit.
exmore loqutõnis scͥpture hoc itaq ui¬
detur ammonuisse. ut cum uisus fu̾it
solus color albus ilucidus discolor sano
colori ad huc probetur a sacerdote ut si
iuderit q̃ pilũ mutatum in album colorẽ
⁊ humiliorem cutis locũ fcm in quo est
albus color. tũc ꝓnũciet lepram .i. inqͥ¬
net hoĩem ꝓnũciando leprosum. Si ãt
inquit lucidus albus fuerit incute eo¬
loris eius .i. lucidus albus fuerit ille
tactus. quo noĩe eandem maculam ap¬
pellat.⁊ humilis nõ fu̾it aspectus eius
a cute. ⁊ pilus nõ fiũt conũsus in albũ
ip̃e aut̃ est obscuris .i. ip̃e pilus. qr non
est albus cõgr̃egabit sacerdos die sep
tactus manet ante eum Non cõmuta¬
tus est tactus incute .i. nõ est discolor
⁊ dissiłis inuentus acute. EErgo sana¬
tum est qd insum erat. S adhuc iub
ꝓbari eandẽ sanitatem ꝑ alios septem
dies. atq ĩo sequit᷑ ⁊ dicit. Et se gregͣ¬

Expanded text:
t inquinabit eum sacerdos; lepra est. etiam hic "inquinabit" dixit ex more locutionis scripturae. hoc itaque uidetur admonuisse. ut, cum uisus fuerit solus color albus et lucidus discolor sano colori, adhuc probetur a sacerdote, ut, si uiderit etiam pilum mutatum in album colorem et humiliorem factum cutis locum, in quo est albus color, tunc pronuntiet lepram, id est inquinet hominem pronuntiando leprosum. si autem, inquit, lucidus albus fuerit in cute c-oloris eius — id est lucidus albus fuerit ille tactus: quo nomine eandem maculam appellat — et humilis non fuerit aspectus eius a cute et pilus non erit conuersus in album, ipse autem est obest albus: et segregabit sacerdos tactum stactus manet ante eum; non commutatus est tactus in cute, id est, non est discolor et dissimilis inventus a cute. Ergo sanatum est quod vitiosum erat: sed adhuc jubet probari eamdem sanitatem per alios septem dies, atque ideo sequitur et dicit, Et segrega
Abbreviated transcription (Latin):
albus erit in cute coloris eius et hulis
nõ fũit aspectus enus a cute lucidus
albus. subanditur tactus .i. illa macła
coloris ũ pilus. qd̃ posteadicit si autẽ cõ¬
u̾sa mutata fu̾it signaficatio ineute hãc
legitur. nam grecus ⁊ supͣ ⁊i hic uno eodẽ¬
ꝙͥ uersousus est semasian dicens. qd̃.¬
¶i se gregabit illũ sacerdos.xliii.
septem dieb sccło. ⁊ udebit illũ sacerdoᷤ
signũ em̃ est. hoc est purgatũ eum ꝓm̃i¬
cĩabit. nõ emĩ est lepra s signum. qõ.

Expanded text:
albus erit in cute coloris eius et humilis non fuerit aspectus eius a cute. "lucidus albus" subauditur "tactus", id est illa macula coloris, non pilus. quod postea dicit: si autem conuersa mutata fuerit significatio in cute. hanc legitur. nam graecus et supra et hic uno eodemque uerbo usus est or,|xotg-av dicens. Et segregabit illum sacerdos septem diebus signum enim est: hoc est "purgatum eum pronuntiabit"; non enim est lepra, sed signum. Si
Abbreviated transcription (Latin):
estificor autẽ om̃ homini circũ¬
cidenti se .i. tanqm̃ salutarẽ istã
cirtucisionem appetenti: qr debitor est
tionũ que m legis oꝑib sccipte sũt ne
om̃s implere cog̾entur. qd̾ nec ip̃i i¬
se ab hus quib eos isti subiugarecupie
lege iustificamini. hec est illa ꝓscciptio
hoc agat gr̃a xp̃i. ut illi qui debitores e¬
rant op̃m legis siberarentur. hoc debito¬
isti mgrati tannte gratie debitores eẽ uolu̾t
uiuise legis faciende. Nondũ ciutam
itta plerio locis loquitur qi trm sit. pos
em̃ iquit sp̃u ex fide spem iusticie expes¬
tanius. In quo demonstrat ea perture

Expanded text:
estificor autem omni homini circumcidenti se, id est, tanquam salutarem istam circumcisionem appetenti, quia debitor est tionum, quae in legis operibus scriptae sunt, ne omnes implere cogerentur, quod nec ipsi Jse ab his, quibus eos isti subjugare cupieLege justificamini. Haec est illa proscriptio hoc agat gratia Christi, ut illi qui debitores erant operum Legis, liberentur hoc debitoisti ingrati tantae gratiae, debitores esse volunt universae Legis faciendae. Nondum autem ita plerisque locis loquitur quasi factum sit. Nos enim, inquit, spiritu ex fide spem justitiae expectamus. In quo demonstrat ea pertine
Abbreviated transcription (Latin):
lib̃m inquit hoĩes facere iubent᷑ arbi¬
faiũ facilius possint implere pergrãm
eolle facilius et nõ solum plenus ueꝵ
et sanus est sensus si itadicatur. ut ꝙ ꝑ
lib̃m hoĩes fac̾e̾ iubent ᷑ arbitriũ. possĩt
implere per gr̃am. ẽui aũt facilius

Expanded text:
 inquit, \'homines facere iubentur arbitrium, facilius possint inplere per gratiam\'. tolle \'facilius, et non solum plenus, uerum etiam sanus est sensus, si ita dicatur: ut quod per liberum homines facere iubentur arbitrium, possint inplere per gratiam; cum autem \'facilius
Abbreviated transcription (Latin):
tem in primo ꝓ libero arbittio.
Cum aũ tam fortenquit. tam firmũ
ad nõ peccand̾ lib̾m in nob̾ hẽamus arbi¬
triũ qd̾ gn̾ałr nature humane creator
iiseriut rursus ꝓmstimabłieius benig¬
intate cotidiano ip̃ius minuimꝰ auxu¬
o. Ꝙ̾ opus est auxilio: si tamfoitetã
firinũ est ad non peccandũ arbittr¬
lib̾m arbitruĩ. Sed etiam hicuult m¬
tenigi ad hoc esse auxiliũ ut facilius
fiat p gr̃am ꝙ et si minꝰ facile tm̃ pu¬
tat fier pt̾ gratiam.

Expanded text:
tem in primo libro pro libero arbitrio \'cum autem tam forte\', inquit, tam firmum ad non peccandum liberum in nobis habeamus arbitrium, quod generaliter naturae humanae creator inseruit, rursus pro inaestimabili eius benignitate cotidiano ipsius munimur auxilio\'. quid opus est hoc auxilio. si tam forte, tam firmum est ad non peccandum liberum arbitrium? sed etiam hic uult intellegi ad hoc esse auxilium, ut facilius fiat per gratiam, quod etsi minus facile tamen putat fieri praeter gratiam.