comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
faciat: erubescit accedere ad illos
non sui similes. ne insultent ne
inrideant. ne dicant ñ ẽẽ uirũ.
ad hoc delapsa ẽ humana ꝑuer¬
sitas: ut uir habeatur uictus
a libidine: & uir ñ habeat᷑ uictor
libidinis. Triũphantes exultant.
& non sunt uiri: iacent ꝓstrati
& uiri sunt. Si spectares. ille
tibi uideret᷑ fortior qͥ iaceret
sub bestia: quam qui ꝑimeret
bestiam. S quia dissimulatis
a pugna interiore. & delectant
uos pugne exteriores. ido non
uultis ꝑtinere ad canticum no¬
uum ubi dr. qui docet manꝰ
bellum. Est enim bellum qd̃
secum agit homo. dimicans
contra concupiscentias malas.
frenans auaritiam. elidens su-¬
ꝑbiam. suffocans ambitionem:
trucidans libidinem. has pugnas
facis in occulto: & ñ uinceris in
aꝑto. Ad hoc docent᷑ manꝰ urẽ
ad p̃lium: & digiti ur̃i ad bellũ.
Non est hoc in spectaculis urĩs.
In his spectaculis: non idem est
uenator quod citharista. Aliud
agit uenator: aliud citharista.

Expanded text:
faciat, erubescit accedere ad illos faciat, erubescit accedere ad illos non sui similes, ne insultent, ne irrideant, ne dicant non esse uirum. ad hoc delapsa est humana peruersitas, ut uir habeatur uictus a libidine et uir non habeatur uictor libidinis. triumphantes exsultant et non sunt uiri; iacent prostrati et uiri sunt! si spectares, ille tibi uideretur fortior qui iaceret sub bestia, quam qui perimeret bestiam? Sed quia dissimulatis a pugna interiore et delectant uos pugnae exteriores, ideo non uultis pertinere ad canticum nonum. ubi dicitur: qui docet manus bellum. est enim bellum, quod secum agit homo, dimicans contra concupiscentias malas, frenans auaritiam, elidens superbiam, suffocans ambitionem, trucidans libidinem. has pugnas facis in occulto, et non uinceris in aperto. ad hoc docentur manus uestrae ad proelium et digiti uestri ad bellum. non eat hoc in spectaculis uestris. in illis spectaculis non id est uenator quod citharista. aliud agit uenator, aliud facit citharista:
Abbreviated transcription (Latin):
uiri. & terror legum. & consu etu¬
etudo morũ & uerecundia maior
& d̃s: suꝑ te tantum ds. Inue¬
nis enim facile pares uiros.
quib non timeas erubescere:
quia faciunt illud multi. &
tanta ẽ ꝑuersitas generis hu¬
mani: ut aliquando metuen-¬
dum sit. ne castus erubescat.
inter inpudicos. Ido non ces-¬
so tangere quintã istam cor¬
dam: ꝓpter ipsam ꝑuersam
consuetudinem & labem to¬
tius ut dixi generis humani.
Siquis inter uos faciat homi¬
cidium quod auertat ds. pel¬
lere illum uultis de patͥa:
& continuo si fieri potest ex-¬
eludere. Siquis faciat furtũ:
odistis illum nec uidere uultis.
Si quis dicat falsum testimo¬
niũ. ab hominamini: nec uob
homo uidetur. Siquis concu¬
piscit res alienas: raptor & iniustꝰ
deputat᷑. Siquis uoluptatur cũ
ancillis suis. amatur. blande ac¬
cipitur: conuertuntur uuln̾a
in iocis. Siquis aut̃ existat qͥ
dicat se castum. ñ facere adul¬
teriũ: notum autẽ sit quod ñ

Expanded text:
uiri et terror legum et consuuiri et terror legum et consuetudo morum et uerecundia maior: et deus super te, tantum deus. inuenis enim facile pares uiros, quibus non timeas erubescere, quia faciunt illud multi. et tanta est peruersitas generis humani, ut aliquando metuendum sit, ne castus erubescat inter impudicos. ideo non cesso tangere quintam istam chordam propter ipsam peruersam consuetudinem et labem totius, ut dixi, generis humani. si quis inter uos faciat homicidium — quod auertat deus! — pellere illum uultis de patria et continuo, si fieri potest, excludere. si quis faciat furtum, oditis illum nec uidere uultis. si quis dicat falsum testimonium, abominamini nec uobis homo uidebitur. si quis concupiscat res alienas, raptor et iniustus reputatur. si quia uolutatus fuerit cum ancillis suis, amator blande accipitur; conuertuntur uulnera in ioca. si quis autem exsistat qui dicat se castum non facere adulterium, notum autem sit quod non
Abbreviated transcription (Latin):
amaritudo in faucib: quam
in eternũ torm̃tũ in uiscerib.
mutate gͦ uos quicũq ñ facie¬
batis: hoc bonum castitatis ĩa
facite. Nolite dicere ñ potest fieri.
fedum ẽ fr̃s mei. turpe ẽ ut
uir dicat non posse fieri: qd̾
facit femina. Scelus ẽ ut uir
dicat ñ possum: quod potest
non portat: Prior a serpente
decepta ẽ. Castȩ uxores ur̃e osten¬
dunt uob̃ fieri posse quod ñ
uultis facere: & dicitis fieri ñ
posse. S forte dicis icło illam
faciliꝰ facere posse: qr multa illi
custodia ẽ. Legis p̃ceptũ. dili¬
gentia maritalis: terror etiam
legum publicarũ. Est etiã ue¬
recundie & pudoris illius. mag-¬
nũ munim̃tũ. multe custodiȩ
faciunt feminã castiorẽ: uirum¬
castum faciat ipsa uirilitas. Nã
ido mulieri maior custodia: qr
maior infirmitas. Illa erubescit
uiro. tu non erubescis xp̃o: tu
uberior quia fortior: quia fa¬
cile uincis. iđo tibi cõmissus
es. Suꝑ illam & diligentia

Expanded text:
amaritudo in faucibus, quam amaritudo in faucibus, quam aeternum tormentum in visceribus. Mutate ergo vos. Quicumque non faciebatis hoc bonum castitatis, jam facite. Nolite dicere: Non potest fieri. Foedum est, fratres mei, turpe est, ut vir dicat non posse fieri quod facit femina. Scelus est, ut vir dicat: Non possum. Quod potest non portat? Prior a serpedecepta est. castae uxores uestrae ostendunt uobis fieri posse quod non uultis facere; et dicitis fieri non posse! sed forte dices ideo illam facilius facere posse, quia multa illi custodia est, legis praeceptum, diligentia maritalis, terror etiam legum publicarum; est etiam uerecundiae et pudoris illius magnum munimentum. multae custodiae faciunt feminam castiorem; uirum faciat ipsa uirilitas. nam ideo mulieri maior custodia, quia maior infirmitas. illa erubescit uiro; tu non erubescis Christo? tu liberior, quia fortior; quia facile uinces, ideo tibi commissus es. super illam et diligentia
Abbreviated transcription (Latin):
&e si fornicat᷑ uir. eastitatem¬
femina illa deo exibet. xp̃c .Nt.
loquitur in cordib bonarũ
feminarum: loquitur intus
ubi non auditur. quia nec.
dignus ẽ si talis est. Loqͥt᷑
gͦ ille interius & dicit: & con¬
solatur filiam suam huius
modi uerbis. De in iuriis iuri
tui torqueris: quid enĩ tͥ fecit:
Nole s ipsum noli initari.
tetur in bono. Nam in eo qd
malefacit noli eum putare
caput tuum: s me deũ tuũ.
Nam si &e in eo quod male fa¬
cit caput est. & secutum ẽ
corpus caput suũ: eunt am¬
bo ꝑ preceps. Ut autem ñ se¬
quatur malum caput suũ:
teneat se ad caput ȩccłie. rp̃m:
huic debens castitatem suam.
huic deferens honorem suum.
absens sit uir. p̃sens sit uir:
non peccat illa. quia nũqua
ẽ absens cui debet ut ñ peccet.
tis concordare cũ aduersario:
nec amara sunt que dico. aut
si amara sunt: curant. Potio
ista si amara ẽ accipiatur: q
in ꝑicło sunt uiscera. Amara
est: bibatur. melius ẽ modica

Expanded text:
et si fornicatur uir, castitatet si fornicatur uir, castitatem illa deo exhibet. Christus enim loquitur in cordibus bonarum feminarum, loquitur intus ubi non audit uir, quia nec dignus est, si talis est; loquitur ergo ille interius et dicit et consolatur filiam suam huius modi uerbis: "de iniuriis utui torqueris, quid tibi enim fecit? Dole; sed ipsum noli imitari, tetur in bono. Nam in eo quod male facit, noli eum putare caput tuum, sed me Deum tuum. Nam si et in eo quod male facit caput est, et secuturum est corpus caput suum; eunt ambo per praeceps. Ut autem non sequatur malum caput suum, teneat se ad caput Ecclesiae Christum: huic debens castitatem suam, huic deferens honorem suum, absens sit vir, praesens sit vir, non peccat illa; quia nunquam est absens, cui debet ut non peccet.tis concordare cum adversario. Nec amara sunt quae dico; aut si amara sunt, curant. Potio ista si amara est, accipiatur: quia in periculo sunt viscera, amara est, bibatur. Melius est modica
Abbreviated transcription (Latin):
Immo assidue ꝑcussurus. In
illa enim uideo iacere totum
pene genus humanum: in illa
uideo plus laborari. Ipsam ꝑcu¬
tiendo quid dico: Nolite me¬
chari post urores: quia non
uultis ut mechentur post uos
urores urẽ. Nolite ire uos: quo
eas sequi ñ uultis. Sine causa
uos excusare conamini: quando
dicitis. Numqͥd eo. ad urorem
alienam: Ad ancillam meã eo.
qͥd eo ad uirum alienum: Ad
seruum meũ eo. dicis non est
uror aliena ad quã uado. Nũ¬
quid uis. dicatur tͥ. non ẽ uir
alienꝰ ad quẽ uado: Absit ut
dicat hoc illa: meliꝰ enĩ dolet
te. quam imitetur te. Illa enĩ
casta & scã femina ẽ. & uere
xp̃iana. que dolet fornicantẽ
uirum: &e non dolet ꝓpter car¬
nem. s dolet ꝓpt̾ caritatem. ñ
ido non uult ut facias. quia
ipsa non facit : s quia tͥ ñ ex¬
pedit. Nam si ꝓpterea non facit
ut tu non facias: si feceris faciet.
illd̾ debeat quod tu erigis. &
ideo recddat quia iubet ille:

Expanded text:
immo assidue percussurus. in immo assidue percussurus. in illa enim uideo iacere totum paene genus humanum, in illa uideo plus laborari. ipsam percutiendo quid dico ? nolite moechari post uxores, quia non uultis, ut moechentur post uos uxores uestrae. nolite ire uos quo eas sequi non uultis. sine causa uos excusare conamini, quando dicitis: "numquid eo ad uxorem alienam? ad ancillam meam eo. quid eo ad uirum alienum? ad seruum meum eo". dices: "non est uxor aliena, ad quam uado". r numquid uis dicatur tibi: "non est uir alienus, ad quem uado" ? absit, ut dicat hoc illa. melius enim dolet te quam imitatur te. illa enim casta et sancta femina et uere christiana, quae dolet fornicantem uirum, et non dolet propter carnem, sed dolet propter caritatem, non ideo non uult ut facias, quia et ipsa non facit, sed quia tibi non expedit. nam si propterea non facit, ut tu non facias, si feceris, faciet. illud debeat quod tu exigis et ideo reddat quia iubet ille,
Abbreviated transcription (Latin):
dico: & libenter audis quod ui-¬
bet mediciis. libent̾ facis qd̃ iu¬
bet medicus. & ꝓficiente iam
sanitate: incipiunt etiam de¬
lectare precepta. Quam onerosꝰ
est cibus egris qͣndo reficiunt᷑:
& peiorem horam deputant
egri refectionis suȩ quã acces¬
sionis: & tam̃ cogunt se concor¬
dantes cũ medico. & quamuis
inuiti & obluctantes: uincunt
se ut aliquid accipiant. Qnͣta
auiditate sani maiora ꝑcept᷑i
sunt: unde egri minora uix
accipiunt. S unde hoc facui:
Qͥa oderant febrem suam. & cũ
medico concordauerant: & simul
ꝑsequebantur febrem medicus
& egrotus. cũ gͦ & nos talia di¬
cimus. ñ odimus nͥ febres ur̃as:
ĩmo in nobis ipse sermo d̃i fe¬
bres uras odit. cũ qͦ concordare
debetis. Nam nos quid sumꝰ nͥ
liberandi uobiscum. sanandi uo-
ni: s sermonem łi. Nolite irasci
medicamento nr̃o ÷ non inueni
enim aliud qua transire: ueni
ad quintam cordam. homo qͥ¬
tango psalterium decem cordarĩ
Nũquid p̃termissurus erã qͥntãꝰ

Expanded text:
dico, et libenter audis quod jubet medicus, libenter facis quod jubet medicus, et proficiente jam sanitate incipiunt etiam delectare praecepta. Quam onerosus est cibus aegris quando reficiuntur: et pejorem horam deputant aegri refectionis suae, quam suae accessionis; et tamen cogunt se concordantes cum medico, et quamvis inviti et obluctantes vincunt se ut aliquid accipiant. Quanta aviditate sani majora percepturi sunt, unde aegri minora vix accipiunt? Sed unde hoc factum est? Quia oderant febrem suam, et cum medico concordaverunt, et simul persequebantur febrem medicus et aegrotus. Cum ergo et nos talia dicimus, non odimus nisi febres vestras: imo in nobis ipse sermo Dei febres vestras odit, cum quo concordare debetis. Nam nos quid sumus, nisi liberandi vobiscum, sanandi vobini, sed sermonem Dei. Nolite irasci medicamento vestro; non inveni enim aliud qua transirem. Veni ad quintam chordam homo, qtango psalterium decem chordarum; numquid praetermissurus eram quintam?
Abbreviated transcription (Latin):
mus: s ubi nos debemus
exercere: In amore fraterno.
Potes mͥ dicere. non uidi dm̃
Nuinquid potes mͥ dicere ñ
uidi hominẽ: dilige frẽm
Si enĩ fratrem quem uides
dilexeris. si mul uidebis et
dm̃: quia uides ipsam car¬
tatem. & intus habitat ds.
Qui non ẽ iustus non est ex

Expanded text:
mus? Sed ubi nos debemus mus? Sed ubi nos debemus exercere? In amore fraterno. Potes mihi dicere, Non vidi Deum; numquid potes mihi dicere, Non vidi hominem? Dilige fratrem. Si enim fratrem quem vides dilexeris, simul videbis et Deum; quia videbis ipsam charitatem, et intus inhabitat Deus. 8. Qui non est justus, non est ex
Abbreviated transcription (Latin):
oicat: & qui ñ diligit inqͥt
fratrem suũ. dilectio gͦ sola:
discernit int̾ filios dei & fi¬
uos liaboli. Signent se om̃s
signo cricis xp̃i ⁊÷ responde¬
ant om̃s im̃. cantent om̃s
alła. baptizentur om̃s. in¬
trent ecellas. impleant pa¬
rietes basilicarum: non dis¬
cernuntur filii cłi a filiis di¬
aboli. nisi caritate. Qui ha¬
bent caritatem. nati sunt ex
d̃o: qui ñ habẽt. non sunt
nati ex deo. Magnum indi¬
cium. magna discretio. Qͥc¬
quid uis habe. hoc solum ñ
habeas: nichil tibi ꝓdest. Alia
si non habeas: hoc habe. & im¬
plesti legem. Qui enĩ diligit
caritas. Puto istam margaritã
ẽẽ illam quam homo negoti¬
ator quesisse describitur in
euangło qui inuenit unã
margaritam &e uendidit oi
que habebat et emit eam. hu
est margarita p̃ciosa cari¬
tas: sine qua nichil tibi ꝓdet
quodcumq habueris. Qu̾a
si solam habeas: sufficit tͥ
Modo cum fide uides: tẽ cũ
specie uidebis. Si en im ama¬
amplectem quando uideri¬

Expanded text:
dicat, Et qui non diligit, inquit, fratrem suum. Dilectio ergo sola discernit inter filios Dei et filios diaboli. Signent se omnes signo crucis Christi; respondeant omnes, Amen; cantent omnes, Alleluia; baptizentur omnes, intrent Ecclesias, faciant parietes basilicarum: non discernuntur filii Dei a filiis diaboli, nisi charitate. Qui habent charitatem, nati sunt ex Deo: qui non habent, non sunt nati ex Deo. Magnum indicium, magna discretio. Quidquid vis habe; hoc solum non habeas, nihil tibi prodest: alia si non habeas, hoc habe, et implesti Legem. Qui enim diligit Legis charitas . Puto istam margaritam esse illam quam homo negotiator quaesisse describitur in Evangelio, qui invenit unam margaritam, et vendidit omnia quae habebat, et emit eam . Haec est margarita pretiosa, charitas, sine qua nihil tibi prodest quodcumque habueris: quam si solam habeas, sufficit tibi. Modo cum fide vides, tunc cum specie videbis. Si enim amaamplectemur cum videri
Abbreviated transcription (Latin):
s in corde uidit. & quẽ uidit
cum caritate offerre ipsius
sacrificium respexit. Quem
uidit cum inuidia offerre: ab
ipsius sacrificio oculos auer¬
tit. oꝑa gͦ bona abel non di¬
cit nͥ caritatem: ce oꝑa mala
cain. non dicit nͥ odiũ frat̾nũ.
Parum est quia odit fratrẽ
suũ. & in iudit oꝑib bonis:
quia imitari nolut. necare
uoluit. et hinc paruit qr
filius erat dialoli: & ille
hinc aparuit ustus dĩ. hĩc
cͦ discernuntur hoiẽs. frẽs
mei nemo attendat linguas:
s facta. Cor si non bene faciat
ꝓ fratrib suis: ostendit qͥd
in se habeat. Temptationib¬

Expanded text:
sed in corde vidit: et quem vidit sed in corde vidit: et quem vidit cum charitate offerre, ipsius sacrificium respexit; quem vidit cum invidia offerre, ab ipsius sacrificio oculos avertit. Opera ergo bona Abel non dicit nisi charitatem: opera mala Cain non dicit nisi odium fraternum. Parum est quia odit fratrem suum, et invidit operibus bonis; quia imitari noluit, necare voluit. Et hinc apparuit quia filius erat diaboli, et ille hinc apparuit justus Dei. Hinc ergo discernuntur homines, fratres mei. Nemo attendat linguas, sed facta et cor. Si non bene faciat pro fratribus suis, ostendit quid in se habeat. Tentationib
Abbreviated transcription (Latin):
audiuimus ab inicio: ut di¬
uigamꝰ inuicem. manifesta¬
uit nobis. inde se clicere .
hoc mandatũ quisquis facit
in peccato illo est scelerato
in quo incidunt qui non
nascuntur ex deo: sicut camn
qui ex maligno erat. & oc¬
cidit frẽm suũ. et cuius rei
gr̃a occidit: Quia oꝑa ipsiꝰ
ergo ubi est inuidia: amor
fraternus e̾ẽ non potest. In¬
tendat caritas ur̃a. Qͥ inui¬
det: non amat. Peccatum
diaboli est in illo: quia ce
diabolus inuidendo deiecit.
cecidit enim & inuidit stan¬
ti: non id̾o uoluit deicere.
ut ipse staret. s ne solus ca¬
deret. Tenete in animo ex hoc
quod subiecit: inuidiam ñ
posse esse in caritate. habes
aꝑte cum laudaretur ipsa
caritas. Caritas non emulat᷑
non fuit caritas in cain. Et
nisi esset caritas in abel: ñ
acciperet ds sacrificiũ eiꝰ. cũ
enim ambo obtulissent. ille
de frugibus terre &e ille de
fetibus ouium: quid puta¬
tis frẽs. quia ds fructus t̾re
neglexit. & fetus ouiũ dilexit:
non intendit d̃s ad munus:

Expanded text:
audivimus ab initio, ut diligamus invicem. Manifestavit nobis inde se dicere: contra hoc mandatum quisquis facit, in peccato illo est scelerato, in quod incidunt qui non nascuntur ex Deo. Non sicut Cain qui ex maligno erat, et occidit fratrem suum. Et cujus rei gratia occidit? Quia opera ejus Ergo ubi est invidia, amor fraternus esse non potest. Intendat Charitas vestra. Qui invidet, non amat. Peccatum diaboli est in illo; quia et diabolus invidendo dejecit. Cecidit enim, et invidit stanti. Non ideo voluit dejicere ut ipse staret, sed ne solus caderet. Tenete in animo ex hoc quod subjecit, invidiam non posse esse in charitate. Habes aperte cum laularetur ipsa charitas, Charitas non aemulatur . Non fuit charitas in Cain; et nisi esset charitas in Abel, non acciperet Deus sacrificium ejus. Cum enim ambo obtulissent, ille de fructibus terrae, ille de fetibus ovium; quid putatis, fratres, quia Deus fructus terrae neglexit, et fetus ovium dilexit? Non intendit Deus ad manus;
Abbreviated transcription (Latin):
cato: Integra est quidem
ab utero matris sc̃a uirgi¬
nitas. s nemo inquit m̃dꝰ
in conspectu tuo nec infars
cuius est unius diei uita
suꝑ terram. Seruatur oe
castitas uirginalis. qua ec¬
clesia uni uiro uirgo casta
coaptatur. Sed ille unus
uir non tantum fideles m̃te
&e corpore uirgines. s om̃s
omnino xp̃ianos. a sp̃ualib
usq ad carnales. ab apłis
usq ad ultimos penitentes.
tanquam a summis celoꝵ
usq ad terminos eoꝵ do¬
cuit orare. & in ipsa oratio¬
ne dicere admonuit. &e di¬
mitte nobis debita nr̃a sic̃
& nos dimittimꝰ debitorib
uris. uUbi ꝑ hoc. quod petimꝰ
quid &̾ nos esse meminerimꝰ
ostendit. neq ꝓ eis debitis
que totius preterite uite.
in baptismo ꝑ eiꝰ pacẽ nob̾
dimissa ẽẽ confidimꝰ. nos
p̃cepit orare dicentes. di¬
mitte nob̾ debita nr̃a sic̃
& nos dimittimus debitoribꝰ
nrĩs. Alioquin hanc orati¬
onem cathecumini potius
usq ad baptismum orare
deberent. Cum uero eam

Expanded text:
cato? integra est quidem cato? integra est quidem ab utero matris sancta uirginitas; sed nemo. inquit, mundus in conspectu tuo, nec infans cuius est unius diei uita super terram. seruatur et castitas uirginalis, qua ecclesia uni uiro uirgo casta coaptatur; sed ille unus uir non tantum fideles mente et corpore uirgines, sed omnes omnino christianos ab spiritalibus usque ad carnales, ab apostolis usque ad ultimos paenitentes tamquam a summis caelorum usque ad terminos eorum docuit orare et in ipsa oratione dicere admonuit: dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris, ubi per hoc quod petimus, quid etiam nos esse meminerimus ostendit. neque enim pro eis debitis, quae totius praeteritae uitae in baptismo per eius pacem nobis dimispraecepit orare, dicentes, Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris: alioquin hanc orationem catechumeni potius usque ad Baptismum orare deberent. Cum vero eam
Abbreviated transcription (Latin):
uite retinentes in suo gen̾e
laudabilem modũ iam poᷤ¬
sint contra inimicũ ad ini¬
quitatem cogentem. & lania¬
tu uiscerum & effusione san¬
guinis dimicare. illi autẽ
a pueritia continentes. seq
sustinere. Aliud enĩ ẽ pro
ueritate ac ꝓposito sc̃o non
consentire suadenti atq blan-¬
dienti. aliud non ceđẽ &̃
torquenti atq ferienti. La¬
tent ista in facultatib &
uirib animoꝵ temptata
Ut gͦ quisq non infletur.
ex eo quod se uidet posse.
humiliter cogitet qd ignorat.
aliquid prestantius se fortas¬
se non posse. aliquos autem
qui illud quo sibi głose no¬
tus est nec habent nec ꝓfi¬
tentur hoc quodipse non
potest posse. Ita seruabit᷑
non fallaci s ueraci humi¬
litate. honore mutuo p̾ue¬
nientes. & alterutrum ȩristi¬
mantes suꝑiores sibi. Quid
iam dicam de ipsa cautela
& uigilantia non peccandiꝰ.
Quis głabitur castum se
habere cor: Aut quis gła¬
bitur mundum se ẽẽ a pec¬

Expanded text:
uitae retinentes in suo genere uitae retinentes in suo genere laudabilem modum iam possint contra inimicum ad iniquitatem cogentem etiam laniatu uiscerum et effusione sanguinis dimicare; illi autem uel illi a pueritia continentes seque sustinere. aliud est enim pro ueritate ac proposito sancto non consentire suadenti atque blandienti, aliud non cedere etiam torquenti atque ferienti. latent ista in facultatibus et uiribus animorum, temtata ut ergo quisque non infletur, ex eo, quod se peruidet posse, humiliter cogitet quod ignorat aliquid praestantius se fortasse non posse, aliquos autem, qui illud, quo sibi gloriose notus est, nec habent nec profitentur, hoc quod ipse non potest posse. ita seruabitur non fallaci, sed ueraci humilitate: honore mutuo praeuenientes, et: alter alterum existimantes superiorem sibi. Quid iam dicam de ipsa cautela et uigilantia non peccandi? quis gloriabitur castum se habere cor? aut quis gloriabitur mundum se esse a pec
Abbreviated transcription (Latin):
fructus sit do deuota uir¬
ginitas. siue alio aliquomͦ.
uel quẽ cõmemorauimꝰ. uł
quem non cõmemorauimꝰ.
sit illa fertilitas intelligen¬
da distantia. nemo tamen
quantum puto ausus fue-¬
rit uirginitatẽ p̃ferre inar¬
tirio. ac nemo dubitauerit
hoc donum occultum ẽẽ si
examinatrix desit temptatio.
habet itaq uirgo quod co¬
gitet. quod ei ꝓsit ad seruan¬
dam humilitatem. ne uio¬
let illam que suꝑeminet
donis om̃ib caritatem. sine
qua utiq quecũq alia. uel
pauca. uel plura. uł magna.
uł parua habuerit nichil
est. Habet inquam quod
cogitet ut non infletur ñ
emuletur. ita se scił bonum
uirginale bono coniugali
multo amplius & melius ꝓ¬
fiteri. ut tam̃ utrum illa
uł illa coniugata iam pos
quia infirmitas eiꝰ tempta¬
tione ñ interrogat᷑. fidelis
enim ds ait apłs qui non
id quod potestis. s faciet &̃¬
cum temptatione exitum
ut possitis sustinere. fortas
sis gͦ illi uł illi coniugalis

Expanded text:
fructus sit deo deuota uirfructus sit deo deuota uirginitas siue alio aliquo modo, uel quem commemorauimus uel quem non commemorauimus, sit illa fertilitatis intellegenda distantia, nemo tamen, quantum puto, ausus fuerit uirginitatem praeferre martyrio ac nemo dubitauerit hoc donum occultum esse, si examinatrix desit temptatio. Habet itaque uirgo, quod cogitet, quod ei prosit ad seruandam humilitatem, ne uiolet illam, quae supereminet donis omnibus, caritatem, sine qua utique quaecumque alia uel pauca uel plura uel magna uel parua habuerit, nihil est: habet, inquam, quod cogitet, ut non infletur, non aemuletur, ita se scilicet bonum uirginale coniugali bono multo amplius et melius profiteri, ut tamen nesciat, utrum illa uel illa coniugata iam patiquia infirmitas eius temptatione non interrogatur. fienim Deus est, qui non id quod potestis, sed faciet cum tentatione exitum, ut possitis sustsis ergo illi uel illi coniugalis
Abbreviated transcription (Latin):
nemo dicit aliquid ꝓpriũ.
s st̃ illis omnia cominunia:
Nichil putamus fructifica¬
tionis acced̾e uirginib di
cum hoc faciunt. aut sine
ullo fructu st̃ uirgines dĩ
&e si hoc ñ. faciunt: Multa gͦ
sunt dona &e aliis alia cla-¬
riora. ac suꝑiora singulis
singula: Et aliqñ alter fiu¬
ctuosus est donis pauciorib
s potiorib alter inferiorib
s plurib. Et quemadmodũ
inter se uel coequent᷑. uel
distinguantur in accipien¬
dis eternis honorib. quis
hominũ audeat iudicare.
dum tam̃ constet & multa
ẽẽ ista diuersa ce non ad p̾¬
sens tempus. s in eternum
ꝓdesse meliora: S dnm̃
tres arbitror uoluisse fru¬
ctificationis cõmemorare
differentias. ceteras intelli¬
gentib reliquisse. Nam a
alius eu̾głista solum com¬
memorauit centuplum.
Numqͥd ideo putandus ẽ
alia duo. uel impbasse uł
ignorasse. an non potius in¬
telligenda reliquisse: S ut
dicere ceperam. siue centenꝰ

Expanded text:
nemo dicit aliquid proprium, nemo dicit aliquid proprium, sed sunt eis omnia communia: nihilne putamus fructificationis accedere uirginibus dei, cum hoc faciunt? aut sine ullo fructu esse uirgines dei, etiamsi hoc non faciant? Multa ergo sunt dona et aliis alia clariora ac superiora, singulis singula. et aliquando alter fructuosus est donis paucioribus, sed potioribus, alter inferioribus, sed pluribus. et quemadmodum inter se uel coaequentur uel distinguantur in accipiendis aeternis honoribus, quis hominum audeat iudicare? dum tamen constet et multa esse ista diuersa et non ad praesens tempus, sed in aeternum prodesse meliora. sed dominum tres arbitror uoluisse fructificationis commemorare differentias, ceteras intellegentibus reliquisse. nam et alius euangelista solum commemorauit centuplum. numquid ideo putandus est alia duo uel inprobasse uel ignorasse ac non potius intellegenda reliquisse? Sed, ut dicere coeperam, siue centenus
Abbreviated transcription (Latin):
tas accedente martirio cen¬
tenũ fructum impleat.
sola uero in sexageno sit.
coniuigati autẽ tricenum
ferentes ad sexagesimum
aliud alio maiuis ac meliꝰ.
unde dicit apłs. imitamini
autẽ bona meliora. intel¬
ligendũ est plura ẽẽ qmͣ
ut in tres differentias distͥ¬
bui possint. Primũ ne con¬
tinentiam uidualem aut
in nullo fructu constitua¬
mus. aut ad coniugalis pu¬
dicitiȩ meritũ deponamus.
aut uirginali głȩ coeqͦmꝰ.
aut coroniã martirii. uel
in habitu animi &e si desit
tẽptationis examen. uel in
ipsa passionis exꝑientia
constitutam. cuilibet illaꝵ
trium castitati sine ullo
increm̃to fertilitatis acced̾e
existimemus. Deinde uͥ po¬
nimus quod multi & mul¬
te ita custodiunt continen¬
tiam uirginalem. ut tñ
non faciant que dñs ait.
si uis ꝑfectus e̾e̾ uade uende
omĩa que habes da pau¬
perib. & habebis thesau-¬
rũ in celis. & ueni sequere
me. nec audeant eoꝵ cho¬
habitatiomi sociari. in quib

Expanded text:
tas accedente martyrio centas accedente martyrio centenum fructum inpleat, sola uero in sexageno sit, coniugati autem tricenum ferentes ad sexagenum aliud alio maius ac melius — unde dicit apostolus: imitamini autem dona meliora — intellegendum est plura esse quam ut in tres differentias distribui possint. primum. ne continentiam uidualem aut in nullo fructu constituamus aut ad coniugalis pudicitiae meritum deponamus aut uirginali gloriae coaequemus aut coronam martyrii uel in habitu animi, etiamsi desit temptationis examen, uel in ipsa passionis experientia constitutam cuilibet illarum trium castitati sine ullo incremento fertilitatis adcedere existimemus. deinde ubi ponimus, quod multi ac multae ita custodiunt continentiam uirginalem, ut tamen non faciant, quae dominus ait: si uis esse perfectus, uade uende omnia quae habes et da pauperibus, et habebis thesaurum in caelo, et ueni sequere me, nec audeant eorum cohabitationi sociari, in quibus
Abbreviated transcription (Latin):
placeat dño. ne forte ꝓpter
aliquam sibi incognitam
mentis infirmitatem ñ dũ
sit matura martirio. illa uͦ
possit bibere calicem dñice
humilitatis quem prius bi-¬
bendum discipłis amatori-¬
bus sublimitatis opposuit.
Uñ inquam scit ne forte
ipsa sit tecla ñ dũ. iam sit
illa crispina: Certe nͥ assit il¬
la temptatio: nulla doni
huius fit demonstratio. Hoc
autem tam magnum ẽ. ut
eum fructum centenum qͥ¬
dam intelligant. Phibet. N
preclarissimũ testimonium
ȩccłiastica auctoritas. in qͣ
fidelib notũ est. qͦ loco
martires. & quo defunctȩ
scĩmoniales ad altaris sacͣ¬
menta recitentur. S qͥcquid
significet fecunditatis illa
diuersitas. uiderint qͥ hoc
melius quam nos intelli¬
gunt. Siue uirginalis ui¬
ta in centeno fructu sit.
in seragesimo uidualis. in
triceno autẽ coniugalis.
siue centena fertilitas mar¬
tirio potius imputet᷑. sexa¬
gena continentiȩ. & trice¬
na conubio. siue uirgini-¬

Expanded text:
placeat domino, ne forte propter placeat domino, ne forte propter aliquam sibi incognitam mentis infirmitatem nondum sit matura martyrio, illa uerpossit bibere calicem dominicae humilitatis, quem prius bibendum discipulis amatoribus sublimitatis opposuit? unde, inquam, scit, ne forte ipsa nondum sit Thecla, iam sit illa Crispina? Certe nisi adsit temptatio, nulla doni huius fit demonstratio. Hoc autem tam magnum est, ut eum fructum centenum quidam intellegant. perhibet enim praeclarissimum testimonium ecclesiastica auctoritas, in qua fidelibus notum est quo loco martyres et quo defunctae sanctimoniales ad altaris sacramenta recitentur. sed quid significet fecunditatis illa diuersitas, uiderint, qui haec melius quam nos intellegunt: siue uirginalis uita in centeno fructu sit, in sexageno uidualis, in triceno autem coniugalis; siue centena fertilitas martyrio potius inputetur, sexagena continentiae, tricena conubio; siue uirgini
Abbreviated transcription (Latin):
quanto maior es tanto u¬
milia te in om̃ib: mox qͦ
subdidit. Et corã do inue¬
nies gram. utiq ubi se fal¬
laciter humiliare ñ posset.
ꝓinde quid dicemnꝰ: est ne
aliquid quod uirgo dĩ ue¬
raciter cogitet. unde se fi¬
deli mulieri ñ tantũ uiduȩ.
uerum etiam coniugate p̃¬
ferre non audeat: non ego
reꝓbam dico. Nam quis ne¬
sciat obedientem mulierẽ.
inobedienti uirgini p̃ponen¬
dam: S cum ambe sunt
obedientes p̾ceptis dei. ita¬
ne tepidabit scãm uͥgini¬
tatem etiam castis nuptiis
& continentiam preferre co¬
nubio. fructum centeno p̃¬
ire triceno: Immo uͦ non
dubitet hanc rem illi rei¬
p̃ponere. Hec tam̃ uel hec
uirgo obediens. & dm̃ ti¬
se anteferre non audeat. Ali¬
oquin non erit humilis: &
ds suꝑbis resistit. Quid gͦ
cogitabit: occulta scił do
tione temptationis &e̾ se-
metipsum unicuiq decla-¬
rant. Ut enim cetera tace¬
am. unde scit uirgo qͣuis
sollicita que sunt dñi qͦmͦ

Expanded text:
quanto magnus es, tanto huquanto magnus es, tanto humila te in omnibus, mox quoque subdidit: et coram deo inuenies gratiam, utique ubi se fallaciter humilare non posset. Proinde quid dicemus? estne aliquid. quod uirgo dei ueraciter cogitet, unde se fideli mulieri non tantum uiduae, uerum etiam coniugatae praefen-e non audeat? non ego reprobam dico; nam quis nesciat oboedientem mulierem inoboedienti uirgini praeponendam? sed cum ambae sunt oboedientes praeceptis dei, itane trepidabit sanctam uirginitatem etiam castis nuptiis et continentiam praeferre conubio, fructum centenum praeire triceno? immo uero non dubitet hanc rem illi praeponere. haec tamen uel haec uirgo oboediens et deum tise anteferre non audeat; alioquin non erit humilis, et deus - superbis resistit. quid ergo cogitabit? occulta scilicettio temptationis etiam in semet ipso unicuique declarat. ut enim cetera taceam, unde scit uirgo, quamuis sollicita quae sunt domini, quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
est ne redderet. quantoma¬
gis debet diligere cui do¬
natum ut haberet: Nam
quisquis ab initio pudicus
ꝑmanet ab illo regitur. &
quisquis ex impudico fit¬
pudicus ab illo corrigitur.
&e quisquis usq in finẽ ĩpu¬
dicus est ab illo deseritur.
Hoc aut̃ ille occulto iudi¬
cio facere potest. iniquo
non potest. Et fortasse id̾o
latet. ut plus timeatur. &
minus suꝑbiatur. Deinde
iam sciens homo grã dei se
eẽ quod est. ne incidat in
alium suꝑbie laqueum. ut
de ipsa dei grã se extollen¬
do spernat ceteros. Quo ui¬
tio alius ille phariseus. et
de bonis que habebat deo
grãs agebat. & tñ se suꝑ pu¬
blicanum peccata peniten¬
tem extollebat. Quid gͥ fa¬
ciat uirgo quid cogitet. ne
se extollat suꝑ eos uł eas
que hoc tam magno dono
carent: Neq enĩ simulare
debet humilitatem. s ex¬
ibere. Nam simulatio hu¬
militatis: maior suꝑbia est.
Iccirco script᷑a uolens osten¬
dere ueracem humilitatem
eẽ̾ oportere cum dixisset

Expanded text:
est, ne redderet, quanto maest, ne redderet, quanto magis debet diligere, cui donatum est, ut haberet! nam et quisquis ab initio pudicus permanet, ab illo regitur; et quisquis ex inpudico pudicus fit, ab illo corrigitur; et quisquis usque in finem inpudicus est, ab illo deseritur. hoc autem ille occulto iudicio facere potest, iniquo non potest. et fortasse ideo latet, ut plus timeatur et minus superbiatur. Deinde iam sciens homo gratia dei se esse quod est, non incidat in alium superbiae laqueum, ut de ipsa dei gratia se extollendo spernat ceteros. quo uitio alius ille pharisaeus et de bonis, quae habebat, deo gratias agebat et tamen se super publicanum peccata confitentem extollebat. quid igitur faciat uirgo, quid cogitet, ne se extollat super eos uel eas, quae hoc tam magno dono carent? neque enim simulare debet humilitatem, sed exhibere; nam simulatio humilitatis maior superbia est. ideo scriptura uolens ostendere ueracem humilitatem esse oportere, cum dixisset:
Abbreviated transcription (Latin):
tiam. De ipsa &̃ continentia
nonne aꝑtissime dictum est.
& eum scirem quia nemo esse
potest continens. nͥ d̾s det. &
hoc ipsum erat sapientie. sci¬
re cuius esset hoc donum:
S forte continentia donum
dei est : sapientiam uͦ sibi hõ
prestat. quia illud donum
ñ suum. s dei e̾̃ẽ cognoscat.
Immo ds sapientes facit ce¬
cos. & testimonium di fide¬
le sapientiam prestat par¬
uulis. Et siquis indiget sapi¬
entia postulet a dño. qͥ dat
om̃ib affluent̾ &e non impro¬
perat & dabitur ei. Sapien¬
tes autẽ uirgines esse decet.
ne lampades earũ extinguanͭ.
Quomͦ sapientes. nͥ non alta
sapientes. s humilib consen¬
tientes: Dixit eñi homini sap̃a¬
ipsa. Ecce pietas est ipsa sa¬
pientia. Si gͦ nichil habes
quod non accepisti. noli al¬
tum sapere s tine. Et noli
modicum diligere quasi a
quo tibi modicum dimis¬
sum ẽ. s potius multũ. a qͦ
tͥ multum tributum est.
Si enim diligit cui donatũ

Expanded text:
tiam. De ipsa etiam continentia tiam. De ipsa etiam continentia nonne apertissime dictum est: et cum scirem, quia nemo esse potest continens nisi deus det, et hoc ipsum erat sapientiae scire, cuius esset hoc donum? Sed forte continentia donum dei est, sapientiam uero sibi ipse homo praestat, qua illud donum non suum, sed dei esse cognoscat. immo dominus sapientes facit caecos, et: testimonium dei fidele sapientiam praestat paruulis, et: si quis indiget sapientia, postulet a deo, qui dat omnibus affluenter et non inproperat, et dabitur ei. sapientes autem esse uirgines decet, ne lampades earum extinguantur. quomodo sapientes nisi non alta sapientes, sed humilibus consentientes? dixit enim homini ipsa sapientia: ecce pietas est sapientia. si ergo nihil habes, quod non accepisti, noli altum sapere, sed time, et noli modicum diligere, quasi a quo tibi modicum dimissum est, sed potius multum dilige, a quo tibi multum tributum est. si enim diligit, cui donatum
Abbreviated transcription (Latin):
Et tũ hanc inuenimꝰ optari.
Tu inquit p̃cepisti mandata
tua custodiri nimis. deinde¬
quid sequit᷑: utinam diri-¬
gantur uiȩ meę ad custodi¬
endas iustificationes tuas. Tc̃
non confundar dũ inspicio
in omĩa mandata tua. Quod
dm̃ p̃cepisse supra posuit.
hoc ut a se impleretur opta¬
uit. Hoc fit utiq ne peccet᷑.
Quod si peccatum fuerit. p̃¬
cipit᷑ ut peniteant. ne defen
ꝑbiendo qui fecit. dum non
uult penitendo ꝑire qd̃ fe¬
cit. Etiam hoc a deo petit᷑
ut intelligatur ñ fieri. nisi
eo prestante a quo petitur.
labia mea. Ne declines cor
meum in uerba malicie ad
excusandas excusationes in
peccatis. cũ hoĩb oꝑantib
iniquitatẽ. Si gͦ et obedien¬
tia qua eiꝰ mandata serua¬
mꝰ. & penitentia qua pecc̃a
nrã ñ excusamꝰ. s accusamꝰ¬
optatur & petitur. manifestũ
est quia cum fit illo dante
habetur. illo adiuuante com
Et de penitentia dicit apłs.
Ne forte det illis ds peniten¬

Expanded text:
Et tamen hanc invenimus optari: Et tamen hanc invenimus optari: Tu, inquit, praecepisti mandata tua custodiri nimis. Deinde sequitur: Utinam dirigantur viae meae, ad custodiendas justificationes tuas: tunc non confundar, dum inspicio in omnia mandata tua . Quod Deum praecepisse supra posuit, hoc ut a se impleretur optavit. Hoc fit utique ne peccetur: quod si peccatum fuerit, praecipitur ut poeniteat; ne defensereat superbiendo qui fecit, dum non vult poenitendo perire quod fecit. Etiam hoc a Deo petitur, ut intelligatur non fieri, nisi eo praestante a quo petitur. entiae circum labia mea: ne declines cor meum in verba maligna, ad excusandum excusationes in peccatis cum hominibus operantibus iniquitatem. si ergo et oboedientia, qua eius mandata seruamus, et paenitentia, qua peccata nostra non excusamus, sed accusamoptatur et petitur, manifestum est, quia cum fit, illo dante habetur, illo adiuuante conpet de paenitentia dicit apostolus: ne forte det illis deus paeniten
Abbreviated transcription (Latin):
ampliꝰ accepisti: Qua ꝓpter
hec prima sit induende hu¬
militatis cognitio. ne a se
sibi putet ẽe̾ d̃i uͥgo quod¬
talis est. ac non potius hoc
donum optimũ desuꝑ des¬
cende a patre luminũ apd̾
quem ñ est transmutatio
nec mom̃ti obũbratio. Ita. i
ñ putabit modicũ sibi esse
dimissum ut modicũ diligat
& ignorans di iusticiam. suã
uolens constituere. iusticiȩ
ñ subiciatur. In quo uicio
uit mulier cui dimissa st̃
peccata multa. qm̃ dilexit
multum. S cautius ce ueriꝰ
cogitaret omĩa peccata. sic
abenda tanquam dunittansᵒ.
a quib d̃s custodit ne com¬
mittantur. Testes sunt uoces
piarum dep̃cationũ in scͥpt᷑is
scĩs. quib ostenditur ea ipsa
quȩ p̃cipiuntur a deo. ñ fieri
nͥ dante & adiuuante qͥ p̃cipit
mendacit̾ enĩ petunt᷑ si ea ñ
adiuuante eiꝰ grã fac̾e̾ possemꝰ
Quid tam generalit̾ marimeq:
p̃cipitur. quã obedientia qua
custodiuntur mandata dĩ:

Expanded text:
amplius accepisti? Quapropter amplius accepisti? Quapropter haec prima sit induendae humilitatis cogitatio, ne a se sibi putet esse dei utalis est, ac non potius hoc donum optimum desuper descendere a Patre luminum, apud quem non est transmutatio, nec momenti obumbratio . Ita enim non putabit modicum sibi esse dimissum, ut modicum diligat, et ignorans Dei justitiam, ac suam volens constituere, justitiae Dei non subjiciatur. In quo vitio vit mulier cui dimissa sunt peccata multa, quoniam dilexit multum. Sed cautius et verius cogitabit, omnia peccata sic habenda tanquam dimittantur, a quibus Deus custodit ne committantur. Testes sunt voces piarum deprecationum in Scripturis sanctis, quibus ostenditur, ea ipsa quae praecipiuntur a Deo, non fieri nisi dante atque adjuvante qui praecipit. Mendaciter enim petuntur, si ea non adjuvante ejus gratia facere possemus. Quid tam generaliter maximeque praecipitur, quam obedientia qua custodiuntur mandata Dei?
Abbreviated transcription (Latin):
in illis ambulemꝰ. G ne hc̃
quanto eiꝰ donis ornatiores
estis. tanto minus amabitis:
auerterit ipse tam horren¬
dam clementiam. ꝓinde
qm̃ uerum ueritas dixit.
quod ille cui dimittitur¬
modicum. modicũ diligit.
uos ut ardentissime diliga¬
tis. cui diligendo a conuigi¬
orũ nerib libere uacatis. de¬
putate uob̾ tanquã omnino
dimissum quicquid mali ñ
est a uob̾ illo regente cõmis¬
stra uigilauit qui custodit.
Et de ipsa continentia lo¬
quens apłs ait. Uolo autẽ
om̃s hoĩes ẽẽ sic̃ me ipsum.
s unusquisq ꝓpͥum donũ
habet a ło. alius sic alius
autẽ sic. Quis gͦ donat ista:
Qͥs distribuit ꝓpria unicui¬
q sic̃ uult: nempe d̃s apd̾
quem non est iniquitas.
Ac ꝑ hoc qua equitate ille
faciat aliis sic. aliis autem
sic: homini nosse aut i¬
possibile. aut omnino dif¬
ficile est. Quin tam̃ eqͥtate
faciat dubitare fas non ẽ.
Quid itaq habes quod non
accepisti: Aut qua ꝑuersi¬
tate minus diligis. a quo

Expanded text:
in illis ambulemus. ergone hunc quanto eius donis ornatiores estis, tanto minus amabitis? auerterit tam horrendam ipse dementiam. proinde quoniam uerum ueritas dixit, quod ille, cui modicum dimittitur, modicum diligit, uos ut ardentissime diligatis, cui diligendo a coniugiorum nexibus liberi uacatis, deputate uobis tamquam omnino dimissum quidquid mali a uobis non est illo regente commis, in uanum uigilauit qui custodit. et de ipsa continentia loquens apostolus ait: uolo autem omnes homines esse sicut me ipsum; sed unusquisque proprium donum habet a deo, alius sic, alius autem sic. quis ergo donat ista? quis distribuit propria unicuique sicut uult? nempe deus, apud quem non est iniquitas. ac per hoc qua aequitate ille faciat alios sic, alios autem sic, homini nosse aut inpossibile aut omnino difficile est; quin tamen aequitate faciat, dubitare fas non est. quid itaque habes quod non accepisti? aut qua peruersitate minus diligis, a quo
Abbreviated transcription (Latin):
tate transcurrent.Unde
iam satis ꝓ suscepto nego¬
tio diximus & quantum
potuimus demonstrauimꝰ
nec illud quod ait apłs
existimo autẽ hoc bonum
esse ꝓpter p̃sentem necessita¬
tem sic ẽe̾ accipiendum tan¬
quam in hoc scło meliores
sint sacre uirgines fidelib
coniugatis. in regno autẽ
celoꝵ atq in futuro scło
pares sint. nec illud de nu¬
bentib ubi ait. tribulatio¬
nem autẽ carnis habebunt
eiusmodi. ego autem uob̃
parco : ita intelligendum
tanquam nuptiarum pec¬
catum &e dampnationem
maluerit tacere quã dice
harum quippe duarũ sen¬
tentiarum singulas duo
errores sibimet contrarii.
non eas intelligendo tenu¬
erunt. Illam enim de p̃senti
necessitate. illi ꝓ se interp̃¬
tantur. qui nubentes nu
bentib equare contendunt.
hanc uero ubi dictum est
ego autem uobis parco: illi
qui nubentes dampnare
p̃sumunt. Nos aut̃ scđm¬

Expanded text:
tate transcurrent. unde tate transcurrent. unde iam satis pro suscepto negotio diximus et, quantum potuimus, demonstrauimus nec illud, quod ait apostolus: existimo autem hoc bonum esse propter praesentem necessitatem, sic equam in hoc saeculo meliores sint sacrae virgines fidelibus conjugatis, in regno autem coelorum atque in futuro saeculo pares sint: nec illud ubi ait de nubentibus, Tribulationem autem carnis habebunt hujusmodi, ego autem vobis parco , ita intelligendum, tanquam nuptiarum peccatum et damnationem maluerit tacere quam dicere. Harum quippe duarum sententiarum singulas, duo errores sibimet contrarii non eas intelligendo tenuerunt. Illam enim de praesenti necessitate illi pro se interpretantur, qui nubentes non nubentibus aequare contendunt: hanc vero ubi dictum est, Ego autem vobis parco, illi qui nubentes damnare praesumunt. Nos autem sec
Abbreviated transcription (Latin):
iorem quod eius adipiscen¬
de causa bonum conuiga¬
le transcenditur: non pecan
conugii deuitatur. Alioqͥn
ꝑpetue continentie bonũ
non pretipue laudari. s tm̃
non uituperari sufficeret.
si ꝓpterea teneretur qm̃
nubere crimen esset. Dem̃
quia non humana senten¬
tia. s diuine scripture au¬
ctoritate ad tam excellens
donum homines exhortan¬
di sunt. non mediocriter
neq pretereunter agendũ ẽ
ne cuiquam ipsa diuina
scriptura in aliquo mentita
uideatur. De hortantur enĩ
potius quam exhortantur
uirgines sacras. qui eas sic
ꝑmanere nuptiarum dãp¬
natione compellunt Unde
enim confida uerum ẽẽ qd̾
scriptũ ẽ & qui nõ dat nuptũ.
melius facit. si falsum pu-¬
tant esse quod uixta suꝑiꝰ
nichilominꝰ scriptum est.
ginem
suam bene facit:
Si aũt
loquenti script᷑e
de nup¬
tiarum bono indubitant̃
crediderint. eãdem celestis
eloquii uerissima firmate
auctoritate. ad melius suũ
feruenti ac fidenti alacri¬

Expanded text:
iorem, quod eius adipisceniorem, quod eius adipiscendae causa bonum coniugale transcenditur, non peccatum coniugii deuitatur. alioquin perpetuae continentiae non praecipue laudari, sed tantum non uituperari sufficeret, si propterea teneretur, quoniam nubere crimen esset. deinde quia non humana sententia, sed diuina scripturae auctoritate ad tam excellens donum homines exhortandi sunt, non mediocriter neque praetereunter agendum est, ne cuiquam ipsa diuina scriptura in aliquo mentita uideatur. dehortantur enim potius quam exhortantur uirgines sacras, qui eas sic permanere nuptiarum damnatione conpellunt. unde enim confidant uerum esse, quod scriptum est: et qui non dat nuptum melius facit, si falsum putant esse, quod iuxta superius nihilominus scriptum est: ginem suam, bene facit? si autem loquenti scripturae de nuptiarum bono indubitanter crediderint, eadem caelestis eloquii ueracissima auctoritate firmatae ad melius suum feruenti ac fidenti alacri
Abbreviated transcription (Latin):
er eo quod apłs dicere no¬
luit accusantur. Dampna¬
tionẽ qͥppe urãm inquiunt
tacuit enim cum ait. ego
autem uobis parco. Quis
hoc: Nempe ille qui suꝑiꝰ
direrat. si acceꝑis urorem
non peccasti: &e si nupserit
uirgo non peccat. Cur gͥ in
eo quod modeste tacuit con¬
iugioꝵ suspicamini crim̃.
&e in eo quod aꝑte dixit con¬
iugioꝵ. non agnoscitis de¬
fensionem: An eos damp¬
nat tacitus. quos loquutꝰ
absoluit: Nonne iam mitiꝰ
accusatur susanna. non de
coniugio. s de ipso adul¬
terio. quam doctrina apłi¬
ca de mendatio: Quid in
tanto pericło faceremꝰ. nͥ
tam certum aꝑtumq esset
pudicas nuptias non deb̾e
dampnari. quam certum
aꝑtumq est scãm script᷑am
non posse mentiri: Hic di¬
cet aliquis. Quid hoc ꝑti¬
net ad scãm uirginitatẽ
uel ꝑpetuam continentiam.
cuius predicatio isto sermo¬
ne suscepta est: Cui res¬
pondeo. primo quod suꝑiꝰ
cõmemoraui ex hoc głam
maioris illius boni esse ma¬

Expanded text:
ex eo, quod apostolus dicere noex eo, quod apostolus dicere noluit, accusantur. damnationem quippe uestram, inquiunt, tacuit, cum ait: ego autem uobis parco. quis hoc? nempe ille, qui superius dixerat: et si acceperis uxorem, non peccasti; et si nupserit uirgo, non peccat. cur igitur in eo, quod modeste tacuit, coniugiorum suspicamini crimen et in eo, quod aperte dixit, coniugiorum non agnoscitis defensionem? an eos damnat tacitus, quos locutus absoluit? nonne iam mitius accusatur Susanna non de coniugio, sed de ipso adulterio quam doctrina apostolica de mendacio? quid in tanto periculo faceremus, nisi tam certum apertumque esset pudicas nuptias non debere damnari. quam certum apertumque est sanctam scripturam non posse mentiri? Hic dicet aliquis: quid hoc pertinet ad sacram uirginitatem uel perpetuam continentiam, cuius praedicatio isto sermone suscepta est? cui respondeo primo, quod superius commemoraui, ex hoc gloriam maioris illius boni esse ma
Abbreviated transcription (Latin):
coniugatis in fut᷑o scło de¬
beatur. Absit ut a daniele
de temporali iudicio lib̾a¬
tam: paulus mittat in ge¬
hennam. Absit ut maritalis
thorus ei pena sit ante tri¬
bunal xp̃i. cui fidem ser¬
uando elegit sub falsa
accusatione adulterii. uł
periclitari uel mori. Quid
egit uor illa. melius ẽ mͥ
incidere in manꝰ urãs quã
peccare in conspectu dñi.
si d̃s eam fuerat non qͥa
pudicitiam nuptialem ser¬
uabat liberaturus. s quia
nupserat dampnaturus:
Et nunc quotiens castitas
conuigalis aduersus calũp¬
niatores criminatoresq nup¬
tiarum scripture sc̃e ueri¬
tate munitur: totiens a sc̃o
spũ contra falsos testes su-¬
sannis defenditur. totiens
a falso crimine liberatur:
& multo maiore negotio.
Tunc enim uni coniuga¬
te. nunc omĩb. tunc de
occulto. & falso adulterio:
nunc de uͦ & manifesto co-¬
nubio crimen intenditur.
Tunc una mulier ex eo qd̃
iniqui seniores dicebant:
nunc om̃s mariti ce urores.

Expanded text:
coniugatis in futuro saeculo deconiugatis in futuro saeculo debeatur; absit, ut a Danihele de temporali iudicio liberatam Paulus mittat in gehennam; absit, ut maritalis torus ei poena sit ante tribunal Christi, cui fidem seruando elegit sub falsa accusatione adulterii uel periclitari uel mori. quid egit uox illa: melius est mihi incidere in manus uestras quam peccare in conspectu dei, si deus eam fuerat, non quia pudicitiam nuptialem seruabat, liberaturus, sed quia nupserat damnaturus? et nunc quotiens castitas coniugalis aduersus calumniatores criminatoresque nuptiarum scripturae sanctae ueritate munitur, totiens cum sancto spiritu contra falsos testes Susanna defenditur, totiens a falso crimine liberatur et multo maiore negotio. tunc enim uni coniugatae, nunc omnibus; tunc de occulto et falso adulterio, nunc de uero et manifesto conubio crimen intenditur; tunc una mulier ex eo quod iniqui seniores dicebant, nunc omnes mariti et uxores