comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pulsat. multo seruitio eus opẽ meruisse re¬
p̃sentat. hugonis quedam. patris. aui. et
attauorum oꝑpbria reportat. Memorare
inquiens dñe rex sic̃ decet regiam maiesta¬
teni obꝑbrii et dedecoris. qd̃ auus hugonis
patri tuo philippo fedus ꝑuirio intulit. cum
eũ multas illatas inuirias ulciscimnitentẽ.
aputeolo turpit̾ reppulit: fastu nequissimȩ
consanguinitatis. factiose cõspnationis exerci¬
tum eius usq aurelianũ fugauit: captũ co¬
mitẽ iuuernensẽ. lancelinũ baugenciacen¬
sem. nulites pene centum. & qd̵ hactenꝰ inau¬
ditũ erat ep̃os quoslam carcere suo de ho¬
nestauit. Addebat etiam imꝑꝑando. qua
causa. qua origine in medio tr̃e sc̃oꝵ. con¬
structum ad tuitionẽ eiꝰ ãuenerabili regi¬
na constancia castrũ. non abantiquo fue¬
rat: qͦmͦ etiam pꝰ totum sibi. nichil regire¬
liquum p̃t̃ iniurias fecerat. Modo si pla¬
ceret quia carnotensis. blesensis. et du¬

Expanded text:
pulsat, multo servitio ejus opem meruisse repulsat, multo servitio ejus opem meruisse repraesentat. Hugonis quaedam, patris, avi et atavorum opprobria reportat. Memorare, inquiens, domine rex, sicut decet regiam majestatem, opprobrii et dedecoris, quod avus Hugonis patri tuo Philippo foedus perjurio intulit, cum eum multas illatas injurias ulcisci innitentem a Puteolo turpiter repulit, fastu nequissimae consanguinitatis, factiosae conspirationis exercitum ejus usque Aurelianum fugavit, captum comitem Nivernensem, Lancelinum Baugenciacensem, milites pene centum, et quod hactenus inauditum erat, episcopos quosdam carcere suo dehonestavit. Addebat etiam improperando qua causa, qua origine in medio terrae sanctorum constructum ad tuitionem ejus a venerabili regina Constantia castrum non ab antiquo fuerat, quomodo etiam post totum sibi, nihil regi reliquum praeter injurias fecerat. Modo, si placeret, quia Carnotensis, Blesensis et Du
Abbreviated transcription (Latin):
stare. Cum gͥ nec regẽ om̃iũ. nec regẽ
francorum magni duceret: nobilissimã
carnotensem comitissam. cũ filio teo¬
baldo pulcherrino iuiuene et arnus
strenuo aggressus. terram eorum usq carno¬
tum depopłans. rapinis et incendiis expone¬
bat. Nobilis uͦ comitissa cum filio aliqñ
licet tarde et insufficient̃ prout poterat
ulcisci nitebat᷑ nunꝗͣ tam̃ aut uix puteolo
amiliarib octo seu decẽ appropinquabant.
Tanta erat hugonis audatia. tanta potestati¬
ue suꝑbiȩ suppecebat facultas. ut cũ pauci
diligerent: multi seruirent. cũ multi ad
defensionẽ. quã plures ipsi etiã ad destruc¬
tionẽ: anelarent. Magis eñi timebat᷑: quã
amabat᷑. Cum aut̃ comes p̃fatus theobaldꝰ
ꝑ se parum. ꝑ regem multum ꝑficere in
hugonẽ ꝑpendet: cum nobilissima matre.
quȩ semꝑ nobilit̃ regi seruire cõsueuerat.
ad eum accelerat: ut opitulet᷑ multis p̃cib

Expanded text:
stare. Cum ergo nec Regem omnium, nec regem stare. Cum ergo nec Regem omnium, nec regem Francorum magni duceret, nobilissimam Carnotensem comitissam, cum filio Theobaldo pulcherrimo juvene et armis strenuo aggressus, terram eorum usque Carnotum depopulans, rapinis et incendiis exponebat. Nobilis vero comitissa cum filio aliquando, licet tarde et insufficienter, prout poterat, ulcisci nitebatur, nunquam tamen aut vix Puteolo a milliaribus octo seu decem appropinquabant. Tanta erat Hugonis audacia, tanta potestativae superbiae suppetebat facultas, ut eum pauci diligerent, multi servirent, cum multi ad defensionem, quamplures ipsi etiam ad destructionem anhelarent. Magis enim timebatur, cum amabatur. Cum autem comes praefatus Theobaldus, per se parum, per regem multum proficere in Hugonem perpenderet, cum nobilissima matre, quae semper nobiliter regi servire consueverat, ad eum accelerat, ut opituletur multis precibus
Abbreviated transcription (Latin):
quid cum hostib contra dñm mire confe¬
rat: turpit expulsus animaduertit:
icut bene fructificantis arboris gra¬
tissimus fructus aut stipitis trans¬
plantatione. aut ramoꝵ. insertione odo¬
riferum saporẽ restaurat: sic et iniquita¬
tis et nequitiȩ extirpanda ꝓpagatio de
traduce multoꝵ. nequã. inimo cõglutina¬
ta tanquã anguis angui. int anguillas
stimnuilans: natua a maritudine tanquã
absintio potat. Cuius instar hugo puteole¬
lensis uir nequã et pͥa et antecessorum
tyramnude sola opulentus. cuni successis¬
pat̃ enĩ eius mire suꝑbiȩ inpͥmordio ie¬
rosolimitane uie arma assumpserat: om̃i
malitia patrissare semen nequã nõ desi¬
stebat. s quos pat̾ flagellis. patre neqͥor
scorpionib cedebat. Intume scens quippe
qd̵ impune pauꝑes eccłias. monasteria
crudelissime opp̃sserat: eousq pecdem
mouit unde ceciderunt qui oꝑantur
iniquitatẽ: expulsi sunt nec potuerũt

Expanded text:
quid cum hostibus contra dominum inire confequid cum hostibus contra dominum inire conferat, turpiter expulsus animadvertit. CAPUT XVIII. Sicut bene fructificantis arboris gratissimus fructus aut stipitis transplantatione aut ramorum insertione odoriferum saporem restaurat, sic et iniquitatis et nequitiae exstirpanda propagatio de traduce multorum nequam, in uno conglutinata tanquam anguis angui, inter anguillas stimulans, nativa amaritudine tanquam absinthio potat. Cujus instar Hugo Puteolensis, vir nequam, et propria et antecessorum tyrannide sola opulentus, cum successispater enim ejus mirae superbiae in primordio Hierosolymitanae viae arma assumpserat, omni malitia patrissare semen nequam non desistebat; sed quos pater flagellis, patre nequior scorpionibus caedebat. Intumescens quippe, quod impune pauperes ecclesias, monasteria crudelissime oppresserat, eo usque pedem movit, unde ceciderunt qui operantur iniquitatem, expulsi sunt, nec potuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
gni nulonis qui uire hereditario hono¬
ren repetens. ꝑuolutus regib flens &
euilans multis p̃cib pulsat regẽ. pul¬
sat consiliarios rogat supplicit᷑. ut regia
munificentia honorem reddat. pat̃nã
hereditatẽ restituat. tanquã seruum
aut inquuinũ deinceps habeat ꝑuolũ¬
tate utatur. Cuiꝰ lugubri postrlationi
rex cõdescendeni. accitis oppidanis iam
etiã mulonẽ dñm offerens. ita eos ab.
oñu illata retro molestia pacatos exhi¬
laiauit. ac si limã et stellas eis celitus
demisisset. Nec mora cũ subito hugonẽ
exire p̃cipiunt. si non citissime exeat eitis¬
simum exitium ꝑmittunt: contra natu¬
ralem dñm nec fidẽ. nec saciam̃tũ. s po¬
tenciã aut impotenciã ualere minantur.
Quo stupatus hugo fugam rapit. et eua-¬
sisse non sua amisisse reputans. ꝑ monĩta¬
neo gaudio conuigii longũ repudii de¬
decus. nec sine magno incõmodo. equoꝵ
et suꝑlectilis amissione absportauit et

Expanded text:
gni Milonis, qui jure haereditario honogni Milonis, qui jure haereditario honorem repetens, provolutus regis genibus flens et ejulans multis precibus pulsat regem, pulsat consiliarios, rogat suppliciter, ut regia munificentia honorem reddat, paternam haereditatem restituat, tanquam servum aut inquilinum deinceps habeat, pro voluntate utatur. Cujus lugubri postulationi rex condescendens, accitis oppidanis, jam etiam Milonem dominum offerens, ita eos ab omni illata retro molestia pacatos exhilarat, ac si lunam et stellas eis coelitus demisisset. Nec mora, cum subito Hugonem exire praecipiunt, si non citissime exeat, citissimum exitium promittunt, contra naturalem dominum nec fidem, nec sacramentum, sed potentiam aut impotentiam valere minantur. Quo stupefactus Hugo fugam rapit, et se evasisse, non sua amisisse reputans pro momentaneo gaudio conjugii, longum repudii dedecus, nec sine magno incommodo equorum et supellectilis amissione asportavit, et
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ei unũ ꝑemptoriũ impedim̃tum
opponere sꝑantes: ut tam ipsius hono¬
ris castris. quã Guidonis de rupe forti
frĩs sui. ipsius qͦ amalrici usq ĩ nor¬
manuiani potestate. sine int̃polatio¬
ne extensa: uia impediret᷑ et p̃ alios
quas possent om̃i die inferre usq pa¬
risium iniurias. etiã drocas ire ei nullo
modo ꝑmitteretur. Cum enĩ hugo
inito matrimonio illuc uelocĩt curre¬
ret. uelotius eum rex secutus ẽ: cum
eadẽ hora eodẽ mom̃to ut cõꝑit: castrã
p̃fati honoris oppidũ audacissime acce¬
lerauit. unde meliores t̾re spe libera¬
litatis sue et approbate mansuetudiniꝰ
sibi alliciens. nota ty ramnidis &e cru¬
delitatis formudine eripit. Cunq ibi
ꝑ aliquot dies alt̾natim hugo ut ha¬
beret rex ut non haberet cõcertantes
demorarent᷑. qm̃ alia faliacia aliam
trudit. hac ugo deludit᷑ cautela: qm̃
consulte assistit nuilo debraio. filiꝰ ma¬

Expanded text:
Hoc regi unum peremptorium impedimentum Hoc regi unum peremptorium impedimentum opponere sperantes, ut tam ipsius honoris Castris quam Guidonis de Rupeforti fratris sui, ipsius quoque Amalrici usque in Northmanniam potestate, sine interpolatione extensa, via impediretur; et praeter alias quas possent omni die inferre usque Parisium injurias, etiam Drocas ire ei nullo modo permitteretur, Cum enim Hugo inito matrimonio illuc velociter curreret, velocius eum rex subsecutus est, cum eadem hora, eodem momento, ut comperit, Castras praefati honoris oppidum audacissime acceleravit. Unde meliores terrae spe liberalitatis suae et approbatae mansuetudinis sibi alliciens, nota tyrannidis et crudelitatis formidine eripit. Cumque ibi per aliquot dies alternatim Hugo ut haberet, rex ut non haberet, concertantes demorarentur, quoniam alia fallacia aliam trudit, hac Hugo deluditur cautela; quoniam consulte assistit Milo de Braio filius Ma
Abbreviated transcription (Latin):
et duminii participatione. ceruicẽ
gratantissime erigeret. Cum gͥ p̃fatꝰ
philippus crebo submonitus auditio¬
nem et iuditiũ curiȩ suꝑbe refutasset:
dep̃dationib pauꝑm. cõtritione ecclã¬
rum. totuis etiam pagi dissolutione rex
lacessitus. illuc licet inuitus ꝑperauit.
et cum sepius tam fr̃ quã sui. fortissi¬
ma nulitum manu. multa iactancia.
repulsam promisissent: se ipsos etiam
acastro timidi absentauerunt. Quo rex
expedite irruens. loricatus ꝑ medium
castri ad turrim festinans. obsidione cin¬
xit: dumq machinas impugnatorias
mangunuella. et fundibaluria incho¬
at instrum̃ta. nõ statim s pꝰ multos
dies cũ de uita desꝑarent. eos ad dedi¬
nonẽ coegit. Intermi uͦ mat̃ et auim¬
culus almaricus demonte forti. alte¬
rius honoris uidelicet montis liherii¬
formiclantes amissionẽ. eundẽ honorẽ
hugoni cretiancensi. filiã almarici
matrimonio copulantes contulerunt.

Expanded text:
et dominii participatione, cervicem et dominii participatione, cervicem gratantissime erigeret. Cum igitur praefatus Philippus, crebro submonitus, auditionem et judicium curiae superbe refutasset, depraedationibus pauperum, contritione ecclesiarum, totius etiam pagi dissolutione rex lacessitus, illuc, licet invitus, properavit, ut cum saepius tam frater quam sui fortissima militum manu multa jactantia repulsam promisissent, seipsos etiam a castro timidi absentaverunt. Quo rex expedite irruens, loricatus per medium castri ad turrim festinans, obsidione cinxit; dumque machinas impugnatorias mangunnella et fundibalaria inchoat instrumenta, non statim, sed post multos dies, cum de vita desperarent, eos ad deditionem coegit. Interim vero mater et avunculus Amalricus de Monteforti, alterius honoris, videlicet Montis Leheriiformidantes amissionem, eumdem honorem Hugonii Creciacensi filiam Amalrici matrimonio copulantes contulerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
tensis castri. inipsis regni uiscerib ab eo¬
dem optinuisset: philippus tantis ĩgratus
beneficiis recalcitrare nobilissimi gm̃s
fidutia p̃sumpsit. Erat enĩ amalricus
demonte forti. egregius miles. baro
potentissimus. auunculus eiꝰ fulco co¬
mes andegauensis. postea rex ieroso¬
limitanus fr̃ eius: mat̃ etiã his om̃ib
potentior. uiragoq faceta. & eruditissi¬
ma illius admirandi muliebris artificii.
quo consueuerunt audaces sus etiam
lacessitos iniuriis maritos speditare.
andegauensẽ pͥorẽ maritũ. licet tho¬
ro om̃ino repudiatũ. ita mollificauerat.
ut eam tanꝗͣ dñam ueneraret᷑. & scabel¬
lo pedum eiꝰ sepius residens. ac si p̃sti¬
gio fieret uoluntati eiꝰ om̃ino ebseque¬
retur. Hoc etiã unũ et matrẽ et filios.
et totam efferebat ꝓgeniem. ut si de re¬
gis riuna quac̃q occasione contigeret
alt̾ fr̃m succederet. et tota cõsangui¬
nitatis linea adsolium regni. honorĩ

Expanded text:
tensis castri in ipsis regni visceribus ab eotensis castri in ipsis regni visceribus ab eodem obtinuisset, Philippus tantis ingratus beneficiis, recalcitrare nobilissimi generis fiducia praesumpsit. Erat enim Amalricus de Monteforti egregius miles, baro potentissimus, avunculus ejus, Fulco comes Andegavensis, postea rex Hierosolymitanus, frater ejus. Mater etiam his omnibus potentior, viragoque faceta, et eruditissima illius admirandi muliebris artificii, quo consueverunt audaces suis etiam lacessitos injuriis maritos suppeditare: Andegavensem priorem maritum, licet toro omnino repudiatum, ita mollificaverat, ut eam tanquam dominam veneraretur, et scabello pedum ejus saepius residens, ac si praestigio fieret voluntati ejus omnino obsequeretur. Hoc etiam unum et matrem et filios et totam efferebat progeniem, ut si de regis ruina quacunque occasione contingeret, alter fratrum succederet, et sic tota consanguinitatis linea ad solium regni, honoris
Abbreviated transcription (Latin):
Cor siquidẽ extis ereptũ. fraude et iniqͥta¬
te turgidum. palo imponũt. ad rep̃sen¬
tandã iniquitatis iundictã multis dieb
certo in loco infigunt cadauera uͦ tam illiꝰ
quã quorũdã sotioꝵ cõpositis cleiis ras-¬
tris et fimib suꝑligata. ꝑ fluuiũ sequa¬
ne demittunt. ut si forte usq rothoma¬
gum fluctuare nõ impediant᷑: ꝑditionis
ultionẽ ostentent. et qui franciã mom̃ta¬
neo fetore feclauerãt mortui normaniuã
deinceps tanqͣm natale solum. fedare nõ
aritas fidei facit. ut sepus mala
pro bonis. quã bona reddant᷑ pro
malis. Alterum diuinũ. alterũ nec diui¬
nũ nec humanũ. fit tam̃. Qua nequitie
uota cũ regis ludouici philippus fr̃ desr̃¬
ducta andegauense. tan patris ꝑsuasio¬
ne cui nunquã restitit. quã blandis nobi¬
lissimȩ. et bene morigeratȩ nouercȩ ille¬
cebris. honorẽ montis leheri. et medun¬

Expanded text:
Cor siquidem extis ereptum, fraude et iniquitaCor siquidem extis ereptum, fraude et iniquitate turgidum, palo imponunt, ad repraesentandam iniquitatis vindictam multis diebus certo in loco infigunt. Cadavera vero tam illius quam quorumdam sociorum compositis cleiis, rastris et funibus superligata per fluvium Sequanae demittunt, ut si forte usque Rothomagum fluctuare non impediantur, proditionis ultionem ostentent, et qui Franciam momentaneo fetore foedaverant, mortui Northmanniam deinceps, tanquam natale solum, foedare non CAPUT XVII. Raritas fidei facit ut saepius mala pro bonis quam bona reddantur pro malis. Alterum divinum, alterum nec divinum, nec humanum: fit tamen. Qua nequitiae nota cum regis Ludovici Philippus frater de superdicta Andegavense, tam patris persuasione, cui nunquam restitit, quam blandis nobilissimae et bene morigeratae novercae illecebris, honorem Montis Leberii et Medun
Abbreviated transcription (Latin):
nem. Quo iureiurando firmato francorũ
plures ce recepti sunt. Procrastinato aut̃
eorũ exitu occasione p̾fata cũ inmane
p̃ter iuratos aliqui intrarent. et alii alios
sequerent᷑. inualuit elamior exteriorum
et ut ꝓditores exponant horribilĩt uoci¬
ferant᷑ aut faciant aut similẽ ꝑditoruni
penã tanquã consencientes sorciant᷑. Qua
audatia et timore renitentib uiratoribꝰ.
qui non iurauerant in eos p̃ualendo insi¬
uentes gladiis eos aggrediunt᷑. impios
pie trucidant. membris enuitilãt. alios
dulcissime eiuscerant & quequid cru¬
delius mituis reputantes in eos exagge¬
rant. Nec discredendũ diuinã manum
tam celerẽ maturasse ultionẽ. cum ce ꝑfe
nestras uiui. aut mortui ꝑiciunt᷑. & ĩnu¬
meris sagittis hiritiorũ more hispidi. cus¬
tr̃a reitiat iubrant᷑. Hanc aũt inusitato fa¬
cto inusitate reppiunt ultionẽ. qd quia
uecors uiuiis fuerat. mortiuis ẽ excordatꝰ.

Expanded text:
nem. Quo jurejurando firmato, Francorum nem. Quo jurejurando firmato, Francorum plures recepti sunt. Procrastinato autem eorum exitu, occasione praefata, cum in mane praeter juratos aliqui intrarent, et alii alios sequerentur, invaluit clamor exteriorum, et ut proditores exponant, horribiliter vociferantur, aut faciant, aut similem proditorum poenam, tanquam consentientes, sortiantur. Qua audacia et timore renitentibus juratoribus, qui non juraverant in eos praevalendo, insilientes gladiis eos aggrediuntur, impios pie trucidant, membris emutilant, alios durissime eviscerant, et quidquid crudelius mitius reputantes, in eos exaggerant. Nec discredendum est divinam manum tam celerem maturasse ultionem, cum et per fenestras vivi aut mortui projiciuntur, et innumeris sagittis hericiorum more hispidi, custerra rejiciat, vibrantur. Hanc autem inusitato facto inusitatam reperiunt ultionem. Quod quia vecors vivus fuerat, mortuus est excordatus.
Abbreviated transcription (Latin):
torib ferre: ad rupem festinãt. decliuo ru¬
pis multos militum & peditum neqͥs intret.
aut exeat opponunt. uiã exparte norman¬
norũ locando exercitum ne ferant p̃sidia
obtrudunt. Interim ad regẽ mittunt.L.
fauctionẽ significant. et qͥd suꝑ his p̃cipiat
consulunt. Qui regie maiestatis imꝑio.
morte exquisita turpissima p̃cipit muni¬
ri. mandat si oporteat suffragari. Cunq
ꝑ aliquot dies exercitus cõsedisset nefan¬
dus. ille augm̃tato de die indiẽ exercitu.
tunere cepit. Cunq qͥd suadente diabolo
fecisset. eo docente animadũteret: accitis
quib dam uilcassini nobiliorib quomͦ
pace in rupe remaneat eis cõfederet᷑ regi
francoꝵ optime seruiat. ꝑmissionib mul¬
tis elaborat. Qui reicientes. et ꝑditionis
ultionẽ imꝑperantes in hoc iam ipsum
remissum impulerunt: ut si t̃ram quãdã
sibi adiurari facerent. et securitatẽ eundi
darent: occupatã dimitteret eis municio¬

Expanded text:
toribus ferre, ad rupem festinant, declivo rutoribus ferre, ad rupem festinant, declivo rupis multos militum et peditum, ne quis intret aut exeat, opponunt, viam ex parte Northmannorum locando exercitum, ne ferant praesidia, obtrudunt. Interim ad regem mittunt Ludovicum, fauctionem significant, et quid super his praecipiat consulunt. Qui regiae majestatis imperio morte exquisita et turpissima praecipit puniri, mandat si oporteat suffragari. Cumque per aliquot dies exercitus consedisset, nefandus ille, augmentato de die in diem exercitu, timere coepit. Cumque quid suadente diabolo fecisset, eo docente animadverteret, accitis quibusdam Vilcassini nobilioribus, quomodo pace in rupe remaneat, eis confoederetur, regi Francorum optime serviat, promissionibus multis elaborat. Qui rejicientes, et proditionis ultionem improperantes, in hoc jam ipsum remissum impulerunt, ut si terram quamdam sibi adjurari facerent, et securitatem eundi darent, occupatam dimitteret eis munitio
Abbreviated transcription (Latin):
penuriã reponens neglecta rapacitas:
Hec ait ait. & lasso iacuit deserta furore.
Nec erat qͥ totũ mortuũ. et semiiuã uno
sanguine uiuolutãs sequestraret. Tandẽ
uͦ cũ sceleratus guilłinꝰ eos sic̃ porcos expo¬
suisset. saturatus humano sangunie. mo¬
re beluno subsedit: rupis fortitudinem
plus solito admiratus aꝑꝓbat: quomͦ po¬
tent̃ circũquaq rapiat. quomͦ francis et
normannis ꝓcellȩ timorẽ incutiat. sero
tam̃ delib̾at. Deinde cap̃ insanũ ꝑfene¬
stram exponens. uocat natiuos t̾re acco¬
las expers boni bona ꝓmittit. si ei adhe¬
reant quoꝵ. nec unus intrauit. Mane
uͦ tanti &e tam scelerati facti fama
non solũ uiemiã s &e remotos sol¬
licitat. Quo ulcassinenses uiri strenui.
et armis fortissimi. grauissime exciti. circũ¬
quaq & mlitũ & peditũ singłi ꝑ toto posse
iures colligentes. qm̃ tumebant petentissi¬
num regem angloꝵ. henricũ p̃sidia ꝑdi¬

Expanded text:
penuriam reponens neglecta rapacitas? penuriam reponens neglecta rapacitas? Haec ait, et lasso jacuit deserta furore. Nec erat qui totum mortuum et semivivam uno sanguine involutos sequestraret. Tandem vero, cum sceleratus Guillelmus eos sicut porcos exposuisset, saturatus humano sanguine more belluino subsedit, rupis fortitudinem plus solito admiratus approbat, quomodo potenter circumquaque rapiat, quomodo Francis et Northmannis pro velle timorem incutiat, sero tamen deliberat. Deinde caput insanum per fenestram exponens, vocat nativos terrae accolas, expers boni bona promittit, si ei adhaereant, quorum nec unus intravit. Mane vero tanti et tam scelerati facti fama volans non solum viciniam, sed et remotos sollicitat. Quo Vilcassinenses viri strenui et armis fortissimi gravissime exciti, circumquaque et militum et peditum singuli pro toto posse vires colligentes, quoniam timebant potentissimum regem Anglorum Henricum, praesidia prodi
Abbreviated transcription (Latin):
uilissimi carnifices detruncate. Ictusq
et uulnera gladiatoꝵ marito suꝑposita
sponse: Nonne et gener &e socer amuici.
indissolubiles eratis. Que nã ẽ insania.
Pleni estis mania. Quã cũ ꝑ capillos re¬
torquentes digladiatam. punntã et
pene toto corꝑe cesan auulfissent: urũ
morte turpissima ꝑumerunt. infantes
quos inuerunt herodiaua nequitia ru¬
pe allisos extinxerunt. Cunq hac &e
illac frendentes debacharentur. supina
mulier leuans miserĩ cap̃ truncum
maritũ recognoscit amore rapta. qua
potuit impotencia serpens more ser¬
pentis se totam sanguineã cõtorquẽs
ad cadauer exanue deuenit. et quec̃q
poterat acsiuuio oscła gratissima porri-¬
gebat. & lugubri erumpens cantilena
qua poterat lugubres ꝑsoluens inferias
se. Nunqͥd hoc meruit nixta me tua p̃¬
dicabilis continencia. Nunqͥd hoc cõꝑa¬
uit patris. aui. & attaui deposita nequi¬
tia: Ilunqͥd uicinoꝵ & pauꝑin domi

Expanded text:
vilissimi carnifices, detruncate. Ictusque vilissimi carnifices, detruncate. Ictusque ac vulnera gladiatorum marito superposita sponse? Nonne et gener et socer amici indissolubiles eratis? Quaenam est insania? pleni estis mania. Quam cum per capillos retorquentes digladiatam, punctam, et pene toto corpore caesam avulsissent, virum morte turpissima peremerunt, infantes quos invenerunt Herodiana nequitia rupe allisos exstinxerunt. Cumque hac et illac frendentes debaccharentur, supina mulier levans miserum caput, truncum maritum recognoscit, amore rapta qua potuit impotentia serpens more serpentis, se totam sanguineam contrectans, ad cadaver exanime devenit, et quaecunque poterat ac si vivo oscula gratissima porrigebat, et lugubri erumpens cantilena, qua poterat lugubres persolvens inferias, se? Nunquid hoc meruit juxta me tua praedicabilis continentia? Nunquid hoc comparavit patris, avi, et atavi deposita nequitia? Nunquid vicinorum et pauperum domi
Abbreviated transcription (Latin):
nere normannus. ꝓditor incõꝑabilis.
ut putabat᷑ familiaris. et amicissunꝰ
euis. cũ cõcepisset dolorẽ & peꝑisset
iniquitatẽ. crepusculo cuiꝰdã dñici
diei nactus ꝑditionis oportunitatem
cum his qui deuotiores pͥmi ad ecclł̃iam
domui guidonis partita rupe contiguã
conueniebant. et ipse s dissimilĩt loricatꝰ
s capatus. cun ꝑditorum manipulo cõ¬
uenit. et dum alii orationi. ipse aliqñ
orare fingens. quo intraret ad guidonẽ
ingressu specłatus. eo quo Guido ostium
intrare eccłiam maturabat irrupit. exer¬
toq gladio cum nequissimisis sociis ꝓͥa
miquitate debachatus furit. impruden¬
tem et si non sentiret gladiuni. arriden¬
tem ꝑcutit. mactat. et ꝑdit. Qd nobilis
ipsius conuinx uidens. stupida genas
et capillos muliebri ultione dilacerans.
ad maritũ currit. morteni nõ curans se¬
ipsa suꝑ eum corruens oꝑit. me inquienꝰ
me miseram. et sic mori meritã potius

Expanded text:
nere Northmannus, proditor incomparabilis, nere Northmannus, proditor incomparabilis, ut putabatur familiaris et amicissimus ejus, cum concepisset dolorem et peperisset iniquitatem, crepusculo cujusdam Dominici diei nactus proditionis opportunitatem cum his qui devotiores primi ad ecclesiam domui Guidonis partita rupe contiguam conveniebant, et ipse sed dissimiliter loricatus, sed cappatus cum proditorum manipulo convenit, et dum alii orationi, ipse aliquando orare fingens, quo intraret ad Guidonem ingressu speculatus, eo quo Guido ostio intrare ecclesiam maturabat irrupit, exertoque gladio cum nequissimis sociis propria iniquitate debacchatus furit, imprudentem etsi non sentiret gladium, arridentem percutit, mactat et perdit. Quod nobilis ipsius conjux videns, stupida genas et capillos muliebri ultione dilacerans ad maritum currit, mortem non curans, seipsa super eum corruens operit: Me, inquiens, me miseram, et sic mori meritam, potius,
Abbreviated transcription (Latin):
tis eusdem contenctionis occasione
et execrabilis hominum ꝑditio. mira¬
ris magni fluminis sequane hor¬
ridum et innobile castrum qd̵ dr̃ rupẽ
guidonis. insuꝑficie sui inuisibile. ru¬
pe sullimi incaueatum. eui manus
emula artificis indeuexo montis ra¬
ro et misero hostio. maxime domus
amplitudinẽ rupe cesa extendit. an¬
trum ut putat᷑ fatidicũ in quo apolliniᷤ
oracula sumant᷑. aut de quo dicit lu¬
canus. Nam quãuis tessalia uates. ini
faciat fatis. dubium ẽ qđ traxerit illuc.
aspiciat stigias an qd̵ descenderit um¬
bras. hinc forsitan itur admanes. Cuiꝰ
fautiosi diis et hominib exosi oppidi
possessor guido bone indolis adoles-¬
cens. antecessorum nequitiȩ rupta ꝑ¬
pagine rupta alienus. cum honeste
et absq miserȩ rapacitatis ingluiue
uitam degere institusset infausti loci
int̾ceptus calamitate. soceris sui nequio¬
ris nequissimi ꝑditione detruncatus.
et locum et ꝑsonã morte inopinata ami

Expanded text:
lis ejusdem contentionis occasione, lis ejusdem contentionis occasione, et exsecrabilis hominum perditio miraris magni fluminis Sequanae horridum et ignobile castrum, quod dicitur Rupes Guidonis, in superficie sui invisibile, rupe sublimi incaveatum, cui manus aemula artificis in devexo montis raro et misero ostio, maximae domus amplitudinem rupe caesa extendit, antrum, ut putatur, fatidicum, in quo Apollinis oracula sumantur, aut de quo dicit Lucanus: . . . . Nam quamvis Thessala vates Vim faciat fatis, dubium est quid traxerit illuc, Aspiciat Stygias an quod descenderit umbras. Hinc forsitan itur ad Manes. Cujus fautiosi diis et hominibus exosi oppidi possessor Guido bonae indolis adolescens, antecessorum nequitiae propagine rupta alienus, cum honeste et absque miserae rapacitatis ingluvie vitam degere instituisset, infausti loci interceptus calamitate, soceri sui nequioris nequissimi proditione detruncatus, et locum et personam morte inopinata amis
Abbreviated transcription (Latin):
do. ꝓpe gisortiũ congredi irruentes miro
fastu. nura concertant aucdatia. et quantũ
p̃stent multo marte exercitati. longa pa¬
ce solutis. cũ normannos ꝑ portã fatigatos
intrudunt edocere laborant. His et huiꝰ¬
modi pͥmordiis initiata guerra. ꝑ bienui¬
um pene continuata. grauius regẽ angliȩ
ledebat. cũ uniũsã pene normannie mar¬
chian. sicut se ducatus extendit. multa
militia et sumptuosis simpendiis ad trȩ
defensionẽ circũcingebat: rex uͦ francoꝵ.
antiquis et naturalib castris & munici-¬
piis. gratuita flaudrensiũ. pontiuorum.
uilcassinorum. et aliorum collimi¬
tancium strenua impugnatione t̃¬
ram incendiis depopłatione agita¬
re non desinebat. Cum aut̃ guilłmꝰ
regis anglici filius. regi ludouico ho¬
miniũ suum fecisset: gr̃a peculiari et
peculi p̃fato castro eius augm̃tauit.
et hac eum occasione in pͥstinã gr̃ãm
redaxit. Quod antequã fieret. mirabi¬

Expanded text:
do prope Gisortium congredi, irruentes, miro do prope Gisortium congredi, irruentes, miro fastu, mira concertant audacia, et quantum praestent multo marte exercitati longa pace solutis, cum Northmannos per portam fatigatos intrudunt, edocere laborant. His et hujusmodi primordiis initiata guerra, per biennium pene continuata, gravius regem Angliae laedebat, cum universam pene Northmanniae marchiam, sicut se ducatus extendit, multa militia, et sumptuosis stipendiis ad terrae defensionem circumcingebat. Rex vero Francorum antiquis et naturalibus castris et municipiis, gratuita Flandrensium, Pontivorum, Vilcassinorum et aliorum collimitantium strenua impugnatione, terram incendiis, depopulatione agitare non desinebat. Cum autem Guillelmus regis Anglici filius regi Ludovico hominium suum fecisset, gratia peculiari et peculium ejus praefato castro augmentavit; et hac eum occasione in pristinam gratiam reduxit. Quod antequam fieret, mirabi
Abbreviated transcription (Latin):
tancia suꝑ p̃fatum tremulũ pontem
cũ statim corrueret reges dimicare ac¬
clamabant. Qđ rex ludouicus tam leuita¬
te quã audatia appetebat. Rex uͦ angloꝵ.
inquit. non ẽ michi tibia tanti. ut ꝓ his
et huiꝰmodi. famosũ et ꝑutile mͥ castrũ
suꝑuacanee amittã. et hec & alia ĩuec¬
tiua refutans. cũ uidero inquit dñm re¬
gem ubi me defendere debeã nõ uita¬
bo. cum qd offerebat loci impotencia
abnegaret. Quo ridicłoso responso moti
franci. tanquã fortuna locoꝵ bella ge¬
rit: currunt ad arma. similit &e norman¬
ni. et dum utriq ad flum̃ accelaerant.
maxime stragis & calamitatis detrimẽ¬
tium. sola accessus remouit impossibili¬
tas. Quia uͦ sermone diẽ detinuerant.
nocte instante illi gisortiũ. nr̃i caluũ
montẽ remearunt. At ubi pͥmo polo
stellas aurora fugauit. franci hesterne
memores inuriȩ. militiȩ insuꝑ feruore
matutini. uelocissimis equis uiã p̃ripiẽ¬

Expanded text:
tantia super praefatum tremulum pontem, tantia super praefatum tremulum pontem, cum statim corrueret, reges dimicare acclamabant. Quod rex Ludovicus tam levitate quam audacia appetebat. Rex vero Anglorum inquit: Non est mihi tibia tanti, ut pro his et hujusmodi famosum et perutile mihi castrum supervacanee amittam. Et haec et alia invectiva refutans: Cum videro, inquit, dominum regem, ubi me defendere debeam non vitabo, cum quod offerebat loci impotentia abnegaret. Quo ridiculoso responso moti Franci, tanquam fortuna locorum bella gerat, currunt ad arma, similiter et Northmanni. Et dum utrique ad flumen accelerant, maximae stragis et calamitatis detrimentum sola accessus removit impossibilitas. Quia vero sermone diem detinuerant, nocte instante illi Gisortium, nostri Calvum Montem remearunt. At ubi primo polo stellas aurora fugavit, Franci hesternae memores injuriae, militiae insuper fervore matutini, velocissimis equis viam praeripien
Abbreviated transcription (Latin):
tanũ palestritã egregiũ rem uerificare
auclacter offerant. et lege duelli uerboꝵ
exaggerationẽ refutando. cui iusticia ce¬
dere debeat confligendo aperiant.
Qd̾ cũ nec aꝑꝓbassent. nec conuenient̃ re¬
probassent. rex ludouicus ut erat mag¬
naninus. et animo & corꝑe ꝓcerus. citis¬
cissime dirigit qui regi hoc disungant.
aut castriĩ sub u̾tere. aut defractȩ fidei
ꝑfidia. contia se ꝑsonalit defende. age
inquiens. eiꝰ debet congreisionis ẽẽ pena.
cuiꝰ ueri et uictorie debet ẽẽ & głia. Ar¬
uitratus etiã de loco quicqͥd decencius po¬
tuit succedat inquit eorii exercitus ari¬
pa fluminis. dii transuadari possinius:
ut tutior eis locus maiorẽ offerat secu¬
ritatẽ: uł si magis placet nobiliores tociꝰ
exercitus habeat singłarit cõcertandi ob¬
sides: dũ modo ad nos remoto agmine
nr̃o transire concedat. Neq eñi alit̃ trans¬
uadari poterit. Quidã uͦ ridiculosa iac¬

Expanded text:
tanum palaestritam egregium, rem verificare tanum palaestritam egregium, rem verificare audacter offerant, et lege duelli verborum exaggerationem refutando, cui justitia cedere debeat confligendo aperiant. Quod cum nec approbassent, nec convenienter reprobassent, rex Ludovicus, ut erat magnanimus, et animo et corpore procerus, citissime dirigit qui regi hoc disjungant aut castrum subvertere, aut de fractae fidei perfidia contra se personaliter defendere: Age, inquiens, ejus debet congressionis esse poena, cujus veri et victoriae debet esse et gloria. Arbitratus etiam de loco quidquid decentius potuit: Succedat, inquit, eorum exercitus a ripa fluminis, dum transvadari possimus, ut tutior eis locus majorem offerat securitatem, vel si magis placet, nobiliores totius exercitus habeat singulariter concertandi obsides, dummodo ad nos, remoto agmine nostro, transire concedat. Neque enim aliter transvadari poterit. Quidam vero ridiculosa jac
Abbreviated transcription (Latin):
haberet. cũ infra quadraginta receptio¬
nis dies possessor pacti obnoxius. ipsa ca¬
stella funditus subũteret. Quod quia nõ
fecistis. p̃cepit rex et ut adhuc faciatis.
& nõ factum lege cõpetenti emendetis.
Dedecet enĩ regen trans gredi legẽ. cum
& rex et lex eandẽ imꝑandi excipiant
maiestatẽ. Quod si quid horu uestrates
aut dedixerint. aut dicere dissimulãdo
noluerint: pleno dierrum aut trium
testimonio baronũ. lege duelli parati su¬
mus aꝓpbare. Necdũ his expletis ad regẽ
franci redierant. cũ normanni eos inseq̃n¬
tes: regi assistunt quicqͥd causam ledere
poterat inuerecunde diffitentes. iudicia¬
rio ordine querelã agitare postulantes.
cũ nichil aliud p̃cipue attenderent. ꝗͣ
qd̾ infecto parate actionis negotio qua¬
cunq dilatione tantoꝵ. regni optimatũ
discretioni. rei ueritas non pateret. Re¬
mittunt᷑ cum eis pͥmis potiores. qͥ etiam
ꝑcomitẽ flandrensẽ rob̾tum ierosolimi¬

Expanded text:
haberet, cum infra quadraginta receptiohaberet, cum infra quadraginta receptionis dies possessor pacti obnoxius ipsa castella funditus subverteret. Quod quia non fecistis, praecepit rex et ut adhuc faciatis, et non factum lege competenti emendetis. Dedecet enim regem transgredi legem, cum et rex et lex eamdem imperandi excipiant majestatem. Quod si quid horum vestrates aut dedixerint, aut dicere dissimulando noluerint, pleno duorum aut trium testimonio baronum lege duelli parati sumus approbare. Nec dum his expletis ad regem Franciae redierant, cum Northmanni eos insequentes regi assistunt, quidquid causam laedere poterat inverecunde diffitentes, judiciario ordine querelam agitare postulantes, cum nihil aliud praecipue attenderent, quam quod infecto paratae actionis negotio quacunque dilatione tantorum regni optimatum discretioni rei veritas non pateret. Remittuntur cum eis primis potiores, qui etiam per comitem Flandrensem Robertum, Hierosolymi
Abbreviated transcription (Latin):
lib beneficiis futo adulabat᷑ colloquio.
At ubi utrobiq maximo collecto exercitu.
uentũ est ad locũ uulgo noĩatũ. plancas
cui ꝑhibet acolarum antiquitas. aut uix
aut nunquã cõuenientes pacificari suꝑ¬
ripam pacificari int currentis et comu¬
nem transitũ ꝓhibentis amnis: cõscedit
exercitus. Consulte uͦ nobiliores et sapi-¬
enciores electi franci. ꝑ pontẽ tremulũ
&e singłis et płib subitũ minantẽ p̃cipi-¬
cium ipsa sui uetustate transeuntes. an¬
glico regi dirigunt᷑: quoꝵ qui referen¬
dam susceꝑat actionis causã. peritus
orator insalutato rege ore ore comitũ
sic ꝑorauit. Cum gñosa dñi regis franco¬
rum lib̾alitate ducatũ normanniȩ tanꝗͣ
ꝓpͥum feodũ. ab eiꝰdem munifica dextra
ur̃a recepisset industria. int̃ alia & p̃t̃
alia hoc specialit̾ iureuirando firmatũ
constat degisorcio & braio. ut quocunq
contractu. ut̃ ur̃m optinere posset. neut̃

Expanded text:
libus beneficiis futuro adulabatur colloquio. libus beneficiis futuro adulabatur colloquio. At ubi utrobique maximo collecto exercitu, ventum est ad locum vulgo nominatum Plancas cui perhibet accolarum antiquitas, aut vix aut nunquam convenientes pacificari, super ripam intercurrentis et communem transitum prohibentis amnis consedit exercitus. Consulte vero nobiliores et sapientiores electi Franci, per pontem tremulum et singulis et pluribus subitum minantem praecipitium ipsa sui vetustate transeuntes, Anglico regi diriguntur. Quorum qui referendam susceperat actionis causam, peritus orator, insalutato rege, ore comitum sic peroravit: Cum gloriosa domini regis Francorum liberalitate ducatum Northmanniae tanquam proprium feodum ab ejusdem munifica dextra vestra recepisset industria, inter alia et praeter alia hoc specialiter jurejurando firmatum constat de Gisortio et Braio, ut quocunque contractu uter vestrum obtinere posset, neuter
Abbreviated transcription (Latin):
teret. nec minus rex francoꝵ rege angloꝵ.
ipsa loci et ĩmunitatis oportunitate. iure
regni appetere debuisset. Huiꝰ itaq repeti-¬
cio castri int̾ utrũq regẽ subitũ odii fomi¬
tem ministrauit. Unde rex francoꝵ cũ ad
eum ꝑ redditione. aut ꝑ castri subuersione
misisset. nec ꝓfecisset: notã rupti fedis oppo¬
nens. diẽ agendi statuit. locũ assignat.
Accumulant᷑ interim ut intalib fieri solet
emuloꝵ maledictis excitata odia regum.
necdũ licet pacant᷑. quomͦ ad colloquium
suꝑbe de exose sibi occurrant. iures nulita¬
res exaggerant. Collectis gͥ magna expar-¬
te francoꝵ regni procerib. udelicet rob̾to
flandrensi comite cũ quattuor ferme mi¬
lib nlitũ. comite theobaldo palatino.
comite niuernense. duce burgundiorum.
cũ aliis quã plurimis. multis etiã archi
tis. quia adherebat regi angliȩ transeun¬
do depopłans. et incendiis exponens. ta¬

Expanded text:
teret, nec minus rex Francorum rege Anglorum teret, nec minus rex Francorum rege Anglorum ipsa loci et immunitatis opportunitate jure regni appetere debuisset. Hujus itaque repetitio castri inter utrumque regem subitum odii fomitem ministravit. Unde rex Francorum cum ad eum pro redditione aut pro castri subversione misisset, nec profecisset, notam rupti foederis opponens diem agendi statuit, locum assignat. Accumulantur interim, ut in talibus fieri solet, aemulorum maledictis excitata odia regum, nec dum licet pacantur, quomodo ad colloquium superbe et exose sibi occurrant, vires militares exaggerant. Collectis igitur magna ex parte Francorum regni proceribus, videlicet Roberto Flandrensi comite cum quatuor ferme millibus militum, comite Theobaldo Palatino, comite Nivernense, duce Burgundionum, cum aliis quamplurimis; multis etiam archietis, quia adhaerebat regi Angliae, transeundo, depopulans, et incendiis exponens, ta
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ex religiosis boni odoris et ex urtica qd̾
est ex scłarib pungentib ab eo extorque¬
batur: hoc intendens ut sic̃ om̃ib ꝑficie¬
bat. ab om̃ib ei seruiret᷑. Tuciꝰ ẽ enĩ unũ
ut om̃s defendat abom̃b habere: quã
nõ habendo ꝑunũ om̃s deꝑire. Argentũ
ex ungulis mugienciũ manabat. cũ ruris
securitas horreorũ plenitudinẽ. horreoꝵ
plenitudo argenti copiã plenis seriniis
ministrabat. Qua occasione et castrum
gisortium tam blandiciis quã minis ãpa¬
gano de gisortio eũ extorquere contigit.
castrũ numitissimũ. situ loci cõpendiosũ.
qd̾ adutrũq t̾minũ francoꝵ et normanno¬
rum fluuio grate pisciũ fecunditatis qui
dr̃ ecta int̃fuente. antiquo fune geone¬
tricali francoꝵ. et danoꝵ concordit̃ me¬
tito collimitat: ad irruendũ ĩ franciam
gratum normannis p̃bens accessũ. fran¬
cis ꝑhibens: qd si facultas habendi suppe¬

Expanded text:
est ex religiosis boni odoris, et ex urtica, quod est ex religiosis boni odoris, et ex urtica, quod est ex saecularibus pungentibus, ab eo extorquebatur, hoc intendens, ut sicut omnibus proficiebat, ab omnibus ei serviretur. Tutius est enim unum ut omnes defendat ab omnibus habere, quam non habendo per unum omnes deperire. Argentum ex ungulis mugientium manabat, cum ruris securitas horreorum plenitudinem, horreorum plenitudo argenti copiam, plenis scriniis ministrabat. Qua occasione et castrum Gisortium tam blanditiis quam minis a Pagano de Gisortio eum extorquere contigit, castrum munitissimum, situ loci compendiosum, quod ad utrumque terminum Francorum et Northmannorum fluvio gratae piscium fecunditatis, qui dicitur Etta, interfluente, antiquo fune geometricali Francorum et Danorum concorditer metito collimitat, ad irruendum in Franciam gratum Northmannis praebens accessum, Francis prohibens. Quod si facultas habendi suppe
Abbreviated transcription (Latin):
missionib et crebris ꝓmissionũ redditio¬
nib ꝑcussis. quia pollicitis diues quilibet
esse potest: silet t̾ra inconspectu euis. pacẽ
seruant inuiti. feroci danoꝵ. ꝓpagatione
pacis exꝑtes normanni. & in hoc ipso uatis
agrestis oracula uerificantes. Perit enum
nuluoꝵ rapacitas. & dentes iuporũ hebeta¬
buntur. cũ nec nobiles nec innobiles depre¬
dariaut raꝑe quacũq audatia p̃sumunt.
Qd̾ aũ dicit ad rugitum leonis iusticiȩ galli¬
canȩ turres et insulani dracones tremebt̃.
huc accedit qd̵ fere om̃s turres. & quecũq
fortissima castra normannie que pars est
galliȩ aut euersũ iri fecit. aut suos intrudẽs
et de ꝓͥo erario ꝑcurans. aut si dirute essent
ꝓpͥȩ uoluntati subiugauit. Insulani draco¬
nes trenuerunt. cũ quicũq angliȩ ꝓcerẽ
necetiã mutire tota eiꝰ administratione p̃¬
sumpserunt. Indieb eius aurũ ex lilio qd̃

Expanded text:
missionibus, et crebris promissionum redditiomissionibus, et crebris promissionum redditionibus percussis, quia pollicitis dives quilibet esse potest, silet terra in conspectu ejus, pacem servant inviti, feroci Danorum propagatione pacis expertes Northmanni, et in hoc ipso vatis agrestis oracula verificantes. Perit enim milvorum rapacitas, et dentes luporum hebetantur, cum nec nobiles nec innobiles depraedari aut rapere quacunque audacia praesumunt. Quod autem dicit: Ad rugitum leonis justitiae Gallicanae turres et insulani dracones tremebunt, huc accedit, quod fere omnes turres et quaecunque fortissima castra Northmanniae, quae pars est Galliae aut eversum iri fecit, aut suos intrudens, et de proprio aerario procurans, aut si dirutae essent, propriae voluntati subjugavit. Insulani dracones tremuerunt, cum quicunque Angliae proceres, nec etiam mutire tota ejus administratione praesumpserunt. In diebus ejus aurum ex lilio, quod
Abbreviated transcription (Latin):
adeo et ꝑsone strenuitati. et regni ad¬
ministrationi ad aptatur. ut nec unũ
iota. nec unũ uerbũ ab eiꝰ cõueniencia
dissentire ualeat: cũ ex hoc etiã qd infi¬
ne decatulis eius dicit᷑ manifeste appa¬
reat filios eius et filiã nauftagatos.
et amaritimis piscib deuoratos. et cõ¬
uertibilit̃ phisice transformatos. illius
uaticiniũ ꝑcerto uerificasse. Prefatus
itaq rex henricus guilłino fr̃i felicit
succedens. cũ consilio ꝑitorũ et ꝓbroꝵ
uirorum. regno anglie regno antiqͦꝵ
regum gratant̃ disposuisset: ipsasꝙ
regni antiquas consuetudines ad cap¬
tanclam eorum beniuolentiã iureiu¬
rando firmaret: applicuit ad portum
ducatus normannici. fretusq dñi re¬
gis francoꝵ auxilio. t̾ram cõponit.
ieges recolit. pacem coactis imponit.
nichil minus quã eruitionẽ ocłorum
et celsitudinẽ furcarum si rapiant.
promittens. His gͥ et huius modi pro¬

Expanded text:
adeo et personae strenuitati et regni adadeo et personae strenuitati et regni administrationi adaptatur, ut nec unum iota, nec unum verbum ab ejus convenientia dissentire valeat, cum ex hoc etiam quod in fine de catulis ejus dicitur, manifeste appareat filios ejus et filiam naufragatos, et a maritimis piscibus devoratos, et convertibiliter physice transformatos, illius vaticinium pro certo verificasse. Praefatus itaque rex Henricus Guillelmo fratri feliciter succedens, cum consilio peritorum et proborum virorum regnum Angliae lege antiquorum regum gratanter disposuisset, ipsasque regni antiquas consuetudines ad captandam eorum benevolentiam jurejurando firmasset, applicuit ad portum ducatus Northmannici, fretusque domini regis Francorum auxilio terram componit, leges recolit, pacem coactis imponit, nihil minus quam eruitionem oculorum, et celsitudinem furcarum, si rapiant, promittens. His igitur et hujusmodi pro
Abbreviated transcription (Latin):
&e bello clarum. cuiꝰ admirabilẽ et pene
ꝑ uniuersũ orbẽ declaratã excellentiã.
ile etiã agrestis uates. angloꝵ. sempi¬
tñieuentus mirabilis spectator et rela¬
tor merlinus. tam elegant̃ quã ueracĩt
sũmo p̃conio cõmendat. ac in eius lau¬
de uoce ꝓpħica erumpens. ex abrupto
ut uatũ mos mnoleuit. succedet inqͥt
leo iusticiȩ ad cuius rugitũ gallicanȩ
turres et insulã dracones tremebunt.
Indieb eius aurum exlilio. et urtica ex¬
corquebitur et argentũ exungulis mu¬
gientiũ manabit. calamistrati uaria
uellera uestibũt. quia exterior habitus
interiora signabit. pedes latrancium
cruncabunt᷑. pacem habebunt fere hu¬
manitas suppliciũ dolebit. findet᷑ forma
cõmercii. dimidiũ rotundũ erit. ꝑibit
miluoꝵ. rapacitas. et dentes iuporum
hebetabunt᷑. Catuli leonis inequoreos
pisces transformabunt᷑. et aquila eius
suꝑ montes arauiũ nidificabit. Quȩ tota
tanti et tam decrepiti uaticinii. usq

Expanded text:
em et pene per universum orbem declaratam excellentiam, ille etiam agrestis vates, Anglorum sempiterni eventus mirabilis spectator et relator Merlinus, tam eleganter quam veraciter summo praeconio commendat, ac in ejus laude voce prophetica erumpens ex abrupto, ut vatum mos inolevit: Succedet, inquit, leo justitiae, ad cujus rugitum Gallicanae turres et insulani dracones tremebunt. In diebus ejus aurum ex lilio et urtica extorquebitur, et argentum ex ungulis mugientium manabit. Calamistrati varia vellera vestibunt, quia exterior habitus interiora signabit, pedes latrantium truncabuntur, pacem habebunt ferae, humanitas supplicium dolebit, findetur forma commercii, dimidium rotundum erit, peribit milvorum rapacitas, et dentes luporum hebetabuntur. Catuli leonis in aequoreos pisces transformabuntur, et aquila ejus super montes Aravium nidificabit. Quae rota tanti et tam decrepiti vaticinii, usque
Abbreviated transcription (Latin):
fluctuantis suscipientes diũ designati
lud ouici suffragio & consilio ingallicana
celebri concilio collecta eccłia imꝑatorẽ
iyraniũ anathenate ĩnod antes. nu¬
crone bĩ petri ꝑfoderut: deinde regno
theuconico applicantes optimates &e par¬
ten regni maximã ad uersus eũ cõmoue¬
runt. fautores eiꝰ. & bucardũ rufum mona¬
steriensẽ ep̃m deposuerũt. nec abinfesta¬
cione aut heredatione usq incõdignam
pessimȩ uitȩ & ty ramnici pͥncipatus defa¬
uillationẽ desuꝑ sederunt. Cuiꝰ malo merito
transplantatũ ẽ dõ ulciscente imꝑiũ. cũ eo ex¬
tĩinato dux sauxoniȩ lotharius successit:
iir bellicosus. rei puplicȩ defensor inuictus.
qui cũ recalcitrantẽ italiã. campaniã. apuliã.
usq admare adriaticũ p̃sente siculo rese
RoGerio. eo qd se regem creasset depopłan¬
do. dño innocencio pape comitatus ꝑdo¬
musset: cũ nobilissimo triũpho repatrians

Expanded text:
fluctuantis suscipientes Domini designati fluctuantis suscipientes Domini designati Ludovici suffragio et consilio in Gallicana celebri concilio collecta Ecclesia imperatorem tyrannum anathemate innodantes mucrone beati Petri perfoderunt. Deinde regno Teutonico applicantes optimates, et partem regni maximam adversus eum commoverunt fautores ejus, et Bucardum Rufum Monasteriensem episcopum deposuerunt, nec ab infestatione aut haeredatione usque in condignam pessimae vitae et tyrannici principatus defavillationem supersederunt. Cujus malo merito transplantatum est, Deo ulciscente, imperium: cum eo exterminato dux Saxoniae Lotharius successit, vir bellicosus, reipublicae defensor invictus. Qui cum recalcitrantem Italiam, Campaniam, Apuliam usque ad mare Adriaticum, praesente Siculo rege Rogerio, eo quod se regem creasset, depopulando, domino Innocentio papa comitatus perdomuisset, cum nobilissimo triumpho repatrians
Abbreviated transcription (Latin):
pluuiali quã mitra. cũ quec̃q defert in¬
re affligens dimisit donec adp̃fati pac¬
ti solutionẽ. et exinde facti pͥuilegii red¬
ditionẽ coegit. Aliud etiam de manu
dĩi papȩ ut deinceps inuestiret surrep¬
ticiũ pͥuilegiũ extorsit qd̾ idem dñs pa¬
tum reduxit. Uerum si querit quis qrͣ
dñs ita tepide fecerit. nouerit quia eccl̃a
ꝑcusso pastore & collateralib languebat.¬
& pene eam tyramnus aucillans quia nõ
erat qui resisteret tanqͣm ꝓͥã occupabat.
ꝑarionẽ qͦmcunq solui fecisset. pacemq
eccłiȩ qualẽcũq reĩornalet adheremũ
solitudinis cõfugit: morãq ibidẽ ꝑpetuã
fecisset. si uniuĩsalis eccłiȩ et romanorum
iuolencia coactũ nõ reduxisset. Uerũ dñs¬
iħc xp̃c redemptor & defensor eccłiȩ sue
nec eam duitius cõculcari. nec imꝑatorẽ
mpime ferre sustinuit. Qui &e enĩ nec ten¬
ti. nec fide obligati fuerant causa eccłiȩ

Expanded text:
pluviali quam mitra, cum quaecunque deferret inpluviali quam mitra, cum quaecunque deferret inre affligens dimisit, donec ad praefati pacti solutionem, et exinde facti privilegii redditionem coegit. Aliud etiam de manu domini papae ut deinceps investiret subreptitium privilegium extorsit, quod idem dominus patum reduxit. Verum si quaerit quis quare dominus ita tepide fecerit, noverit, quia Ecclesia, percusso pastore et collateralibus, languebat, et pene eam, tyrannus ancillans, quia non erat qui resisteret, tanquam propriam occupabat . parationem quomodocunque solvi fecisset, pacemque Ecclesiae qualemcunque reformasset, ad eremum solitudinis confugit, moramque ibidem perpetuam fecisset, si universalis Ecclesiae et Romanorum violentia coactum non reduxisset. Verum Distus redemptor et defensor Ecclesiae suae, nec eam diutius conculcari, nec imperatorem impune ferre sustinuit. Qui etenim nec tenti nec fide obligati fuerant, causam Ecclesiae