comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dilig̾end̾ã. Qlns añ hoc ñ adu̾tat
ĩeo quid̃ paulo pꝰ idem apłs art.
qui sine uxore ẽ cogitat ea que
sunt dñi quomi ꝓsaceat dño. qͥ
autẽ matmonio iunctꝰ ẽ cogitat¬
ea que mundi sunt quomodo¬
placeat uxori. ⁊ diuia ẽ mulier¬
nupta. ⁊ uirgo q̃ innupta ẽ sol
licita ẽ que sunt dñ lit sit sc̃ã¬
q̃ sunt mundi quomͦ placeat ui¬
ro: Nonutiq ait. cogitat ea
que securitas sunt ĩ hoc scło. u ͭ
sine graniorib molestiis tempꝰ
transigat. neq ad hoc diuisam
dicit imuptã ⁊ uͥginem ab ea
q̃ nupta ẽ .i. distinctam atq
discretam. ut innupta in hac
uita secura sit. Pp̃ temꝑales mo¬
lestias euitandas. quib impta
ñ caret. s cogitat inquit que
sunt domini quomiꝰ placeat
sit sancta ⁊ corpe ⁊ spũ. Nisi for¬
te usq adeo quisq insipient̾ cõ¬
tencõsus ẽ ut conetur asserere
aut pp̃ uitam istam. ñ pp̃eter
hoc credere quid ẽ aliud nͥ mise¬
rabiliore ẽẽ om̃ib hom̃ib . Sic

Expanded text:
quo nuptiae incontinentium esse non postolum uera praemonentem nec plenius explicare hominum infirmitati parcentem. Nunc iam scripturarum diuinarum euidentissimis testimoniis, quae pro nostrae memoriae modulo recordari ualuerimus, clarius adpareat non propter praesentem huius saeculi uitam, sed propter futuram, quae in regno caequae sunt mundi, quomodo placeat uiro? non utique ait: cogitat ea, quae securitatis sunt in hoc saeculo, ut sine grauioribus molestiis tempus transigat; neque ad hoc diuisam dicit innuptam et uirginem ab ea, quae nupta est, id est distinctam atque discretam, ut innupta in hac uita secura sit propter temporales molestias euitandas, quibus nupta non caret, sed, cogitat, inquit, quae sunt domini, quomodo placeat sit sancta et corpore et te usque adeo quisque insipienter contentiosus est, ut conetur asserere,aut propter vitam istam, non propter Hoc credere, quid est aliud, nisi miserabiliorem esse omnibus hominibus? Sic
Abbreviated transcription (Latin):
falsa accusatione adulterii uł
ꝑiclitari. uł mori. Nuid elegͥ
uox illa. melius mͥ inadere. in
manus nr̃as quã peccare ĩcon¬
spectu tei. si dens eam fuerat ño
quia pudiciciã nuptialẽ serua¬
bat liberaturꝰ. s qr nupseit
dampnature et nũc quociens
castitas cõiugał adu̾sus calũp¬
matores tͥminatoresq nuptiãe
scͥpture sacre u̾itate minix̃.
tociens a sancto spñ contͣ fal¬
sos testes susanna defenditur.
tociens a falso crimine liberat᷑.
⁊ multo maiore negõ. Tunc.n.
Uni ꝯiugate: muic omĩb. tũc
de occulto ⁊ falso adulterio. nñc
de uõ ⁊ manifesto cõmibio tͥmen
intendit᷑. Tunc una mulier ex
eo ꝙ iniqui seniores dicebant.
nĩc om̃s maxiti ⁊ uxores ex es
quod apłs dr̃e uoluit accusant᷑.
uampnatoẽm qmppe nr̃am inqui¬

Expanded text:
falsa accusatione adulterii uel falsa accusatione adulterii uel periclitari uel mori. quid egit uox illa: melius est mihi incidere in manus uestras quam peccare in conspectu dei, si deus eam fuerat, non quia pudicitiam nuptialem seruabat, liberaturus, sed quia nupserat damnaturus? et nunc quotiens castitas coniugalis aduersus calumniatores criminatoresque nuptiarum scripturae sanctae ueritate munitur, totiens cum sancto spiritu contra falsos testes Susanna defenditur, totiens a falso crimine liberatur et multo maiore negotio. tunc enim uni coniugatae, nunc omnibus; tunc de occulto et falso adulterio, nunc de uero et manifesto conubio crimen intenditur; tunc una mulier ex eo quod iniqui seniores dicebant, nunc omnes mariti et uxores ex eo, quod apostolus dicere noluit, accusantur. damnationem quippe
Abbreviated transcription (Latin):
equales ꝓpetue continencie nmp¬
tias facent: s cas oĩo dãpnaret.
Nam cũ exror ut̾q sit uł equa¬
re sc̃e uirginitati imptias. uel
dampnare: nimis ĩuicem fugi¬
endi duo isti errores aduersa
fronte conaigunt. quia u̾itatis
medium ten̾e uoluerunt. qͦ ⁊
certa rõne ⁊ sc̃arum scͥpturarũ
anctoritate. n ͨ pcc̃m esse ip¬
tias ĩuenimꝰ. nec eas bono uł
uirginał continẽtie. uł eclam
uduał equamꝰ. Alii quippe aꝑ¬
petendo mrginitatẽ nuptias
tanqm adultium detestandas
eẽ putau̾nt.: alii defendendo cõ¬
nubiũ excellenciã ꝑpetue conti¬
nencie nnchil meren ampliꝰ qmͣ
cõnigalem pudiciam uoluerũt.
qiͣ uł susannie bonũ marie sit hu¬
miliatõ. uł marie manis honũ
susanne debeat ẽẽ dampnatio.
cõiugatis inficturo scło debeatꝰ.
Absit ut a daniele de temꝑali
indicio liberatam: Paulũs mit¬
at ingehennã. Absit ũ marita¬
ł thorꝰ ei pena sit añ tribunal
xͥ: cui fidem seruando elegit sb̃

Expanded text:
entiae nuptias facerent, sed eas omnino damnarent. nam cum error uterque sit, uel aequare sanctae uirginitati nuptias uel damnare, nimis inuicem fugiendo duo isti errores aduersa fronte confligunt, quia ueritatis medium tenere noluerunt: quo et certa ratione et sanctarum scripturarum auctoritate nec peccatum esse nuptias inuenimus nec eas bono uel uirginalis continentiae uel etiam uidualis aequamus. Alii quippe adpetendo uirginitatem nuptias tamquam adulterium detestandum esse putauerunt; alii uero defendendo conubium excellentiam perpetuae continentiae nihil mereri amplius quam coniugalem pudicitiam uoluerunt. quasi uel Susannae bonum Mariae sit humiliatio uel Mariae maius bonum Susannae debeat esse damnatio. coniugatis in futuro saeculo debeatur; absit, ut a Danihele de temporali iudicio liberatam Paulus mittat in gehennam; absit, ut maritalis torus ei poena sit ante tribunal Christi, cui fidem seruando elegit sub
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpecdiã contiñciã cuiꝰ pͥdicatõ isto
sermone suscepta ẽ: ẜmi respõdeo
hoc głam maioris illiꝰ boni ẽẽ ma¬
iorem: quod eiꝰ adipiscende cansa
bonũ cõnigale transcend̾r. ñ p̾ca¬
tũ coniugii deuitat᷑. Alioqͥn ꝓpe¬
me continencie bonũ ñ pͥcip̾ue

Expanded text:
ntinentiam, cuius praedicatio isto sermone suscepta est? cui respondeo hoc gloriam maioris illius boni esse maiorem, quod eius adipiscendae causa bonum coniugale transcenditur, non peccatum coniugii deuitatur. alioquin perpetuae continentiae non praecipue
Abbreviated transcription (Latin):
dixerat. si acceꝑis uxor̾e ñ pecͥcas
⁊ si impu̾t uirgo ñ peccat. ẜur
igitur in eo qd̾ modeste tacuit c̃¬
titis defensionẽ: An eos dãpne
tacit᷑ quos locutus ab soluit.
iam mitiꝰ accusatur susamnuᷤ
de cõnigio s de ip̃o adult̾io qu
doctrina apłica cemendacõ. Qͥd
intanto ꝑiulo fac̾emꝰ. nͥ tamcer¬

Expanded text:
dixerat: et si acceperis uxorem, non peccasti; et si nupserit uirgo, non peccat. cur igitur in eo, quod modeste tacuit, cocitis defensionem? an eos damnat tacitus, quos locutus absoluit? nonne iam mitius accusatur Susanna non de coniugio, sed de ipso adulterio quam doctrina apostolica de mendacio? quid in tanto periculo faceremus,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfecto hebunt magnũ aliqͥd
pret̾ ceteros ĩ illa ꝯmuni ĩmor¬
talitate. qui ht aliquid iam ñ
carnis incarne. unde mirabiłr
desipiunt qui putant huiꝰ cõ¬
qd̾ scilic comugia t̾rems. curis
plurib atq artiorib distendim᷑.
Qͥ molestia uirgnies atq con¬
tinentes carent. qrͣ ob hoc tm̃
meliꝰ sit ñ conugar ut hꝰ tp̃ris
relaxentur angustie. ñ qd̾ in
futimũ scłm aliquid ꝓsit. hane
uanã sm̃am ne cordis ppͥa nani¬
tate ꝓtulisse uideantũr. ad hibñt
ex apło testimoniũ uͥ ait. de nir¬
ginib a̾ p̾ceptũ domini ñ hẽo:
consiliũ autem do tanqmͣ mis¬
ricordiã consecutꝰ a do̾. nͥ fidelis
õẽm. Existimo itaq hoc bonũ

Expanded text:
profecto habebunt magnum aliquid profecto habebunt magnum aliquid praeter ceteros in illa communi inmortalitate, qui habent aliquid iam non carnis in carne. Vnde mirabiliter desipiunt, qui putant huius cond scilicet conjugia terrenis curis pluribus atque arctioribus distenduntur, qua molestia virgines et continentes carent: quasi ob hoc tantum melius sit non conjugari, ut hujus temporis relaxentur angustiae, non quod in futurum saeculum aliquid prosit. Hanc vanam sententiam ne cordis proprii vanitate protulisse videantur, adhibent ex Apostolo testimonium ubi ait: De virginibus autem praeceptum Domini non habeo, consilium autem do, tanquam misericordiam consecutus a Deo, ut fidelis essem. Existimo itaque hoc bonum
Abbreviated transcription (Latin):
carnẽ integram custodiret. ħ
genus uͥgiũ nulla corꝑalis
fecunditas ꝓtulit. ñ est ħoc ꝓles
carnis ⁊ sanguinis. Si harũ
gines sacras. nͥ uͥgo sacra uͥgoili
q̃ desponsata ẽ uni uiro casta ex¬
hiberi .xͦ. Ex illa ñ tota corpore.
s tota nirgine spũ nascit᷑ sacͤ
ingia bonũ suũ: non quia fili¬
os ꝓcreant. s quia honeste. qͥ a
licite. qr pudice. quia sociaut̾
brit̾. iustant᷑. educant: qr thori
fidem ĩuicem seyuant: qr sacra¬
mentũ cõmibii ñ miolant. hec
tam̃ omĩa humam officiisunt
munera. Ugiał a̾ integritas
⁊ ꝑ piam continenciã ab omm
concubitu ĩmunitas angłica por¬
cio ẽ: ⁊ ĩ carne corruptsbili m¬
corrptõnis ꝑpetue meditatio
bedat huic omĩs fecunditas cͣ¬
nis. omĩs pudicitia conugał.
Ista ninc est ĩpotestate. illa ñ
est in potestate: illa ñ ẽ meter
nitate. focumditat᷑e carnalem:
nõ h̃t hic lib̾m arbitͥum pnd¬
aiciam comugalem. ñ ht̃ celũ.

Expanded text:
carnem integram custodiret. Hoc carnem integram custodiret. Hoc genus uirginum nulla corporalis fecunditas protulit; non est haec proles carnis et sanguinis. si harum rgines sacras nisi uirgo sacra, illa quae desponsata est uni uiro casta exhiberi Christo. ex illa non tota corpore, sed tota uirgine spiritu nascuntur sanctae gia bonum suum, non quia filios procreant, sed quia honeste, quia licite, quia pudice, quia socialiter briter, instanterque educant: quia thori fidem invicem servant, quia sacramentum connubii non violant. Haec tamen omnia humani officii sunt munera. Virginalis autem integritas et per piam continentiam ab omni concubitu immunitas, angelica portio est, et in carne corruptibili incorruptionis perpetuae meditatio. Cedat huic omnis fecunditas carnis, cedat pudicitia conjugalis. Illa non est in potestate, ista non est in aeternitate: fecunditatem carnalem non habet liberum arbitrium, pudicitiam coniugalem non habet caelum.
Abbreviated transcription (Latin):
quolib humano utͥusq sexꝰ con¬
cubitu siue ordinato ⁊ honesto.
siũ turpi ⁊ mliqto nulla femina
nͥ u̾go nascat. nulla tñ sacͣu̾go
nascitur. Ita fit ut uͥgo nascat᷑
⁊̃ de stupͦ. sacͣ aũ uͥgo nec de ꝯiuigio
pia continencia uirgines. Nã
ꝙ ñ tem̾e dixeuim felicior mibͦ
nupta mulier qmͣ uirgo nupe
habet .n. iam ula qd̾ ista ad hu
cupit presertim si non dũ ue
sponsa tuiꝰqmͣ sit. Illauni stude
playe̾ cu data ẽ. hec multis ĩc̾co
tui danda ẽ. hoc mio pudicitiã
cogitacõnis defendit aturba. q
ñ adult̾um s maritũ quent in
turba. Illa gͥ uirgo cõiugatem
to p̾ponit᷑ que ñ multitudim se
amandam p̾ponit. tñ amorem
iius ex multitudine inquit
nec se uniiam ꝯponit inuente
cogitans q̃ sunt mundi quom
placeat uro: s specõsum forma
p̾filiis hominũsic amanit ut
qr eum sicut maria ꝯciꝑe car¬
ne nõ poss: ei corde ꝯcepto ⁊

Expanded text:
quolibet humano utriusque sexus conquolibet humano utriusque sexus concubitu, siue ordinato et honesto siue turpi et inlicito, nulla femina nisi uirgo nascatur. nulla tamen sacra uirgo nascitur; ita fit, ut uirgo nascatur etiam de stupro, sacra autem uirgo nec de coniugio. pia continentia uirgines. nam — quod non temere dixerim — felicior mihi uidetur nupta mulier quam uirgo nuptura; habet enim iam illa quod ista adhuc cupit, praesertim si nondum uel sponsa cuiusquam sit. illa uni studet placere, cui data est, haec multis, incerta cui danda est; hoc uno pudicitiam cogitationis defendit a turba, quod non adulterum, sed maritum quaerit in turba. illa igitur uirgo coniugatae merito praeponitur, quae nec multitudini se amandam proponit, cum amorem unius ex multitudine inquirit, nec se uni iam conponit inuento, cogitans quae sunt mundi, quomodo placeat uiro, sed speciosum forma prae filiis hominum sic amauit, ut, quia eum sicut Maria concipere carne non posset, ei corde concepto etiam
Abbreviated transcription (Latin):
x colligi possint. sacram uͥginita¬
tẽ qui potest caꝑe capiat᷑: ⁊ ea
tm̃ q̃ se ñ continet mibat. Qͥd
enĩ si aliqͣ mulier diues młtam
pecimam huic bono oꝑ impen¬
dat. ut emat ex diuersis gentib
sernos quos faciat xanos. ñne
libet fercilitate xmẽbra gignẽ¬
da curabit. Nec ilto tam̃ peccum¬
ã suã comꝑare mum̾i sacte uͥgini¬
tats audebit. At si pp̃ faciendos
qͥ nati fueruit xanos secunditas
carnis ꝓ amissa uͥginitate m̾ito
compensabit᷑ fructuosiꝰ eritħ
neg̃m si magno peccumario p̾cio
emantur qmͣimiꝰ ut̾o qmͣlib fer¬
tili nasc̾ent᷑. Qd̾ si stultissime d̾r:
hant fideles nupte bonũ suũ de
quo ĩ alio nolumine qͣntũ uisĩ
est deseruimꝰ. ⁊ honorent ampliꝰ
sicut rectissime consueuerunt
ĩsactis uͥginib melius ear. deqͦ
isto sermone disseruimꝰ. Nam
ne illo qͥdem debent continenci¬
ũ mitis se conferre coniugia:
quod ex eis uirgines ꝓcreant᷑.
hec enĩ ñ coniugii bonũ ẽ s nͨ

Expanded text:
t, sacram uirginitatem qui potest capere, capiat et ea tantum, quae se non continet, nubat. quid enim? si aliqua mulier diues multam pecuniam huic bono operi inpendat, ut emat ex diuersis gentibus seruos, quos faciat christianos, nonne libet feracitate Christi membra gignenda curabit? nec ideo tamen pecuniam suam conparare muneri sacrae uirginitatis audebit. at si propter faciendos qui nati fuerint christianos fecunditas carnis pro amissa uirginitate merito compensabitur, fructuosius erit hoc negotium, si magno pecuniario pretioemantur, quam unius utero quamlibet fertili nascerentur. Quod si stultissime dicitur, habeant fideles nuptae bonum suum, de quo in alio uolumine, quantum uisum est, disseruimus, et honorent amplius, sicut rectissime consuerunt, in sacris uirginibus melius earum, de quo isto sermone disserimus. Nam ne illo quidem debent continentium meritis se conferre coniugia, quod ex eis uirgines procreantur; hoc enim non coniugii bonum est, sed
Abbreviated transcription (Latin):
latum fu̾it. quo eoꝵ confutentͭ ͦ
errores ħ ad mañ hñt uelud scutã.
qͤ se adu̾sus kantatẽ qiͣ tuentes.
nudent a diabolo uusnandos: ut
hoc auctorem libͥ ñ uesũ dixisse.
Alias ut infirmis parcetet. alas
il ꝯtemptores terteret: sic occur¬
scripturar᷑ sanctaꝵ auctoritatẽ farͣ¬
g̾e conantur qͣ una om̃s cerm¬
ces suꝑbe dureq frangunt᷑. uñ

Expanded text:
latum fuerit, quo eorum confutentur errores, hoc ad manum habent velut scutum, quo se adversus veritatem quasi tuentes nudent a diabolo vulnerandos, ut dicant hoc auctorem libri non verum dixisse, alias ut infirmis parceret, alias ut contemptores terreret; sicut occurScripturae sanctae auctoritatem frangere conantur, qua una omnes cervices superbae duraeque franguntur.
Abbreviated transcription (Latin):
nup̾serit nirgo ñ peccat. Qd̾
qui de sancta sqͥptura credunt.
uł credi uolunt. tanqmͣ niam
sib muniunt. admenciendi li¬
cenciã uł ad defensionẽ sue ꝑ u̾se
opinionis uͥtumq aliud sentuĩt
qmͣ sana docltina postulat. Siꝙͣ

Expanded text:
nupserit uirgo, non peccat. quod nupserit uirgo, non peccat. quod qui de sancta scriptura credunt uel credi uolunt, tamquam uiam sibi muniunt ad mentiendi licentiam uel ad defensionem suae peruersae opinionis, ubicumque aliud sentiunt quam sana doctrina
Abbreviated transcription (Latin):
dicit eis parcere. quos ait ta¬
bułonem carnis hcturos: nͥl
mͥ int̾im samꝰ occurrit ꝙͣͫ eum
uoluisse aꝑire ⁊ explicare uet¬
bis. eandem ip̃am carnis tri¬
bułonẽ qmͣ prenũtiauit eis
qui eligunt nptias ĩsuspicõ¬
nib zeli coniugał in ꝓtreandi
filiis atq mittiendis. intimo¬
rib ⁊ merorib orbitatis. Qͦ¬
tus enĩ quisq cũ se cõmibii
uinculis alligau̾it. ñ istis
trahatur. atq agitetur affec¬
tib: Quos neq nos exagge¬
nire debemꝰ. ne ipĩs ñ parta¬
mus quib parcendũ existi¬
mauit apłs. Uantũ hoc quod¬
brent̾ posui. cantũ fieri lec¬
torẽ oportuit. adu̾sus eos qͥ
in hoc quod scͥptum ẽ tribulõ¬
ego autẽ uob̃ parco.: nuptiis ca¬
lumpiant᷑. quod eas ex obliqͦ
sm̃a ista dampnau̾it. uelud ip¬
sam dampnatoẽm uolu̾t dr̃e cũ
ant. Ego autẽ nobis parco. ñ nui
telicet cũ istis parcit. anime sue
nõ peꝑcit. si menciendo dix. ⁊ si
acceꝑis uxorẽ non peccasti. ⁊ si

Expanded text:
s ait tribulationem carnis habituros, nihil mihi interim sanius occurrit. quam eum noluisse aperire et explicare uerbis eandem ipsam carnis tribulationem, quam praenuntiauit eis qui eligunt nuptias in suspicionibus zeli coniugalis, in procreandis filiis atque nutriendis, in timoribus et maeroribus orbitatis. quotus enim quisque, cum se conubii uinculis adligauerit, non istis trahatur atque agitetur affectibus? quos neque nos exaggerare debemus, ne ipsis non parcamus, quibus parcendum extimauit aposbreviter posui, cautum fieri lectorem oportuit adversus eos qui in hoc quod scriptum est, Tribulatego autem vobis parco, nuptiis calumniantur, quod eas ex obliquo sententia ista damnaverit; velut ipsam damnationem noluerit dicere, cum ait, Ego autem vobis parco: ue non pepercerit, si mentiendo dixit: et si acceperis uxorem, non peccasti; et si
Abbreviated transcription (Latin):
bdam ibi tribuenda. cui ꝯseqñ¬
de parũ ẽ lib̾atũ ẽẽ a peccatis nͥ
ad ip̃i lib̾atori uoueatur qd̾ ñõ
sit criminis ñ nouisse s nouisse
ac reddidisse sit laudis: ꝯsiliũ
ñ meis m̾itis. s dei mĩa sũ sideł¬

Expanded text:
busdam ibi tribuenda, cui consequebusdam ibi tribuenda, cui consequendae parum est liberatum esse a peccatis, nisi aliquid ipsi liberatori uoueatur, quod non sit criminis non uouisse, sed uouisse ac reddidisse sit laudis, consiliunon meis meritis, sed dei mise
Abbreviated transcription (Latin):
dens ⁊ ꝯsulens infuturũ. cũ oĩs
eiꝰ dispensatio ñ nͥ ad uitã eter¬
nam uocet. Presens gͦ ẽ uitan¬
da nccͣitas. s tam̃ que aͥd bo¬
noꝵ impedit futuroꝵ. Q ne¬
cessitate nita cogitur coniuga¬
lis cogitare que mundi sunt
qͥm placeat uir uxori. uł uxor
iuro. Non qd̃ ea seꝑarent a rog¬
no celoꝵ.sicut sunt peccata q̃
iõ p̾cepto ñ consilio cohibñr.
quia domino p̾cipienti ñ obedi¬
re dampnabile est .s illd̾ qd̾ in
ip̃o dei regno amplius hr̃e posset.
si ampluis cogitaretur quomodo
placendũ ẽẽt deo: minus erit uti.
cũ hoc ip̃m minus comugii neces¬
sitate cogitatur. Io inquid de uir¬
reꝰ ẽ. ⁊debitor pene. ꝓunde qr uxo¬
rem ducere uł nubere ꝑcc̃m ñ est.
Si autem pcc̃m ẽet p̾cepto ueta¬
tetur. pp̃ea p̾ceptũ domini de uir¬
ginib nullũ ẽ. S qm̃ deuitatis
remissis ue pcc̃is. ad eunda ẽ uita
et̾na. inqua ẽ q̃dam egregia głia
nõ om̃ib inet̾nũ uicturis s qui¬

Expanded text:
dens et consulens in futurum, cum omnis eius dispensatio nonnisi ad uitam aeternam uocet. Praesens ergo est uitanda necessitas, sed tamen quae aliquid bonorum inpedit futurorum: qua necessitate uita cogitur coniugalis cogitare quae mundi sunt, quomodo placeat uir uxori uel uxor uiro, non quod ea separent a regno dei, sicut sunt peccata, quae ideo praecepto, non consilio cohibentur, quia domino praecipienti non oboedire damnabile est; sed illud, quod in ipso dei regno amplius haberi posset, si amplius cogitaretur quomodo placendum esset deo, minus erit utique, cum hoc ipsum minus coniugii necessitate cogitatur. ideo, de uirde quia uxorem ducere uel nubere peccatum non est, si autem peccatum esset, praecepto uetaretur, propterea praeceptum domini de uirginibus nullum est. sed quoniam deuitatis remissisue peccatis adeunda est uita aeterna, in qua est quaedam egregia gloria non omnibus in aeternum uicturis, sed qui
Abbreviated transcription (Latin):
gͥtatis bonũ: si mptie no erunt
malũ. Inmo u̾o hinc gͥ pocsꝰ ma¬
ioris głe ꝑalmam ppꝑͥatam ẽẽ con¬
fidat᷑: q̃ ñ dampnan si nuberet
timuit. s honoracius coronari
quia ñ nbere concupiu. Q
gͦ sine coningio ꝑman̾e uolue¬
unt nõ tanqmͣ foueam peccati
nuptias sugiant. s tanqmͣ col¬
lem minoris bomi tͣnscendant
u̾ ĩ maioris continencie monte
requiescant. Ca quippe lege coss
iste in habitatur: ut ñ cũ nolu̾it
quis emigret. Mulier .n. alligata
est. qmͣ diu uir eius niuit. Ber̃p¬
tamen ad continentiã uidualẽ
ab ip̃o tanqm gradu conscend̾r.
pp̃ uirginalẽ u̾o uł dedinandꝰ est
non consenciendo petitorib uł
transiliendꝰ p̾ueniendo petitores.
Ne qͥs autem putaret duoꝵ oꝑ¬
um boniatq melioris equaliã .
fuit. qui quod ait apłs. existimo
.iͣ. int̾pretati sunt ũ ñ pp̃ regnũ¬

Expanded text:
non erunt malum. immo uero hinc sibi potius maioris gloriae palmam praeparatam esse confidat, quae non damnari, si nuberet, timuit, sed honoratius coronari, quia non nuberet. concupiuit. qui ergo sine coniugio permanere uoluerint, non tamquam foueam peccati nuptias fugiant, sed tamquam collem minoris boni transcendant, ut in maioris continentiae monte requiescant. ea quippe lege collis iste inhabitatur, ut non cum uoluerit quis emigret; mulier enim adligata est, quamdiu uir eius uiuit. uerumtamen ad continentiam uidualem ab ipso tamquam gradu conscenditur; propter uirginalem uero uel declinandus est non consentiendo petitoribus uel transiliendus praeueniendo petitores. Ne quis autem putaret duorum operum, boni atque melioris, aequalia forfuit, qui quod ait apostolus: existimo . ita interpretati sunt, ut non propter regnu
Abbreviated transcription (Latin):
exhortans ad uͥginitatẽ ꝯtinẽtiũ¬
q ꝑpetuam ut aliqnͣtulũ a npti¬
is eciam deterret. modeste sane
ñ tanqmͣ a re mala ⁊ illicita: s
tanqͣ ab honerosa ac molesta.
Aliud est enĩ admitt̾e caris tͥ¬
pitudinẽ: aliud hr̃e carnus tri¬
bułonem. Illud ẽ cͥminis facete
hoc laboris ẽ pati. quẽ plurimũ¬
q homĩes ⁊̃ ꝓ officiis honestis¬
simis ñ recusant. S ꝓ habendo
cõiigio iam hoc temꝑe quo nõ
ꝑ carnis ꝓpaginẽ uenturo x ͨ
ip̃ius ꝓlis ꝓpagatione seruit᷑
istam tuibularõem caruis qnͣ

Expanded text:
exhortans ad uirginitatem continentiamexhortans ad uirginitatem continentiamque perpetuam, ut aliquantulum a nuptiis etiam deterreret, modeste sane, non tamquam a re mala et inlicita, sed tamquam ab onerosa ac molesta. aliud est enim admittere carnis turpitudinem, aliud habere carnis tribulationem: illud est criminis facere, hoc laboris est pati, quem plerumque homines etiam pro officiis honestissimis non recusant. sed pro habendo coniugio iam hoc tempore, quo non per carnis propaginem uenturo Christo ipsius prolis propagatione seruitur, istam tribulationem carnis
Abbreviated transcription (Latin):
et si nupsent uirgo nõ peccau̾.
Inlud autẽ prius aim dixiss. al¬
ligatus es urori ne q̃sieris solu¬
cionẽ. munquie addidit. ⁊ si sol¬
ueris non peccam. Iam enĩ supͣ
dixerat. his a̾ qui sunt ĩ conui¬
gio p̾cipio non ego s dominus.
Uxorem a uiro nͥ disceatre quod¬
si discesserit manere ĩmptam:
aũ uiro suo reconcilian .sieri .n.
potest ut nõ sua culpa s mari¬
ti discedat. Deinde ait. Et uir
uxorem ne dimitat ꝙ nicho¬
minꝰ exprecepto dñi posuit:
nec ibr addidit. ⁊ si diuiserit
ñ peccat. Preceptũ ẽ em̃ hoc
cui nõ obedire pͥccm ẽ ñ consi¬
liũ. Quo siuti uolu̾s minꝰ
boni adipisceris. ño mali ali¬
quid ꝑpetrab̃. pp̃ea cũ dixisset.
solutus es ab uxore neqͥsiens
uxorem. qr non p̾cipiebat ne
malũ fieret.s consulebat sueli
fieret: continuo subiumxͭ ⁊ si acde¬
ꝑis uxorem ñ peccasti. ⁊ si impsit
uirgo nõ petcat. addidit tamtri¬
bulatõm autẽ carnis h̃ebunt eiꝰ
mõi. Ego aũ nob̃ parco. hoc modo

Expanded text:
peccat. illud autem prius cum dixisset: adligatus es uxori? ne quaesieris solutionem, numquid addidit: et si solueris, non peccasti? iam enim supra dixerat: his autem qui sunt in coniugio praecipio non ego sed dominus, uxorem a uiro non discedere: quodsi discesserit, manere innuptam aut uiro suo reconciliari; fieri enim potest, ut non sua culpa, sed mariti discedat. deinde ait: et uir uxorem ne dimittat, quod nihilominus ex praecepto domini posuit, nec ibi addidit: et si dimiserit, non peccat. praeceptum est enim hoc, cui non oboedire peccatum est, non consilium, quo si uti nolueris, minus boni adipisceris, non mali aliquid perpetrabis. propterea cum dixisset: solutus es ab uxore? ne quaesieris uxorem, quia non praecipiebat, ne malum fieret, sed consulebat, ut melius fieret, continuo subiunxit: et si acceperis uxorem, non peccasti; et si nupserit uirgo, non peccat. Addidit tamen: tribulationem autem carnis habebunt huius modi, ego autem uobis parco, hoc modo
Abbreviated transcription (Latin):
hortandi sunt ne t̾reantur. ⁊
t̾rendi ne extollantur. Nõ solũ
gͦ p̾dicanda ÷ uͥginitas ut ame¬
tur: uer̾ ⁊ mouenda ne mflet᷑.
hoc isto sermone suscepimꝰ. ad
raliter natus. uirginali cõmi¬
bio spũałr cõiugatus. Eũ gͥ ip̃a
uniuersa eccłia uirgo sit despon¬
qnͣto digna sunt honore m̃bra
eiꝰ q̃ hoc custodiunt ⁊̃ im ip̃a cͣne
qd̾ tota eccł̃ia custodit infide q ͤ
iitatur mr̃em uiri sui ⁊ dñi
eccłia spũalit̾ membra ulliꝰ capi¬
tis pant. Inutraq uirginitas
fecunditatẽ ñ impedit: mutra¬
q fecunditas uirginitatẽ non
adunit. ꝓinde tum eccłia uniu̾¬
sa sit sancta ⁊ corꝑe ⁊ sp̃u. nec
tñ inuuersa sit corpe nrgo s¬

Expanded text:
hortandi sunt, ne terreantur, et hortandi sunt, ne terreantur, et terrendi, ne extollantur. non solum ergo praedicanda est uirginitas, ut ametur, uerum etiam monenda, ne infletur. Hoc isto sermone suscepimus; adro corporaliter natus, uirginali conubio spiritaliter coniugatus. cum igitur ipsa uniuersa ecclesia uirgo sit desponpostolus, quanto digna sunt honore membra eius, quae hoc custodiunt etiam in ipsa carne, quod tota custodit in fide, quae imitatur matrem uiri sui et domini ia spiritaliter membra illius capitis parit. in utraque uirginitas fecunditatem non inpedit, in utraque fecunditas uirginitatem non adimit. proinde cum ecclesia uniuersa sit sancta et corpore et spiritu, nec tamen uniuersa sit corpore uirgo, s
Abbreviated transcription (Latin):
rogandꝰ d̾s ut aut cos temptari
ñ sinat seꝑationib ꝯugum
aut ita sinat ut timor ꝑiclitan¬
Ias salutis fiat illis amplioris
sũ ꝓbatioris occasio castitatis.
ibrum de bono cõiuga¬
li nuꝑ edidimꝰ. In quo
eciam xͥ uirgines admonimꝰ
atq monemus. ne pp̃ excellen¬
tiam mun̾s amplioris ꝙ diui¬
nitus acceꝑunt contempnant
insui comꝑacõne pres ⁊ mr̃es
ppł̃i d̾i homĩesq inos qͦs tanꝙͣ
biat insertus oleastar. ⁊ eos qͥ¬
sermebant. ĩo m̾iti inferioris
ẽẽ arbitrentͣ quia iure diuino
contiñcia cõmibio ⁊ iꝑtiis pia
uirguntas añponr̃. Inillis qͥppe
ꝑabantur ⁊ parturiebant᷑ futum:
suetudine humanoꝵ uocoꝵ
atq gandioꝵ. s ualde ꝓfundo
consilio dei: inquib dam eoꝵfe
cunditas honorari in quibdam¬
⁊̃ fecundari stenlitas meriut. ħ
u̾o temꝑe: quib dcm̃ ẽ. si se ñõ
ꝯtinentꝰ nubent. ñ ad hibñda
ẽ exhortatõ s consolatio. Quib

Expanded text:
rogandus deus, ut aut eos temptari rogandus deus, ut aut eos temptari non sinat separationibus coniugum aut ita sinat, ut timor periclitanis salutis fiat illis amplioris siue probatioris occasio castitatis.ibrum de Bono Conjugali nuper edidimus, in quo etiam Christi virgines admonuimus atque monemus, ne propter excellentiam muneris amplioris quod divinitus acceperunt, contemnant in sui comparatione patres et matres populi Dei; hominesque illos quos tanquam erbiat insertuseruiebant, ideo meriti inferioris esse arbitrentur, quia iure diuino continentia conubio et nuptiis pia uirginitas anteponitur. in illis quippe parabantur et parturiebantur futura, suetudine humanorum uotorum atque gaudiorum, sed ualde profundo consilio dei in quibusdam eorum fecunditas honorari, in quibusdam etiam fecundari sterilitas meruit. hoc uero tempore quibus dictum est: si se non continent, nubant, non adhibenda est exhortatio, sed consolatio, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
non poss infirmitas hominũ:
multonimus id poss sexiꝰ infir¬
nnor feminarũ. ude istos qͥ ui
peccandi licentia. qñ t̾renus ne
adult̾inis comugiis herendo ꝑe¬
re. ⁊ continenciã cłicoꝵ. qui plu¬
rimũq ad eaudẽ sarcinã subeim¬
dã capnint᷑ inuiti. eamq suscep¬
tam usq ad debitũ finem dño
aduuante ꝑducunt. Dm̃s gͦ eis
Qud si ⁊ nõs ad hoc sub euuid̾u
susceptũ caste tustodiretis offm̃
repente conuersi adimpetͣndas
cogitastis: S illos ĩ quiunt ho¬
nor plurunũ consolat᷑. Respon¬
demus ⁊ nob̾ timor multo ampliͦ
mod̾etur. Si .n. hec multi dei
minist᷑ repente atq mopinate
ĩpositũ susceꝑunt. sꝑantes se
isiustriꝰ in xp̃i hereditate fulgere
qnͣtomagis nos adult̾ia cauen¬
do uinere continent᷑ debetis metu¬
entes ñ in regno dei minus lucere
uolunt ducere. Et cum ꝓhibũt᷑
ĩfirmitatẽ nob̾ carnuis opponunt.
S iam lib̾ ⁊ iste claudendus ẽ ⁊

Expanded text:
non posset infirmitas hominum, non posset infirmitas hominum, multo minus id posset sexus infirmior feminarum. Ynde istos, qui upeccandi licentiam, quando terremus, ne adulterinis coniugiis haerendo peetiam continentiam clericorum, qui plerumque ad eandem sarcinam subeundam capiuntur inuiti eamque susceptam usque ad debitum finem domino adiuuante perducunt. dicimus ergo eis: quid? si et uos ad hoc subeundum susceptum caste custodiretis officium, repente conuersi ad impetrandas cogitastis? sed illos, inquiunt, honor plurimum consolatur. respondemus: et uos timor multo amplius moderetur. si enim hoc multi dei ministri repente atque inopinate inpositum susceperunt, sperantes se inlustrius in Christi hereditate fulgere, quanto magis uos adulteria cauendo uiuere continenter debetis, metuentes non in regno dei minus lucere,uolunt ducere et. cum prohibentur, infirmitatem nobis carnis obponunt. sed iam liber etiam iste claudendus est et
Abbreviated transcription (Latin):
arbitrant᷑. ne pudicitia pares
ẽẽ dignentur. In qua ⁊ preire
debuerunt. ut illos ille tanqm᷑
sua capita seq̃rentur. Qnͣdo a̾
lex ꝓhibet adulteria. si obten¬
tu icontpiencie carnał ĩfirmi¬
tatis admittatꝰ excusatio. mł¬
tis sub nonũe false inpunita¬
tis ꝑeundi aꝑitur octasio. Neq
enĩ carnẽ ñ hñt femine. quib
uiri aliquid tale nolunt licere.
quasi eis quia uiri sunt liceat.
q absit ut melioris sexus tan¬
ñ uicio debeatur. Qͥnimino cũ
a feminis utib hñtib carnẽ
tantã flagitant castitatẽ ut
qnͣdo ab uxorib diutissime ꝑe¬
grinant᷑. uelint eas ab adulti¬
no concubitu intaminatas foruo¬
rem transigere iuuentutis ⁊ płime
pudicissime trmsigunt. ⁊ maxime
syne qͣrũ mariti negociandi q̃sti¬
b occupati iuuenes adolescentu¬
las deserunt. ⁊ uix aliqnͣdo senes
ad aniculas reu̾titur eo ip̃o e¬
uidenciꝰ ꝯuincunt᷑ ño ẽe inpossibłie
q se nõ posse causantux. Si .ii. h

Expanded text:
arbitrantur, ne pudicitia pares sese dignentur: in qua etiam praeire debuerunt, ut eos illae tamquam sua capita sequerentur. quando autem lex prohibet adulteria, si obtentu incontinentiae carnalis infirmitatis admittatur excusatio, multis sub nomine falsae inpunitatis pereundi aperitur occasio. neque enim carnem non habent feminae, quibus uiri aliquid tale nolunt licere, quasi eis, quia uiri sunt, liceat. sed absit, ut melioris sexus tamnon uitio debeatur. quin immo cum a feminis utique habentibus carnem tantam flagitant castitatem, ut, quando ab uxoribus diutissime peregrinantur, uelint eas ab adulterino concubitu incontaminatas feruorem transigere iuuentutis — et plurimae pudicissime transigunt, maxime Syrae, quarum mariti negotiandi quaestibus occupati iuuenes adulescentulas deserunt et uix aliquando senes ad aniculas reuertuntur — eo ipso euidentius conuincuntur non esse inpossibile, quod se non posse causantur. si enim hoc
Abbreviated transcription (Latin):
pe fideles femine ⁊ mirgines deo¬
dicate sanctis morib ⁊ carita¬
te de corde puro ⁊consçiencia
bona. ⁊ fide nõ ficta: qr uolũtatẽ
pĩs facunit. xͥ spiritałr mr̃es¬
riunt. Et ideo curant ut sacͣm̃tis
ne forte audeat fecunditas coniu¬
gał cũ uirginali integritate con¬
tend̾e̾. Atq ip̃am mariam ꝓpone.
ac uirginib dei dic̾e. Illa in corͤ
uuas res hũit honorandas uͥgi¬
nitatẽ ⁊ fecunditat̃e. qr ⁊ intes:
ꝑmansit ⁊ peꝑit. hũc selicitatẽ
partite sumꝰ ut uos scitis uͥgĩes.
nos simꝰ m̃tes. uob̾ quod deficit
mple consolet᷑ seruata uͥguntas.
nob̾. ꝓł lucro amissa compenset᷑
integͥtas. ħ uox fideliũ comuga¬
tar ad sacras uirgines ut cu
ferenda ẽet si xanõs corꝑe pare¬
rent. ut hoc solo ẽẽt mane fecm¬
ditas carnis excepta ugutate
p̾sentatior quod illa ip̃m capd̃
hoꝵ membroꝵ he autẽ iemb̾
illiꝰ capitis ꝓcrearent. Nũt ueno
⁊̃ si tales hac uoce ꝯtendant. q̃ ob

Expanded text:
pe fideles feminae et deo uirgines dicatae sanctis moribus et caritate de corde puro et conscientia bona et fide non ficta, quia uoluntatem patris faciunt, riunt et ideo currunt, ut sacramentis ne forte audeat fecunditas coniugalis cum uirginali integritate contendere atque ipsam Mariam proponere ac uirginibus dei dicere: illa in corpore duas res habuit honorandas, uirginitatem et fecunditatem, quia et integra permansit et peperit; hanc felicitatem partitae sumus, ut uos sitis uirgines, nos simus matres; uobis quod defit in prole, consoletur seruata uirginitas, nobis prolis lucro amissa compensetur integritas. haec uox fidelium coniugatarum ad sacras uirgines utcumque ferenda esset, si christianos corpore parerent, ut hoc solo esset Mariae fecunditas carnis excepta uirginitate praestantior, quod illa ipsum caput horum membrorum, hae autem membra illius capitis procrearent; nunc uero etiamsi tales hac uoce contendant, quae ad
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sine ullo concubitu atq in¬
mundalibidinis attrectacõe ꝑse¬
ueremtissime uiuere: ut ⁊̃ si seꝑa¬
ta coniugia loc̃ ducendi alias
moriendo aꝑuerint claudat᷑ ex
uoto ꝙ pateret ex licito. et qd̃
erat nc̃citate ceptum fiat car ͭ ͤ
ꝑfectũ. Ealib ꝓfecto id retrbue᷑
qd̾ illis qui uł pari consensu esi
coniugib hoc uouerunt uł ml¬
lis ꝯiugiis alligati pp̃ maiꝰ bo¬
nũ continẽtiã delegerũt. Si a
ita seꝯtinent. ut si moriant᷑
quarũ uita coniugari impedi¬
nutur alias ducere cogitent.
ꝓsecto ⁊̃ si pͥus ip̃i ntali conti¬
nencia de corꝑe abscedant. nõ
eis imputtnst nͥ ad puditiciã
facerent nͣliceret. hac quippe
ĩtencone continent᷑ uin̾e par̃
ẽ ad accipienda illius q̃ libeiꝰ
eligitur coneinencie ꝓp̾mia
s suiticit ad canenda adultes
hec a̾ me de utroq sexu mem

Expanded text:
et sine ullo concubitu atque inet sine ullo concubitu atque inmunda libidinis attrectatione perseuerantissime uiuere, ut etiamsi separata coniugia locum ducendi alias moriendo aperuerint, claudatur ex uoto, quod patet ex licito et quod erat ex necessitate coeptum, fiat caritate perfectum. talibus profecto id retribuetur, quod illis, qui uel pari consensu cum coniugibus hoc uouerunt uel nullis coniugiis alligati propter maius bonum continentiam delegerunt. si autem ita se continent, ut, si moriantur quarum uita coniugari inpediuntur, alias ducere cogitent, profecto, etiamsi prius ipsi in tali continentia de corpore abscedant, non eis inputatur nisi ad pudicitiam facerent, si liceret. hac quippe intentione continenter uiuere parum est ad accipienda illius quae liberius eligitur continentiae praemia, sed sufficit ad cauenda adulteria. Haec autem me de utroque sexu mem
Abbreviated transcription (Latin):
si fides aderit qͥue nu peunt a
iubente ꝙ msut. Hon eos fran¬
gat qd̾ iuicetur eoꝵ continenꝰ
necessitatis eẽ nõ uolãtatus. qr
⁊ illi qui eam uoluntate dele¬
gerunt. fecerunt eam ẽẽ neces¬
sitatis. qm̃ iam sine dampna¬
tone ꝯb illa deuiare ñ possũt.
Et qui in eam ncc̃itate tũtrusi
sunt. faciunt eam ẽe uolun  ͥs.
si ñ de se ip̃is s de illo a quo est
bonũ om̃e conadunt. Illi ad eã
conscenderunt causa maioꝵis
istiad eã confugerunt. curasa¬
lutis nouissime neꝑirent.u¬
triq ꝑmaneant. ut̃riq ĩ qd̾
ꝑuenẽrunt ambulent usq
infinẽ. ferueant studiis sup¬
plicent uotis. quia ⁊ illis sa¬
lus cogitanda est. ut ab es qd̾
uoluntas arripuit cad̾e̾ tune¬
ant: ⁊ istis gła desꝑanda ñ ẽ
si ĩ eo quod nccͣitas intulit ꝑ¬
sist̾e̾ diligant. fieri enĩ potest
ut deo tenente ⁊ hortalite cõ¬
u̾tente ⁊ implente humanus
ĩmelius muitetur affectus. at
ita uoueant sine coningiis.

Expanded text:
si fides aderit, quae impetrat a iubente quod iusserit. non eos frangat, quod uidetur eorum continentia necessitatis esse, non uoluntatis, quia et illi, qui eam uoluntate delegerunt, fecerunt eam esse necessitatis, quoniam iam sine damnatione ab illa deuiare non possunt, et qui in eam necessitate contrusi sunt, faciunt eam esse uoluntatis, si non de se ipsis, sed de illo, a quo est bonum omne, confidunt. illi ad eam conscenderunt causa maioris isti ad eam confugerunt cura salutis nouissimae, ne perirent; utrique permaneant, utrique in quod peruenerunt ambulent usque in finem, ferueant studiis, supplicent uotis, quia et illis salus cogitanda est, ut ab eo quod uoluntas arripuit cadere timeant, et istis gloria desperanda non est, si in eo quod necessitas intulit, persistere diligant. fieri enim potest, ut deo terrente et hortante, conuertente et inplente humanus in melius mute-I tur affectus, atque ita uoueant sine coniugiis
Abbreviated transcription (Latin):
sanctiores ut ad castitatẽ in se
ip̃is seruandã diuinitꝰ adimĩe¬
tur. dũ castitatẽ ab uxorib no¬
latã. nͨ ip̃i humanitꝰ ultiscuntur.
Et maxime uox illa dñica eis est
ĩ memoriã reuocanda. qͥ sñ pc̃co¬

Expanded text:
sanctiores, ut castitate in se sanctiores, ut castitate in se ipsis seruanda diuinitus adiuuentur, dum castitatem ab uxoribus uiolatam nec ipsi humanitus ulciscuntur. et maxime uox illa dominica eis est in memoriam reuocanda: qui sine pec
Abbreviated transcription (Latin):
⁊̃ si alicubi ẽẽt corꝑe seꝑata. qͦ
maritꝰ nõ posset acͥcede̾. postie
ad hoc exhortarer ⁊̃ si mudier uo¬
lens uiuere ꝯtmnent̾ qmͣuis ccͤ
disciplinã. quia ño ex cõsensi.
tamen pudic̃ pudica dimitt̾et.
Puto .n. xͥanũ neminẽ relucta¬
ti adult̾um ẽẽ qui uł diu lan¬
guente uł dui absente uł conti¬
nent̾ uiu̾e. cupiente sua uxore
atti comixtus est femime. Sic
pp̃ si a coniugali nnculo ĩnmu
putas maritos ad pumendas
aduit̾as sine iila muetacone
compelu. cũ nolut eas mori
aggerare dixisa. Non mͥ in
detur amantissime p̃r hie diui¬
nus ẽẽ sensus uͥ benignitas ⁊
pietas excludr. Ita ista dicis: qͣiͣ
pp̃ea manti par̃e debeant adul¬
teris seminis quia licet eis al¬
t̾as ducere. aut si ñ licet ñ par¬
cant ut liceat. Qnimmo p̃pea
faciend̾ ẽ. qͥ dimissis uxorib ad¬
ult̾is cupuint niuere continen¬
t̾. Tanto quippe debent ẽẽ mi¬
sericordiores qnͣto uolunt esse

Expanded text:
etiamsi alicubi esset corpore separata, quo etiamsi alicubi esset corpore separata, quo maritus non posset accedere; postremo ad hoc exhortarer, etiamsi mulier uolens uiuere continenter, quamuis contra disciplinam, quia non ex consensu, tamen pudicum pudica dimitteret. puto enim christianum neminem reluctari adulterum esse, qui uel diu languente uel diu absente uel continenter uiuere cupiente sua uxore alteri commixtus est feminae. sicpropter si a coniugali uinculo inmunputas maritos ad puniendas adulteras sine ulla miseratione conpelli, cum uolunt eas mori,aggerare dixisti: non mihi uidetur, amantissime pater, hic diuinus esse sensus, ubi benignitas et pietas excluditur\'. ita istuc dicis, quasi propterea mariti parcere debeant adulteris feminis. quia licet eis alteras ducere, ut, si non licet, non parcant, ut liceat. quin immo propterea faciendum est, qui dimissis uxoribus adulteris cupiunt uiuere continenter. tanto quippe debent esse misericordiores, quanto uolunt esse
Abbreviated transcription (Latin):
ui. Nion est gͥ ad qd̾ exhortem
eos qui reconciliari ꝯiugib ti¬
ment adult̾is penit̾endo sanatis:
nͥ ad custodiendã continentiam.
Qm̃ iulier alligata qmͣ diu sũ
mechus fiue caftus uir eiꝰ uinit.
mechatur si alt̾i nupserit. ⁊ iur
alligatus qmͣ dui siue mecha. si¬
ne casta nxor eius niuit. mecha¬
tur si alt̾am duxerit. hec namq
alligatio qñquidẽ nõ soluitur.
⁊̃ si ꝑ repudium coniuxa casto ꝯ¬
ig̾e separet᷑. multo ninꝰ soluit᷑.
si non seꝑata mechet᷑. Ac ꝑ hoc ñ
eam soluit nͥ mors ꝯngĩs ñ in
aduit̾iũ corruentis. s de corꝑe ex¬
euntis. Qua pp̃ si recessit mulier
ab adulto uiro. ⁊ ei reconaliari
nõ uult: maneat ĩnupta. Et si
dimiserit uir adulterã mulierẽ.
⁊ eam non uult reciꝑe. nec post
siñ ex uoluntate eligendi poci¬
oris boni. certe ex necc̃itate ni¬
tandi ꝑniciosi mali. Ad hoc ex¬
hortarer ⁊̃ si uxor eẽt ĩ languo¬
re insanabili atq duiturno

Expanded text:
uri\'. Non est igitur, ad quod exhortemur uri\'. Non est igitur, ad quod exhortemur eos qui reconciliari timent coniugibus adulteris paenitendo sanatis nisi ad custodiendam continentiam, quoniam mulier alligata, quamdiu siue moechus siue castus uir eius uiuit, moechatur, si alteri nupserit, et uir alligatus, quamdiu siue moecha . siue casta uxor eius uiuit, moechatur, si alteram duxerit. haec namque alligatio quandoquidem non soluitur, etiamsi per repudium coniux a casto coniuge separetur, multo minus soluitur, si non separata moechetur. ac per hoc non eam soluit nisi mors coniugis non in adulterium corruentis, sed de corpore exeuntis. quapropter si recesserit mulier ab adultero uiro et ei reconciliari non uult, maneat innupta; et si dimiserit uir adulteram mulierem et eam non uult recipere nec post tsi non ex uoluntate eligendi potioris boni, certe ex necessitate uitandi perniciosi mali. ad hoc exhortarer, etiamsi uxor esset in languore insanabili atque diuturno,
Abbreviated transcription (Latin):
nuptiaꝵ. Ac ꝑ hoc qui pp̃ ĩconti¬
nenciã ꝯingalit᷑. ño sic debent
temꝑare malũ suũ ũ bonũ exter¬
bere. filios ꝓpagare. mr̃es familias
ẽẽ. nullam occasionẽ dare aduer¬
sario maledc̃i grã. Iam enĩ q̃dã
conu̾se sunt. retro pꝰ sathanan.
eũ itaq dicebat. uolo inniores
mib̾e: hoc utiq monebat. p̃p rui¬
nam ĩ continẽtie fultiendam. s
ne forte ab eis sola carnał ꝯcupis¬
cencie cogitaretur infirmitas cui
tantũ modo ẽẽt oꝑe ꝯmibii serui¬
endũ. nuptiarũ aut̃ uł contemp¬
nẽt᷑. uł neglig̾etur bonũ: ꝯtinuo
subunixit. filios ꝓcreare. matres
familias ẽẽ. Quiꝰ u̾o eligunt con¬
tinere aͥd utiq melius eligunt
qmͣ ẽ nuptiarũ bonũ. hoc ẽ gen̾a¬
tio filioꝵ. Unde si eligit᷑ ꝯtinenꝰ
ũ bono niꝓptiaꝵ meluis ad capes
satur. qͣnto pocius custodienda
meliꝰ est eñ in quid nub̾e qͣm uri
Rondixit meluis ẽ mechar qmͣ

Expanded text:
nuptiarum. ac per hoc qui propter incontinuptiarum. ac per hoc qui propter incontinentiam coniunguntur, non sic debent temperare malum suum, ut bonum exterbere, filios procreare, matres familias esse, nullam occasionem dare aduersario maledicti gratia. iam enim quaedam conuersae sunt retro post satanan. cum itaque dicebat: uolo iuniores nubere, hoc utique monebat propter ruinam continentiae fulciendam. sed ne forte ab eis sola carnalis concupiscentiae cogitaretur infirmitas, cui tantummodo esset opere conubii seruiendum, nuptiarum autem uel contemneretur uel neglegeretur bonum, continuo subiunxit: filios procreare, matres familias esse. qui uero eligunt continere, aliquid utique melius eligunt. quam est nuptiarum bonum; hoc est generatio filiorum. unde si eligitur continentia, ut bono nuptiarum melius aliquid capessatur, quanto potius custodienda emelius est enim, inquit, nubere quam uri, non dixit \'melius est moechari quam
Abbreviated transcription (Latin):
ait. Decet̾o fratres tempꝰ breue ẽ
rehquum ẽ ut qui hñt uxores tnͣ¬
⁊̃ continentia pp̃ ꝓpagatõem filioꝵ
ĩmptias descendebat offõ. nũc ã
nincł̃m iptiale ĩcontinentie sub¬
uenit uicõ ũ ab eis qui se ñ conti¬
nent ñ ꝑturpitudinẽ stuprũ. s ꝑ
honestatẽ coniugioꝵ fiat ꝓpaga¬
tio filioꝵ. ẜur gͦ nõ dixit apłs si
netesse filios ꝓcreare. Et qͣre dixit
si se ñ continet nubat. Utiq ppea:
ne ꝑ eam ĩ continenciã cogaturad¬
ulterare. Si gͦ se continet. n ͨ mi¬
bat. if gen̾et. Si a̾ se ñ continet.
licite nubat. ne turpit̾ generet.
aut turpiꝰ concumbendo ñ gen̾et.
Qmͣqmͣ hoc ꝙ ultimũ dixi. non¬
nulli faciant᷑ licite coniugati:
Illicite namiq ⁊ turpit̾ ⁊ cũ legit¬
tuna uxore concumbit᷑. uͥ ꝓł con¬
ceptio deuitatur. Ꝙ faciebat o¬
nan filiꝰ iude. ⁊ occidit illum pp̃ hoc
deus. ꝓpagatio itaq filioꝵ. ⁊p̃a
ẽ pͥma ⁊ naturał ⁊ legittima cã

Expanded text:
ait: de cetero, fratres, tempus breue est; reliquum est, ut et qui habent uxores, tametiam continentia propter propagationem filiorum in nuptias descendebat officio; nunc autem uinculum nuptiale incontinentiae subuenit uitio, ut ab eis, qui se non continent, non per turpitudinem stuprorum, sed per honestatem coniugiorum fiat propagatio filiorum. cur ergo nnecesse filios propagare. Et quare dixit, Si se non continet, nubat? Utique propterea, ne per incontinentiam cogatur adulterare. Si ergo se continet, nec nubat, nec generet. Si autem se non continet, licite nubat, ne turpiter generet, aut turpius concumbendo non generet. Quanquam hoc quod ultimum dixi, nonnulli faciant etiam licite conjugati. Illicite namque et turpiter etiam cum legitima uxore concumbitur, ubi prolis conceptio devitatur. Quod faciebat Onan filius Judae, et occidit illum propter hoc Deus . Propagatio itaque filiorum, ipsa est prima et naturalis et legitima causa
Abbreviated transcription (Latin):
quispiam uolens credere ẽẽ ad¬
ult̾ium. qñ a marito sñ forncõ¬
nis crimine repudiata ab alt̾o
oucitur. ⁊ hoc contͣ teĩueniat.
quia ista rõne suadetur hom̃ib
homicidia ꝑpetrare ⁊ earũ ma¬
ritos qͣs eo modo repudiatas
ouxerut uł infidiis quib po¬
tuerint. uł calumpnis appet̾e.
uł aliquib ueris cͥminib ac¬
cusare ⁊ occitere. ut eis mortuis
rant adulteria. nõne id exagge¬
rando ⁊ dicturus ẽ. ñ mͥ uidet᷑
amantissime fr̃ hic diuinꝰ eẽ
sensus ut ñ solum benignitas
⁊ pietas excludit᷑. s ⁊̃ ingens
malignitas ⁊ impietas excitat᷑.
qñquidem multo ẽ leuius ⁊ tol¬
lerabilꝰ ut adult̾as mariti. qmͣ
ut maritos adult̾i occidant:
placet ne t ut pp̃ uanissimã ĩ¬
deseramꝰ. uł eam insuꝑ accuse¬
mꝰ. dicentes ñ debere adult̾ium
uindicari. ⁊̃ si p̾t̾ cansã form¬
cõnis repudiata a iuro alt̾i con¬
iugetur. ne maritũ eins a quo

Expanded text:
quispiam nolens credere esse adquispiam nolens credere esse adulterium quando a marito sine fornicationis crimine repudiata ab altero ducitur, et hoc contra te inveniat, quia ista ratione suadetur hominibus homicidia perpetrare, et earum maritos, quas eo modo repudiatas duxerint, vel insidiis quibus potuerint, vel calumniis appetere, vel aliquibus veris criminibus accusare et occidere, ut eis mortuis rant adulteria; nonne id exaggerando tibi dicturus est, Non mihi videtur, amantissime frater, hic divinus esse sensus, ubi non solum benignitas et pietas excluditur, sed etiam ingens malignitas et impietas excitatur? Quandoquidem multo est levius et tolerabilius, ut adulteras mariti, quam ut maritos adulteri occidant. Placetne tibi, ut propter vanissimam indeseramus, vel eam insuper accusemus, dicentes non debere adulterium vindicari, etiamsi praeter causam fornicationis repudiata a viro alteri conjugetur, ne maritum ejus a quo
Abbreviated transcription (Latin):
t̾a ducit᷑: S hoc adult̾ii gen̾e
accepto nemphe ñ dubitas ẽẽ
adult̾iũ. si quisqmͣ ducat uinẽ¬
tis uxoꝵem a uiro suo ꝑ libellũ
repudii sine ulla muliens for¬
nicatõe dimissã. Qͥd g ͦ cum
uiderit se n ͨ ad baptianũ admͥ
nt. ñ corrigendo ⁊ relinq̃ndo ꝙ¬
uł penitento soluat᷑. atq eciã
ita illud adult̾ium ñ ꝑmaneat
enatuata mullere alege uiri
regen̾atone deleatur. numqͥd
pp̃ea est accusanda lex xͥ tanqmͣ
crimine formcõnis repudiatã
duce̾ dicit ẽẽ adult̾ium: hic .n.
si parũ quid loqͣmur attendimꝰ.
multo grauiora dici possunt
ꝙͣ ip̃e dixisti. Nam tu dum ñ
sus eẽ adult̾ia. Si alie ducant᷑
diissis adult̾is. hoc ĩuenisti.
qm̃si hec adult̾ia dixerimus.
cogent᷑ mariti occidere adult̾as
quarũ uita impediunt᷑ alt̾as
uuc̾e. atq ut hoc exaggerares
uixisti. RIõ mͥ uidet᷑ amantissiͤ
pat̾. hic diuinꝰ ẽẽ sensus. uͥ benig¬

Expanded text:
tera ducitur? sed hoc adulterii genere tera ducitur? sed hoc adulterii genere excepto nempe non dubitas esse adulterium, si quisquam ducat uiuentis uxorem a uiro suo per libellum repudii sine ulla mulieris fornicatione dimissam. quid ergo? cum uiderit se nec ad baptismum admitit, non corrigendo et relinquendo vel poenitendo solvatur, atque ita etiam illud adulterium non permaneat, evacuata muliere a lege viri regeneratione deleatur; numquid propterea est accusanda lex Christi, tcrimine fornicationis repudiatam ducere, dicit esse adulterium? 17. Hic enim, si parum quid loquamur attendimus, multo graviora dici possunt quam ipse dixisti. Nam tu dum non vis esse adulteria, si aliae ducantur dimissis adulteris, hoc invenisti: Quoniam si haec adulteria dixerimus, cogentur mariti occidere adulteras, quarum vita impediuntur alteras ducere. Atque ut hoc exaggerares, dixisti: Non mihi videtur, amantissime pater, hic divinus esse sensus, ubi benig