comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
et ebrietate. nõ in delitiis corporis.
soo iñ cognitione p̾ceptoꝵ celestium
delectationẽ nr̃ debemius poncre. In
Uauitate currit. qui sibi successib
¶idet᷑ affluere secularib: qui tãqmͣ
umbra pretereũt. auertẽ igitur
nõ satis est. ut tu au̾tas: ne forte
uelis et nõ possis. Ostendit tibi di¬
abolus uanitatũ spectacula. incen¬
tina iiserit uoluptatũ: pete nt dõ
au̾tat oculos tuos. Et hec gr̃a dei. ĩ
hoc munꝰ est dñi: ut ocules amme
Bcatitudo enĩ omĩs a dño est. Pcat᷑
autẽ uir cui nomẽ diũ spes enus.
et nõ respexit in uauitates ⁊ ĩsanias
falsas. Qui nõ respicit hec: beatus
est. Qui autẽ respicit: insanus atq
furiosus est. Et ideo resipiscat unus¬
quisq a furore scculariũ cupidita¬
tum: que ita mentẽ anmumq
perturbãt ut compos sui esse non
possit. Si in nauigio fluctuanti
sis constitutus. aucrtis a sentina
ocłos: ne bonutũ moueat tibi. Ei

Expanded text:
et ebrietaet ebrietased in cognitione praeceptorum caelestium delectationem nostri debemus ponere. in uanitate currit, qui sibi successibus uidetur afluere saecularibus, qui tamquam umbra praetereunt. auerte igitur non satis est ut tu auertas, ne forte uelis et non possis, offundat tibi diabolus uanitatum spectacula, incentiua inserat uoluptatum; pete ut dominus auertat oculos tuos. et haec gratia dei et hoc munus est domini, ut oculos animae beatitudo autem uir, cui nomen domini spes eius et non respexit in uanitates et insanias falsas. qui non respicit haec, beatus est; qui autem respicit, insanus atque furiosus est. et ideo resipiscat unusquisque a furore saecularium cupiditatum, quae ita mentem animumque perturbant, ut compos sui esse non possit. Si in nauigio fluctuante sis constitutus, auertis a sentina oculos, ne uomitum moueat tibi; si
Abbreviated transcription (Latin):
sed uiuificauit. Non cecitatẽ cordis:
sed illuminationẽ mẽtis oꝑatus
est. Inflãmauit cor tuũ: ut cõpre¬
hendas q̃ mãdatoꝵ celestiũ racio.
que anime substantia q̃ uite fu¬
ture grã: ĩ quo statu post hec crimꝰ
Erige igitur mentẽ: utere natura¬
li ingenuo. ãdimaginẽ dei factus
es: ut superna aspicias. ⁊ t̾rena
nõ queras. Noli curuare ceruicẽ
tuã: mũdi premendã pondere. No¬
li mhiare auro atqz argento: ne
te seculis alligandũ p̾bcas. Ĩdeoq
dixit dñs. nolite possidere aurũ
atqz argentũ: ne nos auri atq
argenti cupiditas auara posside¬
at. Noli ergo inscrere collũ tuũ.
diaboli laqueis. Etrangulat aua¬
ricia pauport̃ in hoc scło. scd ĩperietuũ
diues siuis laqueis sufficatur cuius
sensus ĩ banitate est. In tenebris ã¬
bulat: qͥa n his laborat que sibi p¬
desse nõ possut. Gauitas est soslici¬
tudo uite huius. Ende nõ ĩ crapula

Expanded text:
sed uiuificauit, non caecitatem cordis, sed uiuificauit, non caecitatem cordis, sed inluminationem mentis operatus est. inflammauit cor tuum, ut conprehendas quae mandatorum caelestium ratio, quae animae substantia, quae uitae futurae gratia, in quo statu posthaec erimus. Erige igitur mentem, utere naturali ingenio; ad imaginem dei factus es, ut superna aspicias et terrena non quaeras. noli curuare ceruicem tuam mundi premendam pondere; noli inhiare auro atque argento, ne te saeculi uinculis alligandum praebeas. ideo dixit dominus: nolite possidere aurum atque argentum u m, ne nos auri atque argenti cupiditas auara possideat. noli ergo inserere collum tuum diaboli laqueis. strangulat auaritia pauperem in hoc saeculo, sed in perpetuum diues suis laqueis suffocatur, cuius sensus in uanitate est, in tenebris ambulat, qui in his laborat, quae sibi prodesse non possint. uanitas est sollicitudo uitae huius: unde non in crapula
Abbreviated transcription (Latin):
ciũ pocm̃ incurritur. Intrat mors:
cliam si nõ loquaris: et xp̃m time¬
as confiteri. Orc enĩ cõfessio fit ad sa¬
luteni. Intrat mors ctiã ꝑ cau̾nas
auriũ et ideo aures spinis sũt sepiẽde:
ut illecebras meretricu sermonis
excludas. i xc moralia st̃. Sũt etiã
mystici oculi. quos au̾tere debeas
a uanitate. Est cnũ et sensuũ ua¬
nitas qmͣ oculi anime tue uidere nõ
debeant. quia illi cã bident. qͦs apłs
dampnat. Unde ip̃o magis aucto¬
re discanius: que uanitas. et qui
oculi sũt. Manifestũ est cĩ plerosq¬
cẽ. qui banitate sensus obscurati
sũt corde. ⁊ alienati a uia dei ꝓpt
ignorantiã. que in ip̃is est: ꝓpt̾
cecitatẽ cordis coꝵ. Illos tamen gs̃
apłs dicit. ignoret tibi gentilis il¬
le. qd̾ nõ didicit: ignoret qd̾ ñ credit.
tibi ignorare nõ licet qd̾ cõfiteris.
xp̃s nõ in uanitate uenit: s ĩ uirtu¬
te. Non inflauit sensus hominis:

Expanded text:
enim peccatum incurritur —, intrat mors enim peccatum incurritur —, intrat mors etiam si non loquaris et Christum timeas confiteri — ore enim confessio fit ad salutem —, intrat mors etiam per cauernas aurium et ideo aures spinis sunt saepiendae, ut inlecebras meretricii sermonis excludas. haec moralia. Sunt etiam mystic-i oculi, quos auertere debeas a uanitate; est enim et sensuum uanitas, quam oculi animae tuae uidere non debeant, quia illi eam uident quos apostolus damnat. unde ipso magis auctore discamus, quae uanitas et qui oculi sint. manifestum enim esse plerosque, qui uanitate sensus sui obscurati sunt corde et alienati a uita dei propter ignorantiam quae in ipsis est, propter caecitatem cordis eorum. illos tamen gentes apostolus dicit. ignoret igitur gentilis ille quod non didicit, ignoret quod non credidit: tibi ignorare non licet quod confiteris. Christus non in uanitate uenit, sed in uirtute, non inflauit sensum hominis,
Abbreviated transcription (Latin):
et escupieris ut extorquoas: ĩtrauit
mors ꝑ fenestram. Claude ergo hãc
fenestrã cũ uideris aliene mulieris
pulchritudinẽ: ne mors possit ĩtra¬
re. Oculi tui nõ bideant aliena: nec
lingua ꝑuersũ loquatur. T̃ uam gͥ
fenestram claude: ne morti pateat
intranti. Sed etiã alienã fenestrã
caue. ã fenestra enĩ domus sue: ĩtrat
fornicaria. A fenestra sua intrat:
lascuua. Exlude igitur hãc fenestrã
uͣbi scio. ne capiars oculis meretricis.
et arpiaris palpebris. Sed non
una est fenestra: ꝑ quã mors cõsu¬
euit intrare. Est et fenestra uerboꝵ.
ꝑ quã sermones commeant me¬
retrias: et ideo te ab aliena uxore
sustodi: ne te ẜmonib gratiosis
adoriatur. I fenestra enĩ domus
sue intrat. Intrat mors ꝑ oscula.
queis alliget. Intrat mors: si te
meretrix osculetur. Intrat mors.
si cito ad quiescas loquẽti. Intrat
mors: si loquaris. Iutrat mors:
si multũ loquaris: Multiloquio

Expanded text:
et concupieris ut extorqueas, intrauit et concupieris ut extorqueas, intrauit mors per fenestram. claude ergo hanc fenestram, qua uideris alienae mulieris pulchritudinem, ne mors possit intrare; oculi tui non uideant alienam, ne lingua peruersum loquatur. tuam ergo fenestram claude, ne morti pateat intranti. sed etiam alienam fenestram caue; a fenestra enim domus suae intrat fornicaria. a fenestra sua intrat, lasciuia. exclude igitur hanc fenestram uerbi ostio, ne capiaris oculis meretricis et abripiaris palpebris. sed non una est fenestra, per quam mors consueuit intrare. est et fenestra uerborum, per quam sermones commeant meretricis. et ideo te ab aliena uxore custodi, ne te sermonibus gratiosis adoriatur; a fenestra enim domus suae intrat. intrat mors per oscula, um suorum alliget. intrat mors, si te meretrix osculetur, intrat mors, si cito adquiescas loquenti. intrat mors, si loquaris, intrat mors, si multum loquaris — multiloquio
Abbreviated transcription (Latin):
ea q̃ post̾iora st̾ appetẽteᷤ. Antẽ noͨ ẽ xpsͣ. ãte
uit qui nõ in incertũ cucurrit.
nec reuocauit cursũ suũ sed inc̃i¬
tauit. Ad hunc dirige gulos tuos
Auerte a spectaculis: aũte ab omĩ
seculari pompa. Sicubi popula¬
res cognoueris plausus: auerte
ab his oculos tuos. inflecte. depme.
et serua cos: ut erigas meliorib
Erige ad celũ. uel nocte stellarum
monilia. orbem lune decorũ. Uel dic
solem aspice: specta mare. terram
cirrũspice: ut oꝑe facta diuino oĩs
crratura te pascat. Que formax¬
grã in ip̃is bestiis: Quantus de¬
cor in hominib: Quãta i anib
pulchritudo: Hec nitucre: et nõ
uidebis iniquitatẽ. et cõtradictionẽ
ĩ ciuitate. i xc bide: et nõ ĩtroibit
mors ꝑ fenestras oculoꝵ tuoꝵ. Si
uideris mulierẽ ad concupiscendũ
cani: intrauit mors ꝑ fenestram.
sibideris possessionẽ iumoris aut
bidue: et concupieris diripere eam:
intrauit mors ꝑ fenestrã. Si bidens
aliena monilia. aurũ. argentum.

Expanded text:
a sunt adpetentes. Ante nos est Christus, ante nit qui non in incertum cucurrit nec reuocauit cursum suum, sed incitauit. ad hunc dirige oculos tuos, auerte ab spectaculis, auerte ab omni saeculari pompa. sicubi populares cognoueris plausus, auerte ab his oculos tuos, inflecte, deprime et serua eos, ut erigas melioribus. erige ad caelum; uel nocte stellarum monilia, orbem lunae decorum, uel die solem aspic-e. specta mare, terram circumspice, ut opere facta diuino omnis crgratia in ipsis bestiis? Quantus decor in hominibus? Quanta in avibus pulchritudo? Haec intuere, et non videbis iniquitatem et contradictionem in civitate. Haec vide, et non introibit mors per fenestras oculorum tuorum. 29. Si videris mulierem ad concupiscendum eam, intrauit mors per fenestram; si uideris possessionem minoris aut uiduae et concupieris diripere eam, intrauit mors per fenestram; si uideris aliena monilia aurum argentum
Abbreviated transcription (Latin):
uit ꝯuẽadiodũ illis adherens xp̃o aĩa
deficit in unũ sp̃m. et fit unis syue.
iba ⁊ deficiant eculi. ut fiat bia mẽs.
exrii enĩ mentis isti st̃. quli scilicet
iiterioris honĩs. non hi aculi qui mi¬
nisterio fugiuit᷑ obtutus. Est eiuim
aulus. ⁊ uiens carnis. scd ille cecus e
aulus: Qui nõ uidet que duuina sũt.
qui fiustra mente carnis nitlatus¬
est. Est et alius oculus. sensus ip̃s.
quo eccl̾ia bidet xp̃m: sicut ip̃e dicit
ad spousam. Corde nos cepisti uno ab
duos aulos haleus eccłia ⁊ ioralem
imiysticũ. ficei gulo plus bidet xp̃in.
psticus enĩ oculus acutior est. no¬
ralis dultior. Et fortasse isti ocli sũt
quribus paulus iudebat etna: ubi e¬
pit corpalia nõ bidere. Deniq qui
ip̃m non uidebat. pͥusqm oculos a¬
nutteret. bidit cũ postea quã uisim
aiisit ecłoꝵ. Didit eũ qui dixit. Qs

Expanded text:
ne, quemadmodum illic adhaerens Christo animo deficit in unum spiritum et fit unus spiritus, ita et deficiant oculi, ut fiat una mens. oculi enim mentis isti sunt, oculi scilicet interioris hominis, non hi oculi qui ministerio funguntur obtutus. est enim oculus et mens carnis, sed ille caecus est oculus, qui non uidet quae diuina sunt, qui fest. Est et alius oculus, sensus Christi, quo Ecclesia videt Christum; sicut ipse dicit ad Sponsam: Corde nos cepisti uno ab duos oculos habens Ecclesia, moralem et mysticum, fidei oculo plus videt Christum. Mysticus enim oculus acutior est, moralis dulcior. 8. Et fortasse isti oculi sunt, quibus Paulus videbat aeterna, ubi coepit corporalia non videre. Denique qui Christum non videbat, priusquam oculos amitteret, vidit eum posteaquam visum amisit oculorum. Vidit
Abbreviated transcription (Latin):
itaqz est nõ solũ falsa dicere. sed
etiam uera: si quis ea insinuet
quib nõ oportet. Quod uitium
quadriꝑtitũ est: uel adulationis.
uel auaricie. uel ractantie. uel laqͣ¬
citatis incaute: quia dũ adulart
uult aliquis. ei cui loquitur ef¬
fundit mysteriũ. Non nulli etiã
studio lucri. mercedẽ proditionis
secũtur: ut tegenda silẽtio. uendãt
loquẽdo. Alii ut plura nosse bidcã¬
tur. ⁊ scientiã suã iactitent: ape¬
riunt quod celare deberẽt. Pleriq
dũ sine p̾ iuditio locuntur. ũbũ
enuttũt qd̃ reuocare nõ possũt.
ideo uir laudatur seriuis: et non
ociose. Erat homo abscondẽs ser
mones suos. ut apłs paulus. q̃
nouit qͥd loquatur singulis. et
quãdo quid loqui debeat. Unde et
chorinthiis dicit. Lac uobis potũ
dedi: nõ escam. Nondũ eĩ poterã¬
tis: sed nec ad huc quidẽ potestis.
⁊ deo hos in transitu bidit. Mauet
apud ephesios. qd̾ hostiũ sibi mag¬
num apertũ cẽt: notũ face̾ gen¬

Expanded text:
itaque est non solum falsa dicere. sed etiam uera, si quis ea insinuet quibus non oportet. quodmtium quadripertitum est, uel adulationis uel auaritiae uel iactantiae uel loquacitatis incautae, quia, dum adulari uult aliquis, ei cui loquitur effundit mysterium; nonnulli etiam studio lucri mercedem proditionis secuntur, ut tegenda silentio uendant loquendo; alii, ut plura nosse uideantur et scientiam suam iactitent, aperiunt quod celare deberent : plerique, dum sine praeiudicio locuntur, uerbum emittunt, quod reuocare non possunt. ideo uir laudatur serius, et non otiose blaterat homo abscondens ser- monovit quid loquatur singulis, et quando quid loqui debeat. Unde et Corinthiis dicit: Lac vobis potum dedi, non escam; nondum enim poteratis: sed nec adhuc quidem potestis . Ideo hos in transitu videt: manet autem apud Ephesios; quod 991 ostium sibi magnum apertum esset, notum facere gen
Abbreviated transcription (Latin):
iuditia oris tui : Sed fortasse ñ
sadẽ st̃ iuditia dei. q̃ iuditiaoris
eius. Si alia st̃: bene dicitur.
Cogitationib tuis quis simili ᷤᷤ
crit᷑: Et ideo inscrutabilia sũt
iuditia eius. quia ex parte cog¬
noscumus. et ex parte ꝓphetam

Expanded text:
oris t u i? sed fortasse non oris t u i? sed fortasse non eadem sunt iudicia dei quae iudicia oris eius. si alia sunt, bene dicitur: cogitationibus tuis quis similis erit?, et ideo inscrutabilia sunt iudicia eius, quia ex parte cognoscimus et ex parte prophetam
Abbreviated transcription (Latin):
hebreũ. et seruierit tibi amnus¬
sex. et reliqua. quib p̾missum
in conspectu filioꝵ isrł. i xc a
dño querit discere: q̃ hõmineᷤ
docere nõ poterant. nsi d̾s ãte
docuisset. Que postea qmͣ a xp̃o
didicerint apli. eccła dicit. in¬
trodurit me rex incubiculũ su¬
um. hoc est in illud secoctũ suũ.
ĩ quo sũt thesauri scĩe ⁊ cogniti¬
onis sue: i deoq tibi dicitur.
cũ oras. mntra in cubiculũ tuũ:
qd̃ significat mẽtis aĩeqz sccrc¬
tum. In hoc cubiculũ iusticiar
sponsa se poposcit ĩtroduci. cum
post odorem unguẽti excuuerit.
quod semꝑ fluit. ⁊ nusquam
deficit. I deo qiͣ edoctus ꝓph̃a in¬
stitias: quinto uersũ dixit.
In labiis meis: pronũtiaul oiã
⁊quo endita oris tui.
modo alibi dicit. iuditia
apls ait. o altitudo sapientie
et scientie dei. qmͣ ĩscrutabłia
sũt iuditia eius. et ĩuestiga¬
biles uie eius: Quis eĩ cogno¬
uit sensũ diũ: Isi inscrutablĩa

Expanded text:
Hebraeum et seruierit tibi anHebraeum et seruierit tibi ansex , et reliqua, quibus praemissum in conspectu filiorum Israel: haec a no quaerit discere, quae homines docere non poterant, nisi antea Deus docuisset: quae posteaquam a Christo didicerunt apostoli, Ecclesia dicit: Introduxit me rex in cubiculum suum, hoc est, in illud secretum, in quo sunt omnes thesauri scientiae et cognitionis suae. Ideoque tibi dicitur: Cum oras, intra iquod significat mentis animique secretum. In hoc cubiculum justitiarum Sponsa se poposcit induci; cum post odorem unguenti excurrerit, quod semper fluit, et numquam deficit. 30. . Ideo quasi edoctus Propheta justitias quinto versu dicit: In labiis meis pronuntiavi omnia judicia oris tui. Et quomodo alibi dicit: Judicia Apostolus ait: O altitudo sapientiae et scientiae Dei, quam inscrutabilia sunt iudicia eius et inuestigabiles uiae eius! quis enim. cognouit sensum domini? si inscrutabilia
Abbreviated transcription (Latin):
cit qui abscondit eloquia dnĩ ĩ
corde suo. sicut abscondebat ꝓph̾a
damel: sicut maria q̃ cõseruabat
onĩa u̾ba dñi ihũ in corde suo.
Et eĩ si bonũ est biro sermones
suos abscondere: qñtomagis ser¬
monẽ dei cordis nũ gremio debe¬
mus oꝑire. debemus abscondere:
Quarto uersu dicit. Bñdictus
es dũc: de me iustificaroes tuas
ou enĩ quicũqz dixcrit dñe¬
dñc. ĩtrabit in regnũ celor:¬
m sed qui uolũtatẽ dei fecerit. ⁊deo
iste qui correxerit uiã suã ãminẽ¬
tute sua: custodicrit u̾ba dei ĩ to¬
to corde q̃ sierit dũm deũ suum:
ne repulsus sit a mãdatis dei. ⁊ dig¬
nus habitus aui cõmifterẽtur ar¬
chana sapientie:: absconderit ea
ĩ corde suo. ne peccaret deo: qĩ habẽs
eloquia dei. grãs agit dicẽs. bñdic¬
tus os dñe. et desiderat ip̃m docto¬
rẽ hẽre. cupic̃s cognoscere secreta
legis. ⁊ quẽadmodũ int̾pretati¬
on̾ẽ hc̃at. Si emeris pucrum

Expanded text:
cit, qui ahscondit eloquia domini in cit, qui ahscondit eloquia domini in corde suo, sicut abscondebat propheta Dauid, sicut Maria, quae conseruabat omnia uerba domini Iesu in corde suo. etenim si bonum est uiro sermones suos abscondere, quanto magis sermonem dei cordis nostri gremio debemus operire, debemus abscondere! Quarto uersu dicit: benedictus es, domine, doce me iustificationes tuas; non enim quicumque dixerit: d intrabit in regnum caelorum, sed qui uoluntatem dei fecerit. ideo iste, qui correxerit uiam suam a iuuentute sua, custodierit uerba dei, in toto corde quaesierit dominum deum suum nec-repulsus sit a mandatis dei et dignus habitus, cui committerentur arcana sapientiae, absconderit ea in corde suo, ne peccaret deo, quasi habens eloquia dei gratias agit dicens: benedictus es , domine, et desiderat ipsum doctorem habere, cupiens cognoscere secreta legis, et quemadmodum interpretationem habeat: si emeris puerum
Abbreviated transcription (Latin):
nuĩ celoꝵ thesauro abscõdito mn
quia casta. argentũ igne erami¬
natũ. quib ipm̃ regnũ adqͥrit᷑
Nũc ergo thesaurũ sapĩe ⁊ cog¬
intionis. absconditũ in agro ĩ qͦ
plantata st̃ u̾ba scripturaꝵ celestiũ.
cũ ĩenerit homo: abscõdit illũ
incorde suo. nec diuulgat eum:
sciens quia si diuulgauerit babi¬
lomis thesaurũ dei. magnã oftẽ¬
sam contrahit: ut dic̾atur ei
ẜmone ꝓphetico. De semine tuo
accipient. et facient spadones in
domo regis. Per que significat᷑.
quia is qui prodiderit diuina
misteria. posteritatẽ aĩe suc semi¬
nariumq meritoꝵ hẽre nõ pos¬
sit. Caue ergo ne duitias tuas
ꝑtidis prodas. et si amicitiã simu¬
lent: nõ illis aperias interiora
domus tue: nou reseres fhesauroᷤ
regios. quos babilomii scire non
debent: ne ueniant et capiãt po¬
steros tuos. et seminariũ uͥtutis
abscidant. Toc ẽ qd̾ etiã ĩ euãge¬
lio dũs dicit. Nolite mictere mar¬
garitas uestras porcis. Idõ bene fa¬

Expanded text:
esauro abscondito in quia casta, argentum igne examinatum, quibus ipsum regnum adquiritur. hunc ergo thesaurum sapientiae et cognitionis absconditum in agro, in quo plantata sunt uerba scripturarum caelestium, cum inuenerit homo, abscondit;; illum in corde suo nec diuulgat eum, sciens quia, si diuulgauerit Babyloniis thesaurum dei. magnam offensionem contrahet, ut dicatur ei sermone prophetico: de semine tuo accipient et facient spadones in domo regis. per quae si-< gnificatur, quia is, qui prodiderit diuina mysteria, posteritatem ani- , mae suae seminariumque meritorum habere non possit. Caue ergo, ne diuitias tuas perfidis prodas et, si amicitiam simulent, non illis aperias interiora domus tuae: non reseres the -; sauros regios, quos Babylonii scire non debent, ne ueniant et capiant posteros tuos et seminarium uirtutis abscidant. hoc est, quod etiam in euangelio dicit dominus: nolite mittere margaritas uestras porcis. ideo bene fa
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutis exercuit: facta st̃ mẽb
nr̃a iani nõ arma libiduus: sed
arma uirtutis. Lamqz ubi crãt
incentiua libidinis: ibi nunc
sũt domicilia castitatis. Hic ergo
uenit ad laq̃os: sed uoluntarius
uenit ad recia. sed herere securus.
Pleua erant omĩa retib. refer¬
hac qua ambulabam: absconde
cognoscas: quia in mediõ laq̃or
ainbulas. Quot uicia: tõt rena
Quod pcc̃a: tot laquei. Hereditarii
iam te nexus tenebant. Uenit ad
laq̃os ih̾s. ut adam solueret: uenit
liberare quod ꝑierat. Om̃s recib

Expanded text:
virtutis exercuit. Facta sunt membra virtutis exercuit. Facta sunt membra nostra jam non arma libidinis, sed arma virtutis. Namque ubi erant incentiva libidinis, ibi nunc sunt domicilia castivenit ad laqueos, sed voluntarius: venit ad retia, sed securus. Plena erant omnia retibus, referac quam ambulabam, abscondercognambulas. quot uitia, tot retia, quot peccata, tot laquei; hereditarii iam te nexus tenebant. uenit ad laqueos Iesus, ut Adam solueret, uenit liberare quod perierat. omnes retib
Abbreviated transcription (Latin):
annos uen̾it etas senectutis. uita
immaculata: et ipãm filiã tuã
offeras: ut ꝑio consecret᷑ uelami¬
ne: si possessionẽ nunoris nõ tãꝙͣ
sollicitꝰ iuasor aspicias: sed qiͣ pa¬
rens sedulus religioso tuearis af¬
fectu: ꝑ has fenestras ꝓspicit deus.
et uocat sponsam eminens sr̃ retia
Bene emuinẽs: quia solus est. quẽ
recia nõ inuoluerint pccõꝵ. Om̃s
intra retia erant. inmo ad huc ĩ¬
tra retia sumus: quia nemo sine
pcc̃o nisi solus iħs. quẽ nõ cognostẽ¬
tem pct̃m̃. peccatũ pro nobis fecit
pater. Et enĩ tradidit eum laqueis.
tradidit eũ retib: mittens eum nõ
in pcc̃o. in quo erant om̃s homines
sed in similitudine carius peccati.
ut de ꝓccõ dampnaret peccatũ ĩ car¬
ne. Pdeccatuni erat caro. scd̾m illd̾.
quia hereditario crat dãpnata ma¬
ledicto. Peccatum erat: illecebra
et ministra peccati. Denit dñs ilꝑ
et in carne pcc̃o obnoxia. militia

Expanded text:
annos venerit aetas senectutis, vita annos venerit aetas senectutis, vita immaculata, et ipse filiam tuam offeras; ut pio consecretur velamine: si possessionem minoris non tamquam sollicitus invasor aspicias, sed quasi parens sedulus religioso tuearis affectu: per has fenestras prospicit Christus, ut vocet sponsam. 43. Eminens super retia: bene eminens; quia solus est quem retia non involverint peccatorum. Omnes intra retia eramus, immo adhuc intra retia sumus; quia nemo sine peccato nisi solus Jesus, quem non cognoscentem peccatum, peccatum pro nobis fecit Pater, etenim tradidit eum laqueis, tradidit eum retibus: mittens eum non in peccato in quo erant omnes homines, sed in similitudinem carnis peccati, ut de peccato damnaret peccatum in carne. Peccatum erat caro, secundum ilquia haereditario erat damnata maledicto. Peccatum erat illecebra et ministra peccati. Venit Dominus Jesus, et in carne peccato obnoxia militiam
Abbreviated transcription (Latin):
fuudatũ parietẽ. nõ illũ medium
qui domus unius separet mẽbra.
cius structura crescat in templũ.
nec disterminet eius int̾na sed
muniat. si habeas ero inte edifi¬
cationẽ dei. et ad orientẽ semper
fenestre tue pateant: uenit u̾bũ.
stat post tuum parietẽ. Oculi dñ
tuas. Que sũt fenestre iste: Le¬
gimus fenestras. de quib dicit
iheremnias. Intrauit mors per fe¬
nestras. ꝑ quas intrauit auaricia.
intrauit libido. Oculus tuus fe¬
nestra est. Intrauit mors ꝑ oculũ
tuũ. Si bideris mulierẽ ad con¬
cupiscendũ cã: intrauit mors ꝑ
oculum. Si uideris possessionem
indue uel minoris et cõcupieris
inuadere. in deffensã putans. e¬
tatẽ cẽ uel sexum. sed non sunt
indefensi ques dñs uult cẽ defen¬
sos. ĩtrauit mors per fenestram
Si bideris decorẽ mulieris. aus
thesauros minoris. et tuas excita
ueris cupiditates: ĩtrauit mors
ꝑ fenestrã. Sicut ergo per hec
initrat mors: intrat et uita. Si
decorẽ puelle aspiciens sacre. ue

Expanded text:
fundatum parietem, non illum medium qui domus unius separet membra, compaginata eius structura crescat in templum nec disterminet eius interna sed muniat, si habeas ergo in te aedificationem dei et ad orientem pateant semper fenestrae tuae, uenit uerbum, stat post tuum parietem — oculi enituas. Quae sunt fenestrae istae? legimus fenestras, de quibus dicit Hieremias: intrauit mors per fenestras, per quas intrauit auaritia, intrauit libido. oculus tuus fenestra est, intrauit mors per oculum tuum. si uideris mulierem ad concupiscendum eam, intrauit mors per oculum tuum. si uideris possessionem uiduae uel minoris et concupieris inuadere, indefensam putans aetatem esse uel sexum — sed non sunt indefensi quos dominus uult esse defensos —, intrauit mors per fenestram. si audieris decorem mulieris aut thveris cupiditates, Intravit mors per fenestram. Sicut ergo per haec intrat mors, intrat et vita: si decorem puellae aspiciens sacrae, ve
Abbreviated transcription (Latin):
tradidit illos inquit d̾s ĩ reprobũ
sensũ. quia elegerũt uiam ñqui¬
tatis: uiam autẽ beritatis eligere
noluerũt. Sed propha qͥ sincero

Expanded text:
Tradidit illos, inquit, Deus in reprobum sensum : quia elegerunt viam iniquitatis: viam autem veritatis eligere noluerunt. 25. Sed propheta qui sincero
Abbreviated transcription (Latin):
altero ꝑ ymaginẽ dei. et carius dĩte
sacranentũ. dignitas cepit eẽ. q̃ ig¬
nobilitas uidelnt᷑. Merito gͦ nõ decli¬
nauit a iuditiis dei populus nationũ.
qui potest dicere. qmĩ tu legẽ posiusti
nuchi Non ꝑ moysen. nõ ꝑ ꝓphas.¬

Expanded text:
alterum per imaginem dei et carnis dominicae alterum per imaginem dei et carnis dominicae sacramentum. dignitas coepit esse quae ignobilitas uidebatur. Merito ergo non declinauit a iudiciis dei populus nationum, qui potest dicere: quoniam tu legem posuisti mihi. non per Moysen, non p
Abbreviated transcription (Latin):
et obliti st. tamẽ propletica benig¬
nitate orat ut exurgat dñs nõ pre¬
ualcat homo. ut cogitationes tcrre¬
ne ⁊ motus om̃s feruentes huius
corꝑis conquiescant: iudicentur
gentes. qm̃ tũc cognoscitur dñs. cũ
tientiũ conueritur affectus. gra¬
ius teuore iuditii. et discant gc̃tes
qrĩe homines sunt luti coriuptione¬
re solubiles. et limo dures cente foz¬
mati: qd̾ ante qui legẽ nõ acceperãt
nescrebant. Unde ꝓpha qĩ et ĩpse
turbatus terrene fragilitatis con¬
templatione: ait. Dt quid dñe re
cessisti longe: Bene tuiet. qiuhx¬
ninẽ se esse cognoscit. Sed qͥa plus
timet nobis qui ex gentib pccores
precatur ne longe fiat a suis gẽtibꝰ
ut qui longe cramus. incipiamus
cẽ propiores. et sciamius qz homĩes
sumius ad ymaginẽ scilicet et sunu¬
Aecte gͦ ⁊ ad ĩ firmitatẽ accipitur et
ad grãm: sciant gentes quĩ homĩes
sunt. Iltero ꝑ comimune quoddam
atqs caruale consortium bestiarm

Expanded text:
et obliti sunt. tamen prophetica beniget obliti sunt. tamen prophetica benignitate orat ut exsurgat dominus, non praeualeat homo, ut cogitationes terrenae et motus omnes feruentes huius corporis conquiescant. iud icentur gentes, quoniam tunc cognoscitur dominus, cum timentium conuertitur affectus grauis terrore iudicii, et discant gentes quoniam homines sunt, luit corruptione solubiles et limo durescente formati, quod ante qui legem non acceperant nesciebant. unde propheta, quasi et ipse turbatus terrenae fragilitatis contemplatione, ait: u t quia, domine, discessisti longe? bene timet qui hominem se esse cognoscit; sed quia plus timet nobis qui ex gentibus peccatores, precatur, ne longe fiat a suis gentibus, ut qui longe eramus incipiamus esse propiores et sciamus quia homines sumus, ad imaginem scilicet et simirecte ergo et ad infirmitatem accipitur et gratiam: sciant gentes quoniam homines sunt, alterum per commune quoddam atque carnale consortium bestiarum,
Abbreviated transcription (Latin):
qui xp̃m ec̃ uiam nouit. i iudicis¬
tuis tuis nõ dedinaui: quia fu legem
esset a uia maligna ꝓhilere
pedem: a iudiciis utiqz nõ decliuare
dianus et firinũ atq inimobileu
ꝑseueranter innocentie tenere bestigi¬
um. nõ deflectere gradum. nec decur¬
riculo au̾tere disciplie. sed scmitis
non solum ueteris in sỹna. s etiã
noue legis isistere: scd̃m euãgli
daridateͤ. e st ctiam euãgelii lex de
ꝯua dicit in suꝑiorib hic propha.
Coustitue dñe legis latorẽ suꝑ cos.
scraut gentes qm̃ homines st̾. aduẽ¬
tum utiq diũ itelligimus ꝓphari
uantione gentiliũ. qui ante lutum
quoddam corꝑis huius uidebantur
infiri. Uoluptat corruptionis sue tã¬
quam feti ⁊ libidini inherentes.q.
dñm nescierũt. Et ideo iratus. a¬
uertantur inquit pecores ĩ inferiiũ.
ret nõ biderent descendentẽ ⁊ ascendẽ¬
tem animam dñi ihũ. et comiterẽt
luerunt. Sed de illis dicit gentibs
Que obliuuiscũtur dñi. Scierunt ago

Expanded text:
m esse uiam nouit. A. iudiciis tuis non declinaui, quon i a tu tu legem esset a uia maligna prohibere pedem, a iudiciis utique non declinare diuinis et firmum atque inmobile perseuerantis innocentiae tenere uestigium, non deflectere gradum nec de curriculo auertere disciplinae, sed semitis non solum ueteris in Sina, sed etiam nouae legis insistere secundum euangelii claritatem. Est etiam euangelii lex, de qua dicit in superioribus hic propheta: constitue, domine, legislatorem super eos, sciant gentes quoniam homines sunt. aduentum utique domini intellegimus prophetari, uocationem gentium, quae ante in lutum quoddam corporis huius uidebantur infixae, uoluptati corruptionis suae tamquam faeci et libidini inhaerentes, quia dominum nescierunt. et ideo iratus: anertantur, inquit, peccatores in infernum, ut non uiderent descendentem et ascendentem animam domini Iesu et conuerterentur luerunt. sed de illis dicit gentibus quae obliuiscuntur dominum- Scierunt ergo
Abbreviated transcription (Latin):
tuos ab omĩ lapsu: si cognon̾it qd
tu prohibras pedes tuos a lapsu. Ideo
le meruit dauid. ut ds a la psu pedes
etus ciueret. qm̃ pedes sues ip̃e phi¬
bebeat. ne precipiti atq in cauto ptõꝵ
lalerentur uestigio. Unde ⁊ potuit
custodur u̾ba duuita. Non cnĩ custo¬
dire quis poterit: nisi potent pͥus
staie. Cũ autẽ custodicrit. ip̃i ĩcipit
dei u̾bum ferit custodiã: ꝓhibitos

Expanded text:
tuos ab omni lapsu, si cognoverit quod tuos ab omni lapsu, si cognoverit quod tu prohibeas pedes tuos a lapsu. Ideo hoc meruit David, ut Deus a lapsu pedes ejus erueret; quoniam pedes suos ipse prohibebat, ne praecipiti atque incauto peccatorum laberentur vestigio: unde et potuit verba custodire divina. Non enim custodire quis poterit, nisi potuerit prius stare. Cum autem custodierit, ipsi incipit Dei Verbum ferre custodiam. Prohibi
Abbreviated transcription (Latin):
ntrqs corꝑis pedes prohibuit. qui
mentis pie plerũq obsecuntur ar¬
bitrio. leq enĩ prohebendi sũt. cum
prodeunt ad dei templum iudue opẽ
ferre festiuant: impum preuenire
supplantare aliquẽ fraudulentun.
Alius gͥ pos est. qui iure prohibetur
Qui ille sit: ip̃e ꝓpħa nos doceat. Nõ
nemat inquit michi pes suꝑbie. Est
etiam pes iniquitatis. qui cito labit᷑
stare non potest. sicut pes ꝑfidor. est:
de quib scriptũ est. ĩbi ceciderunt
oĩns qui oꝑantur nuquitatẽ. expul¬
ẜ sure nec potuerũt stare. Prohile
gͦ pedes ticos: ne cadas. Mũt enim
non solũ criminũ: sed ctiã infirmi¬
tatis pedes.t iudendũ ne cadas.
ł uideris tibi forsitan bene stare:
sed dicit tibi paulus. Et tu quistas:
uide ne cadas. Siligenter actende
uiaur tuaui. ut audias. Qi autẽ
hic sta mecuni. Stans enĩ cũ deo
lapsum tinere nõ poteris. E fanis
cum deo: poteris dicere. Eruit pedes
meos a lapsu. Sed ita eruit dñs pedes

Expanded text:
utique cor- Puris pedes prohibuit, qui utique cor- Puris pedes prohibuit, qui mentis piae plerumque obsecuntur arbitrio. neque enim prohibendi sunt, cum prodeunt ad dei templum, uiduae opem ferre festinant, impium praeuenire, subplantare aliquem fraudulentum. alius igitur est pes qui iure prohibetur. qui ille sit, ipse propheta nos doceat: non ueniat, inquit, mihi pes superbiae. est etiam pes iniquistare non potest, sicut pes perfidorum est, de quibus scriptum est: Ibi ceciderunt omnes qui operantur iniquitatem, expulsi sunt, nec potuerunt stare . Prohibe ergo pedes tuos, ne cadas; sunt enim non solum criminum, sed etiam infirmitatis pedes. Et videndum ne cadas. Et videaris tibi forsitan bene stare: sed dicit tibi Paulus: Et tu qui stas, vide ne cadas . Diligenter attende viam tuam, ut audias: Tu autem hic sta mecum. Stans enim cum Deo, lapsum timere non poteris. Stans cum Deo poteris dicere: Eruit. . . . pedes meos a lapsu : sed ita eruit Dominus pedes
Abbreviated transcription (Latin):
lit custodiam uerba tua.
gre dignus qni suꝑ semores
ntelligeret. quandoindẽm diuino
est houoratus spũ ut semores decẽt
uon solum intellectus ueritatẽ. uenĩ
etiam pt̃i fugam. culpeq cautelam.
Itaq cũ fragilitas humana prona
sit ut ad unum affectib. ⁊ cuuente
uestigio feratur ni biciuni. decet quẽ¬
admodum uic istius lubricũ ⁊ in¬
nens huius aufractus. uiantẽ im¬
plicare non possit. Prohibui ĩ quit
pedos nies a uia maligna hoc est ab
istius scli banitate: quia scł̃m ĩ ma¬
ligno positum est. Dubiũ quicqd
est. eł ancipitis estectus: hoc malig¬
num est. Ot lux dubia malignaᷤ
dicitur: ita malignũ est quicqiud
ammiscet malicic tenebras uerita¬
ti. ueuoca igitur ab istius mundi
lubrico. pedes animi tui: ⁊ mentis
incelsũ. Prohibe in quam. resiste
cripiditatib obsiste motib qui bi¬
dentur iruere sicut bestie atq iu¬
mẽta: ut teneros frictus et noua
ruris huius nostri culta depascant.
drohibui inquit pedes meos. Non

Expanded text:
t custodiam uerba tua. uere dignus qui super seniores intellexerit, quandoquidem diuino est honoratus spiritu, ut seniores doceret non solum intellectus ueritatem, uerum etiam peccati fugam culpaeque cautelam. itaque cum fragilitas humana prona sit, ut ad imum affectibus et currente uestigio feratur in uitium, docet quemadmodum uiae istius lubricum, itineris huius anfractus uiantem implicare non possit. prohibui, inquit, pedes meos a maligna uia, hoc est ab istius saeculi uanitate, quia saeculum in maligno positum est. dubium quicquid est et ancipitis effectus, hoc malignum est; ut lux dubia maligna dicitur, ita malignum est quicquid admiscet malitiae tenebras ueritati. reuoca ergo ab istius mundi lubrico pedes animi tui et mentis incessum. prohibe, inquam, resiste cupiditatibus, obsiste motibus qui uidentur inruere sicut bestiae atque iumenta, ut teneros fructus et noua ruris huius nostri culta depascant. Prohibui, inquit, pedes meos. non
Abbreviated transcription (Latin):
abundare diuitiis in hoc seculo. ñ
qiͣ incredulus declinet. a lege: sed ĩ
eius semitis ꝑseueret: ⁊ effugiat
suꝑboꝵ contagia. Contanunat᷑

Expanded text:
abundare diuitiis in hoc saeculo, non quasi incredulus declinet a lege, sed in eius semitis perseueret et effugiat superborum contagia. contaminat
Abbreviated transcription (Latin):
usti aliena ꝑsona est. potusq
mot suã remissione actusarĩ d
nõ uidicauerit. quã alienũ crimieᷤ
ugere. Sed dices.Q noni dict ip̃e
du d. letabitur iusties cũ bident
undictã impioꝵ michi breur
quia letetur quod ip̃e euaserit. nõ

Expanded text:
iusti aliena persona est potiusque iusti aliena persona est potiusque ducit suam remissionem accusari, quod non uindicauerit, quam alienum crimen urgere. sed dices: \'quomodo dixit ipse Dauid: laetabitur iustus, cum uiderit uindictam impiorum? mihi uidetur, quia laetetur quod
Abbreviated transcription (Latin):
maledictũ extranei pro regis ñura
bindicaret: cũ filii adhuc pauricidiũ
multũ maneret. Non utiq ertra¬
nẽi maledictũ. et filii parriadium
cqua cẽt lance pensandũ. Et adoidit.
Sxme illũ maledicere. qũ dixit ãli
dñs: donec uidcat humilitatẽ meã.
et retrabuet mͥ dñs bona pro male¬
dulo. Est et aliud iusti propositum
longe omĩb potentius ⁊ ꝑfectius:
intemenire pro ꝑsequentib. exuĩ¬
sare pectantes: quod legimus ĩ cuã¬
gelio dicente dño ihũ. cũ aucifisus
ellet a ꝑfidis iudcis. Pater diitte
illis. quia nescrunt quid facit
liquet igitur his magisteriis doctri¬
ne colestis: qd̾ mustus se accusare ma¬
ut. qũͫͣ aliũ deformare. Deniq de
uleph cuui desponsata erãt maria
mater diũ scriptũ est. qd̃ cũ cum
grauem utero bidisset cũ eẽt iust᷑
noluit cã traducere. et btiq mislũ
ad hue audierat oraculum. Sta nõ
mani ab accusationis seueritate.

Expanded text:
maledictum extranei pro regis injuria maledictum extranei pro regis injuria vindicaret, cum filii adhuc parricidium inultum maneret? Non utique extranei maledictum, et filii parricidium aequa esset lance pensandum. Et addidit: Sine illum maledicere; quoniam dixit illi dominus, donec uideat humilitatem meam et retribuat mihi d dominus bona pro maledicto. est et aliud iusti propositum longe omnibus perfectius et potentius, interuenire pro persequentibus, excusare peccantes, quod legimus in euangelio dicente domino Iesu, cum crucifixus esset a perfidis: pater, dimitte illis: non enim sciunt quid faciunt. Liquet igitur his magisteriis doctrinae caelestis, quod iustus se ac-cusare malit quam alium deformare. denique de Ioseph, cui desponsata erat Maria mater domini, scriptum est quod, cum eam grauem utero uidisset, cum esset iustus, noluit eam traducere, et utique nullum adhuc audierat oraculum. ita non etiam ab accusationis seueritate
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpͥam confitendo iustificatus est in
semetipõ. ilibi qͦz de urie morte coar¬
gutus a proph̾a: ait. Pdeccaui dño.
Cui responsũ est: ꝓpter penitentiã
ablatum a dño eius esse peccatum.
item alio loco. cũ semei malediceret
ci. et lapidaret eũ septũ bellatorib.
per quos uindicare se posset. patient
fercbat: ne u̾bo quidẽ referens cõtu¬
meliã. Quin etiã cũ abisat dux
eius caput maledicentis uellet aufer¬
re: ait rex. Quid michi et tibi ⁊ tibi
fili sariue: Quod m maledicit. doꝰ
dixit ei. maledicere dauid. Primum
igitur culpã eius excusauit: ⁊ cãm
ad dm̃i retulit uoluntatẽ: scdo̾ ĩ suũ
meritũ retorsit. ut nõ illũ errasse.
sed se meruisse significaret: tercio
maledictionẽ illius sibi non solũ
nõ nocere. sed etiam prodesse memo¬
rauit. sicut scriptũ est. Et dixit d̾¬
m ad abnisas. eł ad omĩs ꝑueres eiua
Ecte filius meus qui gaunt de semĩe
petum infregit ultoris. Quomꝰ eũ

Expanded text:
propriam confitendo iustificatus est in propriam confitendo iustificatus est in semet ipso. alibi quoque de Uriae morte coargutus a propheta ait: peccaui domino; cui responsum est propter paenitentiam ablatum a domino eius esse peccatum. Item alio loco, cum Semei malediceret ei et lapidaret eum saeptum bellatoribus, per quos uindicare se posset, patienter ferebat, ne uerbo quidem referens contumeliam. quin etiam cum Abisai dux eius caput maledicentis uellet auferre, ait rex: quid mihi et tibi est, fili Saruiae? quod maledicit mihi. dominus dixit ei maledicere Dauid. primum igitur culpam eius excusauit et causam ad domini retulit uoluntatem, secundo in suum meritum retorsit, ut non illum errasse, sed se meruisse significaret, tertio maledictionem illius sibi non solum non nocere, sed etiam prodesse memorauit, sicut scriptum est: et dixit Dauid ad Abisai et ad omnes pueros eius: ecce filius meus, qui exiuit de petum infregit ultoris. Quomodo enim
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ip̃o iustus eẽ quia accusator ẽ
sui. scd̃m illud. dic iniquitates tu¬
as ut iustificeris: ac tamen forsi¬
tan etiam aliquib nõ uideatur
absurdũ. ut etiã de illo dictum sit.
quod iustus sit. qui se accusat pro
alio: etiã si in se nichil habeat qd̃
accuset. Quoniã igitur in his
conueniat: consideremus. Accusa¬
uit se nullo accusante. Peccatũ
est corde. eo qd̃ numerauerit plebem.
qui et dixit ad dñm. Pdeccaui dñe qd̾
fecerini hoc u̾bum. Et nũc dñe aufer
iniquitatẽ serui tui: qd̃ deliqui uele¬
menter. itaq qmͣuis scriptura ha¬
beat qd̃ apposita est. ira dei. ut irasc¬
retur in isrł. quo regis pro lapsum
ꝑcutiens ictui se ipsũ obiecit dicẽs.
Ecce ego peccaui. et ego pastor ma¬
lignũ feci: et hic grex quid fecit: si¬
at manus tua in me: et in donuin
patris mei. Quasi iustus gͦ accusa¬
tor sui in ip̃o ẜmonis exordio. ⁊ pec¬
catũ suũ agnouit: et iniquitatẽ

Expanded text:
hoc ipso iustus esse, quia accusator est hoc ipso iustus esse, quia accusator est sui secundum illud: dic iniquitates tuas, ut iustificeris, attamen forsitan etiam aliquibus non uideatur absurdum, ut etiam de illo dictum sit, quod iustus sit qui se accusat pro alio, etiamsi in se nihil habeat quod accuset. Quam igitur in his conueniat, consideremus. accusauit se nullo accusante, peccatum est corde, eo quod numerauerit plebem. qui et dixit ad dominum: peccaui, domine, quod fecerim hoc uerbum. et nunc, domine, aufer iniquitatem serui tui, quod deliqui uehementer. itaque quamuis scriptura habeat, quod adposita est ira dei, ut irasceretur in Israel, quo regis prolapsio epercutientis ictui se ipsum obiecit dicens: ecce ego peccaui et ego pastor malignum feci, et hic grex quid fecit? fiat manus tua in me et in domo patris m e i. quasi iustus ergo accusator sui in ipso sermonis exordio et peccatum suum agnouit et iniquitatem
Abbreviated transcription (Latin):
qui desperato laborat ĩ cõmodo: ⁊ dicit.
hunc unum ex frĩb sic laborare.
sic affici. ut faciat mͥ miuriam:
qui si agnosceret: me honoraret
utiq. certe nõ lederet. Quid enĩ
lesus est in meo facto. ut habeat
ledentis affectum: Eũ gͦ nõ suppe¬
tit causa ledendi: nõ potest culpa eẽ
propositi. Ego si iustus sum: affi
poris detrimentũ. Possũ etiã illud
dolere qd̾ etiã si ego ledentẽ nõ lese¬
rim. et nõ sim mͥ conscius qd̃ eum
in me aliquib iniuriis excitaue¬
rim: tamen causa illi fuerim lap¬
sus eius qd̃ ĩnocentẽ ledendo delin¬
quat. qd̾ factus sim ei pccĩ mat̾ia.¬
Hoc gͦ dauid dolet: et ideo dolet. quia
cũ unũ membrũ patitur: et cetera
membra cõpatiuntur. Ideo forte
et illud positũ est. Iustus ĩ exordio
sermonis accusator est sui. Nam ⁊¬
si possit iustus habere in se qd̾ accu¬
set. et iustus eẽ quia nemo siẽ pcc̃o
pret̾ unũ deũ. et possit etiã pccõr

Expanded text:
qui desperato laborat incommodo: et dicit qui desperato laborat incommodo: et dicit hunc unum ex fratribus sic laborare, sic affici, ut faciat mihi injuriam; qui si agnosceret me, honoraret utique, certe non laederet. Quid enim laesus est meo facto, ut habeat laedentis affectum? Ergo cum non suppetit causa laedendi, non potest culpa esse propositi. Ergo si justus sum, afficporis detrimentum. Possum etiam illud dolere, quod etiam si ego laedentem non laeserim, et non sim mihi conscius quod eum in me aliquibus injuriis excitaverim, tamen causa illi fuerim lapsus ejus, quod innocentem laedendo delinquat, quod factus sim ei materiaHoc ergo dolet Dauid et ideo dolet, quia, cum unum membrum patitur, et cetera membra conpatiuntur. ideo forte et illud positum est: iustus in exordio sermonis accusator est sui. nam etsi possit iustus habere in se quod accuset et iustus esse, quia nemo sine peccato praeter unum deum, et possit etiam peccator
Abbreviated transcription (Latin):
numpnam. et cõtunicliam dolet:
nõ quo sibi sit urogata. sed quia
ꝓ furorẽ quid faciat eger ignorat
ita bir bonus cũ bidet prc̃orẽ non
reuenri. nõ honorare ctiam canos
indignũ. nõ agnoscere quadam
parandi insania qm̃ indecora et
in bonesta. comittat. qiͣ moritu¬
nim dolet. qiͣ desperatũ a medicis
nngemiscit: et ut bonus medicus
pͥmo monct: deinde ctiã si grauia
patiatur. tamen tanqm̃i ille egrũ
et si cedatur sustinct. et si maledi¬
catur nõ derelinquit. ⁊ quicqius
potest medicne adhibere nõ dene¬
gnt: uec tanqm̃ contumacẽ dese¬
nit. sed tanqm̃ bene de se meritum
omũ studio sanare contendit. ex¬
citens nõ solũ artis ꝑitiam. s eniã
mentis beiugnitatt̃: ita ergo enã
iuistus et cũ contempnit᷑. a pcc̃oe.
nõ au̾titur. et cũ leditur furor is u¬
lud ꝑutat cẽ. nõ improbitatis.
magisq uulueri cuis medicinãm
affenx desiderat. et compatitur. ⁊t
dolet. noͣ ꝓpt se. sco propt illuin

Expanded text:
rumnam; et contumeliam dolet, rumnam; et contumeliam dolet, non quo sibi sit irrogata, sed quia per furorem quid faciat aeger ignorat: ita vir bonus cum videt peccatorem non revereri, non honorare etiam canos indignum; non agnoscere, quadam peccandi insania, quam indecora et inhonesta committat, quasi moriturum dolet, quasi desperatum a medicis ingemiscit; et ut bonus medicus primo monet, deinde etiamsi gravia patiatur, tamen tamquam ille aegrum, etsi caedatur, sustinet, et si maledicatur, non relinquit: et quidquid potest medicinae adhibere, non denegat: nec tamquam contumacem deserit, sed tamquam bene de se meritum omni studio sanare contendit, exercens non solum artis peritiam, sed etiam mentis benignitatem. 20. Ita ergo etiam justus et cum contemnitur a peccatore, non avertitur: et cum laeditur, furoris illud putat esse, non improbitatis, magisque vulneri ejus medicinam afferre desiderat, et compatitur, et dolet non propter se, sed propter illum
Abbreviated transcription (Latin):
ut sciatis. quã caritatẽ hxẽo ĩ nobis
inbundantius. Contristari eiim
uolebat. usq ad penitentiã lapsos.
nõ bsq ad mesticiam ꝓfundio: em:
tantũ ut ex eoꝵ qui argnebantur
mesticia. gandiũ ficret arguenti.
Tnde ait. Si enĩ ego contristo uõ¬
et quis est qui me letificet. isi qͥ
cõtristat᷑ ex meꝰ Arguit itaq ut
alleuet diiturnitatẽ mestitie. qͥ
penitentia ficret in salutẽ. Dãpnat
ut absoluat: exludit ut rrcipiat.
nõ ignoscit ut sibeict. zdco talio paus.
quia bene peritus in lege comuouer
xͥreptũ dicentis. Pusillanimitas deti¬
nuit me a pecõrib derelinquentib
legẽ tuã. Dolebat dauid. non quia
contẽpnelatur. nõ q appetelntur.¬
ip̃e. sed quia ler det relinquebatur:
et coꝵ qui hoc faciebant dampnũ
dolebat qd̾ peruent deo. sicut bomis
pater nifrenesi cõstituti tilii. cũ ab
co maledicat᷑. u̾berctur. afficiatur
ĩuiriis. nõ suã sed egroti. defiet ẽ¬

Expanded text:
ut sciatis quam caritatem habeo in uobis ut sciatis quam caritatem habeo in uobis abundantius. contristari enim uolebat usque ad paenitentiam lapsos, non usque ad maestitiam profundiorem, tantum ut eorum qui arguebantur maestiUnde ait: Si enim ego contristo vos, quis est qui me laetificet, nisi qui contristatur ex me ? Arguit itaque ut allevet diuturnitatem moestitiae, quo poenitentia fieret in salutem: damnat, ut absolvat: excludit, ut recipiat: non ignoscit, ut liberet. Ideo talis Paulus, quia bene peritus in lege, cognoverat praeceptum dicentis: Pusillanimitas detinuit me a peccatoribus derelinquentibus legem tuam. 19. Dolebat David, non quia contemnebatur, non quia ipse appetebatur, sed quia lex Dei relinquebatur; 1050 et eorum qui hoc faciebant, damnum dolebat, quod perirent Deo. Sicut bonus pater in phrenesi constituti filii, cum ab eo maledicatur, verberetur, afficiatur injuriis, non suam, sed aegroti deflet ae
Abbreviated transcription (Latin):
Stit eiĩ sibi irgnũ celoꝵ. angłorum
cõsortiũ. coronã qͦ bonor repositam
c̃ meritoꝵ. C onsideremus nũc quod
sit aliud propositũ uiri scĩ: et exqquẽ¬
tib estimemus. Pusillantitas in¬
quit detinint me: a ꝑctõrib derelmn¬
quentibus legem tuam.
on est loc cõmune cũ multis:
nam plurimoꝵ est cõtristari
si quam ab aliquo patiuntur ĩuiniã.
si lesi. si appetiti. si decolorati sint. rã
ciũ causa. nos infirimores: fraudi
nobis aliquos dolemus fuisse. At
bero qui fortior est nõ propriã con¬
nuneliam dolet. sed aliena peccata:
et in sua niuria lapsum alterus
ĩgemiscens. causam se fuisse deplo¬
int ledentis aroris. Eremplũ accipe
aplicũ. paulus enĩ in pcc̃o flebat ali¬
eno: sicut ait ipse. Nam ex multa tri¬
bulatione et angustia cordis scripsi
nobis per multas lacrimas. eEt qim
ipẽ contristarctur: eos ipses quos
arguebat. conenstari nolebat. Deniq
addidit. Non ut contristemmi. ses

Expanded text:
scit enim sibi scit enim sibi consortium, coronam quoque bonorum repositam esse meritorum. 18. Consideremus nunc quod sit aliud propositum viri sancti, et ex sequentibus aestimemus. Pusillanimitas, inquit, detinuit me a peccatoribus derelinquentibus legem tuam. Non est hoc commune cum multis; nam plurimorum est contristari, si quam ab aliquo patiantur injuriam, si laesi, si appetiti, si decolorati sint. Nostra enim causa est: nos infirmiores fradui nobis aliquos dolemus fuisse. At uero qui fortior est, non propriam contumeliam dolet, sed aliena peccata et in sua iniuria lapsum alterius ingemescit et causam se fuisse deplorat laedentis erroris. exemplum accipe apostolicum. Paulus enim in peccato flebat alieno, sicut ait ipse: nam ex multa tribulatione et angustia cordis scripsi uobis per multas lacrimas, et cum ipse contristaretur, eos ipsos quos arguebat contristari nolebat. denique addidit: non ut contristemini, sed