comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pendebat acdem̃taciomu seruebant solresu gl dics occidit offuse & circum suse tenebreterra
tremuit nontreuit qui pependit quid aliud hȩc quam auctoris reuerentia signant quiam
ruce est iu desquuia regiũ di donat ñuides qui a mortẽ gustauit legis qui ala tronem quoq aqͥpa¬
ridisum Inutauit n leges mulieres. flentes intueris ad tumultum ñ intueris angoles erer¬
bantes quidrerit legis quid gesserit n legis: dicis cananeac mubieri dixissc dnm ñ sammisas
conuent qui comissus nonid significatt qđ alieno sit cocactus imperio sed quod uolitario sunc¬
tus sit arbitratu. alioquin contemptu ostendentis patris sienĩ ut tuinterp̃atͥris paternorũ
untlegimus liberauit ri utiq alien fuit ex secutor imperii seduoluntarii liber arbitrii ubi
uit libercus uoluntatis ibinulla p̃uctricatio missionis Necuere arenedis plice at patri

Expanded text:
enta ei omnia serviebant. Sol refugit, dies occidit, offusae et circumfusae tenebrae, terra tremuit: non tremuit qui pependit . Quid aliud haec, quam Auctoris reverentiam signant? Quia in cruce est, vides: quia regnum Dei donat, non vides. Quia mortem gustavit, legis: quia latronem quoque ad paradisum invitavit , non legis. Mulieres flentes intueris ad tumulum, non intueris angelos excubantes . Quid dixerit legis, quid gesserit non legis. Dicis Chananaeae mulieri dixisse Dominum: Non sumelligere te convenit, quia missus non id significat, quod alieno sit coactus imperio, sed quod voluntario functus sit arbitratu: alioquin contemptum ostendis Patris. Si enim, ut tu interpretaris, paternorumut legimus, liberavit; non utique alieni fuit exsecutor imperii, sed voluntarii liber arbitrii. Ubi autem libertas voluntatis, ibi nulla praevaricatio missionis. 98. Nec vereare ne displiceat Patri,
Abbreviated transcription (Latin):
icstatis dicitur crucifixus quici consors utriusq nature id est humane adq diuinȩ innatu¬
auit a resurrex̃ quodenĩ ceciderit hocre surgit ꝑnpturam hominis dhiciten illud de co
tureñ passionem sui corparis & resurrectionẽ ꝑquem crederȩ ceperant quianteadubi¬
tabant nequecnĩ ds̃ deloco ad locũ transit quiubq: sem ꝑ est ut homo est qui ue dit ipse
quiuenit demiq & aliis dicit Surgite camus inquidinqa uidit & uenit quod est cõmune no¬

Expanded text:
jestatis dicitur crucifixus, quia consors utriusque naturae, id est, humanae atque divinae, in natujestatis dicitur crucifixus, quia consors utriusque naturae, id est, humanae atque divinae, in natuuit et resurrexit; quod enim cecidit, hoc resurgit. Per naturam hominis dicit etiam illud, de quo tur enim passionem sui corporis, et resurrectionem per quam credere coeperant, qui ante dubitabant; neque enim Deus de loco ad locum transit, qui ubique semper est. Ut homo est qui vadit, ipse est qui venit. Denique et alibi dicit: Surgit, eamus hinc . In
Abbreviated transcription (Latin):
suscepit affectum̃ Ne mo enim mariturus ẽ exultat mihi conpatur mihi tristis est mibidol& ergoꝓme
humancont angebit &hic clio operatur ad sectũ ut sicut mors eius mortem abstulie liuore eius ulceri
nrĩ sanauit Iccei am memorẽ nostrũ merore eius abholer& ut homo ergo dubitte homo turbatur
ñ turbatur uirtus ñ turbatur eius diuinitas sedtur batur anima turbatur scđm humane fragilitus
ad suptionẽ &ideoquit suscepit animam suscepit & ccrimq passianis nenĩ ds̃ eoquadds̃ erat auttur¬
bari autmnori possit᷑: deniq ds̃ ds̃ inquid nis qua re mederesliquisti ãt homo ergo loquitur meoscircũ¬
serens maus quo d inpericulis pasidi ad eode sepinos putamis : at homo turbatur uthiomo fl& nthomo
ccrnẽ ciroigitur esipassadiuinitas aut̃ morus libera passione corpi
enius sed quio demds̃. dom homo ꝑ diuinitate dssus ceptionem ccorn

Expanded text:
suscepit affectu: nemo enim moriturus exsultat. Mihi compatitur, mihi tristis est, mihi dolet. Ergo pro me humana tangebatur: et hic alto operatur affectu; ut sicut mors ejus mortem abstulit, livor ejus ulcera nostra sanavit: ita etiam moerorem nostrum moeror ejus aboleret. 56. Ut homo ergo dubitat, ut homo turbatur. Non turbatur ejus virtus, non turbatur ejus divinitas: sed turbatur anima: turbatur secundum humanae fragilitatis assumptionem. Et ideo quia suscepit animam, suscepit et animae passiones; non enim Deus eo quod Deus erat, aut turbari aut mori potuisset. Denique, Deus, Deus, inquit, meus, quare me dereliquisti ? Ut homo 481 ergo loquitur, meos circumferens metus; quod in periculis positi, a Domino deseri nos putamus. Ut homo turbatur, ut homo flet, ut homo carnem . Caro igitur est passa, divinitas autem mortis libera: passioni corpuputemus : sed quia idem Deus, idem homo, per divinitatem Deus, per susceptionem carn
Abbreviated transcription (Latin):
liorum quaecon secrauerant adinstaurationẽ & suppellectilẽ tẽplidnĩ. Hae cautem uniuersa scĩficauit samuel

Expanded text:
liorum, quae consecraverant ad instaurationem et supellectilem templi Domini. Haec autem universa sanctificavit Samuelliorum, quae consecraverant ad instaurationem et supellectilem templi Domini. Haec autem universa sanctificavit Samuel
Abbreviated transcription (Latin):
Tulit quoq dauid torquesaureas quas habuerant serui adad eter . & adtuliteas in hierusedẽ necñ dethibaath & chun
urbib ad ad etet aeris plurimum de quo fecit salo monmare aereum & columnas. Quodcũm audiss & thoi rexemath
uidelic& dđ omne ex ercitũ ad ad ezerregi soba misit adurã filiũsuũ ad regemdauid ut postular& ab co
pacẽ & congratular & ei eoquod expugnass& & ꝑcussiss& ad ad ezer. aduersarius quippe thoierat ad ad exer
Sed & omnia uasaaurea & argentea & aenea consecrauit rexđd dño cum argento & auro qđ tulerat exuni uersis gentib:
ioram huiusquoq filius ⁊echri sed & huius filius solomih. Ipsesolomith & fratreseius suꝑthesaurosscõrum quae
sci ficauit dauid rex & principes familiarũ & tribuni &centuriones & duces exercitus deb ellis & manubus proe

Expanded text:
Tulit quoque David pharetras aureas, quas habuerant servi Adadezer, et attulit eas in Jerusalem. Necnon de Thebath et Chun, urbibus Adadezer, aeris plurimum, de quo fecit Salomon mare aereum, et columnas, et vasa aenea. Quod ureas, quas habuerant servi Adadezer, et attulit eas in Jerusalem. Necnon de Thebath et Chun, idelicet David omnem exercitum Adadezer regis Soba, misit Aduram filium suum ad regem David, ut postularet ab eo pacem, et congratularetur ei, eo quod expugnasset et percussisset Adadezer: adversarius quippe erat Thou Adadezer. Sed et omnia vasa aurea, et argentea, et aenea consecravit David rex Domino, cum argento et auro, quod tulerat ex universis gentibus, us Isaias et huius filius Ioram huius quoque filius Zechri sed et huius filius Selemith ipse Selemith et fratres eius super thesauros sanctorum quae sanctificavit David rex et principes familiarum et tribuni et centuriones et duces
Abbreviated transcription (Latin):
supior danen contrahicricho pcpe filis isrł. ut dentleuits̃ de possessionib suis urbes adhabitandũ & suburbana
carũ ꝑcircuitũ ut ipsi in oppidis mancant & suburbana sint pecorbus &ium̃tis quacamuriscuitatẽ for insecus
pcircuitũ mille passuums patia tr dentur contraorientẽ duomila er̃ cubiti. Et contra meridiem similit̃ duomilia
Admarequoq quod reipicit occidentẽ cademimensura erit & septentrionalis plaga aequaliter mino fini&ur
familiarũ leui adeleatar sicer dotem & iosuac filiumnum & ad duces cognationũ ꝑsingulas tribus filiorũ uri
& sub urbana earũ adilenduumenta. Dederuntq filiusr ł depossessiomib siuis iuxtaimperiũ dñ cuutates & suburba¬

Expanded text:
pe filiis Israhel ut dent Levitis de possessionibus suis urbes ad habitandum et suburbana earum per circuitum ut ipsi in oppidis maneant et suburbana sint pecoribus ac iumentis quae a muris civitatum forinsecus per circuitum mille passuum spatio tendentur contra orientem duo milia erunt cubiti et contra meridiem similiter duo milia ad mare quoque quod respicit occidentem eadem mensura erit et septentrionalis plaga aequali termino finietur familiarum Levi ad Eleazar sacerdotem, et Josue filium Nun et duces cognationum per singulas tribus filiorum Israel: et suburbana earum ad alenda jumenta. Dederuntque filii Israel de possessionibus suis, juxta imperium Domini, civitates et suburba
Abbreviated transcription (Latin):
boum & ounium decimasq scorũ qua cuouent ntd nõ dosuo atqueuniuersa portantes fecer̃ aceruos plurimos. Hoc uero¬

Expanded text:
boum et ovium decimasque sanctorum, que voverant Domino Deo suo, atque universa portantes fecerunt acervos plurimos. Meboum et ovium decimasque sanctorum, que voverant Domino Deo suo, atque universa portantes fecerunt acervos plurimos. Me
Abbreviated transcription (Latin):
p̃fectieorũ quinumenatifuenent in munent conidno sexplaustra tecta cũ duo decimbubus. Vnũ plicus trum
obtulereduoduces & unũ bouẽ singuliobtuler̃ queca in conspectut abnaculi. Ait autem dñs ad morsensuscipe ab eis
ut seruiant inminis terio tabnaculi & trades ea leuitis iuxtaor dinem mini steriisui. Itaq cũ suscepisi& morses
plaustra & bouestradidit eos leuitis. Duo plaustra & quattuor boues dedit filus gerson iuxttiuid quod
habebant necessarium. Quattuor alia pluustra &octoboues dedit filiis merari secundũ officia & cul¬
tũ suum sub manu ithamar filii caronsacerdotis. Debubus uero ouib & asinis in eiusdẽ libri superiori
id est er echias populo habitantiũ hierusalem ut durent partes sacer dotib & leuits ut possentuacare
legidm̃. Quod cuperebruis & in auribus multitudins plurimas obtulere prinituis filusł frumenti uini dolei Mells
quoq & omniũ quegignit hum detimas obtuler̃ sed & filiuisrł &iuda quihabitant in urbibi uuda obtuler detimas

Expanded text:
fecti eorum qui numerati fuerant munera coram Domino sex plaustra tecta cum duodecim bubus unum plaustrum obtulere duo duces et unum bovem singuli obtuleruntque ea in conspectu tabernaculi ait autem Dominus ad Mosen suscipe ab eis ut serviant in ministerio tabernaculi et tradas ea Levitis iuxta ordinem ministerii sui itaque cum suscepisset Moses plaustra et boves tradidit eos Levitis duo plaustra et quattuor boves dedit filiis Gerson iuxta id quod habebant necessarium quattuor alia plaustra et octo boves dedit filiis Merari secundum officia et cultum suum sub manu Ithamar filii Aaron sacerdotis filiis autem Caath non praecepit etiam populo habitantium Hierusalem ut darent partes sacerdotibus et Levitis et possent vacare legi Domini quod cum percrebruisset in auribus multitudinis plurimas obtulere primitias filii Israhel frumenti vini et olei mellis quoque et omnium quae gignit humus decimas obtulerunt sed
Abbreviated transcription (Latin):
rum primitiarum dñi edeataro sacerdoti sicut eifuerat imperatũ ex media parte filiorum isrł quamse¬
parauerat bis quun proelio fuenent: Dimidia uero parte quac contigenit relique nultitudim id ẽ deouib
irecentis triginta & septemmilib quingeris: Etdcbil originta sexmilib Etd easinis triginta milib
quingentis: Ecdehominib sed ecimmilib: tulit morses quinqua gesimum caput &d editleuitis qui ex cubaban

Expanded text:
rum primitiarum Domini Eleazaro sacerdoti sicut ei fuerat imperatum ex media parte filiorum Israhel quam serum primitiarum Domini Eleazaro sacerdoti sicut ei fuerat imperatum ex media parte filiorum Israhel quam separaverat his qui in proelio fuerant de media vertrecentis triginta septem milibus quingentis et de bubus triginta sex milibus et de asinis triginta milibus quingentis et de hominibus sedecim milibus tulit Moses quinquagesimum caput et dedit Levitis qui excubant
Abbreviated transcription (Latin):
mam corum quae capta sunt ab homine usq: ad pecus tu & el eatar sacerdos & om̃s principes uulgi diuidesq
exaequo predam inter eos quipugna uerunt & egressi sunt udbellũ & interomnem reliquã multitudinẽ
& separabis partem dño abhis quipugnauerunt & fuer̃ inbello unam animam dequingent
quam exbubus & asinis & ouib: &dabis caeleataro sacerdoti qui primiti aednĩ sunt. Exmedia quoq: par¬
te filiorum isrł accipies quinquagesimum caput hominum & boum & asinorum & ouium cunctorum
iantium & dabis euleuitis qui excubant incustodus tabnaculidnĩ. Fecerum
sicut p̃ceperat dñs. Puit autem p̃da quam exercitusceperat ouium sescenta septuaginta quinquemilia.
Boumseptuaginta duomilia. Asinorumsexuginta milia & mille animae hominũ sexus feminei quaeñ
cognouenent uiros triginta duomilia. Dataque est media pars his qui inp̃lio fuerant ouium trecenta

Expanded text:
mam eorum quae capta sunt ab homine usque ad pecus tu et Eleazar sacerdos et principes vulgi dividesque ex aequo praedam inter eos qui pugnaverunt et egressi sunt ad bellum et inter omnem reliquam multitudinem et separabis partem Domino ab his qui pugnaverunt et fuerunt in bello unam animam de quingentis tam ex hominibus quam ex bubus et asinis et ovibus et dabis eam Eleazaro sacerdoti quia primitiae Domini sunt ex media quoque parte filiorum Israhel accipies quinquagesimum caput hominum et boum et asinorum et ovium cunctarumque animantium et dabis ea Levitis qui excubant in custodiis tabernacsicut praeceperat Dominus fuit autem praeda quam exercitus ceperat ovium sescenta septuaginta quinque milia boum septuaginta duo milia asinorum sexaginta milia et mille animae hominum sexus feminei quae non cognoverant viros triginta duo milia dataque est media pars his qui in proelio fuerant ovium trecenta
Abbreviated transcription (Latin):
p̃łis fuiss eadsert redditũ: Secundas nuptias ꝓfornicatione habent dideo dicunt eas ꝑmisisse apł m
paulũ quia x parte sciebat & & partȩꝓph& abant. Nõdũ enim uenerat qđ ꝓfatũ er Hocait ꝑfec
tũ d inmontanũ Sineius ꝓph&is sas uenisse declarabans. Sacram̃ta ꝑhibent᷑ habere funes ta nãdein¬
fantis anniculi sanguine quẽ dacto eius cospore minuts punctionẽ uulneribus &toquent quasi euca¬

Expanded text:
Apostolis fuisse asserunt redditum. Secundas nuptias pro fornicationibus habent: et ideo dicunt eas permisisse apostolum Apostolis fuisse asserunt redditum. Secundas nuptias pro fornicationibus habent: et ideo dicunt eas permisisse apostolum Paulum, quia ex parte sciebat, et ex parte prophetabat: nondum enim venerat quod pertum in Montanum, et in ejus prophetissas venisse delirant. Sacrificia perhibentur habere funesta. Nam de infantis anniculi sanguine, quem de toto ejus corpore minutis punctionum vulneribus extorquent, quasi Euc
Abbreviated transcription (Latin):
mal lignitate fecisse huncapelle dicunt quedam &iã daxp̃o tãfals a sensisse ut dicer& cũ nõ quidẽcar
ne resurgens as cenditincelũ DEVERIAN ̃ Seuenanias ero xortiunũ nõbibunteo qđ fa¬
bulos aua nitate desataneterrã ges minare ads̃ eue ad seuerant uitẽ & iã ipsi nõ sanã doctrinam
suã quibus uolunt in fant nominib principiũ carnis res urrectionem cumuderitesta m̃õtores¬
atian i atatiano quod ã instituti qui& hencra tite apellatisunt nup¬
tias dãnant adq: omnino pares eas fornicationibus aluisqcorrumptionib: faciunt nec recipiunt in suo nume¬
ro coniugio utentem seumares cufemina nõ uescunt carnibus easq: omnino ab ominant᷑ ꝓlationes quasdã fabulo¬
sas scđoru diã istis apiunt saluti primih ominis contradicunt ꝑ phipanius tationes & hencratitas tationis scisma
GIS Catafrigesst quorũ auctores fuerunt montanos tai quã paradi¬

Expanded text:
malignitate fecisse. Hunc Apellem dicunt quidam etiam de Christo tam falsa sensisse, ut diceret eum non quidne resurgens ascendit in coelum. XXIV. SEVERIANI a Severo exorti, vinum non bibunt, eo quod fabulosa vanitate de satana et terra germinasse asserant vitem. Etiam ipsi non sanam doctrinam suam, quibus volunt, inATIANI a Tatiano quodam instituti, qui et Encratitae appellati sunt, nuptias damnant, atque omnino pares eas fornicationibus aliisque corruptionibus faciunt: nec recipiunt in suorum numerum conjugio utentem, sive marem, sive feminam. Non vescuntur carnibus, easque omnes abominantur. Prolationes quasdam fabulosas saeculorum etiam isti sapiunt. Saluti primi hominis contradicunt. Epiphanius Tatianos et Encratitas ita discernit, ut Encratitas Tatiani schismaI. CATAPHRYGES sunt, quorum auctores fuerunt Montanus tanquam paracli
Abbreviated transcription (Latin):
plenoficmentis &iã ipsi principiũ uł angeloꝵ nominibus terribilibus infirmas animas capiunt & de dõrtrũ¬
ue natura stbulosa & as anitatẽ ueritatis aliena multa cõtxunt animarũ subtan
suoserrores inserunt && illos qͥcis credunt faciunt nõ multa ut putant sciencia p̃pollere s ed mul
ar pocratianis a i arpo crate qͥdocebat omnem turpẽ¬
nem̃ omnẽꝙ adinuent ionẽ peccati. he alitr cuadiadq t ransir i principat & potestaetes quibus haplacont upossit ad cae¬
lũ superius ꝓueniri hiidiã hũ hominẽ tantũ modo & deutraq seunatũ putas seghib& sed accepisse talemanimã
danes coquib uirtutibus mundũ seste ipsius tradit᷑ fiusse que ndã fomina m¬

Expanded text:
plena figmentis: etiam ipsi principum vel angelorum nominibus terribilibus infirmas animas capiunt; et de Deo rerumplena figmentis: etiam ipsi principum vel angelorum nominibus terribilibus infirmas animas capiunt; et de Deo rerumque natura, fabulosa et a sanitate veritatis aliena multa contexunt. Animarum substasuos errores inserunt: et illos qui eis credunt faciunt, non multa, ut putant, scientia praepollere, sed multa, VII. CARPOCRATIANI sunt a Carpocrate, qui docebat omnem turpenem, omnemque adinventionem peccati: nec aliter evadi atque transiri principatus et potestates, quibus haec placent, ut possit ad coelum superius perveniri. Hic etiam Jesum hominem tantummodo, et de utroque sexu natum putasse perhibetur, sed accepisse talem animamsed a nescio quibus virtutibus mundum. Sectae ipsius fuisse
Abbreviated transcription (Latin):
causa ꝑmisisse festͥ ut eã quiuelle utar& qđ eius factũ in sata turpissimauersũ sum& quipla c&usis indiffe¬
uers antꝰ Narrant &iã quedã fabolosa demundonoscio qđ barbara principiũ omaia miscentes disputationi¬
bus suis quibistereant audi toresq prudentib risumpotius faciunt quãtimorem . Intelleguntꝰ &iã istinõ dõtri
sept̃ &cellentia suentie si capellatos eẽ uela pellan debuisse gloriantur cũ supe
niores atq curpiores unde neq: cu maliis ꝑdiuersatertarum partib aliter adq aliter nuncupentur
Nõnullieos &iã borbori cas uocant quasicenosos pt̃nimiã turpitudinẽ quã siuis misteris & erceredicunt᷑ aliqͥ
eos anicolaits & ortos putant aliqͥa : carpocrate dequo post loqͥmur: Iradunt᷑ aut̃ dogmata fabu losis simis

Expanded text:
causa permisisse fertur, ut ea qui vellet uteretur. Quod ejus factum in sectam turpissimam versum est, qua placet usus indiffecausa permisisse fertur, ut ea qui vellet uteretur. Quod ejus factum in sectam turpissimam versum est, qua placet usus indiffeversantur. Narrant etiam quaedam fabulosa de mundo, nescio quae barbara principum nomina miscentes disputationibus suis, quibus terreant auditores; quae prudentibus risum potius faciunt, quam timorem. Intelliguntur autem etiam isti nonpropter excellentiam scientiae sic se appellatos esse, vel appellaliis atque aliis per diversas terrarum partes aliter atque aliter nuncupentur, nonnulli eos etiam Borboritas vocant, quasi coenosos, propter nimiam turpitudinem quam in suis mysteriis exercere dicuntur. Aliqui eos a Nicolaitis exortos putant: aliqui a Carpocrate, de quo post loquemur. Tradunt autem dogmata fabulosissimis
Abbreviated transcription (Latin):
gis. fallatiis deceperatmultos Docebat aut̃ d&es taondam uirpitudinem indifferenter utendi seminis Nec
crediuolebat : Mineruã uero merericm quandamhelenã quã sibis ociã scelerã fecerat . Imagines quae
eiusdem heruicis discipulis suis p̃bebat ad d. sandas quas & rom&amqr¬
ritatem publica conistituerat inquaurbe apłs p&rus eũ uera urr tute dĩ omnipotentis et in cxit
DEMENANDRIA ΝISTIS Menandriania menandro &iã ipsomag o discipulo eius qui mundũa serebat
nona dõsed ab anglis factã DESATVRNIANISTIS Saturniani a quodã saturnino qui turpitudinẽ simoni¬
anũ insiriã confirmasse ꝑhib&ur qͥ&i ãmũdũ solos angeloseptempeter conscientiã dĩ patris fecissedicebat
IISTIS Pasilidiani ab as ilideqinocdistabat simonianis qđ cẽc lxvcos¬
hibo ur &x illis uii quos apłi dia coneordinauerant istecũ dezelopulchertime coniugisculpar&ꝰ uł utpurgandise

Expanded text:
is fallaciis deceperat multos. Docebat autem detestandam turpitudinem indifferenter utendi feminis, nec ovem se credi volebat. Minervam vero meretricem quamdam Helenam, quam sibi sociam scelerum fecerat, imaginesque et suam et Helenae discipulis suis praebebat adorandas, quas et Romaritate publica constituerat. In qua urbe apostolus Petrus eum vera virtute Dei omnipotentis exstinxit . II. MENANDRIANI a Menandro etiam ipso mago, discipulo ejus, qui mundum asserebat non a Deo, sed ab Angelis factum. III. SATURNINIANI a quodam Saturnino, qui turpitudinem Simonianam in Syria confirmasse perhibetur: qui etiam mundum solos angelos septem praeter conscientiam Dei Patris fecisse dicebat. IV. BASILIDIANI a Basilide, qui hoc distabat a Simonianis, quod trecperhibetur, ex illis septem quos Apostoli diaconos ordinaverunt . Iste cum de zelo pulcherrimae conjugis culparetur, velut purgandi se
Abbreviated transcription (Latin):
udhiber& elo qui ⁊ quanturei nec landinde ne curcuperinde nec ad sirmande autdefendede
sed a periende inde dicunte quae sus ficer& cũ ferme centũ philop̾bos nomi
de octoginta heresib loquens sex libros &ic̃ ipse conscribsitꝰ hystori canarrationo memoruns om̃a¬

Expanded text:
adhiberet eloquii, quantum rei nec laudandae, nec vituperandae, nec affirmandae aut defendendae, adhiberet eloquii, quantum rei nec laudandae, nec vituperandae, nec affirmandae aut defendendae, sed aperiendae indicandaeque sufficeret; cum ferme centum philosophos nomide octoginta haeresibus loquens sex libros etiam ipse conscripsit, historica narratione memorans om
Abbreviated transcription (Latin):
risti cogitationi mexdicens Noc me tantabe ati tudo tua gredat ineptiae ut ñ inspititm quantis
& qua ingentib uoluminib opussit at possint istadis solin. uerubo fieri egoñ expeȩto i donimimul¬
& brcuitas pundi & idiungis ea uerba quȩ paulo ante lampo sui & dicis sedbreuiter ꝑstricte atq
flagitentꝰ tuctut̃ ut uelud quodam inquis ex omnib concepto comonitorio Siquis aliquem obiec¬
tionẽ aut conuentionẽ uberius plenius hae planius nosseuobierit adopulenta & magni ficauolu
trans mictatus quib adiuersis & p̃cipuae in quis aueneratione
claboratũ qua cũ dicis unũ quasi comunitorium de his omnib todo siderire signi ficas Audiergo
unde cõmonearis quid p&cs opiniones omniñ philoso phoroõ qui soctas ud ius condiderunt
usq ad tempora sua Neq enĩ plus poterit᷑ sex ñ paruulis uoluminib quidã celsus ab soluit
nec rodarguit aliquẽ sedtan cum quid sentirent aperuit ea breuitate sermonis uttantũ

Expanded text:
ris exponere. 3. Nec me tantae Beatitudo tua credat ineptiae, ut non inspiciam quantis et quam ingentibus voluminibus opus sit, ut possint ista dissolvi. Verum hoc ego fieri non expeto; id enim mulet veritas pandi, adjungis ea verba quae paulo ante jam posui, et dicis: Sed breviter, perstricte atque flagitent: tu autem ut velut quodam, inquis, ex omnibtionem aut conuictionem uberius, plenius ac planius nosse uoluerit, ad opulenta et magnifica uolumina transmittatur, quibus a diuersis et praecipue a uenerationelaboratum. Quae cum dicis, unum quasi commonitorium de his omnibus te desiderare significas: audi ergo unde commonearis quid petas. Opiniones omnium philosophorum, qui sectas varias condiderunt, usque ad tempora sua neque enim plus poterat, sex non parvis voluminibus quidam Celsus absolvit. Nec redarguit aliquem, sed tantum quid sentirent aperuit, ea brevitate sermonis, ut tantum
Abbreviated transcription (Latin):
denecearum quas commemoraui omnia dogmatit medixisse uel diditisse profiteor: quisenim
sistos quod huic intexi lectos cognitos que uicare quidenim contraista sentiat catholica ec¬
clesia quodam edicendum putasti supfluo queritur cum propterboe scire sufficiat eam contra
istas sentire reccaliqud brumin fide quem quam debere recipeit quomodo aucemquȩ concyt
becec ueritas habetas serenda hac defendenda sint modulum operis huius excedit sedm ultum
adiuuat cor fidele nosse quid eredendum nonsit &iam si disputandi facultate non possc̃omnẽsitaq
me morate nonsunt uł oẽ uel fieri quarum aliquam quisquis cenuerit xp̃ĩanus ceholsuis con
ed quuidergo sticiat horeticumde in ceps requiren dumest ut cuml dño adiuuante uitamis non
folum ea que scimus uerum &iam que nescimus siueque iamorta sunt siueq adhuc oriripotuo¬
cornt he rotica uenena uitam usus autemiamsit uoluminis finis quem proptorea uobis ancequã

Expanded text:
de nec earum quas commemoravi, omnia dogmata me dixisse vel didicisse profiteor. Quis enimres istos, quos huic operi intexui, lectos cognitosque vitare. Quid enim contra ista sentiat catholica Ecclesia, quod a me dicendum putasti, superfluo quaeritur: cum propter hoc scire sufficiat eam contra ista sentire, nec aliquid horum in fidem quemquam debere recipere. Quomodo autem quae contra haec veritas habet, asserenda ac defendenda sint, modulum operis hujus excedit. Sed multum adjuvat cor fidele, nosse quid credendum non sit, etiamsi disputandi facultate id refutare non possimemoratae non sunt, vel esse vel fieri, quarum aliquam quisquis tenuerit, christianus catholicus non erit. Quid ergo faciat haereticum, deinceps requirendum est: ut, cum hoc Domino adjuvante vitamus, non solum ea quae scimus, verum etiam quae nescimus, sive quae jam orta sunt, sive quae adhuc oriri poterunt, haeretica venena vitemus. Hujus autem sit jam voluminis finis, quod propterea vobis, antequam
Abbreviated transcription (Latin):
cere iussa diuina illamuero gratiam dĩsine quanihił bomipossumus facere non eẽ dicunt nisi in libero
arbitno quod nullis suis p̃cedentibus meritis ab illo aecepit nrã natura ad hoc tancum existiman¬
oninflntibs st cat destruunt &iamorationes quassticit eccłã siue promfidelibus & doc trinȩ
dbircseste ntibus ut conuercantur a dm̃ siue profidelibus ut ciugoatur ci sides & ꝗ suerent in eo
hniac quippeo a oriibipss accipere seda sc ipsis homines habere contendunt graticidiqua liberi
mur abim pietato dicentos secundummentanrã dari quo d quidem polagiusi n epseopatu

Expanded text:
cere iussa diuina. illam uero gratiam dei, sine qua nihil boni possumus facere, non esse dicunt nisi in libero cere iussa diuina. illam uero gratiam dei, sine qua nihil boni possumus facere, non esse dicunt nisi in libero arbitrio, quod nullis suis praecedentibus meritis ab illo accepit nostra natura, ad hoc tantum existimannon inflet, aedificat. destruunt etiam orationes, quas facit ecclesia siue pro infidelibus et doctrinae dei resistentibus, ut conuertantur ad eum, sine pro fidelibus, ut augeatur in eis fides et perseuerent in eo. haec quippe non ab ipso accipere, sed a se ipsis homines habere contendunt, gratiam dei, qua libera- I mur ab impietate, dicentes secundum merita nostra dari. quod quidem Pelagius, in episcopali
Abbreviated transcription (Latin):
suos in opes ad spem hereditatis ulienȩ libenter dantibus DEBI LAGIANIS Pcagia norum est here
pore omnium recentissima apelagio monacho exorta quem magisi
estut sec tatores eorum cȩlestiani &iam nunccupantur: hi digratiae qua p̃distinati sumus in ad
mus at que in regnum ipsius transferamur propter quod ait nemo uenit ad me nisi fuerit da cum
apatre meo & quia diffunditur carita sin cordibus nr̃is ut fides ꝑdilectionem opereturintant
inimici sunt ut sine hacposse hominem credant facere omnia diuinamandate quod si hocuerũ
eam libero arbitrio prat poner& sedinfidelicalbditate. supponer& dicens adẽam . dari hominbus
ut quȩ ftcere ꝑliberum iubenter arbitrium facillius possint implere ꝑgratiam dicendo utique s tici¬
lius possint uoluit  ÷ tredi &iam si difficilius tamen posse homines sine adiutorio gratiae diuine fa

Expanded text:
suos inopes ad spem haereditatis alienae libenter dantibus. LXXXVIII. PELAGIANORUM est haeressuos inopes ad spem haereditatis alienae libenter dantibus. LXXXVIII. PELAGIANORUM est haeresis, hoc tempore omnium recentissima a Pelagio monrum Coelestius sic secutus est, ut sectatores eorum Coelestiani etiam nuncupentur. Hi Dei gratiae, qua praedestinati sumus in adomus atque in regnum ipsius transferamur , propter quod ait, Nemo venit ad me, nisi fuerit ei datum a Patre meo , et qua diffunditur charitas in cordibus nostris , ut fides per dilectionem operetur , in tantum inimici sunt, ut sine hac posse hominem credant facere omnia divina mandata: cum si hoc verueam libero arbitrio praeponeret; sed infideli calliditate supponeret, dicens, ad hoc eam dari hominibus, ut quae facere per liberum jubentur arbitrium, facilius possint implere per gratiam. Dicendo utique, Ut facilius possint; voluit credi, etiamsi difficilius, tamen posse homines sine gratia divina f
Abbreviated transcription (Latin):
sed omnes boc fuerunt quiomnes modo correcti &cutholici facti sunt Nec aliqui sillius suꝑsedi terroris cibe
uocabantur punica declinatione Nominis hos nonnulli dicunt ex filio ad
tamen sine uxoribus uiuere fecte ipsius docmate non licebat maresergo & feminȩ sub continentiac profes¬
sione simul habitantes puerum & puellam sibi adobtat in eiusdem coniunctionis pactos successores
suos futuros morte prebentis quibus quemor singulis calii subrogtbantur dumtam en duobus dispa¬
ris sexus in illius domus societate succe derent: ut rolib& quippeparente de functo unoremanentius¬
que ad euis quoque obitum filiiseruiebant postluius mortem &iam ipsi puerum & puellam similit̃
cidoptabant necum quam eis defuit unde ad optarent generantibus circumqua que uicinis & filios

Expanded text:
sed omnes hoc fuerunt, qui omnes modo correcti et catholici facti sunt, nec aliquis illius supersedit erroris. Abelonii sed omnes hoc fuerunt, qui omnes modo correcti et catholici facti sunt, nec aliquis illius supersedit erroris. Abelonii vocabantur, punica declinatione nominis. Hos nonnulli dicunt ex filio Adatamen sine uxoribus vivere sectae ipsius dogmate non licebat. Mas ergo et femina sub continentiae professione simul habitantes, puerum et puellam sibi adoptabant in ejusdem conjunctionis pacto successores suos futuros. Morte praeventis quibusque singulis alii subrogabantur: dum tamen duo duobus disparis sexus in illius domus societate succederent. Utrolibet quippe parente defuncto, uno remanenti, usque ad ejus quoque obitum filii serviebant. Post cujus mortem etiam ipsi puerum et puellam similiter adoptabant. Nec unquam eis defuit unde adoptarent, generantibus circumquaque vicinis, et filios
Abbreviated transcription (Latin):
cuius partes aliem aiores alicmixores ucleant uel deleant cogitari qualic sunt omniaque ꝓ¬
pria dicimuscorpora quamuis de anima ⁊aile aliquid sentiant sedporuit ut dixi propterea put ari
corpus dm̃ dicere: quia non est nihil non est in anitas. Non est corporis uel anime qualitas sedubiq
totus & ꝑlocorum spatia nulla partitus insua tamen natura at que substantia in commutaibilit̃
ꝑman& Nonergo ideo est tertullianus factus hereticus sed quia transiens ad cata frigas quos anto ip¬
sedestruxerat cepit &iam secđas nuptias contra a postolicam doctrinam tam quam strupyaedamnare.
& post modum &iam bipsis diuisus suauenticula propagauit dicitsane &iam animas bominum pessi¬
mas post mortem in demones uertiDE ABLVΙS Est autem heresis rusticana incamponro id est yppo
IIIS. Est autem heresis rusticana in camponro id est ypp¬
nense uel potius fuit.: Pculatim enim diminut amuna exigua rm anserat inquu quidem paucissimi

Expanded text:
cujus partes aliae majores, aliae minores valeant vel debeant cogitari, qualia sunt omnia quae proprie dicimus corpora; quamvis de anima tale aliquid sentiat: sed potuit, ut dixi, propterea putari corpus Deum dicere, quia non est nihil, non est inanitas, non est corporis vel animae qualitas, sed ubique totus, et per locorum spatia nulla partitus, in sua tamen natura atque substantia immutabiliter permanet. Non ergo ideo est Tertullianus factus haereticus; sed quia transiens ad Cataphrygas, quos ante destruxerat, coepit etiam secundas nuptias contra apostolicam doctrinam tanquam stupra damnare, et postmodum etiam ab ipsis divisus, sua conventicula propagavit. Dicit sane etiam ipse animas hominum pessimas post mortem in daemones verti. LXXXVII. Est quaedam haeresis rusticana in campo nostro, id est, HippoII. Est quaedam haeresis rusticana in campo nostro, id est, Hipponensi, vel potius fuit: paulatim enim diminuta, in una exigua villa remanserat, in qua quidem paucissimi,
Abbreviated transcription (Latin):
fuomergo exusugeneritionis liumanȩ ca lumni am herai cȩ instruustinen exriro
sermone conpotius ne que enim angusbis sermoni: nris himense magnĩdinem possu¬
mus diuni cetcis indudere Cuius magnitudinis non est finis Namq huma nam
genereationem si desinire contendas tempus ostendis: generatio auẽ diuina supra
om̃a est late pata & supra om̃s generationis ascendit. & sensus Scriptum efltemũ
Ne mouenit ad patem nisi ꝑme. Quid quidigitur depatre coritaueris quam liba enus
a& mteraem non potest deco aliquidnis ꝑ filium cogicare necpotest ullus ad patie
nom prioremhabeat patrem: querotem absto quando aut qucqiodo selisuos patus
eo demnora tunimisi cnim in possibilis est generitionis sore secra un sueps deffercuon

Expanded text:
ergo ex usu generationis humanae calumniam, haeretice, struas; neque ex nostro sermone componas. Neque enim angustis sermonibus nostris immensae magnitudinem possumus divinitatis includere, cujus magnitudinis non est finis . Namque hominis generationem si definire contendas, tempus ostendis: generatio autem divina supra omnia est: late patet, supra omnes cogitationes ascendit et sensus. Scriptum est enim: Nemo venit ad Patrem, nisi per me . Quidquid igitur de Patre cogitaveris, quamlibet ejus aeternitatem, non potes de eo aliquid nisi per Filium cogitare: nec potest ullus ad Patremnon priorem habeat Patrem? Quaero item abs te, quando aut quomodo Filium putes esse generatum? Mihi enim impossibile est
Abbreviated transcription (Latin):
Iung at igitur honorificentia patri filium: quem diuinitas iunrit Non separ&
ne ma iestatis infigne est. si iste nonsemꝑ fuit. er goilleutatus est sem ꝑfute

Expanded text:
61. Jungat igitur honorificentia Patri Filium, quem divinitas junxit: non separe61. Jungat igitur honorificentia Patri Filium, quem divinitas junxit: non separenae majestatis insigne est. Si iste non semper fuit, ergo ille mutatus est: sed se
Abbreviated transcription (Latin):
dotempus quo omns pater nonerat Aas erat tempus inquid nom iustruo bened apgute: Sienĩ¬
tempus doxeris teipsũ conuincis qui a necesse est adseras fuisse tempus antefiliũ Cumfilius
tẽporis auctorsit : & creator Nonpotest enĩ postopussuũ ipse coepisse. Neces se est int᷑
auctore operis sui eẽ fate aris ante tẽpora inquid nonego silium. Sedcumsilium dico
ostendo priorempatrem: quia pater inquid finlio prios: Qui est hoc negos fuisse tempus
ante filiũ : & tam̃nes cioquamolimina fuissegerindi Inquo generitionem patris signi¬
ficas tempordem: Na si pater ee coepit: ds ergo primo erate postea pater factus est:
uitur himulabilis ds̃ Sicnĩ ante ds̃ postea pater : Utiq gen
gu endam hanc rdulimus qu estionem: Piamens generitionem sinetem pore ad se¬
rit : ut sempit̃nũ patrem cum silio dicat. Necaliquando: ad serite essemuti tum

Expanded text:
do tempus quo omndo tempus quo omntempus dixeris, te ipse convinces: quia necesse est asseras fuisse tempus ante Filium, cum Filius temporis auctor sit et creator; non potest enim post opus suum ipse coepisse: necesse est igitur auctorem operis sui esse fatearis. 59. Ante tempora, inquis, non nego Filium: sed cum Filium dico, ostendo priorem Patrem, quia Pater, inquis, Filio prior. Quid est hoc? Negas esse tempus ante Filium, et tamen nescio quficas temporalem. Nam si Pater esse coepit, Deus ergo primo erat, postea Pater factus est.  immutabilis Deus? Si enim ante Deus, postea Pater: utique geneguendam, hanc retulimus quaestionem. Pia namque mens generationem sine tempore asserit; ut et sempiternum Patrem cum Filio dicat, nec aliquando asserat esse mutatum.
Abbreviated transcription (Latin):
exdudic: Quodeni eratin principio ñ indudicur tempore nom principio p̃uenitus ergo arri¬
us contices cat quod autͥ erat apuddum non ꝑmixcione consunditur sed inanentis uerbi
apud patrem soli deꝑfectione distinguitur ut subellius obmutescat & ds eraet uerbum
nonergomplatione sermonis hoc uerbum est sedilla cȩlestis desinitione uirtutis. ut con¬
fut&iur fotinus. Quod uero erat in principio apud dm̃ sempiter uȩ diuinitatis in patre
ꝙ filio: inseparabilis unitas edocdus ut erubes cat eunomius. postremo cum om̃a ꝑ ipsum
sactit dicantus : ipse conditor noui utq testamenti & u&eris designatur: Vt inanicheus
ĩptationis habere nom possit Itapis cator bonus. intraunũ uon
datenĩ ueniaam dem̃ tissimus imperator utte non conloquendi studio nec audiendi
cupi dicate seder ponendi gratia. Paulis ꝑ alloquar. die mihi inquam fuit ne iliquin¬

Expanded text:
exclusit. Quod enim erat in principio, non includitur tempore, non principio praevenitur. Ergo Ariexclusit. Quod enim erat in principio, non includitur tempore, non principio praevenitur. Ergo Arius conticescat. Quod autem erat apud Deum, non permixtione confunditur: sed manentis Verbi apud Patrem solida perfectione distinguitur, ut Sabellius obmutescat. Et Deus erat Verbum. Non ergo in prolatione sermonis hoc Verbum est, sed in illa coelestis designatione virtutis, ut confutetur 455 Photinus. Quod vero erat in principio apud Deum, sempiternae divinitatis in Patre et Filio inseparabilis unitas edocetur ut erubescat Eunomius. Postremo cum omnia per ipsum facta dicantur, ipse conditor novi utique Testamenti et veteris designatur; ut Manichaeus locum tentationis habere non possit. Ita piscator bonus intra unum omnedat enim veniam elementissimus imperator, ut te non colloquendi studio, nec audiendi cupiditate, sed exponendi gratia, paulisper alloquar: dic mihi, inquam, fuitne aliquan
Abbreviated transcription (Latin):
Scriptũ est inu&eri cestam̃to: Anteme non fuit alius ds̃ & postme non erit : Nihlergo argu¬
m̃ tabor teipsum interrogo quis hocdicit pater ansilius utrum dixeris eote coniunci intel¬
legis uł sicredas doceri Quis ergo hocdicit pater anfilius si filius inquid anteme non fuit alius
ds̃ : si pat̃ postine inquid nerit hic priorem ille posteriorem ñ hab& inioceminse & pater infili
& filius in patrȩ cognoscitur Cũ enĩ patremdixeris eius &i amfilium designcisti qui cineno
ipso sib pat est: Cum filium nominas &icmpatremeius fateris qui cnemo ipse sibi silius est¬
Itenec filius sine patre: nec pater potest esse sinefilio Sempigitur pat̃ semꝑ & filius in prin¬
cpio enimerat uerbum & uerbum erat apud dm̃ & ds̃ ertet uerbum : hocerat in principio
apud dm̃ Erat inquid apud dnm̃ erat erat erat ȩccequatt̃ erat: ubuimpius inuenit qđ
non erat & alibi quoq: iohannis in epislo la sut dicit qđ erat in principio in dissinite cendic̃

Expanded text:
ribus dicam: Ante me non fuit alius Deus, et post me non erit . Nihil ergo argumentabor, teipsum interrogo. Quis hoc dicit, Pater, an Filius? Utrum dixeris, eo te convinci intelliges: vel si credas, doceri? Quis ergo hoc dicit, Pater, an Filius? Si Filius: Ante me, inquit, non fuit alius Deus: Si Pater: Post me, inquit, non erit. Hic priorem, ille posteriorem non habet: invicem in se et Pater in Filio, et Filius in Patre cognoscitur. Cum enim Patrem dixeris, ejus etiam Filium designasti; quia nemo ipse sibi pater est: cum Filium nominas, etiam Patrem ejus fateris; quiItaque nec Filius sine Patre, nec Pater potest esse sine Filio; semper ergo Pater, semper et Fierbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum, hoc erat in principio apud Deum . Erat, inquit, apud Deum. Erat, erat, erat, erat: ecce quater erat. Ubi impius invenit quod non erat? Alibi quoque Joannes in epistola sua dicit: Quod erat in principio ; indefinite tenditur,
Abbreviated transcription (Latin):
& sura pin: sopra hom nem sensum. Sipaxxp̃i suprihorimen sensum quemi d mo deru
non est suꝑ omnem sensum tanta generitio Tuquoq manus ori ad monuis stodu
nnonlic& su ꝑ nce mysterici lica scire quod natussit nomlica dis curtere quem adiudã
natus sitillud negire mibi nonli c& hoc queromaus est anisi perlos cuqus edueit
ductus intertium celum inessab liadicit quomodo nos e pimeruepusi sune sqconsu
nogene rationis archanum quod nec sentire potiuniusi ec audi uercum sune aelcorsu¬
audinem acibis ⁊ eneritionis humamnie int petrem dicis prtodesa ai deuticani a dgene
ritioneim di terrenc egonera tiomis eremipla conueru ant. diselmlessionet pla que¬
prios seair huegtnierctaionis incurrit a& ttem necealege nerand ence sit puedores ce

Expanded text:
 quae est supra omnem sensum . Si pax Christi supra omnem sensum est, quemadmodum non est supra omnem sensum tanta generatio? 65. Tu quoque manum ori admove, scrutari non licet superna mysteria. Licet scire quod natus sit: non licet discutere quemadmodum natus sit. Illud negare mihi non licet, hoc quaerere metus est. Nam si Paulus ea quae audivit raptus in tertium coelum, ineffabilia dicit, quomodo nos exprimere possumus paternae generationis arcanum, quod nec sentire potuimus, nec audire? 66. Verum si me ad consuetudinem trahis generationis humanae, ut Patrem dicasi terrenae generationis exempla conveniant. Si secundum hominem loquapassione. Si hic generationis incurrit aetatem, nec
Abbreviated transcription (Latin):
d deuraẽ prudentiae fastidiosum audire facilius conloquendo & fidelit̃ ꝑ tractando dilu¬
di caripossunt nunc suꝑestut sacrorum statutacanonũ Ex at holicorumq patrum sententias
sicut superius promisimus ex sequamur. ut exhis ꝑspicuae declaret᷑ qua cautela leuissimorũ
hominũ excogitationes uit amdesint. quo nulla uerita te subnixe nulla ratione ornate
contemtui patent in concilio affricano talis constitutio promulga taestis peosincdrinco¬
nes nisi probate fuenint in concilio non dicantur nec aliqua eebiserronmo cliuandioomere feda¬

Expanded text:
et vestrae prudentiae fastidiosum audire, facilius colloquendo et fideliter pertractando dijuet vestrae prudentiae fastidiosum audire, facilius colloquendo et fideliter pertractando dijudicari possunt. Nunc superest ut sacrorum statuta canonum, catholicorumque Patrum sententias, sicut superius promisimus, exsequamur; ut ex his perspicue declaretur qua cautela levissimorum hominum excogitationes vitandae sint, quae nulla veritate subnixae, nulla ratione ornatae, . XI. In concilio Africano talis constitutio promulgata est: « Ut preces et orationes, nisi probatae fuerint in concilio, non dicantur; nec aliqua ex his omnino cantentur
Abbreviated transcription (Latin):
plica coniopter nomen meum effususest sanguus cius interra ceiterum Nciestis dicit dns mula¬
plica bonumerum ur̃m ut oretis propopulo meo inlocoisto & multa huius modire diculosa & fari¬
tastica qua ruminuen toribus congruore mibiuidentur ill aquȩ dñs per iex echihelem propho¬
ama duersus falsos prophetas loqui curdicens : Ve prophetis insipientibus quiscquuncur spm̃
suum & nibiluident : & post pauca Vlident uana & diuinant mendacium. dicentesaitdñse
Cam dñs non miserit eos & ꝑseuerauerunt confirmare sermonem: num quid non uisionem cas¬
sam uidistis & diuinationem mendacem locuti estis & dicit ait dñs cumegononsim locutus
Propteroaha eo dicit dñs ds̃ qui a locutiestis uana & didicistis mendatium. Ideo eccoego adu
cilio populimei non erunt & inscriptura domusisr ł non scribentur nec terra isrł in gredien¬
tur sedbeec & similia quorum in praefatolibro infinitaerat copia quiam dignum est seribe

Expanded text:
mea, et propter nomen meum effusus est sanguis ejus in terra. Et iterum: Sancti estis, dicit Dominus, multiplicabo numerum vestrum, ut oretis pro populo meo in loco isto. Et multa hujusmodi ridiculosa et fantastica. Quorum inventoribus congruere mihi videntur illa, quae Dominus per Ezechielem prophetam adversus falsos prophetas loquitur, dicens: Vae prophetis insipientibus, qui sequuntur spiritum suum, et nihil vident. Et post pauca: Vident nova et divinant mendacium, dicentes: Ait Dominus, cum Dominus non miserit eos, et perseveraverunt confirmare sermonem. Nunquid non visionem cassam vidistis, et divinationem mendacem locuti estis? Et dicitis, Ait Dominus, cum ego non sim locutus. Propterea haec dicit Dominus Deus: Quia locuti estis vana, et dixistis mendacium, ideo ecce ego ad cilio populi mei non erunt, et in scriptura domus Israel non scribentur, nec terram Israel ingredientur. X. Sed haec et similia, quorum in praefato libro infinita erat copia, quia indignum est scribere,
Abbreviated transcription (Latin):
lat proscis unde & a postoli humanȩ ignoyationis conscii: oraendi formulam ad nõ petiere dicen¬
tes. Dnẽ docenos orare: ceste manifestum est maiuseẽ dõ quempiam dignelaudes ex soluere
quam proinfirmitate propriaex orare prae sestim cum hoc p̃sentis uitȩ fine termine terminet¬

Expanded text:
lat pro sanctis. Unde et apostoli humanae ignorationis conscii, orandi formulam a Deo petiere, dicenlat pro sanctis. Unde et apostoli humanae ignorationis conscii, orandi formulam a Deo petiere, dicentes: Domine, doce nos orare. Certe manifestum est majus esse Deo quempiam digne laudes exsolvere, quam pro infirmitate propria exorare; praesertim cum hoc praesentis vitae fine terminetur
Abbreviated transcription (Latin):
ndiuinis laudibus exsoluendis quan tostudio fugienda sit leuitas gyauitasq sectanda frequenter
dilectioni urãe in mutua conlocutione suggessimus: Scilic& ut rationabili consideror tione sicut
prudentes aecclesiae filii & rationabilieius lacte ab incunabilis enutriti quod dõ displic& re fu¬
gientes concordistudio id quod gratum acceptum est sicuti & factis sectaremini: Sienim a pud
graues & sapientes urõs. Non solum morum sed &iam uerborum leuitas reprehensibilis
tur quanto magis apud dm̃ totius scãe gratii tatis acsapientiae ai
dicit inpopulo graui laudabote & cuinos a połs rationabile obsequium admon& exhibere
Ne que uero passim & absq diligenti ex aminatione quod cuiq uisum fuerit in dĩlaudibus usur¬
pandum est cum dicit apłs nam quod oremus sicuto port& nescimus sedipse sps̃ postulat pro
obis gemitibus in enarrabilibus: qui autem scrutatur corda scit quid d e

Expanded text:
divinis laudibus exsolvendis quanto studio fugienda sit levitas, gravitasque sectanda, frequenter dilectioni vestrae in mutua collocutione suggessimus; scilicet ut rationabili consideratione, sicut prudentes Ecclesiae filii, et rationabili ejus lacte ab incunabulis enutriti, quod Deo displicet refugientes, concordi studio id quod gratum acceptumque ei, verbis sicuti et factis sectaremini. Si enim apud graves et sapientes viros, non solum morum, sed etiam verborum levitas reprehensibilis judicatur, quanto magis apud Deum totius sanctae gravitatis ac sapientiae auctorem, cui Psalmista dicit: In populo gravi laudabo te, et cui nos Apostolus rationabile obsequium admonet exhibere. Neque vero passim, et absque diligenti examinatione, quod cuique visum fuerit in Dei laudibus usurpandum est, cum dicat Apostolus: Nam quid oremus, sicut oportet, nescimus. Sed ipse Spiritus postulat pro nobis gemitibus inen
Abbreviated transcription (Latin):
Ueunts onsomsq udsequosco dumi coquidsue cumsua iu& artificiost uoce cantantur faceor ali¬
prantislam ara quo esco dum ipsis scis ducicis religiosius & cerdencius sentio moueri animo snos¬
de re ilreart e psaellendi mecetesoaedise re eaua proferens sententia dicit: Notius suia postabi¬
deptequo dde alexan drmo epõ atamasio sepemiln dictum comineinins qucetam mo¬
dico fexuuocis faciebat sonarelectorem salmiut pronuncianti iucimoressa quam cacy¬
ti uerum camen cum reminiscor lacrimas meas quaffu di adcantus accclesiae tue recũpe

Expanded text:
Nunc in sonis, quos animant eloquia tua, cum suavi et artificiosa voce cantantur, fateor aliquantulum acquiesco, dum ipsis sanctis dictis religiosius et ardentius sentio moveri animos nosde utilitate psallendi in Ecclesia discretam proferens sententiam, dicit: « Tutius quidem mihi videtur quod de Alexandrino episcopo Athanasio saepe mihi dictum commemini, quia tam modico flexu vocis faciebat sonare lectorem psalmi, ut pronuntianti vicinior esset quam canenti. Verumtamen cum reminiscor lacrymas meas, quas fudi ad cantus Ecclesiae tuae in p