comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aũt qm̃ negat post baptismum daripȩnitentiae locum:
dicit sicut scripsisti. paenitentiã solamente baptismum ẽẽ
datur intellegi sic eum dixisse: qđ a postoli dederant pęniten¬
tiã probaptismo ut antebaptismũ eam dederint. atq his
quibus data sit postea non fuer int baptizati. quia eis illa ꝓbap¬
tismo quod nouatianos dicerenumquã audiui undequȩre dili¬
genter : ne forte alicuius al terius errorissit & nouatianum
se esse confingat uł putet autsi & hoc nouatiani dicunt nescio
Illud tamen scio qm̃ quisquis hocdicit a regula catholicae
fidei & doctrinȩ xp̃i & a postolorum prorsus alienus est
Agunt enim homines antebaptis mũ pęnitentiam desuis pri¬
oribus peccatis. at tamen etiam baptizentur sicut scrip¬
tum est in actibus a postolorum. Loquente petro & dicente ad
iuda eos Agite pȩnitentiam : & baptizetur unusquisq ur̃m
in nomine dñi nr̃iihũ xp̃i. & dimittentur uobis peccata ur̃ a

Expanded text:
autem quoniam negat post baptismum dari paenitentiae locum, cum autem quoniam negat post baptismum dari paenitentiae locum, cum dicit, sicut scripsisti. paenitentiam solam ante baptismum esse, datur intellegi sic eum dixisse. quod apostoli dederant paenitentiam prquibus data sit, postea non fuerint baptizati, quia eis illa pro Bapt, quod Nouatianos dicere numquam audiui. unde quaere diligenter, ne forte alicuius alterius erroris sit et Nouatianum se esse confingat uel putet. aut, si et hoc Nouatiani dicunt, nescio: illud tamen scio, quoniam, quisquis hoc dicit, a regula fidei catholicae et doctrina Christi et apostolorum prorsus alienus est. Agunt enim homines ante baptismum paenitentiam de suis prioribus peccatis ita tamen, ut etiam baptizentur, sicut scriptum est in actibus apostolorum loquente Petro ad Iudaeos et dicente: Agite paenitentiam et baptizetur unusquisque uestrum in nomine domini Iesu Christi; et dimittentur uobis peccata uestra.
Abbreviated transcription (Latin):
non ꝑscipsum. sed ꝑ discipulos suos quos intellegimus iam fuisse
baptizatos: siuebaptismo io hannis sicut nonnulli arbitran¬
tur. siue qđ magis credibileest baptismoxp̃i Neq enĩministe¬
rium baptiz andi defugeret ut haber et baptizatos seruos
ꝑ quos cȩteros baptizaret : qui non difugit memorabilis
illius humilitatis minis terium quando eis lauit pedes. &
petenti petro ut non solumpedes sed etiam manus & caput
ei lauaret. Respondit qui semel lotus est : non indiget
nisi ut pedes lauet. sed est mundus totus ubi intellegitur.
qđ iam petrus fueratbaptizatus. quomodo aũt iste di¬
cat qđ in epistolatua posuisti quod a postoli dederint pęni¬
tentiam probaptis mo: non euidenter ex prȩssum est: Si enĩ
probaptismo ideodicit quia ꝑpęnitentiam remittuntur
peccata. habet aliquid rationis quod dicit: sed talis pęni¬
tentia postbaptismũ potest utilis eẽ . siquis peccauerit: Iste

Expanded text:
non per se ipsum sed per discipulos suos, quos intellegimus iam fuisse non per se ipsum sed per discipulos suos, quos intellegimus iam fuisse baptizatos sine baptismo Iohannis, sicut nonnulli arbitrantur, siue. quod magis credibile est, baptismo Christi. neque enim ministerium baptizandi defugeret, ut haberet baptizatos seruos, per quos ceteros baptizaret, qui non defugit memorabilis illius humilitatis ministerium, quando eis lauit pedes et petenti Petro. ut non tantum pedes uerum etiam manus et caput ei lauaret, respondit: Qui lotus est, non indiget, nisi ut pedes lauet, sed est mundus totus. ubi intellegitur, quod iam Petrus fuerat baptizatus. Quo modo autem iste dicat. quod in epistula tua posuisti, quod apostoli dederint paenitentiam pro baptismo, non euidenter expressum est. si enim pro baptismo\' ideo dicit. quia per paenitentiam remittuntur peccata, habet aliquid rationis. quod dicit. sed talis paenitentia post baptismum potest utilis esse. si quis peccauerit. iste
Abbreviated transcription (Latin):
num caelorum. Utrumq aũt dedño scriptum est: & quia
baptizabat plus quã iohannes. & quia ipse non baptira¬
bat sed discipuli eius ut intellegeremus & ipsum quidem
baptizasse praesentia maiestatis. ñon ta men ipsumbapti
tasse manib: suis ipsius enim erat baptismisa cramentum:
ad discipulos aũt baptizandiministerium ꝑtinebat
Tunc ergo quando dicit iohannes euangelista in euangelio
suo post hȩc exiitihs & discipulieius in iudȩ am terram. &
illic morabatur cũ eis & baptizabat: tunc paulo post. de
illo loquens ait: ut ergo cognouit iħs quia audierunt pha¬
risaei qđ ih̃s plures discipulos haberet & baptizaret plu¬
res quamiohannes. quam quam iħs ipse nonbaptitaret sed
discipuli eius : reli quit iudȩam terram & abuit iterum in
ga lileam. Tunc ergo quando ab hiero solimis exiit cũ discipulis
suis iniud ȩ am terram & illic morabatur cũ eis. baptizabat

Expanded text:
num coelorum. Utrumque autem de Domino scriptum est, quia num coelorum. Utrumque autem de Domino scriptum est, quia baptizabat plures quam Joannes, et quia ipse non baptizabat, sed discipuli ejus, ut intelligeremus et ipsum quidem baptizasse praesentia majestatis, nozasse manibus suis. ipsius enim erat baptismi sacramentum, ad discipulos autem baptizandi ministerium pertinebat. tunc ergo, quando dicit Iohannes euangelista in euangelio suo: Post haec exiit Iesus et discipuli eius in Iudaeam terram et illic morabatur cum eis et baptizabat, tunc paulo post de illo loquens ait: Ut ergo cognouit Iesus, quia audierunt Pharisaei, quod Iesus plures discipulos haberet et baptizaret plures quam Iohannes, quamquam Iesus ipse non baptizaret sed discipuli eius, reliquit Iudaeam terram et abiit iterum in Galilaeam, tunc ergo, quando ab Hierosolymis exiit cum discipulis suis in Iudaeam terram et illic morabatur cum eis, baptizabat
Abbreviated transcription (Latin):
inuenit. & nolentes negar e xp̃m. ante quã baptitarentur
occisi sunt: quib: ipsa passio probaptismo deputata est
sed numquid hoc possumus dea postolis dicere. quiusq ad co
largum tempus habuerunt quo baptizarentur. ut alios
etiam baptizauerint: sed non omnia quȩ factasunt etiam
scripta inueniuntur : uerũ ta menfacta esse. excȩteris docu¬
mentis probatur. scriptum est quando baptizatus sit apłs
paulus : & scriptum non est quandobaptizati sint a postoli
Verum tamen etiam ipsos baptizatos intellegere debemus:
quem ammodum scriptum est. quando baptizatae s int plebes
ecclesiarum in hierusalem & insamaria quando aũt bapti¬
tataesint aliae plebes gentium. quib a postoli epistolas mi¬
serunt non est utiq scriptum : & tamenetiam ipsas bapti¬
tatas utiq minime dubitamus. propt̃ illam dñi sententiã
Nisiquis renatus fuerit ex aqua & sp̃u : non in trabit in reg¬

Expanded text:
inuenit et nolentes negare Christum, antequam baptizarentur, inuenit et nolentes negare Christum, antequam baptizarentur, occisi sunt, quibus ipsa passio pro baptismo deputata est. sed numquid hoc possumus de apostolis dicere, qui usque adeo largum tempus habuerunt, quo baptizarentur, ut alios etiam baptizauerint? sed non omnia, quae facta sunt, etiam scripta inueniuntur; uerum tamen facta esse ei ceteris documentis probantur. scriptum est, quando baptizatus sit apostolus Paulus, et scriptum non est, quando baptizati sint alii apostoli: uerum tamen etiam ipsos baptizatos intellegere debemus, quem ad modum scriptum est, quando baptizatae sint plebes ecclesiarum in Hierusalem et in Samaria, quando autem baptizatae sint aliae plebes gentium, quibus apostoli epistulas miserunt, non est utique scriptum et tamen etiam ipsas baptizatos utique minime dubitamus propter illam domini sententiam: Nisi quis renatus fuerit ex aqua et spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
conuincuntur. Si enim dicimus aqua non fuis sebaptizatos.
metuendũ est negroauter in eis erremus. nedemus hominib¬
cuctoritatem contempnendibaptis ium. quemusq ad eo
non contemnendum ipsa apostolica disciplina commendat.
ut cornelius centurio & quicũ illo erant. etiam iam accepto
sp̃uscõ fuerint baptizati sicut antiqui iusti sinot circum ci¬
derentur non erat eis peccatum: Posteauero quã iussitdĩ ut
circum cideretur abraham eiusq posteritas: iam si non fie¬
ret grauepeccatum fuit: sic etiam antequam dñs ihs xp̃s
in ecclesia sua sacramentum noui testamenti ꝓcircumcisio¬
ne carnis scmbaptis mumdedit . & aꝑtissime dixit siquis
caelorum. Iam non debemus quȩrere quando quisq fuerit
baptizatus sed quoscumq: legimus incorporexp̃i quod est
ecclesia pertinere adregnum caelorum: nonnisi baptiza¬
tos intellegere debemus. nisi foste quos angustia passionis

Expanded text:
conuincuntur. si autem dicimus aqua non fuisse baptizatos, conuincuntur. si autem dicimus aqua non fuisse baptizatos, metuendum est, ne grauiter in eis erremus, ne demus hominibauctoritatem contemnendi baptismum. quem usque adeo non contemnendum ipsa apostolica disciplina commendat, ut Cornelius centurio et hi, qui cum illo erant. etiam iam accepto spiritu sancto fuerint baptizati. Sicut antiqui iusti si non circumciderentur, non erat eis peccatum, postea uero quam iussit deus, ut circumcideretur Abraham eiusque posteritas, iam si non fieret, graue pecca- tum fuit, sic etiam, antequam dominus Christus in ecclesia sua sacramentum noui testamenti pro circumcisione carnis sanctum baptismum dedit et apertissime dixit: Si qui in regnum caelorum. iam non debemus quaerere, quando quisque fuerit baptizatus. sed, quoscumque legimus in corpore Christi, quod est ecclesia, pertinere ad regnum caelorum, nonnisi baptizatos intellegere debemus, nisi forte quos angustia passionis
Abbreviated transcription (Latin):
fuerant resurrectione dñi confirmati: &illo aduentu sp̃ssc̃i qui
apparuit diepente costes uł illa inspiratione quam demonstra¬
uit dñs postea quam resurrexit amortuis. cum sufflauit infa¬
cie eorum dicens. Accipite sp̃m sc̃m: unde recte dici potest: quia
cumpetrus negauit dñm nondum fuerant a postolibaptizati.
Non tamen aqua sed sp̃uscõ hoc enim eis dix̃ postea quã resurr ex̃.
& conuersatus est cũ eis. Iohannes quidem baptitauit aqua : uos
cũit sp̃uscõbapti zabimini quem & accepturiestis non postmultos
dies hos usq ad pente costen Aliqui aũt codices habent Uos aũt
sp̃uscõ incipietis baptizari sed siuedicatur bapti zabimini siue
dicatur incipietis baptizari: ad rem nihil inter est: Namin
quib cumq codicibus inueniuntur baptizabitis aut inci¬
pietis baptizare : mendosi sunt quiꝰ ex grȩscis facillime

Expanded text:
fuerant resurrectione domini confirmati et illo aduentu spiritus sancti, qui fuerant resurrectione domini confirmati et illo aduentu spiritus sancti, qui apparuit die pentecostes, uel illa inspiratione. quam demonstrauit dominus, posteaquam resurrexit a mortuis, cum sufflauit in eorum faciem dicens: Accipite spiritum sanctum. Unde recte dici potest, quia, cum Petrus negauit dominum, nondum fuerant apostoli baptizati non tamen aqua sed spiritu sancto. hoc enim eis dixit, posteaquam resurrexit et conuersatus est cum eis: Iohannes quidem baptizauit aqua. uos autem spiritu sancto baptizabimini, quem et accepturi estis non post multos dies hos usque ad pentecosten. aliqui autem codices habent: Vos autem spiritu sancto incipietis baptizari; sed siue dicatur "baptizabimini siue dicatur incipietis baptizari\', ad rem nihil interest. nam in quibuscumque codicibus inueniuntur \'baptizabis\' aut \'incipietis baptizare\', mendosi sunt, qui ex Graecis facillime
Abbreviated transcription (Latin):
Idigiosae & inxp̃idilectione honorandae famulae dĩ seleucianȩ.
lȩtatus ad ea quae scripsisti respondere non distuli & primũ
miratussum: quomodo dicat nouatianus iste petrum bap¬
tigatum non fiusse. cũ paulo superius scripseris eũ dixisse.
qđ a postoli fuerint baptizati unde illiuideatur qđ in ter
a postolos baptizatos petrus non fuerit baptitatus ignoro.
& ideo exemplum epistolȩtuae neforsitan tu nonhabeas
misi tibi in quo diligentius consideres ad ea respondere
quȩ inueni in lit teristuis: Sienim notarius non mendo se ex¬
cepit aut scripsit : nescio quale cor habeat. qui cũ baptitatos
a postolos dicat. petrum baptizatum negat: quod aũt dicitur
petrus egisse pęnitentiam : cauendum est neita putetur egisse quo
modo agunt in ecclesia qui proprie pęnitentes uocantur: & quis
hoc ferat ut primum a postolorum inter tales pęnitentes numeran¬
crimae: sic enim scriptum est. quia fleuit amare: Nondum enim

Expanded text:
IGIOSAE ET IN CHRISTI DILECTIONE HONORANDAE FAMULAE DEI SELEUCIANAE AUlaetatus ad ea, quae scripsisti, respondere non distuli. et primum miratus sum, quo modo dicat Nouatianus iste Petrum baptizatum non fuisse, cum paulo superius scripseris eum dixisse. quod apostoli fuerint baptizati. unde illi uideatur, quod inter apostolos baptizatos Petrus non fuerit baptizatus, ignoro et ideo exemplum epistulae tuae. ne forsitan tu non habeas, misi tibi, in quo diligentius consideres ad ea me respondere, quae inueni in litteris tuis: si enim notarius non mendose excepit aut scripsit, nescio. quale cor habeat. qui, cum apostolos baptizatos dicat. Petrum baptizatum negat. Quod autem dicitur Petrus egisse paenitentiam, cauendum est, ne ita putetur egisse, quo modo agunt in ecclesia. qui proprie paenitentes uocantur. et quis hoc ferat, ut primum apostolorum inter tales paenitentes numerancrimae; sic enim scriptum est, quia fleuit amare. nondum enim
Abbreviated transcription (Latin):
cat. ubinec aliquid iam malipatiamur & bono summo sẽpi¬
ternoq ꝑfruamur: adhancte ꝑfectius assequendam & ꝑ¬
seuerantissimȩ retinendam ex hostor ut meipsum Cuius
nisi iam particeps esses. tuosq istos honores tẽporales ei
seruire iudicares non donatistis hȩreticis. ad eos inunita te
xp̃i pacemq redigendos ꝑȩdict&m diceres ꝓuobis hoc agi¬
tur : ꝓuobis sacerdotes incorruptae fidei: ꝓuobis imperator
augustus. ꝓuobis nos quoq eius iudices laboramus. & talia
multa quȩ in eodem ȩdicto ita posusti. ut te appareat in ter¬
renis iudiciis cingulo non parua expaste cęlestem rempub¬
licam cogitare: quare si deberis uirtutib & uera bea tauita
uolui diutius loqui tecũ quȩ soneonero sus deputes occupatio¬
nib tuis. Immouero me non ẽẽ confido quando tu ad eo mag¬
num animũ & mirabiliter laudandum geris. ut nec illas cu¬

Expanded text:
cat, ubi nec aliquid iam mali patiamur et bono summo sempicat, ubi nec aliquid iam mali patiamur et bono summo sempiternoque perfruamur. ad hanc te perfectius adsequendam et perseuerantissime retinendam exhortor ut me ipsum. cuius nisi iam particeps esses tuosque istos honores temporales ei seruire oportere iudicares, non Donatistis haereticis ad eos in unitatem Christi pacemque redigendos per edictum diceres: Pro uobis hoc agitur; pro uobis sacerdotes incorruptae fidei, pro uobis imperator Augustus, pro uobis nos quoque eius iudices laboramus\' et alia multa, quae in eodem edicto ita posuisti, ut te appareat in terreni iudicis cingulo non parua ex parte caelestem rem publicam cogitare. quare si de ueris uirtutibus et uera beata uita uolui diutius loqui tecum, quaeso, ne onerosus deputer occupationibus tuis, immo uero me non esse confido, quando tu adeo magnum animum et mirabiliter laudandum geris, ut nec illas cu
Abbreviated transcription (Latin):
mielatione: iustus est hic uirtutib diuinitus impertitis ꝑgra¬
tiã mediatoris dĩ cum patre & nobiscum hominis ihuxp̃i. ꝑ
quem post inimicitias iniquitatis reconcilia murdõ in sp̃u ca
ritatis: his inquã uirtutib diuinitus impercitis. & bonauita
nunc agitur. & postea prȩmiumeius quȩ nisi ȩterna esse
non potest beata uita ꝑ soluitur: Hic enim sunt ȩcedem uir¬
tutes in actu ibi ineffectu: hic in opere ibi in mercede: hic in
officio ibunfine : Itaq om̃s boni & sc̃i ẽtiam in tormentis qui¬
bus libet diuino fulti adiutorio. speillius finis beatiuo can¬
tur: quo fine beati erunt: Namsi in eisdem tormentis & a tro¬
cissimis dolorib semꝑ essent : cũ quib libet uirtutib: eos esse
miseros nulla sana ratio dubitaret: Pietas igitur id est
uerus ueridĩ cultus ad omnia prodeest: & quȩ molestias hu¬
ius uitȩ auestat aut leniat: & quȩ ad illã uitã salutemq ꝑdu¬

Expanded text:
elatione, justus est. His virtutibus divinitus impertitis, per graelatione, justus est. His virtutibus divinitus impertitis, per gratiam mediatoris Dei cum Patre, et nobiscum hominis Jesu Christi, per quem post inimritatis, his, inquam, uirtutibus diuinitus impertitis et bona uita nunc agitur et postea praemium eius, quae nisi aeterna esse non potest, beata uita persoluitur. hic enim sunt eaedem uirtutes in actu, ibi in effectu, hic in opere, ibi in mercede, hic in officio. ibi in fine. itaque omnes boni et sancti etiam in tormentis quibuslibet diuino fulti adiutorio spe illius finis beati uocantur, quo fine beati erunt; nam si in eisdem tormentis et atrocissimis doloribus semper essent, cum quibuslibet uirtutibus eos esse miseros nulla sana ratio dubitaret. Pietas igitur, id est uerus ueri dei cultus ad omnia prodest, et quae molestias huius uitae auertat aut leniat et quae ad illam uitam salutemque perdu
Abbreviated transcription (Latin):
quisq diligit seipsum nisi qđ diligit dm̃ quienĩ aliter sedili¬
git potius se o disse dicendus est fit quippe iniquus priua¬
turq: luce iustitiae cũ apotiore acprestantiore bono a uer¬
sus atq inde uł adseipsum conuersus adinferiora & egena
conuertitur fitq in ipso qđ ueracissime scriptũ est Qui aũt
amat iniqui tatẽ odit animã suã: qui aigitur nemo nisi
dm̃ diligendo diligit scipsum non opuserat utda todedĩ dilec¬
tione prȩcepto. etiam scipsum homo diligere iubetur cum
quam seipsum : ut quem potuerit hominem uł beneficiae con¬
solationem uł in formatione docerinȩ uł disciplinȩ coȩrcita¬
tione adducat ad colendum dm̃. sciens in his duob preceptis
tottm legem ꝓpheccisq pendere hoc qui sobria disputta¬
ntione elegit prudens est quinulla hinc afflictione auestitur¬
ni fostisest: quinulla alia delectatione temperans est: quinulla

Expanded text:
quisque diligit se ipsum, nisi quod diligit deum. qui enim aliter se diliquisque diligit se ipsum, nisi quod diligit deum. qui enim aliter se diligit, potius se odisse dicendus est; fit quippe iniquus priuaturque luce iustitiae, cum a potiore ac praestantiore bono auersus atque inde uel ad se ipsum conuersus ad inferiora et egena conuertitur fitque in ipso, quod ueracissime scriptum est: Qui autem amat iniquitatem, odit animam suam. quia igitur nemo nisi deum diligendo diligit se ipsum, non opus erat, ut dato de dei dilectione praecepto etiam se ipsum homo diligere iuberetur, cum ere et proximum tamquam se ipsum, ut quem potuerit hominem uel beneficentiae consolatione uel informatione doctrinae uel disciplinae cohercitione adducat ad colendum dtotam Legem Prophetasque pendere. 16. Hoc qui sobria disetione eligit, prudens est: qui nulla hinc afflictione avertitur, fortis est; qui nulla alia delectatione, temperans est; qui nulla
Abbreviated transcription (Latin):
lege cõmunis hinc & ille comicus sicut luculentis ingeniis
non defit resplendentia ueritatis cũ ab uno sene alteri seni
dictum componeret. tantũ neabre tua est otii tibi aliena
ut cures ea quȩ nihil adte adtinent responsum abal tero
reddidit homosum humani nihil ame alienum puto cui
sententiaeferunt etiam theatra tota plena stultis indoctisq
plausisse ita quippe affectum omnium naturaliter ad¬
tingit humanorum societas animorum ut nullus ibi homi¬
num nisi cuius libet hominis ꝓximũ seeẽ sentiret Cũ ergo
illa dilectione quã diuina lex imperat debeat homo dilige
redm̃ & seipsum & ꝓximũ non tam̃ ex hoc tria prȩcepta da¬
ta sunt nec dictum est in his trib sed in his duob p̃ceptis tota
lex pendet & ꝓphetae idest in dilectiõnedĩ ex toto corde ex
tota anima & ex tota mente & ꝓximi tã quac̃ sui ipsius ui¬
delicet ut intellegeretur nullã ẽẽ aliam dilectionẽ qua

Expanded text:
lege communis! hinc et ille comicus, sicut luculentis ingeniis lege communis! hinc et ille comicus, sicut luculentis ingeniis non defit resplendentia ueritatis, cum ab uno sene alteri seni dictum componeret: Tantumne ab re tua est oti tibi, Aliena ut cures ea, quae nihil ad te adtinent? responsum ab altero reddidit: Homo sum, humani nihil a me alienum puto. cui sententiae ferunt etiam theatra tota plena stultis indoctisque plausisse. ita quippe affectum omnium naturaliter attigit humanorum societas animorum. ut nullus ibi hominum nisi cuiuslibet hominis proximum se esse sentiret. Cum ergo illa dilectione, quam diuina lex imperat, debeat homo diligere deum et se ipsum et proximum, non tamen ex hoc tria praecepta data sunt nec dictum est in his tribus\' sed: In his duobus praeceptis tota lex pendet et prophetae, id est in dilectione dei ex toto corde et ex tota anima et ex tota mente et proximi tamquam sui ipsius, uidelicet ut intellegeretur nullam esse aliam dilectionem, qua
Abbreviated transcription (Latin):
totus non pedibus licet ire sed moribus: mores aũt nostri ñ exeo
quod quisq nouit sed ex eo quod diligit diudicari solent nec
faciunt bonos uł malos mores nisi boni uł mali amores. pra¬
uita te ergo nostra arectitudin edĩ longe sumus unde rectum
amando corrigimur ut recto recti adherere possimus Ad
illũ ergo quanta opera possumus etiã illi ut ꝑueniant aga¬
mus quos tãquã nos ipsos diligimus sinos metipsos diligere
illum diligendo iam nouimus. Xp̃s nãq id est ueritas dicit In
his duob prȩceptis totam legem ꝓphetasq pendere ut diliga¬
mus dm̃ ex toto corde ex totti anima & ex tota mente & diliga¬
mus ꝓximos tã quã nos metipsos. Proximus sane hoc loco non
sanguinis ꝓpinquitate sed rationis societate pensandus est in
qua soci sunt om̃s homines Namsi pecuniariȩ socios facit.
quanto magis rationaturae non negotiandi sed nascendi

Expanded text:
totus, non pedibus licet ire sed moribus. mores autem nostri non ex eo, totus, non pedibus licet ire sed moribus. mores autem nostri non ex eo, quod quisque nouit, sed ex eo, quod diligit, diiudicari solent nec faciunt bonos uel malos mores nisi boni uel mali amores. prauitate ergo nostra a rectitudine dei longe sumus; unde rectum amando corrigimur, ut recto recti adhaerere possimus. Ad illum ergo, quanta opera possumus, etiam illi ut perueniant, agamus, quos tamquam nosmet ipsos diligimus, si nosmet ipsos diligere illum diligendo iam nouimus. Christus namque, id est ueritas dicit in his duobus praeceptis totam legem prophetasque pendere, ut diligamus deum ex toto corde et ex tota anima et ex tota mente et diligamus proximos tamquam nosmet ipsos. proximus sane hoc loco non sanguinis propinquitate sed rationis societate pensandus est, in qua socii sunt omnes homines. nam si pecuniae ratio socios facit, quanto magis ratio naturae non negotiandi sed nascendi
Abbreviated transcription (Latin):
bono unde non a uellatur: Et temperantia: quia costissime
adherebitbono ubi ñ corrum patur: Ctiustitia qui a rectis¬
sime adherebit bono cui merito subiciatur. quã quã & in hac
uita uirtus non est nisidiligere qđ diligendũ est: Id eligere
prudentia est: Nullis inde auertimolestiis. fortitudo est
Nullis in lecebris tẽperantia est. Nulla suꝑbia: iustitia est
Quid aũt eligamus qđ p̃cipue diligamus nisi qđ nihil melius
inuenimus hoc ds̃ est: cuisi aliquid diligendo uł prȩponimus
uł ȩquamus nos ipsos diligere nescimus: Tanto enim nobis
melius est quantomagis in illũ imus quonihil melius est
Imus aũt non ambulando sed amando: quẽ tanto habebimus
prȩsentiorem quanto eundem amorem quo in eũ tendimus
potuerimus habere puriorem: Nonenĩ locis corpora libus.
uł ostenditur uł cluditur Ad eũ ergo qui prȩsens est &ubiq

Expanded text:
bono, unde non auellatur, et temperantia, quia castissime bono, unde non auellatur, et temperantia, quia castissime adhaerebit bono, ubi non corrumpatur, et iustitia, quia rectissime adhaerebit bono, cui merito subiciatur. Quamquam et in hac uita uirtus non est nisi diligere, quod diligendum est; id eligere prudentia est, nullis inde auerti molestiis fortitudo est, nullis inlecebris temperantia est, nulla superbia iustitia est. quid autem eligamus, quod praecipue diligamus, nisi quo nihil melius inuenimus? hoc deus est, cui si aliquid diligendo uel praeponimus uel aequamus, nos ipsos diligere nescimus. tanto enim nobis melius est, quanto magis in illum imus, quo nihil melius est. imus autem non ambulando sed amando. quem tanto habebimus praesentiorem, quanto eundem amorem, quo in eum tendimus, potuerimus habere puriorem; non enim locis corporalibus uel extenditur uel includitur. ad eum ergo, qui ubique praesens est et
Abbreviated transcription (Latin):
cent & ꝑficientur. utte aduitã uerebeatã quȩ nonnisi ȩt̃na
est sine ulla dubitatione ꝑducant: ubiiam nec prudenter
discernantur abonis mala quȩ nonerunt. Nec fortiter
tolerentur aduersa. quia non ibi erit nisi qđ amemus non
etiam qđ toleremus. Nec temperanter libido frenetur ubi
null& eius incita menta sentimus nec iuste subuenia tur
ope indigentibus ubi inopem atq indiguum ñ habebimus¬
Vna ibi uirtuscrit: &id ipsum erit uirtus prȩmiumq uirtutis.
qđ dicit in sc̃is eloquiis homo qui hoc amat: Mihiaũt adhere¬
redõ bonũ est: Hȩc ibierit plena & sempiterna sapientia eadẽq
uita ueraciter iambeata: peruentio quippeest adȩternum
ac summũ bonũ c̃ui adherere in ȩternũ finis est nostriboni:
dicatur hȩc & prudentia quia prospectissime adherebiebono
qđ non amittatur: & fortitudo qui a firmissime adherebit

Expanded text:
cent et perficientur, ut te ad uitam uere beatam, quae non nisi aeterna cent et perficientur, ut te ad uitam uere beatam, quae non nisi aeterna est, sine ulla dubitatione perducant, ubi iam nec prudenter discernantur a bonis mala, quae non erunt, nec fortiter tolerentur aduersa, quia non ibi erit, nisi quod amemus, non etiam, quod toleremus, nec temperanter libido frenetur, ubi nulla eius incitamenta sentiemus, nec iuste subueniatur ope indigentibus, ubi inopem atque indiguum non habebimusna ibi uirtus erit et id ipsum erit uirtus praemiumque uirtutis, quod dicit in sanctis eloquiis homo, qui hoc amat: Mihi autem adhaerere deo bonum est. haec ibi erit plena et sempiterna sapientia eademque uita ueraciter iam beata; peruentio quippe est ad aeternum ac summum bonum, cui adhaerere in aeternum est finis nostri boni. dicatur haec et prudentia, quia prospectissime adhaerebit bono, quod non amittatur, et fortitudo, quia firmissime adhaerebit
Abbreviated transcription (Latin):
tanto amicior quanto fidelior quã quam hȩc ipsa non dicerẽ¬
nisi uerecundius a gerem: quȩ simaxima est ut ipse scripsisti dif¬
ficilium interbonos efficacia adiuuetme ꝓte apudte. ut inillo
tefruar qui mihi hanc adte ianuam fiduciamq prȩstitit: prȩ¬
sertim quia id qđ suggero iamfacilecẽ arbitror animotuo
tot diuinis inunerib amminiculato & instructo sienĩ uir¬
tutes quas accepisti a quo acceperis sentiens. eiq gratias agens
eas ad ipsius cultum etiam intuis istius sȩcularib honoribus
conferas. tuaeq potestati subditos homines ad eũ colendum
& exemplo religiosȩ tuae uitȩ & ipsostudio consulendi. seu
fouendo seu terrendo erigas & adducas. nihilq: aliud in eo
qđ ꝑte securius uiuunt uelis. nisi ut hinc illum ꝓmereantur
apud quem beatae uiuent: & uereillae uirtutes erunt. &¬
illius opitul atione cuius largitate donatȩ sunt .ltacres¬

Expanded text:
tanto amicior quanto fidelior; quamquam haec ipsa non diceretanto amicior quanto fidelior; quamquam haec ipsa non dicerenisi uerecundius agerem. quae si \'maxima est\', ut ipse scripsisti, difficilium inter bonos efficacia>, adiuuet me pro te apud te, ut in illo te fruar, qui mihi hanc ad te ianuam fiduciamque praestitit, praesertim quia id, quod suggero. iam facile esse arbitror animo tuo tot diuinis muneribus adminiculato et instructo. Si enim uirtutes, quas accepisti, a quo acceperis, sentiens eique gratias agens eas ad ipsius cultum etiam in tuis istis saecularibus honoribus conferas tuaeque potestati subditos homines ad eum colendum et exemplo religiosae tuae uitae et ipso studio consulendi seu fouendo seu terrendo erigas et adducas nihilque aliud in eo, quod per te securius uiuunt, uelis, nisi ut hinc illum promereantur, apud quem beate uiuent, et uerae illae uirtutes erunt et illius opitulatione, cuius largitate donatae sunt, ita cres
Abbreviated transcription (Latin):
siquem libet inquã amminis tratiotua illis quas cõmemora¬
ui instructa uirtutibus. hoc intentionis fine de terminatur
ut homines secundũ carnem. nullas iniquas molestias poc¬
tiantur nec ad te existimas ꝑtinere qđ istam quietem quã
prȩstareniteris referant. Id est ut uerbis non ambiam
quomodo dm̃uerum ubi est quietȩ uitte omnis fructus co¬
lant: nihil tibi prodest aduitã uerebeatã tantus labor:
inuerecundius hoc dicere uideor & oblitus quod ã modo
consuetudinem inter cessionũ mearũ. sed nihil est uerecun¬
dia nisi quidam displicendi metus ego inhac causa me¬
tuendo non uereor metuo enim ne primũ dõ. deinde ipsi
amicitiae quã mecũ in ire dignatus es iure displiceam: simi¬
nus liber in ammonendo fuero qđ meammonere saluber¬
rime existimo: simceste uerecundior cũ tibi ꝓalus inter¬
cedo cũ uero ꝓteipso ttanto liberior quanto amicior, quia

Expanded text:
si quaelibet, inquam. administratio tua illis, quas commemorasi quaelibet, inquam. administratio tua illis, quas commemoraui, instructa uirtutibus hoc intentionis fine determinatur, ut homines secundum carnem nullas iniquas molestias patiantur, nec ad te existimas pertinere, quo istam quietem, quam praestare niteris, referant, id est, ut uerbis non ambiam, quo modo deum uerum, ubi est quietae uitae omnis fructus, colant, nihil tibi prodest ad uitam uere beatam tantus labor. Inuerecundius hoc dicere uideor et oblitus quodam modo consuetudinem intercessionum mearum. sed si nihil est uerecundia nisi quidam displicendi metus, ego in hac causa metuendo non uereor. metuo enim, ne primum deo deinde ipsi amicitiae, quam mecum inire dignatus es. iure displiceam, si minus liber in admonendo fuero, quod me admonere saluberrime existimo. sim certe uerecundior, cum tibi pro aliis intercedo, cum uero pro te ipso, tanto liberior quanto amicior, quia
Abbreviated transcription (Latin):
homo cum aliud ciuitas non sit quam concors hominum
multitudo Itaq si omnis prudentiatua qua consulere
conaris rebus humanis. si omnis fortitudo qua nullius
iniquitate aduersante terreris. si omnis temperantia
quȩ intanta labe nequissimȩ consuetudinis hominum
te a corruptionib abstines. Si omnis iustitia qua rec te
iudicando sua cuiq distribuis. id laborat idnititur
ut hi quib uis ut benesit. salui sint corpore. & ab omni
cuius quam improbitate tutiatq pacati. habeant fi¬
lios sicut nouellas constabilitas. filias ornatas sicut simi¬
litudine templi. Cellaria plena eructantio ex hoc in hoc.
fecundas oues crassos boues nec maceria eruina deformet
predium nec litigantium clamor ꝑsonet inplateis eorum
Ita non erunt uerȩ uirtutes tuae sicut nec istorum beatitudo
hic enim aduerum dicendum illa mea uerecundia quã intua
epistola benigno sermone laudasti meimpedire nondebet:

Expanded text:
homo, cum aliud ciuitas non sit quam concors hominum homo, cum aliud ciuitas non sit quam concors hominum multitudo. Itaque si omnis prudentia tua, qua consulere conaris rebus humanis, si omnis fortitudo. qua nullius iniquitate aduersante terreris, si omnis temperantia, qua in tanta labe nequissimae consuetudinis hominum te a corruptionibus abstines. si omnis iustitia, qua recte iudicando sua cuique distribuis, id laborat. id nititur, ut hi, quibus uis ut bene sit, salui sint corpore et ab omni cuiusquam inprobitate tuti atque pacati habeant filios sicut nouellas constabilitas, filias ornatas sicut similitudinem templi, cellaria plena eructantia ex hoc in hoc, fecundas oues, crassos boues nec maceriae ruina deformet praedium nec litigantium clamor personet in plateis eorum, ita non erunt uerae uirtutes tuae sicut nec istorum beatitudo. hic enim ad uerum dicendum illa mea uerecundia, quam in tua epistula benigno sermone laudasti, me impedire non debet.
Abbreviated transcription (Latin):
limites atq ibibeatam poneret ubi uere est. Beatus inquit
populus cuius dñs dĩ ipsius: Cernisigitur unde petendum sit.
quod omnes docti indoctiq: desiderant. & multierrando ac
suꝑbiendo unde petatur & ubi accipiatur ignorant utriq
autem in quodam diuino psalmo simul rep̃henduntur: & qui
confidunt in uirtute sua. & qui inhabundantia diuitiarũ
suarum gloriantur. Id est &philosophi huiusscłi ab orretes
uł atali philosophia beatumq dicentes populum. cui suppe¬
tit terrena opulentia: ac ꝑ hoc adño dõnostro a quosactisumus
& uirtutem petamus qua huius uitaemala superemus & bea¬
tam uitam qua post istam uitam in eius ȩ ternitate ꝑfrua¬
mur. ut& in uirtute & in prȩmio uirtutis sicut apostolus dicit
quigloriatur in dño glorietur: hoc nobis uelimus hoc ciuitati
cuius ciuessumus Non enim aliunde beata ciuitas aliunde

Expanded text:
limites atque ibi beatam uitam poneret, ubi uere est, beatus, inquit, limites atque ibi beatam uitam poneret, ubi uere est, beatus, inquit, populus, cuius dominus deus ipsius. Cernis igitur, unde petendum sit, quod omnes docti indoctique desiderant et multi errando ac erbiendo, unde petatur et ubi accipiatur, ignorant. utrique autem in quodam diuino psalmo simul reprehenduntur, et qui confidunt in uirtute sua et qui in abundantia diuitiarum suarum gloriantur, id est et philosophi huius saeculi et abhorrentes uel a tali philosophia beatumque dicentes populum, cui suppetit terrena opulentia. ac per hoc a domino deo nostro, a quo facti sumus. et uirtutem petamus, qua huius uitae mala superemus, et beatam uitam, qua post istam uitam in eius aeternitate perfruamur, ut et in uirtute et in praemio uirtutis, sicut apostolus dicit, qui gloriatur, in domino glorietur. hoc nobis uelimus, hoc ciuitati, cuius ciues sumus; non enim aliunde beata ciuitas, aliunde
Abbreviated transcription (Latin):
corum dextera iniquitatis. quia hȩc prȩposuerunt quȩ fuc¬
runt postponenda sicut sinistrae prȩponitur dexter& si eñĩ
habentur non in eis beata uita ponenda est: subdita esse debent
non prȩdita sequentia nonducentia huic aũt quisic orabat¬
& a filiis alienis quibeatum dixerunt populum cui hȩc sunt
eximi discerniq cupiebat t̃am quam diceremus ipse quid sen¬
tis quem beatum populum dicis non ait beatus populus cu¬
ius est uirtus animi eius quod sidixisset discreuisset quidem
etiam istum populum ab illo quibeatam uitam in ista uisibili
& corporali felicitate constituit: sed nondum transcendis set
om̃s uanitates & in sanias mendaces. Maledictus enim omnis
sicut̃ alibi eadem littera e docent: qui spemsuam ponit in homi¬
ne. Ergo nec inscipso quisq debet quia & ipse homo est: pinde
ut transiret omnium uanitatum & in saniarum mendacium

Expanded text:
eorum dextera iniquitatis, quia haec praeposuerunt, quae fueeorum dextera iniquitatis, quia haec praeposuerunt, quae fuerant postponenda, sicut sinistrae praeponitur dextera. si enim habentur, non in eis beata uita ponenda est; subdita debent esse non praedita, sequentia non ducentia. huic autem, qui sic orabat et a filiis alienis, qui beatum dixerunt populum, cui haec sunt, eximi discernique cupiebat, tamquam diceremus: Ipse quid sentis? quem beatum populum dicis? non ait: Beatus populus, cuius est uirtus animi eius. quod si dixisset, discreuisset quidem etiam istum populum ab illo, qui beatam uitam in ista uisibili et corporali felicitate constituit, sed nondum transcendisset omnes uanitates et insanias mendaces. maledictus enim omnis, sicut alibi eaedem litterae docent, qui spem suam ponit in homine; ergo nec in se ipso quisque debet, quia et ipse homo est. proinde ut transiret omnium uanitatum et insaniarum mendacium
Abbreviated transcription (Latin):
demanu filiorum alienorum: quorũ os locutum est uanitatem
& dextera eorum dextera iniquitatis quorum filii uelut no¬
uellae constabilitae iniuuentute sua, filiae eorũ cõ po¬
sitae & ornatae sicut similitudo templi cellaria eorũ plena
eructantia ex hoc in hoc oues eorum fecundȩ multiplicantes
in exitibus suis. boues eorum erassȩ non estriuna maceriae
nec transitus neq clamor in plateis eorum: Beatum dixerunt
populum cuihȩc sunt beatus populus cuius est dñs ds̃ ipsius
Vides ex aggeratione terrenae felicitatis beatum populũ non
dici nisi a filiis alienis id est non ꝑtinentib ad regenerationẽ
qua efficimur filiidĩ a quorũ manuiste se eximi prȩcatur pe
abeis in hanc opinionem atq inpeccatt impia ꝑtrahatur
loquendo quippe uanitatem beatum dixerunt populum cui
hȩc sunt quae supra cominemorauit quib ea felicitas constat
quam solam dilectores mundihuius inquirunt. & ideo dextera

Expanded text:
de manu filiorum alienorum, quorum os locutum est uanitatem de manu filiorum alienorum, quorum os locutum est uanitatem et dextera eorum dextera iniquitatis; quorum filii uelut nouellae constabilitae in iuuentute sua, filiae eorum compositae et ornatae sicut similitudo templi; cellaria eorum plena, eructantia ex hoc in hoc; oues eorum fecundae, multiplicantes in exitibus suis, boues eorum crassi. non est ruina maceriae nec transitus neque clamor in plateis eorum. beatum dixerunt populum, cui haec sunt; beatus populus, cuius dominus deus ipsius. Vides exaggeratione terrenae felicitatis beatum populum non dici nisi a filiis alienis, id est non pertinentibus ad regenerationem, qua efficimur filii dei, a quorum manu iste se eximi precatur, ne ab eis in hanc opinionem atque in peccata impia pertrahatur. loquendo quippe uanitatem beatum dixerunt populum, cui haec sunt, quae supra commemorauit, quibus ea felicitas constat, quam solam dilectores mundi huius inquirunt. et ideo dextera
Abbreviated transcription (Latin):
& carne ducentem tot peccatis onera tum. tot temptationib
subditum tot corruptionibus obnoxium. poenisq iustissimis
destinatum supso fidere ut beaitus sit. quando ne illud qui dem
quod habet innaturaesuae dignitate prȩcipuum. idest mentẽ¬
atq rationem potest uindicare aberroribus nisids̃ ad sit lux
mentium : Abiciamus itaq: obsecrote falsorum philosophorum
uanitates & insaniasmendaces quia nec uirtus nobis erit nisi
ipse ad sit quo iubemur. Necbeatitudo nisi ad sit ipse quo frua¬
mur & totum muctbile atq corruptibile nostrum qđ ꝑseipsũ
inbecillum & quȩ lam materies miseriarum est dono in mosta¬
litatis atq in corruptionis absorbeat qm̃ uero tereipublice
scimus amatorem non aliunde esse beatũ hominem aliunde
ciuitatem. uide quam sit in illis sacris litteris clarum Nam
quidam in eis sc̃o sp̃uplenus. haec loquitur orans. Exineme

Expanded text:
et carne ducentem, tot peccatis oneratum, tot temptationibus et carne ducentem, tot peccatis oneratum, tot temptationibus subditum, tot corruptionibus obnoxium poenisque iustissimis destinatum se ipso fidere, ut beatus sit, quando ne illud quidem, quod habet in naturae suae dignitate praecipuum, id est menteatque rationem potest uindicare ab erroribus, nisi deus adsit lux mentium! abiciamus itaque, obsecro te, falsorum philosophorum uanitates et insanias mendaces, quia nec uirtus nobis erit, nisi adsit ipse, quo iuuemur, nec beatitudo, nisi adsit ipse, quo fruamur, et totum mutabile atque corruptibile nostrum, quod per se ipsum inbecillum et quaedam materies miseriarum est, dono inmortalitatis atque incorruptionis absorbeat. Quoniam uero te rei publicae scimus amatorem, non aliunde esse beatum hominem, aliunde ciuitatem uide quam sit in illis sacris litteris clarum. nam quidam in eis sancto spiritu plenus haec loquitur orans: Exime me
Abbreviated transcription (Latin):
qđ adhuc donauit incredulus. nec in eo quodiam donauit in¬
gratus Non enĩ meo uł ingenio uł merito : sed eius dono sũpsi
qđ laudabiliter sum: Nam quȩdam acucissima & excellentis¬
sima ingenia tanto inmaiores errores ierunt: quanto prae¬
fidentius tam quam suis uirib cucurrerunt. nec suppliciter
ac ueraciter dm̃ utinam ostenderet petiuerunt. merita
uero quorum libet hominum quae sunt quando quidem ille
qui non cũ mercedebita sed cum gratuita gratia uenit õmnes
peccatores solus a peccatis liber & liberator inuenit: siergo
nos uirtus uera delectat: ei dicamus quod in eius sacris lit te¬
ris legimus. Diligamte dñe uirtus mea : & siuere beatiesse uo¬
lumus qđ nolle non possumus id quod in eisdem licteris didi¬
cimus fido cor de teneamus. Beatus uir cuius est nomen dñi
spes ipsius & non respexit inuanitates & in alias mendaces
Quanta est aũt uanitas. quanta insania. quantumq menda¬
cius hominẽ mortalem ȩrumnosam uitam mutabili & sp̃u

Expanded text:
 adhuc non donauit, incredulus nec in eo, quod iam donauit, ingratus. non enim meo uel ingenio uel merito sed eius dono sum, si quid laudabiliter sum. nam quaedam acutissima et excellentissima ingenia tanto in maiores errores ierunt, quanto praefidentius tamquam suis uiribus cucurrerunt nec suppliciter ac ueraciter deum, ut uiam sibi ostenderet, petiuerunt. merita uero quorumlibet hominum quae sunt, quando quidem ille, qui non cum mercede debita sed cum gratuita gratia uenit, omnes peccatores solus a peccatis liber et liberator inuenit?. Si ergo nos uirtus uera delectat, ei dicamus, quod in eius sacris litteris legimus: Diligam te, domine, uirtus mea, et, si uere beati esse uolumus, quod nolle non possumus, id, quod in eisdem litteris didicimus, fido corde teneamus: Beatus uir, cuius est nomen domini spes eius et non respexit in uanitates et insanias mendaces. quanta est autem uanitas, quanta insania quantumque mendacium hominem mortalem aerumnosam uitam mutabili et spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
nullo modo inter tã magnas tamq necessarias curas tuas. cu¬
randum eẽ censeres: quȩris ame cur officium sacerdotii nostri
cẽdicamus interuenire ꝓreis. & nisioptineamus offendi qua¬
si qđ erat officii nr̃i minimereportemus: ubi uehementer te¬
dicis ambigere ũ trum istud exreligione descendat: deinde ad¬
iunges quaratione itamouearis: Namsi a dño peccata in quis
adeo ꝓhibentur ut nepȩnitendiquidem copia post primam
tribuactur : quẽ ammodũ nos possumus exreligione contende

Expanded text:
nullo modo inter tam magnas tamque necessarias curas tuas cunullo modo inter tam magnas tamque necessarias curas tuas curandum esse censeres. quaeris a me, cur officii sacerdotii nostri esse dicamus interuenire pro reis et, nisi obtineamus, offendi, quasi, quod erat officii . nostri, minime reportemus. ubi uehementer tedicis ambigere, utrum istud ex religione descendat. deinde adiungens, qua ratione ita mouearis: nam si a domino peccata\', inquis, adeo prohibentur, ut ne paenitendi quidem copia post primam tribuatur, quem ad modum nos possumus ex religi
Abbreviated transcription (Latin):
presertim talis meriti qualis tues etiam gratias agam pleraq
enim quae sponte facere uideri nolo: neremissio seueritatis alios
armet incrimina. optobonis intercessoribus relaxare. ut qđ
libens concedo salua seueritate iudicii alterius merito uideat᷑
indultum In colamem sc̃itatem tuã diuinitas ȩt̃na tueatur
euo longissimo domine uenerabilis & uere colende pater: De
scriptis sc̃itatis tuae aliqua mihi ꝓmiseras & non accepi: quae so
ut uł nunc mittas & adhancm eã epistolã respondeas ut quia
sc̃i tatem tuã interim uideri nondatur. saltim sermonib tuis
ugustinus ep̃s famulus xp̃i familiaq: cius. dilacto filio macedonio
indño salute Nego tiosissimũ in republica uirum & non suis
sed aliorum utilitatib attentissimũ qualemte ẽẽ & tibi gratula¬
mur & rebus humanis nec deserere debemus alloquio nec oc¬
ipse nossem experiri qđ si paruum aut suꝑfluum iudica res

Expanded text:
praesertim talis meriti. qualis tu es, etiam gratias agam. pleraque praesertim talis meriti. qualis tu es, etiam gratias agam. pleraque enim, quae sponte facere uideri nolo, ne remissio seueritatis alios armet in crimina, opto bonis intercessoribus relaxare, ut, quod libens concedo, salua seueritate iudicii alterius merito uideatur indultum. incolumem sanctitatem tuam diuinitas aeterna tueatur aeuo largissimo, domine uenerabilis et uere colende pater. De scriptis sanctitatis tuae aliqua mihi promiseras et non accepi; quaeso, ut uel nunc mittas et ad hanc meam epistulam respondeas, ut, quia sanctitatem tuam interim uidere non datur, saltem sermonibus tuis OPUS FAMULUS CHRISTI FAMILIAEQVE EIUS DILECTO FILIO MACEDONIO IN DOMINO SALUTEM. Negotiosissimum in re publica uirum et non suis sed\' aliorum utilitatibus attentissimum, qualem te esse et tibi gratulamur et rebus humanis, nec deserere debemus alloquio nec ocipse nossem, experiri. quod si paruum aut superfluum iudicares,
Abbreviated transcription (Latin):
bamus & si constat non minus auctorem quã ꝓbatorem
teneri in omnib quȩ peccantur: cestũ est nos culpȩ societa¬
te uinciri. quot nens eũ impunitum eẽcupimus qui culpȩ
tenetur ob noxius tum prȩter ea accidit hoc qđ grauius ẽ
nam omnia peccata uidentur uenia uiliora: cũ hisquireus
est correptionem ꝓmittit uerum nunc ut mores nri sunt
& sceleris poenam cupiunt sibi homines relaxari: & id
ꝓpter qđ scelus ammissum est possidere prohis quoq inter¬
ueniendum putat sacerdotium uestrum dequib: adõ futu¬
ri spes nulla est: ut etĩm prȩsenti eadem criminis ratioper¬
seueret. Nam qui tam ꝑ uica citer tenet ꝓpterquem crimen
ammisit: ostendit se ubi licentia fuerit similia peccaturum
obhocigitur consulo prudentiã tuã & me hoc ambiguo quo
Laboro absoluidesidero. nec obaliã causam te consultum
putes. Ceterum mihi hoc ꝓpositum est: ut intercessoribus

Expanded text:
bamus? et si constat non minus auctorem quam probatorem bamus? et si constat non minus auctorem quam probatorem teneri in omnibus, quae peccantur, certum est nos culpae societate uinciri, quotiens eum inpunitum esse cupimus, qui culpae tenetur obnoxius. tum praeterea accedit hoc, quod grauius est. nam omnia peccata uidentur ueniabiores nostri sunt, et sceleris poenam cupiunt sibi homines relaxari et id, propter quod scelus admissum est, possidere. pro his quoque interueniendum putat sacerdotium uestrum, de quibus adeo futuri spes nulla est, ut etiam in praesenti eadem criminis ratio perseueret; nam qui tam peruicaciter tenet, propter quae crimen admisit, ostendit se, ubi licentia fuerit, similia peccaturum. Ob haec igitur consulo prudentiam tuam et me hoc ambiguo, quo laboro, absolui desidero; nec ob aliam causam consultum te putes. ceterum mihi hoc propositum est, ut intercessoribus
Abbreviated transcription (Latin):
ptatas ammodum scĩtatis tuae litteras accepi perbonisti¬
tium uenerande legis antistitem quẽ ego magis receptum
dilexi qđ ad me desiderata ꝑtulerat sermonẽ sc̃itatis tuae
& in colomitatem domine merito uenerabilis & unice colen¬
de pater: Itaq sine mor& qđ optabat optinuit: uerũ qm̃
extitit occasio hoc ipsum quantulumq est qđ ammonitus
indulsi nolosine mercede remanere : Cupio enĩ accipere eã
quȩ mnihi commodet sinependentis in commodo: Immo quȩ
mihi commodet cũ gloria dependendis. officium sacer dotu
uestri essedicitis interuenire ꝓreis. &nisi optineatis. offendi¬
quasi quod erat officii uestri minime repartetis: hic ergo
uehementer ambigo utrum istud exreligione descendat.
Namsi a dño peccatti ad eo ꝓhibentur ut nepȩnitendi qui dem
copia post primã tribuatur quẽ ammodũ nos possumus ex
religione contendere ut nobis qualecũq illuderimen fue¬
rit remittatur: qđ utiq cum impunitum uolumus. pro¬

Expanded text:
ptatas admodum sanctitatis tuae litteras accepi per Bonifatium, uenerandae legis antistitem, quem ego eo magis receptum dilexi, quod ad me desiderata pertulerat, sermonem sanctitatis tuae et incolumitatem, domine merito uenerabilis et unice colende pater. itaque sine mora, quod optabat, obtinuit. uerum quoniam extitit occasio, hoc ipsum, quantulumcumque est, quod admonitus indulsi, nolo sine mercede remanere. cupio enim accipere eam, quae mihi commodet sine pendentis incommodo, immo quae mihi commodet cum gloria dependentis. 2 Officium sacerdotii uestri esse dicitis interuenire pro reis et, nisi obtineatis, offendiquasi, quod erat officii uestri. minime reportetis. hic ego uehementer ambigo, utrum istud ex religione descendat. nam si a domino peccata adeo prohibentur, ut ne paenitendi quidem copia post primam tribuatur, quem ad modum noreligione contendere, ut nobis, qualecumque illud crimen fuerit, remittatur, quod utique, cum inpunitum uolumus, pro