comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sus est dñs sicut idem eugłista dicit. qui noue¬
rat matrem dñi. & qui nobis insinuauit etiã
in his nuptiis matrem dñi: ipse narrat. Erat
inquit illic circa crucem. mater iħu: & ait iħc
matri suȩ. Mulier ecce filius tuus. Et ad disci¬
pulum. Ecce mater tua. Comm̃dat matrẽ disci¬
pło. Cõmendat matrem prior matre mouturꝰ:
et ante mortẽ matris. resurrecturus. Cumm̃¬
dat homo homini hominem. Hoc pepereat ma¬
ria. Illa hora iam uenerat: dequa tunc dixerat.
nondum uenit hora mea. Quantum arbitror
fr̃s responsũ ẽ hereticis: mathematicis respon¬
deamus. Et ipsi unde conantur conuincere.
qͥa subfato erat iħc : Quia ipse ait inquiunt:
ñdum uenit hora mea. Ergo illi credimus.
Et si dixisset horam ñhabeo. exclusisset mathe
maticos: non eẽt unde calumniarent᷑. Nunc
uero quia dixit ñdũ uenit hora mea. contra
ipsius uerba qͥd possumꝰ dicere: Mirũ est qd̾

Expanded text:
sus est Dominus, sicut idem evangelista dicit, qui novesus est Dominus, sicut idem evangelista dicit, qui noverat matrem Domini, et qui nobis insinuavit etiam in his nuptiis matrem Domini, ipse narrat: Erat, inquit, illic circa crucem mater Jesu, et ait Jesus matri suae, Mulier, ecce filius tuus: et ad discipulum, Ecce mater tua . Commendat matrem discipulo: commendat matrem prior matre moriturus, et ante matris mortem resurrecturus; commendat homo homini hominem. Hoc pepererat Maria. Illa hora jam venerat, de qua tunc dixerat, Nondum venit hora mea. 10. Quantum arbitror, fratres, responsum est haereticis: mathematicis respondeamus. Et ipsi unde conantur convincere quia sub fato erat Jesus? Quia ipse ait, inquiunt, Nondum venit hora mea. Ergo illi credimus; et si dixisset, Horam non habeo, exclusisset matmaticos, non esset unde calumniarentur: nunc vero quia dixit, Nondum venit hora mea, contra ipsius verba quid possumus dicere? Mirum est quod
Abbreviated transcription (Latin):
Sd̾n aut̃ qd dictũ ẽ exmuliere. factũ factũ sublege filiꝰ marie.
Ipse dñs mariȩ: ipse filius mariȩ. Ipse creator
marie: ipse creatus ex maria. Noli mirari: qͥa
et filius et dñs. Sic̃ enim mariȩ: ita & dauid
dictus ẽ filius. Et ideo dauid filius: quia mari¬
ȩ filius. Audi apłm aꝑte dicentem. Qui factꝰ
est ex semine dauid scđm carnem. Audi eũ et
dñm dauid. Dicit hoc ipse dauid. Dixit dñs
dño meo: sede ad dexteram meã. Et ipse iħc
hoc ꝓposuit uideis: et eos inde conuicit. Quo¬
mͦ gͦ dauid et filius et dñs : filius dauid scd̃m
carnem: dñs dauid scđm diuinitatẽ. Sic ma¬
riȩ filius scđm carnẽ: et mariȩ dñs scđm
maiestatẽ. Quia gͦ ñ erat illa mater duuni¬
tatis. et ꝑ diuinitatẽ futurũ erat miraculũ
qd̃ pecebat: respondit ei. Quid mͥ & tibi est
mulier: S ne putes qd te negem matrem:
non dũ uenit hora mea. Ibi enim te agnoscã
mater es. Probemus siuerum est. Quando pas:¬

Expanded text:
Factum ex muliere, factum sub Lege , filius Mariae. Ipse Dominus Mariae, ipse filius Mariae: ipse creator Mariae, ipse creatus ex Maria. Noli mirari quia et filius et Dominus: sicut enim Mariae, ita et David dictus est filius; et ideo David filius, quia Mariae filius. Audi Apostolum aperte dicentem. Qui factus est ei ex semine David secundum carnem . Audi eum et Dominum David; dicat hoc ipse David: Dixit Dominus Domino meo, Sede ad dexteram meam . Et ipse Jesus hoc proposuit Judaeis, et eos inde convicit . Quomodo ergo David et filius et dominus; filius David secundum carnem, dominus David secundum divinitatem: sic Mariae filius secundum carnem, et Mariae dominus secundum majestatem. Quia ergo non erat illa mater divinitatis, et per divinitatem futurum erat miraculum quod petebat; respondit ei, Quid mihi et tibi est, mulier? sed ne putes quod te negem matrem, Nondum venit hora mea: ibi enim te agnoscam, mater es. Probemus si verum est. Quando pas
Abbreviated transcription (Latin):
turȩ atq substantiȩ. inuisibilis res ẽ: et intel¬
ligibilis. Et hȩc tamen ꝑiħm dm̃ facta ẽ quia¬
ipse ẽ uerbum dei. Omnia ꝑ ipsum facta sunt:
& si ne ipso factum ẽ nichil. Cum tanta gͦ uide¬
amus facta ꝑdm̃ iħm: quid miramur aquã
inuinum conuersam ꝑhominem iħm: Neq e¬
nim sic factus ẽ homo: ut ꝑderet quod ds̃ erat.
accessit illi homo: ñ amisus ẽ ds̃. Ipse gͦ fecit hoc:
qui illa om̃ia. Non itaq miremur quia ds̃ fe¬
cit: s amemus quia inter nos fecit. & ꝓpter nr̃a
reꝑationem fecit. Aliqͥd enim & in ipsis factis
innuit nobis. Ruto quia non sine causa uenit
ad nuptias. Excepto miraculo: aliqͥd & in ipso fac¬
to mysterii et sacram̃ti latet. Pulsemus ut aꝑiat.
de uino inuisibili inebriet nos: quia & nos aqua
eramus. & uinũ nos fecit. Sapientes enim fecit.
Sapimus enim fidem ipsius. qͥ prius insipien¬
tes eramus. Et forte ad ipsam sapientiã ꝑtinet.

Expanded text:
turae atque substantiae, invisibilis res est et intelturae atque substantiae, invisibilis res est et intelligibilis: et haec tamen ipse est Verbum Dei. Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil . 3. Cum ergo tanta videamus facta per Deum Jesum, quid miramur aquam in vinum conversam per hominem Jesum? Neque enim sic factus est homo, ut perderet quod Deus erat: accessit illi homo, non amissus est Deus. Ipse ergo fecit hoc, qui illa omnia. Non itaque miremur quia Deus fecit; sed amemus quia inter nos fecit, et propter nostram reparationem fecit. Aliquid enim et in ipsis factis innuit nobis. Puto quia non sine causa venit ad nuptias. Excepto miraculo, aliquid in ipso facto mysterii et sacramenti latet. Pulsemus ut aperiat, et de vino invisibili inebriet nos: quia et nos aqua eramus, et vinum nos fecit, sapientes nos fecit; sapimus enim fidem ipsius, qui prius insipientes eramus. Et forte ad ipsam sapientiam pertinet,
Abbreviated transcription (Latin):
ordinatũ in ipsa humana republica: quibus
administrationib. quib ordinibꝰ potestatũ con¬
dicionib ciuitatũ. moribus. legib: artibꝰ. Hoc
totum ꝑ animã geritur: et hȩc uis animȩ non
uidetur. Cum subtrahitur corꝑori: cadauer ia¬
cet. sum autem ad est corꝑi: primo condit qͦdã¬
mͦ putores. Corruptibilis ẽ enim omĩs caro. in
putredines defluit: nisi quodã condiuñto ani¬
mȩ teneatur. S hoc cõmune illi ẽ cũ pecoris
anima. Illa magis miranda quȩ dixi. quȩ
admentẽ et intellectum ꝑtinent. ubi etiam
ad imaginẽ creatoris sui renouatur. ad cuius
imaginem factus ẽ homo. Qͥd erit hȩc uis ani¬
me. cũ & corpus hoc induerit incorruptionẽ.
& mortale hoc induerit in mortalitatem : Si
tanta potest ꝑcarnẽ corruptibilẽ. quid pote¬
rit ꝑ corpus spiritale post resurrectionẽ mor¬
tuoꝵ: hȩc tam̃ anima ut dixi ãmirabilis na-¬

Expanded text:
ordinatum in ipsa humana republica: quibus ordinatum in ipsa humana republica: quibus administrationibus, quibus ordinibus potestatum, conditionibus civitatum, legibus, moribus, artibus! Hoc totum per animam geritur, et haec vis animae non videtur. Cum subtrahitur corpori, cadaver jacet: cum autem adest corpori, primo condit quodammodo putores. Corruptibilis est enim omnis caro, in putredines defluit, nisi quodam condimento animae teneatur. Sed hoc commune illi est cum pecoris anima: illa magis miranda quae dixi, quae ad mentem et intellectum pertinent; ubi etiam ad imaginem Creatoris sui renovatur, ad cujus imaginem factus est homo . Quid erit haec vis animae, cum et corpus hoc induerit incorruptionem, et mortale hoc induerit immortalitatem ? Si tanta potest per carnem corruptibilem, quid poterit per corpus spirituale post resurrectionem mortuorum? Haec tamen anima, ut dixi, admirabilis na
Abbreviated transcription (Latin):
oculis nris. Quamquã sepe et angłi quando
oportuit: demonstrauert̃ se homilub. Honne ds̃
mana quȩ ñ uidetur. & ꝑ oꝑa quȩ exibet incar¬
ne. magnam prebet ammirationẽ. bene consi¬
d̾antib. aquo facta ẽ nisi adeo: et ꝑ quem facta
est nisi ꝑfilium dei : Non dico de anima homini.
suiꝰ uis peccoris anima. quomͦ regit molem su¬
am: Sensus omĩs exerit. ocłos ad uidendũ. au¬
res ad audiendũ. nares ad ꝑcipiendũ odorem.
oris iudiciũ ad sapores discernendos: m̃bra de¬
niq ipsa adꝑagenda officia sua. Numquid hȩc
corpus et ñ anima idest habitatͥx corꝑis agit:
Noc tamen uidetur oculis: et ex his quȩ agit
ammirationẽ mouet. accedat iam considerati¬
o tua etiam ad animã humanã. cui tribuit
as̃ intellectum. cognoscendi creatorẽ suũ: di¬
noscendi et distinguendi inter bonum et ma¬
lum. hoc ẽ inter iustũ et iniustũ. Quanta agit
ꝑcorpus: Atcendite uniuersum orbem t̾rarũ.

Expanded text:
oculis nostris? Quanquam saepe et Angeli, quando oculis nostris? Quanquam saepe et Angeli, quando oportuit, demonstraverunt se hominibus. Nonne Deus mana, quae non videtur, et per opera quae exhibet in carne, magnam praebet admirationem bene considerantibus, a quo facta est, nisi a Deo? et per quem facta est, nisi per Filium Dei? Nondum dico de anima hominis. Cujusvis pecoris anima quomodo regit molem suam! sensus omnes exserit, oculos ad videndum, aures ad audiendum, nares ad percipiendum odorem, oris judicium ad sapores discernendos, membra denique ipsa ad peragenda officia sua. Numquid haec corpus, et non anima, id est, habitatrix corporis agit? Nec tamen videtur oculis, et ex his quae agit, admirationem movet. Accedat jam consideratio tua etiam ad animam humanam, cui tribuit Deus intellectum cognoscendi Creatorem suum, dignoscendi et distinguendi inter bonum et malum, hoc est inter justum et injustum: quanta agit per corpus! Attendite universum orbem terrarum
Abbreviated transcription (Latin):
colendum mirabilib excitaret. Mortuus resur¬
rexit: mirati sunt homines. Tot cotidie nascun¬
tur: nemo miratur. Si consideremꝰ prudentiꝰ.
maioris miraculi ẽ. ẽẽ qui non erat: quã reui¬
uiscere qui erat. Idem tamen ds̃ pater dñi nr̃i
dm̃ apud se: post̾iora miracula fecit ꝑ ipsum
uerbũ suũ incarnatum: & ꝓpter nos hominem
factũ. Sicut miramur quȩ facta sunt ꝑ homm̃e
opulentia t̾rȩ. fecunditas maris. Omĩa hȩc quȩ
oculis adiacent. ꝑ iħm dm̃ facta st̃. Et uidemꝰ
hec. et si ẽ in nobis sp̃c illꝰ: sic nobis placent
ut artifex laudetur. non ut adoꝑa conuersi. ab
artifice auertamur: et faciem quodãmodo
ponentes ad ea quȩ fecit. dorsum ponamus
ad eum qui fecit. Et hec quidem uidemꝰ. et adia¬
cent oculis. Quid illa quȩ ñ uidemus: Sicut
sunt angłi. urtutes. potestates. dñationes. om̃is¬
ꝙ habitator fabricȩ huius suꝑ cȩlestis: ñ adiacens

Expanded text:
colendum mirabilius excitaret. Mortuus resurcolendum mirabilius excitaret. Mortuus resurrexit, mirati sunt homines: tot quotidie nascuntur, et nemo miratur. Si consideremus prudentius, majoris miraculi est esse qui non erat, quam reviviscere qui erat. Idem tamen Deus Pater Domini noDeum apud se: posteriora miracula fecit per ipsum Verbum suum, incarnatum, et propter nos hominem factum. Sicut miramur quae facta sunt per hominem.  omnia haec quae oculis adjacent, per Jesum Deum facta sunt. Et videmus haec, et si est in nobis Spiritus ipsius, sic nobis placent ut artifex laudetur: non ut ad opera conversi ab artifice avertamur, et faciem quodammodo ponentes ad ea quae fecit, dorsum ponamus ad eum qui fecit. 2. Et haec quidem videmus, et adjacent oculis: quid illa quae non videmus, sicut sunt Angeli, Virtutes, Potestates, Dominationes, omnisque habitator fabricae hujus supercoelestis, non adjacens
Abbreviated transcription (Latin):
quo de aqua uinum fecit: non est
mirandum eis qui nouerunt qͥa
ds̃ fecit. Ipse enim fecit uno illo die
innuptiis insex illis ydriis quas
impleri aqua p̃cedit. qui omni anno facit hoc
inuitib. Sicut enim qd̃ misert̃ ministri in ydri¬
as inuinum conuersum ẽ oꝑe dñi: sic et quod
nubes fundunt. inuinũ conuertitur eiꝰdem oꝑe
dñi. Illud autẽ non miramur. quia omni anno
fit. Assiduitate amisit ãmirationem. Nam con¬
siderationem maiorem inuenit. quam id qd̃ factũ
est inydriis aquȩ. Qͥs est enim qui considerat
oꝑa dei qͥb regitur & amministratur totus hic
mundus: et ñ obtupescit obruiturq miraculis:
Si consideret uim uniꝰ grani cuiꝰ libet seminis.
magna quidem res est: horror ẽ consideranti.
S quia hoĩes inaliuid intentiꝑdider̃t considera¬
tionem oꝑum dei. inqua darent laudem cotidie
creatori: tamquã seruauit sibi inuisitata quedã
quȩ faceret. ut tamquã dormientes hoiẽs ad se

Expanded text:
quo de aqua vinum fecit, non est mirum eis qui noverunt quia Deus fecit. Ipse enim fecit vinum illo die in nuptiis in sex illis hydriis, quas impleri aqua praecepit , qui omni anno facit hoc in vitibus. Sicut enim quod miserunt ministri in hydrias, in vinum conversum est opere Domini; sic et quod nubes fundunt, in vinum convertitur ejusdem opere Domini. Illud autem non miramur, quia omni anno fit: assiduitate amisit admirationem. Nam et considerationem majorem invenit, quam id quod factum est in hydriis aquae. Quis est enim qui considerat opera Dei, quibus regitur et administratur totus hic mundus, et non obstupescit obruiturque miraculis? Si consideret vim unius grani, cujuslibet seminis, magna quaedam res est, horror est consideranti. Sed quia homines in aliud intenti perdiderunt considerationem operum Dei, in qua darent laudem quotidie Creatori; tanquam servavit sibi Deus inusitata quaedam quae faceret, ut tanquam dormientes homines, ad se
Abbreviated transcription (Latin):
quia seruus nescit quid faciat dñs eius: Ita nom̃ consti¬
tuit amici. ut auferat serui ñ ut in uno utrumq mane¬
at. s ut alterũ altero decedente succedat. Quid ẽ hoc:
tane cũ p̃cepta dñi fecerimꝰ. seruiñ erimꝰ: Itane tunc ser¬
ui ñ erimꝰ. quando boni serui fuerimꝰ: Et qͥspotest contra¬
dicere ueritati que ait. iã ñ dicam uos seruos. & cur hoc
dixerit docet. qͥa seruus inquit nescit qͥd faciat dñs eiꝰ
Numqͥd nam seruo bono & ꝓbato dñs eius ñ etiam sua se¬
creta cõmittit: Quid ẽ gͦ qđ ait seruus nescit qͥd faciat do¬
minꝰ eius : Esto: nescit qͥd faciat dñs eiꝰ slumqͥd nescit etiã
quid p̃cipiat: Nam & si hoc nescit. quomodo seruit: Aut
quomodo seruus est qͥ ñ seruit: Et tam̃ ipse dñs loquitur
Uos amici mei estis. si feceritis que ego p̃cipio uobis. Iam¬

Expanded text:
quia servus nescit quid faciat dominus ejus. Ita nomen constituit amici, ut auferat servi, non ut in uno utrumque maneat, sed ut alterum altero discedente succedat. Quid est hoc? nec cum praecepta Domini fecerimus, servi erimus? Itane tunc servi non erimus, quando boni servi fuerimus? Et quis potest contradicere Veritati, quae ait: Jam non dico vos servos? et cur hoc dixerit docet: Quia servus, inquit, nescit quid faciat dominus ejus. Nunquidnam servo bono et probato dominus ejus non etiam sua secreta committit? Quid est ergo quod ait: Servus nescit quid faciat dominus ejus? Verum esto nescit quid faciat, nunquid nescit etiam quid praecipiat? Nam et si hoc nescit, quomodo servit? aut quomodo servus est, qui non servit? Et tamen ipse Deus loquitur: Vos amici mei estis
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ nisi p̃cepta dñi fecerimꝰ quomodo p̃cepta faciendo ser¬
ui ñ erimꝰ : Si seruus ñ ero p̾cepta faciendo. & nͥ p̃cepta fe¬
cero seruire ñ potero. gͦ seruiendo seruus ñ ero: Intelli¬
gam fr̃s intelligamꝰ. & hoc in nobis dñs faciat ut in¬
telligamꝰ. faciat etiam ut intellec̾ta faciamꝰ. Hoc autẽ
si scimus ꝓfecto scimꝰ qđ facit dñs. qͥa nos ipsos tales
ñ facit nisi dñs. & ꝑ hoc ad eiꝰ amiciciã ꝑtinemꝰ. Sicut
enim duo sunt timores qͥ faciunt duo genera timentiũ
sic due sunt seruitutes que faciunt duo genera seruoꝵ
Est timor quẽ ꝑ fecta caritas foras mittit. & ẽ alius timor

Expanded text:
ni fecerimus, quomodo praecepta faciendo servi non erimus? Si servus non ero praecepta faciendo, et nisi praecepta fecero, servire non potero; ergo serviendo servus non ero. 3. Intelligamus, fratres, intelligamus, et hoc in nobis Dominus faciat ut intelligamus, faciat etiam ut intellecta faciamus. Hoc autem si scimus, profecto scimus quod facit Dominus, quia nos ipsos tales non facit nisi Dominus, et per hoc ad ejus amicitiam pertinemus. Sicut enim duo sunt timores, qui faciunt duo genera timentium; sic duae sunt servitutes, quae faciunt duo genera servorum. Est timor quem perfecta charitas foras mittit
Abbreviated transcription (Latin):
exhibuit nobis moriendo ꝓ nobis. atq dixisset.
maiorẽ hac dilectionẽ nemo habet ut animam
suam ponat quis ꝓ amicis suis uos inquit amici mei estiꝰ
si feceritis que ego p̾cipio uobis. Magna dignatio. Cum
seruus bonus esse ñ possit. nisi p̾cepta dñi sui fecerit. hinc
amicos suos uoluit intelligi. unde boni serui possunt ꝓba¬
ri. S ut dixi ista dignatio est. ut dñs quos nouit seruos
suos dignet᷑ dicere amicos suos. Nam ut sciatis ad seruoꝵ
officium ꝑtinere p̃cepta dñi sui facere alio loco seruosuti¬
q obuirgat dicens. Quid autem uocatis me dñe dñe. & ñ¬
dicatis ostendite. Nonne seruo obedienti ipse dicturꝰ ẽ eu¬
multa te cõstituam intra ingaudiũ dñi tui : Potest gͥeẽ¬

Expanded text:
 nobis, atque dixisset, Majorem hac dilectionem nemo habet, ut animam suam ponat quis pro amicis suis: Vos, inquit, amici mei estis, si feceritis quae ego praecipio vobis. Magna dignatio! cum servus bonus esse non possit, nisi praecepta domini sui fecerit; hinc amicos suos voluit intelligi, unde servi boni possunt probari. Sed, ut dixi, ista dignatio est, ut dominus quos novit servos suos, dignetur dicere amicos suos. Nam ut sciatis ad servorum officium pertinere praecepta domini sui facere, alio loco servos utique objurgat dicens: Quid autem vocatis me, Domine, dicatis ostendite. Nonne servo obedienti ipse dicturus est: Eumulta te constituam: intra in gaudium Domini tui ? Potest igitu
Abbreviated transcription (Latin):
ñ serui s filii simus. ut miro quodã & ineffabili s ta¬
m̃ uero mͦ serui. ñ serui esse possimꝰ. serui scilicet timore
casto. ad quẽ ꝑtinet seruus: intrans indñ sui gaudiũ
ñserui autẽ timore foras mittendo. ad quẽ ꝑtinet ser¬
uus ñ manens indomo in et̾num. Ut autem tales ser¬
ui ñ seruisim: dñm facere scimꝰ. Hoc seruus ille nescit.
qͥ nescit quid faciat dñs eius. & cũ aliqͥd boni facit sic
excollitur. quasi hoc ipse faciat ñ dñs eius. & głiatus
in se ñ indño głiatur. cũ seipse deceperit. quia sic głiat᷑
qͥd noster dñs faciat sciamus. Non solum enĩ homines
uerũ etiã iustos. ipse facit nos. & ñ ipsi nos. Et ut hoc
sciamꝰ quis nisi ipse facit: Non enĩ spm̃ huiꝰ mtundi acce¬
pimꝰ. s sp̃m qui ex dõ est. ut sciamꝰ que adõ donata sunt
nobis. Ab ipso enim quicquid boni est donatur. Ergo qͥa

Expanded text:
non servi, sed filii simus: miro quodam et ineffabili, sed tanon servi, sed filii simus: miro quodam et ineffabili, sed tamen vero modo, servi, non servi esse possumus. Servi scilicet timore casto, ad quem pertinet servus intrans in domini sui gaudium; non servi autem, timorem foras mittendo, ad quem pertinet servus non manens in domo in aeternum. Ut autem tales servi non servi simus, dominum facere scimus. Hoc servus ille nescit, qui nescit quid faciat dominus ejus: et cum aliquid boni facit, sic extollitur quasi hoc ipse faciat, non dominus ejus; et gloriatur in se, non in Domino gloriatur, cum se ipse deceperit, quia sic gloriatur quid noster Dominus faciat sciamus. Non solum enim homines, verum etiam justos ipse facit nos, et non ipsi nos. Et ut hoc sciamus, quis nisi ipse facit? Non enim spiritum hujus mundi accepimus, sed Spiritum qui ex Deo est, ut sciamus quae a Deo donata sunt nobis . Ab ipso quidquid boni est, donatur. Ergo quia et
Abbreviated transcription (Latin):
castus ꝑmanens in sełm scł̃i. Illum timorem qui ñ est in ca¬
ritate. attendebat apłs cũ dicebat. Nonenim accepistis spm
seruitutis. iterũ intimore. Illum autẽ timorẽ castũ atten¬
debat. cũ dicebat. Noli altũ saꝑe. s time. In illo timore
quẽ foras karitas mittit. ẽ etiam seruitꝰ simulforas cũip¬
so timore mittenda. Ntrumq enim iun xit apłs. hoc est¬
& seruitutẽ & timorem. dicendo. Non enĩ accepistis spm
seruitutis iterũ intimore. Ad hanc seruitutẽ seruũ ꝑti¬
nentem. intuebatur & dñs dicens. Iam ñ dico uosseruoꝰ.
qͥa seruus nescit qͥd faciat dñs eius. Non ille utiq seruus
ad timorẽ ꝑtinens castum. cuidicit᷑ euge seruebone. in¬
tra in gaudiũ dñitui s ille seruus ꝑtinens ad timorẽ
foras a caritare nuttendum. Dequo alibi dicit. Seruus
ñ manet in domo in eternũ. filius autẽ manet ineter¬
nũ. Qm̃ utiq dedit nobis potestatẽ filios dei fieri ut

Expanded text:
rem qui non est in charitate, attendebat Apostolus cum dicebat: Non enim accepistis spiritum servitutis iterum in timore . Illum autem timorem castum attendebat, cum dicebat: Noli altum sapere, sed time . In illo timore quem foras charitas mittit, est etiam servitus simul foras cum ipso timore mittenda. Utrumque enim junxit Apostolus, hoc est servitutem et timorem, dicendo: Non enim accepistis spiritum servitutis iterum in timore. Ad hanc servitutem ad servum pertinentem intuebatur et Dominus dicens: Jam non dico vos servos, quia servus nescit quid faciat dominus ejus. Non ille utique servus ad timorem pertinens castum, cui dicitur: Euge, serve bone, intra in gaudium domini tui ; sed ille servus pertinens ad timorem foras a charitate mittendum, de quo alibi dicit: Servus non manet in domo in aeternum; filius autem manet in aeternum . Quoniam itaque dedit nobis potestatem filios Dei fieri , ut
Abbreviated transcription (Latin):
rerat pacẽ hoc repetiuerit dicens pacẽ ineã. & quod di¬
rerat relinquo uobis. hoc repetiuerit dicens. do uob̃.
Ut uolet qͥsq accipiat: metam̃ delectat Credo qđ & uos
fr̃s mei delectet. sic tenere istam pacẽ. ubi aduersari¬
um cõ cordit̃ uncimꝰ: ut desidemꝰ pacẽ ubi adũsariũ
ñ habebimꝰ. Quod uͦ dñs adiunx̃ atq ait. ñ quomͦ mũ¬
dus dat ego do uobis. qͥd est aliud. nisi non qͦ modoho¬
mines dant qui diligunt mundũ. itado uobis: Q
ꝓpterea sibi dant pacem. ut sine molestia litiũ atq
belloꝵ. ñ deo s amico suo mundo ꝑ fruant᷑. & quando
iustis dant pacẽ ut ñ eos ꝑsequant᷑ pax uera ñ potest
esse. ubi ñ est uera concordia: quia disiunc̾ta sunt cor¬
da. Quomͦ enim consors dicitur qͥ sortẽ iungit: ita ille
dꝰ. s sicut ille ꝑ quẽ fac̾tꝰ est mundꝰ. ut concordessimus
iungamꝰ inuicẽ corda: & corunũ sursum habeamꝰ. ne

Expanded text:
xerat, pacem, hoc repetierit dicens, pacem meaxerat, pacem, hoc repetierit dicens, pacem meaxerat, relinquo vobis, hoc repetierit, dicens: Do vobis. Ut volet quisque accipiat: me tamen delectat credo quod et vos, fratres mei dilecti, sic tenere istam pacem, ubi adversarium concorditer vincimus, ut desideremus pacem, ubi adversarium non habebimus. Quod vero Dominus adjunxit, atque ait: Non quomodo mundus dat, ego do vobis, quid est aliud, nisi, quomodo homines dant, qui diligunt mundum, ita do vobis? qui propterea sibi dant bellorum, non Deo, sed amico suo mundo perfruantur: et quando justis dant pacem ut non eos persequantur, pax non potest esse vera, ubi non est vera concordia; quia disjuncta sunt corda. Quomodo enim consors dicitur, qui sortem jungit; ita ille dus, sed sicut ille per quem factus est mundus, ut concordes simus; jungamus invicem corda, et cor unum sursum habeamus, ne
Abbreviated transcription (Latin):
Est ergo nobis pax aliqua. qm̃ condelec̾tam᷑ legi dei
scd̾m interiorem hominem: s ñ est plena. quia uidemꝰ
aliam legem in menbris nr̃is repugnantẽ legi m̃tis
nr̃e. Itemq int̃ nos ipsos est in nobisꝑax: qͥa inuicem
nobis credimꝰ. qđ inuicem diligamꝰ. S nec ipsa plena
ẽ: qͥa cogitationes cordis nr̃i inuicẽ non uidemꝰ. & que¬
dam de nobis que non sunt in nobis. uel i meliuꝰnui¬
cem uel in deteriꝰ opinam. Itaq etiam ista si ab illono¬
bis relic̾ta est: pax nr̃a est. Nisi enim ab illo: non ha¬
beremꝰ & talem. S ipse ñ habet talem. Si tenuerimꝰ
usq in finem qualem accepimꝰ. qualem habet habebi¬
mꝰ: ubi nichil nobis repugnet ex nob̃. & nichil nos in¬
uicem lateat in cordib nr̃is. Necignoro ista dm̃iũba
etiamsic accipiposse ut eiusdem sententie repeticio ude¬
atur. pacẽ relinquo uobis. pacẽ in eã do uobis. ut qđ di¬

Expanded text:
Est ergo nobis pax aliqua, quoniam condelectamur legi Dei Est ergo nobis pax aliqua, quoniam condelectamur legi Dei secundum interiorem hominem: sed non est plena, quia videmus aliam legem in membris nostris, repugnantem legi mentis nostrae . Itemque inter nos ipsos est nobis pax, quia invicem nobis credimus quod invicem diligamus: sed nec ipsa plena est, quia cogitationes cordis nostri invicem non videmus; et quaedam de nobis quae non sunt in nobis, vel in melius invicem vel in deterius opinamur. Itaque ista etiamsi ab illo nobis relicta est, pax nostra est: nisi enim ab illo, non haberemus et talem; sed ipse non habet talem. Si tenuerimus usque in finem qualem accepimus, qualem habet habebimus, ubi nihil nobis repugnet ex nobis, et nihil nos invicem lateat in cordibus nostris. Nec ignoro ista Domini verba etiam sic accipi posse, ut ejusdem sententiae repetitio videatur, Pacem relinquo vobis, pacem meam do vobis: ut quod di
Abbreviated transcription (Latin):
nobis ẽ. & cũ credimꝰ quia ẽ: & cũ uidebimꝰ eumsicuti ẽ.
Si enĩ quamdiu sumꝰ in corpore corruptibili qđ aggrauat
animã. eũ ꝑ fidẽ ambulamꝰ ñ ꝑ spetiẽ. ñ deserit ꝑegrinan-¬
tes a se: quantomagis cum ad ipsam speciẽ uenerimꝰ nos
implebit ex se: S qͥd ẽ qđ ubi ait pacẽ relinqͦ uobis. ñ ad¬
didit meam: ubi uͦ aĩt do uobis. ibi dixit meam: Ntrũ
sub audiendũ ẽ ieam. & ubi dictũ non est. qͥa posteadic¬
tũ ẽ. & potest referri ad utrũq etiam qđ semeldictũ ẽ:
An forte & hic aliqͥd latet qđ petendũ est & querendũ. &
ad quod pulsantib aꝑiendum: Quid sienĩ pacẽ suam
eam uoluit intelligi. qualem habet ipse: Pax uero ista
quã ipsius. Illi qͥppe nichil repugnat inseipso: qͥa nul¬
lum habet om̃ino peccatũ. Nos autẽ talem pacem ñẽ
habemꝰ: in qua adhuc dicamꝰ. Dimitte nob̾ debita nr̃a.

Expanded text:
nobis est, et cum credimus quia est, et cum vidnobis est, et cum credimus quia est, et cum vidu sumus in corpore corruptibili quod aggravat animam, cum per fidem ambulamus, non per speciem, non deserit peregrinantes a se ; quanto magis cum ad ipsam speciem venerimus, nos implebit ex se? 4. Sed quid est quod ubi ait, Pacem relinquo vobis, non addidit meam; ubi vero ait, do vobis, ibi dixit meam? Utrum subaudiendum est meam, et ubi dictum non est, quia potest referri ad utrumque etiam quod semel dictum est? An forte et hic aliquid latet quod petendum est et quaerendum, et ad quod pulsantibus aperiendum? Quid si enim pacem suam eam voluit intelligi qualem habet ipse? Pax vero ista icenda quam ipsius. Illi quippe nihil repugnat in seipso, qui nullum habet omnino peccatum: nos autem talem pacem nunc habemus, in qua adhuc dicamus, Dimitte nobis debita nostra .
Abbreviated transcription (Latin):
relinqͦ uobis: pacẽ meã do uobis. hoc ẽ qđ leginiꝰ apud ꝑ¬
pħam: pacem suꝑ pacẽ. Pacem nobis reliquit iturꝰ pacẽ
suam nob̾ dabit infine uentur. Pacem nobisreliquit
in hoc seculo: pacẽ suam nobis dabit in futuro seło. Pacẽ
nobis reliquit. inqua manentes hostẽ uincunꝰ pacem su¬
am nobis dabit.quando sine hoste regnabinꝰ. Pacẽ reli¬
qͥt nobis ut etiã hic inuicẽ diligamꝰ pacẽ suam dabit
nobis. ubi numquam dissentire possimꝰ. Pacẽ reliqͥt nob̾.
ne de occultis nr̃is inuicẽ iudicemꝰ ẽ in hoc sumꝰ mundo:
pacẽ suam dabit nobis cũ inanifestabit cogitationes cor¬
dis. & tunc lauserit unicuiq adeo. In illo tam̃ atq ab illo
nobis est pax: siue quã nobis reliquit iturꝰ ad patrẽ. siue
quã nobis dabit nos ꝑducturꝰ ad patrẽ. Quid autẽ nobis
reliquit ascendens a nobis. nͥseipsum dum non recedit a
nobis: Ipse ẽ enim pax nr̃a: qͥ fecit utraq unũ. Paxgͦ ipse

Expanded text:
o vobis. Hoc est quod legimus apud prophetam, Pacem super pacem: pacem nobis relinquit iturus, pacem suam nobis dabit in fine venturus. Pacem nobis relinquit in hoc saeculo, pacem suam nobis dabit in futuro saeculo. Pacem suam nobis relinquit, in qua manentes hostem vincimus: pacem suam nobis dabit, quando sine hoste regnabimus. Pacem relinquit nobis, ut etiam hic invicem diligamus: pacem suam nobis dabit, ubi nunquam dissentire possimus. Pacem relinquit nobis, ne de occultis nostris invicem judicemus, cum in hoc sumus mundo: pacem suam dabit nobis, cum manifestabit cogitationes cordis, et tunc laus erit unicuique a Deo . In illo tamen atque ab illo nobis est pax, sive quam nobis relinquit iturus ad Patrem, sive quam nobis dabit nos perducturus ad Patrem. Quid autem nobis relinquit ascendens a nobis, nisi seipsum, dum non recedit a nobis? Ipse est enim pax nostra; qui fecit utraque unum . Pax ergo ipse
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ mitet pat̾ in nomine meo. ille uosdocebit om̃ia: &¬
cõmemorabit omĩa quecũq dixero uobis. Numqͥd nam
dicit filius. & docet sp̃s sc̃s: ut dicente filio uerba capi¬
amꝰ. docente autẽ sp̃u sco eadem uerba intelligamus.
Quasi dicat filius sine sp̃u sc̃o. aut sp̃s sc̃s doceat sine filio:
ẽ. oportebat eius singulas insinuare ꝑsonas: eamq nos
distincte audire. inseparabilit̾ intelligere. Audipatrem
dicentẽ. ubi legis. dñs dixit ad me filius meus estu. au¬
di & docentẽ ubi legis. Om̃is qui audiuit a patre & didi¬
cit: uenit ad me. filium uero dicentẽ modo audisti. De
se quippe ait: quecũq dixero uobis. Quem si & docentẽ
u dictum ẽ ipse uos docebit om̃ia: audietiam dicentẽ
uͥlegis in actib apłoꝵ beato petro dixisse sp̃m sc̃mua
nitas: sed nisi etiam singillatim cõmendaret᷑ eam
nullo modo humana caꝑe uteumq posset infirmitã.

Expanded text:
quem mittet Pater in nomine meo, ille vos docebit omnia, quem mittet Pater in nomine meo, ille vos docebit omnia, commemorabit vos omnia quaecumque dixero vobis. Numquidnam dicit Filius, et docet Spiritus sanctus, ut dicente Filio verba capiamus, docente autem Spiritu sancto eadem verba intelligamus? Quasi dicat Filius sine Spiritu sancto, aut Spiritus sanctus doceat sine Filio: est, oportebat ejus singulas insinuare personas, eamque nos distincte audire, inseparabiliter intelligere. Audi Patrem dicentem ubi legis, Dominus dixit ad me, Filius meus es tu : audi et docentem ubi legis, Omnis qui audivit a Patre et didicit, venit ad me . Filium vero dicentem modo audisti; de se quippe ait, Quaecumque dixero vobis: quem si et docentem ubi dictum est, Ipse vos docebit omnia, audi etiam dicentem, ubi legis in Actibus Apostolorum, beato Petro dixisse Spiritum sannitas: sed nisi etiam singillatim commendaretur, eam nullo modo humana capere utique posset infirmitas.
Abbreviated transcription (Latin):
scĩ euangłii quã sequitur ista que modo recitata ẽ dñsiħs
dixerat. se & patrem ad dilectores suosesse uentu¬
ros: & apud eos mansionem ẽẽ facturos. Iam¬
uͦ & suꝑus dixerat. de sp̃u sc̃o. Nos autẽ cognosce¬
tis eum: quia apud uos manebit & in uobiserit
Unde intellex imꝰ inscĩs. tamquã intemplo suo: si¬
mul manere trinitatẽ dm̃. Nlunc autẽ dicit. Hec locutus
sum uobis: apud uos manens. Illa itaq mansio. alia ẽ quã
ꝓmisit futurã hec uero alia quã p̃sentẽ esse testat᷑ Illa spĩ¬
talis est. atq intrinsecus mentib reddit᷑. hec corporalisfo¬
rinsecꝰ oculis atq aurib exhibetur. Illa in et̃nũ beatificat
liberatos. hec in tempore iusitat lib̾andos. Sedin illam dñs
asius dilectorib ñ recedit. scdmhanc it & redit Hec inqͥclo¬
cutus sũ uobis. apud uos manens: utiq p̃sentia corporali.
qua cũ illis uisibilis loquebatur. Paraclitꝰ autẽ in qͥt sp̃s sõs.

Expanded text:
i Evangelii, quam sequitur ista quae modo recitata est, Dominus Jesus dixerat se et Patrem ad dilectores suos esse venturos, et apud eos mansionem esse facturos. Jamvero et superius dixerat de Spiritu sancto, Vos autem cognoscetis eum, quia apud vos manebit, et in vobis erit : unde intelleximus in sanctis tanquam in templo suo simul manere Trinitatem Deum. Nunc autem dicit: Haec locutus sum vobis apud vos manens. Illa itaque mansio alia est, quam promisit futuram; haec vero alia, quam praesentem esse testatur. Illa spiritualis est, atque intrinsecus mentibus redditur: haec corporalis forinsecus oculis atque auribus exhibetur. Illa in aeternum beatificat liberatos; haec in tempore visitat liberandos. Secundum illam Dominus a suis dilectoribus non recedit; secundum hanc it et recutus sum vobis, apud vos manens. Utique praesentia corporali, qua cum illis visibiliter loquebatur. » Paraclitus autem Spiritus sanctus,
Abbreviated transcription (Latin):
co. In ꝑ sona uͦ sp̃s scĩ quomͦ id accipiamꝰ qđ ait. ñ enĩ
loquetur a semet ipso. s quec̃q audiet loquetur. cũ
in ea ñ sit alia diuinitatis aliahumanitatis uel alte¬
rius creature cuiuscumq substantia: magna exo¬
ritur difficultas. Illud enim qđ sicut columba sp̃s sõs
apparuit. specie corporali: uisio fuit ad horã fac̾ta.
atq transacta. Sic̃ etiam quando suꝑ discipłos ue¬
nit. uise sunt illis lingue duuse uelut ignis qͥ &s in se

Expanded text:
i quomodo accipiamus quod ait, Non enim loquetur a semetipso, sed quaecumque audiet, loquetur; cum in ea non sit alia divinitatis, alia humanitatis, vel alterius creaturae cujuscumque substantia, magna exoritur difficultas. 2. Illud enim quod sicut columba Spiritus sanctus apparuit specie corporali , visio fuit ad horam facta atque transacta: sicut etiam quando super discipulos venit, visae sunt illis linguae divisae vel
Abbreviated transcription (Latin):
stimo ipsum ꝓprie uocari sp̃m scm̃. cum etiam si de
ds̃ s sp̃s. Quod gͦ cõmuniter uocantur & singłi. hoc
ꝓprie uocari oportuit. eum qͥ non ẽ unus eoꝵ s uiqͦ
communitas apparec amborum. Curgͦ ñ credamꝰ qd̾
etiam defilio ꝓcedat sp̃s sc̃s. cũ filii quoq ipse sit sp̃s :
Si enim non ab eo ꝓcederet: ñ post resurrectionẽ suant
se rep̃sentans discipłissuis insufflass dicens. accipite
sp̃m sc̃m. Quid enim aliud significauit illa insuff la
illud qd ait demuliere. que fluxum sanguinis patie¬
baturꝰ: tetigit me aliquis. Ego enĩ sensi uirtutẽ de meex
clarũ est: ubi angłi dicente maria. quomodo fiet istud
inte: & uirtꝰ altissimi obumbrabit tibi. Et ipse dñs ꝓ¬
mittens eum discipłis ait Hos autem sedete in ciuita¬
te: quo adusq induamini uirtute ex alto. Et iterũ. ac¬
tis mͥ testes. Dehac uircute credendꝰ est dicere euangłi¬

Expanded text:
stimo ipsum vocari proprie Spiritum, cum etiam si de stimo ipsum vocari proprie Spiritum, cum etiam si de Deus, sed spiritus . Quod ergo communiter vocantur et singuli, hoc proprie vocari oportuit eum, qui non est unius eorum, sed in quo communitas apparet amborum. Cur ergo non credam quod etiam de Filio procedat Spiritus sanctus, cum Filii quoque ipse sit spiritus? Si enim non ab eo procederet, non post resurrectionem se repraesentans discipulis suis insufflasset dicens: Accipite Spiritum sanctum . Quid enim aliud significavit illa insufflatillud quod ait de muliere, quae fluxum sanguinis patiebatur: Tetigit me aliquis, ego enim sensi virtutem de me exclarum est, ubi Angelus dicenti Mariae, Quomodo fiet istud te, et virtus Altissimi obumbrabit tibi : et ipse Dominus promittens eum discipulis, ait, Vos autem sedete in civitate quousque induamini virtute ex alto ; et iterum, Acs, et eritis mihi testes . De hac virtute credendus est dicere evangeli
Abbreviated transcription (Latin):
& a filio ꝓcedat sp̃s sc̃s. filius enim soluis patris ẽ filius.
& pater solius filii est pater. Sp̃s autẽ sc̃s. non ẽ unius
eorum sp̃s: s amboꝵ. Habes ipsum dũm dicentem. Non
enim uos estis qui loquimini: s sp̃s patris ur̃i quiloqͥ¬
tur in uobis. Habes in apłm. Misit deus inquit sp̃m filii¬
filii : Absit. Unum enim corpus ait. cum significaret ee
impleat trinitatẽ. Si cut uocati estis ĩnuna spe uocatio¬
nis ur̃e inguit. Unus dñs. hic utiq xp̃m intelligiuo¬
luit. Restat ut etiam patrẽ nominet. S equitur ergo.
Una fides. unum babtisma: unus deus & pater omiũ.
amborum est: quandoquidẽ dicit ipse. rp̃s ihs. sp̃s¬
dicentẽ. Si autem sp̃s euis quisuscitauit iħ̃m amortuis
habitat in uobis. Hicutiq sp̃m patris intelligi uoluit
quib hoc eiudenter ostendit᷑. & patris & filii esse spi¬
ritum. qͥ intrinitate dicitur sp̃s sc̃s: nec ob aliud exi¬

Expanded text:
et a Filio procedat Spiritus sanctus. Filius enim solius Patris est Filius, et a Filio procedat Spiritus sanctus. Filius enim solius Patris est Filius, et Pater solius Filii est Pater: Spiritus autem sanctus non est unius eorum Spiritus, sed amborum. Habes ipsum Dominum dicentem, Non enim vos estis qui loquimini, sed Spiritus Patris vestri qui loquitur in vobis : habes Filii? Absit, Unum enim corpus ait, cum significaret Eccmodo illic impleat Trinitatem, Sicut vocati estis, inquit, in una spe vocationis vestrae, unus Dominus. Hic utique Christum intelligi voluit, restat ut etiam Patrem nominet. Sequitur ergo: Una fides, unum baptisma, unus Deus et pater omniumamborum est: quandoquidem dicit ipse Christusdicentem, Si autem Spiritus ejus qui suscitavit Jesum ex mortuis, habitat in vobis; hic utique Spiritum Patris intelligi voluit:quibus hoc evidenter ostenditur, et Patris et Filii esse Spiritum qui in Trinitate dicitur Sp
Abbreviated transcription (Latin):
derit. ut quẽ ad modum dese: ita de illo quoq ꝓcedat.
Neq enim possumꝰ dicere qđ non sit uita sp̃s sc̃s. eũ uita
pater: uita sit filius. Ac ꝑ hoc sicut pater cũ habeat ui¬
tam in semet ipso dedit & filio uitam habere insemet
ipso: sic ei dedit uitam ꝓcedere de illo. sicut ꝓcedit &

Expanded text:
derit, ut quemadmodum de se, ita de illo quoque procedat. derit, ut quemadmodum de se, ita de illo quoque procedat. neque enim possumus dicere, quod non sit uita spiritus sanctus, cum uita pater, uita sit filius; ac per hoc sicut pater, cum habeat uitam in semet ipso, dedit et filio habere uitam in semet ipso, sic ei dedit uitam procedere de illo, sicut procedit et
Abbreviated transcription (Latin):
& qđ ipsius ẽ. de quo & ipse est: Inde illud ẽ qđ ait.
Nea doctrina ñ est mea: s eius qͥ me misit. Si gͥhic intel¬
ligitur eius doctrina. quam tamen dixit nonsuam sed
patris: quanto magis illic intelligendus est. & de ipso
ꝓcedere sp̃s sc̃s. ubisic ait de patre ꝓcedit. ut ñ dice
sic̃ ꝓcedit de patre: ab ipso habet patre. hic utcũq etiã
illud intelligit᷑. quantum atalib. quales nossumus in¬
diceret᷑. qđ absurdissimũ est. filius qͥppe nullus ẽ duoꝵ:
nisi patris & matris. Ab sit autem. ut interdm̃ patrẽ.
ꝙ d̾m filium tale aliquid suspicem᷑: quia nec filius ho¬
minũ simul ex patre & ex matre ꝓcedit. s cũ uimatrẽ
ꝓcedit ex patre. non tc̃ ꝓcedit ex matre: & cum in hane lucẽ ꝓ¬
cedit ex matre. non tunc ꝓcedit ex patre. Sp̃c autẽ sõs ñ de
patrȩ ꝓcedit in filium. & de filio ꝓcedit. ad scĩficandamere¬
aturam. s simuldeutroq ꝓcedit: quãuis hoc filio pat̾ de¬

Expanded text:
 Unde illud est quod ait: Mea doctrina non est mea, sed ejus qui ine misit . Si igitur hic intelligitur ejus doctrina, quam tamen dixit non suam, sed Patris, quanto magis illic intelligendus est et de ipso procedere Spiritus sanctus, ubi sic ait, de Patre procedit, ut non dicersicut procedit de Patre, ab ipso habet Patre. Hic utcunque etiam illud intelligitur, quantum a talibus quales nos sumus, indiceretur; quod absurdissimum est. Filius quippe nullus est duorum nisi patris et matris. Absit autem, ut inter Deum Patrem et Deum Filium tale aliquid suspicemur. Quia nec filius hominum simul et ex patre et ex matre procedit; sed cum in matrem procedit ex patre, non tunc procedit ex matre, et cum in hanc lucem procedit ex matre, non tunc procedit ex patre. Spiritus autem sanctus non de patre procedit in filium et de filio procedit ad sanctificandam creaturam, sed simul de utroque procedit, quamuis hoc filio pater de
Abbreviated transcription (Latin):
catꝰ a mortius: s obedientẽ se futurũ ꝓmittens. in ip¬
so quoq iudicio quo ẽ de iius iudicaturꝰ & mortuis.
non possum inquit a meipso facere qͥcquã. s sic̃ audio
iudico. S numquid de sp̃u sco qđ dictum ẽ ñ enĩloqͤ¬
tur a semet ipso. s quecumq audiet loquetur. scdm ho¬
minem. uel scđ̾m assumptionẽ cuiusquã creature di
ctum esse audebimꝰ opinari : Solus qͥppe ui triitate
filius. formam serui accepit. Que forma illi ad unitatẽ
anobis. qđ absit a nobis. Propt̃ quã ꝑsonam ꝓfec̾to u¬
nam ex substanciis duab duuna humanaq constan¬
tem aliquando scđdm id qđ est d̾s loquitur: ut ẽ illud
qđ ait ego & pat̾unum sumꝰ. aliquando scđm id qđ¬

Expanded text:
catus a mortuis; sed obedientem se futurum promittens in ipcatus a mortuis; sed obedientem se futurum promittens in ipso quoque judicio, quo est de vivis judicaturus et mortuis, Non possum, inquit, a meipso facere quidquam: sicut audio, judico. Sed numquid de Spiritu sancto quod dictum est, Non enim loquetur a semetipso, sed quaecumque audiet, loquetur, secundum hominem vel ctum esse audebimus opinari? solus quippe in Trinitate Filius formam servi accepit: quae forma illi ad veritatem a nobis, quod absit a nobis: propter quam personam, profecto unam ex duabus substantiis divina humanaque constantem, aliquando secundum id quod Deus est loquitur, ut est illud quod ait: Ego et Pater unum sumus ; aliquando secundum id q
Abbreviated transcription (Latin):
lis. Hinc ait & illud. Et potestatem dedit ei iudiciũ fa¬
cere. qm̃ filius hominis ẽ. In quib uerbis eius manifesta¬
tur non eam formam esse p̾sentandam uidicio. inqua ẽ
esset non rapinam arbitratꝰ est eẽ equalis deo: s illam quã
cũ semetipsũ ex inanisset accepit. Semetipsum enim ex¬
inaniuit formam serui accipiens: in qua uidetur etiã
ad faciendũ iudiciũ. obedientiã suã cõmendasse. cũ dix̃
Non possũ ameipso facere qͥcquam: s sic̃ audio uidico. Adã
namq ꝑ cuiusuniꝰ hominis inobedientiã peccatores cõs¬
tituti sunt multi. ñ sic̃ audiuit iudicauit. qͥa qđ audi¬
uit p̃uaricauit. & a semetipso fecit malũ qđ fecit. qͥa
non dei uoluntatẽ s suam fecit. Iste autem ꝑ cuiꝰ uiiꝰ
hominis obedientiã iusti cõstituunt᷑ multi. ñ solũ obedi¬
ens fuit usq ad mortem crucis. inqua ẽ uuius iudi¬

Expanded text:
lis. Hinc ait et illud: Et potestatem dedit ei judicium falis. Hinc ait et illud: Et potestatem dedit ei judicium facere, quoniam Filius hominis est . In quibus verbis ejus manifestatur non eam formam praesentandam esse in judicio in qua cum esset non rapinam arbitratus est esse se aequalem Deo, sed illam quam cum semetipsum exinanisset, accepit. Semetipsum enim exinanivit, formam servi accipiens . In quo videtur etiam ad faciendum judicium obedientiam suam commendasse, cum dixit: Non possum a meipso facere quidquam; sicut audio, judico. Adam namque, per cujus unius hominis inobedientiam peccatores constituti sunt multi, non sicut audivit, judicavit; quia quod audivit praevaricavit, et a semetipso fecit malum quod fecit; quia non Dei voluntatem, sed suam fecit: iste autem per cujus unius hominis obedientiam justi constituuntur multi , non solum obediens fuit usque ad mortem crucis, in qua est vivus judi
Abbreviated transcription (Latin):
uid est hoc qđ ait dñs de spũ sc̃o. cum eumuen¬
turum esse ꝓmitteret. & docturum discipłõ
eius omnem ueritatem. uł eos deducturũ
in om̃i ueritate. non enim loquetur a semet ipso.
s quecũq audiet loquetur: Simile enim est hoc
ei qđ de se ipso dixit. ñ possum a me facere qͥcquã.¬
s sicut audio iudico. S illud cum exponeremꝰ se¬
cłm hominem posse accipi diximꝰ. ut obedientiã
suam qua factus est obediens usq ad mortẽ cru
cis p̃nuntiasse filius uideretur. & in uidicio futu¬
ram. quo uiuos & mortuos iudicabit. quia hoc ꝑ id factu¬
rus est qđ filius hominis ẽ. Propt̃ qđ dix̃. pat̾ non udicat
quemquam. s om̃e iudiciũ dedit filio. quia in uidicio ñ
formadei qua equalis ẽ patri. nec ab impiis uideri potest.
s forma hominis apparebit. qua minoratꝰ est etiã modico
minꝰ ab angłis. quãuisiam inclaritate ñ in pͥstina sit hu¬
militate uenturꝰ. conspicuus tamen futurꝰ & bonis & ma¬

Expanded text:
uid est quod ait Dominus de Spiritu sancto, cum eum venturum esse promitteret, et docturum discipulos ejus omnem veritatem, vel eos deducturum in omni veritate? Non enim loquetur a semetipso, sed quaecunque audiet, loquetur. Simile enim est hoc ei, quod de seipso dixit: Non possum a me facere quidquam; sicut audio, judico . Sed illud cum exponeremus, secundum hominem accipi posse diximus, ut obedientiam suam, qua factus est obediens usque ad mortem , praenuntiasse Filius videretur et in judicio futuram, quo vivos et mortuos judicabit , quia hoc per id facturus est, quod Filius hominis est, propter quod dixit: Pater non judicat quemquam, sed omne judicium Filio dedit , quia in judicio non forma Dei, qua coaequalis est Patri, nec ab impiis videri potest, sed forma hominis apparebit, qua minoratus est etiam modico minus ab angelis , quamvis jam in claritate, non in pristina sit humilitate venturus, conspicuus tamen futurus et bonis et ma
Abbreviated transcription (Latin):
factus est: quem diabolus possideret. Belzebub
quippe: interpretari dicit᷑ princeps muscarũ.
dite aures cordis ur̃i. ad uersus dolos inimici: in¬
telligite qr ds̃ fecit omĩa. & insuis gradibus collo¬
cauit. Quare gͦ patimur multa mala acreatura
quam fecit ds̃: Quia offendimꝰ dm̃. Numquid hȩc
angłi patiuntur: Fortassis et nos. in illa uita is¬
ta non timemus. Depena tua. peccatum tuum
accusa: ñ uidicem. Nam ꝓpter suꝑbiam institu¬
it ds̃ ut ista creatura minima & ab iectissima:
ipsa nos torqueret. Et cũ suꝑbus fuerit homo.
et se iactauerit aduersus dm̃. et cum sit morta¬
lis mortalem terruerit: et cum homo sit. ꝓxi¬
mũ hominẽ ñ agnouerit: cum se erexerit. puli¬
cibus subdatur. Quid est qd̃ te inflas humana
suꝑbia: Homo tibi dixit conuitiũ. & tumusti:
et iratus es. Pulicibus resiste: ut dormias. sog
nr̃ãm domandam creatura ista quȩ molesta nobis es¬

Expanded text:
factus est, quem diabolus possideret. Beelzebub factus est, quem diabolus possideret. Beelzebub quippe interpretari dicitur princeps muscarum: dite aures cordis vestri adversus dolos inimici; intelligite quia Deus fecit omnia, et in suis gradibus collocavit. Quare autem patimur multa mala a creatura quam fecit Deus? Quia offendimus Deum? Numquid haec Angeli patiuntur? Fortassis et nos in vita ista illa non timeremus. De poena tua peccatum tuum accusa, non judicem. Nam propter superbiam instituit Deus istam creaturam minimam et abjectissimam, ut ipsa nos torqueret: ut cum superbus fuerit homo, et se jactaverit adversus Deum; et, cum sit mortalis, mortalem terruerit; et, cum sit homo, proximum hominem non agnoverit; cum se erexerit, pulicibus subdatur. Quid est quod te inflas humana superbia? Homo tibi dixit convicium, et timuisti, et iratus es; pulicibus resiste ut dormias: cognoerbiam nostram domandam creata ista, quae molesta nobis es
Abbreviated transcription (Latin):
cio quis tedium patiebatur amuscis. Inuenit il¬
lum manicheus tedio affectum. Et cum diceret
se non posse pati muscas. & odisse illas uehem̃ter:
statim ille. Qui fecit has: Et quia tedio affectus
erat. et oderat illas: non ausus est dicere. deus il¬
las fecit. Erat autem catholicus. Ille statim sub¬
iecit. Si ds̃ illas non fecit. quis illas fecit: Piane
ait ille. ego credo quia diabolus fecit muscas. Et
ille statim. Si diabolus muscam fecit sicut te
uideo confiteri quia prudenter intelligis: apem
quis fecit. quȩ paulo amplior ẽ musca: Non au¬
sus est ille dicere quia ds̃ apem fecit. et muscam
non fecit: quia res erat ꝓxima. Ab ape: duxit ad
locustam. A locusta: ad lacertam. Alacerta: ad
auem. Ab aue: duxit ad pecus. Inde ad bouem:
inde adelefantũ. Postremo ad hominẽ. Et ꝑsua¬
sit homini: qͥa ñ adeo factus ẽ homo. Ita ille mi¬
ser cum tedium passus est: ad muscas. musca

Expanded text:
cio quis taedium patiebatur ad muscas: invenit ilcio quis taedium patiebatur ad muscas: invenit illum Manichaeus taedio affectum; et cum diceret se non posse pati muscas et odisse vehementer illas, statim ille, Quis fecit has? Et quia taedio affectus erat, et oderat illas, non ausus est dicere, Deus illas fecit: erat autem catholicus. Ille statim subjecit: Si Deus illas non fecit, quis illas fecit? Plane, ait ille, ego credo quia diabolus fecit muscas. Et ille statim: Si muscam diabolus fecit, sicut te video confiteri, quia prudenter intelligis, apem quis fecit, quae paulo amplior est musca? Non ausus ille est dicere quia Deus fecit apem, et muscam non fecit; quia res erat proxima. Ab ape duxit ad locustam, a locusta ad lacertum, a lacerto ad avem, ab ave duxit ad pecus, inde ad bovem, inde ad elephantem, postremo ad hominem; et persuasit homini quia non a Deo factus est homo. Ita ille miser cum taedium passus est ad muscas, musca