comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
confortat. Hac fide fretus. etiam qͥ
infirmꝰ est. p̾ualebit et ent sc̃a anima
eus. et stilla bunt montes ꝓphetici
uel apłici dulcedinem. et colles flu¬
ent lac. qualis ille collis. qui lactis
potum corinthiis dabat. et fluent ei
aque de suis uasis. et ꝑuteoꝵ suorum
fontib. uł de uentre eiꝰ aque iune sp̃u¬
ales. uidelicet quas fidelib suis
tuam dignetur rigare. ut habun¬
det in te fons aque salientis in uit̃a
si suꝑiorem absolui epłam.
et ꝑferendam tibi tradidi.
uenit inment̾e illud qͦd dĩs
inmanu aggei ꝓpħe locutus est di¬
cens. si tempus uobis ẽ. ut habite¬
tis in domib cȩlatis. Quid gͦ istua
est. nisi insuꝑiorib habitandũ. ño
uallestrib et subterraneis habita¬
culis: Qui eni infra terram habttant.
non possunt ȩdificare templum dei. &
dicunt. Non uenit tempus ut edifice¬
cur domꝰ dei. simul qͥa lurunosorũ ÷.
hypogea querere. captantium frigus

Expanded text:
confortat . » Hac fide fretus etiam qui confortat . » Hac fide fretus etiam qui infirmus est praevalebit, et erit sancta anima ejus, et stillabunt ei montes prophetici vel apostolici dulcedinem, et colles fluent lac , qualis ille collis qui lactis potum Corinthiis dabat, et fluent ei « aquae de suis vasis, et puteorum suorum fontibus, vel de ventre ejus aquae vivae, » spiritales videlicet quas fidelibus suistuam dignetur rigare, « ut abundet in te fons aquae salientis in vitam i superiorem absolvi epistolam, et perferendam tibi tradidi, venit in mentem illud quod Dominus in manu Aggaei prophetae locutus est dicens: Si tempus vobis est ut habitetis in domibus caelatis ? Quid ergo istud est, nisi in superioribus habitandum, non in vallestribus et subterraneis habitaculis? Qui enim infra terram habitant, non possunt aedificare templum Dei, et dicunt: Non venit tempus ut aedificetur domus Domini ; simul quia luxuriosorum est hypogaea quaerere, captantium frigus
Abbreviated transcription (Latin):
est in tecto: non descendat uasa sua
tollere. Non utiq de hoc tecto dic̃
sed de illo. Excendit celum sicut
cameram. Intus gͦ esto. intra ierłm:
intra anim̃a tuã pacificam. initẽ
atq tranqͥllam. Non ereas de ea.
neq descendas. uas tuũ istud. aut
honorib. aut diuitus. aut arro gan¬
tia attollere. Intus esto ut ꝑte ali¬
enigene non transeant. Peccata
animam tuam ñ transeant. Nane
oꝑationes et cogitationes in anes
ris bellum ꝓ deugtionis et fidei
certamine. ꝓueritatis studio. ad¬
uersus passionũ illecebras. et sump¬
sens arma dei aduersum sp̃uales ne¬
quitias. et astutiam diaboli. qui per¬
temptat sensus nr̃os fraude ac dolo.
quem mansuetus bellator facile pro¬
terit. qui non serat uirgia. s sicut
decet seruũ dñi cum modestia fidem
doceat. et eos qui aduersantur. re¬
darguat: de hoc dicit scriptura. qͥ
mansuetꝰ est bellator exurgat: et in¬
firmꝰ dicat. omĩa possum in eo qͥ me

Expanded text:
est in tecto, non descendat vasa sua est in tecto, non descendat vasa sua tollere » ; non utique de hoc tecto dicitur, sed de illo: Extendit coelum sicut cameram; intus ergo esto, intra Jerusalem, intra animam tuam pacificam, mitem atque tranquillam; non exeas de ea, neque descendas, vas tuum istud, aut honoribus, aut divitiis, aut arrogantia attollere, intus esto ut per te alienigenae non transeant, peccata animam tuam non transeant, vanae operationes et cogitationes inanes ris bellum pro devotionis et fidei certamine, pro veritatis studio, adversus passionum illecebras, et sumpseris arma Dei adversum spiritales nequitias et astutiam diaboli, qui pertentat sensus nostros fraude ac dolo, quem mansuetus bellator facile poterit, qui non serat jurgia, sed sicut decet, servum Domini cum modestia fidem doceat, et eos qui adversantur redarguat, de hoc dicit Scriptura: Qui mansuetus est bellator exsurgat, et infirmus dicat: « Omnia possum in eo qui me
Abbreviated transcription (Latin):
ab ea. non exeat. non flectat uesti¬
grum. non corꝑoris dieo s mentis ues
tigium: non reu̾tat᷑ retro. Retro lux¬
uria. retro impuritas est. Deniq as¬
cencdens ad montẽ loch. recͦ reliquit
sodomitana flagitia. Que aut̃e respex¬
it retro. non potuit ad suꝑiora euadẽ.
Non gͦ pedes ciu retro. ẜ mores non re¬
uertantur. non fiant manus tuȩ re¬
msse. et deuotionis tuȩ ac fidei ge¬
tuua lissoluta. non fiat uoluntatis
tuȩ recidiia infirmitas. non ullus
intereursꝰ cruminim. s ingressus
es mane. Preuenistr. consiste. Sal¬
uans salua animam tuam. ascen¬
dens directum. accolle gradum.
p̃cipitium. Asceudendi quide la¬
bor. s descendendi ꝑiculum. S po¬
tens est dñs qui te funcdatum illic
custodiat. septũ ꝓpħicis muris.
et apłicis turrib. Icleo tibi dicit
dñs. Intrate. calcate: quia assistit
iundemia. Iutus nõ foris simus.
Et mn euangelio dei filiꝰ dicit. Qui

Expanded text:
non abeat, non exeat, non reflectat vestinon abeat, non exeat, non reflectat vestigium non corporis dico, sed mentis dico vestigium, non revertatur retro: retro luxuria, retro impuritas est; denique ascendens ad montem Loth. retro reliquit Sodomitaria flagitia, quae autem respexit retro, non potuit ad superiora evadere; non ergo pedes tui retro, sed mores non revertantur, non fiant manus tuae remissae, et devotionis tuae ac fidei genua dissoluta, non fiat voluntatis tuae recidiva infirmitas, non ullus intercursus criminum, sed ingressus es, mane, pervenisti, consiste, salvans salva animam tuam, ascendens directum, attolle gradum, praecipitium, ascendendi quidem labor, sed descendendi periculum, sed potens est Dominus, qui te fundatum illic custodiat, septum Propheticis muris et apostolicis turribus, ideo tibi dicit Dominus: « Intrate, calcate, quia assistit vindemia, intus non foris simus, » et in Evangelio Dei Filius dicit: « Qui
Abbreviated transcription (Latin):
cepisti soror mea sponsa. corde nos cepisti.
uno ab oculis tius. ascende in palmam.
iunce scłm. ut teneas uerbi altitudinẽ.
imaginem istam nundi foris relinqͦ.
foris malitiam. introduc autẽ mentis
bonitatem. quȩ habet grãm in ligno
uitȩ. si lauerit stolam suam et ingre¬
diatur in ciutatem que uera est pa¬
tria sc̃oꝵ in qua est dñi taberna culum.
circa qͦd scribe dñi pretendunt. ubi ñ
dies. aut sol. aut luna. lumen minis¬
trant. s ipse dñs lumen est. totani
illam ciuitatem illuminans. ẽ. enĩ
lux mundi. non utiq lux iusibilis.
s animarũ quȩ in hoc mundo sunt.
in telligibilis claritudo. qͥb se splen¬
denti lumine rationabilis infundit
prudentiȩ. predicatur in eixangelio
in corporee uirtutis. inflanimans
uapore secreta mentium. ammorũq
penetralia. Si qͥs gͥ incola esse ceꝑit
illiꝰ ciuitatis suꝑne. incola uidelicet
conuersatione ac morib. ñ discedat

Expanded text:
cepisti, soror mea sponsa, corde nos cepisti cepisti, soror mea sponsa, corde nos cepisti uno ab oculis tuis . Ascende in palmam, vince saeculum, ut teneas Verbi altitudinem. Imaginem istam mundi foris relinque, foris malitiam: introduc autem bonitatem mentis, quae habet gratiam in ligno vitae; si laverit stolam suam, et ingrediatur in civitatem, quae vera est gratia sanctorum, in qua est Dei tabernaculum, circa quod Scribae Domini praetendunt, ubi non dies, aut sol, aut luna lumen ministrant: sed ipse Dominus lumen est, totam illam civitatem illuminans ; est enim lux mundi : non utique lux visibilis, sed animarum, quae in hoc mundo sunt, intelligibilis claritudo, quibus se splendenti lumine ratioprudentia, quae praedicatur in Evangelio « in corpore virtutis, inflammans vapore suo secreta mentium, animorumque penetralia. » Si quis igitur incola esse coeperit illius civitatis supernae, incola videlicet conversatione ac moribus, non discedat,
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ bonorum meoꝵ non indiges.
Quid gͦ pulchriꝰ ꝙͣ ei appropinqͣre.
ei adherere: Que maior uoluptas ẽ:
Qd is qui uicl̾it et de fonte aque ui¬
te gratis gustau̾it. qͥd potest aliud
desicdare. que regna. quas potesta¬
tes: quam pecuniam: cum adu̾tat
ꝙͣ misere etiam hic regnum conditi¬
onis sit. ꝙͣ mutabilis imperii status.
ꝙͣ exigua uite huiꝰ spatia. quanta in
ipso imꝑio seruitia. cum ad aliors. ñ ad
suum uiuant arbitriũ: Quis aut̃ẽ
peculiatꝰ ad uitam ȩternam transit.
nisi uirtutum fultus peculio. qͦd re¬
ceptum om̃ib. solis diuitib impos¬
sibile ꝓnuntiatur: Non gͥ his uti
beatum est. sed illud uidere qͦ ista
despitias. et uana uere refellas. atq
inanra. ⁊ cassa iudices. illam nude
ueritatis pulchiitudinẽ diligas. quȩ
secłi fuscosissimas uanitates redarguat.
Erige gͥ oculos anima tuos. illos ocłos
de quib tibi uerbum d̾i dicit. corde nos

Expanded text:
Quoniam bonorum meorum non indiges . Quoniam bonorum meorum non indiges . Quid ergo pulchrius, quam ei appropinquare, ei adhaerere? quae major voluptas est? Quod is qui viderit, et de fonte aquae vivae gratis gustaverit, quid potest aliud desiderare? quae regna? quas potestates? quam pecuniam? cum advertat quam miserae etiam hic regum conditiones sint, quam mutabiles imperii status, quam exigua vitae hujus spatia, quanta in ipso imperio servitia; cum ad aliorum, non ad suum vivant arbitrium. 909 19. Quis autem peculiatus ad vitam aeternam transit, nisi virtutum fultus peculio, quod receptum omnibus, solis divitibus impossibile pronuntiatur ? Non ergo his uti beatum est, sed illud videre, quo ista despicias, et vana veri refellas, atque inania et cassa judices, illam nudae veritatis pulchritudinem diligas, quae has saeculi fucosissimas vanitates redarguat. 20. Erige igitur oculos, anima, tuos; illos oculos, de quibus tibi Verbum Dei dicit: Corde nos
Abbreviated transcription (Latin):
ritas enĩ ꝑfecta est: deniq plenitudo
legis est. Quid autẽ tam bonum ꝙͣ ca¬
ritas que malim ñ cogitat: Et icło
terras fugito. in quib inuidia ẽ. ubi
ambitio. ubi contentio. Boni gͦ illiꝰ ca¬
pacem se anima nr̃a prebeat. ut supͣ
nubes uolet. sicut aquila renouet᷑
sic̃ aqͥla pennas emittat: ut renoua¬
tis alarum remigus. alta petere ñ
reformidet: hanc habitationẽ relui¬
quat. Cerrenũ eium habita culum
grauat animam. Exuat uetera. a bi¬
tiat erroris desidena. abluat occłos
suos ut uideat illum font̾e uere sa¬
pientie. illum fontẽ uite eterne. qͥ
afflu̾it atq exundat om̃ib. nulliꝰ
indigens. Quis enĩ dedit illi. eum
ex ipso. et per ipsum. et in ipso om̃ia
bonũ. ex quo iuuendi substantia
nunstratur om̃ib: ipsiun aũ in se ha¬
bet uitam manentem. Anullo quasi
inops accipit. largit᷑ bona aliis. nõ
aliunde assumit sͥ. neq eñi nr̃imndi¬
get. unde &e ait ex ꝑsona hominis.

Expanded text:
charitas enim perfecta est, denique plenitudo charitas enim perfecta est, denique plenitudo legis est: quid autem tam bonum quam charitas, quae malum non cogitat, et ideo terras fugito, in quibus invidia est, ubi ambitio, ubi contentio; boni ergo illius capacem se anima tua praebeat, ut supra nubes volet, sicut aquila, renovetur sicut aquila, pennas emittat, ut renovatis alarum remigiis, alta petere non reformidet, hanc habitationem relinquat: terrenum enim habitaculum gravat animam . Exuat vetera, abjiciat erroris desideria, abluat oculos suos; ut videat illum fontem verae sapientiae, illum fontem vitae aeternae, qui affluit atque exundat omnibus, nullius indigens. Quis enim dedit illi, cum ex ipso, et per ipsum, et in ipso omnia bonum, ex quo vivendi substantia ministratur omnibus: ipsum autem in se habet vitam manentem. A nullo quasi inops accipit: largitur bona aliis, non aliunde assumit sibi; neque enim nostri indiget. Unde et ait ex persona hominis:
Abbreviated transcription (Latin):
mbus tuis semꝑ. Exit autẽ. si ñ
in carne sit. sed in sp̃u. Erit: si se t̾renis
non misceat. Cum enim ad carualia re¬
flectitur. tunc ei il lecebra obrepit corpo¬
ris. tunc ira et indignatione exestuat.
tunc mesticia afficitur. tune supinat᷑
ꝑ arrogantiam. tẽ dolore affligitur.
He sunt egritudines anime graues.
plerumq ad mortem cogitur. dũ ocłi eiꝰ
cecantur. ut non uideant lum̃ uere
głȩ. et diuitias ȩterne hereditatis. Qd
si eos ad d̾m semꝑ intenclat. accipiet
axp̃o fulgorem sapientiȩ. ut illumi¬
natum in agnitione dei habeat obtu¬
tum. uideat illam spem nr̃e uocatiõis.
aspitiat illud qͦd est bonum. et placitũ
et perfectum. Quod enim bonũ: placi¬
tum patri: qͦd complacitũ: perfectiun:
sic̃ habes in euangelio. ubi dñs dicit.
Diligite inmicos ur̃os: ut inutemini
patre qui pluit suꝑ iustos et iniustos.
qͦd est utiq bonitatis. Et postea con¬
cludit dicens. Estote ꝑfecti. sicut pa¬

Expanded text:
nibus tuis semper » erit, aut si non nibus tuis semper » erit, aut si non in carne sit, sed in spiritu erit, si se terrenis non misceat, cum enim ad carnalia reflectitur, tunc ei illecebra obrepit corporis, tunc ira et indignatione exaestuat, tunc moestitia afficitur, tunc supinatur per arrogantiam, tunc dolore affligitur; hae sunt aegritudines animae graves, quibus plerumque ad mortem cogitur, dum oculi ejus caecantur, ut non videantiae et divitias aeternae haereditatis, quod si eos ad Deum semper intendat, accipiet a Christo fulgorem sapientiae, ut illuminatum in agnitione habeat obtutum, ut videat illam spem nostrae vocationis, aspiciat illud quod est bonum et perfectum et placitum, quod enim bonum complacitum Patri, quod complacitum perfectum, sicut habes in Evangelio ubi dicit Dominus: « Diligite inimicos vestros, ut imitemini Patrem qui pluit super justos et injustos , » quod est utique bonitatis, et postea concludit dicens: « Estote perfecti sicut Pa
Abbreviated transcription (Latin):
ili. ñ in possessione atq usu. ut ita
utam hoc mundo. tanꝙͣ ñ utamur.
tanꝙͣ p̃tereuntes. ñ tanꝙͣ residen¬
des. ambulantes tanꝙͣ mimagine
secłi. ñ in cupiditate. ut uelocissi¬
nia disputatione. ipsam imaginem
huiꝰ mundi transeamꝰ. Deniq ipse
fide ambulans. non sꝑetie. ꝑ egͥnabat᷑
acorpore. Aderat deo. et cũ eẽt in t̾re¬
iis. ñ in t̾renꝰ s in celestib conuersa¬
batur. Ergo anuna nr̃a quȩ deouult
appropinquare. eleuet se acorpore.
semꝑ illi summo adhereat. illi bono
qͦd est diuinũ. qͦd est semꝑ. et qͦd erat
ab initio. et qͦd erat apd̃ deum. hoc
est di uerbũ. ipsum ẽ. illud diumnũ
in quo uiuimꝰ. et sumꝰ & iouem᷑.
ipsum est qͦd erat in pͥncipio. ip̃m
est. et ñ. s ẽ. in illo fuit. Ipse dixit
moysi ut diceret: qui est misit me.
Tum hoc gͥ anima nr̃a sit. & sit
si fieri potest semꝑ. ut et nr̃m pos¬
sit qͥs dicere. anuna mea in ma¬

Expanded text:
di, non in possessione atque usu, ut ita di, non in possessione atque usu, ut ita utamur hoc mundo tanquam non utamur, tanquam praetereuntes, non tanquam residentes, ambulantes tanquam in imagine saeculi non in cupiditate, ut velocissima disputatione ipsam imaginem hujus mundi transeamus: denique ipse fide ambulans, non specie peregrinabatur a corpore, aderat Deo, et cum esset in terris, non in terrenis sed in coelestibus conversabatur: ergo anima nostra, quae Deo vult appropinquare, elevet se a corpore, semper illi summo adhaereat bono, quod est divinum, quod est semper, et quod erat ab initio, et quod erat apud Deum, hoc est, Dei Verbum. Ipsum est illud divinum in quo vivimus et sumus et movemur, ipsum est, quod erat in principio, ipsum Est et non, sed Est in illo fuit. » Ipse dixit Moysi ut diceret, « qui est misit me. » Cum hoc igitur anima nostra sit, et sit, si fieri potest, semper, ut et nostrum possit quis dicere, « anima mea in ma
Abbreviated transcription (Latin):
acciꝑetur ase aĩa sua. Petars aspi¬
tieus et ipse u monte dñice resur¬
rectionis głam: nolebat descendẽ
ta gͥ illa oiune substantiȩ gła. qͣn¬
mamq gͥ familiaritatem eum eo ẽe. in¬
telligit. renuntiat secło. abducit se uin¬
culis carnis. exuit omnib uoluptatum¬
istarum nexib. Deniq stepħs iͥesron iu¬
debat. et lapidari non formidabat.
Immo cũ lapidaret᷑. non ꝓse. sed ꝓ illis
aquib ꝑimebatur. rogabat. Paulus qͦq
esset an sine corpore nesciebat. Raptus
inqͣ in paradisum. usum ĩa ꝓpͥi non
sentiebat corporis. et audiens uerba
dei qͦmͦ ad corporis infiriitates descen¬
deret. erubescebat. Itaq sciens quid
uidisset in paradẏso. uel qͥd audis¬
set: clamabat dicens. Quid adhuc
uelut iuuentes de hoc niuncdo de¬
cernitis: Ne tetigeritis. ne attami¬
naueritis. ne gustaueritis. quȩ s̃.
omĩa ad corruptelam ipso usu. uo
lebat enĩ nos infigͣa esse istiꝰ mun¬

Expanded text:
acciperetur a se anima sua : Petrus aspiacciperetur a se anima sua : Petrus aspiciens et ipse in monte Dominicae resurrectionis gloriam, nolebat descendereta igitur illa divinae substantiae gloria, quanmamque sibi familiaritatem cum eo esse debere intelligit, renuntiat saeculo, abducit se a vinculis carnis, exuit omnibuistarum nexibus. Denique Stephanus Jesum videbat, et lapidari non formidabat, imo cum lapidaretur non pro se, sed pro illis a quibus perimebatur, rogabat; Paulus quoquesset an sine corpore nesciebat, raptus, inquam, in paradisum, usum proprium jam non sentiebat corporis, et audiens verba Dei, quomodo ad corporis infirmitates descenderet erubescebat; itaque sciens quid vidisset in paradiso vel quid audisset, clamabat dicens: « Quid adhuc velut viventes de hoc mundo decernitis, ne tetigeritis, ne attaminaveritis, ne gustaveritis quae sunt omnia ad corruptelam ipso usu , » volebat enim nos in figura esse istius mun
Abbreviated transcription (Latin):
dñe. et in iocunclitate tua doce me
iustificationes tuas. Osculata dei
uerbum. concupiscit suꝑ omẽm deco¬
ren. diligit suꝑ omẽm leticiam. delec¬
tatur suꝑ omĩa aromata. Eupit fre¬
quent̾ udere. sepe iutendere cupit.
attrahit ut sequi possit. Unguentũ
ꝓpterea certamꝰ. s comp̃hendere non
possumꝰ. attrahe nos ut possimꝰ cur¬
rere. ut unguentors tuorum odore.
accipiamꝰ irtutem sequendi. festi¬
uat etiam interua mysteria uidere. ip¬
sam requiem uerbi. ipsam boni illius sũmi
habitationem. et lucem eiꝰ. et claritatẽ.
in illosimi ac recessu patrio. festinat
audire sermones eius. et cũ audierit.
suꝑ omẽm suauitatem accipit. Doce¬
at te ꝓpħa. qui gustauit et ait. Qũa
dultia fantib meis eloquia tua. suꝑ
mel et faũn ori meo. Quid enĩ aliud
desidet anima. que semel suauitatẽ
uerbi gustauerit. que semel claritatẽ
poris non requirebat. Nelyas ad
illam festinans requiem. rogabat ut

Expanded text:
Domine, et in jucunditate tua doce me Domine, et in jucunditate tua doce me justificationes tuas ; » osculata Dei verbum concupiscit super omnem decorem, diligit super omnem laetitiam, delectatur super omnia aromata, cupit frequenter videre, saepe intendere, cupit attrahi ut sequi possit: « Unguentum, lae, propterea certamus, sed comprehendere te non possumus, attrahe nos ut possimus currere, ut unguentorum tuorum odore accipiamus virtutem sequendi. » Festinat etiam inter mysteria videre ipsam requiem verbi, ipsam boni illius summi habitationem et lucem ejus et claritatem, in illo sinu ac recessu patrio festinat audire sermones ejus, et cum audierit, super omnem suavitatem accipit. Doceat te propheta, qui gustavit et ait: « Quam dulcia faucibus meis verba tua super mel et favum ori meo . » Quid enim aliud desideret anima, quae semel suavitatem verbi gustaverit, quae semel claritatem poris non requirebat : Elias ad illam festinans requiem, rogabat ut
Abbreviated transcription (Latin):
cum lazarum fleret. et rursus supͣ
hominẽ. cum eum resuscitaret: Anñ
ut homo. cum uapularet. et rursus
supͣ hominem eum totius inundi pec¬
catum colleret: Ad illum gͥ ꝓperemꝰ
se est bonitas. ipse patientia isrł. qͥ
ad penitentiam te uocat. ne uenias
in uiditium. s accipias peccatorum
remissionem. Agite inquit pęniten¬
tiam. Ipse est de quo clamat amos
ꝓpłia: ex quirite bonum. Ipse est sũ¬
mum bonũ. qui nulliꝰ indiget. et abũ¬
dat omĩb facile abuncdat. in quo
plenitudo diuinitatis habitat corpo¬
ralit̾. facile abundat. de cuiꝰ plenitu¬
dine oñis accepimꝰ. et in illo repleti su¬
mus. dicit ewangelista. Hoc gͥ ueñi
et sũmum bonum. sic̃ in illo coneupis¬
cibili suo et delectabili anmagusta¬
uerit. et duab his hauserit affectio¬
nibus. excludens dolorem et formidi¬
nem: incredibilicer exestuat. Oscu¬
laca enim uerbum dĩ: modum non
capit. nec explet᷑ dicens. Suauis es

Expanded text:
cum Lazarum fleret, et rursus supra cum Lazarum fleret, et rursus supra hominem, cum eum resuscitaret? an non ut homo cum vapularet: rursus supra hominem, cum totius mundi peccatum tolleret? Ad illum igitur propse est bonitas, ipse patientia Israel, qui ad poenitentiam te vocat ne venias in judicium, sed accipias peccatorum remissionem. « Agite, inquit, poenitentiam . » Ipse est de quo clamat Amos propheta: « Exquirite bonum, » ipse est summum bonum, qui nullius indiget, et abundat omnibus. Facile abundat in quo plenitudo divinitatis habitat corporaliter, facile abundat de cujus plenitudine omnes accepimus et in illo repleti sumus, dicit Evangelista. Hoc igitur verum et summum bonum, sicut illo concupiscibili suo et delectabili anima gustaverit, et duabus his hauserit affectionibus, excludens dolorem et formidinem, incredibiliter exaestuat, osculata enim verbum Dei modum non capit, nec expletur, dicens: « Suavis es,
Abbreviated transcription (Latin):
hec bona requirens cdaindait. Quis os¬
tendit nobis bona: Et ostendit se¬
ipsum. ẽẽ. bona. subitiens: signatũ est
in nobis lumen uultus tui dñe. Quis
autẽ uultus patͥs. nisi splendor głȩ. &
imago iniusibilis dei. in qͦ et uidetur
et clarificatur pater. sic̃ ipse clarificat
filium suũ: Ipse est gͦ dñs iłis bonũ
sũmum. qͦd nobis anninitiatum aꝓpħi.
predicatum ab angłis. ꝓmissum apa-¬
tre. esangelitatum est ab apłis. qui
nobis tanꝙͣ maturitas aduenit. nec¬
tibus adest: ut nicħ acerbum. nicħ
immaturum in nr̃is consiliis sit.
nichil umite. nicħ asꝑum in oꝑib
ac moribus. qui pͥmus ewangeliranᷤ
bona affuit. Unde et ait. Ipse qui
loquebar adsum. id.ẽ. qui loquebar
in ꝓpħis adsum in corpore. quod
suscepi ex uirgine. ad sum interior
imago dłi. sarecter substantiȩ. et ad¬
sum ut homo. S qͥs cognoscit me:
Nominẽ enim iudert̃. sed oꝑib supͣ
hominẽ credidert̃. An non ut homo.

Expanded text:
haec bona requirens David ait: « Quis oshaec bona requirens David ait: « Quis ostendit nobis bona ? » et ostendit ipsum esse bona subjiciens: « Signatum est in nobis lumen vultus tui, » quis autem lumen vultus Patris, nisi splendor gloriae, et imago invisibilis Dei? in quo et videtur et clarificatur Pater, sicut ipse clarificat Filium suum. Ipse est ergo Dominus Jesus bonum summum quod nobis annuntiatum a prophetis, praedicatum ab angelis, promissum a Patre, evangelizatum est ab apostolis; qui nobis tanquam maturitas advenit, tibus adest, ut nihil acerbum, nihil immaturum in nostris consiliis sit, nihil immite, nihil asperum in operibus ac moribus, qui primus evangelizans bona adfuit; unde et ait: « Ipse qui loquebar, adsum , » id est, qui loquebar in prophetis, adsum in corpore quod suscepi ex Virgine: adsum interior imago Dei, character substantiae, et adsum ut homo, sed quis cognoscit me, hominem enim viderunt: sed operibus supra hominem crediderunt. An non ut homo,
Abbreviated transcription (Latin):
deas que bona sunt ierłin. Ideo beatꝰ¬
qui illic habitat. in gressu fidi ospi¬
tioq mentis. deuotionis habitacło.
conu̾satione uirtutis. In illogͥsimꝰ.
atq in eo maneanꝰ. de quo et isaias
dicit. quam spetiosi pedes euange¬
litantiũ pacem. euangelitantium
bona. Qui sunt qui euangelirant.
lud sũmimr: qͥa ipse bonꝰ ex bono: ex
arbore enĩ bona. bonus fructus legit᷑.
Deniq et sp̃e eiꝰ bonꝰ. qui ex ipso accepit.
et deducit dĩ seruuos. in uiam rectam.
Quis autem habens sp̃m dei i se. ne¬
get bonũ. cum ipse dicat. an oculus
tuus neꝙͣ est. quia ego bonꝰ sum: hoc
bonũ ueniat in aĩam nr̃am. in nr̃e m̃n¬
tis iuscera. qͦd ꝓpitiꝰ d̃s dat peritentib
se. Hie est chesaurus ñi: hie uia nĩa.
hic est sapientia nr̃a. iusticia nr̃a. pas¬
tor noster. et pastor bonus. hic est uita
nr̃a. Uides quanta bona in uno bono:
Necbona nobis prȩdicant euangelistȩ:

Expanded text:
deas quae bona sunt Hierusalem . Ideo beatdeas quae bona sunt Hierusalem . Ideo beatqui illic habitat in gressu fidei hospitioque mentis, devotionis habitaculo, conversatione virtutis. In illo igitur simul atque in eo maneamus de quo et Isaias dicit: « quam speciosi pedes evangelizantium pacem, evangelizantium bona! » qui sunt qui evangelizant lud summum, quia ipse bonus ex bono, ex arbore enim bona bonus fructus legitur. Denique et Spiritus ejus bonus, qui ex ipso accipit et deducit Dei servulos in viam rectam; quis autem habens Spiritum Dei in se neget bonum, cum ipse dicat; « An oculus tuus nequam est, quia ego bonus sum ? » Hoc bonum veniat in animam nostram, in nostrae mentis viscera, quod propitius Deus dat petentibus se, hic est theshic est sapientia nostra, justitia nostra, pastor noster, et pastor bonus, hic est vita nostra, vides quanta bona, in uno bono, haec bona nobis praedicant evangelistae,
Abbreviated transcription (Latin):
lex sacra dicens. qͥa iurauit dñs pa¬
trib tuis dare tͥ et aꝑire thesaurum
suũ bonum. De quo thesauro cȩlesti
dat pluuiã terre sue. benedicere
omĩa oꝑa manuũ tuarũ. Nec est plu¬
uia eloquiũ legis. quod irrorat aĩam
illam fecundã et fercilem bonormi
oꝑum. ut habeat lumorẽ gĩȩ. Huius
boni cognitioñe querebat od̾: sic̃ ipse
significat dicens. NIna petis a dño hãc
requiram. ut inhabitem in domo do¬
num oñis dies uitȩ meȩ. et uideam
delectationes dñi. et consicdem dem¬
plũ eiꝰ. Deniq hoc esse sũmum bonũ
subtexit statim in eode psalmo.
Eredo uidere bona dñi in terra ui¬
uentium. Hic enĩ queritur. illic fa¬
cie ad faciẽ plene uidebitur. Hoc bo¬
nũ in domo d̾i est. in illo secreto eiꝰ
ac recessu. unde iterum ait. Replebi¬
mur in bonis domꝰ tuȩ. Alibi qͦq su
inam esse benedictionis expressit: di¬
cens. Benedicat te dñs exsyoii et ui¬

Expanded text:
lex sacra dicens: Quia juravit Dominus palex sacra dicens: Quia juravit Dominus patribus tuis dare tibi et aperire thesaurum suum bonum : de quo thesauro coelesti dat pluviam terrae suae, benedicere omnia opera manuum tuarum. Haec est pluvia eloquium Legis, quod irrorat animam illam fecundam et fertilem bonorum operum; ut habeat humorem gratiae . 5. Hujus boni cognitionem quaerebat David sicut ipse significat, dicens: Unam petivi a Domino, hanc requiram, ut inhabitem in domo Domini omnes dies vitae meae, et videam delectationes Domini, et considerem templum ejus . Denique hoc esse summum bonum subtexuit statim in eodem psalmo: Credo videre bona Domini in terra viventium . Hic enim quaeritur, illic facie ad faciem plene videbitur. Hoc bonum in domo Dei est, in illo secreto ejus ac recessu. Unde iterum ait: Replebimur in bonis domus tuae . Alibi quoque hanc summam esse benedictionis expressit, dicens: Benedicat te Dominus ex Sion, et vi
Abbreviated transcription (Latin):
anima mea: Deniq qui scient̾ ag¬
uoscit animas gregis sui. curam ad¬
hibet herbis campestrib: ut sint ei
pascua plurima. Herbis enĩ suauio¬
rib et agni pinguiores fiunt. et succꝰ
lactis salubrior. Quib pascus usi s̃
diuites illi. qui manducauerunt et
adorauert̃. Sunt enĩ bona fidei
pascua. in qͥb collocatur sanctus
d̾i. Est gͦ et fenum quo aluntur
greges ouium. que enuctunt uellã
sapientiȩ. et dant amictum pru¬
dentie. Et fortasse hoc est fenum
montanũ. in quo uerba descendt̃
ꝓpħe sicut nix suꝑ fenum. et qͦd dili¬
genter colligit sapiens. ut sint ei
oues ad uestitum. sp̃ualis utiq ue¬
laminis. Nabet gͦ cibum suum et
amictũ anima. quȩ illi sũmo bono
adheret quod ẽ. diuinũ. qͦo apłs pe¬
trus suadet querendum. ut per eiꝰ
cognitionis adqͥsitionẽ. diuine simꝰ
consortes nat᷑e. huiꝰ coguitionem
aꝑit scĩs suis d̾s bonus. et donat hoc
de thesauro suo bono. siẽ testificatur

Expanded text:
anima mea ! Denique qui scienter aganima mea ! Denique qui scienter agnoscit animas gregis sui, curam adhibet herbis campestribus, ut sint ei pascua plurima; herbis enim suavioribus et agni pinguiores fiunt, et succus lactis salubrior. Quibus pascuis usi sunt divites illi, qui manducaverunt et adoraverunt ; sunt enim bona fidei pascua in quibus collocatur sanctus Dei. 3. Est ergo et fenum, quo aluntur greges ovium, qui emittunt vellera sapientiae, et dant amictum prudentiae. Et fortasse hoc est fenum montanum, in quod verba descendunt prophetae: sicut nix super fenum ; et quod diligenter colligit sapiens, ut sint ei oves ad vestitum, spiritalis utique velaminis . Habet ergo cibum suum et amictum anima, quae illi summo bono adhaeret, quod est divinum: quod apostolus Petrus suadet quaerendum; ut per ejus cognitionis acquisitionem divinae simus consortes naturae . 4. Hujus cognitionem aperit sanctis suis Deus bonus, et donat hoc de thesauro suo bono, sicut testificatur
Abbreviated transcription (Latin):
Nay ton. Et uere nicħ spetiosius
illo sumino bono. cuiꝰ etiam p̃dica¬
tio spetiosa est uinus et maxime
perseuerantis sermonis ꝓcessus.
et quedam apłice p̾dicationis uesti¬
gia. S illa qui possunt: Quib do¬
nauit d̾s ñ solum ut. xp̃m annun¬
tiarent. s etiam ꝓ illo paterent᷑.
Nos quantũ possumꝰ intendamꝰ
illo animũ. et in illo simꝰ. illud aĩo
teneamꝰ qd est pulchrũ. decoreq
bonũ. ut fiat illuminatione et
fulgore eiꝰ spetiosa anima nr̃a. et
mens dilucida. Nam si oculi nr̃i
eũ aliqua obducuntur caligine
pascuntur agrorũ uinditate. et
spetiȩ nemoris uel collis herbosi.
omẽm inequalitatem egrescentis
optutus repellunt. et quadã salu¬
bri spetiȩ pupillȩ ipse atq orbes
colorari uidentur. quanto magis
hic mentis ocłs eum illud sũmĩmi
uituetur bonum. et in eo uersatur.
atq eo pascitur. splendescit atq
enitet. ut fiat illud qͦd scriptum ẽ.
tanqͣ adipe et pinguedine repleat᷑

Expanded text:
 . Et vere nihilh speciosius illo summo bono, cujus etiam praedicatio speciosa est nimis, et maxime perseverantis sermonis processus, et quaedam apostolicae praedicationis vestigia. Sed illa qui possunt? Quibus donavit Deus, non solum ut Christum annuntiarent, sed etiam pro illo paterentur. 2. Nos quantum possumus, intendamus illo animum, et in illo simus, illud animo teneamus, quod est pulchrum, decorum, bonum, ut fiat illuminatione ejus et fulgore speciosa anima nostra, et mens dilucida. Nam si oculi nostri cum aliqua obducuntur caligine, pascuntur agrorum viriditate et specie nemoris, vel collis 905 herbosi omnem inaequalitatem aegrescentis obtutus repellunt, et quadam salubri specie pupillae ipsae atque orbes colorari videntur; quanto magis hic mentis oculus cum illud summum intuetur bonum, et in eo versatur, atque eo pascitur, splendescit atque enitet, ut fiat illud quod scriptum est: Tamquam adipe et pinguedine repleatur
Abbreviated transcription (Latin):
sit. quid ẽẽ. locupletiꝰ potest. Et id̾o
preclare apłs. Oaltitudo inquit di¬
uitiarum sapientie et seientie dei.
Preclare etiam dd̾ qui in uia testimo¬
niorũ cȩlestium. quasi in om̃ib di
yses qui ait. Neptalim sacietas
accipientiũ. Neptalio ab undantia
significatur latina interp̃tatione.
uel dilatatio. Ibi gͦ abundantia.
ubi sacietas. ubi autem fames cu¬
piditatum. ubi in explebilis appe¬
tentia. ibi utiq pauꝑtas. S quia
uix ulla rei pecuniarie uł mundi
huiꝰ cupiditas sacietatem habet.
ideo addidit et replebit᷑ benedic¬
tione. Scdm hec petrus apłs de¬
finunt non in auro et argento ꝙr
indum̃tis feminarũ esse ornam̃tũ.
s in occulto cordis homine atq abs¬
condito. unde se nulla eruat cul¬
cum pietatis. ornatum gr̃e. uite
ȩternȩ hereditatem. Uale. & nos
dilige. quia nos te diligimꝰ. contu
Ambrosios hyaeneo salut̃e .xii. li¬
Nter legendum eum paululum

Expanded text:
sit , quid esse locupletius potest? Et ideo sit , quid esse locupletius potest? Et ideo praeclare Apostolus: O altitudo, inquit, divitiarum sapientiae et scientiae Dei ! Praeclare etiam David, qui in via testimoniorum coelestium, quasi in omnibus diyses, qui ait: Nephthalim satietas accipientium . Nephthalim, abundantia significatur Latina interpretatione, vel dilatatio. Ibi ergo abundantia, ubi satietas: ubi autem fames cupiditatum, ubi inexplebilis appetentia; ibi utique paupertas. Sed quia vix ulla rei pecuniariae vel mundi hujus cupiditas satietatem habet; ideo addidit: Et replebitur benedictione . 11. Secundum haec Petrus apostolus definivit non in auro et argento et indumentis feminarum esse ornamentum, sed in occulto cordis homine atque abscondito ; unde nulla se exuat cultum pietatis, ornatum gratiae, vitae aeternae haereditatem. Vale, et nos dilige; quia nos te diligimuAMBROSIUS IRENAEO salutem. 1nter legendum, cum paululum
Abbreviated transcription (Latin):
saciabilisq opibus siuis exiguam pau¬
ꝑis uineam desidauit. alter aspici-¬
erat contentus palmite. Nonne iuide¬
tur hic magis diues. hic magis rex.
qui sͥ abundabat. suas regebat cupi¬
ditates. ut nich̾ alieuũ conspiceret.
ille audem egentissimꝰ. cui aurum
suum uile. alienꝰ palmes pretiosissi¬
mus estimabatur: S quia ratione
egentissimꝰ cognosce. qͥa diuitie in¬
uiste congretate euomuntur. radyx
autem iustoꝵ manet. et ut palma flo¬
ret. An non egentior pauperis. qui
tanꝙͣ umbra preterit: Hodie impi¬
us exaltatur. eras nonerit. nec in¬
uenietur aliqͥs locꝰ eiꝰ. Quid ẽ. itaq
ouuitem esse. nͥ abundare: Qius au
abunclat. qͥ sit animo contractior:
Quȩ gͥ in angnstiis abiuidantia:
Non ergo diues. qui non abundat.
Unde pulchre cdauid. Diuites in qͥt
eguer̃t et esurier̃t. qm̃ cum haberent
scripturarum thesauros celestiumi
pientis ditius. nicħ infipientis egen¬
tius. Nam cum regnũ dei pauꝑum

Expanded text:
satiabilisque opibus suis, exiguam pausatiabilisque opibus suis, exiguam pauperis vineam desideravit: alter despicierat contentus palmite. Nonne videtur hic magis dives, hic magis rex, qui sibi abundabat, suas regebat cupiditates; ut nihil alienum concupisceret? ille autem egentissimus, cui aurum suum vile, alienus palmes pretiosissimus aestimabatur? Sed qua ratione egentissimus, cognosce: quia divitiae injuste congregatae evomuntur ; radix autem justorum manet , et ut palma floret . 9. An non egentior paupere is, qui tamquam umbra praeterit ? Hodie impius exaltatur, cras non erit, nec invenietur aliquis locus ejus . Quid est itaque divitem esse, nisi abundare? Quis autem abundat, qui sit animo contractior? quae igitur in angustiis abundantia? Non ergo dives, qui non abundat. Unde pulchre David: Divites, inquit, eguerunt, et esurierunt ; quoniam cum haberent Scripturarum thesauros coelestium, pientis ditius, nihil insipientis egentius. Nam cum regnum Dei pauperum
Abbreviated transcription (Latin):
taculis. qͥ ido raptus est. ne cor eius
ialitia mutaret. Diues helias qͥ
uirtutum suarum thesaureos cur¬
ru igneo sublimis. sedib ethereis
inuexit. Et tam̃ iste non medioeͤs
diuitias heredi relinquet. qͦs ipse
non amitteret. Quis hunc paupe¬
rem uł cunc oirerit. cũ uictus cot¬
diani indigens alimonia. mitteret᷑
ad uiduam. ut pasceret᷑ ab ea. qñ
ad uocẽ eiꝰ celum claudebat᷑ et aꝑi¬
ebatur. quando ad uerbũ eiꝰ hidna
farinȩ et uas olec non deficiebat per
triennium s habundabat. non mimie¬
batur lisu s replebatur: Quis illum
pauꝑem dixerit. ad cuiꝰ uoluntatem
descendebat ignis. que in ana flumi¬
na non concludebant. s in suũ fontẽ
reciurebant. ut ficco ꝓpħa transiret
pede: Nuos finitimos uetus historia
describit. regem a chab. et pauperẽ
nabuthan. Quem hory pauꝑiorẽ qũe
ditiorem credimꝰ: Alter regali fulcro
diuiciarũ preditus. in explebilis. in¬

Expanded text:
taculis : qui ideo raptus est, ne cor ejus taculis : qui ideo raptus est, ne cor ejus malitia mutaret . Dives Elias, qui virtutum suarum thesauros curru igneo sublimis sedibus aethereis invexit . Et tamen iste non mediocres divitias haeredi reliquit, quas ipse non amitteret. Quis hunc pauperem vel tunc dixerit, cum victus quotidiani indigens alimonia, mitteretur ad viduam, ut pasceretur ab ea; quando ad ejus vocem coelum claudebatur et aperiebatur, quando ad ejus verbum hydria farinae et vas olei non deficiebat per triennium, sed abundabat: nec minuebatur usu, sed replebatur ? Quis illum pauperem dixerit, ad cujus voluntatem descendebat ignis , quem invia aliis flumina non concludebant , sed in 943 suum fontem recurrebant; ut sicco propheta transiret pede? 8. Duos finitimos vetus historia describit , regem Achab, et pauperem Nabuthen; quem horum pauperiorem, quem ditiorem credimus? Alter regali fulcro divitiarum praeditus, inexplebilis in
Abbreviated transcription (Latin):
erunt. domꝰ siue offensione. semem
sine defectu. postentas sic̃ odor agri
plemi: sepultura sicut messis. Si qͥdẽ
quando alii suum defectum arbtͣcu¬
tur. tu ne aceruus tritiei dui suꝑnis
maturus inferdur a pothecis. Meri¬
to iustus semꝑ fenerat. iniquus in¬
diget. Ille iusticias fenerat. inanda¬
tum dĩ pauꝑib et egenis. At uͦ insi¬
piens et qͦd putat se habere. neqͣquã
possioet. An putas illum. possidere.
qui thesauro suo die et nocte incubãs.
auara et misera torquetur sollicitidi¬
ne: Ille uͦ eget. et aliis oiues uidet᷑.
Sibi pauper est qui ñ utitur eo qͦo
habet. qͥa ad huc alia rapit. alia
desid̾at. Ibi enĩ nullus cupidita¬
ti modus. qͥs fructus diuitiarum᷑
Nemo est ouies qui qͦd habet. secũ
hiue auferre uon potest. Qd̾ entin
hic relinquim᷑. non nr̃m s alienũ
est. Diues enoch. qui qͦd habuit sec̃
transtulit. et omẽĩu illũ bonitatis
suȩ censum celestib intulit recep¬

Expanded text:
erunt, domus sine offensione, semen erunt, domus sine offensione, semen sine defectu, posteritas sicut odor agri pleni, sepultura sicut messis. Siquidem quando alii suum defectum arbitrantur, tunc acervus tritici tui supernis maturus infertur apothecis. 6. Merito justus semper fenerat, iniquus indiget. Ille justitias fenerat, fenerat mandatum Dei pauperibus et egenis: at vero insipiens et quod putat se habere, nequaquam possidet. An putas illum possidere, qui thesauro suo die ac nocte incubans, avara et misera torquetur sollicitudine? Ille vero eget, et si aliis dives videtur, sibi pauper est; quia non utitur eo quod habet, qui adhuc alia rapit, alia desiderat: ubi enim nullus cupiditati modus, qui fructus divitiarum? Nemo est dives, qui quod habet, secum hinc auferre non potest: quod enim hic relinquitur, non nostrum, sed alienum est. 7. Dives Enoch, qui quod habuit secum transtulit, et omnem illum bonitatis suae censum coelestibus intulit recep
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ diues. nͥ qͥetus et modestus.
ne tibi indet᷑ diues. qui habet pace
animi. tranquillitatẽ quietis. ut
nicħ concupiscat. nullis exagitet᷑
cupiditatũ ꝓcellis. nec uetera fasti¬
diat. et noua querat. et semꝑ deside¬
rando. fiat in sũmis diuitiis inops:
Ea est pax uera diues. que suꝑat
omẽm ment̾e: diues pax. diues
modestia. diues fides. fideli enim
totus mundus possessio est. oiues
simplicitas. Sunt enĩ et diuitie
simplicitatis. quȩ nicħ discucit.
nicħ contractũ. nichil suspectum
aut fraudulentũ putat. s puro se
fundit affectu. diues bonitas. qͣm
si qͥs seruauerit. pascit᷑ in oiuitiis
celestis hereoitatis. Et ut antiqͥorib
exemplis sonpture utanur: beatus
inqͥt uir. quem arguit dñs. Ammoni¬
tionem aũ di. ne recusaueris. in fame
lib̾abit te ainorte. in prelio de manu
ferri liberabit te. et aflagello lingue
tibi. et scies qd̾ in pace erit domꝰ tua.
tabernacula tua sine ꝑturbatione

Expanded text:
Deum dives, nisi quietus et modestus sDeum dives, nisi quietus et modestus sne tibi videtur dives, qui habet pacem animi, tranquillitatem quietis; ut nihil concupiscat, nullis exagitetur cupiditatum procellis, nec vetera fastidiat, et nova quaerat, et semper desiderando, fiat in summis divitiis inops? 4. Ea est pax vere dives, quae superat omnem mentem . Dives pax, dives modestia, dives fides; Fideli enim totus mundus possessio est : dives simplicitas; sunt enim et divitiae simplicitatis, quae nihil discutit, nihil contractum, nihil suspectum, aut frudulentum putat, sed puro se fundit affectu. 5. Dives bonitas, quam si quis servaverit, pascitur in divitiis coelestis haereditatis; et ut antiquioribus exemplis Scripturae utamur: Beatus, inquit, vir, quem arguit Dominus. Admonitionem autem Dei ne recusaveris. . . . . In fame liberabit te a morte, in praelio de manu ferri liberabit te, et a flagello linguae tibi, et scies quod in pace erit domus tua . tabernacula tua sine perturbatione
Abbreviated transcription (Latin):
pllosophie. cum de apłi
pauli epła sum̃tes exordium tracta¬
remus. qd̾ omĩs sapiens liber est.
legerem. aduerti qd̾ omis sapiens etiã
diues. nec sexum exceꝑit. qui femi¬
nas ornatum omnem non in pretio¬
sis monilibus. s in bonis morib ha¬
bere scripserit. Non enĩ inqͥt extͥn¬
secus capilloꝵ implicatio. aut aim
circũ positio. aut habitus uestimen
nẽ in homine. et illum ẽẽ. ouutem
requirit. Pulchre aũ cordis hominẽ
dixit. eo qͦd totus sapientie sit abs¬
condicus. sic̃ sapientia ipsa quȩ nõ
uidetur. s intelligitur. Nemo ante
petruoi tali exp̾ssione usus est: ut di¬
ceret cordis hominẽ. Exterior enĩ hõ.
plurima inse mẽbra habet. Interior aũ
quieti et modesti sp̃c qui ẽ. ante dm
diues. Et uere diues qui inconspec¬
tu d̾i pocest diues uiden. in euius
conspectu terra exigua. mundus
ipse angustus est. S solum illũ ds
duitem nouit. qui sit diues et̾nita¬
ti. qui non opum s uirtutum fruc¬
tus recondat. Quis autem ante

Expanded text:
losophiae, cum de apostoli Pauli epistola sumentes exordium, tractaremus quod omnis sapiens liber. legerem, adverti quod omnis sapiens etiam dives: nec sexum exceperit, qui feminas ornatum omnem non in pretiosis monilibus, sed in bonis moribus habere scripserit: Non enim, inquit, extrinsecus capillorum implicatio, aut auri circumpositio, aut habitus vestimentnem in homine, et illum esse divitem, requirat. Pulchre autem cordis hominem dixit, eo quod totus sapientiae sit absconditus, sicut ipsa sapientia, quae non videtur, sed intelligitur. Nemo ante Petrum tali expressione usus est, ut diceret cordis hominem; exterior enim homo plurima in se membra habet: interior autequieti et modesti spiritus, qui est ante Deum dives . Et vere dives, qui in conspectu Dei potest dives videri, in cujus conspectu terra exigua, mundus ipse angustus est: sed solum illum Deus divitem novit, qui sit dives aeternitate, qui non opum, sed virtutum fructus recondat. Quis autem ante
Abbreviated transcription (Latin):
aram esse in illa romana euria. Nunqͣm
tantum nefas credidi: qd̃ in communi illo
xp̃i anorum gentiliumq concilio sacͥfica¬
rent gentiles. hoc est infultarent genti¬
esse facrificiis cogerent᷑. Multa diuersa
crimina: me imꝑante commissa sunt. Ul¬
tus sum quecumq funt dep̃hensa. Si qͥs
mo detulerat. De me pessime iudi casti:
si mͥ suꝑsticio aliena non fides mea serua¬
uit imꝑium. Unde eum id aduertas imꝑa¬
tor. deo pͥmũ. deinde pat̾ ⁊ fr̃i inuirias irro¬
gari. si qͥd tale oecernas: peto ut id facias
qͦd saluti tue apud dm̃ incelligis ꝓfut᷑m.¬
tio Sẏmorachy urb rome prefecti. Lxxiiii.¬

Expanded text:
aram esse in illa Romana curia; numquam aram esse in illa Romana curia; numquam tantum nefas credidi, quod in communi illo christianorum gentiliumque concilio sacrificarent gentiles, hoc est, insultarent gentiresse sacrificiis cogerentur. Multa et diversa crimina, me imperante, commissa sunt, ultus sum quaecumque sunt deprehensa: si quis mo detulerat? De me pessime judicasti, si mihi superstitio aliena, non fides mea servavit imperium. 17. Unde cum id advertas, Imperator, Deo primum, deinde patri et fratri injurias irrogari, si quid tale decernas; peto ut id facias, quod saluti tuae apud Deum intelligis TIO SYMMACHI URBIS PRAEFECTI. Impe
Abbreviated transcription (Latin):
me decedere non gemui. qͥa imꝑia mea p̃ser¬
tim oc religione diuina om̃ib sełis mansu¬
ra credebam: Hos gͦ titulos piȩ iuitutis
erereram. has de scło manubias. hec spolia
de diabolo. has ego de aduersario omĩm
eruuiuas offerebam: in qͥb et̾na uictoria
est. Quid mͥ płꝰ potuit meus hostis anferre:
Abrogasti oecreta mea: qd̾ adhucille qͥ
contra me arma leuauit. non fecit. Nnnc
grauiꝰ telum corpore recipio: qd̾ afr̃e iea sta¬
tuta dampnant᷑. Meliore parte mei: apud
te ꝑielitatur. Illa enim mors corporis: ista
uirtutis ẽ. Nc̃ mͥ abrogat᷑ imꝑium: co qd̾
& id abrogatur. qd̃ in me etiam mei adu̾sarii
predicarunt. Si uolens acqͥeiusti: damp¬
nasti fidem meam. Si in uitꝰ cessisti: ꝓdidisti
respondebis etiam patͥ. qui te maiore dolo¬
re conueniet dicens. de me fili pessime iu¬
dicasti. quid putasti qd̃ ego gentilib coni¬
uentiam p̃stitissem: Nemo ad me detulit.

Expanded text:
me decedere non ingemui; quia imperia mea, praeserme decedere non ingemui; quia imperia mea, praesertim de religione divina, omnibus saeculis mansura credebam? Hos ergo titulos piae virtutis erexeram, has de saeculo manubias, haec spolia de diabolo, has ego de adversario omnium exuvias offerebam, in quibus aeterna victoria est. Quid mihi plus potuit meus hostis auferre? Abrogasti decreta mea: quod adhuc ille qui contra me levavit arma, non fecit. Nunc gravius telum corpore recipio, quod a fratre mea statuta damnantur. Meliore parte mei apud te periclitor; illa enim mors corporis, ista virtutis est. Nunc mihi abrogatur imperium, et quod et id abrogatur, quod in me etiam mei adversarii praedicarunt. Si volens acquievisti, damnasti fidem meam: si invitus cessisti, prodidisti tor. 16. Quid respondebis etiam patri, qui te majore dolore conveniet, dicens: De me, fili, 828 pessime judicasti, qui putasti quod ego gentilibus conniventiam praestitissem: nemo ad me detulit
Abbreviated transcription (Latin):
ani mo pati ac dissimulare non possumꝰ.
Licebit tibi ad eccłam conuenire: s illieñ
inuenies sac̃dotem. aut inuemes resistentẽ.
Quid respondebis sacerdoti dicenti tĩbi.
munera tua non querit eccłia. qͥa templa
gentilium munerib adornasti. ara xp̃i do¬
na tua respuit. qm̃ aram si mulachris fe¬
cisti: Nox enim tua. manꝰ tua. & subscͥptio
seruire. Priuilegia tua saerate dõ uirgi¬
nes non habent: & uendieat uirgines
ueste. Eur sacerdotes dei reqͥris. qͥb petici¬
ones ꝓphanas gentilium p̃tulisti: Alieni
erroris societatẽ susciꝑe non possumꝰ. Quid
respondebis his uerbis: Euerum esse te
lapsum. Om̃is ȩxas ꝑfecta xp̃o est: om̃is
deo plena. Pueritia fi̾i non ꝓbatur.
Pariuuli etiam. xp̃m intreꝑido aduersus per¬
secutores ore confessi funt. Quid respondebis
germano tuo: Nonne tibi dieet. iuctum me
esse Eredidi. qͥa te spatorerem reliqui. mori
non dolui. qͥa te heredem habebam. imꝑio

Expanded text:
animo pati et dissimulare non possumus; animo pati et dissimulare non possumus; licebit tibi ad Ecclesiam convenire: sed illic non invenies sacerdotem, aut invenies resistentem. 14. Quid respondebis sacerdoti dicenti tibi: Munera tua non quaerit Ecclesia, quia templa gentilium muneribus adornasti? Ara Christi dona tua respuit, quoniam aram simulacris fecisti; vox enim tua, manus tua; et subscriptio servire . Privilegia tua sacratae Deo virgines non habent, et vindicant virgines Vestae? Cur sacerdotes Dei requiris, quibus petitiones profanas gentilium praetulisti? Alieni erroris societatem suscipere non possumus. 15. Quid respondebis his verbis? Puerum esse te lapsum? Omnis aetas perfecta Christo est; omnis Deo plena. Pueritia fidei non probatur: parvuli etiam Christum intrepido adversus persecutores ore confessi sunt. 16. Quid respondebis germano tuo? Nonne tibi dicet: Victum me esse non credidi, quia te imperatorem reliqui: mori non dolui, quia te haeredem habebam: imperio
Abbreviated transcription (Latin):
ista peterent᷑. Satis loquantur qͥd ue¬
lint: non int̾fuer̃t. Satis locuti funt:
qui imꝑatori locuti sunt. Et niramͣ
tam̃: si pͥuatis resistendi rome eripiunt
libertatẽ. qͥ nolunt esse liberum cibi ñ
iubere. q̃d̾ ñ ꝓbas. seruare qd̾ sentis.
Et id̾o memor legationis ꝓrimȩ manda¬
te mͥ. conuenio it̾m fidem tuam. conue¬
nio m̃tem tuam: ne uł respondendĩm
scd̃m hmodi peticionem. gentilium cen¬
seas. uł in eiꝰ modi responsa. sacͥlegiun
sub seͥptionis adiungas. Certe refertur
ad parentẽ pietatis tue pͥncipem the¬
odosium: quẽ suꝑ om̃ib fere maioribus
causis consulere consuesti. Nicħ maius
est religione: ncħ sublimius fide. Si ci¬
ulis causa esset: diuersȩ parti respon¬
sio seruaret᷑. Causa religionis ẽ. episcopꝰ
conuenio. detur mͥ eremplũ misse relatiõis.
ut ego pleniꝰ respondeam: & sic de om̃ib
consultus clem̃tiȩ tuȩ parens respontłe

Expanded text:
ista peterentur? Satis loquuntur quid veista peterentur? Satis loquuntur quid velint, qui non interfuerunt: satis locuti sunt, qui apud imperatorem locuti sunt. Et miramur tamen si privatis resistendi Romae eripiunt libertatem, qui nolunt esse liberum tibi non jubere, quod non probas; servare, quod sentis. 12. Et ideo memor legationis proxime mandatae mihi, convenio iterum fidem tuam, convenio mentem tuam; ne vel respondendum secundum hujusmodi petitionem gentilium censeas, vel in ejusmodi responsa sacrilegium subscriptionis adjungas. Certe refer ad parentem pietatis tuae principem Theodosium, quem super omnibus fere majoribus causis consulere consuesti. Nihil majus est religione, nihil sublimius fide. 12. Si civilis causa esset, diversae parti responsio servaretur; causa religionis est, episcopus convenio. 827 Detur mihi exemplum missae relationis, ut ego plenius respondeam; et sic de omnibus consultus clementiae tuae parens respondere