comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
naci uidelicet & thei & pherezaei. &iebusaci & ammanitarum
& moabitarum & acgyptiorum & amorreorum. Tulerunt enĩ
defiliabuscorum sibi & filiissuis & commis cuerunt sem̃ sanctum.
cum populis terrarum. Manus etiam principum & magistractuũ
fuit intrans gressione hacprima. Cumque audissem sermonem
istum scidipallium meum & tunicam. & euelli capillos capitis
mei & barbae & sedi maerens. Et rursum in consequentibus In¬
uentique sunt defiliis sacerdotum quiduxerant uxores alienigenas.
defilus hiesu filii io sedec & fratres eius maasia &eleatar. &iarib
& godolia & dederunt manussuas ut eicerent uxores suas. & pro
deliccosuo a rietem deouibus offerrent Infine quoque capituli
post enumerationem eorum quiuxores alienigenas acceperant.
nas & fuerunt exeis mulieres quae pepererant filios : Reuersi
ergo decaptiuitate babrlonia. tam principes & sacerdoces ac

Expanded text:
naei videlicet, et Ethaei, et Pheresaei, et Jebusaei, et Ammonitarum, naei videlicet, et Ethaei, et Pheresaei, et Jebusaei, et Ammonitarum, et Moabitarum, et Aegyptiorum, et Amorrhaeorum. Tulerunt enim de filiabus eorum sibi, et filiis suis, et commiscuerunt semen sanctum cum populis terrarum. Manus etiam principum et magistratuum fuit in trangressione hac prima. Cumque audissem sermonem istum, scidi pallium meum et tunicam, et evelli capillos capitis mei et barbae, et sedi moerens Et rursum in consequentibus: Inventique sunt de filiis sacerdotum, qui duxerunt uxores alienigenas de filiis Jesu, filii Josedec, et fratres ejus, Maasia, et Eleazar, et Jarib, et Godolia, et dederunt manus suas, ut ejicerent uxores suas, et pro delicto suo arietem de ovibus offerrent . In fine quoque capituli post enumerationem eorum, qui uxores alienigenas acceperant nas: et fuerunt ex eis mulieres quae pepererant filios. Reversi ergo de captivitate Babylonia, tam principes, et sacerdotes, ac
Abbreviated transcription (Latin):
tio facta est inisrł &hierusalem quia contaminauitiudas
sanctificationem dñi quam dilexit. & habuit filiam dĩ alieni
Disꝑdatdñs uirum qui fecerithoc magistrum & discipulum deta¬
bernaculis ia cob & offerentẽ munus dño exercituum. IxxX
reliquistis unus quis que fratremsuum. & ab ominabile facerec
testamencum patrum urorum.: De relictus iudas. & ab omi¬
natio facta est in israhel & inhierusalem. quia contaminauit
iudas saneta dñi inquibus dilexit & adinuenit deos alienos
Disꝑdat dñs hominem qui facithaec. donec exturbetur deta¬
bernaculis ia cob & dehis qui offerunt sacrificium dnõ om̃i¬
potenti. Antequam dep̃senti capitulo disputemus. hebnxe¬
orum est ponenda tricditio. immoscripturae ueritas ex¬
plicanda. Legimus in uolumine quod etrae citulo p̃notat᷑
expersona ipsius etrae loquentis. Accesserunt ad me princi¬
pesdicentes Non est separatus populus israhel: & sacerdoces
& leuitae apopulis terrarum & de abominacionibus eorum. chana¬

Expanded text:
Israhel et in Hierusalem quia contaminavit Iudas sanctificationem Domini quam dilexit et habuit filiam dei alieni disperdat Dominus virum qui fecerit hoc magistrum et discipulum de tabernaculis Iacob et offerentem munus Domino exercituum et reliquistis unusquisque fratrem suum, ut abominabile faceret testamentum patrum vestrorum. Derelictus est Judas, et abominatio facta est in Israel, et in Jerusalem, quia contaminavit Judas sancta Domini, in quibus dilexit, et adinvenit deos alienos. Disperdat Dominus hominem qui facit haec, 962 donec exturbetur de tabernaculis Jacob, et de his, qui offerunt sacrificium Domino omnipotenti. Antequam de praesenti capitulo disputemus, Hebraeorum est ponenda traditio, immo Scripturae veritas explicanda. Legimus in volumine, quod Ezrae titulo praenotatur, ex persona ipsius Ezrae loquentis: Accesserunt ad me principes, dicentes: Non est separatus populus Israel, et sacerdotes et Levitae a populis terrarum, et de abominationibus eorum, Chana
Abbreviated transcription (Latin):
patris ad filium id est cordĩ ad omnem qui s pm̃ adipa¬
donis acceperit. & corfiliorum ad patrescorum. ut udȩi
&xp̃iani quinunc interse discrepant. pariinxp̃m religi¬
Ne consentiant : Vnde dicitur ad apostolos qui semina¬
rium intoto orbe euangelii prodiderun Propatrib tui

Expanded text:
patris ad filium, id est, 986 cor Dei ad omnem, qui spiritum adoptpatris ad filium, id est, 986 cor Dei ad omnem, qui spiritum adoptionis acceperit. Et cor filiorum ad patres eorum, ut Judaei et Christiani, qui nunc inter se discrepant, pari in Christum religione consentiant. Unde dicitur ad apostolos, qui seminarium in toto orbe Evangelii prodiderunt: Pro patribus tui
Abbreviated transcription (Latin):
Inbieda pororohietiams gpificans Dicente ab nicham adquendã
diuitem purpunrtum. Habent mosen & prophctas. illos adidi¬
ant si tdñ s atque saluator traens figuratus in monte loquen¬
tes secum habebat musen & eliam incandidis uestibus qu i
dicobant ei quae passurus essec inhierusalem : Lexenim & om̃is
prophetarum choris . xp̃i prredicat passionem : Igicur ante¬
quam ueniat dies iudicii & ꝑcutiat dñs terram anathemate.
siue enino ul subito ut septuaginta troenstulerunt. hoc
enim significat ãpai mittet dñs in helia quiinterp̃catur
ds̃meus & est deopƿido thesbi: quod conuersionem & par¬
nitentiam sonatomnem prophetarum chorum. quicon¬
uestat corpatrum adfilios. abram uidelicet &isaac
& ia cob & omnium patriarcharum ut credant posteri
eorum indñm saluatorem inquem & illi crediderunT
brocham enim uidit diem dñi. & laccatus est Siue cor

Expanded text:
in Elia, 985 prophetiam significans, dicente Abraham ad quemdam in Elia, 985 prophetiam significans, dicente Abraham ad quemdam divitem purpuratum: Habent Moysen et prophetas, illos audiant . Et Dominus atque Salvator transfiguratus in monte, loquentes secum habebat Moysen et Eliam in candidis vestibus, qui et dicebant ei quae passurus esset in Jerusalem : Lex enim et omnis prophetarum chorus Christi praedicat passionem. Igitur antequam veniat dies judicii, et percutiat Dominus terram anathemate, sive omnino, vel subito, ut LXX transtulerunt: hoc enim significat ἀρδὴν, mittet Dominus in Elia qui interpretatur, Deus meus, et est de oppido Thesbi, quod conversionem, et poenitentiam sonat omnem prophetarum chorum, qui convertat cor patrum ad filios, Abraham videlicet et Isaac et Jacob, et omnium patriarcharum, ut credant posteri eorum in Dominum Salvatorem, in quem et illi crediderunt: Abraham enim vidit diem Domini, et laetatus est : sive cor
Abbreviated transcription (Latin):
& ainiuersus populus is rł decadem spiritali & sequente itos
ritaliter debent legis pricecepta seruare quaededit inborrb:
quod interp̃tatur siccitas. perquam omnium eutioama diciot᷑
excoquitur : & ad radios solis iustitiae. libidinis reuma sicnit
Locutus est autem dñs ad uniuersumis rahel. qui sen sucernit
dm̃ & dequibus ineuangclio dicitur Bgatimundo corde qm̃
ipsidmaun debunt. se cecegomittam uobis hun mfprophe er
antequam ueniat dicsdñi magnus &horribilis. E conuestet¬
corpatrum adfilios & corfiliorum ad patrels & mie sostt
neniam & pcutiam terram anathemate. Ixx E ccego
mit tam uobis heliam thesbiten. ante quam ueniat diesdnĩ
mnona e in lustris quui conuestet corpatris ad filium. Et cor
bemitis ad proxinum suum nc foste ueniens ꝓcutiam te cram
penitus. Post mosen cuius mandata spiritaliter documus
esse serianda heliam dicit esse mittendum in mose lugts

Expanded text:
et universus populus Israel de eadem spirituali, et sequente eos et universus populus Israel de eadem spirituali, et sequente eos isto, spiritualiter debent legis praecepta servare, quae dedit in OREB  , quod interpretatur, siccitas, per quam omnium vitiorum humor excoquitur, et ad radios solis justitiae, libidinis rheuma siccatur. Locutus est autem Dominus ad universum Israel, qui sensu cernit Deum, et de quibus in Evangelio dicitur: Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt . Ecce ego mittam vobis Eliam prophetam, antequam veniat dieseor patrum ad filios, et cor filiorum ad patres eorum: ne forte veniam et percutiam terram anathemate. LXX: Ecce ego mittam vobis Eliam Thesbiten, antequam veniat dies Domini magna et illustris: qui convertet cor patris ad filium, et cor hominis ad proximum suum; ne forte veniens percutiam terram penitus. Post Moysen cujus mandata spiritualiter docuimus esse servanda Eliam dicit esse mittendum: in Moyse, Legem,
Abbreviated transcription (Latin):
agsum teorꝑatonus. & propterea uidebit solestenuist alia destra¬
q ui sertincer inedios cius cleros at que ipso postante a dea cl estia
subl iuabitur Quiditto persuꝑbiam dixit ponam super side¬
rasedemmeam ero similis altis simo: deductur ad terramonetu
erit quasicinis subis anetorum pedibus cundie sdñi ad ueaerit
iudicantis : Memen cote legis mosi serumea quã manda ui
ei inhoreb adomnem ispochel prececepta & iudicdati a
imiliter: Iusta meritorum infuturum pnt recrbunos uouiat¬
do suꝑborum radicem & germen deuoranis Elama comsums ÷¬
& timentibus dñm. orietursoliustitiae & sanitas inpennis eiꝰ
gitur mementote legis mosi seruimei quam ei dedi in monte
horeb quiest srnai ad omnẽ isychel prrecepta & iudicia
Dicente autem apostolo : Scimus quialex sputalisehiil tocato
dauid Reuda oculo sieos & considemebo minebilia eblnt
tua Et quia spiritalit̃ omnes caeleste manna conedebant

Expanded text:
Ego sum terra et cinis ; et propterea videbit solem justitiae, et reEgo sum terra et cinis ; et propterea videbit solem justitiae, et requiescet inter medios ejus cleros, atque ipso portante ad coelestia sublevabitur. Qui vero per superbiam dixit: Ponam super sidera sedem meam, ero similis Altissimo , deducetur in terram, et erit quasi cinis sub sanctorum pedibus, cum dies Domini advenerit judicantis. Mementote legis Moysi servi mei, quam mandavi ei in Oreb, ad omnem Israel praecepta et judicia. LXX similiter. Justa meritorum in futuro erit retributio, quando superborum radicem, et germen devorans flamma consum timentibus Dominum orietur sol justitiae, et sanitas in pennis ejus. Igitur mementote legis Moysi servi mei, quam ei dedi in monte Oreb, qui est Sina, ad omnem Israel praecepta et judicia. Dicente autem Apostolo: Scimus quia lex spiritualis est : et beato David: Revela oculos meos, et considerabo mirabilia de lege tua : et quia spiritualiter omnes coeleste manna comedebant,
Abbreviated transcription (Latin):
re eis sicut parcit homo filio suoseruienti sibi Pleniusque incul¬
cat &dicit. Ecce dies ueniet id est diesiudicii. quae sanctis
luxerit & peccatoribus tenebre: Et ipsa dies erit suecensa
quasi caminus siueclibanus. ut om̃s impii uestantur instipulã.
& camini crementur ardoribus. Cum que eos inflamma uerit
atque conbuserit. non relinquet in eis ullam radicem. & ger¬
men malitiae: Hoc deimpiis quid iudicii die sint passurt
contrxrio dicitur. quid timentib nomen dĩueniat. Et orietur
padetur Et sanitas erit inpennis eius. ut sanatos perpaeniten¬
tiam postet in humeris . Iuxta id quod indeutero nomio scriptũ ẽ
x pandens a lassias suscepiteos & in humeris sauis posta ait ialos
tun nđerdicndir quun ane sdo quas carcere sunt indus.  saliet
quasi cu tilide a rmento sice quasuutuli decuincelis libengt da
contfret satana subpe dibus uris uclociter Abr abaonilocĩt

Expanded text:
re eis sicut parcit homo filio suo servienti sibi, pleniusque inculre eis sicut parcit homo filio suo servienti sibi, pleniusque inculcat, et dicit: Ecce dies veniet, id est, dies judicii, quae sanctis lux erit, et peccatoribus tenebrae; et ipsa dies erit succensa quasi caminus, sive clibanus, ut omnes impii vertantur in stipulam, et camini crementur ardoribus. Cumque eos inflammaverit atque combusserit, non relinquet in eis ullam radicem et germen malitiae. Hoc de impiis quid in die judicii sint passuri. Econtrario dicitur quid timentibus nomen Dei eveniet: Et orietur patietur. Et sanitas erit in pennis ejus, ut sanatos per poenitentiam portet in humeris suis, juxta id quod in Deuteronomio scriptum est: Expandens alas suas suscepit eos, et in humeris suis portavit illos . Tunc egredientur qui nunc saeculo quasi carcere sunt inclusi, et salient quasi vituli de armento, sive quasi vituli de vinculis liberati. conteret Satanam sub pedibus vestris velociter . Abraham locutus
Abbreviated transcription (Latin):
Suendet̾ eos diesueniens. dicit d̃s omnipotens Non relinquetur
in eis radix nequeramus. Et orieturuobis quitimetis nomen meũ
sol iustitiae & sanitas inpenniscius: Et egrediemini & salietis
sicut uituli deuinculis relaxati. & conculabitis in iquos. & erunt
rare mefecerunt impii insermonibus suis. & dixerunt. omnis
qui facit malum. bonus est inconspectudñi. & tales &lplacent.
& uanus est quiseruit dõ. & quod emdlamentum quia custodiui¬
mus procecepta eius. & ambu lauimus tristes conxidñõ ex erci¬
tuum. & aduersum eorum uerba temerxria. locuti sunt timen¬
tes dnm. & unus quisque cum suo proximo contulerunt ea quae
addĩtimorẽ pestinent. atcendit dñs & audiuit. & scriptus. ẽ
liber monumenti his quitiment dñm. & cogitant nomen eius
Et cum dies uenerit. habere sccos inpeculium pollicetur. & parce¬

Expanded text:
succendet eos dies veniens, dicit Dominus omnipotens, et non relinquetur succendet eos dies veniens, dicit Dominus omnipotens, et non relinquetur in eis radix neque ramus. Et orietur vobis qui timetis nomen meum sol justitiae, et sanitas in pennis ejus, et egrediemini, et salietis sicut vituli de vinculis relaxati, et 983 conculcabitis iniquos, et erunt rare me fecerunt impii in sermonibus suis, et dixerunt: Omnis qui facit malum, bonus est in conspectu Domini, et tales ei placent: et, vanus est qui servit Deo: et, quod emolumentum, quia custodivimus praecepta ejus, et ambulavimus tristes coram Domino exercituum ? Et adversum eorum verba temeraria locuti sunt timentes Deum, et unusquisque cum suo proximo contulerunt ea quae ad timorem Dei pertinent: attendit Dominus et audivit, et scriptus est liber monumenti his qui timent Dominum, et cogitant nomen ejus, et cum dies venerit, habere se eos in peculium pollicetur, et parce
Abbreviated transcription (Latin):
quibla sphematis & dicitis. quod emblomentum qui a custodi¬
uimus procecepta eius. & ambulauimus tristes comdño. &
illorum electionẽ & beatitudinẽ. & uestram miseriam cognos¬
cetis. & uersi in paenitentiam. uidebitis quid sit interiustum &
impium. & interseruientem dõ. & non seruientem ei¬
Ecce enim diesueniet succensa quasi caminus. & erunt omnes
suꝑbi. & om̃s facientes impietatem stipula. & in flãmabit
eos dies ueniens dicit dñs exercituum. quae non relinquet eis
radicem & germen. Etorietur uobis timentibus nꝯmenieu
soliustitiae & sanitas in penniscius E grediemini & saletis¬
sicut uitulus de armento. & calcabitis impios cum fuerint cinis
subplanta pedum urõrum. indie quaego facio dicit dñs exercituũ.
LxX. Quia ecce dies uenit. ardens sicut clibanus & comburet eos.
& eruntꝰ om̃s alienigenae & uniuersi qui faciunt iniquitatẽ stipula

Expanded text:
qui nunc blasphematis et dicitis: Quod emolumentum, quia custodiqui nunc blasphematis et dicitis: Quod emolumentum, quia custodivimus praecepta ejus, et ambulavimus tristes coram Domino? ex illorum electione et beatitudine, et vestram miseriam cognoscetis, et versi in poenitentiam, videbitis quid sit inter justum et impium, et inter servientem Deo, Ecce enim dies veniet succensa quasi caminus; et erunt omnes superbi, et omnes facientes impietatem, stipula: et inflammabit eos dies veniens, dicit Dominus exercituum, quae non relinquet eis radicem sol justitiae, et sanitas in pennis ejus. Egrediemini, et ssicut vituli de armento, et calcabitis impios, cum fuerint cinis sub planta pedum vestrorum, in die qua ego facio, dicit Dominus exercituum. LXX: Quia ecce dies venit ardens sicut clibanus, et comburet eos, et erunt omnes alienigenae, et universi qui faciunt iniquitatem, stipula:
Abbreviated transcription (Latin):
Hacc iustis loquen¬
tibus & timentibus dm̃ singulis cumproximosuo. qui uerbablasphe¬
miae nec audire uoluere necdicere. atcenditd̃s & audiuit. & scrip¬
tus libermonum̃ti corxmeo timentibus & cogitantibus nomencius.
utcumdies iudicii uenerit. reddat &blasphemantibus poenas. &
timentib procemia. Liber autem scriptus est. de quo indanihele
legimus Throni positisunt. & libria pestisunt. Eterunt dño
exercituum inpeculium timentes dnm. indie qua iudicii tempus
aduenerit. Propeculio inhebrcico legitur sogolla. quod aqͥla
ΤΤΕΡΙΟΥCΙΟN &ceteri ITΕΡΙΙTΟΙMCΙN interp̃tati sunt Timen¬
tes igitur dnm. qui locuti sunt cum proximosuo. & ad uerba
blas phemiae responderunt. erunt in dieiudicii in peculium
& parcet eis quia omis homo suppeccato. siue eligit eos. sicut eli¬
gere solet homo filium suum seruientẽ sibi In quoduplex affec¬
tus est Et pietatis infilium. & seruitutis infamulum. Et tunc

Expanded text:
Haec justis loquenHaec justis loquentibus, et timentibus Deum, singulis cum proximo suo, qui verba blasphemiae, nec audire voluere 982 nec dicere, attendit Dominus et audivit, et scriptus est liber monumenti coram eo, timentibus, et cogitantibus nomen ejus: ut cum dies judicii venerit, reddat et blasphemantibus poenas, et timentibus praemia. Liber autem scriptus est, de quo in Daniele legimus: Throni positi sunt, et libri aperti sunt . Et erunt Domino exercituum in peculium timentes Dominum, in die qua judicii tempus advenerit. Pro peculio in Hebraeo legitur SGOLLA  , quod Aquila περιούσιον, et caeteri περιποίησιν interpretati sunt. Timentes igitur Dominum, qui locuti sunt cum proximo suo, et ad verba blasphemiae responderunt, erunt in die judicii in peculium, et parcet eis: quia omnis homo sub peccato. Sive eliget eos, sicut eligere solet homo filium suum servientem sibi. In quo duplex affectus est, et pietatis in filium, et servitutis in famulum. Et tunc
Abbreviated transcription (Latin):
tisunt timente s dm̃ unus quisq cum proximo suo : Intellegere debemꝰ
ea locutostimentes dm̃ qua com̃ium scriptunerum uocibus conti¬
pressa uoce uedicamus : Haec sunt locuti quitimentm̃m unus¬
quisque ad preximumsuum. Hoc est qui frustrxiactitant & dicuN
Quodes olamentum quia custodiuimus praceceptacius. & Ambucas¬
Etat noditdñ s & audiuit & scriptus est libermonumenti corã
eotimentibus dñm & cogitantibus nomeneius. Et erunt mihi
Rit dr̃s txercituum indie qua ego facio in peculium. & partam
pitsicui uirparcit filio suo seruienti sibi & conuestimini &uide¬
bitiquidsit interiustum & impium & incerseruientem dõ
& non seruientẽ ei. LXX. Et attendit d̃s. & audiuit. & scripsit
librum monumenti in conspectusuo his quitiment dñm. & reuerent᷑
in ad qui sitionem. & eligam eos sicut eligit homo filium suum qui
seruitei. Et conuestar. & uidebitis quid sit inter iustum & in iquam

Expanded text:
ti sunt timentes Deum, unusquisque cum proximo suo, intelligere debemus ti sunt timentes Deum, unusquisque cum proximo suo, intelligere debemus ea locutos timentes Deum, quae omnium Scripturarum vocibus contipressa voce, ut dicamus: Haec sunt locuti, qui timent Dominum, unusquisque ad proximum suum: hoc est, qui frustra jactitant et dicunt, quod emolumentum, quia custodivimus praecepta ejus, et ambulaattendit, et scriptus est liber monumenti coram eo, timentibus Deum et cogitantibus nomen eius. Et erunt mihi, ait Dominus exercituum, in die, qua ego facio, in peculium. Et parcam eis, sicut parcet vir filio suo servienti sibi. Et convertemini et videbitis, quid sit inter iustet non servientem ei. LXX: Et attendit Dominus, et audivit, et scripsit librum monumenti in conspectu suo his qui timent Dominum, et qui rin acquisitionem, et eligam eos sicut eligit homo filium suum qui servit ei: et convertimini, et videbitis quid sit inter justum, et iniquum,
Abbreviated transcription (Latin):
snuuntur Temptauer̃ dm̃ siue restiterunt dõ. & salu facti sunt
Salurem. fclicitatem praesentis scłiputant & idcirco decipiuntur
or oribus Haec & dehereticis mastione & ualentino & ceteris
quiuctus non recipiunt testamentum & contiac ereatorẽ mundi
lo quuntur intellegere possumus quod proficiant in impĩctate sua
emultos sceleris socios habeant Ad quos scandalizati qui in eccła
perseuerant . &igno uentes causa s iudicudĩ prophetae uerba con¬
suum luxta hebreceos intellegendum illis dedi iudicio bsas phe¬
umantibuis qcu timent dm̃ adinuicem sunt locuti. quod reeributio
bonorum uel malorum non sit in pnresenti &breuiscto sed infuturo
& acterno & quod homo non possit dĩ scire iudicia. & dcillius ae¬
quitate aciustitia disputare. & cetera quae debet iustus cũ iusto
loqui Necdixit quae sint locuti sed exeo quod intulit. tunclocu¬

Expanded text:
fruuntur. Tentaverunt Deum, sive restiterunt Deo, et salvi facti sunt. fruuntur. Tentaverunt Deum, sive restiterunt Deo, et salvi facti sunt. Salutem, felicitatem praesentis saeculi putant: et idcirco decipiuntur erroribus. Haec et de haereticis Marcione et Valentino, et caeteris, qui vetus non recipiunt Testamentum, et contra Creatorem mundi loquuntur, intelligere possumus, quod proficiant in impietate sua, et multos sceleris socios habeant: ad quos scandalizati, 981 qui in Ecclesia perseverant, et ignorantes causas judicii Dei, prophetae verba consuum. Juxta Hebraeos ita intelligendum est: illis de Dei judicio blasphemantibus, qui timent Deum ad invicem sunt locuti, quod retributio bonorum vel malorum, non sit in praesenti et braevi saeculo, sed in futuro et aeterno; et quod homo non possit Dei scire judicia, et de illius aequitate ac justitia disputare; et caetera quae debet justus cum justo loqui. Nec dixit, quae sint locuti; sed ex eo quod intulit: Tunc locu
Abbreviated transcription (Latin):
prosequitp Vnde propheta qui est mediis spiritalis medetur
cunccisutilne ribus & uerba blasphemiae incre a toremo recudert
cancestatur & dicit exꝑsonadĩ Inualuerunt suꝑme uerba
uestroe siuc ingnauata sunt Et enimuuata ⁊ achan am̃
uris quitas sed& suꝑtalentum plumbi. Et quo d conenoe dm̃ dicit
gra iublasphemiarum mole deprimitur. Quion intellȩ gen¬
tesuerb asracuissima & blasphemiã suã interrogant Quidhi
locucisumus conturte : Quibus esponditdñs Dixistisnre
est quis eruitdõ. Et quod emolam̃tum quia custo diuimus proce¬
ceptacius : sti prace senti scło mercedem prodĩ exigunt serutut
ideo non fecipiunt: Et quia ambula uimus tristes comeindño
luecta illud quod scriptum est in psalmis. Tota dietristis ug¬
diban ꝑcacosigitur dicimus ad rogantes. quisu ꝑbiunt controx
dm̃ & impiabla sp̃hemiarum uerba iaculantur Siquidem acdi¬
ficatiscuir & post scelera at quebla sphemias prosperis om̃ib per¬

Expanded text:
prosequitur. Unde propheta, qui est medicus spiritualis, medetur prosequitur. Unde propheta, qui est medicus spiritualis, medetur cunctis vulneribus, et verba blasphemiae in Creatorem recidere contestatur, et dicit ex persona Dei: Invaluerunt super me verba vestra, sive ingravata sunt: etenim juxta Zachariam, iniquitas sedet super talentum plumbi : et quod contra Deum dicitur, gravi blasphemiarum mole deprimitur. Qui non intelligentes verba gravissima, et blasphemiam suam, interrogant, quid locuti sumus conest qui servit Deo, et quod emolumentum, quia custodivimus praecepta ejus? In praesenti saeculo mercedem pro Dei exigunt servitute, ideo non recipiunt. Et quia ambulavimus tristes coram Domino, juxta illud quod scriptum est in Psalmis: Tota die tristis ingrediebar . Beatos igitur dicimus arrogantes, qui superbiunt contra Deum, et impia blasphemiarum verba jaculantur. Si quidem aedificati sunt, et post scelera atque blasphemias prosperis omnibus per
Abbreviated transcription (Latin):
quiscruitdõ. Et quid amplius qu ia custodicumus mandog aeitis
& qcuaa mula uuimas supplices ante faciem dñi ormi portatus
tnunt nos beatos dicimus alienos & aedificantun om̃s qrufaciurit
cum fccots labonere : ineo cumdiceretis omnis quifacit malũ
bomnis÷ inconspectudm̃ & tales ei placent. autceste cibiestas
udusi inemuncidem olenius epetit. Populus enim quideb abri¬
lonereuer susuidebatur di habere notitiam Ssobseruaie lagt̃
& untellegen pecatum suum & propeccato offerte iuetimas
de cimas reddere obseruare sabbatom utddataonestd omnib¬
pieunestasunt cetnenscunctas incituitu lationesc. qranda
abundure seinpaenutia & fame & miseria onstitutum scanda¬
li⁊ abatur a đsingulau atque dicebat: Quiqrnlmi parodess consci
unum aenuimdm̃ colo abominor idola & com puncitis consci¬
entia ddictorum. ante dm̃ tristis incedo : quem locum ut supie
diximus septua gesimus & secundus ꝑsalmas ꝑlemiusla nis det̃

Expanded text:
qui servit Deo: et quid amplius, quia custodivimus mandata ejus, qui servit Deo: et quid amplius, quia custodivimus mandata ejus, et quia ambulavimus supplices ante faciem Domini omnipotentis? Et nunc nos beatos dicimus alienos, et aedificantur omnes qui faciunt facit malum, bonus est in conspectu Domini, et tales ei placent: aut certe ubi est Deus judicii? nunc idem plenius repetit: Populus enim qui de Babylone reversus videbatur Dei habere notitiam, et observare legem, et intelligere peccatum suum, et pro peccato offerre victimas, decimas reddere, observare sabbatum, et caetpraecepta sunt, cernens cunctas in circuitu nationes rebus omnibus abundare, se in penuria, et fame, et miseria constitutum, scandalizabatur ad singula, atque dicebat: Quid mihi prodest, quia unum et verum Deum colo, abominor idola, et compunctus conscientia delictorum, ante Deum tristis incedo? Quem locum ut supra diximus, septuagesimus et secundus Psalmus plenius latiusque
Abbreviated transcription (Latin):
oculos suos & uidebit regiones qm̃iam albae sint ad mecen¬
dum. & colliget fructus inuitam aecernam. Necerit steri¬
lis uinea in agrocius. ille qui dicit in cuangelio: Egosum uitis
Et quiloquitur ꝑ prophetam. Egote plantaui uineam frugiferã
omnem ueram. Et tantam ꝑhumilitatis confessionem & grac¬
tiarum actionem indm̃ acmagistros ecđae eius beatitudinẽ
consequetur. ut om̃s beatum illum dicant gentes: & interx
eius atque doctrina habitare desiderent. qui illum in ecła
Audierint disputantem. Inualuerunt suꝑ me uerba ur̃x
dicit d̃s & dixistis Quid locuti sumus contrate:: dixistis
Vanus est quiseruit dõ. Et quod e mulentũ quia custodiuimus
pricecepta eius. & quia ambulauimus tristes coramd̃o exer
utuum : Ergo nuncbeatos dicimus arrogantes. Si quidem
Aedificati sunt facientes impietatem. & temptauerunt dm̃
Et dixistis : In quo locuti sumus contrete ÷ Et dixistis Manus ẽ

Expanded text:
oculos suos, et videbit regiones, quoniam jam albae sunt ad metenoculos suos, et videbit regiones, quoniam jam albae sunt ad metendum : et colliget fructus in vitam aeternam. Nec erit sterilis vinea in agro ejus, ille qui dicit in Evangelio: Ego sum vitis . Et qui loquitur per prophetam: Ego te plantavi vineam frugiferam, omnem veram ; et tantam per humilitatis confessionem, et gratiarum actionem in Deum, ac magistros Ecclesiae ejus beatitudinem consequetur ut omnes beatum illum dicant gentes, et in terra ejus atque doctrina habitare desiderent, qui illum in Ecclesia audierint disputantem. Invaluerunt super me verba vestra, dicit Dominus, et dixistis: quid locuti sumus contra te? Dixistis, vanus est qui servit Deo, et quod emolumentum, quia custodivimus praecepta ejus, et quia ambulavimuscituum? Ergo nunc beatos dicimus arroganter; siquidem aedificati sunt facientes impietatem, et tentaverunt Deum, cit Dominus. Et dixistis, in quo locuti sumus contra te? Et dixistis, vanus est
Abbreviated transcription (Latin):
se in pauperibus sinon accipiant elemosynam fracudari
& primitia  sic interpretars. Siquis doctus & eruditus lege
ineoque quod possidet . seg gractias agat . primum dõ. Qui
cucta largitur. deinsacerdotibus eius acmagistris. a quib doc¬
usest Sienim non egerit gractias sed sibi scientiã uindicart.
in paenuria maledaetur. Quod si in tellegens largitorem
dm̃: Ethis a gens gratias perquos adõ eruditus est humilia¬
ueritse. & inhorreum dĩ intulerit cibos. hoc est scripturce
scãe alimenta in ecđa populis ministracrit. statim a perient᷑
supeum catarxtae caeli. & effunde tur pluuia spiritali s.
& mandabit ds̃ nubibussuis ut pluant suꝑ cum imbrem. & ab¬
undantia rerum om̃ium perfruetur. & increpabit etiam
proeo deuorantem: contrcrias scilicet fostitudines. & labor
ipsius afferet fructum. & consequetur illud quod scriptũ est
eatus qui in aures loquitur audientum. Leuabit quoque

Expanded text:
 in pauperibus, si non accipiant eleemosynam, fraudari  in pauperibus, si non accipiant eleemosynam, fraudari  primitias et sic interpretari: Si quis doctus et eruditus in Lingenioque quod possidet: sed gratias agat 979 primum Deo, qui cuncta largitur; deinde sacerdotibus ejus ac magistris, a quibus doctus est. Si enim non egerit gratias, sed sibi scientiam vindicaverit, in penuria maledicetur. Quod si intelligens largitorem Deum, et his agens gratias, per quos a Deo eruditus est, humiliaverit se, et in horreum Dei intulerit cibos, hoc est, Scripturae sanctae alimenta in Ecclesia populis ministraverit: statim aperientur super eum cataractae coeli, et effundetur pluvia spiritualis, et mandabit Deus nubibus suis, ut pluant super eum imbrem, et abundantia rerum omnium perfruetur, et increpabit etiam pro eo devorantem, contrarias scilicet fortitudines, et labor ipsius afferet fructum, et consequetur illud quod scriptum est: Beatus qui in aures loquitur audientium . Levabit quoque
Abbreviated transcription (Latin):
tiis que diximus. quae olim dabantura populo sacerdotib
ac leuitis. in ecđae quoque populis intellegite. quib proce¬
ceptum est. nonsolum decimas dare &primitias. sed &
uendere omnia quaehabent. &dare pauperibus. & sequi
dnm saluatorem. Quodsi facere nolumus. saltem iudȩorũ
imitemur exordia. ut pauperibus pastem demus ex toto
& sacerdotibus acleuitis honorem debitum deferamus
Vnde dicit &apostolus. Honore uiduas quae uerae uidu¬
ae sunt. Et presbyterum duplicihonore hononendum.
maxime quilabonre in uerbo & indoctrina dĩ. Quod qui
non fecerit. d̃ frocudare & supplantare conuincitur.
& maledicitur ei. in paenuria rerumomnium. Vt qui par¬
ceseuerit. parce & metat. Et qui inbenedictione semina¬
uerit. in benedictionibus fructus colligat abundanter
Siquando fames & paenuria. & rerum omnium egestas.
opprimit mundum. sciamus hoc exdĩ ira descendere. qui¬

Expanded text:
tiisque diximus, quae olim dabantur a populo sacerdotibus tiisque diximus, quae olim dabantur a populo sacerdotibus ac Levitis, in Ecclesiae quoque populis intelligite, quibus praeceptum est, non solum decimas dare et primitias; sed et vendere omnia quae habent, et dare pauperibus, et sequi Dominum Salvatorem . Quod si facere nolumus, saltem Judaeorum imitemur exordia, ut pauperibus partem demus ex toto, et sacerdotibus ac Levitis honorem debitum deferamus. Unde dicit et Apostolus: Honora viduas, quae vere viduae sunt : et presbyterum duplici honore honorandum, maxime qui laborat in verbo et doctrina Dei. Quod qui non fecerit, Deum fraudare et supplantare convincitur, et maledicitur ei in penuria rerum omnium: ut qui parce severit, parce et metat; et qui in benedictione seminaverit, in benedictionibus fructus colligat abundanter . Si quando fames et penuria, et rerum omnium egestas opprimunt mundum: sciamus hoc ex Dei ira descendere, qui
Abbreviated transcription (Latin):
sciatis mehoc inescente ꝑfectum. quia ficudastisme paste
nea. hostor uos atque commoneo. ut inferatis decimas
imorrea hoc est chesauros templi. & habeant sacerdotes
at queleuitae: quimihi ministrat cibos. & probate me
si nontantas pluuias effudero ut cata nactac li a pestae
esse credantur. & effundam uobis benedictionẽ usqadabun¬
dantiã. Verbum effusionis nomen largitatis ostendid Seꝗͥ
fieripotest: ut agros inrigantibus pluuus. sit quidem fesalitas
uerum aut locusta ueniat. Autbruchus aut erugo. Aut en
Et increpabo prouobis deuorentes: locustam uidelicet & reli¬
qua quae diximus. & non corrum pet fructum terrae urocẽ
Vinea quoque implebit torcularia. Et cunctae ꝑcircuitum
nationes mirabuntur festilitatem terrae uestrice. intantũ
ut om̃s inea habitare desiderent. & abundantia rerũ omni¬
um cunctis gentibus sitis exemplo. Quod de decimis primi¬

Expanded text:
sciatis, me hoc irascente perfectum, quia fraudastis me parte sciatis, me hoc irascente perfectum, quia fraudastis me parte mea, hortor vos, atque commoneo, ut inferatis decimas in horrea, hoc est, in thesauros templi, et habeant sacerdotes atque Levitae, qui mihi ministrant, cibos: et 978 probate me, si non tantas pluvias effundero, ut cataractae coeli apertae esse credantur. Et effundam vobis benedictionem usque ad abundantiam. Verbum effusionis, nomen largitatis ostendit. Sed fieri potest ut agros irrigantibus pluviis, sit quidem fertilitas; verum aut locusta aut bruchus, aut erugo aut erucEt increpabo pro vobis devorantem, locustam videlicet, et reliqua quae diximus: et non corrumpet fructum terrae vestrae. Vinea quoque implebit torcularia, et cunctae per circuitum nationes mirabuntur fertilitatem terrae vestrae, intantum ut omnes in ea habitare desiderent, et abundantia rerum omnium cunctis gentibus sitis exemplo. Quod de decimis primi
Abbreviated transcription (Latin):
homines crucifixerint dm̃. quam addecimas acprimitiuas
quae sunt ꝑ scripta referentes. Quaenat prudens lector. quo¬
modonit interp̃tatio cumhis congruat quae sequuntur. inde¬
cimis &primituis. Etuide an possimus haecdicere : ut me adfi¬
geretis cruci. ut sceleratas manus inieceretis dõ uestro. multa¬
rum antererum meditatione fecistis. subtrahendo decimas
& primitias. nondico sacerdotibus meis & leuitis sed mihi.
sit lectoris arbitrio intellegentiae iudicium relinquentibus.
nunc sequimur ordinem prophetiae. Qui a mihi non red¬
didistis & primitias. idcirto infame & paenuria maledicti
estis & meuos supplantatis siue fraudatis atq priuatis.
genstota. Progente quae in hebrcico scribitur ã ggoi annũ
septuaginta interp̃tati sunt. ET ΟCPrOCONOΥC: Et est sensus
Ecceannus explecus est. & nihil in meos thesauros sed inuestro
rum. & omnem frugum abundantiam ꝑdidistis. Vt aut̃

Expanded text:
homines crucifixerunt Deum, quam ad decimas ac primitiashomines crucifixerunt Deum, quam ad decimas ac primitiasque potatur scripta referentes. Quaerat prudens lector quomodo nostra interpretatio cum his congruat, quae sequuntur: In decimis et primitiis, et videat an possimus haec dicere: Ut me affigeretis cruci: ut sceleratas manus injiceretis Deo vestro, multarum ante rerum meditatione fecistis, subtrahendo decimas et primitias, non dico sacerdotibus meis et Levitis, sed mihi, sit, lectoris arbitrio intelligentiae judicium relinquentibus; nunc sequamur ordinem prophetiae. Quia mihi non reddidistis decimas et primitias, idcirco in fame et penuria maledicti estis, et vos me supplantatis, sive fraudatis atque privatis, gens tota Pro gente, quae in Hebraico scribitur AGGOI  , annum Septuaginta interpretati sunt ἔτος pro ἔθνος. Et est sensus. Ecce annus expletus est, et nihil in meos thesauros, sed in vestra trarum, et omnem frugum abundantiam perdidistis. Ut autem
Abbreviated transcription (Latin):
rogant . In quo reuestemur.: & dicunt. Quando enim
recessimus. ut merito redire cogamur.: Dñsq: respondit
Siad figit homodm̃. quia uos configitismne. Uerbum he¬
brocicum quod scribitur. haiecba. septuaginta in terp̃ta¬
tisunt si supplantat. proquo aquila symmachus. & theo¬
dotio posuerunt. si frcudat. utsitsensus. Si fircudat
historiae ordinem . quia decimas & primitias leuiis
populus nonraidebat scipsum frcudem dicitd̃s sustinere.
cuius intri fame coacti & paenuria. templum deseruerint
Sienim ꝑalios uisitatur incarcere. & aegrotus suscipitur. & e¬
surnssitiensq cibum accipit atque potatur. curnon in minis¬
tissuis ipse decimas accpiat : & sinondentur. paste sua ipse
priuetur. Hoc quod diximus hãiecba lingua srrorũ &chalde¬
orum incerp̃tatur si adfigit. Vnde & nos ante annos plurimos
ita uestimus. magis admr̃sterium dominicae passionis. inqua

Expanded text:
rogant: In quo revertemur? Et dicunt: Quando enim rogant: In quo revertemur? Et dicunt: Quando enim recessimus, ut merito redire cogamur? Dominus respondit:t Al. affigit homo Deum, quia vos configitis me? Verbum Hebraicum, quod scribitur HAJECBA  , LXX interpretati sunt si supplantat: pro quo Aquila, et Symmachus, et Theodotio posuerunt, si fraudat, ut sit sensus: Si fraudat Et revera secundum historiae ordinem, quia decimas et primitias Levitis populus non reddebat, 977 seipsum fraudem, dicit Dominus, sustinere, cujus ministri fame coacti, et penuria templum deseruerint. Si enim per alios visitatur in carcere, et aegrotus suscipitur, et esuriens sitiensque cibum accipit atque potatur, cur non in ministris suis ipse decimas accipiat, et si non dentur, parte sua ipse privetur? Hoc quod diximus HAJECBA, lingua Syrorum et Chaldaeorum interpretatur, si affiget: unde et nos ante annos plurimos ita vertimus, magis ad mysterium Dominicae passionis, in qua
Abbreviated transcription (Latin):
fugis sec unusquisque in regionem suam deleuitis & decan¬
toribus. & de his quiministrabant. & egi causam aduersũ
magis tractus. & dixi Quare dereliquimus domum dĩ :¬
& congregaui eos & fecistare instationib suis & omnis
iuda adpostabat decimas frumenti. uini. & olei inhorrea
Et constituimus suꝑhorrea. selemiam sacerdotem. & sadoch
scribam & cetera: Audiuimus et roce historiam. nuncpro¬
phetae uerba repetamus. diligentius intuentes. Anpro¬
phetia historia que concordent. Quando dicitur: Et re
quos hostatur utredeant. ꝑspicuum est adnõ recessis se
Et uide clementiam dñi Par . pari. repromittit. ut inqua
mensura mensi fuerint. remetiatur eis Et sicut inleuita ca
scribitur: Siambula ueritis ad meperuersi. & ego ambu¬
labo contrruos furore ꝑuerso. sic & nunc populum co¬
hostatur adreditum. ut ipse quoque ad eos redeat. Qui
non intellegentes se adõ recessisse. inpudenter inter¬

Expanded text:
fugisset unusquisque in regionem suam de Levitis, et de canfugisset unusquisque in regionem suam de Levitis, et de cantoribus, et de his qui ministrabant: et egi causam adversum magistratus, et dixi: Quare dereliquimus domum Dei? Et congregavi eos, et feci stare in stationibus suis. Et omnis Juda apportabat decimas frumenti, vini et olei in horrea, et constituimus super horrea Selemiam sacerdotem, et Sadoch scribam , et caetera. Audivimus Ezrae historiam, nunc prophetae verba repetamus, diligentius intuentes an prophetia historiaque concordent. Quando dicitur: Revertmnipotens, quos hortatur ut redeant, perspicuum est a Domino recessisse. Et vide clementiam Domini, par pari repromittit, ut in qua mensura mensi fuerint, rementiatur eis . Et sicut in Levitico scribitur: Si ambulaveritis ad me perversi, et ego ambulabo contra vos furore perverso . Sic et nunc populum cohortatur ad reditum, ut ipse quoque ad eos redeat. Qui non intelligentes se a Domino recessisse, impudenter inter
Abbreviated transcription (Latin):
substantiam uendidisse. Denique dicunt. Filii nostre
& filiae nnce multae sunt nimis: accipiamus prop̃tio
eorum frumentũ . & comedamus & uiuamus Ce eraent
quidicerent: Agros nrõs & uineas. & domos nostrxs
opponamus. & accipiamus frumentũ infame. Et inxtꝰ
sum inquit e⁊ racsnimis cum audissem clamorẽ eorum
secundum uerbahaec. cogitauitq cormeum mecum.
& increpui optimates & magistractus & reliqua: Eamis
igitur tempore. Annona carissima antantum ut suos
fiuos uendere cogerentur. &hi quiparum habebant.
& qu inhorrea multas fruges congesserant. proneces¬
sitate uel propretii magnitudine. leuicis deciaas nolebant
reddere . qui non habebant pastem inhereditateude ae.
sed primitiae & decimae erant hereditas eorum: Qodne
putemus nrũm est. ponamus e ⁊ roce testimonium Etog
noui inquit. qm̃ pastes leuitarum non fuissentdatae. &

Expanded text:
substantiam vendidisse. Denique dicunt: Filii nostri, substantiam vendidisse. Denique dicunt: Filii nostri, et filiae nostrae multae sunt nimis, accipiamus pro pretio eorum frumentum, et comedamus et vivamus. Et erant qui dicerent: Agros nostros et vineas, et domos nostras apponamus, et accipiamus frumentum in fame. Et iratus sum, inquit Ezras. nimis cum audissem clamorem eorum secundum verba haec: cogitavitque 976 cor meum mecum, et increpavi optimates et magistratus , et reliqua: Famis igitur tempore annona charissima, intantum, ut suos filios vendere cogerentur, et hi qui parum habebant, et qui in horrea multas fruges congesserant, pro necessitate vel pro pretii magnitudine Levitis decimas nolebant reddere, qui non habebant partem in haereditate Judaeae; sed primitiae et decimae erant haereditas eorum. Quod ne putetur nostrum esse, ponamus Ezrae testimonium: Et ego cognovi. inquit, quoniam partes Levitarum non fuissent datae, et
Abbreviated transcription (Latin):
uos supploitastisme. Etdixistis Inquo supplauimus tens
quia dotmae & primitiat uobiscum sunt. Et uos uiden¬
tes respicitis & meuos supplantatis : Annus impletus est.
& inculistis fructus iithesauros. & erit rapina indomibus
ro uobis catanxtas caeli & effudero uobis benedictionem
meam usque dum sufficiat. & diuidam uobiscibos. & non
disꝑdam fructum terne uestroce. & non in firmabitus
uinea un in agro dicit dñs omnipotens. Et beatos uos di¬
centom̃s gentes. quiacritis uos ut terra uoluntaria. dicit
dñs omp̃s. Et in principio diximus. malachi prophetam
et inm sacerdotem debere incellegi om̃a que quȩ in illius
scribuntur historia. in hoc quoque uolumine contineri:
& nunc dicimus temporibus eius. & neemiae. quossimul
uixisse manifestum est. famem fuisse graxuissimam. & ob
famem seditionem & pauperes rerum necessitate conpul¬
sos filios suos & filias. & omnẽ possessionem uniuersamq

Expanded text:
vos supplantastis me? Et dixistis: in quo supplantavimus te? quia decimae et primitiae vobiscum sunt, et vos videntes respicitis, et me vos supplantatis Al. supplantastis: annus impletus est, et intulistis fructus in thesauros, et erit rapina in domibus ro vobis cataractas coeli, et effudero vobis benedictionem meam usque dum sufficiat, et dividam vobis cibos, et non disperdam fructum terrae vestrae, et non infirmabitur vinea vestra in agro, dicit Dominus omnipotens: et beatos vos dicent omnes gentes, quia eritis vos terra voluntaria, dicit Dominus omnipotens. Et in principio diximus, Malachi prophetam Ezram sacerdotem debere intelligi; omniaque quae in illius scribuntur historia, in hoc quoque volumine contineri: et nunc dicimus, temporibus ejus et Neemiae quos simul vixisse manifestum est famem fuisse gravissimam, et ob famem seditionem, et pauperes rerum necessitate compulsos, filios suos et filias, et omnem possessionem, universamque
Abbreviated transcription (Latin):
ciplinã non recepistis Nec hoc nuꝑ facitis nec semel ut erro¬
ris mereamini ueniam sedheredicariam habetis impietatẽ
ex diebus patrum urõrum alegitimis meis recedendo. & non
custodiendo precepi: Filios autem ia cobsecundũ AΝΩΠΗN
supplantatoris & germani primitiua rapientis. quinon re¬
cedant a peccatis patrum suorum. & dedinent alegitimis.
& non custodiant quae pracecepta sunt. intellegamus eos qui in
ecdesia constituti non recedunt auitus. & falsum sibi religio¬
nis christianae nomen assumunt. Reuestiminiadme.
& reuestar aduos dicit dñs exercituum. Et dixistis In quo
reuestemur : Siadfiget homo dm̃. qui a uos configitis me
Et dixistis. In quo confiximuste : In decimis & inprimitiuis.

Expanded text:
ciplinam non recepistis : nec hoc nuper facitis, nec semel, ut errociplinam non recepistis : nec hoc nuper facitis, nec semel, ut erroris mereamini, veniam, sed haereditariam habebis impietatem, ex diebus patrum vestrorum a legitimis meis recedendo, et non custodiendo quae praecepi. Filios autem Jacob secundum ἀναγωγὴν supplantatoris, et germani primitiva rapientis, qui non recedant a peccatis patrum suorum, et declinent a legitimis, et non custodiant quae praecepta sunt, intelligamus eos qui in Ecclesia constituti non recedunt a vitiis, et falsum sibi religionis Christianae nomen assumunt. Revertimini ad me, et revertar ad vos, dicit Dominus exercituum. Et dixistis, in quo revertemur? Si affiget homo Deum, quia vos configitis me? Et dixistis: In 975 quo confiximus te? in decimis et primitivis.
Abbreviated transcription (Latin):
aut angelus. aut ignis. autborith nominatur. Et uos
filu ia cob non estis consumti: Adiebus enim patrũ ur̃o rum
recessistis alegitismeis. & non custodistis LXX. Et uos
fiuiia cob non recessistis a peccatis patrum urõ rum. Decli¬
nasis alegitimis meis: & non custodistis. Supra dixerat.¬
ero testis uelox maleficis. & adulteris. & ꝑiureis. & quicalum¬
niantur mercedem mercennarii. uiduas &pupllos & oppri
munt peregrinum. nec timuerunt me dicit h̃s exerituam iustũ¬
que iudicem eẽ. dicens. quod non accipiat ꝑsonam in iddicio intu¬
lit: egodñs & non mutor Et est sensus:. Vos ꝑmaleficia & ad¬
ulteria & ꝑiuria & calumnias. & uiolentam cotidie mutamini
ego iniudicio nulla ꝑsonarum uarietate conmutor. Cumque
seuerum & iustum iudicem esse me facear. Oslii iacob. tamen
nonestis torm̃torum diuersitate consumpti: iuxt illud quod
scriptum est in hieremia. Sine causa percussi filios uestros. dis¬

Expanded text:
aut angelus, aut ignis, aut BORITH nominatur. Et vos, aut angelus, aut ignis, aut BORITH nominatur. Et vos, filii Jacob, non estis consumpti. A diebus enim patrum vestrorum recessistis a legitimis meis, et non custodistis. LXX: Et vos, filii Jacob, non recessistis a peccatis patrum vestrorum, declinastis a legitimis meis, et non custodistis. Supra dixeratEro testis velox maleficis, et adulteris, et perjuris, et qui calumniantur mercedem mercenmunt peregrinum, nec timuerunt me, dicit Dominus exercituum. Justumque judicem esse se dicens: quod non accipiat personam in judicio, intulit: Ego Dominus et non mutor. Et est sensus: Vos per maleficia, et adulteria, et perjuria, et calumnias, et violentiam quotidie mutamini, ego in judicio nulla personarum varietate commutor. Cumque severum, et justum judicem esse me fatear, o filii Jacob: tamen non estis tormentorum diversitate consumpti, juxta illud quod scriptum est in Jeremia: Sine causa percussi filios vestros, dis
Abbreviated transcription (Latin):
dem merennarii . & noluerunt reddere prooperis labore quod
debent: Viduas quoque & pupillos. subauditur. calumniant᷑.
& opprimunt peregrinum & alienigenam. uelceste catichu¬
minum. quinecdum inciuitate xp̃i ciuis effectus est. Et susta
uniuersa non fecerint. sufficit eis solum crimen ad poenam.
quod nontim uerunt dñm Nequa quam igitur leuia. putemꝰ
esse peccata. ꝑiurium . & mercedem non reddere laboraenti .¬
& calumniari uiduã &pupillum. &opprimere alienigena.
& peregrinum. quae male facio & ueneficiis. & adulterio
comparantur. Haec &iuxta historiam &iuxta tropologiã
incellegimus. ut quod eo tempore dicebatur ad principes
iuda eorum. nuncdicatur ad principes ecclesiarum. Quod¬
que sequitur. egodñs & nonmutor. idcirco ponit: quia suproc
dixerat ipse quasi ignis conflans. & quasi herba fullonum.
neputemus eum diuinitatis mutare naturam. cũ pronobis

Expanded text:
dem mercenarii, et nolunt reddere pro operis labore quod dem mercenarii, et nolunt reddere pro operis labore quod debent. Viduas quoque et pupillos, subauditur calumniantur, et opprimunt peregrinum et alienigenam, vel certe catechumenum, qui necdum in civitate Christi civis effectus est. Et si ista universa non fecerint, sufficit eis solum crimen ad poenam, quod non timuerunt Dominum. Nequaquam igitur levia putemus esse peccata perjurium, et mercedem 974 non reddere laboranti, et calumniari viduam et pupillum, et opprimere alienigenam et peregrinum: quae maleficio, et veneficiis, et adulterio comparantur. Haec et juxta historiam, et juxta tropologiam intelligimus, ut quod eo tempore dicebatur ad principes Judaeorum, nunc dicatur ad principes Ecclesiarum: Quodque sequitur: Ego dominus et non mutor, idcirco ponit, quia supra dixerat: ipse quasi ignis conflans, et quasi herba fullonum, ne putemus eum divinitatis mutare naturam, quum pro pro nobis