comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iunxit. Terrenis & enĩ diis atq mundanis
facile . ẽ. irasci: ut pote qui sunt ab homi¬
nib utraq natura facti atq cõpositi. Ex
utraq natura dicit ex anima & corpore.
ut ꝓ anima sit de mon: ꝓ corpore simula¬
chrũ. Unde contigit inquit ab ȩgrpa is
hȩc scã animalia nuncupari. coliq ꝑ sin¬
gulas ciuitates eorũ animas quoꝵ sunt
consecratȩ uiuentes: ita ut eorũ legibus
in colant᷑. & eorũ nominib nuncupent᷑.
ubi . ẽ. illa uelut quȩrela luctuosa qđ terra
egypti scĩssima sedes delubroꝵ atq temploꝵ
sepulchrorũ futura. eẽt. mortuorũq plenis
sima : Nempe sp̃s fallax cuius instinctu her¬
mes ista dicebat ꝑ eũ ipsũ coactꝰ . ẽ. confi¬
teri iam tunc illã trã sepulchroꝵ & mortuor
quos ꝓdiis colebant fuisse plenissimã : sed
dolor dȩmonũ ꝑ eũ loquebatur. qui suas
futuras pęnas apud scõrũ martrrũ memo¬

Expanded text:
iunxit: Terrenis etenim dis adque mundanis iunxit: Terrenis etenim dis adque mundanis facile est irasci, utpote qui sint ab hominibus ex utraque natura facti adque conpositi.\' \'Ex utraque natura\' dicit ex anima et corpore, ut pro anima sit daemon, pro corpore simulacrum. \'Unde contigit, inquit, ab Aegyptiis haec sancta animalia nuncupari colique per singulas ciuitates eorum animas, quorum sunt consecratae uiuentes, ita ut eorum legibus incolantur et eorum nominibus nuncupentur. Ubi est illa uelut querela luctuosa, quod terra Aegypti, sanctissima sedes delubrorum adque templorum, sepulcrorum futura esset mortuorumque plenis« Nempe spiritus fallax, cujus instinctu Hermes ista dicebat, per eum ipsum coactus est confiteri jam tunc terram illam sepulcrorum et mortuorum quos pro diis colebant fuisse plenissimam. Sed dolor daemonum per eum loquebatur, quia suas futuras poenas apud sanctorum martyrum memo
Abbreviated transcription (Latin):
hoc idem sentiunt. mercuriũ autẽ non pu¬
tant fuisse mortalẽ : quẽ tam̃ iste auũ suũ
fuisse testat᷑. At enĩ alius. ẽ. ille. alius iste :
quã uis eodem nomine nuncupentur. Non
multũ pugno: alius ille sit alius iste. Uerũ
& iste sicut ȩsculapius ex homine ds̃ : scđm
testimoniũ tanti apud suos uiri huius trime¬
gisti nepotis sui ad huc addit. & dicit. Ysin
uerꝗ osiris quã multa bona p̃stare ꝓpitiã :
quantis ob eẽ. scimꝰ iratã. Deinde ut ostende¬
ret ex hoc genere. eẽ. dõs quos illa arte ho¬
mines faciunt: unde dat intelligi dȩmones
se opinari ex hominũ mortuorũ animis ex¬
titisse. quos ꝑ artẽ quã inuener̃ homines
multũ errantes in creduli & irreligiosi
ait inditos simulachris. quia hi qui tales
dõs faciebant. animas facere ñ utiq po¬
terant. cũ de iside dixisset quod cõmemo¬
raui . quantis ob eẽ. scimꝰ iratã : secutus ad¬

Expanded text:
hoc idem sentiunt; Mercurium autem multi non puhoc idem sentiunt; Mercurium autem multi non putant fuisse mortalem, quem tamen iste auum suum fuisse testatur. At enim alius est ille, alius iste, quamuis eodem nomine nuncupentur. Non multum pugno, alius ille sit, alius iste; uerum et iste; sicut Aesculapius, ex homine deus secundum testimonium tanti aput suos uiri, huius Trismegisti, nepotis sui. Adhuc addit et dicit: \'Isin uero Osiris quam multa bona praestare propitiam, quantis obesse scimus iratam!\' Deinde ut ostenderet ex hoc genere esse deos, quos illa arte homines faciunt unde dat intellegi daemones se opinari ex hominum mortuorum animis extitisse, quos per artem, quam inuenerunt homines multum errantes, increduli et inreligiosi, ait inditos simulacris, quia hi, qui tales deos faciebant, animas facere non utique poterant, cum de Iside dixisset, quod commemoraui, \'quantis obesse scimus iratam\', secutus ad
Abbreviated transcription (Latin):
baturus : & dicit. Auus enĩ tuus o asclepi
medicinȩ primꝰ inuentor. eui templum
consecratũ.ẽ. in monte libiȩ circa litꝰ croco¬
dillorũ. in quo eiꝰ iacet mundanus homo id . ẽ.
corpus: reliquus enĩ uel potius totus si . ẽ. homo
totus in sensu uitȩ. melior remeauit incęlũ:
om̃ia etiã nunc hominib ad iumenta p̾stats
in firmis numine. nunc quoq solet medicinȩ
artẽ p̃bere. Ecce dix̃ mortuũ coli ꝓdõ in eo
loco ubi habebat sepulchrũ: falsus & fallens
qđ remeauit in cȩlũ. aAd iungens deinde ali¬
ud hermes. inquit. Cuius auitũ mͥ nom̃. ẽ. ñ ne
in sibi cogͣminata patria consistens om̃s mor¬
tales undiq uenientes ad iuuat atq conser¬
uat : Hic enĩ hermes maior id ÷ mercuriꝰ.
quẽ dic̃ auum suũ fuisse. in hermopoli hoc
.ẽ. in sui nominis ciuitate. eẽ. ꝑhibetur. Ecce¬
duos dõs dic̃ homines fuisse ȩsculapiũ &
mercuriũ : sed de ȩsculapio & greci & latini

Expanded text:
tem sic: avus enim tuus, o Asclepi, medicine primus inventor, cui templum consecratum est in monte Lybie, circa litus Cocodrillorum, in quo eius iacet mundanus homo, id est corpus; reliquus enim, uel potius totus, si est homo totus in sensu uitae, melior remeauit in caelum, omnia etiam nunc hominibus adiumenta praestans infirmis numine nunc suo, quae solent medicinae arte praeberi.\' Ecce dixit mortuum coli pro deo in eo loco, ubi habebat sepulcrum, falsus ac fallens, quod remeauit in caelum. Adiungens deinde aliud Hermes, inquit, cuius auitum mihi ncmen est, nonne in sibi cognomine patria consistens omnes mortales undique uenientes adiuuat adque conseruat?\' Hic enim Hermes maior, id est Mercurius, quem dicit auum suum fuisse, in Hermopoli, hoc est in sui nominis ciuitate, esse duos deos dicit homines fuisse, Aesculapium et Mercurium. Sed de Aesculapio et Graeci et Latini
Abbreviated transcription (Latin):
idolũ : sed quȩ immolant gentes dȩ moniis
im molant. & non dõ. Nolo uos socios fieri dȩ¬
moniorũ. Post hanc gͦ captiuitatẽ qua homi¬
nes amalignis dȩmonib tenebant᷑ dĩ domꝰ
ȩdificat᷑ in om̃i terra.: unde titulũ ille psalmꝰ
accepit. ubi dixit. Cantate dño canticũ no¬
uum: cantate dño om̃is terra. Cantate dño

Expanded text:
idolum; sed quae immolant gentes, daemoniis idolum; sed quae immolant gentes, daemoniis immolant, et non Deo; nolo uos socios fieri daemoniorum. Post hanc ergo captiuitatem, qua homines a malignis daemonibus tenebantur, Dei domus aedificatur in omni terra; unde titulum ille psalmus accepit, ubi dicitur: Cantate Domino canticum nouum, cantate Domino omnis terra. Cantate D
Abbreviated transcription (Latin):
om̃is terra. Titulus quippe psalmi huuis . ẽ:
quando domꝰ aedificabatur post captiuitatẽ.
Aedificatur enĩ domꝰ dño ciuitas dĩ: quae
.ẽ. scã aeccłia in om̃i t̾ra post eã captiuitatẽ
qua illos homines de quib credentib in dm̃
tanquã lapidib uiuis domꝰ aedificat captos
dȩmonia possidebant. Neq enĩ quia dõs ho¬
mo faciebat idõ non ab eis possidebat᷑
ipse qui fecerat : quando in eorũ societatẽ co¬
lendo traducebatur. Societatẽ dico ñ idoloꝵ
stolidorũ : sed uersutorũ dȩmoniorũ. Nam
quid sunt idola nisi quod eadem scriptura
dicit. oculos habent & nonuident: & qͥcqͦid
tale de materi is licet a fabro effigiatis tam̃
uita sensuq carentib dicendũ fuit : Sed im¬
mundi sp̃s eisdem simula chris arte illa ne¬
faria colligati: cultorũ suorũ animas in suã
societatẽ redigendo miserabilit̃ captiuaue¬
rant. Vnde dicit apłs. Scimus quia nichil. ẽ

Expanded text:
omnis terra. Titulus quippe psalmi huius est: omnis terra. Titulus quippe psalmi huius est: Quando domus aedificabatur post captiuitatem. Aedificatur enim domus Domino ciuitas Dei, quae est sancta ecclesia, in omni terra post eam captiuitatem, qua illos homines, de quibus credentibus in Deum tamquam lapidibus uiuis domus aedificatur, captos daemonia possidebant. Neque enim, quia deos homo faciebat, ideo non ab eis possidebatur ipse qui fecerat, quando in eorum societatem colendo traducebatur; societatem dico, non idolorum stolidorum, sed uersutorum daemoniorum. Nam quid sunt idola, nisi quod eadem scriptura dicit: Oculos habent, et non uidebunt, et quidquid tale de materiis licet adfabre effigiatis, tamen uita sensuque carentibus dicendum fuit. Sed inmundi spiritus eisdem simulacris arte illa nefaria conligati cultorum suorum animas in suam societatem redigendo miserabiliter captiuauerant. Unde dicit apostolus: Scimus quia nihil est
Abbreviated transcription (Latin):
abhominib instituta etiã legib iubeantur
auferri. confitet᷑ tam̃ atq ex primit causas
quare ad ista ꝑuentũ sit dicer ꝓ auos suos
multo errore & in credulitate animi ñ ad uer¬
tendo ad cultũ religionẽq diuinã inuenisse
hanc artẽ qua facerent dõs: nos quid oportet
dicere. uel potius quid agere. nisi quantas
possumꝰ grãs dño dõ nr̃o qui hȩc contrariis
causis quã instituta sunt abstulit : Nã quod
instituit multitudo erroris: abstulit uia ue¬
ritatis. Quod instituit in creculitas: abstulit
fides. Quod instituit a cultu diuinȩ religio¬
nis auersio : abstulit ad unũ uerũ dm̃ scmq
conuersio. Hec insola aegrypto quã solã in
isto plangit dȩmonũ sp̃s. sed in om̃i terra
quae cantat dño canticũ nouũ : sicut uere sa¬
crȩ & uere ꝓpħicȩ litterȩ p̃nuntiar̃. ubi scrip¬
tũ .ẽ. Cantate dño canticũ nouũ : cantate dño

Expanded text:
ab hominibus instituta etiam legibus iubeantur ab hominibus instituta etiam legibus iubeantur auferri, confitetur tamen adque exprimit causas, quare ad ista peruentum sit, dicens proauos suos multo errore et incredulitate et animum non aduertendo ad cultum religionemque diuinam inuenisse hanc artem, qua facerent deos: nos quid oportet dicere, uel potius quid agere nisi quantas possumus gratias Domino Deo nostro, qui haec contrariis causis, quam instituta sunt, abstulit? Nam quod instituit multitudo erroris, abstulit uia ueritatis; quod instituit incredulitas, abstulit fides; quod instituit a cultu diuinae religionis auersio, abstulit ad unum uerum Deum sanctumque conuersio; nec in sola Aegypto, quam solam in isto plangit daemonum spiritus. sed in omni terra, quae cantat Domino canticum nouum, sicut uere sacrae et uere propheticae litterae praenuntiarunt, ubi scriptum est: Cantate Domino canticum nouum, cantate Domino
Abbreviated transcription (Latin):
diuina aufert᷑ a religione diuina cũ ueritas
emendat errorẽ. fides redarguit increduli¬
tatẽ. con uersio corrigit auersionẽ : Si enĩ ta¬
citis causis dixisset ꝓ auos suos inuenisse
artẽ qua facerent dõs: nr̃m fuisset utiq: si qͥd
rectũ piumq saꝑemꝰ attende. uidere neqͦa¬
quã illos ad hanc artẽ ꝑuenturos fuisse qͦa
homo dõs facit si aueritate non aberrarent.
si ea quȩ dõ digna sunt credent si animaduer¬
terent cultũ religionẽq diumnã. Et tam̃ si cau¬
sa artis huius nos diceremꝰ multũ errorem
hominũ & in credulitatẽ & animi errantis
atq infidelis a diuina religione auersionẽ:
ut cũq ferenda. eã impudentia resistentiũ
ueritati. Cũ uero idem ipse qui potestatem
huius artis suꝑ omĩa cet̃a miratur in homine
qua illi dõs facere concessũ. ẽ. & dolet uentu¬
rũ. eẽ. tempus quo hȩc omĩa dõrũ figmenta

Expanded text:
diuina, aufertur religione diuina, cum ueritas diuina, aufertur religione diuina, cum ueritas emendat errorem, fides redarguit incredulitatem, conuersio corrigit auersionem? Si enim tacitis causis dixisset proauos suos inuenisse artem. qua facerent deos: nostrum fuit utique, si quid rectum piumque saperemus, adtendere et uidere nequaquam illos ad hanc artem peruenturos fuisse, qua homo deos facit, si a ueritate non aberrarent, si ea, quae Deo digna sunt, crederent, si animum aduerterent ad cultum religionemque diuinam; et tamen si causas artis huius nos diceremus multum errorem hominum et incredulitatem et animi errantis adque infidelis a diuina religione auersionem, utcumque ferenda esset inpudentia resistentium ueritati. Cum uero idem ipse, qui potestatem huius artis super omnia cetera miratur in homine, qua illi deos facere concessum est, et dolet uenturum esse tempus, quo haec omnia deorum figmenta
Abbreviated transcription (Latin):
creduli . & ñ animaduertentes cultũ religionẽq
diuinã. inuener̃ artẽ qua efficerent dõs. Nun¬
quid nam saltẽ medioerit᷑ eos dix̃ errasse ut
hanc artẽ inuenirent faciendi dõs. aut conten¬
tus fuit dicere errabant. nisi adderet & dice¬
ret. multũ errabant : Iste gͦ multus error &
incredulitas ñ animaduertentiũ ad cultũ
religionẽq diuinã inuenit artẽ qua efficeret
dõs. Et tam̃ quod multꝰ error & incredulitas
& acultu acreligione diuina auersio animi
inuenit ut homo faceret dõs. Hoc dolet uir
sapiens. tanquã religionẽ diuinã uenturo
certo tempore auferre. Uide si nonui diuina
maiorũ suoꝵ errorẽ p̃teritũ ꝓdere : & ui
diabolica pęnã dȩmonũ futurã dolere com¬
pellitur. Si enĩ ꝓ aui eoꝵ multũ errando cir¬
ca dõrũ rationẽ in credulitate & auersione
animi a cultu ac religione diuina in uener̃
artẽ qua efficerent dõs : quid mirũ si hȩc ars
detestanda quicqͥd fecit auersa areligione

Expanded text:
creduli et non animaduertentes ad cultum religionemque diuinam, inuenerunt artem qua efficerent deos.\' Numquidnam saltem mediocriter eos dixit errasse, ut hanc artem inuenirent faciendi deos, aut contentus fuit dicere: Errabant, nisi adderet et diceret: Multum errabant? Iste ergo multus error et incredulitas non animaduertentium ad cultum religionemque diuinam inuenit artem, qua efficeret deos. Et tamen quod multus error et incredulitas et a cultu ac religione diuina auersio animi inuenit, ut homo arte faceret deos, hoc dolet uir sapiens tamquam religionem diuinam uenturo certo tempore auferri. Vide si non et ui diuina maiorum suorum errorem praeteritum prodere, et ui diabolica poenam daemonum futuram dolere conpellitur. Si enim proaui eorum multum errando circa deorum rationem incredulitate et auersione animi a cultu ac religione diuina inuenerunt artem, qua efficerent deos: quid mirum, si, haec ars detestanda quidquid fecit auersa a religione
Abbreviated transcription (Latin):
mos nr̃os. eẽ. putauer̃. Ita ñ eos mouit tan¬
ta mutabilitas animȩ quã dĩ naturȩ tribu¬
ere nefas. ẽ : s dicunt. corpore mutat᷑ animȩ
natura. Nã ꝑse ipsa in cõmutabilis . ẽ. Po¬
terant isti dicere : corpore aliquo uulnerat᷑
caro : nã ꝑse ipsã in uulnerabilis .ẽ. Prors
qđ mutari ñ potest nulla re potest: ac ꝑ hoc
qđ corꝑe mutari potest. aliqua re potest : &
idõ in cõmutabile recte diciñ potest. Uider̃
atq gła p̃latos uidemus nullũ corpus. eẽ dm̃:
& idõ cuncta corpora trans cender̃ quȩrentes
dm̃. Uider̃ quicqͥd mutabile. ẽ. non . eẽ. sum¬
mũ dm̃ : & idõ animã omnẽ mutabilesq

Expanded text:
mos nostros esse putauerunt; ita non eos mouit tanmos nostros esse putauerunt; ita non eos mouit tanta mutabilitas animae, quam Dei naturae tribuere nefas est. Sed dicunt: Corpore mutatur animae natura, nam per se ipsa incommutabilis est. Poterant isti dicere: corpore aliquo uulneratur caro, nam per se ipsa inuulnerabilis est. Prorsus quod mutari non potest, nulla re potest, ac per hoc quod corpore mutari potest, aliqua re potest et ideo incommutabile recte dici non potest. CAPUT atque gratia praelatos uidemus, nullum corpus esse Deum. Et ideo cuncta corpora transcenderunt quaerentes Deum. Viderunt quidquid mutabile est non esse summum Deum, et ideo, animam omnem m
Abbreviated transcription (Latin):
se quippe habebant qđ ñ uidebant : & apd
se imaginabant᷑ quicqͥd foris uiderant
etiã quando ñ uidebant. sed tantũ mͦ cogita¬
bant. Hoc aut̃ inconspectu talis cogitationis
iã ñ .ẽ. corpus. sed similitudo corporis. Illud
autẽ unde uidet᷑ in animo hȩc similitudo
corporis nec corpus nec similitudo corpons
Et unde uidet̾. atq utrũ pulchra andefor
onalis animȩ natura. ẽ. quae utiq corpus
ñ. ẽ. si iam illa corporis similitudo cũ in
animo cogitantis aspicit᷑ atq uidicat᷑ nec
ipsa corpus. ẽ. Non .ẽ. gͦ nec t̾ra. nec aqua
nec aer. nec ignis: quib: .iiiͦiͦ. corporib quę
dicunt᷑ quat tuor elem̃ta mundũ corporeũ
uidemꝰ . eẽ. cõpactũ. Porrosi nr̃ animus
corpus ñ .ẽ. quo mͦ ds̃ creator animi corpis:
Ced ant gͦ & isti ut dictũ ẽ. platonicis : cedant¬
& illi quos quidẽ puduit dicere dm̃ corpus
eẽ : uerũ tam̃ eiusdẽ naturȩ cuiꝰ ille . ẽ. ani¬

Expanded text:
se quippe habebant quod non uidebant, et aput se quippe habebant quod non uidebant, et aput se imaginabantur quod foris uiderant, etiam quando non uidebant, sed tantummodo cogitabant. Hoc autem in conspectu talis cogitationis iam non est corpus, sed similitudo corporis; illud autem, unde uidetur in animo haec similitudo corporis, nec corpus est nec similitudo corporis; et unde uidetur adque utrum pulchra an deforonalis animae natura est, quae utique corpus non est, si iam illa corporis similitudo, cum in animo cogitantis aspicitur adque iudicatur, nec ipsa corpus est. Non est ergo nec terra nec aqua, nec aer nec ignis, quibus quattuor corporibus, quae dicuntur quattuor elementa, mundum corporeum uidemus esse conpactum. Porro si noster animus corpus non est, quo modo Deus creator animi corpus est? Cedant ergo et isti, ut dictum est, Platonicis; cedant et illi, quos quidem puduit dicere Deum corpus esse, uerum tamen eiusdem naturae, cuius ille est, ani
Abbreviated transcription (Latin):
tantis & tanti dĩ cognitorib uiris : ut thales
inhumore. anaximenes inaere . stoici in ig¬
ne. epicurus in a tomis. hoc . ẽ. minutissimis
corpulis quȩ nec diuidi nec sentiri queunt.
& quicũq alii quoꝵ enumerationi in moran
ñ.ẽ. necesse. siue simplicia siue coniuncta
corꝑa. siue uita carentia. siue uiuentia sed
tam̃ corpora causã principiũq rerũ. eẽ. di¬
xer̃. Nã quidã eoꝵ a reb ñ uiuis res uiuas
fieri posse credider̃. sic̃ epicuri: quidã uero
a uiuente : quidã & uiuentia & ñ uiuentia.
sed tam̃ a corpore corporea. Nam stoici ignẽ
id ÷ corpus unũ ex his .iIIͦI. elementis quib
iusibilis mundus hic constat & uiuentem
& sapientẽ. & ipsius mundi fabricatorẽ.
atq om̃iũ quae in eo sunt. eũq om̃ino ignẽ
dm̃. eẽ. putauer̃. Hi & ceteri similes eoꝵ id
solũ cogitare potuer̃ : qđ cũ eis corda eorũ
obstricta carnis sensib fabulata sunt. In

Expanded text:
tantis et tanti Dei cognitoribus uiris, ut Thales tantis et tanti Dei cognitoribus uiris, ut Thales in umore, Anaximenes in aere, Stoici in igne, Epicurus in atomis, hoc est minutissimis corpusculis, quae nec diuidi nec sentiri queunt, et quicumque alii, quorum enumeratione inmorari non est necesse, siue simplicia siue coniuncta corpora, siue uita carentia siue uiuentia, sed tamen corpora, causam principiumque rerum esse dixerunt. Nam quidam eorum a rebus non uiuis res uiuas fieri posse crediderunt, sicut Epicurei; quidam uero a uiuente quidem et uiuentia et non uiuentia, sed tamen a corpore corpora. Nam Stoici ignem, id est corpus unum ex his quattuor elementis, quibus uisibilis mundus hic constat, et uiuentem et sapientem et ipsius mundi fabricatorem adque omnium, quae in eo sunt, eumque omnino ignem deum esse putauerunt. Hi et ceteri similes eorum id solum cogitare potuerunt, quod cum eis corda eorum obstricta carnis sensibus fabulata sunt. In
Abbreviated transcription (Latin):
patefacta ubi ñ picꝰ. & faunꝰ & aeneas. & romu¬
lus. uel etiã hercules. & esculapius. & liber
semelanatꝰ. & trndaride fr̃s & si quos alios
ex mortalib ꝓdiis habeq : sed ipsi etiã ma¬
iorũ gentiũ quos cycero in tusculanis tacitis
nominib uidetur at tingere. uippit̃. iuno.
saturnꝰ. uulcanꝰ. uesta. & alii plurimi. quos
uarro conatur ad mundi partes siue elem̃ta
trans ferre. homines fuisse. ꝓduntur: timer
eñi & ille quasi reuelata mrsteria : peteas
ad monet alex andrũ. ut cũ ea matri conser¬
pta in sinuauerit. flaminis iubeat concrema¬
ri non solũ gͦ ista quȩ duȩ theologiae fabu¬
losa continent & ciuilis platonicis philoso¬
phis cedant: qui uerũ dm̃ & rerũ auctorẽ
& ueritatis illus tratorẽ. & beatitudinis lar¬
gitorẽ. eẽ. dixer̃ : sed alii quoq phylosophi
qui corporalia naturȩ principia corpori
deditis mentib opinati sunt. cedant his

Expanded text:
patefacta, ubi non Picus et Faunus et Aeneas et Romupatefacta, ubi non Picus et Faunus et Aeneas et Romulus uel etiam Hercules et Aesculapius et Liber Semela natus et Tyndaridae fratres et si quos alios ex mortalibus pro dis habent, sed ipsi etiam maiorum gentium di, quos Cicero in Tusculanis tacitis nominibus uidetur adtingere, Iuppiter, Iuno, Saturnus, Vulcanus, Vesta et alii plurimi, quos Varro conatur ad mundi partes siue elementa transferre, homines fuisse produntur. Timens enim et ille quasi reuelata mysteria petens admonet Alexandrum, ut, cum ea matri conscripta insinuauerit, flammis iubeat concremari. Non solum ergo ista, quae duae theologiae, fabulosa continet et ciuilis, Platonicis philosophis cedant, qui uerum Deum et rerum auctorem et ueritatis inlustratorem et beatitudinis largitorem esse dixerunt; sed alii quoque philosophi, qui corporalia naturae principia corpori deditis mentibus opinati sunt, cedant his
Abbreviated transcription (Latin):
simis excitantes. & sibi delectabiliores ludos
de ipsis spectatorib ex hibentes: ubi siqua
uelut honesta geruntur intemplis. coniunc¬
ta sibi theatrorũ obscenitate turpant᷑ : & qͥȩ¬
cũq turpia gerunt᷑ in theatris. cõparata sibi
templorũ foeditate laudant᷑ : & ea quae uarro
ex his sacris quasi ad cęlũ & t̾rã rerũq morta¬
liũ semina & actꝰ int̾p̃tatꝰ. ẽ. quia nec ipsa
illis ritib significant᷑ quȩ ipse in sinuare co¬
ordine constituta sunt ꝓdõ suo colenda ñ. eeñt.
nec sibi debuit p̃ferre tanquã dõs eas res qͥb
ipsam p̃tulit uerꝰ dĩ  & ea quȩ numa põpiliꝰ
reuera ad sacra eius modi ꝑtinentia secũ sepe¬
liendo curauit abscondi: & aratro eruta senatꝰ
iussit incendi in eo genere sunt etiã illa ut
aliquid de numa mitius suspicem quae ale¬
xander macedo scribit ad matrẽ sibi a mag¬
no antistite sacrorũ egyptiorũ quodã leonẽ

Expanded text:
simis excitantes, et sibi delectabiliores ludos simis excitantes, et sibi delectabiliores ludos de ipsis spectatoribus exhibentes: ubi si qua velut honesta geruntur in templis, conjuncta sibi theatrorum obscenitate turpantur; et quaecumque turpia geruntur in theatris, comparata sibi templorum foeditate laudantur, et ea, quae Varro ex his sacris quasi ad caelum et terram rerumque mortalium semina et actus interpretatus est quia nec ipsa illis ritibus significantur, quae ipse insinuare coordine constituta sunt, pro deo suo colenda non essent, nec sibi debuit praeferre tamquam deos eas res, quibus ipsam praetulit uerus Deus, et ea, quae Numa Pompilius re uera ad sacra eius modi pertinentia secum sepeliendo curauit abscondi et aratro eruta senatus iussit incendi. In eo genere sunt etiam illa, ut aliquid de Numa mitius suspicemur, quae Alexander Macedo scribit ad matrem sibi a magno antistite sacrorum Aegyptiorum quodam Leone
Abbreviated transcription (Latin):
partẽ intelligitur ꝑtinere. Si enĩ homo ita cre¬
atꝰ ÷ ut ꝑied quod in eo p̃cellit at tinguat illud
quod cuncta p̃cellit. id ÷ unũ uerũ optimũ dm̃.
sine quonulla natura subsistit. nulla doctrina
instruit. nullus usus expedit: ipse quęrat᷑ ubi
nob cͤcrea sunt omia. ipse diligat᷑ ubi nob̾ rec d¬
ta sunt om̃ia. Si gͦ plato dĩ huiꝰ imitatorẽ ama¬
torẽ dix̃. eẽ. sapientẽ cuiꝰ participatione sit be¬
atꝰ : quid opus . ẽ. ex cutere cȩteros: nulli nobis
quã isti ꝓpius accesser̃. Cedat eis igit ñ solũ
cheologia. fabulosa dõrũ criminib oblectans
animos impiorũ: nec solũ etiã illa ciuilis. ubi
impuri dȩmones t̾restrib gaudiis deditos po¬
płos. dõrũ nomine seducentes. humanos erro¬
res tanquã suos diuinos honores hab̾e uoluer̃.
ad spectandos suorũ criminũ ludos cultores
suos tanquã ad suũ cultũ studi is immundis¬

Expanded text:
partem intellegitur pertinere. Si enim homo ita crepartem intellegitur pertinere. Si enim homo ita creatus est, ut per id, quod in eo praecellit, adtingat illud, quod cuncta praecellit, id est unum uerum optimum Deum, sine quo nulla natura subsistit, nulla doctrina instruit, nullus usus expedit: ipse quaeratur, ubi nobis seria sunt omnia; ipse cernatur, ubi nobis certa sunt omnia; iptorem dixit esse sapientem, cujus participatione sit beatus, quid opus est excutere caeteros? Nulli nobis, quam isti, propius accesserunt. Cedat eis igitur non solum theologia illa fabulosa deorum criminibus oblectans animos impiorum; nec solum etiam illa civilis, ubi impuri daemones terrestribus gaudiis deditos populos deorum nomine seducentes, humanos errores tanquam suos divinos honores habere voluerunt, ad spectandos suorum criminum ludos cultores suos tanquam ad suum cultum studiis immundis
Abbreviated transcription (Latin):
tonis de reb magnis sententiȩ ñ facile ꝑspici
possint. Ex his tam̃ quȩ apud eũ leguntur si ue
que dix̃. siue quȩ ab aliis dicta. eẽ. narrauit atq
conscripsit quae sibi placita uident᷑ quȩdã com¬
memorari & oꝑi huic inserioportet a nob: uel
ubi suffragat᷑ religioni uerȩ quã fides nr̃a sus¬
cipit ac defendit : uel ubi ei uidet᷑. eẽ. contrariꝰ.
quantũ ad istam de unodõ & plurib ꝑtinet
quȩstionẽ ꝓpt̃ uitã quȩ pꝰ mortẽ futura . ẽ. ue¬
racit᷑ beatam. Portassis enĩ qui platonẽ cȩteris
phrlosophis gentiũ longe recteq p̃latũ acutius
atq ueratius in tellexisse. ac secuti. eẽ. fama cele¬
briore laudant᷑ aliquid tale de dõ sentiunt: ut
in illo inueniat᷑ & causa subsistendi & ratio in¬
telligendi. & ordouiuendi. Quorũ triũ unũ ad
naturalẽ alterũ ad rationalẽ : terciũ ad moralẽ

Expanded text:
tonis de rebus magnis sententiae non facile perspici tonis de rebus magnis sententiae non facile perspici possint. Ex his tamen quae apud eum leguntur, sive quae dixit, sive quae ab aliis dicta esse narravit atque conscripsit, quae sibi placita viderentur, quaedam commemorari et huic operi inseri oportet a nobis, vel ubi suffragatur religioni verae, quam fides nostra suscipit ac defendit, vel ubi ei videtur esse contrarius, quantum ad istam de uno Deo et pluribus pertinet quaestionem, propter uitam, quae post mortem futura est, ueraciter beatam. Fortassis enim qui Platonem ceteris philosophis gentium longe recteque praelatum acutius adque ueracius intellexisse ac secuti esse fama celebriore laudantur, aliquid tale de Deo sentiunt, ut in illo inueniatur et causa subsistendi et ratio intellegendi et ordo uiuendi; quorum trium unum ad naturalem, alterum ad rationalem, tertium ad moralem
Abbreviated transcription (Latin):
uersat̾: alterã naturalẽ quȩ contẽplationi depu¬
tata. ẽ : terciã rationalẽ. qua uerũ dist̃minatur
a falso: quȩ licet utriq id ÷ actioni & contẽpla¬
tioni sit necessaria. maxime tam̃ contemplatio
ꝑspectionẽ sibi uindicat ueritatis. Idõ haec tri¬
ꝑtitio ñ ÷ contraria illi distinctioni qua intel¬
ligitur om̃e studiũ sapientiae in actione & con¬
tem platione consistere. Quid autẽ inhis uel de
his singulis partib plato senserit id ÷ ubi finẽ
om̃iũ actionũ. ubi causã om̃iũ naturarũ. ubi
lum̃ om̃iũ rationũ. eẽ. cognouerit uel crediderit
disserendo explicare & longũ. eẽ. arbitror.
& temere affirmandũ. eẽ. ñ arbitror. Cũ enĩ
magistri sui socratis quẽ facit in suis uolumini¬
b disputantẽ notissimũ morẽ dissimulandȩ sci¬
entiȩ uel opinionis suȩ seruare affectat. quia &
illi ipse mos placuit : factũ. ẽ. ut etiã ipsius pla¬

Expanded text:
uersatur; alteram naturalem, quae contemplationi depuuersatur; alteram naturalem, quae contemplationi deputata est; tertiam rationalem, qua uerum disterminatur a falso. Quae licet utrique, id est actioni et contemplationi, sit necessaria, maxime tamen contemplatio perspectionem sibi uindicat ueritatis. Ideo haec tripertitio non est contraria illi distinctioni, qua intellegitur omne studium sapientiae in actione et contemplatione consistere. Quid autem in his uel de his singulis partibus Plato senserit, id est, ubi finem omnium actionum, ubi causam omnium naturarum, ubi lumen omnium rationum esse cognouerit uel crediderit, disserendo explicare et longum esse arbitror et temere adfirmandum esse non arbitror. Cum enim magistri sui Socratis, quem facit in suis uoluminibus disputantem, notissimum morem dissimulandae scientiae uilli ipse mos placuit, factum est ut etiam ipsius Pla
Abbreviated transcription (Latin):
auditis eminentiorib in ea doctorib facilli¬
me cõp̃hendit. E quia magistrũ socratẽ sin¬
gularit̃ diligebat : eũ loquentẽ faciens fere
in om̃ib sermonib etiã illa qu& ab aluis
didicerat uel ipse quanta potuerat in telligen¬
tia uiderat cũ illius lepore & moralib dis¬
putationib tẽꝑauit. Itaq cũ studiũ sapientiae
in actione & contẽplatione uerset᷑. unde una pars
eiꝰ actiua. altera contẽplatiua dicipotest: quarũ
actiua ad agendã uitã id ÷ ad mores instituen¬
dos ꝑtinet: contẽplatiua autẽ ad conspiciendas
naturȩ causas. & sincerissimã ueritatẽ : socrates
in actiua excellius se memorat᷑: prtagoras uero
magis contẽplatiuȩ quib potuit intelligentia e
uirib institisse. Proinde plato utrãq iungendo
phrlosophiã ꝑfecisse laudat᷑. Quã intres partes
distribuit: unã moralẽ quȩ maxime in actione

Expanded text:
auditis eminentioribus in ea doctoribus facilliauditis eminentioribus in ea doctoribus facillime conprehendit. Et quia magistrum Socratem singulariter diligebat, eum loquentem faciens fere in omnibus sermonibus suis etiam illa, quae uel ab didicerat, uel ipse quanta potuerat intellegentia uiderat, cum illius lepore et moralibus disputationibus temperauit. Itaque cum studium sapientiae in actione et contemplatione uersetur, unde una pars eius actiua, altera contemplatiua dici potest quarum actiua ad agendam uitam, id est ad mores instituendos pertinet, contemplatiua autem ad conspiciendas naturae causas et sincerissimam ueritatem: Socrates in actiua excelluisse memoratur; Pythagoras uero magis contemplatiuae, quibus potuit intellegentiae uiribus, institisse. Proinde Plato utrumque iungendo philosophiam perfecisse laudatur, quam in tres partes distribuit: unam moralem, quae maxime in actione
Abbreviated transcription (Latin):
nerit beatꝰ .ẽ. Sic aut̃ diuersas int̃se socra¬
tici de isto fine sententias habuer̃ : ut quod
iux credibile. ẽ. unius magistri potuisse fa¬
cere sectatores. quidã summũ bonũ. eẽ. di¬
cerent uoluptatẽ. sic̃ aristippus : quidã uir¬
tutẽ sic̃ antis thenes: sic alii atq alii aliud
atq aliud opinati sunt : quos cõmemorare
immerito excellentissima gła claruit. qͥ a
om̃ino ceteros obscuraret plato: qui cũ. ẽẽt
atheniensis honesto apud suos loconatꝰ. &
ingenio mirabili longe suos condiscipłos
ante iret : parũ tam̃ putans ꝑficiendȩ phr̃¬
losophiȩ fufficere se ipsũ ac socraticã discipli
nã. quã longe lateq potuit peregrinatꝰ. ẽ.
quaqua uersũ eũ alicuiꝰ nobilitate scientiȩ
ꝑcipiendȩ fama rapiebat. Itaq & inegrpto
docebantur. Ꝙ inde in eas italiȩ partes ue¬
nieNS ubi phrtagoreorũ fama celebrabatur:
quicquid italicȩ phylosophiae tunc florebat

Expanded text:
nerit beatus est. Sic autem diuersas inter se Socranerit beatus est. Sic autem diuersas inter se Socratici de isto fine sententias habuerunt, ut quod uix credibile est unius magistri potuisse facere sectatores quidam summum bonum esse dicerent uoluptatem, sicut Aristippus; quidam uirtutem, sicut Antisthenes. Sic alii adque alii aliud adque aliud opinati sunt, quos commemorare immerito, excellentissima gloria claruit, qui omnino caeteros obscuraret, Plato. Qui cum esset Atheniensis, honesto apud suos loco natus, et ingenio mirabili longe suos condiscipulos anteiret; parum tamen putans perficiendae philosophiae sufficere se ipsum nam, quam longe lateque potuit peregrinatus est quaque versum eum alicuius nobilitate scientie percipiende fama rapiebat. Itaque et in Egypdocebantur, et inde in eas Italiae partes ueniens, ubi Pythagoreorum fama celebrabatur, quidquid Italicae philosophiae tunc florebat,
Abbreviated transcription (Latin):
sima urbanitate agitasse atq uersas se Un¬
de & concitatis inimicitis calumniosa cri¬
minatione damnatꝰ ac morte multatꝰ est :
sed eum post ea illa ipsa quae publice dam¬
nauerat atheniensiũ ciuitas publice luxit :
induos accusatores eius usq ad eo popłi in¬
dignatione conuersa ut unꝰ eoꝵ opp̃sus ui
multitudinis in teriret. exilio aut̃ uolun¬
tario atq ꝑpetuo penã similẽ alt̃ euađdet.
Tam p̃clara gͥ uitȩ mortisq fama socrates
reliquit plurimos suae phylosophiae secta¬
tores : quorũ certatim studiũ fuit in quȩsti¬
onũ moraliũ disceptatione uersari. ubi agit᷑
de sum mobono quo fieri homo beatꝰ potest.
Quod in socratis disputationib dũ omĩa
mouet asserit. destruit : qm̃ ñ eudent̃ ap¬
paruit : qđ cuiq placuit inde assumpser̃:
& ubi cuiq uisũ . ẽ. constituer̃ finẽ boni. ł i¬
nis autẽ boni appellat᷑ : quo quisq cũ ꝑue¬

Expanded text:
sima urbanitate agitasse adque uersasse. Unsima urbanitate agitasse adque uersasse. Unde et concitatis inimicitiis calumniosa criminatione damnatus morte multatus est. Sed eum postea illa ipsa, quae publice damnauerat, Atheniensium ciuitas publice luxit, in duos accusatores eius usque adeo populi indignatione conuersa, ut unus eorum obpressus ni multitudinis interiret, exilio autem uoluntario adque perpetuo poenam similem alter euaderet. Tam praeclara igitur uitae mortisque fama Socrates reliquit plurimos suae philosophiae sectatores, quorum certatim studium fuit in quaestionum moralium disceptatione uersari, ubi agitur de summo bono, quo fieri homo beatus potest. Quod in Socratis disputationibus, dum omnia mouet adserit destruit, quoniam non euidenter apparuit, quod cuique placuit inde sumserunt et ubi cuique uisum est constituerunt finem boni. Finis autem boni appellatur, quo quisque cum perue
Abbreviated transcription (Latin):
dustria : An uero sic̃ de illo quidã beniuolentiꝰ
suspicant᷑ nolebat immundos t̃renis cupidi¬
tatib animos se extende indiuina conari:
quando quidẽ ab eis causas rerũ uidebat in¬
quiri . quas primas atq summas ñ nisi in uniꝰ¬
ueri ac summidĩ uoluntate. eẽ. credebar
Vnde non eas putabat nisi muncdata mente
posse cõp̃hendi : & idõ purgandȩ bonis mo¬
rib uitȩ censebat instandũ: ut deprim̃tib
libidinib ex oneratus animꝰ naturali uigo
in eternã se at tolleret naturã incorporei
& in cõmutabilis luminis ubi causȩ om̃iũ
factarũ naturarũ stabilit̃ uiuunt intelli¬
gentiae puritate conspicere. Constat tam̃
eũ imꝑitorũ stultitiã seire se aliquid opi¬
nantiũ etiã in ipsis moralib quaestionib
quo totũ animũ intendis se uidebatꝰ uel
confessa ignorantia sua uel dissimulata sci¬
entia lepore mirabili disserendi. & acutis¬

Expanded text:
dustria, an uero, sicut de illo quidam beneuolentius dustria, an uero, sicut de illo quidam beneuolentius suspicantur, nolebat inmundos terrenis cupiditatibus animos se extendere in diuina conari. Quando quidem ab eis causas rerum uidebat inquiri, quas primas adque summas non nisi in unius ac summi Dei uoluntate esse credebat; unde non eas putabat nisi mundata mente posse conprehendi; et ideo purgandae bonis moribus uitae censebat instandum, ut deprimentibus libidinibus exoneratus animus naturali uigore in aeterna se adtolleret naturamque incorporei et incommutabilis luminis, ubi causae omnium factarum naturarum stabiliter uiuunt, intellegentiae puritate conspiceret. Constat eum tamen inperitorum stultitiam scire se aliquid opinantium etiam in ipsis moralibus quaestionibus, quo totum animum intendisse uidebatur, uel confessa ignorantia sua uel dissimulata scientia lepore mirabili disserendi et acutis
Abbreviated transcription (Latin):
cõpotẽ diuinȩ rationis. sine qua nichil ex eo
fieri posset. Anaxagorȩ successit auditor eiꝰ
archelaus: etiã ipsẽ de particulis int̾ se simi¬
libus quib singula quęq fierent ita putauit
constare om̃ia. ut in. eẽ. etiã m̃tẽ diceret.
quae corpora aet̃na. id .ẽ. illas particulas con¬
iungendo & dissi pando ageret om̃ia. Socrates
huius discipłs fuisse ꝑhibet᷑ magister pla¬
tonis : ꝓpt̃ quẽ breuit̃ cuncta ista reuolui.
corrigendos cõponendosq flexisse memo¬
ratur : cũ ante illũ om̃s magis phr̃sicis id ÷
naturalib: reb ꝑscrutandis oꝑam maximã
impenderint. Non mͥ aut̃ uidet᷑ posse ad li¬
quidũ colligi utrũ socrates ut hoc faceret tedio
rerũ obscurarũ & incertarũ ad aliqͥd aꝑtum
& certũ reꝑiendũ animũ intendit: qđ e&̃¬
beatȩ uitȩ necessariũ : ꝓpt̃ quã unã om̃iũ phi¬
losophorũ inuigilasse ac laboras se uidet᷑ in¬

Expanded text:
compotem diuinae rationis, sine qua nihil ex eo compotem diuinae rationis, sine qua nihil ex eo fieri posset. Anaxagorae successit auditor eius Archelaus. Etiam ipse de particulis inter se similibus, \' quibus singula quaeque fierent, ita putauit constare omnia, ut inesse etiam mentem diceret, quae corpora aeterna, id est illas particulas, coniungendo et dissipando ageret omnia. Socrates huius discipulus fuisse perhibetur, magister Platonis, propter quem breuiter cuncta ista recolui. corrigendos componendosque mores flexisse memoratur; cum ante illum omnes magis physicis, id est, naturalibus, rebus perscrutandis operam maximam impenderent. Non mihi autem videtur posse ad liquidum colligi, utrum Socrates, ut hoc faceret, taedio rerum obscurarum et incertarum ad aliquid apertum et certum reperiendum animum intenderit, qbeatae uitae necessarium, propter quam unam omnium philosophorum inuigilasse ac laborasse uidetur in
Abbreviated transcription (Latin):
sed ex suis ꝓprus principiis quasq res nasci
putauit : quaȩ rerũ principia singularum
.ẽẽ. credidit in finita & innumerabiles mun¬
dos gignere & quȩcũq in eis oriunt᷑ : eosq
mundos cdissolui. mͦ iterũ gigni existimauit
quanta quisq aetate sua manere potuerit: nec
ipse aliquid diuinȩ menti in his rerũ oꝑibus
tribuens. Iste anaximenen discipłm & succes¬
sorẽ reliquit. qui om̃s rerũ causas aeri infi¬
nito dedit: nec dõs negauit aut tacuit: ñ tam̃
abipsis aerem factũ. sed ipsos ex aere ortos
credidit. Anaxagoras uero eius auditor ha¬
rũ rerũ om̃iũ quas uidemꝰ effectorẽ diuinũ
animũ sensit & dix̃ ex infinita materia quae
constaret similib int̾ se particulis rerũ om̃i
animo diuino faciente. Diogenes qͦq a naxi¬
menis alt̃ auditor aerem quidẽ dix̃ rerum
.ẽẽ. materiã de qua omia fierent : sed eũ. ẽẽ.

Expanded text:
sed ex suis propriis principiis quasque res nasci sed ex suis propriis principiis quasque res nasci putauit. Quae rerum principia singularum esse credidit infinita, et innumerabiles mundos gignere et quaecumque in eis oriuntur; eosque mundos modo dissolui, modo iterum gigni existimauit, quanta quisque aetate sua manere potuerit; nec ipse aliquid diuinae menti in his rerum operibus tribuens. Iste Anaximenen discipulum et successorem reliquit, qui omnes rerum causas aeri infinito dedit, nec deos negauit aut tacuit; non tamen ab ipsis aerem factum, sed ipsos ex aere ortos credidit. Anaxagoras uero êius auditor harum rerum omnium, quas uidemus, effectorem diuinum animum sensit et dixit ex infinita materia, quae constaret dissimilibus inter se particulis rerum omniuanimo faciente diuino. Diogenes quoque Anaximenis alter auditor, aerem quidem dixit rerum esse materiam, de qua omnia fierent; sed eum esse
Abbreviated transcription (Latin):
uitȩ aliis p̃stare uidebant᷑. iste in t̃rogatꝰ qͥd
ꝓfiteret᷑. phrlosophũ se. eẽ. respondit: id ÷ stu¬
diosũ uel amatorẽ sapientiae : qm̃ sapientẽ
ꝓfiteri arrogantissimũ uidebat᷑. lonici uero
generis princeps fuit thales milesius. unus
illi ex uitȩ genere disanguebant᷑. & qͥb dã
p̃ceptis ad bene uiuendũ accõmodatis. Iste
aut̃ thales ut successores etiã ꝓpagaret rerũ
naturã scrutatus suasq disputationes litt̃is
mandans emicuit : maximeq ad mirabilis
extitit qͦd astrologiae numeris cõp̃hensis de¬
fectꝰ solis & lunȩ etiã p̃dicere potuit. Aquã
tam̃ putauit rerũ . eẽ principiũ : & hinc om̃ia
elem̃ta mundi ipsũq mundũ & quȩ in eo gig¬
nunt᷑ existere. Nichil autẽ huic oꝑi qͦd mundo
considato tam mirabile aspicimꝰ ex diuina
m̃te p̃posuit. Huic successit anaximander
eius auditor : mutauitq de rerũ natura opi¬
nionẽ. Non enĩ ex unare sic̃ thales ex humore.

Expanded text:
stare uidebantur, iste interrogatus, quid profiteretur, philosophum se esse respondit, id est studiosum uel amatorem sapientiae; quoniam sapientem profiteri adrogantissimum uidebatur. Ionici uero generis princeps fuit Thales Milesius, unus illi sex uitae genere distinguebantur et quibusdam praeceptis ad bene uiuendum adcommodatis; iste autem Thales, ut successores etiam propagaret, rerum naturam scrutatus suasque disputationes litteris mandans eminuit maximeque admirabilis extitit, quod astrologiae numeris conprehensis defectus solis et lunae etiam praedicere potuit. Aquam tamen putauit rerum esse principium et hinc omnia elementa mundi ipsumque mundum et quae in eo gignuntur existere. Nihil autem huic operi, quod mundo considerato tam mirabile aspicimus, ex diuina mente praeposuit. Huic successit Anaximander, eius auditor, mutauitque de rerum natura opinionem. Non enim ex una re, sicut Thales ex umore,
Abbreviated transcription (Latin):
tes animas dȩmonũ uel angłoꝵ eas indider̃
imaginib: scĩs diuinisq mysteriis: ꝑquas ido¬
la & benefaciendi & male iuires hab̾e potuis¬
sent. Nescio utrũ sic confiterent᷑ ipsi demones
ad iurati . quo mͦ iste confessus. ẽ. Qm̃ inquit ꝓ¬

Expanded text:
as indiderunt imaginibus sanctis diuinisque mysteriis, per quas idola et bene faciendi et male uires habere potuissent., Nescio utrum sic confiterentur ipsi daemones adiurati, quo modo iste confessus est. \'Qu
Abbreviated transcription (Latin):
dicebant. qua fiebat ut cogniti sꝑnerent᷑. & hoc
erat ante tempus. iudicii quo et̃na dãnatione
puniendi sunt. cũ om̃ib etiã hominib qͥ eoꝵ
societate detinent᷑ sic̃ religio loquit᷑ quȩ nec
fallit nec fallit᷑. non sic̃ iste qͥ quasi om̃i uento
doctrinȩ hinc atq inde ꝑ flatꝰ & falsis uera¬
hoc ipsũ redit ut iterũ dicat dediis quos ho¬
mines fecer̃ ita loqued: sed iã de talib sint
satis dicta talia. Iterũ inquit ad hominẽ ra¬
tionẽq redeamꝰ. ex qua diuino dono homo
animal dictũ. ẽ. rationale. Minus enĩ miran¬
da & si miranda sunt quȩ de homine dicta
sunt. Om̃iũ enĩ mirabiliũ uincit ad mirati¬
onẽ : quod homo diuinã potuit inuenire naturã

Expanded text:
dicebant, qua fiebat ut cogniti spernerentur, et hoc dicebant, qua fiebat ut cogniti spernerentur, et hoc erat ante tempus, id est ante tempus iudicii, quo aeterna damnatione puniendi sunt cum omnibus etiam hominibus, qui eorum societate detinentur, sicut religio loquitur, quae nec fallit nec fallitur, non sicut iste quasi omni uento doctrinae hinc adque inde perflathoc ipsum redit, ut iterum dicat de dis, quos homines fecerunt, ita loquens: \'Sed iam de talibus sint satis dicta talia. Iterum, inquit, ad hominem rationemque redeamus, ex quo diuino dono homo animal dictum est rationale. Minus enim miranda etsi miranda sunt, quae de homine dicta sunt. Omnium enim mirabilium uicit admirationem, quod homo diuinam potuit inuenire naturam
Abbreviated transcription (Latin):
Si faci& homodõs: & eçce ipsi non sunt di. &¬
in alio loco. Erit in illa dicit dñs. ex t̃minabo
nomina simulachrorũ a t̾ra: & ñ iã erit eoꝵ
memoria. Proprie uero de egrpto quod ad hanc
rem attinet ita sc̃s is aias ꝓpħat. Et moue¬
buntur manu facta ȩgipti a facie eiꝰ : & cor
eoꝵ uincet᷑ in eis. & cȩtera huiꝰ modi. Ex qͦ ge¬
nere & illi erant qui uenturũ quod sciebant
uenisse gaudebant : qualis symeon. qualis
anna . qui mox natũ iũm agnouer̃: qualis
helisabeth quȩ etiã conceptũ in spũ agnouit:
qualis petrus reuelante patre diceN. tues
xp̃s filius dĩ uiui. Huic autẽ egrptio illi sp̃s
indicauerant futura tẽpora ꝑditionis suȩ :
qui etiã p̃senti in carne dño trementes dixer̃.
quid uenisti ante tempus ꝑđe nos. siue quia
subitũ illis fuit qđ futurũ quidẽ sed tardius
opinabant᷑: siue quia ꝑditionẽ suã hanc ipsã

Expanded text:
Si faciet homo deos, et ecce ipsi non sunt di; Si faciet homo deos, et ecce ipsi non sunt di; et alio loco: Erit in illo die, dicit Dominus, exterminabo nomina simulacrorum a terra, et non iam erit eorum memoria; proprie uero de Aegypto, quod ad hanc rem adtinet, ita sanctus Esaias prophetat: Et mouebuntur manufacta Aegypti a facie eius, et cor eorum uincetur in eis, et cetera huius modi. Ex quo genere et illi erant, qui uenturum quod sciebant uenisse gaudebant; qualis Symeon, qualis Anna, qui mox natum Iesum, qualis Elisabeth, quae etiam conceptum in Spiritu agnouit; qualis Petrus reuelante Patre dicens: Tu es Christus, filius Dei uiui. Huic autem Aegyptio illi spiritus indicauerant futura tempora perditionis suae, qui etiam praesenti in carne Domino trementes dixerunt: Quid uenisti ante tempus perdere nos? siue quia subitum illis fuit, quod futurum quidem, sed tardius opinabantur, siue quia perditionem suam hanc ipsam
Abbreviated transcription (Latin):
głam incorruptibilis dĩ in similitudinẽ ima¬
ginis corruptibilis hominis: & cetera quȩ cõ¬
memorare longũ. ẽ. Multa quippe talia dic̃
de uno uero dõ fabricatore mundi qualia ue¬
ritas habet : & nescio quomͦ illa obscuratione
cordis ad illa delabit᷑ ut diis quos confitetur
ab hominib fieri semꝑ uelit homines subdi. &
haec futuro tempore plangat auferri qͣsi qͥec¬
sit infelicius homine cui sua figiñta dominant᷑:
cũ sit facilius ut tanquã dõs colendo quos fecit
nore positꝰ pecorib ñ in telliger cõparet᷑: quã
ut oꝑi dĩ ad eius imaginẽ facto id ÷ homini
opus hominũ p̃feratur. Qua ꝓpt̃ merito homo
defecit ab illo qui eũ fecit: cũ sibi p̃ficit ipse
qđ fecit. Haec uana deceptoria. ꝑnitiosa. sa¬
crilega. hermes ȩgr̃ptius quia tempus qͦ au¬
ferrent᷑ uenturũ sciebat. dolebat: Sed tam
impudent̃ dolebat: quã imprudent̃ sciebat.
Non enĩ haec ei reuelauerat sp̃s sc̃s. sic̃ ꝓpħis

Expanded text:
i Dei in similitudinem imaginis corruptibilis hominis : et caetera, quae commemorare longum est. Multa quippe talia dicit de uno vero Deo fabricatore mundi, qualia veritas habet: et nescio quomodo illa obscuratione cordis ad ista delabitur, ut diis quos confitetur ab hominibus fieri, semper velit homines subdi, et haec futuro tempore plangat auferri. Qsit infelicius homine, cui sua figmenta dominantur: cum sit facilius, ut tanquam deos colendo, quos fecit, nore positus pecoribus non intellegens conparetur, quam ut operi Dei ad eius imaginem facto, id est ipsi homini, opus hominis praeferatur. Quapropter merito homo deficit ab illo qui eum fecit, cum sibi praeficit ipse quod fecit. Haec uana deceptoria, perniciosa sacrilega Hermes Aegyptius, quia tempus, quo auferrentur, uenturum sciebat, dolebat; sed tam inpudenter dolebat, quam inprudenter sciebat. Non enim haec ei reuelauerat sanctus Spiritus, sicu
Abbreviated transcription (Latin):
uocabulo dicunt ȩthicã. Ubi querit᷑ de sum mo
bono: quo referentes om̃ia quȩ agimꝰ. & qđ non
ꝓpt̃ aliud s ꝓpt̃ se ipsũ appetentes idq adi¬
piscentes. nichil qͦ beati simꝰ ulterius reqͥramꝰ.
Idõ quippe & finis. ẽ. dictꝰ. quia ꝓpt̃ hunc cet̾a
uolumꝰ: ipsũ autẽ non nisi ꝓpt̃ ipsũ. Hoc autẽ
beatificũ bonũ. alii acorpore. alii ab animo :
alii abutroq homini. eẽ. dixer̃. Uidebant qͥppe
ipsũ hominẽ constare exanimo & corpore. &
idõ ab alterutro istorũ duoꝵ. aut ab utroq bene
sibi . ẽẽ. posse credebant finali quodã bono quo
beati. eent. quo cuncta quae agebant referrent:
atq id quo referendũ. eẽt. non ultra quęrerent.
Vnde illi qui dicunt᷑ addidisse t̃ciũ genus bo¬
norũ quod appellat᷑ ex trinsecus. sic̃ . ẽ. honor.
gła. pecunia. & siquid huiꝰ modi. non sic ad dide¬
runt ut finale. eẽt. id ÷ ꝓpt̃ se ipsũ appeten¬

Expanded text:
uocabulo dicunt ethicam, ubi quaeritur de summo uocabulo dicunt ethicam, ubi quaeritur de summo bono, quo referentes omnia quae agimus, et quod non propter aliud, sed propter se ipsum adpetentes idque adipiscentes nihil, quo beati simus, ulterius requiramus. Ideo quippe et finis est dictus, quia propter hunc cetera uolumus, ipsum autem non nisi propter ipsum. Hoc ergo beatificum bonum alii a corpore, alii ab animo, alii ab utroque homini esse dixerunt. Videbant quippe ipsum hominem constare ex animo et corpore et ideo ab alterutro istorum duorum aut ab utroque bene sibi esse posse credebant, finali quodam bono, \\10 beati essent, quo cuncta quae agebant referrent adque id quo referendum esset non ultra quaererent. Unde illi, qui dicuntur addidisse tertium genus bonorum, quod appellatur extrinsecus, sicuti est honor gloria pecunia et si quid huius modi, non sic addiderunt, ut finale esset, id est propter se ipsum adpeten
Abbreviated transcription (Latin):
set ad disceret. Hoc ut existimetur illa suađe ui¬
dent᷑ indicia: quod liber geneseos sic incipit.
in principio creauit ds̃ cęlũ & trã. Terra aut̃ erat
in uisibilis & in cõposita : & tenebrȩ erant suꝑ

Expanded text:
set, addisceret. Hoc ut existimetur, illa suadere viset, addisceret. Hoc ut existimetur, illa suadere videntur indicia, quod liber Geneseos sic incipit: In principio fecit Deus coelum et terram. Terra autem erat invisibilis et incomposita, et tenebrae erant su