comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dum oȩca mente qd̾ falso delectare uidetur
appetunt. qued uere cruciat naffligit non
attendunt. Propterea gͦ non uident uanita¬
tem suam ⁊ afflict̾ionẽ sp̃s. in om̃ib que fi¬
unt sub sole: quia ꝑuersi st̃ ⁊ diffieile corri¬
guntur. ⁊ stulcorũ infinitus est numerus Non
solum enĩ auersi st̃. sed etiam ꝑuersi. a uersi
ã ddõ insemet ipsis: peruersi ⁊ auersi non facile
conuertuntur. quia ꝑuersi difficile corrigunt᷑.
Nam si insemet ipsis corrigerent᷑. ꝑ semet ipsos
conuerterentur: qui si prius in semet ipsemet¬
ipsis iudiciũ ueritatis reciperent. suo post mo¬
dum iudicio uanitatẽ fugiend̾a ⁊ ueritatẽ
sequenda esse uiderent. ⁊ Iunc autẽ nec auer¬
si lumen ueritatis ueritatis uident: ⁊ ides
difficile corrigunt᷑. quia rectitudinẽ ⁊ ueni¬
tatem. nec absentem querere sciunt: nec p̾sen.¬
tem approbare. Idõ peruersi difficile corrigu¬
tur: ustultoꝵ infinitus est nimerus. Tam

Expanded text:
dum caeca mente quod falso delectare videtur, dum caeca mente quod falso delectare videtur, appetunt, quod vere cruciat et affligit, non attendunt. Propterea ergo non vident vanitatem suam et afflictionem spiritus in omnibus quae fiunt sub sole; quia perversi sunt et difficile corriguntur. Et stultorum infinitus est numerus. Non solum enim aversi sunt, sed etiam perversi. Aversi a Deo; in semetipsis perversi. Et aversi non facile convertuntur, quia perversi difficile corriguntur. Nam si in semetipsis corrigerentur, per semetipsos converterentur. Quia si prius judicium veritatis in semetipsis reciperent, suo postmodum judicio vanitatem fugiendam et veritatem sequendam esse viderent. Nunc autem nec aversi ldifficile corriguntur, quia rectitudinem et veritatem nec absentem quaerere sciunt, nec praesentem approbare. Ideo perversi difficile corriguntur, et stultorum infinitus est numerus. Tam
Abbreviated transcription (Latin):
fuint sub sole. ⁊ uidi quia uniuersa uanitas ax
aflictio spc̃. momĩb que fiunt subsole. hoc
ergo uidi. Quare autẽ similit̾ non uident õs
filii hominum occupationẽ pessimã. quã dedit
as̃ ut distendant᷑ in ea. ut intelligant ⁊ uide¬
ant uanitatẽ ⁊ afflictionẽ spc̃ in omĩb que fi¬
unt sub sole: Quare laborant ⁊ nonsentiunt.
affliguntur u dissipant᷑. ⁊ distenduntur in
occupatione pessima: ⁊ non intelligunt uani¬
tatẽ suam ⁊ afflictionẽ spc̃ in omil que fiunt
sub sole. Quia inquit ꝑersi difficile corri
guntur. icciroo non possunt intelligere quia
ut iudicium ueritatis non sit in eis. putantes
bonũ esse quod malum ẽ: ⁊ quod malũ est bonũ.
ponentes cenebras lucẽ e lucẽ tenebras: existi¬
mantes amarũ dulee: ⁊ dulee amarũ. Delicias
enĩ cõputant e̾ẽ sub sentib: & icerroo amant
dolores suos. ⁊ se uoluntarios ingerunt ad oc¬
cupationẽ pessimã. ut distendant᷑ in ea: quia

Expanded text:
fiunt sub sole. Et vidi quia universa vanitas et afflictio spiritus in omnibus quae fiunt sub sole. Haec ergo vidi. Quare autem similiter non vident omnes filii hominum occupationem pessimam, quam dedit eis Deus ut distendantur in ea, ut intelligant et videant vanitatem et afflictionem spiritus, in omnibus quae fiunt sole? Quare laborant et non sentiunt; affliguntur ac dissipantur; et distenduntur in occupatione pessima, et non intelligunt vanitatem suam et afflictionem spiritus in omnibus quae fiunt sub sole? Qguntur. Idcirco non possunt intelligere, quia ut judicium veritatis non sit in eis; putantes bonum esse quod malum est, et quod bonum est malum ponentes tenebras lucem, et lucem tenebras; existimantesque amarum dulce; et dulce amarum . Delicias enim esse computant sub sensibus; et idcirco amant dolores suos, et se voluntarios ingerunt ad occupationem pessimam et distenduntur in ea; quia
Abbreviated transcription (Latin):
ubi periculu̾ graue ẽ: ⁊ in tolerabile detrin¬
tum. Namquȩ ẽ sapientia carnẽ fouereae
animã negligere: Que ẽ sapientia id qui¬
de qͦd modico tempore molestũ est carni
indentione fugere. ⁊ id qͦd animȩ semꝑero¬
ale constat eeͥ ñ cauere: Ifec ẽ sapientia des
ste głatur sub umbra foliorũ iacens. Ofolia &
umbra. qualis ẽ fructus tuus. Uide adam qualia
unt folia tua. ⁊ qualis est fructus tuus. Abscon¬
disti te: i foliatua umbraculũ p̃buert̃. ut tec¬
tus non uideres ñ uideres ueritatẽ. Mandu¬
asti. ⁊ fructus tuus cibum prestitit: ut corrup¬
tus edulio ꝑderes ini mortalitatẽ. Recognosce
niser. recognosee malum tuum: recognosce
niseriam tuã. recognosce ubi es: ⁊ qualis fac¬
tus es. Conuertere de umbra ad claritatem
uminis: ut ñ solum uerba audias. sed faciẽ
iudeas ueritatis.

Expanded text:
ubi periculum grave est et intolerabile detrimenubi periculum grave est et intolerabile detrimentum. Nam quae est sapientia, carnem fovere et animam negligere? Quae est sapientia id quidem, quod modico tempore molestum est carni, tota intentione fugere; et id quod animae sempere constat, non cavere? Haec est sapientia de qua iste gloriatur sub umbra foliorum jacens. O folia, et umbra qualis est fructus vester? vide Adam qualia sunt folia tua, et qualis est fructus tuus? Abscondisti te, et folia tua umbraculum praebuerunt ut tectus non videres veritatem. Manducasti, et fructus tuus cibum praestitit, ut corruptus edulio perderes immortalitatem. Recognosce, miser; recognosce malum tuum; recognosce miseriam tuam; recognosce ubi es et qualis factus es. Convertere de umbra ad claritatem luminis, ut non solum verba audias, sed etiam faciem videas veritatis.
Abbreviated transcription (Latin):
te sub foliis positum confiteris. Sub foliis es. in
umbra es: ⁊ sapientiã ugita te uides. Uidedii¬
gent̃ ne forte non sit sapientia. s aliud aliqͥd
latens sub specie illius. Que ẽ. enĩ sapientian
umbra folioꝵ: Nam umbra foliorũ delectan
est. ⁊ iocunditas in spetiȩ ⁊ pulcritudineren
transitoriarũ: & habet ista sapientiã suam.
Sic bomines uocant sapientiã qua ista requs
&e tranquillitas ista carnis callide ⁊ astute qe¬
ritur. ⁊ prudent̃ conseruat᷑: cr ista ẽ sapiet
qua filii huius scłi ⁊ filiĩ teliebrarũ prude¬
ores sunt filiis lucis in generatione sua: qui
ꝑ seuerat cum hiis qui iacent inumbra fola¬
& lumen sapientie. apud quã stulcitia et ii¬
pientia ista. uidere ñ possunt Q uia enĩ adso¬
la cõmoda carnis respiciunt. detrim̃ta animñ
attendunt: ⁊ quia cauti ee̾ uolunt ubitiuꝰ¬
dum non ẽ. stulti ⁊ imprudentes fiunt ibi

Expanded text:
te sub foliis positum confiteris. Sub foliis es, in te sub foliis positum confiteris. Sub foliis es, in umbra es, et sapientiam juxta te vides. Vide diligenter ne forte non sit sapientia, sed aliud aliquid latens sub specie illius. Quae est enim sapientia in umbra foliorum? Nam umbra foliorum delectatio est, et jucunditas in specie et pulchritudine rerum transitoriarum. Et habet ista sapientiam suam. Sic enim homines vocant sapientiam qua ista requies, et tranquillitas ista carnis callide et astute quaeritur, et prudenter conservatur. Et ista est sapientia, qua filii hujus saeculi et filii tenebrarum prudentiores sunt filiis lucis in generatione sua , quae perseverat cum verae sapientiae, apud quam stultitia est sapientia ista, videre non possunt. Quia enim ad sola commoda carnis respiciunt, detrimenta animae non attendunt, et quia cauti esse volunt ubi timendum non est; stulti, et imprudentes fiunt tibi,
Abbreviated transcription (Latin):
ne decipiaris. Que st̃ folia: Species rerum uisi¬
bilium folia sunt: quȩ modo qͥdem pulcra ⁊
uirentia apparent. s cadent subito cũ turbo
exierit. Que sunt folia. Nomꝰ. uinee. horti.
piscine. silua lignoꝵ germinantiũ. familiȩ. pos¬
sessiones. aurũ. argentũ. substantiȩ regũ ⁊i pro¬
uintiarũ:. lyre cithare erbie. organa. exph
hec folia st̃. Quare folia: Quia uana. quia el¬
ca. quia transitoria sunt: ideo folia sunit. U
quid̾ẽ modico tempore: sed cito arescunt ⁊ cab
S tam̃ dum stant umbrã faciunt. ⁊ habenti
frigerium sunm: sed est obscura umbra i n¬
mnica lumini. Carii quidẽ ad tempus refrigi¬
rium p̾stare uidetur: s oculos caligare factꝰ
Iccirco suspectã habere debemꝰ umbrã: nec facle
credere hiis qui uidentur in umbra. fallunt en
oculos imagines. quia ⁊ ipsa umbra. unagoc̃
ñ ueritas. Idõ dixi ut suspectã babeas umbrãꝙ

Expanded text:
ne decipiaris. Quae sunt folia? Species rerum visine decipiaris. Quae sunt folia? Species rerum visibilium folia sunt; quae modo quidem pulchra et virentia apparent, sed cadent subito cum turbo exierit. Quae sunt folia? Domus, vineae, horti, piscinae, sylva lignorum germinantium, familiae, possessiones, aurum, argentum, substantiae regum et provinciarum; lyrae, citharae, tibiae, organa, scyphi, ec folia sunt. Quare folia? Quia vana, quia caduca, quia transitoria: ideo folia. Virent quidem modico tempore, sed cito arescunt et cadunt. Sed tamen dum stant, umbram faciunt et habent refrigerium suum; sed est obscura umbra et inimica lumini. Carni quidem ad tempus refrigerium praestare videtur, sed oculos caligare facit. Idcirco suspectam habere debemus umbram, nec facile credere iis quae videntur in umbra. Fallunt enim oculos imagines; quia et ipsa umbra imago est, non veritas. Ideo dixi ut suspectam habeas umbram, qui
Abbreviated transcription (Latin):
gressus sum opib om̃s qͥ fuert̃ ante me in ie¬
rusałe. s Sapientia quoq ꝑseuerauit mecum.
Erandis fiducia: ideo secure peccasti. Ideo
confident̾ effudisti cor tuum indelitias uo¬
luptatis: ⁊ super illecebras pulcritudinũ. &
iocunditatũ uanitatis. Quare: Quia sapien¬
tia perseuerauit tecum. Quare enĩ tu intus
positã quereres: si ipsa foris uagũ non reliqͥti
Que tam̃ est ista sapientia. que ita discursus
amat: ⁊ secretũ fastidit: Ui de ne forte simi¬
litudo fallat te: ⁊ ñ sit sapientia quod sapien¬
entia ẽẽ uidet᷑. Caue ne in umbra foliorũ de¬
cipiaris. ubi latuit pat̾ cuus: qui ueritatẽ
uidere ñ potuit. Umbra enĩ obscurum fa¬
cit: ⁊ si requiem habere uidet᷑: lum̃ non ha¬
bet. Caue gͦ ne ⁊ tu dum sub umbra folioꝵ
requiem queris: incipias pati caliginẽ. Ne pos¬
sis in umbra positꝰ clare discernere: quia ima¬
go que apparet. umbra sola ẽ. non ueritas.
Hanc ergo umbrã foliorũ suspectͥam habe:

Expanded text:
gressus sum opibus omnes qui fuerunt ante me in Hierusalem. Sapientia quoque perseveravit mecum. Grandis fiducia. Ideo secure peccasti. Ideo confidenter effudisti cor tuum in delicias voluptatis, et super illecebras pulchritudinum et jucunditatum vanitatis. Quare? quia sapientia perseveraverat tecum. Quare enim tu intus positam quaereres; si ipsa foris vagum non reliquit? Quae tamen est ista sapientia quae ita discursus amat, et secretum fastidit? Vide ne forte similitudo fallat te, et non sit sapientia quod sapientia esse videtur. Cave ne in umbra filiorum decipiaris, ubi latuit pater tuus qui veritatem videre non potuit. Umbra enim obscurum facit; et si requiem habere videtur, lumen non habet. Cave ergo ne et tu dum sub umbra, foliorum requiem quaeris, incipias pati caliginem. Nec possis in umbra positus clare discernere; quia imago quae apparet umbra, sola est, non veritas. Hanc ergo umbram foliorum suspectam habe,
Abbreviated transcription (Latin):
plo sapientie primus. Quod gͦ me sapientia
p̃tuli in cõparatione p̃cedentium: ad hoc qͦq
spectabat quod gloriabar exemplo p̾oipuo in
auctoritatẽ constitui futuroꝵ: ut p̾cedenti¬
bus quidem summꝰ. sub sequentib uero pͥmꝰ
sapientie auet̾or inuenirer. Et id̾o locutus
sum in corde meo dicens. E cce magnꝰ effect̾us
sum: ⁊ p̃cessi sapientia om̃s qui fuerunt ante

Expanded text:
plo sapientiae primus. Quod ergo me sapientia plo sapientiae primus. Quod ergo me sapientia praetuli in comparatione praecedentium: ad hoc quoque spectabat quod gloriabar exemplo praecipuo in auctoritatem constitui futurorum, ut praecedentibus quidem summus, subsequentibus vero primus sapientiae auctor invenirer. Et ideo locutus sum in corde meo, dicens: Ecce magnus effectus sum et praecessi sapientia omnes qui fueru
Abbreviated transcription (Latin):
cumore indeteriꝰ semper p̃cipitatur. Primũ
de se plus quã debuit sensit: deinde usque
adaliorũ contemptũ uenit. Precessi sapientia
õs. qui fuert̃ ante me in ierłm. ꝓpterea g
tumiusti. ⁊ inflatus eras: quia p̃cessisti sapien¬
tia om̃s qui fuerunt ante de in ierłm: Et qͣn¬
tum hoc fuit ut ido cceruicẽ erigeres: quia
p̃cessiffi sapientia om̃s qui fuert̃ aute te mie¬
rusałe: Ne mireris inquit. sepe sapientia
singularitate magis gaudet quã comꝑatiõe.
Neq enĩ semper attendere curat elatio. qua
les sint quos in comꝑatione p̃cedit: quia hoo so¬
& ego uidensquia precessi sapientia om̃s qui
fuert̃ ante me in ierłm: ⁊ si paucos cernerem
sum illis me superiorẽ insapientiam conside¬
rans. qm̃ licet nec plurimi nec magni illi fue¬
rint ante me. quibus factus sum comparatio¬
ne precipiuus: uidi tam̃ multos post me uenire
posse sapientes inierusalem: quib fierem exem¬

Expanded text:
tumore in deterius semper praecipitatur. Primum tumore in deterius semper praecipitatur. Primum de se plusquam debuit, sensit; deinde usque ad aliorum contemptum venit. Praecessi sapientia omnes qui fuerant ante me in Hierusalem. Propterea ergo tumuisti et inflatus eras; quia praecessisti sapientia omnes qui fuerunt ante te in Hierusalem. Et quantum hoc fuit ut ideo cervicem erigeres; quia praecessisti sapientia omnes qui fuerunt ante te in Hierusalem? Ne mireris, inquit. Saepe superbia singularitate magis gaudet quam comparatione. Neque enim semper attendere curat elatio quales illi sint, quos in comparatione praecedit; quia hoc soet ego videns quod praecessi sapientia omnes qui fuerunt ante me in Hierusalem; et si paucos cernerem ter tamen gloriatus sum illis me superiorem in sapientia considerans; quoniam licet nec plurimi, nec magni illi fuerunt ante me, quibus factus sum comparatione praecipuus: vidi tamen multos post me venire posse sapientes in Hierusalem quibus fierem exem
Abbreviated transcription (Latin):
uionis. Tam difficile enim ꝑuersi corrigunt᷑:
it correptionẽ ⁊ puggationem. aut non ad¬
uttant omĩno. uł ad perfect̾ũ non recipiant.
pterea ego iam corrigi ceperã: s nondum
d huc perfecte correptus eram: ⁊ id̾o cog¬
oui laborem p̃sumptionis meȩ. s inuenti¬
us mee usum ñ cognoui. Cognoui uanam¬
e afflict̾ionem. non ꝓfutura salute que¬
se. de inuentis suꝑbire. Propt̾ea locutus
ni in corde meo. Ecce magnus effectus sum.
esciui enĩ qm̃ inflatione tumuerã.⁊ i dõ
ignus michi uidebar: & dixi in corde meo.
ce magnus effect̾us sum. In corde meo. de
de enimtumui. ⁊ idõ incorde dixi: quia
poide udi unde un de tum ui: ut ibi esset
elatio. ubi erat causa elationis. Locutus sum
in corde meo. Ecce magnus effectus sum. Qm
magnus: s Precessi ait sapientia om̃s qui fue¬
runt aute ine in ierusalem. Paulatur ꝑgit᷑
in corruptionẽ : ⁊ mens praua excrescente

Expanded text:
ionis. Tam difficile enim perversi corriguntur, ionis. Tam difficile enim perversi corriguntur, ut correctionem et purgationem aut non admittant omnino, aut ad perfectum non recipiant. Propterea ego jam corrigi coeperam; sed nondum adhuc perfecte correctus eram; et ideo cognovi laborem praesumptionis meae, sed inventionis meae usum non cognovi. Cognovi e afflictionem, non profutura saluti quaenem de inventis superbire. Propterea locutus sum in corde meo dicens: Ecce magnus effectus sum. Nescivi enim, quoniam inflatione tumueram, et ideo magnus mihi videbar, et dixi in corde meo: Ecce magnus effectus sum. In corde dixi: De corde enim tumui, et ideo in corde dixi; quia in corde vidi unde tumui, ut ibi esset elatio, ubi erat causa elationis. Locutus sum in corde meo: Ecce magnus effectus sum. Quam magnus! Praecessi, ait, sapientia omnes qui fuerunt ante me in Hierusalem. Paulatim pergitur in corruptionem, et mens prava excrescente
Abbreviated transcription (Latin):
& cogitatione cepi per cuncta discurrere. ut que¬
rerem ⁊i inuestigarẽ de cuuct̾is que fiunt sub
sole. et non ualui. & cepilaborare. &r tedio
uehementer affligi: & uidi qd mens mea qͦcũq
se uertebat. dolore ⁊ amaritudine ⁊ sollicitu¬
dine replebatur: ⁊ erat labor querendi intmen¬
sus: & inuentionis fruct̾us exiguus. fiebat
ergo ut tandem aliquando pena ipsa ⁊ af¬
flictio magna prudentẽ me faceret.: & uidi
cunctͥa que fiunt sub sole. & ecce uniuersa¬
uanitas. ⁊ afflict̾io spc̃. Cognoui ergo uerita¬
tem. i reꝓbaui uanitatẽ: quia sonsi afflicti¬
onem. Et uidebar iam in totũ cor reptus deꝑ
uersitate mea: s erat ad huc aliud in uolum̃¬
tum. ⁊ nesciui quia ꝑuersi difficile corrigunt᷑.
Eram iam tc̃ correpeus. ut de ueritatẽ uanita¬
t cognoscerẽ: ⁊ noñ eram corrept̾us adhuc.
ne deueritatis cognitione suꝑbirẽ. Excussa
am fuerat una erroris palea: et restabat ad¬
uc alia magis tenar atq inherens. palea ela-¬

Expanded text:
er cuncta discurrere, ut quaererem et investigarem de cunctis quae fiunt sub sole: at non valui. Et coepi laborare et taedio vehementer affligi; et vidi quod mens mea quocunque se vertebat, dolore et amaritudine et sollicitudine replebatur, et erat labor quaerendi immensus, et inventionis fructus exiguus. Fiebat ergo ut tandem aliquando poena ipsa et afflictio magna, prudentem me facerent. Et vidi cuncta quae sub sole vanitas et afflictio spiritus. Cognovi ergo veritatem, et reprobavi vanitatem, quia sensi afflictionem. Et videbar jam in totum correctus de perversitate mea; sed erat adhuc aliud involumentum; et nescivi quod perversi difficile corriguntur. Eram jam tunc correctus, ut de vanitate veritatem cognoscerem, et non eram correctus adhuc ne de veritatis cognitione superbirem. Excussa jam fuerat una erroris palea et restabat adhuc alia magis tenax atque inhaerens palea elat
Abbreviated transcription (Latin):
habitis temꝑantiã non deserere. facit non ꝓfu¬
tura seruare. Inde multiplicatis diuitiis suꝑbia
sequit᷑: dum id qd̃ ꝑ ambitionẽ quesitũ est. ad
elationẽ possidetur. Inde omĩa hȩc portenta ua-¬
nitatis orta st̃: qd̾ mens stulta in rerũ experim̃¬
tis uerũ bonum extra extimat inuemiendum :
ñ quasi ꝑ ea que foris st̃ uerũ bonũ intus que¬
rend̾u sit: s quasi in eis consistat. Iccircosine
modestia audact ꝑ omĩa se diffundit: ⁊ que
in abstinentia carnis afflictionẽ inuenerat.
alio ad itu reꝑto ꝑ concupiscentiã occuloꝵ.
carnalem affectũ multiplicius pascit. Neq
enĩ lasciuienti sufficit. ut in reb que ad huma¬
nam seruitutẽ factȩ st̃ & iocunditatẽ delec¬
tetur: nisi etiam suꝑbia ȩqualitatẽ conditio¬
nis trans grediens. hominib dnẽtur. Hoe est
enĩ qͦd post ceteras ⁊ int̾ ceteras suꝑstitiones
suas ad iuurit dicens. Possedi seruos ⁊ ancillas:

Expanded text:
habitis temperantiam non deserere, facit non profuhabitis temperantiam non deserere, facit non profutura servare. Inde multiplicatis divitiis superbia sequitur, dum id quod per ambitionem quaesitum est, ad elationem possidetur. Inde omnia haec portenta vanitatis orta sunt, quod mens stulta in rerum experimentis verum bonum extra existimat inveniendum, non quasi per ea quae foris sunt, verum bonum intus quaerendum sit, sed quasi in eis consistat. Idcirco sine modestia audacter per omnia se diffundit; et quae in abstinentia carnis afflictionem invenerat, alio aditu reperto per concupiscentiam oculorum, carnalem affectum multiplicius pascit. Neque enim lascivientis sufficit, ut in rebus quae ad humanam servitutem factae sunt, et jucunditatem delectetur, nisi etiam superbia aequalitatem conditionis transgrediens, hominibus dominetur. Hoc est enim quod post caeteras et inter caeteras superstitiones suas adjungit, dicens. Poss
Abbreviated transcription (Latin):
cate in ebrias ammã tuã: ᷤ N ũ quid ita quȩ¬
rit᷑ sapientia: Exisse illie uidebaris. Quomͦ
tã cito reu̾sus es: Quomͦ nisi quia in circuntti
ambulasti. ⁊ inuolutaᷤ semita tua: ⁊ redurit
te parsimonia. ubigula ꝓstrauerat: Ecce
it̾m in uoluptatẽ corruisti: ⁊ captiuus factꝰ
es uanitatis. Quomͦ huc uenisti᷑ Nonne debu¬
eras querere sapientiã. SS mens tua longe exu¬
lans a ueritate. ⁊ uiam ueritatis ignorans.
unde ab uno se uitio uoluptatis ꝑ continentiã
gulȩ cohibuit: inde licentius in omnẽ se lasci¬
uiam. ⁊ suꝑstitionẽ. ꝑ concupiscentiã oculoꝵ.
esfudit. Q eo nequius nc̃ in toto corrũpit᷑. quo
in parte quantulacũq correct̾a uidebat᷑. Prius enĩ
corrũpebaris. ⁊ humiliabaris. qm̃ uidisti ⁊ intel¬
lexisti quod patiebaris: nunc sub specie uirtutũ
uitioꝵ p̃da fact̾us es. Intrat auaritia sub obten¬
tu parsimonie: & dum ꝑsuadet animo in rebus

Expanded text:
tate inebrias animam tuam? Nunquid ita quaetate inebrias animam tuam? Nunquid ita quaeritur sapientia? Exisse illic videbaris, quomodo tam cito reversus es? Quomodo? nisi quia in circuitu ambulasti, et involuta fuit semita tua, et reduxit te parcimonia ubi gula prostraverat. Ecce iterum in voluptatem corruisti, et captivus factus es vanitatis. Quomodo huc eras quaerere sapientiam? Sed mens tua longe exsulans a veritate et viam veritatis ignorans, unde ab uno se vitio voluptatis per continentiam gulae cohibuit: inde licentius in omnem se lasciviam et superstitionem per concupiscentiam oculorum effudit; et eo nequius nunc in toto corrumpitur, quo magis in parte quantulacunque correcta videbatur. Prius enim corrumpebaris et humiliabaris; quoniam vidisti et intellexisti quod patiebaris, nunc sub specie virtutum, vitiorum praeda factus es. Intra avaritia sub obtentu parcimoniae, et dum persuadet animo in rebus
Abbreviated transcription (Latin):
posidentib nes fruentib conferre quid post̃ .s
Quare gͦ post bonum ꝓpositum continentiȩ.
& querende sapientie studium: tam cito it̾m
ad occupationẽ uanã conuerteris  Quare nͥ
quia mens tua foris eiecta est: ⁊ uaga ac ꝓfu¬
ga effect̾a super t̾ram. idõq stare ñ potest:
quia in ueritate fira non ẽ : Iocireo inquis
ui michi domos. plantaui uineas. feci ortos.
queris qd̵ intus ꝑdidisti. Magnificas oꝑatua.
quia indemet ipso minoratꝰ es. Edificas domos.
quia ꝓiect̾us es de habitaculo conscientiȩ tuȩ:
plantas uineas. ⁊ facis ortos: quia germina sapi¬
entiȩ in corde tuo aruert̃: extrus piscinas qͥ
fontẽ inte intus salientẽ non habes. Siluam
irrigas lignoꝵ germinantiũ: quia ũbram
queris. luce ueritatis amissa. Qued tͥ cũ istis
delectationib infelir. ⁊ bonoꝵ. tuoꝵ oblite.
Ubi ẽ nc̃ qͦd paulo ante ꝓposuisti a uino abstͦ¬
here carnẽ tuam: qui mͦ omĩ laseiuia ⁊ uani¬

Expanded text:
nec fruentibus conferre quid possunt? Quare ergo post bonum propositum continentiae, et quaerendae sapientiae studium, tam cito iterum ad occupationem vanam converteris? Quare? nisi quia mens tua foras ejecta est, et vaga ac profuga effecta super terram. Ideoque stare non potest, quia in veritate fixa non est. Idcirco, inquis, vi mihi domos, plantavi vineas, feci hortos quaeris quod intus perdidisti. Magnificas opera tua, quia in temetipso minoratus es. Aedificas domos, quia projectus es de habitaculo conscientiae tuae. Plantas vineas et facis hortos, quia germina sapientiae in corde tuo aruerunt. Exstruis piscinas, qui fontem vitae intus salientis non habes. Silvam irrigas lignorum germinantium, quia umbram quaeris luce veritatis amissa. Quid tibi cum istis delectationibus infelix, et bonorum tuorum oblite? Ubi est nunc quod paulo ante proposuisti a vino abstrahere carnem tuam: qui modo omni lascivia et vani
Abbreviated transcription (Latin):
uio: cogitare cepistultũ esse ⁊ uanum illarũ rerũ
scientiam tam ꝑtinaci studio hominẽ mortalẽ
querere. que ñ solum extra eius naturam
fact̾e sunt: s nec saluti eiussiue sciantur
ad uicere quicquã possunt. siue nesciantur
auferre. Ibi ergo uidi quia hanc occupatio¬
nem pessimam dedit ds̃ filiis hominũ ut dis¬
tendant᷑ in ea: quia cuncta que fiunt sub sole
un iuersa uanitas. ⁊ afflict̾io sp̃s. Nam quia
fructũ non habent uana sunt.⁊ quia affli¬
gunt. noria. Possidentes quippe non ad iuuant:
⁊ querentes se affligunt. Sine labore enim
queri non possunt: sed possunt sine utilitate
possideri. Animus namq statim ut cura ac de¬
desiderio querendi. atq inueniendi ea occu¬
patus fuerit. ⁊ se ꝑcuriositatis studium. ac
sollicitudinem cupiditatis in eadiffuderit.
digna temeritatis suȩ pena affligendus. &
multiplicitate spargitur. ⁊ difficultate reuer¬

Expanded text:
vio; cogitare coepi stultum esse et vanum illarum rerum vio; cogitare coepi stultum esse et vanum illarum rerum scientiam tam pertinaci studio hominem mortalem quaerere, quae non solum extra ejus naturam factae sunt, sed nec saluti ejus sive sciantur adjicere quidquam possunt, sive nesciantur auferre. Ibi ergo vidi quod hanc occupationem pessimam dedit Deus filiis hominum; ut distendantur in ea, quia cuncta quae fiunt sub sole, universa vanitas et afflictio spiritus. Nam quia fructum non habent, vana sunt, et quia affligunt, noxia. Possidentes quippe non adjuvant, et quaerentes se affligunt. Sine labore enim quaeri non possunt, sed possunt sine utilitate possideri. Animus namque statim ut cura ac desiderio quaerendi atque inveniendi ea occupatus fuerit, et se per curiositatis studium ac sollicitudinem cupiditatis in ea diffuderit digna temeritatis suae poena affligendus; et multiplicitate spargitur, et difficultate rever
Abbreviated transcription (Latin):
esti: ꝓposui inqͥt in animo in eo querere
inuestigare sapient̾ de cunctis que fiunt
sub sole. Ecce querere ceperã ⁊ iuestigare. et eris¬
cimaui me intam operioso studio exitũ aliquem
inuenire. Extendi gͦ animũ meum quantũ potui:
cogitationem meã in omĩa circumlustranda diffu-¬
di. Abstuli somnũ ab oculis meis. nec dedi requiẽ
cordi meo nocte acdie donec muenirẽ qd̾ quere¬
bat animamea: ut in uenirẽ rationem de om̃ib
que fiunt sub sole: S quis finis in tantis conatib
esse potuisset. Feci & defeci: conabar ⁊ repelle¬
bar: donec contabuit anima mea. & sensus con¬
tenebrati st̃: qm̃ in tanta rerũ multitudine.
⁊ ueri latentis profunditate. dum intellectus
& spargi in ciperet. ⁊ reuerberari. pondus la¬
boris & in extricabilis luctȩ angustiã ultra
sustinere non ualui. Tunc in memet ipsum re¬
uersus. & quasi repulsus ab illo cui obnitico¬
nabar. denso ac in meabili latentis nature in¬

Expanded text:
n animo meo quaerere et investigare sapienter de cunctis quae fiunt sub sole . Et ecce quaerere coeperam et investigare, et existimavi me in tam operoso studio exitum aliquem invenire. Extendi ergo animum meum quantum potui; cogitationem meam in omnia circumlustranda diffudi. Abstuli somnum ab oculis meis, nec dedi requiem cordi meo nocte ac die donec invenirem quod quaerebat anima mea, ut invenirem rationem de omnibus quae fiunt sub sole. Sed quis finis in tantis conatibus esse potuisset? Feci et defeci, conabar et repellebar, donec contabuit anima mea et sensus contenebrati sunt, quoniam in tanta rerum multitudine et veri latentis profunditate, dum intellectus et spargi inciperet et reverberari, pondus laboris et inextricabilis luctae angustiam ultra sustinere non valui. Tunc in memetipsum reversus et quasi repulsus ab illo cui obniti conabar denso ac immeabili latentis naturae in
Abbreviated transcription (Latin):
na languens. quasi quodã fastidio de alis ad aui
semper appetendia etiscurrere.⁊ priora abiciens que
nacua se sterila sperat se desiderĩ sui esffectum m
huis que suꝑ sunt posse optinere. tam stultus ee
cus. ut cumi se in his semper frustrari uideat. nc
unqua ad desiderii sui finem pertingere s nequ¬
ena tamen hec aliguancio quasi uana et infrudi¬
osa cesat ambire. S huiꝰ tam impudentis dendeñ
a stult curiosttatis. qua se in cogitione uisibla
rerum super uacue extendit. ⁊ sui creatoris eos¬
ntionem inqua sola aiera beatitudo contast.
aut habitam negligit. aut non habitam queren
Aisimulat: uista statim pena sub sequitur. qm̾̃ili¬
occupatione maiorẽ suis uirib difficultatẽ reꝑ¬
ens. quasi quoctam pondere anrietatis sue quri¬
mitur: quia dͥum eum ad querenda in huiusm¬
ai rebus sapientiã. ubi in ueniri non potest del¬
aerium impellit. x multitudine parit̾ distrltꝰ
&e ꝓfunditate reuerberat᷑. Hic est gͦ labor &. as¬

Expanded text:
i quodam fastidio de aliis semper ad alia appetenda discurrere, et priora abjiciens quasi vacua, et sterilia sperat se desiderii sui effectum in iis quae supersunt posse obtinere, tam stultus et caecus, ut cum se in iis semper frustrari videat, nec unquam ad desiderii finem pertingere, nequaquam tamen haec aliquando quasi vana et infructuosa cesset ambiri. Sed hujus tam impudentis desiderii et stultae curiositatis, qua se in cognitione visibilium rerum supervacue extendit, et sui Creatoris cognitionem in qua sola vera beatitudo constat, aut habitam negligit, aut non habitam quaerere dissimulat, justa tamen poena subsequitur; quonioccupatione majorem viribus difficultatem reperiens, quasi quodam pondere anxietatis suae opprimitur, quia dum eum ad quaerendam in hujusmodi sapientiam ubi inveniri non potest, desiderium impellit, multitudine pariter distrahitur et profunditate reverberatur. Hic est ergo labor et a
Abbreviated transcription (Latin):
est: non ꝑ essentiam. s ꝑ consimilem natu¬
ram. Quod em̃ fuit quantũ ad res: ⁊ qd̾ fac¬
tum est.: qͣntum ad act̾iones. Utrũq ꝑ tran¬
est. Similit̾ qd̾ futurũ est in rebus. & quod
faciendũ est in actionib. totum ꝑtransibit:¬
& non erit aliqͥd sub sole ꝑpetuum. Unde
hoct Quia eadem est conditio p̃teritoꝵ: &
torũ que futura st̃. ⁊ natura consimilis.
Nichil enĩ nouũ sub sole. nec ualet quisqͣm
dicere. ecce hoc recens est: iamenĩ p̃cessit
inscłis. que fuert̾ ante nos. Eti  ł Iasi¬
milis conditio est. ergo sunt p̃terita sic
& futura. Ꝙ qualia st̃ putas ipsa prete¬
rita: NAudi qualia. Non ẽ inqͥt prioꝵ. memo¬
ria Ergo ñ solum p̃sentia eorũ interitu
sublata est: s memoria quoq oblimone
deleta est. Magnaruma. talia st̃. ⁊ ipsa
que futura st̃: nã ⁊ eoꝵ qui post nos fu¬
turist̃ non erit recordatio apud eos qui

Expanded text:
est, non per essentiam, sed per consimilem natuest, non per essentiam, sed per consimilem naturam. Quod enim fuit quantum ad res, et quod factum est quantum ad actiones utrumque pertranest. Similiter quod futurum est in rebus, et quod faciendum est in actionibus, totum pertransibit, et non erit aliquid sub sole perpetuum. Unde hoc? Quia eadem est conditio praeteritorum, et eorum quae futura sunt, et natura consimilis. Nihil enim novum est sub sole, nec valet quisquam dicere: Ecce hoc recens est. Jam enim praecessit in saeculis quae fuerunt ante nos. Et quia similis conditio est; ergo sicut praeterita, sic et futura. Et qualia sunt putas ipsa praeterita? Audi qualia: Non est, inquit, priorum memoria. Ergo non solum praesentia eorum interitu sublata est, sed memoria quoque oblivione deleta est. Magna ruina. Talia sunt et ipsa, quae futura sunt. Nam et eorum qui post nos futuri sunt, non erit recordatio apud eos qui
Abbreviated transcription (Latin):
& si aliquando ab int̾rogante scd̃m aliqͥd
recte dici possit est: a respondente tam̃
semper uerius dicit᷑. fuit u ñ est. Sic ipsa
int̾rogatio responsionẽ quidem querit que
nond̾u est: s responsio uemens in t̾rogationẽ
non inuenit. que iã non est. In uera gͥ consi¬
deratione hoc solum quasi ñ eẽ uidit. qd̾ so¬
lum eẽ uidet᷑: quia dũ simul & esse incipit
ex eo qđ nond̾u est : ⁊ esse desinit in id qd̃
iam ñ est : pene nichil ẽ. qd̃ est. Et iccirco
nequaquã int̾rogat qͥd sit quod est: quia ⁊ ipsũ
int̾rogantis ẽ : respondenti quantũ uis
primo fuit iam un on est. Recte gͥ dicit᷑
qui est qd̾ fuit. ipsum qͦd futurũ est. Q est quod
factum est. ipsum quod faciendũ est. Ncsi di¬
cerit. ex p̃teritorũ consid̾atione ꝑpendite. qͥ dͥ
debeatis de suꝑuenientibus expectare. Idem
enim est utrumq i qd̾ fuit. & quod futurũ
est. Quod fact̾um est ⁊ qđ faciend̾u est idem

Expanded text:
etsi aliquando ab interrogante secundum quid etsi aliquando ab interrogante secundum quid recte dici possit, est, a respondente tamen semper verius dicitur, fuit, et non est. Sic ipsa interrogatio responsionem quidem quaerit, quae nondum est. Sed responsio veniens interrogationem non invenit, quae jam non est. In vera igitur consideratione hoc solum quasi non esse vidit, quod solum esse videtur. Quia dum simul et esse incipit ex eo quod nondum est, et esse desinit in id quod jam non est; pene nihil est, quod est. Et idcirco nequaquam interroga, quid sit quod est? quia et ipsum interrogantis est respondenti quantumvis proximo, fuit jam, et non est. Recte ergo dicitur: Quid est quod fuit? Ipsum quod futurum est. Quid est quod factum est? Ipsum quod faciendum est. Ac si diceret: Ex praeteritorum consideratione perpendite, quid debeatis de supervenientibus exspectare, idem enim est utrumque. Et quod fuit, et quod futurum est. Quod factum est, et quod faciendum est. Idem
Abbreviated transcription (Latin):
gientes transitu desideriũ fraudant. De hoc
enĩ transitu. sententiã subiungit dicens. Qͥd
est qͦd fuit. s Iam non ẽ: preterit enĩ. ⁊ iam
non est. Ipsum idem tale erit. & il quod fu¬
turũ est : nã ⁊ ipsum cũ uenerit ꝑtransibit:
& cum ꝑtransierit: ampliꝰ non erit. Qd est
quod fact̾um est: Etiã ipsum iam p̃teriit.
⁊ non ẽ. Ipsum gͦ idem tale erit & illud qd̃¬
faciendum est: quia ⁊ ipsum cũ fact̾um fue¬
rit ꝑtransibit. ⁊ amplius ñ erit. Sed quęri
potest quare preterita solum  futura cõme-¬
morauit. cum p̃sentiũ rerum potius contẽp¬
tum persuadere intendat. S hoc ipsum ad
magnũ contemptũ ꝑtinet eoꝵ. quȩ uident᷑
qd̾ ea solum in numero rerũ commemorare
noluit. que sola sensus carnis presentia
comp̃ irsu hendit: quasi illa solum non e̾ẽ
⁊ ueloci elapsu fugiunt: ut etiã de se loqͦn¬
tium sermonẽ expect̾are non possint. Nam

Expanded text:
gientes transitu desiderium fraudant. De hoc gientes transitu desiderium fraudant. De hoc enim transitu sententiam subjungit, dicens: Quid est quod fuit? Jam non est: praeteriit enim, et jam non est. Ipsum idem tale erit et id quod futurum est: nam et ipsum cum venerit pertransibit, et cum pertransierit amplius non erit. Quid est quod factum est? Etiam ipsum jam pertransiit, et non est ipsum. Ergo idem tale erit faciendum est; quia et ipsum cum factum fuerit, pertransibit, et amplius non erit. Sed quaeri potest quare praeterita solum et futura commemoravit, cum praesentium rerum potius contemptum persuadere intendat? Sed hoc ipsum ad magnum contemptum pertinet eorum quae videntur, quod ea solum in numero eorum commemorare voluit, quae sola sensus carnis praesentia comprehendit, quasi illa solum non esse et veloci elapsu fugiunt, ut etiam de se loquentium sermones exspectare non possint. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
post nos futuri sunt. non ꝑ mansuri dicunt᷑.
nec in recordationẽ apud suos posteros uentu¬
ri: ne uł hoc in consolationẽ praiis mentibus
ueniat. si is qui insemet ipso stare ñ potest. sal¬
tem in suo hȩrede aut successore subsistat.
nec eoꝵ. qͥ post nos futura. sunt. erit recorda¬
tio apud eos qui futuri st̃ in nouissimo: ut omĩa
uanitati subiciat. ⁊ humanũ animũ ab amore
eorũ quȩ sub sole uident᷑: ad desideriũ et̾no¬
rũ conuertat. Si qͥs aut̃ simplici expositione
contẽptus eẽ uelit. habet aliud qd̃ in his uer¬
bis que supra exposita st̃. conuenient̃ satis. &
forte manifeste manifestius intelligere
possit. Quia enĩ dixerat nec oculũ uisusati¬
ari. nec aurẽ impleri auditu: confestim cau¬
sam adiungit. quare nec ocułu uisus. nec au¬
rem possit implere auditꝰ: quia uictelicet
rerũ transitoriarũ speties. ꝑ sensũ quidem
aduenientes concupiscentiã excitat᷑. sed cito fu¬

Expanded text:
post nos futuri sunt non permansuri dicuntur; post nos futuri sunt non permansuri dicuntur; nec in recordationem apud suos posteros venturi, ne vel hoc in consolationem pravis mentibus veniat, si is qui in semetipso stare non potest, saltem in suo haerede aut successore subsistat. nec eorum qui post nos futuri sunt erit recordatio, apud eos qui futuri sunt in novissimo, ut omnia vanitati subjiciat, et humanum animum ab amore eorum, quae sub sole videntur, ad desiderium aeternorum convertat. Si quis autem simplici expositione contentus esse non velit, habet aliud quod in his verbis, quae supra exposita sunt, convenienter satis et forte manifestius intelligere possit. Quia enim dixerat nec oculum visu satiari, nec aurem impleri auditu, confestim causam adjungit, quare nec oculum visus, nec aurem possit implere auditus; quia videlicet rerum transitoriarum species per sensum quidem advenientes, concupiscentiam excitant, sed cito fu
Abbreviated transcription (Latin):
hĩ qui p̃sentes st̃ de sacusuo fiduciã habere
potiusent: ido postquã illoꝵ transitũ cominemo¬
rauerat. non ẽ. pͥorũ memoria: statim istoꝵ etiã
interitũ uenturũ de monstrat dicens. Sed nec
eorũ qui post nos futurist. Nam si post nos futu¬
ri sunt: ꝓfect̾o constat. quia nos qui mͦ subsisti¬
mus. cũ uenerint qͥ post nos futuri st̃: ⁊ nos qͦq
cade sorte sublati. etiam in recordationẽ uiuen¬
tium tc̃ nequaquã ueniemꝰ. Quid ergo nobis pro¬
dest qd̃ hiis qui ꝑ mortẽ sublati st̃. in hanc ui¬
tam successimus: quia ⁊ nos quoq cũ tempus
nr̃m aduenerit discedentes. alios succesores
relinquemꝰ: Si ergo scire uolumꝰ quales erimꝰ
apud eos qui post nos futuri sunt: considerłmꝰ
quales modo apud nos sint. qͥ nos ab hac uita iã
olim sublati p̃cesserunt. & ut omĩs imꝓbis men¬
tibus spes presentium tollatur:. hii quoq qui

Expanded text:
ii qui praesentes sunt de statu suo fiduciam habere ii qui praesentes sunt de statu suo fiduciam habere potuissent. Ideo postquam illorum transitum commemorando ait: Non est priorum memoria, statim istorum etiam interitum demonstrat, dicens: Sed nec eorum qui post nos futuri sunt. Nam si post nos futuri sunt, alii profecto constat quod nos qui modo subsistimus, cum venerint qui post nos futuri sunt, et nos quoque eadem forte sublati, etiam in recordationem viventium tunc nequaquam veniemus. Quid ergo nobis prodest, quod illis qui per mortem sublati sunt, in hanc vitam successimus; quia et nos quoque cum tempus nostrum advenerit descendentes, alios successores relinquemus. Si ergo scire volumus quales erimus apud eos qui post nos futuri sunt, consideremus quales modo apud nos sint qui nos ab hac vita jam olim sublati praecesserunt. Et ut omnis improbis mentibus spes praesentium tollatur, ii quoque qui
Abbreviated transcription (Latin):
in effectu rerũ subsequit᷑. & deinceps qͥd est
qđ fact̾ũ est. ipsum qd̾ faciendũ est: quia eacdẽ
rerũ natura. in singulis generib eand̾e simi¬
litudinẽ act̾u erhibuit inp̃teritis. quã ꝓdu¬
cet cũ suꝑuenerint infuturis: ⁊ ido̾ nichil no¬
uum ẽ in rerum generib sub sole: cuiꝰ simili¬
tudo ñ precessit. nec ualet qͥsquã dicere hoc
recens ẽ. quantũ ad similitudinẽ generissu
Iã enĩ precessit in scłis que fuert̾ ante nos ige¬
nere suo: cuiꝰ ipsum ẽ. Et tam̃ fluunt om̃ia.
nec ꝑ manet quicquã sub sole ⁊ que in disposi¬
tione ordinantis fixa st̃. a nr̃a prescientia si¬
mul ⁊ a memoria insemet ipsis transeuntu
recedunt: nã prius ap̃scientia nr̃a subtrabunt̃
ut non subsistant ꝑspetiem. deinde etiã a me¬
moria obliuone delent᷑: ut nec subsistant sal¬
tem ꝑ recordationẽ. Et ne forte. dura corda
hommũ transitꝰ p̾teritoꝵ ad cõtemptũ rerũ
uisibilium trabere ñ fufficeret. si illis sublatis

Expanded text:
tu rerum subsequitur. Et deinceps: Quid est quod factum est? ipsum quod faciendum est. Quia eadem rerum natura in singulis generibus eamdem similitudinem actu exhibuit in praeteritis, quam producet supervenerint in futuris. Et ideo nihil novum est in rerum generibus sub sole, cujus similitudo non praecessit. Nec valet quisquam dicere: Hoc recens est, quantum ad similitudinem generis sui. Jam enim praecessit in saeculis quae fuerunt ante nos in genere suo, cujus ipsum est. Et tamen fluunt omnia, nec permanet quidquam sub sole. Et quae in dispositione ordinantis fixa sunt a nostra praesentia simul et a memoria in semetipsis transeuntia recedunt. Nam prius a praesentia nostra subtrahuntur, ut non subsistant per speciem; deinde etiam a memoria oblivione delentur, ut nec subsistant saltem per recordationem. Et ne forte dura corda hominum transitus praeteritorum ad contemptum rerum visibilium trahere non sufficeret, si illis sublatis
Abbreviated transcription (Latin):
re ea que oculo comphendi possunt. Iecir co ill
non queram. s de illis querã. Querere ⁊ inuesti¬
girede cunctis que fiunt sub sole. Non illa qͥ
uidentur: sed de illis quȩ uident᷑. illa que non
uidentur. Non illa que fiunt subsole que udt

Expanded text:
i possunt. Idcirco illa non quaeram, sed de illis quaeram. Quaerere et investigare de cunctis quae fiunt sub sole. Non illa quae videntur, sed de illis quae videntur illa quae non videntur. Non illa, quae fiunt sub sole, quae
Abbreviated transcription (Latin):
aeuictus suȩ originis non solum remiisei uon
ualeat: sed nec acd monitꝰ quidem uelle possit
aut non esse qd̵ male est: aut etꝰ qd maleñ este
Nam quodest. male ẽ: ⁊ qd̾ esse deberet. male
non est : ce quod ñ nult aut non ẽẽ quos ẽ. aut
esse quod non est: hoc utroq peius est hoe g̾
noster eccłastes exemplo sui demonstrare bie
mcipit: s cilicet qualit̃ hum̾anꝰ animꝰ perhos
erroꝵ gradus a summa ueritate inuanitacẽ
corruat: n ipso suo uitio se ꝓpellente semper
in decerius eat. Ueritati eñ iberere. ⁊ ipsã
propt̃ se diligere ueritatẽ uerũ bonum eius
esse debuerat. Cum gͦ ueritatẽ deserit orse
ab illa quersione mentis deflectit. hant pri¬
mũ repulsus erroris sinpenã patitur. ut iysa
quã inse. ⁊ ꝓpt̃ se amare noluit ueritatẽ i ampro
uanitate querere incipiat: ꝙ quia desis aluo
mum contenplari inquo omiauideret. modo ni
tam ueritaten quã nouitatẽ affeetans multa
scire concupiseat. Quia enĩ illap inquauerat

Expanded text:
vinctus suae originis non solum per se reminisci non valeat, sed nec admonitus quidem velle possit aut non esse quod male est, aut esse quod male non est. Nam quod est, male est, et quod esse deberet, male non est. Et quod vult aut non esse, quod est, aut esse quod non est: hoc utroque pejus est. Hoc igitur noster Ecclesiastes exemplo sui demonstrare hic incipit, scilicet qualiter humanus animus per hos errorum gradus a summa veritate in vanitatem corruat, et ipso suo vitio se propellente semper in deterius eat. Veritati enim inhaerere, et ipsam propter se diligere veritatem, verum bonum ejus esse debuerat. Cum ergo veritatem deserit et se ab illa, adversionem mentis deflectit, hanc primum repulsus, erroris sui poenam patitur, ut ipsam quam in se, et propter se amare noluit veritatem, jam pro vanitate quaerere incipiat, et quia desiit illud unum contemplari in quo omnia videret, modo non tam veritatem quam novitatem affectans, multa scire concupiscat. Quia enim illam in qua vera
Abbreviated transcription (Latin):
fluere: Quȩre diligent̃ & cogita. Neq artifer
tuus neq mat̾ia tua hoc tͥfecit. quia illa star¬
do inȩternũ. n inte seruat qd̃ ipsa est: ille te
adȩt̾nitatẽ faciendo. & amplius dedit quam
ipsa est. Unde igit᷑ tibi hoc. nisi uitio tuo. &
quo tͥ nc̃ pena est: ut reuertaris in ilła. cuibae
ex grã datũ erat. ut stares semꝑ supra illam:
Igit᷑ tu transis ⁊ t̾ra stat intestimoniũ contu
te:ut mortalem arguens. ⁊ morͣtẽ excipiens
pͥus te conumcat quã puniat. ꝓpt̾ea t̾ra inetͥni
stat. Generatio preterit ⁊i generatio aduent¬

Expanded text:
fluere? Quaere diligenter, et cogita. Neque artifex fluere? Quaere diligenter, et cogita. Neque artifex tuus neque materia tua hoc tibi fecit; quia, et illa stando in aeternum, et in te servat, quod ipsa est, et ille te ad aeternitatem faciendo, et amplius dedit, quam ipsa est. Unde igitur tibi hoc nisi vitio tuo ex quo tibi nunc poena est, ut revertaris in illam, cui hoc ex gratia datum erat, ut stares semper supra illam? Igitur tu transis, et terra stat in testimonium contra te, ut mortalem arguens, et morientem excipiens, prius te convincat quam puniat. Propterea terra in aeternum stat. Generatio pr
Abbreviated transcription (Latin):
quã est: quia t̾ra est. ⁊ semper terra ẽ: ⁊ id qd̾
transit t̾ra ẽ. ⁊ in quo transit terra est: icũ
hoc in illud uł illud transit. ñ transit tam̃ qd̃
terra ẽ: quod inboe ⁊ in illo idem est. S t̾ra
intra nature sue gremiũ moueri habet ⁊ opari
habet. de illo quod ẽ. hoc quod ẽ. extra natura ter
minos sue transire non habet de eo qd̃ est in id
qd̾ non ẽ.  iccirco terra in et̾num stat in eo qd̃e
supra t̾ram: sicut & terra stat in eo quod factͥa
est: Quare degenerasti. ut non saltẽ imite¬
ris materiã tuam que intantũ seruat qd̾ est:
ut ⁊ tu cũ terra fact̾us fueris non possis aliuod
ẽẽ. quã terra est.Usq ad illam defluis uitu
tuo: ultra ꝓgredi non ꝑmitteris. natura sua.
Eccequantũ custodit qd est. ut ⁊ de fluente
⁊ instabilem cũ exceꝑit: non sinat ultra tran¬
sire in aliud quod ipsa non est. U nele tͥ ergo

Expanded text:
quam est; quia terra est, et semper terra est, et id quod quam est; quia terra est, et semper terra est, et id quod transit terra est et in quod transit terra est; et cum hoc in illud, vel in illud transit, non transit tamen quod terra est, quod in hoc et illo idem est. Ergo terra intra naturae suae gremium moveri habet, et operari habet de illo quod est, hoc quod est: extra terminos naturae suae transire non habet de eo quod est in id, quod non est: et idcirco, terra in aeternum stat in eo quod super terram, sicut et terra stat in eo, quod facta est? Quare degenerasti, ut non saltem imiteris materiam tuam, quae in tantum servat quod est, ut et tu cum terra factus fueris, non possis aliud esse quam terra est? Usque ad illam defluis vitio tuo; ultra progredi non permitteris natura ejus. Ecce quantum custodit quod est, ut et te fluentem et instabilem cum exceperit, non sinat ultra transire in aliud quod ipsa non est. Unde ergo tibi
Abbreviated transcription (Latin):
factus es: ergo de molli luto intestã solidatꝰ
es: ⁊ gleba tua si naturã non habuit firmita¬
tis: habuit tam̃ naturam confirmationis. Si
non habuit ut hoc esset. ex natura. habuit tam̃
ex natura ut hoc posset esse ex grã. Ergo mat̾ia
tua nichil tibi nocuit. que ⁊ hoc inte congru¬
um conseruat. quod natura contulit: & quod
grã dedit ipsa non minuit. Nã t̾ra inet̾num
stat. Quid est stat. ꝑseuerat in eo quod facta
est: seruat naturã suam. conditionẽ suam ñ
deserit: qđ accepit hoc retinet in corruptum
Terra facta est ⁊ terra ꝑ manet: nũ quã aliud ẽ.
quod est. ⁊ cũ aliud ẽ. non ex defectu corrupti¬
onis aliud est: sed ex ꝓuectu sublimationis. Quẽ¬
admodũ ⁊ iite aliud effecta est. ⁊ aliud futura
est quã natura ẽ: s sublimatione non corrup¬
tione.  cũ in quibusd̾a terrenis se de alio
trausferre uidet᷑ in aliud. nũquã tam̃ aliud ẽ.

Expanded text:
 es, ergo de molli luto in testam solidatus  es, ergo de molli luto in testam solidatus es, et gleba tua, si naturam non habuit firmitatis, habuit tamen naturam confirmationis. Si non habuit ut hoc esset ex natura, habuit tamen ex natura ut hoc esse posset ex gratia. Ergo materia tua nihil tibi nocuit quae et hoc integrum conservat quod natura contulit, et quod gratia dedit, ipsa non minuit. Nam terra in aeternum stat. Quid est stat? Perseverat in eo quod facta est; servat naturam suam; conditionem suam non deserit; quod accepit, hoc retinet incorruptum. Terra facta est, et terra permanet, nunquam aliud est quam quod est. Et cum aliud est, non ex defectu corruptionis aliud est, sed ex provectu sublimationis. Quemadmodum et in te aliud effecta est, et aliud futura est, quam nata est; sed sublimatione, non corruptione. Et cum in quibusdam terrenis se de alio transferre videtur in aliud, nunquam tamen aliud est,
Abbreviated transcription (Latin):
est manus artificis. si non ꝓuererit opus
suum in meliꝰ. s Ergo scientia non erat apud
ipsum. aut infirmus inuentꝰ est : ut in ma¬
nib eius bona illa mat̾ia det̾ior efficeretur¬
ꝯ̃lbsit. Immo uero multo meliorẽ te fecit. quam
illud fuerat unde te fecit: quia t̾ram fecerat
stabilem. te aut̃ de t̾ra fecit immortalem. Ergo
meliorem te fecit. quã fuerat unde te fecit.
Non gͦ exartifice ꝓcessit corruptio tua. qui tan¬
ta potestate. ⁊ talibonitate te fecit: ut nichilpos¬
set a ꝑfecto minus. nichil ab optimo uellet dece¬
rius. Itaq bonꝰ artisfex plasia bonum fecit: euiꝰ
et̾na in corruptio & bonitas immortalis. nec uiti¬
um gignit nec recipit. S forte materia culpan¬
da sit: que talis erat de qua aliud fieri non po¬
terat. Terra enĩ erat materia: & exiuit uas
testeum. Quidrꝰ mirũ hoc ẽ. hoc ergo cu di¬
cens respicere debueras. quia siuas testeum¬

Expanded text:
est manus artificis si non provexit opus est manus artificis si non provexit opus suum in melius? Ergo scientia non erat apud ipsum, aut infirmus inventus est, ut in manibus ejus bona illa materia deterior efficeretur? Absit! Imo vero multo meliorem te fecit, quam illud fuerat unde te fecit; quia terram fecerat stabilem, te autem de terra fecit immortalem. Ergo meliorem te fecit, quam fuerat unde te fecit. Non ergo ex artifice processit corruptio tui, qui tanta potestate et tali bonitate te fecit, ut nihil posset a perfecto minus, nihil ab optimo vellet deterius. Itaque optimus artifex plasma bonum fecit, cujus aeterna incorruptio et bonitas immortalis nec vitium gignit, nec vitium recipit. Sed forte materia culpanda sit, quae talis erat de qua aliud fieri non poterat. Terra enim erat materia, et exivit vas testeum. Quid? Mirum hoc est. Hoc ergo tu dicens respicere debueras, quia, si vas testeum