comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
e t̾ciis ⁊ qͣrtis ⁊ de ultͣ pluribꝰ nuptiis.
solent hõies mouẽ qͤstionẽ. Uñ b̃uit̃
respondeo. nec me ullas nuptias
audẽ dãpnare. nec uerecundiã nu¬
merositatis auferre. Idẽ testat᷑ ier̃o.
dicens. Ego ñ lib̾a uoce exclamo. ñ
marito nubere. Itaq apparet ex pre¬
dictis auctoritatibꝰ. qͥ liceat pꝰ mortẽ
episcopali dignũ: dicat eũ eẽ ui¬
rũ uniꝰ uxoris ab illo honore di¬
gamos excludens quasi transg̾sso¬
res. S sciendũ ÷ illud fieri ñ ꝓ culpa
digamiȩ. s ꝓsacͣm̃ti honestate. honestiꝰ
nuptiis bigami pͣndere ñ ꝯuenit. Quia
cũ penitentia bigamꝰ egeat: qͥs erit
p̾sbit̾ qͥ talibꝰ nuptiis possit prebere
tinens. ⁊ ꝯting̾e solet. ł ult᷑ modũ ĩ ux¬
ore ꝓpͥa exerceat libidinẽ. Nec p̾sbit᷑ ta¬
libꝰ miptiis debet ꝯsentire. q eas freq̃n¬
tando ⁊ qͣsi ex hortet᷑ hoĩes ad nuptias
freqͥnter iterandas.

Expanded text:
ertiis et quartis et ultra de plurimis nuptiis solent homines movere quaestionem. Unde breviter respondeo, nec me ullas nuptias audere damnare nec verecundiam numerositatis auferre. Idem testatur Hieronymus dicens: Ego nunc libera voce exclamo non am et secundo marito nubere. Itaque apparet ex supradictis auctoritatibus quod liceat post mortem episcopali dignum dicat eum esse virum unius uxoris , ab honore bigamos excludens quasi transgressores. Sed sciendum est illud fieri non culpa bigamiae, sed pro sacramenti honestate. Honestiusnuptiis bigami prandere non convenit; quia cum poenitentia bigamus egeat, quis erit presbyter qui talibus nuptiis possit praeberetinens ut contingere solet ultra modum in uxorem propriam exerceat libidinem. Nec presbyter talibus nuptiis debet consentire, eo quod eas frequentando homines exhortetur ad nuptias frequenter iterandas.
Abbreviated transcription (Latin):
grã ⁊ beneficio hoc hab̾ent. S ꝗͣuis
dicat filiꝰ pater maior me ẽ. qͦd ad
natam hominis referendũ ẽ: tũ¬
te equalitas. ut in ea nulla ꝑsona
maior sit alia. nec ⁊̃ tres simul ma¬
iores sint una sola. Ed animaduer¬
tere facile pͥ qͥcũq p̃cedentibꝰ fidẽ
ad hibens: unãquãq ꝑsonã de itt
tribꝰ cred eẽ simplicem dĩ sub̃am.
⁊ tres simul: credit eẽ unã eadẽq
coetuus quãuis a patre sit. Uel

Expanded text:
gratia et beneficio hoc haberent. Sed, quamvis dicat Filius: Pater major me est , quod ad naturam hominis referendum est, tamte aequalitas, ut in ea nulla persona sit major alia, nec etiam tres simul majores sint una sola. Quod animadvertere potest, quicunque praecedentibus fidem adhibens, unamquamque personam de illis tribus credit esse simplicem Dei substantiam, et tres simul credit esse unam eamdem coaeternus, quamvis a Patre sit, velu
Abbreviated transcription (Latin):
morit̾. qͣ ad huiꝰ rei ꝑfectã noticiuãne¬
mo qͣntũ cũq subtił ⁊ exercitatꝰ pore
ꝑuenire: ꝗͣ diu in hac uita caro inqs¬
tabit animã. Nã illa notitia ñ nͥ bes¬
attestante qui ait. U ita et̾na ẽ cognos¬
cere te unũ đm ⁊ quẽ misisti iħmaps

Expanded text:
 ad hujus rei perfectam notitiam nemo, quantumcunque subtilis et exercitatus poterit pervenire, quandiu in hac vita caro inquietabit animam. Nam illa notitia non nisi beaattestante, qui dicit: Vita aeterna cognoscere te Deum unum, et quem misisti Jes
Abbreviated transcription (Latin):
nos latet qͦsdã uelle existentiã p̃dictarũ
relationũ affirmare ex qͥb̾dã u̾bis qͥbus
in expositione sue fidi usus ẽ beatꝰ ieronimꝰ.
Ut aut̃ ex ipsis u̾b ieronimi euident̃ appareat
eũ alit̾ sentire ⁊ eos alit̾ qͥ relationes assert¬

Expanded text:
nos latet, quosdam velle existentiam praedictarum relationum affirmare ex quibusdam verbis, quibus in expositione suae fidei usus est beatus Hieronymus. Ut autem ex ipsis verbis Hieronymi evidenter appareat, eum alit
Abbreviated transcription (Latin):
horribilẽ ꝓ societate ⁊ federe sustineat.
De his qͥ legitime iuncti pꝰea nequeunt
tũ redde: gallicana iudicat eccła iuxta
tenorẽ legũ ⁊ quorũdã decretorũ ut ĩ¬
die suscepta fide legitima ꝓbatione dis
initio matͥmonii usq ad duos annos
ꝯtinuos ꝯputando coire minime ꝓp̃
amitende repudiũ marito dice̾. De eodẽ¬

Expanded text:
horribilem eam pro societate et fide sustineat. De iis qui, legitime juncti, postea nequeunt tum reddere: gallicana judicat Ecclesia juxta tenorem legum et quorumdam decretorum ut indinitio matrimonii usque ad duos continuos annos computandos coire minime propamittendae, repudium marito dicere
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ s pͣ sanꝰ infirmũ dimittere.s de.¬
bet eũ sustentare. ⁊ ⁊̃ carnis debitũ si infir¬
mus poscit reddere. U.ñ aug̃. ĩ libro de ser¬
mone dñi ĩ monte. Si uxorẽ qͥsꝗͣ habeat siue
sterilẽ siue deformẽ corpore. si debilẽ m̃bris.

Expanded text:
s potest infirmum dimittere, sed debet eum sustentare et etiam carnis debitum si infirmus poposcerit exsolvere. Unde Augustinus in lib. De sermone Domini in Monte: Si uxorem quisquam habeat sive sterilem sive deformem corpore, sive debilem membris,
Abbreviated transcription (Latin):
icet uelate ñ fuerĩt. si forte nupserint.
his agenda aliqͦ tp̃r penitentia ÷ qr
sponsio earũ a dño tenebat᷑. de uidu¬
is autẽ ñ uelatis ñ habemꝰ certam
auctoritatẽ q̃ illas in ꝯuigio pꝰ uotũ
initio remanere ꝓhibeat ł ꝑmitat.
De uiris autẽ qui nouert̃ castitatẽ
sic ÷ obseruandũ. u si effecti sint he¬
remitȩ. siue monachi. siue cderici.
nullomͦ liceat eis pꝰ uotũ inire ꝯu¬
giũ. De laicis autẽ qui uotũ fatiũt
nec assumunt religionis habitum.
dubitat᷑ an possuit face̾ ꝯiugium¬

Expanded text:
licet velatae non fuerint si forte nupserint, his agenda aliquo tempore poenitentia est; quia sponsio earum a Domino tenebatur. De viduis autem non velatis non habemus certam auctoritatem quae illas in conjugio post votum initio remanere prohibeat vel permittat. De viris autem qui voverunt continentiam, sic est observandum, ut si effecti sint eremitae sive monachi sive clerici, nullo modo liceat eis post votum inire conjugium. De laicis autem qui votum faciunt nec assumunt religionis habitum, dubitatur an possint facere conjugium
Abbreviated transcription (Latin):
nũ liceat uiro uxorẽ dimittere ꝓ qͣ¬
bet fornicatiõe spũali .i. ꝓ auaritia
iliis cͥminibꝰ ad q̃ ipxor scelerata cre
ir ab eiꝰ seꝑari ꝯsortio. ꝗͣ eiꝰ sceleribꝰ in qͥ¬
it᷑. iuxta illud p̃ceptũ dñi. Si oculus

Expanded text:
um liceat viro uxorem dimittere pro qualibet fornicatione, id est pro avaritia vel aliis criminibus ad quae uxor scelerata credvir ab ejus separari consortio quam ejus sceleribus inquinetur; juxta illud praeceptum Domini: Si oculus
Abbreviated transcription (Latin):
tẽporibꝰ tales ꝑsone pot̾ant legitime co¬
pulari. sic̃ de dauid ⁊ bersabe legit᷑. s pꝰea
ad t̾rorẽ ẽ. int̾dictũ. U ñ si qͥ tales his tẽ¬
tudo instituta sit ⁊ confirmata. ñ sit
ĩter eos ꝯiugiũ nͥ ab ȩccła ꝑ dispensa¬

Expanded text:
temporibus tales personae poterant licite copulari, sicut de David et Bethsabee legitur. Sed postea ad terrorem est interdictum. Unde si qui tales his temtutio suscepta sit et confirmata, non fit inter eos
Abbreviated transcription (Latin):
ret qͣ fideli liceat infidelẽ reliquer
ꝗͣuis sit ꝑfectꝰ ꝓpt̾ infidelẽ lucran¬
dũ dõ. remane cũ infideli si ipse
senserit. Nisi .it. licerz infidelẽ dime¬
tere: ita ex auctoritate dñi int̃ isto
infidelẽ sibi possit copulare. dic̃
.i. Si infideł discedit: discedat.
nfideli dimisso fideł ĩ nuptiis ꝑma-
sic̃ agñdo de utroq fideli p̃ceꝑat.¬

Expanded text:
ret quod fideli liceat infidelem relinquere, quamvis sit perfectum propter infidelem lucrandum Deo, remanere cum infideli si ipse consenserit. Nisi enim liceret infidelem dimittere, ita ex auctoritate Domini inter issibi fidelem possit copulare. Dicit enim. Si infidelis discedit, discedat: ut infideli dimisso fidelis innupta permaneat, sicut agendum de utroque fideli pra
Abbreviated transcription (Latin):
cione ł ĩ conformatiõe tenuerit. ꝓpt̾
hanc causã ñ debent seꝑari. Un ni¬
cholaus salomoni ep̃o scribens ait.
Nosse desidas utrũ mulier: q̃ uiri filiũ
desate cro fonte leuauit possit
cũ eo itẽ ⁊ N dẽ uiro copulari. Q
sic posse iungi decernimꝰ. qr s saes cã¬

Expanded text:
tione sive in confirmatione tenuerit; propter hanc causam non debent separari. Unde Nicolaus Salomoni episcopo scribens ait: Nosse desideras utrum mulier quae viri sui filium de sacro fonte levavit possit cum eodem viro copulari. Quos sic posse conjungi decernimus; quia sec
Abbreviated transcription (Latin):
genitꝰ. generatꝰ. ⁊ alia natiuitatẽ sig¬
nificantia. Sub̃alia qͦ genit᷑e de t̾mi¬
natione apposita efficiunt᷑ filii ꝓpria .
uelut genitꝰ d̾s. sapientia nata. &
his om̃ibꝰ noĩbꝰ filiꝰ ad patrẽ relatiue
nari. sicut plerũq fit in ꝓu̾biis salo¬

Expanded text:
genitus, generatus, et alia nativitatem significantia. Substantialia quoque geniturae determinatione apposita efficiuntur Filii persona, velut genitus Deus, sapientia nata; et his omnibus nominibus Filius ad Patrem relative nari, sicut plerumque fit in Proverbiis Salo
Abbreviated transcription (Latin):
rep̃ d̃s c̾ator ẽẽ in tp̃r. ex quo fecit crea-¬
uuiras. Non n c̾auit eas ab ȩt̾no. nec cre-¬
itori st̃ coet̾ne. sic̃ quidã estimant oc¬
asionẽ horũ u̾borũ. Omĩa in ipso ut¬
uita erant q̃ st̃ sic exponenda. In ipsiꝰ
uificans. erant oĩa ordinata ⁊ cognita

Expanded text:
epit esse Creator in tempore, quando fecit creaturas, non enim creavit eas ab aeterno, nec Creatori sunt coaeternae, sicut quidam aestimant occasione horum verborum: Omnia in ipso vita erant, quae sic sunt exponenda: in ipsiuset alia vivificans, erant omnia ordinata et cognita,
Abbreviated transcription (Latin):
unt seꝑari. Furiosi dũ st̃ in furore ñ
posst̃ facere ꝯiugiũ. iuxta ħ dẽc̾tũ cano¬
nicũ. Neq furiosus neq furiosa matri¬
moniũ contͣhere posst̃. s si concͣctũ fue
eundũ idoneo: nullatenꝰ. posst̃ cõmisce¬
ri: tales ꝑsone nec int̾ se nec cũ alus¬
cũ aliis posst̃ facere ꝯiugiũ.

Expanded text:
um. Furiosi dum sunt in furore non possunt facere conjugium, juxta hoc decretum canonicum: Neque furiosus neque furiosa matrimonium contrahere possunt; sed si contractum eundum idoneo, ut nullo modo possint commisceri, tales personae nec inter se nec cum aliis possunt facere conjugium.
Abbreviated transcription (Latin):
na caro. ⁊ alt̾ habeat corpꝰ alteriꝰ ĩ potesta¬
te sua. Uñ gͥgor. ⁊ heotiste pat̾ͥciȩ scribenᷤ
ait. Cũ boni ꝯiuges aut m̾itũ augere de¬
siderant. aut añ actȩ uitȩ culpas delere.
ut se ad ꝯtinentiã astringãt ⁊ meliorẽ
uitã appetant. licet. Si uͦ ꝯtinentiã quã
uir appetit mulier recusat: diuidiꝯ
iugiũ ñ licet. de eodẽ. Nicholaus karo
lo scribẽs ait. Scpͥsit nob̾ theoberga regi¬
na se uelle. dignitate. seu copula exui. ⁊

Expanded text:
otestate. Unde Gregorius Theotistae patriciae scribens ait: Cum boni conjuges aut meritum angere desiderant aut anteactae vitae culpas delere, ut se ad continentiam astringant et meliorem vitam appetant, licet. Si vero continentiam quam vir appetit mulier recusat, dividi conjugium non licet. De eodem Nicolaus Carolo regi scribens, ait: Scripsit nobis Theoberta regina se velle dignitate seu copula exui et
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ innocentiꝰ de uirginib uelatis sic
a sac̾dote uelant᷑. si pꝰea ł publice nup¬
serint ł se claiculo corrũperint. ñ
eas ad iniitendas eẽ ad xegendam pe¬
nitentiã. nͥ is cui se iunxerant de mun¬
do recesserit. Si enĩ de hominibꝰ hec
tiȩ licentia ꝯcedat᷑: nis unꝰ ex his fu¬
erit defunctꝰ. qͣntomag̾̃ de illa te¬
nenda ÷ q̃ añ ĩ mortali se sponso con¬
iunxerant: ⁊ pꝰea ad humanas nup¬
tias tͣnsinigͣuit.  Uidet᷑ enĩ aliqͣntu¬
lum insistendũ ẽẽ his dictis innocen¬
tii. Non enĩ uident᷑ solũmͦ ꝯiugium
negare uelatis uirginbꝰ s ⁊̃ locũ pe¬
nitentiȩ ꝗͣdui corruptores earum
ipse ⁊ earũ corruptores simul in
suo ꝯsortio ⁊ uoluntate peccandi
uixerint. ħn declarat seq̃ns si¬
militudo de muliere ꝓͥũ haben¬
te ꝯiugẽ. ⁊ cũ alio formcante. cui
ñ p̃ negari penitentia ꝗͣuis cor¬
ruptor eiꝰ uiuat. si ab eiꝰ ꝯsortio &¬

Expanded text:
sic a sacerdote velantur, si postea vel publice nupserint vel se clanculo corruperint, non eas admittendas esse ad agendam poenitentiam, nisi is qui se junxerant de mundo recesserit. Si enim de hominibus haec tiae licentia concedatur nisi unus ex his fuerit defunctus, quanto magis de illa tenenda est, quae ante immortali se sponso conjunxerat et postea ad humanas nuptias transmigravit? Videtur autem aliquantulum insistendum esse his dictis Innocentii: Non enim videntur solummodo conjugium negare velatis virginibus; sed etiam locum poenitentiae quandiu corruptores earipsae et earam corruptores simul in suo consortio et in voluntate peccati vixerint. Hoc enim declarat sequens similitudo de muliere proprium habente conjugem et cum alio fornicante; cui non potest negari poenitentia quamvis corruptor eju
Abbreviated transcription (Latin):
dũ qđ fides poscit. Si aũ aliqͦ mulieres
ita posteriorũ uirorũ amore sint cap¬
te ut malint hͥis coherere ꝙͣ ad legiui¬
mũ redire ꝯsortiũ: m̾ito sunt notande
ita. ii eccłiastica cõmunione pͥuentur

Expanded text:
ur, assumpsit. Sin autem alique mulieres, ira posteriorum virorum amore sunt capte, ut maluerint his coherere quam ad legitimum redire consortium, merito sunt notande, ita ut ecclesiastica communione priventur
Abbreviated transcription (Latin):
n mixtione una caro sint effecti: cog-¬
natione uniꝰ ad alt̾m ꝑtinere. Ideoq si
lir obierit & uxor eiꝰ aliũ duxerit.
silios a sccło genitos uiro. ꝓhibet uxo¬
res ducere de cognatiõe uri pͥoris.
affirmans qͥ filii sua matre median¬
te ad cognitionẽ uiri pͥoris ꝑtineat.
uĩ qͦ mat᷑ eorũ una caro extiterat.
cere. Uñ ꝯtingeret qͥ fere nullus ꝯiugẽ

Expanded text:
commistione una caro sint effecti: cognationem unius ad alterum pertinere. Ideoque si vir obierit et uxor ejus alium duxerit, filios a secundo viro genitos prohibet uxores ducere de cognatione prioris viri, affirmans quod filii sua matre mediante ad cognationem prioris viri pertineant, cum quo mater eorum una caro exstiterat. lari. Unde contingeret quod fere nullus conjugem
Abbreviated transcription (Latin):
ta ilłd apłi.Uoluntati eiꝰ qͥs resistit:
C redo ⁊ ȩt̾nũ. ⁊ õnũ c̾atorẽ iuxta illud.
In pͥncipio cauit ds celũ ⁊ t̾rã. & itts. Qui
uiuit ĩ et̾nũ c̾aũ oiã simul. Credo ⁊̃ in¬
mutabilẽ uixta iłłd psalm̃. Mutab̾ eos
⁊ mutabunt᷑. tu aut̃ idẽ ipsees. ⁊ it o
iacobi apłi. Apud quẽ ñ ÷ tͣnͣsmutatio.¬

Expanded text:
ta illud Apostoli: Voluntati ejus quis resistit? Credo et aeternum, et omnium creatorem, juxta illud: In principio creavit Deus coelum et terram . Et illud: Qui vivit in aeternum, creavit omnia simul . Credo et immutabilem, juxta illud Psalmistae: Mutabis eos et mutabuntur; tu autem idem ipse es . Et illud Jacobi ap
Abbreviated transcription (Latin):
eos qui inuiti. ⁊ coacti ꝯiuncti sunt. ꝑ
aliꝗ temporis spatiũ cohabitantes
t̾amiliariter ⁊ amicabilit̾ ꝯuersari.
⁊ diu in suo ꝯsortio remanere. cũ ha
Consensũ p̃dicto mͦ diffinitũ suffi¬
cert credimne ad otrahendũ ꝯiugũ
nedidio ⁊ alia nuptiaru soldeon

Expanded text:
cti sunt per aliquod temporis spatium cohabitantes familiariter et amicabiliter conversari, et diu in suo consortio remanere cum habeConsensum praedicto modo diffinitum sufficere credimus ad contrahendum conjugium, nedictio et alia nuptiarum solemn
Abbreviated transcription (Latin):
exeant inde ad crucẽ. ⁊ si uerũ fuerit
separent᷑. ⁊ illa qd uultis
faciat. Beatꝰ uͦ greg̃ eos sit y¬
uis neqͤant opꝰ explere nuptiarũ. Si
aut̃ uir frigidȩ nat᷑e fuerit: tc̃ facta
his reqͥsistis qͥ ob hanc causã frigide natͣe¬
se dicunt ñ posse inuicẽ carnis dantes
at quasi sororẽ. Qo similit causat᷑. uo¬
lo mat̾ ẽẽ. ut̾q septima manu dicatꝰ
ut nũꝗͣ ꝑ cõmixtionẽ carnis ꝯiuncti
una caro effecti fuissent. Tc uidr mu
aliꝗͣ copulã acceꝑit: tc̃ ꝑacta peniten¬
tia pͥora cogant᷑. recipe conubia. hȩc
auctoritas magni gͣgor aꝑte ꝓhibet
separi ꝯiuges segitime iunctos qͥpos¬
sunt cũ alis conre ꝑsonis ꝗͣuis neque¬
ant int̾ cõmisceri. Ex ħ ꝯcordat quo

Expanded text:
 si verum fuerit separentur, et illa quid vult faciat. Beatus vero Gregorius eos quamvis nequeant opus complere nuptiarum. Si autem vir frigidae naturae fuerit, tunc facta his requisitus, qui ob causam frigidae naturae dicuntur non posse invicem opera carnis dantes at quasi sororem. Quod si mulier causatur Volo mater esse, uterque septima manu dicat ut nunquam per commistionem carnis conjuncti una caro effecti fuissent, tunc videtualiam copulam acceperit, tunc peracta poenitentia priora cogantur recipere connubia. Haec auctoritas Magni Gregorii aperte prohibet separari conjuges legitime conjunctos qui possunt cum aliis coire, quamvis nequeant inter se commisceri. Et in hoc co
Abbreviated transcription (Latin):
Uñ auõ: de adult̾inis ꝯiugiis. Cũ cepis¬
set euuͣngłm gentibꝰ p̃dicari. iã con¬
dñi gentiles ambo fuerant ꝯiuncti.
Idẽ in libro de bono ꝯiugali. Bonum
nuptiarũ ꝑ om̃s gentes᷑ atq om̃s ho¬
mines in causa generandi ÷ ⁊ in fi¬
de castitatis. Es autẽ ad popłm dĩ
ꝑtinet in fide sacͣm̃ti. Innocentꝰ de
eodẽ. Sola .p. in baptismo dĩ mutus.
nec uxorũ numerus aboletur. Nam
si a dło p̃parat᷑ uiro uxor. ⁊ qͣs as ꝯiumne

Expanded text:
 primo De adulterinis conjugiis: Cum coepisset Evangelium gentibus praedicari, jam conussionem Domini gentiles ambo fuerant conjuncti. Idem in libro De bono conjugali. Bonum nuptiarum per omnes gentes atque omnes homines in causa generandi est et in fide castitatis, quod autem ad populum Dei pertinet in fide sacramenti. Innocentius de eodem: Sola peccata in baptismo dimittuntur nec uxorum numerus aboletur. Nam si a Deo praeparatur viro uxor, et quod De
Abbreviated transcription (Latin):
epta. & ẽ notandũ ꝗ ysidorus qͥ cognatiõe
ĩ pͥmũ gͣdũ appellat. Prȩmissis adiun¬
endũ ẽ. qͦ cognati sibiscõpulati ñ faciũt
nitentiȩ supponi. Qui uͦ ignorant̃ copu-¬
unt᷑: de cͥmine ꝑ ignorantiã excusant᷑.
utñ asserendũ ẽ int̾ eos ẽẽ ꝯiugiũ. nͥ ex
pnissiõe eccłiȩ. ꝓpt̾ utilitatẽ aliquam
lspensatiue sit ꝯfirmatũ. exẽplo beati

Expanded text:
neptis. Et est notandum quod Isidorus qui in cognatione tem primum gradum appellat. Praemissis est adjungendum quod cognati sibi scienter copulati non faciunt nitentiae supponi. Qui vero ignoranter copulantur de crimine per ignorantiam excusantur; nec tamen asserendum est inter eos esse conjugium nisi ex permissione Ecclesiae propter utilitatem aliquam dispensative sit confirm
Abbreviated transcription (Latin):
ħ dicit de ꝯcubinis. q̃ cũ ad tempꝰ
a uiris assũpte sint. absq ꝯsensu ꝑ¬
manendi. ⁊ ꝓmissione fidi ꝯiugał.
⁊ celebratione mysterii nuptiat. ñ st̃
ꝯiuges appellandȩ. Nã qr celebratio
ueri potest an sufficiat ꝯiugio
ad p̃sens ꝯtrahenda iuram̃tũ
re futo qͣndo scił insuꝑ adulta etate
uir iurat mulieri qͦd accipiet eã in
fut᷑o.⁊ mulier idẽ uirat uiro nec ad
p̃sens recipiunt. nec adhuc fidẽ tho-
nseruaturos. se ꝓmitunt. Est ueri¬
simile qͦd iuram̃tũ ꝑtinens ad fut᷑m
dicunt. ex pͥma desponsatione fides
ꝯuges apellari. ⁊ ꝙ leges dicunt illã
ẽ legitimã uxorẽ. ꝙͣuis minime dota¬
aasitꝰ. cũ uir tactis sacris scͥpturis ł
in oratorio iurau̾i̾t se illã uxorem
habiturũ. de iuram̃to ⁊ de sponsatiõe
incelligendũ ẽ qñ uir & mulier se in¬
ucẽ recipientes uirant se fidẽ thori.
ialia iura ꝯiugii ad p̃sens seruatos.¬

Expanded text:
inis quae cum ad tempus a viris assumptae sint absque consensu permanendi et permissione fide conjugalis et celebratione mysterii nuptialis non sunt conjuges appellandae; non quia celebratio potest an sufficiat conjugio ad praesens contrahendo juramentum de futuro, quando scilicet in superadulta aetate vir jurat mulieri quod eam accipiet in futuro, et mulier idem jurat viro: nec ad praesens se recipiunt nec adhuc fidem tori servaturos se promittunt. Est enim verisimile quod juramentum pertinens ad futurudicunt; ex prima dispensationis fide conjuges appellari et quod leges dicunt: illam esse legitimam uxorem quamvis minime dotata sit cui vir, tactis sacris Scripturis, vel in oratorio juraverit se illam uxorem habiturum; de juramento et desponsatione illa intelligendum est quando vir et mulier se invicem recipientes jurant se fidem tori et alia jura conjugii ad praesens et
Abbreviated transcription (Latin):
sepl ⁊ ꝙ ꝓposuiss ꝑmanere in uir¬
ginitate si do placeret. ⁊ alit̃ agcre
si ipse uellet. Ex hac auctoritatt..
nifeste apparet eã añꝗͣ desponsas¬
ex qͦutͥq mẏsteriũ dm̃ce incarna¬

Expanded text:
proposuisset permanere in virginitate si Deo placeret, et aliter agere si ipse vellet. Ex hac auctoritate etnifeste apparet eam antequam desponsaex qu
Abbreviated transcription (Latin):
pĩanꝰ cũ iudeo ł gentili ñ pͭ facere
ꝯiugiũ. Nã ⁊̃ in uet̾i testam̃to ꝓ¬
hibitũ ẽ. fideles uiros. ducere uxores in¬
fideles. dicente dño. Nec uxorẽ de filia¬
bus eorũ accipias filiis tuis. ne fornica¬
ceptũ iudeorũ ꝯiugia cũ gentibꝰ inita.
hesdras seꝑauit. Sicut autẽ ꝯstituit dñs
in uet̾i testam̃to ita obseruat᷑ in nouo.
ñ aus̃. ad pollentiũ. Illud de his ꝯiugi¬
is agit᷑. qͥ sibi pͥmit᷑ copulant᷑. ne nubãt
femina ñ suȩ religionis uiro. ł ne uir
talẽ ducat uxorẽ. Id enĩ ũ dicis. iubet
dñs. docet apłs. utrũq p̃cepit testam̃¬

Expanded text:
ianus cum Judaeo vel gentili non potest facere conjugium. Nam etiam in Veteri Testamento prohibitum est fideles viros ducere uxores infideles, Domino dicente: Nec uxorem de filiabus eorum accipies filiis tuis; ne fornicaeptum Judaeorum conjugia cum gentilibus merito Esdras separavit. Sicut autem constituit Dominus in Veteri Testamento ita observatur in Novo. Unde Augustinus ad Pollentium: Illud de his is agitur, quae sibi primitus copulantur, ne nubat femina non suae religionis uiro uel uir talem ducat uxorem. id enim, ut dicis, iubet deus, docet apostolus, utrumque praecipit testam
Abbreviated transcription (Latin):
ges appellari possunt qui ñdũ ħ fe-¬
cerunt. s in fut᷑o se facturos iuran-¬
do ꝓmitunt. Itẽ si ex ui iura-¬
menti ad futurũ ꝑtinens se inui-
ꝯiuges. cur iurant in futo ꝙ ad¬

Expanded text:
appellari possunt, qui nondum contrahunt, sed in futuro se contracturos jurando promittunt? Item, si ex vi juramenti ad futurum pertinentis juges, cur jurant in futuro
Abbreviated transcription (Latin):
quibꝰ pꝰea latiꝰ disseremꝰ. ĩo diximꝰ legi¬
timũ de ꝯiunctione ꝯsensũ. qr eos qus
iungunt᷑ sic oportet ꝯsentire ũ min¬
cẽ spontaneȩ se recipiat. Quod indicat᷑
fieri si indispensatione minime ꝯtͣdict̃.
Consentit .ii. qui minime ꝯtͣdicit. Iux¬
ta illud pandectarũ. Intelligit᷑ semꝑ
endo se inuicẽ recipiunt. in illo ꝯsen¬
su ꝯtinet᷑. qͥ ꝙͣdiu ut̃q uixerit sibi in
necessariis ꝓuidebunt. nec carnis de¬
bitũ nͥ ex cõmuni ꝯsensu sibi subtra¬
hent. ⁊ qd fidẽ thori custodient. De¬
bent autẽ ad ħ ꝯsentire ex uolun¬
tate ñ ex coactione. Coactus .n. ꝯsen¬
sus. qui nec ꝯsensus appellari debet.
minime ꝯuigiũ facit. sicut testatur
urbanꝰ. sanctio regi arogatiũ scribenꝰ
in ħ u̾ba. de neptis tuȩ ꝯiugio ꝗꝙͣ
te cuidã militi daturũ necessitatis
instante articło. sub fidei pollicita¬
tione firmasti ħ decernimꝰ ũ si illa
uirũ illũ õmino ũ dr̃ renuit. ne¬

Expanded text:
Ideo diximus legitimum de conjunctione consensum; quia eos qui conjunguntur sic oportet consentire ut invicem spontanee, se recipiant, quod judicatur fieri si in desponsatione minime contradicant. Consentit enim qui minime contradicit, juxta illud Pandectarum: Intelligitur endo se invicem recipiunt, in illo consensu continetur quod dum uterque vixerit sibi in necessariis providebunt; nec carnis debitum nisi ex communi consensu sibi substrahent, et quod fidem custodient. Debent autem ad hos consentire ex voluntate, non ex coactione. Coactus enim consensus qui nec consensus appellari debet minime conjugium facit. Sicut testatur Urbanus Sanctio regi Aragonum scribens in haec verba. De neptis tuae conjugio quam te cuidam militi daturum necessitatis instante articulo sub fidei pollicitatione firmasti, hoc discernimus ut si illa virum illum omnino ut dicitur renuit ne
Abbreviated transcription (Latin):
deo honeste ⁊ legitime. ꝯiunguntut
qñ clam ⁊ furtiue copulantur. ills
p̃termissis q̃ ad honestatẽ sacraniti
leges fieri p̃cipiunt᷑. leo qͦ ñ negat
fieri ex ꝯsensu solo ꝯuigiũ. ꝗͣuis sic
dicat. Cũ sotietas nuptiarũ ita ab
initio ꝯstituta sit. ũ p̃t̾ sexuum.

Expanded text:
deo honeste et legitime conjunguntur quando clam et furtive copulantur illis praetermissis, quae ad honestatem sacramenti leges fieri praecipiunt. Leo quoque non negat fieri ex consensu solo conjugium quamvis sic dicat. Cum societas nuptiarum ita ab initio constituta sit ut praeter sexuum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯmatrẽ suã spũalẽ aliqͥs ĩ ꝯiugio duxerit:
seꝑandos ẽẽ iudicamꝰ. ⁊ gͣui penitentia
plectendos. Qd aut̃ filiꝰ ł filia spũał. nul¬
li carnali filio ł filiȩ. eiꝰdẽ hõis copulari
ualeant. monstrat nicholaus adhulga¬
ros scͥbens ĩ hȩc u̾ba. Est int̾ fr̃s & filios spi¬

Expanded text:
commatrem suam spiritualem aliquis in conjugio duxerit, separandos esse judicamus et gravi poenitentia plectendos. Quod autem filius vel filia spiritualis nulli carnali filio vel filiae ejusdem hominis copulari valeant: monstrat Nicolaus papa ad Bulgaros scribens in haec verba: Est inter fratres et filios spi
Abbreviated transcription (Latin):
dñs int̾ duos ꝯiugiũ inchoau̾it. ñ
tñ si urgeret necessitas. int̾ plures
fieri ꝓhibuit. Moyses aut̃ a tẽpore
gis int̃dixit fieri ꝯiugia. cũ matre
a cũ nouerta. cũ sorore. cũ nepti.
⁊ amita. cũ mat̾tera. cũ nuru. cum
n libello repudu Et arbitror ꝗ suffi¬
sebat illo tempore ad trahendum
ꝯugiũ alt̾na uiri ⁊ mulieris in ne¬
uessariis rebꝰ ꝓuidentia. ⁊ sensus de
seluendo carnis debito ita tñ qd mu¬
ler ꝓmittebat se fidẽ thori uiro ser¬
uturã. Uir aut̃ poterat simul aliã
auct. ⁊ dato libello repudii uxorem
dmmitere. Suꝑueniente aut̃ tẽpore
qir̃. cũ iã popłs fideliũ ad copiosam
multitudinẽ excreuiss redacta ÷ lex
matmonii ad pͥorẽ ⁊ honestiorẽ insti¬
nationẽ. ut solus soli iungeretur. Qua

Expanded text:
nus inter duos conjugium inchoaverit, non tamen si urgeret necessitas inter plures fieri prohibuit. Moyses autem a tempore legis interdixit fieri conjugia cum matre propria, cum noverca, cum sorore, cum nepte, cum amita, cum matertera, cum nuru, cum to libello repudii. Et arbitror quod sufficiebat illo tempore ad contrahendum conjugium alterna viri et mulieris in necessariis rebus providentia, et consensus de solvendo carnis debito; ita tamen quod mulier promittebat se fidem tori viro servaturam, vir autem poterat aliam ducere, et dato libello repudii uxorem dimittere. Superveniente autem tempore gratiae, cum jam populus fidelis ad copiosam multitudinem excrevisset, redacta est lex matrimonii ad priorem et honestiorem institutionem ut solus soli ju
Abbreviated transcription (Latin):
no sibi iungerentur. Quo factũ ÷ ut
otͣneos qͦs nullꝰ iungebat cognatio¬
nis affectus caritas ex societate ꝯiuga
lpueniens colligaret. Seꝑatio quoq
plibellũ repudũ. penit᷑ int̾dicta ẽ.

Expanded text:
nio jungerentur. Quod factum est ut extraneos quis nullus jungebat cognationis affectus, charitas ex societate conjugali proveniens colligaret. Separatio quoque per libellum repudii est penitus interdicta.
Abbreviated transcription (Latin):
nationẽ qm̃ pͥmã fidẽ irritatã fece¬
runt. Iuxta ꝙͣ auctoritatẽ beatꝰ gͥgor̃.¬
de eisdẽ uelatis uiduis ad
bonefatiũ scribens
ait. Uiduas discedentes a
ꝓposito uiduitatis. credo te nosse a scõ¬

Expanded text:
mam fidem irritam fecerunt . Juxta quam auctoritatem beatus Gregorde eisdem velatis viduis ad Bonifacium scribens ait: Viduas descendentes a proposito viduitatis credo te noscere a s
Abbreviated transcription (Latin):
querere.⁊ ab ingressu eccłȩ se pau¬
lulũ tẽꝑare. Nec ħ dicentis culpam
putamꝰ ẽẽ ꝯiugiũ. s qr ipsa licita ad¬
mixtio ꝯiugũ sine uoluptate car¬
nis fieri ñ pͥ: a sacri loci ingressum
abstinendũ ẽ. ꝙr ipsa uoluntas sine
culpa nullatenꝰ ẽẽ pot̃. Nos autẽ si¬
pͥores auctoritates. ⁊ rõnẽ seqͥ nolumꝰ:
det̾minemꝰ beatũ gregoriũ ħ dixisse de
illa uoluptate .i. modata libidine ꝓ qͣ ex¬
plenda ꝯiuges frequent̃ coeunt. ñ quia
ab ing̾ssu eccłiȩ pꝰ suã ꝯmixtionẽ tem¬
perabant.

Expanded text:
quaerere, et ab ingressu ecclesiae paululum temperare. Nec hoc dicentes culpam deputamus esse conjugium: sed quia ipsa licita admixtio conjugis sine voluptate carnis fieri non potest, a sacri loci ingressu est abstinendum, quia voluptas ipsa sine culpa nullatenus esse potest. 9. Determipriores auctoritates et rationes sequi volumus, determinemus beatum Gregorium hoc dixisse de illa voluptate, id est immoderata libidine pro qua explenda conjuges frequenter coeunt; non quia ab ingressu Ecclesiae post suam commistionem temperabant.
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ.p. in ꝯiugibꝰ qui causa ꝓlis coeunt ł
debitũ reddunt. Excusat᷑ enĩ penitus
aliꝗͣ p̾enã subsistere. ꝗͣuis nullum
pecc̃m. renaneat impunitũ. Uiđr¬
aut̃ ab hac sententia dissentire beatꝰ¬

Expanded text:
eccatum in conjugibus qui causa prolis coeunt vel debitum reddunt. Excusatur enim penitus aliquam poenam sustinere, quamvis nullum peccatum remaneat impunitum. Videtur ab hac sententia beat
Abbreviated transcription (Latin):
ẜ leges solus eorũ ꝯsensus. de quorũ ꝯ
iunctionibꝰ agit᷑. Qui ꝯsensus cũ solus
itu celebrata frustrant᷑. Uñ etiã io¬
hannes crisostomꝰ dic̃. Matrimoniũ ñ
facit coitꝰ s uoluntas. Beat᷑ qͦ ambrosiꝰ
de eadẽ re sit ait. Non defloratio uir¬
ginitatis facit ꝯiugiũ: s pactio ꝯuigał.
am nunc restatũ uerba in p̃dicta disti¬
uiter explicemꝰ. Ideo diximꝰ duarũ ꝑso¬

Expanded text:
 leges solus eorum consensus, quorum de conjunctionibus agitur, qui consensus cum solus in itu celebrata frustrantur. Unde etiam Joannes Chrysostomus dicit: Matrimonium non facit coitus, sed voluntas. Beatus quoque Ambrosius de eadem re sic ait: Non defloratio virginitatis facit conjugium, sed pactio conjugalis. Jam nunc restat ut verba in praedicta diffiviter explicemus. Ideo diximus duarum perso
Abbreviated transcription (Latin):
sunt corã hominibꝰ. q̃ peccantur
corã hominib. Ipsa corripienda se
cauit: Nã si solus nosti qr peccauit
in te. ⁊ eũ uis corã om̃ibꝰ arguere:
ñ es correptor s ꝓditor. Attende ꝙͣ.¬
admodũ iustus ioseph tanto fla¬
gitio ꝙ de uxore fuerat suspicatus
la conciꝑet qr gͣuidã senserat. ⁊ se
ad illã ñ accessisse nouerat. Resta¬
bat gͥ ce̾ta adulterii suspitio. ⁊ tñ
qr ipse solus senserat. ipse sciebat
.a.u.s. Nã nunc demonstrandũ ẽẽ
arbitror. pp̃ qͣs causas soleat fieri con¬
iugiũ. Est gͥ coniugii causa pͥncipał.
peccm ade. Sitio forncationis iuxta
pp̃ fornicationẽ. Pre t̾ea suit᷑ aliȩ ho¬
nestȩ cause de quibꝰ tñ nichil aut
corũ reconciliatio. ⁊ pacis redintegͣ¬
tio. Sunt ⁊̃ aliȩ minus honeste.
sicut uiri .m. ue pulchritu  q̃ aĩos amore
inflãmatos freq̃nt̾ impellit. ad in¬
eundũ ꝯiugiũ ut suum ualeant ex¬

Expanded text:
sunt coram omnibus, quae peccantur coram omnibus. Ipsa corripienda sunt Nam si solus nosti, quia peccavit in te, et eum vis coram omnibus arguere, non es correptor, sed proditor. Attende, quemadmodum vir justus Joseph tanto flagitio, quod de uxore fuerat suspicatus, la conceperat: quia gravidam senserat, et se ad illam non accessisse noverat. Restabat itaque certa adulterii suspicio: et tamen quia ipse solus senserat, ipse solus scae . Jam nunc demonstrandum est, arbitror, propter quas causas soleat fieri conjugium. Est ergo conjugii causa principalipeccatum Adae vitatio fornicationis, juxta nicationem . Praeterea sunt aliae honestae causae de quibus nihil vel corum reconciliatio et pacis redintegratio. Sunt etiam aliae minus honestae, sicut viri vel mulieris pulchritudo; quae animos amore inflammatos frequenter impellit ad ineundum conjugium ut suum valeant ex
Abbreviated transcription (Latin):
am ad p̃sens uidet᷑ inqͥrendũ
an toties peccẽt.Uir ⁊ .in. quo¬
tiens cõmiscent᷑. Sciendũ est
gͥ qͦ coitus cũ extͣnea muliere
pecc̃m ẽ. Om̃is autẽ ille coit᷑
qui fit ꝯtͣ nat᷑am cũ qͣtũq fiat
.m. cͥminosus ÷ ⁊ ab hominabit
mͦ ꝑ explenda uoluntate culpa¬
leuẽ satisfactionẽ extusabił. Qñ
auõ. in libro de bono nuptiarũ.
oc qͥ ꝯiugati uicti ꝯcupistentia
utunt᷑ inuicẽ ultͣ necessitatem
libos ꝓc̾andi. ponã in his ꝓ qͥb

Expanded text:
am ad praesens videtur inquirendum an toties peccent vir et mulier quoties commiscentur. Sciendum est igitur quod coitus cum extranea muliere peccatum est. Omnis autem ille coitus qui fit contra naturam cum quacunque fiat muliere criminosus et abominabimodo pro explenda voluptate, culpalevem satisfactionem excusabilis. Unde Augustinus de bono nuptiarum: Hoc quo conjugati victi per concupiscentiam utuntur invicem ultra necessitudinem liberos procreandi, ponam in iis
Abbreviated transcription (Latin):
opꝰ .i. sexuũ ꝯmixtio int̾ pͥmos hoĩes
⁊ eorũ successores sine carnis incentiuo
⁊ ardore libidinis om̃i tẽpore cõplere¬
tur. si hoĩes in obedientia sui cͤatoris
ꝑmansissent. & sic̃ elemosinã dare
bonũ opꝰ ẽ: ⁊ remunerabilis ita coit̾¬

Expanded text:
opus, id est sexuum commistio inter primos homines et eorum successores sine carnis incentivo et ardore libidinis omni tempore compleretur, si homines in obedientia sui Creatoris permansissent. Et sicut eleemosynam dare bonum est opus et remunerabil
Abbreviated transcription (Latin):
pp̃ pulcͥtudinẽ ł alias. ꝯstat .ni. ꝯiuges
fieri qͥcũq ex cõmuni consensu se in¬
uicẽ recipiũt. ꝗͣuis amore inflãmati
ad explendũ desidium ꝯueniant.
Etenĩ ħ manifestissime liquet ꝑ exem¬
plum patͥarche iacob. qui rachel ma¬
gis qͣ lẏam sibi copulare uoluit cau¬
sa pulchritudinis. dicente scͥpt᷑a. lẏa
lippis erat oculis. rachel decora fatie ⁊
uenusto aspectu. ꝙͣ iacob diligens

Expanded text:
 pulchritudinem vel alias. Constat enim conjuges fieri quicunque ex communi consensu se invicem recipiunt, quamvis amore inflammati ad explendum desiderium conveniant. Etenim hoc manifestissime liquet per exemplum patriarchae Jacob, qui Rachel magis quam Liam sibi copulare voluit causa pulchritudinis, dicente Scriptura: Lia lippis erat oculis, Rachel decora facie et venusta aspectu, quam diligens
Abbreviated transcription (Latin):
in qͦ tñ nullũ de p̃dictis bonis pot̾
inueniri. Contigit enĩialiqͥ ꝯiun¬
gant᷑ ñ causa ꝓlis. nec ꝓ utando scã¬
dolo. forncationis. ex quorũ ꝯiuncti¬
one nec int̃ ipsos nec int̃ alios amor

Expanded text:
bonis potest inveniri. Contingit enim ut aliqui conjungantur non causa prolis, nec pro vitando malo fornicationis; ex quorum conjunctione nec inter ipsos nec inter alios amor
Abbreviated transcription (Latin):
tur ab institutione c̾atoris añ¬
ꝗͣ peccassent homines sũpsit exor¬
diũ. legimꝰ.n. in genesi factã pͥmã
mulierẽ. Uirũ pꝰ extasim ꝑ os eiꝰ
pter hanc relinquet ħo patrem ⁊

Expanded text:
tur ab institutione Creatoris antequam peccassent homines sumpsit exordium. Legimus enim in Genesi, facta prima muliere, virum post extasim per os ejus Propter hanc retinguet ho
Abbreviated transcription (Latin):
pentũtia. Non aũ sufficitͫ sn ͤ meliꝰ
cõmutare. ⁊ a factis malis recede nisi
⁊ de his q̃ facta sunt satis fiat dño
ppenitentiȩ dolorẽ ꝑ humilitatis
ginitũ ꝑ ꝯtͥti cordis fsacrifitium co¬
opantib elemosinis. Idẽ in encħ. Ca

Expanded text:
endit. Non enim sufficit mores in melius commutare, et a factis malis recedere; nisi etiam de his quae facta sunt, satisfiat Deo per poenitentiae dolorem, per humilitatis gemitum, per contriti cordis sacrificium, cooperantibus eleemosyn
Abbreviated transcription (Latin):
modi ꝙ sic̃ aĩa dũ ẽ in aĩ corpore
corpꝰ suũ sensificat. regit. ⁊ uiuere
facit. seg̾gata a corꝑe alibi qͥdẽ tota
similit̾ ẽ nec tñ idem officiũ ibi fac̃.
ita diuinitas licet tota sit in ut̾o uir¬

Expanded text:
quod, sicut anima, dum est in corpore, corpus ipsum sensificat, regit et vivere facit; segregata a corpore, alibi quidem tota similiter est, nec tamen ibidem officium facit: ita divinitas, licet alibi tota sit, ut i
Abbreviated transcription (Latin):
poreȩ nat᷑e singłas qͦdãm᷑ indidit
causas. Nã ꝙ mortale corpꝰ assũpsit.
ũ mortẽ a gen̾e̾ humano fugaret.
in eo statu ponendũ ẽ qͥ pꝰ p̃uarica
in eo uoluntas ulla peccandi. ex eo
sup̃tũ statu qͥ eẽ potuiss nͥ uolun¬
tatẽ insidiantis faucibꝰ applicass.

Expanded text:
poreae naturae singulas quodam modo indidit causas; nam quod mortale corpus adsumpsit ut mortem a genere humano fugaret, in eo statu ponendum est quod post Adaein eo uoluntas ulla peccati, ex eo sumptum est statu qui esse potuisset, nisi uoluntatem insidiantis fraudibus applic
Abbreviated transcription (Latin):
nisse. ꝗ ñ inueniebant᷑ aliȩ mulieres
⁊ alii uiri qͥbꝰ filii ⁊ filiȩ adam iunge¬
rentur. Primꝰ aũ omniũ lamech le¬
gitur simul duas sibi feminas copu
mano gene̾ cũ iã fere om̃s homines
falsos dos adoraret᷑. paucissimis incul¬
tu uniꝰ dĩ remanentibꝰ ꝑmissũ ẽ ims¬
mo sp̃ualit̃ in iunctũ ẽ. cũ duabꝰ ⁊ ps¬
ribꝰ. eodẽ tempore matͥmoniũ ꝯtra

Expanded text:
nveniebantur aliae mulieres et alii viri quibus filii et Aliae Adam conjungerentur. Primus autem omnium Lameth legitur simul duas sibi feminas copulmano genere, cum jam fere omnes falsos deos adorarent, paucissimis in cultu unius Dei permanentibus permissum est, imo specialiter injunctum est cum duabus vel pluribus eodem tempore
Abbreviated transcription (Latin):
disigentes. nec patientiȩ noĩe
torpescamꝰ. nec optentui diligñtiȩ se¬
uiamꝰ. Ide. Ne quis ea testimonia
scͥpturarũ q̃ cõmixtione bonorũ ⁊ ma¬
lorũ in ȩccłia. ł p̃sentẽ indicant. ł fu¬
tura ꝓnuntiant. sic accipiat. Ut dis¬
cipline seueritatẽ siue diligentiã sol¬
uendã oĩno atq ãmittendã ñ illis
edoctis licteris s opinatione sua de¬
ceptus existimet. Neq enĩ qr illã pͥmi
popłi ꝑ mixtionẽ moẏses dĩ famulus
patientissime ꝑferebat. iõ ñ in multos
gladiot̃ uindica:ũ. ⁊ finees sacerdos adulteros
simul inuentos ferro ultore fixit qͥs
una de gͣdationibꝰ & ex cõmunicatdo¬
cũ in eccłiae disciplina uisibilis firet
gladius cessaturus. Nec qr beat alo
mutit. ideo parcendũ sensuit illi qu
uxorẽ patͥs sui hũit. quẽ p̃cepit ogre¬
gata ȩccł̃a tͣdendũ satanȩ in interimi
carnis. uͥ sp̃c saluus sit in die dñi nẽ
misceri fornicariis. Non utiq forus

Expanded text:
dirigentes, nec patientiae nomine dirigentes, nec patientiae nomine torpescamus, nec obtentu diligentiae sstimonia scripturarum, quae conmixtionem bonorum et malorum in ecclesia uel praesentem indicant uel futuram praenuntiant, sic accipiat, ut disciplinae seueritatem siue diligentiam soluendam omnino atque omittendam non illis edoctus litteris, sed sua opinatione deceptus existimet. neque enim, quia illam primi populi permixtionem Moyses dei famulus patientissime perferebat, ideo non in multos etiam gladio uindicauit; et Phinees sacerdos adulteros simul inuentos ferro ultore confixit. quod utique degradationibus et excommunicatiocum in ecclesiae disciplina uisibilis fuerat gladius cessaturus. nec quia beatus icare permittit, ideo parcendum censet illi, qui uxorem patris sui habuit — quem praecipit congregata • ecclesia tradendum satanae in interitum carnis, ut spiritus saluus sit in die domini misceri fornicariis, non utique forni-
Abbreviated transcription (Latin):
reptiones inuenimꝰ in ȩccł̃ia malos
qͦs ecclesiastica disciplina corrige̾
aut coercere ñ possumꝰ. tt̃ ne as¬
cendat in cor nr̃m imꝑia & ꝑniti¬
osa p̾sũptio. qͣ estimem᷑ nos ab his
ẽẽ seꝑandos uͥ peccatis eorũ ñ inqui¬
nemur atq ita pꝰ nos tͣhere conem᷑
ueluti mundos scõsq discipulos ab umi¬
tatis cõpage quasi a malorũ consortio
segẽgatos. ueniant in m̃tẽ ille de
scripturis similitudines ⁊ diuina ora¬
cula ł certissima exempla qͥbꝰ demon¬
stratũ ⁊ p̃nuntiatũ ÷ malos in eccłia
ꝑmixtos bonis usq in finẽ scłi tẽpꝰq
iuditii fut᷑os. ⁊ nichil bonis in unita¬
te ac participatione sacram̃torũ qui
eorũ factis ñ ꝯsenserint ob futuros.
bos aut nefarios exercendȩ. tunc rur¬
sus ne socordia segnitiaq dormiamus
aliis aculeis p̃ceptorũ q̃ ad se ueritatẽ
coertionis ꝑtinent. excitandi sumꝰ. uͥ
gressus nr̃os in uiã dñi ex utrisq
testimoniis illo duce atq adiutore

Expanded text:
reptiones invenimus in Ecclesia malos, quos ecclesiastica disciplina corrigere aut coercere non possumus; tunc, ne ascendat in cor nostrum impia et perniciosa praesumptio, qua existimemus nos ab his esse separandos, ut peccatis eorum non inquinemur, atque ita post nos trahere conemur veluti mundos sanctosque discipulos, ab unitatis compage quasi a malorum consortio segregatos veniant in mentem illae de Scripturis similitudines et divina oracula vel certissima exempla, quibus demonstratum et praenuntiatum est, malos in Ecclesia permixtos bonis usque in finem saeculi tempusque judicii futuros, et nihil bonis in unitate ac participatione Sacramentorum qui eorum factis non consenserint obfuturos. bos aut nefarios exercendae, tunc rursus, ne socordia segnitiaque dormiamus, aliis aculeis praeceptorum, quae ad severitatem coercitionis pertinent, excitandi sumus, ut gressus nostros in via Domini ex utrisque testimoniis illo duce atque adjutore
Abbreviated transcription (Latin):
qͦdãmͦ añ diẽ iuditii iudicant. qͥ spon¬
sam xꝑi sobria castitate custodiunt.
Clerici oues pascunt. ego pascor illi de
altario inuurit. mͥ quasi infructuosȩ
nus ad altare ñ defero. hac itaq dif¬

Expanded text:
quodammodo ante iudicii diem iudicant, qui sponsum domini sobria castitate conservant. Clerici oves pascunt, ego pascor; illi de altario vivunt, mihi quasi infructuosae nus ad altare non defero. Nee
Abbreviated transcription (Latin):
mors abierat ab eo. nec adhuc
mutari ñ potuiss. si firmit̾ ĩ di p̃¬
unq̃re. Terciꝰ statꝰ ẽ pꝰ delictũ in qͦ
mors illũ necessario secuta ẽ. ⁊ pec¬
cñ ipsũ uoluntasq peccandi. & nota

Expanded text:
mors aberat, nec adhuc mutari potuisset, si firmiter in Dei praelinquere. Tertius status est post delictum, in quo mors illum necessario secuta est, et peccatum ipsum voluntasque peccati. Qua
Abbreviated transcription (Latin):
humana .s. uoluntate impediente
ai uoluntas suꝑata sit hominũ uo¬
luntate ⁊ infirmissimis uolendo impe¬
dientibꝰ ñ potuerit facẽ potentissimiis.
qͥ uolebat. ⁊ uͥ ÷ illa oĩpotentia qͣ dr ĩ
celo ⁊ int̾ra oĩa qͦcq uoluit fẽc̃ si colligẽ

Expanded text:
humana scilicet voluntate impediente Dei voluntas superata sit hominum voluntate, et infirmissimis nolendo impedientibus non potuerit facere potentissimus quod volebat. Et ubi est illa omnipotentia, qua in coelo et in terra
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. Hoc ÷ corpꝰ meũ. qd̾ ꝓ uob̾
tradet᷑. Et addidit. Hoc facite in
meã cõmemorationẽ. Cũ gͦ testat᷑
sit azimũ panẽ corpꝰ suuꝰ factum.
⁊ sine exceptione p̃ceꝑit. ħ ĩ sui me
dõ ñ credat. azimũ panẽ corpꝰ xͥ
fieri: qͥs ad ħ idẽ fatiendũ ñ obedi¬
at p̾cipienti. sub exemplo idẽ faci¬
endi Si fortiferũ scisset xꝑc suis
fidelib fore. de azimo corpꝰ suũ
ꝯficẽ: sic̃ cet̾a peccata. ne ħ faceremꝰ
int̾dixisset. uł saltẽ facẽ ñ p̃cepisset.
Nunc autẽ cũ dixerit. ħ facite. ⁊ azi¬
mũ ñ exceꝑit: qͥs audet exciꝑe qͦd
ipse ñ excepit. aut qͥs ꝓhibe. qͦd

Expanded text:
dicens: Hoc est corpus meum quod pro vobis dicens: Hoc est corpus meum quod pro vobis tradetur. Et addidit: Hoc facite in meam commemorationem. Cum ergo testatus sit azymum panem corpus suum factum, et sine exceptioneDeo, non credat azymum panem corpus Christi fieri? quis ad hoc idem faciendum non obediat praecipienti, sub exemplo idem faciendi? Si mortiferum scisset Christus fidelibus suis fore de azymo corpus suum conficere, sicut caetera peccata ne hoc faceremus interdixisset, vel saltem facere non praecepisset. Nunc autem cum dixerit, Hoc facite, et azymum non exceperit, quis audet excipere quod ipse non excepit? aut quis aud
Abbreviated transcription (Latin):
surrectionẽ ñ legi s do uiuit. ideo
ipse nil iã legi debens. baptismũ
nouȩ gr̃ẽ qͦd anteñfecerat. in re¬
missionẽ peccatorũ ñ iudeis tan¬
instituit. Uñ &̃ astruunt. qr &̃ si¬
xꝑc panẽ azimũ ꝯsecrauerit. ñ
tñ ħ imitandũ ÷ ĩ ipso: sic̃ nec cir¬
cũcisionẽ cũ baptismate. nec celebra¬
tionẽ uet̾is pasche cũ nouo usur¬
pamꝰ: ꝗͣ uis ipse ut mediator noui
testam̃ti ac uet̾is. illud cõplendo. istud
instituendo ꝑagere sit dignat᷑: qr
añ passionẽ quidẽ. aliqͣ noui testa¬
m̃ti ac uet̾is ꝓ sua dignitate rite
ꝑfecit: s pꝰ resurrectionẽ. omĩ lega¬
lis uetustatis umbratita suꝑfluitate
remota. soliꝰ grẽ ueritatẽ om̃ibꝰ insti¬
tuit. Dict̃ eꝯtͣ latini qr reuera ħ salu¬
brit̾ imitandũ ÷ ĩ ipso. qͦd eccłȩ suȩ
fatiendũ tͣidit exẽplo. testimonio.
p̃cepto. Cũ enĩ dixisset. panis quẽ
ego deđo. caro mea ẽ ꝓ mundi uita.
azimũ panẽ benedixit᷑. fregit. ⁊ dedit

Expanded text:
surrectionem non legi, sed Deo vivit, ideo ipse nil jam legi debens, baptismum novae gratiae, quod ante non fecerat, in remissionem peccatorum non Judaeis taninstituit. Unde et panem azymum consecraverit, non tamen hoc imitandum sit in ipso, sicut nec circumcisionem cum baptismate, nec celebrationem veteris paschae cum novo usurpamus: quamvis ipse ut mediator novi testamenti ac veteris, illud complendo, istud instituendo, peragere sit dignatus; quia ante passionem quidem aliqua novi testamenti ac veteris pro sua dignitate rite perfecit, sed post resurrectionem omni legalis vetustatis umbratica superfluitate remota, solius gratiae veritatem omnibus instituit. Dicunt econtra Latini, quia revera hoc salubriter imitandum est in ipso, quod Ecclesiae suae faciendum tradidit, exemplo, testimonio, praecepto. Cum enim dixisset: Panis quem ego dedero, caro mea est pro mundi vita, azymum panem benedixit, fregit et dedit,
Abbreviated transcription (Latin):
in ꝓle. miris ꝗͣ moĩs fit. s tñ fit.
ħs̃ muisibilia ⁊ infidelibꝰ incredibilia
bile exemplũ. ħ in qͥbꝰdã arbustis di¬
uina ꝓuidñtia ꝓcurauit. Cur gͦ nõ
dũ a peccati uindõ ꝑ gͦratiã lib̃ati
gignãt ĩ eodẽ uĩcło obstrictos. qͦs

Expanded text:
is fit, sed tamen fit. haec inuisibilia et infidelibus incredibilia, bile exemplum, hoc in quibusdam arbustis diuina prouidentia procurauit. cur enim nodum a peccati vinculo per gratiam liberati, gignant tamen eodem vinculo obstrictos, quos
Abbreviated transcription (Latin):
Nos dicimꝰ tale cuiq fieri sacrifitiũ
mat. ⁊ eos de sacrifitiis taliũ man¬
ducare. qͥ ad illa tales accedt̃. qͣles
⁊ illi st̃. Itaq si offerat do malꝰ. ⁊ ac¬
cipiat bonꝰ. tale cuiq ẽ. qͣł qͥsq
fuerit. qr ⁊ illud scriptũ ẽ. oĩa mun¬
da mundis. ꝑ hãc sentẽtiã ueri¬
dicã ⁊ catholicã om̃s uos optati sa¬
crifitio ñ estis polluti. sic facta eiꝰ
displicebat᷑ uob̾. Nã utiq panis
illiꝰ. panis luctꝰ erat. sub cuiꝰ ĩiqui¬
tatibꝰ affrica tota lugebat. S panẽ
luctꝰ om̃ibꝰ uob̃ cõmune omniũ
urm̃ malũ scismatis facit.

Expanded text:
Nos dicimus tale cuique fieri sacrificium,mat: et eos de sacrificiis talium manducare, qui ad illa tales accedunt, quales et illi sunt. Itaque si offerat Deo malus, et accipiat inde bonus, tale cuique est, fuerit, quia et illud scriptum est: omnia munda mundis. per hanc sententiam ueridicam et catholicam etiam uos Optati sacrificio non estis polluti, si facta eius displicebant uobis. nam utique panis illius panis luctus erat, sub cuius iniquitatibus Africa tota lugebat, sed panem luctus omnibus uobis communem omnium uestrum malum schismatis facit.
Abbreviated transcription (Latin):
cis peccatoribꝰ. hereticis scił. u el
scismaticis. ꝙͣ uis ñ rata. si saltẽ
uera sint q̃ celebrãt uideamꝰ:
maxime qr scĩ aliqͥbꝰ ĩ locis ea sa¬
cram̃ta eẽ negat. ⁊ potiꝰ ea sacri¬
legia uocat. Et qr de corꝑe ⁊ san¬
guine dñi. qͦd p̾sentis ÷ negotii
maior ÷ dubitatio. de ipso. ipso
ȩccłam ueri sacrifitii locꝰ ñ ÷ pelagiꝰ
pp. uiatori ⁊ pancratio. int̾ ceta. A scis¬
maticorũ sacrifitiis. potiꝰ aut̃ sacri¬
legiis. abstinere debetis. Itẽ idẽ ad

Expanded text:
am peccatoribus haereticis scilicet vel schismaticis, quamvis non rata, si saltem vera sint quae celebrant, videamus: maxime quia sancti aliquibus in locis ea sacramenta esse negant, et potius ea sacrilegia vocant. Et quia de corpore et sanguine Domini, quod praesentis est negotii, major est dubitatio, de ipso, ipso esiam veri sacrificii locus non est. » Pelagius papa Viatori et Pancratio inter caetera: « A schismaticorum sacrificiis, potius autem sacrilegiis abstinere debetis. » Item idem ad
Abbreviated transcription (Latin):
qr iram suam ad ꝓgenitorũ culp
ñ extendit ulteriꝰ miseratione mo¬
ne illi qͥb regn̾ationis grã ñ ꝯfer¬
tur. nimia sartina in ip̃sa sua et̾̃¬
na dap̃natione p̃merent᷑. si coge¬
rent᷑ ab initio generis humani
omniũ p̃cedñtiũ parentũ suorũ
originalit̾ peccata ꝯtrahere.⁊ pe¬
nas ꝓ eis debitas pendere. An aliqͦd
aliud de re tanta scͥpturis scĩs dili¬
gentiꝰ ꝑscrutatis atq tractatis uale¬
at ł ñ ualeat reꝑiri temere affir-¬

Expanded text:
quantum ad progeneratorum culpas non extendit ulterius moderatione mine illi quibus regenerationis gratia non confertur, nimia sarcina in ipsa sua aeterna damnatione premerentur, si cogerentur ab initio generis humani omnium praecedentium parentum suorum originaliter peccata contrahere, et poenas pro eis debitas pendere: an aliud aliquid de re tanta, Scripturis sanctis diligentius perscrutatis atque tractatis, valeat vel non valeat reperiri, temere affir