comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uertar: quãuis ꝑ rerũ gestarũ
acerbias. iuim omnẽ consolatiõis
absorbeam. Que si breuis sit. nil
affert quo mestũ affectũ demul¬
ceat. Sin ꝓlixior: longiorẽ affert
admonitionẽ doloris. quo enim
ꝓlixior fueris. hoc magis in con¬
solando afficies eũ quem con¬
solari uelis: & dutius merorẽ
eius tenebis. Non igitur uelut
pinicillo quodã sermonis mei.
uestraᷤ abstergebo lacrimas: neq
enĩ id facere uellem. etiã si pos¬
sim. Est enĩ piis affectib que
dam fiendi uoluntas: & plerũq
grauis lacrimis euaporat dolor.
Sed id postulo. ne uel infixum
pectori uestro. fratrẽ duris ge¬
mitib reuellatis: uel auertatis
planctib: uel requiescentẽ exci¬
tetis. Ille uobis maneat in corde.
ille uiuat in pectore: ille ample¬
xib piis bereat ut solebat. ille¬
fraterna oscula premat: ille
quiis: semꝑ in mentibus. Ille
iam talis ut ei nichil timeatis:
sicut ante obliuiscamini eiꝰ erũp¬
nam. teneatis gratiã. Ille uobis

Expanded text:
ertar, quamvis rerum gestarum acerbitas vim omnem consolationis absorbeat. Quae si brevis sit, nihil affert quo moestum affectum demulceat: sin prolixior, longiorem affert admonitionem doloris. Quo enim prolixior fueris, hoc magis in consolando afficies eum, quem consolari velis, et diutius moerorem ejus tenebis. 41. Non igitur velut penicillo quodam sermonis mei vestras aem, etiamsi possem: est enim piis affectibus quaedam etiam flendi voluptas, et plerumque gravis lacrymis evaporat dolor. Sed id postulo, ne vel infixum pectori vestro fratrem duris gemitibus revellatis, vel avertatis planctibus, vel requiescentem excitetis. Ille vobis maneat in corde, ille vivat in pectore, ille amplexibus piis haereat, ut solebat; illefraterna oscula premat, ille quiis, semper in mentibus: ille jam talis, ut ei nihil timeatis sicut ante. Obliviscamini ejus aerumnam, teneatis gratiam. Ille vobis
Abbreviated transcription (Latin):
exeamus in agrum: reqͥes camꝰ
in castellis: diluculo surgamu
in uineas. Hoc est uenisti eou̾
diuersarũ uirtutũ fructus
ꝓ singulorũ meritis deferun¬
tur : ubi habundant meritoꝵ
premia. Ex eamꝰ gͦ in agrum.
in quo non uaciis labor: seo
fecundus ꝓuentus est gratia¬
rum. Quod in terris semina¬
tu hic mete. Quod ibi sparsis¬
ti: hic collige. Aut certe ueni
in illũ agrum qui ẽ odor iacob
hoc est ueni in gremiũ iacob.
ut sic̃ lazarus pauꝑ in abrahe
sinu. ita etiã tu in iacob patri¬
arche tranquillitate requiesci
Sinus enĩ patriarcharũrecessĩ
qͥdã ẽ quietis etȩrne. Meritũ

Expanded text:
exeamus in agrum, requiescamus exeamus in agrum, requiescamus in castellis, diluculo surgamus in vineas , hoc est, venisti eo ubi diversarum virtutum fructus pro singulorum meritis deferuntur, ubi abundant meritorum praemia. Exeamus ergo in agrum, in quo non vacuus labor, sed fecundus proventus est gratiarum. Quod in terris seminasti, hic mete: quod ibi sparsisti, hic collige. Aut certe veni in illum agrum, qui est odor Jacob, hoc est, veni in gremium Jacob, ut sicut Lazarus pauper in Abrahae sinu, ita etiam tu in Jacob patriarchae tranquillitate quiescas; sinus enim patriarcharum recessus quidam est quie
Abbreviated transcription (Latin):
uenite edite panes meos & bi¬
bite uinũ quod miscui uobis.
Ergo umbilicus iste tornatus
om̃i decore uirtutũ: ñ deficit
musto. Uenter quoq eiꝰñ solũ
iusticie. uelut frum̃tario cibo
replebatur: sed etiã gr̃e sua-¬
uitate. que fiorebat liliũ. Cer¬
uix quoq eiꝰ: candida & pura
Iugo xp̃i sponte subiecta. co¬
gitationes rationabiles fidei.
honor circuncisionis. attentio
ornatus: capud gloriosũ. quod
non regalia diademata. sed
redimitus. ascendit: cuiꝰ aĩedic̃
ds̃ uerbũ. Quid pulera &̾ su¬
auis facta es. caritas in deli¬
tiis tuis: Pulcra ꝑ uirtutis de¬
corem: suauis ꝓ gr̃a: ꝓcera sic̃
palma. que uincentis ẽ p̃miũ.
Huic ascendenti anime. gradia¬
nus frater occurrit: & cõplexo
eam dicit. Ego fratri meo: et
suꝑ me couersio eus. uel qͦd
sibi eũ cupiat inherre. uel qͦd
pietate fraterna quasi aduoca¬
tus assistat: dicens conuersionẽ
eius etiã sue gratie preferan¬
dam. Ueni inquit frat̾ meus

Expanded text:
Venite, edite panes meos, et biVenite, edite panes meos, et bibite vinum, quod miscui vobis . Umbilicus ergo iste tornatus omni decore virtutum non deficit mixto. Venter quoque ejus non solum justitiae velut frumentario cibo replebatur, sed etiam gratia suavitateque florebat sicut lilium. Cervix quoque ejus candida et pura, jugo Christi sponte subjecta, cogitationes rationabiles, fidei odor, circumcisionis attentio, ornatus capitis gloriosus; quod non regalia diademata, sed redimitus ascendit, cujus animae dicit Deus Verbum: Quam pulchra et suavis facta es, charitas, in deliciis tuis ! Pulchra per virtutis decorem, suavis per gratiam. Procera sicut palma, quae vincentis est praemium. 71. Huic ascendenti animae Gratianus frater occurrit, et complexus eam dicit: Ego fratri meo, et super me conversio ejus ; vel quod sibi eum cupiat inhaerere, vel quod pietate fraterna quasi advocatus assistat, dicens conversionem ejus etiam suae gratiae praeferendam. 72. Veni, inquit, frater meus,
Abbreviated transcription (Latin):
exsoluere: sic̃ moyses fecit ciu
pater aminadab: ille populi
princeps. Audi filia & uide. qm̃
concupiuit rex speciem tuã.
Speciosi ergo facti sunt gres¬
sus tui in calciam̃tis filii ami¬
nadab: moduli femorũ tuorũ
similes torquib. Hoc ẽ conso¬
nans sibi in om̃ibus factis su-¬
is gr̃a atq moderatio: magnoꝵ
equauit insignia triũphorũ
Deniq moderatione tua & tran¬
quillitate pacifica. nec gallia
hostem sensit: & italia hostem
reppulit. qͥ eius finibus immine¬
bat. Torques autẽ insignia esse
uictorie dubitare non potest:
cũ hi qui in bello fortiter fe¬
cerint. torquib honorentur.
Ubilicus tuus crater tornatiliᷤᷤ
ñ deficiens musto: uenter tius
aceruis tritici. minuti int̾ lilia:
ceruix tua turris eburnea: ocłi
tui stagna in esebon. Bonus um¬
bilicus anime uirtutũ omniũ
capax: sic̃ eratab ipso fidĩ auctore
tornatus. Sapientia enĩ incra¬
tere miscuit uinũ suũ dicens:

Expanded text:
exsolveres, sicut Moyses fecit, cuiexsolveres, sicut Moyses fecit, cuipater Aminadab, ille populi princeps: Audi, filia, et vide quoniam concupivit rex speciem tuam . Speciosi ergo facti sunt gressus tui in calceamentis, filia Aminadab. Moduli femorum tuorum similes torquibus , hoc est, consonans sibi in omnibus factis tuis gratia atque moderatio, magnorum aequavit insignia triumphorum. Denique moderatione tua et tranquillitate pacifica nec Gallia hostem sensit, et Italia hostem repulit, qui ejus finibus imminebat. Torques autem insignia esse victoriae dubitari non potest, cum ii qui in bello 1192 fortiter fecerint, torquibus honorentur. 69. Umbilicus tuus crater tornatilis, non deficiens mixto. Venter tuus acervus tritici muniti inter lilia. Cervix tua sicut turris eburnea. Oculi tui sicut stagna in Esebon . Bonus umbilicus animae, virtutum omnium capax, sicut crater ab ipso fidei auctore tornatus. Sapientia enim in cratere miscuit vinum suum, dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
nũ scõꝵ festinare consortium.
Quid uidebitis inquit in sola¬
mitide: que uenit sicut chori
castrorum: Hoc est in ea. que mul¬
tũ & aduersum plurimos in cor-¬
pore preliata est. & enĩ pugna-¬
uit aduersũ extraneos hostes:
pugnauit aduersus lubricas
seculi mutationes: pugnauit
ad uersum corporis fragilita¬
tes. aduersus multiplices passio¬
nes: audiuit a dño conuerte so¬
lamitis. Conuersa es ad pacem:
semel in scło conu̾sa est: iterata
communione ad gratiã xp̃i.
Et ideo pulcra conuersio eius
in seculo. pulcerrimꝰ incessus eiꝰ
& uolatus in celum: unde mere¬
retur audire. Spetiosi factist̃
gressus tui in calciamentis filii
aminadab: hoc ẽ filia principiᷤ.
Speciosos enĩ processiis habuiᷤᷤ¬
ti in corpore. tanquã calciam̃¬
to eo usã. non ut inuolucra:
ut quasi suꝑior & eminentior.
quo uelles tuũ circũ ferre sine
ulla offensione uestigium. uel
certe sicut calciamentũ illud

Expanded text:
ernum sanctorum festinare consortium. 66. ernum sanctorum festinare consortium. 66. Quid videbitis, inquit, in Solamitide, quae venit sicut chori castrorum ? hoc est, in ea quae multum et adversus plurimos in corpore praeliata est. Etenim pugnavit adversus extraneos hostes, pugnavit adversus lubricas saeculi mutationes, pugnavit adversus corporis fragilitates, adversus multiplices passiones. Audivit a Domino: Convertere, Solamitis . Conversa est ad pacem semel in saeculo, conversa est iterata communione ad gratiam Christi; et ideo pulchra conversio ejus in saeculo, pulcherrimus incessus ejus et volatus in coelum. 67. Unde meretur audire: Speciosi facti sunt gressus tui in calceamentis, filia Aminadab , hoc est, filia principis; speciosos enim processus habuisti in corpore, tamquam calceamento eo usa, non ut involucro; ut quasi superior et eminentior, quo velles tuum circumferres sine ulla offensione vestigium: vel certe sicut calceamentum illud
Abbreviated transcription (Latin):
& ut luna resplendes: ut sol
refulges. Et bene ut luna: qͥa
& ante in umbra licet istiꝰ cor¬
poris refulgebas. et terrarum
tenebras illuminabas: & nc̃ lum̃
a sole iusticie mutuata clarũ
deducis. Uidere igit᷑ uideor te
tanquã de corpore recedentem:
& repulsa noctis caligine. surgen¬
tem diluculo. sicut solem appro¬
pinquantem deo: & rapido uo¬
latu sicut aquila. que terrena
sunt relinquentem. Conuertere
solamitis. conuertere conuerte¬
re: et uidebimus te. Conuerte¬
re ad nos pacifica. ut gloriam
tuã sororibus monstres: & inci¬
pient se. tue qͥetis & gratie secu¬
ritate solari. Semel tantum ad
nos conuertere. ut te uideamus:
& rursus conuertereãtq ad ihe¬
rusalem illam ciuitatem scõꝵ.
tota intentione festina. Aut certe
quia ad animã piam xp̃s hoc
dicit: iubet illam paulisꝑ con¬
uerti. ut nobis gła eius appare¬
atꝰ. ut reqͥes futura cũ scĩs. & post¬
ea precipit eam. ad illud suꝑ¬

Expanded text:
et ut luna resplendes, ut sol et ut luna resplendes, ut sol refulges. Et bene ut luna, quia et ante in umbra licet istius corporis refulgebas et terrarum tenebras illuminabas, et nunc lumen a sole justitiae mutata clarum diem ducis. Videre igitur videor te tamquam de corpore recedentem et repulsa noctis caligine surgentem diluculo sicut solem appropinquantem Deo, et rapido volatu sicut aquilam, quae terrena sunt, relinquentem. 65. Convertere, Solamitis, convertere; et videbimus te . Convertere ad nos pacifica; ut gloriam tuam sororibus tuis monstres, et incipiant se tuae quietis et gratiae securitate solari. Semel tantum ad nos convertere, ut te videamus, et rursus convertere, atque ad Hierusalem illam civitatem sanctorum tota intentione festina. Aut certe quia ad animam piam Christus hoc dicit, jubet illam paulisper converti; ut nobis gloria ejus appareat, et requies futura cum sanctis: et postea praecipit eam ad illud sup
Abbreviated transcription (Latin):
cia enĩ omĩa iudicia eiꝰ. uni¬
uersoꝵ faucib adheserunt:
quanta gratia sermones ipsuis
singuli recensentur: Quẽ ad mo¬
dum fili desideraris a populis:
michi certe impressisti que pec¬
tore teneo: uerba illa postre¬
ma: quib me uadem tuũ fie¬
ri postulabas. Requisisti ipse
de me:. testimonium iudicii glo¬
riosi. Ego tibi fidem meã exbi¬
bere non potui: quã parabam.
Diri tam̃ absens: & dicentem
me fidẽ ꝓ te. xp̃s audiuit.
Tenetur in celo. responsio mea.
& si non tenetis in terris: ob¬
ligatus sũ deo. Ꝙ si non potui
hominib obligari loqutus de
corpore tuo: nunc alloquara¬
nunam tuã. dignã ꝓpheticisor¬
namentis. Hisdem igit᷑ utar
erordiis. que nam est hec proᷤ¬
piciens sicut diluculũ ÷ specio¬
sa sic̃ luna. electa sicut sols
Hideor michi te uidere fulgen¬
tem: udeor audire dicentem.
Diluculũ est mͥ pater:. noxter¬
rena precessit: dies celestis
existi de tenebris huius seculi

Expanded text:
cia enim omnia judicia ejus unicia enim omnia judicia ejus universorum faucibus adhaeserunt! Quanta gratia sermones ipsius singuli recensentur! Quemadmodum, fili, desideraris a populis? Mihi certe impressisti, quae pectore teneo verba illa postrema quibus me vadem tuum fieri postulabas. Reliquisti ipse de me testimonium judicii gloriosi. Ego tibi fidem meam exhibere non potui, quam parabam; dixi tamen absens, et dicentem me fidem pro te Christus audivit. Tenetur in coelo sponsio mea, etsi non tenetur in terris. Obligatus sum Deo, etsi non potui hominibus obligari. 64. Locutus sum de corpore tuo, nunc alloquar animam tuam dignam propheticis ornamentis. Iisdem igitur utar exordiis: Quaenam est haec prospiciens sicut diluculum, speciosa ut luna, electa ut sol . Videor mihi te videre fulgentem, videor audire dicentem: Diluculum mihi est, pater. Nox terrena praecessit, dies coelestis Existi de tenebris istius saeculi,
Abbreviated transcription (Latin):
tes. Caractere dñi inscribunt᷑
& seruuli: et nomine imꝑa¬
toris signantur milites. Deniq
filiũ loquebatur: & dñm reue¬
labat. Et de ioseph dictũ: filiꝰ
meus candidus & rubeus. elec¬
tus de decem milib: electus ẽ
filius meus. Cũ post mortem
patris paruulus asscisceretur
sedimus & fleuimus: dixerunt
qui inde uenerunt. Uenter
eius sic̃ pixis eburnea: qui
receperat oracula scriptura¬
rũ. ut posset dicere. Uentrẽ
meũ doleo: sic̃ dixit ꝓpheta.
Dicit enĩ hec : qui imitator
aromatis: quib xp̃i influebat
unguentũ Labia eus sic̃ lilia
stillantia. mirra plenaͬ manꝰ
eius tornate. auro plene thar¬
cia refulgeret. in factis & ope-¬
rib reniteret gratia. in quo
&̾ plenũ uirtutis. auctoritatis¬
q regalis esset alloquiũ. nec
inflexa a loco mortis terrore.
constantia. & factoꝵ preciosa
et emendata correctio. Om̃is
enĩ bonus operarius: manus
xp̃i est. Fauces eiꝰ dulcedinis:
& totus desiderium. Quã dul-¬

Expanded text:
tes: charactere Domini inscribuntur et servuli, et nomine imperatoris signantur milites. Deniquefilium loquebatur, et Dominum revelabat. Et de Joseph dictum: Filiusmeus candidus et rubeus, electus e decem millibus . Electus est filius meus, cum post mortem patris, parvulus adscisceretur sedimus et flevimus, dixerunt qui inde venerunt . 60. Venter ejus pyxis eburnea , qui reciperet oracula Scripturarum, ut posset dicere: Ventrem meum doleo . sicut dixit propheta; dicit enim haec, qui imitator aromatis , quibus Christi influebat unguentum. 62. Labia ejus sicut lilia distillantia myrrha plena. Manus ejus tornatae, aureae, plenae Thartia refu geret, in factis et operibus reniteret gratia: in quo et plenum virtutis et auctoritatis regalis esset alloquium, nec inflexa aliquo mortis terrore constantia, et factorum pretiosa et emendata correctio; omnis enim bonus operarius manus Christi est. 63. Fauces ejus dulcedines, et totus desiderium . Quam dul
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsecuntur imꝑatores: quã dili¬
gunt. Quanto michi beatiꝰ maxi¬
mus minabatur: In illuis odio
laus erat: in horũ amore. suppli¬
cii feralis hereditas. Utinã filii.
ꝓ uobis licuisset hunc sp̃m fun-¬
dere. Compendiũ doloris inue¬
neram: & gloriosius mͥ fuerat ꝓ
tantis obire pignorib. Seo ad¬

Expanded text:
persequuntur imperatores, quam dilipersequuntur imperatores, quam diligunt. Quanto mihi beatius Maximus minabatur? In illius odio laus erat, in horum amore supplicii feralis haereditas. Utinam, filii, pro vobis liquisset hunc spiritum fundere! Compendium doloris inveneram, et gloriosius mihi fuerat pro tantis obire pignoribus.
Abbreviated transcription (Latin):
ponebat solatium: ut nec ipsã
nimie desideraret uxorem. Ideo
nuptias differebat: quia pius eũ
uestre gratie pascebat affectus
Hec uobis desiderio ampliꝰ quã
doloris. in tot fraterna gła pluᷤ
reficiat mentẽ: quã dolor
torqueat. Pascunt frequenter
lacrime: & mentẽ alleuant
fletus. Refrigerant pectus: e
mestũ solantur affectum. Du¬
rum quidẽ funus uideris. sed
stabat & scã maria uixta cru-¬
cem filii: et spectabat uirgo
sui unigeniti passionem. Stan¬
tem illam lego: flentem non
lego. Unde dixit. ei filius. Mu¬
lier ecce filius tuus. Et discipło
dixit. Ecce mater tua. Heredi¬
tatẽ illis caritatis sue & gratie
derelinquens: in quo uobis pia
pignora. qm̃ fratrẽ uestrũ ser¬
uare ꝓpter mea peccata ñ me-¬
rui: affectũ paternũ exhibere
desidero. Illum intueor in uobis.
illũ teneo: illũ puto michi ẽe̾
presentem. Immo utrũq ger-¬
manũ: quos uelut oculosmͥ
effosos arbitror. Felitius episcõpoᷤᷤ

Expanded text:
ponebat solatium, ut nec ipsam ponebat solatium, ut nec ipsam nimie desideraret uxorem. Ideo nuptias differebat, quia plus eum vestrae gratiae pascebat affectus. Haec vobis desiderio amplius, quam dolori sint; ut fraterna gloria plus reficiat mentem, quam dolor torqueat. Pascunt frequenter et lacrymae, et mentem allevant: fletus refrigerant pectus, et moestum solantur affectum. 39. Durum quidem funus videtis; sed stabat et sancta Maria juxta crucem Filii, et spectabat Virgo sui unigeniti passionem. Stantem illam lego, flentem non lego. Unde dixit ei Filius: Mulier, ecce filius tuus. Et discipulo dixit: Ecce mater tua ; haereditatem illis charitatis suae et gratiae derelinquens. In quo vobis, pia pignora, quoniam fratrem vestrum servare propter mea peccata non merui, affectum paternum exhibere desidero. Illum intueor in vobis, illum teneo, illum puto esse mihi praesentem; immo utrumque germanum, quos velut oculos mihi effossos arbitror. Felicius episcopos
Abbreviated transcription (Latin):
& si circa scãs necessitudines
suas. caritate ꝓpenderet: tam̃
pietate sua iusticiã temꝑaret
audiuit negotiũ: non de iure.
sed de possessione predii. Hinc
pietas ꝓ sororibus: in de miscdia¬
est. Pr̃o orphani causa certabat
ut ꝓ eo apud ipsas int̾ueniret
sorõres. Remisit ad iudicẽ publi¬
ce negotiũ: ne aut ius. aut pie¬
tatem lederet. Priuatim tam̃
quantũ ex ꝓposito puellarum
roribus impressit affectum ut
concedendi predii uoluntatẽ
haberent: inditiũ darent uero
digne tanto fratri germane qͦ
id quod mater sibi reliquerat.
mallent de suo potius de suo¬
iure laxare: quam fratrem in
sua causa uerecondiã sustine
re. Hec ẽ uobis sc̃e anime here¬
ditas preciosior fraterne laudis
& glorie: his uos pius frat̾ nobs¬
liores & ditiores reddidit: qͥ cap̃d
uestrum ñ gemmis onerabat s
osculis. manꝰ uestras. non tam
regalib ambiebat insignib quã
imperatorio ore lambebat. In
uestre fructu presentie omne

Expanded text:
etsi circa sanctas necessitudines etsi circa sanctas necessitudines suas charitate propenderet, tamen pietatem suam justitia temperaret. Audivit negotium non de jure, sed de possessione praedii. Hinc pietas pro sororibus, inde misericordia pro orphani causa certabat; ut pro eo apud ipsas interveniret sorores. Remisit ad judicem publicum negotium, ne aut jus, aut pietatem laederet. Privatim tamen, quantum ex proposito nobilium roribus impressit affectum; ut concedendi praedii voluntatem haberent, indicium darent. Vere dignae tanto fratre germanae, quae id quod mater sibi reliquerat, mallent de suo potius jure laxare, quam fratrem in sua causa verecundiam sustinere. 38. Haec est vobis, sanctae animae, haereditas pretiosior fraternae laudis et gloriae, his vos pius frater nobiliores et ditiores reddidit, qui 1185 caput vestrum non gemmis onerabat, sed osculis: manus vestras non tam regalibus ambiebat insignibus, quam imperatorio ore lambebat. In vestrae fructu praesentiae omne
Abbreviated transcription (Latin):
tis esset : hoc est illud euuan¬
gelicũ: in ipsa sua captione
dicentis. Si me queritis: sinite
hos abire. Occidit itaq ꝑ om̃i¬
bus quos diligebat. ꝓ quo ami¬
ci sui parũ putabant. Si omneᷤ
perirent. Ad uertimꝰ quẽ circa
amicos suos habuerit animũ:¬
nas suas habuerit affectũ. In
ipsis requiescebat: in ipsis se
consolabat᷑: in ipsis relaxabat
animũ: & fessa curis corda mul¬
cebat. Rogabat eas. ut si quo
pueritie sue lapsu. si sermone
aliquo offense a fr̃e uiderentur
ignoscerent: ueniã sibi adño
deo deprecarentur. Manꝰ. ca-¬
pita.sororib osculabat᷑ ĩmine¬
mor imperii: memor germa¬
nitatis. & quantomagis aliis po¬
testatis iuire prestaret:. hoc se
magis humilem sororib exibe¬
bat. Rogabat ut ñ meminissent
iniurie: meminissent gratie.
Acciderat ut qͦddam de earum
possessione audiret negotium.
Tantus enĩ erat: ut etiã in cau¬
sa sororũ. equus fore arbiter.
a ꝓuincialibus estimaretur. qͦt

Expanded text:
tis esset. Hoc est illud Evantis esset. Hoc est illud Evangelicum Domini in ipsa sui captione dicentis: Si me quaeritis, sinite hos abire . Occidit itaque pro omnibus quos diligebat, pro quo amici sui parum putabant, si omnes perirent. 36. Advertimus quem circa amicos suos habuerit animunas suas habuerit affectum consideremus. In ipsis requiescebat, in ipsis se consolabatur, in ipsis relaxabat animum, et fessa curis corda mulcebat. Rogabat eas, ut si quo pueritiae suae lapsu, si sermone aliquo offensae a fratre viderentur, ignoscerent, veniam sibi a Domino Deo deprecarentur. Manus, capita sororibus osculabatur, immemor imperii, memor germanitatis: et quanto magis aliis potestatis jure praestaret, hoc se magis humilem sororibus exhibebat. Rogabat ut non meminissent injuriae, meminissent gratiae. 37. Acciderat ut quoddam de earum possessione audiret negotium; tantus enim erat, ut etiam in causa sororum aequus forte arbiter a provincialibus aestimaretur: quod
Abbreviated transcription (Latin):
lis: non enĩ scuint quid faciunt
Hide clementiã magnã. Illi su¬
ũ ꝑsequebant᷑ auctorem: ipsead¬
uersariis etiã grauia peccata
donabat. Qi etiã uelamine
ignorantie. excusabat ad missũ:
dicens: quia nesciunt qͥd faci¬
unt. Nam si scirent. dñm non
ꝑ sequerent᷑ suũ: in cuiꝰ potesta¬
te ac uire. salutẽ suã esse arbi¬
trarent᷑. E quia ñ sola xp̃i ꝑ
secutores eius erant mortecon¬
tenti: aodebant maledicta atq
conuitia. Et ait ipse. Malediced
ipsi & tu benedices. Docuit noᷤ.
quod timere maledicta ꝑ sequẽ¬
tium minime debeamꝰ: cũ ha¬
beamus benedictionis auctorẽ
Nec mouere nos uitia debeant:
ubi presul ẽ qui possit auffer-¬
re maledicta. Quid illud quod
mori non timuit. immo. ꝓ om¬
nib se optulit dicens. quod fruᷤ¬
tra innoxii in inuidiam uoca¬
rentur. qͦd frustra ꝓpter se alii
ꝑiclitarentur: sibi q potiꝰ mortẽ
optabat. ne ipse aliis causa mor¬

Expanded text:
lis; non enim sciunt quid faciunt lis; non enim sciunt quid faciunt . Vide clementiam magnam. 1184 Illi suum persequebantur auctorem, ipse adversariis etiam gravia peccata donabat; quin etiam ignorantiae velamine excusabat admissum, dicens: Quia nesciunt quid faciunt; nam si scirent, Dominum non persequerentur suum, in cujus potestate ac jure salutem esse suam arbitrarentur. Et quia non sola Christi persecutores ejus erant morte contenti, addebant maledicta atque convicia, ut ait ipse: Maledicent ipsi, et tu benedices . Docuit nos quod timere maledicta persequentium minime debeamus, cum habeamus benedictionis auctorem: nec movere nos convicia debeant, ubi praesul est, qui possit auferre maledicta. 35. Quid illud quod mori non timuit? Immo pro omnibus se obtulit dicens quod frustra innoxii in invidiam vocarentur, quod frustra propter se alii periclitarentur: sibique potius mortem optabat, ne ipse aliis causa mor
Abbreviated transcription (Latin):
sermonib odii circundeder̃t
me: & expugnauerunt me gra-¬
tis. Pro eo ut diligerent me
detrahebant michi: ego autẽ
orabam. Bonũ scutum oratio:
quo om̃ia aduersarii ignita
spicula repelluntur. Orabat
ergo dñs ihesus: & eiꝰ imita¬
torꝰ ualentinianus orabat.
Sed forte dicatur. Quid ei sua¬
ꝓfuit oratio: Ecce in primo
uite occidit cursu. De celeritate
mortis: non de genere loquor.
Non enĩ accusationis uoceutor:
sed doloris. Sed etiã dñs orabat:
& crucifixus est. Hoc enĩ ora¬
bat: ut peccatũ mundi tolle¬
ret. Audiamus gͦ quid oret xp̃i
discipulus. Ytiq quod magis¬
ter docuit. Docuit autẽ ut
iugilemus & ploremꝰ. ne ingre¬
diamur in temptationẽ: hoc
est ne incidamꝰ in peccatũ. Hec
ẽ enĩ tẽptatio . xp̃iani. si insue
amme ꝑiculũ ꝓlabatur. Mor¬
tem autẽ time̾re: non ẽ ꝑfec¬
tionis. Rogare autẽ qͥs debet
& ꝓ inimicis suis: orare pro
ꝑsequentib: sicut ipse dñs
orabat dicens. Pater ignosce il¬

Expanded text:
circumdederunt me, et expugnaverunt me gratis. Pro eo ut me diligerent, detrahebant mihi: ego autem orabam . Bonum scutum oratio, quo omnia adversarii ignita spicula repelluntur . Orabat ergo Dominus Jesus, et ejus imitator Valentinianus orabat. 33. Sed forte dicatur: Quid ei profuit sua oratio? Ecce in primo vitae occidit cursu. De celeritate mortis, non de genere loquor; non enim accusationis voce utor, sed doloris. Sed etiam Dominus orabat, et crucifixus est; hoc enim orabat, ut peccatum mundi tolleret. Audiamus ergo quid oret Christi discipulus: utique quod magister docuit. Docuit autem ut vigilemus et oremus, ne ingrediamur in tentationem, hoc est, ne incidamus in peccatum. Haec est enim tentatio christiani, si in suae animae periculum prolabatur: mortem autem timere non est perfectionis. 34. Rogare autem quis debet et pro inimicis suis, orare etiam pro persequentibus, sicut Dominus orabat, dicens: Pater, dimitte il
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃u. cui dictum est. Beati pau¬
peres sp̃u: ipsorũ est enĩ reg¬
num celoꝵ. Uere beati pauꝑes:
qui acceperunt quod diuites ñ
habebant. Ex hoc numero est
ille ꝓpheticus pauꝑ: de quo scͥp¬
tũ est. Iste pauꝑ clamauit. et
dñs exaudiuit eum. Ex hoc po¬
pulo: ille qui ait. Argentũ et
aurum non habeo: sed quod ha¬
beo do tibi. In nomine iħuna¬
tareni: surge et ambula. Illegͦ
pauꝑ auctor popłi pauꝑis: di¬
cit. Os̾ laudem meam ne ta¬
cueris : qm̃ os peccatoris & os
dolosi suꝑ me aꝑtũ est. Locu

Expanded text:
uper spiritu, cui dictum est: Beati pauuper spiritu, cui dictum est: Beati pauperes spiritu: ipsorum est enim regnum coelorum . Vere beati pauperes, qui acceperunt quod divites non habebant. Ex hoc numero est ille propheticus pauper, de quo scriptum est: Iste pauper clamavit, et Dominus exaudivit eum . Ex hoc populo ille, qui ait: Argentum et aurum non habeo, sed quod habeo, hoc do tibi: In nomine Jesu Nazareni surge, et ambula . Ille ergo pauper auctor populi pauperis dicit: Deus, laudem meam ne tacueris; quoniam os peccatoris et os dolosi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓposite lectionis. quod populuᷤ
pauꝑ benediceret deũ: querere
ter diues. & alter pauꝑ. Diues
iudeoꝵ: pauꝑ ecclesie. Diuesil¬
le eloquiis sibi creditis: isteꝵ
pauꝑ aliena eloquia mutuatꝰ.
Merito pauꝑ: quia congrega¬
tus a paupere est. Iue uidelicet
qui pauꝑ factus est cũ diues
esset. ut nos eiꝰ inopia ditare¬
mur. Exinaniuit enĩ se: ut
om̃s repleret. Sed quomodo
pauꝑ. qui habebat eternitatis
diuitias : et plenitudinẽ diuini¬
tatis: Deniq in carne erat: &¬
dicebat. Amodo uidebitis filiũ
Tibi dabo claues regni celorũ.
Hic ergo pauꝑ: qui regnum
celeste donabat: Sed audi qͦ¬
modo pauꝑ. Tollite inquit
iugũ meum suꝑ uos. quia
mitis sum & humilis corde. Ideo
& populus eius pauꝑ ẽ. non in¬
digentia.quẽ diuitem illo po¬
pulo iudeo ditiorem. Non so¬
lum enĩ oracula ꝓphetarum:
seo etiã apostoloꝵ. meruit diui¬
no fusa sp̃u. habere precepta.
Non ergo inopia pauꝑ. s pauꝑ

Expanded text:
propositae lectionis, quod populus propositae lectionis, quod populus pauper benediceret Deum; quaerere ter dives, alter pauper: dives Judaeorum, pauper Ecclesiae: dives ille eloquiis sibi creditis, iste pauper aliena eloquia mutuatus. Merito pauper; quia congregatus a paupere est, illo videlicet, qui pauper factus est, cum dives esset, ut nos ejus inopia ditaremur: exinanivit enim se, ut omnes repleret . 31. Sed quomodo pauper qui habebat aeternitatis divitias, et plenitudinem divinitatis? Denique in carne erat, et dicebat: Amodo videbitis Filium Tibi dabo claves regni coelorum . Hic ergo pauper, qui regnum coeleste donabat? Sed audi quomodo pauper: Tollite, inquit, jugum meum super vos; quia mitis sum, et humilis corde . Ideo et populus ejus pauper est, non indigentia, quem divite illo populo video ditiorem; non solum enim oracula prophetarum, sed etiam apostolorum meruit divino fusa Spiritu habere praecepta. 32. Non ergo inopia pauper, sed pa
Abbreviated transcription (Latin):
faciam: quã ut tibi lacrimas.
ꝓ tanto tuo in me affectu repen¬
dam : Ego te suscepi paruulũ.
cũ legatus ad hostem tuũ ꝑgerẽ:
ego maternis traditũ manibus
amplexus sum. ego tuus iterũ
legatus repetiui gallias: & michi
dulce illud officium fuit. ꝓsalu¬
te tua primo: deinde ꝓ p̾ace atq
pietate. qua fraternas reliquias
postulabas : nondũ ꝓ te securus.
et iam ꝑ fraterne sepulture ho¬
nore sollicitus. Seo reuertarad
trenos: & ipsa doloris ingredim᷑
uiscera. Quid testabor inquit tibiͤ
aut quid assimilabo tibi filia ihe¬
rus alem: Quis saluã faciet te. &qͥs
consolabitur te. uirgo filia syon:ͣ
Quia magna facta ẽ suꝑ te con¬
tricio tua. Quis sanabit te: qͥs
aut̃ me consolabitur: a quo alis
petunt consolationis officium :
qm̃ quẽ in euuangelio eramge¬
neraturus amisi. Seo ille non
amisit grãm quã poposcit. qͥ
michi in sermone quo utebar
ad plebem. hodie resurrexit.
Nam cũ in tractatu incidissem

Expanded text:
faciam, quam ut tibi lacrymas faciam, quam ut tibi lacrymas pro tanto tuo in me affectu rependam? Ego te suscepi parvulum, cum legatus ad hostem tuum pergerem: ego Justinae maternis traditum manibus amplexus sum: ego tuus iterum legatus repetivi Gallias, et mihi dulce illud officium fuit pro salute tua primo, deinde pro pace atque pietate, qua fraternas reliquias postulabas: nondum pro te securus, et jam pro fraternae sepulturae honore sollicitus. 29. Sed revertamur ad Threnos, et ipsa doloris ingrediamur viscera: Quid testabor, inquit, tibi, aut quid assimilabo tibi, filia Hierusalem? Quis salvam te faciet, et quis consolabitur te, virgo filia Sion? quia magna facta est super te contritio tua. Quis sanabit te ? Quis autem me consolabitur a quo alii petunt consolationis officium Imquoniam quem in Evangelio eram generaturus, amisi. 30. Sed ille non amisit gratiam, quam poposcit, qui mihi in sermone, quo utebar ad 1183 plebem, hodie resurrexit. Nam cum in tractatum incidissem
Abbreviated transcription (Latin):
turam arbitrabatur. O iuiuenis
optime. utinã te uiuentem in¬
uenire potussem: utinã te di¬
latio aliqua. meo reseruasset
aduentui. Nichil de aliqua
mei uirtute polliceor: nichil
de ingenio atq prudentia. S
quanta ego cura int̾ te & co¬
mitem tuum. quanta sedulita¬
te concordiam & gratiã refu¬
dissem. quã me ipsũ ꝓ tua ob¬
tulissem fide: quam in me ipsũ
eos recepissem. quib ille se ti¬
mere dicebat: Certe si comes
non esset. inflexus: tecũ reman¬
sisem. Presumebam de te quod
ipse audires. me si ꝓ te non ẽẽ
auditũ uideres. Multa habue¬
ram que tenerem: nẽ nichil
habeo preter lacrimas & fletꝰ.
Cotidie michi maior ad dolo¬
rem es: crescis ad gemitum.
Om̃s quanta mͥ feceris ꝓtestan¬
tur: om̃s absentiã meam. causã
tue mortis appellant. Sed non
sum helias. non sũ ꝓpheta. ut
potuerim futura cognoscere:
sed sum uox clamantis in gemi¬
tu: quo possim deflere prete¬
rita. Quid enĩ habeo quod meliꝰ

Expanded text:
turam arbitrabatur? 27. O juvenis turam arbitrabatur? 27. O juvenis optime, utinam te viventem invenire potuissem, utinam te dilatio aliqua 1182 meo reservasset adventui! Nihil de aliqua mei virtute polticeor, nihil de ingenio atque prudentia: sed quanta ego cura inter te et Comitem tuum, quanta sedulitate concordiam et gratiam refudissem? Quam me ipsum pro tua obtulissem fide, quam in me ipsum eos recepissem, quibus ille se timere dicebat? Certe si Comes non esset inflexus, tecum remansis sem. Praesumebam de te, quod ipse me audires, si pro te non esse auditum videres. 28. Multa habueram, quae tenerem: nunc nihil habeo praeter lacrymas et fletus. Quotidie mihi major ad dolorem es, crescis ad gemitum. Omnes quanti me feceris protestantur: omnes absentiam meam causam tuae mortis appellant. Sed non sum Elias, non sum propheta, ut potuerim futura cognoscere: sed sum vox clamantis in gemitu, quo possim deflere praeterita. Quid enim habeo quod melius
Abbreviated transcription (Latin):
uelles. Num restiti: nũ moratuᷤᷤ
sum: Additur eo ut ꝓperarẽ
otius. nec arbitrarer causã iti¬
neris mei. synodũ galloꝵ esse
episcopoꝵ: ꝓpter quoꝵ frequẽ¬
tes dissensiones. crebro excusa¬
ueram. Sed ut ipse baptizaret᷑.
in ipso egressu gestarũ iam
perum inditia potui cognosce¬
be: s ꝓperandi studio nichilad¬
uertere poteram. Iam suꝑabã
alpium iuga. & ecce nuncius
amarus mͥ & om̃ib: de tanti mor¬
te imꝑatoris. Reflexi iter: et
fletibus meis laui. Quibus ego
uotis om̃ium ꝓficiscebar: Quo
gemitu omniũ reuertebar.Non
enĩ imꝑatorem sibi: s salutem
ereptam putabant. Quantũ ip¬
se angebar dolore: Primũ quod
tantis princeps. quod dulcepig¬
nus meum. quod ita mei cupi¬
dissimus occidisset. Quos egõ
estus eius illo biduo fuisse com¬
peri: quo litteris quas amise¬
silentiarius: tercio die mane que¬
rebat. Iamne remeasset: iã ue¬
nire ita sibi salutẽ quandã uen¬

Expanded text:
velles. Num restiti? num moratus velles. Num restiti? num moratus sum? Additur eo ut properarem ocius, nec arbitrarer causam itineris mei synodum Gallorum esse episcoporum, propter quorum frequentes dissensiones crebro me excusaveram: sed ut ipse baptizaretur. 26. In ipso egressu gestarum jam rerum indicia potui cognoscere, sed properandi studio nihil advertere poteram. Jam superabam Alpium juga, et ecce nuntius amarus mihi et omnibus de tanti morte imperatoris. Reflexi iter, et fletibus meis lavi. Quibus ego votis omnium proficiscebar? quo gemitu omnium revertebar? non enim imperatorem sibi, sed salutem ereptam putabant. Quanto ipse angebar dolore? primum quod tantus princeps, quod dulce pignus meum, quod ita mei cupidissimus occidisset. Quos ego aestus ejus illo biduo fuisse comperi, quo litteris quas ad me misesilentiarius, tertio die mane quaerebat jamne remeasset, jamne venirem: ita sibi salutem quamdam ven
Abbreviated transcription (Latin):
tius: iam ꝓmiseram me ꝓfectu¬
rum: respondens uel honoratis
petentib. uel p̾fecto. ut tranqͥlli¬
tati italie consolaretur me. Sic̃
suꝑfiuo ingerere ñ possim ꝓpter
uerecundiam: ita necessitatibul
non defuturum corfirmatum
hoc erat. Ecee post triduum
littere de instruendis mansio¬
nib: inuectio ornamentoꝵ rega¬
lium aliaq huiꝰmodi: que in¬
gressurũ iter imꝑatorem sig¬
nificarent. Quib reb ab ipsis
a quib fuerat postulata: inter¬
missa legatio est. Reus mͥ uide¬
bar: sperata mee p̾sentie. nec im¬
plete. Sed utinam iuuenti tibi
hunc deberem reatũ excusare.
quod nulla tua audissem ꝑicła:
nullas tuas accepissem litteras:
qͦd non potuissem ꝓpriis anima¬
lib occurrere. etiam si iter in¬
gressus essem. Itaq securus ue¬
nie dum dies subduco: aduentꝰ
tui iter lego. Ecce rescriptũ
accipio. ut sine mora ꝑgendũ
putarem: eoqͦd uadem fidei tue
habere me apud comitẽ. tuum

Expanded text:
tius! 24. Jam promiseram me profectutius! 24. Jam promiseram me profecturum, respondens vel honoratis petentibus, vel praefecto, ut tranquillitati Italiae consuleretur, me sicut superfluo ingerere non possem propter 1181 verecundiam, ita necessitatibus non defuturum. Confirmatum hoc erat: ecce postridie litterae de instruendis mansionibus, invectio ornamentorum regalium, aliaque ejusmodi quae ingressurum iter imperatorem significarent. Quibus rebus ab ipsis a quibus fuerant postulata, intermissa legatio est. 25. Reus mihi videbar speratae meae praesentiae nec impletae: sed utinam viventi tibi hunc deberem reatum! Excusarem quod nulla tua audissem pericula, nullas tuas accepissem litteras, quod non potuissem propriis animalibus occurrere, etiamsi iter ingressus essem. Itaque securus veniae, dum dies subduco, adventus tui iter lego; ecce rescriptum accipio, ut sine mora pergendum putarem, eo quod vadem fidei tuae habere me apud Comitem tuum
Abbreviated transcription (Latin):
conplectebat᷑. uel qui ab his con¬
sultori suo rependebatur. quib
nichil umquã indici passus este
Preterita inquit non queunt
soluere: noua poterunt susti
te: iste in ꝓcessu adolescentie.
Ille plurima repperit. & ex hau¬
sit om̃ia: iste nichil inuenite
om̃ib habundauit. Audiuit in.
trans alpinis partib posticas
ad italie fines. barbaros appro¬
pinquasse. sollicitus ne alieno
hoste suũ regnũ ad temptaret᷑.
uenire ꝓperabat: cupiens dimit¬
tere gallicana otia. & pericula
nostra suscipere. Hec michi cũ
aliis communia: illa priuata.
quod sepe me appellabat absen¬
tem: et a me initiandũ se sacris
misteriis preferebat. Qui etiã
cũ rumor. quid non ad uiennẽ¬
sem ꝑtulisset urbem. qͦd inui¬
tandi eius ad italiam gr̃e ꝑge¬
rem: quã gaudebat. quã gratu¬
labatur me sibi optato. ad fo¬
re: mora ei aduentus mei plixi¬
or uidebatur. Atq utinã aduent
ipsius nullus preuenisset nun¬

Expanded text:
complectebatur, vel qui ab iis concomplectebatur, vel qui ab iis consultori suo rependebatur, quibus nihil umquam indici passus est? Praeterita, inquit, non queunt solvere, nova poterunt sustinte, iste in processu adolescentiae; ille plurima reperit, et exhausit omnia; iste nihil invenit, et omnibus abundavit. 22. Audivit in Transalpinis partibus positus, ad Italiae fines barbaros propinquasse: sollicitus ne alieno hoste suum regnum attentaretur, venire properabat, cupiens dimittere Gallicana otia, et pericula nostra suscipere. 23. Haec mihi cum aliis communia. Illa privata, quod saepe me appellabat absentem, et a me initiandum se sacris mysteriis praeferebat. Quin etiam cum rumor quidam ad Viennensem pertulisset urbem, quod invitandi ejus ad Italiam gratia eo pergerem; quam gaudebat, quam gratulabatur me sibi optato adfore! Mora ei adventus mei prolixior videbatur. Atque utinam adventum ipsius nullus praevenisset nun
Abbreviated transcription (Latin):
obiuabat dicens. Quod pius fr̃
eripuit. quomodo putatis a me
reddendũ: cũ in eo & religio leda¬
tur. & frat̾ a quo se nollet pieta¬
te superariͦ Et cũ paterno con¬
ueniretur exemplo. quod sub
patre ea nullus abstulerat: res¬
pondit. Patrem meũ laudatis
quia non abstulit: nec ego abs¬
tuli. Numqͥd pater meus reodi¬
dit÷ ut me debere redoere pos¬
tuletis: Postremo etiã si pater
reddidisset. fr̃ abstulerat: imi¬
tatorem in ea parte. fr̃is ẽẽ me
mallem. Aut nũquid pat̾ au¬
gustus fuit ÷ & frater ñ fuite
par utriq debetur reuerentia:
& par utriusq est circa rem¬
publicam gratia. Utrũq imi-¬
tabor. ut & non reddam quod &¬
pater reddere ñ potuit. quia
nullus abstulerat: & seruem qͦd
a fratre ẽ constitutum. Postulet
parens roma alia quecũq de¬
siderat. Debeo affectũ parenti:
s magis obsequiũ debeo salutis
auctori. Quid de amore ꝓuinci-¬
alium loquar⁊ uel quo eos ipse

Expanded text:
obviabat dicens: Quod pius frater obviabat dicens: Quod pius frater eripuit, quomodo a me putatis esse reddendum? cum in eo et religio laedatur et frater, a quo se nollet pietate superari. 1180 20. Et cum paterno conveniretur exemplo, quod sub patre suo ea nullus abstulerat, respondit: Patrem meum laudatis, quia non abstulit; nec ego abstuli. Numquid pater meus reddidit, ut me debere reddere postuletis! Postremo etiamsi pater reddidisset, frater abstulerat, imitatorem in ea parte fratris esse me mallem. Aut numquid meus pater augustus fuit, et frater non fuit? Par utrique debetur reverentia, et par utriusque est circa rempublicam gratia. Utrumque imitabor: ut et non reddam quod pater reddere non potuit; quia nullus abstulerat: et servem quod a fratre est constitutum. Postulet parens Roma alia quaecumque desiderat: debeo affectum parenti, sed magis obsequium debeo salutis auctori. 21. Quid de amore provincialium loquar, vel quo eos ipse
Abbreviated transcription (Latin):
quã ille sue censor etatis: qͥd
de pietate eis loquar: Qui
cum homines nobili ortos ge¬
nere. & locupletes ꝓsapia. qͦ
cito mouere soletꝰ inuidiam.
regie cupiditatis accusatorur¬
geret. prefectus insisteret.
respondit nichil cruentũ sc̃ĩs
p̃sertim dieb statueretur. Et
cum post aliquot dies accusa¬
toris legeretu libellus: calũpni-¬
am ꝓnuntiauit. Accus atum.
libere donec p̾fectus cognosce¬
ret obseruare iussit: neq ante
aut postea quisquã tanti cri-¬
minis. sub adolescente imꝑato¬
re formidauit. Inuidiã risit
adolescens: quod robusti metu¬
unt imperatores. Miserat ꝓpt̾
recuperanda temploꝵ ura.
sacerdotũ ꝓfana priui legia.
cultus sacroꝵ suoꝵ roma lega¬
tos: & quod ẽ grauius senatus
nomine nitebantur. Et cũ uni¬
uersi in consistorio qͥ aderant
xp̃iani pariter atq gentiles. di¬
cerent esse reddenda᷑ solus uelut
danihel excitato in se dĩ sp̃isar
guebat ꝑfidie xp̃ianos: gentilib

Expanded text:
quam ille suae censor aetatis? 18. Quid quam ille suae censor aetatis? 18. Quid de pietate ejus loquar? qui cum homines nobili ortos genere, et locupleti prosapia, quae cito movere invidiam solet, regiae cupiditatis accusator urgeret, praefectus insisteret, respondit ut nihil cruentum sanctis praesertim diebus statueretur. Et cum post aliquot dies accusatoris legeretur libellus, calumniam pronuntiavit, accusatum libere, donec praefectus cognosceret, observare jussit. Neque ante aut postea quisquam tanti criminis sub adolescente imperatore formidavit invidiam. Risit adolescens, quod robusti metuunt imperatores. 19. Miserat propter recuperanda templorum jura, sacerdotiorum profana privilegia, cultus sacrorum suorum, Roma legatos; et, quod est gravius, senatus nomine nitebantur. Et cum universi, qui in consistorio aderant, christiani pariter atque gentiles dicerent esse reddenda, solus velut Daniel , excitato in se Dei Spiritu, arguebat perfidiae christianos, gentilibus
Abbreviated transcription (Latin):
di. qͦd premature prandium
ƿeteret. Cepit ita frequenta¬
re ieiuinium. ut plerumq ip¬
se inpͣnsus. conuiiiũ sollemp¬
ne suis comitib exhiberet :
quo & religioni sacre satisface-¬
ret. et princeps humanitatiᷤ
re deꝑiret rome. Ad olescenᷤ
nobilis nunciabat᷑: iussit eam
ad comitatũ uenire. Missus
pretio deprauatus: sine man¬
dati effectu redit. Alterũ misit.
ne uoluisse emendare uitia
adolescentiũ. & ñ potuisse ui¬
deretur: datusẽ obtrectandi ali-¬
quib locus. Deductam tamen:
nũquam aut expectauit aut
iudit. Postea redire precepit.
ut & om̃s cognoscerent irritũ
eiꝰ non esse mandatũ: & adoles¬
centes doceret ab amore mulie-¬
ris temperare: quã ipse qͥ po¬
tuit habere in potestate despere¬
rat. Et hec fecit. cũ non ad huc
haberet uxorem: & tam̃ exhibe-¬
ret sui tanquã iunctus conui-¬
gio castitatem. Quis tam dñs
serui÷ quã ille sui corporis
fuitͦ Quis tam alioꝵ arbiter:

Expanded text:
di, quod praemature prandium di, quod praemature prandium peteret: coepit ita frequentare jejunium, ut plerumque ipse impransus 1179 convivium solemne suis Comitibus exhiberet: quo et religioni sacrae satisfaceret et principis humanitati. re deperire Romae adolescentes nobiles nuntiabatur: jussit eam ad comitatum venire. Missus pretio depravatus, sine mandati effectu rediit: alterum misit, ne voluisse emendare vitia adolescentum, et non potuisse videretur. Datus est obtrectandi aliquibus locus; deductam tamen numquam aut spectavit, aut vidit. Postea redire praecepit; ut et omnes agnoscerent irritum ejus non esse mandatum, et adolescentes doceret ab amore mulieris temperare, quam ipse qui potuit habere in potestate, despexerat. Et haec fecit, cum adhuc non haberet uxorem, et tamen exhiberet sui tamquam vinctus conjugio castitatem. Quis tam dominus servi, quam ille sui corporis fuit? Quis tam aliorum arbiter,
Abbreviated transcription (Latin):
lapsũ alicuiꝰ erroris. Itaq dicit.
Correctionẽ iuuentutis mee. ne
memineris. Error in pluribuᷤ
est: in paucis correctio. Et qͥd
de aliis dicam: Qui etiã ludo
uiuentutis putauerit abstinen¬
dũ: resecandã etatis leticiam.
seueritatis publice duritiam
molliendã : lenitatem senectu¬
tis. in alienis annis deferendã.
ei qui in periculũ coniuictieri.¬
minis uocaretur. Ferebat᷑ pri
mo circensib delectari. Sic is¬
tud abstersit: ut ne sollẽpnib
quidẽ principũ natalib. uel in¬
perialib honoris gra circenses
putaret esse celebrandos. Aie¬
bant aliqui ferarũ eũ uenatio¬
nib occupari: atq ab actibus
publicis intentionẽ eiꝰ ab duci.
Om̃s feras uno momento ius-¬
sit int̾ fici: audire in consistorio
negotia: & danihelis sp̃u in qͥb
dubitarent senes. uel ꝑsoneali¬
cuiꝰ ꝯtuitu ducerent᷑: congruã uͦ
adolescentẽ uideres senilẽ fer¬
re sententiam. Iactabant in ui-¬

Expanded text:
lapsum alicujus erroris. Itaque dicit: lapsum alicujus erroris. Itaque dicit: Correctionem juventutis meae ne memineris. Error in pluribus est, in paucis correctio. 15. Et quid jam de aliis dicam, qui etiam ludo juventutis putaverit abstinendum, resecandam aetatis licentiam, severitatis publicae duritiem molliendam, lenitatem senectutis in alienis annis deferendam ei, qui in periculum convicti criminis vocaretur? Ferebatur primo ludis circensibus delectari: sic istud abstersit, ut ne solemnibus quidem principum natalibus, vel imperialis honoris gratia circenses putaret esse celebrandos. Aiebant aliqui ferarum eum venationibus occupari, atque ab actibus publicis intentionem ejus abduci: omnes feras uno momento jussit interfici. 16. Audire in consistorio negotia, et Danielis spiritu, in quibus dubitarent senes, vel personae alicujus contuitu ducerentur, congruam vero adolescentem videres senilemque ferre sententiam. Jactabant invi
Abbreviated transcription (Latin):
ti. Lubrice enĩ & ꝑplexe sunt
uie uiuentutis. Deniq salomon
ait. Tria michi impossibilia
intelligere: & quartũ quod ñ
cognosco. Uestigia aquile uolan-¬
tis. & uias serpentis in petra.
et semitas nauis nauigantis:
& uias uiri in iuuentũte. Da-¬
uid autẽ ait. Delictũ iuuen¬
tutis mee & ignorantie ne me
mineris. Iuuenis enĩ non folũ
fragilitate lubrice etatis ꝓlabi¬
tur: uerũ etiã ignorantia celes¬
tiũ mandatoꝵ plerũq delinquit
Cito autẽ meret᷑ ueniã: qͥ pre¬
tendit ignorantiam. Propheta
itaq dicit. Delicta iuiuentutis
mee. & ignorantie: ne memine.¬
ris. Non dicit delicta senectu¬
tis mee & scientie. ne memi¬
neris: s quasi ꝓpheta qͥ cito cor¬
rexerit & emendauerit uitia
iuuentutis. etatem ignoranciã¬
q pretendit. Ualentinianꝰ qͦq
ait. Delicta adolescentiẽ mee &¬
ignorantie mee: ne memmeris
Nec solũ dixit: s etiã ante cor¬
rexit errorem. quã disceret ẽt

Expanded text:
ti; lubricae enim et perplexae sunt ti; lubricae enim et perplexae sunt viae juventutis. Denique Salomon ait: Tria mihi impossibilia sunt intelligere, et quartum quod non cognosco. Vestigia aquilae volantis, et vias serpentis in petra, et semitas navis navigantis, et vias viri in juventute . David autem ait: Delicta juventutis meae et ignorantiae meae ne memineris . Juvenis enim non solum fragilitate lubricae aetatis prolabitur, verum etiam ignorantia coelestium mandatorum plerumque delinquit: cito autem meretur veniam, qui praetendit ignorantiam. Propheta itaque dicit: Delicta juventutis meae et ignorantiae meae ne memineris. Non dicit: Delicta senectutis meae, et scientiae meae ne memineris; sed quasi propheta, qui cito correxerit et emendaverit vitia juventutis, aetatem ignorantiamque praetendit. 14. Valentinianus quoque ait: Delicta adolescentiae et ignorantiae meae ne memineris. Nec solum dixit, sed etiam ante correxit errorem, quam disceret esse
Abbreviated transcription (Latin):
entie suauitate. Tamen iugum
uerbi suaue dixit: onus obedi¬
patienti ceruice susceperit. dis¬
cipline onus graue esse non
poterit. Qui ergo tulerit in ui¬
uentute uigum. singłarit̾ sede¬
bit & silebitr euelata sibi gaudenᷤ.
diuine remunerationis eter¬
na. misteria. Aut certe. silebit.
non opus habens excusatione
peccati: cũ matura confessione
preuenit. & ꝓpera correctione
deposuit. Non enĩ dicetur huic.
que in uiuentute ñ congregasti:
quomodo inuenies in senectute:
potest autẽ & sic intelligi. Qm̃
qui cito portauerit uigũ uerbi
hoc ẽ a uiuentute. non se misce¬
bit cũ iuuenibͥ s sedebit seorsũ
et silebit. donec plena se uir¬
nam inducet animo patientiam:
dabitq ꝑcutienti maxillã suã:
etiam cedis contentus inuiriã.
ut mandatis obsequatur celestib
Magnũ est enĩ uel abstinere a
uiciis iuuentutis. uel ea in ipso
uiuentutis uestibulo derelin¬
quere: atq ad seriora conuer¬

Expanded text:
entiae suavitate. Tamen jugum entiae suavitate. Tamen jugum Verbi suave dixit, onus obedipatienti cervice susceperit, disciplinae onus grave esse non poterit. 12. Qui ergo tulerit a juventute jugum, singulariter sedebit, et silebit, revelata sibi gaudens divinae remunerationis aeterna mysteria. Aut certe silebit, non opus habens excusatione peccati, quod matura confessione praevenit, et propera correctione deposuit. Non enim dicitur huic: Quae in juventute non congregasti, quomodo invenies in senectute ? Potest autem et sic intelligi, quoniam qui cito portaverit jugum Verbi, hoc est, a juventute, non se miscebit cum juvenibus, sed sedebit seorsum et silebit; donec plena se pernam 1178 induat animo patientiam: dabitque percutienti maxillam suam, etiam caedis contemnens injuriam; ut mandatis obsequatur coelestibus. 13. Magnum est enim vel abstinere a vitiis juventutis vel eam in ipso juventutis vestibulo derelinquere, atque ad seriora conver