comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nec̃itatem famis passus a sa¬
cerdote panem accepit quem
non illi licebat manducare s
excepta ncc̃itate non licebat.
licitum aũt erat si nocitas exe¬
giss. Deniq sacerdos uidens
necessitatem non negauit ⁊¬
dauid adeo electus sine cunc¬
tatione accepit talis causa ẽ
et sabb̾i quare ⁊ circumcidi ĩ
sabbo non probibetur. B ei
que periculosa non sunt sic
seruanda mandata sunt ut
non obsit. Si ex ncc̃itate fu¬
erint ad̾missa quia non ad¬
u̾entiam mandata sunt: Illd̾
aũt qd̾ om̃o non lic semper
non licet nec aliqua noc̃itate
mittigaturat ad missum nõ
obsit. Est enim semper illici¬
citum ꝙ legib quia crimi¬
nosum estꝰ prohibetur. Sr̾i¬
ora aũt illa que diximus
alñ lic̾e̾ talia sunt qualia ie¬
uinia lima que in nec̃itate
soluta non fatiunt reos si i
stomachi fu̾it c̃a aut infirmi¬
tas febrium. B gͥ scientes do¬
lose iudei discipulos accusa¬
bant .q. sabb̃m uiolarent sic̃
supradcm̃ ẽ. Saluator aũt no¬

Expanded text:
essitatem famis passus a sacerdote panem accepit. quem non illi licebat manducare - sed excepta necessitate non licebat; licitum autem erat, si necessitas exegisset -; denique sacerdos uidens necessitatem non negauit et Dauid a deo electus sine cunctatione accepit. Talis causa est et sabbati, quare et circumcidi in sabbato non prohibetur. haec enim, quae periculosa non sunt, sic seruanda mandata sunt, ut non obsit, si ex necessitate fuerint admissa, quia non aduerentiam mandata sunt, illud autem quod omnino non licet semper non licet nec aliqua necessitate mitigatur, ut admissum non obsit. est enim semper inlicitum quod legibus, quia criminosum est, prohibetur. superiora autem illa, quae diximus aliquando licere, talia sunt, qualia ieiunia legitima, quae in necessitate soluta non faciunt reos, si stomachi fuerit causa aut infirmitas febrium. haec igitur scientes dolosi Iudaei discipulos accusabant, quasi sabbatum uiolarent, sicut supra dictum est. saluator autem no
Abbreviated transcription (Latin):
etatem parentum secuti mala
que obliteranda erant exẽpla¬
uerunt acerbius puniantur.
¶Postqͣm oñdit deus quid
mali periat ydolatria addidit
statim que bona diligentes se
seqͣntur dicens. et fatiens mi¬
sericordiam in milia milium
s usq in milia miliũ reddat.
ut puta siquis ex semme da¬
uid diligat dñm quẽ consta
utiq an̾te mille annos fiusse

Expanded text:
etatem parentum secuti mala, quae oblitteranda erant, exemplauerunt, acerbius puniantur. Postquam ostendit deus quid mali pariat idolatria, addidit statim quae bona diligentes se sequantur dicens: et faciens misericordiam in milia milium sed usque in milia milium reddat. ut puta, si quis ex semine Dauid diligat dominum, quem constat utique porro ante mille annos fuisse,
Abbreviated transcription (Latin):
mĩam acciꝑe mereatur quia
et ip̃e dei cultor est et exeuis
semine est qui amau̾it deuz
et in hoc clementia dei lauda¬
bilis est ut odio hñtibo se us
interciam et quartã reddet ꝓ¬
geniem et non in milia mi¬
lium.Ut si inquintã ꝓgenier
tractum fi̾t malum iñ iteꝵ
capud hr̃e incipiat. ut ex eo
numeretur usq ad tertiam ⁊
quartam progeniem. S dicet
quis auctori mag̾ amplius re¬
ddendum iustumꝰ uidetur ꝙͣ
imitatori. mauctorem ꝯgrua
plus fuĩt rei sicut ⁊ lamech. ⁊
post lameth. Quibusdam tũ
uidẽtur sic recddita eẽ peccata
patrum in filios dum in capti¬
uitate ducti sunt cã patrum
daniel ab ductus est ⁊tres pi̾
et baruch et ezechiel et hesda.
ilic natus ẽ. Liquid ergo ap¬
paret illio conuenire propo

Expanded text:
iam accipere mereatur, quia et ipse dei cultor est et ex eius semine est, qui amauerit deum. et in hoc clementia dei laudabilis est, ut odio habentibus se usque in tertiam et quartam reddat progeniem et non in milia milium, ut si in quintam progeniem tractum fuerit malum, inde iterum caput habere incipiat, ut ex eo numeretur usque ad tertiam et quartam progeniem. Sed dicet quis: \'auctori magis amplius reddendum iustum uidetur, quam imitatori.\' in auctorem congrua plus fiunt rei, sicut et Lamech et post Lamech. quibusdam tamen uidetur sic reddita esse peccata patrum in filios, dum in captiuitatem ducti sunt causa patrum Danihel abductus est et tres pueri et Baruch et Ezechihel et Hesdra illic natus est. liquido ergo apparet illud conuenire propo
Abbreviated transcription (Latin):
lit aliena et qd̃ peuis est solẽt
pauperes expoliare ac per hoc dif¬
fert pena utriusq et iustitia pa¬
uperis et diuuitis una est S la¬
udabilis est in paupe magis.
In egestate enim seruare iustiti¬
am magnifica res est. Diues ⁊
ideo uidetur seruare iustitiam
quia alienis est ab mopia. gͥ
utriq iustus est s mauis est
in neccessitate seruare iustitia
Superbia una est. M plus dãp¬
nanda est in pauꝑe qͣm in diuite
quia diues copia elatus ẽ pau
per aũt in egestate supbus ꝙ ad
in saniam pertinet acper hoc płs
reus ẽ pauper. Humilitas una ẽ

Expanded text:
lit aliena. et, quod peius est, solent lit aliena. et, quod peius est, solent pauperes expoliare: ac per hoc differt poena utriusque. Et iustitia pauperis et diuitis una est, sed laudabilis est in paupere magis. in egestate enim seruare iustitiam magnifica res est; diues autem ideo uidetur seruare iustitiam, quia alienus est ab inopia. igitur uterque iustus est, sed maius est in necessitate seruare iustitiam. Superbia una est, sed plus damnanda in paupere est quam in diuite, quia diuper autem in egestate superbus, quod ad insaniam pertinet, ac per hoc plus reus est pauper. Humilitas una e
Abbreviated transcription (Latin):
leant dei nec gr̃as congrias pͥ¬
sunt ei ag̾e qui plus cete̾ns ⁊cc¬
pientes nichil se dicunt ampli
consecutos. Unum opus dif¬
quia plus laudanda ẽ in paupe
quam in diuite. pauper enimd
exiguitate sua largiri non timu¬
it sperauit a deo sib̾i retribui ⁊ in
presenti et in futuro credit enĩ
scripture dicenti quia qui trib¬
uit pauperib non egebit. Und̾
et paupcula illa diuitib multa
mittentib sola meruit adño
collaudar quia de penuria sua
largiri non timuit. Diuites u̾o
securi de diuitus sins largiunt᷑
pauper aũt securus d̾ dño. bene
gͥ fatiunt diuites dum largũt
egenis Sed multo melis paupes
ac per hoc alia remunatio paupe¬
ris alia diuitis. Diues enim si
ħ non fecit uapulabit apaupe
enĩ non exigitur tm̃ ideoq lau¬
dabilis pauper ẽ misericors fur¬
tũ in paupe et diuite unũ pecca¬
tum est s diutem plus facit re¬
um quia pauꝑ per mopiam fa¬
cit furtum diues aũt cum ha¬
bundet non contentus suo tol¬

Expanded text:
eant Dei; nec gratias congruas possunt ei agere, qui plus caeteris accipientes nihil se dicunt amplius consecutos. UNUM OPUS DIFquia plus laudanda est in paupere quam in diuite. pauper enim de exiguitate sua largiri non timuit sperans a deo sibi retribui et in praesenti et in futuro. credit enim scripturae dicenti, quia qui tribuit pauperibus non egebit. unde et paupera illa diuitibus multa mittentibus sola meruit a domino conlaudari, quia de penuria sua largiri non timuit. diuites uero securi de diuitiis suis largiuntur, pauper autem securus de domino. bene igitur faciunt diuites, dum largiuntur egenis, sed multo melius pauperes, ac per hoc alia remuneratio pauperis et alia diuitis. diues enim, si hoc non fecerit, uapulabit; a paupere enim non exigitur tantum, ideoque laudabilis pauper est misericors. Furtum in paupere et diuite unum peccatum est, sed diuitem plus facit reum, quia pauper per inopiam facit furtum, diues autem, cum habundet, non contentus suo tol
Abbreviated transcription (Latin):
uolus enim non b ꝙ em̃det.
Si enim conu̾terit se incipi¬
et uerum dr̃e ꝙ prius fłm ẽẽ
nesciebat. Sp̃m aũt sc̃o ñ fi¬
at in uiria cã nulla existit of¬
fitium eius offensionem nõ
parit quia in uirtute signoꝵ
et prodigiorum apparet. As
enim in sanire audeat contra
eum uidens mortuos excita¬
tos aut quis irascatur ei cꝰ
effcũ uidet currentes parali¬
ticos cecos lumen admitt̾e.
surdos audire. Aut quõ non
amabit eum quem uidet sp̃c
in mundos eicere leprosos ⁊¬
mundare et sił omnes infir¬
mitates curare. Hinc iudei
maluerunt iniuriam facere
opus eius dicentes opus
ẽẽ demoniorum dum mͦ in¬
uidiam atq odium quod õ
saluatorem ex̾cebant expłẽt
idcuro neq hic neq in fut᷑o
pecẽm hoc remitti eis oñdit
s nouatianus maiorã inꝗt
crimina noĩatim remitti ꝓ¬
bantur.i. ydolatria et forni¬
catio post bap̃m. Idcuco enĩ
in baptismo inquit sił oĩa
remittuntur pecc̃a Ut de cet̾o

Expanded text:
uolus enim non habet quod emendet; si enim conuerterit se, incipiet uerum dicere quod prius falsum esse nesciebat. Spiritui autem sancto ut fiat iniuria, causa nulla existit; officium enim eius offensionem non parit, quia in uirtute signorum et prodigiorum apparet. quis enim insilire audeat contra eum uidens mortuos excitatos? aut quis irascatur ei, cuius effectu uideat currentes paraliticos, caecos lumen admittere, surdos audire? aut quo modo non amabit eum, quem uidet spiritus inmundos eicere, leprosos mundare et simul omnes infirmitates curare? huic Iudaei maluerunt iniuriam facere opus eius dicentes opus esse daemoniorum, dum modo inuidiam adque odium, quod circa saluatorem exercebant, explerent. idcirco neque hic neque in futurum peccatum hoc remitti eis ostendit. Sed Nouatianus: \'maiora\', inquit, \'crimina nominatim remitti probentur, id est idolatria et fornicatio post lauacrum. idcirco enim in baptismo\\ ait, simul omnia remittuntur peccata, ut de cetero
Abbreviated transcription (Latin):
cessus patitur et recessus ũ
in iustus uidens coronari ut¬
stum se aũt dampnari sibiĩ
pututet qui contra legem sẽ¬
sib credens malum fecit cũ
potuit facere bonum.Uũqd
potest accusari sol qui urit i
aut aqua qui infrigidat aũ
nũquid remuneranda ẽ aqua
quia siti affectos homines
recreat uel pp̃ea perficietur sol
quia reficit homines calore
suo post frigus ꝙ enim nat᷑e
sue est fatiunt. Unde nec con¬
dempnantur nec laudantur.
aliud enim facere nescuint.
S qm̃ non ita est ut estimãt
stellarum speculatores rõ ac¬
tuum probat. Nemo enim ĩ¬
ueniri põt qui bñ fatiat sẽꝑ
aut male tunc enim uidere¬
tur sic natus ut bñ ag̾et si
in reprehensibił is semꝑ ma¬
neret et ita digne estimare¬
tur malus ut eẽt malus sũ
eo duraret ut male faceret
semper. at cum et illum ꝙ̃
bonum putas natum aliquo¬
ciens uideas male agere et
hunc quem malum natum
dicis non nũqͣm cernas fa¬
cere bonum quõ hoc uerum

Expanded text:
cessus patitur et recessus, ut cessus patitur et recessus, ut iniustus uidens coronari iustum, se autem damnari, sibi inputet, qui contra legem sensibus credens malum fecit, cum potuit facere bonum. numquid potest accusari sol, quia urit, aut aqua, quia infrigidat? aut numquid remuneranda est aqua, quia siti adfectos homines recreat, uel praemiis adficietur sol, quia reficit homines calore suo post frigorem? quod enim naturae suae est faciunt, unde nec condemnantur nec laudantur; aliud enim facere nesciunt. Sed quoniam non ita est, ut aestimant stellarum speculatores, ratio actuum probat. nemo enim inueniri potest, qui bene faciat semper aut male. tunc enim uideretur sic natus, ut bene ageret, si inreprehensibilis permaneret; et ita digne aestimaretur, ut esset malus, si in eo duraret ut male faceret semper. at cum et illum, quem bonum putas natum, aliquotiens uideas male agere et hunc, quem malum natum dicis, non numquam cernas facere bonum, quo modo hoc uerum
Abbreviated transcription (Latin):
re delictum cum scias non eiꝰ
ẽẽ ꝙ peccat nͥ quia in iustuse¬
rit qui bonum laudat ⁊ malũ
accusat s forte dicatur eꝯͣ bo¬
nam naturam in homine la¬
udo et malam contempno qr
et unum bonum laudatur tñ
per naturam bonum sit et ma¬
sic laudaretur iustus ne coro¬
na dignus iudicaretur neq
ita accusaretur in iustus ut
scimus. Legimus ⁊ in iustos
penis subditos concremari ꝙĩ
iustum utiq iud̾etur si iste qui
nature rem gesserat igne ulto
re penas pateretur ut alius ad
eque nature sue rem exequens
lus quia et ip̃e similit̾ ꝙ nat᷑e
sue erat gessit ut unus quisq
permanens in eo ꝙ fc̃s est la¬
udetur quia si in quo fẽs est
manens uituꝑabilis hetur au¬
ctorem tangit uituꝑatio qui
talem nasci fecit qui displicẽt
Quo iure remun̾andus est
iustus et condempnandus¬
in iustus iam non nature
respondetur s uoluntati qr
natura libera est uoluntas
aũt ui cã est que sensib ac¬

Expanded text:
re delictum, cum scias non eius re delictum, cum scias non eius esse, quod peccat, nisi quia iniustus erit, qui bonum laudat et malum accusat? Sed forte dicatur e contra: \'bonam naturam in homine laudo et malam condemno, quia et uinum bonum laudatur, cum per naturam bonum sit, et masic laudaretur iustus, ne corona dignus iudicaretur, neque ita accusaretur iniustus, ut scimus et legimus et iniustos poenis subditos concremari, quod iniustum utique uideretur, si iste, qui naturre poenas pateretur; aut alius qui aeque naturae suae rem exsequitur, lus, quia et ipse similiter quod naturae suae erat, gessit, ut unusquisque permanens in eo quod factus est, laudetur. Quia si in quo factus est manens vituperabilis habetur, auctorem tangit vituperatio, qui talem nasci fecit qui displiceret. Quod si jure remunerandus est justus, et condeminiustus, iam non naturae respondetur, sed uoluntati, quia natura libera est, uoluntas autem in causa est, quae sensibus ac
Abbreviated transcription (Latin):
derant frui uoluptate at hii
qui freti fidutia fidei sp̃e fut᷑oꝵ
expectant hoc implere conten¬
dunt ꝙ in primordio renasci¬
bilitatis polliciti sunt ut ab¬
renuntiarent pumpis et uo¬
luntatib sathane. Quanta er¬
go subtiitate usus ẽ sathanas
ut promptiorẽ hominẽ fac̾e̾t
ad peccandum per ꝙ inuidie
sue expłet nequitiam dũ enĩ
audit sic se natum ẽẽ ut peccet
et deum non ignorat ẽe iustis¬
simum credit se in pune pec¬
care quia qui iustus uidex est
non dampnat eum qui impe¬
rante natura peccauit nec ꝗdẽ
eius pec̾cm dicendum ẽ ꝙ alius
egit per illum sic deceptus est
homo pecc̃is enim pressus fc̃s
est morti obnoxius gͥ tollit oẽ
hoĩs bonum qui tossit ⁊ malũ.
Si enim peccõr non h̃t penã
nec iustus coronam et quid la¬
udantur boni et reprehendun¬
tur mali. Si enim huiꝰ nat᷑e
est ut peccare non possit ꝙ la¬
udas in illo ꝙ non est eius et
ut quid condempnas in peccõ¬

Expanded text:
derant frui uoluptate. At hi, derant frui uoluptate. At hi, qui freti fiducia fidei spem futurorum expectant, hoc implere contendunt, quod in primordio renascibilitatis polliciti sunt, ut abrenuntiarent pompis et uoluptatibus satanae. quanta ergo subtilitate usus est satanas, ut promtiorem hominem faceret ad peccandum, per quod inuidiae suae expleret nequitiam! dum enim audit sic se natum esse, ut peccet, et deum non ignorat esse iustissimum, credit se inpune peccare, quia, qui iustus iudex est, non damnat eum, qui imperante natura peccauit, nec quidem eius peccatum dicendum est, quod alius egit per illum, si deceptus est homo; peccatis enim pressus factus est morti obnoxius. igitur tollit omne hominis bonum, qui tollit et malum. si enim peccator non habet poenam, nec iustus coronam; et quid laudantur boni et reprehenduntur mali? si enim huius naturae est ut peccare non possit, quid laudas in illo, quod non est eius? et ut quid condemnas in peccato
Abbreviated transcription (Latin):
quẽadmod̾ dampnat hominẽ
qui non fecit ꝙ fac̾e non po¬
tuit: Si aũt inuistum uide¬
tur ut est quia istud de deo sẽ¬
tire nepharium est recte ⁊sa¬
lutari rõne legem dedit scimꝰ
posse hominem contin̾e se ab
eo ꝙ prohibet lex gͥ quia iu¬
fides cõmodanda est quia iu¬
ste probatur data ars mathe¬
seos euitanda et fugienda
est. hanc enim astutia et sub¬
enim aperte repugnasse nõ
audet auctori tergiu̾satione
id agit ut et deo in iuriam fa¬
tiat et hominẽ legi muriaz
constituens morte mulcet ẜa.
Cun ergo dei aũcti cedit ⁊ fẽm
eius retractari nefarium diẽ
legi ab illo date obtemꝑat die
noctuq studiis eius in sistens
nec aliquid aduersum respicit
non dubitans quia potens ẽ
homo precepta eius seruare:
Nam hii qui peccare gestiunt
occõnes querunt quo pecc̃a sua
ĩputanda pecc̃a sunt inmunis
ẽẽ uideatur a pena pecc̃oꝵ hoc
ꝓpõĩt̾ hoꝵ est qui desꝑatione ꝓ¬
misse uite future presenti desi¬

Expanded text:
quemammodum damnat hominem quemammodum damnat hominem qui non fecit, quod facere non potuit? Si autem iustus uidetur, ut est — quia istud de deo sentire nefarium est —, recte et salutari ratione legem dedit, scius posse hominem continere se ab id quod prohibet lex. igitur quia iufides commodanda est, quia iuste probatur data, ars matheseos euitanda et fugienda est. hanc enim astutia et subenim aperte repugnare non audet auctori, tergiuersatione id agit, ut et deo iniuriam faciat et hominem legi inimicam ©onstitueDS morte multet secunda. Qui ergo dei auctoritati cedit et factum eius retractari nefarium ducit, legi ab illo datae obtemperat die noctuque studiis eius insistens, nec aliquid aduersum respicit non dubitans quia potens est homo praecepta eius seruare. nam bi, qui peccare gestiunt, occasiones quaerunt quo modo peccata sua rae quasi inputanda peccata sunt, inmunis esse uideatur a poena peccator. hoc propositum horum est, qui desperatione promissae uitae praesenti desi
Abbreviated transcription (Latin):
ditur. Quanti retro oderũt
xp̃m qui nunc amant qui¬
q dolent odisse ꝙ nescierãt
in prudentis est enim odisse
ꝙ nescias quia probandum
est an odio digna res sit.De¬
niq qui hodie aduersantur
crastino defendent pñiam a¬
gentes trarde se cognouisse
ꝙ uerum ẽ ꝙ si odio digna res
ẽet ant aliquid hr̃et fallatie
cottidie et xp̃iam fierent pa¬
ritas cottidie omni hore sine
intermissione deserentes io¬
uem inter quos sophiste et
nobiles mundi qui eũdem
contrarium. C.xu.¬
Exp̾iano quam si arti
matheseos adhibeat curam
hac enim inimica dinoscitur
legi dei. Si enim nascuntur
qui mali sint et contra qui
boni sint frustra lex data dr⁊
non solum hoc s in iustus ha¬
bebitur legis lator. Qui eñi
lege data cogit homines oͣ id
ꝙ nati sunt facere sciens nõ
posse mutare naturam adħ
utiq legem dedisse uidet᷑ ut
hret occasionem qua crudeli¬
tatem suam de nece hoĩs sa¬
tiaret ut quid enim probi¬
bet ꝙ scit auerti non posse aũ

Expanded text:
ditur. quanti retro oderunt Christum, qui nunc amant quique dolent odisse se, quod nescierant! inprudentis enim est odisse quem nescias, quia probandum est an odio digna res sit. denique qui hodie aduersantur, crastino defendent paenitentiam agentes tarde se cognouisse quod uerum est. quodsi odio digna res esset aut aliquid haberet fallaciae, cottidie ex Christianis fierent paritas, cottidie omni hora sine intermissione deserentes Iouem, inter quos sofistae et nobiles muadi, qui eum deum contrarium Christiano, quam si arti matheseos adhibeat curam. haec enim inimica dinoscitur dei legi. si enim nascuntur qui mali sint et e contra qui boni sint, frustra lex data dicetur, et non solum hoc, sed et iniustus habebitur legis lator. qui enim lege data cogit homines contra id quod nati sunt facere sciens non posse mutari naturam, ad hoc utique legem dedisse uidetur, ut haberet occasionem, qua crudelitatem suam de nece hominis satiaret. ut quid enim prohibet, quod scit auerti non posse? aut
Abbreviated transcription (Latin):
ergo nisi tudeus pater ip̃e eẽs
mus in libris ueritatis misit
deus filium suum nec in uni
mittam uobis a patre. Et ali

Expanded text:
es, nisi tu Deus Pater ipse essesmus in litteris Veritatis: Misit Deus Filium suum, nec tu, Unigmittam vobis a Patre. Ad
Abbreviated transcription (Latin):
lierẽ eius bonos ⁊ rec¬
tos et sine pecc̃o creatos cum
libero arbitrio. quo possent si
care eos q non ncc̃itate s ꝓpͥa
uoluntate peccasse. illoq pecco
sic in det̾ns mutatam huana
natam ut nõ solum in ip̃is pri¬
nus hoĩb per pecc̃m mors õb¬
tineret regnum s ⁊̃ in cẽs hoĩes
transunt pecc̃i mortis q dñiũ.¬

Expanded text:
lierem ejus, bonos, rectos, et sine peccato creatos esse, cum libero arbitrio, quo possent, si care: eosque non necessitate, sed propria voluntate peccasse; illoque peccato sic in deterius mutatam humanam naturam, ut non solum in ipsis primis hominibus per peccatum mors obtineret regnum, sed etiam in omnes homines transiret peccati mortisque domi
Abbreviated transcription (Latin):
naturam ꝙ ⁊ p̃r et cum creat᷑a
celestis inusibilis sit qnto ma¬
gis creator eoꝵ s per ħ sigͣuit¬
stolis uel ceteris talibo de qb
dixit p̃r uolo ut ubi ego sum
et isti sint mecum et uideant
claritatem meam. et alio loco.
Beati inquit mundo corde ⁊
qm ip̃i deum uidebunt. ħ est
pr̃em in filio deum in ymagi¬
ne ꝙ est deum in deo sicut cor¬
poralis rei corpus ymago ẽ
ista et dei deus ymago ẽ. qr
exemplum est p̃r filius uero ex¬
emplum de exemplo ꝙ coĩcat

Expanded text:
naturam quod et pater? et cum creatura naturam quod et pater? et cum creatura caelestis inuisibilis sit, quanto magis creator eorum! sed hoc signiuidetur apostolis -uel ceteris talibus, de quibus dixit: pater, uolo ut ubi ego sum et isti sint mecum et uideant claritatem meam; etalio loco: beati, inquit, mundo corde, quia ipsi deum uidebunt, hoc est patrem in filio, deum in imagine, quod est deum in deo. Sicut corporalis corpus imago est, ita et dei deus imago est, quia exemplum est pater, filius uero exemplum de exemplo, quod c
Abbreviated transcription (Latin):
condita sunt omnia incelis et
in terra uisibilia et in uisibilia
siue dñationes siue sedes siue
quia filius dei añ omnem creat᷑a
genitus est ut crearet potẽtias
spũales et mundũ et que in eo
sunt uisibilia. Ꝙ̾ enim dixit
ta est. hoc idem sigͣuit et paulꝰ
dicens quia in ip̃o condita sũt
omnia in celis et ui terra et n
subiectis omnia per ip̃m et
in ip̃o creata sunt. Per ip̃m
creauit quia in sb̃a idem d̾s
est hoc ẽ pater in filio. In ipso
bilia et in uisibilia. hoc fuit fe¬
cisse in illo uitam ut et uiu̾et
et uitam aliis pr̃aret uiuen¬
di agendi intelligendi ⁊ cet̾is
ago dei.dum enim ymago dr̃
dei ad utrũq refertur quia et
per expressam natiuitatemi
plenam in se b̃t similitudiñe
pr̃is et p̾t quicquid põt ⁊ p̾r
ut uer sit prẽm uideri in filio
qui est ymago in uisibilis dei.
Numquid quia pr̃em ĩursibi¬
lem diocit filium uisibilem fe¬
cit cum utiq hoc sit filius ꝑ

Expanded text:
condita sunt omnia in caelis et condita sunt omnia in caelis et in terra, uisibilia et inuisibilia, siue quia filius dei ante omnem creaturam genitus est, ut crearet potentias spiritales et mundum et quae in eo sunt uisibilia. quod enim dixit ta est, hoc idem significauit et Paulus dicens, quia in ipso condita sunt omnia in caelis et in terra. Et in subiectis: omnia per ipsum et in ipsum creata sunt \'per ipsum\' creauit, quia in substantia idem deus est, hoc est pater in filio; in ipsubilia et inuisibilia. hoc fuit fecisse in illo uitam, ut et uiueret et uitam aliis praestaret uiuendi agendi intellegendi et ceteriago dei. Dum enim imago dicitur dei, ad utrumque refertur, quia et per expressam natiuitatem plenam in se habet similitudinem patris et potest quidquid potest et pater, ut uerum sit patrem uideri in filio, qui est imago inuisibilis dei. Numquid quia patrem inuisibilem dixit filium uisibilem fecit, cum utique hoc sit filius per
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃o. ita dedit et filio uitam hr̃e
insemetip̃o. hũaa enim eloꝗa
non sunt ydonea ad res explica¬
das diuinas ideo uitiosum ur̃
lius fcm in ip̃o dicatur et si di¬
xiss ꝙ genitum est in ip̃o ⁊ sic
uiciosum uidebatur. s ut sbam
ea fc̃m quali uti potuit sermo¬
enim uiumus quidem s nõ pos¬
sumus aliis dare uitam quippe
cum nec in potestate nr̃a sit ead
uult ut sint et uiuant. Ad hoc
natus dr̃ ut omnia possit fac̾e q̃
facit p̃r quia sic h̃t uitam in se
sicut b̃t et p̃r hoc est omnia per
ip̃m et in ip̃o fecisse sic eum ge¬
nuisse ut hr̃et in se uitam ꝑ qͣm
omnia possit fac̾e non qr ip̃e ali¬
ud est qͣm uita. S dum ħ p̃t ui¬
ta eius et ut uiuat et alia possit
creare que uiuant uitam dr hr̃e
in semet ip̃o. Nos enim uiuimuᷤ
s non he̾mus sic uitam in nob̾
ut et alus demus uitam qͣm sẽ¬
sum. et apłs paulus memorat ĩ¬
ter cet̾a dicens. Qui est ymago
inuisibilis dei primogenitus
añ omnẽ creaturam qm in ip̃o

Expanded text:
ipso, ita dedit et filio uitam habere in semet ipso\'. Humana enim eloquia non sunt idonea ad res explicandas diuinas; ideo uitiosum uidelius, factum in ipso dicatur. et si dixisset: \'quod genitum est in ipso\', et sic- uitiosum uidebatur. sed ut subseam factum, quali uti potuit sermoenim uiuimus quidem, sed non possumus aliis dare uitam, quippe cum nec in potestate nostra sit eadem uult, ut sint et uiuant. ad hoc enim natus dfacit pater, quia sic habet uitam in se sicut habet et pater, hoc est omnia per ipsum et in ipso fecisse, sic eum genuisse, ut haberet in se uitam, per quam omnia possit facere. non quia ipse aliud est quam uita, sed dum hoc potest uita eius, ut et uiuat et alia possit creare quae uiuant, uitam dicitur habere in semet ipso. nos enim uiuimus, sed non habemus sic uitam in nobis ipsis, ut et aliis demus uitam. quem sensum et apostolus Paulus memorat inter cetera dicens: qui est imago inuisibilis dei, primogenitus ante omnem creaturam, quoniam in ipso
Abbreviated transcription (Latin):
Mbigenti marie de¬
conce̾ptu possibilita
inte hoc ẽ ne dubites qr uiꝵ
nescis quod enim dixi ait.
quia concipies. sp̃s sc̃s super¬
ueniens inte operabitur. ut
concipias sine uiro. et uirtꝰ
altissimi inquit obumbrabit
tibi altissimi uirtus sine du¬
bio xp̃s ẽ. hoc enim ad ipi
personam pertinet. Suꝑue¬
niens ergo sp̃s sc̃s in uugiẽ
umbratio in urginem ħ est
dr̃ẽtur uirtutis dei eẽtq dei

Expanded text:
mbigenti Mariae deconceptu possibilitatin te, hoc est: \'ne dubites, quia uirum nescis; quod enim dixi\', ait, \'quia concipies, spiritus sanctus superueniens in te operabitur, ut concipias sine uiro.\' et uirtus altissimi, inquit, obumbrabit tibi. \'altissimi uirtus\' sine dubio Christus est; hoc enim ad ipsius personam pertinet. superueniens ergo spiritus sanctus in uirginem umbratio in uirginem haec est, diceretur uirtutis dei essetque dei
Abbreviated transcription (Latin):
sio pt̃i ut exemplo es¬
toritatem. Ut tã duu currẽt
quam dui xp̃s nasceret᷑ pro¬
missus abrahe ut de cet̾o cessa¬
ret cucumcisio promissione
impleta. In figura enim aep̃i
usaac promissus est. Dixit eĩ
deus. In semine tuo bñdicẽ¬
tur omnes gentes quod est
xp̃s. Fides enim quam habra¬
bam acciꝑit restaurata a xp̃o
est. ut in semine abrahe qd ẽ
nato cessare oportuit signũ
promissionis ita tn ut ipep
missus. adueniens signumꝰ
pris acciꝑet ut sciretur is ẽẽ¬
per quem promissum fuerat
omnes gtes iustifican ꝑ fidẽ
en cucumcisione cordis. Quia
enuim pr̃i abrale carnaliter na¬
scentis filii signaculum circũ¬
cisionis corporale fuit ita et
corum qui spũaliter nascunt᷑
sp̃uale signum ẽ circumeisio
cordis. Ideoq recte post xp̃m
non ad huc oportuit carnałr
lum et unde ẜ sciam quia
iurum non eognomi Rendꝰ

Expanded text:
ST, UT EXEMPLO Etoritatem, ut tam diu curreret, quam diu Christus nasceretur promissus Abrahae, ut de cetero cessaret circumcisio promissione impleta. in figura enim Christi Isaac promissus est. dixit enim ei deus: i n semine tuo benedicentur omnes gentes, quod est Christus. fides enim, quam Abraham acceperat, restaurata a Christo est, ut in semine Abrahae, quodnato cessare oportuit signum promissionis, ita tamen ut ipse promissus adueniens signum patris acciperet. ut sciretur is esse, qui promissus fuerat omnes gentes iustificare per fidem in circumcisione cordis. quia enim patri Abrahae carnaliter nascentis filii signaculum circumcisionis corporale fuit, ita et eorum, qui spiritaliter nascuntur, spiritale signum est circumcisio cordis, ideoque rectius post Christum non adhuc oportuit carnalitLUM: \'ET UNDE HOC SCIAM, QVIA UIRUM NON COGNOUI?\' RESPONDIT
Abbreviated transcription (Latin):
amarum ꝙ fatis imputãt
quia ante põt uinci hinc ad¬
uertimus cogitantib et eñi
nobis et de aliqua re solliciti
silent mui niet et conquiescit
tituto non enim possunt su¬
g̾ere occupatis nobis. Num¬
quid aliquis ad aliquam rẽ
alicui dedito aliud suggerit
non facit sciens aut nõ se
audiri aut aporiari.q. ĩportu¬
ne sugerentem ita et inumi¬
ci quos constat eẽ demones
bu sunt enim dii paganoꝵ
qui si uiderit diuimis rebus
occupatos nos non se inger̃t
ad contraria suggerenda s ĩ
insidus sunt querentes occa¬
sionem qua se muingant.s
Munim̃ta ergo sunt animoꝵ
meditatio assidua legis dei et
operatio quia si ociosos nos

Expanded text:
amarum, quid fatis imputant? Quia autem potest vinci, hinc advertimus. Cogitantibus etenim nobis et de aliqua re sollicitis, silent inimici, et conquiescit libido: non enim possunt suggerere occupatis nobis. Numquid aliquis ad aliquam rem alicui dedito aliud suggerit? Non facit, sciens aut se non audiri, aut aporiari quasi importune suggerentem. Ita et inimici quos constat esse daemones; ii sunt enim dii Paganorum, qui si viderint divinis rebus nos occupatos, non se ingerunt ad contraria suggerenda, sed in insidiis sunt quaerentes occasionem qua se ingerant. Munimenta ergo sunt animorum meditatio assidua legis Dei et operatio; quia si otiosos nos
Abbreviated transcription (Latin):
mundi ut reus fcs in causa
saluatoris que tenebat amit¬
teret. H quidem ascendente
saluatore uisa sunt. S suꝑ¬
ueiente in discipłos spu sc̃o
palam aꝑteq manifestata
sunt u̾a enim correptio tũe
fuit qñ post passionem ad
testimoium saluatoris puͣ
a perfidis uidebantur resur¬
gentes mortui. claudi currẽ.¬
tes. leprosi mundati. parali¬
tici confirmati ceci aspicere
Surdi audire. muti eloqui.
demoniaci purgari. Infirmi
qui reꝓbatus ẽ a mũdo oĩum
curationũ uirtutes sp̃s sẽs¬
dperatus est. Si dyabolus
ipse est sathanas quid ẽ ꝙ
int̾cet᷑a dicat. ad uideos fal¬
uator uos de pr̃e diabolo e¬

Expanded text:
mundi, ut reus factus in causa saluatoris quae tenebat amitteret. Haec quidem ascendente saluatore uisa sunt, sed superueniente in discipulos spiritu sancto palam aperteque manifestata sunt. uera enim correptio tunc fuit, quando post passionem ad testimonium saluatoris publice a perfidis uidebantur resurgentes mortui, claudi curretes, leprosi mundati, paralytici confirmati, caeci aspicere, surdi audire, muti eloqui, daemoniaci purgari, infirmi qui reprobatus est a mundo, omnium curationum uirtutes operatus est. XC. SI DIABOLUS IPSE EST SATANAS, QVID EST UT INTER CETERA DICAT AD IUDAEOS SALUATOR: \'UOS DE PATRE DIABOLO E
Abbreviated transcription (Latin):
quar mendatium. ex suis
proprus loquitur quia m̃¬
dax est. sic̃ et pater eius. ꝯs
erus inuenta une dubio di¬
abolus appellandus ẽ.opis
enim nomen est non nat᷑e.
Itaq hoc in loco pr̃em iudeo¬
rum cayn sigͣt cuius imuta¬
tores uolentes se ẽẽ saluato¬
rem ꝑemerunt uidei. Hc̃ dic̃
quia particidio se maculauit
et reum fecit mortis in u̾ita¬
te non stetisse ab ip̃o enĩ for̾
data est fr̃incidii istũ ipĩnd̾
cum loquitur m̃datium desu¬
is proprus loquitur ut oñde¬
ret unum quemq non nͥ ꝓpͥa
uoluntate peccare.S qr mmi¬
tator dyaboli ẽ adiec̃ quia m̃¬
dax ẽ.sicut ⁊ p̾r eius. Hic eĩ
ut primum hoĩem morte ꝯ¬
dempnaret siłauit se necisse
quid preceptum fuiss a deo.
Sic̃ ⁊ cay int̾rogatus finx̃ se
ciderat ẜgͦ in loco dyabolu
cayn ẽe dicit pr̃em eius dya¬
bolum. cuius oꝑa secutus ẽ.
dyaboli aũt filius dyabolus ẽ.
S dyã ille qui ÷ sathanas pa¬
trem in malitia .s. nlłm b̃t. Ip̃e

Expanded text:
quitur mendacium, ex suis propriis loquitur; quia mendax est sicut et pater ejus ? erint inventa, sine dubio diabolus appellandus est. Openim nomen est, non naturae. itaque hoc in loco patrem Iudaeorum Cain significat, cuius imitatores uolentes esse saluatorem peremerunt Iudaei. hunc dicit, quia se parricidio maculauit et reum fecit mortis, in ueritate non stetisse. ab ipso autem forma data est fratricidii. istum ipsum dicit, cum loquitur mendacium, de suis propriis loqui, ut ostenderet unum quemque non nisi propria uoluntate peccare. sed quia imitator diaboli est, adiecit: quia mendax eat, sicut et pater eiuut primum hominem morte condemnaret, simulavit se nescisse quid praeceptum fuisset ei a Deo. Sic et Cain interrogatus finxit se c ergo in loco diabolum Cain esse dixit, patrem autem eius diabolum, cuius opera secutus est; diaboli enim filius diabolus est. sed diabolus ille, qui et satanas, patrem in malitia sua nullum habet; ipse
Abbreviated transcription (Latin):
ut sieut gladius missus per¬
transiens iuixta hoĩem timorẽ
facit non tñ pereutit ita ⁊ du¬
bitatio mestitiam faceret nõ
tñ occid̾et quia non sedit in
aĩo. s pertransit.q. per ũbrã
contingens corda discipłoꝵ.
Demq cleophas et alius di

Expanded text:
Ut sicut gladius missus pertransiens juxta hominem, timorem facit, et tamen non percutit, ita et dubitatio moestitiam faceret, non tamen occideret: quia non sedit in anima, sed pertransiit, quasi per umbram contingens corda discipulorum. Denique Cleophas et alius di
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃m inꝑfẽs fuit. ego aũt non
solum hominẽ s et cuncta q̃
fecit deus que non possũt dici
enim gn̾a ałium in suo gn̾e¬
perfc̃a sunt ut impleant id
ad qd̾ sunt fc̃a ita et homo ĩ
suo perfes ẽ ut potens sit dis¬
cernere mala a bonis praua a
rectis. Est enim animal intel¬
ligibile perfc̃m ad id qd̾ fcm ẽ
capax est enim discendi ex co¬
gitandi fatiendi ut que uuir¬
tute non pot̃ impleat sensu
et quo ausi sunt hoĩem ꝑfẽm
nasci dr̃e et totum scire quer
uident nichil ultra nosse ꝙͣ
lic discitur ꝙ enĩ hic non di¬
scit nescit. demq qͣm qui hic
non discit qualis sit nescit qui
se ergo nescit qualis sit quõ oĩa
nouit cum minus se noscat i¬
quam cet̾a. S quia de ceteris
discit de se. m̃t non discit de ali¬
is nouit de se nescit neqz qualis
sit neqz ante corpus an post cor̾
sit nam si sic perfẽs fẽs ẽẽt ut
uullius eget non fuerat homo
s deus neq circũuentus preua

Expanded text:
perfectus fuit. Ego autem non solum hominem, sed et cuncta quae fecit Deus, quae non possunt dici enim genera animalium in suo perfecta sunt, ut impleant ad id quod sunt facta; ita et homo in suo perfectus est, ut potens sit discernere mala a bonis, praua a rectis. est enim animal intellegibile, perfectum ad id quod factum est; capax est enim discendi excogitandi faciendi, ut quae uirtute non potest impleat sensu. Et quo modo ausi sunt hominem perfectum nasci dicere et totum scire, quem uident nihil ultra nosse quam hic discitur? quod enim hic non discit nescit. denique quoniam hic non discit qualis sit, nescit. qui se ergo nescit qualis sit, quo modo omnia nouit, cum minus sit se nosse quam cetera? sed quia de ceteris discit, de se autem non discit, de aliis nouit, de se nescit, neque qualis sit neque ante corpus an post corpus sit. Nam si sic perfectus factus esset ut nullius egeret, non fuerat homo, sed deus, neque circumuentus praeua
Abbreviated transcription (Latin):
ait. Hec enim pr̃em uidit ꝯs¬
qͣm nisi qui ẽadeo hic udet
deum. S si in filio uidetur
p̃r quare nemo diguus dr̃
uidere deum cum uideatur
in filio quia nicb differt a
pr̃e filius nicħ̾ plane difft̾
in sub̾a quia uerus filius ẽ.
Differt aũt in causa uł gra¬
du quia omnis poͣ apr̃e in
filio est et si in sb̃a minor ñ
Si diligeretis me gaudetis
quia uado ad pr̃em̃ quia p̃r
maior me est quẽadmod̾ cu¬
stodiens apłs paulus. unꝰ ĩ¬
quit deus pr ex quo omĩa
et nos in ip̃o et unus dñs
yħ̃s per que omnia ⁊ nos
per ip̃m ut primus gradus
sit ex quo sunt omn̾ia. sed̾s
per quem omnia. t̾cius in
quo oninia. et quia nullus
ex hus de gen. ẽ in unitate di
signati sunt dicente apło qm̃¬
non plene discussisse scͥpturac
s simplicitate animi asseu̾are
qd̃ adam fẽs scm̃ accepit sp̃m¬
ut ad pristinum redditus sta¬
tum hoc omne accep̃. ꝙ inter
mitia adam fuerat ꝯsequtus

Expanded text:
ait: nec enim patrem uidit quisquam, nisi qui est a deo, hic uidit deum. Sed si in filio uidetur pater, quare nemo dignus dicitur uidere deum, cum uideatur in filio, quia nihil differt a patre filius? nihil plane differt in substantia, quia uerus filius est; differt autem in causa uel gradu, quia omnis potentia a patre in filio est et, si in substantia minor non si diligeretis me, gauderetis, quia uado ad patrem, quia pater maior me est. Quem modum custodiens apostolus Paulus: unus, inquit, deus pater, ex quo omnia et nos in ipso, et unus dominus Iesus, per quem omnia et nos per ipsum, ut primus gradus sit, ex quo sunt omnia, secundus, per quem omnia, tertius, in quo omnia. et quia nullus ex his degener est, in unitate dei significati sunt dicente apostolnon plene discussisse Scripturas; sed simplicitate animi asseverare quod Adam factus, sanctum accepit Sput ad pristinum redditus statum, hoc omne acciperet quod inter initia Adam fuerat consecutus
Abbreviated transcription (Latin):
uita ad uitam transiret. qũõ pͤ
dici non hinc profuisse nati¬
uitas. Si enim malum est
ꝙ nascimur non paradisus
permittetur non uita eterna
non regnum celoꝵ s pena et¬
gebene perditio non timeret
alteru gn̾are qui se sciret na¬
tum ad perditionem ut illicite
natum non lic̾et gn̾are.Sed
forte dicantur regnum quidẽ
celorum promissum ẽ s fideli¬
b et bñ agentib reete uides
itaq non ideo reos. fieri hoĩes
quia nati sunt s qilia male
conuersati sunt. neq enim ñ
natis promissum est regnu
celorum ut natiuitati impu¬
tent quib non dabitur pro¬
missum est aũt natis bene a¬
gentib ut neq natiuitas ꝓ¬
sit male agenti neq obesse po¬
sit bene agenti. Afidelib eni
et bene agentib melioratur
natiutas ab infidelib autez
et male agentib det̾ioratur.
Sic et enim natiuitas.q. ar¬
bor que inseritur quia si bono
surculo inseritur melior fiet
inseratur et det̾ior erit et nõ

Expanded text:
uita ad uitam transiret, quo modo potest uita ad uitam transiret, quo modo potest dici non huic profuisse natiuitas? Si enim malum est quod nascimur, non paradisus promitteretur, non uita aeterna, non regnum caelorum, sed poena gehenna perditio, ut timeret alterum generare, qui se sciret natum ad perditionem, ut inlicite natum non liceret generare. Sed forte dicatur: \'regnum quidem caelorum promissum est, sed fidis et bene agentibus. recte. uides itaque non ideo reos fieri homines, quia nati sunt, sed quia male conuenatis promissum est regnum coelorum, ut nativitati imputent, quibus non dabitur: promissum est autem natis bene agentibus, ut neque nativitas prosit male agenti, neque obesse possit bene agenti. A fidelibus enim et bene agentibus melioratur nativitas: ab infidelibus autem et male agentibus deterioratur. Sic enim est nativitas, quasi arbor quae inseritur: quia si bono surculo inseritur, melior fiet inseratur, deterior erit, et non
Abbreviated transcription (Latin):
nos condempnare scĩmoniam
enim profitentes latent̾ in mũ¬
ditie studetis ꝙ non solum pri¬
uatim s et editis proditum ẽ
imꝑatorum. Audi nune catho
natiuitatem cum symeon enĩ
uir iustus uellet exire de scło s
sufficere sibi putans creatoris
siue misteru huius cognitione
notitiam non permissum ẽ ei
nisi crementum faceret in deiꝑ
ceptiõe ut plenam hret fidei sue
mercedem. Deniq natum sal¬
uatorem accipiens in manib¬
suis bñdixit deum et dixit.d
dñe nunc dimitte seruum tuũ
scd̃m uerbum tuum in pace.
Qm̃ uiderunt oculi mei salu¬
tare tuum. Manifeste osten¬
sum est dei bñfitium eẽ in ho¬
minis manifeste quando uiro
iusto de morte cogitanti respõ¬
sum est quod non ante more¬
retur quam ꝯp̃m dñi udisset
et tm̃ ei profitiebat in uita ut
dignus fieret ⁊̃ in presenti ui¬
dere quem liberatorem sperabat
post mortem. Qui ergo reẜ¬
uatus in uita non permissis
est mori nisi spei sue fructu
uidiss ut securus ẽẽt quia d̾

Expanded text:
s condemnare. Sanctimoniam enim profitentes, latenter immunditiae studetis; quod non solum privatum sed etiam edictis proditum est imperatorum. Audi nunc, cathonativitatem. Cum Simeon enim vir justus vellet exire de saeculo, sufficere sibi putans Creatoris sine mysterii ejus cognitione notitiam, non permissum est ei nisi incrementum faceret in Dei perceptione, ut plenam hmercedem. denique natum saluatorem accipiens in manibus benedixit deum et dixit: domine, nunc dimitte seruum tuum secundum uerbum tuum in pace, quoniam uiderunt oculi mei salutare tuum. manifeste ostensum est dei beneficium esse in hominis natiuitate, quando uiro iusto de morte cogitanti responsum est, quod non ante moreretur, quam christum domini uidisset. tantum enim proficiebat in uita, ut dignus fieret etiam in praesenti uidere, quem liberatorem sperabat post mortem. qui ergo reseruatus in uita non permissus est mori, nisi spei suae fructum uidisset, ut securus esset quia de
Abbreviated transcription (Latin):
malum nisi priuatio bom dũ
in concessa presumũtur. aut
concessa in ordinate fiunt añ
alibi mandatum. Alibi pecẽm

Expanded text:
malum nisi praevaricatio boni, dum aut inconcessa praesumuntur, aut concessa inordinate fiunt: ut alibi mandatum, alibi peccatu
Abbreviated transcription (Latin):
ei hr̃i non debet preceptum ẽ
ut animam eius seruaret et
eum quem rõnis iure suꝑare
non poterat accepta gͥ ptãte
retrudescente in se crudelitatis
se uitia percussit uirum uistũ

Expanded text:
eri non debet, praeceptum est ei, ut animam eius seruaret proeum, quem rationis iure superare non poterat. accepta igitur potestate recrudescente in se crudelitatis saeuitia percussit uirum iustu
Abbreviated transcription (Latin):
diuersas hñt uoluptates.
Alii libidinem diuersi stupͣ.
alii mun̾a alii uoluptatem¬
alii petulantiam. alii iram. q¬
dam auaritiam. alu procu¬
porib saciati quiescunt in
pate mentis non ingerunt¬
se quia non dñantur nec ẜ¬
repunt oportunitatem que¬
rentes q̃ capiant ideo uolũ¬
tatis arbitrium liberum est
s dum quodam desiderio ne¬
głntes ẽẽ nos ip̃os efficimi
sollicitantes suadenti nob̾
aduersa. Maxime si cogita
nos aliquid ꝙ legis diuine¬
uon est iuenint ueniunt
in eo ip̃o adiuuantes ut ĩplea¬
mus quod prohibet lex. Namsi

Expanded text:
diuersas habent uoluptates: aliis libidinem diuersi stupri, aliis in una re, aliis uoluptatum petulantiam, aliis iram, quibusdam auari. tiam, alporibus satiati quiescunt in patae menti non se ingerunt, quia non dominantur, sed subrepunt oportunitatem quaerentes qua capiant. ideo uoluntatis arbitrium liberum est, sed dum quadam desidia neclegentes circa nos ipsos efficimur, sollicitantes suadent nobis aduersa; maxime si cogitare nos aliquid, quod legis non est, inuenerint, uenient in eo ipso adiutantes ut impleamus quod prohibet lex. nam si
Abbreviated transcription (Latin):
steã die uidet ułm uenientẽ
Dũquid dixit postẽa nocte.
It̾m sequitur sequenti die uo¬
luit proficisci in galileam ⁊
in subiectis. et die tercia nu¬
ptie fc̃e sunt in chana gali¬
lee. Ecce ubiq dies in auc¬
toritate probatur noctẽ hñs
subiectam.Si enim primo¬

Expanded text:
stera die uidit Iesum uenientem. numquid dixit: \'postera nocte\'? iterum sequitur: sequenti die uoluit proficisci in Galileam, et in subiectis: et die tertia nuptiae factae sunt in Channan Galileae. Ecce ubique dies in auctoritate probatur noctem habens subiectam. si enim num
Abbreviated transcription (Latin):
que fatiebat per ilum. Sic eĩ
dixit p̃r manens in me ipe o¬
ꝑatur ut oꝑa hec attraberent
ad fidem xp̃i. uirtutes enĩ qͣs
fatiebat saluator ip̃e fatiebant
deum ẽẽ pr̃em xp̃i. ut qui aliũ
prem hr̃e illum dr̃et non attra¬
beretur adeo ad xp̃m. Ideo ergo
eius fides ꝯmodaretur quibꝰ di¬
cebat se filium dei. ħ ẽ attractio
non iuolentia. s testimoium d̾i
in xp̃o cui qui credidit attractus
Qr̾ ab eo ad xp̃m. Nemo enim
saluatori credit nͥ qui piem il
illius proprium dicit deum.
Nam apꝰ non ut arbritrium
retractari prohabe̾t ẜ dixit u¬
stum predicans deum. Scit ẽ
cuius debeat misereri. cordis
aũt inspector preuidet postu¬
lantes mentem ut m̾eatur i¬
acciꝑe. Deniq dicit ꝑ ꝓpbam
plebs hec labus me honorat.⁊
coraũt illorum longe ẽ ame.
llam simulatoris aĩum iustũ
est ut obediret qui enun non
bonum fingat se nescrre quod
bonum ẽ ũ conu̾tat illud ĩ ma¬
lum. Hutiq d illi prestari ũ
u̾e non intelligat bonum ne

Expanded text:
c enim dixit: pater manens in me ipse operatur. ut opera haec adtraherent ad fidem Christi. uirtutes enim, quas faciebat saluator, ipsae suadebant deum esse patrem Christi, ut qui alium patrem habere illum diceret, non adtraheretur a deo ad Christum. ideo ergo eius fides commodaretur, quibus dicebat se filium dei. Haec est adtractio, non uiolentia, sed testimonium dei in Christo, cui qui credidit, adtractus dicitur ab eo ad Christum. nemo enim saluatori credit, nisi qui patrem illius proprium dicit deum. nam apostolus, non ut arbitrium retractare prohiberet, haec dixit iustum praedicans deum; scit enim cuius debeat misereri. cordis autem inspector peruidet postulantis mentem, an mereatur accipere. denique dicit per profetam: plebs haec labiis me honorat, cor autem illoruNam simulatoris animum justum est ut obduret Qui enim non bonum, fingat se nescire quod bonum est, ut convertat illud in malum; hoc utique debet illi praestari, ut vere non intelligat bonum, ne
Abbreviated transcription (Latin):
in petro omnes contineri qr
et alio loco dic̃. Ego pro hus
rogo quos michi dedisti. et
uõlo ut ego ubi sum. et isti
sint mecum. Certe aut filius
dei quisq est aut dyaboli sẽp
requirendum est. Loe xix¬
Ominus cũ filii isrł¬
sepe delinquerent e¬
ducti de egypto iratꝰ
sniam dedit diceus. nullum
illoꝵ intrat᷑m in t̾ram ꝓmissi¬
onis excepto caleph ⁊ iosue
intraturos eo ꝙ nescirent i¬
bonum aut malum. Nescie
aũt bonum uel malum. sĩ¬
plicitas aũt qudam ẽ nat᷑alis
que neq ad bonum neq ad
malum erudita est. Hec est
ignorantia sine malitia sine
sensu enim nascimur s nͣ .n.¬

Expanded text:
in Petro omnes contineri, quia in Petro omnes contineri, quia et alio loco dicit: ego pro his rogo quos mihi dedisti, et: uolo ut ubi ego sum et ipsi sint mecum. DEI QVIS EST AUT DIABOLI: SEMPER REQVIRENDUM EST. Dominus, cum filii Israsaepe delinquerent educti de Aegypto, iratus sententiam dedit dicens nullum illorum intraturum in terram promissionis excepto Caleb et Iesu fintraturos, eo quod nescirent bonum aut malum. nescire autem bonum uel malum simplicitas quaedam est naturalis, quae neque ad bonum neque ad malum erudita est, hoc est ignorantia sine malitia. sine sensu enim nascimur, sed n
Abbreviated transcription (Latin):
debitum. Quo soluto nõ solũ
scandalum non ẽet exactoribꝰ
neq inclinaretur requisito a¬
uxilio ad soluendum. U̾m ⁊̃ si¬
gnum uirtutis maxime. de¬
mr̃aret per ꝙ captus adyabo¬
lo ad se traħet ut argum̃to ⁊
astutia sua dya torq̃retur. Dic̃t
g exactores didragme ad pe
magr̃m pro omnib discipłis¬
ut solu̾et ꝯuenerunt.  alua¬
tor aũt tñ pro se ⁊ petro dari
iubet ꝑro omnib soluisse nr̃
quia sicut in saluatore erant
omnes cause magiftu ita et
post saluatorem m̾ petro om̃s
continentur. Ip̃m eĩ ꝯstituit
ẽẽ capud eoꝵ ut pastor eẽt g¬
gis dñici. Nam intercet̾a diẽ
discipulis uigilate ⁊ orate ne
intretis intemptationẽ ⁊ pe¬
tro dicit. ecce sathanas expo¬
stulauit ut uos uentilet sic̃
triticum. Egd aũt rogaui ꝓ
te. ne defitiat᷑ fides tua. et tu
tandem ꝯuersus confirma fra¬
tres tuos. Quid ambigitur
pro petro rogabat et ꝓ iacobo
et pro iohe non rogabat ut d̾
ceteris taceam Manifestum ẽ

Expanded text:
debitum, quo soluto non solum scandalo non esset exactoribus neque inclinaretur requisito auxilio ad soluendum. uerum etiam signum uirtutis maximae demonstraret, per quod captos a diabolo ad se traheret, ut argumento et astutia sua diabolus torqueretur. dicunt ergo exactores didragmae ad Petmagistrum, ut pro omnibus discipulis solueret, conuenerunt. Saluator autem cum pro se et Petro dari iubet, pro omnibus soluisse uidetur, quia, sicut in saluatore erant omnes causa magisterii, ita et post saluatorem in Petro omnes continentur. ipsum enim constituit esse caput eorum, ut pastor esset gregis dominici. nam inter cetera dicit discipulis: uigilate et orate, ne intretis in temptationem, et Petro dicit: ecce satanas expostulauit, ut uos uentilet uelut triticum; ego autem rogaui pro te, ne deficiat fides tua, et tu tandem conuersus confirma fratres tuos. quid ambigitur? pro Petro rogabat, et pro Iacobo et Iohanne non rogabat, ut de ceteris taceam? manifestum est