comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lie felicitate fioruissent. huno psaliũ septuagesimũ & sccł̃m. nocte qua ili cescebar
solemnntas beatissimi cipͥ᷑. m ꝑmuͣsteriũ nr̃m expositũ lege. & diligent̃ aduerte.
Pinde homo xp̃c: Idẽq ds xp̃s. Cuiꝰ misericordissima hmiͥnitate: atq incuiꝰ fornia
seruidiscere deberemꝰ. Qd inhac uita contẽnẽdũ. e qͥd in alia sperandũ ẽẽt. Inipsa
pasione inqua sibi eiꝰ tuimici inagni uictoresq uidebant᷑. suscepit uocẽ infirmita¬
tis mĩx qua sinaul erucifigebat᷑ uetꝰ homo ñr ut euacuaretur corpus pecti. s drẽ
psalmꝰ uicesimꝰ pͥmꝰ: quidepassione ipsius & reuelatione gr̃ȩ quã fidelibus faciendis
liberandisq attulit inꝓphetia tanto aute cantatꝰ ẽ Pinde eundẽ psalmũ cuuꝰ ꝓphe¬
tiã dñs ad se ꝑtinere demonstrans pͥmũ uersũ eiꝰ e. exclamauit cũpenderet

Expanded text:
ate temporaliter floruissent. Hunc psalmum septuagesimum secundum, nocte qua illucescebat ate temporaliter floruissent. Hunc psalmum septuagesimum secundum, nocte qua illucescebat solemnitas beatissimi Cypriani per ministerium nostrum expositum, lege et diligenter adverte. idemque deus Christus, cuius misericordissima humanitate atque in cuius forma seruili discere deberemus, quid in hac uita contemnendum et quid in alia sperandum esset, in ipsa passione, in qua sibi eius inimici magni uictoresque uidebantur, suscepit uocem infirmitatis nostrae, qua simul crucifigebatur uetus homo noster, ut euacuaretur corpus peccati, et dipsalmus uicesimus et primus, qui de passione ipsius et reuelatione gratiae, quam fidelibus faciendis liberandisque adtulit, in prophetia tanto ante cantatus est. Proinde eundem psalmum, cuius prophetiam dominus ad se pertinere demonstrans primum uersum eius exclamauit, cum penderet
Abbreviated transcription (Latin):
soi conun qiue cieit uulntia.: etiã qũa superato sub iecto qrie mors oso
q̾seruirent ĩpsi abncientes ed cͦulcantes fioc̃ fuã. estimando ȩgs mercede uilissina
llooc bene ficentissima ꝓiugentiã om̃ps õs t̃renã felicita uoc̃ ino.. cocessit a un¬
pus ne pimnagno queieret᷑ abonis: hincͣ pͣsalmꝰ septuagesit ta ꝙscds induett hortunẽ
penitent̃.: qđ̃ aliquando corde ñrecto ꝓhoc dõ mecede deseruiret. Quaẽ pollere
atq excellere impios iuideret cͣbatꝰ eoeperat cognitare: qͥđ õs liuinana neuret.
& c̃ abista cogitatione eũ sc̃õꝵ addm̃ pertinẽtiũ reuocaret auctoritas susdepit
atq itedit agnoscere. tam grande secretũ qͥd ei laboranti ñ pate factũ ẽ doñoe
ĩtiaet inscuariũ dĩ. d&e intelligeret in nouissimas hoc ẽ donec accepto sp̃u sc̃õ discera
desidemit potiora: & ꝓspiceret q̃ poena futura sit inpusetiã qͥ f enca quadã tẽpora¬

Expanded text:
 contumeliae, crux, uulnera et tamquam superato subiectoque mors ipsa, seruirent ipsi, abicientes et conculcantes fidem suam aestimando eam mercede uilissima. unde beneficentissima prouidentia omnipotens deus terrenam felicitatem concessit et impiis, ne pro magno quaereretur a bonis. hinc ille psalmus septuagesimus et secundus inducit hominem paenitentem, quod aliquando corde non recto pro hac deo mercede seruierit, qua cum pollere atqueEt cum ab ista cogitatione eum sanctorum ad Deum pertinentium revocaret auctoritas, suscepit atque intendit agnoscere tam grande secretum, quod ei laboranti non patefactum est, donec intraret sanctuarium Dei, et intelligeret in novissima; hoc est, donec accepto Spiritu sancto disceret desiderare potiora, et prospiceret quae poena futura sit impiis, etiam qui fenea quadam felicit
Abbreviated transcription (Latin):
etiã mund̃ ite uisibilis ꝑ eũ factꝰ sit. hoc ẽ. celũ & t̾ra. s mundũ ñ cognoᷤ¬
centẽ ĩ crepando significauit insideles c̃stitutos ĩ mundo. Deinde adiun¬
git. Insua ꝓpͥa uenit: & sui eũ ñ receperunt. Siue qr & ipsi ĩ fideles ĩ quãtũ

Expanded text:
etiam mundus iste uisibilis per eum factus sit, hoc est caelum et terra, sed mundum non cognosetiam mundus iste uisibilis per eum factus sit, hoc est caelum et terra, sed mundum non cognoscentem increpando significauit infideles constitutos in mundo. Deinde adiungit: In sua propria uenit et sui eum non receperunt, siue quia et ipsi infideles, in quantum
Abbreviated transcription (Latin):
ut quãtũ possumꝰ intelligamꝰ uel sihoc ñdũ possumꝰ: sine ulla dubitatio¬
ne credamꝰ. animã rationalẽ non ẽẽ naturã dĩ illa qͥppe incõmutabilisẽ:
s. tam̃ eã posse participando illuminani. Lucernȩ qͥppe aᷤcendi indigent
extingui possunt. Idõ qđ dicit᷑ de iohanne. ñerat ille lum̃: ad illud res
quȩ ab illo illuminãt᷑. Deniq seqͥt᷑. Erat lum uerũ. Ettãquã quereremꝰ
qͦmͦ discẽneret᷑ lum̃ uerum aliimine illuminato. id. ẽ. xp̃c aiohanne.
erat ĩ qͥt lum̃ uerũ qd illuminat omen hominẽ uenientẽ inhunc
mundũ. Siom̃em hominẽ : gͦ & iohannẽ. Atq ut magis ostendat huiꝰ
diuinitatẽ longe p̃stantiore distantia: in hoc mundo inqͥt erat. & miraidus
ꝑeũ factꝰ e. & mundus eũ ñ cognouit. Nonmundus qͥꝑ eũ factꝰ. ẽ. eũ. icogno¬
uit: neq enĩ habet iim cognoscendi eũ nͥ rationalis creatura: quã uis

Expanded text:
tatione credamus animam rationalem non esse naturam Dei; illa quippe incommutabilis est: sed tamen eam posse participando illuminari; lucernae quippe accendi indigent, et exstingui possunt. Ideo quod dicitur de Joanne, Non erat ille lumen, ad illud respminantur quae ab illo illuminantur. 8. Denique sequitur, Erat lumen verum : et tanquam quaereremus quomodo discerneretur lumen verum a lumilumen uerum, quod inluminat omnem hominem uenientem in hunc mundum. si omnem hominem, ergo et Iohannem. atque ut magis ostendat huius diuinitatem longe praestantiore distantia: In hoc mundo, inquit, erat et mundus per eum factus est et mundus eum non cognouit. non mundus, qui per eum factus est, eum non cognouit, neque enim habet uim cognoscendi eum nisi rationalis creatura, quamuis
Abbreviated transcription (Latin):
maioriohanne baptista. Sic eni ille cui maior iohanne testimoniꝰ
Iue erat lucerna ardens. & Lcͥens qđ & discipłis sius dirit. Uosestis lum̃
mũdi. Atq ut ostenderet quole lum̃.: secutꝰ adiunxit. Nemo accendit

Expanded text:
maior Iohanne Baptista; sic enim ille, cui maior Iohannes testimonium maior Iohanne Baptista; sic enim ille, cui maior Iohannes testimonium Ille erat lucerna ardens et lucens, quod et disci-, pulis suis dixit: Vos estis lumen mundi; atq
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sens nullo clausus loco. nec partiliter per cuncta diffusus. tã quã
minorẽ partẽ habeat inminore loco. & inmaiore maiore. s: ubiq
totus. Atq ita ñ absenseciã m̃tibꝰ. inpieꝵ. quãuis eũ ñ uideant. sic̃
necista lux uidet᷑ oculis p̃sentata cecoꝵ. Luet gͦ & intenebris ti¬
bus: quales apłs significat ubi dicit: fuistis enĩ aliqͦndo denebn
nunc aut̃ lide indño. Sed eã tales tenebre ñ conp̃henderunt.
Suscepit itaq hominẽ quẽ uidere homines poterant. ut sancti
ꝑ fidẽ. post ea uiderent: qđ tunt uidere nonpoterant. Sed ne ho
xp̃seo ipso quo uisibilit̾ apparebat ñ crederet᷑ & ds: tantũq illi tribus
adõ cui nom̃ erat ioħs. bic uenit ut testimoniũ ꝑhiberet delumiri
ut omnes crederent ꝑ eũ. Nonerat ille lum̃: s ut testimoniũ ꝑ hibꝰ
delumine. Tantꝰ enĩ homo debuit ꝑbibere testimoniũ deillo qͥ ñ ta
homo. uerũ etiã ds erat: ut innatis mulierũ nemo exurgere

Expanded text:
sens, nullo clausus loco nec partiliter per cuncta diffusus, tamquam minorem partem habeat in minore loco et in maiore maiorem, sed ubique totus atque ita non absens etiam mentibus impiorum, quamuis eum non uideant, sicut nec ista lux uidetur oculis praesentata caecorum. lucet ergo et in tenebris talibus, quales apostolus significat, ubi dicit: Fuistis enim aliquando tenebrae, nunc autem lux in domino; sed eam tales tenebrae non comprehenderunt. Suscepit itaque hominem, quem uidere homines poterant, ut sanati per fidem postea uiderent, quod tunc uidere non poterant. sed ne homo Christus eo ipso, quo uisibi.iter apparebat, non crederetur et deus tantumque illi tribueretur a deo, cui nomen erat Iohannes. hic uenit, ut testimonium perhiberet de lumine, ut omnes crederent per eum. non erat ille lumen, sed ut testimonium perhiberet de lumine. tantus enim homo debuit perhibere testimonium de illo, qui non tantum homo uerum, etiam deus erat, ut in natis mulierum. nemo exsurgeret
Abbreviated transcription (Latin):
erqͥnq ulis quȩtͥ exponi uolu isti. T̃ amquã diceret homines uoli
despetare uosfier posse filios dĩ : qe & ipse filius dĩ hoc ẽ uerbũ dr̃caro sacu
a habitauit in nobis. Reodite uicẽ: efficimim sp̃s. & habitate uillo qͥ co
factẽ.: & habitauit innobis. Neq enĩ iã desperandũ. particiratapue us¬
di feri posie nominos filios dĩ: qͥndo filiꝰ dĩ perticipatione cariis faedte fue
br uerbũ aut̃ inconmutabile nichil indeteriꝰ cõmutatũ: partic. epscarns
effectũ ẽ.: rationali anima mediante. Neq enĩ homo xp̃s ut apollinaris¬
tȩ hereciti putauer: aut ñ habuit animã : nͣ habuit rationalẽ : s more
sus scnpeuta ut xp̃i huamilicatẽ mogis ostenoeret. nͥ garins por̃t qu alinditã¬

Expanded text:
e illis, quae tibi exponi uoluisti, tamquam diceret:s o homines! nolite desperare uos fieri posse filios dei, quia et ipse filius dei, hoc est uerbum dei caro factum est et habitauit in nobis. reddite u enim iam desperandum est participatione uerbi fieri posse homines filios dei, quando filius dei participatione carnis factus est rbi; uerbum autem incommutabile nihil in deterius commutatum particeps carnis effectum est rationali anima mediante. neque enim homo Christus, ut Apollinaristae haeretici putauerunt, aut non habuit animam aut non habuit rationalem; sed more suo scriptura. ut Christi humilitatem magis ostenderet. ne carnis nomen quasi i
Abbreviated transcription (Latin):
Et hoc ipsũ multo aliqͥd inferius: hoc ẽ. filii hominũ. Hescendro gͦ
ille ut nos ascenderemꝰ & manens insua natura: factꝰ ẽ particepis nat¬
re nĩe ut ae nos manentes innatura nr̃a ẽffięrem̃ parties s nature it¬
ntam sic. Na illũ nature nĩȩ participatio ñ fecit deceriorẽ : nosaut̃
redimeret : Ide. quos lex reos tenebat occidente lit tera dũ p̃ceptũ ñ inplere
nr̃is ꝑ sp̃m sc̃m qͥdat ẽ nob. ꝑ inde ẽdixisset. ut eos qͥ sublege erant redim¬
ret᷑ continio subiunxit. ut adoptionẽ filiorũ reciperemꝰ ut uidelicet
huiꝰ gram beneficii discerneret abilla filii natura qͥmissusẽ filius n̾ ador
ad participanda etiã suã naturã ad oͥtaret filios hominũ. Quaipt̃ etũ
carnalis intelligeret᷑ natiuitas dł scilicet eis idp̃stiterit qͥ credlunt

Expanded text:
et hoc ipsum aliquid multo inferius, hoc est filii hominum. descendit ergo ille, ut nos ascenderemus, et manens in sua natura factus est particeps naturae nostrae, ut et nos manentes in natura nostra efficeremur participes naturae in sic: nam illum naturae nostrae participatio non fecit deteriorem; nos autem redimeret, id est quos Lex reos tenebat occidente littera, dum praeceptum non impleretur, nctum qui datus est nobis . Proinde cum dixisset, Ut eos qui sub Lege erant redimeret, continuo subjunxit, Ut adoptionem filiorum reciperemus ; ut videlicet hujus gratiam beneficii discerneret ab illa Filii natura, qui missus est Filius, noad participandam etiam suam naturam adoptaret filios hominum. Quapropter etcarnalis intelligeretur nativitas, quod scilicet eis id praestiterit, qui credunt
Abbreviated transcription (Latin):
& anime dulce bonsortiũ. Nemo em̃ uiquã carnẽ suts odio habuit: & ꝓpt̃ ea ñuuli
anima ł adtẽpus abeiꝰ etiã infirmitate discedera quã uis eã sesine infirmitate
nẽcnũ recepturã ẽẽ cͦ ficdat. ꝓinde m̃te seruiens legi clĩ. carne aut̃ trahens desideria
peccati: qͥb oboediri uetat apłs: m̃tis qͥdẽ ratione concupiscit homo pius dissolui.
& ẽẽ c̾ xp̃o. Sed id sensu carnis recusat & resugit:. & sifieri possit. n̾uult expoliari
s suꝑ uestiri. ut alisorbeat᷑ morcale auita: idẽ. ut abinfirmitate ad. firmitatẽ
etiã ipsũ corpus sine morte media transferat᷑. Sed hȩc tierba qͥb humanꝰ dies & ute
huiꝰ ꝓlixitas concupiscit᷑. uerba sunt delictoꝵ: & longest̃ abilla salutt᷑ cuiꝰ ñre
s iã spẽgerimꝰ. Dequa scriptũẽ: qr spe salui facti sumꝰ. Spes aut̃ quȩ uidet᷑: ñ ẽ.¬

Expanded text:
suam. odio habuit et propterea non uult anima uel ad tempus ab eius etiam infirmitate discedere, quamuis eam se sine infirmitate in aeternum recepturam esse confidat. proinde mente seruiens legi dei carne autem trahens desideria peccati, quibus oboedire uetat apostolus, mentis quidem ratione concupiscit homo pius dissolui et esse cum Christo, sed id sensu carnis recusat et refugit et, si fieri possit, non uult expoliari sed superuestiri, ut absorbeatur mortale a uita, id est ut ab infirmitate ad inmortalitatem etiam ipsum corpus sine morte media transferatur. Sed haec uerba, quibus humanus dies et uitae huius prolixitas concupiscitur, uerba sunt delictorum et longe sunt ab ea salute, cuius nondum rem sed iam spem gerimus, de qua scriptu
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ. Quiñ exsanguinib. neq exuoluptate carnis: neq e& uoluntate
uͥri. s exdo natist̃. Hȩc ẽ gr̃a noui testam̃ti. qđ inuetere latuit. nec tam̃
fi guris obũbrantib ꝓphetari p̾ñtiariq cessauit: ut incelligat anima
dm̃ suũ. egra eiꝰ renascat᷑ illi. hȩc qͥppe natiuitas sp̃italisẽ. idõ ñ exasangui¬
nib ñ exuoluntate uiri: nec ex uoluptate carnis. s exdõ. hȩc etiã ad op¬
tio uocat᷑. Eramꝰ enĩ aliqͥd antequã essemꝰ filii dĩ & accepimꝰ benesitiũ
ut fieremꝰ qđ ñ eramꝰ: sic̃ qͥ aoptat᷑. antequã adoptaret᷑ ñ dũ erat silius
eiꝰ a qͦ adoptat᷑: iã tam̃ erat qͥ ad qͦtaret᷑. & abhac generatione gr̃ȩ discernit᷑
ille filius. qc ẽet filius dei. uenit ut fieret silius hominis: donaretq:
nob qͥ eramꝰ filii hominis. filios dĩ fieri.factꝰ qͥrpe ẽ ille qd̃ ñ erat
s tam̃ aliqͥd alius erat. & hoc nsũ aliqͥd. uerbũ dĩ erat ꝑ qđ̃ factast̾¬

Expanded text:
 neque ex uoluntate carnis neque ex uoluntate uiri sed ex deo nati sunt. haec est gratia noni testamenti, quod in uetere latuit nec tamen figuris obumbrantibus prophetari praenuntiarique cessauit, ut intellegat anima deum suum et gratia eius renascatur illi. haec quippe natiuitas spiritalis est, ideo non ex sanguinibus, non ex uoluntate uiri nec ex uoluntate carnis sed ex deo. Haec etiam adoptio uocatur. eramus enim aliquid ante, quam essemus filii dei, et accepimus beneficium, ut fieremus, quod non eramus, sicut, qui adoptatur, ante, quam adoptaretur, nondum erat filius eius, a quo adoptatur, iam tamen erat, qui adoptaretur. et ab hac generatione gratiae discernitur ille filius, qui, cum esset filius dei, uenit, ut fieret filius\' hominis donaretque nobis, qui eramus filii hominis, filios dei fieri. factus est quippe ille, quod non erat, sed tamen aliud aliquid erat et hoc ipsum aliquid uerbum dei erat, per
Abbreviated transcription (Latin):
Obȩdientia itaq ĩ congregatione laudat᷑. Nichil uob̃ ꝓderit filioli si diliga¬
tis ĩuicẽ : & nolitis ĩuicẽ obędire: dilectio sine obȩdientia: desertũ &¬
graminosũ conscientiȩ .ẽ. aruũ. Quo mͦ enĩ gram̃ seminale ĩpedit ĩfructu:
sic ĩ obȩdiens homo frustra ieiunat. & orationis suę nullũ ꝑcipit fructũ:
Igͥ qͥ uno animo ẽẽ concupiscunt. & uiuere m̃te cõmuni disposuert:
& consiliis maioꝵ ĩseruiu᷑t. & qͥcqͥd ex consilio ꝓcesserit patrũ. hoc
suo portauerit: ñ qͥdẽ festin& de humero suo onꝰ deponere si abba p̾sens

Expanded text:
Obedientia quoque in congregatione laudatur. Nihil vobis proderit, filioli, si diligiObedientia quoque in congregatione laudatur. Nihil vobis proderit, filioli, si diligitis invicem, et non vultis invicem obedire. Dilectio sine obedientia faciet criminosum, et conscientia aegrum. Quomodo enim gramen seminales impedit fructuunat, et orationis nullum accipit fructum. Igitur qui in uno esse concupiscunt, et vivere mente communi disposuerunt, hi consiliis majoribus serviant. Quidquid ex consiliis processerit Patrum, hoc suo portaverit, nec quidem sustinet, de humero suo onus exstare, si abbas praesens
Abbreviated transcription (Latin):
ma humilitatis: Accedit gͦ & alia ĩfestatio mortis ĩ corpore: si scłariũ
om̃ia ĩt̃ uos habetote fidĩ conexũ ĩse manẽtes: qͣm ad regna dĩ festina¬
dilectio. ẽ: Hȩc uiculũ Raritatis & pacis exornat: ut sine finȩ auaritia¬
& ĩuidia ĩdilectione dĩ & poci sincere modus sufficiens sit p̾sentibꝰ
Et qͥ ĩ uicẽ diligc̃. silii dĩ uocamt᷑: ꝑfectȩ ĩuicẽ diligentes. ipsi st̃ qͥ mandu¬
cant panẽ ĩ regno dĩ : Sine macula enĩ uiuunt: & ñ erit ĩens. ruga dis¬
ipse mandauit: Nã pͥma legis ĩ monte sina confedatio. hec ad moysen
data. ẽ: Diliges ĩqͥt dñm dm̃ tuũ extoto corde tuo. & extota anima
te ipsũ Quacuat᷑ enĩ dilectio sĩ: nͥ subumgat᷑ & ꝓximi : Plenũ .gͦ. p̃cep¬
tũ.ẽ. ueritatis : ut maneat icordib nr̃is. ĩ diuidua regula Raritatis
Tunc enĩ dilectio ur̃a eritͫi pleta: si colla obȩdientiȩ supposueritis p̾posito:

Expanded text:
ma humilitatis. Accedit et alia infestatio mortis in corpore, si de saeculari omnia inter vos habete, fide continua in spe manentes, quoniam ad regnum Dei festinaculum charitatis et pacis exhortatur sine avaritia. Igitur in dilectione sincera modus sufficiens est praesentibus, et qui invicem diligunt, filii regni vocantur perfecte invicem diligentes. Ipsi sunt qui manducant panem in regno Dei; sine macula vivunt, et alieni a ruga disipse mandavit. Nam prima legis in monte Sina ordinatio haec ad Moysen data est: Diliges, inquit, Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota anima teipsum. Vacat enim dilectio Dei, nisi jungatur et proximi. Plenum ergo praeceptum veritatis, ut maneat in sensu individua regula charitatis. Tunc ergo dilectio beata erit in pleno, si colla obedientiae posueritis proposito.
Abbreviated transcription (Latin):
głi qͥq eoꝵ pellib caprinis bene confectis: tegant᷑. Quas pelles. nec. tc̃
qͦq cũ uoluerint cibũ coꝑe. uł somnũ deponant: Quando aut̃ ad
cõmunionẽ sabbati uł domini ci diei ĩgrediunt᷑. inꝰqͥsq suũ cingulũ
soluat. pellẽ q de ponat. & cũ cucullo tantũ ĩ grediat᷑. Cucullos aut̃
ipsos sine uillo paruulos fieri. ut ĩfantib oromauit: In qͥb & guae dã
sgia de pipura fec̃ ĩtexi. Iussit unginti &e iiiͦi. ee ordmes frmiura

Expanded text:
guli quique eorum pellibus caprinis bene confectis tegantur. Quas pelles, nec tunc guli quique eorum pellibus caprinis bene confectis tegantur. Quas pelles, nec tunc quoque cum voluerint cibum capere vel somnum, deponant. Quando autem ad communionem Sabbati vel Dominici diei ingrediuntur, unusquisque suum cingulum solvat, pellemque deponat, et cum cucullo tantum ingrediatur. Cucullos autem ipsos si e villo parvulos fieri, ut infantibus ordinavit; in quibus et quaedam signa de purpura fecit intexi. Jussit viginti quatuor esse or
Abbreviated transcription (Latin):
sione:. Hic ad ꝑfectũ misericors & humanꝰ fuit: & ĩestuabili fr̃s amore
dilex̃: Ad quẽ ĩ spelanca sedentẽ angłs dñi uenit: dicens ei: ꝑomĩ a
quȩ ad ꝓpositũ tuũ ꝑtinent : scias .te. eȩ̃. ꝑfectũ: Unde iã ĩspelonca
suꝑfluo sedes Ueni.gͥ: & relicto hoc loco. collige om̃s monachos iumores.
& cũ ipsis habita. & eos upta regulã uitȩ ꝗͣ. a me disces instituȩ: la¬
bulas autẽ illi cereas dedit: ĩqͥb scriptũ erat: ꝑmittes unicuiq ut
gas: infirmi aut̃ & uere monachi. adoꝑandũ leuiꝰ urgeant᷑ Diũsas eciã
ĩtra atriũ domꝰ cellulas facies : & t̾nos ꝑ singłas manere p̃cipies In
uno tam̃ loco cibꝰ om̃iũ fiat: Somnũ uͦ capiant ñ iacentes: s suꝑ ĩstruc¬
tas & paululũ redinẽs cathedras. & uelatas palliis suis sedentes qͥescant
Utant᷑ aut̃ noctib lineis uestib quas leluotonas uocant. cincti. & sin¬

Expanded text:
. Hic ad perfectum misericors et humanus fuit, et inestimabili fratres amore dilexit. Ad quem in spelunca sedentem angelus Domini venit, dicens ei: Per omnia quae ad propositum tuum pertinent, scias te esse perfectum; unde jam in spelunca superfluo sedes, veni igitur, et relicto hoc loco, collige omnes monachos juniores, et cum ipsis habita, et eos juxta regulam vitae, quam a me disces, institue. Tabulas autem illi aeneas dedit, in quibus scriptum erat: Permittes unicuique ut gas; infirmi autem et vere monachi ad operandum levius urgeantur. Diversas autem intra atrium domus cellulas facies, et ternos per singulas manere praecipies. In uno tamen loco cibus omnium fiat. Somnum vero capiant non jacentes, sed super instructas et paululum reclines cathedras, et velatas palliis suis sedentes quiescant. Utantur autem noctibus lineis vestibus quas levitonas vocant cincti, et sin
Abbreviated transcription (Latin):
Sspliciorib qͥdẽ ꝑfectisq monachiis ĩ qͥt angłi iote lattere nomĩ
duriorib aut̃ ac difficiliorib chi. litcerȩ nom̃ ĩpones. Itati imicuiq
ordini tales uocabuloꝵ ĩpͥmes notas ut mores ꝑeas sgnificenł animoꝵ
d u illis iste nec potet. neq ĩmansionẽ eoꝵ ĩtroducał. nforte
in ttnere isde fuerit ad iunctꝰ Quicũq uͦ iccrreo ad eos fuert mn¬
mressus. tec cũ ipsis ꝑmaneat ñ illũ nͥ triennũ tẽpꝰ ĩpleuert qlora
cucullis capita sua uelent: ne alt̾ manducantẽ alc̃ũ srãm aspicuat
Ie c loqͥ qͥcꝗͣ dũ edit liceat. nec aspicere adullã abeas partẽ ini dit solu
catiuu̾. & ad solã cui supponit᷑ m̃isã: Hdoc eciã ordmauit & iusis. aie¬

Expanded text:
 lotae litterae nomen, durioribus autem ac difficilioribus Xi litterae nomen impones. Itaque unicuique ordini tales vocabulorum imprimes notas, ut mores per eas significentur animorum. cum illis iste, nec potet, neque in mansionem eorum introducatur, nisi forte in itinere eisdem fuerit adjunctus. Quicunque vero idcirco ad eos fuerit ingressus, ut cum ipsis permaneat, non illum nisi triennii tempus impleverit, in loca cucullis capita sua velent, ne alter manducantem alterum fratrem aspiciat. Nec loqui cuiquam dum edit liceat, nec aspicere ad ullam alteram partem, nisi ad solum catinum, et ad solam cui superponitur mensam. Hoc etiam ordinavit et juss
Abbreviated transcription (Latin):
entib. ꝓlapidantib & ꝓint̾sicientib: habes exemplũ Disce ude̾ qͦmͦ
prose stans orauit. & ꝓillis genu fixit: putamus fr̃s qͥa plus eos dile¬
xit quã qđ se ipsũ.  ꝓseuꝰstans ta quã iustus facile exau diebatur:
la̾ ꝓ imquis genufigendũ erat O Stẽ dite ergo dilectionẽ usq adim¬
micos ueniam nonrogates: Ergo fr̃s ꝓpt̾ securitatẽ dn̾cȩ orationis

Expanded text:
entibus, pro lapidantibus et interficientibus? Habes exemplum, disce, vide quomodo pro se stans oravit, et pro illis genu flexit. Putamus, fratres, quia plus eos diligit, quam se ipsum? Pro se vero stans tanquam justus, facile exaudiebatur. Nam pro iniquis genu figendum erat. Ostendit ergo dilectionem usque ad inimicos veniam rogantes. Ergo, fratres, propter securitatem d
Abbreviated transcription (Latin):
melos xp̃i decorde eius absciclat amorẽ. Drui ea uirgo motib flexci¬
uiriliũ ludicroꝵ ꝙ tũpotes uultis tutis auerte. necuis lib& eon
repentino amors telo ꝓcussa gͣuit᷑ p̃cipias int̾rire. Dc̃i ca uirgo nontã¬
tũ nesuꝓbiã ut litiget caueat: s etĩa asuꝑbientib & litigantib ꝙ tũpotas¬

Expanded text:
melos Christi de corde ejus abscindat amorem. Dominica virgo, motibus fleximelos Christi de corde ejus abscindat amorem. Dominica virgo, motibus flexivirilium ludicrorum, quantum potes, vultum tuum averte: ne cujuslibet eorum repentino amoris telo percussa, graviter incipias interire. Dominica virgo non tantum ne superbiat aut litiget, caveat; sed etiam a superbientibus et litigantibus, qua
Abbreviated transcription (Latin):
mulate loquat᷑. & omne mendatiũ exoresuo penitꝰ eradic&: Loque̾¬
tes enĩ m̃daciũ dñs ꝑd&. ut inquinto psalmo deł & eiusfilius inlibro
sapientiȩ cloc& Diu̾ ca uirgo ꝙtã fuͤm debet in om̃ib exibere.
tãtum caueat iurare dehis quȩ egerit. ꝓp̾t̾ ueritatẽ confirmã clã
iurantta ꝓsoluere neintoto aut in omnino iuret᷑. elnm agnosat in
euangłiis p̃monẽtem: Du̾ ca uirgo. furta fraudesq facere. aut falsa
testimonia dicere autea facientib consentire caueat. qr carommit¬
tẽtes beatꝰ paulꝰ obuirgat. Dñica uirgo matronalib conutiuis qu̾ib
uiri miscent᷑ int̾ ẽẽ cleclimnꝙ: ne concupiscentię peccatũ aut secum
unt̾ pocula loque̾tib uiris inportet Drũca uirgo cont᷑ om̃s sonos
musica artę ꝓlatos. cont᷑ cuncta cantica sȩcularia contͣ oĩa quę
dul e it᷑ delectẽt᷑ audiri aures & corde tuo eonclude. nediabolicũ¬

Expanded text:
mulate loquatur, et omne mendacium ex ore suo penitus eradicet. Loquenmulate loquatur, et omne mendacium ex ore suo penitus eradicet. Loquentes enim mendacium Dominus perdet, ut in quinto psalmo David, et ejus filius in libro Sapientiae docet . Dominica virgo quantam fidem debet in omnibus exhibere, tantum caveat jurare: de his quae egerit propter veritatem confirmandam juramenta persolvere. Ne in totum aut omnino juret , Dominum agnoscat in Evangelio praemonentem. Dominica virgo furta fraudesque facere, aut falsa testimonia dicere, aut ea facientibus consentire caveat: quia ea committentes beatus Paulus objurgat . Dominica virgo matronalibus conviviis, quibus viri miscentur, interesse declinet: ne concupiscentiae peccatum secum inter pocula loquentibus viris importet. Dominica virgo, contra omnes sonos musica arte prolatos, contra cuncta cantica saecularia, contra omnia quae dulciter delectentur audire, aures et cor tuum conclude: ne diabolicu
Abbreviated transcription (Latin):
cohibere. cunctis benignã existere. occulos non an nuere. dolo & maltaa
lutguã nonfabri care: Alienae domꝰ secreta nec auscultare neꝑdere. aua¬
ritiã cupiditatẽq fugere. sibideposita. non negare. Inusuris pecuniam
non habere. sorori culpã excorele dimittere. scandalu̾ nulli apponere.
tribulãtib consolationẽ p̾bere. infirmãtib ministrare. cletrahente alti
non consentire. & ad etrahente sepenitꝰ abstinere: Domi niea uirgo inȩccła
res in ecełesus taceant: Turpe est mulierib loqui inecełȩsiis. Itẽ ait
Mulieres insilentio cliscant: It̾e MUlierib docere non ꝑmittit
igͦ mulierib tͣpeest: loceee aut in eccła loqui ꝓ tomagis uirginb
quas castitatis clĩ ꝓmissȩ cura ꝓfessioq construigit ut eas magis alia
inbonis operib imitent᷑. Dñ ca uirgo nequid pͤue aut scurile uelsi¬

Expanded text:
cohibere, cunctis benignam existere, oculis non annuere, dolo et malitia cohibere, cunctis benignam existere, oculis non annuere, dolo et malitia linguam non fabricare, alienae domus secreta nec auscultare nec prodere, avaritiam cupiditatemque fugere, sibi deposita non negare, in usuris pecuniam non habere, sorori culpam ex corde dimittere, scandalum nulli apponere, tribulatis consolationem praebere, infirmantibus ministrare, detrahenti alteri non consentire, sed a detractione se penitus abstinere. Dominicam virginem in eccres in ecclesia taceant: turpe est mulieribus loqui in ecclesiis. Item ait: Mulieres in silentio discant. Item: Mulieribus docere non permitto . Si ergo mulieribus turpe est docere, aut in ecclesia loqui; quanto magis virginibus quas castitatis Deo promissae cura professioque constringit, ut eas magis aliae in bonis operibus imitentur? Dominica virgo ne quid pravum aut scurrile aut si
Abbreviated transcription (Latin):
bilisq autȩ femine aut aliquanlo sinistra opmione uexate con¬
fortium colloquiumq eleclina qm̃ corrũpi mores bonos collo¬
qui is malis paulus apłs elocet. Oominica uirgo ob extinguendas
libidines uł omnis lasciuiae flã mas ieuinissi & abstinentiae deb&
operã clareoracionib clie noctuq insistere. sicupit & laque
os insidias diaboli insidiantqs euadere. & adpromissa uirgintta¬
tis praemia ꝑuenire: dominiea uirgo omñẽ fratrẽ quẽ uitandunm mala
fama commendat nimis fuge. & quãtũ potes abeo uł abeius conuiuiis
biclinis uitia & exinde adfornicacionis uenire peccata: Dominiea uir¬
go ut cito eon eluclã abomib inlecebris gule abstinens esse leb&. & par¬
couictu uł potui deb& esse contenta & honesta tacitͣnitate semꝑ ornata:
Domuucã uirginẽ dĩ beneficium est irascinescire. nosse magis ira concliam

Expanded text:
bilisque vitae feminae, aut aliquando sinistra opinione vexatae, conbilisque vitae feminae, aut aliquando sinistra opinione vexatae, consortium colloquiumque declina: quoniam corrumpi mores bonos colloquiis malis Paulus apostolus docet . Dominica virgo, ob exstinguendas libidinis vel omnis lasciviae flammas, jejuniis et abstinentiae debet operam dare, orationibus die noctuque insistere, si cupit et laqueos et insidias diaboli insidiantis evadere, et ad promissa virginitatis praemia pervenire. Dominica virgo, omnem fratrem, quem vitandum mala fama commendat, nimis fuge, et quantum potes, ab eo vel ab ejus conviviis bidinis vitia, et exinde ad fornicationis veniri peccata. Dominica virgo, ut cito concludam, ab omnibus illecebris gulae abstinens esse debet, et parco victu vel potu debet esse contenta, et honesta taciturnitate semper ornata. Dominicam virginem Dei beneficium est irasci nescire, nosse magis iracundiam
Abbreviated transcription (Latin):
& clisciplina omnẽ uitã suã ornare. Dominica uirgo. qua
uultũ suũ obsplẽlorẽ generũ aliquo facto infecer̃it. mesaia
propheta defiliab syor ꝓmissani sententiã permanebit. Dominica
uirgo. ut deuiluis apłs cloc&. si sermone garrula. autloquaeta¬
te ũbosa uł curiositate suꝑflua. casta non potest uielicari. Iiho pro¬
stituta & aelluxuriam magis accencli Dominica uirgo. nullite uiro
euius lib& &etatis sine grauissimarũ mulierum prȩsentu singula¬
ri habita culo uł colloquio ereclas Et cũ sola intabernaculo eon¬
sistis clausis suꝑte ianuis sedeas. nulliq uiror ꝓul santi faeile
ianuam cuam paudas. ne forte in suspitionẽ t᷑prsimã aut in.
pudoris tui naufragiũ caclad Dominiea uirgo. in locgs quib
iuri cubant noncleb& accelere neipsa se uelut seortũ credat᷑
suis corruptorib prȩ buifse: Dominiea uirgo. maelocẽ da masera¬

Expanded text:
et disciplina omnem vitam suam ornare. Dominica virgo, quae et disciplina omnem vitam suam ornare. Dominica virgo, quae vultum suum ob splendorem genarum aliquo fuco infecerit, in Isaia propheta de filiabus Sion promissam sententiam pertimebit . Dominica virgo, ut de viduis Apostolus docet, aut sermone garrula, aut loquacitate verbosa, vel curiositate superflua, casta non potest judicari , imo prostituta ad luxuriam alios magis accendit. Dominica virgo, nulli te virorum, cujuslibet aetatis, sine gravissimarum mulierum praesentia, singulari habitaculo vel colloquio credas: et cum sola in tabernaculo consistis, clausis super te januis sedeas, nullique virorum pulsanti facile januam tuam pandas; ne forte in suspicionem turpissimam, aut in pudoris tui naufragium cadas. Dominica virgo, in locis, in quibus viri cubant, non debet accedere; ne ipsa se velut scortum credatur suis corruptoribus praebuisse. Dominica virgo, male docentis misera
Abbreviated transcription (Latin):
regnare: Dominica uirgo primitus publicos elebouitare conspectis.
& p̾latearũ frequ̾etiã deelinare. atq inclomo posita lantficico insistere
ut lectioni diuin&: Dominica uirgo. uifeminarũ laicarũ conueltu
coseclens uel consistens nec uerbis scrurrilib neeq lubricisearã
aut centicis p̃sentiaetue copiã facias s magis fugias Sculo
cuos auresq concludas. necłi timore cleprauatã diabolica
cogitationes sensus tui umittas quib inbreui forte dispere¬
as Dominica uirgo. nec ornatu capitis. nechabitu comȩ. nec oceli¬
liꝰ ereetis aut laetis. s crinb adt̾rã cũuultu ꝓcedat. ne uise¬
uiles inclucat amores & supsa nonpereat. aliiseausa ꝓditionis
existat Oeculoꝵ eñ cupiditas quos auimȩ int̾rius faciat. euã¬
gelica uox nob̃ semiꝑ ꝓnontiat: Tominica iurgo abomni inuere¬
concdo sermone. uł resu leb& sẽpenitus abstiere. & eũ silent

Expanded text:
regnare. Dominica virgo primitus publicos debet vitare conspectus, regnare. Dominica virgo primitus publicos debet vitare conspectus, et platearum frequentiam declinare, atque in domo posita lanificio insistere vel lectioni divinae. Dominica virgo, in feminarum laicarum conventu sedens vel consistens, ne verbis scurrilibus neque lubricis earum aut canticis praesentiae tuae copiam facias; sed magis fugias, oculos tuos auresque concludas: ne Dei timore privata, diabolicas cogitationes sensibus tuis immittas, quibus in brevi forte dispereas. Dominica virgo nec ornatu capitis, nec habitu comae, nec oculis erectis aut laetis, sed pronis ad terram cum vultu procedat: ne in serviles indurata amores, etsi ipsa non pereat, aliis causa perditionis existat. Oculorum enim cupiditas quos animae interitus faciat, evangelica vox nobis pronuntiat . Dominica virgo ab omni inverecundo sermone vel risu se debet penitus abstinere, et cum silentio
Abbreviated transcription (Latin):
& dũ ugiamentia edie noctuq discũbente clormitat autbibit. inhac uita ad¬
tis si quippiã infeminis cecilerte quae uirilẽ sexũ superiꝰtantis criminum
molib onerauit. nichil tacendũ est immo laborãdũ ẽ. ut & qu&tal essunt
feminȩ haec cluuna ammonitio corrigat & sobrias metucorreptionis ab ebri¬
etate conpescat Sed qm in admonendis uiris asacerelotib & leuitis uel
ministris huiꝰ libelli opbsculũ inchoauimꝰ. merito conueni enterq infe-¬
minelẽ sexum am monendũ ad ominicis sacrisq uirginib sumamus exor¬
diũ. quogeneraliter om̃is clignitas uł sexus abhac admonitione in excu-¬
sabilis habeat᷑: Dominica uirgo deb& agnoscere quib & prȩceptis con¬
ueniat insistere. uel aqua̾tis uitiis debeat abstinere siuult & inscło
posita cũ dõ & cũ eodẽ post huiꝰ uitae resolutionẽ in claritate cȩlesti

Expanded text:
et dum jugi amentia die nocteque discumbendo dormitat aut bibit, in hac vita adet dum jugi amentia die nocteque discumbendo dormitat aut bibit, in hac vita adtis si quidpiam in feminis ceciderit, quae virilem sexum superius tactis criminum molibus oneravit, nihil tacendum est, imo laborandum est, ut et quae tales sunt feminae, haec divina admonitio corrigat, et sobrietas metu correptionis ab ebrietate compescat. Sed quoniam in admonendis viris, a sacerdotibus et levitis vel ministris hujus libelli opusculum inchoavimus, merito convenienterque in feminilem sexum admonendum a dominicis sacrisque virginibus sumamus exordium: quo generaliter omnis dignitas vel sexus ab hac admonitione inexcusabilis habeatur. Dominica virgo debet agnoscere, quibus praeceptis conveniat insistere, vel a quantis vitiis debeat abstinere, si vult et in saeculo posita cum Deo, et cum eodem post hujus vitae resolutionem in claritate coelesti
Abbreviated transcription (Latin):
hominẽ ꝙ capit. necstomachis se mensurã non considerans ebrietati de¬
uinctũ su& potestatis ẽẽ nonposse: ut quid potancdo facis excessus. nisi
ut ꝑ prouocacionẽ uini insolescas inpe usꝰ Nascit᷑ ex hac potandi infelicitate
int᷑ ꝓuocatos. & ꝓuocantes ignominiosa certatio. & uncenti turpitudo
detͣrior: Ex hoc enĩ multoꝵ menbra cibos excusant. & uino deelitapco¬
qua clebilitate. &cruda seneetute marcescunt. & adhue aetate uiriles
tremula iubratione quassant᷑: Inde pul mones ustione uini cotidiana putres¬
cunt & perora ueluti mortuoꝵ sp̃s tecros emittunt: Inhis gͦ talib nonratio
ulla. nonullum gerende uitȩ consiliũ. nongestoꝵ aut lectionũ memoria
Nec ulla arciũ aut inclustriȩ prouidentia ut pote quã prandio accuban¬
cem solis occidentis uidet occasus. & cena ꝑnoctatẽ insperatꝰ occupat. dies:

Expanded text:
hominem, quam capit, nec stomachi sui nosse mensuram? Non consideras ebrietati dehominem, quam capit, nec stomachi sui nosse mensuram? Non consideras ebrietati devinctum, suae potestatis esse non posse? Utquid potando facis excessus, nisi ut per provocationem vini insolescas in pejus? Nascitur ex hac potandi infelicitate inter provocatos et provocantes ignominiosa certatio, et vincenti est turpitudo deterior. Ex hoc enim multorum membra cibos recusant, et vino dedita, praecoqua debilitate et cruda senectute marcescunt, et adhuc aetate virides tremula vibratione quassantur. Inde pulmones ustione vini quotidiana putrescunt, et per ora veluti mortuorum spiritus tetros mittunt. In his ergo talibus non ratio ulla, non ullum gerendae vitae consilium, non gestorum aut lectionum memoria, nec ulla artium aut industriae providentia: utpote quem prandio accumbentem solis occidentis videt occasus, et coena pernoctantem insperatus occupat dies,
Abbreviated transcription (Latin):
agentib uel facientib abstinete urãm insaniam. & homines uos non¬
culpas humanas cognostite. & tantan turpitudinem auobis abicite
et ebrictatis crimina totis uirib cleclinate Rustica num quidẽ seidsa.¬
nũ dictũ aduertite uinum medicam̃tũ plus iuesto sumptum uenenũ eẽ.
cognoscitur: Tantam ergo turpitudine auobis abicite. et ebrietatis crimina
totis uirib declinate: iocunditate non ebrictati. creatae̾. uuini materia
percuius moderatione sitis extingatur. nontanĩ ut usq adebrietatẽ
bibatur: Fugite crapulã eaq loque̾tes aut facientes quib sobrii
nonerubes cant Fugite cͣpulas quae solis lugentib a consolantib amuie
uł ꝓximis in exequiis ingerut᷑. Dolor eñi amssis funeris sine uiniq uis
nimietate tẽperari non potest: Tu uͦ ohomo incolumis cotidie uino coge̾te
saturi: & sobriefatur Non consicleras turpe est: plus fibi uelle inferre

Expanded text:
agentes vel facientes, abstinete vestram insaniam, et homines voagentes vel facientes, abstinete vestram insaniam, et homines vos humanos cognoscite, et tantam turpitudinem a vobis abjicite, et ebrietatis crimina totis viribus declinate. Rusticanum quidem, sed sanum dictum advertite: Vinum medicamentum; plus justo sumptum venenum esse cognoscitur. Tantam ergo turpitudinem a vobis abjicite, et ebrietatis crimina totis viribus declinate. Jucunditati, non ebrietati creata est vini natura , per cujus moderationem sitis exstinguatur, non tamen ut usque ad ebrietatem bibatur. Fugite crapulam, ea loquentes aut facientes, quibus sobrii non erubescant. Fugite crapulam, quae solis lugentibus a consolantibus amicis vel proximis in exsequiis ingeritur. Dolor enim amissi funeris sine vini quavis nimietate temperari non potest. Tu vero, o homo incolumis, quotidie vino cogentet sobrie saturari. Non consideras turpe esse, plus sibi velle inferre
Abbreviated transcription (Latin):
u̾ba enttit & uana dicta conponit. mala clamans & bene sibisonans.
uultu de iecto supinus accũbit uomitus & sui omnino nescius spectaculũ
ciũuuio p̃bet &dũnihil consequat᷑ sanũ. nullo alio cogente ptͣuinũ cordis.
sui archana patefacit. & amicorũ sibi com missa secreta im mediũ prodit
Aduniu̾sa aut crucdelitatis uł t̾pituclinis fa rinora ꝑpetrãda facilisin¬
uenit᷑. cui nulla sobriȩ ñtis ratio s ebrietas clominat᷑. Assumit inter pocula
in iusta certamina. & nullis stantib causis asperã excitat rixam: Quã
int᷑ponendo uerba uana alioꝵ sana clicta nonpatit᷑. & in contumeliam
erigitur conuiuarum & proximoꝵ crimina ista lector ut libuerit
pauli adromanos. ad corint̾ios. pͥmã. ad ephesios. adte salonieenses.
corda ur̃a incͤpula & ebrietate Quia clns seruo irascit᷑ cũ multas
plagas in aduẽtusuo. in ponere comminat᷑ ex quare abstinete uos alia

Expanded text:
verba emittit, et vana dicta componit, male clamans, et bene sibi sonans, verba emittit, et vana dicta componit, male clamans, et bene sibi sonans, vultu dejecto supinus accumbit, vomens et sui omnino nescius, spectaculum convivio praebet: et dum nihil consequitur sanum, nullo alio cogente praeter vinum, cordis sui arcana patefacit, et amicorum sibi commissa secreta in medium prodit. Ad universa autem vel crudelitatis vel turpitudinis facinora perpetranda facilis invenitur, cui nulla sobriae mentis ratio, sed ebrietas dominatur. Assumit inter pocula injusta certamina, et nullis stantibus causis asperam excitat rixam: quia interponendo verba vana, aliorum sana dicta non patitur, et in contumeliam erigitur convivarum, et crimina proximorum. Ista, lector ut libenter Pauli ad Romanos, ad Corinthios primam, ad Ephesios, ad Thessalonicenses, corda vestra in crapula et ebrietate . Et Dominus servo irascitur, cui multas plagas in adventu suo imponere comminatur. Quare abstinete vos talia
Abbreviated transcription (Latin):
certari. qr qui non sobrius accesserit ad diuinȩ maiestatis altariũ. sen¬
tiae maturȩ mortis interitũ: Quicũq eni honore sacerelotali prȩlitus
ꝓximus fuerit aebrietati. uicinus est ultionis Et meos quidõ ꝓximaant
si fueruit temulenti. ꝓcul nonsunt uincdictȩ quae seuiant: Ergoquis
nẽ. mortis consequ̾e elȩ non hab& elilationẽ Cont̾rius nãq ẽ. unicuiq rei.
semꝑ excessus & ineiuocũq sexunimietas adhibita fuerit uitiũ facit: qQua¬
re : Quic quid imoderatũ. indisciplinatũq ẽ proximũ ruinȩ conseqͥt᷑
casum. quia ubi mocłꝰ nonẽ. periculũ totũ ẽ Et quȩ cũq res non habet.
temperam̃tũ. p̃cipitat inexitũ Sic itaq elũ quis quis im mocleratꝰ conuiuoc
medius amissis modestiae frenis. insanafuerit aebriaetate. prostratus. auis
respicit nutantes quos integros uiclere nequi uit aut sermone longo suꝑflua

Expanded text:
certare: quia qui non sobrius accesserit ad divinae majestatis altarium, sencertare: quia qui non sobrius accesserit ad divinae majestatis altarium, sentiet immaturae mortis interitum. Quicumque enim honore sacerdotali praeditus, proximus fuerit ebrietati, vicinus est ultioni. Et in eos qui Deo proximant, si fuerint temulenti, procul non sunt vindictae quae saeviant. Ergo quisnem, mortis consequendae non habet dilationem. Contrarius namque est unicuique rei semper excessus: et in quocumque sexu nimietas adhibita fuerit, vitium facit. Quare quidquid immoderatum indisciplinatumque est, proximum ruinae consequitur casum; quia ubi modus non est, periculum totum est: quaecumque res non habet temperamentum, praecipitat in exitium. Sic itaque dum quisquis immoderatus, convivioque medius, amissis modestiae frenis, insana fuerit ebrietate prostratus, aversos respicit nutantes, quos integros videre nequivit, aut sermone longo superflua
Abbreviated transcription (Latin):
uas honesta miseͬri colloquia facit pauloamplius uͦsuptũ. potanti quodã
mͦ conu̾tit᷑ inuenenũ: Propt̾rea enĩ uini abstinentiã sacerdotib primo
& leuitis adño legimꝰ impeitã oportebat ut illi pͥmitus sobrietatis moclũ
dicente: Et dixit aclaaron Uinũ & omne quod in ebriari potest :
nonbibetis tu & filii tui. ꝙ douit᷑tis intabernaculũ testimonii nemõ¬
riamini. quia p̃ceptũ sempit᷑nũ ẽ. ingenerationib ur̃is Erechiel
quoq ꝓpheta similit᷑ licit Etuinũ nonbib& omnis sacerclos.
cũ introire coeperit matriu̾ int᷑riꝰ. Auctoũ uero seculari¬
ũ ꝙ plurimi sobrietatis p̾cepta libros plurimos eeliderunt:
Quoꝵꝰ as sertiones cont᷑ebrietatis uitia non proferimꝰ. qui a huma¬
na clecent cliuunis. non cliuma humanis testimoniis confirmari:
Quare elebđ congrua obseruatione sobrietas cũ sacerclotali affectu

Expanded text:
vas honesta miscere colloquia facit: paulo amplius vero sumptum, potanti quodam vas honesta miscere colloquia facit: paulo amplius vero sumptum, potanti quodam modo convertitur in venenum. Propterea enim vini abstinentiam sacerdotibus primo et Levitis a Domino legimus imperatam, quia oportebat ut illi primitus sobrietatis modum dicente, Et dixit ad Aaron, Vinum et omne quod inebriare potest, non bibetis tu et filii tui, et quando intratis in tabernaculum testimonii, ne moriamini: quia praeceptum sempiternum est in generationibus vestris . Ezechiel quoque propheta similiter dicit, Et vinum non bibet omnis sacerdos, cum introire coeperit in atrium interius . Auctorum vero saecularium quamplurimi sobrietatis praecepta libris plurimis ediderunt: quorum assertiones contra ebrietatis vitia non proferimus, quia humana decet divinis, non divina humanis testimoniis confirmari. Quare debet congrua observatione sobrietas cum sacerdotali affectu
Abbreviated transcription (Latin):
tas timorẽ cli aufert. futurũ dĩ uidicium clecorde sehabentiũ collit
brietas ut ait apłs. regna cȩlestia appetentib clenegat Ebrietas. te¬
mulentis tempora futat᷑ clies subripit. depositi sui non reminiscitur.
& ante illũ posita necm̃te nec oculis contuet᷑: Famulo uͦ nonsolũ fidẽ
Aufert. s etiã fraulũ & seruitutis officio inutilẽ facit Etaliamala
quae conpͣhen cli non possunt: Qꝰ qm̃ ab liquãtis uini nontẽperatur
usus. s potius appetit᷑ excessus. habitus corporis & uitȩ periculũ & opinio¬
inmultis uitȩ mortaliũ uinũ necessariũ: Debilẽ stomachum reficit. iures
deficientes raᷤparat: Algentem frigore calefacit: Uul nerib infusũ
medet᷑. anthi dotis etiã cliuersisq medicanunib ad uinctũ salutẽ opera¬
t᷑. tristiciam remou&. langores om̃s animi clelet Laetitiam infundit. conui¬

Expanded text:
etas timorem Dei aufert, futurum Dei judicium de corde se habentium tollit. etas timorem Dei aufert, futurum Dei judicium de corde se habentium tollit. Ebrietas, ut ait Apostolus, regna coelestia appetentibus denegat . Ebrietas temulentis tempora furatur, dies subripit, depositi sui non reminiscitur, et ante illum posita nec mente nec oculis contuetur: famulo vero non solum fidem aufert, sed etiam fraudum et servitutis officio inutilem facit; et alia mala quae comprehendi non possunt. Et quoniam ab aliquantis vini non temperatur usus, sed potius appetitur excessus; habitus corporis et vitae periculum, et opinioin multis vitae mortalium vinum necessarium, debilem stomachum reficit, vires deficientes reparat, algentem frigore calefacit, vulneribus infusum medetur, antidotis etiam diversisque medicaminibus adjunctum salutem operatur, tristitiam removet, languores omnes animi delet, laetitiam infundit, convi
Abbreviated transcription (Latin):
rautiã uiestimabilis ẽ. animi fortitudo Om̃s eam uirtutes & om̃s lauidũ
semꝑtituli concupiscunt: ql sinc ipsa ornari aut placere non possunti
cont᷑ ebrietas ab animȩ iuiuria incipit. & flagitioꝵ omiũ mat᷑ est. culpa¬
rũ materia: Racdixeriminũ origo om̃iũ uitioꝵ. t̾bacio capitis. sub¬
ũsiosensus. tempestas lingua. ꝓcella corporis. naufragiũ castitatis:
Ebrietas tẽporis am̃tiaẽ insania uolũtaria. ignominiosus laugor. male
sana elebilitatio. turpitudo morũ. declecus uite. honestatis infamia. ani-¬
m& corruptela: Ebrictas ut cotielie ceriumus. amplarũ familiarũ quã pluri.¬
bus labe fecit. & cura gubernationis clestitutos parentũ auoꝵq. suoꝵ bene-
ediuq congregata atq ingenti pretio compara uilinũ moclis tͣherefecit:
brietas in utroq sexuciuicta mala semꝑ appetit & ne fancla comitit: Ebri¬

Expanded text:
rantia inaestimabilis est animi fortitudo: omnes eam virtutes, et omnes laudum rantia inaestimabilis est animi fortitudo: omnes eam virtutes, et omnes laudum semper tituli concupiscunt, quia sine ipsa ornari aut placere non possunt. E contra ebrietas ab animae injuria incipit, et flagitiorum omnium mater est, culparum materia, radix criminum, origo omnium vitiorum, turbatio capitis, subversio sensus, tempestas linguae, procella corporis, naufragium castitatis. Ebrietas temporis amissio est, insania voluntaria, ignominiosus languor, mentis sanae debilitatio, turpitudo morum, dedecus vitae, honestatis infamia, animae corruptela. Ebrietas, ut cernimus quotidie, amplarum familiarum plurimos labefacit, et cura gubernationis destitutos, parentum avorumque suorum bene diuque congregata atque ingenti pretio comparata vili nummo distrahere facit. Ebrietas in utroque sexu cuncta mala semper appetit, et nefanda committit. Ebri
Abbreviated transcription (Latin):
sus & m̃tis. menbroꝵ omĩ uͭ corporisq tutela. castitatis. pudicitiaq mu¬
nimen. puelori ꝓxima amicitiae. pacisq serua. honestati semꝑ coniuncta.
criminũ uitioꝵq om̃iũ ꝓrofuga. recti uidicii cenax. memoriȩ recordationisq
inseparabilis sapientia. secretoꝵ custos. archani uelam̃. lectioñ & doctri¬
nȩ capax. stuelioꝵ & artiũ bonoꝵ discipula parit᷑ & magistra. Ingenioꝵ iea¬
piendoꝵ pedissequa. bonae fame semꝑ auicla: In cogitationib salubria.
atq utilia crȩans Uirtutis singulare auxiliũ. cuncta cũracione dispo¬
nens. incũ gregͣtione hosiestoꝵ seipsã semꝑ iugerans Sobriatas temeri¬
catẽ fugit. pericula cuncta declinat: mutius officiis obtemperat suꝑbie̾m
detestat᷑: Donũ familiãq conmoderatione gubernat. fidem sibi com¬
mitentib seruat Etcũsũmat inbreuit᷑ quedicã. sobriȩtatis. ꝑ seue¬

Expanded text:
sus et mentis, membrorum omnium corporisque tutela, castitatis pudicitiaeque musus et mentis, membrorum omnium corporisque tutela, castitatis pudicitiaeque munimen, pudori proxima, amicitiae pacisque serva, honestati semper conjuncta, criminum vitiorumque omnium profuga, recti judicii tenax, memoriae recordationisque inseparabilis sapientia, secretorum custos, arcani velamen, lectionum et doctrinae capax, studiorum et artium bonarum discipula pariter et magistra, ingeniorum capiendorum pedissequa, bonae famae semper avida, in cogitationibus salubria atque utilia creans, virtutis singulare auxilium, cuncta cum ratione disponens, in congregatione honestorum se ipsam semper ingerens. Sobrietas temeritatem fugit, pericula cuncta declinat, mutuis officiis obtemperat, superbiam detestatur, domum familiamque cum moderatione gubernat, fidem sibi committentibus servat, et, ut summatim breviterque dicam, sobrietatis perseve