comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
trr alacrimis plebis emergunT
ꝓtinus ex arborib gemmei flo¬
res qͥ od orenecta reo respirap¬
tes animi maestitiã & aduetu
la &ificent & reficiant suauita¬
te. De hinc diligenter collec¬
di& in basilicã sacerdoti delati
ꝓcessio cũ gaudio celebratur
Nam & hos flores saepius infir¬
mis pdee cognouimus
teris basilicã furibi ẽe
fracta hic uero mastyr ingeui
da his paniae passus ẽurbe furi
uero ad p̃hensis palliis siricir
textis auro monilibq: exorua¬
dis cũ reliqͥs ornamentis. abscer¬
sit. Qꝰ eunte coniungitr .ei
homo ignotus introgansqͥ ꝑger&¬
r& tecũ ostenderẽ tibithesauru
magnũ. Et ille ostende Vt
qua euolueris totis a meobregitꝰ
uirib: Atille ostendit eispecies
iuas dicens si in aliis haecregio¬
nib uenundantur utroq: nr̃m
lucrũ inferunt multũ. Et iue
Ego sum inqͥthomo icui indiuer¬
sis regionib: multi habentur
amici. Et ẽmihi domus mag¬
na atq: secr&a si haec in ea

Expanded text:
tyr a lacrimis plebis, emergunt tyr a lacrimis plebis, emergunt protinus ex arboribus gemmei flores, qui odore nectareo respirantes, animi maestitiam et adventu laetificent et reficiant suavitate. Dehinc diligenter collecti et in basilicam sacerdoti delati, processio cum gaudio celebratur; nam et hos flores saepius infirmis prodesse cognovimus. rtyris basilica a furibus est effracta. Hic vero martyda Hispaniae passus est urbe. Fur vero apprehensis palliis sericis, textis auro, monilibusque exornatis, cum reliquis ornamentis abscessit. Quo eunte, conjungitur ei homo ignotus, interrogans quo perretur tecum, ostenderem tibi thesaurum magnum'. Et ille: 'Ostende', ait, 'quae volueris, totis a me obtegitur viribus'. At ille ostendit ei species illas, dicens: 'Si in aliis haec regionibus venundantur, utroque nostrum lucrum inferunt multum'. Et ille: 'Ego sum', inquid, 'homo, cui in diversis regionibus multi habentur amici, et est mihi domus magna atque secreta. Si haec in ea
Abbreviated transcription (Latin):
ULALIA ELORIOSAAPUD
emeritã urbempassa mag¬
nũmiraculũ indie immolationis
suae populis ꝓfertꝰ sunt igitur
ante eius altare qͦ sca membra
teguntur tres arbores sedignais
ego cuius sint generis : Cũq iam
mediomens edecimo quando eius
passio celebratur sint ab omni
foliorũ de contenudatae ea diein¬
lucescede caelo in modu colũ bae
alitis flores pferunt suauitatis
scilic& qͦd sc̃s eius sp̃s in columbae
speciepen& rauerit caelos. Et qͥd
beatũ eius corpus culũiam ex ani¬
meuestib:q nudatũ Nix caelitus
decedua molli uelere contex iss&
Qͦd miracculũ sisolita arbores ptii¬
lerint libtate scit populus sibi
annũ uł p̃ssuris uacuũ uł frugib
plenũ. qͦd sit ardius flores ex mo¬
reparuerint cognoscit plebssud
hoc fierinoxa Nãprius quã erũ¬
pant qͥ aerula ad sepulchrum
mastr roce ac maestadecũ b&
dep̃ caris ut solitã ꝓmereatꝰ cons¬
picere gractiã sed nec psallendo
ꝓcedit sihaec manifestata ñfu¬
erint. Iam siplacatur mar¬

Expanded text:
ulalia gloriosa apud Emeritam urbem passa, magnum miraculum in die immolationis suae populis profert. Sunt igitur ante eius altare, quo sancta membra teguntur, tres arbores, sed ignarus ego, cuius sint generis. Cumque iam medio mense decimo, quando eius passio celebratur, sint ab omni foliorum decorae nudatae, ea die inlucescente caelo in modum columbae alitis flores proferunt suavitatis, scilicet quod sanctus eius spiritus in columbae speciae penetraverit caelos, et quod beatum eius corpusculum iam exanime vestibusque nudatum nix caelitus decedua molli vellere contexisset. Quod miraculum si solita arbores protulerint libertate, scit populus sibi annum vel praessuris vacuum vel frugibus plenum. Quod si tardius flores ex more paruerint, cognoscit plebs, sua hoc fieri noxa; nam, priusquam erumpant, quaerula ad sepulchrum martyrae ac maesta decumbet, deprecans, ut solitam promereatur conspicere gratiam; sed nec psallendo procedit, si haec manifestata non fuerint. Iam si placatur mar
Abbreviated transcription (Latin):
tenebantur infirmitatẽ quag¬
monias scõ inferunt dicentes
Etcenos bene dm̃ comnfessi net dis
meruimur liberari Et hicincra¬
dulus in xp̃m regẽ circũ cisuscar¬
ne ẽ corde sanus abscedit᷑ et har
dicente cũ radrthnos basilicae
qͥ ex camert dependebant cõ¬
minuere coeperunt: sed nechisde¬
fuit misericordia postu latai ã
ipsadie sanati: ad ꝓpria sunt
regressi:

Expanded text:
tenebantur infirmitate, quaerimonias sancto inferunt, dicentes: 'Ecce, nos bene Deum confessi necdum meruimus liberari, et hic incredulus in Christum regem, circumcisus carne, non corde, sanus abscedit!' Et haec dicentes, cum ira lychnos basilicae, qui ex camera dependebant, comminuere coeperunt. Sed nec his defuit misericordia postulata; nam ipsa die sanati ad propria sunt regressi
Abbreviated transcription (Latin):
iestate ꝓpͥa : & gła sempit̾na. In cõp̃hensibilis. in ęs¬
timabilis. et̃na potentia. Cȩlos in irabili suspensio¬
ne consolidat. terras suꝑ inane defigit. Dat fontib
cursũ : mari tͣminũ ponit Serenus choruscat. pi¬
us fulminat. Ima sũmaq sapientie suȩ lege mnode¬
ratur : scilicet quia ingubernatione ipsius consistunt
om̃a. ñ in suo posse derelicto Irascit᷑ placidus. iudi¬
cat. tranquillus. & sine mutabilitate eius ꝓuenit. qc
delinquentiũ reatus excipit. Rerũ humanarum
ualde miserator. conũsis statim parcens. peccantes.
expectando corrigens. Et cũ pati nichil possit contra¬
rium. magna tolerantia sustinet aduersũ. Quantu

Expanded text:
jestate propria et gloria sempiterna; incomprehensibilis, inaestimabilis, et aeterna potentia, coelos mirabili suspensione consolidat, terras super mare  ed., inane defigit, dat fontibus cursum, mari terminum ponit, serenus coruscat, pius fulminat, ima summaque sapientiae suae lege moderatur; scilicet, quia in gubernatione ipsius consistunt omnia, non in suo posse derelicta. Irascitur placidus, judicat tranquillus, et sine mutabilitate ejus provenit, quod delinquentium reatus excipiet. Rerum humanarum valde miserator, conversis statim parcens, peccantes exspectando recorrigens; et cum pati nil possit contrarium, magna tolerantia sustentat adversum. Quantu
Abbreviated transcription (Latin):
bilis. quia uoluntates suas semꝑ oꝑatur. De toto se
audit de toto uidet. ñ ex aliqua parte tanquã de¬
m̃bro respiciens : sed om̃a undiq ita ut sunt ꝑscru¬
tabili uirtute cognoscens Dicit᷑ etiã odorari. gustare
ambulare. sed hec ꝓpt̾ intelligentiã nr̃am humana
consuetudine facere ꝑhibetur. dũ inenarrabili po¬

Expanded text:
bilis, quia voluntates suas semper operatur; de toto se bilis, quia voluntates suas semper operatur; de toto se audit, de toto se videt; non ex aliqua parte tanquam de membro respiciens, sed omnia undique ita ut sunt perscrutabili virtute cognoscens. Dicitur etiam odorare, gustare, ambulare; sed haec propter intelligentiam nostram humana consuetudine facere perhibetur, dum inenarrabili
Abbreviated transcription (Latin):
screditur. cuii nichil simile repꝑit᷑: De deo R¬
unc ꝑfecte cognoscemus. qđ modo salutarit᷑
credimus. Nec enĩ alit̃ animaduertere mere¬
biinur.nisi nc̃ quȩ st̃ uera fateamur. hoc ẽ. coet̾nã. in cõ¬
mutabilem. distinctã ꝑsonis. & in separabilem trinita¬
tem. replentẽ om̃a simul. sub stantiali uirtute sua.
Unũ triplex: trinũq simplicabile. Parilitas in om̃i¬
potentia : equalitas in caritate. unitas in natura.
Hec excellent̾ & singularit̾ simul iudicat iustitia
sua. simul parcit pietate sua. simul cooꝑatur uir¬
tute sua. Potestas in cõp̃hensibilis. beatitudo mira¬
bilis. ex qua beant᷑ quȩcũq beata st̃: uiuificarttꝰ quȩ¬
cũq uiuentia sunt. continuent᷑. quȩcũq subsistunt.
Guncta librans. simul cuncta discernens. Quȩ ideo
in iudicando ñ labit᷑. qm̃ in oognoscendo ñ fallitur.
Cũ ñ appareat p̃sens bonis eͣ: & cũ nusquã desit
absens malis ẽ. Im mobilis quia ubiq tota ẽ: incessa¬

Expanded text:
creditur, cui nihil simile reperitur! Tunc perfecte cognoscemus quod modo salubriter credimus. Nec enim aliter animadvertere merebimur, nisi nunc quae sunt vera fateamur; hoc est, coaeternam, incommutabilem, distinctam personis et inseparabilem Trinitatem, replentem omnia simul substantiali virtute sua, unum triplex, trinumque simplicabile  ed., simplabile: parilitatem in omnipotentia, aequalitatem in charitate, unitatem in natura. Haec excellenter et singulariter simul judicat justitia sua, simul parcit pietate sua, simul cooperatur virtute sua: potestas incomprehensibilis, beatitudo mirabilis, ex qua beantur quaecunque beata sunt, vivificantur quaecunque viventia sunt, continentur quaecunque subsistunt. Cuncta simul librans, cuncta discernens; quae ideo in judicando non labitur, quoniam in cognoscendo non fallitur. Cum non appareat, praesens bonis est; et cum nusquam desit, absens malis est: immobilis, quia ubique tota est; incessa
Abbreviated transcription (Latin):
tiũ. Magnũ ẽ his ꝑfrui. sed multo melius qđ in¬
de ñ ꝓbare exire. Uincunt uota. qui uocaittur ad pre¬
mia. Tunc uere cognoscunt quã felicit ereati sunt:
qui ad tã magna ꝑuenerint. Qui cõprehensibilis ma¬
iestas & pietas. Nam int̾ oꝑas rerũ quibus mundus
ambitus opificis laude cõp̾letur. nichil egregius lãuꝰ¬
de ꝓbatur existere quã substantiȩ spiritales: quȩ erea¬
torem suum pura noscunt᷑ m̃te cogitare Reliqua enun
facta suut adintelligentium delectationem: hec autẽ
ad suã lieatitudinem. quȩ uenerantur auctorem Tem¬
pus ẽ. ut questionum uarietate dimissa dictorũ co¬
piosissimã densitatẽ: in quibusdã manipulis colligam
ut fideli calculo numerata horreis memoriȩ cõpendio¬
sa breuitate condantur.
proprie dici hominis animã ethimologie ip¬
sius consolatione docuimus: sequestrantes ab

Expanded text:
tium. Magnum est his perfrui, sed multo melius, quod intium. Magnum est his perfrui, sed multo melius, quod inde non probetur exiri. Vincunt vota qui vocantur ad praemia. Tunc vere cognoscunt, 639 quam feliciter creati sunt, qui ad tam magna pervenerint. O incomprehensibilis majestas et pietas! Nam inter opera rerum, quibus mundi ambitus opificis laude completur, nihil egregius probatur existere, quam substantiae spiritales, quae Creatorem suum pura mente noscuntur cogitare. Reliqua enim facta sunt ad intelligentium delectationem, haec autem ad suam beatitudinem, quae veneratur auctorem. Tempus est ut quaestionum varietate dimissa  forte demessa dictorum copiosissimam densitatem in quibusdam manipulis colligamus; ut fideli calculo numerata horreis memoriae compendiosa brevitate condantur. proprie dici animam etymologiae ipsius consonatione docuimus: sequestrantes ab
Abbreviated transcription (Latin):
lũ ẽ qd hio de illa in effabilitate sentimus. ibi plene cog¬
noscimus quã subiecta sint in conspectii głe eius quȩ
miramur. Cui p̃bet ministeriũ angłica multitudo.
karissimo famulant᷑ excelsi principatus obsequio. In¬
numerabiles potestates: fidelit̾ & constant̃ obediunt.
qd semꝑ indiget. quȩ eius excellentia sũmitatis.
Quid iam de eius singulari potentia coniciamus. qͣi¬
do nec illud mͦ cõprehendere sufficiius. qđ ei pare¬
re posse minime dubitamus: Tunc liberati intelli¬
gimus cui dem̃ter resistere tẽptabamus. ad quam
magnifica ꝓuocati. quib uidebam᷑ sordibus occupa¬
ri. illud uero in momͣto uidere sufficiet : qđ nos
in ȩt̾nũ ꝓmittit ueritas intueri. Illic conuincitur
om̃is pr̾auitas questionũ: illic male credita uerita¬
tis ipsius facies oꝑatur. Sine fine regnũ. sine nocte
lux. sine uiciis corpus. sine mortibus uita. & cum
om̃a dirigant᷑ ad ęternũ. solũ ibi morietur exi¬

Expanded text:
lum est quod hic de illa ineffabilitate sentimus? Ibi plene cognoscimus quam subjecta sint in conspectu gloriae ejus, quae miramur, cui praebet ministerium angelica magnitudo, charissimo famulantur excelsi principatus obsequio, innumerabiles potestates fideliter et constanter obediunt, quo semper indiget quaevis excellentia summitatis. Quid jam de ejus singulari potentia conjiciamus, quando nec illud modo comprehendere sufficimus, quod ei parere posse minime dubitamus? Tunc liberati intelligimus, cui dementes resistere tentabamus: ad quae magnifica provocati, quibus videbamur sordibus occupari. Illud vel in momento videre sufficeret, quod nos in aeternum promittit veritas intueri. Illic convincitur omnis pravitas quaestionum; illic male credita veritatis ipsius voce superantur. Sine fine regnum, sine nocte lux, sine vitiis corpus, sine mortibus vita; et cum omnia dirigantur ad aeternum, solum ibi morietur exi
Abbreviated transcription (Latin):
tie ꝑuida dispositione concessit. qui diei noctisq
spacia horarum congrua quantitate diuisit: ut
merito & animȩ dilucidationi hȩc supputatio ad¬
hib̾etur. quȩ tantarũ rerũ naturaliũ dispositioni¬
bus consecratur. Lestat nunc sapientissimi uiri.
tariter transilita. diuinȩ miscdĩȩ nosinet ipsos
uelocit̃ offeramus. ꝑ quã lenissime illuminatur eo¬
gitantis obtutus Intelligamus eũ. diligamus illũ.

Expanded text:
tiae provida dispositione concessit, qui diei noctisque tiae provida dispositione concessit, qui diei noctisque spatia horarum congrua quantitate divisit, ut merito et ad animae dilucidationem haec supputatio adhiberetur, quae tantarum rerum naturalium dispositionibus consecratur. Restat nunc, sapientissimi viri, tariter transilita, divinae misericordiae nosmetipsos velociter offeramus, per quam plenissime illuminantur cogitantis obtutus. Intelligamus eum, diligamus ipsu
Abbreviated transcription (Latin):
ea uocabula. que nominũ similitudine audientes con¬
fundere potuert̃. Scdo diffinitionẽ huius substan¬
tie. cũ sins expositionibus ut datũ constat absolui¬
mus Tercio de substantiali eius qualitate decursũ
ẽ. Quarto: monstrauimus. quẽ ad modũ anima
fornã habere ñ possit. Quinto. uirtutes morales re¬
latȩ st̃. quȩ contra uicia huius scłi uelut quedã ar¬
eius quȩ sunt lecta narrauimus. De tauo. sedem ipsiꝰ
iudiciũq descripsimus. Nono. de corporis nr̃i positio
ꝓut concessũ uidet᷑ ostensa ẽ. Undecimo. lucidã
mentẽ & plenã diuinitatis. ꝓ captu nr̃ȩ possibilita¬
tis attigimus. Duodecimo. de spe futi scli. nͣnulla
dño largiente memorata sunt. ut quã immor talẽ
credimus. ꝑ hennes distributiones habere nichilo¬
minus sentiamus. Clausimus itaq nr̃m inunuscu¬
lum numero duodenario. qui celos signorũ diuer¬
sitate decorauit. qui annũ menstruali uenustate
cõposuit : qui uentos principales terrenȩ indigen¬

Expanded text:
ea vocabula quae nominum similitudine audientes confundere potuerunt. Secundo, definitionem substantiae hujus cum suis expositionibus, ut datum constat, absolvimus. Tertio, de substantiali ejus qualitate decursum est. Quarto, monstravimus quemadmodum anima formam habere non possit. Quinto, virtutes ejus morales relatae sunt, quae contra vitia hujus saeculi velut quaedam arejus, quae sunt lecta, narravimus. Octavo, sedem ipsius judiciumque descripsimus. Nono, de corporis nostri positiprout concessum videtur ostensa est. Undecimo, lucidam mentem et plenam divinitatis pro captu nostrae possibilitatis attigimus. Duodecimo, de spe futuri saeculi nonnulla Domino largiente memorata sunt; ut quam immortalem credimus, perennes distributiones nihilominus habere sentiamus. Clausimus itaque nostrum munusculum numero duodenario, qui coelos signorum diversitate decoravit, qui annum menstruali venustate composuit, qui ventos principales terrenae indigen
Abbreviated transcription (Latin):
quã ea quȩ i templis colebant᷑. Non quo uere lapis
& canis eẽnt colendi sapientibus. sed ut hoc mͦ intel¬
ligerent qui possent tanta suꝑstitione demersos eẽ

Expanded text:
quam ea quae in templis colebantur. Non quod vere lapis et canis essent colenda sapientibus, sed ut hoc modo intelligerent qui possent, tanta superstitione demersos e
Abbreviated transcription (Latin):
om̃a. Unũ certe querinius. quo niclul ẽ simplicius.
Ergo simplicitatexordis queranius illũ. Agite ocii in
inquit. & agnosectis.quia ego sũ dñs. Non ociuii de¬
fidie. sed ocium cogitationis &.locis ac temporibus.

Expanded text:
omnia. Unum omnia. Unum ergo simplicitate cordis queramus illud. Agite otium, inquit, et agnoscetis quia ego Dominus: non otium desidie, sed otium co
Abbreviated transcription (Latin):
fingo Nam ille curricula sua. certis locis & tempori¬
bus ꝑagit. istũ ego ubi uolo. & quando uolo constituo
Si unus .ẽ. ille amicus m̃s: falsus ẽ iste quẽ cogitans
fingo Nam ille ubi sit nescio. iste ibi fingitur ubi uolo.
Ego ipse certe unussũ. & hoc loco eẽ sentio corpus me¬
Tum. & tam̃ figm̃to cogitationis ꝑgo quoliliet. loquor cũ
quolibet. Falsa sunt hȩc. nec quisquã intelligit falsa Nou
gͦ intelligo cũ ista contẽplor. &. istis credo. quia uerũ cẽ
oportet quod intellectu contẽplor. Nũquid forte ista
st̃. quȩ fantasmnata dici solent: Unde gͦ impleta est¬
⁊ anina mea illusionibus : Ubi ẽ uerũ. quod m̃te cons¬
picitur: Ita cogitanti iam dici potest. Illa lux uera
est. qua hȩc ñ eẽ uera oognoscis. ꝑ hanc illud unũ uides
quo iudicas unum eẽ quicquid aliud uides. nec tam̃ hoc¬
nisi consuetudine corporũ. ipsam uincite. ncta er t̃

Expanded text:
fingo: nam ille curricula sua certis locis et temporifingo: nam ille curricula sua certis locis et temporibus peragit; istum ego ubi volo, et quando volo constituo. Si unus est ille amicus meus, falsus est iste quem cogitans fingo: nam ille ubi sit nescio; iste ibi fingitur, ubi volo. Ego ipse certe unus sum, et hoc loco esse sentio corpus meum; et tamen figmento cogitationis pergo quo libet, loquor cum quo libet. Falsa sunt haec; nec quisquam intelligit falsa. Non ergo intelligo, cum ista contemplor, et istis credo; quia verum esse oportet quod intellectu contemplor: numquid forte sunt ista quae phantasmata dici solent? Unde ergo impleta est anima mea illusionibus? Ubi est verum, quod mente conspicitur? Ita cogitanti jam dici potest: Illa lux vera est qua haec non esse vera cognoscis. Per hanc illud unum vides, quo judicas unum esse quidquid aliud vides, nec tamnisi cum consuetudine corporum: ipsam vincite, et victa erunt
Abbreviated transcription (Latin):
set. nͥ ab eo qd sũme unũ est id haberet. Danimę ꝑui¬
caces. date mͥ qui uideat sine ulla imaginatione uiso¬
rum carnaliũ. date mͥ qui uideat om̃e unius princi¬
pium ñ eẽ nisi unũ solũ. a quo sit ome unũ siue id im¬
pleat. siue ñ impleat. Qui uideat date. ñ qui litiget.
ñ qui uideri uelit se uidere quod ñ uideat Uate qui
resistat sensibus carnis & plagis quibus ꝑ il lusam ani¬
mani uapulauit. qui resistat consuetudini hominum¬
qui resistat laudibus hominũ. qui conpungatur in eu¬
Fluli suo. qui resculpat spm suũ. qui ñ foris liligat ua¬
uitates. & querat m̃dacia. qui iam sibi nouerit dicere.
Si una roma. ẽ. quã circa tiberim nescio quis romulus
dicitur condidisse. falsa. ẽ. ista quã cogitans fingo
Non enĩ est ipsa. nec ibi sũ animo. Nam quid ibi aga¬
tur mͦ. utiq scirẽ. Si unus ẽ sol: falsus ẽ iste quẽ cogitans

Expanded text:
set, nisi ab eo quod summe unum est, id haberet. 64. O animae perviset, nisi ab eo quod summe unum est, id haberet. 64. O animae pervicaces, date mihi qui videat sine ulla imaginatione visorum carnalium. Date mihi qui videat omnis unius principium non esse, nisi unum solum a quo sit omne unum, sive illud impleat, sive non impleat. Qui videat date, non qui litiget, non qui videri velit se videre quod non videt. Date qui resistat sensibus carnis, et plagis quibus per illos in anima vapulavit: qui resistat consuetudini hominum, resistat laudibus hominum, qui compungatur in cubili suo, qui resculpat suum spiritum, qui non foris diligat vanitates, et quaerat mendacia ; qui jam sibi noverit dicere: Si una Roma est, quam circa Tiberim nescio quis Romulus dicitur condidisse, falsa est ista quam cogitans fingo: non enim est ipsa, nec ibi sum animo; nam quid ibi agatur modo, utique scirem. Si unus est sol, falsus est iste quem cogitans
Abbreviated transcription (Latin):
is corrigenda ẽ. quia nisi fecerit quod sui
deorsum . & quod deorsũ est sursũ. regno cęlorum
aptus ñ erit. Non gͦ sũmma queramus in infimis
nec ipsis infimis inuideamus. Iudicem us ea. ne cum
ipsis iudicemur. id ẽ. tantũ eis tribuamus. quantum
spes meretur extrema. ne cũ in nouissimis prima
queriius. a primis int̾ nouissima numeremur. Qdꝰ
nichil ipsis nouissimis obest : sed nobis plurimum.
Nec ideo diuine ꝓ uidentiȩ administratio. minus
decora fit. quando & in iusti iuste. & foedi pulchre
ordinantur. Etsi ꝓꝑterea nos fallit rerũ uisibili ũ
pulchritudo. quiã unitate continetur. o ñ implet
unitatẽ. intelligamus si possumus. ñ exeo qđ ẽ nos fal¬
li. sed ex eo quod ñ ẽ. Om̃e quippe corpus uerũ corpus
est. ẽsed falsa unitas. Non enĩ sũme unũ ẽ: aut in
tantũ id imitatur ut impleat. & tam̃ nec corpus ipsũ
esset nͥ utcũq unũ esset. Porro ut cũq unũ eẽ ñ pos¬

Expanded text:
sitas corrigenda est, quia nisi fecerit quod sursum sitas corrigenda est, quia nisi fecerit quod sursum est deorsum, et quod deorsum est sursum, regno coelorum aptus non erit. Non ergo summa quaeramus in infimis, nec ipsis infimis inhaereamus. Judicemus ea, ne cum ipsis judicemur; id est, tantum eis tribuamus, quantum species meretur extrema; ne cum in noviquaerimus, a primis inter novissima numeremur. Quod nihil ipsis novissimis obest, sed nobis plurimum. Nec ideo divinae providentiae administratio minus decora fit; quia et injusti juste, et foedi pulchre ordinantur. Et si propterea nos fallit rerum visibilium pulchritudo, quia unitate continetur, et non implet unitatem; intelligamus, si possumus, non ex eo quod est nos falli, sed ex eo quod non est. Omne quippe corpus verum corpus est, sed falsa unitas. Non enim summe unum est, aut in tantum id imitatur ut impleat: et tamen nec corpus ipsum esset, nisi utcumque unum esset. Porro utcumque unum esse non pos
Abbreviated transcription (Latin):
lit. Sed ne ipsi quide oculi fallunt. Non enĩ renun¬
tiare possunt animo. nisi affectionẽ suã Qđ̾ si ñ so¬
lũ ipsi . sed om̃s corporis sensus. ita nuntiant ut af¬
ficiuntur. quid ab eis amplius exigere debeamus igno¬
ro. Tolle itaq uanitantes : & nulla erit uanitas. Si
quis remũ in aqua frangi opinatur. & cũ inde au¬
fertur integrari. ñ malũ habet int̾nuntiũ. sed ma¬
lus ẽ iudex Nam ille ꝓ sua natura ñ potuit aliter
in aqua sentiri. nec alit̃ debuit. Si enĩ aliud . ẽ. aer
aliud aqua. iustũ. ẽ. ut alit̾ in aere. alit̾ in aqua
sentiatur. Quare oculus recte. ad hoc enĩ factus ẽ
ut tantũ uideat. sed animus ꝑuerse cui ad contẽplan¬
dam sũmã pulchritudinẽ. mens ñ oculus factus ẽ.
Ille autẽ uult mentẽ conuertere ad corpora. ocu¬
los ad dm̃. Querit enĩ intelligere carnalia. & iide:¬
re spiritalia. quod fieri ñ potest. Quare ista ꝑ uer

Expanded text:
lit. 62. Sed ne ipsi quidem oculi fallunt; non enim renunlit. 62. Sed ne ipsi quidem oculi fallunt; non enim renuntiare possunt animo nisi affectionem suam. Quod si non solum ipsi, sed etiam omnes corporis sensus ita renuntiant ut afficiuntur; quid ab eis amplius exigere debeamus ignoro. Tolle itaque vanitantes, et nulla erit vanitas. Si quis remum frangi in aqua opinatur, et cum inde aufertur integrari; non malum habet internuntium, sed malus est judex. Nam ille pro sua natura non potuit aliter in aqua sentire, nec aliter debuit: si enim aliud est aer, aliud aqua, justum est ut aliter in aere, aliter in aqua sentiatur. Quare oculus recte; ad hoc enim factus est ut tantum videat: sed animus perverse, cui ad contemplandam summam pulchritudinem mens, non oculus factus est. Ille autem vult mentem convertere ad corpora, oculos ad Deum. Quaerit enim intelligere carnalia, et videre spi
Abbreviated transcription (Latin):
quia eã uident᷑ ostendere oculis carneis. cum illa m̃te pu¬
ra uideatur. utrũ in tantũ m̃tiantur. in quantũ eis simi¬
lia sunt. an in quantũ eam ñ assecuntur. Nam si asseque¬
rentur. quod imitant᷑ implerent. Si autẽ implerent.
om̃i mͦ essent similia. Si om̃imͦ essent similia : nichil int̃
illã naturã. & istã int̾ esset. Quod si ita eẽt : ñ eam m̃ti¬
rentur. Id enim essent : quod illa ẽ. Nec m̃tiunt᷑ tam̃ di¬
ligentius considerantibus : quia ille m̃titur qui uult ui¬
deri quod ñ ẽ. Qui autẽ nolens alud putat᷑ quã est.
ñ m̃titur. sed fallit tam̃. Nam ita discernit᷑ m̃tiens
a fallente. quod in est om̃i m̃tienti uoluntas fallendi.
etiã si ñ ei credatur. Fallens autẽ ẽẽ ñ potest: qui ñ fal¬
lit Ergo cor porea spẽs. quia nullã uoluntatẽ habet.
ñ m̃titur Si uero etiam ñ putet᷑ eẽ qđ ñ est : nec fal¬

Expanded text:
quia eam videntur ostendere oculis carneis, cum illa mente puquia eam videntur ostendere oculis carneis, cum illa mente pura videatur, utrum in tantum mentiantur, in quantum ei similia sunt, an in quantum eam non assequuntur. Nam si assequerentur, quod imitantur implerent. Si autem implerent, omnino essent similia. Si omnino essent similia, nihil inter illam naturam et istam interesset. Quod si ita esset, non eam mentirentur: id enim essent quod illa est. Nec tamen mentiuntur diligentius considerantibus: quia ille mentitur qui vult videri id quod non est; quod autem non volens aliud putatur quam est, non mentitur, sed fallit tantum. Nam ita discernitur mentiens a fallente, quod inest omni mentienti voluntas fallendi, etiamsi non ei credatur: fallens autem esse non potest, qui non fallit. Ergo corporea species, quia nullam voluntatem habet, non mentitur: si vero etiam non putetur esse quod non est, nec fal
Abbreviated transcription (Latin):
at ubi uideat ipse unitatẽ hanc. aut unde uideat. quã
si ñ uideret. unde cognosceret quid imitaret᷑ corpo¬
rum spẽs & quid implere ñ posset. Nunc uͦ cũ dioit cor¬
poribus uos quide̾ nisi aliqua unitas contineret nichil
eẽtis. sed rursus si uos essetis ipsa unitas corpora ñ esse¬
tis. recte illi dr̃. Unde istã nosti unitatẽ sedm̃i quã iudi¬
cascorpora. quã nisi uideres iudicare ñ posses quod eã
ñ impleuit: Si autẽ his corporeis oculis eam uideres.
ñ uere diceres quãquã eius uestigio teneantur. longe
loco esset ubi corpus nr̃m ẽ. ñ eam uideret. qui hoc mͦ
in oriente. de corporibus iudicat. Non gͦ ista continet᷑
loco. & cũ ad ẽ ubicũq iudicanti. nusquã. ẽ. ꝑ spacia lo
m̃tiuntur. ñ ẽ credendũ m̃tientib ne incidamus in ua¬
nitates uanitantiũ. sed querendũ potius cũ ideo m̃tiant᷑

Expanded text:
at, ubi videat ipse unitatem hanc, aut unde videat: quam at, ubi videat ipse unitatem hanc, aut unde videat: quam si non videret, unde cognosceret et quid imitaretur corporum species, et quid implere non posset? Nunc vero cum dicit corporibus, Vos quidem nisi aliqua unitas contineret, nihil essetis, sed rursus si vos essetis ipsa unitas, corpora non essetis; recte illi dicitur, Unde illam nosti unitatem, secundum quam judicas corpora, quam nisi videres, judicare non posses quod eam non impleant: si autem his corporeis oculis eam videres, non vere diceres, quanquam ejus vestigio teneantur, longe loco esset ubi corpus nostrum est, non eam videret qui hoc modo in Oriente de corporibus judicat. Non ergo ista continetur loco; et cum adest ubicumque judicanti, nusquam est per spatimentiuntur, non est credendum mentientibus, ne incidamus in vanitates vanitantium: sed quaerendum potius est, cum ideo mentiantur,
Abbreviated transcription (Latin):
ipsam iudicat. Et si prius querã. utrũ ideo pulchra.
sint quia delectent. an idcirco delecbent quia pul¬
chra sunt. hic mͥ sine dubitatione respondebitur.
ideo delectari quia pulchra st̃ Queram gͦ deinceps.
quare sint pulchra. Et si titubabit : subiciam utrũ
ideo quia similes sibi partes sunt: & aliqua copula¬
tione ad unã conuenientiã redigunt᷑. Quod cũ ita ẽẽ cõ¬
pererit : int̾rogabo utrũ hanc ipsã unitatẽ quã conui¬
cunt᷑ appetere sũme impleant. an longe infra iaceant.
& eã quodãmͦ mentiantur. Quod si ita ẽ. nã quis ñ ad¬
monitus uideat. neq ullã spẽm. neq ullũ om̃ino. eẽ
corpus qđ ñ habeat unitatis qualecũq uestigiũ. neq
quantũ uis pulcherrimũ corpus. cũ int̾uallis locorũ
necessario aliud alibi habeat posse assequi eã quã sequi¬
tur unitatẽ. Quare si hoc ita .ẽ. flagitabo ut responde¬

Expanded text:
ipsam judicat. Et prius quaeram utrum ideo pulchra ipsam judicat. Et prius quaeram utrum ideo pulchra sint, quia delectant; an ideo delectent, quia pulchra sunt. Hic mihi sine dubitatione respondebitur, ideo delectare quia pulchra sunt. Quaeram ergo deinceps, quare sint pulchra; et si titubabitur, subjiciam, utrum ideo quia similes sibi partes sunt, et aliqua copulatione ad unam convenientiam rediguntur. 60. Quod cum ita esse compererit, interrogabo utrum hanc ipsam unitatem, quam convincuntur appetere, summe impleant, an longe infra jaceant, et eam quodammodo mentiantur. Quod si ita est nam quis non admonitus videat, neque ullam speciem, neque ullum omnino esse corpus quod non habeat unitatis qualecumque vestigium; neque quantumvis pulcherrimum corpus, cum intervallis locorum necessario aliud alibi habeat, posse assequi eam quam sequitur unitatem?: quare si hoc ita est, flagitabo ut responde
Abbreviated transcription (Latin):
quo significamus posse ẽẽ & aliter. Uelut cũ dicunus
ita eẽ debet. aut ita ẽẽ debuit. aut ita debebit. ut in
suis oꝑibus artifices faciunt. Sed multiformis. ẽ. hu
mana delectatio. nec uolunt cendere ad suꝑiora
ut iudicent. eur ista uisibilia placeant. Itaq si que¬
ram ab artifice uno arcu constructo. cur alterum
parem contra in altera parte moliatur responde¬
bit credo. ut paria parib ȩdificii m̃bra responde¬
ant. Porro si ꝑgam querere id ipsũ cur eligat di¬
cit . & hoc decere. hoc eẽ pulchrũ. hoc delectare
ceruentes. nichil audebit amplius. Inclinatis enĩ
recũbit oculis. & unde pendeat ũ intelligit. At ego
uirũ intrinsecus oculatũ. & in uisibilit̾ uidenttem
ñ desinã cõmonere. cur ista placeant. ut iudex eẽ
audeat ipsius delectationis humanȩ. Ita enĩ super¬
fertur illi. nec ab ea tenetur : dũ ñ se dñi eam. sed

Expanded text:
quo significemus posse esse et aliter; velut cum dicimus, quo significemus posse esse et aliter; velut cum dicimus, Ita esse debet, aut, ita esse debuit, aut, ita esse debebit; ut in suis operibus artifices faciunt. CAPUT XXXII.-- Umana delectatio, nec volunt tendere ad superiora, ut judicent cur ista visibilia placeant. Itaque si quaeram ab artifice, uno arcu constructo, cur alterum parem contra in altera parte moliatur; respondebit, credo, ut paria paribus aedificii membra respondeant. Porro si pergam quaerere, idipsum cur eligat; dicet hoc decere, hoc esse pulchrum, hoc delectare cernentes: nihil audebit amplius. Inclinatus enim recumbit oculis, et unde pendeat non intelligit. At ego virum intrinsecus oculatum, et invisibiliter videntem non desinam commonere cur ista placeant, ut judex esse audeat ipsius delectationis humanae. Ita enim superfertur illi, nec ab ea tenetur, dum non secundum ipsam, sed
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ indicat: quia suꝑ om̃a. ẽ. quando cũ dõ est Cũ
illo dutẽ ẽ: quando purissime intelligit. & tota ca¬
ritate quod intelligit diligit. Ita etiam qͣntũ potest
lex ipsa etiã ipse fit. scd̾m quã iudicat om̃a. &e de qua
udicare nullus potest. Sicut istis temporalibus legib
quanquã de his homines iudicent. cũ eas instituunt.
tam̃ cũ fuerint constitute. atq firmatę ñ licebit iudici
de ipsis iudicare. sed scđdm̃ ipsas. conditor tam̃ leguni
tẽporalium. si uir bonus ẽ & sapiens. illã ipsam consu¬
lit ȩt̾nã. de qua nulli animȩ iudicare datũ ẽ. ut scdm̃
eius incõmutabiles regulas quid sit ꝓ tempore iuben¬
dun uetandũq discernat Eternã gͥ legẽ mundis
animis fas ẽ cognoscere: iudicare fasñ .ẽ. Hoc autẽ
int̾ est qd̃ ad cõgnoscendũ satis ẽ. ut uideamus ita eẽ
aliquid. uel ñ ita. Ad iudicandũ uͦ aliquid addimus.

Expanded text:
go judicat, quia super omnia est, quando cum Deo est. Cum go judicat, quia super omnia est, quando cum Deo est. Cum illo autem est, quando purissime intelligit, et tota charitate, quod intelligit, diligit. Ita etiam, quantum potest, lex ipsa etiam ipse fit, secundum quam judicat omnia, et de qua judicare nullus potest. Sicut in istis temporalibus legibus, quanquam de his homines judicent cum eas instituunt, tamen cum fuerint institutae atque firmatae, non licebit judici de ipsis judicare, sed secundum ipsas. Conditor tamen legum temporalium, si vir bonus est et sapiens, illam ipsam consulit aeternam, de qua nulli animae judicare datum est; ut secundum ejus incommutabiles regulas, quid sit pro tempore jubendum vetandumque discernat. Aeternam igitur legem mundis animis fas est cognoscere, judicare non fas est. Hoc autem interest, quod ad cognoscendum satis est ut videamus ita esse aliquid vel non ita: ad judicandum vero addimus aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
tionales scđ̾m ueritatẽ de inferiorib recte iudica¬
mus. sic de nobis quardo eidem coheremus sola ipsa
ueritas iudicat. de ipsa uͦ nec pat̾. Non enĩ mninus
.ẽ: quã ipse. Et ideo quȩ pat̃ iudicat. ꝑ ipsam iudi¬
cat Om̃a enĩ que appetunt unitatẽ. hanc habent
regulã. uel formã. uel exemplũ. uel siquo alio ũbo
dici se sinit. qm̃ sola eius similitudinẽ a quo eẽ dece¬
pit impleuit. si tam̃ accepit. ñ in congrue dr̃. pro
ea significatione qua filius appel latur. quia ñ de
se ipso.ẽ. sed de primo sũmoq principio . qui pat̾ dr̃.
ex quo om̃is pat̾nitas in cęlo & in t̾ra nominatur. Na¬
ter gͥ ñ iudicat quẽquã. sed om̃e iudiciũ dedit filio
Et spũalis homo iudicat om̃a. ipse autẽ anem in e
iudicatur. id ẽ a nullo homine. sed a sola ipsa lege.
scdm quã iudicat om̃a. qm̃ & illud uerissime dictũ
.ẽ. oportet nos om̃s exhiberi ante tribunal xp̃i Om̃a

Expanded text:
tionales, secundum veritatem de inferioribus recte judicationales, secundum veritatem de inferioribus recte judicamus; sic de nobis, quando eidem cohaeremus, sola ipsa Veritas judicat. De ipsa vero nec Pater, non enim minor est quam ipse, et ideo quae Pater judicat, per ipsam judicat. Omnia enim quae appetunt unitatem, hanc habent regulam, vel formam, vel exemplum, vel si quo alio verbo dici se sinit; quoniam sola ejus similitudinem a quo esse accepit, implevit: si tamen, accepit, non incongrue dicitur, pro ea significatione, qua Filius appellatur, quia non de seipso est, sed de primo summoque principio, qui Pater dicitur; ex quo omnis paternitas in coelo et in terra nominatur . Pater ergo non judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio : et, spiritualis homo judicat omnia, ipse autem a nemine judicatur , id est a nullo homine, sed a sola ipsa lege secundum quam judicat omnia; quoniam et illud verissime dictum est, Oportet nos omnes exhiberi ante
Abbreviated transcription (Latin):
ueritas. quȩ lex om̃ium artium recte dr̃. & ars om̃i¬
potentis artificis. Itaq cũ se anima sentiat nec corpo
rũ spẽm motũq iudicare sedm se ipsam. simul oporteo
agnoscat prestare suã naturã ei naturȩ de qua iudicat.
p̾stare autẽ sibi eam naturã sedm quã iudicat. & de
qua iudicare nullomͦ potest. Possumus enĩ dicere. qͣre
similia sibi exutraq parte respondere m̃bra cinusq
corporis debeant. quia sũma ȩqualitate delector. quã
iudico. quȩ oculis cerno. quanto ꝓ sua natura uicinio¬
ra fiunt. his quȩ animo intelligo. Quare autẽ illa ita
sint nullus potest dicere : nec ita ẽẽ debere quisquã
sobrie dixerit. quasi possint eẽ ñ ita. Quare autẽ no¬
bis placeant. & cur ea quando melius sapimus uehem̃¬
tissime diligamus. ne id quidẽ quisquã si ea rite in¬
telligit dicere audebit. Ut enĩ nos &. om̃s animȩ ra¬

Expanded text:
veritas, quae lex omnium artium recte dicitur, et ars omniveritas, quae lex omnium artium recte dicitur, et ars omnipotentis artrum speciem motumque judicare secundum seipsam, simul oportet agnoscat praestare suam naturam ei naturae de qua judicat; praestare autem sibi eam naturam, secundum quam judicat, et de qua judicare nullo modo potest. Possum enim dicere quare similia sibi ex utraque parte respondere membra cujusque corporis debeant; quia summa aequalitate delector, quam judico quae oculis cerno, quanto pro sua natura viciniora sunt iis quae animo intelligo. Quare autem illa ita sint, nullus potest dicere: nec ita debere esse quisquam sobrie dixerit, quasi possint esse non ita. 58. Quare autem nobis placeant, et cur ea, quando melius sapimus, vehementissime diligamus, ne id quidem quisquam, si ea rite intelligit, dicere audebit. Ut enim nos et omnes animae ra
Abbreviated transcription (Latin):
minora. si autẽ mninor ẽẽt. ñ sedm eam iudicarentur¬
maiora. Hunc uͦ cũ scdm totã quadraturȩ legẽ. iudi¬
cetur. & forũ quadratũ. & lapis quadratus . & tabella
&e gẽma quadrata. rursus scđm totã ęqualitatis legẽ
iudicentur conuenire sibi motus pedũ currentis for¬
micȩ. & scđm eam gradientis elephantis. quis eã dubi¬
tet locorũ interuallis ac temporũ. nec maiorẽ ẽẽ nec
minorẽ. cũ potentia superet om̃a: Hȩc autẽ lex
om̃ium artium. cũ sit omino incõmutabilis. mens uͦ
humana cui talem legem uidere concessũ mutabilitatẽ
ti possit erroris. satis apparet supra mentẽ nrãm
ẽẽ legẽ quȩ ueritas dr̃. Hec iam illud ambigendũ est
in cõmutabilem naturã quȩ supͣ rationalem anim ã
sic dm̃. ẽẽ. & ibi ẽẽ primã uitã. & primã essentiam. ubi
est prima sapientia. Nam hȩc.ẽ. illa in cõmutabilis

Expanded text:
minora; si autem minor essetminora; si autem minor essetmajora. Nunc vero cum secundum totam quadraturae legem judicetur et forum quadratum, et lapis quadratus, et tabella et gemma quadrata; rursus secundum totam aequalitatis legem judicentur convenire sibi motus pedum currentis formicae, et secundum eam gradientis elephanti: quis eam dubitet locorum intervallis ac temporum, nec majorem esse, nec minorem, cum potentia superet omnia? Haec autem lex omnium artium cum sit omnino incommutabilis, mens vero humana cui talem legem videre concessum est, mutabilitatem pati possit erroris, satis aesse legem, quae veritas dicitur. Nec jam illud ambigendum est, incommutabilem naturam, quae supra animam rationalem sit, Deum esse: et ibi esse primam vitam, et primam essentiam, ubi est prima sapientia. Nam haec est illa incommutabilis
Abbreviated transcription (Latin):
a ꝑfecta nisi ea quȩ ꝑfecta . ẽ. mente uideretur: Di
tam̃ quȩ facta ẽ ñ ẽ ꝑfecta dicenda. Et cũ om̃a quȩ
sensibilit̃ pulchra sunt siue natura edita siue artibus
elaborata. locis & temporibus pulclira sint. ut oorpus
& corporis motus : illa ęqualitas & unitas m̃ti tantũ mͦ
cognita. scđm quã de corporea pulchritudine. sensu
uit̃nuntio iudicatur. nec loco tumida ẽ. nec instabilis
tempore. Non enĩ recte dici potest scđm̃ eam iudicari
ꝑ breuiora mom̃ta. conuenient̾ moueat aliquid. eadẽ
una & in cõmutabili ȩ̨qualitate iudicat᷑. Qđ si mi¬
nora & maiora spacia figurarũ atq motionũ scdm
candem legẽ parilitatis uel similitudinis uel congru¬
entiȩ iudicantur. ipsa lex maior ẽ his om̃ibus: sed poten¬
tia. Ceterũ spacio aut loci aut temporis. nec maior nec
minor ẽ : quia si maior eẽt. ñ scdmn totã iudicarentur

Expanded text:
a perfecta, nisi ea quae perfecta est, mente videretur? si a perfecta, nisi ea quae perfecta est, mente videretur? si tamen quae facta non est, perfecta dicenda est. 56. Et cum omnia quae sensibiliter pulchra sunt, sive natura edita, sive artibus elaborata, locis et temporibus sint pulchra, ut corpus et corporis motus; illa aequalitas et unitas menti tantummodo cognita, secundum quam de corporea pulchritudine sensu internuntio judicatur, nec loco tumida est, nec instabilis tempore. Non enim recte dici potest secundum eam judicari per breviora momenta convenienter moveatur aliquid, eadem una et incommutabili aequalitate judicatur. Quod si minora et majora spatia figurarum atque motionum secundum eamdem legem parilitatis, vel similitudinis, vel congruentiae judicantur, ipsa lex major est his omnibus, sed potentia. Caeterum spatio aut loci aut temporis, nec major nec minor: quia si major esset, non secundum totam judicaremus
Abbreviated transcription (Latin):
tius. quã uis oꝑari artificiosa ñ possis. Sed cũ in om̃i¬
bus artib conuenientia placeat. qua una salua pul¬
chra sunt om̃a. ipsa uͦ conuenientia ȩqualitatem uni¬
tatemq appetat. uel si militudine pariũ partiũ. uel
degradatione dispariũ. quis ẽ qui sũmã ęqualitatem
uel si militudinẽ in corporib inueniat. audeatq di¬
cere cũ diligent̾ considerauerit quod libet corpus uere
ac simplicit᷑ unũ eẽ. cũ om̃a uel de specie in speciem
uel deloco in locũ transeundo mutentur . &. partib
constent. sua loca optinentib. ꝑ quȩ in spacia diu̾sa
diuiduntur: Porro ipsa uera ȩ̨qualitas & similitu¬
do. atq ipsa uera & pͥma unitas. ñ oculis carneis. neq
ullo tali sensu. sed m̃te intellecta conspicitur. Unde
enim qualiscũq in corporibus appeteretur ęqualitas.
aut unde conuinceretur. longe plurimũ differre

Expanded text:
tius, quamvis operari artificiosa non possis. 55. Sed cum in omnitius, quamvis operari artificiosa non possis. 55. Sed cum in omnibus artibus convenientia placeat, qua una salva et pulchra sunt omnia; ipsa vero convenientia aequalitatem unitatemque appetat, vel similitudine parium partium, vel gradatione disparium: quis est qui summam aequalitatem vel similitudinem in corporibus inveniat, audeatque dicere, cum diligenter consideraverit quodlibet corpus vere ac simpliciter unum esse; cum omnia vel de specie in speciem, vel de loco in locum transeundo mutentur, et partibus constent sua loca obtinentibus, per quae in spatia diversa dividuntur? Porro ipsa vera aequalitas ac similitudo, atque ipsa vera et prima unitas, non oculis carneis, neque ullo tali sensu, sed mente intellecta conspicitur. Unde enim qualiscumque in corporibus appeteretur aequalitas, aut unde convinceretur, longe plurimum differre
Abbreviated transcription (Latin):
dum ẽ cur nos offendat. siduabus fenestris ñ suꝑ inuicẽ
sed uixta in uicẽ locatis una earũ. maior minor̃ue sit.
cũ ęquales ẽẽ potuerint. si uͦ suꝑ in uicẽ fuerint. am¬
beq de medio quãuis impares. ñ ita offendat illa in¬
equalitas. & cur ñ in ultũ curemus quanto sit un a
earum aut maior aut minor. quia due sunt In trib
autẽ sensus ipse uidetur expetere. ut aut impares ñ
sint. aut int̾ maximã & minimã ita sit media. ut
tanto p̃cedat minimã quanto a maiore p̃ceditur. Ita
enim primo quasi natura ipsa consulitur quod ꝓbet
Ubi potissimũ notandũ ẽ. quẽ ad modũ qđ solum
inspectũ minus displicuerit. in melioris cõparatione
respuatur. ita repperitur nichil eẽ aliud artem uul¬
garem. nisi rerũ exꝑtarũ placitarũq memoriam.
usu quodã corporis atq oꝑationis adiuncbo. quo si
careas. iudicare de oꝑibus possis. qđ inulto ẽ excellen¬

Expanded text:
dum est cur nos offendat, si duabus fenestris non super invicem, dum est cur nos offendat, si duabus fenestris non super invicem, sed juxta invicem locatis, una earum major minorve sit, cum aequales esse potuerint: si vero super invicem fuerint, ambaeque dimidio quamvis impares, non ita offendat illa inaequalitas; et cur non multum curemus, quanto sit una earum aut major aut minor, quia duae sunt. In tribus autem sensus ipse videtur expetere ut aut impares non sint, aut inter maximam et minimam ita sit media, ut tanto praecedat minorem, quanto a majore praeceditur. Ita enim primo quasi natura ipsa consulitur quid probet. Ubi potissimum notandum est, quemadmodum quod solum inspectum minus displicuerit, in melioris comparatione respuatur. Ita reperitur nihil esse aliud artem vulgarem, nisi rerum expertarum placitarumque memoriam, usu quodam corporis atque operationis adjuncto: quo si careas, judicare de operibus possis, quod multo est excellen
Abbreviated transcription (Latin):
sed de ipsis quoq sensibus iudicat. cur in aqua remũ
infractũ oporteat apparere cũ rectus sit. & cur ita
ꝑ oculos sentiri necesse sit. Nam ipse afpectus ocu¬
lorum renuntiare id potest. iudicare antẽ uullo mͦ
Quare manifestũ ẽ. ut sensualem uitam corpori.
ipsã iudicat : nulla iam .ẽ. natura p̃stantioi
quia clarũ ẽ eam eẽ mutabilem. quando nunc imꝑita¬
artis. uel disciplinę uel sapientiȩ particeps. ipsius ar¬
tis natura querenda . ẽ. Neq nunc artem intelligi uo¬
lo. quȩ notatur exꝑiendo. sed quę ratiocinando inda¬
gatur. Quid enim p̃c larũ nouit. qui nouit ea impen¬
sa quę calce & harena conficitur tenacius lapides
coherere quã luto: Aut quid tam cleganter edificat.
ut quȩ plura sunt paria paribus respondeant. quȩ
autẽ singula medium locũ teneant. quanquã istȩ sen¬
sus iam sit rationi ueritatiq uicinior: Sed certe queren¬

Expanded text:
sed de ipsis quoque sensibus judicat; cur in aqua remum sed de ipsis quoque sensibus judicat; cur in aqua remum infractum oporteat apparere cum rectus sit, et cur ita per oculos sentiri necesse sit: nam ipse aspectus oculorum renuntiare id potest, judicare autem nullo modo. Quare manifestum est, ut sensualem vitam corpori, seipsam judicat, nulla jam est natura praestantior. Sed quia clarum est eam esse mutabilem, quando artis vel disciplinae vel sapientiae particeps est: ipsius artis natura quaerenda est. Neque nunc artem intelligi volo, quae notatur experiendo, sed quae ratiocinando indagatur. Quid enim praeclarum novit, qui novit ea impensa quae calce et arena confit, tenacius lapides cohaerere, quam luto? aut qui tam eleganter aedificat, ut quae plura sunt, paria paribus respondeant; quae autem singula, medium locum teneant? quanquam iste sensus jam sit rationi veritatique vicinior. Sed certe quaeren
Abbreviated transcription (Latin):
quę ista sit uitalis natura. quȩ cimeta ista sic sentit
quȩ ꝓfecto qm̃ uitã dat corpori. p̃stantior eo sit
necesse ẽ. Non enim qualisoũq moles quãquã ista
insibili luce p̃fulgeat. si uita caret magni estiman¬
da ẽ. Quelibet nãq uiua substantia. cuilibet ñ uiue
substantiȩ naturę lege p̃ponitur. Sed quia irratio¬
nabilia quoq animantia uiuere atq sentire nemo
ambigit. illud in animo humano prestantissimũ
ẽ. ñ quo serctit sensibilia. sed quo iudicat de sensibi¬
libus. Nam & uident acutius .& ceteris corporis sen¬
sibus. acrius corpora attingunt plereq bestiȩ quam
homuines. Sed iudicare de corporibus. ñ seutieritis
tantũ uitę sed etiam ratiocinantis ẽ. qua illȩ carent
nos excellimus. Iam uͦ illud uidere facillimũ est.
p̃stantiorẽ eẽ iudicantẽ. quã illa res ẽ de qua iucdi¬
catur. Non solũ autẽ rationalis uita de sensibilibus

Expanded text:
quae ista sit natura vitalis, quae cuncta ista sentit: quae ista sit natura vitalis, quae cuncta ista sentit: quae profecto quoniam vitam dat corpori, praestantior eo sit necesse est. Non enim qualiscumque moles, quanquam ista visibili luce praefulgeat, si vita caret, magni aestimanda est. Quaelibet namque viva substantia cuilibet non vivae substantiae, naturae lege praeponitur. 53. Sed quia irrationalia quoque animantia vivere atque sentire nemo ambigit, illud in animo humano praestantissimum est, non quo sentit sensibilia, sed quo judicat de sensibilibus. Nam et vident acutius, et caeteris corporis sensibus acrius corpora attingunt pleraeque bestiae quam homines: sed judicare de corporibus non sentientis tantum vitae, sed etiam ratiocinantis est; qua illae carent, nos excellimus. Jam vero illud videre facillimum est, praestantiorem esse judicantem, quam illa res est de qua judicatur. Non solum autem rationalis vita de sensibilibus,
Abbreviated transcription (Latin):
magnũ decus ornam̃tumq terrarũ. & tam decent̃
diuinȩ ꝓuidentiȩ ꝓcuratione ad ministratur. ut
ars in effabilis medicinȩ. ipsam uiciorũ feditatẽ
in nescio quã sui gnis pulchritudinẽ uertat IE t¬
quĩ de auctoritatis beneficientia. quantũ in pre¬
senti satis uisũ est locuti sumus : uideam us qua-¬
tenus ratio possit progredi auisibilibus ad in ui¬
sibilia. & a temporalibus ad ęt̾na conscendens. Non
enim frustra. & in aniter intueri opor tet pul¬
chritudinẽ cęli. ordiueni siderũ candorem lucis
dierũ & noctium uicissitudinẽ lunȩ menstrua
currcula. anni quadrifariam temperationeni
quadiiꝑtitis eleur̃tis congruentem: tantam uim
seminum. sp̃es numerosq gignentiun. & oñia in
suo gñe modũ ꝓprium naturãq seruantia. In quo¬
rum ordinatione ñ uana &. peritura curiositas.
exercenda ẽ. sed gradus ad im mortalia & semꝑ
manentia faciendus. Proximũ est enim attendere.

Expanded text:
magnum decus ornamentumque terrarum, et tam decenter magnum decus ornamentumque terrarum, et tam decenter divinae providentiae procuratione administratur, ut ars ineffabilis medicinae ipsam vitiorum foeditatem in nescio quam sui generis pulchritudinem vertat.  de auctoritatis beneficentia, quantum in praesentia satis visum est, locuti sumus; videamus quatenus ratio possit progredi a visibilibus ad invisibilia, et a temporalibus ad aeterna conscendens. Non enim frustra et inaniter intueri oportet pulchritudinem coeli, ordinem siderum, candorem lucis, dierum et noctium vicissitudines, lunae menstrua curricula, anni quadrifariam temperationem, quadripartitis elementis congruentem, tantam vim seminum species numerosque gignentium, et omnia in suo genere modum proprium naturamque servantia. In quorum consideratione non vana et peritura curiositas exercenda est, sed gradus ad immortalia et semper manentia faciendus. Proximum enim est, attendere