comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ret sathan ad capitulũ ꝯfessionis
impetrare poss indulgenciã remis¬
sionis. S ne desꝑaret homo ita
cũ audiret angłm tante dignita¬
tis desꝑasse: homniẽ tante potesti¬
tis peccasse : discipłm tante fami¬
liaritatis apostitasse: ostendit nob̾
deus exempla quorũdam qui pecca
ignoras petri negationẽ : An nescis
thome dubitacionẽ : Nonne post
culꝑam dilexit mariam: Amat xp̃e
confitenciũ humilitatẽ: nõ suꝑboꝵ
obstinacionẽ. qui declinant cor suũ
in uerba malicie. ad excusandas ce¬
cusationes in pcc̃is. S tu ĩclina cor¬

Expanded text:
ret Satanas ad capitulum confessionis, ret Satanas ad capitulum confessionis, impetrare posset indulgentiam remissionis. Sed ne desperaret homo, cum audiret angelum tantae dignitatis desperasse, hominem tantae potestatis peccasse; discipulum tantae familiaritatis apostatasse, ostendit nobis Deus exempla quorumdam, qui peccaignoras Petri negationem? An nescis Thomae dubitationem? Nonne post culpam dilexit Mariam? Amat Christus confitentium humilitatem, non superborum obstinationem, qui declinant cor suum in verba malitiae ad excusandas excusationes in peccatis. Sed tu,
Abbreviated transcription (Latin):
ciũ cet̾os fr̃s p̾cellunt. elationis
sed̾e̾ pecunt : qui ex donis tanti nui¬
neris ẽẽ humiliores daberent: con¬
tra debiliores.⁊ illit̾atos suꝑbi tu¬
ment. Nostis etiam potestatem pri¬
mi hominis : qui cum ui honore
ess : nõ in tellexit. S dũ suo crea¬
tori obedire contempsit: creature
cui p̾positus erat. subditus fuit. Sic
ip̃i tamen obedire p̾latis nolunt.
Unde gͥ p̾cessit deiectio in dignitate:
Uñ subiectio in potestate . Unde turba¬
tio in familiaritate: Unde iterum
malum in angło. cũ nec p̾cessiss. nͨ
tunc eẽt. Uñ peccatũ in pͥmo hoĩe
cũ meliꝰ deberet credere creatoris
p̾cepto quã suggestionib antiqui
ostis : Quomͦ contigit uidam qui
in tantũ fuerat familiaris: ĩ malũ
consensisse iudeis : Quare iterum
xp̃s intantũ fecit eũ familiarem
sibi. quẽ nouerat inter discipłos
det̾iorem : Quo digredior : Quo
ascendo: Alcioris enĩ est hoc oꝑis
⁊ subtilioris. Scio tam̃ qd̾ si ueni¬

Expanded text:
s praecellunt, elationis sedem petunt et qui ex dono tanti muneris humiliores esse deberent, contra debiliores et illitteratos superbi tument. Nostis etiam potestatem primi parentis, qui cum in honore esset non intellexit , sed dum suo Creatori obedire contempsit, creaturae, cui praepositus erat subditus fuit. Sic ipsi tamen obedire praelatis nolunt. Unde igitur processit dejectio, in dignitate; unde subjectio in potestate; unde turbatio in familiaritate? Unde iterum malum in angelo, cum nec praecessisset, nec tunc esset? Unde peccatum in primo homine, cum melius deberet credere praecepto Creatoris, quam suggestionibus antiqui hostis? Quomodo contigit ut Judas, qui in tantum fuerat familiaris, in malum consenserit Judaeis? Quare iterum Christus in tantum fecit eum familiarem sibi, quem noverat inter discipulos deteriorem? Quo digredior? Quo ascendo? Altioris est enim hoc operis et subtilioris. Scio tamen quod si veni
Abbreviated transcription (Latin):
stranciũ: id est statuta recte inuen
rubore ꝓprii sangunis: illas uero
iugras in excercicio laboris. seu pal¬
lidas mortificatione carnis. Uid
pincernas. ⁊dẽ qui cũ cibo predica¬
tionis ÷ ꝓpuant umũ conputto¬
nis. Arcendit etiam holocausta que
offeruntur ĩ ara cordis contribulati
dicitur de eo qd̃ sequitur. Et non
habebat ultra spm̃. habebat ⁊ non
habebat. Habebat spm humiliatũ:

Expanded text:
istrantium, id est statuta recte viventrubore proprii sanguinis, illas vero nigras exercitio laboris, seu pallidas mortificatione carnis. Videt princernas, qui cum cibo praedicationis propinant vinum compunctionis. Accendit etiam holocausta, quae offeruntur in ara cordis contribulati.onversus, dicitur de eo quod sequitur, et non habebat ultra spiritum. Habebat, et non habebat. Habebat enim spiritum
Abbreviated transcription (Latin):
quidam uolunt: comiersio. uł ĩcen¬
sio interptatur. Dum enĩ aliquis
sublege poci adhuc inscło positus te¬
netur : audita fama salomonis. per
u̾ibum predicationis ad dm̃ conu̾tit᷑
conuersus igne hearitatis accendit᷑.
ꝙ ingressa est ihrłm: cũ incipit dili¬
gere pacem. Locuta est uniuersa q̃
habebat incorde. ꝑ conu̾sionem. et
ille doc omĩa u̾ba que ꝓposuerat
si peniteat : ⁊ incipit habere remis¬
sionem pccõꝵ. Bidit regina salba
sapienciam ueri salomonis. quam
edendit nobis ꝑ humilitatem filii:

Expanded text:
quidam volunt conversio vel incensio interpretatur. Dum enim aliquis sub lege peccati adhuc in saeculo positus tenetur, audita fama Salomonis per verbum praedicationis ad Dominum convertitur; conversus, igne charitatis accenditur. Et ingressa Jerusalem cum incipit diligere pacem, locuta est ei universa, quae habebat in corde suo per confessionem, et ille docet omnia verba, quae proposuerat, si poeniteat, habere remissionem. Videt regina Saba sapientiam veri Salomonis, quam ostendit nobis per humilitatem filii
Abbreviated transcription (Latin):
cdaustri lat̾ib: qͣtuor ordines colũp¬
naꝵ disponũt᷑. Ex contemptu ⁊ eĩ
sui duodecim columpnarũ ordo ꝓce¬
dit. scilie humiliacio cord.⁊ afflixio
carnis. sermo humilis. abiectio uestis.
cib tenus. pondus laboris. amor sub¬
iectionis. contemptus honoris. laudẽ
fug̾e. alterius consilium suo preferre:
subditis obedire. de se defic̾e̾. He colup̃¬
ne secantur. sculpunt᷑. ⁊ poliunt᷑. Seqñ¬
tur qnͣdo serra discretionis uirtutes
auicus separantur. Sculpunt᷑. qnͣdo
ea q̃ mens cogitat manꝰ oꝑatur. Sic
salomon in templo celaturas ꝓminẽ¬
tes. fecisse legit᷑. Pminent celature
dum mentis cogitationes extra appa
ẽ quale nõ elatũ. Leue. nõ asꝑũ.
prima gͥ colup̃na. id est cõdis humi¬
liacio. politur: dum equalitatem
seruat. dũ nõ exasꝑatur ꝑ iram. nͦ
ĩ equalitatem respic̾it suꝑbie que sibi
nullũ estimat equalem: s efficitur
cor deo subditũ. pximo amicũ. ĩ se
modestum. Equalitas mẽtis : lineam

Expanded text:
ribus quasi quatuor ordines columnarum disponuntur. Ex contemptu etenim sui duodecim columnarum ordo procedit, scilicet humiliatio cordis, et afflictio carnis, sermo humilis, abjectio vestis, cibus tenuis, pondus laboris, amor subjectionis, contemptus honoris, laudem fugere, alterius consilium suo praeferre, subditis obedire, de se diffidere. Hae columnae secantur, sculpuntur et poliuntur. Secantur quando discretione virtutis a vitiis separantur. Sculpuntur, quando ea quae mens cogitat, manus operatur. Sic Salomon in templo caelaturas prominentes fecisse legitur . Prominent caelaturae, dum mentis cogitationes exterius apAequale non elatum, laeve non asperum. Prima igitur columna, id est, humiliatio cordis politur, dum aequalitatem servat, dum non exasperatur per iram, nec inaequalitatem recipit superbiae, quae sibi nullum existimat aequalem, sed efficitur cor Deo subditum, proximo amicum, in se modestum. Aequalitas mentis lineam
Abbreviated transcription (Latin):
ris. Altitudo: contemplationis.
Latitudo. or̾onis que nõ tantum
lacitu drae łua cõpletitur amicun:
pfundum timoris. Altitudinẽ spei.
latitudinẽ hearitatis. Longitudinẽ
ꝑseuerantie. In pͥma cruce crucior
ad scd̾am tendo : pro t̾cia suspirõ
primã timeo. scd̃am q̃ro: terciam
desidero. In pͥma pena tantũ. In
cum gła. Ad crucem malicie ꝑti¬
net pena:. ad crucem penitencie.
ꝑtin uenia. Ad crucem uero ius¬
ueniam: desidero głam. S forsi¬
tan q̃ris utrũ repperire possis mẽ¬
suras utriusq crucis. Dñice crucis
ꝓfundũ habet: beatus iob. Alti¬
tudinẽ dauid. longicudinẽ na¬
rectus ac tunens dmi. De altitu

Expanded text:
ris; altitudo contemplatio; ris; altitudo contemplatio; latitudo oratio quae non tantum latitudine sua complectitur amicum, sti habet profundum timoris, altitudinem spei, latitudinem charitatis, longitudinem perseverantiae. In prima cruce crucior, ad secundam tendo, pro tertia suspiro. Primam timeo, secundam quaero, tertiam desidero. In prima poena tantum, in gloria. Ad crucem malitiae pertinet poena, ad crucem poenitentiae pertinet venia, ad crucem vero jusveniam, desidero gloriam. Sed forsitan quaeris, utrum reperire possis mensuras utriusque crucis? Dominicae crucis profundum habet beatus Job, altitudinem David, latitudinem rectus
Abbreviated transcription (Latin):
meruit crucẽ: s nõ ꝓfuit ad salu¬
tem. Sod̃s uero merut: s tamen
ad salutem ꝓfuit. Tercuis nõ me¬
ruit. portauit eam tamen: s nob̃
ꝓfuit. his trib assimilari possunt:
tres species hominũ : quoꝵ hii pͥmi
sunt qui portant crucem mortifi¬
cando carnem. ⁊ tamẽ nõ ꝓdẽ as¬
ad salutẽ quia nõ penitẽt. orant
⁊ exaudiuntur Audiunt etiam qd
dicitur. hodie mecũ eris in paridiso
Quando aũt ħ audiunts Cum en¬
uangłium legentes dicunt. Beati
nia potĩ. nullis criminib implicati.
subtrahentes se aꝑsiso oꝑe̾. ab ocio¬
so sermone ab unũda cogitatõe
in quoꝵ manibus labor est. assi¬
diuis. orationi linga. puritas
ui mente ⁊ portantes aliena pccã.
quasi sua. hir sunt̾ qui portant
extollitur sũꝑ om̃e qd̾ colitur de
profundũ. desꝑatio de qua dicir.
tur. Longitudõ łio: ꝑtinacia. In
cruce uerõ iusti ꝓfundum huiri¬
litas. Longitudõ assidutas labo¬

Expanded text:
meruit crucem, sed non profuit ei ad salumeruit crucem, sed non profuit ei ad salutem. Secundus vero meruit, sed tamen ad salutem profuit. Tertius non meruit, portavit eam tamen, sed nobis profuit. His tribus assimilari possunt tres species hominum, quorum hi primi sunt, qui portant crucem mortificando carnem, et tamen non prodest eis, quia non poenitent. Sunt exaudiuntur, audiunt etiam quod dicitur: Hodie mecum eris in paradiso. Quando autem hoc audiunt? Cum Evangelium legentes dicunt: Beati na peccati, nullis criminibus implicati, subtrahentes se a perverso opere, ab otioso sermone, ab immunda cogitatione, in quorum manibus labor est assiduus, oratio in lingua, puritas in mente, portantes aliena peccata quasi sua; hi sunt, qui portanextollitur super omne quod colitur. Profundum est desperatio, de qua dicitur: tur. Longitudo vero pertinacia. In cruce vero justi profundum est humilitas, longitudo assiduitas labo
Abbreviated transcription (Latin):
cedere: cui cum oecurrerit merula¬
humilis ad asꝑitatem correptionis.
Ego autẽ quomodo accedo qui porto
plumã strucionis ⁊ ĩhabitu religiõis.
ut nõ placeam mnorib. s uestib. Qqͣ
enĩ strucio uolatũ simulo: s tamen
pedib t̾ram tango. Uolito habitu: s
tango affectu. Pẽna contẽplationis
corpulencia carnee fragilitatis pondẽ
suo grauat. Unde beatus iob. Penna
inquid strucionis similis penne he¬
rodii ⁊ accipitis. Discitur ẽẽ similis
penna strucionis. pennie herodii et
accipitis: cum aliquis habitu simu
Unde ⁊ ueritas dicit. Hi sunt qͥ ue
cuꝑiditate. Coram dño consisto ad
altare extensis manibus quasi cruci¬
affixus. crucẽ simulans: ⁊ ño tamẽ
portans. Cuiꝰ crucem: Forsitan latro¬
nis. s utinã illius latronis cui dictũ
est: hodie mecũ eris in paradiso. Tres
si quidem sunt cruces: prima lacro¬
nis despẽratis. scd̾a oratis ⁊ dicentis:
memento mei dñe dum ueneris ĩ
regnum tnũ. Tercia autẽ xp̃i. Prim

Expanded text:
cedere, cui cum occurrerit merulhumilis ad asperitatem correptionis. Ego autem quomodo accedam? qui porto plumam struthionis in habitu religionis, ut placeam non moribus, sed vestibus. Quasi enim struthio volatum simulo, sed tamen pedibus terram tango: volito habitu, sed terram tango affectu. Penna siquidem contemplationis corpulentia carneae fragilitatis pondere suo gravat. Unde B. Job: Penna, inquit, struthionis similis est pennis Herodii et accipitris . Dicitur esse similis penna struthionis pennae herodii et accipitris, cum aliquis habitu simulUnde et Veritas dicit: Hi sunt, qui vcupiditate. Coram Domino consisto ad altare extensis manibus quasi crucifixus, crucem simulans, et tamen non portans. Cujus crucem? forsitan latronis, sed utinam illius, cui dictum est: Hodie mecum eris in paradiso . Tres sunt siquidem cruces: prima latronis desperantis, secunda orantis et dicentis: Memento mei, Domine, cum veneris in regnum tuum , tertia autem Christi. Primus
Abbreviated transcription (Latin):
est leguminis: follib maxunum
pene uacuũ. Ideoq ꝑ siliquas de¬
signantur fabule scłares sterili sua¬
uitate sonantes. Cum gͥ sclaria
narro: stultos congrego: et sicut
porci silicas secuntur : sic minũdi
iugas. Hen heu qmͣ sepe occurrit m
merula temptationis: ⁊ tã tardus
curro ad uepres ⁊ urticas correptio¬
nis. Cũ aũt beatũ benedictum ut
ait beatus gregorius urgeret tep̃¬
tatio carnis: circũspiciens urticarũ
⁊ ꝑ uilnera cutis eduxit uluus
mentis. quia uoluptatẽ traxit
in dolorem. Talis ad altare potest ac

Expanded text:
est leguminis, follibus maximumest leguminis, follibus maximumpene vacuum. Ideoque per siliquas designantur fabulae saeculares sterili suavitate resonantes. Cum igitur saecularia narro, stultos congrego, et sicut porci siliquas, sequuntur immundi nugas. Heu! quam saepe occurrit mihi merula tentationis, et tam tardus curro ad vepres et urticas correptionis. « Cum autem beatum Benedictum, ut ait B. Gregorius, urgeret tentatio carnis, conspiciens urticarum t, et per vulnera cutis eduxit vulnus mentis, quia voluptatem traxit in dolorem. » Talis ad altare potest ac
Abbreviated transcription (Latin):
in manibus. id est puritatem in
oꝑib : cũ orat exauditur. uͭ ĩpace
dimittat᷑. Cum offerebantur pueri¬
in templo. offerri solebant in hac
purificatione agiis. turtures aut
columbe. Ego autenr quid offeram.
cum nullum istoꝵ habere queam:
Offeramine porcum de his quos tam¬
dui paui : Offeram ne merulã beati
benedicti que tociens.⁊ tã ĩportune
michi uolitans occurrit : Offerã¬
ne strucionẽ. qũe nut̾ui post cõ¬
uersionem : Offeram fortassis por¬
cũ in mundicie ꝓ agno ĩnocenqie:
merulam uoluptatis ꝓ turture cas¬
titatis : strucionem sumulationis. ꝓ
luti: nisi peccator reu̾tens ad in mũ¬
diciam peccati᷑ ꝙͣ quid est merula
uolitans : nisi uoluptas ꝑ sugges¬
tionem temptans: Uel qͣuid strucio
uideserto: nisi simulatio in conu̾so:
Adhuc mecũ habeo silicas. cibum
silic porcoꝵ. quia adhuc in ore
meo. resonant scłares fabule: que
sunt quasi cib sp̃uũ in mundoꝵ
Siliqua sicut scriptum repꝑi genꝰ

Expanded text:
in manibus, id est puritatem in operibus, cum orat exauditur, ut in pace dimittatur. Cum offerebantur in templo pueri, offerri solebant in hac purificatione agnus, turtures et columbae. Ego autem quid offeram, cum nullum istorum habere queam? Offeram ne porcum de his, quos tandiu pavi? Offeram ne merulam beati Benedicti, quae toties et tam importune mihi volitans occurrit? Offeram struthionem, quem nutrivi post conversionem? Offeram fortassis porcum immunditiae pro agno innocentiae, merulam voluptatis pro turture castitatis, struthionem simulationis proluti, nisi peccator revertens ad immunditiam peccati? Et quid est merula volitans nisi voluptas per suggestionem tentans? Vel quid est struthio in deserto, nisi simulatio in converso? Adhuc mecum habeo siliquas cibum, scilicet porcorum, quia adhuc in ore meo resonant saeculares fabulae, quae sunt quasi cibus spirituum immundorum. Siliqua, sicut scriptum reperi, genus
Abbreviated transcription (Latin):
corꝑa diuisit. aues u̾o in diuisas
dunisit. Descendebant aũt uolu¬
cres suꝑ corpora diuisa: s abeaham
abigebat cas. Aues sunt sp̃ales. Ani¬
malia corda carnalia. Aduersus
se in uicẽ aĩalia diiduntur dum
ꝑ diu̾sa desideria distrauntur. Porro
aues in diuise remanent: qr sp̃uales
semꝑ unicatis uĩculũ tenent. Supra
corpora diuisa uolucres descendũt:
quia in diuisione carualiũ demoẽs
desiderii sui pastũ q̃runt. Sunt ⁊
alie aues inportune. scilie cogitatões
quia in ip̃o ur̃e or̃onis sacrificio qnͣdoq¬

Expanded text:
ora divisit, aves vero indivisas dimisit. Descendebant autem volucres super corpora divisa, sed Abraham abigebat eas . Aves sunt spirituales, animalia corda carnalia. Adversus se invicem animalia dividuntur, dum perversa desideria distrahuntur. Porro aves indivisae remanent quia spiritales semper unitatis vinculum tenent. Super corpora vero divisa volucres descendunt, quia in divisione carnalium daemones desiderii sui pastum quaerunt. Sunt et aliae volucres, importunae scilicet cogitationes, quae in ipso nostrae orationis sacrificio q
Abbreviated transcription (Latin):
in piscinam multi descendebant: ⁊
sanabatur unus. Y psalmista. Unã
pecii a domino. Unitas igitur uite.
sauitas anime. Falsa uero marta
quod sola ministret nõ conquent᷑.
s solisis exterioribus delectatur.s.
quia similis similem querit. uult
tamen habere sociam: falsam ma¬
riam. Quibus licet unum esset
uecessarium unũ tamen esse con¬
trarium constat quia cũ unitatẽ
seruare deberent : de tractioni stu¬
deut. Tales prelatorum dignitatẽ
nõ ueuerentur nec potestatem ti¬
ment. s ab utuntur lege claustra¬
li. ⁊ claustri statuta turbant.

Expanded text:
in piscinam multi descendebant, et in piscinam multi descendebant, et sanabatur unus . Et Psalmista: Unam petit a Domino . Unitas igitur vitae, sanitas est animae. Falsa vero Martha, quod sola ministret, non conqueritur, sed solis exterioribus delectatur. Sed quia similis similem quaerit, vult tamen habere sociam falsam Mariam. Quibus licet unum esset necessarium, unum tamen est contrarium; quia cum unitatem servare deberent, detractioni student. Tales praelatorum dignitatem non reverentur, nec potestatem timent, sed abutuntur lege claustrali, et claustri statuta turbant.
Abbreviated transcription (Latin):
Est enĩ uera maria. ⁊ falsa maria
uera martha: ⁊ falsa martha. uera
maria tacet audit. lacrimatur. fal¬
sa maria conq̃ritur. qd nou egre¬
diatur. qd exteriora no ordin. qd
secularibus nõ admisceat᷑. Uera
maria emit unguentũ. freqñtat
sepulcrum: uͭ iuigat mortuum.
frequentat desiderio deuocionis
ungit u̾bo consolationis. Falsa ma¬
ria uendit freqũtat nõ sepulcrũ.
s forũ. Timeo autẽ necũ redierit:
clausã. uera martha conq̃ritur
qd̃ sola ministret. qd sollicitudĩe
rei familiaris turbͤatur: qd̾ cum
sorore u̾ba dñi nõ audit. S quid
dicit ei dñs : Martha martha solli¬
cita es:⁊ turbaris erga plurima.
Porro unũ est necessariũ. Docet
xp̃s qͥd sit necessariũ. unũ inquit
id est ut idẽ sit semꝑ aminꝰ: ne
frangatur aduersis. nec ꝓsꝑis
eleuẽtur. Hinc ⁊ de anna dicit᷑.
qñ mens post u̾ͥtutes ad uicia nõ
inclinatur. Sic ⁊ post motũ aq̃

Expanded text:
Est enim vera Maria et falsa Maria; Est enim vera Maria et falsa Maria; vera Martha et falsa Martha. Vera Maria tacet, audit, lacrymatur; falsa Maria conqueritur quod non egrediatur, quod exteriora non ordinet, quod saecularibus non admisceatur. Vera Maria emit unguentum, frequentat sepulcrum, ut ungat mortuum. frequentat desiderio devotionis, ungit verbo consolationis. Falsa Maria vendit, frequentat non sepulcrum, sed forum. Timeo autem, ne cum redierit, januam . Vera Martha conqueritur, quod sola ministret, quod solitudine rei familiaris turbetur, quod cum sorore verba Domini non audiat. Sed quid dicit ei Dominus? Martha, Martha, sollicita es, et turbaris erga plurima. Porro unum est necessarium . Docet Christus quid sit necessarium; unum, inquit, id est, ut idem semper sit animus, ne frangatur adversis, ne prosperis elevetur. Hinc et de Anna dicitur: quando mens post virtutes ad vitia non inclinatur. Sic et post aquae motum
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. dignitate: potestate. officio. Fuir
enĩ xp̃s sac̾dos. rex ⁊ minist̾. Sacer¬
dos cũ ĩ ara crucis se ip̃m hostiam
daret. Rex cũ aligno regnar. Mi¬
uister cũ pedib petri aquã minis¬
traret. Sacerdot gͥ dignitas. regi
potestas : muustro cõpetit officium.
dignitati debetur reuerẽncia : po¬
testati obediencia: osticio cura. Duo
ue ĩ his. subditi p̾latos unitari dẽbẽt:
Non. S cũ uiderint p̾latos indigni¬
tate humiles. in potestate mites: in
administratione cura familiari ser¬
uientes. sint ip̃i humiles : mites. in¬
iuncta officia benigne suscipientes.
Sunt enĩ quidã qui p̾latoꝵ occupa¬
tiones accusant: ingressus ⁊ egressꝰ
eoꝵ dampnãt: causas eoꝵ ignorãt
⁊ si cognouerunt turbant. Consilus
se ingerunt. cur. quom᷑. a quo sit¬
factũ : querunt. Sic maria que ĩ
silentio deb̾et ẽẽ ⁊ marthe detrahit
⁊ que uera dñi audire consueu̾at.
uerbositati seruit: hec est falsa mͣ

Expanded text:
n dignitate, potestate et officio. Fuit Christus sacerdos, rex, et minister. Sacerdos, cum in ara crucis seipsum hostiam daret; Rex cum a ligno regnaret; minister, cum Petri pedibus aquam ministraret. Sacerdoti igitur dignitas, regi potestas, ministro competit officium; dignitati debetur reverentia, potestati obedientia, officio cura. Duo ne in his subjecti praelatos imitari debent? Non. Sed cum viderint praelatos in dignitate humiles, in potestate mites, in administratione curae familiaris servientes, sint ipsi humiles, mites, injuncta officia benigne suscipientes. Sunt enim quidam, qui praelatorum occupationem accusant, ingressus et egressus eorum damnant. Causas eorum ignorant, et si cognoverunt, turbant. Consiliis se ingerunt, cur, quomodo, a quo factum sit quaerunt. Sic Maria, quae in silentio debet esse, Marthae detrahit, et quae verba Domini audire consueverat, verbositati servit. Haec est falsa Maria.
Abbreviated transcription (Latin):
nõ cũ deuotione accedunt. Accedũt
ad mensã xp̃i: Qͥ nõ acced̾ent: nͥ se¬
ip̃os aliqͥt recepturos sꝑarent. Acces¬
sit ad iħm petrus. accessit ⁊ iudas. acces¬
crucifigentes. accedunt ⁊ cotidie ad
corpꝰ xp̃i religiosi: accedunt ⁊ ꝑu̾si
fati. In illa dñi ĩuocãt: ĩista ꝑuirãt.
Non eĩ orõni uacant: s lusib in sul¬
tant. Legem dei nesciunt. nec discũt:
uacantes ocio. comessationib ⁊ ebrie¬
tatib student. t̾renis inihant. t̾rena
sapiunt. assi dui ĩplateis. ĩ eccłia rari.
tardi ad inuestigandã culpã pccõeis:
uelociores ad ꝯgregandos canes. qmͣ
ad uocandos panꝑes. libentius ponũt
Plures seriuunt ei ad mensã: ad missã
nullꝰ. Famulã aut famulos hab̾e secũ
uolũt: s cleritos habere secũ nõ possũt
qͥa nolũt. Hii sũt quoꝵ talamꝰ ornacior
est qmͣ eccłia sua: m̃sa paracior ẽ altari

Expanded text:
 accedunt ad mensam Christi, qui non accederent, nisi seipsos aliquid accepturos sperarent. Accessit ad Jesum Petrus, accessit et Judas, accescrucifigentes . Accedunt quotidie ad corpus Christi religiosi, accedunt et pervefati, in illa Deum invocant, in ista perjurant, non enim orationi vacant, sed lusibus exsultant, legem Dei nec sciunt, nec discunt, vacantes otio, comessationibus et ebrietatibus student, terrenis inhiant, terrena sapiunt; assidui in plateis, in ecclesia rari, tardi ad investigandam culpam peccatoris, velociores ad congregandos canes, quam ad convocandos pauperes; libentius porrigunt plures serviunt eis ad mensam, ad missam nullus; famulas aut famulos habere secum volunt, sed clericos habere non possunt, quia nolunt. Hi sunt, quorum thalamus ornatior est
Abbreviated transcription (Latin):
dei semꝑ eẽ debuerũt : ꝑ uitã reꝓbati
foris passim uacant. Ecce pene nulla
nõ ãministrẽt. nulla mũdi negocia.
ĩ qͥb ministri altaris se nõ occupent.
Nulla rerũ ĩꝓbitas qua monachicus
ordo se nõ ĩplic. pene nulla illecebrose
inte blandicies. qua se castitas scĩmo¬
nialiũ nõ cõmacul. Scũarii gͦ lapi¬
des disꝑsi sunt in plateis. cũ religiosi qͥq
lata mũdi itin̾a sectãt᷑. ⁊ nõ solũ ĩ pła¬
teis. s ĩ capite oĩum platearũ Disꝑgũ

Expanded text:
Dei semper debuerant, per vitam reprobam foris passim vacant. Ecce jam pene nulla non administrent; nulla mundi negotia, in quibus ministri altaris se non occupent; nulla rerum improbitas, qua monachicus ordo se non implicet; pene nulla illecebrae vitae blandities, qua se castitas sanctimonialium non commaculet. Sanctuarii ergo lapides dispersi sunt in plateis, cum religiosi quique lata mundi itinera sectantur. Et non solum in plateis, sed in capite omnium
Abbreviated transcription (Latin):
riũ oꝑis ⁊ honorari uolũt: de imagi¬
ne scĩtatis. Qͥd ẽ gͥ qd̾ tales ad alta¬
re accedunt : qui nõ nisi tẽporalia
q̃runt : Et que maior aut grauior
abusio inclaustro uł in scło pot̾ ẽẽ:
qmͣ qd̃ ad sacrificiũ dnici corꝑis acce¬
das sine reuerencia. ⁊ sine deuotione:
possunt ea q̃ diximꝰ aĩiũ legẽtis ĩstiue¬
re. si caneantur q̃ uoxia sunt. si te¬
neantur utilia. uͭ p̾lati subditos dili¬
genter custodiant. subditi prelatis
benigne obediant. deuoti sint senes
laboriosi iuuenes: sit honestas in ha¬
bitu. mediocritas in uictu. ĩ claustro
assidui. ad curiã rari. uͭ nõ sint cu¬
riales s claustrales. sint intenti in¬
psalinis nõ causis. ĩ claustro nõ sit
circa altare reuerentia ⁊ honestas.
Ex his gͥ obseruantie mandatis:
pendet sũma tocłꝰ religionis. Quales¬

Expanded text:
rium operis, et honorari volunt de imagine sanctitatis. Quid est igitur cum tales ad altare accedunt, qui nihil aliud nisi temporalia quaerunt? et quae major aut gravior abusio in claustro vel in saeculo potest esse, quam quod ad sacrificium Dominici corporis accedas sine reverentia ac sine devotione? Possunt ea, quae diximus, animum legentis instruere, si caveantur quae noxia sunt, si teneantur utilia, ut praelati subditos diligenter custodiant, subditi praelatis benigne obediant, devoti sint senes, laboriosi juvenes, sit honestas in habitu, mediocritas in victu, in claustro assidui, ad curiam rari; ut non sint curiales, sed claustrales; sint intenti psalmis, non causis; in claustro non sit circa altare reverentiae honestas. Ex his igitur observantiae mandatis pendet summa totius religionis. L
Abbreviated transcription (Latin):
mũdos sp̃s. ⁊ ꝑu̾sas cogitatões. ꝑ uacrã
ut quidã uolunt qd̾ graue ẽ aũal sẽ¬
sualuts. ꝑ caprã que altũ petit ⁊ cla¬
rum hab uisũ: intellectualitas. Per
arictẽ qui cerinco sũ ẽ aĩmal: carna¬
lis imaginatõ significatur. q̃ cornibꝰ
suꝑbie sp̃ui reluctatur. ħ tͥũ annoꝵ
dicunt᷑ eẽ : uͭ ĩdiuidue trinitatis in

Expanded text:
sas cogitationes. Per vaccam, ut quidam volunt, quae grave est animal, sensualitas; per capram, quae altum petit, et clarum habet visum, intellectualitas; per arietem, qui cervicosum est animal, carnalis imaginatio signatur, quae cornibus superbiae spiritui reluctatur: haec trium annorum dicuntur esse, ut individuae Tri
Abbreviated transcription (Latin):
niutuã in uobis hearitatem ꝯtinã
habentes: quia learitas oꝑit multi¬
tudinem pccõꝵ. Audis latitudinẽ
cum dicit. oꝑit multitudinẽ poct̃r
hoc est etiam latum mandatũ uͥ qͥ
diligit dm̃i : diligat ⁊ frm̃ suũ. De
longitudine uͦ scriptum est. Cum
achab rex istł uineã nabaoth u̾te¬
re uellet in ortum. qd̾ ille moralit
intelligens: mori maluit quã consẽ¬
tiret ut labor excolende carnis uer¬
teretur in ortum uoluptatis. ⁊ uo¬
luit ẽẽ in bono ꝑseuerantie mensu¬
ram longitudinis. t̾nunũ mortis.
Supra ꝓfundũ gͥ timoris . altitudo
spei locatur. ne ꝑtimorẽ ad desꝑatio¬
nem animꝰ ꝑdũcatur. post spe hea¬
ritas post learitatem ꝑseuerantia
ponitur : ut qd̃ sꝑat amet. quod¬
lector assignare pot̾it: cũ uolu̾it.
Nos aũt reu̾tamur ad ea q̃ cepim
uͥ sacrificium dignũ do offerre ua¬
leamꝰ. Tria sunt aũt sacrificii gen̾a.
Unũ dnĩci corporis: alterũ contria
cordis: t̾cium mortificate carnis. Opor¬

Expanded text:
utuam in vobis charitatem continuam habentes, quia charitas operit multitudinem peccatorum . Audis latitudinem cum dicit: operit multitudinem peccatorum. Hoc est etiam latum mandatum, ut qui diligit Deum, diligat et fratrem suum . De longitudine vero scriptum est. Cum Achab rex Israel vineam Naboth vertere vellet in hortum , quod ille moraliter intelligens mori maluit quam consentire, ut labor excolendae carnis verteretur in hortum voluptatis, voluit esse in bono perseverantiae mensuram longitudinis terminum mortis. Supra profundum igitur timoris altitudo spei locatur, ne per timorem ad desperationem animus perducatur. Post spem charitas, post charitatem perseverantia ponitur, ut qui sperat amet, lector assignare potest cum voluerit. Nos autem revertamur ad ea, quae coepimus, ut sacrificium dignum Deo offerre valeamus. Tria sunt autem sacrificii genera. Unum Dominici corporis, alterum contriti cordis, tertium mortificatae carnis. Opor
Abbreviated transcription (Latin):
obtimꝰ. decoris ⁊ scĩtatis feditate uicioꝵ.
Qͥ st̃ gͥ isti lapides scũarii disꝑsi ĩ capite
oĩum platearũ. nͥ uͥ qͥdã sapiens dicit.
sac̾dotes xͥ ⁊ ministri sacri altaris. et
sectata societas. nec nõ ⁊ uirginũ ⁊ scĩ¬
monialiũ ĩnum̾ofittis : qͥ semꝑ appa¬

Expanded text:
foeditatem vitiorum. Qui sunt isti lapides sanctuarii dispersi in capite omnium platearum, nisi, ut quidam sapiens dicit, sacerdotes Christi et ministri sacri altaris, et secrata societas, nec non et virginum et sanctimonialium numerositas, qui semper appa
Abbreviated transcription (Latin):
cũ uidiss sichem filius emor ad ama¬
uit eam. ⁊ raput ⁊ dormiuit cũ illa:
⁊ conglutinata est aĩa eius cum ea
tristẽq blandicus delim̾t. Audi b̾m
gregorium. Dina inqͥt uͭ mulicris
udeat regionis aliene egredit᷑ : qnͣ¬
do uua q̃q mens. sua studia negligẽs
alienas actiones curans. extra habi¬
tum. atq extra ordinem ꝓpriũ ua¬
gatur. Qũa sichem pͥnceps t̾re oppri¬
mit. qr ĩuentã curis exteriorib dia¬
bolus corrũpit . Y conglutinata est
aĩa eius cum ea: qr unitã sibi per
flere conatur: corruptor spẽ ⁊ secitarẽ
ad penitenciã pollicetur: uͭ dũ ꝑ hec
aũt dine sororem suam in aliena do¬
mo diu morari nõ ꝑmittunt: sed
intfecto sichẽ cũ reliquis mascuł: ur¬
be de ppłata. sororem suam tollunt.
uxores uero eoꝵ captiuas ducunt. So¬
rorem suã filii iacob cũ reliquis mas¬
culis int̾fecto sichẽ reducunt: qnͣdo
uiriles aĩc motus contra uicia luctã¬
tes. expulĩo diabolo ⁊ maiorib uicus

Expanded text:
 vidisset Sichen filius Hemor, adamavit, et rapuit, et dormivit cum illa, et conglutinata est anima ejus cum ea, tristemque blanditiis delinivit . Audi beatum Gregorium: « Dina, inquit, ut mulieres videat regionis alienae egreditur, quando unaquaeque mens sua studia negligens, alienas actiones curans, extra habitum atque ordinem proprium vagatur. Quam Sichem princeps terrae opprimit, quia inventam in curis exterioribus diabolus corrumpit. Et conglutinata est anima ejus cum ea, quia unitaflere conatur: corruptor spem ac securitatad poenitentiam pollicetur: ut dum per haec autem Dinae sororem suam in aliena domo diu morari non permittunt, sed interfecto Sichem cum reliquis masculis, urbe depopulata sororem suam tollunt, uxores vero eorum captivas ducunt . Sororem suam filii Jacob, cum reliquis masculis interfecto Sichem, reducunt, quando viriles animae motus contra vitia luctantur expulso diabolo, et major
Abbreviated transcription (Latin):
illis exeunt cum sorore : qr cũ mẽs
post lapsum resipisc̃. uirtutũ collec¬
tis agminib ne iterũ capiat᷑ a car¬
nalib desiderus longiꝰ recedunt.
Nec tamen longiꝰ recedunt: sed
eriam alciꝰ ascendunt. Ascendt̃ enĩ
in betel. S ħ fit qnͣdo mens ascen¬
siones uirtutũ inse disponit. Sie
igitur in bethel ꝑuenitur : quando
cor cuiꝰ lib: domꝰ dei qd̾ inter p̃tatꝰ
spũalis: ordo stabilitur. De .iiiiͦ. late¬

Expanded text:
us exeunt cum sorore, quia dum mens post lapsum resipiscit, virtutum collectis agminibus, ne iterum capiatur a carnalibus desideriis, longius recedit, nec tantum longius recedit, sed etiam altius ascendit. Ascendit enim in Bethel . Sed hoc fit, quando mens ascensionis virtutum in se disponit. Sic igitur in Bethel pervenitur, quando cor cujuslibet, domus Dei, quod interpretatur spiritualis ordo stabilitur. CAP. II. De
Abbreviated transcription (Latin):
nignitas sp̃s scĩ: ne subintret des¬
patio. Huius claustri ambitus
iurtutum columpnis decoratur:
sustentatur paciencie basib. ad regu¬
lam iusticie quadratus. uirtutũ quo¬
adiacentib officinis. inunit᷑ boni oꝑis

Expanded text:
nignitas Spiritus sancti, ne subintret desnignitas Spiritus sancti, ne subintret desperatio. Hujus claustri ambitus, virtutum columnis decoratur, sustentatur patientiae basibus, ac regula justitiae quadratur, virtutum coadjacentibus officinis muni
Abbreviated transcription (Latin):
contemplatio dr̃. In cuiꝰ simi
dum se recipit animus : sola celes¬
tia meditatur. Seꝑatur at̾renis
a turba cogirationũ carnaliũ longe
ponitur. Dulces caruis refugit affes¬
tus. uagos sensuũ motus restringit
iu dũo delectatur: angłica fruitur
dulcedine. Legitur in libro uite. ꝓ
silencio pacem̃ tener: inchoeo u̾tutũ.
seruat concordiam moꝵ. Sũmi
patris bonitatem. angłice creature
beatitudinem : contemplat᷑. Atten¬
dit bonitatem cui nichil de ẽ. bea¬
titudinẽ que nullo indiget: pacris
potenciam. filii sapienciam. sp̃s scĩ
benignitatẽ considerat. Dum hec
tria contemplatur: trib modis cõ¬
sp̃m scm̃. Ex infirmitate contra pa¬
trem peccamꝰ ÷ quasi contra poten¬
ciam. Ex ignorancia contra filium:
quasi contra sapienciam. Ex malig
nos potencia patris : qua pocã pu¬
niuntur. ut fortitudinẽ capiamus
contra carnis fragilitatẽ. Consola¬
tur sapiencia filii : que reficit. qd
ꝑ ignoranciã deficit. Consolatur be¬

Expanded text:
contemplatio dicitur, in cujus sinum dum se recipit animus, sola coelestia meditatur, separatur a terrenis, a turba cogitationum carnalium longe ponitur, dulces carnis refugit affectus, vagos sensuum motus restringit, in Domino delectatur, angelica fruitur dulcedine, legit in libro vitae, pro silentio pacem tenet, in choro virtutum, servat concordiam morum, summi Patris bonitatem, angelicae creaturae, beatitudinem contemplatur, attendit bonitatem, cui nihil deest, beatitudinem, quae nullo indiget. Patris potentiam, Filii sapientiam, Spiritus sancti benignitatem considerat. Dum haec tria contemplatur, tribus modis conSpiritum sanctum. Ex infirmitate contra Patrem peccavimus, quasi contra potentiam; ex ignorantia contra Filium, quasi contra sapientiam; ex malignnos potentia Patris, qua peccata puniuntur, ut fortitudinem capiamus contra fragilitatem carnis; consolatur sapientia Filii, quae reficit quod per ignorantiam deficit; consolatur be
Abbreviated transcription (Latin):
casus militum narrant : dum ꝓ
illis locuntur aquib nõ agnoscũ¬
tur. multoꝵ partes defendunt. ꝓ
multis irascuntur: pro multis liti¬
gant. ignorant tamẽ qd̃ negant.
aut affirmant. Si autẽ de regib
sermo est. docet lectio claustri regũ
certamina. casus ⁊ euentus belloꝵ
quomnodo moriatur saul. quis eius
mortẽ nũciauerit dauid. Cũ enĩ
reu̾tent᷑ dauid a cede amalech. ⁊
manet in sichelech: uenit homo
de castris saul ad dauid. Dixitq
ad eum dauid. Unde uenis: De
Unde scis inqͥr qd̃ mortui sunt
Bait adolescens. Casu uen
in monte gelboe.⁊ saul in cũ¬
bebat suꝑ astam suam. E
conuersus postergum suũ uidensq
me: uocauit. Cumq respondisse
ad sum : dixit michi. Quis nam
es tuꝙ aio ad eum. Amalechites
ego sum. Sta in quit suꝑ me : ⁊ in¬
eum. hii sunt rumores rummãdi

Expanded text:
casus militum narrant, dum pro casus militum narrant, dum pro illis loquuntur, a quibus non agnoscuntur, multorum partes defendunt, pro multis irascuntur, pro multis litigant, ignorant tamen quod negant aut affirmant. Si autem de regibus sermo est, docet lectio claustri regum certamina casus et eventus bellorum, quomodo moriatur Saul, quis ejus mortem nuntiaverit David. Cum enim reverteretur David a caede Amalech, et maneret in Siceleg, venit homo de castris Saul ad David, dixitque ad eum David: Unde venis? De Unde scis, inquit, quod mortui sunt? Et ait adolescens: Casu veni in montem Gelboe, et Saul incumbebat super hastam suam, et conversus post tergum suum, vidensque me vocavit. Cumque respondissem: Adsum, dixit: Quisnam es tu? Et aio ad eum: Amalechites ego sum. Sta, inquit, super me, et ineum . Hi sunt rumores ruminandi
Abbreviated transcription (Latin):
uł ĩmoderata locutione cõfundit.
pene autẽ nimus cogitationum
molib p̾mit. Sic gͥ caldei tribus
turbis camelos rapiunt : quando¬
illicita oꝑatione. suꝑflua locutione.
in ordinata cogitatione: curas dis¬
pensatorum confundunt. Sepe aũt
quid sibi. quid ꝓximis debeat at¬
tendit : nec ꝑ ĩmoderationem sol¬
licitudinis alioꝵ se negligit : nec
ꝑ sui curam alioꝵ post ponit. s
cum hec utraq agit sollerter. su¬
bito aliqua causa em̾git. q̃ om̃s
circũspectiones obruit. ⁊ sic sola dis¬
crecio animo dampna nũciat.
quasi diu ad lam̃ta uocat. Andi
igitur hem̃e quid tibi nũcier puer
qui euasit. ⁊dẽ puritas discretioĩs
quĩ nũciet nĩti. Audi dampua ca¬
meloꝵ ⁊ casũ pueroꝵ. hii rapiuntꝰ
illi moriuntur. Auferuntur enĩ¬
cure dispensacionũ. dũ ꝑ negligẽ¬
ciam perit puritas cucũspectio¬
nũ. Gaudent multi caustralium
dum de regibus fabulantur. dũ

Expanded text:
vel immoderata locutione confundit, vel immoderata locutione confundit, pene autem semper nimiis cogitationum molibus premit. Sic igitur Chaldaei tribus turmis camelos rapiunt, quandoillicita cogitatione, superflua operatione, inordinata locutione curas dispensatorum confundunt. Saepe autem quid sibi, quid proximis debeat, attendit, nec per immoderationem sollicitudinis aliorum se negligit, nec per sui curam, aliorum postponit; sed, cum haec utraque solerter agit, aliqua subito causa emergit, quae omnes circumspectiones obruit; et sic sola discretio animo damna nuntiat, et quasi Dominum ad lamenta vocat. Audi igitur, charissime, quid tibi nuntiet puer, qui evasit, id est puritas discretionis quid nuntiet menti. Audi damna camelorum, et casum puerorum. Hi rapiuntur, illi moriuntur. Auferuntur curae dispensationum, dum per negligentiam perit puritas circumspectionum. Gaudent multi claustralium cum de regibus fabulantur, dum
Abbreviated transcription (Latin):
tutes animi sdẽ sapiencia. intellec¬
tus. consiliũ. fortitudo. sciencia. pie¬
tas ⁊ timor. simul moriuntur ⁊ quã
do asius contraruis feruntur. Obruit
enĩ sapiencia ꝑ stulticiam. intellect
beato iob nũciet. id est discretio mẽ¬
tis : que cum animo agit. uͥͦ quod
ꝑdere cepat: penitendo conseruet.
Hii sunt rumores claustralitin.
ad qͣs nõ ꝑtinent bella principum
exterioribus. Uenerat ⁊ aliuis nũ¬
cius: ad beatum iob qui dic̾e̾t. Cal¬
dei fecerunt tres turmas: ⁊ in uase¬
runt camelos: ⁊ tulerunt eos. nec¬
nõ ⁊ pueros ꝑcusserunt gladio: et
effugi ego solus uͥ nũciarẽ tibi. Cal¬
dei feroces idẽ demones : cameli bo
todes solitas circũspectiones: nũcuis
qui euadit discretionẽ significat
animi. Camelus parti animal
mũdum quia ruminat: partim
ĩmũ dũ quia ungulam nõ diuidit:
bonas t̾renoꝵ dispensationes dicit
quas diabolus m᷑ torpenti. modo
precipitata actione ferit. modo pigra

Expanded text:
tutes animi, scilicet sapientia, intellectutes animi, scilicet sapientia, intellectus, consilium, fortitudo, scientia, pietas Obruitur enim sapientia per stultitiam, intellectus beato Job nuntiet, id est discretio mentis, quae cum animo agit, ut quod perdere coeperat, poenitudo conservet. Hi sunt rumores claustralium, ad quos non pertinent bella principum exterioribus. Venerat et alius nuntius ad beatum Job, qui diceret: Chaldaei fecerunt tres turmas, et invaserunt camelos, et tulerunt eos, necnon et pueros occiderunt gladio, et effugi ego solus, ut nuntiarem tibi . Chaldaei feroces, id est daemones; cameli, botodes, sollicitas circumspectiones, nuntius qui evadit discretionem designat animi. Camelus partim mundum animal, quia ruminat, partim immundum, quia ungulam non dividit, bonas terrenorum dispensationes innuit, quas diabolus modo torpenti, modo praecipitata actione ferit, modo pigra
Abbreviated transcription (Latin):
quãdoq ꝓpter necessitatem corporis.
⁊ ad doctrinam ordinis seu ad edifi¬
cationem mentis. Propter hoc. ostiũ
appellari licencia loqñdi. q̃ aꝑitur
⁊ clauditur: cũ datur aut negat᷑
Phoc ostium sepe introeunt : qui
ostiũ mentis frangunt. Fascinatio
enĩ nugacitatis seducit cor. Cauen¬
dũ est ne hoc ostium hostim pare¬
at uento uemienti a regione deser¬
ti: ne domꝰ quatuor angulis concus¬
sa subuertatur: ⁊ filii iob oppressi
moriantur. Deserti regio est: demo
id est grauis temptatio irruit: que
a tranquillitate conscienciam subu̾tit.
Domꝰ uero mentis q̃ qͣtuor angulis.
id est prudencia. temꝑantia. fortitu¬
dine. tusticia. constru̾itur : que quã¬
doq uento temptationis. seu turbine
uerboꝵ quassata turbat᷑. Sepe et¬
enum ꝑ ignauiã prudencia. per
delectationem temꝑantiam. Fortitu¬
do ꝑ tunorem: iusticia ꝑamorem
franguntur ÷ quibus quassatis. iux¬

Expanded text:
propter necessitatem operis, propter necessitatem operis, vel ad doctrinam ordinis, seu ad aedificationem mentis. Potest hoc ostium appellari licentia loquendi, quae aperitur, aut clauditur, cum datur aut negatur. Per hoc ostium saepe introeunt, qui ostium mentis frangunt, fascinatio enim nugacitatis seducit cor. Cavendum est tamen, ne hoc ostium pateat vento venienti a regione deserti, ne domus quatuor angulis concussa subvertatur, et filii Job oppressi moriantur . Deserti regio, est daemoid est, gravis tentatio irruit, quae a tranquillitate conscientiam subvertit. Domus vero mentis, quae quatuor angulis, id est prudentia, temperantia, fortitudine et justitia constituitur, quandoque vento tentationis, seu turbine verborum quassata turbatur. Saepe etenim per ignaviam prudentia, per delectationem temperantia, fortitudo per timorem, justitia per amorem franguntur, quibus quassatis, vir
Abbreviated transcription (Latin):
undatio uerboꝵ. Norunt etiam
młti qd̃ sacuritatem uentris sequi¬
tur leuitas oꝑis : ⁊ uanitas mentis.
Scriptum est enĩ. Sedit ꝓpłs man¬
ducare ⁊ bibere ⁊ surrexerunt ludere.
Lud̾e in quit ⁊ nõ lug̾e. Sunt enim
quidam qui post delican cibi fercula
diuersa : cum in claustro sedeant nõ
lectioni ⁊ silentio ÷ s rumorib. ⁊ cu¬
riositati uacant. qui locum ⁊ temp
seruant : s instabiles ⁊ ociosi. nunc
hos nunc illos ad colloquiũ nocant.
Pone inqͥt dauid custodiam ori m̃o
⁊ ostium circũstancie labus meis
Ostrum dix̃ nõ murũ. Si enĩ mur
poneretur loquendi licentia omĩno
negari u deretur. S ostium ponitur
ra constituta lectioni. in capitulo cõ¬
fessioni. in eccłia cantacioni. Claudi¬
tur iterum in laustro confabulatio¬
ni. in capitulo excusationi. in eccłia
uane modulationi. Hoc ostium clau¬
ditur sepiꝰ frĩb nouiter conuersis:
tepidis ⁊ ꝑu̾sis. Aꝑitur tam̃ eisdem ⁊¬

Expanded text:
undatio verborum. Norunt etiam multi quod saturitatem ventris sequitur levitas operis, et vanitas mentis. Scriptum est enim: Sedit populus manducare, et bibere, et surrexerunt ludere . Ludere, inquit, non legere. Sunt enim quidam qui, post delicati cibi diversa fercula, cum in claustro sedeant, non lectioni et silentio, sed rumoribus et curiositati vacant, qui locum et tempus servant, sed instabiles et otiosi nunc hos, nunc illos ad colloquium vocant. Pone, inquit Psalmista, custodiam ori meo, et ostium circumstantiae labiis meis . Ostium dixit, non murum. Si enim murus poneretur, loquendi licentia omnino negari videretur. Sed ostium ponitur,ra constituta lectioni, in capitulo confessioni, in ecclesia orationi. Clauditur iterum in claustro confabulationi, in capitulo excusationi, in ecclesia vanae modulationi. Hoc ostium clauditur saepius fratribus noviter conversis, tepidis et perversis. Aperitur tamen eisdem
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ ur diximꝰ discrecio ĩ num̾o fr̃m. ut tot si¬
mul cohabitent:. qͥ ordinate uu̾e possint.
ne uł excusante necessitate irregularit uiuãt.
uel ꝓ młtitudine cohabitanciũ. necessitati
eor ilicita q̃rant. Qͥ enĩ młtos ꝯgregant.
necesse est ut eoꝵ iuctui młta q̃rãt. S dũ
q̃runt plura: crescit ext̾ior cura. Spargũt᷑
dẽ: s uidicio ꝯtendẽ parati. Qͥ nͦ ꝑceilulas. duo.
uł tres. uł etiam qͣtuor. aut qͥnq simł ħitãt.

Expanded text:
um circumspectio in numero fratrum, ut tot simul habitent, qui ordinate vivere possint, ne vel excusante paupertate irregulariter vivant, vel pro multitudine cohabitantium, necessitati eorum illicita quaerant. Qui enim multos congregant, necesse est, ut eorum victui multa quaerant. Sed dum quaerunt plura, crescit exteriorum cura, spargunturdem, sed judicio contendere parati. Qui vero per cellulas duo, vel tres, vel etiam quatuor, aut quinq
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ pauꝑtatẽ amãt. Possidẽt ea qiͣ nõ possidẽ¬
tes. utũt possessis qiͣ ñ utẽtes. exẽpla pauꝑtatis
diligũt ⁊ ea q̃ de pauꝑtate scͥpta sũt studiose
legũt. legentes se ip̃os ꝯspiciĩt. ⁊ sub hone di¬
luciarũ dolentes gemũt. Hii sũt pauꝑes sp̃u:
nõ habitu. Nos aũt ad ocłm pauꝑes sumꝰ. locũ¬

Expanded text:
 paupertatem amant, possident ea tanquam non possidentes, utuntur possessis quasi non utentes, exempla paupertatis diligunt, et ea quae de paupertate scripta sunt, ut studiose legunt legentes, seipsos conspiciunt, et sub onere divitiarum gemunt. Hi sunt pauperes spiritu, non habitu. Nos aut
Abbreviated transcription (Latin):
lat̾e respiciũt. deridẽt eos. detraũt ilł uacãtes
ocio. Ponẽtes simbolũ qͣsi canes. dente liuido
ossa pauꝑũ frm̃ corrodẽtes. odientes saccũ
ieronimi. tunicã benedicii. matulã eulalii
lat̾mas arsenii. nuditatẽ apłi. ollã helisei.
gruo ꝯsid̾anda nob qͣtuor occurrũt. scilie qui
sit̃ qͥ teneãt ordinẽ. aut qͥd teneãt. uͥ maneat:
⁊ uñ uiuãt. U̾ plures sĩt ⁊ boni ꝓpositi ait co¬
habitandi suppetãt edificia. et uictu habeãt
necessaria. Sit tam̃ ĩ num̾o discretio. in
ꝓposito deuotio. ĩ hedificus medioc̾tas. ĩ reb
possessis frugalitas. ne si creu̾it turba. nas¬
catur turbatio. aut ꝓ difficultate ꝓpositi. sub¬
repat desꝑacio. ne ex edificioꝵ magnitudĩe
subĩtret elacio: aur ex habũ dancia rerũ tep̃¬

Expanded text:
latere respiciunt, derident eos, detrahunt illis, vacantes otio, ponentes symbolum, quasi canes dente livido ossa pauperum fratrum corrodentes, odientes saccum Hieronymi, tunicam Benedicti, matulam Eulalii, lacrymas Arsenii, nuditatem Pauli, ollam Elisei. ngruo consideranda vobis quatuor occurrunt, scilicet qui sint, qui teneant ordinem, aut quid teneant, ubi maneant et unde vivant, ut plures sint et boni propositi, ut cohabitandi suppetant aedificia, et victui habeant necessaria. Sit tamen in numero circumspectio, in proposito devotio, in aedificiis mediocritas, in rebus possessis frugalitas, ne si creverit turba, nascatur turbatio, aut pro difficultate propositi subrepat desperatio, ne ex aedificiorum magnitudine subintret elatio, aut ex abundantia rerum se
Abbreviated transcription (Latin):
subueniãt. ⁊ pauꝑũ fr̃m ministrẽt obsenis.
Quatuor sũt ĩ reb possessis obẜuanda. sn¬
lic nelicita ĩ iꝰte adqͥramꝰ: aut iuste ad qͥsitis
illicite ꝑfruamͣ: ne młta ꝙuis licita posside¬
amꝰ. autͣ licite licita defendamꝰ. Male cĩ ad¬
qͥrere aut male uti ad qͥsitis: de licito ficit
illicitũ. Multa u̾o posside. ꝓpinquũ ẽ cupidi¬
tati. ⁊ sic qͣndoq qd̾ nimiũ diligit᷑: male
ad quisitis: id est gula ⁊ luxĩa. Duo sunt q̃
male possid̾e uolũt. id ẽ ꝓdigꝰ. ⁊ auarꝰ. unꝰ
ut ꝯgreget: altͥ ut dissipet. Et duo sũt que
pͥmo parenti abstulit paradisũ. Auaricia:
diuiti aꝑuit ĩ fernũ. In rẽꝑancia u̾o: ad huc
corrũpit mũdũ. ħ omĩa fr̃s diuicias secũt᷑.

Expanded text:
subveniant, et pauperum fratrum ministrent obsequiis. Quatuor sunt nobis in rebus possessis observanda, scilicet ne licita injuste acquiramus, aut juste acquisitis illicite perfruamur, ne multa quamvis licita possideamus, aut illicita licite defendamus. Male enim acquirere, aut male uti acquisitis, de licito facit illicitum. Multa vero possidere propinquum est cupiditati, et sic quandoque quod nimium diligitur, male acquisitis, id est, gula et luxuria: duo sunt quae male possidere volunt, id est, prodigus et avarus, unus ut congreget, alter ut dissipet; et duo, quae primo parenti abstulit paradisum, avaritia diviti aperuit infernum, intemperantia vero adhuc corrumpit mundum. Haec omnia, frater, divitias sequuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
ecłos uidendo: ibi laborant necessitati subue¬
niendo. Hospitũ domios. duas eẽ uolumꝰ. unã
q̃ fr̃ib qͥ religioĩs habitũ gerũt. siue etiam
quib̾dã ꝑsonis sclariũ qͦs albatis seu frm̃ ꝓ
uidenciã ibidẽ suscipiendos decreu̾it: depu¬
tet᷑. Aliã uͦ domũ remociorẽ ilł suscipiendis

Expanded text:
e. Hic satiant oculos videndo, ibi laborant necessitati subveniendo. Hospitum domus duas esse volumus: unam, quae fratribus qui religionis habitum gerunt, sive etiam quibusdam personis saecularium quos abbatis, seu fratrum providentia ibidem suscipiendos decreverit deputetur; aliam vero domum remotiorem illis suscipiendi
Abbreviated transcription (Latin):
mentor. oꝑim̃toꝵ dat. qd̾ alus forcioribus.
⁊ ido feliciorib nõ dat᷑. cogitare debent quib
nõ datur. qnͣtũ de sua scł̃ari uita illi adistã
uitã decenderint: qmͣ uis usq ad alioꝵ qui
sũt corꝑe firmiores frugalitatẽ ꝑuenire

Expanded text:
d aliis fortioribus et ideo felicioribus non datur, cogitare debent, quibus non datur, quantum de sua saeculari uita illae ad istam descenderint, quamuis usque ad aliarum, quae sunt corpore fortiores, frugalitatem peruenire