comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iquis ressuas ꝓsalute animȩ suȩ ł alasimẽ
uenerabilẽ locũ. ł ꝓpinqͦ suo aut auloet
alt̾i tradere uoluerit: eo temporequndo
intra ipsũ comitatũ fuerit in qͦille ñ posi¬
te sr̃ legitimam traditionẽ trado stileat.
Qͦdsi eodẽ tempore quo illas trade uix extra
eundẽ comitatum fuerit. siue in xercita.
siue inpalatio. siue in alio quob e loco.
adhibeat sibi ł de suis pagessil ł de aluis
qui eadẽ lege uiuant qua pse uuit testes
idoneos. ł si illos hab̾e non petierit. tuno
de aliis quales sibi meliores itienire posste.
& corã eis rerũ suarũ traditomnem factat
ptqua hes traditio ita facta sitrale fies
faciat eiusdẽ uestiturȩ. ne heredi ulla oc¬
casio remaneat hanc traditionem immu¬
tandi. s potiꝰ necessitas incumbat illã ꝑfi¬
ciendi. & si nondũ ressuas cũ coheredib
suis diuisas habuit: ñ ei boc sit ĩpedim̃to.
s coheres eiꝰ si sponte noluerit: aut ꝑ comi¬
tẽ.aut ꝑmissum eiꝰ distringat᷑ ut diuisi¬

Expanded text:
is res suas pro salute animae suae, vel ad aliquem venerabilem locum, vel propinquo suo, aut cuilibet alteri tradere voluerit, eo tempore, quando intra ipsum comitatum fuerit, in quo illae res positae sunt, legitimam traditionem facere studeat. Quod si eodem tempore quo illas tradere vult, extra eumdem comitatum fuerit, sive in exercitu, sive in palatio, sive in alio quolibet loco, adhibeat sibi, vel de suis pagensibus, vel de aliis qui eadem lege vivant qua ipse vivit, testes idoneos, vel si illos habere non potuerit, tunc de aliis quales sibi meliores invenire possit, et coram eis rerum suarum traditionem faciat. Et postquam haec traditio ita facta fuerit, haeres faciat eiusdem vestiturae, ne heredi ulla occasio remaneat hanc traditionem immutandi, sed potius necessitas incumbat illam perficiendi. Et si nondum res suas cum coheredibus suis divisas habuit, non ei hoc sit impedimentum; sed coheres eius si sponte noluerit, aut per comitem aut per missum eius distringatur, ut divisi
Abbreviated transcription (Latin):
p̃iudiciũ fideiussorẽ dare noluerit. clxxxu
i qͣndo int̾ litigatores de damno p̾sentię
suę fideussore contentio ẽ: si aliqͥs incauti¬
onc̃ u̾boꝵ p̃iudiciũ timeat. & ꝓpt̾ hoc fide¬
iussorẽ dare nolit. ꝑtͦ certũ aliquid de reb
suis pene causa deponere.s si c̃tra eum
fuerit iudicatũ & ipse defuerit: ꝑdet quod
De ꝑsonis a quib ñ sunt res accipiende.
ab his ꝑsonis res deinceps acciꝑe p̾sumat.
quarum lib̾i aut ꝓpinqui hac inc̾sulta
oblatione posst̃ rerũ ꝓpͥarũ exheredari.
Qͦd si aliqͥs deinceps hoc fac̾e tẽptauerit.
sẏnodali ł imꝑiali sententia modis õĩbꝰ
Sanccitum e̾ ut unicuiq eccłȩ unꝰ mansus
integer absq alio seruitio attribuat᷑. & p̾sb̾i
tionib fidelium. ñ de domib. neq de atri¬
is. ł de ortis iuxta eccłam positis. neq de
habuerint: inde seniorib suis debitũ ser¬

Expanded text:
 fidejussorem dare noluerint, cap. 30. Si quando inter litigatores de damno praesentiae suit fidejussoris contentio est, si aliquis in cautione verborum praejudicium timeat, et propter hoc fidejussorem dare nolit, potest certum aliquid de rebus suis poenae causa deponere; sed, si contra eum fuerit judicatum, et ipse defuerit, perdet quod De personis a quibus non sunt res accipiendiaeab his personis res deinceps accipere praesumat, quarum liberi aut propinqui hac inconsulta oblatione possunt rerum propriarum exhaeredari. Quod si aliquis deinceps hoc facere tentaverit, synodali vel imperiali sententia modis omnibus Sancitum est, ut unicuique ecclesiae unus mansus integer absque aliquo servitio attribuatur. Et ut prtionibus fidelium, non de domibus neque de atriis vel ortis iuxta ecclesiam positis neque de lius habuerint, inde senioribus suis debitum ser
Abbreviated transcription (Latin):
de qͦ agit᷑ pdat. Illo ũ qui euolentiam
ꝑtolit unit̾ia instatu qͦ fuerant recipiat.
& quȩ possedit securus teneat. Si uͦ illud in¬
uadit᷑ quodꝑ iudicium obtinere potuit: &¬
causam amittat. & aliud tartum qͣntum
inuasit reddat expulso. Si ad diripiendũ¬
quisq alios itiuitasse reꝑiatur. ccxxxiiii.
ꝗqͥs ad diripiendũ alios inuitauerit. aut
cuiuscunq rem euertat aut pecora. uel
animalia. quęcunq diripiat. illi cuiꝰ res
direpta ÷ in septuplũ quȩ sullata sunt
restituat. Siuͦ qui cum ipso fuerint inge¬
tui sint. quinos solidos componere cõpel¬
lant᷑. Ait si ñ habuerint unde cõponant.
.cl. flagella suscipiant. Si uͦ serui hoc sine
domini ioluntate cõmiserint: centenis
quinquigenis flagellis uerberent᷑. & ab
eis res onis in tegro in statu reddantur.

Expanded text:
de qua agitur perdat. Ille vero qui violentiam de qua agitur perdat. Ille vero qui violentiam ertulit, universa in statu quo fuerant recipiat, et quae possedit securus teneat. Si vero illud invadit quod per judicium obtinere potuit, et causam amittat, et aliud tantum quantum invasit reddat expulso. CAPquisque alios invitasse reperiatur, cap. 353. Si quis ad diripiendum alios invitaverit, ut cujuscunque rem evertat, aut pecora vel animalia quaecunque diripiat, illi cujus res direpta est in septuplum quae sublata sunt restituat; si vero qui cum ipso fuerint, ingenui sint, quinos solidos componere compellantur. Aut, si non habuerint unde componant, 150 flagella suscipiant. Si vero servi hoc sine domini voluntate commiserint, centenis quinquagenis flagellis verberentur, et ab eis res omnes integro in statu reddantur.
Abbreviated transcription (Latin):
iqͥs domu̾ alienam cuiꝰlibet infregerit.
quicquid exinde ꝑuim abstulerit aut ra¬
puerit. aut furauerit: scđm legẽ ⁊ Wadios
illi cuiꝰ domꝰ fuerit infracta & spoliata
intriplum componat. & insuꝑ bannum
dnĩcum soluat. Si seruus hoc fecerit. sen
aliqͦd cale dãnum alicui fecerit.pro quo
plenã compositionẽ facere non ualeat:
semet ipsũ in Wadio ꝓ seruo dare studeat.
usq dum plenam compositionẽ ad ĩpleat.

Expanded text:
is domum alienam cujuslibet infregerit, quicquid exinde per vim abstulerit aut rapuerit vel furaverit, secundum legem eam illi cujus domus fuerit infracta et spoliata, in triplum componat, et insuper bannum dominicum solvat. Si servus hoc fecerit, sentaliquod tale damnum alicui fecerit pro quo plenam compositionem facere non valeat, semetipsum in wadio pro servo dare studeat usque dum plenam compositionem adhibeat.
Abbreviated transcription (Latin):
onuiciũ iudici ab appellatorib ficri non
oportet. alioquin infamia notantur. ista¬
idõq ex die confessionis tẽpora solutionis
Suicunq trib auctoritatib iudicis c̾uentꝰ
P̃tribꝰ edictis ad iudicem fuerit ꝓuocatus.
aut uno ꝓomnib ꝑemptorio id ẽ quod
causã extinguit fuerit euocatꝰ. & p̾sentiã
suã apud eum udicẽ aqͦ ei denunciatũ ẽ¬

Expanded text:
onvicium judici ab appellatoribus fieri non oportet, alioquin infamia notantur. C ex die confessionis tempora solutionis uicunque tribus auctoritatibus judicis conventus, vel tribus edictis ad judicem fuerit provocatus, aut uno pro omnibus peremptorio, id est quod causam exstinguit, fuerit evocatus, et praesentiam suam apud eum judicem, a quo ei denunciatum e
Abbreviated transcription (Latin):
Yseduxerit quis uirginẽ desponsatĩ & dormi¬
crit cũ ea: dotabit eam. & habebt uxorem.
Cap̾ .xxu. De patre puellȩ si eã date noluerit.
ut reddat pecuniã uixta moren dotis.
Si pat̾ noluerit uirginẽ dare: reddat pecuni¬
ã urta morẽ dotis. quã uirgites xciꝑe c̃su

Expanded text:
seduxerit quis virginem desponsatam, et dormierit cum ea, dotabit eam et habebit uxorem. CAP. 293. - De patre puellae si eam dare noluerit, ut reddat pecuniam juxta morem dotis, cap. 25. Si pater noluerit virginem dare, reddat pecuniam juxta morem dotis quam virgines accipere consu
Abbreviated transcription (Latin):
orib cõp̃hensam. Qͦd si talis ꝑsona sit ad
cuiꝰ deformitatẽ infamia non ꝑtineat.
exilio deputet᷑. Tam̃ si int̾ accusatorẽ & reũ
ita iudice p̾sente c̃uenerit. ut pro inscriptioe
utriusq partis integri indutiȩ tribuantur.
debet aiudice ñ negari futurũ. ut q̃ pars
ptͦ indutias fuerit suꝑata: districtiori sen¬

Expanded text:
oribus comprehensam. Quod si talis persona sit ad oribus comprehensam. Quod si talis persona sit ad cujus deformitatem infamia non pertineat, exsilio deputetur. Tamen, si inter accusatorem et reum ita judice praesente convenerit, ut pro inscriptione utriusque partis integrae induciae tribuantur, debet a judice non negari futurum, ut pars quae post inducias fuerit superata, districtiori sen
Abbreviated transcription (Latin):
ui famosã cartã ad cuiꝰcunq in iuriam
& macłam c̾scripserit in secreto. & in publi¬
co affixerit. inueniendamq ꝓiecerit: illũ
c̃tra quẽ ꝓposita ẽ cartula ñ nocebit. nec
famȩ eius aliquid derogabit. S si inueniri
potuerit qui huiꝰmodi cartulam fec̃ con¬
stringat᷑. ut ꝓbet quȩ c̃scripsit. Qui si etiam
que scripsit ꝓbare ñ potuerit. fustigettr.
qr infamare maluit quã accusare. De eo qͥ¬
uicunq inscriptione p̃missa cuiꝰcunq
c̃riminis reti accusare uoluerit. ab eodie
qͦ inscripsit intra annũ ꝑagat ꝓpositas
actiones. Qui si distulerit: infamis effectꝰ
bonoꝵ̾ suorũ quarta parte multabitur.
udices. qui inscriptione p̃missa criminalia
negocia audire ceꝑint: adie inscriptionis
si indutias aut accusator aut reus petierit.
intra annũ p̾stare debebt̃. ut hȩc actio
int̾ anni circulũ finiat᷑. Qd si accusator
int̾ annũ quȩ ꝓposuit ꝓbare distulerit.
absoluto reo penam suscipiat legib suꝑi¬

Expanded text:
ui famosam chartam ad cujuscumque injuriam et maculam conscripserit, in secreto aut in publico affixerit inveniendamque projecerit, illi, contra quem proposita est chartula, non nocebit nec famae ejus aliquid derogabit. Sed si inveniri potuerit qui hujus modi chartulam fecit, constringatur, ut probet quae conscripsit: qui si etiam quae scripsit probare potuerit, fustigetur, qui infamare maluit quam accusare. DE Quicunque inscriptione praemissa cujuscunque criminis reum accusare voluerit, ab eo die quo inscripsit intra annum peragat propositas actiones. Qui si distulerit, infamis effectus, bonorum suorum quarta parte multabitur udices qui inscriptione praemissa criminalia negotia audire coeperint, a die inscriptionis si inducias aut accusator aut reus petierit, intra annum praestare debebunt, ut haec actio intra anni circulum finiatur. Quod si accusator intra annum quae proposuit probare distulerit, absoluto reo poenam suscipiat legibus superi
Abbreviated transcription (Latin):
Si alienũ animal cuicunq dãnũ intulerit.
aut alicinꝰ fructꝰ leserit: dñs eiꝰ aut. estima¬
tionẽ dãni reddat. aut ipsũ animal tradat.
qͦd etiã de cane similit̾ ÷ statutũ. De eo qui
Nqui irritatu suo ferã bestiam ł quãcunq
aliã quadrupedẽ in se pritauerit. eaq dãnũ
dedit: neq in eius dominũ neq in custodẽ
ũ multi fideiussores extiterint. etiam si
id soluendũ que ꝓmiser̾ ꝓbant᷑ idonei. &
possint om̃s insolidũ retineri: tam̃ restitu¬
tio debiti int̾ eos diuidenda ẽ ut unꝰquisq
n eos auctores qui famosos libellos in contu¬
melia alt̾ius ꝓposuerint: extra ordinẽ usq
ad religationem infulȩ uindicat᷑. ista int̾¬

Expanded text:
Si alienum animal cuicunque damnum intulerit aut alicujus fructus laeserit, dominus ejus aut aestimationem damni reddat, aut animal tradat. Quod etiam de cane similiter statutum est. Et qui qui inritatu suo feram bestiam uel quamcumque aliam quadrupedem in se proritauerit eaque damnum dederit, neque in eius dominum neque in custodem Cum multi fidejussores institerint, etiam si ad solvendum quae promiserunt probantur idonei, et possint omnes in solidum retineri, tamen restitutio debiti inter eos dividenda est, ut unusquisque n eos auctores qui famosos libellos in contumeliam alterius proposuerint, extra ordinem usque ad relegationem insulae vindicatur ista t
Abbreviated transcription (Latin):
De eo qͥfilios t̃i habuerit.⁊ in eoꝵ loco aliũ libi
heredem facere uoluerit. ccxxu.¬
ui filios ñ habuerit. & alũ quelibet here¬
dem sibi facere uoluerit. oram rege ł coraᷤ
comite ⁊ scabinis łmissi dnĩcis qui ab eo ad
iusticias faciendas in ꝓuncia fuerint ordi¬
nati. traditionẽ faciat. Capid ccxxii.

Expanded text:
habuerit et in eorum loco alium sibi heredem facere voluerit. Qui filios non habuerit et alium quemlibet heredem sibi facere voluerit, coram rege vel coram comite et scabinis vel missis dominicis, qui ab eo ad iustitias faciendas in provincia fuerint ordinati, traditionem faciat. 213.
Abbreviated transcription (Latin):
Si pͥnceps cuiꝰcunq graui accusatiõe cõmotꝰ
quẽquã occidi p̾ceꝑit᷑. ñ statim a uidicibus
que abirato pͥncipe iussa st̃ compleant᷑. sed
xxx. dies qui puniri iussus ẽ reseruet᷑. donec
pietas dnõꝵ iusticiȩ amica subueniat. De eo¬

Expanded text:
s cuiuscumque gravi accusatione commotus quemquam occidi praeceperit, non statim a iudicibus, quae ab irato principe iussa sunt, conpleantur, sed triginta diebus, qui puniri iussus est, reservetur, donec pietas dominorum iustitiae amica subveniat.
Abbreviated transcription (Latin):
Ni inuito ł ignorante ce partꝰ ancille tuȩ
expositꝰ ÷: repente eũ ñ ꝓhib̾is. s restitutio
eiꝰ si ñ a fure uindicaueris itafiat. ut si qua
inalendo eo ł forte addiscendũ artificium
iuste consumpta fuerint: restituant᷑. Tid̾ . uͦ.¬

Expanded text:
te te, partus ancillae tuae expositus est, repetere eum non prohiberis, sed restitutio ejus, si non a fure vindicaveris, ita fiat, ut si qua in alendo eo vel forte ad discendum artificium justum, consumpta fuerint, restituantur. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
Nqͥs ꝑuasor finiũ fucrit apꝓbatꝰ. eo quod
pͥusquã aliquid iudicio finiret᷑ id qͦd alter
cenuerat intiasisse: ñ solũ illud qͦd male
ꝑuasit amittat. s ut ñ unusquisq rẽalie¬
nã occupet cũ fuerit in causa deuictꝰ ꝑua¬
sor uiris alieni: tantũ spacii restituat. qͣntũ

Expanded text:
asor finium fuerit adprobatus, eo quod priusquam aliquid iudicio finiretur, id, quod alter tenuerat, invasisset, non solum illud, quod male praesumpsit, amittat, sed ut non unusquisque rem alienam occupet, cum fuerit in causa devictus pervasor iuris alieni, tantum spatii restituat, quantum
Abbreviated transcription (Latin):
aut cũ sacram̃to excuset. nͥ tałe furtum
ꝑpetratũ habeat. ꝓpt̾ qͦd ad suppliciũ
nouit᷑ institutis. sic̃ st̃ tributa ntbelonei
in media uia ubi nec aqua. nec palus.
nec pons. nec aliquid tale fuerit unde
iuste census exigi possit. ł ubi naues subtꝰ
pontes transire solent. siue in medio flu¬
mine ubi nullũ obstaculum ÷ ut auferan¬
t᷑. Antiqͥ aut̃ ad nr̃am noticiã deferant᷑.¬
e forestib nris. ut ubicunq fuerint
diligentissime inqͥrant qͦmͦ saluȩ sint. &
defensȩ ⁊ ut comitib denuncient. ne ullã
forestem nouit᷑ instrcuant. & ubi nouit᷑
c̃stitutas sine nr̃ã iussione inuenerint.

Expanded text:
aut eum sacramento excuset; nisi tale furtum aut eum sacramento excuset; nisi tale furtum perpetratum habeat, propter quod ad supplicium noviter institutis, sicut sunt tributa, et telonia in media via, ubi nec aqua, nec palus, nec pons, nec aliiuste census exigi possit, vel ubi naves subtus pontes transire solent, sive in medio flumine ubi nullum est obstaculum, ut auferantur. Antiquae autem ad nostram notitiam deferantDe forestibus nostris, ut ubicunque fuerint, diligentissime inquirant quomodo salvae sint et defensae, et ut comitibus denuntient, ne ullam forestem noviter instituant, et ubi noviter institutas sine nostra jussione invenerint,
Abbreviated transcription (Latin):
iuxta qͦd Wigildꝰ illiꝰ ẽ ad eccłam ꝑsoluat.
aut eum si uoluerit eidem eccłȩ tradat.
Deȩccłastico & fiscalino.⁊ beneficiario. serua
hereditas tam̾ lib̾i hominis qͥ pt̾ tale
facinꝰ ad mortem fuerit iudicatus. ad legi
timos illiꝰ heredes ꝑueniat. Si in atrio ec¬
cłe cuiꝰ porta reliquiis scõꝵ consecrata ẽ
huiꝰcemodi homicidiũ ꝑpetratũ fuerit:
simili mͦ em̃det᷑. ł componat᷑. Siuͦ porta
eccłe ñ ẽ sacrata. eodem mͦ componat᷑.
sic̃ cõponi debet qͦd in immunitate uio¬
Ilib homo de furto accusatꝰ fuerit. & res
ꝓpͥas habuerit. in mallo ad p̾sentiam
faciant. Et liceat ei pͥma uice ꝑ sacram᷑¬
tũ se scd̾m legem idoniare si potuerit. aut
si alia uice duo ł tres eũ de furto accusa¬
uerint: liceat ei c̾tra unũ ex his cũ scuto
& fuste in cãpo ctendere. Quod si seruus
de furto accusatꝰ fuerit.: dñs eiꝰ ꝓ eo em̃det.

Expanded text:
iuxta quod wirgildus illius est, ad ecclesiam persolvat; iuxta quod wirgildus illius est, ad ecclesiam persolvat; aut eum, si voluerit, eidem ecclesiae tradat. De ecclesiastico et fiscalino et beneficiario servo vHereditas tamen liberi hominis qui propter tale facinus ad mortem fuerit iutimos heredes illius perveniat. Si in atrio ecclesie cuius porta reliquiis sanctorum consecrata est, huiusscemodi homicidium perpetratum fuerit, simili modo emendetur vel componatur. Si vero porta ecclesię non est sacrata, eodem modo componatur sicut componi debet quod immunitate violiber homo de furto accusatus fuerit, et res proprias habuerit, in mallo ad praesentiam faciant. Et liceat ei prima vice per sacramentum se secundum legem idoneare, si potuerit, aut si alia vice, duo vel tres eum de furto accusaverint, liceat ei contra unum ex his cum scuto et fuste in campo contendere. Quod si servus de furto accusatus fuerit, dominus ejus pro eo emendet,
Abbreviated transcription (Latin):
De latronib qui magnã hnͣt blasphe¬
miã quicunq aliquem ex his cõp̃hendit
nullũ dãnũ exinde patiat᷑.¶ De pace & iu¬
tula iussi. ad impletum fiat. Ex .iiii. libro.
Siquis aut ex leui causa. aut sine causa ho¬
minẽ in eccła int̾fecerit: de uita cõponat.
Si uͦ foris rixati fuerint. & unus altm in
ȩccła fugerit. ⁊ ibi se defendendo eũ occidit.
& si huius facti testes ñ babuerit: cũ iura¬
torib .xii. legitimis ꝑ sacram̃tũ affirma
se defendendo eum interfecisse. & ptͦ hȩc¬
de. solidos ad partem eccłȩ quã illo homi¬
cidio polluerat. & insuꝑ bannum nrm̃
soluere cogat᷑. Is uͦ qui interfectꝰ ⁊ absq
compositione iaceat. ac deinde int̾fector
scđm iudiciũ canonicũ congruã facinori
qͦd admisit penitentiam accipiat. Si ꝓpͥus
seruus hoc cõmiserit: iudicio feruentis¬
aquȩ examin et᷑. utrũ hoc sponte an se
defendendo fecisset. Et si manꝰ eiꝰ exusta
fuerit. int̾ficiat᷑. Si aut̃ non fuerit: dñs eiꝰ

Expanded text:
De latronibus, qui magnam habent blasphemiam, quicumque aliquem ex his compraehenderit, nullum dampnum exinde patiatur. 292. De tetula jussi adimpletum fiat. CAP. 238. - De vip. 13. Si quis aut ex levi causa, aut sine causa, hominem in ecclesia interfecerit, de vita componat. Si vero foris rixati fuerint, et unus alterum in ecclesia fugerit, et ibi se defendendo eum interfecerit, et si hujus facti testes non habuerit, cum 12 juratoribus legitimis per sacramentum affirmet se defendendo eum interfecisse,  solidos ad partem ecclesiae quam illo homicidio polluerat, et insuper bannum nostrum solvere cogatur; is vero qui interfectus est, absque conpositione iaceat: ac deinde interfector secundum iudicium canonicum congruam facinori quod admisit paenitentiam accipiat. Si proprius servus hoc commiserit, iudicio aquae ferventis examinetur, utrum hoc sponte, an se defendendo fecisset. Et si manus eius exusta fuerit, interficiatur. Si autem non fuerit, dominus eius
Abbreviated transcription (Latin):
ui in alt̾iꝰ fama in publico scripturã aut
uerba cͥtumeliosa confinxerit. ⁊ reꝑtus
scripta ñ ꝓbauerit: flagellet᷑. Et qͥ ea
prius inuenerit rumpat. si non uult
auctoris ficti causã incurrere. E.iii. libro¬

Expanded text:
ui in alterius famam in publico scripturam aut verba contumeliosa confinxerit, et repertus scripta non probaverit, flagelletur: et qui ea prius invenerit, rumpat, si non vult auctoris facti causam incurrere. » CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
posst̃ impubes. qͥa nullũ eoꝵ animi iudiciũ
ẽ.Furiosi qui m̃te carent. ñ ad rem ꝑtinet:
si impubes ptea pubes factꝰ. aut furios ptea
compos m̃tis factꝰ fuerit. & decesserit. Furi¬
osi aut̃ si ꝑ id tempus fecerint testamentum
qͦ furor eoꝵ int̾missus ẽ. iure testati ẽẽ uiden
t᷑. Itẽ. Mutꝰ ⁊surdꝰ ñ semꝑ testam̃tum facere
posst̃. Utiq autẽ de eo surdo loqͥt᷑. qͥ omnino¬
ñ exaudit. ñ qͥ tarde exaudiat. Nã ⁊ mutꝰ
is intelligit᷑ qͥ eloqͥ nichil potest. ñ qͥ tarde

Expanded text:
imi iudicium est; item furiosi, quia mente carent. nec ad rem pertinet, si impubes postea pubes factus aut furiosus postea compos mentis factus fuerit et decesserit. furiosi autem si per id tempus fecerint testamentum quo furor eorum intermissus est iure testati esse videnus et mutus non semper testamentum facere possunt. Utique autem de eo surdo loquimur qui omnino non exaudit, non qui tarde exaudit. Nam et mutus is intelligitur, qui eloqui nihil potest, non qui tarde
Abbreviated transcription (Latin):
ur noct᷑no tempore captꝰ in furto dum res
furtiuas secũ portat. si fuerit occisus. nulla
ex homicidio querela nascat᷑.ccc xliiii.
querat accepto spacio uenditorẽ. Quẽ si n̾
potuerit inuenire. ꝓbet se cũ sacram̃to
& testib in nocentem. ⁊ qͦd apud eũ cogno¬
scit᷑ restituat. & furẽ querere ñ desistat.
Qđ si furem celare uoluerit. nꝑ iurans ptͦea
detectꝰ fuerit : tanquã fur ille. ita iste in
uit aliqͦd animal occiłit. ⁊ negauerit. ⁊ pͦcea
exinde ꝓbatꝰ fuerit: tanꝗͣ furtiuũ cõponat.

Expanded text:
ur nocturno tempore captus in furto, dum res furtivas secum portat, si fuerit occisus, nulla ex hoc homicidio querela nascatur. CAP. 212. quaerat accepto spatio venditorem. Quem si non potuerit invenire, probet se cum sacramento et testibus innocentem, et quod apud eum cognoscitur restituat, et furem quaerere non desistat. Quod si furem celare voluerit, et perjurans post ea detectus fuerit, tanquam ille fur ita iste in d animal occiderit, et negaverit, et postea exinde probatus fuerit, tanquam furtivum componat.
Abbreviated transcription (Latin):
cunq species fuerint cõm̃datę ł ad custo¬
diendum traditȩ sint. siue uendendȩ. &
in domo ipsiꝰ cum suis reb forsitan fuerint
incendio crematȩ una cũ testib qͥ cõm̃data
stisceꝑat p̾beat sac ram̃ta. nichil exinde suiᷤᷤ
ꝓfuisse compendiis.: nichil cogat᷑ ex soluere
excepto auro ⁊ argento qͦd ardere ñ poterat.
Siuͦ quȩ cõm̃data fuerant furto ꝓbant᷑ ablata
ei qͥ cõm̃data ꝑdidat spaciũ tribuat᷑. donec
furẽ sua inuestigatione ꝑqͥrat. & sieu̾ inue¬
nerit: cõm̃datori res ꝓprias tantũ modo
reformare ꝓcuret. Compositio uͦ furti ad eũ
qͥ habuit comm̾data ꝑtineat. Qͦd si fur non
fucrit intra staturũ tempꝰ inuentꝰ: medie¬
tas rerũ cõm̃datarũ dnõ suscipiente red¬
dat᷑. Damnũ uͦ medium utriq sustineant.
Et si ptͦmodũ dñs apud eũ qͥ cõmodauerit
quȩcunq fuerint supp̃ssa repꝑiet: sic̾ fur¬
tiua ab eo exigant᷑. ccclxu. De eo qͥ uendidit

Expanded text:
fuerint commodatae, sive ad custodiendum traditae sint, vel vendendae, et in domo ipsius cum rebus suis forsitan fuerint incendio crematae, una cum testibus qui commodata susceperant, praebeat sacramenta nihil exinde suis profuisse compendiis, et nihil cogatur exsolvere, excepto auro et argento quod ardere non poterat. Si vero quae commodata fuerant, furto probantur ablata, ei qui commodata perdiderat spatium tribuatur, donec furem sua investigatione perquirat. Et si eum invenerit, commendatori res proprias tantummodo reformare procuret; compositio vero furti ad eum, qui habuit commendata, pertineat. Quod si fur non fuerit intra statutum tempus inventus, medietas rerum commendatarum domino suscipiente reddatur, damnum vero medium utrique sustineant. Et si postmodum dominus apud eum, cui commendaverit, quaecumque fuerint suppressa repererit, sicut furtiva ab eo ex
Abbreviated transcription (Latin):
ñ uident᷑ eẽ testes. qͥb imꝑari potest ut
testes sint. Testis idoneus pat᷑ filio. atit filiꝰ
patri: ñ ẽ. Itẽ. Qui falso ł uarie testimonia
dixer̾. ł utriq parti ꝓdider̃. aiudicib puni¬
unt᷑. Itẽ. Pat̾ & filiꝰ qui in potestate eius est.
ltẽ. Duo fr̃s qui in eiꝰdem patris potestate
st̃. testes utriq in eodẽ testam̃to uel eodẽ
negocio fieri posst̃ qm̃ nichil nocet ex una
domo plures testes alieno negocio adhibi
testimonium dic̾e condẽnatã mulierem:
colligit᷑ ctiã mulieres testimoniũ in iudiuo

Expanded text:
non videntur esse testes, quibus imperari potest ut testes sint. Item . Testis idoneus pater filio, aut filius patri non est. Item . Qui falso vel varie testimonia dixerunt, vel utrique parti prodiderunt, a judicibus punium. Pater et filius qui in potestate eius est, item duo fratres qui in eiusdem patris potestate sunt testes utrique in eodem testamento uel eodem negotio fieri possunt, quoniam nihil nocet ex una domo plures testes alieno negotio adhibertestimonium dicere condemnatam mulierem, colligitur etiam mulieres testimonii in iudicio
Abbreviated transcription (Latin):
iuret. Si seruũ : xxxui. aut cum sex iuret.
Vnde autem lib̾ homno.xu. soł ꝑsoluit. regius
homo ł eccłasticus medietatem componat.
ł deinceps quantum cunq culpa ascendit.
Diquis ingenuus ingenuũ int̾fecerit. & eũ
cũ ramis cooꝑuerit. & in puteo ł in qͦcũq
loco celare uoluerit. quod dicit᷑ mortridũ

Expanded text:
juret. Si servum, 36 sol. aut cum 6 juret. juret. Si servum, 36 sol. aut cum 6 juret. Unde autem liber homo 15 sol. persolvit, regius homo vel ecclesiasticus medietatem componat, vel deinceps quantumque culpa ascenderit. Si quis ingenuus ingenuum interfecerit, et eum cum ramis cooperuerit, vel in puteo, vel in quocunque loco c
Abbreviated transcription (Latin):
iudicet᷑. Si sanguinem effudit: soł .ii. ⁊dim̾.
Sios ei fregerit. u. soł. Qͦd si ocłm. auricłam.
os fregerit. ł si eũ transpunserit. ł intͣ coxas
plagauerit: xxxui. soł culpabilis iudicetur.
aut cũ sex iuret. Si pollicẽ ingenuus ingenuo
ex cusserit. L. soł. si pollex ibidẽ pependerit.
triginta .ui.soł. Si scds digitꝰ unde sagit¬
tatur excussus fuerit: xxxui. soł componat᷑.
Siquis alicui manũ ł pedem truncatierit. ł
ocłm effodit. auriculam ł nasũ ãputauerit.
c. soł culpabił iudicet᷑. In om̃i uͦ mancatione
si m̃brũ mancatũ pependit: medietatẽ cõ¬
ponat quã cõponere debuerat si ipsũ m̃brũ
abscisum fuisset. Si mediũ digitũ excusserit.
qͥs hominẽ in capite ita plagauerit ut
sanguis ad t̾ram cadat :xo. soł culpabilis
iudicet᷑. Ista omnia si negauerit: cum sex
iuret. Siqͥs hominẽ regiũ ł eccłasticum
int̾fecerit. c. soł culp̃ iudicetur. aut cũ .xii.

Expanded text:
dicetur. Si sanguinem effuderit, sol. 3 et dimidium; dicetur. Si sanguinem effuderit, sol. 3 et dimidium; si os ei fregerit, 5 sol. Quod si oculum, auriculam, os fregerit, vel si eum transpunxerit, vel intra coxas plagaverit, 36 sol. culpabilis judicetur, aut cum 6 juret. Si pollicem ingenuus ingenuo excusserit, 50 sol., si pollex ibidem pependerit, 36 sol. Si secundus digitus unde sagittatur, excussus fuerit, 36 sol. componatur. Si quis alicui manum vel pedem truncaverit, vel oculum effoderit, auriculam vel nasum amputaverit, 100 sol. culpabilis judicetur. In omni vero mancatione, si membrum mancatum pependerit, medietatem componat, quam componere debuerat, si ipsum membrum abscissum fuisset. Si medium digitum excusserit, quis hominem in capite ita plagaverit ut sanguis ad terram cadat, 15 sol. culpabilis judicetur. Ista omnia si negaverit, cum 6 juret. Si quis hominem regium vel ecclesiasticum interfecerit, 100 sol. culpabilis judicetur, aut cum 12
Abbreviated transcription (Latin):
debent c̃stringi. ut iurent se nichil falsi eẽ
dicturos. honestiorib aut̃ magis ꝙͣ uilioribꝰ
fides adhibeat᷑. Unius autẽ testimonium
quãlibet splendida ⁊ idonea uideatur eẽ
ꝑsona: nullatenus audiendum.
iqͥs ingenuus ingenuũ ł seruũ ꝑcusserit.
ut sanguis ñ exeat᷑: ꝓ unoquoq ictu usq ad
tres solidos idem culpabilis iudicet᷑. Si uͦ
homo ȩccłasticꝰ aut regiꝰ hoc fecerit: soł.iii.
Similit̾ si seruus homini eccłastico ł regio ł
franco hoc fecerit: soł.iii. aut cũ sex iuret.
iseruus ingenuo aut regio ł eccłastico hoĩ
sanguinis effusionẽ fecerit: solidis .o. &¬
dimidio culpabilis iudicet᷑. aut cũ sex iuret
Similit̾ si ingenuus regius aut eccłasticus
homo seruo os fregerit: nouem solidis cul¬
pabił iudicet᷑. aut cũ sex iuret. Qͦd si seruus
homini fratco hoc fecerit: xxxui. solidis
aut eccłastico homini hoc fec̾it: soł.uiiii.
Quod si seruus seruũ ꝑcusserit bis ł ter:

Expanded text:
lsi esse dicturos, honestioribus autem magis quam vilioribus fides adhibeatur. Unius autem testimonium, quamlibet splendida et idonea videatur esse persona, nullatenus audiendum. Si quis ingenuus ingenuum vel servum percusserit, ut sanguis non exeat, pro unoquoque ictu usque ad tres solidos culpabilis judicetur. Si vero homo ecclesiasticus aut regius hoc fecerit, sol. 3. Similiter si servus homini ecclesiastico, vel regio, vel franco hoc fecerit, solidos 3, aut cum 6 juret. Si servus ingenuo aut regio, vel ecclesiastico homini sanguinis effusionem fecerit, 3 solid. et dimidio culpabilis judicetur, aut cum 6 juret. Similiter si ingenuus, regius, aut ecclesiasticus homo servo os fregerit, 9 sol. culpabilis judicetur, aut cum 6 juret. Quod si servus homini franco hoc fecerit, 36 sol. aut ecclesiastico homini hoc fecerit, sol. 9. Quod si servus servum percusserit bis vel ter,
Abbreviated transcription (Latin):
De latronib ita p̾cipimꝰ obseruandũ. ut
ꝓ pͥma culpa ñ moriat᷑. s unũ ocłm ꝑda
De alia uͦ culpa nasus ipsiꝰ latronis truncet᷑.
De t̾cia culpa si ñ em̃dauerit: moriatur.
criminis. nec infames. nec calumniatores.
It testimoniũ uniꝰ hominis ñ accipiatur.
Nã si ex utraq parte plures sint: ueracio¬
res atq religiosores ⁊ honestiores eligantur
qͥ sacram̃to suũ confirment testimoniũ.
nichilq falsi se ẽẽ dicturos. ccc xliii. Be¬

Expanded text:
De latronibus ita praecipimus observandum, ut pro prima culpa non moriatur, sed unum oculum perdat. De alia vero culpa nasus ipsius latronis truncetur. De tertia culpa, si non emendaverit, moriatur. criminis, nec infames, nec calumniatores, t testimonium unius hominis non accipiatur. Nam, si ex utraque parte plures sint, veraciores atque religiosiores et honestiores eligantur, qui sacramento suum confirment testimonium, nihil se falsi esse dicturos. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
iqͥs debeat alicui solidos .x. & ille qͥ debet
de quacunq ratione debeant᷑ illi creditori
suo solidi quinq. & ueniens creditor totos
decẽ solidos a creditore petat. si ꝓbauerit
ille debitor sibi ab eo .u. solidis conuenit
ui filio familias c̾tra int̾dicta inscio patre
pecuniam cõmodauit: nec uiuente nec mor¬
tuo patre eã ab eodem poterit postulare.
iquis creditor debitore in solutionem
cardante rem sibi ꝓ debito positã distra¬
xerit. siqͥd ampliꝰ acceptũ fuerit qͣm debe¬
bat᷑. qͦd ãpliꝰ acceptũ ÷ restituat᷑ debitori.

Expanded text:
is debeat alicui solidos decem, et ille qui debet de quacunque ratione debeantur illi a creditore suo solidi quinque, et veniens creditor totos decem solidos a debitore petat, si probaverit ille debitor sibi ab eo quinque solidos deberi, Qui filiofamilias contra interdicta legum inscio parte pecuniam commodavit, eam nec vivente nec mortuo patre ab eodem poterit postulare.quis creditor debitore in solutionem tardante rem sibi pro debito positam distraxerit, si quid amplius acceptum fuerit quam quod debebatur, quod amplius acce tum est restituat debitori.
Abbreviated transcription (Latin):
De hominib ad mortem uidicatis. & postea
iudicati st̃. & ptea eis uita fuerit concessa.
si ipsi iusticiã ab aliis reqͥsierint. aut ab eis
iusticiã quis querere uoluerit: qͥlit̾ inter
illos iudiciũ t̾minet᷑. Primo om̃ium de ilł
causis ꝑ qͥb iudicatꝰ fuerat ad mortẽ nullã
potest facere repeationẽ. qr omnes ressuȩ
scđm iudiciũ francoꝵ in publico fuerunt
reuocate. & si aliquid in ꝑtͦmodum ptͦquã
uita ei c̃cessa ẽ cũ iusticia adqͥrere potue¬
rit: in sua lib̾tate teneat & defendat scđm
legẽ. In testimoniũ aut ñ suscipiat᷑. nec
int̾ scabinos legem iudicando locũ teneat.¬
Et si ad sacram̃tum aliqͥd iudicatum fuerit
qͦd iurare debeat. si aliqͥs ipsum sacram̃tũ¬

Expanded text:
De hominibus ad mortem judicatis, et postea De hominibus ad mortem judicatis, et postea diiudicati fuerint et postea eis vita fuerit concessa, si ipsi iustitiam ab aliis requisierint aut ab eis iustitiam quaerere voluerint, qualiter inter illos iudicium terminetur. Primo omnium de illis causis, pro quibus iudicatus fuerit ad mortem, nullam potest facere repetitionem, quia omnes res suae secundum iudicium Francorum in publico fuerunt revocatae. Et si aliquid in postmodum, postquam ei vita concessa est, cum iustitia adquirere potuerit, in sua libertate teneat et defendat secundum legem. In testimonium non suscipiatur, nec inter scabinEt si ad sacramentum aliquid ei iudicatum fuerit quod iurare debeat, si aliquis ipsum ad sacramentu
Abbreviated transcription (Latin):
Teminem liceat seruũ suũ ꝓꝑt̾ dãnũ ab illo
cuilibet illatũ dimittere. s iuxta qͣlitatẽ
dãni dñis ꝓ illo respondeat. ł eu̾ in cõposi¬
tionẽ aut penã ꝑetitori offerat. Si autem
seruus ꝑ petrato scelere fugerit ita ut a
domino penitꝰ inueniri non possit: sacra¬
m̃to se dñs eiꝰ excusare studeat. quod hoc¬
nec suȩ uoluntatis nec c̾scientię fuisset.
qͦd seruus eiꝰ tale facinꝰ cõmisit. Cap̃. xlx.
iquis ad mallum legib mannitꝰ fuerit
& ñ uenerit. si eu̾ semnis ñ tenuerit .xu.
& t̾ciam.Si aut̃ ad qͣrtũ uenire c̾tempse¬
rit. possessio eiꝰ in bannũ mictat᷑ donec
ueniat. & de re qͣ int̾pellatꝰ fuerit iusticiã
faciat. Siinfra annum ñ uenerit: de reb
eiꝰ quȩ in bannũ misse st̃ rex int̾rogetur.
ut qͥcquid inde iudicauerit fiat. Prima
si forte res ꝓpͥas ñ habuerit: mittantur in
bannũ usq dũ rex introget᷑. Capit. Xluii

Expanded text:
, cap. 44. Neminem liceat servum suum propter damnum ab illo , cap. 44. Neminem liceat servum suum propter damnum ab illo cuilibet illatum dimittere, sed juxta qualitatem damni dominus pro illo respondeat, vel eum in compositionem, aut poenam petitori offerat. Si autem servus perpetrato scelere fugerit, ita ut a domino penitus inveniri non possit, sacramento se dominus ejus excusare studeat, quod hoc suae voluntatis nec conscientiae fuerit, quod servus ejus tale facinus commisit. CAP. 268. m, cap. 45. Si quis ad mallum legibus bannitus fuerit, et non venerit, si eum bannitus non tenuerit 15 et tertiam. Si autem ad quartam venire contempserit, possessio eius in bannum mittatur, donec veniat et de re, pro qua interpellatus fuerit, iustitiam faciat. Si infra annum non venerit, de rebus eius, quae in banno missae sunt, rex interrogetur, et quicquid inde iudicaverit, fiat. Prima si forte res proprias non habuerit, mittatur in bannum usque dum rex interrogetur. CAP. 269. -
Abbreviated transcription (Latin):
Siquis quã uicinalem ł pastoralẽ clauserit.
cũ sua lege cõponat. ⁊ ipsã uiam aꝑiat.
Similic̾ & de semita faciendũ ẽ. ccclx. De eo
in eo suspicatio. ⁊ cũ lege sua uicinis suiꝰ hoc
em̃det. Si aut̃ plurimoꝵ uicinoꝵ puteus
fuerit: compositionem int̾ se mutuentur.

Expanded text:
Si quis viam convicinalem vel pastoralem clauserit, cum sua lege conponat et ipsam viam aperiat. Similiter et de semita faciendum est. 355. De eo,in eo suspicio, et cum lege sua vicinis hoc emendet. Si autem plurimorum vicinorum puteus fuerit, compositionem inter se mutuentur.
Abbreviated transcription (Latin):
Qui autẽ alique̾ in carcerẽ detrusit ut ali¬
quid ẽi extorqueret: qͥcqͥd obhanc causã
factum ÷. nullius mom̃ti ẽ.¶Dolus ẽ cũ¬
aliud agit᷑. aliud simulat᷑. Qui dolum uł
metũ adhibuit ut res ad alium transiret:
utq deui & dolo actione tenebit᷑. ¶Siqͥs
id qͦd minori ȩtate gessit.ptͦquã maior
effectꝰ : silentio suo & taciturnitate
reuocare noluerit: de hac re integri resticuti¬

Expanded text:
iarum: Qui in carcerem quem detrusit, ut ei aliquid extorqueret, quicquid hac causa factum est, nullius momenti est. Caliud agitur, aliud simulatur. Qui dolum vel metum adhibuit, ut res ad alium transiret, uterque de vi et dolo actione tenebitur. Si quis id quod minori aetate gessit, postquam major effectus est silentio suo et taciturnitate revocare noluerit, de hac re integri restituti
Abbreviated transcription (Latin):
pduxerit. nͥ scđ̾m obseruationẽ nr̃e csti¬
tutionis. sic tam̃ ut testes duoꝵ altm dicant.
lcͦd p̃sentib ipsis ad ipsũ rogatis debitor
creditori pecuniam soluit. ł qđ ad hoc ipsũ
iccepti audier creditorẽ dicentem. pecuniã
sibi debitã soluisse. Non admittimꝰ autẽ
testimonia eoꝵ qͥ dice solent. tͥnseuntesse
ludisse aliquẽ dicentẽ pecuniã sibi solutã
eẽ. s nec tabularioꝵ sola p̾sentia sufficit.
nͥ qͦq testes rogati subscripserint. Itẽ.
luriũ& bonoꝵ testimonia sequi oportet.
& eos qͥ c̃traria sibi dixerint siqͥdẽ ꝑ erro¬
rẽ : c̾uenit ad mittere. sinautẽ ꝑ astutias
aliqͦs. torm̃tis subicere. Cap̃.iiii. Be deste¬

Expanded text:
produxerit, nisi secundum observationem nostrae constiproduxerit, nisi secundum observationem nostrae constitutionis, sic tamen ut testes duorum alterum dicant, vel quod praesentibus ipsis et ad ipsum rogatis debitor creditori pecuniam solvit, vel quod ad hoc ipsum accepti audierint creditorem dicentem pecuniam sibi solutam fuisse. Non admittimus autem testimonia eorum qui dicere solent transeuntes se audisse aliquem dicentem pecuniam sibi solutam esse sed nec tabulariorum sola praesentia sufficit, nisi testes quoque rogati subscripserint. Item. Plurium et bonorum testimonia sequi oportet, et eos qui contraria dixerint, si quidem per errorem, convenit admittere; sin autem per astutias aliquas, tormentis subjicere. CAP. 153. - Test
Abbreviated transcription (Latin):
c̃sentaneũ legib t̾minũ causȩ imponant.
ita tam̃ ut disceptatio litis duoꝵ mensium
spaciũ ñ excedat alitis c̃testatione nume¬
randũ. Non alit̾ aucẽ puniat᷑ dericꝰ. nͥ ob¬
cũ ẽ: tc̃ scđm canones epõ soli causȩ exami¬
natio & pena ꝓcedat. nullam cõmunione
aliis iudicib in huiꝰmodi causis habentib¬
emo intelligat᷑ c̃cubinã hab̾e. quę cum
multis mulierib c̾cumb̾e cũ aliquo solet.
Nã quẽ ad modũ qui legitimã uxorem habet.
aliã hab̾e durante eodẽ matrimonio non
potest: ita ⁊ qͥ unã c̾cubinã ht̃ non potest
ullius recipiat᷑ testimoniũ. nͥ eiꝰ qͥ sit bona
opinione. łquẽ dignitas cõm̃dat. ł militia.
łuitȩ honestas. ł artis citulus laudabilis.
letiam alioꝵ testiũ uox de bona uita eiꝰ c̃sen
fuerit. liceat uidici si hoc ex istimauerit tor¬
m̃tis cu subigere. Siqͥs autẽ scripserit se de
scriptis eã soluisse: ñ audiat᷑. qͥnuis cestes

Expanded text:
consentaneum legibus terminum causis imponant, ita tamen, ut disceptatio litis duorum mensium spatium non excedat a litis contestatione numerandum. Non aliter autem puniatur clericus, nisi obc secundum canones ab episcopo suo causae examinatio et poena procedat, nullam communionem aliis judicibus in hujusmodi causis habentibem intelligat concubinam, quae cum multis mulieribus concumbere cum aliquo solet; nam quemadmodum qui legitimam uxorem habet, aliam habere durante eodem matrimonio non potest, ita et qui unam concubinam habet, non potest ullius recipiatur testimonium, nisi ejus qui sit bona opinione, vel quem dignitas commendat, vel militia, vel vitae honestas, vel artis titulus laudabilis, vel etiam aliorum testium vox, de bona vita ejus consentfuerit, liceat judici si hoc aestimaverit, tormentis eum subigere. Si quis autem scripserit se debscriptis eam solvisse, non audiatur, quamvis testes
Abbreviated transcription (Latin):
merico ad nõ retinet᷑. ¶ Si facto p̾cio rem
uendendã aliquis cuicunq crediderit.¬
sione ꝑierit: ei ꝑit. qui eã dedat distrahen¬
dã. Cęt̾m si rẽ acceptã non rogante d nõ
s: ꝑmittente eo qui accepit dũ uelit uenun¬
dare ꝑdidit: sibi rei ꝑditȩ ingerit detrimꝰ¬
tu. Creditor si sine conditione pignus sibi
depositũ tenens ter debitorẽ suum c̾uenerit
ut soluto debito pignora sua recipiat. qͦd
si debitor noluerit ꝑtͦ tres ad monitiones
soluto debito pignora sua susciꝑe: creditor
distrahendi pignoris lib̾am hãt potestatẽ.

Expanded text:
merito a domino retinetur. Si facto pretio rem merito a domino retinetur. Si facto pretio rem vendendam aliquis cujuscunque crediderit,sione perierit, ei perit qui eam dederat distrahendam. Caeterum, si rem acceptam, non rogante domino, sed permittente eo qui acceperit, dum velit venumdare, perdiderit, sibi rei perditae ingerit detrimentum. Creditor si sine conditione pignus sibi depositum tenens, ter debitorem suum convenerit, ut, soluto debito, pignora sua recipiat. Quod si debitor noluerit post tres admonitiones soluto debito pignora recipere, creditor detrahendi pignoris liberam habebit potestatem.
Abbreviated transcription (Latin):
Licet pͥor poͬrtitor offerat sacram̃tũ: tam̃
cum nulla ꝓbatio ⁊ debiti. is qui accusatur
potest fidem suã iusiurandi religione fir¬
mare.¶Si qͣndo pulsatꝰ repetentiꝰ pecuna
obtulerit sacram̃tũ. ⁊ ille ei iusiurandi neces¬
sitatẽ ciltro c̾cesserit: ñ potest ptea ab eo debitũ
postulare. Heres eiꝰ cui pecunia credita dicitur
ad sacram̃tum uocari ñ potest. qr quȩ egerit
aucto suus ad integrũ scire ñ potuit.Qcqͥd¬
in re.n cõmodatã ob morbũ ł aliã rationẽ
umi ensum ÷ ad nõ recipi potest.Si facto
incendio. ruina. naufragio. aut quolibet
simili casu res cõmodata amissa sit: ñ tene¬
bit᷑ eo nomine is cui cõmodata ẽ nͥ forte cũ
posset rẽ cõmodatã saluã facere. suã p̃tulit.
Si seruũ ł equũ ł quęcunq alia aliqͥs ab alt̾o
ad usum tantũ seruiendi cõmodata susceꝑit.¬
& eos ad pugnã ł ubi uite ꝑicłm incrant
duxerit: ad redditionem cõmodate rei

Expanded text:
posterior petitor offerat sacramentum, tamen cum nulla probatione debiti is qui accusatur potest fidem suam jurisjurandi religione firmare. Si quando pulsatus pecuniam repenti obtulerit sacramentum et ille ei jurisjurandi necessitatem ultro concesserit, non potest postea ab eo debitum postulare. Haeres ejus cui pecunia credita dicitur, ad sacramentum vocari non potest, quia quae egerit auctor suus ad integrum scire non potuit. Cin rem commodatam ob morbum, vel aliam rationem impensum est, a domino recipi potest. Si facto incendio, ruina, naufragio, aut quolibet simili casu res commodata amissa sit, non tenebitur eo nomine is cui commodata est, nisi forte cum possit rem commodatam salvam facere, suam praetulit. Si servum vel equum vel quaecunque alia aliquis ab altero ad usum tantum servienti commodata susceperit, et eos ad pugnam vel ubi vitae periculum incurrant duxerit, ad redditionem commodatae rei
Abbreviated transcription (Latin):
Item. Uulgo c̃cepti dicunt᷑. qͥ patrẽ de monstrare
ñ posst̃. ł qͥ posst̃ quidẽ. s cum hnt quem
nascit᷑ sine legitimo matrimonio: matrẽ
seqͣt᷑. Itẽ. Qui in ut̾o st̃ in toto pene uire ciuili
intelligunt᷑ in rerum natura eẽ. Nam &
legitimȩ hereditates his restituunt᷑. ita ut
si pgnans mulier ab hostib capta sit. id pͦ¬

Expanded text:
em: vulgo concepti dicuntur, qui patrem demonstrare non possunt vel qui possunt quidem, sed eum habent quem nascitur sine legitimo matrimonio, matrem storum. Qui ‹i›n utero sunt, in toto paene iure ciuili intelleguntur in rerum natura esse. nam et legitimae hereditates his restituuntur: et si praegnas mulier ab hostibus capta sit, id q
Abbreviated transcription (Latin):
testes eis accusator exsoluat. Nã si testes
exhibiti ab accusatore penȩ subiacuerins.
etiã si c̃sentiant partes abolitio aiudicib
deneget᷑. s aut in accusatũ si c̃uictus fuerit
aut in accusatorẽ si ñ c̃uicerit legib sen¬
tentia iudicis penam quã passurus erat
reus accusator excipiat. Eum qui abirato¬

Expanded text:
testes, eis accusator exsolvat. Nam si testes testes, eis accusator exsolvat. Nam si testes exhibiti ab accusatore poenae subiacuerint, etiamsi consentient partes, abolitio a iudicibus denegetur, sed aut in accusatum, si convictus fuerit, aut in accusatorem, si non convicerit, legibus ex sententia iudicis poenam, quam passurus erat reus, accusator excipiat. DE I
Abbreviated transcription (Latin):
iquẽ penituerit accusasse criminaliter &
inscriptionẽ fecisse de eo qͦd ꝓbare ñ potue¬
rit. si ei cũ accusato innocente c̃uenerit: in¬
uicẽ se absoluant. Si uͦ uidex eum qͥ accusatꝰ
ẽ criminosũ eẽ cognouerit: & inter reũ &
excipiat legib c̃stitutã.¶Ab olitionem in¬
uito reo postquã fuerit officii custodiae
traditꝰ intra dies .xxx. accusatori petenti
dari ꝑmittimꝰ.ptͦ hoc tẽpꝰ nͥ reus c̃sentiat
censemꝰ ñ eẽ tribuendã. Si criminis accu¬
sacor intͣ .xxx. dies abolitionem petierit.
etiã inuito reo aiudice c̾cedat᷑. & lib̾i ⁊ accu¬
satꝰ i accusator abscedant. Post triginta uͦ
dies quã accusatꝰ custodie fuerit traditꝰ nͥ
abolitionẽ & reus ⁊ accusator aiudice petu¬
rint: accusatori solo ñ eẽ p̾standum. Qͦdsi
testes ex hibiti ad petitionẽ accusatoris fu¬
erint.⁊ in custodiam missi fuerint. ⁊aboli¬
tio petita p̾stitaq fuerit. sũptꝰ qͦs fecerint

Expanded text:
quem poenituerit accusasse criminaliter, et inscriptionem fecisse de eo quod probare non potuerit, si ei cum accusato innocente convenerit, invicem se absolvant. Si vero judex eum qui accusatus est criminosuexcipiat legibus constitutam. Abolitionem invito reo postquam fuerit officii custodiae traditus, intra dies 30, accusatori petenti dari permittimus, post hoc tempus nisi reus consentiat, censemus non esse tribuendam. Si criminis accusator intra dies 30 abolitionem petierit, etiam insatus et accusator abscedant: post triginta vero dies, quam accusatus custodiae fuerit traditus, nisi abolitionem et reus et accusator a iudice petierint, accusatori solo non esse praestandam. Quod si testes exhibiti ad petitionem accusatoris fuerint, et in custodiam missi fuerint, et abolitio petita praestitaque fuerit, sumptus, quos fecerunt
Abbreviated transcription (Latin):
dicio damnata ẽ. Proinde si adultu c̾dem¬
nata eẽ ꝓponat᷑: ñ tantũ qr dep̾hensa ẽ
erit notata. s qͥa ⁊ publico iudicio dãnata.
Generalit᷑ diffiniendũ ẽ donec certum est¬
maritu uiuere in captiuitate c̃stitutum.
nullã hab̾e licentiã uxores eoꝵ migrare

Expanded text:
si publico judicio damnata est. Proinde si adulterii condemnata esse proponatur, non tantum quia deprehensa est, erit notata, sed quia et publico judicio damnata. Generaliter definiendum emaritos vivere in captivitate, constitutum est nullam habere licentiam uxores eorum migrare
Abbreviated transcription (Latin):
Si mulier lib̾toꝵ suoꝵ tutelã administra¬
uerit.ꝑtͦ inchoatã administrationem ad
scdas migrare uoluerit nuptias. pͥus filus
suis impub̃ib tutorẽ petere debet. eiq ra¬
tionẽ administrationis sue redde. & post
debitã rationẽ si debitrix appareat suũ
debitũ ꝑ soluere debet. deinde si uelit ad¬
matrimoniũ scđm ꝑueniat. Si aut̃ hac
obseruatione c̃tempta scd̾as contraxerit
nuptias: nͦ solũ res ipsiꝰ id ÷ matris lib̾is eiꝰ
hẏpotetice titulo supponat᷑. s etiã res ui¬
trici ex p̾sentis c̃stitutionis auctoritate.
Ihereticꝰ c̾tra hereticum litiget: li gante.¬
ceat ciuis eoꝵ hereticũ testem ad ducere. Sin
aut᷑ orthodexus c̾tra hereticum litiget. pro
orthodoxo qͥdẽ heretici etiã testimonium
ualeat ctra orthodoxũ. aut soliꝰ orthodoxi
testimoniũ ualeat. Orthodexis aut̃ litigan¬
tib ad testimoniũ nullus heretico pateat

Expanded text:
Si mulier liberorum suorum tutelam administraverit, et post inchoatam administrationem ad secundas migrare voluerit nuptias, prius filiis suis impuberibus tutorem petere debet, eique rationem administrationis suae reddere, et post redditas rationes, si debitrix appareat, debitum suum solvere debet; deinde si matrimonium secundum veniet. Si autem, hac observatione contempta, secundas contraxerit nuptias, non solum res ipsius, id est matris, liberis ejus hypothecae titulo supponatur, sed etiam res vitrici ehaereticus contra haereticum litiget, liceat cuivis alium haereticum testem adducere. Sin autem orthodoxus contra haereticum litiget, pro orthodoxo quidem haeretici etiam testimonium valeat, contra orthodoxum autem solius orthodoxi testimonium valeat. Orthodoxis autem litigantibus, ad testimonium nullus haeretico pateat