comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
t̾it. Diabolus enĩ cũ hõib istis est
latitante fulgore eiꝰ se ostendens.
uelut in ꝯstitutione mundi ante ru¬
inã fuit. & ꝓpħis aliquantulũ se si¬
milẽ facit ce dicit. Popłs iocando lo¬
quit᷑. scił qd̃ uelut tabida & inmun¬
da animalia. & uelut muscas me eis
ostendã. S ñc in pennas uentoꝵ
fulgurante tonitru uolare uolo. & eoᷤ
oĩb modis infundere. qd̵ omnẽ uolun¬
tatẽ meã ꝑficient. Et sic in hõib istro
signa mea om̃ipotenti dõ assimilabo.
Nã diabolus ꝑ aerios sp̃c hec oꝑat᷑. qui
ꝓpter praua oꝑa hominũ in sufflatu
uenti & aeris ita innumerabiles eca
quosda discurrt̃. sicut musce & culi¬
ces. q̃ in ardore caloris hoĩes p̃ multi¬
tudine sua infestant. Ipse enĩ hoĩes
istos hoc mͦ infundit. qd̾ castitatẽ eis
ñ aufert. & qd̃ eos castos ẽẽ ꝑmittit.
cũ castitatẽ habere uoluerint. Et it̾m
intͣ se dicit. Castitatẽ & ꝯtinenciã ds̃

Expanded text:
terit. 29Diabolus enim cum hominibus istis est terit. 29Diabolus enim cum hominibus istis est latitante fulgore eis se ostendens, uelut in constitutione mundi ante ruinam fuit et prophetis aliquantulum se similem facit et dicit: 30«Populus iocando loquitur, scilicet quod uelut rabida et inmunda animalia et uelut muscas me eis ostendam. 31Sed nunc in pennas uentorum fulgurante tonitru uolare uolo et eos omnibus modis infundere, quod omnem uoluntatem meam perficient. 32Et sic in hominibus istis signa mea omnipotenti Deo assimilabo». 33Nam diabolus per aerios spiritus hec operatur, qui propter praua opera hominum in sufflatu uenti quosdam discurrunt, sicut muscae et culices, qui in ardore caloris homines multitudine sua infestant. Ipse enim homines istos hoc modo infundit, quod castitatem eis non aufert, et quod eos castos esse permittit, cum castitatem habere voluerint. Et iterum intra se dicit: Castitatem et continentiam Deus
Abbreviated transcription (Latin):
serpentinis. S & quasi in relo dr̃u de
uobis inp̃cabit᷑. Iter inpior. ꝑibit.
Nã uias urãs in imqͥtate ur̃a ad int̾¬
nitionẽ deridebt̃ & subsannabt. S:
ipłs iste qui hoc faciet. a diabolo seous¬
tus & missus. pallida facie ueniet.
& uelut in om̃i sc̃itate se ꝯponet. as
maiorib scłarib pͥncipib se ꝯiunget.
Quib ce de uobis sic dicet. Quare hoᷤ
uobiscũ habetis. & quare eos uob̾cũ
esse patimini. qui totã tr̃am in macu¬
losis iniqͥtatib suis polluunt: Isti
enĩ ebrii & luxuriosi st̃. & nͥ eos a uo¬
bis abiciatis: tota eccłia destruet᷑.
Dopłs autẽ qui hoc de uob dicet ui¬
l̃ib cappis q̃ alieni coloris st̃ induit᷑.
& recto mͦ tonsus incedet. atq om̃ib
morib suis placidũ & quietũ homi¬
nib se ostendet. Auariciã quoq non
amat. pecuniã ñ habet. ac in occul¬
tis suis tantã abstinenciã imitat᷑.
qd̃ etiã uix ullus ex eis rep̃hendi po¬

Expanded text:
serpentinis. Sed et quasi in zelo Domini de serpentinis. Sed et quasi in zelo Domini de vobis imprecabitur: Iter impiorum peribit . 22Nam uias suas in iniquitate uestra ad internitionem deridebunt et subsannabunt. 23Sed populus iste qui hoc faciet, a diabolo seductus et missus pallida facie ueni uelut in omni sanctitate se componet ac maioribus secularibus principibus se coniunget. 24Quibus et de uobis sic dicet: 25«Quare hos uobiscum habetis et quare eos uobiscum esse patimini, qui totam terram in maculosis iniquitatibus suis polluunt? 26Isti enim ebrii et luxuriosi sunt et nisi eos a uobis abiciatis, tota ecclesia destruetur». 27Populus autem qui hoc de uobis dicet uilibus cappis que alieni coloris sunt induitur et recto modo tonsus incedet atque omnibus moribus suis placidum et quietum hominibus se ostendet. 28Auaritiam quoque non amat, pecuniam non habet ac in occultis suis tantam abstinentiam imitatur, quod etiam uix ullus ex eis reprehendi po
Abbreviated transcription (Latin):
plena sunt de uiciis eoꝵ. Nam ipsi labo¬
rare in deo suo nolunt. s eũ quasi nichi¬
lum ꝯputant. Qua ꝓpter incipiã cũ eis
militare. & iocando cum eis ludere. qm̃
eos in agro dñi sui laborantes non in¬
uenio. quẽ ad modũ dñs eoꝵ ipsos iubet.
Q ouos discipłi & subditi mei multo
plus eis corã ppło disciplinati estis.
Et ideo erigite uos suꝑ illos. & omnes
diuicias. &r omnẽ honorẽ eoꝵ abstrahi¬
te: ab eis. ac om̃ino spoliantes suffocate
eos. Hec diabolus insemetipso dicit. q̃
etiã in multis uidicio dei ita ꝯplebit.¬
Sed ego qui sũ audientib me dico: In
temꝑe illo cum istud fiet. ꝑ quendam
errantẽ popłm peiorẽ erranti ppło qui
nunc ẽ suꝑ uos p̃uaricantes p̃uariea¬
tores ruina cadet que ubiꝙ uos ꝑseque¬
tur. & qui oꝑa ur̃a non celabit. s qrti
ea denudabit. & qui de uobis diceti
Isti scorpiones st̃ in morib & in opib

Expanded text:
plena sunt de uitiis eorum. 12Nam ipsi laboplena sunt de uitiis eorum. 12Nam ipsi laborare in Deo suo nolunt, sed eum quasi nichilum computant. 13Quapropter incipiam cum eis militare et iocando cum eis ludere, quoniam eos in agro Domini sui laborantes non inuenio, quemadmodum Dominus eorum ipsos iubet. 14Sed o uos, discipuli et subditi mei, multo plus eis coram populo disciplinati estis. 15Et ideo erigite uos super illos et omnes diuitias et omnem honorem eorum abstrahite ab eis ac omnino spoliantes suffocate eos». 16Hec diabolus in semetipso dicit, que etiam in multis iudicio Dei ita Sed ego qui sum, audientibus me dico: In tempore illo cum istud fiet, per quemdam errantem populum pejorem erranti populo, qui nunc est, super vos praevaricantes praevaricatores ruina cadet, qui ubique vos persequetur, et qui opera vestra non celabit. Sed ea denudabit, et de vobis dicet: Isti scorpiones sunt in moribus, et in operibus
Abbreviated transcription (Latin):
minuet᷑. qͥa tempꝰ illud ñ cognouert̃. qd̾
eis ad uidendũ. & subditos suos ad do¬
cendũ dedi. Nam & uerba ad nutrien¬
dũ paruulos meos ers data st̃. q̃ ipsis
recto & congruenti temꝑe ñ p̃bent. uñ¬
ꝑegrini filii fame multi defecer̃t. qm̃
recta doctrina non reficiunt᷑. Uoc̃e quoꝙ
bere uolunt. & meritũ absꝙ oꝑe. Qui
głam cum deo habere uult. ꝓprietatem
suã abscidat. & qui meritũ apud deum
habere desiderat. opꝰ ad hoc exhibeat. S
quia hec ñ facitis. ad seruos seruoꝵ ꝯpu¬
tabimini. & ipsi iudices ur̃i erunt. ac li¬
bertas ur̃a auobis declinabit. sicut bene¬
dictio a chanaan. Ista flagella p̃current
alia autẽ e postea alia &e peiora uenient.
Nã diabolus in semetipso de uob̾ dicit.
Escas epulanciũ & ꝯuiuia om̃is uolunta¬
tis mee in istis in uenio. Sed & oculi &e
aures & uenter meus ac uene mee de
spumis istoꝵ plene st̃. & uerba mea

Expanded text:
minuetur, quia tempus illud non cognouerunt quod minuetur, quia tempus illud non cognouerunt quod eis ad uidendum et subditos suos ad docendum dedi. 3Nam et uerba ad nutriendum paruulos meos eis data sunt, que ipsis recto et congruenti tempore non prebent, undperegrini filii fame multi defecerunt, quoniam recta doctrina non reficiuntur. 4Uocem quoqbere uolunt et meritum absque opere. 6Qui gloriam cum Deo habere uult proprietatem suam abscidat et qui meritum apud Deum habere desiderat opus ad hoc exhibeat. 7Sed quia hec non facitis, ad seruos seruorum computabimini et ipsi iudices uestri erunt ac libertas uestra a uobis declinabit, sicut benedictio a Chanaan. 8Ista flagella precurrent, alia autem et postea alia et peiora uenient. 9Nam diabolus in semetipso de uobis dicit: 10«Escas epulantium et conuiuia omnis uoluntatis mee in istis inuenio. 11Sed et oculi et aures et uenter meus ac uene mee de spumis istorum plene sunt et uerba mea
Abbreviated transcription (Latin):
sent considerate. & ab inimicis uestris
uos defendite. & deus uos adiuuare
non recusat. Tempꝰ enĩ bone intentiois̃
atq ꝯuersationis quandoꝙ ueniet. ee
ad primã aurorã aspiciet. &e qui seculũ
ꝓ dei amore tunc relinq̃t ad dm̃ anbela¬
bunt. ac sic in bono ꝑ seuerab̃t̃. Et tunc
de ipsis clara uoce in spũ scõ dicet᷑. Uor
turturis audita est in t̃ra nr̃a. quod est
uox heremitaꝵ & huiꝰ mundi ꝑegrinoꝵ
tam fortiter in celũ aspiciencium. quod
aptã uiã que ad celũ tendit ire uolunt.
ꝓsꝑa. uel ad uersa fuerunt inspiciunt.
quatinꝰ p̃caueant quomͦ acerrimo accipi¬
tri se surripiant. quẽ ad modũ columba
ab isto fugit. cũ ipsũ in specło aque uid̾it.
Ex epła sc̃ẽ hildegardis ad colonienses
de futura tribulatione clericoꝵ
e uiuente luce iterum audiui uocẽ
dicentem. O filia syon. corona hono¬
ris capitis filioꝵ tuoꝵ. inclinabitur e
palliũ dilatationis diuiciaꝵ. eoꝵ en¬

Expanded text:
sent considerate et ab inimicis uestris sent considerate et ab inimicis uestris uos defendite et Deus uos adiuuare non recusat. 3Tempus enim bone intentionis atque conuersationis quandoque ueniet et ad primam auroram aspiciet et qui seculum pro Dei amore tunc relinquunt, ad Deum anhelabunt ac sic in bono perseuerabunt. 4Et tunc de ipsis clara uoce in Spiritu sancto dicetur: 5Uox turturis audita est in terra nostra, quod est uox heremitarum et huius mundi peregrinorum, tam fortiter in celum aspicientium quod artam uiam que ad celum tendit ire uolunt. a que uel prospera uel aduersa fuerunt inspiciunt, quatinus precaueant quomodo accerrimo accipitri se surripiant, quemadmodum columba ab isto fugit, cum ipsum in speculo aque uiderit.D COLONIENSES DE FUTURA TRIBULATIONE CLERICORUM 1De uiuente luce iterum audiui uocem dicentem: 2O filia Syon, corona honoris capitis filiorum tuorum inclinabitur et pallium dilatationis diuitiarum eorum in
Abbreviated transcription (Latin):
uoce maiori ds̃ enĩ esset baal. & forsitan
loqueret᷑. aut in diuersorio esset. aut in
itinere. aut certe dormiret. ut excitaret᷑.
ge ab eis est qͥa p̃cepta dei que suscipuĩt
ñ seruant. s ila retrorsum ꝓiciunt di¬
centes. Cum uoluerimꝰ p̃cepta dei nostri
obseruabimꝰ: quia modicũ tempꝰ in cor¬
rectione ipsi placet. Et istos inꝯgeuen¬
tes dies detrimenti tociꝰ equitatis. uir
ille qui contra diabolicas acies. & contra
omnem nequiciã fortis p̃liator existit in
indeficienti lumine. claritatis sue uidet.
nec obliuioni: tradit. quãuis dissimu¬
let peccata hominũ. quatinꝰ penitenciã¬
Item uerba sc̃ẽ hidegardis Sagant.¬
ex uita scĩ ruͦꝑti de pͥmo temꝑe:
empus p̃ssure & destructionis iudel
ponderis illiꝰ quo uua intorculari
premit᷑ non dũ uenit. s tam̃ nunc uꝰ¬
lissimũ tẽpus est. qua ꝓpter ad priora
temꝑa aspicite: & in quali honore fuis¬

Expanded text:
uoce maiori Deus enim esset Baal et forsitan uoce maiori Deus enim esset Baal et forsitan loqueretur aut in diuersorio esset aut in itinere aut certe dormiret, ut excitaretur.ge ab eis est, quia precepta Dei que suscipiunt non seruant, sed illa retrorsum proiciunt dicentes: 39«Cum uoluerimus, precepta Dei nostri obseruabimus, quia modicum tempus in correctione ipsi placet». 40Et istos incongruentes dies detrimenti totius equitatis uir ille qui contra diabolicas acies et contra omnem nequitiam fortis preliator existit in indeficienti lumine claritatis sue uidet nec obliuioni tradit, quamuis dissimulet peccata hominum, quatinus penitentiaRBA SANCTE HILDEGARDIS EX UITA SANCTI RŮPERTI DE PRIMO TEMPORE 1Tempus pressure et destructionis, uidelicet ponderis illius quo una in torculari premitur nondum uenit, sed tamen nunc uilissimum tempus est. 2Quapropter priora tempora aspicite et in quali honore fuis
Abbreviated transcription (Latin):
sibi. Quemad modũ enim mulier uiro
subdita est. & ut filios ꝓducit. sic etiã
homines p̃cepta dei ꝑ me deberent au¬
dire eisꝙ: obedire. Et quia hoc non faci¬
unt. s me negligunt. id circo quociens
ab eis ꝑcucior: tociens iudicium dĩ illoᷤ
uallabit. uelut in antiquo temꝑe ꝑ
diluuiũ accidit. & ut in ueteri lege & in
noua multociens factum est. sieut ad huc
sepiꝰ fit. Ego quippe iusticia nominor.
& ecclesia ꝑ regenerationẽ sp̃c & aque
de me orta est. & unum sumus. sicut
etiã ds̃ &e homo unũ sunt. Igit᷑ ferocissi¬
mis iudicib clamabo qui me uindica¬
bunt. de furiosis morsib illoꝵ qui me
ut lupi agnos ꝑsecunt᷑. Ipsi quoq pec¬
catores existentes cum saginato uitulo
non epulantur. s samaritanis similes
sunt. qui in duab legib ẽe uolebant.
Qua ꝓpter & in irrisionẽ helye ꝓphe
conuertent᷑. qui illis qui baal colebant.
quasi illudendo dicebat. qd̃ clamarent

Expanded text:
sibi. 32Quemadmodum enim mulier uiro sibi. 32Quemadmodum enim mulier uiro subdita est et ut filios producit, sic etiam homines precepta Dei per me deberent audire eisque obedire. 33Et quia hoc non faciunt, sed me negligunt, idcirco quotiens ab eis percutior, totiens iudicium Dei illos uallabit, uelut in antiquo tempore per diluuium accidit et ut in ueteri lege et in noua multotiens factum est, sicut adhuc sepius fit. 34Ego quippe iusticia nominor et ecclesia per regenerationem spiritus et aque de me orta est et unum sumus, sicut etiam Deus et homo unum sunt. 35Igitur ferocissimis iudicibus clamabo, qui me uindicabunt de furiosis morsibus illorum qui me ut lupi agnos persecuntur. 36Ipsi quoque peccatores existentes cum saginato uitulo non epulantur, sed Samaritanis similes sunt, qui in duabus legibus esse uolebant. 37Quapropter et in irrisionem Helye prophete conuertentur, qui illis qui Baal colebant quasi illudendo dicebat quod clamarent
Abbreviated transcription (Latin):
pene defecert̃. Cũ enĩ sol in nube obmi¬
bilatus fuerit. gaudiũ iocunditatis in
creaturis ñ est. nec etiã in ppłis cũ sine
rege sunt. Constitutiones namq ecelesi¬
asticoꝵ ordinũ obnubilate sunt. quia
ꝯstitutiones absq oꝑe nominari solũ mͦ
uolunt. ideoꝗ: etiã uerũ gaudiũ in ip̃is
non est. sicut nec in fide que sine oꝑib
est. Uere istud sic ñ ꝑdurabit nec ꝑma¬
nebit. qm̃ iudicium dei his minatur qͥ
omnes uoluntates suas in ꝓprietate sua
quasi absꝙ deo sint. complent. Ego enim
que in antiquo consilio surrexi ad iudici¬
um dei clamo. de hiis querimoniam fa¬
ciens qui pallium meũ ame abstraxer̃t.
&e qui in om̃ib ornamentis meis me de¬
stituert̃. & uidices eoꝵ. aduersũ ipsos
in adiutoriũ michi ad uoco. in eadẽ ad¬
uocatione qua creator cunctoꝵ. mulie¬
rem uocauit. quando illã de uiro tulit.
quatinus faceret ei adiutoriũ simile

Expanded text:
pene defecerunt. 27Cum enim sol in nube obnupene defecerunt. 27Cum enim sol in nube obnubilatus fuerit, gaudium iocunditatis in creaturis non est nec etiam in populis, cum sine rege sunt. 28Constitutiones namque ecclesiasticorum ordinum obnubilate sunt, quia constitutiones absque opere nominari solummodo uolunt: 29ideoque etiam uerum gaudium in ipsis non est, sicut nec in fide que sine operibus est. 30Uere istud sic non perdurabit nec permanebit, quoniam iudicium Dei hiis minatur qui omnes uoluntates suas in proprietate sua, quasi absque Deo sint, complent. 31Ego enim, que in antiquo consilio surrexi, ad iudicium Dei clamo, de hiis querimoniam faciens qui pallium meum a me abstraxerunt et qui in omnibus ornamentis meis me destituerunt et iudices eorum aduersum ipsos in adiutorium michi aduoco, in eadem aduocatione qua creator cunctorum mulierem uocauit quando illam de uiro tulit, quatinus faceret ei adiutorium simile
Abbreviated transcription (Latin):
quemadmodũ de iuniore euangelico
filio scriptũ dinoscit᷑. Iogo namq xp̃l
ꝑ mutationẽ circunc̃isionis & legalis
constitutionis sacerdotũ ligati sũt. E
p̃uaricando fornicatores existunt. nee
cũ iuniore filio clamant. qui ad patre
suũ recurrit dicens. Pater peccatui
in celum ce coram te. et malũ ad ulterii
uelut eis constitutũ sit in consuetudi¬
ne habent. Q uaꝓpter &e tunicã meã
puluere peccatorum maculant. nes
ab ea eundem ꝑ penitenciã puluerẽ
excuciunt. s quasi uermes in putredi¬
ne peccatoꝵ se fouent. Hinc eteñ cecr
surdi. & muti sunt. officiũ non clamani¬
tes nec iudiciũ meum iudicantes. sed
auariciã deglucront. & uulnera non sa¬
nant. quia uulnerib pleni sunt. ae ad
scripturã que eis loquitur surdi sunt
eã nec audiendo nec alios docendo. Et hiis
modis tedium in om̃ib ꝯstitutis ordi¬
nib eccłie est. & ipsa uelut sine baculo
incedit. qm̃ om̃s ꝯsuetudines sue iam

Expanded text:
quemadmodum de iuniore euangelico quemadmodum de iuniore euangelico filio scriptum dinoscitur. 21Iugo namque Christi per mutationem circumcisionis et legalis constitutionis sacerdotium ligati sunt, sed preuaricando fornicatores existunt nec cum iuniore filio clamant, qui ad patrem suum recurrit dicens: 22Pater, peccaui in celum et coram te. 23Et malum adulterii, uelut eis constitutum sit, in consuetudine habent. 24Quapropter et tunicam meam puluere peccatorum maculant nec ab ea eundem per penitentiam puluerem excutiunt, sed quasi uermes in putredine peccatorum se fouent. 25Hinc etenim ceci, surdi et muti sunt, officium non clamantes nec iudicium meum iudicantes, sed auaritiam deglutiunt et uulnera non sanant, quia uulneribus pleni sunt et ad scripturam que eis loquitur surdi sunt, eam nec audiendo nec alios docendo. 26Et hiis modis tedium in omnibus constitutis ordinibus ecclesie est et ipsa uelut sine baculo incedit, quoniam omnes consuetudines sue iam
Abbreviated transcription (Latin):
scĩ accense sunt. quemadmodũ domus
ꝑ in habitantes eã sublimat᷑: Hosticia dei
suꝑ montes clamat. & uor ipsiꝰ ad celum
sonat atq conquerit᷑ quod pͥmũ facta monᷤᷤ
scĩtatis in eccłia. modo in monte scĩtatis
destructa iaceat. Nam ego iusticia dei lu¬
gubri uoce dico. Corona mea scismate er
constituit. & qui magistrũ deberent
habere. ac uirgam illiꝰ pati. magistri
esse uolunt. atꝙ petulanti ꝯstitutione
semetipsos regentes & utile dicentes
quicquid eligunt. & sic infideles existen¬
tes. quia in se confidunt. nec a se ipsis
nec ab aliis hoc modo salutẽ uite conse¬
cuntur. quã nemo p̃ter deum dare pot̾.
Nam ꝑ om̃ia hec corona mea obnubila¬
ta est. qm̃ ista facientes in claritate. il¬
la me non inspiciunt. qua a deo ꝓcessi.
Tunica quoq mea puluere t̃re asꝑsa
est quam illi ꝯtaminant. qui scã & bona
ꝯuersatione scło relicto. tunicã filii dĩ
induunt. qm̃ meretricib se admiscẽt

Expanded text:
sancti accense sunt, quemadmodum domus sancti accense sunt, quemadmodum domus per inhabitantes eam sublimatur. 16Iusticia Dei super montes clamat et uox ipsius ad celum sonat atque conqueritur quod primum facta mons sanctitatis in ecclesia, modo in monte sanctitatis destructa iaceat. 17Nam ego iusticia Dei lugubri uoce dico: 18Corona mea scismate errconstituit et qui magistrum deberent habere ac uirgam illius pati, magistri esse uolunt atque petulanti constitutione semetipsos regentes et utile dicentes quicquid eligunt et sic infideles existentes, quia in se confidunt nec a se ipsis nec ab aliis hoc modo salutem uite consecuntur, quam nemo preter Deum dare potest. 19Nam per omnia hec corona mea obnubilata est, quoniam ista facientes in claritate illa me non inspiciunt qua a Deo processi. 20Tunica quoque mea puluere terre aspersa est, quam illi contaminant qui sancta et bona conuersatione seculo relicto tunicam filii Dei induunt, quoniam meretricibus se admiscent,
Abbreviated transcription (Latin):
tas & scissas demonstrabit. Sed ipsa
faciem uelud solis splendor̃e fulgentẽ
habens. qm̃ semꝑ coram deo splendida &.
inmutabilis est. forti clamore: suꝑnũ iu¬
dicem inuocat. & uestes suas a sceleratis
hominib pollutas esse ut p̃fatum est
demonstrat. Nam dies isti muliebris de¬
bilitatis uirilẽ fortitudinẽ non habent.
ita . s ut om̃ia ecclesiastica instituta. siue
scłaria. siue spiritalia sint. in deterius
descendant. & nunc in alio modo quam
a płi seu ceteri antiqui patres ea ꝯstitue¬
rant consistant. ꝑ que omĩa primitus
ecelesia uelut sol lucebat. & iusticia coro¬
nata erat. quemadmodũ ꝓpter domina¬
tionẽ regni rex nominatur. & ꝓpter dia¬
dema & regales uestes suas honoratur.
Iosticia enim dei ꝑ ecclesiasticas disposi¬
tiones. & ꝑ omĩa ad illas spectancia eo¬
ronata ce ornata ẽ. & ipsa materia est
omnium legalium iustificationũ que
ab om̃ipotenti deo ꝯstitute & igne sp̃s

Expanded text:
tas et scissas demonstrabit. 13Sed ipsa, tas et scissas demonstrabit. 13Sed ipsa, faciem uelut solis splendorem fulgentem habens, quoniam semper coram Deo splendida et inmutabilis est, forti clamore supernum iudicem inuocat et uestes suas a sceleratis hominibus pollutas esse, ut prefatum est, demonstrat. 14Nam dies isti muliebris debilitatis uirilem fortitudinem non habent, ita scilicet ut omnia ecclesiastica instituta, siue secularia siue spiritalia sint, in deterius descendant et nunc in alio modo quam apostoli seu ceteri antiqui patres ea constituerant consistant, per que omnia primitus ecclesia uelut sol lucebat et iusticia coronata erat, quemadmodum propter dominationem regni rex nominatur et propter diadema et regales uestes suas honoratur. 15Iusticia enim Dei per ecclesiasticas dispositiones et per omnia ad illas spectantia coronata et ornata est et ipsa materia est omnium legalium iustificationum que ab omnipotenti Deo constitute et igne Spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
creaturã quã ad utilitatẽ hominis fe¬
ci. multociens iudicantur. ita ut ꝑ ignẽ
&e aquã suffocentur. & ꝑ uentũ & ꝑ aerẽ
fructus tr̃e ipsrꝰ auferatur. & sol & luna
ipsis inconuenient̾ ostendãt᷑. quia curs
suos ut adeo constituti sunt ñ ꝑagunt.
s eos excedunt. unde &̃ t̃ra aliquando
mouet᷑ ut currus qui aliquo inpulsu
dissoluit᷑. Hoc modo dies isti cursũ suũ
insqualidis morib hominũ complebũt
sanguinẽ effundendo. & omnẽ honestã
constitutionẽ eccłie destruendo. atq au¬
ream iusticiã cum ere & plumbo iniqͥta¬
tis contaminando. & omnẽ uoluntatẽ
hominũ in diuersitate neqͥcie librando.
Ante finẽ autẽ dierũ hoꝵ. muliebris
.s. debilitatis iusticia quã filiꝰ dei cum
anulo desponsationis discipulis sius
in omnẽ tr̃am eos mittendo conmiserat
surget. & uestes suas quas ab apłis sus¬
ceꝑat. ꝑ iniquitatẽ populoꝵ ꝯtamina¬

Expanded text:
creaturam, quam ad utilitatem hominis fecreaturam, quam ad utilitatem hominis feci, multoties judicantur, ita ut per ignem et per aquam suffocentur, et per ventum et aerem fructus terrae ipsis auferatur, et sol et luna ipsis inconvenienter ostendantur, quia cursus suos ut a Deo constituti sunt non peragunt, sed eos excedunt. Unde etiam terra aliquando movetur, velut currus qui aliquo impulsu dissolvitur. Hoc modo dies isti cursum suum qui squalidis moribus hominum complebunt, sanguinem effundendo, omnemque honestam constitutionem Ecclesiae destruendo, atqream iusticiam cum ere et plumbo iniquitatis contaminando et omnem uoluntatem hominum in diuersitate nequitie librando. 12Ante finem autem dierum horum, muliebris scilicet debilitatis, iusticia, quam filius Dei cum anulo desponsationis discipulis suis in omnem terram eos mittendo conmiserat, surget et uestes suas, quas ab apostolis susceperat, per iniquitatem populorum contamina
Abbreviated transcription (Latin):
insidiantes. oues quas rapiunt laniant:
&e quas laniare ñ posst̃ fugant. atꝙ do¬
losa deceptione paruulos meos ꝑ maioreᷤᷤ
iudices & ꝑ iniquos tyrannos deuorant.
Quaꝓpt̾ dies isti diabolice artis carcer
st̃. qͥa diu sustinu ppłm meũ ꝑ tiranns¬
dem inimicoꝵ derideri. qm̃ ipsis fune ᷤ
dimissi st̃. quatinꝰ diuersis penis homi¬
nes affligant. uelut etiã inuet̾r testa¬
mento mͥ rebelles sepiꝰ castigau. Ego ẽ
quoscła aerios sp̃c multa tempestate ali¬
quos homines in hiis eisdem dieb fere
ꝑmisi. & sic eos ꝑcussi. ipsos ꝙ plurunsᷤᷤ
plagis penarũ & plurima inbecillitate
ac infirmitate corporis afflixi. qm̃ ab
inqͥetis morib suis non cessant. Inuidi¬
ã quoꝙ & odiũ insinũ suũ collocant.
dampna eoꝵ in semet ipsis ꝯputantes.
atq palliũ honestatis & utilitatis eis
auferentes. & omñe neqͥciã &e sanguiniᷤ
effusionẽ suꝑ illos inducentes. Sed ce ꝑ

Expanded text:
insidiantes, oues quas rapiunt laniant insidiantes, oues quas rapiunt laniant et quas laniare non possunt fugant atque dolosa deceptione paruulos meos per maiores iudices et per iniquos tyrannos deuorant. 6Quapropter dies isti diabolice artis carcer sunt, quia diu sustinui populum meum per tyrannidem inimicorum derideri, quoniam ipsis funes dimissi sunt, quatinus diuersis penis homines affligant, uelut etiam in ueteri testamento michi rebelles sepius castigaui. 7Ego etiam quosdam aerios spiritus multa tempestate aliquos hpermisi, et sic eos percussi, ipsosque plurimis plagis poenarum et plurima imbecillitate ac infirmate corporis afflixi, quoniam ab inquietis moribus suis non cessant. Invidiam quoque et odjum in sinum suum collocant, damna aliorum in semetipsis computantes, atque pallium honestatis et utilitatis eis auferentes, et omnem nequitiam et sanguinis effusionem super illos inducentes. Sed et per
Abbreviated transcription (Latin):
p̃c sc̃s uterũ uirginis fecundauit.
atꝙ in igneis lingͥs sr̃ discipłos filii
dei uenit. & post eascłe igneas linguas
ta miracula oꝑatꝰ ẽ. Qua ꝑpter ar idem
tempꝰ de uirtute in uirtutẽ ascendenᷤ
tp̃s urile dictũ est. & sic ꝑ plurimos
annos in forti curatione ꝑdurauit.
Dost modũ uiriditas afortitudine sua
descendit. & in muliebrẽ debilitatem
uersa est. omnẽ iusticiã postponenꝰ.
&e stulticie moꝵ hominũ subiciens.
qͥa in dieb istis qͥsꝙ hominũ qd̾ sibi
placet facit: uñ & eccłia in eis desola¬
ta ẽ: quẽ admodũ iudua. que solatio
sollicitudinis iuri sui caret. qm̃ mͦ
rectũ baculũ magistrationis ñ ħt.
suꝑ quẽ homines se inclinent. Sed
ꝑuersi mercennarii ꝓpt̾ auariciam
pecunie paruulos meos in uallens
ꝓsternt̃. eos q ad colles & ad montes
ascendere ꝓhibent. ipsis ꝙ nobilititẽ he¬
reditatẽ p̃dia & diuicias abstraht & hoc
ut lupi rapaces faciunt. qͥ uestigiis ouiũ

Expanded text:
ctus uterum Virginis fecundavit, atque in igneis linguis super discipulos Filii Dei venit, et post easdem igneas linguas atus est. 2Quapropter et idem tempus de uirtute in uirtutem ascendens tempus uirile dictum est et sic per plurimos annos in forti curatione perdurauit. 3Postmodum uiriditas a fortitudine sua descendit et in muliebrem debilitatem uersa est, omnem iusticiam postponens et stultitie morum hominum subiciens, quia in diebus istis quisque hominum quod sibi placet facit. 4Unde et ecclesia in eis desolata est, quemadmodum uidua que solatio sollicitudinis uiri sui caret, quoniam modo rectum baculum magistrationis non habet, super quem homines se inclinent. 5Sed peruersi mercennarii propter auaritiam pecunie paruulos meos in uallem prosternunt eosque ad colles et ad montes ascendere prohibent ipsisque nobilitatem, hereditatem, predia et diuitias abstrahunt et hoc ut lupi rapaces faciunt, qui uestigiis ouium
Abbreviated transcription (Latin):
receptis de egritudine me erigens.
uix opus istud decem annis consũmanᷤ
ad finem ꝑduxi. In dieb autem hein¬
rici moͣgunt archiep̃i. & cunradi roma¬
norum regis & cu̾nonis abbatis in
monte beati disybodi pontificis. sub

Expanded text:
receptis de egritudine me erigens, receptis de egritudine me erigens, uix opus istud decem annis consummans ad finem perduxi. 22In diebus autem Heinrici maguntini archiepiscopi et Cůnradi romanorum regis et Cůnonis abbatis in monte beati Disybodi pontificis, sub
Abbreviated transcription (Latin):
cula mea reuelarentur. & idem homo
se super semetipsum non posuit. sed
ad illum in ascensione humilitatis &
intentione bone uoluntatis quem in¬
uenit s in multis suspiriis inclamauit
Tu ergo o homo qui hec non inquietu¬
dine deceptionis. sed in puritate sim¬
plicitatis accipis ad manifestationẽ
absconditoꝵ directa. scribe que ui¬
des et audis. Sed ego quamuis hoc
uiderem et audirem tamen propter
dubietatem et malam opinionem.
&r propter diuersitatem uerboꝵ ho¬
minum. tam diu non in ꝑtinacia. s
in humilitatis officio scribere recusa¬
iii. quo usꝙ in lectum egritudinis. fla¬
gello dei depressa caderem. ita quod
tandem multis infirmitatib compul¬
sa testimonio cuiusdam nobilis & bo-¬
norum morum puelle. & hominis il¬
lius quem occulte ut p̃fatum est que¬
sieram & inueneram. manus ad scri¬
bendum apposui. quod dum facerem:
altam profunditatem expositionis
libroꝵ. ut predixi senciens: uirib ꝙ

Expanded text:
cula mea reuelarentur. 18Et idem homo cula mea reuelarentur. 18Et idem homo se super semetipsum non posuit, sed ad illum in ascensione humilitatis et intentione bone uoluntatis quem inuenit in multis suspiriis inclamauit. 19Tu ergo, o homo, qui hec non in quietudine deceptionis, sed in puritate simplicitatis accipis ad manifestationem absconditorum directa, scribe que uides et audis». 20Sed ego, quamuis hoc uiderem et audirem, tamen propter dubietatem et malam opinionem et propter diuersitatem uerborum hominum, tamdiu non in pertinacia, sed in humilitatis officio scribere recusaui, quousque in lectum egritudinis flagello Dei depressa caderem, ita quod tandem multis infirmitatibus compulsa testimonio cuiusdam nobilis et bonorum morum puelle et hominis illius quem occulte, ut prefatum est, quesieram et inueneram, manus ad scribendum apposui. 21Quod dum facerem, altam profunditatem expositionis librorum, ut predixi, sentiens uiribusque
Abbreviated transcription (Latin):
habuit in eo gaudium nec lasciuiam. nͨ
exercitationem in rebus illis que ad
mundum pertinent. quia eum de ꝑtina¬
ci audacia abstraxi timorem habentem.
ce in laborib suis pauentem. ipse in me¬
dullis & in uenis carnis sue doluit. ꝯ¬
fractum animum & sensum ha¬
bens. atq multã passionem
corporis sustinens. ita quod
in eo diuersa securitas non la¬
tuit. sed in omnib causis suis se cul¬
pabilem existimauit. nam rimas cordis
eius circumsepsi. ne mens ipsius per
suꝑbiam. aut ꝑ gloriam se eleuaret. s
ut magis in omnib hiis timorem et
dolorem quam gaudium aut petulanei¬
am haberet. unde in amore meo scru¬
tatus est in animo suo ubi illum inue¬
niret qui uiam salutis curreret: &¬
quendam inuenit et eum amauit. ag¬
noscens quod fidelis homo esset. & si¬
milis sibi in aliqua parte laboris illiꝰ
qui ad me tendit. tenens ꝙ eum simul
cum illo in omnib hiis per suꝑnum
studium contendit. ut absconsa mira¬

Expanded text:
habuit in eo gaudium nec lasciuiam nec habuit in eo gaudium nec lasciuiam nec exercitationem in rebus illis que ad mundum pertinent, quia eum de pertinaci audacia abstraxi, timorem habentem et in laboribus suis pauentem. 15Ipse in medullis et in uenis carnis sue doluit, confractum animum et sensum habens atque multam passionem corporis sustinens, ita quod in eo diuersa securitas non latuit, sed in omnibus causis suis se culpabilem existimauit. 16Nam rimas cordis eius circumsepsi, ne mens ipsius per superbiam aut per gloriam se eleuaret, sed ut magis in omnibus hiis timorem et dolorem quam gaudium aut petulantiam haberet. 17Unde in amore meo scrutatus est in animo suo ubi illum inueniret qui uiam salutis curreret et quendam inuenit et eum amauit, agnoscens quod fidelis homo esset et similis sibi in aliqua parte laboris illius qui ad me tendit tenensque eum simul cum illo in omnibus hiis per supernum studium contendit, ut absconsa mira
Abbreviated transcription (Latin):
uiuebant. qua et ego eram manifestaui.¬
¶ Sed interim usq ad id tempus eum ill¬
lud deus sua gracia manifestari uoluit
sub quieto silencio depressi. uisiones. qͣs
uidi non eas in sompnis nec dormiens.
nec in frenesi. nec corporeis oculis. aut
aurib exterioris hominis. nec in abdi¬
tis locis ꝑcepi: sed eas uigilans
circumspecta in pura mente
oculis et aurib interioris
hominis in aꝑtis locis sccđm
uoluntatem dei accepi. quod quomodo
sit. carnali homini ꝑ quirere difficile
est. sed puellari meta transacta. cum ad
p̃fatam etatem perfecte fortitudinis ꝑ¬
uenissem. audiui uocem de celo dicentẽ.
Ego lux uiuens & obscura illuminanᷤ.
hominem quem uolui & quem mira¬
biliter sccłm quod michi placuit ex¬
cussi. in magnis mirabilib transmetam
antiquoꝵ hominum qui in me multa
secreta uiderunt posui. sed in terra stra¬
ui illum quod se non erigeret in ulla e¬
latione mentis sue. mundus quoq non

Expanded text:
vivebant qua et ego eram, manifestavi,vivebant qua et ego eram, manifestavi, sed interim usque ad id temporis quo illud Deus sua gratia manifestari voluit, sub quieto silentio compressi. Visiones vero quas vidi: non eas in somnis, nec dormiens, nec in phrenesi, nec corporeiauribus exterioris hominis nec in abditis locis percepi, sed eas uigilans et circumspecta in pura mente, oculis et auribus interioris hominis, in apertis locis, secundum uoluntatem Dei accepi, quod quomodo sit carnali homini perquirere difficile est. 12Sed puellari meta transacta, cum ad prefatam etatem perfecte fortitudinis peruenissem, audiui uocem de celo dicentem: 13«Ego lux uiuens et obscura illuminans hominem quem uolui et quem mirabiliter secundum quod michi placuit excussi in magnis mirabilibus trans metam antiquorum hominum qui in me multa secreta uiderunt posui, sed in terra straui illum, quod se non erigeret in ulla elatione mentis sue. 14Mundus quoque non
Abbreviated transcription (Latin):
scribe ea hoc modo edocta et dices.
actum est in millesimo centesimo. xl.
filii dei ihu xp̃i incarnationis anno.
cum quadraginta duoꝵ annoꝵ septẽ¬
ꝙ mensium essem: maxime choruscatio¬
nis igneum lumen aperto celo ueniens.
totum cerebrum meum transfudit. & to¬
tum cor. totumꝙ pectus meum uelut
flamma. non tamen ardens s: calens
ita inflammauit. ut sol rem aliquam ca-¬
lefacit. suꝑ quam radios suos ponit. &
repente intellectum expositionis libroꝵ
uidelicet spalterii. ewangelii. & alioꝵ
katholicoꝵ tam ueteris quam noui
Itestamenti uoluminũ sapiebam. non
Iautem interpretationem uerborum
textus eoꝵ nec diuisionem sillabar ⁊
nec cognitionem casuum aut tempoꝵ
habebam. uirtutem autem & mysteri¬
um secretarum & admirandarum uisi¬
onum a puellari etate. scilicet a tẽpore
illo cum quinquennis essem usq ad
presens tempus mirabili modo in me sen¬
seram sicut ad huc quod tamen nulli
hominum exceptis quibdam paucis et
religiosis qui in eadem conuersatione

Expanded text:
scribe ea hoc modo edocta et dices». 7Factum est in millesimo centesimo quadragesimo primo filii Dei Ihesu Christi incarnationis anno, cum quadraginta duorum annorum septemque mensium essem, maxime choruscationis igneum lumen aperto celo ueniens, totum cerebrum meum transfudit et totum cor totumque pectus meum uelut flamma non tamen ardens sed calens ita inflammauit, ut sol rem aliquam calefacit super quam radios suos ponit. 8Et repente intellectum expositionis librorum, uidelicet psalterii, ewangelii et aliorum catholicorum tam ueteris quam noui testamenti uoluminum sapiebam, non autem interpretationem uerborum textus eorum nec diuisionem sillabarum nec cognitionem casuum aut temporum habebam. 9Uirtutem autem et mysterium secretarum et admirandarum uisionum a puellari etate, scilicet a tempore illo cum quinquennis essem, usque ad presens tempus mirabili modo in me senseram sicut adhuc, quod tamen nulli hominum exceptis quibusdam paucis et reli
Abbreviated transcription (Latin):
uobis aufer̃te. & uos metipsos ante
dies tribulationum illarum purga¬
te. cum inimici dei & ur̃i uos fuga¬
bunt. & in rectum locum humilita¬
tis & pauꝑtatis uos conuertent. ne
amodo intanta latitudine ꝑmanea¬
tis. quanta hactenus fuistis. quem¬
admodum etiam ueterem legem ds̃
a consuetudine sua in spiritalẽ uitã
mutauit. & ut unamquamq priorẽ
institutionem ad utiliora purgauit.

Expanded text:
obis auferte, et vosmetipsos ante dies tribulationum illarum purgate, cum inimici Dei et nostri vos fugabunt, et in rectum locum humilitatis et paupertatis vos convertent, ne amodo in tanta latitudine permaneatis, quanta hactenus fuistis, quemadmodum etiam veterem legem Deus a consuetudine sua in spiritalem vitam mutavit, et ut unamquamque priorem institutionem ad utiliora purgavit.
Abbreviated transcription (Latin):
quia hoc pati non possent.cincti
cingulis. aut funib. ne uestis qua
induti dormiunt ab eis deffluat. &¬
ne ita nudi appareant. & etiã dicit.
Siquis fr̃ ꝯtumax aut inobediens
aut suꝑbus & cet̾a. & mox subiun¬
git: si intelligit qualis sit pena ex¬
cõmunicationi subiaceat. ñ illa iure
sacerdocii sub stola ꝓlata. s excõmu¬
nicationi qua uerbis tantũ simplici¬
b aꝯsortio fr̃m. seu in refectorio. seu i
Diuino officio. in choro. seu in dormitori¬

Expanded text:
quia hoc pati non possunt; cincti quia hoc pati non possunt; cincti cingulis aut funibus, ne vestis, qua induti dormiunt, ab eis diffluat, et ne ita nudi appareant. Et etiam dicit: Si quis frater contumax, aut inobediens, aut superbus, etc. Et mox subjungit: Si intelligit qualis sit poena, excommunicationi subjaceat, non illa jure sacerdotii sub stola prolata, sed excommunicationi, qua verbis tantum simplicibus a consortio fratrum, seu in refectorio, seu in divino officio in choro, seu in dormitori
Abbreviated transcription (Latin):
bentur. qm̃ dignum est ut cora rege
stans. beato benedicto fatente. ipsũ
honeste alloquatur. Postea autem
sub infert. In conuentu tam omino
breuietur oratio. qm̃ ante singulas
canonicas horas. orationẽ dici amo¬
nebat. quia cum in sequentib u¬
beat. quod hospiti pacis osculan
non prius offeratur. nisi oratione
p̃missa. multo magis cum ompc
deus salutandus est. oratio premiuo¬
tenda est. & breuis ne forte psalmo¬
die postea insistentes. minus ipsi psalmo¬
die intendant. cum ꝑ p̃missã & ꝓlixã
Corationẽ fatigati fuerint. Quod aut̃
monachi lectisternia ꝓ modo ꝯuersa¬
tionis. scdm dispensationẽ abbatis
sui accipiant. hoc manifestat cum
de uestimentis fr̃m loquit᷑ ubi di¬
cit. stramenta autẽ lectoꝵ. suffici¬
ant matta. sagũ. & lena. & capitale:
Uestiti dormiant .s. simplici & sola
ueste:que ꝓxima ad cutem homini
est. ne nudi dormiant. que lanea
sit. & non duplici ueste induti.

Expanded text:
bentur. Quoniam dignum est, ut coram rege bentur. Quoniam dignum est, ut coram rege stans beato Benedicto fatente ipsum honeste alloquatur. Postea autem subinfert: In conventu tamen omnino brevietur oratio, quoniam ante singulas canonicas horas orationem dici admonebat; quia cum in sequentibus jubeat, quod hospiti pacis osculum non prius offeratur, nisi oratione praemissa, multo magis cum omnipotens Deus salutandus est, oratio praemittenda est et brevis, ne forte psalmodiae postea insistentes, minus ipsi psalmodiae intendant, cum per praemissam et prolixam orationem fatigati fuerint. Quod autem monachi lectisternia pro modo conversationis secundum dispensationem abbatis sui accipiant, hoc manifestat, cum de vestimentis fratrum loquitur, ubi dicit: Stramenta autem lectorum sufficiant, matta, sagum, et laena et capitale. Vestiti dormiant, scilicet simplici et sola veste, quae proxima ad cutem hominis est, ne nudi jaceant; quae lanea fuit, et non duplici veste induti,
Abbreviated transcription (Latin):
lectam dicendã esse non ostendit. quia
niantur uigilie nocturne. & it̾m. &
completũ est. & iterũ & misse st̃. nulla
collecta designata. quatinꝰ fastidium
orantib tollat᷑. & ne p̃missa oratio dñi¬
ca in neglectũ ducatur. qm̃ oratione
dñica. orationẽ p̃tiosiorẽ non inuenit.
ꝑ quã diuinũ officiũ terminet᷑. Sed
deinde in fine ꝯpletorii subdit. Ryrieł.
dictio q̃ eo temꝑe huc usq in usu ha¬
betur. Et quod dicit semꝑ memores
simus quod ait ꝓpħa. Seruite dño in
timore. & iterũ psallite sapienter. in
hoc intelligi uult. qm̃ diuinũ seruiei¬
um ad breuiauerat. ut in gaudio oe
sine tedio studiose alud deinde ꝑfici¬
atur. quia breue esse scitur. & quidẽ
ubi distinctio longa est. ad sp̃m apsas¬
lentib pariter sustineatur. ubi uero
breiis est ad sꝑm non sustinendo pro¬
cedatur. Garrulitates enĩ indiuino
offitio coram deo quasi ꝓminimo ba¬

Expanded text:
lectam dicendam esse non ostendit, quia lectam dicendam esse non ostendit, quia niantur vigiliae nocturnae; et iterum: Et completum est; et iterum: Missae sunt, nulla collecta designata, quatenus fastidium orantibus tollatur, et ne praemissa oratio Dominica in neglectum ducatur, quoniam orationem Dominica oratione pretiosiorem non invenit, per quam divinum servitium terminetur. Sed et deinde in fine completorii subdit: Kyrie eldictio, quae eo tempore hucusque in usu habetur. Et quod dicit: Semper memores simus quod ait Propheta: « Servite Domino in timore ; » et iterum: « Psallite sapienter ; » in hoc intelligi vult, quoniam divinum servitium abbreviaverat, ut in gaudio et sine taedio studiose illud deinde perficiatur; quia breve esse scitur, et quia ubi distinctio longa est, ad spiritum a psallentibus pariter sustineatur: ubi vero brevis est, ad spiritum non sustinendo, procedatur. Garrulitates enim in divino officio coram Deo quasi pro minimo ha
Abbreviated transcription (Latin):
cuti sumꝰ te. ac etiã hoc intendit. ut siqͥs
uel misse interesse ñ poterit: lectũ &r au¬
ditum euangłm sibi sufficiat. Et quod
euangłio lecto dicit. data benedictione.
.s. in consuetudinaria oratione incipiant
matutinos. hic interuallũ ad meditatio¬
nẽ orationũ seu lectionũ non haberi os¬
lendit. nec in his dieb fr̃es finitis ma¬
tutinis ad quiescendum ad lectos redi¬
re ꝓhibet: s si tempꝰ ꝑmiserit. ita ut¬
si maturiꝰ surrexer̃t. quia in ꝓlixitate
nocturni & diuini seruicii fatigati st̃.
in arbitriũ eoꝵ ut ad lectos redeant
silenter ponit. Q enĩ fieri recusat.
ea aꝑte interdicit. & que fieri exhorta¬
t᷑. uia aꝑte manifestat. hec autem de
quib tali modo rͨticet. arbitrio & dis¬
cretioni abbatis & frm̃ dimittit. Uñ
ubi dicit. cet̾is uero agendis ultima
pars eiꝰ orationis dicat᷑ ut ab om̃ib re¬
spondeat᷑. s libera nos amalo. & ibi col¬

Expanded text:
cuti sumus te ; et etiam hoc intendi, ut si quis cuti sumus te ; et etiam hoc intendi, ut si quis vel missae interesse non poterit, lectum et auditum Evangelium sibi sufficiat. Et quo Evangelio lecto, dicit: Data benedictione, scilicet in consuetudinaria oratione, incipiant matutinos: hic intervallum ad meditationem orationum seu lectionum non ostendit, nec in his diebus fratres, finitis matutinis, ad quiescendum ad lectos redire prohibet; sed si tempus permiserit, ita ut maturius surrexerint, quia in prolixitate nocturni et divini servitii fatigati sunt, in arbitrium eorum, ut ad lectos redeant. silenter ponit. Quae enim fieri recusat, ea aperte interdicit: et quae fieri exhortatur, illa aperte manifestat. Haec autem de quibus tali modo reticet, arbitrio et discretioni abbatis et fratrum dimittit. Unde ubi dicit: Caeteris vero agendis, ultima pars ejus orationis dicatur: ut ab omnibus respondeatur: « Sed libera nos a malo : » et ibi col
Abbreviated transcription (Latin):
uina scriptura necessaria habent. me¬
morie sue ꝯmendent. ita ut cũ oportu¬
num tempus institerit. & cũ necessitas
se inmerserit. absq materiali scripto.
illa in mediũ ꝓferant. quẽ ad modũ &x p̃¬
dictas lectiones excorde & memoriter
&r sine libro. qm̃ breues sunt recitabunt
ne in breuitate eoꝵ inpedim̃tũ sustine¬
ant. si aut codicẽ ad legendũ aut lum̃
ad uidendũ in ꝓnitu ñ habuerint. Sed
quod in diurnis horis diuini opeiris
de hiis reticet. hoc ideo est. quia in arbi¬
trio ipsoꝵ dimittit. quod aut ex corde
& memorit᷑. aut in codice cũ claritate
diem tuns sustinebunt᷑. In dñcis auẽ¬
dieb & in aliis sollempnitatib post noc¬
turnos euãgłm legi p̃cipiens intelligi
uult. qd̃ om̃i temꝑe. uideł tam in nocte
quã in die nunciũ dei audiri & ꝯpleri.
ac ꝑ illud deo seruiri debet. & ut etiam
audito euuangłio. monachi illiꝰ euangłii
recordent᷑. Ecce nos reliquimꝰ omĩa & se¬

Expanded text:
vina Scriptura necessaria habent, mevina Scriptura necessaria habent, memoriae suae commendent, ita ut cum opportunum tempus institerit, et cum necessitas se emerserit, absque materialiter scripto illa in medium proferant, quemadmodum et praedictas lectiones ex corde et memoriter, id est sine libro, quoniam breves sunt recitabunt; ne in brevitate eorum impedimentum sustineant, si aut codicem ad legendum, aut lumen ad videndum in promptu non habuerint. Sed quod in diurnis horis divini operis de his reticet, hoc ideo est, quia in arbitrio ipsorum dimittit, quod aut ex corde et memoriter, aut in codice cum claritate diem tunc sustinebunt. In Dominicis audiebus et in aliis solemnitatibus post nocturnos Evangelium legi praecipiens, intelligi vult quod omni tempore, videlicet tam in nocte quam in die, nuntium Dei audiri et compleri, et per illud Deo serviri debet; et ut etiam audito Evangelio, monachi illius Evangelii recordentur: Ecce nos reliquimus omnia et se
Abbreviated transcription (Latin):
suis ꝓ hiis uigiliis non debilitat᷑ ut p̃
uod autẽ postea dicit. quib dictis.
dicto uersu. benedicat abbas dñicã
orationẽ. ibi p̃mitti ñ demonstrat. sicut
nec illic ubi de primo nocturno dñici
diei. hoc modo scribit. modulatis ut supͣ
diximus sex psalmis &e uersu residen¬
tib om̃ib disposite & ꝑ ordine in sub¬
selliis legant᷑ in codice. ut supradiximꝰ
quatuor lectiones. nec etiã ubi de sccł̃o
&e tercio nocturno loquit᷑. quia finito
tercio nocturno dicit. Dicto autẽ uersu
&e benedicente abbate. legant᷑ alie .iiiiͤ
lectiones. dñice orationis nullã memo¬
riam illic faciens. ne corruptio esse
uideatur. S & finitis sex psalmis
scđ̃i nocturni p̾uati diei dicit. Post
hos lectio apłi sequit᷑. ex corde recitanda
cer post hec ꝓ ipsis tͥb lectionib una de uet̾i
testam̃to memorit̾ legat᷑. &e iterũ deinde
ar meditationi inseruiunt. ea que in di¬

Expanded text:
suis pro his vigiliis non debilitatur, suis pro his vigiliis non debilitatur, uod autem postea dicit: Quibus dictis, dicto versu, benedicat abbas, Dominicam orationem ibi praemitti non demonstrat; sicut nec illic, ubi de primo nocturno Dominici diei hoc modo scribit: Modulatis, ut supra diximus, sex psalmis et versu, residentibus omnibus disposite per ordinem in subselliis, legantur in codice, ut supra diximus, quatuor lectiones; nec etiam, ubi de secundo et tertio nocturno loquitur, quia finito tertio nocturno dicit: Dicto autem versu, et benedicente abbate, legantur aliae quatuor lectiones, Dominicae orationis nullam memoriam illic faciens, ne interruptio ibi esse videatur. Sed et finitis sex psalmis secundi nocturni privati diei, dicit: Post hos lectio Apostoli sequitur ex corde recitanda, et post haec pro ipsis tribus lectionibus una de Veteri Testamento memoriter legatur; et iterum: Deinde et meditationibus inserviunt, ea quae in di
Abbreviated transcription (Latin):
to. scđm quod tempꝰ tunc ꝑmittit. us¬
q: dum laus matutinalis illucescente
iam die incipiat᷑. Hic post uigilias noc¬
tis .i. psalmis nocturnis finitis. int̾¬
uallũ hoc ꝑ meditatione orationũ
aut lectionũ designauit. S mox de
estiuali interuallo dicit.¬
pascha autẽ usq ad supradictas
kalendas nouenbris. sic temꝑet᷑
hora uigiliaꝵ agenda. ut paruissimo
interuallo quo fr̃es ad necessaria na¬
ture exeant. custodito mox matuti¬
ni qui incipiente luce agendi sunt
subsequant᷑. In his itaꝙ uerbis no¬
tandum est. quod tam in estate quã
nos. nec post matutinos ad iectos
pausandum redeant. s ita post me¬
diam noctẽ nocturnas uigilias ut̾¬
ꝙ temꝑe temꝑabant. quod laudes
iam cantantes illucescentẽ diẽ uiderent.
Et ꝓ hoc recte disposito temꝑamento. ñ
grauabant᷑. s gaudebant. quia etiã am¬
pliꝰ quã media pausatione facta & deiñ
excussa. homo postea uigilans in uirib

Expanded text:
to, secundum quod tempus tunc permittit, usto, secundum quod tempus tunc permittit, usque dum laus matutinalis, illucescente jam die, incipiatur. Hic post vigilias noctis, id est psalmis nocturnis finitis, intervallum haberi per meditationem orationum aut lectionum designavit. Sed mox de aestivali intervallo diccha autem usque ad supradictas Kalendas Novembris, sic temperetur hora vigiliarum agenda, ut parvissimo intervallo, quo fratres ad necessaria naturae exeant, custodito, mox matutini qui incipiente luce agendi sunt, subsequantur. In his itaque verbis notandum est, quod tam in aestate, quanos, nec post matutinos, ad lectum ad pausandum redibant; sed ita post mediam noctem nocturnas vigilias utroque tempore temperabant, quod laudes jam cantantes, illucescentem diem viderent. Et pro recto disposito temperamento non gravabantur, sed gaudebant, quia etiam amplius quam media nocte pausatione facta, et deinde excussa, homo postea vigilans, in viribus