comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rit᷑ dicens. Qđ multis ur̃a bcatitudine minime respondi. ñ hoc corpori meo
sed languori deputate. quia peccatis meis facientib eo tẽpore quo ariolfus
ad romanã urbẽ ueniens alios occidit. alios detruncauit. tanta mestitiua
affectus sũ ut in coli molestia caderem LXXI¬
tẽ in expositione ultimae uisionis iherechielis ꝓphoee. Quia multis cu
ñ licuit. bonis ur̃is desideri is placuit petere. ut saltẽ extrema eiꝰ uisio
quȩ ei facta ẽ de ȩdifitio in monte constituto. quȩ & cunctis ẽuisioni¬
b eiꝰ obscurior exponi debuiss&. Et quidẽ uoluntati urȩ me parere
necesse ẽ. sed duo sunt quȩ in hac ꝑturbant animũ meũ. Unũ qđ hȩc
eadẽ uisio tante obscuritatis nebulis tegit᷑. ut uix ea aliqͥd intͣlucen¬
te uideat᷑. aliud qđ iam agilulfũ langobardorũ regẽ ad obsidionẽ
nr̃am sũmoꝑe festinantẽ padũ transisse cognouimꝰ. Unde pensate
ris sui ꝑturbationib occupata. Quanto enĩ circa t̾rena plus satagit

Expanded text:
r, dicens: « Quod multis vestrae beatitudini minime respondi, non hoc torpori meo, sed languori deputate: quia peccatis meis facientibus, eo tempore quo Ariulphus ad Romanam urbem veniens, alios occidit, alios detruncavit, tanta moestitia affectus sum, ut in coli molestiam caderem. » Item in expositione ultimae visionis Ezechielis prophetae: « Quia multis curer ordinem perscrutari non licuit, bonis vestris desideriis placuit petere, ut saltem extrema ejus visio, quae ei facta est de aedificio in monte constituto, quae et cunctis est visionibus ejus obscurior, exponi debuisset. Et quidem voluntati vestrae me parere necesse est. Sed duo sunt quae hac in re perturbant animum meum. Unum, quod haec eadem visio tantae obscuritatis nebulis tegitur, ut vix in ea aliquid, intelleam Agilulphum, Langobardorum regem, ad obsidionem nostram summopere festinantem, Padum transisse cognovimus. Unde pensate,ris sui perturbationibus occupata. Quanto enim circa terrena plus satagit,
Abbreviated transcription (Latin):
sȩ clades affligunt. Sicut enĩ in iuuentute uig& corpus. forte & in co¬
lume man& pectus. torosa ceruix. plena sunt brachia. in annis autẽ
senilib statura curuat᷑. ceruix ex siccata deponit᷑. frequentib suspi¬
ris pectus urguet᷑. uirtꝰ deficit. loquentis uerba anhelitꝰ int̃cludit.
Nam si languor desit. plerũq senib ipsasalus ȩgritudo ẽ. Ita mundus
in annis priorib uelut in iuuentute uiguit. ad ꝓpangandã humani
generis ꝓlem robustus fuit. salute corporũ uiridis. opulentia rerũ
pingius. At nunc ipsa sua senectute deprimit᷑. & quasi ad uicinã mor¬
tẽ molestiis crebrescentib urguct᷑. &iterũ. Euntes pͣdicate dicen¬
tes. qͥa apꝓpinquabit regnũ cȩlorũ. hoc iã fr̃s dilectissimi & iam si¬
euangłm taceat. mundus clamat. Ruine nãq illius uoces sunt. Qu
enim tot attritus ꝑsecutionib agłasua cecidit. quasi nobis ȩpxi¬

Expanded text:
sae clades affligunt. Sicut enim in juventute viget corpus, forte et incosae clades affligunt. Sicut enim in juventute viget corpus, forte et incolume manet pectus, torosa cervix, plena sunt brachia; in annis autem senilibus statura curvatur, cervix exsiccata deponitur, frequentibus suspiriis pectus urgetur, virtus deficit, loquentis verba anhelitus intercludit nam si languor desit, plerumque senibus ipsa salus aegritudo est: ita et mundus in annis prioribus velut in juventute viguit, ad propagandam humani generis prolem robustus fuit, salute corporum viridis opulentia rerum pinguis; at nunc ipsa sua senectute deprimitur, et quasi ad vicinam mortem molestiis crebrescentibus urgetur. » Et iterum: « Euntes praedicate, dicentes quia appropinquabit 163 regnum coelorum . Hoc jam, frEvangelium taceat, mundus clamat. Ruinae namque illius voces ejus sunt. Qui enim tot attritus percussionibus a gloria sua cecidit, quasi jam nobis e proxi
Abbreviated transcription (Latin):
tura formidamꝰ. Nam gentẽ suꝑ gentẽ exurgere. earũq pressurã t̃ris
motꝰ urbes innumeras subruat. ex aliis mundi partib scimꝰ quia frequ¬
t̃ audiuimꝰ. Pestilentias. sine cessatione patim᷑. Signa uͦ in sole & luna &
stellis. adhuc aꝑte minime uiddinꝰ. Sed quia hȩc ñ longe sunt: ex ipsa
iã aeris inmutatione colligimꝰ. Quãuis priusquã italia gentili gladio
ferienda traderet᷑ igneas in cȩlo acies uidimꝰ. ipsũq qui postea hu¬
mani generis fusus ẽ sanguinẽ coruscantẽ. Confusio aut̃ maris & flu¬
dubiũ non ẽ qđ sequant᷑ &iam pauca que restant. qͥa sequentiũ rerũ
certitudo ẽ prȩteritarũ exhibitio. & paulo post. Ecce fr̃s mei iã cerni¬
mꝰ qđ audiebamꝰ. Nouis cotidie & crebrescentib malis. mundus urgue¬
tur. Ꝙilla plebe innumera quanti remanseritis uidetis. & tam̃ coti
die flagella urguent. repentini casus opprimunt. Nouȩ nos & in ꝓui¬

Expanded text:
pressuram terris Quod terrae motus urbes innumeras subruat, ex aliis mundi partibus scitis quam frequenter audivimus. Pestilentias sine cessatione patimur. Signa vero in sole, et luna, et stellis, adhuc aperte minime videmus, sed quia et haec non longe sint, ex ipsa jam aeris immutatione colligimus. Quamvis priusquam Italia gentili gladio ferienda traderetur, igneas in coelo acies vidimus, ipsum qui postea humani generis fusus est sanguinem coruscantem. Confusio autem maris et fludubium non est quin sequantur etiam pauca quae restant, quia sequentium rerum certitudo est praeteritarum exhibitio. » Et paulo post: « Ecce, fratres mei, jam cernimus quod audiebamus. Novis quotidie et crebrescentibus malis mundus urgetur. Ex illa plebe innumera quanti remanseritis aspicitis, et tamen adhuc quotidie flagella urgent, repentini casus opprimunt, novae nos et improvi
Abbreviated transcription (Latin):
Aptet uosi nomnibono faciens in uobis quod placect coram se
Demonstrat itaque dĩgratia in bonauo luntacte & operatione
hominis. futurccequoq: retributionis gloricm quacedonab it᷑
sc̃is quis diuinae gratice non eẽ contendat. Cumsiue creden¬
tes siue opercntes licet nr̃a sit fides et nr̃a sint opera. Sicut
ipsed ñs dicit. Secundum fidemtuamfiattibi. & becctus ohannes
predicat. Haec est uictoria quace uicit mundum fides nr̃a.
cculus quoque it ascribit. gratias ago dõmeo per ihm̃ xpm
mundo opercquoq: nr̃a dñs ipsetestctur dicens. sic luceat
lux ur̃a coram hominib: ut uidentes ur̃a bonao pera. glorifi¬
cent patremurm̃ qui incaelis ẽ. tamen quia istacum habemus
sciamus quace adõ donata sunt nobis & quia que cum que n ob
facienda donat. sicut habere non possumus nisiipsenobis
lcrgictus sic facere non possumus nisuipse nobis qucce lccrgitus

Expanded text:
Aptet vos in omni bono, faciens in vobis quod placeat coram se Aptet vos in omni bono, faciens in vobis quod placeat coram se . Demonstrata itaque Dei gratia in bona voluntate et operatione hominis, futurae quoque retributionis gloriam, quae donabitur sanctis, quis divinae gratiae non esse contendat? cum sive credentes, sive operantes, licet nostra sit fides, et nostra sint opera, sicut ipse Dominus dicit: Secundum fidem tuam fiat tibi. Et beatus Joannes praedicat: Haec est victoria quae vincit mundum, fides nostra . Paulus quoque ita scribit: Gratias ago Deo meo per Jesum Chmundo . Opera quoque nostra Dominus ipse testatur dicens: Sic luceat lux vestra coram hominibus, ut videntes vestra bona opera, glorificent Patrem vestrum qui in coelis est . Tamen quia ista cum habemus sciamus 13 quae a Deo donata sunt nobis ; et quia quaecunque nobis facienda donat, sicut habere non possumus, nisi ipse nobis largiatur, sic facere non possumus, nisi ipse nobis quae largitus
Abbreviated transcription (Latin):
tis initium ab illa sempiterna trinitaate quaeunus solus
& uerus ẽ ds̃. & predestinatum confitemur &datum.
Hoc enimhomini gratuita iustificatione tribuit procepara¬
tum quod in a&erna praedestinatione praepccrauerat tri¬
buendum : hanc uoluntatis praepacrationem superius
scaẽ scripturae. testimonio demonstraui quodictum est
praeparatur uoluntas ad nõ ab ipso ergo uoluntas prae¬
pccratus quiin nobis & uelle et perficere misericorditer operat᷑
seipsum facere confirmat. quod fidelibus donat ut facicent
secundum illud oraculum quod ẽ cnobis supra icmpositum
quod dicit Et faciam ut in iustificationib: meis ambul&is
& iudicia mecc obseruetis & facicctis. quidẽ ccutem faciam
ut facictis nisi mei erit operis omne bonum quod o percti
fueritis ipseergo facit ut facicmus quod in nobis operante
fit omne bonum quod facimusco Dequodicitur adhebreos

Expanded text:
tis initium ab illa sempiterna Trinitate, quae unus solus tis initium ab illa sempiterna Trinitate, quae unus solus et verus est Deus, et praedestinatum confitemur et datum. Hoc enim homini gratuita justificatione tribuit praeparatum, quod in aeterna praedestinatione praeparaverat tribuendum. Hanc voluntatis praeparationem, superius sanctae Scripturae testimonio demonstravi, quo dictum est: Praeparatur voluntas a Domino. Ab ipso ergo voluntas praeparatur, qui in nobis et velle et perficere misericorditer operaturse ipsum facere confirmat quod fidelibus donat ut faciant, secundum illud oraculum, quod est a nobis supra jam positum, quo dicit: Et faciam ut in justificationibus meis ambuletis, et judicia mea observetis et faciatis . Quid est autem, faciam ut faciatis, nisi, mei erit operis omne bonum quod operati fueritis? Ipse ergo facit ut faciamus, quo in nobis operante, fit omne bonum quod facimus. De quo dicitur ad Hebraeos:
Abbreviated transcription (Latin):
nata diuinitus operabona proquibus glorificabuntur
iusti. sic credenda sint predistinata diuinitus opera mala
roquibus in aernum punientur in iusti. Dic
in libro pscalmorum. iniustipunientur & semen impiorum
peribit. scclus autem iustorum ad nõ. Deutrisq & sclua¬
tor noster dicit. Tuncilliibunt in conbustionem c&ernã
iusti autem inuitam a&ernã. Inutrisq ergo id ẽ iustis & in¬
iustis. tria quaedam consideranda existimo initium uolun¬
tatis. progres sum operis finem raributionis. ut in his quae¬
cumq: iusta &bon auidemus iusto & bonodõ demus. Illa
autem dõ indignanouerimus inquibus necbonitatem necius¬
titiam inuenimus. & considerata operum. qualitate illacre¬
dicmus ado predestinata quae misericordiae. uel aequita
ticondigna reperiuntur & congrua. Miscricors enim &
miserator & iustus dñs. Ac primo totius bonae uolunta¬

Expanded text:
nata divinitus opera bona, pro quibus glorificabuntur nata divinitus opera bona, pro quibus glorificabuntur justi, sic credenda sint praedestinata divinitus opera mala, pro quibus in aeternum punientur injusti? Dicitur enim in libro Psalmorum: Injusti punientur, et semen impiorum peribit, salus autem justorum a Domino . De utrisque et Salvator noster dicit: Tunc illi ibunt in combustionem aeternam, justi autem in vitam aeternam . In utrisque ergo, id est justis et injustis, tria quaedam consideranda existimo, initium voluntatis, progressum operis, finem retributionis. Ut in his quaecunque justa et bona videmus, justo et bono Deo demus; illa autem Deo indigna noverimus, in quibus nec bonitatem nec justitiam invenimus. Et considerata operum qualitate, illa credamus a Deo praedestinata, quae misericordiae vel aequitati divinae condigna reperiuntur et congrua: Misericors enim et miserator et justus Dominus . Ac primo totius bonae volunta
Abbreviated transcription (Latin):
Sicut celibi iohannes baptistadicit. qui incredulus ẽfilio
non uidebit uitam sed ira dĩman& super eum : Hanc iram
phccriseis & sadducaeis cumobiurgationedenuntict dicens
geniminauiperarum quis uobis ostendit fugere a futura ira
conuersi estis cedm̃ asimulacris seruire dõ uiuo & uero et
expectacre filium eius decaelis quem suscitauit a mortuis
ihm̃ quieripuit nos cobirauentura. hanciram id est punitio¬
nem quccep arate ẽ mcclis alio loco interitum uocat dicens
Cumenim dixerint pax et securitas. tunc repentinus eis
super ueniet interitus. sicut dolor inutero habenti & non
rumopera predestinasse proquibus eos condempn& sicut
in scĩs predestinas se dicitur quod coron&. Cum uero cau¬
sam condempnationis iniquorum & glorificationis scõrum
quaerimus. non predistinatos negamus. uel illos ad poenã
uel illos adgloriam. sed utrum sicut creduntur. predisti¬

Expanded text:
sicut alibi Joannes Baptista dicit: Qui incredulus est Filio, sicut alibi Joannes Baptista dicit: Qui incredulus est Filio, non videbit vitam, sed ira Dei manet super eum . Hanc iram Pharisaeis et Sadducaeis cum objurgatione denuntiat dicens: Genimina viperarum, quis vobis ostendit fugere a futura ira conversi estis ad Deum a simulacris, servire Deo vivo et vero, et exspectare Filium ejus de coelis, quem suscitavit a mortuis Jesum, qui eripuit nos ab ira ventura . Hanc iram, id est punitionem, quae parata est malis, alio loco interitum vocat dicens: Cum enim dixerint pax et securitas, tunc repentsuperveniet interitus, et sicut dolor in utero habenti, et non rum opera praedestinasse, pro quibus eos condemnet, sicut in sanctis praedestinasse dicitur, quod coronet? Cum vero causam condemnationis iniquorum, et glorificationis sanctorum quaerimus, non praedestinatos negamus, vel illos ad poenam, vel illos ad gloriam. Sed utrum, sicut creduntur praedesti
Abbreviated transcription (Latin):
Quid autem meegis iustum quamut ille quidesiderio peccandi
iam peccat. proeo quod desidercns peccare ipse sibi noxius
efficitur semetipsumpeccato suo ledere permitatur.
Inscĩs igitus coroncet ds̃ iustiticm quac meis gratis ipse tribuit
grectis seruauit gratisq perfecit . In iquos autem condempna¬
uit proimpietate uel in iustitia quamin eis ipse non fecit.
nillis enim opera sua glorificat inistisccutemopera non sua
condempnat : Hoc itaq predestinccuit ds̃ quod erat ipse fac¬
turus ccut quod fuerat lecrgiturus. illud uero nullatenus
prccedestinauit quod siue pergraticm seuper iustiticm factu¬
rus ipsenon fuit. Pro in dediligentissime requirendum uid&
quid inhis ds̃ operetur quos gratis iustificat. quid etiam in illis
quos iuste condempnat. Dicit enim eximius gentium doctor
Si autem iniquitas nr̃a iustitiam dĩ comm̃dat quid dicem
Numquid iniquus ds̃ qui infert iram secundum hominem
dico cebsit. hicccutem iram procondempnationem posuit

Expanded text:
Quid autem magis justum quam ut ille qui desiderio peccandi jam peccat, pro eo quod desiderans peccare, ipse sibi noxius efficitur, semetipsum peccato suo laedere permittatur? In sanctis igitur coronat Deus justitiam quam eis gratis ipse tribuit, gratis servavit, gratisque perfecit. Iniquos autem condemnabit pro impietate vel injustitia, quam in eis ipse non fecit. In illis enim opera sua glorificat, in istis autem opera non sua condemnat. Hoc itaque praedestinavit Deus, quod erat ipse facturus, aut quod fuerat largiturus. Illud vero nullatenus praedestinavit, quod sive per gratiam, seu per justitiam facturus ipse non fuit. Proinde diligentissime requirendum videtur, quid in his Deus operetur, quos gratis justificat; quid etiam in illis, quos juste condemnat. Dicit enim eximius gentium Doctor: Si autem iniquitas nostra justitiam Dei commendat, quid dicemus? Nunquid iniquus Deus, qui infert iram? Secundum hominem dico? absit . Hic autem iram pro condemnatione posuit,
Abbreviated transcription (Latin):
quidicunt. Omnis qui facit malum bonus ẽcoram dño
et ipseineo placuit et ubi est ds̃ iustiticce. iusteigitur est con¬
secutcc seueritas iudicis ubi precessit iniquitas peccatoris
Quiccillius reids̃ ultor est cuius auctor non est id est in iquitectis
quam potest ds̃ punire non facere . Scriptum estenim omnis
qui facit peccatum & iniquitatem facit et peccatum est iniqui
tccs et scitis quiccille apparuit ut peccata toller& et peccatũ
ineononest. omnis quiin eo manet non peccat: Et iterum¬

Expanded text:
qui dicunt: Omnis qui facit malum, bonus est coram Domino, qui dicunt: Omnis qui facit malum, bonus est coram Domino, et ipse in eo placuit, et ubi est Deus justitiae . Juste igitur est subsecuta severitas judicis, ubi praecessit iniquitas peccatoris, quia illius rei Deus ultor est, cujus auctor non est, id est iniquitatis, quam potest Deus punire, non facere. Scriptum est enim: Omnis qui facit peccatum, et iniquitatetas et scitis quoniam ille apparuit ut peccata tolleret et peccatum in eo non est omnis qui in eo manet non peccat omnis qu
Abbreviated transcription (Latin):
iudicando quod competit dõ. Non enim eos ds̃ iudicio perder&
nisi persuccs iniquitates ipsiperissent. Scriptum ẽ enim. defe
a sum mobono cdinfimum bonum hocest peccatores propriũ
et uoluntecrium mcolum quo mcclo seipsum perdit iniustus io
Et quia huic meclo auctor non est ds̃ sed homo peruersus.
digne utique homini qui seperdidit peccato redditur in tormen¬
tis cc&erna perditio ut pereat quidem qui perire uoluit
Nontamen sic perect quemadmodum uoluit. quienim sic
peribit delectatione peccatorum inlectus ut si posset fieri
macner& inopere peccati perpetuus iustequidem ẽ inperditione
peccati dimissus quopropria cecidit uoluntate sed non ibi
fuit inpunedimittendus ned s̃ fidelis in quo non est iniquitas
qui est iustus et sc̃s si peccatorem semper inpeccato relinque r&
inpunitum putccretur illi placere peccatum quamsenten¬
ticm in quibus damds̃ corguit. perma lachicm prophetcm

Expanded text:
judicando, quod 16 competit Deo. Non enim eos Deus judicio perderet, judicando, quod 16 competit Deo. Non enim eos Deus judicio perderet, nisi per suas iniquitates ipsi periissent. Scriptum est enim: Defeca summo bono ad infimum bonum, hoc est peccatoris proprium et voluntarium malum, quo malo seipsum perdit injustus. Et quia huic malo auctor non est Deus, sed homo perversus, digne itaque homini, qui se perdidit peccato, redditur in tormentis aeterna perditio: ut pereat quidem, qui perire voluit, non tamen sic pereat, quemadmodum voluit. Qui enim sic periit, delectatione peccatorum illectus, ut si posset fieri, maneret in opere peccati perpetuus, juste quidem est in perditione peccati dimissus, quo propria cecidit voluntate. Sed non ibi fuit impune dimittendus, ne Deus fidelis, in quo non est iniquitas, qui est justus et sanctus, si peccatorem semper in peccato relinqueret impunitum, putaretur illi placere peccatum. Quam sententiam in quibusdam Deus arguit per Malachiam prophetam,
Abbreviated transcription (Latin):
superbicm ipsenon fecit. Perquam in iuste melunt in pec¬
catum cadere. Et perquam iustemerentur inpeccato remc¬
nere. Pro inde quia initium meleuo luntactis superbiccẽ¬
quae exdõnon est. perspicue clacret non exdõ eẽ hominib
teritum male o perctionis. Sed cciusto iudice i
maclis interitum ultionis. Malcquippe uoluntas non per¬
tinet adoptimum crectorem. Iustauero iniusti cengeli
homnisq: dacmpnatio pertinet adaequissimum cognito¬
rem. Ad uo luntatemigitur malam ds̃ hominem non¬
unem non
fecit predestinaret admalam uo luntatem quamipse
non fecit. Itccq peccare in hoc homo coepit in quo cedõ discessit
Scriptum ẽ enim quia initium superbicce a postetare cedõ
Et celioloco ecceomnes qui seelongant a teperibunt per¬
didistiomnes qui fornicantur cbste istiergo qui see longent
& fornicantur adõ utique peccando pereunt persuam moclam
uoluntatem quace non est exdõ. perd& ccutem illos ds̃ iuste

Expanded text:
superbiam ipse non fecit: per quam injuste malunt in pecsuperbiam ipse non fecit: per quam injuste malunt in peccatum cadere, et per quam juste merentur in peccato permanere. quae ex Deo non est, perspicue claret, non ex Deo esse hominibus interitum malae operationis, sed a justo judice retribui malis interitum ultionis. Mala quippe voluntas non pertinet ad optimum creatorem; justa vero injusti angeli hominisque damnatio pertinet ad aequissimum cognitorem. Ad voluntatem igitur malam Deus hominem nonpse non fecit, praedestinaret ad malam voluntatem, quam ipse non fecit? Itaque peccare in hoc homo coepit, in quo a Deo discessit. Scriptum est enim: Quia initium superbiae apostatare a Deo . Et alio loco: Ecce omnes qui se elongant a te, peribunt: perdidisti omnes qui fornicantur abs te . Isti ergo qui se elongant et fornicantur a Deo, utique peccando pereunt per suam malam voluntatem, quae non est ex Deo. Perdet autem illos Deus juste
Abbreviated transcription (Latin):
subicitur si uecum superbia deprimitur Vt creccturcce
bonae mledominetur. Sicutenimfit elctione humilis
sic fit humilitate sublimis. Dicitenim dñs & maegister nr̃
omnis qui seexeltauerit. humiliabitur et qui sehumilia¬
uerit ex altabitur. Propter quod item scriptum est
Adc̃ superbis resistit humiles deet graticm Nequeuero
ds̃ humiles quibusdect graticm. Antedatcmgraticem hu¬
miles inuenit. seddando gratiam humiles facit. hocipsũ
enimds̃ ꝑ gratiam doncat. ut quisquis ecm acciperit hu¬
milis ficct propter quod ipse unigenitus sce humilitactis
dostor cetq lacrgitor dicit. discitecme quia mitissum &
humilis corde et inuenietis requiem animcbus uris
Hanc requiem perdiderunt qui humilitate reiecta aduersus
uitcm suam tumuerunt & in mortem persu perbicm
reciderunt. Detalibus enimdictum ẽ. deiecistieoscumex¬
tollerentur. Icclibus ccutem propterea ds̃ resistit quiccineis

Expanded text:
subjicitur: sive cum superbia deprimitur, ut creaturae subjicitur: sive cum superbia deprimitur, ut creaturae bonae male dominetur. Sicut enim fit elatione humilis, sic fit humilitate sublimis. Dicit enim Dominus et Magister noster: Omnis qui se exaltaverit, humiliabitur: et qui se humiliaverit, exaltabitur . Propter quod item scriptum est: Deus superbis resistit, humilibus autem dat gratiam . Neque vero Deus humiles, quibus dat gratiam, ante datam humiles invenit: sed dando gratiam, humiles facit. Hoc ipsum enim, Deus per gratiam donat: ut quisquis eam acceperit, humilis fiat. Propter quod ipse Unigenitus sanctae humilitatis doctor atque largitor dicit: Discite a me, quia mitis sum et humilis corde: et invenietis requiem animabus vestris . Hanc requiem perdiderunt, qui humilitate rejecta adversus vitam suam tumuerunt, et in mortem per superbiam reciderunt. De talibus enim dictum est: Dejecisti eos, cum extollerentur . Talibus autem propterea Deus resistit, quia in eis
Abbreviated transcription (Latin):
nec poterit. Nisiut cgnoscens a quo non solum facta sed &icẽ
a quorationcelis est facta. maiorem dilectionem exhibecet
bono crectori quacm sibi. neq: enimei in eẽ poss& ullatenus
ratio nisi ei posset crectoris ineẽ dilectio: quiccnec ẽ alia quae
uera sit sccpientia uel intelligentia crecturcce rationcclis
nisi dilectio crecctoris in quanto magisminus uae est dilectio
quanto magis minusuae dilectionem suo ex hi
crecctori. Voluntas porro crecturae rationclis sinequale¬
cumque amore non potesteẽ nec sic potest diligere ut amorem
suum non uelit cdaliquid religare quaeinter sum mum
bonum a quocreccta est et infimum bonum cui prelccta est
medio quodacm loco positaprofecto ccut in infimo bono
neces seest misercbiliter iacect. aut in sum mobono ueraciter
feliciterq requiescat. Quod am et enim amorercpitus
seu cum oboedientia subleuatur & crecctoribonobene

Expanded text:
nec poterit, nisi ut agnoscens, a quo non solum facta, sed etiam nec poterit, nisi ut agnoscens, a quo non solum facta, sed etiam a quo rationalis est facta, majorem dilectionem exhibeat bono creatori quam sibi. Neque enim ei inesse posset ullatenus ratio, nisi ei posset creatoris inesse dilectio, quia nec est alia quae vera sit sapientia vel intelligentia creaturae rationalis, nisi dilectio creatoris, in qua tanto magis minusve est dilectio sui, quanto magis minusve dilectionem suo exhibet creatori. Voluntas porro creaturae rationalis sine qualicunque amore non potest esse: nec sic potest diligere, ut amorem suum non velit ad aliquid religare, quae inter summum bonum, a quo creata est, et infimum bonum, cui praelata est, medio quodam loco posita, profecto aut in infimo bono necesse est miserabiliter jaceat, aut in summo bono veraciter feliciterque requiescat. Quodam etenim amore rapitur, seu cum obedientia sublevatur, et creatori bono bene
Abbreviated transcription (Latin):
dicbolus serpentina calliditate deiecit. Ad nõ qui ppe bono
dissentiens & seruo melo consentiens male uoluntactis effectũ
plenum adipisci non potuit. quia ipsc malitia uoluntatis
adõ non fuit. hancenim sicdõ non disceder& non haber&¬
bonus ergo ds̃ boncrum est conditor nacturccrum. Viditenim
ds̃ sicut scriptumest. Omnia quae fecit & ecce bona ualde
Inquibus omnib: quacefecit rationalem creccturam meliorem
ceteris fecit. Sictamen potiore creccturae macius uoluit
inessebonum ut &icminfimace creaturae nullum in e&
subst ancicliter malum. Haec perhoc superius eẽt infimo
bono melius crectum bonum. Cui summum bonum quod
crectum nonẽ. et a quo omne mutabile bonum crectũ ẽ
iustedom inccretur. Cuius etiam
participatione. bec¬
tum e& si sum mobono humili dilectione seruir&. Creature
quippe rationclis alicbecctitudo nec potuit nec potest eẽ

Expanded text:
diabolus serpentina calliditate dejecit. A domino quippe bono diabolus serpentina calliditate dejecit. A domino quippe bono dissentiens, et servo malo consentiens, malae voluntatis effectum plenum adipisci non potuit: quia ipsa malitia voluntatis a Deo non fuit. Hanc enim, si a Deo non discederet, non haberBonus ergo Deus bonarum est conditor naturarum. Vidit enim Deus sicut scriptum est omnia quae fecit, et ecce bona valde . In quibus omnibus quae fecit, rationalem creaturam meliorem caeteris fecit. Sic tamen potiori creaturae majus voluit inesse bonum, ut etiam infimae creaturae nullum inesset substantialiter malum. Ac per hoc, superius esset infimo bono melius creatum bonum, cui summum bonum quod creatum non est, et a quo omne mutabile bonum creatum est juste dominaretur. Cujus etiam participatione 15 beatum esset, si summo bono humili dilectione serviret. Creaturae quippe rationali alia beatitudo nec potuit, nec potest esse,
Abbreviated transcription (Latin):
utiq tunc initium sumpsit cum angelus aduersus dm̃
elactus. & ipscc elatione prostratus perconcupiscenticm
qucceradix ẽ omnium malorum uolensu surpare quodilli
dcctum cedõ non fuit. adõdiscessit et cecidit. in quo siste¬
tisset non cecidiss&. Sed perconcupiscentiam malcm
qua concupiuit. plus extraseminus factus est inseͫ quam
concupiscenticm licet explere nequiuerit operetamen
retinuit uoluntate sic ipsesibi iamfactus est poena ut
supplicium semper e& malo uoluntas mala tcmquam
ceco ipsa cecitas suco & concupiscentia peccandi tormentum
fier& peccatori et rebellis acrefuga quiillam inperturbac¬
bilem requiem fuger& De inceps perturbationi seruir&
Atq ab ono dño relinqueretur iuste quem ipse relinquit
in iuste Itccfactum ẽ ut perseuerans in ordincctus ex se
ordinccretur inse. & in eo qui in seordinem perder& diuini
ordinis ratio non perir&. hocet in homine contigit quemipse

Expanded text:
utique tunc initium sumpsit, cum angelus adversus Deum utique tunc initium sumpsit, cum angelus adversus Deum elatus, et ipsa elatione prostratus, per concupiscentiam quae radix est omnium malorum volens usurpare quod illi datum a Deo non fuit, a Deo discessit et cecidit, in quo si stetisset, non cecidisset. Sed per concupiscentiam malam, quia concupivit plus extra se, minus factus est in se. Quam concupiscentiam, licet explere nequiverit opere, tamen retinuit voluntate. Sic ipse sibi jam factus est poena, supplicium semper esset malo voluntas mala, tanquam caeco ipsa caecitas sua. Et concupiscentia peccandi tormentum fieret peccatori, et rebellis, ac refuga, qui illam imperturbabilem requiem fugerat, deinceps perturbationi serviret, atque a bono domino relinqueretur juste, quem ipse reliquit injuste. Ita factum est ut perseverans inordinatus ex se, ordinaretur in se: et in eo qui in se ordinem perderet, divini ordinis ratio non periret. Hoc et in homine contigit, quem ipse
Abbreviated transcription (Latin):
mat dicens. Vt inueniar in illo non habens meamiusti¬
iam quae exlege c̃. sed illum quae exfide ẽ xp̃i quae ex
dõ ẽ iustitia infide. Et qua muis abundent plurimca
documenta quib: clareat. Non solumbonae uoluntatis
bonaeq: operationis gratiam. sed &i am ipsam scõrum glo¬
rificationem diuinitus & inchoariprorsus & ꝑfici. Tamen
arbitror &i amhaec quaea nobis posita sunt ut cumq suf¬
quoq: uoluntatem operationem acr&ributionem consi¬
deraredebemus. Vt agnos camus utrum malos ds̃ius¬
tus ad hoc praedestinauerit faciendum quod ineis pu¬
niturus ẽ factum. Anidcirco iniquos ad supplicium ius¬
te praedestinauerit. Qui a eorum mala operalic& futu¬
ra praescir&. non ta menipse praedestinau it ut futu¬
raeẽnt. quia non ipse fecit ut fierent:. Itaq: silnitium
peccati requiritur nihil aliud nisi superbi alnuenitur
Dicit enim scriptura. In itium omnis peccati superbia. qucce

Expanded text:
mat dicens: Ut inveniar in illo non habens meam justitmat dicens: Ut inveniar in illo non habens meam justitiam, quae ex lege est, sed illam, quae ex fide est Christi, quae ex Deo est justitia in fide . Et quamvis abundent plurima documenta, quibus clareat non solum bonae voluntatis bonaeque operationis gratiam, sed etiam ipsam sanctorum glorificationem, divinitus et inchoari prorsus et perfici, tamen arbitror etiam haec quae a nobis posita sunt utcunque sufquoque voluntatem, operationem ac retributionem considerare debemus. Ut agnoscamus utrum malos Deus justus ad hoc praedestinaverit faciendum, quod in eis puniturus est factum. An idcirco iniquos ad supplicium juste praedestinaverit, quia eorum mala opera, licet futura praesciret, non tamen ipse praedestinavit ut futura essent, quia non ipse fecit ut fierent. Itaque si initium peccati requiritur, nihil aliud nisi superbia invenitur. Dicit enim Scriptura: Initium omnis peccati superbia . Quae
Abbreviated transcription (Latin):
&iamhoc donum perfeltum a quo ẽ donitotius initiũ
quod utiq: donum non dicer&ur si non &iam hoc exgra¬
destinatos & iustificat uocactos. & glorificat iustifica¬
tos. sicut autem non ẽ. aliud iustificare nisi iustos face¬
re sic nonẽ. aliud glorifacare. nisigloriosos facere
proindequia ds̃ suos & iustificat & glorificat. sicut
gratiae ipsius opus ẽ. cum facit iustos. sic gratiae ipsius
opus erit cum faci& glonosos. Qui a sicut nemo potest ha¬
bere uenam iustitiam. nisi fuerit iustificatus. sic nemo
potest habere ueram gloriam nisi fuerit glorificatus.
unde autem sit uera gloria saluator nrt cum iudaeos in¬
crepar& ostendit dicens. Quomodo potestis uos credere.
qui gloriam ab inuicem accipitis. & gloriã quice a solodõ
est non queritis. hunc sensum habens paulus & ueracit̃
dicens nos autem sensum xp̃i habemus sicut gloriam
ueraem adõ eẽ nouerat. Itaiustitiam ueram ex dõ ec̃ confir¬

Expanded text:
etiam hoc donum perfectum, a quo est doni totius initium. etiam hoc donum perfectum, a quo est doni totius initium. Quod utique donum non diceretur, si non etiam hoc ex gradestinatos, et justificat vocatos, et glorificat justificatos. Sicut autem non est aliud justificare, nisi justos facere, sic non est aliud glorificare, nisi gloriosos facere. Proinde, quia Deus suos et justificat et glorificat, sicut gratiae ipsius opus est, cum facit justos, sic gratiae ipsius opus erit, cum faciet gloriosos. Quia sicut nemo potest habere veram justitiam, nisi fuerit justificatus, sic nemo potest habere veram gloriam, nisi fuerit glorificatus. Unde autem sit vera 14 gloria, Salvator noster cum Judaeos increparet ostendit, dicens: Quomodo potestis vos credere, qui gloriam ab invicem accipitis: et gloriam quae a solo Deo est, non quaeritis ? Hunc sensum habens Paulus et veraciter dicens: Nos autem sensum Christi habemus , sicut gloriam veram a Deo esse noverat, ita justitiam veram ex Deo esse confir
Abbreviated transcription (Latin):
fuit inperfectus fatigatione certaminis. fuit perfectus
quod mente seruiebat legidĩ. fuit in ꝑfectus quod carne
diu fuit incorpore. peregrinabatur adnõ. Fuit perfec¬
tus plenissi me sciens qui ad s̃ quae cumq promisit potens
est & facere. fuit autem in perfestus quiads̃ inscĩs suis
quaedamnondum fecit ex omnib: quae promisit propt̃
quod &iam omnes antiqui iusti. sicut idem a postolus dic̃
Testimonio fidei conprobati. non acceperunt repromisionẽ
dõ pronobis. melius prouidente . nesine nobis ꝑficerentur
Sicut ergo praecedentes scĩ testimonio fidei conprobati.
non sunt sine subsequentium perfectione ꝑfesti. sic sub¬
sequentes scĩ nonpossunt sine praecedentib perfici.
Donumitaq: perfectum tuncomnib: dabitur quando scĩs
aerna glorificatio tribu&ur.  Tunc sicut ueritis dicit
Iusti fulgebunt sicut sol in regnopatrissui. illius ẽ igitur

Expanded text:
fuit imperfectus fatigatione certaminis. Fuit perfectus, fuit imperfectus fatigatione certaminis. Fuit perfectus, quod mente serviebat legi Dei; fuit imperfectus, quod carnediu fuit in corpore, peregrinabatur a Domino. Fuit perfectus, plenissime sciens, quia Deus, quaecunque promisit, potens est et facere ; fuit autem imperfectus, quia Deus in sanctis suis quaedam nondum fecit ex omnibus quae promisit. Propter quod etiam omnes antiqui justi sicut idem Apostolus dicit, Testimonio fidei comprobati, non acceperunt repromissionem, Deo pro nobis melius providente, ne sine nobis perficerentur . Sicut ergo praecedentes sancti testimonio fidei comprobati, non sunt sine subsequentium perfectione perfecti: sic subsequentes sancti non possunt sine praecedentibus perfici. Donum itaque perfectum tunc omnibus dabitur quando sanctis aeterna glorificatio tribuetur. Tunc sicut Veritas dicit: Justi fulgebunt sicut sol in regno Patris sui . Illius est igitur
Abbreviated transcription (Latin):
nobis aliquiduindicare. Dicit enimuas clestionis. quid autem
habes quod non accepisti : Si autem accepisti quid gloriaris
quasi non acceperis
& in scõ euangelio praecursoris domini¬
ciuoxẽ. Non potest homo accipere quicquam nisi dcctũ mei fu¬
erit decaelo. la cobus quoque cpostolus protestctur. quia
omne dcctum optimum & omne donum perfectum desursum
est descendens cpatre luminum. Quod ẽ ccutem mocgis do¬
num perfectum quacm glorificatio futura scõrum. nuno
enim diuinorum munerum. ut it cdicam nondum est
perfecta perfectio ut pote ubiomnis perfectus perfectio¬
nis est indignus. namque ille quidixit quod quod ergo per¬
festi hoc sentiamus idemdicit. Non quodiam acceperim
autiamperfectus sim. fuit ergo perfeccus: spefuturae
glorificationis. fuit cutem in perfestus onere corruptio¬
nis & mortalitatis. Corpus enim quod corrumpitur ad gra¬
uat animam. & de primit terrena inhabitatio sensum mul¬
ta cogitantem. Fuit perfectus exspestictione muneris

Expanded text:
utem habes quod non accepisti? si autem accepisti, quid gloriaris, quasi non acceperis ? Et in sancto Evangelio praecursoris dominici vox est: Non potest homo accipere quidquam, nisi datum ei fuerit de coelo . Jacobus quoque apostolus protestatur: Quia omne datum optimum, et omne donum perfectum, desursum est descendens a Patre luminum . Quod est autem magis donum perfectum, quam glorificatio futura sanctorum? Nunc enim divinorum munerum ut ita dicam nondum est perfecta perfectio, utpote ubi omnis perfectus perfectionis est indigus. Namque ille qui dixit: Quotquot ergo perfecti sumus, hoc sentiamus , idem dicit: Non quod jam acceperim, aut jam perfectus sim . Fuit ergo perfectus spe futurae glorificationis; fuit autem imperfectus onere corruptionis et mortalitatis. Corpus enim quod corrumpitur, aggravat animam, et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem . Fuit perfectus exspectatione muneris;
Abbreviated transcription (Latin):
indõ facimus quoddõ in nobis faciente datur nobis ut saci amus
Quod euidenter inepistola cedhebreos ostenditur ubicum dedõ
dictum e&. Aptetuos in omnibono ut faciatis uoluntatem eiꝰ
Continuo sequitur. faciensin uobis quod placect coram se
Omneigitus opus quod a nobis indõ fit ds̃ in nobis facit. ex ipso enĩ
et per ipsum et in sunt omnia exipso ergo ẽ & uoluntas bona
et operatiobona quod doctor gentium his uerbis codfirmat
ds estenim quio peratur in uobis & uelle et perficere probona
uoluntectẽ  propterea sicut salomondicit quia preparatur

Expanded text:
in Deo facimus, quod Deo in nobis faciente datur nobis ut faciamus. in Deo facimus, quod Deo in nobis faciente datur nobis ut faciamus. Quod evidenter in Epistola ad Hebraeos ostenditur, ubi cum de Deo dictum esset: Aptet vos in omni bono, ut faciatis voluntatem ejus, continuo sequitur: Faciens in vobis quod placeat coram se . Omne igitur opus, quod a nobis in Deo fit, Deus in nobis facit. Ex ipso enim, et per ipsum, et in ipso sunt omnia . Ex ipso ergo est, et voluntas bona et operatio bona. Quod Doctor gentium his verbis affirmat: Deus est enim qui operatur in vobis et velle et perficere pro bona voluntate
Abbreviated transcription (Latin):
& ut bonum facere uelimus & ut bonum facere ualeamus : Cui sen¬
sui dauidomnino concordat gratiam beneuolendi. si costen¬
dens diuinae largitatis directione donari. Ad nõ gressus
hominis dirigentur &uiam eius uolet. Opus quoq: bonum
non nisi adõ in nobis et indõ a nobis fieri protestatur dicens
Confirmads̃ quod operatus es in nobis. et alio loco. indõ faciemus
uirtutem idest opus uirtutis. Sic autem hic proopere uirtutis
uistutem dixitfieri. Sicut iohannes proopere iustitiae iustitiam
łdixit fieri. Ait enim qui facit iustitiam iustus est sicut ille iustus ẽ
nisi facere o pera quae nobis inspirat. & in nobis operatur uoluntas
eius. Taleccliquid et in ipsius redemptoris nr̃i sermonibus inuenimꝰ
Dum ueritate fieri dicit. pro opere ueritatis. sic enim loquitur
omnis quimale agit odit lucem & nonuenit adlucem ut non
arguantur operaeiꝰ. Qui autem facit ueritatem uenit adlucem
ut manifestentus eiusopera quia indõ sunt facta: Hoc autem

Expanded text:
et ut bonum facere velimus, et ut bonum facere valeamus. Cui sensui David omnino concordat, gratiam benevolendi sic ostendens divinae largitatis directione donari: A Domino gressus hominis dirigentur, et viam ejus volet . Opus quoque bonum non nisi a Deo in nobis, et in Deo a nobis fieri protestatur, dicens: Confirma hoc, Deus, quod operatus es in nobis . Et alio loco: In Deo faciemus virtutem , id est opus virtutis. Sic autem hic pro opere virtutis virtutem dixit fieri, sicut Joannes pro opere justitiae justitiam dixit fieri. Ait enim: Qui facit justitiam, justus est, sicut ille justus est . nisi facere opera quae nobis inspirat et in nobis operatur voluntas ejus? Tale aliquid et in ipsius Redemptoris nostri sermonibus invenimus, dum veritatem fieri dicit, pro opere veritatis. Sic enim loquitur: Omnis qui male agit, odit lucem, et non venit ad lucem, ut non arguantur opera ejus. Qui autem facit veritatem, venit ad lucem, ut manifestentur ejus opera, quia in Deo sunt facta . Hoc autem
Abbreviated transcription (Latin):
Eadem sit operatio gratiae quae meritum hominis bonum &x in itiat
adiustitiam et consummat adgloriam primo inchoans in homine
uoluntatẽ bonam deinde eandem uoluntatem adiuuans inchoa¬
tam ut eccdem uoluntas & diuinodonobona sit & diuino adiutorio
malam superare concupiscentiam possit. & dõ ꝑficiente talis post¬
modum ipsa uoluntas sit ut malam concupiscentiam habere non
possit. Acsic in p̃sentiuita gratiae cdiutorio infirmitatinon
cedat. in futura autem gratiae beneficio in firmitatẽ ñ habeat
tnunc recre&ur continuo iuuamine medicaminis. tunc uero
fruatur a& naplenitudine sanitatis. Haecaũ d s̃ sicut in prae¬
destinatione semꝑ habuit sic ꝑgratiam sicut predestinauerat fac̃ en¬
A predestinatio itaq: psius insinuatur agnitio cum dicit scrip¬
tura & p̃parcctur uoluntas a dño Non autemob aliud p̃parata

Expanded text:
, » eadem sit operatio gratiae quae meritum hominis bonum, et initiat , » eadem sit operatio gratiae quae meritum hominis bonum, et initiat ad justitiam, et consummat ad gloriam: primo in homine inchoans voluntatem bonam, deinde eamdem voluntatem adjuvans inchoatam, ut eadem voluntas et divino dono bona sit, et divino adjutorio malam superare concupiscentiam possit; et Deo perficiente talis postmodum ipsa voluntas sit, ut malam concupiscentiam habere non possit; ac sic in praesenti vita gratiae adjutorio infirmitati non cedat, in futura autem gratiae beneficio infirmitatem non habeat; et nunc recreetur continuo juvamine medicanunis: tunc vero fruatur aeterna plenitudine sanitatis. Haec autem Deus, sicut in praedestinatione semper habuit, sic per gratiam sicut praedestinaverat facit. Praedestinationis itaque ipsius insinuatur agnitio, cum dicit Scriptura: « Et praeparatur voluntas a Domino . » Non autem ob aliud praeparata
Abbreviated transcription (Latin):
suũ ẽ exigat & iniquo debitori qđ debetur iniquitatibus reddect:
Acsicut istum prorsus indignum miseri cordia p̃ueniat. aut illum
ira dignum inueniat : Ipse enĩ donat gratis indigno gratiam
qua iustificatus impius inluminetur munere bona euoluntctis
& facultecte bona eo perationis ut p̃ueniente miseri cordia bonum uelle
incipiat: Et subsequente miseri cordia bonum quod uult facere
ualecit: Vtrũq aũ p̃destinando ds̃ p̃parecuit in illa in commutabil¬
uo luntate in quasic futurũ effectũ heminis renouandi disposuit
ut eius uoluntas inoperenouo nouaeẽ non possit. Don at etiam
gratiam digno inretributione mercedis c&nae. Vt scilic& siue
cumimpium pie iustificat iustus. quia deipso a postolus dicit. ut
sit ipseiustus et iustificans eũ qui ex fide ẽihũ. Seu cumiustum
iuste glorificatpius quicquo siustificauit illos et glorificauit

Expanded text:
suum est exigat , et iniquo debitori quod debetur iniquitatibus reddat. suum est exigat , et iniquo debitori quod debetur iniquitatibus reddat. Ac sic, aut istum prorsuita dignum inveniat. Ipse etenim donat gratis indigno gratiam, qua justificatus impius illuminetur munere bonae voluntatis, et facultate bonae cooperationis; ut praeveniente misericordia bonum velle incipiat et subsequente misericordia bonum quod vult facere valeat. Utrumque autem praedestinando Deus, et praeparavit in illa incommutabilvoluntate, in qua sic futurum effectum hominis renovandi disposuit, ut ejus voluntas in opere novo nova esse non possit . Donat etiam gratiam digno in retributionem mercedis aeternae, ut scilicet sive cum impium pie justificat justus, quia de ipso Apostolus dicit: « Ut sit ipse justus et justificans eum, qui ex fide est Jesu ; » seu cum justum juste glorificat pius, « quia quos justificavit, illos et glorificavit
Abbreviated transcription (Latin):
peccata tolleret & peccatum in eo non ẽ : Sicut ergo peccatum
in eo nonẽ it a peccatũ ex eo nonẽ: Quod autem ex eonon est
opuseius utiq non ẽ : quod ccutem num quam est in opereeius. numquã
fuit in p̃destinationeeius : Nonergo praedestinati sunt mecli ad hoc¬
quod male operantur a concupiscentia sua abstrasti et in lecti. sed ad
hoc quodiuste patiuntur inuiti : pracedistinationis enim nomine ñ
aliqua uoluntatis humanȩ co acticia necessitas exprimitur. sed mise¬
ricors &iusta futuri operis diuini sempiterna dispositio p̃dicatur
Dõ autem misericor diam & iudicium cantat ecclesia cuius hoc
opus est in homine ut occulto uoluntatis succe non tamen in iusto
consilio aut gratuitam miseri cordiã p̃rog& misero aut debitam
iustitiam rependat in iusto: Immo aut miseri corditer debitori
don&. quod siuellet iuste posset exigere. autiustecumusuris quod

Expanded text:
peccata tolleret, et peccatum in eo non est . » Sicut ergo peccatum peccata tolleret, et peccatum in eo non est . » Sicut ergo peccatum in eo non est, ita peccatum ex eo non est: quod autem ex eo non est, opus ejus utique non est. Quod autem nunquam est in opere ejus, nunquam fuit in praedestinatione ejus. Non ergo praedestinati sunt mquod male operantur, a concupiscentia sua abstracti et illecti, sed ad hoc quod juste patiuntur inviti. Praedestinationis enim nomine non aliqua voluntatis humanae coactitia necessitas exprimitur, sed misericors et justa futuri operis divini sempiterna dispositio praedicatur. Deo autem misericordiam et judicium cantat Ecclesia, cujus hoc opus est in homine, ut occulto voluntatis suae, non tamen injusto, consilio, aut gratuitam misericordiam praeroget misero, aut debitam justitiam rependat injusto. Imo aut misericorditer debitori donet quod si vellet juste posset exigere, aut juste cum usuris quod
Abbreviated transcription (Latin):
illius huicuni morti quam peccator sibi percontemptum diuinȩ¬
iussionis in iuste concupiscendo arcessiuit. Duplam ds mortem
iuste iudicando recribuit. Hocẽ primam in separcctione animȩ
& corporis secundam in a&erna cruciatione animae et torpo¬
ris acperhoc primam quadecedente anima caro solamorit᷑
Secundam uero quando rediens in carnem anima in eccdem
& cum ecdem in qua peccauit carne torqu&ur: Vt cum qua
diuina iustitia peccatori: Dehac morte sccluator nr̃ dicit:
Nolitetimere eos qui occidunt corpus animã ccũ non possoccidere
magis aũ eũtimete qui potest & animã et corpus perdere inge¬
hennams quod ergo ante gehennam macli pereunt. Non ẽ diuini¬
operis sed humani: Quod aũ ingehenna perituri sunt hoc facit
dĩ aequitas cuinulla plac& peccantis iniquitas: Quienĩ diligit
iniquitatem odit animã suam et dicit iohannes qui a omnis
Defilio autem dĩ iohannes dicit. Scimus quia ille apparuit ut

Expanded text:
illiusilliusjussionis injuste concupiscendo arcessivit, duplam Deus mortem juste judicando retribuit; hoc est, primam in separatione animae et corporis, secundam in aeterna cruciatione animae et corporis. Ac per hoc primam, qua, discedente anima, caro sola moritur; secundam vero, quando rediens in carnem anima, in eadem et cum eadem, in qua peccavit, carne torquetur; ut cum quadivina justitia peccatori. De hac morte Salvator noster dicit: Nolite timere eos qui occidunt corpus, animam autem non possunt occidere. Magis autem eum timete qui potest et animam et corpus perdere in gehennam . Quod ergo ante gehennam maoperis, sed humani: quod autem in gehenna perituri sunt, hoc facit Dei aequitas, cui nulla placet peccantis iniquitas. « Qui » enim « diligit iniquitatem, odit animam suam . » Et dicit Joannes quia « Omnis. » De Filio autem Dei Joannes dicit: « Scimus quia ille apparuit, ut
Abbreviated transcription (Latin):
Dicitus. nolite relaremortem inerrorẽ uite urãe neq: codqui ractis
perditionem animarum ur̃arum qnm̃ ds̃ mortẽ non fecit neque
lcc&citur inperditione uiuorum : et clio locodeh acmorte dicit᷑
Inuidia uutem diabolimors introibit in orbem terrccrum:
Imitant᷑ cutem eum qui sunt exparte illius. quom mortem ut
ab opere acpredistinationedĩ cognosceremus alienam ds̃
ipsesicloquitur perprophetam. Conuertimini & ccuertiteuos
cbomnibus impietatibus uris & nonerunt in uobis in poenum
iniquitectis proicite a uobi somnes iniquitates ur̃as quasimpie
fecistis coduersusme & facite uobis cornouum et spm nouum. & ut¬
quidmorimini domus isrł. qñmnolo mortem morientis. quo¬
modo ut ccuertatur ipse auia suamala & uiuat animaeius:
Haec ẽmors impietatis quam non fecitds̃ quece perdiabolum intro¬
iuit in orbem terrccrum in haceum imitant᷑ qui sunt expccrte

Expanded text:
dicitur: Nolite zelare mortem in errorem vitae vestrae, neque acquiratis dicitur: Nolite zelare mortem in errorem vitae vestrae, neque acquiratis perditionem animarum vestrarum, quoniam Deus mortem non fecit, neque laetatur in perditione vivorum . Et alio loco de hac morte dicitur: Invidia autem diaboli mors introivit in orbem terrarum. Imitantur autem eum qui sunt ex parte illius . Quam mortem, ut ab opere ac praedestinatione Dei agnosceremus alienam, Deus ipse sic loquitur per prophetam: Convertimini, et avertite vos ab omnibus impietatibus vestris, et non erunt vobis in poenam iniquitatis. Projicite a vobis omnes iniquitates vestras, quas impie fecistis adversus me, et facite vobis cor novum et spiritum novum. Et utquid morimini domus Israel? Quoniam nolo mortem morientis, sed ut avertatur ipse a via sua mala, et vivat anima ejus . Haec est mors impietatis, quam non fecit Deus, quae per diabolum introivit in orbem terrarum. In hac eum imitantur qui sunt ex parte