comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ei cogu̾it᷑ a nob̾ dr̾e qͥd illa significent
que nisi aliqͥd significare concedant:
amẽ diuine auctoriraris libros ab ĩ ep¬
a⁊ fabłaꝵ ignoninins nõ defen diuir.
uidir hoc philo quida uir libent̾ eru¬

Expanded text:
ur a nobis discere quid illa significent: quae nisi aliquid significare concedant, tam divinae auctoritatis Libros ab ineptarum fabularum ignominia non defendunt. Vidit hoc Philo quidam, vir liber
Abbreviated transcription (Latin):
dis eandem siguificari oporrer figura
ect̃e commendate. Qd̃ ꝓgemes eius
bũdicit᷑ ad implenda t̾ra. qd̾̃ dantur
eis ĩ escam cuicta ałia sic̾ ĩ illo disco
sangu̾ie iubent᷑ mãducare. neurca pri¬
tina .q. suffocata ĩ conscĩa teneat᷑. S
habeat tanꝙͣ effusione ꝑconfessionẽ
qd̾ testamẽtũ posuit d̾s iurer se et ho¬
eam diluuio archũ qui apparer ĩ nubi¬
bꝰ qui nũꝙͣ nisi de sole resplender. Illi
eĩ nõ ꝑeunt diluuio seꝑati ab ecc̾ia qͥ
ĩ ꝓphetis et om̃ibꝰ diuinis scripturis
non querunt suã u̾mi ne adoratores
hiꝰ solis ampliꝰ tumescant. sciant ira

Expanded text:
eam significari oportebat — figuram ecclesiae commendante, quod progenies eius benedicitur ad implendam terram, quod dantur eis in escam cuncta animalia, sicut in illo disco sanguine iubentur manducare: ne uita pristina quasi suffocata in conscientia teneatur, sed habeat tamquam effusioneQuod testamentum posuit Deus inter se et hoeam diluvio, arcum qui apparet in nubibus , qui nunquam nisi de sole resplendet: illi enim non pereunt diluvio separati ab Ecclesia, qui in Prophetis et omnibus divinis Scripturis non quaerunt suam. Verum ne adoratores hujus solis amplius tumescant, sciant ita
Abbreviated transcription (Latin):
uã sͥ ad passiones ip̃e portauit: Qͥs aliꝰ
nes ĩ molandꝰ ĩ uepre cormbꝰ adherebaᷤ
ma qui crucis paribulo ꝓub̾ offerend ͤ
islis ĩ augło cum iacob luctarꝰ eũ s pre¬
ualente qĩ fortiore ĩ firmior. Uictoq
ucrore ꝑtimbũdicit. ꝑtim laritudĩe:
femoris eiꝰ claudã reddir uͥ qͥp̾ualere
du̾sꝯ se passꝰ ppłm quoidam qͥcdid̾ur¬

Expanded text:
sibi ad passionem ipse portauit? quis alius sibi ad passionem ipse portauit? quis alius aries inmolandus in uepre cornibus adhaerebat, nisi qui crucis patibulo pro nobis offerendus alius in angelo cum Iacob luctatus, cum sibi praeualentem quasi fortiorem infirmior uictusque uictorem partim benedicit, partim latitudinem femoris eius claudam reddit, nisi qui praeualere aduersus se pass
Abbreviated transcription (Latin):
uenisse ĩ mũdũ bibisse deumea sua ca¬
lice illu qui transue nõ poruit. dorimꝰ¬
se ĩ passione suatanꝙͣ ĩ ebrietate stulri
tur mortalis carus ĩ firmutas ꝑ occł¬
tũ dĩ consiliu forrior hõibꝰ. ꝙͣ insi uer
et uos gloriami nõ esse ĩterus. Ueru
hoc agite ut dixi irtident᷑ ꝓdire qd̾ uoᷤ
reu̾enter honoremꝰ utat᷑ uob̾ ecc̃atã¬
ꝙͣ sb̾ditis sͥ urꝓbati mãifesti fiaut ĩ
ea usq ad̾o nicħ quo ur ħitura iss pis¬
aia erat. ꝓphe illi tacuerunt ur et uoᷤ
ibilocis uĩis ĩuẽĩ amus ĩuaintite ꝑmci¬
osa adrepbos capientos. urili at̾ adꝓbaroᷤᷤ
maifestandos xͥ ͫ dicitis abisrłicis ꝓphe¬
tis nõ ẽẽ p̾dicatu cui p̾dicando õs ille pa¬
eue ugilant si eas ꝑsocutari pietate ꝙͣ
cragitare leuitate malleris. Quis alius
ibabraam exit det̾ra sua et decogitarõe
sua ut apd̃ etheros ditet᷑ et locupletur.
nis portabat ad uindicta nisi quis cͥcͥe

Expanded text:
enisset in mundum, bibisset de vinea sua calicem illum qui transire non potuit, dormisset in passione sua, tanquam in ebrietate stultittur mortalis carnis infirmitas per occultum Dei consilium, fortior hominibus, et vos gloriamini, non esset in terris. Verum hoc agite, ut dixi; irridenter prodite quod nos reverenter honoremus: utatur vobis Ecc sibi, ut probati manifesti fiant in ea. usque adeo nihil, quod uel habitura uel passura erat, prophetae illi tacuerunt, ut et uos ibi locis uestris inueniamus in uanitate perniciosa ad reprobos capiendos, utili autem ad probatos manifestandos. Christum dicitis ab Israhelitis prophetis non esse praedictum, cui praedicendo omnes illae paginae uigilant, si eas perscrutari pietate quam exagitare leuitate malletis. quis alius in Abraham exit de terra sua et de cognatione sua. ut apud exteros ditetur et locupletetur, sibi portabat ad uictimam, nisi qui crucem
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ra et nõ adicier u̾ture: suam dare tͥ. ge¬
mens et tremens eris ĩ t̾ra. Nõ dixit
maledicra t̾ra. Sed maledictus tu a t̾ra
q̃ apperint os .s. exciꝑe sanginer frarris
rin de manu tua. Maledicto eĩ est ppło
que apperuit os siui: ĩ ꝯfessione pct̾oru

Expanded text:
terram, et non adjiciet virtutem suam dare tibi: gemens et tremens eris in terra . Non dixit, Maledicta terra; sed, Maledictus tu a terra, quae aperuit os suum accipere sanguinem fratris tui de manu tua. Maledictus est enim populus quae aperuit os suum in confessio
Abbreviated transcription (Latin):
irbitrato est esse seequale: d̾o. ser se¬
nerip̃m exĩamut for̾m ẜui accipiẽs.
eliquisse ⁊̃ matre syuagogã iuteoru
ueten testamento caruałr ad berentẽ
Quia cum sit d̾s apd̃ patre ꝑ ꝙͦ fc̃i su¬
nus fc̃s est ꝑ carnez particeps ũr ut
iliͦ capitis corpus esse possumus. Sic̃¬
im sacrificium ex t̾re fructibꝰ repro¬
uat᷑. Abel aũt sacrificiui ex ouibꝰ earu
idipe suscipit᷑. Ita noui testamenti fi¬
asex ĩ uocencia gre dm̃i laudans ue¬
ins testamenti terrems oꝑibꝰ ante¬
pouit᷑. qr et si ante uid̾i recre illa fec̾¬
unt ĩ eo tũ ĩ ficelitatis rei st̃. qr uẽiẽ¬
Die eĩ d̾s ad cayn. Si recte offeras
iecte at nõ diuidicas. peccasti. Quisic
obtemꝑasset d̾o dicenti. Qmiesce adre
ũ conuiersio eiꝰ. et tu du̾aberis illius
id se conu̾tisser pccm suu sibi hoc tͥ

Expanded text:
 Deo, sed semetipsum exinanivit formam servi accipiens, reliquisse etiam matrem synagogam Judaeorum Veteri Testamento carnaliter inhaerentem, Quia cum sit Deus apud Patrem per quem facti sumus, factus est per carnem particeps nostri, ut illius capitis corpus esse possemus. CCain sacrificium ex terrae fructibus reprobatur, Abel autem sacrificium ex ouibus et earum adipe suscipitur, ita noui testamenti fides ex innocentia gratiae deum laudans ueteris testamenti terrenis operibus anteponitur, quia etsi ante Iudaei recte illa fecerunt, in eo tamen infidelitatis rei sunt. quiDixit enim Deus ad Cain: Si recte offeras, recte autem non dividas, peccasti. Qui si obtemperasset Deo dicenti, Quiesce; ad te enim conversio ejus, et tu dominaberis illius; ad se convertisse
Abbreviated transcription (Latin):
eĩ apłi aut uꝰ aur sancti codices men¬
tuuir᷑. Uerup̾tamẽ ur multa nõ colli¬
gam. et boc unũ cõmemore qd̾ eo¬
dem loco apłꝯ conseqnͣt̾ dicit. Nõ pote¬
st at̃ exitere uerbũ d̾i. Non eĩ omnes
qui ex isrł hu sunt ex isrłite neq̃ qͥ st̃

Expanded text:
aut Christus aut sancti codices mentiuntur. Verumtamen ut multa non colligam, et hoc unum commemorem, quod eodem loco Apostolus consequenter dicit: Non potest autem excidere verbum Dei. Non enim omnes qui ex Israel, hi sunt Isr
Abbreviated transcription (Latin):
carius. hi filu d̾i sed filu ꝓmissioĩs
deputãt᷑ ĩ semẽ. Q̾d ad bec responsun
st̃ cũ aꝑte alio loco dehoc sennme ad
abrabam dicat᷑ ĩ semie ruobene dicãt᷑
õs gentes tĩe. Namsi eo tempore huic
disputarenus quo tp̾re boc expone¬
bat apłꝯ dicens. abrahe dicre st̃ reꝓ¬
nissioes et semẽ eiꝰ nõ dicir et seĩbꝰ
tanꝙͣ ĩ młtis. S tanꝙͣ ĩ uuo et sem̃i¬
impleri inte.amus qd tanro añ pͥnũcia¬

Expanded text:
carnis, hi filii Dei; sed filii promissionis deputantur in semen . Quid ad haec responsuri sunt, cum aperte alio loco de hoc semine ad Abraham dicatur: In semine tuo benedicentur omnes gentes terrae ? Nam si eo tempore hinc disputaremus, quo tempore hoc exponebat Apostolus dicens, Abrahae dictae sunt promissiones et semini ejus: non dicit, Et seminibus, tanquam in multis; sed taninpleri uideamus, quod tanto ante praenuntia
Abbreviated transcription (Latin):
iã up̃a ꝑfectõe salutis et̾ne. cũ tradit᷑
legnũ d̾o et patͥ ut illa ꝑspicua conte̾¬
platione ĩ cõmurabilis u̾iratis nullis
cuncta ꝯtingã. Cur sexcentesluo et
uno ãno uite nor .i. peracris sexcẽtis ã¬

Expanded text:
jam in ipsa perfectione salutis aeternae, cum tradetur regnum Deo et Patri , ut in illa perspicua contemplatione incommutabilis veritatis nullis cuncta contingam: cur sexcentesimo et uno anno vitae Noe, id est, peractis sexcentis an
Abbreviated transcription (Latin):
nicħ ĩuideoꝵ fuisse natibꝰ.qr re nõ latu¬
erit sentio si qͥtez ꝯsulente me cur eos
accipiendos putares nõ ĩꝑ impnide
ĩ urbaniter scilentio eoꝵ mand.iris opibᷤ
ĩ sola transsiluiti peresagia. oblitꝯ utiq
de spmis nec derribulis ficꝯ. Q pp̃ ħ scu
prini strictu iur̾un ⁊ castigare ad ĩ ter¬
rogationẽ ruam Renderĩ. qr queris cur
qr si hebraici uates xͥ scientes et p̾dicin¬
tes taui flagiciose urx̾unt ure et ĩ ipͥs
oici porerit id qd̾ paulꝯ degẽtiz sapieut

Expanded text:
n Judaeorum fuisse vatibus, quia te non latuerit sentio: siquidem consulente me, cur eos accipiendos putares, non improvide, nec inurbaniter silentio eorum mandatis operibus, in sola transiluisti praesagia; oblitus utique de spinis, nec de tribulis ficus . Quapropter haec strictim interim et castigate ad interrogationem tuam responderim, quia quaeris, curquia si Hebraici uates Christum scientes et praedicantes tam flagitiose uixerunt, iure et in ipsos dici poterit id, quod Paulus de gent
Abbreviated transcription (Latin):
stm̃ exiłiere. fcm̃ sp̾lege. ut eos qͥso̾le¬
geciant iedunerer. ut ad optionẽ filio¬
iũrecipemius. et qͥd głia eoꝵ. insi p̾cipue
illa de qua itẽ apłs paulo ad eosdẽ roman¬
os dicit. Q̾d gͦ amplius est uideo. aur
ue urilitas cͥconcisionis. młtu ꝑ oẽm
nodu. pͥmũ qͥde quia credita st̃ illis e¬
loquia d̾i. querant. Isti que sint eloquia
lisi qr et uetꝰ testamentu illis ẽ dat̾.
et nouu̾ ĩ uereri figuratũ. legis au̾t
ostitutionẽ que isrłiris data ẽ nõ ĩtel¬
ligentes eius dispensationẽ qriã nõ
dere isti solenr ĩ ꝑicia fimosa. Cedaut
Sͦ aurtoritati aplice que laudas arꝙ
cõmendas. ist sitar excellentia ĩ hoc e

Expanded text:
Lege, ut eos qui sub Lege erant, redimeret, ut adoptionem filiorum reciperemus . Et quae gloria eorum nisi praecipue illa, de qua idem Paulus ad eosdem Romanos dicit: Quid ergo amplius est Judaeo? aut quae utilitas circumcisionis? Multum per omnem modum. Primum quidem, quia credita sunt illis eloquia Dei . Quaerant isti quae sint eloquia nisi quia et Vetus Testamentum illis datum est, et nouum in uetere figuratum? legis autem constitutionem, quae Israhelitis data est, non intellegentes eius dispensationem, quia iam non dere isti solent inperitia furiosa. cedant ergo auctoritati apostolicae, quae laudans atque commendans Israhelitarum excellentiam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmissa. pꝰ qͥdragi̾ta ẽi dies einissa est qͥ
nũs uira que ĩ hoc nu̾do agit᷑ sigͥficat.
demq post septẽ dies dunissa pp̃ illam
septenana oꝑarionẽ spuitale oliue
fructuosum surculu retunt. quo sigͥ¬
ficaret nõ uullos ⁊̃ extra eccĩa bapriza¬
tos sieis pugedo nõ defuerir cauraris.
postiore tempore.q. uesꝑe ĩ ore colũbe

Expanded text:
dies emissa est, qui numerus vitam quae in hoc mundo agitur significat. Deinde post septem dies emissa, per illam septenariam operationem spiritualem olivae fructuosum surculum retulit: quo significaret nonnullos etiam extra Ecclesiam baptizatos, si eis pinguedo non defuerit charitatis, posteriore tempore in ore columbae,
Abbreviated transcription (Latin):
qr ip̃am corruptd̾e ĩ telligi uolui. que
tunc ĩ res rectione iustoꝵ nõ erit ormuo
contexuir neq corupto ĩ corprelã possi¬
ceb̾. Et ne ad huc quisꝙͣ putaier nou
illd̃ qd̾ sepultũ fu̾it resimiecturũ sed
tanꝙͣ alia tinuca ponat᷑. et alia melior
accipiat᷑. uolens aꝑtissime declarare.
qr hoc ip̃m ĩ melius cõmuribr̃. sic̃ uesti¬
menta xͥ ĩ mõte nõ st̃ posita et alia sũp¬
ta. Sedip̾a que fueraur ĩ meliꝰ clarifica¬
ra st̃. sequit̾. et contexit dicens. Ette
nusteriuz uob̃ dico. Oumes quidez ies¬
gemꝰ. nõ tauiẽ õs numurabim᷑. Et
ne ad huc ẽet ĩceitu qui st̃ qͥ ĩmutabu̾t᷑
ĩathanio inqͥt ĩ ictu occłi ĩ nouissima
ruba. Canet eĩ tuba ⁊ mortui resgent
ĩcorpti ⁊ os ĩ mutabimur. Ad huc for¬
te er dicaut nõ ẜ hoc morrale er corpti¬
dicerer de corpore ab ip̃io qõnis ũcio lo¬

Expanded text:
quia ipsam corruptionem intelligi voluit, quae tunc in resurrectione justorum non erit, continuo contexuit: Neque corruptio incorruptelam possidebit. Et ne adhuc quisquam putaret, non illud quod sepultum fuerit resurrecturum, sed tanquam alia tunica ponatur, et alia melior accipiatur, volens apertissime declarare quia hoc ipsum in melius commutabitur: sicut vestimenta Christi in monte non sunt posita, et alia sumpta, sed ipsa quae fuerant, in melius clarificata sunt : sequitur et contexit dicens, Ecce mysterium vobis dico: omnes quidem resurgemus, non tamen omnes immutabimur. Et ne adhuc esset incertum, qui sint qui immutabuntur, In atomo, inquit, in ictu oculi, in novissima tuba: canet enim tuba, et mortui resurgent incorrupti, et nos immutabimur. Adhuc forte dicant, non secundum hoc mortale et corruptidiceret, sed de corpore ab ipsius quaestio
Abbreviated transcription (Latin):
quonio ad emulatõer ꝓuocare potero
caruẽ meã ut saluos faciã aliquos ex
illis. si reiectio illoꝵ recõciatio uiũdiẽ.
que ert assimptõ. uisi uita exmortius:
ssiaũt delibarõ saucta et conspario. et sua
uix saucra est et rami. qd̾ sialiqͥd exramis
faccisunt. Tu aũt cum esses oleaster in¬
serto es ĩillis. ex socius radicis facrus es
et piguedĩs olee. noli głorian ad u̾so
rnnos. d̾ si gła̾ns: nõ tu radice porras
sradixte. Dicis gͦ fractist̾ rami ut gͦ

Expanded text:
odo ad aemulationem prouocare potero carnem meam. ut saluos faciam aliquos ex illis. si reiectio illorum reconciliatio est mundi, quae erit adsumptio nisi uita ex mortuis? si autem delibatio sancta est, et conspardix sancta est, et rami: quod si aliqui ex ramis fracti sunt, tu autem cum esses oleaster, insertus es in illis, et socius radicis factus es et pingueainis oleae, noli gloriari adversus ramos. Quod si gloriaris, non tu radicem portas, sed radix te.
Abbreviated transcription (Latin):
quͣtũ ꝑea nob̾ ad fidei furmitate m̾tate¬
que consultũ sit. ut eos sue ꝓphenie cõ¬
gruent̾ apreq ureisse. In hac triꝑtita
disputarõe illd̃ qd̾ pͥmo posin longũ es
sic ꝓbare. ut de illis om̃ibꝰ libris restim¬
onia ꝓferrem. quibꝰ ostendã uͫ esse pre¬
dictum. sed bõĩs leuitate grauissimo a

Expanded text:
 ea nobis ad fidei veritatem firmitatemque consultum sit, et eos suae prophetiae congruenter apteque vixisse. In hac tripartita disputatione, illud quod primo posui, longum est sic probare, ut de illis omnibus Libris testimonia proferam, quibus ostendam Christum esse praedictum: sed hujus hominis levitatem gravissi
Abbreviated transcription (Latin):
hoc est qd̾ paulo aute diri qr ubi
sir mãifesta ueritire isti p̾focant᷑. ut ob¬
essi dłtednus u̾b̾ sanctaꝵ scripturaru
exitum ĩ eis fallacie sue repire nõ possĩt
id testimo̾ir qd̾ platur ẽ falsu ẽe respõ̾¬
ter. Ouocez au̾itate fugacez. ĩamẽcia ꝑ¬
nos dedumus codicibꝰ ꝑferunt᷑. ut uõ
sit aliud qd̾ dicatis. usi eos ẽe falsatos.
liler euoluit. qd̾ documẽtu cuiꝰlib scri¬
pture ad comuncendos endres nr̃os
ercer potest. Si hec uox admitrit᷑. Si

Expanded text:
ubi sic manifesta veritate isti praefocantur, ut obsessi dilucidis verbis sanctarum Scripturarum, exitum in eis fallaciae suae reperire non possint, id testimonium quod prolatum est, falsum esse respondent. O vocem a veritate fugacem, in amentia pvos de divinis codicibus proferuntur, ut non sit aliud quod dicatis, nisi eos esse falsatos. liber evolvi, quod documentum cujuslibet scripturae ad convincendos errores vestros exseri potest, si haec
Abbreviated transcription (Latin):
bros nõ acciꝑe et ulło eoꝵ uincło de¬
tneri. qd̃ pagam d̾ om̃ibꝰ libris m̃is.
qd̃ iutei de nono restamẽto faciunt. qd̾
demqz nos ip̃i de m̃is et alioꝵ h̾eticoꝵ
siquos suos ⁊ ꝓpͥos habẽt. uł dehus qͥ
appellant᷑ apocrifi. nõ qd̾ babendi non¬
suit ĩ aliqͣ auccorirare secreta. S⁊ quia

Expanded text:
non accipere, et nullo eorum vinculo detineri, quod Pagani de omnibus Libris nostris, quod Judaei de Novo Testamento faciunt, quod denique nos ipsi de vestris et aliorum haereticorum, si quos suos et proprios habent, vel de iis qui appellantur apocryphi: non quod habendi sint in aliqua auctoritate sec
Abbreviated transcription (Latin):
rũ uaretares uł exabaꝵ regionũ codi¬
dubitaro dudicaret᷑. uel subi quoq
codices uanarenr. plures paucioribꝰ
aut uerustiores recensioribꝰ p̾feient᷑.
Et si adhuc esser int̾ ea uarietis: p̾ce¬
dens ling᷑. unde illd̾ int̾p̃tatũ est. cõ¬
sulerer᷑. hoc modo q̃runt qui ꝙ eos
moner ĩ scriptutis saucris tanta auc¬

Expanded text:
 codidubitatio dijudicaretur, vel si ibi quoque codices variarent, plures paucioribus, aut vetustiores recentioribus praeferrentur: et si adhuc esset incerta varietas, praecedens lingua, unde illud interpretatum est, consuleretur. Hoc modo quaerunt, qui quod eos movet in Scripturis sanctis
Abbreviated transcription (Latin):
suspendisse inꝙͣ ẜperis ille honuẽ nu¬
le suadendo deiecit ꝙͣ ueram mortẽ no¬
lunt isti conspic̾e et ideo nõ sauant᷑
aueneno ẜpentis sic̃ ĩ herenio quicũq
dicant amoyse maledcĩn quilaq̾o se
suspendit .q. pͥmonouerit utruz ex lig¬
no an exlapide se ilie suspenderit. Sẽ
dictum. S talis imꝑicia non uullos
carholicoꝵ uenatõ machineoꝵ est. c̃¬
les em̃ solent ĩ sectari tales sins falla¬
cus ĩ rectue tales ĩ eos cecideramus.
tales heseramius. tales non nuribi
urĩs. s dei miẜicordia eruri sumꝰ &
crĩat᷑ dices qd̾ humanoꝵ nulli unqͣ¬
ueie diumna pie laudasse er ꝓ sui tey¬
poris ꝯgruentia sueq dispeutatiois
grã iuste humana rexisse. exigant
isti ut hoc doceam tũ et ip̃i docere co¬
uati fuerint qd̾ fausto obicir cauti
quide ur erat accurꝯ. s ob hoc ĩ can

Expanded text:
suspendisse, in quam serpens ille hominem masuspendisse, in quam serpens ille hominem male suadendo dejecit. Quam veram mortem nolunt isti conspicere, et ideo non sanantur a veneno serpentis, sicut in eremo quicunque  ut Judam dicant a Moyse maledictum, qui laqueo se suspendit: quasi primum noverint utrum ex ligno, an ex lapide se ille suspenderit. Sed dictum. Sed talis imperitia nonnullorum Catholicorum, venatio Manichaeorum est. Tales enim solent insectari, tales suis fallaciis irretire: tales in eos cecideramus, tales haeseramus; tales, non viribus nostris, sed Dei misericordia eruti sumus. criminatur dicens, quod humanorum nulli unquere diuina pie laudasse et pro sui temporis congruentia suaeque dispensationis gratia iuste humana rexisse. exigant isti, ut hoc doceam, cum et ipsi docere conati fuerint, quod Faustus obicit, caute quidem, ut erat acutus, sed hoc inca
Abbreviated transcription (Latin):
ciede ueĩentez aur ex maledictõe. Si
exleuedictione uenit pẽa pt̾ci obta ẽẽ
semꝑ ĩpena pcci. Si autez optas ĩ de li¬
berari crede ꝑ dĩne sentenrie iusticia¬
penã pcti ex malediccione uenisse. Cõ¬
fitere ergo maledictũ suscepisse pro
nͨ aliud significare uoluisse moyse
cũ dic̾et maledicto oĩs qui ĩ ligno pe¬
penderir nͥ morral oĩs ⁊ moriens oĩs
qui ĩ ligno pependerit. porerat em̃
dic̾e̾ maledicto oĩs mortał aur ma¬
ledictꝰ omis moriens. Sed hoc est
ĩ cͥcͥe pensura et furrinds herericos qͥ
dicerent pependit quide ĩligno. set
sp̃e quada nõ ur uere moreret᷑ cla¬
uere mortuus scieus mortez hõnus
poc̃oris ꝙͣ siue pcc̾o ip̃e suscepit de illo
malect̾o ueniente qd̃ dcm̃ est. Si re
rigeritis morte moriem̃i. Ad hoc priu
et ẜpeus ille ĩ ligno suspenso quo sig¬
inficarer nõ falsam morte xͥ fureis¬
se. S⁊ illam ueraz ĩ ligno passiois sue

Expanded text:
ex maledictione: si ex benedictione venit poena peccati, opta esse semper in poena peccati; si autem optas inde liberari, crede per divinae sententiae justitiam ex maledictione venisse. Confitere ergo maledictum suscepisse pro nec aliud significare voluisse Moysen cum diceret: Maledictus omnis qui in ligno pependerit, nisi, Mortalis omnis et moriens omnis qui in ligno pependerit. Poterat enim dicere: Maledictus omnis mortalis, aut, Maledictus omnis moriens: sed hoc est in cruce pensuram, et futuros haereticos qui dicerent, Pependit quidem in ligno, sed specie quadam, non ut vere moreretur. Clavere mortuus, sciens mortem hominis peccatoris, quam sine peccato ipse suscepit, de illo maledicto venientem quo dictum est, Si tetigeritis, morte moriemini. Ad hoc pertinet et serpens ille in ligno suspensus, quo significaretur non falsam mortem Christum finxisse, sed illam veram in ligno passionis suae
Abbreviated transcription (Latin):
sequat᷑ supplicii siue ip̃m suppliciũ
im. Si non apłs rociens hoc ĩcubtat
ut ⁊ dormientes excitet ⁊ calup̾man¬
tes offecer misit ĩqͥr d̾s filiu suum
ĩ siłitudine carnis pc̃ti ut deptc̾o da
pcc qr non traduce mortaliraris in
maria ꝑ maculu uenerat. S tamẽ
qi de põco est mors. Illa aũt caro ꝙͣ¬
iis exuirgine tã mortalis fuir eo
ipõ quo mortalis erar. sititudinem
puar pcc̃m ĩ carne. Item alio loco eu̾
inquit qui nõ mou̾e̾at pccm pcc̃m¬

Expanded text:
sequatur supplicium, siue ipsum supplicium, rim, si non apostolus totiens hoc inculcat, ut dormientes excitet et calumniantes offocet. misit deus, inquit, filium suum in similitudinem carnis peccati, ut n de traduce mortalitatis in Maria per masculum venerat, sed tamen quia de peccato est mors. Illa autem caro, quamvis ex virgine, tamen mortalis fuit: et eo ipso, quo mortalis erat, similitudinemnaret peccatum in carne. Item alio loco. Eum, inquit, qui non noverat pecc
Abbreviated transcription (Latin):
ista magna quedam natura s origi¬
nali delicto pitĩs cotidians obuoxia ie¬
iiniis elemosinis assidiusq orõib di¬
uina se suffragatõne componit. Sic
enũdatis cordib ꝑitoꝵ lucidã p̃parat
mentem ut suũ Susciꝑe meatur auc¬
torem fiet ei templũ q̃ue se cͥminb
nõ concessit hospiciũ. Credo diuina
miẜacõne ꝓuisum ut corpus subd̾et
deatur longce tam̃ disꝑib qͣlitatib se¬
rentur q̃tinuis quas int̾uis ud̾e̾ non
possumus quibd̃ iudiciis extrinsetus
approbemus

Expanded text:
ista magna quidem natura, sed originali delicto peccatis quotidianis obnoxia, jejuniis, eleemosynis, assiduisque orationibus divina se suffragante gratia componit: sic emundatis sordibus peccatorum lucidam praeparat mentem, ut suum suscipere mereatur auctorem. Fit Dei templum, quae se criminibus non concessit hospitium. Credo divina miseratione provisum, ut corpus subderetdeatur, longe tamen disparibus qualitatibus serentur; quatenus quos interius videre non possumus, quibusdam indiciis extrinsecus approbemus
Abbreviated transcription (Latin):
accipit aeris u̾b̾acõne cancrepantes rõ¬
rone diuidicantis quid fit auditum
Teraiũ adoramus odoratus qui du̾nos
odores assumens. uim redolenciũ corꝑũ
to competent aspiracõne ꝑpendit Arͣ¬
tus est gustus quo mult᷑aꝵ reꝵ sapo¬
rem palati duudicacõne cognostimus
Quintus est tactus qui ⁊̃ cunctis mẽ¬
bris coĩt̾ nostit ͫ attributus. Elegancõr
sunt admultas cogitacõnes nr̃as coĩt̾
mnior q memoria Nam qd̃ obluusti
possumus ipũis scribentiꝰ sine labore
retinemus. hee sunt duu̾saꝵ artum
opifices ⁊ pene tocius nr̃e oꝑõnis efftũs
Nam quio ꝓdess sensum ad aliqͣ faci¬
enda concipere si ħ laboriosa manus
nõ ꝓbaret ͣ implere sier illud arbitͦ¬
p̾t̾eund̾ qd pedes nr̃i manus q de ua¬
cursus uite nr̃e atq operatõ sacͣmen¬
ta celestis decalogi contm̃et Neq p̃t̾
sue pateferit indicia ĩ esfigiem mãm¬

Expanded text:
accipit, aeris verberationibus concrepantes, rataccipit, aeris verberationibus concrepantes, ratione dijudicans quid sit auditum. Tertius odoratus est, qui diversos odores assumens, vim redolentium corporuto, competenti aspiramine perpendit. Quartus est gustus, quo multarum rerum saporem palati dijudicatione cognoscimus. Quintus est tactus, qui etiam cunctis membris communiter noscitur attributus. Elegantior sunt ad multas cogitationes nostras commumior memoria; nam quod oblivisci possumus, istis scribentibus sine labore retinemus. Hae sunt diversarum artium opifices, et pene totius nostrae operationis effectus. Nam quid prodesset sensum aliqua facienda concipere, si haec laboriosa manus non probaretur implere? Nec illud arbiteundum, quod pedes nostri manusque denacursus vitae nostrae atque operatio sacramenta coelestis Decalogi contineret: ne praeae patefacit indicia; in effigie
Abbreviated transcription (Latin):
ga sicut ⁊ alia aĩalia corporis humani
formasse p̾ualet uinditare robustus
illi torax brachia q concessa sunt ut
dubitet atcributa uñ p̃stante deo hoĩs
reparatõ fecunda ꝓcedit̾ uñ mortales
nesciunt hr̃e deffectum qñ ꝑsonis ꝑe¬
timiũ decoꝵ membrũ si nõ fuiss tur¬
pi libidine sordidatũ Quid emĩ illo ꝑm¬
ciosius ẽẽt si iũ humanũ genus sine
culpa descenderet sic ontia p̃comalia c̾a¬
ta sunt si petratis polluentib nõ redde¬
rentur obibena. ħ aũt corpiis amimiat᷑
dn sensib administratur atq regitur
qui l sint comimes tũ belius a nob̾
cũ ronabil iuditõ melius distingunt᷑
atq complentur. Primus eoꝵ iusus
qui aere illuminato colores respicit cor¬
porales. ⁊ ĩ eum suas ꝓpͥetates agnoscit
pupillam res nõ adeo ꝓpinqͣs attingẽs
S ad quos potũit ꝑuenire diuidicans
illud uidens ad ꝙ destinatur ut udeat
t qui concausat crocleatis aurib sonos

Expanded text:
ga sicut alia animalia, corporis humani forma se praevalet vindicare, robustus illi thorax brachiaque concessa sunt, ut dubitet attributa? Unde, praestante Deo, hominis reparatio fecunda procedit: unde mortales nesciunt habere defectum, quando, personis petinuum. Decorum membrum, si non fuisset turpi libidine sordidatum. Quid enim illo pretiosius esset, si inde humanum genus sine culpa descenderet? Sic omnia praeconialia creata sunt, si peccatis polluentibus non redderentur obscena. Hoc autem corpus animatum quinque sensibus administratur ac regitur; qui licet sint communes cum belluis, a nobis tamen rationabili judicio melius distinguuntur atque complentur. Primus eorum visus est, qui aere illuminato colores recipit corporales, et in eis suas proprietates agnoscit.pupillam, res non adeo longinquas attingens, sed ad quas poterit pervenire, dijudicans: illud videns, ad quod destinatur ut videat. est, qui concavis et cochleatis auribus sonos
Abbreviated transcription (Latin):
one flectantur ne teu̾itudo illa intͣ¬
neroꝵ importuna facillime leceret᷑
ĩuria neru qmͣ congrua dispõne
corpus om̃e contineant Qũo uene
mitribir sanguine competent̾ irrigẽt
membra ꝙp̃adm ossa nos medulla cor¬
roborent. Cur unguib nris cõe sit uigi¬
t̾ trest̾e cũ capillis qmͣ deore ꝙͣ utiłr
cares mũs uestiant ut nec humor¬
nit̾itus turpit̾ desfluat nec pulchritu¬
do coloris subducta uenustate dispere¬
at s cum membra singuia dũisa cor¬
pori p̃bere indenitur osfitix aliud qͣ
nobis sublime. aliud me diocre. Aliud
sit ĩ ultimo constitutum Intantã com¬
sicut apꝰ. ait. Cñ eccãm de studio ca¬
ritatis adiuuaret. Non pt̃ ditẽ ocłus

Expanded text:
one flectantur: ne teneritudo illa interaneorum importuna facillime laederetur injuria? Nervi quam congrua dispersione corpus omne contineant, Quomodo venae nutribili sanguine competenter irrigent membra? Quemadmodum ossa nos medullata corroborent? Cur unguibus nostris commune sit jugiter crescere cum capillis? Quam decore, quam utiliter carnes internus turpiter defluat, nec pulchritudo coloris subducta venustate depereat? Sed cum membra singula diversa corpori praebere videantur officia, aliudque nobis sublime, aliud mediocre, aliud sit in ultimo constitutum, in tantam comsicut Apostolus ait, cum Ecclesiam Dei studio charitatis adunaret: Non potest dicere oculus
Abbreviated transcription (Latin):
tis formatum est ut senariũ illũ ꝑfcis¬
sinũ nũm sedes nr̃r cerebri ĩ cuiꝰ or̾ga¬
nem omĩa nobis combinata destendt̃
ut. nares. aures. labra. brachia lac̾ta
trura. tibie pedes. In hac enim mistira
dualica compago tocius corporis conti¬
netur ⁊ sicut illa testam̃ta ad unũ res¬
piciunt. unũ sapiunt. Ita ħ officia ĩ i
ne condriet ⁊ alt̾ũ sib mutuet orna¬
tum. Sunt ⁊̃ singularia ĩmedio consti¬
tita ne ĩ unã partẽ p̃iudiciałr ũtgen
cia alt̾a competenti de corde nudarent
uasus .os. gutur. pectus. umbilicus ⁊ ge

Expanded text:
um formatum est; ut senarium illum perfectissimum numerum sedes nostri cerebri, in cujus organem omnia nobis combinata descendunt, ut aures, nares, labia, brachia, latera, crura, tibiae, pedes. In hac enim mystica dualitate compago totius corporis continetur; et sicut illa Testamenta ad unum respiciunt, unum sapiunt, ita haec officia inne consociata, alterutrum sibi mutuat ornatum. Sunt etiam singularia in medio constituta, ne in unam , alteram competenti decore nudarent, nasus, os, guttur, pectus, umbilicus, et g
Abbreviated transcription (Latin):
emĩ ita temꝑauit atq distribuit ut
membra se mutius aduitoriis indi
animal in tantam mist̾ioꝵ signficacõm
qui sic humam corporis lmeam̃ta dis¬
posuit ut si primi homĩs nõ eẽt pcc̃ĩs
grauantib hon̾ata magnnis mum̃¬
b nõ eẽt exusta Qualia enĩ m̾uit tũc
libera here que nunc tot bona nosti¬
tur retin̾e dampnata. u̾m ista caro ꝙͣ¬
us du̾isis uitiis appetatur multis q
iussu̾b lac̾ata subiaceat ip̃a tñ est que
celestem psalmũ tait que gloriosos
martires facit que conditorem suũ u

Expanded text:
eravit corpus atque distribuit, ut membra inter se mutuis adjutoriis indiganimal in tantam mysteriorum significationem qui sic humani corporis lineamenta disposuit, ut si primi hominis non esset peccatis gravantibus onerata, magnis muneribus non fuisset exuta! Qualia enim meruit tunc habere libera, quae nunc tot bona noscitur retinere damnata? Verum ista caro, quamvis diversis vitiis appetatur, multisque vulneribus lacerata subjaceat, ipsa tamen est quae coeleste Psalterium canit, quae gloriosos martyres fac
Abbreviated transcription (Latin):
pnũciat. filu hom̾ tenres eoꝵ arma et
sagitte et lingͣ eoꝵ gladius accuro. Qͥd
aũt fecerunt. qͥd noccurunt resurrectõ.
et suꝑ celos ascensuro et totu̾ orlez t̾rar¬
et głia sin noĩs possessuro. uide urrũ ħ
salio añ tͣcuerit. Sequit᷑ eĩ. Exaltare
nꝑ celos d̾s er suꝑ omez terrar gloria

Expanded text:
ma et sagittae, et lingua eorum gladius acutus? quid autem fecerunt, quid nocuerunt resurrecturo et super caelos ascensuro et totum orbem terrarum gloria sui nominis possessuro? uide, utrum hoc psalmus ante tacuerit; sequitur enim: exaltare super caelos. deus, et super omnem terram gloria
Abbreviated transcription (Latin):
scribebat᷑ iexpͤtabat᷑: Nam ulła alia
geus reges er saçerdotes suos xp̃os ha¬
buit et nocauit. qͦr sigͥficatĩam unctõe.
cessare fas nõ fuir. nͥcũ ille ueisset qͥĩ
eis p̾nũciabat᷑. Sic ẽĩ uidei noueranr
illos xp̃os suos. ut tamẽ unũ spaient
ꝑq̃ demũ lib̾arent᷑. S excecati occulta
iusticia d̾i dũ solã uͥrute eiꝰ cogitãt: in¬
firimtare ĩ qͣ ꝓuob̾ morruus est. nõ in¬
tellexͥmr. binc illa uerba ĩ libro capi̾e

Expanded text:
 nam nulla alia gens reges et sacerdotes suos christos habuit et uocauit, quorum significatiuam unctionem cessare fas non fuit, nisi cum ille uenisset, qui in eis praenuntiabatur. sic enim Iudaei nouerant illos christos suos, ut tamen unum sperarent. per quem demum liberarentur; sed excaecati occulta iustitia dei dum solam eius uirtutem cogitant, infirmitatem, in qua pro nobis mortuus est, non intellexer
Abbreviated transcription (Latin):
ad cuiꝯ tam clara tanꝙͣ oĩbꝰ uotissimas
uocez si auestris fallassinns sõpris en¬
gilaretis: sequerenũ uestigia parus ui
abrahe. er ĩeius semime bũdicerem̃ cũ
onũb ͦ genribꝰ Ip̃e eĩ accepit. sic̃ dicir.i

Expanded text:
ad cuius tam claram tamque omnibus notissimam uocem. si a uestris fallacissimis somniis euigilaretis, sequeremini uestigia patris nostri Abraham et in eius semine benediceremini cum omnibus gentibus. ipse enim accepit,
Abbreviated transcription (Latin):
niaue ꝑft̾a iusticia. et ꝙͣtu ĩ ter sir ĩ ter
istã cui suspicat᷑ et ista qͣ hic uunt᷑ suf¬
ficir de illis uiris hoc eristimare qd̾ nõ
cõmendat apłice toctrue sanitas. qr iꝰ¬
tus exfide uiuit credidir ãt abralam
d̾o et reputatũ est illi adiusticia. p̾uide̾
eĩ scriprura. qr exfide iustificat gentes

Expanded text:
ecta iustitia, et quantum intersit inter ipsam, cui suspiratur, et istam, qua hic uiuitur, sufficit de illis uiris hoc existimare, quod commendat apostolicae doctrinae sanitas. quia iustus ex fide uiuit. credidit autem Abraham deo et deputatum est ei ad iustitiam. praeu idens enim scriptura, quia ex fide iustifica
Abbreviated transcription (Latin):
ou̾sato est. Qͥs nõeunde saluarorem
agnoscat apꝰ danele: cũ antiqͦ dierum
offerr᷑ filius hõĩs et accipit regnũ sine
ne ur serurant ei õs genres. Iã uero
locũ illu ꝙ̃ comemorauit dñs ex eiꝰtẽ¬

Expanded text:
PUT XLIV. Quis non eumdem Salvatorem agnoscat apud Danielem, cum antiquo dierum offertur filius hominis, et accipit regnum sine fine, ut serviant ei omnes gentes ? Jam vero si locum illum quem commemoravit Dominus ex e
Abbreviated transcription (Latin):
fuisse p̾dc̃a. quia et si artestabant᷑ mi¬
racła. non de fuissent. sic̾ ⁊̃ nũc ad huc
qͥda iusscant. qui magice potencie cũc¬
ta illa tribuerant nisi tał cogiratõ eor¬
contestarõe eor ꝓpħerica uinc̾et᷑. Magi¬
tis eĩ artibꝰ longe aũꝙͣ uasceient᷑. pro¬

Expanded text:
fuisse praedicta: quia etsi attestabantur miracula, non defuissent sicut etiam nunc adhuc quidam mussitant qui magicae potentiae cuncta illa tribuerent, nisi talis eorum cogitatio contestatione prophetica vinceretur. Magicis enim artibus longe antequa
Abbreviated transcription (Latin):
ad dicum degermin̾arõe filiꝰ meus. ca¬
usa qͥppe reddita est qͣre catulꝯ ĩcinꝰ la¬
ute alibi scriptũ est carulꝯ leõis fortior
iumẽtis. Hoc ẽ ⁊̃ ꝑuulꝯ forrior maioribͤ
si nõ asc̾eoit ĩ cruce recimibẽs ĩ clinato
capite reddidit sp̃m. si non dormunt iu
leo. qr er ip̃a morte non est uictꝰ sed
uicit et ut carulus leomis inde eĩ mor¬
tuꝰ. uũ natꝯ. sed nõ ille eũ sustipaut a
mortuis ꝙ̃ nemo hoĩm uidit u uidere
si tefurr pͥnceps ex uida et dux defemo¬
puissa tanꝙͣ reposita fuerant. St̃ eñ

Expanded text:
hoc additum: de germinatione filius meus. causa quippe reddita est, quare catulus, in cuius laude alibi scriptum est: catulus leonis fortior iumentis, hoc est etiam paruulus fortior maioribus si non ascendit in cruce recumbens, cum inclinato capite reddidit spiritum; si non dormiuit ut leo, quia et in ipsa morte non est uictus, sed uicit, et ut catulus leonis - inde enim mortuus unde et natus — si non ille eum suscitauit a mortuis, quem nemo hominum uiditSi defuit princeps ex Juda, et dux de femopromissa tan
Abbreviated transcription (Latin):
sua futuros apłos p̾dix̾init. ut clamer
ad se ĩuice duo testamenta. Sic̃ duose
Cum u̾o ceꝑis fausto parnarchas et ꝓ¬
ph̃as nõ gen̾ali atq indefunta repiehẽ¬
sione sic̾ hec fecit. S ꝓpͥe fc̃a eor cõme¬
morando cũari. ad iuuab̾ me dñs d̾s eo:
qui ẽ ĩ noster ut ad singła congruent.
apteq rirdea. Nune uert illos bõies
saustꝯ manicheus iutuꝑar. paulus ãt

Expanded text:
a futuros apostolos praedixerunt, ut clament ad se inuicem duo testamenta, sicut duo scum uero coeperit Faustus patriarchas et prophetas non generali atque indefinita reprehensione, sicut hic fecit, sed proprie facta eorum commemorando criminari. adiuuabit me dominus deus eorum, qui est etiam noster, ut ad singula congruenter apteque respondeam. nunc uero illos homines Faustus Manichaeus uituperat. Paulus aut
Abbreviated transcription (Latin):
phetica ulera lactis alimẽta cõtempse
pientia cibu cui se u̾donen tenere ar¬
britratur irruerit. Nõ gͦ qd̾ dicunus
purgata et idlorata mente possir in¬
telligi qui ꝑ ꝓpħ̃as sic loquebat᷑. ar eĩ¬

Expanded text:
phetica ubera lactis alimenta contempserpientiae cibum, cui se idoneum temere arbitratur, irruerit. Non ergo quod dicimus purgata et roborata mente possit intelligi qui per Prophetas sic loquebatur. CAP
Abbreviated transcription (Latin):
est nũc ĩ demꝰ uelle scire ĩ mio melius
nescieri. qua cecitate auiuii legerit fau¬
tus. ubi uocauit iacob filios suos. et di¬
hic certe nemo dubiter ꝓpherantis ꝑso¬
nam ẽẽ dilussidatas. Audiamus gͦ qͦd di¬
cat de filio suo inte te cꝰ tribuxꝰ uei̾t.

Expanded text:
est, nunc uidemus. Uellem scire, immo melius nescierim, qua caecitate . animi legerit Faustus, ubi uocauit Iacob filios suos et diuestrum. hic certe nemo dubitat prophetantis personam esse dilucidatam. audiamus ergo, quid dicat filio suo Iudae, de cuius tribu
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ẽ utiq et hoĩ cet̾oꝵ. ar ubi uẽtũ
est ad hostiu qd̾ ĩ arche larere fcũi est
oĩs hũam ĩgenii comectura defecit. Ut
taiñ aliqͥd diceret. ĩ feriores corporis ꝑte
quauria et fimꝰ digeru̾t᷑. illo hostiõ
Qd̃si ad xͫ transisser ablato uelamine
sacramẽta ect̾e manẽtia ex lar̾e̾ hõĩs illiͦ
ĩneisset. Nam qr p̾dcm̃ est er̃t duo ĩcai¬
ue una: p̃pea ĩ aitha q̃dã ibi ad xͫ. qͥdã¬
lc ex ĩ ceteris ĩterp̾tatõibꝰ tiguraruni
ĩ hoc obstrepunt. neq̃ eĩ auderir ꝯ̃dice.¬

Expanded text:
 et hominum ceterorum. at ubi uentum est ad ostium, quod in arcae latere factum est, omnis humani ingenii coniectura defecit. ut tamen aliquid diceret, inferiores corporis partes, qua urina et fimus egeruntur, illo ostio quodsi ad Christum transisset, ablato uelamine sacramenta ecclesiae manantia ex latere hominis illius inuenisset. nam quia praedictum est: erunt duo in carne una, psic et in ceteris interpretationibus figurarum in hoc obstrepunt; neque enim audent c
Abbreviated transcription (Latin):
eĩ młta que oĩo uec tali salte ĩ digeaͥ
ãmoniciõe quali modo usꝯ ssi ĩ uerb̾
iacob. Qͥs eĩ iamquerat expositorem
dũ legit ueld̾ ois aduiccima ductꝰ est
⁊ oĩa q illic multipliciter ex uident̾ di¬
cunt᷑. Quia liuore eiꝰ sanari sumoqr p¬

Expanded text:
enim multa, quae omnino nec tali saltem indigeant enim multa, quae omnino nec tali saltem indigeant admonitione, quali modo usus sum in uerbis Iacob. quis enim iam quaerat expositorem, dum legit: uelut ouis ad uictimam ductus est, et omnia, quae illic multipliciter et euidenter dicuntur: quia liuore eius sanati sumus,
Abbreviated transcription (Latin):
qͥpepẽdit ĩligno. pp̃ea ex hic iude qͥd adu¬
gat et ĩ sangĩe uue anuctũ suñ. iã fulge¬
rem occłos eius auiuo. illa ĩcorpore eius
mẽbra cognoscũt. qͥbꝰ tonatũ est. saneta
qͣdam ebrietate alienare mentis ab ĩfra
labentib ͦ tp̾ralibꝰ et̾uã luce sapiẽtie cõ¬
tueri. Uñ quida paulo aure cõmenior¬
umꝰ dicẽte paulo sine ẽi merite exce
uutriendi qr et hic sequit᷑. et dentes ci¬
didiores lacte. Qͥd ad hͨ Renderis insan
Nempe ista niãifesta st̃. uempe õs non
dico calup̾mas ꝯt dictõis. Sed ⁊̃ nebu¬
las dubiatõis expenunt. talia q̾ritepͦ
ĩ illis libris. talibꝰ pͥmo credite. ꝙ nũc
ame uͨ oĩa cõmemorari possunx. qr num¬
ũ est. nec młta qr longuz est. nͨ pauca
uellez nͨ sola existimant᷑ ab eis qui ĩ stia
nõ legunr. et ne fidelis ac diligens sco:
ue rep̾bendar. cũ plura euidentiora re¬
pierit qd̾ ista potissimu posuerim. q̃ mͥ
occurrere ĩ p̾sentia potuerunt. In u̾e̾ie

Expanded text:
a et hic uide, quid adiungat: et in sanguine uuae amictum suum. iam uero fulgere oculos eius a uino, illa in corpore eius membra cognoscunt, quibus donatum est sancta quadam ebrietate alienatae mentis ab infra labentibus temporalibus aeternam lucem sapientiae contueri. unde quiddam paulo ante commemorauimus dicente Paulo: sinutriendi, quia et hic sequitur: et dentes candidiores lacte. Quid ad haec respondetis, insani ? nempe ista manifesta sunt, nempe omnes, non dico calumnias contradictionis sed etiam nebulas dubitationis expellunt. talia quaerite primo in illis libris, talibus primo credite, quae nunc a me nec omnia commemorari possunt, quia nimium est, nec multa, quia longum est, nec pauca uellem. ne sola existimentur ab eis. qui illa non legunt, et ne fidelis ac diligens lector me reprehendat, cum plura euidentiora reppererit, quod ista potissimum posuerim, quae mihi occurrere in praesentia potuerunt; inuenietis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcureret᷑ callidissimã se ĩueisse arbi¬
Qͥs eĩ dementissimꝰ dicerer eueriꝰ ẽe
fidei de xͦ sine teste nõ cied̾e. ueller isti
mͥ responderenr cui nã de xͦ sͥ credidissẽt
am illã uocez decelo au diert. Hic est si¬
lius meus. ei quippe uocipociꝰ. faust
uos iubet cred̾e qui de xp̃o nõ uult tes¬

Expanded text:
cuteretur, callidissimam se invenisse arbiQuis enim dementissimus diceret, enervis esse fidei, de Christo sine teste non credere? Vellem mihi  responderent, cuinam de Christo ipsi credidissent; an illam uocem de caelo audierunt: hic est filius meus? ei quippe uoci potius Faustus nos iubet credere, qui de Christo non uult tes
Abbreviated transcription (Latin):
apris q mai̾festis q feriet᷑. sicuri ẽ ild̾.
ĩ seĩe tuo bruediceut õs gentes. hoc dcm̾
ẽ ad abraham. hor adysaac. ħ adiacob.
uñ uõ ĩ mento dicit. Ego sum d̾s abra¬
bam. d̾s psaac. d̾s iacob. completurd
utiq ĩ benedictoe om̃ genriu qd̾ ex
eoꝵ seĩe ꝓmiat. Nec ĩ merito ip̃e habra¬

Expanded text:
apertis manifestisque ferietur: sicuti est illud, In semine tuo benedicentur omnes gentes. Hoc dictum est ad Abraham, hoc ad Isaac, hoc ad Jacob . Unde non immerito dicit, Ego sum Deus Abraham, et Deus Isaac, et Deus Jacob : completurus utique in benedictione omnium gentium, quod ex eorum semine promisit. Nec immerito ipse Abra
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s diĩ genc̾iũ demonia. Uñ ⁊ apłi¬
ca disciplina nõ solum dicit qd̾ apd̾
to de ydolis ꝙ ymolatum sit aliquid ⁊¬
sique ymolant Noto aũt uos socios
fr̃ demonioꝵ uñ satis intelligi põt
nõ tam ipãm ymolatõnẽ Nam uero dõ
prisci sancti ymolau̾ãt siꝙ diis faisis
⁊ impiis demonis ymolatur rep̾hen¬
di au̾a religione ĩ suꝑsticõnib ge̾tur
Sicut eĩ ueritas hõrtatur homines
fĩ socios sanctoꝵ Ita seducit impietas
ad iocietatem demomioꝵ cui p̃̾paratur
ignis et̾nus Sicut regnũ eternĩ so¬
cietati scõꝵ neq illint excusant ĩpii
sua sacrilegia ⁊ sacra similacta quio
diligent̾ int̾p̃tant᷑ quid queq sign¬
ficent. omĩs quippe illa int̾p̃tatõ ad
c̾aturam refertur nõ ad c̾atorem cui
iuiri debetur seruitꝰ religionis illa q̃
noĩe latera grece appellatur nec nos
dicimus derram. aurana celũ solem lu¬
nã stellas ⁊ quasd̾ nõ ĩ ꝓmptii sitas

Expanded text:
omnes dii gentium daemonia. unde et apostoliomnes dii gentium daemonia. unde et apostolica disciplina non solum dicit, quod apud co? quod idolis immolatum sit aliquid lant; nolo autem uos socios fieri daemoniorum. unde satis intellegi potest non tam ipsam immolationem, nam uero deo prisci sancti immolauerunt, sed quod diis falsis et impiis daemoniis immolatur, reprehendi a uera religione in superstitionibus gentium. sicut enim ueritas hortatur homines fieri socios sanctorum angelorum, ita seducit impietas ad societatem daemoniorum, cui praeparatur ignis aeternus sicut regnum aeternum societati sanctorum. Neque illinc excusant impii sua sacrilega sacra et simulacra, quod eleganter interpretantur, quid quaeque significent. omnis quippe illa interpretatio ad creaturam refertur, non ad creatorem, cui uni debetur seruitus religionis illa, quae uno nomine Xatpeta Graece appellatur. nec nos dicimus terram, maria, caelum, solem, lunam, stellas et quasdam non in promptu sitas
Abbreviated transcription (Latin):
ħ culpant sacrilegis ritib paganoꝵ ꝙ
construunt templa instituint sacdo¬
cia ⁊ faciunt satrificia s qd̾ ħ ydolis
⁊ demoniis exhibeant ⁊ ydola quidꝭ õ
sensu carere quis dubitet umptũ cũ hu̾s
locantꝰ  sedib honorabil sublimitate
a dep̃cantibi atq ymolantib atcendunt᷑
ipã similitudine ansmatoꝵ membroꝵ
atq sensuũ qmͣius ĩsentata ⁊ ex aĩa
afficiunt inficinos animos ut iuuere
ac spirare uideantur atcende p̾sertin
uen̾acõne multitudinis qua tantus
ei cultus impenditur quib morbidis
⁊ pestilencõsis asfectib ut mederetur
tat dicens otulos hñt ⁊ nõ uident au¬
res hñt ⁊ nõ audiunt ⁊ cet̾a talia ħ
sunt Eo magis incutiunt salubrẽ pu¬
dorem illis qui cum talib sunulacris
dĩnũ cũ timore cultum exibent eaq
dificantur oĩo ut ea sensu carencia pu¬
tare nõ audeant ne arbitrent᷑ autem
isti ħ solum nrõs libros uelle sonare
ninastitur aꝑtissime scͥptum ẽ. qm̃

Expanded text:
is ritibus Paganorum quod construant templa, et instituant sacerdotia, et faciant sacrificia; sed quod haec idolis et daemoniis exhibeant. Et idola quidem omni sensu carere, quis dubitet? Verumtamen cum his locantur sedibus, honorabili sublimitate, ut a precantibus atque immolantibus attendanipsa similitudine animatorum membrorum atque sensuum quamuis insensata et exanima afficiunt infirmos animos, ut uiuere ac spirare uideantur accedente praesertim ueneratione multitudinis, qua tantus eis cultus inpenditur. Quibus morbidis et pestilentiosis affectibus mederetur cat dicens: Oculos habent et non uident, aures habent et non audiunt et cetera talia. haec sunt, eo magis incutiunt salubrem pudorem illis, qui, cum talibus simulacris diuinum cum timore cultum exhibent eaque afficiuntur omnino, ut ea sensu carentia putare non audeant. ne arbitrentur autem isti hoc solum nostros libros uelle sonare,innascitur, apertissime scriptum est: Quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
nõ ex tempoꝵ spciis sũ recte fc̃a siũ p¬
ictu breuissimo tempore. ꝓ quo tam̃ exi¬
gui temporis tam gnͣdi pcc̃o si ppetua de¬
portatõne homo piretur ⁊̃ minus cũ
illo actum ꝙpͣ dignus fuerat diceret᷑ qmͣ¬
uis ĩ spacio temporal longiudo penecũ
breuitate facinoris nullo modo compa¬
randa sint. Quid gͦ contͣriũ sit sieĩt
parit̾ longnã uł inparit᷑ et̾na fupplicia

Expanded text:
non ex temporum spatiis siue recte facta sine pecnon ex temporum spatiis siue recte facta sine pecictu breuissimo tempore. pro quo tamen exigui temporis tam grandi peccato si perpetua deportatione homo puniretur, etiam mitius cum illo actum, quam dignus fuerat, diceretur, quamuis in spatio temporali longitudo poenae cum breuitate facinoris nullo modo sit comparanda. quid ergo contrarium est, si erunt pariter longa uel etiam pariter aeterna supplicia
Abbreviated transcription (Latin):
cum ea mala paciatur que mala iudi¬
cantem animũ consequntur alia namq
sunt mamfesta tormenta que poss. futu¬
ra p̃̾parantur ⁊̃ ip̃a ex eodem malo uolũ¬
tatis ordine attracta in ip̃o aũt animo uͥ ap¬
petitus uoluntatis humanoꝵ oĩũ est mẽ¬
sura fcoꝵ contiue pena sequit  culpanz
płinq maior nõ sencientis tecitate gra¬
iuore yo tñ dixisse ĩ quo iudicio iudica¬
u̾itis iudicabimim. sequtus adiũxit ⁊¬
t̃ qua mensura mensi fũitis metietꝰ᷑ uob̾
In uoluntate quippe ꝓpria metit ᷑  uonus
homo bona fc̃a ⁊ ĩ ea mecietur eibĩtu¬
do Itemq ĩ uoluntate ꝓpria mecietur ma¬
lus homo mala opera. ⁊ ĩ ea metitͫ ei nr̃¬
seria. Qm̃ ub quisq bonus est cũ bñ ułt
ibi ⁊̃ malus cummale uult ac ꝑħ ⁊̃ sit¬
uł beatus uł miẜ ħ ẽ ĩ ip̃o sue uoluntat
affrũ que om̃iũ fcoꝵ m̾itoꝵ q mensura
est. Ex qualitatib quippe uoluntatum

Expanded text:
cum ea mala patitur, quae male iudicum ea mala patitur, quae male iudicantem animum consequuntur. Alia namque sunt manifesta tormenta, quae post futura praeparantur, etiam ipsa ex eodem malae uoluntatis cardine adtracta; in ipso autem animo, ubi appetitus uoluntatis humanorum omnium est mensura factorum, continuo poena sequitur culpam plerumque maior non sentientis caecitate grauiore. ideo cum dixisset: In quo iudicio iudicaueritis, iudicabimini, secutus adiunxit: Et qua mensura mensi fueritis, metietur uobis. in uoluntate quippe propria metietur bonus homo bona facta et in ea metietur ei beatitudo, itemque in uoluntate propria metietur malus homo mala opera et in ea metietur ei miseria, quoniam, ubi quisque bonus est, cum bene uult, ibi etiam malus, cum male uult. ac per uel beatus uel miser, hoc est in ipso suae uoluntatis affectu, quae omnium factorum meritorumque mensura est. ex qualitatibus quippe uoluntatum