comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
similem chundi qͦ istius mirabił pulcͥtudo
⁊ nob̾ foris p̾sto est. ⁊ ĩ memoria nr̃a ht̃ yma¬
ginẽsuam incorlem quid̃. s corꝑi similem
ad aĩ aciem simłitudo corꝑis corꝑis ĩ memoria
⁊ qd̃ intentio uoliuitatis ad corpꝰ uisum Ui

Expanded text:
ilis pulchritudo, et nobis foris praesto est, et in memoria nostra habet imaginem suam, incorporalem quidem, sed corpori similem,ad animi aciem similitudo corporis in memoria: et quod est intentio voluntati
Abbreviated transcription (Latin):
cuiqr deb̾at redd̾e. paudentia est scire quid
possit forritudo fac̾e qd̃ possit temperã¬
tia nõ p̾stimere qd non possit. iusticia
nõ uelle plus qd̾no. qmͣ possit. prudentia est
⁊̃ eligendis. tẽꝑantia in utendis. fortitudo
in tołandis. Iusticia in dist᷑buendis. p̾dentia

Expanded text:
cuique debeat reddere. Prudentia est scire quid possit; fortitudo, facere quod possit; temperantia, non praesumere quod non possit; justitia, non velle plus quam possit. Prudentia est in eligendis; temperantia, in utendis; fortitudo, in tolerandis; justitia, in distribuendis. Prudentiae
Abbreviated transcription (Latin):
corpori. appetit. retentiua: sũpta decin. donͨ
ex iłł digestio utił fiat. Expulsma: nociua
⁊ suꝑfina expellit. Distͥbittuta: bonoꝵ ciboꝵ¬
banos bonos humores om̃tb menbs distͥbuit.
ꝓut cuiq expediti uis uitał est ĩ corde que ¶de¬

Expanded text:
corpori appetit. Retentiva sumpta retinet, donec ex illis digestio utilis fiat. Expulsiva nociva et superflua expellit. Distributiva bonos bonorum ciborum humores omnibus membris distribuit, prout cuique expedit. Istas
Abbreviated transcription (Latin):
dines in spũ uideat. s intllũ ea q̃ i corpora
i corpoꝵ formas hut: ꝯspicit. sic̃ est insticia
⁊ sapĩa uelut ⁊̃ ip̃ã mens ⁊ omis aiẽ affectio
bona ista t̾a gnã uisionũ maĩfesta finit.
pͥmũ corꝑale ciͦ ꝑ corporis sentͦꝰ. corpora senti¬
unt᷑. S odm̃ spũale quo corꝑum similitadi¬

Expanded text:
nec corpora nec corporum formas habent conspicit, sicut est justitia et sapientia, vel ipsa mens et omnis animae affectio bona. Ista tria genera visionum manifesta sunt. Primum corporale, quo per corporis sensus corpora sentiuntur. Secundum spirituale, quo corporum similitudi
Abbreviated transcription (Latin):
ascendentes. ꝑ nosi ip̃os tnͣsire debenins
ascend̾e .n. ad dñi: hoc est intrare ad sem
ipm̃. ⁊ nõ solũ ad se intrare: s leffabili
quodam mõ in intimis se ipiũ tnͣsire. Qͥ
tͣuscendit. ile u̾acit᷑ ad dm̃ ad dĩ ascendit.

Expanded text:
ascendentes per nosmetipsos transire debemus. Ascendere enim ad Deum, est intrare ad se ipsum; et non solum ad se intrare, sed ineffabili quodam modo in intimis, se ipsum transire. Qui transcendit, ille veraciter ad Deum
Abbreviated transcription (Latin):
ad qm ꝑtinet ymago ⁊ cognitõ dei. Oculꝰ
anime  est mens ab omi labe corꝑis pura.
aspiciat. ut uideat. Sanos ocłos ħt̃: cũ a mor¬
taliũ cupiditatib est purgata atq remota.
Aspicit cum in dei lumĩe ocłos ꝯtemplõnis¬

Expanded text:
ad quem pertinet imago et cognitio Dei. Oculus animae est mens ab omni corporis labe pura, aspiciat, ut videat. Sanos oculos habet, cum a mortalium cupiditatibus est purgata atque remota. Aspicit, cum in Dei lumine contemplati
Abbreviated transcription (Latin):
tiendr. q̃ intentionẽ ad ocłos dncit. soq ip̃a
intentõ in alind aũsa: cuit uisa sõpmioꝵ.
tanqm corporales uisiones ad sint. ut sib
dormiens uigilare nideat᷑. ⁊ nõ similia corꝑib
s ip̃a corꝑa intueri se pntet. Ego ã młto
ymagines in spũ facinnt. nͦ eandẽ uĩ hñt.
cełitate mirabili. ut pote. spñat. intllcũ¬
alis. rationalis.

Expanded text:
ionem ad oculos ducit. Ideoque ipsa intentio in aliud aversa, cernit visa somniorum tanquam species corporales adsint, ut sibi dormientes vigilare videantur, et non similia corporibus, sed ipsa corpora intueri se putent. Ego autem multo imagines in spiritu faciunt, nec eam vim habent celeritate mirabili, utpote spiritus intellectualis et rationalis.
Abbreviated transcription (Latin):
corꝑis. descendit mors aĩẽ. sic̃ .n. aiã nita
fua facit carnẽ uinentẽ. ⁊ de forite nat᷑e
sue irrigat aiõndo: sic taro ꝑ corruptelam
mat̾ie sne aiam̃ si capiditatib illicitos alli¬
gau̾it: occidit. ⁊ cũ alt̾a

Expanded text:
corporis descendit mors animae. Sicut enim anima vita sua facit carnem viventem, et de fonte naturae suae irrigat animando; sic caro per corruptelam materiae suae animam, si cupiditatibus illicitis illigaverit, occidit. Et cum altera
Abbreviated transcription (Latin):
intellign̾tie ꝓ indentia. in qͣ quidẽ quasi
ratõnis. ẜmago est: ⁊ usta ratõ. In his oĩb
corꝑea uita spũalem uitam imitaturᷤ
pͥmanm: in eo qd̃ sentiti Scdõ: in eo ꝙ sensũ
cõcipit. Tertio: in eo qd̵̃ ꝯcepta recinet. qͣrto:
in eo qd̃ iñ ymaginatis. sũ in sensib sedm̃ ꝗͣdã
ratõnis siłitudinem. sũ ad fugiendũ. sñ ad ap¬
petendũ. se flectit. Cõuementissima autem

Expanded text:
identia, in qua quidem quasi rationis imago est, et nulla ratio est. In his omnibus corporea vita spiritualem vitam imitatur. Primo, in eo quod sentit; secundo, in eo quod sensum concipit; tertio, in eo quod concepta retinet; quarto, in eo quod sive in imaginatis, sive in sensibus secundum quamdam rationis similitudinem, sive ad appetendum, sive ad fugiendum se inflectit.
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ram ⁊ aqmͣ q̃ grauie sunt. qͣ pp̃ corpora ⁊
post aĩe abcessum mou̾i uidemꝰ qr ignis ⁊ aerꝰ
qui duo ꝑ aiẽ p̾sentiam tenent᷑. in torpore
t̾reno ⁊ hindo. ut omĩum qͣtuor fiat tẽꝑatio:
post eiusdem aĩe abcessum ad suꝑioͬra euadnt.
ꝯfiłia ex humorib. humores ex cibis. Eibi ex
elem̃tis ⁊ uich̾ hoꝵ est anima. s in istis tãꝙ.

Expanded text:
 gravia sunt. Quapropter corpora etiam post animae abscessum moveri videmus; quia ignis et aer, quae duo per animae praesentiam tenentur in corpore terreno et humido, ut omnium quatuor fiat temperatio, post ejusdem animae abscessum ad superna evadunt bus, consimilia ex humoribus, humores ex cibis, cibi ex elementis; et nihil horum est anima, sed in istis tanquam
Abbreviated transcription (Latin):
nemo carnem suam o dio ht̃. S ociata nam
⁊ idõ lib̾a eẽ nõ pt̃ dolorib eius uehem̃t
afficit᷑. fortuidat int̾itũ q̃ mori nõ pt̃. tiin
spectatione depascit᷑ s onoris delectat᷑
auditĩb. Suanissimis iocumdat᷑ ordorib.
¶larga epulatõne refitit᷑. N hiis̃ reb ultate

Expanded text:
nemo carnem suam odio habet. Sociata namqueet ideo libera esse non potest. Doloribus ejus vehementer afficitur. Formidat interitum, quae mori nospeculatione, sonoris delectatur auditibus, suavissimis jucundatur odoribus, larga epulatione reficitur. Et licet his rebus nullate
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ scd̾m illam ad ỹdorieam sp̃em qua ab a¬
pote pat̾s. ⁊ fͤilii mimꝰ. ex ip̃o mmirũ
est om̃is usus gr̃e cũ patre ⁊ filio. ip̃e
regit ⁊ erudit. ꝯsolatur ⁊ ꝑducit ee¬
tͣdidit filiũ suũ quo redinieret suos.

Expanded text:
et secundum illam ad idoneam speciem qua ab apote Patris et Filii munus. Ex ipso nimirum est omnis usus gratiae cum Patre et Filio. Ipse enim regit et erudit, tradidit Filium suum, quo redimeret servos;
Abbreviated transcription (Latin):
ad ratõm nõ ascendunt. s infra n remanentes:
eam aliqͣtenꝰ dnce̾ possunt. ⁊ qͣr alonge q̃dam
oftendere. ad que non possunt ꝑuenire. Scłi
qͣdam ꝓportione mełlm̃ ⁊ intlłigentiã: ratio
iuuare pt̃ s ad statũ eoꝵ non ual ascendere:
.qm̃ metas snas ⁊ ꝓpͥos fines ht̃ quos tnͣscend̾e̾
nõ pt̃. Sensũ ⁊ ymagi̾at̃om ꝯ cet̾is aminalib
recordant᷑. In quibdam ⁊̃ sensib nos suꝑant.
Q m̃ iustũ funt ut brutis aĩalib quib intħ
dandum erat in intllũ: aliqͥ ampliꝰ dareturꝰ
in sensu Et ecõtrario tanto maiqr ncc̾itas in¬
dicit᷑ homini extendende io̾nis: ꝙͣto maiorẽ
deffcm patit᷑ sensualitatis. Sõ aut̃ inde inci¬
pit: bnde aliquid occurrit.ꝙ nob̃ cõ animalib
non sit ꝯmune. Qͤdam gͦ sunt infra ratõm
q̃dam inxͣ ratõm. q̃dam supͣ ratõm infra rõm
sunt : que sensu ꝑcipimꝰ. sicut dura ⁊ mollia.¬

Expanded text:
ad rationem non ascendunt, sed infra remanentes eam aliquatenus deducere possunt, et quasi a longe quaedam ostendere, ad quae non possunt pervenire. Simili quadam proportione intellectum et intelligentiam ratio juvare potest, sed ad statuos fines habet, quos transcendere non potest. Sensum et imaginationem cum caeteris animalibus recordantur. In quibusdam etiam sensibus nos superant: quoniam justum fuit ut brutis animalibus, quibus nil dandum erat in intellectu, aliquid amplius daretur in sensu. Et e contrario tanto major necessitas indicitur homini exercendae rationis, quanto majorem defectum patitur sensualitatis. Ratio autem inde incipit, unde aliquid occurrit, quod nobis cum animalibus non sit commune. Quaedam ergo sunt infra rationem, quaedam juxta rationem, quaedam supra rationem. Infra rationem sunt quae sensu percipimus, sicut dura et mollia
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ natiuali dignitate. idcͥco inuisibłes rer̾ cãs
ꝑ intlłigñtiã ꝯp̾hendit. ⁊ uisibies actualium
fors: ꝑ sensuũ passiones collig̃. ⁊ siũ ꝑ sensus
ad sensibłia exeat. suĩ ꝑ intłłi̾gñtiã ad ĩuisiᷝ ͥᷤᷤ
ascendat. rer̾ siłitudines ad seipãm tͣhit. p̾sẽ¬
tia cognoscit. absentia intlłig̃. ignota ĩqͥrit.
⁊ ĩ inuentis u̾sat᷑. Rõale ⁊ intllũale lum̃ qͦ

Expanded text:
et naturali dignitate. Idcirco invisibiles rerum causas per intelligentiam comprehendit, et visibiles actualium formas per sensuum passiones colligit. Et sive per sensus ad sensibilia exeat, sive per intelligentiam ad invisibilia ascendat, rerum similitudines ad se ipsam trahit, praesentia cognoscit, absentia intelligit, ignota inquirit, et in inventis versatur. Rationale et intellectuale lumen, quo
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ partes heret. nͦ tota simul ĩ uno loco ẽẽ pꝰs.
hullñ ni corpus ant sirł tangi pt̃ totũ: ant
tota uisoꝵ meminit. tota andit. ⁊ tota sonoꝵ
reminiscit᷑. tota odorat. ⁊ tota odores recoliti
toca ꝑ liugtñ ⁊ palatum sapores sentit: ⁊ disc̾mt.
tota tangit. ⁊ dura uł mollia. tota surĩt aꝓpbat
uł impbat. sic calida ⁊ frigida sũmo n digito
tota disc̾nit tota est uisus. tota auditus. tota
memiuit. ⁊ cum tota meminit. cota ẽ memo.
.cum tota iult. tota est noluntas. cũ tota
cogitat: tota est cogitatio. cũ tota diligit:
tota est dilectio. p̃t namq ex ꝑte cogitare.
⁊ ex ꝑte diligere.

Expanded text:
 partes haberet, neque tota simul in uno loco esse posset. Nullum enim corpus aut simul tangi totum potest, aut tota visorum meminit: tota audit, et tota sonorum reminiscitur: tota odorat, et tota odores recolit: tota per linguam et palatum sapores sentit et discernit: tota tangit dura vel mollia: tota simul approbat et reprobat. Calida vero vel frigida summo tantum digito tota discernit. Tota est visus, tota est auditus, tota meminit: et cum tota meminit, tota est memoria; cum tota vult, tota est voluntas; cum tota cogitat, tota est cogitatio; cum tota diligit, tota est dilectio. Potest namque ex parte cogitare, et ex parte diligere.
Abbreviated transcription (Latin):
Est ĩq ĩ rõne. quiddã ad suꝑna ⁊ celestia in
duo ex rõne sunt ⁊ in ratõne cõsistunt. Et
in sapĩam. deorsimꝰ in pͣdentiam qͣi ĩ uirũ
⁊ uilierẽ. ut uir sit suꝑior ⁊ regat. misti¬
erꝰ inferior ⁊ regat᷑. uñ dcm̃ est. Meliorẽ
siqͥdẽ est qͥ ꝑ celeste desid̾iũ accensꝰ carnem
nc̃cia ⁊̃ ei sb̾trahendo affligitꝰ qmͣ qͥ ꝑ carna¬
lem affcõm resolutꝰ ⁊ ꝑ omĩa q̃ ꝯmoda sunt
ei satiffacere contendit.

Expanded text:
Est itaque in ratione quiddam ad superna et coelestia intduo ex ratione sunt, et in ratione consistunt. Et in sapientiam; deorsum, in prudentiam; quasi in virum et mulierem, ut vir sit superior et regat, mulier inferiorsiquidem est qui per coeleste desiderium accensus, carnem necessaria etiam ei subtrahendo affligit, quam qui per carnalem affectum resolutus, per omnia quae commoda sunt ei satisfacere contendit.
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃m. ⁊ tũc sciet dolores suos ⁊ sentire ĩci¬
tꝰ ⁊ inde ꝑ totũ corpus emissꝰ mortaliũ ui¬
tam flatu nec̃o ꝯtinet. Iste tam̃ sp̃c iure aĩa
diçi nõ potest. quia aeris uarietate dissoluit᷑.¬

Expanded text:
ipsum, et tunc sciet dolores suos, et sentire inciipsum, et tunc sciet dolores suos, et sentire incitus et inde per totum corpus emissus mortalium vitam flatu necessario continet. Iste tamen spiritus jure anima dici non potest, quia aeris varietate dissolvit
Abbreviated transcription (Latin):
Semiꝰ int̾ior reficit᷑ in ꝯtempłone diuinitatis.
enĩ deus hõ factus est ut totũ hõiem in se
bĩficaret. et tota ꝯu̾sio hõĩs ẽẽt ad ip̃m
ꝯtempłonẽ.hoc erat totũ bonũ homĩs
ut siue ingred̾et᷑ siue egͣderet᷑  pascua
in fc̃ore suo inueniret. pascua foris in car¬
ne saluatoris. pascua intꝰ : in diuinitate cͤa.¬
toris. Hoc bonũ magnũ segutũ est malũ.
qm̃ ꝑdito bono ꝙ intͦ erat: eg̾ssa est aĩa
ad bona aliena : q̃ foris erant ⁊ pactum fe¬
cit cum delcãtõnib scłi requiescens suꝑ
illas nõ attendens absentiã boni sui int̾ioris.
eo eꝑ ꝯsolatõnes suas cͥnet in bonis alienis.
Nam cũ ext̾ior sensus carnat bono suo uti¬
t᷑ : int̾ior aꝰ mentis qͣi obdormit. Nõ em̃
ne uiuit in carne sentit ⁊ dolores carnis
fugit in cͫ potest. Wln̾a aut̃ aĩe ꝓrsus
ignorat. nec medicinã q̃rit in eis. Cum ã
mortuus fu̾it siꝰ aĩe quo uiuit ĩ carne:
tunc iuuificari incipiet siꝰ ille qͦ sentiet¬

Expanded text:
reficitur in contemplatione divinitatis, enim Deus homo factus est, ut totum hominem in se beatificaret, et tota conversio hominis esset ad ipsum, tem erat totum bonum hominis, ut sive ingrederetur sive egrederetur, pascua in factore suo inveniret ; pascua foris in carne Salvatoris, et pascua intus in divinitate Creatoris. Hoc bonum magnum secutum est malum; quoniam perdito bono quod intus erat, egressa est anima ad bona aliena, quae foris erant; et pactum fecit cum delectationibus saeculi, requiescens super illas, non attendens absentiam boni sui interioris, eo quod consolationes suas cerneret in bonis alienis. Nam cum exterior sensus carnalis bono suo utitur, interior sensus mentis quasi obdormit. Non enim n carne vivit, in carne sentit, et dolores carnis fugit in quantum potest, vulnera autem animae prorsus ignorat, nec medicinam quaerit in eis. Cum autem mortuus fuerit sensus animae, quo vivit in carne, tunc vivificari incipiet sensus ille, quo sentit semet
Abbreviated transcription (Latin):
menta cogͦscendi ⁊ diligendi om̃ia ht̃
dilc̃onis: neqͣqͣm ht̃ nͥ ex gr̃a. facta si¬
nem suscipit: ita cognitõnẽ. ⁊ amorem
uasa namq q̃ cͤatͥx sapĩa format ut sĩt:
adiutͥ x giatia replet ne uacua sint
si stremiũ oꝑarium inuen̾it:¬

Expanded text:
i et diligendi habet dilectionis nequaquam habet nisi ex gratia. Facta sinem suscepit, ita cognitionem et amorem. Vasa namque quae creatrix Sapientia format ut sint, adjutrix gratia replet ne vacua sint, si strenuum operarium invenerit
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ tale aliquid nõ est ip̃ã. uͦ tñ ꝑ loci spatium
ita sistit᷑. uł monet᷑ꝰ ut maiore sui parce¬
⁊ maiorẽ locũ occupet. ⁊ ininore minorem
minor q sit ĩ ꝑte quͣ ui toto. ꝑ om̃s siqͥd̾ corꝑis¬
nͨ ĩ maiorib maioꝵ s alicuꝰ intensins. alicub
remissins. ⁊ ĩ omib tota. ⁊ in singuł tota est.
ꝯic̃ in dens u̾q ẽ tot᷑ in toto mundo ⁊ ĩ om̃i
cͤatura sua: sic aĩa uͥq tota ĩ toto corꝑe suoc
tanqm̃ in todo quodam mundo suo. Intensius

Expanded text:
quia tale aliquid non est ipsa: nec tamen per loci spatium ita sistitur vel movetur, ut majori sui parte majorem locum occupet, et breviore breviorem, minorque sit in parte quam in toto. Per omnes siquidem parn issius, et in omnibus tota et in singulis tota est. Sicut enim Deus ubique est totus in toto mundo, et in omni creatura sua: sic anima ubique tota in toto corpore suo, tanquam in quodam mundo suo, intensius
Abbreviated transcription (Latin):
quidẽ quatuor affectus anime om̃ium sũt
uicioꝵ. aut uirtutũ quasi q̃dam pͥncipia.
⁊ ꝯmiis mat̾ia. asfectus siqͥdem omĩcor¬
ꝑi nom̃ imponit ¶ et qm̃ uirtꝰ est hĩtus
mentis bñ ꝯpoĩte ꝯponendi . ⁊ instituen¬
di.atq ordinandi sunt animi affectus ad
id qd̾ debent. ⁊ quõ debent ut ĩ mitntes
Cum gͦ prudent̾. modeste. fortit᷑. ⁊ iuste.
amor ⁊ ddiũ institiũt᷑ in uirtutes exur¬

Expanded text:
um sunt vitiorum et virtutum quasi quaedam principia, et communis materia. Affectus siquidem operi nomen imponit. Et quoniam virtus est habitus mentis bene compositae, componendi et instituendi atque ordinandi sunt animi affectus ad id quod debent, et quomodo debent, ut in virtutes Cum igitur prudenter, modeste, fortiter et juste amor et odium instituuntur, in virtutes exsur
Abbreviated transcription (Latin):
⁊enĩ ꝓgͥssionib ratõnabilitas exc̾cet᷑ ad sa¬
pĩam. ⁊ .iiͦiͣ. affectib ad caritatẽ. quatinꝰ
nouẽ istis ꝓg̾ssionib in semetip̃a ꝓficiẽs
ad cherubin ⁊ seraphin. u usq ad plem¬
tudinẽ scĩe ⁊ regnũ caritatis. hẽate aĩa

Expanded text:
ad sapientiam, et quatuor affectibus ad charitatem: quatenus novem istis progressionibus in semetipsa proficiens ad Cherubim et Seraphim, id est, usque ad plenitudinem scientiae, et regnum charitatis, habeatque anima
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃m scm̃ in pͥuilegiũ adoptõnis. Se de¬
niq totum seruat᷑ ħẽditatẽ adoptatis.
quis ad eum toto corde clamau̾it: exau¬
diet illum. quia misicors est. Tardius si¬
quidẽ nr᷑ ei: pcc̃ori ueniam dare: qͣmͣ
ip̃i pcc̃ori acciꝑe. Sic enĩ festinat absol¬
uere reum a tormento ꝯscĩe sue qua

Expanded text:
sanctum in privilegium adoptionis, se denique totum servat in haereditatem adoptatis. quis ad eum toto corde clamaverit, exaudiet illum, quoniam misericors est. Tardius siquidem ei videtur peccatori veniam dare, quam ipsi peccatori accipere. Sic enim festinat absolvere reum a tormento conscientiae suae, qua
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯu̾tibił. ⁊ iõ aliquatenis est mortał in
qͣntũ in det̾ius mutari ⁊ a uolũtate
dei cuiꝰ ꝑticipatõne bona fit: alienari
potest. Et aliquatemis ĩmortał. qm̃ sen¬
ne. ł male sit: amit̾e non potest. nõ
ꝓ actis añ carnẽ gestis meruit uͭi in car
fu̾it lib̾ata. Dei enĩ mitũ aĩa ad corpͦ¬

Expanded text:
ilis. Et ideo aliquatenus est mortalis in quantum in deterius mutari, et a voluntate Dei cujus participatione bona fit, alienari potest; et aliquatenus immortalis, quoniam senne vel male sit, amittere non potest: non quod pro actis ante carnem gestis meruerit ut in carnfuerit liberata. Dei enim nutu ad corp
Abbreviated transcription (Latin):
re prudenti lectori relinqͦ. facile siquidem
eft ei si sciat aptare sentꝰ. qui pͥmꝰ nũcius
uocant᷑. ẏmaginatõm: archangelis: odiũ¬
patib. amorẽ ꝓximi. Dñatõnib. in tellc̃m:
thͦnis. Intellñtiam: cherubmi. Amorẽ dei:
seraphi. Timor namq de suppliciis.
et dolor de pec̃is: faciũt ꝯtemptũ ĩndi
⁊ sui ut cum uͥtutib faciat miracła. ⁊
cum pͥatib expellat demonia. Spes de ꝓ
Nima ad similitudinẽ tociꝰ sapĩe
Ascã. om̃iũ in se similitudinẽ gerit.
unde ⁊ a pho diffinita est om̃iũ smmlitu¬
do. habet siquidem in se uires quib om̃ia
ꝯp̃hendit siue inuestigat. ⁊ om̃ib simił
existit: cum sit una. Sumł est t̾ͥre ꝑ¬

Expanded text:
re prudenti lectori relinquo. Facile siquidem erit ei, si sciat aptare sensum qui primus animae nuntius vocantur; imaginationem Archangelis, qupatibus: amorem proximi Dominationibus: intellectum Thronis: intelligentiam Cherubim: amorem Dei Seraphim. Timor namque de suppliciis et dolor de peccatis faciunt contemptum mundi et sui, ut cum Virtutibus faciant miracula, et cum Potestatibus expellant daemonia.Anima ad similitudinem totius sapientiae facta, omnium in se gerit similitudinem: unde et a philosopho definita est omnium similitudo. Habet siquidem in se vires, quibus omnia apprehendit; sive investigat, et omnibus similis existit, cum una sit. Sim
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ dc̃m est mͥ ut me ip̃m cogͦscã
sustin̾e nõ possum ut me habeam
incognitũ. Magna namq indigẽtia
est nesciri quid illud sit quo celestia tã
ꝓfunde cogitamꝰ. quo nat᷑alia tam subtili
indagatõne inuestigamꝰ. et de ip̃o qͦ cͤato¬
re nr̃o tam sublimia scire desid̾amꝰ. Nec ÷
res ꝑegͥna nͨ longe q̃renda. Animꝰ quo
ista sapimꝰ. s semꝑ est nobiscũ. adest. tͣstat
loquit᷑. et intꝰ nescit᷑. datum est tñ illi
ingeniũ int̾ secreta scire. ⁊ seip̃m cogͦs
ce̾ potest. paucis siquid̃ licet ip̃o animo
fieri namq nõ potest quadam diuina
animis: seip̃os. ⁊ deum suũ pie ac caste
ac diligent᷑ q̃rentib. Idcͥco reddam me
mͥ ĩ mo deo meo cui maxime me debeo.
et uidebo quid sit animꝰ et q̃ patͥa enis.
do corꝑi accomodata. animꝰ sapĩa illustͣ¬
tus. et suũ pͥncipiũ respicit ⁊ seip̃m cog¬
noscit: et qͣm sit indecorũ ꝙ extra seqͣ¬
rat ꝙ in se possit inuenire intelligit.

Expanded text:
ictum est mihi ut me ipsum cognoscam, sustinere non possum ut me habeam incognitum. Magna namque est negligentia nescire quid illud sit, quo coelestia tam profunde cogitamus, quo naturalia tam subtili indagatione investigamus, et de ipso quoque Creatore nostro tam sublimia scire desideramus. Non est res peregrina, nec longe quaerenda: animus est quo ista sapimus. Sed semper nobiscum adest, tractat, loquitur, et intus versatur. Datum est illi tam ingentium rerum secreta scire, et se ipsum cognoscere non potest: paucis siquidem licet ipso animo Fieri autem non potest quadam divina animis se ipsos et Deum suum pie, caste ac diligenter quaerentibus: idcirco reddam me mihi, imo Deo meo, cui maxime me debeo, et videbo quid sit animus, et quae patria ejus.do corpori accommodata. Animus sapientia illustratus, et suum principium respicit, et se ipsum cognoscit, et quam sit indecorum ut extra se quaerat quod in se ipso possit invenire, intelligit.
Abbreviated transcription (Latin):
sint ⁊ ꝑuia tatõni q̃ ratõne ꝑcipimꝰ. sic̃ ꝯmoda
⁊ ĩcõmoda. uera. ⁊ faisa. Iusta ⁊ ĩusta. Rõ siqͥd̃
est quidam animi motus sensum m̃tis
acrieus. ueraq a falsis distinguens. Sripra
rationẽ sunt: que nec sensls docet. nec
ratio ꝑsuadet. s ant dinina reuelation e

Expanded text:
ia rationi, quae ratione percipimus, sicut commoda et incommoda, vera et falsa, justa et injusta. Ratio siquidem est quidam animi motus, visum mentis acuens, veraque a falsis distinguens. Supra rationem sunt quae nec sensus docet, nec ratio persuadet, sed aut divina revelatione
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ in se. ⁊ iuxta se. Cogͦscit siquidẽ dm̃ supͣ
se. Se in se. Angłm uixta se. Et quicquid
celi ambitu ꝯtinet᷑  infra se. Per ꝯcupis
dimi. ł fugiendum. amandũ. ł odiendum.
et iõ de rõnabilitate omĩs sensus anime ori¬
tur. ⁊ de aliis omnis affectus. Affectus uͦ
quad̾ꝑtitꝰ ẽẽ dinoscit ᷑ dũ de eo ꝙ amamꝰ
iam gaudemꝰ ł gaudendũ sꝑamꝰ. et de eo

Expanded text:
 in se et juxta se. Cognoscit siquidem Deum supra  in se et juxta se. Cognoscit siquidem Deum supra se, et se in se, et angelum juxta se, et quidquid coeli ambitu continetur infra se. Per concupidum vel fugiendum, amandum vel odiendum: et ideo de rationalitate omnis sensus oritur animae, de aliis omnis affectus. Affectus vero quadripartitus esse dignoscitur: dum de eo quod amamus, jam gaudemus, vel gaudendum speramus; et d
Abbreviated transcription (Latin):
Non tał est animꝰ. s deficit. ⁊ ꝓficit. Nouit
mͦ nõ fult. diffusis cogitat̃õnib atq consi¬
liis huc illuc uagatur consid̾ando spectat.
om̃ia indet absentia. tͣnsmarina uisu obit
⁊ p̃currit aspectu. abdita scrutat᷑ ⁊ uno
mom̃to ssꝰ suos ꝑ tocius orb̃ fines. ⁊ mũdi
secreta cͥꝯfert. descendit ad inf̾na. ascendit
inde. xsatur inde celo. adhet xp̃o. Comũ¬
git᷑ dõ. Ip̃e si quidẽ est eius patͥa. ⁊ hĩta¬
tio ad cuiꝰ simłitudinẽ fcũs est. Q̾squis
gͦ se talem reddi desid̾at quał a deo factꝰ
est .i. similẽ deo: redeat ad se. et stet in se.
q̃rat ⁊ uideat unde ꝯstet homo. et ex qͣ¬
ꝑte sui sit factus ad ymaginẽ dei..¬
tm̃ ⁊ carne. aĩa cũ rõne. Carne cum
sensib suis. quos tam̃ siꝰ nõ monet caro ab¬
sq anime societate. Aĩa u̾o rõnale siĩ te¬
irascibił. ꝑ rõnabilitatẽ hĩł est illumũari
ad quid cognoscendum. infra se. ⁊ supͣ se.¬

Expanded text:
Non talis est animus: sed deficit et proficit, novit modo non vult. Diffusis cogitationibus atque consiliis, huc atque illuc vagatur: considerat, spectat omnia. Videt absentia; transmarina visu ambit, et percurrit aspectu, abdita scrutatur: et uno momento sensus suos per totius orbis fines et mundi secreta circumfert. Descendit ad inferna, ascendit inde, versatur in coelo, adhaeret Christo, conjungitur Deo. Ipse siquidem est ejus patria et habitatio, ad cujus similitudinem factus est. Quisquis ergo se talem reddi desiderat, qualis a Deo factus est, id est similem Deo, redeat ad se, et stet in se, et videat unde constet homo, et ex qua sui parte factus sit ad imaginem Dei.et carne; anima cum ratione, carne cum sensibus suis: quos tamen sensus non movet caro absque animae societate; anima vero rationale suum teirascibilis. Per rationalitatem habilis est illuminari ad aliquid cognoscendum infra se et supra se,
Abbreviated transcription (Latin):
det. nõ q̃rit auxiliũ corꝑaliũ ocłoꝵ
Ĩmo uͦ ab om̃ib corꝑis sensib tanꝙͣ im¬
pedientib ⁊ ꝑstrepentib abstrabit se
ad se. ut uideat se in se. ut nouit se
apud se. Et cum uult dm̃ cogͦscere: ele¬
uat se supͣ mentis aciem. Non enĩ tale ad

Expanded text:
auxilium corporalium oculorum, imo vero ab omnibus corporis sensibus tanquam impedientibus et perstrepentibus abstrahit se ad se, ut videat se in se, ut noverit se apud se. Et cum vult Deum cognoscere, elevat se super se mentis acie. Non enim aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
nitas. ⁊ cp̃nta iocunditas. Sanitas: facit illã
securam. aspͤtus : rectam uisio: beatam. Cũ
eni ab om̃i fece fu̾it lib̾a: macuł q diluta:
tunc se deniq in se ip̃a libentissime tenz. et
⁊ tunc ingenti qͣdam. ⁊ incͤdibłi fiducia. ꝑg̃¬

Expanded text:
nitas, et quanta jucunditas. Sanitas facit illam securam, aspectus rectam, visio beatam. Cum enim fuerit ab omni faece libera maculisque diluta, tunc se denique in se ipsa libentissime tenet, et  tunc ingenti quadam et incredibili fiducia
Abbreviated transcription (Latin):
hiis uͥb. Due sunt opinor u̾tutes ignis.
alt̾a edax. ⁊ ꝑemptoria. alt̾a mulcebris m̃oxio
lumĩe. huic gͥ ex qua lux diem in uehens
pandit᷑ domesticũ. ⁊ familiare corpꝰ. ocłoꝵ
nr̃i corꝑis igñẽ unt pote gͥmanũ ignis ꝑ¬
lucidi serem. ⁊ defecati liqͦris ꝑ ocłos fluere
ac demanare uolu̾nt. ut serenꝰ ignis ꝑ cand̃¬
deflu̾et medietatẽ. Itaq cũ diurnũ iubar
applicat se uisus fusioni tũt nimirũ incͤ¬
rentia semet ĩuicẽ duo lumĩa similia ĩ umꝰ¬

Expanded text:
i. Duae sunt, opinor, uirtutes ignis, altera edax et peremptoria, altera mulcebris innoxio lumine. Huic igitur, ex qua lux diem inuehens panditur, domesticum et familiare corpus oculornostri corporis ignem, utpote germanum ignis perlucidi sereni et defaecati liquoris, per oculos fluere ac demanare uoluerunt, ut per leues conefflueret medietatem. Itaque cum diurnum iubar applicat se uisus fusioni, tunc nimirum incurrentia semet inuicem duo similia in u
Abbreviated transcription (Latin):
Non tepidũ ad solẽ pẽnas ĩ litore pãdũt:
D ilecte t̾ida alciones. Nõ ore solutos:
A t nebuleꝰ magis ima petũt. cãpoq recũbũt.

Expanded text:
tepidum ad solem pinnas in litore pandunt dilectae Thetidi alcyones, non ore solutos At nebulae magis ima petunt campoque recumbunt
Abbreviated transcription (Latin):
R ura tonãt fossis. atq oĩs nausta põto:
Humida uela legit. Nũꝙͣ ĩpͣdẽtib nb.
Oifuit. Aut illũ surgẽtẽ uallib imis.
A aereria fuge gͥes. Aut bucula celũ:
Cuscipiens patulis captauit narib auras.
Aut aͥignita lacꝰ cͥꝯuolitauit hirũdo.
Ꝙ uet̾em ĩ limo rane cetin̾e qͥelam.¬
Sepĩb e teͣctis pͥenet᷑lib extulit oua:
Angustũ formĩca t̾ens it̾. & bibit ĩgens:
Aitus. & e pastu decedens agmine magno:
Cor uoꝵ ĩ cͤpuit densis ex̾titꝰ alis. illa loca¬
Iam uarias pelagi uolut᷑s atq asia cͥclͣ
Dulcib ĩ stamiis rimãt᷑ prata caistri. illiꝰ fluiui.
Certatim largos hum̾is ĩ fund̾e rores.
Nũc capita obi̾tare ftis nũc crere ĩ undas¬
& studio ĩ cassũ uideas gͣrestͣire lauãds

Expanded text:
Rura natant fossis, atque omnis nauitaponto Humida vela legit. Nunquam imprudentibus imber Obfuit, aut illum surgentem vallibus imis Aëuiæ fugêre grues: aut bucula cœlum Suspiciens, patulis captauit naribus auras: Autarguta lacus circumuolitauit hirundo: Et veterem in limo ranæ cecinêre queSæpiùs et tectis penetralibus extulit oua, Angustum formica terens iter: et bibit ingens et è pastu decedens agmine magno. Coruorum increpuit densis exercitus alis. Iam varias pelagi volucres, et quæ Asia circùm Dulcibus in stagnis rimantur prata Caystri, Certatim largos humeris infundere rores: Nunc caput obiectare fretis, nunc currere in vno Et studio in casum videas ges
Abbreviated transcription (Latin):
qn outimuo uetis surgẽtib: aut fcͤa põtĩ
ncipi ũt agitata tirmesc̾e & arduus altis
Montib aͣndiir i fgͣor aut resonãtia lõge:
itora misc̾i. & nemoꝵ ĩcͤbresc̾e mmiꝵt
am sibi tum cͤuis male tẽꝑat unda  carinis.
& medio celes reuolant ex eqͦre mergi.
Clamorẽq fu̾nt ad litora. Cũqͦ marine:
In sicco ludũt fulitͥe . Notasq paludes.
Deserit atq altã supͣuolat ardea nubẽ.
Sepe etiã stellas uẽto ĩpẽdẽte uidebis.
P̾cipites celo labi. Noctuq ꝑ umbras:
Flãmaꝵ lõgos ã t̾go albesc̾e tractus.
Sepe leuẽ paleã. & fnͦdes uolitatare caducas.
Nut sũma nantes ĩ aqͣ collud̾e plumas .s. uidebis¬
At boree de ꝑte tͣtis cũ fulminat & cũ ͥ fũ

Expanded text:
Continuo ventis surgentibus aut freta ponti incipiunt agitata tumescere et aridus altis montibus audiri fragor aut resonantia longe litora misceri et nemorum increbrescere murmur. Iam sibi tum a curvis male temperat unda carinis, cum medio celeres revolant ex aequore mergi clamoremque ferunt ad litora, cumque marinae in sicco ludunt fulicae notasque paludes deserit atque altam supra volat ardea nubem. Saepe etiam stellas vento inpendente videbis praecipitis caelo labi noctisque per umbram flammarum longos a tergo albescere tractus; saepe levem paleam et frondes volitare caducas aut summa nantis in aqua colludere plumas. At Boreae de parte trucis cum fulminat et cum Eu
Abbreviated transcription (Latin):
ligũriũ uocitant. ⁊ calcłs est p̃tiosus.
nam credunt ip̃as. ħ p̃sentist̾e linces.
⁊ uẽ mox egestũ. ꝯstant oꝑire liqͦrem
S cilz ĩuidia. ne nr̃os cedat ĩ usus
Electro siłem theophrastꝰ h̾ere colorem
Hunc ait ⁊ siłi. paleas addut̾e pacto
affirmaus ipm̃. stomachi placare dolores.
Et ꝑturbatu ꝯpesc̾e reninata uentris.

Expanded text:
Ligurium vocitant, et salculus est pretiosus, Nam credunt ipsas hoc persentiscere lynces, Quae mox egestum certant operire liquorem, Scilicet invidia, ne nostros cedat in usus. Electro similem Theophrastus habere colorem Hunc ait, et simili paleas adducere pacto, Aestimans ipsum stomachi placare dolorem, Et perturbati compescere reumata ventris.
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ: utrũ aliquid debeat sapiens ad ꝓbare ne incidat
inerrorẽ si ꝓueris ad ꝓbauerit falsa. cũ omĩa sicut
affirmat uel occulta sint uł incerta. Unde tria confeci
uolumina in inicio conu̾sionis mex̧. ne ĩ pedimento nobis
eẽñt. que. tãquã in hostio contra dicebant. Et utiq fuerat
remouenda inueniende despatio ueritatis: quȩ illoꝵ ui-¬
det᷑ argum̃ tatiorib roborari . Apud illos gͦ error om̃is
putat᷑ eẽ peccatũ. qd̾ uitari ñ posse contendunt : nisi om̃is
suspendat᷑ assensio. Errare quippe dicunt eũ quisquis

Expanded text:
est; utrum aliquid debeat sapiens approbare, ne incidat est; utrum aliquid debeat sapiens approbare, ne incidat in errorem, si pro veris approbaverit falsa, cum omnia, sicut affirmant, vel occulta sint, vel incerta. Unde tria confeci volumina in initio conversionis meae, ne impedimento nobis essent, quae tanquam in ostio contradicebant. Et utique fuerat removenda inveniendae desperatio veritatis, quae illorum videtur argumentationibus roborari. Apud illos ergo error omnis putatur esse peccatum, quod vitari non posse contendunt, nisi omnis suspendatur assensio. Errare quippe dicunt eum quisquis
Abbreviated transcription (Latin):
malũ ñ pati. sini chil noceat homo malus qui ẽ putatꝰ
bonus. Itẽq aliudẽ ipsã uiã putare que ñ ẽ ipsa &
aliud ẽ ex hoc erroris malo aliquid boni conseqͥ. uelud
ẽ ab insidus maloꝵ hominũ liberari. Hescio sanȩ u¬¬
trũ & iã huiꝰ modi errores. cũ homo de malo homi ne
bene sentit qualis sit nesciens. De ex ẽplis errorũ .xi.
ut ꝓ eis que ꝑsensus corporis capimꝰ occurrunt similia
que spũ tãquã corpore: aut corpore tãquã spũ sentiun.¬
tur. Quale putabat apłs petrus: quando existimabat
se uisũ uidere: repente de claustris & uinculis ꝑ angłm
liberatꝰ. aut in ipsis reb corporeis lene putat᷑ eẽ qd
asꝑũ ẽ. aut dulce qd amarũ. aut bene olere qõpu-¬
tidũ. aut tonare cũ reda tͣnsit. aut illũ eẽ hominẽ
cũ sit alius. quando duo similes st̃. quod ingeminis sepe
acutissimos achademicos torsit nunc mͥ enodanda suscepta

Expanded text:
malum non pati, si nihil noceat homo malus, qui est putatus malum non pati, si nihil noceat homo malus, qui est putatus bonus. Itemque aliud est ipsam viam putare, quae non est ipsa; et aliud est ex hoc erroris malo aliquid boni consequi, velut est ab insidiis malorum hominum liberari. trum etiam hujusmodi errores: cum homo de malo homine bene sentit, qualis sit nesciens; aut pro eis quae per sensus corporis capimus, occurrunt similia, quae spiritu tanquam corpore, aut corpore tanquam spiritu sentiuntur; quale putabat esse apostolus Petrus, quando existimabat se visum videre, repente de claustris et vinculis per angelum liberatus : aut in ipsis rebus corporeis lene putatur esse quod asperum est, aut dulce quod amarum est, aut bene olere quod putidum est, aut tonare cum rheda transit, aut illum esse hominem cum alius sit, quando duo simillimi sibi sunt, quod in geminis saepe acutissimos, Academicos torsit, nunc mihi enodanda suscepta
Abbreviated transcription (Latin):
putat castũ necit ad ulterũ non indoctrina
rerũ bonarũ & malarũ sed in occultis humanoꝵ
fallitur morũ. uocans hominẽ bonũ in quo putat
esse ñcastũ. Porro si ꝑ errorẽ euadit quis ꝑniciẽ sicut su.¬
ꝑiꝰ dixi nobis in itinere contigisse. & iã boni aliqiuid
homini errore confertur. Sed cũ dico inquibusdã reb
nullomalo alique. uel non nullo & iã bono falli n ip¬¬
sũ errorẽ dico nullũ malũ uel ñ nullũ bonũ sed ma.¬
lũ quo non ueniatur. uel bonũ quouenit᷑ errando.
idẽ ex ipso errore quid non eueniatl uł quid ꝓueni¬¬
at. Nã ipse ꝑse ipsũ error aut magnũ inre magna.
aut paruũ inre parua. tamen sẽꝑ ẽ malu. Quis enĩ
nisi errans malũ neget ad pbare falsa ꝓueris aut imꝑ¬
bare uera ꝓfalsis. aut habere incerta ꝓcertis. uł certa
ꝓ incertis. Sed aliud est malũ hominẽ putare qͥ bonꝰ
el quod est erroris. et aliuid est ex hoc malo aliud

Expanded text:
putat castum, nescit adulterum, non in doctrina putat castum, nescit adulterum, non in doctrina rerum bonarum et malarum, sed in occultis humanorum fallitur morum; vocans hominem bonum, in quo putat esse, non castum. Porro si per errorem evadit quisque perniciem, sicut superius dixi nobis in itinere contigisse, etiam boni aliquid homini errore confertur. Sed cum dico in quibusdam rebus nullo malo aliquem, vel nonnullo etiam bono falli; non ipsum errorem dico nullum malum vel nonnullum bonum; sed malum quo non venitur, vel bonum quo venitur errando, id est, ex ipso errore quid non eveniat vel quid proveniat. Nam ipse per se ipsum error aut magnum in re magna, aut parvum in re parva, tamen semper est malum. Quis enim nisi errans malum neget, approbare falsa pro veris aut improbare vera pro falsis, aut habere incerta pro certis, vel certa pro incertis? Sed aliud est bonum hominem putare qui malus est, quod est erroris; et aliud est ex hoc malo aliud
Abbreviated transcription (Latin):
rorẽ aliquẽ in ducere. quã in istũ ab aliquo induci.
dã nullo malo inquib dã ñ nullo & iã bono fallimur.
Nã magno malo fallitur homos cũ hoc non credit qd̃ ad
uitã ducit ȩt̾nã. uł hoc credit q̃d ad mortẽ ducit ȩter.¬
nã. Paruo aut̃ malo fallitur. qui falsũ ꝓuero apꝓban:¬
do incidit in aliquas molestias temporales. Quib tam̃
adhibita fidelis patientia conuertit eas inusũ bonũ.
uelut siquisquã bonũ hominẽ putando qui malꝰ
ẽ aliquid ab eo patiatur mali. ui uero malũ ho¬
minẽ. ita bonũ credit ut nichil mali abeo patiat᷑
nullomͦ fallitur. nec ineũ cadit illa ꝓphȩtica de-¬
testacio. ue his qui dicunt quod malũ ẽbonũ.
De ipsis enĩ rebus quib homines inali st̃. non oe
hominib dictũ eẽ intelligendũ est. Unde qui
adulterũ dicit bonũ. recte arguit᷑ illa uoce ꝓ-¬
phetica. Qui uͦ ipsũ hominẽ dicit bonũ quẽ

Expanded text:
rorem aliquem inducere, quam in istum ab aliquo induci? rorem aliquem inducere, quam in istum ab aliquo induci? dam nullo malo, in quibusdam nonnullo etiam bono fallimur. Nam magno malo fallitur homo, cum hoc non credit quod ad vitam ducit aeternam, vel hoc credit quod ad mortem ducit aeternam. Parvo autem malo fallitur, qui falsum pro vero approbando incidit in aliquas molestias temporales, quibus tamen adhibita fidelis patientia convertit eas in usum bonum. Velut si quisquam bonum hominem putando qui malus est, aliquid ab eo patiatur mali. Qui vero malum hominem ita bonum credit, ut nihil ab eo patiatur nullo malo fallitur: nec in eum cadit illa prophetica detestatio, Vae iis qui dicunt quod malum est bonum. De ipsis enim rebus quibus homines mali sunt, non de hominibus dictum intelligendum est. Unde qui adulterium dicit bonum, recte arguitur illa voce prophetica. Qui vero ipsum hominem dicit bonum, quem
Abbreviated transcription (Latin):
animũ scens gerit. nesciens uerũ eẽ qd dicit. Ille nãq
non aliud habet in animo aliud inuerbo. huic uͦ quale.¬
cũq ꝑse ipsũ sit quod ab eo dicitur. aliud tamen clausu
inpectore aliud in lingua promptũ est : quod malũ est
ꝓpͥũ mentientis In ipsarũ aut̃ que dicuntur considerau.¬
ua in re quisq fallatur siue mentiatur: ut cũ falliqua¬
mentiri minꝰ sit inalũ quantũ ꝑtinet ad hominis uolun¬
tatẽ : tamen longe sit colerabilius inhis que. areligions
sunt se uncta mentiri. quã in his sine quoꝵ fio e uł notiuia
uoo ut illustretur exẽplis: in tucamut quale sit: Si qius piã
dũ mentitur siuuere nunciet aliquẽ mortiũ: & alius dũ
fallitur credat iterũ xp̃m postquã libet longa tẽpora
moriturũ non ne illo modo mentiri quã isto modo falli
in cõparabilit᷑ p̃stat. multoq minoris maliest in illũ er-¬

Expanded text:
animum sciens gerit, nesciens verum esse quod dicit. Ille namque animum sciens gerit, nesciens verum esse quod dicit. Ille namque non aliud habet in animo, aliud in verbo: huic vero qualecumque per se ipsum sit quod ab eo dicitur, aliud tamen clausum in pectore, aliud in lingua promptum est; quod malum est proprium mentientis. In ipsarum autem quae dicuntur consideratiua in re quisqmentiri minus sit malum, quantum pertinet ad hominis voluntatem, tamen longe sit tolerabilius in his quae a religione sunt sejuncta, mentiri, quam in iis sine quorum fide vel notitia uod ut illustretur exemplis, intueamur quale sit, si quispiam dum mentitur, vivere nuntiet aliquem mortuum; et alius dum fallitur, credat iterum Christum post quamlibet longa tempora moriturum: nonne illo modo mentiri quam isto modo falli imcomparabiliter praestat, multoque minoris mali est in illum er
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ tantũ nocet qui uiatorẽ mentiendo in diuersũ iter mitit.
quantũ iisqui uã uitȩ mendacio fallente dep̾uat. Nemosa¬
ne mentiens uidicandus ẽ. qui dicit falsũ qđ putat uerũ. ꝗm̃
quantũ inipso ẽ. ñ fallit ipse sed fallitur. Non itaq mendatu sed
aliquan do temeritatis arguendus ẽ: qui falsa in cautius credita
ꝓueris habet. potiusq econtrario quantũ inipso ẽ ille mentit᷑
qui dicit uerũ qđ putat falsũ. Quantũ enĩ ad animũ eius
adtinet. quia ñ quo d sentit hod dicit. non uerũ dicit:
quã uis uerũ inueniat᷑ eẽ qd dicit. Nec ullo mͦ liber ẽ
amendatio: qui ore nesciens uerũ loquit᷑. sciens aut̃ uolun.¬
tate m̃titur. Non consideratis itaq reb ipsis de quib ali¬
quid dicitur. sed sola intentione dicentis melior est qui
nesciens falsũ dicit qm̃ id uerũ purat. quã qui m̃tiendi

Expanded text:
 tantum vero nocet qui viatorem mentiendo in diversum iter mittit,  tantum vero nocet qui viatorem mentiendo in diversum iter mittit, quantum is qui viam vitae mendacio fallente depravat. Nemo sane mentiens judicandus est qui dicit falsum quod putat verum, quoniam quantum in ipso est non fallit ipse, sed fallitur. Non itaque mendacii, sed aliquantae temeritatis arguendus est, quia falsa incautius credit ac pro veris habet, potiusque e contrario quantum in ipso est, ille mentitur, qui dicit verum quod putat falsum. Quantum enim ad animum ejus attinet, quia non quod sentit hoc dicit, non verum dicit, quamvis verum inveniatur esse quod dicit: nec ullo modo liber est a mendacio, qui ore nesciens verum loquitur, sciens autem voluntate mentitur. Non consideratis itaque rebus ipsis de quibus aliquid dicitur, sed sola intentione dicentis, melior est qui nesciens falsum dicit, quoniam id verum putat, quam qui mentiendi
Abbreviated transcription (Latin):
qui c̃q amant fallere. Non enĩ sibi qui mentitur uidetur errare.
sed aliũ inerrorẽ mittere eredentẽ sibi. Et in ca re quidẽ non ef̾at
quã mentiendo contegit si nouit ipse quid uerũ sit.: sed in hoc falli¬
tur qđ putat sibi suũ non obesse mendatiũ. cũ magis facienti quã
patienti obsit omne peccatũ. Uerũ hic difficillima & latebrosissima
gignitur questio. de qua iã grandẽ librũ cũ respondendi neces¬
sitas nos urgueret ab soluimꝰ uttũ ad osficiũ hominis uisti ꝑtine:¬
culcũ ꝑtinentib. ac de ipsa dĩ natura falsũ aliquis sicere ñ nũ quã
bonũ piũq opus ee contendant. Michi aut̃ uidetur pecca.¬
tũ quidẽ esse omne mendatiũ. seo multũ int̾ esse quo animo
& de quib reb quisq mentiatur. Non enĩ sic peccat qui con.¬
sulendi: quomodo ille qui nocendi uoluntate mentitur. aut¬

Expanded text:
quicumque amant fallere. Non enim sibi qui mentitur videtur errare, quicumque amant fallere. Non enim sibi qui mentitur videtur errare, sed alium in errorem mittere credentem sibi. Et in ea quidem re non errat quam mendacio contegit, si novit ipse quid verum sit: sed in hoc fallitur, quod putat sibi suum non obesse mendacium; cum magis facienti quam patienti obsit omne peccatum. CAPUT gignitur quaestio, de qua jam grandem librum, cum respondendi necessitas nos urgeret, absolvimus: utrum ad officium hominis justi pertinecultum pertinentibus, ac de ipsa Dei natura falsum aliquid dicere, nonnunquam bonum piumque opus esse contendant. Mihi autem videtur peccatum quidem esse omne mendacium: sed multum interesse quo animo, et de quibus rebus quisque mentiatur. Non enim sic peccat qui consulendi, quomodo ille qui nocendi voluntate mentitur: aut
Abbreviated transcription (Latin):
quinon solũ nichil obsit. uerũ etiã ꝓsit aliquid. De fablente & falso. Uiiii.¬
quã uerũ putare qđ falsũ ÷. falsũq quod uerũ est. uelcertũ
habere. ꝓ incerto. incertũ ue ꝓcerto. siue falsũ siue uerũ sit.
idq tãsit in animo deforme atq indecens. quã pulchrũ
atq decorũ eẽ sentimꝰ. ł in loquendo uel in adsentiendo
est. est. non. non. Profecto ⁊ inso & obhoc ipsũ ẽ uita misera ista
qua uiuimꝰ. qd ei ñ nũ quã ut ñ tamutat᷑ ẽrror ẽ necessariꝰ.
Absit ut talis sit illa uita. ubi ẽ animȩ nr̃e ipsa ueritas uita. ubi
nemo falit. fallitur nemo. Hio aut̃ homines fallunt atq fallun¬
tur. miserioresq sunt cũ mentiendo fallunt. quã cũ mentienti¬
b credendo fallunt᷑. Usq ad ed tamen rationabilis natura refugit
falsitatẽ. & quantũ potest deuitat errorẽ: ut falli nolint & iã

Expanded text:
qui non solum nihil obsit, verum etiam prosit aliquid. Sed diligentius consiqui non solum nihil obsit, verum etiam prosit aliquid. Sed diligentius consiquam verum putare quod falsum est, falsumque quod verum est; vel certum habere pro incerto, incertumve pro certo, sive falsum, sive sit verum; idque tam sit in animo deforme atque indecens, quam pulchrum et decorum esse sentimus, vel in loquendo, vel in assentiendo, Est, est, Non, non : profecto et ob hoc ipsum est vita misera ista qua vivimus, quod ei nonnunquam, ut non amittatur, error est necessarius. Absit ut talis sit illa vita, ubi est animae nostrae ipsa veritas vita: ubi nemo fallit, fallitur nemo. Hic autem homines fallunt atque falluntur; miserioresque sunt cum mentiendo fallunt, quam cum mentientibus credendo falluntur. Usque adeo tamen rationalis natura refugit falsitatem, et quantum potest devitat errorem, ut falli nolint etiam
Abbreviated transcription (Latin):
tione prepronit᷑. Indiusis aut reb. idẽ cũ iste scit alia ille
alia. & isse utiliora ille minꝰ utilia uel &ia noxia. Qus osst̾¬
ñ in eis quȩ ille sat ei p̃ferat nescientẽ. Sunt enĩ quessy¬
dã. que nescire qua scire sit meliꝰ. de errore bono.uiI¬
tẽ ñ nullis errare ꝓfuit aliquando. sed inuia pedũ ñ inuia m&
Mam nobis ipsis accidit ut in quodã biuio falleremur. & ñ ire¬
mus ꝑ eũ locũ ubi operiens transitũ nr̃m donatistaꝵ manus
armata subsederat. atq ita factũ ÷. ut eo quo tende ł bamus
ꝑ deuiũ circuitũ ꝑueniremꝰ. cognitisq insidus eoꝵ nos gatulatꝰ
errasse. atq uide gr̃as ageremus dõ. Quis gͦ uiatorẽ sic erantẽ
sic non erranti latroni p̃ponere dubitauerit. Et fortasse idõ¬
ap̃d illũ sũmũ poetã loquens quidã miser amator. ut iudi
inquiit ut perii. ut me malus abstulit error. Im ẽ errorꝰbonus

Expanded text:
tione praeponitur. In diversis autem rebus, id est, cum iste sciat alia, ille tione praeponitur. In diversis autem rebus, id est, cum iste sciat alia, ille alia; et iste utiliora, ille minus utilia, vel etiam noxia: quis non in eis quae ille scit, ei praeferat nescientem? Sunt enim quaedam quae nescire quam scire sit melius. Itemque nonnullis errare profuit aliquando, sed in via pedum, non in via morum. Nam nobis ipsis accidit ut in quodam bivio falleremur, et non iremus per eum locum ubi opperiens transitum nostrum Donatistarum manus armata subsederat: atque ita factum est ut eo quo tendebamus, per devium circuitum veniremus; cognitisque insidiis illorum, nos gratularemur errasse, atque inde gratias ageremus Deo. Quis ergo viatorem sic errantem sic non erranti latroni praeponere dubitaverit? Et fortasse idapud illum summum poetam loquens quidam miser amator, Ut vidi inquit, ut perii, ut me malus abstulit error! quoniam est et error bonus,
Abbreviated transcription (Latin):
que thiꝰ eas homini in hac uita errorib erunisq plenissi¬
ma. ad eosdẽ errores & erũnas euadendas nosse concerdi¬
tur. Ad illã felicitatẽ qͥppe tendendũ est: ubi nulla
quatimur erũna. nullo errore fallamͦ. Nã si causȩ corpo.¬
raliũ motionũ noscendȩ nobis ee̾nt. nullas magis nosse
quã nr̃ȩ ualitudinis deberemꝰ. Cũ uͦ eis ignoratis medicos querimꝰ.
quis ñuideat qđ desetretis cęli & t̾rȩ nos latet quanta sit patien¬
dus sit ñ solũ in maiorib uerũ & iã in minorib reb. Hec nisi rerũ
ignorantia possit errari: ñ ẽ.tam consequens ut continuo er.¬
ret quisquis aliquid nesscit. sed quisquis se existimat scire qđ
nescit: Puero quippe approbat falsũ: qđ erroris est ꝓpͥũ.
Uerũ tam inqua re quisq erret. int̾e plurimũ. Hã in
una edẽq re & nescienti sciens. & erranti ñ errans. recta ra¬

Expanded text:
quatenus eas homini in hac vita erroribus aerumnisque plenissiquatenus eas homini in hac vita erroribus aerumnisque plenissima, ad eosdem errores et aerumnas evadendas nosse conceditur. Ad illam quippe felicitatem tendendum est, ubi nulla quatiamur aerumna, nullo errore fallamur. Nam si causae corporalium motionum noscendae nobis essent, nullas magis nosse quam nostrae valetudinis deberemus. Cum vero eis ignoratis, medicos quaerimus, quis non videat quod de secretis coeli et terrae nos latet, quanta sit patiendus sit, non solum in majoribus, verum etiam in minoribus rebus, nec nisi rerum ignorantia possit errari; non est tamen consequens ut continuo erret quisquis aliquid nescit, sed quisquis se existimat scire quod nescit: pro vero quippe approbat falsum, quod est erroris proprium. Verumtamen in qua re quisque erret, interest plurimum. Nam in una eademque re et nescienti sciens, et erranti non errans, recta ra