comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eccłia ẽ. De qua dr. lliduam enis benedicẽs
benedieam. Uidua quid̃e ẽ. nõ qd̾ uirum
non habeat: ẜ quia eũ uidere no̾ potest. quẽ
ad huc post multa tempora uenturu̾ expectat.
Dicitur etũ uidua quasi ainro diuisa. Idipsũ
au̾ ⁊ ꝑ uiduam mulierem & ꝑ ha̾c eiuitatem
figuratur. Huic autẽ eiuitati dñs appropinqͣt:
quia cotidie eccłiam suã insitare non cessat.
de hac aũ cuntate tocies de functus effertur:
quocies inpeccatis mortuus ab ea separatur.
Quẽ tamen pia mater lacrimis ꝓsequitur.
quia nec fugientis filii eccłia oblnuuscitur.
Luget enim ut apłs ait cotidie de om̃ibus ill
qui peccauerunt ⁊ penteneiam non egerut᷑
de peccatis suis. Quam cũ uidisset dñs miseđia¬

Expanded text:
benedicens benedicam . » Vidua quidem est, non quod virum non habeat, sed quia eum videre non potest, quem adhuc post multa tempora venturum exspectat. Dicitur enim vidua, quasi a viro divisa. Id ipsum autem et per viduam mulierem et per hanc civitatem figuratur. Huic autem civitati Dominus appropinquat, quia quotidie Ecclesiam suam visitare non cessat. De hac autem civitate toties defunctus effertur, quoties aliquis in peccato mortuus ab ea separatur. Quem tamen pia mater lacrymis prosequitur, quia nec fugientis filii Ecclesia obliviscitur: « Luget enim, ut Apostolus ait, quotidie de omnibus illis qui peccaverunt, et poenitentiam non egerunt de peccatis suis. » Quam cum vidisset Dominus, miseri
Abbreviated transcription (Latin):
Alia nauis ⁊ alia retia dabuntur tibi. & sub¬
ductis ad t̾ram nauibus : relictis omibus secu¬
ti sunt eum
actum ẽ. autẽ in sabb̾o sedo primo eu̾
transiret ꝑ sata. uellebant discipłi
euis spieas ⁊ manducabant confricantes
mambus. Quia alia omn̾a in matħo expo¬
sita sunt: hoc solum restat. ut quio signifi¬
cet in sabb̃o sed̾o primo dicamus. Tria enim
prima idẽ. pͥncipalia ⁊ macrima sabb̃a habe¬
bant uidi : quia tres in anno festuntates pͥ¬
mas ⁊ maarnas celebrabant. Primum em̾
ce prineipale sabbatum in martio erat. Scd̃m¬
uero quando spicarum mampulos offerebant.
Tercium aũ inmense septimo colebatur. Sed̃m
igitur primum id ẽ prin cipale & macrunum
sabbatum illud erat inquo spicarũ mampłos
offerebant. & de his quidem in leiitieo satis
diximus.¬

Expanded text:
Alia navis, et alia retia dabuntur tibi. Et subAlia navis, et alia retia dabuntur tibi. Et subductis ad terram navibus, relictis omnibus, secuti sunt eumabbato secundo primo, cum transiret per sata, vellebant discipuli ejus spicas, et manducabant, confricantes manibus. Quia alia omnia in Matthaeo exposita sunt, hoc solum restat, ut quid significet in Sabbato secundo primo dicamus. Tria enim prima, id est, principalia, et maxima Sabbata habebant Judaei, quia tres in anno festivitates primas et maximas celebrabant. Primum enim, et principale Sabbatum in Martio erat, idvero, cum spicarum manipulos offerebant. Tertium autem in mense septimo colebatur. Secundum igitur primum, id est, principale, et maximum Sabbatum illud erat, in quo spicarum manipulos offererebant. Et de his quidem in Levitico satis diximus
Abbreviated transcription (Latin):
non cognouit mundus ꝑ sapientiã dm̃ placuit
do ꝑ stultos p̃dicatores saluos face̾ credentes.
Quis gͥ non obtupescat quis non miretur ꝑ
tales p̾dicatores mundum conuersum. philo¬
sophos suꝑ atos. mundi sãpientiam destruc¬
tam.⁊ infra fid̃i retia. atq in eccłie nauicłam
tantam fidelium pisenum multitudinem ẽẽ
collectam. p̾sertim cum p̾dicarent xp̃m eru¬
ei fiaum uidis quidem seandalum. gentibus
au̾ stulticiam : S quid significat quod sẏ¬
mon petrus ait. eri ame dñe quia homo
peceator sum. inisi hoc quod in eantieis eanti¬
Ecce relinquetur uobis domus ur̃a deserta.
dicimus enim nauicłam spmonis sinagogam
significare. Hanc gͥ dm̃ relinquere petrus
significabat : quando ut a se exire dm̃ rogabat.¬
& ait ad simonem iħs. Iloli tim̾e. er hoc iam
homines eris capienc. Netimeas inquit.
neq obtu peseas : s poenis gaude: ⁊ crede qr
maiori piscatione p̾destinatus es. Usq modo
pisces cepisti : amodo homines eris capiens.

Expanded text:
it mundus per sapientiam Dominum: placuit Deo per stultos praedicatores salvos facere credentes . » Quis igitur non obstupescat? Quis non miretur, per tales praedicatores mundum conversum, philosophos superatos, mundi sapientiam destructam, et intra fidei retia, atque in Ecclesiae naviculam totam fidelium piscium multitudinem esse collectam, praesertim cum praedicarent Christum crucifixum, Judaeis quidem scandalum, gentibus autem stultitiam? Sed quid significat quod Simon Petrus ait: Exi a me, Domine, quia homo peccator sum, nisi hoc, quod in Canticis canti« Ecce relinquetur vobis domus vestra deserta . » Dicimus enim, naviculam Simonis Synagogam significare. Hanc igitur Dominum relinquere Petrus significabat, quando ut a se exiret, eum rogabat. Et ait ad Simonem Jesus: Noli timere; ex hoc jam homines eris capiens. Ne timeas, inquit, neque obstupescas, sed potius gaude, et crede, quia majori piscationi praedestinatus es. Usque modo pisces cepisti, amodo homines eris capiens.
Abbreviated transcription (Latin):
ta. Non habentibus illis unde redderent: do¬
naiit utrisq. Quis gͦ eum plus diligit. Respon¬
dens sẏmon diar̃. Estimo quia his eui plus dona¬
uit. at ille diar ei. Recte iudicasti. Ualde en̾i
iustum ⁊ racronabile ẽ. ut ille plus diligat cui
plus donatur. Illud quoq equum eẽ uidetur:
ut qui plus diligit magis ametur. Merito gͥ ha̾c
peccatricẽ mulierem dñs diligebat: a qua se
multum diligi sciebat. Ideo em̃ dimissa sunt ei
peccata multa : qm̃ dilerit multum. Uide gͦ qͣm
pulera similitudo de eo qui plus :⁊ de eo qui mmiꝰ
debebat : in qua phariseus sed̾m suam responsio¬
nem u telligere poterat. qui a minus ipse quã
maria xrp̃m diligebat. Siquidem se nec tantũ
deb̾e. nec tantum sibi quantum illi dimissum
ẽẽ credebat. Unde ⁊ subditur. & conuersus ad
mulierem. dia simom. uides ha̾c mulierem:
Intrai indomum tuam. aquam pedibus meis

Expanded text:
ntibus illis unde redderent, donavit utrisque. Quis ergo eum plus diligit? Respondens Simon dixit: Aestimo quia hic cui plus donavit. At ille dixit ei: Recte judicasti. Valde enim justum et rationabile est ut ille plus diligat cui plus donatur. Illud quoque aequum esse videtur, ut qui plus diligit, magis ametur. Merito igitur hanc peccatricem mulierem Dominus diligebat, a qua se multum diligi sciebat. Ideo enim dimissa sunt ei peccata multa, quia dilexit multum. Vide ergo quam pulchra similitudo de eo qui plus, et de eo qui minus debebat, in qua Pharisaeus secundum suam responsionem intelligere poterat, quia minus ipse quam Maria Christum diligebat: siquidem se nec tantum debere, nec tantum sibi, quantum illi, dimissum esse, credebat. Unde et subditur: Et conversus ad mulierem dixit Simoni: Vides hanc mulierem? Intravi in
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s in sinagoga ira hec audientes. Ira reple¬
ti sunt : qm̃ hec aduersum se fuisse dicta in¬
tellexerunt. seq indignos estimari cognouer̃.
quod ille talis tantusq ꝓpħa uisitare debuiss.

Expanded text:
omnes in Synagoga ira, haec audientes. Ira repleomnes in Synagoga ira, haec audientes. Ira repleti sunt, quoniam haec adversum se dicta fuisse intellexerunt, neque indignos aestimari agnoverunt, quo
Abbreviated transcription (Latin):
liter: ⁊ una queq fidelis anima singularit᷑
intelligi potest. uenit enim adñs uocare om̃s
p̾dicare om̃ibus : s non uenit sanare ⁊ a fa¬
me eripere om̃s. Nisi em̃ ueniss ⁊ locutus
eis fuiss : peccatum non hab̾ent. Flunc au̾
excusationem non habent de peceatis suis.
Predicante itaq dño celum apitur: fames
tollitur. ⁊ fideles auime celesti nectare in¬
ebriantur. E contra autẽ in fidelibus ⁊ imqͥs.
minatur dicens. Ecce ego inmittam inuos nõ
famem panis neq sitim aque. s audiendi
uerbum d̃ĩ. Sequitur. E multi lepsi erant¬
in isrł sub heliseo ꝓpħa. ⁊ nemo eorũ munda¬
tus ẽ. nisi naaman sirus. Similitudo eadem
que suꝑior. Multi em̾ leꝓsi : multi sunt pecea¬
tores. Unde naaman unus ppłs gentium. siue
uninqͥsq fidelis intelligitur. hic autẽ ad dĩn
ueniens: ⁊ enis tandem sermonibus credens.
baptizatus sanatus ⁊ mundatus ẽ. E repleti s̃

Expanded text:
liter, et unaquaeque fidelium 168 anima singulariter liter, et unaquaeque fidelium 168 anima singulariter intelligi potest. Venit enim Dominus vocare omnes, praedicare omnibus, sed non venit sanare et a fame eripere omnes. Nisi enim venisset, et locutus eis fuisset, peccatum non haberent, nunc autem excusationem non habent de peccatis suis. Praedicante itaque Domino, coelum aperitur, fames tollitur, et fideles animae coelesti nectare inebriantur. Econtra autem infidelibus, et iniquis minatur dicens: « Ecce ego immittam in vos non famem panis, neque sitim aquae, sed audiendi verbum Dei . » Sequiturin Israel sub Eliseo propheta, et nemo eorum mundatus est, nisi Naaman Syrus. Similitudo eadem, quae superior. Multi enim leprosi multi sunt peccatores. Unus Naaman unus populus gentium, sive unusquisque fidelis intelliguntur. Hic autem ad Dominum veniens, et ejus tandem sermonibus credens, baptizatus, sanatus et mundatus est. Et repleti sunt
Abbreviated transcription (Latin):
est. in patria sua. Ido inquit non curo patri¬
am meã quia ei acceptus non sum. quia fidẽ
mea non inuemo.⁊ quia michi sicut ceteri
non credit patria mea. Delectatur in uerbis
Tantoq me minus cognoseit : quanto plus
ceteris me totum habuit. Inueritate dico uob̾:
multe uidue erant indiebus helie in isrł.
quando clausum ẽ celum annis tribus ⁊ men
sibus ser. cum facta e̾e̾t fames magna in om̃i
t̾ra : ⁊ ad nullam illarum missus ẽ helias insi
in sareptam sidome ad mulierem uiduam:
Non ad uos inquit missus sum. non uos cura¬
re ⁊ sanare ueni: quia nõ ad omnes uiduas
missus ẽ. helias. Hoc em̾ ille significabat:
&e quod ego inueritate. hoc ille in umbra facie¬
bat. Illam ego uiduam curare. illam cibis
sp̾ualibus saciare: ⁊ ab om̃i fame ⁊ penuria.
eriꝑe ueni. de qua seriptum ͤ. uiduam eiꝰ
benedices benedicam pauꝑes eiꝰ saturabo pa¬
nbus. Hec enim uidua ⁊ sc̃a eccłia uniuersa¬

Expanded text:
est in patria sua. Ideo, inquit, non curo patriest in patria sua. Ideo, inquit, non curo patriam meam, quia ei acceptus non sum, quia fidem in ea non invenio, et quia mihi, sicut caeteri, non credunt in patria mea. Delectatur in verbis tantoque me minus cognoscit, quanto plus prae caeteris me notum habuit. In veritate dico vobis: Multae viduae erant in diebus Eliae in Israel, quansibus sex, cum facta esset fames magna in omni terra; et ad nullam illarum missus est Elias, nisi in Sareptam Sidoniae, ad mulierem viduam. Non ad vos, inquit, missus sum; non vos curare, et sanare veni, quia non ad omnes viduas missus est Elias. Hoc enim ille significabat; et quod ego in veritate, hoc ille in umbra faciebat. Illam ego viduam curare, illam cibis spiritualibus satiare, et ab omni fame, et penuria eripere veni, de qua scriptum est: « Viduam ejus benedicens benedicam, pauperes ejus saturabo panibus . » Haec enim vidua est sancta Ecclesia universa
Abbreviated transcription (Latin):
tempus acceptabile: ecce nunc dies salutis.
ꝓ dicebant. Nonne hic ẽ. filius ioseph: Hoc
igitur solum minus habere uidebatur : qd̾
exrtraneus no̾ erat. quod enis parentes noue¬
rant. & quod ibi nutritus fuerat. Si enim
aliunde uenisset eisq omĩno in cognitus eẽt.
tunc eis ꝑ omĩa uenerabilis. omiq reue¬
rentia dignus haberetur. & ait illis. Utiq
dicetis michi in hanc similitudine̾ medice¬
I eura te ipsũ.
Uarita audiuimus facta arm
incapharnaum : fac ⁊ hic in patria
tua. hoc enim derogando dicebant.
&e ea que de ipso audierant non credebant:
etale ẽ. ac si dicerent. Si medicus es. si infir¬
mos curare ⁊ langores potes pellere. quod nos
non credimus. cura prnis te ipsum. cura car¬
nem tuam. parentes scilicet. incmos ꝓpin¬
quos ⁊ patriam tuam. & ea que in capharna¬
um ⁊ aliis eiutatibus te fecisse audiuimus :
fac ⁊ hic in patria tua. ut nos uideamus. Ait
autẽ. Amen dico uob̾. quia nemo ꝓpħa acceptꝰ

Expanded text:
tempus acceptabile, ecce nunc dies salutis . » Et dicebant: Nonne hic est filius Joseph? Hoc igitur solum minus habere videbatur, quod extraneus non erat, quod ejus parentes noverant, et quod ibi nutritus fuerat. Si enim aliunde venisset, eisque omnino incognitus esset, tunc eis per omnia venerabilis, omnique reverentia dignus haberetur. Utique dicitis in hanc similitudinem: Medice, cura teipsum. Quanta audivimus facta in Capharnaum, fac et hic in patria tua. Hoc enim derogando dicebant, et ea, quae de ipso audierant, non credebant. Et tale est ac si dicerent: Si medicus es, si infirmos curare, et languores pellere potes, quod nos non credimus, cura prius teipsum, cura carnem tuam, parentes scilicet, vicinos, propinquos, et patriam tuam, et ea, quae in Capharnaum, et aliis civitatibus te fecisse audivimus, fac et hic in patria tua, ut nos videamus. Ait autem: Amen dico vobis, quia nemo propheta acceptus
Abbreviated transcription (Latin):
in altum ducerent: ⁊ retia in capturã laxarẽt.
Dicens eis. Ite in unuersum mundum p̾di¬
eate euuangłium omi creature. Itẽq. Ite do¬
cete om̃s gentes baptizantes eos in nomine
Unde psalmista. Hoc mare magnũ ⁊ spacio¬
sum. illic reptilia quorũ non ẽ numerus. De
cinus altitudine ⁊ ꝓfundo sicait. Ds̃ nr̃ re¬
fugium ⁊ uirtus : ad uitor in tribulaciombus
que inuenerunt nos niinis. Propterea non
timebimus dum turbabitur t̾ra ⁊ trans ferẽ¬
tur montes in cormaris. Retia uero euangłia
sunt : quorũ sentenciis fideles amme capun¬
tur. ⁊ illa queant᷑. Multa em̃ retia multõ̾q pis¬
catores hab eccłia. E respondens symon dia̾
illi p̾ceptor ꝑ totam noctem laborantes nichil
cepimus. Sic enim ⁊ sinagoga quamuis ⁊ mł¬
tum laborass recia misisset scripturas exposinᷤ¬
set. legem &e ꝓpħas p̾dicass quia tamen hoc
in nocte idẽ intenebris ignorancie faciebat.

Expanded text:
in altum ducerent, et retia in capturam laxarent, in altum ducerent, et retia in capturam laxarent, dicens eis: « Ite in universum mundum, praedicate Evangelium omni creaturae . » Itemque: « Ite, docete omnes gentes, baptizantes eosUnde Psalmista: « Hoc mare magnum, et spatiosum, illic reptilia, quorum non est numerus . » De cujus altitudine, et profundo sic ait: « Deus noster refugium, et virtus, adjutor in tribulationibus, quae invenerunt nos nimis. Propterea non timebimus, dum conturbabitur terra, et transferentur montes in cor maris . » Retia vero Evangelia sunt, quorum sententiis fideles animae capiuntur, et illaqueantur. Multa enim retia multosque piscatores habet Ecclesia. Et respondens Simon dixit illi: Praeceptor, per totam noctem laborantes nihil cepimus. Sic enim et Synagoga, quamvis multum laborasset, retia misisset, Scripturas exposuisset, legem et Prophetas praedicasset, tamen quia hoc in nocte, id est, in tenebris ignorantiae faciebat,
Abbreviated transcription (Latin):
naues. duo ppłi sunt idorũ seilicet ⁊ gentiu̾
Piscatores aũ utriusq ppłi doctores ⁊ rectores
in telliguntur. & in altera quidem pontifi¬
ces ⁊ sacerdotes. in altera uero philosophi ⁊
poete piscari solebant. Recia autem lauare
e. sue p̾dieationis sentencias ex pon̾e ⁊ diluci¬
dare. Ascendens autẽ in unam nauim que
erat simonis. rogauit eum a t̾ra reduce̾ pusil¬
lum. E sedens docebat de naiicła turbas. In
nauicłam simonis dñs ascendit. quia sinago¬
gam &e iudeorum ppłm p̾dicare uenit. Unde
nis : oꝑatus ẽ. ⁊ michi intergentes. Simonis
igitur nauicła sinagoga ẽ. in qua dñs residẽs
turbas docebat. quia ibi enuangłia p̾dicauit
quibus om̃s gentes docentur: ⁊ ad fidem uo¬
cauit. Nt cessait aũ loqui dixrit ad simone̾
Duc inaltum ⁊⁊ lacrate recia ur̃a in capturã.¬
Tunc emi dñs cessauit. qn̾o post passionem
suam ap̾dicatione quieuit. E tunc quidẽ
p̾cepꝰ symoni. aliisq apłis om̾ibus ut nauicłam

Expanded text:
sunt, Judaeorum scilicet, et gentium. Piscatores 169 autem utriusque populi doctores, et rectores intelliguntur; et in altera quidem pontifices, et sacerdotes, in altera vero philosophi, et poetae piscari solebant. Retia autem lavare, est suae praedicationis sententias exponere, et dilucidare. Ascendens autem in unam navim, quae erat Simonis, rogavit eum, ut a terra reduceret pusillum, et sedens docebat de navicula turbas. In naviculam Simonis Dominus ascendit, quia ad Synagogam et Judaeorum populum praedicare venit. Unde nis, operatus est et mihi inter gentes . » Simonis igitur navicula Synagoga est, in qua Dominus residens turbas docebat, quia ibi Evangelia praedicavit, quibus omnes gentes docentur et ad fidem vocantur. Ut cessavit autem loqui, dixit ad Simonem: Duc in altum, et laxate retia ui cessavit, quando post passionem suam a praedicatione quievit. Et tunc quidem praecepit Simoni, aliisque apostolis omnibus, ut naviculam
Abbreviated transcription (Latin):
se orabat. Deus gr̃as ago tibi : quia non sum
sicut ceteri homines. raptores. in iusti. ad ult̾i.
uelut etiam hic publicanus. Sic̃ em̾ ille illũ
publicanum : ita ⁊ iste istam peccatricem
mulierem horrebat ⁊ despiciebat. Unde ⁊¬
subilitur. Nidens aũ phariseus qui uocaue¬
rat illum: ait intra se dicens. hic si ẽẽt ꝓ¬
pħa: sciret utiq que ⁊ qualis ẽ. mulier que
tangit eum quia peccatriar ẽ. Iescis pharisee
stulte neseis. Nuꝑ te mundauit a lepra:
que eum tangit. & quia peccatrir ẽ. Ad hoc
enim ipse uenit: ad hoc ipse descendit de¬
celis. Non enim uenit uocare iustos: s pec¬
catores ad penitenciã. Hoc ipse testatur: eiꝰ
uerba sunt hec. Hon horret gͥ peccatores qͥ
ꝓpeccatoribus factus ẽ. homo. E respondens

Expanded text:
as ago tibi, quia non sum sicut caeteri homines, raptores, injusti, adulteri, velut etiam hic publicanus. » Sicut enim ille illum publicanum, ita et iste istam peccatricem mulierem horrebat, et despiciebat. Unde subditur: Videns autem Pharisaeus, qui vocaverat eum, ait intra se dicens: Hic, si esset propheta, sciret utique quae et qualis est mulier, quae tangit eum, quia peccatrix est. Nescis, Pharisaee stulte, nescis. Nuper te mundavit a lepra, quae eum tangit, et quia peccatrix est. Ad hoc enim ipse venit, ad hoc ipse de coelis descendit. « Non enim venit vocare justos, sed peccatores ad poenitentiam . » Hoc ipse testatur. Ejus verba sunt haec. Non horret igitur peccatores, qui peccatoribus factus est homo. Et respond
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃is. & omnes testimoniu̾ illi dabant.⁊ mira¬
bant᷑ inuerbis gr̾e que ꝓcedebant de ore enis.
pon em̾ miarabantur. quia legebat. nsi fortas¬
se ꝓ eo quod litteras non didicerat: s quia ea
que legebat mirabiliter ex ponebat. Frant
enim uerba illnis gr̾e plena. cunetisq ad au¬
diendum suaina : sedm illud. Speciosus for¬
ma p̃filiis hominũ diffusa ẽ gr̾a in labiis tuis.
Itemq. Quã duleia faricibus meis eloquia tua:
suꝑ mel ⁊ fauum ori meo. Hanc enu gr̾am
&e dulcedinẽ non tantum lectio quantũ lectio¬
nis expositio dabat. Uideamus gͥ quid hec p̃saiȩ
ꝓpħe mimo saluatoris nr̃i lectio fignficet. De
se enim ipse eam intellexit: ⁊ in se diꝙ̃. ẽe¬
completam. Sp̾s in quit dñi suꝑ me. Ipse em̾

Expanded text:
omnes testimonium illi dabant, et mirabantur in verbis gratiae, quae procedebant de ore ejus. Non enim mirabantur quia legebat, nisi fortasse pro eo, quod litteras non didicerat; sed quia ea quae legebat mirabiliter exponebat. Erant enim verba illius gratiae plena, cunctisque ad audiendum suavia; secundum illud: « Speciosus forma prae filiis hominum, diffusa est gratia in labiis tuis . » Itemque: « Quam dulcia faucibus meis eloquia tua, super mel, et favum ori meo . » Hanc enim gratiam, et dulcedinem non tantum lectio, quantum lectionis expositio dabat. Videamus igitur, quid haec Isaiae prophetae, imo Salvatoris nostri lectio significet. De se enim ipse eam intellexit, et in se dixit completam. Spiritus, inquit, Domini super me.
Abbreviated transcription (Latin):
scõdit. ⁊ deflet sese. utiq de illis non ẽẽ se
ostendit qui om̃ia oꝑa sua faciunt ut uidean¬
tur ab homimbus. De quibus dñs ait. quia
receꝑunt mercedem suam. E oseulabatur
pedes eius ⁊ unguento ungebat. In oseulo eni̾
pacem. Amorem ⁊ dilectionẽ monstrabat:
in unguento uero cordis intima blandimen¬
ta.⁊ deuoti obsequii affectionẽ significabat.
huic autẽ ungunͣto. illud oleum contrarñ
ẽ. de quo dr. Oleum autẽ peceatoris non in¬
pinguet caput meum. Quam similis ẽ. is¬
te phariseus illi alii de quo dicitur alibi. Duo
homines ascenderunt intemplum ut orarẽt.
unus phariseus ⁊ alter publieanus. Qui in

Expanded text:
scondit, et dolet, se utique de illis non esse scondit, et dolet, se utique de illis non esse ostendit, qui omnia opera sua faciunt, ut videantur ab hominibus. De quibus Dominus ait: « Quia receperunt mercedem suam . » Et osculabatur pedes ejus, et unguento ungebat. In osculo enim pacem, amorem, et dilectionem monstrabat. In unguento vero cordis intima blandimenta, et devoti obsequii affectionem significabat. Huic autem unguento illud oleum contrarium est, de quo dicitur: « Oleum autem peccatoris non impinguet caput meum . » Quam similis est iste Pharisaeus illi alii de quo alibi dicitur: « Duo homines ascenderunt in templum, ut orarent, unus Pharisaeus, et alter publi
Abbreviated transcription (Latin):
hoc autem cognouit mulier que erat meun
tate peccatria. scilicet gentilitas intellerit.
que in huiꝰ mundi amplissima ciuitate con¬
uersabatur. Ꝙ quid egit : Uis audire qͥd:
a ttulit al abaustrum unguenti. ꝑ quod
nichil melius quam pectus ⁊ cordis secre¬
tarium plenum fide ⁊ caritate in tellig̾e
possumus. Tale enim alabaustrũ huuis mo¬
di unguentum seruare consueint. Id ipsũ
enim significauit ⁊ regina austri que uemi¬
ens afinibus t̾re audire sapientiam salo¬
monis p̾ciosissima ei aromata secũ attulit.
plullum autẽ unguentum. nulla aromata
sic deo redolent : ficut fides ⁊ caritas ce¬
tereq uirtutes. Et stans retro secus pedes
eius. lacrimis cepit rigare pedes eius. In eo
enum quod retro mulier stat : deuocio ⁊ hu¬
militas agnoscitur. In eo uero quod lacrimis
pedes rigat. uera penitencia ⁊ cordis conpue̾¬
tio de monstratur. E qm̾ easdem lacrimas
capillis tergit.⁊ tergendo neuid eantur abs¬

Expanded text:
Hoc autem cognovit mulier, quae erat in Hoc autem cognovit mulier, quae erat in civitate peccatrix. Hoc gentilitas intellexit, quae in hujus mundi amplissima civitate conversabatur. Et quid egit? Vis audire quid? Attulit alabastrum unguenti. Per quod nihil melius quam pectus, et cordis secretarium, plenum fide, et charitate intelligere possumus. Tale enim alabastrum hujusmodi unguenti servare consuevit. Id ipsum enim significavit et regina Austri, quae veniens a finibus terrae audire sapientiam Salomonis, pretiosissima ei aromata secum attulit. Nullum autem unguentum, nulla aromata Deo 172 redolent, sicut fides, et charitas, caeteraeque virtutes. Et stans retro secus pedes ejus, lacrymis coepit rigare pedes ejus. In eo enim quod retro mulier stat, devotio, et humilitas agnoscitur. In eo vero, quod lacrymis pedes rigat, vera poenitentia et cordis compunctio demonstratur. Et quoniam easdem lacrymas capillis tergit, et tergendo, ne videantur, ab
Abbreviated transcription (Latin):
eius lacrimis cepit rigare pedes euis. ⁊ capilliꝰ
capitis sin tergebat &e osculabatur pedes enis
ce unguento ungebat. In hoc enim euuangłio
pharisei suꝑbia reprimitur . ⁊ peccatricis mu¬
lieris humilitas cominendatur. Phariseus iste
uideorũ ppłs ẽ. Hec mulier peceatria gentili¬
tas intelligitur. Illum dñs alepra curauit :
huic multa peccata dimisit. Non ẽ. gͣ qui fa¬
ciat bonum : non ẽ. usq ad unum. Omnes emĩ
ut apłł ait peccauerunt : ⁊ egent głia dĩ. Uenit
iłs indomum pharisei : uenit ad ppłm uideoru̾.
Unde ipse ait. Nlon sum misus insi ad oues que
ꝑierunt domus isrł. S quare uenit: Eot man¬
duearet cum illo. ut carnalibus ⁊ sp̾ualibus
cibis frueretur cum illo :⁊ patris uoluntatem
oꝑaretur cum illo. Ille em̃ dixit. Meus eibus
ẽ. ut faciam uoluntatẽ patris mei. qui in
celis ẽ ad tempus enim conuersatus cum uidis:
legis ⁊ ꝓpħarum libros suscipiebat cum eis.
&e annonam diim eloquii ministrabat eis.

Expanded text:
mis coepit rigare pedes ejus, et capillis capitis sui tergebat, et osculabatur pedes ejus, et unguento ungebat. In hoc Evangelio Pharisaei superbia reprimitur, et peccatricis mulieris humilitas commendatur. Pharisaeus iste Judaeorum populus est. Haec mulier peccatrix gentilitas intelligitur . Illum Dominus a lepra curavit; huic multa peccata dimisit. Non est igitur qui facit bonum, non est usque ad unum. « Omnes enim, ut Apostolus ait, peccaverunt, et egent gloria Dei . » Venit Jesus in domum Pharisaei, venit ad populum Judaeorum. Unde ipse ait: « Non sum missus nisi ad oves quae perierunt domus Israel . » Sed cur venit? Ut manducaret cum illo, ut carnalibus et spiritualibus cibis frueretur cum illo, et Patris voluntatem operaretur in illo. Ipse enim dixit: « Meus cibus est, ut faciam voluntatem Patris mei, qui in coelis est . » Ad tempus enim conversatus cum Judaeis, legis et prophetarum cibos suscipiebat cum eis, et annonam divini eloquii ministrabat eis.
Abbreviated transcription (Latin):
est. ili lib̃ ꝓpħe psaie. In naz areth nutritus erat.
set litteras in nazareth: non didicerat. sur¬
rerit tamen legere quatenus his inter quos
nutritus fuerat legendo miracłm faceret.
Flusꝗͣ enim alibi hoc eum fecisse legimus.
Si .ti. alibi hoc feciss litteras amagistro didi¬
eisse putaretur. hoc .ti. isti opinari non pot̾ant:
audierant. S nota quod ait. intrauit scđm con¬
suetudinẽ suam insinagogam. Hanc enim con
lent. alios legentes audiant. E ut reuoluit librũ

Expanded text:
etiae Isaiae. In Nazareth nutritus erat, sed litteras in Nazareth non didicerat. Surrexit tamen legere, quatenus his, inter quos nutritus fuerat, legendo miraculum faceret: nunquam enim alibi hoc eum fecisse legimus. Si enim alibi hoc fecisset, litteras a magistro didicisse putaretur. Hoc autem isti opinari non poterant, audierant. Sed nota, quod ait: Intravit secundum consuetudinem suam in synagogam. Hanc enim consleant, alios legentes audiant. Et ut revolvit librum,
Abbreviated transcription (Latin):
nos terrãm. tu iustos. nos peccatores habemꝰ
Nichil nob̾ comimine ẽ. Displicet nob̾ quod
tibi placet: placet nob̾ quod tͥ displicet. Ue¬
nisti ꝑdere nos scio te qui sis sc̃s. dei. Tocies
enim dñs demonia ꝑdit. quocies iires ⁊ nocen¬
di potestatem eis aufert. S unde demonia
xp̃m cognoscunt. nisi in eius uirtute quam
ferre non posfunt: Quid em̃ eo p̾sente ⁊ loq̾n¬
te malignos sp̃s sensisse putamus. qui in eiꝰ
discipłis nom̾ feire nõ poterant: & increpa¬
uit illum iħs dicens. Obinutesce ⁊ exi ab eo.
& cum demoniũ ꝓiecisset illum in medium:
eriit ab illo nichilq eum nocuit. Apparet
cum quanta uolentia ⁊ indignatione homi¬
nem reliquerit. cum in medium relinquen¬
do ꝓiecerit. Nichil tam ei nocuit: quia in¬
chil ei nocere potint.
Actum ẽ. aũ cum turbe irruerent meu̾
ut audirent uerbum dĩ .⁊ ipse stabat
secus stagnum genesareth. S tagnum gene¬

Expanded text:
nos terram; tu justos, nos peccatores habeamus. nos terram; tu justos, nos peccatores habeamus. Nihil nobis commune est. Displicet nobis quod tibi placet; placet nobis quod tibi displicet. Venisti perdere nos. Scio te, quis sis, sanctus Dei. Toties enim Dominus daemonia perdit, quoties vires et nocendi potestatem eis aufert. Sed unde daemonia Christum cognoscunt, nisi in ejus virtute quam ferre non possunt? Quid enim, eo praesente et loquente, malignos spiritus sensisse putamus, qui in ejus discipulis ejus nomen ferre non poterant? Et increpavit illum Jesus dicens: Obmutesce, et exi ab illo. Et cum daemonium projecisset illum in medium, exiit ab illo; nihilque eum nocuit. Apparet cum quanta violentia et indignatione hominem reliquerit, cum eum in medium relinquendo projecerit. Nihil tamen ei nocuit, quia nihil ei nocere potuit. actum est autem, cum turbae irruerent in eum, ut audirent Verbum Dei, et ipse stabat secus stagnum Genesareth.Stagnum Gene
Abbreviated transcription (Latin):
pitarent eum. Ipse autẽ transiens ꝑmediu̾
illorũ ibat. Seuant homines quantum ueli̾t:
fremant ⁊ irascantur securus ẽ dñs nichil
timet. omĩa inpotestate habet:⁊ nisi ipse
uelit teneri non potest. Non tamen resistit.
& ꝑmedium iminicorum transiens canes
contemit hinc inde latrantes. E descendit
in capharnaum ciuitatem galilee. ibiq doce¬
bat eos sabbatis. ⁊ stupebant indoetrina eiꝰ
quia inpotestate erat sermo ipsus. In potes¬
tate namq erat sermo ipsius:. quia neq qͥd
diceret ercogitabat. neq blandiendo cu lib
loquebatur. s sicut potestatem habens maio¬
ribus ⁊ minorib ⁊ langoribus ⁊ demonibus
imꝑabat. E ii sinagoga erat homo habens
demonium inmundum : ⁊ exclamauit uoce
magna dicens. Sine. In hoc enim quod sine
clamabat: se iam teneri significabat. di¬
cebat gͦ. Noli nos pellere. noli nos inquieta¬
re. sine ⁊ dimitte nos. Quid nob̾ ⁊ tibi cħu
naz arene: Quio nos sequeris: Tu celum.¬

Expanded text:
itarent eum. Ipse autem transiens per medium illorum ibat. Saeviant homines, quantum velint, fremant et irascantur; securus est Dominus, nihil timet, omnia in potestate habet, et nisi ipse velit, teneri non potest. Non tamen resistit, sed per medium inimicorum transiens, canes contemnit hinc inde latrantes. Et descendit in Capharnaum civitatem Galilaeae, ibique docebat eos Sabbatis, et stupebant in doctrina ejus, quia in potestate erat sermo ipsius. In potestate namque erat sermo ipsius, quia neque quid diceret excogitabat, neque blandiendo cuilibet loquebatur sed sicut potestatem habens, majoribus et minoribus, et languoribus, et daemonibus imperabat. Et in synagoga erat homo habens daemonium immundum et exclamavit voce magna dicens: Sine. In hoc enim, quod sine clamabat, se jam teneri significabat. Dicebat ergo, Noli nos pellere. Noli nos inquietare. Sine et dimitte nos. Quid nobis, et tibi, Jesu Nazarene? Quid non sequeris? Tu coelum,
Abbreviated transcription (Latin):
soenis qui erant malia nain ut uenirent ⁊
ad iuuarent eos. E uenerunt ⁊ impleuerũt
ambas naincłas ita ut pene mergerentur.
Tunc enim ecłie apłorum rete rumpitur:
quando uidi. heretiei.⁊ infideles uiolentis
argumentacionibus euuangłice p̾dicatiomi
contradicunt. Unde apłs. Ostium michi mag¬
num aꝑtum ẽ.⁊ euidens ⁊ ad uersarii multi.
llemunt gͥ his in ad uitorium socii de alia
naui quia ex aliis om̃ĩbus eccłiis ep̾i ⁊ sacerdo¬
tes undiq in unum conueniunt. ueritatem
aperiunt heriticos dannant.⁊ eos quos illi .ui¬
fraudulenter deceꝑant. ad fidem ⁊ eccłiam
reuocant. Quod eum uideret simon petrus :¬
ꝓcidit ad genua iħu dicens. Exi a me dñe qr
homo peceator sum. Stupor enum circum dedãt
eum. ⁊ om̃s qui eum illo erant in capturam

Expanded text:
n alia navi, ut venirent, et adjuvarent eos. Et venerunt, et impleverunt ambas naviculas, ita ut mergerentur. Tunc enim Ecclesiae apostolorum rete rumpitur, quando Judaei, haeretici, et infideles violentis argumentationibus Evangelicae praedicationi contradicunt . Unde Apostolus; « Ostium mihi magnum apertum est, et evidens, et adversarii multi . » Veniunt igitur his in adjutorium socii de alia navi, quia ex aliis omnibus Ecclesiis episcopi, et sacerdotes undique in unum conveniunt, veritatem aperiunt, haereticos damnant, et eos, quos illi fraudulenter deceperant, ad fidem et Ecclesiam revocant: Quod cum videret Simon Petrus, procidit ad genua Jesu, dicens: Exi a me, quia homo peccator sum, Domine. Stupor enim circumdederat eu
Abbreviated transcription (Latin):
mittentes rete in mare erant enim piscatores.
ce uocauit eos. Matħs itaq aliis om̃ibus pt̃¬
missis que in hoc euangłio narrantur. solã
solum apłorũ uoeationẽ s alia que tunc tẽ¬
poris dñs egit. latius narrat. Nlemo hic nar¬
rationis ordinẽ querat. ubi ea que posternis
seribunt᷑ tp̃rapriora inuemiuntur. E uidit
duas naues stantes secus stagnum. piscatores

Expanded text:
n mare; erant enim piscatores, et vocavit eos . » Matthaeus itaque, aliis omnibus, quae in hoc evangelio narrantur, praetesolum apostolorum vocationem, sed et alia, quae tunc temporis Dominus egit, latius narrat. Nemo hic narrationis ordinem quaerat, ubi ea, quae posterius scribuntur, tempore priora inveniuntur. Et vidit duas naves st
Abbreviated transcription (Latin):
Uredicauerat enim dñs iłis in udea.⁊ sue uir-¬
tutis potenciam in signis ⁊ miracłis ostenderat:
&e deinde regressus ẽ. in galileam. S quomͦ re¬
gressus ẽ: Inuirtute sp̃s. Semꝑ enim filius in
patre. ⁊ pater infilio.⁊ in utroq sp̃s sc̃s. Quãmᷤ
igitur semꝑ inuirtute spͥs iret tħs: tunc tamen
hoc p̾cipue hoc agere uidebatur. quando in ser-¬
mone iͦꝑe sue uirtutis potenciam de monstra¬
bat. Un de ⁊ subditur. E ipse docebat insinago¬
gis eorum : ⁊ magnificabatur quia iuirtute

Expanded text:
Praedicaverat enim Dominus Jesus in Judaea, et suae virtutis potentiam in signis, et miraculis ostenderat, et deinde regressus est in Galilaeam. Sed quomodo regressus est? In virtute Spiritus. Semper enim Filius in Patre, et Pater in Filio, et in utroque Spiritus sanctus. Quamvis igitur semper in virtute Spiritus iret Jesus, tunc tamen hoc praecipue agere videbatur, quando in sermone, et opere suae virtutis potentiam demonstrabat. Unde et subditur: Et ipse docebat in synagogis eor
Abbreviated transcription (Latin):
aliis ẽ. autẽ om̃is : hereticus ⁊ quieũq in eccłia
non ẽ. Nlon sunt gͥ de ombꝰ eccłie qui hos tales se¬
cuntur: ⁊ in eorũ uoce ⁊ doctrina delectantur.
Unde apłs ait. Doctrinis uariis ⁊ ꝑ egrinis no¬
lite abduci. Hoc ꝓuerbium diã eis iħs: illi au̾
non cognouerunt quid loqueretur eis .xxui.

Expanded text:
Alienus est enim omnis haereticus, et quicunque in Ecclesia Alienus est enim omnis haereticus, et quicunque in Ecclesia non est. Non sunt igitur de ovibus Ecclesiae qui hos tales sequuntur, et in eorum voce et doctrina delectantur. Unde Apostolus ait: « Doctrinis variis et peregrinis nolite abduci . » Hoc proverbium dixit eis Jesus. Illi autem non cognoverunt quid loqueretur eis.
Abbreviated transcription (Latin):
auduint. & ps em̃ ⁊ ostiũ ẽ. ⁊ ostiarus. Ostium
bonis: ostiaruis ⁊ bonis ⁊ malis. Nlon enim in¬
trant ꝑ hoc ostium nisi bom. S quia hie hostiariꝰ
&e repellit malos. ⁊ suscipit bonos: ostiarus est
ce malis ⁊ bonis.S audiant subiecti quod d̃r:⁊
oues uocem eiꝰ audiunt. Qui gͥ non audiunt
uocem pastorps ꝑ ostium intrantis: non sunt oues.
iste quidẽ pastor qui ꝑ ostium intrat. ꝓpͥas oues
uoeat nominatun :⁊⁊ edueit eas. His autem uerb̃
aꝑtissime ostendit. quam compassionẽ &e huma¬
nitatẽ unusquisq ep̃s in sins subditis hab̾e debeat.
R eum ꝓprias oues emiserit ante eas uadit.⁊
oues illum secuntur. quia sciunt uocem euis.
Proprias em̾ oues pastor emitrit: quando ad
uite paseua ꝑinam mandatorum di festinare
docet. Uadit autẽ ante eas: si id quod p̾dicat
uerba euis.q seiuint ueros ⁊ eatholicos eẽ ser¬
mones euis. Alienum aũ nõ secuntur. s fuguit¬
ab eo. quia non nouerunt uocem alienorũ.

Expanded text:
us enim et ostium est et ostiarius. Ostium bonis. Ostiarius et malis et bonis. Non enim intrant per hoc ostium, nisi boni. Sed quia hic ostiarius et repellit malos et suscipit bonos, ostiarius est et malis et bonis. Sed audiant subjecti quid dicitur: Et oves vocem ejus audiunt. Qui igitur non audiunt vocem pastoris per ostium intrantis, non sunt oves. Et iste quidem pastor, qui per ostium intrat, proprias oves vocat nominatim 257, et educit eas. His autem verbis apertissime ostendit quia compassionem et humanitatem unusquisque episcopus in suis subditis habere debeat. Et cum proprias oves emiserit, ante eas vadit, et oves illum sequuntur, quia sciunt vocem ejus. Proprias enim oves pastor emittit, quando ad vitae pascua per viam mandatorum Dei festinare docet. Vadit autem ante eas, si id quod praedicaverba ejus, quia sciunt veros et catholicos esse sermones ejus. Alienum autem non sequuntur, salienorum.
Abbreviated transcription (Latin):
Dieat ipse dñs. Eur inquit nõ uenit nisi ut¬
furetur. ⁊ mactet &e ꝑdat. Quic quid gͥ in eccłia
facumt: uanum ⁊ inutile ẽ. S quid de illis di¬
cemus. qui ꝑhostium quidem intrant: s postea
ꝑhereses. ꝑlites ⁊ contenciones: ⁊ scismata de ec¬
cłia exeunt: Isti enim ⁊ quando in eccłia sunt.
ce quando extra eccłia sunt. quamuis ad ꝑicłm
suum. eccłie tamen saeramenta dare possunt.
Illi enim quia non habent: dare non possunt.
Quid enim habent nisi maledietionẽ. qͣm simon
magus asimone petro accepit : c̾e illi quidẽ si ad
eccłiam redeunt. aut om̃io. asuis officiis suspen¬
duntur: aut si meis ꝑmanent. nichil reiterat᷑
meis. Nulli enini saeramento in uiria facienda
ẽ. Quidam tam̃ sc̃orum dieunt eos. qui ab hereti¬
eis baptizantur. a catolicis debe confirmari:
quia heretiei dare non possunt sp̃m sc̃m. Seqͥr.
Qui autẽ intrat ꝑ ostium : pastor ẽ. ouium. Die

Expanded text:
si utfuretur, et mactet et perdat. Quidquid igitur in Ecclesia faciunt, vanum et inutile est. Sed quid de illis dicemus, qui per ostium quidem intrant, sed postea per haereses, per lites, et contentiones, et schismata de Ecclesia exeunt? Isti enim et quando in Ecclesia sunt, et quando extra Ecclesiam sunt, quamvis ad periculum suum, Ecclesiae tamen sacramenta dare possunt. Illi vero, quia non habent, dare non possunt. Quid enim habent, nisi maledictionem, quam Simon Magus a Simone Petro recepit? Et illi quidem, si ad Ecclesiam redeunt, aut omnino a suis officiis suspenduntur, aut si in eis permanent, nihil reiteratur in eis. Nulli enim sacramento injuria facienda est. Quidam tamen sanctorum dicunt eos qui ab haereticis baptizantur a catholicis debere confirmari, quia haeretici dare non possunt Spiritum sanctum. Qui autem intrat per ostiu
Abbreviated transcription (Latin):
quentibus ex ponit dicens. Ego sum hostium:
ꝑ me siquis introierit saluabitur. Ipse gͥ ostium.
ipse ostiarius. ipse ⁊ pastor ẽ. ouium: ipse ẽ. uia
ueritas ⁊ uita. ẜ eum intramus. quia uia ⁊ ostiu̾
ẽ: ipse nos introduc̃ quia ueritas ẽ. Ipse nos pasẽ
quia uita ẽ. Sic gͥ intrare ꝑ ostium: hoc ẽ. intrare¬
non intrat ꝑ ostium. quna non intrat ꝑustieiã
ce ueritatẽ. At uero ꝑ usticiam ⁊ ueritatẽ non
mtrat : qui scđm canones ⁊ deereta pontifieum
non eligitur ⁊ ordinatur. Oñs gͥ simoniachi ⁊
inuasores: non pastores sunt s fures ⁊ latrones.
Quare: Qia non intrant ꝑ ostium quia non
intrant ꝑ xp̃m. quia non intrant ꝑ iustieiam
&e ueritatẽ. quia non intrant ꝑuerbum dĩ ⁊ sedm.¬

Expanded text:
uentibus exponit, dicens: Ego sum ostium: per me si quis introierit, salvabitur. Ipse igitur ostium, qui ostiarius, ipse et pastor est ovium. Ipse est « via, veritas et vita . » Per eum intramus, quia via et ostium est. Ipse nos introducit, quia veritas est. Ipse nos pascit, quia vita est. Si igitur intrare per ostium, hoc est intrarestitiam et veritatem. At vero per justitiam et veritatem non intrat, qui secundum canones et decreta pontificum non eligitur et ordinatur. Omnes igitur Simoniaci et invasores, non pastores sunt, sed fures et latrones. Cur? Quia non intrant per ostium, quia non intrant per Christum, quia non intrant per justitiam et veritatem, quia non intrant per Verbum Dei et se
Abbreviated transcription (Latin):
debimus eum sicuti est. Et ipse dñs ad patrem.
Pat uolo ut ubi egosum : illic sit et minister
meus. Sed et xp̃s habitat in dextera dei patris:
id est in magnitudine patnȩ maiestatis. Erimtꝰ
et nos ei co heredes : quia fulgebimus sicut ip¬
se fulsit in monte. Et nõ solum in gła erimus
ei coheredes. sed etiam inpotestate : sicut ipse
dixit apłis. Cum sederit filius hominis insede
maiestatis sue. sedebitis et uos suꝑ sedes duode¬
cimn: iudicantes duodecim tribus isrl̃. Suid plu¬
ra dicam: Quicumq filius dei efficitur et heres:
quecumq enim dei sunt utiq et ipse merebit᷑
acciꝑe. Ista om̃ia cum securitate possumus ex
pectare : si fecerimus quod sequitur. Si tam̃ cõ¬
patimur. sub auditur xp̃o .: ut et glorificemur
cum illo. Iuod ẽ dicere. Tunc merebimur co¬
heredes xp̃i esse in gloria: si talia patimur
ꝓ amore eius nominis necessitate in gruente:
qualia ille ꝓnobis ꝑtulit. imitantes eius passi¬
onem et dilectionem. iuxta quod petrus dic̃.

Expanded text:
ei erimus . Et ipse Dominus ad Patrem : Pater, volo ut ubi sum ego, ibi sit et minister meus. Sicut enim Christus habitat in dextera Patris, id est in magnitudine paternae majestatis, ita erimus et nos ei cohaeredes, quia fulgebimus sicut ipse fulsit in monte; et non solum in gloria erimus ei cohaeredes, sed etiam in potestate, sicut ipse dixit apostolis: Cum sederit Filius hominis in sede majestatis suae, sedebitis et vos super sedes duodecim, judicantes duodecim tribus Israel . Quid plura dicam? Quicunque filius Dei efficitur et haeres, quaecunque Dei sunt, utique et ipse merebitur accipere. Ista enim omnia cum securitate exspectare possumus, si fecerimus quod sequitur: si tamen compatimur, subaudis Christo, ut glorificemur cum illo. Quod est dicere: tunc merebimur cohaeredes Christi esse in gloria, si talia patimur pro amore nominis ejus, necessitate ingruente, qualia ipse pro nobis pertulit, imitantes ejus passionem et dilectionem; juxta quod Petrus dicit:
Abbreviated transcription (Latin):
eccł̃iastice in quiens. pacemꝰ relinquo uobis: pa¬
cem mãm do uob̃. Quid plura dicam. Omnia
dendum. et tenendum. ȩuangelii quoq testa-¬
mentum: que om̃ia in morte sua confirmauit.
Coheredes ętiam eius erimus post generalẽ
resurrectionẽ : quando erimus im mortales.

Expanded text:
ecclesiasticae, inquiens: Pacem relinquo vobis, pacem meam do vobis . Quid plura dicam? Omnia dendum et tenendum, Evangelii quoque Testamentum, quae omnia in morte sua confirmavit. Cohaeredes etiam ejus erimus post generalem re
Abbreviated transcription (Latin):
catus  maximus autẽ labore. dignitate.
et p̃dicatione : sicut insequentibꝰ manifes¬
tat ubi dicit. habundantius siquidem illis
om̃ibus laboraui. Gratia autẽ dei sum id quod
in me uacua nõ fuit. ꝑ lib̾um arbitrium.
co oꝑatus est gr̃e dei. ipsa tamen gratia
p̃uenit illum ut uellet. ⁊ subsecuta ẽ ut
posset implere quod uolebat. Et in hoc¬
dei: ideo dignus est remuneratione. Ad¬

Expanded text:
catus. Maximus autem labore, dignitate catus. Maximus autem labore, dignitate et praedicatione, sicut ipse in sequentibus manifestat, ubi dicit: Abundantius siquidem omnibus illis laboravi. Gratia autem Dei sum id quod in me vacua non fuit. Per liberum arbitrium cooperatus est gratiae Dei. Ipsa tamen gratia praevenit eum ut vellet, et subsecuta est, ut posset implere quod volebant, et in Dei, ideo dignus est remuneratione. A
Abbreviated transcription (Latin):
lituerat eos ire: ⁊ quando celos petiit.
Nouissime autẽ om̃ium tanquam ab ortiuo
uisus ẽ et michi. Abortiuus est qui sine legi¬
timo tempore nascendi nascitur: extra tem¬
pus indelicet congruum. aut antequam
debeat nasci: aut post. Iulius cesar fint ab¬
ortuuus : qui post legitimum tempus cesa¬
ria natus est secto matris utero. Sic et
natus est in xp̃o. quia nõ ab illo uocatus
est cum ad huc eẽt in carne : sed cum iã
m dextã patris esset collocatus. Ille abor¬
tuus erat: quia sicut deuita ab ortiui.
desꝑatur. fic et de uita pauli desꝑabatur
a fidelibus : quando eos ꝑsequebatur. Qͥ
utiq ꝑ petuam in curraset penam: isi
ei a xep̃o fuisset sub uentum. Uisus est aut̃
ei de celo. post nõ paruum tempus ascen¬
sionis sue: quando cecatus est in uia. dũ
ꝑgeret damascum : et postea oranti intem
se publicanum. Uel etiam minimꝰ tem¬
pore et uocatione. quia ultimus est uo¬

Expanded text:
tituerat eos ire, et quando coelos petiit. tituerat eos ire, et quando coelos petiit. Novissime autem omnium, tanquam abortivo visus est et mihi. Abortivus est, qui sine legitimo tempore nascendi nascitur: extra tempus videlicet congruum, aut antequam debeat nasci, aut post. Ut Julius Caesar fuit abortivus qui post legitimum tempus cum caesarie natus est, secto matris utero: sic et natus est in Christo, quia non ab illo vocatus est cum adhuc esset in carne, sed cum jam in dextera Patris esset collocatus; vel abortivus est, quia sicut de vita abortivi desperatur, sic et de vita Pauli desperabatur a fidelibus, quando eos persequebatur. Qui utique perpetuam incurrisset mortem, nisi ei a Christo fuisset subventum. Visus est autem ei de coelo post non parvum tempus ascensionis suae, quando caecatus est in via dum pergeret Damascum , et postea oranti in temse publicanum. Vel etiam minimus est tempore et vocatione, quia ultimus est vo
Abbreviated transcription (Latin):
bit nos post duos dies: in die tercia suscita¬
uit nos. Et quia uisus est cephȩ. Cephas ẽ¬
sprum et hebreum : petrus grecum et
latinum. Licet certum locum nõ diffimant
euangłistȩ ubi apparuerit : tamen creden¬
dum est qͥa ei apparuit. et post hec unde¬
cim: octaua uidelic die resurrectionis suȩ.
quando cum aliis erat thomas. Deinde¬
usus est plusquam quingentis fr̃ibus simul:
id ẽ credentibus. Aliter. hoc quod uerum ẽ¬
uerum ẽẽ euangłiste nõ cõmemorant. E x
quibꝰ multi manent in corpore usq ad huc.
sub̃. quos si uultis interrogare potestis.
quidam autẽ dormierunt. id est mortui s̃.
Quod ideo dicit. quia facilius poterunt
suscitari a xp̃o desompno mortis. quam
uiu asocio suo desõpno lectuli. Deinde ui¬
sus est iacobo. qui spoponderat in cena
nõ se manducaturum aut bibiturum: do¬
nec uideret xp̃m amortuis suscitatum.
deinde apłis om̃ibus. et in monte ubi cõs¬

Expanded text:
bit nos post duos dies, in tertia suscitabit nos post duos dies, in tertia suscitabit nos; et quia visus est Cephae. Cephas Syrum est et Hebraeum, Petrus Graecum et Latinum. Licet certum locum non definiant Evangelistae ubi apparuerit ei, tamen credendum est, quia apparuerit ei. Et post haec undecim: octava videlicet die resurrectionis suae, quando cum aliis erat Thomas. Deindeisus est plus quam quingentis fratribus simul, id est credentibus. Hoc quoque verum est, licet evangelistae non commemorent. Ex quibus multi manent, in corpore, usque adhuc, subaudis quos si vultis interrogare potestis; quidam autem dormierunt, id est mortui sunt, quod ideo dicit, quia facilius poterunt suscitari a Christo de somno mortis, quam quis a socio suo de somno lectuli. Deinde visus est Jacobo, qui spoponderat in coena Domini non se manducaturum aut bibiturum donec videret Christum a mortuis suscitatum. Deinde apostolis omnibus, in monte ubi cons
Abbreviated transcription (Latin):
a fide recessistis : Dicit gͦ. Qua ratione siue
qua ntilitate p̃dicauerim uobis uerbum
fidei nõ tenetis. sed modo aliter quam tũc
audistis. nisi quia frustra credidistis:. An me
p̃dicante ad epti estis fidem suꝑfluam et
nõ ueram. Non est ita. quia uera uos do
quod frustra credidistis: Ignoro. Frustra cre¬
ait: qui ab ipsa fide postmodum recedit.
lam in sequentibus exponit quid p̃dicaue¬
rit. T radidi enim uobis in pͥmis id est in
exordio mee p̾dicationis quod et accepi.
menti cõmemorat : que futuram xp̃i pas
sionẽ cecinerunt. dicit enim ysaias. Sicut
ouis add occisionẽ ducetur: et sicut agnus
nõ aꝑiet os suũ. Et quia sepultus est. sub¬
aud̾ scłm scripturas. Dabit in quid ꝓpħa
impios uideos ꝓ sepultura . et duuitem ꝙ
morte sua. Et iterum. Erit inquid sepul¬
crum eius głosum. Mortuum enim nulli
dubium ẽ et sepultum esse. Et quia resur¬
resxit tercia die scđm scripturas. Nuufica¬

Expanded text:
a fide recessistis? Dicit ergo: Qua ratione sive a fide recessistis? Dicit ergo: Qua ratione sive qua utilitate praedicaverim vobis verbum fidei, si tenetis, subuaudis modo aliter quam tunc audisti, nisi quia frustra credidistis? An me praedicante adepti estis fidem superfluam, et non veram? Non est ita, quia vera docui equod frustra credidistis ignoro. Frustra credit, qui ab ipsa fide postmodum recedit. Jam in sequentibus exponit quid praedicaverit. Tradidi enim vobis in primis, id est in exordio meae praedicationis, quod et accepi, menti memorat, quae futuram passionem Christi cecinerunt. Dicit enim Isaias: Sicut ovis ad occisionem ducetur, et sicut agnus non aperiet os suum . Et quia sepultus est, subaudis secundum Scripturas, dabit, inquit propheta, impios Judaeos pro sepultura, et divitem pro morte sua ; et iterum: Erit, inquit, sepulcrum ejus gloriosum . Mortuum enim eum nulli dubium est et sepultum. Et quia resurrexit tertia die secundum Scripturas, vivifica