comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Distinguere quasi quibusdam uerboru
smãruq insignibus aut siuia ulla insi
ab hac una arte traditur aut argumẽtoꝵ
ars profiteat᷑ alienum eẽ aut cu aliqua
alia arte ẽẽ cõmune.Sed simhac una ẽ
ea tatio atq doctrina nõ siqui aliatum
artium bene loquuti sunt eo minus id
ẽ hiuus unius propriu sed ut orator q̃
Crassus dicebat optime potest dicere sic
ceteraru artiu homiẽs otnatius illa sua
dũt siquid abhac arte didicerut. Neq
enim de rusticis rebus agricola quispia
aut id quod multi medici De moribus &
De pingendo pictor aliquis diserte scrip¬
serit aut dicerit id cirto illuis artis piitã¬
da est eloquẽtia in qua quia ius magna
est in hominu igeniis eo multi etiam
sine Doctrina aliquid omniu generu
atq artiu consequũtur sed quod cuiꝙ
sit propriu et si exeo iudicari potestꝰ cũ
uderis quid queq doccant tñ hoc recti

Expanded text:
distinguere quasi quibusdam verborum distinguere quasi quibusdam verborum sententiarumque insignibus; aut si via ulla nisi ab hac una arte traditur aut argumentoruars profiteatur, alienum esse aut cum alia aliqua arte esse commune: sed si in hac una est ea ratio atque doctrina, non, si qui aliarum artium bene locuti sunt, eo minus id est huius unius proprium; sed ut orator de Crassus dicebat, optime potest dicere, sic ceterarum artium homines ornatius illa sua dicunt, si quid ab hac arte didicerunt. Neque enim si de rusticis rebus agricola quispiam aut etiam, id quod multi, medicus de morbis aut si de pingendo pictor aliquis diserte scripserit aut dixerit, idcirco illius artis putanda est eloquentia; in qua quia vis magna est in hominum ingeniis, eo multi etiam sine doctrina aliquid omnium generum atque artium consequuntur; sed, quid cuiusque sit proprium, etsi ex eo iudicari potest, cum videris, quid quaeque doceat, tamen hoc certius
Abbreviated transcription (Latin):
mus ꝙͣ m omĩ genere rerum cumulata ori
Neq enim ulla non propria otatoris tes
ẽ quequidem ornate dici grainterq debe¬
at. Nuius est in dando consilio de maxĩs
rebus cum dignitate explicata smã eiusdẽ
languentis populi incitatio et effre nati
moderatio eadem facultate et fraus honĩ
ad pernitiem et integritas ad salute no¬
catur Quis cohortari ad uirtute ardẽtius
Ouis auitiis acrius reuocare. quis uitupe¬
rare improbos asperius. quis laudate bo¬
nos ornatius. quis cupiditate uehemen¬
tius frangere accusando potest. quis mne¬
rorem leuare mitius consolando. hystoiã
uero testis tempoꝵ lux ueritatis iuta meõ¬
rie magrã uite ninitia uetustatis qua uo¬
ce alia nisi oratoris ĩ mortalitati cõmen¬
Datur Nam si qua estars alia que uerbo¬
rum aut fac̾endoꝵ aut deligendoꝵ scia
profiteatur Aut si quisꝙͣ dicit᷑ nisi oratõ
formare oratione eamq uarieuare et

Expanded text:
nius quam omni genere rerum cumulata oratio? nius quam omni genere rerum cumulata oratio? Neque ulla non propria oratoris res est, quae quidem ornate dici graviterque debet. Huius est in dando consilio de maximis rebus cum dignitate explicata sententia; eiusdem et languentis populi incitatio et effrenati moderatio; eadem facultate et fraus hominum ad perniciem et integritas ad salutem vocatur. Quis cohortari ad virtutem ardentius, quis a vitiis acrius revocare, quis vituperare improbos asperius, quis laudare bonos ornatius, quis cupiditatem vehementius frangere accusando potest? Quis maerorem levare mitius consolando? Historia vero testis temporum, lux veritatis, vita memoriae, magistra vitae, nuntia vetustatis, qua voce alia nisi oratoris immortalitati commendatur? Nam si qua est ars alia, quae verborum aut faciendorum aut legendorum scientiam profiteatur; aut si quisquam dicitur nisi orator formare orationem eamque variare et
Abbreviated transcription (Latin):
tatione aut propter consuetudino ab¬
quam callidius id fatiant nõ est dubi¬
um quin siquis miãduerterit quido t
quate illi meluis ꝙͣ alii dicant d ecetẽ
notari Ego id qui toto ingenere fedi
I non plane artem at quasi artem ꝙii
ĩuenerit Atq utinam ut michi illa u¬
Deor uidere in foro atq in cansis ita
nunc quemadmou reperirent ea po¬
ssem uobis exponeie sed de me rudero
Nuinc hoc propono quor mactico de¬
suasi ꝙͣuis ars nõ sit ⁊ tñ nichil ee psr¬
fecto otatore preclarius. Nam ut usũ
dicendi õmittam qui in omĩ pacati et
libera cuntate dominat tanta ẽ obles¬
tatio in ipã facultate dicendi euttcul
hominu ant auribus aut mẽtib iocũ¬
Quod carmen artificiosa nerbor p
clusione aptius qui actor imit uadnnꝙ
orator in susscitienda ueritate iociũ¬
or quid iuter subtilius ꝙͣ crebre acutos
sententie Quid autem admirabilius quam
res splendore illustrata uerboru Quid ple¬

Expanded text:
tationem aut propter consuetudinem altationem aut propter consuetudinem aliquam callidius id faciant, non est dubium quin, si quis animadverterit, quid sit, qua re alii melius quam alii dicant, id possit notare: ergo id qui toto in genere fecerit, is si non plane artem, at quasi artem quandam invenerit. Atque utinam, ut mihi illa videor videre in foro atque in causis, item nunc, quem ad modum ea reperirentur, possem vobis exquirere! Sed de me videro; nunc hoc propono, quod mihi persuasi, quamvis ars non sit, tamen nihil esse perfecto oratore praeclarius; nam ut usum dicendi omittam, qui in omni pacata et libera civitate dominatur, tanta oblectatio est in ipsa facultate dicendi, ut nihil hominum aut auribus aut mentibus iucunveniri potest? Quod carmen artificiosa verborum conclusione aptius? Qui actor imitanda quam orator suscipienda veritate iucundior? Quid autem subtilius quam crebrae acutaeque sententiae? Quid admirabilius quam res splendore inlustrata verborum? Quid ple
Abbreviated transcription (Latin):
sepe causas dicimus non modo ut crassus
contra medicat aliquando aut ego coni
crassum cum alterutri necesse sit sit fal¬
sum dicere. sed etiam ut uterq nrũ eader
De re alias aluid defendat cui plus unoue¬
rum eẽ nõ possit Ut igitur in eius modi
re que mendatio sit nixa que ad sciẽtua
non sepe peruemat que opiniones ho¬
minu et sepe errores aucupet ita dicar
si causam putatis eẽ cur audiatis. Nos uõ
et ualde quide catulus inquit putamui
atq eo magis quod nulla michi osten¬
tatioẽ ideris esse usurus. Exorsus es en
ipõ genere sum confessus inquit Auto¬
mius artem ẽẽ non maxima sic illud
affir mo p̃cepta posse quedam dari pera¬
tuta ad pertractandos animos homini
et ad excipiendas eoꝵ uoluntates Huiui
tei scientiã siquis uolet magna quãdã
artem ẽẽ dicere non tepugnabo Et eñ
cum pleriq temete ac nulla ratioe cos
in foro dicant. nõ nulli propter exerti¬

Expanded text:
saepe causas dicimus, non modo ut Crassus saepe causas dicimus, non modo ut Crassus contra me dicat aliquando aut ego contra Crassum, cum alterutri necesse sit falsum dicere, sed etiam ut uterque nostrum eadem de re alias aliud defendat, cum plus uno verum esse non possit. Ut igitur in eius modi re, quae mendacio nixa sit, quae ad scientiam non saepe perveniat, quae opiniones hominum et saepe errores aucupetur, ita dicam, si causam putatis esse, cur audiatis.' 'Nos vero et valde quidem' Catulus inquit 'putamus atque eo magis, quod nulla mihi ostentatione videris esse usurus; exorsus es enim ipso genere sum confessus,' inquit Antonius 'artem esse non maximam, sic illud adfirmo, praecepta posse quaedam dari peracuta ad pertractandos animos hominum et ad excipiendas eorum voluntates. Huius rei scientiam si quis volet magnam quandam artem esse dicere, non repugnabo; etenim cum plerique temere ac nulla ratione causas in foro dicant, non nulli autem propter exerci
Abbreviated transcription (Latin):
cile promisit Ium omẽs ocłos m antoniũ
coniecerũt Et ille uero audite inquit ho¬
mine enim audietis descola atꝙ amagre
et degrecis lrĩs etuditũ Et eoquidem loꝙe
confidentius quod Catulus auditor actes¬
sit cui nõ solum nos latim sermonis sed
etiam greci ip̃ĩ solent sue lingue subtilitatẽ
elegantiamq concedere Sed tñ quonam
Soc totum quicquid est artificiu sme sta¬
dim dicendi isi accesserit os nullu por
eẽ docebo uos discipuli id quod ipẽ nõ di¬
diçi quid de omĩ genere dicendi sentiam
Hlic posteaꝙͣ arriserũt res michi iudetur
in quit facultate preclata arte mediocris
Ars em earu rerum ẽ que scurnt. lena¬
toris autem omĩs actio opimiombus ñ
scia continet᷑ Nam et apud eos ditimus
qui nesciunt et ea dicimus que nescimꝰ
ipi Itaq et illi alias aliud hisdem de reb
et sentiunt et iudicant et nos contrarias

Expanded text:
facile promisit.' Tum omnes oculos in Antonium facile promisit.' Tum omnes oculos in Antonium coniecerunt, et ille 'audite vero, audite,' inquit 'hominem enim audietis de schola atque a magistro et Graecis litteris eruditum, et eo quidem loquar confidentius, quod Catulus auditor accessit, cui non solum nos Latini sermonis, sed etiam Graeci ipsi solent suae linguae subtilitatem elegantiamque concedere. Sed quia tamen hoc totum, quicquid est, sive artificium sive studium dicendi, nisi accessit os, nullum potest esse, docebo vos, discipuli, id quod ipse non didici, quid de omni genere dicendi sentiam.' Hic postea quam adriserunt, 'res mihi videtur esse' inquit 'facultate praeclara, arte mediocris; ars enim earum rerum est, quae sciuntur; oratoris autem omnis actio opinionibus, non scientia, continetur; nam et apud eos dicimus, qui nesciunt, et ea dicimus, quae nescimus ipsi; itaque et illi alias aliud eisdem de rebus et sentiunt et iudicant et nos contrarias
Abbreviated transcription (Latin):
bonum et nõ illitteratu sed nichil ad
psum. Sic ego siani michi disputandũ
sit de his nr̃is studiis nolim equide aꝑd̾
rustitos set multo minus apuduos. sũ te
sar inquit catule iam michi uideor na¬
uasse operam quod huc ueneri Nam
hec ipã recusatio disputatioms disputa¬
tio quedam fuit michi quide periocim¬
da. Sedcur impedinius. Antoniu ciꝰ
audio ẽẽ partis ut de tota eloquẽtia dis¬
serat quẽq iam dudum cotta et sulpitiꝰ
expectant. Ego uero inquit crassus neq
Antoniu uerbu facere patiar et ipsẽ
obmutescam nsi prius auobis ĩpet̾io¬
Ouid nam inquit Catulus ut hic sitis
hodie sum cum ille dubitatet quod ad
fratrem promiserat ego inquit Iulius
pro uttoq respondeo sic fatiemus atq ista
metenens. Flic eatulus arrisit et sił
precisa niquit michi quidem est dubitatio
quoniam neq domi imp etraram et hic apd̾
quem eram futuris sine measmã tatotu

Expanded text:
bonum et non inlitteratum, sed nihil ad bonum et non inlitteratum, sed nihil ad Persium; sic ego, si iam mihi disputandum sit de his nostris studiis, nolim equidem apud rusticos, sed multo minus apud vos; malo e inquit 'Catule, iam mihi videor navasse operam, quod huc venerim; nam haec ipsa recusatio disputationis disputatio quaedam fuit mihi quidem periucunda. Sed cur impedimus Antonium, cuius audio esse partis, ut de tota eloquentia disserat, quemque iam dudum et Cotta et Sulpicius exspectat?' 'Ego vero' inquit Crassus 'neque Antonium verbum facere patiar et ipse obmutescam, nisi prius a vobis impetraro'—'Quidnam?' inquit Catulus. 'Ut hic sitis hodie.' Tum, cum ille dubitaret, quod ad fratrem promiserat, 'ego' inquit Iulius 'pro utroque respondeo: sic faciemus; atque istame teneres.' Hic Catulus adrisit et simul, 'praecisa' inquit 'mihi quidem est dubitatio, quoniam neque domi imperaram et hic, apud quem eram futurus, sine mea sententia tam
Abbreviated transcription (Latin):
cus ac sentiebam. Nam si inꝙͣ sceuola
nullu erit testamẽtu recte fcũm tsi
quod tu scripseris omẽs adte qiues eum
tabulis ueniemus omniui testamẽta me¬
tito tu scribes unus Quid igitur inꝙͣ qñ
ages negotiu publicu quando amucoꝵ
quando tuum qñ deniq inlages. sum
illud addidi michi eni liber ecͦ nõ iudet
qui nõ aliqũ nichil agit inqua pananeo
quod addidisti tertiu uos ec̃ eos qui iutã
insuauem sinc his studiis putaretis idi
menõ modo non hortatur ad disputandũ
sed etiam deterret. Nam et .C. luciis ho¬
mo doctus et perurbanus dicere solebat.
ea q̃ scriberet. neq se ab indoctissitius neq
adoctissimis legi uelle quod alteri nichil
intelligerint alteri plus fortasse ꝙͣ ip̃e De
quo etiam scripsit psium nõ cuto legere¬
hic fuit eni ut noramus omniu fere
ncõꝵ hominu doctissimus lelium de¬
cimiu uolo quem cogno uimus uirum

Expanded text:
cus ac sentiebam: nam "si," inquam "Scaevola, cus ac sentiebam: nam "si," inquam "Scaevola, nullum erit testamentum recte factum, nisi quod tu scripseris, omnes ad te cives cum tabulis veniemus, omnium testamenta tu scribes unus. Quid igitur?" inquam "quando ages negotium publicum? quando amicorum? quando tuum? quando denique nihil ages?" Tum illud addidi "mihi enim liber esse non videtur, qui non aliquando nihil agit." In qua permaneo,quod addidisti tertium, vos esse eos, qui vitam insuavem sine his studiis putaretis, id me non modo non hortatur ad disputandum, sed etiam deterret. Nam ut C. Lucilius, homo doctus et perurbanus, dicere solebat ea, quae scriberet neque se ab indoctissimis neque a doctissimis legi velle, quod alteri nihil intellegerent, alteri plus fortasse quam ipse; de quo etiam scripsit "Persium non curo legere,"—hic fuit enim, ut noramus, omnium fere nostrorum hominum doctissimus—"Laelium Decumum volo," quem cognovimus virum
Abbreviated transcription (Latin):
ciperut erhor ipo tempore garti
leuissima delectationem grauissime aitio
assentior Uerum otiifructus ẽ nõ contẽtio
animi sed telaxatio. Sepe ex socero mequ
audiui cum is diceret socerum suu leliũ
semper fere cum scipione solitu rusticaei¬
ansꝑitari eosq incredibiliter repuerastẽ
ẽẽ solitos cum rus ex urbe tanꝙͣ e uindis
cuolassent. Non audeo diceit de talibus
iuris set tñ ita solet natrare sceuola con¬
cas eos et umbilicos ad caietam et ad lau¬
rentura legere consuesie et ad omnem
animi remissione ludumq descendere
Sic enim res sese habet ut quẽad modu
uolucres uidemus procreationis atq u¬
tilitatis sue causa effingere et construcre
tudos casdem ante cum aliquid effece¬
rint leuandi laboris si grã passim ac
libete solutas opere uolutati. Sic nostro
animi negotiis forensibus atq urbano
opere defessi gestiunt ac uolitare tuprt¬
unt uacui cura ac labore Itaq illudego qd
in causa curiana sçeuole dixi nõ dixise¬

Expanded text:
coeperunt, et hoc ipso tempore, cum levissimam delectationem gravissimae, ut iadsentior; verum oti fructus est non contentio animi, sed relaxatio. Saepe ex socero meo audivi, cum is diceret socerum suum Laelium semper fere cum Scipione solitum rusticari eosque incredibiliter repuerascere esse solitos, cum rus ex urbe tamquam e vinclis evolavissent. Non audeo dicere de talibus viris, sed tamen ita solet narrare Scaevola, conchas eos et umbilicos ad Caietam et ad Laurentum legere consuesse et ad omnem animi remissionem ludumque descendere. Sic enim res sese habet, ut, quem ad modum volucris videmus procreationis atque utilitatis suae causa effingere et construere nidos, easdem autem, cum aliquid effecerint, levandi laboris sui causa passim ac libere solutas opere volitare, sic nostri animi negotiis forensibus atque urbano opere defessi gestiant ac volitare cupiant vacui cura ac labore. Itaque illud ego, quod in causa Curiana Scaevolae dixi, non dixi se
Abbreviated transcription (Latin):
istimate. Ego uero censorius uix satis
honeste uiderer seditiosum ciuem et ĩ
hominis consularis calamitate crudele
posse defendere Erant optimi ciues iu¬
dices bonoꝵ uirorum plenu forum o
uix ut michi tenuis queda uenia dare¬
tur excusationis. Q tum eum defende̾
qui michi questor fuisset. hic ego quid
dicam me artem aliquam adhibuisse

Expanded text:
tis honeste viderer seditiosum civem et in hominis consularis calamitate crudelem posse defendere. Erant optimi cives iudices, bonorum virorum plenum forum, vix ut mihi tenuis quaedam venia daretur excusationis, quod tamen eum defenderem, qui mihi quaestor fuisset. Hic ego quid dicam me artem aliquam adhib
Abbreviated transcription (Latin):
tinuo si quis motus ppłi ftũs ẽẽt id .C.
norbano in nephario crimiẽ atq ĩ
fraude capitali ẽẽ ponendum Quod si
citatus uideretur id quod docebam sẽpe
eẽ concessum nulla illa causa iustiore
fuisse. Tum omnẽ oratione traduxi et
conuerti i increpanda cepionis fugã
in deplorandum interitu exertitus sic
et eorum dolorem qui lugebant ocłos ora¬
tione refricabam et animos equitu io¬
manoꝵ apud quos tum iudices causa
agebat᷑ ad .Q. cepionis odium quo erat
iꝑĩ propter iuditia ab alienati reuocaba
Suod ubi sensi me ĩpossessione uiditu

Expanded text:
si quis motus populi factus esset, id C. Norbano in nefario crimine atque in fraude capitali esse ponendum. Quod si citatus videretur, id quod docebam saepe esse concessum, nullam illa causa iustiorem fuisse. Tum omnem orationem traduxi et converti in increpandam Caepionis fugam, in deplorandum interitum exercitus: sic et eorum dolorem, qui lugebant suos, oratione refricabam et animos equitum Romanorum, apud quos tum iudices causa agebatur, ad Q. Caepionis odium, a quo erant ipsi propter iudicia abalienati, renovabam. Quod ubi sen
Abbreviated transcription (Latin):
omĩ fama prope fortunsq decernere
Nsichil eni michi ad existimatione
turpius nchilad dolotem acerbius ac¬
cidere posse ꝙͣ siis qui sepe alienissimis
ame. sed tñ ciuibus saluti existimaret
fuisse sodali mõ auxilui fetit nõ potu¬
issem Petebam a iudicibus ut illud etati
mee ut honoribus ut rebus gestis concede¬
rent si iusto sipio dolore me ẽẽ affectum

Expanded text:
omni fama prope fortunisque decernere; nihil mihi ad existimationem turpius, nihil ad dolorem acerbius accidere posse, quam si is, qui saepe alienissimis a me, sed meis tamen civibus saluti existimarer fuisse, sodali meo auxilium ferre non potuissem. Petebam a iudicibus ut illud aetati meae, ut honoribus, ut rebus gestis, si iusto, si pio dolore me esse adfec
Abbreviated transcription (Latin):
Docuit enim iam nos longa uita ususq
rerum maximaru ut quibus rebus ai
hominu mouerent᷑ teneremꝰ. Equide
primu considerare soleo Postulet neca
nam neq parius in rebus adhibende st̃
he dicendi fates neq ita animatis hoĩb
ut nichil ad cor mentes oroẽ flectẽdai

Expanded text:
Docuit iam nos longa vita, ususque rerum maximarum, ut quibus rebus animi hominum moverentur, teneremus. Equidem primum considerare soleo, postuletne causa? nam neque parvis in rebus adhibendae sunt hae dicendi; neque ita animatis hominibus, ut n
Abbreviated transcription (Latin):
lacrimis suis adumnaret. Cumq ego illũ
crebro appellans collegam eisuum cõmẽ¬
darem atq ipũm aduocatu ad cõmune
imperator fortunam defendendam ĩuo¬
carem nõ fuit sine meis lacrimis nõ sine
dolore magno miseritio ominũq dor
et hominu et ciinim et sotior implora¬
tio Quibus omĩbus uerbis que ame tu
sunt hĩta si dolor ab fuisset non mõ nõ
miserabilis sed etia irridenda fuisset orõ
mea. Quamobrem hoc uos doceo sulpi¬
ti bonis ego uidelicet atq eruditus ma¬
gister ut mdicendo irasci ut doler ut
Flere possitis ꝙͣꝙͣ te quide quid ego hoc
Doceam qui m accusando sodali mõ tã¬
tum motendiu nõ oroẽ solu sedetia
multo magis ui et dolore et ardore am¬
mi concitaras ut ego ad id x̃stinguen¬
dum uix conater accedere Hlibueras
enim tu omia in causa superiora Um fu¬
gam lapidatione crudelitate tribunitia

Expanded text:
lacrimis suis adiuvaret cumque ego illum lacrimis suis adiuvaret cumque ego illum crebro appellans conlegam ei suum commendarem atque ipsum advocatum ad communem imperatorum fortunam defendendam invocarem, non fuit haec sine meis lacrimis, non sine dolore magno miseratio omniumque deorum et hominum et civium et sociorum imploratio; quibus omnibus verbis, quae a me tum sunt habita, si dolor afuisset meus, non modo non miserabilis, sed etiam inridenda fuisset oratio mea. Quam ob rem hoc vos doceo, Sulpici, bonus ego videlicet atque eruditus magister, ut in dicendo irasci, ut dolere, ut flere possitis. Quamquam te quidem quid hoc doceam, qui in accusando sodali meo tantum incendium non oratione solum, sed etiam multo magis vi et dolore et ardore animi concitaras, ut ego ad id restinguendum vix conarer accedere? Habueras enim tu omnia in causa superiora: vim, fugam, lapidat
Abbreviated transcription (Latin):
sse et sine afflatu quasi furoris. Quare no¬
lite etistimare me ipũm qui nõ horu uete¬
tes casus fictosq luctus uelim imitari atq
idumbrare dicendo neq actor sum alicne
persone sed autor mec. Cum michi. Ay
aquiluis in cuutate retmnendus eẽt que ĩ
illa causa peroranda fecerim sine magno
Dolore fecisse. quem cum ego consulem fu¬
isse imperatore ornatu a senatu ouante
in capitoliu ascendisse meminissem. Nũc
cum afflictu debilitatu merente ĩ sũ mũ
discrimen adductu uidetema non sui pri
conatus misericordia aliis cõmorere ꝙ̃
miscricordia sum ip̃e captiis. Sensi equi¬
Dem tum magnopete iudices cum excita¬
iui mestum ac sordidatu senem et cũ ista
feci que tu crasse laudas nõ de arte de qua
quid loquar nescio sed motu magno animi
ac colore ut discinderem tunicam ut cica¬
trices ostenderem. Cum .C. marius mero¬
tem orõnis mee presens ac sedens multũ

Expanded text:
sse et sine quodam adflatu quasi furoris. Qua re nosse et sine quodam adflatu quasi furoris. Qua re nolite existimare me ipsum, qui non heroum veteres casus fictosque luctus velim imitari atque adumbrare dicendo neque actor sim alienae personae, sed auctor meae, cum mihi M'. Aquilius in civitate retinendus esset, quae in illa causa peroranda fecerim, sine magno dolore fecisse. Quem enim ego consulem fuisse, Imperatorem ornatum a Senatu, ovantem in Capitolium ascendisse meminissem; hunc cum afflitum, debilitatum, maerentem, in summum discrimen adductum viderem, non potius sum conatus, misericordiam aliis commovere, quam misericordia sum ipse captus. Sensi equidem tummagnopere moveri iudices, cum excitavi maestum, ac sorditatum senem: et cum ista feci, ququid loquar nescio, sed motu magno animi ac dolore, ut discinderem tunicam, ut cicatrices ostenderem. Cum C. Marius maerorem orationis meae praesens ac sedens multum
Abbreviated transcription (Latin):
etiam cum asienissimos defendimus tñ cos
alienos su pĩ uiti bom uolumꝰ haberi exis¬
timare non possumus. Sed ut dixi ne h ͤ i nob
uidi ut ex persona michi ardere ocłi homĩs
hostrionis uiderent᷑ spondalia illa dicentis
ingredi neq paternu aspectu es ueritus.
Numꝙͣ illu aspectu iidebam quin michi
thelamon iatus furere luctu filii uideret
Ut idem inflexa admiserabile sonu uoce
quem etate exacta indigem liberu lacerasti
orbasti extinxisti neq frĩs necis neq euis o¬
gnati parii qui tibi in tutela ẽ traditus
flens ac lugens dicere iudebat᷑. Que su lle
Hostrio quotidie cum ageret tñ recte agere
sinc dolore non poterat. Quid pacunui
putatis inscribendo lem aiõ ac rmisso fu¬
isse fieri nullo modo potuit. Sepe emin a¬
audiui poetam bonum nemine idq ade¬
mocrito et platone inscriptis relictu esse
dicunt sinc iflãmatioẽ aiõru existere po¬

Expanded text:
etiam cum alienissimos defendimus, tamen eos etiam cum alienissimos defendimus, tamen eos alienos, si ipsi viri boni volumus haberi, existimare non possumus—sed, ut dixi, ne hoc in nobis vidi, ut ex persona mihi ardere oculi hominis histrionis viderentur †spondalli illa dicentis:ingredi? neque paternum aspectum es veritus? Numquam illum aspectum dicebat, quin mihi Telamo iratus furere luctu fili videretur; at idem inflexa ad miserabilem sonum voce, cum aetate exacta indigem liberum lacerasti, orbasti, exstinxti; neque fratris necis, neque eius gnati parvi, qui tibi in tutelam est traditus, flens ac lugens dicere videbatur; quae si ille histrio, cotidie cum ageret, tamen recte agere sine dolore non poterat, quid Pacuvium putatis in scribendo leni animo ac remisso fuisse? Fieri nullo modo potuit. Saepe enim audivi poetam bonum neminem—id quod a Democrito et Platone in scriptis relictum esse dicunt—sine inflammatione animorum exsistere po
Abbreviated transcription (Latin):
cum quem tu uelis nisi te ipũm flagrãte
odio ante uiderit neq ad misericordia ad¬
ducetur nisi tu ei signa doloris tui uerbus
sententiis uote unltu cu lacrimatioẽ de¬
inq ostenderis. Ut eni nulla materia tam
facilis ad exardescendu ẽ que insi admoto
igm ignem concipere possit sic nulla mẽi
est titͦoad comprthendendam uim ora¬
thoris parata que possit incendi iisupẽ ĩ¬
fãmatus ad eam et ardens accesserit. At
Ne hoc forte magnu ac mixabile ẽ ui¬
deatur homine totiens irasci totiens do¬
lere totiens omĩ motu animi concitari
tractesq dicendo nchil ut opus sit simu¬
latioẽ atq f illaciis ipã eni natura orõnis
enis que suscipitur ad alior anmos per¬
periculis in concursu hominu in ciuitate ĩ
foro accidere mirtmur quu agit᷑ nõ solu
facere quod pauci ne id quide negligen¬
dum ẽ sed alia sunt maiora multo fides
offitium diligentia quibus tebus adducti

Expanded text:
eum, quem tu velis, nisi te ipsum flagrantem eum, quem tu velis, nisi te ipsum flagrantem odio ante viderit; neque ad misericordiam adducetur, nisi tu ei signa doloris tui verbis, sententiis, voce, vultu, conlacrimatione denique ostenderis; ut enim nulla materies tam facilis ad exardescendum est, quae nisi admoto igni ignem concipere possit, sic nulla mens est tam ad comprehendendam vim oratoris parata, quae possit incendi, nisi ipse inflammatus ad eam et ardens accesserit. Ac, ne hoc forte magnum ac mirabile esse videatur hominem totiens irasci, totiens dolere, totiens omni motu animi concitari, tractesque dicendo, nihil ut opus sit simulatione et fallaciis; ipsa enim natura orationis eius, quae suscipitur ad aliorum animos perpericulis, in concursu hominum, in civitate, in foro accidere miremur, cum agitur non solumfacere, quod pauci, ne id quidem neglegendum est;—sed alia sunt maiora multo, fides, officium, diligentia, quibus rebus adducti,
Abbreviated transcription (Latin):
non solu incendere. iudicem set etiam ip̃e
ardere uidcaris. Neq enim fieri potest ut
doleat is qui audit ut oderit ut ĩuideat ut
pertimescat aliquid ut ad fletum miseri¬
cordiamq deducatur nisi omẽs illi mot
quos orator adhibere uult iudici in põ
oratore impressi esse atq inusti idebũ¬
tur. Quod si fictus aliquis dolor suscipiẽ¬
dus eẽt et si in cius moĩ gene̾ orõms nhil
cẽt insi falsum atq inutatioẽ simulatu
maior ars aliqua forsitan eẽt inquitẽ¬
da. Nunc ego quid tibi crasse quid ce¬
teris accidat nescio de me autẽ causa nł¬
la ẽ cur apud homiẽs prudc̃tissimos ato
amicissimos mentiar. nõ me hertule
ipud iudices aut dolorem aut miserico¬
rdiam aut ĩuidiam aut odium dicẽdo
excitare uolui quin ipẽ in cõmouendis iudi¬
cibus his ipĩs sensibus ad quos illos adducẽ
tellem permouerer. Neq est enim facilep¬
ficere ut peascatur ei cuitu uelis uider situ
illud ipẽ lente ferre uideate neq ut oderit

Expanded text:
non solum tu incendere iudicem, sed ipse ardere videaris. Neque fieri potest ut doleat is, qui audit, ut oderit, ut invideat, ut pertimescat aliquid, ut ad fletum misericordiamque deducatur, nisi omnes illi motus, quos orator adhibere volet iudici, in ipso oratore impressi esse atque inusti videbuntur. Quod si fictus aliqui dolor suscipiendus esset et si in eius modi genere orationis nihil esset nisi falsum atque imitatione simulatum, maior ars aliqua forsitan esset requirenda: nunc ego, quid tibi, Crasse, quid ceteris accidat, nescio; de me autem causa nulla est cur apud homines prudentissimos atque amicissimos mentiar: non me hercule umquam apud iudices aut dolorem aut misericordiam aut invidiam aut odium dicendo excitare volui quin ipse in commovendis iudicibus eis ipsis sensibus, ad quos illos adducere vellem, permoverer; neque est enim facile perficere ut irascatur ei, cui tu velis, iudex, si tu ipse id lente ferre videare; neque ut oderit
Abbreviated transcription (Latin):
belli siue expersona ut laudis siue ex
disputatione ut de ratione inuendi
In quo non aut quid factum sit aut fiat
futurumq sit queratur aut qualesit ã
quid uocetur. Ac fere nre cause quę qui¬
demnsunt criminu plerumq inficitia¬
tione defendunt᷑. Nam et de pecuniis
tepetundis que maxime sunt neganda
fere sunt omiã et de ambitu raro illud
datur ut possis liberalitatem atꝙ benig¬
nitatem ab ambitu atq a largitione se¬
iungete De sictariis de ueneficiis depe¬
culatu inficiari nectẽ est Id est ergo ge¬
nus primu causaru in iuditus ex cõ¬
trouersia ftĩ In deliberationibus plexꝙ
ex futuri rato ẽ exĩstantis aut ftĩ Sepe̾
etiam tes nesit. nec ne sed qualis sit q̃¬
titur Ut cum .l. opimii causam defen¬
debat apud populum audiente mes
carbo consul Nichil de cato graci nece
uegabat sed id iute pro saluttͦ patrier
factum ẽẽ dicebat ut cidem carbomtri

Expanded text:
belli, sive ex persona, ut laudis, sive ex belli, sive ex persona, ut laudis, sive ex disputatione, ut de ratione vivendi, in quo non aut quid factum sit aut fiat futurumve sit quaeratur aut quale sit aut quid vocetur. Ac nostrae fere causae, quae quidem sunt criminum, plerumque infitiatione defenduntur; nam et de pecuniis repetundis quae maximae sunt, neganda fere sunt omnia, et de ambitu raro illud datur, ut possis liberalitatem atque benignitatem ab ambitu atque largitione seiungere; de sicariis, de veneficiis, de peculatu infitiari necesse est: id est igitur genus primum causarum in iudiciis ex controversia facti; in deliberationibus plerumque ex futuri, raro ex instantis aut acti. Saepe etiam res non sit necne, sed qualis sit quaeritur; ut cum L. Opimi causam defendebat apud populum, audiente me, C. Carbo consul, nihil de C. Gracchi nece negabat, sed id iure pro salute patriae factum esse dicebat; ut eidem Carboni
Abbreviated transcription (Latin):
dem soleo dare operam ut de sua quisq
re me ipse doceat et ut neq alius adsit
quo liberius loquatur et agere aduersa¬
rii causam ut ille agat suam et quicquid
De sua te cogitarit in medium proferat
Itaq cum ille discessit tres personas unꝰ
substineo sũma animi equitate meam
aduersarii uidicis. Qui est locus talis
ut plus habeat adu̾mẽti ꝙͣ ĩcõmodi
hunc iudico eẽ dicendu ubi plus mali
ꝙ̃ boni reperio. id totum ab iudico atq
eitio. Ita assequor ut alio tempore cogi¬
tem quid dicam et aliodicam. Oue duo
pleriq ingenio freti simul fatiunt. Sed
certendem illi melius aliquanto dice̾nt
si aluid sumendu sibi tempus ad cogi¬
tandum aliud ad dicendu putarent᷑.
Cum rein penitus causamq cognomi
statim occurrit animo que sit cansa
ambigni. Nichil est enim quod inter
Honnẽs ambigatur suie excrimiẽ cau¬
sa constat ut facinoris siue ex controuẽ¬
sia hereditatis siue ex deliberatioẽ ut

Expanded text:
dem soleo dare operam, ut de sua quisque dem soleo dare operam, ut de sua quisque re me ipse doceat et ut ne quis alius adsit, quo liberius loquatur, et agere adversari causam, ut ille agat suam et quicquid de sua re cogitarit in medium proferat: itaque cum ille discessit, tris personas unus sustineo summa animi aequitate, meam, adversari, iudicis. Qui locus est talis, ut plus habeat adiumenti quam incommodi, hunc iudico esse dicendum; ubi plus mali quam boni reperio, id totum abiudico atque eicio. Ita adsequor, ut alio tempore cogitem quid dicam et alio dicam; quae duo plerique ingenio freti simul faciunt; sed certe eidem illi melius aliquanto dicerent, si aliud sumendum sibi tempus ad cogitandum, aliud ad dicendum putarent. Cum rem penitus causamque cognovi, statim occurrit animo, quae sit causa ambigendi; nihil est enim, quod inter homines ambigatur, sive ex crimine causa constat, ut facinoris, sive ex controversia, ut hereditatis, sive ex deliberatione, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ murum ascendere Ascendit hostes
repulit actusatur. Nichil ẽ negotii
cius moĩ causam cognoscete. Recte igͦ
nichil de causa dicenda peccipiunt᷑
Flec estcin in ludo causaru formu¬
la fere at uero in foro tabule testiõma
pacta conuenta stipulationes cogna¬
tiones affintates decreta responsa ui¬
ta deniq eorum qui in causa uersant᷑
tota cognoscenda est Quarum terum
negligentia plerasq causas et maxime
priuatas sunt eni sepe multo obscurio¬
res iudemus amitti Ita non nulli ut
operam suam multam existimari uo¬
lunt. ut toto foro uolitare et acausa ad
causam ite uideant causas dicunt ĩ cog¬
ntas. In quo est illa quidem magna of¬
fensio uł negligentie susceptis tebus
uł perfidie receptis. Sed etiam illa ma¬
ior opinione mea quod nemo potest
De eare quam non nouitͥ furpissime di¬
cere Ita dum mertie uituperationemq̃
maior est contemnũt assequũtur etia
illam magis ipĩ fugiunt tarditatis eq¬

Expanded text:
in murum ascendere; ascendit; hostis in murum ascendere; ascendit; hostis reppulit: accusatur. Nihil est negoti eius modi causam cognoscere; recte igitur nihil de causa discenda praecipiunt; haec est enim in ludo causarum formula fere. At vero in foro tabulae testimonia, pacta conventa stipulationes, cognationes adfinitates, decreta responsa, vita denique eorum, qui in causa versantur, tota cognoscenda est; quarum rerum neglegentia plerasque causas et maxime privatas—sunt enim multo saepe obscuriores—videmus amitti. Ita non nulli, dum operam suam multam existimari volunt, ut toto foro volitare et a causa ad causam ire videantur, causas dicunt incognitas; in quo est illa quidem magna offensio vel neglegentiae, susceptis rebus, vel perfidiae, receptis; sed etiam illa maior opinione, quod nemo potest de ea re, quam non novit, non turpissime dicere: ita dum inertiae vituperationem, quae maior est, contemnunt, adsequuntur etiam illam, quam magis ipsi fugiunt, tarditatis. Equi
Abbreviated transcription (Latin):
sine tiuꝙͣ similitudine consequautur
ꝯnod et in uobis aiãduerti recte põt
Cesar et cotta quoꝵ alter musitatum
nostris quide oratoribus lepore quen¬
dam et salem. Alter acutissimu et sub¬
tilissimu dicendi genus est consequut
illis quẽꝙͣ michi magnopere udetur
tnitari quitamen uerboꝵ grauitate
et elegantia et copia sua quandam ex¬
pressit quasi formam figuramq d̃di
Quod ego maxime iudicare potui m
ca causa quam ille contra me feritum
etiam sapiens orator hr̃e debẽt Uerũ
ut aliquando adcausas dedutarmis il¬
lum quem constitumus et ad eas quidẽ
in quibus plusculum negotii ẽ iudi¬
hoc preceptum. Est crim non tam acu¬
tum ꝙͣ netessarium magisq monito¬
tis non fatru ꝙͣ eruditi magrĩ. Noc
etrim ptnnu precipiemuis. Suascũq
causas etit acturus ut eas diligenter
penitusq cognostat hoc in ludo nõ
precipitur faciles eim cause ad pue¬
tos deferunt. Lex petegrinu uetat

Expanded text:
sine cuiusquam similitudine consequantur; sine cuiusquam similitudine consequantur; quod et in vobis animadverti recte potest, Caesar et Cotta; quorum alter inusitatum nostris quidem oratoribus leporem quendam et salem, alter acutissimum et subtilissimum dicendi genus est consecutusillis, quemquam mihi magno opere videtur imitari; qui tamen verborum gravitate et elegantia et copia suam quandam expressit quasi formam figuramque dicendi; quod ego maxime iudicare potui in ea causa, quam ille contra me apud cenetiam sapiens orator habere deberet. Verum ut aliquando ad causas deducamus illum, quem constituimus, et eas quidem, in quibus plusculum negoti est, iudihoc praeceptum; est enim non tam acutum quam necessarium magisque monitoris non fatui quam eruditi magistri—hoc ei primum praecipiemus, quascumque causas erit tractaturus, ut eas diligenter penitusque cognoscat. Hoc in ludo non praecipitur; faciles enim causae ad pueros deferuntur; lex peregrinum vetat
Abbreviated transcription (Latin):
seni illum menedemu et eius frem hyero¬
dem quos ut ego audiui tota imitatire
asya Sic semper fuisse aliquem ciuus se
similes pleriq ẽẽ uellent. Hanc igitur si¬
militudine qui imitatioẽ assequi uolet
tum exercitationibus crebris atq inagͥs
tum scribendo maxime per sequat᷑ Quod
si hic noster sulꝑitius faceret multo erꝰ
orõ eẽt pressior. In qua nũc interdum
ut in herbis rustici solent dicere sũma
ubertate sũ ma mest luxuries quedan
questilo depascenda c̃. Hic sulpitius me
quidem inquit recte mones idq mihi
gratum ẽ. Sed necte quidem Antoni¬
te multu scriptitasse arbitror. Tum ille
quasi uero inquit non ea precipiam
aliis que ip̃i michi desunt. Sed tñ ne
tabulas quidem conficere existimor ue¬
rum etiam in hoc exit familiari mea
et millo ex eo quod dico quãtulu id
cumq ẽ quod fatiam iudicari potest
Atq ẽẽ tamẽ multos uidemus qui im
itentur et suapte natura quod uelint

Expanded text:
sem illum Meneclem et eius fratrem Hierosem illum Meneclem et eius fratrem Hieroclem, quos ego audivi, tota imitetur Asia, sic semper fuisse aliquem, cuius se similis plerique esse vellent. Hanc igitur similitudinem qui imitatione adsequi volet, cum exercitationibus crebris atque magnis tum scribendo maxime persequatur; quod si haec noster Sulpicius faceret, multo eius oratio esset pressior; in qua nunc interdum, ut in herbis rustici solent dicere in summa ubertate, inest luxuries quaedam, quae stilo depascenda est.' Hic Sulpicius 'me quidem' inquit 'recte mones, idque mihi gratum est; sed ne te quidem, Antoni, multum scriptitasse arbitror.' Tum ille 'quasi vero' inquit 'non ea praecipiam aliis, quae mihi ipsi desint: sed tamen ne tabulas quidem conficere existimor: verum et in hoc ex re familiari mea et in illo ex eo, quod dico, quantulum id cumque est, quid faciam iudicari potest. Atque esse tamen multos videmus, qui neminem imitentur et suapte natura, quod velint,
Abbreviated transcription (Latin):
dotanꝙ erequo troyano innumeri prin¬
dipes etierunt. S coꝵ parti ĩ pompa
partim matie illustres eẽ uolucrũt Itaq et
mithreopompi ephoti philisti naucrate
mtemꝙ alii naturis differunt uolũtate
autem simules sunt et inter se magnĩat
Niquise ad causas contulerũt ut demos¬
thenes et hypericdes ligurgus eschinco
dinartus aliiq cõplures et sinit̾ se pares
mon fuerũt tamẽ omẽs sunt ĩ eodẽ ueti¬
tatis imitande gnẽ uersati. Quoꝵ ꝙ diu¬
mansit mansit imitatio tam dui geñ
tllud ddi studiũq uixit posteaꝙ̃ ext̾mc¬
tis his omĩs coru meõria sensim obscu¬
inta est et euanuit alia quedam dicendi
moliora ac tmissiora gencra uiguetũt
fude demochares que auint sorgret
filium fuisse demosthems. tum phale¬
geus ille demetrius oitniu istoꝵ mea
sinã politissimus alii q horu similes
extiterunt Que si uolemus usq ad hoc tp̃s
persequi intelligemus ut etiam Alabaden¬

Expanded text:
do tamquam ex equo Troiano meri prindo tamquam ex equo Troiano meri principes exierunt; sed eorum partim in pompa, partim in acie inlustres esse voluerunt. Atque et illi, Theopompi, Ephori, Philisti, Naucratae multique alii naturis differunt, voluntate autem similes sunt et inter sese et magistri; et hi, qui se ad causas contulerunt, ut Demosthenes, Hyperides, Lycurgus, Aeschines, Dinarchus aliique complures, etsi inter se pares non fuerunt, tamen omnes sunt in eodem veritatis imitandae genere versati, quorum quam diu mansit imitatio, tam diu genus illud dicendi studiumque vixit; postea quam exstinctis his omnis eorum memoria sensim obscurata est et evanuit, alia quaedam dicendi molliora ac remissiora genera viguerunt. Inde Demochares, quem aiunt sororis filium fuisse Demostheni; tum Phalereus ille Demetrius omnium istorum mea sententia politissimus, aliique horum similes exstiterunt. Quae si volemus usque ad hoc tempus persequi, intellegemus, ut hodie etiam Alabanden
Abbreviated transcription (Latin):
timen ille nec deligete scuit cuiꝰ potu¬
segnu similis ẽẽ uell et in eo ipõ quẽ de¬
legerat mutari iutia uoluit. Quiautes
fatiat uł oportet ptimu iugilet nectc̃
est indeligendo demde que ptobauit in
eo que mnatime excellunt ea diligentissic
persequatur. Quid emi cause censẽtis eẽ
tux etates extulexint singule singulap¬
pegnã dicendi. Quod nõtam facile in
nostris oratoribus possumus iditite qr
suni fero sunt quor quide scripta cõstẽt
Pericles autẽ atq Alcibides et cade etate
tuchidides subtiles acuti bitues sententusꝙ
magis ꝙ ucrbis habinidatites. Non potiis¬
seb accidert ut unum gęnus cẽt ominu insi¬
sebu aliqueni preponect ad nnitindi Gon¬
sequuti sunt hos critias therauines. lyfiasi¬
De ault hsie scripta sunt non nulla efotitio
de theramene audimiis. Omẽs etron dum
retiuebant illum peridis siitura sederant
paulo uberiore folio Ecte tibi exortuc est
ysocrates magr̃ istoru ominiu cuius clu¬

Expanded text:
nec deligere scivit, cuius potissimum similis esset, et in eo ipso, quem delegerat, imitari etiam vitia voluit; qui autem ita faciet, ut oportet, primum vigilet necesse est in deligendo; deinde, quem probarit, in eo, quae maxime excellent, ea diligentissime persequatur. Quid enim causae censetis esse cur aetates extulerint singulae singula prope genera dicendi? Quod non tam facile in nostris oratoribus possumus iudicare, qsimi fere sunt, quorum quidem scripta constent, Pericles atque Alcibiades et eadem aetate Thucydides, subtiles, acuti, breves, sententiisque magis quam verbis abundantes: non potuisset accidere, ut unum genus esset omnium, nisi aliquem sibi proponerent ad imitandum. Consecuti sunt hos Critias, Theramenes, Lysias: multa Lysiae scripta sunt; non nulla Critiae; de Theramene audimus; omnes etiam tum retinebant illum Pericli sucum, sed erant paulo uberiore filo. Ecce tibi est exortus Isocrates, magister istorum omnium, cuius e lu
Abbreviated transcription (Latin):
tule in quit Antonius non ego utilita¬
tem quamdam adDicendu autupatis
horum libros et non nullos alios sed
delectatioms causa cum est otium so
tamen tum in sołe ambulem etiansi
ego ob aliam cansam anibulcm ficri
natura tñ ut colorer sic cum istos libi
adinisexim nam rome uix licet stu¬
diosius legertm sentio aa illoꝵ can¬
tu oratione meam quasi collotari
Sed ne latius hoc nobis patere indo¬
atur hec dumtaxat ingrecis quc ipi¬

Expanded text:
tule,' inquit Antonius 'non ego utilitatule,' inquit Antonius 'non ego utilitatem aliquam ad dicendum aucupans horum libros et non nullos alios, sed delectationis causa, cum est otium, letamen; ut, cum in sole ambulem, etiam si ego aliam ob causam ambulem, fieri natura tamen, ut colorer, sic, cum istos libros ad Misenum—nam Romae vix licet—studiosius legerim, sentio illorum tactu orationem meam quasi colorari. Sed ne latius hoc vobis patere videatur, haec dumtaxat in Graecis i
Abbreviated transcription (Latin):
ex clarissima thetoris officina duo p̃stã¬
tes ingenio Theopompus et ephorris ab
ysocrate magrõ impulsi se ad hystoria
ps xenophon socratitus ille post abatis¬
totele calistenes comes Alexanidri scpͥ¬
sit hystoriam et hic quidemxheotori¬
to pene more. Ille autem superior leui¬
ore quodam sono ẽ usus et qui illum
inpetum oratoris non habeat. Uehe¬
mens fortasse minus sed aliquanto tñ
est ut michi quidem iudetur dulcior
MLinimus natu omnium istoꝵ time¬
us quantu autem indicart possum
longe eruditissimus et teru copia
et smãru uarictate habinidantissimꝰ
et ipa compositione uerboꝵ nõ ĩpolitꝰ
magna eloquẽtiam adscribenduz at¬
tulit. sed nullum usum forensem Hec
cum ille dixisset quid ẽ inquit Catuloce¬
sar ubisunt qui Antoniu grece negãt
mehertule inquit Catulus admitant
illud iam mixari desino quod multo
magis admirabar ante hunc cu hec
nesciret inddo posse tantu At qui ca¬

Expanded text:
ex clarissima quasi rhetoris officina duo praestanex clarissima quasi rhetoris officina duo praestantes ingenio, Theopompus et Ephorus ab Isocrate magps Xenophon, Socratius ille; post ab Aristotele Callisthenes comes Alexandri, scripsit historiam, et hic quidem Rhetorico pene more, ille autem superior, leniore quodam sono est usus, et qui illum impetum Oratoris non habeat. Vehemens fortasse minus, sed aliquanto tamen est, ut mihi quidem videtur, dulcior. Minimus natu horum omnium Timaeus, quantum autem iudicare possum longe eruditissimus, et rerum copia, et sententiarum varietate abundantissimus et ipsa compositione verborum non impolitus magnam eloquentiam ad scribendum attulit, sed nullum usum forensem.' Haec cum ille dixisset, 'quid est,' inquit 'Catule?' Caesar; 'ubi sunt, qui Antonium Graece negantme hercule' inquit Catulus 'admirans illud iam mirari desino, quod multo magis ante mirabar, hunc, cum haec nesciret, in dicendo posse tantum.' 'Atqui, Ca
Abbreviated transcription (Latin):
tonius si ista adhuc nirã liagua illus¬
trata non ẽ. Nemo enim sfudet elo¬
quentie nrõꝵ hominu insi u ĩ cauẜ
atq inforo ut eluccat Apud grecos
autem eloquentissimi homiẽs remoti
a causis forensibus cum ad ceteras res
illum qui ptinceps genus hoc ornauit
in causis nichail omnino uersatu eẽ
accepimus Atꝗ tanta ẽ eloquẽtia ut
me quidem quantu ego grece scripta ĩ¬
telligete possum magnopete delectet
Et post illum tuchitides omĩs dicendi
artifitio mea smã facile uincit qui ita
Creber ẽ teru frequentia ut uerborum
scias utru tes oroẽ an uerba sententiis
illustrent᷑. Atq ne hunc quide ꝙͣꝙͣ ẽ
id quod optimo cuiq Athens accidere
solitum ẽ in exilium pulsus ẽẽt. Nuc
sequutus ẽ. Siracusius phylistus qui cũ
dyonisi m tyramni familiariss imus
ẽet otium suum consũpsit in hystoria
scribenda maximeq tuchiti Dem sicut
michi uidet᷑ imitatꝰ Postea uõ quasi

Expanded text:
tonius 'si ista res adhuc nostra lingua inlustonius 'si ista res adhuc nostra lingua inlustrata non est; nemo enim studet eloquentiae nostrorum hominum, nisi ut in causis atque in foro eluceat; apud Graecos autem eloquentissimi homines remoti a causis forensibus cum ad ceteras res illum, qui princeps genus hoc ornavit, in causis nihil omnino versatum esse accepimus; atqui tanta est eloquentia, ut me quidem, quantum ego Graece scripta intellegere possum, magno opere delectet; et post illum Thucydides omnis dicendi artificio mea sententia facile vicit; qui ita creber est rerum frequentia, ut verborum scias, utrum res oratione an verba sententiis inlustrentur: atqui ne hunc quidem, quamquaid quod optimo cuique Athenis accidere solitum est, in exsilium pulsus esset; hunc consecutus est Syracosius Philistus, qui, cum Dionysi tyranni familiarissimus esset, otium suum consumpsit in historia scribenda maximeque Thucydidem est, ut mihi videtur, imitatus. Postea vero
Abbreviated transcription (Latin):
populo cognoscendi. Hi qui etiam nũc
annales maxim nomĩantur Hauc
similitudine scribendi sequuti sunt
qui sino ullis ornamẽtis monumẽta
solum tempoꝵ hominu locoru gesta¬
rumq rerumt reliquerunt Itaq quał
apud grecos pheretides helamicus ar¬
chesilas fuuit aliiq perimulti talis nr̃
cato et pictor et piso qui neq tenent
quihus rebus ornetur orõ. Modo ei
ista huc sunt importata et diun inte¬
lligatur quid dicant ⁊inam cligendi
lau̾dem putant ẽe breuitatem paulu¬
lum se erexit et addidit maiore sonũ
tipater. ceteri non exornatores uerum
sed tantũ mõ narratores fuerunt Est
inquit ut catuł dicis Sed iste ipse
Celius neq distinxit hystoriam uarie¬
tate locoꝵ neq uerboꝵ tollocatioẽ. et
tractu otõtis leui et equabili perpoli¬
uit illud opus. Set ut homo neq doc
tus maxime aptus ad dicendu sicut
potuit dolauit. Uicit tamen ut dicis
superiores. Minime mixru inquit An¬

Expanded text:
popule cognoscendi; ii qui etiam nunc popule cognoscendi; ii qui etiam nunc Annales maximi nominantur. Hanc similitudinem scribendi multi secuti sunt, qui sine ullis ornamentis monumenta solum temporum, hominum, locorum, gestarumque rerum reliquerunt. Itaque qualis apud Graecos Pherecydes, Hellanicus, Acusilaus fuit, aliique permulti, talis nCato et Pictor et Piso, qui neque tenent, quibus rebus ornetur oratio—modo enim huc ista sunt importata—et, dum intellegatur quid dicant, unam dicendi laudem putant esse brevitatem. Paulum se erexit et addidit maiorem histortipater; ceteri non exornatores rerum, sed tantum modo narratores fuerunt.' 'Est,' inquit Catulus 'ut dicis; sed iste ipse Caelius neque distinxit historiam varietate colorum neque verborum conlocatione et tractu orationis leni et aequabili perpolivit illud opus; sed ut homo neque doctus neque maxime aptus ad dicendum, sicut potuit, dolavit; vicit tamen, ut dicis, superiores.' 'Minime mirum,' inquit An