comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
UII. sꝑas gradũ celeritatis suȩ singłis ordo pͦsfionis ascripsit.
Idõ stellȩ quȩ spacia grandiora discur : ambitũ suũ tẽꝑe
ꝓliriore confitiunt. q̃ ꝑ angusta breuiore. Constat enĩ
nullã int̾ eas celerius cet̾is tadius ue ꝓcede. s c̃ sit om̃ib
idẽ modꝰ meandi : tantã eis diu̾sitatẽ tẽporis sola spacioꝵ
maximꝰ alt̃ ÷ minimꝰ. Ergo ⁊ cec̃arũ singłe ꝓspacii sui
mͦ tẽpus meandi aut extendunt aut contͣhunt. Hoc loco
diligens rerũ discursor inueniet qd reqͥrat. Inspectis eñi zo¬
diaci notis qͦͣs monstrat in p̃sidĩ fidĩ aduocata descriptio
fec̃. maxime cũ nulla oculis subitiant᷑ exordia sigłaꝵ :
Huic gͥ tã necessariȩ int̾rogationi historia ipsa respondat.
factũ referens qͦ a ueterib ⁊ tẽptata ÷ tã difficił ⁊ effec¬
ta diuisio. Egyptioꝵ enĩ retro maiores qͦs constat pͥores oiũ

Expanded text:
s, gradum celeritatis suae singulis ordo positionis adscripsit. s, gradum celeritatis suae singulis ordo positionis adscripsit. Ideo stellae quae per spatia grandiora discurrunt, ambitum suum tempore prolixiore conficiunt, quae per angusta, breuiore. Constitit enim nullam inter eas celerius ceteris tardiusue procedere, sed, cum sit omnibus idem modus meandi, tantam eis diuersitatem temporis sola spatiorum maximus, alter est minimus. Ergo et ceterarum singulae pro spatii sui modo tempus meandi aut extendunt aut contrahunt. Hoc loco diligens rerum discussor inueniet quod requirat. Inspectis enim zodiaci notis quas monstrat in praesidium fidei aduocata descriptio,fecit, maxime cum nulla oculis subiciantur exordia singularum?» Huic igitur tam necessariae interrogationi historia ipsa respondeat, factum referens quo a ueteribus et temptata est tam difficilis et effecta diuisio. Aegyptiorum enim retro maiores, quos constat primos omnium
Abbreviated transcription (Latin):
lineȩ ꝑ omnes circulos ad ultimũ usq adducantur.
ꝓcul dubio ꝑ orbes singłos duodenas partes diuidit
transitus linearũ. In quoc̃̾q igͥ circulo seu sol in illo
seu luna. uł de uagis quȩc̃q discurrat. cũ ad spatiũ
uenerit quod int̾ lineas clauditur. ab.a.⁊ . B. notis
⁊ litteris defluentes : in ariete dicetur. eẽ. qe illic
constituta : spaciũ arietis in zodiaco designatũ suꝑ
uerticẽ sicut descripsimꝰ habebit. Similiter inquã¬
cumq migrauerit partẽ. in signo sub quo fuerit
esse dicitur:¬
tq hȩc ipsa descriptio eodẽ cõpendio nos docebait
duir cunde todiacũ eadc̃qp signa aliȩ stelle tẽpore
longiore aliȩ breuiore ꝑ currant. Eciens enĩ plures orbes
nimũ tenet. ita de mediis qͥ sũmo ꝓor ⁊: instrioribꝰ maior:.
a uitinior⁊ ultimo: brtiuior suꝑiorib̾ habet᷑. Et int̾ has gͥ¬

Expanded text:
lineae per omnes circulos ad ultimum usque ducantur: lineae per omnes circulos ad ultimum usque ducantur: procul dubio per orbes singulos duodenas partes diuidet transitus linearum. In quocumque igitur circulo seu sol in illo seu luna uel de uagis quaecumque discurrat, cum ad spatium uenerit quod inter lineas clauditur ab A et B notis et litteris defluentes, in Ariete esse dicetur, quia illic constituta spatium Arietis in zodiaco designatum super uerticem, sicut descripsimus, habebit. Similiter in quamcumque migrauerit partem, in signo sub quo fuerit esse diceturhaec ipsa descriptio eodem compendio nos docebit cur eundem zodiacum eademque signa aliae tempore longiore, aliae breuiore percurrant. Quotiens enim plures orbes timum tenet, ita de mediis qui summo propior est, inferioribus maior, qui uicinior est ultimo, breuior superioribus habetur. Et inter has
Abbreviated transcription (Latin):
ut eoꝵ sid̾ib misccant᷑. s in illo signo eẽ. una q̃q
ꝑhibet᷑ qđ habuerit suꝑ uerticẽ. in ea quȩ illi signo¬
subiecta ÷ circuli sui regione discurrens. qr singłaruĩ
sꝑarũ circulos in xii. partes eque ut zodiacũ ratio
diuisit. ⁊ quȩ in cã partẽ circuli sui uenerit. que sub
parte zodiaci ⁊ arieti deputata: in ipsũ arietẽ uenisse
concedit᷑. Similisq obseruatio in singłas partes migrã¬
tib stellis teneͥt᷑. Et qr facilior ad incellectũ ꝑ ocłos
uia ÷: id qd sermo descripsit uisus assignet. Esto .N.
zodiacꝰ circulus cui asscriptũ ÷. A. intra hunc .uii.
aliĩ orbes locent᷑. Et zodiacꝰ. ab.a. ꝑ ordinẽ affiris notis
quib ascribent᷑ litterȩ sequentes in partes .xii. diuida-¬
tur. Sitq spaciũ qđ int̾ .a. ⁊.b. clauditꝰ: arieti deputa¬
cancro : qđ sequitꝰ. & reliquis ꝑ ordinẽ cet̃a. His c̃sti¬
tutis. iã de singłis rodiaci notis ⁊ litt̾is singłe deorsũ

Expanded text:
ut eorum sideribus misceantur, sed in illo signo esse unaquaeque perhibetur quod habuerit super uerticem, in ea quae illi subiecta est circuli sui regione discurrens, quia singularum sphaerarum circulos in duodecim partes aeque ut zodiacum ratio diuisit, et quae in eam partem circuli sui uenerit quae sub parte zodiaci est Arieti deputata, in ipsum Arietem uenisse conceditur, similisque obseruatio in singulas partes migrantibus stellis tenetur. Et quia facilior ad intellectum per oculos uia est, id quod sermo descripsit uisus adsignet. Esto enim zodiacus circulus, cui adscriptum est A. Intra hunc septem alii orbes locentur, et zodiacus ab A per ordinem adfixis notis, quibus adscribentur litterae sequentes, in partes duodecim diuidatur, sitque spatium quod inter A et B clauditur Arieti deputa ordinem cetera. His constitutis, iam de singulis zodiaci notis et litteris singulae deorsum
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ utrũq orbem id ÷ terrȩ ⁊ aeris diuidat linea
ducta. ab .e. usq ad.L. Erit suꝑior ista quã possi¬
demꝰ: ⁊ illa sub pedibus. Nisi ergo caderet omne
pondus in terram : paruã nimis imbriũ partem t̾ra
susciꝑet. ab.a. usq ad .c. Latera uͦ aeris idẽ. ab.f.
usq ad .e. & ab .s. usq ad .L. humorẽ suũ in aerẽ
celumq deicerent. De inferiore aũ celi hemisꝑio
pluuia in exteriora ⁊ ideo naturȩ ignota deflueret
sicut ostendit subiecta descriptio. S hoc uł refellere
dedignatur sermo sobruis. Quod sic absurdum ÷
ut sine argum̃toꝵ patrocinio subruatur. Restat
ergo ut indubitabili ratione monstratũ sit. in t̾ra
ferri omiua nutu suo pondã. Ista aũt quȩ de hoc
dicta sunt opitulabuntur nob̾ ⁊ ad illuis loci dis¬
putationẽ quo antipodas eẽ cõmemorat. Sed
hic inhibita continuatione tractatus: ad secundi
cõmentari ĩ uolumen disputationem sequentiũ

Expanded text:
et utrumque orbem, id est terrae et aeris, diuidat linea et utrumque orbem, id est terrae et aeris, diuidat linea ducta ab E usque ad L: erit superior ista quam possidemus et illa sub pedibus. Nisi ergo caderet omne pondus in terram, paruam nimis imbrium partem terra susciperet ab A usque ad C; latera uero aeris, id est ab F usque ad E et a G usque ad L, umorem suum in aerem caelumque deicerent; de inferiore autem caeli hemisphaerio pluuia in exteriora et ideo naturae ignota deflueret, sicut ostendit subiecta descriptio. Sed hoc uel refellere dedignatur sermo sobrius, quod sic absurdum est ut sine argumentorum patrocinio subruatur. Restat ergo ut indubitabili ratione monstratum sit in terram ferri «omnia nutu suo pondera». Ista autem quae de hoc dicta sunt opitulabuntur nobis et ad illius loci disputationem quo antipodas esse commemorat. Sed hic, inhibita continuatione tractatus, ad secundi commentarii uolumen disputationem sequentium
Abbreviated transcription (Latin):
aer terreni frigoris ex alatione densetus. in nubem
cogitur. ⁊ ita abrũpit imbres. aer aut̃ un iuersã tram
circũ fusus ambit: ꝓcul dubio ex om̃i parte preter
ustam calore perpetuo liquor pluuialis emanat. qui
undiq in t̾ram quȩ unica ÷ sedes ponderũ: defluit:
Qđ qui respuit. suꝑ ÷ ut estimet extra hanc unam
suꝑficiem quã in colimus. quicqͥd niuiũ imbrium ue
uł gndinũ cadit: hoc totum in celum de aere deflu¬
ere. Celum enĩ ab omni parte terrę equabilit̃ distat.
⁊ ut a nr̃a habitatione. ita ⁊ a lateribus. ⁊ a parte
quȩ ad nos habetur inferior  altitudinis inmensuaite
suspicitur. Nisi ergo omĩa pondera ferentur in tram:
imbres qui extra latera t̾rȩ defluunt ñ in t̾ram sed
in celum caderent. quod uilitatẽ ioci scurrilis excedit.
Esto enim terre spera cui asseripta sunt. a s o d.
Circa hanc sit aeris orbis cui asscripta sunt. et SL m.

Expanded text:
aer, terreni frigoris exhalatione densetus, in nubem aer, terreni frigoris exhalatione densetus, in nubem cogitur et ita abrumpit imbres, aer autem uniuersam terram circumfusus ambit, procul dubio ex omni aeris parte, praeter ustam calore perpetuo, liquor pluuialis emanat, qui undique in terram, quae unica est sedes ponderum, defluit. Quod qui respuit, superest ut aestimet extra hanc unam superficiem quam incolimus, quidquid niuium imbriumue uel grandinum cadit, hoc totum in caelum de aere defluere. Caelum enim ab omni parte terrae aequabiliter distat et, ut a nostra habitatione, ita et a lateribus et a parte quae ad nos habetur inferior pari altitudinis immensitate suspicitur. Nisi ergo omnia pondera ferrentur in terram, imbres qui extra latera terrae defluunt non in terram, sed in caelum caderent, quod uilitatem ioci scurrilis excedit. Esto enim terrae sphaera cui ascripta sunt ABCD, circa hanc sit aeris orbis cui ascripta sunt EFGLM,
Abbreviated transcription (Latin):
longinqͥtas soł coaceruauit. Qđ gͦ ita coneretũ ÷. t̾rȩ
nom̃ accepit. hanc spissꝰ aer ⁊ t̾reno frigori ꝓͦor ꝗ solis calori
stupore spiraminis densioris undiq uersũ fulcit ⁊ conti¬
nec. nec in recessũ aut accessũ moueri cã patitꝰ. uł ius
circũ uallantis. ⁊ ex om̃i parte ugore simili librantis au.
it. ł ipsa sꝑał extremitas quȩ si paululũ a medio deiuaue¬
rit. fit auc̃q uertici ꝓp iorri imũ reliqͥt. S idõ in
solo medio ÷. qr ipsa sola pars a qͦ uis sꝑe uertice pari
hunc locsi qͣsi pondꝰ relapsa ÷. Cuiꝰ argum̃to s̃ tũ alia
innumera. tũ precipue imbres qui in trã ex omini
aeris parte labuntur. Nc cnam in hãc solam quam
habitamꝰ suꝑficiẽ decidunt. sed in latera quibꝰ in t̾ra
globositas sꝑalis efficitur. ⁊ in partẽ alterã qua
habetur ad nos inferior idem imbriũ casus ÷. Nã ⁊si

Expanded text:
longinquitas solis coaceruauit, quod ergo ita concretum est, terrae longinquitas solis coaceruauit, quod ergo ita concretum est, terrae nomen accepit. Hanc spissus aer et terreno frigori propior quam solis calori stupore spiraminis densioris undiqueuersum fulcit et continet, nec in recesssum aut accessum moueri eam patitur uel uis circumuallantis et ex omni parte uigore simili librantis aurae uel ipsa sphaeralis extremitas, quae si paululum a medio deuiauerit, fit cuicumque uertici propior et imum relinquit, quod ideo in solo medio est, quia ipsa sola pars a quouis sphaerae uertice pari hunc locum quasi pondus relapsa est. Argumento sunt, cum alia innumera, tum praecipue imbres qui in terram ex omni aeris parte labuntur. Nec enim in hanc solam quam habitamus superficiem decidunt, sed et in latera quibus in terra globositas sphaeralis efficitur; et in partem alteram, quae ad nos habetur inferior, idem imbrium casus est. Nam si
Abbreviated transcription (Latin):
ut media ñ mouetꝰ. Idõ ñ mouet᷑ q infima ÷ͥ. Nec pot̾at
infima ñ eẽ. in ꝗ oĩa ferunt᷑. hoꝵ singła q̃ inseparabilit᷑
in uoluta rerũ in se necessitas uinx̃ : tractatꝰ expediat.
Nõ mouctꝰ ait. est enĩ centron. In sꝑa aũ solũ centron
diximꝰ ñ moueri. qr necesse ÷ ut circa aliqͥd ĩmobile
mediũ ÷. Et si t̾ra ima ÷. ut dictũ ÷: seqͥt᷑ ut uere dictũ
sit in cã ferri oĩa. Semꝑ eñi pondã in imũ natura
deducit. Nã ⁊ in ipso mundo ut ect̃ ita sic factũ ÷
Qe qͥd ex om̃i mat̾ia de qua facta s̃ omĩa purissimũ ac
liqͥdissimũ fuit: id tenuit sũmitatẽ.⁊ ether uocatũ ÷
pars ciu minor puritas ⁊inerat aliqͥd leuis ponđis
fluxũ coagulatũ ÷. Iã uͦ qđ de oĩ siluestri tumultu¬
uustuĩ inpenetrabile. densetũ. ex defecatis abrasũ rese¬
dit clem̃tis: hesit in imo. qđ semersũ ÷ strngente ꝑpe¬
cuo gelu. qđ eliminatũ in ultima mundi parte:

Expanded text:
n mouetur quia infima est; nec poterat infima non esse in quam omnia feruntur. Horum singula, quae inseparabiliter inuoluta rerum in se necessitas uinxit, tractatus expediat. «Non mouetur», ait. Est enim centron. In sphaera autem solum centron diximus non moueri, quia necesse est ut circa aliquid immobilemedium est. Et si ima est, sequitur ut uere dictum sit in eam ferri omnia. Semper enim pondera in imum natura deducit: nam et in ipso mundo, ut esset terra, sic factum est. Quidquid ex omni materia de qua facta sunt omnia purissimum ac liquidissimum fuit, id tenuit summitatem et aether uocatus est; pars, cui minor puritas et inerat aliquid leuis ponderis, fluxum coagulatum est. Iam uero quod de omni siluestri tumultuuastum, impenetrabile, densetum, ex defaecatis abrasum resedit elementis, haesit in imo; quod demersum est stringente perpetuo gelu, quod eliminatum in ultimam mundi partem
Abbreviated transcription (Latin):
pondã. Illȩ uͦ insolubiles causȩ st̃ quȩ mutius inuicẽ nexib
uinciunt᷑. ⁊ dũ alt̾a alterã fac̃. ac uicissĩ de se nascuntꝰ¬

Expanded text:
pondera.» Illae uere insolubiles causae sunt quae mutuis in uicem nexibus pondera.» Illae uere insolubiles causae sunt quae mutuis in uicem nexibus uinciuntur, et dum altera alteram facit ac uicissim de se nascunt
Abbreviated transcription (Latin):
Qđ aũ ait nicħ infra lunã et̃. duuiñ p̃t̃ anĩos munere
dõꝵ hominũ gnĩ datos. ñ ita accipiendũ ÷ aĩos hic ẽẽ.
ut hic nasci putent᷑. S sic̃ solẽ in t̾ris cẽ. dicere solemꝰ
cuiꝰ raduis aduenit r& recedit: ita animoꝵ origo celestis ÷.
s lege tẽꝑalis hospitalitatis hic exulat. Hȩc gͦ regio diuiñ
diceret᷑. si semꝑ tenere licuisset.s qͥd mirũ si animꝰ de hac
regione ñ estat. cũ nec corꝑi fabricando sola suffecerit
nã qr tr̃a aqͣ ⁊ aer insta lunã s̃. ex his solis corpꝰ fieri ñ
potuit. qđ idoneũ eẽt ad uitã. s opꝰ fuit p̃sidio ignis echerea
qͥ t̾renis m̃bris uitã. ⁊ aiãm sustinendi c̃modaret iuigorẽ.
qui uitalẽ calorẽ ⁊ faceret ⁊ ferret. Hȩc ide aere dixisse
nos satis sit. Restat ut de t̾ra q̃ sꝑarũ nona ⁊ mũdi ultima
÷. dictu necessaria disseram¶ Nã ea q̃ ÷ media ⁊ nona tellꝰ
inqͥt neq mouet᷑. ⁊ infima ÷. in eã ferunt᷑ oĩã nutu suo

Expanded text:
nfra lunam esse diuinum «praeter animos munere deorum hominum generi datos,» non ita accipiendum est animos hic esse ut hic nasci putentur. Sed sicut solem in terris esse dicere solemus cuius radius aduenit et recedit, ita animorum origo caelestis est, sed lege temporalis hospitalitatis hic exulant. Haec ergo regio diuinum diceretur si ei semper tenere licuisset. Sed quid mirum si animus de hac regione non constat, cum nec corpori fabricando sola suffecerit? Nam quia terra, aqua et aer infra lunam sunt, ex his solis corpus fieri non potuit quod idoneum esset ad uitam, sed opus fuit praesidio ignis aetherii qui terrenis membris uitam et animam sustinendi commodaret uigorem, qui uitalem calorem et faceret et ferret. Haec et de aere dixisse nos satis sit. Restat ut de terra, quae sphaerarum nona et mundi ultima est, dictu necessaria disseramus. «Nam ea quae est media et nona, tellus, inquit, neque mouetur et infima est et in eam feruntur omnia nutu suo
Abbreviated transcription (Latin):
spatioꝵ ratio solẽ abhis qͦq qui eũ int̃ .uii. qͣtũ locart̃.
ñ tm̃ abrute mediũ s fere mediũ dici cogerit. publica¬
tũ ÷. qͥd significent nõa. quib ita uocatꝰ. ut laudari tantũ
monstratũ ÷ subiectarũ sꝑarũ. stellȩ quẽ admodũ in zodi¬
aco qͥ sup om̃s ÷ ferri dicantꝰ. ł q̃ ratio diu̾sarũ faciat seu
clerẽ seu tardũ recursũ. s ⁊ ipse todiac in .xii. parces qͣ rati¬
õe diuisꝰ sit. curq aries pͥmus habeat᷑. ⁊ quȩ signa in qͦꝵ¬

Expanded text:
ratio solem ab his quoque qui eum inter septem quartum locarunt, non tamen abrupte medium sed fere medium dici coegerit publicatum est. Quid significent nomina quibus ita uocatur ut laudari tantum monstratum est. Subiectarum sphaerarum stellae quemadmodum in zodiaco, qui supra omnes est, ferri dicantur, uel quae ratio diuersarum faciat seu celerem seu tardum recursum, sed et ipse zodiacus in duodecim partes qua ratione diuisus sit, curque Aries p
Abbreviated transcription (Latin):
collocato circa tempꝰ solis ortui ꝓpinquantis inhesit di¬
ligens obseruantis obtutꝰ. Et cũ ad pͥmũ solis radiũ
quẽ de se emusit pͥma sũmitas orbis emergens. ũbra
de stili decidens sũmitate pͥmã curulabri eminen¬
tiã contigit: locꝰ ipse qui ũbre pͥmitias excepit notȩ
inp̃ssione signatꝰ ÷. obseruatũq ÷. ꝗ du suꝑ trã ita soł
orb̾ integer appareret. ut ima eiꝰ sũmitas adhuc ori-¬
tonti uid̾ẽt᷑ in side: ⁊ mox locus ad quẽ umbra tõ in
uase migrauerat. an notatꝰ ÷. Habitaq dim̃sione int̾
ambas umbrarũ notas. quȩ integrũ solis orbẽ .i. dia-¬
metrũ nate de duab sũmitatibꝰ eius metiunt. pars
nona reꝑta ÷ eiꝰ spaciĩ qđ a sũmo uasis labrto usq ad
horȩ pͥme lineã continetꝰ & ex ħ constitit qđ in cursu
soł una tẽꝑis equinoctiał horã faciat. repetit᷑ꝰ nouies

Expanded text:
collocato, circa tempus solis ortui propinquantis, inhaesit dicollocato, circa tempus solis ortui propinquantis, inhaesit diligens obseruantis obtutus, et cum, ad primum solis radium quem de se emisit prima summitas orbis emergens, umbra, de stili decidens summitate, primam curui labri eminentiam contigit, locus ipse qui umbrae primitias excepit notae impressione signatus est, obseruatumque quamdiu super terram ita solis orbis integer appareret, ut ima eius summitas adhuc horizonti uideretur insidere. Et mox locus ad quem umbra tunc in uase migrauerat adnotatus est, habitaque dimensione inter ambas umbrarum notas, quae integrum solis orbem, id est diametrum, natae de duabus eius summitatibus metiuntur, pars nona reperta est eius spatii quod a summo uasis labro usque ad horae primae lineam continetur. Et ex hoc constitit quod in cursu solis unam temporis aequinoctialis hor
Abbreviated transcription (Latin):
nc̃ ꝗ solis eẽ m̃ surã ł quẽ ad modũ illi prudentissimi dep̃¬
henđint indicemꝰ. Nã sicut̃ ex t̾rena ũbra potuit circuli
ꝑ quẽ sol meat dep̃hendi magnitudo: ita ꝑ ipsũ cirtulũ
m̃sura solis inuenta ÷. in hunc modũ ꝓcedente inqͥsitiõis
ingenio. &qui noctiali die añ soł ortũ equabilit̃ locatũ ÷
saxeũ uas in hemisꝑii spẽm cauata ambitione curuatũ.
ꝓminentis umbra cũ transitu soł p̃tereundo distĩguit.
hoc ÷ aũ ut scimꝰ huiꝰ modi uasis offitiũ ut tanto tẽꝑe
a pͥore eiꝰ extremitate ad alt̾am usq stili ũbra ꝑcurat:
ꝗto sol medietatẽ cęli ab ortu in occasũ uniꝰ.s. hemisꝑuiꝰ
cõuersione metit᷑. Nã totiꝰ celi integra c̃uersio : diẽ noc¬
tẽq concludit. Et idõ constat ꝗtũ sol in circulo suo
tantũ in hoc uase umbrã meare. huic gͥ equabiliter

Expanded text:
nunc quam solis esse mensuram uel quemadmodum illi prudentissimi deprnunc quam solis esse mensuram uel quemadmodum illi prudentissimi deprehenderint indicemus. Nam sicut ex terrena umbra potuit circuli per quem sol meat deprehendi magnitudo, ita per ipsum circulum mensura solis inuenta est, in hunc modum procedente inquisitionis ingenio. Aequinoctiali die, ante solis ortum, aequabiliter locatum est saxeum uas, in hemisphaerii speciem cauata ambitione curuatum, stili prominentis umbra cum transitu solis praetereundo distinguit. Hoc est autem, ut scimus, huius modi uasis officium, ut tanto tempore a priore eius extremitate ad alteram usque stili umbra percurrat quanto sol medietatem caeli ab ortu in occasum, unius scilicet hemisphaerii conuersione, metitur. Nam totius caeli integra conuersio diem noctemque concludit, et ideo constat quantum sol in circulo suo, tantum in hoc uase umbram meare. Huic igitur aequabiliter
Abbreviated transcription (Latin):
partis adiectioẽ quã suꝑiꝰ diametro ⁊ circulo regularit᷑
diximꝰ. Et quia ad efficiendã t̾renȩ umbre longitudinẽ
ñ ambitꝰ terrȩ. s diametri m̃sura multiplicanda ÷.
q̃ faciunt quadragies octies centena milia stacdioꝵ
eẽ a t̾ra usq ad solis cursũ. quo ũbrã t̾rȩ diximꝰ ꝑuenire.
Terra aut̃ in medio celestis circuli ꝑ quẽ sol currit ut
centron locata ÷. Ergo m̃sura t̾renȩ umbrȩ medietatẽ
diametri celestis efficiet. Et si ab altã quoq parte tr̃ȩ.
par usq ad eundẽ cirtulũ m̃sura tendat᷑ integra cir.¬
culi ꝑ quẽ sol eurrit diametros inuenit᷑. Duplicatis igͥ
illis quadragies octies centenis milibꝰ erit integra dia¬
metros celestis circuli nonagies sexies centenis milib
t̃ multiplicare. adiecta parte septima ut sepe iã dictũ:
⁊ ita inuenies totiꝰ circuli ꝑ quẽ sol currit ambitũ stadioꝵ
⁊ circuli modꝰ ꝑ quẽ sol currit. ł diametri eiꝰ ostendit᷑

Expanded text:
partis adiectione quam superius de diametro et circulo regulariter diximus. Et quia ad efficiendam terrenae umbrae longitudinem non ambitus terrae, sed diametri mensura multiplicanda est — ος habet, quae faciunt quadragies octies centena milia stadiorum esse a terra usque ad solis cursum, quo umbram terrae diximus peruenire. Terra autem in medio caelestis circuli per quem sol currit ut centron locata est; ergo mensura terrenae umbrae medietatem diametri caelestis efficiet, et si ab altera quoque parte terrae par usque ad eundem circulum mensura tendatur, integra circuli per quem sol currit diametros inuenitur. Duplicatis igitur illis quadragies octies centenis milibus, erit integra διάμετρος caelestis circuli nonagies sexies centenis milibuster multiplicare, adiecta parte septima, ut saepe iam dictum est; et ita inuenies totius circuli per quem sol currit ambitum stadiorum ος habet, sed et circuli modus per quem sol currit uel diametri eius ostenditur,
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ surã diametri solis inuenies. Est aũ pars ipsa fere
stadioꝵ cẽ. dicenda ÷. Unde penȩ duplex ꝗ terre
diametros inuenitur. Constat aũ geometrice ra¬
tionis examine cũ deduob orbib altã diametros
duplo alt̾am uincit: illũ orbẽ cuiꝰ diametros du¬
pli ÷̃ orbe alt̃o octies cẽ. maiorẽ. Ergo exhis dicen¬
N dũ ÷. solẽ oeties t̾ra et̃ maiorẽ. Hȩc de solis magni¬
tudine breuit᷑ de multis excerpta libauimꝰ. S qm̃
int̾uis continet abiente longeq ⁊ a celo om̃s. ⁊ a se
singłe recesserunt: nunc querendũ ÷ cũ ⁊odiacus
Nec longũ ÷ inuenire rationẽ quȩ in ipso uestibulo
excubat questionis. Uerũ ÷ enĩ neq solẽ lunã ue.
neq de uagis ullã. ita in signis zodiaci. ferri.:¬

Expanded text:
mensuram diametri solis inuenies. Est autem pars ipsa fere adiorum esse dicenda est; unde paene duplex quam terra διάμετρος inuenitur. Constat autem geometricae rationis examine, cum de duobus orbibus altera διάμετρος duplo alteram uincit, illum orbem cuius διάμετρος dupla est orbe altero octies esse maiorem. Ergo ex his dicendum est solem octies terra esse maiorem. Haec de solis magnitudine breuiter de multis excerpta libauimus. Sed quinterius continet ambiente, longeque et a caelo omnes et a se singulae recesserunt, nunc quaerendum est, cum zodiacus Nec longum est inuenire rationem quae in ipso uestibulo excubat quaestionis. Verum est enim neque solem lunamue neque de uagis ullam ita in signis zodiaci ferri
Abbreviated transcription (Latin):
de mꝰ. Est & hȩc causa ꝓpt̾ quã uire cor celi uocetꝰ
qđ natura ignis sẽꝑ in motu ꝑpetuoq agitatu ÷ solẽ
aũ ignis etherei fontẽ dictũ ẽẽ. retulimꝰ. Hoc ÷ gͦ sol
in echere qđ in animali cor. cuiꝰ ista natura ÷ ne ũꝗ¬
cesset a motu. aut breuis eiꝰ quac̃q causa ab agitatiõe¬
cessatio: niex aĩal intimit. Hec de eo qđ̃ mundi m̃tẽ uo.¬
cauit. Cur uͦ ⁊ teꝑatio mundi sit dictꝰ. ratio in apto: Ita
enĩ ñ solũ trã s ipsũ quoq celũ qđ ue mund uocat᷑ ceꝑari
sole ccrtissimũ ÷ ut cetremitates ciꝰ quȩ a uia soł longis.¬
sime recesset᷑. om̃i careant beneficio caloris. ⁊ una frigo¬
nis ꝑpetuitate torpescant qđ in sequentib aꝑtiꝰ explicabit᷑
Restat ut de magnitudine eiꝰ ꝗ uerissima pdicati¬
one extulit. pauca. ⁊ ñ p̃tercunda dicamꝰ. Phisici boc
marime eseqͥ i omĩ cirea magnitudinẽ solis inqͥsitiõe

Expanded text:
demus. Est et hec causa, propter quam iure cor celi vocetur, demus. Est et hec causa, propter quam iure cor celi vocetur, quod natura ignis semper in motu perpetuoque agitata est; solem autem ignis etherei fontem esse dictum retulimus. Sol ergo in ethere quod in animali cor, cuius ista natura est, ne ucesset a motu; aut breuis eius quocumque casu ab agitationecessatio mox animal interimat. Haec de eo quod mundi mentem uocauit. Cur uero et «temperatio» mundi dictus sit, ratio in aperto est. Ita enim non solum terram, sed ipsum quoque caelum, quod uere mundus uocatur, temperari sole certissimum est, ut extremitates eius, quae a uia solis longissime recesserunt, omni careant beneficio caloris et una frigoris perpetuitate torpescant. Quod sequentibus apertius explicabitur. Restat ut et de magnitudine eius, quam uerissima praedicatione extulit, pauca et non praetereunda dicamus. Physici hoc maxime consequi in omni circa magnitudinem solis inquisitione
Abbreviated transcription (Latin):
finitioẽ recursusq modatur. Nã certa spaciĩ diffini.¬
tio ÷. ad quã cũ una quęq erratica stella recedens a
sole ꝑuenerit: tanꝗ ult᷑ ꝓhibeatꝰ accede: agi retro u¬
detur. ⁊ rursꝰ cũ certã partẽ recedendo ẽtigerit:
ad directi cursus consueta reuocatꝰ. Itaq solis uis ⁊
potestas motꝰ reliquoꝵ luminũ constituta dim̃sione
mod̾atur. Alens mundi ita appellat᷑ ut phisici eũ
cor cęli uocauer̃. inde nimirũ qđ om̃ĩa quȩ statuta
ratione ꝑ celũ fieri uidemꝰ : scilic& diẽ noctẽq ⁊ mi¬
grantes int̾ utrũq ꝓliritatis breuitatisq uices ⁊
certis tẽꝑibꝰ equã utriꝰq m̃surã. Danc ueris clem̃tẽ
tẽꝑiem. torridũ cancri ⁊ leonis estũ. molliciẽ aue¬
tũnalis aurȩ. uim frigoris int̾ utrãq tẽꝑiem. Om̃ia
hȩc solis cursus ⁊ ratio dispensat. Iure gͦ cor celi
dr̃ ꝑ quẽ fiunt omĩa quȩ diuina ratione fieri ui-¬

Expanded text:
sus eorum recursusque moderatur. Nam certa spatii definitio est ad quam cum unaquaeque erratica stella, recedens a sole, peruenerit, tamquam ultra prohibeatur accedere, agi retro uidetur, et rursus, cum certam partem recedendo contigerit, ad directi cursus consueta reuocatur. Ita solis uis et potestas motus reliquorum luminum constituta dimensione moderatur. «Mens mundi» ita appellatur ut physici eum cor caeli uocauerunt, inde nimirum quod omnia quae stata ratione per caelum fieri uidemus, diem noctemque et migcertis temporibus equam utriusque mensuram; deinde veris clementem temperiem torridum Cancri et Leonis estum, mollitiem autunnalis aure, vim frigoris inter utramque temperiem, omnia hec solis cursus et ratio dispensat. Iure ergo cor celi dicitur, per quem fiunt omnia, que divina ratione fieri vi
Abbreviated transcription (Latin):
nt inueniri ñ posse uider. ergo pͥmũ metiendũ sibi
celũ illiꝰ idẽ it̃ solis c̃stituer̃: ut ꝑ eũ possent modũ solis
agnoscere. S quȩ so si qͥs umꝗ tã ociosus tãq ab om̃i erit
serio feriatꝰ. ut hȩc quoq in manꝰ sumat: ne talẽ ue¬
terũ ꝓmissionẽ quasi in saniȩ ꝓximã aut horrescat aut
ndeat. Et enĩ ad rẽ quȩ natura in cõp̃hensibilis uide

Expanded text:
niri non posse uiderunt. Ergo primum metiendum sibi niri non posse uiderunt. Ergo primum metiendum sibi elum illud, id est iter solis, constituerunt, ut per eum possent modum modum solis agnoscere. Sed, quaeso, si quis umquam tam otiosus tamque ab omni erit serio feriatus ut haec quoque in manus sumat, ne talem ueterum promissionem, quasi insaniae proximam, aut horrescat aut rideat. Etenim ad rem quae natura
Abbreviated transcription (Latin):
multiplicata. mi surã solis efficiet. Possidoniꝰ multo mul¬
naris defectus argum̃tũ ꝓse aduocat. ita. Cũ solẽ uo¬
lunt tra maiorẽ ꝓbare testimonio lunȩ deficientis utuntꝰ
eũ defectũ lunȩ conant᷑ asserere ꝓbationes de solis mag¬
nitudine mutuant᷑ ⁊ sic cuenit. ut dũ utrũq de alco
astriuit᷑ neutrũ ꝓbabilit̃ astruat᷑. sẽꝑ in medio uicissi
mutuo nutante testimonio. Qͥd eñi ꝑ rem adhuc pro.¬
lundã ꝓbetũr. S egrptũ nicħ ad coniecturã loquentes
sequestrato ac lib̃o argum̃to nec in patrociniũ sibi lunȩ
aefectũ uocantes: ꝗta m̃sura sol maior t̾ra sit ꝓbare uo.¬
lucrt. ut tũ demũ ꝑ magnitudinẽ eiꝰ ostendent cur luna
deficiat. Hoc aũ nequaꝗ dubitat᷑ ñ posse alit̃ dephendi
n m̃sura ⁊ t̾rȩ ⁊ solis inuenta. ut sieret excollatione dis¬
aecio. Et t̾rena ꝗͣ dim̃sio ocdis rationẽ iuuantib de facili
estabit. Solis uͦ m̃surã alit̃ nͥ ꝑ m̃surã gli ꝑ qđ discu

Expanded text:
suram solis efficiet»; Posidonius multo mulnaris defectus argumentum pro se aduocat. Ita cum solem uolunt terra maiorem probare, testimonio lunae deficientis utuntur, cum defectum lunae conantur adserere, probationem de solis magnitudine mutuantur, et sic euenit ut, dum utrumque de altero adstruitur, neutrum probabiliter adstruatur, semper in medio uicissim nutante mutuo testimonio. Quid enim per rem adhuc probandam probetur? Sed Aegyptii, nihil ad coniecturam loquentes, sequestrato ac libero argumento nec in patrocinium sibi lunae defectum uocante, quanta mensura sol terra maior sit probare uoluerunt, ut tum demum per magnitudinem eius ostenderent cur luna deficiat. Hoc autem nequaquam dubitabatur non posse aliter deprehendi nisi mensura et terrae et solis inuenta, ut fieret ex collatione discretio. Et terrena quidem dimensio oculis rationem iuuantibus de facili constabat. Solis uero mensuram a
Abbreviated transcription (Latin):
neminẽ de ipsis dubitare arbitrarem᷑ ⁊ caueremꝰ iusto
sol pꝰ occasũ in inferiore hemisꝑio currens sursũ cogit
⁊ hac longitudine ad ipsũ circulũ ꝑ quẽ sol currit
erecta: exclusione luminis tenebras in t̾ra refundit.
sit seragies multiplicata coligerẽ. Inde his p̃libatis
ad tractatũ m̃surarũ qͥs ꝓmisit oratio reuertatur.
e uidentissimis ⁊ indubitabilibꝰ dͥppĩsionib cstat

Expanded text:
neminem de ipsis dubitare arbitraremur et caueremus iusto neminem de ipsis dubitare arbitraremur et caueremus iusto sol post occasum in inferiore hemisphaerio currens sursum cogit  hac longitudine ad ipsum circulum per quem sol currit erecta, exclusione luminis tenebras in terra refundit. sit sexagies multiplicata colligere; unde, his praelibatis, ad tractatum mensurarum quas promisit oratio reuertatur. Euidentissimis et indubitabilibus dimensionibus constitit
Abbreviated transcription (Latin):
Ut aũ liquere possit ratio cõmenti: pͥus regularit̃ paura
dicenda s̃ ut sit rerũ sequentiũ additꝰ instructior. In
om̃i orbe ł sꝑa medietas centrũ uocat᷑. nicħq aliud ÷
centrũ nͥ punctũ quo sꝑȩ aut orb̃ mediũ certissima
obseruatione distinguit᷑. Itẽ ducta linea de quoc̃q
loco circuli qui designat ambitũ in quac̾q eiꝰdẽ cir¬
culi sũmitate: orb̾ partẽ aliꝗ diuidat necesse ÷. S
ñ om̃i mͦ medietas ÷ orb̃ quẽ separat ista diuisio. Illa
enĩ tantũ linca in partes equales orbẽ metliũ diuidit.
que a sũmo in sũmũ ita ducit᷑ ut necesse sit eã transire
ꝑ centron. Et hȩc linea quȩ orbẽ sic equalit̾ diuidit:
includit᷑ .i. si untias .uii. teneat diametri longitudo.
⁊ uelis ex ea nosse qͦt untias ipsiꝰ orbis oirculus teneat
m̃surã. cuiꝰ diametros.uii. unciis extendit᷑. hȩc oĩa geo¬
metricis eudentissimisq rationib ꝓbare possemꝰ. nͥ ⁊

Expanded text:
utem liquere possit ratio commenti, prius regulariter pauca dicenda sunt, ut sit rerum sequentium auditus instructior. In omni orbe uel sphaera, medietas centron uocatur, nihilque aliud est centron nisi punctum quo sphaerae aut orbis medium certissima obseruatione distinguitur. Item ducta linea de quocumque loco circuli qui designat ambitum in quamcumque eiusdem circuli summitatem, orbis partem aliquam diuidat necesse est. Sed non omni modo medietas est orbis quam separat ista diuisio. Illa enim tantum linea in partes aequales orbem medium diuidit quae a summo in summum ita ducitur ut necesse sit eam transire per centron; et haec linea, quae orbem sic aequaliter diuidit, id est, si uncias septem teneat diametri longitudo et uelis ex ea nosse quot uncias orbis ipsius circulus teneat,mensuram cuius diametros septem unciis extenditur. Haec omnia geometricis euidentissimisque rationibus probare possemus, nisi et
Abbreviated transcription (Latin):
rationis inditia. S ne longior faciat sermo fastidiũ. unũ
rato ñ senariĩ tantũ sed ⁊ septenariĩ parit̾ dignitas astru¬
etur.¶Humano partui frequentiorẽ usum .uiiii. m̾siũ certo
numeroꝵ modulamine natura constituit. s ratio sub assciti

Expanded text:
rationis indicia, sed, ne longior faciat sermo fastidium, unum rationis indicia, sed, ne longior faciat sermo fastidium, unum uia hoc commemorato non senarii tantum, sed et septenarii pariter dignitas adstruetur. Humano partui frequentiorem usum nouem mensium certo numerorum modulamine natura constituit, sed ratio sub adsciti
Abbreviated transcription (Latin):
hec de monade castigatius. qͣm se copia suggerebat. Nec te
remordeat qđ cũ om̃i num̃o p̃esse uideat᷑. in ꝯiunctione
p̃cipue septenariĩ p̃dicetur. Nulli cñi aptiꝰ iungitꝰ monas
incorrupta quã uirgini. Huic aũ num̃o .i. septenario a deo
opinio uirginitatis in oleũ ut pallas quoq uocitetꝰ. Nam
uirgo credit᷑ qe nullũ ex se parit numerũ duplicatꝰ. qui intͦ
denariũ coarcȩt᷑. quẽ pͥmũ limitẽ constat et̃. numeroꝵ. Pallas
parente nata ꝑhibetꝰ. Senariꝰ uͦ qui cũ uno coniunctꝰ sep¬
tenariũ fac̃. & uariȩ ac multiplicis religionis & potentiȩ
÷. Primũ qđ solus ex om̃ib numeris qui int᷑ decẽ sunt de
sius partibꝰ constat. Habet eñĩ medietatẽ & t̾ciam parcẽ
⁊ sextã partẽ. Et ÷ medietas: tria. Tcia : pars .iͦ Sexta pars.
unũ. Quȩ omĩa simul: sex faciunt. Habet ⁊ alia suȩ uene.¬

Expanded text:
Haec de monade castigatius quam se copia suggerebat. Nec te Haec de monade castigatius quam se copia suggerebat. Nec te remordeat quod, cum omni numero praeesse uideatur, in coniunctione praecipue septenarii praedicetur: nulli enim aptius iungitur monas incorrupta quam uirgini. Huic autem numero, id est septenario, adeo opinio uirginitatis inoleuit ut Pallas quoque uocitetur. Nam uirgo creditur quia nullum ex se parit numerum duplicatus qui intra denarium coartetur, quem primum limitem constat esse numerorum; Pallas parente nata perhibetur. Senarius uero, qui cum uno coniunctus septenarium facit, uariae ac multiplicis religionis et potentiae est, primum quod, solus ex omnibus numeris qui intra decem sunt, de suis partibus constat. Habet enim medietatem et tertiam partem et sextam partem, et est medietas tria, tertia pars duo, sexta pars unum, quae omnia simul sex faciunt. Habet et alia suae uene
Abbreviated transcription (Latin):
Hec monas mutiũ finisqͥ oi̾ĩ. neq ipsa pͥncipiĩ aut finis
sciens ad sũmũ refertur diñ. eiꝰq intellectũ a seq̃ntium
num̃o rerũ & potestatũ sequestrat. Nec in inferiore
pꝰdm̃ gradu frustra eã desidaũis. Hec illa ÷ mens ex sũ¬
mo nata dõ quȩ uices tẽꝑũ nesciens: in uno semꝑ qđ ad÷
c̃sistit euo. Cũq ut pote una ñ sit ipsa num̃ abił. in nu¬
m̃as tm̃ gñ̾m sp̃es. ⁊ de se creat. & int᷑ se cͥtinet. hide qͦq
aciẽ paululũ cogitatiõis inclinans. & hanc monadẽ rep-¬
ꝑies ad uãm referri. Anima enĩ aliena a siluestris
ctagiõe matĩȩ. tantũ se auctori suo ac sibi debens simplicẽ
sortita naturã. cũ se animandȩ ĩmensitati uniu̾sitatis¬
infundat: nullũ mit tm̃ cũ sua unitate diuorciũ. Uides ut¬
hec monas orta a pͥma rerũ causa usq ad aĩm : ubiq inte¬
grã. ⁊ semꝑ indiuiduã ꝯtinuationẽ potestatis obtineat.

Expanded text:
ec monas, initium finisque omnium neque ipsa principii aut finis sciens, ad summum refertur deum eiusque intellectum a sequentium numero rerum et potestatum sequestrat, nec in inferiore post deum gradu frustra eam desideraueris. Haec illa est mens ex summo enata deo, quae, uices temporum nesciens, in uno semper quod adest consistit aeuo, cumque, utpote una, non sit ipsa numerabilis, innumeras tamen generum species et de se creat et intra se continet. Inde quoque aciem paululum cogitationis inclinans, hanc monada reperies ad animam referri. Anima enim, aliena a siluestris contagione materiae, tantum se auctori suo ac sibi debens, simplicem sortita naturam, cum se animandae immensitati uniuersitatiinfundat, nullum init tamen cum sua unitate diuortium. Vides uec monas, orta a prima rerum causa, adusque ad animam ubique integra et semper indiuidua, continuationem potestatis obtineat.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ut dicimꝰ numeroꝵ om̃iũ plenitudo. Scorsũ illa ut supͣ
ammonaumꝰ plenitudo ⁊÷ eoꝵ qui aut corpꝰ efficiunt. aut
iñ optingit uincłoꝵ. licet alias quoq causas quibꝰ pleni nu¬
men efficiantur eẽ. non ambigamꝰ. Qualit̃ aut̃ octonariꝰ
numerꝰ solidĩ corpꝰ efficiat ante latis ꝓbatũ ẽ. Ergo singu¬

Expanded text:
 ut diximus, numerorum omnium plenitudo. Seorsum illa, ut supra admonuimus, plenitudo est eorum qui aut corpus efficiant aut uim obtineant uinculorum, licet alias quoque causas quibus pleni numeri efficiantur esse non ambigam. Qualiter autem octonarius numerus solid
Abbreviated transcription (Latin):
numerꝰ ÷. ꝑfecto numero .i. eptadi uingit᷑. ut aut decies
septeni. aut septies deni cõputent᷑ anni: ħ a phisicis ereditꝰ
meta uiuendi. ⁊ ħ uite humane ꝑfectũ spaciũ t̾minat᷑.
Qđ si quis excesserit: ab om̃i offitio uacuus soli exercitio
sapientiȩ uacat. & omnẽ usum sui insuadendo ht̃. alioꝵ¬

Expanded text:
numerus est, perfecto numero, id est ἑπτάδι, iungitur ut aut decies numerus est, perfecto numero, id est ἑπτάδι, iungitur ut aut decies septeni aut septies deni computentur anni, haec a physicis creditur meta uiuendi, et hoc uitae humanae perfectum spatium terminatur. Quod quisquis excesserit, ab omni officio uacuus, soli exercitio sapientiae uacat, et omnem usum sui in suadendo habet, alio
Abbreviated transcription (Latin):
Qiuinta: om̃e uiriũ quantȩ in eẽ. unicuiq possunt cõplet
augm̃tũ. Nulloq mͦ iam potest quisꝗ se forcior fieri.
Int̾ pugiles deniq hȩc consuetudo seruatur. ut quos iam
coronauere iuctoriȩ nichil de se ampliꝰ in merem̃to iuriũ
sꝑent. Qui uͦ exꝑtes huiꝰ głie usq ad illũ manserunt
a ꝓfessione discedant. Sexies uͦ. septeni anni seruant ui¬
res ante collectas. nec diminutionẽ nͥ ex accidenti cuenire
patiunt᷑. S a sexta usq ad septimã septimanã fit quidẽ
dimimitio s quȩ occulta. ⁊ quȩ detͥmentũ suũ aꝑta defec¬
cione ñ ꝓdat. Ideo ñ nullarũ rerũ publicarũ hic mos est.
ut pꝰ sextã ad militiã nemo cogatur. In plurib datur re
iã. ⁊ necdũ p̃ter ierit. ⁊ c̃silio aptus sit. nec ab exercitio
iuriũ alienꝰ habeatur. Cũ uͦ decas qui ⁊ ipse ꝑfectissimꝰ

Expanded text:
Quinta omne uirium quantae inesse unicuique possunt complet Quinta omne uirium quantae inesse unicuique possunt complet augmentum, nulloque modo iam potest quisquam se fortior fieri. Inter pugiles denique haec consuetudo seruatur ut, quos iam coronauere uictoriae, nihil de se amplius in incremento uirium sperent, qui uero expertes huius gloriae usque illo manserunt, a professione discedant. Sexies uero septeni anni seruant uires ante cοllectas, nec diminutionem nisi ex accidenti euenire patiuntur. Sed a sexta usque ad septimam septimanam fit quidem diminutio, sed occulta et quae detrimentum suum aperta defectione non prodat. Ideo nonnullarum rerum publicarum hic mos est ut post sextam ad militiam nemo cogatur; in pluribus datur reiam et necdum praeterierit, et consilio aptus sit nec ab exercitio uirium alienus habeatur. Cum uero decas, qui et ipse perfectissimus
Abbreviated transcription (Latin):
ad patientiã longioris usus contitquata c̃suetudine ꝓtra¬
hat᷑. Post annos .uii. dentes qui pͥmi emerserant: aluis
aptioribꝰ ad cibũ solidũ nascentib cędunt. eodẽq anno
.i. septimo plene absoluitur in tegritas loquendi. Uñ &¬
UII. uocales litt̾ȩꝰ natura dnr inuentȩ. licet latinitas
re maluerit. Apud quos tm̃ si sonos uocaliũ ñ apices
nunieraueris. similit̃ septẽ sunt. Post annos aũ bis.iii:
ipsa ctatis necessitate pubescit. Tunc enĩ moueri incip̃
uis geñationis. in masculis. ⁊ purgatio feminarũ. Ideo
⁊ a tutela puerili quasi uirile iam robur absoluitur. de qͣ
tmñ feminę ꝓpt̾ uotoꝵ festinationẽ maturiꝰ biennio legibꝰ
lib̾ant᷑. Post t̃ septenos annos genas flore uestit iuuenta.
idemq annꝰ finẽ in longũ crescendi facit. Et quarta annoꝵ
ebdomada impleta. in latũ ꝗꝗ crescere iam ult᷑ prohibet.

Expanded text:
ad patientiam longioris usus continuata consuetudine protraad patientiam longioris usus continuata consuetudine protrahatur. Post annos septem dentes qui primi emerserant aliis aptioribus ad cibum solidum nascentibus cedunt, eodemque anno, id est septimo, plene absoluitur integritas loquendi: unptem uocales literae a natura dicuntur inuentae, licet latinitas,re maluerit, apud quos tamen si sonos uocalium, non apices numeraueris, similiter septem sunt. Post annos autem bis septem ipsa aetatis necessitate pubescit. Tunc enim moueri incipit uis generationis in masculis et purgatio feminarum. Ideo et tutela puerili quasi uirile iam robur absoluitur, de qua tamen feminae, propter uotorum festinationem, maturius biennio legibus liberantur. Post ter septenos annos genas flore uestit iuuenta, idemque annus finem in longum crescendi facit: et quarta annorum hebdomas impleta in latum quoque crescere ultra iam prohibet.
Abbreviated transcription (Latin):
stat quotiens qͥnta ebdomada fingitur designatio ista
m̃broꝵ. m̃se septimo maturari partũ. Cũ aũ nono m̃se
absolutio futura ÷: si quidẽ femina fabricat᷑. sexta ebdo¬
mada m̃bra iã diuidi. si masculus. septima. Post partũ
uͦ utrũ uicturũ sit qđ effusũ ÷. aut in uteroᷤ sit p̾mortuũ
ut tantũ mͦ spirans nascat᷑. septima hora discernit.
Ultra hunc cnĩ horarũ numerũ quȩ p̃mortua nascunt᷑
aeris halitũ ferre ñ possunt. Quẽ quisqͥs ult᷑ .uii. horas
sustinuerit: intelligitur ad uitã ereatus. nͥ forte alter
uertit. ad motus singulos uidendoꝵ. Post .uii. uͦ m̃ses
dentes incipunt mandibulis em̃gere Et pꝰbis .uii.
sedet sine casus timore. Post ter .uii. sonus eiꝰ in uerba pro¬
rũpit. Ec post quat̾ septẽ : ñ solũ firmit̾ stat s incedit.
Post quinq uii : incipit lac nutricis horrescere. nͥ forte

Expanded text:
stat quotiens quinta hebdomade fingitur designatio ista stat quotiens quinta hebdomade fingitur designatio ista membrorum, mense septimo maturari partum. Cum autem nono mense absolutio futura est, si quidem femina fabricatur, sexta hebdomade membra iam diuidi; si masculus, septima. Post partum uero, utrum uicturum sit quod effusum est an in utero sic praemortuum ut tantummodo spirans nascatur, septima hora discernit. Vltra hunc enim horarum numerum, quae praemortua nascuntur aeris halitum ferre non possunt. Quem quisquis ultra septem horas sustinuerit, intellegitur ad uitam creatus, nisi alter fort totam faciem uertit ad motus singulos uidendorum. Post septem uero menses dentes incipiunt mandibulis emergere, et post bis septem sedet sine casus timore. Post ter septem sonus eius in uerba prorumpit, et post quater septem non solum stat firmiter, sed et incedit. Post quinquies septem incipit lac nutricis horrescere, nisi forte
Abbreviated transcription (Latin):
ciꝰ eiectũ. ͣ septimo pꝰ conceptũ untellexerat: mulierẽ
semine ñ effusa ne gͣuida maneret orantẽ. imꝑauerat saltib
concitari. Aitq septimo dic saltũ septimũ eiciendo cũ talic
folliculo qualẽ supͣ retulimꝰ suffecisse conceptui. hec ypocra¬
tes: Straton uͦ ꝑ hipateticꝰ. ⁊ dioles carustiꝰ ꝑ septenos dies
concepti corporis fabricã hac odseruatione dispensant. ut
ebdomada scda credant guitas sanguinis insuꝑficie folli¬
culi de quo diximꝰ apparere. tercia demergi ea introrsum
ad ipsũ conceptionis humorẽ. Quarta humorẽ ipsũ coa-¬
gulari. ut quiddã uelut int̾ carnẽ ac sanguinẽ liquida
adhuc soliditate conueniat. Quinta uͦ int̾dũ fingi in ipsa
suba humoris humanã figurã. magnitudine qͥdẽ apis
s ut in illa breuitate menbra om̃ia. ⁊ designata totius
corꝑis liniam̃ta c̃sistant. Ideo aut̃ adiecimꝰ int̾dũ: qr con-¬

Expanded text:
eius eiectum quam septimo post conceptum die intellexerat. Mulierem enim, eius eiectum quam septimo post conceptum die intellexerat. Mulierem enim, semine non effuso, ne grauida maneret orantem imperauerat saltibus concitari aitque septimo die saltum septimum eiciendo cum tali folliculo qualem supra rettulimus suffecisse conceptui. Haec Hippocrates. Straton uero Peripateticus et Diocles Carystius per septenos dies concepti corporis fabricam hac obseruatione dispensant, ut hebdomade secunda credant guttas sanguinis in superficie folliculi de quo diximus apparere, tertia demergi eas introrsum ad ipsum conceptionis humorem, quarta humorem ipsum coagulari ut quiddam uelut inter carnem ac sanguinem liquida adhuc soliditate conueniat, quinta uero interdum fingi in ipsa substantia humoris humanam figuram, magnitudine quidem apis, sed ut in illa breuitate membra omnia et designata totius corporis liniamenta consistant. Ideo autem adiecimus 'interdum' quia con
Abbreviated transcription (Latin):
scđa. Hic deniq ẽ numerꝰ. qui hominẽ concipi. formari. edi.
uiuere. ali. ac ꝑ om̃s etatũ gradus tradi sencetȩ. atq om̃ino
constare facit. Nã ut illud taceamꝰ. qđ ut̾um nulla ui se-¬
minis occupatũ. ħ dicrũ num̃o natura constituit. ulut
decreco exhonerande mulieris uectigali mense redeunte
horas .uii. ñ fucrit in effusionẽ relapsũ. hesisse in uitã
ꝓnuntiat᷑. Uerũ semine semel intͣ formandi hominis mo¬
netã locato: ħ pͥmũ artifex natura molit᷑. ut die.uii. folli¬
culũ genuinũ circũdet humori ex menbrana tã tenui. qͣlis
in ouo ab exteriori testa claudit᷑. ⁊ int᷑ se claudit liquorẽ.
ħ cũ aphisicis dephensũ sit. hipocrates qͦq ipse qͥ tã fallere ꝗ
falli nescit exꝑim̃ti certus: asseruit referens in libro qui de
natura pueri inseribit᷑. tale seminis receptaculũ. de ut̃o

Expanded text:
secunda. Hic denique est numerus qui hominem concipi, formari, edi, secunda. Hic denique est numerus qui hominem concipi, formari, edi, uiuere, ali ac per omnes aetatum gradus tradi senectae atque omnino constare facit. Nam ut illud taceamus quod uterum nulla ui seminis occupatum hoc dierum numero natura constituit uelut decreto exonerandae mulieris uectigali mense redeunte horas septem non fuerit in effusionem relapsum, haesisse in uitam pronuntiatur. Verum semine semel intra formandi hominis monetam locato, hoc primum artifex natura molitur ut die septimo folliculum genuino circumdet umori ex membrana tam tenui qualis in ouo ab exteriore testa clauditur et intra se claudit liquorem. Hoc cum a physicis deprehensum sit, Hippocrates quoque ipse, qui tam fallere quam falli nescit, experimenti certus adseruit, referens in libro qui De natura pueri inscribitur tale seminis receptaculum de utero
Abbreviated transcription (Latin):
calida inde sicca. ⁊ adultimũ frigida. Et maxima
conu̾sio .i. anni humida ÷: uerno tp̃r. calida : estuio.
sicca : autunno. frigida ꝑ hiemẽ. Mledia aut̃ conu̾sio
m̃sis ꝑlunã : ita fit ut pͥma sit bdomas humida
quia nascens lunã humorẽ solet cõcitare. Seda : cali¬
da. adolescente in eaͣluce de solis aspectu. Tertiasicdi
quasi plus ab ortu remota. Quarta frigida deficiente
iam lumine. Tercia uͦ cõu̾sio quȩ ÷ diei scđ̾m ortum.
⁊ occasũ ita disponitꝰ qđ humida sit usq ad pͥmã de
.iiii. partib parcẽ diei. Calida : usq ad scđam. Siccai til.¬
usq ad tc̃iã. Quarta : iam frigida. Oceanꝰ quoq incre-¬
mñto suo huno numerũ tenet. Nã pͥmo lunȩ nascen-
timũ ꝑueñ. Rursꝰ octauus dies manet septimo par. &¬
nonus fit similis serto. decimꝰ quinto. ⁊ undecimꝰ fit qͣrto
par. tt̃ioq duodecimꝰ. ⁊ tc̃us decimꝰ simił scđo. qͣrtꝰ decimus
pͥmo. Tercia uͦ ebdomas eađ fit q̃ pͥma. quarta cadẽ quȩ

Expanded text:
calida, inde sicca et ad ultimum frigida. Et maxima conuersio, id est anni, humida est uerno tempore, calida aestiuo, sicca autumno, frigida per hiemem. Media autem conuersio, mensis per lunam, ita fit ut prima sit hebdomas humida, quia nascens luna humorem adsolet concitare; secunda calida, adolescente in eadem luce de solis aspectu; tertia sicca, quasi plus ab ortu remota; quarta frigida, deficiente iam lumine. Tertia uero conuersio, quae est diei secundum ortum et occasum, ita disponitur quod humida sit usque ad primam de quattuor partibus partem diei, calida usque ad secundam, sicca usque ad tertiam, quarta iam frigida. Oceanus quoque in incremento suo hunc numerum tenet. Nam primo nascentis timum peruenit. Rursus octauus dies manet septimo par nonus fit similis sexto, decimus quinto, et undecimus fit quarto par tertioque duoprimo. Tertia uero hebdomas eadem facit quae prima; quarta, eadem quae
Abbreviated transcription (Latin):
munerũ uacatione reuerendus. A septima enĩ usq ad
decimã septimanã ꝓ captu uiriũ quȩ adhur singłis ꝑse¬
Septẽ enĩ st̃ int᷑ hominẽ quȩ a g̃cis nig m̃bra uocitant᷑

Expanded text:
munerum uacatione reuerendus: a septima enim usque ad decimam septimanam, pro captu uirium quae adhuc singulis perseSeptem sunt enim intra hominem quae a Graecis nigra membra uocitant