comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& doci post quã fornicata est:
non estreuersa : Oclemencia
dñi Õnra duriciã dũ & post
tanta sceleranos ꝓuocat adsa¬
lutem : & nec sic quidẽ uolumus
ad meliora conuerti : siredique¬
rit inquid ioxoruirũ suũ & alii
nupserit & uoluerit postea re¬
uertiadeũ nũ quid sus cipi& eaꝰ
& non de testabitur p̃ro quo
scriptũ et uocta hebraicã ueri¬
tatem qđ ingrecis & latinis
codicibus non habetur & tu
reliquistime tamen conuertere
& sus cipiã tedic̃ dñs : Isaias quo¬
que in eodesensu is dẽ loquit̃
pene sermonibus : conuerti
mini qui fandũ consilium
cogitastis & iniquũ filiusrły
Reuertere adno & redinã tegods
& nonestalius p̃terme iustus &
saluator non est abs queme: reuer¬
timiniadme & saliueritis quiestis
in ex tremis terre: Necordamim
horũ & ingemescite & agite peni¬
tenciã quierrastis: conuertimini
adme extotocordeuro inie iunio
& lacrimis. & planctu scndite
corda ur̃a. & non uestimenta urã¬

Expanded text:
 fornicata est non est reuersa. , 0 clementiam dei, o nostram duritiam! dum et post tanta scelera nos prouocat ad salutem et nec sic quidem uolumus ad meliora conuerti: si reliquerit, inquit, uxor uirum suum et alii nupserit et uoluerit postea reuerti ad eum, numquid suscipiet eam et non detestabitur? pro quo scriptum est iuxta Hebraicam ueritatem, quod in Graecis et Latinis codicibus non habetur: et tu reliquisti me; tamen conuertere et suscipiam te, dicit dominus. Esaias quoque in eundem sensum isdem loquitur paene sermonibus: conundum consilium cogitatis et iniquum, filii Israhel. reuertere ad me et redimam te. ego deus et non est alius praeter me. iustus et saluator non est absque me. reuertimini <id me et salui eritis, qui estis in extremis terrae. recordamini horum et ingemescite et agite paenitentiam, qui erratis. conuertimini ad me ex tot 0 corde uestro in ieiunio et lacrimis et planctu; scindite corda uestra et non uestimenta u
Abbreviated transcription (Latin):
II. Dehis quinecessitate mortis urguente
penitentuã simul&iuaticũ p&unt & dehus
qui obmutescunt ante quã ad eos sac̃ dos
daturus penitentiã accedat
III. Quod opor teat eũ quiꝑ inlicitis ue¬
niam poscit &iam amultis licitis abstinese
IIII. Sd̃ penitenti nulla lucra negociatio¬
nis exercere conueniat.
U Qõ admilitiã secularẽ. post oenitentiã
redigi non debeat.
se contin& uxoris potestremediosustines¬

Expanded text:
. De his qui necessitate mortis urgente poeninitentiam simul et viaticum petunt, et de his qui obmutescunt antequam ad eos sacerdos daturus poenitentiam accedatIII. Quod oporteat eum qui pro illicitis 1416 veniam poscit, etiam a licitis abstinere. -- IX. Quod poenitenti nulla negotiationis lucra exercere conveniat. --X. Quod ad militiam saecularem post poenitentiam redire non se continet, uxoris potest remedio sustine
Abbreviated transcription (Latin):
da penitentea. Idcirco nõsatis
adtende p̃figunt canones ꝓ
uno quoq: crimine sed magis
in arbitrio antistitis relinquen¬
dũ. statuunt quia apud dm̃
nõ tã ual& mensura tẽporis
quã doloris inec abstinentia
tantũ ciborũ sed mortifica¬
tio potius uitiorũ : propt̃ qđ
tẽpora perutentiae fide & con¬
uersatione penitendũ adbre¬
ui anda p̃cipiunt : & neglegen

Expanded text:
da poenitentia idcirco non satis attente praefigunt canones pro unoquoque crimine, sed magis in arbitrio antistitis relinquendum statuunt: quia apud Deum non tam valet mensura temporis quam doloris, nec abstinentia tantum ciborum, sed mortificatio potius vitiorum: propter quod tempore poenitentiae, fide et conversatione poenitendum abbreviando praecipiun
Abbreviated transcription (Latin):
lxiii ꝗaod aliuo sit ixor aluo ancubina net err& quistuis filiac suã nmatrimonium
concubinam habenti tradider ⁊
lxv Qđ debcant feminae q captis uris nuiperant alis egres sis decuaptiuitati uris psorib¬
Q̃nõ ꝓb&ur eẽ cul pabilis quiuxorẽ carti in natrim̃onio uid&ur eẽ sortitis
LXVII Vt siuri decaptiutate regressi in tem peraitia ixorũ offensi nõ fuerint & uolus¬
runt eas in coniugium recipere liberã habeant facultatem

Expanded text:
4. Quod aliud sit uxor, aliud concubina, nec erret quisquis filiam suam in matrimonio concubinam habenti dederit. Ep debeant feminae, quae captis viris nupserant aliis, regressis de captivitate viris, prioribobatur esse culpabilis qui uxorem capti in matrimonio videtur esse sortitus. Et si viri de captivitate regressi, intemperantia uxorum offensi non fuerint, et voluerint eas in conjugium recipere, liberam habeant facultatem
Abbreviated transcription (Latin):
nec alibi comunicent. nisi
in ipsis locis ubi fuer̃ exclusi¬
xxiii. Depenitentib: subbito
mortuis ut oblationes eoꝵ
recipiant᷑¬

Expanded text:
nec alibi communicent nisi in ipsis locis ubi fuerint exclusi. 43. De poenitentibus subito mortuis, ut oblationes eorum recipiant
Abbreviated transcription (Latin):
conspectumeo ut non audiat
uocem meã penitentiã agã
suꝑbonũ qđ loquutus sum
ut facerem ei.: statim quȩ infest.
Ecce ezofingo contra uos malũ
& cogito contra uos cogitationẽ:
Reuertat᷑ unus quisq: auia sua

Expanded text:
conspectu meo, ut non audiat vocem meam: poenitentiam agam super bono, quod locutus sum ut facerem ei. Statimque infert: Ecce ego fingo contra vos malum, et cogito contra vos cogitationem. Revertatur unusquisq
Abbreviated transcription (Latin):
uissima putarent᷑ opinione¬
am̃ e siergrauiora : Quis enĩ dicente fra¬
trisuo fatuȩ reum gehenne
putar& nisi ueritas dicip&¬
aut quis ȩstimar&. quã magnũ tẽt¬
peccatũ. si dies obseruaree
et menses & annos & tẽpora¬
sic̃ obseruant qui certis dieb:
siue mensib: siue annis. uolunt
uł nolunt. aliquid in coane
eo qđ secundũ uanas doctrinas
remus. qui talib: ait qui timeo
uos neforte sine causa libera¬

Expanded text:
is demonstrarentur opinione graviora. Quis enim dicentem fratri suo: Fatue, reum gehennae putaret, nisi Veritas dicstimaret quam magnum peccatum sit dies observare, et menses, et annos, sicut observant, qui certis diebus, sive mensibus, sive annis volunt vel nolunt aliquid inchoare eo quod secundum vanas doctrinas remus, qui talibus ait: Timeo vobis, ne forte sine causa labora
Abbreviated transcription (Latin):
oratio dominica. cotidiana
peccata del&. et illa aquib
uita fidelium &iam scele¬
rate gesta sepenitendo in
melius mutata disceditsi¬

Expanded text:
oratio minima quotidiana peccata, delet et illa a quibus vita fidelium, etiam scelerate gesta, sed penitendo in melius mutata, discedit
Abbreviated transcription (Latin):
nibus cũ scriptũ sit: stultusin
riso. exaltat uocẽ suã. Sapiens
aut̃ uix tacite ridebitꝰ siue in p¬
sis escis quȩ ad necessitatẽ sus¬
ten tande huiꝰ uite p̃parant᷑
auidior atq: inmoderatior ap¬
dipeccata & alia lic& hismino¬
ra : quȩ fiunt uerborũ & cogi¬
tationũ offensionib A pło
ia cobo confitente acdicente
qđ sequit᷑ mentuat. sic & nos
dimittimus debitorib nr̃is.¬

Expanded text:
ibus, cum scriptum sit, Stultus in risu exaltat vocem suam, sapiens autem vix tacite ridebit : sive in ipsis escis, quae ad necessitatem sustentandae hujus vitae praeparantur, avidior atque immoderatior apdi peccata, et alia, licet iis minora, quae fiunt verborum et cogitationum offensionibus, apostolo Jacobo confitente ac dicente,quod sequitur mentiamur, sicut et nos dimittimus debitoribus nos
Abbreviated transcription (Latin):
apłsait qm̃ qui talia agunt
regnũ dĩ nõpossidebunt: Illa
actio penitentiae. sub eunda ẽ:
in qua maciorẽ insequisq se¬
ueritatẽ debeat ex herere. ut
a se ipso iudicatus nõ iudic&ur
adnõ: que ccctio pęnitentiae.
tunc erit ꝑfecta. et dõ accep¬
tabilis si a scenderit homo.
aduersum se tribuhalm̃tis
suae & constituerit se ante
faciem suã ne hoc ei posteafiat
sic̃ cõminator ds̃ peccatori.
atq: ita constituto. incorde.
iudicio adsit accusa trix cogi¬
tatio testis conscientia car¬
nifex timor deinde sanguis
animȩ confitentis. ꝑ lacrimas
profluat. Post tremo ab ipsa¬
m̃te . talis sententia ꝓferatur:
ut se indignũ homo iudic& parti¬
cipatione. corporis & sanguinis
dnĩ uersetur ante oculos : Ima¬
go futuri iudicii ut cũ alii acce
dunt. adccltare dĩ quo ipse nõ
accedit. Cogit& quã sit contre¬
mescenda illa pena quã ꝑcipi¬
entibus alii suitã a& nam alii
inmortẽ p̃cipitant᷑ a &nam
Mensura aut̃ tẽporis in agen

Expanded text:
oniam qui talia agunt, regnum Dei non possidebunt. Illa actio poenitentiae subeunda est, in qua majorem in se quisque severitatem debeat exercere, ut a seipso judicatus, non judicetur a Domino: quae actio poenitentiae tunc erit perfecta et acceptabilis, si ascenderit homo adversum se tribunal mentis suae, et constituerit se ante faciem suam, ne hoc ei postea fiat, sicut comminatur Deus peccatori, atque ita constituto in corde judicio, adsit accusatrix cogitatio, testis conscientia, carnifex timor: deinde sanguis animae confitentis per lacrymas profluat. Postmente talis sententia proferatur, ut se indignum homo iudicet participatione corporis et sanguinis domini. Versetur ante oculos imago futuri iudicii, ut, cum dunt ad altare Dei, quo ipse non accedit, cogitet quam sit contremiscenda poena qua, percipientibus aliis vitam aeternam, alii in mortem praecipitantur aeternam. Mensuram autem temporis in agen
Abbreviated transcription (Latin):
tinentiã urãm: qđ putaripos¬
s& nõ eẽ peccatũ misceri
sCȩlic& coniugi nõ filiorũ
ꝓcreandorũ causa qđ bonũ
.ẽ nuptiale sed carnalis. &iã
uoluptatis. ut fornicationis
siuead ulterii. siue cuiꝰ quã al¬
terius inmunditiae. mortife¬
rũ malũ qđ turpe ẽ &iã dice¬
re. quo potest tẽptante satana
libido ꝑtrahere in continentiũ
deuit& infirmitas. possuergo
ut dixi. hoc putari nõ eẽ pec¬
catũ nisi ad diss&. hoc aut̃ di¬
co secundũ ueniã nõ secundũ
imperium : Quis aut̃ iã neg&¬
eẽ peccatũ: cũ dariueniã faci¬
entib: a postolica auctoritas.
fateatur : Tale quidem ẽ ubi

Expanded text:
putari posset non esse peccatum, misceri scilicet conjugi, non filiorum procreandorum causa, quod bonum est nuptiale, sed carnalis etiam voluptatis, ut fornicationis, sive adulterii, sive cujusquam alterius immunditiae mortiferum malum, quod turpe est etiam dicere, quo potest tentante Satana libido pertrahere, incontinentium devitet infirmitas. Posset ergo, ut dixi, hoc putari non esse peccatum, nisi addidisset: Hoc autem dico secundum indulgentiam, non secundum imperium . Quis autem jam esse peccatum neget, cum dari veniam facientibus apostolica auctoritas fateatur? Tale quiddam est ubi
Abbreviated transcription (Latin):
bis cũ : quare nõmagis iniqui¬
tatẽ patimini. quare nõ poti¬
us fraudamini: ut ad illudre¬
deatur. qđ dñsaits Si quisuo¬
luerit tunicã tuã tollere. &
iudicio tecũ contendere di¬
mitte illi & pallium : et alio loco.
scł arib reb: cũ aliis habere

Expanded text:
it: Quare non magis iniquitatem patimini? quare non potius fraudamini? Ut ad illud redeatur quod Dominus ait: Si quis voluerit tunicam tuam tollere, et judicio tecum contendere, dimitte illi et pallium . Et alio loco: cularibus rebus cum aliis habere
Abbreviated transcription (Latin):
que grauia peccata. non hu¬
mano sed diuinos pensando
iudicio: uidemꝰ enĩ quedã ab
ipsis quoq: apłis ignoscendo
fuis s&. concessa. quale illud
ẽ. qđ uenerabilis paulus con¬
iugib: ait : Nolite fraudare.
inuicẽ nisi ex consensu. ad tẽ¬
pus ut uac&is orationi: &ite

Expanded text:
quae gravia peccata, non humano, sed divino sunt pensanda judicio. Videmus enim quaedam ab ipsis quoque apostolis ignoscendo fuisse concessa, quale illud est quod venerabilis Paulus conjugibus ait: Nolite fraudare invicem, nisi ex consensu ad tempus, ut vacetis orationi, et
Abbreviated transcription (Latin):
tione fiunt ista cũ sit dubium
quo fine ꝓueniant : Et tam̃ cer¬
ciores s̃ claues eccłȩ quã cor¬
da regũ quib: clauibus qđ cũꝙ
in t̾ra soluit᷑ &iam incȩlo solu¬
tũ ꝓmittit᷑ : & multo ẽ hones¬
tior humilitas. quasequisq
liumiliat eccłaedĩ & labormi¬
nor in ponit᷑. & nullo tẽporalis
mortis periculo mors & aui¬

Expanded text:
tione fiunt ista, cum sit dubium quo fine proveniant. Et tamen certiores sunt claves Ecclesiae, quam corda regum: quibus clavibus quodcumque in terra solvitur, etiam in coelo solutum promittitur . Et multo est honestior humilitas, qua se quisque humiliat Ecclesiae Dei: et labor minor imponitur, et nullo temporalis mortis periculo mors a
Abbreviated transcription (Latin):
in eccła que hab& claues regni
caelorũ. inquafit remissio pet¬
cr&a satis factione soluimor¬
talia crimina non negamus¬
sedmutato prius scłari habitu.
& indefesso religionis studio ꝑ
uitae correctionẽ. & iugi immo
ꝑltuo luctu miserantedõ : Itadũ¬
taxat ut contraria phisque
penit& agat. De cotidianis
aut̃ leui b: que peccatis sine
quib: haec uita nõducitur.¬

Expanded text:
ia, quae habet clavem regni coelorum, in qua fit remissio pectisfactione solvi mortalia crimina non negamus, mutato prius saeculari habitu et indefesso religionis studio, per vitae correctionem et jugi imo perpetuo luctu miserante Deo, ita duntaxat ut contraria pro his quae poenitet agat. Quotidiana vero leviaque peccata sine quibus haec vita non ducitur
Abbreviated transcription (Latin):
citur : quia & ipsa elemosina
ẽ ueniã homini p&enti ignos¬
et ceomnia munda s̃ uobis:¬
Non solũ ergo quidat es¬
rienti cibũ. sitienti potum
Nudaues tim̃tũ peregrina¬
ti ospitium. fugientilatibo¬
lũ Egro uł incluso uisitatioꝵ
cuptiuo redemptionẽ. deb¬
li subuectionẽ. Ceco deduc¬
tionem. tristi consolationẽ
Non sano medellam, errami
uiam. deefersito consilium
& qđ cũq neces sariũ ẽ indigor¬
ti.  Uerũ &iam quidat. ue¬
niam peccanti . elemosi nãdar
Et qui em̃dat uerbere inquẽ
potestas dat᷑ uł coherc& ali¬
qua disciplina & tam̃ peca¬
tũ eĩ qđ ab illo lesus autof¬
fensus ẽ dimittit eexorde
ułorat ut ei dimittat᷑: Non
solũ in eo qđ dimittit. atq
orat. uerũ &iã in eo qđ cor¬
ripit & aliqua em̃ datoria
pȩna plectit: elemosinam
dat : quiamilđiam praes¬
tat. Multa enĩ bona pih¬
tant᷑ inuit is. quando eoꝵ
consulit᷑ utilitati nõ uolun¬
elemosinarũ : que cũ facimꝰ
adiuniamur. ut dimittantꝰ

Expanded text:
stra, » quia ipsa eleemosyna est, per veniam homini poenitenti ignoset omnia munda sNon solum ergo qui dat esurienti cibum, sitienti potum, nudo vestimentum, peregrinanti hospitium, fugienti latibulum, aegro vel incluso visitationem, captivo redemptionem, debili subvectionem, caeco deductionem, tristi consolationem, non sano medelam, erranti viam, deliberanti consilium, et quod cuique necessarium est indigenti; verum etiam qui dat veniam peccanti, eleemosynam dat; et qui emendat verbere in quem potestas datur, vel coercet aliqua disciplina, et tamen peccatum ejus, quo ab illo laesus aut offensus est, dimittit ex corde, vel orat ut ei dimittatur, non solum in eo quod dimittit atque orat, verum etiam in eo quod corripit, et aliqua emendatoria poena plectit, eleemosynam dat; quia misericordiam praestat. Multa enim bona praestantur invitis, quando eorum consulitur utilitati, non volunsunt eleemosynarum, quae cum facimus, adjuvamur, ut dimittantur
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ enĩ dilmi ista ꝑsuasio: parũ
ẽ pec catorẽ penitere. nisi pe¬
nitentiã egerit: Ademindan¬
da enĩ crimina uox penitentis
sola nõ sufficit neͦ in satis fac¬
tione ingenium peccatorũ
nõ uerbo tantũ sed operȩ qus¬
runt᷑ Dat᷑ quidem &iã
in extremis penitentiai quia
nõ potest denegarȩ sed
auctores tam̃ eẽ nõ possum
qđ qui sic p&ierit mereat᷑ ab¬
solui : Quomodo enĩ agit pȩ¬
nitentiã lapsus. quomodo
agit pȩnitentiã in extremis
uitȩ finib: constitutus : Quo¬
modo pęnitentiã a gerepos¬
sit quinulla iã ꝓse oper&sa¬
tis factionis oper are potest

Expanded text:
ectissimi, ista persuasio. Parum est, peccatorem poenitere, nisi poenitentiam peregerit. Ad emendanda enim crimina vox poenitentis sola non sufficit: nam in satisfactione ingentium peccatorum non verba tantum, sed opera quaeruntur. Datur quidem etiam in extremis poenitentia, quia non potest denegari; sed auctores tamen esse non possumus, quod qui sic petierit, mereatur absolvi. Quomodo enim agit poenitentiam lapsus? Quomodo agit poenitentiam in extremis vitae finibus constitutus? Quomodo poenitentiam agere possit, qui nulla jam pro se opera satisfactionis operari potest
Abbreviated transcription (Latin):
tibi: si nõ inueniebã ium̃ ta
& naues quib: ab occidente
migrarẽ ad orientẽ : quo modo
inuenũ scalas: quib a tramiga

Expanded text:
tibi: Si non inveniebam jumenta et naves, quibus ab Occidente migrarem ad Orientem; quomodo inveniam scalas, quibus a terra mig
Abbreviated transcription (Latin):
patrum regulas resoluen¬
tes. quib: sclubriter cons¬
titutũ ẽ. nec primum aut
secundum aut testium
in ecclae a gradum quis¬
quũ liicorũ quib: lib&
suffragiis fultus ascendat
priusq ad hoc meritum
at quod enim nunc ut cũ¬
que patimur eẽ ueniale
Inul tũ p modum eẽ non po¬
terit. siquis quam id quod
omnino int̃dicimus usur¬
parit. quia remissio pec¬
cati nondat licentiã delin

Expanded text:
Patrum regulas resolvenPatrum regulas resolventes, quibus salubriter constitutum est, ne primum, aut secundum, aut tertium in Ecclesia gradum quisquam laicorum, quibuslibet suffragiis fultus ascendat, priusquam ad hoc meritum at. Quod enim nunc utcunque patimur esse veniale, inultum postmodum esse non poterit, si quisquam id quod omnino interdicimus usurparit. Quia remissio peccati non dat licentiam delin
Abbreviated transcription (Latin):
nonne a ꝑtissime exigunt cau¬
se ut ecclesiae in quib: ista
commissi sunt iudicio seuerio¬
re purgentur & non solum
in tales presules sed &iam
in ordinatores eorum ultio
conp&ens ꝑferatur. sed cir¬
cum stant nos hinc mansu&u¬
do clem̃tiae hinc censura
ut trutinato pondere dilec¬
torum. quorum utiq: non una
men sura ẽ quedamcre¬
dumus. ut cumq: toleranda
quem dam uero penitus am¬
putanda: eos enim qui ułse¬
cundas nuptias inierunt. uł
induccrunt se coniugio sotiar:
nec apłica nec legalis auctoss¬
tas sac̃dotium. obtendere ꝑ¬
mittit: & multo magis illum
si fuerint in urõ iudicio confu¬
tatus qui sicut ad nos relatũ
.ẽ. duarum simul ẽ maritus
demissus alteram duxisse
sionis. incurrit. quod ex lui¬
cis ab offitiorum episcopa¬
le dilecti sunt neq exhoc
quod uxores habent possunt
eẽ cul pabiles susceptũ sac̃¬
dotium tenere ꝑmittimus
nõ p̃iudicantes apostolice
sedis statutis nec beatorũ

Expanded text:
nonne apertissimae exigunt caunonne apertissimae exigunt causae, ut Ecclesiae in quibus ista commissa sunt, judicio severiore purgentur, et non solum in tales praesules, sed etiam in ordinatores eorum ultio competens proferatur? Sed circumstant nos hinc mansuetudo clementiae, hinc censura ut trutinato pondere delictorum, quorum utique non una mensura est, quaedam credamus utcunque toleranda, quaedam vero penitus amputanda. Eos enim qui vel secundas nuptias inierunt, vel viduarum se conjugio sociarunt, nec apostolica, nec legalis auctoritas sacerdotium obtendere permittit. Et multo magis illum, si fuerit in vestro judicio confutatus, qui, sicut ad nos relatum est, duarum simul est maritus  ab uxore dimissus, alteram duxisse sionis incurrit, quod ex laicis ad officium episcopale delecti sunt, neque ex hoc, quod uxores habent, possunt esse culpabiles, susceptum sacerdotium tenere permittimus, non praejudicantes apostolicae sedis statutis, nec beatorum
Abbreviated transcription (Latin):
uersa sint quedum aurea
& urgentea quedã uero lig¬
nea & fictilia sedorum mi¬
nis terid ꝓmateriae qualita¬
te discernitur: necidem ẽ.
praeciosorum usus &uilium:
nam in ordinataer̃ omnia. si
fictilia aureis & lignea p̃fe¬
runtur argenteis: sic̃ aut̃
inligneis & fictilibus eorum
hominũ species figura tur
qui nullis adhuc uirtutib
nitent Ita in ureis & ugentes
hii sine dubio declarant quipe
longe eruditionis igrem & ꝑfor¬
nacem diuturni ex coitu au¬
rum probatum & urgentũ
purum eẽ meruer: quibus
simerces ꝓdeuotione non red¬
ditur omnis ecclesiasticadis¬
ciplina resoluitus omnis or¬
do turbatur: dum in eccle¬
sia qui nullum subgerunt
minis terium ꝑuersum eligen¬
tium iudicio indebitum ob¬
tinent principatũ cũ ergo in¬
t̃uos tantũ uoluerint. aut
studia populcriũ. aut ambi¬
tus suꝑborũ ut non solum lai¬
cum sed &iam secundirum
uxorum uiros aut uidiurũ
maritos ad offitium cognos¬
camus pastorale prouectos

Expanded text:
versa sint, quaedam aurea, versa sint, quaedam aurea, et argentea, quaedam vero lignea, et fictilia, sed horum ministerium pro materiae qualitate discernitur, nec est pretiosorum idem usus, et vilium. Nam inordinata erunt omnia, si fictilia aureis, et lignea praeferuntur argenteis. Sicut autem in ligneis, et fictilibus eorum hominum species figuratur, qui nullis adhuc virtutibus nitent, ita in aureis et argenteis hi sine dubio declarantur, qui per longae eruditionis ignem, et per fornacem diuturni laboris excocti aurum probatum, et argentum purum esse meruerunt. Quibus si merces pro devotione non redditur, omnis ecclesiastica disciplina resolvitur: omnis ordo turbatur, dum in Ecclesia, qui nullum subierunt ministerium, perverso eligentium judicio indebitum obtinent principatum. Cum ergo inter vos tantum valuerint aut studia populorum, aut ambitus superborum: ut non solum laicos, sed etiam secundarum uxorum viros, aut viduarum maritos ad officium cognoscamus pastorale provectos:
Abbreviated transcription (Latin):
tũ electione loquer&ur eos¬
dem ut idoneos sacris ad¬
minis tracionibus censuessN
qui multo tempore ꝑ singu¬
los offitiorũ gradus ꝓuecti
experim̃tũ suiꝓbabile p̃bu¬
issent unicuiq testimo¬
nium uitȩ suae actuum suo¬
rũ ratio ꝑhiber& sienim
ad honores mundi sine suf¬
fragio temporis. sine merito
luboris indignũ .ẽ ꝑ ueniri
& notari habitus solent quos
ꝓuitatis docum̃ta nõ adiu¬
bant quum dirigens & quã
prudens habenda ẽ dispensa¬
tio diuinorũ munerum &
caelestium dignitatum ne
ali quo a postolica & canoni¬
decreta uiolent᷑ & his ec¬
clesia dnĩ regenda credatꝰ
qui legitimarum institu¬
tionum nescii & totius hu¬
militatis ignari : non ab in¬
firmis summere incre¬
m̃tũ. sedadsũmis uolunt
habere principium cũ ual¬
de iniqum sit & absurdũ
ut in periti magistris no¬
ui antiquis & rudes ꝑferan¬
tur: & meritis: indomo qui¬
dem magna sic̃ apłs dixe¬
rit. necesse ẽ ut uasa di¬

Expanded text:
tum electione loquerentur, eostum electione loquerentur, eosdem ut idoneos sacris administrationibus censuerint, qui multo tempore per singulos officiorum gradus provecti, experimentum sui probabile praebuissent, ut unicuique testimonium vitae suae actuum suorum ratio perhiberet. Si enim ad honores mundi sine suffragio temporis, sine merito laboris indignum est pervenire, et notari ambitus solent, quos probitatis documenta non adjuvant, quam diligens, et quam prudens habenda est dispensatio divinorum munerum, et coelestium dignitatum? Ne in aliquo apostolica et canonidecreta violentur, et his Ecclesia Domini regenda credatur, qui legitimarum institutionum nescii, et totius humilitatis ignari non ab infimis sumere incrementum, sed a summis volunt habere principium, cum valde iniquum sit, et absurdum, ut imperiti magistris, novi antiquis, et rudes praeferantur emeritis. In domo quidem magna, sicut Apostolus disserit, necesse est, ut vasa di
Abbreviated transcription (Latin):
rando que misterio. Nediuine
quidem legisstatuta defuerin
quib: euident̃ ẽ definitum ut
coniugis. que uxor futura
lium. coniugiorum forma
seruata ẽ quanto magis sub
eu angeliigr̃a constitutis a pos¬
tolicis debemus seruccre p̃cep¬
tis ut quã lib& quis bonis mo¬
ribus p̃ditus & sc̃s operib: in¬
uenictur ornatus ne quaquã
tam̃ addia conigradũ uł ad
prbri honorem uł ad episco¬
patus culm̃ ascendat si ad
ipsum nõ unius uxoris uirũ
aut uxorem eius non unius ui
probentur primũ & sicminis¬
trent. quid aluit intellegen¬
dũ putamus nisi ut in his ꝓuec¬
cionibus non solam matrimo¬
niorũ castimonia sed &iam la¬
borum merita cogitemus. ne
aut adbaptis monouellis aut
a seculuri actu repente conũ¬
sis
offitium pustorale credatꝰ.
cum om̃s grados militiae xpĩ¬
ane de increm̃tis ꝑfectum
debeas estimari. anpossiN
cuiq: maiora cõmitti meri¬
to beatorũ patrum uenera¬
biles sanctiones cũ de sac̃do¬

Expanded text:
randoque mysterio, nec divinae randoque mysterio, nec divinae quidem legis statuta defuerint, quibus evidenter est definitum, ut conjugis, quae uxor futura lium conjugiorum forma servata est: quanto magis sub Evangelii gratia constituti apostolicis debemus servire praeceptis? Ut quamlibet quis bonis moribus praeditus, et sanctis operibus inveniatur ornatus, nequaquam tamen vel ad diaconi gradum, vel ad presbyterii honorem, vel ad episcopatus culmen ascendat: si aut ipsum non unius uxoris virum, aut uxorem ejus non unius virprobentur primum, et sic ministrent , quid aliud intelligendum putamus, nisi ut in his provectionibus non solum matrimoniorum castimoniam, sed etiam laborum merita cogitemus, ne aut a baptismo novellis, aut a saeculari actu repente conversis officium pastorale credatur? Cum per omnes gradus militiae Christianae de incrementis profectuum debeant aestimari, an possint cuiquam majora committi, merito beatorum Patrum venerabiles sanctiones, cum de sacerdo
Abbreviated transcription (Latin):
entiã disciplinaesac̃dotalẽ
honorem tribuere non pid¬
batis & quidẽm cõmunicase
peccatis alienis. nisi talẽ effici
ordinantẽ Qualis ille ẽ &
qui non meruit ordinari
sic̃ enimboni operis sibi con¬
parat fructũqͥ rectum
ten& inelegendo sac̃ dotẽ
iudicium : ita graui sem&ip¬
sum afficit damno qui insu¬
um collegiom ad sumit indi¬
num: Nonergo incuius quam
ꝑsonam p̃termitendum ẽ qđ
institutis generalib: cantinent᷑
Nec putandus ẽ honor ille le¬
gitimus qui fuerit contradiui¬
ne legis p̃cepta conlatus : dicen
regulcris ep̃s ordin&ur. quẽ
unius uxoris uirum fuisse aut
eẽ constiterit. tam sacra tã sem¬
perhabita ẽ ista praeceptio ut¬
&iam de muliere sac̃ dotis ele¬
gendi eadem intelleger&ur ser¬
uanda conditione forte illaꝙ¬
insou&atẽ eius uenire qui aliã
non habuiss& uxorem alteri¬
us uiri e& exꝑta coniugium
Quis igitur tolerare audeat qđ
intanti sacramenti ꝑ p&ratus
in iuriam . cui huic magno uene¬

Expanded text:
entiam disciplinae sacerdotalem honorem tribuere non probatis? Et quid est communicare peccatis alienis, nisi talem effici ordinantem, qualis est ille, qui non meruit ordinari? Sicut enim boni operis sibi comparat fructum, qui rectum tenet in eligendo sacerdote judicium: ita gravi semetipsum aflicit damno, qui in suum collegium assumit indignum. Non ergo in cujusquam persona praetermittendum est, quod in statutis generalibus continetur, nec putandas est honor ille legitimus, qui fuerit contra divinae legis praecepta collatus. Dicentregulas is episcopus ordinetur, quem unius uxoris virum fuisse, aut esse constiterit , tam sacrata semper habita est ista praeceptio, ut etiam de muliere sacerdotis eligendi eadem intelligeretur servanda conditio: ne forte illaium ejus veniret, qui aliam non habuisset uxorem, alterius viri esset experta conjugium. Quis igitur tolerare audeat, quod in tanti sacramenti perpetratur injuriam, cum huic magno vene
Abbreviated transcription (Latin):
iactans sepotius seru& humi¬
litatẽ quȩ pȩnȩ una disciplina
xpiana .ẽ nec suꝑbiat terra
&cinis donec ista tota nox
transeat inqua ꝑtransẽunt
om̃s bestiae siluȩ catulileonis
rugientes querentes a dõ escã sibi:

Expanded text:
jactans; sed potius servet humijactans; sed potius servet humilitatem, quae pene una disciplina christiana est: nec superbiat terra et cinis , donec ista nox tota transeat, in qua pertranseunt omnes bestiae silvae, catuli leonum rugientes, quaerentes a Deo escam sibi
Abbreviated transcription (Latin):
ut nunc sumꝰ & quid ingemes¬
cimus nisi penitendo quiita
sumꝰ sed dõ non ita erimus ni¬
si terrena domo resoluta
ut caeles tẽ habitationẽ &
animo &corpore. totius.
hominis mutatioriẽ sor¬
iob non ait. Ecce tempta¬
tionẽ in ac uita : sed hanc
ipsam uitã temptationẽ¬
eẽ dixit. Italoquensnũ
bemnus quid non tẽptatiorẽ ui¬
ta humana suꝑ terrã quo
in loco &iam mysteriũ
lapsi hominis mirabilit̃
tetigit dicens : Tam quã
seruus fugiens dominum
suũ & consecutus umbrã:
non enim haec uita dicen¬
da ẽ : potius quã umbra
uitae : Nec in in meritõ
fugitiuus adam postof¬
fensionẽ peccati. abscon¬
ditse a faciedñi. tectis fo¬
li is arborũ quib: opacant᷑
umbracula tã quã fugiens
dnm suũ. sic̃ dictũ. ẽ. Et
consecutus umbrã quȩ una¬
baptismũ quã uis iustifi¬
catussit. a priorib: pec¬
catis. tam̃ suꝑbire audeat¬
&iã sinihil cõmitat: unde ab
altaris cõmunione. separ&ur
quasi. iamplena securitate se

Expanded text:
ut nunc sumus? et quid ingemiscimus, nisi poenitendo quia ita sumus? Sed quando ita non erimus, nisi terrena domo resoluta, ut coelestem habitationem et animo et corpore totius hominis immutatione soJob non ait esse tentationem in hac vita, sed hanc ipsam vitam tentationem dixit esse, ita loquens: Numquid non tentatio est vita humana super terram? Quo in loco etiam mysterium lapsi hominis mirabiliter tetigit dicens: Tanquam servus fugiens dominum suum, et consecutus umbram . Non enim haec vita dicenda est potius, quam umbra vitae. Nec immerito fugitivus Adam post offensionem peccati abscondit se a facie Domini, tectus foliis arborum, quibus opacantur umbracula, tanquam fugiens Dominum suum, sicut dictum est, et consecutus umbram. Baptismum quamvis justificatus sit a prioribus peccatis, tamen superbire audeat, si nihil committat, unde ab altaris communione separetur, quasi jam de plena securitate se
Abbreviated transcription (Latin):
cauit dñs gabaoth indie illa¬
ad fl&ũ & planctum & de cal¬
uationẽ & ac cinctionem cilitio¬
rum: Ipsi aut̃ fecerunt l&itiã
& exultationẽ mactantes uitu¬
los & occidentes oues & comedep¬
tesit carnes atq: dicentes: man¬
ducemus & bibamus. cras enim
moriemur : De quib: & ae techi¬
hel loquitur : & tu fili homi¬
nis dic domui isrł: sic locuti
estisdicentes errores nr̃i &
iniquitates nrãe suꝑnos erusl
& ipsis contabescimus : & quo¬
modo sal ui esse poterimus : dic
eis: uiuo ego dicit dñs: Nolomor¬
tẽ impii sed ut conuertat᷑ a

Expanded text:
cauit dominus sabaoth n die cauit dominus sabaoth n die a fletum et planctum et decaluationem et accinctionem ciliciorum; ipsi autem fecerunt laetitiam et exultationem mactantes uitulos et occidentes oues, ut comederent carnes, atque dicentes: manducemus et bibamus; cras enim moriemur. de quibus et Hiezechiel loquitur: et tu, fili hominis, dic domui Israhel: sic locuti estis dicentes: errores nostri et iniquitates nostrae super nos erunt et in ipsis contabescimus; et quomodo salui esse poterimus? dic eis: uiuo ego, dicit dominus; nolo mortem inpii, sed ut conuertatur a
Abbreviated transcription (Latin):
berat cuitatẽ. Deniq post¬
quam sodomiticas ualles ac
tenebras derelinquens ad
montana conscendit : Ortus
ẽ ei sol in scegor̾ quȩ interpse¬
tatur par uula : & parua fi¬
des loth quia maiorẽ non po¬
terat saltim minora seruar&.
ueq enim gomorrȩ quonda
& erroris habitator statm¬
ad meridiem poterat ruen¬
euenire. in qua abraham ami¬
cus dñi cum angelis suscepit
dm̃ &ioseph fr̃s pascit in
egypto sponsus quȩ auditab
sponsa ubi pascis ubi cubas
in meridie : samuhel quodã
plangebat saul. quia suꝑbiae
uulnera penitentiae medi¬
camine non curabat. & pau¬
lus lugebat corinthios. qui
fornicationis maculas. lac¬
mis delert nolebant : Vnde
& ae techihel librum deuo¬
rat scriptum in tus & foris
carmine planctum &ue car¬
mine suꝑ laude iustorũ :
planctus suꝑpenitentib uȩ
suꝑ his de quib scriptũ . ẽ. Cũ
uenerit impius in profun¬
dum malorũ contemnit quos
ostendit &isa iasdicens: Vo¬

Expanded text:
berat ciuitatem. denique, postberat ciuitatem. denique, postquam Sodomiticas ualles ac tenebras derelinquens ad montana conscendit, ortus est ei sol m Segor, quae interpretatur \'paruula\', ut parua fides Loth, quia maiora non poterat, saltim minora seruaret. neque enim Gomorrae quondam et erroris habitator statad meridiem poterat peruenire, in qua Abraham, amicus domini, cum angelis suscepit deum et Ioseph fratres pascit in Aegypto sponsusque audit a sponsa: ubi pascis, ubi cubas in meridie? Samuhel quondam plangebat Saul, quia superbiae uulnera paenitentiae medicamine non curabat, et Paulus lugebat Corinthios, qui fornicationis maculas lacrimis delere nolebant. unde et Hiezechiel librum deuorat scriptum intus et foris carmine et planctu et uae: carmine super laude iustorum, planctu super paenitentibus, uae super his, de quibus scriptum est: cum uenerit inpius in profundum malorum, contemnit. quos ostendit et Esaias dicens: uo
Abbreviated transcription (Latin):
uod ignotus adignotum
audeo scribere scãe an
miae : immosororis ex coniu¬
ge adq: conseruefecit deprȩ¬
catio Nequa quam propria sa¬
lute contentatua & ante que¬
siuit in patria. & nunc inscĩs
locis querit salutem imitere
cupiens andreae: phylippi
apłorum benȩ uolentiã quorũ
uterq: inuentus axp̃o fratrẽ
simonem & amicum natanahel
inuenire de siderat. ut alter
eorum mereatur audire:
Tues simonfilius iohannis
tuuo caberis cephas qđ int̃¬
pra&atur p&rus. Alterdo¬
num dĩ hoc enim in lingua
nr̃a sonat. natanahel xpĩ
ad seloquentis testimonio
subleuetur. Ecce uere is¬
rahelita in quo dolus nonẽ
obtauerat quondam & loth
cum filiab: saluare coniugẽ
suam. et de incendio sodomȩ
& gomorre poene se pors¬
tus erũpens educere eam
quae pristinis uitis tenebat᷑
adstricta sed trepida dispe¬
ratione respitiens quae
postergum a & noinfideli¬
tatis titulo condempnatur.
Et ardens fides pro unamu¬
liere perdita totã segor li¬

Expanded text:
uod ignotus ad ignotum audeo scribere, sanctae miae, immo sororis ex coniuge atque conseruae, fecit deprecatio. quae nequaquam propria salute contenta tuam et ante quaesiuit in patria et nunc in sanctis locis quaerit salutem imitari cupiens Andreae et Philippi apostolorum beniuolentiam, quorum uterque inuentus a Christo fratrem Simonem et amicum Nathanahel inuenire desiderat, ut alter eorum mereatur audire: tu es Simon, filius Iohannis, tu uocaberis Cephas, quod interpretatur Petrus, alter \'donum dei\' —hoc enim in lingua nostra sonat Nathanahel — Christi ad se loquentis testimonio subleuetur: ecce uere Israhelita, in quo dolus non est. optauerat quondam et Loth cum filiabus saluare coniugem suam et de incendio Sodomae et Gomorrae paene semiustus erumpens educere eam, quae  pristinis uitiis tenebatur adstricta; sed et trepida desperatio respiciensque postergum aeterno infidelitatis titulo condemnatur et ardens fides pro una muliere perdita totam Segor li
Abbreviated transcription (Latin):
Qm̃ inigne ꝓbatur aurũ &ar¬
gentũ : Homines uero accep¬
tabiles in camino humiliations
durũ uid&ur. Defecisti non¬
ne illud qđ nõdefecit ꝑdedis¬
ti multi multa paciunt᷑ ꝓpt᷑
pecunia periturã. Et tu non
uis pati ꝓpt̃ uitã mansurã : sic
recusas laborare ꝓdĩ ꝓmissis
quasi nõ laborares ꝓcupidita¬
tibustus: quanta paciunt᷑
prosua iniquitate latrones:
quanta paciunt᷑ psius sceleri¬
bus ꝑditi prosua nequitia
luxoriosi. prosua a uaritiane¬
go tiatores. mare trans mean¬
tes uentis tẽpestatibus que
corpus & animã cõmitentes
sua relinquentes ignota que¬
rentes.: Iud ex si pronunti&
go magnũ tibi imperat. sapi¬
entia quod nõposs& imperase¬
& aucritia tam̃ cũ imperat: aua¬
ritia facis: &cũ feceris impera¬
uerita uaritia : quidhabebis
plenã domũ auro & argento nõ
legisti quã quã in imaginẽ dĩ¬
ambul& homo Tam̃ uane con¬
tur babit᷑ ites aurizat & nescit

Expanded text:
m in igne probatur aurum et argentum, homines vero acceptabiles in camino humiliationis . Durum videtur, defecisti. Nonne illud quod non deficit perdidisti? Multi multa patiuntur propter pecuniam perituram, et tu non vis pati propter vitam mansuram? Sic recusas laborare pro Dei promissis, quasi non labores pro cupiditatibus tuis. Quanta patiuntur pro sua iniquitate latrones? quanta patiuntur pro suis sceleribus perditi, pro sua nequitia luxuriosi, pro sua avaritia negotiatores mare transmeantes, ventis tempestatibusque corpus et animam committentes, sua relinquentes, ad ignota currentes? Judex si pronuntiat go magnum tibi imperat sapientia, quod non posset imperare avaritia? Et tamen cum imperat avaritia, facis. Et cum feceris quod imperat avaritia, quid habebis? Plenam domum auro et argento. Non legisti, Quanquam in imagine ambulat homo, tamen vane contu
Abbreviated transcription (Latin):
fluas in illa frangaris : habendo
ergo continentiã & habendo
&iã sustinentiã cũ bona tẽpora¬
lia transierint & mala que in¬
ferantꝰ nõ er. Habebis omnebo¬
nũ. habebis nullũ malũ. Ideo
in lectione quid uo̵ dictũ ẽ. Fi¬
liaccedens adserui tutẽ dĩsta in
iustita & timore & p̃para ani¬
mã tuã ad temptationẽ depmecor
tuũ & sustine ut crescat innouissi¬
mis tuauita. Non ut modo. sed ut
crest& Natus ẽ homo uerbi gr̃a
constituit illi ds̃ uitȩ suae sep¬
tuaginta annos accedit illi uita:
Dicłmus crescendo accedit an
decedit : ec cedeseptuaginta
annis uixit annis sexaginta:
reman ser̃ decem: Demenutũ
ẽ qđ erat propositũ : & quanto
plus uiuit. tantominus illires¬
tat : Ideoq uiuendo hic de¬
crescit uita nõ crescit : tene
qđ tibi ꝓmisit dñ ut crescat in
nouis simis uitatua De inde¬

Expanded text:
fluas, ne in illa frangaris. Habendo fluas, ne in illa frangaris. Habendo ergo continentiam, habendo etiam sustinentiam, cum bona temporalia transierint, et mala quae inferantur non erunt; habebis omne bonum, habebis nullum malum. Ideo in lectione quid nobis dictum est? Fili, accedens ad servitutem Dei, sta in justitia et timore, et praepara animam tuam ad tentationem. Deprime cor tuum, et sustine; ut crescat in novissimis vita tua. Non ut modo, sed ut crescit. Natus est homo: verbi gratia, constituit illi Deus vitae suae septuaginta annos: Accedit illi vita, dicimus, crescendo. Accedit, an decedit? Ecce de septuaginta annis vixit sexaginta, remanserunt decem: diminutum est quod erat propositum; et quanto plus vivit, tanto minus illi restat. Ideoque vivendo hic decrescit vita, non crescit. Tene quod tibi promisit Deus, ut crescat in novissimis vita tua.
Abbreviated transcription (Latin):
cuti ẽ laboriosum ẽ. fidei tẽpꝰ:
quinegat laboriosũ ẽẽ sed hoc
ẽ opus ciuꝰ illa mercis ẽ: noli
piger eẽ in opere cuꝰ mercedẽ
desideras : si quẽ deniq: & tu ipse
mercennariũ conduxis ses. Nõ
Ante mercedẽ numerares.¬
quã in opere exerceris Dice¬
ris ei. pac&accipe nõ tibi dice¬
ret da& facio : Sic ergo &ds:
tu nõ fallis mercennariũtiuam
timens dm̃ : & te ipseds̃ fallit. qui
ius sit nefallas mercennariu. Ta¬
men tu qđ promiseris potes & nõ
darezsi nõ ẽ incorde tuo dolus
falsitatis est tam̃ infragilitate
humana i nopia difficultatis ⁊
quid de dõtimeamꝰ qui nec falle¬
repotest quia ueritas ẽ. & ha¬
bundat omnib: que fecitomnia
gionis & uiȩ nr̃ȩ : Fixũ habere cor
infide & figendo cor infideui
scimꝰ enã uerebene. abstinere ab omnibus¬
tarũ seductoriis sustinere mala tẽpo¬
cieunues ralia & quã diu illablandiunt᷑
& illaminantꝰ aduersum utrũq
in hoc habere corne in illa def¬

Expanded text:
um. Laboriosum est fidei tempus: quis negat? Laboriosum est, sed hoc est opus cujus illa merces est. Noli piger esse in opere, cujus mercedem desideras. Si quem enim et tu ipse mercenarium conduxisses, non ante mercedem numerares,quam in opere exerceres. Diceres ei, Fac, et accipe: non tibi diceret, Da, et facio. Sic ergo et Deus. Tu non fallis mercenarium tuum timens Deum; te ipse Deus fallet, qui jubet ne fallas mercenarium? Tamen tu quod promiseris potes et non dare; et si non est in corde tuo dolus falsitatis, est tamen in fragilitate humana inopia difficultatis. Quid de Deo timeamus, qui nec fallere potest, quia veritas est, et abundat omnibus, quia fecit omnia? gionis et vitae nostrae, fixum habere cor in fide, et figendo cor in fide vivere bene, abstinere ab omnibus seductoriis, sustinere mala temporalia; et quamdiu illa blandiuntur et illa minantur, adversum utrumque inconcussum habere cor, ne in illa de
Abbreviated transcription (Latin):
canones cõmotimanus confes¬
sis in ponere temptauer̃. tales
regula nõ admittit. Qiua qđ
in rep̃hensibile ẽ catholica
deffendit ecclesia.

Expanded text:
canones commoti, manus confessis imponere tentaverunt, tales regula non admittit: quia quod irreprehensibile est catholica defendit Ecclesia.
Abbreviated transcription (Latin):
contemnentes de eccła reiciat
simili sententia pl&tatur. quo¬
tentia ꝓmulg&ur.
culpa conuicti. manus
Iin positionem tãquã laici nequa¬
quam suscipiant ex concilio¬
do prbi ułdiacones in aliqua
grauiore culpa conuictifuerĩn
qua eos aminis terio necesse sitre¬
moueri nõ eis manus tã quã pȩ
illud quoq nos parfuit ꝓuidese
ut sic̃ penitentiã agere cui quã
nõ conceditꝰ clericorũ Ita & post
penitudinẽ acreconciliationem
nulla umquã laicoliceat honosẽ
clericatus ad ipisci

Expanded text:
contcontsimili sententia plectatur, quotentia promulgetur. culpa convicti, manus impositionem tanquam laici nequaquam suscipiant. Contdo presbyter vel diaconus in aliqua graviore culpa convicti fuerint, ob quam eos a ministerio necesse est removeri, non eis manus tanquam poeniIllud quoque nos par fuit providere, ut sicut poenitentiam agere cuiquam non conceditur clericorum, ita et post poenitudinem, ac reconciliationem nulli unquam laico liceat honorem clericatus adipisci
Abbreviated transcription (Latin):
Quã uis priora nũ quã silue sa
di& anto facinore concilia rato
tam̃ poscit ut eaq: frequenti
qm̃ tanta existit ꝑuersitas homi¬
num ut hii quos subreligioso abi¬
tu penitentiae ꝓfessio ꝓpeccatoꝵ
ueniã ad manũ gacerdotis dedi¬
cit uł ad duxit. Iterũ rediuua
malitia aduitȩ pristinȩ sordes
reuocent huiꝰ reicausam scã si¬
nodus decernit ut siquis inge¬
nuorum utriusq sex ussi sub
nomine penitentis abito religio¬
so s conuersati. postea aut̃ cõ¬
mam nutrientes uł uestim̃ta
se cularia sum̃tes adid quod
reliquerant redierunt aut
redierint ab epõ ciuitatis in
cuius territorio s̃ conuersi con¬
p̃ hensi rursus legibus penȩten¬
tie in monasteriis subdantꝰ in¬
uiti qđ si facere ꝓpt̃ aliquã po¬
tunc sic̃ priorũ canonũ statue¬
runt decreta quousq: ad ami¬
sum or dinẽ reuertant᷑ ex cõ¬
nati sed & hi qui potest ex cõ¬
quo lib& munere uł fauore aut
neglegentia admonere noluerit
ut aut reuertentes suscipiat aut

Expanded text:
Quamvis priora nunquam siluerint de tanto facinore concilia, ratio tamen deposcit ut ea quae frequenti m tanta existit perversitas hominum, ut hi quos sub religioso habitu poenitentiae professio pro peccatorum venia ad manum sacerdotis deducit vel adduxit, iterum rediviva malitia ad vitae pristinae sordes revocet, hujus rei causa sancta synodus decernit: Ut si qui ingenuorum utriusque sexus sub nomine poenitentiae in habitu religioso sunt conversati, post haec autem comam nutrientes vel vestimenta saecularia sumentes, ad id quod reliquerant redierunt aut redierint, ab episcopo civitatis, in cujus territorio sunt conversi, comprehensi, rursus legibus poenitentiae in monasteriis subdantur inviti: quod si facere propter aliquem potunc sicut priscorum canonum statuerunt decreta, quousque ad dimissum ordinem revertantur excomtur, sed et hi qui post coquolibet munere vel favore aut neglegentia admonere noluerit, ut aut revertentes suscipiat, aut
Abbreviated transcription (Latin):
tem constitutũ ẽ. siquis
ep̃s heredes extraneos a con¬
sanguinitatesua uł her&icos
&iã consanguineos aut paganos
eccłae p̃tulerit saltẽ p: mor¬
tem anathema ei dicatur
atq eĩ nom̃ int̃ dĩ sac̃ dofes. nul¬
lo modo recit&ur. nec excusa¬
ri possit suntes tatus defece¬
rit. quia utiq: debuit factus
ep̃s rei suae ordinatione con¬
gruam suaẽ ꝓfessione nequã¬
quam differre¬
Neheseticis Si inMortis dis¬
criaue conuertantur ex
Hereticos inmortis discri¬
mine positos sicatholici eẽ de¬

Expanded text:
tem constitutum est, si quis episcopus haeredes extraneos a consanguinitate sua, vel haereticos, etiam consanguineos aut paganos Ecclesiae praetulerit, saltem post mortem anathema ei dicatur, atque ejus nomen inter Dei sacerdotes nullo modo recitetur, nec excusari possit si intestatus defecerit, quia utique debuit factus episcopus, rei suae ordinationem congruam suae professioni nequaquam differreDe haereticis si in mortis discrimine convertantur. ereticos in mortis discrimine positos si catholici esse de
Abbreviated transcription (Latin):
nis incurrer& remuid&ur fecis¬
se. iuuenalẽ si p̃ter coniugem
nullã omnino cognouerit. inquo
tam̃ nõ regulã constituimus. sed
quid sit tolerabilius estimamus.
Nam secđm uerã cognitionẽ nihil
ma gis ei congruit. qui peniten¬
tiam gessit quã castitas ꝑseue¬
rans & mentis &corporis.

Expanded text:
nis incurreret, rem videtur fecisnis incurreret, rem videtur fecisse venialem, si praeter conjugem, nullam omnino cognovetamen non regulam constituimus, sed quid sit tolerabilius, aestimamus. Nam secundum veram cognitionem nihil magis ei congruit qui poenitentiam gessit, quam castitas perseverans et mentis et corporis.
Abbreviated transcription (Latin):
quã forense iudicium. IIII¬
Quod penitenti. nulla lucra
aut excusat. aut arguit.
quia ẽ onestus questus & tur psi
Uerum tam̃ penitentẽ utilius ẽ.
dispendia pati. quã periculis nego¬
ciationis obstringi. quia diffii¬
p penitentiã rediri non debeat¬
Sontrarium ẽ. omnino ecçle
tionem redire admilitiã scła¬
rem. Cũ apłs dicat ne momili¬
tans dõ implicat senegotiis se¬
cularibus. unde nõ ẽ liber a la¬
que is diaboli quise militiae mun
dane uoluerit implicare
Quod adolescens. Si urguente
quocumq periculo penitentiã
gessit & non se contin&. uxo¬
ris potest. remȩdio sustineri
quo usq possit ad ipisci. contenen¬
tiae statũ per temporis maturi¬
tatem. Ceteri tam̃ penitentes.
a coniugiis debeant continere
n adulescentia constitutus. si
urguente aut m&u mortis. aut
captiuitatis periculo pȩnitentiã
gessit. & posteatimens lapsum
incontinentiae iuuen ilis copulã
uxoris elegit necrim̃ fornicatio¬

Expanded text:
quam forense judicium. CCXXquam forense judicium. CCXXQuod poenitenti nulla lucra aut excusat, aquia est honestus quaestus et turpis. Verumtamen poenitenti utilius est dispendia pati, quam periculis negotiationis obstringi; quia difficipost poenitentiam rediri non debeatContrarium est omnino ecclesitionem redire ad militiam saecularem; cum Apostolus dicat: Nemo militans Deo implicat se negotiis saecularibus . Unde non est liber a laqueis diabdana voluerit implicari. XI. Quod adolescens si urgente quocunque periculo poenitentiam gessit, et non se continet, uxoris pquousque possit adipisci continentiae statutum, temporis maturitate. Caeteri poenitentes a conjugiis debent se continereIn adolescentia constitutus, si urgente aut metu mortis, aut captivitatis periculo, poenitentiam gessit, et postea timens lapsum incontinentiae juvenilis, copulam uxoris elegit, ne crimen fornicatio
Abbreviated transcription (Latin):
Dehis qui in necessita te
mortis urguente penitertiã
Si mul & iuaticua p&uN. et de
his qui obmutes cunt. Ante quam
ad eos. daturus pęnitentiam.
Ita ergo talium necessi tati auxi¬
liandũ ẽ ut nec actio illis peniten¬
cõprobent᷑ : quõsi ita aliqua egri¬
tudine fuerint ad grauati. ut qđ
paulo ante poscebant sub p̃sentia
significare nõ ualeant testimo¬
nia eis fidelium circum stantiũ
ꝓdeẽ debebunt. simul tamen &
penitentiae & reconciliationis
benefitium consequantur. serua¬
ta tam̃ regula canonum circa
eorum ꝑ sonas qui indominica
fide discedendo peccauerunt
Qd̾ oporteat euar eui pro inli¬
tis licitis. abstinere exepłi
Aliud quidem ẽ. debita ius tare¬
poscere aliud propria ꝑfectio¬
nis amore cõtemnere. sed in lici¬
torum ueniam postolantem
oportex &iam alicitis abstne¬
re. Dicente a pło. omã licent sed
nõ om̃a expediunt. Vnde sipe¬
nitentes habent causam quã ne¬
glegere forte nondebeant. me¬
lius ex p&it quis ec clesiasticum

Expanded text:
De his qui necessitate mortis urgente poeninitentiam simul et viaticum petunt, et de his qui obmutescunt antequam ad eos sacerdos daturus poenitentiam Ita ergo talium necessitati auxiliandum est, ut nec actio illis poenitencomprobentur. Quod si ita aliqua aegritudine fuerint aggravati, ut, quod paulo ante poscebant, ssignificare non valeant, testimonia eis fidelium circumstantium prodesse debebunt, ut simul tamen et poenitentiae et reconciliationis beneficium consequantur, servata tamen regula canonum circa eorum personas, qui in Dominum a fide discedendo peccaveruntd oporteat eum qui pro illim a licitis abstinere. Ex decretis Aliud quidem est debita reposcere, aliud propria perfectionis amore contemnere; sed illicitorum veniam postulantem oportet etiam a licitis abstinere; dicente Apostolo: Omnia licent, sed non omnia expediunt. Unde si poenitentes habent causam, quam negligere forte non debeant, melius expetit quis ecclesiasticum