comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
legatũ qñcum decesserit ñ uałe
q̃ diffinto in quib dam fła est:
quid eĩ siquis ita legau̾it si po¬
st kłas mortuus fuo tyciõ dato
an cauillam᷑. nã ħ modo si sta¬
tĩ mortiuiᷤ fu̾it nõ eẽ datũ lega¬

Expanded text:
que decesserit, non valere. quae definitio in quibusdam falsa est. Quid enim, si quis ita legaverit: "si post kalendas mortuus fuero, Titio dato?" an cavillamur? nam hoc modo si statim mortuus fuerit, non esse datum lega
Abbreviated transcription (Latin):
W̾tis om̃ib ita legauit domũ ⁊ ħ
ne de nomine exeat. ⁊ut ad unũ
quo nouissimꝰ ertrt̾it ꝑueniat ⁊
eo ampꝰ eisdẽ lib̾tis meis dari uolo
nũmis restituet. ticie coheredi sue

Expanded text:
tis omnibus legauit domum et hne de nomine exeat et ut ad unum, qui nouissimus exstiterit, perueniat: et eo amplius eisdem libertis meis dari uolo nummis restitueret hereditate
Abbreviated transcription (Latin):
si titio nõ nupserit ꝑ m̃ hñdũ est
ac si post mortẽticii legatũ fuissi.
⁊ õ nec muciana sat̾dacione ĩt̾po¬
sita coꝑe legatũ pot̾. si alii nuben¬
do nich̾ominꝰ legatum ꝯsequit᷑.¬

Expanded text:
si Titio non nubserit' perinde habendum est, ac si post mortem Titii legatum fuisset, et ideo nec Muciana satisdatione interposita capere legatum potest. sed et alii nubendo nihilo minus legatum consequit
Abbreviated transcription (Latin):
ead̾ ꝯdicd̃ne lib̾to relicta. ꝙͣ diu
res p̾romi filiegesserit. ⁊ si prare
ncc̃e ẽ cũ filia ꝓbibente res suas
admimstͣr tũ uoluntate filia
mutante ꝯdicõnẽ resumũt qm̃
plura sunt.
um anus fuliũ suil ac nepotẽ ex
alt̾o filio ħrdes ĩ stituiss anepote
nepos filiis relictis int̾ etatẽ supͣ
scͥptam uita decessit. fid̾i imissi ⁊¬
diciom̃ nectura pietatis rendi

Expanded text:
ea condicione liberto relicta 'quamdiu res patroni filiae gesserit' etsi praestari necesse est filia prohibente res suas administrari, tamen uoluntatem filia mutante condicionem resumunt, quoniam plura sunt.um auus filium ac nepotem ex altero filio heredes instituisset, a nepote nepos liberis relictis intra aetatem supra scriptam uita decessit. fideicommissi condicionem coniectura pietatis respondi
Abbreviated transcription (Latin):
uit. eidem filie p̾dium. si elio phi¬
lippo mipsiss. u̾bis fid̾i ꝯmissi reli¬
quit. ꝙ si nõ nupsit itẽ p̃diũ phi¬
lippo dari uoluit ñ dũ um potens
puella diem suũ obiit .R. ⁊ cũ.¬

Expanded text:
filiae praedium, si Aelio Philippo nubsisset, uerbis fideicommissi reliquit: quod si non nubsisset, idem praedium Philippo dari uoluit: nondum uiripotens puella diem suum obiit.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ tutela negotiũ gessit. uł ex
turac̃õne pupilli pupille ue fu¬
riosi furiose ue debebit si eo no

Expanded text:
us, qui pro tutela negotium gessit: uel ex curatione pupilli pupillaeue furiosi furiosaeue debebitur, si eo no
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ om̃s soluendo sit̃. atrũ qr nulle.
locus erit. an ut eiusde̾ petiũe de¬
bitores extiꝑe debebũt ꝑicłi socie¬
tatẽ. qd mag̾ rõ sũadet. ¶Si qͥ¬
cam ex huis ẏdonei nõ stͣ hon̾a᷑¬
bunt᷑ iñ dubio cet̾i. nec iiq c̃
sĩgulor ⁊tumacia pupillo dap̃¬
nũ ĩ solidũ dederit. uñ querẽ d̾
est an accͥones pupillꝰ ei qd̾ sol

Expanded text:
 omnes solvendo sint, utrum, quia nullae locus erit an ut eiusdem pecuniae debitores excipere debebunt periculi societatem? quod magis ratio suadet. Si quidam ex his idonei non sint, onerabuntur sine dubio ceteri, nec inique, cum singulorum contumacia pupillo damnum in solidum dederit. Vnde quaerendum est, an actiones pupillus ei, qui solus
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ nõ ec̃ cogend̾ adcollacionẽ
¶Ibidemuilianꝯ ait.si bonor
poss. accepta decesserit is qui
ĩpot̾ate ẽ ad colłonem bonor
cogendum emancipatũ. ut

Expanded text:
est non esse cogendum ad collationem. Ibi dem Iulianus ait, si bonorum possessione accepta decesserit is qui in potestate est, ad collationem bonorum cogendum emancipatum, ut
Abbreviated transcription (Latin):
is qui ĩ pot̾ate erat. nõ tñ istͣ
uirilem. ¶ Ad colsonem aut̃
recte caueat᷑ cau̾i aut̃ ꝑ satis¬
dacionẽ oport̾e. pop̾ait. an ⁊pig¬
norib cai̾ni possit uideamꝰ. ⁊ popͥ¬

Expanded text:
is qui in potestate erat, non tamen ultra uirilem: ad collationem autem recte caueatur: caueri autem per satisdationem oportere Pomponius ait. an pignoribus caueri possit, uideamus: et Po
Abbreviated transcription (Latin):
.i. xuii. ad edictũ scripsit. aut
da cosso est sgͥ si diuidat ĩ quid
caueat satis fecit edcõ. s ⁊ si q̃¬
dam diuidat. de quibda caue¬
at. eque diñs cũ satisfecisse.

Expanded text:
 nono ad edictum scripsit. aut da collatio est. igitur diuidat, inquit, caueat, satisfacit edicto. sed et si quaedam diuidat, de quibusdam caueat, aeque dicimus eum satisfecisse.
Abbreviated transcription (Latin):
Lsi nõ st̃ claui uesti Bomp̃.¬
ea q̃ in aurata st̃ nõ deb̾i. nec
ne. argenteũ.ł si qua alia su¬
pellex argente fu̾it argenti ap¬
genti hĩta nõ ẽ ut ĩ uĩctura ar¬
gentea seio me dixisse. ꝙ ĩ ar¬
gentario pagͥfa. repone bat. s
nec candelabra. n ͨ luceme ar¬
gentee. ł sigilla que ĩ domo re¬
poĩta st̃. uł ymagmes argentȩe
argenti appssone ꝯtinebunt᷑.
nec speculũ ꝑieti affixũ. ł ⁊̃ que
ti nũo ħita st̃. argenteo fcd̾ lego¬
to. qͥntus mutuis ait uasa argẽ¬
tea contirũ. ueuiti parapsides.
⁊ tabulas. trullas. pelues. ⁊ bus
similia. nõ tuĩ que suppłca st̃¬

Expanded text:
si non sunt claui uestiea, quae inaurata sunt, non deberi, nec ne argenteum uel si qua alia supellex argentea fuit, argenti apgenti habita non est, ut in iunctura argentea scio me dixisse, quod non in argentario pater familias reponebat. sed nec candelabra nec lucernae argenteae uel sigilla, quae in domo reposita sunt, uel imagines argenteae argenti appellatione continebuntur, nec speculum uel parieti adfixum uel eti numero habita sunt. Argento facto legato Quintus Mucius ait uasa argentea contineri, ueluti parapsidas acetabula trullas pelues et his similia, non tamen quae supellect
Abbreviated transcription (Latin):
m̃tam. margaritas aͥ. nec gem¬
mis nec lapilł ꝯtin̾isatis ꝯstitiᷤ¬
sc ibidem sab̾ ait. qr concba ap̃
rubrũ mare ⁊ crescit. ⁊ coalescit
muxtina & uasa ĩgemis nõ ẽẽ
cassius scribit. auro legato uasa

Expanded text:
tani. Margaritas autem nec gemmis nec lapillis contineri satis constitisse ibidem Sabinus ait, quia concha apud rubrum mare et crescit et coalescit. Murrina autem uasa in gemmis non esse Cassius scribit. Auro legato uasa
Abbreviated transcription (Latin):
I uitues st̃ res ħiditarie ĩ quat¬
rei legatarii. uł fid̾ nmissarii
mittant᷑ ĩ rem quidẽ ħ̾rdis uͭ¬
ti nõ possunt. si ꝑ p̾torem de ne¬
gaitas hrdi acciones ip̃i ꝑseqnͣt¬

Expanded text:
i nullae sint res hereditariae, in quas legatarii uel fideicommissarii mittantur, in rem quidem heredis mitti non possunt, sed per praetorem denegatas heredi actiones ipsi pe
Abbreviated transcription (Latin):
ł. potius an argenti anuestis
ẽẽnt. ut puta esariũ argente¬
ũ. aut penulas. aut togas supł¬
lectili. quis ascrib̾e solitut sit.
nõ idc̃co estimari oꝑt̾e supellci¬
li legate ea quo ꝯtrñi. nõ ea¬
eĩ ex opmionib sigulor si ex
ꝯĩ usu nom̃a exandiri deb̾e.
id̾ tubo ꝑum sͥ liquere ait. nã
uoluntatẽ dicentis. equid̾ nõ
ut maxime nõie usus sit quo
id applłari sol. nam ⁊ uocis mĩs¬
t̾io utim᷑. cet̾m nenio existiman¬
dꝰ sit dirisse ꝙ nõ mente agi
dixisse cꝰ ñ suo noĩe usus sit. nã
dicentis. tñ nemo sñ uoce dixisse

Expanded text:
 potius an argenti, an uestisessent, ut puta escarium argentum aut paenulas et togas, supellectili quis adscribere solitus sit, non idcirco existimari oportere supellectili legata ea quoque contineri: non enim ex oi usu nomina exaudiri debere. id Tubero parum sibi liquere ait: nam uoluntatem dicentis? equidem nonon sentiret, ut maxime nomine usus sit, quo id appellari solet: nam uocis ministerio utimur: ceterum nemo existimandus est dixisse, quod non mente agitdixisse, cuius non suo nomine usus sit. nam dicentis, tamen nemo sine uoce dixisse
Abbreviated transcription (Latin):
buebant᷑ om̃ia. ⁊ ꝓ rata ex omi¬
b dece̾bat ea porco qmͣ amplius
at. nt̃ quoq idem fiet. deiũ cõsti¬
tuta qnͣtitate legatoꝵ ꝗ̃ codicil¬
lis data sc̃ exsũma qͦ efficibatur
debita si equo iure om̃ia deb̾entͤ
qͣrtam dedus hus soł quib codi¬
cillis logata sc ꝙ si post utraque
legata solit̾a cõputata depbende¬

Expanded text:
 pro rata ex omnibus decedebat ea portio, quam amplius at, nunc quoque idem fiet: deinde constituta quantitate legatorum quae codicillis data sunt ex summa, quae efficiebatur debita, si aequo iure omnia deberentur, quartam deducet his solis, quibus codicillis legata sunt. Quod si post utraque legata solida co
Abbreviated transcription (Latin):
legi possint. cã irriti facti iu dicii
pocior existimab̾r. ¶¶estm̃ anĩ
miliciã factum amilite si ĩ milici¬
a decesserit uire militari uałe. si
ad tempꝰ ħ̃rdem fac̾e̾ pt̃. ⁊ aliũ post
tempꝰ. uł ex cõdicõe. uł incondicõe:
¶Idem tam sͥ qmͣ filio iure milita¬
ri testm̃ facere pot̾ ⁊ soli filio tñ¬
⁊ si sͥ nõ fec̾it: qd̾ testm̃ ualebit᷑
si forte pat̾. uł ĩ milicia. uł intro
annũ nilicie deresserit bonoꝵ pos¬
soẽm ultra qmͣ edicto det̾minata

Expanded text:
legi possint, causa irriti facti iudicii potior existimabitur. Testamentum ante militiam factum a milite, si in militia decesserit, iure militari valere, siad tempus heredem facere potest et alium post tempus vel ex condicione vel in condicionem. Item tam sibi quam filio iure militari testamentum facere potest: et soli filio, tametsi sibi non fecerit: quod testamentum valebit, si forte pater vel in militia vel intra annum militiae decessit. Bonorum possessionem ultra tempora edicto determi
Abbreviated transcription (Latin):
ut ⁊̃ in es alienũ qd̾ ⁊̃ ĩ ca. tris
castrensiu̾rerũ hr̃s insticutꝰ ee̾t.
extra castra cͣcto ere alieno is solꝰ
ut ex qͥ cum cã de beat᷑ militi .ł
huic ħrdi. uł illi ip̃o iuire debeat᷑
qd̃ si alt̾utra ꝑs bonor ere aliẽo
ꝙ ex ea cã pen̾debit. ñ sufficiat.
⁊ pp̾ hec is qui ex ea ꝑte hr̃s ĩsti¬
tutus ẽ nõ adierit. alt̾m qui ad.¬
iss cõpellend̾ ẽẽ. aut defendere
totã hĩditatẽ. qut totam credi¬
toribr solnerc. ¶Si eodem testẽ
scripserit adempta uidet᷑ hr̾ditas
cũ ĩ paganor testõ sola hereditoᷤᷤ
ex hr̃dac̃one adm ñ possit. ¶ Si
pat̾ filiofa milite qͥ ex castiensi

Expanded text:
ris castrensium rerum heres institutus esset, extra castra contracto aere alieno is solusut ex quaqua causa debeatur militi, vel huic heredi vel illi ipso iure debeatur. quod si alterutra pars bonorum  ex ea causa pendebit, non sufficiat et propter hoc is qui ex ea parte heres institutus est non adierit, alterum qui adisset compellendum esse aut defendere totam hereditatem aut totam creditoribus soluere. Si eodem testameexheredem scripserit, adempta uidetur hereditas, cum in paganorum testamento sola hereditas exheredatione adimi non possit. Si pater a filio familias milite ex castrensi
Abbreviated transcription (Latin):
utiq ualedt᷑. si hoc sp̃alr̃ expres¬
serit. nec suꝑuis ꝑ infenus rũpet᷑
cũ ⁊ exꝑte hr̃dem ĩ sticu̾e posseit. ħ¬
oͣ est ex ꝑte testato. ⁊ exꝑte intestato
de cederet. qͥnĩmo ⁊ sicoditillos añ
fecerat. pot̾it eos ꝑtestm̃ cequen᷑
cauendo ĩ potestatẽ inst̃onis redig̃
in ꝓpoĩto cũ fid̾i hrdis cõmittit᷑.

Expanded text:
utique valebunt, si hoc specialiter expresserit, nec superius per inferius rumpetur, cum et ex parte heredem instituere possit, hoc est ex parte testato, ex parte intestato decedere. quin immo et si codicillos ante fecerat, poterit eos per testamentum sequens cavendo in potestatem institutionis redigere in proposito cum fide‹i› heredis committatur,
Abbreviated transcription (Latin):
ũ. uł inciderit ulłius erit mom̃ti
uałe uoluit ualebit ex supp̾mauo¬
luntate. ⁊ iõ cũ miles ĩ dutisso tes¬
tam̃tũ suũ mox anulo suo. ¶¬
signass qui suꝑ eare cogniturus
erit cõsid̾abit quo ꝓpoĩtoid fecit.
nam si mutate uoluntatis eũ pe¬

Expanded text:
um uel inciderit, nullius erit momenti: ualere uoluerit, ualebit ex supr‹em›a uoluntate. et ideo cum miles induxisset testamentum suum, mox anulo suo signasset, qui super ea re cogniturus erit considerabit, quo proposito id fecerit: nam si mutatae uoluntatis eum p
Abbreviated transcription (Latin):
ł redem qui sciens defancti iũdie¬
tã omisit insuꝑ hu̾it fruitꝰ om̃s
restitu̾e cogend̾ existimaui nec
ꝓ be desiderat᷑m accom ꝯfusã res¬
ne fid̾i possonͣis detensionẽ hĩtu¬

Expanded text:
redem, qui sciens defuncti uindictam insuper habuit, fructus omnes restituere cogendum existimaui nec probe desideraturum actionem confusam resnae fidei possessoris defensione
Abbreviated transcription (Latin):
dum uen̾it dies solui cũ possunt.
qr c̾tũ ea ẽ debitũ irr̾ dies aut inc̾¬
tus ẽ cum ita scrib̾r. hr̃s m̃s cũmo¬
ris ht̃ cuis. ⁊ iõ si legataruis añ
decessent ad hrtem eiꝰ legatũ nõ
transit. qr nõ cessit dies uiuo eo
mest aut coͣndicõ legatis. uelu¬
sanatũ fu̾it ur̃s dato. aut fructꝰ

Expanded text:
dum uenerit, solui tamen possunt, quia certum est ea debitu iri. Dies autem incertus est, cum ita scribitur 'heres meus cum mors habet eius. et ideo si legatarius ante decesserit, ad heredem eius legatum non transit, quia non cessit dies uiuo eo, Inest autem condicio legati, uelusa natum fuerit, heres dato' aut 'fructus,
Abbreviated transcription (Latin):
pilli suo noĩe captus accutau̾it
nõ repssi cibonor posson̾e ⁊tra
tabulas. qr offici nccĩtas ⁊ nu¬
toris fides excusata ee̾ d Inec
quisꝙͣ iuditũ calumpnia nota¬
bit tutorẽ. qr ñ suis siła combi a¬
cusatõnem sb̃ nomine pupilli
istituit. s cogente forte matre
pupilli. ut lib̾tis patrib instan¬
tib si tutor reũ aliquẽ postu¬
lau̾it pupilli noĩe. nõ nõ sit¬
pupillꝰ ꝑuen̾it nõ oꝑt dici m̃
t᷑pillianũ eũ senatus ⁊ sultum
tacidisse. discreta sunt eĩ iura.
aliud tutoris. aliud legataru ⁊
cũ nõ sue ꝑsone iure. s pupilli a¬
cusqu̾it ꝓp̃riam penam ra̾eri nõ
d sdemiqr pupisso relicta ĩ eo testo

Expanded text:
lli su‹i› nomine capitis accusauerit, non repelli a bonorum possessione contra tabulas, quia officii necessitas et tutoris fides excusata esse debet. nec quisquam iudicum calumnia notabit tutorem, qui non suis simultatibus accusationem sub nomine pupilli instituit, sed cogente forte matre pupilli uel libertis patris instantibus. et si tutor reum aliquem postulauerit pupilli nomine et pupillus peruenerit, non oportet dici in T‹ur›pillianum eum senatus consultum incidisse. discreta sunt enim iura, aliud tutoris, ali‹ud› legatarii: et cum non suae personae iure, sed pupilli accusauerit, propriam poenam mereri non debet. denique pupillo relic
Abbreviated transcription (Latin):
da rxtidi. s om̃iũ fructuũ quor
p̃dia ꝑcepta fuerant ꝙ si fructꝰ
ĩ usus hĩnit eoꝵ p̾cia tm̃ restitui sa¬
tis erit. s diuus seu̾us bonor taci¬
te relictoꝵ atradistinccom̃ tp̃ris
fructus diuntarat deb̾i. nõ i ⁊̃
usuras eor bemigne detrent de
quo nire utimꝰ bonis u mũsis
ex co taciti fid̾romissi ͣ fisrores¬
titutis hrdem honus eris alieni
ñ spectari ꝯuenit. nec aliud ẜna¬
t᷑ morte nõ defensa. siquit tam̃
post aditã hrditatẽ accõnib. aut
ẜuitutib ⁊ fusis amiserit anxili¬
ũ restitucõnis nõ merebr̃. ¶ꝓ¬

Expanded text:
da respondi, sed omnium fructuum, quorum pretia percepta fuerant: quod si fructus in usu habuit, eorum pretia tantum restitui satis erit. sed diuus Seuerus bonorum tacite relictorum citra distinctionem temporis fructus dumtaxat deberi, non etiam usuras eorum benigne decreuit: quo iure utimur. Bonis uniuersis ex causa taciti fideicommissi fisco restitutis heredem onus aeris alieni non spectare conuenit: nec aliud seruatur morte non defensa. si quid tamen ob aditam hereditatem actionibus aut seruitutibus confusis amiserit, auxilio restitutionis non mereb
Abbreviated transcription (Latin):
sisset signau̾it. Iubentius celsus
labeom suo salutem. aut ñ intł¬
ligo ꝙͥ sit de quome ⁊ sulis. aut
ualde stulta ẽ ꝯsultac̃õ tua. plus
enĩ ꝙͣ ridiłmẽ dubitare. an ali¬
quis iure testis adhĩtus sit. qm̃i
tem ⁊ tabłas test̾i scͥpsit. ¶ Sdest̃.¬

Expanded text:
sisset, signaverit. Iuventius Celsus Labeoni suo salutem. non intellego quid sit, de quo me consulueris, aut valide stulta est consultatio tua: plus enim quam ridiculum est dubitare, an aliquis iure testis adhibitus sit, quoniam idem et tabulas testamenti scripserit. Modest
Abbreviated transcription (Latin):
que temporale inciũ aut ualitu¬
do pp̃ quã abducat hõ a gn̾and
facultate. ¶ Set ⁊ si ex ea que
alii imptasit postum̃ qͥs ħ̾rdem in¬
stituit ip̃o uire ñ ualet ꝙ tͤpis sit
instõ. ¶ Si filiũ exhrdau̾o nepo¬
temq ex eo p̾tiero. ⁊ aliũ hr̾dem

Expanded text:
temporale uitium aut ualetudo, propter quam abducatur homo a generandi facultate. Sed si ex ea, quae alii nupta sit, postumum quis heredem instituerit, ipso iure non ualet, quod turpis sit institutio. Si filium exheredauero nepotemque ex eo praeteriero et alium heredem
Abbreviated transcription (Latin):
se nõ tñ signou̾it ad huc item
dicemꝰ. ¶Signũ aut̃ utiũ anu¬
so. uarie enĩ homĩes signanit ⁊
mag̾ ẽ. ut tm̃ anulo quis possit
ri testm̃ ulła dubitacõ ẽ. ¶ Sig¬
natas tabulas. accipi oport sec ⁊¬
si lincheo quotabule ĩuolute sĩt
signa imp̾ssa fu̾int. ¶Dem.¬

Expanded text:
m dicemus. Signum autem utrum anuso? uarie enim homines signant. et magis est, ut tantum anul‹o› quis possit ri testamentum nulla dubitatio est. Signatas tabulas accipi oportet et si linteo, quo tabulae inuolutae sunt, signa inpressa fuerint.
Abbreviated transcription (Latin):
sunt testes aohibiti sufficit so¬
sempnem num exaudire. ¶ Si
st̃. ¶ Que u̾o quis obscure m
post solempma explonari possit
querit᷑. ut puta stichil legauit
cũ płes hr̃et. nec declarut de
quosentiret. ticõ legauit c̃ ml¬

Expanded text:
nt testes adhibiti, sufficit sollemnem numerum exaudire. Si qusunt. quod uero quis obscurius post sollemnia explanare possit, quaeritur: ut puta Stichum legauerat, cum plures haberet, nec declarauit de quo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ ẽ inpossibile.añ ħ̾rdis ĩstitucõe
exhrdatus ab om̃ib gradib sũ¬
¶In eo qui mistuit duos gradus
ex ħrdacõem uałe mrͣtianꝰ recte
putat. ueluti p̾mꝰ hr̃s esto ex se¬
misse. si pͥmus hr̃s nõ erit scd̃us
ex senusse hr̃s esto. t̾rius ex alio se¬
misse hr̃s esto. flliꝰ ex hr̃s esto. sit̾¬
abutro gͣdu sũmotꝰ ẽ. ¶ Si ita
putãt ꝑempto pͥmo gradu. testa¬
m̃tũ ab eo grodu exordiũ caꝑe.

Expanded text:
ssibile. Ante heredis institutionem exheredatus ab omnibus gradibus sumuam puto ueram. In eo, qui miscuit duos gradus, exheredationem ualere Mauricianus recte putat, ueluti: 'Primus heres esto ex semisse. si Primus heres non erit, Secundus ex semisse heres esto. Tertius ex alio semisse heres esto. filius exheres esto. si Teab utroque gradu summotus est. Si ita putant perempto primo gradu testamentum ab eo gradu exordium capere,
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmos he̾redes ex eo test̾o ñ fut᷑os
labeo tñ hoc um ẽe existimauit
ee eo ꝑtinet. ne eius testim̃ re¬
cipiatur ⁊ eo q̃pliꝰ ut qͥdq̃ putat̃
neue ip̃ dicat testim̃ ¶Elsꝰ¬

Expanded text:
primos heredes ex eo testamento non futuros. Labeo tum hoc uerum esse existimat, esse, eo pertinet, ne eius testimonium recipiatur et eo amplius, ut quidam putant, neue ipsi dicatur testim
Abbreviated transcription (Latin):
p̃tiĩ in corpore nõ erass pot̾it nepoᷤᷤ¬
tea dedarare de quo senserat.⁊
puto posse. nich eũnũc dat. s
datũ sigͣt. ¶ Set ⁊ si nocã poste¬
a adieterit legato. uł uoce sua¬
ur literis. uł sũmam. uł nomẽ
legataris ꝙ nõ rescͥpsent. uł nũ¬
moꝵ qualitatẽ. aut recte fecĩt. ⁊¬

Expanded text:
cum in corpore non errasset: poteritne postea declarare, de quo senserit? et puto posse: nihil enim nunc dat, sed datum significat. sed et si notam postea adiecerit legato uel sua uoce uel litteris uel summam uel nomen legatarii quod non scripserat uel nummorum qualitatem, a
Abbreviated transcription (Latin):
¶ I testĩs m̃ quib testes rogatiad¬
ẽe deberit. ut cestm̃ fiat alt̾ius rei
cã forte rogatos ad cestandũ nõ ee
ꝯdoneos. placet. ꝙ sic accipiendũ
est ait licet ad aliam rem sint ro
textu accõis testari oz. ẽ aut̃ uno¬

Expanded text:
In testamentis, in quibus testes rogati adesse debent, ut testamentum fiat, alterius rei causa forte rogatos ad testandum non esse idoneos placet. quod sic accipiendum est, ut, licet ad aliam rem sint rogtextu actus testari oport
Abbreviated transcription (Latin):
qua utim᷑ͣ. nõ erit scd̾s hr̃s qua¬
si ab micõ mutilit̾ mͣsticutꝰ cum
ab eo filius ex hrdatus nõ sit.⁊ si
ĩ postumo filio id acced̾et. lit natͥ
uiuo patre eo a quo ex hr̃datus
sit. moriat᷑ d icenda erunt de sb̃

Expanded text:
qua utimur non erit Secundus heres, quasi ab initio inutiliter institutus, cum ab eo filius exheredatus non sit. quod si in postumo filio idem acciderit, ut natus uiuo patre a quo exheredatus sit moriatur, eadem dicenda erunt de subs
Abbreviated transcription (Latin):
aut̾ itesto diximus suꝑ ꝑhiben¬
dis testimomis eor quim potes¬
totesurat ĩ om̃ib testimoniis ac¬
cipias ubi aliquod negociĩgerit᷑¬
⁊ õꝑ qd̾ accquirat᷑. ¶ Nec furiosꝰ
quidem testis ad hibi pot̾it cũ
compos m̃tis nõ sit. set si habet
int̾nnssiõem eo tempore ad hib̾i
⁊ bonoꝵ posso ex eo test̾o cõpetit.
um qui lege repetundar̾ damp¬
natus ẽ ad test̾m ad hib̾i posse

Expanded text:
amento diximus super p‹ro›hibendis testimoniis eorum qui in potestate sunt, in omnibus testimoniis accipias, ubi aliquid negotii geritur, per quod adquiratur. Ne furiosus quidem testis adhiberi potest, cum compos mentis non sit: sed si habet intermissionem, eo tempore adhiberi et bonorum possessio ex eo testamento competit. Eum qui lege repetundarum damnatus est ad testamentum adhiberi pos
Abbreviated transcription (Latin):
intra eandem dietã. uł cubiculũ
uł eandem domũ. uł eoidẽ ortos.
uł totam iullã. ⁊ ait sextus. sic eẽ
fũnt. uñ uccem exaudire pot̾ũt
hii pumiant᷑ qiͣ ⁊ sb̾ eodẽ tecto fũ¬
ũt. licet aliiualidioris uocis. alis
etigmoris st̃. nec om̃s undiq ex

Expanded text:
intra eandem diaetam uel cubiculum uel eandem domum uel eosdem hortos uel totam uillam. et ait Sextus sic esse fuerunt, unde uocem exaudire potuerunt, hi puniantur, quasi sub eodem tecto fuerunt, licet alii ualidioris uocis, alii exiguioris sunt nec omnes undique ex
Abbreviated transcription (Latin):
ñ pot̾unt lib̾ent᷑. ¶ Si quis nõ
metu cͥminis immentis. si tedio
uite. uł in paciencia doloris sibi
manꝰ ĩtulit eiꝰ testrũ a ꝑiri ⁊ re¬
citari mortis casus nõ impedit.¬
Item illo̾ sciend̾ est nͥ constet aliꝙ̃
eẽ eccisum ñ hrĩde familia q̾oem¬
aut̃ si ͨ accipimus nõ torm̾ta tm̃
s oẽm inquisicõem ⁊ defensio¬
nemmortis. ¶ Hec aut̾ sena¬
tus . ꝯ. eos. quidem qͥ sb̾ eodem¬
rest̾o tecto. fu̾nt om̃iodo punit
tecto qͣlit̾ accipiat᷑ uideamꝰ. u¬
trũ int̾ eosdem ꝑietes an iultra

Expanded text:
n potuerunt, liberentur.Si quis non metu criminis inminentis, sed taedio uitae uel inpatientia doloris sibi manus intulit, eius testamentum aperiri et recitari mortis casus non impedit.Item illud sciendum est, nisi constet aliquem esse occisum, non haberi de familia quaeautem sic accipimus non tormenta tantum, sed omnem inquisitionem et defensionem mortis.Hoc autem senatus consultum eos quidem, qui sub eodem tecto fuerunt, omnimodo punit,'tecto' qualiter accipiatur, uideamus, utrum intra eosdem parietes an et ultra
Abbreviated transcription (Latin):
cipatus cũ hrditatẽ cestõ datam
adse ꝑtinere noluit ꝯtinuo ea
adsu̾tstitutũ ħrdem tnͣsit. ñ pt̃
uid̾i ꝓ ħrde gessisse qui ut hrdi¬
tatem obmitt̾e. ex alia ꝑte edicti
possõm bonor petat. pauł ⁊ ꝓtuł¬

Expanded text:
cipatus cum hereditatem testamento datam ad se pertinere noluit, continuo ea ad substitutum heredem transit nec potest uideri pro herede gessisse, qui, ut hereditatem omitteret, ex alia parte edicti possessionem bonorum petat. Paulu
Abbreviated transcription (Latin):
sit ita ei. ⁊ seruos ħr̃ditarios
manumitt̾e. ¶ Qͥ ex ꝑte hr̃s
ĩstitutꝰ est pure. exꝑte sb̾condi¬
cõe solus ⁊̃ pendente ⁊ dicõesiad¬
ierit hr̃ditatem ex asse hr̃s erit.
qr solus hr̃s futurus ẽ om̃iodo
nͥ hat̃ incondicõnalẽ ꝑtem sb̃¬

Expanded text:
atis manumittere. Qui ex parte heres institutus est pure, ex parte sub condicione solus, etiam pendente condicione, si adierit hereditatem, ex asse heres erit, quia solus heres futurus est omnimodo, nisi habeat in condicionalem partem s
Abbreviated transcription (Latin):
I soc̃ agn̾o hr̃s institutꝰ adierit.
hrditatem qu̾ mortuo pr̃e cum
hr̃de eiꝰ filiam de dote acturam n
.ł .u. ibidem aristoni ⁊ sensit gͦ di¬
ip̃m quoq ꝯueniri posse. ¶Luti
ticiꝰ filiesue nomine dotis .c. pro¬
misit. gaio. seio. ⁊ int̾ gaiuĩ ⁊ seũ¬

Expanded text:
i socer a genero heres institutus adierit hereditatem, quandoque mortuo patre cum herede eius filiam de dote acturam Nelibro quinto: ibidem Aristoni consensit. ergo diipsum quoque conveniri posse. Lucius Titius filiae suae nomine centum doti promisit Gaio Seio: inter Gaium Se
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ lucium ⁊ ticiũ prem młris ⁊ueĩt
ne dos a niuo uro lucõ tic̾o .i. pr̃e
mulieris peteret᷑. postea culpa ma¬
stituit filia ex hrdata quero an ab
hr̃dib soci maritꝰ exig̾e dotempt̃.
cum eam młri redditarus est Rn¬
dit cum filia alus a pr̃e ħrdibus
nstitutis accõm de dote suaretuꝵ
aut exactam dotem aut accõnem
ei p̾stare. nec ullam exceptõm he¬
bunt. soci ħrdes adu̾sus enin cui¬
manito absurde dr̃ dolo iuud̾i eum¬
frẽ fac̾e qui nõ ip̃i quem muenit.¬

Expanded text:
t Lucium Titium patrem mulieris conuenit, ne dos a uiro uiuo Lucio Titio id est patre mulieris, peteretur: postea culpa mastituit filia exheredata: quaero, an ab heredibus soceri maritus exigere dotem potest, cum eam mulieri redditurus est. respondi: cum filia aliis a patre heredibus institutis actionem de dote sua recipit maritus aut exactam dotem aut actiones ei praestare: nec ullam exceptionem habebunt soceri heredes aduersus eum, cum absurde dicitur dolo uideri eum facere, qui non ip
Abbreviated transcription (Latin):
dum est nepti. ex hac auita con¬
uencõne. ne comodo dotis defrande¬
tur utilem accõm hrẽ  fauore enĩ
nupciarũ ⁊ maxime pp̃ affecc̃om
ꝑsonarũ ad boc decurrendũ est.

Expanded text:
dum est nepti ex hac auita conuentione, ne commodo dotis defrudetur, utilem actionem: fauore enim nuptiarum et maxime propter affectionem personarum ad hoc decurren
Abbreviated transcription (Latin):
in cuiꝰ potestate ẽ. ⁊ an cui accõ ex
hoc pacto ⁊ stipłone competet et¬
⁊ iarũ hĩdi ani mat̾m ex scipula
pulatus ꝓponit qd̾ cum ita ẽ hr̃di
pete uiteretꝰ ͥs dicend̾ ẽ seie posse
dotem solui. qmͣnis accõ ei directo
nõ competat. ac sibi. aut illi da
nanus scipulatus ẽe s ꝑmitten

Expanded text:
cuius potestate est, an et cui actio ex hoc pacto et stipulatione competat et utrum heredi avi materni ex stipulatpulatus proponitur: quod cum ita est, heredipetere videtur. sed dicendum est Seiae posse dotem solvi quamvis actio ei directo non competat, ac si sibi aut illi dari avus stipulatus esset. Sed permitten
Abbreviated transcription (Latin):
iuntate diuorc̾o facto dotemda¬
ri si condicõ stipułonis impleat᷑
⁊ pottea filia sñ lib̾is decesserit.
non erit impediendꝰ patͥ quo
minꝰ ex stipulatu agat. inua a
filiasi ag̾e uult. excepc̃õe sb̃mo

Expanded text:
luntate diuortio facto dotem dari. si condicio stipulationis impleatur et postea filia sine liberis decesserit, non erit impediendus pater, quo minus ex stipulatu agat: uiua autem filia si agere uult, exceptione summo
Abbreviated transcription (Latin):
imneris honib añ cam ub̾alemo
ab assumptos qmͣuis ẜuam fuisse
postea ꝯstit̾it. peti nõ posse ꝑ lacuit
sumptꝰ u̾o necessaris ⁊ utiles etĩ
p̃ dia que dotalia uidebant᷑. facto
compensatis fructib ꝑceptis ad
ĩ inr̾imoĩo defiuicta filia si petat
geñ. quiresidue dotis ꝓ misse fenꝰ
stipulatus ẽ. ita derũ ad finem
unte mutua debite qnͣtitatis ⁊pẽ¬
sacõne opposite uiste uidet᷑ si ꝓprus
sumptibruxorem suã exhibuit. a¬
lioqͥn si sumptib pris exbibita sic
manis usurgram stipło ⁊ pensacõi
nõ ꝓd̾it. ¶ Ad irũ urore post

Expanded text:
ieris oneribus ante causam liberalem absumptos, quamuis seruam fuisse postea constiterit, peti non posse placuit. sumptus uero necessarios et utiles in praedia quae dotalia uidebantur factos, compensatis fructibus perceptis,in matrimonio defuncta filia si petat, gener, qui residuae dotis promissae faenus stipulatus est, ita demum ad finem uice mutua debitae quantitatis compensationem opponere iuste uidetur, si propriis sumptibus uxorem suam exhibuit: alioquin si patris sumptibus exhibita sit, inanis usurarum stipulatio compensationi non proderit. Ad uirum uxore pos
Abbreviated transcription (Latin):
Noa ignorans filiam diitisse dotem
et ca ꝓmissionis nim̃aut nõ ꝵ in¬
tebiti ⁊ dicom. si de doce accone pe
nia dotem dedit. accõ dotis ad filiã
ꝑtimi. post diuorciũ quor patre dãp¬

Expanded text:
 ignorans filiam diuortisse dotem ex causa promissionis numerauit, non per indebiti condictionem, sed de dote actione pecpro filia dedit, actio dotis ad filiam pertinet. post diuortium quoque patre dam
Abbreviated transcription (Latin):
Egatarius qui rogatus ẽ alii oẽ
legatum restitu̾e. si matuit se ex¬
cusare a tutela legatum ꝑfid̾i̾cõ¬
missarium cosequit᷑. cui simił est
qui de fło egit nec optinuz Ap̃.
stitutam exclud̾e nõ pot̾it. q̃ cuto¬
parentis relinqũt᷑ pͥus post extu¬
sacõem ab ħrdib extraneis quo
retin̾i platuit. qd̾ nõ ħebit locũ
in ꝑ son fili quem pr̃ in pub̾i fr̃i

Expanded text:
Legatarius, qui rogatus est alii omne legatum restituere, si maluit se excusare a tutela, legatum propter fideicommissarium consequitur: cui similis est, qui de falso egit nec optinuit. Papstitutam excludere non poterit. Quae tutoparentis relinquuntur, post excusationem ab heredibus extrariis quoque retineri placuit. quod non habebit locum in perso
Abbreviated transcription (Latin):
luit añ restitutã hr̃ditate᷑ ĩ pos¬
sõne hr̃ditans filiom quoq
mitti placuit. cũ aut̃ mnr̾ea filii
res bonor ĩ solidũ degͣrissenit. It
alias ꝑignori dedissent ħr ditate
postea restituta costat ex eo fc̃o
It̾q pignora ꝯsirmari. ¶ dem.¬

Expanded text:
luit: ante restitutam hereditatem in possessionem hereditatis filiam quoque mitti placuit. cum autem interea filii res bonorum in solidum distraxissent, item alias pignori dedissent, hereditate postea restituta constitit ex eo facto item pignora confirmari. 59 Idem
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑfluũ post mortẽ suã restitu
erẽ rogatus. fu̾at pignorires
noll adire. ut suspectã coactꝰ
uissu p̃toris adut. ⁊ restituit.
tũ emptore pignoris ñ ĩuenis¬
s desiderabat remittisͥ iure do
quidꝰ hiditatis ⁊ fusa obligõ
ẽ. iuideamꝰ aut̾ ne ⁊ pignus
lib̾atũ sit sb̾lata natural ob
amꝰ de effcurei. ⁊ si possid: nł¬

Expanded text:
superfluum post mortem suam restituere fuerat rogatus, pignori res nollet adire ut suspectam, coactus iussu praetoris adit et restituit: cum emptorem pignoris non inveniret, desiderabat permittquidem hereditatis confusa obligatio est: uideamus autem, ne et pignus liberatum sit sublata naturali obamus de effectu rei. et si possidet, nu
Abbreviated transcription (Latin):
tũ de lucro hr̃s scͥptus absit.
ꝙ forte legatũ acceꝑit si hr̃s
nõ extitiss. Rnsũ est ñ ẽẽ co¬
gend̃ adire nisi legato p̃s¬
tito. uͥ quid̃ potuit. dici. nec
it adicior̃. si cũ testatoral¬
t̾uttũ dederit. nos utr̃q ei ps¬
tabimꝰ. ¶La que docẽ da¬
bat. pacta erat c̃ marito ut
mortua se ĩ mͣio dotis ꝑs ma¬
tͥ eiꝰ redderet᷑. nec eo noĩc
scipło a mrẽ ĩ t̾poit̃a nõ est.
moriẽs demꝙ turẽm ⁊ ma¬

Expanded text:
lucro heres scriptus a sit, quod forte legatum accepit, si heres non extitisset, responsum est non esse cogendum adire nisi legato praestito. ubi quidem potuit dici nec cit aditionem: sed cum testator alterutrum dederit, nos utrumque ei praestamus. Ea quae dotem dabat pacta erat cum marito, ut mortua se in matrimonio dotis pars matri eius redderetur, nec eo nomine stipulatio a matre interposita est: moriens de
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ suũ obient. ꝑtem suam suꝑ¬
stiti fri restituat. ꝙ si nt̾q sñ lib̾¬
is diẽ suũ obierit. oem ħrditatẽ¬
meã. adnepotem meam claudiã
puenire uolo. defuncto cũ lib̾is¬
alt̾o alies suꝑstite filio nouissĩo

Expanded text:
m suam superstiti fratri restituat: quod si uterque sine liberis diem suum obierit, omnem hereditatem ad neptem meam Claudiam peruenire uolo': defuncto altero superstite filio, nouissimo
Abbreviated transcription (Latin):
br̃. si cũ ĩ fid̾i missis uoluntatẽ
spectari ꝯuemat. absindũ cẽ Re¬
ndit. cessante pͥma sb̾stone ꝑtis
nepti peticionem denegor qm̃
totũ hĩc uoluit. auus. si nouis¬
sim ꝯ fr̾is quor porcõem iusce¬
piss. ¶Peto ate uror claris¬
sima. ut cũ morieris hr̃ditatẽ
meam restituas filus meis uł
um eor. uł nepotib meis. cuiuo¬
lius. uł cognatis meis cui uoles
Q ꝯgnates facuitatẽ eligendi
tatã. ¶ Ex cer̾is aut̃ cosnatis
si nepotes supeent ñ recte mu
potil ex cognatis ꝙͣ uelit ꝑͣm eli¬

Expanded text:
 sed cum in fideicommissis uoluntatem spectari conueniat, absurdum esse respondi cessante prima substitutione partis nepti petitionem denegari, quam totum habere uoluit auus, si nouissimus fratris quoque portionem suscepisset. 'Peto de te, uxor ‹ca›rissima, uti cum morieris hereditatem meam restituas filiis meis uel uni eorum uel nepotibus meis uel cui uolueris uel cognatis meis si cui uoles ros cognatos facultatem eligendi datam: ex ceteris autem cognatis, si nepotes superessent, non recte mulpotum ex cognatis quam uelit pe
Abbreviated transcription (Latin):
hr̃dicatẽ ex tre blłcũ suspecta
dicet᷑ cotam recepit si ip̃e quor
rogat᷑ sit alii restitu̾e. totũ res¬
titu̾e coget᷑ ⁊ erit ĩ hͣc quoq res¬
titucõne treblłio locus. qrͣtam
.n. falc̃. iure. fid̾i ꝯmissarius.
retmn̾e nõ potuit. n ͨ ad rem ꝑ
desid̾ass fid̾i⁊missũ scdo loco da¬
tũ ĩ t̾cidiss. cũ eĩ semł adita ẽ.
ti rata ꝯstituit᷑. n ͨ ẽ xͣ. ꝙ ⁊ cet̾a¬

Expanded text:
hereditatem ex Trebelliano, cum suspecta diceretur, totam recepit, si ipse quoque rogatus sit alii restituere, totum restituere cogetur. et erit in hac quoque restitutione Trebelliano locus: quartam enim Falcidiae iure fideicommissarius retinere non potuit. nec ad rem pedesiderasset, fideicommissum secundo loco datum intercidisset: cum enim semel adita est tas rata constituitur. non e
Abbreviated transcription (Latin):
tͥ ⁊ dem̃ om̃e marmor legatũ
ẽe p̾t̾ duas nlła statua manno¬
rea legata ẽ tͥ ¶Idem urbaĩs
suis tͥ legatis sim dispensator
legatus sit. ¶ Eura c̾cum pondꝰ
argentidare hr̃s iussus sit ei pe¬
cimiã mim̾atam dando ip̃o iu
genus argentilegatũs sit.

Expanded text:
armor legatum esset, praeter duas nulla statua marmorea legata est tibi. idem urbanis seruis tibi legatis, si mihi dispensator legatus sit. Cui certum pondus argenti dare heres iussus sit, ei pecuniam numeratam dando iure ipsgenus argenti legatum sit.
Abbreviated transcription (Latin):
tem ꝙ sab̾ ait. si cui ꝑs apposita
nõ excuciamꝰ duos ex quadran¬
assi deest fieret. s ⁊ labeo ¶ Undei¬
dom tcͣtat si duosex .xi. post duoᷤ
semi uncia an ad solũ sũ ꝑte scpͥ

Expanded text:
tem quod Sabinus ait, si cui pars adposita non est, excutiamus. duos ex quadranassi deest, feret: hoc et Labeo. Unde idem tractat, si duos ex undecim, duos semun
Abbreviated transcription (Latin):
quire. s qͣ rone senatꝰ censuit
ut restitui eis extre blłiano hr¬
ditas possit. qͥ rõne alio senatꝰ
ꝯsłto hr̃dib eis ĩstirutis a lib̾to
acquir̾e hr̃ditatẽ. ꝑ missũ ẽ itꝗ¬

Expanded text:
quirere. sed qua ratione senatus censuit, ut restitui eis ex Trebelliano hereditas possit: qua ratione alio senatus consulto heredibus eis institutis a liberto adquirere hereditatem permissum est
Abbreviated transcription (Latin):
duos plures ne lib̾ec iustis nuptus
ta ue. sua signficassi. cuiꝰ ex lib̾is
siuis eũ lib̾tũ. camue. lib̾tã ee̾ uel¬
let. is ea ue qr̃o is qͥ eũ eam ue ma¬
numisit. int̾ niug. ł test̾o ĩ tiuita¬
te c̃ẽ desiss. soiꝰ eipronꝰ solaue

Expanded text:
duos pluresue liberos iustis nuptiis taue sua significasset, cuius ex liberis suis eum libertum eamue libertam esse uellet, is eaue, quandoque is, qui eum eamue manumisit inter uiuos uel testamento, in ciuitate esse desisset, solus ei patronus solaue
Abbreviated transcription (Latin):
Mẽns qui de ħĩditate deub̾ant
desiderante eo qui suo ꝑiculo ue¬
lit adire ħrditatẽ cogant᷑ adi¬
re. si nõ statim restitu̾e. s ut cõ¬
pleco eo tp̃r delib̾onis si expedi¬

Expanded text:
es qui de hereditate deliberant desiderante eo, qui suo periculo uelit adiri hereditate‹m›, coguntur adire, sed non statim restituere, sed ut c‹o›mpleto tempore deliberationis, ‹si› expedi
Abbreviated transcription (Latin):
dent. ⁊ ĩ eam campignora ac¬
ceꝑit accones ñ cõpetent eicui
restituta fu̾it hr̃ditas ad usꝰ
ip̃a pignora. s alia dubitaci¬
o remanebit. si ĩ eũ ccͣtũ qui
a defuncto finit int̾põitus hr̃s

Expanded text:
et in eam causam pignora acceperit, actiones non competunt ei, cui restituta fuerit hereditas, aduersus ipsa pignora. sed aliqua dubitatio remanebit, si in eum contractum, qui ex defuncto fuerit, interpositus heres
Abbreviated transcription (Latin):
Ihĩs ĩstiturus ticio rog̃atus fu¬
ent restitu̾e hiditatẽ. ⁊ rursus
titiꝰ hr̃di post tyc sufficiunt. di¬
recte accoes hr̃di. ¶ Si hr̃s añ¬
en au̾it ꝙͥ ex hĩditate. aut suũ
hñditariũ manumiserit. aut
ruꝑit quid. uł fregit. uł usus¬
sit. nõ competit ĩ eũ illa accio
cuuł. restituta postea ħrditate
post restitutã hrditatẽ hor ꝙͥ
amisit hr̃s. dicend̾ ẽ lege aqͥł.
cũ eo agi posse. si ẜuũ forte hĩ¬
ditanũ. aut ułnerau̾it. aut

Expanded text:
Si heres institutus Titio rogatus fuerit restituere hereditatem et rursus Titius heredi post tempus, sufficiunt directae actiones heredi. Si heres anenauerit quid ex hereditate aut seruum hereditarium manumiserit aut ruperit quid uel fregerit uel usserit, non competit in eum ulla ciuilis actio restituta postea hereditate post restitutam hereditatem horum quid admiserit heres, dicendum est lege Aquilia cum eo agi posse, si seruum forte heredita
Abbreviated transcription (Latin):
iegato feͥnus sorciũ quas defũc¬
dicate telictor. an ͭ caucõem ĩ¬
t̾poĩtam debitas ueluti sortes
ĩ caucõem deduci ncc̃e ẽ: nõ id̾
tũc eĩ sortes dũtaxat legata

Expanded text:
legato faenus quoque sortium, quas defunceditate relictorum ante cautionem interpositam debitas uelut sortes in cautionem deduci necesse est. non idem tunc enim sortes
Abbreviated transcription (Latin):
seio post decenmũ deducto usu
fr̃ dari uissit. querocũ ⁊ medio
hec detennii spacõ hr̃s ita de¬
functus sit. an post tp̃c decennii
plemis fundꝰ ad legatariũ ꝑti¬
neat. mou eĩ me ꝙ dies lega¬

Expanded text:
io post decennium deducto usu fructu dari iussit: quaero, cum medio hoc decennii spatio heres uita functus sit, an post tempus decennii plenus fundus ad legatarium pertineat. mouet enim me, quod dies lega
Abbreviated transcription (Latin):
debitor sibi soluendo sic ene
met. euemet. ut si ħrde aliqͦi
stituto ip̃i debitori liberatio ⁊
ali quadringenta legata st̃
si quide m soluendo sit debitor
centũ qͥnquagnita ex trescẽ¬
tis retineat. alia .el. legatario¬

Expanded text:
sibi solvendo sit, eveniet, ut, si herede aliquo instituto ipsi debitori liberatio et alii quadringenta legata sint, si quidem solvendo sit debitor, centum quinquaginta ex trecentis retineat, alia cent
Abbreviated transcription (Latin):
ne possint obstare mrĩ ⁊ eas tu¬
lit. ut nõ induc̾ent᷑. mũ iꝰ integr̃
etit. qd̾ medio temꝑe app̾bend̾it.
clutisi filio intestato mortuo
postums ei filius potit nasci. nͨ
de erat postlimimo uonsit ren̾¬

Expanded text:
t obstare matri, et casus tulerit, ut non inducerentur, matris ius integrum erit, quod medio tempore appenderit: veluti si filio intestato mortuo postumus ei filius potuerit nasci nec  potestate erat postliminio non sit re
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Si fundum docalem frucnũ re¬
cepiss młr. nõ hĩta racõne fruc¬
tuũ ꝓporcõne aum quo nupta no
fuiss nicħ ominꝰ de dote ag̾e pt̃
qr miorẽ dotẽ recepiss. hic emĩ Nt¬
ad dotis augmentũ ꝑtinz. quem
ad̾m si ꝑtum ancillarũ nõ rece᷑¬
piss. aut legata. aut brditates
que post diuortiũ ꝑ seruos dota
tanqmͣ debitor młieris dotem ꝓ¬
miserit. nõ plus qmͣ id qd̾ facere
possit: cotis futurum e̾e. Affri
adhibu̾at qui scipularent᷑ ꝑtem
dotis destructo mrimonio sibi sol¬
ui. ea ulła dote obierat eodẽ ma¬
rito suo hrde relicto is qui dampno¬
sam hrditatem eiꝰ adierat. nicħ¬
adeundo ħrditatẽ debitͥcis intlłi

Expanded text:
. Si fundum dotalem recepisset mulier non habita ratione fructuum pro portione anni, quo nupta non fuisset, nihilo minus de dote agere potest, quia minorem dotem recepisset: hoc enim ad dotis augmentum pertinadmodum si partum ancillarum non recepisset, aut legata uel hereditates, quae post diuortium per seruos dotaltamquam debitor mulieris dotem promiserit, non plus quam id quod facere possit dotis futurum esse. 33 Afadhibuerat, qui stipularentur partem dotis distracto matrimonio sibi solui: ea nulla data dote obierat eodem marito suo herede relicto: is damnosam hereditatem eius adierat. nihiadeundo hereditatem deb
Abbreviated transcription (Latin):
licata sit in id qd̃ fac̾e po̾test fis¬
co maritꝰ ⁊ dempnandꝰ est ne mꝑ
inciem mariti młr punita sit.
ꝯtradicendi ei filia nõ ħret. max¬
nnc cũ ab eo ampliore postea sum¬
ma docata sit. ¶ Arceslus.¬

Expanded text:
licata sit, in id quod facere potest fisco maritus condemnandus est, ne in perniciem mariti mulier punita sit. contradicendi ei filia non haberet, maxime cum ab eo postea ampliore summa dotata sit. Marcellus
Abbreviated transcription (Latin):
u̾pta nõ impedr quo nonꝰ cũ rͥo¬
re marito de dote exꝑiatur. ¶Ee¬
ciens culpa uiri accidit ne dos aso¬
cõaut a quol alio qui młris noĩe
ꝓmisepat ex igeret᷑. si aut̃ ĩ m̃im¬
eũ qui dotem repmiserat ħ̾rdem
instit̾i̾nt. satis ⁊stat nict ampliꝰ
iurũ p̾stare deb̾e qmͣut eos obli
oet᷑. fiscus creditorib oiꝰ sagisfre
ncc̃e ht̃. int̾ quos uxor quoq ẽ.
Si pr̃ cum ducenta filie suc noĩe
dotis grã ꝓssiss ⁊ pactus fu̾it. ne
ampliꝰ qm̃ .c. a se peterent᷑. ⁊ solu

Expanded text:
upta non impeditur, quo minus cum priore marito de dote experiatur. Quotiens culpa uiri accidit, ne dos a socero aut a quolibet alio, qui mulieris nomine promiserat, exigeretur: si aut in matrim facta eum qui dotem repromiserat heredem instituerit, satis constat nihil amplius uirum praestare debere, quam ut eos obligcetur, fiscus creditoribus eius satisfacere necesse habet: inter quos uxor quoque est. Si pater, cum ducenta filiae suae nomine dotis gratia promississet, pactus fuerit, ne amplius quam centum a se peterentur, et solu
Abbreviated transcription (Latin):
siquid̾ donare ei młr uoluit.
nec de lib̾tatis cã impositis ei p̃s¬
tandis tenebł. ꝙ si negocium ĩ¬
t eos gestum est utiq tenebr̃. ut
oftõ iudicis caueat. maritusse¬

Expanded text:
quidem donare ei mulier uoluit, nec de libertatis causa impositis ei praestandis tenebitur: quod si negotium inter eos gestum est, utique tenebitur, ut officio iudicis caueat restitutu
Abbreviated transcription (Latin):
Ifuiofa. dos data sit sũ iuissu prĩs
de petulio quid̾ agetur. s siue p̃
impensas afiliofo factas agocui
sine pp̃ res datas afilio. uł amo¬
tas ab uxore res peculiares. hoc
ip̃o quid̾ ht̃ accõem pat̾ ex ꝑsõa
fuis mnauis peculiũsit. ⁊ sic tofu a
est p̃standũ młri: qd̾ est in pecu¬
lio qui adhuc sit qd̾ urori de bea¬
tͣ. ¶Maritum ni redeenda dote
dedolo.m. ⁊ cuipa cau̾e oportet.
ad si dolo. co  culpa fec̾it quo mi¬
uꝰ restitue possit dampnandum
nõ debat. ¶ Si post diuorcumm
res dotales detiores fc̃e sunt. ⁊ uir
iu recdenda dote moram fecerit.
om̃iodo detͥmentũ ip̃e p̾stabit.
Si qui cotalium seruorũ ifu¬
ga erunt cauere d maritꝰ boĩ¬

Expanded text:
ilias dos data sit iniussu patris, de peculio quidem agetur: sed sive propter impensas a filio familias factas sive propter res donatas a filio vel amotas ab uxore res peculiares hoc ipso, quod habet actionem pater ex persona filii, maius peculium fit, et sic totum est praestandum mulieri quod est in peculio, quia adhuc sit quod uxori debeatur. Maritum in reddenda dote de dolo malo et culpa cauere oportet. quod si dolo malo fecerit, quo minus restituere possit, damnandum non debeat. Si post diuortium res dotales deteriores factae sint et uir in reddenda dote moram fecerit, omnimodo detrimentum ipse praestabit. Si qui dotalium seruorum in fuga erunt, cauere debebit
Abbreviated transcription (Latin):
riti młr agere uolet. unde ex ac¬
ncom̃ dotis mitium acciꝑe ponam
⁊ constat ex inde dotis acc̃om cõ¬
pet̾e. ex quo enidentissime apꝑ¬
u̾it matiti facultates ad dotis
exacc̃om nõ suffice̾. ¶ Si ex hr̃¬
cõ. ¶Q uociens młri sat̾dan¬
dum̃ est de sołone dotis post c̾tũ
tempꝰ maritus satis dare ñ pos¬

Expanded text:
riti mulier agere uolet, unde exactionem dotis initium accipere ponamus? et constat exinde dotis exactionem competere, ex quo euidentissime apparuerit mariti facultates ad dotis exactionem non sufficere. Si exheretio. Quotiens mulieri satisdandum est de solutione dotis post certum tempus, si maritus satisdare n
Abbreviated transcription (Latin):
iq oꝑtebit de rato. Idem dicend̾
ẽ. ⁊ si ab hostib captꝰ sit pat̾ filie
dandã accõmde dote repetenda.
¶Transgrediam nũc ad articłm¬
hũc. ut queramꝰ adĩus quos cõ¬
petit de dote acc̃o. ⁊ adu̾sus ipm̃ ma¬
ritum ⁊pet̾e palam est. sinc ip̃i dos
data sit. siue alii ex uoluntate ma
plane si filio data sit. si quid̾ iussu
sot̾i adhuc absolute soc̾ tenebr.
ꝙ si filio data sit. nõ uissu patͥs so¬
pr̃e agi oport̾e. udi enĩ ad eumꝑ
uenisse dotem penes quẽ ẽ peculi¬
um. sufficit aut̃ ad id dampnan¬
dũ ꝙ ẽ ĩ pecłio. uł si qͥdiurem pa¬
tͥs u̾sumest. sin aut̃ socõ dotem

Expanded text:
oportebit de rato. Idem decernendum est et si ab hostibus captus sit pater, puellae dandam actionem de dote repetenda. Transgrediamur nunc ad hunc articulum, ut quaeramus, aduersus quos competit de dote actio. et aduersus ipsum maritum competere palam est, siue ipsi dos data sit siue alii ex uoluntate marplane si filio data sit, si quidem iussu soceri, adhuc absolute socer tenebitur: quod si filio data sit non iussu patris, Sapatre agi oportere: uideri enim ad eum peruenisse dotem, penes quem est peculium: sufficit autem ad id damnandum quod est in peculio uel si quid in rem patris uer‹s›um est. si
Abbreviated transcription (Latin):
a denĩ repudia sponsalib misit
atq alii ita nupsit. quero si me¬
uia ageret. cum t lic̾o ticõ quon¬
dam marito. ⁊ a prẽ hr̃de relicto
dissolut᷑ an possit maritꝰ pp̃ culpã
ticiꝰ ꝯueniretur. tñ si sponsalib¬
tũ nõ cõsensiss culpã młieris ml¬
tandam eẽ. ꝑAmp̃¬

Expanded text:
a deinde repudium sponsalibus misit atque ita alii nupsit. quaero, si Maeuia aget cum Lucio Titio quondam marito et a patre herede relicto dissolutum, an possit maritus propter cuTitius conueniretur, tamen, si sponsalibus non consensisset, culpam mulieris multandam esse. 39 P
Abbreviated transcription (Latin):
it. ne pecerent᷑. nec intlłigunt᷑ do¬
tis ẽe. qd̾ si mortuo pĩe cũ bĩde ep
maritꝰ ag̾e ceꝑit. ista qͥuoqͤ peciua
in dotement. ¶ Si uoluntate fi¬
lie ꝓcurator a patre datus litem
de dote ꝯtestatus fuit. ⁊ resodm̃ e¬
ũ iudicata pr̃ decesẜit. iudicati ac¬

Expanded text:
it ne peterentur, nec intelleguntur dotis esse. quod si mortuo patre cum herede eius maritus agere coeperit, ista quoque pecunia in dote erit. Si uoluntate filiae procurator a patre datus litem de dote contestatus fuerit et re secundum eum iudicata pater decesserit, iudicati ac
Abbreviated transcription (Latin):
tate sit. quia detiorem ⁊dic̾omĩ
dotem filie facere nõ pot̾ nͥ ⁊ sen
tias dotem dederit pot̾it ex int̾ual¬
lo añ imptias tñ ⁊̃ cͥtã uoluntatẽ
filie quoꝙ scipulari. ¶ Si quis
ut quocũq modo directo. mͣuo.
ip̃i solueretur postea maritus
dotem uxori solu̾it rectissime di¬

Expanded text:
e sit, quia deteriorem condicionem in dote filiae facere non potest nisi tias dotem dederit, poterit ex interuallo, ante nuptias tamen, et citra uoluntatem quoque filiae stipulari. Si quis ut quoquo modo dirempto matrimonio ipsi solueretur, postea maritus uxori dotem soluerit, rectissime di
Abbreviated transcription (Latin):
dũ est inmodatum eiꝰ seuiciam
hec indicõ cohercedam. qrmus
emĩ diligenciã uxor eam demum
ab eo exigat qmͣ reb suis exibet
nec plus possit actũ senicia que
in ꝓpriis culpanda est ĩ aliems co¬
hercenda est hoc est in dotalib
¶Si uxoruiri rem comodauit
eaq ꝑierit. indendũ est an cõ¬
pensa cõm hoc noĩe pati possit
⁊ puto si quid̾ ꝓ hu̾it eam cõmo

Expanded text:
dum est immoderatam eius saeuitiam hoc iudicio coercendam: quamuis enim diligentiam uxor eam demum ab eo exigat, quam rebus suis exiget, nec plus possit, attamen saeuitia, quae in propriis culpanda est, in alienis coercenda est, hoc est in dotalibus. Si uxor uiri rem commodauer‹it› eaque perierit, uidendum, an compensationem hoc nomine pati possit. et puto, si quidem prohibuit e