comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sebasten. Cur autem samaria dicta
sit ciuitas: in regũ uolumine legimꝰ.
optatiuo modo loqͥt᷑. ut samaria ꝑeat:
cui cũ ds̃ tanta p̃pararit bona illa
contra dm̃ faciat: & magis demonũ
simulachra sectet᷑. Sym̾machus
autẽ non dixit pereat. s aletã
suiq eam pęnitebit erroris. quod
dulcissimũ dm̃ in amaritudinem
uerterit: ita ut bellatores eiꝰ ingla-¬
dio pereant. paruuli & lactentes
elidant᷑ ad terram: & fȩtȩ eiꝰ atq pre-¬
gnantes disrũpant᷑ in mortem.
Quȩ om̃ia ei accidisse credendũ ẽ
tẽpore captiuitatis. & angustiȩ. qͣn¬
do suam patriam ꝑ didert̃. Q qͥ
euasere gladium: in seruitutem ꝑ¬
petuam sunt ab ducti. De hęreticiᷤᷤ
facilis in telligentia ẽ. qͦd uocent᷑
samaria: eo qͦd dei precepta seruare
se iactant: non quo custodes sint le¬
gis eius: sed quod hoc essȩ se dicant
in similitudinem cismatis nouati¬
dos se uocant. cũ sint om̃iũ inmun¬

Expanded text:
Sebaste. Cur autem Samaria dicta Sebaste. Cur autem Samaria dicta sit civitas, in Regum volumine legimus. optativo modo loquitur, ut Samaria pereat. Cui cum Deus tanta praepararit bona, illa contra Deum faciat, et magis daemonum simulacra sectetur. Symmachus autem non dixit pereat, sed suique eam poenitebit erroris, quod dulcissimum Deum in amaritudinem verterit, ita ut bellatores ejus in gladio pereant, parvuli et lactentes elidantur ad terram, et fetae ejus atque praegnantes disrumpantur in mortem. Quae omnia ei accidisse credendum est tempore captivitatis et angustiae, quando suam patriam perdiderunt, et qui evasere gladium, in servitutem perpetuam sunt abducti. De haereticis facilis intelligentia est, quod vocentur Samaria, eo quod Dei praecepta servare se jactent, non quod custodes sint Legis ejus; sed quod hoc esse se dicant, in similitudinem schismatis Novatidos, se vocant, cum sint omnium immun
Abbreviated transcription (Latin):
qnͣdo morte xp̃i uinctȩ apud inferoᷤᷤ
animȩ liberant᷑. Scd̾m cropologiã.
in isdẽ de qͥbꝰ supra diximꝰ cõmenta¬
riis legimꝰ. uentũ urentẽ diabolũ in¬
telligiꝰ. & singulos hȩresiarchas: qͦd no¬
bis displicet. Neq enĩ diabolus ue¬
nas mortis. fontesq erroris siccare po¬
cest: cũ ipse fons. & inicium mortuoꝵ
sit. Itaq sermo ęccłasticus urens in¬
celligendꝰ ẽ. uentꝰ: qͥ om̃ia hȩreticoꝵ
dogmata arefaciat. & ꝑducat adni
chilumꝰ & diripiat eos atq disꝑgat:
qui hęreticoꝵ doctrina in morte fu-¬
erant congregati. Pereat samaria:
qm̃ ad amaritudinem concitauit
dm̃ suum Ingladio pereat. Paruuli
eoꝵ elidantur: & fetȩ eiꝰ discindant᷑.
. Disꝑdet᷑ samaria: qm̃ resticit
deo suo Ingladio ꝑibt̃.: & lactentes eoꝵ
elidentur ad petr̃a: & habentes in
utero disrũpentur. Sepe diximuᷤ
decem tribꝰ appellari samariam. a
metropoli samaria. quȩ ex nomine
augusti nunc uocat᷑ augusta: id est

Expanded text:
i vinctae apud inferos animae liberantur. Secundum tropologiam in eisdem de quibus supra diximus Commentariis legimus ventum urentem, diabolum intelligi et singulos haeresiarchas. Quod nobis displicet: Neque enim diabolus venas mortis fontesque erroris siccare potest: cum ipse fons et initium mortuorum sit. Itaque sermo Ecclesiasticus, urens intelligendus est ventus, qui omnia haereticorum dogmata arefaciat et perducat ad hilum, et diripiat eos atque dispergat, qui haereticorum doctrina in morte fuerant congregati. 156 Pereat Samaria: quoniam ad amaritudinem concitavit Deum suum: in gladio pereant: parvuli eorum elidantur, et foetae ejus discindantur. LXX: Disperdetur Samaria quoniam restitit Deo suo, in gladio corruent, et lactentes eorum elidentur ad petram, et habentes in utero disrumpentur. Saepe diximus decem tribus appellari Samariam a metropoli Samaria, quae ex nomine Augusti nunc vocatur Augusta, id est,
Abbreviated transcription (Latin):
mel om̃s uniꝰ uoluminis ꝓpħas
enumerauimꝰ: utile nobis uidst᷑
latine breuiter ad notare. Oseẽ.
interp̃tatur ẽu zor: quẽ nos
saluantẽ possumꝰ dicere. Iohel.

Expanded text:
oluminis prophetas enumeravimus, utile nobis videtur Latine breviter annotare. Osee interpretatur σώζων, quem nos salvatorem possumus dicere. Joel
Abbreviated transcription (Latin):
ONidem
ordo est
duodecios
apud septu¬
aginta int̾¬
pretes: qui
inhebraica
ueritate re¬
tinentur.
micheamꝰ. quartũ iohel. quintũ
abdiam. sextũ ionam. septimum
naum. octauũ ab acuc nonũ So¬
phoniamꝰ decimũ aggeũ. undeci¬
mũ zachariam: duodecimũ mala¬
chiam. Hebrei autẽ post osee. qui
apud utrosq primꝰ ÷. scd̃m legunt
iohel. terciũ amos: quartũ abdiã.
quintũ ionã. sextũ micheamꝰ. sep-¬
timũ naum. octauũ ab acue. nonũ
Sophoniam. decimũ aggeũ unde

Expanded text:
on idem ordo est duodecim apud septuaginta interpretes, qui in Hebraica veritate retinetur. Michaeam, quartum Joel, quintum Abdiam, sextum Jonam, septimum Naum, octavum Abacuc, nonum Sophoniam, decimum Aggaeum, undecimum Zachariam, duodecimum Malachiam: Hebraei autem post Osee, qui apud utrosque primus est, secundum legunt Joel, tertium Amos, quartum Abdiam, quintum Jonam, sextum Michaeam, septimum Naum, octavum Abacuc, nonum Sophoniam, decim
Abbreviated transcription (Latin):
iustitiam: ut incuiꝰ typo isrł
educat᷑ ex egypto. & portet᷑ inbra¬
chiis. & ducat᷑ infuniculis caritatsᷤ.:
Qͥs sit qͥ int̾ficiat mortẽ. & sicc& ue¬
nas eiꝰ. & fontes arefaciat. & diripiat
uasa. quȩ inthesauros condita te¬
nebantur: & cȩtera quȩ longũ ẽ.¬
texere : Unde qͥ cũq sc̃s & iustꝰ. ẽ.:
rectas uias dñi esse cognoscit. Uiaᷤᷤ
autẽ dñi esse cognoscimꝰ. lectionẽ
ueteris & noui te̾stam̃ti: & sc̃arum
intelligentiã scripturarũ. In his
uiis qͥ ambulat. nisi conuertatur
ad dñm. & ab latũ ab eo fuerit ue¬
lam̃. qd erat ante oculos ooysi:
rectũ iter inuenire non poterit.
Sin autem dixerit cũ dauid. reuela
oculos meos. & considerabo mirabi¬
lia delege tua: ambulabit in eis. &
ticos. quos uel peccatores. impios uł¬
scriptura nunc nominat. offendere
in eis & infirmari. atq corruere
sentiet: iuxta illud qd̃ scriptũ est.
Ecce positus est hic
& in resurrectionẽ¬

Expanded text:
typo Israel educatur ex Aegypto, et portetur in brachiis, et ducatur in funiculis charitatis: qui sit qui 163 interficiat mortem, et siccet venas ejus et fontes arefaciat, et diripiat vasa quae in thesauro condita tenebantur, et caetera quae longum est retexere? Unde quicumque sanctus et justus est, rectas vias Domini esse cognoscet. Vias autem Domini esse cognoscimus lectionem veteris et novi Testamenti, sanctarum intelligentiam Scripturarum. In his viis qui ambulat, nisi convertatur ad Dominum et ablatum ab eo fuerit velamen, quod erat ante oculos 164 Moysi, rectum iter invenire non poterit. Sin autem dixerit cum David: Revela oculos meos, et considerabo mirabilia de lege tua , ambulabit in eis, et ticos, quos vel praevaricatores vel impios Scriptura nunc nominat, offendere in eis, et infirmari atque corruere sentiet, juxta illud quod scriptum est: Ecce iste positus est in et in resurrectione
Abbreviated transcription (Latin):
esse de decẽ dei nominibꝰ aliqͦties
diximꝰ. lxx incp̃tatist̾ miseriam.
qͥa ꝓpt̾ peccata quȩ fecerant. scam
offenderant trinitatẽ. Dies autem
retributionis om̃iũ delictoꝵ. illa ẽ
de qua uniuersi scribt̃ ꝓpħȩ : &
maxime ysaias clamitat. Ecce dies
ut ponat uniuiersũ orbẽ desertũ :¬
& peccatores ꝑdat ex eo. Hic dies
recte appellat᷑ in sanabilis: qͥa cũ
dies iudicii uenerit. non erit locuᷤᷤ
ꝓpe ẽ. & non longe. Qͦdq sequit᷑.
& quasi miseria de miseria ueniet.
siue uastitas a potente ueniet. hic
sensus ẽ. qͦd mala succedant malis:
& om̃is afflictio deo iudice dispen-
ad tẽpus iudaicȩ captiuitatis: qnͣdo
hierłm capta tẽplũq destructũ. ẽ.

Expanded text:
esse de decem Dei nominibus, aliquoties diximus, LXX interpretati sunt miseriam, quia propter peccata quae fecerunt, sanctam offenderant Trinitatem. Dies autem retributionis omnium delictorum illa est, de qua universi scribunt prophetae, et maxime Isaias clamitat: Ecce dies ut ponat universum orbem desertum, et peccatores perdat ex eo . Hic dies recte appellatur insanabilis; quia cum dies judicii venerit, non erit locus pe est, et non longe. Quodque sequitur: Et quasi miseria de miseria veniet, sive, vastitas a potente veniet, hic sensus est, quod mala succedant malis, et omnis afflictio Deo judice dispensead tempus Judaicae captivitatis, quando Jerusalem capta, templumque destructum
Abbreviated transcription (Latin):
& resurrectionẽ dñi credere. Quã
qͥ optulerit ei. neqͣꝗͣ sꝑabit in rege
assẏrio. de qͦ crebro diximꝰ. nec ascen¬
multiplicandũ: quẽ habens pha-¬
rao cũ suo ẽ. demersus equitatu.
Om̃is enĩ hȩreticus. ascendit eqͦs ꝑ
sr̃biã: qͦs inerrore suo ipse generaũ.
& neqͣquã ultͣ dicent oꝑibꝰ manuũ
suarũ. quȩ ipsi artifici eloqͥo con¬
finxert̃. dii nr̃i. Gulosi: uent̃ ds̃ est.
duarus colit mãmona. hęreticus
dogma qͦd finxit. Qͥ uniuersa hȩc
deserueritid ÷ assur. & equũi. & oꝑa
manuum suarũ: reuertet᷑ ad dnm̃.
& placabit patrẽ suum: a qͦ fuerat
abiectꝰ. Sanabo contritiones eoꝵ:
diligã eos spontaneȩ: qͥa auersus ẽ
furor meus ab eo. Ero quasi ros. isrł

Expanded text:
 resurrectionem Domini credere: quam qui obtulerit ei, nequaquam sperabit in rege Assyrio, de quo crebro diximus. Nec ascenmultiplicandum , quem habens Pharao, cum suo est demersus equitatu . Omnis enim haereticus ascendit equos per superbiam, quos in errore suo ipse generavit. Et nequaquam ultra dicent operibus manuum suarum, quae ipsi artifici eloquio confinxerunt, dii nostri. Gulosi venter deus est: avarus colit mammona, haereticus dogma quod finxit; qui universa haec deseruerit, id est, Assur et equum et 159 opera manuum suarum, revertetur ad Dominum, et placabit patrem suum a quo fuerat abjectus. Sanabo contritiones eorum, diligam eos spontanee, quia aversus est furor
Abbreviated transcription (Latin):
aperi libane portas tuas. Cũ ergo
tanta rerũ habundantia sit fu¬
tura: o ephraim. omĩs qͥ agis pęni-¬
tentiam. & qͥ m̃s esse cȩpistiͥ di¬
mitte idola. simulachra contẽpne.
ui ce. & ego exaltabo te: siue ego ex¬
audiam. & dirigã. & faciam eũ
ut abietẽ uirentẽ: ut de illo iuxta
hebreos dr̃ in palmo abies domꝰ eiꝰ.
Aut certe ego ero quasi uniperus
condensa: ut sub mea umbra reqͥ
qͥ escentibꝰ. ne mundi huiꝰ ardore
feriant᷑. & ꝑ cutiat ȩstꝰ capud eoꝵ.
sicut quondã ꝑcussit & ione. frugeᷤᷤ

Expanded text:
Aperi, Libane, portas tuas . Cum ergo Aperi, Libane, portas tuas . Cum ergo tanta rerum abundantia sit futura, o Ephraim omnis, qui agis poenitentiam, et qui meus esse coepisti, dimitte idola, simulacra contemne: vi te, et ego exaltabo te, sive ego exaudiam et dirigam, et faciam eum quasi abietem virentem, ut de illo juxta Hebraeos dicatur in psalmo: Abies domus ejus . Aut certe ego ero quasi juniperus condensa, ut sub mea umbra requiquiescentibus, ne mundi hujus ardore feriantur, et percutiat aestus caput eorum, sicut quondam percussit et Jonae , dat fruges,
Abbreviated transcription (Latin):
uulnerũ cumor mitigat᷑. languen¬
tium membra reqͥ escunt. intenebrᷤᷤ
lum̃ accendit᷑. ungunt᷑ in agone certantes.
Hȩc oliua habebit odorẽ quasi libani.
uel thuris: qͦd genꝰ ẽ. thimia matis¬
os: & mons appellat᷑. & thus. Nel cer¬
te mons libani. qͥ fertilissimꝰ. & uiren ᷤᷤ
sub umbra eiꝰ concupiui. & sedi: et
fructus eiꝰ dulcis ẽ. inore meo. Cũq
sederint inumbra illiꝰ uiuent qui
prius mortui fuerant: siue iuxta
tritico: hoc ẽ.rerũ om̃iũ habun¬
dantia. Qd autẽ hic hebrietas ñ
euersionẽ mentis. s copiam rerũ
om̃ium significet: uersiculus ille
declarat dicens. Uisitasti trã: &
inebriasti eam & ioseph conuiuiũ:
ebriari dr̃. Deniq seq̃r. Et florebit
quasi uinea: memoriale eiꝰ sicut
uinũ libani. Hinũ autẽ libani
possumꝰ appellare. mixtũ & con-¬
ditũ chimiamate. ut odorẽ sua¬
uissimũ habeat: uel uinũ libani
qͦd dño libat᷑ intẽplo de quo inza¬
charia sub libani uocabulo legimꝰ:

Expanded text:
vulnerum mitigatur tumor, languentis membra requiescunt, in tenebris lumen accenditur, unguntur in agone certantes. Haec oliva habebit odorem quasi Libani, vel thuris, quod genus est thymiamatisos et mons appellatur, et thus, vel certe montis Libani, qui fertilissimus et virens, Sub umbra ejus requievi et sedi, et fructus ejus dulcis est in ore meo . Cumque sederint in umbra illius, vivent qui prius mortui fuerant, sive juxta tritico, hoc est, rerum omnium abundantia. Quod autem hic ebrietas non eversionem mentis, sed copiam rerum 161 omnium significet, versiculus ille declarat, dicens: Visitasti terram et inebriasti eam . Et Joseph convivium, ebriari dicitur. Denique sequitur: Et florebit quasi vinea memoriale ejus sicut vinum Libani. Vinum autem Libani possumus appellare mixtum et conditum thymiamate, ut odorem suavissimum habeat, vel vinum Libani quod Domino libatur in templo, de quo in Zacharia sub Libani vocabulo legimus:
Abbreviated transcription (Latin):
& intelliget istaꝰ in telligens & sciet
bulabt̃ in eis p̃uaricatores uero
corruent ineis.L. Xx. Qͥs sapi¬
impii st̃ infirmabunt᷑ in illis. Qnͣdo
dicit qͥs sapiens & intelliget hȩc.
intelligens & cognoscet ea: obscu¬
ritatẽ uoluminis. & difficultatem
explanationis ostendit. Si autem
ipse qui scripsit uel difficile uel im¬
possibile confitet᷑ ꝗͥd nos facere
possumꝰ. lippientibꝰ oculis. & pecca

Expanded text:
intelligens et sciet bulabunt in eis, praevaricatores vero corruent in eis. LXX: Quis sapiimpii sunt, infirmabuntur in illis. Quando dicit: Quis sapiens et intelliget haec? intelligens et cognoscet ea? obscuritatem voluminis et difficultatem explanationis ostendit. Si autem ipse qui scripsit, vel difficile, vel impossibile confitetur: quid nos facere possumus, qui lippientibus oculis et pec
Abbreviated transcription (Latin):
ĩaroñ: quẽ nos festũ. siue sollẽpnẽ
possumꝰ dicere. Tacharias aan.
nuntius m̃s. Quȩ om̃ia quo sensu
accipienda sint: insuis uoluminibꝰ
disseret᷑. Quatuor autẽ reliqͥ ꝓpħȩ
ut sedecim cõpleamꝰ. Ysaias. hiere¬
chiel. Hieremias. Daniel. hanc habẽt

Expanded text:
 quem nos festivum, sive solemnem possumus dicere. Zacharias, nuntius meus. Quae omnia quo sensu accipienda sint, in suis voluminibus disseretur. Quatuor autem reliqui prophetae, ut sedecim compleamus, Isaias, Ezechiel, Jeremias, Daniel, hanc habent
Abbreviated transcription (Latin):
labioꝵ nr̃oꝵ.  uitulis qͥ hebraice
appellantur p̃harim̃. fructum sep¬
tuaginta crastulert̃: qui dicit᷑ ferĩ.
falsi sermonis similitudine. Uituli
autem labioꝵ: laudes indeo st̃. & grã¬
rum actio. Sacrificium enĩ deo
sp̃c contribulat᷑. Igit᷑ illo iam cẽpore
carnalibꝰ uictimis reꝓbatiꝰ: placabilis
deo hostia est pura confessio. Qui
reddituros esse se credunt labioꝵ
uitulos. & dei laudes ꝑpeti uoce ca¬
nituros: & iã illud reꝓmittunt. qͦd
nequaquã in assẏriis spẽ habeant.
nec suꝑ equos egyptios: qͥa fallax
equus ad salutẽ: & ultra non ado¬
rent oꝑa manuum suarũ. uitulo ᷤᷤ
aureos. qͦs indan bethelq conflauerãt:
&id circo inqͥunt. nequaquã oꝑi ma-¬
ppłi isrł. de quo dixerat. filiꝰ primo¬
genitꝰ m̃s isrł: & filios genui. & ex-¬
altauiꝰ: ipsi autẽ me spreuert̃: &
malio loco. filii alieni mentiti st̃ mͥ.
Pupillus autẽ uocat᷑: qui dñm ꝑdidit
patr̃e. Qdam pupillũ exposuit.

Expanded text:
 Pro vitulis qui Hebraice appellantur 158 PHARIM  , fructum Septuaginta transtulerunt qui dicitur PHERI  , falsi sermonis similitudine. Vituli autem labiorum, laudes in Deo sunt et gratiarum actio: Sacrificium enim Deo spiritus contribulatus . Igitur illo jam tempore carnalibus victimis reprobatis, placabilis Deo hostia est pura confessio. Qui reddituros se esse dicunt labiorum vitulos, et Dei laudes perpeti voce canturos, etiam illud repromittunt quod nequaquam in Assyriis spem habeant, nec super equos Aegyptios, quia fallax equus ad salutem , et ultra non adorent opera manuum suarum, vitulos aureos, quos in Dan Bethelque conflaverunt, et idcirco, inquiunt: Nequaquam operi mapopuli Israel, de quo dixeras: Filius primogenitus meus Israel . Et: Filios genui et exaltavi, ipsi autem me spreverunt . Et in alio loco: Filii alieni mentiti sunt mihi . Pupillus autem vocatur, quia Deum perdidit patrem. Quidam autem pupillum exposuit
Abbreviated transcription (Latin):
uarietatẽ. obliti st̃ dei sui finxeruntq
& secuti st̃ deos alienos. ꝑditio tua
isrł: cantũmͦ inme auxiliũ tuum. Ubi
est rex tuus: Maxime nunc te sal-
cui de qͥbꝰ dixistiꝰ damͥ regẽ & pͥncipeᷤᷤ.
Dabo tͥ regẽ infurore meo: & auferã

Expanded text:
vanitatem, obliti sunt Dei sui, finxerunt idola, vanitatem, obliti sunt Dei sui, finxerunt idola, et secuti sunt deos alienos. Perditio tua, Israel, tantummodo in me auxilium tuum. Ubi est rex tuus? maxime nunc te salvutui, de quibus dixisti: Da mihi regem et principes: dabo tibi regem in furore m
Abbreviated transcription (Latin):
catulis. siue indigens cyboꝰ & disrũpã
coꝵ uniuersa uitalia Muts qui de
bestiarũ scripsere naturis. inter om̃s
feras nichil ęssȩ ursa seuius. cũ ꝑ did̾it
catulos: uel indiguerit cybis. & non
solũ pantere. pardi. & ursȩ ferotiam
cõminat᷑. s leonis quoq. & om̃iũ besti¬
arũ quȩ gignunt᷑ in saltibꝰ. Et inter
hȩc om̃ia dicit se ęssȩ uenturũ. qͣndo
ierint ad assyrios: ne cũ ibi fuerint du¬
ra ꝑpessi. ñ pocentię & indignationi dñi.
s hostium fortitudini assignent mise-¬
riassuas. Simulq consideremꝰ. qͦd qͥ
in euangłio credentibꝰ loqͥt᷑. uenite ad
me om̃s qͥ laboratis. & onerati estis. &
ego reficiam uos. iugũ enĩ meum sua-¬
ue est. & onus meum leue est: nunc ꝑ
ꝓpħam incredulis. & nolentibꝰ agere
pęnitentiam. panter. pardus. ursa. &
tibꝰ collocati st̃. s etiã hę̧reticis. qͥ ꝓpt̾¬
m̃tis suꝑbiam. & falsoꝵ doginatum

Expanded text:
catulis, sive indigens cibo: et disrumpam catulis, sive indigens cibo: et disrumpam eorum universa vitalia. Aiunt qui de bestiarum scripsere naturis, inter omnes feras nihil esse ursa saevius cum perdiderit catulos, vel indiguerit cibis; et non solum pantherae, pardi, et ursae ferociam comminatur, sed leonis quoque et omnium bestiarum, quae gignuntur in saltibus: et in haec omnia dicit se esse vertendum, quando ierint ad Assyrios: ne cum ibi dura fuerint perpessi, non 149 potentiae et indignationi Domini, sed hostium fortitudini assignent miserias suas. Simulque consideremus, quod qui in Evangelio credentibus loquitur: Venite ad me omnes qui laboratis et onerati estjugum enim meum suave est et onus meum leve , nunc per prophetam incredulis, et nolentibus agere poenitentiam, panther, pardus, ursa et tibus collocati sunt: sed etiam haereticis; qtis superbiam, et falsorum dogmatum
Abbreviated transcription (Latin):
impletiq & sacurati. eleuauert̃ contͣ
creatorẽ cor suũ. & alterũ sͥ finxert̃
dm̃. Qcqͥd biberant & comederant.
sui meriti ñ dni miscdiȩ deputantes:
uerba religarent inter occłos. & in
manibꝰ atq infimbriis pallioꝵ: ne
umquã obliuiscerent᷑ deisui. & ero
eis quasi leena. sicut pardꝰ inuia as¬
sẏrioꝵꝰ occurrã eis quasi ursa raptis
catulis: & disrũpã interiora iecoris eoꝵ:
& consumã eos ibi quasi leo bestia agͥ
scindet eos. . Et ero eis quasi
panter. & sicut pardus inuia assyri-¬
orͥ occurrã eis sicut ursa indigens
cybo: & disrũpã interiora cordis eoꝵ:
& deuorabt̃ eos ibi catuli siluarum:
bestiȩ agri disrũpent eos. Illi ad im¬
pleti st̃. & saturatiꝰ. eleuauert̃ corda
sua. & obliti st̃ mei: ego autẽ inquit
ero eis quasi leena. siue panter. de qͦ
pleniꝰ diximꝰ: & sicut pardꝰ inuia as¬
sẏrioꝵ. qnͣdo ducent᷑ captiui ab assy¬
riis: & occurrã illis quasi ursa raptis

Expanded text:
Impletique et saturati elevaverunt contra Creatorem cor suum: et alterum sibi finxerunt deum, quidquid biberant et comederant, suis meritis, non Dei misericordiae deputantes. verba religarent inter oculos et in manibus, atque in fimbriis palliorum, ne umquam obliviscerentur Dei sui. Et ego ero eis quasi leaena, sicut pardus in via Assyriorum: occurram eis quasi ursa raptis catulis: et disrumpam interiora jecoris eorum: et consumam eos ibi quasi leo: bestia agri scindet eos. LXX: Et ero eis quasi panther, et sicut pardus in via Assyriorum; occurram eis sicut ursa indigens cibo, et disrumpam interiora cordis eorum, et devorabunt eos ibi catuli silvarum, bestiae agri disrumpent eos. Illi adimpleti sunt et saturati: elevaverunt corda sua, et obliti sunt mei. Ego autem, inquit, ero eis quasi leaena, sive panther, de quo supra plenius diximus: et sicut pardus in via Assyriorum, quando ducentur captivi ab Assyriis: et occurram illis quasi ursa raptis
Abbreviated transcription (Latin):
uatoris. hoc ẽ in ȩccłiis. de qͥb dicit᷑. Plantati
in domo dñi: in atriis domꝰ dei nr̃i florebun.
& ne pitens heresi areha &e pͥncipes erroriᷤᷤ di locutos
& non ad magistros urõs & ego ui¬
siones multiplicaui: & inmanũ ꝓpħa-¬
rum meoꝵ qͥ st̃ in ȩccłia constituti
lantes. Nã & altaria eoꝵ: quasi acerui
suꝑ sulcos agri.&. Sinon galaad
ẽ gͦ falsi errant ingalgala pͥncipes
immolantes. Et altaria eoꝵ: quasi
testudines sr̃ desertũ agri. ꝓ eo qͦd
nos transtulimꝰ bubꝰ. qͥ hȩbraice
appellant᷑ surim.lxͣx int̾p̃tati sc̃
pͥncipes. qͥ uocant᷑ s̃ arioo. uerbi simi¬
licudine. atq ambiguitate decepti.
Rursũ ubi nos posuimꝰ aceruos qui
hebraice appellant᷑ gallim̃. & ꝓprie
zemãs significat. hocẽ ex harena

Expanded text:
 dicitur: Plantati in domo Domini, in atriis domus Dei nostri florebunt . Et ne putent haeresiarchas et principes erroris sui, Dei locutos t non ad magistros vestros: et ego visiones multiplicavi, et in manu prophetarum meorum qui sunt in Ecclesia constituti, lantes; nam et altaria eorum quasi acervi super sulcos agri. LXX: Si non Galaad est, ergo falsi erant in Galgala principes immolantes, et altaria eorum quasi testudines super desertum agri. Pro eo quod nos transtulimus, bobus, qui Hebraice appellantur SURIM  , LXX interpretati sunt, principes, qui vocantur SARIM  , verbi similitudine atque ambiguitate decepti. Rursum ubi nos posuimus, acervos, 141 qui Hebraice appellantur GALLIM   et proprie θῖνας significant, hoc est, ex ar
Abbreviated transcription (Latin):
leonis: & molares eiꝰ. ut catuli leonᷤ.
Posuit uineam in dissipationẽ: & ficꝰ
meas in confractionẽ. Ocrutans
scrutatꝰ est eam. & ꝓiecit: dealbauit
ramos eiꝰ. Iudȩi putant indiebꝰ iohel.
tã innumerabilẽ locustarũ suꝑ ui¬
dã uenisse multitudinẽ. ut cuncta
cõplerent: & non dicã fruges. s ne
uinearũ qͥdẽ. & arboꝵ cortices ramõq
dimitterent: ita ut om̃i uirore con-¬
sũpto. albentes arboꝵ rami. & sicca
uinearũ flagella remanerent.
Hoc utrũ factũ necne sit. liquido
affirmare ñ possũ: neq enĩ regũ.
& paraly pomenon narrat hẏstoria.
Qͦd utiq si fuisset: qͦmͦ famẽ subhe¬
lya criũ annoꝵ & sex m̃siũ legimꝰ.
nũꝗͣ scͥpta tacuisset. lantũ dicimꝰ.
qͦd sub metaphora locustarũ. ho

Expanded text:
leonis: et molares ejus, ut catuli leonis. Posuit vineam meam in dissipationem, et ficos meas in confractionem: scrutans scrutatus est eam, et projecit: dealbavit ramos ejus. Judaei putant in diebus Joel tam innumerabilem locustarum super Judaeam venisse multitudinem, ut cuncta complerent: et non dicam fruges, sed vinearum quidem et arborum cortices ramosque dimitterent, ita ut, omni virore consumpto, arentes arborum rami, et sicca vinearum flagella remanerent. Hoc utrum factum nec ne sit, liquido affirmare non possumus: neque enim Regum et Paralipomenon narrat historia . Quod utique si fuisset, quomodo famem sub Elia trium annorum et sex mensium legimus, numquam Scriptura tacuisset. Tantum dicimus, quod s
Abbreviated transcription (Latin):
suum esau. non utiq forcitudine ꝓpria.
qui sentire non poc̾at: s miscd̾ia dei. qͥ
cognoscit. & diligit eos qͦs p̃destinauit.
& non solũ inutero supplantauit frẽm
suumꝰ s infortitudine quoq directꝰ. ẽ.¬

Expanded text:
suum Esau , non utique fortitudine propria, suum Esau , non utique fortitudine propria, qui sentire non poterat; sed misericordia Dei, qui cognoscit et diligit eos, quos praedestinavit. 136 Et non solum in utero supplantavit fratrem suum; sed in fortitudine quoque direct
Abbreviated transcription (Latin):
memoriale eius: & tu indõ tuo con-¬
uerteris. Miscd̃iam & iudicium cu-¬
stodi: & apꝓpinqua deo cuo semꝑ.
Ephram semel pascente uentos. & se-¬
quente m̃datiũ: qͥ intantam uenit
amentiam. ut inter duas gentes
ad uersarias dubius fluctuaret:
faciens pacem cũ assyriis. & oleum
portans inȩgyptũ. nunc mͥ om̃e ui-¬
dicium ẽ. cũ iuda. & uisitatio super
iacob. Uisitationẽ autẽ uocat fla-¬
gella. atq supplicia: ut qͥ ephraim
reddidit qͦd merebat᷑. iudȩ quoq
qͥ de iacob ortus. ẽ. semine. reddat
iuxta uias. & iuxta ad inuentiones
suas: qͥ ñ tantũ fortuito errore de¬
ceptꝰ ẽ. & humana concidit fragili¬
tate. s inqͥsiuit & ad inuenit inqͥbꝰ
peccaret: & rueret. Exponit autẽ
quanta bona iudas. hoc ẽ iacob acce¬
ꝑit: & in pr̃e filius nominat᷑. uete-¬
risq recordat᷑ hẏstorie: ut & dei mi¬
scd̃ia erga iacob. & illius contra dm̃
duricia cognoscat᷑. cũ ad huc ģȩt
in utero rebeccȩ subplantauit frẽm

Expanded text:
ejus, et tu in Deo tuo converteris, misericordiam et judicium custodi: et appropinqua Deo tuo semper. Ephraim semel pascente ventos, et sequente mendacium, qui in tantam venit amentiam, ut inter duas gentes adversarias dubius fluctuaret, faciens pacem cum Assyriis, et oleum portans in Aegyptum, nunc mihi omne judicium est cum Juda, et visitatio super Jacob. Visitationem autem vocat flagella atque supplicia, ut qui Ephraim reddidit, quod merebatur, Judae quoque, qui de Jacob ortus est semine, reddat juxta vias et juxta adinventiones suas, qui non tantum fortuito errore deceptus est, et humana concidit fragilitate; sed inquisivit et adinvenit in quibus peccaret et rueret. Exponit autem quanta bona Judas, hoc est, Jacob acceperit, et in patre filius nominatur, veterisque recordatur historiae, ut et Dei misericordia erga Jacob, et illius contra Dominum duritia cognoscatur. Dum adhuc esset in utero Rebeccae, supplantavit fratrem
Abbreviated transcription (Latin):
princeps mundi istius: & inueniet in
me nichil. Iste siccabit uenas mortis.
& desolabit fontes eiꝰ. Uenę mortis. &
fontes. & aculeus. peccata ab apło nomi¬
nant᷑: qͥbꝰ arefactis. mors quoq ipsa sic-¬
cabit᷑. Qͦdq seqͥt᷑. ipse diripiet ches¬
aurũ om̃is uasis desiderabilis: dupli¬
citer accipit᷑. Siue qͦd desiderabilia
st̃ his qͥ inmorte habitant. siue uasa
desiderabilia quȩ inthesauro retine¬
bant᷑ inferni. scõs intelligimꝰ. qͦs alli¬
gato forte dñs eripuit & tulit de in¬
feris: & quasi uasa p̾ciosissima secũ
ꝑdux̃ inparadysũ. dchesauro t̾rã

Expanded text:
princeps mundi hujus, et inveniet in me nihil . Iste siccabit venas mortis, et desolabit fontes ejus. Venae mortis et fontes et aculeus, peccata ab Apostolo nominantur: quibus arefactis, mors quoque ipsa siccabitur. Quodque sequitur: Ipse diripiet thesaurum omnis vasis desiderabilis, dupliciter accipitur, sive quod desiderabilia sunt his, qui in morte habitant, sive vasa desiderabilia quae in thesauro retinebantur inferni, sanctos intelligimus, quos alligatos forte Dominus eripuit et tulit de inferis, et quasi vasa pretiosissima secum perduxit in paradisum. Pro thesauro,
Abbreviated transcription (Latin):
cãpi: & lilium conuallium. Et pul¬
chre tã in ysaia. quã inp̃senti loco.
flos ascendens. & uentꝰ ascendens dr̃
qͥa de humilitate carnis ad excelsa
conscendit: & nos secũ dux̃ ad prẽm.
dicens inęuangelio. Cũ exaltatus
fuero: om̃ĩa traham ad me. Ip̃se qͣsi
radix ascendet de t̾ra in habitabili:
&e nequaquã mors in eum. sed ipse
morti suꝑueniet. Neq enĩ morsin eũ.
ullam suȩ potestatis uiam repperit.
& hocẽ qͦd inꝓuerbiis dr̃. Inpossibile est:¬

Expanded text:
campi et lilium convallium . Et pulcampi et lilium convallium . Et pulchre tam in 155 Isaia, quam in praesenti loco, flos ascendens et ventus ascendens dicitur: quia de humilitate carnis ad excelsa conscendit, et nos secum duxit ad Patrem, dicens in Evangelio: Cum exaltatus fuero, omnia traham ad me . Ipse quasi radix ascendet de terra inhabitabili, et nequaquam mors in eum, sed ipse morti superveniet, neque enim mors in eo ullam suae potestatis viam reperit, et hoc est, quod in Proverbiis di
Abbreviated transcription (Latin):
serto adduxerit. s nom̃ dñi tacitũ ẽ.
ut uentꝰ qͥ de solitudine contra scm̃
uirũ sua uenerat uoluntate. contͣria
possit accipi fortitudo: & uenti qͥ do¬
moꝵ fundam̃ta subuertunt. utiq ad
bonã partẽ non pocert̃ referri. Suꝑ¬
est ut uentũ urentẽ quẽ adducet
dñs dedeserto ascendentẽ. illũ incelli-¬
gamꝰ: de quo & in abacuc legimꝰ. Ds̃
ab austro ueniet. & sc̃s demonte pha¬
ran: qͥ utiq insolitudine. & in meridie
sitꝰ ẽ. Ꝙ incantico legimꝰ. Ubi pascis.
ubi cubas in meridie: Hunc itaq
uentũ urentẽ. qͥ siccet uenas mortis.
& fontes eiꝰ arefaciat. adducet dñs:
de deserto ascendentẽ. De deserto
autẽ humani generis. in qͦ & diabolꝰ
reqͥem querens inuenire non potuit:
siue desertũ intelligimꝰ sc̃ȩ maris
Auterũ uirginalẽ. qͥ absq semine hu
s uirgo simplex. atq purissima. &
unionȩ fecunda. ediderit eũ florẽ:
qͥ dicit in cantico canticoꝵ. Ego floᷤᷤ

Expanded text:
omini tacitum est, ut ventus de solitudine, qui contra sanctum virum sua venerat voluntate, contraria possit accipi fortitudo, et venti qui domorum fundamenta subvertunt, utique ad bonam partem non poterunt referri. Superest ut ventum urentem quem adducet Dominus de deserto ascendentem, illum intelligamus, de quo et in Abacuc legimus: Deus ab Austro veniet, et sanctus de monte Pharan : qui utique in solitudine et in meridie situs est. Et in Cantico legimus: Ubi pascis, ubi cubas in meridie ? Hunc itaque ventum urentem, qui siccet venas mortis, et fontes ejus arefaciat, adducet Dominus de deserto ascendentem: de deserto autem humani generis, in quo et diabolus quaerens requiem, invenire non potuit. Sive desertum intelligimus sanctae Mariae uterum virginalem, quod absque semine humsed virga simplex atque purissima et unione fecunda ediderit eum florem qui dicit in Cantico canticorum: Ego flos
Abbreviated transcription (Latin):
cor suũ: & oblitist̃ mei.. Ego
audẽ dñs ds cuus: & ego eduxi te de
terra ȩgypti: & dm̃ p̃ter me non cog¬
nosces: & saluator non ẽ absq me.
Ego pascebã te in solitudine. in terra
inhabitabili scd̃m pascua sua. & re-¬
pletist̃ insaturitate: & eleuata st̃
corda eoꝵ: idcirco obliti st̃ mei. Qui

Expanded text:
cor suum et obliti sunt mei. LXX: Ego autem Dominus Deus tuus, et ego eduxi te de terra Aegypti: et Deum praeter me non cognosces, et salvator non est absque me. Ego pascebam te in solitudine, in terra inhabitabili, secundum pascua sua: et repleti sunt in saturitate, et elevata sunt corda eorum: idcirco obliti sunt mei. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
nus pertransiens. Sicut
puluis curbine raptꝰ ex area: & sicut
fumus de fumario. L.xX. similiter.¬
Hoc solũ qͦd multimo ẽ immutanteᷤᷤ ⁊¬
& sicut uapor de locustis. siue de la-¬
in aliis a auexoꝵ positũ repꝑimus.
tulis immolart̃. & ad orart̃ uiculos:
idcirco ert̃ quasi nubes matutina.
& sicut ros mane ꝑ transiens sicut
puluis turbine raptꝰ ex area. & sicut
fumꝰ de fumarioꝰ quȩ om̃ĩa uident᷑
ad tẽpꝰ. & subito dilabuntur. iuxta

Expanded text:
nus praeteriens, sicut nus praeteriens, sicut pulvis turbine raptus ex area, et sicut fumus de fumario. Ego hoc solum quod in ultimo est immutantes: et sicut vapor de locustis, sive de lain aliis δακρύων positum reperimus. tulis immolaverunt, et adoraverunt vitulos: idcirco erunt quasi nubes matutina, et sicut ros mane pertransiens, sicut pulvis turbine raptus ex area, et sicut fumus de fumario. Quae omnia videntur ad
Abbreviated transcription (Latin):
uictimarũ alunt᷑ & holo caustoꝵ
fumo. qͦd deficientibꝰ hostiis. homi¬
nes sͥ cupiant immolari: quoꝵ non
solũ interitus: Ieruore lȩtant᷑. Lo¬
quentibꝰ autẽ hęreticis immo pͥnci¬
pibꝰ hȩreticoꝵ. id est ephraim. horror
seduxit. & non ei sufficit corruisse.
nisi lingũa quã ad canendũ dm̃ ac-¬
ceꝑat uertat inimagineᷤ ido¬
loꝵ: & artifici eloqͥo simile ueri¬
tati dogia cõponat. Qͦd nichil ẽ
aliud: nisi excogitatio prauitatis
humanȩ. Precipiuntq discipłis suiᷤ.
ut & ipsi immolent homines. hoc est
furentur de ȩccła dei. & introducant
ad hȩreticos: & occidant qͦs deceꝑint.
Qͥdq seqͥt᷑ uituli enim. defecert̃: hc̃
habet sensum. Nolite querere qͦs se¬
ducatis de gentibꝰ. qͥ uocant᷑ bruta
animalia. s eos rapite. eos immolate.
qui in ȩccła constituti xp̃i censent᷑
Escȩ ens electȩ. Idcirco erunt quasi nu¬
bes matutina: & sicut ros matuti-¬

Expanded text:
victimarum aluntur, et holocaustorum victimarum aluntur, et holocaustorum fumo: quod deficientibus hostiis, homines sibi cupiant immolari, quorum non solum interitu, sed et cruore laetantur. Loquentibus autem haereticis, immo principibus haereticorum, id est, Ephraim, horror seduxit. Et non sufficit corruisse, nisi linguam quam ad canendum Deum acceperat, vertat in imagines idolorum, et artifici eloquio simile veritati dogma componat, quod nihil est aliud, nisi excogitatio pravitatis humanae. Praecipiuntque discipulis suis, ut et ipsi immolent homines, hoc est, furentur de Ecclesia Dei, et introducant ad haereticos, et occidant quos deceperint; Quodque sequitur, Vituli enim defecerunt, hunc habet sensum: Nolite quaerere quos seducatis de gentibus, qui vocantur bruta animalia; sed eos rapite, eos immolate, qui in Ecclesia constituti, Christi censentur s adorantes. Idcirco erunt quasi nubes matutina, et sicut ros matuti
Abbreviated transcription (Latin):
uasit ut delinqueret & offenderet
dm̃ inbaal. & moreret᷑ : ꝑ dens eum
qui dicit. ego sũ uita: Anima enim
quȩ peccauerit. ipsa morietur. &
est: iuiuens. mortua ẽ. Et non solũ
mortuus inbaal. s addidit peccata
peccatis: ut ex argento qͦd dñs ded̾at
idola fabricaretur. oꝑa manuum
hominũ: qͥbꝰ ipsi dicunt. id est sacer¬
dotes. & pͥncipes. qͥ ppłm bona docere
debuerant: immolate homines. ui¬
tulos adorantes. Qͦd qͥdẽ & inpsalms
dr̃. Immolauert̃ filios suos. & filias
suas demoniis. Aeo qͦd iuixta sẏmina¬
chũi. & theodotionẽ. uertimꝰ adoran¬
s̃ nc̃. id ẽ. deosculantes. Qͥ enĩ adorãt.
solent de osculari manũ suam: qͦd
iob fecisse se negat dicens. si deoscu¬
latꝰ sũ manũ meam. apponens ori
meo: & hoc mͥ ad ini qͥtatẽ maximã
reputet᷑. Sin autẽ ut quidã uolt̃.
demones loquent᷑ ad ppłm. unmo¬
late homines. uituli enim de fecert̃:
ostenditur ingluuies eoꝵ qͥ sanguine

Expanded text:
vasit, ut delinqueret et offenderet vasit, ut delinqueret et offenderet Deum in Baal et moreretur perdens eum qui dicit: Ego sum vita . Anima enim quae peccaverit, ipsa morietur . Et est, vivens mortua est . Et non solum mortuus est in Baal, sed addidit peccata peccatis, ut ex argento quod Dominus dederat, idola fabricaretur, opera manuum hominum. Quibus ipsi dicunt, id est, sacerdotes et principes qui populum bona docere debuerant: Immolate homines, vitulos adorantes: quod quidem et in psalmis dicitur: Immolaverunt filios suos, et filias suas daemoniis . Pro eo quod juxta Symmachum et Theodotionem vertimus, adoranοῦντες, id est deosculantes. Qui enim adorant, solent deosculari manum suam: quod Job fecisse se negat, dicens: Si osculatus sum manum meam apponens ori meo, et hoc mihi ad iniquitatem maximam reputetur . Sin autem ut quidam volunt, daemones loquuntur ad populum: Immolate homines, vituli enim defecerunt, ostenditur ingluvies eorum, qui sanguine
Abbreviated transcription (Latin):
ueniet suꝑ caput eoꝵ & obꝓbria
qͥbꝰ dm̃ blasphemauert᷑ restituet
inbaal: & mortuus est. Q̾ nc̃ ad dider̃
ad peccandũ. fecert̃q sͥ conflacile de
argento suo. quasi similitudinem
idoloꝵ. factura artificũ totum est.
His ipsi dicunt. Immolate homines:
uerbũ ephraim. iustificationes acce¬
& fecert̃ sͥ conflatile de argento suo.
scd̾m imaginem idoloꝵ: oꝑa artificũ
conflata. His ipsi dicunt immolate
homines: uiculi enim defecert̃.  eo
qͦd lxx int̃p̃tati st̃. immolate hoĩnes.
uituli enĩ defecert̃: & nos uertimus
immolate homines uitulos ad oran-¬
tes: syminachus in t̃pretatꝰ ẽ. immo¬
late: homines uitulos adorent: ut
sit sensus. Immolate: hoc ẽ sacrificate
idolis. Et huc usq distintio. seqͣt᷑. ra-¬
tionale animal homines: adorent ui-¬
tulos. muta animantia. Loquente
ergo ephraim. id est hieroboam filio
nabath de tribu ephraim. horror isrł.
Na tã. id est iustificationes. lxxxͣ cnͣ¬
stulert̃. & tantꝰ israhelẽ horror in¬

Expanded text:
veniet super eos, et opprobria quibus Domino blasphemabant restituet in Baal et mortuus est et nunc addiderunt ad peccandum feceruntque sibi conflatile de argento suo quasi similitudinem idolorum factura artificum totum est his ipsi dicunt immolate homines verbum Ephraim justificationes accet fecerunt sibi conflatile ex auro et argento suo, secundum imaginem 144 idolorum, opera artificum completa; his ipsi dicunt, immolate homines, vituli enim defecerunt. Pro eo quod LXX interpretati sunt, immolate homines, vituli enim defecerunt; et nos vertimus, immolate homines, vitulos adorantes, Symmachus interpretatus est, immolate, homines vitulos adorent; ut sit sensus: Immolate, hoc est, sacrificate idolis, et hucusque distinctio sequatur: rationale animal, homines, adorent vitulos, muta animantia. Loquente ergo Ephraim, id est, Jeroboam filio Nabath de tribu Ephraim, horror invasiιώματα, id est, justificationes, LXX transtulerunt. Et tantus Israelem horror in
Abbreviated transcription (Latin):
sentiamꝰ: respondendũ ẽ ei qͦd id eo
uapori locustȩ. siuȩ aurȩ tenuissi-¬
mȩ perituroꝵ głam compararit.
qͥa locusta noxia ẽ. & sic inimica
mortalibꝰ. ut famẽ faciat. & segetũ
culta populet᷑: intantũ ut arboreᷤᷤ
& nubi matutinȩ. & rori & pulueri
hȩretici cõparant᷑: de qͥbꝰ & in epła
catholica dr̃. Hist̃ nubes sine aqͥs
habent enim spetiem ꝓpħarũ. &
nubiũ apłicarũ. ad qͣs dei ueritas
ꝑuenit: s non habent aqͥs id est

Expanded text:
sentiamus. Respondendum est ei, quod ideo sentiamus. Respondendum est ei, quod ideo vapori locustae, sive aurae tenuissimae, periturorum gloria comparata sit: quia locusta noxia est, et sic inimica mortalibus, ut famem faciat, et segetum culta populetur: intantum ut arbores t nubi matutinae et rori et pulveri haeretici comparantur, de quibus et in Epistola Catholica dicitur: Hi sunt nubes sine aquis Habent enim speciem prophetarum, et nubium apostolicarum, ad quas Dei veritas pervenit: sed non habent aquas, id est
Abbreviated transcription (Latin):
transit ꝑ transiit rex isrł. & nubem
qͥdem. aut rorẽ transire uelociter.
& puluerẽ ex area. & fumũ defuma-¬
rio nemo ambigit. iuxta illud qͦd
scriptũ ẽ: sicut deficit fumꝰ deficiant.
Querimus autẽ quare lxͣx ꝓfumario.
qͦd theodotio transtulit Ras ynoaux
os locusta & fumariũ eisdẽ scribitur
litteris. aleyħ. Nẽs. Becħ. nẽ. qͦd si le¬
sẏminachus foram̃ interp̃tati st̃. Ca¬
characten autem ꝓprie uocat foram̃
ditur. Siqͥs autẽ contentiosus & no-¬
lens reciꝑe hȩbraicam ueritatẽ. locu¬
stȩ sensũ quęsierit. audiat ephraimi
cõparari: qͥ ita tenuis de ore locustȩ
egredit᷑ ut ñ sentiat᷑. Qͦd si e contra¬
rio obiecerit. quare non aliis quȩ
minora st̃. periturũ ephram assi-¬
milauerit. uerbi gr̃a pulici. quȩ
om̃ia mẽbra habet. caput. occulos.
pedes. uentrẽ. & cȩtera: quȩ licet
oculis non uideamꝰ. tam̃ sensu in-¬
telligimꝰ intantũ ut os pulicis. ac
dendes. non uidentes oculis. morsibꝰ

Expanded text:
Al. pertransiet rex Israel. Et nubem quidem aut rorem transire velociter, et pulverem ex area, et fumum de fumario, nemo ambigit, juxta illud quod scriptum est: Sicut deficit fumus, deficiant . Quaerimus autem quare LXX pro fumario, quod Theodotio transtulit καπνοδόχην os locusta et fumarium, iisdem scribitur litteris ALEPH, RES, BETH, HE. Quod si leSymmachus foramen interpretati sunt. Cataractam autem proprie vocat foramen ditur. Si quis autem contentiosus et nolens recipere Hebraicam veritatem, locustae sensum quaesierit, audiat Ephraim comparari: qui ita tenuis de ore locustae egreditur, ut non sentiatur: quod si econtrario objecerit, quare non aliis, quae minora sunt, periturum Ephraim assimilaverit: verbi gratia pulici, qui omnia membra habet, caput, oculos, pedes, ventrem, et caetera: quae licet oculis non videamus, tamen sensu intelligimus; intantum ut os pulicis ac dentes non videntes oculis, morsibus
Abbreviated transcription (Latin):
sanguis effundet᷑. Qd̃q sequitur.
& ob ꝓbriũ eius restituet ei dñs: illi
sensui congruit. quo nachan loqͥt᷑
ipsa blasphemia atq peccatũ. quo
ꝑte dñs blasphematꝰ ẽ. uercet᷑ in
caput cuũ. Semꝑ hęretici adira¬
cundiam ꝓuocant clem̃tẽ dm̃: & qͥ¬

Expanded text:
sanguis effundetur. Quodque sequitur: sanguis effundetur. Quodque sequitur: Et opprobrium ejus restituet ei Dominus, illi sensui congruit quem Nathan loquituipsa blasphemia atque opprobrium, quo per te Dominus blasphematus est, vertetur in caput tuum. Semper haeretici ad iracundiam provocant clementem
Abbreviated transcription (Latin):
primũ sterilẽ. atq formosã. quã.
plurimũ dilexit iacob significare
eccłanliam autẽ lippientibꝰ occłis.
atq fecosam. synagogȩ sacram̃ta
monstrare. & qd ipse credentium
ppłm eduxerit de tenebris huiꝰ scłi:
& ad dulcissima iordanis. id est baptis¬
mi fluenta ꝑuenerit. Ad iracundiam
me ꝓuocauit ephraim in a maritudi-¬
nibꝰ suis: & sanguis eiꝰ suꝑ eum ueniet:
& obꝓbriũ illius restituit ei dñs suuᷤ.
LXX. similiter. Cũ ego ephrami
tanta p̃stiterim. ut nudũ. & exulem.
& solũ diuitẽ. dnmq reducerem. &
mulcoꝵ filioꝵ parentẽ: de seruit me
ephraim. immo ad iracundiam ꝓuo-¬
cauit: & amaritudine sua amarum
fecit esse. qͥ dulcis sũ. Unde sanguis eiꝰ
suꝑ eum ueniet. id ẽ. ipse erit causa
mortis suȩ: scd̃̾m illud qͦd dauid loqͥt᷑
ad eũqͥ saulis nuntiabat interitũ: &
a se regem isrł cȩsũ esse memorabat:
Sanguis cuus suꝑ caput tuũ. N mea

Expanded text:
primum sterilem atque formosam, quam primum sterilem atque formosam, quam plurimum dilexit Jacob, significare Ecclesiam: Liam autem lippientibus oculis atque fetosam, Synagogae sacramenta monstrare, et quod ipse credentium populum eduxerit de 143 tenebris hujus saeculi, et ad dulcissima Jordanis, id est, baptismi fluenta pervenerit. Ad iracundiam me provocavit Ephraim in amaritudinibus suis, et sanguis ejus super eum veniet, et opprobrium illius restituet ei Dominus suus. LXX similiter. Cum ergo Ephraim tanta praestiterim, ut nudum et exsulem et solum, divitem dominumque reducerem, et multorum filiorum parentem, deseruit me Ephraim, immo ad iracundiam provocavit: et amaritudine sua amarum fecit esse qui dulcis sum. Unde sanguis ejus super eum veniet, id est, ipse erit causa mortis suae, secundum id quod David loquitur ad eum, qui Saulis nuntiavit interitum, et a se regem Israel caesus esse memorabat: Sanguis tuus super caput tuum . Non mea
Abbreviated transcription (Latin):
rare.Qͦd statim soluit. qͥ supͣ de
iacob legisse meminit: in utero sub¬
plantauit frem suum. & infortitu¬
dine directꝰ est cũ angło: & inualuit
ad angłm. & confortatꝰ ẽ:. fleuit. & ro¬
gauit eum: in bethel inuenit eum:
& ibi locutꝰ ẽ. nobiscũ. Iste gͥ iacob ñ
frustra ab angło confortatꝰ ẽ. s quia
tota nocte pugnauit. & uicit aduer¬
sarium: ut ex hoc frẽm disceret non
timere. cuiꝰ metu in syriam fugerat
ad laban auunculũ suũ. & seruuit
inuxore rachel septẽ annis: & ꝓlia
oues soceri laban eodẽ annoꝵ spatio
custodiuit. & qͥa semel iacob dixe¬
rat. & isrł. prẽm filiosq coniungit:
& sequentis recordatur hystoriȩ̨.
qnͣdo in ꝓpħa moyse eduxit dñs isrł
de egypto: & duodecim tribꝰ quȩ ge¬
neratȩ st̃ de isrł. ꝓpħa educente ser¬
uatȩ st̃. Non errabit. qͥ subplantato¬
rẽ iacob & isrł uidentẽ dm̃. in typo
dnidix erit p̃cessisse. & rachel

Expanded text:
rare: quod statim solvit, qui supra de rare: quod statim solvit, qui supra de Jacob legisse se meminit: In utero supplantavit fratrem suum, et in fortitudine sua directus est cum angelo, et invaluit ad angelum, et confortatus est: flevit et rogavit eum, in Bethel invenit eum, et ibi locutus est nobiscum. Iste igitur Jacob non frustra ab angelo confortatus est; sed quia tota nocte pugnavit, et vicit adversarium, ut ex hoc fratrem disceret non timere, cujus metu in Syriam fugeret ad Laban avunculum suum , et servivit in uxore Rachel septem annis, et pro Lia oves soceri Laban, eodem annorum spatio custodivit. Et quia semel Jacob dixerat Israel, patrem filiosque conjungit, et sequentis recordatur historiae, quando in propheta Moyse eduxit Dominus Israel de Aegypto, et duodecim tribus, quae generatae sunt de Israel, propheta educente, servatae sunt. Non errabit qui supplantatorem Jacob, et Israel videntem Deum, in typo Domini dixerit praecessisse, et Rachel
Abbreviated transcription (Latin):
cerui hinc. & illinc. de lapidibꝰ & sa¬
bulo congregant᷑ ita & hęretici de
sapientia scłari. & argutiis hoĩnũ.
fraude atq m̃dacio simulachra cõ¬
ponunt. Et cũ hoc fecerint. cardis
gressibꝰ inuno mouent᷑ loco: & totũ
orbem occuꝑare non possunt. Tes¬
tudo cardigrada. & onerata. ĩmo
oppressa pondere suo. non tam ã¬
bulat quã mouet᷑. hęreticoꝵ gra¬
uissima peccata significans. qͥ suis
incȩno. & uolutabro luti erroribuᷤ
immolant. adorantes oꝑa manuũ
suarũ: & instar boum cuncta ꝓt̾re¬
nis frugibꝰ laborantes. Fugit iacob
‸in regyonẽ syriȩ: & seruiuit isrł in
uxore. & in uxore serui uit. In ꝓpħa
autem eduxit dñs isrł de ȩgͣypto:
& in ꝓpħa seruatus est. A.xa. Ec
diuit & inꝓpħa eduxit dñs isrł de
egypto: & inꝓpħa seruatꝰ est. Uidet᷑
absq ratione. & ordine ꝓpħali. p ost
idolũ galaad. & galgal. & altaria.
aceruis lapidũ similia. subito hẏsto¬
riam geneseos de iacob uoluisse nar¬

Expanded text:
cervi hinc atque illinc de lapidibus et sabulo congregantur: ita et haeretici de sapientia saeculari et argutiis hominum, fraude atque mendacio simulacra componunt. Et cum hoc fecerint, tardis gressibus in uno moventur loco, et totum orbem occupare 142 non possunt. Testudo tardigrada et onerata, immo oppressa pondere suo, non tam ambulat quam movetur, haereticorum gravissima peccata significans, qui suis in coeno et volutabro luti erroribus immolant, adorantes opera manuum suarum, et instar boum cuncta pro terrenis frugibus laborantes. Fugit Jacob in regionem Syriae, et servivit Israel in uxore, et in uxore servavit. In propheta autem eduxit Dominus Israel de Aegypto, et in propheta servatus est. LXX: Et divit, et in propheta eduxit Dominus Israel de Aegypto, et in propheta servatus est. Videtur absque ratione et ordine prophetali post idolum Galaad et Galgal et altaria acervis lapidum similia, subito historiam Geneseos de Jacob voluisse nar
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc autẽ inqtͥ dix̃. de sp̃u quẽ accep-¬
curi erant credentes meũ. De lacri¬
mis autem quȩ sermone greco habent
aliquã similitudinem locustarum.¬
creauit oẽm miliciã cęli : & ñ ostendi ea tͥ.
ut ambulares post ea: et eduxi
te de terra ȩgypti. Quȩ qm̃ & in
hebraico non habent᷑. & a nullo uer¬
tuntur intp̃tũ. iantiqua quoq edi¬
tione.lxxͣ ñ legunt᷑. obelop̃notanda sun:
p̃sertim cũ sensus eoꝵ ꝑspicuus sit.
Unde ad reliqua transeamꝰ: cũ his quȩ
secunt᷑ iungentes suꝑius capitulũ.

Expanded text:
Hoc autem, inquit, dixit de spiritu quem accepturi erant credentes in eum . De lacrmis autem, quae sermone Graeco habent aliquam similitudinem locustarum,creavit omnem militiam coeli, et non ostendi ea tibi, ut ambulares post ea  Et ego eduxi te de terra Aegypti. Quae quoniam et in Hebraico non habentur, et a nullo vertuntur Interpretum, in antiqua quoque editione LXX non leguntur, obelo praenotanda sunt: praesertim cum sensus eorum perspicuus sit. Unde ad reliqua transeamus, cum his quae sequuntur 147 jungentes superius capitulum.
Abbreviated transcription (Latin):
filioꝵ. Quomͦ si liget᷑ qͥd insacculo.
conseruat᷑. & ñperit ei cui ligatũ ẽ.
sic om̃is iniqͥtas qua in dm̃ p̾eccauit
ephraim. conligata ẽ ei & abscondita.¬
& quasi in marsupio reseruat᷑. Deniq
cũ dies ultionis aduenerit. & extre¬
ma captiuitas: dolores quasi partu¬
rientis uenient ei. siue app̃hendent
illũ. Mulier parturiens. multo
ante quã parturiat. ex illo tẽpore qͦ
concipit. scit se esse pariturã: & expe¬
ctat cotidie extrema corm̃ta. crucia¬
tusq uenturos. Ita & ephraim filiuᷤᷤ
insipiens. de quo supra dixerat. e¬
phraim colũba insipiens. ñ habens

Expanded text:
filiorum. Quomodo si ligetur quid in saeculo, filiorum. Quomodo si ligetur quid in saeculo, conservatur, et non perit ei cui ligatum est: sic omnis iniquitas qua in Deum peccavit Ephraim, colligata est ei, et abscondita quasi in marsupio reservatur. Denique cum dies ultionis advenerit, et extrema captivitas, dolores quasi parturientis venient ei, sive apprehendent illum. Mulier 151 parturiens multo antequam pariat, ex eo tempore quo concepit, scit se esse parituram, et exspectat quotidie extrema tormenta cruciatusque venturos. Ita et Ephraim filius insipiens, de quo supra dixerat: Ephraim columba insipiens, non habens