comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tatis sue. Esse gͦ hanc ortũ uidit: qͣm¬
ueritas regeneratonẽ uocauit. Sed
quantalibet uirtute electi nũc ful¬
geant: penetrare nequeunt. que
erit illa noue natiuitatis głia: qua
tũc cum carne ad contẽplandũ eter¬
nitatis lumen ascendunt. Unde et
paulus ait. Qd̃ oculus non uidit.
nec auris audiuit. nec in cor hominis
ascendit: que preparauit ds̃ diligẽ¬
tib se. Dicat ergo.
xpectet lucem et non uideat.
nec ortũ surgentis aurore: quia
spontanco uitio tenebrata nr̃a infir¬
mitas. nͥ pͥus per mortẽ pene sue de¬
bitum soluat: claritatẽ lucis int̾ne
ñ penetrat. Sequitur.¬
ꝑuis dictum est non conclusit dicit
aꝑuit: et non abstulit. irrogauit.
hec itaq nox. uidelicet culpa. os¬
tia uentris aꝑuit: quia concepto
tris sunt. desideria concupiscentie car¬
nalis: de quib ꝑ ꝓpħam dicit᷑. Intra
incubilia tua: claude ostia tua. Cubi¬
culum quippe ingredimur: cũ secreta
mentis nr̃e intramꝰ. Ostia aũ claudimꝰ:

Expanded text:
suae . Esse ergo hanc ortum vidit, quam regenerationem 123 vocavit. Sed quantalibet virtute electi nunc fulgeant, penetrare nequeunt, quae erit illa novae nativitatis gloria, qua tunc cum carne ad contemplandum aeternitatis lumen ascendunt. Unde et Paulus ait: Quod oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit, quae praeparavit Deus diligentibus se . Dicat ergo: Exspectet lucem, et non videat, nec ortum surgentis aurorae; quia spontaneo vitio tenebrata nostra infirmitas, nisi prius per mortem poenae suae debitum solvat, claritatem lucis internae non penetrat. Sequiturperius dictum est, non conclusit, dicit aperuit; et non abstulit, irrogavit. Haec itaque nox, videlicet culpa, ostia ventris aperuit, quia concepto tris sunt desideria concupiscentiae, de quibus per prophetam dicitur: Intra in cubicula tua, claude ostia tua . Cubicula quippe ingredimur, cum secreta nostrae mentis intramus. Ostia autem claudimus,
Abbreviated transcription (Latin):
parte uirtutib splendens in elatonẽ
subleuetur: ut dum in se paruũ qͥd
reprehensibile uidet. s tamen hoc
subigere non ualet: nequaqũã sibi
s auctori uictoriã tribuit inhis q̃
subigere fortit̾ ualet. Uñ bene subiũ¬

Expanded text:
parte virtutibus splendens in elatione parte virtutibus splendens in elatione sublevetur. Ut dum parvum quid reprehensibile videt, sed tamen hoc subigere non valet, nequaquam sibi, sed auctori victoriam tribuat, in his quae subigere fortiter valet. Sed qui
Abbreviated transcription (Latin):
uerse dñatõnis. Huic gͦ nocti male¬
dicant qui parati sunt suscitare le¬
uiathan: id est hii se contra peccatũ
fortiter iudicio districtõnis erigarit:
qui in suis tẽptat̃onib excitare an¬
tiquũ aduersariũ non formidant.
Scriptũ namq est. Fili accedens ad
seruitutẽ dei. sta in iusticia et timore:
et prepara animã tuã ad tẽptatõnẽ
in diuino seruitõ ꝓperat. qͥd aliud
qũa se contra antiqui aduersarii
certamen parat: ut liber incerta¬
mine ictus suscipiat. qui quietus
sub tyrannide incaptiuitate serui¬
ebat: S in eo ip̃o qd̃ mens contra
hostem accingitur. qd̃ alia uicia su¬
subigit. aliis reluctatur: aliq̃n de
culpa aliquid qd̃ tamen non ualde
noceat remanere ꝑmittitur. Et sepe
mens ad uersa multa et fortia supe¬
rat: unũ in se et fortasse minimũ
quauis magna intentone in uigi¬
¶let.
non expugnat. Quod diuina nimi¬
rum dispensatione agitur: ne ex oĩ

Expanded text:
versae dominationis. Huic ergo nocti maleversae dominationis. Huic ergo nocti maledicant, qui parati sunt suscitare Leviathan: id est, hi se contra peccatum fortiter judicio districtionis erigant, qui in suis tentationibus excitare antiquum adversarium non formidant. Scriptum namque est: Fili, accedens ad servitutem Dei, sta in justitia 121 et timore, et praepara animam tuam ad tentationem in divino servitio properat, quid aliud quam se contra antiqui adversarii certamen parat? ut liber in certamine ictus suscipiat, qui quietus sub tyrannide in captivitate serviebat. Sed in eo ipso quod mens contra hostem accingitur, quo alia vitia subiit, aliis reluctatur. Aliquando tamen de culpa aliquid quod non valde noceat remanere permittitur. Et saepe mens, quae adversa multa et fortia superat, unum in se et fortasse minimum et quamvis magna intentione invigilet, non expugnat: quod divina nimirum dispensatione agitur, ne ex omni
Abbreviated transcription (Latin):
Nam qui eiꝰ uoluntati subiecti sunt.
quasi quieto ab illo uire possident᷑.
et superbus eoꝵ rex quasi quadam
securitate ꝑfruitur: dũ eoꝵ cordibꝰ
in concussa potestate dñat᷑. S cum
uniuscuiꝰq sp̃s ad conditoris sui de¬
sideriũ recalescit: cũ torporẽ negli¬
gentie deserit. et frigus insensibili¬
tatis pristine. igne sc̃i amoris actẽ¬
dit: cum libertatis ingenite memi¬
nit. et teneri ab hoste seruus erubes¬
cit: quia isdem hostis se considerat
despici. qui uias dñi uidet apptehendi.
dolet contra se captũ reniti: et mox
zelo accenditur: mox ad certanien
reuocatur: mox ad temptatonis in¬
numeras contra rebellantẽ mente
se excitat: atq inom̃i arte laceratõ¬
nis instigat: ut tẽptatõnẽ iacula in¬
torquendo. confodiat cor qd̵ dudũ qͥe¬
to iure possidebat. Quasi dormiebat
quippe. dum sopitus in prauo corde
quiesceret: s excitatur in ꝓuocat̃o¬
nes certamĩs. cum ius amiserit per¬

Expanded text:
Nam qui ejus voluntati subjecti sunt, Nam qui ejus voluntati subjecti sunt, quasi quieto ab illo jure possidentur. et superbus eorum rex quasi quadam securitate perfruitur, dum eorum cordibus inconcussa potestate dominatur. Sed cum uniuscujusque spiritus ad conditoris sui desiderium recalescit, cum torporem negligentiae deserit, et frigus insensibilitatis pristinae igne sancti amoris accendit; cum libertatis ingenitae meminit, et teneri ab hoste servus erubescit, quia isdem hostis se considerat despici, quia vias Dei videt apprehendi, dolet contra se captum reniti, et mox zelo accenditur, mox ad certamen movetur, mox ad tentationes innumeras contra rebellantem mentem se excitat, atque in omni arte lacerationis instigat, ut tentationum jacula intorquendo confodiat cor, quod dudum quieto jure possidebat. Quasi dormiebat quippe, dum sopitus in pravo corde quiesceret: sed excitatur in provocatione certaminis, cum jus amiserit per
Abbreviated transcription (Latin):
diei. Ac si aꝑte dicat. Illi huiꝰ no¬
ctis tenebras uere penitendo feriãt.
qui iã lucem prosperitatis scłi des¬
picientes calcant. Si eñi diem leti¬
ciam delectat̃onis accipimꝰ: recte
de hac nocte dicitur maledicant ei
qui maledicunt diei: quia nimirũ
illi ueraciter mala transacta per
animaduersionẽ penitentie corrigũt.
qui iam ad bona fallatia. nulla delec¬
tatione rapiuntur. Nam quos ad huc
noxia alia delectat: falsum est quod
cernitur quia perpetrata alia deplorãt.
Si autẽ ut supra diem suggestionem
callidam antiqui hostis accipimꝰ: illi
maledicere nocti intelligendi sunt. qͥ
maledicunt diei: quia scilicet illi tran¬
sactas culpas uere puniunt. qui ma¬
ligni seductoris in sidias. in ip̃a blanda¬
suggestione dep̃hendunt. Bene autẽ¬
subditur: qui parati sunt suscitare
et ea que dei sunt plena intentõne
desiderant: leuiathan contra se susci¬
tant: quia eiꝰ maliciam instigatio¬
ne sue conuersationis in flãmant.

Expanded text:
dit. --Ac si aperte dicat: Illi hujus noctis tenebras vere poenitendo feriant, qui jam lucem prosperitatis saeculi despicientes calcant. Si enim diem laetitiam delectationis accipimus, recte de hac nocte dicitur: Maledicant ei qui maledicunt diei; quia nimirum illi veraciter mala transacta per animadversionem poenitentiae corrigunt, qui jam ad bona fallentia nulla delectatione rapiuntur. Nam quos adhuc noxia alia delectant, falsum est quod cernitur, quia perpetrata alia deplorant. Si autem, ut supra dictum est, suggestionem callidam antiqui hostis accipimus, illi maledicere noctem intelligendi sunt, qui diei maledicunt; quia scilicet illi transactas culpas vere puniunt, qui maligni seductoris insuggestione deprehendunt. Sequitur: Qui parati sunt suscitare et ea quae Dei sunt plena intentione desiderant, Leviathan contra se suscitant, quia ejus malitiam instigatione suae conversationis inflammant.
Abbreviated transcription (Latin):
Qũatalibet namq intentõne ad¬
huc peregrina mens sathagat: ui¬
dere lucem sicut est non ualet: qͥa
hanc ei dãpnatonis sue cecitas ab¬
scondit.
Ortus. uero aurore. est. illa noua na¬
tiuitas resurrectõnis: qua sc̃a eccłia
etiam incarne suscitata. oritur ad
contemplandũ lum̃ eternitatis. Si
eñi ip̃a carnis nr̃e resurretio quasiq̃¬
dam natiuitas non ẽẽt: de ea ueri

Expanded text:
Quantalibet namque intentione adhuc peregrina mens satagat videre lucem sicut est, non valet, quia hanc ei damnationis suae caecitas abscondit. Ortus vero aurorae est illa nova nativitas resurrectionis, qua sancta Ecclesia etiam carne suscitata oritur ad contemplandum lumen aeternitatis. Si enim ipsa carnis nostrae resurrectio quasi quaedam nativitas non esset,
Abbreviated transcription (Latin):
deat. Quasi eñi quidam turbo tẽ¬
pestatis est concitatus sp̃s meroris.
Nam dũ peccatũ quisq qd̃ fecit in tel¬
ligit: dum prauitatis sue nequitiã
subtiliter pensat: merore mentem
obnubilat: et quasi concusso serene
leticie aere. omnẽ inse tranquillita¬
tem cordis. penitencie turbine deua¬
stat. Nisi eñi recognoscentẽ se animũ
iste turbo contereret. nequaqua ꝓpħa
dixisset: in sp̃u uehementi conteres
naues tharsis. Tharsis quippe: explo¬
ratio gaudii dicitur. S cum uehe
pat: omnẽ mea explorationẽ rep̃¬
hensibilis gaudii perturbat: ut
nichil iam ei nisi flere libeat: nicħ
nuisi qd̃ se terrere possit attendat.
Point namq ante oculos illinc di¬
strict̃onẽ iusticie: hĩc meritũ cul¬
pe. Conspicit eñi quo supplicio dig¬
na sit si parcentis pietas desit: que
per lamenta presentia ab et̃na erue¬
re pena consueuit. Sp̃s gͦ uehemẽs
tharsis naues conterit: cum uis
compunc tõnis ualida. mentes no¬
stras huic mundo quasi mari dedi¬

Expanded text:
Quasi enim quidam turbo tempestatis est concitatus spiritus moeroris. Nam dum peccatum quisque quod fecit, intelligit; dum pravitatis suae nequitiam subtiliter pensat, moerore mentem obnubilat et quasi concusso serenae laetitiae aere, omnem in se tranquillitatem cordis poenitentiae turbine devastat. Nisi enim recognoscentem se animum iste turbo contereret, nequaquam Propheta dixisset: In spiritu vehementi conteres naves Tharsis . Tharsis quippe exploratio gaudii dicitur.  Vet. XXII.pat, omnem in ea explorationem reprehensibilis gaudii perturbat, ut nihil ei jam nisi flere libeat, nihil nisi quod se terrere possit attendat. Ponit namque ante oculos illinc districtionem justitiae, hinc meritum culpae: conspicit quo supplicio digna sit, si parcentis pietas desit, quae per lamenta praesentia ab aeterna eruere poena consuevit. Spiritus ergo vehemens Tharsis naves conterit, cum vis compunctionis valida mentes nostras huic mundo, quasi mari dedi
Abbreviated transcription (Latin):
caligo nubilosa congerie obscurat
diem: ita confusio ꝑturbatis co¬
gitatõnibꝰ. obnubilat mentem. De
qua per quendã sapientẽ dicitur.
Est confusio ad ducens głiam.
um eñi ad mentẽ male gesta pe¬
nitendo reducimus: graui mox
merore confundimur. Perstrepit
in animo turba cogitatõnũ: me¬
ror conterit. anxietas deuastat. In
crũpna mens ũtitur: et quasi qͦ¬
dam nubilo caliginis obscuratur.
hec namq caligo confusionis eo¬
rũ mentẽ salubrit̾ oppresserat: qͥbꝰ
paulus dicebat. Qũe enim fructũ
habuistis tunc in illis. in quib nũc

Expanded text:
caligo nebulosa congerie obscurat diem, ita confusio perturbatis cogitationibus obnubilat mentem. De qua per quemdam dicitur: Est confusio adducens gloriam . Cum enim ad mentem male gesta poenitendo reducimus, gravi mox moerore confundimur, perstrepit in animo turba cogitationum, moeror conterit, anxietas devastat, in aerumnam mens vertitur, et quasi quodam nubilo caliginis obscuratur. Haec namque caligo confusionis eorum mentem salubriter oppresserat; quibus Paulus dicebat: Quem enim fructum habuistis tunc in i
Abbreviated transcription (Latin):
quicqͥd delectatus ꝑ negligentiã
animꝰ delinquid: quanta animad¬
uersione penitencie. nox huiꝰ diei
ferienda est uidelicet ip̃e iam con¬
sensus ad culpam: Sicut eñi mi¬
noris culpe est cũ carnaliter mẽs
indelectatonẽ rapitur. si tam̃ delec¬
tationi sue per sp̃m reluctatur:
ita grauioris et plene est nequitie.
ad peccati illecebr̃a ñ solum delecta¬
Itione
ꝑtrahi. sed ceiã consensu samulari.
Tanto gͥ acriori manu penitenciemẽs
a pollutione tergenda est: qͣnto se ꝑ
consensum conspicit sordidius in qui¬
natã. Unde et apte subiungit᷑.¬

Expanded text:
quid delectatus per negligentiam animus delinquit, quanta animadversione poenitentiae hujus diei nox ferienda est, videlicet ipse jam consensus ad culpam? Sicut enim minoris culpae est, cum carnaliter mens in delectatione rapitur, sed tamen delectationi suae per spiritum reluctatur; ita gravioris et plenae est nequitiae, ad peccati illecebram non solum delectatione pertrahi, sed etiam consensu famulari. Tanto igitur arctiori manu poenitentiae, mens a pollutione tergenda est, quanto se per consensum conspicit sordidius inquinatam. Unde et apte subjungit
Abbreviated transcription (Latin):
amaritudine inuoluitur: cũ ad cogni¬
tionẽ mente redeunte peccati blandi¬
menta cruciatꝰ penitentie secuntur.
Diem amaritudine inuoluimꝰ ⁊ eum
praue delectationis gaudiũ q̃ sup¬
plicia sequant᷑ aspicimus: et asꝑis
hoc flectibꝰ circũdamꝰ. Quĩa cñi hoc
qd̃ in uoluitur. ex latere om̃is partis
oꝑitur oꝑit᷑. in uolui dies amaritudi¬
ne optatur quatinus que mala ĩ eor¬
rectis ĩminent. ex omni parte qͥsq
conspiciat: et uoluptatis sue lasciuz¬
am. tristicie lamentis tergat. S si¬

Expanded text:
amaritudine involvitur, cum ad cognitionem mente redeunte, peccati blandimenta 118 cruciatus poenitentiae sequuntur. Diem amaritudine involvimus, cum pravae delectationis gaudium, quae supplicia sequantur aspicimus, et asperis hoc fletibus circumdamus. Quia enim hoc quod involvitur, ex latere omnis partis operitur, involvi dies amaritudine optatur, quatenus quae mala incorrectis imminent, ex omni parte quisque conspiciat, et voluptatis suae lasciviam tristitiae lamentis tergat.
Abbreviated transcription (Latin):
amalo: Hoc qd̃ diuina uoce beatꝰ
iob simplex et rectus. timens dm̃. et
recdens a malo dicitur: quia subti¬
liter mẽbratĩq supra exposuimus.
replicare que diximus deuitamꝰ:
ne dum discussa repetimꝰ: tardius
ad indiscussa ueniamus. Hoc gͦ nob¬
iscucienda quippe est
que nam sit ista locutio. Neq
eñi uel a dño qui sũmꝰ atq incircũ¬
scriptus est sp̃s. uel a sathan qui
nulla est carnea natura uestitus.
humano modo aerius flatus folle
uentris attrahitur. ut per organũ
gut turis. uocis expressione reddat᷑.
s dũ nature inisibili. natura incõ¬
prehensibilis loquitur: dignũ ẽ. ut
mens nr̃a qͣlitatẽ corporee locut̃onis
excedens. ad subͥimes atq incognitos

Expanded text:
Hoc quod divina voce beatus Job simplex et rectus, ac timens Deum, et recedens a malo dicitur, quia subtiliter membratimque supra exposuimus, replicare quae diximus devitamus; ne dum discussa repetimus, tardius ad indiscussa veniamus.  ienda quippe est quaenam sit ista locutio. Neque enim vel a Domino, qui summus atque incircumscriptus est spiritus, vel a Satan, qui nulla est carnea natura vestitus, humano modo aereus flatus folle ventris attrahitur, ut per organum gutturis, vocis expressione reddatur. Sed dum naturae invisibili natura incomprehensibilis loquitur, dignum est ut mens nostra qualitatem corporeae locutionis excedens, ad sublimes atque incognitos
Abbreviated transcription (Latin):
dãpnandos ignorat. Sathan ergo
dñs ñ uocat. s tam̃ requirit dicens
unde uenis: qͥa nimirũ ds̃ apostatã
spm̃ ad penitentiam nequaqͣm reuo¬
uocat. s uas suꝑbie eius nesciens
dãpnat. Igit᷑ dũ sathan de itinere
suo discutitur electi angłi requirendi
unde non sunt quia eorũ uie tanto
deo note sunt. quanto et ip̃o auctore
ꝑaguntur. Dumq soli eius uolunta¬
ti in seruiunt. eo ẽẽ incognite neque¬
unt: qͦ ꝑ approbationis oculũ ex ip̃o
semꝑ ante ip̃m fiunt. Sequitur.
terram: et per ambulaui eã. Solet¬
designari. Sathan gͦ labor terrã circu¬
it: quia quietuᷤ in celi culmine sta¬
re contẽpsit. Cumq se non transuo¬
lasse s ꝑambulasse insinuat: qͣnto
peccati pondere mimis p̃matur de¬
monstrat. ꝑambulans ergo terrã
circuiuit: quia ab illo spiritalis po¬
tencie uolatu corruens: malicie sue
p̃ssus grauedine. foras ad girũ labo
tu impii ambulant: quia dũ int̾iora

Expanded text:
damnandos ignorat. Satan ergo damnandos ignorat. Satan ergo Dominus non vocat, sed tamen requirit, dicens: Unde venis? quia nimirum Deus apostatam spiritum ad poenitentiam nequaquam revocat; sed vias superbiae ejus nesciens, damnat. 41 Igitur dum Satan de itinere suo discutitur, electi angeli requirendi unde veniant non sunt: quia eorum viae tanto Deo notae sunt, quanto et ipso auctore peraguntur; dumque soli ejus voluntati inserviunt, eo esse incognitae nequeunt, quo per approbationis oculum ex ipso semper ante ipsum fiunt. Sequitur: terram, et perambulavi eam. 7. Sd Satan laborans, terram circuivit, quia quietus in coeli culmine stare contempsit. Cumque se non transvolasse, sed perambulasse insinuat, quanto peccati pondere in imis prematur, demonstrat. Perambulans ergo terram circuit, qui ab illo spiritualis potentiae volatu corruens, malitiae suae pressus gravedine, foras ad gyrum labortu impii ambulant, quia malitia
Abbreviated transcription (Latin):
Nescire autẽ dei: reꝓbare ẽ. Unde qͥ¬
busdam in fine dicturus est. Nescio
uos unde sitis. Discedite a me om̃s
oꝑarii iniquitatis. Sicut et nescire
mentiri uir uerax dicitur. qui labi
ꝑmendatium dedignat᷑: ñ quo si m̃¬
tiri uelit nesciat. s quo falsa loqui
ueritas amore contẽpnat. Quid est
uias illius. quasi in cognitas repro¬
bare : ueritatis igitur lum̃. tene¬
bras quas reprobat ignorat: et satha¬
ne itinera quia iudicans dãpnat: dig¬
num est ut quasi nesciens requirat.
hinc est qd̃ ade peccanti: conditoris
uoce dicitur. Ubi es: Neq eñi diui¬
na potencia nesciebat. ubi post cul¬
pam seruus ad que latibula fugerat:
s quia uidit inculpam lapsũ. iam
sub peccato uelut abocłis ueritatis
abconditũ: quia tenebras erroris
eius ñ approbat. quasi ubi sit pecca¬
tor ignorat eumq et uocat et requi¬
rit dicens. Adam ubi es: Per hoc qd̃
uocat: signũ dat: quia ad peniten¬
ciam reuocat. Per hoc qd̃ requirit.
aꝑte insinuat: quia peccatores iure

Expanded text:
. Unde quibusdam in fine dicturus est: Nescio vos unde sitis, discedite a me, omnes operarii iniquitatis . Sicut et nescire mentiri vir verax dicitur qui labi per mendacium dedignatur; non quo si mentiri velit, nesciat, sed quo falsa loqui veritatis amore contemnat. Quid est vias illius quasi incognitas reprobare? Veritatis igitur lumen tenebras, quas reprobat, ignorat; et Satanae itinera, quia judicans damnat, dignum est ut quasi nesciens requirat. Hinc est quod Adae peccanti conditoris voce dicitur, Adam ubi es? Neque enim divina potentia nesciebat, post culpam servus ad quae latibula fugerat; sed quia vidit in culpa lapsum, jam sub peccato velut ab oculis veritatis absconditum, quia tenebras erroris ejus non approbat, quasi ubi sit peccator ignorat; eumque et vocat, et requirit, dicens, Adam ubi es? Per hoc quod vocat, signum dat quia ad poenitentiam revocat. Per hoc quod requirit, aperte insinuat, quia peccatores jure
Abbreviated transcription (Latin):
pus. Et mutunt᷑ igitur et assutũt:
quia et perhoc circũscripti sunt exe¬
unt: et ꝑ hoc qd̃ intus queq p̃sen¬
tes sunt numqͣm recedunt. Et faciẽ
gͦ patris semꝑ uident. et tamen ad
nos ueniunt: qui et ad nos sp̃itali p̃¬
sentia exeunt : et tamen ibi se unde
recesserant ꝑ internã cõtẽplationẽ

Expanded text:
pus. Et mittuntur igitur et assistunt, pus. Et mittuntur igitur et assistunt, quia et per hoc quod circumscripti sunt exeunt, et per hoc quod intus quoque praesentes sunt nunquam recedunt. Et faciem ergo Patris semper vident, et tamen ad nos veniunt: quiaesentia foras exeunt, et tamen ibi se unde recesserant per internam contemplationem
Abbreviated transcription (Latin):
exeunt: ut int̾ne contẽplationis
gaudiis pͥuent᷑: quia si conditoris
aspectũ exeuntes amitt̃ent: nec ia¬
centes erigere. nec ignorantibus
uera nuntiare potiussent: fontẽq
lucis qũe egredientes ipsi ꝑderent:
cecis nulla tenus ꝓpinarent. In hoc
itaq est nunc natura angłica. a
nature nẽe condicione distincta. qd̃
nos et loco circũscribim᷑ et cecitatis
ignorantia coartamur. aAngłorum
uero sp̃s. loco quidem circũscriptis̃:
s tam̃ eoꝵ scientta longe suꝑ nos incõ¬
parabilicer dilatat᷑. Interus quippe
exteriusq secendo distenti sunt. qͥa
ip̃m fontun scientie contẽplantur.
Quid eñi de his q̃ scienda sunt nesci¬
unt: qͥ scientẽ om̃ia scuint.: Corũ
itaq scientia cõparatõne nr̃a ualde
dilatata est: s tem̃ comparatione
diuine scientie angusta: ueut ec
ip̃i illorũ sp̃s cõparatione qͥdẽ nr̃o
rum corporũ sp̃s sunt: s compari¬
tione summi et incircũscripti sỹs cor¬

Expanded text:
exeunt, ut internae contemplationis exeunt, ut internae contemplationis gaudiis priventur; quia si conditoris aspectum exeuntes amitterent, nec jacentvera nuntiare possent, fontemque lucis quem egredientes ipsi perderent, caecis nullatenus propinarent. In hoc est itaque nunc natura angelica a naturae nostrae conditione distincta, quia nos et loco circumscribimur, et caecitatis ignorantia coarctamur; Angelorum vero spiritus loco quidem circumscripti ed tamen eorum scientiae longe super nos incomparabiliter dilatantur. Interius quippe exteriusque sciendo distenti sunt, quia ipsum fontem scientiae contemplantur. Quid enim de his quae scienda sunt nesciunt, qui scientem omnia sciunt? Eorum itaque scientia comparatione nostrae valde dilatata est, sed tamen comparatione divinae scientiae angusta: sicut et ipsi illorum spiritus comparatione quidem norum corporum, spiritus sunt, sed comparatione summi et incircumscripti spiritus, cor
Abbreviated transcription (Latin):
sathan. Quid aũ dei filii: nͥ electi
angłi uocantur: De quib cũ consi¬
tat qd̾ obtutib maiestatis insen¬
uiant: ualde querendũ ẽ unde ue¬
niant ut corã dño assistant. De his
quippe uoce ueritatis dicit᷑. Angłi
eoꝵ in celis semper uident faciẽ patͥs
mei: qui incelis est. De his ꝓpħa ait.
Milia miliũ ministrabant ei: et de¬
cies milies. centena milia assistebãt
ei. Si gͥ semꝑuident. et semꝑ assis¬
tunt: uigilanti cura querendũ est
ũn ueniũt. qui numqͣm recedunt.
Sed cũ de illis ꝑ paulum dicitur:
nonne om̃s ad ministratorii sp̃s sũt
inministeriũ missi. ꝓpt̾ eos qui here¬
ditatẽ capunt salutis: Per hoc qd̃
uorenitim᷑. nodũ ligamꝰ. Quomͦ eñi
aut. semꝑ assistere. aut uidere sẽper
faciem patris possunt: si ad ministe¬
Arium exteriꝰ pro nr̃a salute mittũt᷑:
Qd̃ tam̃cicius soluimꝰ: si qͣnte sub¬
tilitatis sit angelica nat᷑a pensamꝰ.
Neq eñi sic adiuina uisione foras

Expanded text:
Qui autem Dei filii, nisi electi angeli vocantur? De quibus cum constet, quod obtutibus majestatis inserviant, valde quaerendum est unde veniant, ut coram Domino assistant. De his quippe voce Veritatis dicitur: Angeli eorum in coelis semper vident faciem Patris mei, qui in coelis est . De his propheta ait: Millia millium ministrabant ei, et decies millies centena millia assistebant ei . Si igitur semper vident, et semper assistunt, vigilanti cura quaerendum est unde veniunt, qui nunquam recedunt. Sed cum de illis per Paulum dicitur: Nonne omnes sunt administratorii spiritus in ministerium missi, propter eos qui haereditatem capiunt salutis ? Per hoc, quod vere nitimur, nodum ligamus. Quomodo enim aut semper assistere, aut videre semper faciem Patris possunt, si ad ministerium exterius pro nostra salute mittuntur? Quod tamen citius solvimus, si quantae subtilitatis sit angelica natura pensamus. Neque enim sic a divina visione foras
Abbreviated transcription (Latin):
tur: ita gͦ etiã int̾ angłos inconspec¬
tu dñi sathan affuit: quia uis du¬
na. que intuendo penetrat om̃ia:
non se uidentẽ in mundũ sp̃m uidit.
Quia eñi et ip̃a que dm̃ fuguint la¬
tere non possunt. dum cuncta nuda
sunt suꝑno conspectui sathan affu¬
it absens presenti. Sequit᷑.¬

Expanded text:
tur. Ita ergo etiam inter angelos in conspectur. Ita ergo etiam inter angelos in conspectu Domini Satan adfuit; quia vis divina, quae intuendo penetrat omnia, non se videntem immundum spiritum vidit. Quia enim et ipsa, quae Deum fugiunt, latere non possunt, dum cuncta nuda sunt superno conspectui, Satan adfuit absens praesenti. Sequit
Abbreviated transcription (Latin):
dum est quomͦ inter electos angłos
sathan. ad ẽe potuerit: qui ab eorũ
sorte exigente suꝑbia dudũ dãpna¬
tus exiuit. S recte inter eo affu¬
isse describitur: quia et si beatitudi¬
nem perdidit. natur̃a tam̃ eis similẽ
ñ amisit. Et si meritis p̃grauatur:
conditione nature subtilis attoilit᷑.
Inter dei ergo filios coram dño affu¬
isse dicitur: quia eo intutu quo
om̃ps d̃s cunta spiritalia conspicit:
etram sathan inordine nature sub¬
tilioris uidit: attestante scriptura q̃
dicit. Oculi dñi contẽplant᷑ bonos
et malos. S hoc qd̾ affuisse sathan
corã dño dicit᷑: in graui questione¬
nobis uersatur. Scriptũ quippe ẽ.
Beati mundo corde: qm̃ ip̃i dm̃ uide¬
bunt. Sathan uero qui mundo cor¬
perhibetur. Uenit quippe ut uide¬
retur non ut uideret. Ipse incõspectu
dñi: non aũ in conspectu eiꝰ dñs fuit.
Sicut cecus cum soli consistit. ipse
quidem radiis solis perfunditur.
sedtamen lum̃ ñ uidet quo illustra-¬

Expanded text:
dum est quomodo inter electos angelos Satan adesse potuerit, qui ab eorum sorte, exigente superbia, dudum damnatus exivit. Sed recte inter eos adfuisse describitur, quia etsi beatitudinem perdidit, naturam tamen eis similem non amisit; et si meritis praegravatur, conditione naturae subtilis attollitur. Inter Dei ergo filios coram Domino adfuisse dicitur; quia eo intuitu, quo omnipotens Deus cuncta spiritalia conspicit, etiam Satan in ordine naturae subtilioris videt, attestante Scriptura, quae dicit: Oculi Domini contemplantur malos et bonos . Sed hoc, quod adfuisse Satan coram Domino dicitur, in gravi nobis quaestione versatur. Scriptum quippe est: Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt . Satan vero, qui mundo corperhibetur. Venit quippe, ut videretur, non ut videret. Ipse in conspectu Domini, non autem in conspectu ejus Dominus fuit: sicut caecus cum in sole consistit, ipse quidem radiis solis perfunditur, sed tamen lumen non videt quo illustra
Abbreviated transcription (Latin):
monstiatur: sicut euangłista cũ
p̃dicante dño. nullos tunc ex iudea
credituros diceret p̃misit dicens
hyemps autẽ erat. Scriptũ nãq
est. Abundabit iniquitas: refriges¬
cit caritas multoꝵ. Iecirco gͦ hyẽps¬
curauit tempus exprimere: ut ĩ eẽ¬
auditoꝵ cordib malicie frigus indi¬
cares. Hinc qd̃ de negatõ petro p̃mit¬
titur. quia frigꝰ erat: et stans ad pru¬
nas calefaciebat se. Iam nãq intus a
caritatis calore torpuerat: et ad amo¬
rẽ p̃sentis uite qͣsi ad ꝑsecutorũ pru¬
nas infirmitate estuante recalebat.
Aqualitate quoq temporis. finis ex¬
primit᷑ actionis: sicut ñ rediturus
ad ueniam ad traditionis ꝑfidiam no
nox. Hinc eñi et iniquo diuiti dici¬
tur. Hac nocte repetũt aninã tuam
abs te. Anima quippe que adtene¬
bras ducitur: non in die repeti. s ĩ
nocte memoratur. Hin est qd̾ salo¬
mon. qui sapientiam ñ ꝑseueraturus
accepit: insompnis hanc et nocte ac¬

Expanded text:
monstratur, sicut evangelista cum monstratur, sicut evangelista cum praedicante Domino nullos tunc ex Judaeis credituros diceret, praemisit, dicens: Hiems autem erat. Scriptum namque est: Abundabit iniquitas, refrigescet charitas multorum . Idcirco ergo cuhiemis tempus exprimere, ut ineauditorum cordibus malitiae frigus indicaret. Hinc est quod de negaturo Petro praemittitur: Quia frigus erat, et stans ad prunas calefaciebat se . Jam namque intus a charitatis calore torpuerat, et ad amorem praesentis vitae, quasi ad persecutorum prunas infirmitate aestuante recalebat. A qualitate quoque temporis finis exprimitur actionis, sicut non rediturus ad veniam, ad traditionis perfidiam nocnox . Hinc enim et iniquo diviti dicitur: Hac nocte repetent animam tuam abs te . Anima quippe, quae ad tenebras ducitur, non in die repeti, sed in nocte memoratur. Hinc est quod Salomon, qui sapientiam non perseveraturus accepit, in somnis hanc et nocte ac
Abbreviated transcription (Latin):
ditus. nec temeritate suꝑbiat. qͥa
formidine p̃mitur: nec p̃ssus timo¬
re desperet quia ad spei fiduciam.
uirtutis exemplo roboratur.
bet quomͦ sacra eloquia mexordiis
narrationũ qualitates exprimũt:
terminosq causarũ. Aliqn namq
a positione loci. aliqn a positione cor¬
poris. aliq̃n aqualitate aeris. aliqñ
a qualitate temporis signãt: qͥd de
uentura actione subiciant. Posi¬
cione qͥppe locoꝵ diuina scriptura
expͥmit. subsequentiũ merita fines¬
q causarũ: sicut de isrłe dicit. quia
uerba dei audire inmonte non potu¬
it. s p̃cepta in campestrib accepit:
subsequentẽ nimirũ infirmitatẽ
ppłi indicans. quia ascendere ad sũ¬
ma non ualuit:s semet ip̃m min¬
fimis neglecte uiuendo laxauit. a-
positione corporis futura denuntiat:
disse manifestat. Stare quippe ad¬
iuuãtis est. Et recte stare cernitur:
qui in bello certaminis opitulat᷑.
aqualitate aeris. res subsequẽs de¬

Expanded text:
ditus, nec temeritate superbiat, quia ditus, nec temeritate superbiat, quia formidine premitur, nec pressus timore desperet, quia ad spei fiduciam virtutis exemplo roboratur. bet quomodo sacra eloquia in exordiis narrationum qualitates exprimunt terminosque causarum. Aliquando namque a positione loci, aliquando a positione corporis, ali quando a qualitate aeris, aliquando a qualitate temporis signant quid de ventura actione subjiciant. A positione locorum divina Scriptura exprimit subsequentium merita finesque causarum: sicut de Israele dicit quia verba Dei in monte audire non potuit, sed praecepta in campestribus accepit; subsequentem nimirum infirmitatem populi indicans, quia ascendere ad summa non valuit, sed semetipsum in infimis, neglecte vivendo, laxavit. A positione corporis futura dendisse manifestat . Stare quippe adjuvantis est. Et recte stare cernitur qui in bello certaminis opitulatur. A qualitate aeris res subsequens de
Abbreviated transcription (Latin):
Criptura sacra
m̃tis ocłis quasi
quondã speculũ
opponitur: ut
interna nostra
facies in ipsa ui¬
deatur. ibi et enim feda: ĩbi pulcͣ
nostra cognoscimus. Ibi sentimus
quantum ꝓficimus ibi a ꝓfectu qͣm
longe distamꝰ. Narrat autẽ gesta for¬
cium: adimitatõnẽ corda ꝓuocat in¬
firmoꝵ. Dũq illorũ uictricia facta
cõmemorat: contra uiciorũ p̃lia. de¬
bilia nr̃a confirmat. Fitq uerbis il¬
lius. ut eominꝰ mens int̾ certamina
trepidet: qͦ añ se positos tot uirorũ
forcium triũphos uidet. Non nũqͣm
uͦ ñ solũ nob̃ eoꝵ uirtutes asserit. sed
etiã casus in notescit: et ut inuicto¬
ria forcium qd̃ imuitando debeamus¬
temptatione auctus: sed daiuid tẽp¬
tatõne ꝓstratꝰ: ut et minoꝵ uirtus
spem nr̃am foueat: et maiorũ casus
ad cautelam nos humilitatis accĩ¬
gat: quatinus dum illa gaudentes
subleuant. ista metuentes p̃mant.
Et audientis animus illine spei fi¬
ducia hinc humilitate timoris eru¬

Expanded text:
criptura sacra mentis oculis quasi quoddam speculum opponitur , ut interna nostra facies in ipsa videatur. Ibi etenim foeda, ibi pulchra nostra cognoscimus. Ibi sentimus, quantum proficimus, ibi a provectu quam longe distamus. Narrat autem gesta sanctorum, et ad imitationem corda provocat infirmorum. Dumque illorum victricia facta commemorat, contra vitiorum praelia, debilia nostra confirmat; fitque verbis illius, ut eo mens minus inter certamina trepidet, quo ante se positos tot virorum fortium triumphos videt. Nonnunquam vero non solum nobis eorum virtutes asserit, sed etiam casus innotescit; ut et in victoria fortium quod imitando atentatione auctus, sed David tentatione prostratus; ut et majorum virtus spem nostram foveat, et majorum casus ad cautelam nos humilitatis accingat; quatenus dum illa gaudentes sublevant, ista metuentes premant; et audientis animus illinc spei fiducia, hinc humilitate timoris eru
Abbreviated transcription (Latin):
iniudicium. Considerauit
quippe suꝑius et omnipotẽtis
dei ommipotenciam. et infir¬
mitatem suam: deduxit ante
oculos suos se et dm̃: pensauit
quis cum ad iudicium ueniat:
uidit hinc hominem inde condi¬
torem: idest puluerem et dm̃: et
recte ait. Et dignum ducis suꝑ
huiuscemodi aperire oculos tuos:
Ommipotenti deo ocłos aperire ẽ:
iudicia exerere: que feriat uide.
Nam quasi clausis ocłis nonuult
aspicere qd̃ ñ uult ferire. Uñ mox
Et adducere eum tecũ iniudiciũ.
Sed quia contẽplatus est adiu-¬
dicium uenientẽ dñi: rursũ coꝵ¬
siderat infirmitatẽ suam. Uidet
quia mundꝰ ẽẽ ꝑ semet ip̃m nos
possit : qui ut ẽẽ posset de ĩmun-¬
dicia ꝓcessit: atq subiungit.¬

Expanded text:
et Deus. --Consideravit quippe superius et omnipotentis Dei potentiam, et infirmitatem suam; deduxit ante oculos se et Deum, pensavit quis cum quo ad judicium veniat. Vidit hinc hominem, inde conditorem, id est pulverem, et Deum; et recte ait: Et dignum ducis super hujuscemodi aperire oculos tuos? Omnipotenti Deo oculos aperire 392 est judicia exercere, quem feriat videre. Nam quasi clausis oculis non vult aspicere quem non vult ferire. Unde mox Et adducere eum tecum in judicium? Sed quia contemplatus est ad judicium venientem Deum, rursum considerat infirmitatem suam. Videt quia mundus per semetipsum esse non possit, qui ut esse possit, de immunditia processit, atque subjungit
Abbreviated transcription (Latin):
non solum ext̃ius. s in terius
quoq homo patitur: dũ ad meli
ora exurgere oꝑa conatur. Mẽs
et eñi mutabilitatis sue ponde¬
ad aliud semper impellitur qͣm
est: et nisi instatu suo arta custo¬
die disciplina teneatur. semꝑ in
de t̾iora dilabitur. Que eñi semꝑ
stantem deseruit: statum quam
habere potuit amisit. Uñ nunc
cum ad meliora nititur: quasi cõ¬
tra ictũ fluminis conat᷑. Cum uͦ
ad intentione ascendendi resolui
est indescensu otium: intratu¬
ros per angustam portam dñs
ammonet dicens.Contendite ĩ¬
trare ꝑ angustam portam. Dic¬
turus quippe peranguste porte
introitum. p̃misit contendite:
quia nisi mentis contentio fer-¬
ueat. unda mundi ñ uincitur.
ꝑ quam anima semꝑ adima re¬
uocatur. Quia gͥ hõ uelut flos
nascitur et conteritur: qͥa sicut
umbra fugit. atq ĩstatu suo nũ¬
qũa ꝑmanet: quid in hac cõsi¬
deratione subiungat audiamꝰ.

Expanded text:
non solum exterius, sed interius non solum exterius, sed interius quoque homo patitur, dum ad meliora opera exsurgere conatur. Mens etenim mutabilitatis suae pondead aliud semper impellitur quam est, et nisi in statu suo arcta custodiae disciplina teneatur, semper in deteriora dilabitur. Quae enim semper stantem deseruit, statum quem habere potuit amisit. Unde nunc cum ad meliora nititur, quasi contra ictum fluminis conatur. Cum vero ab intentione ascendendi resolvitest, in descensu otium, intraturos per angustam portam Dominus admonet, dicens: Contendite intrare per angustam portam . Dicturus quippe angustae portae introitum, praemisit, contendite, quia nisi mentis contentio ferveat, unda mundi non vincitur, per quam anima semper ad ima revocatur. Quia igitur homo velut flos nascitur et conteritur, quia sicut umbra fugit, atque in statu suo nunquam permanet, quid in hac consideratione subjungat audiamus.
Abbreviated transcription (Latin):
cordis ꝑdidit. et in solo miqͥtatis
sue frigore remansit: Qͥa iuxta
cordis non ht̃: nec tam̃ uitã qͣm
diligit tenet: scilicet uelut um¬
bra fugit. Unde recte quoq de illo
scͥptum est: qͥa secutꝰ ẽ umbrã.
ene aũ dr̃ et nũqͣm ineodẽ statu
ꝑmanet: quia dũ infancia ad
puericiã. puericia adolescenciã.
adolescencia adiuuentutẽ. iuuẽ¬
tus ad senectutẽ. senectꝰ transit
ad mortẽ: incursu uite p̃sentis.
ip̃is sius augmentis ad detrim̃ta
compellit᷑: et inde semꝑ deficit.
unde se ꝓficere inspacium uite¬
credit. Fixũ et eñi statũ hic ha¬
bere non possumꝰ ubi transituri
cotidie auita transire ẽ. Quem
idelicet lapsum pͥmꝰ hõ añ cul¬
pam habere non potuit: qͥa tem¬
pora eo stante transibant. Sed
postquã deliquid: inquodam se
quasi lubrico tembralitatis po¬
suit: et quia cibũ comedit ue¬
titũ status sui ꝓtinꝰ inuenit de¬
fectũ. Quam tam̃ mutabilitatẽ

Expanded text:
cordis perdidit, et in solo iniquitatis cordis perdidit, et in solo iniquitatis suae frigore remansit. Quia juxta cordis non habet, nec tamen vitam quam diligit, tenet, scilicet velut umbra fugit. Unde recte quoque de illo scriptum est: Quia secutus est umbram.  391 Et nunquam in eodem statu permanet, quia dum infantia ad pueritiam, pueritia ad adolescentiam, adolescentia ad juventutem, juventus ad senectutem, senectus transit ad mortem, in cursu vitae praesentis ipsis suis augmentis ad detrimenta impellitur; et inde semper deficit, unde se credit. Fixum etenim statum hic habere non possumus, ubi transituri uotidie a vita transire, quem videlicet lapsum primus homo ante culpam habere non potuit: quia tempora eo stante trpostquam deliquit, in quodam se quasi lubrico temporalitatis posuit; et quia cibum comedit vetitum, status sui protinus invenit defectum. Quam tamen mutabilitatem
Abbreviated transcription (Latin):
eñi sunt nati hoĩes inmundo:¬
nͥ quidã fłores incampo: Tenda¬
mus ocłos cordis in hac satitudi¬
ne mundi p̃sentis: et ecce quasi
tot florib. quot hominib plenꝰ ẽ
Uita itaq in carne: flos infeno
est. Uñ bene ꝑ psalmistã dr̃. hõ
sicut fenũ dies eiꝰ et quasi flos agͥ
ita florebit. Ysaias quoq ait. Oĩs
caro fenũ: et om̃is głia eiꝰ sicut
flos agri. homo et eñi more flo¬
ris ꝓcedit ex occulto: et subito
apparet inpublico. Qui statim
ex publico ꝑ mortẽ retrahitur.
ad occultum. Carnis nos uiridi¬
tas ostendit. s ariditas pulueris
abaspectib retrahit. Quasi flos
appariumꝰ qui ñ eramꝰ: Quasi
flos arescimꝰ qui tẽꝑalit̃ appare¬
bamꝰ. Et quia ꝑ mom̃ta homo
cotidie compellitur ad mortẽ:
recte ad iungr̃. Et fugit uelut
umbra: et numqͣm in eodẽ sta-¬
tu ꝑmanet. Sed cũ sol quoq
figat: cur cursus uite hominis
amisso amore conditoris calorẽ

Expanded text:
enim sunt nati hoenim sunt nati honisi quidam flores in campo? Tendamus oculos cordis in hac latitudine mundi praesentis, et ecce quasi tot floribus, quot hominibus plenus est. Vita itaque in carne, flos in feno est. Unde bene per Psalmistam dicitur: Homo sicut fenum dies ejus: et sicut flos agri ita florebit . Isaias quoque ait: Omnis caro fenum, et omnis gloria ejus sicut flos agri . Homo etenim more floris procedit ex occulto, et subito apparet in publico: qui statim ex publico per mortem retrahitur ad occultum. Carnis nos viriditas ostendit, sed ariditas pulveris ab aspectibus retrahit. Quasi flos apparuimus qui non eramus, quasi flos arescimus qui temporaliter appareEt quia per momenta homo quotidie compellitur ad mortem, recte adjungitur: Et fugit velut umbra, et nunquam in eodem statu permanet. Sed cum sol quoquefigat; cur cursus vitae hominis amisso amore con
Abbreviated transcription (Latin):
seria est qd̃ amamꝰ amicos. suspec¬
ti ne offendi ualant: formidamꝰ
inimicos. atq securi de eis ñ sumꝰ
utiq quos formidamꝰ: qd̃ plerũ¬
q iniricis sic fidenter quasi ami¬
cis. loquim᷑: et ñ numqͣm plura
uerba ꝓximoꝵ et multũ nos for¬
tasse diligenciũ quasi uerba sus¬
cipimus inimicoꝵ: et qui falli
numqͣm uel fallere uolumꝰ. ex
cautela nr̃a grauius erramꝰ: Qͥd
itaq hoc nͥ humane uite mise¬
ria ẽ.qd̃ amissa celesti patria re¬
pulsus homo delectatur ex ilio:
grauatur curis: et tñ cogita¬
re dissimulat quã graue sit qͥa
multa cogitant᷑. qd̃ pͥuatus est
int̾no lumine. et tñ in hac uita
diu uult perpeti cecitatẽ suam:
quid hoc aliud quã de pena nr̃a
nata miseria ẽ : S quãuis diu
hic stare desideret: quia ip̃o tñ
cursu mortalis uite impellitur
tu ꝑmanet. uasi enim flos
egreditur qui nuet in carne: sed
quia redigitur inputredinẽ. Qd

Expanded text:
seria est? quod amamus amicos suspecseria est? quod amamus amicos suspecti, ne offendi valeant; formidamus inimicos, atque securi de eis non sumus utique quos formidamus, quod plerumque inimicis sic fidenter quasi amicis loquimur, et nonnunquam pura verba proximorum, et multum nos fortasse diligentium quasi verba suscipimus inimicorum; et qui falli nunquam vel fallere volumus, ex cautela nostra gravius erramus. Quid itaque hoc, nisi humanae vitae miseria est? quod amissa coelesti patria repulsus homo delectatur exsilio, gravatur curis, et tamen cogitare dissimulat quam grave sit, quia multa cogitantur, quod privatus est interno lumine: et tamen in hac vita diu vult perpeti caecitatem suam. Quid hoc aliud, quam de poena nostra nata miseria est? Sed quamvis diu hic stare desideret, ipso tamen cursu mortalis vitae impellitur tu permanet. - Quasi flos egreditur, quia nitet in carne, sed quia redigitur in putredinem. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
benefaciens mulier: quia ñ nũ¬
qũa etiam culpa forcium occasio
uirtutis fit: et uirtus infirmo¬
rum occasio peccati. Hoc igitur
loco mulieris nõie. quid nisi in¬
firmitas mentis designatur cũ
dicitur. homo natus de muliere:
Ac si aꝑte dicatur. Quid in se
habebit fortitudinis: qui natꝰ
est ex infirmitate: Breui ui¬
uens tp̃r: repletus multis mise¬
riis. Ecce sc̃i uiri uocib pena
hõis breuiter est ex pressa: qͥa
et angustatur ad uitam. et di¬
latatur ad miseriã. Si enim
subtiliter consideretur: omne¬
qd̾ hic agitur: pena et miseria
est. Ips et enim corruptiomi
carnis seruire ad necessaria atq
concessa. miseria est. ut contra
frigus uestimenta. contra famẽ
alimenta. contra estum frigora
requirant᷑. qd̃ multa cautela
custodratur salus corporis: qd̃
etiã custodita amititur: amis¬
sa cũ graui labore reꝑatur: et tñ
reꝑata semꝑ indubio est. Quid
hoc aliud quã mortalis uite mi¬

Expanded text:
benefaciens mulier, quia nonnunbenefaciens mulier, quia nonnunquam etiam culpa fortium occasio virtutis fit, et virtus infirmorum occasio peccati. Hoc igitur loco mulieris nomine quid nisi infirmitas designatur, cum dicitur: Homo natus de muliere? Ac si apertius dicatur: Quid in se habebit fortituest ex infirmitate, brevi vivens tempore, repletus multis miseriis? Ecce sancti viri vocibus poena hominis breviter est expressa; quia et angustatur ad vitam, et dilatatur ad miseriam. Si enim subtiliter consideretur, quod hic agitur, poena et miseria est; ipsi etenim corruptioni carnis servire ad necessaria atque concessa, miseria est: ut contra frigus vestimenta, contra famem alimenta, contra aestum frigora requirantur, quod multa cautela custoditur salus corporis, quod etiam custodita amittitur, amissa cum gravi labore reparatur, et tamen reparata semper in dubio est. Quid hoc aliud quam mortalis vitae mi
Abbreviated transcription (Latin):
pletus multis miseriis. In sa¬
cro eloquio mulier aut ꝓsexu
ponitur. aut promfirmitate.
Prosexii quippe sicut scͥptũ est.
Misit ds̃ filiũ suum factũ ex mu¬
liere: factũ sub lege. Pro infir¬
mitate uͦ: sicut ꝑquendam sa¬
pientem dicitur. Melior est¬
miquitas uiri: quam benefa-¬
ciens mulier. Uir et eñi quili¬
bet fortis et discretus uocat᷑.
mulier uero mens infirma. uł
indiscreta accipitur. Et sepe cõ¬
tingit : ut etiam discretus quis¬
q subito labatur inculpam:
et non discretus alius es infrmꝰ
bonam exbeat oꝑat̃onem. Sed
is qui indiscretus atq infirmꝰ¬
est. non munqũa de eo quod be¬
ne egerit amplius eleuatur. atq
grauiꝰ inculpã cadit: discretus
uero quisq etiam ex hoc qd̃ male
se egisse intelligit ad districtõnis
regulam arcius reducit: et inde
alcius ad iusticiã proficit: unde
ad tempus a iusticia cecidisse i¬
debatur. Qua in re recte dicitur.
Melior est iiquitas uiri. quã

Expanded text:
pletur multis miseriis. - In sapletur multis miseriis. - In sacro eloquio mulier aut pro sexu ponitur, aut pro infirmitate. Pro sexu quippe sicut scriptum est: « Misit Deus Filium suum natum ex muliere, factum sub lege . » Pro infirmitate vero, sicut per quemdam sapientem dicitur: « Melior iniquitas viri, quam benefaciens mulier . Vir etenim fortis quilibet et discretus vocatur, mulier vero mens infirma vel indiscreta accipitur. Et saepe contingit ut etiam discretus quisque subito labatur in culpam, atque indiscretus alius et infirmus bonam exhibeat operationem. Sed is qui indiscretus atque infirmest nonnunquam de eo quod bene egerit amplius elevatur, atque gravius in culpam cadit; discretus vero quisque etiam ex eo quod male se egisse intelligit, ad districtionis regulam arctius se reducit; et inde altius ad justitiam proficit, unde ad tempus a justitia cecidisse videbatur. Qua in re recte dicitur: Melior est iniquitas viri, quam
Abbreviated transcription (Latin):
intelligi et aliter potest. si ex uo¬
ce tẽptati hõis dicat᷑. Qui quasi
putredo consum̃dꝰ sum: et quasi
uestimentũ qd̃ comeditur atinea.
omo eñi qͣsi putredo cõsumi¬
tur: dũ carnis sue corrupt̃one
cont̃itur. Cui quia in munda
tẽptatio ñ aliunde sedasemet¬
ipso nascitur: more tinee car¬
nem tẽptatõ quasi uestem de
qua exiit cõsumit. Insemet ip̃o
quippe ht̃ hõ unde temptetur.
Quasi ergo tinea uestẽ consumit.
que ex ueste cadem ꝓcessit. Sci¬
endũ quoq qd̃ tinea sine sonitu
ꝑforat uestimentum: et plerũq
cogitatio ita tras figit mentẽ: ut
mens ip̃a ñ senciat nͥ postquam
fuerit eiꝰ aculeo transfixa. Bene
ergo dicitur. qd̃ homo tanqͣm
uestimentũ atinea consumat᷑:
quia nonnũqͣm tẽptatõnũ nr̃a¬
rũ uulnera ñ cognoscimꝰ : nͥ post¬
qũa ab eis confossi inmente fue¬
rimꝰ. Qũã uidelicet in firmitatẽ
nr̃am bene adhuc sẽs uir conside¬

Expanded text:
intelligi et aliter potest, si ex vointelligi et aliter potest, si ex voce tentati hominis dicitur: Qui quasi putredo consumendus sum, et quasi vestimentum quod comeditur a tinea. Homo enim quasi putredo consumitur, dum carnis suae corruptione conteritur. Cui quia immunda tentatio non aliunde, sed a semetipso nascitur, more tineae carnem tentatio, quasi vestem de qua exit, consumit. In semetipso quippe habet homo unde tentetur. Quasi ergo tinea vestem consumit, quae ex veste eadem processit. Sciendum quoque quod tinea sine sonitu perforat vestimentum; et plerumque cogitatio ita transfigit mentem, ut mens ipsa non sentiat, nisi postquam fuerit ejus aculeo transfixa. Bene ergo dicitur, quod homo tanquam vestimentum a tinea consumitur, quia nonnunquam tentationum nostrarum vulnera non cognoscimus, nisi postquam ab eis confossi in mente fuerimus. Quam videlicet infirmitatem nostram bene adhuc sanctus vir conside
Abbreviated transcription (Latin):
gia quedã male acta signari. Nã
pes incorpore ẽ. uestigiũ inuia.
Et plerũq dũ quedã pͣue agimꝰ.
intuentib hoc fr̃ib exẽplũ ma¬
li p̃bemꝰ: et quasi flexo extra ui¬
am pede sequentib uestigia distor¬
ta relinquimꝰ: dũ ꝑ nr̃a oꝑa ad scã¬
dalũ aliena corda ꝓuocamꝰ. balde
aũ laboriosum est custodire. ne
mala hõ facere audeat: ne inbonis
actib per intencionẽ titubet: et
int̾ recta oꝑa sinistra eũ cogitatõ
illudat. Que tñ cuncta op̃s ds̃
subtiliter examinat: atq iniudi¬
cio singul repensat. S qñ homo
qui carnis sue infirmitate con¬
stringitur. contra cuncta ualeat
subtiliter assurgere: atq in con¬
cussa cogitatione rectitudinem
tenere.: Unde apte subditur.¬
cõsumitur atinea. Sicut eñi¬
uestimentum de se exorta tinea
comeditur: ita homo in semet¬
ip̃o ht̃ putredinẽ de qua consu¬
matur: atq hoc est quod est ũn
consumitur ut non sit. Quod

Expanded text:
gia quaedam male acta signari. Nam gia quaedam male acta signari. Nam pes in corpore est vestigium in via. Et plerumque dum quaedam prava agimus, intuentibus hoc fratribus, exemplum malum praebemus; et, quasi inflexo extra viam pede, sequentibus vestigia distorta relinquimus, dum per nostra opera ad scandalum aliena corda provocamus. Valde autem laboriosum est custodire ne mala homo facere audeat, ne in bonis actibus per intentionem titubet, 389 et inter recta opera sinistra eum cogitatio illudat. Quae tamen cuncta omnipotens Deus subtiliter examinat, atque in judicio singula repensat. Sed quando homo, qui carnis suae infirmitate constringitur, contra cuncta valeat subtiliter assurgere, atque inconcussa cogitatione rectitudinem tenere? Unde apte subditurconsumvestimentum de se exorta tinea comeditur, ita homo in semetipso putredinem habet de qua consumatur, atque hoconsumatur ut non sit. Quod