comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
derent uictores maritos: que adhuc
illis pugnantibus pro quibus face¬
rent uota nesciebant. Talibus
nuptiis populum romanum non uenus
sed bellona dotauit: aut fortassis ale¬
cto illa inferna furia iam eis fauẽte
lunone plus in illos habuit licentie:
quam cum eitis precibus contrae ne

Expanded text:
derent uictores maritos, quae adhuc derent uictores maritos, quae adhuc illis pugnantibus pro quibus facerent uota nesciebant. Talibus nuptiis populum Romanum non Venus, sed Bellona donauit; aut fortassis Allecto illa inferna furia iam eis fauente Iunone plus in illos habuit licentiae, quam cum eius precibus contra Ae
Abbreviated transcription (Latin):
Uomodo nec iuno que
cum loue suo iam
fouebat romanos
rerum dominos getitẽq togatam:
nec Uenus ip̃a Eneadas suos potuit
adiuuare: ut bono et equo more
coniugia mererentur: cladeco tã¬
ta irrit huius inopie: ut ea do¬
lo raperent: moꝵq compellẽntur
pugnare cum soceris suis: et mise¬
re femine nondum ex iniuria
maritis consiliate iam parentum
sanguine odotirentur. At enim ui¬
cerunt in hac conflictatione roã¬
ni uicinos suos. Quantis et ꝗ mł
tis utrinq uulneribus ac funeri¬
bus tam propinquorum: ouã et
confinium iste uictorie constite¬
runt. Propter unum Cesarem
socerum: et unum gnerum eius
Pompeium: iam mortua Cesaris
filia rocore Pompeii. quanto et ꝗ̃
iusto doloris instinc tu lucanus ẽsclamat
sclamat.
Bella pere mathios plus quã ciilia
campos: Iusq datum sceleri cani¬
mus. Uicerunt ergo romani: ut
strage socerorum manibus cruẽtis
ab eorum filiabus amplexus mise¬
rabiles extorquerent: nec ille au¬
derent flere patres occisos: ne ossẽ¬

Expanded text:
uo modo nec Iuno, quae cum Ioue suo iam fouebat Romanos rerum dominos gentemque togatam, nec Venus ipsa Aeneidas suos potuit adiuuare, ut bono et aequo more coniugia mererentur, cladesque tanta inruit huius inopiae, ut ea dolo raperent moxque conpellerentur pugnare cum soceris, ut miserae feminae nondum ex iniuria maritis conciliatae iam parentum sanguine dotarentur? At enim uicerunt in hac conflictione Romani uicinos suos. Quantis et quam multis utrimque uulneribus et funeribus tam propinquorum et confinium istae uictoriae constiterunt! Propter unum Caesarem socerum et unum generum eius Pompeium iam mortua Caesaris filia, uxore Pompei, quanto et quam iusto doloris instinctu Lucanus exclamatclamat: Bella per Emathios plus quam ciuilia campos Iusque datum sceleri canimus. Vicerunt ergo Romani, ut strage socerorum manibus cruentis ab eorum filiabus amplexus miserabiles extorquerent, nec illae auderent flere patres occisos, ne offen
Abbreviated transcription (Latin):
atroꝵ inter generos socerosq pugna
cominissa est. et raptores illi etiam
superabantur: et crebro fugientes in¬
tra domos suas: et grauius fedabãt
pristinas: quanuis et ipãs puden¬
olas lugendasor uictorias. Hic eĩ
Romulus de suorum iã untute des¬
perans louem rogauit ut starent.
atq ille hac occasione nomẽ statoris
muenit. Nec finis esset tanti
mali: nisi rapte ille laceratis crim¬
bus emicarent: et prouolute pa¬
rentibus irim eorum iustissimã
non armis uictricibus: seol suppli¬
ci pietate sedarent. Demde Titum
Tatium regẽ sabinorum socium regni
Romulus ferre compulsus est: germaĩ
consortis impatiens: sed quando et is¬
tum diu toleraret qui fratrem gemi¬
numq non pertulit. Unde et ipso
interfecto ut maior deus esset: reg¬
num solus obtinuit. Que sunt ista
iura nuptiarum: que irritimenta
bellorum: que federa germanitatis:
affinitatis: societatis. diuinitatis:
Que postremo sub tot diis tutorib

Expanded text:
atrox inter generos socerosque pugna atrox inter generos socerosque pugna commissa est. Et raptores illi etiam superabantur; et crebro fugientes intra domos suas, gravius foedabant pristinas, quamvis et ipsas pudendas lugendasquRomulus de suorum iam uirtute desperans Iouem orauit ut starent, adque ille hac occasione nomen Statoris inuenit; nec finis esset tanti mali, nisi raptae illae laceratis crinibus emicarent et prouolutae parentibus iram eorum iustissimam non armis uictricibus, sed supplici pietate sedarent. Deinde Titum Tatium regem Sabinorum socium regni Romulus ferre conpulsus est, germani consortis inpatiens: sed quando et istum diu toleraret, qui fratrem geminumque non pertulit? Unde et ipso interfecto, ut maior deus esset, regnum solus obtinuit. Quae sunt ista iura nuptiarum, quae inritamenta bellorum, quae foedera germanitatis adfinitatis, societatis diuinitatis? quae postremo sub tot dis tutoribus
Abbreviated transcription (Latin):
am fuerat excitata. Andromache
felicius captiuata est quã illa cõui¬
gia romana nupserunt: licet seruiles:
tamen post eius amplexus nullũ
troianorum Pyrrus occidit. Romani
autẽ soceros interficiebant in preliis
quorum iam filias amplexabantur
in thalamis. Illa uictori subdita do¬
lere tantum suorum mortem potuit
non timere: ille sociate bellantibus
parentum suorum mortes proceden¬
tibus uiris timebant. redeuntibus
dolebant: nec timorem habentes libe¬
rum nec dolorem. Nam propter
interitum ciuium: propinquorũ
fratrum: parentum: aut pie crucia¬
bantur: aut crudeliter letabantur
uictoriis maritorum. Huc accede¬
bat. quod ut sunt alterna bellorũ
alique parentum ferro ammiserunt
cuiros: alieq utrorumq ferro et pa¬
rentes et uiros. Neque enim et
apud romanos parua fuerunt illa
discrimina. Siquidem ad obsidionẽ
quoq peruentum est ciuitatis: clau¬
sisq portis se tuebantur. Quibus
dolo apertis admissisq hostibus ĩtra
menia in ipso foro scelerata: et nimis

Expanded text:
an fuerat excitata. Andromacha felicius captiuata est, quam illa conubia Romana nupserunt. Licet seruiles, tamen post eius amplexus nullum Troianorum Pyrrhus occidit; Romani autem soceros interficiebant in proeliis, quorum iam filias amplexabantur in thalamis. Illa uictori subdita dolere tantum suorum mortem potuit, non timere; illae sociatae bellantibus parentum suorum mortes procedentibus uiris timebant, redeuntibus dolebant, nec timorem habentes liberum nec dolorem. Nam propter interitum ciuium propinquorum, fratrum parentum aut pie cruciabantur. aut crudeliter laetabantur uictoriis maritorum. Huc accedebat, quod, ut sunt alterna bellorum, aliquae parentum ferro amiserunt uiros, aliquae utrorumque ferro et parentes et uiros. Neque enim et aput Romanos parua fuerunt illa discrimina, si quidem ad obsidionem quoque peruentum est ciuitatis clausisque portis se tuebantur; quibus dolo apertis admissisque hostibus intra m
Abbreviated transcription (Latin):
lius et liberitits ex audire debe¬
ant. iant quippe illi sceni¬
cas turpitudines quas nonainat
pudicicia. Amant in in aleficiis
magorum miille nocendi artes:
quas non amat innocentia. Ergo
et pudicitia et innocentia si ꝗd
a diis inipetrare uoluerit nec
poterit suis meritis: nisi sui in¬
teruenientibus inimicis: non
est quod ista poetica figmenta
et theapica ludibria uistificare
conetur. Nabeinus contra ista
magis trum corum: et tante apud
eos auctoritatis Platonem: li pudor
humanus ita de se male meretur:
ut non solum diligat turpia. Uerũ
ctiam diuinitati eistimet
grata
que patrocinio nititur spiritu¬
um malignorum. Decimum

Expanded text:
lius et libentius exaudire debelius et libentius exaudire debeant. Amant quippe illi scenicas turpitudines, quas non amat pudicitia: amant in maleficiis magorum mille nocendi artes , quas non amat innocentia. Ergo et pudicitia et innocentia, si quid ab diis impetrare voluerit, non poterit suis meritis, nisi suis intervenientibus inimicis. Non est quod iste poetica figmenta, et theatrica ludibria iustificare conetur. Habemus contra ista magistrum eorum et tantae aput eos auctoritatis Platonem, si pudor humanus ita de se male meretur, ut non solum diligat turpia, uerum etiam diuinitati existimet grata.quae patrocinio nititur spirituum malignorum.
Abbreviated transcription (Latin):
causa est nisi Ntultitia errorq
miserabilis: ut eite facias uene¬
rãdo humilem: cuite cupias
Uiuendo dissimilem. et religio
colas quem imitari nolis: cum
xeligionis summa sit imitari
quem colis
docetur quod hoies ut cõmẽdẽ¬
tur diis bonis. demonibus uti
debeant. ꝯduccatis upo¬
Rustra igr̃ eis Apele¬
ius et quicunq it a
sentiunt hunc deculit honorem:
sic eos in aere medios inter ethe¬
reum celum terramq constituẽs
Ut quoniam nullus deus miscetur
perhibent isti ad deos perferant
prcces hominum: et nde ad hoĩes
impetrata que poscunt. Indignũ
enim putauerunt qui ista c̾re¬
diderunt misceri hoiẽs diis: et
deos honiinibus. Dignum aute
misceridemones et diis et homi¬
nbus: hinc petita qui assignent
inde concessa qui apportent:
Ut uidelicet homo castus: et ab
artium magicarum sceleribus
alienus eos patronos adhibeat
per quos illum dii exaudiant
qui hec amant. que ille non
amando fit dignior: quem faci¬

Expanded text:
causa est, nisi stultitia errorque causa est, nisi stultitia errorque miserabilis, ut ei te facias venerando humilem, cui te cupias vivendo dissimilem; et religione colas, quem imitari nolis, cum religionis summa sit imitari quem colis!docetur quod homines, ut commendentur diis bonis, daemonibus uti debeant advocatisstra igitur eis Apuleus, et quicumque ita sentiunt, hunc detulit honorem, sic eos in aere medios, inter aetherium coelum terramque constituens, ut, quoniam nullus deus miscetur perhibent, isti ad deos perferant preces hominum, et inde ad homines impetrata quae poscunt. Indignum enim putaverunt qui ista crediderunt, misceri homines diis et deos hominibus: dignum autem misceri daemones et diis et hominibus, hinc petita qui allegent, inde concessa qui apportent: ut videlicet homo castus, et ab artium magicarum sceleribus alienus, eos patronos adhibeat, per quos illum dii exaudiant, qui haec amant, quae ille non amando fit dignior quem faci
Abbreviated transcription (Latin):
Uagr̃ inli pientia xel
pouus amentta per
aliquan religionem demonibus
subduntur: cum per ueram religio¬
nem ab ea uitiosirate in qua illis
sumus similes liberemur. Cun
enim demones quod et iste Apu¬
leius quautuis eis pluriinũ pareat.
et diuiuis honoribus dignos cẽ¬
seat: tamen cogitur confiteri. ut¬
ira instigentur: nobis uera reli¬
gio precipit ne ira instigemur.
sedei potius resis tamus. Cum
demones donis inuitentur:
nobis Uera religio precipit: ne
ciriquam donorum acceptione
faueamus. Cum demones ho¬
noribus mulceantur: nobis
Uera religio precipit ut talibus
nullomodo moueainur. Cum
demones quorundã hominũ
osores: quorundam amatores sĩt:
non prudenti tranquilloq: iudi¬
cio: sed ut ipẽ anitio appellãt pas
suo: ip̃a nobis uera religio precipit
Ut inimicos nrõs etiam diligamus.
Pos tremo omnem motum cor¬
dis et salum mentis: omnesq
turbelas et tempestates arrimi:
quibus demones es tuare atq
fluctuare asserit: nos uera re¬
ligio deponere iubet. Que isr

Expanded text:
ur insipientia uel potius amentia per aliquam religionem daemonibus subdimur, cum per ueram religionem ab ea uitiositate, in qua illis sumus similes, liberemur? Cum enim daemones, quod et iste Apuleius, quamuis eis plurimum parcat et diuinis honoribus dignos censeat, tamen cogitur confiteri, ira instigentur, nobis uera religio praecipit, ne ira instigemur, sed ei potius resistamus. Cum daemones donis inuitentur, nobis uera religio praecipit, ne cuiquam donorum acceptione faueamus. Cum daemones honoribus mulceantur, nobis uera religio praecipit, ut talibus nullo modo moueamur. Cum daemones quorundam hominum osores, quorumdam amatores sint, non prudenti tranquilloque judicio, sed animo, ut appellat ipse, passivo; nobis vera religio praecipit, ut inimicos nostros etiam diligamus . Postremo omnem motum cordis et salum mentis, omnesque turbellas et tempestates animi, quibus daemones aestuare atque fluctuare asserit, nos vera religio deponere jubet. Quae igitur
Abbreviated transcription (Latin):
ideo regna terrena et bonis ab
illo dantur et malis: ne eius cul¬
tores adhuc in prouectu animi
hec ab eo muncri quasi magnũ
aliquid concupiscant. et hoc
est sacramentu ueteris testa¬
menti. ubi occultum erat no¬
uum: quod illic promissa et
et tunc spiritualibus: quanuis
nondum in manifestitione
predicantibus: et que illis
temporalibus rebus significare¬
tur eternitas: et in quibus
dei odonis esset uera felicitas.
tum atq seruatum est do¬
nec in uera religione man¬
Perunt.

Expanded text:
ideo regna terrena et bonis ab illo dantur et malis, ne eius cultores adhuc in prouectu animi paruuli haec ab eo munera quasi magnum aliquid concupiscant. Et hoc est sacramentum ueteris testamenti, ubi occultum erat nouum, quod illic promissa et et tunc spiritalibus, quamuis nondum in manifestatione praedicantibus, et quae illis temporalibus rebus significaretur aeternitas, et in quibus Dei donis esset uera felicitas. tum adque seruatum est, donec in uera religione manserunt.
Abbreviated transcription (Latin):
Eus igitur ille feli¬
citatis auctor et
dator: quia solus
est uerus deus: ipẽ dat regna
terrena et bonis et malis. Neq
hoc temere et quasi fortuitu:
quia deus est non forturia:
Sed pro rerum ordine: ac tpr̃e
occulto nobis: notissimo sibi.
Cui tamen ordini temporum
non subditus seruit: seoleũ
ipẽ tanquam dominus regit.
moderatorq dilposuit: felicita¬
tem uero non dat nisi bonis.
Nanc enim possunt habere
et non habere seruientes: pos¬
sunt et non habere et habere
regnantes. Que tamen plena
in ea uita erit: ubi iam nemo
seruiret ulli. Et ideo regna

Expanded text:
eus igitur ille felieus igitur ille felicitatis auctor et dator, quia solus est uerus Deus, ipse dat regna terrena et bonis et malis, neque hoc temere et quasi fortuito, quia Deus est, non fortuna, sed pro rerum ordine ac temporum occulto nobis, notissimo sibi; cui tamen ordini temporum non subditus seruit, sed eum ipse tamquam dominus regit moderatorque disponit; felicitatem uero non dat nisi bonis. Hanc enim possunt et non habere et habere seruientes, possunt et non habere et habere regnantes; quae tamen plena in ea uita erit, ubi nemo iam seruiet. Et ideo regna
Abbreviated transcription (Latin):
Icit etiam de oc¬
nierationibus de¬
orum magis ad
poctas quam ad phisicos fuisse
populos ineliatos: et ideo et sesũ
et generationes deorum maiores
suos id est ueteres credidisse
romanos: et eorum constituisse
coniugia. Quod utiq non aliam
ob causam factum uidetur: nisi
quia hominum uelut pruden¬
tium et sapientum negotium
fuit populuns̃ in xeligioib fallere.
et in eo ipõ non solum colere: sed
imitari etiã demones: quibus
maxima est fallendi cupiditas.
Sicut enini demones: nisi eos
quos fallendo deceperint possi¬
dere non possunt. Sic et homines
principes non sane uisti: sed deõ¬
nun similes: ea que uana esse
nouerunt religionis nomine
populis tanquam uera setadebãt
hoc modo eos ciuili societati uelut
artius alligantes: quo similiter
subelitos possiderent. Quis autẽ
infirmus et inloctus euaderet
simul fallaces et principes ciri¬
tatis et demones.¬
¶Quod rudicio et ptãte dei
ueri omniũ regum atq reg¬
norum ordinata sunt tẽpora.¬

Expanded text:
icit etiam de generationibus deorum magis ad poetas quam ad physicos fuisse populos inclinatos,. et ideo et sexum et generationes deorum maiores suos, id est ueteres credidisse Romanos et eorum constituisse coniugia. Quod utique non aliam ob causam factum uidetur, nisi quia hominum uelut prudentium et sapientium negotium fuit populum in religionibus fallere, et in eo ipso non solum colere sed imitari etiam daemones, quibus maxima est fallendi cupiditas. Sicut enim daemones nisi eos, quos fallendo deceperint, possidere non possunt, sic et homines principes, non sane iusti, sed daemonum similes, ea, quae uana esse nouerant, religionis nomine populis tamquam uera suadebant, hoc modo eos ciuili societati uelut aptius adligantes, quo similiter subditos possiderent. Quis autem infirmus et indoctus euaderet simul fallaces et principes ciuitatis et daemonesestate Dei ueri omnium regum adque regnorum ordinata sint tempor
Abbreviated transcription (Latin):
non propter affectionũ infir¬
mitateni: sicut ipẽ deus secũ¬
dumi scripturas irascitur: nec
tamtiẽ ulla pͥassione turbatur¬
i. i oc enim uerbum uindicte
Ufurpauit effectus. nõ illius
turbuletius affectu
tentur quorũ ope homines
apud deos asserit adiuua

Expanded text:
non propter affectionum infirnon propter affectionum infirmitatem, sicut ipse Deus secundum scripturas irascitur, nec tamen ulla passione turbatur. Hoc enim uerbum uindictae usurpauit effectus. non illius turbulentus affectustentur, quorum ope homines aput deos adserit adiuua
Abbreviated transcription (Latin):
passiones in aniuiti sapiẽtis amit¬
tunt. quẽ uiciiꝰ orinibu. liberũ¬
esse uolunt. Unde fit cõsequẽs
Ut hec ipã non putent uiciã
quando sapienti sic accidũt.
Ut contra uirtutem mentis
rationemq mhil possint.
et una sit eademq sententia
peripateticorũ uel etiã plato¬
incorum et ipõrum stoicorũ.
Sed ut ait tullius. Uerbi con¬
trouersia iamdui torquet hoĩ¬
nes greculos: contentionis cu¬
pidiores: quam ueritatis. Sed
adhuc merito queri potest.
utrum cum ad uite presentis
pertineat infirmitatem: etiã
in quibtisq bonis officiis hu¬
iuscemodi perpeti affectus.
Sancti uero angeli et sine ira
pumunt quos accipiunt eter¬
na dei lege puniendos. et nii¬
seris smne misene cõpassione
stibueniant: et periclitãtibus
eis quos diligunt sine timore
opitulentur: et tamẽ istarum
nomnina passionum cõsuetu¬
dine locutiorris humane etiã
ui eos usurpentur. propter ꝗͣ¬
dam operami similitudinem.

Expanded text:
passiones in animum sapientis admitpassiones in animum sapientis admittunt, quem vitiis omnibus liberum volunt. Unde fit consequens, ut haec ipsa non putent vitia, quando sapienti sic accidunt, ut contra virtutem mentis rationemque nihil possint, et una sit eademque sententia Peripateticorum, vel etiam Platonicorum, et ipsorum Stoicorum: sed, ut ait Tullius, verbi controversia jam diu torqueat homines Graeculos contentionis cupidiores, quam veritatis . Sed adhuc merito quaeri potest, utrum ad uitae praesentis pertineat infirmitatem etiam in quibusque bonis officiis huiusce modi perpeti affectus, sancti uero angeli et sine ira puniant, quos accipiunt aeterna Dei lege puniendos, et miseris sine miseriae conpassione subueniant, et periclitantibus eis, quos diligunt, sine timore opitulentur; et tamen istarum nomina passionum consuetudine locutionis humanae etiam in eos usurpentur propter quandam operum similitudinem,
Abbreviated transcription (Latin):
contris tari pro afflicto ut li¬
bereiur. timere periclitanti ue.
pereat: nescio uiruui quilquam
sana conlideratione reprehẽdat.
nes tius ille Noicus misericor¬
dia periurbareiur hoĩs liberandi:
quam timore naufragii. Ionge
inelius et humarius: et piorum
sensibus accõmodatius Cicero
in Cezaris laude loctitus est.
Ubi ait. Nulla de Uirtutibus
triis nec admirabilior. nec gra¬
tior: misericordia est. Quid
est autẽ misericordia: isi aliene
miserie quedam in nr̃o corde
compassio: qua utiq si possunitis
subuenire compelliinur. Seruit
atitẽ motus iste xationi: quando
ita prebetar misericordia ut ius¬
ticia conseruetur: suie cum indi¬
genti tribuitur. suic cũ ignoscitr
penitenti. Hanc Cicero locuior
egregius non dubitatut appellar̃
Uirtutẽ: quam Noicos inter uicia
numerare non puder. Qui tnñ
Ut docuit liber epicteti nobilis¬
limi toici ex decretis Tenois
et Chrysippi: qui huitis secte
primatũ habuerunt huiuscemoͥ

Expanded text:
constristari pro afflicto, ut liconstristari pro afflicto, ut liberetur; timere periclitanti, ne pereat; nescio utrum quisquam sana consideratione reprehendat. onestius ille Stoicus misericordia perturbaretur hominis liberandi, quam timore naufragii! Longe melius et humanius, et piorum sensibus accommodatius Cicero in Caesaris laude locutus est, ubi ait: Nulla de virtutibus tuis nec admirabilior, nec gratior misericordia est . Quid est autem misericordia, nisi alienae miseriae quaedam in nostro corde compassio, qua utique, si possumus, subvenire compellimur? Servit autem motus iste rationi, quando ita praebetur misericordia, ut justitia conservetur, sive cum indigenti tribuitur, sive cum ignoscitur poenitenti. Hanc Cicero, locutor egregius, non dubitavit appellare virtutem, quam Stoicos inter vitia numerare non pudet: qui tamen, ut docuit liber Epicteti nobilissimi Stoici, ex decretis Zenonis et Chrysippi, qui hujus sectae primas habuerunt, hujusmodi
Abbreviated transcription (Latin):
habetur: quam illa cõn itre ꝗbus
ius ticia uiolatur. Ita mens ubi fi¬
Ra estista sertentia. nullas per¬
urbationes eliã si accidunt inser¬
oribus aninui partibus: in se contra
rationẽ preualere permutit: ꝗnĩs
eis ipã dominaiuar eisor nõ conse¬
uendo sed potius resis lendo regnũ
Uiriutis exercet. Talem describit
etiam Uirgilius Eneam ubi ait
Mens iunnota manet. lacryme
Uitiũ trahant sed uirtutem
on est nunc necesse
copiose ac diligenier
ol lendere quid de istis passiombus
doceat scriptura diuina: qua chri¬
Ctiana eruditio continetur. Deo
quippe illam ipsã mentẽ subiici¬
mus regendam et uiuandani:
mentio passiones ita moderãdas
atq frenandas ut in usum iusti¬
cie conuertantur Demq si in
discipliua urã: nontam queriius
uiram piu aius irascaiur. sed
quare irascauur. necxirũ sit tri¬
bilia. sed unde sit irislis. nec¬
Uirũ inneat: sedquid timeat.
Irasci eium peccantint corrigat

Expanded text:
habetur, quam illa committere, quibus habetur, quam illa committere, quibus iustitia uiolatur. Ita mens, ubi fixa est ista sententia, nullas perturbationes, etiamsi accidunt inferioribus animi partibus, in se contra rationem praeualere permittit; quin immo eis ipsa dominatur eisque non consentiendo et potius resistendo regnum uirtutis exercet. Talem describit etiam Vergilius Aenean, ubi ait: Mens inmota manet, lacrimaeuitium trahant, sed uirtutem on est nunc necesse copiose ac diligenter ostendere, quid de istis passionibus doceat Scriptura divina, qua christiana eruditio continetur. Deo quippe illam ipsam mentem subjicit regendam et juvandam, mentique passiones ita moderandas atque frenandas, ut in usus justitiae convertantur. Denique in disciplina nostra non tam quaeritur utrum pius animus irascatur, sed quare irascatur; nec utrum sit tristis, sed unde sit tristis; necutrum timeat, sed quid timeat. Irasci enim peccanti, ut corrigatur;
Abbreviated transcription (Latin):
phylosophus: quas amissurũ se nau¬
si agio sentiebat. sicuti est uita ista
salusq corporis: non ita illud peri¬
culum perhorresceret. Ut palloris
etiã testimonio proderetur. Uerũta¬
mien et illam poterat permotioriẽ
pati: et fixam teriere mente sentẽ¬
tam. Uitam illam salutẽq corpis.
quorũ amil sionẽ minabatur tẽpesta¬
tum inmianitas: non el se bona q̃
illos quibus messent facexent hoos
sicut facit institia. Quod autẽ aiũt
ea nec bona appellanda elle sed
cõinoda uerborũ certamim non
rerũ examini depui andum esbe
Quid enim interestUtrũ apiius
bona uocentur an cõmoda: dunp
taniẽ neis pruenurnon mius
Noicus quam peripateucus paue¬
scat et palleat ea non equaliten
appellando sed equaluer existi¬
mando: Ambo sane si bonorcun
iltorum seu cõlnalor. periculis
ad Nagiciũ uel saciius urgcantur
Ut aluer ea rerinere non possint.
male se dicuint hec ainitiere quib
natura corporis salua et incoluus

Expanded text:
philosophus, quas amissurum se nauphilosophus, quas amissurum se naufragio sentiebat, sicuti est uita ista salusque corporis, non ita illud periculum perhorresceret, ut palloris etiam testimonio proderetur. Verum tamen et illam poterat permotionem pati, et fixam tenere mente sententiam, uitam illam salutemque corporis, quorum amissionem minabatur tempestatis inmanitas, non esse bona, quae illos quibus inessent facerent bonos, sicut facit iustitia. Quod autem aiunt ea nec bona appellanda esse, sed commoda: uerborum certamini, non rerum examini deputandum est. Quid enim interest, utrum aptius bona uocentur an commoda, dum tamen ne his priuetur non minus Stoicus quam Peripateticus pauescat et palleat, ea non aequaliter appellando, sed aequaliter aestimando? Ambo sane, si bonorum istorum seu commodorum periculis ad flagitium uel facinus urgeantur, ut aliter ea retinere non possint, malle se dicunt haec amittere, quibus natura corporis salua et incolumis
Abbreviated transcription (Latin):
dit atq accõmodat mentis assen¬
sum: sapientes autẽ quãtus cas
necessitate patiantur: retinent
taniẽ de his que appetere Uel sugẽ
rationabiliter debent ueram et sta¬
bilen inconcussa mente sentẽtiã
Heq ut potui nõ quidẽ cõinodius
Iulo gelio: sed certe breuius et ut
puto. planius expositi. que ille se
in epieteti librolegis se cõmemorat
ccim ex decretis Itoicorũ didis¬
se atq sensisse. Que si ita sunt.
auͭ nihil aut pene nihil odistat ĩter
stoicorũ aliorumo phylosophorũ
opiuionẽ de passionibus et pertux¬
mentẽ rationemq sapientis ab eaꝵ
dominatione defendunt. Et ideo
fortasse dicunt eas in sapientem
non cadere Stoici: quia nequaꝗͣ
eius sapientiã: qua utiq sapiens
est: ullo errore obnthilant: aut
labe subueriunt. Accidunt autẽ
animo sapientis. salua serenitate
sapientie: propter illa que cõĩnoda
xel incõmoda appellant. quãuis ea
prosecto si mhilipenderet eãs res ille

Expanded text:
dit adque adcommodat mentis adsendit adque adcommodat mentis adsensum; sapientes autem, quamuis eas necessitate patiantur, retinent tamen de his, quae adpetere uel fugere rationabiliter debent, ueram et stabilem inconcussa mente sententiam. Haec ut potui non quidem commodius A. Gellio, sed certe breuius et, ut puto, planius exposui, quae ille se in Epicteti libro legisse commemorat eum ex decretis Stoicorum dixisse adque sensisse. Quae si ita sunt, aut niStoicorum aliorumque philosophorum opinionem de passionibus> et perturmentem racionemque sapientis ab earum dominacione> defendunt. Et ideo fortasse dicunt eas in sapientem non cadere Stoici, quia nequaquam eius sapientiam, qua utique sapiens est, ullo errore obnubilant aut labe subuertunt. Accidunt autem animo sapientis salua serenitate sapientiae propter illa, quae commoda uel incommoda appellant, quamuis ea profecto si nihili penderet eas res ille
Abbreviated transcription (Latin):
phylosopho non exagitandi aiõ
sed discendi: quenã illa ratio esset
pauoris fui. Qiti ut doceret hoiẽ
sciendis tudio nauuier accẽsum
protulitstaum de sarcinula sua
Noici epicteti librum: in quo ea
scripta essent: que congruerent
decretis. Zenonis et Chrysippi.
quos fuisse stoicorum principes
nouiinus. In eo libro se legisse dicit
Aulus Y elius hoc stoicis placuisse
quod aniini uisa quas appellant
phantasias: nec in potestate estutrũ
et quando incidant animo: cum
xeniant eꝵ terribilibus et formi¬
dabilibus rebus: ncesse est etiam
sapientis anirnũ moueant: it a
Ut paulisper uel pauescat metu:
uel tris ticia contrahatur: tanquã
his passionibus preuemẽtibus
mentis et rationis officiũ: nec ideo
tamen in mente fieri opimonem
mali: nec approbari ista: eisq
consentiri: hoc enun esse uolunt
in potestate: idq interesse censẽt
inter animũ sapientis et Ntulti: qd̃
Nulti animus eisdẽ passiombus ce¬

Expanded text:
philosopho non exagitandi animo, philosopho non exagitandi animo, sed discendi, quaenam illa ratio esset pauoris sui. Qui ut doceret hominem sciendi studio nauiter accensum, protulit statim de sarcinula sua Stoici Epicteti librum, in quo ea scripta essent, quae congruerent decretis Zenonis et Chrysippi, quos fuisse Stoicorum principes nouimus. In eo libro se legisse dicit A. Gellius hoc Stoicis placuisse, quod animi uisa, quas appellant phantasias, nec in potestate est utrum et quando incidant animo, cum ueniunt ex terribilibus et formidabilibus rebus, necesse est etiam sapientis animum moueant, ita ut paulisper uel pauescat metu, uel tristitia contrahatur, tamquam his passionibus praeuenientibus mentis et rationis officium; nec ideo tamen in mente fieri opinionem mali, nec adprobari ista eisque consentiri. Hoc enim esse uolunt in potestate idque interesse censent inter animum sapientis et stulti, quod stulti animus eisdem passionibus ce
Abbreviated transcription (Latin):
nobilis toico. Is phylolophus
siat lanus et xherius quod ego
breuiter attingam uarrat Aulus
gelius: cum illud nauigium horri¬
bili celo et mari periculosissime
iactaretur. ui timoris expalluit¬
phulosophus. Id animaduersum
esł ab eis qui aderant: quãuis in
mortis uicntia curiosissime at¬
tentis. Utrum ne phy losophus¬
in animo turbaretur. Dxinde
tempestate transacta: moꝵ ut
securitas prebuit colloquendi uel
ctiam garriendi locum: ꝗuidam
ex his quos nauis illa portabat.
diues. Luxuriosus. asiaticus. phy¬
losophũ compellebat: illudens qd
extimuisset atq palltusset:
cum ipẽ mansisset intrepidus ĩ
eo quodĩpendebat exicio. At ille
aris tippi socratici relponsum re¬
tulit: qui cum inre simili eadẽ
Uerba ab homine simili audisset.
respondit illum pro anima neq¬
simi nebulonis merito nõ fuisse
sollicitum: se autẽ pro Aristippi
aiiiia umere debusse. Hac
illo diuite responsione depulso.
pos tea questuit. Aulusgelius a

Expanded text:
nobili Stoico. Is philosophus, nobili Stoico. Is philosophus, sicut latius et uberius, quod ego breuiter adtingam, narrat A. Gellius, cum illud nauigium horribili caelo et mari periculosissime iactaretur, ui timoris expalluit. Id animaduersum est ab eis, qui aderant, quamuis in mortis uicinia curiosissime adtentis, utrumne philosophus animo turbaretur. Deinde tempestate transacta mox ut securitas praebuit conloquendi uel etiam garriendi locum, quidam ex his, quos nauis illa portabat, diues luxuriosus Asiaticus philosophum conpellat inludens, quod extimuisset adque palluisset, cum ipse mansisset intrepidus in eo quod inpendebat exitio. At ille Aristippi Socratici responsum rettulit, qui cum in re simili eadem uerba ab homine simili audisset, respondit illum pro anima nequissimi nebulonis merito non fuisse sollicitum, se autem pro Aristippi anima timere debuisse. Hac illo diuite responsione depulso postea quaesiuit A. Gellius a
Abbreviated transcription (Latin):
que non nisi in animo est. Rede
autẽ isti simpliciter et ex comu¬
ni consuetudine loquendi appel¬
Lant bona: sed n comparatione
uirtutis qua recte uititur. parua
et exigua. Ex quofit ut ab Utͥs¬
quomnodolibet uorentur seu boã
seu cõmoda: paritamẽ existiã¬
none pensentur: nec questione
iti hac Noici delectetitar nisi¬
t iouitate uerborun. Uidetur
MRergo michi etiã in hoc ubi queñ
Utrũ accidant sapienti passicẽs
animi: an ab eis sit prorsus alic¬
nus: de Uerbis eos potius quã de
rebus facere controuersiam
Iiam et ipõs nibil hine altud
quã Platonicos et peripateticos
sentire existimo: quariiã ad uĩ
xerum attinet non ad uocabuloꝵ
sonuni. Ut enĩ alia omiitam
quihus id ostendam: ne longũ
faciam: aliquid unũ quod sitꝰ
cuudenti Niũ dicam In libri
quibus tituilus est. ncattũ aiti¬
carũ: seribit Aulus sellius uir
elegantis simi eloquui ei multũ
facunde scientie se nauigasse
asiquando cum quodã phyloso

Expanded text:
quae non nisi in animo est. Haec quae non nisi in animo est. Haec autem isti simpliciter et ex communi loquendi consuetudine appellant bona; sed in conparatione uirtutis, qua recte uiuitur, parua et exigua. Ex quo fit, ut ab utrisque quodlibet uocentur, seu bona seu commoda, pari tamen aestimatione pensentur, nec in hac quaestione Stoici delectentur nisi nouitate uerborum. Videtur ergo mihi etiam in hoc, ubi quaeritur utrum accidant sapienti passiones animi, an ab eis sit prorsus alienus, de uerbis eos potius quam de rebus facere controuersiam. Nam et ipsos nihil hinc aliud quam Platonicos et Peripateticos sentire existimo, quantum ad uim rerum adtinet, non ad uocabulorum sonum. Ut enim alia omittam, quibus id ostendam, ne longum faciam, aliquid unum quod sit euidentissimum dicam. In libris, quibus titulus est Noctium Atticarum, scribit A. Gellius, uir elegantissimi eloquii et multae undecumque scientiae, se nauigasse aliquando cum quodam philosopho
Abbreviated transcription (Latin):
xe sunt sententie
phylosophorã de his
animi motibus: quos greci na
uones: quidam affectiones ud
affectus: quidam ueto sicut iste
de greco expresstus: passiones
uotant. Nas ergo periurbationes
scue aflectiones: soae passiones
quidam phylosophi dicuini etiam
in lapientem cadere: led moderatas
rationiq subiectas: ut cis leges quo¬
clanimedo quibus ad necessariũ
redigatitur modum dominatio mẽ¬
tis imponat. Noc qui sentiunt.
platonici sunt: siue aris totelici:
cum Aris toteles discipulus Plato¬
nis fuerit ꝗ sectam peripateticã
condidit. Aliis autẽ sicut Noi¬
cis cadere ullas omnino huuisce
inodi passiones in sapientẽ non
placet Nos autẽ idest sioicos
Cicero in libris de finibus bonor
et malorũ: uerbis magis quã reb
aduersus platonicos seu peripa¬
theticos certare cõtuncit. qñꝗdẽ
stoici nolunt bona appellare
sed cõmoda corporis et externa:
eo quod nullum bonum uolunt
esse hominis preter uirtutem:
tanquam artembene uiuendi:

Expanded text:
e sunt sententiae philosophorum de his animi motibus, quae Graeci rctiones, quidam affectiones uel affectus, quidam uero, sicut iste de Graeco expressius, passiones uocant. Has ergo perturbationes siue affectiones siue passiones quidam philosophi dicunt etiam in sapientem cadere, sed moderatas rationique subiectas, ut eis leges quodam modo, quibus ad necessarium redigantur modum, dominatio mentis inponat. Hoc qui sentiunt, Platonici sunt siue Aristotelici, cum Aristoteles discipulus Platonis fuerit, qui sectam Peripateticam condidit. Aliis autem, sicut Stoicis, cadere ullas omnino huiusce modi passiones in sapientem non placet. Hos autem, id est Stoicos, Cicero in libris de finibus bonorum et malorum uerbis magis quam rebus aduersus Platonicos seu Peripateticos certare conuincit; quando quidem Stoici nolunt bona appellare, sed commoda corporis et externa, eo quod nullum bonum uolunt esse hominis praeter uirtutem, tamquam artem bene uiuendi,
Abbreviated transcription (Latin):
ulceroso illi pauperi inmisteriũ
prebuit angelorum: qui eum nõ
extulerunt in marmoreum tu¬
mulum: sed in Abrae gremium
sustulerunt. Riolent hec illi cõ¬
tra quos deffendendam suscepi¬
mus ciuitatem odei. Ueruntam̃
sepulture curam etiã eorum phi¬
losophi contempserũt: et sepe
uniuersi exercitus dum pro
terrena patria morerentur: ubi
postea iacerent uel quibus bes

Expanded text:
ulceroso illi pauperi ministerium ulceroso illi pauperi ministerium praebuit angelorum, qui eum non extulerunt in marmoreum tumulum, sed in Abrahae gremium sustulerunt. rident haec illi, contra quos defendendam suscepimus ciuitatem dei. uerum tamen sepulturae curam etiam eorum philosophi contempserunt. et saepe uniuersi exercitus, dum pro terrena patria morerentur, ubi postea iacerent uel quibus bes
Abbreviated transcription (Latin):
corpora christianorum terra
non texit: sed nullum eorum
quisquã a celo et a terra separa¬
uit: quam totam implet pre¬
sentia sui qui no uit unole
resuscitet quod creauit. Dicr̃
quidem in psalmo. Posuerũt
mortalia seruorum tuorum
escam uolatilibus celi carnes
sanctorum tuorũ bestiis terre
effuderunt sanguinẽ eorũ sicut
aquã in circuitu hierusalem:
et non erat qui sepeliret. Sed
magis ad exageranolam crude¬
litatẽ corum qui ista fecerunt:
non ad eorum infelicitatẽ qui
ista perpessi sunt. Quanuis eĩ
hec mn conspectu hominũ dura¬
et dira uideintur. Sed pretiosa m
conspectu domini mors sanctoꝵ
eius. Promde ista omnia id est
curatio funeris conditio sepulture.
pompa exequi arum: magis sũt
uiuorum solatia: quã subsiolia
mortuorũ. Si aliquid prodest
impio sepultura pretiosa oberit
pio uilis aut nulla. Preclaras
exequias in conspectu hominũ
exhibuit purpurato illi diuiti
turba famulorum: sed multo
clariores in conspectu domini

Expanded text:
corpora Christianorum terra corpora Christianorum terra non texit, sed nullum eorum quisquam a caelo et terra separauit, quam totam inplet praesentia sui, qui nouit unde resuscitet quod creauit. Dicquidem in psalmo: posuerunt mortalia seruorum tuorum escam uolatilibus caeli, carnes sanctorum tuorum bestiis terrae; effuderunt sanguinem eorum sicut aquam in circuitu Hierusalem, et non erat qui sepeliret, sed magis ad exaggerandam crudelitatem eorum, qui ista fecerunt, non ad eorum infelicitatem, qui ista perpessi sunt. Quamuis enim haec in conspectu hominum duraet dira uideantur, sed pretiosa in conspectu Domini mors sanctorum eius. Proinde ista omnia, id est curatio funeris, conditio sepulturae, pompa exsequiarum, magis sunt uiuorum solacia quam subsidia mortuorum. Si aliquid prodest inpio sepultura pretiosa, oberit pio . uilis aut nulla. Praeclaras exequias in conspectu hominum exhibuit purpurato illi diuiti turba famulorum, sed multo clariores in conspec
Abbreviated transcription (Latin):
Tenim in tanta stra¬
ge cadauerum nec
sepeliri potuerunt.
Neq istud pia fides nimium
refor midat tenens predictũ.
nec absumentes bestias resur¬
recturis corporibus obfuturas.
quorum capillus capitis nõ peri¬
bit. Nullo enim modo diceret
ueritas: Nolite timere eos qui
corpus occiolunt: animã autem
non possunt occidere: si quicqͣ
obesset future uite quicquid
inimici de corporibus occisoꝵ
facere uoluissent. Misi forte
quispiam sic absurdus est ut
contendat eos qui corpus occi¬
dunt non debere timeri ante
mortẽ ne corpus occiolant. et
timeri debere post mortem: ne
corpus occisum sepeliri non sinãt
Falsum est ergo quod ait Chii
stus qui corpus occiolunt et
postea non habent quid faciãt.
si habent tanta que de cada¬
ueribus faciant: absit ut fal¬
sum sit quod ueritas dicit.
Dictum est em̃ aliquid eos fa¬
cere cum occidunt: quia in
corpore sensus est occidendo:
postea uero nihil habere quid
faciant: quia nullus sensus ẽ
in corpore occiso. Multa it aq

Expanded text:
enim in tanta, inquam, strage cadauerum nec sepeliri potuerunt. neque istud pia fides nimium reformidat, tenens praedictum nec absumentes bestias resurrecturis corporibus obfuturas, quorum capillus capitis non peribit. nullo modo diceret ueritas: nolite timere eos, qui corpus occidunt, animam autem non possunt occidere, si quidquam obesset futurae uitae quidquid inimici de corporibus occisorum facere uoluissent. nisi forte quispiam sic absurdus est, ut contendat eos, qui corpus occidunt, non debere timeri ante mortem, ne corpus occidant, et timeri debere post mortem, ne corpus occisum sepeliri non sinant. falsum est erstus: Qui corpus occidunt, et postea non habent quid faciant, si habent tanta, quae de cadaueribus faciant. Absit, ut falsum sit quod ueritas dixit. Dictum est enim aliquid eos facere cum occidunt, quia in corpore sensus est occidendo; postea uero nihil habere quod faciant, quia nullus sensus est in corpore occiso. Multa itaque
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. Nec tamenquia supra
terram et aquas aerei locus est.
idco et ipsi sunt meritis superioes
hominibus. qui eos non corpore
sedelectom auxiltum deoxero
piamente facillime superant
Sed multis plane participatõne
uere religionis indignis: tanꝗͣ
captis suuditisq dominantur.
quorum in axime parti inirabi¬
libus et fallacibus signis. siue
factorum siuie predicatorum
deos se esse per suaser unt ti¬
Quibusdam uero xitia corum at
tentius et diligentius intuentib.
non potuerunit persuadere quod
dii sint: atq ideo inter deos et
hoĩes interniuutios ac beneficioꝵ
inter pretatotes se esse fin xert
Si tamen nonis tum saltem ho¬
norẽ homines eis deferendum
putarunt: qui illos nec deos
esse credebant: quia maios
uidebant. Deos autẽ omnes
bonos uolebant: nec audebant
tanẽ omnino idignos dicere
honore diuino: in axime ne
offenderẽt populos: aquibos
eis cernebant inueterata super¬
Nitione per tot sacra et templa
seruiri

Expanded text:
sunt; nec tamen, quia supra sunt; nec tamen, quia supra terras et aquas aeri locus est, ideo et ipsi sunt meritis superiores hominibus, qui eos non terreno corpore, sed electo in auxilium Deo uero pia mente facillime superant. Sed multis plane participatione uerae religionis indignis tamquam captis subditisque dominantur, quorum maximae parti mirabilibus et fallacibus signis siue factorum siue praedictorum deos se esse persuaserunQuibusdam uero uitia eorum aliquanto adtentius et diligentius intuentibus non potuerunt persuadere quod di sint, adque inter deos et homines internuntios ac beneficiorum inpetratores se esse finxerunt; si tamen non istum saltem honorem homines eis deferendum putarunt, qui illos nec deos esse credebant, quia malos uidebant, deos autem omnes bonos uolebant, nec audebant tamen omnino indignos dicere honore diuino, maxime ne offenderent populos, a quibus eis cernebant inueterata superstitione per tot sacra et templa seruiri.
Abbreviated transcription (Latin):
ca grauitite de optima re publi¬
ca. hec omnia censuit remouen¬
datacuerunt: Ut iam dii boni per
tiles nuncios nosse cogantur.
mala pessimorum: nec alietia.
sed eorundẽ nunciorũ: atque
his contraria non smnaniur
nosse bona phylosophorum cũ
illa sint in ĩnuiriam: ilta in
honorem ipõrum deorum:¬
De abiciẽdo cultu demonũ
cõta apulerũ.¬
Uia igitur mhilistoꝵ
quattuor eligendum
est: ne in quolibet
eorum de diistam male sentiatux.
testat ut nullo modo credendũ
sit quod apuleius persuadere niti
medios demones inter deos et
homines: tanquã inter nuncios
et interpretes: qui hinc ferant
petitiones nrãs: inde referant
res a nobis petitas: sed esse lpr̃s
nocendi cupidis simos: a iasticia
penitus alienos: superbia tumidos.
inuidentia liuidos. fallacia calli¬
dos: qui in hoc quidem aere habi¬
tant: quia de celi superioris sub¬
limitate deiecti merito irregres¬
sibilis transgressionis in hoc sibi
congruo uelut carcere predãtiati

Expanded text:
ica grauitate de optima re publiica grauitate de optima re publica haec omnia censuit remouenda tacuerunt; ut iam di boni per tales nuntios nosse cogantur mala pessimorum, nec aliena, sed eorundem nuntiorum, adque his contraria non sinantur nosse bona philosophorum, cum illa sint in iniuriam, ista in honorem ipsorum deorumDe abiciendo cultu daemonum contra Apuleia igitur nihil istorum quattuor eligendum est, ne in quolibet eorum de dis tam male sentiatur, restat, ut nullo modo credendum sit, quod Apuleius persuadere nititmedios daemones inter deos et homines tamquam internuntios et interpretes, qui hinc ferant petitiones nostras, inde referant deorum subpetias; sed esse spiritus nocendi cupidissimos, a iustitia penitus alienos, superbia tumidos, inuidentia liuidos, fallacia callidos, qui in hoc quidem aere habitant, quia de caeli superioris sublimitate deiecti merito inregressibilis transgressionis in hoc sibi congruo uelut carcere praedamnati
Abbreviated transcription (Latin):
deorum intariis ex ultantem:
per cosdem demones nuncios
diis iuuotuisse telponderint.¬
et hoc mnciare est an insultare:
Et dq̃ utrunq sic audiunt:
sic utrunq cognoscunt. Ut nonso¬
lum malignos deitiones deorũ
diginitati et Platonis religioni cõ¬
traria cupientes atq facientes
a suo accessu non arceint: sed ẽt
per illos malos propinquos plato¬
in bono longinquo dona tratis¬
mittant. Sic enim eos elemento¬
rum quasi cathena series colliga¬
uit: ut illis a quibus criminant.
conturigi possint: huic a quo de¬
fendantur non possit. uirũq sciẽtes
sed aeris et terre pondera trãsmu¬
tare non ualentes. Iam quod re¬
liquũ est. si quartum elegerint.
peius el ⁊ ceteris. Quis enini fe¬
rat: si poetarum de diis ĩmorta¬
libus criminosa figmenta: et
theatrorũ indignã ludibria:
suamq in his omnibus ardẽtissi¬
mã cupiditatẽ: et suauissimam
Uoluptatem diis demones nũcia¬
uerunt: et quod plato phylosoph¬

Expanded text:
deorum iniuriis exultantem deorum iniuriis exultantem per eosdem daemones nuntios dis innotuisse responderint: hoc nuntiare est an insultare? et di utrumque sic audiunt, sic utrumque cognoscunt, ut non solum malignos daemones deorum dignitati et Platonis religioni contraria cupientes adque facientes a suo accessu non arceant, uerum etiam per illos malos propinquos Platoni bono longinquo dona transmittant? sic enim eos elementorum quasi catenata series conligauit, ut illis, a quibus criminantur, coniungi possint, huic, a quo defenduntur, non possint, utrumque scientes, sed aeris et terrae transmutare pondera non ualentes. Iam, quod reliquum est, si quartum elegerint, peius est ceteris. Quis enim ferat, si poetarum de dis inmortalibus criminosa figmenta et theatrorum indigna ludibria suamque in his omnibus ardentissimam cupiditatem et suauissimam uoluptatem dis daemones nuntiauerunt, et quod Plato philosoph
Abbreviated transcription (Latin):
quartuor que nuierrogando proposii.
quollibet eligant: et tn quolib
eorum quantum mali de diis
boniis opinentar attendant
Si enim primũ elegerint: cõfes¬
suri sunt non lictusse diis boĩs
habitare cum bono Platone:
quando corũ ꝓhibebat: et ha¬
bitasse cum demonibus malis
quando eotum iniuriis exul¬
tabant: cum dii bom hominẽ
bonum longe a se positum nõ¬
nisi per malos demones tiossent:
quos sibi uicinos nosse non
possent. Si autẽ secundum
elegerint et utrunq occulta¬
tum a demonibus dixerit:
Ut olii omnino nescirent. et
Platonis religiosissimã legem:
et demonũ sacrilegam delecta¬
tionem: quid in rebus huma¬
nis per internũcios demones
dii nosse utiliter possutit: qñ
illa nesciunt que in honorem
deorum bonorum per religionẽ
bonorum homitiũ contrã libi¬
dinẽ malorum demonũ decer¬
nuntur: Si uero teriiũ elegerit.
et non solum sentenitiã Platois
deorum mitirias prohibentem:
sed etiam demonum nequitiã.

Expanded text:
quatuor, quae interrogando proposui, quatuor, quae interrogando proposui, quodlibet eligant, et in quolibet eorum quantum mali de diis bonis opinentur, attendant. Si enim primum elegerint, confessuri sunt non licuisse diis bonis habitare cum bono Platone, quando eorum injurias prohibebat, et habitasse cum daemonibus malis, quando eorum injuriis exsultabant; cum dii boni hominem bonum longe a se positum nonnisi per malos daemones nossent, quos vicinos nosse non possent. Si autem secundum elegerint, et utrumque occultatum a daemonibus dixerint, ut dii omnino nescirent et Platonis religiosissimam legem et daemonum sacrilegam delectationem; quid in rebus humanis per internuntios daemones dii nosse utiliter possunt, quando illa nesciunt, quae in honorem deorum bonorum religione bonorum hominum contra libidinem malorum daemonum decernuntur? Si vero tertium elegerint, et non solum sententiam Platonis deorum injurias prohibentem, sed etiam daemonum nequitiam
Abbreviated transcription (Latin):
gent nuntiis. Si autẽ animorꝵ
indicia corporalia: qualia sunt
Uultus: Iocutio: motus per corpus
suum etherei dii sentiant: et inde
colligunt quid etiã deuiones nun¬
cient: possunt et mendacii demo¬
nũ decipi. Porro si deorũ dituuitas
a deinonibus falli non potest: ab
cadem ditnitate quod agiuits
non potes Lignorari. Uellem aũt̃
mihi isti dicerent utrum diis
demones nunciauerĩt de criniii¬
bus deorum pocucã Platoni displi¬
cere sigmenta: et sibi ea placere
celauerint: an utrunq occult aue¬
rint: deosq esse maluerint toitus
rei huius ignaros: anurunque
indicauerint: et religiosami erga
deos Platonis prudenuam: et in
deos inuuriosam libidinẽ suam:
au sententiam ꝗdem Platonis qua
uoldit deos per impiam licentiã
poetarum falsis criminibus infa¬
mari: ignotam diis esse uoluerit:
suam Uero nequitiam qua ludos
sceincos amant: quibus illa deoꝵ
dedecora celebrantur prodere nõ
erabuerini ueltimuerint. Forũ

Expanded text:
gent nuntiis: si autem animorum gent nuntiis: si autem animorum indicia corporalia, qualia sunt vultus, locutio, motus, per corpus suum aetherii dii sentiunt, et inde colligunt quid etiam daemones nuntient, possunt et mendaciis daemonum decipi. Porro si deorum divinitas a daemonibus non potest falli, ab eadem divinitate, quod agimus, non potest ignorari. 2. Vellem autem mihi isti dicerent, utrum diis daemones nuntiaverint de criminibus deorum poetica Platoni displicere figmenta, et sibi ea placere celaverint; an utrumque occultaverint, deosque esse maluerint totius rei hujus ignaros; an utrumque indicaverint, et religiosam erga deos Platonis prudentiam, et in deos injuriosam libidinem suam; an sententiam quidem Platonis, qua noluit deos per impiam licencentiam poetarum falsis criminibus infamari, ignotam diis esse voluerint, suam vero nequitiam, qua ludos scenicos amant, quibus illa deorum dedecora celebrantur, prodere non erubuerint vel timuerint. Horum