comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
atq terrorib enĩdare conat᷑. Quicquid gͦ facit uera & legitiora mat̾ &iam si asperũ ama¬
rũ q sentiatur. ñ malũ ꝓmalo redd it s bonũ disciplinȩ expellendomalũ iniquitatis
ñ odio nocendi. s dilectione sanandi. Cũ boni & mali eadem faciunt. eadẽq
patiunt᷑ ñ factis & poenis s causis utiq discernendisunt. Pharao popłidĩ duris labo¬
ribus atterebat. moises eiundem popłra impie agentẽ duris choercitionibus affligebat
imilia fecer̃. s ñ similit ꝓdesse uoluer̃ Ille dominatione inflatus: iste dilectione in¬
flãmatus e ezabel occidit ꝓphaas. helias ocadit psendo ꝓphaas Puto qd̾ cliusa sint
merita facientiũ. diuersa passorũ. Aspice &iam tempora tẽstam̃ti noui. quando iã ipsaman¬
su& udo caritatis. erat᷑ in corde seruanda: uerũ &iã in luce monstrancla. Quando p&ri gla

Expanded text:
atque terroribus emendare conatur. quicquid ergo facit uera et legitima mater. etiam si asperum amaatque terroribus emendare conatur. quicquid ergo facit uera et legitima mater. etiam si asperum amarumque sentiatur. nou malum pro malo : reddit, sed bonum disciplinae expellendo malum iniquitatis adponit non odio nocendi sed dilectione sanandi. cum boni et mali eadem faciunt eademque patiuntur, non factis et poenis sed causis utique discernendi sunt. Pharao populum dei duris laboribus adterebat, Moyses eundem populum . impie agentem duris cohercitionibus affligebat; similia fecerunt, sed non similiter prodesse uoluerunt; ille dominatione inflatus, iste dilectione inflammatus est.. Iezabel occidit prophetas, Helias occidit pseudoprophetas; puto, quod diuersa sint merita facientium, diuersa passorum. Aspice etiam tempora testamenti noui, quando iam ipsa mansuetudo caritatis non solum erat in corde seruanda uerum etiam in luce monstranda, quando Petri gla
Abbreviated transcription (Latin):
nisi quẽ pat̾ attraxerit quod fit in cordib om̃iũ qͥse ad eũ diuine iracundiȩ tuore conuer¬
tunt & noueris aliquando furẽ autendis pecoribus pabulũ spargere. & aliquando pasto¬
rem flagello ad gregẽ pecora errantiareuocare: Nonne contumacẽ ancillam data sibi
potestatẽ sa ra potius affugebat. Et utiq ñeã quã superius beneficio suo matrẽ fece¬
rat crudelit̃ oderat: s in ea suꝑbiã salubrit̃ edomabat. Non aut̃ ignoras qd istȩ duȩ
mulieres sa ra & agar & duo fili earũ isahac & is mahel ꝓspiritalibus & carnalib figurent᷑
Et cũ legamꝰ ancillã & filiũ eiꝰ asa ra passos graues molestias: paulus tam̃ apłs dicitꝰ quod
ab his mahele ꝑ secutionẽ sit passus isa hac: s sicut tunc ille inqͥt qͥerat scđm carnem¬
catholicã ꝑsecutionẽ pati suꝑ bia & impi&ate carnaliũ quos temporalib molestu

Expanded text:
nisi quem pater adtraxerit, quod fit in cordibus omnium, qui se ad eum diuinae iracundiae timore conuernisi quem pater adtraxerit, quod fit in cordibus omnium, qui se ad eum diuinae iracundiae timore conuertunt, et noueris aliquando furem auertendis pecoribus pabulum spargere et aliquando pastorem flagello ad gregem pecora errantia reuocare? Nonne contumacem ancillam data sibi potestate Sara potius affligebatV et utique non eam, quam superius beneficio suo matrem fecerat, crudeliter oderat, sed in ea superbiam salubriter edomabat. non autem ignoras, quod istae duae mulieres Sara et Agar et duo filii earum Isaac et Ismahel pro spiritalibus et carnalibus figurentur; et cum legamus ancillam et filium eius a Sara passos graues molestias. Paulus tamen apostolus dicit, quod ab Ismahele persecutionem sit passus Isaac: Sed sicut tunc, inquit, ille,alium, quos temporalibus molestiis
Abbreviated transcription (Latin):
ustos. S sicut ista dona eiꝰ laudamꝰ. ita &iam flagella eiꝰ in eos quos diligit
Putas neminẽ debere cogi ad iusticiã cũ legas patrẽ familias dixisse seruis. quoscũq in uene¬
ritis cogite intrare. cũ legas &iam ipsum pͥmo saulũ postea paulũ ad cognoscendã & tenen¬
dã ueritatẽ magna uiolentia xp̃i cogentis ẽẽ. compulsum. Nisi forte cariorẽ putas hom¬
nibus ee. pecuniã uł qualẽ lib& possessione: quã lucẽ istam quȩ oculis capit᷑. Hanc ille
celesti uoce ꝓstratus subito amissam ñ recuꝑauit. nisi cũ scẽ incorporar&ur ȩccłȩ Et putas
nullã iuĩ adhibendã ẽẽ. homuini ut ab erroris ꝑnicie liber&dur. cũ ipsũ dm̃ quo nemo nos utiliua
diligit certissimis exemplis hoc facere uideas. & xp̃m audias dicentẽ nemo admeuenit

Expanded text:
iniustos. sed sicut ista dona eius laudamus, ita etiam flagella eius in eos, quos diligitiniustos. sed sicut ista dona eius laudamus, ita etiam flagella eius in eos, quos diligit, cogitemus. Putas neminem debere cogi ad iustitiam, cum legas patrem familias dixisse seruis: \'Quoscumque inueneritis, cogite intrare\', cum legas etiam ipsum primo Saulum postea Paulum ad cognoscendam et tenendam ueritatem magna uiolentia Christi cogentis esse compulsum, nisi forte cariorem putas hominibus esse pecuniam uel qualem libet possessionem quam lucem istam, quae oculis carpitur? hanc ille caelesti uoce prostratus subito amissam non recuperauit, nisi cum sanctae incorporaretur ecclesiae. et putas nullam uim adhibendam esse homini, ut ab erroris pernicie liberetur, cum ipsum deum, quo nemo nos utilius diligit, certissimis exemplis hoc facere uideas et Christum audias dicentem: Nemo ad me ueuit,
Abbreviated transcription (Latin):
cinfirmo p&rodit. Non potes me seqͥ modo: sequeris aut̃ postȩa Cũ uͦ t̾ri
xp̃o seruituros ẽẽ ꝓmisit. sic curauit morbidos: sic sanauit infirmos. Nonomis qͥ partit
amicus ẽ: nec om̃is qui uerberat in imicus Meliora sunt uulnera amici quã uoluntaria
oscula inimici Melius e. cũ seueritate chiligere. quã cũ lenitate decipere. Utilius esui¬
enti panis tollitur. sidecibo securus iusticiã negligebat. quã esurienti panis frangit᷑. ut in¬
iusticiȩ seductus adqͥescat Et quifren&icũ ligatꝰ. & qͥ l& hargicũ excitat: ambob molestus
at. Quis ñ potest amplius amare quã ds̃. & tam̃ nos ñ solũ docere suauit
uerũ &iam salubrit̃ t̃rere ñcessat. fom̃tis lenibus qͥb consolat᷑. sepe &iam mordacissimũ
medicam̃ tũ tribulationis adiungens Exerc& fame patriarchas &iam pios & religiosos. popłm
ut simꝰ filii patris nri. qͥ incelise: qͥsolemsuũ facit oriri suꝑ bonos& malos. & pluit suꝑ iustos&

Expanded text:
infirmo Petro ait: Non potes me sequi modo, sequeris adiungitur, ut non solum ua reges terrae Christo seruituros esse promisit, sic curauit morbidos, sic sanauit infirmos. Non omnis, qui parcit, amicus est nec omnis, qui uerberat, inimicus. meliora sunt uulnera amici quam uoluntaria oscula inimici. melius est cum seueritate diligere quam cum lenitate decipere. utilius esurienti panis tollitur, si de cibo securus iustitiam neglegebat, quam esurienti panis frangitur, ut iniustitiae seductus adquiescat. et qui phreneticum ligat et qui lethargicum excitat, ambobus molestus ambos amat. quis nos potest amplius amare quam deus? et tamen nos non solum docere suauiter uerum etiam salubriter terrere non cessat. fomentis lenibus, quibus consolatur, saepe etiam mordacissimum medicamentum tribulationis adiungens exercet fame patriarchas etiam pios et religiosos, populum ut simus filii patris nostri, qui in caelis est, qui solem suum facit oriri super bonos et malos et pluit super iustos et
Abbreviated transcription (Latin):
ouissima enĩ eẽ ista tempora multis rerũ signis apparentib quȩ dñm p̃dixisse legimꝰ: oms qͥea
credimꝰ cernimꝰ. Sed & mille annorũ tempꝰ sieorũ finis e̾et scłi finis. possec uniuersumdici Nio-
ussimũ tempꝰ. uł &iã nouissimꝰ dies. quia scriptũ ẽ. Mille anni ante oculostuos tãquã dqͥ es
unꝰ. ut quicquid per eosdem mille annos quereret᷑: nouissimo tẽpore uł nouissimo die diceret

Expanded text:
Nouissima enim esse ista tempora multis rerum signis apparentibus, quae dominum praedixisse legimus, omnes, qui ea Nouissima enim esse ista tempora multis rerum signis apparentibus, quae dominum praedixisse legimus, omnes, qui ea credimus, cernimus. sed et mille annorum tempissimum tempus, vel etiam novissimus dies, quia scriptum est, Mille anni ante oculos tuos, tanquam dies unus ; ut quidquid per eosdem mille annos gereretur, novissimo tempore vel novissimo die diceret
Abbreviated transcription (Latin):
lidisti & aisti. E uangeliũ qͥdem dicit. dedie & hora nemoscit: ego autẽ inquis ꝓ impa¬
intellectus mei dico. neq mẽ sẽ neq annũ aduentus ipsius sciriposse. Ita enĩ hõc uidetur sonare.
tã quã nonpossit sciri qͦ annouenturussit: sed poss it sciri qua ebdo made annorũ. uł quaendecade :¬
unquã dicipossit atq definiri intra illos uł illos septẽ annos. aut intra illos uł illos
Q uodsine hoc quidem cõp̃hendipotest: quȩ ro utrũ sic saltẽ possit definiritẽpꝰ eiꝰ aduentus. ut eũ
uenturũ e̾ẽ dicamꝰ intraistos uerbi gr̾a quinquaginta uł centũ annos. uł quolibet seu maioris
iumeri. seuminoris annorũ: sed inquo eorũ nos ignorare. Hoc suam cõp̃hendisti: in
documta qͥb id potueris indagarẽ. Siautẽ neq hocte cõp̃bendisse p̃sumis: hoc sentis qđ ego.

Expanded text:
didisti et aisti: Euangelium quidem dicit: De die et hora nemo scit, ego autem\', inquis, \'pdidisti et aisti: Euangelium quidem dicit: De die et hora nemo scit, ego autem\', inquis, \'pintellectus mei dico neque mensem neque annum aduentus ipsius sciri posse\'. ita enim hoc uidetur sonare, tamquam non possit sciri, quo anno uenturus sit, sed possit sciri, qua hebdomade annorum uel qua decade, tamquam dici possit atque definiri intra illos uel illos septem annos aut intra illos uel illos decem annos. quod si ne hoc quidem comprehendi potest, quaero. utrum sic saltem possit definiri tempus aduentus eius, ut eum uenturum esse dicamus intra istos uerbi gratia quinquaginta uel centum annos uel quotlibet seu maioris numeri seu minoris annorum. sed, in quo eorum, nos ignorare. hoc si iam comprehendisti, documenta, quibus id potueris indagare: si autem neque hoc te comprehendisse praesumis, hoc sentis, quod ego.
Abbreviated transcription (Latin):
fallic̾iter sib ꝓmitti arbitrantes. & deipsa mercede fidei desperaret. Nongͣ ille diligit aduentũ dim̃
qui eum asserit ꝓpinquare. nec ille qͥ eũ asserit non ꝓ pͥnquare: sd ille pocius qͥcũ siue prope
siue longesit: sinceritate fidei firmitate spei. ardore caritatis ex pectat. Nã si tanto magis diligitur
dñs quanto magis creditur & p̃dicat᷑ cicius e̾ẽ uenturus: magis tũ diligebant. qͥełim aduentũ
iã instare dicebant : quã hi quos apłs cis credere ꝓhibebat uł ipseipłs quihoc utiq noncredebat.
iautẽ honerosa non est infirmitas mea sc̃ĩtati tuȩ : peto apertius iongraueris exponere. qͦ mͦ
dixeris neminẽ posse temporũ mensuras colligere: nefortehoc emͥ uideatur. quod & iam
caritatitue & frustra qͥlibet nr̃m instrui expectet ab altero. Cum hoc enĩdixisses: deinde sub-¬¬

Expanded text:
fallaciter sibi promitti arbitrantes et de ipsa mercede fidei desperarent. non ergo ille diligit aduentum domini, fallaciter sibi promitti arbitrantes et de ipsa mercede fidei desperarent. non ergo ille diligit aduentum domini, qui eum adserit propinquare, nec ille, qui eum adserit non propinquare, sed ille potius, qui eum, siue prope siue longe sit, sinceritate fidei, firmitate spei, ardore caritatis expectat. nam si tanto magis diligitur dominus, quanto magis creditur et praedicatur citius esse uenturus, magis eum diligebant, qui eius aduentum iam instare dicebant, quam hi, quos apostolus eis credere prohibebat, uel ipse apostolus, qui hoc utique non credebat. Si autem onerosa non est infirmitas mea sanctitati tuae, peto apertius non graueris exponere, quo modo dixeris neminem posse \'temporum mensuras colligere\', ne forte hoc et mihi uideatur, quod etiam caritati tuae, et frustra quilibet nostrum instrui expectet ab altero. cum hoc enim dixisses. deinde sub
Abbreviated transcription (Latin):
iusti fulgebunt sicut sol inregno patrissui: & quod ꝓpheta dicit. ecce enĩ caligo a tenebiȩ
operient terrã super g̃s. inte uero apparebit dñs. & maiestas eiꝰ inte uidebitur. Itẽ quod
semptũ est qͥuͦ expectant dñm exultabunt cũ uirtute ꝓducent pennas sicut aqͥle current
& non laborabunt. ambulabunt & nonesurient: hoc płane pissime & uerissime dicis. con.¬
mendans eorũ beatitud mẽ: qͥ diligunt aduentũ dñi. Sed & illi qͥb dicebat apłs.
noncito mouea mini mente quasi inste̾ dies dñi. diligebant utiq aduentũ domitus:
nec eos hoc dicens doctor gentiũ ab illa dilectione frangebat. qua ut in flã marentur
uolebat: & ideo nolebat ut crederent eis aqͥb audiebant instare diẽ dm̃. neforte cum
transisset tempꝰ quo cũ crediderant et uenturũ & uenisse noncernerent: &iam cetera

Expanded text:
iusti fulgebunt sicut sol in regno patris sui. et quod propheta dicit: ecce enim caligo et tenebrae iusti fulgebunt sicut sol in regno patris sui. et quod propheta dicit: ecce enim caligo et tenebrae operient terram super gentes, in te uero apparebit dominus et maiestas eius in te uide- bitur. item quod scriptum est: qui uero exspectant dominum, exsultabunt cum uirtute, producent pinnas sicut aquilae, current et non laborabunt, ambulabunt et non esurient. hoc plane piissime et uerissime dicis, commendans eorum beatitudinem qui diligunt aduentum domini. sed et illi quibus dicebat apostolus non cito moueamini mente, quasi instet dies domini diligebant utique aduentum domini nec eos dicens doctor gentium ab illa dilectione frangebat, qua ut inflammarentur uolebat; et ideo nolebat, ut cretransisset tempus, quo eum crediderant esse uenturum, et uenisse non cernerent, etiam cetera
Abbreviated transcription (Latin):
noumꝰ iamee trans acta: euersa scilicet ciuitate inquaregnũ eorũ fucrat c̃stitutũ. Proinde qͥd
ex dam hele deiut ferta bestia posuit uenerabilitastũa. & dereliquarũ bestiarũ regno. & int̾hec
defilio hominis ueniente cũ nubib cęli: manifestum ẽẽ dixisti intelligentib scripturã. Sed
Afueris dignatus exponeit quo modo ista ꝑtineant ad cognoscendum tẽporũ spaciũ post qd̾erit
saluatoris ad uentus. ita ut inuemiantur sine ulla ambiguitate manifesta: fatebor &iã ꝙpse
cũ magna actione gr̃a rũ illud quod ait dñs non est ur̾m scire tẽpora tantũ modo aplis ẽt̃ dictũ.
nonposteris eorũ qui ea fuerant cognituri: Dilrgen d gͦ est & expectand̾ dñ sicut scẽ hortaris¬
aduentus. Magnã dicis ẽẽ beatitudmẽ dili gentib eiꝰ aduentũ. & adhibes apłi testimonium:
cuius uerba sic ponis. Decetero reposita est mͥ corona usticiȩ : quã reddet mͥdñs iustus iudex

Expanded text:
nouimus iam esse transacta euersa scilicet ciuitate, in qua regnum eorum fuerat constitutum. Proinde, quod ex Danihelo de interfecta bestia posuit uenerabilitas tua et de reliquarum bestiarum regno et inter haec de filio hominis ueniente cum nubibus caeli, manifestum esse dixisti intellegentibus scripturam. sed si fueris dignatus exponere, quo modo ista pertineant ad cognoscendum temporum spatium, post quod erit saluatoris aduentus, ita ut inueniantur sine ulla ambiguitate manifesta, fatebor etiam ipse cum magna actione gratiarum illud, quod ait dominus: Non est uestrum scire tempora, tantum modo apostolis esse dictum, non posteris eorum, qui ea fuerant cognituri. Diligendus ergo est et expectandus domini, sicut saduentus, magnam dicens esse beatitudinem diligentibus eius aduentum et adhibens apostoli testimonium, cuius uerba sic ponis: de cetero reposita est mihi corona iustitiae, quam reddet mihi dominus iustus iudex
Abbreviated transcription (Latin):
dolent. Sed epła mͥ auob̾ missa est. Hon impudens ẽẽt epłamea. cum occasioNe
a uob̾ accepta idolorũ cultorib dexp̃o aliquid loqueretur. Sed obsecrouos. si eum
non ihaniter iNmea epła nominastis: ut non inanit̾ uob̾ hec scripserim. Siaut̃ me
irridere uoluistis: timete illum quem pͥus iudicatũ irrisit suꝑb orb t̾rarũ. & nunc
iudicẽ sub iectus expectat. Frit enim testis affectus inuos cordis mel ꝑhanc quantũ
potui paginã expressus. erit testis uob̾ iniudicio ciꝰ. qͥ credentes sibi c̃ firmaturus ẽ
& incredulos c̃fusurus. Ds unus &uerus uos abõmi huiꝰ scłi uanitate liberatos
con uertat adsȩ: domini pdicabiles. & dilectissimi rs.¬

Expanded text:
orbitatem dolent. sed epistula mihi a uobis missa est, ut non inpudens esset epistula mea, cum occasione orbitatem dolent. sed epistula mihi a uobis missa est, ut non inpudens esset epistula mea, cum occasione a uobis accepta idolorum cultoribus de Christo aliquid loqueretur. sed obsecro uos, si eum non inaniter in mea epistula nominastis, ut non inaniter uobis haec scripserim. si autem me inridere uoluistis, timete illum. quem prius iudicatum inrisit superbus orbis terrarum et nunc iudicem subiectus expectat; erit enim testis affectus in uos cordis mei per hanc, quantum potui, paginam expressus, erit testis uobis in iudicio eius, qui credentes sibi confirmaturus est et incredulos confusurus. deus unus et uerus uos ab omni huius saeculi uanitate liberatos conuertat ad se. domini praedicabiles et dilectissimi
Abbreviated transcription (Latin):
felicitate p̃fulgens. sedxp̃s crucifixus ꝑ totũ terrarũ orbem p̃dicat᷑. quod riserunt
pͥus popłi suꝑborum. & adhuc rident reliqͥȩ. credider̃ autẽ pͥus pauci. nunc popłi
claudi ambulabant. muti loquebantur. Surdiaudiebant. ceci uidebant: morcui resur¬
gebant. Sic tandem animi aduertit humana suꝑbia nihil in ipsis terris ee pocentius
humilitate dunna: ut &iã salub̾ rima. humilitas humana. contra insultantẽ sibi suꝑ¬
bũ diuine imitationis patrocinio tueretur Exꝑgisimini aliquando fr̃s mei. & parentes
ei: madaurenses. Hanc occafionẽ scribendi uob̾. ds̃ mͥ optulit Nuntũ por¬
innegocio fr̃isflorentim ꝑ quẽ litteras misistis sicut ds̃ uoluit affui: & adiiiii. Sed tale
negocium erat: quod &im sine operamea. facile ꝑ agi posset. Prope om̃s enĩ domꝰ ipsius
omines quiapud ipponẽ sunt nouerunt florentinum: & multum eius

Expanded text:
felicitate praefulgens sed Christus crucifixus per totum terrarum. orbem praedicatur, quod riserunt felicitate praefulgens sed Christus crucifixus per totum terrarum. orbem praedicatur, quod riserunt prius populi superborum et adhuc rident reliquiae, crediderunt autem prius pauci, nunc populi, aedicaretur, claudi ambulabant, muti loquebantur, surdi audiebant, caeci uidebant, mortui resurgebant. sic tandem animaduertit terrena superbia nihil in ipsis terris esse potentius humilitate diuina, ut etiam saluberrima humilitas humana contra insultantem sibi superbiam diuinae imitationis patrocinio tueretur. Expergiscimini aliquando, fratres mei et paientes mei Madaurenses; hanc occasionem scribendi uobis deus mihi obtulit. quantum poin negotio fratris Florenti, per quem litteras misistis, sicut deus uoluit, adfui et adiuui; sed tale negotium erat, quod etiam sine opera mea facile peragi posset; prope omnes enim domus ipsius homines, qui apud Hipponem sunt, nouerunt Florentium et multum eius
Abbreviated transcription (Latin):
uisibilis est qđ ẽ. in morcalitate indui. & obtinere et̾nã salutẽ ꝑquã me salutare digna¬
mini:  Quis hoc possit. nisi qͥ oñis suꝑbiȩ suȩ toros inanes. peccatasua confitens com¬
plana uerto. seq substra uerit mit̾t atꝙ humilem ad excipiendum doctorẽ dm̃: Qm̃
dinem tencimꝰ: nonpotuit nobis hoc tanto magnificentius quando blanduis inspi-¬
rari ut ñra strocitas nonui sed ꝑsuasione sedaretur: nisi uerbum illud ꝑ qđ se angłis
indicat dĩpat̃. quod uirtus & sapientu. eiꝰ est: quod corde humano uisibiliũ rerum
upiditate cecato uideri non poterat. ꝑsonã suã in homine agere atq osit
dignaretur: ut magis homo timeret ex colli fastu hominis. quã humiliari exemplo dĩ
Itaq nonxp̃s regno terreno decoratus. nec xp̃c t̾renis opib diues. nec xp̃s ulla t̾renia

Expanded text:
sibi uilis est, quod est inmortalitate indui et obtinere aeternam salutem. per quam me salutare dignasibi uilis est, quod est inmortalitate indui et obtinere aeternam salutem. per quam me salutare dignamini? quis hoc possit. nisi qui omnes superbiae suae toros inanes peccata sua confitens complanauerit seque substrauerit mitem atque humilem ad excipiendum doctorem deum? Quodinem teneamus, non potuit nobis hoc tanto magnificentius quanto blandius inspirari, ut nostra ferocitas non ui sed persuasione sedaretur, nisi uerbum illud, per quod se angelis indicat deus pater. quod uirtus et sapientia eius est, quod corde humano uisibilium rerum cupiditate caecato uideri non poterat, personam suam in homine agere atque ostendere dignaretur, ut magis homo timeret extolli fastu hominis quam humiliari exemplo dei. itaque non Christus regno terreno decoratus nec Christus terrenis opibus diues nec Christus ulla terrena
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ cantant rationem sine dubio redditurisunt. Est quid dã inuisibile.
ex qͦ creatore pͥncipio s̃ om̃ia queuidemꝰ. sũ mum. et̾nũ. in cõmutabile. &nulli effabile.
Nisitantũ sibi. Est quiddã quod se ipsa summitas maiestatis narrat: & p̃dicat ñ impar
qignenti atq narranti uerbum. qͦ ille qͥuerbũ ganitos tenditur. Ist quedã sc̃ĩ tas
om̃ium quescẽ fiunt. scĩficatrix ipsius in commutabilis uerbi ꝑ qđ narrat᷑ illud pͥncipũ
&̃ ipsius pͥncipii qđ parise uerbo narrat inseparabilis & indiuisa communuo.
Quis autẽ hoc totũ quod non dicendo dicere conatussum. & dicere non dicendo. qͥs hoc
possit serenissima & sincerissima m̃te ẽtueri. eoꝙ c̃tuita beatitudinẽ ducere. atq
iid quod intuet᷑ deficiens quod ã modo se obliuisci & ꝑgere millud cuius uisioNe

Expanded text:
tent, eidem ipsi, quem cantant, rationem sine dubio reddituri sunt. Est quiddam innisibile. tent, eidem ipsi, quem cantant, rationem sine dubio reddituri sunt. Est quiddam innisibile. ex quo ereatoro principio sunt omnia. quae uidemus. summum, aeternum, incommutabile et nulli effabile nisi tantum sibi. est quiddam, quo se ipsa summitas maiestatis narrat et praedicat, non inpar gignenti atque narranti uerbum, quo ille, qui uerbum gignit, ostenditur. est quaedam sanctitas omnium, quae sancte fiunt, sanctificatrix, ipsius incommutabilis uerbi, per quod narratur illud principium, et ipsius principii, quod pari se uerbo narrat, inseparabilis et indiuisa communio. quis autem hoc totum, quod non dicendo dicere conatus sum et dicendo non dicere. quis hoc possit serenissima et sincerissima mente contueri eoque contuitu beatitudinem ducere atque in id, quod intuetur, deficiens quodam modo se obliuisci et pergere in illud, cuius uisione
Abbreviated transcription (Latin):
auctoritate p̃dicata ee inscĩs litteris inuenimꝰ. Nũ quidnã obsecro uos nũqͥd nã
solũ udiciũ dĩ qđ int̃ fideles atq infideles futurum e̾ẽ iNeisdem litteris legimꝰ
uilla om̃ia sicut p̃dictas uenerint. numquid nã solum udiciũ dĩ uenturũ non ẽẽ
putabimꝰ : immouͦ ueniet : sicut illa om̃ia uenier̃. Nec quis quã erit homo Nrorũ
temporũ. quise in illo udicio desua possit infidelitate defendere: cum xp̃m cantet
ustus ad eqͥtatẽ. &ꝑ iurus ad fraudem. Etrex adimperiũ. & miles ah¬
Et maritus ꝓpt̃ regimeNi: &uxor ꝓpt̾ obseqͥum Et pat̾ ꝓpt̾ p̃ceptũ: & filius ꝓpt̃ obedi¬
entiã. It dñs propt̃ dominationẽ : & seruus propt famulatum. Ethumilis ad pietatem:
a demulationem. Et diues ut porrigat: & pauꝑut sumat. Et ebriosus ad phi
& mendicus ad ianuam. Etbonꝰ ut prestet: & malus ut fallat. It xp̃ianꝰ ueNerator:

Expanded text:
auctoritate praedicata esse in sanctis Litteris invenimus. Numquidnam, obsecro vos, numquidnam auctoritate praedicata esse in sanctis Litteris invenimus. Numquidnam, obsecro vos, numquidnam solum judicium Dei, quod inter fideles atque infideles futurum esse in eisdem Litteris legimus, cum illa omnia sicut praedicta sunt venerint; numquidnam solum judicium Dei venturum non esse putabimus? Imo vero veniet, sicut illa omnia venerunt. Nec quisquam erit homo nostrorum temporum, qui se in illo judicio de sua possit infidelitate defendere; cum Christum cantet et justus ad aequitatem, et perjurus ad fraudem, et rex ad imperium, et miles aropter obsequium et pater propter praeceptum et filius propter oboedientiam et dominus propter dominationem et seruus propter famulatum et humilis ad pietatem et superbus ad aemulationem et diues, ut porrigat, et pauper, ut sumat, et ebriosus ad phialam et mendicus ad ianuam et bonus, ut praestet, et malus, ut fallat, et Christianus uenerator
Abbreviated transcription (Latin):
seunt. ut transitura. ẽẽ p̃dictisunt. Uidetis certe popłm udeoꝵᷤ auulsum asedib
pdeuntẽ ꝑ xp̃m qui exillis miribilit̃ natus est: om̃ium gentiũ fidem ocupasse.
at que teniusse. Ita hȩc om̃ia. p̃nuntiata. legimꝰ ut uidemꝰ. Uidetiscerte multos
p̃ci sos aradice xp̃iane societatis. que ꝑ sedes apłorꝰ & successiones ep̃oꝵ. certe
ꝑ orbem ꝓpagatione diffunditur: desola figura originis subxp̃iano NomiNe
quasi arescentia sarmenta. głari. quas hereses & scismata nominauimꝰ: preuis a
p̃dicta. p̃scrip tas̃ om̃ia. Uidetis certe simulacrorũ tẽpla sine reparatione¬
partĩ conlapsa. partĩ diruta. partĩ clausa. partĩ inusus alios cõmutata. ipsã que
cidebant impetus suos legesq uertisse. & imperii nobilissimi eminem
culmeN ad sepul chrum piscatoris petrisummisso diademate supplica. re.
ẽẽ testate sunt: Hec om̃ia tanto robustiore fideletam᷑ fieri: qͣnto m

Expanded text:
seunt, ut transitura esse praedicta sunt. Videtis certe populum Judaeorum avulsum a sedibus ue prodeuntem per Christum, qui ex illis mirabiliter natus est, omnium gentium fidem occupasse atque tenuisse: ita haec omnia praenuntiata legimus, ut videmus. Videtis certe multos praecisos a radice christianae societatis, quae per Sedes Apostolorum et successiones episcoporum certa per orbem propagatione diffunditur, de sola figura originis, sub christiano nomine, quasi arescentia sarmenta gloriari, quas haereses et schismata nominamus: praevisa, praedicta, scripta sunt omnia. Videtis certe simulacrorum templa partim sine reparatione collapsa, partim diruta, partim clausa, partim in usus alios commutata; ipsaque tianos occidebant, impetus suos legesque vertisse, et imperii nobilissimi eminentissimum culmen ad sepulcrum piscatoris Petri, submisso diademate, supplicare. 4. esse testatae sunt. Haec omnia tanto robustiore fide laetamur fieri, quanto majore
Abbreviated transcription (Latin):
dã pnatos & detestatos insuorursus honore suscepit: & baptismũ que mortui dederant qr de ipsis
in illa p̃clara sententia dictũ erat qd mortuorã funerib: plenasint litora agnoscere potiuis
& acceptare quã exsufflare & rescindere maluit : totiłq dissoluit qd male intelligentes dicere

Expanded text:
damnatos ac detestatos in suo rursus honore suscepit et baptismum, quem mortui dederant. quia de ipsis damnatos ac detestatos in suo rursus honore suscepit et baptismum, quem mortui dederant. quia de ipsis in illa praeclara sententia dictum erat. quod mortuorum funeribus plena sint litora, agnoscere potius et acceptare quam exsufflare et rescindere maluit totumque dissoluit, quod male intellegentes dicere
Abbreviated transcription (Latin):
c&eri haberent: tam̃ in eo quod illos temere & ñ recte dixisse arbitraris: ñ uis ut tͥ p̃iudicent.
Uerũ gͦ dixer̃ qr nec causa cause necꝑsona ꝑsonȩ p̃iudicat. Ꝙibi debes agnoscere q si ꝑsona tot
eporũ tuorũ in illis septẽ constitutorũ ñuis ut p̃udic& ꝑsonȩ donati mutugenuensis presbiteri. quilnto
minꝰ ñ deb& p̃iudicare ceciliani ꝑsana &iã simali aliqͥd in illo ess& iuentũ unuisȩ unitati xp̃i. quȩ
ñ inuna uilla mutugenna concludit᷑ s toto t̾rarũ orbe diffundit᷑: S ecce facimꝰ quod uoliusti:
Sictetũ agimꝰ: acsic ñ dixerint ur̾i. nec causa causȩ: nec ꝑsona ꝑsone fiudicat. Tuinueni qͥd illic dicere
debuerint cũ eis obiecta ess& causa & ꝑsona pͥmiani. qͥ dãpnatoressuos & dãpnauit cũ co̾eris. &

Expanded text:
ceteri haberent, tamen in eo, quod illos temere et non recte dixisse arbitraris, non uis ut tibi praeiudicent, ceteri haberent, tamen in eo, quod illos temere et non recte dixisse arbitraris, non uis ut tibi praeiudicent, uerum ergo dixerunt, quia <nec causa causae nec persona personae praeiudicat\'. et ibi debes agnoscere, quia, si persona tot episcoporum tuorum in illis septem constitutorum non uis ut praeiudicet personae Donati Mutugennensis presbyteri, quanto minus non debet praeiudicare Caeciliani persona, etiamsi mali aliquid in illo esset inuentum, uniuersae unitati Christi, quae non in una uilla Mutugenna concluditur, sed toto terrarum orbe diffunditur! Sed ecce facimus, quod uoluisti; sic tecum agimus, ac si non dixerint uestri: Nec causa causae nec persona personae praeiudicat\\ tu inueni, quid illic dicere debuerint, cum eis obiecta esset causa et persona Primiani, qui damnatores suos et damnauit cum ceteris et
Abbreviated transcription (Latin):
onẽ & sobriã cogitationẽ . Attendediligent̃ utrũ aderrorẽ & impi&atẽ uoceril & patere ꝓueritate
lib& molestias: Siaut̃ tupotius inerore atq in inpi&ateusaris qͦ aut̃ uocaris ibie. uer
& nos & ep̃i ur̃i tã frequenti numerosoq conuentu chartaginẽ ueniremꝰ. atq int̾ nos de ipsa dis¬
one ordinatissime conferremꝰ. gesta conscriptas. nr̃ȩ &iã suscriptiones teneiti
patere uttͥ legat᷑ : & munc elige quod uolueris: audiuiqd̾ dixeris possete nob̃cũ deipsis gestis aliquid
uis omittamꝰ. ubi ꝑ eos nescientes ueritas ipsa locuta e. s tudicturus es hiceos errasse. & in falsam
sententiã in cautius cecidisse: nos aut̃ dicimꝰ hoc eos uerũ dixisse: & hoc ꝑte ipsũ facillimȩ ꝓbamꝰ
Sienĩ ep̃i un electi abuniusa parte donati qͥ causã om̃iũ sustinerent. & siqͥd egissent gratũ & acceptũ

Expanded text:
briam cogitationem; adtende diligenter, utrum ad errorem et impietatem uoceris, et patere pro ueritate quaslibet molestias. si autem tu potius in errore atque in impietate uersaris, quo autem uocaris, ibi est uet nos et episcopi uestri tam frequenti numerosoque conuentu Carthaginem ueniremus atque inter nos de ipsa dissensione ordinatissime conferremus. gesta conscripta sunt, nostrae etiam subscriptiones tenentur. lege uel patere. ut tibi legatur, et tunc elige, quod uolueris. audiui, quod dixeris posse te nobiscum de ipsis gestis aliquid uis omittamus, ubi per eos nescientes ueritas ipsa locuta est. sed tu dicturus es hic eos errasse et in falsam sententiam incautius cecidisse; nos autem dicimus hoc eos uerum dixisse et hoc per te ipsum facillime probamus. si enim episcopi uestri electi ab uniuersa parte Donati, qui causam omnium sustinerent et, si quid egissent, gratum et acceptum
Abbreviated transcription (Latin):
aureũ. ministias inde libidinib: & in illo sathane ꝓpinas te ipsũ Noli obsecro. si aliquai
sentias quã misero: & miserando pectore hȩc scripseri & iuserearis iã mei sitͥ ui luisti.

Expanded text:
aureum et ministras inde libidinibus et in illo satanae propinas te ipsum! noli, obsecro; sic aliquando aureum et ministras inde libidinibus et in illo satanae propinas te ipsum! noli, obsecro; sic aliquando sentias, quam misero et miserando pectore haec scripserim, et miserearis iam mei, si tibi uiluisti.
Abbreviated transcription (Latin):
ficia laudis eiofferat refundens illi quicqͥd boni accepit ex illo neamittat omia: siñ in eo
reponat. a quo hȩc hab&. Quid estuas: quid fluctuas. quid imaginationib mortiferarũ
uoluptatũ aurẽ ac cõ modas. & auertis anobis: Mentiunt᷑. moriunt᷑: in mortẽ trahunt
Mentiunt᷑ licenti. Sic nob sicuti optas uerũ ratione patescat. sic plus eridano fluat. Non
dicit uerũ. nisi ueritas. Xp̃s ẽ. ueritas ueniamꝰ ad eũ: ne laboremꝰ : ut ipse nos reficiat:
tollamꝰ iugũ eiꝰ suꝑnos: et discamꝰ ab eo qm̃ itutis ẽ & humilis corde: & in ueniemꝰ requiẽ
animis ur̃is. Iugũ etũ eiꝰ lene .e: & sarcina eiꝰ lenis e. Ornari abste diabolus querit. Si
calicẽ aureũ inuenisses int̾ra : donares illũ ȩccłȩ dĩ. Acce pisti adõ ingeniũ spiritaliter

Expanded text:
ficia laudis ei offerat refundens illi, quicquid boni accepit ex illo, ne amittat omnia, si non in eo ficia laudis ei offerat refundens illi, quicquid boni accepit ex illo, ne amittat omnia, si non in eo reponat, a quo haec habet. Quid aestuas? quid fluctuas? quid imaginationibus mortiferarum uoluptatum aurem accommodas et auertis a nobis? mentiuntur, moriuntur, in mortem trahunt. mentiuntur, Licenti, sic nobis, sicuti optas, uerum ratione patescat, sic plus Eridano fluat>. non dicit uerum nisi ueritas: Christus est ueritas; ueniamus ad eum, ne laboremus. ut ipse nos reficiat, tollamus iugum eius super nos et discamus ab eo, quoniam mitis est et humilis corde, et inueniemus requiem animis nostris. iugum enim eius lene est et sarcina eius leuis est. ornari abs te diabolus quaerit. si calicem aureum inuenisses in terra, donares illum ecclesiae dei. accepisti a deo ingenium spiritaliter
Abbreviated transcription (Latin):
iuangłiun. Stabat inquit iħs & clamabat. Uenite ad me om̃s qͥlaboratis & ho
& ego uos reficiã Tollite iugũ meũ suꝑ uos: & discite ame qm mitissũ & humilis corde & in¬
ueni&is requiem animis uris. Iugũ enĩ meũ lene est : & sarcina mea leuis est. Si hȩc ñ audi¬
plangat potiꝰ frustia iubere dum suũ Imito ñubere s in uitare &rogare qͦdam mͦ ut qͥ
laborant reficiant᷑ ab eo : S uidelic& fortissimo & p̃sidenti collo: iugũ mundi iugo xpi ẽ.
iocundius: quisi liberare nos coger&. uide quis coger&: qua mertede coger&. Uade incãpama
disce paulinũ egregiũ & scm̃ clĩ seruũ. quã grandem fastũ seculi huiꝰ tanto generosiore quanto
humiliore ceruure incunctant̃ excusserit. ut eã subdera xp̃i iugo sicut subdidit: & nunc illo
moderatore itineris sui qui&us & modestus exultat. Uade disce quib opib ingenu sacri¬

Expanded text:
euangelium. stabat, inquit, Iesus et clamabat: Venite ad me omnes, qui laboratis et oeuangelium. stabat, inquit, Iesus et clamabat: Venite ad me omnes, qui laboratis et om mitis sum et humilis corde, et inuenietis requiem animabus uestris, iugum enim meum lene est et sarcina mea leuis est. si haec non audiruo suo et non plangat potius frustra iubere dominum suum, immo non iubere, sed inuitare et rogare quodam modo, ut, qui laborant, reficiantur ab eo? sed uidelicet fortissimo et praefidenti collo iugum mundi iugo Christi est iucundius. qui si laborare nos cogeret, uide, quis cogeret, qua mercede cogeret. uade in Campaniam, disce Paulinum, egregium et sanctum dei seruum, quam grandem fastum saeculi huius tanto generosiore quanto humiliore ceruice incunctanter excusserit, ut eam subderet Christi iugo, sicut subdidit; et nunc illo moderatore itineris sui quietus et modestus exultat. uade, disce, quibus opibus ingenii sacri
Abbreviated transcription (Latin):
Net feraẽ pestas rephirũ fremitusꝙ borini
Quintua sollicito p̃merem uestigia passu
hocopus it iubeas tantũ Memiserũ siego¬
ñ iubeo siñ cogo atq impero siñ rogo ac supplico S siaues tuȩ ad uersus meas uoces clause sunc
orituo pateant pateant carminituo Exaudite ipsũ dunssime. ĩ manissime. surdissime.
Quo mͥ linguã aureã & corferreũ: Quib ego ñ carminibs lantĩtationib sufficiã plangere
carminatua in qͥb uideo quã animã. qd ingeniũ ñ mͥlceat app̃hendere & ĩitio larẽ dõ nr̃o
Expectas ut ego iubeã: sis bonꝰ sis qui&us. sis beatus Quasi qͥcquã mdierũ gratiꝰ in lucescat.
quã ut ingeniotuo fruar indno: aut uere tunescias qͥdte esuriã & siciã: Aut ñ hoc ipso carmine
fatearis Reuoca animũ: qͦ ista scripsisti. Nunc mͥdic: hocopus utuibeas tantũ Ecce uissũ
mũ Nam ego qͥdsum nisi seruus tiuis ꝑ ipsum. & conseruus subipso: An ipse ñ iub&: Audi

Expanded text:
 fremitusque Borini, quin tua sollicito premerem uestigia passu. hoc opus ut iubeas tantum. Me miserum, si ego non iubeo, si non cogo atque impero, si non rogo ac supplico. sed si aures tuae aduersus meas uoces clausae sunt, ori tuo pateant, pateant carmini tuo; exaudi te ipsum, durissime, immanissime, surdissime. quo mihi linguam auream et cor ferreum? quibus ego non carminibus sed lamentationibus sufficiam plangere carmina tua, in quibus uideo, quam animam, quod ingenium non mihi liceat adprehendere et immolare deo nostro ? expectas, ut ego iubeam, sis bonus, sis quietus, sis beatus; quasi quicquam mihi dierum gratius inlucescat, quam ut ingenio tuo fruar in domino, aut uere tu nescias, quod te esuriam et sitiam, aut non hoc ipso id carmine fatearis. reuoca animum, quo ista scripsisti; nunc mihi dic: Hoc opus ut iubeas tantum/ ecce iussum nium. nam ego quid sum, nisi seruus tuus per ipsum et conseruus sub ipso? An ipse non iubet? audi
Abbreviated transcription (Latin):
& m̃te. Proprio autẽ mͦ qͦdã dr̃ sp̃s sc̃s. scđm qđ refertur ad patrẽ & filium:
pix non qualis cũq ut solet iN¬
telligi. nec talis qualis laudat᷑ in hac uita ꝑc̃cordiã
caritatẽq fideliũ. sed illa paxdĩuęsicut dicit apłs suꝑ gredit᷑ omnẽ intellectũ. Iuẽ
nisi nr̃m. id ÷ om̃is rationalis creaturȩ: Quaꝓpt̃ considerantes infirmitatẽ nrãm. & audi

Expanded text:
anctus, secundum quod refertur ad patrem et filium, pax non qualiscumque, ut solet intellegi, nec talis. qualis laudatur in hac uita per concordiam caritatemque fidelium, sed illa pax dei, quae, sicut dicit apostolus, supergreditur omnem intellectum; quem, nisi nostrum, id est omnis rationalis creatur
Abbreviated transcription (Latin):
nondumscit quẽ ad modũ oportet scire: cũ diuinis scripturis qͣntũ possumꝰ collo s eam̾sine
contentio ne peccati. non inani acpuerili animositate studentes alterutrũ uincere: ut pax
docius uincat incordib nr̃is. qͣntũ eã nob̃ & in hac uita ꝑcipere posse donauit:
anima & corunũ. qͣnto illa pax quȩ superat omnẽ intellectũ. excellentior: istapace quam
tenebat om̃iũ illorũ corunũ & una anima indm̃ filiũ autẽ hominis eundẽ dicimꝰ. quẽ filiũ dĩ¬

Expanded text:
quem ad modum oportet scire, cum diuinis scripturis, quantum possumus, conloquamur sine contentione pacati. non inani ac puerili animositate studentes alterutrum uincere, ut pax Christi potius uincat in cordibus nostris, quantum eam nobis et in hac uita percipere posse donauit, anima et cor unum. quanto illa pax. quae superat omnem intellectum, excellentior est ista pace, quam tenebat omnium illorum cor unum et una anima in deum. Filium autem hominis eundem dicimus, quem filium d
Abbreviated transcription (Latin):
uid eatur. Quis enĩ cũ fuerit int̾rogatus qͥd sit mauis uerus aut ueritas. ñ pocius respondeat
utrĩq non dicimꝰ: & tam̃ filius dr̃ e̾ẽ ueritas. Egosũ inquid uia: & ueritas &uita. Depatre autẽ
tantũ modo uosuultis intelligi qđ ait. ut cognõscant teunũ uerũ dm̃. & quẽ misisti xp̃m iħm.
aueritate .ẽ. Maior gͦ patre filius. quia iste ÷ ueritas: illeuerꝰ. Hanc ꝑuersitatẽ pellit exanimo:
qͣ dicerit patrẽ dm̃ uerũ eẽ gignendo ueritatẽ. ñ participando. Non ẽ. autẽ alia substant ia

Expanded text:
uideatur. quis enim. cum fuerit interrogatus, quid sit maius uerus aut ueritas. non potius respondeatuideatur. quis enim. cum fuerit interrogatus, quid sit maius uerus aut ueritas. non potius respondeatutrique non dicimus et tamen filius dictus est ueritas: Ego sum, inquit. uia et ueritas et uita. de patre autem tantum modo uos uultis intellegi, quod ait: Ut cognoscant te unum uerum deum et, quem misisti, Iesum Christum, a ueritate est; maior ergo patre filius, quia iste est ueritas, ille uerus. hanc peruersitatem pellit ex animo, qui didicerit patrem deum uerum esse gignendo ueritatem, non participando; non est autem alia substantia
Abbreviated transcription (Latin):
Etneqͥsquã ipsũ sp̃m negaret dm̃: continuo secutus ait. & nonestis ur̃i. Empti enĩ estis p̃cio. Glorisi¬
catẽ gͦ dm̃ in corpore ur̃o: eũ scilicet cuiustẽplũ corpora nr̃a ee p̃dixerit. Iamhoc mira bile est
corpira nr̃a m̃brasint xp̃i sicut dicit apłs. itẽq corpora nr̃a tr̃plũ sint sp̃ssci sicut idẽ ipse
dicitapłs: nimiũ miror qͦ mͦ sint m̃brimaioris. tẽplũ minoris. Anforte ũplacet dicere sp̃m
qͥ dixerit uerb ũaduersus filiũ hominis. remittet᷑ ei. Qui autẽ dixerit ad uersus sp̃m sc̃m:
ñ remittet᷑ ei. neq in hoc scło neque infuturo. Periculosius enĩ peccat᷑ in maiorẽ: quã iN
minorẽ. Nec separarifas ẽ. filiũ hominis a filio dĩ: quia ipsefilius dĩ factꝰ: filius hominis
non mutando qđ erat. sed assum̃do qđ non erat. Sed absit &iã talis impietas: ut sp̃s sc̃s maior
ẽt̾ maiorẽ. Nã quȩdã & iã sic dicunt᷑. ut hominib parũ intelligentib & ipse filius muorpatre

Expanded text:
et ne quisquam ipsum spiritum negaret deum, continuo secutus ait: E t non estis uestri; empti enim estis pretio. glorificate ergo deum in corpore uestro, eum scilicet, cuius templum corpora nostra esse praedixerat. iam hoc mirabile est, ra templum sint spiritus sancti, sicut idem dicit apostolus, nimium miror, quo modo sint membra maioris templum minoris. an forte iam placet dicere spiriqui dixerit uerbum aduersus filium hominis, remittetur ei; qui auten remittetur ei neque in hoc saeculo neque in futuro. periculosius enim peccatur in maiorem quam in minorem; nec separari fas est filium hominis a filio dei, quia ipse filius dei factus est filius hominis non mutando, quod erat, sed adsumendo, quod non erat. sed absit etiam talis impietas, ut spiritus sanctus maioresse maiorem. Nam quaedam etiam sic dicuntur, hominibus parum intellegentibus ut et ipse filius maior patre
Abbreviated transcription (Latin):
nobis ut sciamꝰ quomͦ ficri possit ut eccłam suã xp̃s detoto orbe terrarũ ꝑdiderit & inuob̾
solis habere coeperit. Ur̃m est enĩ hȩc ostendere. Nã nob̃ sufficit ad causã nr̃am: qđ
complerẽ ꝓphetiã & scripturas sc̃as ꝑ orbẽ terrarũ uidemꝰ. Hoc autẽ ego ayoͦ dictai
quia olim uolo loqui inde tecũ. Uidetur enĩ mͥ uł ꝓpt ipsã uicinitatẽ posse Nios
ꝑ litteras de hacre colloqͥ sine aliqͦ tu multu ad iuuante dõ: quantũ ipsa necessit as
postulat.

Expanded text:
ergo rescribere nobis, ut sciamus, quo modo fieri possit, ut ecclesiam suam Christus de toto orbe perdiderit et in uobis ergo rescribere nobis, ut sciamus, quo modo fieri possit, ut ecclesiam suam Christus de toto orbe perdiderit et in uobis solis habere coeperit. uestrum est enim haec ostendere; nam nobis sufficit ad causam nostram, quod compleri prophetiam et scripturas sanctas per orbem terrarum uidemus. hoc autem ego Augustinus dictaui, quia olim uolo loqui inde tecum; uidetur enim mihi uel propter ipsam uicinitatem posse nos per litteras de hac re conloqui sine aliquo tumultu adiuuante deo, quantum ipsa necessitas postulat.
Abbreviated transcription (Latin):
smirnã. sardos filadelfiam. lao diciã. ꝑgamũ. tiatirã. qͥb om̃ib ecdis nos
die cõmunicare manifestũ est: sicut manifestũ ẽ. uos istis eccłiis nonc̃o municare. Quȩ¬
rimꝰ &ͦ ut nob respondere non graueris. quã causã forte noueris qu afactũ. ẽ. ut xp̃s
neret. Et enĩ eccła catholica ẽ. & iã in africa: quia per om̃s terras eã ds̃ ẽẽ uoluit. & p̃dixit.
Pars autẽ ur̃a quȩ donatidr non ẽ. in illis om̃ib locis inqͥb & litterȩ. & sermo & facta apłica
appellitis: nosse debes quod facillime potest inillis om̃ib partib unde istas terras euangłm
xp̃i ꝑfudit. nec nomen donatiscire. nec nom̃ micharii. Ur̃a autẽ quia donati pars dicitur.
ec uos negare potestis. & om̃ib notũ est. ubicũq est ura cõmunio. Dignari

Expanded text:
Smyrnam, Sardis, Philadelphiam, Laodiciam, Pergamum, Thyatiram. quibus omnibus ecclesiis nos Smyrnam, Sardis, Philadelphiam, Laodiciam, Pergamum, Thyatiram. quibus omnibus ecclesiis nos hodie communicare manifestum est, sicut manifestum est uos istis ecclesiis non communicare. Quaerimus ergo, ut nobis respondere non graueris, quam causam forte noueris, qua factum est, ut Chrineret. etenim ecclesia catholica est etiam in Africa, quia per omnes terras eam deus esse uoluit et praedixit. pars autem uestra, quae Donati dicitur, non est in illis omnibus locis, in quibus et litterae et sermo et facta apostolica uti eam uos appellatis, nosse debes, quod facillime potest, in illis omnibus partibus, unde istas terras euangelium Christi perfudit, nec nomen Donati sciri nec nomen Macarii; uestra autem quia Donati pars dicitur, nec uos negare potestis et omnibus notum est, ubicumque est uestra communio. dignare
Abbreviated transcription (Latin):
eadem eccła dilatata est : sicut de illa p̃dictũ erat. Nã & in capite sacro sc̃ĩ psalterii: scrip¬
tũ ẽ. defilio dĩ. Oñs dix ad me filius m̃s estu: ego hodie genuite. Postula ame & dabotibi gs̃¬
inom̃ib gentib futurũ. Et apłs paulus. ante quã sermodĩ in africã ꝑueniss&: &t ipso capite
epłȩ quã scripsit ad romanos ꝑ quẽ accepimꝰ in quit grĩm & apłitũ ad obͣdiendum fidẽi
euuangłm p̃dicauit. eccłis c̃stituit atq fundauit. non ipse sed gra dĩ cũ eo sicut ipse test
Quid autẽ euidentius apparere potest quã cũ in eiꝰ epłis nomina & iam regionũ uł ciuita¬
tũ inuenimꝰ. ad romanos. ad corinthios. adgala thas. ad ephesios. ad philippenses. ad te¬
saloni censes. ad colosenses. scribit. Ioħs & ia scribit adseptẽ eccłas quas cõmemorat in illis
partib constitutas. inqͥb &iã uniuersam ecłim septenario numero intelligimꝰ cõm̃dari:¬

Expanded text:
eadem Ecclesia dilatata est, sicut de illa praedictum erat. Nam et in capite sacrosancti Psalterii scriptum est de Filio Dei: Dominus dixit ad me: Filius meus es tu, ego hodie genui te. Postula a me, et dabo tibi gin omnibus gentibus futurum et apostolus Paulus, antequam sermo dei in Africam peruenisset, in ipso capite epistulae, quam scribit ad Romanos: Per quem accepimus, inquit, gratiam et apostolatum ad obaudiendum fidei euangelium praedicauit, ecclesias constituit atque fundauit, non ipse sed gratia dei cum eo, sicut ipse testatur. quid autem euidentius apparere potest, quam cum in eius epistulis nomina etiam regionum uel ciuitatum inuenimus? ad Romanos, ad Corinthios, ad Galatas, ad Ephesios, ad Philippenses, ad Thessalonicenses, ad Colossenses scribit; Iohannes etiam scribit ad septem ecclesias, quas commemorat in illis partibus constitutas, in quibus etiam uniuersis ecclesiam septenario numero intellegimus commendari
Abbreviated transcription (Latin):
perio uł extirpari uł p̃mi debuer̃. Nam si xp̃iana disciplina onĩa bella culpar&. hoc potius
militibus consiliuĩ salutis paentibus in euuangłio diceretur ut abicerent arma. seq militiȩ
om̃ino subtraherent: dictũ est eis aut̃ Neminẽ concusserias. nulli calũ pniã feceritis.

Expanded text:
r. quae iusto imperio uel extirpari uel premi debuerunt. Nam si Christiana disciplina omnia bella culparet, hoc potius r. quae iusto imperio uel extirpari uel premi debuerunt. Nam si Christiana disciplina omnia bella culparet, hoc potius militibus consilium salutis petentibus in euangelio diceretur, ut abicerent arma seque militiae omnino subtraherent. dictum est eis autem: Neminem concusseritis, nulli calumniam feceritis
Abbreviated transcription (Latin):
iȩq pacatã socidatẽ. uictis facilius consulat᷑. Nã cui licentia in iqͥtatis eripit᷑.i
uoluntas uelut hostis interior roboratur . S ꝑuersa & aduersa corda mortaliũ. felices res
moles extruunt᷑ & effodiunt᷑ fundam̃ta uirtutũ . cũ głosa ẽ. effusionis insania & oꝑa mise¬
ricordiȩ derident᷑ : cũ ex his quȩ diuitib habundat᷑ lũxuriant᷑ histriones: & necessaria
uix habent pauperes. cũ ds̃ quidocꝰtrine sue publicis uocib contra hoc malũ publicũ olamat
ab impiis popłis blasphematur. & dii tales requirunt᷑. in quorũ honore illa ipsa theatrica
grauius. hȩc simpunita dimitat: tunc punit infestius. Cũ uͦ euertit subsidiũ uitioꝵᷤ
& copiosas libidines in opes reddit : miscdit̃ aduersatur. Miscđit̃ enĩ si fieri poss& &iam
bella gererent᷑ abonis. ut licentiosis cupiditatilius domitis. hȩc uicia ꝑ derent

Expanded text:
iustitiaeque pacatam societatem uictis facilius consulatur. nam cui licentia iniquitatis eripitur, iustitiaeque pacatam societatem uictis facilius consulatur. nam cui licentia iniquitatis eripitur, uoluntas uelut hostis interior roboratur. sed peruersa et aduersa corda mortalium felices res , cum theatrorum moles extruuntur et effodiuntur fundamenta uirtutum, cum gloriosa est effusionis insania et opera misericordiae deridentur, cum ex his. quae diuitibus abundant, luxuriantur histriones et necessaria uix habent pauperes, cum deus, qui doctrinae suae publicis uocibus contra hoc malum publicum clamat, ab impiis populis blasphematur et dii tales requiruntur, in quorum honorem illa ipsa theatrica grauius; haec si inpunita dimittat, tunc punit infestius. cum uero euertit subsidium uitiorum et copiosas libidines inopes reddit, misericorditer aduersatur; misericorditer enim, si fieri posset, etiam bella gererentur a bonis, ut licentiosis cupiditatibus domitis haec uitia perderentu