comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
anda ducebat ea que ipse bona nega¬
ret esse ꝙ illi qui ea bona esse clicebat
Quid igitur uoluit sibi qui illa mut. auit
Saltem aliquid depondere detraxissa
et paulo minoris extimasset eaꝙ̃ prpa¬
terici ut sentire quoq aluid nõ solu di¬
cere uident᷑. Quid de ipsa btã uita que
ad quam omĩa referunt᷑ que dicitis
Negatis eamesse que expleta sit oĩbus
hi rebus quas natum desideret sota¬
qr eam in una uirtute pomitis Cũq oñ
controuersia aut deresoleat ant de no¬
mine esse utraq earu nascitur si aut r̃l
ignoratur aut erratur in noiẽ Quor
Nneutru est opera danda est ut uerbi
ut amur ꝙ usitatissimis et ꝙ̃ maxiẽ ap¬
tis i rem declarantibꝰ Num igit᷑ du¬
biu est quin sunre ipa ihil peccatur
a supcrioribus uerbis illi cõmodius u¬
tuntur. Uideamus igitur smãs eoru
tum ad uerba redeamus. Dicũt appe¬
titione anmi moueri cu aliquid elf

Expanded text:
anda ducebat ea, quae ipse bona negaanda ducebat ea, quae ipse bona negaret esse, quam illi, qui ea bona esse dicebant. quid igitur voluit sibi, qui illa mutaverit? saltem aliquid de pondere detraxisset et paulo minoris aestimavisset ea quam Peripatetici, ut sentire quoque aliud, non solum dicere videretur. Quid? de ipsa beata vita, ad quam omnia referuntur, quae dicitis? negatis eam esse, quae expleta sit omnibus iis rebus, quas natura desideret, totamque eam in una virtute ponitis; cumque omnis controversia aut de re soleat aut de nomine esse, utraque earum nascitur, si aut res ignoratur aut erratur in nomine. quorum si neutrum est, opera danda est, ut verbis utamur quam usitatissimis et quam maxime aptis, id est rem declarantibus. num igitur dubium est, quin, si in re ipsa nihil peccatur a superioribus, verbis illi commodius utantur? videamus igitur sententias eorum, tum ad verba redeamus. Dicunt appetitionem animi moveri, cum aliquid ei secundum
Abbreviated transcription (Latin):
tes tuos apoetica Profectos. homo igitꝰ
acutus causam non optinens repugnã¬
te natura uerba uersare çepit. Et pͥmũ
rebus hiis quas nos bonas ducimꝰ cõce¬
ssit ut haberentur apte habiles et ad na¬
turam accomodate fateriq cepit sapi¬
enti hoc est sũmo beato. Cõmodius tñ
esse siea quoq heãt quebona nõ aude¬
at appellare natura ipsa cõmocla eẽ
concessit negatq platone sisapiens nõ
sit eacdem c̃e̾ incausa qua tyrannu cho¬
nisiu huiꝰ mori esse optimu propt᷑ dis¬
ꝑatione sapiẽtie illipropter sꝑem uiuẽ
Peccata aute partim esse tollerabilia
partim nullo mõ.propterea ꝙ alia pec¬
cata plures alia pautiores quasi nume¬
ros effici preterirent.Iam insipientei
alios ita esse ut nullo modo ad sapiẽtia
possent peruemre. Alios qui possent si
id gessissent sapiẽtia consequi. Hic loq̾¬
batur aliter atq omes sentiebant ide
quod ceteri. Nec uero minoris extim¬

Expanded text:
tes tuos, e Phoenica profectos—, homo igitur tes tuos, e Phoenica profectos—, homo igitur acutus, causam non optinens repugnante natura verba versare coepit et primum rebus iis, quas nos bonas ducimus, concessit, ut haberentur aestimabiles et ad naturam accommodatae, faterique coepit sapienti, hoc est summe beato, commodius tamen esse si ea quoque habeat, quae bona non audet appellare, naturae accommodata esse concedit, negatque Platonem, si sapiens non sit, eadem esse in causa, qua tyrannum Dionysium; huic mori optimum esse propter desperationem sapientiae, illi propter spem vivere. peccata autem partim esse tolerabilia, partim nullo modo, propterea quod alia peccata plures, alia pauciores quasi numeros officii praeterirent. iam insipientes alios ita esse, ut nullo modo ad sapientiam possent pervenire, alios, qui possent, si id egissent, sapientiam consequi. hic loquebatur aliter atque omnes, sentiebat idem, quod ceteri. nec vero minoris aestim
Abbreviated transcription (Latin):
qua uirtutes uocamus nec quicꝙͣ ali¬
ud bonu esse clixisset insiquod eẽt ho¬
nestu nec uirtute posse constare sim
cetexis rebus esset quicqͣy quod aliud alio
melus eẽt aut peuis hic pͥropositis ten¬
uit prorsus ꝯñtia recte dicis. Negare eiz¬
ci siea que rem aliquam sequant fal¬
sa sint falsam illam ipsam esse quã se¬
quant᷑. Ita fit illa conclusio nõ solũ uera
set ita perspicira ut dyaletici ne rationẽ
quide reddi putent oportẽ. Si illud hͦ
nõ autez hoc igitur ne illud quide Sic
q̃ sequũtur. Igitur ꝯmẽs qui nõ sũt sapi¬
entes ȩque mtiseros esse. Sapiẽtes om̃es
sũme btos esse Recte facta omĩa equalia
omiã peccata paria que cu magnifice
primo dici uiderent᷑. considerata minꝰ
probantur. Sensus enim cuiꝰq et natura
reru atq ipsa ueritas clamabat quo¬
damodo nõ posse adduci ut int̾ eas rel
quas leno exequaret ihil intereẽt pos¬
tea tuus ille lenulus scis em citius dicẽ¬

Expanded text:
c quicquam aliud bonum esse dixisset, nisi quod esset honestum, nec virtutem posse constare, si in ceteris rebus esset quicquam, quod aliud alio melius esset aut peius, his propositis tenuit prorsus consequentia. recte dicis; negare ci, si ea, quae rem aliquam sequantur, falsa sint, falsam illam ipsam esse, quam sequantur. ita fit illa conclusio non solum vera, sed ita perspicua, ut dialectici ne rationem quidem reddi putent oportere: si illud, hoc; non autem hoc; igitur ne illud quidem. sicquae sequuntur igitur? omnes, qui non sint sapientes, aeque miseros esse, sapientes omnes summe beatos, recte facta omnia aequalia, omnia peccata paria; quae cum magnifice primo dici viderentur, considerata minus probabantur. sensus enim cuiusque et natura rerum atque ipsa veritas clamabat quodam modo non posse se adduci, ut inter eas res, quas Zeno exaequaret, nihil interesset. Postea tuus ille Poenulus—scis enim Citieos, clien
Abbreviated transcription (Latin):
nulgo dicunt amplissima atq hec om̃ia
Qu̾ fepimẽto aliquo uallabit disserenda
rationes ueri et falsi iuditio discet et¬
scia et arte quadam intelligendi quid
quanq rem sequatur et quidd sit ciũꝙ
contrarim. Cumq etiam se ad cuule sot¬
etate natum senserit nõ solu illa subt¬
li disputatione sibi utendu putabit. s
etiam infusa latius perpetua oratiõẽ
qua regat populos qua stabiliat le¬
ges qua castiget improbos quatueat
donos qualaudet claros iuros qua pre¬
cepta salutis et laudis et apte Nd per¬
suadendu edat sis cuub qua ortaĩ
ael decus reuoçare a flagitio cõsolar
possit afflictos factaq et cõsulta sapiẽ
sempiterins monimẽtis prodete. A que¬

Expanded text:
uolgo dicuntur amplissima! 62 Atque haec omnia uolgo dicuntur amplissima! 62 Atque haec omnia quasi saepimento aliquo uallabit disserendi ratione, ueri et falsi iudicandi scientia, et arte quadam intellegendi quid quamque rem sequatur et quid sit quoique contrarium. Quomque se ad ciuilem societatem natum senserit, non solum illa subtili disputatione sibi utendum putabit sed etiam fusa latius perpetua oratione, qua regat populos, qua stabiliat leges, qua castiget improbos, qua tueatur bonos, qua laudet claros uiros, qua praecepta salutis et laudis apte ad persuadendum edat suis ciuibus, qua hortari ad decus, reuocare a flagitio, consolari possit adflictos, factaque et consulta fortium sempiternis monumentis prodere. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
atq mente conceperit quibꝰ illustratus
sapiẽtia duce bonu uiru et ob eam ca
ipsum cernat se beatu fore. Nam qui
auĩs cognitis perceptisq uirtutibꝰ aco¬
rporis obsequio indulgentiaq disses¬
serit uoluptatẽq sicutꝰ labem aliquã
do dictionis oppresserit. omnẽq mortis
dolorisq timore effugerit sotietatemq
deorum et pura religione susceperit et
euacuerit illam. Ut oculoꝵ sic ingenii atiẽ
ad bona eligenda et reitienda contraria
que uirtus ee proidendo est appellata
orudentia direxĩt. Quod de eo dici aut
cogitar poterit beatius. Si eidẽq cũ cde¬
tale et caducu quid diuinu eternũꝙ sit
uiderit. Ipũq ea moderante et regentẽ
menibus popularem alicuiꝰ loci set ciue
In hac ille magnificẽtia reru atq ĩ hoc
Prospectu et dogitioẽ nature dii ĩ mor¬
tales qĩ ipse se nosset quod appello p̃cep
tiet quisq qua pro ihuo putabit eaꝙ

Expanded text:
animo ac mente conceperit, quibus inlustratis animo ac mente conceperit, quibus inlustratis sapientia duce bonum uirum et, ob eam ipsam causam, cernat se beatum fore. 60 Nam quom animus cognitis percep tisque uirtutibus a corporis obsequio indulgentiaque discesserit, uoluptatemque sicut labem aliquam dedecoris oppresserit, omnemque mortis dolorisque timorem effugerit, societatequedeorum et puram religionem susceperit, et exacuerit illam, ut oculorum, sic ingenii aciem ad bona seligenda et reicienda contraria quae uirtus ex prouidendo est appellata prudentia, quid eo dici aut cogitari poterit beatius? 61 Idemque quotale et caducum, quid diuinum aeternumque sit uiderit, ipsumque ea moderantem et regentem moenibus popularem alicuius definiti lociin hac ille magnificentia rerum, atque in hoc conspectu et cognitione naturae, dii inmortales, qua‹le›m se ipse noscet! quod Apollo praecepit ciet, quam pro nihilo putabit ea quae
Abbreviated transcription (Latin):
else oportet cõmẽ datricemq ulirtu¬
tum ab ea uiuendi doctrina ducat̃
Ita fit ut mater oiũ bonaꝵ reru sit
sapiẽtia cuiꝰ amore greco uerbo phra
nomen ĩuenit qua mhil a diis ĩ mor¬
talibus uberius ihil florentius m
prestabiluis honuĩ uite datum est
Hec enim nos tura ccteras res omnes
tum quod est difficumu elocuit ut
nos met ipsos nosceremus Cuiꝰ precep¬
ti tanta ius et tanta siña est. Uł ca nõ
homini cuipiam set delphico deo tri¬
bueret᷑. Nam quise ipse norit. pͥmu
aliquid sehrẽ sentiet diuinu. Ingeni¬
umq inse sun sicut simulacru aliqd¬
dedicatum putabit tantoq munere
deor semper dignum aliquid et fatiet
et sentiet. Et cu seipse prospeit totũ
tentauerit intelliget ꝙͣ admoduza na¬
tura subornatus In uitam uenerit. Quã¬
taq instrã hãt ad obtnenda adipis¬
centlamq sapiẽtia qm̃ principio rerũ
oiũ quasi adumbratas aĩo infelligẽtie

Expanded text:
esse oportet commendatricemque uirtuesse oportet commendatricemque uirtutum, ab ea‹dem› uiuendi doctrina ducatur. Ita fit ut mater omnium bonarum rerum ‹sit› sapientia, a quoius amore Graeco uerbo philosophia nomen inuenit, qua nihil a dis immortalibus uberius, nihil florentius, nihil praestabilius hominum uitae datum est. Haec enim una nos cum ceteras res omnes, tum, quod est difficillimum, docuit, ut nosmet ipsos nosceremus, cuius praecepti tanta uis et tanta sententia est, ut ea non homini quoipiam, sed Delphico deo tribueretur. 59 Nam qui se ipse norit, primum aliquid se habere sentiet diuinum ingeniumque in se suum sicut simulacrum aliquod dicatum putabit, tantoque munere deorum semper dignum aliquid et faciet et sentiet, et quom se ipse perspexerit totumque temptarit, intelleget quem ad modum a natura subornatus in uitam uenerit, quantaque instrumenta habeat ad obtinendam adipiscendamque sapientiam, quoniam principio rerum omnium quasi adumbratas intellegentias
Abbreviated transcription (Latin):
erũt depasci ueterem possessionẽ A¬
chademie Ab hoc acuto hoiẽ nõ sine¬
mus nec mamlia lege singulis legibꝰ¬
quiri placere terminos quos socra
et legum quo degenere expecto dubi¬
tatidne tuam. Nam ista quide mag̾
di iudicatio est ut ex te ipõ sepe cognouui
Set certe res ita se hñt ut quo ex natura
uiuere sũmu bonu sit idest uita mo
an imꝙͣ si hoc sermone certe nõ põt
siquidem id quod suscepimꝰ ꝑfecturi
sumus .T. At ego huc declinãbam nͨ
ĩuitiis . Q. licebit ałs. Nũc id agamus
quod cepimꝰ Quod cum p̾sertim ad
id inhil ꝑtineat. hec de sumo malo bo¬
noq dissensio . ł prudentissime Ente
dicis. Nam que a me adhuc dicta st
nec plebiscita desiderant .O. Ste ex¬
istimo tum ppłis tu etiam singuł ho¬
dierno sermone leges uiuencd et dis
expectas atq utina esset et faculta¬
tis mee. Sic perfecto res sehabet. Ut
quoma uitioꝵ emendatrice legem

Expanded text:
erunt, depasci ueterem possessionem Aerunt, depasci ueterem possessionem Academiae ab hoc acuto homine non sinemus, nec Mamilia lege singuli, quiri placere terminos quos Socratet legum, quo de genere expecto disputationem tuam. Nam ista quidem magna diiudicatio est, ut ex te ipso saepe cognoui. Sed certe ita res se habet, ut ex natura uiuere summum bonum sit, id est uita modan numquam, sed hoc sermone certe non potest, si quidem id quod suscepimus perfecturi sumus. 57 Atticvs: At ego huc declinabam nec inuitus. Qvintvs: Licebit alias. Nunc id agamus quod coepimus, quom praesertim ad id nihil pertineat haec de summo malo bonoque dissensio. Marcvs: Prudentissime, Quinte, dicis. Nam quae a me adhuc dicta sunnec plebiscita desidero, sed te existimo cum populis, tum etiam singulis, hodierno sermone leges uiuendi et discexpectas, atque utinam esset etiam facultatis meae! Sed profecto ita se res habet, ut quoniam uitiorum emendatricem legem
Abbreviated transcription (Latin):
passibus.T. Uix iste fuit ille quida pru¬
dens et acutus et insuo genere perfectꝰ
mihiq ut sçis familiartꝭ cuitũ ego asse¬
tiar in omĩbus nec mox indexo. hoc
dico controuersiam totam istam posse
quia siut chins aristo dixit solu bo
res omẽs plane pares ac ne minimuz
platonis familia discreparet ceteraq
inter eos de re hac maxima et de om
ni ratione inuendi dissensio Nũc nõ
quod decus quod antiqui sũmu bo¬
nu esse chixerũt. hic solu bonu dicat
temq dedecus illisũmu malu. hic
solu malum diuitias ualitudinez pu¬
critudine comodas res appellat non
bonas pauptate debilitate dolorem
ĩ comodas non malas. Sentit ide qd
xenocrates quod Aristotiles set loqt
alio modo Ex hac autez non reꝵ set
uerboꝵ discordia controuersia nata
est de fimbus in qua qm̃ usus capione
.xii. Tabule intra qnq pedes ẽẽ nolu¬

Expanded text:
passibus. Marcvs: Vir iste fuit ille ‹quidem› acupassibus. Marcvs: Vir iste fuit ille ‹quidem› acutus et prudens, et in suo genere perfectus mihique, ut scis, familiaris, cui tamen ego adsentiar in omnibus necne, mox uidero. Hoc dico, controuersiam totam istam posse Quia si, ut Chius Aristo dixit, solum bores omnis plane pares, ac ne minimum Platonis familia discreparet, esset‹que› inter eos de re maxima et de omni uiuendi ratione dissensio. Nunc uero cum decus, quod antiqui summum bonum esse dixerant, hic solum bonum dicat; itemque dedecus ‹quod› illi summum malum, hic solum; diuitias, ualetudinem, pulchritudinem, commodas res appellet, non bonas; paupertatem, debilitatem, dolorem incommodas, non malas; sentit idem quod Xenocrates, quod Aristoteles, loquitur alio modo. Ex hac autem non rerum sed uerborum discordia controuersia est nata de finibus, in qua, quoniam usus capionem duodecim tabulae intr‹a› quinque pedes esse ‹n›olu
Abbreviated transcription (Latin):
ssetq Athenis phõs qui tũc erant in
locu unu cõuo casset ipsisq magnope
auctore fuisse ut aliqñ controuersi¬
aru alique facerent modu Quod¬
si esset eo aĩo ut nollent etatem ĩ litib
conterere posse rem cũ eo cõuenire et
simul operam suam illis esse pollicimꝰ
siposset inter ipõs aliquid cõuerre .I.
Ioculare istuc quide pomponii et a mil¬
tis sepe derisum. set ego uellez me arbi¬
tru inter antiꝙͣ achademia et çeno
T Quia de re una solu dissident de
cet̾eris mirifice congruũt. P. tm̃ ne
una de re est solu dissensio. que quid¬
ad rem ꝑtineat .T. una quippe cuzan¬
tiqui omẽs quia secũdu natura eẽ
quo iuuaremux ĩnita bonu esse de¬
creuerint. ħ msi quod honestu esset
uersiam dicis. Anuero eam q̃ dirim
tiris. Antiocho familiari meo. magrõ
enm nõ audeo dicere. Quo cũ uixi
et qui me nrĩs pene cõuellit ortulis
deluxitq mn Achademia ꝑ parcul

Expanded text:
sset›que Athenis, philosophos, qui tum erant, in locum unum conuocasse ipsisque magno opere auctorem fuisse, ut aliquando controuersiarum aliquem facerent modum. Quodsi essent eo animo ut nollent aetatem in litibus conterere, posse rem conuenire, et simul operam suam illis esse pollicitum, si posset inter eos aliquid conuenire. Marcvs: Ioculare istuc quidem, Pomponi, et a multis saepe derisum. Sed ego plane uellem me arbitrum inter antiquam Academiam et Zenon modo? Marcvs: Quia de re una solum dissident, de ceteris mirifice congruunt. Atticvs: Ain tandem? Vna de re est solum dissensio? ad rem pertineat una: quippe quom antiqui omne quod secundum naturam esset, quo iuuaremur in uita, bonum esse decreuerint, hic nisi quod honestum esset uersiam dicis, at non eam quae diritiris Antiocho familiari meo magistro enim non audeo dicere, quocum uixi et qui me ex nostris paene conuellit hortulis, deduxitque in Academiam perpauculis
Abbreviated transcription (Latin):
quibus id quod uolumꝰ efficit᷑ et cogit
Iam uero per multoꝵ exemploꝵ et nr̃ a
est plena res.p et omiã regna. omeso
pp̃l cucteq gentes Auguru p̃dictis mł¬
idei .p. nec melampodis nec mopsi n
Amphiatai neq calcantis neq hele¬
n tantu nomen fuisset nec tot natio¬
nes id ad hoc tempus retinuissẽt. Ap
parigum licaonu Ciliu maximeq py¬
sidatu nõ uetustas ea certe esse docu¬
isset. Nec uero romulus nr̃ auspicato
urbem condidisset. nec Actii nanii no¬
men memoria floreret tam diu insi
omẽs hy multa ad ueritate et mirabi¬
lia dixissent. Set dubiu nõ est quin
hec disciplina et ars auguru euam¬
erit iam et uetustate et negligentia
Itaq nec illi assentior qui Badic scia
negat unꝙͣ ĩ nro colłio fuisse. nec ille
qiti esse etiam nõ putat. Que mihi n¬
detur apud maiores fuisse duplex ut
ita esse istiq ratiomꝰ. potissime assenti¬
Iur belli in quo et suscipiendo et ge¬
rendo et deponendo tus ut plurimii

Expanded text:
quibus id quod volumus efficitur et cogitur. Iam vero permultorum exemplorum et nostra est plena res publica et omnia regna omnesque populi cunctaeque gentes, ‹ex› augurum praedictis muidi neque Melampodis neque Mopsi neque Amphiarai neque Calchantis neque Heleni tantum nomen fuisset, neque tot nationes id ad hoc tempus retinuissent, ut Phrygum, Lycaonum, Cilicum maximeque Pisidarum, nisi vetustas ea certa esse docuisset. Nec vero Romulus noster auspicato urbem condidisset, neque Atti Navi nomen memoria floreret tam diu, nisi omnes hi multa ad veritatem admirabilia dixissent. Sed dubium non est quin haec disciplina et ars augurum evanuerit iam et vetustate et neglegentia. Ita neque illi adsentior qui hanc scientiam negat umquam in nostro collegio fuisse, neque illi qui esse etiam nunc putat. Quae mihi videtur apud maiores fuisse duplex, ut ita esse, istique rationi potissimum adsentiiure belli, in quo et suscipiendo et gerendo et deponendo ius ut plurimum
Abbreviated transcription (Latin):
stitucrit. presentis pene nietu religo
configmar indetur. Suosq deos aut
nouos aut alienigenas coli. onfusionẽ
habet religionu et ignotai cerimoias
tos deos ita placet colisi hiuc legi pa¬
ruerint ipsi patres delubra else inur¬
bibus censco nec sequor mages ꝑsaꝵ
quibꝰ auctoribꝰ Aerses ĩflamasse teni¬
pla gretie dicitur qui parietibꝰ ĩclu¬
dẽt diuos. quibꝰ onuã deberent esse
patentia ac libera. Quoꝵq hic mũ¬
dus omĩs templu esset et cdomꝰ Meliꝰ
greci atq nrĩ qui ut argerent pieta¬
tem indeos eosdem illocꝰ urbis quos
nõ incoiunt esse noluctint Affert er̃
hec opimo religione unse cuntatibꝰ
Si quidem et illud benedictu ẽ a pic¬
tagora doctissimo uiro Tum matiẽ
et pietatem et religione uersariĩ
aĩs cu rebus diuinꝰs operam ddareꝰ
Et ꝙ tales qui sapientissimꝰ ĩ septe
fuit hoiẽs etistimare opcrtere omia
castiores neluti quomõ infani eẽt

Expanded text:
stituitur, praesentis poenae metu religio stituitur, praesentis poenae metu religio confirmari videtur. Suosque deos aut novos aut alienigenas coli confusionem habet religionum et ignotas caerimoniatos deos ita placet coli, si huic legi paruerint ipsi patres. Delubra esse in urbibus censeo, nec sequor magos Persarum quibus auctoribus Xerses inflammasse templa Graeciae dicitur, quod parietibus includerent deos, quibus omnia deberent esse patentia ac libera, quorumque hic mundus omnis templum esset et domus. XI Melius Graii atque nostri, qui ut augerent pietatem in deos, easdem illos urbis quas nos incolere voluerunt. Adfert enim haec opinio religionem utilem civitatibus, si quidem et illud bene dictum est a Pythagora doctissimo viro, tum maxume et pietatem et religionem versari in animis, cum rebus divinis operam daremus, et quod Thales qui sapientissimus in septem fuit, homines existimare oportere, omnicastioris, veluti quom in fanis essent
Abbreviated transcription (Latin):
lebat Q. Suade igitur si placet istã
ipam legem ut ego ut et tu rogas pos¬
sim dicere .T. Iam tanciem Actice nõ
es dicturus A. alitex prorsus maiorem
quidea rem nullam sciscam. Aliter ĩ
minoribus .T. Siuoles remittam hoc
iubet lec adire ⁊d deos aiõ uidencet
in quo sunt oma nec tollit castimo¬
niam corporis. S hoc corpori licet in¬
teigi cu multu auĩs acorpore p̃stet
obserueturq ut casto corpore ⁊ dmbe¬
antur Multo esse maninlis id serũaciũ
ragis .÷ Iam illud uł aspersione aque
uł diccu nĩs tollitur anmi labes nec
ri opei amoueri inbet. Significat pro¬
bitatem gratam esse deo S timptu else
remouẽddum. Quid enim pauptate cũ
diuitiis etiam inter hoiẽs esse equale
uelimus. Cuream sũptu ad sacra ad¬
dito deor aditu arceamus. Presertiz
cum ip̃i deo i hul minus gratu fu¬
tururd sit ꝙ̃ nõ omĩbus patere ad se
placandum et colendum uiam. Rat̃
nõ habeo iudex set deus ipse uidor cõ¬

Expanded text:
 Suade igitur si placet istam ipsam legem, ut ego 'ut ei tu rogas' possim dicere. Marcus: Ain tandem Attice? Non es dicturus aliter? Atticus: Prorsus maiorem quidem rem nullam sciscam aliter, in minoribus si voles remittam hoc tiubet lex adire ad deos, animo videlicet in quo sunt omnia; nec tollit castimoniam corporis, sed hoc oportet intellegi, quom multum animus corpori praestet, observeturque ut casto corpore adeatur, multo esse in animis id servandum magis. Nam illud vel aspersione aquae vel dierum numero tollitur, animi labes nec ri, opes amoveri iubet, significat probitatem gratam esse deo, sumptum esse removendum. Quom enim paupertatem cum divitiis etiam inter homines esse aequalem velimus, cur eam sumptu ad sacra addito deorum aditu arceamus? Praesertim cum ipsi deo nihil minus gratum futurum sit, quam non omnibus patere ad se placandum et colendum viam. Quod autem non iudex sed deus ipse vindex con
Abbreviated transcription (Latin):
aut crutiatus aliquos miseros esse dici
res uirtus expetitur melus esse aliquid
ꝙͣ uirtute necesse ẽ. Pecunia ne igitur
an honores. an formam an ualitudinẽ
que et cũ assunt per parua sunt atqꝙͣ
dui affutura sint certu sciri nullo mõ
potest an id quod turpissimu dictu ẽ
et repudianda uirtus uł maxime cex¬
intur. Uidetis ne quanta series rerũ
smñaꝵq sit atq ut ex alio alia nectãt
quin labebar longius insime retimi¬
issẽ. Q. Quotandem.I. libenter enim¬
causa sunt fatienda omiã Controuer¬
siam rem et plena dissensionis inter
more tui. I. Quid tande id acs rem¬
dire me. Gelliu familiare tuu cum¬

Expanded text:
aut cruciatus aliquos miseros esse dicimaut cruciatus aliquos miseros esse dicimres uirtus expetitur, melius esse aliquid quam uirtutem necesse est: pecuniamne igitur an honores an formam an ualetudinem? Quae et quom adsunt perparua sunt, et quam diu adfutura sint, certum sciri nullo modo potest. An id quod turpissimum dictu est, et repudianda uirtus uel maxime cernitur. Sed uidetisne quanta series rerum sententiarumque sit, atque ut ex alio alia nectantur? Quin labebar longius, nisi me retinuissem. Qvintvs: Quo tandem? Libenter enimpi›scendi causa sunt facienda omnia, controuersam rem et plenam dissensionis inter mortuo? Marcvs: Quid tandem id ad remdire ex
Abbreviated transcription (Latin):
t̃iustissimu ipsu est iustitie mercede
querẽ. Quid uero de modestia quiđ
de temperantia. quid de cõtinentia
quid de uerecũdia pudore pudicitia¬
ꝙ dicemus infamie ne metu nõ essepe¬
tulantes aut legu et uideor. In nocẽtes
ergo et uerecundisũt ut bñ aucliant
et ut rumore bonu colligant erubes¬
iuditiu uitare insi uitio ipso mutatũ
putant.Quid em possumꝰ eos qui a
scrupro arcentur infanne metu pudi¬
cos dicere cu ipsa infamia ꝑꝑreiformi
aut laudandu aut intuperandu pu¬
tes an corporis prauitates sierũt per¬
isignes Habebunt aliquid defensioĩs
animi deformitas nõ habebit cuiꝰ tur¬
pitudo ex ipsis uitiis facillime percipi
potest quid em fedius auaritia quid
in amus libidine quid contẽptius ti¬
miclitate quid abiectins tarcditate et
stultitia dicipotest. Quid ergo eos qui
singulis uitiis excellũt aut etiam pluri¬
bus ꝑꝑdãna aut propter detrimenta

Expanded text:
iniustissimum ipsum est, iustitiae mercedem iniustissimum ipsum est, iustitiae mercedem quaerere. 50 Quid uero de modestia, quid de temperantia, quid de continentia, quid de uerecundia, pudore pudicitiaque dicemus? Infamiaene metu non esse petulantes, an legum et iudiciorum? Innocentes ergo et uerecundi sunt, ut bene audiant, et, ut rumorem bonum colligant, erubesiudicium uitare ‹u51 Quid enim? Possumus eos, qui a stupro arcentur infamiae metu, pudicos dicere, quom ipsa infamia propter reiaut laudandum aut uituperandum putes? An corporis prauitates, si erunt perinsignes, habebunt aliquid offensionis, animi deformitas non habebit? Cuius turpitudo ex ipsis uitiis facillime perspici potest. Quid enim foedius auaritia, quid immanius libidine, quid contemptius timiditate, quid abiectius tarditate et stultitia dici potest? Quid ergo? Eos qui singulis uitiis excellunt aut etiam pluribus, propter damna aut detrimenta
Abbreviated transcription (Latin):
Quid liberalitas gratita neest an mercẽ¬
naria. Sisine premio benignus est gratu¬
ita set sicũ mercede cõducta. Nec ẽ ddubi¬
um quin isqui liberalis benignus uedicit
offitiu nõ fructu sequatur. Ergo item
iustitia inhil exprimit premiĩ nihil p̃cũ
per seigitur expetitur cadẽq ouĩ iurt
molumẽtis nõ suapte uirtus expetit
una erit uirtus que malitia rectissime
dicitur. Ut eni quisq maxiẽ ad siu cõ¬
modu refert quecũq agit. Ita minime
ẽ uir bonus ut qui uirtute premio me¬
tiũtur. Nullã uirtute insi malitia pu¬
tent. Ubi em benefituis si neõ alterius cã
toto petoe amatur ut dicitur. Quietiã
deserendus et abitiẽdus ẽ. Desperatis
emolumẽtis et fructibꝰ quo qui potest
dici ĩmanis Q si amicitia per se colendo
est Sotietas quoq honi et equalitas
et iustitia perse expetenda sunt Quod
ni ita est. Om̃is iustitia nulla ẽ. Icł eni

Expanded text:
Quid? Liberalitas gratuitane est an mercenQuid? Liberalitas gratuitane est an mercennaria? Si sine praemio benignus est, gratuita; si cum mercede, conducta. Nec est dubium quin is qui liberalis benignusue dicitur, officium non, fructum sequatur. Ergo item iustitia nihil expetit praemii, nihil pretii: per se igitur expetitur eademque omnium uirmolumentis, non ‹sua› sponte uirtus expetitur, una erit uirtus quae malitia rectissime dicetur. Vt enim quisque maxume ad suum commodum refert, quaecumque agit, ita minime est uir bonustiuntur, nullam uirtutem nisi malitiam put‹a›nt. Vbi enim beneficus, si nemo alterius causa amatur toto pectore, ut dicitur? Qui etiam deserendus et abiciendus est, desperatis emolumentis et fructibus; quo quid potest dici immanius? Quodsi amicitia per se colenda est, societas quoque hominum et aequalitas et iustitia per se expetenda. Quod ni ita est, omnino iustitia nulla est. Id enim
Abbreviated transcription (Latin):
Nec iisde semper uno mõ uidentur factu
esse dicimus quod est longe aliter. Na sens
na deprauat nõ multitudinis consensꝰ ab¬
ducit Et uero aĩs hiis omẽs tendũtur ĩ si¬
die uł ab hiis quos modo enumeraui qui
teneros et rudes cũ acceperũt ĩfitiũt et
flectunt ut uolunt uł ab ea que penitus
ĩ omni sensu ĩplicata insidet imitatria
boni uoluptas. maloꝵ aute mat̾ omniũ
cuiꝰ blanditiis corruptis que natura bona
sunt quia dulcedinę hac et scabie carẽt
nõ cermĩtur. Satis sequitux in cõclusa
mihi iam hec sit omĩs orõ idest quod an
oculos est ex hus que dicta sunt et us et¬
omẽ honestu sua sponte expetendu¬
esse. Et ei omẽs uiri bom ipãm equita¬
tem et uis ipsu amant. nec est iiri boni
errarc et diligere quod per se nõ sit diligo¬
dum. Perse igitur ns est expetendu etꝰ
colendu. Q siius etiam iustitia sit iea
quoq relique uirtutes perse colende sũt

Expanded text:
nec isdem semper uno modo uidentur, ficta nec isdem semper uno modo uidentur, ficta esse dicimus. Quod est longe aliter. Nam sensuna deprauat, non multitudinis consensus abducit. At uero animis omnes tenduntur insidiae, uel ab iis quos modo enumeraui qui teneros et rudes quom acceperunt, inficiunt et flectunt ut uolunt, uel ab ea quae penitus in omni sensu implicata insidet, imitatrix boni uoluptas, malorum autem mater omnium; quoius blanditiis corrupti, quae natura bona sunt, quia dulcedine hac et scabie carent, non cern‹imus› satis. 48 Sequitur ut conclusa mihi iam haec sit omnis oratio, id quod ante oculos ex omne honestum sua sponte esse expetendum. Etenim omnes uiri boni ipsam aequitatem et ius ipsum amant, nec est uiri boni errare et diligere quod per se non sit diligendum: per se igitur ius est expetendum et colendum. Quod si ius, etiam iustitia; sin ea, reliquae quoque uirtutes per se colendae sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ctiam partes probarẽtur. Quis igit᷑ pru¬
lenter.P ut ita dicam cãtu no ex ipĩꝰ
hĩtu set ex aliqua re externa iudicet. Est
natura est. Igitur omĩs honestas eode m
stans et per petua ratio iute que est iurtꝰ
Itemq ĩ constantia que est uitiu sua natã
probauit nos ingenia uiuenu nõ item
ab ingenita natisra uixtute. set uitia que
xistunt ab ingeniis alit iudicabũt. An
ea nõ aliter q honesta et turpia nõ acl nam
referri necesse erit. Quod laudabile bonũ
est insehrẽ aut quod laudetur necesse est
Ipsum embonu nõ est opimonibꝰ set nã
cũ bonu et malu ea natura iudicet᷑ et ea
sint principia nature certe honesta qͦ et
turpia simili ratioẽ diiudicanda et acł
natura referenda sunt. si perturbat nos
opinionu narictas hoiũq dissensio Et
quia nõ idem cõuenit insensibꝰ hos naͣ
certos putamus illaq aliis sic aliis secus

Expanded text:
etiam partes probarentur. Quis igitur pruetiam partes probarentur. Quis igitur prudentem et, ut ita dicam, catum non ex ipsius habitu sed ex aliqua re externa iudicet? Est natura est: igitur omnis honestas eodem modo. stans et perpetua ratio uitae, quae uirtus est, itemque inconstantia, quod est uitium, sua natura proba‹b›i‹tur›; nos ingenia i‹udice›m‹us› non item? 46 An ingenia natura, uirtutes et uitia quae existunt ab ingeniis, aliter iudicabuntur? An i› non aliter, honesta et turpia non ad naturam referri necesse erit? ‹Si› quod laudabile bonum est, in se habeat quod laudetur, necesse est; ipsum enim bonum non est opinionibus, sed natura. quom et bonum et malum natura iudicetur, et ea sint principia naturae, certe honesta quoque et turpia simili ratione diiudicanda et ad naturam referenda sunt. 47 Sed perturbat nos opinionum uarietas hominumque dissensio, et quia non idem contingit in sensibus, hos natura certos putamus; illa quae aliis sic, aliis secus,
Abbreviated transcription (Latin):
uidicu uira constituerẽtur iuseẽt latro¬
cinari ius adulterare ius testã falsa suppo¬
nere si hec suffragiis aut scitis multitudi¬
nis probarentur. Que sitanta potestas ẽ
stultoꝵ sñis atq iussis ut eoꝵ suffragiis re¬
ru natura uertatur cur nõ sentĩt. Ut
que mala peritiosa que sunt. Habeant
lex facere possit bonu ex ĩuiria eacdem
facere nõ poterit facere ex malo. Anquia
nos legem bonam amala nulla alia mli
natutꝰ ali noĩa diuidẽ possumꝰ nec solũ
ius et uira natura diuidicant᷑: Set oĩo oiã
honestia ac turpia. Nam et coĩs ĩtelligẽ¬
tia nobis notas res effecit easq ĩ ani̾mis
nrĩs mehoat ut honesta ĩ uirtute ponã¬
tur ĩintiis turpia hec autẽ ĩ opinioẽ ex¬
istimare nõ innatura ponẽ posita demẽ¬
tis est. Nam nec arboris nec equi uixt ꝙ
et turpia natura diiudicanda sũt. Na
si opimone unmiersa uirtus eadem erꝰ

Expanded text:
iudicum iura constituerentur, ius esset latroiudicum iura constituerentur, ius esset latrocinari, ius adulterare, ius testamenta falsa supponere, si haec suffragiis aut scitis multitudinis probarentur. 44 Quodsi tanta potestas est stultorum sententiis atque iussis, ut eorum suffragiis rerum natura uertatur, cur non sanciunt ut quae mala perniciosaque sunt, habeantur s ex iniuria lex facere possit, bonum eadem facere non possit ex malo? Atqui nos legem bonam a mala nulla alia nisi natura‹e› norma diuidere possumus. Nec solum ius et ‹in›iuria natura diiudicatur, sed omnino omnia honesta et turpia. Nam, ‹ut› communis intellegentia nobis notas res eff‹e›cit easque in animis nostris inchoauit, honesta in uirtute ponuntur, in uitiis turpia. 45 Haec autem in opinione existimare, non in natura posita, dementis est. Nam nec arboris nec equi uirtus et turpia natura diiudicanda sunt. Nam si opinione uniuersa uirtus, eadem eius
Abbreviated transcription (Latin):
deuĩcta est hoiuĩ sotietas et quod lex con¬
stituit. Unaq lex que est recta ratio ĩpa¬
randi ac prohibendi ꝙͣ qui ignorat is est
ĩiustus siue est illa scripta uspiam sine mi¬
sꝙͣ. Qđ si iustitia ẽ obtemꝑatio iustis legi¬
bus institutisq phõꝵ Et si ut iide dñt
utilitate omĩa metiẽda sunt. Negliget le¬
ges easq perrũpet sipoterit isqui sibi eã
rem fructuosa putabit fore. Ita fit ut uł¬
llitur. At qui sinatura cõfirmatura ius nõ
caritas ubipietas ubi aut bene merẽdi
de altero aut referende grẽ uolũtas pote¬
rit existere. Nam hec nascũtur ex eo ꝙ nã
propensi sumus ad diligendos hoiẽs qđ
funclamẽtu ur est. Neq solu ĩ hoiẽs ob¬
sequia set etiam ileo cerimonia religio¬
nesq tollũtur quas metu et ea cõuictioe
que est hoĩ cũ deo conseruandas puto. Q.¬
sippłor iussis siptincipu decretis sis nĩis

Expanded text:
deuincta est hominum societas et quod lex condeuincta est hominum societas et quod lex constituit una, quae lex est recta ratio imperandi atque prohibendi. Quam qui ignorat, is est iniustus, siue est illa scripta uspiam siue nusquam. Quodsi iustitia est obtemperatio scriptis legibus institutisque populorum, et si, ut eidem dicunt, utilitate omnia metienda sunt, negleget leges easque perrumpet, si poterit, is qui sibi eam rem fructuosam putabit fore. Ita fit ut nulllitur. 43 Atqui si natura confirmatura ius non caritas, ubi pietas, ubi aut bene merendi de altero aut referendae gratiae uoluntas poterit existere? Nam haec nascuntur ex eo quod natura propensi sumus ad diligendos homines, quod fundamentum iuris est. Neque solum in homines obsequia, sed etiam in deos caerimoniae religionesque toll‹e›ntur, quas non metu, sed ea coniunctione quae est homini cum deo conseruandas puto. Quodsi populorum iussis, si principum decretis, si sententiis
Abbreviated transcription (Latin):
qua atq fructu callidi sumꝰ nõ bom Na
quid fatiet is homo inteuebris qui inh
timet insiteste et iudice Quid in deser¬
to quoloco nactus qui multo auro spo¬
liare possit ĩ becillu atq solu. Nosterq¬
demh̾ natura uit iustus ac bonus etia
colloquetur iuuabit in ua deducet. Is
uero qui inhil alterius causa fatiet me¬
tietur sins comodis omĩa Uidetis credo
quid facturus sit. Q si negabit se illi ui¬
tam crepturũ et aur̃u abłaturu. nũq̃
ob eam causam negabit. quod in natura
tipe iudicet set ꝙ metuat ne emanet id
est ne malu habeat. O.rem digna ĩqua nõ
modo docti ueru etiam agrestes erubes¬
cant. Iam uero illud stultissimu existima¬
re omĩa iusta esse que sita sint ĩpploꝵ m
ĩponere uoluissẽt aut siomẽs athenteses
delectarentur tyrannicis legibus. Num
idcirco he leges iuste haberent᷑ nihiloᷤ
credo magis illa ꝙͣ nr̃ int̾rrex tulit. Ut di

Expanded text:
qua atque fructu, callidi sumus, non boni. Nam qua atque fructu, callidi sumus, non boni. Nam quid faciet is homo in tenebris qui nihil timet nisi testem et iudicem? Quid in deserto quo loco nactus, quem multo auro spoliare possit, imbecillum atque solum? Noster quidem hic natura iustus uir ac bonus etiam conloquetur, iuuabit, in uiam deducet. Is uero qui nihil alterius causa faciet et metietur suis commodis omnia, uidetis, credo, quid sit acturus! Quodsi negabit se illi uitam erepturum et aurum ablaturum, numquam ob eam causam negabit quod id natura turpe iudicet, sed quod metuat ne emanet, id est ne malum habeat. O rem dignam, in qua non modo docti, sed etiam agrestes erubescant! 42 Iam uero illud stultissimum, existimare omnia iusta esse quae s‹c›ita sint in populorum inponere uoluissent, et si omnes Athenienses delectarentur tyrannicis legibus, num idcirco eae leges iustae haberentur? Nihilo credo magis illa quam interrex noster tulit, ut dic
Abbreviated transcription (Latin):
edet ruinas. quam quidem ego placare
cupiocum mouere non audeo Nam et
nulla expiatio est. It aq penas luũtur nõ
tam iuditiis que quonda nusꝙͣ exant.
hodie multipharia nulla u̾sint cup
furie nõ ardentibꝰ telis sicut inf̾abulis
set angore consciẽ frandisꝙ crutiatu. Q¬
sihoĩeł ab ĩuiria pena nõ natura arte
debent quenam sollicitudo nexaret ĩ¬
pios sublato supplitioꝵ metu. Quoꝵ tñ
nemo tam ancdax unꝙͣ f̾uit qn aut ab¬
nuerit a se cõmissu esse facinꝰ aut sin u
sti doloris causam aliꝙͣ figẽt defensio¬
nẽq: faciuoris a natura iux aliquo q̃ret
Que si appellare audẽt impii quo tande
studio colentur abonis. Quod sipenas
simetus suplicii nõ ip̃a turpitudo deter¬
ret ab in uiriosa fatinorosaq iuta Neo
est ĩiustus aut ĩcauti potuis habendi st̃
ĩprobi. Tu aute quia nõ ipõ honesto mo¬
uemur ut boni uiri sumꝰ. set utilitate ali¬

Expanded text:
edet ruinas. Quam quidem ego placare edet ruinas. Quam quidem ego placare cupio, submouere non audeo. . . . inpietatum nulla expiatio est. Itaque poenas luunt, non tam iudiciis—quae quondam nusquam erant, hodie multifariam nulla sunt, ubi furiae, non ardentibus taedis sicut in fabulis, sed angore conscientiae fraudisque cruciatu. Quodsi homines ab iniuria poena, non natura arcere deberet, quaenam sollicitudo uexaret impios sublato suppliciorum metu? Quorum tamen nemo tam audax umquam fuit, quin aut abnuer‹e›t a se commissum esse facinus, aut iusti sui doloris causam aliquam fingeret, defensionemque facinoris a naturae iure aliquo quaereret. Quae si appellare audent impii, quo tandem studio colentur a bonis? Quodsi poena, si metus supplicii, non ipsa turpitudo deterret ab iniuriosa facinerosaque uita, nemo est iniustus, a‹t› incauti potius habendi sunt inprobi. 41 Tum autem qui non ipso honesto mouemur ut boni uiri simus, sed utilitate ali
Abbreviated transcription (Latin):
omnino numerandu msi quod perse ip̃
laudabile esset aut certe nullu habendu
magnum nsi quod uere laudari sua spõ¬
te posset. hiis omĩbus siue ĩ accademica
uetere cu łꝑe usippo xenocrate polemoẽ
manserũt. siue Aristotele et theofrastũ
dum illos congruenti genẽ docendi pau¬
lum differẽtos secuti sifut siue ut cenoni
iisu est rebus nõ cõmutatis cõmut auert̃
uocabula. Siue etiam axistonis difficile
atq arduam set iam tñ fractam et cõuic¬
tam sectam secutisunt ut uirtutibꝰ excep¬
tis atq uitiis cetera ĩ sũmã equalitate po
tes atq omĩa que sequãtur inuita ꝙͣ ꝙͣ
fugiant uoluptatibꝰ et doloribꝰ ponderã¬
tes etia siuera dicũt. Nihil em opus est
hoc locolitibꝰ ĩortulis suis iubeamꝰ dicẽ
cem aute oiũ reru haru Achademiam
hanc ab Archesila et carneacle recentem
s̾atis instructa et cõposita uidentur nimas

Expanded text:
bonis numerandum nisi quod per se ipsum bonis numerandum nisi quod per se ipsum laudabile esset, aut certe nullum habendum magnum bonum, nisi quod uere laudari sua sponte posset: 38 iis omnibus, siue in Academia uetere cum Speusippo, Xenocrate, Polemone manserunt, siue Aristotelem et Theophrastum, cum illis congruentes re, genere docendi paulum differentes, secuti sunt, siue, ut Zenoni uisum est, rebus non commutatis immutauerunt uocabula, siue etiam Aristonis difficilem atque arduam, sed iam tamen fractam et conuictam sectam secuti sunt, ut uirtutibus exceptis atque uitiis cetera in summa aequalitate ponntes atque omnia quae sequantur in uita quaeque fugiant uoluptatibus et doloribus ponderantes, etiam si uera dic‹a›nt—nihil enim opus est hoc loco litibus—, in hortulis suis iubeamus dicere, cem autem harum omnium rerum Academiam, hanc ab Arcesila et Carneade recentem,atis scite nobis instructa et composita uidentur, nimias
Abbreviated transcription (Latin):
co iudetur mihi quide certe ex natura
ortu esse ius. A. An mihi aliter iuderi
possit cũ hec iam perfecta sint. primur
qĩ muneribus deoꝵ nos esse ĩstructos et
ornatos. Scdo aute una esse hoñ int
ipsos uuendi partem comune rationẽ
de mde omẽs interse naturali quadam
inclulgentia et beniuolentia tur etia so¬
tietati Iure cõtineri. Que cu uera esse
recte ut arbitror concesserimꝰ. Qui iaz
licet nobis a natura leges et iux̃ se ur
piẽtie. Que fuse olim disputabant᷑ ac li¬
bere ea m̃c articulatim cdist incteq dicũ¬
tur nec em satis fieri censent huic loco
qui nũc est ĩ manibus insi seꝑatu hoc
fuisse qui indisputando nõ tuu uiditi¬
um sequaris set auctoritati alioꝵ par
et st abiliendas uires sanandos populos
omĩs nostra pergit orõ. Quo circa uere¬
or cõmitte᷑ ut nõ bene prouisa et diligẽ¬
set ut eis qui omĩa recta atq honesta per le
expetenda duxerũt et aut in bonis nihil

Expanded text:
co, uidetur mihi quidem certe ex natura ortum esse ius. 35 Atticvs: An mihi aliter uideri possit, cum haec iam perfecta sint, primum quasi muneribus deorum nos esse instructos et ornatos, secundo autem loco unam esse hominum inter ipsos uiuendi parem communemque rationem, deinde omnes inter se naturali quadam indulgentia et beniuolentia, tum etiam societate iuris contineri? quae quom uera esse, recte ut arbitror, concesserimus, qui iam licet nobis a natura leges et iura seiungpientiae, quae fuse olim disputabantur ac libere, ea nunc articulatim distincta dicuntur. Nec enim satis fieri censent huic loco qui nunc est in manibus, nisi separatim hoc tu is es qui in disputando non tuum iudicium sequaris, sed auctoritati aliorum paret ad stabiliend‹o›s ‹mo›res sanandos‹que› populos omnis nostra pergit oratio. Quocirca uereor committere ut non bene prouisa et diligensed ut eis qui omnia recta atque honesta per se expetenda duxerunt, et aut nihil omnino in
Abbreviated transcription (Latin):
rata et efflata habento Queq augur
infausta ne fausta iutiosa dira defrx¬
erit rata manifestaq suato. Quiq nõ
paruerit capitalis esto. federumq pa¬
tenta adetruscos arispices si senatus
iusserit deferunto Et curieq principes
disciplina docento. Onbꝰ duu creue¬
rint procuranto.Itemꝙ fulgura atq
ostenta pianto. Nocturna mulieruum
sacrifitia nesunto preter illa quepu ͭ ͤ
rite fient. Noua q ue mitianto ubi
ut assolet Cerere greg̃o sacro sacraꝵ
cõmissu quod necẜ Expiari poterit
publici sacerdotes expianto. Ludis
diebus nequis stipem cogito. Sacru
sacroue cõmendatu qui ceperit ra¬
pueritq parricida esto per nurium
pena diuma exitiu humana dedecꝰ
ĩ cestum pontifices sup̃mo suplitro
santiũto. Impius ne andeto plaçare
donis iram deoꝵ caute uota reddũ¬
to. Pena molati iur̾ esto. Quocirca ne¬
quis sacrum consecrati auui argentiq
eboris sacrandi modus esto sa cra

Expanded text:
rata et effata habento. Quaeque augur rata et effata habento. Quaeque augur iniusta nefasta vitiosa dira deixerit, inrita infectaque sunto, quique non paruerit, capital esto.' 'Foederum patenta ad Etruscos ‹et› haruspices si senatus iussit deferunto, Etruriaque principes disciplinam doceto. Quibus divis creverint, procuranto, idemque fulgura atque obstita pianto.' 'Nocturna mulierum sacrificia ne sunto praeter olla quae pro populo rite fient. Neve quem initianto nisi ut adsolet Cereri Gcommissum esto; quod expiari poterit publici sacerdotes expianto.' 'Loedis diebus ne quis stipem cogito.' 'Sacrum sacrove commendatum qui clepsit rapsitve, parricida esto.' 'Periurii poena divina exitium, humana dedecus.' 'Incestum pontifices supremo supplicio sanciunto.' 'Impius ne audeto placare donis iram deorum.' ',Caute vota reddunto.' 'Poena violati iuris esto.' '‹quocirca› Nequis agrum consecrato.' 'Auri, argenti, eboris sacrandi modus esto.' 'Sacra
Abbreviated transcription (Latin):
dotes finiũto. Queq cuiq utio cdede¬
core rate sint hostie prouidẽto. Duui
q aliis sacerdotes. om̃ibꝰ pontifices sin¬
gulic flamines sunto. Uirginesq ue¬
stales ĩ urbe custodiũto igͥne focipi¬
blici sempiternu Quoq hec priuati
et publice modo rituq fiant distunto
sgnar apublicis sacerdotibus. Eorum
autem duo genera sunto.Unu quocł
presit cerinfoniis et sacris. Altern ꝗd̃
interpretent fatidicoꝵ et uatu fata
ĩ cognita. quosq senatus populuso as¬
curerit interpesres. Et iois aute op¬
timi maximi publici angures signs
et anspitiis postea uidento disciplmã
tenento. Sacerdotesq iuncta uirge¬
taq et salute ꝓpłi auguranto Ouiq
agent rem duelli. quid populare au¬
spitiu p̃moriẽto Illisq ob temꝑanto Di¬
uorũq iras prouidento. iisq aꝑpento
Celiq fulgura regionibꝰ ratis tempe¬
ranto Ubemq et agros et templa libe¬

Expanded text:
dotes finiunto, quaeque quoique divo dedotes finiunto, quaeque quoique divo decorae grataeque sint hostiae, providento.' 'Dialii› sacerdotes, omnibus pontifices, singulis flamines sunto. Virginesque Vestales in urbe custodiunto ignem foci publici sempitemum.' 'Quoque haec privatim et publice modo rituque fiant, discunto ignari a publicis sacerdotibus. Eorum autem genera sunto tria: unum quod praesit caerimoniis et sacris, alterum quod interpretetur fatidicorum et vatium ecfata incognita, quae eorum senatus populusque asciverit. Interpretes autem Iovis optumi maxumi, publici augures, signis et auspiciis operam danto, disciplinam tenento, 21 sacerdotesque vineta virgetaque et salutem populi auguranto, quique agent rem duelli quique popularem, auspicium praemonento ollique obtemperanto. Divorumque iras providento sisque apparento, caelique fulgura regionibus ratis temperanto, urbemque et agros et templa libe
Abbreviated transcription (Latin):
cum breuitate si potuero consequar le¬
ges autem ame edentur nõ per fecte
nam esset infinitu set ipse sumẽ rer
ac sm̃e .O. Ita uero necesse est. q̃re an¬
to caste pietatem hñto. Opes ad monẽ¬
to. Qui secus faxit. deus ipse iudex eit
bento. Lutos magis huto et lariu sedes
ritus familie patrieq seriianto Puios
et eos qui celestes semper habiti colunto
Illos quos nãciscẽdo celo merita uocart
hercdile liberu. Esculapiu castorem
pollucẽ Quirinu. Ase illa propt que
clatur homini ascensus ĩcelu mente
Uirtute pietate fidemq. earu laudu
delubra sunto. Nec ulla uitioꝵ sacra
solemnia obeunto feceris uirgia amo¬
uento eaq in famulos operibus patra¬
tis hñto. Itaq ut ita cadat in animis
anfractibus descriptu esto Certasꝙ
fruges certasq beatas sacerdotesq
tureq seruãto. Idue ꝯmitti possit ad
eam rem ratione anuos cursus sacer¬

Expanded text:
cum brevitate si potuero consequar. Lecum brevitate si potuero consequar. Leges autem a me edentur non perfectae — nam esset infinitum —, sed ipsae summae rerntus : Ita vero necesse est. Quare auto caste, pietatem adhibento, opes amovento. Qui secus faxit, deus ipse vindex eribento. Lucos in agris habento et Larum sedes.' 'Ritus familiae patrumque servanto.' 'Divos et eos qui caelestes semper habiti sunt colunto et ollos quos endo caelo merita locaverint, Herculem, Liberum, Aesculapium, Castorem, Pollucem, Quirinum, ast olla propter quae datur homini ascensus in caelum, Mentem, Virtutem, Pietatem, Fidem, earumque laudum delubra sunto, nec ulla vitiorum sacra sollemnia obeunto.' 'Feriis iurgia ‹a›movento, easque in famulis operibus patratis habento, idque ut ita cadat in annuis anfractibus descriptum esto.' 'Certasque fruges certasque bacas sacerdotes turaeque servanto, idque ne omitti possit, ad eam rem rationem cursus annuos sacer