comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
stris ex̃citus multis. Hac gͥ lacessitus inui¬
ria. quanto rudis & ignarus infortunii
huiꝰmodi hactenus fuerat tanto cum pa¬
risius redisset moti aninui insolentia in¬
tumescebat. & ut eius etatis mas ẽ. si tam̃¬
sit imitatiua ꝑbitatis. mouet & mouet᷑:
et ut cito iniuriã ulciscat᷑ exestuans.
undecũq triplicato ex̃citii. sagacit̃ eque
ut prudent̃ crebro ingeminat suspirio.
decentius mortẽ quã uerecundiã susti¬
stinere. Quod cum amicor relatione
cõꝑisset. comes matħs ut erat elegans
iur & facetus. impaciens uerecundiȩ.
accidentalis dñi sui multiplicato int̾ces¬
sore. uiã pacis affectare sumoꝑe inuestigat.
Multa dulcedine. multis blandimentis
animũ uuenilẽ demulcere elaborat. sa¬
tis cõuenient̃ nulla hoc factũ delib̾atio¬
ne. s excõtingenti accidisse iniuriã excu-¬
sat. seq ꝓnũ ad eiꝰ nutũ satisfactioni p̃sen¬

Expanded text:
stris exercitus multi. Hac igitur lacessitus injustris exercitus multi. Hac igitur lacessitus injuria, quanto rudis et ignarus infortunii hujusmodi hactenus fuerat, tanto cum Parisius redisset moti animi insolentia intumescebat, et ut ejus aetatis mos est, si tamen imitativa sit probitatis, movet et movetur. Et ut cito injuriam ulciscatur, exaestuans undecunque triplicato exercitu sagaciter aeque, ut prudenter, crebro ingeminat suspirio decentius mortem quam verecundiam sustinere. Quod cum amicorum relatione comperisset comes Matthaeus, ut erat elegans vir et facetus, impatiens verecundiae accidentalis domini sui, multiplicato intercessore, viam pacis affectare summopere investigat. Multa dulcedine, multis blandimentis animum juvenilem demulcere elaborat, satis convenienter nulla hoc factum deliberatione, sed ex contingenti accidisse, injuriam excusat, seque pronum ad ejus nutum satisfactioni praesen
Abbreviated transcription (Latin):
re. cũ quidã de ex̃citu in aurora fugam
matutinã ꝑarent dormitante adhuc de¬
fensore inpapilone. dolose temptorus
igius ẽ applicatus ex quo quia signũ ẽ
recedendi: subito ex̃citus tam incaute
quã cõfuse exire festinant. inopinatam
recessionẽ sꝑantes. nec quid alii aliis
cõferant attendentes. Quoꝵ incur su p̃¬
cipiti multoq clamore dñs stupefactus.
querens quid esset equo insiliit. pꝰ ex̃citũ
festinans. quia iã circũ quaq disꝑsi erãt
reducere nullo mͦ ualuit. Quid aliud fa¬
ceret famosus iuuenis quã ad arma cur¬
rere. cũ pautis quos potuit retro cedere.
murũ se ꝓp̃cedentib opponere. sepe ꝑcu¬
erunt fugere. tam̃ quia multi gregatim
&e disꝑse procul ab eo fugiebant. multi ab
hostib capti sunt. Int quos excellentior
captus fuit ipse hugo claromontensis. et
Guido siluanectensis. herluinus parisiensis.
& obscuri nõis quã plures. gregarii. & pede¬

Expanded text:
re cum quidam de exercitu in aurora fugam re cum quidam de exercitu in aurora fugam matutinam pararent, dormitante adhuc defensore in papilione, dolose tentoriis ignis est applicitus: ex quo, quia signum est recedendi, subito exercitus tam incaute quam confuse exire festinant, inopinatam recessionem formidantes, nec quid alii aliis conferant attendentes. Quorum incursu praecipiti multoque clamore dominus stupetactus, quaerens quid esset, equo insiliit post exercitum festinans, quia jam circumquaque dispersi erant, reducere nullo modo valuit. Quid aliud faceret famosus juvenis, quam ad arma currere, quam cum paucis quos potuit retrocedere, murum se pro praecedentibus opponere, saepe percuerunt fugere, tamen quia multi gregatim et disperse procul ab eo fugiebant, multi ab hostibus capti sunt. Inter quos excellentior captus fuit ipse Hugo Claromontensis, et Guido Silvanectensis, Herluinus Parisiensis, et obscuri nominis quamplures gregarii, et pede
Abbreviated transcription (Latin):
tit. spe exhilatum remittit: spes aut̃ nõ
confundit. Uelocit siquidẽ decuria exeũt.
qui comitẽ cõueniant. extra ordinarie ex¬
poliatũ ordinarie uestiri ore defensoris
p̃cipiant. de iure incuria eus raciociian¬
do certa die decertent. Quod cũ refutas¬
set. ulcisci festinans defensor collecto ex̃¬
citu multo ineũ exiliit. p̃fatũq castrum
agg̃diens. mͦ arnus. mͦ igne impugnans.
multo cõgressu expugnauit. tur rimq
ipsami militari custodia muniuit. & nu¬
nitã hugoni sicut spopondat restituit.
tentoria figit. machinas impugnatoriã
instrui p̃cepit. uerũ multo alit̃ quã sꝑa¬
bat euenire contigit. Mutata quippe gͣ¬
ta aeris temꝑie. ingrata & turbulenta
intemꝑies emersit. tantoq &e tam hor¬
ribili inpluuio tonitruoꝵ. choruscatio¬
ne. totam t̾ram in nocte turbauit. exer¬
citum affecit. equos cicidit: ut uix uiu̾e
qͥdã eoꝵ. sꝑarent. Quo intollerabili horro¬

Expanded text:
tit, spe exhilaratum remittit: spes autem non tit, spe exhilaratum remittit: spes autem non confundit. Velociter siquidem de curia exeunt, qui comitem conveniant, extraordinarie exspoliatum ordinarie vestiri ore defensoris praecipiant, de jure in curia ejus ratiocinando certa die decertent. Quod cum refutasset ulcisci, festinans defensor collecto exercitu multo in eum exsiliit, praefatumque castrum aggrediens modo armis, modo igne impugnans, multo congressu expugnavit, turrimque ipsam militari custodia munivit, et munitam Hugoni, sicut spoponderat restituittentoria figit, machinas impugnatorias instrui praecepit. Verum multo aliter quam sperabat evenire contigit. Mutata quippe grata aeris temperie, ingrata et turbulenta intemperies emersit, tantoque et tam horribili impluvio tonitruorum coruscatione totam terram in nocte turbavit, exercitum affecit, equos caecidit, ut vix vivere quidam eorum sperarent. Quo intolerabili horro
Abbreviated transcription (Latin):
cũ suppellectile totũ castrũ usq ad tur¬
ris procinctum in medio cõcremauit.
Tanta uiri erat animositas ut nec incen¬
diũ declinare curaret: cũ & ei &e ex̃citui
ꝑicłosum esset. ⁊ multo tempore maxi¬
mã ei raucitatẽ generaret. Sic humili¬
atũ inbrachio uirtutis dĩ qui incausa
Ntẽa bellimontis comes matħs. contra
hugonẽ claromontensẽ uirũ nobilem.
sponsam. longo animi rancore cõtendens:
castrũ noĩe lusarchiũ. cuiꝰ medietatẽ causa
coniugii susceꝑat. totũ occupare. turrim
sibi armis & armatis satagit muire. Qid
faceret hugo quã quod adregni defenso¬
rem festinans ꝑdib eiꝰ ꝑstratus. obortis la¬
crimis supplicat ut seni cũ descendat gra¬
uissime grauato opẽ ferat. malo inquit
ate eam habeo. quã gener m̃s degener hãc
habeat. Emori cupio: si eam auferat. Cuiꝰ
lacrimabili calamitate animo cõpunctus.
amicabilit manũ porrigit. suffragari ꝑmit¬

Expanded text:
cum supellectile totum castrum usque ad turcum supellectile totum castrum usque ad turris procinctum in medio concremavit. Tanta viri erat animositas, ut nec incendium declinare curaret, cum et ei et exercitui periculosum esset, et multo tempore maximam ei raucitatem generaret. Sic humiliatum in brachio virtutis Dei, qui in causa APUT III. Interea Bellimontis comes Matthaeus contra Hugonem Claromontensem virum nobilem, sponsam, longo animi rancore contendens, castrum nomine Lusarchium, cujus medietatem causa conjugii susceperat, totum occupare, turrim sibi armis et armatis satagit munire. Quid faceret Hugo, quam quod ad regni defensorem festinans, pedibus ejus prostratus, obortis lacrymis supplicat ut seni condescendat, gravissime gravato opem ferat? Malo, inquita te eam habeo, quam gener meus degener hanc habeat. Emori cupio, si eam auferat. Cujus lacrymabili calamitate animo compunctus, amicabiliter manum porrigit, suffragari promit
Abbreviated transcription (Latin):
et incurtes p̃t̾ castrum subuertens pes¬
sundedit: incendio. fame. gladio contͥ¬
uit. Cunq de castro resistere parit innite¬
rent᷑: obsidione francoꝵ & flandrensiũ.
rob̾ti auuncli &e suoꝵ castrũ cinxit. his
& aliis cõtritionũ uerberib humiliatũ
uoluntati & beneplacito suo curuauit:
& querelã cõmotionis causã cum satisfac¬
tione placauit.
Rogonẽ uͦ montiacensẽ pro his et
aliis & maxime eccłiȩ beluacensi
irrogatis iniuriis aggressus. cũ ei extra
castrũ haut ꝑcul ut breuiori si confert
regrederet᷑ fuga. cũ magna militari sa¬
gutaria manu. & balistaria. obuiasset
irruens ineum. retrocede. castrũq ing̾cli
armoꝵ armoꝵ opp̃sione absq se nõ per¬
misit: s irruens int̃ eos ce cum eis. ꝑpor¬
tam ut erat fortissimus palestrita & spe¬
ctabilis gladiator ĩ medio castri & crebro
ꝑcussus. & crebro ꝑcuciens. nullã patidi¬
gnatus ẽ repulsam: nec recedere donec

Expanded text:
et incurtes praeter castrum subvertens, peset incurtes praeter castrum subvertens, pessumdedit, incendio, fame, gladio contrivit . Cumque de castro resistere pariter inniterentur, obsidione Francorum et Flandrensium Roberti avunculi et suorum castrum cinxit. His et aliis contritionum verberibus humiliatum voluntati et beneplacito suo curvavit, et querelam commotionis causam cum satisfactione pacavit. Drogonem vero Montiacensem, pro his et aliis, et maxime Ecclesiae Belvacensi irrogatis injuriis aggressus, cum ei extra castrum haud procul, ut breviori, si confert, regrederetur fuga, cum magna militari sagittaria manu, et balistaria obviasset, irruens in eum, retrocedere, castrumque ingredi armorum oppressione, absque se non permisit; sed irruens inter eos, et cum eis per portam, ut erat fortissimus palaestrita, et spectabilis gladiator, in medio castri et crebro percussus, et crebro percutiens, nullam pati dignatus est repulsam, nec recedere, donec
Abbreviated transcription (Latin):
perum. qđ diu insolitũ fuerat: qͥeti stude¬
Uo siquidẽ temꝑe
int̃ uenerabilẽ bĩ dionisii adam ab¬
batem. & burchardũ nobilẽ uirũ dñm̃
mõmorenciacensẽ. accidit quasdã cõten¬
ciones pro quibdã cõsuetudinib emer¬
fisse quȩ intantã ebullierũt irritationiꝰ
molestiã. ut rupto hominio int̃ defede¬
ratos armis. bello. incendiis cõcertaret᷑.
Qđ cũ aurib dñi ludouici insonus¬
set: indignatus egre tulit. Nec mora.
quin p̃fatũ burcardũ ante patrẽ castro
pinciaco ad causas submonitũ coegerit.
Qui cũ cadens acausa. iusticiã uditio
exequi noluerit: nõ tentus neq eñi
francoꝵ mos ẽ. s re¬
cedens: quid
incõmodi. quid calamitatis. aregia ma¬
iestate sũb ditoꝵ mereat᷑ cõtumeliam.¬
festinant̃ animadũtit. Mouit nãq formo¬
sus uiuenis illico arma ineũ. & incõplices
eiusdẽ burcardi depoplans. mimicipia

Expanded text:
perum quod diu insolitum fuerat quieti studeperum quod diu insolitum fuerat quieti studeQuo siquidem tempore inter venerabilem Beati Dionysii Adam abbatem et Burchardum nobilem virum dominum Mommorenciacensem accidit quasdam contentiones pro quibusdam consuetudinibus emersisse, quae in tantam ebullierunt irritationis molestiam, ut rupto hominio inter defoederatos, armis, bello, incendiis concertaretur. Quod cum auribus domini Ludovici insonuisset, indignatus aegre tulit. Nec mora, quin praefatum Burchardum ante patrem castro Pinciaco  Poissy  ad causas submonitum coegerit. Qui cum cadens a causa justitiam judicio exsequi noluerit, non tentus neque enim Francorum mos est sed recedens, quid incommodi, quid calamitatis a regia majestate subditorum mereatur contumafestinanter animadvertit. Movit namque formosus juvenis illico arma in eum, et in complices ejusdem Burchardi depopulans, municipia
Abbreviated transcription (Latin):
diuina potencia infauillã euanuisse in¬
saniã. ut qui alios suꝑuacanee inqiuieta¬
bat grauuis infinite inquietet᷑: & qͥ om̃ia
appetebat. inglorius om̃ib exuat᷑. Bõ eñi
qui baltheũ regũ discingit. regna ⁊ re¬
gnoꝵ iura subiciunt᷑. Successit eidem
Guilimo quã celerit in regno fr̃ minor na
tu. qm̃ Rob̾tus maior ũlla magna expe¬
ditione scĩ sepulchri agebat uir pruden¬
tissimus henricus. cuiꝰ tam admiranda
quã p̃dicanda animi &e corꝑis strenititas
et scientia gratam offerrent materiam.
S nil nr̃a refert nisi si aliqͥd incidenter
nr̃is cõuertibile. aliqñ nos oporteat sicut¬
& de regno lotharinguoꝵ summatim
p̃libare. francoꝵ enĩ non angloꝵ gesta
quedã. scͥpto menioriȩ mandare ꝓposui
famosus iuiuenis. iocundus. gratus. & be¬
niuolus. quo etiam aquib dã simplex repu¬
tabat᷑. iã adultus. illuster. et animosus re¬
gni pat̾ni defensor. eccłiarũ utilitatibus

Expanded text:
divina potentia in favillam evanuisse indivina potentia in favillam evanuisse insaniam, ut qui alios supervacanee inquietabat, gravius infinite inquietetur, et qui omnia appetebat, inglorius omnibus exuatur. Deo enim, qui baltheum regum discingit, regna et regnorum jura subjiciuntur. Successit eidem Guillelmo quam celeriter in regno frater minor natu quoniam Robertus major in illa magna expeditione sancti sepulcri agebat vir prudentissimus Henricus, cujus tam admiranda quam praedicanda animi et corporis strenuitas et scientia gratam offerrent materiam. Sed nil nostra refert, nisi si aliquid incidenter nostris convertibile, aliquando nos oporteat, sicut et de regno Lotharingorum, summatim praelibare. Francorum enim, non Anglorum gesta quodam scripto memoriae mandare proposuimus. famosus juvenis, jucundus, gratus et benevolus, quo etiam a quibusdam simplex reputabatur, jam adultus, illuster et animosus regni paterni defensor, Ecclesiarum utilitatibus
Abbreviated transcription (Latin):
ampliꝰ hec insania se ce suos exagitasset: nec
ꝑ anglos. nec ꝑfrancos hominio obligattis
proficiendo uoluntati suȩ satisfacere uale¬
ret: subsedit. Cũq inangliã transfretas¬
set: lascuue & animi desideriis deditus.
cũ quadã die ĩnoua silua uenationibus
insistẽt. subito inopinata sagitta ꝑcussꝰ
interiit. Duunatũ ẽ uirũ diuina ultio¬
ne ꝑcussũ. assumpto ueritatis argum̃to.
eo qd pauꝑm extiterat intolerabilis opp̃s¬
sor. eccłiarũ crudelis exactor. & siquãdo
ep̃i uł p̃lati decederent. irreuerentissimꝰ
retentor &e dissipator. Imponebat᷑ aqͥb¬
dam cuicdã nobilissimo utro gualterio tirel¬
lo qd̾ eum sagitta ꝑfoderat. Quẽ cum nec
timeret nec sꝑaret utrenirando sepiꝰ au¬
diuimus. & quasi sacrosc̃m asserere: qd
ea die nec in eã partẽ siluȩ inqua rex ue¬
nabat᷑ uenerit. nec eũ insilua om̃ino ui¬
derit. Unde cõstat tantã tã subito tanti

Expanded text:
amplius haec hac insania se et suos exagitasset, nec amplius haec hac insania se et suos exagitasset, nec per Anglos, nec per Francos hominio obligatus proficiendo voluntati suae satisfacere valeret, subsedit. Cumque in Angliam transfretasset, lasciviae et animi desideriis deditus, cum quadam die in Nova silva venationibus insisteret, subito inopinata sagitta percussus interiit . Divinatum est virum divina ultione percussum, assumpto veritatis argumento, eo quod pauperum exstiterat intolerabilis oppressor, Ecclesiarum crudelis exactor, et si quando episcopi vel praelati decederent, irreverentissimus retentor et dissipator. Imponebatur a quibusdam cuidam nobilissimo viro Galterio Tirello quod eum sagitta perfoderat Quem cum nec timeret, nec speraret, jurejurando saepius audivimus, et quasi sacrosanctum asserere quod ea die nec in in eam partem silvae in qua rex venabatur venerit, nec eum in silva omnino viderit. Unde constat tantam tam subito tanti
Abbreviated transcription (Latin):
ti. dñm montis gaii paganũ. captos tenue¬
runt. Uerum angliȩ captos adredemptio¬
nẽ celerem nalitaris stipendii accelerauit
anxietas francorum uͦ longa diutni carce¬
ris macerauit ꝑ ixitas. nec ullo mͦ euincu¬
lari potuerunt. donec suscepta euisdem
regis angliȩ milicia hominio obligati.
regnũ &e regẽ impugnare & turbare ui¬
reuirando firmaueruĩt. Dicebat᷑ eqͥdem
uulgo regem illũ suꝑbũ. & impetuosĩ
aspuare ad regnũ francoꝵ quia famosus
uiuenis unicus patͥ erat de nobilissima
cõnige rob̾ti flanderensis comitis soro
re. Qui enĩ duo suꝑerant philippus et
florus desuꝑducta audegauensi comitiꝰ¬
sa bertrada geniti erant. nec illorũ ap̃ci¬
abat᷑ successionẽ. siunicũ pͥmũ decedere
quoc̃q infortuio cõtĩgeret. Uerũ qr nec
fas. nec naturale ẽ francos anglis. ĩmo an¬
glos francis subici: spem repulsuã rei de¬
uisit euentus. Nam cũ ꝑtrienniũ aut eo

Expanded text:
ti, dominum Montis-Gai Paganum captos tenueti, dominum Montis-Gai Paganum captos tenuerunt. Verum Angliae captos ad redemptionem celerem militaris stipendii acceleravit anxietas; Francorum vero longa diuturni carceris maceravit prolixitas, nec ullo modo evinculari potuerunt, donec suscepta ejusdem regis Angliae militia, hominio obligati regnum et regem impugnare et turbare jurejurando firmaverunt. Dicebatur equidem vulgo regem illum superbum et impetuosum aspirare ad regnum Francorum, quia famosus juvenis unicus patri erat de nobilissima conjuge Roberti Flandrensis comitis sorore  Berta . Qui enim duo supererant, Philippus et Florus, de super ducta Andegavensi comitissa Bertrada geniti erant, nec illorum appretiabatur successionem, si unicum primum decedere quocunque infortunio contingeret. Verum, quia nec fas nec naturale est Francos Anglis, imo Anglos Francis subjici, spem repulsivam rei delusit eventus. Nam, cum per triennium aut eo
Abbreviated transcription (Latin):
tum mercator et solidator. iste peculii exꝑs.
patri qui bñficiis regni utebat᷑ parcendo.
sola bonȩ indolis industria militiã coge¬
bat: audacit̃ resistebat. Uides iuuenem ce¬
lerrinũ mͦ bituricensẽ. mͦ aluernoꝵ. mo¬
do burgundionũ. nulitari manu transuo¬
lare fines. nec iccirco tardius si ei ignotescat
uilcassinũ regredi. et cũ trecentis. aut qͥn¬
gentis militib p̃fato regi guilłmo cũ .x.
milib fortissime refragari: & ut dubuis se
habet belli eueritus. mͦ cedere. fugare mͦ.
Talib utrobiq multi int̾cipiebant᷑ cõg̃słio¬
nib. quoꝵ famosus uiuenis. et sui cõplureᷤᷤ
alios. tunc comitẽ sẏmonẽ nobilẽ uirum.
gisleb̾tum de aquila nobilẽ ce angliȩ et
normanniȩ eque ullustrẽ baronẽ. paganũ
degisortio cui castrũ idem pͥmo muniuit:
rex econtrario angliȩ sirenui & comitem
matħm bellimontensem. illustrem &e ma¬
gni nominis baronẽ symonẽ demonte for¬

Expanded text:
tum mercator et solidator; iste peculii expers tum mercator et solidator; iste peculii expers patri, qui beneficiis regni utebatur, parcendo, sola bonae indolis industria militiam cogebat, audacter resistebat. Videres juvenem celerrimum modo Bituricensium, modo Arvernorum, modo Burgundionum militari manu transvolare fines, nec idcirco tardius, si ei ignotescat, Vilcassinum regredi, et cum trecentis aut quingentis militibus praefato regi Guillelmo cum 10 millibus fortissime refragari, et, ut dubius se habet belli eventus, modo cedere, fugare modo. Talibus utrobique multi intercipiebantur congressionibus, quorum famosus juvenis, et sui, cum plures alios, tum comitem Simonem nobilem virum, Gislebertum de Aquila nobilem, et Angliae et Northmanniae aeque illustrem baronem, Paganum de Gisortio, qui castrum idem primo munivit Rex e contrario Angliae strenuum et nobilem comitem Matthaeum Bellimontensem, illustrem et magni nominis baronem Simonem de Montefor
Abbreviated transcription (Latin):
uili iugere maturabat uirtus augtiua ĩ¬
paciens uenationũ & ludicroꝵ. puerilium
quib etas huiꝰmodi lascuure &e arma de¬
discere cõsuescit. dũq multoꝵ. regni opti¬
matũ. et egregie magnanimi regis angło
tione agitat᷑. robur ꝑbitatis uaporat. exer
nem accelerat. Guilłmus siquidem rex¬
nuliciȩ aptus. laudis¬
auarus. fameq petitor: cum exherecdato ma¬
iore natu Rob̾to fr̃e suo. patri guilłmo feli¬
cit̾ successisset. & pꝰ eiꝰdem fr̃is sui iherosoli¬
niã ꝑfectionẽ duicatũ normannie optinus¬
set: sicut eiꝰdẽ normanniȩ ducatus se por¬
rigit. margiis regni collinitans. quibꝰ c̃q
poterat modis famosũ uiuenẽ nitebat᷑ ĩpu¬
gnare. Similit̾ & dissimilit̃ int̃ eos certabat᷑.
similit̃ cũ neut̃ cedẽt. dissimilit̾ cũ ille ma¬
turus. iste iuuenculus. ille opulentꝰ. & an¬
glorũ thesauroꝵ ꝑfusor. mirabilisq mili¬

Expanded text:
nili vigere maturabat virtus nativa imnili vigere maturabat virtus nativa impatiens venationum, et ludicrorum puerilium, quibus aetas hujusmodi lascivire et arma dediscere consuescit. Dumque multorum regni optimatum et egregie magnanimi regis Anglortione agitatur, robur probitatis vaporat, exercnem accelerat. Guillelmus siquidem rexmilitiae aptus, laudavarus famaeque petitor, cum, exhaeredato majore natu Roberto fratre suo, patri Guillelmo feliciter successisset, et post ejusdem fratris sui Hierosolymam profectionem ducatum Northmanniae obtinuisset sicut ejusdem Northmanniae ducatus se porrigit marchiis regni collimitans, quibuscunque poterat modis famosum juvenem nitebatur impugnare. Similiter et dissimiliter inter eos certabatur, similiter cum neuter cederet, dissimiliter cum ille maturus, iste juvenculus: ille opulentus et Anglorum thesaurorum profusor, mirabilisque mili
Abbreviated transcription (Latin):
loriosus gͥ et famo¬
sus rex francorũ ludo¬
uicus regis magnifi¬
ci philippi filius. pͥme¬
ue flore etatis fere ad¬
huc duodennis. seu
tredennis elegans &
Dformosus. tanta moꝵ
ꝓbabilium uenerabili industria. tanta ame¬
nissimi corꝑis ꝑceritate proficiebat. ut et
sceptris futuris re ipsa amplificationẽ ho¬
norifican incunctant̃ ꝓmitteret: & eccle¬
siarũ & pauꝑni tuitioni spẽ uotiuã genera¬
ret. Altus puerulus antiqua regũ karoli
magni. et aliorum excellentiorũ hoc ip̃m
testam̃tis imꝑialib testificantiũ cõsuetu¬
dine apud scm̃ dionisiũ tanta & quasi na¬
tiua dulcedine ipsis scĩs marty rib suisq
adhesit usq adeo ut innatã apuero eorũ
eccłiȩ amicitiã toto temꝑe uite sue multa
lib̾alitate & honorificencia cõtinuaret. &¬
infine sũme pꝰdñi sꝑans ab eis se ip̃m et
corꝑe & anima. ut si fieri posset ibidem
monachus efficeret᷑ deuotissime delibãdo
contraderet. Sane p̃fata etate animo iuiue¬

Expanded text:
loriosus igitur et famosus rex Francorum Ludovicus regis magnifici Philippi filius, primaevae flore aetatis fere adhuc duodennis, seu tredennis, elegans et formosus, tanta morum probabilium venerabili industria, tanta amoenissimi corporis proceritate proficiebat, ut et sceptris futuris re ipsa amplificationem honorificam incunctanter promitteret, et Ecclesiarum et pauperum tuitioni spem votivam generaret. Altus puerulus, antiqua regum Caroli Magni et aliorum excellentiorum hoc ipsum testamentis imperialibus testificantium consuetudine, apud Sanctum Dionysium tanta et quasi nativa dulcedine ipsis sanctis martyribus suisque adhaesit, usque adeo ut innatam a puero eorum Ecclesiae amicitiam toto tempore vitae suae multa liberalitate et honorificentia continuaret, et in fine summe post Deum sperans ab eis seipsum et corpore et anima, ut, si fieri posset, ibidem monachus efficeretur, devotissime deliberando liberando contraderet. Sane praefata aetate, animo juve
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ oppidanoꝵ machinatione. poten¬
ti uirtute ad deditionẽ coegit. Quo
tum ultu milites ad arcẽ fugientes.
uite nõ captioni consuluerunt: uam
ibidẽ inclusi. nec se plene protegere
nec arcẽ exire. quonuomͦ ualuerunt:
donec quidã cesi. plures sauciati regie
maiestatis arbitrio succũbentes: tam
se quã arcem nõ incõsulto dño suo ex¬
posuerunt. Sic uno facto pius et scele¬
ratus eodẽ. dapiferũ sibi. frĩb frẽm.
corboilensib comitẽ. tam prudenter
quam clement̃ restituit. de castello mi¬
litum quosdã eoꝵ. bona depopłans
exheredauit. quosdã diuturni carce¬
ris maceratione ut terreret cõsimiles
affligens. durissime puire instituit.
taliq uictoriei corone pͥmicias contra
enuloꝵ opinionẽ egregie dõ donãte
nobilitauit.

Expanded text:
tamen oppidanorum machinatione, potentamen oppidanorum machinatione, potenti virtute ad deditionem coegit. Quo tumultu milites ad arcem fugientes, vitae, non captioni consuluerunt. Nam ibidem inclusi, nec se plene protegere, nec arcem exire quoquo modo valuerunt, donec quidam caesi, plures sauciati, regiae majestatis arbitrio succumbentes, tam se quam arcem non inconsulto domino suo exposuerunt. Sic uno facto pius et sceleratus eodem, dapiferum sibi, fratribus fratrem, Corboilensibus comitem, tam prudenter quam clementer restituit. De castello militum quosdam eorum bona depopulans exhaeredavit, quosdam diuturni carceris maceratione, ut terreret consimiles, affligens, durissime punire instituit. Talique victoria coronae primitias contra aemulorum opinionem egregie Deo donante nobilitavit.
Abbreviated transcription (Latin):
te singularẽ conspiceret. iubrato fraxi¬
no sepe ineum intendebat. s quia timo¬
re consequentiũ moram facere nõ aude¬
bat: reciꝑcam fugã capiebat. Hoc mire
et egregie callens. qd̾ si cum solo. solus
mora aliqua mire posset animi audatiã
aut duelli tropheo. aut mortis ꝑiculo.
mirabili fama declararet. Crebro etiã cõ¬
tigit. ut uillas inuia sitas. et occurren¬
cium hostiũ indeclinabiles impetus
nullo mͦ euadere ualeret: nisi cũ siniu¬
lata fraude se ipsum garlandensem
guilmũ fallendo guilłmũ aũ hugo¬
nẽ se sequentẽ cõclamaret. et exparte
regis ut eum tanquã hostẽ impedirẽt
inuitaret. His et aliis huiꝰmodi tã lĩgue
cautela. quã animi strenuitate fuga lap¬
sus. multos unus derisit. Rex aũ nechac
nec alia occasione ab incepto obsidionis
defistens. castellũ coartat. oppidanos te¬
rebrat. nec eos impugnare desistit: do¬
nec expugnatos clã militib quoꝵ dam

Expanded text:
te singularem conspiceret, vibrato fraxite singularem conspiceret, vibrato fraxino saepe in eum intendebat; sed quia timore consequentium moram facere non audebat, reciprocam fugam capiebat, hoc mire et egregie callens, quod si cum solo solus mora aliqua inire posset, animi audaciam aut duelli tropaeo aut mortis periculo mirabili fama declararet. Crebro etiam contigit ut villas in via sitas, et occurrentium hostium indeclinabiles impetus nullo modo evadere valeret, nisi cum simulata fraude seipsum Garlandensem Guillelmum fallendo, Guillelmum autem Hugonem se sequentem conclamaret, et ex parte regis, ut eum tanquam hostem impedirent, invitaret. His et aliis hujusmodi tam linguae cautela, quam animi strenuitate fuga lapsus, multos unus derisit. Rex autem nec hac nec alia occasione ab incepto obsidionis desistens, castellum coarctat, oppidanos terebrat, nec eos impugnare desistit, donec expugnatis clam militibus, quorumdam
Abbreviated transcription (Latin):
citissime insistat nec que eũ pena maneat
si ferotior ferocissimo subita morte eũ
int̃ficiat curabit. Hoc gͥ timore rex citis¬
sim castrũ cingit. portarũ uias obtrudit.
municipiis quattuor aut quinq castrũ
cõcludit. et ad captorũ et castelli recep¬
cionẽ. & regni & ꝑsone oꝑam impẽdit.
Prefatus aũ hugo quoꝵ captione pͥmo
exhilaratus. hoꝵ ereptione et castri amiᷤ¬
sione ualde ꝑt̾ritus. anxiat᷑. laborat.
et quomͦ castrũ ingredi posset. mͦ eques
mͦ pedes. multiformi ioculatoris & me¬
retricis mentito simulachro machinat᷑.
Unde cum quadã die id circa tota eius
intentio uersaret᷑: de castris animadũsꝰ
insilenciũ ꝑemptorios impetus sustinẽ
nõ ualens. fugã apponit saluti: cũ subi¬
to int̃ alios et ante alios animi et equi
uelocitate Guilłmꝰ fr̃ capti dapiferi.
nules facetus. & armis strenuus. eum
grauissue insectans: impedire conat᷑.
Quem cum ipse hugo ipsa sui uelocita¬

Expanded text:
citissime insistet, nec quae eum poena maneat, citissime insistet, nec quae eum poena maneat, si ferocior ferocissimo subita morte eum interficiat, curabit. Hoc ergo timore rex citissime castrum cingit, portarum vias obtrudit, municipiis quatuor aut quinque castrum concludit, et ad captorum et castelli receptionem et regni et personae operam impendit. Praefatus autem Hugo, quorum captione primo exhilaratus, horum ereptione vel castri amissione valde perterritus, anxiatur, laborat, et quomodo castrum ingredi posset modo eques, modo pedes, multiformi joculatoris et meretricis mentito simulacro machinatur. Unde cum quadam die id circa tota ejus intentio versaretur, de castris animadversus insilientium peremptorios impetus sustinere non valens, fugam apponit saluti, cum subito inter alios et ante alios animi et equi velocitate Guillelmus frater capti dapiferi, miles facetus et armis strenuus, eum gravissime insectans impedire conatur. Quem cum ipse Hugo ipsa sui velocita
Abbreviated transcription (Latin):
tam hoste ancicipatus nõ potuit int̾ceptꝰ
turrim castri eiusdẽ nõ ut dñs. s captiuus.
cũ comite corboilensi occupauit. Et pari
dolore. dispari timore. cũ aliꝰ mortẽ. aliꝰ
heredationẽ tantũ timeret: uersus ille
eis aptari poterat. Solatia fati. cartago
mariusq tulit. Qd̃ cũ clamore refugoꝵ
accelerantis regis aurib insonuisset: de¬
uiando dense noctis molestia se demiora¬
tum dedignans. celerrimo insiliit equo.
et innitens irrumpendo portã. p̃sidia suis
audacter deferre porta serrata teloꝵ et
lancearum et saxoꝵ grandine. cessit re¬
pulsus. Quo consternati dolore. fr̃s et
consanguinei capti dapiferi. pedib re¬
gis ꝓuoluti. miserere inquiunt głose
rex itrenue agens. qũ sinefandus ille
hugo creciacensis homo ꝑditissimus.
humani sanguinis sitibundus. uł huc
uenig uł illuc abducens. fr̃em nr̃m
tangere quoqͦmͦ potuerit. iugulo eius

Expanded text:
tam hoste anticipatus non potuit, interceptus tam hoste anticipatus non potuit, interceptus turrim castri ejusdem non ut dominus, sed ut captivus, cum comite Corboilensi occupavit. Et pari dolore, dispari timore, cum alius mortem, alius exhaeredationem tantum timeret, versus ille eis aptari poterat: . . . . . Solatia fati Carthago Mariusque tulit. Quod cum clamore refugorum accelerantis regis auribus insonuisset, deviando densae noctis molestia se demoratum dedignans celerrimo insiliit equo, et innitens irrumpendo portam praesidia suis audacter deferre, porta serrata telorum, et lancearum, et saxorum grandine cessit repulsus. Quo consternari doloré fratres et consanguinei capti dapiferi, pedibus regis provoluti: Miserere, inquiunt, gloriose rex, strenue agens, quoniam si nefandus ille Hugo Creciacensis, homo perditissimus, humani sanguinis sitibundus, vel huc veniens, vel illuc abducens fratrem nostrum, tangere quoquo modo potuerit, jugulo ejus
Abbreviated transcription (Latin):
iure. s occasione cuiꝰdã matrimonii de
comitissa adelaide quã retento castro sp̃¬
tam repudiauit ad eum spectabat: cum
uirando in castro caute tam̃ eos recipere
firmauerunt. Quoꝵ ꝑsuasione cumrex
pauca curialium manu. ne publicaret᷑
accelerasset. sero cuni adhue circaignes
confabularent᷑. qui p̃missi fuerant uideli¬
cet ansellus de garlanda dapifer tanquã
nules strenuus. porta qua det̾minatũ erat
pene cum . xl. armatis receptus. uirib eã
occupare contendit. Uerũ oppidani fremi¬
cum equoꝵ. equitum murm᷑. inopinatum
adiirantes e contra ꝑsiliunt. & quia uia
hostiis oppositis artabat᷑. et ingressus. ad
nutũ auire aut redire ꝓhibebat. indigene
ꝓforib audatiores expeditius eos cedebãt.
Qui et noctis tenebrat᷑ opacitate. et loci co¬
artati infortunio. cũ sustinere duitus nõ
ualentes. portam repetissent: ansellus ut
erat animosus retro cedens et cesus. qr por¬

Expanded text:
jure, sed occasione cujusdam matrimonii de jure, sed occasione cujusdam matrimonii de comitissa Adelaide, quam retento castro spretam repudiavit, ad eum spectabat; cum jurando in castro, caute tamen, eos recipere firmaverunt. Quorum persuasione cum rex pauca curialium manu, ne publicaretur, accelerasset, sero cum adhuc circa ignes confabularentur, qui praemissi fuerant, videlicet Ansellus de Garlanda dapifer, tanquam miles strenuus, porta qua determinatum erat pene cum quadraginta armatis receptus, viribus eam occupare contendit. Verum oppidani fremitum equorum, equitum murmur inopinatum admirantes, econtra prosiliunt, et quia via ostiis oppositis arctabatur, et ingressus ad nutum aut ire aut redire prohibebat, indigenae pro foribus audaciores expeditius eos caedebant. Qui et noctis tenebrarum opacitate, et loci coarctati infortunio, cum sustinere diutius non valentes portam repetissent, Ansellus, ut erat animosus, retrocedens et caesus, quia por
Abbreviated transcription (Latin):
contra regẽ tulerat opẽ. parcere elegit:
s eius insidians simplicitati. cũ quadã
die uenatũ iri penes se secure decreuis¬
set: quid rei quid spei corrupta iniuidia
consangunitas pariat insipiens animad¬
uertit. Raptus equidẽ ab eodẽ fr̃e hugo¬
ne incastro qui dr̃ firmitas baldiun. com¬
pedib et cathenis impedit᷑: nec si facultas
suppeteret. nisi cum regem impeter et
bello: expediret᷑. Qua inusitata insania
oppidani curboilenses multi. opiniabat
etũ castellum ueterana militũ multoꝵ
nobilitas. ad regie maiestatis publicum
cõfugiunt asilum. genib eius ꝓuoluti.
lacrimabili singultu captũ comitẽ. et
captionis causam denunciant: et eut eũ
potent̃ eripiat multiplici p̃ce sollicitant.
Spe aut̃ ereptionis eo spondente suscepta.
iram nutigant. dolorẽ alleuiant: et qua
arte quib ualeant uirib dñm recuꝑare
decertant. Unde actũ ẽ ut quidã de
firmitate baldiuni. que nec hereditario

Expanded text:
contra regem tulerat opem, parcere elegit; contra regem tulerat opem, parcere elegit; sed ejus insidians simplicitati, cum quadam die venatum iri penes se secure decrevisset, quid rei, quid spei, corrupta invidia consanguinitas pariat insipiens, animadvertit. Raptus equidem ab eodem fratre Hugone in castro qui dicitur Firmitas-Balduini, compedibus et catenis impeditur: nec si facultas suppeteret, nisi cum regem impeteret bello, expediretur. Qua inusitata insania oppidani Corboilenses multi, oppugnabat enim castellum veterana militum multorum nobilitas, ad regiae majestatis publicum confugiunt asylum; genibus ejus provoluti lacrymabili singultu captum comitem, et captionis causam denuntiant, et ut eum potenter eripiat, multiplici prece sollicitant. Spe autem ereptionis eo spondente suscepta, iram mitigant, dolorem alleviant, et qua arte, quibus valeant viribus dominum recuperare decertant. Unde actum est ut quidam de Firmitate-Balduini, quae nec haereditario
Abbreviated transcription (Latin):
rit anathemati ꝑpetuo subiacere. Ea
siquidẽ occasione archiep̃o suo uenera¬
bili et merito uiro uiridi rodulfo. qui
dñi regis eo qđ absq eiꝰ assensu electus
& inthronizatus fuerat sede remensi gͣ¬
iussimas & ꝑicłosas incurrerat inimicitiã.
paceri impetiare. aut regem non corona¬
risꝑabant. Qd̃ quia intempestiue uenert̃.
ibi multi ad ꝑͥa ioquaces redierunt: qͥc
quid tanĩ dixerint nichil utile retulert̃:
consueuerat dissuescere nõ potuit uide¬
licet eccłias tueri. pauꝑes et egenos ꝑte¬
gere paci et regni defensioni .iiisistere.
Prefatus itaq ouido rubeus filiusq eius
hugo creciarensis uiuenis idoneus. armis
strenuus. tam rapinis quã incendiis aptus
tociusq regni curbator celerrimus. ranco¬
re animi cumulato ꝑ amissi castri gorna¬
ci erubescencia. aregie excellencie dero¬
gatione nõ cessabant. Ea ꝑpt̃ nec etiam
fri comiti corboilensi odoni. quia ei nullã

Expanded text:
rit, anathemati perpetuo subjacere. Ea rit, anathemati perpetuo subjacere. Ea siquidem occasione archiepiscopo suo venerabili et emerito viro Viridi Rodulfo, qui domini regis, eo quod absque ejus assensu electus et inthronizatus fuerat sede Remensi, gravissimas et periculosas incurrerat inimicitias, pacem impetrare, aut regem non coronari sperabant. Qui, quia intempestive venerunt, ibi muti ad propria loquaces redierunt: aut si quid dixerunt, nihil tamen utile retulerunt consueverat, dissuescere non potuit, videlicet Ecclesias tueri, pauperes et egenos protegere, paci et regni defensioni insistere. Praefatus itaque Guido Rubeus, filiusque ejus Hugo Creciacensis juvenis idoneus, armis strenuus, tam rapinis quam incendiis aptus, totiusque regni turbator celerrimus, rancore animi cumulato pro amissi castri Gornaci erubescentia, a regiae excellentiae derogatione non cessabant. Eapropter nec etiam fratri comiti Corbolinensi Odoni, quia ei nullam
Abbreviated transcription (Latin):
indie inuentionis scĩ ꝑthomartyris ste¬
phani. sacratissimȩ unctionis liquore
delibutũ. missas gr̃arũ agens. abiecto¬
q scłaris mlitiȩ gladio. eccłiastico ad
uindictam malefactoꝵ. accingens. dia¬
demate regni gratant̃ coronauit: necñ
& sceptrum et iurgam. & ꝑ hec ȩccłia¬
rum. et pauꝑni defensionẽ: & quecũq
regni insignia approbante clero et ppło
deuotissime cõtradidit. Necdũ pꝰ cele¬
brationẽ diuinoꝵ festuas deposuerat
exiuuas. cum subito mali nuncii bauila¬
tores. aremensi eccł̃ia assistunt. litteras
contradictorias deferentes: et auctorita¬
te apłica si tempestiue uenissent ne re¬
gia fieret unctio int̃minantes. Dicebãt
siquidẽ pͥmȩ regis corone pͥmicias ad
uis eccłiȩ ꝑtinere remensis spectare. &
apͥmo francoꝵ rege quẽ baptitauit bea¬
tus remigius clodouo. hanc p̃rogatiuã
illibatã et inconuilsam optinere. siqͥs
eam temerario ausu iuolare temptaue¬

Expanded text:
in die Inventionis sancti protomartyris Stein die Inventionis sancti protomartyris Stephani sacratissimae unctionis liquore delibutum, missas gratiarum agens, abjectoque saecularis militiae gladio, ecclesiastico ad vindictam malefactorum accingens, diademate regni gratanter coronavit, nec non et sceptrum et virgam, et per haec Ecclesiarum et pauperum defensionem, et quaecunque regni insignia approbante clero et populo devotissime contradidit. Nec dum post celebrationem divinorum festivas deposuerat exuvias, eum subito mali nuntii bajulato res a Remensi Ecclesia assistunt, litteras contradictorias deferentes, et auctoritate apostolica, si tempestive venissent, ne regia fieret unctio interminantes. Dicebant siquidem primae regis coronae primitias ad jus Ecclesiae Remensis spectare, et a primo Francorum rege, quem baptizavit beatus Remigius, Clodoveo, hanc praerogativam illibatam et inconvulsam obtinere; si quis eam temerario ausu violare tentave
Abbreviated transcription (Latin):
eo qd̾ minus bene erga eccłiam se habue¬
rat: & quia int̾ tot nobiles reges nõ ma¬
gni duceret᷑ eiꝰ sepultura: in eodẽ mona¬
sterio ante altare positũ ꝓut decencius
potuerunt. hẏmnis et p̃ce animã dño
cõmendantes: corpus sollẽnib saxis ex¬
ceꝑerunt.
Refatus aũ ludouicus qm̃ in adole¬
scencia eccłiȩ amicitiã liberali de¬
fensione ꝑmeruerat pauꝑni &e orphanoꝵ
causam sustentauerat. tẏ ramnos poten¬
ti uirtute ꝑdomuerat dõ annuente ad
regni fastigia sicut bonoꝵ uoto asciscit᷑.
sic maloꝵ et impiorum uotua machina¬
tione si fieri posset excluderet᷑. Consulte
gͦ agit᷑. & potissimũ dictante uenerabili
et sapientissimo uiro uone carnotensi
ep̃o. ut ad refellendã impioꝵ. machina¬
tionẽ citissime aurelianis cõueniant:
eiꝰq exaltationi oꝑam dare mature fe¬
galone parisiensi ep̃o. manasse melden¬
si. io he aurelianensi iuone carnotensi.

Expanded text:
eo quod minus bene erga Ecclesiam se habueeo quod minus bene erga Ecclesiam se habuerat, et quia inter tot nobiles reges non magni duceretur ejus sepultura: in eodem monasterio ante altare positum, prout decentius potuerunt, hymnis et prece animam Domino commendantes, corpus solemnibus saxis exceperunt.efatus autem Ludovicus, quoniam in adolescentia Ecclesiae amicitiam liberali defensione promeruerat, pauperum et orphanorum causam sustentaverat tyrannos potenti virtute perdomuerat, Deo annuente ad regni fastigia, sicut bonorum voto asciscitur, sic malorum et impiorum votiva machinatione, si fieri posset, excluderetur. Consulte ergo agitur, et potissimum dictante venerabili et sapientissimo viro Ivone Carnotensi episcopo, ut ad refellendam impiorum machinationem citissime Aurelianis conveniadt, ejusque exaltationi operam dare mature feGalone Parisiensi episcopo, Manasse Meldensi, Joanne Aurelianensi, Ivone Carnotensi,
Abbreviated transcription (Latin):
et uiri religiosi quã plures. Qui nobile
regiȩ maiestatis cadauer ad eccłiã beate
marie ꝑferentes. celebres ei exequias ꝑ¬
noc tauerunt. Sequente uͦ mane lecticã
paliis seu quecũq funebri ornatu decẽ¬
suit filius: et filiali affectu quẽ admo¬
dum decebat modo pedes. mͦ eques. cũ
quos habebat baronib lecticã flendo
adiutare studebat. hic etiam mirabi¬
len ostendens animi generositatem
cũ toto temꝑe uite suȩ. nec ꝓmatris re¬
pudio. nec etiã ꝓ suꝑducta andegauẽ¬
si ipsum ialiquo offendẽ. aut regni eiꝰ
dñationẽ defraudando in aliquo sicut
alii cõsueuerunt uiuenes curauerit ꝑ¬
curbare. Cũ aũ ad nobile monasterium
beati benedicti suꝑligerin fluuiũ mul¬
to comitatu deportassent: qm̃ ibidẽ se
deuouerat. dicebant siquidẽ qͥ ab eo au¬
dierant qd̾ asepultura patrũ suorũ regũ
quȩ ineccłia beati dionisii quasi iure na¬
turali habet᷑. se absentari desiderauerat.

Expanded text:
et viri religiosi quamplures. Qui nobile et viri religiosi quamplures. Qui nobile regiae majestatis cadaver ad ecclesiam beatae Mariae perferentes, celebres ei exsequias pernoctaverunt. Sequente vero mane lecticam palliis seu quocunque funebri ornatu decensuit filius, et filiali affectu, quemadmodum decebat, modo pedes, modo eques, cum quos habebat baronibus lecticam flendo adjutare studebat. Hic etiam mirabilem ostendens animi generositatem, cum toto tempore vitae suae nec pro matris repudio, nec etiam pro superducta Andegavensi ipsum in aliquo offendere, aut regni ejus dominationem defraudando in aliquo, sicut alii consueverunt juvenes, curaverit perturbare. Cum autem ad nobile monasterium Beati Benedicti super Ligerim fluvium multo comitatu deportassent, quoniam ibidem se devoverat, dicebant siquidem qui ab eo audierant, quod a sepultura patrum suorum regum, quae in ecclesia Beati Dionysii quasi jure naturali habetur, se absentari desideraverat,
Abbreviated transcription (Latin):
netur. Ea ꝑpt consulte agit᷑ ut & dñs ca¬
stri se dedere regie maiestati nõ diffe¬
rat: castrũq & t̾ram eius ditioni subi¬
ciat. Rediens itaq dñs ludouicus p̃dã
dñm castri fecit & subito triũpho eo stã¬
pis relicto parisuis felici successu remea
deficiebat. neq enĩ post suꝑductã ande¬
gauensẽ comitissam quicꝗͣ regia maie¬
state dignũ agebat. s rapte cõuigis rap¬
tus concupiscencia uoluptati sue satis¬
facere oꝑam cdabat. Unde nec rei publice
ꝓuidebat. nec ꝑceri et elegantis corporis
sanitati plus equo remissus parcebat.
hoc unũ suꝑerat. qđ timore et amore suc¬
cessoris filii regni status uigebat. Cunq
fere saragenarius esset regẽ exuens ap̃
milidunũ castrũ suꝑfluuiũ sequane
p̃sente dño ludouico extremũ clausit
diem. Cuiꝰ nobilib exequiis int̾fuerũt
siluanectensis. Aurelianensis. et bone
memorie adam beati dionisii abbas.

Expanded text:
netur. Ea propter consulte agitur, ut et dominus canetur. Ea propter consulte agitur, ut et dominus castri se dedere regiae majestati non differat, castrumque et terram ejus ditioni subjiciat. Rediens itaque dominus Ludovicus, praedam dominum castri fecit, et subito triumpho eo Stampis relicto Parisius felici successu remeavdeficiebat. Neque enim post superductam Andegavensem comitissam quidquam regia majestate dignum agebat, sed raptae conjugis raptus concupiscentia voluptati suae satisfacere operam dabat. Unde nec reipublicae providebat, nec proceri et elegantis corporis sanitati plus aequo remissus parcebat. Hoc unum supererat, quod timore et amore successoris filii regni status vigebat. Cumque fere sexagenarius esset, regem exuens apud Milidunum castrum super fluvium Sequanae praesente domino Ludovico extremum clausit diem . Cujus nobilibus exsequiis interfuerunt Silvanectensis, Aurelianensis, et bonae memoriae Adam Beati Dionysii abbas,
Abbreviated transcription (Latin):
palis p̃ponens. nulla eñi alia succedebat
uia excitu francoꝵ. resistit. Cumq ibidẽ
mediante riuo utriq hererent. dñs ludo¬
uicus unũ eoꝵ audatiꝰ cet̾is indignatꝰ
repagula exisse. equũ calcarib urget:
& ut erat uir p̃cetĩs cordatus insiliens
ieum lancea ꝑcussum. nec eũ solũ. s
ꝑ eum alium uno ictu ꝑsternit: & quod
regem dedeceret ineodẽ riuo copiosũ
usq ad galeam balneũ cõponit: succes¬
susq suos urgere nõ differeñs quo ille
arto exierat iste intrauit. et pugili cõ¬
gressione hostes abigere non desistit.
Quod franci uidentes mirabilĩt anima¬
ti repagula rumpunt. ruuũ transiliũt:
hostesq multa cede ꝑsequentes ad ca-¬
strum usq coactos reppellunt. fama uo¬
lat. oppidanos totamq uiciniã ꝑcellit.
qd dñs ludouicus & sui ut fortissimi
milites donec funditus subuerterit
castrum & nobiliores castri aut patibu¬
lo affigat aut ocłos eruat recede dedig¬

Expanded text:
palis praeponens nulla enim alia succedebat palis praeponens nulla enim alia succedebat via exercitui Francorum resistit. Cumque ibidem mediante rivo utrique haererent, dominus Ludovicus unum eorum audacius caeteris indignatus repagula exisse, equum calcaribus urget, et ut erat vir prae caeteris cordatus, insiliens in eum lancea percussum, nec eum solum, sed per eum alium uno ictu prosternit, et quod regem dedeceret in eodem rivo copiosum usque ad galeam balneum componit, successusque suos urgere non differens, quo ille arcto exierat, iste intravit, et pugili congressione hostes abigere non desistit. Quod Franci videntes, mirabiliter animati repagula rumpunt, rivum transiliunt, hostesque multa caede persequentes ad castrum usque coactos repellunt. Fama volat, oppidanos totamque vicina percellit, quod dominus Ludovicus et sui ut fortissimi milites, donec funditus subverterit castrum, et nobiliores castri aut patibulo affigat, aut oculos eruat, recedere dedig
Abbreviated transcription (Latin):
res. uirtus animi. corꝑis ex̃c̃itio agita¬
ta suꝑis attollit: et quib oblectata
strenuitas ꝑfruat᷑ p̃clara facinora un¬
decunq tr̾arũ uiris offerendo reponit.
Assistunt equidẽ qui magnificis ex hor¬
rent suppliciis multo etiã et sumptuoso
seruitio ad partes bituricensiũ dñm ludo¬
uicũ transmeare. ea in parte qua cõfinia li¬
mouicenciũ cõtminant: ad castrũ uidelicet
scẽ seuere nobilissiniũ. & hereditaria mi¬
litiȩ possessione famosii. pedite multo
popłosum. dñĩnq illiꝰ uirũ nobilẽ hunbal
dum. aut ad exequendũ iusticiã cogere.
aut uire proiutria castrum lege salica
anuttere. Rogatus uͦ nõ cum hoste. s do¬
mesticoꝵ militari manu fines illos ingres¬
sus. cii ad castrum festinaret: p̃fatus castel¬
lanus multa militia comitatus. erat enĩ
generosi sanguinis bene liberalis. et ꝑuidꝰ
ei occurrit. riuũq quendã repagulis et

Expanded text:
res, virtus animi corporis exercitio agitares, virtus animi corporis exercitio agitata superis attollit; et quibus oblectata strenuitas perfruatur, praeclara facinora undecunque terrarum viris offerendo reponit. Assistunt equidem qui magnificis exorent suppliciis, multo etiam et sumptuoso servitio ad partes Bituricensium dominum Ludovicum transmeare, ea in parte qua confinia Lemovicensium conterminant, ad castrum videlicet Sanctae Severae nobilissimum, et haereditaria militiae possessione famosum, pedite multo populosum, dominumque illius virum nobilem Hunbaldum  al. Hunbaudum, aut ad exsequendum justitiam cogere, aut jure pro injuria castrum lege Salica amittere. Rogatus vero non cum hoste, sed domesticorum militari manu fines illos ingressus, cum ad castrum festinaret, praefatus castellanus multa militia comitatus erat enim generosi sanguinis, bene liberalis et providus ei occurrit, rivumque quemdam repagulis et
Abbreviated transcription (Latin):
cearios suo loco sequestrat. Ut gͦ se cõ¬
spicant᷑ classica intonant. equitũ et
equoꝵ animositas incitat᷑: citissime cõ¬
mittit᷑. Uerũ franci marte cõtinuo ex̃¬
citati. brienses longa pace solutos ag¬
gressi cedunt. lanceis et gladiis p̃ci¬
pitant. uictoriȩ insistunt. nec eos impu¬
gnare uirilit̾ tam militari quã pede¬
stri manu desistunt: donec t̃ga uer¬
tentes fuge p̃sidum arripuerunt.
Ipse uͦ comes malens pͥmus quã extre¬
mus infuga ne caꝑet᷑ repꝑiri. relicto
exercitu repatriare cõtendit. Qua con¬
gressione quidã int̾fecti. multi uulne¬
rati. plures capti famosam ubiq t̾rarũ
celeb̾rimã fecere uictoriã. Potitus itaq
tanta et tam oportuna dñs ludouicꝰ
uictoria. tentoria repetit: oppidanos
uana spe frustratos eicit. castelũ sibi
retinẽs garlandensib cõmittit:
tia desidiã comitata ĩmo depͥmit.
sic nobiles nobiliores. głosos głosio¬

Expanded text:
cearios suo loco sequestrat. Ut ergo se concearios suo loco sequestrat. Ut ergo se conspicantur classica intonant, equitum et equorum animositas incitatur, citissime committitur. Verum Franci marte continuo exercitati Brienses longa pace solutos aggressi caedunt, lanceis et gladiis praecipitant, victoriae insistunt, nec eos impugnare viriliter tam militari quam pedestri manu desistunt, donec terga vertentes fugae praesidium arripuerunt. Ipse vero comes malens primus quam extremus in fuga, ne caperetur, reperiri, relicto exercitu repatriare contendit. Qua congressione quidam interfecti, multi vulnerati, plurimi capti, famosam ubique terrarum celeberrimam fecere victoriam. Potitus itaque tanta et tam opportuna dominus Ludovicus victoria, tentoria repetit, oppidanos vana spe frustratos ejicit, castellum sibi retinens Garlandensibus committit.tia desidiam comitata imo deprimit, sic nobiles nobiliores, gloriosos gloriosio