comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
solationẽ tuam est. cũ labore tuo: qd̃ ad penã
tuam est. ꝑ laborẽ tuum. Habet panẽ. habet¬
⁊ spinas. Panem cũ labore tuo ad consolatio¬
nemtuã: spinas ꝑ laborẽ tuum ad penã tuã.
Insudore uultꝰ tui ueseeris panetuo. Hoc
ad consolationẽ tuam cũ labore tuo. Cum
oꝑatꝰ fueris t̾ram ñ dabit frucdũ suum. sed
spinas & tribulos germinabit tͥ: hoc ad pe
nã ꝑ laboremtuum. Ergo ñ solũ ñ stat ad
consolationẽ tuã. s multo magis stat ad con¬
fusionẽtuam. Stat ũ solũ leuamen miseriȩ
tuȩ.s stat intestimoniũ ⁊ penã culpetue.
Stat t̾ra. ⁊ tu super terram stas: stabilis ipsa
est que portat: itu corruis qui portaris.
Quare hoc÷ Numqͥd i tu t̾ra non es: Qͥo gͦ
dict̾ũ est tibi: Cerra es ⁊ int̾ram ibis. Et̾ra
es. i suꝑ terrã es: ⁊ de t̾ra es. Quare gͦ non
stas met̾num: ᷤ Nũ qͥd tu infirmior fact̾us
est̾ra illa de qua sũptus es:Qd ergo oꝑata

Expanded text:
solationem tui, est cum labore tuo; quod ad poenam solationem tui, est cum labore tuo; quod ad poenam tuam, est per laborem tuum. Habet panem, habet et spinas. Panem cum labore tuo ad consolationem tui; spinas per laborem tuum, ad poenam tuam. In sudore vultus tui vesceris pane tuo: hoc ad consolationem tui cum labore tuo. Cum operatus fueris, terra non dabit tibi fructum suum, sed spinas et tribulos germinabit tibi. Hoc ad poenam tuam per laborem tuum. Ergo non solum stat ad consolationem tui, sed multo magis stat ad confusionem tui. Stat non solum ad levamen miseriae tuae, sed stat in testimonium et poenam culpae tuae. Terra stat, et tu super terram stas. Stabilis ipsa est quae portet, et tu corruis qui portaris. Quare hoc? Nunquid et tu terra non es? Quid ergo dictum est tibi: Terra es, et in terram ibis? Ergo terra es, et super terram es, et de terra es. Quare ergo non stas in aeternum? Nunquid tu infirmior factus es terra illa de qua sumptus es? Quid ergo operata
Abbreviated transcription (Latin):
inȩt̃num stat. Ausculta homo ⁊ erubesce.
Terra inet̾nũ stat. Quare t̾ra stat: & tu stare
non potes ꝓpter quẽ fact̾a est t̾ra: ᷤᷤ fortassis
dices quia ad consolationẽ tuam stat. Stat
ut uenientes mittat. ꝑ transeuntes portet:
discedentes recipiat. Nascentes enĩ de t̾ra
ueniunt ꝑ carnis originẽ: & uiuentes super
ꝑ carnis corruptionẽ. Ergo stat ad consolationẽ
tuam. Immo uero ad confusionẽ tuã stat. Quo¬
modo: Uide qualis stat: qualis portat. ⁊ qua-¬
les portat: & de quali portat. Qualis gͦ portat:
ꝯ̃ludi qualis. Maledicta t̾ra in opere tuo: spi¬
nas & tribulos germinabit tͥ. Qualesergo
portat:s Rursus audi. Maledict̾us es super ter¬
ram. & de quali portat: Insudore uultꝰ tui
uesceris pane tuo. & comedes herbas t̾re. Q
maledicta maledictͥos portat: & tam̃ portat.
S unde portat. habet aliquid ad consolatio¬
nem tuam: & aliquid adp ęnã tuam. Qd̃ ad con¬

Expanded text:
in aeternum stat. Ausculta homo, et erubesce. in aeternum stat. Ausculta homo, et erubesce. Terra in aeternum stat. Quare terra stat, et tu stare non potes, propter quem facta est terra. Fortassis dices, quia ad consolationem tui stat. Stat ut venientes mittat, pertranseuntes portet, discedentes recipiat. Nascentes enim de terra veniunt per carnis originem, et viventes super per carnis corruptionem. Ergo stat ad consolationem tui; imo vero ad confusionem tui stat. Quomodo? Vide qualis stat, qualis portat, et quales portat, et de quali portat. Qualis ergo portat? Audi qualis: Maledicta terra in opere tuo spinas et tribulos germinabit tibi . Quales autem portat? Rursus audi: Maledictus es super terram . Et de quali portat: In sudore vultus tui vesceris pane tuo; et comedes herbas terrae? Ergo maledicta maledictos portat. Et tamen portat. Sed unde portat, habet aliquid ad consolationem tui et aliquid ad poenam tuam. Quod ad con
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ acciꝑe: s unde finiri putat᷑ ut nonsit:
inde acoipit ut semꝑ sit. Qd enĩ morientes
discedunt dolor ẽ: quẽ consolatio sequit᷑. qͦd
morituri aduenunt. consolatio. que luctu
t̾minat᷑. & qͥd utroq uaniꝰ e̾e̾ potest.Gene¬
ratio p̃terit:⁊ generatio ad uenit. Si paucos
uł non uniu̾sos saltem lamentabilis casus in¬
uolueret tolerabile uideret᷑: nc̃ autẽ seua lu¬
es om̃s secum ad interitũ trahit. Generatio
p̾̃terit ⁊generatio ad uenit. Si p̃terit. quo
uadit: Si ad uenit. unde uenit:  Heu dira
sors. Quomͦ securꝰ potes esse o homo: tantis
tenebris in uolutꝰ. Ecce sors quia uiuendo
transis ad mortẽ. sed mĩqͥd scire potes qualis
aut ubi futurus sis post mortem:  Consid̾a
ergo inquanta uanitate uiuis. qui cotidie
cernis preterire qd̾ es : nec tam̃ scire ulla
ratione potes quale sit qđ futurꝰ es. Gen̾a-¬
tio p̃terit. ⁊ generatio aduenit. Terra aut̾e

Expanded text:
tionem accipere; sed unde finiri putatur ut non sit, tionem accipere; sed unde finiri putatur ut non sit, inde accipit ut semper sit. Quod enim morientes discedunt dolor est. Quae consolatio sequitur quod morituri adveniunt? Consolatio quae luctu terminatur. Et quid in utroque vanius esse potest? Generatio praeterit, et generatio advenit. Si paucos vel non universos saltem lamentabilis casus involveret, tolerabile videretur, nunc autem saeva lues omnes secum ad interitum trahit. Generatio praeterit, et generatio advenit. Si praeterit, quo vadit? Si advenit, unde venit? Heu dira sors! Quomodo securus esse potes, o homo, tantis tenebris involutus? Ecce scis quod vivendo tendis ad mortem. Sed nunquid scire potes qualis aut ubi futurus sis post mortem? Considera ergo in quanta vanitate vivis, quis quotidie cernis praeterire quod es; nec tamen scire ulla ratione potes quale sit quod futurus es. Generatio praeterit, et generatio advenit. Terra autem
Abbreviated transcription (Latin):
quasi ꝑ gradꝰ quosda̾ semꝑ ad altiora ꝓgre¬
diens. pͥmũ posuit illam uanitatẽ. que nec
pęna hominis ẽ. nec culpa: deinde illam
uanitatẽ adumxit. que pena hominis non ẽ
s culpa: postremo illam que culpa ñ est sed
pena. licet tam̃ nec talis culpa sine pena un¬
qu̾ã esse possit. nec talis pena in his duntara
qͥb sacram̃tum salutis ñ sub uenit. a culpa
prorsus libera sit. S ilła culpã hominis
dixi. non penã. ⁊ hanc penã non culpã: qͥa
in illa meritũ hominis cernitur. in ista ui
culpa nequior ñ sit: molestior tam̃ carni est. ⁊
adexcitantdas carnales m̃tes eff.catior. Dicat gͦ
generatio p̾̃terit n generatio ad uenit. Ac sidi¬
ceret. Si negligendũ putatis. q uia uanum ẽ.
omẽ qd̾ agitis: nũqͥd uł hoc negligendũ est
qd̾ ipsi uanitas estis.Generatio p̾terit. ⁊ ge¬
neratio aduenit. Si morientes discedunt. ⁊
morituri succedunt : qd̾ gaudium ẽ. Uidet᷑
quidẽ dolor uiuentiũ. in nascentib consola-¬

Expanded text:
 gradus quosdam semper ad altiora progrediens, primum posuit illam vanitatem quae nec poena hominis est, nec culpa. Deinde illam vanitatem adjunxit, quae poena hominis non est, sed culpa. Postremo illam quae culpa non est, sed poena: licet tamen nec talis culpa sine poena unquam esse possit, nec talis poena in iis duntaxat quibus sacramentum salutis non subvenit, a culpa prorsus libera sit. Sed illam culpam hominis dixi, non poenam, et hanc poenam, non culpam; quia in illa meritum hominis cernitur, et in ista culpa nequior non sit, molestior tamen carni est et ad excitandas carnales mentes efficacior. Dicat ergo: Generatio praeterit, et generatio advenit. Ac si diceret: Si negligendum putatis quod vanum est omne quod agitis, nunquid vel hoc negligendum est quod ipsi vanitas estis? Generatio praeterit, et generatio advenit. Si morientes discedunt et morituri succedunt, quod gaudium est? Videtur quidem dolor viventium in nascentibus consola
Abbreviated transcription (Latin):
eam auditores ad act̾um mittit dicens. ipsum
qd̾ fucurum ẽ: qr scire non eõ posumꝰ quid in
p̃scientia precedat: donec uiderimꝰ quid mef¬
fectu rerũ subsequatur. S & in reb ipsis p̃teri¬
toꝵ qualitatẽ quȩ non uiclimꝰ. ex futuroe con¬

Expanded text:
eam auditores ad actum rerum mittit, dicens: Ipsum eam auditores ad actum rerum mittit, dicens: Ipsum quod futurum est; quia scire non possumus quid in praescientia praecedat, donec viderimus quid in effectu rerum subsequatur. Sed et in rebus ipsis, praeteritorum qualitatem quae non vi
Abbreviated transcription (Latin):
quod factum ẽ : Ipsum qd̾ faciendũ est. Ergo
qͦd fuit in ꝓuidentia semꝑ aliquando futurũ
est inre: ⁊ qd̾ factũ est iam inre: ꝑ similitu¬
dinem adhuc ẽ faciendũ. S non p̃tereundũ
michi uidetur. qd̾ non ait quid est qd̾ futu¬
rũ est: ut deinde sub iungeret. ipsum qđ fu¬
it: cum p̃terita magis certa sint futuris. qͥa
&e si non sint. fuert̾ tamen aliquando & uisa
sunt: futura aut̃ numquã fuerunt: & id̾o
magis inquestione ponendũ uideretur qd
minus certũ est: in responsione aut̃ quod magis
nocũ ee̾ constat. S: notandũ qd̃ effectͥus rerum
scdm causam ꝓuidentia posterior est: in nr̃ã aut̾
cognitione por: quia donee in act̾u suo rem
cernimꝰ. quid de ipsa in et̾na prouidentia dis¬
positun sit. ꝓrsus ignoramꝰ. Atq idõ recd̾e cũ
quereret dicens. qͥd est qͦd fuit. quia ipsa ꝑ se pro¬
uidentia occulta ẽ: statim ad intelligendam

Expanded text:
quod factum est? ipsum quod faciendum est. Ergo quod factum est? ipsum quod faciendum est. Ergo quod fuit in providentia semper, aliquando futurum est in re; et quod factum est jam in re, per similitudinem adhuc est faciendum. Sed non praetereundum mihi videtur quod non ait. Quid est quod futurum est, ut deinde subjungeret. Ipsum quod fuit, cum praeterita magis certa sint futuris, et quia etsi non sunt, fuerunt tamen aliquando et visa sunt. Futura autem nunquam fuerunt. Et ideo magis in quaestione ponendum videretur quod minus certum est. In responsione autem, quod magis notum esse constat. Sed notandum quod effectus rerum secundum causam, providentia posterior est; in nostra cognitione, prior. Quia donec in actu suo rem cernimus, quid de ipsa in aeterna providentia dispositum sit prorsus ignoramus. Atque ideo recte cum quaereret, dicens: Quid est quod fuit? quia ipsa per se providentia occulta est statim ad intelligendam
Abbreviated transcription (Latin):
tio ingrediens. quantũ intꝰ eit: totum reple¬
at. Ergo oculus ⁊ auris nec totimundo suf¬
ficiunt ut totũ capiant. nec totianmo ut
totum impleant: & tam̃ ꝑ ea queforis st̃ ad¬
monent᷑. ut ꝑegant illuc ubi uita est: ubi in
ueniant totũ ⁊ totũ capiant. qui a omĩa inip¬
so uita erant. ⁊ uita erat lux hominũ. Illuc
ergo ꝑgant ubi simul totũ inueniant ⁊ totũ
capiant tocũq possideant: ubi niȩt̾na disposi¬
tione iã facta sunt que futura st̃ intẽpore.¬
Ipsum enĩ idem ⁊ ñ aliuo futurũ est: intem¬
pore. quã quod fuit ante tẽpora met̾na da
dispositione: nec aliud subsequens in rerum
orctine explicatur mutabile. quã quod firũ
⁊ ꝑmanens semꝑ fuit in illa cͣeta ⁊ inuaria¬
bili diuina dispositione. & ut manifeste pa¬
cescat. quia subsequens rerũ effect̾us cumpiu¬
dentia concordat. id̾o etiã in ipsa rerum serie.
futurũ a preterito ñ discordat. Quid ẽ enĩ

Expanded text:
tio ingrediens quantum intus est, totum repletio ingrediens quantum intus est, totum repleat. Ergo oculus et auris nec toti mundo sufficiunt, ut totum capiant; nec toti animo, ut totum impleant. Et tamen per ea quae foris sunt, admonentur ut pergant illuc ubi vita est, ubi totum inveniant, et totum capiant, quia omnia in ipso vita erant, et vita erat lux hominum . Illuc ergo pergant ubi simul totum inveniant, et totum capiant totumque possideant ubi in aeterna dispositione jam facta sunt, quae suidem, et non aliud futurum est in tempore quam quod fuit ante tempora, in aeterna Dei dispositione. Nec aliud subsequens in rerum ordine explicatur mutabile, quam quod fixum et permanens semper fuit in illa rata et invariabili divina dispositione. Et ut manifeste patescat quod subsequens rerum effectus cum providentia concordat, ideo etiam in ipsa rerum serie, futurum a praeterito non discordat. Quid est enim
Abbreviated transcription (Latin):
in his que sub solesunt oculi satiari. ⁊ aures
impleri. nec scientia possunt. quia ñ conpre¬
hendunt totũ qd̾ est : nec desiderio possunt. qͥa
& si conp̃hendunt. non sufficit totũ qđ est: nec
quantũ postunt ꝑmanet qͦd p̃sens est : scuͣt
uanitatẽ esse omẽ qd̾ subsole est: ⁊ quia nichil
de uniuerso labore suo quo laborat subsole
homo. amplius habere potest. Dicat gͦ. cunc¬
tȩ res difficiles. ut cõprehendant᷑ ab humano
sensu quȩ numerari possunt multitudine. nec
cõprehendi quantitate. nec ꝓfunditate in¬
uestigari: ⁊ idõ ñ mirũ est. si sermo deficit.
ubi intelligentia succunbit: ⁊ obhoc non
u alet̾ eas homo explicare sermone. ut rationẽ
reddat desinguilis qͥ omĩa non nouit: ñ enim
saturatur oculus uisu. cũ ꝗꝑse considerãt: nec
impletur auris auditu. cũ erudit᷑ ab altero:
uł intentio exiens ad inqͥsitionẽ rerũ. quan¬
tum extra est totum comp̃hendat. uł cogni¬

Expanded text:
in iis quae sub sole sunt oculi satiari, et aures in iis quae sub sole sunt oculi satiari, et aures impleri nec scientia possunt, quia non comprehendunt totum quod est; nec desiderio possunt; quia, etsi comprehendant, non sufficit totum quod est, nec quantum possunt permanet quod praesens est. Sciunt vanitatem esse omne quod sub sole est, et quod nihil de universo labore suo, quo laborat sub sole, homo amplius habere potest. Dicat ergo: Cunctae res difficiles, ut comprehendantur ab humano sensu, quae nec numerari possunt multitudine, nec comprehendi quantitate, nec profunditate pervestigari. Et ideo non mirum est si sermo deficit, ubi intelligentia succumbit; et ob hoc non valet eas homo explicare sermone, ut rationem reddat de singulis quia omnia non novit: Non enim saturatur oculus visu cum per se considerat; nec auris impletur auditu, cum eruditur ab altero, ut vel intentio exiens ad inquisitionem rerum quantum extra est, totum comprehendat, vel cogni
Abbreviated transcription (Latin):
memoria. ⁊ p̃sentia futurorũ. inmo omĩa p̃teri¬
ta ⁊ futura p̾sentia st̃: quia nec p̃teritũ nec fu¬
turũ aliqͥd ibi est ubi p̃sens ẽ. omẽ qd̾ est: ⁊omẽ
qd̃ est ibi est. Ibi gͦ ⁊ oculus uisu satiari. ⁊ auriᷤ
auditu impleri potest: ubi consũmata ⁊ plena
ꝑfectio ꝑcipitur: & ꝑcepta plenitudine ȩt̾nitas
non euacuatur. Sisergo tota hec sententia qͣ
sub sole nec nouum aliqͥd nec et̾num ee̾ dicit᷑.
ad hoc spectare uidetur: ut agnoscat homo qͥd
uł fugere debeat uł sequi. In eo qͥd̾ sub sole
nichil nouum ẽ. ȩt̾na dispositio ostenditur: in
eo autẽ qd̃ nichil sub sole ꝑ manens ẽe̾ potest.
inhisque sub sole st̃ et̾nitatem qͥdem significa¬
ri. non tam̃ ee̾. demonstrat᷑. In ipsis gͦ que sub
sole sunt simul agnoscimꝰ. ⁊ in eo qd̾ nichil
et̾num est fugiendũ ẽẽ quod sunt: in eo aũ
qd̾ nichil nouum: sequendũ e̾ẽ qd̃ non sunt.
Quaꝓpt̃ recurrat ad summã sentiam. ait qͥa

Expanded text:
sentia futurorum, imo omnia praeterita et futura praesentia sunt; quia nec praeteritum nec futurum aliquid ibi est, ubi praesens est omne quod est, et omne quod est ibi est. Ibi ergo et oculus visu satiari et auris auditu impleri potest: ubi consummata et plena perfectio percipitur, et percepta plenitudine aeternitas non evacuatur. Sic ergo tota haec sententia, qua sub sole nec novum aliquid nec aeternum esse dicitur, ad hoc spectare videtur, ut agnoscat homo quid vel fugere debeat vel sequi. In eo enim quod sub sole nihil novum est aeterna dispositio ostenditur. In eo autem quod nihil sub sole permanens esse potest, in iis quae sub sole sunt aeternitatem quidem significari, non tamen esse demonstratur. In ipsis ergo quae sub sole sunt, simul agnoscimus, et in eo quod nihil aeternum est, fugiendum esse quod sunt. In eo autem quod nihil novum, sequendum esse quod non sunt. Quapropter recurrat ad summam sententiam, ut quia
Abbreviated transcription (Latin):
nicur E. t eam̃ in his ipsa uanitas q̃uasi per
quos dã gradtus ad inerement ũ consurgit.⁊ corruꝑ¬
tio uieud a modico exerescens. paulatim auctͥa semꝑ
inpenis ꝓcechit. Ilam ineis prima origo uantatis
in uentur curiositas. deinde cupiditas. postremo
uoluptas: interquis pͥma quidem ad concupiscen¬
tiam oculoꝵ ꝑtinet. sed̾a ad ambitionẽ scłi. dercia
acd concupniscentiã carnis. ꝑ quas iidelicet uani¬
tatis humanus animꝰ a summa ueritate oeflu

Expanded text:
ima. Et tamen in his ipsa vanitas quasi per quosdam gradus ad incrementum consurgit, et corruptio velut a modico excrescens, paulatim aucta semper in pejus procedit. Nam in eis prima origo vanitatis invenitur, curiositas, deinde cupiditas, postremo voluptas. Inter quas prima quidem ad concupiscentiam oculorum pertinet; secunda ad ambitionem saeculi; tertia ad concupiscentiam carnis. Per quas videlicet vanitates humanus animus a summa ve
Abbreviated transcription (Latin):
non tamen uanitati ser ueritati seruiunt: neq
uieis omino uanũ est qd̃ sunt: quia uanitas ñ
est pro quo st̃. Illa uero que sub tempore &e pro
tempore fuint. ꝓrsus uanitati subiectͥa sunt.
quia ⁊ quod inillis est uanũ est: & uanitas pa¬
rit᷑ quod ex illis est. Q̾ hec sunt illa de qͥbus
inp̃senti agit᷑. in quib sub sole nichil p̃cer

Expanded text:
non tamen vanitati sed veritati serviunt; neque in eis omnino vanum est quod sunt, quia vanitas non est pro quo sunt. Illa vero quae sub tempore et pro tempore fiunt, prorsus vanitati subjecta sunt; quia, et quod in illis est vanum est, et vanitas pariter quod ex illis est. Et haec sunt illa de quibus in praesenti agitur. In quibus sub sole nihil praeter
Abbreviated transcription (Latin):
motus morbem ageretur: quatinꝰ corporea nat᷑a.
que effluendo aliquando defectum sentire potuis¬
set. semꝑ insuã recurrendo originẽ. dum sine
int̾missione recipit. qd̃ effudit: sine effectu effun¬
dat qd̃ recipit. ⁊ sit defectꝰ sine defectu: nec unꝗͦ.
desit quod possit deficere. ut semꝑ deficiat. Un¬
de inuna eadẽq re. ⁊ miserũ est qd̾ est: & mira¬
bile qd̃ factũ est: qͥa in eodem oꝑe. n fragilis in¬
uenit᷑ mat̾ia. ⁊ ratio artificis admiranda: et con¬
tẽptum quidem mundi suad et natura corrupti¬
bilis. s succunbit mens admiratione incontem¬
platione racionis. Ad hanc gͦ racionẽ intuend̾a
post explicitũ cursum rerum mutabiliũ nr̃
eccłastes se conuertit: ut mẽa mentis a ciem
ꝑ contẽplationẽ exe̾ceat : ⁊ quia eã scientia
sufficient̃ non ualet comp̃hendere: dignastu¬
det uenerari admiratione. Nam qͥa mutabili-¬

Expanded text:
motus in orbem ageretur, quatenus corporea natura, motus in orbem ageretur, quatenus corporea natura, quae effluendo aliquando defectum sentire potuisset, semper in suam recurrendo originem dum sine intermissione recipit quod effudit, sine defectu effundat quod recipit, et sit defectus sine defectu; nec unquam desit quod possit deficere, ut semper deficiat. Unde in una eademque re, et miserum est, quod est; et mirabile quod factum est, quia in eodem opere et fragilis invenitur materia, et ratio artificis admiranda. Et contemptum quidem mundi suadet natura corruptibilis, sed succumbit mens admiratione in contemplatione rationis. Ad hanc ergo rationem intuendam post explicitum cursum rerum mutabilium noster Ecclesiastes se convertit, ut in ea mentis aciem per contemplationem exerceat; quia eam scientia sufficienter non valet comprehendere, digna studet venerari admiratione. Nam, quia mutabili
Abbreviated transcription (Latin):
itum sequnt᷑ ipsi. E contra amator et̾̃noꝵ. di¬
cit. Pes m̃s inquit stetit in directo. & iterũ.
Dirige me insemita mandatoꝵ. tuoꝵ: quia
ipsam uolui. & it̾m. Rectus callis iusti. &alibi
rursum. Ibunt inqͥt direct̾ȩ ꝓmissiones. et ad
certũ locum deducet eos dñs ds noster. O uia
rect̾a. Ocircuitꝰ quõ ducistu. ⁊ tu quoducis:s
Tu ducis ⁊ perducis. Tu uero ducis & seducis.
quia quos ducis ꝑdis. ñ ꝑducis. O circuitꝰ qͦ modo
in uoluis. qͦ modo cõplecteris sequaces tuos: tu
currentibꝰ perte neq exitum tͥbuis ã te: nec
inte ꝑuentionẽ. Ergo omĩa transitoria & ca¬
duca ꝑ circuitus uoluunt᷑ dum transeunt:
ut in eis bonum et̃nitatis non quȩramꝰ. que
cernimꝰ semper & sic ad uenire ut transeant.
&e sic transire ut ñ subsistant. Uideamus gͦ
ad huc circuitꝰ istos uanitatis. Peienĩ sapientia ut iã
dictũ est. hoc mirabilit̾ ꝓuicdit. ut rerũ om̃ium

Expanded text:
itum sequuntur, et ipsi. Econtrario amator aeternorum diitum sequuntur, et ipsi. Econtrario amator aeternorum dicit: Pes meus stetit in directo . Et iterum: Dirige me in semitam mandatorum tuorum, quia ipsam volui . Et iterum: Rectus est callis justi . Et alibi rursum: Ibunt, inquit, directe emissiones; et ad certum locum deducet eos Dominus Deus noster . O via recta, o circuitus, quo ducis tu. Et tu quo ducis? Tu ducis, et perducis. Tu vero ducis, et seducis; quia quos ducis, perdis, non perducis. O circuitus, quomodo involvis, quomodo complecteris sequaces tuos? Tu currentibus per te, neque exitum tribuis a te, nec in te perventionem. Ergo omnia transitoria et caduca per circuitus volvuntur dum transeunt, ut in eis bonum aeternitatis non quaeramus, quae cernimus semper, et sic advenire ut transeant, et sic transire ut non subsistant. Videamus ergo adhuc circuitus istos vanitatis. Dei enim sapientia, ut jam dictum est, hoc mirabiliter providit, ut rerum omnium
Abbreviated transcription (Latin):
circuitꝰ uia est: ubi cursus certe finem habere
possit non est. Que ergo in circuitu currunt. sem¬
per currunt: nũquã ad statũ ꝑueniunt. Semꝑ
transeunt. ⁊ nũquam subsistunt. Semꝑ finiunt᷑:
⁊ finẽ inuenire ñ possunt. Cũ preterierint futu¬
ra st̃: tũ suꝑuenerint non subfistunt. Hec ẽ uia
inutabiliũ omĩum. & uia omĩum mutabilia a man¬
tium: & mutabilia sequentium. Nã ⁊i de impiis
dictum ẽ. Incircuitu impĩ ambulant. & it̾m.
Caput circuitꝰ eorum.⁊ pones illos ut rotã dñe.
caput qͦq impioꝵ. om̃ium desetestat᷑ dicens.
Cir cuiui t̃ram ⁊ ꝑ ambulaui eam. Ꝙ de ipso apłs
ait. Circuit tanquã leo rugiens querens quem
deuoret. Uides gͦ quẽ a tmodu̾ ꝑuersi semꝑ cir¬
cuitũ diligunt: ⁊ a circuitu ñ recedunt. Iecirco
que a ꝑ uersis ꝑuerse amant᷑. etiã ipsa in circu¬
itu omĩa currunt in testimoniũ illis qd̾ circu¬

Expanded text:
circuitus via est, ubi cursus certe finem habere circuitus via est, ubi cursus certe finem habere possit, non est. Quae ergo in circuitu currunt, semper currunt et nunquam ad statum perveniunt. Semper transeunt, et nunquam subsistunt. Semper finiuntur, et finem invenire non possunt. Cum praeterierint, futura sunt; cum supervenerint, non subsistunt. Haec est via omnium mutabilium, et via omnium mutabilia amantium, et mutabilia sequentium. Nam et de impiis dictum est: In circuitu impii ambulant . Et iterum: Caput circuitus eorum , et pone illos ut rotam, Domine . Caput quoque impiorum omnium de se testatur, dicens: Circuivi terram, et perambulavi eam . Et de ipso apostolus ait: Circuit tanquam leo rugiens quaerens quem devoret . Vides ergo quemadmodum perversi semper circuitum diligunt, et a circuitu non recedunt. Idcirco quae a perversis perverse amantur, etiam ipsa in circuitu omnia currunt in testimonium illis, quod circu
Abbreviated transcription (Latin):
ic semꝑ sinecessatione ⁊ reparantia transe¬
nt & defitiant reꝑata:Licet enĩ huic de-¬
ectui qualẽcũq consolationẽ prestare uidea¬
ur repetita infusio: magna tam̃ miseria ẽ.
a accipiendi posse carere. Unde manifestũ
⁊ qͦd omĩa transitoria ⁊ caduca uana sunt.
ue a sui status soliditate iugit̾ uł transi-
uł defectu in anescunt. Magnũ igit᷑ hic
nẽ. que uorunt dicere creatori suo. Omĩa in
pientia fecisti dñe: delectastime dnẽ infac¬
uratua. & in operib manuum tuarũ exulta¬
.Quã magnificata st̃ oꝑa tua dñe. nimis
funde fact̾ȩ st̃ cogitationes tue. Eece enim
uomͦ incircuitu ferunt᷑ omĩa transitoria:
uanitati subiect̾a. Et scimꝰ quia circulus
hem ñ habet. Que gͦ in circuitu currunt.
currunt quidẽ. s adfinẽ nũ quã ꝑueniunt. Quegͦ
requies sperari potest. ubi status nullus e̾e̾ potestrꝰ
Ubi enĩ ꝑpetuus cursus est: statꝰ nullus ẽ. Ubi aũ

Expanded text:
sic semper sine cessatione, et reparantia transesic semper sine cessatione, et reparantia transeant, et deficiant reparata? Licet enim huic defectui qualemcunque consolationem praestare videatur repetita infusio; magna tamen est miseriaipiendi posse carere. Unde manifestum est quod omnia transitoria, et caduca vana sunt, quae a sui status soliditate jugiter, vel transitu vel defectu inanescunt. Magnum ergo hic sognitionem. Quae norunt dicere Creatori suo: Omnia in sapientia fecisti, Domine . Delectasti me, Domine, in factura tua, et in operibus manuum tuarum exsultabo. Quam magnificata sunt opera tua, Domine, nimis profundae factae sunt cogitationes tuae . Ecce enim quomodo in circuitu feruntur omnia transitoria et vanitati subjecta. Et scimus quia circulus finem non habet. Quae ergo in circuitu currunt, currunt quidem, sed ad finem nunquam perveniunt. Quae ergo requies sperari potest, ubi status nullus esse potest? Ubi enim perpetuus cursus est, status nullus est. Ubi autem
Abbreviated transcription (Latin):
subicit᷑. quo euaporato. et erinanito necss
est rursũ ut menbris fatiscentib reparandis. edendi
subsidio concurrat᷑. Quasigͦ circulus renascentis
semiꝑ indigentie insuam originẽ recurreus ducit᷑:
quia du̾ sine cessatione qd̾̃ sũptum ẽ. p̃terit. sẽꝑ
cerato sumi necesse est. qd̃ supplendo defectui
substantiã ministrare possit. Quale gͦ nut̾men¬
tum substantia cibi assidua iteratione alendo cor¬
hori subicit. tale omĩno elementoꝵ. reflurio nu¬
rim̃tum in t̾rȩ corpore ꝓcreaudis fetib semini¬
usq uiuificandis infundit. hoc ignis. hoc aqͣ
ocaer. ꝑpeti accessu ⁊ recessu sine int̾missione
gere ñ cessant: ut semꝑ accedentia repleant.
precedentia euacuent: ut quia subsistere ñ
potest uigor infusionis p̃teritȩ: ex necessitate
lenuo iteretur irrigatio plenitudins reꝑan¬
ȩ. Qiĩ ergo rerũ alim̃ta fiduciã ꝑpetis sub¬
istentiȩ prestare potuert̾. cũ in reb omĩb

Expanded text:
subjicitur, quo evaporato et exinanito, necesse subjicitur, quo evaporato et exinanito, necesse est rursum ut membris fatiscentibus reparandis edendi subsidio concurratur. Quasi ergo circulus renascentis semper indigentiae in suam originem recurrens ducitur; quia dum sine cessatione quod sumptum est praeterit, semper iterato sumi necesse est, quod supplendo defectui substantiam ministrare possit. Quale ergo nutrimentum substantia cibi assidua iteratione alendo corpori subjicit: tale omnino elementorum refluxio nutrimentum in terrae corpore procreandis fetibus seminibusque vivificandis infundit. Hoc ignis, hoc aqua, hoc aer perpeti accessu et recessu sine intermissione agere non cessant, ut semper accidentia repleant et recedentia evacuent ut quia subsistere non potest vigor infusionis praeteritae ex necessitate denuo iteretur irrigatio plenitudinis reparandae. Quam ergo rerum alimenta fiduciam perpetis subsistentiae praestare poterunt, cum in rebus omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
qͦq circuitũ & excursũ in res sensibiles ꝓen¬
andas describit dicens. Omĩa flumina inte
in mare: ⁊ mare ñ rectundat. & causam sti¬
tim adiungit quare ñ redundat mare omi
inse fluminib receptis: qͥa scilicet rursum
ad locũ unde exeunt flumina reuertunt᷑
ut iterũ fluant. Duct̾us enĩ aquarũ ꝑoni
corpus t̾re intrinsecus ⁊ deforis. in modũ u¬
narũ humorẽ trahunt: ut equabilit̾ irrigi¬
tio momnẽ partẽ diffundat᷑. Hec aut̃ infi¬
sio ut uigis ⁊ ꝑpetua e̾e̾ possit. iceirco aqu¬
rũ cursus in orbẽ dispositus ẽ. & in illa pha¬
ni circuitione: ut nũquã deficiat qđ desi
infunditur. quantũ in parte altera deorsi
fluit: tam̃ in altera parte ꝑ occultos meati
ad ortũ reuocat᷑. Sic ⁊ cibatꝰ corporis qͥda
to in aluum descendens. ac deinde insecessi
ꝑ transiens. & in ipso eiꝰ transitu quasi quaidͦ
instillatione naturȩ deficienti nutrim̃ci

Expanded text:
quoque circuitum, et excursum in res sensibiles procrequoque circuitum, et excursum in res sensibiles procreandas describit, dicens: Omnia flumina intrant in mare, et mare non redundat. Et causam statim adjungit, quare non redundet mare omnibus in se fluminibus receptis: Quia scilicet rursum ad locum unde exeunt flumina revertuntur, ut iterum fluant. Ductus enim aquarum per omne corpus terrae intrinsecus, et deforis in modum venarum humorem trahunt, ut aequabiliter irrigatio in omnem partem diffundatur. Haec autem infusio ut jugis et perpetua esse possit, idcirco aquarum cursus in orbem dispositus est, et in illa perenni circuitione, ut nunquam deficiat quod desuper infunditur; quantum in parte altera deorsum fluit, tantum in altera parte per occultos meatus ad ortum revocatur. Sic et cibus corporis quodam to in alvum descendens, ac deinde in secessum pertransiens, et in ipso ejus transitu, quasi quadam instillatione naturae, deficienti nutrimentum
Abbreviated transcription (Latin):
sic etiã naturalit̾ incunctis nascentib mo¬
tũ quẽ ꝑ increm̃tum rerũ exerit. ꝑ defec¬
tum ⁊ occasũ caru̾dem ad originẽ suam
reducit. Sequit᷑ t̾tia claus ula inquatrac¬
tatur de elem̃to aquȩ. qd in ordine rerũ
t̾cium post ignẽ ponitur.: in ꝓereatione scd̾m soc¬
atur. Quantũ enĩ attinet ad dispositionẽ n
ordinẽ rerũ. pͥmũ ⁊ supp̃mũ locũ ignis possidet
uendicat locum: nouissimo ⁊ imoloco derra
poisidet. In his quatuor ignis ⁊ aqua. natura
qͥdem repugnantia. confederatione tam̃ equ¬
bili amica om̃ium nascentiũ origo st̃. Q ido
si locũ uł naturã attendimꝰ. a se in uicẽ hec
duo disseparata cernimꝰ. si efficientiã respicinꝰ
ꝓxima sibi utraq ⁊ amica inuenimꝰ. Igit᷑ a
elem̃to aque quod alterũ cũ igne fomenti
uitale p̃bet nascentibꝰ. quasi post ignẽ ⁊ aeti
tercio. uł cũ igne scd̃o : inter rerũ mutali¬
lium naturas tacendũ ñ fuit: & ic cireo buiꝰ

Expanded text:
 naturaliter in cunctis nascentibus, motum quem per incrementum rerum erexit, per defectum et occasum earumdem ad originem suam reducit. Sequitur tertia clausula in qua tractatur de elemento aquae, quod in ordine rerum, tertium post ignem ponitur in procreatione secundum sociatur. Quantum enim attinet ad dispositionem et ordinem rerum, primum et supremum locum ignis possidet;vendicat locum; novissimo et imo loco terra residet. In his quatuor ignis et aqua, natura quidem maxime repugnantia confoederatione tamen aequabili amica, omnium nascentium origo sunt. Et ideo si locum vel naturam attendimus, a se invicem duo haec disparata cernimus. Si efficientiam respicimus, proxima sibi utraque et amica invenimus. Igitur de elemento aquae, quod alterum cum igne fomentum vitale praebet nascentibus, quasi post ignem, et aerem tertio, vel cum igne secundo inter rerum mutabilium naturas tacendum non fuit. Et idcirco hujus
Abbreviated transcription (Latin):
quedam exhis que fiunt sub tempore. ⁊ eis si uani¬
tatem ꝓrsus nou tollimꝰ. seruire tam̃ uanitati
ꝓhibemus. Eorum qͥppe que fiunt sub tempore.
alia fiunt ꝓ tempore: alia fiunt ꝓet̾nitate¬
& ea quidem que sub tempore fiunt ꝓtempore.

Expanded text:
quaedam ex his quae fiunt sub tempore, et eis si vaniquaedam ex his quae fiunt sub tempore, et eis si vanitatem prorsus non tollimus, servire tamen vanitati prohibemus. Eorum quippe quae fiunt sub tempore, alia fiunt pro tempore, alia fiunt pro aeternitate. Et ea quae sub temp
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpterea quia ꝑ solem precipue omĩs tempoꝵ
nutabilitas atq uicissitudo distinguitur
Ut idem intelligatur ꝑ iel quod dict̾ũ est sub
sole. ac si dict̾um fuisset sub tempore Lursum
ut euidentius pateret. que ee̾nt illa que sub tẽ¬
pore fact̾a. auctoi uanitatis argueret: distuximꝰ
alia esse que factͥa sunt. cum temꝑe: alia esse q̃¬
factͥa sunt intempore. Eorum item que facta st̃
intempore. alia fact̾a sunt intẽpore. non sub tem¬
pore : alia intempore ⁊ sub tempore. & ea qͥd̾e
que factͥa sunt sub tempore. magis subiecta st̃
tempori. & obnixia mutabilitati: quia intẽpore
cȩperunt i pariter finientur intempore. atq idõ
ne se ad et̾nitatem aliquatenꝰ extendant. qͦdam¬
modo ipso tempore concludunt᷑ i: quia eoꝵ tempꝰ
n p̃ces sit initium & subsequitur finem. Tam̃ in
hiis ne ꝓrsus uanitas dnẽtur ⁊ non inueniat
ueritas sub sole. ubi caput reclinet excipimus

Expanded text:
propterea quia per solem praecipue omnis temporum propterea quia per solem praecipue omnis temporum mutabilitas atque vicissitudo distinguitur, ut idem intelligatur per id quod dictum est, sub sole, ac si dictum fuisset sub tempore. Rursum, ut evidentius pateret quae essent illa quae sub tempore facta auctor vanitatis argueret, distinximus alia esse quae facta sunt cum tempore, alia quae facta sunt in tempore. Eorum item quae facta sunt in tempore, alia facta sunt in tempore, non sub tempore, alia in tempore, et sub tempore. Et ea quidem quae facta sunt sub tempore, magis subjecta sunt tempori, et obnoxia mutabilitati, quia in tempore coeperunt et pariter finientur in tempore, atque ideo ne se ad aeternitatem aliquatenus extendant quodammodo tempore concluduntur; quia eorum tempus et praecessit initium, et subsequitur finem. Tamen in his ne prorsus vanitas dominetur, et non inveniat veritas sub sole ubi caput reclinet , excepimus
Abbreviated transcription (Latin):
ostendit: ⁊ p̃cessi sapientia om̃s qui fuert̃ ante
me inierłm. Diuitias etiam enumerat. domos.
uineasortos. pomeria piscinas. seruos ancillas.
armenta. greges. aurũ. argentum. Postremo
ne quid defuisse putet᷑. lurũ quoq ⁊ uolunta¬
tem adiungit. Cantores. cantatrices. & deli¬
cus filiorũ bomnnum. & omĩa inqͥt quedesi¬
derauert̃ oculi mei. non negaui eis. nec ꝓhi¬
bun cor meum quin omĩ uoluptate sua frue¬
retur. in his que parauerã. E.t inhis om̃ibus
ꝑ omĩa rerum experim̃ta cucurrisse. nicbilq
se pret̾ uanitatẽ ⁊ spc̃ afflictionẽ cũrãq suꝑ¬
fluam inuenisse cestatur. incunct̾is que fi¬
unt sub sole. Quẽ autẽ siñt illa que funt
sub sole supra iam̃i dict̾ums et. ħ ut conpeten¬
tuus sermo ad ea que st̃ dicendatranseat. bre¬
uit̃ nc̃ ⁊ summatini repetimꝰ que dicta sunt.
Per solem nãq tempꝰ signficari ostendimꝰ:

Expanded text:
ostendit. Et praecessi sapientia omnes qui fuerunt ante ostendit. Et praecessi sapientia omnes qui fuerunt ante me in Hierusalem. Divitias enumerat, domos, vineas, hortos, pomaria, piscinas, servos, ancillas, armenta, greges, aurum, argentum. Postremo ne quid defuisse putetur, luxum quoque et voluptatem adjungit. Cantores, cantatrices et delicias filiorum hominum: et omnia, inquit, quae desideraverunt oculi mei non negavi eis, nec prohibui cor meum quin omni voluntate sua frueretur in iis quae paraveram. Et in iis omnibus per omnia rerum experimenta cucurrisse, nihilque se praeter vanitatem et spiritus afflictionem curamque superfluam invenisse testatur in cunctis quae fiunt sub sole. Quae autem sint illa quae fiunt sub sole, supra jam dictum est. Sed ut competentius sermo ad ea quae sunt dicenda transeat, breviter nunc et summatim repetemus quae dicta sunt. Per solem namque tempus significari ostendimus,
Abbreviated transcription (Latin):
ergo pꝰ quã nobis demonstrauit qualia sut
eaque nobis cum factͥa sunt.: transit ut due¬
at nos quid sentire debeamꝰ aut ex pectare debis
que a nobis fiunt: quia si id quoq uanitatisub¬
iectͥum est qđ ds fecit. dubitari non potest omĩ¬
no uanũ esse. ⁊ multomagis uanũ q uod homo
uanitas facit. Hoc ẽ. quod modo ingredit᷑. de¬
monstrare omĩa uidelicet oꝑ ahominũ que sub
sole fiunt uana esse: ⁊ nichil amplius habere hio¬
minẽ de unuerso labore suo quo laborat sub
sole. Ut autem suȩ assertioni fidem faciat. se¬
ipsum in exempłu ꝓponit omĩum que dictu¬
rus est: asserens se cunctͥa que loquit᷑ experi¬
mento didicisse ac ꝓbasse uera. uccirco talem
ꝓponit suam ꝑ sonam: ut non incredibileuideat᷑
harum rerum omĩum eum expermĩtum habere
potuise. Proppt̾ea potentiã ⁊ dignitatẽ suam
demonstrat rex isrł in ierłm. Sapientiã qͦque

Expanded text:
ergo postquam nobis demonstravit qualia sint ergo postquam nobis demonstravit qualia sint ea quae nobiscum facta sunt, transit ut doceat nos quid sentire debeamus, aut exspectare de iis quae a nobis fiunt. Quia si id quoque vanitati subjectum est quod Deus fecit, dubitari non potest omnino vanum esse, et multo magis vanum, quod homo vanitas facit. Hoc est quod modo ingreditur demonstrare omnia videlicet opera hominum quae sub sole fiunt vana esse, et nihil amplius habere hominem de universo labore suo quo laborat sub sole. Ut autem suae assertioni fidem faciat, seipsum in exemplum proponit omnium quae dicturus est, asserens se cuncta quae loquitur experimento didicisse ac probasse vera. Et idcirco talem proponit suam personam, ut non incredibile videatur harum rerum omnium eum experimentum habere potuisse. Propterea potentiam et dignitatem suam demonstrat rex Israel in Hierusalem. Sapientiam quoque
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃ huc usq dererũ mutabiliũ uanitate dis¬
putans. breui sermone tã millta complexus ẽ.
ut in illis eius uerbis hoc nobis mirabile appa¬
reat. quo pacto totũ. ⁊ de coto totũ itadicti
sit ut adbreuitatẽ qͥdem nichil minꝰ: ad eui¬
dentiã uero nichil ampliꝰ dicendum iudeat᷑.
Sed hoc sapientia fecit que in totaꝰ est. ⁊ msm
gulis tota. nec insingulis cota contrahitur:
nec in toto dilatatͥur: s catã insingłis quan¬
ta in toto: & in toto talis. qualis cota in singa¬
lis. quia nec uanitas minor se esse potest: nec
imm̃sitas maior. Ipsa ergo sapientia inboc bre¬
ui sermonis corpore. totã uniuersitatis efig¬
em expressit: ut parui in paruo magnun
uideamꝰ. quia insemetipso totũ non possumꝰ.
& uictimꝰ illictotũ mundũ ⁊ agnouimus u¬
re uniuersorũ nichil esse qd̾ maneat s eflu¬
ere acꝑ transire omĩa que subsole sc̃: uerãs
constare sententiã. quia omĩa uanitas. Nuie

Expanded text:
noster hucusque de rerum mutabilium vanitate disnoster hucusque de rerum mutabilium vanitate disputans brevi sermone tam multa complexus est, ut in illis ejus verbis hoc nobis mirabile appareat, quo pacto totum et de toto totum, ita dictum sit, ut ad brevitatem quidem nihil minus; ad evidentiam vero nihil amplius dicendum videatur. Sed hoc sapientia fecit quae in toto tota est, et in singulis tota. Nec in singulis tota contrahitur, nec in toto tota dilatatur; sed tanta in singulis quanta in toto, et in toto talis qualis tota in singulis, quia nec unitas minor se esse potest, nec immensitas major. Ipsa ergo sapientia in hoc brevi sermonis corpore totam universitatis effigiem expressit, ut parvi in parvo magnum videamus, quia in seipso totum non possumus. Et vidimus illic totum mundum, et agnovimus vere universorum nihil esse quod maneat, sed fluere ac pertransire omnia quae sub sole sunt, veramque constare sententiam, quod omnia vanitas. Nunc
Abbreviated transcription (Latin):
que fiunt sub solei dermonessa¬
pientium. & enigmata eorũ scrutari: &.
eam que intrinsecus abscondita ẽ. sapien¬
cie dulcedinẽ adgustũ elicere. speciẽꝙ
eius inlucẽ ꝓferre qͥs potens est. Scriba doctꝰ
in regno celoꝵ qui ꝓfert de thesauro suo noua
& uetera. si nobis adueniat. ecce ille ẽ cui der¬
dit d̾s sapientiã ⁊ intelligentiã al aꝑire eam.
⁊ manifestare: ut sciant homines qm̃ in ipsac̃.
uita. S nos quid sumꝰ cenebre ad lucẽ ut com¬
p̃hendere cogitemꝰ quod abscondit dis̃ oculis
hominũ: amicis suis reuelare secretũ sapien¬
tie sue: quid facimus nos:  Ergo ñ meditabim̃
in mandatis eiꝰ. neq inuestigabimꝰ illiꝰ sem̃itas.
&e requiescere poterit cor nrm. donec inuen¬
at illam:  Tam̃ ipsis sermonib ꝑsequam᷑ illam.
⁊ si forte uruentio differat᷑: pascat interunnos
inquisitio illius: suꝑ omĩa si in uentã non pos¬
sumus. tam̃ quesitam doceamꝰ. Ecce eoc lãstes

Expanded text:
quae fiunt sub sole. Sermones sapientium et aenigmata eorum scrutari, et eam quae intrinsecus abscondita est sapientiae dulcedinem ad gustum elicere, speciemque ejus in lucem proferre quis potens est? Scriba doctus in regno coelorum qui profert de thesauro suo nova et vetera , si nobis adveniat, ecce ille qui dedit Deus sapientiam et intelligentiam adaperire eam et manifestare, ut sciant homines, quoniam in ipsa est vita. Sed nos quid sumus? tenebrae ad lucem ut comprehendere cogitemus quod abscondit Deus ab oculis hominum, amicis suis revelare secretum sapientiae suae. Quid facimus nos? Ergo non meditabimur in mandatis ejus, neque investigabimus semitas illius, et requiescere poterit cor nostrum donec inveniat illam. Tantum ipsis sermonibus persequamur illam: et si forte inventio differatur, pascat interim nos inquisitio illius super omnia; si inventam non possumus, tamen quaesitam doceamus. Ecce Ecclesiastes
Abbreviated transcription (Latin):
nobis confusum ẽ. ipsi non est. & ido sub sole ni¬
chil nouum ẽ: quia ab illo qui est supra solem.
qd̾ temꝑalit̃ transit ab et̾no ordinatũ est Atq
id̾o singula queq quia insemet ipsis ꝑ immuta¬
bilitatẽ stare non possunt. in suo tam̃ genere
ꝑ similitudinẽ statũ custodiunt: ut licet quod
sunt semꝑ ee̾ non possint singula nũquã tam̃
inueniant᷑ aliud uniu̾sa eẽ quã singła. Ergo
nichil nouũ sub sole: quantõ magis supra sołeᷤ
Nam n idõ nicbil nouũ subsole. quia et̾nuor
est supra solem. Sub sole nouũ non est: nec est
tam̃ ȩternum. Eternũ enĩ non est sub sole aliqͥd:
qͥa omẽ qd̃ sub sole est. in semet insemet ipso p̃te¬
rit : ⁊ tam̃ nouũ non ẽ: quia insimilitudine sui
generis subsistit. Ego sub sole nichil nouum est:
⁊ nichil et̃num. Quia enĩ p̃cessit inscłis que fue¬
it̾ ante nos. id̾o nouũ non ẽ: ⁊ quia ñ est p̃cerito

Expanded text:
nobis confusum est, ipsi non est. Et ideo sub sole ninobis confusum est, ipsi non est. Et ideo sub sole nihil novum est; quia ab illo qui est supra solem quod temporaliter transit, ab aeterno ordinatum est. Atque ideo singula quaeque, quia in semetipsis per immutabilitatem stare non possunt, in suo tamen genere per similitudinem statum custodiunt, ut licet quod sunt, semper esse non possint singula; nunquam tamen inveniuntur aliud esse universa, quam singula. Ergo nihil novum sub sole. Quanto magis supra solem? Nam et ideo nihil novum sub sole; quia aeternum est supra solem. Sub sole et luna novum non est; nec est tamen aeternum. Aeternum enim non est sub sole aliquid, quia omne quod sub sole est, in semetipso praeterit; tamen novum non est, quia in similitudinem sui generis subsistit. Ergo sub sole nihil novum est, et nihil aeternum. Quia enim praecessit in saeculis quae fuerunt ante nos, ideo novum non est: et quia non est praeterito
Abbreviated transcription (Latin):
mã primȩ originis sue ꝓpaginẽ extendat. & nichil
sit quod t̾minũ prime dispositionis in suogenere
ꝯcedat. Sic in ipsis elementis mundi sic inhisq̃
ex ipsis ꝓcreata sunt. uł ꝓcreant᷑ om̃ib natura pͥmã
dispositionẽ custodit: ut nichil a primo alterũ
id ẽ diuersũ aut dissimile inueniri possit subso¬
le. Ut uerbi grã.: abinitio celum sursũ ⁊ terra
deorsum. Ab mnitio luminaria incelo. sobluna.
i stellȩ. aues in u aere. pisces in aqua. bestie in
terra Abinitio uolatꝰ aubus. natatꝰ piscibus.
pentib. ⁊ hec omĩa sicut fuerunt sic sunt: sic
ꝑmanent: & siquando forte miraculo aliquo
pret̾ usitatũ nature cursum accidente aliud
fiunt quã semꝑ sunt: ñ tam̃ in toto fiunt. nec
semꝑ fiunt. ut pͥma illa institutio. & si aliquan¬
do int̾mitti uideat᷑: nũ quã tam̃ ideat᷑ dissolui.
Ergo ⁊ hanc confusionẽ regit sapientia dĩ. ⁊ qͦd

Expanded text:
mam primam originis suae propaginem extendat et nihil mam primam originis suae propaginem extendat et nihil sit quod terminum primae dispositionis in suo genere excedat. Sic in ipsis elementis mundi, sic in iis, quae ex ipsis procreata sunt vel procreantur, omnibus natura primam dispositionem custodit, ut nihil a primo alterum, id est diversum, aut dissimile inveniri possit sub sole. Ut verbi gratia, ab initio coelum sursum, et terra deorsum. Ab initio luminaria in coelo, sol, luna et stellae, aves in aere, pisces in aqua, bestiae in terra. Ab initio volatus avibus, natatus piscibus, pentibus. Et haec omnia sicut fuerunt, sic sunt, sic permanent. Et si quando forte miraculo aliquo praeter usitatum naturae cursum accidente, aliud fiunt quam semper sunt; non tamen in toto fiunt, nec semper fiunt, ut prima illa institutio etsi aliquando intermitti videatur, nunquam tamen videatur dissolvi. Ergo et hanc confusionem regit sapientia Dei. Et quod
Abbreviated transcription (Latin):
sima cum prȩsentib prorsus eadem e̾e̾nt. neqͣ
quã presentes a priorib & futuris in nouissi¬
mo alios diceret. Nec diceret apud eos qui post
nos futuri st̃ in nouissimo: sed diceret apus nos
qui futuri sumus innouissimo: nͥ forte pͥmos
& nouissimos ad pͥncipium ⁊ finẽ eiusdẽ scłi
referendum qͥs dicat. Alioquin nec pͥmos esse
nec nouissimos. qui sine pͥncipio fuerunt. ⁊ sine
fine futuri st̃. S pͥmos ⁊ nouissimos ad pͥn¬
cipium ⁊ finẽ eiusdẽ sclĩ referre ꝓhibet. qd̃ ait.
Iam precessit in scłis que fuerunt ante nos: quiadũ
alia secula p̃cedentium atq alia subsequentiũ
dicit: nequaquã se pͥmos ⁊ nouissimos eiusdem
scłi significasse ostendit. Ergo quia non solum
a catholica ueritate s a ratione quoq sententia
abhorret: nos dictũ hoc referamus ad rerum
similitudinẽ. que in suis generibꝰ sic a pͥncipio
institutȩ sunt: ut unumqͥda scdm similitudiẽ & for¬

Expanded text:
sima cum praesentibus prorsus eadem essent; nequasima cum praesentibus prorsus eadem essent; nequaquam praesentes homines a prioribus, et a futuris in novissimo alios diceret; nec diceret, apud eos qui post nos futuri sunt in novissimo, sed diceret, apud nos qui futuri sumus in novissimo. Nisi forte primos et novissimos ad principium et finem ejusdem saeculi referendum quis dicat, alioquin nec primos esse nec novissimos qui sine principio fuerunt, et sine fine futuri sunt. Sed primos et novissimos ad principium et finem ejusdem saeculi referre prohibet, quod ait: Jam praecesa saecula praecedentium, atque alia subsequentium dicit nequaquam se primos et novissimos ejusdem saeculi significasse ostendit. Ergo, quia non solum a catholica veritate, sed a ratione quoque sententia abhorret, nos dictum hoc referamus ad rerum similitudinem, quae in suis generibus sic a principio institutae sunt, ut unumquodque secundum similitudinem et for
Abbreviated transcription (Latin):
omẽ qd̃ initium habuit: aliquando ñ fuit.
Amplꝰ. Omẽ tempus p̃teritũ aliquando p̃¬
sens fuit. Omẽ autẽ tempꝰ qd̃ aliquando p̃sens fuit:
antequã p̃sens esset. nondu fuit. Alioquin si semꝑ
presens fuit: non iã tempus fuit s et̾nitas. Sigͦ
omẽtempus p̃teritũ aliqͣndo ñ fuit: fuit quan¬
do nullum tẽpus fuit. I. taq temꝑa et̃nae̾e̾ non
potuerunt. s erat ante temꝑa et̾nitas sine tẽpore:
quã tempora quidem nec auxerunt cũ incipe¬
rent. nec cum finient᷑ consument. Liquet gͦ fal
eiusmodi confirmari uideat᷑ cum dr̃. nichil no¬
uum subsole. neq ualet quisquã dicere. ec ce
hoc recens est. iam enĩ precessit in scłis que fue¬
runt ante nos: quo intellectu id accipiendum
sit: statim subsequentibꝰ uerbis ostendit dicens.
Non ẽ priorũ memoria: sed nec eorũ quidem
qui postea futuri st̃. erit recordatio apud eos
qui futuri sunt in nouissimo. Nã si pͥora ⁊ nouis¬

Expanded text:
omne quod initium habuit, aliquando non fuit. omne quod initium habuit, aliquando non fuit. Amplius omne tempus praeteritum, aliquando praesens fuit. Omne autem tempus quod aliquando praesens fuit, antequam praesens esset, nondum fuit. Alioquin si semper praesens fuit, non jam tempus fuit, sed aeternitas. Si ergo omne tempus praeteritum aliquando non fuit, fuit quando nullum tempus fuit. Itaque, tempora aeterna esse non potuerunt; sed erat ante tempora aeternitas sine tempore, quam tempora quidem nec auxerunt cum inciperent, nec cum finientur, consument. Liquet ergo fahujusmodi confirmari videatur, cum dicitur: Nihil novum sub sole; neque valet quisquam dicere: Ecce hoc recens est. Jam enim praecessit in saeculis, quae fuerunt ante nos. Quo intellectu id accipiendum sit: statim subsequentibus verbis ostendit, dicens: Non est priorum memoria; sed nec eorum quidem, qui postea futuri sunt, erit recordatio apud eos, qui futuri sunt in novissimo. Nam, si priora et novis