comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tutione. & quia cõ suetudo scripturarũ ẽ quas lege¬
bant. fornicationẽ sp̃italit̃ appellare. c̃ diis mutis &
falsis anima tãquã ꝓstituta subicit᷑: & hoc respõ¬
dert̃. Di xer̾c itaq ei. Nos ex fornicatione ñ sumꝰ na¬
ti: unũ patrẽ habemꝰ dm̃. Iam uiluit abrahã. Re¬
erat talis abraħa: cuius facta ñ imitabantur. &
minauerimꝰ abraham: dicturꝰ ẽ nob̾. Quare ñ
imitamini eum. de cuius genere głiamini: Nos
sc̃m. iustũ. innocentẽ. tantũ uirũ. imitari ñ possumꝰ.
dm̃ dicamꝰ patrẽ nr̃m. uidamꝰ quid nobis dicturꝰ est. Pr¬
diant. Inum inquiunt patrẽ habemꝰ deũ. Dixit gͦ eis
iħs. Si d̾s pat̾ uest̃ esset. diligeretis utiq me. E go e¬
nim ex dõ ꝓcessi & ueni. Neq enĩ a me ipso ueni
s ille me misit. Dicitis dm̃ patrẽ. agnoscite me uel
fratrẽ. Heru̾tam̃ erȩxit intelligentibꝰ cor: & illud te¬

Expanded text:
tutione. Et quia consuetudo Scripturarum est, quas legetutione. Et quia consuetudo Scripturarum est, quas legebant, fornicationem spiritualiter appellare, cum diis multis et falsis anima tanquam prostituta subjicitur, ad hoc respoderunt: Dixerunt itaque ei: Nos ex prostitutione non sumus nati, unum Patrem habemus Deum. Jam viluit Abraham: reveridico; quia erat talis Abraham, cujus factum non imitabantur, et minaverimus Abraham, dicturus est nobis: Quare non imitamini eum de cujus genere gloriamini? Nos sanctum, justum, innocentem, tantum virum imitari non possumus: Deum dicamus patrem nostrum, videamus quid nobis dicturus est. 8. Prordiant: Unum, inquiunt, patrem habemus Deum. Dixit ergo eis Jesus: Si Deus pater vester esset, diligeretis utique me: ego enim ex Deo processi et veni. Neque enim a meipso veni, sed ille me misit. Dicitis Deum patrem, agnoscite me vel fratrem. Verumtamen erexit intelligentibus cor, et illud te
Abbreviated transcription (Latin):
re: & abrahã filiis ñ fraudare. Habet enĩ unde exci¬
tet filios abrahe. fient filii: qui fidẽ fuerint imitati
Potens ẽ ds̃. de lapidibꝰ istis suscitare filios abrahe. Noᷤᷤ
sumꝰ. In parentib nr̃is lapides eramꝰ: quando ꝓ dõ lapi-¬
des colebamꝰ. De talib lapidib. familiam ds fecit ab ra
he. Qͥd se extollit in anis & uana iactatio filii abrahe:
filii abrahe iam desinant: audierunt qđ audire me¬
ruert. Si filii abrahe estis: factis ꝓbate. ñ uerb̾. Que¬
ritis me occidẽ. hominẽ iterĩ ñ dico filiũ dei ñdico
dm̃. ñ dico ũbũ: quia ñ morit᷑ uerbũ. Hoc dico qđ ui¬
detis: qͥa & qđ uidetis potestis occid̾e. & que ñ uidetis
offende. Hoc ergo abraħa ñ fecit. Nosfacitis oꝑa
patͥs ur̃i. & adhuc ñ dicit qͥs est iste pat̾ eoꝵ. Modo
illi qͥd responderunt: Ceꝑunt enĩ ut cũq cognosc̾e.
ñ de carnis generatione dñm loqui: s de uite insti¬

Expanded text:
re, et Abraham filiis non fraudare. Habet enim unde excire, et Abraham filiis non fraudare. Habet enim unde excitet filios Abrahae; fient filii qui fidem fuerint imitati: Potens est Deus de lapidibus istis suscitare filios Abrahae. Nos sumus: in parentibus nostris lapides eramus, quando pro Deo lapides colebamus; de talibus lapidibus familiam Deus fecit Abrahae. 6. Quid se ergo extollit inanis et vana jactatio? Filii Abrahae gloriari jam desinant: audierunt quod audire debuerunt, Si filii Abrahae estis, factis probate, non verbis. Quaeritis me occidere hominDeum, non dico Verbum, quia non moritur Verbum; hoc dico quod videtis, quia et quod videtis potestis occidere, et quem non videtis offendere. Hoc ergo Abraham non fecit. Vos facitis opera patris vestri. Et adhuc non dicit quis est iste pater eorum. 7. Modo illi quid responderunt. Coeperunt enim utcumque cognoscere, non de carnis generatione Dominum loqui, sed de vitae insti
Abbreviated transcription (Latin):
estis. scdm ꝓmissionẽ heredes. Nos autẽ facti sumꝰ se¬
m̃ abrahe: gr̃a dĩ. Non de carne abrahe: fecit illi co¬
heredes ds. Illos exheredauit: istos ad optauit. & de
arbore oliue cuiꝰ radix ẽ in patͥarchis. ramos natura¬
les suꝑbos amputauit: oleastrũ humilẽ inseruit. Id̾o
c̃ uenirent ad ioħem babti andi iudei: erupit in
illos. & ait illis. Generatio iuꝑ arũ. Maxime quippe
de altitudine originis głiabant᷑: ille aut̃ dix̃ illos¬
rũ. hominũ formã uidebat: s uenenũ agnoscebat. Ue¬
nerant tam̾ mutandi: qͥa utiq babti⁊ andi. Et ait ilł
Generatio iuꝑarũ. qͥs uobis ostendit fugere abira uen
tura: Facite ergo fructꝰ dignos penitentie. E nolite
dicere intra uosmet ipsos: patrẽ habemꝰ abrahã. Po¬
tens est enum ds̃: de lapidib istis suscitare filios abrahe.
Si fructus dignos penitentie ñ feceritis: nolite uob̾
de illa stirpe blandiri. Potens est enĩ ds. & uos dãpna¬

Expanded text:
estis, secundum promissionem haeredes . Nos ergo facti sumus semen Abrahae gratia Dei. Non de carne Abrahae fecit illi cohaeredes Deus. Illos exhaeredavit, istos adoptavit: et de arbore illa olivae, cujus radix est in Patriarchis, ramos naturales superbos amputavit, humilem oleastrum inseruit . Ideo cum venirent ad Joannem baptizandi Judaei, erupit in illos, et ait illis, Generatio viperarum. Maxime quippe de altitudine originis gloriabantur: ille autrum. Hominum formam videbat, sed venenum agnoscebat. Venerant tamen mutandi, quia utique baptizandi: et ait illis, Generatio viperarum, quis vobis ostendit fugere a ventura ira? Facite ergo fructus dignos poenitentiae. Et nolite dicere intra vos ipsos, Patrem habemus Abraham: potens est enim Deus de lapidibus istis suscitare filios Abrahae . Si fructus dignos poenitentiae non feceritis, nolite vobis de illa stirpe blandiri: potens est Deus et vos damna
Abbreviated transcription (Latin):
dixerit ei. Quidã enim putabant quia loculos habe¬
bat uidas. quia dicit ei iħs. eme ea que opus sunt no¬
bis ad diem festũ: aut ut egenis aliquid daret. habe
bat gͦ & dñs loculos. & a fidelib oblata cõseruans:
& suoꝵ necessitatib & aliis indigentib tribuebat.
Tune primũ eccłiastice pecunie forma ẽ instituta. uͥ

Expanded text:
dixerit ei. Quidam enim putabant: quia loculos habedixerit ei. Quidam enim putabant: quia loculos habebat Judas: eo quod diceret ei Jesus: eme ea que opus sunt nobis ad diem festum: aut ut egenis aliquid daret. Rebat loculos a fidelibus oblata conservans et suorum necessitatibus et aliis indigentibus tribuebat. Tunc primum ecclesiastice peccunie forma est instituta, ut
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd nobis melius: quam traditꝰ xp̃s ab illo ad uersus
illũ ꝓ nobis preter illum: Qđ facis: fac cicius. Ouer¬
bũ libentiꝰ parati. quam irati. Ouerbũ. ñ tam penam
exprimens uenditoris: quã mercẽ significans redẽp¬
toris. Dixit enĩ. qđ facis fac cicius: nontam inꝑnitiẽ
ꝑfidi seuiendo. quã ad salutẽ fideliũ festinando. Qͥa
traditꝰ ẽ ꝓpt̃ delic̃ta nr̃a: & dilex eccłiam. & seipsum
traclidit ꝓ ea. Unde & de seipso. dicit apłs. Qui medi¬
lexit: & tradidit seipsum ꝓ me. Nisi ergo se traderet
xp̃s: nemo traderet xp̃m. Quid hab et uidas. nisi pec-¬
dem quã uoluit: s nolenti ẽ data quã meruit. Tradidit
uidas xp̃m: tradidit. rp̃s se ipsum. Ille agebat ne¬
gotiũ sue uenditionis: iste nr̃e redemptionis. Qđfa
eis: fac cicius. Nonqͥa tu potes s qͥa hoc uult. qui totũ
potest. Hoc autem nemo scuut discumbentiũ ad qͥd

Expanded text:
quid nobis melius quam traditus Christus, ab illo adversus quid nobis melius quam traditus Christus, ab illo adversus illum, pro nobis praeter illum? Quod facis, fac citius. O verbum libentius parati, quam irati! o verbum non tam poenam exprimens proditoris, quam mercedem significans Redemptoris! Dixit enim, Quod facis, fac citius, non tam in perniciem perfidi saeviendo, quam ad salutem fidelium festinando; quia traditus est propter delicta nostra , et dilexit Ecclesiam, et semetipsum tradidit pro ea . Unde et de seipso dicit Apostolus: Qui dilexit me, et tradidit seipsum pro me . Nisi ergo se traderet Christus, nemo traderet Christum. Quid habet Judas, nisi pecdem quam voluit, sed nolenti est data quam meruit. Tradidit Judas Christum, tradidit Christus seipsum: ille agebat negotium suae venditionis, iste nostrae redemptionis. Quod facis, fac citius, non quia tu potes, sed quia hoc vultdiscumbentium: ad quid
Abbreviated transcription (Latin):
euidentissime narrat. ac deinde ad hoc uentũ est.ubi
scđ̾m narrationẽ ioħis. aꝑtissime dñs ꝑ bucellã tinctã
atq porrec̾tam suum exprimit traditorẽ: fortassis ꝑ pa¬
nis cinc̃tionem illiꝰ significans fictionẽ. Nonenĩ om̃ia
que tinguntur abluunt᷑. s ut infitiant᷑ nonnulla tin¬
guntur. Si autẽ bonũ aliqͥd hic significat tinctio: eidẽ
bono in gratũ ñ immerito ẽ secuta dampnatio. ad
huc tam̃ iude possesso. ñ adnõ. sed adiabolo. cũ homi¬
ni ingrato intrassec panis inuentrẽ. hostis in m̃tem.
adhuc inquã tanti mali iam corde concepti. plenus
restabat effectus: cuius iã p̃cesserat dampnandꝰ af-¬
fectus. Itaq eũ dñs panis uiuus. panẽ mortuo tra-¬
didisset. & panem tradendo panis traditorẽ ostendisset:
qđ facis. fac citius inquit. Non p̃cepit facinus: s p̃dixit.
ude malum: nobis bonum. Quid enim iude peuis. &

Expanded text:
evidentissime narrat : ac deinde ad hoc ventum est, ubi evidentissime narrat : ac deinde ad hoc ventum est, ubi secundum narrationem Joannis apertissime Dominus per buccellam tinctam atque porrectam suum exprimit traditorem, fortassis per panis tinctionem illius significans fictionem. Non enim omnia quae tinguntur, abluuntur; sed ut inficiantur, nonnulla tinguntur. Si autem bonum aliquid hic significat tinctio, eidem bono ingratum non immerito est secuta damnatio. 4. Adhuc tamen Judae possesso, non a Domino, sed a diabolo, cum homini ingrato intrasset panis in ventrem, hostis in mentem: adhuc, inquam, tanti mali jam corde concepti plenus restabat effectus, cujus jam praecesserat damnandus affectus. Itaque cum Dominus panis vivus panem mortuo tradidisset, et panem tradendo panis traditorem ostendisset: Quod facis, inquit, fac citius. Non praecepit facinus; sed praedixit Judae malum, nobis bonum. Quid enim Judae pejus, et
Abbreviated transcription (Latin):
fuisset ingratꝰ: Intrauit gͦ post hunc panẽ sathanas.
in dñi traditorem: ut sibi iam traditũ pleniꝰ possideret.
inquẽ prius intrauerat ut deciperet. Neq enĩ ñ in illo
pactus est: cum hoc aꝑtissime lucas euanglista testetur
& dicat. Intrauit autẽ sathanas in udam. qͥ cognomina¬
batur scarioth. tinũ de duodecĩ: & abiit &. locutꝰ est eũ
principib sacerdotũ. Ecce ubi ostendit᷑ qđ iam intraue¬
rat sathanas in iudã. Prius ergo intrauerat: immitten¬
do in cor eius cogitationẽ. qua traderet xp̃m. Talis enĩ
iam uenerat ad cenandũ. Nunc autem post panem intra¬
uit in eum: non ad hoc ut alienũ temptaret. s ut ꝓpriũ
possideret. Non autem ut putant qͥdam negligent᷑ legen¬
des: tunc iudas & p̃i corpus accepit. Intelligendũ ẽ enim
qđ iam om̃ib eis distribuerat dñs sacram̃tũ corporis &
sanguinis sui ubi & ipse uidas erat: sicut sẽs lucas

Expanded text:
fuisset ingratus? 2. Intravit ergo post hunc panem satanas fuisset ingratus? 2. Intravit ergo post hunc panem satanas in Domini traditorem, ut sibi jam traditum plenius possideret, in quem prius intraverat ut deciperet. Neque enim non in illo pactus est, cum haec apertissime Lucas evangelista testetur et dicat: Intravit autem satanas in Judam, qui cognominabatur Iscariotes, unum de duodecim; et abiitprincipibus sacerdotum . Ecce ubi ostenditur, quod jam intraverat Satanas in Judam. Prius ergo intraverat immittendo in cor ejus cogitationem quo traderet Christum: talis enim jam venerat ad coenandum. Nunc autem post panem intravit in eum, non adhuc ut alienum tentaret, sed ut proprium possideret. Non autem, ut putant quidam negligenter legentes, tunc Judas Christi corpus accepit: intelligendum est enim quod jam omnibus eis distribuerat Dominus Sacramentum corporis et sanguinis sui, ubi et ipse Judas erat, sicut sanctus Lucas
Abbreviated transcription (Latin):
sufficit tͥ gr̃a mea. nam uircus in infirmitate ꝑ ficitur
E cce ꝑ inalũ factũ est bonũ cũ bene accipit᷑ malũ. Quidgͦ
mirarissi datꝰ est uide panis. xp̃i. perquẽ manciparet᷑ dia¬
bolo: eũ uideas econtrario datũ paulo angłindiaboli ꝑ
quẽ ꝑficeret᷑ in xp̃o: Ita & malo bonũ obfuit: &. bono
malũ ꝓfuit. Recordamini: unde sit scriptũ. Quic̃q man¬
ducauerit panẽ. aut biberit calicẽ dñi indigne: reuseritaor¬
poris & sanguinis dñi. Et de hiserat sermo. cũ hoc apłs
diceret: qui dñi corpꝰ uelut quẽlibet aliũ cibũ. indiscrete
negligent᷑ q sumebant. Hic gͦ si corripit᷑. qui ñ diudicat
hoc est ñ discernit a ceteris cibis. dñicũ corpus:. qͦ modo
dampnat᷑ quiad eius mensam fingens amicũ. accedit in¬
imicus: Si rep̃hensione tangit᷑ negligentia conuuan¬
tis: qua pena ꝑcutit᷑ uenditor inuitantis: Quid erat au¬
tem panis traditori datus: nisi demonstratio cui gr̃e

Expanded text:
m virtus in infirmitate perficitur » . Ecce per malum factum est bonum, dum bene accipitur malum. Quid ergo miraris si datus est Judae panis Christi, per quem manciparetur diabolo; cum videas e contrario datum Paulo angelum diaboli, per quem perficeretur in Christo? Ita et malo bonum obfuit, et malum bono profuit. Recordamini unde sit scriptum, Quicumque manducaverit panem, aut biberit calicem Domini indigne, reus erit corporis et sanguinis Domini . Et de his erat sermo, cum hoc Apostolus diceret, qui Domini corpus velut alium cibum quemlibet indiscrete negligenterque sumebant. Hic ergo si corripitur qui non dijudicat, hoc est, non discernit a caeteris cibis Dominicum corpus; quo modo damnatur qui ad ejus mensam fingens amicum, accedit inimicus? Si reprehensione tangitur negligentia convivantis, qua poena percutitur venditor invitantis? Quid erat autem panis traditori datus, nisi demonstratio cui gratiae
Abbreviated transcription (Latin):
nocti aniuntiauit scientiam. idest iudas iudeis
infidelib: ut uenirent ad eum. &. app̃hendent ꝑ¬
sequendo. S iam hinc in sermone dñi. qui ẽ factꝰ
ad pios: antequam teneret᷑ ab impiis. intentior
flagitat᷑ auditor: & ido eũ p̃cipitare ñ debet. s¬

Expanded text:
tiavit scientiam , id est, Judas Judaeis infidelibus, ut venirent ad eum, et apprehenderent persequendo. Sed jam hinc in sermonem Domini, qui factus est ad pios, antequam teneretur ab impiis, intentior flagitatur auditor; et ideo cum praecipitare non debet, s
Abbreviated transcription (Latin):
s ne deo seruiatur ꝓ ista. & ꝓpt̾ inopie timorem:
iusticia deseratur. Nam & apłs in posterũ ꝓuidens.
ait. Si qͥs fidelis habet iuduas. sufficient᷑ tribuat eis.
ut ñ grauet᷑ eccłia: qđ ueris uidius sufficere possit.
Cũ gͦ accepisset ille bucellã: ex iit continuo. Erat au¬

Expanded text:
sta serviatur, et propter inopiae timorem justitia deseratur. Nam et Apostolus in posterum providens ait: Si quis fidelis habet viduas, sufficienter tribuat eis, ut non gravetur Ecclesia, quo veris viduis sufficere possit . Cum ergo accepisset buccellam, exiit continuo. Erat au
Abbreviated transcription (Latin):
tu me sequere ꝑ imitationẽ ꝑferendi tẽporalia mala il¬
le maneat donec sempit̾ña uenio redditurꝰbona: &s
aꝑtius ita dici potest. ꝑfecta me sequat᷑ actio. informa¬
ta mee passionis exemplo. inchoata uero contẽplatio
maneat donec uenio. ꝑfitienda cum uenero. Sequit᷑
tientie. manet autem donec ueniat xp̃s tunc manife¬
standa plenitudo scientiȩ. Hic quippe tolerantur ma¬
la huiꝰ mundi. it̾ra morientium. ibi uidebunt᷑ bona
nec ueniam. non sic intelligendũ est quasi dixerit.

Expanded text:
Tu me sequere per imitationem perferendi temporalia mala; ilTu me sequere per imitationem perferendi temporalia mala; ille maneat donec sempiterna venio redditurus bona? Quod apertius ita dici potest: Perfecta me sequatur actio, informata meae passionis exemplo; inchoata vero contemplatio maneat donec venio, perficienda cum venero. Sequiturtientiae: manet autem donec veniat Christus, tunc manifestanda plenitudo scientiae. Hic quippe tolerantur mala hujus mundi in terra morientium, ibi videbuntur bona nec veniam, non sic intelligendum est quasi dixerit,
Abbreviated transcription (Latin):
ra uic̃torie pace secura. Una intẽptationib adiciuat
altera sine ulla temptatione in ipso adutoreletatur.
Una subuenit in digenti sltera ibi ẽ: ubi nulluĩ itiuent
unidigentẽ. Ina aliena peccata ut sua sibiignoscantur
ignoscit. altera nec patitur qđ ignoscat nec faet qđ sibi
poscat ignosei. Una flagellat᷑ malis: ne excollatur inbo¬
nis altera tanta plenitudine gr̃ẽ caret om̃i malo. ut si¬
ne ulla temptatione suꝑbie: cohereat sũmobono. Ina
bona & mala discernit. altera sola quebona sunt cerit
Ergo una bona est s adhuc misera attera mellor e betto
Ista significata ẽ ꝑ apłm petrũ illa ꝑ iohem. Totahiotgi¬
tur ista usq in huiꝰ scłifinẽ. & illic inuenit finẽ diter¬
tur ula cõplenda post huiꝰ scłifinẽ ẜ in futuro scło non
habet finem. Ido dicitur huic sequere me: de illo autte
sic eum uolo manere donec ueniã quid ad te:tume se¬

Expanded text:
ra victoriae pace secura; una in tentationibus adjuvatur, ra victoriae pace secura; una in tentationibus adjuvatur, altera sine ulla tentatione in ipso adjutore laetatur; una subvenit indigenti, altera ibi est ubi nullum invenit indigentem; una aliena peccata ut sua sibi ignoscantur ignoscit, altera nec patitur quod ignoscat, nec facit quod sibi poscat ignosci; una flagellatur malis, ne extollatur in bonis, altera tanta plenitudine gratiae caret omni malo, ut sine ulla tentatione superbiae cohaereat summo bono; una bona et mala discernit, altera quae sola bona sunt cernit: ergo una bona est, sed adhuc misera; altera melior et beata. Ista significata est per apostolum Petrum, illa per Joannem. Tota hic agitur ista usque in hujus saeculi finem, et illic invenit finem: differtur illa complenda post hujus saeculi finem, sed in futuro saeculo non habet finem. Ideo dicitur huic, Sequere me: de illo autem, Sic eum volo manere donec veniam; quid a te? Tu me se
Abbreviated transcription (Latin):
petrus in petra. Qua significatione intelligit᷑ rp̃s
a malis. magis autem seqͥt᷑ in eis qui certant ꝑueri¬
tate. usq ad mortem. S uniuersitati dicit᷑ sequere
re me. Est autẽ alia uita immortalis. que ñ ẽ ima¬
lis. Ibi facie ad faciẽ udebimꝰ ꝗđ hic ꝑspeculũ &
inenigmate uidet᷑ quando multũ in cõspicienda
ueraterep fietiur .Duasitaꝙ uitas sibidiunit᷑ p̃sicatas
sn comendatas nouit ecelia quarũ una ẽ in fide. Acera
in spete. uua intẽpore pegrinationis altera inetiuetee
mansionis Una ui labore: altera in requie. una uuia
altera in patria. Una in oꝑeactionis. altera m ieree de
cortemplationis. Una declinat ainalo & facit bonumo
altera nullũ habet a qͦ declinet malũ. & magnũhaben
quo fruat᷑ bonũ Una cũ hoste pugnat. altera sinehote
regnat. Una fortis est in aduersis altera nichilsente
aduersi. Una carnales libidines frenat. altera spit aib. de¬
lectationib uacat Una est uincendi cura sollicita ale¬

Expanded text:
Petrus in petra. Qua significatione intelligitur Christus liberatur a malis. Magis autem seqtate usque ad mortem. Sed universitati dicitur, Sequere re me. Est autem alia vita immortalis, quae non est in malis: ibi facie ad faciem videbimus, quod hic per speculum et in aenigmate videtur , quando multum in conspicienda veritate proficitur. Duas itaque vitas sibi divinitus praedicatas et commendatas novit Ecclesia, quarum est una in fide, altera in specie; una in tempore peregrinationis, altera in aeternitate mansionis; una in labore, altera in requie; una in via, altera in patria; una in opere actionis, altera in mercede contemplationis; una declinat a malo et facit bonum, altera nullum habet a quo declinet malum, et magnum habet quo fruatur bonum; una cum hoste pugnat, altera sine hoste regnat; una fortis est in adversis, altera nihil sentit adversi; una carnales libidines frenat, altera spiritualibus delectationibus vacat; una est vincendi cura sollicita, alte
Abbreviated transcription (Latin):
lefis sus & mutta huiꝰcemodi que scriptarisseĩsñ
lesun stisueut alitiopi. ia est locutionũ modo de q̃b
oposuis dispitarẽ. nisi euangłista t̾iminante eumm¬
piumis iuimi. etiam ipse copellerer meum termi¬
nare sermot Iem

Expanded text:
ictis suis , et multa hujusmodi, quae Scripturis sanctis non ictis suis , et multa hujusmodi, quae Scripturis sanctis non desunt, sicut alii tropi, hoc est locutionum modi, de quibus operosius disputarem, nisi, evangelista terminante Evangelium suum, etiam compellerer meum terminare sermonem
Abbreviated transcription (Latin):
bet de his & seripsit hec. & scimꝰ quia uerũ est testi
fecitiħs: que si scribant᷑ ꝑ singła necipsum arbi¬
tror mundum caꝑe eos qui seribendi sunt libros.
Non spatio locoꝵ eredendum est mundum caꝑe
ñposse. que in eo scribi quomodo possent siscrip
tan ferreties: capacitate legentiũ cõphendi fortasseñ
possent. qũauis salua rerũ fide plerũq uerba excede
uuisean tuirfidem qđ nom fit quando aliqͥa qđ erat obs¬
que indicat᷑ ex cedinit ut uoluntas loquentis necfal¬
lontis as pareat qͥnoiuit qͦusq eredat᷑ aq ultra quam
crrtendũ et u el minuit᷑ logquendo aliquid uel auge¬
tur. Hhanieloquendi modũ greco nomine ni solureca¬
rũ uerumetiã latinarũ litterarũ magistri yꝑboleu
uocant Eui modus sicut in hoeloco. ita eti nennul¬
lisalus duuims itteris inuenitur. ut est posuerẽ
in celia tossuũ &e uerticẽ capilli ꝑambrlantiũ udẽ¬

Expanded text:
bet de his, et scripsit haec; et scimus quia verum est testibet de his, et scripsit haec; et scimus quia verum est testifecit Jesus, quae si scribantur per singula, nec ipsum, arbitror, mundum capere eos qui scribendi sunt libros. « Non spatio locorum credendum est, mundum capere non posse, quae in eo scribi quomodo possent, si scripta non ferret, sed capacitate legentium comprehendi fortasse non possent, quamvis, salva rerum fide, plerumque verba excedere videantur fidem. Quod non fit quando aliquid quod erat obsquae indicatur excedunt, ut voluntas loquentis, nec fallentis appareat, qui novit quousque credatur, a quo ultra quam credendum est, vel minuitur loquendo aliquid, vel augetur. Hunc loquendi modum Graeco nomine non solum Graecarum, vel etiam Latinarum litterarum magistri Yperbolen vocant, qui modus, sicut hoc loco, ita in nonnullis aliis divinis litteris invenitur: ut est: Posuerunt in coelo os suum ; et: Verticem capilli perambulantium in del
Abbreviated transcription (Latin):
bernacłm. ad liganda & soluenda peccata claues reg
uersa eccłia ligat soluitq peccata. nec ille in princi¬
pio uerbũ dm̃ apud dm̃. & cetera de cxp̃i diuinitate.
& de tocius diuinitatis trinitate atq unitate subli¬
mia que in illo regno facie ad faciẽ contemplanda.
ñc autem donec ueniat dñs inspeculo atq in enig¬
mate contuenda sunt. que p̃dicando ructaret defon¬
te dñici pectoris solus bibit. ẜ ipse dñs ipsum euangłiũ
ꝓsua euiꝰq capacitate om̃ib suis bibendum toto t̾ra¬
rum orbe diffudit. Sunt qui senserint & hii quidem
ñ contẽptibiles sacri eloquii tractatores. a rp̃o iohem
apłm ꝓpterea plus amatũ. qđ neq uxorem duxerit:
& ab ineunte pueritia castissimꝰ uixerit. Hoc quidẽ
inscripturis canonicis non euidenter apparet. Herũ¬
tam̃ ilquoq multũ adiuuat congruentiã huiusce
sententie. qđ illa uita ꝑ eum significata est: ubi non
erunt nuptie. Hic est discipłs qui testimoniũ ꝑhi¬

Expanded text:
bernaculum, ad liganda et solvenda peccata claves regniversa Ecclesia ligat solvitque peccata: nec ille in principio Verbum Deum apud Deum, et caetera de Christi divinitate, et de totius divinitatis trinitate atque unitate sublimia, quae in illo regno facie ad faciem contemplanda, nunc autem donec veniat Dominus, in speculo atque in aenigmate contuenda sunt, quae praedicando ructaret, de fonte Dominici pectoris solus bibit; sed ipse Dominus ipsum Evangelium pro sua cujusque capacitate omnibus suis bibendum toto terrarum orbe diffudit. Sunt qui senserint, et hi quidem non contemptibiles sacri eloquii tractatores, a Christo Joannem apostolum propterea plus amatum, quod neque uxorem duxerit, et ab ineunte pueritia castissimus vixerit . Hoc quidem in Scripturis canonicis non evidenter apparet: verumtamen id quoque multum adjuvat congruentiam hujusce sententiae, quod illa vita per eum significata est, ubi non erunt nuptiae. 8. Hic est discipulus ille qui testimonium perhi
Abbreviated transcription (Latin):
nos qui legimꝰ euangłium. amorem petri erga dñm &
llo introgante & isto respondente nossemꝰ. Quod autem
in eo qđ respondit petrus amote. non aaddidit plus his: hoc
responat quod deseipso sciebat. Non enĩ quantũ ab alio qlibae
disigeret᷑ seite poterat qͥ cor alteriꝰ udere ñ poterat. ẜ tam̃
suꝑiorib uerbis dicendo etiam dñe tuscis. satis & iꝑsede

Expanded text:
nos qui legimus Evangelium amorem Petri erga Dominum, et nos qui legimus Evangelium amorem Petri erga Dominum, et illo interrogante, et isto respondente, nossemus. Quod autem in eo quod respondit Petrus, Amo te, non addit plus his; hoc respondit quod de seipso sciebat. Non enim quantum ab alio quolibet diligeretur scire poterat, qui cor alterius videre non poterat; sed tamen s
Abbreviated transcription (Latin):
d erit dñs. cum ipsum dñm plus dilexerit petrusꝰ Ubi¬
cumq enĩ se cõmemorat ioħs. ut nomine suo tacito
ipse possit intelligi hoc addit. qđ eum diligebat iħs.
quasi solum diligeret. ut hoc signo discerneret᷑ a ceteris.
quos om̃s utiq diligebat. Quid gͦ nisi amplius se dilec¬
tum eum hoe diceret uolebat intelligi: Quod absit: ut
m̃dacit᷑ diceret. Quod autẽ maiꝰ dare potuit iħs. maio¬
riserga eum sue ililec̾tionis indiciũ. quam ut homo cũ
ceteris condiscipłissuis socius tante salutis solus camen
diseubuerit suꝑ pectus ipsiussaluatoris: Porro qđ apls pe¬
trus plus aliis dilexerit axp̃m. possunt quidẽ docum̃ta
illa ꝓferri. S ut longe in alia non eamꝰ inipsius c̾eie ma¬
nifestationis paulo suꝑiorelec̾tione. que istam p̃cedit satis
euidenter apparet. ubi int̾rogans eum dixit. diligis me
plushis. qđ utiq sciebat. ꝙ tam̃ int̾rogabat. ut etiam

Expanded text:
xerit Dominus, cum ipsum Dominum plus dilexerit Petrus? ubixerit Dominus, cum ipsum Dominum plus dilexerit Petrus? ubicunque enim se commemorat Joannes, ut nomine suo tacito ipse possit intelligi, hoc addit quod eum diligebat Jesus, quasi solum diligeret, ut hoc signo discerneretur a caeteris, quos omnes utique diligebat. Quid ergo nisi amplius se dilectum, cum hoc diceret, volebat intelligi? quod absit ut mendaciter diceret. Quod autem majus dare potuit Jesus majoris erga eum suae dilectionis indicium, quam ut homo cum caeteris condiscipulis suis socius tantae salutis, solus tamen recubuerit super pectus ipsius Salvatoris? Porro quod apostolus Petrus plus aliis dilexerit Christum, possunt quidem documenta multa proferri; sed ut longe in alia non eamus, in ipsius tertiae manifestationis paulo superius lectione quae istam praecedit, satis evidenter apparet, ubi interrogans eum dixit: Diligis me plus his? quod utique sciebat, et tamen interrogabat, ut etiam
Abbreviated transcription (Latin):
discumbe mereret᷑. ꝓ magno munere longũ incorpore
donauerit somnũ. cum beatũ petrũ ꝑ ingentẽ marci¬
rii głiam ab onere ipsius corporis soluerit. eiq concesse¬
rit qđ apłs paulusse concupisse dixrit. & scripsit. dis¬
solui & esse cum xp̃o. Si autẽ qđ magiscreditur ido
sc̃s ioh̃s ait non dixisse dñm ñ moritur. ne illis uerbis
que dixit hoc uoluisse intelligi putaretur. corpusꝙ
eius insepulcro eius ex anime sicut alioꝵ mortuoꝵ ia¬
cet. restat ut siuere ibi fit qđ sparsit fama de t̾raque
sub inde ablata succreseit aut ideo fiat ut eo modo cõ¬
mendetur p̃cio sa mors eius. qm̃ non eam cõmendat
aut ꝓpter aliquid aliud quod nos latet. Manet tam̃ que¬
stio curdixerit dñs de homine morituro siceũ uolo ma¬
nere donee ueniam. Illud etiãsin his duob apłis petro &
iohe quem ñ moueat ad querendũ. cur iohem plus dile¬

Expanded text:
discumbere mereretur, pro magno munere longum in corpore discumbere mereretur, pro magno munere longum in corpore donaverit somnum, cum beatum Petrum per ingentem martyrii gloriam ab onere ipsius corporis solverit, eique concesserit quod apostolus Paulus se concupisse dixit et scripsit, dissolvi et esse cum Christo ? Si autem, quod magis creditur, ideo sanctus Joannes ait non dixisse Dominum non moritur, ne illis verbis quae dixit hoc voluisse intelligi putaretur, corpusque ejus in sepulcro ejus exanime, sicut aliorum mortuorum, jacet, restat ut si vere ibi sit, quod sparsit fama de terra quae subinde ablata succrescit, aut ideo fiat, ut eo modo commendetur pretiosa mors ejus, quoniam non eam commendat aut propter aliquid aliud, quod nos latet, manet tamen quaestio cur dixerit Dominum de homine morituro: Si eum volo manere donec veniam. Illud etiam in his duobus apostolis Petro et Joanne quem non moveat ad quaerendum, cur Joannem plus dile
Abbreviated transcription (Latin):
in coluinẽ fuisse p̃sentem. eoq effosso. & diligentissi¬
Me p̃parato. ibi eum se tamquam in lectulo collocasse.
statimq esse defuntũ. Ut autem isti putant quihec
uerba dñi sic intelligunt. non defunctũ s defuncto si¬
milem cubuisse. & cum mortuus putaretur sepultũ
fuisse dormientẽ. & donec xp̃s ueniat sic manere.
suamq uitam scaturigine pulueris indicare. qͥpuluᷤ
creditur ut ab imo ad suꝑficiem tumul ascendat.
flatu qͥescentis impelli. huic opinioni suꝑuacaneũ
existimo reluctari. Uiderint enim qͥ locñ scunt.
cedamꝰ opinioni quam certis docum̃tis refellere
ñ audemꝰ ne rursus aliud qđ a nobis queratur
exurgat. cursuꝑ humatũ mortuũ ipsa huinꝰquo¬
dammodo uiuere ac spirare uideatur. S numqͥd
hinc tanta ista soluitur questio. si magno miraeło¬
qualia potest facere omp̃s. tamdiu uuium corpꝰ
in sopore sub t̾ra est. donec ueniat tminus scłi

Expanded text:
incolumem fuisse praesentem; eoque effosso et diligentissiincolumem fuisse praesentem; eoque effosso et diligentissime praeparato, ibi se tanquam in lectulo collocasse, statimque eum esse defunctum: ut autem isti putant, qui haec verba Domini sic intelligunt, non defunctum, sed defuncto similem cubuisse; et cum mortuus putaretur, sepultum fuisse dormientem; et donec Christus veniat sic manere, suamque vitam scaturigine pulveris indicare: qui pulvis creditur, ut ab imo ad superficiem tumuli ascendat, flatu quiescentis impelli. Huic opinioni supervacaneum existimo reluctari. Viderint enim qui locum sciunt, cedamus opinioni, quam certis documentis refellere non valemus, ne rursus aliud quod a nobis quaeratur exsurgat, Cur super humatum mortuum ipsa humus quodammodo vivere ac spirare videatur. Sed numquid hinc tanta ista solvitur quaestio, si magno miraqualia potest facere Omnipotens, tandiu vivum corpus in sopore sub terra est, donec veniat terminus saeculi?
Abbreviated transcription (Latin):
euas qđ est apud epbesum dormire potiuis ermi sebule
mortuñ ⁊ acere contendat. & assumat in asgniouati
qd uilis t̃ersensim scatere. & quasi eb ullire ꝑhbetaũ
desuret. qͥ etiam moysen asserant uiuere. qͥa seriptũ ẽ
enis sepulerũ non inueniri & apparuit eũ dño in
monte ubi & helias fuit. quẽ mortuũ legimꝰ nesses
raptum. quasi moysi corpꝰ ñ potuerit alibi sic ab scondi
ut prsus homines lateret ubi esset. atq inde ad heã
luunttꝰ excitari quand̃o eũ xp̃o helias e ipsest̃ usi
xert. quando passus ẽ. rp̃s. & post eius resurrectionem
apparuert᷑ multis in sc̃ã sicut scriptũ ẽ ciuitate s tam̃
ut dicere ceꝑam si quidã moysen mortuũ negant. quẽ
scriptura ipsa ubi sepulcrũ eiꝰ inueniri nusquã legimꝰ
mortuũ tam̃ esse sine ulla ambiguitate testatur qͣnto
Quem tradunt qd etiam inquib dam scripturis qũauis
apocriphis repꝑitur. quando sibi fieri iussit sepulerũ

Expanded text:
ejus quod est apud Ephesum, dormire eum potius quam mortuum jacere contendat. Assumat in argumentum, quod illic terra sensim scatere, et quasi ebullire perhibetur; desunt qui etiam Moysen asserant vivere; quia scriptum est ejus sepulcrum non inveniri , et apparuit cum Domino in monte, ubi et Elias fuit , quem mortuum legimus non esse, sed raptum . Quasi Moysi corpus non potuerit alicubi sic abscondi, ut prorsus homines lateret ubi esset, atque inde ad horam divinitus excitari, quando cum Christo Elias et ipse sunt visi: xerunt, quando passus est Christus, et post ejus resurrectionem apparuerunt multis in sancta, sicut scriptum est, civitate . Sed tamen, ut dicere coeperam, si quidam Moysen mortuum negant, quem Scriptura ipsa, ubi sepulcrum ejus nusquam inveniri legimus, mortuum tamen esse sine ulla ambiguitate testatur; quantQuem tradunt etiam quod in quibusdam Scripturis quamvis apocryphis reperitur, quando sibi fieri jussit sepulcrum,
Abbreviated transcription (Latin):
facile responden. si uisticiã lib̃ atoris nr̃i minus eum di¬
ligentis aqͥuo plus diligit᷑ & eũ plus aquo minꝰ diligit᷑
quẽ admodum defendem ꝑuiderẽ. Aggrediar gͥ in eiꝰ
manifesta misedia. cuius est occulta iusticia: de soluen¬
da questione tam ingenti. ꝓuirib quas ipse donauerit
disputare. huc usq enim ꝓposita est : non exposita
Earponende uero eius hoc sĩt exordium. ut meminerimꝰ
in hoc corruptibili corpore qđ aggrauat animã uitã
nos miserã iuiuere. S qui iam redempti ꝑ mediatorẽ

Expanded text:
facile responderem; si justitiam Liberatoris nostri minus eum difacile responderem; si justitiam Liberatoris nostri minus eum diligentis a quo plus diligitur, et eum plus a quo minus diligitur, quemadmodum defenderem, perviderem. 5. Aggrediar igitur in ejus manifesta misericordia, cujus est occulta justitia, de solvenda quaestione tam ingenti, pro viribus quas ipse donaverit, disputare: hucusque enim proposita est, non exposita. Exponendae vero ejus hoc sit exordium; ut meminerimus in hoc corruptibili corpore quod aggravat animam , vitam nos miseram vivere. Sed qui jam redempt
Abbreviated transcription (Latin):
Uat g añs ñ solum qã diligeret. uerumetiam qđ plusillis
eũ diligeret petrꝰ. E. tam̃ si ꝓponanꝰ querentes quis aluoꝵ
sit melior utrũ qͥ plus anqui minꝰ diligit xp̃m quisdubi¬
tabit responde eũ qͥ plus diligit ẽẽ meliorem: Item sippo¬
namiꝰ quis duoꝵ sit melior utrũ quẽ minꝰ anquẽ ampliꝰdi¬
ligit axrp̃s. eũ qui plus diligitꝰ a xp̃o meliorẽ ꝓculdubio
respondlebimꝰ. In ila gͦ cõꝑaratione quã pͥusposui petr
ioħi in hacuero altera ioh̃s anteponiturpetro. Proinde
t̃ciam sic ꝓponimꝰ. Quis ẽ duorũ discipłoꝵ melior qͥ mi¬
nꝰ quã condiscipłs eius diligit. xp̃m. & plusquam condis¬
cipłs eius diligitur axp̃o : An ille quẽ minꝰ quã condis¬
cipłm eius diligit. xp̃s. cum plus ipse quã suus condis¬
cipłs. diligat xp̃m : Hic plane cunc̾tatur responsio &
augetur questio. Quantũ autẽ ipse sapio. meliorẽ qui
plus diligit xp̃m. feliciorẽ uero quẽ plus diligit xp̃s.

Expanded text:
us non solum quod diligeret, verum etiam quod plus illis eum diligeret Petrus. Et tamen si proponamus quaerentes, quis duorum sit melior, utrum qui plus, an qui minus diligit Christum; quis dubitabit respondere, eum qui plus diligit esse meliorem? Item si proponamus quis duorum sit melior, utrum quem minus, an quem plus diligit Christus; eum qui plus diligitur a Christo, meliorem procul dubio respondebimus. In illa ergo comparatione quam prius posui, Petrus Joanni; in hac vero altera, Joannes anteponitur Petro. Proinde tertiam sic proponimus: quis est duorum discipulorum melior, qui minus quam condiscipulus ejus diligit Christum, et plus quam condiscipulus ejus diligitur a Christo? an ille quem minus quam condiscipulum ejus diligit Christus, cum plus ipse quam suus condiscipulus diligat Christum? Hic plane cunctatur responsio, et augetur quaestio. Quantum autem ipse sapio, meliorem qui plus diligit Christum, feliciorem vero quem plus diligit Christus,
Abbreviated transcription (Latin):
on parua questio est.curapło petro quando se
t̃cio manifestauit discipłis dixerit dñs sequere
me. de apło autẽ ioħe. sic eũ uolo manere donec
ueniã quid ad te. Huic questioni quantũ ipsedo¬
nauerit. siue ꝑtractande. siue soluende. sermonẽ no¬

Expanded text:
on parva quaestio est, cur apostolo Petro, quando se tertio manifestavit discipulis, dixerit Dominus, Sequere me; de apostolo autem Joanne, Sic eum volo manere donec veniam; quid ad te? Huic quaestioni, quantum Dominus ipse donaverit, sive pertractandae, sive solvendae sermonem no
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ a petro petra s petrus apetra. sicut ñ xp̃s axp̃i
suꝑ hanc petrã edificabo eccłiam meam. quia dixe¬
rat᷑ petrus tues xp̃s filius dei uiui. Suꝑ hanc ergo
inosuit petram quã confessus es: edificabo eccłiã mea
Petra enĩ erat ap̃s. suꝑ qdͥ fundam̃tum eciam ipse ede

Expanded text:
enim a Petro petra, sed Petrus a petra; sicut non Christus aenim a Petro petra, sed Petrus a petra; sicut non Christus aSuper hanc petram aedificabo Ecclesiam meam ; quia dixerat Petrus: Tu es Christus Filius Dei vivi . » Super hanc ergo, inquit, Petram quam confessus es, aedificabo Ecclesiam meam; pe
Abbreviated transcription (Latin):
tenentes. qđ eis factus ẽ xp̃s. Et quia in ipso quoq
ambulantes non sunt sine peccatis. que dehusꝰ uite
infirmitate subrepunt. dedit elemosinarũ remedia
salutaria. quib eorũ adiuuaret᷑ oratio. ubi eosdicere
docuit dimitte nobis debita nr̃a sicut & nos dimitti¬
mus debitorib nr̃is. Hoc agit eccła spebeata. in hac¬
sui primatũ gerebat figurata generalitate ꝑsonã
Qđ enim ad ipsum ꝓprie ꝑtinet: natura uit homo
erat. gra: unꝰ cxp̃ianꝰ habundantiore gr̃a: unꝰidẽq
primꝰ apłs. S quando ei dictũ est tͥdabo claues
regni celorum. & quodeũq ligaueris suꝑ t̾ram erit
ligatum & in celis & qđ cũq solueris suꝑ t̾ram e
rit solutũ & in celis uniũsam significabat eccłiam.
que in hoc scło diuersis temptationib. uelut imbri¬
b. fluminib tẽpestatib quatitur & ñ eadit. qm̃fũ¬
data ẽ suꝑ petram. unde petrus nom̃ accepit. Non

Expanded text:
tenentes, quod eis factus est Christus. Et quia in ipso quoque tenentes, quod eis factus est Christus. Et quia in ipso quoque ambulantes non sunt sine peccatis, quae de hujus vitae infirmitate subrepunt, dedit eleemosynarum remedia salutaria, quibus eorum adjuvaretur oratio, ubi eos dicere docuit, Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris . Hoc agit Eccsui primatum gerebat figurata generalitate personam, quod enim ad ipsum proprie pertinet, natura unus homo erat, gratia unus Christianus, abundantiore gratia unus idemque primus apostolus. Sed quando ei dictum est: Tibi dabo claves regni coelorum, et quodcunque ligaveris super terram, erit ligatum et in coelis; et qurit solutum et in coelis , universam significat Ecclesiam, quae in hoc saeculo diversis tentationibus velut imbribus, fluminibus, tempestatibus, quatitur et non cadit, quoniam fundata est super petram, unde Petrus nomen accepit. Non
Abbreviated transcription (Latin):
inquit natꝰ ex muliere breius uite & plenꝰire. eũ ura
dei ñ set ut hominis. idest ꝑturbatio conenctati aninu
s̾tranquilla iusti suplicii constitutio. In hacirasua
Qs n continens sic̃ sẽptũ ẽ miserationes suad. p̃teralia
bolatia miseroꝵ que generi humano prebe ñ cessat
in plenttudine temporis qͥ ipse sciebat hoc ẽẽ facien¬
u misit filiũ suũ unigenitũ ꝑ quẽ creauit unuer¬
sar it manens as fierechomo. & ess mediater di&e
erũ regenerationis soluto reatu om̃ium peccatoꝵ
& originalis uidelicet qđ generatio trahit. contra quã
ma x uie regeneratio ẽ instituta. & ceterorũ que
male agendo contrac̾ta sunt: lib̾arent᷑ adampnati¬
one ꝑpetua. & uiuerent infide & spe & Karitate.
ꝑ egrinantes in hoc scło. atq in eius tẽptationib la-¬
boriosis. & ꝑicłosis. consolationib autẽ dei & corpora¬
lib & sp̃italib ambularent ad conspec̾tũ eius uiam

Expanded text:
inquit, natus ex muliere, brevis vitae, et plenus irae : cum ira inquit, natus ex muliere, brevis vitae, et plenus irae : cum ira Dei non sit ut hominis, id est perturbatio concitati animi, sed tranquilla justi supplicii constitutio. In hac ira sua Deus non continens, sicut scriptum est, miserationes suas , praeter alia solatia miserorum quae generi humano praebere non cessat, in plenitudine temporis, quo ipse sciebat hoc esse faciendum, misit Filium suum unigenitum , per quem creavit universa, ut manens Deus fieret homo, crum regenerationis soluto reatu omnium peccatorum, et originalis videlicet quod generatio trahit, contra quam maxime regeneratio est instituta, et caeterorum quae male agendo contracta sunt, liberarentur a damnatione perpetua, et viverent in fide et spe et charitate, peregrinantes in hoc saeculo, atque in ejus tentationibus laboriosis et periculosis, consolationibus autem Dei et corporalibus et spiritualibus ambularent ad conspectum ejus, viam
Abbreviated transcription (Latin):
Si autẽ qđ non uidemꝰ sꝑamꝰ: ꝑ pacientiã ex pectamus.
Iumalis autem que qͥsq patitur ñ in bons quib fruit᷑
opꝰ est pacientia. ħ anc itaq uitam dequa scriptum ẽ
nũquid ñ temptatio ẽ uita humana suꝑ t̾ram. in qua
eotidie clamamꝰ addm̃. lib̾a nos amalo. cogitur homo do¬
lerare etiam remissis peccatis. quauis ut in eam ueniret
miseriã primum fuerit eausa peccatũ Eroduc̃tior em̃
ẽpena quã culpa. ne parua putaretur culpa: sicũ illa
finiret᷑ & pena. dcꝑ hoc uł ad demonstrationẽ debite i¬
serie uł adem̃dationem labilis uitȩ. uł ad exerettatio¬
nẽ necessare patientiȩ tẽporaliter hominem detinet
pena &e quẽ iam ad campnationẽ sempitnam reum
non detinet eulpa. Hec ẽ istoꝵ dierũ quos inhac mor¬
talitate agimꝰ malos. quamuis in eis diligamꝰ uidere
dies bonos. flenda qdẽ s ñ rep̃hendenda condicio. Ne¬
nit em̃deiradi uista dequa seriptura loquens homo

Expanded text:
xspectamus . In malis autem quae quisque patitur, non in bonis quibus fruitur, opus est patientia. Hanc itaque vitam de qua scriptum est, Numquid non tentatio est vita humana super terram ? in qua quotidie clamamus ad Dominum, Libera nos a malo , cogitur homo tolerare etiam remissis peccatis: quamvis ut in eam veniret miseriam, primum fuerit causa peccatum. Productior est enim poena quam culpa; ne parva putaretur culpa, si cum illa finiretur et poena. Ac per hoc vel ad demonstrationem debitae miseriae, vel ad emendationem labilis vitae, vel ad exercitationem necessariae patientiae, temporaliter hominem detinet poena et quem jam ad damnationem sempiternam reum non detinet culpa. Haec est istorum dierum, quos in hac mortalitate agimus malos, quamvis in ea diligamus videre dies bonos, flenda quidem, sed non reprehendenda conditio. Venit enim de ira Dei justa, de qua Scriptura loquens, Homo,
Abbreviated transcription (Latin):
risumꝰ quando meliores erimꝰ cũ meliores ulo
uitam significabat in qua ẽ multo amplius diligen¬
dus. n quia ꝓpterea dictũ est sic eũ uolo manere id
est expectare donec uenio. qm̃ & ipsum amorẽ qͥtẽ
multo amplior erit nondũ habemꝰ. ẜ futurũ expectamꝰ.
int euipse uenerit habeamꝰ: Nam sic̃ in epła sua idẽ di¬
eit apłs. nonddũ apparuit qđerimꝰ. Scimꝰ qm̃ eũ appa
ruerit similes eierimꝰ qm uidebimꝰ eũ sicuti ẽ. Tune gͦã
pluis qdiudebimꝰ diligemꝰ ipse autẽ dñs illã que futura
e uitã nr̃am qualis in nobis futura sit sciens. p̃destinati¬
one plus amat. ut adeã nos amando ꝑducat. Quo circa
quam nobis de miseria lib andis exhiberi uolumꝰ plꝰ
amamꝰ. eãq cotidie maxime ꝓ peccatoꝵ remissione pos¬
eun a habemꝰ. Hoe ꝑ pecrũ significatũ ẽ plus amantẽ.
s minꝰ amatũ ouia minꝰ nos amat cop̃s miseros quã¬

Expanded text:
ri sumus quando meliores erimus; cum meliores utique ri sumus quando meliores erimus; cum meliores utique vitam significabat, in qua est multo amplius diligendus, nisi quia propterea dictum est, Volo eum manere, id est exspectare, donec veniam, quoniam et ipsum amorem qui tunc multo amplior erit, nondum habemus, sed futurum exspectamus, ut cum ipse venerit, habeamus? Nam sicut in Epistola sua idem dicit apostolus, Nondum apparuit quod erimus; scimus quoniaebimus eum sicuti est . Tunc ergo amplius quod videbimus, diligemus. Ipse autem Dominus illam quae futura est vitam nostram, qualis in nobis futura sit sciens, praedestinatione plus amat, ut ad eam nos amando perducat. Quocirca qiam Domini, quam nobis de miseria liberandis exhiberi volumus, plus amamus, eamque quotidie maxime pro peccatorum remissione poscimus et habemus: hoc per Petrum significatum est plus amantem, sed minus amatu
Abbreviated transcription (Latin):
gnificat᷑ cui dictũ ẽ tu me sequere. nͥnc̃ agat᷑. ñ ꝑueniet᷑ ad
illud qđ expectat᷑ In hac autẽ ac̾tiua uita quantomagis
yp̃m diligimꝰ: tanto faciliꝰ lib̾am᷑ a malo. at ipse nos mi¬
nꝰ diligit quales nc̃ sumꝰ. & hinc ido lib̾at: ne semꝑ tales
simus. Ibi uͦ ampliꝰ nos diligit. qm̃ qđ ei displiceat & qđ
a nobis auferat ñ habebimꝰ nec ob aliud hic nosdiligit:
nisi ut sanet & transferat ab hisque ñ ailigit.
Hic ergo minus ubi ñ uult temaneam. ibiuero
amplius quo uult transeamꝰ && unde non ilt
peamus.: amet ergo eum pecrus ut ab ista morra¬
beatelibemur ametur ab eo ioħs ut in illa immorta¬
litate seruemur S ista ratione illud ostenditur cur
amplius iohem quã petrũ amauerit orp̃s. noue
cur ampluis petrus quã iohs amauerit.xp̃m. Ne¬
ꝙ enim siplus ñ diligit xp̃s in futuro scło. ubiẽ
uio sine fine uiuemꝰ quã misto unde eruimur ut
illic seiꝑ simus ꝓpterea nos tunc eũ munꝰ dilec̃tu¬

Expanded text:
 ad illud quod exspectatur. In hac autem activa vita quanto magis Christum diligimus, tanto facilius liberamur a malo. At ipse nos minus diligit quales nunc sumus; et hinc ideo liberat, ne semper tales simus. Ibi vero amplius nos diligit, quoniam quod ei displiceat, et quod a nobis auferat, non habebimus. Nec ob aliud hic nos diligit, nisi ut sanet, et transferat ab iis quae non diligit. Hic ergo minus, ubi non vult, remaneamus; ibi amplius, quo vult, transeamus, et unde non vult pereamus. Amet ergo eum Petrus, ut ab ista mortalitate liberemur; ametur ab eo Joannes, ut in illa immortalitate servemur. Sed ista ratione illud ostenditur, cur amplius Joannem quam Petrum amaverit Christus, non cur amplius Petrus quam Joannes amaverit Christum. Neque enim, si plus nos diligit Christus in futuro saeculo, ubi cum illo sine fine vivemus, quam in isto unde eruimur, ut illic semper simus, propterea nos tunc eum minus dilectu
Abbreviated transcription (Latin):
me sequere. Exiit sermo iste int̾̃ fr̃s: quia discipłs
glĩo extendit᷑ questio. que sua ꝓfunditate ñ medio¬
crit̃ mentem scrutantis exercet Cur enĩ dicit᷑ petro
sequere me. nec dicit᷑ ceteris qͥ simul ad erant. ꝙ ꝓfe¬
c̃to eum sicut magistrũ discipłi sequebantur oͥs si
ad passionẽ intelligendũ est. nũquid solus ꝓ xp̃iana
ueritate passus ẽ petrus: Nonneibi erat in illis sep¬
tem. alius filiꝰ: ebedei. frater ioħis. qͥ post eius ascen¬
sionem abherode manifestat᷑ occisus: : Uerum aliqͥs
esse petro sequere me: qui ñ solũ mortem. s etiam
aliud qđ sit conuenientiꝰ potuerit inueniri. Cur ergo
de iohe dictum ẽ sic eum uolo manere donec ueniã
qͥd ad te. & repetitũ est tu me sequere. tãquã ille ideo
ñ sequeretur. qm̃ eum manere uoluit donec ueniat:
Quis facile aliud dictum esse credat. quã qđ fr̃s eredi¬
dant. quitẽ erant. eo qđ scilicet ñ ess discipłs ille

Expanded text:
res, quia discipulugelio extenditur quaestio, quae sua profunditate non mediocriter mentem scrutantis exercet. Cur enim dicitur Petro, Sequere me, nec dicitur caeteris qui simul aderant? Et profecto eum sicut magistrum discipuli sequebantur. Sed si ad passionem intelligendum est, numquid solus pro christiana veritate passus est Petrus? Nonne ibi erat in illis septem alius filius Zebedaei frater Joannis, qui post ejus ascensionem, ab Herode manifestatur occisus ? Verum aliquisesse Petro, Sequere me, qui non solum mortem, sed etiam aliud quod sit convenientius potuerit inveniri. Cur ergo de Joanne dictum est, Sic eum volo manere donec veniam; quid ad te? et repetitum est, Tu me sequere; tanquam ille ideo non sequeretur, quoniam eum manere voluit donec veniat? Quis facile aliud dictum esse credat, quam quod fratres crediderant qui tunc erant, eo quod scilicet non esset discipulus ille
Abbreviated transcription (Latin):
uerso excusare nitunt᷑. xp̃m ñ negauit: qͥa int̾rogatꝰ
ab ancilla hominẽ se nescire respondit. sic̃ alii euange
ꝓpt̃ nos: ne ꝑiret qđ fecerat nos. Qui ergo ita cõ fitet᷑
ixp̃m dm̃ ut hominẽ neget. ñ ꝓ illo mortuus ẽ xp̃s. qͥa

Expanded text:
uuab ancilla hominem se nescire respondit, quasi vepropter nos, ne periret quod fecerat nos. Ergo qui ita confitetur Christum Deum, ut hominem neget