comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cũ habuerit materiam ꝑ quã poterto apparere
s anima illiꝰ non implebit᷑. Quid habet am¬
homines in hoc mundo ore confiunttur.
& atritũ dentib uentri traditur digerendũ. s non
implebitur anima comedentis. qr rursũ defid̾at
quod comedit. Et cũ tam sapiens quã stultus
absq cibo nequeat uiuerẽ. & patiꝑ nichil aliud
querat nisi quo mͦ possit organũ sui corpusctili
sustentare. idõ illuc ꝓperat patper ubi opes eẽ
ꝑspererit. S meltus ẽ. hoc intelligere. de ȩccłiastico
uiro qui in scripturis cȩlestib eruditus. omẽm la¬
borem habet in ore suo. idẽ. in doctrina sp̃itali
& anima etus ñ implebit᷑. dũ semꝑ cupit disce¬
re quod doceat. Et in eo habet plus sapiens quã
insipiens. quia cũ pauꝑe illo qui in euangłio be¬
atus dicit᷑. ꝓperat ad ea cõprehendenda quę uitȩ
q sensus oculus ẽ. animȩ. qũa uoluptatem carnis.

Expanded text:
cum habuerit materiam per quam potuerit apparere cum habuerit materiam per quam potuerit apparere  anima non implebitur. Quid enim est amhomines in et, attritum dentibus, ventri traditur digerendum: sed non implebitur anima comedentis, quia rursum desiderat quod comedat. Et cum tam sapiens quam stultus absque cibo nequeant vivere, et pauper nihil aliud quaerat nisi quomodo possit organum sui corpusculi sustentare, ideo illuc properat pauper, ubi opes esse perspexerit. Sed melius est hoc intelligere de ecclesiastico viro qui, in Scripturis coelestibus eruditus, omnem laborem habet in ore suo, id est in doctrina spiritali; et anima ejus non implebitur, dum semper cupit discere quod doceat; et in eo plus habet sapiens quam insipiens, quia cum paupere illo qui in Evangelio beatus dicitur, properat ad ea comprehendenda quae vitae quia sensus oculus est animae, quam voluntatem carnis
Abbreviated transcription (Latin):
lue longenus & tam̃ equali fine raprinitar. dũ
& Hie aille subthiauntur. simili morte. Pocest
hoc & de isrł acctpi : quod dederit illi ds̃ legem
& ꝓpħas testam̃tũ & reꝓmissionẽ faluatore dicen¬
te. Auferetur a uob̾ regnũ dĩ. & dabit᷑ genti
facienti fauetũ eius. hȩc om̃ĩa ad alienũ &
ꝑegriñ de gentib translata sunt popłi. &
indeant illa liona sua. & non fruantur miu¬
toq nos conditionis &e. mnelioris. qui quasi abor¬
tiui & nouelli putabamur ab eis qui sibi in
antiquitate aplaudebant de patrib glorian¬
tes atq dicentes. pat̃ nr̃ abraham & tam̃ ad
unũ locũ & nos & illos ꝓꝑarei idẽ ad iuditiũ.
dĩ. Quod aitt̃ in medio att. & quidẽ sepulchrũ
ñ fuit ei siue hoc significat. quod diues ille
de fua morte non cogitet. & cũ omĩa possideat
etiã in extructione sepulchri auariis fuit.
siie quod sepe ꝓpt̾ istas diuitias. ocisus iin¬
quo sibi queat aprid posteros memorã cõꝑare.¬

Expanded text:
 tamen ambo aequali fine rapientur, dum et hic et ille subtrahuntur simili morte. Potest hoc et de Israel accipi, quod dederit illi Deus legem et prophetas, testamentum et repromissionem, Salvatore dicente: Auferetur a vobis regnum Dei, et dabitur genti facienti fructum ejus . Haec omnia ad alienum et peregrinum gentium translata sunt populum, ut videant illi bona sua, et non fruantur. Multoque nos conditionis esse melioris, qui quasi abortivi et novelli putabamur ab eis, quam illi qui sibi in antiquitate applaudebant, de patribus gloriantes atque dicentes: Pater noster Abraham . Et tamen ad unum locum et nos et illos properare, id est ad judicium Dei. Quod autem in medio ait: Et quidem sepulcrum non fuit ei, sive hoc significat quod dives ille de sua morte non cogitet, et cum omnia possideat, etiam in exstructione sepulcri avarus sit; sive quod saepe propter istas divitias occisus inquo sibi queat apud posteros memoriam compar
Abbreviated transcription (Latin):
tibi in bonis oꝑib famã longiorem. ut quo mͦ
ungentorũ nares odore deletantur. Sic ad tuũ
uocabulũ cuncta posteritas delectetur. Et hoc
ẽ. quod in ꝑu̾bi is dicitur. memoria iustorũ
cũ laride. nom̃ aut̃ iustoui putrescit. Quod
aut̃ ait & dies mortis suꝑ diem natruitatis eiꝰ
hoc ostendit meliꝰ e̾ẽ. ire ex hoc scło. & carere la
uero nascendi quales futuri sumus ignoretur.

Expanded text:
tibi in bonis operibus famam longiorem, ut quomodo nares tibi in bonis operibus famam longiorem, ut quomodo nares unguentorum odore delectantur, sic ad tuum nomen  Ms., vocabulum cuncta posteritas delectetur. Et hoc est quod in Proverbiis dicitur: Memoria justorum cum laude, nomen autem impiorum putrescit . Quod autem ait: Et dies mortis super diem nativitatis ejus, hoc ostendit, melius esse ire ex hoc saeculo, et carere labvero nascendi, quales futuri simus, ignoretur.
Abbreviated transcription (Latin):
& non possit contra fortiorẽ se uidicio contendere.
aꝑte de saluatoris p̾dicatur aduentii. quia futurꝰ
erat antequã in corpore cerneret᷑. lam uocatum ÷.¬
ut homo sit. & iurta hoc quod homo fit non possit
se eũ ferre cũ patre. ut in ęuangłio ipse ait. Pat̃ qͥ
me misit maior meẽ. Uerba suntt plitrima multã
in disputando habentia uanitatem. Qiud necesse
cat sibi in uita sua. numero dierũ ꝑegrinatio¬
nis suȩ. & tempare quo uelut umbra preterito
dut quis ei poterit indicare: quid post eũ fitu¬
rũ sit sub sole: uidetur etu adhuc de salua¬
tore dicere: & ꝓhibere ne curiose queramus
qualis uł quantus uł quomꝰ uenisset. s tan¬
tũ credere quod scriptura de eo destatur. Cũ
er̃ de statu nr̃o ignoremus & uita nr̃a quasi
timꝰ a ꝑtranseat. & fittura incerta fint non
nobti expedit. ut maiora quã possumꝰ inquiramꝰ.
s fuentiũ imponamꝰ ori nr̃o. credentes eũ uenisse
qr cito sublatꝰ carne in hac uita e̾ẽ. cessabis. fac

Expanded text:
rtiorem se judicio contendere. Aperte de Salvatoris praedicatur adventu, quia qui futurus est, antequam in corpore cerneretur, jam vocatum ut homo sit, et juxta hoc quod homo est, non possit se conferre cum Patre, ut in Evangelio ipse ait: Pater qui me misit, major me est . Verba sunt plurima, multamque in disputando habentia vanitatem. CAPUT VII. VEcat sibi in vita sua, numero dierum peregrinationis suae, et tempore, quo ut umbra praeteriit. Aut quis ei poterit indicare quid post eum futurum sit sub sole? Videtur adhuc de Salvatore dicere, et prohibere ne curiose quaeramus qualis, vel quantus, vel quomodo venisset, sed tantum credere quod Scriptura sancta de eo testatur. Cum enim de statu nostro ignoremus, et vita nostra quasi umbra pertranseat, et futura incerta sint, non nobis expedit ut majora quam possumus inquiramus, sed silentium imponamus ori nostro, credentes eum venisse quia cito sublatus carne in hac vita esse cessabis. Fac
Abbreviated transcription (Latin):
potestatem ut comedat exeo. s homo extrane
us illud. Hoc uanitas & magna miseriaẽ. Si ge¬
nuerit quispiã centum liberos. & utrerit mul¬
tos annos. & plures dies ętatis habuerit. & aĩa
illiꝰ ñ utatur bonis substantię suę sepultuba¬
q careat: de hoc ego ꝓnuntio. quod melior illo
sit abortiuus. frustra cnĩ uenit & ꝑgit ad te¬
nebras. & obliuuone debebit᷑ nom̃ eius. Non ui¬
dit solem neq cognouit distantiã boni & mali¬
siuitꝰ bonis. Nonne ad unũ locũ ꝓperant oĩa:
lescribit auarũ diuitẽ. & hoc malum froquens
&ͥ. in hominib asserit. quod nichil corũi quȩ
inmundo puitant᷑ bona ei desit. & nichilomi¬
nus stultissima parettate se crutiat aliis de
& non ut addam ꝓpe mille s duob milib itire¬
nt anuis & antina eiꝰ cupiditate & auaricia coni
tabesoebat. multo deterioris conditionis sit abor¬
tiuo illo qui statim ut natus uidetur interto.
Iue enĩ nec nala uidit nec bona. Iste uͦ cũ bona

Expanded text:
tem ut comedat ex eo, sed homo extraneus vorabit illud. Hoc vanitas, et magna miseria est. Si genuerit quispiam centum liberos, et vixerit multos annos, et plures dies aetatis habuerit, et anima illius non utatur bonis substantiae suae, sepulturaque careat, de hoc ego pronuntio quod melior illo sit abortivus. Frustra enim venit, et pergit ad tenebras, et oblivione delebitur nomen ejus. Non vidit solem, neqerfruitus bonis: nonne ad unum locum properant omnia? Describit avarum divitem, et hoc malum frequens esse in hominibus asserit, quod nihil eorum quae in mundo putantur bona ei desit, et nihilominus stultissima parcitate se cruciat, aliis deet non ut Adam prope mille, sed duobus millibus vixerit annis, et anima ejus cupiditate et avatabescat, multo deterioris conditionis sit abortivo illo, qui statim ut natus est interiit. Ille enim nec mala nec bona vidit. Iste vero cum bona
Abbreviated transcription (Latin):
Quę lęticia licet bona sit nec tam̃ plene bona
accupatio in hoc loco in bono intelligi debet.
ꝓ intentione sp̃itali ueraq leticia quã diuina
inspirat grã: hc in p̃ceptis laborantib dĩ. Est
quens apud homines. uir cui dedit ds. diuiti¬
as & substantiã. & honorem. & nichilẽ. aĩę¬

Expanded text:
quae laetitia, licet bona sit, nec tamen plene bona quae laetitia, licet bona sit, nec tamen plene bona occupatio in hoc loco in bono intelligi debet, pro intentione spiritali veraque laetitia, quam divina inspirat gratia hic in praeceptis laborantibus Dei. 427quens apud homines. Vir cui dedit Deus divitias, et substantiam, et honorem, et nihil de
Abbreviated transcription (Latin):
pars illiꝰ. & onũs hominis cui dedit d̃s diuitias
atq fubstaritiam. potestatemq ei tribitt ut
comedat ex eis & fruatur parte sua. & lȩtetur
de labore suo. Hoc ẽ. donũ dĩ. non enĩ satis
recordabitur dierum uite suę. eo quod ds̃
occupet delictis oor eius. Eo qui laborib sitis
in curarum tenebris uescitur. & cũ grandi
eum qui p̃sentib fruit᷑ bonis in lȩticia & io¬
cumditate. Hic enĩ uł partia toluntas ẽ.
infruendo. ibi uͦ sollicitudinũ tantũ mͦ
magnitudo. Et reddit causas quare dĩ do
nũ sit fruui posse diuicits qͣm ñ mułtum
suordibitur dierũ laboris fui. Nõ non erit intri¬
ficia. non cogitatione uerabitur abductus lȩticia
& uoluntate p̾senti. S melius ẽ. uixta apłim
pitalem escam. & sp̃italem potum. spt̃talemq
paiciam a dõ dari iutelligi. & uidere bonitatẽ
dĩ & iociumditatẽ sin cordis in om̃i labore
sio quo sp̃italit̾ in bonis laborat oꝑili. Et hec

Expanded text:
ni homini, cui dedit Deus divitias, atque substantiam, potestatemque ei tribuit ut comedat ex eis, et fruatur parte sua, et laetetur de labore suo: hoc est donum Dei. Non enim satis recordabitur dierum vitae suae, eo quod Deus occupet deliciis cor ejus. Cap. VI. Estin curarum tenebris vescitur, et cum grandiesse, qui praesentibus fruitur bonis in laetitia et jucunditate. Hic enim vel parva voluptas est in fruendo, ibi vero sollicitudinis tantummodo magnitudo. Et reddit causas quare donum Dei sit, frui posse divitiis; quoniam non multum recordabitur dierum laboris sui, ideo non erit in tristitia, non cogitatione vexabitur, abductus laetitia et voluptate praesenti. Sed melius est juxta Apostolum spiritalem escam et spiritalem potum spiritalemque laetitiam a Deo dari intelligi, et videre bonitatem Dei, et jucunditatem cordis sui in omni labore suo, quo spiritaliter in bonis laborat operibus, spe c
Abbreviated transcription (Latin):
hominũ potestates. S quoniam seruat infinem
iuditiũ. & in consũmatione minidi quandoim
matitras segetes messores uenire iussitrus est
ut separet᷑ triticũ & in horreum celestis regni re¬
condatur. & loliũ et̾no tradat᷑ incendio. hõ nĩmc
expectat & differt sententiam donee in fuxem mũ¬
di iniqui puniant᷑.: & iusti coronam itcipint
Et quid ꝓdest possessori nisi quod ceruit
diuitias oculis suis: hic uͦ auarus descri¬
bitur qui nunquã opib expleatur. & ꝗͣto¬
picus quanto plus bibit. tintũ sitis arida
nisi hoc solum ut uideat quod possidet. Quã¬
to enĩ maior fuerit substantia. tanto płes
ministros habebit: qui opes deuorent con¬
gregatas. Dñs aut̃ carum iuideat tantũ quod
habeat. & plusquã untus homins cibũ capere

Expanded text:
 Ms., potestates. Sed quoniam servat in finem judicium, et in consummationem mundi, quando in maturas segetes messores venire jussurus est, ut separetur triticum et in horreum coelestis regni condatur, lolium autem aeterno tradatur incendio; ideo nunc exspectat et differt sententiam, donec in fine mundi iniqui puniantur et justi coronam recipiant et quid prodest possessori, nisi quod cernit divitias oculis suis? Hic vero avarus describitur, qui nunquam opibus expletur; etpicus, quanto plus bibit, tantum sitis addita nisi hoc solum, ut videat quod 426 possidet. Quanto enim major fuerit substantia, tanto plures ministros habebit, qui opes devorent congregatas: dominus autem earum videat tantum quid habeat, et plus quam unius hominis cibum capere
Abbreviated transcription (Latin):
Non fit bonum impio nec ꝓlongetur dies enis
s quasi tembra transeut qui non timent ficẽ
dĩ. Imp̃catur iuala his qui non rabent timorent
dĩ. & optat ne diu differentur a pęna. s statam mo¬
te subtracti cruciatus recipiant quos merentur ui¬
multa michi mala ostendit. reddit ei d̾s scomopi¬
eiꝰ. Et milis quidẽ qui comierti non uoliatt. sedi
malitia ꝑmanere sua melius ẽ. mori quã uiuiere.
quia quanto plures uiunt dies. tanto atrocirem
sibi p̃nit poenam. Unde & comicus ato. Quidmali
imprecer homimi nisi ut diu uiuat  foẽ. alia¬

Expanded text:
Non sit bonum impio, nec prolongentur dies ejus, sed quasi umbra transeant, qui non timent faciem Dei. Imprecatur male his qui non habent timorem Dei, et optat ne diu differantur a poena, sed statim morte subtracti cruciatus recipiant quos merentur. Simulta mala mihi ostendit, reddet illi Deus sconverti non volunt, sed in malitia sua permanere, melius est mori quam vivere, quia quanto plures vivit dies, tanto atrociorem sibi praeparat poenam. Unde et comicus ait: Quid mali imprecer homini, nisi ut diu vivat? VERS.
Abbreviated transcription (Latin):
amplexandi dum cęlesti auxilio cingebant᷑. tẽ¬
pꝰ longe fieri acõplexib dum ꝑpeccatis suis de¬
relicti sunt adeo. Tempꝰ querendi de babiloni¬
a captuittate. tempꝰ ꝑdendi eos in excidio urbis
sub romanis. Tempꝰ custodiendi legalia manda¬
ta: tempꝰ abiciendi laciniose legis p̃cepta. Tempꝰ
scindendi. quando in duo regna post salomonẽ
diuisus ẽ ppłs. & tempꝰ consuendi tempore ma¬
chabeorum. Tempus tacendi ꝑꝑħas. nunc inc ap
adoues ꝑditas domꝰ isrł. Tempꝰ dilectionis quo

Expanded text:
amplexandi, dum coelesti auxilio cingebantur; temamplexandi, dum coelesti auxilio cingebantur; tempus longe fieri a complexibus, dum pro peccatis suis derelicti sunt a Deo. Tempus quaerendi de Babylonica captivitate, tempus perdendi eos in excidio urbis sub Romanis. Tempus custodiendi legalia mandata, tempus abjiciendi laciniosae legis praecepta. Tempus scindendi, quando in duo regna post Salomonem divisus est populus, et tempus consuendi tempore Machabaeorum. Tempus tacendi prophetas, nunc in captad oves perditas domus Israel . Tempus dilectionis, quo
Abbreviated transcription (Latin):
sunt & tempori obnoxia quia cęterȩ substantię
spitales nec cȩlo nec tempore continent᷑. Tempꝰ
tus sit & p̃finitiis. & idipsum. e̾ẽ. parere quod
plantare mori qd̾ plantatum ÷ euellere. Hebre¬
i om̃e hoc qd̾ decontrarietate tempoꝵ seriptũ
ẽ: usq ad illum locuni in quo ait tempus
belli & tempus pacis: suꝑ isrł intelligunt.
Tempus fuit nascendi inpatriarehis popło
dei: tempꝰ moriendi tempore uespasian &
titi. Tempꝰ platandi int̾ra reꝑmissionis:
tempuis euellendi dum ducti sunt in captiui¬
tatem ap̃fatis ducib. Tempꝰ occidendi eos inegip¬
to. & tempꝰ liberandi eos de egypto. Tempꝰ destru
sub dario. Tempꝰ plangendi euersionis urbis. &
tempꝰ ridendi atq saltandi sub ⁊orobabel: & ez¬
ara. & ncemia. T̃ empꝰ disꝑgendi isrł ꝑdiuersas
gentes: & tempꝰ in unum congregandi. quando
reducti sunt de captiuitate in patriam. T̃emp̃

Expanded text:
sunt, et tempori obnoxia sunt; quia caeterae substantiae sunt, et tempori obnoxia sunt; quia caeterae substantiae spiritales nec coelo, nec tempore continentur. VERS. tus sit et praefinitus; et idipsum esse parere quod plantare; mori, quod plantatum est evellere. Haebraei omne hoc quod de contrarietate temporum scriptum est, usque ad illum locum in quo ait: tempus belli, et tempus pacis, super Israel intelligunt. Tempus fuit nascendi in patriarchis populo Dei, tempus moriendi tempore Vespasiani et Titi. Tempus plantandi in terra repromissionis sub tempus evellendi, dum ducti sunt in captivitatem a praefatis ducibus. Tempus occidendi eos in Aegypto, et tempus liberandi de Aegypto. Tempus destrusub Dario. Tempus plangendi eversionem urbis, et tempus ridendi atque saltandi sub Zorobabel, et Esdra, et Neemia. Tempus dispergendi Israel per diversas gentes, et in unum congregandi, quando reducti sunt de captivitate in patriam. Tempus
Abbreviated transcription (Latin):
dinda eybaria: Pulehrȩ enim dat ds̃ homini
bono sapientiam & scientiam. & lȩticiam. Nisi
Elȩticiam ñ merebit᷑. Ut gͦ bono coram se dedit
solicitudinem & cęt̾a: sic peccatorem suo arbi¬
trio derelinquens. Facit congregare diuitias
&c hinc inde puersorum dogmatũ consuere
ceruicalia. Quȩ cum uir sẽs & placens deo ui¬
derit: intelligit quia uana sunt & p̃sumptio¬
ne sp̃s cõposita. Nȩc mirandum qd̾ dixerit pee¬
catori dedit sollicitudinem & cȩt̾a: dedit enim
ꝑdimisit intelligendum est. Propterea dat ei sol¬
licitudinẽ siue afflictionẽ quia peccator fuit.
& ñ ÷ causa afflictionis indeo. s in illo qui spon¬
te sua ante peccauerit. Omĩa tempus babent.
& suis spaciis transeunt. uniuersa sub cȩlo. In¬
ertũ orflx tuantem statum conditionis hu¬
manȩ insuꝑiorib docuit. nunc uult om̃ia os¬
tendere sibi inmundo. ẽe̾. contraria. Et nichil
stare ꝑpetuum eorum dum taxat quȩ sub celo

Expanded text:
danda cibaria? Pulchre enim homini dat Deus danda cibaria? Pulchre enim homini dat Deus bono sapientiam, et scientiam, et laetitiam. Nisi et laetitiam non merebitur. Ut ergo bono coram se dedit Deus sapientiam et caetera, sic peccatorem suo arbitrio derelinquens, facit congregare divitias, et hinc inde perversorum dogmatum consuere cervicalia: quae cum vir sanctus et placens Deo viderit, intelligit quia vana sunt, et praesumptione spiritus composita. Nec mirandum quod dixerit, peccatori dedit sollicitudinem, etc., dedit enim pro dimisit, intelligendum est. Propterea dat ei sollicitudinem sive afflictionem, quia peccator fuit; et non esse causam afflictionis in Deo, sed in illo qui sponte sua ante peccaverit. CAPUT III.et suis spatiis transeunt universa sub coelo. Incertum et fluctuantem statum conditionis humanae in superioribus docuit. Nunc vult omnia ostendere sibi in mundo esse contraria, et nihil stare perpetuo, eorum duntaxat quae sub coelo
Abbreviated transcription (Latin):
ridionem priori frui labarib. tum michi uisũ ẽ. hoc
in rebuts eẽ. uistissimũ. & quasi dĩ donũ. ut suo qͥs
ut peccator dieb ac noctib opes congreget. & ne qua¬
qiĩa eis utens. derelinquat qui in conspectui dĩ iusti ft̃
Sed & hoc inquit diligent̾ inspiciens. & uidens om̃ia
morte finiri: uanissimũ udicaui. Nec interim suꝑ
ltiteram ne uideam̃ pęnitus simplicem p̃terire sensũ.
&̾ dum sꝑitiles diuitias sequimꝰ: historiȩ contempnere
pauꝑtatem. Bonum ÷ itaq ueros cibos & ueram sume¬
re potationem. quos de agni carne & sangͥne indiuiniꝰᷤ
uoluminib inuenimus. Dequib dicit᷑ in cantica ea¬
ticorum. Comedite amici mei. bibite & in ebriami¬
III.Ad quos ipsa uocat sapientia dicens. Uenite come¬
dite panem meum. & uinum qd̾ miseui uobis. Re¬
linquite infantiam. & uiuite & ambulate ꝑuias pru¬
cere potest absq deo qui p̾cipit sem̃ canib non
&e. inittendum. & docet quomͦ intempore sint

Expanded text:
ioris frui laboribus, tum mihi visum est, hoc in rebus esse justissimum, et quasi Dei donum, ut suo quis ut peccator diebus ac noctibus opes congreget, et nequaquam eis utens, derelinquat his qui in conspectu Dei justi sunt. Sed et hoc, inquit, diligenter inspiciens, et videns omnia morte finiri, vanissimum judicavi. Haec interim super litteram, ne videamur penitus simplicem praeterire sensum; et dum spiritales divitias sequimur, historiae contemnere paupertatem. Bonum est itaque veros cibos et veram sumere potionem, quos de agni carne et sanguine in divinis voluminibus invenimus, de quibus dicitur in Cantico canticorum: Comedite, amici mei, bibite et inebriamini . Ad quos ipsa vocat Sapientia, dicens: Venite, comedite panem meum, et vinum, quod miscui vobis. Relinquite infantiam et vivitecere potest absque Deo, qui praecipit sanctum canibus non esse mittendum, et docet quomodo in tempore sint
Abbreviated transcription (Latin):
habeo gͦ amplius ium̃tis quodilla
post inortem non uiuunt. hic uͦ tunc u¬
uere inchoat. cũ ꝑ mortem carnis hanc ui¬
sibilem uitã cõfumat. Qui etiã longe in¬
fertus dicit quodcũq pot̾ manꝰ tua facere.
instant oꝑare: qr nec opis. nec patio. noc

Expanded text:
hoc amplius jumentis quod illa post mortem non vivunt, hic vero tunc vivere inchoat, cum per mortem carnis hanc visibilem vitam consummat. Qui etiam longe inferius dicit: Quodcunque potest manus tua facere, instanter operare, quia nec opus, nec ratio, n
Abbreviated transcription (Latin):
nauanitatis. plena sordtũ. plena sp̃u erroris in¬
tuitus sũ. Nichil enĩ quod inmundo putatur
ilius hominis erupi. qui post uicia se refre¬
nans. utirtutũ possit e̾e̾. sectator. Alagna qruppe
distantia c̃. int̾ sapientiã & stulticiã. & quantũ
dies distat a nocte. tantũ uirtutes a uiciis se
Qui uͦ stulticie & uiciis deditus fit uersari m
tenebris. & in rerum ignorantia. Cũq hecita
ceulos ad cȩlum leuat: iste in t̾rã depͥmit. Re
stuitus cõmuni ꝑeant interitii. car eadem
plaga eodẽ euentu eadẽ morte p̾mant utrosq¬

Expanded text:
na vanitatis, plena sordium, plena spiritu erroris inna vanitatis, plena sordium, plena spiritu erroris intuitus sum. Nihil enim quod in mundo putatur illius hominis erupi, qui post vitia se refrenans, virtutum possit esse sectator. Magna quippe distantia est inter sapientiam et stultitiam, et quantum dies distat a nocte, tantum virtutes a vitiis sepqui vero stultitiae et vitiis deditus 417 sit, versari in tenebris et in rerum ignorantia volutari. Cumqoculos ad coelum levat, iste in terram deprimit. Repstultus communi pereant interitu; cur eadem plaga, eodem eventu, eadem morte premantur
Abbreviated transcription (Latin):
in tenebris ambulat. Uidetur mͥ utiltus e̾.
legentib hȩc onña. q̃ eccłiastes de sua gła sub¬
infert cuncta sermone cõp̾hendere: & qua¬
si in unĩi corpus sensim redigere. ut posint
faciltis intelligi quȩ dicuntur. Legittir. ea
qriȩ puitantur in scło bona quasi rex & po
ens. quas collecte in piscinas aquȩ desuꝑ
nutriretur. Seruorũ quoq siue emptorum
siue aneillarũ siue uernaculorũ nichi fuit
innumera multitudo. & quadrupedum
greges. ntulti boũ scilicet &̾ ouiũ qu̾atũ
nuillus alter ante me. rex habuit in ierłm. Noc
non & thesauri argenti & auri innumerabiles
ondebantur. quos diuersorũ regũ & gentiuin
erus in conitiiis mͥ ministraret. S quanto
sti cresoebant. tanto sapientia decrat. Nam in qͣn¬
cĩq uoluptatẽ cupido traxisset me in frenis ꝑ
prereps ferebar putabamq hunc e̾ẽ.fructũ la
landem in me reuersus. & quasi de graui sonno
eiglans. asperi & mantis meas. & oꝑa mea ple¬

Expanded text:
interitus. Videtur mihi utilius esse legentibus haec omnia quae Ecclesiastes de sua gloria subinfert, brevi cuncta sermone comprehendere, et quasi in unum corpus sensum redigere, ut possint facilius intelligi quae dicuntur. Igitur ea quae putantur in saeculo bona, quasi rex et potens, quas collectae aquae in piscinas desuper nutriretur. Servorum quoque sive emptorum sive ancillarum sive vernaculorum mihi fuit innumera multitudo, et quadrupedum greges multi, boum scilicet et ovium, quantum nullus alter ante me rex habuit in Hierusalem. Nec non et thesauri argenti et auri innumerabiles condebantur, quos diversorum regum et gentium sexus in conviviis mihi ministraret. Sed quanto ista crescebant, tanto sapientia deerat. Nam in quamcunque voluptatem cupido traxisset me, infrenis per praeceps ferebar, putabamque hunc esse fructum laborum dine consumerer. Tandem in me reversus, et quasi de gravi somno evigilans aspexi, et manus meas, et opera mea ple
Abbreviated transcription (Latin):
etiam illud in sua inuenisse sapientia malũ
quod in rebus humanis omĩa uinceret ma¬
la. idẽ. mulierem om̃iũ e̾ẽ. malorũ caput. qr
ꝑ illam mors in orbem t̾rarum. introtuit. & p̃¬
ciosis animas irorũ capit. & cũ in mentem mi¬
seri amatoris inciderit. trahit eũ in preceps.
nec ante pedes fuos respicere patitur. sed quasi
laqueus & sagena cor adolescentis in nectit.
Unicila sunt manus illiꝰ. id÷. suadere pot̾
ium facere non pot̃̾. nec ad se nolentes cõpelłe.
Istus qui fuerit & boirus coram dõ: cruetur ab
ea. Peccatoruͦ captis deducctur ad mortem.
Non pritemus hanc salomonem de om̃i ge¬
nere mulierũ ꝓtulisse sententiam. Quod
exꝑtus ẽ. loquit᷑. Idõ quope offendit dm̃ :
qr captits ẽ. a mulierib. Et hoc scd̃m litt̾am.
Cȩterum urcta intelligentiam spiritalem.

Expanded text:
et illud in sua invenisse sapientia malum, et illud in sua invenisse sapientia malum, quod in rebus humanis omnia vinceret mala, id est, mulierem omnium esse malorum caput, quia per illam mors in orbem terrarum introivit, et pretiosas animas virorum capit, et cum in mentem miseri amatoris inciderit, trahit eum in praeceps, nec ante pedes suos respicere patitur, sed quasi laqueus et sagenae cor adolescentis innectit. Vincula sunt manus illius. Id est, suadere potest, vim facere non potest, nec ad se nolentes compellere. Justus qui fuerit et bonus coram Deo, eruetur ab ea: peccator vero captus deducetur ad mortem. Non putemus hinc  Ms., hanc Salomonem de omni genere mulierum protulisse sententiam: quod expertus est loquitur; ideo quippe offendit Deum, quia captus fuit a mulieribus. Et haec secundum litteram. Caeterum secundum intelligentiam spiritalem,
Abbreviated transcription (Latin):
eiis efficiar. & ipsa longuis recessit a me niuil¬
to magis quã erat. & alta ꝓfunditas quis in¬
ueniet cam : Dicit se ut reguni quoq tes¬
tantur libri ultra om̃s homines quesisse
sapientiam. & tentasse ad finem illiꝰ ꝑue¬
nre. s quanto plus quesierit tantomimꝰ
repperisse. & in media dimersum caligine
tenebris ignorantiȩ circuudatũ. Aut̃ aut̃
Qui eruditus fuerit in scripturis quam¬
tidic oritur maior obscuritas. quia in
speculo & in magnnie uidemus donec ue¬
mat quod ꝑfectũ ẽ. idõ hȩc sapientia mor¬
talium parua ẽ. ad illam quȩ sc̃is datur
& rationem. ut cognoscerem tmpietatem stulti. &
erraorem imprudentiũ. & inueni amariorem morte
muliorem. que laqueus uenatorũ ẽ. & sagena cor
eius umeula funt manus isliꝰ. Qui placet deo
effugiet eam. qui aut̃ peccator ẽ. capietur ab
illa. Quia gͥ supra ecłiastes dixerat omĩa se in
sapientia temptasse. & quanto plus eam quesi¬
erit. tanto illam longuis refugisse. nunc ait

Expanded text:
s efficiar, et ipsa longius recessit a me multo magis quam erat; et alta profunditas, quis inveniet eam? Dicit se, ut Regnorum quoque testantur libri, ultra omnes homines quaesisse sapientiam, et tentasse ad finem illius pervenire: sed quanto plus quaesierit, tanto minus reperisse, et in media demersum caligine tenebris ignorantiae circumdatum. Aliter autem: Qui eruditus fuerit in Scripturis, quantidie oritur major obscuritas: quia in speculo et imagine videmus, donec veniat, quod perfectum est; ideo haec sapientia mortalium parva est ad illam, quae sanctis datur et rationem, et ut cognoscerem impietatem stulti, et errorem imprudentum; et inveni amariorem morte mulierem, quae laqueus venatorum est, et sagenae cor ejus, vincula sunt manus illius: qui placet Domino, effugiet eam; qui autem peccator est, capietur ab illa. Quia supra Ecclesiastes dixerat omnia se in sapientia tentasse, et quanto eam plus inquisierit, tanto illam longius refugisse: nunc ait,
Abbreviated transcription (Latin):
illum spũali presentia mͥ semꝑ ad. e̾ẽ. & ego idõ
dilecto meo omni deuotone famulari cupio.
sed tandem adme conuersio eius. Quia opto
ut sicut mͥ ꝓmisit in mea substantia appa¬
reat. Nam dixerat supia spons us. ascendã
inpalmam: id ÷ ꝓmiserat se incarne uentu¬
rum. & ꝓhumano genere passurum. Inde
iam gratulabunda dicebat. Ego dilecto mõ
&adme conuersio eius: io ÷ credo illum ho-¬
minem futurum. & in mea substantia ho¬
minem mundo manifestandum. Sequt᷑.
ueni dilecte mi: egrediamur in agrum.
cõmorennur in uillis. fiusdẽ sinagoge uox.
tum hominem. Lale ẽ. & ultid psalmiste.
Ercita potentiam tuã: & ueni. Et isaias.
ytinã disrumperes &los. & descenderes.
Eygrediamtr in agrũ. Ager: mundus iste
mundo. Commoremur inuillis: hoc ẽ. ipsis
quoq paganis fidem tuam annuntiemus.¬
NIam nemo nescit paganos auilla dictos:

Expanded text:
illum spirituali praesentia mihi semper adesse, et ideo ego illum spirituali praesentia mihi semper adesse, et ideo ego dilecto meo omni devotione famulari cupio, sed tandem « ad me conversio ejus, » quia opto ut tandem, sicut promisit, in mea substantia mihi appareat. Nam dixerat supra sponsus: « Ascendam in palmam; » id est, promiserat se in carne venturum, et pro humano genere passurum, et inde gratulabunda dicebat, « Ego dilecto meo, et ad me fit conversio ejus; » id est, credo illum hominem venturum, et in mea substantia hominem mundo manifestandum. « Veni, dilecte mi, egrediamur in agrum, commoremur in villis. » Ejusdem Synagogae vox tum hominem. Tale est et illud Psalmistae, « Excita potentiam tuam et veni; » et Isaiae, « Utinam dirumperes coelos, et venires. » « Egrediamur in agrum. » Ager, mundus iste mundo. « Commoremur in viliis, » hoc est, ipsis quoque paganis fidem tuam annuntiemus. Nemo nescit paganos a villa dictos,
Abbreviated transcription (Latin):
est ad potandum ipsi dilecto meo. hoc ÷ pre¬
dicatio euangelica quam inmeo ore posuit.
ꝑ ipsum & non ꝑalium annunttari debet
inmundo. Neq enim ꝑ alium decebat miste¬
ria regni celestis predicari in mundo: quam
dentibis sponsi: quia predicatio euangelica
a doctoribus tradenda & exponenda est. Nec
absurdum est quod cum uinum pocetur
& non ruminetur: hic camen dicitur labiis
& dentibus ruminandum. quod magis adci¬
bum quam ad pocum ꝑtinet. Nam scĩ docto¬
res uinum spirituale ruminant. quando
precepta euangelica diligenter exquirunt:¬
& crebra meditatione inuestigant atq inuicẽ
conferunt. Sequit᷑. Ego dilecto meo: & ad me
teri fidem & seruitutem meam ꝓmitto. Et ad
me conuersio eius: ut me & inpresenti inter
dia patrie celestis inducat. Pocest etiam hec uox¬
ẽẽ. sinagoge ex ꝑ sona scõꝵ patrum aduentũ
xp̃i desiderantium. Ac si diceret. Scio quidem

Expanded text:
est ad potandum ipso dilecto meo, hoc est praeest ad potandum ipso dilecto meo, hoc est praedicatio evangelica, quam in ore meo posuit, per ipsum, et non per alium annuntiari debet in mundo. Neque enim per alium decebat mysteria regni coelestis praedicari in mundo, quam dentibus sponsi, quia praedicatio evangelica a doctoribus tractanda et exponenda est. Nec absurdum est, quod cum vinum potetur, et non ruminetur, hic tamen dicitur labiis et dentibus ruminandum, quod magis ad cibum quam ad potum pertinet. Nam sancti doctores vinum spirituale ruminant, quando praecepta evangelica diligenter exquirunt, et crebra meditatione investigant atque invicem conferunt. « Ego dilecto meo, et ad me teri fidem et servitutem meam promitto. « Et ad me conversio ejus, » ut me in praesenti inter dia vitae coelestis inducat. Potest etiam haec esse vox Synagogae ex persona sanctorum Patrum, adventum Christi desiderantium. Ac si diceret: Scio inquit
Abbreviated transcription (Latin):
doctrina micriunt. Sed botri uineȩ efficiunt᷑.
cũ ꝑfectiorib subluna queq annuntunt.
Nanbeatus paulus uno eodẽq tẽꝑe ubera
& botros habuit: quando de. xp̃o loquens
ra in suautasimũ & fortissimũ uinũ con¬
uersa sunt: cũ subiuxit. Qui ẽ benedi¬
oris tui sicut odor malorũ. Gititur tuũ
fama ł scripto ad absentes puenit: Gut¬
tur uox uͦiẽ. ipsa p̃dicatoris. quȩ in p̃sen¬
uitatis & gr̃ȩ. Guttur uͦ uino optimo
assimalatur. qr ipsa uͦ p̾dicãtic̃ĩ magnã
in se uirtitem auditorib ostendebat. Qd̾
uͦ malorũ odor in nouitate ẽ. iun uͦ
in uetustate: significat p̾dicationem
eccłe. & in sui nouitate & etiam insui ꝑfectione
omnem habere suauitatem & grãm. Dignum
dilecto meo adpotandum. labiisq & dentibus
se laudari asponso. graculabunda respondit.
Dignum dilecto meo ad potandum. Ac si di¬
ceret. Sponsus meus guitur meum uino op¬
cimo comꝑarauit: & illud uinum dignum

Expanded text:
doctrina nutriunt; sed botri vineae efficiuntur, doctrina nutriunt; sed botri vineae efficiuntur, cum perfectioribus sublimia quaeque annuntiant. Nam beatus Paulus uno codemque tempore ubera et botros habuit, quando de Christo loquens ra in suavissimum et fortissimum vinum conversa sunt, cum subjunxit: Qui est Deoris tui sicut malorum. fama vel scripto ad absentes ejus pervenit. Guttur vero est vox ipsa praedicatoris, quae in praesenvitatis et gratiae. Guttur vero vino optimo assimilatur, quia ipsa vox praedicantium magnam in se virtutem auditoribus ostendebat. Quod vero malorum odor in novitate est, vini vero in vetustate, significat praedicationem Ecclesiae et in sui novitate, et etiam in sui perfectione omnem habere suavitatem et gratiam. « Dignum dilecto meo ad potandum, labiisque et dentibuse laudari a sponso, gratulabunda respondet: « Dignum dilecto meo ad potandum. » Ac si diceret: Sponsus meus guttur meum vino optimo comparavit, et illud vinum dignum
Abbreviated transcription (Latin):
Sic & scã ęccłia in inferiorib asꝑitatẽ labioꝵ
& passionũ sustinet. ꝓ. xp̃o. in suꝑiorib uͦ¬
uitatem expectat p̾miorum. Potest etiam
ꝑpalmam crux domunce passionis expͥmi: inqua
redemptor nr̃ ꝓhumani generis redemptione ascen¬
dit: & in qua hostem humani generis suꝑauit.
Ait ergo. Dixi. ascendam inpalmam: io est
ꝑ meos ꝓpħas locutis sum. & ꝓmisi me ad pas¬
sionem uenturum. & meam eccłam redempturũ.
Ad prehendam inquit fructus eius. id÷ fruccus
bonorum oꝑum & laborum quibus eccła de¬
sudat. remunerabo. uel etiam scđ̾m eum sensũ
quo ꝑpalmam crux incelligitur. Ad p̃hendam
fructus eius. id ÷ impleto triumpho passionis
ueniam ad głam resurrectionis. & apłis meis sꝑi¬
talia dona concedam. Et frunt ubera tua sicut
botri uineȩ. Hoc suꝑius expositum est. Nam ub̾a
eccłe doctores sunt: cum paruulos simplici

Expanded text:
Sic et sancta Ecclesia in inferioribus asperitatem laborum Sic et sancta Ecclesia in inferioribus asperitatem laborum et passionum sustinet pro Christo: in superioribuvitatem exspectat praemiorum. Potest et palmam arbor Dominicae crucis exprimi, in quam Redemptor noster pro humani generis redemptione ascendit, et in qua hostem humani generis superavit. Ait ergo: « Dixi, ascendam in palmam; » id est, per meos prophetas locutus sum, et promisi me ad passionem venturum, et meam Ecclesiam redempturum. « Apprehendam inquit fructus ejus; » id est fructus bonorum operum et laborum, quibus Ecclesia desudat remunerando; vel etiam secundum meum sensum, quo per palmam crux intelligitur. « Apprehendam fructus, » id est, impleto triumpho passionis, veniam ad gloriam resurrectionis, et apostolis meis spiritualia dona concedam. « Et erunt ubera tua sicut botri vineae. » Hoc superius jam expositum est: nam ubera Ecclesiae doctores sunt, cum parvulos simplici
Abbreviated transcription (Latin):
do donorũ ȩccłiȩ de dĩ grã uentre: introductt᷑
idẽ sponsus dicens. Ascendam in palmam Quasi
diceret. Inde habes ubera ad paruulos ittrien
rem ꝓpines doctrinam: qr ego mea gr̃a in teas¬
cendi. & hanc tibi ꝑfectionẽ concessi. ascendã
inquit in palmã. Palma ȩccłiam significat.
uł etiã animã cuiꝰq fidelis. qui menor ẽ. dñi.¬
qui dicit. Confidite: ego uici mundũ. Ipsa
quoq om̃iũ uitiorũ & iniquitatũ iuictrix
Dicit enĩ ȩccłia. Dilectus m̃s descendit in ortũ
suũ. Itidẽ ẽ. hic ortus quȩ & palma. uidelicet
una eadẽq ȩccłia: s ad eam dñs descendit.¬
& ad eam ascendit. Descendit ad eã. copia in
suȩ gr̃ȩ illi de cęlestib mittendo: ascendit
ra palmȩ dicendũ : quod in inferiorib asꝑa
ẽ. in suꝑiorib uͦ pulcherrimũ decorem fo¬
liorũ & pulchritudinẽ habet fructuum

Expanded text:
do donorum Ecclesiae de Dei gratia venire, introducitur do donorum Ecclesiae de Dei gratia venire, introducitur idem sponsus dicens: Ascendam in palmam; quasi diceret: Inde habes ubera ad nutriendos parvulrem propines doctrinam: quia ego mea gratia in te ascendi, et hanc tibi perfectionem concessi. Ascendam inquit in palmam. Palma Ecclesiam significat, vel etiam animam cujuscunque fidelis, qui memor est Dqui dicit: Confidite, ego vici mundum . Ipsa quoque omnium vitiorum et iniquitatis victrix Dixit enim Ecclesia: Dilectus meus descendit in hortum suum. Idem est hortus quod et palma, videlicet una eademque Ecclesia. Sed in eam Dominus descendit, et ad eam ascendit: descendit in eam, copiam suae gratiae illi de coelestibus mittendo; ascendit ra palmae est sciendum, quod in inferioribus aspera est, in superioribus pulcherrima decore foliorum, et pulchritudine fructuum.
Abbreviated transcription (Latin):
Dixi in corde meo uadã & asfluam delitts. & fiurr
bonis. & uidi quod hoc quoq ce̾t. uanitas. hic
concionatoris modi cõmuni sententia uulgi lo¬
quit᷑. quã tam̃ uanã ostendit. & c̃. sensus. sbstquã
in multitudine sapientiȩ. & adicetione scientȩ

Expanded text:
Dixi in corde meo: Vadam et affluam deliciis, et fruar Dixi in corde meo: Vadam et affluam deliciis, et fruar bonis, et vidi quod hoc quoque esset vanitas. Hic concionatoris modo, communi sententia vulgi loquitur, quam tamen vanam ostendit. Et est sensus: Postquam in multitudine sapientiae, et adjectione scient
Abbreviated transcription (Latin):
locittus mult̾a sipientiã & scientiã uidit cor
meũ. Non enĩ possumus eloqui omĩa quȩ
prudentiã atq dotrinam. erioresq & stul¬
ticiam. & agnorii quod in his quoq e̾e̾t. labor
& assuctio spe. Contraria conttariis intellig̃t᷑.¬
& sapientia pͥma ẽ. stulticia carusse. Stiatria anit̾
carere non pot̃: nisi qui intellexerit eã. Unde & plu¬
ia sunt in reb noxia creata : ut dũ uitamts ea:
adsipicntiã crudiamur. Equalis gͦ studii fuit salomon
scire sapientiã. eriorem & stulticiam ut in appeten¬
dis aliis. & aliis declirandis ueratius sapientius ꝓba¬
retur. Et agnoui quod in huiꝰ modi agitationib
pientium fuerit consectitus. tanto plus indigna
quas requirit. Dolet de ignorantia dũ querit sci¬
entiam. Intelligit se ex parte agnosc̾re. & ad ple¬
nũ intelligendi lum̃ occisttorũ se ñ posse ꝑtentre
uidet. Idõ addit dolerem: quia addit scientiam.

Expanded text:
locutus; sed, Multam sapientiam et scientiam vidit cor locutus; sed, Multam sapientiam et scientiam vidit cor meum. Non enim possumus eloqui omnia, quae prudentiam, atque doctrinam, erroresque et stultitiam, et agnovi quod in his quoque esset labor et afflictio spiritus. Contraria contrariis intelligunturt sapientia prima est stultitia caruisse. Stultitia autem carere non potest, nisi qui intellexerit eam. Unde et plura sunt in rebus noxia creata, ut, dum vitamus ea, ad sapientiam erudiamur. Aequalis ergo studii fuit Salomoni scire sapientiam, errorem et stultitiam, ut in appetendis aliis, et aliis declinandis, veracius sapientia probaretur. Et agnovi quod in hujusmodi cogitationibupientiam fuerit consecutus, tanto plus indignatquas requirit: dolet ignorantiam, dum quaerit scientiam. Intelligit se ex parte agnoscere, et ad plenum intelligendi lumen rerum occultarum se non posse pervenire videt, ideo addit dolorem, qui addit scientiam.
Abbreviated transcription (Latin):
afflictio spc̃. Et ẽ. sensus. Consideraui uni¬
uersa quȩ in mundo stnnt. & nichil aliud
dep̃hendi : quã uanitatẽ & malitiam. id ẽ mi¬
serias spc̃. quib animus diuersis fitigatur
humanȩ non ẽ. datũ sapientię sctre. Euersi¬
difficile corriguntur. & stultorũ infinitus
ẽ. numerus. Stͥtltorũ nitmerabilis ẽ. itl¬
titudo. stultorũ uͦ congregatio ñ ẽi nitmero
digna. Tale qͥd & psalmista att. Diniuerabo
eos. idẽ. scõs suꝑ harenã maris. idẽ. stultos
ꝗtti harenȩ cõꝑantur. Sicut ad abraham dñs
dixit. Et erit sem̃ tuũ sic̃ stellȩ oȩli. & sic̃
mista ait: qui mimerat multitudinẽ
stellarũ. & onr̃ib eis nomina uocat. In
&e didicit. legimus & in regũ libris nrultȩ
sapientiȩ firisse salomonem. & hoc a deo
spetiale dom̃i p̃ cȩteris scłi diuitiis uł ho¬
norib postulasse. Mundi gͦ cordis oculus.
nultam sapientiam & scientiam contuet᷑.
ldõ ñ ait. s multã sapientiã & scientiã sũ

Expanded text:
aliter omitt.  est sensus: Consideravi universa quae in mundo sunt, et nihil aliud deprehendi quam vanitatem et malitiam, id est miserias spiritus, quibus animus diversis fatigatur humanae non est datum sapientiae scire. VERSdifficile corriguntur, et stultorum infinitus est numerus. Sanctorum numerabilis est multitudo, stultorum vero congregatio non est numero digna. Tale quid et Psalmista ait: Dinumerabo eos, id est sanctos, super arenam maris , id est stultos qui arenae comparantur. Sicut ad Abraham Dominus dixit: Et erit semen tuum sicut stellae coeli, et sicut mista ait: Qui numerat multitudinem stellarum, et omnibus eis nomina vocat . In apienter, et didicit. Legimus et in Regum libris, multae sapientiae fuisse Salomonem, et hoc a Deo speciale donum prae caeteris saeculi divitiis vel honoribus postulasse . Mundi ergo cordis oculus multam sapientiam et scientiam contuetur; quia non ait: Multam sapientiam et scientiam sum
Abbreviated transcription (Latin):
ad austrum. & girat ad aquilonem. Qiratis
girando. uadit sp̃s ꝑcirculos suos. Ipsum
solem spm nominauit. qui animat & ins-¬
pirat & uiuificat omĩa. sicut ueris tempore.
in quo pͥncipiũ mundi estimatur. eẽ. singłis
annis uidemus. Obliqua eñ linea ẽ. ddiaci
mali tempore ad australia deuexo tramite uer¬
git sol. & iterum ęstiuio entulo se tollit ad hore¬
alia. ne uno modo eirrens alia calor. alia frigꝰ.:

Expanded text:
ad Austrum, et gyrat ad Aquilonem, gyrans ad Austrum, et gyrat ad Aquilonem, gyrans gyrando vadit spiritus per circulos suos. Ipsum solem spiritum nominavit, quia animet, et inspiret, et vivificet omnia, sicut veris tempore, in quo principium mundi aestimatur esse, singulis annis videmus: obliqua enim linea est zodiaci mali tempore ad australia, devexo tramite vergit sol, et iterum aestivo circulo se tollit ad borealia, ne si uno modo curreret, alia calor, alia frigus
Abbreviated transcription (Latin):
nitas dici pot̃. & qͥcqͥd in hoc circulo conti¬
netur ꝓ nichilo cõputari in cõꝑationẽ
Post generalem sententiã ad uanos ho¬
minũ labores coni̾tit sermonẽ qui
frustra in istius mundi labore desudant.
congregantes diuitias ꝑtturas ambi¬
entes honores. Quibus subito dicitur.
morientibus nascuntur alii. & quos uideras
non uides. incipiesq uidere eos qui ante
non erant. s subico nascuntur. Quid
hac uanitate quã terram manere que
hominum causa facta est. & ipsum homi¬
nem cerce dnm̃ inpuluerem repente dis¬
soluis Signant̃ dirit t̾ra inscłm stat: ñ
mortalibus datus est: ortu suo & occafu
quotidie interitum mundi demonstrat
qui ꝑ incognitas uias nob ab occasu ad
orcum regreditur. expletoq noctis circulo de
chalamo suo nouus exoritur. Hoc aucem to-¬
tum id circo dicit. ut doceat mutacionibꝰ
tempoꝵ & ortu occasuq syderum humanam
etatem labi & interire dum nesciat. Uadit

Expanded text:
nitas dici potest, et quidquid in hoc circulo continitas dici potest, et quidquid in hoc circulo continetur, pro nihilo computari in comparationePost generalem sententiam ad vanos hominum labores convertit sermonem, qui frustra in istius mundi labore desudant, congregantes divitias perituras, ambientes honores, quibus subito dicitur: morientibus, nascuntur alii; et quos videras, non vides; incipiesque videre eos qui ante non erant, sed subito nascuntur. Quid vanius hac vanitate, quam terram manere, quae hominum causa facta est, et ipsum hominem, terrae dominum, in pulverem repente dissolvi? Signanter dixit, terra in saeculum stat, non mortalibus datus est, ortu suo et occasu quotidie interitum mundi demonstrat, qui per incognitas vias nobis ab occasu ad ortum regreditur, expletoque noctis circulo, de thalamo suo novus exoritur. Hoc autem totum idcirco dicit, ut doceat mutationibus temporum et ortu occasuque siderum, humanam aetatem labi, et interire dum nesciat. 414 VERS. 6.-- Vadit
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ium̃ta post mortem carnis non uiuint.
mortuntur : S inutraq tam dispari senten¬
cia demonstratur. quia contionator uerax
& illud ex temptatione carnati intulit: &¬
hoc post modũ ex sp̃itali ueritate difiniuit.
has uero diu̾sas humanȩ m̃tis opiniones di¬
ligent᷑ hitiꝰ scłi lector intelligat. quid cui
conueniat ꝑsonȩ & caueat ne in epyrurido¬
gma decidat᷑. ex huiꝰ libri lectione si dileftiꝰ
non discutiat quid ex eniꝰ ꝑsonȩ tẽptatione
contionator iste ꝑferat. Uanitas uanitatũ¬
psamographi sententiam omis homo uruers¬
uanitas. quantomagis irrationabiles creatu¬
ix recte dicunt᷑ uanitati subiacere. sicut
aps ait. uanitati enĩ ercatitta subiecta ẽ
Qineqͥd eñ mutabile ẽ. & ñ c̾e̾. poterit
quod ẽ. uanitas appellari rocte potest. Nã
d̾s solus unimitablis & semꝑ idẽ ẽ. quod ẽ.
& non aliud. Quod enĩ mutatur quodam¬
modo euanescit. & ñ ẽ. quod erat. Idenro
ad cõꝑationẽ creatoris. omĩs creatura ua¬

Expanded text:
post mortem carnis non vivunt, moriuntur. Sed in utraque tam dispari sententia demonstratur quia concionator verax, et illud ex tentatione carnali intulit, et hoc postmodum ex spiritali veritate definivit. » Has vero diversas humanae mentis opiniones diligenter hujus libri lector intelligat, quid cui conveniat personae; et caveat ne in Epicuri dogmata cadat ex hujus libri lectione, si diligentius non discutiat quid ex cujusque personae tentatione concionator iste dixerit. VERS. 2.-- VanitaPsalmographi sententiam, omnis homo vivevanitas, quanto magis irrationabiles creaturae recte dicuntur vanitati subjacere, sicut Apostolus ait: Vanitati enim creatura subjecta est ? Quidquid enim mutabile est, et non esse poterit quod est, vanitas appellari recte potest: nam Deus solus immutabilis, et semper idem est quod est, et non aliud. Quod enim mutabitur, quodammodo evanescit, et non est quod erat. Idcirco ad comparationem Creatoris omnis creatura va
Abbreviated transcription (Latin):
casstim laboĩe. & inane aertam̃. transtuli ine
ad leticiam ut luxii fruerer. & congregañ
opes. & ut diuitiis abundarem. & perituras
uoluptates caperem. antequã morerer. S
& hoc uanitatem ipse ꝓsperi. dum p̃cerita
uoluntas p̃sencem ñ iuuat. & ex hausta ñ
saciat. Ideo in cellexi carnalem lururã. ẽẽ.
peris: hoc ẽ. quod in euangelio legicur.
Ue uob̾ qui ridetis. quia lugebitis. Deci¬
piuntur uͦ qui carnalia in hoc scło se¬
quentes desideria magis carnalicer.
uiuunt quã spĩtaliter. estimantes ꝑpetuum
dolore pumet᷑. Botest hoc & de herctiens accipi
qui falsis dognatib adqitiescentes lȩta fibi &¬

Expanded text:
aborem et inane certamen, transtuli me ad laetitiam, ut luxu fruerer, et congregarem opes, et ut divitiis abundarem, et perituras voluptates caperem, antequam morerer. Sed et in hoc vanitatem ipse perspexi, dum praeterita voluptas praesentem non juvat, et exhausta non satiat. Ideo intellexi carnalem luxuriam esse vperis? Hoc est quod in Evangelio legitur: Vae vobis qui ridetis, quia lugebitis . Decipiuntur vero qui carnalia in hoc saeculo sequuntur desideria, et magis carnaliter vivunt quam spiritualiter, aestimantes perpetuum dolore punietur. Potest hoc et de haereticis accipi, qui falsis dogmatibus acquiescentes, laeta sibi
Abbreviated transcription (Latin):
ebrttatẽ riertit: animmi uigorẽ. quẽ qui potu¬
erto sapientia cõiitare. & ut in quibdã adi¬
cibis habet᷑. optinere lȩticiã sp̃italẽ his pote¬
rit ad scientiã reristiꝰ ꝑuienire. quid in hac
uita appetendũi quid ue uitandũ sit. Alag¬

Expanded text:
potuerit sapientia commutare, et ut in quibusdam codicibus habetur obtinere laetitiam spiritalem, is poterit ad scientiam rei istius pervenire, quid in hac vita appetendum, quidve vitandum sit.