comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
re descripsit dicens. Ut nemora umbrantia. &eut
ꝑbancuiam. ꝑ nemora umbrantia incedunt. Ne¬
sensuum quos apud illos scriptos inueniuie
refrigerantur animȩ ipsoꝵ. & in doctrinis eoꝵ
quasi incedentes ꝑ opacha nemoꝵ delectantur
& sicut paradysi suꝑ flumina. Inueniunt etiã¬
sumus uł scripturas eugłicas atq apłicas accipere
uł etiam angłoꝵ & celestium uirtutã erga buius

Expanded text:
re praescripsit dicens. Ut nemora umbrantia, et utre praescripsit dicens. Ut nemora umbrantia, et uthanc viam, per nemora umbrantia incedunt. Nesensuum quos apud illos scriptos inveniunt, refrigerantur animae ipsorum; et in doctrinis eorum, quasi incedentes per opaca nemorum, delectantur, et sicut paradisi super flumina, similes et cosumus vel Scripturas evangelicas atque apostolicas accipere, vel etiam angelorum et coelestium virtutum erga hujus
Abbreviated transcription (Latin):
cula miratur in quibus semꝑ ambulant & semꝑ ꝓ
ficiunt. & quanto magis ꝓficiunt. tanto eis ꝓficiendi
uia augetur. & in immensũ tencditur. & ideo istos ip̃os¬
ꝓfectus eoꝵ ꝑ sp̃m contuens. tab̾nacula ea nominat is¬
rabel: & uere si quisscientie. cepit aliquos ꝓfectus. et
exꝑiment aliquid in talibus sumpsit. scit ꝓfecto qd̾
ubi ad aliquam uentũ fu̾it theoriam & ad agnitionẽ
mysterioꝵ sp̃ualum. ibi anima quasi in quodã taber¬
naculo demorat᷑. Cum uͦ exhis quȩ reꝑit alia rursus
rimatur. & ad alios ꝓficiet in tellectus. in de quasieleua¬
to tab̾naculo tendit ad suꝑiora. & ibi collocat anir
sedem. sensuum stabilitate confixam. & inde it̾m ex
ipsis alios sp̃uales inuenit sensus. quos prioꝵ sine du¬
bio sensuum consequentia patefecerit. & itase sem¬
ꝑ ad priora extendens tabernaculis quibusdam uide¬
bonis ad meliora. & it̾m ad suꝑiora a melioribꝰ ꝓuocat᷑.
hoc gͦ iter sapientiȩ d̃ĩ. grate satis & cum multo deco¬

Expanded text:
cula mirantur, in quibus semper ambulant, et semper proficiunt: et quanto magis proficiunt, tanto eis proficiendi via augetur, et in immensum ponitur. Et ideo istos profectus eorum per spiritum contuens, tabernacula ea nominat Israel. Et vere si quis scientiae aliquos profectus, et experimenti aliquid in talibus sumpsit, scit profecto quod ubi ad aliquam ventum fuerit theoriam, et agnitionem mysteriorum spiritualium, ibi anima quasi in quodam tabernaculo demoratur. Cum vero ex his quae reperit, alia rursus rimatur, et ad alios proficit intellectus, inde quasi elevato tabernaculo tendit ad superiora; et ibi collocat, et in imis sedem, sensuum stabilitate confixam; et inde iterum ex ipsis alios invenit spiritales sensus, quos priorum sine dubio sensuum consequentia patefecerit. Et ita semper ad priora extendens, tabernaculis quibusdam videbonis ad meliora, et iterum ad superiora a melioribus provocatur. Hoc ergo sapientiae Dei iter grate satis, et cum multo deco
Abbreviated transcription (Latin):
Non dormiet donet comedat p̃dã: & sanguinẽ uulne¬
ratoꝵ bibat. In his uerbis quis itaerit hẏstoricȩ nar
uenietur. qui non horrescens sonũ litere ad allego¬
rie dulcedinẽ ip̃a necessitate confugiat. quom enĩ
iste populus cam laudabilis. cã magnifieꝰ. de quo
tanta p̃conia sermo dĩ enumerat in hoc deueniet.
ut sanguinẽ uulneratoꝵ bibat. cũ tã ualidis p̃ceptis
cibus sanguinis int̾dicaturado. ut etiã nos qui ex gen¬
cibus uocati sumus. necessario iubeamur abstinere¬
nos sicut ab his qui idolis immolant᷑ ita ⁊ a sanguine :
dicant gͦ nob̃. quis est iste populus. qui in usu habet
sanguinẽ bibere: Hȩc erant quȩ in eugłio audien¬
tes hii qui dm ex iudeis sequebantur scandalitat
amplectitur. & sequit᷑ eũ qui dicit. Nisi manducaue¬
titis carnẽ meã & bib̾itis sanguinẽ meũ. non habe̾tis ui¬
tam inuobis ip̃is. quia caro meauere cibus ẽ. & sanguis meꝰ

Expanded text:
Non dormiet donec comedat praedam, et sanguinem vulneNon dormiet donec comedat praedam, et sanguinem vulneratorum bibat. In his verbis, quis ita erit historicae narrvenietur, qui non horrescens sonum litterae, ad allegoriae dulcedinem ipsa necessitate confugiat? Quomodo enim iste populus tam laudabilis, tam magnificus, de quo tanta praeconia sermo dinumerat, in hoc veniet, ut sanguinem vulneratorum bibat, cum tam validis praeceptis, cibus sanguinis interdicatur, adeo ut etiam nos qui ex gentibus vocati sumus, necessario videamur abstinere, sicut ab his quae idolis immolantur, ita et a sanguine? Discant ergo a nobis, quis est iste populus, qui in usu habent sanguinem bibere. Haec erant quae in Evangelio audientes hi qui ex Judaeis Dominum sequebantur, scandalizati amplectitur et sequitur eum qui dicit: Nisi manducaveritis carnem meam, et biberitis sanguinem meum, non habebitis vitam in vobis ipsis. Quia caro mea vere est cibus, et sanguis meus
Abbreviated transcription (Latin):
potest dr̃e michi mundus etucifixus ẽ ⁊ego m̃ do.
cuncta subiecta sunt. cuncta calcant᷑. Despicit enim
et contẽpnit omnia quȩ in hocmundo st̃. ⁊ imitat᷑
eum quileo de tribu iuda & catulus leonis dicit᷑.
quia sicut ip̃e luxest mundi & discipulis suis dedit
ita et cum ip̃e sit leo & cathulus leonis. etiam creden¬
tibus inse nomen leonis et cathulileonis ascribit.
Nide aũt quia euident̃ non de illo quitunc erat
populo.s de hoc qui futurus erat ista dicunt᷑. Ait enĩ
Ecce populus sicut catulus leonis exurget. & sieut leo
exultabit. Exurrecturã dicit popłm utiq qui futurꝰ
erat. Nam si deeo drẽt quem uidebat. dixisset sine du
aliis scriptumẽ. & annunciabunt iusticiam eius
populo qui nascetur quẽ fecit dñs. Est gͦ populus hic
catulus leonis. dum adhuc tamquã nuꝑ gen̾ci infan¬
des rationabiles.⁊ sine dolo lac accipiunt. Leo autem
exultans cumuir effectus que paruuli erãt deposuit.

Expanded text:
potest dicere: Mihi mundus crucifixus est et ego mundo , cuncta subjecta sunt, cuncta calcantur. Despicit enim et contemnit omnia quae in hoc mundo sunt, et imitatur eum qui leo de tribu Juda et catulus leonis dicitur. Quia sicut ipse lux est mundi, et discipulis suis dedit ita et cum ipse sit leo et catulus leonis, etiam credentibus in se, nomen leonis et catuli leonis ascribit. Vide autem quia evidenter non de illo qui tunc praeerat populo, sed de hoc qui futurus erat ista dicuntur. Ait enim: Ecce populus sicut catulus leonis exsurget, et sicut leo exsultabit. Exsurrecturum dicit populum, utique qui futurus erat. Nam si de eo diceret quem videbat, dixisset sine dubaliis scriptum est: Et annuntiabunt coeli justitiam ejus populo qui nascetur, quem fecit Dominus . Est ergo populus hic catulus leonis cum adhuc, tanquam nuper geniti infantes, rationabile et sine dolo lac concupiunt. Leo autem exsultans, cum vir effectus, quae parvuli erant deposuit.
Abbreviated transcription (Latin):
isrł uł iacob. Audisse eum quoq uerba fortis dic̃ in eo. cũ
tienit ad eum ds̃. & dicit ei in somnis. Uerum quod de¬
dero in oretuohoc obserua ut loquaris. & hocerit usũ
dei quod uidit in somins. & ꝑhec reuelatos eẽ oculos eiꝰ
asserit. & quia potuit uidere que uidit. hȩc quidẽ debis
quȩ in p̃fatione fua balaam in semetip̃o uisus ẽ ꝓphare¬

Expanded text:
Israel vel Jacob. Audisse quoque eum verba fortis dicet in eo, cum venit ad eum Deus, et dixit ei in somnis. Verbum quod dem in ore tuo, haec observa ut loquaris: et hoc erit visum Dei quod vidit in somnis. Et per haec revelatos esse oculos ejus asserit, quia potuit videre quae vidit. Haec quidem de his quae in praefatione sua Balaam in semetipsum visus est pro
Abbreviated transcription (Latin):
rorum &e hẏrcoꝵ. cũ adipe renium frumenti. & sanguine
uuȩ bibent uinũ. & hic gͦ sanguis qui nominat᷑ uuȩ. il¬
lius uuȩ ẽ quȩ nascit᷑ exilla uite dequa saluator dicit.
Ego sum uitis uera discipul uͦ palmites. pat̾ autem
agricola est qui purgat eos. ut fructum plurimũ afferãt
Tugͥes uerus populus isrł qui scis sangumẽ bibere. et
nosti earnem u̾bi dĩ comede. & sanguinẽ u̾bi bibe. et u¬
ue sanguinẽ illius qui ẽ exuera uitȩ. & ex illis palmi¬
tibus quos pat̃ purgat haurire. Quoꝵ palmitum
fructus uulneratoꝵ sanguis merito dicit᷑. quẽ ex
uerbis eoꝵ ⁊ doctrina bibimus. si tamensimus ut ca¬

Expanded text:
rorum et hircorum cum adipe renium, tritici et sanguinerorum et hircorum cum adipe renium, tritici et sanguineuvae bibent vinum . Et hic ergo sanguis qui nominatur uvae illius, uva est, quae nascitur ex illa vite de qua Salvator dicit: Ego sum vitis vera, discipuli vero palmites. Pater autem agricola est , qui purgat eos, ut fructum plurimum afferant. Tu ergo es verus populus Israel, qui scis sanguinem bibere, et nosti carnem verbi Dei comedere, et sanguinem verbi bibere; et uvae sanguinem illius, quae est ex vera vite, et ex illis palmitibus, quos Pater purgat, haurire. Quorum palmitum fructus, vulneratorum sanguis merito dicetur: quem ex verbis eorum et doctrina bibimus, si tamen simus ut ca
Abbreviated transcription (Latin):
mentoꝵ rita. s et cum sermones eius recipimꝰ. in quib
uica consistit. sicut ip̃ẽ dicit. Uerba que ego locut᷑sũ
uobis. sp̃s ⁊ uita sunt. Est gͦipẽ uulnerat᷑. cuiꝰ nos san¬
guinẽ bibumus. id est doctrine eiꝰ ũba suscipimus.
S et illinicħominus uulnerati sunt. qui nob̃ u̾bum
eius p̃dicarunt. & ip̃oꝵ enim idest apłoꝵ eius ũba¬
cum legimus. ⁊ uitã ex eisconsequimur. trulnerato¬
rum satguinẽ bibimus. Non gͦ inquit dormiet.
donec comedet p̃dam. Iste enim populus qui cata¬
lo leonis uel leoni comꝑatur: non quiescet ñ dormi¬
et. donec rapiat predam. id est donec diripiat
regnum celoꝵ. quia adiebus iob̃is regnũ celoꝵ
um patitur: & uim facientes diripiuint ilud. Ut aũt
euidentius agnoscas hȩc de nr̃o populo qui insacram̃tis
xp̃i confederacus est scribi. audi quomodo & in aliis
moyses sumilia ꝓnunciat dicens. Butyrum boum
& lacouium. cum adype annoꝵ & arietum filioꝵ tau¬

Expanded text:
s ejus recipimus, in quibus vita consistit, sicut et ipse dixit: Verba quae ego locutus sum vobis spiritus et vita sunt . Est ergo ipse vulneratus, cujus nos sanguinem bibimus, id est, doctrinae ejus verba suscipimus. Sed et illi nihilominus vulnerati sunt, qui nobis verbum ejus praedicaverunt, et ipsorum etiam, id est, apocum legimus, et vitam ex eis consequimur, vulneratorum sanguinem bibimus. Non ergo, inquit, dormiet, donec comedat praedam. Iste enim populus, qui catulo leonis vel leoni comparatur, non quiescet nec dormiet, donec rapiat praedam, id est, donec diripiat regnum coelorum: quia a diebus Joannis regnum coelorum vim patitur, et vim facientes diripiunt illud . Ut autem evidentius cognoscas, haec de nostro populo qui in sacramentis Christi confoederatus est scribi, audi quomodo et in aliis Moyses similia pronuntiat dicens: et lac ovium cum adipe agnorum et arietum filiorum tau
Abbreviated transcription (Latin):
qđ si id̾circo ñ dñr nob̃. qr nob̃ ea scire ñ expediti qͥdu̾sis
artibꝰ ⁊ demonũ ĩuocatiõibꝰ gestiune fut᷑a p̃nosc̾e̾. nich
ominen qui fidei puritate. & mundicia m̃tis ui¬
det deum. Sed potest aliquis dr̃e. Si adõsolo debe¬
mus discere de futuris.⁊ neq diuinũ neq augurẽ
neq aliud quodcumq hoꝵ recipere. neq iste ip̃e
ex hisquos recipi ꝓhibet diuina sententia. Sed aũte
diligentius & memento quid in suꝑioribus legimus
ubi dicitur de eo quia inlecit dñs uerbũ suũ mos eł.
Nongͦ hȩc nunc abalaam. s a nerbodĩ. qd̾ in ore eius
positum discimus. Nisi enim u̾ba dĩ essent. non ea uci¬

Expanded text:
n expedit qui diversis artibus et daemonum invocantibus gestiunt futura praenoscere, nihil omnem qui per fidei puritatem et munditiam mentis, videt Deum. Sed potest aliquis dicere: Si a solo Deo debemus discere de futuris, et neque divinum, neque augurem, neque aliud quodcunque horum recipere, nec iste ipse nim ex his quos recipi prohibet divina sententia. Sed adverte diligentius, et memento quod in superioribus legimus, ubi dicitur de eo quia injecit Dominus verbum suum in os ejus. Non ergo haec nunc ad Balaam, sed a verbo Dei, quod in ore ejus positum est, dicimus. Nisi enim verba Domini essent, non ea uti
Abbreviated transcription (Latin):
fidentiã populi describere credentis in xp̃o. et
lib̾tatem quam habet in fide. & exultationẽ quã
gerit in spe. Comparat᷑ eium catulo leonis. diuert̃ẽ¬
dusad ꝑfectionẽ letus et uelox. leoni uͦ confert᷑
& caculus leonis nullum animal nullã bestiã
tanent. s sunt eis cet̾a subiecta. ita & ꝑfecto

Expanded text:
fidentiam populi describere credentis in Christo, et libertatem quam habet in fide, et exsultationem quam gerit in spe. Comparatur catulo leonis dum tendit ad perfectionem laetus et velox. Leoni vero confertur, o et leaena vel catulus leonis nullum animal, nullam bestiam timent, sed sunt eis cuncta subjecta, ita et perfecto
Abbreviated transcription (Latin):
Habuit enim certa queq pͥuilegia in obseruationibꝰ
haberet᷑. Sicut enim tribus leui non ẽ ꝑmixta inter
cet̾as tribus. nec annumeratur int̾ eas. hoc pacto om¬
eas. Hȩc quidẽ in illo populo fuermit scdm formam
futuroꝵ bonoꝵ: uerus aũt ia cob & spĩralis isrł. uere
solus habitabit in gentib. Si enim accessimus ad
syon montem. & cuirtatẽ dĩ uiuentis iherłm celestẽ
& uenimus ad sp̃ualem iudeam que ẽ portio domini.¬
& in t̾ris positi ibi habemus conuersationẽ. uere
non reputamur int̾ cet̾as gentes. nec reliquarũ nati¬
onum fines cum nr̃is finibus admiscentur: etiam¬
si restituatur sodoma in antiquum. & egyptus in
stacum suũ redeat. & si quidaliudtale in ꝓpħis scͥptã¬
est. uerũtamen illi iacob & spũali isrł. cum ad eccł̃iam
primitiuoꝵ ascendit. nullus ad equabit. nullus ad¬
miscetur: etiam si iste gentes scdm dicta ꝓpħica fui̾nt

Expanded text:
Habuit enim certa quaeque privilegia in observationibusHabuit enim certa quaeque privilegia in observationibushaberetur, sicut etiam tribus Levi non est permixta inter caeteras tribus, nec annumeratur inter eas. Haec eas. Haec quidem in illo populo fuerunt secundum formam futurorum bonorum. Verus autem Jacob et spiritalis Israel, vere solus habitavit in gentibus. Si enim accessimus ad Sion montem, et civitatem Dei viventis Jerusalem coelestem, et venimus ad spiritalem Judaeam, quae est portio Dei, et in terris positi ibi habemus conversationem, vere non reputamur inter caeteras gentes, nec reliquarum nationum fines cum nostris finibus admiscentur, etiamsi restituatur Sodoma in antiquum, et Aegyptus in statum suum redeat; et si quid tale in prophetis scriptum, verumtamen illi Jacob et spiritali Israel, cum ad Ecclesiam primitivorum ascenderint, nullus exaequabitur, nullus admiscebitur, etiam si istae gentes secundum dicta prophetica fuerint
Abbreviated transcription (Latin):
populum hec dicta referenda sunt. recta eum distine¬
tione dic̃. intuebor & intelligam ut tempus futurũ
significet. illud sine dubio quando omnis isrł adfi¬
intuebit᷑. ab hissine dubio qui excelsam ⁊ celestẽuitã
consurgentes cum xp̃o exereuerunt suꝑ t̾ras. S et
qd̾ dixit de iacob uidebo. de ssrłaũt intelligã. etiã¬
hoc a pesimna distinetione soscipiendũ est uc alud
adactus uisibiles. aliuid ad inũsibilem fidt̃. atq in¬
telligibilem scientiã conferat᷑. Aut si ad futarũ scłm¬
ista conuertimus id est ad resurrectionis dempus ia¬
cob uidebo. pot̃ de corporibꝰ dictum intelligi. isrł aũt
intelligã sp̃s & amimas signifi care fargentiũ. Ecce inquit
populus solus habitabit. & in natiombꝰ ñ reputabit᷑. Pot̃
quidem & scdđm lut̃am stare. Solus enim ppłs iacob. ñ est
ꝑmixtus cẽtis hominib nec int̃ gentes cet̾as reputat᷑ ẽ.

Expanded text:
populum dicta haec referenda sunt, cum distincpopulum dicta haec referenda sunt, cum distinctione dicit, ut intuear et intelligam, ut futurum tempus significet illud sine dubio, quando omnis Israel ad fi ab his sine dubio, qui excelsam et coelestem vitam consurgentes cum Christo, exercuerunt super terras. Sed et quod dixit: De Jacob quidehoc aptissima distinctione suscipiendum est, ut aliud ad actus visibiles, aliud ad invisibilem fidem atque intelligibilem scientiam conferatur. Aut si ad futurum saeculum convertimus, id est, ad resurrectionis tempus, Jacob videbo, potest de corporibus dictum intelligi, Israel autem intelligam, spiritus et animas significare resurgentium. Ecce, inquit, populus solus habitabit, et in nationibus non reputabitur. Potest quippe et secundum litteram stare. Solus enim populus Jacob non est permistus caeteris hominibus, nec inter caeteras gentes reputatus est.
Abbreviated transcription (Latin):
quod uicium resecare uolens apls. ne maledictis maledic¬
ta & conuiciis conuicia ꝓuocemus. mandatũ necessariũ
ponit. ut benedicamus et non maledicamꝰ. quouicium
latet. & ꝓmnciandi auctoritas ꝑiat᷑. O tam̃ qͥd canse
sit quod non maledieat dñs racob neq isrł. ab ip̃o nich̃¬
ominus balaam. immo a u̾bo qd̾ posuit ds̃ more eius
diligentius audiamus. Quoniã de uerticib inquit mon¬
tium intuebor eũ. &a collibus intelligã eũ. Qura inqͥt
excelsis montib & altiscollib positus est isrł. hoc est
in edita uita ⁊ ardua ad quã contuendã & intelligen¬
dam ñ facile quis idoneus fiat. nisi ascendat ad eminen¬
tem & excelsam scientiam. idcirco inquit ñ ei maledi¬
cit ds̃. Est enim uita eius p̃celsa et alta. ñ humilis et
deiecta. Quod tamen ñ michi uidet᷑. quia de illo istł
ambulãtis conuersatio in celis est. Aut si etiam ad illum

Expanded text:
Quod vitium resecare Apostolus volens, ne maledictis maledicQuod vitium resecare Apostolus volens, ne maledictis maledicta, et conviciis convicia provocemus, mandatum necessarium ponit, ut benedicamus et non maledicamus : quo convlatet, et pronuntiandi auctoritas perimatur. Et tamen quid causae sit, quod non maledicat Dominus Jacob neque Israel, ab ipso nihilominus Balaam, imo a verbo quod posuit Deus in ore ejus, diligentius audiamus. De summis silicibtium intuebor eum, et a collibus intelligam eum. Quia, inquit, in excelsis montibus et altis collibus positus est Israel, hoc est in edita vita et ardua, ad quam contuendam et intelligendam non facile quis idoneus fiat, nisi ascendat ad eminentem et excelsam scientiam, idcirco, inquit, non ei maledicit Deus. Est enim vita ejus alta et praecelsa, non humilis et dejecta. Quod tamen mihi non videtur, quia de illo Israel, ambulantis conversatio in coelis est. Aut si etiam ad illum
Abbreviated transcription (Latin):
lia inuenies. Scriptum ẽ enim qd dictarꝰ ẽ dñs. his qui
a finistris funt. discedite a me malediet in ignẽ et̃num.
Sed et cum dicit ue uobis seribȩ & pbarisei hypochritȩ
& ue uob̃ diuitib. & singula huiusmodi. quid aliud
nisi maledictis eos uidetur urgere: S quid dicemꝰ
quod mandatũ ꝑ apłm dat᷑. ubi dic̃ benedicite & nolite
maledicere: qudo gͥ ab hominib ñ uultfieri hoc ip̃e faẽ.
qui exemplum uitȩ hominib ponit: Non est ita.
Ds enim quibus maledieit. meritũ designat eiꝰ cui ma¬
ledicitur: & sententiã ꝓmit. ut potequẽ non fallat. neq
peccati qualitas. neq peccantis affectus. homo aũt qui
alius aut agnoscere pot̃. idcirco etiam si iudicantis uel
sententiã ꝓmentis intuitu ꝓferat maledictũ. ñ pot̾̃
ẽẽ iusta maledicentis causa. ubi ignorat᷑ peceantis affec¬
dus: maxime cum humanũ ueñ cane sit ad maledie¬
ta ꝓferre. cum forte comuiciis aut uruiriis ꝓuocatur.

Expanded text:
Scriptum est enim quia dicturus sit Dominus his qui a sinistris erunt: Discedite a me, maledicti, in ignem aeternum . Sed et cum dicit: Vae vobis, Scribae et Pharisaei hypocritae . Et, Vae vobis divitibus , et singula hujusmodi. Quid aliud, nisi maledictis eos videtur urgere? Sed quid diximus, quod mandatum per Apostolum datur ubi dicit: Benedicite et nolite maledicere? Quod ergo ab hominibus vult fieri, hoc ipse facit, qui exemplum vitae omnibus ponit? Non ita est. Deus enim quibus maledicit, meritum designat ejus cui maledicitur, et sententiam promit, utpote quem non fallat nec peccati qualitas, neque peccantis effectus. Homo autem quialius aut ignoscere potest, idcirco etiam si judicantis vel sententiam promentis intuitu proferat maledictum, non potest esse justa maledicendi causa, ubi ignoratur peccantis effectus: maxime cum humanum vitium tunc sciat maledicta proferre cum forte conviciis aut injuriis provocatur.
Abbreviated transcription (Latin):
balach. putans qd̾ balaã diuino ad ma¬
ledicendũ loci oportunitas magis defu̾it qͣm uoluntaᷤ.
utilius ẽẽ ratus simutaret locum: ueni inquit ⁊ ducã
de un locum aliũ. si placet dõ ⁊ maledices eũ inde. &
assup̃sit balac ip̃m balaã ĩ u̾ticẽ montis phogor qͥrendit in
desertũ. Eoᷤ qͥdẽ qͦs d̃s̃ uocat ĩponiteo ĩ ũtic̃e mõtiꝰ syna. ħ aũ

Expanded text:
Balac, putans quod Balaam divino, ad maportunitas magis defuerit quam voluntas, utilius esse ratus si mutaret locum. Veni, inquit, et educam te in alium locum, si placet Deo, et maledices eum inde. Et assumpsit Balaam in verticem montis Phogor, qui tendit in desertum. Eos quidem quos
Abbreviated transcription (Latin):
cum ipsosurre. Numquam enim isrłem suũ deserre
deus. Quorum aut̃ p̃clara principum cum ip̃o isrł
sint uideamus. P reclara principum potestas. pͥn¬
cipatus et regnum est. Uerum qͣm sunt & aliqui pͥn¬
cipes. qui de principatu suo uel pellendi. ueletiã
forte depulsi sunt. & in locum ac principatũ eoꝵ
introducendi hii qui uere isrłitȩ sune. p̃clara illa
omnia quȩ habuerunt in cȩlis illi principes qui
non seruauerunt suum principatum: s dereliq̃¬
runt et̾na domicilia. isrłiste & iacob qui colluctat
ẽ ⁊ uicit accipiet. & siccum ip̃o erunt p̃cdara prin¬
cipum. Beus qui eduxit eum exegypto. sicut gła¬

Expanded text:
cum ipso sunt, nunquam enim Israel suum deserit cum ipso sunt, nunquam enim Israel suum deserit Deus. Quorum autem principum praeclara cum ipso Israel sint, videamus. Praeclara principum, potestas est principatus et regnum. Verum quoniam sunt et aliqui principes qui de principatu suo vel pellendi, vel jam forte depulsi sunt, et in locum ac principatum eorum introducendi hi qui vere Israelitae sunt, praeclara illa omnia quae habuerunt in coelis, illi principes qui non servaverunt suum principatum, sed derelinquerunt aeterna domicilia, Israel iste et Jacob, qui colluctatus est et vicit, accipiet, et sic cum ipso erunt praeclara principum. Deus eduxit eum de Aegypto: cuj
Abbreviated transcription (Latin):
si pauluaste quors. nomin labore e dobore e. cũ tes
urgis ceditua semel lapidat᷑ ter naufragium facit.
in ꝓfundomaris die acnocte. aliaq innumera ꝑpe¬
titur. quȩ de laboribus suis aodoloribus scribit: S ibi
istud complebitur ubi dictum est. aufugit dolor et
tristicia et gemitus. Quod camen non ad om̃s s ad
eos tantum. qui mitis iacob & isrł fuermereferet᷑.
ut fuit ille pauꝑ latarus. qui p̃sentem quidẽ uicã
in labore ce dolore transegit. Ibi autẽ dr addiui¬
tem. memento fili. quia recepistibona in uita tua
& lararus similit̾ mala: nunc autem hic requies¬
cit: tu uͦ cruciaris. Ille est gͦ isrł & iacob. in quem
non uenit labor et dolor. Diies autem ille erat quidẽ
& ipse scđ̃m carnem isrł. dicitur enim et quia frẽs
sui habent legem & ꝓpħas audiant illos. S quia
non erat scdm sp̃m isrł. ideo uenerunt illi laboret

Expanded text:
si Paulus sit, quomodo non in labore et dolore est, cum si Paulus sit, quomodo non in labore et dolore est, cum rgis caeditur, semel lapidatur, ter naufragium fecit, in profundo maris die ac nocte , aliaque innumera perpetitur, quae de laboribus ac doloribus suis scribit; sed ibi istud complebitur, ubi dictum est, Aufugiet dolor, et tristitia, et gemitus. Quod tamen non ad omnes, sed ad eos tantum qui meritis Jacob et Israel fuerint refertur: ut fuit et ille Lazarus, qui praesentem quidem vitam in labore et dolore transegit. Ibi autem dicitur ad divitem: Memento, fili, quia tu recepisti bona in vita tua, et Lazarus similiter mala. Nunc autem hic requiescit: tu vero cruciaris . Ille ergo est Israel et Jacob, in quem non venit labor et dolor. Dives enim ille erat quidem, et ipse secundum carnem Israel. Dicitur enim ei, quia fratres tui habent legem et prophetas audiant illos . Sed quia non erat secundum spiritum Israel, ideo venit super illum labor et
Abbreviated transcription (Latin):
ex diffinito loqͣr suꝑ gentes ⁊ suꝑ regna.⁊ auferã eos et
disꝑdã eos. & si ꝯuertat᷑ gens illa a maliciis. penitehor de
uocem meam penitebit mede om̃ibus bonis qye
locutus fuerã ut facerem eis. Quomͦ ergo possumꝰ
his quȩ absolutȩ ꝑ iheremiamdicta surre. p̃ferre
illis quȩ suspense ꝑbalaam dñr: nisi quia negli¬
gentibus & contemptorib illa confirmanda. hȩc
uͦa ꝑfectioribus secretius aduertenda funt: Sed
post hȩcbalaam. Ecce inquitad benedicendum
assumptussum. benedicam & non adu̾tam eũ. Ad
benedicendũ balaam assumptus ẽ non abalach sed
adõ. qui iniecit u̾bũ in ore eius. qͦ popłm benedr̃ẽt¬
& hanc benedictionẽ non auertit. Nec enim potest
etiam si uelit uerbum dĩ humana lingua conu̾tere.
Post hec non erit inquit labor uriacob. neq uidebit᷑¬
dolor in isrł. Aꝑte in hissermonib future uite denũ¬
ciat statum. Quis enim est qui hanc uitam sine la¬
bore & dolore cranscurrat: N ec si petrus aliquis aut

Expanded text:
ex definito loquar, super gentem et super regnum: auferam eos et disperdam. Et si convertatur gens illa a malis suis, poenitendo de vocem meam, poenitebit me de omnibus bonis, quae locutus fueram ut facerem eis . Quomodo ergo possumus his quae absolute per Jeremiam dicta sunt praeferre illa quae suspensive per Balaam dicuntur, nisi quia negligentibus et contemptoribus illa confirmanda: haec vero perfectioribus secretius advertenda sunt. Sed post haec Balaam: Ecce, inquit, ad benedicendum assumptus sum: benedicam et non avertam eum. Ad benedicendum Balaam assumptus est Balac, sed a Deo, qui injecit verbum in os ejus quo populum benediceret. Et hanc benedictionem non avertit, nec enim potest etiam si vellet, verbum Dei humana lingua convertere. Post haec dolor Israel, aperte in istis sermonibus futurae vitae denuntiat statum. Quis enim est, qui hanc vitam sine labore et dolore transcurrat? Nec si Petrus sit aliquis, aut
Abbreviated transcription (Latin):
nibus credunt: ꝓpt̾ hoc gͦ nonerit inquit auga¬
riatio in iacob. neq diuinatio in isrł. S quid
his additur:: intempore inquit dicet᷑ iacob et
israheli. quid ꝑficiet ds̃. Quid est in tempore
dicetur: cum oportet cum expedit. Hoc ẽ in tẽꝑȩ.

Expanded text:
b ea . Propter hoc ergo non erit, inquit, auguratio in Jacob, neque divinatio in Israel. Sed quid his additur? In tempore, inquit, dicetur Jacob et Israeli, quid perficiet Deus. Quid est, in tempore dicetur? Cum oportet et cum expedit, hoc est, in tempore.
Abbreviated transcription (Latin):
quia lex sp̃ualis est & ꝓpbetȩ. tunc bone et admirabiles
domus iacob. & tunc admiranda erunt tab̃ nacula
isrł: cum amota litt̃a quȩ occidit. uiuificantẽ ex eis
sp̃m ceꝑis. Potest et aliomodo adhuc intelligi. ut
populi eredentis ⁊ ꝑfecti huiꝰ qui a xp̃o ex gentibꝰ
congregatus est. corꝑa simul laudar uideant᷑ et
ammȩ. & iacob quidem domus de corꝑib dicatur.
sicut et in libello quodam legr᷑t᷑. quia iacob domus
ẽ isrł. hoc est corptis eius racob dicat᷑. ⁊ auima isrł.
cum continentiȩ castitate. nũnũquã etiã cũ marty¬
rio decoratur. Tab̾nacula uͦ ad animas ꝑfectas re¬
ferri possunt. quibris et nomen conuenit israhelis.¬

Expanded text:
quia spiritalis est et prophetiae, tunc bonae et mirabiles domus Jacob; et tunc admiranda erunt tabernacula Jacob, cum, amota littera quae occidit, vivificantem ex eismodo intelligi, ut et populi credentis et profecto hujus, qui a Christo ex gentibus congregatus est, corpora simul laudari videantur et animae. Et Jacob quidem domus de corporibus dicatur, sicut et in libello quodam legitur quia Jacob domus sit Israel, hoc est, corpus ejus Jacob dicatur, et anima Israel. cum continentia et castitate, nonnunquam autem cum martyrio decoratur. Tabernacula vero ad animas perfectas referri possunt, quibus et nomen videndo De
Abbreviated transcription (Latin):
ex ꝓnominis auginento cupientes. Quid gͦ dicemus:
la cob qui dẽ non maledicit dñs. nec isrł. S alii putas
alicui maledicite legimus seriptum. quia dix̃ dominꝰ
ad serpentem. maledictus tu in omnibus bestiis terre.
& itm̃ ad adam. Maledicta t̾ra iopibtuis. Sed et ad cam
& nunc maledictus tuat̾ra quȩ aꝑuteos suũ. ut reciꝑet
sangumem fr̃is cui de manibus tuis. & maledictus om̃is
qui facit sculptile aut fusile. Uerum ne putes hec in ue

Expanded text:
go dicimus? Jacob quidem non maledicit Dominus, nec Israel, sed alicui putas alii maledicit. Legimus scriptum, quia dicit Dominus ad serpentem: Maledictus tu in omnibus bestiis terrae . Et iterum ad Adam: Maledicta terra in operibus tuis . Sed et ad Cain: Et nunc maledictus tu a terra, quae aperuit os suum, ut reciperet sanguinem fratris tui de manibus tuis . Et, Maledictus omnis, qui facit
Abbreviated transcription (Latin):
ilol quidem ꝑemset.asiram aute suam ser uaset. que
uidit et reu̾ita est eum. qui uenitad uneã &stat int̃
uineas. comp̃ssit tamen pedes seddentis sups e in ma¬
ceriam. Qeideo forte ñ pot̾ ambulare illesessor eiꝰ antiqꝰ.
sedet ihe. Nec mireris sieum quem diximꝰ scribarũ
& doctoꝵ ppłi formam tenere. uideas ꝓphantẽ de xp̃o

Expanded text:
los quidem peremisset, asinam autem servasset; quae vidit et reverita est eum, qui venit ad vineam, et stat inter vineas; compressit tamen pedes sedentis super se in maceriam, et ideo non potest ambulare ille ejus sessor antiquus, sedet Deus. Nec mireris, si eum quem diximus scribarum et doctorum populi formam tenere, videas prophetantem de Christo.
Abbreviated transcription (Latin):
non fecit. Obserua gͥ in his quȩ assumpsimus deꝓpha
qd̾ non inuenitur insermonibus cłi qui bus adꝓpħam
locutusest. dictum quia adhuctres dies & minine des
& niniue destruet᷑. ut sermo iste qui dictus est. & non
est factus. ab iona potius quã ad̃oꝓlatus ẽẽ uideatur.
Sed et de scđ̾o regnoꝵ libro ꝓferamus quȩ scriptasunt
ubi cum dauid populam enumerasset. factum ẽ uer¬
bum domini in quit ad gad ꝓpb̃am ui dentẽ dicens.
Uade et loquere ad dauio. hȩc dicit dñs. Tria ego le¬
uabo suꝑte. eligetibiunum exhis qd̾ faciã tibi. Ee
introiuit. gad ad deirid. & nunciauit ei dicens.
Aut ueniet tibi tribus annis fames suꝑt̾ram tuã
aut tribus mensibus ut fugias ante inimicos tuos.
qui te ꝑsecuntur: aut triduo morsfiat in t̾ratua. Nẽ
g scito etuide. quid respondeam ei qui misit me. &
dixit dauid adgad. Angustiȩ michiundiq ualde.
s incidam magis in manus dm̃. quia multȩ misera¬
tiones eius sunt. & in manus hominũ non incidã.

Expanded text:
non fecit . Observa igitur in his quae assumpsimus de propheta, quod non invenitur in sermonibus Dei, quibus ad prophetam locutus est, dictum: Quia adhuc tres dies et Ninive set Ninive subvertetur, ut sermo iste, qui dictus est, et non est factus, a Jona potius quam a Deo prolatus esse videatur. Sed et de secundo Regum libro proferamus quae scripta sunt, ubi cum David populum numerasset: Factum ebum Domini ad Gad prophetam videntem, dicens: Vade, et loquere ad David: Haec dicit Dominus: Tria ego levabo super te; elige tibi unum ex his, quod faciam tibi. Et introivit Gad ad David, et denuntiavit ei, dicens: Aut veniet tibi tribus annis fames super terram tuam; aut tribus mensibus, ut fugias ante inimicos tuos qui te persequuntur; aut triduo ut mors fiat in terra tua. Nunc ergo scito, et vide quid respondeam ei qui misit me. Et dixit David ad Gad: Angustiae sunt mihi undique. Sed incidam in manus Domini magis, quia multae miserationes ejus sunt, et in man
Abbreviated transcription (Latin):
septuaginta milia uiroꝵ. E excendit angłs domi¬
in manum suam in iherłm. ut corrumꝑet eã. W
dep̃catus est dominus suꝑmaliciam. & ait ad ange¬
lum qui egtunmnabat popalti Satis estr enutẽ
manumtuam. Obserua gͥ quom̃ necm bis trib
comminationib ds̃ inuenitur dixisse de morte
trium dierũ. In uerbis enim gad positum ẽ non in
& ꝑ moysen multa quidem locutus est dominus.
cernit. cum dicit de repudio mulieris int̾rogatus.
quia ad duritiam ur̃i cordis scripsit uob̃ moys es¬

Expanded text:
endit angelus Domini manum suam in Jerusalem, ut corrumperet eam. Et deprecatus est Dominus super malitiam, et ait ad angelum, qui exterminabat populum: Satis est, remitte manum tuam. Observa ergo quomodo nec in his tribus comminationibus Deus invenitur dixisse de morte dierum trium. In verbo enim Gad positum est, non in per Moysen multa quidem locutus est Deus, cernit, cum dicit de repudio mulieris interrogatus: Quia ad duritiam cordis vestri scripsit vobis haec Mo
Abbreviated transcription (Latin):
fluunus sit qui lecificat ciuitatẽ dĩ. & sp̃s sanctꝰ non
solum ip̃e fluurus sit. s et his quib datus fuerit
flumina de uentre eoꝵ ꝓcedant. & ds̃ pat̃ dicat
me dereliquerunt fontẽ aquȩ uinȩ. ex quo scilicet
fonte flumina ista ꝓcedunt. His gͥ inundata flu¬
funt illa que fixit dñs. S intentũ fortassis pote¬
runt mouere auditorẽ. qd̾ duas quasdã spẽs ta¬
bernaculoꝵ p̃sens sermo cõmemorat. Ait enim.
Quam bone domus tuȩ iacob. tab̾nacula tua isrł.
ut nemora umbrantia. & ut paradysi suꝑ flu¬
mina. & rursum tab̾nacula tab̾naculs cõꝑat.
& dicit. & sicut tab̾niacula quȩ fixit dñs. Potest
gͦ ⁊alia post illas quas supͣ ꝓtulimus. recipi expo¬
cum reuelati sunt oculi eius. Quamdiu enim
uelamen positum est suꝑ lectionẽ legis & ꝓpħarũ.
non uidentur bona tab̾nacula nec laudabiles domꝰ.

Expanded text:
uvius sit qui laetificat civitatem Dei, et Spiritus sanctus non solum ipse fluvius sit, sed et his quibus datus fuerit, flumina de ventre eorum procedant, et Deus Pater dicat: Me dereliquerunt fontem aquae vivae, ex quo scilicet fonte, flumina ista procedunt. His ergo mundata fluut illa, quae fixit Dominus. Sed intentum fortassis movere poterunt auditorem, quod duas quasdam species tabernaculorum praesens sermo commemorat. Ait enim: Quam bonae domus tuae, Jacob! Tabernacula tua, Israel; ut nemora umbrantia, et ut paradisi super flumina. Et rursuet dicit: Et sicut tabernacula, quae fixit Dominus. Potest ergo et alia post alias quas supra protulimus recipi expocum revelati sunt oculi ejus. Quandiu enim velamen positum est super lectionem legis et prophetarum, non vid
Abbreviated transcription (Latin):
ierit. & omnis ista ꝓpħia quȩ de isrł dr. in spũ aliis¬
rahele fu̾it impleta. tunc anima eiꝰ moriet᷑ cũ ani¬
mabus iustoꝵ. Suscipiet enim in se fidẽ xp̃i. ita ut
et ip̃i dicant. Quicumq in xp̃o baptirati sumus.¬

Expanded text:
ierit, et omnis ista prophetia quae de Israel dicitur, in spiritali Isierit, et omnis ista prophetia quae de Israel dicitur, in spiritali Israel fuerit completa, tunc anima ejus moriatur cum animabus justorum. Suscipiet enim in se fidem Christi, ita ut ipsi dicant: Quicunque in Christo baptizati sumus,
Abbreviated transcription (Latin):
festa est in earne cireumcisio. s uidet illum qui in occul
illam celestem formam. quam ipse solus scire pot̾. po¬
suit etiam istos mimeros quos in manibus habemꝰ.
in quibus ptrept ut sedmn coguationes sues. seam
domos famibarumn suarum ex nomine om̃is masculꝰ
de quofuꝑius ꝓut donauit dñs diximus. Sed iste nume¬
rus tuncdemum sacratus est & placitꝰ dõ. cum ipsopre¬
cipiente numerat᷑. Si aũt contra p̃ceptũ dñi uolu̾it
aliquis numerare. licet ill e dð̾ sit licet magnꝰ ꝓpħa.
illa quȩ in scd̾o libro regnoꝵ legimus scripta. Solus
gͦ ip̃e qui num erat multitudinem stellarũ. & qui
omma mensura & numero & pondere ꝓduxit. in¬
uestigat semen iacob. & dinumerat plebes isrł. Post hȩc
quasi de semetip̃o quedam ꝓpħare uidet᷑. eũ dicit. Mo
ut diximus ipsoꝵ ꝑsonȩ conueniet. qui licet in pre
sp̃s scĩ. in fine tamen scłi cum plenitado gentiũ intro¬

Expanded text:
festo in carne est circumcisio; sed videt illum qui in occultfesto in carne est circumcisio; sed videt illum qui in occultillam coelestem formam quam ipse solus scire potest, posuit etiam istos Numeros quos habemus in manibus. In quibus praecepit ut secundum cognationes suas, secundum domosus pro ut donavit Dominus, diximus. Sed iste numerus tunc demum sacratus est et placidus Deo, cum ipso praecipiente numeratur. Si autem contra praeceptum Domini voluit aliquis numerare, licet ille de Deo sit, licet magnus propheta, illa quae in II libro Reg. legimus scripta: Solus ergo ipse, qui numerat multitudinem stellarum, et qui in mensura omnia, et numero et pondere produxit , investigat semen Jacob, et dinumerat plebes Israel. Posthaec quasi de semetipso quaedam prophetare videtur cum dicit: Mout diximus, ipsorum personae conveniet, qui licet in praeSpiritus sancti in fine tamen saeculi cum plenitudo gentium intro
Abbreviated transcription (Latin):
ex iacob uel isrł si quis peccat. ia cob diciuł isrł pot̃.
neq exgentibus siqui regressus fu̾it eccł̃iam dĩ. int̾ gentes
ultra reputabitur: Quis inuestigabit semen ia cob & qͥs
dimimerabit plebes isrł. S imile est hoc illi qd̾ scriptũ÷.
quia eduxit ds̃ abrabam foras & ait ei. Respice celum
& dinumera stellas. si potes dinumerare eas. & ait. Ita
erit & semen tuum. Ꝙ credidit abraham dõ. & repu¬
tatum est ei ad iusticiam. Sed abraham quidẽ ⁊ alius
quilibet hominũ aut etiam angłoꝵ. fortassis aũ & suꝑ¬
narum uirtutum non pot̾at dinumerare stellas. nec
semen abraham de quo scriptũ est sicerit sem̃ tuũ.
d̃s aũt de quo scriptum ẽ. qui numerat multitudinẽ
stellarum & omnibus eis nomina uocat. & qui dixit
egostellis omnibus mandau. pot inuestigare semen
iacob. & dinumerare plebes isrł. Ipse emm solus scit quis
uere sit iacob. & quis uere sitisrł. Non enim ad eumqͥ
in manifesto iudeus ẽ respicit. neq ad eam quȩ mani¬

Expanded text:
 si quis peccat, Jacob dici vel Israel potest; neque ex gentibus si quis ingressus fuerit Ecclesiam Domini, inter gentes ultra reputabitur. Quis investigabit semen Jacob et quis dinumerabit plebes Israel? Simile est illi hoc quod scriptum est, quia eduxit Deus Abraham foras et ait illi: Respice ad coelum, et dinumera stellas si potes dinumerare. E ait: Ita erit semen tuum. Et credidit Abraham Deo, et reputatum est illi ad justitiam . Sed Abraham quidem et alii quilibet hominum, aut etiam angelorum, fortassis autem et superiorum virtutum, non poterat numerare stellas, nec semen Abraham, de quo scriptum est: Sic erit semen tuum. Deus autem de quo scriptum est: Qui numerat multitudinem stellarum, et omnibus eis nomina vocat . Et qui dixit: Ego stellis omnibus mandavi, potest investigare semen Jacob, et dinumerare plebes Israel. Ipse enim solus scit, quis vere Jacob, et quis vere sit Israel. Non enim ad eum qui in manifesto Judaeus est respicit, neque ad eam quae in mani
Abbreviated transcription (Latin):
ĩhis q̃ loquit᷑ frustrari possit. Hoĩes enĩ multᷤᷤ occasiõibꝰ
& uiciisĩpediunt᷑ ne uerũ sit qd̾ locũt᷑. Aut irati Nt locũt᷑¬

Expanded text:
in his quae loquitur frustrari possit. Homines enim multis occasionibus in his quae loquitur frustrari possit. Homines enim multis occasionibus et vitiis impediuntur ne verum sit quod loquuntur. Aut enim irati loqu
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ primo hoc ipm qd̾ ait. E xiiige balach et audi. Si enĩ
in suꝑioribus non dixisset quia staret iuixta holocaus¬
tum suum. non uideretur magnoꝑe requirendum
cur dixerit exurge balach. Nunc aũt cum exortetuR
exurgere eum quẽ nuꝑ dixerat stare. non ociose p̃te¬
reundus est sermo ꝓpħicus. Quodgͦ ait in suꝑiorib¬
re. Stabat enim in idolatria positus. & stabat quasi¬
in inimicitis dĩ. qd̾ magis eẽt nonstare s cadere.
Quasigͦ qui de illo statu cadere debuerit. immo qui¬
& cecid̾it ita nunc in tellectu ꝓpħico exurgere iubet
eum. quippe qui ꝑ hoc qd̾ stare in ydolatria uisus
fuerat cecidisset. Exurgat gͦ qui talis ẽ exurgat
conuertitur testis fidei. si uͦ ꝑmanet infidelis. ut sit
testis condempnationis suȩ. S quid ẽ qd̾ ei annun¬
ciat audiamus. Non si cut homo inquidd̃s frustrat᷑.
neq sicut filius hominis t̾retur ip̃e. Non habeas inqͥt
hanc opmionẽ de dõ. ut putes eũ ẽẽ sicut hominẽ. qui

Expanded text:
ergo primo hoc ipsum quod ait, Exsurge, Balac, et audi. Si enim in superioribus non dixisset, quia staret juxta holocaustum suum, non videretur magnopere requirendum, cur dixerit, Exsurge, Balac. Nunc autem cum hortetur exsurgere eum quem nuper dixerat stare, non est otiose praetereundus sermo propheticus. Quod ergo in superioribre. Stabat enim in idololatria positus, et stabat quasi inimicus Dei: quod magis est non stare, sed cadere. Quasi ergo qui de illo statu cadere docuerat, imo et qui ceciderit, ita nunc intellectu prophetico exsurgere jubet eum, quippe qui per eum quod stare in idololatria visus fuerit, cecidisset. Exsurgat, qui talis est: exsurgat ur testis fidei. Si vero permanet infidelis, ut sit testis condemnationis suae. Sed quid est quod ei annuntiat audiamus. Non sicut homo, inquit, Deus frustratur, neque sicut filius hominis terretur ipse. Non habeas, inquit, hanc opinionem de Deo, ut putes eum esse sicut hominem, qui
Abbreviated transcription (Latin):
quacdã ⁊ compositione ũboꝵ. in amicitias ut itadicã
cessu̾nt balaam: quoꝵ amicitiss frustꝰ magnꝰ apud hõies
uidebat᷑. Obhoc gͦ mittte ad eũ rex &ait. Uemi nunc &
maledic michi poptilũ hunc. quia foreior ẽ hicquã nos
si forte possimus ꝑcutere aliquos exipfis et eicere a terra.
Hid̾etur m rex hic ñ ex integro confidere in balaã diuino.
ingenti credo de tuirtutib quȩ inppłodi factȩ st̃ auditio¬
ne ꝑt̾ritus. & ideo dicit si forte eo usq p̃ualeant maledic¬
credo quia sciret rex qd̃ quibuscũq benedixisset ba¬
laam benedict essent. s uietur mͥ aduland gr̃a hec
dr̃e. ut artem eius efferens & exxtollens. ꝓmtiorẽ eũ sibi
reddat ad facinus. Ars enim magicaneseit bene¬
dicere. quia nec demones seuint benedicere. Noscit
benedicere yfaac & iacob & om̃s sc̃i. impioꝵ nullus
scit benedicere. S tandem uenunt ad balaã legati.
Uenerunt enim inquit semiores moab & seniores ma¬

Expanded text:
quadam et compositione verborum, in amicitias, ut ita dicam, cesserant Balaam, quorum amicitiis fretus, magnus apud homines videbatur. Ob hoc ergo mittit ad eum rex et ait: Veni nunc et maledic mihi populum hunc, quia fortior hic est, quam nos: si forte possimus percutere aliquos ex eis, et ejicere eos a terra. Videtur mihi rex hic non ex integro confidere in Balaam divino ingenti; credo de virtutibus quae in populo Dei factae sunt auditione perterritus, et ideo dicit, si forte vel eo usque praevaleant malediccredo quia sciret rex quod quibuscunque benedixisset Balaam, benedicti essent. Sed videtur mihi adulandi gratia haec dicere, ut artem ejus efferens et extollens, promptiorem sibi eum reddat ad facinus. Ars enim magica nescit benedicere, quia nec daemones sciunt benefacere. Noscit benedicere Isaac et Jacob, et omnes sancti: impiorum nullus scit benedicere. Sed tandem veniunt legati ad Balaam. Venerunt enim, inquit, seniores Moab et seniores Ma
Abbreviated transcription (Latin):
cutus est de niniue ut post crduĩ stibuertent᷑:
Nea in hil que lo quutũs est de cdaucd. ubi taibus die¬
bus ꝓmissa fuerat mors ut uastaret populũ. & intRa
unum diem usq ad horam prandui cessaure: & uidebi¬
tur fortassis quia hȩc q̃ ꝑ int̃rogationẽ dicunt᷑. ñ penitꝰ
ꝓ diffinito accipienda sinte. s talis quedam figura ũbi
sit. que medium aliquid uidetur ostendere. ñ tamen
diffinitȩ et in reuocabilis sententiȩ declaret affectum
quo temꝑatius aliquid dictũ uideat᷑ in eo quod scͥptũ ẽ.
ip̃e cum dixerit nonne faciet. quam si scͥptum ẽẽt ipse
cum dixerit omnimodis faciet. Sed recenseamus ip̃a
secreti aliquid habeat. Scriptũ est iniona. E factũ¬
& uade in niniuẽ ciuitatẽ magnã. & p̃dica in ea. quia¬

Expanded text:
Ninive, ut post triduum subverteretur , neque in his, quae locutus est de Daniel, ubi tribus diebus promissa fuerat mors, ut vastaret populum, et intra unam diem usque ad horam prandii cessavit? Et videbitur fortassis, quia haec quae per interrogationem dicuntur, non penitus pro definito accipienda sint, sed talis quaedam figura verbi sit, quae medium aliquid videatur ostendere, non tamen definitae et irrevocabilis sententiae declaret affectum: quo temperantius aliquid dictum videatur, in eo quod scriptum est: Ipse cum dixerit, non faciet? quam si scriptum esset: Ipse cum dixerit, omnimodis faciet. Sed recenseamus et ipscripti aliquid habeat scriptum. Ergo in Jona: Et factu, vade in Ninivem ci
Abbreviated transcription (Latin):
& fiat semen meũ sicut semen iustoꝵ. possit quidẽ
& de illo balaam intelligi. scđm hoc qd̾ magi ill
qui de oriente uenientes prum adorauer̃t iħm.
de semine eius ẽẽ uideant᷑. siue ꝑ successionẽ gene¬
ris. siue ꝑ disciplinȩ traditionẽ. euident̃ enim constat
illos agnouisse stellam. quam p̃dixeratbalaam ori¬
tes ex gentibus in xp̃o iustificati sunt. Unde mani¬
festum est quia sic̃ apłs dic̃. neq circũcisio aliqͥd est
neq p̃putiũ. s fides que ꝑ caritatẽ oꝑat᷑. & ideo nemo

Expanded text:
 fiat semen meum sicut semen justorum, posset quidem et de illo Balaam intelligi, sed hoc quod magi illi, qui de Oriente venientes, primi adoraverunt Jesum, de semine ejus esse videantur, sive per successionem generis, sive per disciplinae traditionem. Evidenter enim constat illos agnovisse stellam, quam praedixerat Balaam orites ex gentibus in Christo, justificati sunt. Unde manifestum est, quia sicut Apostolus dicit: Neque circumcisio aliquid est neque praeputium, sed fides quae per charita
Abbreviated transcription (Latin):
des poterant coronari. Si enim demonibꝰ auferat᷑ lib̾tas
arbitri. nulltis ultra impugnabitathletas xp̃i. Nul¬
loenim unpugnante. nec certam̃ aliqͦd erit. Et
sublato certamine nullũ p̃miũ erit. nulla uictoria
Iocurogͥ taliina utet᷑ ds̃. ut et ppłs adhucrudis. & qui
nuꝑ abstractus fuerit a eultu demonũ demonibꝰ non
tracdatar. & inuocant mago responsa deferantar.
&e genus demonũ ñ intdetur arbitru potestate. &
ideo p̃uenit ds̃ & ire balaam atq inuocare demonas.
ad maledicendũ ꝓhibet. si tamen a cupiditate ces¬
sasset. Sed quia ꝑsistit in desicłio pecumȩ. indulgenꝰ
dẽ arbitrq libtas rarsus ire ꝑuntct. Uerbũ tã

Expanded text:
 beatorum. Si enim daemonibus auferatur libertas arbitrii, nullus ultra impugnabit athletas Christi. Nullo autem oppugnante, nec certamen aliquod erit; et sublato certamine, nullum erit praemium, nulla victoria. Idcirco igitur tali via utitur Deus, ut et populus adhuc rudis, et qui nuper abstrahi coeperat a cultu daemonum, daemonibus non tradatur; et invocanti mago responsa deferantur, et genus daemonum non nudetur arbitrii potestate. Et ideo praevenit Deus adire Balaam, atque invocare daemones ad maledicendum prohibet, si tamen a cupiditate cessasset. Sed quia persistit in desiderio pecuniae indulgens, Deus arbitrii libertate rursus ire permittit; verbum tamen
Abbreviated transcription (Latin):
incarentur: ꝓpt̃ quod & cecidit ppłs. & plaga mag̃¬
na facta est in eo. donecfinces ꝑempto ifrłita. qui
fornicabatur eum madranitid̃e. S audi farorẽ dñ
E post hȩe inquit ꝓduxit phinees exercitã contra
madianitas. & intfecerant duodecĩ milia uiroꝵ &
balaam filiũ beor in gladio. S hȩc antetempꝰ ꝑ ex¬
cessum quendam introduximus. ut ostenderemus
quia balaam ñ in cordes more tantũ modo habuit
dei loquitur.et ideo q̃d dieit uerbum dei est. Aitg̃. Q d
maledicam quem non maledictt dñs. Suꝑmaledieit nos

Expanded text:
nicarentur. Propter quod et cecidit populus, et plaga magnicarentur. Propter quod et cecidit populus, et plaga magna facta est in eo, donec Phinees perempto Israelita qui fornicabatur cum Madianitide, sedavit furorem Domini. Et post haec, inquit, produxit Phinees exercitum contra Madianitas; et interfecerunt duodecim millia viros: et Balaam filium Beor in gladio. Sed haec ante tempus per excessum quemdam introduximus, ut ostenderemus, quia Balaam non in corde, sed in ore tantummodo habuit Dei loquitur, et ideo quae dicit, verbum Dei est. Ait ergo: Quid maledicam, quem non maledixit Dominus