comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
b̾. & cet̾a̾. Humilis magister & initiᷤ. nec cu¬
piditatis immodicȩ duos arguit postulan-¬
tes: nec decẽ reliquos indignationis incre¬
pat &e liuoris: s tale ponitꝰ exemplũ. quo do¬
ceat eẽ: eum maiorẽ qui minor fuerit: & il¬
lũ dnm̃ fieri qui om̃iũ seruus sit. frustra
gͥ aut illi ĩmod̾ata q̃sierant. aut isti do¬
lent suꝑ maioꝵ desid̾io: cũ ad sũmitatẽ
uirtutum ñ potentia s humilitate ueni¬
atur. Deniq sui ꝓponit exemplũ: ut si dic̾¬
ta paruipendent: erubesce̾nt ad oꝑa. & dic̃
Nã & filius hoĩs ñ uenit ut ministraret᷑ ei:
s ut ministraret. Nota qd̾ crebro diximꝰ eũ
qui ministret filium appellari hominis.
&& dare animã suam redẽptionẽ ꝓ multiᷤᷤ
qͣndo formã serui accepit: ut ꝓ mundo
sanguinẽ fundet. & ñ dix̃ dare animã
ꝓ his qui crede uoluerĩt. Et ueniunt

Expanded text:
 servus. Humilis magister et mitis, nec cupiditatis immodicae duos  Al. suos arguit postulantes; nec decem reliquos indignationis increpat et livoris, sed tale ponit 157 exemplum, quo doceat eum majorem esse, qui minor fuerit, et illum dominum fieri, qui omnium servus sit. Frustra gitur aut illi immoderata quaesierint: aut isti dolent super majorum desiderio: cum ad summitatem virtutum non potentia, sed humilitate veniatur. Denique sui proponit exemplum, ut si dicta parvipenderent, erubescerent ad opera, et dicit: Sicut Filius hominis sed ministrare. Nota quod crebro diximus eum qui ministret filium appelari hominis. Et dare animam suam redemptionem pro multis. Quando formam servi accepit, ut pro mundo sanguinem funderet. Et non dixit, dare animam o his qui credere vol
Abbreviated transcription (Latin):
Et ille respondens ait. Iagister. hec oĩã
obseruaui a iuuentute mea. Iħs aut̃ intui¬
tus eũ dilexit illũ: & dix̃ ei. Unũ tͥ deest.
Non est putandꝰ homo iste uł uoto tep̾tan¬
tis ut quidam putauere dñm int̾rogasse.
uł de sua ee̾. uita m̃titꝰ. cũ se legis man-¬
data custodisse dicebat: s simplicit̾ ut ui¬
xerit ẽẽ. confessus: qͥa si mendatii aut si¬
mulationis noxa reus tenereturꝰ neqͣꝗͣ
intuitꝰ archana cordis eiꝰ. eũ diligere di-¬
ceret᷑ iħc. Diligit enĩ dñs eos qui manda¬
ta legis qͣmuis minora custodiunt. s ni¬
chilominꝰ qđ in lege minꝰ fuerat. his qͥ ꝑ¬
fecti ẽẽ. desid̾ant ostendit. qͥa ñ uenit sol¬
uere legẽ aut ꝓpħas s adimplere. Ad qͣm
ꝓfecꝰto adimpletionẽ ꝑtinet. qd̾ hic ꝯseqͣnt̾
adiungit. Uade. quȩcunq habes uende. &
da pauꝑib: & habebis tesaurũ in cęlo. et

Expanded text:
ster, haec omnia observavi a juventute mea. Jesus autem intuitus eum, dilexit eum, et dixit illi: Unum tibi deest. Non est putandus homo iste vel voto tentantis, ut quidam putavere, Dominum interrogasse, et de sua esse vita mentitus, cum se legis mandata custodisse dicebat, sed simpliciter ut vixerit esse confessus, quia si mendacio aut simulationis noxa reus teneretur, nequaquam intuitus arcana cordis ejus diligere diceretur Jesus. Diligit enim Dominus eos qui mandata legis, quamvis minora, custodiunt, sed nihilominus quod in lege minus fuerat, his qui perfecti esse desiderant ostendit: quia non venit solvere legem aut prophetas, sed adimplere. Ad quam profecto adimpletionem pertinet, quod hic consequenter adjungit. Vade, quaecunque habes vende et da pauperibus, et habebis thesau
Abbreviated transcription (Latin):
bentib multis. soror eum lazari maria
unguento mystico ꝑfud̾it. atq in crastinũ
asino sedens. obuiante cũ palmis plurima
turba uen̾it hierosolimã. Ubi ñ p̾t̾e̾unda
silentio est. ñ tantũ ꝯcordia in reb. ue¬
rũ etiam in temporib uet̾is legis & eũgłii.
moysen qr aaron. Mensis iste uob̃ pͥnci-¬
pium mensiũ : pͥmus erit in mensib an-¬
ni. Loquimini ad uniu̾sũ cętũ filioꝵ isrł:

Expanded text:
bentibus multis soror eum Lazari Maria bentibus multis soror eum Lazari Maria unguento mystico perfuderit; atque in crastinum asino sedens, obviante cum palmis plurima turba, venerit Jerosolymam. Ubi non praetereunda silentio est non tantum concordia in rebus, verum etiam in temporibus Veteris et Novi Moysen et Aron: Mensis iste vobis principium mensium, primus erit in mensibus anni. Loquimini ad universum coetum filiorum Is
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾ religionis qͣm sequam᷑ p̾monstrat:
ut cũ forte uillã aut oppidum. aut aliũ
qͦmlibet locũ in quo sit domꝰ orationis dõ
ꝯsecrata intramꝰ: pͥmo ad hanc diu̾tam᷑.
Et pꝰqͣm nos dño ꝑ orationũ studia cõm̃¬
dauerimꝰ : sic deide ad agenda ꝓpt̾ quȩ
uenimꝰ temporalia negotia secedamꝰ. Apꝓ¬
pinqͣnte aut̃ tẽpore passionis. apꝓpinqͣ¬
re uoluit dñs loco passionis: ibiq ꝓximꝰ
manere. ibi constituto ac p̾finito ante scła
tempore inueniri posse ab eis. ꝑ qͦs eadẽ
passio erat cõplenda. Quo etiã ꝑ hoc cũneᷤᷤ¬
tis intinarłt audientib. qđ ñ inuitꝰ mortẽ
ut ꝓfani putauere : s sua sponte subirae
hic introitꝰ eiꝰ in hierłm ante quinq dieᷤ
paschȩ in qͦ mist̾ium sacroscȩ̃ passionis
suȩ implere decreuerat: factus est. Nar¬
rat enĩ ioħes qđ ante sex dies paschȩ ue-¬
nerit bethaniam. uͥ cena ei facta & discũ¬

Expanded text:
nobis religionis, quam sequamur, praemonstrat. nobis religionis, quam sequamur, praemonstrat. Ut cum forte villam aut oppidum, aut alium quemlibet locum in quo sit domus orationis Deo consecrata, intramus, primo ad hanc divertamus; et postquam nos Domino per orationum studia commendaverimus, sic deinde ad agenda ea propter quae venimus temporalia negotia secedamus. Appropinquante autem tempore passionis, appropinquare voluit Dominus loco passionis, ibique proximus manere, ubi constituto ac praefinito ante saecula tempore inveniri posset ab eis per quos eadem erat passio complenda. Quo etiam per hoc cunctis intimaret audientibus quod non invitus mortem, ut profani putavere, sed sua sponte subiret. hic introitus ejus in Jerusalem ante quinque dies Paschae, in quo mysterium sacrosanctae passionis suae implere decreverat, factus est. Narrat enim Joannes quod ante sex dies Paschae venerit Bethaniam, ubi coena ei facta, et discum
Abbreviated transcription (Latin):
iec̾tio ẽ. dep̾cantiᷤᷤ. quomͦ ap̃ latinos uit̾¬
iec̾tio ẽ. dolentis heu: & interiec̾tio ãmi¬
rantis pape. Deniq in psalmo .c.x.uii.¬
uͥ.lxx. int̾pretes transtulert᷑. ꝯ dñe sal¬
uũ me fac : in hebreo scͥptũ est. anna ad
onai osi. osanna. Qđ interp̾s nr̃ ihero¬
nimꝰ diligentiꝰ elucidans: ita transtulit.
Obsecro dñe. salua obsecro. Idẽ nanq sig¬
nificat o dñe. ꝑ int̾iecꝰtionẽ obsecrantis.
qđ obsecro dñe. ꝑ ipsum uerbũ obsecra¬
tionis. Osanna itaq salua obsecro signi¬
ficat: consũpta litt̾a .i. uocali. que uer¬
bũ pͥus terminat. cũ ꝑfecte dr̃ osi. ꝑ uir¬
tutem litt̾e uocalis. a qua uerbũ seqͦus
incipit anna. qđ metrici in uersib scan¬
dendis synalĩpham uocant : qͣnuis illi scͥ
aut̃ uerbo osanna .i. littã nec saltĩ sebat᷑
s sensu loquentiũ saluo funditꝰ int̾mitat᷑
Et introuit iherosolimã in tẽplũ. Lã
ing̾ssus ciuitatẽ pͥmo tẽplũ aduit. formã

Expanded text:
jectio deprecantis, quomodo apud Latinos interjectio est dolentis heu, et interjectio admirantis, papae. Denique in Psalmo, ubi septuaginta interpretes transtulerunt: « O Domine, salvum me fac , » in Hebraeo scriptum onai, osi anna. Quod interpres noster Hieronymus diligentius elucidans ita transtulit: Obsecro, Domine, salva obsecro. Idem namque significat O Domine, per interjectionem obsecrantis, quod obsecro, Domine, per ipsum verbum obsecrationis. Osanna itaque salva obsecro significat, consumpta littera i vocali, quae verbum prius terminat, cum perfecte dicitur osi, per virtutem litterae vocalis a qua verbum sequens incipit anna. Quod metrici in versibus scandendis synaloepham vocant, quamvis illi scri autem verbo Osanna, i littera nec saltem scribatur, sed sensu loquentium salvo, funditus interimatur. Et introivit Jerosolymam in templum. Quod ingressus civitatem primo templum adiit, formam
Abbreviated transcription (Latin):
tinauit. Recte aut̃ duo mittunt᷑. siue
ꝓpt̾ scientiã ueritatis & oꝑationis mundi¬
tiam: słu ꝓpt̾ geminȩ dilectionis dei uide¬
licet &e ꝓimi sacram̃tũ toto orbe p̾dicandũ
Et statim introeuntes illud: inuenietis
pullũ ligatũ. suꝑ quẽ nemo ad huo homi¬
nũ sedit᷑. Soluite illũ: & adducite. Et si
qͥs uob̾ dixerit quid facitid: dicite quia
domino necessarius est. & continuo cillũ
dimittet huc. Introeuntes mundũ p̾di¬
catores scĩ. inuenerunt popłm nationũ
ꝑfidiȩ uincłis irretitũ. Funiłis enĩ pecca¬
toꝵ suoꝵ unꝰqͥsq constritꝰtꝰ erat: nec so¬
lũ nationũ. uerũ etiam iudeoꝵ. Om̃s enĩ
peccauerunt: & egent gła dĩ. Unde be¬
ne ap̃ matħm asina qͦq cũ pullo alliga¬
ta reꝑitur. Asina qͥppe quȩ subiugalis
fuit & edomita. synagogã quȩ uigũ le¬
lascius & liber popłm nationũ significat
quia nemo rationabilium doctoꝵ frenũ

Expanded text:
tinavit. Recte autem duo mittuntur, sive tinavit. Recte autem duo mittuntur, sive propter scientiam veritatis, et operationis munditiam, seu geminae dilectionis, Dei videlicet et proximi, sacramentum toto orbe praedicandum. Et statimemo adhuc hominum sedit. Solvite illum, et adducite. Et si quis vobis dixerit: Quid facitis? dicite: Quia Domino necessarius est, et continuo illum dimittet huc. Introeuntes mundum praedicatores sancti invenerunt populum nationum perfidiae vinculis irretitum. Funiculis enim peccatorum suorum unusquisque constrictus erat; nec solum nationum, verum etiam Judaeorum. Omnes enim peccaverunt, et egent gloria Dei . Unde bene apud Matthaeum asina quoque cum pullo alligata reperitur. Asina quippe, quae subjugalis fuit et edomita Synagogam quae jugum lelascivus et liber populum nationum significat. quia nemo rationabilium doctorum frenum
Abbreviated transcription (Latin):
ta demonstrat. B̾ ethania aut̃ domꝰ obe¬
dientiȩ dr̃. Et apte dñs hierosolunã uen¬
turꝰ. ac mundũ suo sanguine redẽpturꝰ.
pͥmo bethaniam p̾sentiȩ suȩ dignatione
sublimauit: ibi q a muliere deuota mis¬
habitaret effecit. Quoꝵ pia actione de¬
lectatꝰ. ipse. quasi odorifero delibutꝰ est.
unguento. Hinc etenĩ ciuitad hec in mon¬
te oliueti posita eẽ. refertur: ut ȩccłiam
ꝑ grãm sui conditoris saluandã &̃. desiquet.
quȩ unctione nos sp̃italium karismatũ
& scientiȩ pietatis ꝑpetua luce refouet. Un¬
de alibi cum dixisset. ñ potest ciuitas abs¬
condi supra montẽ posita: continuo sub¬
iecit. Neq accendunt lucernã & ponunt
tatem suam ut emineat exaltat: hanc qͦq
& quia idem lum̃ sub modio poni nolure.
misit discipłos in castellũ qđ contra eos
erat. hoc est doctores qui indocta & bar¬
bara tociꝰ orbis loca. quasi contra positi
castelli mnenia eugłizando. penetrando deᷤᷤ¬

Expanded text:
utem domus obedientiae dicitur. Et apte Dominus Jerosolymam venturus, ac mundum suo sanguine redempturus, primo Bethaniam praesentiae suae dignatione sublimavit, ibique a muliere devota mysratiae inhabitaret, effecit, quorum pia actione delectatus, ipse quasi odorifero delibutus est unguento. Hinc etenim civitas haec in monte Oliveti posita esse refertur, ut Ecclesiam gratiam sui conditoris salvandam esse designet, qui nos unctione spiritalium charismatum, et scientiae pietatisque perpetua luce, refovet. Unde alibi cum dixisset: Non potest civitas abscondi supra montem posita, continuo subjecit: Neque accendunt lucernam, et ponunt tatem suam ut emineat exaltat, hanc quoque  quia idem lumen sub modio poni noluit, misit discipulos in castellum quod contra eos erat, hoc est doctores qui indocta ac barbara totius orbis loca, quasi contra positi castelli moenia, evangelizando penetrarent, des
Abbreviated transcription (Latin):
cit̾ & sine ulla retractatione uerba dñi facere
debemꝰ. Et cõplexans eos & imponens ma¬
nꝰ suꝑ illos: benedicebat eos. Cõplexus bene¬
dicebat paruulos. ut humiles sp̃u sua bene¬
dictiõe. gr̃a. & dilecꝰtione dignos ẽẽ. significet.
Et cum eg̾ssus ee̾t. inuiam: ꝓcurrens qͥdã
genu flexo ante eũ. rogabat eum dicens
Magister bone quid faciam. ut uitã ȩternã¬
ꝑcipiam  Audierat credo iste quesitor ui¬
tȩ ȩterne a dũo. tantũ eos qui paruuloꝵ. ue¬
lint eẽ. similes. dignos ẽẽ: introitu regni oe¬
lestis: atq idõ curam gerens tractatꝰ certioriᷤ.
poscit sibi ñ ꝑ parabolas s aꝑte. quib oꝑũ
meritis uitã ȩternã consequi possit: exponi¬

Expanded text:
ine ulla retractatione verbis Domini facere debemus. Et complexans eos et imponens manus super illos benedicebat eos. Complexus benedicit parvulos, ut humiles spiritu sua benedictione, gratia et dilectione dignos esse significet. Et cum egressus esset in viam, procurrens quidam genuflexo ante eum rogabat eum dicensMagister bone, quid boni faciam ut habeam vitam aeternam? Audierat, credo, iste quaesitor vitae aeternae, a Domino tantum eos qui parvulorum vellent esse similes dignos esse introitu regni coelestis. Atque ideo curam gerens tractatus certioris, poscit sibi non per parabolas, sed aperte quibus operum meritis vitam aeternam consequi possit, exponi
Abbreviated transcription (Latin):
adduxit. Non enĩ pͥmis incarnationis suȩ
tẽporib. s paucis ante qͣm pateret᷑ annis.
riũ uerbi mundo qͦ illuminaret᷑ exhibuit.
S & de iericho ꝓficiscens cecos illumi¬
nauit. quia resurgens a mortuis. & as

Expanded text:
adduxit. Non enim primis incarnationis suae adduxit. Non enim primis incarnationis suae temporibus, sed paucis antequam pateretur annis,orum, ministerium verbi mundo quo illuminaretur exhibuit. Sed et de Jericho proficiscens, caecos illuminavit: quia resurgens a mortuis
Abbreviated transcription (Latin):
fuit: quia ñ solũ cecus. uerum etiam men¬
dicꝰ sedebat. Hinc est gͦ qđ ipsũ solũ uoluit
cõmemorare marcꝰ. cuiꝰ illuminatio tã clarã
famam huic miracło cõparauit: qͣm illius
nota calamitaᷤᷤ extitit. Ceci gͦ quos dñs ad
se clamantes illuminauit: homines sunt
uerȩ lucis quȩ xp̃s est inscii s ipso do¬
nante ad cognoscendam confitendãq suã
cecitatẽ ac petendã u̾itatis lucẽ cõpuncti.
Iericho aut̃ quȩ int̾p̾tari dr̃ luna. defec
tum nr̃e mutabilitatis ac mortalitatis
significat. Qđ ex illa maxime eũgłii pa¬
rabola daruit. ubi homo descendens ab
ritani industriam ad salutem reuocatus :
Quia nimirũ genꝰ humanũ a uisione sũ¬
me pacis in desid̾ia huiꝰ scłi labe mortife¬
ra decidens: ꝑ dnm saluatorẽ ad uitã qͣm
errando ꝑdiderat. reducitur. Apꝓpinqͦnᷤ¬
mens in carnẽ & passioni ꝓpinqͣns. multoᷤᷤ
ad fidẽ & confessionẽ diuine cognitionis

Expanded text:
fuit, qui non solum caecus, verum etiam menfuit, qui non solum caecus, verum etiam mendicus sedebat. Hinc est ergo, quod ipsum solum voluit commemorare Marcus, cujus illuminatio tam claram famam huic miraculo comparavit, quam erat illius nota calamitas. Caeci ergo quos Dominus ad se clamantes illuminavit, homines sunt verae lucis quae Christus est inscii, sed ipso donante ad cognoscendam confitendamque suam caecitatem ac petendam veritatis lucem compuncti. Jericho autem quae interpretari dtum nostrae mutabilitatis ac mortalitatis significat. Quod ex illa maxime Evangelii parabola claruit, ubi homo descendens ab ritani industriam ad salutem revocatus est, quia nimirum genus humanum a visione summae pacis in desideria saeculi hujus labe mortifera decidens per Dominum Salvatorem ad vitam quam errando perdiderat, reducitur. Multi lniens in carnem et passioni appropinquans multos ad fidem et confessionem divinae cognitionis
Abbreviated transcription (Latin):
& cetã. Matħs hoc loco duos iuxta uam
sedentes. & ad dũm clamantes cecos. dicit
ee̾. illuminatos. Lucas aut̃ cũ apꝓpinqͣiret¬
te iericho. pari ordine illuminatũ ab eo
cecũ ẽẽ. ꝑhibet. Ubi nemo sane sapiens
autumet eũgłistas sibimet contraria sc̃¬
b̾e. s alium scͥb̾e pleniꝰ qđ alt̾ onusit. Q d
uͦ matħo referente. quia dñs duos illumi¬
naui̾t cecos: marcꝰ unũ ponere maluit ce
illuminatũ. cui tam̃ alterum affuisse ñ
negat: intelligendũ ẽ. unũ eoꝵ fuisse no¬
tissimum. Qd & hoc etiam satis apparet. qͥ
& nomen eiꝰ & patris eiꝰ marcꝰ cõmemora¬
uit : qđ in tot suꝑiꝰ sanatis a dño ñ facile
occurrit. nͥ cum iairum archisynagogũ
etiam nomine exp̾ssit. cuiꝰ filiam suscita¬
uit iħc. In qͦ etiam magis iste sensus appa¬
ret: qͥa &e ille archisinagogꝰ utiq in loco illo
nobilis fuit. Acul dubio itaq barcimeus iste
tymei filius ex aliqua magna felicitate de¬
iectus. notissimȩ & famosissimȩ miserie

Expanded text:
 etc. Matthaeus hoc in loco duos juxta viam sedentes, et ad Dominum clamantes caecos dicit esse illuminatos. Lucas autem cum appropinquaret Jericho, pari ordine illuminatum ab eo caecum esse perhibet. Ubi nemo sapiens autumet Evangelistas sibimet contraria scribere, sed alium scribere plenius quod alter omisit. Quod vero Matthaeo referente, quia Dominus duos illuminaverit caecos, Marcus unum maluit ponere illuminatum, cui tamen alterum adfuisse non negat, intelligendum est unum eorum fuisse notissimum. Quod ex hoc etiam satis apparet, quod et nomen ejus et patris ejus Marcus commemoravit, quod in tot superius sanatis a Domino non facile occurrit, nisi cum Jairum archisynagogum etiam nomine expressit, cujus filiam resuscitavit Jesus. In quo etiam magis iste sensus apparet, quia et ille archisynagogus utique in loco illo nobilis fuit. Procul dubio itaque Bartimaeus iste Timaei filius, ex aliqua magna felicitate dejectus, notissimae et famosissimae miseriae
Abbreviated transcription (Latin):
rẽ. eodẽq die quo ꝓ suis crucifixꝰ ẽ. peoca¬
tis grã fidĩ cum xp̃o in paradiso gauden¬
tẽ: & dicito qͥa ce nouissimi ert̃ primi. S
& cotidie uidemꝰ multos in laico habitu ꝯ¬
stitutosᷤ. magnis uitȩ meritiᷤᷤ excellere. &
alios a pͥma ecate sp̃itali studio feruenteᷤᷤ.
ad extremũ otio torpente lassescere. atq in¬
re. Erant aut̃ in uia ascendentes in hie¬
rosolimã. & p̾cedebat illos iħc. & stupebant.
& sequentes timebant. Ideo hierosolimã ten¬
dentes discipuli cũ dño stupebant & time¬
bant : quia meminerant sermonis eiꝰ. qͦ se
passurũ multa a sũmis sacerdotib & scri¬
bis. & occidendũ ẽẽ. p̾dixerat. metuentes
ne uł ipsi cũ eo occide̾nt᷑.: uł saltu ille cuiꝰ
uita & magist̾io gaudebant. in unicoꝵ ma¬
nib occũberet. Et assumens iterũ .xii:
cepit eis dicere. quȩ ee̾nt. ei uentura. Quia

Expanded text:
rem, eodemque die quo pro suis crucifixus est peccarem, eodemque die quo pro suis crucifixus est peccatis gratia fidei cum Christo in paradiso gaudentem, et dicitur: Quia novissimi erunt primi. Sed et quotidie videmus multos in laico habitu constitutos magnis vitae meritis excellere, et alios, a prima aetate spiritali studio ferventes, ad extremum otio torpente lassescere, atqre. Erant autem in via ascendentes Jerosolymam, et praecedebat illos Jesus, et stupebant, et sequentes timebant. Ideo Jerosolymam tendentes discipuli cum Domino, stupebant et timebant, quia meminerant sermonis ejus quo se passurum multa a summis sacerdotibus et scribis, et occidendum praedixerat esse, metuentes ne vel ipsi cum eo occiderentur, vel saltem ille cujus vita et magisterio gaudebant, inimicorum manibus occumberet. Et assumens iterum duodecim, coepit illis dicere quae essent ei ventura. Quia
Abbreviated transcription (Latin):
tenarius quippe numerꝰ de leua trans latus
in dextãm. licet eandem in flexu digitoꝵ ui¬
deatur tenere figurã. ꝗͣ habuerat denarius
in leua: nimium tam̃ qͣntitatis magnitudi¬
ne suꝑcrescit. Q uia uidelicet om̃s qui ꝓpter
regnũ dĩ temporalia sꝑnunt. eciam in hac
uita ꝑsecutionib plenissima. eiꝰdem regni
gaudia fide certa degustant: atq in ex pec¬
tatione patriȩ cȩlestis quȩ iure in dext̾̃a sig¬
nificatur. om̃ium pariter electoꝵ sincerissĩ¬
ma dilectione fruunt᷑. Uerũ quia multi
uirtutũ studia ñ eadem qua incipiunt
intentione pietatis consũmant. s uł ac¬
cepto uirtutũ amore tepescunt. uł ex inte¬
gro ad scelerũ uola̾tabra relabunt᷑ : terribi¬
lis more sententia subinfertur. Multi aut̃
erunt pͥmi nouissimi: & nouissimi pͥmi.
Uide enĩ iudam de apło in apostatã uersũ:
mi. Uide latronẽ in cruce factũ confesso¬

Expanded text:
tenarius quippe numerus de laeva translatus tenarius quippe numerus de laeva translatus in dexteram, licet eamdem inflexu digitorum videatur tenere figuram, quam habuerat denarius in laeva, nimirum tamen quantitatis magnitudine supercrescit. Quia, videlicet, omnes qui propter regnum Dei temporalia spernunt, etiam in hac vita persecutionibus plenissima, ejusdem regni gaudium fide certa degustant, atque in exspectatione patriae coelestis quae jure in dextera significatur omnium pariter electorum sincerissima dilectione fruuntur. Verum quia multi virtutum studia non eadem qua incipiunt intentione pietatis consummant, sed vel accepto virtutum amore tepescunt, vel ex integro ad scelerum volutabra relabuntur, terribilis mox sententia subinfertur. Multi autem erunt primi novissimi, et novissimi primi. Vide enim Judam de apostolo in apostatam versum,  in cruce factum confesso
Abbreviated transcription (Latin):
annoꝵ fabulam pꝰ resurrectionẽ iustoꝵ
doginatizant. qͣndo om̃ia quȩ ꝓpt̾ diñ dimi¬
simꝰ. multiplici nob̃̾ sint fenore reddenda
insuꝑ & uita ȩt̾na donanda: nec uident in¬
epti. qd̃ & si in ceteris digna sit reꝓmissio.
in uxorib tam̃ uixta alios eugłistas cente¬
nis appareat turpitudo: p̾sertim cũ dñs
& in resurrectione nubendũ ñ eẽ.testecur
et ea quȩ dimissa fuerint ꝓpt̾  recipienda
in hoc tempore cũ ꝑsecutionib asseueret.
Qͥs utiq ꝑ secutiones illi chiliaste sic̃ &
cetera quoq contraria mille annis om̃i¬
modis ab ẽẽ. confirmant. Sensus gͥ iste ÷.
sp̃italia bona retipiet. quȩ cõꝑatione sui¬
& merito ita erunt: quasi paruo numero
centenariꝰ numerꝰ cõparetur. Quia nimi¬
rũ a fr̃ib atq consortib ꝓpositi sui qͥ ei sp̃i¬
tali glutino colligantur : multo gratiorẽ
etiam in hao uitã recipiet caritatem. Lege
tes. Potest sane hoc qđ ait. accipiet centi

Expanded text:
bulam post resurrectionem justorum dogmatizant, quando omnia quae propter Deum dimisimus multiplici nobis sint fenore reddenda, insuper et vita aeterna donanda. Nec vident inepti, quod etsi in caeteris digna sit repromissio, in uxoribus tamen juxta alios Evangelistas centenis appareat turpitudo, praesertim cum Dominus et in resurrectione nubendum non esse testetur , et ea quae dimissa fuerint, propter se recipienda in hoc tempore cum persecutionibus asseveret; quas utique persecutiones illi Chiliastae, sicut et caetera quoque contraria mille annis suis omnimodis abesse confirmant. Sensus ergo iste espiritalia bona recipiet, quae comparatione et merito sui ita erunt, quasi parvo numero centenarius numerus comparetur. Quia nimirum a fratribus atque consortibus propositi sui, qui ei spiritali glutino colligantur, multo gratiorem etiam in hac vita recipiet charitatem. Lege tes . Potest sane hoc quod ait, Accipiet centie
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ tẽporalium ad caritatẽ et̾noꝵ: & a ꝑni¬
tiosa suꝑbia ad humilitatẽ salub̾rimã ꝯu̾¬
tantur. Cepit petrus ei dicere. Ecce noᷤ
dimisimꝰ omia: & secuti sumꝰ te. Grandis
fidutia. Petrꝰ piscator erat. diues ñ fuerat:
cibos inanu & arte quȩrebat. & tam̃ loqͥt᷑
confident̾: dimisimꝰ omĩa. & quia ñ suffi

Expanded text:
tate temporalium ad charitatem aeternorum, et a pernitate temporalium ad charitatem aeternorum, et a perniciosa superbia ad humilitatem saluberrimam convertantur. Coepit Petrus ei dicere: Ecce nos dimisimus omnia et secuti sumus te. Grandis fiducia, Petrus piscator erat, dives non fuerat, cibos manu et arte quaerebat, et tamen loquitur confiden
Abbreviated transcription (Latin):
nis. Qua scissa: nr̃ȩ quasi uestim̃ta naturę
qͦdãmͦ resarcire .i. recuꝑare dignatus est. qͣ¬
tinꝰ pꝰ lapsum melius reformati. gaudeamꝰ
ad testimoniũ apłi dicentis. Quicunq enĩ
in xp̃o baptizati estis: xp̃m indiustis Qui
magis ãmirabant᷑ dicentes ad semet ipsos.
& quis pot̾ saluus fieri: Q ꝑtinet ista res¬
ponsio. cũ incõꝑabilit̾ maior sit turba pau¬
ꝑum. quȩ diuitib ꝑditis potit̾ saluari. nͥ qͥa
intellexert̃ cuncꝰtos qui diuitias amant &ẽ¬
si adipisci nequeant. in diuitum numero
deputari .. Et intuens illos iħc: ait. Apđ̃
enĩ possibilia sunt ap̃ dm̃. Non ita accipi¬
endũ est qđ cupidi & suꝑbi qui nomine
illius diuitis significati sunt in regnũ cȩloꝵ
sint intraturi cũ suis cupiditatib & suꝑ¬
bia. s possibile ẽ deo ut ꝑ uerbũ eiꝰ sic̃ etiã
factum ẽẽ. & cotidie fieri uidemꝰ. a cupidi

Expanded text:
nis, qua scissa nostrae quasi vestimenta naturae nis, qua scissa nostrae quasi vestimenta naturae quodammodo resarcire, id est, recuperare dignatus est, quatenus post lapsum melius reformati, gaudeamus ad testimonium Apostoli dicentis: Quicunque enim in Christo baptizati estis, Christum induistis . Qui magis admirabantur, dicentes ad semetipsos: Et quis potest salvus fieri? Quo pertinet ista responsio, cum incomparabiliter major sit turba pauperum, quae divitibus perditis potuerit salvari, nisi quia intellexerunt cunctos qui divitias amant, etiamsi adipisci nequeant, in divitum numero deputari? Et intuens illos Jesus, ait: Apud es, possibilia sunt apud deum, non ita accipiendum est, quod cupidi et superbi, qui nomine illius diuitis significati sunt, in regnum caelorum sint intraturi cum suis cupiditatibus et superbia; sed possibile est deo, ut per uerbum eius — sicut etiam factum esse et cotidi
Abbreviated transcription (Latin):
tĩ testam̃to ꝗͣ plurimi diuites intrauert̃ in
regnũ dĩ: nisi forte quia diuitias uł ꝓ ni¬
chilo hab̾e. uł ex toto corde relinquere dño
inspirante didicert̃ e Nunqͥd enĩ dauid
in regno diuitiis ꝯfidebat: qui & de semes¬
ipso canit. qm̃ unicꝰ & pauꝑ sũ ego : Et
alios hortatur. diuitie si affluant᷑. nolite
cor apponere. credo ñ ausus dicere: uo¬
lite suspicere. Nunqͥo abrahetm dño subam¬
p̾tulisse credibile est. ꝓ quo unicũ ferire ñ
dubitauit heredem : Altiore aut̃ sensu:
facilius est xp̃m pati ꝓ dilectorib scłi. qͣm
dilectores scłi ad xp̃mꝰ posse conuerti. Came-¬
li enĩ nomine se intelligi uoluit: quia spon¬
te humiliatus infirmitatid nr̃e onera sus¬
tulit. In quo enĩ manifestiꝰ intellitur ꝗͣ in
ipso. qd̾ scriptũ est. qͣnto magnꝰ es humilia
te in om̃ib e ꝑ acũ aut̃ punc̾tiones signifi
cat. ꝑ punctiones: dolores in passionẽ sus¬
ceptos. Foram̃ gͦ acus dicit angustiaᷤᷤ passio¬

Expanded text:
plurimi divites intraverunt in regnum Dei? Nisi forte, quia divitias vel pro nihilo habere, vel ex toto corde relinquere, Domino inspirante, didicerunt. Nunquid enim David in regni divitiis confidebat? qui et de semetipso canit: Quoniam unicus et pauper sum ego ; et alios hortatur, Divitiae si affluant, nolite cor apponere . Credo non ausus dicere, nolite suscipere. Nunquid Abraham Domino subetulisse credibiledubitavit haeredem ? Altiore autem sensu facilius est Christum pati pro dilectioribus saeculi, quam dilectores saeculi ad Christum posse converti. Cameli enim nomine se intelligi voluit, qui sponte humilitatis infirmitatis nostrae onera sustulit. In quo enim manifestius intelligitur, quam in ipso quod scriptum est: Quanto magnus es, humilia te icantur, per punctiones dolores in passione suscepti. Foramen ergo acus dicit angustias passio
Abbreviated transcription (Latin):
uos: ꝓ uob̾ est. Hac doctus sententia dicit
apłs: s siue occasione. siue ueritate xp̃c an¬
nuntiet᷑. & in hoc gaudeo s & gaudebo. S
licet ille gaudeat etiam de his qui xp̃m an¬
nuntiant ñ sincere & tales aliqͣndo in no¬
mine xp̃i signa facientes ab alioꝵ salute
censeantur non e̾ẽ: ꝓhibendi: ñ tam̃ ipsis
ꝑ talia signa secur᷑a sua conscientia reddit᷑.
quinpotiꝰ in illa die cum dixerint. dñe.¬

Expanded text:
tia dicit Apostolus: Sed sive occasione, sive veritate Christus annuntietur, et in hoc gaudeo, sed et gaudebo. Sed licet ille gaudeat, etiam de his qui Christum annuntiant non sincere, et tales aliquando in nomine Christi signa facientes, ab aliorum salute sentiantur non esse prohibendi, non tamen ipsis per talia signa secura sua conscientia redditur quin potius in illa die, cum dixerunt, Dom
Abbreviated transcription (Latin):
opꝰ sit uob̾: ante ꝗͣ pecatis eum. Ad hoc gͦ
requirit ut pecatur. Ad hoc requirit. ut
cor ad orationem excitet. Unde & cecus ꝓ¬
tinus adiungit᷑: Rabboni ut uideam. Ec¬
ce cecꝰ a dño ñ aurũ s lucẽ quęrit. Parui¬
pendit extra lucem aliqͥd quęrere: qͥa & si
hab̾e cecꝰ quȩlibec potest : sine luce ñ
potest uide qđ habet. Iiitem᷑ gͦ eum
quem & corpore audiuimꝰ & mente sal¬
tiatũ. Non falsas diuitias. ñ terrena do¬
na: non fugitiuos honores a dño: s lucẽ
cum solis angłis uid̾e possimꝰ. Qͣm nec
inicium inchoat: nec finis angustat. Ad
quã ꝓfecto lucem: uia fides est. Unde
recte & illuminando ceco ꝓtinꝰ respon¬

Expanded text:
opus sit vobis, antequam petatis eum . Ad hoc ergo opus sit vobis, antequam petatis eum . Ad hoc ergo requirit, ut petatur; ad hoc requirit, ut cor ad orationem excitet. Unde et caecus protinus adjungit: Domine, ut videam. Ecce caecus a Domino non aurum, sed lucem quaerit, parvipendit extra lucem aliquid quaerere. Quia et si habere caecus quodlibet potest, sine luce non potest videre quod habet. Imitemur ergo eum quem et corpore audivimus et mente salvatum, non falsas divitias, non terrena dona, non fugitivos honores a Domino, sed lucem cum solis angelis possumus, quam nec initium inchoat, nec finis angustat. Ad quam profecto lucem via fides est. Unde recte et illuminando caeco protinus subjun
Abbreviated transcription (Latin):
reantur sese accingere iubent: dicentes
cũ ꝓpħa. Accedite ad eum & illumina¬
mĩni. & iterum. Surge qui dormis. &
ex surge a mortius: & illuminabit te
xp̃c. Et qr pͥmitiua de gentib ȩccłia
tanto ꝓmissi in xp̃o luminis desidio fer¬
uebat᷑. ut plurimi relictis mundi fa¬
cultatib nudi eũgłicam uitã sequeren¬
tur. quo ęt̾num in cęlis mererent᷑ hab̾e
thes aurum: recte de illuminando ceco
subdit᷑. Qui ꝓiecto uestim̃to suo exili¬
ens: uenit ad eum. ꝓ iecto qͥppe uestim̃¬
to exilit. ut adueniens illuminet᷑ axp̃o.
qui abiectis mundi retinacłis. expedito
mentis gressu ad largitorẽ ȩt̾nȩ lucis ꝓpe¬
rat. Et respondens iħc dix̃ illi. Qͥd uis
tibi faciam :. Cecꝰ aut̃ dix̃ ei . Rabboni:
ut uideam. Nũqͥd qui lum̃ redđe pote¬
rat: quid uellet cecꝰ ignorabat : S peti
uult hoc qđ & nos petere : & se concedere
p̾noscit. Oportune nanq ad orationẽ nas

Expanded text:
reantur, sese accingere jubent, dicentes reantur, sese accingere jubent, dicentes cum propheta: Accedite ad eum, et illuminamini ; et iterum: Surge qui dormis, et exsurge a mortuis, et illuminabit te. Et quia primitiva de gentibus Ecclesia tanto promissi in Christo luminis desiderio fervebat, ut plurimi, relictis mundi facultatibus, nudi evangelicam vitam sequerentur, quo aeternum in coelis mererentur habere thesaurum, recte de illuminando caeco subditur: Qui projecto vestimento suo exsiliens venit ad eum. Projecto quippe vestimento exsilit, ut adveniens illuminetur a Christo, qui abjectis mundi retinaculis expedito mentis gressu ad largitorem aeternae lucis properat. Et respondens Jesus, dixit illi: Quid vis tibi faciam? Caecus autem dixit ei: Rabboni, ut videam. Nunquid qui lumen reddere poterat, quid vellet caecus ignorabat? Sed peti vult hoc, quod et nos petere et se concedere praenoscit. Importune namque ad orationem nos
Abbreviated transcription (Latin):
tiles acriori ac fortiori ꝑsequutione freqͤnt̾
instabant: ne illuminandꝰ sanandꝰq xp̃m
mundus inuocaret: nec tẽ eos qui ad uitã
erant p̾ordinati ȩternam. uesanꝰ impug¬
nantium furor disposita ualebat salute
pͥuare. Et stans iħc: p̾cepit illũ uocari.
Ecce stat qui ante transibat. Qua in re ali¬
quid nob̾ dũs innuit. qd̾ intelligi de hu-¬
manitate ac diuinitate illiꝰ utiliter possit.
stans miracłm illuminationis exhibu¬
it. Et uocant cecũ: dicuntq ei. Ani-¬
mequior esto. surge. uocat te. Claman¬
tẽ ad se cecũ dñs uocat : cũ popło genti¬
um scientiam ueritatis desid̾anti. ꝑ sc̃oᷤᷤ
p̾dicatores uerbũ fidĩ cõmittit. Qui ui¬
mirũ uocantes cecũ animeqͥorẽ & sur-
gere. atq ad dñm uenire p̾cipunt. cũ
p̃dicando uerbũ indoctis. spem eoᷤᷤ salutiᷤᷤ
hab̾e ac de torpore uicioꝵ erigi. atq ad
uirtutum studia quib illuminari me¬

Expanded text:
tiles acriori ac fortiori persecutione frequenter tiles acriori ac fortiori persecutione frequenter instabant, ne illuminandus sanandusque Christum mundus invocaret; nec tamen eos qui ad vitam erant praeordinati aeternam, vesanus impugnantium furor disposita valebat salute privare. Et stans Jesus praecepit illum vocari. Ecce stat qui ante transibat. Qua in re aliquid nobis Dominus innuit, quod intelligi de humanitate ac divinitate illius utiliter possit. stans miraculum illuminationis exhibuit. Et vocant caecum, dicentes ei: Animaequior esto: surge, vocat te. Clamantem ad se caecum Dominus vocat, cum populo gentium scientiam veritatis desideranti per sanctos praedicatores verbum fidei committit. Qui nimirum vocantes gere atque ad Dominum venire praecipiunt, cum praedicando verbum indoctis, spem eos salutis habere ac de torpore vitiorum erigi, atque ad virtutum studia, quibus illuminari me
Abbreviated transcription (Latin):
stans cecum illuminauit: quia ñ sic̃ illa diͤ.¬
pensatio temporalis: ita uerbi ȩt̾nitas tͣnͣ¬
sit. quȩ in se manens innouat om̃ia. Sta¬
re enim dĩ est: incõmutabili cogitatione
mutabilia cuncta disponere. Qui gͦ uoces
petentiᷤᷤ transiens audiuit: stans lumen
reddidit. Quia & si ꝓpt̾ nos tẽporalia ꝑtu¬
lit: inde tam̃ nob̾ lucem tribuit. unde
hab̾e mutabilitatis transitũ nescit: S qͥ¬
dm̃ quẽ colebat crebris p̾cib ut sese illu¬
minare dignaretur orabat: Quicũ audiᷤ¬
set qr iħc nazarenus est: cepit clamare
ac dicere. Fili dauid ih̃u miserere mei. Et
cõminabantur ei multi. ut taceret. At ille
multomagis clamabat dicens. Fili dauid
miserere mei. Audiens iħm cecꝰ misereri
sui p̾catur. nec multis licet ꝓhibłiitib a
clamando desistit. qr popłs gentium᷑ au-¬
dita fama noĩs xp̃i: particeps eiꝰ fieri q̃re¬
bat. Contradicebant multi pͥmo iudei tit¬
in actib apłoꝵ legimus. Deinde etiã gen¬

Expanded text:
t, et illuminavit; quia non sicut illa dispensatio temporalis, ita verbi aeternitas transit, quae in se manens, innovat omnia; stare enim Dei est, incommutabili cogitatione mutabilia cuncta disponere. Qui ergo voces petentium transiens audivit, stans lumen reddidit; quia etsi propter nos temporalia pertulit, inde tamen nobis lucem tribuit, unde habere mutabilitatis transitum nescit. at, crebris precibus, ut sese illuminare dignaretur, orabat. Cum audisset quia Jesus Nazarenus est, coepit clamare ac dicere: Fili David Jesu miserere mei. Et comminabantur ei multi ut taceret. At ille magis clamabat multo dicens, Fili David miserere mei. Audiens Jesum caecus, misereri sui precatur, nec multis licet prohibentibus a clamando desistit. Quia populus gentium agnita fama nominis Christi, particeps ejus fieri quaerebat; contradicebant multi, p Actibus legimus, deinde etiam gen
Abbreviated transcription (Latin):
matrẽ filioꝵ ⁊ebedei dnm postulasse ꝓ illeꝰ
s marchꝰ ipsoꝵ desid̃ium atq consilium uo¬
lens aꝑire legentib tacet de int̾ueniente
matre. & ipsos potiꝰ dicit postulare. qd̾ ipsoꝵ
rogatu ꝑ matrem nouerat ẽe̾. postulatum.
s ipsis respondit. Nescitis inquit quid peta¬
tis. P otestiᷤᷤ bib̾e calicem quẽ ego bibo aut bap

Expanded text:
matrem filiorum Zebedaei Dominum postulasse pro illis; sed Marcus ipsorum desiderium atque consilium volens aperire legentibus, tacet de interveniente matre, ipsos potius dicit postulare, quod ipsorum rogatu per matrem noverat esse postulatum. sed ipsis respondit: Nescitis quid petatis. Potesti
Abbreviated transcription (Latin):
qđ intelligit oꝑatur. Uidet aut̃ s ñ se¬
quitur: qui bonũ qͥdem intelligit. s
bene oꝑari contẽpnit. Iħm enĩ seqͥt᷑. qui
imitatur. Hinc nanq dicit. Siqͥs mͥ mi¬
nistrat: me seqͣtur. Considẽmꝰ gͦ qͦ gra¬
ditur : ut seqͥ meream᷑. Ecce cũ sit dñs
& creator angłoꝵ suscepturꝰ naturam
nrãm qͣm condidit: in uterũ uirgnus
uenit. Nasci tam̃ in hoc mundo ꝑ diui¬
tes noluit. parentes pauꝑes elegit᷑. Un¬
de & agnꝰ qui ꝓ illo offerretur defuit:
colũbarum pullos & par turturũ ad sa¬
crificiũ mater inuenit. Prosꝑari ui hoc
mundo noluit: oꝓbria irrisionesq to¬
lerauit. Sputa. flagella. alapas. spine¬
am coronã. crucem sustinuit. & qͥa re¬
rũ corporalium delectatione a gaudio
eterno cecidimꝰ : cũ qua amaritudine
suis. & ait illis. Ite in castellũ: qđ est con¬
tra uos. Bechania est uillula siue ciuitas

Expanded text:
quod intelligit, operatur. Videt autem, sed non sequitur, qui bonum quidem intelligit, sed bene operari contemnit: Jesum enim sequitur, qui imitatur. Hinc namque dicit: Si quis mihi ministrat, me sequatur . Consideremus ergo qua graditur, ut sequi mereamur. Ecce cum sit Dominus, et creator angelorum, suscepturus naturam nostram, quam condidit, in uterum Virginis venit. Nasci tamen voluit in hoc mundo, per divites noluit, parentes paude et agnus qui pro illo offerretur defuit, columbarum pullos et par turturum ad sacrificium mater invenit. Prosperari in hoc mundo voluit, opprobria irrisionesque toleravit, sputa, flagella, alapas, spineam coronam, crucem sustinuit. Et quia rerum corporalium delectatione a gaudio interno cecidimus, cum qua amaritudine suis, et ait illis: Ite in castellum quod contra vos est. Bethania est villula sive
Abbreviated transcription (Latin):
płoꝵ animos ꝑturbandos: eis longe ante
& eiꝰdem passionis penam. & resurrectioniꝰ
sue głam p̾dixit: ut cũ inorientẽ sic̃ p̾dic¬
tum eẽt. cernerent: etiam resurrecꝰturũ ñ
cem deride solent aꝑtissime confutat. eũ
ꝓxime suȩ passionis & tẽpꝰ quasi futuroꝵ p̾
Et accedunt ad eum iacobꝰ & ioħes filiiae¬
bedei. dicentes. Magister. uolumꝰ ut qd̾cũq

Expanded text:
te t ejusdem passionis poenam, et resurrectionis suae gloriam praedicit, ut cum morientem sicut praedictum esset cernerent, etiam resurrecturum non cem deridere solent, apertissime confutat, cum proximae suae passionis et tempus quasi futurorum pEt accedunt ad eum Jacobus et Joannes filii Zebedaei dicentes: Magister, volumus ut qu
Abbreviated transcription (Latin):
s & sp̃c sc̃s. quia pat̾ de cęlo dabit sp̃m bo¬
ẽẽ. dm̃ significat. Non magistrũ bonũ se
ñ ẽẽ: s magistrũ absq deo nullũ bonũ e̾e̾.
Hȩc est puerilis innocentiȩ castitas. quȩ
nob̾ imitanda ꝓponitur: si regnũ dĩ uolu¬
niꝰ intrare. Notandũ sane. qd̾ iusticia legiᷤ
suo tẽpore custodita. ñ solũ bona terrȩ. ue

Expanded text:
s sanctus, quia Pater de coelo dabit Spiritum boesse Deum significat; non magistrum bonum se esse negat, sed magistrum absque Deo nullum bonum esse ec est puerilis innocentiae castitas, quae nobis imitanda proponitur, si regnum Dei volumus ingredi. Notandum sane quia, justitia legis suo tempore custodita, non solum bona te
Abbreviated transcription (Latin):
plurima multitudine de iericho: cecus se¬
debat iuxta uiam mendicans: quia ascen¬
dente ad oȩlos dño. & multis fideliũ sequen¬
tib. immo cunctis ab inicio mundi elediᷤ
una cum illo ianuã regni cęlestiᷤᷤ ing̾dienti¬
b: mox gentiũ popłs dui ꝑfidia cecus au¬
dito saluatoris aduentu. cepit & ipse suȩ
salutis atq illuminationis spẽ hab̾e. Deqͦ
bene dr̃: quia sedebat uixta uiã m̃dicans.
Mendicat enĩ uixta uiã sedens: qͥ necdũ iter
ueritatiᷤᷤ ing̾diens. necdũ cognoscens:. sedu¬
la intentione atq inquisitione desid̾ii sa¬
lutaris ad hoc ꝑuenire contendit: & qͥs sit
uerꝰ religionis cultꝰ inuestigare ꝑsistit. Qd̾
in hystoria cornelii centurionis p̾cipue de¬
claratum est. Quid est aut̃ transeundo au¬
dire. stando lum̃ restituere: nͥ qđ ꝑ humanl¬
nitatẽ suam misertus est. qui ꝑ diuinita¬
tis potentiam a nob̃ mentis nr̃ȩ tenebrasex¬

Expanded text:
plurima multitudine de Jericho, caecus seplurima multitudine de Jericho, caecus sedebat juxta viam mendicans; quia ascendente ad coelos Domino, et multis fidelium sequentibus, imo cunctis ab initio mundi electis, una cum illo januam regni coelestis ingredientibus, mox gentium populus diu perfidia caecus, audito Salvatoris adventu coepit et ipse suae salutis atque illuminationis spem habere. De quo bene dicitur, quia sedebat juxta viam mendicans. Mendicat enim juxta viam sedens, qui necdum iter veritatis ingrediens, necdum cognoscens, sedula intentione atque inquisitione desiderii salutaris ad hoc pervenire contendit, et qui sit verus religionis cultus investigare persistit. Quod in historia Cornelii centurionis praecipue declaratum est, qui Deum quem dire, stando lumen restituere, nisi quod per humanitatem suam misertus est, qui per divinitatis potentiam a nobis mentis nostrae tenebras ex
Abbreviated transcription (Latin):
& assũpte a se humanitatis archana
patefecit. Qđ uͦ marcus uirũ illumina¬
tũ scribit. ad gentiũ salutẽ spetialit̾ res¬
picit: qui om̃imodis a luce ueritatis ex¬
ebat ad fidem saluationi figura congrueret.
Matħs uͦ qui credentib ex hebreis suũ seri¬
bebat eũgłm. qđ in gentium quoq notitiã
erat ꝑuenturũ: recte duos dicit illumina¬
tos. ut ad utrunq popłm unã eandẽq fidĩ
grãm ꝑtinere doceret. Qđ etiam in sequen¬
ti lectione de asino in quo dũs sedere dig¬
natus est: eadem eũgł̃ica seruare scͥptura
curauit. Matħs nanq qui fidelib ex u¬
deis eugłizabat: asinã simul & pullũ ad¬
ductos dño refert. Porro cet̾i tres eugłistȩ
qui cong̾gate de gentib eccłiȩ scͥpserunt:
asini solũmodo ad dñm adducti faciunt
mentionẽ: de matre om̃ino recicent: qͥa illi
simplicit̾ fidem gentium figurant. Iste
autẽ natũ ex fideli sinagoga fidelẽ gentiũ
rauit. Pfisciscente gͥ dño & discipłis eiꝰ. ꝙ

Expanded text:
mptae a se humanitatis arcana patefecit. Quod vero Marcus unum illuminatum scribit, ad gentium salutem specialiter respicit, qui omnimodis a luce veritatis exuos instituebat ad fidem salvationi figura congrueret. Matthaeus vero qui credentibus ex Hebraeis suum scribebat Evangelium, quod in gentium quoque notitiam erat perventurum, recte duos dicit illuminatos, ut ad utrumque populum unam eamdemque fidei gratiam pertinere doceret. Quod etiam in sequenti lectione de asino, in quo Dominus sedere dignatus est, eadem Evangelica servare Scriptura curavit. Matthaeus namque qui fidelibus ex Judaeis evangelizabat, asinam simul et pullum adductos Domino refert. Porro caeteri tres Evangelistae qui congregatae de nationibus Ecclesiae scripserunt, asini solummodo ad Dominum adducti faciunt mentionem, de matre omnino reticent. Quia illi simpliciter fidem gentium figurant; iste autem natum ex fideli synagoga fidelem gentium ravit. Proficiscente ergo Domino et discipulis ejus et
Abbreviated transcription (Latin):
repmitti: apło quoq in eadem sententia con
nũ dĩ uelut paruulꝰ: ñ int̾bit in illus. Sic̃¬
puer ñ ꝑseuerat in iracundia: ñ lesus me¬
minit. ñ uidens pulchrã mulierẽ delecᷤ¬
tatur: ñ aliud cogitat. aliud loquit᷑. sic &
uos nͥ talem habueritiᷤᷤ innocentiã & animi
puritatẽ: regnum celoꝵ ñ pot̾itis intrare.

Expanded text:
postolo quoque 796 in eadem sententia congnum Dei sicut puer, non intrabit in illud. Sicupuer non perseverat in iracundia, non laesus meminit, non videns pulchram mulierem delectatur, non aliud cogitat, aliud loquitur, sic et vos, nisi talem habueritis innocentiam, et animi puritatem, regnum coelorum non poteritis intr
Abbreviated transcription (Latin):
xorem suã nisi ob fornicationẽ. & aliã duxe¬
rit: mechat᷑. Una gͦ solũ modo causa ẽ. car¬
ualis fornicatio. una sp̃italis. timor dĩ. ut
uxor dimittat᷑. sic̃ multi religionis causa fe¬
cisse legunt᷑. Nulla aut̃ causa est legi dĩ p̾scp¬
ta. ut uiuente ea quę relicꝰta est: alia duca¬
tur. Et offerebant ei paruulos: ut tange¬
ret illos. Discipłi aut̃: cõminabant᷑ offerenti¬
b. ñ qđ nollent eis saluatoris ꝙ uoce & manu
benedici. s qđ necdum habentes plenissimã fi-¬
dem. putarent eum in similitudinẽ homi¬
nũ offerentiũ importunitate lassari. Iͦs
cũ uid̾et iħc indigne tulit: & ait illis. Sini¬
te paruulos uenire ad me: & ne ꝓhibueri¬
tis eos. Talium est enĩ regnum cęloꝵ. Signi

Expanded text:
rem suam nisi ob fornicationem, et aliam duxerit, moechatur . Una ergo solummodo causa est carnalis, fornicatio: una spiritalis, timor Dei, ut uxor dimittatur, sicut multi religionis causa fecisse leguntur. Nulla autem causa est Dei lege perscripta, ut vivente ea quae relicta est, alia ducatur. Et offerebant illi parvulos ut tangeret illos. Discipuli autem comminabantur offerentibus. Non quod nollent eis Salvatoris et voce et manu benedici, sed quod necdum habentes plenissimam fidem, putarent eum in similitudinem hominum, offerentium importunitate lassari. Quos cum videret Jesus, indigne tulit, et ait illis. Sinite parvulos venire ad me, et ne prohibueritis e
Abbreviated transcription (Latin):
Nam cũ om̃is uideoꝵ ꝓuintia generalit̾
ad distinctionẽ aliarum gentium udea
dicta sit : specialiꝰ tam̃ meridiana eiꝰ pla-¬
ga appellatur uidea. ad distinctionẽ sama¬
riȩ. galilee decapolis. & ceterarũ in eadem
ꝓuintia regionũ. Et conueniũnt iterũ

Expanded text:
Nam cum omnis Judaeorum provincia generaliter Nam cum omnis Judaeorum provincia generaliter ad distinctionem aliarum gentium Juddicta sit, specialius tamen meridiana ejus plaga appellabatur Judaea, ad distinctionem Samariae, Galilaeae, Decapolis et caeterarum in eadem provincia regionum. Et secutae sunt eu
Abbreviated transcription (Latin):
designari ñ ĩmerito creditur. qui phylargi¬
li qͦs ĩnaior soientia erigit. aceteroꝵ socie¬
tate disiungitꝰ. & quasi quo plus sapiunt.
eo a concordiȩ uirtute desipiscunt: rec̾te
subiungit᷑. Habete in uob̃ sal: & pace̾ habete
int̾ uos. Psal quippe: uerbi sapientia desig¬
nat᷑. Qui gͥ loqui sapient̾ nitit᷑. magnõ.¬
ꝑe metuat. ne eiꝰ eloquio audi entium
unitas confundat᷑. Sal quippe sine pace:
ñ uirtutis est donũ. s dãpnationis argum̃¬
tũ. Quo enĩ quisq mllius sapit: eo dẽt̾ius
delinqͥt. de ideo in exeusabilit̾ merebit᷑ sup¬
nit in fenes uideȩ ultra iordanem. Huc¬
usq marcꝰ eugłista ea narrabat de dño.
quȩ in galilea fecit & docuit. Hinc incipit
ea narrare quȩ in iudea fecit & docuit. si¬
ue passus est. Et pͥmo quidẽ trans iordanẽ
ad orientẽ: deinde etiam cis iordanẽ. qͣndo
uenit iericho. bethaniam. & iherosolunã.

Expanded text:
designari non immerito credetur qui philargydesignari non immerito credetur qui philargyli, quos dum major scientia erigit, a caeterorum societate disjungit, et quasi quo plus sapiunt, eo longius a concordiae virtute desipiscunt, recte subjungitur: Habete in vobis sal, et pacem habete inter vos. Per sal quippe verbi sapientia designatur. Qui ergo loqui sapienter nititur, magnopere metuat ne ejus eloquio audientium unitas confundatur. Sal quippe sine pace non virtutis est donum, sed damnationis augmentum. Quo enim quisque melius sapit, eo deterius delinquit. Et ideo inexcusabiliter merebitur supnit in fines Judaeae ultra Jordanem. Hucusque Marcus evangelista ea narravit de Domino quae in Galilaea fecit et docuit. Hic incipit ea narrare quae in Judaea fecit et docuit, sive passus est. Et primo quidem trans Jordanem ad orientem, deinde etiam cis Jordanem, quando venit Jericho, Bethaniam et Hierosolymam.
Abbreviated transcription (Latin):
tur. & omĩs uictua salietur: quia om̃is fi¬
delis qui ȩt̾ni ueriẽ torm̃ti cauere uult:
igne uł gr̃ȩ sp̃italis. uł incͤrentiũ deforis
tribulationum debet castigari: ut dignũ deo
sacͥficium fieri possit. Respicit hĩc locus
ad suꝑiora. ubi membra scandalizantia
tos. ob xxp̃i amorẽ negare. Bonũ est sal
Qđ si sal insulsum fuerit. in quo illud con¬
dietis : Bonum est enĩ dĩ uerbum audi¬
re frequentiꝰ. sale sapientiȩ sp̃italis cordis
archana condiri: ĩmo ipsum cũ apłis sal
terre fieri. id ÷ eoꝵ quoq qui adhuc t̾rena
sapiunt. imbuendis mentib sufficere. At
si quis semel condim̃to ueritatiᷤ refecꝰtus
ad apostasiam redierie. quo alio doctore
corrigitur. qui eam qͣni ipse gustauit sapi¬
entiȩ dulcedinem uł aduersis scłi ꝑterritꝰ:
uł allectus ꝓsꝑis respuit  Cui apte con¬
gruit illud uiri sapientis. Qͥs medebit᷑ incan¬
tatori a serpente ꝑcusso : hac sane senten¬
tia specialiter uidȩ scariotis socios ipsũq

Expanded text:
quia omnis fidelis qui aeterni vermem tormenti cavere vult, igne vel gratiae spiritalis, vel incurrentium deforis tribulationum debet castigari, ut dignum Deo sacrificium fieri possit. Respicit hic locus ad superiora, ubi membra scandalizantia tos, ob Christi amorem negare. Bonum sal. Quod si sal insulsum fuerit, in quo illud condietis? Bonum est Dei verbum audire frequentius, sale sapientiae spiritalis cordis arcana condire, imo ipsum cum apostolis sal terrae fieri, id est, eorum quoque qui adhuc terrena sapiunt, imbuendis mentibus sufficere. At si quis semel condimento veritatis refectus, ad apostasiam redierit, quo alio doctore corrigitur, qui eam quam ipse gustavit sapientiae dulcedinem, vel adversus saeculi perterritus, vel allectus prosperis respuit? Cui apte congruit illud viri sapientis: Quis medebitur incantatori a serpente percusso? Hac sane sententia specialiter Judae Scariothis socios ipsumque