comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
do a quo creata ẽ: substantiã uͦ eiꝰ nomi¬
nare ñ possũ. Non enĩ eã puto ẽẽ s usitatis
notisq naturis: quas istis corporalibus
sensib tangimꝰ. Nã neq ex terra. neq
horũ constare animã puto. Sed qũe ad¬
modũ si ex me quereres. arbor ista ex qͥb
constet. notissima ista elem̃ta quatuor
nominarẽ: ex qͥb om̃ia talia constare
credendũ ẽ. Forro siꝑgeres querere un¬
de ipsa terra. uł aqua. ł aer. ł ignis con¬
stet: nichil iã qͦd dicerẽ reꝑirẽ: Sic
cũ querit᷑ ex qͥb sit homo cõpositꝰ: res¬
pondere possũ ex anima ⁊ corpore.
Rursũ de corpore si queras: ad elementa¬
illa quatuor recurrã. De anima uͦ que¬
renti tͥ. cũ simplex quȩdã ⁊ ppriȩ subs-¬
tantiȩ uideat᷑ ẽẽ: non aliter eã acsi que-

Expanded text:
 a quo creata est. Substantiam vero ejus nominare non possum: non enim eam puto esse ex iis usitatis notisque naturis, quas istis corporis sensibus tangimus. Nam neque ex terra, nequeum conjunctis constare animam puto. Sed quemadmodum si ex me quaereres, arbor ista ex quibus constet, notissima ista elementa quatuor nominarem, ex quibus omnia talia constare credendum est; porro si pergeres quaerere, unde ipsa terra, vel aqua, vel aer, vel ignis constent, nihil jam quod dicerem reperirem: sic cum quaeritur ex quibus sit homo compositus, respondere possum, ex anima et corpore; rursum de corpore si quaeras, ad illa elementa quatuor recurram; de anima vero quaerenti tibi, cum simplex quiddam et propriae substantiae videatur esse, non aliter ha
Abbreviated transcription (Latin):
uoniam uideo
te habunda
atq incongrue. Sepe
enĩ cũ abste multa quesissẽ. nescio qua
illa greca sententia me deterrendũ puta¬
sti: qua ꝓhibem᷑ ea q̃ supra nos st̃ require¬
re. Nc̃ uero ñ puto nos ipsos supra nos ẽẽ
Qũaobrẽ cũ de aisima quero: ñ sũ dignꝰ
qͥaudiã qͦd supra nos quid ad nos: sed for¬
tasse dignꝰ qui audiã. qͥd simꝰ nos. Aubu¬
de anima uelis Renatis. Faciam. Nlam
st̃ mͥ ista dut᷑na cogitatione p̃parata.
Quero gͥ. unde sit anima. qualis sit. quan¬
ta sit. cur corpori fuerit data. cũ ad corpꝰ¬
aduenerit qualis efficiat᷑: qualis cũ absces¬
serit..Cum queris unde sit anima:
duo queclã intelligere cogor. Aliter
enĩ dicimꝰ unde sit homo. quȩ sit ciꝰ pa¬
tria scire cupientes: alit̾ unde sit cum
querimꝰ unde constet. id ẽ ex quib elem̃tis
rebq cõpositus. Qͥd horũ scire uis. cũ in¬
terrogas unde sit anima. utrũ nã quasi
regionẽ eiꝰ ⁊ patriã. unde huc uenerit.

Expanded text:
uoniam video te abundaratque incongrue. Saepe enim cum abs te multa quaesissem, nescio qua illa graeca sententia me deterrendum putasti, qua prohibemur ea quae supra nos sunt requirere: nunc vero non puto nos ipsos supra nos esse. Quamobrem cum de anima quaero, non sum dignus qui audiam: Quod supra nos, quid ad nos? sed fortasse dignus qui audiam, quid simus nos. Ade anima audire velis. E. Faciam: nam sunt mihi ista diuturna cogitatione praeparata. Quaero igitur unde sit anima, qualis sit, quanta sit, cur corpori fuerit data, et cum ad corpus venerit qualis efficiatur, qualis cum abscesserit? 2. A. Cum quaeris unde sit anima, duo quaedam intelligere cogor. Aliter enim dicimus unde sit homo, quae sit ejus patria scire cupientes; aliter unde sit, cum quaerimus unde constet, id est, ex quibus elementis rebusque compositus. Quid horum scire vis cum interrogas unde sit anima? Utrumnam quasi regionem ejus et patriam, unde huc venerit,
Abbreviated transcription (Latin):
in cotidianȩ uitȩ actib habere solita ẽ.
admoneo te. ut ꝑ ea quȩ te ducendũ
existimo. libens pergas: nec nr̃o qͦdam
necessario cireuitu defatigatꝰ egre tolers
aliquanto te tardius ad id qͦd cupis
ꝑuenire. Nã priꝰ abs te quero utrũ corpͦ
ullũ putes eẽ. qͦd non ꝓ suo modo habeat
aliqũa longitudinẽ ⁊ latitudinẽ ⁊ alti¬
tudinẽ. R Qũa dicas altitudinẽ. non
intelligo. AIllã dico: qua efficit᷑
ut interiora corporis cogitent᷑. aut etiã
sentiant᷑. si ꝑlucet ut uitrũ: qu̾a si demas
corporib quantũ mea opinio ẽ. neq sen¬
tiri possunt. neq om̃ino corpora eẽ rec-¬
te existimari. Hic mͥ uolo aꝑias qͥd tu
sentias. R. Prorsus ñ dubito corpora
om̃ino his carere ñ posse. A. Quid illud
potes cogitare. ista tria ñ ẽẽ nͥ in corporibꝰ.
R Non intelligo qͦmͦ ẽẽ alibi possint.
N. Ergo animã ñ putas ẽẽ aliud qũa

Expanded text:
in quotidianae vitae actibus habere solita est; in quotidianae vitae actibus habere solita est; admoneo te, ut per ea, per quae te ducendum existimo, libens pergas, nec nostro quodam necessario circuitu defatigatus, aegre tuleris aliquanto te tardius ad id quod cupis pervenire. Nam prius abs te quaero, utrum corpus ullum putes esse, quod non pro modo suo habeat aliquam longitudinem, et latitudinem, et altitudinem? E. Quam dicas altitudinem, non intelligo. A. Illam dico qua efficitur ut interiora corporis cogitentur, aut etiam sentiantur, si perlucet ut vitrum; quanquam si hoc demas corporibus, quantum mea opinio est, neque sentiri possunt, neque omnino corpora esse recte existimari. Hinc mihi volo aperias quid tu sentias. E. Prorsus non dubito corpora omnia his carere non posse. A. Quid illud? potes cogitare ista tria non esse nisi in corporibus? E. Non intelligo quomodo alibi esse possint. A. Ergo animam non putas esse al
Abbreviated transcription (Latin):
ita eẽ hanc arborẽ deteriorẽ qũa est
iusticia. ut nec cõꝑanda qͥdẽ tibi uideat᷑
⁊ hoc lignũ ñ ẽẽ nichil confessus sis pla¬
cet ne tibi ut ipsã iusticiã nichil ẽẽ cre¬
damus. R. Quis hoc demens cre¬
diderit. A. Rec te om̃ino. sedfor¬
si detraxeris nichil erit. Rta uidet.
A. Quid gͦ iusticia. qu̾a ñ nichil ẽẽ
confessus es. ĩmo qͥddã longe diuinius
longeq prestantius. uidetur tͥ longa
ẽẽ ... R. Nullo mͦ michi iusticia aut
longa aut lata. aut tale aliqͥd cogitanti
robusta sit: sed utrũ uere ita sit nondũ
a te ita ẽẽ dictũ scis: fieri enĩ potest.
ut multa sint magni estimanda quȩ
istis carent. sed ñ continuo ex hoc gen̾e
animã credendã puto. A. Scio istud
nobis enodandũ restare: ⁊ hoc me dem¬
ceps explicaturũ ꝓmiserã. Uerũ qͥa res
subtilissima ẽ. ⁊ longe alios mentis ocu¬
los querit. qu̾a humana consuetudo

Expanded text:
ita hanc arborem esse deteriorem quam est ita hanc arborem esse deteriorem quam est justitia, ut nec comparanda quidem tibi videatur, et hoc lignum non esse nihil confessus sis; placetne tibi ut ipsam justitiam nihil esse credamus? E. Quis hoc demens crediderit? A. Recte omnino: sed forsi detraxeris, nihil erit. E. Ita videtur. A. Quid ergo? justitia, quam non nihil esse confessus es, imo quiddam longe divinius hac longeque praestantius, videtur tibi longa esse? E. Nullo modo mihi justitia aut longa, aut lata, aut tale aliquid cogitanti robusta sit, sed utrum vere ita sit, nondum a te dictum esse scis. Fieri enim potest, ut multa sint magni aestimanda, quae istis careant; sed non continuo ex hoc genere animam esse credendum puto. 6. A. Scio istud nobis enodandum restare, et hoc me deinceps explicaturum promiseram: verum quia res subtilissima est, et longe alios mentis oculos quaerit, quam humana consuetudo
Abbreviated transcription (Latin):
existimẽ rationẽ tibi reddã si placet.
R. Placet uͦ: ac uehem̃ter expeto.
Uidet᷑ enĩ mͥ quasi nichil ẽẽ anima: si
nichil ẽ horũ. A. Prius gͦ si uidet᷑
ostendã tͥ multas ẽẽ res quas ñ possis
dic̾e nichil ẽe: nec tam̃ in eis inuenire
aliqͣ huiꝰ modi spatia qualia in anima
requiris. ut ñ solũ ñ tͥ ex eo anima nichil
ẽẽ uideat᷑. qͦd in ea ñ inuenis longitudi¬
nẽ. siue aliquid tale: sed eo p̃ciosior et
pluris existimanda sit qͦ nichil horum
habet. E Deinde utrũ uere nichil horũ
habeat uidebimꝰ. Ntere qͦ uis
ordine ac modo: ego audire ⁊ discere
uolo int̾roganti m̃ respondeas. fortas¬
se enĩ ea quȩ te docere conor ipse iam
nosti. Credo enĩ non te dubitare hanc
arborẽ non ẽẽ om̃mo nichil. R. Quis
dubitauerit.  A. Quidillud ñ dubi¬
tas. iusticiã multo eẽ hac arbore meliore:
R Ridiculũ istud qͥde.: quasi uero u¬
la sit cõꝑatio. Aiberalit̾ mecum
agis: sed illud nc̃ adtende. cũ constet

Expanded text:
 rationem tibi reddam, si placet. E. Placet vero, ac vehementer exspecto: videtur enim mihi quasi nihil esse anima, si nihil est horum. A. Prius ergo si videtur, ostendam tibi multas esse res quas non possis dicere nihil esse, nec tamen in eis invenire aliqua hujusmodi spatia, qualia in anima requiris: ut non solum non tibi ex eo anima nihil esse videatur, quod in ea non invenis longitudinem, sive aliquid tale; sed eo pretiosior et pluris aestimanda sit, quo nihil horum habet. Deinde utrum vere nihil horum habeat, videbimus. E. Utere quo vis ordine ac modo, ego audire et discere volo interroganti mihi respondeas; fortasse enim ea quae te docere conor, ipse jam nosti: credo enim non te dubitare hanc arborem non esse omnino nihil. E. Quis dubitaverit. A. Quid illud? num dubitas justitiam multo esse hac arbore meliorem? E. Ridiculum istud quidem est, quasi vero ulla sit comparatio. A. Liberaliter mecum agis; sed illud nunc attende: cum constet
Abbreviated transcription (Latin):
mur: negare ñ possũ corpꝰ michi animã
uideri. Nã tale aliqͥd eã ẽẽ cogito. .
Corpus quidẽ uentũ ẽe tã concede: qũã
si me de fluctu int̾roges. Nã nichil aliud
qu̾a istũ aerẽ cõmotũ ⁊ agitatũ uentũ
ẽẽ sentimꝰ. Quiꝰd in loco tranqͥllissimo
⁊ ab om̃ib uentis quietissimo. uł breui
flabello approbari potest: quo etiã
muscas abigentes aerẽ cõmouemꝰ flatũ-¬
q sentimꝰ. Qd cũ uenerit occultiore
quodã motu cęlestiũ uł t̾renoꝵ corpoꝵ.
per magnũ spatiũ mundi uentus uocat᷑.
ex diuersis partib cęli nomina etiam
diu̾sa sortitus. An ne tͥ alit̃ uidet᷑s
R. Michi uͦ nichil.⁊ ꝓbabile ẽẽ acci¬
pio qͦd dicis: sed ego aninã ñ ipsũ. sed
tale aliqͥd ẽẽ dixi. A. Dic michi priꝰ
utrũ ipsũ uentũ cuiꝰ mentionẽ fecisti.
nẽ sentias. Deinde uidebimꝰ utrũ tale
aliqͥd anima sit: ut hoc mͦ etiã quanta
sit inuestigare possimꝰ R. Quid ħ¬

Expanded text:
mihi animam videri: nam tale aliquid eam esse cogito. A. Corpus quidem ventum esse tam concedo, quam si me de fluctu interrogares. Nam nihil aliud quam istum aerem commotum ac agitatum ventum esse sentimus; quod in loco tranquillissimo, et ab omnibus ventis quietissimo vel brevi flabello approbari potest, quo etiam muscas abigentes aerem commovemus, flatumque sentimus. Quod cum evenerit occultiore quodam motu coelestium vel terrenorum corporum per magnum spatium mundi, ventus vocatur, ex diversis partibus coeli nomina etiam diversa sortitus. An tibi aliter videtur? E. Mihi vero nihil, et probabile esse accipio quod dicis: sed ego animam non ipsum ventum, sed tale aliquid esse dixi. A. Dic mihi prius, utrum ipsum ventum cujus mentionem fecisti, m et altitudinem sentias. Deinde videbimus utrum tale aliquid anima sit, ut hoc modo etiam quanta sit, investigare possimus. E. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
carnalis cupiditas. scđm quã sentientes
offendebant᷑ de pret̾missis rerũ signis.
uł etiã traditionib suis: ⁊ p̃cepta uitȩ
non curabant. quȩ a cupiditate animũ
purgant.

Expanded text:
carnalis cupiditas, secundum quam sentientes offendebantur de praetermissis rerum signis, vel etiam traditionibus suis; et praecepta vitae non curabant, quae a cupiditate animum purgant.
Abbreviated transcription (Latin):
icut temptatio cupiditatis
trina ẽ: ita ⁊ tẽptatio timoris.
Trinȩ cupiditati q̃ est in curiositate:
opponit᷑ timor mortis. Sic ut enĩ in il¬
la cognoscendarũ rerũ est auiditas:
ita in ista metus amittendȩ talis no¬
ticiȩ. Cupiditati uͦ honoris uł laudis
opponit᷑ timor ignominiȩ ⁊ contume¬
liarũ: cupiditati aut̃ uoluptatis. op¬
ponit᷑ timor doloris. Non absurde gͦ
intelligit᷑ ppt̃ trinã tẽptationẽ pas¬
sionis. ter dñm orasse ut transiret
calix: sed ita ut potius impleret᷑ uo¬
luntas patris.

Expanded text:
icut tentatio cupiditatis trina est, ita tentatio timoris trina est. Cupiditati quae est in curiositate opponitur timor mortis; sicut enim in illa cognoscendarum rerum est aviditas, ita in ista metus amittendae talis notitiae. Cupiditati vero honorum, vel laudis opponitur timor ignominiae et contumeliarum: cupiditati autem voluptatis opponitur timor doloris. Non absurde ergo intelligitur propter trinam tentationem passionis, ter Dominum orasse, ut transiret calix, sed ita ut potius impleretur voluntas Patris.
Abbreviated transcription (Latin):
possuit ferre labores continentiȩ: ⁊ ad
scłm redituri st̃. Qͦd dictũ ẽ assumit se¬
cũ alios septẽ: intelligit᷑. qͥa cũ qͥs cecide¬
rit de iusticia. etiã simulationẽ habe¬
bit. Cupiditas enĩ carnis explisa ꝑ patien¬
tiã a consuetis oꝑib cũ non inuenerit in
⁊ rursus occupat mentẽ hominis. si cum
pulsa eẽt. negligentia subsecuta ẽ: ut
non introduceret᷑ tãqu̾a habitator mun¬
datȩ domui sermo dĩ ꝑ sanã doctrinã:
& qm̃ ñ solũ habebit illa seytẽ uicia.
que septẽ uirtutib sꝑualib st̃ contraria.
sed etiã ꝑ hypocrisim in seipsas uirtutes
ria simulatione. redit illa concupiscentia:
ut sint nouissima hominis peiora qũã¬

Expanded text:
possint ferre labores continentiae et ad saeculum redituri sint. quod dictum est: assumit secum alios septem, intellegitur, quia cum quis ceciderit de iustitia, etiam simulationem habebit. cupiditas enim carnis expulsa per paenitentiam a consuetis operibus, cum non inuenerit in rursus occupat mentem hominis, si cum pulsa esset, negligentia subsecuta est, ut non introduceretur tanquam habitator mundatae domui sermo Dei per sanam doctrinam. Et quoniam non solum habebit illa septem vitia, quae septem virtutibus spiritualibus sunt contraria, sed etiam per hypocrisim ria simulatione — redit illa concupiscentia, ut sint nouissima. hominis peiora, qua
Abbreviated transcription (Latin):
mpossibile gͦ est uũ eundẽq patrẽ et filiũ.
generantẽ et nascentẽ. cui testimoniũ ꝑhibet᷑.
et eum qui testimoniũ ꝑhibet maiorẽ. & eũ
qui maiorẽ confitet᷑: eum qui ad dexterã sedet
et stat. et eum qui setis dedit honorẽ. eum qͥ
missus est & eũ qui misit: nec discipłm et do¬
ctorem. ut ipse docuit dicens. sicut docinit
audit.  et eum qui gr̃as agit ei qͥ benedicit.
eum qui suscepit mandatũ et eum qui dat
mandatũ. & ministrũ p̃cipienti. supplicem
eminenti. subditũ suꝑiori. pͥmogenitũ sempi¬
terno. unigenitũ ingenito sacerdotem deo
unum atq eundem esse.

Expanded text:
mpossibile ergo est unum eumdemque esse Patrem et Filium, generantem et nascentem, cui testimonium perhibetur et eum qui testimonium perhibet, majorem et eum qui majorem confitetur, eum qui ad dexteram sedet et stat et eum qui sedis dedit honorem, eum qui missus est et eum qui misit; nec discipulum et doctorem, ut ipse docuit dicens, Sicut docuit maudit; eum qui gratias agit, et qui benedicit, eum qui suscepit mandatum, et eum qui dedit mandatum, et ministrum praecipienti, supplicem eminenti, subditum superiori, primogenitum sempiterno, unigenitum ingenito, sacerdotem Deo unum atque eumdem esse.
Abbreviated transcription (Latin):
quasi iacentẽ animo figura ueris. erigat᷑
in qͦdlibet latus tãqũa si eã uelles per
tenuissimã rimã ubi se clausȩ ianuȩ
iungunt educere. an nondũ intelligis
qͦd uelim: R. Intelligo qͥd dicas:
sed nondũ fortasse qͦd uelis. Allud
scilicet ut respondeas utrũ sic erecta
latitudo. uideat᷑ tibi migrasse in altitu¬
dinẽ. ⁊ latitudinis iã nomen descriptio¬
nẽq amisisse. an adhuc maneat latitu¬
do: qũauis ita sit collocata. Renatꝰ
Uidetur mͥ altitudo ẽẽ facta. A ys.
Recordarisne obsecro qu̾ead modũ alti¬
tudinẽ difinieramꝰ  R. Recordor
plane. me etiã sic respondisse pudet:
nã etiã hoc modo quasi erecta latitu¬
do. sectionẽ ꝑ longũ deorsũ uersus non
admittit. Quare nulla in ea posst̃ inte¬
riora cogitari. qũ auis mediũ ⁊ extrema
cogitentur. scd̾m aut̃ suꝑiorẽ demons¬
trationẽ altitudinis. qũa fecisti ut recor¬
cogitari potest. A. Recte dicis: et

Expanded text:
quasi jacentem animo figuraveris, erigatur quasi jacentem animo figuraveris, erigatur in quodlibet latus, tanquam si eam velles per tenuissimam rimam, ubi se clausae januae jungunt, educere. An nondum intelligis quid velim? E. Intelligo quid dicas, sed nondum fortasse quid velis. A. Illud scilicet ut respondeas, utrum sic erecta latitudo videatur tibi migrasse in altitudinem, et latitudinis jam nomen descriptionemque amisisse; an adhuc maneat latitudo, quamvis ita sit collocata. E. Videtur mihi altitudo esse facta. A. Recordarisne, obsecro, quemadmodum altitudinem definieramus? E. Recordor plane, et me jam sic respondisse pudet. Nam etiam hoc modo quasi erecta latitudo sectionem per longum deorsum versus non admittit: quare nulla in ea possunt interiora cogitari, quamvis medium et extrema cogitentur. Secundum autem superiorem demonstrationem altitudinis, quam fecisti ut recorcogitari potest. A. Recte dicis, et
Abbreviated transcription (Latin):
dicis: sed diligentius considera utrum
latitudo uere undiq secari queat. an
aliunde nec ipsã sectionẽ possit amit¬
tere: qu̾auis plus amitat qũa linea.
R. Nescio prorsus unde possit . A.
Credo te ñ recordari: nã nescire istud
nullo mͦ posses. quare cõmonere faciã
te isto modo. Certe enĩ latitudinẽ sic
intelligis: ut cogitatione tua de alti¬
tudine nichil usurpes. R Sic om̃io¬
.A. Accedat gͥ huic latitudini alti¬
tudo: ⁊ responde iã utrũ etiã aliquid
accesserit. quo magis undiq secari que¬
at. R Mire om̃ino admonuisti:
nc̃ enĩ uideo ñ solũ desuꝑ aut ex infe¬
riori parte. sed a laterib qͦq admitti
posse sectionẽ: nichilq om̃ino reman¬
sisse. unde non queat penetrare diui-¬
deesse duo suꝑiora ubi aderit altitu¬
do. N S ine longitudine qͥdem
uideo ẽẽ ñ posse altitudinẽ: sine lati¬
tudine autẽ potest. A Redi gͦ
ad cogitationẽ latitudinis: ⁊ si eam

Expanded text:
dicis: sed diligentius considera, utrum dicis: sed diligentius considera, utrum latitudo vere undique secari queat; an alicunde nec ipsa sectionem possit admittere, quamvis plus admittat quam linea. E. Nescio prorsus unde non possit. A. Credo te non recordari; nam nescire istud nullo modo posses: quare commonefaciam te isto modo. Certe enim latitudinem sic intelligis, ut cogitatione tua de altitudine nihil usurpes. E. Sic omnino. A. Accedat igitur huic latitudini altitudo, et responde jam utrum etiam aliquid accesserit, quo magis undique secari queat. E. Mire omnino admonuisti. Nunc enim video non solum desuper aut ex inferiori parte, sed a lateribus quoque admitti posse sectionem, nihilque omnino remansisse, unde non queat penetrare divideesse duo superiora, ubi aderit altitudo. E. Sine longitudine quidem video esse non posse altitudinem, sine latitudine autem potest. A. Redi ergo ad cogitationem latitudinis, et si eam
Abbreviated transcription (Latin):
de altitudine ad huc nichil diximꝰ. nisi
cũ eã ꝓponendã ratio de monstrauerit
quȩ circulo claudit᷑. Propt̃ sũmã ȩqua¬
litatẽ quȩ alia ipsius ȩqualitatis mode¬
ratio ẽ. qũa punc tũ in medio constitu¬
tũ.Multa de huiꝰ potentia dici posst̃.
sed adhibeo modũ ⁊ tibi ipsa cogitan¬
da plurima ꝑmitto. RSane ut
uidet᷑. non enĩ me reqͥrere pigebit : si qͥd
fuerit obscurius. Cerno aut̃ mediocrit̃
ut puto. magnã huiꝰ signi ẽẽ potentiã.
ANunc gͦ illud adtende cũ & qͥd
sit signũ.⁊ quid longitudo. ⁊ qͥd sit la¬
titudo ꝑspexeris. quid hoꝵ tͥ uideat᷑
alterius ⁊ cuius indigere sine quo esse
ñ possit. R Uideo qͦd latitudo longi¬
tudine indigeat: sine qua prorsus non¬
cerno latitudine qͥdẽ ñ indigere ut
sit: sed sine signo illo ẽẽ ñ posse. Illud
aut̃ signũ ꝑ semet ipsũ eẽ: ⁊ nulliꝰ hoꝵ
inligere manifestũ ẽ. Ata ẽ ut

Expanded text:
de altitudine adhuc nihil diximus de altitudine adhuc nihil diximus eam praeponendam ratio demonstraverit quae circulo clauditur, propter summam aequalitatem; quae alia ipsius aequalitatis moderatio est, quam punctum in medio constitutum? Multa de hujus potentia dici possunt, sed adhibeo modum, et tibi ipsi cogitanda plura permitto. E. Sane ut videtur; non enim me requirere pigebit, si quid fuerit obscurius: cerno autem mediocriter, ut puto, magnam hujus signi esse potentiam. 20. A. Nunc ergo illud attende, cum et quid sit signum, et quid sit longitudo, et quid sit latitudo perspexeris; quid horum tibi videatur alterius, et cujus indigere, sine quo esse non possit. E. Video quod latitudo longitudine indigeat, sine qua prorsus intcerno latitudine quidem non indigere ut sit, sed sine signo illo esse non posse. Illud autem signum per semetipsum esse et nullius horum indigere, manifestum est. A. Ita est ut
Abbreviated transcription (Latin):
tiat᷑ punc tũ uocat᷑. cũ mediũ tenet
figurȩ.Si aut̃ pͥncipiũ lineȩ ẽ uel lmes.
aut etiã finis uł cũ om̃ino aliqͥd notat.
qͦd sine partib intelligendũ sit. nec ta-¬
men obtineat figurȩ mediũ: signum
dicit᷑. Est gͦ signũ nota sine partibus.
ẽ aut̃ punctũ nota mediũ figurȩ te¬
nens. Ita fit ut om̃e punctũ etiã signũ
sit: ñ aut̃ om̃e signũ punc tũ uideatur.
Uolo enĩ de his nominib inter nos con¬
uenire: ut minus in disputando circũ¬
loquam᷑. qũaꝗͣ pleriq punc tũ appel-¬
lent ñ qͦd om̃is figurȩ mediũ sed quod
solius circuli uł pilȩ tenet. tã ⁊ si minꝰ
nobis de uocabulis laborandũ ẽ. .R.
Assentio .A. Uides certe etiã quantũ¬
ipso angulis claudat᷑. Demde undecũq
secari linea potest. per ipsũ secat᷑: cũ
ipsũ om̃mo nullã in se admittat sec ti-¬
onẽ. Nulla linea lineȩ nͥ ꝑ ipsũ copulat᷑.
Postremo cũ cȩteris planis figuris. nã

Expanded text:
 tenet figurae: si autem principium lineae est vel lineis, aut etiam finis; vel cum omnino aliquid notat quod sine partibus intelligendum sit, nec tamen obtineat figurae medium, signum dicitur. Est ergo signum nota sine partibus. Est autem punctum, nota medium figurae tenens. Ita fit ut omne punctum etiam signum sit, non autem omne signum punctum videatur. Volo enim de his nominibus inter nos convenire, ut minus in disputando circumloquamur: quanquam plerique punctum appellent, non quod omnis figurae medium, sed quod solius circuli vel pilae tenet; tametsi minus nobis de vocabulis laborandum est. E. Assentior. ipso angulus claudatur; deinde undecumque secari linea potest, per ipsum secatur, cum ipsum omnino nullam in se admittat sectionem; nulla linea lineae, nisi per ipsum copulatur. Postremo cum caeteris planis figuris nam
Abbreviated transcription (Latin):
trema latitudinis lineȩ ducant᷑. Utrũq
aut̃ hoc: ratio respuit. Id erit gͥ: quod
diuidi nequeat. A. Recte dicis.
sed nonne tͥ tale aliqͥd uidet᷑ etiã illud
unde linea ducit᷑. ⁊ si figura nondum
sit. cuiꝰ mediũ intelligamus: illud enĩ
dico lineȩ pͥncipiũ. a quo incipit longi¬
tudo Quod uolo sine ulla longitudi¬
ne intelligas. Nã si longitudinẽ intel¬
ligis: nequaꝗͣ ꝓfecto intelligis unde
ipsa incipit iongitudo. R. ale om̃ino
A. Hoc gͦ quodĩã te intelligere inds
potentissimũ om̃iũ quȩ demonstrata¬

Expanded text:
trema latitudinis lineae ducantur. Utrumque trema latitudinis lineae ducantur. Utrumque autem hoc ratio respuit. Id erit igitur quod dividi nequeat. A. Recte dicis. Sed nonne tibi aliquid tale videtur etiam illud unde linea ducitur, etsi figura nondum sit cujus medium intelligamus? Illud enim dico lineae principium a quo incipit longitudo, quod volo sine ulla longitudine intelligas. Nam si longitudinem intelligis, nequaquam profecto intelligis unde ipsa incipit longitudo. E. Tale omnino. A. Hoc ergo quod jam te intelligere video, potentissimum omnium, qu
Abbreviated transcription (Latin):
non potest. R Profecto il quos
ñ potest. A Preponis gͥ lineã lati¬
tudini. Nã si qͦd diuidi ñ potest p̃ponen¬
dũ ẽ : preponamꝰ necesse ẽ etiã id quod
minꝰ diuidi potest. Latitudo aut̃ ex oñi
par te diuidit᷑. longitudo uͦ non nͥ ex
diuerso. nã ꝑ longũ diuisionẽ ñ adinit¬
tit. Est gͦ latitudine prestantior. an
tu alit̾ ex istimas. R. ta prorsus
ratio cogit fateri ut dicis. A.liã
queramus si placet utrũ sit aliqͥd in ista
ratione: qͦd om̃ino ñ queat diuidi. Ent
enĩ hoc multo etiã quͣa illa linea melꝰ.
Nã lineã cernis ex diu̾so in numerabi¬
liter secari posse. Itaq tͥ ipsi hoc mueni¬
endũ climitto. R. Ego illud puto
ñ posse diuidi. qͦd mediũ in figura po¬
nebamꝰ: unde in extrema lineȩ ducunt᷑.
Nã si diuidit᷑. longitudine aut etiã la¬
titudine carere ñ potest. Secl si longitu¬
dinẽ solã habet. ñ iã unde ducunt᷑ lincȩ

Expanded text:
non potest? E. Profecto id quod non potest? E. Profecto id quod non potest. A. Praeponis igitur lineam latitudini. Nam si quod dividi non potest, praeponendum est; praeponamus necesse est etiam id quod minus dividi potest: latitudo autem ex omni parte dividitur, longitudo vero non nisi ex diverso, nam per longum divisionem non admittit: est ergo latitudine praestantior. An tu aliter existimas? E. Ita prorsus ratio cogit fateri ut dicis. 18. A. Jam quaeramus, si placet, utrum sit aliquid in ista ratione, quod omnino non queat dividi; erit enim hoc multo etiam quam illa linea melius. Nam lineam cernis ex diverso innumerabiliter secari posse, itaque tibi ipsi hoc inveniendum dimitto. E. Ego illud puto non posse dividi, quod medium in figura ponebamus, unde in extrema lineae ducuntur. Nam si dividitur, longitudine aut etiam latitudine carere non potest. Sed si longitudinem solam habet, non jam unde ducuntur lineae
Abbreviated transcription (Latin):
diq nullo angulo ȩqͣlitatẽ ꝑturbante.
⁊ a cuiꝰ medio ad om̃s extremitatis par
tes lineȩ duci posst̃. . R.Lam ut
opinor intelligo: nã illã figurã quȩ una
linea in circulũ ducta terminat᷑. mͥ
uideris describere. A. Rec te intelli¬
gis. Nc̃ itaq illud considera: cũ suꝑior
ratio docuerit lineã in solã longitudi¬
nẽ intelligi. nec qͥcꝗͣ latitudinis usur¬
pare ⁊ idõ ꝑ longũ qua ducit᷑ diuidi
non posse. utrũ tibi uideat᷑ figura quȩ¬
libet sine latitudine inueniri. Rn
Nullo mͦ. A. Quid ipsa latitudo
potest ne longitudinẽ ñ habere. qua¬
uis latitudo sola sit: qũe admodũ suꝑiꝰ
longitudinẽ sine latitudine intelleximꝰ.
an non potest R. Uideo ñ posse.
A U ides etiã illud ni fallor quocd
latitudo ab om̃i parte diuidi queat
linea uͦ ꝑ longũ non queat
anfestum ẽ. A. Quid gͦ putas pli¬
ris habendũ qͦd diundi potest an id ga

Expanded text:
dique, nullo angulo aequalitatem perturbante, dique, nullo angulo aequalitatem perturbante, et a cujus medio ad omnes extremitatis partes pares lineae duci possunt? E. Jam, ut opinor, intelligo: nam illam figuram quae una linea in circulum ducta terminatur, mihi videris describere. A. Recte intelligis. Nunc itaque illud considera, cum superior ratio docuerit lineam in sola longitudine intelligi, nec quidquam latitudinis usurpare, et ideo per longum qua ducitur dividi non posse, utrum tibi videatur figura quaelibet sine latitudine inveniri. E. Nullo modo. A. Quid? ipsa latitudo potestne longitutudinem non habere, quamvis latitudo sola sit, quemadmodum superius longitudinem sine latitudine intelleximus; an non potest? E. Video non posse. A. Vides etiam illud, nisi fallor, quod latitudo ab omni parte dividi queat, linea vero per longum non queat. E. Manifestum est. A. Quid ergo putas pluris habendum? quod dividi potest, an id quod
Abbreviated transcription (Latin):
Accipe aliud in ȩqͥlitatis aꝑtissimũ indiciũ.
Certe enĩ cernis uel illã figurã triangu¬
lam parib lineis constantẽ. uł istã qua-¬
dratã. habere aliqͦd mediũ. R
Cerno plane. A Quid ab eodẽ medio
cũ lineas ad om̃s figurȩ partes ducimꝰ.
paresne tͥ duci lineȩ uident᷑ an impares:
R.mpares prorsus. nã longiores eas
necesse ẽ ẽẽ qͦs in angulos ducimꝰ.A.
Istȩ in quadrata quot st̃ ⁊ qͦt in trian¬
gula.s.R. Quatuor hic: tres ibi. A.
Quȩ minimȩ om̃iũ R. Quȩ sursum:
.AEt qͦt st̃ in figura utraq s. R
Totidẽ scilicet ea quȩ in media latera
ducunt᷑. A Uerissime mͥ uideris di¬
cere. neq hic opus ẽ diutius ĩmorari:
ad id enĩ qͦd uolumꝰ satis ẽ. Nã ⁊ magnã
hic ȩqͣlitatẽ seruari ut opinor uides:
⁊ tamen nondũ ex om̃i parte ꝑfectam.
R. Om̃ino uideo: ⁊ quȩ illa figura
sit quȩ habeat sũmã ȩqualitatẽ. nosse
nͥ eã cuiꝰ ⁊ extremitas sibi concors ẽ un-¬

Expanded text:
Accipe aliud inaequalitatis apertissimum indicium: certe enim cernis, vel illam figuram triangulam paribus lineis constantem, vel istam quadratam habere aliquod medium. E. Cerno plane. A. Quid? ab eodem medio cum lineas ad omnes figurae partes ducimus, paresne tibi duci lineae videntur, an impares? E. Impares prorsus: nam longiores eas necesse est esse, quas in angulos ducimus. A. Istae in quadrata quot sunt, et quot in triangula? E. Quatuor hic, tres ibi. A. Quid? minimae omnium quae rursum, et quot sunt in figura utraque? E. Totidem, scilicet eae quae in media latera ducuntur. A. Verissime mihi videris dicere, neque hic opus est diutius immorari; ad id enim quod volumus satis est: nam et magnam aequalitatem hic servari, ut opinor, vides, et tamen nondum ex omni parte perfectam. E. Omnino video, et quae illa figura sit quae summam aequalitatem habeat, nosse nisi eam, cujus et extremitas sibi concors est un
Abbreviated transcription (Latin):
apparuit. tolerabiliꝰ adhuc errat. Nã uelut peni¬
tuerit eũ qͦo debuit pęnitere. id ẽ qͦd ausus fuerit
atq indulgentiã dari om̃iũ peccatoꝵ. ut in para¬
disũ hoc ẽ locũ tantȩ felicitatis mittant᷑. & bea
tas mansiones in domo patͥs hab̾e mereant᷑. sed
illud eũ potiꝰ pęnituerit. qͦd eis minoris beatitu¬
dinis extra regnũ cȩloꝵ concesserit sedes: adiun-¬
git atq ait. Aut si forte qͥspiã reluctet᷑ latro¬
nis animȩ uł dinoeratis in terĩ tẽporarie collatũ¬
paradisum. nec suꝑesse illis adhuc in resurrecti

Expanded text:
apparuit tolerabilius adhuc errat. nam uelut paeniapparuit tolerabilius adhuc errat. nam uelut paenituerit eum — non quod debuit paenitere, id est quod ausus fuerit atque indulgentiam dari omnium peccatorum, ut in paraditas mansiones in domo Patris habere mereantur; sed illud eum potius poenituerit, quod eis minoris beatitudinis extra regnum coelorum concesserit sedes; adjunxit, atque ait: « Aut si forte quispiam reluctetur, latronis animae vel Dinocratis interim temporarie collatuparadisum;
Abbreviated transcription (Latin):
terrerem᷑ auctoritate censurȩ. Uideris tu frat̃
qͦmͦ sustmere possis istũ docentẽ: catholici tam̃
qui sanũ sapiunt sacerdotes qͥb & te oportet
adiungi absit ut adqͥescant istũ audire cen-¬
sentẽ. quin potiꝰ optant resipiscentẽ ac dolentẽ:
⁊ qͦd ista senserit. immo uͦ etiã scͥpserit. correc¬
tione saluberrima penitentẽ. S hoc inqͥt exem-¬
plo machabeoꝵ in p̃lio cadentiũ astruo faciendũ:
qͥ cũ furtĩ de int̃dictis auferrent. atq in ipso
certamine cecidissent. ait a sacerdotib inuenimꝰ
hoc initũ consiliũ fuisse. ut quoꝵ animas ex ueti¬
to reatus obstrinxerat. sacrificioꝵ oblatio repara-¬
ret. Ista istuc dic̃. quasi ꝓ incircũcisis illa oblata
legerit sacrificia. sic̃ hȩc nr̃a ꝓ ñ baptizatis censu¬
it offerenda. Circũcisio qͥppe fuit illiꝰ tẽporis sacra¬
mentũ: qͦd p̃figurabat nr̃i tẽporis baptismũ
Uerũ tam̃ iste in sui cõꝑatione qualis posterius

Expanded text:
terreremur auctoritate censurae. uideris tu, frater, quomodo sustinere possis istum docentem; catholici tamen qui sanum sapiunt sacerdotes, quibus et te oportet adiungi, absit ut adquiescant istum audire censentem, quem potius optant resipiscentem ac dolentem et quod ista senserit, immo uero etiam scripserit correctione saluberrima paenitentem. sed hoc, inquit, exemplo Machabeorum in proelio cadentium astruo faciendum, qui cum furtim de interdictis auferrent atque in ipso certamine cecidissent, a sacerdotibus, ait, inuenimus hoc initum fuisse consilium, ut quorum animas ex uetito reatus obstrinxerat, sacrificiorum oblatio repararet. ita istuc dicit, quasi pro incircumcisis illa oblata legerit sacrificia, sicut haec nostra pro non baptizatis censuit offerenda. circumcisio quippe fuit illius temporis sacramentum, quod praefigurabat nostri temporis baptismum. Verum tamen iste in sui comparatione qualis posterius
Abbreviated transcription (Latin):
etiã meũ in hac parte ñ inuidentis assensum.
modo miscdĩȩ p̃scientieq diuinȩ ⁊ affectũ ampli-¬
ficet ⁊ effectũ. Hȩc uerba in scdõ eiꝰ libro lecta
descripsi. Nũqͥd in hac causa erroris. audaciã.
temeritatẽ. p̃sũptionẽ. hab̾e qͥspiã posset am¬
pliorẽ:Ipse sententiã dñicã recordat᷑. ipse cõ-¬
memorat. ipse suis litt̾is int̾ponit: ipse dic̃ quanqͣ
sententia illa pͥncipalis obsistat. qͥa qͥ ñ renatꝰ
fuerit ex aqua & sp̃u scõ ñ intrabit in regnũ

Expanded text:
te non inuidentis assen. sum, modo misericordiae praescientiaeque diuinae et effectum amplificet et affectum. haec uerba in secundo libro eius lecta descripsi. numquid in hac causa erroris audaciam, temeritatem, praesumtionem habere quispiam posset ampliorem? ipse sententiam dominicam recordatur, ipse commemorat, ipse suis litteris interponit, ipse dicit: quamquam sententia illa principalis obsistat, quia qui non renatus f uerit e x aqua et spiritu sancto, non intra
Abbreviated transcription (Latin):
ut ea tͥ scribenda qͣntũ adres ipsas rationesq
attinet. ipse dic taret. Qͦd si uerũ ẽ: iã te ila
dicere potuisse ñ miror. q̃ si patient̃ auscultes
admonitioni meȩ. ⁊ eos libros catholica mente
considẽs atq ꝑtractes: te dixisse ꝓculdibio
penitebit. Ille quippe qͥ se sic̃ eũ ꝓdit apłs

Expanded text:
ut ea tibi scribenda, quantum ad res ipsas rationesque ut ea tibi scribenda, quantum ad res ipsas rationesque adtinet, ipse dictaret. quod si uerum est, iam te illa dicere potuisse non miror, quae, si patienter auscultes ammonitioni meae et eos libros catholica mente consideres atque pertractes, te dixisse procul dubio paenitebit: ille quippe qui se, sicut eum prodit apos
Abbreviated transcription (Latin):
didit. Cũ enĩ qͥs eẽt uincentius uictor ab es
qͥ te nouerant uł forte aderant reqͥsisem audi¬
ui te fuisse donatistã. uł potiꝰ rogatistã. miper
aut̃ cõmunicasse catholicȩ. E cũ gauderẽ ten¬
tũ qͣntũ de his solemꝰ qͦs ab illo errore lib̾atos
ẽẽ cognoscimꝰ ĩmo uͦ etiã multo ampliꝰ qͦd inge¬
niũ tuũ qͦ delec tabar in litteris tuis uidebã
ñ remansisse apud adũsarios ueritatis: additũ
a referentib qͦd me int̾ illa gaudia contrsta¬
ret. idõ te cognominari uoluisse uincentiũ
qͦd nogati successorẽ qͥ hoc nomine apellatꝰ ẽ
acthuc tãꝗͣ magnũ ⁊ scm uirũ animo teneas
⁊ obhoc illiꝰ nom̃ tuũ uolueris ẽẽ cognomen.
Nec defuert̃ qͥ dic̾ent etiã hoc a te fuisse iac¬
tatũ. qͦd ipse tͥ nescio qua uisione apparuerit.
atq ad hos conficiendos libros. de quib tecũ
agere. isto nr̃o opusculo institui. sic adiuuerit.

Expanded text:
didit. cum enim quis esset Vincentius Victor ab eis didit. cum enim quis esset Vincentius Victor ab eis qui te nouerant et forte aderant requisissem, audiui te fuisse Donatistam uel potius Rogatistam, nuper autem communicasse catholicae. et cum gauderem tantum, quantum de his solemus, quos ab illo errore liberatos esse cognoscimus, immo uero etiam multo amplius, quod ingenium tuum, quo delectabar in litteris tuis, uidebam non remansisse apud aduersarios ueritatis, additum est a referentibus, quod me inter illa gaudia contristaret, ideo te cognominari uoluisse Vincentium, quod Rogati successorem, qui hoc nomine appellatus est, adhuc tamquam magnum et sanctum uirum animo teneas et ob hoc illius nomen tuum uolueris esse cognomen. nec defuerunt qui dicerent etiam hoc a te fuisse iactatum, quod ipse tibi nescio qua uisione apparuerit atque ad hos conficiendos libros, de quibus tecum agere isto nostro opusculo institui, sic adiuuerit,
Abbreviated transcription (Latin):
uod michi ad te scri¬
bendũ putaui. hoc priꝰ
cogites uolo fili dilec¬
tissime uictor: si te
contẽnerẽ. nequaquã
id me fuisse facturũ.
Nec idõ tam̃ humilitate nr̃a sic abutaris. ut
ꝓptẽa te existimes approbatũ: qͥa cernis non
fuisse contẽptũ. Neq enĩ sequendũ: sedcor¬
rigendũ te diligo. & qm̃ nec corrigi posse
despero: nolo mireris me contẽnere ñ posse
qũe diligo. Si enĩ te anteꝗͣ nobis cõmunica¬
res diligere debui ut esses catholicꝰ: qͣntoma
gis etiã comunicantẽ diligere debeo ne sis
nouus hereticꝰ.⁊ ut sis talis catholicꝰ cui re¬
sistere nullus possit hereticꝰ:Quantũ enĩ
apparet ex donis ingenii q̃ iã tͥ largitꝰ ẽ ds̃:
ꝓfecto sapiens eris si te ñ ẽẽ credideris. atq
ut sis ab illo qͥ facit sapientes pie. sipliciter.
instanterq poposceris. & malueris errore non&
cipi ꝗͣ errantiũ laudib honorari frius me mi¬
bris tuis titulus tui nominis ꝓ te sollicitũ rec¬

Expanded text:
uod mihi ad te scribendum putavi, hoc prius cogites, fili dilectissime Victor, volo, si te contemnerem, nequaquam id me fuisse facturum. Nec ideo tamen humilitate nostra sic abutaris, ut propterea te existimes approbatum, quia cernis non fuisse contemptum. Non enim sequendum, sed corrigendum te diligo: et quoniam nec corrigi posse despero, nolo mireris me contemnere non posse quem diligo. Si enim te antequam nobis communicares, diligis te iam communicantem diligere debeo, nc sis nonus hereticus et ut sis talis catholicus, cui resistere nullus possit hereticus! quantum enim adparet ex donis ingenii, quae iam tibi largitus est detis, profecto sapiens eris, si te non esse credideris, atque ut sis ab illo qui facit sapientes pie, subpliciter instanterque poposceris et malueris errore non decipi quam errantium laudibus honorari. Prius me in libris tuis titulus tui nominis pro te sollicitum red
Abbreviated transcription (Latin):
qͦtiens de sua uirtute confidunt. Non itaq
displiceat psũptioni tuȩ iuuenili. meus seni¬
lis timor. fili. Ego enĩ si hoc qͦd de animarũ
origine querimꝰ. nec dõ nec aliqͦ sp̃uali homine
docente scire potuero: paratior sũ defendere
ꝗͣ recte etiã hoc ds̃ sicut alia multa nos scire
uoluerit. ꝗͣ temere dic̾e qͦd aut ita sit obscu-¬
rũ. ut hoc ñ solũ ad aliorũ intelligentiã ꝑdu¬
cere nequeã. s nec ipse intelligã. aut certe
etiã hereticos adiuuet: qͥ ꝓpt̾ea ꝑsuadere
conant᷑ ab om̃i noxa puras ẽẽ animas paruu-¬
loꝵ. ne scilicet eadẽ noxa in auctorẽ dm̃
recurrat ⁊ redeat. qͦd insontes animas qͥb
nec lauacrũ regen̾ationis subuenturũ esse
p̃sciuit. dando carni peccatͥti. ẽẽ cõpulerit
peccatͥces. nulla baptismatis gr̃a subuentũ

Expanded text:
quam de sua virtute confidunt. 16. Non itaque displiceat praesumptioni tuae juvenili meus senilis timor, fili. Ego enim, si hoc quod de animarum origine quaerimus, nec Deo, nec aliquo spirituali homine docente, scire potuero, paratior sum defendere, quam recte etiam hoc Deus, sicut alia multa, nos scire noluerit, quam temere dicere, quod aut ita sit obscurum, ut hoc non solum ad aliorum intelligentiam perducere nequeam, sed nec ipse intelligam; aut certe etiam haereticos adjuvet, qui propterea persuadere conantur ab omni noxa puras esse animas parvulorum, ne scilicet eadem noxa in auctorem Deum recurrat et redeat, quod insontes animas, quibus nec lavacrum regenerationis subventurum esse praescivit, dando carni peccatrici, esse compulerit peccatrices, nulla Baptismatis gratia subventu
Abbreviated transcription (Latin):
pio aut ab ipso dño sciente qͥd creat. aut etiã
ab aliqͦ doctore sciente qͥd dicat: non ab ho¬
mine nesciente qͦd anhelat. Infantiã suã qͥsq
ñ recolit. ⁊ putas hominẽ nͥ dõ docente pos¬
se cognoscere unde in matͥs utero uiuere cȩ¬
perit. p̃sert̾ĩ si usq adeo illũ adhuc lateat
humana natura. ut ñ solũ qͥd intꝰ habeat.
uerũetiã qͥd ad eã forinsecꝰ accedat ignoret:
Itane dilectissime tu me docebis aut quen¬
qũa. unde homines nascentes animent᷑.
qͥ nesciebas adhucusq unde uiuentes sic
alant᷑. ut illo alim̃to paululũ subtracto
continuo moriant᷑. Tu me docebis aut
quẽqͦ unde homines animent᷑. qͥ nesciebas
adhucusq unde utres qͣndo inflant᷑ im¬
pleant᷑.  Utinã quẽ ad modũ nescis unde
origo sit animarũ: sic ego saltẽ scirẽ. utrũ
mͥ in hac uita sciendũ esset. Si enĩ ex illis
ẽ altiorib q̃ inqͥrere serutariq ꝓhibem᷑:

Expanded text:
pio aut ab ipso deo sciente quod creat aut etiam pio aut ab ipso deo sciente quod creat aut etiam ab aliquo docto sciente quod dicat, non ab homine nesciente quod anhelat. infantiam suam quisque non recolit et putas hominem nisi deo docente posse cognoscere, unde in matris utero uiuere coeperit, praes-ertim si usque adeo illum adhuc lateat humana natura, ut non solum quid intus habeat uerum etiam quid ad eam forinsecus accedat ignoret ? itane, dilectissime, tu me docebis aut quemquam, unde homines nascentes animentur, qui nesciebas adhuc usque unde uiuentes sic alantur, ut illo alimento paululum subtracto continuo moriantur? tu me docebis aut quemquam, unde homines animentur, qui nesciebas adhuc usque unde utres, quando inflantur, inpleantur? utinam quemadmodum nescis unde origo sit animarum, sic ego saltem scirem utrum mihi in hac uita sciendum esset! si enim ex illis est altioribus, quae inquirere scrutarique prohibemur,
Abbreviated transcription (Latin):
aduersũ me hab̾e malis inflatos ꝗͣ eis ad qui¬
escere te docentib. ⁊ responsũ tͥ uerũ non
loquendo ⁊ alt̾cando. s spirando ⁊ respiran¬
do reddentib. Proinde ignorantiã meã de
origine animarũ te corripientẽ atq obuir¬
gantẽ ñ moleste ferrẽ. ĩmo insuꝑ ⁊ gr̃as mag¬
nas agerẽ: si eã mͥ ñ solũ duris ꝑcuteres con¬
uitiis. s ueris etiã excuteres dictis. Si enĩ
me posses docere qͦd nescio: ñ solũ te uerbis
s & pugnis cedentẽ deberẽ patientissime
sustinere. Nã fateor dilectioni tuȩ qͣntum
attinet ad istã questionẽ unũ de duob
ualde cupio nosse si possim. uł de animarũ
origine qͦd ignoro: uł utrũ ꝑtineat ad nos
hoc nosse cũ hic uiuimꝰ. Qͥd si enĩ ex illis reb
ẽ. de qͥb nob̾ dicit᷑. altiora te ne quesieris.
⁊ fortiora te ne scrutatꝰ fueris. s quȩ p̃cepit
tͥ dñs illa cogita semꝑ: Uerũ hoc nosse cu¬

Expanded text:
aduersus me habere malis inflatos quam eis adquiaduersus me habere malis inflatos quam eis adquiescere te docentibus et responsum tibi uerum non loquendo et altercando, sed spirando et respirando reddentibus. proinde ignorantiam meam de origine animarum te corripientem atque obiurgantem non moleste ferrem, immo insuper et gratias magnas agerem. si eam mihi non solum duris percuteres conuiciis, sed ueris etiam excuteres dictis. si enim me posses docere quod nescio, non solum te uerbis, sed et pugnis caedentem deberem patientissime sustinere. Nam fateor dilattinet ad istam quaestionem, unum de duobus valde cupio nosse, si possim, vel de animarum origine quod ignoro, vel utrum pertineat ad nos hoc nosse cum hic vivimus. Quid si enim ex illis rebus est, de quibus nobis dicitur, Altiora te ne quaesieris, et fortiora te ne scrutatus fueris; sed quae praecepit tibi dominus, illa cogita semper? uerum hoc nosse cu
Abbreviated transcription (Latin):
an ad huius aeris. cuiꝰ reciꝓcatu id agere
declarat᷑. an potiꝰ ad om̃ia tria. ad animã
scilicet q̃ corpꝰ mouet. & ad corpꝰ qͦd motu
flatũ recipit atq reddit. ⁊ ad aurã istam
undiq circũ fusã. q̃ intrando alit. releuat
exeundo: E tam̃ hoc litt̾atꝰ homo atq
facundꝰ utiq nesciebas: qͣndo credebas. dice¬
bas. ⁊ scribebas. ⁊ in conuentu multitudinis
congregatȩ legebas. ⁊ natura nr̃a utrem
inflare. ⁊ natura nr̃a nos minꝰ nichil hab̾e:
cũ hoc unde faciamꝰ facillime posses ñ diui-¬
nas ⁊ humanas paginas ꝑscrutando. sed
in te aduertendo nosse cũ uelles. Quomͦ gͥ
rũ qͦd me nescire confiteor. qͥ qͦd tuis naribꝰ
atq ore sine int̾missione facis. unde facias
ignorabas:E prestet dñs ut a me cõmo¬
nitus cedas potius ꝗͣ resistas tã in ꝓmptu
positȩ atq aptissimȩ ueritati: nec de utre
inflando sic in terroges pulmones tuos. ut eos

Expanded text:
an ad huius aeris, cuius reciprocatu id agere an ad huius aeris, cuius reciprocatu id agere declaratur, an potius ad omnia tria, ad animam scilicet, quae corpus monet et ad corpus quod motu flatum recipit atque reddit et ad auram istam undique circumfusam quae intrando alit, releuat exeundo? et tamen hoc litteratus homo atque facundus utique nesciebas, quando credebas et dicebas et scribebas et in conuentu multitudinis conrogatae legebas, ex natura nostra nos utrem inflare et in natura nostra nos minus nihil habere, cum hoc unde faciamus facillime posses non diuinas et humanas paginas perscrutando, sed in te aduertendo nosse cum uelles. quomodo irum, quod me nescire confiteor, qui quod tuis naribus atque ore sine intermissione facis unde facias ignorabas? et praestet dominus, ut a me commonitus cedas potius quam resistas tam in promptu positae atque apertissimae ueritati nec de utre inflando sic interroges pulmones tuos, ut eos
Abbreviated transcription (Latin):
potuert̃ dissitiendo scrutati st̃. ut naturam
corporis nossent: nec tam̃ nos qͥ ista nescimus
pecorib cõparart̃. nͥ forte dicturus es eos pe¬
corib cõꝑandos. qͥ animȩ naturã ñ qͥ corporis
nesciunt. Non ita p̃loqui debiusti. Neq enĩ
aisti. qͥd differt homo pecore. si uescit de
animȩ suȩ qͣlitate atq nat᷑a: s aisti. si nescit
de sua qualitate atq nat᷑a disqͥrere atq
disserere. Qualitas utiq nr̃a ⁊ nat᷑a nr̃a cũ
corpore cõputat᷑: qͣuis de his qͥb constamꝰ
singillatĩ singulis disserat᷑. Uerũ ego quam
multa possim de hominis nat᷑a scientissime
disputare. explicare si uelĩ: plura uolumi¬
na implebo. Multa tam̃ ine ignorare con-¬
fiteor. Tu aut̃ quo uis ꝑtinere qͦd in suꝑio¬
re libro de flatu hominis disputauimꝰ. utrũ
ad animȩ naturã qͥa ipsa id agit in homine.
an ad corporis. qͦd ab ea mouetur ut id agat.

Expanded text:
potuerunt dissiciendo scrutati sunt, ut naturam potuerunt dissiciendo scrutati sunt, ut naturam corporis nossent, nec tamen nos, quia ista neseimus, pecoribus compararunt. nisi forte dicturus es eos pecoribus comparandos, qui animae naturam, non qui corporis nesciunt. non ergo ita praeloqui debuisti. neque enim aisti: \'quid differt homo pecore, si nescit de animae suae qualitate atque natura\', sed aisti: si nescit de sua qualitate naturaque disquirere atque disserere. qualitas utique nostra et natura nostra cum corpore computatur, quamuis de his quibus constamus singillatim singulis disseratur. uerum ego quam multa possim de hominis natura scientissime disputare, si explicare uelim. plura uolumina inplebo; multa me tamen ignorare confiteor. Tu autem quo uis pertinere, quod in superiore libro de flatu hominis disputauimus, utrum ad animae naturam. quia ipsa id agit in homine, an ad corporis, quod ab ca mouetur ut id ay;t,
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ ẽ ẽẽ naturȩ. remotis ambagib nouerimꝰ.
An forte hac tenꝰ putas naturã suã cuiq ne¬
sciendã qͣtinꝰ eã tu nescis. hac tenꝰq sciendã
qͣtinꝰ tu eã scire potueris. ut si paulo ampliꝰ
te qͥsq nescierit. eũ pecorib cõpares qͦd seien¬
tior illo ẽẽ potiusti: atq ita siquis eã paulo plus
te scierit. eaddẽ iusticia te ile pecorib cõꝑabit:
Dic gͦ qͣtinꝰ nob̾ naturã nr̃am nescire comncedas
ut a pecorib salua sit nr̃a distantia. E consi¬
dera tam̃ ne plus a pecorib adstet qͥ eiꝰ aliqͥd
nescire se scit. ꝗͣ qui se putat seire qͦd neseit.
Natura certe tota hominis ẽ: spc. anima &
corpꝰ. Quisqͥs gͦ ã nat᷑a humana coepꝰ alienart
uult: desipit. Medici tam̃ qͥ appellant᷑ auato¬
mici. ꝑ mẽbra ꝑ uenas ꝑ neruos. ꝑ ossa pet
medullas. ꝑ interiora uitalia. etiã uiuos
homines quandiu int̾ manus rimantiũ uiuere

Expanded text:
deus est esse naturae remotis ambagibus nouerimus. deus est esse naturae remotis ambagibus nouerimus. an forte hactenus putas naturam suam cuique nesciendam, quatenus eam tu nescis, hactenusque sciendam, quatenus eam tu scire potueris, ut, si paulo amplius te quisque nescierit, eum pecoribus compares, quod scientior illo esse potuisti, atque ita si quis eam paulo plus te scierit, eadem iustitia te ille pecoribus comparabit? dic ergo quatenus nobis naturam nostram nescire concedas, ut a pecoribus salua sit nostra distantia, et considera tamen, ne plus a pecoribus distet qui eius aliquid nescire sc scit, quam qui se putat scire quod nescit. natura certe tota hominis est spiritus, anima et corpus; quisquis ergo a natura humana corpus alienare uult, desipit. medici tamen, qui appellantur anatomici, per membra, per uenas, per neruos, per ossa, per medullas, per interiora uitalia etiam uiuos homines quamdiu inter manus rimantium uiuere