comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
omĩs corruptio turpis ẽ. sed
quã libido ꝓcurauerit. aut
cui libido consenserit. Qnͣto
autẽ p̃stantior est animꝰ cor¬
pore: tanto sceleratius corrũ¬
pitur. Ibi gͦ seruari potest pu¬
dicitia: ubi nulla nisi uolun¬
taria potest. eẽ. corruptio. Cer¬
te enim si stuprator corpus in¬
uaserit. qͥ nee ui contraria
possit. nec ullo consilio uel
m̃dacio euitari. necesse est fa¬
deamͣ aliena libidine pudici¬
tiam non posse uolari. Qua¬
ꝓpter qm̃ uemo dubitat meli¬
orem ẽẽ animũ corpore. iite¬
gritati corporis. integtas ani¬
mi p̃ponenda est: que in et̾¬
nũ seruari potest. Qͥs autẽ
dixerit integrũ animũ ẽẽ.
mentientis: et enĩ libido qͦq
ipsa recte definitur appetitꝰ
animi. quo eternis bonis. qͦ¬
libet temporalia p̃ponuntur.
Nemo itaq potest conuinc̾e
aliquando ẽẽ mentiendũ. nͥ
qͥ potuerit ostendere et̾num
aliquod bonum optineri pos¬
se mendacio. S cũ tanto qͥsq

Expanded text:
omnis corruptio turpis est, sed omnis corruptio turpis est, sed quam libido procurauerit aut cui libido consenserit. quanto autem praestantior est animus corpore. tanto sceleratius corrumpitur. ibi ergo seruari potest pudicitia. ubi nulla nisi uoluntaria potest esse corruptio. certe enim si stuprator corpus inuaserit, qui nec ui contraria possit nec ullo consilio uel mendacio deuitari, necesse est fateamur aliena libidine pudicitiam non posse uiolari. quapropter quoniam nemo dubitat meliorem esse animum corpore, integritati corporis integritas animi praeponenda est, quae in aeternum seruari potest. quis autem dixerit integrum animum esse mentientis? etenim libido quoque ipsa recte definitur adpetitus animi, quo aeternis bonis quaelibet temporalia praeponuntur. nemo itaque potest conuincere aliquando esse mentiendum, nisi qui potuerit ostendere aeternum aliquod bonum obtineri posse mendacio. sed cum tanto quisque
Abbreviated transcription (Latin):
unt. quo dubitare debeamꝰ.
nunquã omnino mentiendũ:
llon enĩ dici potest ẽẽ. aliqͥd
in temporalib cõmodis. salu¬
te ac uita corporali maiuis.
aut caruis. Unde si nec ipsa
p̃ponenda ẽ ueritati. qͥd obi¬
ci potest ꝓpt̾ quod m̃tiendũ
ẽẽ contendant. qͥ aliquando
putant oportere m̃tiri: Pudi¬
citia quippe corꝑis. quia niul¬
tũ honorabili ꝑsone uidetur
occurrere. & ꝓ se flagitare
mendaciũ. ut si stuprator ir¬
ruat. qui possit m̃dacio de¬
uitari. sine dubitatione m̃ti¬
endum sit: facile responde¬
ri potest. nullam esse pudi¬
citiam corporis. uisi ab integͥta¬
te animi pendeat. qua dirup¬
ta.cadat necesse ẽ. &̾ si intacta
uideatur. & iđo non in reb
temporalib ẽẽ numerandam.
quasi que inuitis possit au¬
scit manere incorruptũ. si
ab ipso animo incorruptio
ñ recedat. qd̃ enim uiolenter
non p̃cedente libidine patit᷑
corpus. uęratio potiꝰ. quã cor¬
ruptio. nominanda ẽ. Aut si
omis ueratio corruptio ẽ. ñ

Expanded text:
o dubitare debeamus numquam omnino esse mentiendum? non enim dici potest esse aliquid in temporalibus commodis salute ac uita corporali maius aut carius. unde si nec ipsa praeponenda est ueritati, quid obici potest propter quod mentiendum esse contendant, qui aliquando putant oportere mentiri? Pudicitia quippe corporis quia multum honorabili persona uidetur occurrere et pro se flagitare mendacium, ut, si stuprator inruat, qui possit mendacio deuitari, sine dubitatione mentiendum sit, facile responderi potest nullam esse pudicitiam corporis, nisi ab integritate animi pendeat: qua disrupta cadat necesse est, etiamsi intacta uideatur, et ideo non in rebus temporalibus esse numerandam, quasi quae inuitis possit auscit manere incorruptum, si ab ipso animo incorruptio non recedat. quod enim uiolenter non praecedente libidine patitur corpus, uexatio potius quam corruptio nominanda est. aut si omnis uexatio corruptio est, non
Abbreviated transcription (Latin):
morte. ideone furandũ ẽ.
aut mechandũ: Nesciunt
enĩ ad hoc se cogere. ut si la¬
queũ ferat homo & stuprũ
petat. confirmans qd̃ sibi col¬
lum ligabit nisi ei concedat᷑
qd̃ petit: consentiat᷑ ꝓpt̾ ani¬
nam sicut ipsi dicunt libe¬
randam. qđ si absurdũ &e ne¬
fariũ ẽ:cur animã suã qͥsq
m̃dacio corrũpat. ut alter
uiuat in corpore. cũ si suũ
corpus ꝓpterea corrũpendũ
daret. omniũ iudicio nefarie¬
non ẽ. in ista questione atten
dum. nͥ utrũ iniquitas sit m̃¬
daciũ. Quod cũ supra cõme¬
moratis documentis asserat᷑
uidendũ est. ita queriꝰ. utrũ
aliqͥs debeat. qd̾ si respuit¬

Expanded text:
morte? ideone furandum est morte? ideone furandum est aut moechandum? nesciunt enim ad hoc se cogere, ut, si laqueum ferat homo et stuprum petat, confirmans, quod sibi collum ligabit, nisi ei concedatur, quod petit, consentiatur propter animam, sicut ipsi dicunt, liberandam. quod si absurdum et nefarium est, cur animam suam quisque mendacio corrumpat, ut alter uiuat in corpore, cum, si suum corpus propterea corrumpendum daret, omnium iudicio nefarinon est in ista qudendum, nisi utrum iniquitas sit mendacium. Quod cum supra commemoratis documentis asseratur, videndum est ita quaeri utrum aliquis debeat, ac si qu
Abbreviated transcription (Latin):
temporalem ꝑdat. non ẽ iã
diligere sicut se ipsum. sed
plusquã se ipsum: quod sane
doctrine regulam excedit:
Multo minus gͥ eternã suã
ꝓ alterius temporali m̃tien¬
do amissurus ẽ: temporalem
plane uitã suã ꝓ et̾na uita
ꝓximi non dubitabit. xp̃ianꝰ
amittere. Hoc enu p̃cessit
exemplum: ut ꝓ nob̾ dñs ipse
moreretur. Ad hoc enim &e ait.
hoc est mandatum meũ ut
diligatis inuicen: sicut & ego
dileri uos. maiorem dilectionẽ
nemo habet. quã ut animam
suam ponat ꝓ amicis suis. Non
enim quisquã est ita desipi¬
ens. ut dicat aliud quam sa¬
luti sempiterne hominũ con¬
suluisse dnm̃. uel faciendo
facit. Cum gͥ mentiendo ui¬
ta et̾na amittat᷑: nunquã
ꝓ cuiꝰquã temporali uita m̃¬
tiendum ẽ. Enĩuͦ isti qͥ sto¬
macant᷑ & indignant᷑. si no¬
lit aliquis m̃dacio perimere
animã suã. ut alius senes¬
cat in carne. quid si etiam
furto nr̃o. quid si ad ulterio
liberari posset aliquis de

Expanded text:
temporalem perdat, non est iam temporalem perdat, non est iam diligere sicut se ipsum, sed plus quam se ipsum: quod sanae doctrinae regulam excedit. multo minus igitur aeternam suam pro alterius temporali mentiendo amissurus est. temporalem plane uitam suam pro aeterna uita proximi non dubitabit Christianus amittere; hoc enim praecessit exemplum, ut pro nobis dominus ipse moreretur. ad hoc enim et ait: hoc est mandatum meum, ut diligatis inuicem, sicut et ego dilexi uos. maiorem dilectionem nemo habet, quam ut animam suam ponat pro amicis suis. non enim quisquam est ita desipiens, ut dicat aliud quam saluti sempiternae hominum consuluisse dominum uel faciendo, fecit. cum igitur mentiendo uita aeterna amittatur, numquam pro cuiusquam temporali uita mentiendum est. enimuero isti, qui stomachantur et indignantur, si nolit aliquis mendacio perimere animam suam, ut alius senescat in carne, quid, si etiam furto nostro, quid, si adulterio liberari possit aliquis de
Abbreviated transcription (Latin):
quanto seuerius punit.
odit autem om̃s qͥ oꝑant᷑
iniquitatem. at om̃s qui
loquunt᷑ m̃daciũ: etiã ꝑ¬
dit. Quo constituto. quis
eoꝵ qui hec asserunt cõ¬
mouebitur illis exemplis
cum dicitur. qͥd si ad te
homo confugiat. qͥ m̃da¬
cio tuo possit a morte li¬
berari: Illa enĩ mors qmͣ
stulte timent homines
qui peccare non timent.
non animã s corpus occi¬
dit. sicut dñs in eu̾głio
docet.: unde p̃cipit. ne ista
timeatur. Os autem quod
mentitur: non corpus. sed
animam occidit. his enĩ
uerbis aꝑtissime scriptũ
est. Os autẽ qd̃ mentitur. oc¬
cidit animam. Quomͦ gͦ ñ
ꝑuersissime dicitur. ut alt̾
corporaliter uiuat. debere
alterum spũalit̾ moris Nam
& ipsa dilectio ꝓximi: ex sua
cuiusq terminum accepit.
diliges inquit ꝓximũ tuũ.
tanquam te ipsum. Quomͦ
gͦ quisq diligit tanquam
se ipsum. eui ut p̃stet uitã
temporalem. ipse amittit
eternam: qñqͥdem si ꝓ illius
temporali uita. suam ipsam

Expanded text:
quanto seuerius punit. quanto seuerius punit. odit autem omnes, qui operantur iniquitatem; at omnes, qui loquuntur mendacium, etiam perdit. quo constituto quis eorum, qui haec asserunt, commouebitur illis exemplis, cum dicitur: quid? si ad te homo confugiat, qui mendacio tuo possit a morte liberari? illa enim mors, quam stulte timent homines, qui peccare non timent, non animam, sed corpus occidit, sicut dominus in euangelio docet - unde praecipit, ne ipsa timeatur — os autem, quod mentitur, non corpus, sed animam occidit. his enim uerbis apertissime scriptum est: os autem, quod mentitur, occidit animam. quomodo ergo non peruersissime dicitur, ut alter corporaliter uiuat, debere alterum spiritaliter mori? nam et ipsa dilectio proximi ex sua cuiusque terminum accepit. diliges, inquit, proximum tuum tamquam te ipsum. quomodo ergo quisque diligit tamquam se ipsum, cui ut praestet uitam temporalem, ipse amittit aeternam? quandoquidem si pro illius temporali uita suam ipsam
Abbreviated transcription (Latin):
mendacium qd̾ figurate ge¬
stum dictumue recipit᷑. uel
quia bonis ad imitandũ ñ
laudat᷑: nec de noui testam̃ti
libris. quia correctio potius
quã si mulatio. sicut lacͥme
potius quã negatio petri ẽ
illis que de cõmuni uita ꝓ¬
ferunt᷑. multo confidentius
asserunt non ẽẽ credendum.
Priꝰ enĩ docent iniquitatẽ
esse m̃daciũ multis docum̃¬
tis litterarũ sc̃arũ: & eo ma¬
xime qͦ scriptũ ẽ. Odisti dñe
om̃s qui oꝑant᷑ iniqͥtatem:
ꝑdes om̃s qͥ loquunt᷑ m̃daciũ
Aut enim ut solet script᷑a se¬
quenti uersu exposuit suꝑi¬
orem. ut qm̃ latiꝰ solet patere
iniquitas. intelligamꝰ nõinato
mendacio. tanquam speciem
iniquitatis significare uo¬
luerit. aut si aliquid inter¬
esse arbitrantur. tanto peiꝰ
ẽ m̃dacium. quanto gra¬
uius positum est. ꝑdes. qm
odisti. Forte enim odit ali¬
quem ds. aliquanto mitiꝰ.
ut eũ non ꝑdat. Quẽ uͦ ꝑ
dit. tanto uehem̃tiꝰ odit.

Expanded text:
mendacium, quod figurate gemendacium, quod figurate gestum dictumue recipitur, uel quia bonis ad imitandum nonlaudatur, nec de noui testamenti libris, quia correctio potius quam simulatio, sicut lacrimae potius quam negatio Petri est exemplis, quae de communi uita proferuntur, multo confidentius adserunt non esse credendum. prius enim docent iniquitatem esse mendacium multis documentis litterarum sanctarum et eo maxime, quod scriptum est: odisti. domine, omnes qui operantur iniquitatem, perdes omnes qui loquuntur mendacium. aut enim, ut solet scriptura, sequenti uersu exposuit superiorem, ut, quoniam latius solet patere iniquitas, intellegamus nominato mendacio tamquam speciem iniquitatis significare uoluerit, aut, si aliquid interesse arbitrantur, tanto peius est mendacium, quanto grauius positum est perdes quam \'odisti. forte enim odit aliquem deus aliquanto mitius, ut eum non perdat; quem uero perdit, tanto uehementius odit,
Abbreviated transcription (Latin):
autem simulatione sua tan¬
quã in uidaismo salus e̾ẽt.
cogebat gentes iudaizare:
qd̾ uerba pauli ostendunt
dicentis. Quomͦ gentes co¬
gis iudaizare: Non enu co¬
gerentur:nisi uiderent eũ
sic ea obseruare. quasi p̃t
illa. salus ẽẽ non posset. Pe¬
tri gͦ simulatio. lib̾tati pau¬
li non ẽ cõꝑanda. & ideo pe¬
trum amare debemꝰ libent᷑
correctũ. non autẽ astruere
etiam de auctoritate pauli
mendatium: quia & petrũ
coram omĩb in rectã uiã
reuocauit. ne gentes ꝑ eũ
iudaizare cogerentur. & ip¬
se sue p̃dicationi attestatꝰ
est. Qui cũ putaret᷑ hostis
paternaꝵ traditionũ. eo qd̃
nolebat eas imponere gen¬
tibus. non asꝑnatus eas ip¬
se more patrio celebrare.
satis ostendit hoc in eis xp̃o¬
adueniente remansisse. ut
nec iudeis essent ꝑnitiose.
nec gentib necessarie. nec iã
cuiquã hominũ salutares.
Quod si auetoritas m̃tiendi
nec de antiquis libris ꝓfer¬
ri potest. uel quia non est

Expanded text:
autem simulatione sua, tamautem simulatione sua, tamquam in iudaismo salus esset, cogebat gentes iudaeizare, quod uerba Pauli ostendunt dicentis: quomodo gentes cogis iudaeizare? non enim cogerentur, nisi uiderent eum sic eas obseruare, quasi praeter illas salus esse non posset. Petri ergo simulatio libertati Pauli non est conparanda. et ideo Petrum amare debemus libenter correctum, non autem astruere etiam de auctoritate Pauli mendacium, quia et Petrum coram omnibus in rectam uiam reuocauit, ne gentes per eum iudaeizare cogerentur, et ipse suae praedicationi adtestatus est, qui cum putaretur hostis paternarum traditionum eo quod nolebat eas inponere gentibus, non aspernatus eas ipse more patrio celebrare satis ostendit hoc in eis Chriadueniente remansisse, ut nec iudaeis essent perniciosae nec gentibus necessariae nec iam cuiquam hominum salutares. Quodsi auctoritas mentiendi nec de antiquis libris proferri potest, uel quia non est
Abbreviated transcription (Latin):
gentes non ea susciꝑe. quia
inala sunt. & ꝑniciose a pa¬
trib obseruata: sed quia ĩa
saluti non necessaria post ad¬
uentum tanti sacram̃ti. qd̃
ꝑ tam longa tempora. tota
uetus illa script᷑a. ꝓpħicis fi¬
gurationib parturiuit. Nã
& tytum circũcideret dum
hoc urgerent iudei. nisi sub¬
introducti falsi fr̃s. ideo fieri
uellent. ut haberent quod
de ipso paulo disseminareñ.
tanquam eoꝵ. ueritati cesse¬
rit. qͥ spem salutis euangłice
in circũcisione carnis. atq
eiusmodi obseruationib ẽẽ
p̃dicarent. & sine his uemini
xp̃m ꝓdesse contenderent.
cũ contra nichil ꝓdesset .xͦ.
eis qͥ eo animo circũciderent᷑.
ut ibi esse salutem putarens.
unde est illud. Ecce ego pau¬
lus dico uobis. qͥa si circum¬
cidamini. xp̃c uob̾ nichil
ꝓderit. Ex hac gͥ libertate pau¬
ius paternã obseniationes ob¬
seruauit: hoc unum cauens
&e p̃dicans. ne sine his. salus
xp̃iana nulla putaret᷑. Petrꝰ

Expanded text:
gentes non ea suscipere, quia gentes non ea suscipere, quia mala sunt et perniciose a patribus obseruata, sed quia iam saluti non necessaria post aduentum tanti sacramenti, quod per tam longa tempora tota uetus illa scriptura propheticis figurationibus parturiuit. nam et Titum circumcideret, cum hoc urgerent iudaei, nisi subintroducti falsi fratres ideo fieri uellent, ut haberent, quod de ipso Paulo disseminarent, tamquam eorum ueritati cesserit, qui spem salutis euangelicae in circumcisione carnis atque eius modi obseruationibus esse praedicarent et sine his nemini Christum prodesse contenderent, cum contra nihil prodesset Christus eis, qui eo animo circumciderentur, ut ibi esse salutem putarent, unde est illud: ecce ego Paulus dico uobis, quia, si circumcidamini, Christus uobis nihil proderit. ex hac igitur libertate Paulus paternas obseruationes obseruauit, hoc unum cauens et praedicans, ne sine his salus christiana nulla putaretur. Petrus
Abbreviated transcription (Latin):
suoꝵ. s ueuter in altera co¬
geretur. potestatem autem
haberet quisq manendi in
sua consuetudine. ñ necessi¬
tatẽ. Neq enĩ si uellet uideus
ubi nullũ ꝑturbaret rece¬
dere a iudaicis obseruatio¬
nib ꝓhiberet᷑ ab apło. qñ¬
quidem ea que salutiee̾nt neceͤ¬
saria ñuenireNneq ab illo ꝓhi¬
beretur si uellet quisquam
gentiliũ ideo circũcidi. ut
hoc ipsum ostenderet. ñ se
detestari quasi noxium. sed
indifferent᷑ habere tanquã
signaculum. cuiꝰ utilitas ia
tempore p̃terrisset. Non enĩ
si salus exeo iam nulla esset.
etiã exitium inde metuen¬
dum fuit. Ideoq & timotheꝰ
cũ in p̃putio uocatus esset.
tam̃ quia de iudea matre or¬
tus erat. & ostendere cogna¬
tis suis debebat ad eos lucri¬
faciendos. non hoc se didicis¬
se in disciplina. rpĩana. ut il¬
la sacram̃ta que legis ueteris
essent abhominarent᷑. circũ¬
cisus est ab apło: ut hoc uͦ de¬
monstrarent uideis. ñ ideo

Expanded text:
suorum: sed ut neutri in alteram cosuorum: sed ut neutri in alteram cogerentur; potestatem autem haberet quisque manendi in sua consuetudine, non necessitatem. Neque enim si vellet Judaeus, ubi nullum perturbaret, recedere a Judaicis observationibus, prohiberetur ab Apod ea, quae saluti essent necessaria, non uenirent, neque ab illo prohiberetur, si uellet quisquam gentilium ideo circumcidi, ut hoc ipsum ostenderet, non se detestari quasi noxium, sed indifferenter habere tamquam signaculum, cuius utilitas iam tempore praeterisset; non enim, si salus ex eo iam nulla esset, etiam exitium inde metuendum fuit. ideoque et Timotheus, cum in praeputio uocatus esset, tamen, quia de iudaea matre ortus erat et ostendere cognatis suis debebat ad eos lucrifaciendos non hoc se didicisse in disciplina christiana, ut illa sacramenta, quae legis ueteris essent, abominaretur, circumcisus est ab apostolo: ut hoc modo demonstrarent iudaeis non ideo
Abbreviated transcription (Latin):
theum end circumcidit.
aut Apse quedam ri-¬
tu uidaico sacram̃ta celebra¬
uit: s ex illa libertate sen¬
tentie sue. qua p̃dicauit
nec gentib ꝓdesse cireum¬
cisionem. nec iudeis obesse:
unde nec illos astringendos
ad consuetudinem iudeoꝵ.
nec illos a paterna deter¬
rendos censuit. Unde illa
uerba eius sunt. Circũcisus
qͥs uocatus est. ñ adducat
prepuciũ: in p̃pucio quis
uocatꝰ ẽ. non circũcidatur.
Circũcisio nichil ẽ. & p̃puci¬
um nichil ẽ: s obseruatio
mandatoꝵ dei. Unusquisq
in qua uocatione uocatus
ẽ: in ea ꝑmaneat. Quomͦ .N.
potest ad duci p̃puciũ. qd̃
p̃cisum est: S non addu¬
cat dixit. ñ ita uiuat. qͣsi p̃¬
pucium addurerit. id est qͣ¬
si in eam pardem quam nu¬
dauit. rursus teginem car¬
nis attraxerit. & quasi iude¬
us esse destiterit: sicut alibi
dicit. circũcisio tua p̃putiũ
facta est. Et hoc non tanquã
cogens dixit apłs. aut illos
manere in p̃putio. aut iu¬
deos in consuetudine patrũ

Expanded text:
theum circumcidit aut ipse quaedam ritu iudaeico sacramenta celebrauit, sed ex illa libertate sententiae suae, qua praedicauit nec gentibus prodesse circumcisionem nec iudaeis obesse. unde nec illos astringendos ad consuetudinem iudaeorum nec illos a paterna deterrendos censuit. unde illa uerba eius sunt: circumcisus quis uocatus est? non adducat praeputium. in praeputio quis uocatus est? non circumcidatur. circumcisio nihil est, et praeputium nihil est sed obseruatio mandatorum deiin qua vocatione vocatus est, in ea permaneat . Quomodo enim potest adduci praeputium quod praecisum est? Sed non adducat dixit, non ita vivat, quasi praeputium adduxerit; id est, quasi in eam partem quam nudavit, rursus tegmen carnis attraxerit, et quasi Judaeus esse destiterit: sicut alibi dicit, Circumcisio tua praeputium facta est . Et hoc non tanquam cogens dixit Apostolus, aut illos manere in praeputio, aut Judaeos in consuetudine patrum
Abbreviated transcription (Latin):
Uando autem
necessitas discipline
morib cohercendis dicere
uos uerba dura cõpellit.
tuletis. ne apud eos quos
oportet ẽẽ subiectos dum
nimium seruatur humi¬
litas. regendi frangatur
auctoritas. Sed tam̃ p̾etenda
est uenia ab omĩum dño.
qui nouit &̾ eos quos plus
iusto corripitis quanta be¬
niuolentia diligatis. Non
autem carnalis. s sp̃ualis
inter uos debet esse dilectio.
ꝓpter rigorem iusticie odio
habuerint. ex hoc quidem
ñ lederis. Sed huiusmodi
odiis amor tͥ consiliabitur
dei. & ideo satage magis
& refuge ne laudaris ab ini¬
quis & ne apessime agentib
diligaris. s potiꝰ ꝓpt̾ iusticie
dispensationem & equissimã
regłam discipline. ut a xp̃o
collaudari merearis. oõ. de fru

Expanded text:
uando autem necessitas disciplinae minoribus cohercendis dicere uos uerba dura compellit. stuletis, ne apud eas, quas oportet esse subiectas, dum nimia seruatur humilitas, regendi frangatur auctoritas. sed tamen petenda est uenia ab omnium domino, qui nouit, etiam eas, quas plus iusto forte corripitis, quanta beniuolentia diligatis. non autem carnalis sed spiritalis inter uos debet esse dilectio; propter rigorem justitiae odio habuerint, ex hoc quidem non laederis, sed ex hujusmodi odiis amor tibi conciliabitur Dei. Et ideo satage magis et refuge ne lauderis ab iniquis, et ne a pessime agentibus diligaris, sed potius, propter justitiae dispensationem et aequissimam regulam disciplinae, a Christo collaudari merearis. Haec cu
Abbreviated transcription (Latin):
gerunt: nullomͦ potest nͥ
alicuiꝰ illoꝵ morte dissolui.
manet enim uinculum nup
tiarum. &e̾ si ꝓles cuius cau¬
sa initium est manifesta
sterilitate non subsequatur:
ita ut iam scientib coniu¬
gatis. non se filios habit᷑os
seꝑare se tñ uel ipsa causa
filioꝵ atq aliis copulare ñ
liceat. Qd si fecerint cũ eis
quib se copulauerint ad¬
ulteriũ cõmittunt: ipsi au
conuiges manent. Plane ux¬
oris uolutate adhibere aliã
unde cõmunes filii nascant᷑
uniꝰ cõmixtione ac semine.
alteriꝰ autem iure ac potesta¬
te. apͣ antiquos patres fas
erat : utrum & nunc fas sit
non tenere dixerim. Non ẽ
enim ꝓpagandi necessitas.
que tunc fuit qñ & paren¬
tib coniugib alias ꝓpter
copiosioreni posteritatem
suꝑducere licebat. quod nẽ
certe non licet : nam tantũ
affert oportunitatis. ad ali¬
quid iuste agendum seu
non agendum. tempoꝵ se¬
creta distinctio: ut nunc me¬
lius faciat que nec unum

Expanded text:
gerunt, nullo modo potest nisi gerunt, nullo modo potest nisi alicuius eorum morte dissolui. manet enim utiarum, etiamsi proles, cujus causa initium est, manifesta sterilitate non subsequatur, ita ut jam scientibus conjugibus non se filios habituros, separare se tamen, vel ipsa causa filiorum atque aliis copulare non liceat. Quod si fecerint, cum eis quibus se copulaverint, adulterium committunt; ipsi autem conjuges manent. Plane uxoris voluntate adhibere aliam, unde comunes filii nascantur unius commistione, ac semine alterite apud antiquos patres fas erat; utrum et nunc fas sit, non temere dixerim. non est enim propagandi necessitas, quae tunc fuit, quando et parientibus coniugibus alias propter copiosiorem posteritatem superducere licebat, quod nunc certe non licet. nam tantum adfert oportunitatis ad aliquid iuste agendum seu non agendum temporum secreta distinctio, ut nunc melius faciat qui nec unam
Abbreviated transcription (Latin):
si agris iniq ac ꝑperam
in uasis. ita quisq utatur
ut ex eoꝵ fructib largas ele¬
mosinas faciat: ideo rapuiã
iustificat. Neq si alius ruri
paterno uel iuste quesito
auarus incũbat. ideo cul¬
panda iuiris ciuilis regula.
qua possessor legitimꝰ factꝰ
est: nec tirannice factioĩs
ꝑuersitas laudabilis erit.
si regia clementia tyranuꝰ
subditos tractet. nec uituꝑa¬
bilis ordo regie potestatis.
si rex crudelitate tiraunica
seuiat. Aliuid ẽ namq inui¬
sta potestate iuste uelle uti:
& aliud est iusta potestate
uti. Ita nec concubine ad
tempus adhibite. si filioꝵ
causa concumbant. iustũ
faciunt concubitum suu:
nec coniugate si cum maritiᷤ
lasciuiant nuptiali ordini
crimen imponunt. posse sa¬
ne fieri nuptias ex male
coniunctis honesto post ea
placito consequente mani¬
festum est. Semel autem
inicium conubium in ciui¬
tate dei nr̃i. uͥ &̾ ex pͥma
duoꝵ hominum copula qd̃¬
dam sacramentum nuptie

Expanded text:
si agris inique ac perperam si agris inique ac perperam inuasis ita quisque utatur, ut ex eorum fructibus largas elemosynas faciat, ideo rapinam iustificat; neque si alius ruri paterno uel iuste quaesito auarus incumbat, ideo culpanda est iuris ciuilis regula, qua possessor legitimus factus est; nec tyrannicae factionis peruersitas laudabilis erit, si regia clementia tyrannus subditos tractet; nec uituperabilis ordo regiae potestatis, si rex crudelitate tyrannica saeuiat. aliud est namque iniusta potestate iuste uelle uti, et aliud, est iusta potestate iniuste uti. ita nec concubinae ad tempus adhibitae, si filiorum causa concumbant, iustum faciunt concubinatum suum nec coniugatae, si cum maritis lasciuiant, nuptiali ordini crimen inponunt. Posse sane fieri nuptias ex male coniunctis honesto postea placito consequente manifestum est. Semel autem initum conubium in ciuitate dei nostri, ubi etiam ex prima duorum hominum copula qudam sacramentum nuptiae
Abbreviated transcription (Latin):
undi nisi ꝓlis causa: si
matrimonio copulentur.
Nempe multos habemꝰ fr̃s
& socios celestis hereditatis
utriusq sexus continentes.
siue exꝑtos nuptias. siue
ab omni tali commixtione
integros. nempe in numera¬
biles sunt: quẽ tamen au¬
diuimꝰ inter familiaria col¬
loquia siue eoꝵ qͥ coniuiga¬
ti sunt. siue qui fuerunt᷑
inclicantem nobis nunqm
se conuigi ẽẽ cõmixtum
nisi sꝑando conceptũ: od
gͦ p̃cipiunt coniugatis apłi
hoc est nuptiarũ. Qd̾ aut̃
ueniabilit̾ concedunt. aut
quod impedit orationes:
non cogunt nuptie s fe¬
runt. Itaq si forte quod
utrũ fieri possit ignoro.
magisq:  fieri non posse
existimo: s tam̃ si forte ad
tempus adhibita conubia
filios solos ex eadem com¬
mixtione quesiuerit. nec
sic ista coniunctio uel eaꝵ
nuptiis p̃ponenda ẽ que
ueniale illd̃ oꝑantur. od
enim sit nuptiarũ consi¬
derandum est: non quid
nubentium. & inmnoderatiꝰ
nuptiis utentium. Neq enĩ

Expanded text:
undi, nisi prolis causa, si undi, nisi prolis causa, si matrimonio copulentur. Nempe multos habemus fratres et socios coelestis haereditatis utriusque sexus continentes, sive expertos nuptias, sive ab omni tali commintegros; nempe innumerabiles sunt. quem tandem audiuimus inter familiaria conloquia, siue eorum, qui coniugati sunt, siue qui fuerunt, indicantem nobis numquam se coniugi esse conmixtum nisi sperando conceptum? quod ergo praecipiunt coniugatis apostoli, hoc est nuptiarum: quod autem uenialiter concedunt aut quod inpedit orationes, non cogunt nuptiae, sed ferunt. Itaque si forte — quod utrum fieri possit ignoro magisque fieri non posse existimo — sed tamen, si forte ad tempus adhibita concubina filios solos ex eadem conmixtione quaesiuerit, nec sic ista coniunctio uel earum nuptiis praeponenda est, quae ueniale illud operantur. quid enim sit nuptiarum, considerandum est, non quid sit nubentium et immoderatius nuptiis utentium. neque enim
Abbreviated transcription (Latin):
tetur forma nuptiarum.
ita ut uel pari consensu
ascendant celsiorem sc̃ita¬
tis gradum. aut si non
ambo sunt tales. erit qͥ
talis est. non exactor sed
redditor debiti. seruans
in omĩb castam religiosãq
concordiam. Illis uͦ tempo¬
rib eum adhuc ꝓpħicis
sacramentis. salutis nr̃e
mysterium uelabatur : &̾
qui ante nuptias tales erãt
officio ꝓpagandi nuptias
copulabant: non uicti libi¬
dine. s ducti pietate. Qb
si optio talis daretur. qͣlis
reuelatio nouo destam̃to
data est dicente dño. qui
potest caꝑe capiat: non
eos dubitat &ẽ cum gau¬
dio suscepturos fuisse. Ql
dentus legit quomodo
conuigib utebantur. cũ
bebat . quam nune unam
quilibet istoꝵ quib uide¬
mus quid sccłm ueniam
concedat apłs. habebant
enim eas in oꝑe generan¬
di. non in morbo desid̾ii:
sicut & gẽns que ignorãt
dm̃. Quod tam magnum
ut multi hodie facilius
se tota uita ab omni con¬
cubitu abstineant. quã
modum teneant non cͥoe¬

Expanded text:
tetur forma nuptiarum, tetur forma nuptiarum, ita ut uel pari consensu ascendant celsiorem sanctitatis gradum aut, si non ambo sunt tales, erit, qui talis est non exactor, sed redditor debiti, seruans in omnibus castam religiosamque concordiam. illis uero temporibus, cum adhuc propheticis sacramentis salutis nostrae mysterium uelabatur, etiam qui ante nuptias tales erant, officio propagandi nuptias copulabant, non uicti libidine, sed ducti pietate: quibus si optio talis daretur, qualis reuelato nouo testamento data est dicente domino: qui potest capere, capiat, non eos dubitat etiam cum gaudio suscepturos fuisse, qui entus legit, quomodo coniugibus utebantur, cum bebat quam nunc unam quilibet istorum, quibus videmus quid secundum veniam concedat Apostolus . Habebant enim eas in opere generandi, non in morbo desiderii sicut gentes quae ignorant Deum . Quod tam magnum est, ut multi hodie facilius se tota vita ab omni concubitu abstineant, quam modum teneant non coe
Abbreviated transcription (Latin):
infirmiori & subiecto tri¬
buite honorem quasi co¬
heredib gr̃e : & uidete ne
impediantur orationeᷤ ur̃e.
Itane uͦ coniugia talia
non cogitant ea que st̃
dni quomͦ placeant dño.
s ꝑ rara sunt quis negat:
Et in ipsa raritate pene
om̃s qui tales sunt. non
ut tales essent comuncti
sunt : s ce̾ conuincti tales
facti sunt. Qui enim nr̃i
temꝑis homines xp̃iani
nuptiarum uincło liberi
ualentes ab om̃i concubi-
tu continere. cum iam tem¬
pus esse ꝑspicerent sicut
seriptum est non amplec¬
tendi s abstinendi ab am¬
pleru. non potius eligent
uel uirginalem. uel uidualem
continentiam conseruare. qmͣ
tribulationem carnis sine
qua conugia ẽe̾ non pos¬
sunt ut alia taceantur a
quib parcit apłs. nullo
iam cogente humane socie¬
tatis officio sustinere: S
cum dominante concupi¬
scentia fuerint copulati.
si eam postea uiceruit. qr
non ita licet dissoluere
conugium. sicut licebat
non colligare: fiunt tales

Expanded text:
infirmiori et subiecto triinfirmiori et subiecto tribuite honorem quasi coheredibus gratiae, et uidete ne inpediantur orationes uestrae. itane uero coniugia talia non cogitant ea quae sunt domini, quomodo placeant domino? sed perrara sunt — quis negat? — et in ipsa raritate paene omnes, qui tales sunt, non ut tales essent, coniuncti sunt, sed iam coniuncti tales facti sunt. Qui enim nostri temporis homines christiani, nuptiarum uinculo liberi ualentes ab omni concubitu se continere, cum iam tempus esse perspicerent, sicut scriptum est, non amplectendi, sed abstinendi ab amplexu, non potius eligerent uel uirginalem uel uidualem continentiam conseruare quam tribulationem carnis, sine qua coniugia esse non possunt — ut alia taceantur a quibus parcit apostolus nullo iam cogente humanae societatis officio sustinere? sed cum dominante concupiscentia fuerint copulati, si eam postea uicerint, quia non ita licet dissoluere coniugium, sicut licebat non conligare, fiunt tales,
Abbreviated transcription (Latin):
tis: ita rata nupta ẽ q̃ in
ipso quoq obsequio con¬
iugali non cogitat nͥ qͦmͦ
placeat deo. ornando se
non in tortis crinib aut
auro & margaritis &e ueste
preciosa: s quo decet muli¬
eres ꝓmrttentes pietatem ꝑ
bonam conuersationem. Ta¬
lia quippe comugia: petrus
quoq apłs p̃cipiendo descͥ¬
bit. Similiter inquit mulie¬
res obaudientes maritis suis.
ut si qui non credunt uerbo
ꝑ mulieris conuersationem
sine loquela lucrifieri pos¬
sunt. uidentes timorem &
castam conu̾sationẽ urãm:
ut suit non que aforis or¬
nantur capilloꝵ crispatio¬
nib aut circumdate auro
aut ueste decora. s ille ab¬
sconditus cordis ur̃i homo.
dam sc̃ẽ mulieres que in
dño sꝑabant. ornabant se
obsequentes uiris suis qͦmͦ
sa ra obediebat abrahe.
dnm illum uocans. Cuiꝰ
facte estis filie benefacien¬
tes. & non timentes ullum
uanum timorem. Uiri si¬
mili ratione concordes. ce
caste uiuentes cum uxori¬
b ur̃is. & tanquam uasi

Expanded text:
tis, ita rara nupta est, quae in tis, ita rara nupta est, quae in ipso quoque obsequio coniugali non cogitat nisi quomodo placeat deo, ornando se non intortis crinibus aut auro et margaritis et ueste pretiosa, sed quod decet mulieres promittentes pietatem per bonam conuersationem. talia quippe coniugia Petrus quoque apostolus praecipiendo describit. similiter, inquit, mulieres obaudientes maritis suis, ut et si qui non credunt uerbo, per mulieris conuersationem sine loquella lucrifieri possint, uidentes timorem et castam conuersationem uestram: ut sint non quae a foris ornantur capillorum incrispationibus aut circumdatae auro aut ueste decora, sed ille absconditus cordis uestri homo idam sanctae mulieres, quae in dominum sperabant, ornabant se, obsequentes uiris suis, quomodo Sarra obaudiebat Abrahae, dominum illum uocans, cuius factae estis filiae benefacientes et non timentes ullum uanum timorem. uiri simili ratione concordes et caste uiuentes cum uxoribus uestris et tamquam uasi
Abbreviated transcription (Latin):
lem coniugem obsistere. s
potiꝰ scĩtatẽ uroris ꝓdesse
infideli uiro. ac sc̃itatẽ ui¬
ri ꝓdesse infideli urori:
idem apłs testis est dicens.
Scĩficatus est enĩ uir infide¬
cata ẽ mulier infidelis. in
tum est sccłm ampliorem
scĩtatem innuptarum qm
nuptatũ. eui merces &e̾ de¬
bet᷑ amplior. scđm quod is¬
to bono illud est melius:
quia &e hoc solum cogitat
pudicitiam coniuigalẽ. ñ cogi
quod possunt habere quo¬
damm᷑ de necessitate coni¬
bii: ut cogitent que sunt
m̃di quomodo placeant ui¬
ris suis. Quod utrũ de omibꝰ
nuptiis dixerit. an de talibꝰ
quales ita multe sunt. ut
pene om̃s tales putari po¬
sunt : non immerito dubi
quod attinet ad quandã
distinctionem & quasi ꝓpͥe¬
tatem innuptarũ atq nup¬
tarum: sicut nimium de¬
testanda est. que contineis
a nuptiis id est a re con¬
cessa. non continet a deli¬
cus uel luxuriȩ uel suꝑbiȩ.
uel curiositatis & uerbosita¬

Expanded text:
lem coniugem obsistere, sed lem coniugem obsistere, sed potius sanctitatem uxoris prodesse infideli uiro aut sanctitatem uiri prodesse infideli uxori idem apostolus testis est dicens: sanctificatus est enim uir infidecata est mulier infidelis in tum est secundum ampliorem sanctitatem innuptarum quam nuptarum, cui merces etiam debetur amplior secundum quod isto bono illud est melius, quia et hoc solum cogitat,pudicitiam coniugalem, non cogitquod possunt habere quodam modo de necessitate conubii, ut cogitent quae sunt mundi, quomodo placeant uiris suis. Quod utrum de omnibus nuptis dixerit, an de talibus quales ita multae sunt, ut paene omnes putari possint, non inmerito dubitquod attinet ad quandam distinctionem et quasi proprietatem innuptarum atque nuptarum, sicut nimium detestanda est, quae continens a nuptiis, id est a re concessa, non continet a delictis uel luxuriae uel superbiae uel curiositatis et uerbosita
Abbreviated transcription (Latin):
quamlibet assiduus ad uxo¬
rem: quã uel rarissimꝰ ad for¬
uicationem. Cum uͦ uir m̃¬
bro mulieris ñ ad hoc con¬
cesso. uti uoluerit: turpior
est uxor si in se quam si in
alia fieri ꝑmiserit. Decus
gͦ coniugale est castitas ꝓ¬
creandi: & reddendi carna
lis debiti fides. hoc est opꝰ
nuptiarũ. hoc ab omni cri¬
mine defendit: apłs dicen¬
do. Et si acceꝑis urorem
ñ peccasti. Et si nupserit¬
uirgo: ñ peccat. Et quod
uult faciat: non peccat si
nubat. Erigendi autẽ de¬
biti ab alterutro sexu
ĩmoderatior ꝓgressio: ꝓpt̾
illa que supra diximus
coniugib scđm ueniam
conceditur. Quod gͦ ait q̃
innupta est cogitat ea q̃
sunt dni. ut sit sc̃a corpore
& spu : non sic accipiendũ
est. ut putemꝰ non esse scam
corpore. xp̃ĩanam coniugẽ
castam. Omĩb quippe fi¬
delib dictum est. Nescitis
quia corꝑa ur̃a templum
coniugatoꝵ fidem sibi &
dño seruantium: cui sc̃ita¬
ti cuiꝰlibed eoꝵ nec infide¬

Expanded text:
quamlibet adsiduus ad uxoquamlibet adsiduus ad uxorem quam uel rarissimus ad fornicationem. cum uero uir membro mulieris non ad hoc concesso uti uoluerit, turpior est uxor, si in se, quam si in alia fieri permiserit. decus ergo coniugale est castitas procreandi et reddendi carnalis debiti fides; hoc est opus nuptiarum, hoc ab omni crimine defendit Apostolus, dicendo: Et si acceperis uxorem, non peccasti, et si virgo nupserit, non peccat; et, quod vult faciat: non peccat, si nubat . Exigendi autem debiti ab alterutro sexu immoderatior progressio, propter illa quae supra diximus, conjugibus secundum veniam conceditur. Quod ergo ait: quae innupta est, cogitat ea quae sunt domini, ut sit sancta et corpore et spiritu, non sic accipiendum est, ut putemus non esse sanctam corpore christianam coniugem castam. omnibus quippe fidelibus dictum est: nescitis, quia corpora uestra templum coniugatorum fidem sibi et domino seruantium. cui sanctitati cuiuslibet eorum nec infide
Abbreviated transcription (Latin):
hoc eis auctore apło scdor
ueniam conceditur. cuiꝰ
delicti ñ habent horta¬
trices nuptias s dep̃ca¬
trices. si cłi misccłiam ñ
a se auertant. uł ñ absti¬
nencdo quibzdam dieb
ut orationib uacent. &
ꝑ hanc abstinentiã sic̃ ꝑ
ieiunia cõmendent p̃ces
suas. uel immutando nat᷑a¬
lem usum in usum qui est
contra naturam. qd damp¬
nabilius fit in coniuge. Nã
cum ille naturalis usus qͥ
ꝓlabitur ultra pacta nup¬
tialia. id est ꝓpagandi ne¬
cessitatem. uenialis sit in
uxore. in meretrice. damp¬
nabilis: iste qͥ est contͣ nat᷑am
erecrabiliter fit in meretͥce.
s execrabilius fit in urore
tantũ ualet ordinatio ere¬
atoris &e ordo creature. ut
in reb adutendum concessis
&̾ cum modus exceditur
longe sit tolerabilius: quã
in ea que concessa non st̃.
uel unus uel rarus excessus.
Et ideo in re concessa. ĩmo¬
deratio coniugis ue in rem
inconcessam libido ꝓrũpat.
toleranda est. huic est &
quod longe minus peccat

Expanded text:
hoc eis auctore apostolo secundum ueniam conceditur: cuius delicti non habent hortatrices nuptias, sed deprecatrices, si dei misericordiam non a se auertant, uel non abstinendo quibusdam diebus, ut orationibus uacent, et per hanc abstinentiam sicut per ieiunia commendent preces suas, uel inmutando naturalem usum in eum usum, qui est contra naturam, quod damnabilius fit in coniuge. Nam cum ille naturalis usus, quando prolabitur ultra pacta nuptialia, id est ultra propagandi necessitatem, uenialis sit in uxore, in meretrice damnabilis, iste, qui est contra naturam, execrabiliter fit in meretrice, sed execrabilius in uxore. tantum ualet ordinatio creatoris et ordo creaturae, ut in rebus ad utendum concessis, etiam cum modus exceditur, longe sit tolerabilius quam in ea, quae concessa non sunt, uel unus uel rarus excessus. et ideo in re concessa inmoderatio coniugis, ne in rem non concessam libido prorumpat, toleranda est. hinc est etiam, quod longe minus peccat
Abbreviated transcription (Latin):
cis dñicȩ thonitruo contre¬
miscit. non omĩs qui dicit
michi dñe dñe intrabit
in regnũ celoꝵ. s qui facit
uoluntatem patris mei qui
in celis est. ip̃se intrabit in
regnum celoꝵ: Quid ad ga¬
lathas idem apłs. nonne ta¬
lia enumerans eodem fine
concludit: manifesta inqt

Expanded text:
minicae vocis tonitruo contreminicae vocis tonitruo contremiscit, Non omnis qui dicit mihi, Domine, Domine, intrabit in regnum coelorum; sed qui facit voluntatem Patris mei qui in coelis est, ipse intrabit in regnum coelorum ? Quid, ad Galatas idem apostolus, nonne talia enumerans eodem fine concludit? Manifesta sunt
Abbreviated transcription (Latin):
fures. neq auari. neq ebͥosi.
neq maledici. neq rapaces:
regnum di possidebunt.
S uidete quẽadmodum
timorem &e desꝑationem
salutis. abstulerit eis qui
hec in uita uetere commise¬
runt. Et hec quidem inqͥt
fiustis. s abluti estis. s scĩficati
estis. in nomine dñi nr̃i iħu
gͦ post baptismum aliqͦꝵ
pristinoꝵ maloꝵ oꝑe obli¬
gatus tenetur :usq ad eone
inimicus est sibi. ut adhuc
dubitet. uitam mutare cũ
tempus est. eum ita peccat
& uiuit: Nam utiq quod
ita ꝑseueranter peccat. thes¬
aurizat sibi iram in die
ire & reuelationis iusti iudi¬
cii łi. Quod aũt ad huc ui¬
uit: pacientia dĩ ad peni¬
tentiam eũ adducit. Impli¬
catus gͥ tam mortiferorũ
uinculis peccatoꝵ. detrectat
aut differt aut dubitat
confugere ad ipsas claues
ȩccłiȩ. quib soluatur in
terra. ut sit solutus in celo:
& audet sibi post hanc ui¬
tam quia tantũ xp̃ianus
dicit᷑ salutem aliquam pol¬
liceri. nec ueridico illo uo¬

Expanded text:
fures, neque avari, neque ebriosi, neque maledici, neque rapaces, regnum Dei possidebunt. Sed videte quemadmodum timorem et desperationem salutis abstulerit eis, qui haec in vita veteri commiserunt. Et haec quidem, inquit, fuistis, sed abluti estis, sed sanctificati estisergo post Baptismum aliquorum pristinorum malorum opere obligatus tenetur, usque adeone sibi inimicus est, ut adhuc dubitet vitam mutare, cum tempus est, cum ita peccat et vivit? Nam utique quod ita perseveranter peccat, thesaurizat sibi iram in die irae et revelationis justi judicii Dei. Quod autem adhuc vivit, patientia Dei ad poenitentiam eum adducit. Implicatus igitur tam mortiferorum vinculis peccatorum detrectat, aut differt, aut dubitat confugere ad ipsas claves Ecclesiae, quibus solvatur in terra, ut sit solutus in coelo; et audet sibi post hanc vitam, quia tantum christianus dicitur, salutem aliquam polliceri; nec veridico illo do
Abbreviated transcription (Latin):
bre huis penitentiȩ deb̾e
contempnere. quia multos
forte aduertit. & nouit ad
sacramenta altaris acced̾e.
quoꝵ talia crimina non ig¬
norat. Multi enum corrigun᷑
ut petrus. multi tolerant᷑
ut uidas: multi nesciunt᷑
donec ueniat dñs & illumi¬
net abscondita tenebraꝵ

Expanded text:
iferae hujus poenitentiae debere iferae hujus poenitentiae debere contemnere, quia multos forte advertit et novit ad Sacramenta altaris accedere, quorum talia crimina non ignorat. Multi enim corriguntur, ut Petrus: multi tolerantur, ut Judas: multi nesciuntur, donec veniat Dominus, qui illuminet abscondita tenebra
Abbreviated transcription (Latin):
milia que p̃dico uobis sic̃
p̃dixi: qm̃ qui talia agunt
regnum dĩ non possideb̃t̃.
Iudicet gͦ se ipsum homo
in istis uoluntate dum po¬
test. & mores conuertat in
melius: ne cum iam non po¬
terit. &e̾ pret̾ uoluntatem a
dño iudicetur. Et cum ipse
in eccłia claues ministrant᷑.
& tanquam bonus iam in¬
cipiens ẽẽ filius maternoꝵ
menbroꝵ ordine custodito.
ut in offerendo sacrificio con
tribulati cordis deuotus &e
supplex: id tam̃ agat qd̃ ñ
ipsi solum ꝓsit ad recipien¬
dam salutem. s &ẽ ceteris ad
exemplum. Ut si peccatum
eius non solum in graui eiꝰ
malo. s &̃ in tanto scandalo
alioꝵ est. atq hoc expedire
utilitati eccł̃iȩ uidetur an¬
tistiti: in notitia multoꝵ uł
&̃ totius plebis agere peni¬
tentiam non recuset. non re¬
sistat: non letali & mortifere
plage ꝑ pudorem addat tu¬
quam de ipso uulnere qd̾
latere non potest non eru
bescere. & de ligatura eius
erubescere: Nemo arbitret᷑¬
fr̃s ꝓpterea se consiliũ salu-¬

Expanded text:
milia; quae praedico vobis, sicut praedixi, quoniam qui talia agunt, regnum Dei non possidebunt . Judicet ergo se ipsum homo in istis voluntate, dum potest, et mores convertat in melius: ne cum jam non poterit, etiam praeter voluntatem a Domino judicetur. Et cum ipse in Ecclesia claves ministrantur: et tanquam bonus jam incipiens esse filius, maternorum membrorum ordine custodito, ut in offerendo sacrificio cordis contribulati devotus et supplex, id tamen agat quod non solum ipsi prosit ad recipiendam salutem, sed etiam caeteris ad exemplum. Ut si peccatum ejus, non solum in gravi ejus malo, sed etiam in tanto scandalo aliorum est, atque hoc expedire utilitati Ecclesiae videtur antistiti, in notitia multorum, vel etiam totius plebis agere poenitentiam non recuset, non resistat, non lethali et mortiferae plagae per pudorem addat tuquam de ipso vulnere, quod latere non pbescere, et de ligatura plus erubescere? Nemo arbitretpropterea se consilium salut
Abbreviated transcription (Latin):
corpore spũalis corꝑis ha¬
bitum naturamq mereat᷑.
Uel illa eos terreat ultima
sententia iuidicis nr̃i. quã
ꝓpterea nunc aꝑire uolu¬
it ut ab eius fidelib p̾ca¬
ueatur. dans metuentib
se significationem ut fu¬
giant a facie arcus. Excep¬
tis enim illis qui cum illo
sit dicens. sedebitis suꝑ
duodecim thronos uidican¬
iudicantiũ om̃s intelliguis
qui ꝓpter euangłm omĩa
sua dimiserunt & sequiti
st̃ dñm. Duodenarius qͥppe
numerus ad quandam uni¬
uersitatem refertur. ñ enĩ
paulus apłs ibi non erit.
quia inter illos duodecim
non fuit. exceptis gͦ illis qͦs

Expanded text:
corpore spiritualis corporis hacorpore spiritualis corporis habitum naturamque mereatur. Vel illa eos terreat ultima sententia judicis nostri, quam propterea nunc aperiri voluit, ut ab ejus fidelibus praecaveatur; dans metuentibus se significationem, ut fugiant a facie arcus . Exceptis enim eis qui cum illo sit, dicens: Sedebitis super duodecim thronos, judicanjudicantium omnes intelliguntur, qui propter Evangelium omnia sua dimiserunt, et secuti sunt Dominum. Duodenarius quippe numerus ad quamdam universitatem refertur. Non enim Paulus apostolus ibi non erit, quia inter illos duodecim non fuit. Exceptis ergo illis, quos
Abbreviated transcription (Latin):
bundabit iniquitas refri-¬
gescet caritas multoꝵ. qͥ
autem ꝑseuerauerit usq
in finem: saluus erit. Salu¬
tem utiq ꝓmisit ꝑseueran¬
tib in caritate non in mi-¬
quitate. Ubi autem caritas
est: oꝑa illa mala a regno
di seꝑantia esse non posst̃.
Omĩs enĩ lex in uno ser¬
mone impleta est. in eo
qd̾ scriptum est. Diliges
ꝓrimum tuum sicut te
ipsum. deinde si est ali¬
qua differentia inter reg¬
nantes & non regnantes.
oportet tñ ut in uno reg¬
no sint om̃s ne in hostiũ
aut alienoꝵ numero de¬
putentur. Om̃s enĩ ro¬
mani romanũ regnum
possident. quãuis ñ om̃s
in eo regnent. s cet̾is reg¬
nantib pareant. Non enĩ
ait apłs qui talia agunt
non regnabunt cum deo.
s regnum d̃ĩ ñ possidebt̃.
Quod etiam de carne & san¬
guine dictũ est. caro & san¬
guis regnũ di non posside¬
bunt. quia corruptibile hoc
induet incorruptionẽ. &
mortale hoc induet ĩmor¬
talitatem. ut iam ñ caro
& sanguis. s ex anunali

Expanded text:
bundavit iniquitas, refrigescet charitas multorum; qui autem perseveraverit usque in finem, hic salvus erit : salutem utique promisit perseverantibus in charitate, non in iniquitate. Ubi autem charitas est, opera illa mala a regno Dei separantia esse non possunt. Omnis enim lex in uno sermone impleta est, in eo quod scriptum est, Diliges proximum tuum tanquam te ipsum . Deinde si est aliqua differentia inter regnantes et non regnantes; oportet tamen ut in uno regno sint omnes, ne in hostium aut alienorum numero deputentur. Omnes enim Romani Romanum regnum possident; quamvis non omnes in eo regnent, sed caeteris regnantibus pareant. Non autem ait Apostolus, Qui talia agunt, non regnabunt cum Deo; sed regnum Dei non possidebunt. Quod etiam de carne et sanguine dictum est, Caro et sanguis regnum Dei non possidebunt: quia corruptibile hoc induet incorruptionem, et mortale hoc induet immortalitatem ; ut jam non caro et sanguis, sed ex animali
Abbreviated transcription (Latin):
Qua ꝓpt̾ quis gaudeat de
nomine xp̃iano. & non cũ
om̃i obedientia & timore
audiat apłm dicentem. Hoc
enim scitote cognoscentes.
qm̃ omĩs fornicator. aut
inmundus. aut auarus qd
est idoloꝵ seruitus. ñ habet
hereditatem in regno di &e

Expanded text:
umere quis audeat de nomine christiano, et non cum omni obedientia et timore audiat Apostolum dicentem, Hoc enim scitote, cognoscentes quoniam omnis fornicator, aut immundus, aut avarus, quod est idolorum servitus, non habet haeredi
Abbreviated transcription (Latin):
filius hominis cum angłis
utiq nuntii sunt. nuntios
autẽ rectissime accipimus
om̃s qui salutem celestem
hominib nuntiauert̃. uñ
&e̾ euangeliȩ boni nunctii
possunt interp̃tari. & de
ioħe baptista dictum est.
ecce initto angłm meum
ante faciem tuam. his gͦ
ut dicere ceperam exceptis.
cetera omniũ hominũ mul¬
titudo. sicut in ipsius uerbis
dñĩ manifestum ẽ in duas
partes diuidetur. Positurꝰ
est enim oues ad dexteram.
hedos ad sinistram. Et dicet᷑
ouib idest uistis. Uenite
benedicti patris mei ꝑcipite
regnum quod uob̾ ꝑatum
est a constitutiõe mundi.
De hoc utiq regno dixit
apłs cum enumeraret oꝑa
mala: qm̃ qui talia agunt
regnum di ñ possidebunt.
Audi quid audiant. Ite inqͥtͥ¬

Expanded text:
inis judicare cum Angelis utique nuntii sunt. Nuntios autem rectissime accipimus omnes qui salutem coelestem hominibus nuntiant. Unde etiam Evangelistae boni nuntii possunt interpretari: et de Joanne Baptista dictum est, Ecce mitto angelum meum ante faciem tuam . His ergo, ut dicere coeperam, exceptis, caetera omnium hominum multitudo, sicut in ipsius verbis Domini manifestum est, in duas partes dividetur. Positurus est enim oves ad dexteram, haedos ad sinistram: et dicetur ovibus, id est justis, Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est a constitutione mundi. De hoc utique regno dixit Apostolus, cum enumeraret opera mala, Quoniam qui talia agunt, regnum Dei non possidebunt. Audi quid audiant qui a sinist
Abbreviated transcription (Latin):
uitȩ uęteris. nouam non
potest inchoare. Ab hac pe¬
uitentia cum baptizantur
soli paruili immunes st̃
Non dum enim uti pos¬
sunt libero arbitrio. Qui¬
bus tamen ad consecratio¬
nem remissionemq origi¬
nalis peccati ꝓdest eoꝵ fi¬
des a quib offeruntur. ut
quascumq maculas delic¬
toꝵ ꝑ alios a quib nati
sunt contraxerunt. alioꝵ
ẽ interrogatione ac res¬
ponsione purgentur. Ue¬
rissime quippe in psalmĩ
plangitur. Ecce enĩ in ini¬
quitatib conceptus sum.
&e in peccatis mat̾ mea me
in utero aluit. Item scrip¬
tum est non esse mundũ
in conspectu dei. nec in¬
fantem cuius est unius
diei uita suꝑ terram. Ex¬
ceptis gͦ talib de quoꝵ
ordine ac merito in fut᷑a
illa que ꝓmittitur sorte

Expanded text:
itae veteris, novam non potest inchoare. Ab hac poenitentia, cum baptizantur, soli parvuli sunt immunes: nondum enim uti possunt libero arbitrio. Quibus tamen ad consecrationem remissionemque originalis peccati prodest eorum fides, a quibus offeruntur; ut quascumque maculas delictorum per alios, ex quibus nati sunt, contraxerunt, aliorum etiam interrogatione ac responsione purgentur. Verissime quippe in Psalmis plangitur, Ecce in iniquitate conceptus sum, et in peccatis mater mea me in utero aluit . Item quod scriptum est, non esse mundum in conspectu Dei, nec infantem, cujus est vita diei unius super terram . Exceptis ergo talibus, de quorum ordine ac merito in futura illa, quae promittitur, sorte