comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ unũ ad implebitis q̃n ⁊ ad pauꝑes data fuĩ
huiꝯcemodi qͣntitas. Unũ quidẽ. qr appareo
ĩpacientes cͥca dãpnui: et efficiemini aliis forͣ
mala. At̾um aut̃ qm̃ nõ obedientes eritis do¬
mino deo dicẽti: ab eo qui abstułit tua: ne re-¬
petas. Ex pedit ergo ofilii ut efficiam᷑ om̃uln
exemplũ paciẽcie. Et eĩ apłs dicit. Quare ñ
magis inuiriã sustinetis:. Qure nõ magis
fraudẽ patemini. Et bonũ quidẽ ẽ ueraciter
fr̾s: oĩ petenti dare excelsiꝯ aut̾ et honorabiliꝯ
et nõ petenti. Ei aut̃ qui aufert uestim̃tum
sine uoluntate a nob̾: dare et tunicã euãgłi¬
ce uere nature imitatio ĩmo diune ẽ. Ex hi
facies ait fr̾i tuo: uxta ꝙ possidet manꝰ tua:
nõ ex his que exlite et cõtentione ⁊ ab ĩ iuriã
enex quidã magnus qͣi annoꝵ sexaginta.
audiens tales res bĩ ioħis: uoluit tẽpta¬
re eũ si poss u̾bis suaderi et ad scandalũ facile
ĩclinari: ⁊ ut cõtigit si cõdẽpnaret aliꝙ̃. Et

Expanded text:
is quando et ad pauperes data 197 fuerit hujuscemodi quantitas. Unum quidem, quia apparebitis impatientes circa damnum, et efficiemini aliis forma mala; alterum autem, quoniam non obedientes eritis Domino Deo, dicenti: Ab eo qui abstulerit tua ne repetas . Expedit ergo, o filii, ut efficiamur omnibus exemplum patientiae. Etenim Apostolus dicit: Quare non magis injuriam sustinetis? quare non magis fraudem patimini ? Et bonum est quidem veraciter, fratres, omni petenti dare, excelsius autem et honorabilius et non petenti; ei autem qui aufert vestimentum sine voluntate a nobis dare et tunicam, angelicae vere naturae imitatio, imo divinae est. Ex hifacies fratri tuo, juxta quod possidet manus tua, non ex his quae ex lite et contentione et ab injuriam Senex quidam magnus, quasi annorum sexaginta, audiens tales res beati, voluit tentare eum, si posset verbis suaderi, et ad scandalum facile inclinari, et ut contigit, si condemnaret aliquem. Et
Abbreviated transcription (Latin):
nouit ex deo albas obitũ suũ : dicit nõne pela¬
gie. Sic enĩ mutauit nom̃ eiꝰ: qͣndo tradidit
ei sc̾m scema. Eamꝯ tyrũ qr habeo illic Rnsũ:
⁊ uouo ut uenias mecũ. Illa uero nõ ualens cõ¬
tradic̾ẽ ei: secuta ẽ eũ. et uenerũt ambo habẽtes
⁊ puerũ septẽ annoꝵ existentẽ. Cũ ergo egro¬
tass albas inĩfirmitate ad mortẽ. ascenderũt
adiusionẽ deciuitate usq adcentũ aĩas: ⁊ dicit¬
eis. Afferte prunas. Itaq cũ ueniss turibulũ
plenũ prums tulit et uacuauit eas ĩuestim̃¬
hanc meã: incenderũt prune iste ita nec ego ag¬
noui pcc̾m mułris: ex quo natꝰ sum. Et om̃is
mirati sũt: quomͦ nõ ardebat uestintũ abig¬
ne. ⁊ głificauer̃t dm̃ habent̾e occłtos ẜ uos. Ex

Expanded text:
suum; dicit nonnae Pelagiae, sic enim mutavit nomen ejus, quando tradidit ei sanctum schema: Eamus Tyrum, quia habeo illic responsum, et volo ut venias mecum. Illa vero non valens contradicere ei, secuta est eum: et venerunt ambo, habentes et puerulum septem annorum existentem. Cum ergo aegrotasset abbas inejus de civitate usque ad centum animas. Et dicit: Afferte prunas. Itaque cum venisset thuribulum plenum prunis, tulit et evacuavit eas in vestimehanc meam incenderunt prunae istae, ita nec ego agnovi peccatum mulieris, ex quo natus sum. Et omnes mirati sunt, quomodo non ardebat vestimentum ab igne; et glorificaverunt Deum habentem oc
Abbreviated transcription (Latin):
tis lacims. Tu quidẽ o dñe ad t̾renũ imꝑatorẽ
me uecasti s p̾ueniens celestis. ante uocauit
exiguitatẽ meã. Et retulit ei ennuchi ĩmo an¬
głi iusionẽ: que apparuerat sibi. Gauisus ergo
et t̾stis fc̃s isdem gloriosissimꝰ uir: impedirẽ

Expanded text:
ltis lacrymis: Tu quidem, o domine, ad terrenum imperatorem me vocasti; sed praeveniens coelestis, ante vocavit exiguitatem meam. Et retulit ei eunuchi, imo angeli visionem, quae apparuerat sibi. Gavisus ergo et tristis factus idem gloriosissimus vir, impedire
Abbreviated transcription (Latin):
ad scm cursum ꝑuenit. ⁊ pedes eiꝰ ꝯprehendens
cum młtis lacrimis clamabat dicens secreto
sc̃o. Pcem o ter beato habeo miẜa quod ad aures
hominũ uenare nõ pot̾. ⁊ scio quod si uis potes
hec mͥ indulgere. Dixit enĩ ub̾ dñs: qm̃ que¬

Expanded text:
pedes ejus comprehendens, cum lacrymis multis clamabat, et dicens secreto sancto: Peccatum, o ter beate, habeo misera, quod ad aures hominum venire non potest, et scio quod, si vis, potes id mihi indulgere; dixit enim vobis Dominus: Qu
Abbreviated transcription (Latin):
cirit octaginta centenaria auri. ⁊ que oblata
cendunt inse ip̃am mentẽ colligens ⁊ cognos¬
deierant deo donare. Unde ⁊ ꝙ remansit. Hoc
tremisse dei: elei ⁊ hoc existens: iubeo dari his
sunt qui dei dona aut ex intusticia collecta
bat que semꝑ manet̾. ⁊ aliqͣndo nõ nunuunt᷑.
Unde sine m̃dacio reꝓmissionis ẽ nõ fraudatꝰ¬

Expanded text:
citer octoginta centenaria auri, et quae intraminis transcendunt; in seipsam mentem colligens, et cognosDei erant Deo dare. Unde et quod remansit mihi hoc tremisse, Dei et hoc existens, jubeo dari his multi qui in divitiis sunt, qui Dei dona aut ex injustitia collecta,bat quae semper manent, et aliquando non minuuntur. Unde sine mendacio repromissioni
Abbreviated transcription (Latin):
sũt sapĩa plene beati ad se et ad om̃s doctrine.
ultam aut̃e et de sc̃a stratione curã ꝯsedite¬
habebat: ⁊ sollicitudinẽ de monstrabat.
Una enĩ dierũ uolens mulcos resecare ut nõ e¬
grederent᷑ pꝯ lectionẽ sc̃i euãgłii de ec̾ca. ⁊ ociosis
ẜmonibꝰ ꝑ oĩonẽ uacarent quid fecit: Reliqͥd
mox postꝙͣ lectũ ẽ sc̾m euãgłium eccłiã. ⁊ ipse
exiit et sedit cũ turba. Omnil uͦ obstupescetibi
dixit ad eos iustus. filii uͥ oues: illic et pastor.
aut intrate intͦ: ⁊ ingrediar. aut manete hic:⁊
hic manebo. Ego ꝓpt̾ uos descendo in sc̾am ec̃cã.
Nam pot̾am facere mͥ met missas. in ep̃o. Se¬
mel ergo et bis fecit hoc ip̃m scema: ille b̾atꝰ.
Eruduut ex hoc plebem magnifice. ⁊ em̃dauit.
Timebant eiũ: ne t̾m idem ip̾̃m scema fac̾et
aliꝙ̾ insacrano oĩo nõ ꝑmittebat: s ĩ cons¬
pectu oĩum foras mittebat eũ dicens. Si quidẽ
ut orares uenisti huc: in hoc mentẽ tuã et os

Expanded text:
doctrinae; ultam autem et de sancta statione curam habebat, et sollicitudinem demonstrabat. Una enim dierum volens multos resecare, ut non egrederentur post solutionem sancti Evangelii de ecclesia, et otiosis sermonibus pro oratione vacarent, quid fecit? Reliquit mox, postquam lectum est sanctum Evangelium, ecclesiam; et ipse exiit, et sedit cum turba. Omnibus vero obstupentibus, dixit ad eos justus: Filioli, ubi oves, illic et pastor. Aut intrate intro, et ingrediemur; aut manete hic, et hic manebo. Ego propter vos descendo in sanctam ecclesiam, nam poteram facere mihimet missas in episcopio. Semel ergo et bis fecit hoc ipsum schema ille beatus. Erudivit et in hoc plebem magnifice, et emendavit; timebant enim, ne iterum idipsum schema faceret in sacrario omnino non permittebat, sed in conspectu omnium foras mittebat eum, dicens: Si quidem ut orares venisti huc, in hoc mentem tuam et os
Abbreviated transcription (Latin):
liq̃re hanc et alii corporali copłari adeo et legibꝰ
ꝓhibet᷑. si uero hoc egerimꝰ punim: quom᷑ pu¬
tas deo ꝑrectã fidẽ ⁊ catholicã eccam cõ uincti
ut ait apłs. aptaui uos uni iuro uirginem i¬
castam exhibere xp̃o. si exortodorã et rectã fidẽ
adulteraiumꝯ ꝑ comunionẽ ħrticoꝵ. nõne ĩ¬

Expanded text:
linquere hanc et alii copulari, a Deo et legibus prohibemur, si vero hoc egerimus, punimur; quomodo putas, Deo per rectam fidem et catholicam Ecclesiam conjuncti, ut ait Apostolus: Aptavi vos uni viro virginem castam exhibere Christo , si orthodoxam et santam fidem adultera
Abbreviated transcription (Latin):
bis enĩ ꝑ ebdomodã ułter: ibat illuc. Et
dicit ad eum. aiẜeri mei: qm captinus
sum. Dicit datori. Da ei sex nũmisinata.
Dem̾ cũ ħ accepiss: uadit enuitat habitũ.
⁊ obuiat ei aliunde: ⁊ ꝑcidit ei dicens: E¬
ẜere mei: qr coartor .Dic̃ denuo patriascha
datori. Da ei sex aureos nũmos. Cum ento
habuiss : dicit ille distributor. ad aurẽ ilłiꝯ
patriarche. Per or̃ones tuas dñe idẽ ipsẽ
accepit scib̾: fecit se ip̃m patriarcha : tanqͣ¬
si nesciret. Uenit itaq t̾cio it̾m accipe : ⁊ tẽ¬
tigit patriarchã qui aurũ ferebat. signifi¬
nũmismata: ne forte xp̃s m̃ns sit tempt¬
dam ꝑegrinus dãpna ꝑtulit.⁊ accedens hiuic
beato: rogabat eum cum multis lacrums ui
quinq libras auri. Cumq accepiss has.
habiens enut encecam. Et misit in nauĩ.
tate p̾sumens: ⁊ dixit. Eiẜere mei: ut de

Expanded text:
Bis enim per hebdomadam vel ter ibat illuc. Et Bis enim per hebdomadam vel ter ibat illuc. Et dicit ad eum: Miserere mei, quoniam captivus sum. Dicit datori: Da ei sex numismata. Deinde cum haec accepisset, vadit et mutat habitum, et obviat ei aliunde, et procidit ei, dicens: Miserere mei, quia coarctor. Dicit denuo patriarcha datori: Da ei sex nummos aureos. Cum ergo isset, dicit ille distributor ad aurem illius patriarchae: Per orationes tuas, domine, idem ipse accepit secundo. Fecit vero seipsum patriarcha tanquam nesciret. Venit itaque tertio iterum accipere, et tetigit dator patriarcham qui aurum ferebat, signifinumismata, ne forte Christus meus sit, etidam peregrinus damna pertulit; et accedens hunc beatum virum, rogabat eum multis lacrymis, ut quinque libras auri. Cumque accepisset has, abiens emit enthecam, et misit in navim. tate praesumens, et dixit: Miserere mei, ut Deu
Abbreviated transcription (Latin):
olens aut̃ nec huiꝰ boni ẽẽ ex pers iudelie
monachice uite cõmunͣatioĩs: studer rem
talẽ. Congregans duos ordines scoꝵ monachor
statint eis o̾em utilitatẽ tribui deiulł suis. in
citate sua. Et faciens eis cellulas induoly ora¬

Expanded text:
olens autem nec hujus boni esse inexpers, videlicet monachicae vitae connumerationis, studet rem talem: Congregans duos ordines sanctorum monachorum, statuit in eis omnem utilitatem tribui de villis suis in civitate sua: et faciens eis cellulas in duobus ora
Abbreviated transcription (Latin):
Cum aliꝙͣ du ergo alcco illo se abstinusset.
nec de rogans religioni. quia incertꝰ erat.
nec auctoritatẽ suã nulgo acomodans ne
suꝑ sticio cõualesceret. Q uodã die paucis se¬
cum ad hibitis fr̃ib ad locũ ꝑgit. Dem̃ suꝑ
sepulcrũ ip̃m adstans. orauit ad dñm. ut
quis e̾et. uł ciuꝰ merits sepultꝰ ostenderet.
Tum cõu̾sus adleuã uidit ꝑpe ad sistere um¬
bram sordidã trucẽ imperat nom̃ meritũq¬
ut loq̃retur. Nomen edicit decrimine confi¬
tetur latronẽ se fuisse obscelera ꝑ cussũ uul¬
gi ertore celebratũ sibi nicħ cũ martirib ẽẽ
cõe cũ illis gli̾am se pena retineret. Mirũ

Expanded text:
cum aliquandiu ergo a loco illo se abstinuisset, cum aliquandiu ergo a loco illo se abstinuisset, nec derogans religioni, quia incertus erat, nec auctoritatem suam uulgo adcommodans, ne superstitio conualesceret, quodam die paucis secum adhibitis fratribus ad locum pergit. dehinc super sepulchrum ipsum adstans orauit ad Dominum, ut quis esset uel cuius meriti esset sepultus ostenderet. tum conuersus ad laeuam uidet prope adsistere umbram sordidam, trucem: imperat nomen meritumque loqueretur. nomen edicit, de crimine confitetur: latronem se fuisse, ob scelera percussum, uulgi errore celebratum: sibi nihil cum martyribus esse commune, cum illos gloria, se poena reti
Abbreviated transcription (Latin):
nisi cũ ad locũ or̃onis cõ ueniebant. Cybu
una post horã ieiunii accipiebant. Uinum¬
nemo ibi nouerat nisi quẽ infirmitas cõ¬
egiss. pleriq cameloꝵ setis uestiebant᷑. Mol¬
lior ibi habitus ꝓcrimine erat. Quod eo
magis sit mirũ necc̃e ẽ quod multi int̾ eos
nobiles habebantur qui longe alit̾ edocati
nasterio cupiret sacerdotes. Cap̃. ui.¬
Set ut reliquas. uirtutes eius quas me
Duscopatu egit ad grediar. erat aut longe ab
oppido ꝓximꝰ monast̾io locꝰ. quẽ falsa hoi¬
num oppinio uelut cõ sepultis ibi m artiri¬
rib sacrauerat. Nam ⁊ altare ibi asuꝑioribꝰ
ep̃is ostitutũ habebat᷑. S martinꝰ nõ teme¬
re adhibens incertis fidem. abhis qui ma¬
ioris natu erant. p̾sb̾ris uł dericis flagitabat
nomen sibi martiris tp̃ra passionis ostendi.
Grandis se scupulo ꝑmoneri quod nichil
certi ꝯstans sibi maĩoꝵ memoria tradidiss.

Expanded text:
nisi cum ad locum orationis conueniebant. cibum nisi cum ad locum orationis conueniebant. cibum una omnes post horam ieiunii accipiebant. uinunemo nouerat, nisi quem infirmitas coegisset. plerique camelorum saetis uestiebantur: mollior ibi habitus pro crimine erat. quod eo magis sit mirum necesse est, quod multi inter eos nobiles habebantur, qui longe aliter educati nasterio cuperet sacerdotem? Sed ut reliquas uirtutes eius, quas in episcopatu egit, adgrediar, erat haut longe ab oppido proximus monasterio locus, quem falsa hominum opinio, uelut consepultis ibi martyribus, sacrauerat: nam et altare ibi a superioribus episcopis constitutum habebatur. sed Martinus non temere adhibens incertis fidem, ab his, qui maiores natu erant, presbyteris uel clericis flagitabat nomen sibi martyris, tempus passionis ostendi: grandi se scrupulo permoueri, quod nihil certi constans sibi maiorum memoria tradidisset.
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ ut nõ tñ ꝓpositũ monachi uirtutẽq de se¬
reret. Aliꝙ̃ du ergo adherenti ad ec̾cam cellu
statuit. Qui locꝰ tam secretꝰ ⁊ remota erat
ts heremi solitudinẽ nõ desideraret. Ex uno
enĩ latere p̾cisa montis excelsa rupe ambie¬
batur. Reliꝙͣ parte liger flumꝰ reducto pau¬
lulũ sinu clauserat. Una tm̃ eademq arta ad¬
modũ uia ad iri poterat ip̃e exilineis ⁊cextã
cellulam habebat. Multiquidẽ e fr̾ili in
eundem modũ plexiq saxo suꝑ iecti montis
cauto receptacula sibi fecerant. Discipłi uͦ
octoginta erant qui ad exemplũ magistri
instituebant᷑ nemo ibi quicquã ꝓprium ibi¬
quicꝙͣ ꝓprit̃t habebat oĩa in medio cõfere¬
bantur. Non emere aut uendere ut plerisq
monachis moris ẽ licebat. Ars ibi exceptis
scriptorib nulla habebat᷑ cui tñoꝑi minor
etas deputabatur. Maiores or̃oni nacabãt.
Rarus quidã extra cellulam suã egressus

Expanded text:
tem, ut non tamen propositum monachi uirtutemque desetem, ut non tamen propositum monachi uirtutemque desereret. aliquandiu ergo adhaerenti ad ecclesiam cellulstatuit. qui locus tam secretus et remotus erat, ut eremi solitudinem non desideraret. ex uno enim latere praecisa montis excelsi rupe ambiebatur, reliquam planitiem Liger fluuius reducto paululum sinu clauserat: una tantum eademque arta admodum uia adiri poterat. ipse ex lignis contextam cellulam habebat, multique ex fratribus in eundem modum: plerique saxo superiecti montis cauato receptacula sibi fecerant. discipuli fere octoginta erant, qui ad exemplum beati magistri instituebantur. nemo ibi quicquam proprium habebat, omnia in medium conferebantur. non emere aut uendere, ut plerisque monachis moris est, quicquam licebat, ars ibi exceptis scriptoribus nulla habebatur, cui tamen operi minor aetas deputabatur: maiores orationi uacabant. rarus cuiquam extra cellulam suam egressus,
Abbreviated transcription (Latin):
fortuitu lector cui legendi eo die officium
erat unclusus apłos de fuiss turbatis minis¬
tris dũ expectatur qui nõ ad erat: unꝯ ecir¬
cũstantib sumpto psalterio quẽ primum
u̾sum inuenit arripuit. psalmis aut̃ hic e¬
ras. Ex ore infanciũ ⁊ lactanciũ ꝑfecisti lau¬
dem ꝓpt̾ minucos tuos ut destruas inimicũ
⁊ defensorẽ. Quo lecto clamor ppłi tollitur
pars diu̾sa cõfunditur. atq ita habitũ est
duuno nutu psalmũ hunc lectũ fuisse. ut
testimoniũ operis sui defensor audiret. Qͥ a
exore infancium atq lactanciũ in martino
dñi laude ꝑfecta ⁊ ostensꝯ parit̾ ⁊ destructus
ẽ inimicꝰ. Iam uero sũpto ep̃atu. qualẽ se
qͣntũcũq presticerit nõ est nr̃e facultatis e¬
uoluere. Idem eñ ꝯstantissime ꝑ seuerabat
qui prius fuerat. Eadem incorde eiꝯ humili¬
tas eadẽ in uestitu eiꝰ uilitas erat atq ita ple¬
nus auctoritatis ⁊ gr̃e implebat ep̃i. dignita¬

Expanded text:
fortuito lector, cui legendi eo die officium fortuito lector, cui legendi eo die officium erat, interclusus a populo defuisset, turbatis ministris, dum expectatur qui non aderat, unus e circumstantibus sumpto psalterio, quem primum uersum inuenit, arripuit. psalmus autem hic erat: ex ore infantium et lactantium perfecisti laudem propter inimicos tuos, ut destruaset defensorem . Quo lecto clamor populi tollitur, pars diversa confunditur. Atque ita habitum est, divino nutu psalmum hunc lectum fuisse, ut testimonium operis sui defensor audiret; quia, ex ore infantium atque lactentium in Martino Domini laude perfecta, et ostensus pariter et destructus esset inimicus. Iam uero sumpto episcopatu qualem se quantumque praestiterit, non est nostrae facultatis euoluere. idem enim constantissime perseuerabat qui prius fuerat. eadem in corde eius humilitas, eadem in uestitu eius uilitas erat: adque ita, plenus auctoritatis et gratiae, inplebat episcopi dignita
Abbreviated transcription (Latin):
erui amonast̾io suo nõ facile possit ruriciꝰ
quidã unꝯ ecuubꝰ uxoris languore simula¬
to adgenua illiꝯ ꝓuolutꝰ ut egrederet᷑ obtinu¬
it. Ita dispositis iam initinere cuuũ turbis
sub quadam custodia ad ciuitatẽ usq ꝑduci¬
tur. Cdirũ inmodũ incredibilis młtitudo
nõ solũ ex illo oppido s etiã ex uicinis urbibus
ad suffragia ferenda cõuenerant. Una õium
uoluntas ead̾e uota eadẽq sm̃a martinum
episcopatu ẽẽ dignissimũ felice fore tali ec̃cã
pugnabant dicentes. Scilic ꝯtẽptibilẽ ẽe ꝑ¬
sonã. in dignũ ẽẽ ep̃atu hoĩem uultu despica¬
bilem ueste sordidum crine de formẽ. Ita apło
Nec uero aliud his nec facere licuit. quam
quod ppłs dño uolentẽ cogebat. Inter ep̃os
tamen qui affuerant p̾cipue defensor ꝗdã
noĩe d̾r restitisse. unde aĩadu̾sum ẽ grauit̃
illũ lectione ꝓpħetica tũc notatũ. Nam cũ

Expanded text:
erui a monasterio suo non facile posset, Ruricius erui a monasterio suo non facile posset, Ruricius quidam, unus e civibus, uxoris languore simulato, ad genua illius provolutus, ut egrederetur obtinuit. Ita dispsub quadam custodia ad ciuitatem usque deducitur. mirum in modum incredibilis multitudo non solum ex illo oppido, sed etiam ex uicinis urbibus ad suffragia ferenda conuenerat. una omnium uoluntas, eadem uota eademque sententia, Martinum episcopatus esse dignissimum: felicem fore tali ecclesipugnabant, dicentes scilicet, contemptibilem esse personam, indignum esse episcopatu hominem uultu despicabilem, ueste sordidum, crine deformem. ita a popnec uero aliud his facere licuit, quam quod populus Domino uolente cogitabat. inter episcopos tamen qui adfuerant praecipue Defensor quidam dicitur restitisse: unde animaduersum est grauiter illum lectione prophetica tum notatum. nam cum
Abbreviated transcription (Latin):
se iussũ reduci. ⁊ martino redditũ uiteq pris¬
tine restitũ. Ab hoc pͥmo tp̃r beti uiri nom̃
enituit ut qui sc̃s iam ab oĩb abebatur po¬
tens etiam uere apłicus haberetur. u.¬
Hec multo post dum agrũ lupiciru cuius¬
dam honorati. scd̃m scłm uiri prer̾iret cla¬
more ⁊ luctu urbe plangentis excipit᷑. Ad
ꝙͣ cũ sollicitꝰ ad stetiss. ⁊ quis eẽt hic fle¬
sus inquireret: indicatur unũ efamilia
ẜuolũ laq̃o sibi uitã extorsisse. Quo cog¬
nito cellulã in qua corpꝯ iacebat. ingredit᷑.
Exclusisq oĩbꝯ turbis suꝑ stratꝰ corpor
aliqͣntis ꝑ orauit. Mdor uiuescente uultu
martentib occłis inora illiꝰ defunctꝰ engit᷑
lentoq conamine. enisus ad surg̾e ad prehẽ¬
sa beati uiri dext̾a inpedes ꝯstitit atq ita cũ
eo usq ad uestibulũ domꝰ turba õi inspectã¬
ad episcopatũ turonice ec̃c̃e petebatur. s cũ

Expanded text:
se iussum reduci, et Martino redditum uitaeque prisse iussum reduci, et Martino redditum uitaeque pristinae restitutum. ab hoc primum tempore beati uiri nomen enituit, ut qui sanctus iam ab omnibus habebatur, potens etiam et uere apostolicus haberetur. Nec multo post, dum agrum Lupicini cuiusdam honorati secundum saeculum uiri praeteriret, clamore et luctu turbae plangentis excipitur, ad quam cum sollicitus adstitisset et quis esset hic fletus inquireret, indicatur unum ex familia seruulum laqueo sibi uitam extorsisse. quo cognito cellulam, in qua corpus iacebat, ingreditur, exclusisque omnibus turbis superstratus corpori aliquantisper orauit. mox uiuescente uultu, marcescentibus oculis in ora illius defunctus erigitur: lentoque conamine enisus adsurgere, adprehensa beati uiri dextera in pedes constitit: adque ita cum eo usque ad uestibulum domus, turba omni inspectaad episcopatum Turonicae Ecclesiae petebatur; sed cum
Abbreviated transcription (Latin):
examinata defuncti frĩs membra ꝓsterni¬
tur. et cũ aliꝙͣdu rõi incubuiss sensicq ꝑ¬
sp̃m dñi ad e̾e̾ uirtutẽ. Erectꝰ paululũ ⁊ in
de functi ora defixus or̃onis sue hac miscd̾ie
dñi intrepido expectabat euencũ. uix que
duarũ fere horarũ spaciũ int̾cesẜat. iudic de¬
functũ paulatĩ m̃bris oĩbꝰ ꝯmoueri ⁊ laxa¬
tis in usum udendi palpitare tuminilii.
Tum uero magna ad dñm ucce cõu̾sus gra¬
cias agens cellulam clamore ꝯpleuerat.
Quo audito qui ꝓforibꝰ ad erant statim bap
tisma cõsecutꝰ plures pꝯea iuxit annos.
primꝯq ap̃nos martini uirtutũ uł ma¬
theria uł testimoniũ fuit. Idem tñ referre
erat solitꝰ se corpore exucũ atribunal iudi¬
cis ductũ deputandũq obscuris locis ⁊ uul¬
garilꝯ turbis tristẽ excepiss sm̃am. Tum
ꝑ duos angłos uidici fuisse sugestũ hunc
ẽe ꝓ quo martirꝰ orares. Itaq ꝑeosde̾ angła

Expanded text:
exanimata defuncti fratris membra prosterniexanimata defuncti fratris membra prosternitur: et cum aliquandiu orationi incubuisset, sensimini adesse uirtutem, erectus paululum et in defuncti ora defixus, orationis suae ac misericordiae Domini intrepidus expectabat euentum: uixque duarum fere horarum spatium intercesserat, uidet defunctum paulatim membris omnibus commoueri et laxatis in usum uidendi palpitare luminibus. tum uero magna ad Dominum uoce conuersus gratias agens cellulam clamore conpleuerat: quo audito qui pro foribus adstiterant sttismum consecutus plures postea uixit annos, primusque apud nos Martini uirtutum uel materia uel testimonium fuit. idem tamen referre erat solitus, se corpore exutum ad tribunal iudicis ductum deputandumque obscuris locis et uulgaribus turbis tristem excepisse sententiam: tum per duos angelos iudici fuisse suggestum, hunc esse pro quo Martinus oraret: ita per eosdem angelos
Abbreviated transcription (Latin):
hac aliꝙͣdin radicil uxit herbarũ. Quo
tp̃r helleboꝵ uenenatũ ut ferunt gramen
uicina iam morte sensiss imminens ꝑicłn
or̃one reppulit statimiq om̃is dolor fugatꝰ ẽ.
Nec młto pꝯ cũ sc̃o ylario comperiss regis
penitenciam pot̾statẽ udulta fuisse redde¬
undi. rome ei tẽptauit occurrere. ꝓ fectus¬
p̾teriss ita eũ ẽ uestigiis ꝓ secutꝰ. Cumq
ab eo gratissime fuiss susceptꝰ. aut longe
sibi ad oppido monasteriũ collocauit. Quo
tp̃r se ei quidã caticummꝰ uinxit cupiens
scĩssimi uiri institu disciplinis paucis quippe
int̾positis diebꝰ langore correptꝰ ui febrium
inuenit. Ita subita mors fuerat. ut absq i
baptismate humanis rebi: excederet. Cor¬
pus ut ĩ medio positũ tristi merenciũ fr̾m
freq̃nta bat᷑ offõ cũ martinꝰ flens.⁊ eiulans
cõcipiens egredi cellulam in qua corpꝰ iã¬
cebat ceteros iubet ac forib obseratis suꝑ

Expanded text:
hic aliquamdiu radicibus uixit herbarum: quo hic aliquamdiu radicibus uixit herbarum: quo tempore helleborum, uenenatum, ut ferunt, gramenuicina iam morte sensisset, imminens periculum oratione repulit statimque omnis dolor fugatus est. nec multo post, cum sancto Hilario comperisset regis paenitentia potestatem indultam fuisse redeundi, Romae ei temptauit occurrere profectuspraeterisset, ita eum est uestigiis prosecutus: cab eo gratissime fuisset susceptus, haud longe sibi ab oppido monasterium collocavit. Quo tempore se ei quidam catechumenus junxit, cupiens sanctissimi viri institui disciplinis; paucisque interpositis diebus languore correptus vi febrium us exanime invenit: ita subita mors fuerat, ut absque baptismate humanis rebus excederet. Corpus in medio positum tristi moerentium fratrum frequentabatur officio, cum Martinus flens et ejulans mente concipiens, egredi cellulam, in qua corpus jacebat, caeteros jubet; ac foribus obseratis super
Abbreviated transcription (Latin):
h. Pñs in ad uitor ẽ. nõ tumebo qui faciat
in homo. Statimq ꝯspectu eiꝰ iimucꝯ eua¬
nuit. Itaq ut aĩo hẽc mente coceperat matrẽ
gentilitatis absoluit errore patre inmalis ꝑ¬
seuante plures tñ suo saluabit exemplo. Deĩ¬
de cũ heresis arriana ꝑtotũ orbẽ et maxĩe
utta illiricũ pullulass. cũ adu̾sꝯ ꝑfidiam
sacerdotũ solꝯ pene acerrime pugnaret młtis¬
q sin pliciis eet affectꝰ. Nam ⁊ publice iurgis
cesus est. ad extremũ deciuitate exire cõpul¬
sꝯ italiã repetens. Cum intra gallias quoq
discessũ sc̃i ylarii quẽ ad exiliũ hereticoꝵ uix
cogerat turbatã ec̾cam ꝯperiss medio lani sibi
monasteriũ statint. Ibi quoꝵ eñ auxencius
auctor ⁊ princeps arrianoꝵ grauissime insec¬
tatus ẽ multisq affectũ in uiriis deciuitate
ex turbauit. Cedendũ itaq tpri arbitratus
ad insulã gallinariã nom̃ ẽ secessit. Coni¬
te quodã p̾sbitero magnarũ uirtutũ uiro.

Expanded text:
 inquit, adiutorest: non timebo, quid faciat mihi homo. statimque de conspectu eius inimicus euanuit. itaque ut animo ac mente conceperat, matrem a gentilitatis absoluit errore, patre in malis perseuerante: plures tamen suo saluauit exemplo. Dehinc cum haeresis Arriana per totum orbem et maxime intra Illyricum pullulasset, cum aduersus perfidiam sacerdotum solus paene acerrime repugnaret multisque suppliciis esset adfectus—nam et publice uirgis caesus est et ad extremum de ciuitate exire conpulsus — Italiam repetens, cum intra Gallias quoque discessu sancti Hilari, quem ad exilium haereticorum uis coegerat, turbatam ecclesiam comperisset, Mediolani sibi monasterium statuit. ibi quoque eumAuxentius, auctor et princeps Arrianorum, grauissime insectatus est, multisque adfectum iniuriis de ciuitate exturbauit. cedendum itaque tempori arbitratus ad insulam, cui Gallinaria nomen est, secessit comite quodam presbytero, magnarum uirtutum uiro.
Abbreviated transcription (Latin):
te: mox astat quidã demon tanꝙͣ etẏopos de¬
alapã quã misit t̾ albas uitaliꝰ. Et cadens
statim: cepit spumare. Congregata ẽ gͥ scd̾m
iuolenciã ꝙͣ paciebat᷑ a demone: et maxime
qr sonitũ date ei alape audierũt quidã: qͣi ad
uniꝯ iactũ sagite. Post aliqͣntas itaq horas
ĩ mentẽ radiens his qui paciebat᷑: scidit ues¬
timnta pectoris sui. ⁊ cucurrit ad cellulã sc̃i
clamans et dicens. Culpã feci tͥ. ẜue dei uita¬
li: miẜere mei. Cucurrerũt uͦ cũ eo: omnes
audiẽtes. Cum ꝑueniss ad cellulã sc̃i. exiit
it̾m de monũ: iactans eũ om̃ili aspicientibus.
Et cũ ingrederẽtur intro hi qui cũ eo currerũt.

Expanded text:
te, mox quidam daemon tanquam Aethiops dete, mox quidam daemon tanquam Aethiops dealapam quam misit tibi abbas Vitalius. Et cadens, statim coepit spumare. Congregata est igitur, violentiam quam patiebatur a daemone; et maxime quia sonitum datae ei alapae audierunt quidam, quasi ad unius jactum sagittae. Post aliquantas vero horas in mentem rediens is qui patiebatur, scidit vestimenta pectoris sui, et cucurrit ad cellulam, clamans et dicens: Culpam feci tibi, serve Dei Vitali, miserere mei. Cucurrerunt vero cum eo omnes audientes. Cum pervenisset ad cellulam sancti, exiit iterum daemonium, jactans eum omnibus aspicientibus. Et c
Abbreviated transcription (Latin):
singłarẽ uitam ducebãt. Nlullus tñ scuit
usꝙͣ ad eius dormitõem quod eiꝰ ãmonitõem
⁊ or̾one impudice młrcule infornicatõe cessa¬
rent. Unde quadã die exeunte eo a p̾ma taliũ
młierũ dilucło: obiuauit ei quidã homo in¬
mũdꝰ. intͣns ad fornicandũ cũ ea. Et cũ ui¬
diss sc̃m uitaliũ ab ea egredientẽ: dedit ei
alapam infaciẽ dicens ad eum. Usqͦ pessime¬
et illusor xp̃i: non em̃das te ab his neqͥciis
tuis: Qui dixit adeum. Crede mͥ accipies a¬
lapam a me humili. ut tota alexandria colli¬
gatur ad clamores tuos. Non dum breui t̃pr
transacto. dormiuit in pace cellula sua sc̃s
ualde pusillã cellulã: suꝑ locũ qui dicebatur
porta soł. Unde et plerũq cũ collecta celebraret᷑
iuxta cellulam eiꝰ ĩ eccłia metrehe: cõueni¬
entes quedã muliercłarũ harũ ad alt̾utras di¬
cebant. Eamꝰ eamꝯ: it̾m albas uitaliꝰ collec¬
tam h̃t. Et ueniẽtibii eis: curabat eas. Igͥ dor

Expanded text:
lus tamen scivit usque ad ejus dormitionem quod ipsius admonitione et oratione impudicae mulierculae a fornicatione cessarent. Unde quodam die exeunte eo a prima talium mulierum diluculo, obviat ei quidam homo immundus, intrans ad fornicandum cum ea; et cum vidisset sanctum Vitalium ex ea egredientem, dedit ei alapam in faciem, dicens ad eum; Usquequo, pessime illusor Christi, non emendas te ab his nequitiis tuis? Qui dixit ad eum: Crede mihi, accipies alapam a me humili, ut tota Alexandria colligatur ad clamores tuos. Nondum brevi tempore transacto, dormivit cum pace in cellula sua sanctus valde pusillam cellulam, super locum qui dicitur Porta solis. Unde et plerumque, cum collecta celebraretur juxta cellulam ejus in ecclesia Metrae, convenientes quaedam muliercularum harum, ad alterutras dicebant: Eamus, eamus, iterum abbas Vitalius collectam habet. Et venientibus eis, curabat eas. Igitur d
Abbreviated transcription (Latin):
iutaliũ acta sũt. Et descendens cũ cdero: uei̾t
ad corpꝰ sc̃i utałi. Et cũ udiss suꝑ scͥptionẽ:
dixit. Uere hanc humilis ioħs ꝑdm euasit.
rẽ. Tunc itaq om̃s forncare: et que ab remĩ¬
ciauerãt ex eis et iuros sumpẜãt:cũ sereis
et lanipadib p̾hibant fientes et dicẽtes. Per¬
didimꝰ salutẽ nr̃am: et doct̾nã. E narrabant
mus eũ aliqͣndo suꝑ latꝯ dormientẽ. aut ull
ex nb tenẽtem manu sua. Et rep̾hendentil
eas qͥliidã et dicẽtili. quare hec nõ oĩb diceba¬
tis s scandaliz abat᷑. in eũ tota ciuitas: Enar¬
rabant iam capitulũ ꝙ cͥca eã gestũ ẽ que ade¬
moĩo uexationẽ sustinuit: et qr hoc timẽtes
tacebamꝰ. Sepłto ergo eo ĩ młto es honore. per¬
mansit is qui ab es correctꝰ et sanꝯ factus:
ingaza et suscepit cellulã albatis uitalii. fed̾m
fidem et in ea ꝑmansit usq admorte suã. Et
bant᷑ ut nõ cõdampnaret᷑ ab eis ab eis sicut

Expanded text:
cta sunt; et descendens cum clero, venit ad corpus sancti Vitalii; et cum vidisset superscriptionem, dixit: Vere hanc humilis Joannes per Deum rem. Tunc itaque omnes fornicariae, et quae abrenuntiaverunt ex eis, et viros susceperant, cum cereis et lampadibus praeibant eum flentes, et dicentes: Perdidimus salutem nostram et doctrinam. Enarrabant mus eum super latus dormientem, aut unam ex nobis tenentem manu sua. Et reprehendentibus eas quibusdam et dicentibus: Quare haec non omnibus dicebatis, sed scandalizabatur in eo tota civitas? enarrabant jam capitulum, quod circa eam gestum est, quae a daemonio vexationem sustinuit, et quia hoc timentes tacebamus. Sepulto ergo eo in multo honore, permansit is qui ab eo correctus et sanus factus est, in Gaza, et suscepit cellulam abbatis Vitalii secundum fidem, et in ea permansit usque ad mortem suam. Et bantur ut non condemnaretur aliquis ab eis sicut
Abbreviated transcription (Latin):
co patͥarca: ⁊ remansit pͥnceps solꝰ dicens u̾sũ.
Dimitte nb sic̃ et nos dimittimꝰ. Et statim cõ¬
u̾sus sc̃s: dicit ei mansueta uoce. uide inqͣli ter¬
ribili hora quid dicas deo: q̃m sic̃ ego dimitto.
ita et tu dimitte mͥ. Tanꝙͣ abigne statim cru¬
ciatũ. ferens p̾dc̃s pͥnceps: cecidit ĩ facie ad
pedes sc̃i dicens. Quecũq iusẜis dñe: faciet
ẜuus tius. Et recosiliatꝰ ẽ extunc inimico

Expanded text:
 remansit princeps solus, dicens versum: Dimitte nobis, sicut et nos dimittimus. Et statim conversus sanctus, dicit ei mansueta voce: Vide in quali terribili hora quid dicas Deo: Quoniam sicut ego dimitto, ita et tu dimitte mihi. Tanquam ab igne statim cruciatum ferens praedictus princeps, cecidit in faciem ad pedes sancti, dicens: Quaecunque jusseris, domine, faciet servus tuus. Et reconciliatus est in
Abbreviated transcription (Latin):
iugilia: m apud dm̃ impucetur. Quicqͥd uero
ĩcellulis nr̃is officĩis feceritis: ꝑ ur̃is sit aĩal.
Hoc aut̃ fecit uollens solliciciores efficere dei
amicos monachos. Unde ꝑmansit talis graca
costitutio ordinũ: ⁊ ad silitudinẽ monasteris
om̃s et cõtestabat᷑ dicens. Nulla nem. coo

Expanded text:
imputetur: quidquid vero in cellulis vestris officii feceritis, pro vestris sit animabus. Hoc autem fecit, volens sollicitiores efficere Dei amicos monachos. Unde et permansit Deo talis grata constitutio ordinum; et ad similitudinem monasterii et contestabatur dic
Abbreviated transcription (Latin):
uexatoẽm in exicũ aĩe paciebant᷑. Ip̃e eoꝵ cc¬
cłos ꝓpͥis manilꝰ claudebat memoriã hr̃e
ex hoc sempit᷑nã. uolens et curã ꝓprii exicus
Precipiebat aut̃. ⁊ collectoẽs ꝓ defunctis in¬
pigre et sine dubio ꝓ fic̾e. Et enĩ dicebat
ance parcũ tps: captiuus ductus ẽ. qͥdã a ꝑsis.¬
et descendens inꝑsidam retrursus incarce̾ est.
qui appllantur lethe hoc ẽ obluuio. Quidam
ergo fugientes illuic et uenientes ĩcyprum:
⁊ in t̾rogati a parentibꝰ illuis si forte iudisset
eum: respondentes dixer eis. qr nos ꝓpriis:
manibꝰ: sepeluumꝰ eũ. Nõ aut̃ erat iste de
quo int̾rogabant eos. s alius in dissimiliter
cũ similans. Dixerũt ergo eis et ñisem et
diem: ip̃is obitus. Illi uero tanꝙͣ ꝓmortuo
faciebat ei tres collectas: ꝑsingulos annos.
post quatuor itaq annos uenit uicy prum:
fuga lapsus aꝑsis: Dix̾unt ergo ei sui. uere

Expanded text:
vexationem in exitu animae patiebantur; et ipse eorum ocvexationem in exitu animae patiebantur; et ipse eorum oculos propriis manibus claudebat, memoriam habere ex hoc sempiternam volens, et curam proprii exitus. Praecipiebat autem et collectiones pro defunctis impigre et sine dubio perficere. Etenim dicebat quia ante paucum tempus captivus ductus est ad Persaset descendens in Persidam, retrusus est in carcerem qui appellabatur Lethe, hoc est, oblivio. Quidam ergo fugientes illinc, venientesque in Cyprum, et interrogati a parentibus illius, si forte vidissent eum, respondentes dixerunt eis, quia nos propriis manibus sepelivimus eum. Non autem erat iste de quo interrogabant eos, sed alius indissimiliter eum similans. Dixerunt vero eis et mensem, et diem obitus ipsius. Illi vero tanquam pro mortuo faciebant ei tres collectas per singulos annos. Post quatuor itaque annos venit in Cyprum, fuga lapsus a Persis. Dicerunt ergo ei sui: Vere,
Abbreviated transcription (Latin):
absconsos ẜuos h̃t deus.⁊ nescimꝯ nos hu¬
nules. Et enarrabat his qui p̾sto erant
iusionẽ ꝙͣ uiderat nectu: de eo. Et ꝓtulit pa¬
triarcha cetũ nũmismata: de manu datur
ei. Dei aut̃ amicꝰ ille uere monachꝰ nõ est
passꝰ acciꝑe aliqͦd ex eis. Dignũ memoria
ad patͥarcha locutꝰ u̾bũ dicens. Ego hec nõ
postulo dñe. Mdonachꝰ enĩ si fidẽ habet: hoꝵ
nõ indiget. Si aut̃ hoꝵ eget fide nõ ħt. Qd̃
maxĩe ampliꝯ satiftecit ominibi: qui audie¬
che: ⁊ exiit inpace. Ex tunc ergo plus hono¬
rabat ⁊ hospicio recipiebat monachos ⁊ bo¬
nos ⁊ estimatos malos. Et hedificauit mox
xenodochiũ seorsum: ⁊ appłłauit hoc recep¬
Dortalitate aliq̃ndo ciuitate cõ capto.¬
p̾hendente: ibat ⁊ ip̃e sc̃s ut uideret fu¬
nerũ obsequia. Ualde enim dicebat hoc ẽẽ ꝓ¬
ficuũ. ⁊ sepulcroꝵ cõsideratõe. Multciens
uero residebat: ⁊ his qui moritur erant ⁊¬

Expanded text:
absconsos servos habet Deus, et nescimus nos huabsconsos servos habet Deus, et nescimus nos humiles? Et enarrabat his qui praesto erant visionem quam viderat nocte de eo. Et protulit patriarcha centum numismata de manu, daturus ei: Dei autem amicus ille vere monachus, non passus aliquid accipere ex eis, dignum memoria verbum ad patriarcham locutus est, dicens: Ego hoc non postulo, domine; monachus enim si fidem habet, horum non indiget. Si autem horum eget, fidem non habet. Quod maxime amplius satisfecit omnibus qui audiextunc igitur plus honorabat et hospitio recipiebat monachos, et bonos aestimatos et malos: et aedificabat mox xenodochium seorsum, et appellavit hoc RecepMortalitate aliquando civitatem comprehendente, ibat et ipse sanctus, ut videret funerum obsequia. Valde enim dicebat hoc esse proficuum, et sepulcrorum considerationem. Multoties vero assidebat et his qui, morituri,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ maxĩe dorsi eiꝰ ꝑniciosa u̾bera: mittens mo
segregauit. qui hunc ĩ cõsiderate cectauerte
uenerabilissimo aut̃ mõacho cõplura rocina¬
oportet eos qui scõ angłico ur̃o indiunto ei¬
cum amicti sunt. ⁊ maxĩe et feminã circũ¬
ducere ad scandalũ uidenciũ. Tunc monachꝰ
eũ magna humilitate rõem reddebat sc̃o di¬
cens. Crede dñe nõ mencior. Gaze erã aute
paucos dies hos. ⁊ exeunte me deciuitate ut
uenirẽ et salutarẽ sc̃m alłem quirũ. obuia¬
auit mͥ ħ bene iusa puella foris portam. ⁊¬
uesꝑa iam incũbente. Et accurrens adpede
meos. rogabat ut mecũ ambilaret. Dicebit
enĩ se hebreã eẽ: et uelle fiꝰ xp̃iani. Et ce¬
pit me cõdempnare me u̾bis horribilibus
ut nõ dimittem ꝑire eã. Tinens itaq ego
iudiciũ dei sump̃si eam. estimans qd̃ non
ciebã eñi quod nemini parrat. Igit᷑ ueniẽtibi¬
ad sc̾m asbem hyrũ: ⁊ giralã cum ea ĩ sim¬
plici corde ex poscẽs modicũ sumptũ qͣtinus.

Expanded text:
et maxime dorsi ejus perniciosa verbera, mittens mox, segregavit illos qui hunc inconsiderate tractaverunt. Venerabilissimo autem monacho complura rationaoportet eos qui sancto angelico vestro indumento circumamicti sunt, maxime et feminam circumducere ad scandalum aliorum videntium. Tunc monachus cum omni humilitate rationem reddebat sancto, dicens: Crede, domine, non mentiar. Gazae eram ante paucos dies; et exeunte me de civitate, ut venirem et salutarem sanctum abbatem Cyrum, obviavit mihi haec bene visa puella foris portam, vespere incumbente; et accurrens ad pedes meos, rogabat ut mecum ambularet. Dicebat enim se Hebraeam esse, et velle fieri Christianam; et coepit eadem narrare verbis horribilibus, ut non permitterem perire eam. Timens itaque ego judicium Dei, sumpsi eam, aestimans quod non ciebam vero quod nemini parcat. Igitur venientibad sanctum abbam Cyrum, et gyrabam cum ea in simplici corde, exposcens modicum sumptum, quatenus
Abbreviated transcription (Latin):
eũ xp̃s pedes ẜuoꝵ lauit. ꝓpt̾ eũ crucifixus
ẽ: ⁊ cet̾a om̃ia ꝓpt̾ eum passꝰ ẽ. Tu aut̃ eu
qui a deo honorat᷑ ex honorans.⁊ qiͣ nõ sis
eiusd̾e nature nõ paitens feris. Dic obsecͦ:
His ⁊ his siłib u̾b̾ beatꝰ de habitante in se
thesauro monens hunc: ab soluit. Et nisi
didiss istum enĩ datũ ꝓperabat et instruebat
sensum affuctũ: ut fugã arriꝑet et uendi¬
tionẽ pet̾et. Et hunc ꝯꝑans iustus statim
ciuꝯdã helemosinatoris puerũ orphanũtri
derelictũ: parentib ip̃iꝰ moriẽtibi. ĩ multa ar¬
pauꝑtate cõu̾sari hunc. Dicebant eĩ qui ĩ che.
testam̃to patris ĩuenti sũt testes: qr non di¬
misit ei dũe pat̾ eiꝰ moriens us ad unũ nũ¬
misma: s habes dec̾e libras auri: ad ducit
eum ip̃ahora qͣndo cestam̃tũ sc̾bebat: et dic̃
ei. Has decẽ libras: habeo fili mi. Quid uis:
Dimittã tibi istas. an dñe mee dei genitͥci:¬

Expanded text:
us pedes servorum lavit, propter eum crucifixus est, et caetera omnia propter eum passus est. Tu autem eum qui a Deo honoratur inhonoras, et quasi non sis ejusdem naturae, non parcens feris? Dic, obsecro, His et his similibus verbis de habitante in se thesauro monens hunc absolvit; et nisi didicisset istum emendatum, praeparabat et instruebat servum afflictum, ut fugam arriperet, et venditionem peteret; et hunc comparans justus, statim ujusdam eleemosynatoris puerum orphanum derelictum, parentibus suis morientibus, et in multa paupertate conversari hunc; dicebant enim hi qui in testamento patris ejus inventi sunt testes, quia non dimisit ei, domine, pater ejus moriens usque ad unum numisma; sed habens decem libras auri, adducit eum ipsa hora quando testamentum scribebat, et dicit ei: Has decem libras habe, fili mi. Quid, vis dimittam tibi istas, an vis Dominam meam Dei genitri
Abbreviated transcription (Latin):
ret suꝑbũ et modestũ fac̾e̾t dicens ei. Airor
mesera humilitatis ꝙͣ demonstrauit nobis.
suꝑ t̾ram apparere filiũ dei. S intumesco ex¬
tollor suꝑ fr̃em meũ si modicũ fuero pulcrior
eo aut dicior aut głiosior aut pͥncipatũ officii
ciuꝯcũq habuero nõ intelligens diuinã uocẽ
que dicit. Discite ame qr mitis sum et humi

Expanded text:
 Miror, mea humilitatis quae demonstravit nobis super terram apparere Filium Dei, sed intumesco et extollor super fratrem meum, si fuero modicum aut pulchrior eo, aut ditior, aut gloriosior, aut principatum officii cujuscunque habuero, non intelligens divinam vocem, quae dicit: Discite a me quia mitis
Abbreviated transcription (Latin):
meã explicarẽ: ⁊ cooꝑirẽ eũ : ne ab aliqͦ uide¬
retur. Nam et inẜuũ dei illũ uidelic eunu¬
chũ ita pucastis: ⁊ misistis me extra uiam
et feci anime mee pccm magnũ. Confun¬
dens ergo eos multũ: ab soluit. Seruus ãt
dei uitaliꝯ. ad ꝓpͥa or̃o ne nõ cessabat. De p̾¬
cabat᷑ ergõ dm̃ ut quibdã pꝯ morcẽ eiꝰ in
sompnis ħ manifestaret: ut nõ imputare
inpc̾cm his qui scandali zabant᷑ meũ. eoꝙ
rem quã agebant dicerent scandals ẽe plenã.
et nõ h̾ret homo peccati uidiciũ ex ea quiqͥd
locutꝰ fuiss. sd ultas gͥ de talib młritꝰ in

Expanded text:
cooperirem eum, ne ab aliquo videretur. Nam et in servum Dei illum, videlicet eunuchum, ita putastis, et misistis me extra viam, et feci animae meae peccatum magnum. Confundens ergo eos multum, absolvit. Servus autem Dei Vitalius a propria operatione non cessabat. Deprecabatur ergo ut quibusdam post mortem ejus 198 in somnis manifestaret Deus, ut non imputaretur in peccatum his qui scandalizabantur in eum, eo quod rem quam agebat dicerent scandalo esse plenam, et non haberet homo peccati judicium ex ea, quidquid locutus fuisset. Multas igitur de talib
Abbreviated transcription (Latin):
tit̾ ille beatꝰ qr nõ dederat ei quot qͦt uoluit.
His qui de obseqiuo erãt querẽtili ced̾ere eũ
qui cõiuiciebat᷑: increpauit eos uehem̃ter pa¬
triarcha dicens. Si nite eũ fr̃s. Habeo sexa¬
unũ cõuiciũ nõ portabo ab isto: Et p̾cepit dato¬
ri soluere sacculũ: ut sineret pauꝑẽ tollere qͣn¬

Expanded text:
citer ille beatus, quia non dederat ei quotquot voluit. His autem qui de obsequio erant, quaerentibus caedere eum qui conviciabatur, increpavit eos vehementer patriarcha, dicens: Sinite eum fratres: habeo unum convicium non portabo ab isto? Et praecepit datori solvere sacculum, ut sineret pauperem tollere quan
Abbreviated transcription (Latin):
tͣnsactis dieli defunctꝰ ẽ filiꝰ hominis qui
obtuł at sept̾e septe libras ⁊ dimidiã: pacri¬
che. Et int̾cio die mortis pueriꝰ recepit ⁊ ĩ na¬
ium suã ab affrica inqua erat et fr̾ germanꝰ
eiusde̾ uiri creditor. Et ueniens iuxta farum
naufragiũ ꝑtulit: ⁊ ꝑdidit cotũ quo erat plena
et nõ sunt saluate nisi aĩe et scapha uacua.
Cum ergo ⁊ hunc casũ didiciss euenisse sibi
dñs nauis et pat̾ puͣi. scd̃m ꝓpħe u̾bũ paulomi¬
tribłatõe filii extincta: cõp̾hendit eñ ⁊ nauis
Relata sũt itaq oĩa que acciderãt ei patͥarche.
⁊ pene plusꝙͣ hic qui hec ꝑpessꝰ fu̾at intristi¬
cia morabatur: maxĩe ꝓpter filiũ eiꝰ unicum.
Nesciens gͦ quod faceret. rogat miẜicordissimũ
dñi ut cõsolaret᷑ uirũ. in mense pietate sua.
Conuocare eũ et cõsolari infacie eus erubesce¬
bat. uerũptñ mandauit ei: ut nlłatenꝰ desꝑa¬
ret. Neq enĩ sine iusto iudicio deus facit ali

Expanded text:
 defunctus est filius hominis illius qui obtulerat septem libras et dimidiam patrichae; et in tertia die mortis pueri, recepit et navim suam ab Africa, in qua erat et frater germanus, ejusdem viri creditor. Et veniens juxta Pharumnaufragium pertulit, et perdiderit totum quo erat plena, et quod non essent salvatae nisi animae, et una scapha vacua. Cum ergo et hunc casum didicisset evenisse sibi dominus navis et pater pueri, secundum verbum Protribulatione filii sui exstincta, comprehendit eum et navis; relata sunt itaque omnia quae acciderant ei patriarchae, et pene plus quam is qui haec perpessus fuerat in tristitia morabatur, maxime propter filium ejus unicum. Nesciens ergo quid faceret, rogat misericordissimum Deum, ut consolaretur virum immensa pietate sua. Convocare enim eum, et consolari in facie sanctus erubescebat: verumtamen mandavit ei ut nullatenus desperaret; neque enim sine justo judicio Deum
Abbreviated transcription (Latin):
qr ꝓpt̾ exitũ trigita librarũ infirmatꝰ ẽ. ille
inuitus helemosinator. Erat enĩ ut p̾dictũ
ẽ ualde inmisicos:⁊ amator pecume. Ilon
lerit̾ ad eum. ille uere sine suꝑbia: ⁊ dreit ad
eum y lari uultu. fac caritate fili troyle. esti¬
mans quod inueritate dixerim tibi dare frib
huiꝯ cemodi datũ. Crede m̃ ꝑ iecũ dixi t dar.
Ego eñĩ uolui p̃rare ei singła nũmismata: ꝓp̃
sanctã festiuitatt. S qr nõ habebat distribu¬
tor m̃s secũ sufficiente qͣntitatẽ: hum rei gr̃a
mutua dedisti mͥ eam. ⁊ ecce actuli tibi illas
triginta libras. Ut uero uidit aq̃ntitatẽ ep̃s¬
et inhonorabili manu sapientis existentis
mediciet pastoris subito febris quidẽ dispa¬
rebat. frigus aut̾ recedebat. Forcitudines qͦ
⁊ corporis eius dolor ad eñ reu̾telũt᷑: ex hoc¬
ut non poss latere hanc ẽe cam repente com¬
p̾hendentis eũ cõmutatõis. Suscipiens ergo
aurũ ab honorandis manibꝰ patriarche.

Expanded text:
propter exitum viginti librarum, infirmatus est ille invitus eleemosynator. Erat enim ut praedictum est valde immisericors, et amator pecuniae. Non leriter ad eum 194 ille vere sine superbia, et dixit ad eum hilari vultu: Fac charitatem, fili Troile. Aestimasjocum dixi tibi dare. Ego enim volui praestare eis singula numismata propter sanctam festivitatem; sed quia non habebat distributor meus secum sufficientem quantitatem, hujus rei gratia mutuam dedisti eam mihi, et ecce attuli tibi illas triginta libras. Ut vero vidit quantitatem episcopus in honorabili manu sapientis existentis medici et pastoris, febris quidem subito disparebat, frigus etiam recedebat, fortitudo quoque et corporis ejus calor ad eum revertebantur; ut ex hoc non posset latere hanc esse causam repente comprehendentis eum commutationis. Suscipiens ergo aurum ab honorandis manibus patriarchae,
Abbreviated transcription (Latin):
i uero alicubi aliquẽ durũ et in huma¬
nũ ⁊ ꝑcussorẽ circa ꝓprios ẜuos senciebat
lenitate rogabat dicens. Fili ueni adaures
pecatͥces meas. quod ex oꝑatõne inunici
modicũ dumꝰ: circa ꝓprios pueros feraris.
S rogo: ne d̾s locũ ire. Non enĩ ut ꝑcucia¬
mus eos dedit nob̾ hos deus: s ut ẜuiant.
Fortasse uero nec ꝓpt̾ hoc. s ut sustentetur
a nob̾: ex quibꝰ deus p̾stitit nob̾. Quid eĩ¬

Expanded text:
 et inhumanum et percussorem circa proprios servos sentiebat lenitate rogabat, dicens: Fili, venit quidem ad aures peccatrices meas quod ex operatione inimici modicum durius circa proprios pueros tuos feraris; sed, rogo, des locum irae. Non enim ut percutiamus eos, dedit nobis hos Deus, sed ut serviant. Fortasse vero nec propter hoc, sed ut sustententur a nobis, ex quibus 196 Deus praestitit nobis. Quid e
Abbreviated transcription (Latin):
inquietudis exactoꝵ. Cum gͦ audiss hoc sta¬
tun recordatꝯ ẽ sompnii. ⁊ dixit. Uere beñdixis¬
ti: qr ante tulit incedẽ tuã: ante tulit enim.
Et ne illi qui uult fac̾e̾ bonũ: et differt. Et
enuarrauit ei et om̃ibii: sompniũ qd̾ uiderat.¬
ergente aliqͣndo scõ ioħe ad tioneq¬

Expanded text:
inquietudinis exactorum. Cum ergo audisset hoc, stainquietudinis exactorum. Cum ergo audisset hoc, statim recordatus est somnii, et dixit: Vere bene dixisti: Quia ante tulit mercedem tuam. Ante tulit enim, et vae illi qui vult facere bonum, et differt. Et enarravit ei et omnibus somnium quod viderat.ergente aliquando sancto ad t