comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
am̃ dĩ filiũ ñ disimilem ꝑatͥ. genitũ
ñ creatũ. dm̃ quoq uerũ cĩ filium.
scͥpturarũ lectionib apꝓbaumꝰ. et
aptis maiestatis suȩ indiciis designatũ
Itaq quauis ista ad fidẽ copiose re¬
dindantia sint. qd̾ ord fontis meatũ
magnitudo plerũꝙ dexurrentis flu¬
minis estimat᷑: tam̃ quo purꝰ niteat
distinctio Sunt enĩ euidentia indicia
quȩ ꝓprietatẽ ditatis ostendunt. st̃
quȩ siilitudinẽ patris & flii: st̃ etiã
que ꝑspicuã diuinȩ maiestatis expͥ¬
mant unitatẽ Froprietaris itaq sunt.
gen̾atio di filiꝰ. uerbũ : similitudinis.
splendor ebaracter. speculũ. imago:
unitatis et̾ne: sapientia uirtus. ueritaᷤ
uita. Hec indicia ita filiũ dĩ signant.
ut ex bis sempit̾nũ patrẽ esse cogno¬
scas nec ab eo filiũ discrepantem.
Ex eo enĩ qui ẽ. generatio. ex sem¬
pit̾no ds̃. ex patre filius ex dõ uer¬
bũ. splendor głȩ. character substantiȩ
speculũ di. maiestatis imago. de bono

Expanded text:
itum, non creatum: Deum quoque verum Dei Filium Scripturarum lectionibus approbavimus, et apertis majestatis suae indiciis designatum. 2. Itaque quamvis ista ad fidem copiose redundantia sint, quod a fontis meatu magnitudo plerumque decurrentis fluminis aestimatur; tamen quo purius niteat derivanda distinctio. Sunt enim evidentia indicia quae proprietatem deitatis ostendant: sunt quae similitudinem Patris et Filii: sunt etiam quae perspicuant divinae majestatis exprimant unitatem. Proprietatis itaque sunt, generatio, Deus, Filius, Verbum: similitudinis, splendor, character, speculum, imago: unitatis aeternae, sapientia, virtus, veritas, vita. 3. Haec indicia ita Dei Filium signant, ut ex his et sempiternum Patrem esse cognoscas, nec ab eo Filium discrepantem. Ex eo enim qui est, generatio; ex sempiterno Deus, ex Patre Filius, ex Deo Verbum, splendor gloriae, character substantiae, speculum Dei, majestatis imago, de bono
Abbreviated transcription (Latin):
mur: ita etiã spũ signam᷑. ut splen¬
dorẽ atq imaginẽ eiꝰ & grãm teneri
possimus. qͦd est utiq spiritale signa¬
culum. Nam & si sp̃e signem᷑ in cor¬
pore: ueritate tam̃ i corde signamꝰ
discretũ a dõ patre & xp̃o eẽ spm scm̃:
cũ ꝑ ipsũ ad imaginem & similitudinẽ
dĩ eẽ meream᷑ & ꝑ ipsũ fiat quead¬
modũ petrus apłs dixit. ut diuinae
simus consortes naturȩ. in quo utiq
non carnalis successionis hereditaᷤ.
s adoptionis gr̃ȩ spiritale commerti¬
un est: Atq ut sciamus cordis nr̃i ma¬
gis hoc quã corꝑis signaculũ: docet
ꝓpħa qͥ dicit Signatũ ẽ stiꝑnobis lum̃
uultus tui dñe. dedisti letitiã in cor
de meo Cũ gͥ om̃is ereatura certis na¬
ture suȩ sit circũscripta limitib. siqͥdẽ
&e illa inuisibilia oꝑa quȩ ñ queunt
locis & finib cõprehendi. substantiȩ
suȩ tamen ꝓprietate clauduntur:
quomꝰ quis audeat creaturã appella

Expanded text:
ta etiam Spiritu signamur, ut splendorem atque imaginem ejus et gratiam tenere possimus: quod est utique spiritale signaculum. Nam etsi specie signemur in corpore, veritate tamen in corde signamurdiscretcum per ipsum ad imaginem et similitudinem Dei esse mereamur; et per ipsum fiat, quemadmodum Petrus apostolus dixit , ut divinae simus consortes naturae? In quo utique non carnalis successionis haereditas, sed adoptionis gratiae spiritale commercium est. Atque ut sciamus cordis nostri magis hoc, quam corporis esse signaculum, docet Propheta qui dicit: Signatum est in nobis lumen vultus tui, Domine; dedisti laetiCum igitur omnis creatura certis naturae suae sit circumscripta limitibus; si quidem et illa invisibilia opera, quae non queunt locis et finibus comprehendi, substantiae suae tamen proprietate clauduntur: quomodo quis audeat creaturam appella
Abbreviated transcription (Latin):
apłos. ñ ẽ humanȩ consors naturȩ: ita etiã
scĩficans angłos. dominationes ̃ pͥ otesta¬
tes. ñ habet consortiũ creature. Si qui
autẽ putant ñ spiritalem. habere sc̃itatẽ.
s aliã quandã grãm suȩ ꝓprietate nat᷑e:
hii inferiores ꝓfecto angłos hominib
iu dicabunt Cum enĩ q ipsi fatean
nec possuit uetare qͦd hominib infun
munꝰq diumũ est: inuenient᷑ utiq hões
qͥ meliorẽ scĩficationẽ habeant ange¬
lis p̃ferendi d cũ angłi hominibus
in adiumentũ descendant: intelligen¬
dũ est. qͦd creatura qͥdẽ suꝑior angło¬
rũ sit quȩ plus recipit gr̃ȩ spirita¬
lis. eiusdẽ tam̃ & erga nos. & illos
munus auctoris sit Quanta autẽ
gr̃a quȩ p̃miis angłorũ etiã inferi¬
orem creaturam humanȩ conditi¬
onis ȩxequet sicut ipse dñs ꝓmitfit
dicens Eritis sicut angłi in cęlod Iec
difficile. Qui enĩ illos angłos fecit
in spũ:. homines quoq ꝑ eandẽ grãm

Expanded text:
on est humanae consors naturae; ita etiam sanctificans Angelos, Dominationes et Potestates, non habet consortium creaturae. Si qui autem putant non esse spiritalem in angelis sanctitatem, sed aliam quamdam gratiam suae proprietate naturae, hi inferiores profecto angelos hominibus judicabunt. Cum enim et ipsi fateantnec possint negare quod hominibus infunmunusque divinum sit; invenientur utique homines qui meliorem sanctificationem habent, angelis praeferendi. 618 Sed cum angeli hominibus in adjumentum descendant , intelligendum est quod creatura quidem superior angelorum sit, quae plus recipit gratiae spiritalis; ejusdem tamen et erga nos et illos munus auctoris sit. 84. Quanta autem gratia, quae praemiis angelorum etiam inferiorem creaturam humanae conditionis exaequet, sicut Dominus ipse promisit cens: Eritis sicut angeli in coelo ? Nec difficile; qui enim illos angelos fecit in Spiritu, homines quoque per eamdem gratiam
Abbreviated transcription (Latin):
dñi est t̾ra. & plenitudo eius Et ideo
cũ dñs seruulos suos apłos destinaret:
ut agnosceremꝰ aliud creaturã esse.
aliud gr̾ãm spiritalem: alios alio
qͥ licet separatis apłis. sic inseparabiliˢ
gr̾e munꝰ infunderet. Erant gͥ diu̾
pietis uirtutẽ ueniente sp̃u scõ in uoᷤ.
sp̃s sc̃s. qui se ꝑ discipłorũ sensus. ꝑ sepa¬
ratarũ diuortia discreta regionũ. se.¬
motosq fines totius orbis infundit: ni
Quo ibo ab sp̃u t̾uo. aut quo a facie tua
fugiam:  de quo hoc angło scriptura
dicit. de qua dominatione. de qua po¬
testate: Cuiꝰ inuenimꝰ angłi uirtutẽ.
ꝑ plurimos ẽẽ diffusam: Angł̃i enim
ad paucos mittebant᷑. sp̃s autẽ sc̃s
popłis infundebatur Quis gͥ dubitet.
qͥn diuinũ sit qͦd infundit᷑ simul nec ui

Expanded text:
 est terra, et plenitudo ejus ? 81. Et ideo cum Dominus servulos suos apostolos destinaret, ut agnosceremus aliud creaturam esse, aliud gratiam spiritalem, alios alio  sanctum, qui licet separatis apostolis inseparabilis gratiae munus infunderet. Erant igitur dpietis virtutem venientem, Spiritum s sanctus, qui se discipulorum sensibus per separatarum divortia discreta regionum, remotosque fines totius orbis infudit, quemQuo ibo a Spiritu tuo, aut quo a facie tua fugiam ? De quo Angelo Scriptura hoc dicit? de qua Dominatione? de qua Potestate? Cujus inveniemus Angeli virtutem per plurimos esse diffusam? Angeli enim ad paucos mittebantur, Spiritus autem sanctus populis infundebatur. Quis igitur dubitet quin divinum sit, quod infunditur simul
Abbreviated transcription (Latin):
licitat᷑ exitio. salutis omiũ reclẽptorẽ
Duo igit᷑ que prestantiora sunt om̃s
uiclea molauit. ficdẽ atq pietatẽ: sed
in utroq xꝑm. fidei & pietatis auc̃¬
torẽ. Nã & in patriarcha ioseph ty¬
pus xp̃i fuit : & in ueritate sui corpo¬
ris xꝑc. qui non rapinã arbitratus ẽ
esse se ȩqualẽ cso. sed formã seru acce¬
pit. propt̃ lapsus uidelicet nr̃os sus

Expanded text:
licitatur exitio, salutis omnium redemptorem. 124. licitatur exitio, salutis omnium redemptorem. 124. Duo igitur quae praestantiora sunt omnibus, Judaea violavit, fidem atque pietatem; sed in utroque Christum fidei et pietatis auctorem. Nam et in patriarcha Joseph typus Christi fuit, et in veritate sui corporis Christus: Qui non rapinam arbitratus est esse se aequalem Deo, sed formam servi accepit ; propter lapsus videlicet nostros sus
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ sunt sp̃s dĩ. stultitia enĩ illi est.
Non capiunt fidei magnitudinẽ: an¬
gusta impioꝵ pectora. Deniq ⁊ iudei
anchentes. ego ⁊ pater unũ sumꝰ : du¬
lerunt lapides ut lapidarent eum.
Qui hoc aucdire non potest. iudeus
est: qui hoc audire non potest. lapi
diȩ suȩ saxis. & simichi creditis:
sentire non possit: nunc enĩ scłm carnꝰ
pietate lapidatur. qui ȩccłie pietate le¬
tat᷑. Bonũ michi ẽ dñe lex oris tui:
seruo p̃ceptũ tuũ. Unũ te cũ patre¬
ẽẽ. ipse dixisti. Quia hoc credidit peti
claues regni cȩloꝵ accepit. & sui secu¬
rus. peccata donauit. Quia hoc non
credidit uidas. impietatis suȩ se laqu
strangulauit. Q dura infideliũ saxa
uerboꝵ. O informẽ laqueũ procditors
sed deformiꝰ preciũ iudeoꝵ. Argentũ
Alter ad seruitutẽ. alt̾ ad mortẽ. De¬
testabilis hereclitas. feralis auctio. quȩ
aut fr̃ẽm uendit iniurie. aut chũm

Expanded text:
quae sunt Spiritus Dei; stultitia enim illi est . quae sunt Spiritus Dei; stultitia enim illi est . Non capiunt fidei magnitudinem angusta impiorum pectora. Denique Judaei audientes: Ego et Pater unum sumus; tulerunt lapides, ut lapiQui hoc audire non potest Judaeus est: qui hoc audire nodiae suae saxis; et si mihi creditis, sentire non possit: Nunc enim secundum carnem pietate lapidatur, qui Ecclesiae pietate laetatur. 123. Bonum mihi est, Domine, lex oris tui ; servo praeceptum tuum. Unum te esse cum Patre ipse dixisti. Quia hoc credidit Petrus, claves regni coelorum accepit , et sui securus peccata donavit; quia hoc non credidit Judas, impietatis suae se laqueo strangulavit . O dura infidelium saxa verborum! O informem laqueum proditoris, sed deformius pretium Judaeorum! O argentum : alter ad servitutem, alter ad mortem. Detestabilis haereditas, feralis auctio, quae aut fratrem vendit injuriae, aut Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
lis iã uideret. quos uerboꝵ suoꝵ ractice
fundauerat. hortũ ingredit᷑: ut holerũ
nouellas in domo dñi plantaret. iustũ.
palme florentim moto. uitẽq fecundã
riuo sui sanguinis irrigaret. Hoc qͦq
loco in porticui salomonis cleãbulat. de¬
dicationis ut legimꝰ chie: hoc est in pecꝰ¬
tore sapientis atq pacifici deambulat
xp̃s : eiꝰ sibi dedicaturus affectũ. Quȩ
ista porticus sit: docet propheta clicens.
Deambulabã in innocentia cordis mei:
in medio domꝰ tuȩ. Habemꝰ ergo inno¬
bis domũ dĩ. habemꝰ atria. habemꝰ &
porticus. Habemus enim & porticus:
In. plateis tuis suꝑfluant aquȩ tuȩ
Dilata ergo hanc porticũ cordis tui.
porticũ dĩ uerbo quod tibi clicit. Di¬
lata ostuũ. ⁊ ad ĩplebo illud. Ergo de¬
ambulans in corde sapientis atq pa¬
cifici dĩ uerbũ audiamꝰ quoͥd loquat᷑.
Ego &e pater unũ sumꝰ. Non clicit
hoc in pectore ꝑturbatoris ac stulti:
quia animalis homo non percipit

Expanded text:
lis jam videret, quos verborum suorum radice fundaverat, hortum ingreditur , ut olearum novellas in domo Domini plantaret, et justum palmae florentem modo, vitemque fecundam rivo sui sanguinis irrigaret . 120. Hoc quoque loco in porticu Salomonis deambulabat dedicationis, ut legimus , die, hoc est, in pectore sapientis atque pacifici deambulabat Christus, ejus sibi dedicaturus affectum. Quae ista porticus sit, docet Propheta dicens: Deambulabam in innocentia cordis mei in medio domus tuae . Habemus ergo in nobis domum Dei, habemus atria, habemus et porticus, habemus et plateas;  plateis tuis superfluant aquae tuae . Dilata ergo hanc porticum tui cordis Dei Verbo, quod tibi dicit: Dilata os tuum et adimplebo illud . 121. Ergo deambulans in corde sapientis 691 atque pacifici Dei Verbum, audiamus quid loquatur: Ego et Pater unum sumus . Non dicet hoc in pectore perturbatoris et stulti; quia Animalis homo non percipit
Abbreviated transcription (Latin):
pignore scelus imples: & pacis instru¬
mento ocdia seris & caritatis pfficio
mortẽ irrogas. Ergo nec arriani sibi
usurpato nomine blandiant᷑. quia
xp̃ianos se esse dicunt. Responchebit
eis dñs. Nom̃ meũ pretenditis. &
substantiã denegatis: sed non agnosco
nom̃ meũ. ubi ñ est mea sẽpit̾na chiuini¬
tas. Non est nom̃ meũ quod ã patre
diuidit᷑. a sp̃u separat᷑. Non agnosco
nom̃ meũ ubi non agnosco cloctrinã
meã: non agnosco nom̃ meũ: ubi non ag¬

Expanded text:
pignore scelus imples, ac pacis instrupignore scelus imples, ac pacis instrumento odia seris, et charitatis officio mortem irrogas. 131. Ergo nec Ariani sibi usurpato nomine blandiantur, quia christianos esse se dicunt. Respondebit eis Dominus: Nomen meum praetenditis, et substantiam denegatis: sed non agnosco nomen meum, ubi non est mea sempiterna divinitas. Non est nomen meum, quod a Patre dividitur, ab Spiritu separatur: non agnosco nomen meum, ubi non agnosco doctrinam meam: non agnosco nom
Abbreviated transcription (Latin):
ret ã xp̃o pauꝑtatis necessitas: patriarchȩ
eũ uili uendidert̃. ut om̃s emerent. Isa¬
isas dixit. Qucũq non habetis argen¬
tũ. ⁊te. ennte. & bibite . & manclucate
sine argento. ut eũ ad quireret qui ñ
habebat argentũ. O iula proclitor.
unguentũ passionis eiꝰ trecentis dena¬
riis estimas: & passionẽ enis triginita de¬
nariis uendis  Diues in ȩstimatione:
uilis in scelere. Ergo non om̃s eodẽ p̃cio
emunt xꝑm. Alio emit fotmꝰ qui ad
mortẽ emit. alio arrianꝰ qui emit ad in¬
iuriã. alio catholicꝰ qui emit ad głam.
Sed emit sine p̃cio. scd̾m quod scriptũ
est. Q non habet pecuniã. emat sme
p̃cio. Non om̃s inquit qui licunt mͥ
cdñe. cdñe. in trabt̃ in regnũ cȩlorũ.
& si multi se nomment xp̃ianos: nom̃
usurpant. non om̃s mercedẽ habent.¬
& cain obtulit sacrificiũ. & iudas ac¬
cepit osculũ. sed audiuit. Iucla. oscu¬
lo filiũ hominis traclis: hoc ẽ amoris

Expanded text:
ret a Christo paupertatis necessitas. Patriarchae ret a Christo paupertatis necessitas. Patriarchae eum vili vendiderunt, ut omnes emerent. Esaias dixit: Quicumque non habetis argentum, ite, emite, et bibite: manducate sine argento ; ut eum acquireret, qui non habebat argentum. O Juda proditor, unguentum passionis ejus trecentis denariis aestimas, et passionem ejus triginta denariis vendis ! Dives in aestimatione, vilis in scelere. 129. Ergo non omnes eodem pretio emunt Christum. Alio emit Photinus, qui ad mortem emit: alio Arianus, qui emit ad injuriam: alio catholicus, qui emit ad gloriam. Sed emit sine pecunia, secundum quod scriptum est: Qui non habet pecuniam, emat sine pretio . 130. Non omnes, inquit, qui dicunt mDomine, intrabunt in regnum coelorum . Etsi multi se nominent christianos, nomen usurpant, non tamen omnes mercedem habent. Et Cain obtulit sacrificium , et Judas accepit osculum , sed audivit: Juda, osculo Filium hominis tradis? hoc est, amoris
Abbreviated transcription (Latin):
rias ᷤ Plemꝰ tam̃ est quod tantũ con¬
tulit nobis: ut qui morit᷑us ñ erat.
quia css erat: nr̃a ille morte moreret᷑.
illud trecentis denariis ȩstimauit: qd̃
utiq ipsius p̃cii definitione. crucem
inderet᷑ dñi declarare. Unde et
dñs ait. Hȩc enĩ mittens unguentũ¬
hoc. in corpꝰ meũ: ad sepeliendũ me
fecit. Cur igit᷑ nidas hoc cariꝰ ȩstima¬
inte ᷤᷤ Quia peccatorib pluris con¬
stat remissio peccatoꝵ. & indulgen¬
tia uiclet᷑ esse p̃ciosior. Deniq habes
scriptũ. quia cui multũ dimittit᷑.
plus hiligit. Ergo & ipsi peccatores
dominicȩ passionis quã ꝑdiderunt gr̃am
confitent᷑. & testimoniũ ferunt xp̃o.
qui xꝑm sunt ꝑsecuti. Aut quia in
maliuolã animã non intrat sapientia:
eiã hoc loquebat᷑ proditoris affectu.
Carns ȩstimabat dm̃ci corporis passionẽ:
nt om̃s a fide p̃cis̃ enormitate reuocaret.
Idõq dñs gratis se obtulit. ne quẽ reuoca¬

Expanded text:
rias? 692 Plenius tamen est, quod tantum conrias? 692 Plenius tamen est, quod tantum contulit nobis; ut qui moriturus non erat, quia Deus erat; nostra ille morte moreretur,illud trecentis denariis aestimavit : quod utique ipsius pretii definitione crucem videretur Domini declarare. Unde et Dominus ait: Haec enim mittens hoc unguentum in corpus meum, ad sepeliendum me fecit . Cur igitur Judas hoc charius aestimavit? Quia peccatoribus pluris constat remissio peccatorum, et indulgentia videtur esse pretiosior. Denique habes scriptum: Quia cui multum dimittitur, plus diligit . Ergo et ipsi peccatores Dominicae passionis, quam perdiderunt, gratiam confiteum sunt persecuti. 128. Aut quia in malevolam animam non intrat sapientia ; etiam hoc loquebatur proditoris affectus, charius aestimabat Dominici corporis passionem; ut omnes a fide pretii enormitate revocaret. Ideoque Dominus gratis se obtulit, ne quem revoca
Abbreviated transcription (Latin):
is. alibi triginta. Q uomodo enĩ po¬
terat uerũ eiꝰ preciũ cõprehendi.
cuiꝰ non potest meritũ diffinrio ᷤ
Errat᷑ in p̃cio. quia errat᷑ in studio
Uiginti aureis in ueteri destam̃to
uendit᷑. triginta in eugłio. Precio¬
sior enĩ trpo ueritas: largior gr̃a
quã disciplina. opimior lege p̾sentu
quia lex promisit aduentũ: legẽ aduen¬
tus impleuit. Uiginti aureis emunt
ismahelitȩ: triginta iudei. Nec hic fi¬
gura mechocris: ad sacrilegiũ ꝑfidi
largiores quã ad salutẽ fideles sunt. Ta¬
m̃ utriꝰq contractꝰ. considerari comie¬
nit qualitatẽ. Uiginti aurei. p̃ciũ ser¬
uitutis. triginta aurei. crucis sunt. Quã¬
uis enĩ simili mocdo assũptionis & pas¬
sionis sint admiranda misteria: pleni¬
tudo tam̃ ficd̃. in sacram̃to ẽ passid̾is.
Non minoris quidẽ ȩstimo sc̃e uir¬
ginis partũ: sed gratius sumo bene¬
dicti corporis sacramentũ. Qd clem̃¬
tius. quã qd̾ michi suas cdonauit iniu¬

Expanded text:
ur, alibi triginta. Quomodo enim poterat verum ejus pretium comprehendi, cujus non potest meritum definiri? Erratur in pretio, quia erratur in studio. Viginti aureis in veteri Testamento venditur, triginta in Evangelio; pretiosior enim typo veritas, largior gratia, quam disciplina: opimior Lege praesentia; quia Lex promisit adventum, Legem adventus implevit. 126. Viginti aureis emunt Ismaelitae, triginta Judaei. Nec hic figura mediocris. Ad sacrilegium perfidi largiores, quam ad salutem fideles sunt. Utriusque tamen contractus considerare convenit qualitatem. Viginti aurei pretium servitutis, triginta aurei crucis sunt. Quamvis enim simili modo assumptionis et passionis sint admiranda mysteria; plenitudo tamen fidei in sacramento est passionis. Non minoris quidem aestimo sanctae Virginis partum: sed gratius sumo benedicti corporis sacramentum. Quid clementius quam quod mihi suas donavit inju
Abbreviated transcription (Latin):
n peperit filiũ quẽ ex ipsa suscepit.
Denique hoc etiã gabrihel proprio
sermone declarat chicens. Et quod nal¬
cetur ex te scm̃: uocabitur filius dĩ.
Exte inquit: ut scłm hominẽ quod
ex ipsa nasceretur aduerteres. Ex se
enĩ generauit maria: ut quod gene¬
raretur in eo salua generationis cho¬
minicȩ p̃rogatiua. corporis esset ue¬
ra natura. Sed & paulus chicit. p̃desti¬
natũ se esse in euangłiũ clĩ. Quod
ante inquit promiserat ꝑ prophet

Expanded text:
et peperit Filium, quem ex se ipsa suscepit. 53. Denique hoc etiam Gabriel proprio sermone declarat dicens: Et quod nascetur ex te sanctum, vocabitur Dei Filius . Ex te, inquit, ut secundum hominem quod ex ipsa nasceretur, adverteres; ex se enim generavit Maria, ut quod generaretur ex ipsa, in eo salva generationis Dominicae praerogativa, corporis esset vera natura. Sed et Paulus dicit se praedestinatum esse in Evangelium Dei: Quod ante, inquit, promiserat per proph
Abbreviated transcription (Latin):
& non sũ mutatus: sed etiã paulus dix̃.
quia iħs xp̃s heri ce hodie ipse ẽ & in
scła: hoc ẽ qui ñ sccłm naturã mutatꝰ
ẽ carms. sed ĩmutabilis etiã in ipsa
mutabili conclitionis humanȩ qua¬
litate ꝑmansit. Didicistis igit᷑: quia
sacrificiũ de nr̃o obtulit. Nã quȩ
erat causa incarnationis: nisi ut ca¬
ro quȩ peccauerat ꝑ se rectimeret᷑:
Q uod peccauerat igit᷑. hoc redẽp¬
tũ est. Non ẽ gͦ ĩmolata chumi

Expanded text:
et non sum mutatus . Sed etiam Paulus dixit: et non sum mutatus . Sed etiam Paulus dixit: Quia Jesus Christus heri et hodie, ipse est in saecula , hoc est, qui non secundum naturam mutatus est carnis, sed immutabilis etiam in ipsa mutabili conditionis humanae qualitate permansit. 56. Didicistis igitur quia sacrificium de nostro obtulit. Nam quae erat causa incarnationis, nisi ut caro quae peccaverat per se redimeretur? Quod peccaverat igitur, hoc redemptum est. Non est ergo immolata
Abbreviated transcription (Latin):
clauid sccłm carnẽ. Et ad galathas.
Postquã aũt uenit plenitudo tẽpo¬
ris: misit ds̃ filiũ suũ factũ ex muli¬
re. Et ad timotheũ dixit. Me mor
esto iħm xp̃m resurrexisse a mor¬
tuis: ex semine dauid. Ergo ex nob
accepit. quod propͥũ offerret ꝓ nob
ut nos rechimeret ex nr̃o: & quod nr̃
non erat. ex suo nobis chuma sua
largitate conferret. Sccłm naturã igitur
se optulit nr̃am: ut ultra nr̃am operaret᷑
naturã. De nr̃o sacrificiũ: de suo p̃miũ.
Multaq in eodẽ & sccłm naturã inue¬
mes: & ultra naturã. Scłm conditio¬
nẽ & enĩ corporis in utero fint. natꝰ
est. lactatꝰ est: in p̃sepio ẽ collocatus:
sed supra conditionẽ uirgo concepit.
uirgo generauit. ut crederes quia d̃s
erat. quia nonabat naturã. & homo
erat. qui sccłm naturã nascebatur ex
hom ine. Neq enĩ ut quidã interp̃¬
tati sunt natura ipsa mutata uerbi
est. quȩ inimutabilis sẽꝑ est. sicut ipse
dixit. idete. uidete me quia ego sũ

Expanded text:
rnem . Et ad Galatas: Postquam autem venit plenitudo temporis, misit Deus Filium suum factum ex muliere . Et ad Timotheum dixit: Memor esto Jesum Christum resurrexisse a mortuis ex semine David . 54. Ergo ex nobis accepit, quod proprium offerret pro nobis, ut nos redimeret ex nostro: et quod nostrum non erat, ex suo nobis divina sua largitate conferret. Secundum naturam igitur 716 se obtulit nostram, ut ultra nostram operaretur naturam. De nostro sacrificium, de suo praemium est: multaque in eodem et secundum naturam invenies, et ultra naturam. Secundum conditionem etenim corporis in utero fuit, natus est, lactatus est, in praesepio est collocatus, sed supra conditionem Virgo concepit, Virgo generavit: ut crederes quia Deus erat, qui novabat naturam; et homo erat, qui secundum naturam nascebatur ex homine. 55. Neque enim, ut quidam interpretati sunt, natura ipsa Verbi mutata est, quae immutabilis semper est, sicut ipse dixit: Videte, videte me, quia ego sum,
Abbreviated transcription (Latin):
cifigeret. susceptionẽ pro nobis infir¬
mitati obnoxii iã corporis peccati
carnalis assũpsit. Desinat ergo cli¬
cere naturã uerbi. in corporis natu¬
rã esse mutatã: ne pari int̃p̃tatio̾e
indeatur natura uerbi in contagi¬
ũ mutata peccati. Aliud ẽ enĩ quod
assũpfit: ⁊ aliud quod assũptũ est.
Uirtus uenit in uirginẽ. sicut &
angłs an eã clixit. quia uirtus altis¬
simi obũbrabit t̾e. sed natũ ẽ corpꝰ
ex uirgine. & ideo cȩlestis quid̾e des¬
censio. sed humana conceptio est.
Non ergo eadẽ carnis potint esse
diuinitatisq natura: quod possim

Expanded text:
cifigeret, susceptionem pro nobis infircifigeret, susceptionem pro nobis infirmitatum obnoxii jam corporis peccati carnalis assumpsit. 61. Desinant ergo dicere naturam Verbi in corporis naturam esse mutatam; ne pari interpretatione videatur natura Verbi in contagium mutata peccati. Aliud est enim quod assumpsit, et aliud quod assumptum est. Virtus venit in Virginem, sicut et Angelus ad eam dixit quia virtus Altissimi obumbrabit te . Sed natum est corpus ex Virgine; et ideo coelestis quidem descensio, sed humana conceptio est. Non ergo eadem carnis potuit esse, divinitatisque natura. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
Non enĩ super irrationabilẽ carnẽ:
sed in homines futura promittitur
gr̃ȩ spiritalis effusio. Quocd si scł̾m litter¬
rã uos tenetis. ut putetis ex eo quod scrip¬
tũ est. quod uerbũ caro factũ ẽ. uerbũ
dĩ in carnẽ esse conuersũ: nũquid ne¬
gatis scriptũ esse de ch̃o. quia peccatũ
non fecit. sed peccatũ factus ẽ: Ergo
in peccatũ conuersus ẽ dñs  Non ita:
sed quia peccata nr̃a suscepit. peccatũ
dictus est. Nã & maledictũ dictus
est dñs: ñ quia in maledictũ conuer¬
sus ẽ dñs: sed quia nr̃m suscepit ipse
maledictũ. Maledictus enĩ inquit
qui pendet in ligno. Miraris ergo
quia scriptũ est. uerbũ caro factũ ẽ.
cũ caro sit assũpta dĩ uerbo: quando
de peccato quod non habuit. scrip¬
cũ ẽ quia peccatũ factus ẽ. hoc ẽ non
naturã operationẽq peccati. ut pote
in similitudinẽ carnis peccati factus.
sed ut peccatũ nr̃m in sua carne cru¬

Expanded text:
non enim super irrationabilem carnem, non enim super irrationabilem carnem, sed in homines futura promittitur gratiae spiritalis effusio. 60. Quod si secundum litteram vos tenetis, ut putetis ex eo quod scriptum est, quod Verbum caro factum est, Verbum Dei in carnem esse conversum; numquid negatis scriptum esse de Domino, quia peccatum non fecit, sed peccatum factus est II Cor. V, 21. Ergo in peccatum conversus est Dominus ? Non ita; sed quia peccata nostra suscepit, peccatum dictus est. Nam et maledictum dictus est Dominus, non quia in maledictum conversus est Dominus, sed quia nostrum suscepit ipse maledictum: Maledictus enim, inquit, qui pendet in ligno . Miraris ergo quia scriptum est: Verbum caro factum est, cum caro assumpta sit a Dei Verbo; quando de peccato quod non habuit, scriptum est quia peccatum factus est, hoc est, non natura operationeque peccati, utpote in similitudinem carnis peccati factus: sed ut peccatum nostrum in sua carne cru
Abbreviated transcription (Latin):
Ego et pat̃ unũ sumꝰ. Uniꝰ ergo substan¬
tiȩ pat̃. cũ terreno corpore p̃dicat᷑: et
adhuc inclignamim arrianis. quia hii
dicunt filiũ dĩ creaturã esse. cũ ipsi di¬
catis patrẽ uniꝰ cũ creaturis esse substan¬
tiȩ: Quid autẽ alnid agitis ista dicen¬
do. nisi ut aut limũ adȩ terrãq nr̃am
dinnȩ substantiȩ comparetis: aut cer¬
ce duinnitatẽ in terrenȩ corruptelȩ
inniriã transferatis : Dicendo enim
quod uerbũ. caro & ossa factum est.
in terrã utiq dicitis esse conuersũ : qm̃
caro & ossa de terris sunt. Scriptũ est
inquiunt. quia uerbũ caro factũ est.
Scriptũ ẽ non nego: sed considera qͥd
sequatur. Sequitur enĩ. & habitauit
in nobis. Hoc ẽ illud uerbũ quod car¬
nẽ suscepit. hoc habitauit in nobis. hoc
dictus est. hoc ẽ nobiscũ ds̃. Hoc ergo
uerbũ caro factũ est: pro eo quod ẽ
homo factus est: sicut etiã iohel dix̃.
Pffundã de sp̃n meo suꝑ om̃em carnẽ.

Expanded text:
t Pater unum sumus . Unius ergo substantiae Pater cum terreno corpore praedicatur. Et adhuc indignamini in Arianis, quia hi dicunt Filium Dei creaturam esse; cum ipsi dicatis Patrem unius cum creaturis esse substantiae? 58. Quid autem aliud agitis ista dicendo, nisi ut aut limum Adae, terramque nostram divinae substantiae comparetis, aut certe divinitatem in terrenae corruptelae injuriam transferatis. Dicendo enim quod Verbum caro et ossa factum est, in terram utique dicitis esse conversum; quoniam caro et ossa de terris sunt. 59. Sic scriptum est, inquiunt, quia Verbum caro factum est . Scriptum est, non nego: sed considera quid sequatur; sequitur enim: Et habitavit 717 in nobis, hoc est, illud Verbum quod carnem suscepit, hoc habitavit in nobis, hoc dictus est, hoc est, nobiscum Deus . Hoc ergo Verbum caro factum est, pro eo quod est, homo factus est. Sicut etiam in Joel dixit: Effundam de Spiritu meo super omnem carnem ;
Abbreviated transcription (Latin):
tas uerbi. E ideo non ẽ uerbi nat᷑a
in carms conuersa naturã: quia im¬
mimis peccati diinitas. ꝓpeccato
quod non fecerat. se non debebat
offerre. Hoc enĩ inse obtulit xp̃s.
quod inclint: induit quod ante non
habuit. Non igitur diuinitatis sue
hiumnitatẽ indint: in quo erat ple¬
nitudo diuinitatis ȩt̃nȩ. sed carnẽ
assimpsit. ut spoliũ carins exueret: atq in
semet ipso & manubias chaboli crucifigeret.
& trophea untutis erigeret. Ergo si caro
om̃iũ &e in xp̃o subiacuit in iuriȩ: quomͦ
uniꝰ illã cũ chinnitate dicitis esse substan

Expanded text:
s Verbi: et ideo non est Verbi natura in carnis conversa naturam; quia immunis peccati divinitas pro peccato, quod non fecerat, se non debebat offerre. Hoc enim in se obtulit Christus, quod induit: et induit, quod ante non habuit. Non igitur divinitatis suae divinitatem induit, in quo erat plenitudo divinitatis aeternae: sed carnem assumpsit, ut spolium carnis exueret, atque in semetipso et manubias diaboli crucifigeret, et trophaea virtutis erigeret. 57. Ergo si caro omnium et in Christo subjacuit injuriae, quomodo unius illam cum divinitate dicitis esse substan
Abbreviated transcription (Latin):
uerbo semꝑ fuisse contendant. uiiii.
orũ om̃iũ auctores sunt. qui cdnuini¬
tatẽ ⁊ carnẽ dñi. unius naturȩ fu¬
isse chxerunt. Legi enĩ: quod ñ cre¬
derẽ. nisi ipse legissem. Legi inquã
in cunisdã libris sic positũ organũ
& eũ a quo mouebatur organuĩ uniꝰ
in xp̃o fuisse naturȩ. Quod ideo po¬
sin. ut ex scriptis nom̃ dep̾hendatur
auctoris. & aduertant quãnis exqui¬
sitissimis argum̃tis & faleratis sermo¬
nib non posse uñ ueritatis obtuci
Et hic mͥ frequent̾. nicẽni concilii to¬
tatũ secenẽre cõmemorat. Sed in ile
tractatu patres nr̃i. non carnẽ. sed
dĩ uerbũ uniꝰ substantiȩ cũ patre ess
chxerunt: & uerbũ quidẽ ex paterna
processisse substantia. carnẽ autẽ ex
uirgine esse confessi sunt. Quomͦ
igitur niceni concilii nom̃ optendi
et noua in chucuntur. quȩ nũquã
nr̃i sensere maiores: cũ utiq scriptͦs
dicant. quia xp̃s sccłm carnẽ passus

Expanded text:
tendant. 51. Horum omnium auctores sunt, qui divinitatem et carnem Domini unius naturae fuisse dixerunt. Legi enim quod non crederem, nisi ipse legissem: legi, inquam, in cujusdam libris sic positum, et organum, et eum a quo movebatur organum, unius in Christo fuisse naturae. Quod ideo posui, ut ex scriptis nomen deprehendatur auctoris; et advertant, quamvis exquisitissimis argumentis, et phaleratis sermonibus non posse vim veritatis obduci. 52. Et hic mihi frequenter Nicaeni concilii tractatum se tenere commemorat. Sed in illo tractatu patres nostri non carnem, sed Dei Verbum unius substantiae cum Patre esse dixerunt; et Verbum quidem ex paterna processisse substantia, carnem autem ex virgine esse confessi sunt. Quomodo igitur Nicaeni concilii nomen obtenditur et nova inducuntur, quae numquam nostri sensere majores; cum utique Scripturae dicant quia
Abbreviated transcription (Latin):
ñ est in me ᷤᷤ &e mare dicit. ñ ẽ mecũ:
non dicit celũ non ẽ in me: sed abrs¬
sus dicit. non ẽ in me. Non enĩ abysso
sed patri clixit. In manus tuas cõm̃ddo
sp̃m meũ. Ipsa anima & si fuit in abis¬
so.iã non ẽ: quia scriptũ ẽ. Qm̃ non
derelinques animã meã in inferno:
nec dabis scm tuũ indere corruptio
nẽ. Mare ergo dicit non est mecĩ:
eta. Non ẽ enĩ int̾ homines caro enis: quia
scc̾m carnẽ iã non nouimꝰ xp̃m. Terra cli¬
ct. non est mecũ: quia resurrexit. Deniq
angłs ait. Quid queritis unientẽ cũ
mortuis: E bene mare chixit. non est
mecũ: quia super mare erat. Deniq in
mari & corpore in uestigiis ambulauit:
quando &e subiectũ mari suꝑ mare pe¬
crũ ãbulare p̃cepit. Qui licet tituba¬
uerit: titubaint tam̃ non ꝑ imbecillita¬
tẽ iubentis. sed ꝑ infirmitatẽ obȩdientis.
rgo splendori głȩ: UIII.
non ꝑmisceas nr̃e a tram̃tũ naturȩ.

Expanded text:
Non est in me; et mare dicit: Non est mecum ? Non est in me; et mare dicit: Non est mecum ? Non dicit coelum, Non est in me, sed abyssus dicit, Non est in me. Non enim abysso, sed Patri dixit: In manus tuas commendo spiritum meum . Ipsa anima etsi fuit in abysso, jam non est; quia scriptum est: Quoniam non relinques animam meam in inferno, nec dabis sanctum tuum videre corruptionem . 43. Mare ergo dicit: Non est mecum, eta. Non est enim inter homines caro ejus, quia secundum carnem jam non novimus Christum . Terra dicit: Non est mecum, quia resurrexit. Denique Angelus ait: Quid quaeritis viventem cum mortuis ? Et bene mare dixit: Non est mecum; quia super mare erat. Denique in mari et corporeis vestigiis ambulabat, quando et subjecto mari super mare Petrum ambulare praecepit ; qui licet titubaverit, titubavit tamen non per imbecillitatem jubentis, sed per infirmitatem obedientis. 44. Ergo splendori gloriae non permisceas nostrae atramentum naturae,
Abbreviated transcription (Latin):
manebat sapientia: & si circũ daretur
amictu carnis.
Iam in illa forma serui erat ueri
luminis plenͥtudo: & cũ se exmnani¬
uit lumen erat. Deniq dicebat. Am¬
bulate cdũ lum̃ habetis. Ꝙ quando in
morte fuit: in ũbra ñ erat. Deniq &̃
in inferno positis: uitȩ lum̃ fundebat
ȩt̃nȩ. Radiabat etiã illic lux uera sapi¬
entiȩ: illuminabat infernũ. sed infer¬
intẽpore nec. in loco sapientia ẽ: un¬
de & tẽpiis esse significat. S ed quomͦ
intẽpore. quȩ in principio erat: Quo¬
modo in loco. quȩ apud dm̃ erat uni¬
genitꝰ filiꝰ: ᷤ Si quęritur. insimi patͥs
euangłico sp̃u reperit᷑. Nũqͥd sinum
patris locũ putatis: & quęritis quomͦ
nata sit. cũ dicat propheticus uir. nes¬
cit homo uiã eiꝰ: ce scđm hominis ortũ
eius ȩstimatis. cũ iob dicat. quod mt̃
homines ñ sit ẽ inuenta: ⁊ mortẽ tri¬
buitis sapientie. de qua abyssus hicit.

Expanded text:
manebat sapientia, etsi circumdaretur manebat sapientia, etsi circumdaretur amictu carnis. Nam in illa servi forma erat veri luminis plenitudo: et cum se exinanivit, lumen erat. Denique dicebat: Ambulate dum lumen habetis . Et quando in morte fuit, in umbra non erat. Denique etiam in inferno positis vitae lumen fundebat aeternae. Radiabat etiam illic lux vera sapientiae, illuminabat infernum, sed inferin tempore, nec in loco Sapientia est, unde et tempus esse significat. Sed quomodo in tempore, quae in principio erat? quomodo in loco, quae apud Deum erat? Unigenitus Filius si quaeritur, in sinu Patris evangelico spiritu reperitur. Numquid sinum Patris locum putatis? Et quaeritis quomodo nata sit, cum dicat propheticus vir: Nescit homo viam ejus ? Et secundum homines ortum ejus aestimatis, cum Job dicat quod inter homines non sit inventa? Et mortem tribuitis Sapientiae, de qua abyssus dicit:
Abbreviated transcription (Latin):
bat humani. Postremo mortuuis est:
et scdo & c̃tio exultans atq ouans dico:
mortuus ẽ: ut illiꝰ mors. uita fieret mor¬
tuoꝵ. Sed ne sepulchrũ quid̾e eiꝰ. miracu¬
lo caret. Nã cũ esset unctus ã ioseph.
& in enis monum̃to sepultꝰ: nouo opere
quodã ipse defunctꝰ. defunctoꝵ sepul¬
cͥra reserabat. E corpꝰ quidẽ eiꝰ iacebat
in tumulo: ipse autẽ int̾ mortuos lib̾.
remissionẽ in inferno positis. soluta
mortis lege donabat. E rat ergo caro
eius in monum̃to: sed uirtus eiꝰ oꝑabat᷑
ẽ cȩlo. Ostendebat᷑ om̃ib ꝑ corporis ue¬
ritatẽ. tua ñ caro erat uerbũ. sed ca¬
ro erat uerbi. Caro quidẽ gustauit mor¬
tẽ: sed ĩpassibilis dĩ uirtus. & si exint
corpꝰ. nullũ cam̃ de corpore dõ dãpnũ.
Cur dunnitati ã tribuis erũnas corpo¬
ris: & infirmũ doloris humani. cdiu¬
nȩ conectis naturȩ: Nunc anima
in quit turbata ẽ. Anima turbata
ẽ. non sapientia. Immutabilis enm.

Expanded text:
bat humani. Postremo mortuus est, bat humani. Postremo mortuus est, et secundo et tertio exsultans atque ovans dico, mortuus est; ut illius mors vita fieret mortuorum. 40. Sed nec sepulcrum quidem ejus miraculo caret. Nam cum esset unctus a Joseph, et in ejus monumento sepultus , novo opere quodam ipse defunctus defunctorum sepulcra reserabat: et corpus quidem ejus jacebat in tumulo; ipse autem inter mortuos liber, remissionem in inferno positis, soluta mortis lege, donabat. Erat ergo caro ejus in monumento, sed virtus ejus operabatur e coelo. Ostendebatur omnibus per corporis veritatem, quia non caro erat Verbum, sed caro erat Verbi. Caro quidem gustavit mortem, sed impassibilis Dei virtus: et si exuit corpus, nullum tamen de corpore Deo damnum. 41. Cur divinitati attribuis aerumnas corporis, et infirmum doloris humani et divinae connectis naturae? Nunc anima, inquit, mea turbata est . Anima turbata est, non sapientia; immutabilis enim
Abbreviated transcription (Latin):
susceptionẽ. ut suscepti corporis ueri¬
tas crederetͦ: & ñ patiebat᷑ scdm uerbi
ĩpassibilẽ dignitatẽ: quod totiꝰ exsors
doloris est. Deniq icdẽ clicebat. Deus
ãs meus respice in me. quare me dere¬
li quisti. Quia sccłm carnẽ derelictꝰ ẽ:
qui scdm diuinitatẽ. nec deseri potuit
nec relinqui. Idẽ etiã dicit. Longe
a salute mea uerba delictoꝵ meoꝵ.
Hoc est. Non capiatur qui audit.
quare me dereliquisti: sed intelligat
quod scłm carnẽ ista licant᷑. quȩ lon
na suscepi. etiã delictoꝵ alienoꝵ uerba susce¬
pi. ut derelictũ me a patre cdõ esse dicã.
qui apud deũ sẽꝑsum. Erat igit᷑ ĩmorta¬
lis in morte: impassibilis in passione. Et enĩ
piendi q corporis. emisit sp̃m. ñ amisit.
Pencdebat in cruce: & om̃ia cõmouebat.
Tremebat in ligno: quẽ totꝰ tremebat
hic munctus. Erat int̾ supplicia. expiabat
uulnera: & regnũ cȩleste donabat. Pec¬
catũ om̃iũ factꝰ: peccata generis ablue¬

Expanded text:
suscepti corporis veritas crederetur: et non patiebatur secundum Verbi impassibilem divinitatem, quod totius exsors doloris est. Denique idem dicebat: Deus, Deus meus, respice in me: quare me dereliquisti ? quia secundum carnem relictus est, qui secundum divinitatem nec deseri potuit, nec relinqui. 38 Idem etiam dicit: Longe a salute mea verba delictorum meorum , hoc est, non capiatur, qui audit: Quare me dereliquisti? sed intelligat quod secundum carnem ista dicantur, quae longena suscepi, etiam delictorum alienorum verba suscepi; ut derelictum me a Patre Deo esse dicam, qui apud Deum semper sum. 39. Erat igitur immortalis in morte, impassibilis in passione. Etenim qpiendique corporis, emisit spiritum, non amisit. Pendebat in cruce, et omnia commovebat. Tremebat in ligno, quem totus tremebat hic mundus. Erat inter supplicia, excipiebat vulnera, et regnum coeleste donabat. Peccatum omnium factus, peccata generis ablue
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ memor sui primatũ egit. primatũ
confessionis utiq non onoris. prima¬
tũ fidĩ ñ ordinis. Hoc ẽ dicere. Hunc
nemo me uincat. nunc meȩ partes st̃.
debeo cõpensare quod tacin. debet prodes¬
se quod silui. Lingua mea non habet
spmas. sine ĩpechimento fides debet exie.
aũ alii çȩmĩ alienȩ licet prolatȩ tamen
impietatis euacuant. qui aut heliã aut
hieremiã. aut unũ ex prophetis xp̃m
esse cdixerunt. Habuit ista uox cȩnũ:
habuit ista uox spinas. Dũ alii in hoc
labant cȩnũ. dũ aliis enodant᷑ spine:
uox nr̃a filiũ dĩ xp̃m resultet. Michi
purus est sermo: cui nullas spinas exp̃s¬
sa reliquit ĩpietas. Hic ẽ ergo petrus:
qui responcht pre cȩteris apłis. im mo
pro cȩteris. Ꝙ idõ fundamentũ dicit᷑.
quia nouit non solũ propriũ. sed eciã

Expanded text:
immemor sui, primatum egit: primatum immemor sui, primatum egit: primatum confessionis utique, non honoris; primatum fidei, non ordinis. Hoc est dicere: Nunc nemo me vincat, nunc meae partes sunt: debeo compensare quod tacui, debet prodesse quod silui. Lingua mea non habet spinas; sine impedimento fides debet exire. Dum alii coenum, alienae licet, prolatae tamen impietatis evacuant, qui aut Eliam, aut Hieremiam, 711 aut unum ex prophetis Christum esse dixerunt ; habuit enim ista vox coenum, habuit ista vox spinas: dum alii, inquam, hoc lavant coenum, dum in aliis enodantur hae spinae, vox nostra Filium Dei Christum resultet. Mihi purus est sermo, cui nullas spinas expressa reliquit impietas. 33. Hic est ergo Petrus qui respondit pro caeteris apostolis, immo prae caeteris ; et ideo fundamentum dicitur, quia novit non solum pro
Abbreviated transcription (Latin):
tacebat. Taces ergo simon: & responden¬
tib aliis adhuc taces. cũ ipsesis primꝰ ᷤᷤ
rep̃hendaris ã dño: quia non respondes
in t̾roganti: Ideo inquit ñ respondeo
id qd̾ sentio int̾rogor. Non proferam
labiis: quod animꝰ non probauit. Prit
tẽpus: quando respondeã. Interroga¬
bor & ipse quid sentiã: tunc demũ res¬
pondebo quod meũ est᷑. Meũ ẽ enim
fidẽ loqui. pietatẽ asserere: gr̃am pre¬
dicare. Non igit᷑ quasi pigrior sensu
tardior uoce tacet. nec quasi fastidiosus
cdiffert. uocis obsequiũ : sed quasi cautꝰ
ꝑiculũ uulgaris opinionis euitat. qui
periculũ non eintabat salutis. D eniq
in posteriorib habes. quia exiliuit ẽ
nam ut occurreret ch̃o: non głȩ cu¬
pictus. secd obȩdientiȩ p̃maturus. Hic
ergo qui ante reticebat. ut doceret
nos quod impioꝵ nec uerbũ debeamꝰ
iterare. hic in quã ubi auchint. uos
autẽ quid me dicitis. statĩ loci non

Expanded text:
tacebat. 30. Taces ergo, Simon, et respondentacebat. 30. Taces ergo, Simon, et respondentibus aliis, adhuc taces ; cum ipse sis primus, times, ne reprehendaris a Domino, quia non respondes interroganti? Ideo, inquit, non respondeo,id quod sentio interrogor: non proferam labiis, quod animus non probavit. Erit tempus quando respondeam. Interrogabor et ipse quid sentiam, tunc demum respondebo quod meum est; meum est enim fidem loqui, pietatem asserere, gratiam praedicare. 31. Non igitur quasi pigrior sensu, voce tardior tacet, nec quasi fastidiosus differt vocis obsequium: sed quasi cautus periculum vulgaris opinionis evitat, qui periculum non evitabat salutis. Denique in posterioribus habes quia exsilivit e navi, ut occurreret Domino , non gloriae cupidus, sed obedientiae praematurus. 32. Hic ergo qui ante reticebat, ut doceret nos quod impiorum nec verbum debeamus iterare: hic, inquam, ubi audivit: Vos autem quid me dicitis ? statim loci non
Abbreviated transcription (Latin):
niũ ueteris & noui testam̃ti moyses cũ
helia asscistit᷑: cũ iohanne pecrus frequen¬
ter adhibetur. Petrus dicit. tues: non
dicit. tu ẽẽ cepisti. Petrus dicit. tu es fi¬
lius dĩ: non dicit. tu es creatura. Dixit
hoc iohannes si adhuc ñ credidisti: quia
non intellexisti misterñ. supra sapien¬
tiã recumbentis. Repetunt petrus:
cõmendauit utrũq xp̃s. alterũ indi¬
cio. alterũ misterio. Idẽ enĩ addichit
ut legeres quod in xp̃i pectore recũbe¬
bat. & intelligeres quod eiꝰ caput in quo
principale om̃iũ sensĩ ẽ. archano quo¬
cdã sapientiȩ replebat᷑. Sed si non pu¬
tas intelligendũ esse misteriũ: saltẽ
noli impugnare iuhiciũ. Laucdatur
petrus quia chĩ filiũ crecdidit quẽ inde¬
bat: quia se ab imꝑitȩ plebis rudib acthuc
opimonib separabat. Deniq cũ int̃rogasset
dñs. quid homines de filio hominis estima¬
rent : cũ chiceret᷑ uulgi sententia. petrus

Expanded text:
nium veteris et novi Testamenti Moyses cum nium veteris et novi Testamenti Moyses cum Elia adsciscitur, cum Joanne Petrus frequenter adhibetur . 29. Petrus dicit, Tu es ; non dicit: Tu esse coepisti. 710 Petrus dicit: Tu es Filius Dei; non dicit: Tu es creatura. Dixit hoc Joannes. Si adhuc non credidisti, quia non intellexisti mysterium supra sapientiam recumbentis, repetivit Petrus. Commendavit utrumque Christus, alterum judicio, alterum mysterio; id enim addidit, ut legeres quod in Christi pectore recumbebat, et intelligeres quod ejus caput, in quo principale omnium sensuum est, arcano quodam sapientiae replebatur. Sed si non putas intelligendum esse mysterium, saltem noli impugnare judicium. Laudatur Petrus, quia Dei Filium credidit, quem videbat; quia se ab imperitae plebis rudibus adhuc opinionibus separabat. Denique cum interrogasset Dominus, quid homines de Filio hominis aestimarent, cum diceretur vulgi sententia, Petrus
Abbreviated transcription (Latin):
ualentinꝰ est. qui non scła ante dm̃.
sed deos putat e̾e quod scła sunt. Mino¬
ris enĩ sacralegii est: copulari diuit¬
tati scła. quã p̃ferri. Si credas iterũ
quia xp̃s pͥncipiũ non sũpsit ex uir¬
gine. sed tam̃ aliquod ante xp̃m
estimes esse principiũ: in tempore
distantia: de impietate contentio est. Uir¬
ginis enĩ supparẽ negasti esse non tẽporis.
Tgo autẽ or supparẽ uirginis. sccłm suscepti¬
onẽ corporis non negabo: & creatorẽ tẽpo¬
ris confitebor. Quid enĩ proficis. si dicas
oluit se sic xp̃s agnosci: nec his tantũ quȩ
supra hominẽ sunt meritis ȩstimari. Deni¬
q cũ in terro gasset. quẽ me dicunt esse
homines. cũ alii dicerent. heliã. alii hiere¬
miã. aut unũ ex prophetis. millius senten¬
tiã p̃dicanit. Cũ petrus dixisset. tu es filius
Nec iohanm &e petro putas esse creden¬
clũ: quos uel solos pro testimomio głe
cdit abundare: Deniq quasi ad cestimo¬

Expanded text:
Valentinus est, qui non saecula ante Deum, Valentinus est, qui non saecula ante Deum, sed deos putat esse, quod saecula sunt; minoris enim sacrilegii est copulari divinitati saecula, quam praeferri. 26. Si credas iterum quia Christus principium non sumpsit ex Virgine, sed tamen aliquod ante Christum aestimes esse principium: in tempore distantia, de impietate contentio est; Virginis enim supparem negasti esse, non temporis. Ego autem et supparem Virginis secundum susceptionem corporis non negabo, et creatorem temporis confitebor. Quid enim proficis, si dicas r. 27. Noluit se sic Christus agnosci, nec his tantum, quae supra hominem sunt, meritis aestimari. Denique cum interrogasset: Quem me dicunt esse homines ? cum alii dicerent Eliam, alii Hieremiam, aut unum ex prophetis; nullius sententiam praedicavit: cum Petrus dixisset: Tu es ChristuNec Joanni et Petro putas esse credendum, quos vel solos pro testimonio glorium fidem credidit abundare? Denique quasi ad testimo
Abbreviated transcription (Latin):
ritatis ueritate non poterat. Noli igit᷑
& tu scd̾m naturã interp̃tari. quod p̃¬
credas ã xp̃o carnẽ e̾e̾ susceptã. & offe¬
ras transfigurandũ corpꝰ altarib. non
distinguas tam̃ naturã diuinitatis
n corporis: & tibi dicitur. Si recto
offeras. recte autẽ non diuidas: pec¬
casti. Diinde enĩ quod meũ. chuide
quod suũ uerbi est. Ego quod erat illiꝰ
non habebã: & ille quod meũ est. ñ ha-¬
bebat. Suscepit quod meũ ẽ: ut imꝑ¬
tiret quod suũ est. Suscepit. non ut
confunderet. sed ut repleret. Si cre¬
das susceptionẽ. affingas confusionẽ:
maniceus esse desisti. nec cam̃ ȩccłiȩ
filius esse cȩpisti. Si credas susceptio¬
nẽ corporis. adiungas diuinitatis cõ¬
passionẽ: portionẽ utiq ꝑfidiȩ. non
ꝑfichã declinasti. Credis enĩ quod tibi
prodesse p̃sumis: non crechis quod cli
dignũ est. Rursus si credas. quia ide
ds̃ nomi & ueteris testam̃ti. tẽpora aut̃
uerbo eiꝰ ⁊ mom̃ta p̃mittas : tolerabilior

Expanded text:
ritatis claritate non poterat. Noli igitur, et tu secundum naturam interpretari, quod prcredas, a Christo carnem fuisse susceptam, et offeras transfiguratum corpus altaribus, non distinguas tamen naturam divinitatis et corporis, et tibi dicitur: Si recte offeras, non recte autem dividas, peccasti . Divide quod meum, divide quod suum Verbi est. Ego quod erat illius, non habebam: et ille quod meum est, non habebat. Suscepit quod meum est, ut impertiret quod suum est: suscepit non ut confunderet, sed ut repleret. Si credas susceptionem, affingas confusionem; Manichaeus esse desisti, nec tamen Ecclesiae filius esse coepisti. 24. Si credas susceptionem corporis, adjungas divinitati compassionem: portionem utique perfidiae, non perfidiam declinasti; credis enim quod tibi prodesse praesumis: non credis quod Deo dignum est. 25. Rursus si credas quia idem Deus et novi et veteris Testamenti est, tempora autem Verbo ejus et momenta praemittas: tolerabilior
Abbreviated transcription (Latin):
las dixit. ⁊ nultũ. hoc ẽ humani cor¬
poris portiones. Quod enĩ caro uer¬
bi patiebat᷑. uel manens in carne cłi
uerbũ. patiebatur carne. sicut scrip¬
tũ est:Xp̃o in carne passo: in se utiq
pro corporis assũptione referebat: ut
circũ uestiret humana. Recte igitur
scdłm naturã suã & caro passa est :
nec a corporis passione uerbi natura¬

Expanded text:
las et vultum, hoc est, humani corporis portiones. Quod enim caro Verbi patiebatur vel manens in carne, Dei Verbum patiebatur carne, sicut scriptum est: Christo in carne passo ; in se utique pro corporis assumptione referebat; ut circumvestiret humana. 45. Recte igitur secundum naturam suam et caro passa est, nec ea corporis passione
Abbreviated transcription (Latin):
pio erat uerbũ apud patrẽ. in sua ꝓpria
uenisse ȩuangłista testetur. Sunt aut̃
qui tãquã ad iniũ propħarũ. ita ad xp̃m
factũ esse uerbũ arbitrati sunt : non ip¬
sũ esse clĩ uerbũ. Sed de nullo propħarũ
dictũ est: quia uerbũ caro factũ est.
Nullus propħarũ. abstulit peccata mun¬
cdi. De nullo alio cdictũ ẽ. hic est filius
meus dilectus. in quo cõplacin. De nul¬
lo propħarũ legimꝰ. quod sit dñs ma

Expanded text:
pio erat Verbum apud Deum Patrem, in sua propria pio erat Verbum apud Deum Patrem, in sua propria venisse Evangelista testetur . Sunt autem qui tamquam ad unum prophetarum, ita ad Christum factum esse Verbum arbitrati sunt, non ipsum esse Dei Verbum. Sed de nullo prophetarum dictum est quia Verbum caro factum est. Nullus prophetarum abstulit peccata mundi. De nullo alio dictum est: Hic est Filius meus dilectus in quo complacui . De nullo prophetarum legimus quod