comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ exfide uiuit. Etideo sacra¬
menta eẽ potuerunt protempo¬
porũ diuersitate diuersa
adunitatẽ tam̃ eiusdem fidei
concor dissime recurrentia
Posthaec autẽ reuertar &
a edificabo taber naculũ dauid
quod cecidit & cẽ. Tabernaculũ
dauid. umbrã legis significat.
quae traditionib: pharisȩorũ
corrupta & dilacerata. sed dño
reuertente id est incarne appa¬
rente ad eo spiritali est gratia
erecta ut non tantũ iudaei sed
& cunctȩ gentiũ nationes nom̃
eius requirant Et suffocatis
& sanguine id esta funden do
sanguinẽ uelmanducando cũ
sanguine. Haec quidem degen¬
tiliuita uenientib: proipsis
fidei rudimentis & inueterate
gentilitatis consuetudine con¬
cessa sunt. sed neputarentur
eadem &iã ꝑfectiorib suffice¬
re uigilant̃ adiunxitatq: ait
Mox ses enĩ a temporib: antiqͥs
habet in singulis ciuitatib: qui
eum praedicent insynagogis
Id est &si praeceptorũ nunc
a cerbitate non grauentur

Expanded text:
ex fide vivit, ideo sacraex fide vivit, ideo sacramenta esse potuerunt pro temporum diversitate diversa, ad unitatem tamen ejusdem fidei concordissime recurrentia. Post haec revertar, et aedificabo tabernaculum David, quod decidit, et caetera. Tabernaculum David umbra legis significat, quae traditionibus Pharisaeorum corrupta et dilacerata, sed, Domino revertente, id est, in carne apparente, a Deo spiritali est gratia erecta, ut non tantum Judaei, sed et cunctae gentium nationes nomen ejus requirant. Et suffocatis et sanguine, id est, a fundendo sanguine, vel manducando cum sanguine. Haec quidem de gentili vita venientibus, pro ipsis fidei rudimentis, et inveterata gentilitatis consuetudine concessa sunt, sed ne putarentur eadem etiam perfectioribus sufficere, vigilanter adjunxit, atque ait: Moses enim a temporibus antiquis habet in singulis civitatibus, qui eum praedicent in synagogis; id est, et si praeceptorum nunc acerbitate non graventur
Abbreviated transcription (Latin):
ipse scribit ad galatas dein¬
de postannos quattuor decim
ascendi hiero solrmã cũ barnaba
ad sumpto tito & contulicũ illis
euangeliũ qđ praedico ingen¬
tib ub inumerus ipse quem
posuit recensendus ẽ annorũ¬
Scimus enĩ peerũ & paulum
a postolos anno post passionẽ
neronis. passos fuisse mastr
hiero solrmis alloquitur
paulus id est quarto claudi
caesaris. romã uenissecre¬
eodem quo dñs passus est &
resurrexit anno uenisse
adfidem probatur dicen¬
tes quia o portet circũcidi
eos. Hoc errore decepti
erant galatȩ ut circum¬
cisionẽ & legis caerimonias
cum gratia baptismi crederent
essemiscendas. fidepurificans
cordaeorum Nonergo circũ¬
cisione carnis illos mundari
opus est quorum tanta fides
corda purificat. ut etiam ante
baptisma sp̃m scm̃ accipere me¬
reantur. Sed per gratiã dñi
patres portare iugũ legis
ueteris non ualentes pergra¬
haec gratia &antiquos iustos
uiuere fecit exfide. Iustus

Expanded text:
ipse scribit ad Galatas: Deinipse scribit ad Galatas: Deinde post annos quatuordecim ascendi Jerosolymam, cum Barnaba, assumpto et Tito, et contuli cum illis Evangelium, quod praedico in gentibus ; ubi numerus ipse, quem posuit, recensendus est annoruScimus enim Petrum et Paulum apostolos anno post passionem Neronis passos fuisse martyrJerosolymis alloquitur Paulus, quarto Claudii Caesaris Romam venisse creeodem quo Dominus passus est, et resurrexit anno, ad fidem venisse probatur. Dicentes quia oportet circumcidere eos. Hoc errore decepti erant Galatae, ut circumcisionem et legis caeremonias cum gratia baptismi crederent esse miscendas. Fide purificans corda eorum. Non ergo circumcisione carnis illos mundare opus est, quorum tanta fides corda purificat, ut etiam ante baptisma Spiritum sanctum accipere mereantur. Sed per gratiam Dominpatres portare jugum legis veteris non valentes, per graae antiquos justos vivere fecit. Quia justus
Abbreviated transcription (Latin):
barnaban iouem. Ad hocuide¬
lic& quia prior eorũ eẽ uider&̃
Iouem namq: diuum patrem
atq: hominũ regẽ eẽ putauer
Paulũ uero mercuriũ q̃mipse
erat dux uerbi quia mercuriũ
credebant eloquiũ linguamq
prȩstare mortalib: unde &
mercuriũ quasi mediũ currentẽ.
id ẽ inter aures linguasq: lati¬
ne nuncupabant. Grȩce autẽ
ermen. hoc est interpretem
appellabant. Tauros &coro¬
nas ante ianuas afferens
Tauros aduictimas coronas uero
ut uel faciem templi iuxtaritũ
gentũ ornar& ueleis qua sidus
immolaturus in poner& . Con¬
scissis tunicis suis exilier̃ intur¬
bas & c&era. Pauentes scindunt
uestimenta qđ deorũ cultuho¬
norentur hoc enĩ facere con¬
suetudinis iudaeorũ ẽ quoties
aliquid blas phemũ & quasi con¬
tradm̃ audierint. Hero des
autẽ quia non dedit honorẽ dõ
sed ad quieuit in moderato fa¬
uori populi: statim ab angelo
presbiteros inhierusalẽ & cg̃
De hac ascensione sua paulus

Expanded text:
Barnabam Jovem; ob hoc, videBarnabam Jovem; ob hoc, videlicet, quia prior eorum esse videretur. Jovem namque divum patrem, atque hominum regem putaverunt. Paulum vero Mercurium, quoniam ipse erat dux verbi; quia Mercurium credebant eloquium linguamque praestare mortalibus. Unde et Mercurium quasi medio currentem, id est, inter aures linguasque, Latini nuncupabant. Groeci autem Ἑρμῆν, hoc est, interpretem, appellabant. Tauros et coronas ante januas afferens. Tauros ad victimas, coronas vero, ut vel faciem templi juxta ritum gentium ornaret, vel eis quasi diis immolaturus imponeret. Conscissis tunicis suis exsilierunt in turbas, et caetera. Paventes scindunt vestimenta, quod deorum cultu honorarentur. Hoc enim facere consuetudinis Judaeorum est, quoties aliquid blasphemum, et quasi contra. Deum audierint. Herodes autem, quia non dedit honorem Deo, sed acquievit immoderato favori populi, statim ab angelo presbyteros in Jerusalem, etc. De hac ascensione sua Paulus
Abbreviated transcription (Latin):
& iohannes ad portã templicurant
salutẽ prȩfigurat iud aeorum
ita & hic ircaonius aeger populũ
gentiũ: longe alegis templiq
religione remotũ sed paulia płi
p̃dicatione collectũ. Dextras
inquit deder̃ mihi & barnabȩ
soci&atis ut nos ingentes ipsi aut̃
incircũ cisionẽ sed & tempor a ex¬
positioni conueniunt. Nã ille
primis fidei temporib: cũ necdũ
gentib: uerbũ crederet᷑. hicue¬
ro iudaeis obꝑfidiã expulsis
& damnationis puluere resꝑsis
internoua conuersȩ gentilitatis
gaudia sanatur. Et uidens quia
haber& fidem ut saluus fier&
et ille iud aicomore pecuniã
iste autẽ exfide salutem quȩrit
Tibi dico in nomine dñi nrii ħuxp̃i
surge suꝑ pedestuos rectus hȩc
detrans latione posumus ne
cum uarietate stupe factus
quiduerius sit ignores Di si¬
miles facti hominib: descender̃
adnos stultus error gentiliũ
qui omne qđ supra seuident
deos putant: Et uocabant

Expanded text:
et Joannes ad portam templi curarunt, et Joannes ad portam templi curarunt, salutem praefigurat Judaeorum, ita et hic Lycaonius aeger, populum gentium longe a legis templique religione remotum, sed Pauli apostoli praedicatione collectum. Dextras, inquit, dederunt mihi et Barnabae societatis, ut nos in gentes, ipsi autem in circumcisionem. Sed et tempora expositioni conveniunt. Nam ille primis fidei temporibus, cum necdum gentibus verbum crederetur, hic vero Judaeis ob perfidiam expulsis, et damnationis pulvere respersis, inter nova conversae gentilitatis gaudia sanatur. Et videns quia haberet fidem, ut salvus fieret. Et ille Judaico more pecuniam, iste autem ex fide salutem quaerit Tibi dico in nomine Domini Jesu Christi, surge super pedes tuos rectus. Haec de translatione posuimus, ne Codicum varietate stupefactus, quid verius sit ignores. Dii similos facti hominibus descenderunt ad nos. Stultus error gentilium, qui omne quod supra se vident deos putant. Et vocabant
Abbreviated transcription (Latin):
colentes: sicut etiã ipse propt̃
eiusdem corporis unionẽ dix̃
Saule saule quid me perseque¬
ris : At illi excusso puluer epedũ
in eos. uener̃ iconiũ. Puluis iux¬
ta euan gelii praeceptũ excutit᷑
lica adillos usq ꝑuenerit siue
excutitur puluis. ut nihil abeis
accipiant ne aduictũ quidem
necessariũ qui euangeliũ spre¬
uerint. Discipuli quoq reple¬
bantur gaudio & spu sc̃o. Ingrȩco
habet. Discipuli autẽ : ut intelle¬
gamus iudaeis fidem perse¬
quentib: discipulos econtrario
spiritali gaudio ditatos. Etad
iracundiã concitauer̃ animas
gentiũ aduersus fr̃s d ingrȩco
sequit᷑. Ds autẽ pacẽ fecit qui¬
dã latini codices minus habeNt
sequitur ingrȩco. Et cõmota est
omnis multitudo indoctrinaeoꝵ
Saulus autẽ & barnabas mora¬
bantur in lystris Et hi quoq:
uersiculiꝰ quibusdã nr̃is codicib
non habentur. Et quidã uir brs¬
stris infirmus pedib: sed ebat & c&̃
sicut claudus ille quẽ pgerus

Expanded text:
recolentes, sicut etiam ipse propter recolentes, sicut etiam ipse propter ejusdem corporis unionem dixit: Saule, Saule, quid me persequeris ? At illi excusso pulvere pedum in eos, venerunt Iconium. Pulvis juxta Evangelii praeceptum excutiturlica ad illos usque pervenerit; sive excutitur pulvis, ut nihil ab eis accipiant, nec ad victum quidem necessarium, qui Evangelium spreverunt. Discipuli quoque replebantur ghabet discipuli autem, ut intelligamus Judaeis fidem persequentibus, discipulos e contrario spiritali gaudio ditatos CAPUT XIV. Ad iracundiam concitaverunt animas gentium adversus fratres. Quod in Graeco sequitur: Deus autem pacem fecit, quidam Codices Latini minus habent. sequitur in Graeco: Et commota est omnis multitudo in doctrina eorum. Paulus autem et Barnabas morabantur in Lystris. Et hi quoque versiculi in quibusdam nostris Codicibus non habentur. Et quidam vir Lystris infirmus pedibus sedebat, etc. Sicut claudus ille quem Petrus
Abbreviated transcription (Latin):
nus es ante saecula filius Nunc
intempore natus apparebis
quidam codices habent sicut in
primo psalmo scriptũ ẽ quod
ita exponitur primũ & secun¬
titudine incipiat &inbeatitu¬
dinẽ desinat. quia dabo uob
scã dauid fidelia Id est quȩ¬
cumq: dauid promisi. eadem
uobis certissime fidelis sponsor
implebo. Xp̃m uidelic& de
eius eẽ stirpe nasciturũ. Sic
enĩ esaias noui testamenti mys¬
steria praegustans ait. et con¬
stituã uobis testamentũ ȩternũ
scã dauid fidelia qđ in hebraica
ueritate it alegitur et feriã
uobiscum pactum sempiternũ.
misericordias dauid fideles
secuti sunt multiuidaeorũ &
colentiũ aduenarũ Melius
legitur colentiũ dm̃ sicut ingrȩco
uidimus significat autẽ eos
quinatura gentiles erant sed
religione iudaei quos grȩce ꝓ¬
selitos nuncupabant: sic enim
p̃cepit nobis dñs Posuite in
cialiter dictũ est. hoc sibi iam
dictũ arbitrantur a postoli
membra seuidelicet illius re

Expanded text:
nus es, ante saecula Filius, nunc nus es, ante saecula Filius, nunc in tempore natus apparebis. Quidam Codices habent: Sicut in primo psalmo scriptum est. Quod ita exponitur, primum et secuntitudine incipiat, et in beatitudinem desinat. Quia dabo vobis sancta David fidelia, id est, quaecunque David promisi, eadem vobis certissime fidelis sponsor implebo, Christum videlicet de ejus esse stirpe nasciturum. Sic enim Isaias Novi Testamenti mysteria praegustans, ait: Et constituam vobis testamentum aeternum sancta David fidelia . Quod in Hebraica veritate legitur: Et feriam vobiscum pactum sempiternum, misericordias David fideles. Secuti sunt multi Judaeorum et colentium advenarum. Melius legitur: Et colentium Deum, sicut in Graeco vidimus. Significat autem eos qui natura gentiles erant, sed religione Judaei, quos Graece proselytos nuncupant. Sic enim praecepit nobis Dominus: Posui te in cialiter dictum est, hoc jam sibi dictum arbitrantur apostoli, membra se videlicet illius esse
Abbreviated transcription (Latin):
quib: actis uidetur terra quie¬
uisse a proeliis & sors fuisse
annis XL Credo quia liberregũ
non a perte quotannis saulreg¬
gnauerit exponit : Apostolum
uulgo loquentem hoc qđ fama
crebrior haberet dicere uoluisse
sed quaerentes sollicitius. id ẽ
sicut & cͥronicorũ libritestant᷑
inuenimus samuhel & saul annis
pto coepit salomon a edificare
templũ dño anno quarto reg
xx & saulalios totidem regi¬
mine trans egerunt : Qm̃hanc
ds̃ adimpleuit filiis nr̃is. re¬
suscitans ihm̃ sicut & in psalmo
secundo scriptũ ẽ filius meus estu
ego hodie genuite. Non est pu¬
tandũ hoc exemplũ psalmi ad
resurrectionẽ xp̃i cuius proxi¬
me meminit sed ad ipsam eius
incarnationẽ dequa supralocu¬
tus est pertinere. Nam sequens
uersiculus deresurrectione
manifestissime testatur Cum
enĩ superius deincarnatione
passione acresurrectione illius
ageret uoluit utraq pariter
datis depsalmo testimonuis ads
astruere quiergo inquit ȩter¬

Expanded text:
quibus actis videtur terra quievisse a praeliis, et sors fuisse annis quadraginta. Credo, quia liber Regum non aperte quot annis Saul regnaverit exponit, Apostolum vulgo loquentem hoc quod fama crebrior haberet dicere voluisse. Sed quaerentes sollicitius ibidem, sicut et Chronicorum libri testantur, invenimus Samuel et Saul annis egypto, coepit Salomon aedificare templum Domino, anno quarto regnviginti, et Saul alios totidem in regimine transegerunt. Quoniam hanc Deus adimplevit filiis vestris, resuscitans Jesum, sicut et in psalmo secundo scriptum est: Filius meus es tu, ego hodie genui te. Non est putandum hoc exemplum psalmi ad resurrectionem Christi, cujus proxime meminit, sed ad ipsam ejus incarnationem, de qua supra locutus est, pertinere. Nam sequens versiculus, de resurrectione manifestissime testatur. Cum enim superius de incarnatione, passione, ac resurrectione illius ageret, voluit utraque pariter, datis de psalmo testimoniis astruere. Qui ergo, inquit, aeter
Abbreviated transcription (Latin):
in prouincia pisidia. Sortedis¬
tribuit eis terrã eorũ quasi post
dixerat ds̃ ad abraham quia
erit semen eius accola interra
quia in isa ac uocabi turtibi sem̃
Ab exortuergo illius seminis
usq ad exitũ isrł ex aegrpto
fuerunt ut exodus scribit anni

Expanded text:
in provincia Pisidiae. Sorte disin provincia Pisidiae. Sorte distribuit eis terram eorum, quasi postDixerat Deus ad Abraham, quia erit semen ejus accola in terra Quia in Isaac vocabitur tibi semen. Ab exortu ergo seminis usque ad exitum Israel ex Aegypto, fuerunt ut Exodus scribit anni
Abbreviated transcription (Latin):
& magũ filium iesu id ẽ sal¬
uatoris appellari quẽ e con¬
trario paulus filiũ diaboli
nuncupat. Saulus autẽ qui&
paulus repletus spũscõ Aser¬
gio paulo proconsule eo qđ
eum xp̃i fidei sub egerit. pauli
sortitus est nom̃. Et sequentia
libelli huius. depauli miraculis
agunt Oportuit enĩ ut ipse
consummationẽ a postolicis actib:
daret quem diucontra stimu¬
los recalcitrantẽ dñs elegiss&
Eccemanus dñi superte &eris
caecus sciebat apłs suimemor
exempli detenebris oculorũ
mentis posse resurgere lucẽ
Nec enĩ merebatur habere
carnis oculos quimentis oculos
aliis auferre laborabat
Venerunt antio chiã pisidiȩ
Oduae antio chiȩ ciuitates sunt
una infrria coele a seleucorege
condita quae rebla ante uoca¬
batur cuida fnen fontem proxi¬
mũ dicunt eiusq: illã aquis
habundantissimis ꝑfrui. in
qua primo cognominati sunt
discipuli xp̃iani: Altera aut̃ẽ
antiochia dequa nunc dictũ ẽ

Expanded text:
et magum, filium Jesu, id est, Salet magum, filium Jesu, id est, Salvatoris appellari, quem e contrario Paulus filium diaboli nuncupat. Saulus autem, qui et Paulus, repletus Spiritu sancto. A Sergio Paulo proconsule, eo quod eum Christi fidei subegerit, Pauli sortitus est nomen. Et sequentia libelli hujus de Pauli miraculis agunt. Oportuit enim ut ipse consummationem apostolicis actibus daret, quem diu contra stimulos recalcitrantem Dominus elegisset. Ecce manus Domini super te, et eris caecus. Sciebat Apostolus sui memor exempli, de tenebris oculorum mentis posse resurgere ad lucem. Nec enim merebatur habere carnis oculos, qui mentis oculos aliis auferre laborabat. Venerunt Antiochiam Pisidiae. Duae Antiochiae civitates sunt: una in Syria coele, a Saleuco rege condita, quae Rebla ante vocabatur, cui Daphnen fontem proximum dicunt, ejusque illam aquis abundantissimis perfrui, in qua primum cognominati sunt discipuli Christiani; altera autem Antiochia, de qua nunc dictum est,
Abbreviated transcription (Latin):
Dum impietatem inquit inlicitȩ
adulationis non exhorreret.
respiciens paulo postimminen¬
tem atq: insistentẽ capiti suo
uid& angelũ eumq: sensit con¬
tinuo exitii suiministrũ quẽ
prius nouerat prouisorem
bonorũ et paulo post uerũ
ordinẽ historiae. tertio decimo
post dñi passionẽ anno a posto¬
latũ cum barnaba. pauliq: acci¬
pisse uocabulũ. Quarto decimo
autẽ anno. iuxta condictũ iacobi
cephȩ &io hannẽ ad gentium
historia ecclesi astica repugnat.
dicens a postolis fuisse praece¬
ptũ ut duo decim annis iniudȩa¬
uerbum dĩ insynagogis iudȩoꝵ
propt̃ ignaros locorũ semel
ad notandum credidi ubicumq
srnago gã iudaeorũ uideris
scito inciuitate gesta quaedicuNT᷑
cui nom̃ erat bar iesu corru¬
ptelegitur barihu cũber ieu
id est maleficus. siue in malo.
legi debet. credo quia nomen
ihũ isdem litteris sed nota suꝑ¬
posita scribatur Non enim
conuenit hominẽ flagitio sum

Expanded text:
« Dum impietatem inquit illicitae « Dum impietatem inquit illicitae adulationis non exhorreret, respiciens paulo post imminentem atque insistentem capiti suo videt angelum; eumque sensit continuo exitii sui ministrum, quem prius noverat provisorem bonorum. » Et paulo post: « Verum ordinem historiae, tertio decimo post Domini passionem anno, apostolatum cum Barnaba Paulique accepisse vocabulum. Quarto decimo autem anno juxta condictum Jacobi, Cephae, et Joannis, ad gentium historia ecclesiastica repugnat, dicens apostolis fuisse praeceptum, ut duodecim annis verbum Dei in synagogis Judaeorum. Propter ignaros locorum semel annotandum credidi: Ubicunque synagogam Judaeorum videris, scito in civitate gesta, quae dicuntur. Cui nomen erat Barjeu. Corrupte legitur Barjesu, cum Barjeu, id est, maleficus, sive in malo, legi debeat. Credo quia nomen Jesu iisdem litteris, sed nota superposita, scribatur. Non enim convenit hominem flagitiosum
Abbreviated transcription (Latin):
ciem patris mei : et ia cob deselo¬
quitur angelus quieruit me
decunctis malis. Et hic discipuli
angelũ apłi p&ri uenire cre¬
debant Descendensq a uidȩa
incȩsariã quamuis iuxta sitũ locoꝵ
caesariã philippi dicere uideat᷑.
eo qđ haec sicut &trrus & sidon
urbs sit fenicis iosephotamen
exponente discimus: haec in
caes ariã palestinȩ gesta quae
quondã turris strationis dicta
est & est in confinio foenicis &
palestinȩ in litore maris magni
sita postulabant pacem eo qđ
alerentur regiones eorum
ab illo Necessariã habebant
uicini regis amicitiã eo qđ illorũ
regio ualde angusta & galileȩ
dam asciq pressa finib: esset
Vnde nec ipsa metro poliseorũ
trrus tantas hab& opes deter¬
ra sita ut totius orbis ẽẽ possit
emporion quantas desub uectio¬
ne nauium. Est autẽ maxime
purpurȩ conchiliorumq: ferax
confestim autẽ ꝑcussit eũ ange¬
ius dñĩ Consonanter &iã iosephus

Expanded text:
ciem Patris mei . Et Jacob de se lociem Patris mei . Et Jacob de se loquitur: Angelus qui eruit me de cunctis malis. Et hic discipuli angelum apostoli Petri venire credebant. Descendensque a Judea in Caesaream. Quamvis, juxta situm locorum, Caesaream Philippi dicere videatur, eo quod haec, sicut et Tyrus et Sidon, urbs sit Phoenicis, Josepho tamen exponente, discimus haec in Caesarea Palaestinae gesta, quae quondam Turris Stratonis dicta est, et est in confinio Phoenicis et Palaestinae, in littore maris Magni sita. Postulabant pacem, eo quod alerentur regiones eorum ab illo. Necessariam habebant vicini regis amicitiam, eo quod illorum regio valde angusta, et Galilaeae Damascique pressa finibus esset. Unde nec ipsa metropolis eorum Tyrus tantas habebat opes de terra sua, ut totius orbis esse possit emporion, quantas de subnectione navium. Est autem maxime purpurae conchyliorumque ferax. Confestim autem percussit eum angelus Domini. Consonanter etiam Josephus:
Abbreviated transcription (Latin):
spirita lit̃ uirtutũ uerbique
prȩdicandi refumere iubet᷑
insignia. uener̃ ad portam
ferreã quaeducit adciuitatẽ
Angusta immo ferrea erat
porta quaeducit adhierusalẽ
caelestem sed a postolorũ uesti¬
giis nobis est iam facta meabi¬
lis qui sanguine proprio ferrũ
uicerunt hostiũ. De hoc arator
ferrea quid mirũ sicedunt
ostia peero quem ds̃ aetheriȩ
custodem deputat aulȩ ecclesieq
suae faciens retinere cacumen
infernũ superare iubet et pe¬
trus adse reuersus. Id est a con¬
templationis culmine ad hoc re¬
gressus qđ in in tellectu cõmuni
& prius fuit processit puella
adaudiendum Et dnm̃ tumuli
claustris egressum. primamu¬
lier discipulis nuntiauit ut
ubi habundauit peccatũ super¬
habundaret gratia. Illi uero
dicebant angelus eius est. quod
unusquisq: nr̃m habeat ange¬
lũ in libro pastoris & in multis
scãe scripturae locis inuenitur
Nam & dñs de paruulis Angeli
inquit eorũ semper uident fa¬

Expanded text:
spiritaliter virtutum, verbique spiritaliter virtutum, verbique praedicandi resumere jubetur insignia. Venerunt ad portam ferream, quae ducit ad civitatem. Angusta imo ferrea erat porta, quae ducit ad Jerusalem coelestem, sed apostolorum vestigiis nobis est jam facta meabilis, qui sanguine proprio ferreum vicerunt ostium. De hoc Arator: Ferrea, quid mirum si cedunt ostia Petro? Quem Deus aethereae custodem deputat aulae Ecclesiaeque suae faciens retinere cacumen Infernum superare jubet. Et Petrus ad se reversus. Id est, a contemplationis culmine ad hoc regressus, quod in intellectu communi et prius fuit. Processit puella ad audiendum. Et Dominum de tumuli claustris egressum prima mulier discipulis nuntiavit, ut ubi abundavit peccatum, superabundaret gratia. Illi autem dicebant: Angelus ejus est. Quod unusquisque nostrum habeat angelum, et in libro Pastoris, et in multis sanctae Scripturae locis invenitur. Nam et Dominus de parvulis: Angeli, inquit, eorum semper vident fa
Abbreviated transcription (Latin):
etcum ducerentur. inuia rogauit
ia cobum dari sibi remissionem
At ille parumper deliberans
paxtibi inquit : & osculatus est
eum etita ambosimul capite
plexi sunt tradens quattuor
quaternionib: militũ sicut cen¬
turiocentũ. i taqua ternio
quattuor subsemilites habe¬
bat. Percussoq: latere p&ri
suscitauiteũ. Percussio lateris
cõmemoratio passionis xp̃iest.
decuius uulnere salus nostra
profluxit. et nobis quoque
pressurarũ catena retentis.
tale solacium ipse reddit apłs
cingere & calciate caligas tuas
et prophetas & apostolos
cingulis usos fuisse legimus
cuius sibi p&rus ligamenta
propt̃ rigorẽ carceris ad orã
lax auerati ut tunicacirca
pedes demissa. frigus noctis
ut cumq: temperar et exemplũ¬
plum prȩbens infirmis cum
uel molestia corporali uel in¬
iuria temptemur humana
licere nobis aliquid denostri
ꝓpositi rigore laxare et quia
dictum est sint lumbiur̃i prȩ¬
cincti & calciati pedes in prae¬
paratione euangelii pacis.

Expanded text:
Et cum ducerentur in via, rogavit Et cum ducerentur in via, rogavit Jacobum dari sibi remissionem. At ille parumper deliberans: Pax tibi, inquit. Et osculatus est eum. Et ita ambo simul capite plexi sunt. Tradens quatuor quaternionibus militum. Sicut centurio centum, ita quaternio militum sub se milites habebat. Percussoque latere Petri suscitavit eum. Percussio lateris commemoratio passionis Christi est, de cujus vulnere salus nostra profluxit. Et nobis quoque pressurarum catena retentis, tale solatium ipse reddit apostcingere et calcea te caligas tuas. Et prophetas et apostolos cingulis usos fuisse legimus, cujus sibi Petrus ligamenta propter rigorem carceris ad horam laxaverat, ut tunica circa pedes demissa, frigus noctis utcunque temperaret, exemplum praebens infirmis, cum vel molestia corporali, vel injuria tentemur humana, licere nobis aliquid de nostri propositi rigore laxare. Et quia dictum est: Sint lumbi vestri praecincti, et calceati pedes in praeparatione Evangelii pacis,
Abbreviated transcription (Latin):
principatũ huichero difilio
aris toboli quem tam̃ ille agrip¬
pã nominat tradidisse simul
& philippi aclisanii tetrar¬
chias quasto autẽ id est ultimo
imperuisui anno. hero diseidem
parit̃ contulisse Ipsũ uero
herodem quiuel in iohannis
nece auctor extiterat uel in
passione dñi inter fuerat: mul¬
tis excruciatũ modis exilio dãnis¬
nasse perpetuo. porro hunc
herodem siue agrippã tertio
claudii anno sui uero regni
septimo ab angelo percussum
regnũ agrippȩ filio reliquisse
Aristo bolus autẽ quẽ dixupse
est qui a patre ꝑfido id est he¬
rode seniore sub quo dñsnatus
est. cumfratre alex andro fu¬
erat interfectus Occidit autẽ
ia cobũ fratrẽ iohannis gladio
De hoc ia coboclemens alexan¬
drinus historiã quandã dignã
memoria refert et is inquit
qui optulerat eum iudici ad
martrrium .ia cobum scilicet
motus &iamipse confessus est
se esse xp̃ianũ Ducti sunt autẽ
ambo parit̃ ad supplicium

Expanded text:
principatum huic Herodi filio principatum huic Herodi filio Aristobuli, quem tamen ille Agrippam nominat, tradidisse, simul et Philippo ac Lysaniae tetrarchias. Quarto autem, id est, ultimo imperii anno Herodi eidem pariter contulisse. Ipsum vero Herodem, qui vel in Joannis nece auctor exstiterat, vel in passione Domini interfuerat, multis excruciatum morbis exsilio damnasse perpetuo. Porro hunc Herodem sive Agrippam, tertio Claudii anno, sui vero regni septimo ab angelo percussum, regnum Agrippae filio reliquisse. Aristobulus autem quem dixit, ipse est, qui a patre perfido, id est, Herode seniore, sub quo Dominus natus est, cum fratre Alexandro fuerat interfectus. Occidit autem Jacobum fratrem Joannis gladio. De quo Jacobo Clemens Alexandrinus historiam quamdam dignam memoria refert. Et is inquit qui obtulerat eum judici ad martyrium Jacobum, scilicet motus etiam ipse, confessus est se esse Christianum. Ducti sunt autem ambo pariter ad supplicium.
Abbreviated transcription (Latin):
a postolo uincula prophetat
uenditis p̃tia deferentes apłis
pecunus ad quirendis non multũ
ulterius uacabant. sed & non¬
nulli. proconfessione fidei
ab ipsis iuda eis incredulis ꝓ¬
pria substantia multabant᷑
ablata. Quib: dicit apłs. etra¬
pinã bonorũ uestrorũ cũ gaudio
suscepistis hos inter elemosi¬
narios religiosum helenȩ ad¬
iabenorũ reginȩ factũ memo¬
ratur. quae cõnparatis ab aegr¬
pto frumentis. hiero solrmitarũ
necessitatib: largissime minis¬
strauit unde & honorificã
ante portas eiusdem urbis
meruit sepulturã. Eodem autẽ
rexmanus. Non famis uide¬
licet tempore quam quarto
claudii anno factã historiae
referunt: cum hero destestio
eiusdem sit anno de functus.
sed illo haud dubie tempore
quo oblationes hiero solrmã
deferebantur Non autẽ pu¬
temus herodem qui tetrarcha
erat postea regem factum
hoc capitulo designatũ. refest
enĩ iosephus. gaium imperio
suscepto continuo iuda eorũ

Expanded text:
apostolo vincula prophetapostolo vincula prophetvenditis, pretia deferentes apostolis, pecuniis acquirendis non multum ulterius vacabant. Sed et nonnulli pro confessione fidei ab ipsis Judaeis incredulis propria substantia multabantur ablata. Quibus dicit Apostolus: Et rapinam bonorum vestrorum cum gaudio suscepistis . Hos inter eleemosynarios religiosum Helenae Adiabenorum reginae factum memoratur, quae comparatis ab Aegypto frumentis, Jerosolymitarum necessitatibus largissime ministravit. Unde et honorificam ante portas ejusdem urbis meruit sepulturam. CAPUT XII. Edes rex magnus. Non famis videlicet tempore, quam quarto Claudii anno factam historiae referunt, cum Herodes tertio ejusdem sit anno defunctus, sed illo haud dubie tempore, quo oblationes Jerosolymam deferebantur. Non autem putemus Herodem, qui tetrarcha erat, postea regem factum, hoc capitulo designatum. Refert enim Josephus Caium, imperio suscepto, continuo Judaeorum
Abbreviated transcription (Latin):
perfectȩ demonstrat operatio¬
nis. Et glorificauer̃ dm̃dicentes
ergo & gentib: ds̃ paenitentiam
aduitã dedit: hoc est qđ inbeati
iob libro legimus. Ab aquilone
aurũ ueni& et ad dm̃ formido¬
losa laudatio quia prius frigido
gentium pactoresplendor fidei
exortus est & proeadem inopi¬
nata fide iudea dm̃ tremendo
glorificat. Perambula uer̃
chiam &cgẽ hinciam postreue¬
lationẽ sindonis euangelicȩ
inqua mollit̃ superna spe ani¬
malia scã quiescerent res eccle¬
siae crescere coeper̃. cũ per
exteras prouincias insulas &
ciuitates non solũ iuda eis. sed &
gentib: euangeliũ p̃dicatur
profecto est autẽ tharsum ut
quȩreret saulum. Dictũ ẽ enĩ
supra quia dehier osolrmis
saulus clammitteretur tarsũ
et surgens unus ex eis nomine
agabi: significabat ꝑ sp̃m famẽ
magnã futurã Agab: potest
nuntius tribulationis interp̃¬
tari qui secundũ nom̃ suũ & hic
famẽ generalẽ & in fra paulo

Expanded text:
perfectae demonstrant operatioperfectae demonstrant operationis. Et glorificaverunt Deum, dicentes: Ergo et gentibus Deus poenitentiam ad vitam dedit. Hoc est, quod in beati Job libro legimus: Ab Aquilone aurum veniet, et ad Deum formidolosa laudatio . Quia prius frigido gentium pectore splendor fidei exortus est, et pro eodem inopinata fide Judaea Deum tremendo glorificat. Perambulaverunt chiam, etc. Hinc jam post revelationem sindonis evangelicae, in qua molliter superna spe animalia sancta quiescerent, res Ecclesiae crescere coeperunt, cum per exteras provincias, insulas, et civitates, non solum Judaeis, sed et gentibus, Evangelium praedicatur. Profectus est autem Tarsum, ut quaererent Saulum. Dictum est enim supra quia de Jerosolymis Saulus clam mitteretur Tarsum. Et surgens unus ex eis nomine Agabus, significabat per spiritum famem magnam futuram. Agabus potest nuntius tribulationis interpretari, qui secundum nomen suum, et hic famem generalem, et infra Paulo
Abbreviated transcription (Latin):
pasti Vnde ut rationi copulet᷑¬
auctoritas. inspũ quoq: recte
baptizari nos posse scriptura
ait. Omnes enĩ inipsocorpore
in uno sp̃ũ baptizati sumus
Aliter praecipue congruit
quicumq baptizati sumus in
drupedia terrae & bestias &
reptilia & uolatilia caeli&c̃
Mirũ quomodo haec quidam
super escis quibus dam ueteri
lege prohibitis Nunc uero
manducandis interpretent᷑
cum nec serpentes uel reptilia
possint edi: Nec ipse petrus sic
intellexerit sed omnes homines
aequaliter ad xp̃ieuangelium
prouocari. nullumq secundũ
naturã eẽ pollutũ. Neq: enĩ
quarebestias comederit sed qua¬
regentib: cõmunicauerit: in¬
crepatus mysteriũ huius uisio¬
nis exposuit. Vener̃ autem¬
I mecũ & sex fratres isti. pulchre
septenario fratrũ numero teste
gratia sp̃s scĩ septi formis effu¬
sa est Aliter quia sex diebus
mundus est isteformatus ꝑsex
fratres opera ꝑfecta monstrant᷑
quibene doctorẽ comitantur.
quando suis auditorib: inter
uerba exortationis exempla

Expanded text:
pastiauctoritas, in Spiritu quoque recte baptizari nos posse, Scripturaait: Omnes enim in ipso corpore, in uno Spiritu baptizati sumus . Aliter: Praius baptizati sumus, drupedia terrae, et bestias, et reptilia, et volatilia coeli, etc. Miror quomodo haec quidem super escis quibusdam veteri lege prohibitis, nunc vero manducandis, interpretantur, cum nec serpentes vel reptilia possint edi, nec ipse Petrus sic intellexerit, sed omnes homines aequaliter ad Christi Evangelium provocari, nullumque secundum naturam esse pollutum. Neque enim quare bestias comederit, sed quare gentibus communicaverit, increpatus, mysterium hujus visionis exposuit. Venerunt autem mecum et sex fratres isti. Pulchre septenario fratrum numero teste, gratia Spiritus sancti septiformis effusa est. Aliter. Quia sex diebus est mundus iste formatus, per sex fratres opera perfecta monstrantur. Qui bene doctorem comitantur, quando suis auditoribus inter verba exhortationis exempla
Abbreviated transcription (Latin):
gratiae spiritalis impleti Iam
enim uinũ nouum in utres nouos
uenerat cum a płi non in uetu¬
state littere sed in nouitate sp̃sdĩ
magnalia resonarent . Non enĩ
sicut uos aestimatis hi ebrii sunt
cumsit hora diei tertia sp̃s sc̃sglo
p̃dicaturus. tertia conuenient̃
hora descendit et quia supradicit᷑
erant in oratione perse uerantes

Expanded text:
gratiae spiritalis impleti, jam gratiae spiritalis impleti, jam enim vinum novum in utres novos venerat, cum apostoli non in vetustate litterae, sed in novitate spiritus, Dei magnalia resonarent. Non enim, sicut vos aestimatis, hi ebrit sunt, cum sit hora diei tertia. Spiritus sanpraedicaturus, tertia convenienter hora descendit, et quia supra dicitur. Erant in oratione perseverantes,
Abbreviated transcription (Latin):
Et quihabitant messopotamiam
& iudaeam & cappadotiam
Iudȩam hoc loco non totã gentẽ
sed pastem illius. hoc est tribum
iuda & beniamin significat ad
distinctionẽ uidelicet samariȩ
galileae. decapoleos & aliarum
in eadem prouincia regionum.
qua elicet omnes una lingua loque¬
rentur hebrȩa domesticã tamen
singulȩ dicendi speciem habuere
distinctã. Vnde & perus indñi
passione qđ galileus sit loquela
sua proditur. Iuda ei quoque
& proseliti proselrtos. idestad¬
uenas nuncupabant eos. quide
gentilib originẽ ducentes circũ¬
cisionem & iudais mũ eligere male¬
bant sicut achior inlibro iudith
fecissenarratur. Non solũ ergo
inquiunt quinatura sunt iudȩi
ex diuerso orbe conuenerant.
uerum & hi quide prȩputionati
eorũ adhȩsere ritui. Aluautem
inridentes dicebant. quia musto
plenisunt isti. Inridentes licet
mrstice tamen uera testantur
qui non uino ueteri quod innup
ptiis ecclesiae defecit. sed mustosuNt

Expanded text:
Et qui habitabant Mesopotamiam, Et qui habitabant Mesopotamiam, et Judaeam, et Cappadociam. Judaeam hoc loco non totam gentem, sed partem illius, hoc est tribum Juda et Benjamin significat, ad distinctionem videlicet Samariae, Galileae, Decapoleos, et aliarum in eadem provincia regionum. Quae licet omnes una lingua loquerentur Hebraea, domesticam tamen singulae dicendi speciem habuere distinctam. Unde et Petrus in Domini passione quod Galilaeus sit loquela sua proditur. Judaei quoque et proselyti. Proselytos, id est, advenas nuncupabant eos, qui, de gentibus originem ducentes, circumcisionem et Judaismum eligere malebant, sicut Achior in libro Judith fecisse narratur. Non solum ergo, inquiunt, qui natura sunt Judaei ex diverso orbe convenerant, verum et ii qui, de praeputio nati, eorum adhaesere ritui. Alii autem irridentes dicebant: Quia musto pleni sunt isti. Irridentes licet, mystice tamen vera testantur. Qui non vino veteri, quod in nupptiis Ecclesiae deficit, sed musto sunt
Abbreviated transcription (Latin):
bat unusquisq: lingua sua illos
loquentes quaeritur in hoc loco
quomodo unus quisq audiebat
linguis suis loquentes eos ma¬
gnalia dĩ utrum hi quiloque¬
bantur diuersis sermonib:
unius cuiusq: linguae hoc qđ
dicebatur proferebant: id est
ut unus quisq: eorũ nunc hac
nunc alia lingualoquens sic
peromnes curreret. an in eo
poticis erat mirabile qđ ser¬
moeorũ quilo quebantur
qualibet lingua fuisset pro¬
nuntiatus unicuiq audienti
secundum suã linguam intel¬
legebatur. ut uerbi gratia
uno quocumq: apostolo in
ecclesia dicente. Necesseenĩ
erat tacentib: reliquis unũ
loqui & sermonẽ unũ ad
auditũ omniũ peruenire
ipse sermo hancinse uim
haberet ut cũ diuersar ũ
gentiũ auditores essent unus¬
quisq: secundũ linguam suã
illius ipsius unius sermonis qui
ab apostolo fuerat pronuntiatus
susciper& auditum & caperet
intellectum Nisi forte secundũ
hoc magis uidebatur audiendũ
esse miraculum quam loquendũ

Expanded text:
bat unusquisque lingua sua illos bat unusquisque lingua sua illos loquentes. Quaeritur in hoc loco quomodo unusquisque audiebat lingua sua loquentes eos magnalia Dei: utrum ii qui loquebantur diversis sermonibus uniuscujusque linguae hoc quod dicebatur proferebant, id est, ut unusquisque eorum nunc hac, nunc alia lingua loquens, sic per omnes curreret, an in eo potius erat mirabile, quod sermo eorum qui loquebantur qualibet lingua fuisset pronuntiatus unicuique audienti, secundum suam linguam intelligebatur, ut verbi gratia unoquocunque apostolo in Ecclesia docente necesse enim erat tacentibus reliquis unum loqui, et sermonem unum ad auditum omnium pervenire, ipse sermo hanc in se vim haberet, ut cum diversarum gentium auditores essent, unusquisque secundum linguam suam illius ipsius unius sermonis qui ab apostolo fuerat pronuntiatus susciperet auditum, et caperet intellectum. Nisi forte secundum hoc magis videbatur audientium esse miraculum quam loquentium.
Abbreviated transcription (Latin):
inscĩs. Et coeper̃ loqui uariis lin¬
guis unitatẽ linguarũ quam
superbia babrlonis disperserat
humilitas ecclesiae recolligit
Spiritaliter autem uarietas
linguarũ donauariarũ signifi¬
cat gratiarũ uerũ non in con¬
grue sp̃sscs intellegitur ideo pri¬
mũ linguarũ donũ dedisse hominib:
quib: humana sapientia for in¬
secus & discitur & docetur. ut
ostenderet quã facile posset
sapientes facere ꝑsapientiã dĩ
qua e interna est. Erant autẽ
in hierus alem habitantes iudȩi
uiri religiosi ex omninatione
quae sub caelo est. Conueniens
puto perquirere quinã istis
& ex qua captiuitate iudȩi qm̃
quidemilla quae in aegrpto fue¬
rat uel in babrlonia absoluta
iam fuerat romanis autẽ non¬
dũ uenerant in captiuitatem.
licet iam & ipsa in mineret ultrix
ergo ut illa intellegatur capti¬
uitas quae sub antiochofacta est.
quaeutiq: non multis ante tempo¬
porib: acciderat. Qm audie¬

Expanded text:
in sanctis. Et coeperunt loqui variis linin sanctis. Et coeperunt loqui variis linguis. Unitatem linguarum quam superbia Babylonis disperserat, humilitas Ecclesiae recolligit. Spiritaliter autem varietas linguarum dona variarum significat gratiarum. Verum non incongrue Spiritus sanctus intelligitur ideo primum linguarum donum dedisse hominibus, quibus humana sapientia forinsecus et discitur, et docetur, ut ostenderet quam facile possit sapientes facere per sapientiam Dei quae eis interna est. Erant autem in Jerusalem habitantes Judaei, viri religiosi, ex omni natione quae sub coelo est. Conveniens puto perquirere quinam isti sunt, et ex qua captivitate Judaei. Quoniam quidem illa quae in Aegypto fuerat vel in Babylonia, absoluta jam fuerat. Romanis autem nondum venerant Judaei in captivitatem, licet jam et ipsa immineret ultrix ergo ut illa intelligatur captivitas quae sub Antiocho facta est, quae utique non multis ante temporibus acciderat. Quoniam audie
Abbreviated transcription (Latin):
disset dñs suꝑeum inigne : Et fa¬
ctus ẽ repente decaelo sonus tã¬
quam aduenientis sp̃s uehementis.¬
& ceter& perignem quidem dñs
ut beatus papa gregorius ex ponit
apparuit : sed persemetipsum
locutionẽ interius fecit et neq
ignis ds̃ neq: ille sonitus fuit.
sed perhoc qđ exterius ex hibuit
ex pressit hoc qđ interius gessit
Qui enĩ discipulos & zelo succen¬
sos & uerbo eruditos intus reddi¬
dit foris linguas igneas ostendit
insignificatione igitur ad motas
elementa ut ignẽ & sonitũ senti¬
rent corpora igne uero in uisibili
& uoce sine sonitu docerentur
apparuit . quia omnes quo simple¬
uerit ardentes pariter & loquen¬
tes facit. Ardentes utiq ex se
& loquentes dese simul & indi¬
cans quia scã ecclesia ꝑmunditer¬
minos dilatata omniũ gentium
eratuoce locutura. seditq supra
singulos eorũ qđ sedissedititur
regiae est potestatis indicium uel
certe quia requies eius indicatur

Expanded text:
disset Dominus super eum in igne . Et fadisset Dominus super eum in igne . Et factus est repente de coelo sonus tanquam advenientis Spiritus vehementis, etc. Per ignem quidem Dominus, ut beatus papa Gregorius exponit, apparuit, sed per semetipsum locutionem interius fecit. Et neque ignis Deus, neque ille sonitus fuit, sed per hoc quod exterius exhibuit, expressit hoc quod interius gessit. Qui enim discipulos et zelo succensos, et verbo eruditos intus reddidit, foris linguas igneas ostendit. In significatione igitur admota sunt elementa, ut ignem et sonitum sentirent corpora, igni vero invisibili et voce sine sonitu docerentur guis apparuit, quia omnes quos impleverit ardentes pariter et loquentes facit. Ardentes utique ex se, et loquentes de se. Simul et indicans, quia sancta Ecclesia per mundi terminos dilatata, omnium gentium erat voce locutura. Seditque super singulos eorum. Quod sedisse dicitur, regiae est potestatis indicium. Vel certe quia requies ejus indicatur
Abbreviated transcription (Latin):
ris & animae nos in mortalitate
gloriantes summȩ &beatȩ trini¬
tatis aeterna uisione satiari
Narcorporis quattuor notissi¬
mis qualitatib: consistimus In in¬
teriori autẽ homine extoto cor¬
de tota anima totamente dm̃
diligere iubemur. Et hoc est
perfectũ uitae denariũ diuinȩ
nos gloriae prȩsentiuisione lȩta¬
ri uerũ notandũ iuxta historiã
qđ apud antiquos diespentecos¬
sten idest quinquagesimȩ quolex
dataerat. ab occisione agni com¬
putabatur. Hic autem non a
dñi passione. sed sicut beatus
augustinus exponit ab eius resur¬
rectione dies quinquagesimus
quo sp̃s sc̃s missus est computat᷑
quire deunte signi ueteris exemplo¬
plo i psesibimani festissime diem
dominicũ suo consecrauit aduentu
quo etiã temporis articulo uerũ
pascha diedominico monstrauit
eẽ celebrandum. Nam sicut hic
sic & illic inignis uisione ds̃ appa¬
ruit dicente exodo Totus autẽ
mons sinar fumabat eo qđ descen¬

Expanded text:
ris et animae, nos immortalitate ris et animae, nos immortalitate gloriantes summae et beatae Trinitatis aeterna visione satiari. Nam corporis quatuor notissimis qualitatibus consistimus. In interiore autem homine, ex toto corde, tota anima, tota mente, Deum diligere jubemur. Et hoc est perfectum vitae denarium, divinae nos gloriae praesenti visione laetari. Verum notandum juxta historiam quod apud antiquos, dies Pentecostes, id est, quinquagesimae, quo lex data erat, ab occisione agni computabatur. Hic autem non a Domini passione, sed, sicut beatus Augustinus exponit, ab ejus resurrectione dies quinquagesimus, quo Spiritus sanctus missus est, computatur, qui, redeunte signi veteris exemplo, ipse ibi manifestissime diem dominicum suo consecravit adventu. Quo etiam temporis articulo, verum Pascha die Dominico monstravit esse celebrandum. Nam sicut hic, sic et illic in ignis visione Deus apparuit, dicente Exodo: Totus autem mons Sinai fumabat, eo quod descen
Abbreviated transcription (Latin):
Icomplerentur dies pente costes.
erant omnes parit̃ in eodem loco
hoc est incȩnaculo qͥuod superius
ascendisse narrantur quicũq
enĩ sp̃uscõ adimpleri desiderant
carnis domicilium necesse est
mentis contemplatione transcen¬
xpoperegrinationis huius desi¬
gnant ecclesiã. ita dies quinqua¬
gesimus quo sp̃s sc̃s accipitur per¬
bor ecdesiae temporalis dena¬
rio remunerabitur aeterno.
congruent̃ ex primit Nam &
ipsenumerus quadra genarius
aequalib suis partib: cõputatus
addit amplius ipsum denarium
numeri dimidium est .xx. quasta
pars. decem : quinta octo octaua¬
ma
quinq: decima quattuor Xx duo
ciunt cuius computi facillime pat&
figura qm̃ prȩsens conflictus gau¬
dium nobis iubelei quasi latent̃
generat sempiternũ. A postolo
dicente Qđ enĩ in prȩsenti momen¬
taneũ est & leue tribulationis nr̃ȩ
supramodũ in sublimitate ae t̃nũ
gloriae pondus operatur nobis
Veraest autẽ nr̃abeatituda corpo¬

Expanded text:
complerentur dies Pentecostes, complerentur dies Pentecostes, erant omnes pariter in eodem loco. Hoc est in coenaculo, quod superius ascendisse narrantur. Quicunque enim Spiritu sancto adimpleri desiderant, carnis domicilium necesse est mentis contemplatione transcenChristo peregrinationis hujus designant Ecclesiam, ita dies quinquagesimus, quo Spiritus sanctus accipitur, perbor Ecclesiae temporalis denario remunerabitur aeterno, congruenter exprimit. Nam et ipse numerus quadragenarius aequalibus suis partibus computatus addit amplius ipsum denarium,numeri dimidium est viginti, quarta pars decem, quinta octo, octava quinque, decima quatuor, vigesima duo, ciunt. Cujus computi facillime patet figura, quoniam praesens conflictus gaudium nobis jubilaei, quasi latenter generat sempiternum, Apostolo dicente: Quod enim in praesenti momentaneum est et leve tribulationis nostrae, supra modum in sublimitate aeternum gloriae pondus operatur in nobis . Vera est autem nostra beatitudo corpo
Abbreviated transcription (Latin):
tu sorte ex ut ut incensum poneret
Quiidcirco ut reor tunc sorte lege¬
batur. ut intrpo figuraretur uerũ
semꝑ quaerendũ fuisse sacer dotem:
donec ueniret cui repositum erat.
qui non in hostiarũ cruore sed per
proprium sanguinem introiuit
semel in scã aeterna redemptio¬
ne inuenta. Cuius hostia tempore
paschȩ immolata sed die pente costes
spũ scõ in igne apparente uere con¬
summata est. Veteris enĩ erat con¬
suetudinis acceptas dõ uictimas cae¬
lestugne consummari. Done cergo
ueritas cõnpleretur. figurã licuit
exerceri unde est quod mathias
qui ante pente costen ordinatur
sorte quaeritur . septẽ uero diaconi¬
qui post ea nequaquã sostis agita¬
tione sed discipulorũ tantũ electio¬
ne. a postolorum uero oratione
& manus impositione suntor di¬
nati. quod siqui necessitate ali
qua cõpulsi dm̃ putent sostib
exemplo apostolorũ esse consu¬
lendum uideant hosipsos aplõs
nonnisi collecto fratrũ coetu &

Expanded text:
tii, sorte exiit ut incensum poneret tii, sorte exiit ut incensum poneret . Qui dcirco, ut reor, tunc sorte legebatur, ut typo figuraretur, verum semper quaerendum fuisse sacerdotem, donec veniret cui repositum erat, qui non in hostiarum cruore, sed per proprium sanguinem introivit semel in sancta aeterna redemptione inventa . Cujus hostia tempore Paschae immolata, sed die Pentecostes Spiritu sancto in igne apparente, vere consumpta est. Veteris enim erat consuetudinis acceptas Deo victimas coelestis igne consumi. Donec ergo veritas compleretur, figuram licuit exerceri. Inde est quod Matthias, qui ante Pentecosten ordinatur, sorte quaeritur; septem vero diaconi postea nequaquam sortis agitatione, sed discipulorum tantum electione, apostolorum vero oratione et manus impositione, sunt ordinati. Quod qua compulsi, Deum putant sortibus exemplo apostolorum esse consulendum, videant hos ipsos apostolos nonnisi in collectione fratrum fletu et
Abbreviated transcription (Latin):
tens ẽ guttur eorũ ultimus nonẽ
timordĩ ante oculoseorũ haec
lis xxx sint maledictiones in
iudam scarioten in latȩ iuxta
numerum argenteorũ quib: dñm
uendere nontimuit . quarum
prima haec est. Constitue super
eum peccatorẽ extrema uerohȩc
&operiantur sicut diploide con¬
fusione sua. Ioseph qui uocatur
barsabba qui cognominatus est
iustus & matthiã: Barsabba filius
quietis matthias dĩ paruus inter¬
pretatur dequo arator oquan
parui merito transcenditur ille
quil aude hominũ iustus erat.
Etdeder̃ sortes eis etcũ non hoc ex¬
emplo uel qđionas propheta soste
dep̃hensus sit in different̃ sostib ẽ
credendũ cum priuilegia singuloꝵ
ut hieronimus ait communẽ legẽ
facere omnino non possint Nam
ibi & gentiles uiri tempestate coacti
auctorẽ periculi sorte quaerebant
summus sacerdos sorte quaeri iube¬
batur sicut de zaccharia dicitur
secundum consuetudinẽ sacerdo¬

Expanded text:
tens est guttur eorum. Ultimus: Non est tens est guttur eorum. Ultimus: Non est timor Dei ante oculos eorum. Haec lis, triginta sint maledictiones in Judam Scariotem illatae, juxta numerum argenteorum quibus Dominum vendere non timuit. Quarum prima haec est: Constitue super eum peccatorem. Extrema vero haec: Et operiantur sicut diploide confusione sua. Joseph qui vocatur Barsabas, qui cognominatus est Justus, et Matthiam. Barsabas filius quietis, Matthias Dei parvus interpretatur. De quo Arator: . . .Parvi merito transcenditur ille Laude hominum qui justus erat. Et dederunt sortes eis, etc. Non hoc exemplo, vel quod Jonas propheta sorte deprehensus sit, indifferenter sortibus est credendum, « cum privilegia singulorum, » ut Hieronymus ait, « communem legem facere omnino non possint. » Nam ibi et gentiles viri, tempestate coacti, auctorem periculi sorte quaerebant,summus sacerdos sorte quaeri jubebatur, sicut de Zacharia dicitur: Secundum consuetudinem sacerdo