comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quid opus ẽ. uitũno atq sentino: Qđ si ab illo
qui uitȩ ac sensib uniuersalit̃ p̃sidet his quasi
fimulis ista carnalia uelut extrema & imna
cõmissa sunt. itane s̃ illi selecti destituti familia
ut ñ inuenirent quib & iã ipsi ista cõmiterent.
s. cũ tota sua nobilitate qua uisi sunt seligendi.
opus facere cũ ignobilib cogerent᷑: luno selec¬
ta & regina iouisq soror & coniunx: hac tm̃
uerduca ẽ. pueris. & opus fac̃ cũ deab igno-¬
bilisimis ab eona. & ad eona. Ibi posuer̃ &e
mentẽ deã. quȩ faciat pueris bonã m̃tẽ: &
int̃ selectas ista ñ ponit᷑ quasi quȩ mauis p̾stare
hominib potest. ⁊ Ponit᷑ aũ uino qͥa iterduca
ẽ. & domiduca: quasi quiequã ꝓsit it̾ carꝑe.
& domũ duci. si mens ñ ẽ. bona ⁊ cuiꝰ muneris
dem selectores isti int̾ selecta numina minime
posier: quȩ ꝓfecto & minerue fuerat p̃feren¬

Expanded text:
quid opus est Vitumno adque Sentino? Quod si ab illo, quid opus est Vitumno adque Sentino? Quod si ab illo, qui uitae ac sensibus uniuersaliter praesidet, his quasi famulis ista carnalia uelut extrema et ima commissa sunt: itane sunt illi selecti destituti familia, ut non inuenirent quibus etiam ipsi ista committerent, sed cum tota sua nobilitate, qua uisi sunt seligendi, opus facere cum ignobilibus cogerentur? Iuno selecta et regina Iouisque et soror et coniunx; haec tamen Iterduca est pueris et opus facit cum deabus ignobilissimis Abeona et Adeona. Ibi posuerunt et Mentem deam, quae faciat pueris bonam mentem, et inter selectos ista non ponitur, quasi quidquam maius praestari homini potest; ponitur autem Iuno, quia Iterduca est et Domiduca, quasi quidquam prosit iter carpere et domum duci, si mens non est bona, cuius muneris deposuerunt. Quae profecto et Minervae fuerat praeferen
Abbreviated transcription (Latin):
non inmerito attribui.⁊ & om̃iũ seminũ
saturnũ. & ideo seminationẽ quoq bom¬
nis ñ posse ab eiꝰ oꝑatione se iungi ⁊ om̃u
seminũ emutendoꝵ libũ & lib̾am. & id̃
his &iam pͣ eẽ qua ad substituendos hom¬
nes ꝑtinent. ⁊ om̃nũ purgationũ & paria¬
dori unonẽ. & ideo eã ñ de ẽẽ purgationb
feminarũ. & partub hominũ : quęrant¬
quid respondeant de uitũno & sentino. un¬
& se ipsos uelint hab̾e om̃ium quȩ uiuinẽ
& sentiunt potestatẽ. Qđ si concedunt. A¬
tendant quã eos sublimuis locaturi si.
Nam seminib nasci int̾ra & extr̃a ẽ: inues
aũ atq sentire &iam deos sydereos opinant᷑.
Si aũ dicunt iuitũno atq sentino hax sola attri¬
buta quȩ in carne uiuiscunt & sensib ad mini¬
culant᷑: cur ñ ds̃ ille qui facit om̃a iuiuere atq
sentire & iam carni uitã p̾bet & sensũ. uniuer¬
sali oꝑe hoc munꝰ &iã partib tribuens.⁊ &

Expanded text:
non inmerito adtribui, et omnium seminum non inmerito adtribui, et omnium seminum Saturnum et ideo seminationem quoque hominis non posse ab eius operatione seiungi, omnium seminum emittendorum Liberum et Liberam et ideo his etiam praeesse. quae ad substituendos homines pertinent, omnium purgandorum et pariendorum Iunonem et ideo eam non deesse purgationibus feminaruquid respondeant de Vitumno et Sentino, utrum et ipsos velint habere omnium quae vivunt et sentiunt potestatem. Quod si concedunt, attendant quam eos sublimius locaturi sint. Nam seminibus nasci, in terra et ex terra est; vivere atque sentire etiam deos sidereos opinantur. Si autem dicunt Vitumno atque Sentino haec sola attributa, quae in carne vivescunt et sensibus adminiculantur, quur non. deus ille, qui facit omnia uiuere adque sentire, etiam carni uitam praebet et sensum, uniuersali opere hoc munus etiam partubus tribuens? et
Abbreviated transcription (Latin):
& ignobilis uitã: Confert sentinꝰ obscurus
& ignobilis sensũ. Qu& duo tanto illis reb
p̃stantiora sunt: quanto & ipsa intellectu
ac ratione uincunt᷑. Siẽ enĩ quȩ ratioeman¬
tur. & intelligunt ꝓfecto potiora s̃ his quę
sine intellectu atq ratione ut pecora ui¬
uunt & sentiunt: ita & illa quę uita sen¬
suq sunt p̃dita his quȩ ñ uiuunt nec sen¬
tiunt merito p̃ferunt᷑. Int̾ selectos itaq deos
uitũnꝰ uiuificator. & sentuiꝰ sensificator ma¬
gis haberi debuer̃: quã ianus seminis ad¬
emissor. & saturnus seminis dator uł sator.
uł lib & liba seminũ cõmotores ł emissores.
Qu&e semina cogitare indignũ ẽ. nͥ ad uitan
sensumq ꝑuenerint: quę muneni selecta
ñ dantur adiis selectis s aquib dã meogn¬
tis. & p̃ istori dignitate neglectis. Qđ si rs¬
pondetur om̃iũ initioꝵ potestatẽ habere
ianũ. & ideo illi &iã qđ aꝑitur conceptu

Expanded text:
et ignobilis uitam; confert Sentinus obscurus et ignobilis uitam; confert Sentinus obscurus et ignobilis sensum; quae duo tanto illis rebus praestantiora sunt, quanto et ipsa intellectu ac ratione uincuntur. Sicut enim, quae ratiocinantur et intellegunt, profecto potiora sunt his, quae sine intellectu adque ratione ut pecora uiuunt et sentiunt: ita et illa, quae uita sensuque sunt praedita, his, quae nec uiuunt nec sentiunt, merito praeferuntur. Inter selectos itaque deos Vitumnus uiuificator et Sentinus sensificator magis haberi debuerunt quam Ianus seminis admissor et Saturnus seminis dator uel sator et Liber et Libera seminum commotores uel emissores; quae semina cogitare indignum est, nisi ad uitam sensumque peruenerint, quae munera selecta non dantur a dis selectis, sed a quibusdam incognitis et prae istorum dignitate neglectis. Quod si respondetur omnium initiorum potestatem habere Ianum et ideo illi etiam quod aperitur conceptui
Abbreviated transcription (Latin):
regina ẽ. Ꝙ hic tamquã uino lueina cũ eadẽ
mena pͥuigna sua eidẽ eruori p̾sidet. Ibi sunt¬
& duo nescio qui obseurissimi. in tĩmus & sen¬
tinus: quoꝵ alt̃ uitã alt̃ sensus puerperio
largiuntur. E minirũ multo plus prestant
cũ sint ignobilissimi: quã illi tot ꝓceres & se¬
lecti. Nam ꝓfecto sine uita & sensue quid ẽ.
illud totum qđ muliebri utero gerit᷑. nͥ nescio
quid abiectissimũ limo ac pulueri cõparandũ :
MQua gͥ causa tot selectos deos adhȩc oꝑa mini¬
ma cõpulit. ubi auitunno & sentino quos
fama obseura recondit in hiuꝰ munificentiae
particione supe̾nt᷑. Confert enĩ selectꝰ as
aditũ & quasi ianuã semini: Confert selar
siturnus sem̃ ipsum.÷ Confert selectꝰ lib. eldẽ
seminis emissionẽ uiris: Confert hoc idem
liba qua çeres seu uenus ẽ. feminis. Con¬
fert selecta uino. & hoc ñ sola s cũ mena
filia iouis. fluores menstruos. ad eiꝰ qđ am¬

Expanded text:
regina est. Et hic tanquam Iuno lucina, cum eadem regina est. Et hic tanquam Iuno lucina, cum eadem Mena privigna sua, eidem cruori presidet. Ibi sunt et duo nescio qui obscurissimi Vitumnus et Sentinus, quorum alter vitam, alter sensus puerperio largiuntur; et nimirum multo plus prestant, cura sint ignobilissimi, quam illi tot proceres et selecti. Nam profecto sine vita et sensu quid est illud totum quod muliebri utero geritur, nisi nescio quid abiectissimum, limo ac pulueri comparandum. Que igitur causa tot selectos deos ad hec opera minima compulit, ubi a Vitumno et Sentino, quos fama obscura rpartitione superentur? Confert enim selectus Ianus aditum et quasi ianuam semini; confert selectus Saturnus semen ipsum; confert selectus Liber eiusdem seminis emissionem uiris; confert hoc idem Libera, quae Ceres seu Venus est, feminis; confert selecta Iuno, et hoc non sola, sed cum Mena, filia Iouis, fluores menstruos ad eius, quod co
Abbreviated transcription (Latin):
feminȩ. Haec numina. utrũ ꝓpt̾ maiores iN
mundo ad ministrationes selecta dicunt᷑. anqđ
popłis magis innotuer̃. maiorq ẽ. eis cultꝰ ex¬
hibitus. Si ꝓpt̃ea quia oꝑa maiora abhis ad¬
ministrant᷑ inmundo. ⁊ ñ eos inuenire debuimꝰ
int̃ illã quasi plebeiam numinũ multitudinẽ
minutis opusculis deputatã. Nam ipse pͥmũ
ianus. eũ puerꝑiũ concipit᷑ unde illa euncta
oꝑa sumunt exordiũ minutatm minutis dis¬
tributa numinib: aditũ aꝑit recipiendo semini.
bi ẽ. & saturnꝰ. ꝓpt̃ ipsũ sem̃. Ibi lib. qͥ marem
effuso semine lib̾at. Ibi lib̾a quã & uenerẽ uolñt.
quae hoc idem beneficiũ conferat femine ut &iã
ipsa emisso semuine libet᷑. Om̃s hi ex illis sunt
qui selecti appellant᷑. S ibi ẽ. & dea mena.
quȩ menstruis fluorib pr& ẽ : quãuis iouis
filia. tam̃ ignobilis. & hanc ꝓuinciã fluorum
menstruoꝵ in libro selectoꝵ deoꝵ ipsi uinoni
idem auecor assignat: quȩ indiis selectis & iã¬

Expanded text:
feminae. Haec numina utrum propter maiores in mundo administrationes selecta dicuntur, an quod populis magis innotuerunt maiorque est eis cultus exhibitus? Si propterea, quia opera maiora ab his administrantur in mundo, non eos inuenire debuimus inter illam quasi plebeiam numinum multitudinem minutis opusculis deputatam. Nam ipse primum Ianus, cum puerperium concipitur, unde illa cuncta opera sumunt exordium minutatim minutis distributa numinibus, aditum aperit recipiendo semini. Ibi est et Saturnus propter ipsum semen; ibi Liber, qui marem effuso semine liberat; ibi Libera, quam et Venerem uolunt, quae hoc idem beneficium conferat feminae, ut etiam ipsa emisso semine liberetur. Omnes hi ex illis sunt, qui selecti appellantur. Sed ibi est et dea Mena, quae menstruis fluoribus praeest, quamuis Iouis filia, tamen ignobilis. Et hanc prouinciam fluorum menstruorum in libro selectorum deorum ipsi Iunoni idem auc
Abbreviated transcription (Latin):
ñ tã graui ponde urgebant. finito scilicet tp̃re ꝓbs
quo ȩqͦ cemodesto iure agitatũ ẽ: secuta s̃ quę
idẽ salustius breuit̃ explicat. De in seruili ĩꝑio
patres plebẽ exercere. deuita atq tergore rego
more consulere. agro pellere: & cȩteris exꝑtib¬

Expanded text:
non tam graui pondere urgebant, finito scilicet tempore, quo non tam graui pondere urgebant, finito scilicet tempore, quo aequo iure ac modesto agitatum est, secuta sunt quae idem Sallustius breuiter explicat: \'Dein seruili imperio patres plebem exercere, de uita adque tergo regio more consulere, agro pellere et ceteris ex
Abbreviated transcription (Latin):
itaq tarquinio ꝙranno. c̃ sul cũ bruto creatꝰ ẽ.
maritꝰ lucretiȩ lucius tarquiniꝰ collatinꝰ. Quam
iuste popłs mores meiue ñ nom̃ attendit. Quam
ĩpie brutꝰ collegã pͥmȩ ac nouę illiꝰ potestatis
quẽ posset si hoc offendebat᷑ nomine tantũ pͥua.¬
re. & patria pͥuauit & honore. Hae mala fac¬
ta sunt harc aduersa accider̃: quando in illa
re publica xquoa modesto uire agitatum ẽ.
Queretuis quoq qui in locũ collatini fuerat sub¬
rogatus morbo andequã idẽ annus terminaret᷑
ab sumptꝰ ẽ. lta publius ualeruis qͥ successerit
collatino. & mareꝰ oratiꝰ qͥ ꝓ defuncto lucretio
suffẽctꝰ fuerat: annũ illũ funereũ atq tartareũ
qui ẽ sules .u. habuit compleuer̃. Quo anno.
consulatꝰ ipsius nouũ honorẽ ac pocestatẽ aus¬
picata ẽ. romana res.p. Tunc iã deminuto pau
lulum metu. ñ quia bella conquieuerant s qr

Expanded text:
utique Tarquinio tyranno consul cum Bruto creatus est utique Tarquinio tyranno consul cum Bruto creatus est maritus Lucretiae L. Tarquinius Collatinus. Quam iuste populus mores in ciue, non nomen adtendit! Quam inpie Brutus collegam primae ac nouae illius potestatis, quem posset, si hoc offendebatur, nomine tantum priuare, et patria priuauit et honore! Haec mala facta sunt, haec aduersa acciderunt, quando in illa re publica \'aequo et modesto iure agitatum est\'. Lucretius quoque, qui in locum Bruti fuerat subrogatus, morbo, antequam idem annus terminaretur, absumtus est. Ita P. Valerius, qui successerat Collatino, et M. Horatius, qui pro defuncto Lucretio suffectus fuerat, annum illum funereum adque tartareum, qui consules quinque habuit, conpleuerunt, quo anno consulatus ipsius nouum honorem ac potestatem auspicata est Romana res publica. lulum metu, non quia bella conquieuerant, sed quia
Abbreviated transcription (Latin):
patriȩ laudũq imm̃sa cupido. Nonne in hoc
bruto qui e filios occidit & a se ꝑeusso hosti
filio tarquimi mutuo ꝑcussus suꝑ uiuere ñ
potuit. eiq potius ipse tarquinius suꝑ uixit.
Collatim collegę uidet᷑ in nocentia uindicata.
qui bonꝰ cuus ħ tarqͥnio pulso passus ẽ. qđ xy.¬
rannus ipse tarquiniꝰ: Hã & idem brutus
consangumeꝰ carquinu fuisse ꝑhibet̾. S colla¬
tiũ udelicet similitudo nominis p̃ssit: quia
etiã tarquinius uocabat᷑. Mutare gͦ nom̃ non
patriã cogeret᷑. Postremo in eiꝰ nomine ħ uoca¬
bulũ minus ẽẽt. Lucuis collatinus tantũ mͦ uo¬
caretur. S ideo ñ amisit qđ sine ullo detrim̃to
posset amutere: ut o honore pͥmus consul. &
ciuitate bonus eiuis carere iubet᷑. Etiam ne ista ẽ.
gla unii briti. de cestanda unquitas. & nichilo
utił rei publice: Etiã ne ad hanc ꝑpetrandã uic̃
amor patriȩ laudũq mim̃sa ctipido: lã exso

Expanded text:
patriae laudumque inmensa cupido. Nonne in hoc patriae laudumque inmensa cupido. Nonne in hoc Bruto, qui et filios occidit et a se percusso hosti filio Tarquinii mutuo percussus superuiuere non potuit eique potius ipse Tarquinius . superuixit, Collatini collegae uidetur innocentia uindicata, qui bonus ciuis hoc Tarquinio pulso passus est, quod tyrannus ipse Tarquinius? Nam et idem Brutus consanguineus Tarquinii fuisse perhibetur; sed Collatinum uidelicet similitudo nominis pressit, quia etiam Tarquinius uocabatur. Mutare ergo nomen, non patriam cogeretur; postremo in eius nomine hoc uocabulum minus esset, L. Collatinus tantummodo uocaretur. Sed ideo non amisit quod sine ullo detrimento posset amittere, ut et honore primus consul et ciuitate bonus ciuis carere iuberetur. Etiamne ista est gloria, Iunii Bruti detestanda iniquitas et nihilo utilis rei publicae? Etiamne ad hanc perpetrandam \'uicit amor patriae laudumque inmensa cupido? Iam expulso
Abbreviated transcription (Latin):
conanti opitulanti s: graui bello roma coneus.
uissimo tẽpore quã funestus ille annus fuit:
quo pͥmi c̃sules creati s̃ expulsa regia p̾testate.
Annũ quippe suũ ñ cõpleuer̃. Nã uinius brutꝰ.
ex honoratũ eiec̃ urbe collegã luciũ tarqͥniũ
collatinũ. Deinde mox ipse cecidit in bello mu¬
tus cũ hoste uulnerib: occisis ase ipsu pͥmitꝰ
filus suis & uxoris sue frĩb. qđ eos ꝓ restituen¬
do carquimo conuirasse cognouerat. Qđ factũ
uirgilius pꝰea quã laudabilit̾ cõmemorauit: ẽ¬
tuiuo clem̃t̃ exhorruit. Cũ enĩ dixisset natõq
pat̾ noua bella mouentes ad poenã pulchra ꝓ
lib̾tate uocauit: mox deinde exelamauit & ait.
nfelix: ut cũq ferent ea facta minores. Quomͦ¬
libet inquit ea facta posteri ferant idẽ. p̃ferant
& extollant: qui filios occidit infelix ẽ. & tã ꝗͣ
ad consolandũ infelicem. subunx̃. Uiẽ amor

Expanded text:
conanti opitulati sunt, graui bello Roma concussaconanti opitulati sunt, graui bello Roma concussauissimo tempore quam funestus ille annus fuit, quo primi consules creati sunt expulsa regia potestate! Annum quippe suum non conpleuerunt. Nam Iunius Brutus exhonoratum eiecit Urbe collegam Lucium Tarquinium Collatinum; deinde mox ipse in bello cecidit mutuis cum hoste uulneribus, occisis a se ipso primitus filiis suis et uxoris suae fratribus, quod eos pro restituendo Tarquinio coniurasse cognouerat. Quod factum Vergilius postea quam laudabiliter commemorauit, continuo clementer exhorruit. Cum enim dixisset: Natosque pater noua bella monentes Ad poenam pulchra pro libertate uocabit, mox deinde exclamauit et ait: Infelix, utcumque ferent ea facta minores. Quomodolibet, inquit, ea facta posteri ferant, id est praeferant et extollant, qui filios occidit, infelix est. Et tamquam ad consolandum infelicem subiungit: Vincit amor
Abbreviated transcription (Latin):
scclus occisi ab eo soceri. optimi regis sui usq
adeo contẽpser̃: ut eũ regẽ suũ facerent.
Ubi miror si ñ scelere grauiore mercedẽ tantã
canto sceleri reddider̃ nec discessere aditis
arisq relictis du: nͥ forte quispiã sic defen¬
datibistos deos. ut dieat eos ideo mansisse
roma quo possent romanos magis punire¬
supplicuis quã benefieus ad iuuare. seducent̃
eos uanis uictorus & bellis grauissimis c̃teren¬
ces. Hac fut romanoꝵ uita fubregib lau¬
dabili tempore illiꝰ rei publicȩ. usq ad expul¬
sionẽ tarquini suꝑbi. ꝑducentos ferme &t xl.
guine & tantis emptȩ calamitatib uix illud
impiũ intra.xx. ab urbe milia dilatauerint.
quantũ spatiũ ab sit ut saltẽ alicuiꝰ getulȩ cuui¬
Mtatis mine tritorio cõparet᷑. Hiue tẽpori adi
quinio & bellũ graue eũ ecruria positum ẽ.
Quã diu enĩ etrusci carquinio redire in regnũ

Expanded text:
scelus occisi ab eo soceri optimi regis sui usque scelus occisi ab eo soceri optimi regis sui usque adeo contemserunt, ut eum regem suum facerent; ubi miror, si non scelere grauiore mercedem tantam tanto sceleri reddiderunt. Nec \'discessere adytis arisque relictis di\'. Nisi forte quispiam sic defendat istos deos, ut dicat eos ideo mansisse Romae. quo possint magis Romanos punirsuppliciis quam beneficiis adiuuare, seducentes - eos uanis uictoriis et bellis grauissimis conterentes. Haec fuit Romanorum uita sub regibus laudabili tempore illius rei publicae usque ad expulsionem Tarquinii Superbi per ducentos ferme et quadguine et tantis emtae calamitatibus uix illud imperium intra uiginti ab Urbe milia dilatauerint; quantum spatium absit ut saltem alicuius Getulae citatis nunc territorio conparetur. CAPUT XVI. De quinio et bellum graue cum Etruria positum est. Quamdiu enim Etrusci Tarquinio in regnum redire
Abbreviated transcription (Latin):
enutatis : ñ ipsus delucretiȩ stupro s filui poo¬
catũ fuit. illo ñ solum nesciente s etiã absente
cõmissũ. Ardeã ciuitatẽ tunc oppugnabat: ꝓ
popło romano bellũ gerebat. Nescimꝰ qͥd facer&:
si ad eiꝰ noticiã flagicium filii deferret᷑. Et
tam̃ in explorato udicio eiꝰ & inexꝑto ei po-¬
płs ad emit imꝑiũ : & recepto ȩxereitu aqͦ
deseri uissus ẽ. clausis deuide portis ñ s̾inunt
intrare redeuntẽ. At ille pꝰ bella grauissima
quib cosdẽ romanos concitatis finitimis at¬
triuit. pꝰea quã desertꝰ ab eis quoꝵ fidebat
auxilio regnũ reciꝑe ñ eualuit: in oppido
obtabiliore fortassis exitu quã socer eiꝰ. generi
sui facinore nec ignorante filia siẽ ꝑhibet᷑ ex¬
tinetꝰ. Nec tam̃ istũ tarquiniũ romani erudelẽ
aut sceleratũ s suꝑbũ appellauer̃: fortasse
regios eiꝰ fastus alia suꝑbra ñ ferentes. Nam

Expanded text:
ciuitatis, non ipsius de Lucretiae stupro, sed filii pecciuitatis, non ipsius de Lucretiae stupro, sed filii peccatum fuit illo non solum nesciente, sed etiam absente commissum. Ardeam ciuitatem tunc obpugnabat, pro populo Romano bellum gerebat: nescimus quid faceret, si ad eius notitiam flagitium filii deferretur; et tamen inexplorato iudicio eius et inexperto ei populus ademit imperium et recepto exercitu, a quo deseri iussus est, clausis deinde portis non siuit intrare redeuntem. At ille post bella grauissima, quibus eosdem Romanos concitatis finitimis adtriuit, postea quam desertus ab eis quorum fidebat auxilio regnum recipere non eualuit, in oppido optabiliore fortassis exitu quam socer eius, generi sui facinore nec ignorante filia, sicut perhibetur, extinctus. Nec tamen istum Tarquinium Romani crudelem aut sceleratum, sed superbum appellauerunt. fortasse regios eius fastus alia superbia non ferentes. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
cessẽre aditis arisq relictis dii. tanto in opa.¬
mũ illius popłi regẽ parricidio ꝑpetrato.
quos dicunt ut ħ miserar trorȩ facerent. eãq
grecis diruendã exurendãq relinquerent.
ad ulterio paridis fuisse cõmotos: S insuꝑ int̃¬
fecto a se socero tarquimus ipse successit. Hunc
illi du nefarium parricidã. soceri int̾̃ fectione
regnantẽ. insuꝑ multis bellis uictorusq głan¬
tẽ & demanubiis capitoliũ fabricantẽ. non
abscedentes s p̃sentes manentesq uider̃: &
regẽ suũ iouẽ in illo altissimo tẽplo ħ ẽ. in
oꝑe parricidȩ s p̃side atq regnare ꝑpessi s̃.
Leq enĩ adhuc innocens capitoliũ instruxit.
& pꝰea malis meritis urbe pulsus ẽ: s ad ip¬
sum regnũ in quo capitoliũ fabricaret. linma¬
nissimi sceleris ꝑ petratione ꝑuenit. Qđ uͦ eũ
regno romani pꝰea de puler̃ ac seduser̃ męnib

Expanded text:
cessere adytis arisque relictis di tanto in opticessere adytis arisque relictis di tanto in optimum illius populi regem parricidio perpetrato, quos dicunt, ut hoc miserae Troiae facerent eamque Graecis diruendam exurendamque relinquerent, adulterio Paridis fuisse commotos; sed insuper interfecto a se socero Tarquinius ipse successit. Hunc illi di nefarium parricidam soceri interfectione regnantem, insuper multis bellis uictoriisque gloriantem et de manubiis Capitolium fabricantem non abscedentes, sed praesentes manentesque uiderunt et regem suum louem in illo altissimo templo, hoc est in opere parricidae, sibi praesidere adque regnare perpessi sunt. Neque enim adhuc innocens Capitolium struxit et postea malis meritis Urbe pulsus est. sed ad ipsum regnum, in quo Capitolium fabricaret, inmanissimi sceleris perpetratione peruenit. Quod uero eum regno Romani postea depulerunt ac secluserunt moenibus
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑte minuectius. ⁊ illũ qͥ hane urbẽ ẽ didit
romulũ. ad deos immortales beniuolentia
famaq sustulimꝰ : Ut ñ uerefactũ s ꝓpt̃ me¬
rita uircutis eiꝰ beniuole iactatũ diffamatũq
monstraret. In ortensio uͦ dialogo.cũ de solis
canonicis defectionib loqueret᷑: ut easdem
inquit tenebras efficiat. quas effec̃ ininteritu
ronuli. qͥ obseuratione soł ẽ. factꝰ. Certe hinc
minime tribuit hominis interitũ dicere: qr
disputator magis quã laudator fuit. Caeteri
aũ reges popłi romani excepto numa põpilio
& anco marco qͥ morbo interier᷑: quã horren¬
dos exitꝰ habuer̃. Tullus ut dixi hostilius
uictor & euersor albe: cũ tota doma sua
fulmine conerematꝰ ẽ. Priscus tarquinius. ꝑ
sui decessoris filios interemptꝰ ẽ. Seruus tul¬
lius. generi sui tarquimi suꝑbi qͥ ei successit
in regnũ nefario scelere ocoisus ẽ: Nec dis¬

Expanded text:
aperte in inuectiuis: <Illum, qui hanc urbem condidit, aperte in inuectiuis: <Illum, qui hanc urbem condidit, Romulum ad deos inmortales beniuolentia famaque sustulimus\', ut non uere factum, sed propter merita uirtutis eius beniuole iactatum diffamatumque monstraret. In Hortensio uero dialogo cum de solis canonicis defectionibus loqueretur: Ut easdem, inquit, tenebras efficiat, quas effecit interitu Romuli, qui obscuratione solis est factus\'. Certe hic minime timuit hominis interitum dicere, quia disputator magis quam laudator fuit. Ceteri autem reges populi Romani, excepto Numa Pompilio et Anco Marcio, qui morbo interierunt, quam horrendos exitus habuerunt! Tullus, ut dixi, Hostilius, uictor et euersor Albae, cum tota domo sua fulmine concrematus est. Priscus Tarquinius per sui decessoris filios interemtus est. Seruius Tullius generi sui Tarquinii Superbi, qui ei successit in regnum, nefario scelere occisus est. Nec \'dis
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ quã factã : qđo & laudans eũ in libris de
rẽpublica scipionisq sermone. tantũ ẽ. in¬
quit consecutꝰ. ut eũ subito sole obseurati ñ
comparusset. deorꝵi innumero collocatꝰ puta¬
ret᷑. Quã opinionẽ nemo umꝗͣ mortał a seqͥ
potuit sine eximia uirtutis gła. Qđ aũ dic̃
aut iuolentia tẽpestatis. aut cedis facinorisq
secretũ. Nã & alii seriptores eoꝵ de fectioni
sõł etiã addunt subitã tẽpestatẽ: quę ꝓfecto
aut occasionẽ sceleri p̾buit. aut romulum
ipsa c̃sumpsit. Decullo qͥppe etiã hostilio qui
tercius a romulo rex fuit. qr & ipse fulmine
ab sumptꝰ ẽ. Dic̃ meisdẽ libris idẽ cicero. ꝓpt̃¬
ea & istũ ñ creditũ in deos receptũ tali morte.
qr fortasse qđ erat in romulo ꝓbatũ id ẽ. ꝑ¬
suasum. romani uulgare noluer̃. idẽ. uile fa.¬
cere si ħ & alti facile tribueret᷑. Dic̃ etiam

Expanded text:
esse, quam factam, quando et laudans eum in libris de esse, quam factam, quando et laudans eum in libris de Republica , Scipionisque sermone: « Tantum est, » inquit, « consecutus, ut cum subito sole obscurato non comparuisset, deorum in numero collocatus putaretur: quam opinionem nemo unquam mortalis assequi potuit sine eximia virtutis gloria. » Quod auaut violentia tempestatis, aut caedis facinorisque secretum; nam et alii scriptores eorum defectioni solis addunt etiam subitam tempestatem, quae profecto aut occasionem sceleri praebuit aut Romulum ipsa consumsit. De Tullo quippe etiam Hostilio, qui tertius a Romulo rex fuit, quia et ipse fulmine absumtus est, dicit in eisdem libris idem Cicero, propterea et istum non creditum in deos receptum tali morte, quia fortasse quod erat in Romulo probatum, id est persuasum, Romani uulgare noluerunt, id est uile facere, si hoc et alteri facile tribueretur. Dicit etiam
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ẽẽ dixer̃. sub ornatũq nescio quẽ uilũ ꝓ¬
culum qui eũ s̃ apparuisse diceret. eũq ꝑse
popło mandasse romano ut int̾ numina co¬
leret᷑. eoq mͦ popłmn qui ẽtra senatũ intumes¬
cere coeꝑat rep̃ssum atq sedatũ. Acciderat
enĩ & solis defectio: quã certa ratione sui
eursus effectã imꝑita nesciens multitudo.
meritis romuli tribuebat: Quasi uͦ siluctꝰ
ille solis fuisset ñ magis ideo eredi debet occi¬
sus. ipsumq scelus auersione etiã duirni lu¬
mius indicatũ: sic̃ reuera factũ ẽ. eũ dñs
erueifurus ẽ. crudelitate atq impietate ui.¬
deoꝵ. Quã solis obscurationẽ ñ ex cano meo
siderũ eursu accidisse satis ostendit: qͥ aine
erat pascha uidȩoꝵ. Nam plena luna solẽ¬
nit̃ agit᷑. Regularis aũ solis de fectio: ñ nis
lunȩ fine contingit. Satis & ereero illã mt̃
deos romuli receptionẽ putatã magis significat

Expanded text:
tum esse dixerunt subornatumque nescio quem Iulium Protum esse dixerunt subornatumque nescio quem Iulium Proculum, qui eum sibi apparuisse diceret eumque per se populo mandasse Romano, ut inter numina coleretur, eoque modo populum, qui contra senatum intumescere coeperat, repressum adque sedatum. Acciderat enim et soliratione effectam imperita nesciens multitudo, meritis Romuli tribuebat, quasi vero, si luctus ille solis fuisset, non magis ideo credi deberet occisus, ipsumqminis indicatum; sicut re uera factum est, cum Dominus crucifixus est crudelitate adque inpietate Iudaeorum. Quam solis obscurationem non ex csiderum cursu accidisse, satis ostendit, quod tunc erat pascha Judaeorum; nam plena luna solemniter agitur: regularis autem solis defectio non nisi lunae fine contingit. Satis et Cicero illam inter deos Romuli receptionem putatam magis significat
Abbreviated transcription (Latin):
S ed ancequã alba dirueret᷑ trans fusus ẽ. in¬
quiunt popłs eiꝰ inromã: ut ex uitraq una
eiuitas fieret. esto. lta factũ sit. Urbs tamen
illa ascarui regnũ. & tertiũ domiciliũ troi¬
anoꝵ deori: ab urbe filia mat̾ euersa ẽ. Ut
aũ belli reliquiȩ exduob poplis unũ face¬
rent miserabile coagulũ multꝰ ante fusus
utriusq sanguis fuit. Qind iã singulatĩ dicant
subcetĩs regib totiẽs eadẽ bella renonata quȩ
uictorus finita uidebant᷑. & tantis stragib
iterũ iterũq ẽfecta. iterũ iterũq pꝰ fedus &
terosq repetita: Non paruũ indiciũ calami¬
tatis huiꝰ fuit: qđ portas belli nullus elau¬
sit illoꝵ. Nullus gͦ illoꝵ sub totdus p̃sidib
in pace regnauit. Ipsorũ aũ regũ qͥ exitus
fuer. De romulo uiderit ad ulatio fabulosa.
qua ꝑhibet᷑ receptꝰ incelũ: uidint qͥdã serip.¬
tores eori qͥ eũ ꝓpt̃ ferociatẽ a senatu discep¬

Expanded text:
Sed antequam Alba dirueretur, transfusus est, inSed antequam Alba dirueretur, transfusus est, inquiunt, populus eius in Romam, ut ex utraque una ciuitas fieret. Esto, ita factum sit; urbs tamen ilia, Ascanii regnum et tertium domicilium Troianorum deorum, ab urbe filia mater euersa est; ut autem belli reliquiae ex duobus populis unum facerent, miserabile coagulum multus ante fusus utriusque sanguis fuit. Quid iam singillatim dicam sub ceteris regibus totiens eadem bella renouata, quae uictoriis finita uidebantur, et tantis stragibus iterum iterumque confecta, iterum iterumque post foedus et terosque repetita? Non parvum indicium calamitatis hujus fuit, quod portas belli nullus clausit illorum. Nullus ergo illorum sub tot diis praesidibus  fuerit. Ipsorum autem regum qui exitus fuerunt? De Romulo uiderit adulatio fabulosa, qua perhibetur receptus in caelum; uiderint quidam scriptores eorum, qui eum propter ferocitatem a senatu discerp
Abbreviated transcription (Latin):
impiũ spectaculũ p̃bebat᷑ : Uim tam̃ patie¬
bant᷑ studii siri dii illi p̃sides imꝑii romani
& calium ceraminũ tãꝗͣ cheatriei specatoreᷤ:
donec oratioꝵ soror ꝓpt̾ euriatios tres ꝑemp¬
tos etiã ipsa cereia exalt̾a parce frat̾no ferro
duob frĩb adderet᷑. ne minꝰ habet morciũ etiã
roma quȩ uicerat. Deinde ad fructũ uictoriȩ
alba sub uersa ẽ: ubi pꝰ iliũ qđ greci euerter̃.
& pꝰ launiũ ubi aeneas regnũ ꝑegrinũ atq
fugitiuũ c̃stituerat. tertio loco habitauerant
numina illa troiana. S more suo en inde
iã fortassẽ nigrauerant: idõ deleta ẽ. Discesse¬
rant uidelicet om̃s aditis arisq relietis dii
quib imꝑiũ illud stecerat. Discesserant sane
ecee iã tertio: ut eis quarta roma ꝓuiden¬
tissime credet̃. Displicuerat eñ uͣt alba.
ubi amulius expulso frẽ: & roma placu¬
erat. ubi romulus occiso frẽ regnauerat.

Expanded text:
inpium spectaculum praebebatur? Vim tamen patieinpium spectaculum praebebatur? Vim tamen patiebantur studii sui di illi praesides imperii Romani et talium certaminum tamquam theatrici spectatores, donec Horatiorum soror propter Curiatios tres peremtos etiam ipsa tertia ex altera parte fraterno ferro duobus fratribus adderetur, ne minus haberet mortium etiam Roma quae uicerat. Deinde ad fructum uictoriae Alba subuersa est, ubi post Ilium, quod Graeci euerterunt, et post Lauinium, ubi Aeneas regnum peregrinum adque fugitiuum constituerat, tertio loco habitauerant numina illa Troiana. Sed more suo etiam inde iam fortasse migrauerant, ideo deleta est. Discesserant uidelicet omnes adytis arisque relictis di, quibus imperium illud steterat. Discesserant sane ecce iam tertio, ut eis quarta Roma prouidentissime crederetur. Displicuerat enim et Alba, ubi Amulius expulso fratre, et Roma placuerat, ubi Romulus occiso fratre regnauerat.
Abbreviated transcription (Latin):
laudẽ głam nominabat. Em̃ laudat᷑ inquit
seript̾a nrã peccator in desidiis animȩ suȩ: &
qͥ iniqua gerit benedicit᷑. Fallacia gͥ cegmina
& deceptoriȩ de albationes auferant᷑ areb:
ut suncero inspiciant᷑ ex amine. Nemo mͥ dicat
Magnus ille atq ille: qr eũ illo & illo pugnauit¬
& uicit. Pugnant etiã gladiatores. uincunt
quã illoꝵ armoꝵ quęrere głam. Ꝙ tamen
si marenã ꝓcederent pugnaturi unc̃ se gladia¬
tores. quoꝵ alt̃ filuis alt̾ eẽt: pat̾. tale specta¬
culũ quis ferret. qͥs ñ auferret: Quomͦ gͦ
glosũ alterius matris alt̾us filiȩ cuutatis int̃
se armoꝵ potuit eẽ. certam̃ : An idõ diũ sum
fuit qđ arena illa ñ fuit. & latiores campr ñ
duoꝵ gladiatoꝵ s in duob poplis multorũ
fumerib implebant᷑. nec amphiceatro cinge¬
bant᷑ illa certamina s uniũso orbe & tunc
uiuis & posteris qͦ usq ista fama porrigitur

Expanded text:
laudem gloriam nominabat, quoniam laudatur, inquit laudem gloriam nominabat, quoniam laudatur, inquit scriptura nostra, peccator in desideriis animae suae et qui iniqua gerit benedicitur. Fallacia igitur tegmina et deceptoriae dealbationes auferantur a rebus, ut sincero inspiciantur examine. Nemo mihi dicat: magnus ille adque ille, quia cum illo et illo pugnauit et uicit. Pugnant etiam gladiatores, uincunt quam illorum armorum quaerere gloriam. Et tamen si in harenam procederent pugnaturi inter se gladiatores, quorum alter filius, alter esset pater, tale spectaculum quis ferret? quis non auferret? Quo modo ergo gloriosum alterius matris, alterius filiae ciuitatis inter se armorum potuit esse certamen? An ideo diuersum fuit, quod harena illa non fuit, et latiores campi non duorum gladiatorum, sed in duobus populis multorum funeribus inplebantur, nec amphitheatro cingebantur illa certamina, sed uniuerso orbe et tunc uiuis et posteris, quo usque ista fama porrigitur,
Abbreviated transcription (Latin):
facuiora nuda cernant᷑. nuda pensent᷑. Nuda
iudicent᷑. Causa dicat᷑ albe: sic̃ troiȩ adulteriũ
dicebat᷑. Nulla talis: nulla similis inuenit᷑. lan¬
tũ. ut resides moueret tullus marma uiros. & iã
desueca triũ phis agmina. Illo itaq uitio tantum
selus ꝑpetratũ ẽ. socialis belli atq cognati: qͥ uitiũ
salustuis magnũ transeunt̃ attigit. Cũ enĩ laudans
breuit̃ antiqͥora cõmemorasset tẽpora. qđo uita
hominũ sine cupiditate agitabat᷑. & sua cuiq
satis placebant: pꝰea uł inquit quã in asya cyrus.
ingrecia lacedemonii & athenienses coepe urbes
atq exationes subigere. libidinẽ dominandi aui
putare. & cet̾a quȩ ipse instituerat dicere.
M idni huc usq satis sit eiꝰ uerba posusse. Libi¬
do ista dominandi malis magnis agitat & c̃terit
humanũ genꝰ. Hac libidine roma tẽ uitã al¬
bani se uicisse triumphabat: & sui sceleris

Expanded text:
facinora nuda cernantur, nuda pensentur, nuda facinora nuda cernantur, nuda pensentur, nuda iudicentur. Causa dicatur Albae, sicut Troiae adulterium dicebatur. Nulla talis, nulla similis inuenitur; tantum ut resides moueret Tullus in arma uiros et iam desueta triumphis Agmina. Illo itaque uitio tantum scelus perpetratum est socialis belli adque cognati, quod uitium Sallustius magnum transeunter adtingit. Cum enim laudans breuiter antiquiora commemorasset tempora, quando uita hominum sine cupiditate agitabatur et sua cuique satis placebant: Postea uero, inquit, quam in Asia Cyrus, in Graecia Lacedaemonii et Athenienses coepere urbes adque nationes subigere, libidinem dominandi causputare\', et cetera quae ipse instituerat dicere. Mihi huc usque satis sit eius uerba posuisse. Libido ista dominandi magnis malis agitat et conterit humanum genus. Hac libidine Roma tunc uicta Albam se uicisse triumphabat et sui sceleris
Abbreviated transcription (Latin):
uidet᷑ affectꝰ. Illa quẽ uirũ iam fide media reti¬
nebat. aut forte etiã ipsũ frẽm dolens. qͥ eũ occi¬
dat cui sororẽ ꝓmiserat: puto qđ ñ culpabiliter
fleuerit. Unde enĩ apd uirgiliũ pius aneas
laudabilit̃ dolet hostẽ etia sua ꝑemptũ manu:
Unde marcellus syracusanã ciuitatẽ. recolens eiꝰ
paulo ance culm̃ & głam. submanꝰ suas subito
concidisse. cõmunẽ cogitans conditionẽ flendo
miseratꝰ ẽ: Quȩso abhumano impecremꝰ affectu.
ut femina sponsũ suũ afrẽ suo ꝑ emptũ sine cri-¬
mine fleuerit: s̃ uiri hostes a se uictos etiã cũ
laude fleuer̃. Ergo sponso a frẽ illatã mortem
quando femina illa flebat: tunc se contra matrẽ
ciicatẽ canta strage bellasse. & canta hinc o
inde cognati eruoris effusione uicisse roma gau-¬
debat. Quid mͥ obtendit᷑ nom̃ laudis. nomenq
uictoriȩ: Remotis obstaculis in sanȩ opinionis.

Expanded text:
uidetur adfectus. Illa quem uirum iam fide media retiuidetur adfectus. Illa quem uirum iam fide media retinebat, aut forte etiam ipsum fratrem dolens, qui eum occiderat cui sororem promiserat, puto quod non culpabiliter fleuerit. Unde enim aput Vergilium pius Aeneas laudabiliter dolet hostem etiam sua peremtum manu? Unde Marcellus Syracusanam ciuitatem recolens eius paulo ante culmen et gloriam sub manus suas subito concidisse communem cogitans condicionem flendo miseratus est? Quaeso ab humano inpetremus adfectu, ut femina sponsum suum a fratre suo peremtum sine crimine fleuerit, si uiri hostes a se uictos etiam cum laude fleuerunt. Ergo sponso a fratre inlatam mortem quando femina illa flebat, tunc se contra matrem ciuitatem tanta strage bellasse et tanta hinc et inde cognati cruoris effusione uicisse Roma gaudebat. Quid mihi obtenditur nomen laudis nomenque uictoriae? Remotis obstaculis insanae opinionis
Abbreviated transcription (Latin):
certaminũ. Iunc euentũ belli. dec̃geminis
bine atq uide frib placuit exꝑiri. Aromani
tes orati al banis aũ tres curiacii ꝓcesserunt.
Leuriacus crib oracii duo: ab uno aũ oratio ii.
curacui supati & extineti s. lta roma extiat
uitrir e clade etiã incentomine extremo: ut
desexumꝰ rediret domũ. Eui dãnũ in utri sq
cui luctꝰ. nͥ xneȩ stirpi. nͥ ascanu posteris. nͥ ꝓli
ueneris. nͥ nepotib iouis. Nã & l plusꝗͣ ciuile
bellũ fuit: qđo filia euuitas cũ ciuitate matre
pugnauit. Accessit aliud hiuic c̃geminoꝵ pugne
ultimȩ. atrex atq horrendũ malũ. Nã ut erant
ãbo popłi pͥus amici. uicini quippe atq cognati:
un curatioꝵ desponsata fuerat oratioꝵ soror.
Hacc postea quã sponsi spolia iniuctore frẽ c̃spęx̃.
ab eodem fr̃e qm̃ fleuit occisa ẽ. Humaniorhuiꝰ
uniꝰ feminę. ꝗͣ unuiuersi popłi romam mͥ fuisse

Expanded text:
certaminum. Tunc euentum belli de tergeminis certaminum. Tunc euentum belli de tergeminis hinc adque inde fratribus placuit experiri; a Romanis tres Horatii, ab Albanis autem tres Curiatii processerunt; a Curiatiis tribus Horatii duo, ab uno autem Horatio tres Curiatii superati et extincti sunt. Ita Roma extitit uictrix ea clade etiam in certamine extremo, ut de sex unus rediret domum. Cui damnum in utrisque, cui luctus, nisi Aeneae stirpi nisi Ascanii posteris, nisi proli Veneris nisi nepotibus Iouis? Nam et hoc plus quam ciuile bellum fuit, quando filia ciuitas cum ciuitate matre pugnauit. Accessit aliud huic tergeminorum pugnae ultimae atrox adque horrendum malum. Nam ut erant ambo populi prius amici uicini quippe adque cognati, uni Curiatiorum desponsata fuerat Horatiorum soror; haec postea quam sponsi spolia in uictore fratre conspexit, ab eodem fratre, quoniam fleuit, occisa est. Humanior huius unius feminae quam uniuersi populi Romani mihi fuisse
Abbreviated transcription (Latin):
ferre cõpulsus ẽ: germani c̃ sortis impatiens. S
qđo & istũ dui tolerane. qͥ frẽm geminũq non
ꝑtulit  Unde & ipso int̃fecto. ut maior ds̃ eẽt.¬
rgnũ solus obtinuit. Quȩ s̃ ista uira nuptiarũ
quȩ irritam̃ta bellor quȩ feda germanitatis.
affinitatis. societatis. diuinitatis. ⁊ quȩ pͦstremo
subtor dus tutorib uitia ciutatis: Uides qͣnta
euraret intentio & sermo in alia festinaret. Ad¬
deinde pꝰ nimã sub aliis regib Q uanto malo
&̃ solũ suo s etiã romanoꝵi. inbellũ albani ꝓuo¬
catis: quia uidelieet pax numȩ tã longa uilue¬
rat. Quã erebre strages romani albaniq exercitꝰ
fuerunt: & utriusq cõminutio ciuitatis. Alba
nãq illa qͦ filius aene& ereauit ascanius rome
mat̾ ꝓpior ipsa ꝗͦ trora: atullo hostilio rege ꝓ.¬
uoeata conflix̃. Confligens aũ & afflcta ẽ. &
affiir̃: donec multori tedet pari de fectione

Expanded text:
ferre compulsus est, Germani consortis impatiens: sed ferre compulsus est, Germani consortis impatiens: sed quando et istum diu toleraret, qui fratrem geminumque non pertulit? Unde et ipso interfecto, ut major diarum, quae irritamenta bellorum, quae foedera germanitatis, affinitatis, societatis, divinitatis? quae postremo sub tot diis tutoribus vita civitatis? Vides quanta nostra curaret intentio, et sermo in alia festinaret. deinde post Numam sub aliis regibus? Quanto malo non solum suo, sed etiam Romanorum in bellum Albani prouocati sunt, quia uidelicet pax Numae tam longa uiluerat! Quam crebrae strages Romani Albanique exercitus fuerunt et utriusque comminutio ciuitatis! Alba namque illa, quam filius Aeneae creauit Ascanius, Romae mater proprior ipsa quam Troia, a Tullo Hostilio rege prouocata conflixit, confligens autem et adflicta est et adfiixit, donec multorum taederet pari defectione
Abbreviated transcription (Latin):
ferro amiser̃ uiros. aliquȩ utioꝵq ferro & pa¬
rentes & iuros. Neq enĩ & apđ romanos parua
fuer̃ illa discrimina. Siqͥdẽ ad obsidionẽ quoq
ꝑuentũ ẽ. ciuitatis: clausisq portis se tuebantur.
Quib dolo aꝑtis. ad missisq hostib intra mgnia:
inipsa foro scelerata & nimis atrex int̾ generoᷤ
socerosq pugna cõmissa ẽ. & raptores illi etiam
suꝑabant᷑: & crebro fugientes. int̾domos suas
gauius fȩdabant pͥstinas ꝗͣuis & ipsas pudendas
lugendasq uictorias. Id tam̃ romulꝰ de suoꝵ iam
iurtute desꝑans iouẽ orauit. ut starent: atq il¬
le hac occasione nom̃ statoris inuenit. Nec funis
ẽẽt tanti mali: nͥ raptȩ ille laceratis crinib e¬
mnicarent. & ꝓuolute parentib irã eoꝵ iustis¬
simã ñ armis iuctricib s supplici pietate sedarẽt.
Deinde citũ tatiũ regõ sabinoꝵ. sociũ regni romuł

Expanded text:
ferro amiserunt uiros, aliquae utrorumque ferro et paferro amiserunt uiros, aliquae utrorumque ferro et parentes et uiros. Neque enim et aput Romanos parua fuerunt illa discrimina, si quidem ad obsidionem quoque peruentum est ciuitatis clausisque portis se tuebantur; quibus dolo apertis admissisque hostibus intra moenia in ipso foro scelerata et nimis atrox inter generos socerosque pugna commissa est, et raptores illi etiam superabantur et crebro fugientes inter domos suas grauius foedabant pristinas, quamuis et ipsas pudendas lugendasque uictorias. Hic tamen Romulus de suorum iam uirtute desperans Iouem orauit ut starent, adqle hac occasione nomen Statoris invenit. Nec finis esset tanti mali, nisi raptae illae laceratis crinibus emicarent, et provolutae parentibus, iram eorum justissimam, non armis victricibus, sed supplici pietate sedarent. Deinde Titum Tatium, regem Sabinorum, socium regni Romulus
Abbreviated transcription (Latin):
ritos: quȩ ad huc illis pugnantib ꝓ quib
facerent uota nesciebant. Ialib nuptiis po¬
płm romanũ ñ uenꝰ s bellona donauit: aut
fortassis allecto illa inferna furia iã eis fauen¬
te uinone plus in illos habuit licenaȩ. quã
cũ eiꝰ p̃cib contͣ aeneã fuerat ȩxcitata. Andro¬
macha felicuis captiuata ẽ: ꝗͣ illa ẽiugia roma¬
na nupser̃. Licet seriules tam̃ pꝰ eiꝰ amplexus
nullũ troianoꝵ pirrus occidit: romani autẽ
soceros int̾ficiebant in preliis. quoꝵ iã filias
amplerabant᷑ inthalamis. Illa uictori sub¬
dita. dolere tantũ suoꝵ mortẽ potuit. rẽ
timere: Ille sociatȩ bellantib parentũ suoꝵ
mortes ꝓcedentib uiris timebant. redeuntib
dolelrnt: Nec timorẽ habentes libũ nec do¬
lorem. Nam ꝓpt̾ int̾itũ ciuiũ. ꝓpinquorum
frm̃. parentũ. aut pie cruciabant᷑: aut eru¬
delicer laetabantur uictoriis maritoꝵ. Huc

Expanded text:
ritos, quae adhuc illis pugnantibus pro quibus ritos, quae adhuc illis pugnantibus pro quibus facerent uota nesciebant. Talibus nuptiis populum Romanum non Venus, sed Bellona donauit; aut fortassis Allecto illa inferna furia iam eis fauente Iunone plus in illos habuit licentiae, quam cum eius precibus contra Aenean fuerat excitata. Andromacha felicius captiuata est, quam illa conubia Romana nupserunt. Licet seruiles, tamen post eius amplexus nullum Troianorum Pyrrhus occidit; Romani autem soceros interficiebant in proeliis, quorum iam filias amplexabantur in thalamis. Illa uictori subdita dolere tantum suorum mortem potuit, non timere; illae sociatae bellantibus parentum suorum mortes procedentibus uiris timebant, redeuntibus dolebant, nec timorem habentes liberum nec dolorem. Nam propter interitum ciuium propinquorum, fratrum parentum aut pie cruciabantur. aut crudeliter laetabantur uictoriis maritorum. Huc
Abbreviated transcription (Latin):
togatã. nec uerdis ipsa aeneidas suos poruit
ad uiuare. ut bono & & quo more c̃ iugia mere.¬
rentur: cladesq tanta irrut huiꝰ mopiae
ut ea dolo raꝑent. moxq cõpellerent᷑ pugna¬
re eũ soceris: ut misere fominȩ ñdũ ex mui¬
ria maritis conciliatȩ iã parentũ sangiune
dotarent᷑ : At enĩ uicer̃ inhac conflictione
romani uicinos suos. Quantis & quã multis
utrĩq uulerib ac funerib tã ꝓpinquoꝵ & ẽ
finũ istȩ uictorie c̃stiter̃. Ropẽ unũ ꝯȩsarem
socerũ & unũ generũ eiꝰ põpeiũ. iã mortua &¬
saris filia uiore pompeii: quanto & qͣ uisto
doloris instrnctu lucanꝰ exelamat. Bella ꝑema¬
thios plusꝗͣ cuulia cãpos. uisq datũ sceleri
canimꝰ. Uicer̃ gͦ romani: ut strage soceroꝵ
manib cruentis ab eoꝵ filiab amplęxus
miserabiles extorquerent. nec illȩ audent
flere patres occisos Nie offendent uictores ma¬

Expanded text:
togatam, nec Venus ipsa Aeneidas suos potuit togatam, nec Venus ipsa Aeneidas suos potuit adiuuare, ut bono et aequo more coniugia mererentur, cladesque tanta inruit huius inopiae, ut ea dolo raperent moxque conpellerentur pugnare cum soceris, ut miserae feminae nondum ex iniuria maritis conciliatae iam parentum sanguine dotarentur? At enim uicerunt in hac conflictione Romani uicinos suos. Quantis et quam multis utrimque uulneribus et funeribus tam propinquorum et confinium istae uictoriae constiterunt! Propter unum Caesarem socerum et unum generum eius Pompeium iam mortua Caesaris filia, uxore Pompei, quanto et quam iusto doloris instinctu Lucanus exclamat: Bella per Emathios plus quam ciuilia campos Iusque datum sceleri canimus. Vicerunt ergo Romani, ut strage socerorum manibus cruentis ab eorum filiabus amplexus miserabiles extorquerent, nec illae auderent flere patres occisos, ne offenderent uictores ma
Abbreviated transcription (Latin):
deoꝵi sic̃ in animalib mares & feminas. ⁊ Sub
h gͦ tot deorũ p̾sidio constituta roma: ñ tam
magnis & horrendis cladib qͣles ex multis pau.¬
cas cõmemorabo agitari affligiq debuit. Nimis
enĩ multos dõs grandi fumo suo canꝗͣ signo dato
ad tuitionẽ congregauerat: quib tẽpla altaria
saerificia sac̃dotes instituendo atq p̾bendo sũmũ
uerũ dm̃ cui uni hac rite gesta debentur offen-¬
derat. & felicior qͥdẽ cũ pauciorib uix̃: s qͣnto
maior facta ẽ. sicut nauis Nautas tanto plures
ad hibendos putauit. eredo desꝑans pauciores
illos sub quib in cõparatione peioris uitȩ me-¬
luis uixerat: ñ sufficere ad opitulandũ gran-¬
ditati suȩ. Rimo enĩ subipsĩs regib excepto nu¬
ma pompilio deqͦ iã supͣ locutꝰ sũ quantũ ma¬
lũ discordiosi certamiis fuit. qđ frẽm romuli
suo iam fouebat romanos rerũ dños gentenq

Expanded text:
deorum, sicut in animalibus, mares et feminas? — sub deorum, sicut in animalibus, mares et feminas? — sub hoc ergo tot deorum praesidio constituta Roma non tam magnis et horrendis cladibus, quales ex multis paucas commemorabo, agitari adfligique debuit. Nimis enim multos deos grandi fumo suo tamquam signo dato ad tuitionem congregauerat, quibus templa altaria, sacrificia sacerdotes instituendo adque praebendo summum uerum Deum, cui uni haec rite gesta debentur, offenderet. Et felicior quidem cum paucioribus uixit, sed quanto maior facta est, sicut nauis nautas, tanto plures adhibendos putauit; credo, desperans pauciores illos, sub quibus in conparationem peioris uitae melius uixerat, non sufficere ad opitulandum granditati suae. Primo enim sub ipsis regibus, excepto Numa Pompilio, de quo iam supra locutus sum, quantum malum discordiosi certaminis fuit, quod fratrem Romuli suo iam fouebat Romanos rerum dominos gentemque
Abbreviated transcription (Latin):
Rex quippe tarquinius ibi capitoliũ fabricatꝰ¬
ẽ. Eseulapius aũ ab epidauro ambiuit ad ro-¬
mã : ut ꝑiassimꝰ medicus in urbe nobilisfiina
artẽ głiosus cxerceret. Mlat̾ & iã dm̃ nescio
unde apesmunte. Indignũ enĩ erat: ut cũ euis
filius iã colli capitolino p̃sidet. ad huc ipsa iN
loeo ignobili latitaret. Quȩ tam̃ si om̃iũ deoꝵ
mat̾ ẽ: ñ solũ secuta ẽ. romã quosdã filios suos
uerũ & alios p̾cessit &iã secuturos. Miror
sane su piã peꝑit ernocephalũ: qui longe pꝰeci
uenit ex axgypto. Utrũ &iã deafebris ex illa
Nata sit: uidit esculapius ꝓ nepos eiꝰ. S unde¬
cumq Nata sit: ñ opior audebunt eã dicere
ignobilẽ du ꝑegrini. deã ciuẽ romanã. Sub
ħ tot deoꝵ presidio quos numerare qͥs pocest.
indigenas & alienigenas cęlites t̾restres. infer.¬
nos. marinos. fontanos. fluuiales. & ut uarro
dic̃ certos atq incertos. in om̃ibq generib

Expanded text:
rex quippe Tarquinius ibi Capitolium fabricauirex quippe Tarquinius ibi Capitolium fabricauit; Aesculapius autem ab Epidauro ambiuit ad Romam, ut peritissimus medicus in urbe nobilissima artem gloriosius exerceret; Mater etiam deum nescio unde a Pessinunte. Indignum enim erat, ut, cum eius filius iam colli Capitolino praesideret, adhuc ipsa in loco ignobili latitaret. Quae tamen si omnium deorum mater est, non solum secuta est Romam quosdam filios suos, uerum et alios praecessit etiam secuturos. Miror sane, si ipsa peperit Cynocephalum, qui longe postea uenit ex Aegypto. Utrum etiam dea Febris ex illa nata sit, uiderit Aesculapius pronepos eius; sed undecumque nata sit, non, opinor, audebunt eam dicere ignobilem di peregrini deam ciuem Romanam. Sub hoc tot deorum praesidio quos numerare quis potest, indigenas et alienigenas, caelites terrestres infernos, marinos fontanos fluuiales, et, ut Varro dicit, certos adque incertos, in omnibusque generibus