comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rius dexisse peccatum : Tu autem haec multac
ea consentis esse que comittuntur ab uno quoque
homine motu propriȩ uoluntatis Gillud ergo
unum de eodem genereest: AGͣS R Simulcum
illo uno dico esse multa non precerillud potest
autem & hocrecte dicideeodem genere esse
si ad originem referatur quia duipsum ex primi
hominis uolunterte manauit : quando illius pec ca¬
tum intrauit inmundum & peromnes hominer
pertransiit Iuł dix Ut intellegatur ab uno quo¬
que motu pro prieuolun tatis at tractum &iã
non fecunditexs feminum sed studiorum praui¬
tros argu&ur : C& erum siillud unumoriginale
uoluisses intellegi nonutique in sequentib: pecca¬
tcmulto dixiss& quȩpergratiam dimissates¬
tectur aq̃gR Quacre non dixis s& nisiquia
hocuolunt pelcgi ani sed non uult ueritas quec
pelconana rederguitur nouitas & uincitr
uanitas : Multarenim delicta ex quibus gratia
mittit in iustificationem simulcumiblo una

Expanded text:
rius dixisse peccatum: tu autem haec multa rius dixisse peccatum: tu autem haec multa ea consentis esse, quae committuntur ab unoquoque homine motu propriae voluntatis: et illud ergo unum de eodem genere est. AUG. Simul cum illo uno, dico esse multa, non praeter illud: potest autem et hoc recte dici de eodem genere esse, si ad originem referatur; quia et ipsum ex primi hominis voluntate manavit, quando illius peccatum intravit in mundum, et per omnes homines pertransiit. CXII. JUL. Ut intelligatur ab unoquoque motu propriae voluntatis attractum; et jam non fecunditas seminum, sed studiorum pravitas arguetur. Caeterum si illud unum originale voluisset intelligi, non utique in sequentibus peccata multa dixisset, quae per gratiam dimissa testatur. AUG. Quare non dixisset, nisi quia hoc volunt Pelagiani? sed non vult veritas, qua Pelagiana redarguitur novitas, et vincitur vanitas. Multa enim delicta, ex quibus gratia mittit in justificationem, simul cum illo uno
Abbreviated transcription (Latin):
imbut oscselaud auita Emitte renebeneficii pau¬
peris suspicionascer&ur: & sidixiss& graticc ex
uno iniustificationem nonta momnia uider &ur
abolerequam singula: Quod ergo premisit unum
peccatum fidem seruauit. Historiȩ quod subdidit
ex multis gratia iniustificationem munificenciam
lo quer&ur cumxpi gratia commendecr& nisi
Quȩ expositio ut rationi concinit itocuos destruit:
hoc enim ipso ꝯfiteriabi necesse est in omnibus supe¬
rioribus uerbis A postolum depeccato manicha ee
traducis non locutum quando in commemoratio¬
nem graticce multa absolui peccata monstrauit
XTS R Manich eos tuadiuuas quibus inducendi
aliam naturam malam dees locum negando origina¬
limalo essecausammiserie paruulorum
quam miseriam in paradyso utique non habe¬
iuł dix̃ Deistorum enim peccatorum genero
quȩ multa esse & dimitti omnia pergratiam
commendauit ostendit se &iam illud unum supo¬

Expanded text:
imbutos a se laudavit emittere, ne beneficii pauimbutos a se laudavit emittere, ne beneficii pauperis suspicio nasceretur: et si dixisset, Gratia ex uno in justificationem; non tam omnia videretur abolere, quam singula. Quod ergo praemisit unum peccatum, fidem servavit historiae: quod subdidit, ex multis gratia in justificationem, munificentiam loqueretur, cum Christi gratiam commendaret; nisi est? CX. JUL. Quae expositio, ut rationi concinit, ita vos destruit: hoc enim ipso confiteri tibi necesse est, in omnibus superioribus verbis Apostolum de peccato Manichaeae traducis non locutum, quando in commemoratione gratiae multa absolvi peccata monstravit. AUG. Manichaeos tu adjuvas, quibus inducendi aliam naturam malam das locum, negando in originali malo esse causam miseriae parvulorum: quam miseriam in paradiso utique non habeCXI. JUL. De istorum enim peccatorum genere, quae multa esse, et dimitti omnia per gratiam commendavit, ostendit se etiam illud unum supe
Abbreviated transcription (Latin):
Etaudi&is indignecre quoduos potius ab eodem
populo separamini: : Quantum autem adtin&
ad delicta uolunt cri& sicut & multis iuditium
mittit in condempnationem sic ex multis grxtiao
iniustificationem: Quare ergo dictum est iudi¬
tium &x uno in condempnationemigratia autẽ
ex multis delictis iniustificationem inisi quia hoc
loco non est opposita uoluntati uoluntas aut
imitationi imitatio sed generationis generatio:
si cutenim generatio iuditium habes ex uno in con¬
dempnationem itageneratio gratiam ex multis
deliotis iniustificationem: Clarũs est quoduoluit
in tellegi a postolus uossi subditces aures a peri¬
atis contenciosccora claudeis Iuł dix Pru¬
denterergo cumdeadam loquer&ur nominauit
unum peccatum quod uoluit intellegi formam
preuaricationis fuisse : Ideo in quarmunum & non
multa memorauit : Quia sciebat unum tantum
ad ccepeccatum intellegis historiã contineri:
hraciam uero & multis delictis iniustificationẽ

Expanded text:
et audetis indignari, quod vos potius ab eodem et audetis indignari, quod vos potius ab eodem populo separamini? Quantum autem attinet ad delicta voluntaria, sicut ex multis judicium mittit in condemnationem, sic ex multis gratia in justificationem. Quare ergo dictum est, Judicium ex uno in condemnationem, gratia autem ex multis delictis in justificationem; nisi quia hoc loco non est opposita voluntati voluntas, aut imitationi imitatio; sed generationi regeneratio? Sicut enim generatio judicium habet ex uno in condemnationem; ita regeneratio gratiam ex multis delictis in justificationem. Clarum est quod voluit intelligi Apostolus: vos si subditas aures aperiatis, contentiosa ora claudetis. CIX. JUL. Prudenter ergo, cum de Adam loqueretur, nominavit unum peccatum, quod voluit intelligi formam praevaricationis fuisse: ideo, inquam, unum et non multa memoravit, quia sciebat unum tantum Adae peccatum in legis historia contineri. Gratiam vero ex multis delictis in justificationem,
Abbreviated transcription (Latin):
ab eis iuditib: quimanichei utique non sunt
itecdecta ut persingula peccater quasi persingula
uulnera singula quoquȩ in dulgentia eremedia
prouider& diuersis quibaptis matib: peccatis
uaris ueniam preber& sed pro efficacissime
potestote medicine que criminibus id est male
uoluntatis operibus ammou&sur ita communi¬
ter subuenit ut diuersas species reatuum unius
ui consecrationis abstergeat. AVS N
Quo modo cum quedicas datam gratiam dñi
pro uestro arbitrio diuidentibus xp̃s ad par¬
uulos pertinere. Uideatur propteri
regum dĩ : quo non sibi baptisatos posseper¬
uenire concedit̃ ihs̃ autem sit ab eis prorsus
alienus. Quõ non in illis operatur unde hoc uoca¬
tur scriptum estenim uocabis nomen eiusihũ
Sontinuo que causcom subiciens quare ihm̃ : Ipse
enim saluum faci& inquid populum suum ap ecca¬
tis eorum: Quod in paruulis fieri negantes & a
nomineihũ illos & ab eius populo separatis

Expanded text:
ab eis judicibus, qui Manichaei utique non sunt.ab eis judicibus, qui Manichaei utique non sunt. data, ut per singula peccata, quasi per singula vulnera, singula quoque indulgentiae remedia provideret, diversisque baptismatibus peccatis variis veniam praeberet: sed pro efficacissimae potestate medicinae, quae criminibus, id est, malae voluntatis operibus admovetur, ita communiter subvenit, ut diversas species reatuum unius vi consecrationis abstergat. AUG. Quomodocumque dicas datam gratiam Dominpro vestro arbitrio dividentibus, Christus ad parvulos pertinere videatur propter regnum Dei, quo nonnisi baptizatos posse pervenire conceditis; Jesus autem sit ab eis prorsus alienus, quoniam non in illis operatur, unde hoc vocatur. Scriptum est enim, Vocabis nomen ejus Jesum; continuoque causam subjiciens, quare Jesum: Ipse enim salvum faciet, inquit, populum suum a peccatis eorum . Quod in parvulis fieri negantes, et a nomine Jesu illos, et ab ejus populo separatis:
Abbreviated transcription (Latin):
peccato quia & primus ille homo ꝑunum pecca¬
tum deliquendi prebuit &emplum. & sicut
illi ipsi ad condempnationem una preuarica¬
tio abundauit: sic &iam coseris ad reatum
una potest culpo sufficere Propter quod¬
& ec clesicostes qui in uno peccauerit multee
bonco perdit: &ia cobus: sito tam legem obser¬
uas offendas autemin uno factus es omniu
reus AQ̃SR Ergo peccatum a dece ipsum solũ
lccesit non &genus humanum non enimintare¬
tum eris ab surdus ut dicas peccato dius lesa seẽ
uelledi homines nescientes uel non credentes utrũ
fuerit &quid egerit: quice & sinescienterhoroa¬
nef ntur aliquidimitantur eo tamen pecca¬
to ledi &fiert poratores quod ante annorũ
milia factus esse nesciunt nimis insipien ter
dicis Nisi hoc peccatum ad omnes generationes
transisse sao tecris Dicentes autom quod ad ae
peccatum ipsum solumlceserit. Enon genus
huma num nisi dam nore pelcgius damnar&ꝰ

Expanded text:
peccato: quia et primus ille homo per unum peccapeccato: quia et primus ille homo per unum peccatum delinquendi praebuit exemplum; et sicut illi ipsi ad condemnationem una praevaricatio abundavit, sic etiam caeteris ad reatum una potest culpa sufficere. Propter quod Ecclesiastes, Qui in uno peccaverit, multa bona perdit ; et Jacobus, Si totam legem observaveris, offendas autem in uno, factus es omnium reus . AUG. Ergo peccatum Adae ipsum solum laesit, non et genus humanum. Non enim in tantum eris absurdus, ut dicas, peccato ejus laesos esse vel laedi homines nescientes, vel non credentes utrum fuerit, et quid egerit: quia etsi nescientes homines aliquid imitantur, eo tamen peccato laedi et fieri peccatores, quod ante annorum millia factum esse nesciunt, nimis insipienter dicis; nisi hoc peccatum ad omnes generationes transisse fatearis. Dicentes autem quod Adae peccatum ipsum solum laeserit, et non genus humanum, nisi damnaret Pelagius, damnaretur
Abbreviated transcription (Latin):
sumptioni uenia deb&ur quia ad curandum inna¬
ties pestes uirtus ei defuit non uoluntcos a qͦSR¬
amres ponsum est intellege &tace aliter gratia
cestantem facit adque adiuuat. Aliter uictorẽ
si ne hoste ullo uel eterno uel interno in gerna
pace conseruat: Istalaboriosa militia est in pre¬
senti seculo illabeatare quies infuturs̃ sed situ
cum uitiis carnalibus inte ipsobellum nongeris
Ierubescẽ sigeris ommutesce Iuł di&x Quidigitur
hac disputatione confectum est sensu i uidelic &
tuo e apostolo non conuenire. A postolus enim
ait multa delicta graticceliberalitate donari:
ogmauero tuumas serit unum peccatumna¬
turale quod legem peccati uocas in cunctis homi¬
nibus desideria iniqui tatis effingere. In ab so¬
luto itaque est antenaturam quȩ estopus dĩ
ab illo argui uoluntatem: Non autem aliter
prorsus elo quidebuit quam eloquutus est
id est &xuno condempnationem ficeri posse

Expanded text:
sumptioni venia debetur, quia ad curandum innasumptioni venia debetur, quia ad curandum innatas pestes virtus ei defuit, non voluntas. AUG. Jam responsum est: intellige, et tace. Aliter gratia certantem facit, atque adjuvat; aliter victorem sine hoste ullo, vel externo, vel interno, in aeterna pace conservat: ista laboriosa militia est in praesenti saeculo, illa beata requies in futuro. Sed si tu cum vitiis carnalibus in te ipso bellum non geris, erubesce: si geris, obmutesce. CVII. JUL. Quid igitur hac disputatione confectum est? Sensui videlicet tuo et Apostolo non convenire. Apostolus enim ait, multa delicta gratiae liberalitate donari: dogma vero tuum asserit, unum peccatum naturale, quod legem peccati vocas, in cunctis hominibus desideria iniquitatis effingere. In absoluto itaque est, a te naturam quae est opus Dei, ab illo argui voluntatem. Non autem aliter prorsus eloqui debuit, quam elocutus est, id est, ex uno condemnationem fieri posse
Abbreviated transcription (Latin):
uel non mou&ur: Vnde sit ut ipsumpii quibus uel non¬
dum subuenit uelnum quami sub uontura est gcctia
quȩ iusti ficatim pium cdii icegs aliiminus percent.
Iuditiu mergo &x uno in condem ꝑnectionem quia
damntctur & hi quiunum illud genercetione
trcexerunt Crectia autem ex multis dilectis mius¬
tificationemquia non solum illud cum quo ncos eitꝰ
homo sed quid quidecliud delictorum uo lun tectis u¬
susillimelo ad didis tollic : Heccest apostoli corum
uerborum calttolica ueritas quam nulla hach&ica
loquec citcte de precucos quanta lib&nos prolixita¬
Acperhoc si estncctura lo poccatum teentorum autor
mcolorum groctia xp̃i nequeequam multee delietee do¬
ncendo iusti fic octionem operoctur sedu nipeccato
indalgen donegotium benignitatis &sequitur.
Quo dcum ses pond& ao turcom fidem feeti&.
promissis sibȩo quȩ dicuntur perpeccati uulnus
inuecta curauerit: C&erum si& postremiedia
qued nullit eadem tamendiabolicorum morbo¬
rum series perseuerat uobo eius gratificatio pre¬

Expanded text:
quibus vel nondum subvenit, vel nunquam subventura est gratia, quae justificat impium, alii magis, alii minus peccent. Judicium ergo ex uno in condemnationem, quia damnantur et hi qui unum illud generatione traxerunt: gratia autem ex multis delictis in justificationem, quia non solum illud cum quo nascitur homo, sed quidquid aliud delictorum voluntatis usus illi malo addidit, tollit. Haec est apostolicorum verborum catholica veritas, quam nulla haeretica loquacitate depravas, quantalibet nos prolixitaAc per hoc, si est naturale peccatum tantorum auctor malorum, gratia Christi nequaquam multa delicta donando justificationem operatur: sed uni peccato indulgendo negotium benignitatis exsequitur; quod cum se spondet acturam, fidem faciet promissis, si haec quae dicuntur per peccati vulnus invecta curaverit: caeterum si et post remedia quae detulit, eadem tamen diabolicorum morborum series perseverat; voto ejus gratificatio, prae
Abbreviated transcription (Latin):
accesserit quem non habent paruuli in multas &ua¬
rias cupiditctis arbor multorũ pollulat peccato¬
rum : Quod ante quamfier& &iam ipsum unum tra¬
cebat ad damnationem siante uolundectis us ũ
paruulis finir & & hancuitamneque enim qui a
maior dam̃ñatio debeur tammaligo & multi pli¬
cato maclo ideo nullaparuo & nondum maltiplica¬
to debebatur. Quomodo ergo regeneratio quȩ
multiplicatum perusum uoluntetis malũ tollit
non plures prestoct queem nocuit genereedioen ho
uis quccm uis magni & multiplicis meeli nondumite¬
men auctum & nondum multi plicatum tregxtiuilus
Q uod solum si neulla pullu lȩctionȩ remaner& sinullus
uolumtectis usus quo aegr&ur & multiplican urae¬
ceder& . Volunteo r autem ante quã bona olibestecto
ado peraendam uercom iustitiam gcetiamdĩ sub¬

Expanded text:
accesserit, quem non habent parvuli, in multas et vaaccesserit, quem non habent parvuli, in multas et varias cupiditates arbor multorum pullulat peccatorum: quod antequam fieret, etiam ipsum unum trahebat ad damnationem, si ante voluntatis usum parvulus finiret hanc vitam. Neque enim quia major damnatio debetur jam magno et multiplicato malo, ideo nulla parvo et nondum multiplicato debebatur. Quomodo ergo regeneratio, quae multiplicatum per usum voluntatis malum tollit, non plus praestat, quam nocuit generatio, quae hujus quamvis magni et multiplicis mali, nondum tamen auctum, et nondum multiplicatum traxit initium, quod solum sine ulla pullulatione remaneret, si nullus voluntatis usus, quo augeretur et multiplicaretur, accederet? Voluntas autem, antequam bonae libertati ad operandam ver
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntaria sil &xpeccati hecbitect in mem brisqrtirã nidõ
mimaginem &opusdinupciarum uerecundia
&iocunditate sostitcoest si frut ex di aboli inuis ce¬
ribus pangitur ante animam & cuminc rementis
naturalibus adolescit frondescit & pestisera
fruge in grauescit. Si ha ec in quam ut dicitis un a pri¬
mihominis culpa progenuit Consequentius dicitur
& un odelicto in condempnationem genusirȩ mor¬
teclium : quam ex multis delictis gatiam libera re
ut magis propriae intellegatur diciposse. hȩc gra¬
ticc ex uno delicto libercere quos liberat Nulla enĩ
alia motu propriȩ uobuntatis addunturi siomne
malum fracto arbitrii libestoete exclusa hones¬
tate desiderii infectrix seminam cubpa primi
genitoris operatur A q̃S RaVndefieri potest
ut homo qui conaris a postolica uerba peruertere
possis loquinisi peruerse namutique cum ad illud
delictum quod generatio trahit usus uoluntatis

Expanded text:
voluntaria; si lex peccati habitat in membris, quae tyrannidem voluntaria; si lex peccati habitat in membris, quae tyrannidem in imaginem et opus Dei, nuptiarum verecundia et jucunditate sortita est; si frutex diaboli in visceribus pangitur ante animam, et cum incrementis naturalibus adolescit, frondescit, et pestifera fruge ingravescit: si haec, inquam, ut dicitis, una primi hominis culpa progenuit; consequentius dicitur ex uno delicto in condemnationem genus ire mortalium, quam ex multis delictis gratiam liberare; ut magis proprie intelligatur dici posse haec gratia ex uno delicto liberare, quos liberat. Nulla enim alia motu propriae voluntatis adduntur, si omne malum, fracta arbitrii libertate, exclusa honestate desiderii, infectrix seminum culpa primi genitoris operatur. AUG. Unde fieri potest ut homo qui conaris apostolica verba pervertere, possis loqui nisi perverse? Nam utique, cum ad illud delictum, quod generatio trahit, usus voluntatis
Abbreviated transcription (Latin):
lectur ammoneo Aisergo secundum nostrum sensũ
quo asseritur prima culpain formã prebuissepec¬
cantibus debuisse a postolum sicut gratiam e multis
delictis iustificationem dixit operari ĩtc ex multis
peccatis dicereregnas semostem : porro hoc argumento
contrate omnino luctaris conuinco enim secundum
domatuum in consequenter a postolum pronunciare
Cratia autem exmultis delictis in iustificationem qui di¬
xerat ex uno peccato iuditium in condempnationem :
Utenim egredientes denostris finibus in uestra regione
uersemur: Silibertas arbitrii primo est euersapec¬
cato &i nomni de inceps hominum genere manca
ad eo remansit ut non sit ei possibile nisitantum¬
modo malum facere non hochabeat infaculta te
electionem pastis alterius id est recedere a malo & focce¬
rebonimi sed iniguitaetis neces sitcete depressa app&en¬
tiae criminum parcore conpellitur: Sperrupta com¬
ni lecceius ticiae secctec sunt nocturclia quȩ fueroent

Expanded text:
lector, admoneo. Ais ergo secundum nostrum sensum, lector, admoneo. Ais ergo secundum nostrum sensum, quo asseritur prima culpa formam praebuisse peccantibus, debuisse Apostolum, sicut gratiam ex multis delictis in justificationem dixit operari, ita ex multis peccatis dicere regnasse mortem. Porro hoc argumento contra te omnino luctaris: convinco enim secundum dogma tuum, inconsequenter Apostolum pronuntiare, Gratia autem ex multis delictis in justificationem, qui dixerat, Ex uno peccato judicium in condemnationem. Ut enim egredientes de nostris finibus, in vestra regione versemur: si libertas arbitrii primo est eversa peccato, et in omni deinceps hominum genere manca adeo remansit, ut non sit ei possibile nisi tantummodo malum facere, non autem habeat in facultate electionem partis alterius, id est, recedere a malo et facere bonum; sed iniquitatis necessitate depressa appetentiae criminum parere compellitur: si perrupta omni lege justitiae, facta sunt naturalia quae fuerant
Abbreviated transcription (Latin):
quia multo magis habundasse gratia saluatoris
admedendum quam preuaricatio praruhom ious
ad nocendum sequitur. O nonsicutin perunou uor¬
cantem iaccest &donumi Namiuditium exuno in con¬
dempnationem gratia autem & multis delicts
in iustificationem: Quod tudelictum unum adeun¬
dem nationem sufficiens originale esse contendis
in omnes uidelic& homines pertransiens:
Gratiam autemideo exmultis deliotis in iusti¬
ficationem dici quia non solum illud unum soluit
quod originaliter trahitur sed &ĩam c&era quȩ
inino quoque homine motu proprie uolunta¬
tis adduntur. Ad quod confirmandum paulo
post cergumentaris quicsihoo unum delictum
ađ condempnationem sufficiens apostolus dixis¬
s& imitatione susceptum adder edebuiss& omnes
homines ad condempnationem : Nonperunum
ire delictum̃ sed permulta sua queque uolunta te
commissa : Inquibus locis quõ elaqueandus est aposto¬
lifermo accassibus manicha eorum ut sit attentus

Expanded text:
quia multo magis abundasset gratia Salvatoris quia multo magis abundasset gratia Salvatoris ad medendum, quam praevaricatio primi hominis ad nocendum, sequitur: Et non sicut per unum peccantem, ita est et donum: nam judicium ex uno in condemnationem, gratia autem ex multis delictis in justificationem. Quod tu « delictum unum ad condemnationem sufficiens, originale esse » contendis, « in omnes » videlicet « homines pertransiens: gratiam autem ideo ex multis delictis in justificationem dici, quia non solum illud unum solvit, quod originaliter trahitur, sed etiam caetera quae in unoquoque homine motu propriae voluntatis adduntur. » Ad quod confirmandum paulo post argumentaris, quia si hoc unum delictum ad condemnationem sufficiens Apostolus dixisset imitatione susceptum, addere debuisset, omnes homines ad condemnationem non per unum ire delictum, sed per multa sua quaeque voluntate commissa. In quibus quoniam elaqueandus est Apostoli sermo a cassibus Manichaeorum; ut sit attentus
Abbreviated transcription (Latin):
& exposuerint quemam modum tota ex ipsa initio
sui catholica intellegit uel credit ecclesia quȩ doc¬
torum uerba simela sunt si c̃uos dicete non tim&is
quomodo egosum que sote capudhorum & causa ma¬
lorum nisiquiatues capudharum quasmihi rabio¬
sus ingeris calumniarum, Namsisa nocerebro
considerares humanȩuitȩ miserias aprimis
fl&ibus infantium usque ad &x tremos gemitis
morientium uideres profecto quod nec ego
nectu sed illeadam fuerit capudhorum Ecau¬
scc maclorum : Quod nolens uidere clausis ocu¬
lis clamas &iustum dĩ esseiuditium & non esse
originale peccatum. Quȩduo interse quam sint
contraria procul dubio cerneres nondico si ho¬
rum malorum capud non esses quia uti que non
ess&c si sanum capud haberes quod habere posses
si doctores sequendo catholicos capud pelagium
non haberes . Iuł dix̃ Exprimatur igitur uis ar¬
gumentorumꝰ tuorum postquam dixit paulus

Expanded text:
et exposuerint, quemadmodum tota ex ipso initio et exposuerint, quemadmodum tota ex ipso initio sui catholica intelligit vel credit Ecclesia: quae doctorum verba si mala sunt, sicut vos dicere non timetis; quomodo ego sum, quaeso te, caput horum et causa malorum; nisi quia tu es caput harum, quas mihi rabiosus ingeris, calumniarum? Nam si sano cerebro considerares humanae vitae miserias, a primis fletibus infantium usque ad extremos gemitus morientium; videres profecto, quod nec ego, nec tu, sed ille Adam fuerit caput horum et causa malorum: quod nolens videre, clausis oculis clamas et justum Dei esse judicium, et non esse originale peccatum. Quae duo inter se quam sint contraria, procul dubio cerneres, non dico si horum malorum caput non esses, quia utique non es; sed si sanum caput haberes, quod habere posses, si doctores sequendo catholicos caput Pelagium non haberes. CV. JUL. Exprimatur igitur vis argumentorum tuorum. Postquam dixit Paulus,
Abbreviated transcription (Latin):
ices perseuer& eius que uerbatua laedi exposi¬
tione non paciar que secundam regilam pro¬
latam rationis stulto impuro &impio &asse¬
ro dogmati repugare Nihilque eum propecca¬
tonaturali dixisse conuinco quatu in pudentia
ingeris ut uel prote mihiille respondeat : qui non
interrogatur quõ nec de eius sapientia dubitatꝰ:
uel me uociferaris nolliaudire aba postolo quod
inte aba postolo nobis tradita intelle gentioce
sanitate detestor ÃSR Numquid non post
a postoli uerba ameinterposita nihilaliud quã
tacere debuisti &s tamen contrailla nihil dicens
nec secundum illa &liquid dicens mihinontaces
&iactas interc& era quod egosim capudhorum
& causa malorum : Quasi etgo prior uel credide¬
rim ueles se disputauerim originale peccatums
tim qui ppe imperitus haectua credis esse lectu¬
ros : Quinesciant quam multi antenos ec desiȩclari¬
que doctores : Sicistoc a postoliuerba intelloxerir

Expanded text:
itas perseveret, ejusque verba tua laedi exposiitas perseveret, ejusque verba tua laedi expositione non patiar, quae, secundum regulam prolatam rationis, stulto, impuro, et impio assero dogmati repugnare, nihilque eum pro peccato naturali dixisse convinco; qua tu impudentia ingeris, ut vel pro te mihi ille respondeat, qui non interrogatur, quoniam nec de ejus sapientia dubitatur; vel me vociferaris nolle audire ab Apostolo, quod in te ab Apostolo nobis tradita intelligentiae sanitate detestor? AUG. Numquid non post Apostoli verba a me interposita nihil aliud quam tacere debuisti? Et tamen contra illa nihil dicens, nec secundum illa aliquid dicens, mihi non taces, et jactas inter caetera, quod ego sim caput horum et causa malorum: quasi ego prior vel crediderim, vel esse disputaverim originale peccatum. Tam quippe imperitos haec tua credis esse lecturos, qui nesciant quam multi ante nos Ecclesiae clarique doctores, sic ista Apostoli verba intellexerint
Abbreviated transcription (Latin):
uobis uiesse cum deserimini rationis uexilio
AGSR Uis non timere potestatem bonum fac:
non est autem bonum contra a postolicum sen¬
sum & serere & ccsserere her&icum sensum:
Quid ad huc queris eamen quod iam factum est
apud a postolicam sedem: Quod deni que iam fac¬
tum est in epis copali iuditio palestino ubi pelagi¬
us uestri auctor erroris proculdubio damna¬
co ercenda est potestatibus xp̃ianis. Iuł dix
Ced nontua opinio apud prudentes tantum uale¬
Obit utcumtusis capudhorum & causa malorum
de conflictu medio a postolite abicctione subducas
& potes illum prote esse feriendum quo potissi¬
mum contrauos preceptore armamur acprinci¬
pe. Utergo quid tibi dicendunsit consequenter
agoscas simihi etibi super hocess& nulla dissen¬
sio quod a postolus naturali pec cato manicha eo¬
rum dogna firmar& Et tunc tuum capud
p&entiillum constanter opponeres : Nuncuers
cum inuiolabilis apud me magistri gentium digni¬

Expanded text:
vobis vi esse, cum deserimini rationis auxilio. vobis vi esse, cum deserimini rationis auxilio. AUG. Vis non timere potestatem? Bonum fac . Non est autem bonum, contra apostolicum sensum exserere et asserere haereticum sensum. Quid adhuc quaeris examen, quod jam factum est apud apostolicam Sedem; quod denique jam factum est in episcopali judicio Palaestino, ubi Pelagius, vestri auctor erroris, procul dubio damnacoercenda est a potestatibus christianis. CIV. JUL. Sed non tua opinio apud prudentes tantum valebit, ut cum tu sis caput horum et causa malorum, de conflictu medio Apostoli te objectione subducas; et putes illum pro te esse feriendum: quo potissimum contra vos praeceptore armamur ac principe. Ut ergo quid tibi dicendum sit, consequenter agnoscas: si mihi et tibi super hoc esset nulla dissensio, quod Apostolus naturali peccato Manichaeorum dogma firmaret, tunc tuum caput petenti, illum constanter opponeres: nunc vero cum inviolabilis apud me Magistri Gentium dign
Abbreviated transcription (Latin):
Smnonines homines ad condemꝑnationem iteo dit
S unius iustificationem in omnes hominer adaua¬
S si ccli quid confeceris in sultando de nobis lo¬
S querisi Ad huc permaneant inuanitaono
mentirruȩ & dicant unum hominem non pro
suillud unum sit tantum ideo neum est perdũ¬
cere ad condem pnationem &iam nullis ad¬
ditis :c &eris sicut perducit paruulos mori en¬
tis quiex adam nascuntur si in xp̃o renascant᷑
quidergo a nobis queritis te quod non uftult ab
Rapostolo audire perquid pec catum inuenia tur
inparuulo ut rum auoluntatem anpernup¬
tias anperpccrentes : Ecce audi at ꝑquid au¬
diat & taceat perquid pec catum inuenia tur
in parculo. A postolus perunius delictum in¬
quid ⁊ in omnes homines ad condempnationem
Nihilte quidem magis timere quam in terro.¬
gationem perscruta tricem animitui & dog¬
matis nouimus: inde est quippe quod omnibus
opibus negationem ex aminis amundi potesta¬
tibus comparatis: intellegras enim agendum

Expanded text:
in omnes homines ad condemnationem, ita et per unius iustificationem in omnes homines ad iusi aliquid confeceris, insultando de nobis loqueris: « Adhuc permaneant in vanitate mentis suae, et dicant unum hominem non propi illud unum sit tantum, idoneum est perducere ad condemnationem, etiam nullis additis caeteris; sicut perducit parvulos morientes, qui ex Adam nascuntur, si in Christo non renascantur? Quid ergo a nobis quaerit iste, quod non vult ab Apostolo audire, per quid peccatum inveniatur in parvulo; utrum per voluntatem, an per nuptias, an per parentes? Ecce, audiat per quid, audiat et taceat, per quid peccatum inveniatur in parvulo: Apostolus, Per unius delictum, inquit, in omnes homines ad condemnationem » . Nihil te quidem magis timere quam interrogationem perscrutatricem animi tui et dogmatis novimus: inde est quippe, quod omnibus opibus negationem examinis a mundi potestatibus comparatis; intelligitis enim agendum
Abbreviated transcription (Latin):
cus abiliur est proelio supenrtum eẽ quamuitio: Aũc
Sitibi plac& in nocentiã paruulorum remoue ab ein
si poter grrue iugum qđ ẽ suꝑfilios adam : adieexitur
deuentre matrir eorum: sed puto qđ scriptura q: hoc
dix̃ melius tenouerat quiderr& in nocentia creatu¬
re & quid iusticia creatorir: qui sautem ñ uideat.
si habent paruuli qualem p̃dicar in nocentiam in
girui iuga eorum di ñ eẽ iusticiamꝰ porro quiaia
iugo gixui eorum diuina iusticia ẽ non ẽ in eir talisqͣ¬
lemp̃dicar in nocentiã nisi foste tibi in hac questione

Expanded text:
cusabilius, praelio superatum esse quam vitio. AUG. Si tibi placet innocentia parvulorum, remove ab eis, si potes, grave jugum quod est super filios Adam a die exitus de ventre matris eorum . Sed puto quod Scriptura, quae hoc dixit, melius te noverat quid esset innocentia creaturae, et quid justitia Creatoris. Quis autem non videat, si habent parvuli, qualem praedicas, innocentiam, in gravi jugo eorum Dei non esse justitiam? Porro, quia in jugo gravi eorum divina justitia est; non est in eis talis, qualem praedicas, innocentia. Nisi forte tibi in hac quaestione
Abbreviated transcription (Latin):
dor apparuerit: Iamigitur eius cum quo agimus
uerba ponamus Equidem in illo capite dictorũ suo¬
rum quousque ad figulum peccatorem dm̃ suum
adduxerat contra quod libro priore conflixim:
Tenuiter dixit ꝑunum hominem peccatũ in trasse
inmundum. Nos est autem in e positione loci ipsius
immoratus postquamuero multis uerbis contrailla
& cerptac que adse confirmat missa disseruit ꝑ uenit
ad ccliquem dictorum meorum locum quem sibi qua
conuolauit inquadic̃ ꝑunum hominem peccatum
intrasse inmundum & secundum dogna suum con¬
textu lociipsius ex ponere molitus es propter quode
prermissis aliisad eam properaui partem
It quia me promiseram hanc esse questionem in se¬
cundo uolumine soluturum & fidem promisionis
implerem : Cargumentacio illius quȩ ess& often¬
derem nẽ potarer fecisse fraudem si illius &xpositi

Expanded text:
dor aperuerit. Jam igitur ejus cum quo agimus verba ponamus. Equidem in illo capite dictorum suorum, quod usque ad figulum peccatorum Deum suum adduxerat, contra quod libro superiore confliximus, tenuiter dixit, per unum hominem peccatum intrasse in mundum: non est autem in expositione loci ipsius immoratus. Postquam vero multis verbis contra illa excerpta, quae ad se confirmat missa, disseruit, pervenit ad aliquem dictorum meorum locum, quem sibi quasconvolavit, in qua dicit, per unum hominem peccatum intrasse in mundum; et secundum dogma suum, contextum loci ipsius exponere molitus est: propter quod ego, praetermissis aliis, ad eam properavi partem, ut quia me promiseram hanc esse quaestionem in secundo volumine soluturum, et fidem promissionis implerem, et argumentatio illius quae esset ostenderem, ne putarer fecisse fraudem, si illius expositi
Abbreviated transcription (Latin):
men in misteriorum mutanturor diniburlsed
hec gnrtia non aduerratur iusticia e q: maculior
elut iniquitat: nec set c̃peccata sed purgat qͦ ab¬
soluit reos non calumniatur in nocuor: xp̃
enim qui estruioperis redemptor aug& circa
imaginem suami continua largitate benesitia
et quor secenrt condendo bonor feccit innouan¬

Expanded text:
amen in mysteriorum mutantur ordinibus. Sed amen in mysteriorum mutantur ordinibus. Sed haec gratia non adversatur justitiae, quae maculas eluit iniquitatis; nec facit peccata, sed purgat; quae absolvit reos, non calumniatur innocuos: Christus, enim, qui est sui operis reimaginem suam continua largitate beneficia, et quos fecerat condendo bonos, facit innovan
Abbreviated transcription (Latin):
men incurrerent &studiosor secirca amore
adoi conprobarene mumienda igtum nob
sta parrest conturim p&um uanitatir : et conserno¬
ne breui subloquentium consuendum: Norigc̃
incantum gurtia bapcisma tiromnibur utilem& a¬
tibus consitemur: utcunstor qui illam non necersa¬
riam etiam paruulir putint : ȩt̃ noferiamurana¬
dematȩ: sed hanc gixciam locupl&em spiti tali¬
burdon ixcredimur q̃ multir opim amuneriburac
reuerenda uistutibur pro in firmitatum generib:
et hamanorum statuum diuernitatibur unꝗtã m̃e¬
diorum conlatricẽ quam munerum ustutum
medicatur: Quaecum ammou&ur non est mu¬
caenda procacusir: Iamenim ipsa donasua proac¬
cedendum capacitate dispensat: sicutenim᷑ dmr
excolendar ipse quoq autd& rimenta aut augñ
tpatiuntur sedidem semper atq. unomo do
seh abenter multi plici de conentur afrectu: Iit &
secundum a postolum una fider uniumbaptismo
& multiplicantur & dilatintur indonir neleo¬

Expanded text:
imen incurrerent, et studiosos se circa amorem imen incurrerent, et studiosos se circa amorem fidei comprobarent. Muniendaista pars est contra impetum vanitatis, et confessione brevi os obloquentium consuendum. Nos igitur in tantum gratiam baptismatis omnibus utilem aetatibus confitemur, ut cunctos, qui illam non necessariam, etiam parvulis putant, aeterno feriamus anathemate. Sed hanc gratiam locupletem spiritualibus donis credimus, quae multis opima muneribus, ac reverenda virtutibus, pro infirmitatum generibus, et humanorum statuum diversitatibus, una tam remediorum consolatrice quam munerum virtute medicatur. Quae cum admovetur, non est mutanda pro causis: jam enim ipsa dona sua pro accedentum capacitate dispensat. Sicut enim arteexcolendas, ipsae quoque, aut detrimenta, aut augmenta patiuntur, sed eodem semper atque uno modo se habentes, multiplici decorantur effectu; ita et, secundum Apostolum, una fides, unum baptisma, et multiplicantur, et dilatantur in donis, nec t
Abbreviated transcription (Latin):
rum eadem sentienter: quos commem onrre
longum est: meisunt siagascir . & tui sunt: sed
mei dostorer improbatorer tui: Quomo do
igitur ormeum meorum q damnasti. Cum
istorum quorerse conspicir mearesse con¬
cordissimos & uera cirsimos potiusore ipse
dam eerir istrin&uluminibur ciuita tirdĩ
mente tenebro sirsima frontempuden cirsima
lingua pro cacirsima audescrimen obicere
manicheis: si autem non auder quur mihi
non ob aliud audernisi qui hoedico quoddicur
quibur non auder: Itł dx̃. Ibinam que
inc estame conlacur ordo uerboruni cunidiir
nece autorem dm̃ cueli et cerrę omnium quadi¬
eieis suno : Ac perhos e hominum propterquor
cunnlia facta sunt non autem mesuxi in nid
uis haec dicimur : illud de nob dirseminan diuir
etr qui a gnrciam xpĩdĩ neceriariam parubis
on putemur quo dxpĩ anor populor laudabibte
eoue hementer offendit: sitoomen disti persene¬
ftcrir nonnos arbitntrentur autoreneo eo
modo nec defne tribursuir falia credendo r¬

Expanded text:
rum eadem sentientes, quos commemorare longum est, mei sunt: si agnoscis, et tui sunt; sed mei doctores, improbatores tui. Quomodo igitur os meum meorumque damnasti; cum istorum, quos esse conspicis meos, concordissimo et veracissimo potius ore ipse damneris? Istisne tu luminibus civitatis Dei, mente tenebrosissima, fronte impudentissima, lingua procacissima audes crimen objicere Manichaei? Si autem non audes, cur mihi non ob aliud audes, nisi quia hoc dico, quod dicunt quibus non audes? LIII. JUL. Ibi namque hic est a me collatus ordo auctorem Deum coeli et terrae, omniumque quae in eis sunt, ac per hoc et hominum, propter quos cuncta facta sunt; non autem me fugit, inquio, cum haec dicimus, illud de nobis disseminandum e, quia gratiam Christi necessariam parvulis non putemus. Quod christianos populos laudabiliter et vehementer offendit: si tamen dicti per se nefarii non nos arbitrarentur auctores: eo enim modo nec de fratribus suis falsa credendo cr
Abbreviated transcription (Latin):
osten dirsedicir ostendi: &eimedõ credere quicatholi¬
corum semꝑ ecclesi a p̃dicatur ẽ sinimium cecus non sir
edocui : Iuł dex̃: Nuncuero consequent in spiciam : qͥ¬
b: hoc qđ expugnat si derpiorum tesomonis afsir¬
mare conerir sed quõ institui libro tuo secundo quem
alpiur d&ullit obuiare : nec fundatur rescripuiseri¬
ger paucis ad hucurq duma testimonium apħ quopluri¬
mum tibi uiderir muniri sermo ꝑueniat: Respon¬
dendum e illirergo quȩ supra posui uerbistuir. hȩcq
qui a cuncta ec clesiae catholice pestonr conuenitfidem q̃
inodo ocito duitur tuedit amatq fundatã clara quoda
eccleniari ũprort aliud cum paruulir curruntmin¬

Expanded text:
olicorum semper Ecclesia praedicatus est, si nimium caecus non sis, edocui. LII. JUL. Nunc vero consequenter inspiciam, quibus hoc, quod expugnat fides piorum, testimoniis affirmare coneris. Sed quoniam institui libro tuo secundo, quem Alypius detulit, obviare, ne confunderetur rescripti series, paucis adhuc, usque dum ad testimonium Apostoli, quo plurimum tibi videris muniri, sermo perveniat, respondendum est. Illis ergo, quae supra posui, verbis tuis haec quae quia cuncta ecclesiae catholicae pectora conuenit fidemque ipsam antiquitus traditam atque fundatam clara quodam ecclesiam non propter aliud cum paruulis currunt, n
Abbreviated transcription (Latin):
Nl&ibi nartentiumq a dextremor halitur morientium
scir tantum̃ sidelib: sedinalia uita felicitste palomercas
ut drecipro liocigitur do meo quem mibi qua le nueredo
omniscreatura & sc̃a scriptura denuntiat rectiur dixi
facceresi nec librorum teconcestatione dignũ putareni
beant ponderir nrtionirq discutiam : opostunum fuit
ostendere priur nate credi eido. qui in catholicorum

Expanded text:
litus morientium; sanctis tantum et fidelibus, sed in alia vita, felicitate promissa. LI. JUL. Pro hoc igitur Deo meo, quem mihi qualem credo omnis creatura et sancta Scriptura denuntiat, rectius dixi facerem, si nec librorum te concertatione dignum putarem. beant ponderis rationisque discutiam, opportunum fuit ostendere prius, non a te credi ei Deo, qui in Catholicorum
Abbreviated transcription (Latin):
bur negrendam putatomnium bonorum ex ecnr¬
tionem mer&ur: Atiqͣ R In hi romnib quȩ
commemonsti gieciae dĩ muneribun illud qđ
prius posuisti daripro illam reis ueniam ñ uir
ad paruulos ꝑtinere : quo sullu in reatum negicrex
adam trrhere quurergo cenr multis negat᷑ dr̃
paruulir quisi ne hac grtia in illa & a temoriun t
quur in quam ñ eirdatur inluminatio spiritalir
adoptio filiorum dĩ municipa tur ierur ł celestis
scĩ ficatio atq: in xp̃i mem brr tnenrlatio & porser¬
sio regnicaelorum : haecne totmunentã necer¬
sana cotimaginibur suir nullum secundum uor
pocesttere st cum hocbenenscium nonas cepto ludhatau¬
lineter contneria paruulorum s tucerte dtban cauo¬
bir amolirerir inuidiam qua pidieitrino leani prit

Expanded text:
norum exsecrationem meretur. AUG. In his omnibus quae commemorasti gratiae Dei muneribus, illud quod prius posuisti, dari per illam reis veniam, non vis ad parvulos pertinere, quos ullum reatum negas ex Adam trahere. Cur ergo caetera multis negat Deus parvulis, qui sine hac gratia in illa aetate moriuntur? cur, inquam, non eis datur illuminatio spiritualis, adoptio filiorum Dei, municipatus Jerusalem coelestis, sanctificatio, atque in Christi membra translatio, et possessio regni coelorum? Haeccine tot munera tam necessaria, tot imaginibus suis nullum secundum vos potestas est, cum hoc beneficium non a se prohibeat voluntas contraria parvulorum? Tu certe ut hanc a vobis amolireris invidi
Abbreviated transcription (Latin):
tatir suȩ proculdubio ab eirpors& auferre: im̃mõnẽ
ullo modo illud imponer& imponiue ꝓmitter & nisi¬
peccata in eir cum quib: natisuns inuenir& : quorũ
Fecctumꝰ renatir idemipre miseri cordrer erdlao qeł e

Expanded text:
tatis suae, procul dubio ab eis posset auferre, imo ne tatis suae, procul dubio ab eis posset auferre, imo ne ullo peccata in eis, cum quibus nati sunt, inveniret, quorum reatum renatis idem ipse misericordissimus solvere
Abbreviated transcription (Latin):
arcȩc desia primitiuorum q̃ conscripticẽ incȩlir quur non
credir baptizandor paruulor erui de potestate tenebmn¬
rum: cum eor pp̃t hoc exsufflat adq ex orci & ecdesia
ut abeir potesticstenebrirrum mittatur foner glle uero
quenisperat iudicemnrtionalis creatura quȩ in scĩt ei
est & sidelib: legenob p̃terregnumbonis & supplicium
maliq testium locum p̃panruerit. & promiserit ñ
regenenrtir in nocentibustuir: quomodo aũt dicis nemi¬
nem prudentum prodño quem colimꝰ sanguinem fun¬
dere cum eum coluerit & pro eo sanguinem fu derieglo¬
rio sissimꝰ cyprianꝰ. quiuorinista questione suffocat di¬
cens paruulum exadam acrnalit̃ natum: contagiũ
mostis antiq prima natiuitate contrrhere : uiden &e
pociur reus  quiblarphemaristũ scõrũ mistyrum
dm̃i diciste colere omnipotentissimum equis simum
misericor dirsimum dm̃: sed ipse ẽ omnipotentirsim
qui iugumgnrue quo p̃munt᷑ filii adam exdienatiui¬

Expanded text:
cripta est in coelis, cur non credis baptizandos parvulos erui de potestate tenebrarum , cum eos propter hoc exsufflet atque exorcizet Ecclesia, ut ab eis potestas tenebrarum mittatur foras? Ille vero quem sperat judicem rationalis creatura, quae in sanctis ejus est et fidelibus, lege nobis, praeter regnum bonis et supplicium malis, quem tertium locum praeparaverit et promiserit non regeneratis innocentibus tuis. Quomodo autem dicis, neminem prudentum pro Domino, quem colimus, sanguinem fundere; cum eum coluerit et pro eo sanguinem fuderit gloriosissimus Cyprianus, qui vos in ista quaestione suffocat, dicens, parvulum ex Adam carnaliter natum, contagium mortis antiquae prima nativitate contrahere ? Videsne te potius reum, qui blasphemas istum sanctorum martyrum Deum? Dicis te colere omnipotentissimum, aequissimum, misericordissimum Deum: sed ipse est omnipotentissimus, qui jugum grave, quo premuntur filii Adam ex die nativi
Abbreviated transcription (Latin):
narse cera staer disturur er manicheorum: sed ut
maledicurnon& uere dicir: Egoenim & mani¬
cheor d&estor. & ad iutorereorum in quib: appe¬
ar principaum: & utrorq adiuuante ac rub¬
ueniente dño dõ nr̃o. catholica ueritate redar¬
guo: sed ostendam meor: quosin me tento nequi¬
ur quanto a stutiur criminarir: in hac enim cau¬
ra ubi originalir peccati uestitur questio: prop¬
ter quodme nomine manicheorum atrocirsimir
digium arbi trxris obprobriis: meur est cypria¬
nur quicum peccasse nihil dixerit paruulum:
non ticmen tercuit eum contrrxisse peccati ex
adam prima natiuitate contagium: meur
est hilarius, quicum exponer& quod in psal¬
molegitur uiuet animamea & laudabitte
uiuere se in quid inhacuita non reputat: quip
pe dixenrt Ecceinini qui tatibur concep¬
tursum & in delictir peperitme in atermea:
Scie subpetcati origine & sub peccati legese
natum: meurest atuo dostore excellentirsime

Expanded text:
nasse te jactas. Dicturus es, Manichaeorum; sed ut nasse te jactas. Dicturus es, Manichaeorum; sed ut maledicus, non ut veridicus. Ego enim et Manichaeos detestor, et adjutores eorum, in quibus appetis principatum, et utrosque adjuvante ac subveniente Domino Deo nostro catholica veritate redarguo. Sed ostendam meos, quos in me tanto nequius quanto astutius criminaris. In hac enim causa, ubi originalis peccati vertitur quaestio, propter quod me nomine Manichaeorum atrocissimis dignum arbitraris opprobriis, meus est Cyprianus, qui cum peccasse nihil dixerit parvulum, non tamen tacuit, eum contraxisse peccati ex Adam prima nativitate contagium . Meus est Hilarius, qui cum exponeret quod in Psalmo legitur, Vivet anima mea et laudabit te: « Vivere se, » inquit, « in hac vita non reputat; quippe qui dixerat, Ecce in iniquitatibus conceptus sum, et in delictis peperit me mater mea » . « Scit sub peccati origine, et sub peccati lege se natum » . Meus est a tuo doctore excellentissime
Abbreviated transcription (Latin):
hec uerba nostrr & paulo ante dixenrt : demndenis¬
iunexit quod dexp̃o diximur quide eadem rexu sus¬
usq: commixtione nascinoluit. sed &iam hic pterꝰ¬
misit quod ego posui. & pereiur pretiam eruti de
pocestate teneburrum in regnum illiur quide
eicdem sexur utriurq commixcione nascinolunt
cnrnsfenantur: Vi de obsecroce quͦi ostr uerba
uita uittam quaminimicus omnino grtiae dĩ
ab illa a postoh sententia quadixit dedo patre
quinoseruit depotestate tenebrarum. & crenstu¬
lit in regnum sihi caritatis sua eimprobirsi me
&impursime paruolorseparsri : id eo proculdu¬
bio uerba ista p̃termittere quamponere maluit:
egonesum inimicur grxcia edĩ homo omnium
impudentirsime qui in primo libromeo und&u inic con¬
ax cusuo auulsa ntpuisti. ut aliquid sinenrtione girrirer:
profersionepune & plena ostuum misterur manicheo¬
rum madenstuorumq damnaui, Aũc R Num¬
quid uihaberer cicusam bonam conuitiando firo¬
tururer dictorum meorum orsicut in eum dam¬

Expanded text:
paulo ante dixerat. Deinde subjunxit quod de Christo diximus, Qui de eadem sexus utriusque commixtione nasci noluit. Sed etiam hic praetermisit quod ego posui: Ut per ejus gratiam eruti de potestate tenebrarum, in regnum illius, qui de eadem sexus utriusque commixtione nasci noluit, transferantur. Vide, obsecro te, quae nostra verba vitavit, tanquam inimicus omnino gratiae Deiab illa Apostoli sententia, qua dixit de Deo Patre, Qui nos eruit de potestate tenebrarum, et transtulit in regnum Filii charitatis suae ; improbissime et impiissime parvulos separari: ideo procul dubio verba ista praetermittere quam ponere maluit » . Egone sum inimicus gratiae Dei, homo omnium impudentissime, qui in primo libro meo, unde tu ista a contextu suo avulsa rapuisti, ut aliquid sine ratione garrires, professione pura et plena os tuum mysteriis Manichaeorum madens tuorumque damnavi? AUG. Numquid ut habeas causam bonam conviciando facturus es? Dic quorum meorum os, sicut meum dam
Abbreviated transcription (Latin):
tirsimꝰ &e quirsim̃ misericordissimꝰ in notes cenrso
ldsplendore uistutum. sicctor ominium qũ enent.
dispensator eorum qusunt. examinator cunctorũ
qui & sunt & futurit & suerunt in ultimo die : Tnr̃
caelũ & cunta simul elim̃ta mõturur excitatorci¬
nerum & corporum resticutor: Sed propt̃ solam
iusticiam huec qediximꝰ cunsta ficsturur. aũc R
sidm̃ patri archarum colis. quareñ credis circum¬
cisionem ostaui diei quep̃cepta ẽ abnr hȩ p̃sigunr¬
cionem fuisse regenentcionis in xp̃o: hoc eNuim
si crederes uidere non potuirse iuste animam paruuli &¬
cerminari depopulo suo sidie non circum cider&ur ostan
nisi alicui furr&e obligata peccato sidm̃ proph&arũ coln

Expanded text:
equissimus, misericordissimus, innotescens lo splendore virtutum; factor omnium quae non erant, dispensator eorum quae sunt, examinator cunctorum qui et sunt, et futuri sunt, et fuerunt, in ultimo die: terram, coelum, et cuncta simul elementa moturus: excitator cinerum, et corporum restitutor: sed propter solam justitiam, haec quae diximus, cuncta facturus. AUG. Si Deum Patriarcharum colis, quare non credis circumcisionem octavi diei, quae praecepta est Abrahae, praefigurationem fuisse regenerationis in Christo? Hoc enim si crederes, videres non potuisse juste animam parvuli exterminari de populo suo, si die non circumcideretur octavo , nisi alicui fuisset obligata peccato? Si Deum Prophetarum colis,