comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Manus be ueficia
nr̃a geminare.
nec semel prestat largitas
collala. tastidium. magisq
nos prouocant. ad freq̃ues
iuscipere meruerunt. i Iouis
cuim iuditium impenditur.
fauor autẽ semel placitis ex¬
hibetur. Decorum est namq
principis arbitria uon here.¬
re. quia cõmendantur prio¬
ra: posterioribus honis et tir¬
matur omnis indubitat.a de
repetitione sententia pridẽ
tibi honorum tribuiuus gra¬
dum. nunc fastigium conce¬
dinius dignitatum. ut et
anteriora merito contulisse
uideaniuir. et in scque ntibꝰ
constantiam tenere nr̃a be¬
nignitas estimetur. Non
em̃m relinqui in gladios pa¬
timur qui generis claritate
predicantũr. Currat quin
immo honorum gratia per
parentes sub imp̃crio boni
principis: ouinium fortuna
proficiat. Han quis despe¬
ret augmentum ubi est in a¬
more donũ. et prestare pro¬
positum: huius experimen¬
ta clementie tenes me appro¬
basse. cum soli genitalis for¬
tuna. derelictã uelut quodã
post limimo in antiquam

Expanded text:
mamus beneficia nostra geminare, nec semel praestat largitas collata fastidium; magisque nos provocant ad frequens suscipere meruerunt. Novis enim judicium impenditur, favor autem semel placitis exhibetur. Decorum est namque principis arbitria non haerere, quia commendantur priora posterioribus donis, et firmatur omnis indubitata de repetitione sententia. Pridem tibi honorum tribuimus gradum, nunc fastigium concedimus dignitatum: ut et anteriora merito contulisse videamur et in sequentibus constantiam tenere nostra benignitas aestimetur. Non enim relinqui inglorios patimur, qui generis claritate praedicantur. currat quin immo honorum gratia per parentes, sub imperio boni principis omnium fortuna proficiat. nam quis desperet augmentum, ubi est in amore donum et praestare propositum? huius experimenta clementiae te retines approbasse, cum soli genitalis fortuna derelicta velut quodam postliminio in antiquam
Abbreviated transcription (Latin):
singulorum. Recolite naq
curici semoris affectũ quã¬
tis uos iuuit semper mune¬
tibus. Quotiens a uobis pro¬
ximarum gentium inmiuen¬
tia bella suspendit. Reddite fi¬
lio eius gratiam: quam lamẽ
agnoscitis uestris ut ilitatibus
attributam. IIam si tanto re¬
gno aliquid preualuerit uos
aggredi: sine dubitatione
presiant. Qua propter eicd¬
lentiani uestram epistolari
sermone salut andes. per legi¬
tos nostros illum et illum presenti¬
um portitores uerbo uobis aliqua
clicenda commisimus. ut uosꝗ.
nostrum sequimim deo iuuante
dispositum. Unus uos complecta¬
tur assensus. et foris ħ agatis. ne
in uestris prouintiis drncare
possitis.
Ludimi xegi francorum. łħo .R.

Expanded text:
singulorum. recolite namque singulorum. recolite namque Eurici senioris affectum, quantis vos iuvit saepe muneribus, quotiens a vobis proximarum gentium imminentia bella suspendit. reddite filio eius gratiam, quam tamen agnoscitis vestris utilitatibus attributam. nam si tanto regno aliquid praevaluerit, vos aggredi sine dubitatione praesumit. Quapropter excellentiam vestram epistulari sermone salutantes per legatos nostros illum et illum praesentium portitores verbo vobis aliqua dicenda commisimus, ut vos, qui nostrum sequimini deo iuvante dispositum, unus complectatur assensus et foris hoc agatis, ne in vestris provinciis dimicare possitis. IIII. LUDUIN REGI FRANCORUM THEODER
Abbreviated transcription (Latin):
Uperbiam diuita¬
ti semper exosam.
persequi debet generalita¬
tis assensus Nam qui uult
opmabilem genlem uolunta¬
ria mĩquitate subuertere.nõ
disponit ceteris iusta serna¬
re. Pessima cõsuetucdo est de¬
spicerei ueritatem. credit si¬
bromimna cedere. si clatum
contigerit in abhominabi li
certamine superare. Et ideo
uos quos conscientie uirtus
erigit. et consideratio defesta¬
bilis pre sumptionis accendu
legatos nr̃os una cum meis e
frãtris nr̃i gundibadi regis
ad francorũ regem ludũm
destinare. ut aut se deWisi¬
gotharum conflictu conside¬
rata equitate iũspendat. et
leges gentium querat. aui
omnium patiatur incursũ.
qui ł antorum iuclitium
indicat esse tenendum. Quid
querit ultra. cii offertur ab¬
soluta iusticia: Dicam pla¬
ne quod sentio. Qui sine lege
uult agere.cinctorum dispo¬
int. regnare quassare. Sed me¬
lius inter mitia pernitiosa
reprimatur assumptio. uł si¬
ne labore per fitiatur omniũ.
quod certamen esse poterat

Expanded text:
uperbiam divinitati semper exosam persequi debet generalitatis assensus. nam qui vult opinabilem gentem voluntaria iniquitate subvertere, non disponit ceteris iusta servare. pessima consuetudo est despicere veritatem. credit sibi omnia cedere, si elatum contigerit in abominabili certamine superare. Et ideo vos, quos conscia virtus erigit et consideratio detestabilis praesumptionis accendit, legatos vestros una euni meis et fratris nostri Gundibadi regis ad Francorum regem Luduin destinate, ut aut se de VVisigotharum conflictu considerata aequitate suspendat et leges gentium quaerat aut omnium patiatur incursum, qui tantorum arbitrium iudicat esse temnendum. quid quaerit ultra, cui offertur absoluta iustitia? dicam plane quod sentio: qui sine lege vult agere, cunctorum disponit regna quassare. Sed melius inter initia perniciosa reprimatur assumptio, ut sine labore perficiatur omnium, quod certamen esse poterat
Abbreviated transcription (Latin):
nis rebus excedere nunc iui
ustitie tatio per suadet.
ab uno quoq postula¬
ti. quod ei iniuingi. et pecu.¬
mas publicas instanter que¬
tere. ne debitorem neglectꝰ
debeat ingrauare. Nam si re¬
missio in ammonitionibus ue¬
mat. custos necesse est contep̃¬
tus inuoluat. et quod ãmodo
nascitur de pietate crude¬
litas. si quem neggligis amno.¬
nere postea cogaris exigere.ii.¬
tilis est ergo cura predicere.
quoniam et occasio subtrahi¬
tur delictis. et locus emen
datur illicitis. Quapropter
illustris uiri comitis sactaꝵ
largitionum luggestione
com̃perimus pridem tibi se¬
cundum morem ueterem.
exactionem binorum et ter¬
norum fuisse delegatam.
Undete presentibus com¬
monemus affatibus. ut le¬
cundum canonicarie tide.
tempora debeas constituta
complere. ne quicquid dii¬
pendii assis publicus susti¬
nuerit de proprio exsolue¬
re tu cogatis.A quo nec tã¬
te uissioni est habua reue¬
tentia. nec side sue promis¬
sionis implela

Expanded text:
nis rebus excedere, non videnis rebus excedere, non videustitiae ratio persuadet ab unoquoque postulari, quod ei constat injungi, et pecunias publicas instanter quaerere, ne debitorem neglectus debeat ingravare. Nam si remissio in admonitionibus veniat, cunctos necesse est ut contemptus involvat. Et quodammodo nascitur de pietate crudelitas, si quem negligis admonere, postea cogaris exigere. Utilis est ergo cura praedicere, quando et occasio subtrahitur delictis, et locus non datur illicitis. Quapropter illustris viri comitis sacrarum largitionum suggestione comperimus, pridem tibi, secundum morem veterem, exactionem binorum et ternorum fuisse delegatam. Unde te praesentibus commonemus affatibus, ut secundum canonicariae fidem tempora debeas constituta complere: ne quidquid dispendii assis publicus sustinuerit, de proprio exsolvere tu cogaris, a quo nec tantae jussioni est habita reverentia, nec fides suae promissionis impleta
Abbreviated transcription (Latin):
Nues quidem iusti¬
tiam colere. et oblẽrua¬
re precipimus. Sed eos maxi¬
me: qui diuiis honoribus eri¬
guntur. ut superne gratie fiãt
Proximi. dum aterrena cupi¬
ditate lucrint longinqui. Io¬
hannes itaq flebilĩ allegatio¬
ue pulsauit. ianclitatem ue¬
stram sexaginta orcas olei ad
implenda luminaria iuscepil¬
se. quarum pretium tibi poslu¬
lat oportere restitin Bonun
qui elem uotum si tamen nõ
ibi aliquid misc̃eatur aduer¬
ium. Nam licet ubiq deceat
iustitiam custodiri.in illis re¬
bus maxime necessaria est. q̃
diuinis obtulibus offeruntur.
ne putenus deum ignorare
unde accipiat. si fraudatis
oblationibus ac quiescat. Et
ideo si ueram querimoniam
cognoscitis supplicantis cõ¬
sideratione iustitie. ꝙͣ sancta
lege predicatis: Facite que
uire debentur sine tarditate
restitui. quatimus nullus in¬
gemiscat illata sibi per uos
suisse dispendia: quos de¬
cet potius prestare iuuami¬
na. Quapropter studete.
ul qui non soletis pro mag¬

Expanded text:
nes quidem iustitiam colere et observare praecipimus, sed eos maxime qui divinis honoribus eriguntur, ut supernae gratiae fiant proximi, dum a terrena fuerint cupiditate longinqui. Iohannes itaque flebili nos allegatione pulsavit sanctitatem vestram a se sexaginta orcas olei ad implenda luminaria suscepisse, quarum pretium sibi postulat oportere restitui. bonum quidem votum, si tamen non ibi aliquid misceatur adversum. Nam licet ubique deceat iustitiam custodiri, in illis rebus maxime necessaria est, quae divinis obtutibus offeruntur, ne putemus ignorare deum, unde accipiat, si fraudatis oblationibus adquiescat. et ideo, si veram querimoniam cognoscitis supplicantis, consideratione iustitiae, quam sancta lege prjuste debentur sine tarditate restitui; quatenus nullus ingemiscat, illata sibi per vos fuisse dispendia, quos decet potius praestare juvamina. Quapropter studete ut, qui non soletis pro mag
Abbreviated transcription (Latin):
tui sunt honores. Quod tios qui
mimera nrͣa uerecindius esti¬
mamus certe fatebimur mul¬
tum te meruisse de nr̃o iudi
reuerendum humano geneti
esse cognoscis. Ilunquid hoc
est palatia regere et domos
proprias ordmare. Puriiq
honor ex cõmendatis acquirit᷑.
nec tale est cellam y mariam
tuendam suscipere quale
preciosa diademata custodire.
Illa que potiora crediius: ao
conseruanoum melioribus oa¬
mus. & in quibus sustmere dã¬
na non patimur: fi celioribus
profecto mentibus applicamꝰ.
Roma si habet parem. estima
nos et aliis similia credidisse
Si uero singulare honum ẽ
iudicem te precipue rei faci¬
mus: quam augere iemper
optamus. ¶
uenatin urbis

Expanded text:
tui sunt honores. quod nos, qui tui sunt honores. quod nos, qui munera nostra verecundius aestimamus, certe fatebimur, multum te meruisse de nostro iudreverendum humano generi esse cognoscis. Numquid hoc est palatia regere et domos proprias ordinare? plerumque honor ex commendatis adquiritur nec tale est cellam vinariam tuendam suscipere, quale pretiosa diademata custodire. illa, quae potiora credimus, ad conservandum melioribus damus et in quibus sustinere damna non patimur, fidelioribus profecto mentibus applicamus. Roma si habet parem, aestima nos et aliis similia credidisse: si vero singulare bonum est, iudicem te praecipuae rei facimus, quam augere semper optamus. XLIII. SENATUI URBIS
Abbreviated transcription (Latin):
Emuetatio merito¬
xitmn iustum dominã¬
tis prodit imperium: apud
quẽ petire nescit. quoo quem¬
piam laborasse contigetit. rrã
si mopinata tribuimus quẽ¬
ad modum negare possumus
que debemus. In tutum ap̃d
nos reponit omus deuotio
quod meretur et duplicem
tructum metit. qui nobis
se in aliquo paruisse cogno¬
scit. Olim quidem anobis
quod esset d ignitate precio¬
sius: habere meruisti. ut re¬
gio lateri dignus adherere
differri tes per culit noster
affectus. Apud amantem
prouectus tui causam tar¬
peruenirenCuncła fiquidẽ
unde fat̾nam captat huma¬
nitas infe conge minata se¬
decunt patria.genus. institu.¬
ta preclara.uorumꝰ seu
uniun nobibi. atei complet.
inte collecta plus facient
qui non minus genitalis so¬
li fortuualro splenoes. quã
igloria stemirabis ot turlu¬
tis ornaris. hinc est quod nimc te
per inlictionem felicilet lerciã
ad prefecture urbarie culmen
erigimnus ł ribuentes tibi in ea¬
dem̃ ciuitate fasces ubi perpe¬

Expanded text:
emuneratio meritorum iustum dominantis prodit imperium, apud quem perire nescit, quod quempiam laborasse contigerit. nam si inopinata tribuimus, quemadmodum negare possumus quae debemus? in tutum apud nos reponit omnis devotio quod meretur et duplicem fructum metit, qui nobis se in aliquo paruisse cognoscit. Olim quidem a nobis quod esset dignitate pretiosius habere meruisti, ut regio lateri dignus adhaereres. differri te pertulit noster affectus: apud amantem provectus tui causam tarpervenires. cuncta siquidem, unde famam captat humanitas, in te congeniata sederunt, patria, genus, instituta praeclara. quorum si unum nobilitatem complet, in te collecta plus facient, qui non minus genitalis soli fortuna resplendes quam gloria stemmatis et virtutis ornaris. Hinc est quod nunc te per indictionem feliciter tertiam ad praefecturae urbanae culmen erigimus, tribuentes tibi in ea civitate fasces, ubi perpe
Abbreviated transcription (Latin):
libus contemplatiombus inhe¬
renti. a beatis iugiter delecta¬
tiomibus contineri. Sene qui¬
dem arbitrati si causam cele.¬
stis beatitudims non in sontis.
sed in creatore posuissent. &¬
ubi ueraciter sine fine gau¬
dium est. line aliquo tedio
manens semper eternitas a
inspectio sola diuinitatis esfi¬
cit. ut beatius esse nil possit.
ħuer aciter perheminitatem
prestat. ħ iocunditatem accu¬
mulat. Et sic ut preter ipsam
creatura non extet.ita sine ip̃a
in comiutabilem letitiam
quia semper gralum est de
doctrina colloqui cum peri¬
tis. cytharedũ quem anob̾
diximus postulatum: sapiẽ¬
tia uestra eligat: presenti te¬
pore meliorem facturus ali

Expanded text:
libus contemplationibus inhaelibus contemplationibus inhaerentia beatis iugiter delectationibus contineri. Bene quidem arbitrati, si causam caelestis beatitudinis non in sonis, sed in creatore posuissent, ubi veraciter sine fine gaudium est, sine aliquo taedio manens semper aeternitas, et inspectio sola divinitatis efficit, ut beatius esse nil possit. haec veraciter perennitatem praestat, haec iucunditates accumulat: et sicut praeter ipsam creatura non extat, ita sine ipsa incommutabilem laetitiam quia semper gratum est de doctrina colloqui cum peritis, citharoedum, quem a nobis diximus postulatum, sapientia vestra eligat praesenti tempore meliorem, facturus ali
Abbreviated transcription (Latin):
rissime. aliasq distant ias
sonat.quasi in unum orna¬
tum costat essẽ collectum.
Et ut dyadema oculis uaria
luce gemarum. sic cytha¬
ra diuerlĩtate som blan¬
ditur auditui musarum
tela loquax. stamina uerbo¬
la. fila iouãtia. in quibus ar¬
gulo plectro tegitur quod
dulciter andiatur. hanc i¬
gitur ad mutationem ua¬
rie testudinis mercurius
dicitur rauenisse quam tã¬
ta utill ima procurantem
astronomi inter stellas re¬
quir endam esse putauerint
per iuadentes celestẽ esse mu¬
sican. quando lyre formã
comprehendere potuerunt
inter sydera collocatam. Ar.¬
monia uero cęli humano ser¬
moue idonee non potest expli¬
cari. quam ratiotamen ani¬
mo dedit. si auribus natura
non prodidit. Dñt enim de¬
bere credi. ut beatitudo cele.¬
stis illis oblectationbus per¬
fruatur. que nec fine deficit.
nec aliqua intermissione mar¬
cessit in ipso quippe intellectu
habitare referunt superna ip̃is
delitiis celestia pertrii. et ta¬

Expanded text:
rissime aliasque distantias rissime aliasque distantias sonat, quasi in unum ornatum constat esse collectum, et ut diadema oculis varia luce gemmarum, sic cithara diversitate soni blanditur auditui. Musarum tela loquax, stamina verbosa, fila canentia, in quibus arguto plectro tegitur quod dulciter audiatur. hanc igitur ad imitationem variae testudinis Mercurius dicitur invenisse, quam tanta utillima procurantem astronomi inter stellas requirendam esse putaverunt, persuadentes caelestem esse musicam, quando lyrae formam comprehendere potuerunt inter sidera collocatam. Harmonia vero caeli humano sermone idonee non potest explicari, quam ratio tantum animo dedit, sed auribus natura non prodidit. dicunt enim debere credi, ut beatitudo caelestis illis oblectationibus perfruatur, quae nec fine deficit nec aliqua intermissione marcescit. in ipso quippe intellectu habitare referunt superna, ipsis deliciis caelestia perfrui et ta
Abbreviated transcription (Latin):
bat. ¶Iam licet huius de¬
lectationis organa multa
t̃uerint ex quisita. nichilta¬
men efficacius est inuen¬
tum ad per mouendos am¬
mos. ꝙͣ concaue cithare blã¬
da resultatio. hinc etiam
appellatam estimanius cor¬
dam. quod facile cor da mo¬
ueat. ubi tanta uocum uocũ¬
collecta est sub Aiuersitate
concordial ut uicina corda
pulsata alleram faciat spõ¬
te contremiscere quam mil¬
lum contigit attigisse. Tã¬
ta enim uis est conuemen¬
tie. ut rem inseusualem spõ¬
te se mouere faciat. quia
eius sotiam constat agitata.
hinc diuerse ueniunt sine
lingua uoces. hinc uariis
soms efficitur quidam sua¬
uissimus chorus. illa acuta:
nuna tensione. ista grauis:
aliqua laxitate ħ media
tergo blandissime tempera¬
to. ul honimes se ad tanlã
perducere non ualcant uni¬
tatem. in quantam ad socia¬
lem conuenientia ratione
carentia peruenerunt. ibi
enim quicquid excellenter.
quicquid ponderatim. quic¬
quid rauce. quicquid pu¬

Expanded text:
bat. Nam licet hujus debat. Nam licet hujus delectationis organa multa fuerint exquisita, nihil tamen efficacius est inventum ad permovendos animos, quam concavae 39 citharae blanda resultatio. Hinc etiam appellatam existimamus chordam, quad facile corda moveat. Ubi tanta vocum collecta est sub diversitate concordia, ut vicina chorda pulsata alteram faciat sponte contremiscere, quam nullum contigit attigisse. Tanta enim vis est convenientiae, ut rem insensualem sponte se movere faciat, quia ejus sociam constat agitatam. Hinc diversae veniunt sine lingua voces; hinc variis sonis efficitur quidam suavissimus chorus, illa acuta nimia tensione, ista gravis aliqua laxitate, tergo blandissime temperato, ut homines se ad tantam perducere non praevaleant unitatem, in quantam ad socialem convenientiam ratione carentia pervenerunt. ibi enim quicquid excellenter, quicquid ponderatim, quicquid rauce, quicquid pu
Abbreviated transcription (Latin):
tantam paterentur dulcedi¬
nem preterire. Quubus ytha¬
cus eualit. qui nantis sollici¬
tatorem protiuus obstrurit
auditum contra noxiam
dulcedinem. Caritauit uir
prudentissimus felicissimã
surditatem et quam uince̾
intellig endo non poterant.
melius non aduertendo
superabant. Se uero soli¬
ditati arboris constrictis ne¬
xibus iligauit. ul et sam osos
cartus liberis auribus prom¬
bare potuisset. & peripula
dulcissone uocis. unda rapi¬
ente uinctus eualeret. Ue¬
rum ut et nos talia exem¬
plo sapientis ythaci tran¬
ieainlis: loquaiiur de illo
lapsum cęlo psaltetio.qual
uir toto orbe cantabilis ita
modulatum pro annue sos.¬
pitate composuit. ut his
hyminis et m̃tis uulnera fa¬
uentur. et diuinitatis sin¬
gularis gratia conquirat.
En quod seculum miretur.
et credat. pepulit dautri¬
ca lyra. diabolum. sonus
ipiritibus imperauit. et ca¬
nente cychara: ter rex in li¬
bertatem rediit: quẽ mt̾nꝰ
inimicus turpiter posside¬

Expanded text:
tantam paterentur dulceditantam paterentur dulcedinem praeterire. Quibus solus Ithacus evasit, qui nautis sollicitatorem protinus obstruxit auditum contra noxiam dulcedinem. Cogitavit vir prudentissimus felicissimam surditatem, et quam vincere intelligendo non poterat, melius non advertendo superabat. Se vero soliditati arboris constrictis nexibus illigavit, ut et famosos cantus liberis auribus probare potuisset, et pericula dulcisonae vocis unda rapiente vinctus evaderet. Verum ut et nos talia exemplo sapientis Ithaci transeamus, loquamur de illo lapso e coelo Psalterio, quod vir toto orbe cantabilis ita modulatum pro animae sospitate composuit, ut his hymnis et mentis vulnera sanarentur, et Divinitatis singularis gratia conquiratur. En quod saeculum miretur et credat: pepulit Davidica lyra diabolum; sonus spiritibus imperavit; et canente cithara ter rex in libertatem rediit, quem internus inimicus turpiter posside
Abbreviated transcription (Latin):
animate uoci cognoscitur at¬
tributus. qui tunc melos pul¬
chre custodit. sĩ apte taceat.
congruenter loquatur. et per
accentus uiam muticis pedi¬
bus composita uoce gradia¬
tur. Inuenta est quoq ad per¬
mouendos aunnos auditorũ.
tortis ac iuauis oratio. ut cri¬
minosis ĩrasc autur. iudices.
milẽreantur errantibus. et
quicquid potest eloquens es¬
ticere. ad huius disciplines
nou est dubium gloriam ꝑ¬
tiuere. Poetis etiam terentia¬
no testaule. duo pr imum me¬
tra princepalia sinit tributa¬
.i. heroicum et iambicum unũ
quod erigeret. alterum quod
placeret. ex quibus ad oble¬
⁊andos animos audientium:
diuersa progenita sutit. et
ut in organistoni. ita in hu¬
mania uoce uarias auinti a¬
fectiones grauida mẽtra
pepeterutit. Syrenas in
miraculum cantasse curio¬
sa prodit antiquitas. el quã¬
uis nauigantes fluctus ab¬
duceret carbalã uentus in¬
claret eligebant iuauiter de¬
cepti. icop̃ulos incurrere ne

Expanded text:
animatae voci cognoscitur atanimatae voci cognoscitur attributus: qui tunc melos pulchre custodit, si apte taceat, congruenter loquatur et per accentus viam musicis pedibus composita voce gradiatur. inventa est quoque ad permovendos animos oratorum fortis ac suavis oratio, ut criminosis irascantur iudices, misereantur errantibus: et quicquid potest eloquens efficere, ad huius disciplinae non est dubium gloriam pertinere. Poetis etiam, Terentiano testante, duo primum metra principalia sunt tributaest heroicum et iambicum, unum quod erigeret, alterum quod placaret. ex quibus ad oblectandos animos audientum diversa progenita sunt et ut in organis toni, ita in humana voce varias animi affectiones gravida metra pepererunt. Sirenas in miraculum cantasse curiosa prodit antiquitas et quamvis naduceret, carbasa ventus inflaret, eligebant suaviter decepti scopulos incurrere, ne
Abbreviated transcription (Latin):
eucli epulas potius inuitauit.
Illo canitante. amn auerunt uccas
tritones terr.as. gal athea ludit
in solidis. ceseruerunt urse
umabiles siluas. leones dome¬
stica tandem cãneta relique¬
tunt. Iuxta predonem sum
preda gaudebat: in unũ con¬
uertum contraria uota colle¬
cta iunt. e t fide dicente lyxa.
omma sibi aduersa credide¬
runt. Amphyon quoq dirceꝰ
cmnendo corclis. thebanos nui.¬
ros dicitur condidisse. ut cu
homiues labore marcidos ad
studium perteclionis erigeret.
saxa ipsa crederentur reliclis
rupibus aduenisse.. Huseum
ctiam et artis orphei tilium &
nature. maronis prepoteus lin¬
gua concelebrat. dicens apud
inferos in sunmna beatitu dine
constitutum. quod per elisios
campos felices animas septen
cordarum pullibus amena¬
bat. signiticans iũmmo pre¬
mio pertrui. cui disciplme
huius contigerit suauitatibͦ
cpulari. Sed hec oimia hu¬
mano studio per manualem
musicam uidentur efsecta.
AIaturalis autem rithinus.

Expanded text:
endi epulas potius invitavit. endi epulas potius invitavit. illo cantante amaverunt siccas Tritones terras: Galatea lusit in solidis: deseruerunt ursi amabiles silvas: leones domestica tandem canneta reliquerunt: iuxta praedonem suum praeda gaudebat. in unum conventum contraria vota collecta sunt et fide dicente lyra omnia sibi adversa crediderunt. Amphion quoque Dircaeus canendo chordis Thebanos muros dicitur condidisse, ut, cum homines labore marcidos ad studium perfectionis erigeret, saxa ipsa crederentur relictis rupibus advenisse. Musaeum etiam, et artis Orphei filium et naturae, Maronis  praepotens lingua concelebrat, dicens apud inferos in summa beatitudine constitutum, quod per Elysios campos felices animas septem chordarum pulsibus amoenabat, significans summo praemio perfrui, cui disciplinae huius contigerit suavitatibus epulari. Sed haec omnia humano studio per manualem musicam videntur effecta. naturalis autem rhythmus
Abbreviated transcription (Latin):
numq iam placatis attri¬
buit. Iastius intellectum ob.¬
tulis acuit. et terreno desi
norum operator indulget. li¬
dius contra niurias anĩme
curas tediaq repertus. remiis¬
sione reparat et oblectatione
corroborat. hoc ad saltationes
corruptibile seculum flectes
honestum remedium.turpe
fecit esse commentum hͥ u̾o
inumerus quinarius trina
diuilione consistit. Omss
qui sme se cẽ non possunt que
alterna tibi uicissitudine re¬
fer untur. utiliter inuenlum ẽ
artificialem mulicam .i. aucto¬
ium operationibus diuersis or¬
ꝙ anis ex quuitam. modis quĩ¬
decim contincri. his rebus
aliquid maiꝰ aditiens humua¬
na sollercia. terris quandã
armoniam doctissĩma inqui¬
sitione colleg̃ que drapasou
nominatur. ex onnibus .s. con¬
gregatam. ut uirtutes quas
umuersum melos habere po¬
tuisset: hadimatio mirabilis
contineret. Hinc cepheus
nuitis anim alibus efficaciter
imperauit. uagolq greges
contemptis pascuis ad audi¬

Expanded text:
numque iam placatis attrinumque iam placatis attribuit. Iastius intellectum obtusis acuit et terreno desidtentiam bonorum operator indulget. Lydius contra nimias curas animae taediaque repertus remissione reparat et oblectatione corroborat. Hoc ad saltationes corruptibile saeculum flectehonestum remedium turpe fecit esse commentum. hic vero numerus quinarius trina divisione consistit. omnisquoniam sine se esse non possunt quae alterna sibi vicissitudine referuntur, utiliter inventum est artificialem musicam, id est auctorum operationibus diversis organis exquisitam, modis quindecim contineri. His rebus aliquid maius adiciens humana sollertia terris quandam harmoniam doctissima inquisitione collegit, quae diapason nominatur, ex omnibus scilicet congregata, ut virtutes, quas universum melos habere potuisset, haec adunatio mirabilis contineret. hinc Orpheus mutis animalibus efficaciter imperavit vagosque greges contemptis pascuis ad audi
Abbreviated transcription (Latin):
tam ieuitiam efficit blan.
lantibus ređdit ialubẽrri.¬
mam quietem. humatã tur¬
pi amore adhonestum stu¬
dium. xeuocat castitatem.
ia nat mentis tedium. bo¬
nis cogititionibus semꝑ
aduersum. permtiosa odia¬
conuerlit ad auxiliatricẽ
gram. Et quod beat um
genus curationis est. Per
dulcislimas uoluptat es
expellit anii passĩones.
Incorpoream auimam cor¬
soraliter mulcet. et solo aii¬
ditu ad quod uult dedu¬
cit. quam tenere non pre¬
ualet uerbo tacitus. manibꝰ
clauiat. sinc orȩ loquitur.
Et per insensibiliũ obsequi¬
um. preualei sensuum ex¬
cercere dominatum. hoc¬
e nim totum uitex homĩes
u. touis agitur. qui siugli
prouintiãrum ubi reperli
iunt nominibus uocitantur.
Al ueratio quippe diuina
localiter ¶Par sit grãm. dũ
omnia sua ualdẽ fecit esse
laudanda. Doriꝰ pudici¬
cie largitor. et castitatis
effẽctor est. Frig uis pugnas
excitat. uotum furoris m.¬
Flaminat. Eolus animu tẽ¬
pestates tranquillat. som.¬

Expanded text:
tam seuitiam efficit blandatam seuitiam efficit blandalantibus reddit saluberrimam quietem. 23Humatam a turpi amore ad honestum studium reuocat castitatem; 24sanat mentis tedium, bonis cogitationibus semper aduersum, perconvertit ad auxiliatricem gratiam et quod beatum genus curationis est, per dulcissimas voluptates expellit animi passiones. Incorpoream animam corporaliter mulcet et solo auditu ad quod vult deducit, quam tenere non praevalet verbo: tacitus manibus clamat, sine ore loquitur et per insensibilium obsequium praevalet sensuum exercere dominatum, hoc totum inter homines quinque tonis agitur, qui singuli provinciarum ubi reperti sunt nominibus vocitantur. miseratio quippe divina localiter sparsit gratiam, dum omnia sua valde fecit esse laudanda. Dorius prudentiae largitor et castitatis effector est. Phrygius pugnas excitat, votum furoris inflammat. Aeolius animi tempestates tranquillat som
Abbreviated transcription (Latin):
Uin rex francorũ
conuiuii nr̃i fama
pellectus a nobis cythare¬
dos magnis precibus expe¬
tisiẽ sola ratione complẽ¬
dum esse promisimus. qđ
te eruditionis musice peri¬
tum noueramus. Adiacet
enini uobis doctum eligere.
qui disciplmam ipiam
marduo collocatam potu¬
istis attingere. Quid enĩ
illa prestantius que cęli
machinam sonora dulce
entiam ubiq dispersam.
uirtutis sue gr̃a compre¬
hendit. Quicquid enim
inconceptum alicuius
moditicatioms existit ab ar.¬
monie continentia nonre.¬
cedit. Per hanc competen¬
ter cogitanius. pulchre lo.¬
quinur. conuenienter mo.¬
uenuir. que quotiens ad
aures ur̃as discipline sue
lege peruenerit. imperat
cantum. mutat animos.
artifex auditus. et operosa
delectatio. ħcum de secre¬
to nature tanqͣ. sensuum
regia tͦpis iius ornata ꝓ¬
ceslerit. relique cogitatio.¬
nes exil iuut. ominaq facit
cici.ut ipiam solũmodo de¬
lectet audiri. Tristitiam
noxĩam iocund.at. tumi¬
dos turores attenuat. cruẽ¬

Expanded text:
um rex Francorum convivii nostri fama pellectus a nobis citharoedum magnis precibus expetisset, sola ratione complendum esse promisimus, quod te eruditionis musicae peritum esse noveramus. adiacet enim vobis doctum eligere, qui disciplinam ipsam in arduo collocatam potuistis attingere. Quid enim illa praestantius, quae caeli machinam sonora dulcedentiam ubique dispersam virtutis suae gratia comprehendit? quicquid enim in conceptum alicuius modificationis existit, ab harmoniae continentia non recedit. per hanc competenter cogitamus, pulchre loquimur, convenienter movemur: quae quotiens ad aures nostras disciplinae suae lege pervenerit, imperat cantum, mutat animos artifex auditus, et operosa delectatio haec cum de secreto naturae tamquam sensuum regina tropis suis ornata processerit, reliquae cogitationes exiliunt omniaque facit eici, ut ipsam solummodo delectet audiri. tristitnoxiam iocundat, tumidos furores attenuat, cruen
Abbreviated transcription (Latin):
quid orphei. cum dulci iouo
gentilium fera corda douiue¬
cit. Et quante nobis gratie tue¬
tint acte: tante nobis et nr̃e eqͣ¬
bili compensatione referunt᷑.
qui et impcrio nr̃o parctis. &
quod uos clarificare possit
eaĩcitis.

Expanded text:
quid Orphei, cum dulci sono gentilium fera corda domuerit. Et quantae nobis gratiae fuerint actae, tantae vobis ex nostra aequabili compensatione referentur, qui et imperio nostro paretis, et quod vos clarificare possit, efficitis.
Abbreviated transcription (Latin):
tanꝗͣ. si illis domniins auus
noster fatali sorte non uidere¬
tur lubtractus. ne solis linguis
sed etiam uis pectoribus pro¬
barentur essẽ deuoti. Quod
si uos ut opinamur. Libenti ani¬
mo similia teceritis. harum por¬
titores sub obtestalione diuina
uobis secimus polliceri nisti¬
ciam nos. et equabilem cle¬
mentiam que populos nutrit
iuuante dontino custodire. et
gothis romanilq̃ apud nos
ius esse commune nec aliud
inter uos essẽ diuilum. insi
quod illi labores bellicos pro cõ¬
muni ut ilitate subeunt. uos au¬
lem ciuitatis romane habita¬
tio quieta multiplicat. Ecce
uestrum eueximus principa¬
tum: ut nichil dubium m¬
chil formidolosum populi
habere possint quos bealus
noster auctor enutriuit. Ecce
traiam uestri clarii scele¬
ris reparamus exemplum
iurat uobis per quem iuratis.
nec pot est ab illo quisquam
falli. quo inuocato. non licet
impune mentiri. Etigite nũc
amnnos. et d eo propitio melio¬
ra semper optate: ut sicut a

Expanded text:
tamquam si illis domnus avus tamquam si illis domnus avus noster fatali sorte non videretur esse subtractus, ne solis linguis, sed etiam imis pectoribus probarentur esse devoti. Quod si vos, ut opinamur, libenti animo similia feceritis, harum portitores sub obtestatione divina vobis fecimus polliceri iustitiam nos et aequabilem clementiam, quae populos nutrit, iuvante domino custodire et Gothis Romanisque apud nos ius esinter vos esse divisum, nisi quod illi labores bellicos pro communi utilitate subeunt, vos autem civitatis Romanae habitatio quieta multiplicat. Ecce nostrum eveximus principatum, ut nihil dubium, nihil formidolosum populi habere possint quos beatus noster auctor enutrivit. Ecce Trajani vestri clarum saeculis reparamus exemplum. Jurat vobis per quem juratis; nec potest ab illo quisquam falli, quo invocato, non licet impune mentiri. Erigite nunc animos, et, Deo propitio, meliora semper optate, ut sicut a
Abbreviated transcription (Latin):
Iuos ext̾nus heres in¬
perii suscepisset dubi¬
tare forsitati poteratis. ne quos
prior dilexerat. muidendo sub¬
sequens non amaret. quia ne¬
scio quo pacto cum successor
amplius laudari intitur. Prece¬
dentis fama lentatur. Nunc
uero persona tantum. non est
autem uobis gratia commuta¬
ta. quando nobiscum recte a
gi credimus. si aui ueneranda
iu ditia subse quamur. No¬
stre liquidem opinionis inter¬
est ut quos ille benignissime
tuitus est. nos etiam̃ statuta
copia. et beneficiorum uber¬
tate pascamtus. Ainus cogitãt
uersatis in mediocri natione
sit: ut ex quisitis uirtutibus.
eius sequi uestigia debeamꝰ.
Qua propter qͥuod auspi¬
ce deo dictum sĩt. gloriosi
domni aui nostri.ita uobis
nuntiamus ordinatione dis¬
positum ut gothorum roma¬
rumq in regnum nostrum sua¬
uissimus consensus accederet.
et ne aduersis rebus aliqua pos
sit remanere suspitio: uota sua
lacramentorum interpolitione
firmarunt se dominatum no¬
strum tando gaudio lubire.

Expanded text:
os externus heres imperii suscepisset, dubitare forsitan poteratis, ne, quos prior dilexerat, invidendo subsequens non amaret, quia nescio quo pacto. cum successor amplius laudari nititur, praecedentis fama lentatur. nunc vero persona tantum, non est autem vobis gratia commutata, quando recte gi credimus, si avi veneranda judicia subsequamur. Nostrae siquidem opinionis interest ut quos ille benignissime tuitus est, nos etiam statuta constantia et beneficiorum ubertate pascamus. Minus cogitant versatis in mediocri actione sit, ut exquisitis virtutibus ejus sequi vestigia debeamus. Quapropter, quod auspice Deo dictum sit, gloriosi domni avi nostri ita vobis nuntiamus ordinatione dispositum, ut Gothorum Romanorumque in regnum nostrum suavissimus consensus accederet; et ne adversis rebus aliqusit remanere suspicio, vota sua sacramentorum interpositione firmarunt: se dominatum nostrum tanto gaudio subire,
Abbreviated transcription (Latin):
tum qualitate uirtutum. bel¬
latoribus esset iure reuerendus.
cuius exemplo et excessus iuta¬
tent et fortitudinis instrumẽ¬
ta perquirerent: quos tamen
locis aptis precipintus iunuo¬
rati ut foris sit armata defẽ¬
lio: iutus uobis tranquilla ci¬
uilitas. Intelligite quid exco¬
gitauerit. consulatorium prin¬
cipis pro uobis ingemum.
de fenlio uos oblidet. ne ma.¬
nus inimica circundet. et a
periculis excipinus. quos
nostrorum sanguine uiudi.¬
camus. Absit enim ut nostris
temporibus urbs illa mutis
uideatur protegi quam cõ¬
st at gentibus uel cola opimo¬
ne tuisse terrori. Ita enim de diui¬
no speramus aurilio. ut que sẽ¬
per fuit libera. nullius inclusio

Expanded text:
rum qualitate virtutum belrum qualitate virtutum bellatoribus esset iure reverendus, cuius exemplo et excessus vitarent et fortitudinis instrumenta perqulocis aptis praecipimus immorari, ut foris sit armata defensio, intus vobis tranquilla civilitas. Intelligite quid excogitaverit consolatorium principis pro vobis ingenium: defensio vos obsidet, ne manus inimica circumdet; et a periculis excepimus, quos nostrorum sanguine vindicamus. Absit enim ut nostris temporibus Urbs illa muris videatur protegi, quam constat gentibus vel sola opinione fuisse terrori. Ita enim de divino speramus auxilio, ut quae semper fuit libera, nullius inclusion
Abbreviated transcription (Latin):
Emedium quod pro
uobis patres conscrip
Ni mente tractauimus non si¬
ninus uobis tieri acerba iui¬
pitione contrarium: quia leli.¬
onis instar est occulte consulere.
et aliud uelle moustrare. Co¬
gnoicite itaq arma nostra
pro salute uestra potius desti.¬
nata: ut qui uos temptauerit
appetere diuitio aurilio go¬
thorum mauus eis debeat᷑ ob¬
uiare. Ham si insidias ꝯregis
streuis pastor exdudit li
pater tantilias diligeus deci¬
pientibus locum tũrreptionis
intexcipit. quia nos couuerrit
cautela rotam defendere.
quai coustat in mundo nichil
tinule habere. Eunma uon
iuittuntur in calu: quia proba.¬
tur uinus diligere. qui negligit
adueria tractare. Sed ue in
aliquo uobis grauis existeret
uel ipia deteñtio: exercitui de¬
st iuato. ordinante illo anno¬
uas tecinius secundum forũ
terum uenalium comparari:
ut et illis tolleretur necessĩtas
excedendi. et uobis auferretur
causa dupendii. His etiam
pretẽcinius maiorem domus
nostre uuaccenẽ: qui pro sua.¬

Expanded text:
emedium, quod pro vobis, patres conscripti, pia mente tractavimus, non sinimus vobis fieri acerba suspicione contrarium, quia laesionis instar est occulte consulere et aliud velle monstrare. cognoscite itaque arma nostra pro salute vestra potius destinata, ut qui vos temptaverit appetere, divino auxilio Gothorum manus ei debeat obviare. nam si insidias gregis strenuus pastor excludit, si pater familias diligens decipientibus locum subreptionis intercipit, qua nos convenit cautela Romam defendere, quam constat in mundo simile nihil habere? summa non mittuntur in casu, quia probatur minus diligere, qui neglegit adversa tractare. Sed ne in aliquo vobis gravis existeret vel ipsa defensio, exercitui destinato ordinante illo annonas fecimus secundum forum rerum venalium comparari, ut et illis tolleretur necessitas excedendi et vobis auferretur causa dispendii. his etiam praefecimus maiorem domus nostrae Vuaccenem, qui pro sua
Abbreviated transcription (Latin):
giter leguntur effodere. atq
huius inetalli inspectione gau¬
dere: quibus quoniant non
est ambitus lucri cupiditatis
crimine non dicuntur acceu¬
di: scł quia oinnis actus in qͣ¬
litate propositi est. et non est
uituperandum: quod uulla
tuerit uoluntate lasciuum.
Sint ergo sedula operatione
contimri. questus inuidiam
non pauescat: quod ars dici¬
tur: a crimime liberatur.N¬

Expanded text:
giter leguntur effodere atque giter leguntur effodere atque huius metalli inspectione gaudere: quibus quoniam non est ambitus lucri, cupcrimine non dicuntur accendi; scilicet, quia omnis actus in qualitate propositi est, et non est vituperandum quod nulla fuerit voluntate lascivum. Sint ergo sedula operatione continui quaestus, invidiam non pavescant; quod ars dicitur, a crimine liberatur.
Abbreviated transcription (Latin):
pretia: quanta fuerit i incexi¬
tate munidata. Origo qui dem
nobilis. sed de t lamĩma suscipit
uim coloris: ut magis credas in¬
de nasci: cuins inilitudine ui¬
detur ornari. Sed cum auro
tribuat splendidum ruborẽ
argento confẽrt asbissĩmani
lucem: ut mirum ut unam
subitantiam tradere quod
rebus dissimilibus possit ap¬
tari. Promide quicquid exer¬
cendam huius artis peritiã
pertinere coguoscitis ordina¬
no uestra perfitiat: ut et ter¬
ra bruiti orum ex ie tribut um
quod dare poi sit iuucmat:
que fructibus copiosa luxu.¬
tiat. Decet euim ut inter houa.
tanta nec illa desuit. que pu.¬
tantur esse pre cipua. Cur eni
iaceat sine uiu: quod honestu
potest esse compendium. Au¬
rum siquidem per hella quere¬
re nesas est. per maria pericu¬
lum. Per falsitates obprobrius:
in sua uero natura: iustitia. ho¬
uesta sunt lucra perque ne¬
mo leditur. et beue acquitiur.
quod auullis adhuc doninuis
abrogatur. Oripes aurum iu¬

Expanded text:
pretia, quanta fuerit sinceripretia, quanta fuerit sinceritate mundata. origo quidem nobilis, sed de flamma suscipit vim coloris, ut magis credas inde nasci, cuius similitudine videtur ornari. sed cum auro tribuat splendidum ruborem, argento confert albissimam lucem, ut mirum sit unam substantiam tradere, quod rebus dissimilibus possit aptari. proinde quicquid ad exercendam huius artis peritiam pertinere cognoscitis, ordinatio vestra perficiat, ut et terra Bruttiorum ex se tributum quod dare possit inveniat, quae fructibus copiosa luxuriat. decet enim ut inter tanta bona nec illa desint quae putantur esse praecipua. cur enim iaceat sine usu, quod honestum potest esse compendium? Aurum si quidem per bella quaerere nefas est, per maria periculum, per falsitates opprobrium, in sua vero natura iustitia. honesta sunt lucra per quae nemo laeditur et bene adquiritur quod a nullis adhuc dominis abrogatur. grypes aurum iu
Abbreviated transcription (Latin):
ime iuperis. ex ulant asole. et
dum sub terris compendia
querunt. nonnunquam lucis
gaudia derelinquunt. Est
et reditus procurare neque¬
unt: qui pedibus sins semit.¬
tas operosis manibus effece¬
tunt. Sed quibus cautior
ars. uita feliuior est: intraut egẽ¬
tes exeunt opulenti: sme fur¬
to diuitias rapiunt. optatu
thesauris ime iuidia Perfrui.¬
untur: et soli sunt hominum
qui absq ulla nundinatione:
pretia uideantur acquirere.
Mox enim ut iuperne luci tu¬
erint restituti iiiuuta que¬
que gramora discernenti.¬
bus aquis agentrice terra
separant. ac fictilibus recon.¬
dita. uasta fornace de coquũt.
donec soluantur utiliter in
liquorem: tiuosq deflami¬
ma uenientes. lanto iꝯne de¬
purgant.quouiq pulchri.¬
tudmem iui procdant. quam
terrena uiscera ne cuperent᷑.
abi conderant. Uincitur na¬
tura: dum eam meliorat in¬
dustria. Pulchrior est diez
ar serit: potior dum decoxe¬
rit quia tantum crescit ad

Expanded text:
sine supernis, exsulant a sole; et sine supernis, exsulant a sole; et dum sub terris compendia quaerunt, nonnunquam lucis gaudia derelinquunt. Est et reditus procurare nequeunt, qui pedibus suis semitas operosis manibus effecerunt. Sed quibus cautior ars, vita felicior est: intrant egentes, exeunt opulenti; sine furto divitias rapiunt, optatis thesauris sine invidia perfruuntur, et soli sunt hominum qui absque ulla nundinatione pretia videantur acquirere. Mox enim ut supernae luci fuerint restituti, minuta quaeque graviora discernentibus aquis a genitrice terra separant; ac fictilibus recondita, vasta fornace decoquunt, donec solvantur utiliter in liquorem. Rivos quoque de flamma venientes tanto igne 143 depurgant, quousque pulchritudinem sui prodant, quam terrena viscera, ne cuperentur, absconderant. Vincitur natura, dum eam meliorat industria. Pulchrior est dum arserit, potior dum decoxerit; quia tantum crescit ad
Abbreviated transcription (Latin):
Ilabor oninis assidũ
ad eo diuersos ex i¬
mercetur: cur non ipsa di¬
ligenter ex quirimus. propter
que noscere alia uidebatitur.
stalia diues conferat nobis et
auteos fructus. omnis proue
fuluidum repperitur. Nam
quid ne cesse est terram mul¬
tiplici fecunditate lassari: si
ipiã magis pretia mea potue¬
tint inueniri. Frumenta no¬
bis usualiter. natura in dustria
suffragante concedit. passim
se uina profimdunt: metal¬
lum raro proditur. ut studio¬
sius expetatur. Qua propter
tia constitutam. magnitudi¬
nem tuam iubentus chacari¬
um destinare: et si ut ab arti¬
fice harum rcrum theodoro
dicitur. memoratis rebus tet¬
ra fecuncla est: officinis soleni
benefitio artis in penetrale
telluris: et uelut in thesaurii
suis natura locuplex inquira¬
presumptionie teuolitis. t alpi¬
num anmal mutantes. it ine¬
ta todiunt: que nuillis antea
patuerunt. Eoic ambitio tl
teliquir abiconditum. nec
ubi interdum substmere pos¬
ut extremum. Intrant homines
caligmes profunlas. uiuunt

Expanded text:
labor omnis assiduus adeo diversos eximercetur, cur non ipsa diligenter exquirimus, propter quae poscere alia videbamur? Italia dives inferat nobis et aureos fructus. Omnis provenfulvidum reperitur. Nam quid necesse est terram multiplici fecunditate lassari, si ipsa magis pretia in ea potuerint inveniri? Frumenta vobis usualiter natura, industria suffragante, concedit; passim se vina profundunt; metallum raro proditur, ut studiosius expetatur. Quapropter cia constitutam, magnitudinem tuam jubemus chartarium destinare; et si ut ab artifice harum rerum Theodoro dicitur memoratis rebus terra fecunda est, officinis solemnibeneficio artis in penetrale telluris, et velut in thesauris suis natura locuples inquirapraesumptione revolutis, talpinum animal imitantes, itinera fodiunt, quae nullis ante patuerunt. Sic ambitio nil relinquit absconditum, nec ubi interdum sustinere possit extremum. Intrant homines caligines profundas, vivunt
Abbreviated transcription (Latin):
Beala tespublica: qua tante
domine guberualione gloria.¬
tur. Minus fuit ut genciali¬
tas sub libertate seruaret: addi¬
lum est tantis meribis: ut ei sub¬
deretur et reuerenlia principa¬
lis hoc euim obse quio digii.¬
lnue dominatur. Naui cum
lante prudentie pareo:cim.¬
ctis uirtudibus obsecundo.
Sub tali siqui dem momitore.
regin poudere non grauamur:
dum si quid sit pro nouitate in¬
coguilum fiet nobis euis in¬
struclione certissimum. Adbo.¬
num publicum ueritatem non
pudet confiteri. Agnoscite prin¬
cipes uiri i apientissime esse do¬
mine. quod in nobis potuerit
Plus placere. Iam enim aut
inłerrogando melius sentimus.
aut eius mutatione proficiuꝰ.
uiuite minc felices. uiuite deo
auxiliante con cordes: et emula¬
mini gratiam. quam regiani
cognõscitis tenere concordia.
Theodosio honn suo theoda¬
hadus rexs

Expanded text:
Beata respublica quae tantae Beata respublica quae tantae dominae gubernatione gloriatur. Minus fuit ut generalitas sub libertate serviret: additum est tantis meritis, ut ei subderetur et reverentia principalis. Hoc enim obsequio dignissime dominamur. Nam cum tantae prudentiae pareo, cunctis virtutibus obsecundo. Sub tali siquidem monitore regni pondere non gravamur, dum si quid sit pro novitate incognitum, fiet nobis ejus instructione certissimum. Ad bonum publicum veritatem non pudet confiteri. Agnoscite, principes viri, sapientissimae esse dominae, quod in nobis potuerit plus placere. illam enim aut interrogando melius sentimus aut eius imitatione proficimus. vivite nunc felices, vivite deo auxiliante concordes et aemulamini gratiam, quam regiam cognoscitis tenere concordiam. V. THEODOSIO HOMINI SUO THEODAHADUS REX
Abbreviated transcription (Latin):
q genus humauitatis orna¬
uit. Qui possit sufficienter
edicere. quanta pietate. qua¬
to morum poudete decoretur
Discerent profecto nouaphi.¬
losophi ii uiderent. et nuno.¬
ra libris suis faterentur con.¬
dita. ꝙ huc cꝯnoscerent actri¬
buta Intractatibus acuta: sed
ad loquendum iumma mo¬
deratione grauissia ħ est re¬
galis procul dubio uirtus. cele¬
rius necessaria sentire: et tar¬
dius in uerba prorimupere
Nescit enim pemł enda loqui
qui proferenda prius suotra.¬
dit exantitri. hinc est quod
cius doctrina mirabilis per
multiplices linguas magna
ubertate diffim ditur: cuius
ingenium ila paratum reperi.¬
tur ad subitum: ut non pute¬
tur esse terrenum. In libras re¬
ꝯum regma austri uenisse le¬
ꝯitur. ad discendam sapien.¬
tum salomonis. hic priticipes
audiant. quod sub amraa¬
tione cog uoscant. Paucis uer¬
bis sensus dauditur infntitus
& summa facilitate compori.¬
tur. quod ab alus nec sub lon.¬
ga deliberatione tormatur

Expanded text:
ue genus humanitatis ornaue genus humanitatis ornavit. Quis possit sufficienter edicere quanta pietate, quanto morum pondere decoretur? Discerent profecto nova philosophi, si viverent; et minora libris suis faterentur condita quam huic cognoscerent attributa. In tractatibus acuta, sed ad loquendum summa moderatione gravissima. Haec est regalis proculdubio virtus, celerius necessaria sentire, et tardius in verba prorumpere. Nescit enim poenitenda loqui, qui proferenda prius suo tradidit examini. Hinc est quod ejus doctrina mirabilis per multiplices linguas magna ubertate diffunditur; cujus ingenium ita paratum reperitur ad subitum, ut non putetur esse terrenum. In libris Regum regina Austri venisse legitur ad discendam sapientiam Salomonis, hic principes audiant quod sub admiratione cognoscant. Paucis verbis sensus clauditur infinitus; et summa facilitate componitur, quod ab aliis nunc sub longa deliberatione formatur.
Abbreviated transcription (Latin):
cet aunum nostrum quod
nos sapientisima domina
trutma magne disceptatio¬
nis elegit. cuius prius ideo
iusticiam pertuli: tit prius.
ad eius prouectioms gratiam
peruenirem. Causas etum ut
icitis cominum iure nos fecit
dicere cum priuatis. Oaninti
nobilitas singularis.Eneq¬
tas mirabilis. quam mundus
loquatur. Non dubitauit pa¬
rentem prius iuri publico sub¬
dere: quem paulopost uolu.¬
it ipsis quoq legibus aulefer.¬
re. Eplorauit conscientiam.
cui erat regni traditura cen¬
suram: ut eł illa domina cogno¬
iceretur. esse cunctorum e t
me probatum perducere di¬
gnaretur ad regitum. Quan¬
do his muneribus. quando sol¬
uantus lante gratie que debe¬
mus. ut que cum paruulo fi¬
lio impetauit sola. nuc me¬
cum delegerit regnare socia.¬
ta. In ipsa est enim decus re¬
ꝯnorum omnium. In ipsa
nostre oriꝯnris flos bonorum.
Quicquidꝰ fulg entus ab eius
claritate suscipmus: quan¬
do non solum parentibus lui¬
deni contulit. ied ipium quo.¬

Expanded text:
cet animum nostrum, quod cet animum nostrum, quod nos sapientissima domina trutina magnae disceptationis elegit: cujus prius ideo justitiam pertuli, ut prius ad ejus provectionis gratiam pervenirem. Causas enim, ut scitis, communi nos fecit dicere cum privatis. O animi nobilitas singularis! En aequitas mirabilis, quam mundus loquatur. Non dubitavit parentem prius juri publico subdere, quem paulo post voluit ipsis quoque legibus anteferre. Exploravit conscientiam, cui erat regni traditura censuram; ut et illa domina cognosceretur esse cunctorum, et me probatum perducere dignaretur ad regnum. Quando his muneribus, quando solvamus tantae gratiae quae debemus; ut quae cum parvulo filio imperavit sola, nunc mecum delegerit regnare sociata? In ipsa est enim decus regnorum omnium, in ipsa nostrae originis flos bonorum. Quidquid fulgemus, ab ejus claritate suscipimus; quando non solum parentibus laudem contulit, sed ipsum quoq