comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcutiet dñs peccatores febre: quando
eos iusto. iuditio deserit frigus infide¬
litatis et ardorem carnalium desidio¬
rum pati: Aerem corruptum dabit:
cum uitam pollutam ducere reꝓbos
ꝑmittit: Ex aere enim bene uita carna¬
lis exprimitur: quia ex aeris spirami¬
ne humanum corpꝰ uiuificatur: Quod
autem subiungitur. & ꝑsequatur te do¬
nec ꝑeas: non ẽ ita sentiendum quasi
đs aliquem ꝑsequendo interire faciat
qui neminem temptat: ipse autem in¬
temptator malorum ẽ: qui omnes ho¬
mines uult saluos fieri. & adagnitio¬
nem ueritatis uenire: s eius facere.ali-¬
quando ꝑmittere intelligendum ẽ:
quia nichil inrebus fit nisi iubente aut
ꝑmittente dõ ⁊ nec ẽ. aliquid interra si¬
ne causa: Quis porro tam impie desipi-
at ut dicat dm̃n malas hominum uo¬
luntates quas uoluerit. quando uolu-¬
erit. ubi uoluerit. in bonum non posse
conu̾tere: S cum facit: ꝑmisccłiam
facit: Cum autem non facit: ꝑ iudiciũ

Expanded text:
Percutiet Dominus peccatores febre, quando Percutiet Dominus peccatores febre, quando eos justo judicio deserit frigus infidelitatis et ardorem carnalium desideriorum pati. Aerem corruptum dabit, cum vitam pollutam ducere reprobos permittit. Ex aere enim bene vita carnalis exprimitur, quia ex aeris spiramine humanum corpus vivificatur. Quod autem subjungitur, « et sequetur te donec pereas, » non est ita sentiendum quasi Deus aliquem persequendo interire faciat, qui neminem tentat ipse autem intentator malorum est, qui omnes homines salvos vult fieri et ad agnitionem veritatis venire; sed ejus facere aliquando permittere intelligendum est, quia nihil in rebus fit nisi jubente aut permittente Domino, nec est aliquid in terra sine causa. Quis porro at, ut dicat Deum malas hominum voluntates quas voluerit, et quando voluerit, et ubi voluerit, in bonum non posse convertere? Sed cum facit, per misericordiam facit; cum autem non facit, per judicium
Abbreviated transcription (Latin):
tua quȩ facies donec conterat te ce ꝑcdat
uelociter: ꝓpter adinuentiones tuas
pessimas in quib reliquisti me. famẽ
dicit non panis. neq sitim aquȩ. s au¬
diendi uerbum ddi⁊ &e sterilitatem uirtu¬
tum qm impii merito suȩ ꝑũsitatis pa¬
tiuntur: quia digni non sunt ad ꝑci¬
piendam grãm diuinam: Unde scͥptũ
ẽ dicente dño Mandabo nubibus
meis: ne pluant suꝑ eos imbrem He-¬
rum merito suȩ ꝑu̾sitatis pestilentiam.
hoc ẽ per turbationem uitiorum et
mali gnorũ sp̃uum tolerant
tempestatem: quo adusq de terra ȩcclȩ
innouissimo ꝑ angłorum ministeria ẽ¬
uellentur: ce inferni carcerib pumen¬
di trudentur: Hactenus enum sagena
dñi trahit bonos pisces & malos: donec
pueniat adlitus: Et tunc colligentur
bom inuasa: mali autem mittentur
foras: Ecutiat te dñs egestate. febri. et
frigore. ardore. et estu. & aere corrupto.
ac rubigine: a ꝑsequatur donec ꝑeas

Expanded text:
tua quae facies, donec conterat te et perdat tua quae facies, donec conterat te et perdat velociter, propter adinventiones tuas pessimas in quibus reliquisti me. » Famem dicit non panis neque sitim aquae, sed audiendi verbum Domini; et sterilitatem virtutum, quam impii merito suae perversitatis patiuntur, quia digni non sunt ad percipiendum gratiam divinam. Unde scriptum est dicente Domino: « Mandabo nubibus meis ne pluant super eos imbrem » . Verum merito suae perversitatis pestilentiam hoc est perturbationem virtutum et malignorum spirituum tolerant tempestatem, quoadusque de terra Ecclesiae in novissimo per angelorum ministeria evellentur, et inferni carceribus puniendi tradentur. Hactenus enim sagena Domini trahit bonos pisces et malos, donec perveniat ad littus, et tunc colligentur boni in vasa, mali autem mittentur foras. « Percutiet te Dominus egestate, febri et frigore, et ardore et aestu, et aere corrupto, ac rubigine: et persequetur donec pereas. »
Abbreviated transcription (Latin):
insimstra ut existimando ipsis adu̾san¬
tib se fieri miserum. ad hoc eos colat
ut auertat: Aut certe. si dextra intelli¬
gimus ęterna. sinistra uͦ temporalia bo
na: nec ꝓpter illa nec ꝓpter ista. eos colen¬
dos sc̃a scriptura hoc loco ammonuisse
credaturz Quodsi nolueris audire uo¬
omnia mandata eius et cerimonias¬
quas ego precipio tͥ hodie: uenient suꝑ
de om̃s maledictiõ e ᷤiste. & app̃hendent te.
Maledictus eris in ciuitate: maledictus
in agro: E ceteraz Sicut his qui custo¬
dierint mandata dĩ ꝓmisit benedicti¬
ones. et beatitudinem ppetuam: sic e
contrario ꝑeasdem species quas ante
in benedictionib enumerauit: illis qͥ
seruare diuina p̃cepta noluerint. maledi¬
ctiones & uẽ prenunciat ꝑpetuum: Qa
sicut boni ꝑceptio beatificat accipientes:
sic et priuatio ipsius condempnat pec¬
catores: Mittet dñs suꝑte famẽ et csu¬
riem. et increpationem in omnia oꝑa

Expanded text:
in sinistra, ut existimando ipsis aduersanin sinistra, ut existimando ipsis aduersantibus se fieri miserum ad hoc eos colat ut auertat. aut certe, si dextra intellegimus aeterna, sinistra uero temporna; nec propter illa nec propter ista eos colendos sancta Scriptura hoc loco admonuisse credatur. « Quodomnia mandata ejus, tradie, venient super te omnes maledictiones istae, et apprehendent te. Maledictus eris in civitate, et maledictus in agro, » etc. Sicut his qui custodierint mandata Dei promisit benedictiones et beatitudinem perpetuam, sic e contrario per easdem species quas ante in benedictionibus enumeravit, illis qui servare divina praecepta noluerunt maledictiones et ignem praenuntiat perpetuum: quia sicut boni perceptio beatificat accipientes, sic et privatio ipsius condemnat peccatores. « Mittet Dominus super te famem et esuriem et increpationem in omnia opera
Abbreviated transcription (Latin):
nec eorum quȩ ꝓpter infelicitatem fugi
untur: ire mandauerit post deos alios:
id ẽ nec ꝓhis que amantur: nec contra
ea quȩ odio habentur adiis aliis auxi¬
lium ẽẽ poscendum: aut certe illomͦ.¬
ut uł cõcilient᷑ qͦꝓsint: uł plac̃et᷑ nenoceãt.
Nã goe qͥb̾dã scͥptũ ẽ. in psalmo. quorum
os locutum ẽ uanitatem et dextera eorum
aextera imquitatis: ido quia his rebus
optnãtur fieri hominem beatum. quas
ceboni ce mali possunt hab̃ez Eĩdeo dex¬
tera ẽ inquitatis: quia iniqui sunt. qui
eam dexteram putant: Non enim ẽuera
dextera: s dextera ẽ eorum. quorum os
locutum ẽ uanitatem: Beatum dixert̃
ppłm cui hȩc sunt: cum potius sicut
mox adiungit &e docet beatus sit popłs
cuius dñs ds ipsius: Hȩc ẽ uera dexte¬
ra: ȩquitatis non imquitatis: Non ẽ gͦ
eundum pꝰ deoᷤᷤ alienos. neq in dextra. ut
existimet ħo xxipsi ᷤ fieri se beatum: neq

Expanded text:
nec eorum, quae propter infelinec eorum, quae propter infeliuntur, ire mandaverunt post deos alienos, id est, nec pro his quae amantur, nec contra ea quae odio habentur, a diis aliis auxilium poscendum esse; aut certe illo modo ut concilientur quo prosint, vel placentur ne noceant. Nam et de quibusdam scriptum est in psalmo: « Quorum os locutum est vanitatem, et dextera eorum dextera iniquitatis » . Ideo quia his rebus opinantur fieri hominem beatum, quas et boni et mali possunt habere, et ideo dextera est iniquitatis, quia iniqui sunt qui eam dexteram putant. Non enim est vera dextera, sed dextera eorum quorum os locutum est vanitatem. Beatum dixerunt populum cui haec sunt. Cum potius, sicut mox adjungit et dicit, beatus sit populus cujus Dominus Deus ipsius, haec est vera dextera aequitatis, non iniquitatis. non est ergo eundum post deos alienos neque in dextra, ut existimet homo ex ipsis se fieri beatum, neque
Abbreviated transcription (Latin):
non preteribis ab omnib uerbis quȩ e¬
go precipio tibi hodiȩ: quem totum sen¬
sum si dicere uelimus suꝑiora uerba q̃
utriq sensui sunt cõmunia repetituri
sumus: ut quomͦ illic dicitur non pre¬
teribis abomnib quȩ ego mandabo tͥ
hodie dextra aut sinstra: sic & ista repetãt᷑
non preceribis ab omnib quȩ ego man¬
do tͥ hodie. ire post deos alienos seruire
illis: Pretercundo enim auerbis quȩ mã¬
data sunt: etiam hoc fit. ut eatur post
deos alienos: Non enim hoc solum mã¬
datum ẽ. aut hoc solum preteriri d̃s non
uult. quod mandauit ne post deos ali¬
os eatur: s omnia quȩ mandauit: hoc
tamen ita precipue. ut post generalita-¬
tem precepti quo ammonuit non ẽẽ pre¬
t̃eundum ab omnib uerbis mandatoꝵ
suorum: ce iam hoc seorsum commenda¬
re uoluerit: Potest hoc quod ait dextra
aut sinistra. etiam sic intelligr:ut nec eoꝵ
causa quȩ ꝓpter felicitatem appetuntur.

Expanded text:
Non praeteribis ab omnibus verbis quae eNon praeteribis ab omnibus verbis quae ego mando tibi hodie. Quem totum sensum si dicere velimus, superiora verba, quae utique sensui sunt communia, repetituri sumus; ut quomodo illic dicitur. Non praeteribis ab omnibus quae ego mando tibi hodie dextra aut sinistra, sic et istic repetatur: non praeteribis ab omnibus quae ego mando tibi hodie ire post deos alios seruire illis. praetereundo enim a uerbis, quae mandata sunt, etiam hoc fit, ut eatur post deos alios. non enim hoc solum mandatum est aut hoc solum praeteriri deus non uult. quod mandauit, ne post deos alios eatur, sed omnia quae mandauit; hoc tamen ita praecipue, ut post generalitatem praecepti quo admonuit non esse praetereundum ab omnibus uerbis mandatorum suorum etiam hoc seorsum commendare uoluerit. Potest hoc, quod ait "dextra aut sinistra", etiam sic intellegi, ut nec eorum causa, quae propter felicitatem adpetuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
gressus tuos. Absit autem: ut dextraᷤ qͣs
nouit dñs. negemꝰ ẽẽ rectas: Sed ut dixi
declinare In eas est: non illuis gr̃e. s sibi
tribuere uelle. quod rectum. ẽ. Demq ut
dixi adiungit et dicit: Ipse enim faciet
rectos cursus tuos: & omniã itinera
tua inpace ꝓdicet Quaꝓpter de isto lo¬
ẽ. non preteribis ab omnib uerbis quȩ
ego mando tͥ hodie dextra aut sinistra
ire post deos alienos seruire illisz non
ideo dictum ẽ quia dii alii possint etiã
indextris accipi: S aut t̾rena loca signi¬
ficata sunt. quia et in dextra ce insinistra
habebãt gentes alios deos colentes. aut
hoc de diis aliis separatim. ꝓnunciandũ
ẽ: ut duo sint sensus: Unus uidelicet nõ
preteribis ab omnib uerbis quȩ ego i an¬
do tibi hodie dextra aut sinistra. scđm¬
iltum scilicet intellectum quem supra ex¬
posui ⁊ alius autem sit sensus. ire post deoᷤ
alienos seruire illis. ut & hic sub audiat᷑

Expanded text:
cursus tuos. » Absit autem ut dextras quas cursus tuos. » Absit autem ut dextras quas novit Dominus negemus esse rectas: sed, ut dixi, declinare in eas, est non illius gratiae, sed sibi tribuere velle quod rectum est. Denique, ut dixi, adjungit et dicit: « Ipse enim rectos faciet cursus tuos, et omnia itinera tua in pace producet. » Quapropter quod isto lo« Non praeteribis ab omnibus verbis quae ego mando tibi hodie, dextra aut sinistra, ire post deos alienos, servire illis, » non ideo dictum est quia dii possint etiam in dextris accipi: sed aut terrena loca significata sunt, quia in dextra aut in sinistra habebant gentes alios deos colentes, aut hoc de diis aliis separatim pronuntiandum est, ut duo sint sensus: unus videlicet: Non praeteribis ab omnibus verbis quae ego tibi mando, dextra aut sinistra, secundum scilicet illum intellectum quem supra exposui, alius autem sit sensus: ire post deos alios, servire illis, ut et hic subaudiatur.
Abbreviated transcription (Latin):
ram nec ad simstram ⁊ nec secutus fueris¬
deos alienos neq colueris eos E cetera:¬
Septuaginta: Non preteribis ab omnib
uerbis quȩ ego mando tibi hodie. dextra
aut sinistra ire post deᷤ alienos: seruire
illis: Queri potest quomͦ possit intelligi
ire in dextra. qui post deo ᷤ alienos ierit
seruire illis : cum dextra in laude pona¬
tur: illud autem numqͣm laudabiliter
fieri possit: Nam ce quod rep̃henditur
in uia uitȩ qui declinat in dextra. non
ibi ea rep̃henduntur quȩ dextra sunt.
sed ille qui declinat in ea: id est qui sibi
arrogat quȩ dei sunt: Ieo dicitur inꝓ
uerbiis: Ne declines in dextra aut insi¬
nistra Uias enim quȩ a dextris sunt no¬
uit dñs: puersȩ autem sunt quȩ asinistͥs:
Ergo bonȩ sunt dextre: quas no¬
uit dñs: Nouit enim dñs uias iustorũ:
sicut inpsalmo legiturz Cur gͦ dictum
sit ne declines indextra. consequenter os¬
tendit: addendo: Ipse enim rectos faciet

Expanded text:
ram nec ad sinistram: nec secutus fuerisram nec ad sinistram: nec secutus fuerisdeos alienos, nec colueris eos. Non praeteribis ab omnuerbis quae ego mando tibi hodie dextra aut sinistra ire post deos alios seruire illis. quaeri potest quomodo possit intellegi ire in dextra, qui post deos alienos ierit seruire illis, cum dextra in laude ponatur, illud autem numquam laudabiliter fieri possit; nam et quod reprehenditur in uia uitae qui declinat in dextra, non ibi ea reprehenduntur quae dextra sunt, sed ille qui declinat in ea, id est qui sibi adrogat quae dei sunt. ideo dicitur in Prouerbiis: ne declines in dextra aut in sinistra; uias enim quae a dextris sunt nouit dominus; peruersae autem sunt quae a sinistris. ergo bonae sunt dextrae, quas nouit dominus; nouit enim dominus uias iustorum, sicut in psalmo legitur. cur ergo dictum sit: ne declines in dextra, consequenter ost
Abbreviated transcription (Latin):
um eiꝰ annuntiat firmam̃tum: Quos
tunc dñs aꝑit ut tͥbuat pluuiam: qnͣ¬
do eos ꝑ donum sc̃i sp̃s concedit doetͥ¬
nam ꝓferre diuinam ⁊ ut carnalium
corda hocimbre irrigata: germen bo¬
nonum operum possint ꝓferre:
fenerabis gentibus multis: ceipse anul¬
lo fenus accipies: fenerabit ȩccła geñ¬
tib multis: quando carismata diui¬
na nationib expendit singulis : nec fe¬
nus ab ulla illarum accipit: quia ñ
presentem s futurain remunerationẽ
inquirit: Excellit enim omnib clono
di̾et capũt ẽ totius orbis non cauda:
et semꝑ supra nec unqͣm subterz Quia
licet pressuras & ꝑsecutiones malorum
in mundo patiatur : tamen fortior ẽ
adũsariis: ac fide ce uirtute eminet
uniũsis: Unde sequitur: Constituet
te dñs in caput ce non incaudam : et
eris semꝑ supra et non subter: si audi¬
eris mandata dñi di tui. quȩ ego pre-¬
cipio tibi hodie &e custodieris et feccris.
ac non delinaueris ab eis nec ad dexte¬

Expanded text:
um ejus annuntiat firmamentum. » Quos tunc Dominus aperit ut tribuat pluviam, quando eos per donum Spiritus sancti concedit doctrinam proferre divinam, ut carnalium corda, hoc imbre irrigata, germen bonorum operum possint proferre. « Fenerabis gentibus multis et ipse a nullo fenus accipies. » Fenerabit Ecclesia gentibus multis, quando charismata divinationibus expendit singulis. Nec fenus ab ulla illarum accipit, quia non praesentem, sed futuram remunerationem inquirit. Excellit omnibus enim dono Dei, et caput est totius orbis, non cauda; et semper supra, nec unquam subter: quia licet pressuras et persecutiones malorum in mundo patiatur, tamen fortior est adversariis, ac fide et virtute eminet universis. Sequitur: « Constituet te Dominus in caput et non in caudam: et eris semper supra et non subter, si audieris mandata Domini Dei tui, quae ego praecipio tibi hodie, et custodieris et feceris, ac non declinaveris ab eis, nec ad dexte
Abbreviated transcription (Latin):
terrarum populi quod nomen dm̃i in¬
uocatum sit suꝑte: ce timebãtte: Abun-¬
cdare te faciet dñs omnibꝰ bonis: Tim̃t
hostes populum ȩcclȩ: cum maligni sp̃s
quando nomen xp̃i in electis di intus
in fide. & foris in oꝑib cͥoruscare conspi¬
ciunt. uerendo fugiunt: nec eis resistere
nequitia sua poterunt : Unde scͥptũ
ẽ: Resistite diabolo: et fugiet auobis:
Et petrus inepłã sua ammonens ait:
Sobrii estote &e uigilate: quia adulsariꝰ
ur diabolus tamqͣm leo rugiens circu¬
ut querens quem deuoret: Cui resistite
bundare faciet dñs scõs suos omnib
bonis: quando eos hic bonis auget me¬
ritis: & in fut᷑o cȩlestib remunerat p̃mi-¬
is: Aperiet dñs thesaurum suum opti¬
mum cȩlum: ut tribuat pluuiam terre
tue intempore suoz Celum hic ꝓpħas.¬

Expanded text:
terrarum populi quod nomen Domini interrarum populi quod nomen Domini invocatum sit super te, et timebunt te, et abundare te faciet Dominus omnibus bonis. » Timent hostes populum Ecclesiae, cum maligni spiritus, quando nomen Christi in electis Dei intus in fide et foris in operibus coruscare conspiciunt, verendo fugiunt: nec eis resistere nequitia sua poterunt. Unde scriptum est: « Resistite diabolo, et fugiet a vobis » . Et Petrus in Epistola sua ait: « Sobrii estote et vigilate, quia adversarius vester diabolus, tanquam leo rugiens, circuit, quaerens quem devoret. CuAbundare faciet Dominus sanctos suos omnibus bonis, quando hic bonis auget meritis, et in futuro coelestibus remunerabit praemiis. « Aperiet Dominus thesaurum suum optimum, coelum: ut tribuat pluviam terrae tuae in tempore suo. » Coelum hic p
Abbreviated transcription (Latin):
scd̃m ipsam fidem. etiam foris coram ho¬
inmnibus ad laudem ddi aliqua bene oꝑã¬
do. adcxemplum preparat: Dabit dñs
immicos tuos qui consurgunt ad uisum
te corruentes inconspectu tuo: Punam
uiam uenient contra te: et ꝑseptem su¬
gient afacie tuaz Qui enim custodit
mandata ci. malignorum spirituum
aciem ꝑturbat᷑. uirtutem dissipat: & qͥ
actunati ad nocendum uenerant: ter¬
riti ꝑ diuersa fugere temptant: Emit¬
tet dñs benedictionem suꝑ cellaria tua:
et suꝑ omnia oꝑa manuum tuarum:
benedicetq tͥ in terra qm acceperis: Cel¬
laria benedicit: cum in cordis secreta.
grãm sp̃s sui infundit: Benedicit oꝑa
manuum: cum studiis bonis facultatẽ
tribuit uirtutum: Benedicit interra &
suscitat dñs sͥ populum: quando scõs
suos intra ęccłam habundare faciet
grã cęlestium donorum: Unde sequit᷑:
Sicustodieris mandata dñi dĩ tui et am¬
bulaueris inuiis eius: indebunt om̃s

Expanded text:
secundum ipsam fidem, etiam foris coram hosecundum ipsam fidem, etiam foris coram hominibus ad laudem Dei aliqua bene operando, ad exemplum praeparat. « Dabit Dominus inimicos tuos, qui consurgunt adversum te, corruentes in conspectu tuo. Per unam viam venient ad te, et per septem fugient a te. » Qui enim custodit mandata Dei, malignorum spirituum aciem proturbat, virtutem dissipat. Et qui adunati ad nocendum venerant, territi, per diversa fugere tentant. « Emittet Dominus benedictionem super cellaria tua, et super omnia opera manuum tuarum: benedicetque tibi in terra quam acceperis. » Cellaria benedicet, cum in cordis secreta gratiam Spiritus sui infundit. Benedicet opera manuum, cum studiis bonis facultatem tribuit virtutum. Benedicet in terra, et suscitabit Dominus sibi populum, quando sanctos suos in terra Ecclesiae abundare faciet gratia coelestium donorum. Unde et sequitur: « Si custodieris mandata Domini Dei tui, et ambulaveris in viis ejus, videbunt omnes
Abbreviated transcription (Latin):
data cdĩ multiplicare studuerit. placebit
deo: & ꝓbatus ẽ hominibus: Benedicta
orrea tua: ce benedictȩ reliquiȩ tuȩ. In or¬
reis: significatur custodia uirtutum
In reliquiis: bonȩ uoluntatis intentio:
Sedmn id enim quod unusquisq ꝓpos¬
sibilitate sua laborat: conseruabitur sͥ
premium: Et bona uoluntas. licet ali¬
quando non habeat effectum tamen iu¬
stum non ꝑdec p̃mium: quia diligenti¬
bus dm̃ omnia cooꝑantur in bonum:
ce interra pax erit hominib bonȩ uo¬
luntatis: Benedictus eris ing̃diens: &
egrediens: Hoc ẽ quod saluator mȩuan¬
gelio ait: Ego sum ostium. ꝑme si quiˢ
egredietur. et pascua inueniet ⁊ quia
hic ad fidem ingͥdiens. sapientiȩ cibum
ce pascua accipit uirtutum: &e egrediens
de presenti uita. certam mercedem accipi¬
et bonorum actuum Ing̾ditur o ille
ꝑistud ostium: qui aliquid ꝑfidem ca-¬
tholicam int̾ius iuxta uoluntatem dĩ
meditatur ce tractat: Egreditur: qͣndo

Expanded text:
data Dei multiplicare studuerit, placebit data Dei multiplicare studuerit, placebit Deo, et probatus est hominibus. « Benedicta horrea tua, et benedictae reliquiae tuae. » In horreis significatur custodia virtutum; in reliquiis, bonae voluntatis intentio. Secundum id enim quod quisque pro possibilitate sua laborat, conservabitur sibi praemium et bona voluntas; licet aliquando non habeat effectum, tamen justum non perdet praemium, quia diligentibus Deum omnia cooperantur in bonum, et in terra pax erit hominibus bonae voluntatis. « Benedictus eris ingrediens et egrediens. » Hoc est, quod Salvator in Evangelio ait: « Ego sum ostium. Per me, si quis itur, et pascua inveniet . » Quia hic ad fidem ingrediens sapientiae cibum et pascua accipiet virtutum, et egrediens de praesenti vita, certam mercedem accipiet bonorum actuum. Ingreditur et ille per illud ostium, qui aliquid per fidem catholicam interius juxta voluntatem Dei meditatur et tractat. Egreditur, quando
Abbreviated transcription (Latin):
cnum duas species conuersationis: unꝰ-¬
quisq fidelis gratus erit deo: Bene-¬
dictus fructus uentris tui: et fructꝰ t̾rȩ
cogitationes mentis ce consilia: ꝑfructũ
terrȩ: corporis forinsecus uciles actiones:
His enim duabus uitȩ specieb hoc est
futuro possessuram se sꝑat cum xp̃o cȩ-¬
lestia regna: Benedictus fructus ium̃¬
torum tuorum: greges armentorum
tuorum et caulȩ ouium tuarum: ꝑspe-
cies animalium. ordines demonstrat sub¬
ditorum: quia alii sunt in ȩccła qui a dorꝰ¬
toribꝰ instructi. exbonis suis illis solatia p̃¬
bent. cum spalia ab eis accipientes. cor¬
poralia cis subministrant alimenta I¬
lii laborare possunt secundum id quod
cis iussum fuerit: alii autem simplicitate
sua tantum contenti. ꝑinocentiam ui¬
tȩ student placere deo Unusquisq enum
ꝓprium donum habet ex deo: alius sic.
alius uͦ sic. Qui autem ddonum ꝑceptũ
iuxta possibilitatem suã secundum man¬

Expanded text:
has duas species conversationis unushas duas species conversationis unusquisque fidelis gratus erit Deo. « Benedictus fructus ventris tui, et fructus terracogitationes mentis et consilia: per fructum terrae, corporis forinsecus utiles actiones. His enim duabus vitae speciebus, hoc est,futuro possessuram se sperat cum Christo coelestia regna. « Benedictus fructus jumentorum tuorum, greges armentorum tuorum, et caulae ovium tuarum. » Per species animalium ordines demonstrat subditorum, quia alii sunt in Ecclesia qui a doctoribus instructi, bonis suis solatia praebent, cum spiritalia ab eis accipientes, corporalia eis ministrant alimenta. Alii laborare possunt, secundum quod eis jussum fuerat. Alii autem simplicitate sua tantum contenti, per innocentiam vitae student placere Deo. Unusquisque enim proprium habet ex Deo donum, alius sic, alius vero sic. Qui autem donum perceptum juxta possibilitatem suam secundum man
Abbreviated transcription (Latin):
Sin autem audieris uocem dñi di tui.
ut facias atq custodias omnia manda-¬
ta eius quȩ ego precipio tibi hodie: faci-¬
et de dominus deus tuus excelsiorem cun-¬
ctis gentib quȩ uersantur in terra: ue-¬
nientq fuꝑ te uniu̾sȩ benedictiones istȩ.¬
&e app̃hendent te. si tamen pͣcepta eius au-¬
dicris Sicut in obedientib predixit
maledictiones et penas futuras: sic et
obecdi entib deinceps ꝓmittit benedi-¬
ctiones & p̃mia: Benectictus tumcuu¬
tate: & benedictus in agro: Iuxta isto¬
riam facilis ẽ intellectus. ubi iudçis ꝓ
obedientia intus forisq p̃nuntiat pro¬
sꝑa: ce fructuũ atq animalium spondet
abundantiam Sedm allegoriam autẽ:
poplõ xpĩano propia deuotione non cã
felicitatem terrenam. quam beatitudi-¬
nem ꝓmittit ꝓpetuam: Benecdictus erit
incuunitate: qui in eccła scã uacat diũi¬
nȩ contemplationi Benedictus in agͦ.
qui boni oꝑis laborat ȩxercicio: Phas

Expanded text:
sin autem audieris vocem Domini Dei tui ut facias atque custodias omnia mandata eius quae ego praecipio tibi hodie faciet te Dominus Deus tuus excelsiorem cunctis gentibus quae versantur in terra venientque super te universae benedictiones istet apprehendent te, si tamen praecepta ejus audieris. » Sicut in obedientibus praedixit maledictiones et poenas futuras, sic et obedientibus deinceps promittit benedictiones et praemia. « Benedictus tu in civitate, et benedictus in agro. » Juxta historiam facilis est intellectus, ubi Judaeis pro obedientia intus forisque praenuntiat prospera, et fructuum atque animalium spondet abundantiam. Secundum allegoriam autem, populo Christiano propria devotione non tam felicitatem aeternam quam beatitudinem promittit perpetuam. Benedictus erit in civitate qui in Ecclesia sancta vacat divinae contemplationi. Benedictus in agro, qui boni operis laborat exercitio. Per
Abbreviated transcription (Latin):
q scđ̃m propria redaet merita Unde
qui fecerit hoc: magistrum ce discipu¬
epła sua scripsit dicens: Commonere
autem uos uolo scientes semel omnia:
secundo eos qui non crediderunt ꝑdi¬
ditz Angłos uͦ qui non seruauerunt
suutm pͥncipatum. s dereliaquerunt

Expanded text:
que secundum propria reddet merita. Unde que secundum propria reddet merita. Unde qui fecerit hoc, magistrum et discipusua ita scripsit, dicens: « Commonere autem vos volo, scientes semel omnia, secundo eos qui non crediderunt perdidit; angelos vero qui non servaverunt suum principatum, sed dereliquerunt
Abbreviated transcription (Latin):
ad instructionem sp̃alem collatum ẽ:
Ipseq fruetur abundantia.dum illi de-¬
ficient egestate: Et impletur illud qđ¬
comedent: ⁊uo esuriets. Ecce serui mei bi-¬
bent: et uos ficietis: Ecce serui mei leca-¬

Expanded text:
ad instructionem spiritalem collatum est. ad instructionem spiritalem collatum est. Ipseque fruetur abundantia, dum illi deficient vanitate; et implebitur illud qcomedent, et uos esurietis; ecce serui mei bibent, et uos sitietis; ecce serui mei la
Abbreviated transcription (Latin):
lum tranfferri: quia ea quȩ ille sͥ ad¬
tempus scribendo atq docendo figura¬
liter ĩparauerat: omnia nunc mufum
sp̃alis conuertuntur ȩccłȩ filii tui ce filiȩ
tuȩ tradantur alteri popło: uidentib
oculis tuis et deficientib ad conspectũ
eorum tota die: et non sit fortitudo in
manu tua In filiorum et filiarum no-¬
mine. discipłos designat: quos siue iu¬
dei. siue heretici nutͥerant: Tradentur
alteri popło. cum ppło mancipantur. xp̃i-¬
ano: ut ibi discãt ueritatem qͣm antea
ꝑmagistros priores nullomͦ discere po-¬
tueruntz Hoc quippe uidentes iudȩi
atq heretici deficient oculis: quia in¬
tentionem suam quam indoginatis
sui cõmendatione exercent: nequaqͣm
ad effectum ꝑducere ualent fructus
terrȩ tuȩ et omnes labores tuos come¬
dat popłs quem ignoras: Q ceteraz Quic¬
quid prior popłs inlibris uł incerimo¬
nus legis laborat: totum ȩccl̃ȩ populo

Expanded text:
lum transferri: quia ea quae ille slum transferri: quia ea quae ille sibi scribendo atque docendo figuraliter praeparaverat, omnia nunc in usum spiritaliter convertuntur Ecclesiae. « Filii tui et filiae tuae tradentur alteri populo videntibus oculis tuis et deficientibus a conspectu eorum tota die: et non sit fortitudo in manu tua. » In filiorum et filiarum nomine discipulos designat, quos sive Judaei sive haeretici nutrierant. Tradentur alteri populo, cum populo mancipantur Christiano, ut ibi discant veritatem quam antea per magistros priores nullo modo discere potuerunt. Hoc quippe videntes Judaei atque haeretici, deficient oculis, quia intentionem suam, quam in dogmatis sui commendatione exercent, nequaquam ad effectum perducere valent. « Fructus terrae tuae et omnes labores tuos comedat populus quem ignoras, » etc. Quidquid prior populus in libris vel in ceremoniis laborat legis, totum Ecclesiae populo
Abbreviated transcription (Latin):
pnit malas suggestiones: nec porte in¬
feri preualebunt aduersus eam Uxo-¬
rem accipias: & alius dormiat cum ea:
Domum ȩdifices: & non habites in ea:
Blantes uineam: et non uindemies eãz
Bostirus immoletur coram te: ce non
comedas ex eo: Ee ceteraz Propter pre¬
uaricationem qm preuaricati sunt isra¬
helitȩ in mandatis dĩ. terram possessio¬
nis suȩ relinquebant: & animalium
suorum dampna sentiebant: Sic ce a¬
uari quiq et facinoribꝰ irretiti. licet in
p̾senti multum laborent ⁊ tamen ꝑdũt
laborem: quia in fine eorum simul cũ
eis destruuntur oꝑ aillorm: In uxore
enim potest accipi plebs hereticorum
ꝑfidiȩ sociata: qmͣ ciabolus fomicati¬
one spiritali corrumpit: quando etiã
inerrorem seducit: Sic et animalium
nomine. subnectorum ꝑsona designat᷑.
quȩ tune abhereticis euellentur: quan
do et uita ce doctrma pariter pͥuabun¬
tur: Possunt ce hȩc adiudȩorum popu¬

Expanded text:
nit malignas suggestiones, « nec portae innit malignas suggestiones, « nec portae inferi praevalebunt adversus eam » . « Uxorem accipias, et alius dormiat cum ea. Domum aedifices, et non habites in ea. Plantes vineam, et non vindemies eam. Bos tuus immoletur coram te, et non comedas ex eo, » etc. Propter praevaricationem qua praevaricati sunt Israelitae in mandatis Dei, terram possessionis suae relinquebant, et animalium suorum damna sentiebant. Sic et avari quique et facinoribus irretiti, licet in praesenti multum laborent, tantum perdunt laborem, quia in fine eorum simul cum eis destruentur opera illorum. In uxore enim potest accipi plebs, haereticorum perfidiae sociata, quam diabolus fornicatione spiritali corrumpit quando eam in errorem seducit. Sic et in animalium nomine subjecta persona designatur, quae nunc ab haereticis evellentur quando ipsi et vita et doctrina pariter privabuntur. Possunt et haec ad Judaeorum popu
Abbreviated transcription (Latin):
bant᷑ Palpabant in meridie sicut cȩcus
intenebris: quando sexta hora diei sal-¬
uatorem mundi reum mortis ẽẽ uoci-¬
ferabantur. et crucifigi postulabant:
Unde eis tenebre quas illi intus in
anuno habebant: ꝑ obscuritatem lu¬
minarium forinsecus in ipsa hora passi¬
onis dñi demonstrabantur: S cȩci cor¬
dibus non dirigebant uias suas: quia
nec pęnitentiam agere de peccatis suis.
nec ueritati credere uolebant: Ideo
omni tempore calumpniam sustine¬
bunt: ce oppressi uiolentiis non habe¬
bunt liberatorem: Similit & omnes he-¬
retici ce scismatici ꝑcutiuntur amentia.
ce palpitant in meridie uelut cȩci: qnͣ¬
do clarescente euangłioin toto orbȩ ter¬
rarum. ipsi errorum tenebris inuoluti.
amentiam suam in hoc ostendunt: qͦd
catholicȩ fidei in dogmatib suis con¬
cordare nolunt: le circo ornni tempore
calumpniam sustinent: quia in uacu-¬
um laborant: Eccła enm xp̃i condem¬

Expanded text:
bantur. Palpabant in meridie sicut caecus bantur. Palpabant in meridie sicut caecus in tenebris, quando sexta hora diei Salvatorem mundi reum esse vociferabant, et crucifigi postulabant. Unde eis tenebrae, quas illi intus in animo habebant, per obscuritatem luminarium forinsecus in ipsa hora passionis Domini demonstrabantur. Sed caeci cordibus non dirigebant vias suas, quia nec poenitentiam agere de peccatis suis nec veritati credere volebant. Ideo omni tempore calumniam sustinebunt, et oppressi violentiis non habebunt liberatorem. Similiter et omnes haeretici et schismatici percutiuntur amentia, et palpant in meridie velut caeci quando clarescente Evangelio in toto orbe terrarum, ipsi errorum tenebris involuti, animam suam in hoc ostendunt quod catholicae fidei in dogmatibus suis concordare nolunt. Idcirco omni tempore calumniam sustinebunt, quia in vacuum laborant. Ecclesia enim Christi contem
Abbreviated transcription (Latin):
te dñs ulcere ȩgy ꝑti: et parte corpis
ꝑqm stercora digeruntur: scabie quoq
& prurigine ita ut curari nequeas.¬
ra ceuesicȩ turgentes: Philistiim autẽ
dolorem patiebantur inposteriorib: qnͣ¬
do conputrescebant anni ecoum: Quȩ
plagȩ. digne infidelib et contempto-¬
ribꝰ dei ingeruntur: cum retͥbutio con¬
digna meritis eorum inpenditur: Ali¬
ter: in ulceribus. dolosa huius scłi et
prurulenta malitia: inuesicis. tumens &
inflata suꝑbia: inscabie et prurigine. fer-
uor ac furoris insania exprimitur: Hȩc
gͦ ex iminici factione peccatorib merito
inpresenti uita insliguntur: cȩterum
post finẽ uitȩ quod significant posterio¬
ra. feditatẽ sceler̃ suorũ eternis cruciati¬
b sustmebunt: Pcutiat te dñs amentia
inmeridie sicut palpare solet cȩcus in
tenebris: ce non dirigas uias tuas: Am̃¬
tia ꝑcussi sunt iudȩi: quando filium
ĩ qui inuirtute scĩ sp̃s signa et mira¬
cula faciebat. in beelrebub pͥncipe dȩmo¬

Expanded text:
te Dominus ulcere Aegypti, et partem corporis per quam stercora digeruntur, scabie quoque et prurigine, ita ut curari nequeas,et vesicae turgentes. Philisthiim autem dolorem patiebantur in posterioribus, quando computre scebant animae eorum. Quae digne plagae infidelibus et contemptoribus ingeruntur cum retributio condigna meritis eorum impenditur. Aliter, in ulceribus dolosa hujus saeculi et purulenta malitia; in vesicis, tumens et inflata superbia; in scabie et prurigine, fervor irae ac furoris insania exprimitur. Haec ergo ex inimici factione peccatoribus merito in praesenti vita infliguntur. Caeterum post finem vitae, quae significant posteriora, foeditatem suorum scelerum aeternis cruciatibus sustinebunt. « Percutiat te Dominus amentia in meridie sicut palpare solet caecus in tenebris, et non dirigas vias tuas. » Amentia percussi sunt Judaei, quando Filium Dei, qui in virtute Spiritus sancti signa et miracula faciebat, in Beelzebub principe daemo
Abbreviated transcription (Latin):
taphorã docce qͦd apͥncipibꝰ usq ad extremã
plebẽ. a doctoribꝰ usq adimꝑitũ uulgꝰ in nul¬
losit sanitaᷤ: s om̃s ĩ ĩpietate pariardore consẽ¬
tiantz Ergo hoc quod dicit non ẽ in eo
santas ad extremam refert captitu¬
tatem: quando pꝰtitum & uespasianũ.
& ultimam eũfionem iherłm sub elio
adriano usq ad presens tempus nul¬
lum remediũ ẽ: impletͣq quod scͥptũ
ẽ: omnes declinauerunt simul inuti¬
les factisunt: non ẽ qui faciat bonum

Expanded text:
taphoram docet quod a principibus usque ad extremam plebem, a doctoribus usque ad imperitum vulgus, in nullo sit sanitas, sed omnes in impietate pari ardore consentiant. Ergo hoc quod dicit, « non est in eo sanitas, » ad extremam refert captivitatem, quando post Titum et Vespasianum, et ultimam eversionem Jerusalem sub Aelio Adriano, usque ad praesens tempus, nullum remedium est, impleturque quod scriptum est: « Omnes declinaverunt, simul inutiles facti sunt: non est qui fa
Abbreviated transcription (Latin):
spãliter matulat: qui alterius animai
perroneam doctrinam ut ꝑpͣua exem-¬
pla cõmaculat. Pater enim nr̃ unus ẽ
ds̃ ⁊ & mater sc̃a eccła: nos autem fratres
siue sorores sumus: Maledictus qui dor¬
quia omnis peccati mater.: concupiscentia
ẽ. Oportet hoc diligenter attendi. ut si qͣ
nobis peccati concupiscentia sit. ei resista¬
mus ⁊ et non comungamur ei actione:
quia ut mnleuitico de hoc scelcre Cancitũ
ẽ igne uiuus debet combiiri qui hoc ꝓpe¬
trauerit: quia reus ẽ gehennȩ ignis: si nõ
pęnitentiȩ igne antese ab hac macula di¬
luerit: Maledictus qui clam ꝑcusserit
ꝓximum suum: Et dicet omins populus
amen: In aꝑto et inocculto hominem oc
cidere: peccatum ẽ: Unde mirtim cur
cum tantum maledictum eẽ descripserit
qui clam ꝑcusserit ꝓximum ⁊ nisi forte
dicamꝰ eum clam ꝑcitere ꝓximum: qui
eum in corde suo odcrit: Dicit enim io¬
hannes apłs: Qui odit frẽm suum ho¬

Expanded text:
spiritaliter maculat, qui alterius animam spiritaliter maculat, qui alterius animam per errorum doctrinam vel prava exempla commaculat. Pater enim noster unus est Deus, et mater sancta Ecclesia. Nos autem fratres sive sorores sumus. « Maledictus qui dorntia, quia omnis peccati mater concupiscentia est. Oportet hoc diligenter attendi: ut si qua nobis peccati concupiscentia fit, ei resistamus et non conjungamur ei actione; quia ut in Levitico de hoc scelere sancitum est, igne vivus debet comburi qui hoc perpetraverit, quia reus est gehennae ignis si non poenitentiae igne se ab hac macula diluerit. « Maledictus qui clam percusserit proximum suum. Et dicet omnis populus, Amen. » In aperto et in occulto occidere hominem peccatum est. Unde mirum cur eum tantum maledictum scripserit, qui clam percusserit proximum, nisi forte dicamus eum clam percutere proximum, qui eum in corde suo oderit. Dicit enim Joannes apostolus: « Qui odit fratrem suum, ho
Abbreviated transcription (Latin):
ledictus qui dormit cum uxore patris
sui: ce reuelat oꝑimentum lectuli eius:¬
Manifestum ẽ enim quod omĩs incȩstꝰ
abhominatio ẽ apud dm̃ S tamen
hac sententia legislator scdin allegoriã
hereticos atq scismaticos ꝑcutit: qui
sponsam xp̃i qui uniu̾sorum pater est.
quia omnium creator: aliquo mͦ ꝑer
patris sui quam ille male gessit iste ne¬
quiter imitando diffamet: nec ignomi-¬
nam spargat suꝑ nomen patris si iteret
infacto: unde ille rep̃hensus ẽ merito
Maledictus qui dormit cum omni iu-¬
mento: Iuxta istoriam maxima stulticia
ẽ cum brutis animalib mȩchari: sed
ignomina ẽ. gentilium stulticiam sequiz
Cum gͦ uir aut mulier ad alieigenas
uoluptates intantum incumbit. ut nec
qͥdẽ ꝑdesidiã ab eis capiat᷑. s immo ual-¬
de eiᷤ cohereat. & cum eis coeat: ita ut
commixtionẽ cum eis duiturnam et ꝑ¬
seuerantem habeat: reus ẽ mortis: Ma-¬
letictus qui dormit cum sorore sua filia
patris sui siue matris sue: Sororem suam

Expanded text:
is qui dormit cum uxore patris sui et reuelat operimentum lectuli eiusManifestum est enim quod omnis incestus abominatio est apud Deum. Sed tamen hac sententia legislator, secundum allegoriam, haereticos atque schismaticos percutit, qui sponsam Christi, qui universorum pater est quia omnium creator, aliquo modo per patris sui pravam, quam ille male gessit, iste nequiter imitando diffamet; nec ignominiam spargat super nomen patris, si iteret in facto unde ille reprehensus est merito. « Maledictus qui dormit cum omni jumento. » Juxta historiam maxima stultitia est cum brutis animalibus moechari; imo ignominia est gentilium stultitiam sequi. Cum ergo vir aut mulier ad alienigenas voluptates in tantum incumbit, ut nec quidem per desidiam ab eis capiatur, sed imo valde eis cohaereat et cum eis coeat, ita ut commixtionem cum eis diuturnam et perseverantem habeat, reus est mortis. « Maledictus qui dormit cum sorore sua, filia patris sui sive matris suae. » Sororem suam
Abbreviated transcription (Latin):
nec scđm allegoriam. aduenam sp̃alẽ.
pupillum atq uiduam iniuste oppͥmere
decet: Pupillum utiq: de quo in p̾almo
scriptum ẽ: Tibi dñe derelictꝰ ẽ. pauꝑ:
pupillo tueris adiutor: Uiduam aut̃ẽ:

Expanded text:
nec secundum allegoriam advenam spiritalem, nec secundum allegoriam advenam spiritalem, pupillum atque viduam, injuste opprimere decet: pupillum utique, de quo in psalmo est scriptum: « Tibi, Domine, derelictus est pauper: orphano tu eris adjutor » . Viduam aute
Abbreviated transcription (Latin):
uniũsor patrẽ dm̃ i matrẽ eccl̃ã õi ueñatiõe
acreligiositate ⁊ ab uniuersisde¬
cet coli atq honorari: Ubi &e in agistro¬
rum spãlium reuerentia pariter comp̃¬
henditur: qui a dñs discipłis suis ait:
Qui uos honorat me honorat: ce qui
uossꝑnit me spernit: Maledictus qui
transferet terminos ꝓrimi sui Hoc testi¬
momo uetat auaritiam: heresunq de¬
testatur: Tranffeit gͦ terminos ꝓxum
sur: qui non contentus ẽ orthocd oxorum
fide atq doctrina: s suꝑsticiones ac sectas
suꝑbiendo nouiter introducit Qui em̃
hȩc agit: ꝓculdubio ȩterna maledictio¬
ne reus eritz Unde sequitur: Maledi¬
ctus qui facit errare rȩcum initinere:
Cȩcum initinere errare facit: qui simpli¬
cem atq in prudentem ꝑ doctrinam fal-¬
sam pitinere scͥpturarum facit a ueri¬
tatis tramite deuiare: Hoc gͦ qmͣ ꝑni¬
nemini sedin istoriam facere licet S

Expanded text:
universorum Patrem Deum et matrem Ecclesiam omni veneratione universorum Patrem Deum et matrem Ecclesiam omni veneratione ac religiositate ab universis decet coli atque honorari: ubi et magistrorum spiritalium reverentia pariter comprehenditur, quia Dominus discipulis suis ait: « Qui vos honorat, me honorat; et qui vos spernit, me spernit. Maledictus, qui transfert terminos proximi sui. » Hoc testimonio vetat avaritiam, haeresimque detestatur. Transfert ergo terminos proximi sui, qui non contentus erit orthodoxorum fide atque doctrina, sed superstitiones ac sectas superbiendo noviter introducit. Qui enim haec agit, procul dubio aeterna maledictione reus erit. Unde sequitur: « Maledictus qui facit errare caecum in via. » Caecum in itinere facit errare qui simplicem atque imprudentem per doctrinam falsam in itinere Scripturarum facit a veritatis tramite deviare. Hoc ergo quam perninemini secundum historiam facere licet, sed
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ in infirmitatib. in contumeliis. in neces¬
sitatib: in angustiis pxp̃o Cum enim in¬
sirmor: tunc potens sum: Peccantib au¬
tem maledictiones hunismodi indictę
sunt: Maledictus homo qui facit sculp¬
tile et con flatile abhominationem drũi.
opus manuum artificum: ponetq il-¬
lud in abscondito: Et respondebit om¬
nis populus: ce dicet amen: Hoc enim
capitulo non solum idolatria quȩ in
simulacris fit contradicitur: s omnis
error hereticorumz Ipsi sunt artifices
uanitatis atq suꝑsticiosorum dogina¬
tum: Qui carmina &e incantationes a-¬
gunt: abqͥcantur: Quicumq cnm er-¬
rorem ꝓueritate in occulto seu in ma-¬
nifesto sequitur: ꝓfecto idolorum cultor¬
ẽe designatur: tam de orcline prelatorũ
qmͣ etiam subditorum: quia omnes pa-¬
rider & bona laudare c&e mala detestari
oportet Maledictꝰ qͥ ñ honorat patrẽ suũ.
imatrẽ. lreliqͣ Conuenit gͦ unicuiq patr̃e
suũ terrenũ ⁊ matrẽ uen̾arr. s multomagiᷤᷤ

Expanded text:
 in infirmitatibus meis, in contumeliis, in necessitatibus, in angustiis pro Christo. Cum enim infirmor, tunc potens sum . » Peccantibus autem maledictiones hujusmodi indictae sunt: « Maledictus homo qui facit sculptile et conflatile abominationem Domini: opus manuum artificum, ponetque in abscondito illud. Et respondebit omnis populus, Amen. » Hoc enim capitulo non solum idololatria quae in simulacris fit contradicitur, sed omnis error haereticorum ipsi sunt artifices vanitatis atque superstitiosorum dogmatum qui carmina et incantationes agunt abdicatur. Quicunque enim errorem pro veritate in occulto seu in manifesto sequitur, profecto idolorum cultor designatur, tam de ordine praelatorum, quam etiam subditorum. Quia omnes pariter et bona laudare et mala detestari oportet. « Maledictus qui non honorat patrem suum, » et reliqua. Convenit ergo unicuique patrem suum terrenum et matrem venerari. Sed multo magis
Abbreviated transcription (Latin):
ne oderis frẽm tuum in corde tuo: sed
publice argue eum. ne habeas suꝑ illo
peccatum Maledictus qui accipit mu¬
nera: ut ꝑcutiat animam sangumis
innocentis: Quicumq reminscititr
iudȩ factum qui ꝓpter pecunam ꝓdi¬
dit magistrum: quam ꝑniciosum sit
intelligere potest auaritiȩ malum: Ma¬
ledictus qui non ꝑ̃mianet insermonibꝰ
legis huius: nec cos oꝑe ꝑficit: Hȩc sen¬
tentia eo grauior cȩteris eẽ uidetur: quo¬
oĩa simł cõp̃hendit. Quis. ẽ enim qui
Inumũsis sermonib legis sine transgͥssiõe
ꝑmanere possit: cum paulus dicat:
dicto sunt: qm in lege nemo iustificat᷑
apud dm̃: Nec huius maledictionis
dampnum ullus euadere potuit: etiam
nec ipse legislator. nisi ꝑ gr̃ãm dñi nr̃i

Expanded text:
ris fratrem tuum in corde tuo: sed publice argue eum, ne habeas super illo peccatum . Maledictus qui accipit munera ut percutiat animam sanguinis innocentis. Quicunque reminiscitur Judae factum, qui propter pecuniam prodidit magistrum, quam perniciosum sit intelligere potest avaritiae malum. « Maledictus qui non permanet in sermonibus legis hujus, nec eos opere perficit. Haec sententia gravior eomnia simul comprehendit. Quis est enim qui in universis sermonibus legis sine transgressione permanere possit, cum Paulus dicat? dicto sunt, quoniam in lege nemo justificabitur apud Deum . Nec hujus maledictionis damnum ullus evadere potuit: etiam nec ipse legislator, nisi per gratiam Domini
Abbreviated transcription (Latin):
plip̃dicare: usciãt sip̃tierĩt dĩmãdata q̃ eiᷤᷤ
ĩmineãt ꝑicła: si aũ obedi erĩt p̃ceptiᷤᷤ dĩ q̃ eos
sequant᷑ beneficia cũ ĩp̃sẽti urta solatium.
& infut᷑a p̃mium ꝓmitttur eternum:¬
t̃num: Maledictiones gͦ siue benedicti¬
ones quas liber deuteronomii continet: &
istorialiter intelligi possunt ad eos ꝑtuiere
qui terrenam felicitatem amabant: uel
qui terrena dampna sibi euenire metue-¬
bant: S multomagis ẽxp̃ianis cauen-¬
dum ⁊ ne ꝓpt̃ in obedientiam spãlium
rerum & uirtutum potius patiantur
penuriam. qmͣ terrenarumrerum in-¬
digentiam: quia sepius legimus ꝑfectos
uiros presentium rerum indigentiam
pati: sedtamen uirtutum copia repleri:
hanc horam esurimus. & sitimus & nu¬
di sumus & colaphis cȩdimur & instabi¬
les sumus: et laboramus oꝑantes mani-

Expanded text:
pulis praedicare? Ut sciant, si praeterierint Dei mandata, quae eis pulis praedicare? Ut sciant, si praeterierint Dei mandata, quae eis immineant pericula; si autem obedierint praeceptis Dei, quae eos sequantur beneficia: cum in praesenti vita solatium, et in futura praemium promittitur aeternum. Maledictiones ergo, sive benedictiones quas liber Deuteronomii continet, et historialiter intelligi possunt ad eos pertinere, qui terrenam felicitatem amabant, vel qui terrena damna sibi evenire metuebant. Sed multo magis est Christianis cavendum, ne propter inobedientiam spiritalium rerum et virtutum potius patiantur penuriam quam terrenarum indigentiam rerum. Quia saepius legimus perfectos viros praesentium rerum indigentiam pati, sed tamen virtutum copia repleri; hanc horam esurimus, et sitimus, et nudi sumus, et colaphis caedimur, et instabiles sumus, et la
Abbreviated transcription (Latin):
lege scͥpta sunt. ut ꝑueniant ad salutẽ:
Omnes autem circa archam incędũt:
quia ab ȩccłȩ sinu non discedunt S
nobiliores eẽ illos nouimus. qui bomi
ipsius desiderio & ec̃nȩ benedictionis a¬
more quod bonum ẽ agunt: qmͣ illos
qui ꝓmali metu bonum sectatur So¬
lus gͦ iħs potest ex omnib popłis huiꝰ¬
modi mentes anmosq condisc̃e: et
alios quidem statuere in montem ga¬
riximad benedicendum: alios uͦ statuẽ
in montem hebal ad maledictionem:
Non ut maledictionẽ accipiant: sut
metuentes ꝑscͥptas maledictiones & pę¬
nas peccatoribꝰ constitutas incurrere ca¬
ueant: ac semecipsos timoris supplicio cor-¬
dicentq ad omnes uiros isrł̃. excelsa uoce:
Quid ẽ quod leuitis precipit ut ad ui¬
ros ifrł loquantur excelsa uoce: nisi qͥa
ostendere uult sacerdotibꝰ. xp̃i. quod non
segnit̃ s instanter debent di uerbum po¬

Expanded text:
lege scripta sunt, ut perveniant ad salutem. lege scripta sunt, ut perveniant ad salutem. Omnes autem circa arcam incedunt, qui ab Ecclesiae sinu non discedunt; sed nobiliores illos esse dicimus, qui boni ipsius desiderio, aeternae benedictionis amore quod bonum est agunt, quam illos qui pro mali metu bonum sectantur. Solus ergo Jesus potest ex omnibus populis hujusmodi mentes animosque concidere, et alios quidem statuere in monte Garizim ad benedicendum, alios vero statuere in monte Hebal, ad maledictionem; non ut maledictiones accipiant, sed ut intuentes praescriptas maledictiones, et poenas peccatoribus constitutas incurrere caveant, ac semetipsos timoris supplicio cordicentque ad omnes viros Israel, excelsa voce. » Quid est quod Levitis praecepit ut ad viros Israel loquantur excelsa voce, nisi quia ostendere vult sacerdotibus Christi quod non segniter, sed instanter debent Dei verbum po
Abbreviated transcription (Latin):
zim ut benedit̾ent popłm: ce ipse trib
quȩ nobiliores sunt. id ẽ symeon. leui.
iudas. isachar. ioseph et beniamin. fi¬
lii uͦ sex ignobiliores steterunt eregio¬
ne in monte hebal: ut maledicerent:
Inter quos et ruben qui maculauerat
thorum parentis⁊ et zabulon ultimꝰ
filius liȩ: & ancillarũ filii: Et hȩc qui¬
dem ueteris historiȩ referunt gesta S
inspiciendum quid innarratiõe misti-¬
ce intelligentiȩ referatur: Qui sunt gͦ
isti qͥ ĩcedũt uirta mõtẽ garrã. & qͥ sũt qͥĩ
cȩdũt uixta mõtẽ hebal: Illi itaq qͥ ĩ hoc
loco iuxta mõtẽ garitim in cędunt electi
adbndicẽdũ eoᷤᷤ figuralit̃ ĩ dicãt qui non
metu pęne s cęlestis ꝓmissionis amore
succensi ueniunt adsalutem Illi uͦ di¬
midii qui uxta montem hebal incȩ¬
dunt in quo maledictiones ꝓlatȩ sũt:
illos indicant qui non amore benedi¬
ctionum uł ꝓmissionum. s futurorum
suppliciorum timore complent quȩ in

Expanded text:
ipsae tribus quae nobiliores sunt, id est, Simeon, Levi, Juda, Issachar, Joseph et Benjamin. Alii vero sex ignobiliores steterunt e regione in monte Hebal, ut maledicerent, inter quos et Ruben, qui maculaverat torum parentis, et Zabulon ultimus Liae filius, et ancillarum filii. » Et haec quidem veteres historiae referunt gesta; sed inspiciendum est quid in narrationem mysticae intelligentiae referatur. Qui sunt ergo isti qui incedunt juxta montem Garizim, et qui sunt qui incedunt juxta montem Hebal? Illi itaque qui hoc in loco juxta montem Garizim incedunt electi ad benedictionem, eos figuraliter indicant qui non metu poenae, sed coelestis promissionis amore succensi veniunt ad salutem. Illi vero dimidii, qui juxta montem Hebal incedunt, in quo maledictiones prolatae sunt, illos indicant qui non amore benedictionum vel promissionum, sed futurorum suppliciorum timore, complent quae in