comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cum deberent potius. si quid recti saperent: illa que ab hostibus aspera ⁊
dura perpessi sunt illi prouidentie diuine tubuere: que solet corruptos
hoĩum mores. bellis emendare atq contere̾. Itemq uitam mortalium
iustam atq laudabile talib afflictionib exercere. ꝓbatamq. uł in
meliore transferre. uel in his ad huc terris. propter usus alios detiner
catissimis ⁊ amplissimis ac pro largiore mi̾a ad capacitate multitudi¬
nis electis. p̃ter belloru morem trũculenti barbari pepercerunt. Hoc
cribuere tp̃orib xp̃ianis. Iinc deo agere gratias. Hinc ad eiꝰ nomẽ
ueraciter currere. ut effugiant penas ignĩs eterni. qd̾ nom̃ multi eoꝵ
ueraciter usurparunt ut effugerent pẽnas presentis exiti. Nam quo
uides petulanter ⁊ procaciter ĩnsultare. seruis xp̃i sunt in eis plurimi
qui illum interitu clademq non euasissent: nisi ẜuos xp̃i se esse fin¬
uissent. Et numc ingrata superbia: atq impiissima insania. eius no¬

Expanded text:
Cum pocius, si quid recte saperent, illa, que ab hostibus aspera et dura perpessi hominum mores bellis emendare adque conterere itemque uitam mortalium iustam adque laudabilem talibus adflictionibus exercere probatamque uel in meliora transferre uel in his adhuc terris propter usus alios detinerecatissimis et amplissimis ac pro largiore misericordia ad capacitatem multitudinis electis praeter bellorum morem truculenti barbari pepercerunt, hoc tribuere temporibus Christianis, hinc Deo agere gratias, hinc ad eius nomen ueraciter currere, ut effugiant poenas ignis aeterni, quod nomen multi eorum mendaciter usurparunt, ut effugerent poenas praesentis exitii. Nam quos uides petulanter et procaciter insultare seruis Christi, sunt in eis plurimi, qui illum interitum clademque non euasissent, nisi seruos Christi se esse finxissent. Et nunc ingrata superbia adque inpiissima insania eius no
Abbreviated transcription (Latin):
enunt. sic̃ ipłm dreisse sup̃ cõmemorani. Oportebat eimut eis uoddere¬
curetiam expim̃tor ciscipim.a. aquib tam di fuerat neglecta uborũ
Mam cum ctreiss. apłs: qui uolunt diuites fieri meidunt m tẽprationẽ¬

Expanded text:
erant, sicut apostolum dixisse supra commemoraui. Oportebat enim ut eis addereerant, sicut apostolum dixisse supra commemoraui. Oportebat enim ut eis adderetur etiam experimentorum disciplina, a quibus tam diu fuerat neglecta uerborum. Nam cum dixit apostolus: Qui uolunt diuites fieri, incidunt in tentatione
Abbreviated transcription (Latin):
auaritia. Quam quidam appetentes. a fide perrauerut ⁊ inseruerũt
se dolorib multis. Qnib ergo terrene dinitie in illa uastatione perie¬
runt. si eas sic ħebant. quẽ idmodur abisto foris paupere intus dnute
iudierant idest simundo utrbantur. quasi nõ utentes potuerunt dicẽ
p̾ille granit᷑ temptatus. ⁊ minime suꝑatus. Nudus exi deutero ma¬
tris mẽe nudiis reu̾tar int̾ram. Dñs dedit dñs abstulit. sic̾ dño pla¬
cuis it ifcũm ẽ sit nom̃ dñi bñclictur. Ut honus suus magnas facultate
suberet ip̃am suidomini uoluntatẽ cui pedissecus m̃te ditesceret. nec
contrist.aretur ens̃ reb niuens relictis. quas cito fuerat moriens relictu¬
rus Illi aũt infirmiores. qui trenis his bonis. ꝙͣuis ea nõ p̃ponerent xp̃o
iliquãtula tam̃ cupiditate coherebant quãtu si.amando peccanerut᷑
paendo senserũt. Tantu: quippe doluerunt. ꝙͣtum se doloribi insern¬

Expanded text:
 omnium malorum auaritia, quam quidam adpetentes a fide pererrauerunt et inseruerunt se doloribus multis. Quibus ergo terrenae diuitiae in illa uastatione perierunt, si eas sic habebant, quem ad modum ab isto foris paupere, intus diuite audierant, id est, si mundo utebantur tamquam non utentes, potuerunt dicere, quod ille grauiter tentatus et minime superatus: Nudus exiui de utero matris meae, nudus reuertar in terram. Dominus dedit, Dominus abstulit, sicut Domino placuit, ita factum est; sit nomen Domini benedictum; ut bonus seruus magnas facultates haberet ipsam sui Domini uoluntatem, cui pedisequus mente ditesceret, nec contristaretur eis rebus uiuens relictus, quas cito fuerat moriens relicturus. Illi autem infirmiores, qui terrenis his bonis, quamuis ea non praeponerent Christo, aliquantula tamen cupiditate cohaerebant, quantum haec amando peccauerint, perdendo senserunt. Tantum quippe doluerunt, quantum se doloribus inseru
Abbreviated transcription (Latin):
Imo uõ morem hostiu cuntates euerteñti ille descripsit. quẽ more etia ei¬
to sicut scribit salustius. nobilitate ueritatis hystoricus snĩa sua quam de co̾¬
uiratis insenatum huit cõmemorare nõ p̃termictit. Rapi uirgines pueros.
diuelli liberos a parentum cõplexu. matres familiaꝵ pati. que uictorib cu¬
libuiss ł cõlibuus. phana atq domos ĩpoliari. cedem incendia fieri. postremo

Expanded text:
morem etiam Cato, sicut scribit Sallustius, nobilitatae ueritatis historicus, sententia sua, quam de coniuratis in senatu habuit, conmemorare non praetermittit: \'rapi uirgines pueros, diuelli liberos a parentum conplexu, matres familiarum pati quae uictoribus conlibuisset, fana adque domos spoliari, caedem incendia fi
Abbreviated transcription (Latin):
endir. Quisquis non uidet cecus. quisꝗs nõ uidet nec laudat ingͥtus quuqs
sudanti reluctat᷑ insamis ẽ. Absit ut prudẽs quisqͣ hec feritati ĩputet bar¬
baror E ruculentissimas et seuissimas m̃tes. ille terruit. ille frenaũ. ille mi¬
rabilit tẽperauit qui ꝑ ꝓpħam tãto añ predrẽ. Uuitabo ĩui̾ga miotates eoꝵ.
⁊in flagellis pcc̃i eor mĩa aũt mãm nõ disꝑgam ab eis Dicet aliquis.
tur auͣt isti cuma m̃ĩa. etia ad impios ingratosq ꝑuenit. Cur putamꝰ. nͥ
quiaer ille pbuit qui cotidie facit oriri sosem siui suꝑ bonos et malos. et
pluit suꝑ iustos et iniustos. Quãuis eĩm quida eor ista coritantes. pe¬
pltento abimpietate se corrigant. ꝗdam u̾o sic̃ apłs dic̃: diu̾itias boĩtatu¬

Expanded text:
endum quisquis non uidet, caecus, quisquis uidet nec laudat, ingratus, quisquis laudanti reluctatur, insanus est. Absit, ut prudens quisquam hoc feritati inputet barbarorum. Truculentissimas et saeuissimas mentes ille terruit, ille frenauit. e mirabiliter temperauit, qui per prophetam tanto ante dixit: isitabo in uirga iniquitates eorum et in flageuina misericordia etiam ad inpios ingratosque peruenit?\' Quur putamus, nisi quia eam ille praebuit, qui cottidie facit oriri solem suum super bonos et malos et pluit super iustos et iniustos? Quamuis enim quidam eorum ista cogitantes paenitendo ab inpietate se corrigant, quidam uero, sicut apos
Abbreviated transcription (Latin):
quo adusq institia conuitatur inindicii. de inceps
adepturi ꝑ excellentia uictoria ultnma ⁊ pace ꝑfec¬
ta. Hooc opere a te instituto. ⁊ mea promissione dibito defendere adu¬
suscepi: Magnum opus et ardun. sed deus adiuior nosterẽ. Nam icio
ꝯuib uirib opus sit: ut persuadeatur sup his. Quanta sit uirtus humi

Expanded text:
stitia convertatur in judicium , deinceps adeptura per excellentiam victoria ultima et pace perfecta, hoc opere a te instituto, et mea promissione debito, defendere advsuscepi. Magnum opus et arduum: sed Deus adjutor noster est . Nam scio quibus viribus opus sit, ut persuadeat
Abbreviated transcription (Latin):
tenuo qui ea q̃ laudarent maxime requirebant. ĩsta p̃clarissim ẜͦm ipos pi¬
Itatis inlitia pͥcerirent: Egregius romani nõis o arcus mmarcellito qui
srucs incatu bem ornatissima cepit. refertur cam pus fieuisse ruiturar
siracue. ranrbene suas illi lacrmas effudisse. gessit et curã ꝓulicitie enoaͥ
adim patore tamo cuto atq clementi fiusse preceptux. at quuio ea. ꝓdteitlet

Expanded text:
m ipsos pietatis indicia praeterirent? Egregius Romani nominis Marcus Marcellus. qui Syracusas urbem ornatissimam cepit, refertur eam prius fleuisse ruituram et ante eius sanguinem suas illi lacrimas effudisse. Gessit et curam pudicitiae etiam ab imperatore tam casto adque clementi fuisse praeceptum, ut quisquis ad il
Abbreviated transcription (Latin):
dsa cesture mon corporis ⁊e quia sprituale corpus neidrmis qntoe
rabebit suecessis de re guipre merperta loomprur ubi alique aliter
intelligi nequeat duimarii scripturarum non ceturnt s snccurunt anc¬
mtelligi nedresse ÷ ut cotingat innob quca legitur qo loeo sapientie fe¬
gitationes mostalium timide. ⁊ incerte proaerdentie uir̃e satelsiniasto

Expanded text:
tuale corpus nescimus quantos habebit accessus de re quippe inexperta loquimur; ubi aliqua, quae aliter intelligi nequeat, divinarum Scripturarum non occurrit et succurrit auctoritas, necesse est ut contingat in nobis quod legitur in libro Sapientiae: Cogitationes mortalium timidae, et incertae providentiae nos
Abbreviated transcription (Latin):
timu ⁊ sanctificauit eum. quia in eo requienit ab operib suis
que inchoauit deus facere. Dies enim septimus etiam nos ip̃
erimus. qñ eius fuerimui benedictione ⁊ santificatione pleni.
atq refecti. Ubi uacantes indebimus qm̃i ip̃e estidens. qd̾ uobis ip̃i
esꝙ uofutrausi quande ab io cecihimus anchentes a secluctore
eritis sicut du ⁊ recedentes auero deo. quo faciente di cemais ei
i etnum uidentes quia ip̃e ẽ dens quo plem eius qñ ip̃e ẽit oĩa
in emum Nam et ip̃a opera bona ña. qñ ip̃uis potius intelligũt¬

Expanded text:
timum, et sanctificavit eum, quia in eo requievit ab omnibus operibus suis, timum, et sanctificavit eum, quia in eo requievit ab omnibus operibus suis, quae inchoavit Deus facere . Dies enim septimus etiam nos ipsi erimus, quando ejus fuerimus benedictione et sanctificatione pleni atque refecti. Ibi vacantes videbimus quoniam ipse est Deus: quod nobis ipsi esse uoluimus, quando ab illo cecidimus, audientes a seductore: Eritis sicut di et recedentes a uero Deo, quo faciente di essemus eius in aeternum, uidentes quia ipse est Deus, quo pleni erimus quando ipse erit omnia in omnibus. Nam et ipsa opera bona nostra, qu
Abbreviated transcription (Latin):
per sapientie doctrina aliter ꝑ insipientis pessimam uitam
Ita et obliuiones malorum due sunt Aliter ea namq obliui¬
scitur eruclitus et doctus. Aliter expertus ⁊ passus. Ille si peri¬
tiam negligat. iste si miseria careat. Seçundum hanc obli¬
uionem. quam posteriore loco posui non ert memores sancti
preteritoru maloꝵ. Carebunt enim omnib. ita ut penitus
deleantur de sensib eorum. ea tamen potentia scĩe que magna
in eis erat erit. non solum sua preterita. s etiam dampnatorũ
ror sempiterna miseria non latebit Mlioquin sise miseros fu¬
isse nescituri sunt. quomo sic̃ ait psalmus. Msericordias dñi
ubi perficietur. uacate ⁊ uidete. qm̃ ego sum ds. Qued erit uere
maximu sabbatum non hñs uesperam qd̾ cõmẽmorauit dñs
in primis operib mundi. ubi legitur ⁊ requieuit deus indie sep¬
tima ab omnib operib sius que fecit. Et benedixit deus diem sep¬

Expanded text:
per sapientiae doctrinam, aliter per insipientis pessimam uitam per sapientiae doctrinam, aliter per insipientis pessimam uitam — ita et obliuiones malorum duae sunt. aliter ea namque obliuiscitur eruditus et doctus, aliter expertus et passus; ille, si peritiam neglegat, iste, si miseria careat. secundum hanc obliuionem, quam posteriore loco posui, non erunt memores sancti praeteritorum malorum; carebunt enim omnibus, ita ut penitus deleantur de sensibus eorum. ea tamen potentia scientiae, quae magna in eis erit, non solum sua praeterita sed etiam damnatorum eos sempiterna miseria non latebit. alioquin si se fuisse miseros nescituri sunt, quomodo, sicut ait psalmus, misericordias domini ibi perficietur: uacate et uidete, quoniam ego sum deus; quod erit uere maxime sabbatum non habens uesperam, quod commendauit dominus in primis operibtimo ab omnibus operibus suis, quae fecit: et benedixit Deus diem sep
Abbreviated transcription (Latin):
dita felicitate perdidimus. Certe deus ip̃e nũquit quia peccare
non põt. ideo liberum arbitrium habere negandꝰ ẽ: Erit ergoł
illius ciuitatis ⁊ una in omnib ⁊ in seperabilis in singuł uõlũ¬
tas libera abomnib in malo liberata. ⁊ impleta omni bono ⁊
fruens indeficienter eternorum iocunditate gaudiorum. oblita
culparum. oblita penarum. nec taritum ided sue liberationis ob¬
lita. ut liberatori suo non sit ingrata. Quantum ergo attinet
ad scientiam rationalem. memor preteritorum etiam suorum
malorum. Quantum autem ad experientis sensum prorsus
memor. Nam et peritissimus medicus sicut arte sciuntur. Qmi
fere morbos corporis nouit. Sicut aut corpore sentiunt. pliũos
nescit quos ip̃e non passus est. Ut ergo scientie malorum due
sunt. una qua potentiam mentis non latent. altera qua expe¬
rientib sensib inherent. Aliter quippe scuintur omnia uitia

Expanded text:
dita felicitate perdidimus. certe deus ipse numquid, quoniam peccare dita felicitate perdidimus. certe deus ipse numquid, quoniam peccare non potest, ideo liberum arbitrium habere negandus est? Erit ergo illius ciuitatis et una in omnibus et inseparabilis in singulis uoluntas libera, ab omni malo liberata et impleta omni bono, fruens indeficienter aeternorum iucunditate gaudiorum, oblita culparum, oblita poenarum; nec ideo tamen suae liberationis oblita, ut liberatori suo non sit ingrata; quantum ergo attinet ad scientiam rationalem, memor praeteritorum etiam malorum suorum, quantum autem ad experientis sensum, prorsus immemor. nam et peritissimus medicus, sicut arte sciuntur, omnes fere morbos corporis nouit; sicut autem corpore sentiuntur, plurimos nescit, quos ipse non passus est. ut ergo scientiae malorum duae sunt, una, qua potentiam mentis non latent, altera, qua experientis sensibus inhaerent — aliter quippe sciuntur uitia omnia
Abbreviated transcription (Latin):
rums arhitrium qd homini datum ẽ qñ pͥmu creatus est rectus. po¬
tint non peccare. s potuit et peccare. Hec aũt nomisimur eo poten¬
tius quo peccare non poterit. Uerum hoc queq dermimner non sue.
posibilitate nature. Alud ẽ enim ẽẽ dm̃ aliud participem dei. Dp̃
festura peceare non põt. Particeps uero. ab illo accipit ut pcecmn
possit. Seruandi aute: gradus erant. diuimi muneris. iit primum
baretur liberum arbitrium. quo nõ peccare homo posset nouissimib
quo peccare non possit. Atq ulud ad comparandu meritu hxeadre¬
dpuendum premium pertineret. S quia peccniit ista nã ẽ pec̃are
potunt.largiore gratia liberatur: utadeam perdioctaiit lib tatenq ua¬
non posse peccare Sicenim erit in amisibil uo lantaꝵeoretatit ⁊
equitatis quo est felicitatis Nam utiq peccando nec pretiter
ne felicitatem tenuimus. Uoluntatem uero felicitatis. nec per

Expanded text:
rum arbitrium, quod homini datum est, quando primum creatus est rectus, porum arbitrium, quod homini datum est, quando primum creatus est rectus, potuit non peccare, sed potuit et peccare; hoc autem nouissimum eo potentius erit, quo peccare non poterit; uerum hoc quoque Dei munere, non suae possibilitate naturae. Aliud est enim esse Deum, aliud participem Dei. Deus natura peccare non potest; particeps uero Dei ab illo accipit, ut peccare non possit. Seruandi autem gradus erant diuini muneris, ut primum daretur liberum arbitrium, quo non peccare. homo posset, nouissimum, quo peccare non potest, adque illud ad conparandum meritum, hoc ad recipiendum praemium pertineret. Sed quia peccauit ista natura cum peccare potuit, largiore gratia liberatur, ut ad eam perducatur libertatem, non posse peccare. Sic enim erit inamissibilis uoluntas pietatis et aequitatis, quo modo felicitatis. Nam utique peccando nec pietatem nec felicitatem tenuimus, uolu
Abbreviated transcription (Latin):
uita cõminis eterna. Ceteru. qui futuri sunt gradus ꝓmeritis
etiam pmior honoru atq gloria. quis est udonens cogitare.quã¬
to magis dicere. E tamen futuri fnt. non ẽ ambigendũ Atq
io etiam beata illa ciuitas magnum inse bonum iidebit. quod
nulli superiori. ullus inferior inuidebit.sic̃ nunc noniniundere Ar¬
changelis angeli ceceri tanqͣr noslet ẽẽ unusquisq ꝙ nõ accepit
quauis sit pac̾atissimo. concordie uinculo. ei qui accepit obstrictus:
quinec incorpore nult ẽẽ cculus. qui est digitus. cum membrũ utqͣ.
contineat totius carnis pacata compago Sicitaq łebit aliũs alio
minus. ut hoc quoq donum habeat. ne uelit ampliui Mẽcideo libe¬
rum arbitriu non hebunt quia peccata eos delectare nõ poterunt
rumgu quipp̾e erit liberum. adelectatione peccandi usq ad delecta¬
tionem non peccandi. in declinabilem liberatur. Nm primu libe¬

Expanded text:
uita communis aeterna. Ceterum qui futuri sunt pro meritis uita communis aeterna. Ceterum qui futuri sunt pro meritis etiam gradus honorum adque gloriarum, quis est idoneus cogitare, quanto magis dicere? Quod tamen futuri sint, non est ambigendum. Adque id etiam beata illa ciuitas magnum in se bonum uidebit, quod nulli superiori ullus inferior inuidebit, sicut nunc non inuident archangelis angeli ceteri; tamque nolet esse unusquisque quod non accepit, quamuis sit pacatissimo concordiae uinculo ei qui accepit obstrictus, quam nec in corpore uult oculus esse qui est digitus, cum membrum utrumque contineat totius carnis pacata conpago. Sic itaque habebit donum alius alio minus, ut hoc quoque donum habeat, ne uelit amplius. Nec ideo liberum arbitrium non habebunt, quia peccata eos delectare non poterunt. Magis quippe erit liberum a delectatione peccandi usque ad delectationem non peccandi indeclinabilem liberatum. Nam primum libe
Abbreviated transcription (Latin):
re quisq nec aduatione landabitur Nerus uonor qui nulline¬
retur digno. nulli deferetur indigno. Sed neceum apnbret
dlus indignus nbi millus ꝓmictetur eẽ niudignus⁊ eser pax
ubi nibu aduersi nec ase ip̃o nec ab aliquo quisq patietur nr̃orie¬
mulur tutisert ip̃e qui uirtutem dedit. eiq se ipm quo meliꝰ
mdius nihil posset ẽẽ ꝓmisit. Quid ẽ enim aliul q̾ ꝑ prophre¬
tam dixit. ero illorum deus. ⁊ ip̃i erunt mihi plebs: Niu̾ ego ero¬
nisegoero unde satientur: Ego ero quecũq ab hominib honeste desi¬
derantur ⁊ uta ⁊ salus et nictus ⁊ copia et gloria ⁊ honor ⁊ par ⁊onũa
bona: ꝙ ic enim ⁊ illud recte intelligitur quod ait apostolus dt ut
deus omia in om̃ib. Ip̃e finis erit desideriorum nostroꝵ. qui sine
fine uidebitur. sine fastidio amabitur.sine fatigatione landabit
Ie munus. hic affectus. hic actus prophecto erit omnib uie ip̃a

Expanded text:
re quisquam nec adulatione decipitur; uerus honor, qui nulli nere quisquam nec adulatione decipitur; uerus honor, qui nulli negabitur digno, nulli deferetur indigno; sed nec ad eum ambiet ullus indignus, ubi nullus permittetur esse nisi dignus; uera pax, ubi nihil aduersi nec a se ipso nec ab aliquo quisque patitur. praemium uirtutis erit ipse qui uirtutem dedit eique se ipsum, quo melius et maius nihil possit esse, promisit. quid est enim aliud quod per prophetam dixit: ero illorum deus, et ipsi erunt mihi plebs, nisi: "ego ero unde satientur, ego ero quaecumque ab hominibus honeste desiderantur, et uita et salus et uictus et copia et gloria et honor et pax et omnia bona"? sic enim et illud recte intellegitur quod ait apostolus: ut sit deus omnia in omnibus. ipse finis erit desideriorum nostrorum, qui sine fine uidebitur, sine fastidio amabitur, sine fatigatione laudabitur. hoc munus, hic affectus, hic actus profecto erit omnibus sicut ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
Uanta erit illa felicitas. ubi nullum erit malum.nullum la¬
tebit bonum nacabitur dei landib. qui erit omnia in om̃ib.
tiã laborabitur: Meicio ad moneor etiam sancto cantico ubi leg̾o
uel audio. Beati qui habitant indomo tua in secula seculorum lan¬
dabunt te. Omnia membra et iscera incorruptibilis corporis
que nunc uidemus per usus necessitatis uarios distributa. qm̃ tue
non erit necessitas ip̃a. s plena certa securitas. sempiterna felicitaᷤ
proficient laudib dei. Omnes quippe illi de quib iam sũ locut:
qui nunc latent armonie corporalis numeri. nõ latebunt intrĩ¬
iecus ⁊ extrinsecus ꝓcorporis cuncta dispositi. ⁊ cum ceteris rebuᷤ¬
que ibi magne atq mirabiles uidebant᷑ rtiorales onences erdient
ede decanserit quicuq erit ubiꝗd non decebit non enit. Serte ib
uolet ipo ibierit protinus corpus nec uolet aliquid spo ednce fro
possit decere nec corpui. Uera ibi gloria erit. ubi landantio. nec erro¬

Expanded text:
uanta erit illa felicitas, ubi nullum erit malum, nullum latebit bonum, uacabitur dei laudibus, qui erit omnia in omnibus! lla indigentia laborabitur, nescio. admoneor etiam sancto cantico, ubi lego uel audio: beati qui habitant in domo tua; in saecula saeculorum laudabunt te. omnia membra et uiscera incorruptibilis corporis, quae nunc uidemus per usus necessitatis uarios distributa, quoniam tunc non erit ipsa necessitas, sed plena, certa securitas, sempiterna felicitas, proficient laudibus dei. omnes quippe illi de quibus iam sum locutus qui nunc latent harmoniae corporalis numeri non latebunt, intrinsecus et extrinsecus per corporis cuncta dispositi, et cum ceteris rebusquae ibi magnae atque mirabiles uidebuntur, rationales mentes in ut ipsa species decens erit, quicumque erit, ubi quod non decebit non erit. certe ubi uolet spiritus, ibi erit protinus corpus; nec uolet aliquid spiritus, quod nec spiritum possit decere nec corpus. uera ibi gloria erit, ubi laudantis nec erro
Abbreviated transcription (Latin):
nitiosasq appetit. quantum bonum ħeat in natura. unde ista potu¬
it uel inuenire uel discere/ nel exercere testetur. Destimentoꝵ ⁊ he
dificiorum ad opera qͣ mirabilia qͣ stupenda industria humana pe¬
uenerit. quo in agricultura. quo in nauigatione profecerit que infa¬
bricatione quorumq uasorum uel etiam statuarm ⁊ pitera e ueta¬
te excogitauerit᷑ ⁊ imꝑlenerit que in theatris mirabilia spectantibr audi¬
teiro increcubilia rapenda et eehioenda monta st incapierdis ereicedis
tomnandesirationabilib animantib que et quamta reprereuntiaeñfirs
uoi homanes tot genera uenenoru tot armorum tot machi namentor
⁊poro salute mortali tuenda. atq reparanda. quot mechionenta ato ad
upra enta comp̃benderit. prouoluntate faucium. quot conidunita gulȩ
uertam encareytererit ad indagandas⁊ suadendas cant ationes qe men¬

Expanded text:
niciosasque appetit, quantum bonum habeat in natura, unde ista potuniciosasque appetit, quantum bonum habeat in natura, unde ista potuit vel invenire, vel discere, vel exercere, testetur? Vestimentorum et aedificiorum ad opera quam mirabilia, quam stupenda, industria humana pervenerit; quo in agricultura, quo in navigatione profecerit; quae in fabricatione quorumque vasorum, vel etiam statuarum et picturarum varietate excogitaverit et impleverit; quae in theatris mirabilia spectantibus, audientibus incredibilia facienda et exhibenda molita sit; in capiendis, occidendis, domandis inrationalibus animantibus quae et quanta reppererit; aduersus ipsos homines tot genera uenenorum, tot armorum. tot machinamentorum, et pro salute mortali tuenda adque reparanda quot medicamenta adque adiumenta conprehenderit: pro uoluptate faucium quot condimenta et gulae inritamenta reppererit; ad indicandas et suadendas cogitationes quam mul
Abbreviated transcription (Latin):
modo quasi nulla sit excitanda scilicet atq exerrenda etatis accessn
qua sit scientie capar atq doctrine ⁊ habilis perceptio ueritatis et a¬
moris boni. qua capacitate hauriat sapientiam. uirtutibq sit p̃di¬
ta.quib prudenter fortiter temperanter ⁊ iuste aduersus errores ꝯ
cetera ingenerata uitia dimicet eaq nullius rei desiderio. nisi boni
illius summi atq incõmutabilis uincat. quod ⁊ si non faciat ip̃a tali¬
um bonorum capacitas. in natura rationali diuinitus instituta
quantum sit boni. ꝙͣ mirabile opus ommpotentis quis cõpetente
effatur aut cogitat. preter artes enim bene iuendi.⁊ ad ĩmorta
que inxp̃o est. filiis promissionis regniq donantur. Non ne hũa¬
no ingenio. tot tanteq artes sunt inuente ⁊ exercitate.partim
necessarie partim uoluntarie.ut tam excellens ius mentis atq
rationis in his etiam reb quas supfluas immo et periculosas per¬

Expanded text:
modo; quasi nulla sit, excitanda scilicet adque exserenda aetatis accessu, modo; quasi nulla sit, excitanda scilicet adque exserenda aetatis accessu, qua sit scientiae capax adque doctrinae et habilis perceptioni ueritatis et amoris boni; qua capacitate hauriat sapientiam uirtutibusque sit praedita, quibus prudenter, fortiter, temperanter et iuste aduersus errores et cetera ingenerata uitia dimicet eaque nullius rei desiderio nisi boni illius summi adque inmutabilis uincat. Quod etsi non faciat, ipsa talium bonorum capacitas in natura rationali diuinitus instituta quantum sit boni, quam mirabile opus Omnipotentis, quis conpetenter effatur aut cogitat? Praeter enim artes bene uiuendi et ad inmortalatia, quae in Christo est, filiis promissionis regnique donantur, nonne humano ingenio tot tantaeque artes sunt inuentae et exercitae, partim necessariae partim uoluptariae, ut tam excellens urationis in his etiam rebus quas superfluas, imo et periculosas per
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid. s qui format deus. Neq mater que conceptum portat et
partum nutrit ẽ aliquid. s qui incrementu dat deus. Ip̃e namq o¬
peratione qua nunc usq operatur facit ut numeros suos explicẽt
semina. ⁊ a quibusclam latentib atq inuisibilib in uolucris infõ¬
mas uisibiles huiusmodi quod aspicimus decoris euoluant. Ipe in cõ¬
poream corporeamq nam.illam prepositam. istam subiectam m¬
ris modis copulans ⁊ cõnectens. animante facit. Qued opus enis
tam magnum ⁊ mirabile ẽ. ut non solum in homine quod ẽ aĩall
rationale. ⁊ ex hoc cunctis terrenis animãtib excellentius atq p̾stã¬
tius. s in qualibet menutissima muscula bene consideranti stupõe
mentis ingerat.laudemq pariat creatoris. Ip̃e itaq anime hũane
mentem dedit ubi ratio ⁊ intelligentia ⁊ infante sopita est quodã

Expanded text:
aliquid, sed qui format Deus; nec mater, quae conceptum portat et aliquid, sed qui format Deus; nec mater, quae conceptum portat et partum nutrit, est aliquid, sed qui incrementum dat Deus.\' Ipsa namque operatione, qua usque nunc operatur, facit ut numeros suos explicent semina et a quibusdam latentibus adque inuisibilibus inuolucris in formas uisibiles huius quod adspicimus decoris euoluant; ipse incorpoream corporeamque naturam, illam praepositam, istam subiectam. miris modis copulans et conectens animantem facit. Quod opus eius tam magnum et mirabile est, ut non solum in homine, quod est animal rationale et ex hoc cunctis terrenis animantibus excellentius adque praestantius, sed in qualibet minutissima muscula bene consideranti stuporem mentis ingerat laudemque pariat Creatoris. Ipse itaque animae humanae mentem dedit, ubi ratio et intellegentia in infante sopita est quodam
Abbreviated transcription (Latin):
suneres fertilitatem quandam. qua hominei alios propagaret. ꝯdiu
nerars ciripam ⁊ propagandi possibilitatem. non necess tateri qual
abstulrseropagatio. qunus peccato ablata non fuerit non tanmen
nerat. non in eo tamen penitus extincta ẽ quedam uelut scintilla
rationis in qua factus ẽ ad ymaginem dei. luic autem propaga¬
tiomi si conformatio non adhiberetur. nec ip̃a in su generis foma
medosq procederet. Si enim non concubuissent homines ⁊ nihil¬
ominus deus uellet implere terras hominib.quomelo creauit
unum sine cõmixtione maris ⁊ femine.sic poss om̃s. Concubentes
uero nisi illo creante. generationes ẽẽ non pñt.Sicus enim ait apłs
de institutione spũali qua homo ad pietatem iusti namq formatur
Neq qui plantat ẽ aliud neq qui rigat.s qui incrementum dat
deus. ita etiam hic dici põt. Neq qui concubit neq qui seminat est

Expanded text:
adderet fertilitatem quandam, qua homines alios propagaret, congeadderet fertilitatem quandam, qua homines alios propagaret, congenerans eis etiam ipsam propagandi possibilitatem, non necessitatem: quibuli. Haec ergo propagatio quamuis peccato ablata non fuerit, non tamen nerat; non in eo tamen penitus exstincta est quaedam uelut scintilla rationis, in qua factus est ad imaginem Dei. Huic autem propagationi si conformatio non adhiberetur, nec ipsa in sui generis formas modosque procederet. Si enim non concubuissent homines et nihilo minus Deus uellet inplere terras hominibus: quo modo creauit unum sine commixtione maris et feminae, sic posset omnes; concumbentes uero nisi illo creante generantes esse non possunt. Sicut ergo ait apostolus de institutione spiritali, qua homo ad pietatem iustitiamque formatur: Neque qui plantat, est aliquid, neque qui rigat, sed qui incrementum dat Deus: ita etiam hic dici potest: Nec qui concumbit nec qui seminat, est
Abbreviated transcription (Latin):
quantum ad presentem pertinet intentioner nĩam de malis quor
nateq nature contulit sine usq nunc confert dicere institer. ueqe
daouando aut totum abstulit quod dederat. alioquin nec xet onter¬
norut cam remonit ama potestate. etiam cum drabolo penaliter
sieldidit. cum nec ip̃m diabolum a suo alien arit imperio. qñ quide
utͣ ipiut quoꝵ diaboli natura subũstat. ille facit qra sumie est.ut
tona etiam in natura pec̃o uitiata. suppliciaꝵ dampnata de conitatos
eius quidam ueluti fonte manare propagationem in primis paundio¬
perib benedictione largitus est. a quib operib die septimo reqenit.
Fonformatio uero milo eius ẽ opere quo usq mine opexatur effret¬
cem quippe potentia suam. si rebus subtrahat. nec pogredi poterurt
ce susq appeniis motib peragere tempora. nec prosus in eo ꝗd treate
sunt aliquatenus permanebt. Sic ergo creauit homine deue uit illi

Expanded text:
quantum ad praesentem pertinet intentionem nostram, de malis, quorum quantum ad praesentem pertinet intentionem nostram, de malis, quorum nataeque naturae contulit siue usque nunc confert, dicere institui. Neque enim damnando aut totum abstulit quod dederat, alioquin nec esset omnino; aut eam remouit a sua potestate, etiam cum diabolo poenaliter subdidit, cum nec ipsum diabolum a suo alienant imperio; quando quidem, ut ipsius quoque diaboli natura subsistat, ille facit qui summe est et ae diximus bona etiam in naturam peccato uitiatam supplicioque damnatam de bonitatis eius quodam ueluti fonte manare, propagationem in primis mundi operibus benedictione largitus est, a quibus operibus die septimo requieuit; conformatio uero in illo eius est opere, quo usque nunc operatur. Efficacem quippe potentiam suam si rebus subtrahat, nec progredi poterunt et suis dimensis motibus peragere tempora nec prorsus in eo quod creatae sunt aliquatenus permanebunt. Sic ergo creauit hominem Deus, ut ei
Abbreviated transcription (Latin):
mala pertinet q̃ tot tanctorumq testimonio malorum probamus ẽẽ¬
ipam miseriam generis humani in qua laudatur iustitia pumientiᷤ
Tualibet et qͣ multis implenerit bonis enisdem bonitas uceto ee
auit amminutrantis Primum benedictionem illam quam protulẽnt
ante peceatum dicens crescite ⁊ multiplicamini et replete terram. Nec
post peccatum uoluit in hibire. mansitq instirpe dampnatadonatiab
tesuirese aieculum uim mnabuem seminu imo etiam mirabi¬
sisunquarfficiuntur et semina indita corporib humanio ⁊quodã¬
maro intextam peecati intium potuit. inferre ouo nob mpact este
mecessitao mortio s utrũq simul cum isto quasi fumro ator torrente
neesris smtr malum quod aparente trahitur ⁊ bonum queda
erenfite tribuntur. in originali malo duo sut peccatum atq suppli¬
um. Indrigi ili bons alia duo propagatio et conformatio. dẽd

Expanded text:
mala pertinet, quam tot tantorumque testimonio malorum probamus emala pertinet, quam tot tantorumque testimonio malorum probamus eipsam miseriam generis humani, in qua laudatur justitia punientis, qualibus et quam multis impleverit bonis ejusdem bonitas, cuncta quae creavit administrantis. Primum benedictionem illam quam protulerat ante peccatum, dicens, Crescite, et multiplicamini, et replete terram , nec post peccatum voluit inhibere, mansitque in stirpe damnata donata fecunditas; nec illam vim mirabilem seminum, imo etiam mirabiliorem qua efficiuntur et semina, inditam corporibus humanis et quodammodo intextam, peccati vitium potuit auferre, quo nobis impacta est etiam necessitas mortis: sed utrumque simul currit isto quasi fluvio atque torrente generis humani; malum quod a parente trahitur, et bonum quod a creante tribuitur. In originali malo duo sunt, peccatum atque supplicium: in originali bono alia duo, propagatio et conformatio. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
nerbum libenter audiatur. ne fiat quod non licet. etiam si libet. ne
in hoc bello laborum periculorumq plenissimo. uel de uirib nostru
speretur facienda uctoria. uel uirib nr̃is facta tribuatur. Sed eiu
gratie de quo ait apostolus. Gratias autem deo qui dat nob̾ uictoria
supuicimus ꝑ eum qui dilexit nos. Sciamus tamen quãtalibet uir¬
tute prekando intiis repugnemus. uel etiam uitia superemus. et¬
superemus ⁊ subiugemus quãdui sumus in hoc corpore. nob̾ deesse nõ
posse. Unde dicamus deo Dimicte nob debita nostra: In illo.iute:
regno ubi semper cum corporib ĩmortalib erimus. nec prelia nob̾ er̃t
rla nec debita que nusquam ⁊ nunq̃ eent. si natura nr̃a sicut rectacre¬
ata est permaneret. Ac perhoc ⁊ noster iste conflictus inquo periclita¬
mur. ⁊ de quo nos uictoria nouissima cupimus liberari. ad inte huius

Expanded text:
uerbum libenter audiatur, ne fiat quod non licet etiamsi libet, ne uerbum libenter audiatur, ne fiat quod non licet etiamsi libet, ne in hoc bello laborum periculorumque plenissimo uel de uiribus nostris speretur facienda uictoria uel uiribus nostris facta tribuatur, sed eius gratiae, de quo ait apostolus: Gratias autem Deo, qui dat nobis uictorisuperuincimus per eum qui dilexit nos. Sciamus tamen, quantalibet uirtute proeliandi uitiis repugnemus uel etiam uitia superemus et subiugemus, quamdiu sumus in hoc corpore, nobis deesse non posse unde dicamus Deo: Dimitte nobis debita nostra. In illo autem regno, ubi semper cum corporibus inmortalibus erimus, nec proelia nobis erunt ulla nec debita; quae nusquam et numquam essent, si natura nostra, sicut recta creata est, permaneret. Ac per hoc etiam noster iste conflictus, in quo periclitamur et de quo nos uictoria nouissima cupimus liberari, ad uitae huius
Abbreviated transcription (Latin):
tinuis excubantes. ne oppinio ueriũmił fallat ne decipiat sermo uer¬
sutus. ne se tenebre alicuiꝰ erroris effundant. Ne quod bonur est malũ
aut qued malum ẽ bonum eẽ credatur. ne abhis que agenda iunt ͥ¬
metus reuocet ne in ea que agenda non sunt. cupido precipitet ne sup
irracundiam sol ceccidat. ne inimicitie prouocent ad retributionẽ mã¬
t pro malo. ne absorbeat in honesta. uel ĩmoderata tristitia ne ĩ par¬
tiendorum beneficiorum ingerat mens ingrata to:porem. ne malxai¬
cis rumorib bona conscientia fatigetur. nẽ temeraria suspicio nostr
decipiat. ne aliena de nobis falsa nõs frangat. ne regnet peccatum in
nr̃o mortali corpore. ad obediendum desideriis eius. ne membra no¬
stra exhibeantur miquitatis arma pecc̃o. Me oculus sequatur concu¬
pucentia. ne uindicandi cupiditas uincat. ne in eo quod male dele¬
tat uel uiũo uel cogitatio remoretur Me improbum aut innocens

Expanded text:
tinuis excubantes. ne opinio ueri similis fallat, ne decipiat sermo uertinuis excubantes. ne opinio ueri similis fallat, ne decipiat sermo uersutus, ne se tenebrae alicuius erroris offundant, ne quod bonum est malum aut quod malum est bonum esse credatur, ne ab his quae agenda sunt metus reuocet, ne in ea quae agenda non sunt cupido praecipitet, ne super iracundiam sol occidat, ne inimicitiae prouocent ad retributionem mali pro malo, ne absorbeat inhonesta uel inmoderata tristitia, ne inpertiendorum beneficiorum ingerat mens ingrata torporem, ne maledicis rumoribus bona conscientia fatigetur, ne temeraria de alio suspicio nos nostra decipiat, ne aliena de nobis falsa nos frangat, ne regnet peccatum in nostro mortali corpore ad oboediendum desideriis eius, ne membra nostra exhibeantur iniquitatis arma peccato, ne oculus sequatur concupiscentiam, ne uindicandi cupiditas uincat, ne in eo quod male delectat uel uisio uel cogitatio remoretur, ne inprobum aut indecens
Abbreviated transcription (Latin):
contra miserias huuis uite unicu auxilium. satis ⁊ hinc apparet hu¬
manu genus ad luendas miseriarum penas ẽe dãpnatum. Sicut
hoc autem fatentur ut nullum diuinu manis ẽ donu. sic a nullo do
dari credendum ẽ nisi ab illo. quo et ip̃i qui multos deos colunt. nullũ
dicunt ẽẽ maioremẜ. mala huius uite bonis ma Capitulum. ⁊
Reter hoc auteme lisq cõmunia. hent in ca iusti etiam proprios quo¬
sclam labores suos quib aduersus uitia militant ⁊ in talium p̃liorũ
temptationib periculisq uersantur. aliquando enim concitatius. ⁊¬
aliquando remissius. non tamen desinit caro cõcupiscere aduersus
sp̃m. ⁊ sp̃us aduersus carnem. ut non ea que uolumus illa f̾aciam
omne malim concupicentiam consumendo. Sed eam nobis quãtur
diumnitus aduiti possumus. non ei consentiendo subdamus. uigiliis cõ¬

Expanded text:
contra miserias huius uitae unicum auxilium, satis et hinc apparet hucontra miserias huius uitae unicum auxilium, satis et hinc apparet humanum genus ad luendas miseriarum poenas esse damnatum. Sicut autem hoc, ut fatentur, nullum diuinum maius est donum. sic a nullo deo dari credendum est nisi ab illo, quo et ipsi qui multos deos colunt nullum dicunt esse maiorem. e communia habent in ea iusti etiam proprios quosdam labores suos, quibus aduersus uitia militant et in talium proeliorum tentationibus periculisque uersantur. Aliquando enim concitatius, aliquando remissius, non tamen desinit caro concupiscere aduersus spiritum et spiritus aduersus carnem, ut non ea quae uolumus faciamus, omnem malam concupiscentiam consumendo, sed eam nobis, quantum diuinitus adiuti possumus. non ei consentiendo subdamus, uigiliis con
Abbreviated transcription (Latin):
inren misere quasi quibdam inferis iute non liberat. mũgr̃at
aluator maxime ne post hanc miserior ac sempiterna suscipiat
noniuta s mors. Nam in ista quãnii sint ꝑ sancta et sanctos cra¬
nonum̃ꝰ magn̾a sollacia. tamen ideo non semꝑ etiam ip̃a beneficia
tribuumtur petentib nẽ ꝑo hec religio queratiui:. que ꝑp aliam magi¬
uitam ubi mala non ert. omnino ulla querenda ẽ. Et ad hoc meliores qͣs.
in his malis adunat gratia. ut quanto fideliore tanto fortiore corde
tollerentur. Ad quam rem etiam philosophiam prodesse dicunt do¬
ti huius seculi quam dii quibusdam pancis ait cullius ueram dede¬
runt. nec hominib inquit ab his aut datum est donum magis aut
potuit illud dari usq adeo ⁊ ip̃i contra quos agimus quaquomꝰ com¬
pulsi sunt in habenda.non quacumq sed uerã philosophia diuinã
gram confiteri. Porro ũ linitus paucis datum ẽ uere philosofie

Expanded text:
tamen misere quasi quibusdam inferis vite, non liberat nisi gratia tamen misere quasi quibusdam inferis vite, non liberat nisi gratia Saluator, maxime ne post hanc miserior ac sempiterna suscipiat, non uita, sed mors. Nam in ista quamuis sint per sancta et sanctos curationum magna solacia, tamen ideo non semper etiam ipsa beneficia tribuuntur petentibus, ne propter hoc religio quaeratur, quae propter aliam magiuitam, ubi mala non erunt omnino ulla, quaerenda est; et ad hoc meliores quosque in his malis adiuuat gratia, ut quanto fideliore, tanto fortiore corde tolerentur. Ad quam rem etiam philosophiam prodesse dicunt docti huius saeculi, quam di quibusdam paucis, ait Tullius, ueram dederunt; nec hominibus, inquit, ab his aut datum est donum maius aut potuit ullum dari: usque adeo et ipsi, contra quos agimus, quoquo modo conpulsi sunt in habenda non quacumque, sed uera philosophia diuinam gratiam confiteri. Porro si paucis diuinitus datum est uerae philosophiae
Abbreviated transcription (Latin):
noonnerad hoc fames. ut a carnib hoium se abstinere non possẽt
Nec inuentos homines mortuos. s ꝓꝑ hoc a se occisos. nec quoslib
alienos. uerum etiam filios matres incredibili crudelitate qua
rabida exuries faciebat. absumerent. Ipẽ postremo sonnus qui
proprie quietis nomen accepit. quis uerbis explicet sepe sonnioru
uisis q̃ sit inquietus. ⁊qͣ magnis sit falsarum rerum terrorib qua
ita exhibet ⁊ quodãmͦ exprimit. ut aueris eas discernere neq̃amu¬
et animam miseram. sensusq perturbet. Quia falsitate uisoru
etiam iugilantes in quibusdam morbis. ⁊ uenenis miserabilibus
agitantur quãius multimoda narietate fallacie. homines etiam
sanos maligni demones non nimq̃ decipiant talib uisis. etiam¬
seoꝵ phoe ad sua traducere non potuerint sensus tam̃ eorum. so¬
o apetitu qualitertumq periuadente falntatis illudant. Ab hu

Expanded text:
nonne ad hoc fames, ut a carnibus hominum se abstinere non possent nonne ad hoc fames, ut a carnibus hominum se abstinere non possent nec inuentos homines mortuos, sed propter hoc a se occisos, nec quoslibet alienos, uerum etiam filios matres incredibili crudelitate, quam rabida esuries faciebat, absumerent? Ipse postremo somnus, qui proprie quietis nomen accepit, quis uerbis explicet. saepe somniorum uisis quam sit inquietus et quam magnis, licet falsarum rerum, terroribus, quas ita exhibet et quodam modo exprimit, ut a ueris eas discernere nequeamus, animam miseram sensusque perturbet? Qua falsitate uisorum etiam uigilantes in quiagitantur; quamvis multimoda varietate fallacie, homines etiam sanos maligni demones nonnunquam decipiunt. Talibus visis, etiamsi eos per hec ad sua traducere non potuerunt, sensus tamen eorum, solo appetitu qualitercumque persuadente, falsitate illudunt. Ab huius
Abbreviated transcription (Latin):
quot ⁊ guantos acelo a terra aperrtiosis onimalib casus raetuuĩt
ages uanfrtaia Solenttumen de stuentis tandem colegptixi
prinonento Eiuii inprouisus fugientib hominibides ho: reis eie
fr nepa tait contra mille ferme demonue uacursus ourte ao¬
nccentia suai fidito ⁊tuundo quidem neouri titeret eciamo pariinlo
horecititos quib certe nihil est in nocentins aliquando sic uexãt
ba otceitmatime deo ista sinente mostretur. hunos iute flenda ca¬
utim eisrualterius denderanda felicitas. Iam uero de ꝓp̃o corpore
lamacistunt morborum mala. ut nec libris medicoꝵ cuucta cõplx¬
cꝯsint i quorum plurib ac pene omnib etiam ipaadiumente nt
medicamenta tormenta sunt. ut homines a penarum exitio pena¬
ieruantur auxilio Monne ad hec perchuxit sitientes homines. ir¬
Dorimanis. ut urmam quoq humana uel etiam suam uiberẽt

Expanded text:
quot et quantos a celo et terra vel a perniciosis animalibus, casus metuuntquot et quantos a celo et terra vel a perniciosis animalibus, casus metuuntagrorum fructibus! Solent tamen de frumentis tandem collectis efrumentorum fluuius inprouisus fugientibus hominibus de horreis eiecit adque abstulit. Contra milleformes daemonum incursus quis innocentia sua fidit? quando quidem, ne quis fideret, etiam paruulos baptizatos, quibus certe nihil est innocentius, aliquando sic uexant, ut in eis maxime Deo ista sinente monstretur huius uitae flenda calamitas et alterius desideranda felicitas. Iam uero de ipso corpore tot exsistunt morborum mala, ut nec libris medicorum cuncta conprehensa sint; in quorum pluribus ac paene omnibus etiam ipsa adiumenta et medicamenta tormenta sunt, ut homines a poenarum exitio poenali eruantur auxilio. Nonne ad hoc perduxit sitientes homines ardor inmanis, ut urinam quoque humanam uel etiam suam biberent?
Abbreviated transcription (Latin):
bus. tempestatib imbrib. ĩnumeris alluuionib. corruscatione to¬
nis fructicu aquarum. auerarum bestiarimm ⁊ ferarum. uł tm̾m
molestiis. uel etiam mortiferis mors̃b a rabie que contingit ext
rabido cane. ut etiam blandet amica suo dño bestia. nõ nunqua¬
suo dño bestia non nunquam uehementus ⁊ amarius ꝙͣ leones
draconesq metuatur. Faciatq hominem quẽ forte contaminauerit
contagione pestifera. ita rabiosum. ut a parentib Niuge firis pei
omti bestia formidetur. que mala patiuntur nauigantes. que
terrena itimera gradientes Quis ambulat iibicumq nõ ⁊̃ opi¬
nate subiacens canbus. De foro quidam rediens dot sanas
rectibus suis recitdit pedem fregit. ⁊ exillo ailnere fururt hae
pecam Qud uidetu. sedente sẽcurius de sella iqua seclebas ce¬
rifiesi sacerdos ⁊ mortuns est. Agricole imo uo om̃s horet

Expanded text:
bus, tempestatibus imbribus adluuionibus, coruscatione tobus, tempestatibus imbribus adluuionibus, coruscatione tonis fruticum aquarum, aurarum bestiarum, a ferarum uel tantummodo molestis uel etiam mortiferis morsibus, arabia quae contingit ex rabido cane, ut etiam blanda et amica suo domino bestia nonnumquasuo domino bestia nonnumquam uehementius et amarius quam leones draconesque metuatur faciatque hominem, quem forte adtaminauerit, contagione pestifera ita rabiosum, ut a parentibus coniuge filiis peius omni bestia formidetur! terrena itinera gradientes. Qui ambulat ubicumque non inopinatis subiacens casibus? De foro quidem rediens domum sanis pedibus suis, cecidit, pedem fregit et ex illo vulnere finivit hanc vitam. Quid videtur sedente securius? De sella in qua sedebat, Heli sacerdos cecidit et mortuus est. Agricole, immo vero omnes homines,
Abbreviated transcription (Latin):
prona sit uitiosa natura ⁊ quanta ope ut hinc liberetur indigeat. desi¬
pue regnitia pigritia. negligentia. intia sunt utiq. quib labor fugit.
cumlabo ip̃e etiam qui ẽ ncilis pena fit. Sed preter pueriles penco¬
ao mafitiam nequitiamq iniqu̾oꝵ s ad cogditionem pertimeaati
a seriato coraue Qus ullo emone digeris quis ulla cogitati¬
one compependat: quantus ẽ metus quanta calanitas aluo bitẽ¬
eibs ato bactim̃ dampnis ⁊ dampnationib. adeceptatoniba aimẽ¬
ba ci sccleribralienis qñ quidem ab eis ⁊ depredatio ⁊ captinatas. ÷
uincula ⁊ carceres ⁊ exilia ⁊ cruciatus ⁊ amputatio mene roꝵ me̾
uatio sensmim ⁊ oppressio corporis ad obscenam libidinẽ opprimẽ¬
tis explendam.⁊ alia multa horrenda sepe contingunt: Quid ab
inumeris casib que forisecus corpori formidantur. estib ⁊ frigoi̾¬

Expanded text:
prona sit uitiosa natura et quanta ope, ut hinc liberetur, indigeat? Desiprona sit uitiosa natura et quanta ope, ut hinc liberetur, indigeat? Desidia segnitia, pigritia neglegentia uitia sunt utique quibus labor fugitur, cum labor ipse, etiam qui est utilis, poena sit. Sed praeter pueriles poenad malitiam nequitiamque iniquorum, sed ad condicionem pertinent miseriamque communem, quis ullo sermone digerit? quis ulla cogitatione conprehendit? Quantus est metus, quanta calamitas ab orbitatibus adque luctu, a damnis et damnationibus, a deceptionibus et menalienis! quando quidem ab eis et depraedatio et captiuitas, et uincula et carceres, et exsilia et cruciatus, et amputatio membrorum et priuatio sensuum, et obpressio corporis ad obscenam libidinem obprimentis explendam et alia multa horrenda saepe contingunt. Quid? ab innumeris casibus quae forinsecus corpori formidantur, aestibus et frigori
Abbreviated transcription (Latin):
sensib generis humani. s prohibitio ⁊ erucditio contra istas
cum quib nascimur tenebras iugilant. ⁊ contra hos impetu
opponuntur. pene etiam ip̃e laborum et dolorum. Quid ẽim
sibi uolunt multimode formidines. que cohibendis paruuloꝵ
cupiditatisb adhibentur: Quid pedagogi. quid magistri. quid
ferule quid lora. quid uirge: quid disciplina illa. quã scriptura
sc̃a dicit Dilecti filii latera eẽ tondenda. ne crescat in domitus.
domariq iam durus. aut uix possit. aut fortasse nec possit: Qid
agitur his penis omnib nisi ut debelleturimperitia ⁊ praua eupi¬
ostits intrenetur. cum quib malis in hoc seculo uenimus. Quid est
entim oy trrm labore meminimus. sine labore obliuscimur di lalor
dmcmnus sme labore nescimus cum labore strenuii. sine labore mẽtes
sumui: Mõne hinc apparet in quit uelut pondere suo picclurses

Expanded text:
sensibus generis humani prohibitio et eruditio contra istas, sensibus generis humani prohibitio et eruditio contra istas, cum quibus nascimur, tenebras uigilant et contra hos inpetus obponuntur, plenae tamen etiam ipsae laborum et dolorum. Quid enim sibi uolunt multimodae formidines, quae cohibendis paruulorum uanitatibus adhibentur? Quid paedagogi, quid magistri, quid ferulae, quid lora, quid uirgae, quid disciplina illa, qua scriptum sancta dicit dilecti filii latera esse tundenda, ne crescat indomitus domarique iam durus aut uix possit aut fortasse nec possit? Quid agitur his poenis omnibus, nisi ut debelletur inperitia et praua cupiditas infrenetur, cum quibus malis in hoc saeculum uenimus? Quid est enim, quod cum labore meminimus, sine labore obliuiscimur; cum labore discimus, sine labore nescimus: cum labore strenui, sine labore inertes sumus ? Nonne hinc apparet, in quid uelut pondere suo quam procliuis et