comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
igitur amentia. ẽ. ineorũ fide spem
habere. quorũ ꝑfidia totiens decep¬
tussis. Utraq approbatione p̃teri¬
ta triꝑtita fit hoc pacto. Aut metua¬
mus carthaginienses oporta sunco¬
lumes eos reliq̃rimus. aut eorĩ urbẽ
diruamus. Ae metuere quidem non
dportae. Restat igitur ut urbẽ diruamꝰ
Sunt autẽ quiputant ñ nũꝗ. posse c̃plex¬
one aoporere suꝑ sederi. cũ dperspicuũ
sit quod cõnsitiatur ex ratiocinatione.
quodsi fiat bipertitã quoq fieri argu¬
mentationẽ hocmodo. Sipeperit. uir¬
gonon ẽ. peperitautẽ Ihicsatis eẽ ꝓpo¬
nere &assumere quod conficiatur
quõ ꝑspicuum sit complexionis non in¬
digere. Nobisautẽ uidetur &omnis
raciocinatio c̃cludenda eẽ. aillud uici¬
um quod illis displic& magnopere uitã¬
dũ. nequod ꝑspicuũ sit id in c̃plexionẽ
inferamus. Hoc autẽ fieri poterit si cõ¬
plexionum genera intelligenturNã
aut ita cõplectemur. ut inunum con

Expanded text:
igitur amentia est in eorum fide spem igitur amentia est in eorum fide spem habere, quorum perfidia totiens deceptus sis. Utraque approbatione praeterita tripertita fit, hoc pacto: aut metuamus Carthaginienses oportet, si incolumes eos reliquerimus, aut eorum urbem diruamus. at metuere quidem non oportet. restat igitur, ut urbem diruamus. Sunt autem, qui putant nonnumquam posse com- plexione supersederi, cum id perspicuum sit, quod conficiatur ex ratiocinatione; quod si fiat, bipertitam quoque fieri argumentationem, hoc modo: si peperit, virgo non est: peperit autem. hic satis esse proponere et adsumere: quod conficiatur quoniam perspicuum sit, complexionis rem non indigere. nobis autem vi- detur et omnis ratiocinatio concludenda esse et illud vitium, quod illis displicet, magnopere vitandum, ne, quod perspicuum sit, id in complexionem inferamus. hoc autem fieri poterit, si complexionum genera intelle- gentur. nam aut ita complectemur, ut
Abbreviated transcription (Latin):
rent magnopere casrequireremus.
ut exhis scriptoris uoluntas cognosce¬
retur. Nec tamen epamin̾dę ꝑmit¬
teremus. nisiextra iudiciũ quidemẽẽt.
ut hisnobis sententiam legis int̾ preta¬
retur. nedũnunc istũ patiamur. cum
p̃sto lex sit. n̾ exeo qđ apertissime scrip¬
tum. ẽ. sedexeo quod suȩ cause conue¬
nit. scriptoris uoluntatem int̾p̃tari
Qđ siuos uidices legibus obtẽperare debe¬
tis. & id facere nͣ potestis nisi id quodscrip¬
tũ est in lege sequimini. quin istũ c̃tra
legem fecisse iudicetis Assũptionis
autem approbatione pͣterita quadri
pertita sicfi& argumentatio. Quisepe¬
numero ꝑfidem nos fefellerunt corũ
orationi fidem hab̃e ñ debemus. Siquid
enĩ perfidia illorũ detrimenti accepe¬
rimus. nemo erit pͣter nosin& ipsos
quem iure accusare possimus. Icpri¬
moquidem decipi in c̃modũ. ẽ. iterum
stultũ. tercio turpe. Cartha ginien¬
ses autẽ ꝓ sepe iãnos fellerunt. Sũma

Expanded text:
rent, magnopere eas requireremus, rent, magnopere eas requireremus, ut ex iis scriptoris vo- luntas cognosceretur; nec tamen Epaminondae per- mitteremus, ne si extra iudicium quidem esset, ut is nobis sententiam legis interpretaretur, nedum nunc istum patiamur, cum praesto lex sit, non ex eo, quod apertissime scriptum est, sed ex eo, quod suae causae convenit, scriptoris voluntatem interpretari. quodsi vos, iudices, legibus optemperare debetis et id facere non potestis, nisi id, quod scriptum est in lege, sequa- mini, quin istum contra legem fecisse iudicatis? assumptionis autem approbatione praeterita quadri- pertita sic fiet argumentatio: qui saepenumero nos per fidem fefellerunt, eorum orationi fidem habere non debemus. si quid enim perfidia illorum detrimenti acceperimus, nemo erit praeter nosmet ipsos, quem iure accusare possimus. ac primo quidem decipi in- commodum est; iterum, stultum; tertio, turpe. Cartha- ginienses autem persaepe iam nos fefellerunt. summa
Abbreviated transcription (Latin):
timabat. quod scriptũ cet rei .p. salutis
causa id ñ exrei .p. salute interpretari
Qđ sileges omines adutilitatẽ reip. refer¬
ri c̃uenit. hicaute̾ salutirei .p. profuit.
profecto ñ potest eodem pacto. & c̃mu¬
nibus fortunis c̃suluisse. & legibus ñ ob¬
tẽperasse. quãtuor autẽ partibus
c̃stat argumentatio cũ aut proponi¬
mus. aut assũmimus sine approbatio¬
ne. Id facere oporta: cũ aut ꝓposi¬
tio exse intelligitur. aut assũptio
ꝓspicua ẽ. a nullius approbationis
indig& Propositionis ad probatio¬
ne pͣterita. quattuor expartibus
argumentatio tractatur. adhunc
modum. Iudices quiexlege iurati
iudicantis legibus obtemperare debe¬
tis obtẽ perare autẽ legibus ñ potestis.
nisi id quod scriptũ. ẽ. in lege sequimi¬
ni Quod enĩ certius legis scriptor testi¬
monium uoluntatis suȩ. relinquere
potuit. quã qđ ĩpse magna cũ cura atq
diligentia scripsit. Qđsilittere p̾exta¬

Expanded text:
timabat, quod scriptum esset rei publicae salutis timabat, quod scriptum esset rei publicae salutis causa, id non ex rei publicae salute interpretari. quodsi leges omnes ad utilitatem rei publicae referri convenit, hic autem saluti rei publicae profuit, profecto non potest eodem facto et communibus fortunis con- suluisse et legibus non optemperasse.” Quattuor autem partibus constat argumentatio, cum aut proponimus aut assumimus sine approbatione. id facere oportet, cum aut propositio ex se intellegitur aut assumptio perspicua est et nullius approbationis indiget. propositionis approbatione praeterita quattuor ex partibus argumentatio tractatur, ad hunc modum: iudices, qui ex lege iurati iudicatis, legibus optempe- rare debetis. optemperare autem legibus non potestis, nisi id, quod scriptum est in lege, sequimini. quod enim certius legis scriptor testimonium voluntatis suae re- linquere potuit, quam quod ipse magna cum cura atque diligentia scripsit? quodsi litterae non exsta
Abbreviated transcription (Latin):
intelligebant. Nemo enim leges. legũ
causa saluaseẽ uult. sedrei .p. quod ex
legibus omnisrẽ .p. optume putant
amininistrari. Quã obre̾ igitur leges
seruari oport&. ad eam causam scrip¬
nisi quod ad corporis utilitatẽ spect&.
quõ eius causa. ẽ. instituta. sic alegib
nihil conuenit arbitrari. nisiquod
sunt c̃parate. Ergo in hoc quoq iudi¬
cio desinite litteras legis perserutari.
& legem ut ȩquũ ẽ. exutilitate rei .p.
c̃siderate. Quid magis utile fuit the¬
banis quã lace demonios opprimi.
quid magis epamiñdã thebanorum
imperatorẽ. ꝗuictoriȩ thebanorum
ẽ sulere decuit: Quidhunc tanta the¬
banorũ gloria tã claro atq exornato
tropeo carius aut antiquius habere
c̃uenit: Scripto uidelic& legis omis¬
so scriptoris sententiã c̃siderare de¬
bebat: Ad hoc quidem satis c̃sideratũ
est. pullã eẽ legem. nisirei .p. causa
scriptã. Sũ mã igitur amentiã ẽẽ exis¬

Expanded text:
intellegebant. nemo enim leges legum intellegebant. nemo enim leges legum causa salvas esse vult, sed rei publicae, quod ex legibus omnes rem publicam optime putant administrari. quam ob rem igitur leges servari oportet, ad eam causam scripi, nisi quod ad corporis utilitatem spectet, quoniam eius causa est instituta, sic a legibus nihil convenit arbitrari, nisi quodsunt compara- tae. ergo in hoc quoque iudicio desinite litteras legis perscrutari et legem, ut aequum est, ex utilitate rei publicae considerate. quid magis utile fuit Thebanis quam Lacedaemonios opprimi? cui magis Epaminon- dam, Thebanorum imperatorem, quam victoriae The- banorum onsulere decuit? quid hunc tanta Thebano- rum gloria, tam claro atque exornato tropaeo carius aut antiquius habere convenit? scripto videlicet legis omisso scriptoris sententiam considerare debebat. at hoc quidem satis consideratum est, nullam esse legem nisi rei publicae causa scriptam. summam igitur amen- tiam esse exis
Abbreviated transcription (Latin):
approbatio. ꝓꝗid quod assũptũ ẽ. ratio¬
nibus firmatur. Cũplexio ꝓquã id qđ
conficitur ex omni argumentatione
breuiter exponitur. Quȩ plurimas ha¬
bet argumentatio partes. ea constat
exhisquinq partibus. Secunda.ẽ:
quadriptita. Tercia: triptita. deinbi¬
pertita. Quod in controuersia ẽ: de una
quoq parte potest alicui uideri posse
c̃nstere. Cõrũ igitur quȩ c̃sistant exem¬
pla ponemus. horũ qͥ dubia sunt ratio¬
nes ad feremus. Quinq ꝑtita argum̃¬
tatio. ẽ. huius modi. Om̃s leges. iudices
adc̃ modũ rei .p. referre oporta. & eas
ex utilitate c̃muni. ñ exscriptione q̃
inlitteris. ẽ. in terpͣtari. Eaenĩ uirtu¬
te & sapientia maioris nri fuerunt.
ut in legibus scribendis. Nihil sibi aliud
nisi salutẽ atq utilitatẽ. rei .p. propone¬
rent. Neq enim ipsi quod obee̾t. scri¬
bere uolebant. & siscripsissent. cum
esset intellectũ. repudiatũ irilegem

Expanded text:
approbatio, per quam id, quod assumptum est, ratioapprobatio, per quam id, quod assumptum est, rationibus firmatur; complexio, per quam id, quod conficitur ex omni argumentatione, bre- viter exponitur. quae plurimas habet argumentatio partes, ea constat ex his quinque partibus; secunda est quadripertita; tertia tripertita; dein bipertita; quod in controversia est. de una quoque parte potest alicui videri posse consistere. eorum igitur, quae constant, exempla ponemus, horum, quae dubia sunt, rationes afferemus. Quinquepertita argumentatio est huiusmodi: “omnes leges, iudices, ad commodum rei publicae re- ferre oportet et eas ex utilitate communi, non ex scrip- tione, quae in litteris est, interpretari. ea enim virtute et sapientia maiores nostri fuerunt, ut in legibus scriben- dis nihil sibi aliud nisi salutem atque utilitatem rei publicae proponerent. neque enim ipsi, quod obesset, scribere volebant, et, si scripsissent, cum esset intellec- tum, repudiatum iri legem
Abbreviated transcription (Latin):
ponamus. si sũmopere sapientia peten¬
da.ẽ. sũmopere stultitia uitanda. est
Sũmo autẽ opere sapientia petenda est.
Sũmoigitur opere stulticia uitanda ẽ.
Quare neutra quoq indig& approsatio¬
ne. Exhiscȩ omnibus ilud ꝓspicu ũ est
ap̃probationẽ tum adiungi. tũ ñ adiun¬
gi approbationes. ex quo cognoscitur
neq in propositione neq in assũptione
contineri ad probationẽ. sed utrãq suo
loco positã. uĩ suã tãquã certã & propͥã
obtinere. Quodsita. ẽ. c̃ mode partitis
illi. qui inquinq partes tribuerunt
argumentationẽ. Quinq igitur partes
sunt eius argumentationis q̃ pratiocina¬
tionẽ tractatur. propositio ꝑ quã locis
breuiter ex ponitur. ex quouis omnis
oporta eman& ratiocinationis. propo¬
uiter expositũ ẽ. rationibus ad firmatũ
probabilius & apertius fit. Assũptio
ꝑ quã id quod ex propositione ad osten¬
dendũ ꝑtin& ad sumitur. ad sũptionis

Expanded text:
ponamus: si summopere sapientia petenponamus: si summopere sapientia petenda est, summo opere stul- titia vitanda est: summo autem opere sapientia pe- tenda est: summo igitur opere stultitia vitanda est.quare neutra quoque indiget approbatione. ex hisce om- nibus illud perspicuum est approbationem tum adiungi, tum non adiungi. ex quo cognoscitur neque in pro- positione neque in assumptione contineri approba- tionem, sed utramque suo loco positam vim suam tam- quam certam et propriam obtinere. quodsi ita est, commode partiti sunt illi, qui in quinque partes tri- buerunt argumentationem. Quinque igitur partes sunt eius argumentationis, quae per ratiocinationem tractatur: propositio, per quam locus is breviter exponitur, ex quo vis omnis oportet emanet ratiocinationis; approviter expositum est, rationibus adfirmatum probabilius et apertius fit; assumptio, per quam id, quod ex propositione ad ostendendum pertinet, assumi- tur; assumptionis
Abbreviated transcription (Latin):
liciti sumus. hoc modo. Quȩ ꝑspicuã omib
ueritatẽ contin& ad sũptio nichil indiga
approbationes. Eaẽ. huiusmodi Siopor¬
t& uelle sapere. dare operam philosophiȩ
c̃uenit. Nex propositio indig& approba¬
tionis Nonenim ꝑspicua ẽ. Neq ẽstat
inter omnes. propterea quod multi
nibil ꝓdeẽ philosophiã. pleriq &iam
obeẽ arbitrantur assũptio ꝑspicua.
Est enĩhȩc. Oport& autẽ sapere. Hocqr
ipsum exre ꝑspicitur. &uerũ ẽẽ intelligi¬
tur. Nihil attin& approbari. Quare
statim concludenda ẽ. argumentatio.
Est ergo assũptio q̃dã. quȩ approbationis
p̃indiga Nãquandã indigere ꝓspici¬
um.ẽ: Separata. ẽ. igitur assũptior
approbatio. Falsũ ergo.ẽ. ñ eẽ plusquã
tripertitã argumentationẽ. Atq ex his
illud iã ꝓspicuũ. ẽ. esse quandã argumen¬
tationẽ. inquaneq propositioneq assũp¬
tio indigeat approbationis. Huius modi
ut certũ quiddã & breue exempli causa

Expanded text:
us, hoc modo: quae perspicuam omnibus veritatem continet assump- tio, nihil indiget approbationis. ea est huiusmodi: si oportet velle sapere, dare operam philosophiae con- venit. hic propositio indiget approbationis; non enim perspicua est neque constat inter omnes, propterea quod multi nihil prodesse philosophiam, plerique etiam obesse arbitrantur; assumptio perspicua; est enim haec: oportet autem velle sapere. hoc quia ipsum ex se perspicitur et verum esse intellegitur, nihil attinet approbari. quare statim concludenda est argumentatio. est ergo assumptio quaedam, quae approbationis non indiget; nam quandam indigere perspicuum est. se- parata est igitur ab adsumptione approbatio. falsum ergo est non esse plus quam tripertitam argumenta- tionem. Atque ex his illud iam perspicuum est, esse quandam argumentationem, in qua neque propositio neque assumptio indigeat approbationis, huiusmodi, ut certum quiddam et breve exempli causa
Abbreviated transcription (Latin):
sisatis. ẽ. uti assũptione: & ñoportar
adiungere approbationẽ assũptioni.
quadã autẽ in argumentatione infir¬
ma.ẽ. assũptio. nisi adiunctasit adꝑ¬
batio separatũ quiddã. ẽ. extra ad sũp
tionẽ ad probatio. Est autẽ argumen¬
tatio q̃dã. inqua ad sũptio p indiget

Expanded text:
satis est uti assumptione et non oportet adiungere approbationem assumptioni, quadam autem in argumentatione infirma est assumptio, nisi adiuncta sit approbatio, separatum quiddam est extra assump- tionem approbatio. est autem argumenta
Abbreviated transcription (Latin):
tendimus. Sepurata igitur est apro¬
positione approbatio. Ostendetur
autẽ id qđ polliciti sumus hoc modo
Que propositio inse quiꝰdã c̃tin& ꝓspicuũ.
& quodstare inter omnis necesse. ẽ.
hanc uelle ad ꝓbare a firmare. nihil
attin& Faest huius modi. Siquodie
ista cȩdes romȩ facta.ẽ. ego athenis
codie fui. incęde inter. ẽẽ nͣpotui.
Nocqr perspicue uerũ .ẽ. nihilattin&
ad probari. Quare ad sumi statim
Hocsi piconstat. indig& approbationis.
Qua inducta. c̃plexio. c̃sequętur. Est
igitur quȩdã propositio. quȩ ñ indige¬
at approbatione. Nam ẽẽ quidem
quandã quȩ indigeat quidattinet
ostendere : qđ cuiuis facele ꝑspicuũ. ẽ
Q uodsiita . ẽ. ex hoc & exeo quod propo
sueramus hoc c̃ficitur. Separatã eẽ
quidem a propositione approbationẽ.
S in autẽ ita. ẽ. falsũ .ẽ. nͣ eẽ plusquã tri

Expanded text:
tendemus. sepa- rata igitur est a protendemus. sepa- rata igitur est a propositione approbatio. Ostendetur autem id, quod polliciti sumus, hoc modo: quae propo- sitio in se quiddam continet perspicuum et quod stare inter omnes necesse est, hanc velle approbare et firmare nihil attinet. ea est huiusmodi: si, quo die ista caedes Romae facta est, ego Athenis eo die fui, in caede in- teresse non potui. hoc quia perspicue verum est, nihil attinet approbari. quare assumi statim hoc si non constat, indiget approbationis; qua inducta complexio conse- quitur. est igitur quaedam propositio, quae non indiget approbatione. nam esse quidem quandam, quae indi- geat, quid attinet ostendere, quod cuivis facile perspi- cuum est? quodsi ita est, ex hoc et ex eo, quod propo- sueramus, hoc conficitur, separatum esse quiddam a propositione approbationem. sin autem ita est, falsum est non e
Abbreviated transcription (Latin):
soerates. & socratici tractarunt: sic
hoc qđ ꝑ ratio rinationẽ. expolitur.
summe ẽ. ab arestotele. atq aperi pat̾e¬
ticis. &theo frasto frequentatũ. De inde
arhe toribus his quielegantissimi atq
artificiosissimi putatisunt. Quare aut̃
nobis illa magis partitio ꝓbetur. dicen¬
dum uidetur. Netemere secuti pute¬
mur. Et breuiter dicendũ: pe inhu¬
iusmodi rebus diutius quãratio p̃cipi¬
endi postulat cõmoremur. Siquadã
in argumentatione. satis. ẽ. uti propo¬
sitione. & non oportae adiungere ap¬
probationẽ propositioni quadã aut̃
in argumentatione infirma ẽ. propo¬
sitio. nisi adiuncta sit ad probatio.
separata. ẽ. quidem apropositione
approbatio. Quod enim & adiungi
& separari ab aliquo potest. id non po¬
test idẽ eẽ qđ ẽ. id ad quod adiungitur.
&aquo separatur. Est autẽ quȩdam
argumentatio in qua ꝓpositio ñ indi¬
g& approbatione. quȩdã autẽ in qua
nihil ual& sine approbatione ut os¬

Expanded text:
Socrates et Socratici tractarunt, sic Socrates et Socratici tractarunt, sic hoc, quod per ratiocina- tionem expolitur, summe est ab Aristotele atque a Peri- pateticis et Theophrasto frequentatum, deinde a rhetoribus iis, qui elegantissimi atque artificiosis- simi putati sunt. quare autem nobis illa magis partitio probetur, dicendum videtur, ne temere secuti putemur; et breviter dicendum, ne in huiusmodi rebus diutius, quam ratio praecipiendi postulat, commoremur. Si quadam in argumentatione satis est uti pro- positione et non oportet adiungere adprobationem pro- positionis, quadam autem in argumentatione infirma est propositio, nisi adiuncta sit adprobatio, separatum est quiddam a propositione adprobatio. quod enim et adiungi et separari ab aliquo potest, id non potest idem esse, quod est id, ad quod adiungitur et a quo separatur; est autem quaedam argumentatio, in qua propositio non indiget approbationis, et quaedam, in qua nihil valet sine approbatione, ut os
Abbreviated transcription (Latin):
gant enim neq apropositione. Neq ab
assũptione. ad probationes eorũ separa¬
rioportere. neq propositionẽ: absolu¬
tã. Neq assũptionẽ sibi perfectã uideri:
q̃ approbatione confirmata nonsit.
Quare quas illiduas partes numerenit
propositionẽ absolutã & approbationẽ.
sibiunã partẽ uideri. propositionemq
si approbata nonsit ꝓpositio non sit
argumentationis. Item q̃ ab illis assũp¬
tio & assũptionis approbatio dicatur
eandem sibi assũptionẽ solã uideri
Itafit ut eadem ratione argumentatio
tractata: aliis triꝑtita. aliis quinq¬
ꝑtita. uideatur. Quare euenit utres
non tã tum adusum dicendi ꝑtineat:
quã adrationẽ pͣceptionis. Nobis aut̃
cõmodior illa partitio uidetur. ẽẽ. quȩ
inquinq partes tributa ẽ: quã omneᷤ
abaristotele & theo frasto profecti
maxime secutisunt. Nãquẽ ad modũ
illud superius genus argumendandi
quodꝑ inductionẽ sumitur. maxame

Expanded text:
gant enim neque a pro- positione neque ab gant enim neque a pro- positione neque ab adsumptione adprobationes earum separari oportere, neque propositionem absolutam ne- que adsumptionem sibi perfectam videri, quae appro- batione confirmata non sit. quare quas illi duas partes numerent, propositionem et adprobationem, sibi unam partem videri, propositionem; quae si adprobata non sit, propositio non sit argumentationis. item, quae ab illis adsumptio et adsumptionis adprobatio dicatur, eandem sibi adsumptionem solam videri. ita fit, ut eadem ratione argumentatio tractata aliis tripertita, aliis quinquepertita videatur. quare evenit, ut res non tam ad usum dicendi pertineat quam ad rationem praeceptionis. Nobis autem commodior illa partitio videatur esse, quae in quinque partes tributa est, quam omnes ab Aristotele et Theophrasto profecti maxime secuti sunt. nam quemadmodum illud superius genus argumen- tandi, quod per inductionem sumitur, maxime
Abbreviated transcription (Latin):
eodem modo fiunt: uerum adutilita¬
tes quoq rerũ oiniũ sunt ac cõmodatȩ
adiurnę nocturnęq uicissitudines
nulla inreũ quã mutate quicquã nocue¬
runt. Quȩ signosunt: omnia. non ine¬
dioeri quodã consilio paturã mundi
administrari. Quinto inducunt loco
cõplexionẽ. eam: quȩ aut idinfert solũ
quod ex omnibus partibus cogitur. hoc
modo. Consilio igitur mundus admi¬
nistratur. Aut unũ in locũ cum con¬
dexerit: breuiter expositionẽ & assũ p¬
tionẽ adungit. quiderhus conficiatur.
adhunc modũ. Quodsimelius geruntur
caq consilio quãq̃ sine consilio adminis¬
trantur: pihil autẽ omniũ rerũ melius
administratur. quã ominis mundus.
consilio igitur mundus administratur
Quinq ꝑtitã igitur hoc pacto putant
ẽẽ argumentationẽ. Quiautẽ triper¬
titã putant eẽ hunon aliter tractari
putaN oportere argumentationem
sedpartitionẽ horũ rep̃hendunt Ne¬

Expanded text:
eodem modo fiunt, verum ad utilitaeodem modo fiunt, verum ad utilitates quoque rerum omnium sunt accommodatae, et diurnae nocturnaeque vicissitudines nulla in re umquam mutatae quicquam nocuerunt; quae signo sunt omnia non mediocri quo- dam consilio naturam mundi administrari. quinto in- ducunt loco conplexionem eam, quae aut id infert so- lum, quod ex omnibus partibus cogitur, hoc modo: consilio igitur mundus administratur; aut unum in locum cum conduxerit breviter propositionem et ad- sumptionem, adiungit, quid ex his conficiatur, ad hunc modum: quodsi melius geruntur ea, quae consilio, quam quae sine consilio administrantur, nihil autem omnium rerum melius administratur, quam omnis mun- dus, consilio igitur mundus administratur. quinque- pertitam igitur hoc pacto putant esse argumentationem. Qui autem tripertitam putant esse, ii non aliter tractari putant oportere argumentationem, sed parti- tionem horum reprehendunt. ne
Abbreviated transcription (Latin):
rationibus uarus & quã copiosissimis
uerbis approbari putant oportere:
hoc modo. Domusea quaeratione.
regitur : omnibus ẽ. instructior
rebus & apparatior: quã caquȩ teme¬
re. & nullo consilio administratur.
Exercitur is cui p̃positus ẽ. sapiens.
& callidus imperator: omnibuspar¬
tibus cõmodius regitur. quã is quistuln¬
tia &e temeritate alicuius admiiuscra¬
tur. Eadem nauiguratio. ẽ. Nãna¬
uis optime eursum conficit ea: q̃ scien¬
tissimo gubernatore utitur. Cũ pro¬
positio sit hoc pacto approbata & duę
partes transierunt raciocinationis.
tercia in parte aiunt quod ostendere
uelis. idex ui propositionis oportere
assumere. hoc pacto. Nihil aut̃ omni¬
umrerũ melius consilio quã omnismund
administratur. Huius adsumptionis
quarto in loco aliã porro inducunt adp¬
bationem hoc modo. Nam asignorum
ortus & obitus: definitum quendam
ordinem seruant. Et aniuȩ cõmutatio¬
nes pmodo quadam exnecessitudine semꝑ

Expanded text:
rationibus variis et quam copiosissimis rationibus variis et quam copiosissimis verbis adpro- bari putant oportere, hoc modo: domus ea, quae ra- tione regitur, omnibus est instructior rebus et appara- tior, quam ea, quae temere et nullo consilio admini- stratur. exercitus is, cui praepositus est sapiens et calli- dus imperator, omnibus partibus commodius regitur, quam is, qui stultitia et temeritate alicuius admini- stratur. eadem navigii ratio est. nam navis optime cur- sum conficit ea, quae scientissimo gubernatore utitur. cum propositio sit hoc pacto adprobata et duae partes transierint ratiocinationis, tertia in parte aiunt, quod ostendere velis, id ex vi propositionis oportere assu- mere, hoc pacto: nihil autem omnium rerum melius, quam omnis mundus, administratur. huius assump- tionis quarto in loco aliam porro inducunt adproba- tionem, hoc modo: nam et signorum ortus et obitus definitum quendam ordinem servant et annuae commu- tationes non modo quadam ex necessitudine semper
Abbreviated transcription (Latin):
quidem satis in p̾sentia dictũ uidetur
Nunc deinceps ratiocinationis uim
&naturã consideremus. Ratiocina¬
tio ẽ oratio. ex ipsa reprobabileali qͥ¬
deliciens: quod expositum & ꝑse cogni¬
tum suose ui eratione confirma
Hoc degenere quidiligentius consideran¬
dũ putauerunt. Cũ idem in usu dicen¬
di sequerentur paululũ in p̾cipiendi
ratione dissenserunt. Nam partim
quinq eius partes eẽ dixerunt. par¬
tim nonplus quã intres partes posse
distribui. putauerunt. Eorũ con¬
trouersiã p̾incõmodiũ iudetur
cũ utrorũq ratione exponere
Uam & breuis . ẽ. & nͥeius mod. ut alte¬
riprorsus nihildicere putentur.
& locus hic nobis indicendo minime
neglegendus uidetur: Quiputant
inquinq tribui partes oportere:
auint primũ conuenire exponere.
sũmã argumentationis adhunc
modũ. Melius accurantur quȩ con
silio geruntur: quãq̃ si ne consilio
amministrantur. Hanc primam
partem numerant. eam deinceps

Expanded text:
quidem satis in praesentia dictum videtur. quidem satis in praesentia dictum videtur. nunc deinceps ratiocinationis vim et naturam consideremus. Ratiocinatio est oratio ex ipsa re probabile aliquid eliciens, quod expositum et per se cognitum sua se vi et ratione confirmet. hoc de genere qui diligentius con- siderandum putaverunt, cum idem in usu dicendi se- querentur, paululum in praecipiendi ratione dissense- runt. nam partim quinque eius partes esse dixerunt, partim non plus quam in tres partes posse distribui putaverunt. eorum controversiam non incommodum vi- detur cum utrorumque ratione exponere. nam et brevis est et non eiusmodi, ut alteri prorsus nihil dicere pu- tentur, et locus hic nobis in dicendo minime neglegen- dus videtur. Qui putant in quinque tribui partes oportere, aiunt primum convenire exponere summam argumentatio- nis, ad hunc modum: melius accurantur, quae con- silio geruntur, quam quae sine consilio administran- tur. hanc primam partem numerant; eam deinceps
Abbreviated transcription (Latin):
ditus uicit. Poterit accusator argu¬
mentatione uti ꝑ inductionẽ conscrip
tum legis. contra sententiã defendat:
ad hunc modum. Siuidices id quod epã¬
inundas ait legis scriptorẽ sensise ad scri¬
bat adlegem: & addat hanc exceptionẽ
extraquã si quis rei publice causa exer¬
citum nontradiderat. patiemini:
non opinor: Quod siuositae ipsi quod
aura religione. & asapientia remo¬
tissimũ.ẽ. Istius honoris causa. hanc
eandem exceptionẽ iniussu populi adle¬
gem adscribi iubeatis. populus thebanꝰ
id patictur ne fieri: Profecto nonpa¬
tietur. Quodergo ad scribi adlegem
ne fas ẽ. id sequi quasi ad scriptũ sit. rec¬
tũ uobis uideatur: Noui ur̃am intel¬
ligentiã: npotest itauideri udices
Quodsi litteris corrigi: neq ab illo. Neq
a uobis scriptoris uoluntas potest:
uidetenemulto indignius sit idre. &
iuditio ur̾o mutari. quodne uerbo qͥdẽ
cõmutari potest. Acde inductione

Expanded text:
ditus vicit, poterit accusator arguditus vicit, poterit accusator argumentatione uti per inductionem, cum scrip- tum legis contra sententiam defendat, ad hunc modum: si, iudices, id, quod Epaminondas ait legis scriptorem sensisse, adscribat ad legem et addat hanc ex- ceptionem: extra quam si quis rei publicae causa exercitum non tradiderit, patiemini? non opinor. quid, si vosmet ipsi, quod a vestra religione et a sa- pientia remotissimum est, istius honoris causa hanc eandem exceptionem iniussu populi ad legem adscribi iubeatis, populus Thebanus id patieturne fieri? pro- fecto non patietur. quod ergo adscribi ad legem nefas est, id sequi, quasi adscriptum sit, rectum vobis vi- deatur? novi vestram intellegentiam; non potest ita videri, iudices. quodsi litteris corrigi neque ab illo ne- que a vobis scriptoris voluntas potest, videte, ne multo indignius sit id re et iudicio vestro mutari, quod ne verbo quidem commutari potest. Ac de inductione
Abbreviated transcription (Latin):
aoncessumsit: concludere oportebit
argumentationẽ. Itasit hocgenus
argumentandi triptitum. Prima parꝰ
ex similitudine constat. una pluribus¬
ue. Altera: ex eo quod concedi uolumus.
cinuis causa similitudines adhibitȩ sunt.
Teecia ex conclusione : quȩ aut confirmat
confessionẽ aut quid exea conficiatur
ostendit. Sed quia nonsatis alicui uide¬
bitur dilucide demonstratum. pisiquid
eaciuili causarum genere exempli subie¬
terimus: uidetur eiusmodi quoq uten¬
dum exemplo: non quo p̃ceptio differat.
aut aliter hoc insermone. atq indicen¬
dosit utendum: sedut eorũ uoluntati
satisfiat. quiquod aliquo in loco uider̃.
alio in loco nisi monstratur. Neque unt
cognoscere. Ergo in hac causa quȩ apud
grȩcos ẽ. ꝑ uagata: cũ epam inondas the¬
bano cũ unperator. quodes quisibi exle¬
ge p̃tor successerat exercitum p̃tradi¬
dit. & cũ paucos ipsedies contralegẽ
exercitũ tenuisso lacedemonios fun¬

Expanded text:
concessum sit, con- cludere oportebit concessum sit, con- cludere oportebit argumentationem. ita fit hoc genus argumentandi tripertitum: prima pars ex similitudine constat una pluribusve; altera ex eo, quod concedi vo- lumus, cuius causa similitudines adhibitae sunt; tertia ex conclusione, quae aut confirmat concessionem aut quid ex ea conficiatur ostendit. Sed quia non satis alicui videbitur dilucide demon- stratum, nisi quid ex civili causarum genere exempli subiecerimus, videtur eiusmodi quoque utendum ex- emplo, non quo praeceptio differat aut aliter hoc in sermone atque in dicendo sit utendum, sed ut eorum voluntati satis fiat, qui id, quod aliquo in loco viderunt, alio in loco, nisi monstratum est, nequeunt cognoscere. ergo in hac causa, quae apud Graecos est pervagata, cum Epaminondas, Thebanorum imperator,  quod ei, qui sibi ex lege praetor successerat, exercitum non tra- didit et, cum paucos ipse dies contra legem exercitum tenuisset, Lacedaemonios fun
Abbreviated transcription (Latin):
quasres qͣ siñ dubias ante indinerimus.
nã aliquid ante concessũ niobis. ẽc̃. nihil
proderit: siei dissimile. erit idcuius causa
illud concedi primũ uoluerimus. Dein¬
de Nonintellegant quospeetent ille pͥmȩ
inductiones: & adquẽ sint exitũ ꝑuentu¬
rȩ Nã quiuid& sieirei quã primo roge¬
tur recte assenserit: illã quoq rẽ quȩ sibi
displiceat eẽ pecessario concedendam.
plerũq aut non respondendo. aut male
respondendo longiis rogationẽ procose¬
re ponfinit. quare ratione roxtionos
prudens ab eo quod concessit ad id qđ
nuult concedere deducendusẽ: Eaxtre¬
qi autẽ aut taceatur oportae. aut con¬
cedatur. aut negetur. Sinegabitur: aut
ostendenda similitudo. ẽ. earũ rerũ. quę
ante concessȩ sunt: autalia utendum
inductione. Siconcedetur: concluden¬
da .ẽ. argumentatio. Sitacebitur: aut¬
elicienda responsio. ẽ.. aut quõ tacitur¬
nitas imitatur confessionẽ proeo. acsi

Expanded text:
quas res quasi non dubias ante induxerimus, quas res quasi non dubias ante induxerimus, nam aliquid ante concessum nobis esse nihil proderit, si ei dissimile erit id, cuius causa illud concedi primum voluerimus; deinde ne intellegat, quo spectent illae primae inductiones et ad quem sint exitum perven- turae. nam qui videt, si ei rei, quam primo rogetur, recte assenserit, illam quoque rem, quae sibi displi- ceat, esse necessario concedendam, plerumque aut non respondendo aut male respondendo longius roga- tionem procedere non sinit; quare ratione rogationis inprudens ab eo, quod concessit, ad id, quod non vult concedere, deducendus est. extremum autem aut ta- ceatur oportet aut concedatur aut negetur. si negabitur, aut ostendenda similitudo est earum rerum, quae ante concessae sunt, aut alia utendum inductione. si con- cedetur, concludenda est argumentatio. si tacebitur, elicienda responsio est aut, quoniam taciturnitas imi- tatur confessionem, pro eo, ac si
Abbreviated transcription (Latin):
semper id quod optimũ putabitis esse.
multo maxime requiretis. ut & tumari¬
tus. sis quã optimȩ : & hȩc quã optimo
uiro nupta sit: Iiccũreb nondubiis assen¬
sũ. ẽ: factũ c̃. propt̃ similitudinẽ. ut &iam
illud quod dubiũ uidebatur siquis separa¬
tim quȩreret : id procerto pp̃t rationẽ
rogandi concederetur. Hoc modo : sermo¬
nis plurimũ socrates usus est. propterea
quod nihil ipse afferre ad ꝑsuadendum
uolebat: sed exeo quod sibi illedederat
quicũ disputabat aliquid conficere male¬
bat. quodille exeo qđ iam concessiss& ne¬
cessario approbare deber&. Moc ingene
re p̾cipiendũ nobis uidetur: primũ ut
illud qđ inducemus. ꝓsimilitudinẽ eius¬
modisit. ut sit necesse. concedi. Nã ex quo
postulabimus. nobis illud quod dubiũ sit.
concedi. dubiũ ẽẽ ipsũ non oportebit
Deinde illud cuius confirmandi causa fi&
inductio uidendũ ẽ. ut simile hisrebus sit.

Expanded text:
semper id, quod optumum putabitis esse, semper id, quod optumum putabitis esse, multo maxime requiretis, ut et tu maritus sis quam optumae et haec quam optimo viro nupta sit. hic cum rebsum est, fiet propter similitudinem, ut etiam illud, quod dubium videretur, si quis separatim qurogandi concederetur. hoc modo ser- monis plurimum Socrates usus est, propterea quod nihil ipse afferre ad persuadendum volebat, sed ex eo, quod sibi ille dederat, quicum disputabat, aliquid conficere malebat, quod ille ex eo, quod iam con- cessisset, necessario adprobare deberet. Hore praecipiendum nobis videtur, primum ut illud, quod inducemus per similitudinem, eiusmodi sit, ut sit npostulabimus nobis illud, quod dubium sit, concedi, dubium esse id ipsum non oportebit. deinde illud, cuius confirmandi causa fiet inductio, videndum est, ut simile iis rebus sit,
Abbreviated transcription (Latin):
phonte aspasiam loquutã Dic mihi
quȩso tenophontis uxor. siuicina tua
melius habeat aurũ quã tu habes. utrũ
illius neantuũ malis : Illius inquit
Q uid si uestem & ceterũ ornatũ muliebrẽ
p̃tiimaioris habeat quãtuhabes tuum¬
nean illius malis: Responđ. Illius uͦ¬
A ge inquit. Siuirũ illa meliorẽ habeat
quã tuhabes. utrũ netuũ uirũ malis
an illius Hhcmulier erubuit. Aspa¬
sia autẽ sermonẽ cũ ipso ⁊ enophonte.
instituit. Quȩso inquit zenophon
siuicinus tuusȩ qũã meliorem habeat¬
illius. Illius inquit. Quidsi fundum
meliorem habeat quãtuhabes. utrũ
tandem fundum habere malis: Ilum
malis. Atq hic tenophon quoq ipse.
id mihi solũ non respondit. quod ego
solum audire uoluerã: egom& dicam
quid uterq cogita. Nã atumulier
optimũ mauis habere. & tureno phon
uxorem habere lectissimã maximeuis
Quare nisihoc ꝑfeceritis. ut ueq uirmelior
Neq femina lectior interrissit: ꝓfecto

Expanded text:
phonte Aspa- siam locutam: dic mihi, phonte Aspa- siam locutam: dic mihi, quaeso, Xenophontis uxor, si vicina tua melius habeat aurum, quam tu habes, utrum illiusne an tuum malis?' 'illius', inquit. 'Quid, si et vestem et ceterum ornatum muliebrem pretii maioris habeat quam tu, tuumne an illius malis?' Respondit: 'illius vero'. 'Quid, si virum meliorem habeat illa quam tu habes, utrumne tuum virum malis an illiussia autem ser- monem cum ipso Xenophonte instituit. quaeso, inquit, Xenophon, si vicinus tuus equillius? illius, inquit. quid, si fundum meliorem habeat, quam tu ha- bes, utrum tandem fundum habere malis? illum, malis? atque hic Xenophon quoque ipse id mihi solum non respondit, quod ego solum audire volueram, egomet dicam, quid uterque cogitet. nam et tu, mulier, optumum virum vis habere et tu, Xenophon, uxorem habere lectissimam maxime vis. quare, nisi hoc per- feceritis, ut neque vir melior neque femina lectior in terris sit, profecto
Abbreviated transcription (Latin):
xelecte ingenus quoq causȩ qđ cuiq
conueniat ex hac copiadigeremus.
Atq inueniri quidem omnis exhislo¬
cis argumentatio potorit. Inuenta
exornari. acertas in partes distingui
Et sua ussimũ. ẽ. & sũ me necessarium.
& abartis scriptorib maxie peglec¬
tũ. Quare et dea p̾ceptione nobis & in
hoc loco dicendũ. uisũ. ẽ: ut adinuentio¬
nẽ argumentandi adiungeretur & mas¬
na cũcura & diligentia locus hic omnis
considerandus. ẽ. quodrei pisolũ magna
utilitas est. sed p̃cipiendi quoq sum ma
difficultas. Omnis igitur argumenta¬
tio aut ꝑ inductionẽ tractanda. ẽ. aut
ꝑratiocinationẽ: inductio. ẽ: oratio.
quȩ rebus nondubiis captatassensio¬
nẽ eius. quicũ instituta. ẽ. Quib assen
sionibus facit: ut illidubia quędã res.
pp̃t similitudinẽ earũ rerũ quibus
assensit probetur. Uelut apud socra¬
ticũ aescinendemonstrat. Soerates.
cũ renophontis uxore & cũ ipso zeno¬

Expanded text:
et electe in genus quodque causae, quid cuique et electe in genus quodque causae, quid cuique conveniat, ex hac copia digeremus. Atque inveniri quidem omnis ex his locis argu- mentatio poterit: inventam exornari et certas in partes distingui et suavissimum est et summe necessarium et ab artis scriptoribus maxime neglectum. quare et de ea praeceptione nobis et in hoc loco dicendum visum est, ut ad inventionem argumentandi ratio adiun- geretur. et magna cum cura et diligentia locus hic om- nis considerandus est, quod rei non solum magna uti- litas est, sed praecipiendi quoque summa difficultas. Omnis igitur argumentatio aut per inductionem tractanda est aut per ratiocinationem. Inductio est oratio, quae rebus non dubiis captat assensionem eius, quicum instituta est; quibus assen- sionibus facit, ut illi dubia quaedam res propter si- militudinem earum rerum, quibus assensit, probetur; velut apud Socraticum Aeschinen demonstrat Socrates cum Xenophontis uxore et cum ipso Xeno
Abbreviated transcription (Latin):
consulem fecit: Comparabile. autem. ẽ:
quod in rebus diuersissimilem aliquam
rationẽ continet. Eiuspartes sunt tres
Imago. collatio. exemplim.
I mago c̃. oratio demonstrans corporum
aut naturarum similitudinem. Collatio
est. oratio rem cũre exsimilitudine con¬
ferens. Exemplũ.ẽ. quodrem auctori¬
tate aut casu alicuius hominis. aut nego¬
tii. confirmat aut infirmat. Horum
exempla & descriptiones in preceptis
elocutionis cognoscentur. Acfons quidẽ
confirmationis ut facultastulit aꝑtus ẽ.
pecminus. dilucide quã reinatura fere
bat demonstratus. ẽ. quẽ admodũ aut
quȩ que constitutio & pars constitutio¬
nis aomnis controuersia siue in ratio¬
ne siud ieripto uersetur: tractaride
debeat. & quȩ inquãq argumentatio¬
nes conueniant: singillatim in scdõ
libro de uno quoq genere dicemus
In p̃sentia tantũ modo pumeros & mo¬
dos & partes. argumentandi confusȩ
&ꝓmyxtim disꝑsimus. post discripte

Expanded text:
consulem fecit. conparabile autem est, consulem fecit. conparabile autem est, quod in rebus diversis similem aliquam rationem continet. eius partes sunt tres: imago, conlatio, exemplum. imago est oratio demonstrans corporum aut naturarum simi- litudinem. conlatio est oratio rem cum re ex simili- tudine conferens. exemplum est, quod rem auctoritate aut casu alicuius hominis aut negotii confirmat aut in- firmat. horum exempla et descriptiones in praeceptis elocutionis cognoscentur. Ac fons quidem confirmationis, ut facultas tulit, apertus est nec minus dilucide, quam rei natura fere- bat, demonstratus est; quemadmodum autem quaeque constitutio et pars constitutionis et omnis contro- versia, sive in ratione sive in scripto versabitur, tractari debeat et quae in quamque argumentationes conve- niant, singillatim in secundo libro de uno quoque ge- nere dicemus. in praesentia tantummodo numeros et modos et partes argumentandi confuse et permixtim dispersimus; post discripte
Abbreviated transcription (Latin):
aut iudicatum. aut cõparabile:. Signũ
est. quod sub sensum aliquem cadit.¬
in ipso Negotio aut post sit consecutũ.
tamen indiget testimonii & grauio¬
ris confirmationis. ut cruor. fuga. pal¬
lor. puluis. & quȩ his sunt similia: Cre¬
dibile. ẽ: quod sine ullo teste audito¬
ris opinione firmatur. hoc modo.
Nemo ẽ. quinon liberossuos incolume
& beatos ẽẽ cupiat. Iudicatũ .ẽ: res
assensione. aut auctoritate aut iudi¬
cio alicuns. aut aliquorũ cõproliga
dtribus ingeneribus. spectatur
celigioso cominuni approbat o
eligiosum . ẽ. quodiurati legibus ndica
runt. Commune.ẽ. quod homi¬
nes uulgo probarunt & secuti sunt.
N uiusmodi: ut maioribus natuas¬
surgatur. ut suplicũ misereatur
Ad probatũ .ẽ: quod homines cũ dubiũ
est & quale haberi oportera: sua
constituerunt auctoritate. uelutgra¬
chi factum. quẽ populuis romanus.
quieum obid factũ eoquod insciente
collega incensura Nihil gessit: post censurã

Expanded text:
aut iudicatum aut comparabile. signum aut iudicatum aut comparabile. signum est, quod sub sensum ali- quem cadit etin ipso neg- otio aut post sit consecutum et tamen indiget testi- monii et gravioris confirmationis, ut cruor, fuga, pallor, pulvis, et quae his sunt similia. credibile est, quod sine ullo teste auditoris opinione firmatur, hoc modo: nemo est, qui non liberos suos incolumes et beatos esse cupiat. iudicatum est res assensione aut auctori- tate aut iudicio alicuius aut aliquorum conprobata. id tribus in generibus spectatur, religioso, communi, adprobato. religiosum est, quod iurati legibus iudica- runt. commune est, quod omnes vulgo probarunt et secuti sunt, huiusmodi: ut maioribus natu assurgatur, ut supplicum misereatur. adprobatum est, quod ho- mines, cum dubium esset, quale haberi oporteret, sua constituerunt auctoritate: velut Gracchi patris factum populus Romanus, qui eum ob id factum eo quod insciente collega in censura nonnihil gessit post censuram
Abbreviated transcription (Latin):
apud inferos poenas ẽẽ. pͣparatas:
eos quiphilo sophiȩ dat operã: non
arbitrari deos ẽẽ. Similitudo autẽ
in contrariis a partibus oinhis rebus
quȩ sub eandem rationẽ cadunt max¬
me spectatur. In contrariis. hoc mͦ
N amsus qui in prudenter leserunt
ignosei conuenit: hisqui necessariaͣ
profuerunt habere gratiã nono por¬
t&. Eaparisic Nam ut locus sine por¬
tu nauibus eẽ. Non potest tutus: sic ani¬
mus. sine fide: stabilis amicis nonpo¬
test eẽ In his rebus quȩ sub candem
rationem cadunt. hoc modo probabi¬
le consideratur. Namsi rhodus tur¬
pe non .ẽ. portorium locare: Neher
mocreanti quidem tur pe.ẽ. condu¬
cere Hectum ueras̃ hoc pacto: qm̃
cicatrix.ẽ. fuit uulnus. Tumueri
similia hoc moelo. Simultus erat
in calceis puluis: exitinere. eũ uenire
oportebat. Omne autem ut certas
quasdam in partes tribuamus proba¬
bile. quod sumetur adargumentatio¬
nem: aut signum. ẽ. auteredibile.

Expanded text:
apud inferos poenas esse praeparatas; apud inferos poenas esse praeparatas; eos, qui philosophiae dent operam, non arbitrari deos esse. similitudo autem in contrariis et ex paribus et in iis rebus, quae sub ean- dem rationem cadunt, maxime spectatur. in contrariis, hoc modo: nam si iis, qui inprudentes laeserunt, ignosci convenit, iis, qui necessario profuerunt, haberi gratiam non oportet. ex pari, sic: nam ut locus sine portu na- vibus esse non potest tutus, sic animus sine fide stabilis amicis non potest esse. in iis rebus, quae sub eandem rationem cadunt, hoc modo probabile consideratur: nam si Rhodiis turpe non est portorium locare, ne Her- mocreonti quidem turpe est conducere. haec tum vera sunt, hoc pacto: quoniam cicatrix est, fuit vulnus; tum veri similia, hoc modo: si multus erat in calceis pulvis, ex itinere eum venire oportebat. Omne autem—ut certas quasdam in partes tri- buamus—probabile, quod sumitur ad argumentationem, aut signum est aut credibile
Abbreviated transcription (Latin):
illius ꝑtinebat: relinquitur igitur. ut
ab hoc nonsit occisus. Simplex autem
comclusio ex necessaria consecutione:
conficitur hoc modo Siuosme istua
eotẽ pore fecisse dicitis: ego autem eo
ipso tempore transmarefui. relinqͥt᷑
ut id quod dicitis pͣmodo p̾fecerim.
sedne potuerim quidem facere. Atq
hoc diligenter oportebit uidere. Neqͦ
pactogenus. hoc refelli possit. ut ne
confirmatio modũ in se argumenta¬
tionis habeat. & quandã similitudinẽ
necessariȩ conclusionis: uerũ ipsa
argumentatio & necessaria ratione
consistat. Probabile autem. ẽ. id qđ
fere sola fieri. aut quod iopinatio¬
ne positum . ẽ. Aut quod ħt inse ad
hȩc quandã similitudinem siue id
falsum .ẽ. siue uerũ. Inco genere qđ
fere fierisol&: probabile huius modi
est. Simater .ẽ. diligit filium: siaua¬
rus. ẽ. Neglegit iusiurandum. In eo
autem quod in opinatione positũ. ẽ:
huius modi sunt probabilia. Impus

Expanded text:
illius pertinebat: relinquitur igi- tur, ut illius pertinebat: relinquitur igi- tur, ut ab hoc non sit occisus. simplex autem conclusio ex necessaria consecutione conficitur, hoc modo: si vos me istuc tempore fecisse dicitis, ego autem eo ipso tempore trans mare fui, relinquitur, ut id, quod dicitis, non modo non fecerim, sed ne potuerim quidem facere. atque hoc diligenter oportebit videre, ne quo pacto genus hoc refelli possit, ut ne confirmatio modum in se argumentationis habeat et quandam similitudinem necessariae conclusionis, verum ipsa argumentatio ex necessaria ratione consistat. Probabile autem est id, quod fere solet fieri aut quod in opinione positum est aut quod habet in se ad haec quandam similitudinem, sive id falsum est sive verum. in eo genere, quod fere fieri solet, probabile huiusmodi est: si mater est, diligit filium; si avarus est, neglegit ius iurandum. in eo autem, quod in opinione positum est, huiusmodi sunt probabilia: impiis
Abbreviated transcription (Latin):
probabiliter ostendens. aut necessariȩ
demonstrans Necessarie de monstrã¬
tur ea: quȩ aliter acdicuntur. necfie¬
ri necꝓbari possunt. Hoc modo Sipe¬
perit: cũ uiro concubuit. Hgenus argu¬
mentandi. quod in necessaria de monstra¬
tione uersatur. maximȩ tracitatur in
dicendo. Aut cõplexionẽ. aut ꝑ enumera
tionẽ. aut simplicẽ. conclusionem
Complexioẽ : inqua utrum concesseris
repre henditur ad hunc modũ: Sumꝓ¬
bus ẽ cur uteris Si probus cur accusas
Enumeratio. ẽ. inquaplurib rebus exposi¬
tis &ca̧eris infirmatis: una reliqua
necessario confirmatur. ħpacto. Nece ᷤᷤ¬
se.ẽ : aut inimicitiarũ causa abhoc ẽẽ.
occisum. aut metus. aut spei. aut alicuiꝰ
amicigratia. Aut sihorũ nihil. ẽ: abhoc
non ẽẽ occisum. Namsine causa malefi¬
cium susceptum non potest. ẽe: Sinequȩ
inimicitiȩ fuerunt. Nec metus ullus pec
spes ex morte illius alicuius commodi.
neq ad amicum huius aliquem mors

Expanded text:
probabiliter ostendens aut ne- cessarie probabiliter ostendens aut ne- cessarie demonstrans. Necessarie demonstrantur ea, quae aliter ac dicun- tur nec fieri nec probari possunt, hoc modo: si peperit, cum viro concubuit. hoc genus argumentandi, quod in necessaria demonstratione versatur, maxime tractatur in dicendo aut per complexionem aut per enumera- tionem aut per simplicem conclusionem. conplexio est, in qua, utrum concesseris, reprehenditur, ad hunc mo- dum: si inprobus est, cur uteris? si probus, cur accusas? enumeratio est, in qua pluribus rebus expositis et ceteris infirmatis una reliqua necessario confirmatur, hoc pacto: necesse est aut inimicitiarum causa ab hoc esse occisum aut metus aut spei aut alicuius amici gratia aut, si horum nihil est, ab hoc non esse occisum; nam sine causa maleficium susceptum non potest esse; si neque inimicitiae fuerunt nec metus ullus nec spes ex morte illius alicuius commodi neque ad amicum huius aliquem mors
Abbreviated transcription (Latin):
tores quidem qilȩ auctoritatẽs eius & in¬
uentionis cõprobatores atq ęmuli. de¬
inde & quȩ de eare aut eius reisit lex con-¬
su& udo actio iuditiũ. scientia artificium
einde natum. ẽius euenire uulgo soleat.
Aninsolenter araro. Post ea homines.
id sua auctoritate cõprobare andeferen¬
de in his consuerunt. & cȩtera quȩ fac¬
tum aliquod similiter confestim. aut
ex utter uallo solent consequi. Deinde
postremo attendendũ ẽ. num quares
ex his rebus quȩ positȩ sunt in partibus
honestatis. aut utilitatis consequantur.
Dequibus indeliberatiuo genere. causȩ dis¬
tinctiuserit dicendum. Ac negotiis qͥdẽ
fereres hȩ quas commemoraiumus. sunt
attributȩ: Omnis autẽ argumentatio
qu exhis locis quos comine morauimus
sumeria dut probabius efsece saride¬
bebit ẽẽ: Cenim ut breuiter describa
mus. argumentatio uidetur ẽẽ inuen¬
tum aliquo exgenere remaliquã aut

Expanded text:
tores, qui denique auctoritatis eius et intores, qui denique auctoritatis eius et inventionis com- probatores atque aemuli; deinde ecquae de ea re aut eius rei sit lex, consuetudo, pactio, iudicium, scientia, artificium; deinde natura eius, evenire vulgo soleat an insolenter et raro; postea homines id sua auctoritate comprobare an offendere in iis consueverint; et cetera, quae factum aliquid similiter confestim aut ex inter- vallo solent consequi. deinde postremo adtendendum est, num quae res ex iis rebus, quae positae sunt in par- tibus honestatis aut utilitatis, consequantur; de quibus in deliberativo genere causae distinctius erit dicendum. fere res hae, quas commemoravimus, suntadtributae. Omnis autem argumentatio, quae ex iis locis, quos commemoravimus, sumetur, aut probabilis aut ne- cessaria debebit esse. etenim, ut breviter describa- mus, argumentatio videtur esse inventum aliquo ex genere rem aliquam aut