comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
falsum acorruptorib maioribus
ur̃ĩs imnussum ẽe diceremus. qđ
illic de manicheo sic scͥptum le¬
geretis. ut de alio intelli gere ñ
possemus. Quid faceretis dicite
mͥ. nͥ clamaretis. nullomodo uos
potuisse falsare codices qui iam
Qđ mox ut facere cepissetis: uetus¬
tioꝵ exemplarium ueritate con¬
uinceremini. Qua gͥ causa a uobis
corrumpi non possent: hac causa
a nemine potuerunt. Quisquis e nĩ
hoc pͥmitus ausus eẽt. multoꝵ codi¬
oum uetustioꝵ collatione confuta¬
retur: maxime quia non una lingua
s multis eadem scͥptura contineret᷑
Nam etiam nunc nonnulle codicũ
mendositates uł de antiquiorib uł
de lingua p̃cedente emendant᷑. Ita gͦ
aut cogimini ueraces illos codices con¬
fiteri. et continuo euertent heresim
urãmꝰ aut si fallaces eos dixeritis e¬
orum a uctoritate paraclitum non
poteritis asserere: et uos euertistis
heresim urãm. huc accedit quia
ea dicta sunt in ꝓmissione ꝑ acliti

Expanded text:
falsum et a corruptoribus maioribus falsum et a corruptoribus maioribus uestris inmissum esse diceremus, quod illic de Manichaeo sic scriptum legeretis, ut et alio intellegere non possemus . quid faceretis, dicite mihi, nisi clamaretis nullo modo uos potuisse falsare codices, qui iam anorum ? quia mox ut facere coepissetis, uetustiorum exemplarium ueritate conuinceremini. qua igitur causa a uobis corrumpi non possent, hac causa a nemine potuerunt. quisquis enim hoc primitus ausus esset, multorum codicum uetustiorum conlatione confutaretur, maxime quia non una lingua, sed multis eadem scriptura contineretur. nam etiam nunc nonnullae codicum mendositates uel de antiquioribus uel de lingua praecedente emendantur. ita ergo aut cogimini ueraces illos codices continuo, et continuo euertent haeresim uestram, aut si fallaces eos dixeritis, eorum auctoritate paracletum non poteritis adserere, et uos euertistis haeresim uestram. Huc accedit, quia ea dicta sunt in promissione paracleti,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmisit. nec misit: et simul osten¬
ditur quando miserit. quem ꝓmisit.
uł potius deceptoris. Respondetis
ex euangelio uos ꝓbare. Ex quo e¬
uangelio: Qđ non totum accipitis q
falsatum esse uos dicitis: Quis ergo
testem suum prius ipse dicat falsita¬
te esse corruytum. et tunc ꝓducat
ad testimonium: Si enim qđ uultis
ei credimus et qđ non uultis ei non
credimus: iam non illi. s uob credimꝰ.
Si autem uob̾ credere uellemus
testem a uobis non exigeremus.
ut diceret᷑. ipse uos inducet in omnẽ
ueritatem. Quomodo autem uos il¬
le inducet in ueritatem: qui uos do¬
cet xp̃m esse fallacem: Huc accedit
quia si omĩa que de ꝓmissione pa¬
racliti in euangłis leguntur. talia
ẽẽ demonstraretis. ut non om̃ino
nisi de manicheo ur̃o possent in¬
telligi sicut ostenduntur in ꝓpħis
ea ẽẽ dicta de xp̃o. que in alium
cadere omino non possint: tamen
cum ea de his codicib ꝓferretis qͦs
dicitis infalsatos. hoc ipsum illic

Expanded text:
promisit nec misit; et simul ostenpromisit nec misit; et simul ostenditur, quando miserit, quem promisituel potius deceptoris? respondetis ex euangelio uos probare. ex quo euangelio ? quod non totum accipitis, quod falsatum esse uos dicitis. quis ergo testem suum prius ipse dicat falsitate esse corruptum et tunc producat ad testei credimus, et quod non vultis ei non credimus, jam non illi, sed vobis credimus. Si autem vobis credere vellemus, testem a vobis non exigeremus. ut diceretur, Ipse vos inducet in omnem veritatem : quomodo vos autem ille inducet in veritatem, qui vos docet Christum esse fallacem? Huc accequia si omnia, quae de promissione paracleti in euangelio leguntur, talia esse demonstraretis, ut non omnino nisi de Manichaeo uestro possent intellegi, sicut ostenduntur in prophetis ea esse dicta de Christo, quae in alium cadere omnino non possint, tamen cum ea de his codicibus proferretis, quos dicitis infalsatos, hoc ipsum illic
Abbreviated transcription (Latin):
dicite quare non accipiatis omnia
ex libris noui testamenti: utrum qi
Nam illa uox altera. paganorum
ẽ: qui dicunt apłos xp̃i non recta
docuisse. Uos gͦ qđ dicitis unde os¬
tenditis scripturas illas non ab apłis
ministratas: Respondetis: quia mul¬
ta sunt in eis et int̾ se et sibi contra¬
ria. Om̃iuo falsissimum ẽ. Uos non
intelligitis. Nam quicquid tale ꝓtu¬
lit faustus qđ ita uob̃ uideretur. ita
non ẽẽ monstratum ẽ: et quicquid
tale a uob ꝓlatum fuerit hoc doce¬
bimus. Quis autem ferat lectorem
uł auditorem. scͥpturam tante au¬
ctoritatis facilius quam uitium sue
tarditatis audere culpare: An
hoc dicitis uos ꝑaclitum docuisse
scripturas istas apłoꝵ non esse.
s sub eoꝵ nominib ab aliis eẽ
conscͥptas: ħ oc saltem docete istũ
ipsum ꝑaclitum ẽẽ a quo didicis¬
tis hec apłoꝵ non ẽẽ. an dicetis.
ipsum xp̃c ꝓmisit. et misit. Res¬
pondet᷑ uob̾. Omĩno istum xp̃c nec

Expanded text:
dicite, quare non accipiatis omnia dicite, quare non accipiatis omnia ex libris noui testamenti: utrum quinam illa uox altera paganorum est, qui dicunt apostolos Christi non recta docuisse. uos ergo quid dicitis? unde ostenditis scripturas illas non ab apostolis ministratas ? respondetis: quia multa sunt in eis et inter se et sibi contraria. omnino falsissimum est; uos non intellegitis. nam quicquid tale protulit Faustus, quod ita uobis uideretur, ita non esse monstratum est; et quicquid tale a uobis prolatum fuerit, hoc docebimus. quis autem ferat lectorem uel auditorem scripturam tantae auctoritatis facilius quam uitium suae tarditatis audere culpare? an hoc dicitis uos paracletum docuisse scripturas istas apostolorum non esse, sed sub eorum nominibus ab aliis esse conscriptas ? hoc saltem docete istum ipsum paracletum esse, a quo didicistis haec apostolorum non esse. an dicetis: ipsum Christus promisit et misit? respondetur uobis: omnino istum Christus nec
Abbreviated transcription (Latin):
tus. sicut nobis xp̃c fecit ex uetere.
quo similit̾ ꝓpħatus ẽ. hoc enĩ aliqua
ueri simili ratione diceret᷑: si esset
aliquid in ueteris testamenti libris.
qđ nos dicerenus non recte dictũ.
non diuinitus iussum. non ueraciter
scriptum. Nichil horum dicimus. sed
accipimus omĩa. siue que obseruamꝰ
ut recte uiuamꝰ: siue que non obser¬
uamus ut tamen et ipsa tine in pro¬
phetia iussa et obseruata. nunc iam
compleri uideamus. Deinde ꝑ aclitũ
sicut ꝓ missum legimus in his libris
quoꝵ non omĩa uultis acciꝑe: ita et
mussum legimus in eo libro quem no¬
minare etiam formidatis. In actib
sus die pentecostes sp̃c sc̃s: qui etiã
opere manifestauit quis eẽt. Lin¬
guis enim om̃ib locuti sunt qͥ eum
primitus acceperunt. ut hoc etiam
signo ꝓmitteret. in linguis om̃ibus
hoc ẽ in om̃ib gentib futuram ec¬
clesiam que illum sicut patrem et fi¬
lium uerissime p̃dicaret. Uos gͦ iam

Expanded text:
tus, sicut nobis Christus fecit ex uetere, tus, sicut nobis Christus fecit ex uetere, quo similiter prophetatus est. huc enim aliqua uerisimili ratione diceretur, si esset aliquid in ueteris testamenti libris, quod nos diceremus non recte dictum, non diuinitus iussum, non ueraciter scriptum. nihil horum dicimus, sed accipimus omnia, siue quae obseruamus, ut recte uiuamus, siue quae non obseruamus, ut tamen et ipsa tunc in prophetia iussa et obser- - uata nunc iam conpleri uideamus. deinde paracletum sicut promissum legimus in iis libris, quorum non omnia uultis accipere, ita et missum legimus in eo libro, quem nominare etiam formidatis. in actibussus die pentecostes spiritus sanctus, qui etiam opere manifestauit, quis esset. linguis enim omnibus locuti sunt, qui eum primitus acceperunt, ut hoc etiam signo promitteret in linguis omnibus, hoc est in omnibus gentibus futuram ecclesiam, quae illum sicut patrem et filium uerissime praedicaret. Uos ergo iam
Abbreviated transcription (Latin):
si quis sacramenta noui testamenti.
ꝓ temporis ratione distincta. ausus
fuerit sacrilega temeritate iuolare.
Quemadmodun enim tunc iusti iuri.
qui pro illis sacramentis nec mortẽ
recusauerunt iure laudantur: ita
nunc ꝓ istis martyres scĩ. Et sicut
eger non debet reprehendere me¬
dicinalem doctrinã in aliud illi hodi¬
e preceꝑit. aliud cras ꝓhibens etiã
qđ ante preceꝑat. sic enim se habe¬
bat sauandi eiꝰ corporis ratio: ita ge¬
nus humanum ab adam usq in finem
cłi qͣmdiu corpus qđ corrumpitur ag¬
grauat animam. egrum atq sauciũ.
non debet diuinam reyrehendere me¬
dicinam: si in quibusdam hoc idem in
quibusdam uͦ aliud prius. aliud poste¬
rius obseruandum ẽẽ precepit: preser¬
tim. quia aliud se precepturam esse
ymisit. Nulla gͦ comparatio ẽ. quan
faustus obtendit ita uobis paraclitũ
er no uo testamento qđ credatis ele¬
gisse et qđ respuatis demonstrauisse:
cum ipso no uo testamento fuerit ꝓpħa¬

Expanded text:
si quis sacramenta noui testamenti si quis sacramenta noui testamenti pro temporis ratione distincta fuerit ausus sacrilega temeritate uiolare. quemadmodum enim tunc iusti uiri, qui pro illis sacramentis nec mortem recusauerunt, iure laudantur, ita nunc pro istis martyres sancti. et sicut aeger non debet reprehendere medicinalem doctrinam, si aliud illi hodie praeceperit, aliud cras prohibens etiam quod ante praeceperat — sic enim se habebat sanandi eius corporis ratio — ita genus humanum ab Adam usque in finem saeculi quamdiu corpus, quod corrumpitur, adgrauat animam, aegrum atque saucium non debet diuinam reprehendere medicinam, si in quibusdam hoc idem, in quibusdam uero aliud prius, aliud posterius obseruandum esse praecepit, praesertim quia se aliud praecepturam esse promisit. Nulla ergo conparatio est, quam Faustus obtendit, ita uobis paracletum ex nouo testamento, quod credatis, elegisse. et quod respuatis, demonstrauisse, cum ipse nouo testamento fuerit propheta
Abbreviated transcription (Latin):
maledicto eiꝰ qui pendet in ligno
et eiꝰ qui non suscitauerit semen in
israel. iam primum suo loco respon¬
dimus cum hec ante diluceremus
obiecta: et ꝓrsus omĩa siue de qͥb
singillatim iam anteriob huius
oꝑis partib disseruimꝰ : si ne que
III isto oui respondemꝰ. sermone suo
faustus similia posuit. una firinissi¬
ma ueritate ratione defendimꝰ qũã
de scãrum scripturarum auctoritate
ꝑ cepimꝰ. Quecumq scripta sunt in
illis libris ueteris testamenti omĩa
uerissime atq utilissime ꝓ et̾na ui¬
ta scripta ẽẽ laudamꝰ accipimꝰ. appla¬
mꝰ. s que in his mandata corporali
oꝑatione non obseruamꝰ et rectissime
tunc mandata intelligimꝰ. et umbr̃a
futurorum ẽẽ didicimꝰ et nunc iam
impleri cognoscimus. Ac ꝑ hoc quisqͥ
illa tunc etiam oꝑe quo ad significan¬
dum agi iubebantur non obserua¬
bat. penas diuinitꝰ constitutas. rectis¬
simo iudicio ꝑsoluebat: sicut nunc

Expanded text:
maledicto eius, qui pendet in ligno, maledicto eius, qui pendet in ligno, et eius, qui non suscitauerit semen in Israhel, iam primum suo loco respondimus, cum haec ante dilueremus obiecta. et prorsus omnia, siue de quibus singillatim iam anterioribus huius operis partibus disseruimus. siue quae in isto, cui respondemus, sermone suo Faustus similia posuit, una firmissima ueritatis ratione defendimus, quam de sanctarum scripturarum auctoritate percepimus. quaecumque scripta . sunt in illis libris ueteris testamenti, omnia uerissime atque utilissime pro aeterna uita scripta esse laudamus, accipimus, adprobamus; sed quae in his mandata corporali operatione non obseruamus, et rectissime tunc mandata intellegimus et umbram futurorum esse didicimus et nunc iam inpleri cognoscimus. ac per hoc quisquis illa tunc etiam opera, quae ad significandum agi iubebantur, non obseruabat, poenas diuinitus constitutas rectissimo iudicio persoluebat, sicut nunc
Abbreviated transcription (Latin):
cordarent. tam̃ suis quib dam ꝓpͥe¬
tatib distinctius eminebant. At ubi
eccłia gentium talis effecta ẽ. ut in
ea nullus israelita carnalis appareat:
quis iam hoc xp̃ianus obseruat ut tͣ¬
dos. uł minutiores auiculas non attin¬
gat nisi quarum sanguis effusus ẽ. aut
leporem non edat. si manu aceruice
ꝑcussus nullo cruento uulnere occisus
ẽ. Et qui forte adhuc pauci tangere
ista formidant. a ceteris irridentur:
ita omĩum animos in hac re tenuit
illa sententia ueritatis. non qđ intrat
in os ur̃m uos coniquinat. s qđ exit:
nullam cibi naturam quam societas
admittit humana. s que iniquitas
comittit peccata condempnans. Iam¬
uero de antiquoꝵ factis et que stul¬
tis atq ineruditis uidentur peccata
dum non sint. et que uere peccata st̃.
qͣm ob causam conscͥpta sint seruata
magis quoq cominendata. scripture
ipsius ueneratione sufficienti iam
sermone monstrauimꝰ. Nec non de

Expanded text:
cordarent, tamen suis quibusdam propriecordarent, tamen suis quibusdam proprietatibus distinctius eminebant, ac ubi ecclesia gentium talis effecta est, ut in ea nullus Israhelita carnalis appareat, quis iam hoc christianus obseruat, ut turdos uel minutiores auiculas non attingat, nisi quarum sanguis effusus est, aut leporem non edat, si manu a ceruice percussus nullo cruento uulnere occisus est? et qui forte pauci adhuc tangere ista formidant, a ceteris irridentur. ita omnium animos in hac re tenuit illa sententia ueritatis: non quod intrat in os uestrum uos coinquinat, sed quod exit, nullam cibi naturam, quam societas admittit humana, sed quae iniquitas committit peccata condemuero de antiquorum factis et quae stultis atque ineruditis uidentur peccata, dum non sunt, et quae uere peccata sunt, quam ob causam conscripta sunt, seruata magisque commendata scripturae ipsius ueneratione sufficienti iam sermone monstrauimus; necnon de
Abbreviated transcription (Latin):
a fornicatione et ab immolatis et a
sanguine. idẽ nec quicqͣm ederent
carnis cuius sanguis non eẽt effusus.
Quod alii non sic intelligunt s a san¬
guine preceptum ẽẽ abstinendum:
ne quis homicidio se contaminet
Hoc nunc discutere longum ẽ: et
non necessarium. Quia et si hoc
tunc apłi p̃ceperunt. ut animaliũ
sanguine abstinerent xp̃iani ne
prefocatis carnib uescerent᷑ꝰ elegis¬
se mͥ uident᷑ ꝓ tempore rem facilẽ.
et nequaqͣm obseruantib onero¬
sam: in qua cum israelitis etiam gen¬
tes ꝓpt̾ angularem illum lapidem
duos in se condentem. aliquid com¬
munit̃ obseruarent: simul et ad mo¬
nerent᷑. in ipsa archa noe qͣndo ds
hoc iussit eccłiam om̃ium gentium
fuisse figuratam. cuiꝰ facti ꝓpħia iam
gentib ad fidem accedentib incipi¬
ebat ipleri: transacto uero illo tẽ¬
pore quo illi duo parietes. unus ex
circitnicisione alt̃ ex p̃putio uenien¬
tes qͣmuis in angulari lapide con¬

Expanded text:
a fornicatione et ab immolatis et a a fornicatione et ab immolatis et a sanguine, id est ne quicquam ederent carnis, cuius sanguis non est effusus. quod alii non sic intellegunt, sed a sanguine praeceptum esse abstinendum, ne quis homicidio se contaminet. hoc nunc discutere longum est et non necessarium, quia etsi hoc tunc apostoli praeceperunt, ut animalium sanguine abstinerent christiani nec praefocatis carnibus uescerentur, elegisse mihi uidentur pro tempore rem facilem et nequaquam obseruantibus onerosam, in qua cum Israhelitis etiam gentes propter angularem illum lapidem duos in se condentem aliquid communiter obseruarent, simul et admonerent in ipsa arca Noe, quando deus hoc iussit, ecclesiam omnium gentium fuisse figuratam, cuius facti prophetia iam gentibus ad fidem accedentibus incipiebat impleri. transacto uero illo tempore, quo illi duo parietes, unus ex circumcisione, alter ex praeputio . uenientes, quamuis in angulari lapide con
Abbreviated transcription (Latin):
quit socios fieri demonioꝵ. neq
enim iysam immolationem repre¬
hendit qͣm faciebant patres pre¬
figurantes sanguinem sacrificii
quo nos xp̃c redemit. s que inimo¬
lant gentes demoniis in quit immo¬
lant. et non deo. Deinde adiecit
qđ̃ dixi: nolo uos socios fieri demo¬
noꝵ. Nam si natura ipsa immola¬
ticie carnis eẽt inimunda: utiq et
nescientem contaminaret.Nleq eiũ
eo minus ipsa eẽt. quo minus ab sci¬
ente acciꝑet᷑. s ꝓpter conscientiã.
ne demonib communicasse uide¬
atur. Morticinum autem puto qđ
ad escam usus hominum non ad mi¬
sit. eo qđ non occisoꝵ s mortuorum
animalium morbida caro ẽ: nec ap¬
ta ad salutem corporis cuiꝰ causa su¬
dendo sanguine antiquis in figura
preceptum ẽ. id ẽ. ipsi noe post dilu¬
uium. qđ iam quid significaret osten¬
dimus: pleriq intelligunt et in ac¬
tib apłoꝵ hoc legi preceptum ab a¬
postolis. ut abstinerent gentes tantũ

Expanded text:
quit, socios fieri daemoniorum. neque quit, socios fieri daemoniorum. neque enim ipsam immolationem reprehendit, quam faciebant patres praefigurantes sanguinem sacrificii, quo nos Christus redemit, sed quae immolant gentes, daemoniis, inquit, immolant, et non deo. deinde adiecit quod dixi: nolo uos socios fieri daemoniorum. nam si natura ipsa immolaticiae carnis esset immunda, utique et nescientem contaminaret. neque enim eo minus ipsa esset, quo minus ab sciente acciperetur, sed propter conscientiam, ne daemonibus communicasse uideatur. morticinum autem puto quod ad escam usus hominum non admisit eo quod non occisorum, sed mortuorum animalium morbida caro est nec apta ad salutem corporis, cuius causa sudendo sanguine antiquis in figura praeceptum est, id est ipsi Noe post diluuium — quod iam quid significaret ostendimus — plerique intellegunt et in actibus apostolorum hoc legi praeceptum ab apostolis, ut abstinerent gentes tantum
Abbreviated transcription (Latin):
gesimo die postea celebrationẽ
ouis occise. moyses digito dei scͥp¬
tam legem accepit in monte.
legite euangłium. et ad u̾tite
ibi sp̃m sc̃m appellatum digit᷑u
dei. Ea qͥ ppe anniu̾sarie in eccła
celebrant᷑. que insignit̃ excellen¬
tia certis dieb facta sunt: ut eoꝵ
necessariam salubremq memori¬
am festiuitas concelebͣta custodiat
Si uultis gͦ nosse quare celebramꝰ
pascha: quia tunc ꝓ nobis immo¬
latus ẽ xp̃c. Si uultis nosse qͣre
non illud ritu iudaico celebremꝰ.
quia illa erat uenturi ueri p̃figu¬
ratio. hec completi commemora¬
tio. futurum autem et p̃teritum
nec ipsis uerbis nr̃is eo mͦ enun¬
tiat᷑: unde iam satis. in hoc ope
locuti sumus. Si autem et hoc
queritis. cur ex om̃ib cibis a qͥb
in umbra futuroꝵ popłs ẽ ille
ꝓhibitus. nos morticino et immo¬
laticio non uescimur et hoc au¬
dite: et calumpniis uanitatis ue¬
rum aliqͣndo p̃ponite. Cur enini
non expediat immolato uesci

Expanded text:
gesimo die post celebrationem gesimo die post celebrationem ovis occisae, Moyses digito Dei scriptam legem alegite euangelium et aduertite ibi spiritum sanctum appellatum digitum dei. ea quippe anniuersarie in ecclesia celebrantur, quae insigniter excellentia certis diebus facta sunt, ut eorum necessariam salubremque memoriam festiuitas concelebrata custodiat si uultis ergo nosse quare celebramus pascha: quia tunc pro nobis immolatus est Christus. si uultis nosse quare non illud ritu iudaico celebramus: quia illa erat uenturi ueri praefiguratio, haec completi commemoratio. futurum autem et praeteritum nec ipsis uerbis nostris eodem modo enuntiatur; unde iam satis in hoc opere locuti sumus. Si autem et hoc quaeritis, cur ex omnibus cibis, a quibus in umbra futurorum populus est ille prohibitus, nos morticino et immolaticio non uescimur, et hoc audite et calumniis uanitatis uerum aliquando praeponite. cur enim non expediat immolaticio ues
Abbreviated transcription (Latin):
futuri. eiusq occisionem cum co¬
tidie tum maxime anniuersaria
sollempnitate non uenturam pre¬
signemꝰ. s facta commemoremus:
Ideo sane dies pasche sollẽpnitatis
nr̃e ad diem celebrationis umbra¬
tice iudeoꝵ non occurrit: ut et do¬
mincum diem quo xp̃c resurrexit
complecteremur. Atima uͦ qui recte
fidei xp̃iani sunt non infermento
ueteris uite hoc ẽ malicie. s in ipsiꝰ
fidei ueritate et sinceritate custo di¬
unt: non septem dieb s omĩ die qđ
significatum ẽ. numero dierum sep¬
tenario. quo cotidie omĩs uoluitur
dies. Quod et si aliqͣntum laborio sũ
est in hoc scło. q̃m angusta et arta
uia ẽ que ducit ad uitam: merces
tamen certa seruat᷑. Nam ipse la¬
bor significatus ẽ illis pigridiis.
qđ aliqͣntum sub amara sint. pen¬
tecosten etiam idẽ passione et
resurrectione dñi id ẽ qͥ nqͣ gesimũ
futurum etiam ꝑ iudeoꝵ pas¬
cha significatum ẽ. cum qͥnqua¬

Expanded text:
futuri, eiusque occisionem cum cofuturi, eiusque occisionem cum cotidie tum maxime anniuersaria sollemnitate non uenturam praesignemus, sed factam commemoremus, ideo sane dies paschae sollemnitatis nostrae ad diem celebrationis umbraticae Iudaeorum non occurrit, ut et dominicum diem, quo Christus resurrexit, conplecteremur. azyma uero qui rectae fidei christiani sunt, non in fermento ueteris uitae, hoc est malitiae, sed in ipsius fidei ueritate et sinceritate custodiunt, non septem diebus, sed omni die: quod significatum est numero dierum septenario, quo cotidie omnis uoluitur dies. quod etsi aliquantum laboriosum est in hoc saeculo, quoniam angusta et arta uia est, quae ducit ad uitam, merces tamen certa seruatur. nam ipse labor significatus est illis picridiis, quod aliquantulum subamara sint. Pentecosten etiam, id est a passione et resurrectione domini quinquagesimum futurum etiam per Iudaeocha significatum est, cum quinqua
Abbreviated transcription (Latin):
at uͦ qͥ electus ab eccłia ministe¬
rium e uangłitandi renuerit: ab
ipsa eccłia merito digneq contẽ¬
nit᷑. hoc ẽ enim qđ in eiꝰ facie ni¬
betur ex puere: non sane sine
signo huius obꝓbrii. ut calciam̃to
pedis untus exuat᷑: ne sit in eoꝵ
sorte quib ipse apłs ait. et calcia¬
ti pedes in p̃parationem euangłi
pacis: et de quib commemorat ꝓ¬
pheta. qͣm speciosi pedes eoꝵ qui
annuntiant pacem: qͥ anñtiant
bona. Qui enim sic euangłicam
fidem tenet. ut et sibi ꝓsit et ec¬
clesie ꝓdesse non renuat: bene
intelligit᷑ utroq pede calciatus
Qui autem sibi putat quia credi¬
dit satis eẽ consultum. curam ue¬
ro lucrandoꝵ refugit alioꝵ. decal¬
ciati illius non figuratũ signi¬
ficabit s in se impletum portabit
obꝓbrium. Quid qđ et pascha a
nobis obicit celebrari. neo qđ ita
ut iudei celebranꝰ insultat: cum
ouem magis nos habeamꝰ in re
presentis euangłii. non in umbra

Expanded text:
at uero qui electus ab ecclesia ministeat uero qui electus ab ecclesia ministerium euangelizandi rennuerit, ab ipsa ecclesia merito digneque contemnitur. hoc est enim, quod in eius faciem iubetur expuere, non sane sine signo huius obprobrii, ut calciamento pedis unius exuatur, ne sit in eorum sorte, quibus ipse apostolus ait: et calciati pedes in praeparatione euangelii pacis, et de quibus commemorat propheta: quam speciosi pedes eorum, qui adnuntiant pacem, qui adnuntiant bona. qui enim sic euangelicam fidem tenet, ut et sibi prosit et ecclesiae prodesse non rennuat, bene intellegitur utroque pede calciatus. qui autem sibi putat, quia credidit, satis esse consultum, curam uero lucrandorum refugit aliorum, decalciati illius non figuratum significabit, sed in se inpletum portabit obprobrium. Quid? quod et pascha a nobis obicit celebrari nec quod ita ut Iudaei celebramus insultat. cum ouem magis nos habeamus in re praesentis euangelii, non in umbra
Abbreviated transcription (Latin):
adimpletum ꝓbat᷑. Un de mul¬
ta et sepe iam diximꝰ. Uelut
hoc ipsum qđ mͦ non intelligeis
faustus mandatis ueteris testa¬
menti. ꝓ crimine obiecit quod
uxorem frĩs ad hoc frat̃ iussus
ducere ut non sibi s illi sobolẽ
suscitaret. eiꝰq uocaret nomi¬
ne qđ in de nasceret᷑: quid ali¬
ud in figura p̃monstrat nͥ qͥa
unus quisq euangłis p̃dicator
ita debet in eccłia laborare. ut
de functo fr̃i hoc ẽ xp̃o suscitet
semen qui ꝓ nob̾ mortuus est.
et qđ suscitatum fuerit eiꝰ nom̃
accipiat. Deniq hoc implens
apłs non iam carnalit̃ in ỹmis¬
sa significatione s spiritalit᷑
in completa ueritate: quos in
xp̃o iħu ꝑ euangłium se com¬
memorat genuisse succenset
eos. et eos increpans corrigit uo¬
lentes ẽẽ pauli. Nunquid paulus
inquit ꝓ uobis crucifixus ẽ. aut in
nomine pauli baptitati estis: Tan¬
qͣm diceret defuncto fr̃i uos geni
i: xỹiani uocamini non paulian

Expanded text:
sed inpletum probatur. unde mulsed inpletum probatur. unde multa et saepe iam diximus. Uelut hoc ipsum, quod modo non intellegens Faustus mandatis ueteris testamenti pro crimine obiecit, quod moram fratris ad hoc frater iussus est ducere, ut non sibi, sed illi sobolem suscitaret eiusque uocaret nomine, quod inde nasceretur, quid aliud in figura praemonstrat, nisi quia unusquisque euangelii praedicator ita debet in ecclesia laborare, ut defuncto fratri, hoc est Christo, suscitet semen, qui pro nobis mortuus est, et quod suscitatum fuerit, eius nomen accipiat? denique hoc inplens apostolus non iam carnaliter in praemissa significatione, sed spiritaliter in conpleta ueritate, quos in Christo Iesu per euangelium se commemorat genuisse, suscenset eis et eos increpans corrigit uolentes esse Pauli: numquid Paulus, inquit, pro uobis crucifixus est? aut in nomine Pauli baptizati estis? tamquam diceret: "defuncto fratri uos genui; christiani uocamini, non Pauliani."
Abbreviated transcription (Latin):
ro si quesitum a nobis fuerit. eur
illius testamenti auctoritatem te¬
neamus. cuiꝰ ritum non obserua¬
mus. et ad hoc ex litteris apłicis
respondemꝰ. Ait enim apłs. Nemo
gͦ uos iudicet in cibo et potu aut
in parte diei festi aut neomenie.
aut sabbatoꝵ qđ est umbra futuroꝵ.
Ita qͥ ppe et cur ea legi atq accipi
oporteat ostendit. idẽ ne ꝓpħiam
extinguamus. quia in umbra facta
sunt futuroꝵꝰ et curare nos non de¬
bere eos. qui nos hinc iudicare uo¬
luerint qđ corꝑalit̃ iam non ob¬
seruemus: sicut alibi tale qͥddam
dixit. Hec infigura contingebañ
illis: scripta sunt autem ꝓpter cor¬
reptionem nrãm in quos finis se¬
culoꝵ obuenit. Cum gͦ tale aliqͥd
legitur in instrumento ueteris teᷤ¬
tamenti. quale a nobis obseruari.
uł iussum non ẽ in nouo testam̃¬
to uł etiam ꝓhibitum: quid sig¬
nificet querendum ẽ. non repre¬
hendendum: quia eo ipso qđ iã
non obseruat᷑. non dampnatũ

Expanded text:
ro si quaesitum a nobis fuerit, cur ro si quaesitum a nobis fuerit, cur illius testamenti auctoritatem teneamus, cuius ritum non obseruamus, et ad hoc ex litteris apostolicis respondemus. ait enim apostolus: nemo ergo uos iudicet in cibo et potu aut in parte diei festi aut neomeniae aut sabbatorum, quod est umbra futurorum. ita quippe et cur ea legi atque accipi oporteat, ostendit, id est ne prophetiam extinguamus, quia in umbra facta sunt futurorum, et curare nos non debere eos, qui nos hinc iudicare uoluerint. quod corporaliter iam non obseruemus, sicut alibi tale quiddam dixit: haec in figura contingebant illis; scripta sunt autem propter correptionem nostram, in quos finis saeculorum obuenit. cum ergo tale aliquid legitur in instrumento ueteris testamenti,. quale a nobis obseruar uel iussum non est in nouo testamento uel etiam prohibitum, quid significet quaerendum est, non reprehendendum, quia eo ipso, quo iam non obseruatur, non damnatum,
Abbreviated transcription (Latin):
onem fidei. uł obseruationis nr̃e:
s rationem reddite ỹsumptionis
ur̃e. A nobis enĩ si querat᷑ cur non
eo ritu colamus dđm quo coluer̾t
hebrei patres tempore ueteris tes¬
tamenti: respondemus. aliud nob
đm p̃cepisse ꝑ patres noui testam̃¬
ti neq hoc contra uetus testamen¬
tum: cum et in illo id sit ante
p̃dictum. Sic enĩ hoc ipsum pre¬
nuntiatum ẽ : ꝑ ꝓpħam. E cce dies
ueniunt dicit dñs et consũmabo
suꝑ domum isrł et suꝑ domum
iuda testamentum nouum: non
scđm testamentum qđ feci patrib
eoꝵ in die qua apprehendi manũ
eoꝵ. ut eicerem eos de terra egyy¬
ti. Ecce quia et hoc ꝓpħatum est.
non ꝑseueraturum illud testamen¬
tum s fut᷑um nouum. Hic si obiec¬
tum fuerit non nos ꝑtinere ad do¬
mum isrł et domum ruda: ex doc¬
trina aplica nos defendimus quia
semen abrahe xp̃m ẽẽ docet apłs.
nobisq ad corpus eiꝰ ꝑtinentibus
dicit. Ergo semen abrahe estis. por¬

Expanded text:
onem fidei uel obseruationis nostrae, onem fidei uel obseruationis nostrae, sed rationem reddite praesumptionis uestrae. A nobis enim si quaeratur, cur non eo ritu colamus deum, quo coluerunt Hebraei patres tempore ueteris testamenti, respondemus aliud nobis deum praecepisse per patres noui testamenti neque hoc contra uetus testamentum. cum et in illo id sit ante praedictum. sic enim hoc ipsum praenuntiatum est per prophetam: ecce dies ueniunt, dicit dominus, et consummabo super domum Israhel et super domum Iuda testamentum nouum, non secundum testamentum, quod feci patribus eorum in die, qua adprehendi manum eorum, ut eicerem eos de terra Aegypti. ecce quia et hoc prophetatum est, non perseueraturum illud testamentum, sed futurum nouum. hic si obiectum fuerit non nos pertinere ad domum Israhel et domum Iuda, ex doctrina apostolica nos defendimus, quia semen Abrahae Christum esse docet apostolus nobisque ad corpus eius pertinentibus dicit: ergo Abrahae semen estis. por
Abbreviated transcription (Latin):
summis ut aiunt labris attingas.
os ueteris testamenti scͥpt᷑as
om̃s ut dignũ est ueras diui¬
nasq laudamus: uos scͥpturas no¬
ui testamenti tanqͣm falsatas cor
ruptasq pulsatis. Nos ea que nc̃
de libris testamenti ueteris non ob¬
seruamꝰ. congruent̃ tamen illo tẽ¬
pore atq illi popło fuisse p̃cepta.
nosq in eis ipsis que non obserua¬
mus significata intelligamus. et spi¬
ritalit̾ teneamus. non solum dicimꝰ
s in apłicis quoq litteris ostendimꝰ
et docemus: uos autem omĩa que in
libris noui testamenti non accipitis.
om̃ino rep̃henditis nec a xp̃o nec
ab apłis eiꝰ dicta uł conseripta as¬
seueratis. uidetis gͦ qͣntum int̃ nos
et uos qd̃ ad hanc rem attinet distet.
Cum itaq a uobis querit᷑. quare
non omĩa in libris noui testam̃ti
accipitis. s et in eis libris quibus
apꝓbatis aliqua. multa respuitis.
reprehenditis. accusatis: a corrup¬
torib inserta ẽẽ contenditis. Nolite
in exemplum assumere distincti¬

Expanded text:
summis, ut aiunt. labris adtingas. Nos ueteris testamenti scripturas omnes, ut dignum est, ueras diuinasque laudamus, uos scripturas noui testruptasque pulsatis. Nos ea quae nunc de Libris Testamenti Veteris non observamus, congruenter tamen illo tempore atque illi populo fuisse praecepta, nobisque in eis ipsis quae non observamus, significata quae intelligamus et spiritualiter teneamus, non sed in apostolicis quoque litteris ostendimus et docemus; uos autem omnia, quae in libris noui testamenti non accipitis, omnino reprehenditis nec a Christo nec ab apostolis eius dicta uel conscripta adseueratis. uidetis ergo, quantum inter nos et uos, quod ad hanc rem adtinet, distet. cum itaque a uobis quaeritur, quare non omnia in libris noui testamenti accipitis, sed et in eis libris, in quibus adprobatis aliqua, multa respuitis, reprehenditis, accusatis, a corruptoribus inserta esse contenditis, nolite in exemplum adsumere distincti
Abbreviated transcription (Latin):
tem luce aꝑtum. qđ tunc tegebatur. De
caluo autem ⁊ reburro qđ eos immundos
lex dixerit. parum faustus attenderat:
aut in mendosum codicem inciderat.
S utinam ipse caluam frontem habere
uoluisset:atq in ea crucem xp̃i figere
non erubuisset: ꝓfecto xp̃m clamantem
ego sum ueritas. nec cum falsis uulnerib
occubuisse. nec cum falsis cicatricibus re¬
surrexisse credidisset. Qͥnetiã dicit. Ego
fallere non didici: qđ sentio loquor. Non
est gͦ discipłs xp̃i sui. quem falsas cicatri¬
ces dubitantib discipłis sus de monstras¬
se insanꝰ opinat᷑: & non solum de cet̾is
uanitatib suis: sed etiam de ipsa. xp̃i
fallatia sibi tanquam non fallenti uult
quo fallente ipse non fallit. an eo ipso
non ueracis. xp̃i sed fallacis manichei dis¬
cipłs: cum ⁊ in hoc fallit in quo se non
didicisse fallere gloriat᷑. faustus dixit¬

Expanded text:
tem luce apertum, quod tunc tegebatur. De tem luce apertum, quod tunc tegebatur. De caluo autem et reburro. quod eos inmundos lex dixerit, parum Faustus adtenderat aut in mendosum codicem inciderat. sed utinam ipse caluam frontem habere uoluisset atque in ea crucem Christi figere non erubuisset! profecto Christum clamantem: ego sum ueritas, nec cum falsis uulneribus occubuisse nec cum falsis cicatricibus resurrexisse credidisset. quin etiam dicit: ego fallere non didici; quod sentio loquor. non est ergo discipulus Christi sui, quem falsas cicatrices dubitantibus discipulis demonstrasse insanus opinatur et non solum de ceteris uanitatibus suis, sed etiam de ipsa Christi fallacia sibi tamquam non fallenti uult quo fallente ipse non fallit, an eo ipso non ueracis Christi, sed fallacis Manichaei discipulus, cum et in hoc fallit, in quo se non didicisse fallere gloriatur. LI
Abbreviated transcription (Latin):
firmationẽ. Bouem ⁊ asinum ad oꝑan¬
dum uigere tunc non licebat: nimo
licet. Declaratum est enĩ ꝑ apłm. cum
de boue triturante non infrenando scͥp¬
curam recoleret dicentem. Nunqͥd de bu¬
bus cura ẽ deo: Quare gͦ nunc legitur ⁊
qͣndo q̃ id ꝓhibuit iam licet: Quia idem
ipse ibi secutus apłs: ait. ꝓpter nos scͥp¬
tura dicit. & utiq impium ẽ ut non
leganius nos: qđ scͥptum ẽ ꝓpter nos. Ma¬
gis enĩ ꝓpter nos quibus manifestat᷑. qͣm
ꝓpter illos in quib figurabat᷑. Bouem
qͥppe ⁊ asinun si necesse sit. unusquisq
sine detrimento oꝑis iungit: sapientẽ
uero ⁊ stultum. non ut unus p̃cipiat ⁊ al¬
ter obtemꝑet. sed pariter ex equali potes¬
tate ut annuntient uerbum dei. non sine
scandolo quisq comites facit. Itaq ean¬
dem scͥpturam tenemꝰ. ⁊ tunc potestate
precipientẽ umbris tegendim qđ nunc
aperiretur: ⁊ nunc auctoritate attestan¬

Expanded text:
firmationem. bouem et asinum ad operanfirmationem. bouem et asinum ad operandum iungere tunc non licebat, nunc licet. declaratum est enim per apostolum, cum de boue triturante non infrenando scripturam recoleret dicentem: numquid de bubus cura est deo? quare ergo nunc legitur, quando id quod prohibuit iam licet ? quia idem ipse ibi secutus apostolus ait: propter nos scriptura dicit. et utique inpium est, ut non legamus nos, quod scriptum est propter nos; magis enim propter nos, quibus manifestatur, quam propter illos, in quibus figurabatur. bouem quippe et asinum, si necesse sit, unusquisque sine detrimento operis iungit; sapientem uero et stultum, non ut unus praecipiat et alter obtemperet, sed pariter ex aequali potestate, ut adnuntient uerbum dei, non sine scandalo quisque comites facit. itaque eandem scripturam tenemus et tunc potestate praecipientem umbris tegendum, quod nunc aperiretur. et nunc auctoritate adtestan
Abbreviated transcription (Latin):
tur sub precepto figurato: nunc legit᷑
in testimonio reuelato. Nam ⁊ illud qđ
tunc factum ẽ non diceret᷑ tabernacu¬
lum testimonii: nͥ alicui ueritati que
suo tempore declaranda erat. quadam
congruentia significationis attestaret᷑.
lineis uestib miscere purpuram. ⁊ li¬
nostina ueste indui. aliquando peccatũ
fuitꝰ nunc non ẽ peccatum: s in ordina¬
te uiuere. ⁊ diuersi ge neris ꝓfessio¬
nes uelle miscere. ut uel sc̃imonialis ha¬
beat ornamenta nuptarum. uel ea que
se non continens nupsit speciem uirgi¬
nis gerat: om̃imodo peccatum ẽ: ⁊ si
qͥd inconuenienter ex diuerso genere
gurabat᷑ in uestib: qđ nunc declarat᷑
in morib Illud enĩ erat tempus signi¬
ficandi: hoc manifestandi. Ergo ipsa
scͥptura que tunc fuit ex actrix operũ
significantium. nunc testis ẽ rerũ signi¬
ficatarum: & que tunc obseruabat᷑ ad
prenuntiationẽ. nunc recitatur ad con-¬

Expanded text:
tur sub praecepto figuratio, nunc legitur tur sub praecepto figuratio, nunc legitur in testimonio reuelatio. nam illud, quod tunc factum est, non diceretur tabernaculum testimonii, nisi alicui ueritati, quae suo tempore declaranda erat, quadam congruentia significationis adtestaretur. lineis uestibus miscere purpuram et linostima ueste indui aliquando peccatum fuit, nunc non est peccatum. sed inordinate uiuere et diuersi generis professiones uelle miscere, ut uel sanctimonialis habeat ornamenta nuptarum uel ea quae se non continens nupsit speciem uirginis gerat, omni modo peccatum est; et si quid inconuenienter ex diuerso genere gurabatur in uestibus, quod nunc declaratur in moribus; illud enim erat tempus significandi, hoc manifestandi. ergo ipsa scriptura, quae tunc fuit exactrix operum significantium. nunc testis est rerum significatarum; et quae tunc obseruabatur ad praenuntiationem, nunc recitatur ad con
Abbreviated transcription (Latin):
scͥpta sunt. Quaꝓpter non manducare
azimum ꝑ statutos septem dies tẽpore
ueteris testamenti peccatum fuit: tem¬
pore autẽ noni testamenti non ẽ pec¬
catum. Sed in spe futuri scłi quã habe¬
mus in xp̃o. qui ⁊ animã nrãm induen̾
iusticia. ⁊ corpus nr̃m induens immor¬
talitate totos nos innouat. credere aliqͥd
ex ueteris corruptionis necessitate. ares
indigentia nos passuros uel acturos.
semꝑ peccatum ẽ: quamdiu uoluunt᷑
isti septem dies quib ꝑagitur tempus.
Sed hoc ueteris testamenti tẽporibus
in figura occultatum a quibusdam scĩs
intelligebat᷑: tempore autem noui testa¬
menti in manifestatione reuelatum po¬
pulis predicat᷑: unde scͥptura ipsa tunc
erat preceptum. nunc testimoniũ. Sce¬
nophegia non celebrare aliquando pec¬
catum fuit. nunc non ẽ peccatum: taber¬
naculo autẽ dei qđ ẽ eccłia non cõpagi¬
nari. semꝑ peccatum ẽ. Sed tunc ageba¬

Expanded text:
scripta sunt . Quapropter, non manducare scripta sunt . Quapropter, non manducare azymum per statutos septem dies , tempore Veteris Testamenti peccatum fuit; tempore autem Novi Testamenti non est peccatum: sed in spe futuri saeculi quam habemus in Christo, qui et animam nostram induens justitia, et corpus nostrum induens immortalitate totos nos innouat, credere aliquid ex ueteris corruptionis necessitate atque indigentia nos passuros uel acturos semper peccatum est, quamdiu uoluuntur isti septem dies, quibus peragitur tempus. sed hoc ueteris testamenti temporibus in figura occultatum a quibusdam sanctis intellegebatur. tempore autem noui testamenti in manifestatione reuelatum populis praedicatur. unde scriptura ipsa tunc erat praeceptum, nunc testimonium. scenopegia non celebrare aliquando peccatum fuit, nunc non est peccatum. tabernaculo autem dei, quod est ecclesia, non conpaginari semper peccatum est. sed tunc ageba
Abbreviated transcription (Latin):
nifestatio p̃figuraret᷑ : sed⁊ atimum
panem & cetera huiusmodi in quibus
fuisse umbrã futuroꝵ dicit apłs. tam
rei eeñt illiꝰ temporis⁊ illiꝰ ppłi homi¬
nes si obseruare contẽpnerent. quando
illa sic fieri ⁊ ista que nunc reuelata
sunt tunc sic ꝓnuntiari oportebat. ꝗͣ
nos desipientes essemus si nunc iam
manifestato nouo testamento. illas p̃¬
nuntiatiuas obseruationes aliqͥd nobis
ꝓdesse putaremꝰ: sicut sacrilegi ⁊ impii
si eosdem libros qͥ ꝓpter nos scͥpti sunt.
ut ea que iam nobis reuelata & in ma¬
nifestatione annuntiata sunt. tanto
ante illis figuris p̃nuntiata cognoscen¬
tes fideliter & firmit᷑ teneremus. ideo
puta remꝰ abiciendos quia ea.que ibi
scͥpta sunt iam non obseruare corpora¬
liter. s intelligere : facere spiritaliter
nos dñs iubet. Scͥpta sunt autẽ ꝓpter
nos in quos finis scłoꝵ obuenit: sicut
item dicit idem apłs. Omĩa enim que
ante scͥpta sunt: ut nos doceremur

Expanded text:
nifestatio praefiguraretur, sed et azymum nifestatio praefiguraretur, sed et azymum panem et cetera huiusmodi, in quibus fuisse umbram futurorum dicit apostolus, tam rei essent illius temporis et illius populi homines, si obseruare contemnerent, quando illa sic fieri, ista quae nunc reuelata sunt. tunc sic praenuntiari oportebat, quam nos desipientemanifestato Novo Testamento, illas praenuntiativas observationes, aliquid nobis prodesse putaremus. Sicut sacrilegi et impii, si eosdem Libros qui propter nos scripti sunt, ut ea quae jam nobis revelata et in manifestatione annuntiata sunt, tanto ante illis figuris praenuntiata cognoscentes, fideliter et firmiter teneremus, ideo putaremus abjiciendos, quia ea quae ibi scripta sunt, non jam observare corporaliter, sed intelligere et facere spiritualiter nos Dominus jubet. Scripta sunt enim propter nos, in quos finis saeculorum obvenit, sicut item dicit idem apostolus . Omnia enim quae ante scripta sunt, ut nos doceremur
Abbreviated transcription (Latin):
sed fetib pascitur: terra uͦ purgam̃tis
carnis non fetib fecundatur. Eligant
qͥd sit mundius: aut iam correcti desinans
eẽ immundi ⁊ infideles quib nichil sit
mundum: & nobiscum amplectentur
apłm dicentem. omĩa munda mundis:
dñi est terra ⁊ plenitudo eiꝰ. omis crea¬
tura dei bona est. Omĩa quippe que natu¬
raliter sunt in ordine suo bona sunt: et
nemo in eis peccat. nͥ qui ordinẽ suum
in dei obedientia ñ custodiens. eorum
quoq ordinẽ male utendo perturbat.
Patres autem nr̃i qui deo placuerunt.
tenuerunt ordinẽ suum in sua obedien¬
tia: ut qͥcqͥd ds̃ temporib congrus iuben¬
do distribuit sic obseruarent. quemadio¬
dum ille distribuit. Itaq non solum car¬
nes ad cibos datas. cum om̃s natura mun¬
de eent. quasdam tñ nonnulla significa¬
tione immundas illo tempore non edert
quo eas non edi preceptum erat. ut tali¬
bus significationib futura rerum ma¬

Expanded text:
sed fetibus pascitur; terra uero purgamentis sed fetibus pascitur; terra uero purgamentis carnis, non fetibus fecundatur. eligant, quid sit mundius, aut iam correcti desinant esse inmundi et infideles, quibus nihil sit mundum, et nobiscum amplectantur apostolum dicentem: omnia munda mundis; domini est terra et plenitudo eius; omnis creatura dei bona est. omnia quippe, quae naturaliter sunt, in ordine suo bona sunt et nemo in eis peccat, nisi qui ordinem suum in dei oboedientia non custodiens eorum quoque ordinem male utendo perturbat. Patres autem nostri, qui deo placuerunt. tenuerunt ordinem suum in ipsa oboedientia. ut quicquid deus temporibus congruis iubendo. distribuit. sic obseruarent. quemadmodum ille distribuit. itaque non solum carnes ad cibos datas, cum omnes natura mundae essent. quasdam tamen nonnulla significatione inmundas illo tempore non ederunt, quo eas non edi praeceptum erat. ut talibus significationibus futura rerum ma
Abbreviated transcription (Latin):
mundiores sunt primi principes tene¬
brarum quoꝵ parentes arbores fuerrã.
quã ipse manicheꝰ quẽ pater ⁊ mater
concumbendo genuerunt: mundiores
etiã pediculi eoꝵ qui sine concubitu
tur. quam isti miseri qui de parentib
concumbentib nati sunt. Aut si iam
qͥcqͥd ex carne etiã sine concubitu
nascit᷑ ꝓpterea putant immiundum.
quia ipsa caro ex concubitu ẽ: inmun¬
da erunt holera : fruges que desterco¬
rib fertiliꝰ uberiusq surrexerint. Ubi
uideant qͥd faciant uel qͥd respondeant:
qui fruges dicunt mundiores ẽẽ ꝗͣ car¬
nes. Nam stercore qͥd immundius qđ ex
carne ꝓicitur. Et qͥd frugib feracius
ad hibetur : Certe ipsi dicunt ꝑ attriti¬
ones ⁊ digestiones ciboꝵ fugere inde ui¬
tam: & exiguum qͥddam in stercore re¬
manere. Cur gͦ ubi exigua uita rema¬
net. in de cibi ur̃i hoc ẽ fructus terre.
de stercore ⁊ meliores.⁊ maiores. ⁊ plureᷤ
existunt: Caro non purgamentis t̾re

Expanded text:
mundiores sunt primi principes tenemundiores sunt primi principes tenebrarum. quorum parentes arbores fuerunt. quam ipse Manichaeus. quem pater et mater concumbendo genuerunt, mundiores etiam peduculi eorum. qui sine concubitu tur, quam isti ipsi miseri, qui de parentibus concumbentibus nati sunt. aut si iam quicquid ex carne etiam sine concubitu nascitur, propterea putant inmundum, quia ipsa caro ex concubitu est, inmunda erunt olera et fruges, quae de stercoribus fertilius uberiusque surrexerint. ubi uideant, quid faciant uel quid respondeant, qui fruges dicunt mundiores esse quam carnes. nam stercore quid inmundius ex carne proicitur et quid frugibus feracius adhibetur? certe ipsi dicunt per adtritiones et digestiones ciborum fugere inde uitam et exiguum quiddam in stercore remanere. cur ergo ubi exigua uita remanet, inde cibi uestri, hoc est fructus terrae de stercore et meliores et maiores et plures existunt? caro non purgamentis terrae.
Abbreviated transcription (Latin):
asseuerent carnes frugib immundiores:
sed uidelicet fallace castitatẽ suã ostenta¬
re conantes: eo putant immundiorẽ car¬
nem qđ de concubitu existat: quasi ñ
tanto uehementiꝰ cogantur menbro illi
diuino manducando succurere. quanto
illi artiꝰ colligatũ putant. Postremo si
ista causa ẽ maioris immunditie carniũ:
ea comedant animalium corꝑa que ñ
de concubitu orunt᷑. si cut sunt innu¬
merabilia genera uermium: quoꝵ non¬
nullos uulgos edunt quedam uenetie
regiones ex arborib natos. Ranas etiã
quas repente ex una pluuia terra ge¬
nerat. in escam isti assumere debueruis
ut di sui menbra talib formis cõmixta li¬
berarent. si eam carnẽ detestant᷑ q̃ ꝯcubi¬
tu ꝓpagat᷑: et genus hunanũ erroris
arguerent. qđ gallinis columbisq uescan¬
tur ex masculoꝵ feminarũq coitu pro¬
creatis. & mundiores celi ⁊ terre filias
ranas abiciant. Nam scđ̃m istoꝵ fabulã.

Expanded text:
adseuerent carnes frugibus inmundiores. adseuerent carnes frugibus inmundiores. sed uidelicet fallacem castitatem suam ostentare conantes eo putant inmundiorem carnem, quod de concubitu existat, quasi non tanto uehementius coguntur membro illi diuino manducando succurrere. quanto illic artius conligatum putant. postremo si ista causa est maioris inmunditiae carnium, ea comedant animalium corpora. quae non de concubitu oriuntur, sicut sunt innumerabilia genera uermium, quorum nonnullos uulgo edunt quaedam Veneticae regiones ex arboribus natos. ranas etiam, quas repente ex una pluuia terra generat, in escam isti adsumere debuerunt. ut dei sui membra talibus formis commixta liberarent, si eam carnem detestantur, quae concubitu propagatur. et genus humanum erroris arguerent, quod gallinis columbisque uescantur ex masculorum feminarumque coitu procreatis et mundiores caeli et terrae filias ranas abiciant. nam secundum istorum fabulam
Abbreviated transcription (Latin):
deserente remanserit: cur eodem pacto
non sunt immunda holera uel poma.
que utiq sicut supradictum ẽ cum de¬
cerpuntur uel auellimt᷑. moriuntur:
hoꝵ qͥppe homicidioꝵ rei eẽ nolunt: dũ
nichil uel ex terra uel ex arbore decerputs.
Deinde cum duas animas ẽẽ in uno ani¬
mantis corꝑe affirment. unam bonam
de gente lucis. alteram malam de gente
tenebrarũ: nunqͥd cum occidit᷑ animal.
bona anima fugit & mala remanet: Si
enĩ hoc eẽt: sic uiueret animal occisum.
quomͦ uiuebat in gente tenebrarum
quando solam sue gentis habebat ani¬
mam: qua etiã rebellauerat aduersum
regna diuina. Cum gͦ in morte cuits¬
libet animalis utraq anima & bona &
mala deserat carnem: cur immunda
caro dicitur. quasi a sola bona anma
deseratur: Quia ⁊ si alique uite reliqͥe
remanent: ex utraq remanent. Nec
ipsum qͥppe fimum dicunt remanere.
sine aliquib exiguis reliquiis menbroꝵ
dei. Nullam gͥ causam reperunt. cur

Expanded text:
deserente manserit, cur eodem pacto deserente manserit, cur eodem pacto non sunt inmunda olera uel poma, quae utique, sicut supra dictum est. cum decerpuntur uel auelluntur, moriuntur? horum quippe homicidiorum rei esse nolunt, dum nihil ex terra uel ex arbore decerpunt. deinde cura duas animas esse in uno animantis corpore adfirmant, unam bonam de gente lucis, alteram malam de gente tenebrarum, numquid, cum occiditur animal, bona anima fugit et mala remanet? si enim hoc esset, si uiueret animal occisum, quomodo uiuebat in gente tenebrarum, quando solam suae gentis habebat animam, qua etiam rebellauerat aduersum regna diuina? cum ergo in morte cuiuslibet animalis utraque anima. et bona et mala, deserat carnem, cur inmunda caro dicitur, quasi a sola bona anima deseratur? quia etsi aliquae uitae reliquiae remanent, ex utraque remanent; nec ipsum quippe fimum dicunt remanere sine aliquibus exiguis reliquiis membrorum dei. nullam igitur causam reperiunt, cur