comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
multitudine enixi fructꝰ ixam¬
appellant. Cuiꝰ gn̾is damascena me¬
lior a damaseo oppido. um prꝰas¬
portata ẽ dicta. Cuiꝰ solũ pomũ
stomacho mederi ꝓbat᷑. nã cet̾a no¬
xia ꝑhibent᷑. Hȩc sola arbor gu̾mi
glutinosũ ⁊ ꝯpactiuũ distillat. qͦ
⁊ medici &. scͥptores utiuit᷑. M eome¬
la nascit᷑ in palmaria sẏriȩ ciuita¬
te. ex eo ita appellata. ꝙ ex eiꝰ trun¬
co oleũ defluat. in crassitudine
mellis sapore suaui. Pomelida sor¬
bo simihs medioeris arbor. & flore
candidulo dicta. ꝓ duloedo sit eiꝰ fru
ctͦ. ⁊ acuto sapore ꝯmixta. Hȩc arbor
ctate durit erigua. Melofos arbor
in affrica. punica lingua uocata.
ex ꝗͣ ꝓfluit lentꝰ succꝰ. qͥ a loco ãmo¬
niacꝰ nominatꝰ. Mespila arborspi¬
nosa fructꝰ similitu dine maloꝵ
s paulo breuiori. uñ ⁊ appellata.
ꝓpillulȩ formulã hãnt eiꝰ poma.
Pirꝰ uocata uidet᷑. ꝙͥ in ignis spẽm
de formata ẽ. Nam hoc genꝰ pomi

Expanded text:
multitudine enixi fructappellant. Cuius generis Damascena melior, a Damasco oppido, unde prius asportata est, dicta. Cuius solum pomum stomacho mederi probatur; nam cetera noxia perhibentur. Haec sola arbor gummi glutinosum et conpactivum distillat, quod et medici et scriptores utuntur. Oleomela nascitur in Palmyra, Syriae civitate; ex eo ita appellata quod ex trunco oleum defluat in crassitudine mellis, sapore suavi. †Pomelida† sorbo similis, mediocris arbor et flore candidulo; dicta quod dulcedo sit eius fructus et acuto sapore conmixta. Haec arbor aetate durat exigua. Melopos arbor in Africa Punica lingua vocata, ex qua profluit lentus sucus, qui a loco ammoniacus nominatur. Mespila arbor spinosa, fructu similitudine malorum, sed paulo breviori; unde et appellata, quod pilulae formulam habeant eius poma. Prius vocata videtur quod in ignis speciem deformata est; nam hoc genus pomi
Abbreviated transcription (Latin):
Iulirica aũ dr̃. qr in illiria plurima
⁊ uiolentissima ẽ. Spẽs eiꝰ foliis gla¬
dioli simił. radice aromatica. odo¬
ris bom. Acorũ foliis iridis simili¬
bꝰ. raclicibꝰ acerrimi odoris. s iocũ¬
cit᷑ qͣm ꝙ in arabia. fuluũ. niultifloꝵ
purpureũ. tenue. odoris rosei. Cũ
mnanu confricat᷑. gustu multũ lin¬

Expanded text:
Illyrica autem dicitur quia in Illyrico plurima Illyrica autem dicitur quia in Illyrico plurima et olentissima est. Species eius foliis gladioli similis, radice aromatica, odoris boni. Acorum foliis iridis similibus; radicibus acerrimi odoris, sed iucuncitur quam quod in Arabia, fulvum, multiflorum, purpureum, tenue, odoris rosei cum manu confricatur, gustu multum in
Abbreviated transcription (Latin):
sa. spuma argenti contͥta ad dieitur.
& ꝓdit᷑ si puluerulentũ reꝑit᷑. atq
decoctũ. ab odore ꝓpͥo fu̾it lapsũ. Fro¬
co magna exp̃ssis aromatibꝰ crocini
ungenti. atq informato redumine
in pannuscło fit.& icło aᷤpellatũ. Asa¬
rũ nascit᷑ in unibrosis montibꝰ. casiȩ
purpurens. in quo sem̃ ꝯtinet᷑. uua¬
rũ simile radicibꝰ plurib atq tenu¬
issimis & bene redolentibꝰ. & ẽ uir¬
tute sinuł nardo. Fu nascit᷑ in pon¬
to. foliis oleastro similibꝰ. Siiparũ
a g̾cis uocatũ. ꝙ hãt uirtutẽ fer¬
uentẽ. radix ẽ iunci tͥanguli. foli¬
is porri similibꝰ. radicibꝰ ingris. siue
ꝯtiguis. in similitudinẽ oliuars.
odoratissimis atq acerrimis. nasci¬
t᷑ in paludibꝰ atq uacuis locis. Tra-¬
dit᷑ &̃ alia spẽs cupari qͦ in india
nascit᷑.& appellat᷑ eoꝵ lingua xin
ziber. Ires illirica a similitudine
iris cȩlestis nom̃ accepit. uñ ⁊ a la¬
rietate eunde arcũ cęlestẽ imitet᷑.

Expanded text:
itur. Ea proditur si pulverulentum reperitur atque decoctum ab odore proprio fuerit lapsum. Crocomagma expressis aromatibus crocini unguenti atque informato sedimine in panusculos fit; et ideo sic appellatum. Asarum nascitur in umbrosis montibus, floribpurpureus, in quo semen continetur uvarum simile, radicibus pluribus atque tenuissimis et bene redolentibus, et est virtute similis nardo. Phu nascitur in Ponto, foliis oleastro similibus. Cyperum a Graecis vocatum quod habeat virtutem ferventem. Radix est iunci trianguli, foliis porri similibus, radicibus nigris sive contiguis in similitudinem olivarum, odorissimis atque acerrimis. Nascitur in paludibus atque vacuis locis. Traditur etiam alia species cyperi, quae in India nascitur et appellatur lingua eorum zinziber. Iris Illyrica a similitudine Iris caelestis nomen accepit. Unde et a Larietate eundem arcum caelestem imitetur.
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ m̃surȩ iuxta morẽ ꝓuintiȩ pa¬
lestinę.unũ ⁊ dinidiũ modrũ ca¬
piens. cuiꝰ nom̃ ex hebreo sermone
tractũ ẽ. Satũ enĩ ap̃ hebreos noĩat᷑
sũptio siue eleuatio. eo ꝙ qͥ ment᷑ e¬
ande m̃ surã sumat ac leuet. Est ⁊¬
aliud satũ mensura sextarioꝵ.xx.
d eiꝰ anse geminatę uideant᷑ aures¬
imitari. Recipit aũ uini uł aqͦ pe¬
dẽ qͣdratũ. frum̃ti uͦ modios italioos
tres. Cadꝰ g̾ca anfora ẽ. ꝯtiuens urnas
tres. Urna iñfura ẽ. qͣm qͥła qͣrtari¬
dendis defunctoꝵ cinerib adhibe¬

Expanded text:
est mensure iuxta morem provincie Palestine, unum et dimidium modium capiens, cuius nomen ex hebreo sermone tractum est. Satum enim apud eos nominatur sumptio sive elevatio, eo quod qui metitur exinde mensuram sumat ac elevet. Est et aliud satum mensura sextariorum vid eius anse geminate videantimitari. Recipit autem vini vel aquae pedem quadratum, frumenti vero modios Italicos tres. Cadus Graeca amphora est continens urnas tres. Urna mensura est quam quidam quartaridendis defunctorum cineribus adhibe
Abbreviated transcription (Latin):
oẽ uocant. qͣm nos piceã dñis. eo q
defudet proẽ. Nã ⁊ sp̃e differt̃. In
gͣmanie aũ insuł. huiꝰ arboris lacri¬
ma electrũ gignit. Ginta enĩ de¬
flriens rigore uł tepore insolidita¬
te du rescit.&. gẽmã facit. dde qͣlita¬
te sua ⁊ noiũ accipiens id̾e succinũ.
desse cunctis q̃ sub ea sernaut᷑. sic̾
ficꝰ uocere auũbꝰ. Abies dicta ꝙ p̃
cet̾is arboribꝰ longe eat. &. in ęroel¬
sũ ꝓmineat. Cuiꝰ nat᷑a expers ẽ t̾re¬
ni humoris. ac ꝑinde habilis atq
fiunt. Hanc qͥdam gallicũ uocant.
ꝓpt̃ candorẽ. Est arĩ sine uodo. Se¬
ardentis. cuiꝰ folia ad cup̃ssi sum¬
litudiuẽ refpondemt. Liguũ uͦ io¬
cinidi odoris ẽ .&̃. diui durans. nec
durabilẽ ꝓpetuitatẽ. Uñ ⁊n te plis
ꝓpt᷑ dut᷑uitate̾ ex hoc ligno lacu¬
naria fiunt. Huiꝰ ligni resina cedri¬
utilis ẽ. ut pelliniti ex ea. nec tincaᷤᷤ
patiant᷑. nec tꝑre ꝯseneseant. Nascit᷑¬

Expanded text:
vocant, quam nos piceam dicimus, eo quod vocant, quam nos piceam dicimus, eo quod desudet picem. Nam et specie differunt. In Germaniae autem insulis huius arboris lacrima electrum gignit. Gutta enim defluens rigore vel tepore in soliditatem durescit et gemmam facit, de qualitate sua et nomen accipiens, id est sucinum, desse cunctis quae sub ea seruntur, sicut ficus nocere omnibus. Abies dicta quod prae ceteris arboribus longe eat et in excelsum promineat. Cuius natura expers est terreni humoris, ac proinde habilis atquefiunt. Hanc quidam Gallicum vocant propter candorem. Est autem sine nodo. Ceardentis, cuius folia ad cypressi similitudinem respondent. Lignum vero iucundi odoris est et diu durans, nec durabilem perpetuitatem: unde et in templis propter diuturnitatem ex hoc ligno lacunaria fiunt. Huiutilis, ut perliniti ex ea nec tineas patiantur, nec tempore consenescant, C
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̾ ꝙ fructꝰ eiꝰ genuni in modũ testi¬
ciunt᷑ qͣsi castrant᷑. Hȩc arbor sinul
ut excisa fu̾it. tanꝗͣ silua expullu¬
Iuiꝰ eiũ arboris fructũ hoĩes pͥmũ
ad uictũ s elegert̃. Uñ poeta. Mor¬
tales pͥmi ructabant guit̾e glandẽ.
Priꝰ enuĩ qͣm frum̃iti usus eẽt anti¬
qͥ homines glande uixer̃. Suberies
arbor. ex qͣ ualidissimꝰ cortex nata¬
toriꝰ extͤhit᷑. & ido appellata sub̾ies.
eo ꝙ fructꝰ eiꝰ sues ecdt̃. Porcoꝵ enĩ fr̃
alim̃ta ñ hominũ .&. dicta sub̾i es qͣ¬
si sub edies. Fagꝰ ⁊ esculus arbores
glandifere. ido uocatȩ credunt᷑. ꝙͣ
haꝵ fructibꝰ olim hoĩes uxerint.
cibũq sũpserint. escamq habuerĩt.
Nam esculꝰ ab esca dicta. fagꝰuͦ a g̃do
uocabulũ traxit. Fage enĩ gͣce come¬
siliquã uocant. icło a g̾cis tale nom̃
accepit. eo ꝙ ligni eiꝰ fructꝰ sit dul¬
ce. Huiꝰ arboris pomo succꝰ erp̃ssus
Pinũ añ aliã pitin. aliã g̾ci peri¬

Expanded text:
quod fructus ejus gemini in modum testiciuntur, quasi castrantur; haec arbor semel, ut excisa fuerit, tanquam silva expulluhuius enim arboris fructum homines primum ad victum sibi elegerunt. Unde et poeta: Mortales primi ructabant gutture glandem. Prius enim quam frumenti usus esset, antiqui homines glande vixerunt. Suberies arbor, ex qua validissimus cortex natatorius extrahitur. Et ideo appellata suberies, eo quod fructus eius sues edunt. Porcorum enim sunt alimenta, non hominum; et dicta suberies, qsi subedies. 28. Fagus et aesculus arbores glandiferae ideo vocatae creduntur, quod harum fructibus olim homines vixerint, cibumque sumpserint, escamque habuerint. Nam aesculus ab esca dicta, fagus vero a Graeco vocabulum traxit; φάγειν enim Graece comesiliquam vocant, ideo a Graecis tale nomen accepit, eo quod ligni ejus fructus dulce. Hujus arboris pomo succus expressus Pinum enim a
Abbreviated transcription (Latin):
liꝰ. Cũ se nux plurima silius indu¬
et in florẽ. Cuctis enĩ arboribꝰ pͥ¬
or se flore ꝯu̾tit .&. ad inferenda
ponia arbusta seqͣntia p̃uenit.
Abellanȩ. ab abellano campaniȩ
oppido ubi habundant cognoĩatȩ
st̃. Hȩ i g̾cis ponticȩ appellant᷑. eo
ꝓ cirea ponticũ mare habundant.

Expanded text:
 Cum se nux plurima silvis induet florem. Cunctis enim arboribus prior se flore convestit, et ad inferenda poma arbusta sequentia praevenit. Abellanae ab Abellano Campaniae oppido, ubi abundant, cognominatae sunt. Haec a Graecis Ponticae appellantur, eo quod circa Ponticum mare abundant.
Abbreviated transcription (Latin):
punici cibo corꝑa nr̃a nutriri. s eo
õpinant᷑ sic utendũ. ut medicare
potiꝰ ñ alere uideat᷑. Malũ ꝑficũ.
cuiꝰ breuis ad modũ uita ꝯcessa ẽ.
triũ generũ fert᷑ eẽ. Turacenꝰ. arme¬
niacꝰ. & ꝑsicꝰ. Iuracenꝰ nuncupat᷑.
eo ꝙ pomũ eiꝰ ingustu aquorẽ re
ab armenia sit aduectũ. Psicũ uo¬
catũ. q eã arborẽ pͥmũ in egẏpto
seuerit ꝑsiꝰ. a qͦ se ornndos ptolo¬
mei ferebant. Hȩc in ꝑsida fructũ
gen̾at int̾fectoriũ. apudnos aũ io¬
cundũ ac sriane. Hoꝵ aliud p̃cox. a¬
liud uocatur estiuũ. Medica arbor.
cuiꝰ nom̃ &̃ carminibꝰ mantuanis
inclaruit. asportata pͥmũ a medi ᷤ
uñ uocabulũ sĩtpsit. Hanc g̃ti ce
eiꝰ pomũ ac folia cedri odorẽ referat.
dat ex illo foueri animã. Hȩc arbor
onũ penȩ tẽꝑe plena ẽ pomis. Quȩ
in ea partĩ inatura. partĩ a cerba. par.¬
tun adhuc in flore st̃ posita. ꝙ in

Expanded text:
Punici cibo corpora nostra nutriri, sed eo Punici cibo corpora nostra nutriri, sed eo sic opinantur utendum ut medicare potius, non alere videatur.a Malum Persicum, cuius brevis admodum vita concessa est, trium generum fertur esse: duracenum, Armeniacum et Persicum. Duracenum nuncupatur eo quod pomum eius in gustu acorem refgenus eius ab Armenia sit advectum. Persicum vocatum, quod eam arborem primus in Aegypto severit Perseus, a quo se oriundos Ptolomaei fegenerat interfectorium, apud nos vero iocundum et suavem; horum aliud precox, aliud vocatur estivum. cuius nomen etiam carminibus Mantuanis inclaruit, asportata primum a Medis; unde et vocabulum sumpsit. Hanc Graeci eius pomum adat ex illa foveri animam. Haec arbor omni pene tempore plena est pomis, quae in ea partim acerba, partim matura, partim adhuc in flore sunt posita, quod in
Abbreviated transcription (Latin):
arbores noĩa ex ꝓuintiis ⁊ ciuitati¬
bꝰ de qͥbꝰ allate st̃ acceꝑunt. Uirgiliꝰ.
amantibꝰ qͥd ex malo qͤri soleat osten¬
dit. Mala ciclonia nom̃ sũpsit ab op¬
pido ꝙ ẽ in insula creta. de qͣ g̃ci dice¬
re solent. urbẽ cretensiũ matrem
cidoniã. ex cuiꝰ pomo eidonitũ ꝯfi¬
cit᷑. fit qͦ ex ea ⁊ uinũ qͦ languenti
ũ desidia fallunt᷑. Nã sp̃e ⁊gustu &.
odore cuiꝰ libet uim uet̾is imaginẽ
rep̾sentat. Melomellũ. a dulcedine
ponent᷑ dicas. hȩc melimella placent.
Malũ punicũ dici. eo q expunica re¬
gione sit genꝰ eiꝰ tͣnslatũ. Ide̾ ⁊ malo¬
granatũ. eo ꝙ intͣ corticis rotundita¬
tẽ. granoꝵ ꝯtineat multitudinẽ. Ar¬
bor aũ malꝰ. granata ẽ gu̾is femini¬
ni.pomũ uͦ neutri ẽ gn̾is. flores
latini caducũ uocant. Ag̾stiũ aũ
uer̃. Quoꝵ alii albi. alii purpuri.
alii rosei repꝑiunt᷑. similes floribꝰ
tnali punici. Negant medici mali

Expanded text:
bores nomina ex provinciis vel civitatibus, de quibus allatae sunt, acceperunt. Virgilius amantibus, quid ex malo quaeri soleat ostendit. Mala Cydonia nomen sumpserunt ab oppido quae est in Insula Creta, de qua Graeci dicere solent urbium Cretensium matrem Cydoniam, ex cujus pomo Cydonitum conficitur. Fit quoque ex ea et vinum, quo languentsideria falluntur: nam specie et gustu et odore cuiuslibet vini veteris imaginem repraesentat. Malomellum a dulcedine ponentur, dicas: Haec melimela placent. Malum Punicum dici eo quod ex Punica regione sit genus eius translatum. Idem et malogranatum, eo quod intra corticis rotunditatem granorum contineat multitudinem. Arbor autem malusgranata est generis feminini; pomum vero neutri est generis. Flores Latini caducum vocant. Agrestium autem verunt; quorum alii albi, alii purpurei, alii rosei reperiuntur similes floribus mali Punici. Negant medici mali
Abbreviated transcription (Latin):
iis. Nã lentũ dñis. qͥcqͥd flexibile
Ilente uites ꝙ fleribiles. Huiꝰ fru
Poleũ de sudat. cortex resinant.
q̃ mastix appellat᷑. suiꝰ plurima⁊
melior in chio insula gignit᷑. łe

Expanded text:
d flexibile et lentae vites, pro flexibiles. Hujus fructus oleum desudat, cortex resinam, quae mastix appellatur, cujus plurima et melior in Chio Insula gignitur. Le
Abbreviated transcription (Latin):
infestant᷑. Quaꝵ dep̃datione api
as .ẜ. calores fortissime sustinens. nͦ
in macra t̾ra deficiens. Huiꝰ meri¬
ti ⁊basilisca ẽ. Argitis g̾cula uitis.
gñisalbi fertił. uastã matiã ⁊ breuẽ
⁊ latũ foliũ mritens. Cuiꝰ fructũ nͥ pͥ¬
mo tꝑre colligas. aut ad t̾rã decidit.
aut humore put̾seit. Inerticula ni¬
gra ẽ. qͣm g̾ei amaracion uocant.bo¬
ni uini ⁊ leuis. A qͦ &̃ nom̃ traxit.
q mers in tẽptandis neruis habeat᷑.

Expanded text:
infestantur; quarum depraedatione apiainfestantur; quarum depraedatione apiaet pluvias et calores fortissime sustinens, nec in macra terra deficiens. Huius meriti et basilisca est. Argitis Graecula vitis, generis albi, fertilis, vastam materiam et brevem et latum folium mittens, cuius fructum nisi primo tempore colligas, aut ad terram decidit aut humore putrescit. Inerticula nigra est, quam Graeci amaracion vocant, boni vini et levis; a quo etiam nomen traxit, quod iners in tentandis nervis
Abbreviated transcription (Latin):
rabiles aũ ꝑ totã hiemẽ. uenincłȩ
inumisianȩ. Preooqͤ uocatȩ. q cito
maturescunt. & ant̾e om̃s sole co¬
quant᷑. Has g̾ei lageos uocant. ꝙ
currant ad maturitatẽ uelocit̾
ut lepꝰ. Purpuree. a colore dñi. un¬
ciarię. a magnitudine. Dactili.
a longitudine. Stiphanitȩ. a ro¬
tunditate. Rodiȩ & libiȩ̃. ã regi¬
onibꝰ nuncupate st̃. Cerauniȩ uͦ.
ꝙ rubeant uelut ignis. Gn̾a aũ
uuaꝵ q̃ uino deserui int pluri¬
ma. Ex qͥb aminea dicta. qͤsi sine
mineo .i. siue rubore. Albũ enĩ
uinũ reddit. Quȩ cũ sit uniꝰ noĩs.
ñ unã spẽm reddit. Amineȩdu
qr plꝰ omĩib lanescit lanugine.
Rubiliana dicta. qr eiꝰ mat̾ia ru-¬
bet. fecinia minuti acini. & du¬
rȩ cutis uuas ht̃. nobilitate ami¬
neã sequit᷑. fecunditate p̾cedit.
Quã ꝓinde feciniã uocant. q plꝰ
qͣm cet̾ȩ feces afferat. Apianȩ ui¬
nũ dulce faciunt. qͣs nͥ cito legas.
pluuiis. iuentis & maxime apibꝰ

Expanded text:
rabiles autem per totam hiemem vennuculae et Numisianae. Praecoquae vocatae quod cito maturescant et ante omnes sole coquantur. Has Graeci lageos dicunt, quod currant ad maturitatem velociter ut lepus. Purpureae a colore dicuntur; unciariae a magnitudine; dactyli a longitudine; stephanitae a rotunditate. Rhodiae et Libycae a regionibus nuncupatae sunt; Cerauniae vero quod rubeant velut ignis. Genera autem uvarum quae vino deserviunt plurima. Ex quibus aminea dicta, quasi sine mineo, id est sine rubore; album enim vinum reddit. Quae cum sit unius nominis, non unam speciem reddit: amineae duquia plus omnibus lanescit lanugine. Rubelliana dicta quia eius materia rubet. Faecinia minuti acini et durae cutis uvas habet; nobilitate amineam sequitur, fecunditate praecedit. Quam proinde faeciniam vocant quod plus quam ceterae faeces afferat. Apianae vinum dulce faciunt; quas nisi cito legas, pluviis et ventis et maxime apibus
Abbreviated transcription (Latin):
g̾ee dr̃. ꝙ caput eiꝰ a rotunditate ni
acum̃ erigit᷑. uñ ⁊ conon nocat᷑. idẽ
alta rotunditas. Hinc ⁊ fructꝰ eiꝰ conꝰ.
qr rotunditas eiꝰ talis ẽ ut conũ uni¬
tet᷑. Uñi ⁊ conferę ciparissi dũi. hꝰ¬
lignũ cedro pene ꝓrimã ht uirtu¬
tẽ. tẽ ploꝵ qͦ trabibꝰ aptũ impenet᷑¬
bili soliditate. ñ qͣm oneri cedit. s
ea ꝗͣ in pͥncipio fu̾it firmitate ꝑse¬
uerat. Antiqui cip̃ssi ramos ꝓpe ro¬
gũ ꝯstituere solebant. ut odore̾ ca¬
dauerũ dũ urerent᷑ oppͥmerent io¬
cunditate odoris sui. Iumperꝰ g̾ee
dicta. siue ꝙ ab amplo in angustũ
finit᷑ ut ignis. siue ꝙ ꝯceptũ dni
teneat ignẽ. ad eo ut si prunȩ ex eiꝰ
cinere fuerint oꝑteusq ad annũ
ꝑueniant. Piros enĩ ap̃ g̾cos ignis
dr̃. Iuniꝑus aũ alia parua. alia mag¬
na ẽ. E benꝰ in india &. ethiopia uas

Expanded text:
otunditate in acumen erigitur, unde et conon vocatur idest alta rotunditas, et hinc fructus eius conus, quia rotunditas eius talis est ut conum imitetur, unde et conifere ciparissi dilignum cedro pene proximam habet virtutem; templorum quoque trabibus aptum, inpenetrabili soliditate numquam oneri cedit, sed ea qua in principio fuerit firmitate perseverat. Antiqui cypressi ramos prope rogum constituere solebant, ut odorem cadaverum, dum urerentur, opprimerent iucunditate odoris sui. Iuniperus Graece dicta sive quod ab amplo in angustum finit, ut ignis, sive quod conceptum diu teneat ignem; adeo ut si prunae ex eius cinere fuerint opertae, usque ad annum perveniant; πῦρ enim apud Graecos ignis dicitur. Iuniperus autem alia parva, alia magna
Abbreviated transcription (Latin):
colore ita dicte. sub al idi tam̃ musti.
Elbũ ẽ enĩ nigrũ candidũq colore.
Nã elbũ nec albũ nec nigrũ ẽ. Terciꝰ
locꝰ uitiũ qͤ sola fecunditate ꝯmen¬
dant᷑ habundantia copiosa multũ¬
q uimi fluens.Uitis cionia. nuas
grandes magis ꝗͣ multas ht. Nom̃ aũ¬

Expanded text:
i. Helvum est enim nigrum candidumque colore. Nam helvum nec album nec nigrum est. Tertius locus vitium quae sola fecunditate conmendantur, abundantia copiosa multumque vini fluens. ‡Viticionia‡ uvas grandes magis quam multas habet; nomen au
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ sudare ꝓdunt᷑. sic̾ ⁊ odorata orien¬
tis ligna. sic̃ gutta balsami. ac ferula¬
cit in gẽniã. Pruna ẽ resina tere¬
buitina. omnibꝰ p̃stantior. Astercͣ
sẏria. cipro. &. affrica. ex insulis qͦ
cicladib. Scd̾a ẽ li ntiscina. quę
mastix uocat᷑. Hȩc ex chio insula
deportat᷑. Tercia pinalis. quaꝵ alia
lia arida. Et afferunt᷑ ex tirrena
colofonia. Uñ & nonĩ colofonia re¬
sina sũpsit. Pix g̾cũ nom̃ ẽ. qͣ. illi
pissa uocant. Alii uolunt expino
picẽ uocari. Hȩc a g̾cis appellat᷑ clo¬
nia. nos ramalẽ dicere possumꝰ. cuiꝰ
ꝓbabilis. splendeus. leuis. ⁊ minida.
Creandaꝵ arboꝵ nat᷑alit̾ triaͣ gn̾a.
Aut enĩ sua fponte nascunt᷑. aut
ex seminib forturtu iacentibꝰ sur¬
gunt. aut ex radicibꝰ pullulant.
Nã cet̾a usus inuenit fauente nat᷑a.
Omĩa poma latini neutͥ gn̾is esse
giiis. ex ceptis paucis. ut hic ole¬
aster. hoc siler. Uirgiliꝰ ut molle

Expanded text:
quae sudare produntur, sicut et odorata Orienquae sudare produntur, sicut et odorata Orientis ligna, sicut gutta balsami, ac ferulacit in gemmam. Prima est resina terebinthina omnium praestantior. Affertur Syria, Cypro, et Africa, ex insulis quoque Cycladibus. Secunda est lentiscina, quae mastix vocatur: haec ex Chio insula deportatur. Tertia pinalis. Quarum alia lia arida, et afferuntur ex Tyrrhena Colophonia. Unde etiam nomen Colophonia resina sumpsit. 72. Pix Graecum nomen est, quam illi πίσσαν vocant. Alii volunt ex pino picem vocari; haec a Graecis appellatur clonia; nos ramalem dicere possumus, cujus probabilis splendens, laevis et munda. 73. Creandarum arborum naturaliter tria sunt genera; aut enim sua sponte nascuntur, aut ex seminibus fortuitu jacentibus surgunt, aut ex radicibus pullulant. Nam caetera usus invenit, favente natura. 74. Omnia poma Latine neutri generis esse neris, exceptis paucis, ut hic oleaster, hoc siler, ut Virgilius: Molle
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ est. Uñ &. lignũ nom̃ accepit. qr
aptũ fłamiis ⁊ luminibꝰ. Pausia. qͣn
corrupte rustici pirsiã uocant. iuri¬
di oleo ⁊ suaui apta. & dicta pausia
Syria dicta. ꝓ eo q de syria ẽ allata.
siue qr nigͣ ẽ. Crustumia iđe ⁊ uole¬
mis dicta. eo ꝙ uolã ꝯplaceat mag¬
initudine. hoc ẽ mediã manũ. uñ &
inuolare dñs. Quida aũ uolemũ
gallica lingua bonũ ⁊ magnũ intel¬
ligunt. Colĩbades appellate. Meuni
ꝙex albis fu̾it oliuis exp̃ssũ. uocat᷑
ispanũ. a g̾cis onfacion appellatũ. Qd
aũ ex fuluis. ⁊ ñ dũ maturis fu̾it ex¬
p̃ssũ. uiiride appellat᷑. q uͦ ex nunium
maturis ꝯmime dr̃. Ex his ad usũ ui¬
cõmune. Amurca olei pars aqͦsa. ab
cant. ex latina lingua trahentes uo¬
cabulũ. Gum g̾cũ nom̃ ẽ. hoc enĩ il¬
cant. rei enĩ g̾ce dr̃. qͥcqͥd manat.
Est enĩ lacrima sudore eralata lig¬
noꝵ ut ce rasi. leutisci. balłami. uł
reliquaꝵ arboꝵ. siue uirgultoꝵ.

Expanded text:
men est. Unde et lignum nomen accepit, quia aptum est flammis et luminibus. Pausia, quam corrupte rustici pusiam vocant, viridi oleo et suavi apta. Et dicta pausia avimentum. Syria dicta pro eo quod de Syria est adlata, sive quia nigra est. Crustumia idem et volemis dicta, eo quod volam conpleat magnitudine, hoc est mediam manum; unde et involare dicimus. Quidam autem volemum Gallica lingua bonum et magnum intellegunt. Colymbades appellatae . . . quod ex albis fuerit olivis expressum vocatur Hispanum, a Graecis ὀμφάκιον appellatum; quod autem ex fulvis et nondum maturis fuerit expressum, viride appellatur; quod vero ex nimium maturis, commune dicitur. Ex his ad usum vicommune. Amurca olei pars aquosa ab cant ex Latina lingua trahentes vocabulum. Gummi Graecum nomen est; hoc enim ilcant; ῥεῖν enEst enim lacryma sudore exhalata lignorum, ut cerasi, lentisci, balsami, vel reliquarum arborum, sive virgultorum,
Abbreviated transcription (Latin):
ut ⁊ solẽ ad maturitatẽ fructurũ
admiitat. & umbrã faciat. Et lictꝰ
pampinꝰ. q de palmite pendeat.
Caprioli dicti. ꝙ capiant arbores.
St̃ enĩ cincinni siue uncinuli. qͥ¬
bꝰ se in nectere uites. & suspende
solent arboribꝰ. qͦ admi nicło freti
palmites. uentos ac tͣbines ꝯtin̾e
queant. &. sine lapsu ꝑ icłoꝵ fruc¬
tꝰ suos sustineant. ac sese uaga ꝓ¬
ceritate difficndant. Cormibi ftͣ
anuli. qͥ ꝓxima quęq ligant. &. 9¬
p̃hendt̃. ne longiꝰ laxati palmiteᷤᷤ
uentoꝵ flatibꝰ dissipent᷑. Uuȩ dic¬
tȩ. ꝙ intͥnsecꝰ humore sint plene
succiq ⁊ pinguedinis. Nã humi¬
dũ ẽ. q ext̾iꝰ humorẽ ht. ruuidũ
botrionis pars. & botrio g̾cũ ẽ. Sub¬

Expanded text:
ut et solem ad maturitatem fructus ut et solem ad maturitatem fructus admittat et umbram faciat. Et dictus pampinus quod de palmite pendeat. Capreoli dicti quod capiant arbores. Sunt enim cincinni sive uncinuli quibus se innectere vites et suspendere solent arboribus, quo adminiculo freti palmites ventos ac turbines contemnere queant et sine lapsu periculorum fructus suos sustineant ac sese vaga proceritate defendant. Corymbi sunt anuli qomprehendunt, ne longius laxati palmites ventorum flatibus dissipentur. Uvae dictae, quod intrinsecus humore sint plenae, succique et pinguedinis. Nam humidum est quod exterius humorem habet, uvidum botrionis pars, et botrio Graecum est. 15. Sub
Abbreviated transcription (Latin):
leolꝰ ẽ nouellꝰ palnies. innatꝰ pͥoris an¬
ni flagello. cogno ĩatꝰq ob similitudi¬
nẽ rei. q in ea parte qͣ decidit᷑. ex
uet̾i sarm̃to ꝓminens utrimq mal¬
lei spẽm p̾bet. Spaciones ft̃ sur¬
culi fruge carentes. ex ipsa ap¬
pellatione q sint inhabiles fru¬
ctii. & sterilitate affecti. Sagitam
rustici uocant nouissimã partem
surcłi. stue qr longiꝰ recessit a matre
a qͣ ꝓsiliit. seu qr acuminis tenui¬
tatẽ uł spẽm p̃fert. Sũmitates ui¬
tiũ ⁊ fructicũ flagella nuncupan¬
t᷑. eo q flatu agitent᷑. Palmes uitis
mat̾ia mollis. qͥ ꝑ nouella brachia
stici partẽ uigs palmitẽ dñt. Pal¬
mes enĩ diminutiuũ nom̃ ẽ. q no
ñ paragogũ dr̃. q a palma diriuet᷑.
Panpinꝰ ẽ foliũ. cuiiꝰ subsidio fruc¬
tꝰ uitis a frigore uł ardore defen¬
dit᷑. atq adu̾sus omnẽ iniuriam
munit᷑. Qͥ id̾o alicubi int̾cisus ẽ.

Expanded text:
leolus est novellus palmes innatus prioris anleolus est novellus palmes innatus prioris anni flagello, cognominatusque ob similitudinem rei, quod in ea parte qua deciditur ex veteri sarmento prominens utrimque mallei speciem praebet. Spadones sunt surculi fruge carentes, ex ipsa appellatione, quod sint inhabiles fructu et sterilitate affecti. Sagittam rustici vocant novissimam partem surculi, sive quia longius recessit a matre et quasi prosilivit, seu quia acuminis tenuitate teli speciem praefert. Summitates vitium et fruticum flagella nuncupantur, eo quod flatu agitentur. Palmes vitis materia mollis, qui per novella brachia stici partem vitis palmitem dicunt. Palmes enim diminutivum nomen est, quod nomen paragogum dicitur, quod a palma derivetur. Pampinus est folium, cujus subsidio vitis a frigore, vel ardore defenditur, atque adversus omnem injuriam munitur. Qui ideo alicubi intercisus est,
Abbreviated transcription (Latin):
ritudine nec u̾mis nec ullũ animal
comedit. Medica uitia herbaꝵ pa¬
buloꝵ optima ẽ. Medica dicta. qr
semel serit᷑. & decẽ annis ꝑmanet.
ita ut qͣter uł sexies possit ꝑ annũ
recidi. Uicia dicta. qͦ uix ad tͥplicem
ꝑueniat fructũ. cũ alia legumina
aliqͥd auri minitũ. Nam pis aurũ dr.
ribꝰ infestũ. tauros tñ pingues efficit:
scło. Apd̾ g̾cos aũ inuentorẽ ⁊ͥtis libe¬
uoluerunt. Uitis dicta. ꝙ uini hãt
ciciꝰ radicandi. Alii putant uites di¬
ctas. ꝙ inuicẽ se uixtis innectant. iii¬
cinisq arboribꝰ reptando religent᷑.
Est enĩ nat᷑a eaꝵ flexibilis. q̃ qͣsi bra¬
chiis qͥbusła qͥcqͥd ꝯp̃henderent st̾ͥn-¬
gant. Labrusca ẽ uitis agrestis. quȩ
sca dicta. a labris ⁊ ext̾mitatib̾t̾re.
Codex dictꝰ. qͣsi caudex. Sic eni ue¬
teres ⁊ clodũ ꝓ claudo dicebant. Sar¬
m̃tũ a serendo .i. qͣsi serim̃tũ. M al¬

Expanded text:
itudine, nec vermis, nec ullum animal itudine, nec vermis, nec ullum animal comedit. 8. Medica, vicia, ervum, pabulorum optima sunt. 9. Medica dicta, quisemel seritur, et decem annis permanet, ita ut quater vel sexies possit per annum recidi. 10. Vicia dicta, quod vix ad triplicem perveniat fructum, 316 cum alia legumina aliquid auri minutum. Nam pis aurum diciribus infestum, tauros tamen pingues efficit. saeculo. Apud Graecos autem inventorem vitis Libevoluerunt. Vitis dicta quod vim habeat citius radicandi. Alii putant vites dictas quod invicem se vittis innectant vicinisque arboribus reptando religentur. Est enim earum natura flexibilis, quae quasi brachiis quibusdam quidquid conprehenderint stringunt. Labrusca est vitis agrestis quae sca dicta, a labris et extremitatibus terrae. Codex dictus quasi caudex. Sic enim veteres et clodum pro claudo dicebant. Sarmentum a serendo id est quasi serimentum. Mal
Abbreviated transcription (Latin):
ce uoĩauer̃. qͦ cererẽ eẽ uolunt. Pe
qͣuirgiliꝰ. Te qͦ magua pales ⁊ te me¬
moraneda canemꝰ. Itẽ alii a pabulo
nũcupatã dñt paleã. q eã pͥniũ sola
in pascendisanimalibꝰ p̾beat᷑. Cuiꝰ
nat᷑a ex ꝯtrario tanto r̃ frigida. ut
obrutas mues fluere ñ sinat. adẽo
calida ut maturescere poma com
eguinina a legendo dicta. qͥsi
Qelecta. Uet̾es enĩ meliora quȩ¬
Oq legebant. siue q manu legant᷑.
nec sectionẽ reqͥrant. Leguminũ
plurima gn̾a. Ex qͥbꝰ faba. lenticu¬
la. prsũ. saselũ. cicer. lupinũ. gra¬
tiora in usũ hominũ uident᷑. Fa
ba g̾ea ethi mologia a uescendo
uocabulũ sũpsit. qͣsi faga. Fage e¬
hoc leguniiue usi ft̃. huiꝰ sp̃ẽs duc̨.
Quaꝵ alt̾a ꝯmunis. alt̾a egẏptia.
nuant. Lentis uocata ꝙ humida
⁊ lenta ẽ. uł ꝙ adheret humi. fase¬
giũ tipsũ nomĩ ẽ. De qͦ uirgiliꝰ. tͥstes¬
q lupini. qr uultũ gustantis amia¬
ritudine ꝯtristant. im̃ eos p̃ amari¬

Expanded text:
e nominaverunt, quam Cererem esse volunt. De qua Virgilius: Te quoque, magna Pales, et te memorande, canemus. Item alii a pabulo nuncupatam dicunt paleam, quod ea primum sola in pascendis animalibus praebebatur. Cujus natura ex contrario tantum est frigida, ut obrutas nives fluere non sinat; adeo calida, ut maturescere poma comps. 1. Legumina a legendo dicta, quasi electa. Veteres enim meliora quaeque legebant, sive quod manu legantur, neque sectionem requirant. 2. Leguminum plurima genera, ex quibus faba, lenticula, pisum, faselus, cicer, lupinus gratiora in usum hominum videntur. 3. Faba Graeca etymologia a vescendo vocabulum sumpsit, 315 hoc legumine usi sunt. Huius species duae, quarum altera communis, altera Aegyptia. nuant. Lentis vocata quod humida et lenta est, vel quod adhaeret humi. FaseGraecum et ipsum nomen est. De quo Virgilius: Tristisque lupini, quia vultum gustantis amaritudine contristat; unde eos prae amar
Abbreviated transcription (Latin):
int̾is dininis legr̃. siclꝰ uncia ẽ. cũ
uͦ ui gentiliũ qͣrca pars unciȩ. Un¬
cia dicta q uniu̾sitatẽ ininoꝵ pon¬
derũ sua uitate uinciat .i. ꝯplec¬
tat. Constat aũ draginis octo .i. scͥ¬
pondꝰ habet᷑. qr numerꝰ scripuloꝵ
eiꝰ. horas diei uoctisq metit᷑. uł qr
librã efficit duodecies ꝯputatꝰ. Li¬
unciis qͦt m̃sib amiꝰ. Dicta añ libra
ꝙ sit lib̾a .&. cuncta intͣ se pondera
p̃dicta ꝯcludat. Mna in pond̾ibꝰ.c.¬

Expanded text:
litteris divinis legatur siclus, uncia est; cum litteris divinis legatur siclus, uncia est; cum vero in gentilium, quarta pars unciae est. Uncia dicta quod universitatem minorum ponderum sua unitate vinciat, id est conplectat. Constat autem dragmis octo, id pondus habetur; quia numerus scrupulorum ejus horas diei noctisque metitur; vel quia libram efficit, duodecies computata. Liunciis, quot mensibus annus. Dicta autem libra, quod sit libera, et cuncta intra se pondera praedicta concludat. Mna in ponderib
Abbreviated transcription (Latin):
argenteꝰ erat. Hoc enĩ ab assyriis
cepit. Qñt aũ iudei q abrahã in t̾¬
ra chanaan pͥmꝰ hanc aduexit for¬
uiã. Solidũ ap̃ latinos alio noĩe sex¬
tula dr̃. qꝙ is sex unciis ꝯpleat᷑. Hũc
ut diximꝰ uulgus aureũ solidũ uo¬
cat. Cuiꝰ t̾ciã partẽ iło dixert̃̾ tre-¬
inissẽ. eo ͦ solictũ faciat ter iisłus.
Sextula bis assũpta. duellã fac̾. t̾ po¬
sita staterẽ reodit. Stat̾ aũ medietas
unciȩ ẽ. appendens aureos tres. Uñ
⁊ uocat᷑ stat᷑. ꝙ tͥb solidis stet. Hȩc ⁊
semi uncia. qr semis ht̃ de untia. ħ
⁊ semissis. qr pondis semis ẽ. qͣsi semis
assis. Adrantẽ hebrei similit̾ qͣdran¬
tẽ uocant.ꝙ. uocat᷑ qͣdrans. qͥ unciȩ
quartã partẽ appendeat.Si cel qui
latiuo sermone siclus corrupte
appellat᷑. hebreũ nom̃ ẽ. hñs ap̃ eoᷤ
uncie pondꝰ. ap̃ latinos aũ ⁊ grecoᷤ
qͣrta pars uncię ẽ.&. stat̾is medicta ᷤᷤ¬
draginas appendeus duas. Uũ cũ in

Expanded text:
Assyriis coepit: dicunt autem Iudaei quod Abraham in terram Chanaan primus hanc advexerit formam. Solidum apud Latinos alio nomine sextula dicitur, quod his sex uncia conpleatur. Hunc, ut diximus, vulgus aureum solidum vocant; cuius tertiam partem ideo dixerunt tremissem, eo quod solidum faciat ter missus. Sextula bis adsummata duellam facit; ter posita staterem reddit. Stater autem medietas unciae est, adpendens aureos tres; unde et vocatus stater quod tribus solidis stet. Haec et semuncia, quia semis habet de uncia. Haec et semissis, quia ponderis semis est, quasi semis assis. Quadrantem Hebraei similiter codrantem vocant; et vocatur quadrans quod unciae quartam partem adpendeat. Sicel, qui Latino sermone siclus corrupte appellatur, Hebraeum nomen est, habens apud eos unciae pondus. Apud Latinos autem et Graecos quarta pars uncindens duas. Unde cum in
Abbreviated transcription (Latin):
dñt osirim eẽ artis huiꝰ inuen¬
torẽ. qͥcdam tͥptolemũ. Et hic qͦ¬
stio ẽ quomͦ pͥma ceres ferro in
gͣcia u̾tere t̾ram instituit. s fer¬
ro qͣlicũq ñspecialr uom̾e aut
aratro.Stercorandi agri rationẽ
pͥinꝰ induxit qͥdam noĩe stercutꝰ
initalia. cuiꝰ ara apico dedicata ẽ
romȩ. Hic plura instrum̃ta agri¬
cultę repꝑit. pͥmꝰq agros firuia¬
uit. Eiuicde qͥdam saturnũ pita¬
uert. ut maiorẽ illi nobilitat᷑e fa
cerent hoc noie qͦ fplendide sona
gno labore qͤrunt᷑. ab incolendo
uocata. Diuitie enĩ antiqͦꝵ in his
duobꝰ erant. bene pascere .&. bene
arare. Culta agͥ. cinis. aratio. int̾miᷤ¬
sio. incensio. stipulaꝵ st̾coratio. oc¬
catio. runcatio. Cinis ẽ incendiũ.
ꝑ ꝙ agͤr in ittilẽ humorẽ exudat.
Aratio dicta. qr de ęre priꝰ t̾re cul-¬
turã exercebant. anteqͣ. ferri uso
fuiss reꝑtꝰ. Duplex ẽ aũ aratio. Uer¬
nalis ⁊ aittũnał. Int̾missio ẽ. qua

Expanded text:
nt esse artis huius inventorem; quidam Triptolemum. Et hic quaestio est quomodo prima Ceres ferro in Graecia vertere terram instituit, sed ferro qualicumque, non specialiter vomere aut aratro. Stercorandi agri rationem primus induxit quidam nomine Stercutus in Italia, cuius ara a Pico dedicata est Romae: hic plura instrumenta agriculturae repperit, primusque agros firmavit. Eundem quidam Saturnum putaverunt ut maiorem icerent hoc nomine, quo splendide sonargno labore quaeruntur, ab incolendo vocata. Divitiae enim antiquorum in his duobus erant, bene pascere, et bene arare. Cultura agri, cinis, aratio, intermissio, incensio stipularum, stercoratio, occatio, runcatio. Cinis est incendium, per quod ager inutilem humorem exudat. Aratio dicta, quia de aere prius terrae culturam exercebant, antequam ferri fuisset usus repertus. Duplex ergo aratio: vernalis' et autumnalis. Intermissio est, qua
Abbreviated transcription (Latin):
ginę qͥbꝰ culmꝰ ambitͦ atq fulcit᷑.
ue pond̾e frugis culuet᷑. q̃ ambiit
culniũ.ẜ. dicta stipuila. qͣsi usta .&.
qͣsi ustipula. Stipula dicta ab isto.
collecta enĩ messe urit᷑. ꝓpt̾ eultu¬
rã agͥ. Itẽ stipła uł qr parseiꝰ urit᷑.
pars int̾cdũ ꝓ palea p̾cidit᷑. Palca

Expanded text:
ginae, quibus culmus ambitur atque fulcitur ne pondere frugis curvetur, quae ambiunt culmum: et dicta stipula quasi usta, et quasi ustipula. Stipula dicta ab usto; collecta enim messe uritur propter culturam agri. Item stipula vel quia pars eius uritur, pars interd
Abbreviated transcription (Latin):
Quȩ tp̃r ortu soł occasuq ꝯstat. ge¬
n̾at q̃ resinã circa eridanũ fluui¬
ũ. uł ut alii meniorant in finibꝰ
sẏriȩ. Tiliũ dñt uocatũ eo q utił sit
adusũ teloꝵ. iitore ⁊ leuitate ia¬
culaudi. Est enĩ genꝰ mat̾ię leuis¬
sunȩ. Salix dicta q celerit᷑ saliat.
hoc ẽ uelocit̾ crescat. arbor lenta
uitibꝰ habił uinciendis. cuiꝰ semi¬
nis hancdũt eẽ nat᷑am. ut siqͥs il¬
lud in pocło hauserit lib̾is careat.
s &. feminas infecundas efficit. Ppłs
ri. eo q uim hãt inultã uiroris. Na¬
tura enĩ eiꝰ talis ẽ. ut ꝙ̃ si are fac¬
ta abluat᷑ nitescat. Dem̃ excisa
atq in humo fixa. radicibꝰ sese ip¬
mariciũ uocant. ex amaritudi¬
ne uoi̾ata. Gustꝰ enĩ eiꝰ iumis ama¬
rꝰ ẽ. Hec arbor in solitudine &. sa¬
ausa hunio nascit᷑. Ex qͣ .c̃. arbore
ꝓmagis littorea arbor sit. uũ ⁊ uir¬
giliꝰ. Littora mirtetis letissima. &

Expanded text:
quae tempora ortu solis occasuque constant. Gequae tempora ortu solis occasuque constant. Generat etiam resinam circa Eridanum fluvium vel, ut alii memorant, in finibus Syriae. Tilium dicunt vocatum eo quod utilis sit ad usum telorum nitore et levitate iaculandi: est enim genus materiae levissimae. Salix dicta quod celeriter saliat, hoc est velociter crescat, arbor lenta, vitibus habilis vinciendis. Cuinis hanc dicunt esse naturam, ut si quis illud in poculo hauserit, liberis careat, sed et feminas infecundas efficit. Popultur, eo quod vim habeat multam viroris. Natura enim 338 ejus talis est, ut etiam si arefacta alluatur, virescat; deinde excisa, atque in humo fixa, radicibus sese ipmaricem vocant, ex amaritudine nominata. Gustus enim ejus nimis amarus est. Haec arbor in solitudine et saxosa humo nascitur, ex qua etiam arbore quod magis littorea arbor sit. Unde et Virgilius: Littora myrtetis laetissima; et:
Abbreviated transcription (Latin):
uenena ex pͥmunt᷑. ex hac arcꝰ par¬
thi & aliȩ gentes faciunt. Uñ ⁊ po¬
eta. Itureos taxi torquent᷑ in arcꝰ.
Itureos aũ dic̃ parthicos. A cer colori¬
bꝰimpar. Robur aũ gu̾alit̾ dr̃ ex oĩ¬
mat̾ia. qͥcqͥd ẽ firmissimũ. Alnꝰ uocata
ꝙ alat᷑ amne. ꝓxima eiuĩ aquę nas¬
cit᷑. nec facile extͣ unc es uiuit. Hĩc
⁊ tenera ⁊ mollis. qͣ in humecto lo¬
co nutrit᷑. Ulmꝰ nom̃ accepit q uli¬
ginosis locis ⁊ humidis meliꝰ ꝓficit.
Nã in montanis ⁊ asꝑis minꝰ leta ẽ.
Larex cui hoc nom̃ a castello larici¬
no uiditũ ẽ. ex qͣ tabulȩ teguł affi¬
.xx. fłamã repellunt. ueq ex se car¬
bonẽ ambuste efficiunt. Ppłs dicta
⁊ eiꝰ calce multitudo nascat᷑. cuiꝰge¬
nꝰ duplex ẽ. Nã alt̾a ẽ alba. altã nigͣ.
Alba aũ ppłs dicta. qr folia eiꝰ una
parte ft̃ alba. alt̾a uiridia. Hȩc gͦ bi¬
color ẽ. hñs qͣsi noctis ⁊ diei notas.

Expanded text:
venena exprimuntur. Ex hac arcus Parvenena exprimuntur. Ex hac arcus Parthi et aliae gentes faciunt. Unde et poeta: Ityreos taxi torquentur in arcus. Ityreos autem dicit Parthicos. 337 41. Acer, coloribus impar. Robur autem generaliter dimateria quidquid est firmissimum. Alnus vocatur quod alatur amne; proxime enim aquae nascitur, nec facile extra undas vivit. Hinc et tenera et mollis, quia in humecto loco nutritur. Ulmus nomen accepit quod uliginosis locis et humidis melius proficit; nam in montanis et asperis minus laeta est. Larex, cui hoc nomen a castello Laricino inditum est, ex qua tabulae tegulis adfixae flammam repellunt, neque ex se carbonem ambustae efficiunt. Populus dicta quod ex eius calce multitudo nascatur. Cuius genus duplex est: nam altera est alba, altera nigra. Alba autem populus dicta quia folia eius una parte sunt alba, altera viridia. Haec ergo bicolor, habens quasi noctis et diei notas,
Abbreviated transcription (Latin):
latũ. s ẽ iugrũ leue & corneũ. ẜ st
aũ mareotica palus in india. unde
ebenꝰ uenit. Lncanꝰ. e benꝰ marcotica
inqͥt. Ebenꝰ aũ crepundiis illiga¬
t᷑ ut infantẽ uisu ingͣ ñ t̾reant.
Piatanꝰ a latitudine folioꝵ dicta.
dicens. Quasi platanꝰ dilatata sũ in¬
plateis. Est aũ tenerrimis foliis ac
mollibꝰ. & uitiũ sinuł. Quercꝰ siue
queruꝰ. ꝙ ea soliti erant dii gentiũ
querentibꝰ responsa p̾cuiere.ar¬
bor multũ annosa sic̾ legit᷑. de quer¬
cu mambre sub qͣ habitauit ab rahã.
q̃ fert᷑ usq ad constantim regis im¬
ꝑiũ ꝑ multa scła ꝑdurasse. Huiꝰ fru¬
mo corꝑe atq nodoso. qͣ medicami¬
nibꝰ & in caustis adhibet᷑. Alt̾a bala¬
nis. lenis ac leius & ninuũ ꝑforata.
lucernaꝵ tm̃ usibꝰ necessaria. fraxi¬
nꝰ uocari fert᷑ q magis in asꝑa loca
montauaq fraga nascat᷑. Hinc ꝑ di¬
minutionẽ fraxinꝰ. sic̾ a monte mon¬
Taxus uenenata arbor. uñ ⁊ toxica

Expanded text:
latum, sed est nigrum, leve et corneum. Est autem Mareotica palus in India, unde ebenus venit. Lucanus: Ebenus Mareotica, inquit. Ebenus autem crepundiis illigatur, ut infantem visu nigra non terreant. 37. Platanus, a latitudine foliorum dicta, rboris, dicens: Quasi platanus dilatata, plateis.' Est autem tenerissimis foliis ac mollibus et vitium similis. Quercus, sive quernus, quod ea soliti erant dii gentium quaerentibus responsa praecanere, arbor multum annosa; sicut legitur de quercu Mambre, sub qua habitavit Abraham, quae fertur usque ad Constantis regis imperium per multa saecula perdurasse. Huius frumo corpore atque nodoso, quae medicaminibus et incaustis adhibetur; altera βάλανος, lenis ac levis et nimium perforata, lucernarum tantum usibus necessaria. Fraxinus vocari fertur quod magis in aspera loca montanaque fraga nascatur. Hinc per derivationem fraxinus, sicut a monte monTaxus venenata arbor unde et toxica
Abbreviated transcription (Latin):
Pamierũ dictũ. q multis in regio¬
nibꝰ ex eo panis uice hoĩes sustenten᷑.
qͣsi panis uitiũ. Pistũ a pasto.Sisa¬
mu. g̾cũ uoũ ẽ. farrago a farre
dicta. Est enĩ herba ordeacia adhuc
uiridis. nec dũ granis ad maturi¬
tatẽ turgentibꝰ. Spicã de maturis
frugibꝰ abusiue dm̃s. Nã ꝓprie spi¬
dũ spicnli eminent. Arista appella¬
ta. ꝙ priꝰ ipsa arescat. Culmꝰ ẽ ip̃e
calamꝰ spice. qͥ a radicibꝰ nascitur.
i dictꝰ culmiꝰ qͤsi calauiꝰ. Folliculꝰ ẽ
tecafruiiti. in qͣ granũ seruat᷑ inte¬

Expanded text:
ium dictum quod multis in regionibus ex eo panis vice homines sustententur, quasi panivicium. Pistum a pasto. Sisamum Graecum nomen est. Farrago a farre dicta: est enim herba hordeacea adhuc viridis, necdum granis ad maturitatem turgentibus. Spicam de maturis frugibus abusive dicimus; nam proprie spidum spiculi eminent. Arista appellata quod prius ipsa arescat. Culmus est ipse calamus spicae qui a radicibus nascitur: et dictus culmus quasi calamus. Folliculum est theca fru
Abbreviated transcription (Latin):
gniã. qͣm &̃ oleem appellant. N.I.
latinũ adrũcto gãma g̾eo. sig̾cat se¬
miuneiã.I. O. Gamma aũ gͣce lit¬
terȩ .o. latinũ in fine adiunctũ sig̃¬
eat unciã. A. lauda g̾cũ ꝑ mediũ
sui .i. latinũ adrunctũ sigc̃at librã.
Ry. cappa g̾cũ circa fine̾ cornirum
adiunctũ .y. latinũ sig̾cat eiatum.¬

Expanded text:
t. NΓ. N Latinum adiuncto Gamma Graeco significat semiunciam. Γo Gamma autem Graecae litterae O Latinum in fine adiunctum significat unciam. ᗑ. Labda Graecum per medium sui I Latinum adiectum significat libram. Kv. Kappa Graecum circa finem cornu adiuncto V Latinum significat
Abbreviated transcription (Latin):
cdus boetiꝰ humanis studiis ꝯtulit.
Ne uide democritꝰ. magnꝰ qͦ car¬
nibꝰ studiũ agricolationis ꝯseͥp¬
sit. Ap̃ romanos añ de agricult᷑a
pͥmꝰ cato institutt. qͣm de iñ mar¬
cꝰ terentiꝰ ex polurit. mox uir¬
giliꝰ laude carminũ extulit.
nis orator. qͥ totũ corpꝰ discipli¬
ne eiꝰde ꝯplerus ẽ. Prunũ ad
aratrũ fert̃ iunxisse boues qͦn¬

Expanded text:
humanis studiis contulit; deinde Democritus. Mago quoque Carnibus studium agricolationis conscripsit. Apud Romanos autem de agricultura primus Cato instituit; quam deinde Marcus Terentius expolivit; mox Vergilius laude carminum extulit. nis orator, qui totum corpus disciplinae eiusdem conplexus est. Primum ad aratrum boves iunxisse ferunt que
Abbreviated transcription (Latin):
signata st̃ subiciamꝰ.T. litt̾a sig¬
iuficat dimidiũ obolũ..Uir¬
gula ȩqualit̾ iacens .&. porrecta sim¬
plicit̾ sig̃cat obolũ. .Gemi¬
nata uirgula duo oboli st̃.Tla¬
tinũ sig̾cat obolos tres. Elatinũ
fig̾tat obolos.iiiͬiͬ. E latinũ demon¬
strat obolos.uͦ. Oboli uͦ ser ꝓpt̾ea ca¬
iacterẽ ñ hñt. eo ꝙ in una dragina
sex ueniant. ꝙ ẽ pondꝰ de narii ar

Expanded text:
signata sunt, subiciamus. Z littera significat dimidium obolum. — Virgula aequaliter iacens et porrecta simpliciter significat obolum. = Geminata virgula duo oboli sunt. T Latinum significat obolos tres. F Latinum significat obolos quattuor. E Latinum demonstrat obolos quinque. Oboli vero sex propterea characterem non habent, eo quod in una dragma sex veniant, quod est pondus denarii
Abbreviated transcription (Latin):
Hic ex hebraico sermone descendit.
qͥ uocat᷑ cora a similitudine collis.
Coria enĩ hebraice colles appellant᷑.
Coaceruati enĩ modii. xxx. instar
collis uident᷑. & onꝰ eameli efficiunt.¬

Expanded text:
Hic ex Hebraico sermone descendit, qui vocatur cora a similitudine collis. Coria enim Hebraice colles appellantur: coacervati enim modii triginta instar collis videntur, et onus cameli efficiunt
Abbreviated transcription (Latin):
lectrũ uocatũ qͦ
ad radrũ soł clariꝰ auro argen¬
tõq reluceat. Sol enĩ apoetis ele¬
ctor uocat᷑. Ne fecatiꝰ ẽ enĩ hoc me¬
tallũ om̃ib metallis. Huiꝰ tͥagn̾a.¬

Expanded text:
lectrum vocatum quod ad radium solis clarius auro argentoque reluceat; sol enim a poetis Elector vocatur. Defaecatius est enim hoc metallum omnibus metallis. Huius tria
Abbreviated transcription (Latin):
Congiariũ aũ specialtt̾ m̃sura ẽ li¬
qͥdoꝵ. cuiꝰ irẽ simul. ⁊ nom̃ a roma¬
nis impositũ inuenimꝰ. Metrũ ẽ m̃¬
sura liqͥdoꝵ. Hoc a m̃sura nomͣ acce¬
iñ appellata met̾ra. lic & urna ⁊
anfora.&. reliqͣ huiꝰ modi noĩa m̃su¬
raꝑ sint. Tam̾ ista hoc nom̃ a dena¬
rui uiũ ꝑfectione accepit. Metrũ
ad omnẽ m̃surã ꝑtinet. Metrũ enĩ
g̃ce. latine m̃sura dr̃. Nã ⁊ ciatꝰ m̃su
minꝰ ue capit m̃sura ẽ. S ido ħ nom̃i
speciałr sͥ assũpsit. ꝙ sit m̃sura ꝑfe¬
cti mim̃ idẽ denarii. Modiꝰ dictꝰ. eo
ꝓ sit suo mͦ ꝑfectꝰ. Est aũ ñsura li

Expanded text:
Congiarium autem specialiter mensura est liCongiarium autem specialiter mensura est liquidorum, cuius et rem simul et nomen a Romanis inpositum invenimus. Metrunsura liquidorum: haec a mensura acceinde appellata metreta. Licet et urna et amphora et reliqua hujusmodi nomina mensurarum sint, tamen ista hoc nomen a denarii numeri perfectione accepit. Metrum ad omnem mensuram pertinet. Metreta enim Graece, Latine mensura dicitur. Nam et cyathus minusve capit mensura est. Sed ideo hoc nomen specialiter sibi adsumsit, quod sit mensura perfecti numeri, id est denarii. Modius dictus ab eo quod sit suo modo perfectus. Est autem mensura li
Abbreviated transcription (Latin):
lignoꝵ ⁊ colũpnaꝵ longitudo aut
breuitas. S ⁊ sole istũ ꝓpriũ sui orb̾
hab̾e mñsurã. ꝓ geometrici ꝑscruta¬
ri audent. Temꝑis. ut m̃sura horaꝵ
idier̃ ⁊ annoꝵ. Uñ ⁊ metiri pedes
m̃sura uocata. ꝙ ea fruges metiurt᷑
atq frum̃tũ .i. humida ⁊ sioca. ut
pars minima coclear. q ẽ dimidiaparᷤ
diagine. appendens filiqͣs nouẽ. qͥ tri¬
plicatꝰ ꝯculã facit. Concula dragnia
una ⁊ dimidia ad implet᷑. Ciati pon¬
d̾ .x. dragmiis appendit᷑. qui ẽ a qͥbꝰ¬
dragniȩ addunt᷑ ad decẽ. Accitabu¬
tos sex. q̃ idcirdo cotula uocat᷑. qr co¬
te gͣco sermone incisio dr̃ ẜ emina
sextarii in duo ȩqͣ incidit᷑ ⁊ cotulã
facit. Emina aũ appendet librã u¬
siue fac̃.Adice sextũ. congiũ reddit.
Nã ꝯgiꝰ sex mettt᷑ sextariis. a qͦ ⁊ sex
ꝯgiariũ appellatũ ẽ. Unꝰqͥsq enĩ sui
tẽꝑis imꝑator. fauorẽ ppłi captans. a¬
diciebat ut largior uidet᷑ in donis.

Expanded text:
columnarum longitudo, et brevitas. Sed et solem istum propriam sui orbis habere mensuram, quod geometrici perscrutari audent. Temporis, ut horarum, dierum et annorum. Unde et metiri pedes mensura vocata, quod ea fruges metiuntur, atque frumentum, id est humida et sicca, ut pars minima coclear, quod est dimidia pars dragmae, adpendens siliquas novem; qui triplicatus conculam facit. Concula dragma una et dimidia adimpletur. Cyati pondus decem dragmis adpenditur, qui etiam a quibudragmae adduntur ad decem. Acitabutos sex; quae idcirco cotyla vocatur, quia cote Graeco sermone incisio dicitur, et emina sextarii in duo aequa inciditur et cotylam facit. Emina au facit. Adice sextum, congium reddit: nam congius sex metitur sextariis, a quo et sextcongiarium appellatum est: unusquisque enim sui temporis imperator favorem populi captans adiciebat, ut largior videretur in donis.
Abbreviated transcription (Latin):
ft̃ siliqͤ .i. dccc. tremisses. cc.xxu.
solidi.lrru. stateres.xxu. Talentũ
riũ ap̃ diu̾sas gentes pondꝰ habet᷑.
Ap̃ romanos enĩ talentũ ẽ. lxxi. li¬
braꝵ. sic̃ plautꝰ ostendit qͥ ait. Iuo
talenta eẽ .c. xliuiiͦi. libras. Est añ tͥ¬

Expanded text:
t siliquae MDCCC, tremisses CCXXV, solidi LXXV, stateres XXV. Talentum rium apud diversas gentes pondus habetur. Apud Romanos enim talentum est LXXII librarum, sicut Plautus ostendit, qui ait duo talenta esse CXLIV libras. Est autem tr
Abbreviated transcription (Latin):
ticũ uł atͥtura dictũ. ꝙ purissimũ
Apud autiqͦs enĩ molaꝵ uss ñ dũ erat.
s frum̃tũ in pila missũ frãgebant.¬
⁊ hoc erat genꝰ molendi. Ad o reũ
dor quondã appellatũ ab edeudo. qr
eo pͥmo usi ft̃ homines. Que qr sacͥfi¬
cio ipsiꝰ gn̾is panes ad aras offerebant᷑.
Uñ ⁊ ad orea sacͥficia dñr. Siligo ge¬
nꝰ tͥtici. a selecto dictũ. nã in pane
spẽs eiꝰ p̃cipua ẽ. Trim̃se iͥticũ. id̾o
nuncupatũ. qr satũ pꝰ tres ñises col¬
ligit᷑. Nã ubi ꝓpt̾ aqͣm aliã ue cau¬
sã maturo satio onussa ẽ. p̾sidiũ
ab hoc petit᷑. Aulica g̾cũ nom̃ est.
alicastrũ simule. alice poncłe ⁊ bo¬
nitate p̾cipua. Ordeũ dictũ ꝙpͣ¬
cct̾is gn̾is frum̃ti antea fiat ari¬
dũ. uł q fpica eiꝰ ordines ħat. Ho¬
rũ tͥa gu̾a. Primũ eraticũ uocat᷑.
eo ꝙ fpica eiꝰ sex ordines hãt. ꝙ
qͥdam canterinũ appellant. qm̃

Expanded text:
ticum vel a tritura dictum, quo purissimum ticum vel a tritura dictum, quo purissimum apud antiquos enim molarum usus nondum erat, sed frumentum in pila missum frangebant; et hoc erat genus molendi. Adoreum Ador quondam appellatum ab edendo, quia eo primo usi sunt homines, sive quia in sacrificio ipsius generis panis ad aras offerebatur. Unde et adorea sacrificia dicuntur. Siligo genus tritici a selecto dictum; nam in pane species eius praecipua est. Trimestre triticum ideo nuncupatum quia satum post tres menses colligitur; nam ubi propter aquam aliave causa matura satio omissa est, praesidium ab hoc petitur. Alica Graecum nomen est. Alicastrum simile est alicae, pondere et bonitate praecipua. Hordeum dictum fiat aridum, vel quod spica eius ordines habeat. Horum tria genera. Primum hexaticum vocatur eo quod spica eius sex ordines habeat; quod quidam canterinum appellant, quoniam