comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dȩmones ad in habitandũ ꝑ creaturas qͦs ñ ipsi sed
ds̃ condidit delectabilib ꝓsua diuersitate diũsis.
ñ ut animalia cibis. sed ut sp̃s signis quȩ cuiꝰq delec¬
tationi congruunt. ꝑuaria genera lapidũ. herbarũ
lignorũ. animaliũ. carminũ. rituum. Ut aut̃ illici¬
ant᷑ ab hominib priꝰ eos ipsi astutissima calliditate
seducunt. uel inspirando eoꝵ cordib uirus occultũ.
uel etiã fallacib amicituis apparendo eoꝵq paucos
discipłos suos faciunt. plurimoꝵq doctores. Neq enĩ
potuit nisi pͥmũ ipsis docentib disci qͥd qͥsq illoꝵ ap¬
petat. quid exhorreat. qͦ inuitet᷑ nomine qͦ cogatur.
unde magicȩ artes earũq artifices extiter̃. Maxime
aut̃ possident corda mortaliũ qͥ potissimũ possessione
głant᷑ cũ se tranfigurant in angłos lucis. Sunt gͦ facꝰ¬
ta eorũ plurima qͦe qͣnto magis mirabilia confitem.

Expanded text:
daemones ad inhabitandum per creaturas, quas non ipsi, sed daemones ad inhabitandum per creaturas, quas non ipsi, sed Deus condidit, delectabilibus pro sua diuersitate diuersis, non ut animalia cibis, sed ut spiritus signis, quae cuiusque delectationi congruunt, per uaria genera lapidum herbarum, lignorum animalium, carminum rituum. Ut autem inliciantur ab hominibus, prius eos ipsi astutissima calliditate seducunt, uel inspirando eorum cordibus uirus occultum uel etiam fallacibus amicitiis apparendo, eorumque paucos discipulos suos faciunt plurimorumque doctores. Neque enim potuit, nisi primum ipsis docentibus, disci quid quisque illorum adpetat, quid exhorreat, quo inuitetur nomine, quo cogatur; unde magicae artes earumque artifices exstiterunt. Maxime autem possident corda mortalium, qua potissimum possessione gloriantur, cum se transfigurant in angelos lucis. Sunt ergo facta eorum plurima, quae quanto magis mirabilia confitemur,
Abbreviated transcription (Latin):
his aut̃ miraculoꝵ locis nob̵ ad ea quȩ futura ꝑsu¬
adere uolumꝰ in credulis : satis illa sufficiunt quȩ
nos qͦq possumꝰ exꝑiri. & eoꝵ testes idoneos ñ diffi¬
cile ÷ inuenire. De isto aut̃ fano ueneris & lucerna
uerũ etiã latitudinis campus aꝑit᷑. addimꝰ enĩ ad
istã lucernã in ex tinguibilẽ & humanarũ & magi
carũ id est ꝑ homines dȩ monicarũ artiũ. & ipsoꝵ
ꝑ se ipsos dȩmonũ multa miracula. Quȩ si negare
uoluerimꝰ: eidẽ ipsi cui credimꝰ sacrarũ litterarũ ad¬
uersabim᷑ ueritati. Aut gͦ in lucerna illa mȩchanicũ
aliqͥd de lapide as besto ars humana molita. ẽ. aut
arte magica factũ. ẽ. qͦd homines illo mirarent᷑ in
tẽplo. aut demon qͥspiã sub nomine ueneris tanta
se efficatia p̃sentauit: ut hoc ibi ꝓdigiũ & appa¬
reret hominib & dutius ꝑmaneret. Illiciunt᷑ aut̃

Expanded text:
his autem miraculorum locis nobis ad ea, quae futura persuhis autem miraculorum locis nobis ad ea, quae futura persuadere incredulis uolumus, satis illa sufficiunt, quae nos quoque possumus experiri, et eorum testes idoneos non difficile est inuenire. De isto autem fano Veneris et lucerna uerum etiam latitudinis nobis campus aperitur. Addimus enim ad istam luccarum, id est per homines daemonicarum artium et ipsorum per se ipsos daemonum multa miracula; quae si negare uoluerimus, eidem ipsi cui credimus sacrarum litterarum aduersabimur ueritati. Aut ergo in lucerna illa mechanicum aliquid de lapide asbesto ars humana molita est aut arte magica factum est, quod homines illo mirarentur in templo, aut daemon quispiam sub nomine Veneris tanta se efficacia praesentauit, ut hoc ibi prodigium et appareret hominibus et diutius permaneret. Inliciuntur autem
Abbreviated transcription (Latin):
tingui. & oleo ñ feruescentẽ qͣ solet ignis accendi
fideles qͥ cũ diuina uel p̃terita uel futura mira¬
cula p̃dicamꝰ. quȩ illis exꝑienda ñ ualemꝰ osten¬
dere : rationẽ a nobis earũ flagitant rerũ. Quã
qm̃ ñ possumꝰ redde : excedunt enĩ ures m̃tis
humanȩ excistimant falsa. eẽ q̃ dicimꝰ: ipside cot
mirabilib reb qͣs uel uide possumꝰ uel uidemꝰ
debent redde rationẽ. qđ si fieri ab homine ñ pos¬
se ꝓuidint: fatendũ ẽ. eis ñ idõ aliqͥd ñ fuisse
uei ñ futurũ eẽ. qͥa ratio inde ñ potest reddi.
qͣndo qͥdẽ s̃ ista de qͥb similit̃ ñ potest. Nonitaq
pgo ꝑ plurima quȩ mandata s̃ lit teris ñ gesta atq
transacta : sed in locis qͥbq manentia qͦ si qͥs quã
ire uoluerit & potuerit. utrũ sint uera explora¬
bit. sed pauca cõmemoro.¶Agrigentinũ siciliȩ sa¬
lẽ ꝑhibent cũ fuerit ad motus igni uelut in a qͣ

Expanded text:
stingui, et oleo non feruescentem, quo solet ignis accendistingui, et oleo non feruescentem, quo solet ignis accendifideles, qui, cum diuina uel praeterita uel futura miracula praedicamus, quae illis experienda non ualemus ostendere, rationem a nobis earum flagitant rerum, quam quoniam non possumus reddere excedunt enim uires mentis humanae, existimant falsa esse quae dicimus, ipsi de tot mirabilibus rebus, quas uel uidere possumus uel uidemus, debent reddere rationem. Quod si fieri ab homine non posse peruiderint, fatendum est eis non ideo aliquid non fuisse uel non futurum esse, quia ratio inde non potest reddi. quando quidem sunt ista, de quibus similiter non potest. Non itaque pergo per plurima, quae mandata sunt litteris, non gesta adque transacta, sed in locis quibusque manentia; quo si quisquam ire uoluerit et potuerit, utrum uera sint, explorabit; sed pauca commemoro. Agrigentinum Siciliae salem perhibent, cum fuerit admotus igni, uelut in aqua
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ ñ possident. Hȩc ꝓfecto apostolica falsa senten¬
tia.ẽ: si tales pꝰ qͣnta libet tẽpora lib̾ati regnũdĩ
possidebunt. Et si in regni dĩ possessione ñ qͣm er̃
ñ sit in supplicio qͥ illo ñ fuerit constitutꝰ in regno
Qamobrẽ qͦd ait dñs iħc. hic. ẽ. panis qͥ decȩlo des

Expanded text:
Dei non possidebunt. Haec profecto apostolica falsa sententia est, si tales post quantalibet tempora liberati regnum Dei possidebunt. Et si in regni Dei possessione numquam erudius locus, ubi non sit in supplicio, qui illo non fuerit constitutus in regno. Quam ob rem quod ait Dominus Iesus: Hic est panis qui de caelo de
Abbreviated transcription (Latin):
sꝑantib nisi qͥa illis qͥ timore pęnarũ suã iustitiã uo¬
lunt instituere qͦȩ in lege ÷ ñ .ẽ. iustitia dĩ dulcis qͥa
nesciunt eã : ñ enĩ gustauer̃ eã In se nãq sꝑant: ñ in
ipso. Et idõ eis abscondit᷑ multitudo dulcedinis dĩ: qm̃
timent qͥdẽ dm̃. sed illotimore seruili qͥ ñ ÷ incaritate :
qͥa ꝑfecta caritas foras mittit timorẽ. Idõ sꝑantib in
eũ ꝑfecit dulcedinẽ suã. inspirando eis caritatẽ suã:

Expanded text:
 timore poenarum suam iustitiam uolunt constituere quae in lege est, non est iustitia Dei dulcis, quia nesciunt eam? Non enim gustauerunt eam. In se namque sperant, non in ipso, et ideo eis absconditur multitudo dulcedinis Dei; quoniam timent quidem Deum, sed illo timore seruili, qui non est in caritate, quia perfecta caritas foras mittit timorem. Ideo sperantibus in eum perficit dul
Abbreviated transcription (Latin):
inquiunt quã uis mores in meliꝰ ñ mutauerit. s int̃
ipsas elemosynas nefariȩ ac neqͥt̃ uixerit : iudiciũ
illi cũ miscłia futurũ ÷ ut aut nulla dãnatione plec¬
tatur aut pꝰ aliqͦt tẽpus siue paruũ siue ꝓlixũ ab illa
dãnatione libetur. Idõ udicẽ ipsũ uiuoꝵ atq mortu¬
orũ noluisse existimant aliud cõmemorare se. eẽ dic¬
turũ siue dextris qͥb. ẽ. uitã daturus ȩt̃nã. siue sini¬
stris qͦs et̃no supplicio dãmnaturꝰ. nisi elemosinas siue
factas siue ñ factas. Ad hoc ꝑtinere aiunt & in oratione
dñica cotidianã postulationẽ. Dimit te nobis debita
nr̃a sic̃ & nos dimittimꝰ debitorib nr̃is. Quis qͥs enĩ illi
qͥ in eũ peccauit dimittit ignoscendo peccatũ: ꝓcul
dubio elemornã facit. Quã rẽ dñs ipse sic cõm̃dauit
ut diceret. Si dimiseritis peccata hominib: dimittet
uobis & pat̾ ur̃ peccata ur̃a. Si aut̃ ñ dimiseritis ho

Expanded text:
inquiunt, quamuis mores in melius non mutauerit, sed inter ipsas suas elemosynas nefarie ac nequiter uixerit, iudicium illi cum misericordia futurum est, ut aut nulla damnatione plectatur aut post aliquod tempus siue paruum siue prolixum ab illa damnatione liberetur. Ideo iudicem ipsum uiuorum adque mortuorum noluisse existimant aliud commemorare se esse dicturum siue dextris, quibus est uitam daturus aeternam, siue sinistris, quos aeterno supplicio damnaturus, nisi elemosynas sine factas sine non factas. Ad hoc pertinere aiunt et in oratione Dominica cottidianam postulationem: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Quisquis enim illi. qui in eum peccauit, dimittit ignoscendo peccatum, procul dubio elemosynam facit. Quam rem Dominus ipse sic commendauit, ut diceret: Si enim dimiseritis peccata hominibus, dimittet uobis et pater uester peccata uestra; si au
Abbreviated transcription (Latin):
xsianũ xł̃m hab̾e in fundam̃to. qͦd fundam̃tũ nul¬
la heresis habet. a corporis eiꝰ unitate p̃cisa. Et idõ
ꝓpt̃ hoc fundam̃tũ etiã si male uitȩ fuerit catho¬
licus xłianꝰ. uelut qͥ suꝑ ȩli ficauerit ligna fęnũ. sti¬
pulã: putant eũ saluũ fieri ꝑignẽ. id ÷ pꝰ penas ig¬
nis illiꝰ libari: qͦ igne inultimo uidicio punientur.

Expanded text:
stum habere in fundamento, quod fundamentum nulla haeresis habet a corporis eius unitate praecisa; et ideo propter hoc fundamentum, etiamsi malae uitae fuerit catholicus Christianus, uelut qui superaediifcauerit ligna, fenum, stipulam, putant eum saluum fieri per ignem, id est post poenas ignis illius liberari, quo igne in ultimo iudicio punientur
Abbreviated transcription (Latin):
in aliqͥd ueritatis incurrant. Nob̾ tam̃ ista quȩ uelut
more hominũ locutꝰ . ẽ. & apłs dicendo contͣ natu¬
rã in olea in sitũ oleastrũ factũ. eẽ. participẽ pin¬
guedinis oleȩ. Et monstra. ostenta. portenta ꝓdi¬
gia nuncupant᷑. hoc monstrare debent. hoc ostende
uel p̃ostende. hoc p̃dicere qͦd facturꝰ sit ds̃. quȩ de
corporib hominũ se p̃nuntiauit. eẽ. facturũ nulla¬
impediente difficultate. nulla p̃scribente lege na¬
turȩ. Qͦ mͦ aut̃ p̃nuntiauerit : satis in libro suꝑiore
docuis se me existimo decerpendo de scripturis sc̃is
& nouis & ueterib ñ qͥdẽ om̃ia ad hoc ꝑtinentia sed

Expanded text:
in aliquid ueritatis incurrant. Nobis tamen ista, quae uelin aliquid ueritatis incurrant. Nobis tamen ista, quae uelmore hominum locutus est et apostolus dicendo contra naturam in olea insitum oleastrum factum esse participem pinguedinis oleae et monstra ostenta, portenta prodigia nuncupantur, hoc monstrare debent, hoc ostendere uel praeostendere, hoc praedicere, quod facturus sit Deus, quae de corporibus hominum se praenuntiauit eimpediente difficultate, nulla praescribente lege naturae. Quomodo autem praenuntiaverit, satis in libro superiore docuisse me existimo, decerpendo de Scripturis sanctis et novis et veteribus, non quidem omnia ad hoc pertinentia, sed
Abbreviated transcription (Latin):
fauillã m̃daci suꝑficie maturitatis includunt:
Ecce ñ erat talis. & talis . ẽ. Ecce a conditore naturarĩ
natura eiꝰ in hanc foedissimã diuersitatẽ mirabili
dõ qͦs uoluit instituere : sic ei ñ ÷ impossibile inqͥc¬
qͥd uoluerit qͣs instituit mutare naturas. Unde il¬
loꝵ qͦq miraculoꝵ multitudo siluescit: quȩ mon¬
stra. ostenta. potenta. ꝓdigia nuncupant᷑. quȩ re¬
colere & cõmemorare si uelim huiꝰ oꝑis qͥs erit finis
monstra sane dicta ꝑhibent a monstrando: qͦd aliqͥo
significando demonstrent. Et ostenta. ab ostenden¬
do. & portenta a portendendo. id ÷ p̃ostendendo:
& ꝓdigia. qͦd porro dicant. id ÷ futura p̃dicant
Sed uicłint eoꝵ coniectores qͦmͦ ex eis siue fallant᷑
siue instinctu spuũ qͥb cura. ẽ. tali pęna dignos ani¬
mos hominũ noxiȩ curiositatis reb implicare:.
etiã siuera p̃dicant. siue multa dicendo aliqͣndo

Expanded text:
fauillam mendaci superficie maturitatis includunt. fauillam mendaci superficie maturitatis includunt. Ecce non erat talis, et talis est. Ecce a conditore naturarum natura eius in hanc foedissimam diuersitatem mirabili Deo, quas voluit, instituere; sic ei non est impossibile, in quidquid voluerit, quas instituit, mutare naturas. Unde iloque miraculorum multitudo siluescit, quae monstra ostenta, portenta prodigia nuncupantur; quae recolere et commemorare si uelim, huius operis quis erit finis? Monstra sane dicta perhibent a monstrando, quod aliquid significando demonstrent, et ostenta ab ostendendo, et portenta a portendendo, id est praeostendendo, et prodigia, quod porro dicant, id est futura praedicant. Sed uiderint eorum coniectores, quo modo ex eis siue fallantur siue instinctu spirituum, quibus cura est tali poena dignos animos hominum noxiae curiositatis retibus inplicare, etiam uera praedicant, siue multa dicendo aliquando
Abbreviated transcription (Latin):
qͣndo duos ita similes reꝑimꝰ. ut eis discernendis
aut sẽꝑ aut frequent̃ erremꝰ. Sed qͦd dixi scriptũ
auarrone licet eoꝵ sit hrstoricus idẽq: doctissimꝰ.
fortasse uere factũ ñ. eẽ. credunt. Aut qͥa ñ diu
mansit aliꝰ eiusdẽ srđis cursꝰ sed redditũ .ẽ ad so¬
litũ : minꝰ isto mouebunt᷑ exemplo. Habent gͦ aliud
etiã qͦd nunc possit ostendi eisq puto deb̾e sufficere.
qͦ cõmoneant᷑ cũ aliqͥd auerterint in aliqͣ instituti
nita. ẽ. uertere atq mutare. Terra sodomoꝵ ñ fuit
utiq ut nunc. ẽ : sed iacebat similis cȩteris facie
eadẽq uel etiã uberiore foecunditate pollebat
Nã dĩ paradrso in diuinis eloqui is cõparata.ẽ. Nat
pꝰ ea quã tacta de cęlo ÷ sic̃ illoꝵ qͦq at testat᷑ hrsto¬
ria. & nunc ab eis qͥ ueniunt ad loca illa conspieit᷑
ꝓdigiosa fuligine horrori. ẽ: & poma eiꝰ in teriorẽ

Expanded text:
quando duos ita similes reperimus, ut in eis discernendis quando duos ita similes reperimus, ut in eis discernendis aut semper aut frequenter erremus. Sed quod dixi scriptum a Varrone, licet eorum sit historicus idemque doctissimus, fortasse uere factum esse non credunt; aut quia non diu mansit alius eiusdem sideris cursus, sed reditum est ad solitum, minus isto mouentur exemplo. Habent ergo aliud, quod etiam nunc possit ostendi eisque puto debere sufficere, quo commoneantur, cum aliquid aduerterint in aliqua institutinita est, uertere adque mutare. Terra Sodomorum non fuit utique ut nunc est, sed iacebat simili ceteris facie eademque uel etiam uberiore fecunditate pollebat; nam Dei paradiso in diuinis eloquiis conparata est. Haec postea quam tacta de caelo est, sicut illorum quoque adtestatur historia et nunc ab eis qui ueniunt ad loca illa conspicitur, prodigiosa fuligine horrori est et poma eius interiorem
Abbreviated transcription (Latin):
secretãq dulcedinẽ : Addunt etiã ꝓpt̃ea dixcisse a¬
postolũ. Conclusit enĩ ds̃ om̃s in infidelitate : ut om̃iũ
misereatur : qͦ significaret qͦd ab illo nemo dãnabitur.
Nec isti tam̃ qͥ hoc sentiunt hanc opinionẽ suã usq ad
libationẽ uel nullã dãnationẽ diaboli atq angłoꝵ
elꝰ extendunt. Humana qͥppe circa solos homines mo¬
uentur miscđia. & causam maxime agunt suã gene¬
ralẽ ingenꝰ humanũ qͣsi dĩ miseratione impunitatẽ
falsã suis ꝑditis morib pollicentes. ac ꝑ hoc suꝑabt̃

Expanded text:
isse apostolum: Conclusit enim Deus omnes in infidelitate, ut omnium misereatur, quo significaret, quod ab illo nemo damnabitur. Nec isti tamen, qui hoc sentiunt, hanc opinionem suam usque ad liberationem uel nullam damnationem diaboli adque angelorum eius extendunt; humana quippe circa solos homines mouentur misericordia et causam maxime agunt suam, per generalem in genus humanum quasi Dei miserationem inpunitatem falsam suis perditis moribus pollicentes
Abbreviated transcription (Latin):
infideles atq impios homines saltim longo tẽpr̃ cruciari
& pꝰ ea de malis om̃ib erui. & magis isti ꝓsedicunt. eẽ
ubi legit᷑. Nũ qͥd obliuiscet᷑ misereri ds̃. aut continebit in
beaticudine sẽpit̾na ipso udicante puniant᷑ supplicio
sẽpit̾no. Sed si uel longũ uel ꝓrsus ullũ. eẽ. ꝑmiserit :¬
ꝓfecto ut possit hoc fieri continebit in ira sua miserati¬
ones suas. qͦd eũ psalmꝰ dicit ñ. ẽẽ facturũ. Non enĩ ait.
numqͥd diu continebit mira sua miserationes suas. sed qͦo
ꝓrsus ñ continebit ostendit. Sic gͦ isti uolunt udicii dĩ
cõminationẽ ñ. eẽ m̃dacẽ qͣmuis sit neminẽ damnaturꝰ
quẽ ad modũ eiꝰ cõminationẽ qͣ dix̃ euersurũ se. ẽẽ ni¬
niuẽ ciuitatẽ. Mendacẽ ñ possumꝰ dicere : & tam̃ factũ

Expanded text:
infideles atque impios homines saltem longo tempore cruciari, infideles atque impios homines saltem longo tempore cruciari, et postea de malis omnibus erui, sed magis isti pro se dicunt esse, ubi legitur: Numquid obliviscetur misereri Deus, aut continebbeatitudine sempiterna ipso iudicante puniantur supplicio sempiterno. Sed si uel longum uel prorsus ullum esse permiserit, profecto, ut possit hoc fieri, continebit in ira sua miserationes suas, quod eum psalmus dicit non esse facturum. Non enim ait: \'Numquid diu continebit in ira sua miserationes suas? sed quod prorsus non continebit ostendit. Sic ergo isti uolunt iudicii Dei comminationem non esse mendacem, quamuis sit neminem damnaturus, quem ad modum eius comminationem, qua dixit euersurum se esse Nineuen ciuitatem, menda
Abbreviated transcription (Latin):
& agendo causã suã multo maiorẽ quã isti miscdiã
dõ tribuunt erga genꝰ humanũ. Dicunt enĩ de malis
& in fidelib hominib diuinitꝰ qͥdẽ uerũ p̃dictũ. eẽ.
sericordiã. eẽ suꝑaturã. Donabit enĩ eos inqͥunt mi¬
sericor ds̃ : p̃cib & int̃cessionib scõꝵ suoꝵ. Si enĩ ora¬
bant ꝓ illis qͣndo eos patiebant᷑ inuicos. qͣnto magis
qͣndo uidebunt eos humiles supplicesq ꝓstratos :
Neq enĩ credendũ. ẽ. aunt tunc amis suros sc̃os uis¬
cera miscđiȩ cũ fuerint plenissime ac ꝑ fectissime
sc̃itatis : ut qͥ tunc orabant ꝓinimicis suis. qͥndo &
ipsi sine peccato ñ erant. tunc ñ orent ꝓsupplicib
sius qͣndo nullũ ceꝑint hab̾e peccatũ. Aut uero ds̃
tunc eos ñ exaudiet tot & tales filios suos. qͣndom
tanta eoꝵ scĩtate nullũ inueniet orationis impe¬
dim̃tũ  Testimoniũ uͦ psalmi & illi qͥdẽ qͥ ꝑmatus

Expanded text:
 agendo causam suam multo maiorem quam isti misericordiam  agendo causam suam multo maiorem quam isti misericordiam Deo tribuunt erga humanum genus. Dicunt enim de malis et infidelibus hominibus diuinitus quidem uerum praedictum esse, it enim eos, inquiunt, misericors Deus precibus et intercessionibus sanctorum suorum. Si enim orabant pro illis, quando eos patiebantur inimicos, quanto magis quando videbunt humiles supplicesque prostratos? Neque enim credendum est, aiunt, tunc amissuros sanctos viscera misericordiae, cum fuerint plenissimae ac perfectissimae sanctitatis, ut qui tunc orabant pro inimicis suis, quando et ipsi sine peccato non erant, tunc non orent pro supplicibus suis, quando nullum coeperint habere peccatum. Aut vero Deus tunc eos non exaudiet tot et tales filios suos, quando in tanta eorum sanctitate nullum inveniet orationis impedimentum? Testimonium vero Psalmi, et illi quidem qui permittunt
Abbreviated transcription (Latin):
alit̃ istoꝵ miscđia humano errat affectu. qui homi¬
nũ illo iudicio dãnatoꝵ miserias tẽporales. om̃iũ
uͦ qͥ uel citius uel tardius lib̾ant᷑ aet̾nã felicitatẽ
putant. Quȩ sententia si ꝓpt̃ ea bona & uera qͥa mi¬
sericors. ẽ : tanto erit melior & uerior qͥnto miseri¬
cordior. Extendat᷑ gͦ ac ꝓfundat᷑ fons huiꝰ miscđiȩ
usq ad dãnatos angłos. saltim pꝰ multa atq ꝓlixi
qͣntũ libet scła lib̾andos. Cur usq ad uniuersã na
turã manat humanã ÷ & xũ ad angłicã uentũ fu¬
erit mox arescit : ñ audent tam̃ se ulteriꝰ miseran
do porrigere : & ad libationẽ qͦq ipsiꝰ diaboli ꝑ¬
uenire. Uerũ si aliqͥs audeat. uincit nẽ pe istos:
& tanto inuenit᷑ errare deformiꝰ. & contͣ recta dei¬
UIII uerba ꝑuersius. qͣnto sibi uidet᷑ sentire clem̃tius. Sus¬
rari uideant᷑ scripturas sc̃ãs. morib imꝓbandi sunt:¬

Expanded text:
aliter istorum misericordia humano errat adfectu, qui homialiter istorum misericordia humano errat adfectu, qui hominum illo iudicio damnatorum miserias temporales, omnium uero qui uel citius uel tardius liberantur aeternam felicitatem putant. Quae sententia si propterea bona et uera quia misericors est, tanto erit melior et uerior quanto misericordior. Extendatur ergo ac profundatur fons huius misericordiae usque ad damnatos angelos saltem post multa adque prolixa quantumlibturam manat humanam, et cum ad angelicam ventum fuerit, mox arescit? do porrigere et ad liberationem ipsius quoque diaboli peruenire. Verum si aliquis audeat, uincit nempe istos. Et tamen tanto inuenitur errare deformius et contra recta Dei uerba peruersius, quanto sibi uidetur sentire clementius. rari uideantur scripturas sanctas, moribus inprobandi sunt et
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ iudex dignos gehenne supplicio udicabit. uel
qͥb dã eoꝵ nolunt crede pęnã sẽpit̾nã futurã sed
post certi tẽporis metas ꝓcuiꝰq peccati qͣntitate lon¬
gioris siue breuioris eos inde existimant libandos
Q inre miscđior ꝓfecto fuit origines qͥ & ipsũ dia¬
bolũ atq angłos eiꝰ pꝰ grauiora ꝓmeritis & dutur¬
niora supplicia ex illis crutiatib eruendos &
sociandos sc̃ĩs angłis credidit. Sed illũ & ꝓpt̃ hoc a&
ꝓpt̃ alia ñ nulla. & maxime ꝓpt̃ alt̾nantes sine
cessatione beatitudines & miserias. & statutis scłoꝵ
int̃uallis abistis ad illas. atq ab illis ad istas. itus
& reditus int̃minabiles ñ immerito reꝓbauit ȩccłia.
qͥa & hoc qͦd misericor uidebat᷑ Amisit : faciendo
sc̃is ueras miserias qͥb pęnas luerent. & falsas be¬
atitudines in qͥb uerũ ac securũ hoc ÷ sine timore
certũ sẽpit̾ni boni gaudiũ ñ haberent. Longe aut̃

Expanded text:
mus iudex dignos gehennae supplicio iudicabit, uel mus iudex dignos gehennae supplicio iudicabit, uel quibusdam eorum nolunt credere poenam sempiternam futuram, sed post certi temporis metas pro cuiusque peccati quantitate longioris siue breuioris eos inde existimant liberandos. Qua in re misericordior profecto fuit Origenes, qui et ipsum diabolum adque angelos eius post grauiora pro meritis et diuturniora supplicia ex illis cruciatibus eruendos et sociandos sanctis angelis credidit. Sed illum et propter hoc et propter alia nonnulla et maxime propter alternantes sine cessatione beatitudines et miserias et statutis saeculorum interuallis ab istis ad illas adque ab illis ad istas itus ac reditus interminabiles non inmerito reprobauit ecclesia; quia et hoc, quod misericors uidebatur, amisit faciendo sanctis ueras miserias, quibus poenas luerent. et falsas beatitudines, in quibus uerum ac securum, hoc est sine timore certum, sempiterni boni gaudium non haberent. Longe autem
Abbreviated transcription (Latin):
sed magna sp̃s largitate opprimant. qͥcqͥd eis possit
carnali delectatione dñari. Plurimi uͦ p̃cepto legis
accepto cũ priꝰ uicti fuerint p̃ualentib uitiis & p̃ua¬
ricatores eiꝰ effecti. tunc ad gr̃ãm confugiunt a diu¬
uantẽ. qͣ fiant & amarius pęnitendo. & uehem̃tius
pugnando priꝰ dõ subdita atq ita carm p̃posita m̃te
uictores. Qsqͥs gͥ cupit pęnas euade sẽpit̾nas. non
solũ baptiret᷑ uerũ etiã iustificet᷑. inxp̃o: ac sic uere
transeat adiabolo ad xp̃m. Purgatorias aut̃ pęnas
nullas futuras opinetur : nisi ante illuꝰ tremendũ
aliis leuiorẽ aliis futurũ. eẽ. grauiorẽ: siue ipsuis
uis atq ardor ꝓpena digna cuiꝰq uariet᷑ siue ipse
eqͣlit̃ ardeat : siue ñ ȩqͣli molestia sentiat᷑. Nunc iã¬
cũ misericordib nr̃is agendũ ẽe. uideo & pacifice
disputandũ. qͥuel om̃ib illis hominib qͦs uis. tissi¬

Expanded text:
sed magna spiritus largitate opprimant, quidquid eis posset sed magna spiritus largitate opprimant, quidquid eis posset carnali delectatione dominari. Plurimi vero praecepto legis accepto, cum prius victi fuerint praevalentibus vitiis et praevaricatores ejus effecti, tunc ad gratiam confugiunt adjuvantem, qua fiant et amarius poenitendo, et vehementius pugnando, prius Deo subdita, atque ita carni praeposita mente uictores. Quisquis igitur cupit poenas euadere sempiternas, non solum baptizetur, uerum etiam iustificetur in Christo, ac sic uere transeat a diabolo ad Christum. Purgatorias autem poenas nullas futuras opinetur, nisi ante illud ultimum tralorum aliis leuiorem, aliis futurum esse grauiorem, siue ipsius uis adque ardor pro poena digna cuiusque uarietur, siue ipse aequaliter ardeat, sed non aequali molestia sentiatur. CAdibus nostris agendum esse uideo et pacifice disputandum, qui uel omnibus illis hominibus. quos iustissi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑare consuer̃: laboriosa difficultate suꝑant᷑. Neq
id fit ueracit̾ atq sincerit᷑. nisi uera dilectione ius¬
titiae. Haec aut̃ infide xẽi. Nã si lex iubens ad sit.
& sp̃s uiuans de sit : ꝑ ipsã ꝓhibitionẽ desidio cres¬
cente ac uincente peccati etiã reatꝰ p̃uaricationis
accidit. Non nũquã sane aꝑtissima uitia aliis uitus
uincunt᷑ occultis : quȩ putant᷑. eẽ. uirtutes. in qͥb
regnat suꝑbia. & quȩdã sibi placendi altitudoru¬
inosa. Tunc itaq uicta uitia deputanda s̃ cũ dĩ amo¬
re uincunt᷑ : quẽ nisi ds̃ ipse ñ donat. nec alit̾ nisi
ꝑ mediatorẽ dĩ & hominũ hominẽ xp̃m iħm.¬
pes fieret diuinitatis suȩ. Paucis simiaut̃ st̃ tante fe¬
licitatis : ut ab ipsa in eunte ad olescentia nulla ꝓu¬
cdãnabilia peccata cõmittant. uel in flagitus uel
in facinorib uel in nefariȩ cuiꝰquã impietatis errore:

Expanded text:
perare consuerunt, laboriosa difficultate superantur. Neque perare consuerunt, laboriosa difficultate superantur. Neque id fit ueraciter adque sinceriter nisi uerae delectatione iustitiae; haec est autem in fide Christi. Nam si lex iubens adsit et spiritus iuuans desit, per ipsam prohibitionem desiderio crescente adque uincente peccati etiam reatus praeuaricationis accedit. Nonnumquam sane apertissima uitia aliis uitiis uincuntur occultis, quae putantur esse uirtutes, in quibus regnat superbia et quaedam sibi placendi altitudo ruinosa. Tunc itaque uicta uitia deputanda sunt, cum Dei amore uincuntur, quem nisi Deus ipse non donat nec aliter nisi per mediatorem Dei et hominum, hominem pes faceret divinitatis suae. Paucissimi autem sunt tantae felicitatis, ut ab ipsa ineunte adolescentia nulla damnabilia peccata committant, vel in flagitiis, vel in facinoribus, vel in nefariae cujusquam impietatis errore,
Abbreviated transcription (Latin):
in uasa miscłiaȩ q̃sparauit ingła. ut etiã pͥma hominis
etas. id ÷ in fantia quȩ sine usu renisu subiacet carni.
& se tunda quȩ pueritia nuncupat᷑ ubi ñ dũ ratio
suscepit hanc pugnã. & ssub omib uitiosis delectati¬
onib iacet. qͥa licet iã fari ualeat & idõ infantiã.
transisse uideatur. ñ dũ in ea. ẽ. p̃cepti capax in fir¬
mitas m̃tis. si sacram̃ta mediatoris acceꝑit. etiã si¬
hanc in eis annis uitã finiat trans lata scilicet a potes
sed ne ulla qͥdẽ pꝰ mortẽ purgatoria torm̃ta patia¬
tur. Sufficit enĩ sola spiritualis regeneratio: ne post
mortẽ obsit. qͦd carnalis generatio cũ morte contra¬
xit. Cũ aut̃ uentũ fuerit ad ȩtatẽ quȩ p̃ceptũ iã ca¬
pit. & subdi potest legis imꝑio: suscipiendũ. ẽ. bellũ
contͣ uitia & gerendũ acrit̾ ne ad dã nabilia  pee¬
cata. Et qͥdẽ ñdũ uictoriarũ consuetudine roborata
s̃ : facilius uincunt᷑. & cedunt. Si aut̃ uincere atq im¬

Expanded text:
iae, quae preparavit in gloriam, ut etiam hominis etas prima, id est infantia, quae sine ullo renisu subiacet carni; et secunda, quae pueritia nuncupatur, ubi nondum ratio suscepit hanc pugnam, et ferę sub nullis vitiosis delectationibus iacet, quia licet iam fari valeat et ideo infantia transisse videatur, nondum in ea est precepti capax infirmitas mhanc in eis annis vitam finiat, translata scilicet a potestsed ne ulla quidem post mortem purgatoria tormenta patiatur. Sufficit enim sola spiritualis regeneratio, ne post mortem obsit quod carnalis generatio cum morte contraxit. Cum autem ventum fuerit ad aetatem, quae praeceptum jam capit, et subdi potest legis imperio, suscipiendum est bellum contra vitia, et gerendum acriter, ne ad damnabilia peccat. Et si quidem nondum uictoriarum consuetudine roborata sunt, facilius uincuntur et cedunt; si autem uincere adque im
Abbreviated transcription (Latin):
a se ipso. Indignũ. ẽ enĩ ut in se ñ faciat. qͥ facit in pro¬
ximũ: cũ audiat dicentẽ dm̃. diliges ꝓcimũ tuũ: tan¬
quã te ipsũ. Itẽq audiat. Miserere animȩ tuȩ : placens
dõ. hanc elemosrnã. id ÷ ut placeat dõ ñ faciens ani¬
mȩ suȩ. qͦ mͦ dignas ꝓpeccatis suis elemosynas facere
dicendus ẽ : Ad hoc enĩ & illud scriptũ. ẽ. Q malignus
.ẽ cui erit bonꝰ : orationes qͥppe ad iuuant elemosinȩ.¬

Expanded text:
a se ipso. Indignum est enim, ut in se non faciat qui facit in proa se ipso. Indignum est enim, ut in se non faciat qui facit in proximum, cum audiat dicentem Dominum, Diliges proximum tuum tanquam te ipsum . Itemque audiat, Miserere tuae animae placens Deo . Hanc eleemosynam, id est, ut Deo placeat, non faciens animae suae, quomodo dignas pro peccatis suis eleemosynas facere dicendus est? Ad hoc enim et illud scriptum est: Qui sibi malignus est, cui bonus erit ? Orationes quippe ad
Abbreviated transcription (Latin):
faria quȩq facta redimeret. Q od si absurdissimũ atq
in anissimũ .ẽ. dicere ꝓfecto siquęrat᷑ quȩ dignȩ sint
ꝓpeccatis elemosynȩ : de qͥb etiã xp̃i p̃cursor ille
dicebat. ł acite gͦ fructꝰ dignos penitentiȩ : ꝓcul
dubio ñ inuenient eas facere qͥuitã suã usq ad mor¬
tẽ cõdianoꝵ criminũ ꝑpetratione confodiunt. Pri¬
mo qͥa inauferendis reb alienis longe plura diripi¬
unt : ex qͥb ꝑ exigua pauꝑib largiendo xẽm se ad
hoc pascere existimant. ut licentiã male factoꝵ ab
illo se emusse uel cotidie potius emere credentes: se¬
curi dãnabilia tanta cõmittant. qͥsi ꝓ uno suo scelere
om̃ia sua distribuerent indigentib m̃bris xłi nisi
desisterent a talib factis habendo caritatẽ quȩ non
agit ꝑperã aliqͥd eis ꝓd. ẽẽ ñ posset. Quigͦ dignas ꝓ
sius peccatis elemosrnas facit : priꝰ eas facerẽ incipit¬

Expanded text:
faria quaeque facta redimeret. quod si absurdissimum atque faria quaeque facta redimeret. quod si absurdissimum atque insanissimum est dicere, profecto, si quaeratur quae dignae sint pro peccatis elemosynae, de quibus etiam Christi praecursor ille dicebat: Facite ergo fructus dignos paenitentiae, procul dubio non inuenientur eas facere, qui uitam suam usque ad mortem cottidianorum criminum perpetratione confodiunt: primum, quia in auferendis rebus alienis longe plura diripiunt, ex quibus perexigua pauperibus largiendo Christum se ad hoc pascere existimant, ut licentiam malefactorum ab illo se emisse uel cottidie potius emere credentes securi damnabilia tanta committant. Qui si pro uno scelere omnia sua distribuerent indigentibus membris Christi, nisi desisterent a talibus factis habendo caritatem, quae non agit perperam, aliquid eis prodesse non potest. Qui ergo dignas pro suis peccatis elemos
Abbreviated transcription (Latin):
ofatio ñ dicat᷑ : ita nullũ ÷ qͦtidianũ qͥ lecũq pec¬
catũ qͥd ꝑ illã ñ dimittat᷑. cũ dicimꝰ dimit te nobis
debita nr̃a. si qͦd seqͥt᷑ facere curemꝰ. sic̃ & nos dimit¬
timmꝰ debitorib nr̃is. Non enĩ ait dñs inqͥunt si dimi
ua peccata : sed dimittet inqͥt uob̾ peccata ur̃a qͣlia¬
eũq Ergo uel qͣntacũq sint. etiã si qͦtidie ꝑpetrent᷑
nec ab eis uita discedat in melius cõmutata: ꝑ ele¬
mosrnã ueniȩ ñ negatȩ remitti sibi posse p̃sumunt.
Sedbene qͦd isti dignas ꝓpeccatis elemosrnas cõmo¬
nent. eẽ faciendas: qm̃ si dicerent qͥlescũq elemosy¬
nas ꝓpeccatis & cotidianis & magnis & qͣntacũq
scelerũ con suetudine miscdłiã posse impetrare diui¬
nã ut ea cotidiana remissio seqͦeret᷑. uident se rem
dicere absurdã & ridiculosã. Sic enĩ cogerent᷑ fateri
fieri posse ut opulentissimꝰ homo .x. nũmulis diurnis
melemosrnas impensis. homicidia. & ad ulteria & ne¬

Expanded text:
qualecumque peccatum, quod per illam non dimittatur, cum dicimus: dimitte nobis debita nostra, si quod sequitur facere curemus: sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. non enim ait dominus, inquiunt: "si dimua peccata" sed: dimittet, inquit, uobis peccata uestra. qualiacumque ergo uel quantacumque sint, etiam cotidie si perpetrentur nec ab eis uita discedat in melius commutata, per elemosynam ueniae non negatae remitti posse praesumunt. sed bene, quod isti dignas pro peccatis elemosynas commonent esse faciendas; quoniam, si dicerent qualescumque elemosynas pro peccatis. cotidianis et magnis et quantacumque scelerum consuetudine misericordiam posse impetrare diuinam, ut ea cotidiana remissio sequeretur, uiderent se rem dicere absurdam atque ridiculam. sic enim cogerentur fateri fieri posse, ut opulentissimus homo decem nummulis diurnis in elemosynas impensis homicidia et adulteria et ne
Abbreviated transcription (Latin):
iniuste si uidicat᷑ & condẽnat᷑ iuste in eadẽ m̃sura
recipit: quã uis ñ hoc qͦd dedit. Iudicio enĩ fecit:
iudicio patit᷑ : qͣmuis fecerit cdãnatione qͦd iniqͣun
hac infirmitate moribundoꝵ sensuũ de .ẽ. ille
sensus altissimȩ purissimȩq sapientiȩ qͦ sentiri
possit qͣntũ nefas in illa pͥma p̃uaricatione cõ¬
missũ ÷. Qanto eñĩ magis homo fruebat᷑ dõ tan¬
to maiore impietate dereliqͥt dm̃: & factꝰ ÷ malo
dãnata qm̃ qͥ hoc pͥmꝰ ad misit. cũ ea quȩ in illo
fuerat radicata sua strrpe punitꝰ. ẽ : ut nullus
ab hoc iusto debitoq supplicio nisi misericordi
& indebita grã lib̾et᷑. atq ita disꝑtiat᷑ genꝰ hu¬
manũ ut in qbusdã demonstret᷑ quid ualeat mi
sericors grã. in cęteris qͥd iusta uindicta. Neq enĩ
utrũq demonstraret᷑ in om̃ib : qͥa si om̃s rema¬
nerent in pęnis iuste dãnationis: in nullo appa¬

Expanded text:
iniuste, si iudicatur et condemnatur iuste, in eadem mensura iniuste, si iudicatur et condemnatur iuste, in eadem mensura recipit, quamuis non hoc quod dedit. Iudicio enim fecit, iudicio patitur; quamuis fecerit damnatione quod iniquum hac infirmitate moribundorum sensuum deest ille sensus altissimae purissimaeque sapientiae, quo sentiri possit quantum nefas in illa prima praevaricatione commissum sit. Quanto enim magis homo fruebatur Deo, tanto majore impietate dereliquit Deum, et factus est damnata; quoniam, qui hoc primus admisit, cum ea quae in illo fuerat radicata sua stirpe punitus est, ut nullus ab hoc iusto debitoque supplicio nisi misericordi et indebita gratia liberetur adque ita dispertiatur genus humanum, ut in quibusdam demonstretur qsericors gratia, in ceteris quid iusta uindicta. neque enim utrumque demonstraretur in omnibus, quia, si omnes remanerent in poenis iustae damnationis, in nullo appa
Abbreviated transcription (Latin):
gunt. ꝓpt̾ illud qd ait iacob apłs. ludiciũ autẽ
sine miscđia. illi qͥ ñ facit miscđiã. Qui gͦ fecit in¬
qͥunt qͣmuis ñ correxerit ꝑditos mores sed nefans
ac neqͥter int̃ ipsas suas elemosrnas uixerit cũ ni¬
sericordia illi futurũ ÷ udiciũ. ut aut ñ dãnet᷑ om̃ir
aut pꝰ aliqͦd tẽpus dãnatione nouifsima lib̾et᷑. Nec
ob aliud excistimant xp̃m de sõlo dilectu atq negla¬
tu elemosrnarũ discretionẽ int̃dextros & sinis¬
tros. eẽ. faturũ. qͦrũ alios in regnũ alios in supplicũ
mit tr̃ ȩt̃nũ. Ut aut̃ cotidiana sibi opinent᷑ quȩ sa¬
cere om̃ino ñ cessant. qͣlia cũq & quantacũq sini
pedemosrnas dimitti posse peccata: orationẽ qͣm

Expanded text:
udicium autem sine misericordia illi qui non fecit misericordiam. qui ergo fecit, inquiunt, quamuis non correxerit perditos mores, sed nefarie ac nequiter inter ipsas suas elemosynas uixerit, cum misericordia illi futurum est iudicium, ut aut non damnetur omnino aut post aliquod tempus a damnatione nouissima liberetur. Nec ob aliud existimant Christum de solo dilectu adque neglectu elemosynarum discretionem inter dextros et sinistros esse facturum, quorum alios in regnum, alios in supplicium mittat aeternum. Ut autem cottidiana sibi opinentur, quae facere omnino non cessant, qualiacumque et quantacumque sint, per elemosynas dimitti posse peccata, orationem, quam
Abbreviated transcription (Latin):
t̃p̃tati s. potest aliꝰ sensꝰ idẽq electior inueniri. ut
intelligat᷑ helias cordĩ patris conuersurꝰ ad filiũ:
ñ utiq a gendo ut pat̃ diligat filiũ sed docendo qͦd
pat̃ diligat filiũ: ut & uidȩi qͥem priꝰ odant diligañ
bet ds̃ a xs̃o nr̃o: qͥa hoc putant. Fis gͦ tumc cor eiꝰ¬
conuertet᷑ ad filiũ: cũ ipsi conuerso corde didice¬
rint dilectionẽ patris in filiũ. Qed uͦ seqͥt᷑ & cor ho¬

Expanded text:
tati sunt. potest alius sensus idemque electior inueniri. ut intellegatur Helias cor Dei Patris conuersurus ad Filium: non utique agendo ut Pater diligat Filium, sed docendo quod Pater diligat Filium; ut et Iudaei, quem prius oderant, diligant bet deus a Christo nostro, quia hoc putant. eis ergo tunc cor eiconuertetur ad filium, cum ipsi conuerso corde didicerint dilectionem patris in filium. quod uero sequitur: et cor ho
Abbreviated transcription (Latin):
habentes similitudinẽ corpoꝵ. Nã & ipse homo cũ
spũ ñ corpore sit intalib uisis: ita se tam̃ tunc simi¬
lem suo corpori uidet. ut discernere om̃moñ possit.
At uͦ gehenna illa qͦd etiã stagnũ ignis & sulphuris
diccũ ẽ. corporeus erit ignis. & eruciabit corpora
cdãnatoꝵ aut & hominũ & demonũ. solida hominũ
aeria dȩmonũ aut tantũ hominũ corpora cũ sp̃itib
dȩmones autẽ sp̃s sine corporib: herentes sum̃ do pȩ

Expanded text:
habentes tamen similitudinem corporum. Nam et ipse homo cum habentes tamen similitudinem corporum. Nam et ipse homo cum spiritu, non corpore, sit in talibus uisis, ita se tamen tunc similem suo corpori uidet. ut discernere omnino non possit. At uero gehenna illa, quod etiam stagnum ignis et sulphuris dictum est, corporeus ignis erit et cruciabit corpora damnatorum, aut et hominum et daemonum, solida hominum, aeria daemonum, aut tantum hominum corpora cum spiritibus, daemones autem spiritus sine corporibus haerent
Abbreviated transcription (Latin):
bunt eoꝵ iunctura inspirent᷑. & animalia fiant
quȩ constent sp̃u & corpore : sed ut dixi miris & in¬
effabilib modis. ad herendo accipientes & ex igni
b penã. ñ dantes ignib uitam: quia & iste aliꝰ mo¬
dus qͦ corporib ad herent sp̃s & animalia fiuint. om¬
nino mirꝰ.ẽ. nec conp̃hendi ab homine potest: &¬
hoc ipse homo. ẽ. Dicerẽ qͥdẽ sic arsuros sine ullo
suo corpore sp̃s. Sic̃ ardebat apud inferos ille diues
qͣndo dicebat crutior in hac flãma: nisi conuenient̃
respondi cernerẽ talẽ fuisse illã flãmã qͣles oculi
qͦs leuauit & latarũ uidit : qͥlis ling cui humorẽ
exiguũ desidauit in fundi: qͣlis digitꝰ lazaride qͦ
id fieri sibi postulauit. ubi tam̃ erant sine corporib
animȩ. Sic gͦ in corporalis & illa flãma qͣ ex arsit :¬
& illagut tula quã poposcit. qͣlia s̃ etiã iuisa dor¬
mientiũ. siue in ex tasi cernentiũ res in corporales :

Expanded text:
bunt, eorum junctura inspirentur, et animalia fiant, bunt, eorum junctura inspirentur, et animalia fiant, quae constent spiritu et corpore; sed, ut dixi, miris et ineffabilibus modis adhaerendo, accipbus poenam, non dantes ignibus uitam; quia et iste alius modus, quo corporibus adhaerent spiritus et animalia fiunt, omnino mirus est nec conprehendi ab homine potest, et hoc ipse homo est. Dicerem quidem sic arsuros sine ullo suo corpore spiritus, sicut ardebat aput inferos ille diues, quando dicebat: Crucior in hac flamma, nisi conuenienter responderi cernerem talem fuisse illam flammam, quales oculi quos leuauit et Lazarum uidit, qualis lingua cui umorem exiguum desiderauit infundi, qualis digitus Laxari de quo id sibi fieri postulauit; ubi tamen erant sine corporibus animae. Sic ergo incorporalis et illa flamma qua exarsit et illa guttula quam poposcit, qualia sunt etiam uisa dormientium siue in ecstasi cernentium res incorporales,
Abbreviated transcription (Latin):
te ame maledicti in ignẽ ȩt̃nũ qͥ paratꝰ ÷ diabolo &
angłis eiꝰ : nisi qͥa s̃ quȩdã sua etiã dȩmonib corpore.
sicut doctis hominib uisũ. ẽ. ex isto aere crasso atq
humido. cuiꝰ impulsus uento flante sentit᷑. Qͦd genꝰ
elem̃ti si nichil igne ꝑpeti posset. ñ ureret ferue fac¬
tus inbalneis. Ut enĩ urat prior urit: facitq qͦd pa¬
titur. Si aut̃ qͥsquã nulla habe corpora demones as seue¬
rat : ñ . ẽ. de hac re aut laborandũ oꝑosa inqͥsitione. aut
contentiosa disputione certandũ. Cur enĩ ñ dicamus
qͣmuis miris tam̃ ueris modis. etiã sp̃s incorporeos
posse pęna corporalis ignis affligi. si sp̃s hominũ etiã
ipsi in corporei. & nunc potuer̃ includi corporalib
m̃bris. & tunc poter̃ corpoꝵ suoꝵ uinculis in solubi¬
lit̃ alligari : Ad herebunt gͦ si eis nulla s̃ corpora
sp̃s dȩmonũ. immo sp̃s dȩmones licet in corꝑei cor¬
poreis ignib cruciandi. ñ ut ignes ipsi qͥb: adhere¬

Expanded text:
ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis eius. Nisi quia sunt quaedam sua etiam daemonibus corpora, sicut doctis hominibus uisum est, ex isto aere crasso adque umido, cuius inpulsus uento flante sentitur. Quod genus elementi si nihil igne perpeti posset, non ureret feruefactus in balneis. Ut enim urat, prior uritur facitque cum patitur. Si autem quisquam nulla habere corpora daemones adseuerat, non est de hac re aut laborandum operosa inquisitione aut conquamvis miris, tamen veris modis, etiam spiritus incorporeos posse poena corporalis ignis affligi, si spiritus hominum, etiam ipsi profecto incorporei, et nunc potuerunt includi corporalibus membris, et tunc poterunt corporum suorum vinculis insolubiliter alligari. Adhaerebunt ergo, si eis nulla sunt corpora, spiritus daemonum, imo spiritus daemones, licet incorporei, corporeis ignibus cruciandi : non ut ignes ipsi, quibus adhaere
Abbreviated transcription (Latin):
nesciens ꝓpħat qͦdã mͦ. Solũ qͣndonatꝰ ⁊ fer̃ risisse
⁊ oroastrẽ. Nec ei boni aliqͥd monstruosus risus ille
portendit. Nã magicarũ artiũ fuisse ꝑhibet᷑ inuen¬
cor: quȩ qͥdẽ illi nec ad p̃sentis uitȩ uanã felicitatẽ
cont᷑ suos inimicos ꝓꝰ eẽ. potuer̃. Anino qͥppe rege
assrrioꝵ cũ. eẽt. ille bactrianoꝵ bello suꝑatꝰ. ẽ. Prors
qͦd scriptũ . ẽ. graue uigũ suꝑ filios adã adie exitꝰ
de uentre matris illoꝵ usq in diẽ sepulture in ma
om̃iũ: usq ad eo impleri necesse. ẽ. ut ipsi paruuli
ꝑlauachrũ regenerationis aboriginalis peccati
qͦ solo tenebant᷑ uinculo iã soluti. mala multa. pati¬
entes ñ nulli & incursus sp̃uũ malignorũ aliqͣndo
patiant᷑. Quȩ qͥdẽ passio absit ut eis obsit : si hanc
uitã in illa ȩtatȩ etiã ipsa passione in grauescente
& animã de corpore ex cludente finierint Uerũ¬

Expanded text:
nesciens prophetat quodam modo. Solum, quando natus est. ferunt risisse nesciens prophetat quodam modo. Solum, quando natus est. ferunt risisse Zoroastrem, nec ei boni aliquid monstruosus risus ille portendit. Nam magicarum artium fuisse perhibetur inuentor; quae quidem illi nec ad praesentis uitae uanam felicitatem contra suos inimicos prodesse potuerunt; a Nino quippe rege Assyriorum. cum esset ipse Bactrianorum, bello superatus est. Prorsus quod scriptum est: Graue iugum super filios Adam a die exitus de uentre matriomnium , usque adeo impleri necesse est, ut ipsi parvuli per lavacrum regenerationis ab originalis peccati, quo solo tenebantur, vinculo jam soluti, mala multa patientes, nonnulli et incursus spirituum malignorum aliquando patiantur. Quae quidem passio absit ut eis obsit, si hanc vitam in illa aetate, etiam ipsa passione ingravescente et animam de corpore excludente, finierint. CAPU
Abbreviated transcription (Latin):
luunt. łuisse tam̃ aliqͦs qͥ usq ad decrepitã senec¬
cutẽ ne breuissimã qͥdẽ ac leuissimã febriculã sen¬
serint qͥ etãq duxerint uitã: & ipsi nouimꝰ & audiui¬
mꝰ. quãquã uita ipsa mortaliũ tota pęna sit : quia
tota tẽptatio.ẽ. sic̃ sacrȩ litterȩ ꝑsonant. ubi scrip¬
tũ .ẽ. Nũ qͥd ñ tẽptatio ÷ uita humana suꝑ trã: Non
eñi parua pęna . ẽ. ipsa in sipientia uel imꝑitia quȩ
usq ad eo fugienda merito uidicat᷑. ut ꝑpęnas do¬
lorib plenas pueri cogant᷑ quęq artifitia uel lit¬
teras discere. ipsũq discere ad qͦd pęnis adigunt᷑
tã penale ÷ eis. ut ñ nũ quã ipsas pęnas ꝑ qͦs cõpel¬
lunt᷑ discere malint ferre qͣm discere. Quis aũt ñ
exhorreat & mori eligat si ei ꝓponat᷑ aut morᷤ ꝑ¬
petienda. aut rursus in fantia : Quȩ qͥdẽ qͦd ñ arisu
sed a fletu ordit᷑ hanc lucẽ. qͥd maloꝵ ingressa sit

Expanded text:
 usque ad decrepitam senectutem ne leuissimam quidem febriculam senserint quietamque duxerint uitam, et ipsi nouimus et audiuimus; quamquam uita ipsa mortalium tota poena sit, quia tota tentatio est, sicut sacrae litterae personant, ubi scriptum est: Numquid non tentatio est uita humana super terram? Non enim parua poena est ipsa insipientia uel inperitia, quae usque adeo fugienda merito iudicatur, ut per poenas doloribus plenas pueri cogantur quaeque artificia uel litteras discere; ipsumque discere, ad quod poenis adiguntur, tam poenale est eis, ut nonnumquam ipsas poenas, per quas conpelluntur discere, malint ferre quam discere. Quis autem non exhorreat et mori eligat, si ei proponatur aut mors perpetienda aut rursus infantia? Quae quidem quod non a risu, sed a fletu orditur hanc lucem, quid malorum ingressa sit
Abbreviated transcription (Latin):
sine dolorib uiuunt. Suȩ qͥppe naturȩ conue¬
nientib uegetant᷑ illis ñ cruciant᷑ elem̃tis: qͣsi
ñ incredibiliꝰ sit uegetari quã cruciari talib
rebus. Mirabile ÷ enĩ dolere in ignib & tam̃
uiuere : sed mirabiliꝰ uiuere inignib nec dole¬
Et hoc unde scimꝰ : Nam de corporib: qͥs cercꝰ ÷ dȩ¬
monũ. utrũ in eis doleant qͣndo se affligi magnis
cruciatib confitent᷑ : Qͦd si respondet᷑ t̃renũ cor¬
pus solidũ scilicet atq conspicuũ nullũ. eẽ: atq¬

Expanded text:
sine doloribus uiuunt. suae quippe naturae conuesine doloribus uiuunt. suae quippe naturae conuenientibus uegetantur illis, non cruciantur elementis; quasi non incredibilius sit uegetari quam cruciari talibus rebus. mirabile est enim dolere in ignibus et tamen uiuere, sed mirabilius uiuere in ignibus nec doleet hoc unde scimus? Nam de corporibus quis certus est daemonum, utrum in eis doleant quando se affligi magnis cruciatibus confitentur? Quod si respondetur, terrenum corpus, solidum scilicet atque conspicuum nullum e
Abbreviated transcription (Latin):
nerint ciuitates q̃rũ una
.ẽ dĩ altera diabobi: cuiꝰ
modi suppliciũ sit futu¬
rũ diaboli & om̃iũ ad
eũ ꝑtinentiũ in hoc libro nobis qͣntũ ope diuna
ualebimꝰ diligentiꝰ disputandũ. ẽ. Idõ aut̃ hunc
tenere odine malui: ut pꝰ ea disserã de felicitate
scõrũ qm̃ utrũq cũ corporib erit: & in credibi¬
lius uidet᷑. eẽ in ȩt̾nis corpora durare cruciatib
quã sine dolore ullo in ȩt̾na beatitudine ꝑ ma¬
nere. Ac ꝑ hoc cũ illã penã ñ deb̾e. eẽ. incredibilẽ
demonstrauero: ad uiuabit me plurimũ. ut
multo faciliꝰ om̃i carens molestia immortalitas
corporũ in scĩs futura credat᷑. Nec adiuinis
ordo iste abhorret eloqͥis : ubi aliqͣndo qͥdẽ bo¬
norsĩ beatitudo priꝰ ponit᷑. ut . ẽ. illud qͥ bona
fecer̃ in resurrectionẽ uitȩ. qͥ aut̃ mala eger̃ in
resurrectionẽ uidicu. Sed aliqͥndo & posterius.
ut est mittet filius hominis angłos suos & col¬

Expanded text:
na Dei, altera diaboli, cuius modi supplicium sit futurum diaboli et omnium ad eum pertinentium. in hoc libro nobis, quantum ope diuina ualebimus, diligentius disputandum est. Ideo autem hunc tenere ordinem malui, ut postea disseram de felicitate sanctorum, quoniam utrumque cum corporibus erit et incredibilius uidetur esse in aeternis corpora durare cruciatibus quam sine dolore ullo in aeterna beatitudine permanere; ac per hoc cum illam poenam non debere esse incredibilem demonstrauero, adiuuabit me pluri- u mum, ut multo facilius omni carens molestia inmortalitas corporum in sanctis futura credatur. Nec a diuinis ordo iste abhorret eloquiis, ubi aliquando quidem bonorum beatitudo prius ponitur, ut est illud: Qui bona fecerunt, in resurrectionem uitae; qui autem mala egerunt, in resurrectionem iudicii; sed aliquando et posterius, ut est: Mittet filius hominis angelos suos, et col