comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uiuiis gratiam quȩrere.Qui si reputauerint ꝗb
ego temporibus adeptus sum: et quales uiri idem
assequi nequiuerint. et postea quȩ genera homi¬
num insenatum peruenerint. profecto estima¬
bunt me magis merito quam ignauia iudicium
animi mei mutauisse. maius q comodum ex ocio
meo: ꝙͣ exaliorum negociis rei p. uenturum. Na
sepc ego audiui R. maximũ. p. scipionem pret̾ea
ciuitatis nostrȩ preclaros uiros solitosita dicere cũ
maiorum imagines in tuerent᷑: uchementissime
sibi animum incendi ad uirtutem. Scilicet non cę¬
ram illam neq figuram tantam uim ĩ se habere
s memoria rerum gestarum eam flamam egregiis
uiris ĩ pectore crescerc: neq prius sedari q uirtus
eorum famam atq gloriam adęquauerit. At cõ¬
tra quis omnium est his moribus qui non diui¬
tiis et sumptibus. non probitate neq industria
cum maiorib suis contendat: Etiam homines

Expanded text:
viviis gratiam quaerere. Qui si reputauerint, et quibus viviis gratiam quaerere. Qui si reputauerint, et quibus ego temporibus magistratus adeptus sum et quales viri idem assequi nequiverint et postea quae genera hominum in senatum pervenerint, profecto existimabunt me magis merito quam ignavia iudicium animi mei mutavisse maiusque commodum ex otio meo quam ex aliorum negotiis rei publicae venturum. Nam saepe ego audivi Q. Maximum, P. Scipionem, praeterea civitatis nostrae praeclaros viros solitos ita dicere, cum maiorum imagines intuerentur, vehementissime sibi animum ad virtutem accendi. scilicet non ceram illam neque figuram tantam vim in sese habere, sed memoria rerum gestarum eam flammam egregiis viris in pectore crescere neque prius sedari, quam virtus eorum famam atque gloriam adaequaverit. at contra quis est omnium his moribus, quin divitiis et sumptibus, non probitate neque industria cum maioribus suis contendat? etiam homines
Abbreviated transcription (Latin):
tur. quoniam neq uirtuti honos datur neq illi
quibus ꝑ fraudes ius fuit utiq ruti: aut eo magis
honesti sunt.Nam ui quide regere patriam aut
parentes quãqua et possis et corrigas delicta. ta¬
men ĩportunum est. cum prȩẜtim omnes rerũ
mutationes cȩdem fugam aliaq hostilia porten¬
dant. Frustra aut niti: neq aliud se fangando ni¬
si odium quęrere extremȩ dementie est. nisi for¬
te quem ĩ honesta et perniciosa libido tenet potẽ¬
tiȩ paucorum decus atq libertatem suam gratifi¬
cari Ceteru ex aliis negociis que in genio exercen¬
tur in primis magno usui est memoria rerum ge¬
dixere prȩtercundum puto. simul ne per insolẽ¬
tiam quis existimei memet meum studium lau¬
dando extollere. Atq ego credo fore qui quia de¬
creui procul a re.p. etatem agere tanto: tamq: Ø¬
utili labori meo nomen inertiȩ ĩponant. Certe qb
maxima industria uidetur salutare plebem et con¬

Expanded text:
tur, quoniam neque virtuti honor datur neque illi, tur, quoniam neque virtuti honor datur neque illi, quibus per fraudem iis fuit uti, tuti aut eo magis honesti sunt. Nam vi quidem regere patriam aut parentis, quamquam et possis et delicta corrigas, tamen importunum est, cum praesertim omnes rerum mutationes caedem, fugam aliaque hostilia portendant. Frustra autem niti neque aliud se fatigando nisi odium quaerere extremae dementiae est; nisi forte quem inhonesta et perniciosa libido tenet potentiae paucorum decus atque libertatem suam gratificari. Ceterum ex aliis negotiis, quae ingenio exercentur, in primis magno usui est memoria rerum gedixere, praetereundum puto, simul ne per insolentiam quis existimet memet studium meum laudando extollere. Atque ego credo fore qui, quia decrevi procul a re publica aetatem agere, tanto tamque utili labori meo nomen inertiae imponant, certe quibus maxima industria videtur salutare plebem et con
Abbreviated transcription (Latin):
tudinis procederent ubi pro mortalibus gloria eterni
fierent. nam uti genꝰ hominum compositum ex
corpore & anima est ita res cuncte studiaq nostra
omnia corporis alia alia animi natura sequuntũ
Igitur prȩclara facies magͤ diuitiȩ ad hoc uis corpo¬
ris & alia huiuscemodi omnia breui dilabuntur.
At ingenii ęgregia facinora sicuti anima ĩmortalia
sunt. Postremo corporis et fortunȩ bonorum ut
initium sic & finis est. Omnia orta occidunt etau¬
cta senescunt. Animus in corruptus ȩternus rectoͬ
humani generis agit & habet cuncta. ac neq ip̃e
qui dediti corporis gaudiis per luxum atq igna¬
uiam ȩtatem agunt. Cȩteru ingenium quox
neq melius neq amplius aliud in natura morta¬
lium est in cultu atq secordia torpescere sinũt.
cum prȩsertim tam multę uarieq sunt artes aĩ
quibus sũma claritudo paratur. Uerum ex his
magistratus & imperia postremo omnis cura re
rum minime mihi hac tempestate cupienda uidẽ¬

Expanded text:
tudinis procederent, ubi pro mortalibus gloria aeterni fierent. Nam uti genus hominum compositum ex corpore et anima est, ita res cuncta studiaque omnia nostra corporis alia, alia animi naturam secuntur. Igitur praeclara facies, magnae divitiae, ad hoc vis corporis et alia omnia huiusce modi brevi dilabuntur; at ingeni egregia facinora sicuti anima immortalia sunt. Postremo corporis et fortunae bonorum ut initium sic finis est, omniaque orta occidunt et aucta senescunt: animus incorruptus, aeternus, rector humani generis agit atque habet cuncta neque ipse habqui, dediti corporis gaudiis, per luxum et ignaviam aetatem agunt, ceterum ingenium, quo neque melius neque amplius aliud in natura mortalium est, incultu atque socordia torpescere sinunt, cum praesertim tam multae variaeque sint artes animi, quibus summa claritudo paratur. Verum ex iis magistratus et imperia, postremo omnis cura rerum publicarum minime mihi hac tempestate cupienda viden
Abbreviated transcription (Latin):
.c. quominus nouum consilius capiamus ĩprimis
magnam puto.profecto uirtus atq sapientia maior¬
ĩ illis fuit qui exparuis opib tantum imperium ⁊¬
fecere qͣ ĩnobis qui ea bene parta uix retinemus.
Placet igit᷑ eos dimiiti & exercitum Catiline augẽi
minimẽ. Sed ita censeo publicandas eorum pecu¬
nias: ipsos in uinculis habendos ꝑ municipia quȩ
maxĩe opibus ualent: neu quis de his postea ad se¬
natum referat ne ue cum ppło agat.Qui aliter
fecerit sciat senatum existimare eum contrar. p.
et salutez omnium facturus. Postq cesar dicen¬
di finez fecit. ceteri uerbo alius alii uarie assentie¬
bant. At .M. portius cato rogatus sententiam a¬

Expanded text:
res conscripti, quo minus novum consilium capiamus, in primis res conscripti, quo minus novum consilium capiamus, in primis magnam puto. Profecto virtus atque sapientia maior illis fuit, qui ex parvis opibus tantum imperium fecere, quam in nobis, qui ea bene parta vix retinemus. Placet igitur eos dimitti et augeri exercitum Catilinae? Minume. Sed ita censeo: publicandas eorum pecunias, ipsos in vinculis habendos per municipia, quae maxume opibus valent; neu quis de iis postea ad senatum referat neve cum populo agat; qui aliter fecerit, senatum existumare eum contra rem publicam et salutem omnium facturum." Postquam Caesar dicundi finem fecit, ceteri verbo alius alii varie adsentiebantur. At M. Porcius Cato rogatus sententiam
Abbreviated transcription (Latin):
tempore. alioq consule cui itez exercitus ppli romãi¬
in manu sit falsum aliquid pro uero credi: uͥ hoc exẽ¬
plo psenatus de cretuz consul gladiuz eduxerit.Quis
illi finem statuet: aui quis moderabit᷑: maiores no¬
neq illis supbia obstabat quominus aliena institu
ta si modo probra erant imitarent᷑. arma atq tela
militaria a samnitib insignia magistratuum a tu¬
scis: płaq sumpserunt.postremo quod ubiq: apud¬
socios apud hostes idoneum uidebat cus sumostu¬
dio domi exequebant. Imitari bonos q in uiderex
bonis malebant. s eodez illo tempore greciȩ more
imitari. uerberib animaduertebãt inciues. De con
dẽnatis sũmu suppliciu sumebant. Postꝙ res .p.
adoleuit & multitudine ciuiu factiones ualue̾ cir¬
cũuenire ĩ nocentes & alia huiusce modi fieri cepere
tum lex portia alicq leges parate sunt:quibus legi¬
bus exilium dãnatis ꝑm̃issus ẽ. Hanc ego causam .p.

Expanded text:
tempore, alio consule, quoi item exercitus tempore, alio consule, quoi item exercitus in manu sit, falsum aliquid pro vero credi. ubi hoc exemplo per senatus decretum consul gladium eduxerit, quis illi finem statuet aut quis moderabitur? Maiores nont, neque superbia obstabat quta, si modo proba erant, imitarentur. Arma atque tela militaria ab Samnitibus, insignia magistratuum ab Tuscis pleraque sumpserunt. Postremo, quod ubiqsocios aut hostis idoneum videbatur, cum summo studio domi exequebantur: imitari quam invidere bonis malebant. sed eodem illo tempore Graeciae morem imitati verbdemnatis summum supplicium sumebant. Postquam res publica adolevit et multitudine civium factiones valuere, circumveniri innocentes, alia huiusce modi fieri coepere, tum lex Porcia aliaeque leges paratae sunt, quibus legibus exsilium damnatis permissum est. Hanc ego causam, pat
Abbreviated transcription (Latin):
gnis & idoneis ad ĩdignos & non idoneos transfert.
Lacedemoni deuictis atheniensib xxx uiros impo
latim licentia creuit iuxta bonos & malos libidi no¬
se interficere. ceteros metu terrere. ita ciuitas ẜuitu¬
te oppressa stultȩ leticie graues penas edidit. nostra
memoria uictor Sylla cum damasipum et alios hu¬
quis non factum cius laudabat. homines scelestos
& factiosos qui seditionibus.r.p. exagitauerani merito
necatos aiebant. S ea res magnȩ cladis initium fuit.
nam uti quisq: domuz aut uillam. postremo uas ⁊¬
aut uestimentum alicuius concupiuerat dabat ope¬
ram uti is ĩ proscriptorum numero esset.Ita illi
quibus damasipi mores leticia fuerat paulo postx
ipsi trahebant admortez neq: prius finis iugulandi
fuit.ꝙ sylla omnes suos diuitiis expleuit. Atq ego ħ
non ĩ.M.tul. neq his temporib uercor: s intam ma¬
gna ciuitate multa et uaria ingenia sunt. potestalio

Expanded text:
gnis et idoneis ad indignos et non idoneos transfertur. gnis et idoneis ad indignos et non idoneos transfertur. Lacedaemonii devictis Atheniensibus triginta viros inposlatim licentia crevit, iuxta bonos et malos lubidinose interficere, ceteros metu terrere: ita civitas servitute oppressa stultae laetitiae gravis poenas dedit. nostra memoria victor Sulla quom Damasippum et alios equis non factum eius laudabat? homines scelestos et factiosos, qui seditionibus rem publicam exagitaverant, merito necatos aiebant. sed ea res magnae initium cladis fuit. nam uti quisque domum aut villam, postremo vas aut vestimentum aliquoius concupiverat, dabat operam, uti is in proscriptorum numero esset. ita illi, quibus Damasippi mors laetitiae fuerat, paulo post ipsi trahebantur, neque prius finis iugulandi fuit, quam Sulla omnis suos divitiis explevit. atque ego haec non in M. Tullio neque his temporibus vereor, sed in magna civitate multa et varia ingenia sunt. potest alio
Abbreviated transcription (Latin):
lis tanta prȩsidia sint sarmis. De pena possum
equides dicere id qđ res habet in luctu: atq mise¬
riis mortez erũnarum requiez non cruciatum ee
Eãcuncta mortalium mala dissoluere. ultra neq i
cure neq gaudio locum esse s per deos ĩ mortales
quã obrem insententiam non addidisti. uti prius
uerberibus in cos animadũterent. an quia lex por¬
tia uetai.an alie leges. Item de condemnatis ciuib
non animam eripi: s exilium ꝑmitti iubent an
quia grauius est uerberari ꝙ necari. Quid auter
acerbum aut nimus graue est ĩ homines tanti fa¬
cinoris cõuictos: sin quia leuius est: quid conueit
in minori negocio lege timere cum eam ĩ maiori
neglexeris. Et enim quis reprehendet qd ĩparici¬
libido gentibus moderat. Ilł merito accidet ꝗcqd
considerate.omnia mala exempla in bonis mitiis
orta sunt: s ubi imperium ad ingratos ciues aut
minus bonos perueit nouu illud exemplum adi¬

Expanded text:
lis tanta praesidia sint in armis. de poena possum lis tanta praesidia sint in armis. de poena possum equidem dicere, id quod res habet, in luctu atque miseriis mortem aerumnarum requiem, non cruciatum esse; eam cuncta mortalium mala dissolvere; ultra neque curae neque gaudio locum esse. sed, per deos inmortalis, quam ob rem in sententiam non addidisti, uti prius verberibus in eos animadvorteretur? an quia lex Porcia vetat? at aliae leges item condemnatis civibus non animam eripi, sed exilium permitti iubent. an quia gravius est verberari quam necari? quid autem acerbum aut nimis grave est in homines tanti facinoris convictos? sin quia levius est, qui convenit in minore negotio legem timere, quon eam in maiore neglexeris? At enim quis reprehendet quod in parricilubido gentibus moderatur. illis merito accidet quicquid considerate. omnia mala exempla ex rebus bonis orta sunt. sed ubi imperium ad ignaros eius aut minus bonos pervenit, novom illud exemplum ab di
Abbreviated transcription (Latin):
les nouere ita in maxĩa fortuna minima licentia
est. neq studere: neq odisse: s minime irasci de¬
cet: que apud alios iracundia dicitur ea imperio
superbia atq crudelitas appellat᷑. Equides ego x
facinora illoru esse: s pleriq mortales postrema me¬
minere. & in omnib impiis sceleribus eoru obli¬
ti de pena dixerunt.s ea paulo seuior fuit. Deciuz
syllanum uirum forte atq: strenuu certe scioa
quȩ dixerit studio x .p. dixisse: neq illum ĩtanta
re gratia aut inimicicias exercere.eos mores eãq:
modestia uiri cognoui.ueru sententia cius mi¬
hi non crudelis uidet᷑. Quid eĩ intales homines
crudele fieri potest:s aliena a re p. nr̃a uidetur.
nam profecto aut metus: aut iniuria te subegit o
syllane consulem designatum genus pene nouũ
decernẽ. de timore est superuacaneu disserere
cum presertim diligentia clarissimi uiri consu¬

Expanded text:
les novere. ita in maxuma fortuna minuma licentia les novere. ita in maxuma fortuna minuma licentia est; neque studere neque odisse, sed minume irasci decet; quae apud alios iracundia dicitur, ea in imperio superbia atque crudelitas appellatur. equidem ego sfacinora illorum esse. sed plerique mortales postrema meminere et in hominibus inpiis sceleris eorum obliti de poena disserunt, si ea paulo severior fuit. D. Silanum, virum fortem atque strenuom, certo scio quae dixerit studio rei publicae dixisse, neque illum in tanta re gratiam aut inimicitias exercere: eos mores eamque modestiam viri cognovi. verum sententia eius mihi non crudelis — quid enim in talis homines crudele fieri potest? — sed aliena a re publica nostra videtur. nam profecto aut metus aut iniuria te subegit, Silane, consulem designatum genus poenae novom decernere. de timore supervacuaneum est disserere, quom praesertim diligentia clarissumi viri consu
Abbreviated transcription (Latin):
consiliu approbo sin magnitudo sceleris eorum
ingenia exuperat his utendur censeo que legibus
compta sunt. pleriq eorum qui ante me sententi¬
as dixerunt composite atq magnifice casu r p.
ciderent enu̾auere.Rapi uirgines:pueros diuelli
lib̾os aparentu complexu. matres faĩł pati quȩ
uictorib collibuiss. fana atq domos spoliari ce.¬
dem incendia fieri. postremo armis cadaueribus
cruore atq luctu omnia compleri. s per deos ĩ mõ¬
tales quo illa oratio ꝑtinuit an uti uos ĩfestos cõ¬
iurationi faceret s. quẽ res tanta & tam atrore nõ
pmouit eum oratio accensa. non ita est.neq cuiꝙ
mortalium iniuriȩ suȩ ꝑuȩ uident̃. multi eas gra¬
uius ȩquo habuere. Galia aliis licentia esto p.c.
cundia deliquẽ pauci sciunt. Fama atq fortuna
eorum pares sunt.qui magno imperio prȩditi ĩ
excelso ctatez agunt: Eorum facta cuncti morta¬

Expanded text:
consilium adprobo; sin magnitudo sceleris omnium consilium adprobo; sin magnitudo sceleris omnium ingenia exuperat, his utendum censeo, quae legibus conparata sunt. Plerique eorum, qui ante me sententias dixerunt, conposite atque magnifice casum rei pciderent, enumeravere: rapi virgines, pueros; divelli liberos a parentum conplexu; matres familiarum pati quae victoribus conlubuissent; fana atque domos spoliari; caedem, incendia fieri; postremo armis, cadaveribus, cruore atque luctu omnia conpleri. sed, per deos inmortalis, quo illa oratio pertinuit? an uti vos infestos coniurationi faceret? scilicet, quem res tanta et tam atrox non permovit, eum oratio accendet. non ita est, neque quoiquam mortalium iniuriae suae parvae videntur, multi eas gravius aequo habuere. sed alia aliis licentia est, patrecundia deliquere, pauci sciunt, fama atque fortuna eorum pares sunt; qui magno imperio praediti in excelso aetatem agunt, eorum facta cuncti morta
Abbreviated transcription (Latin):
Mnes homines o patres conscripti qui de
mus ueru prouidet ubi illa officiunt: neq quis¬
q hominum libidini simul & usui paruit. ubi
intenderis ingenium ualet silibido possidet ea e¬
dnãtur animus nihil ualet. Magna mihi copia
mĩa impulsi male consuluerint: Gea malo dicẽ q̃ maioreᷤᷤ
nr̃i contra libidinez animi sui rectȩ atq ordine fecẽ
Bello macedonico qd cum rege persie gessimus ro¬
ꝙͣ bello confecto de rodiis consultu ẽ maiores no¬
stri nequis diuitiaru magisq ĩ iuriȩ causa bellũ
ĩceptum esse diceret impunitos eos dimiserunt
Itez bellis omnibus punicis cuz sepe carthaginenses
ĩ pace & ꝑ inducias multa nefaria facinora fecissẽt
nũꝙͣ ipsi talia ꝑ occasione fecere. magis qđ se di¬¬
uos ualeat .P. lentuli & ceteroꝵ scelus q uestra digͥ¬
tas: neu magis ire uestrȩ qͣ famȩ consulatis. Nam
si digna pena profactis eorum reperiret nouum

Expanded text:
'Omnis homines, patres conscripti, qui de 'Omnis homines, patres conscripti, qui de mus verum providet, ubi illa officiunt, neque quisquam omnium lubidini simul et usui paruit. ubi intenderis ingenium, valet; si lubido possidet, ea dominatur, animus nihil valet. magna mihi copia misericordia inpulsi male consuluerint. sed ea malo dicere, quae maiores nostri contra lubidinem animi sui recte atque ordine fecere. bello Macedonico, quod cum rege Perse gessimus, Rhotquam bello confecto de Rhodiis consultum est, maiores nostri, ne quis divitiarum magis quam iniuriae causa bellum inceptum diceret, inpunitos eos dimisere. item bellis Punicis omnibus, quom saepe Carthaginienses et in pace et per indutias multa nefaria facinora fecissent, numquam ipsi per occasionem talia fecere: magis quid se divos valeat P. Lentuli et ceterorum scelus quam vostra dignitas, neu magis irae vostrae quam famae consulatis. nam si digna poena pro factis eorum reperitur, novom
Abbreviated transcription (Latin):
atq seruitia in uicis ad eum eripiendum sollicitabãt
partim exquirebant duces multitudinum qui prȩ
cior.p. uexare soliti erant.Ceregus aũt per nuncios
familiam suam atq liberos sũos electos & exercita¬
tos orabat inaudatia ut grege facto cum telis ad
se irumperent. Consul ubi ea parari cognouit di¬
spositis prȩsidiis ut res atq tempus monebat cõuo¬
cato senatu refert quid de his fieri placeat qui in
custodiis traditi erant: s eos paulo ante frequens
senatus iudicauerat contra .x.p. fecisse. Tum deciꝰ
iulius sullanus primus sententia rogatus erat de
Pfurio .P. umbreno. Q. a. si deprehensi forent sup¬
plicium sumendu decreuerat.Ieq: postea permo¬
tus oratione.C. cesaris pedibus in sententiam Tibe¬
rii neronis iturum se dixerat ꝙ de ea re prȩsidiis
abditis referendu censuerat. S Cesar ubi ad eum
uentu rogatus sententiã a consulȩ huiuscemodi
uerba locũtus est:

Expanded text:
atque servitia in vicis ad eum eripiundum sollicitabant, atque servitia in vicis ad eum eripiundum sollicitabant, partim exquirebant duces multitudinum, qui pretio rem publicam vexare soliti erant. Cethegus autem per nuntios familiam atque libertos suos, lectos et exercitatos, orabat in audaciam, ut grege facto cum telis ad sese inrumperent. consul ubi ea parari cognovit, dispositis praesidiis, ut res atque tempus monebat, convocato senatu refert, quid de iis fieri placeat, qui in custodiam traditi erant. sed eos paulo ante frequens senatus iudicaverat contra rem publicam fecisse. tum D. Iunius Silanus primus sententiam rogatus, quod eoP. Furio, P. Umbreno, Q. Annio, si deprehensi forent, supplicium sumundum decreverat; isque postea permotus oratione C. Caesaris pedibus in sententiam Ti. Neronis iturum se dixit, quod de ea re praesidiis additis referundum censuerat. sed Caesar, ubi ad eum ventum est, rogatus sententiam a consule huiusce modi verba locutus est:
Abbreviated transcription (Latin):
supplitium ĩiustum. Catullus experitione ponti¬
ficatus odio incensus erat. ꝙ extrema ȩ̨tate maxi¬
mis honoribus usus abadolescentulo Cȩsare uict
discesserat. Res aũt oportuna uidebarur ꝙ is pri¬
uatiz egregia libertate publicę maximis muncri¬
bus grande pecunia debebat. s ubi consule adx
tantu facinus impellere nequiuerunt. ipsi sigił¬
latim circũeundo: atq mentiendo quȩ se exuultũ¬
tio aut allobrogibus audiuisse dicerent magnam
illi in uidiam conflauerant usq: adeo ut non nul¬
li equites romani qui presidii causa cum telis erãt:
circa edem concordiȩ seu periculi magnitudine:i
seu animi nobilitate impulsi. quo studium suus
ĩx.p. clarius esset. egredienti ex senatu Cesari gla¬
dio minarent᷑.Dum hȩc insenatu aguntur & dũ
legatis allobrogus & tito uulturtio comprobato.
eorum inditio pręmia decernunt̃. libertini et
pauci exclientulis lentuli diuersis itineribus opifices

Expanded text:
supplicium iniustum, Catulus ex petitione pontisupplicium iniustum, Catulus ex petitione pontificatus odio incensus, quod extrema aetate, maxumis honoribus usus, ab adulescentulo Caesare victus discesserat. res autem opportuna videbatur, quod is privatim egregia liberalitate, publice maxumis muneribus grandem pecuniam debebat. sed ubi consulem ad tantum facinus inpellere nequeunt, ipsi singillatim circumeundo atque ementiundo, quae se ex Volturcio aut Allobrogibus audisse dicerent, magnam illi invidiam conflaverant, usque eo ut nonnulli equites Romani, qui praesidi causa cum telis erant circum aedem Concordiae, seu periculi magnitudine seu animi mobilitate inpulsi, quo studium suom in rem publicam clarius esset, egredienti ex senatu Caesari gladio minitarentur. Dum haec in senatu aguntur et dum legatis Allobrogum et T. Volturcio, conprobato eorum indicio, praemia decernuntur, liberti et pauci ex clientibus Lentuli divorsis itineribus opifices
Abbreviated transcription (Latin):
quens senatus decreuit tarquinii inditiuz falsu
uideri: cumq in uinculis retinendu. neq habẽ
am plius potestatez fandi: nͥ de eo indicaret cuius
consilio tantam rem essetmentitus. Erant eo tẽ¬
pore qui existimarent inditiu illud apublio an¬
tonio machinatu esse: quo facilius appellato cras¬
so ꝑ societatem ꝑiculi reliquos illius potentia te¬
geret. alii tarquinum acicerone missum esse aiebant
ne crassus more suo suscepto malorum patrocinio
rem p. conturbaret. ip̃m crassum ego postea pre¬
dicantem audiui illam tantam contumelia sibi a
cicerone impositam.S hisdem temporibus.Q. ca¬
tullus &.EN. piso neq prȩcibus: neq gratia neq
precio Ciccronem impellere potuere:uti ꝑallobro¬
ges: aut ꝑ alium indicem . C. cȩsar falso nomina¬
retur.nam uterq cus illo graues inimicicias exer¬
cebant. Piso oppugnatus in iuditio pecuniarum
repetundarum propter cuiusdam transpadani

Expanded text:
quens senatus decernit Tarquini indicium falsum quens senatus decernit Tarquini indicium falsum videri eumque in vinculis retinendum neque amplius potestatem faciundam, nisi de eo indicaret, cuius consilio tantam rem esset mentitus. Erant eo tempore, qui existumarent indicium illud a P. Autronio machinatum, quo facilius appellato Crasso per societatem periculi reliquos illius potentia tegeret. Alii Tarquinium a Cicerone inmissum aiebant, ne Crassus more suo suspecto malorum patrocinio rem publicam conturbaret. Ipsum Crassum ego postea praedicantem audivi tantam illam contumeliam sibi ab Cicerone inpositam. Sed isdem temporibus Q. Catulus et C. Piso neque precibus neque pretio neque gratia Ciceronem inpellere potuere, uti per Allobroges aut alium indicem C. Caesar falso nominaretur. nam uterque cum illo gravis inimicitias exercebat: Piso oppugnatus in iudicio pecuniarum repetundarum propter quoiusdam Transpadani
Abbreviated transcription (Latin):
erat quem ad catilinam proficiscentes ex itinere re¬
tractum aiebant. Is cum se diceret indicaturum a¬
de coniuratione si fides p. data esset iussus acon¬
sule quȩ sciret diceret eadem fere quȩ uulturtiꝰ
de paratis incendiis: decede bonorum:de itinere
hostium senatum docet. preterea se missum a
M. crasso qui Catilinȩ nunciaret ne eum lentulꝰ
atq cethegus aliiq ex coniuratiõe deprehensi tẽ¬
rerent eoq magis proparet adurbem accedere:
quo et ceterorum animos reficeret & ip̃i facilius
apericulo criperent̃. s ubi Tarquinus crassumØ
nominauit hominem nobilem maximis diuitiis
sũma potentia. alii rem ĩcredibilẽ rati sunt. pars
tam et si ueru existimabant. tñ quia ĩ tali tempo¬
re tanta uis hominis magis lenienda ꝙ exagitan¬
da uidebat᷑. pleriq crasso expriuatis negociis obx¬
noxii conclamant indicem fłm eẽ. deq ea re po¬
stulant uti referat᷑. itaq consulente Cicerone fre¬

Expanded text:
erat, quem ad Catilinam proficiscentem ex itinere reerat, quem ad Catilinam proficiscentem ex itinere retractum aiebant. Is cum se diceret indicaturum de coniuratione, si fides publica data esset, iussus a consule, quae sciret, edicere, eadem fere, quae Volturcius, de paratis incendiis, de caede bonorum, de itinere hostium senatum docet; praeterea se missum a M. Crasso, qui Catilinae nuntiaret, ne eum Lentulus et Cethegus aliique ex coniuratione deprehensi terrerent eoque magis properaret ad urbem accedere, quo et ceterorum animos reficeret et illi facilius e periculo eriperentur. Sed ubi Tarquinius Crassum nominavit, hominem nobilem, maxumis divitiis, summa potentia, alii rem incredibilem rati, pars, tametsi verum existumabant, tamen, quia in tali tempore tanta vis hominis magis leniunda quam exagitanda videbatur, plerique Crasso ex negotiis privatis obnoxii, conclamant indicem falsum esse deque ea re postulant uti referatur. Itaque consulente Cicerone fre
Abbreviated transcription (Latin):
cruentu fore. Igitur ꝑlectis litteris cum prius
omnes sua signa cognouissent senatus decreuit
uti ab dicatus amagistratu sit lentulus. itẽq cȩ¬
teri libis custodiis hrent itaq lentulus p. lenꝰ¬
tulo spinternio qui tum edilis erat. Cethegus Q
cornificio. Statilius. C. cȩsari. Gabinius. M. cras¬
so. Ceparius na is paulo ante exfuga retractus
erat. G.N. terentino senatori traditur. Interea
plebs coniuratione patefacta quȩ primo cupida
nouarum rerum nimis bello fauebat mutata
mente Catiline consilia execrari. Ciceronez ad
celum tollere: ueluti ex seruitute erepta ciuitas¬
gaudium atq leticiam agitabant. Nãq alia bel¬
si facinora prȩde magis ꝙ detrimento fore. Incẽ¬
dium uo crudele ĩmõderatũ ac sup̃ maximȩ
calamitosum putabat. Quippe cui omnes copie ĩ
usu quotidiano & cultu corporis erant. Post eum
diem quidam .i. tarquinus ad senatum adductus

Expanded text:
cruentum fore. igitur perlectis litteris, quom prius cruentum fore. igitur perlectis litteris, quom prius omnes signa sua cognovissent, senatus decernit, uti abdicato magistratu Lentulus itemque ceteri in liberis custodiis habeantur. itaque Lentulus P. Lentulo Spintheri, qui tum aedilis erat, Cethegus Q. Cornificio, Statilius C. Caesari, Gabinius M. Crasso, Caeparius — nam is paulo ante ex fuga retractus erat — Cn. Terentio senatori traduntur. Interea plebs coniuratione patefacta, quae primo cupida rerum novarum nimis bello favebat, mutata mente Catilinae consilia execrari, Ciceronem ad caelum tollere: veluti ex servitute erepta gaudium atque laetitiam agitabat. namque alia belli facinora praedae magis dium vero crudele, inmoderatum ac sibi maxume calamitosum putabat, quippe cui omnes copiae in usu cotidiano et cultu corporis erant. Post eum diem quidam L. Tarquinius ad senatum adductus
Abbreviated transcription (Latin):
custodib in edem concordiş uenire iubet. Eo senatũ
aduocat magnaq frequentia eius ordinis uulturti¬
um cus legatis introducit. Flaccu prȩtore scriniũ
cum litteris quas alegatis acceꝑat eodem afferre
iubet. Uulturtiꝰ interogatus de iunere. & de litteis.
postremo quid aut qua de causa consilii hũisser.
primo fingẽ alia dissimulare de coniuratione. post
ubi fide p. data dicere iussus est: omnia ut gesta
erant aperit.docetq se paucis ante diebus a Ga¬
binio et cepario socium accitum esse. Nihil am¬
plius scire ꝙͣ legatos. Dicebar tm̃modo audirex
solitum a Gabinio et Cepario. P. antonium ẜuus
coniurationẽ esse eade galli fatent᷑.At lentu¬
lum dissimulantem coarquunt preter litteras.
ẜmonib quos ille hr̃e solitus erat ex libris sibyl¬
linis regnuz rome tribus corneliis portendi Ci¬
bar cui fatatum foret urbis potiri.preterea ab
exprodigiis aruspices respondissent bello ciuili

Expanded text:
custodibus in aedem Concordiae venire iubet. Eo senatum custodibus in aedem Concordiae venire iubet. Eo senatum advocat magnaque frequentia eius ordinis Volturcium cum legatis introducit; Flaccum praetorem scrinium cum litteris, quas a legatis acceperat, eodem adferre iubet. Volturcius interrogatus de itinere, de litteris, postremo quid aut qua de causa consili habuisset, primo fingere alia, dissimulare de coniuratione; post, ubi fide publica dicere iussus est, omnia, uti gesta erant, aperit docetque se paucis ante diebus a Gabinio et Caepario socium adscitum nihil amplius scire quam legatos; tantummodo audire solitum ex Gabinio P. Autronium, Ser. coniuratione esse. eadem Galli fatentur ac Lentulum dissimulantem coarguunt praeter litteras sermonibus, quos ille habere solitus erat: ex libris Sibyllinis regnum Romae tribus Corneliis portendi; Ci, quoi fatum foret urbis potiri; praeterea ab ex prodigiis haruspices respondissent bello civili
Abbreviated transcription (Latin):
deinde ubi alegatis desertus est multa prius de sa¬
lute sua prõtinum obtestatus est ꝙ ei notus erat.
postremo timidus acuitȩ suȩ diffidens uelut hosti
bus prȩtoribus se se dedit. Quibus rebus confectis
omnia propere ꝑnuncios consuli declarantur.At
illum ingens cura: atq: leticia simul occupauere.
nam letabat intelligens coniuratione patefacta ci¬
uitatem apericulis ereptas esse. Porro autem anxi
erat dubitans in maximo scelere tantis ciuibus dep¬
hensis quid facto opus sit.pena illoru sibi oneri ĩ¬
punitates perdũde .r.p. causa fore credebat Igit
confirmato animo uocari ad se iubet lentulumi
cethegu statilium gabinum itẽ quẽda cepari¬
um terra cinensez qui ĩapuliã ad concitanda ẜuitia
proficisci parabat. cȩteri sine mora ueniunt. Cepa¬
rius pauloante domo egressus cognito iuditio ex
urbe profugerat. consul lentulum ꝙ pretor erat
ipse manu tenẽs ĩsenatu perduxit. reliquos cum

Expanded text:
deinde, ubi a legatis desertus est, multa prius de sadeinde, ubi a legatis desertus est, multa prius de salute sua Pomptinum obtestatus, quod ei notus erat, postremo timidus ac vitae diffidens velut hostibus sese praetoribus dedit. Quibus rebus confectis omnia propere per nuntios consuli declarantur. At illum ingens cura atque laetitia simul occupavere. Nam laetabatur intelligens coniuratione patefacta civitatem periculis ereptam esse: porro autem anxius erat dubitans, in maxumo scelere tantis civibus deprehensis quid facto opus esset: poenam illorum sibi oneri inpunitatem perdundae rei publicae fore credebat. Igitur confirmato animo vocari ad sese iubet Lentulum, Cethegum, Statilium, Gabinium itemque Caeparium Terracinensem, qui in Apuliam ad concitanda servitia proficisci parabat. Ceteri sine mora veniunt; Caeparius, paulo ante domo egressus, cognito indicio ex urbe profugerat. Consul Lentulum, quod praetor erat, ipse manu tenens in senatum perducit, reliquos cum
Abbreviated transcription (Latin):
ut cogites in quanta calamitate sis. & memi¬
neris te uirum esse. consideres quid tuȩ rationes po¬
stulent: auxilium petas abomnibus etiam ab infimis
Ad hec mandata uerbis dat. cus asenatu hostis ui¬
dicatus sit: quo consilio ẜuitia repudiet. in urbe
prius. His rebus ita actis constituta nocte qua pro¬
ficisceretur Cicero ꝑ legatos cuncta edoctus.l. uale¬
rio flacco: & .C.prõtino prȩtoribus imꝑat:ut ĩpon¬
te miluo ꝑ insidias allobrogum comitatus deprẽ¬
hendat: rem omne apit cuius rei gratia mitebãt.
cetera un facto opus sit ita agant. ꝓmutit illis ho¬
mines militares sine tumultu presidiis collocatis:
sicuti preceptus erat occultȩ pontem Post
qͣ ad id loci legati cu uulturtio uenerunt simuł
utrinq clamor exortus est Galli cito cognito con¬
silio sine mora pretorib se tradunt. Uturtius primo
cohortatus ceteros gladio se amultitudĩe defendit.

Expanded text:
 cogites, in quanta calamitate sis, et memi cogites, in quanta calamitate sis, et memineris te virum esse! Consideres, quid tuae rationes postulent! Auxilium petas ab omnibus, etiam ab infumis!" Ad hoc mandata verbis dat: Cum ab senatu hostis iudicatus sit, quo consilio servitia repudiet? In urbe propius accedere. His rebus ita actis constituta nocte, qua proficiscerentur, Cicero per legatos cuncta edoctus L. Valerio Flacco et C. Pomptino praetoribus imperat, ut in ponte Mulvio per insidias Allobrogum comitatus deprehendant. Rem omnem aperit, cuius gratia mittebantur; cetera, uti facto opus sit, ita agant, permittit. Illi, homines militares, sine tumultu praesidiis conlocatis, sicuti praeceptum erat, occulte pontem obsidunt. Postquam ad id loci legati cum Volturcio venerunt et simul utrimque clamor exortus est, Galli cito cognito consilio sine mora praetoribus se tradunt; Volturcius primo cohortatus ceteros gladio se a multitudine defendit,
Abbreviated transcription (Latin):
decreta Cethegus semper querebat de ignauiax
sociorus illos dubitando: dies prolatando magͥs
oportunitates cõrumpẽ. facto non consulto ĩtali
periculo opus eẽ: seq si pauci adiuilarent languẽ¬
tibus aliis impetus ĩcuriam facturũ. nã ille feror
uehemens manu prõptus erat maximũ bonu
ĩ celeritate putabat. S allobroges exprȩcepto Cice¬
ronis ceteros ꝑ Gabinius conueniunt alentulo cetego
statilio itẽ cassio postulant iusiurandu qđ signatu
ad ciues perferant. alr haud facile eos adtantum
negocium impelli posse.ceteri nihil suspicantes Ø¬
dant. Cassius semet eo breui tempore uenturum
pollicer ac paulo ante legatos ex urbe proficiscitur.
niensem mittit:ut allobroges priusq domum ꝑ¬
gerent cum Catilina data atq accepta fide societa¬
tem confirmarent. Ip̃e uulturtio litteras ad cati¬
linam dat: quarum exemplum ĩfrascriptum est.
Uisim ex eo quem adte misi cognosces: fac¬

Expanded text:
decreta Cethegus semper querebatur de ignavia decreta Cethegus semper querebatur de ignavia sociorum: illos dubitando et dies prolatando magnas opportunitates corrumpere; facto, non consulto in tali periculo opus esse seque, si pauci adiuvarent, languentibus aliis impetum in curiam facturum. Natura ferox, vehemens, manu promptus erat, maxumum bonum in celeritate putabat. Sed Allobroges ex praecepto Ciceronis per Gabinium ceteros conveniunt. Ab Lentulo, Cethego, Statilio, item Cassio postulant ius iurandum, quod signatum ad civis perferant; aliter haud facile eos ad tantum negotium inpelli posse. Ceteri nihil suspicantes dant, Cassius semet eo brevi venturum pollicetur ac paulo ante legatos ex urbe proficiscitur. niensem mittit, ut Allobroges, priusquam domum pergerent, cum Catilina data atque accepta fide societatem confirmarent. Ipse Volturcio litteras ad Catilinam dat, quarum exemplum infra scriptum est: "Qui sim, ex eo, quem ad te misi, cognosces. Fac
Abbreviated transcription (Latin):
preerat. At rome lentulus cus cȩteris qui princi¬
pes conurationis erãt. paratis ut uidebat̃ magnis
copiis constituerat uti cu Catilina ĩ agru fesula¬
nu cum exercitu uenisset .I. bestia tribunus ple¬
bis conctione habita constituerat quereret᷑ de ac¬
tibus ciceronis: belliq grauissima inuidiam opti¬
mo consuli imponeret. Eo signo dato proxima⁊
nocte cetera multitudo coniuratioĩs suus quisq
negocium exequeret᷑. s ea diuisa inter se hoc ÷¬
mõdo dicebant᷑. Statilius gabinus uti cum ma¬
gna manu xii simul oportuna loca urbis incen¬
derer quo tumultu facilior aditus ad consulem
ceterosq quib insidiȩ parabant̃ fieret. Cethe¬
gus Ciceronis ianuam obsideret: euq ui aggre¬
deret᷑. alius aut alium: s filii familiaru quoru
ex nobilitate maxima pars erat parentes interfi¬
cerent. simul cede & incendio perculsis omnib
ad Catilinas irruuerent. Inter hec parata atq

Expanded text:
praeerat. At Romae Lentulus cum ceteris, qui principraeerat. At Romae Lentulus cum ceteris, qui principes coniurationis erant, paratis, ut videbatur, magis copiis constituerant, uti, cum Catilina in agrum Faesulanum cum exercitu venisset, L. Bestia tribunus plebis contione habita quereretur de actionibus Ciceronis bellique gravissumi invidiam optumo consuli inponeret; eo signo proxuma nocte cetera multitudo coniurationis suum quisque negotium exsequeretur. Sed ea divisa hoc modo dicebantur: Statilius et Gabinius uti cum magna manu duodecim simul opportuna loca urbis incenderent, quo tumultus facilior aditus ad consulem ceterosque, quibus insidiae parabantur, fieret; Cethegus Ciceronis ianuam obsideret eumque vi aggrederetur, alius autem alium, sed filii familiarum, quorum ex nobilitate maxuma pars erat, parentis interficerent; simul caede et incendio perculsis omnibus ad Catilinam erumperent. Inter haec parata atque
Abbreviated transcription (Latin):
re quidnam consilii caperent. In altera ꝑte erat es
alienum studium belli magna merces in spe uicto¬
riȩ. At in altera parte maiores opes tuta consilia
proincerta spe cęrta prȩmia hec illis uolentibus
cuius patrocinio ciuitas plurimu utebatur rez
omnez uti cognouerat aꝑiunt.Cicero ꝑ sanga¬
iurationis uehement̾ simulent ceteros adeant
bene polliceant᷑ dentq oꝑam uti eos q maximȩ
manifestos habeant. Eisde fere tp̃rib ĩgallia
citeriore: atq ulteriore itez ĩ agro piceno:ĩbrutia¬
& ĩ apulia motus erat. Nãq illi quos antea Catilia
dimiserat in consulte. ac ueluti per dementiam
cuncta simul agebant: nocturnis consiliis armor:
ato teloru portationibus festinando agitandox
omnia plus timoris ꝙ periculi effecerant. Ex eo
numero ꝙ plures &. metellus celer prȩtor ex sociis ⁊
catiline cã cognita in uincula coniecerat. Ites inci¬
teriore gallia .C. murena qui ei prouincie legatus

Expanded text:
re, quidnam consili caperent. in altera parte erat aes re, quidnam consili caperent. in altera parte erat aes alienum, studium belli, magna merces in spe victoriae; at in altera maiores opes, tuta consilia, pro incerta spe certa praemia. haec illis volventibus quoius patrocinio civitas plurumum utebatur, rem omnem, uti cognoverant, aperiunt. Cicero per Sangaiurationis vehementer simulent, ceteros adeant, bene polliceantur dentque operam, uti eos quam maxume manufestos habeant. Isdem fere temporibus in Gallia citeriore atque ulteriore, item in agro Piceno, Bruttio, Apulia motus erat. Namque illi, quos ante Catilina dimiserat, inconsulte ac veluti per dementiam cuncta simul agebant. Nocturnis consiliis armorum atque telorum portationibus, festinando, agitando omnia plus timoris quam periculi effecerant. Ex eo numero compluris Q. Metellus Celer praetor ex senatus consulto causa cognita in vincula coniecerat, item in citeriore Gallia C. Murena, qui ei provinciae legatus
Abbreviated transcription (Latin):
tu ciuitatis. & quasi dolens eiꝰ casum requirẽ cepit
que exitum tantis malis sparent. Postꝙͣ illos ui¬
det queri de auaricia magistratuus cepit accusare
suis mortẽ expectare aut ego inquit uobis. si mo
uiri esse uultis rationez ostendas qua tanta mala
ista effugiatis. Hȩc ubi dixit: allobroges ĩ maxia
spem adducti Umbrenu orare ceperunt ut sui ⁊¬
miseretur. nihil tam asperus nec tam difficile esse
quod non cupidissime facturi essent: duz ea res ci¬
uitatez ere alieno liberaret. Ille cos ĩdomus decii
bruti perducit ꝙ foro propinqua erat: neq alie¬
na consilii propter sempronia. Nam tu Brut
roma aberat.prȩterea Gabinium accersit quo
maior autoritas ẜmoni inesset: eo pñte conu¬
rationez aperit.nominat socios preterea mul¬
tos cuiusq generis ĩ noxios: quo legatis animus
amplior esset: dein eos pollicitos operas suam
domu dimittit. S allobroges diu inĩcertu habue¬

Expanded text:
tu civitatis et quasi dolens eius casum requirere coepit, tu civitatis et quasi dolens eius casum requirere coepit, quem exitum tantis malis sperarent. Postquam illos videt queri de avaritia magistratuum, accusare remedium mortem exspectare: "At ego", inquit, "vobis, si moviri esse voltis, rationem ostendam, qua tanta ista mala effugiatis'. haec ubi dixit, Allobroges in maxumam spem adducti Umbrenum orare, ut sui misereretur: nihil tam asperum neque tam difficile esse, quod non cupidissume facturi essent, dum ea res civitatem aere alieno liberaret. ille eos in domum D. Bruti perducit, quod foro propinqua erat neque aliena consili propter Semproniam; nam tum Brutus ab Roma aberat. praeterea Gabinium arcessit, quo maior auctoritas sermoni inesset. eo praesente coniurationem aperit, nominat socios, praeterea multos quoiusque generis innoxios, quo legatis animus amplior esset. deinde eos pollicitos operam suam domum dimittit. sed Allobroges diu in incerto habue
Abbreviated transcription (Latin):
forent diutius ea un licuiss: quin illis defessis et
exanquib qui plus poss imperius atq libertates
extorqueret. Fuere tñ extra coniurationẽ ꝙ ples
qui in initio ad catilinas profecti sunt ĩ quibus
erai fuluiꝰ senatoris filius que retractu ex itinẽ
parene necari iussit. Hisdes temporib rome lẽ¬
tulus sicuti Catilina prȩcepat quoscũq morib
aut fortuna nouis reb idoncos credebat. aut per
se aut ꝑalios sollicitabat. neq: solu ciues: s cuiuscũ¬
Pumbreno cuidam negociu dat uti legatos alsobro¬
pellat: existimans publice priuatisq ere alieno op¬
pressos. prȩterea quia nã gens gallica bellicosa erat
facile eos ad tale consilius addũci posse. Umbren
ꝙ ĩ gallia negociatꝰ erat plerisq principib ciuita¬
tum notus er̃at. atq cos nouerat. atq sine mora
ubi legatos ĩ foro p᷑ cõspexit. ꝓcuntatꝰ pauca de sta¬

Expanded text:
forent, diutius ea uti licuisset, quin defessis et forent, diutius ea uti licuisset, quin defessis et exanguibus qui plus posset imperium atque libertatem extorqueret. fuere tamen extra coniurationem complures, quat Fulvius, senatoris filius, quem retractum ex itinere parens necari iussit. Isdem temporibus Romae Lentulus, sicuti Catilina praeceperat, quoscumque moribus aut fortuna novis rebus idoneos credebat, aut per se aut per alios sollicitabat, neque solum civis, sed cuiusqut. Igitur P. Umbreno cuidam negotium dat, uti legatos Allobroem belli, existumans publice privatimque aere alieno oppressos, praeterea quod natura gens Gallica bellicosa esset, facile eos ad tale consilium adduci posse. Umbrenus, quod in Gallia negotiatus erat, plerisque principibus civitatum notus erat atque eos noverat. Itaque sine mora, ubi primum legatos in foro conspexit, percontatus pauca de sta
Abbreviated transcription (Latin):
fieri contra eos sũma ope nitebat pleraq nobilitas¬
sub senatus spẽ prosua magnitudine. naq uti pau¬
cis uerus absoluas post illa tempora quicũq.x.p. x
exagitauẽat honestis nominib alii sicuti populi
iura defenderẽt pars quo senatus autoritas maxi¬
ma foret bonum publicu simulantes pro sua ꝗsꝗ
potentia certabant. neq illis modus neq mode¬
stia contentionis erat utriq uictoria crudeliter
exercebant. S posiꝙͣ. G . N. pompeius ad bellu
maritimus atq metridaricum uissus est plebis
opes ĩminute sunt potentia paucoru creuit hi
magistratus prouincias aliaq omnia tenere ipsi ĩ¬
noxii florentes sine metu ȩtatem agere cȩterisq iu¬
ditiis terrere quo plebez ĩ magistratu placidius Ø¬
tractarent. S ubi primus dubiis rebus nouandis
spes oblata est uetus certamen animos eoru ere
manu discessisset. profecto magna clades atq cala

Expanded text:
fieri. Contra eos summa ope nitebatur pleraque nobilitafieri. Contra eos summa ope nitebatur pleraque nobilitas senatus specie pro sua magnitudine. Namque, uti paucis verum absolvam, post illa tempora quicumque rem publicam agitavere, honestis nominibus, alii, sicuti populi iura defenderent, pars, quo senatus auctoritas maxuma foret, bonum publicum simulantes pro sua quisque potentia certabant. Neque illis modestia neque modus, contentionis erat: utrique victoriam crudeliter exercebant. Sed postquam Cn. Pompeius ad bellum maritumum atque Mithridaticum missus est, plebis opes inminutae, paucorum potentia crevit. ii magistratus, provincias aliaque omnia tenere; ipsi innoxii, florentes, sine metu aetatem agere ceterosque iudiciis terrere, quo plebem in magistratu placidius tractarent. sed ubi primum dubiis rebus novandis spes oblata est, vetus certamen animos eorum adremanu discessisset, profecto magna clades atque cala
Abbreviated transcription (Latin):
atq cultu etates agerent. sibi quisq si in armis fo¬
ret ex uictoria talia sꝑabat.Preterea iuuentus q̃
ĩ agris manuus mercede ĩopiam tollerauerat pri¬
uãtis ac publicis largitionib excita urbanu ociũ
ĩgrato labori pretulerat. Fos atq alios omnes
malum publicus alebat: quominus mirandus
p. iuxta ac sibĩ consuluisse. preterea quoꝵ illi Ø¬
uictoria sylle parentes prescripti bona crepta uis li¬
bertatis ĩminutum erat. haud sane alio animo bel¬
li euentu xpecrabant. Ad ħ quicũq aliaru parti¬
ualẽ ipsi malebant. id adeo malu post multos x
anos inciuitate reuerterat Nas posto G N. pom¬
peio & M. crasso consulib tribunitia potestas re¬
stituta ẽ homies adolescentes sũma potestatez
nacti quib ȩtas animusq ferox erat cepẽ senatũ
criminando plebez exagitare. deiñ largiendo atq
pollicendo magis incende. ita ipsi clari potentesq

Expanded text:
atque cultu aetatem agerent, sibi quisque, si in armis foatque cultu aetatem agerent, sibi quisque, si in armis foret, ex victoria talia sperabat. Praeterea iuventus, quae in agris manuum mercede inopiam toleraverat, privatis atque publicis largitionibus excita urbanum otium ingrato labori praetulerat. Eos atque alios omnis malum publicum alebat. Quo minus mirandum  rei publicae iuxta ac sibi consuluisse. Praeterea, quorum victoria Sullae parentes proscripti, bona erepta, ius libertatis imminutum erat, haud sane alio animo belli eventum exspectabant. Ad hoc, quicumque aliarum atqvalere ipsi malebant. Id adeo malum multos post annos in civitatem revorterat. Nam postquam Cn. Pompeio et M. Crasso consulibus tribunicia potestas restituta est, homines adulescentes summam potestatem nacti, quibus aetas animusque ferox erat, coepere senatum criminando plebem exagitare, dein largiundo atque pollicitando magis incendere, ita ipsi clari potentesque
Abbreviated transcription (Latin):
atqp uti tabes plerosq ciuiu animos inuaserat. neq
solum illis aliena mens erat qui conscii coniuratio¬
nis fuerant: s omnino cuncta plebs nouarus rerũ
studio ĩcepta Catilinȩ probabat id adeo more suo
uidebat̃ facere. nam semꝑ ĩciuitate quib opes nul¬
le sunt bonis ĩ uidẽt. malos extollunt: uetera odẽ.
noua exoptant: odio suaru reru mutari omia
student: turba atq seditionib sine cura alunt
quonias egestas facile sinc dãno habet᷑. s urbana
plebs ea uõ prȩceps erat multis decausis primu
omniu quia ubiq probro atq petulantia maxĩe
prestabat. Ite alii qui per dedecora patrimoniis
amissis. postremo omnes quos flagitium: aut fa¬
cinus domo expulerant. hi roma sicuti aquax
insentinas confluxerãt. Deĩn multi memores i¬
syllanȩ uictoriȩ ꝙ ex gregariis militib alios sena¬
tores udebant: alios ita diuites: ut regio uictuØ

Expanded text:
ac veluti tabes plerosque civium animos invaserat. Neque ac veluti tabes plerosque civium animos invaserat. Neque solum illis aliena mens erat, qui conscii coniurationis fuerant, sed omnino cuncta plebes novarum rerum studio Catilinae incepta probabat. Id adeo more suo videbatur facere. Nam semper in civitate, quibus opes nullae sunt, bonis invident, malos extollunt, vetera odere, nova exoptant, odio suarum rerum mutari omnia student, turba atque seditionibus sine cura aluntur, quoniam egestas facile habetur sine damno. Sed urbana plebes, ea vero praeceps erat de multis causis. Primum omnium, qui ubique probro atque petulantia maxume praestabant, item alii per dedecora patrimoniis amissis, postremo omnes, quos flagitium aut facinus domo expulerat, ii Romam sicut in sentinam confluxerant. Deinde multi memores Sullanae victoriae, quod ex gregariis militibus alios senatores videbant, alios ita divites, ut regio victu