comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sum ipse qđ cerno. & multi si
audiant. approbabunt. Et
quisquis me audit atꝙ scient̃
approbat apud se. & ipse hoc
idem cernit. &iam si non sit
& ipse qđ cernit. Iustus uerocũ
idilicit. id qđ ipse ẽ cernit &¬
dicit. Et ubi etiã ipse cernit.
mirabile. & apud se animus
uideat qđ alibi nusquam uidit
& uerum uideat. Et ipsum ue¬
rum iustum aminum uideat.
it sit ipse animus & non sit
ustus animus quem apud se
ipsum uidet. Non est & ali¬
us animus iustus in animo
nondum iusto Aut si non
st quẽ ibi uidet cum uid&
& dicit quid sit animus ui¬
stus. nec alibi quam in se
uidet. cum ipse non sit ani¬
mus iustus. An illud qđ ui¬
det ueritas est interior
presens animo qui eam ua¬
let intueri. Neq om̃s ua¬
lent. Et qui intueri ualent
hoc etiam qđ intuentur
ñ om̃s sunt. hoc est non st̃
ctiam ipsi iusti animi. Sic̃
possunt uidere ac dicere
qͥd sit iustus animus. Quod¬
& unde ẽẽ potuerunt nisi
inherendo & idem ipsi for¬

Expanded text:
sum ipse quod cerno, et multi si sum ipse quod cerno, et multi si audiant approbabunt. Et quisquis me audit atque scienter approbat, apud se et ipse hoc idem cernit, etiamsi non sit et ipse quod cernit. Justus vero cum id dicit, id quod ipse est cernit et dicit. Et ubi etiam ipse cernit, mirabile est ut apud se animus videat quod alibi nusquam vidit, et verum videat, et ipsum verum justum animum videat, et sit ipse animus et non sit justus animus, quem apud se ipsum videt. Num est alius animus justus in animo nondum justo? Aut si non est, quem ibi videt, cum videt et dicit quid sit animus justus, nec alibi quam in se ipso videt, cum ipse non sit animus justus? An illud quod videt, veritas est interior praesens animo qui eam valet intueri? Neque omnes valent: et qui intueri valent, hoc etiam quod intuentur non omnes sunt, hoc est, non sunt etiam ipsi justi animi, sicut possunt videre ac dicere quid sit justus animus. Quod unde esse poterunt, nisi inhaerendo eidem ipsi for
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓferamꝰ. qđ nom̃ eiꝰ ferre om¬
nib notum est. Quam tam̃
imaginem si ex animo meo
ꝓferre possem ad Ioculos ho¬
minũ qui alexandriam noue¬
runt ꝓfecto aut om̃s dicerent
ñ est ipsa. aut dicerent ipsa
est. multum mirarer. Atꝙ¬
ipsam intuens in animo meo
idest imaginẽ quasi pic̾ turã
eius ipsam tamen ẽẽ nescirẽ.
sed eis crederẽ. qui iuisam tene¬
rent. Non autẽ ita quero qͥd
sit iustus. nec ita inuenio. nec
ita intueor. cum id eloquor
nec ita ꝓbor cũ audior̃. nec
ita ꝓbo cum audio. quasi tale
aliquid oculis iuderimus.
aut ullo corporis sensu diceri¬
mus. aut ab eis qui ita didicis¬
sem audierim. Cũ enĩ dico.
& sciens dico. iuistus est animud
qui scientia atꝙ ratione in u¬
ta ac morib suacuiꝙ distribu¬
it. non aliquam rẽ absentem
cogito sicut cartaginem. aut
fingo ut possum sicut alexan¬
driam. Siue ita sit siue non
ita. sed presens quiddam per¬
no. Et cerno apud me. & si ñ

Expanded text:
proferam, quod nomen ejus fere omproferam, quod nomen ejus fere omnibus notum est. Quam tamen imaginem si ex animo meo proferre possem ad oculos hominum qui Alexandriam noverunt, profecto aut omnes dicerent, Non est ipsa; aut si dicerent, Ipsa est, multum mirarer, atque intuens in animo meo ipsam, id est imaginem quasi picturam ejus, ipsam tamen esse nescirem, sed eis crederem qui visam tenerent. Non autem ita quaero quid sit justus, nec ita invenio, nec ita intueor, cum id eloquor; nec ita probor, cum audior; nec ita probo, cum audio; quasi tale aliquid ocultis viderim, aut ullo corporis sensu didicerim, aut ab eis qui ita didicissent audierim. Cum enim dico et sciens dico, Justus est animus qui scientia atque ratione in vita ac moribus sua cuique distribuit; non aliquam rem absentem cogito, sicut Carthaginem, aut fingo ut possum, sicut Alexandriam, sive ita sit, sive non ita: sed praesens quiddam cerno, et cerno apud me, etsi non
Abbreviated transcription (Latin):
seipsum quideret inuenit.
Et carthaginẽ quidem cum
eloqui uolo apud meipsum que¬
ro ut eloquar & apud meipsum
inuenio fantasiam carthagmis.
sed ꝑ corpus accepi. id est per
corporis sensum. qm̃ presens
in ea corpore fui. Ita & eam uidi
atq sensi memoriaq retinui
ut apud me muenirẽ de illa
uerbũ. Cũ eam uellem dicere.
ipsa enim fenitasia eius in me¬
moria mea uerbũ eius. Non
sonus iste trissillabis cum car¬
tago nominat᷑. uel etiam ta:¬
cite nom̃ ipsũ ꝑ spacia tem¬
poꝵ cogitat᷑ Sed illud qđ in
animo meo cerno. cum hoc
trissillabũ uoce ꝓfero. uel
antequã uoce ꝓferã. Sic & ale¬
xandriã cũ eloqui uolo quam
num quã uidi. ꝓfecto ẽ apud
me fantasma eius. Cũ enim a
multis uidissem & credidis¬
sem magnã eẽ illã urbẽ sicut
michi narrari potuit. fixi
animo imaginem eius quam
potui & hoc est apud me uer¬
bum eiꝰ cum eã uolo dicere
ante quã uoce quinq sillabas

Expanded text:
se ipsum quid responderet invenit. se ipsum quid responderet invenit. Et Carthaginem quidem cum eloqui volo, apud me ipsum quaero ut eloquar, et apud me ipsum invenio phantasiam Carthaginis: sed eam per corpus accepi, id est per corporis sensum, quoniam praesens in ea corpore fui, et eam vidi atque sensi, memoriaque retinui, ut apud me invenirem de illa verbum, cum eam vellem dicere. Ipsa enim phantasia ejus in memoria mea verbum ejus, non sonus iste trisyllabus cum Carthago nominatur, vel etiam tacite nomen ipsum per spatia temporum cogitatur; sed illud quod in animo meo cerno, cum hoc trisyllabum voce profero, vel antequam proferam. Sic et Alexandriam cum eloqui volo, quam nunquam vidi, praesto est apud me phantasma ejus. Cum enim a multis audissem et credidissem magnam esse illam urbem, sicut mihi narrari potuit, finxi animo meo imaginem ejus quam potui: et hoc est apud me verbum ejus, cum eam volo dicere, antequam voce quinque syllabas
Abbreviated transcription (Latin):
in homine non est. nisi animꝰ.
it cum homomo iustus dicitur.
ex animo dicitur non ex corpo¬
re. Est enim quedam pulcritu¬
do animi iusticia qua pulcri
sunt homines. pleriq etiam.
qui corpore distorti atq de-¬
formes sunt. Sicut autẽ animꝰ
non uidet᷑ oculis. ita nec pul¬
critudo eius. Ubi gͦ nouit qͥd
sit iustus qui nondũ est. Satq
ut sit diligit iustum An sig¬
na quedam ꝑ motum corporis
emicant quib ille aut ille ẽẽ
homo iustus appareat: sedẽ no¬
uit illa signa eẽ animi uisti ne.¬
sciens quid omni non sit uistꝰ
Nouit gͦ. Sed ubi nouimus qͥd
sit iustus. &iam cum iusti non.¬
dum sumꝰ Si extra quam nos
nouimꝰ incorpore. aliquo
nouimꝰ. sed ñ ẽ ista res corporis.
Innobis gͥ nouimus quid sit
uistꝰ. Non enim alibi hocinue¬
nio. cum quero ut hoc eloquar.
nisi apud meipsum. Et si inter¬
rogem alium quid sit uistus
apud seipsum querit. quid
respondeat. Et quisquis hinc
uerũ respondere potuit. apud

Expanded text:
in homine non est, nisi animus: in homine non est, nisi animus: et cum homo justus dicitur, ex animo dicitur, non ex corpore. Est enim quaedam pulchritudo animi justitia, qua pulchri sunt homines, plerique etiam qui corpore distorti atque deformes sunt. Sicut autem animus non videtur oculis, ita nec pulchritudo ejus. Ubi ergo novit quid sit justus, qui nondum est, atque ut sit diligit justum? An signa quaedam per motum corporis emicant, quibus ille aut ille homo esse justus apparet? Sed unde novit illa signa esse animi justi, nesciens quid omnino sit justus? Novit ergo. Sed ubi novimus quid sit justus, etiam cum justi nondum sumus? Si extra nos novimus, in corpore aliquo novimus. Sed non est ista res corporis. In nobis igitur novimus quid sit justus. Non enim alibi hoc invenio, cum quaero ut hoc eloquar, nisi apud me ipsum: et si interrogem alium quid sit justus, apud se ipsum quaerit quid respondeat; et quisquis hinc verum respondere potuit, apud
Abbreviated transcription (Latin):
mo nouit quid sit uistꝰ nisi qui
uistus est. nemo diligit iustum.
nisi uistus. Non enim potest di¬
ligere quẽ iustum eẽ credit.
obhocipsũ quia iustum eẽ cre¬
dit. si quid sit iustus ignorat.
Scđm qđ superius demonstra¬
uimus neminẽ diligere qđ cre¬
di & non uidet. nisi ex aliqua
regula noticiȩ generalis suie spe¬
cialis. Ac ꝑ hoc sinon diligit
iustum nisi uistꝰ quomodo uolet
quisq iustus eẽ. qui nondumẽ
Non enim uult quisquam ẽẽ qđ
non diligit. Ut autẽ sit iustus
qui nondum est. uolet utiq
iustus eẽ. Ut autẽ uelit. diligit
iustũ. Diligit gͦ iustũ. & qui non¬
dum iustus est. Diligere autẽ
uistum non potest. si quid sit
iustus ignorat. Proinde nouit
quid sit iustus. & iam qui non.¬
dum est. Ubi ergo nouit. Non
oculis udit. aut ullum corpꝰ
ustũ uelut album aut nigrũ.
aut quadratum. aut rotundũ.
Luiis hoc dixerit : at oculus ñ
uidentur nisi corpora. Istus aut̃

Expanded text:
mo novit quid sit justus nisi qui mo novit quid sit justus nisi qui justus est, nemo diligit justum nisi justus: non enim potest diligere quem justum esse credit, ob hoc ipsum quia justum esse credit, si quid sit justus ignorat; secundum quod superius demonstravimus, neminem diligere quod credit et non videt, nisi ex aliqua regula notitiae generalis sive specialis. Ac per hoc si non diligit justum nisi justus, quomodo volet quisque justus esse qui nondum est? Non enim vult quisquam esse quod non diligit. Ut autem sit justus qui nondum est, volet utique justus esse: ut autem velit, diligit justum. Diligit ergo justum et qui nondum justus est. Diligere autem justum non potest, qui quid sit justus, ignorat. Proinde novit quid sit justus, etiam qui nondum est: ubi ergo novit? num oculis vidit? An ullum corpus justum, velut album, aut nigrum, aut quadrum, aut rotundum? Quis hoc dixerit? At oculis non vidit nisi corpora. Justus autem
Abbreviated transcription (Latin):
mouemꝰ corpus uiuendo. sicut
illa corpora moueri aduertimꝰ.
Neque enim cum corpus uiuũ
mouetur aperitur ulla uiua ocu¬
lis nr̃is. aduidendum animum
rem quȩ oculis uiderinon potest.
sedilli moli aliquid messentimꝰ.
quale nob̾ in est ad mouendam
similiter molem nrãm. qđ est
uita & anima. Neq enim quasi¬
uita humanȩ pudentiȩ rationis
ꝙ ꝓprium est. Et bestiȩ quippe
sentiunt iuiuere s non tantum
seipsas. sed etiam inuicem atq
alterutrũ. & nos ipsos. Nec animas
nr̃as uident. sed ex motib corpo¬
ris. idque statim & fac illime qua¬
dam conspiratione naturali. Ani
inmus. Non enim tantũ sentinꝰ
animũ. sed etiam scire possimus
quid sit animus. consideratione
nr̃i. habemus enim animum.
Sed quid sit ustus animus. No
uimus gͦ & quid sit uistus. gicut
quid sit animus. sed quid sit ani¬
mus. Ut dictũ ẽ nouimus ex
nobis. in est enim animus nob̃.
Quid autẽ sit iustus unde noui¬
mus si iusti ñ sumus. Qđ sine.¬

Expanded text:
movemus corpus vivendo, sicut movemus corpus vivendo, sicut illa corpora moveri advertimus. Neque enim cum corpus vivum movetur, aperitur ulla via oculis nostris ad videndum animum, rem quae oculis videri non potest: sed illi moli aliquid inesse sentimus quale nobis inest ad movendum similiter molem nostram, quod est vita et anima. Neque quasi humanae prudentiae rationisque proprium est. Et bestiae quippe sentiunt vivere, non tantum se ipsas, sed etiam se invicem atque alterutrum, et nos ipsos. Nec animas nostras vident, sed ex motibus corporis, idque statim et facillime quadam conspiratione naturali. Animvimus. Non enim tantum sentimus animum, sed etiam scire possumus quid sit animus consideratione nostri: habemus enim animum. Sed quid sit justus, unde novimus ergo et quid sit justus, sicut et quid sit animus. Sed quid sit animus, ut dictum est, novimus ex nobis: inest enim animus nobis. Quid autem sit justus unde novimus, si justi non sumus? Quod si ne
Abbreviated transcription (Latin):
Pedi ergo mex̾um. & considere¬
mus cur diligimus apostolum.
Num quid nã propterhumanã
speciem quam notissimã habe¬
mus. & qđ credimus eum homi¬
nẽ fuisse non utiꝙ. Alioquin¬
nunc nunc non est quem dili¬
gimus. quando quide homo ille
iam non est. Anima enim eius
a corpore separata est. sed id
qđ in illo amamus etiam nunc
uiuere credimus. Amamus enĩ
animũ istũ. Ex qua gͦ generalia¬
ut speciali regula nisi quia scimꝰ.
& quid sit animus ea quid sit
iustus. Etaninus quidem quid
sit non in congrue nos dicius
idõ nosse quia & nos habemus ani¬
mum. Neq enim umquã oculis
uidimus. & ex similitu dine uis¬
quȩ plurium inotionẽ genera¬
lem specialẽ. uł ꝑcipimus. sed
potius utdixi quia & nos habe¬
mus. Quid enim tam in timesci¬
tur. seque ipsum essentia quã
id qđ etiam cętera senciuntur.
idest ipse animus. nam & motꝰ
corpoꝵ quib preter nos alios
uiuere sentimus ex nr̃a similitu¬
dine agnoscimus. quia et nos ita

Expanded text:
edi ergo mecum et consideremus cur diligamus apostolum? Numquidnam propter humanam speciem quam notissimam habemus eo quod credimus eum hominem fuisse? Non utique alioquin nunc non est quem diligamus, quandoquidem homo ille jam non est anima enim ejus a corpore separata est; sed id quod in illo amamus, etiam nunc vivere credimus: amamus enim animum justum. Ex qua ergo generali aut speciali regula, nisi quia scimus et quid sit animus, et quid sit justus? Et animus quidem quid sit, non incongrue nos dicimus ideo nosse, quia et nos habemus animum. Neque enim unquam oculis vidimus, et ex similitudine visorum plurium notionem generalem specialemve percepimus; sed potius, ut dixi, quia et nos habemus. Quid enim tam intime scitur, seque ipsum esse sentit; quam id quo etiam caetera sentiuntur, id est, ipse animus? Nam et motus corporum, quibus praeter nos alios vivere sentimus, ex nostra similitudine agnoscimus: quia et nos ita
Abbreviated transcription (Latin):
tum đo. Dõ in comparabi leter
plusquam nobis. fr̃i enim autẽ
quantum nobis ipsis. Nos autẽ
ipsos tantomagis diligimꝰ. quan¬
tum magis diligimꝰ dm̃. Ex una
igitur eademꝙ caritate dm̃ pro¬
ximumꝙ diligimus. sed dm̃ pro¬
pter dm̃. Hos autẽ & ꝓximos.

Expanded text:
tum Deo: incomparabiliter tum Deo: incomparabiliter plus quam nobis Deo, fratri autem quantum nobis ipsis: nos autem ipsos tanto magis diligimus, quanto magis diligimus Deum. Ex una igitur eademque charitate Deum proximumque diligimus: sed Deum propter Deum, nos autem et proximum
Abbreviated transcription (Latin):
paulo post ait. Non potest
dm̃ diligere quem non uidet.
qui non fratrem suum quen
uidet. diliget. Quia hȩc illa
causa ẽ non uidendi dm̃. qđ
non diligit fratrẽ. Qui enim
non diligit fratrẽ. non est in
dilectione. Et qui non est in di¬
lectione. non est in dõ. quia
ds̃ dilectio est. Porro qui non
est in dõ. non est in lumine.
quia ds lumen est. & tenebrȩ
in eo non sunt ullȩ. Qui gͦ non
est in lumine quid mirum si
non uidet lumen. Idest non
uidet dm̃. quia in tenebris est.
Fratrẽ autẽ uidet humano uiso.
quo uideri ds̃ non potest. S
si eum quem uidet humano
uisu spiritali caritate diligere
uideret dm̃. qui est ipsa cari¬
tas uisu interiore qđ uideri po¬
test. Itaꝙ qui fratrem
quem uidet non diligit dm̃
quem ꝓpterea non uidet quia
ds̃ dilectio est quam caret qui
fratrẽ non diligit. quomodo po¬
test diligere. Nec illa iam que
stio moueat quantũ caritatis¬
fr̃ib debeamꝰ impendere quan¬

Expanded text:
paulo post ait, non potest paulo post ait, non potest deum diligere, quem non uidet, qui fratrem, quem uidet, non diligit, quia haec illa causa est non uidendi deum, quod non diligit fratrem. qui enim non diligit fratrem, non est in dilectione, et qui non est in dilectione, non est in deo, quia deus dilectio est. porro qui non est in deo, non est in lumine, quia deus lumen est et tenebrae in eo non sunt ullae. qui ergo non est in lumine, quid mirum, si non uidet lumen, id est non uidet deum, quia in tenebris est? fratrem autem uidet humano uisu, quo uideri deus non potest. sed si eum quem uidet humano uisu spiritali caritate diligeret, uideret deum, qui est ipsa caritas, uisu interiore, quem uideri potest. itaque qui fratrem, quem uidet, non diligit, deum, quem propterea non uidet, quia deus dilectio est, qua caret qui fratrem non diligit, quomodo potest dilstio moveat, quantum fratri charitatis debeamus impendere, quan
Abbreviated transcription (Latin):
Nlanifestũ ẽ qđ iusticie ꝑfe¬
ctionẽ. in fr̃is dilectione po¬
suerit. Nam in quo scanda¬
lũ non est. utiꝙ ꝑfectusꝙ
est Et tamen uidetur. de¬
dilectione dĩ tacuisse. Qđ
numquam faceret. nisi quia
in ipsa fraterna dilectione
uult intelligi dm̃. Apertissi.¬
me enim in eadem epistola.
simi diligamus inuicem. quia
dilectio ex dõ est. Et omĩs qui
diligit ex do natus est. & cog¬
nouit dm̃. Qui non diligit. ñ
cognouit dm̃. quia ds dilec¬
tio est. Ista contextio satis
aperte aperteꝙ declarat ip¬
sam fraternam dilectionem.
Nam fraterna dilectio est qua
diligimus inuicem. & quam¬
non solum ex dõ. sed etiam
ritate predicari. Cum ergo
diligamus. qua fratrẽ diligi¬
mus. Unde colligit᷑ duo
illa precepta non posse eẽ sine
inuicẽ. qm̃ quippe ds̃ dilectio
est. Dm̃ quippe diligit. qui
diligit dilectionẽ. Dilectio¬
nem autẽ necesse est diligat.
qui diligit fratrem. & idõ qđ

Expanded text:
manifestum est, quod iustitiae perfemanifestum est, quod iustitiae perfectionem in fratris dilectione posuerit; nam in quo scandalum non est, utique perfectus est. et tamen uidetur dilectionem dei tacuisse. quod numquam faceret, niin ipsa fraterna dilectione vult intelligi Deum. Apertissime enim in eadem Epistola simi, diligamus invicem, quia dilectio ex Deo est, et omnis qui diligit, ex deo natus est et cognouit deum. qui non diligit, non cognouit deum, quia deus dilectio est., ista contextio satis aperteque declarat eandem ipsam fraternam dilectionem - nam fraterna dilectio est, qua diligimus inuicem — non solum ex deo sed etiam ritate praedicari. cum ergo diligamus, qua fratrem diligimus. unde colligitur duo illa praecepta non esse posse sine inuicem. quoniam quippe deus dilectio est, deum certe diligit qui diligit dilectionem. dilectionem autem necesse est diligat qui diligit fratrem. et ideo, quod
Abbreviated transcription (Latin):
trinitatẽ. si caritatẽ uideo S
cõmonebo si potero. ut uidere
te uideas. At sit tantum ipsa
ut moueamur caritate ad ali¬
quid bonum. Quia cum diligi¬
mus caritatẽ aliquid diligentẽ
diligimus. propter hoc ipsum
qui diligit aliquid. Ergo qđ di¬
ligit caritas est ut possit etiam
ipsa caritas. diligit. Ciaritas enĩ
non est. quȩ nichil diligit. Si aui
scipsum diligit. diligit aliquid.
Oportet ut caritate se diligat.
Sicut enim uerbum indicat
aliquid. indicat etiam seipsũ.
sed non se uerbum indicat nisi
se aliquid indicare in dicare
indicet. sic & camtas. Diligit
quidem se. sed nisi se aliquid
diligentẽ diligat. Non cari¬
tate se diligit. Quid gͦ diligit
caritas. nisi qđ caritate diligi¬
mus: Id autẽ aut ꝓximo pro¬
ueamur frater est . Dilectionẽ
autem fraternã quantum cõ¬
mendat iohannes apłs atten¬
damus. Qui diligit inquit
fratrem suum. in lumine ma¬
net. Et scandalum in eoñẽ.

Expanded text:
trinitatem, si caritatem uides. sed trinitatem, si caritatem uides. sed commonebo, si potero, ut uidere te uideas. adsit tantum ipsa, ut moueamur caritate ad aliquod bonum, quia, cum diligimus caritatem, aliquid diligentem diligimus propter hoc ipsum, quia diligit aliquid. ergo quid diligit caritas, ut possit etiam ipsa caritas diligi? caritas enim non est, quae nihil diligit. si autem se ipsa diligit, diligat aliquid oportet, ut caritate se diligat. sicut enim uerbum indicat aliquid, indicat etiam se ipsum; sed non se uerbum indicat, nisi se aliquid indicare indicet: sic et caritas diligit quidem se, sed nisi se aliquid diligentem diligat, non caritate se diligit. quid ergo diligit caritas nisi quod caritate diligimus? id autem, ut proximo prouehamur, frater est. dilectionem autem fraternam quantum commendet Iohannes apostolus, attendamus: qui diligit, inquit, fratrem suum, in lumine manet et scandalum in eo non est.
Abbreviated transcription (Latin):
& ima terraꝵ querentes eũ qͥ
est caput. nos si nos ẽẽ uelimꝰ
eẽ apud eum. Nemo dicat ñ
noui quid diligam. Diligat
fratrem. & diligat eandem di¬
lectionem. Magis enim nouit
dilectionẽ quam diligit. quan
frẽm quem diligit. Ecce iam
potest noticiorẽ dm̃ habere
quam frẽm. Plane notiorem qr
presentiorem. Notiorẽ. quia
interiorẽ. Notiorẽ. quia certi¬
orem. Amplectere dilectionẽ
dm̃ & dilectione. amplectere
dm̃. Ipsa est dilectio. quȩ om̃s
bonos angłos & om̃s dĩ seruos
consociat uinculo sc̃itatis. nosꝙ
& illos coniungit inucẽ nob̃.¬
& subiungit sibi. Quanto
ꝗͥ saniores sumus. aut humore
suꝑbiȩ. tanto sumꝰ dilectio¬
ne pleniores. Et quo nisi dõ
plenus est. qui plenus estdi¬
lectione. At enim caritatem¬
sum eam m̃te conspicio. &ere¬
do scripturȩ dicenti. qm̃ dĩ
caritas est. Et qui manet in ca¬
ritate in dõ man&. Sed cum
illam uideo. non in ea uideo
trinitatẽ. Immo uero uideo

Expanded text:
et ima terrarum, quaerentes eum, qui et ima terrarum, quaerentes eum, qui est apud nos, si nos velimus esse apud eum? Nemo dicat non noui quod diligam". diligat fratrem et diligat eandem dilectionem. magis enim nouit dilectionem, qua diligit, quam fratrem, quem diligit. ecce iam potest notiorem deum habere quam fratrem, plane notiorem, quia praesentiorem, notiorem, quia interiorem, notiorem, quia certiorem. amplectere dilectionem deum et dilectione amplectere deum. ipsa est dilectio, quae bonos omnes angelos et omnes dei seruos consociat uinculo sanctitatis, nosque et illos coniungit inuicem nobis, subiungit sibi. quanto igitur saniores sumus a tumore superbiae, tanto sumus dilectione pleniores. et quo nisi deo plenus est qui plenus est dilectione? at enim caritatemsum, eam mente conspicio et credo scripturae dicenti: quoniam deus caritas est, et qui manet in caritate, in deo manet. sed cum eam uideo, non in ea uideo trinitatem. immo uero uides
Abbreviated transcription (Latin):
qđ angłs quã deuote hoc eẽ
qđ angłs. Nonenĩ sc̃s quisquam
potestate sua gaudet. sed eius
a quo habet posse quic quid con¬
gruent̃ potest. Et nouit potentiꝰ
eẽ congͥungi omnipotenti pia
uoluntate quam propria pote
qui talia non possunt. Itaꝙ
ut mirant᷑ doceret ampliora
& temporalib insolitis intentos
atq suspensos ad ȩterna atꝙ
interiora conuerter&. Venite
inquit ad me om̃s qui laboratis
& honerati estis. & ego uos reficiã
Tollite ugum meum super uos.
& non ait. dicite a me quatridu¬
anos mortuos suscitare. Sed ait
discite ame quia mitis sum. &
humilis corde. Potentior est enĩ
& tutior solidissima humilita̾.
quam uentuo sissima celsitudo.
Et idõ sequitur dicens. & inue¬
nietis requiẽ animab ur̃is.
Dilectio enim non inflatur. &
ds̃ dilectio est. Et fideles indile¬
ctione. ad quiescunt illi. Reuo¬
cati ab strepitu quo foras est.
ad gaudia silentia. Ecce ds̃.
dilectio est. Ut quid imus &

Expanded text:
quod angelus, quam deuote hoc esse quod angelus, quam deuote hoc esse quod angelus. non enim sanctos quisquam potestate sua gaudet, sed eius a quo habet posse quidquid congruenter potest, et nouit potentius esse coniungi omnipotenti pia uoluqui talia non possunt. Itaquut mirantes doceret ampliora, et temporalibus insolitis intentos atque suspensos ad aeterna atque interiora converteret: Venite, inquit, ad me, omnes qui laboratis et onerati estis, et ego nos reficiam; tollite iugum meum super uos. et non dixit: discite a me quadriduanos mortuos . suscitare, sed ait: discite a me, quia mitis sum et humilis corde. potentior est enim et iustior solidissima humilitas quam uentosissima celsitudo. et ideo sequitur dicens: et inuenietis requiem animabus uestris. dilectio enim non inflatur, et: deus dilectio est, et: fideles in dilectione adquiescunt illi, reuocati ab strepitu, qui foris est, ad gaudia, silentia. ecce deus dil
Abbreviated transcription (Latin):
eis. Hȩc est enim lex & ꝓpħẽ.
Et pleraq alia reperimus. in
literis scĩs. in quib sola dile¬
ctio ꝓximi ad ꝑfectionẽ pre¬
cipi uidetur. & tacere de dile¬
ctione dĩ. cum in utroq pre
cepto lex pendeat & propħȩ
Sed hoo uideo quia & qui pro¬
ximum diligit. consequens ẽ.
ut ipsam p̾cipue dilectionem
diligat. Ds autẽ dilectio est.
& qui manet indilectione in
dõ man&. Consequens gͦ est.
ut p̃cipue dm̃ diligat. Quapro¬
pter qui querunt dm̃ ꝑ istas
potestates quȩ mundo presunt
uł partib mundi auferuntur
ab eo. longeq iactantur¶ UiIi.¬
Non interualis locoꝵ sed di¬
uersitate affectum. exterius
enim conantur ire. & interi¬
ora sua deserunt. quib interi¬
or est ds̃. Itaq etiã si aliquam
scãm cęlestẽ potestatẽ uel
audierunt uel ut cumꝙ cogita¬
uerint. facta magis eiꝰ appetunt
quȩ humana miratur infir¬
mitas. non imitantur piętatẽ
qua diuina requies cõparatur
Malunt enim suꝑbe hoc posse

Expanded text:
illis; haec est enim lex et prophetae. et pleraque alia reperimus in litteris sanctis, in quibus sola dilectio proximi ad perfectionem praecipi uidetur et taceri de dilectione dei, cum in utroque prcepto Lex pendeat et Prophetae. Sed et hoc ideo, quia et qui proximum diligit, consequens est ut et ipsam praecipue dilectionem diligat. Deus autem dilectio est, et qui manet in dilectione, in deo manet. consequens ergo est ut praecipue deum diligat. Quapropter qui quaerunt deum per istas potestates, quae mundo praesunt uel partibus mundi, auferuntur ab eo longeque iactantur, non interuallis locorum, sed diuersitate affectuum; exterius enim conantur ire et interiora sua deserunt, quibus interior est deus. itaque etiam si aliquam sanctam caelitem potestatem uel audierint uel utcumque cogitauerint, facta magis eius appetent, quae humana miratur infirmitas, non imitantur pietatem, qua diuina requies comparatur. malunt enim superbe hoc posse
Abbreviated transcription (Latin):
icimus enĩ non eẽ in hac
trinitate mauis aliquid duas
aut tres ꝑsonas. quã unã eaꝵ
qđ non capit consuetudo car¬
nalis non ob aliud. nisi quia
uera quȩ creata sunt sentit
ut potest. ueritatẽ autẽ ipsã¬
ꝑ quam cuncta creata sunt
non potest intueri. Nam si pos¬
set nullo modo ẽẽt lux ista
corporea manifestior quã hoc
qđ diximus. In substantia quip¬
pe ueritatis. qm̃ sola uere est
non est maiorᷤ aliqua nisi quȩ
uerus est. Quicquid autẽ in.¬
telligibile atꝙ incõmintabile
est. non alud alio uerius est
quia eque incõmutabilit᷑ ȩter¬
num est. Nec qđ ibi magnũ
dr̃ aliunde magnũ est. quam
eo quo uere ẽ. Quapropt̃ ubi
magnitudo ipsa ueritas est quic¬
quid plus habet magnitudinis.
necesse ẽ plus habet ueritatis.
ꝗuicquid gͦ plus ueritatis non¬

Expanded text:
icimus enim non esse in hac Trinitate majus aliquid duas aut tres personas quam unam earum: quod non capit consuetudo carnalis, non ob aliud, nisi quia vera quae creata sunt sentit ut potest; veritatem autem ipsam qua creata sunt non potest intueri: nam si posset, nullo modo esset lux ista corporea manifestior quam hoc quod diximus. In substantia quippe veritatis, quoniam sola vere est, non est major aliqua, nisi quae verius est. Quidquid autem intelligibile atque incommutabile est, non aliud alio verius est, quia aeque incommutabiliter aeternum est: nec quod ibi magnum dicitur, aliunde magnum est, quam eo quo vere est. Quapropter ubi magnitudo ipsa veritas est, quidquid plus habet magnitudinis, necesse est ut plus habeat veritatis: quidquid ergo plus
Abbreviated transcription (Latin):
git dm̃. consequens est ut fa¬
ciat qđ precepit ds̃. Et intan.¬
tum diligitim quantũ facit.
Consequens gͦ est. ut &e pxmi
diligat. quia hoc p̾cepit ds̃.
lantum siue tantum ꝓximi
dilectionẽ scriptura cõmemo¬
rat sicuti est illud. Inuicem
honera ur̃a portate & sic ad¬
yinplebitis legem xꝑi. Et illud.
Om̃is enim lex in uno sermo-¬
ne implet᷑. In eo qđ scriptum ẽ.

Expanded text:
ut faciat quod praecipit deus, et in tantum diligit, in quantum facit. consequens ergo est, ut et proximum diligat, quia hoc praecipit deus — siue tantum proximi dilectionem scriptura commemorat, sicuti est illud: inuicem onera uestra portate, et sic adimplebitis legem Christi, et illud: omnis enim lex in uno sermone imp
Abbreviated transcription (Latin):
iximus alibi ea dici pro¬
prie in illa trinitate dis¬
tincte ad singulas ꝑsonas
ꝑtinentia quȩ relatiuȩ dicun¬
tur ad inuicẽ. sicut pat̾ & filiꝰ
Non enĩ pater trinitas. aut
filius trinitas. aut donũ tri
singuli. non dici pluralit̃ tres.
sed unũ ipsam trinitatẽ. Sic̃
Et bonus pat̃. bonus filius.
pat̃. omĩpotens filius. omni¬
potens sp̃c sc̃s. Nec tamen
tres dii aut tres boni. aut
tres omĩpotentes. sed unus
ds. bonus omnipotens apsa
trinitas. & quicquid aliud ñ
athinuicẽ relatiue sed ad se
singuli dicunt᷑. Hoc enim
scđm essentiã dicunt᷑. quia

Expanded text:
iximus alibi, ea dici proprie in illa Trinitate distincte ad singulas personas pertinentia, quae relative dicuntur ad invicem, sicut Pater et Filius, non enim Pater Trinitas, aut Filius Trinitas, aut Trinitas Dsinguli, non dici pluraliter tres, sed unum ipsam Trinitatem: sicut et bonus Pater, bonus Filius, Pater, omnipotens Filius, omnipotens Spiritus sanctus: nec tamen tres Dii, aut tres boni, aut tres omnipotentDeus, bonus, omnipotens ipsa Trinitas; et quidquid aliud non ad invicem relative, sed ad se singuli dicuntur. Hoc enim secundum essentiam dicuntur, quia
Abbreviated transcription (Latin):
uł tres substantias. ñ ut ali¬
qua intelligat᷑ diuersitas essen¬
ciȩ. sed ut uł uno aliquo uo¬
cabulo responderi possit cũ
dicit᷑ quid tres. uł quid tria
Tantãqꝙ eẽ ęqualitatẽ inea tri¬
nitate. ut non solũ pater.
ñ sit maior quã filius qđ atti¬
net ad diumnitatẽ. sed nec pat̃.
nec filius. simul mauis aliqͥd
sint quã sp̃c sc̃s. Aut singula
quȩq ꝑsona qualibet trium mi
aliquid sit. quã ipsa trinitas. Di¬
cta sunt hȩc. & si sepius uersan¬
do repetant᷑ familiarius qui¬
dẽ innotescunt:S ed & modꝰ
aliquis adhibendus est dõꝙ
supplicandũ deuotissima piȩ¬
tate ut intellectũ aperiat.
studiũ contentionis ab sumat
quo possit mente cerni essen¬
tia ueritatis. sine ulla mole
sine ulla mobilitate. Nunc
itaꝙ in quantũ ipse adiuuat
creator mire misericors. atten¬
damus hȩc quȩ modo interi¬
ore. quã si ꝑ suꝑiora tractamꝰ.
cũ sint eadẽ. seruata illa regu¬
la ut qđ intellectu nr̃o nondũ

Expanded text:
vel tres substantias, non ut aliqua intelligatur diversitas essentiae, sed ut vel uno aliquo vocabulo responderi possit, cum dicitur quid tres, vel quid tria; tantamque esse aequalitatem in ea Trinitate, ut non solum Pater non sit major quam Filius, quod attinet ad divinitatem, sed nec Pater et Filius simul majus aliquid sint quam Spiritus sanctus, aut singula quaeque persona quaelibet trium minus aliquid sit quam ipsa Trinitas. Dicta sunt haec, et si saepius versando repetantur, familiarius quidem innotescunt: sed et modus aliquis adhibendus est, Deoque supplicandum devotissima pietate, ut intellectum aperiat, et studium contentionis absumat, quo possit mente cerni essentia veritatis, sine ulla mole, sine ulla mobilitate. Nunc itaque, in quantum ipse adjuvat Creator mire misericors, attendamus haec, quae modo interiore quam superiora tractabimus, cum sint eadem: servata illa regula, ut quod intellectui nostro nondum
Abbreviated transcription (Latin):
singulũ eoꝵ. Et qm̃ equȩ uere
est etiam sp̃c scs. nec pat̾ est nec
filius. simul mauis aliquid est
quam ipse. Quia nec uerius pat̾
enĩ uerius sunt. nec magnitu¬
sunt. quam pat̾ solus. quia tã
uere sunt: sic & ipsa trinitas tã
magnum est quã unaqueq ibi
ꝑsona. Non enĩ maior est que
uerior non est. ubi erat ipsa
trinitas magnitudo. Quia in
essentia ueritatis hoc est uerũ

Expanded text:
singulum eorum. Et quoniam aeque vere est etiam Spiritus sanctus, nec Pater et Filius simul majus aliquid est quam ipse, quia nec verius est. enim verius sunt; nec magnitusunt quam Pater solus, quia tam vere sunt. Sic et ipsa Trinitas tam magnum est, quam unaquaeque ibi persona. Non enim ibi major est, quae verior non est, ubi est ipsa veritas magnitudo. Quia in essentia veritatis, hoc est verum
Abbreviated transcription (Latin):
necesse est. In corporib autẽ
fieri potest ut eque uerũ sit
hoc aurũ atꝙ illud. Sed mauis
h ocsit quã illud. quia non
eadẽ ibi est magnitudon quȩ
ueritas. Aliudq ibi est aurũ
esse. aliud magnũ eẽ. sic & m
animi natura. Y.iii.¬

Expanded text:
eritas. In corporibus autem fieri potest ut aeque verum sit hoc aurum atque illud, sed majus hoc sit quam illud, quia non eadem ibi est magnitudo quae veritas; aliudque illi est aurum esse, aliud magnum esse. Sic et in animi natura, secund
Abbreviated transcription (Latin):
ne cõmemoratȩ recordarent᷑
Obliuiscendo aut dm̃ tam quã
obliusendo uitã fuã: Cõ uer¬
se fuerant in morte hoc est in
infermũ: Cõmemorate uero
conuertuntur add̃m . tãquã
reuuiescentes reminiscendo
Itẽ legitur in nonagesimo & t̃
dictum est qui dñm non in¬
telligendo deillo uana dixer̃¬

Expanded text:
nec commemoratae recordarentur. nec commemoratae recordarentur. Obliviscendo autem Deum, tanquam obliviscendo vitam suam, conversae fuerant in mortem, hoc est, in infernum. Commemoratae vero convertuntur ad Dominum, tanquam reviviscentes reminiscendo Item legitur in nonagesimo tertidictum est, qui Deum non intelligendo, de illo vana dixeru
Abbreviated transcription (Latin):
euisibilibus rebus adhanc
rem sũmamus exemplũ:
dicit tibi quispiã quem non
recognoscis Nos time: Et ut
omoneat dicit ubi quando.
Quomodo tibi innotuerit:
omibusq adhibitis signis qui¬
bus inmemoriã reuoceris: Si
non recognoscis. ita iam oblitꝰ
est ut omnis illa noticia pe¬
utus deleta sit animo: Nihib¬
que aliut restet nisi ut cre¬
das ei qui tibi hoc dicit quod
aliquando eũ noueras Aut
nec hoc quidẽ sifide dignus
tibi ẽẽ qui loquitur non uidẽ¬
bitur: Siaut reminisceris: pro¬
fecto redis inmemoriã tuam
&inea inuenis quod non fuerat
penitus obliuione delectum:
Redeamus adillut. ꝓpt̃ quod¬
nos adhibuimus humane con¬
uersationis exemplũ inter ce¬
teras psalmus nonus: Conuer¬
tantur inquid peccatores in
infernũ om̃s gentes qui obli
uiscuntur dm̃: Porro autẽ
uiscesimꝰ & primus cõmemora¬
buntur inquid & con uerten¬
tur ad dñm uniuersi fines
terrȩ: Non igitur sic erant
oblitȩ iste gentes dm̃ ut eius

Expanded text:
isibilibus rebus ad hanc rem sumamus exemplum. Dicit tibi quispiam quem non recognoscis, Nosti me: et ut commoneat, dicit ubi, quando, quomodo tibi innotuerit: omnibusque adhibitis signis quibus in memoriam revoceris, si non recognoscis, ita jam oblitus es, ut omnis illa notitia penitus deleta sit animo; nihilque aliud restat, nisi ut credas ei qui tibi hoc dicit, quod aliquando eum noveras; aut ne hoc quidem, si fide dignus tibi esse qui loquitur non videtur. Si autem reminisceris, profecto redis in memoriam tuam, et in ea invenis quod non fuerat penitus oblivione deletum. Redeamus ad illud propter quod adhibuimus humanae conversationis exemplum. Inter caetera psalmus nonus: Convertantur, inquit, peccatores in infernuautem vigesimus primus: Commemorabuntur, inquit, et convertentur ad Dominum universi fines terrae . Non igitur sic erant oblitae istae gentes Deum, ut ejus
Abbreviated transcription (Latin):
Non tam̃ om̃s cum illo sunt
eo modo quod ei dictum ẽ.
ego semꝑ tecum: Nec ipse cũ
omnib quomodo quo dicimꝰ
dñs nobiscum: Magna itaq
hominis miseria est: cum illo
non esse sine quo non potest
ẽẽ: In quo enim est procul du¬
bio sine illo non est: Et tam̃
si eius non meminit eumq nõ
ntelligit neq diligit cũ illo ñ
est: Quod enim quisq penitꝰ
obliuicitur nec commorari eiꝰ
itiq potest:¬

Expanded text:
Non tamen omnes cum illo sunt Non tamen omnes cum illo sunt eo modo quo ei dictum est, Ego semper tecum . Nec ipse cum omnibus eo modo quo dicimus, Dominus vobiscum. Magna itaque hominis miseria est cum illo non esse, sine quo non potest esse. In quo enim est, procul dubio sine illo non est: et tamen si ejus non meminit, eumque non intelligit, nec diligit, cum illo non est. Quod autem quisque penitus obliviscitur, nec commoneri ejus utique potest
Abbreviated transcription (Latin):
lentes constituere iusticię dĩ
non sunt subieeti: Sic enim
dici &iã dequibus dam po¬
test ignorantes dĩ sapientiam
& suã uolentes contituere sa¬
pientiae dĩ non sunt sub iecti
Est igitur natura nõ facea
quȩ fecit om̃s ceteras magnas
paruas que naturas eis quas
fecit sine dubitatione prestan¬
cior: ac per hoc hac &iã de
qua loquimur rationalis &
intellectualis quȩ hominis mei
est adeius qui eũ fecit imagi¬
nẽ factã: Illa aut̃ ceteris na¬
turis prestantior ds̃ est & qui¬
dem non longe positi ab uno¬
quoq nr̃m sicut apłs dicit:
adiungens. In illo enim uui¬
mus & mouemur Nam &i¬
illo scđm corpus iuuimus &
mouemur & sumus Inde se¬
cundũ mentẽ quȩ facta est
adeus imaginẽ debet hoc
accipi excellentiore qđam eo¬
demq non uisibili sed intelle¬
gibili modo: Nam quid non
Pro inde sunipso sunt omĩa
in quo tandẽ possunt uiuere
quȩ uiuunt & moueri que
mouentur: Nisi in quo sunt

Expanded text:
lentes constituere, justitiae Dei lentes constituere, justitiae Dei non sunt subjecti : sic etiam dici potest de quibusdam, Ignorantes Dei sapientiam, et suam volentes constituere, sapientiae Dei non sunt subjecti. 16. Est igitur natura non facta, quae fecit omnes caeteras magnas parvasque naturas, eis quas fecit sine dubitatione praestantior, ac per hoc hac etiam de qua loquimur, rationali et intellectuali, quae hominis mens est, ad ejus qui eam fecit imaginem facta. Illa autem caeteris natura praestantior Deus est. Et quidem non longe positus ab unoquoque nostrum, sicut Apostolus dicit; adjungens, In illo enim vivimus, et movemur, et illo secundum corpus vivimus, movemur, et sumus. Unde secundum mentem quae facta est ad ejus imaginem, debet hoc accipi, excellentiore quodam, eodemque non visibili, sed intelligibili modo. Nam quid non Proinde si in ipso sunt omnia, in quo tandem possunt vivere quae vivunt, et moveri quae moventur, nisi in quo sunt?
Abbreviated transcription (Latin):
aec igitur trinitas mentis
intelligit hac diligit se sed qͥa
potest &iam meminiss& &
intelligere & amare aquo
facta est: Quod cum fit. sa¬
piens ipsa fit: Siaut̃ non fa¬
cit &iã cum sui meminit.
se que intelligit ac diligit.
stulta erit: Meminerit itaq
dei sui ad cuiꝰ imaginẽ facta
non factum cuius abeo capax
facta est & cuis particeps esse
potest Propt̃ quod scriptum
est. Ecce dĩ cultus est sapien¬
ciã & non sua luce sed sũmȩ
illius lucis participatione sa¬
piens erat atq ubi ęterna ibi
beata regnauit: Si enim sic¬
dicitur ista hominis sapientiã
ut &iã dĩ sit Tunc enim ue¬
ra est: Nam si humana est.
uana est Uerũ non ita dĩ qͣ
sapiens ds̃: Neq enim patici¬
pacionẽ sui sapiens est sĩc men
sed quẽ admodũ dicitur &iã
iusticia dĩ non solum illa qua
ipse iustus ẽ. sed quã dat ho¬
mini cum iusti facat impiũ:
Quã comendans apłs ait
Dequibus dam ignorantes enĩ
dĩ iusticiã & suã iusticiã uo¬

Expanded text:
aec trinitas mentis,intelligit ac diligit se: sed quia potest etiam meminisse, et intelligere, et amare a quo facta est. Quod cum facit, sapiens ipsa fit. Si autem non facit, etiam cum sui meminit, seseque intelligit ac diligit, stulta est. Meminerit itaque Dei sui, ad cujus imaginem facta non factum, cujus ab eo capax est facta, et cujus particeps esse potest; propter quod scriptum est, Ecce Dei cultus est sapientia : et non sua luce, sed summae illius lucis participatione sapiens erit, atque ubi aeterna, ibi beata regnabit. Sic enim dicitur ista hominis sapientia, ut etiam Dei sit. Tunc enim vera est: nam si humana est, vana est. Verum non ita Dei qua sapiens est Deus. Neque enim participatione sui sapiens est, sicut mens Sed quemadmodum dicitur etiam justitia Dei, non solum illa qua ipse justus est, sed quam dat homini cum justificat impium, quam commendans Apostolus ait de quibusdam, Ignorantes enim Dei justitiam, et suam justitiam vo
Abbreviated transcription (Latin):
anime partes quȩ corporum
similitudinibus informantur:
&iã cũ bestus nos cõmunes ha¬
bere sentimus:
E
imaginibus tanto amore
con iungit ut etiã se aliquid ẽẽ¬
huius modi existimet. Ita enim
conformatur eis qđ amodo nõ
id existendo sed putando Non
quose imaginẽ putet. sed omni¬
no ipsum illut cuius imaginẽ
secum habet Uiget quippe in
ea iudiciũ discernendi corpꝰ
qđ foris reliquid abimagine
quã de illo secum gerit Nisi
cum ita exprimuntur eorum
imagines tãquã foris senciant᷑.
non intus cogitentur: Sicut
dormientibus aut furentibus
aut in aliqua extasia accidere
uUII DeOpINIONIBUS EORΥ Qui

Expanded text:
animae partes quae corporum animae partes quae corporum similitudinibus informantur, etiam cum bestiis nos communes habere sentimus. e istis imaginibus tanto amore conjungit, ut etiam se esse aliquid hujusmodi existimet. Ita enim conformatur eis quodam modo, non id existendo, sed putando: non quo se imaginem putet; sed omnino illud ipsum cujus imaginem secum habet. Viget quippe in ea judicium discernendi corpus quod foris relinquit, ab imagine quam de illo secum gerit: nisi cum ita exprimuntur eaedem imagines tanquam foris sentiantur, non intus cogitentur, sicut dormientibus, aut furentibus, aut in aliqua ecstasi accidere um opinion
Abbreviated transcription (Latin):
cogitat. quantomagis secura
est qđ se non possit ad miter
Ita cum aliud se non se nosse
aliud non se cogitare. neꝙ
enim multarum doctrinaꝵ
peritum ignorare grammati¬
cam dicimꝰ cum eam non co¬
gitat. quia de medicine arte
tunc cogitat: Cum ergo aliut
sit non se nosse aluit non se
cogitare : tanta ius est amo¬
ris ut ea que cum amore diu
cogauerit eisq curȩ glutino
inheserit ad trahat secũ ętiã
cum ad se cogitandã qđ ad
modo redit & quia illa cor¬
pora sunt quȩ foris p̃sensus
carnis adamabit eorũq du.¬
turna quadã familiaritate
inplicata est nec secũ potest
introrsum tãquã in regionẽ
incorporeae naturȩ ipsa cor¬
pora inferre imagines eorũ
con uoluit & rapit factas in
semet ipsa desemetipsa: Dat
enim eis formandis quiddã
substantiȩ suę seruat autem
aliquid quo libere despicie.
taliũ imaginũ udicet Et
hoc magis mens idest ratio¬
nalis intellegentiã quȩ serua¬
tur ut iudicet Nam illas

Expanded text:
cogitat, quanto magis secura cogitat, quanto magis secura est quod se non possit amittere. Ita cum aliud sit non se nosse, aliud non se cogitare neque enim multarum doctrinarum peritum, ignorare grammaticam dicimus, cum eam non cogitat, quia de medicinae arte tunc cogitat: cum ergo aliud sit non se nosse, aliud non se cogitare, tanta vis est amoris, ut ea quae cum amore diu cogitaverit, eisque curae glutino inhaeserit, attrahat secum etiam cum ad se cogitandam quodam modo redit. Et quia illa corpora sunt, quae foris per sensus carnis adamavit, eorumque diuturna quadam familiaritate implicata est, nec secum potest introrsum tanquam in regionem incorporeae naturae ipsa corpora inferre, imagines eorum convolvit, et rapit factas in semetipsa de semetipsa. Dat enim eis formandis quiddam substantiae suae: servat autem aliquid quo libere de specie talium imaginum judicet, et hoc est magis mens, id est rationalis intelligentia, quae servatur ut judicet. Nam illas
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ quid ergo ei preceptũ rt¬
est ut seipsam cognoscat:
ut scđm naturam suã ordi¬
nari appetat. Sub eo scilic&
cui subdenda est supͣ ea qui¬
bus preponenda est. Sub illo
aquo regi deb& supra ea quȩ
regere deb&. M ulta enim ꝑ
cupiditatem prauam tam¬
quam sui sit oblita sic ait.
Uidet enim quecdam intrinsecꝰ
pulchra in prestantiore natu¬
ra quę ds̃ est. & cum stare de¬
beat ut eis fruatur. uolens ea
sibi tribuere & non ex illo simi¬
lis illius. sed ex serpsa eẽ quodille
est abuertit᷑ ab eo. mouetur¬
ꝙ & labitur inminꝰ & minus
qđ putat᷑ ampluis & amplius.
Quia necipsa sibi nec ei quicqua
sufficit. recedenti ab illo qu
solus sufficit. Iđoꝙ ꝑ egesta¬
tem ac difficultatẽ fit nimis
intenta in actiones suas. &
in quietas delectationes qus
ꝑ eas colligit. Atq ita cupidi¬
tate adquirendi noticias
ex his quȩ foris sunt quoꝵ
cognitum genus amat &sen¬
tit amitti posse nisi inpensa
cura teneant᷑. perdit securi¬
tatẽ. Tantoꝙ seipsam minus

Expanded text:
quid ergo ei praeceptum est, ut se ipsam cognoscat? ut secundum naturam suam ordinari appetat, sub eo scilicet cui subdenda est, supra ea quibus praeponenda est; sub illo a quo regi debet, supra ea quae regere debet. Multa enim per cupiditatem pravam, tanquam sui sit oblita, sic agit. Videt enim quaedam intrinsecus pulchra, in praestantiore natura quae Deus est: et cum stare debeat ut eis fruatur, volens ea sibi tribuere, et non ex illo similis illius, sed ex se ipsa esse quod ille est, avertitur ab eo, moveturque et labitur in minus et minus, quod putat amplius et amplius; quia nec ipsa sibi, nec ei quidquam sufficit recedenti ab illo qui solus sufficit: ideoque per egestatem ac difficultatem fit nimis intenta in actiones suas et inquietas delectationes quas per eas colligit; atque ita cupiditate acquirendi notitias ex iis quae foris sunt, quorum cognitum genus amat et sentit amitti posse, nisi impensa cura teneatur, perdit securitatem, tantoque se ipsam minus
Abbreviated transcription (Latin):
Non scilicet ꝑ imaginale figm̃¬
tum sicut cogitantur absentia
que sensu corporis tacta sunt
siue omnino ipsa siue eius dẽ
generis aliquad sed quadam
inte riore nõ simulata sed ue¬
ra p̾sentia: Non enim quic quã
illi est seipsa p̾sentius sicut cogi¬
taui uere se. & meminisse ͤ. & in¬
telligere & uelle se: Nouit enĩ
hec inse: nec imaginatur qua¬
si extra se illa sensu tetigerit.
sicut corporalia quȩq tangun¬
tur. Ex quorũ cogitationibus
sinihil sibi adfigat ut tale ali¬
quid se ẽẽ putet: quic quid ei
desere man&. hoc solum ipsa ẽ:¬

Expanded text:
non scilicet per imaginale figmenon scilicet per imaginale figmentum, sicut cogitantur absentia, quae sensu corporis tacta sunt, sive omnino ipsa, sive ejusdem generis aliqua; sed quadam interiore, non simulata, sed vera praesentia non enim quidquam illi est se ipsa praesentius: sicut cogitat vivere se, et meminisse, et intelligere, et velle se. Novit enim haec in se, nec imaginatur quasi extra se illa sensu tetigerit, sicut corporalia quaeque tanguntur. Ex quorum cogitationibus si nihil sibi affingat, ut tale aliquid esse se putet, quidquid ei de se remanet, hoc solum ipsa e
Abbreviated transcription (Latin):
uertunt mente nosse ętiam
cum querit se. sic̃ iam ostendi¬
mus: Nullo modo autẽ recte
dicitꝰ. scire aliquares dum eiꝰ
ignoratur substantiã: Qua¬
propt̃ dum semens nouit.
substantiã suã nouit Et cũ
dese certa est. de substantia sua
certa est Certa est autẽ dese.
sicut conuincunt ea que su¬
pra dicta sunt. Nec omino
certa est utrũ aer anignissit
an ali quod corpus uel aliqđ
corporis Non est igitur ali¬
quid eorũ: Totumq illud
qđ se iubetur ut nouerit.
adhoc ꝑtinet ut certa sit nõ
se ẽẽ aliquid eoꝵ dequibus
incerta est: Idq solũ ẽẽ cer¬
ta sit. quod solũ ẽẽ se certa ẽ:
Sicut enim cogitat ignem
aut aerem. & quic quid aliut
corporis cogitat neq ullomo
fieri poss& ut ita cogitaret
ipsa est. quẽ admodũ cogitat
id qđ ipsa non est Perfanta¬
siam quippe imaginariã cogi¬
tat hec omĩa siue ignẽ siue
aerem siue illut uel illut cor¬
conpaginẽ temporationẽq cor¬

Expanded text:
vertunt, mentem nosse se etiam vertunt, mentem nosse se etiam cum quaerit se, sicut jam ostendimus. Nullo modo autem recte dicitur sciri aliqua res, dum ejus ignoratur substantia. Quapropter, cum se mens novit, substantiam suam novit; et cum de se certa est, de substantia sua certa est. Certa est autem de se, sicut convincunt ea quae supra dicta sunt. Nec omnino certa est, utrum aer, an ignis sit, an aliquod corpus, vel aliquid corporis. Non est igitur aliquid eorum: totumque illud quod se jubetur ut noverit, ad hoc pertinet ut certa sit non se esse aliquid eorum de quibus incerta est, idque solum esse se certa sit, quod solum esse se certa est. Sic enim cogitat ignem aut aerem, et quidquid aliud corporis cogitat. Neque ullo modo fieri posset ut ita cogitaret id quod ipsa est, quemadmodum cogitat, id quod ipsa non est. Per phantasiam quippe imaginariam cogitat haec omnia, sive ignem, sive aerem, sive illud vel illud corcompaginem temperationemque cor