comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uisibili natura differ& quando¬
quidẽ iste animus illud corpus ẽ
s& abipso quoq sensu atq uisione
qm̃ solius animi est hec intentio.
ensus autẽ occulorũ. nõ ob aliud
sensus corporis dr̃. nisi qr & ipsi
ocłi membra sunt corporis. &
quã uis nõ sentiat corpus ex ani¬
me anima tamen conna etit¬
comixta corpori. ꝑ instrum̃tũ
sentit corporeũ. Etidem instru¬
m̃tũ. sensus uocatur. Qui &iã
passione corporis. cum quisq ex¬
cecatur inter ceptus extinguit᷑.
Cum idem manead animus & eius in¬
tentio luminibus amissis. nõ habo¬
at sensũ quidem corporis quem
uidendo extrinsecus corpori adiũ¬
gat atq meo uiso figat aspectũ
Nisi tamen ipso indic& se adempto
corporis sensu. nec perire potuis¬
se. nec minui. Man& enĩ quidã
uidendi appetitus integer siue
id possit fieri. siue nõpossit. Hec
igitur tria. corpus quod uidet᷑
& ipsa uisio ⁊que utrumq con¬
iungit intentio manifestti sũt

Expanded text:
visibili natura differt; quandovisibili natura differt; quandoquidem iste animus, illud corpus est: sed ab ipso quoque sensu atque visione: quoniam solius animi est haec intentio: sensus autem oculorum non ob aliud sensus corporis dicitur, nisi quia et ipsi oculi membra sunt corporis: et quamvis non sentiat corpus exanime, anima tamen commixta corpori per instrumentum sentit corporeum, et idem instrumentum sensus vocatur. Qui etiam passione corporis, cum quisque excaecatur, interceptus exstinguitur, cum idem maneat animus, et ejus intentio, luminibus amissis, non habeat quidem sensum corporis quem videndo extrinsecus corpori adjungat atque in eo viso figat aspectum, nisu tamen ipso indicet se adempto corporis sensu, nec perire potuisse, nec minui. Manet enim quidam videndi appetitus integer, sive id possit fieri, sive non possit. Haec igitur tria, corpus quod videtur, et ipsa visio, et quae utrumque conjungit intentio, manifesta sunt
Abbreviated transcription (Latin):
sio uocatur. Corpus enĩ uisum
in sua natura separabile est.
S ensus autẽ qui iam erat mani¬
mante &iã prius quã uideros
quod uidere poss& cum in. aliquid
uisibile in cuirer&. uł uisio que
fit insensu ex uisibili corpore ciui
iam con iunctum est. ⁊ udetur.
Sensus ergo uł uisio id est sensus¬
nõ formatus extrinsecus. ad ani¬
mantis naturã ptinenent. ꝑtinẽt.
Om̃ino aliã quã est illud corpus
quod uidendo sentimus. Quo sen¬
sus nõ itti formatur ut sensussit
s& ut uisio sit. Nam sensus & ante
obiectũ rei sensibilis nisi eẽt in
nobis. nõ distaremus acecis dum
nichil uidemus. siue intenebris
siue clausis luminibus. Hoc aut̃
distitinus. quod nobis in est. & nõ
udentibus quod uidere possimꝰ.
qui sensus uocatur. Illis uero nõ
i est. Nec aliunde nisi quod edcarẽt
ceci appellantur. Itemq illa
animi intentio que in ea re quẽ
uidemus sensũ teno atq utrũq
conuingit nõ tantũ ab ea re

Expanded text:
sio vocatur. Corpus enim visum sio vocatur. Corpus enim visum in sua natura separabile est: sensus autem qui jam erat in animante, etiam priusquam videret quod videre posset, cum in aliquid visibile incurreret, vel visio quae fit in sensu ex visibili corpore, cum jam conjunctum est et videtur; sensus ergo vel visio, id est sensus formatus extrinsecus ad animantis naturam pertinet, omnino aliam quam est illud corpus quod videndo sentimus, quo sensus non ita formatur ut sensus sit, sed ut visio sit. Nam sensus et ante objectum rei sensibilis nisi esset in nobis, non distaremus a caecis, dum nihil videmus, sive in tenebris, sive clausis luminibus. Hoc autem distamus, quod nobis inest et non videntibus, quo videre possimus, qui sensus vocatur: illis vero non inest; nec aliunde, nisi quod eo carent, caeci appellantur. Itemque illa animi intentio, quae in ea re quam videmus sensum tenet, atque utrumque conjungit, non tantum ab ea re
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa res quã uidemus. Siue lapidẽ
siue aliquã flãmã. siue quid aliud
quod uderi oculis potest. Quod
utiq iam eẽ potuerat. & antequã
uideretur. De inde uisio que non
erat prius quã rem illã obiectã
sensui sentiremus. Tercio quam
mea re que uidetur. quã dui
udetur sensũ detin& oculorũ.
id est animi intentio. In hisigit᷑
tribus nõ solũ est manifestt dis¬
I tinctio ⁊ s& &iã discreta natura.
Irimo ititq quippe illud corpus
iusibile longe alterius nature
est quã sensus occulorũ quo sibi¬
m& in eidente fit iusio ipsa. Que
uisio quid aliud quã sensus exea
re que sentitur informatus ap¬
par&. Quã uis re uisibili. de¬
tractti nulla sit. Nec ulla om̃i¬
no eẽ possit. ttilis uisio si corpus
nõ sit quod uideri queat. Nullo
modo tcoen eius dem substan¬
tie est corpus quo formatur sen¬
sus ocłorum. Cum idem corpus
uideatur & ipsa forma que abeo¬
dem inprimitur. sensui que ui¬

Expanded text:
ipsa res quam videmus, sive lapidem, ipsa res quam videmus, sive lapidem, sive aliquam flammam, sive quid aliud quod videri oculis potest; quod utique jam esse poterat, et antequam videretur: deinde, visio, quae non erat priusquam rem illam objectam sensui sentiremus: tertio, quod in ea re quae videtur, quamdiu videtur sensum detinet oculorum, id est, animi intentio. In his igitur tribus, non solum est manifesta distinctio, sed etiam discreta natura. Primum quippe illud corpus visibile longe alterius naturae est, quam sensus oculorum, quo sibimet incidente fit visio. Ipsaque visio quid aliud, quam sensus ex ea re quae sentitur informatus apparet? Quamvis re visibili detracta nulla sit, nec ulla omnino esse possit talis visio, si corpus non sit quod videri queat: nullo modo tamen ejusdem substantiae est corpus quo formatur sensus oculorum, cum idem corpus videtur, et ipsa forma quae ab eodem imprimitur sensui, quae vi
Abbreviated transcription (Latin):
corporibus consuetudo. & ita
in lioc miro modo. raelabens foras
sẽ nr̃a proiecit intentio. ut cũ
ab incerto corporũ ab lata fue¬
rit ut uispũ multo certiore
hac sttibiliore cogiagitutione
figatur resugiat ad isti. Wibi
appaat requiem unde trax̃ in¬
firmitatem. Cuuis egritudi¬
ni. congruendum est. Ut si quãdo¬
interiora sp̃alia ac comodatius dis¬
tinguere. atq facilius insinuare co¬
namur. de corporalibus exterioribꝰ
similitudinũ documenta capramus.
Sensu igitur ig corporis exte¬
rior homo preditus sentit corpora
& iste sensus quod facile aduertitur.
quin qui ꝑtitus est. Ulidendo. Au¬
diendo. Et fando ol faciendo. Gusttoido.
⁊angendo. S& ⁊ multum est & nõ
necessariũ ut om̃s hosquinq sen¬
sus id quod querimus in terrogemꝰ:
Quod enĩ nobis unus eorum renũ
neris diuersitate uicinior. Cũ
igitur aliquod corpus uidemus.
hec tria quod facilliũ est cõ side¬
randa sunt ⁊ dinoscenda. Primo

Expanded text:
corporibus consuetudo, et ita corporibus consuetudo, et ita in haec miro modo relabens foras se nostra projecit intentio, ut cum ab incerto corporum ablata fuerit, ut in spiritum multo certiore ac stabiliore cognitione figatur, refugiat ad ista, et ibi appetat requiem unde traxit infirmitatem. Cujus aegritudini congruendum est: ut si quandinteriora spiritualia accommodatius distinguere atque facilius insinuare conamur, de corporalibus exterioribus similitudinum documenta capiamus. Sensu igitur corporis exterior homo praeditus sentit corpora: et iste sensus, quod facile advertitur, quinquepartitus est; videndo, audiendo, olfaciendo, gustando, tangendo. Sed et multum est, et non necessarium, ut omnes hos quinque sensus id quod quaerimus interrogemus. Quod enim nobis unus eorum renuntris diversitate vicigitur aliquod corpus videmus, haec tria, quod facillimum est, consideranda sunt et dignoscenda. Primo,
Abbreviated transcription (Latin):
DUBLUo
est . SICͣ
IN TERIO¬
Nem. INzel¬
leGencia.
SiC EXre¬
Riorem sensu corporis preditum.
imago dei. Mani festi est quippe
apostolica sententia que interio¬
rem hominẽ renouari in dei ag¬
nitionẽ declarat scđm imaginẽ
eius qui creauit eũ. Cum & alio
loco dicat. Asi exterior homo
uatur de die indiẽ. In hoc qui
corrumpitur. queramꝰ quẽ ad¬
modũ possumus. quandam trini¬
tatis effigiem. & si nõ expres¬
siorem. ttmen forttissis ad dinos¬
cendum faciliorem. Neq enim
frustra & iste homo dr̃. nisi quia
mest ei nõ nulla interioris simili¬
tudo. Uillo ipso hor dine condi¬
tionis nrẽ quomortales atq car¬
nales efecti sumus facilius. ⁊ qua¬
si familiarius uisibilia quã in¬
telligibilia ꝑtactitinus. Cum
istit sint extͥerius. illa in terius.
& istit sensu corporis sentiamus. illa
mente intellegamus. Nosq ipsi
animi nõ sensibiles simus id est cor¬
pora s& intelligibiles qm̃ uitti sumꝰ.
Tamen ut dixi tanta factit est iam

Expanded text:
dubium est, sicut interionem intelligentia, sic exteriorem sensu corporis praeditum. imago Dei. Manifesta est quippe apostolica sententia, quae interiorem hominem renovari in Dei agnitione declarat secundum imaginem ejus qui creavit eum: cum et alio loco dicat, Et si exterior homo . In hoc ergo qui corrumpitur, quaeramus, quemadmodum possumus, quamdam Trinitatis effigiem, et si non expressiorem, tamen fortassis ad dignoscendum faciliorem. Neque enim frustra et iste homo dicitur, nisi quia inest ei nonnulla interioris similitudo. Et illo ipso ordine conditionis nostrae quo mortales atque carnales effecti sumus, facilius et quasi familiarius visibilia quam intelligibilia pertractamus: cum ista sint exterius, illa interius, et ista sensu corporis sentiamus, illa mente intelligamus; nosque ipsi animi non sensibiles simus, id est, corpora, sed intelligibiles, quoniam vita sumus: tamen, ut dixi, tanta facta est in
Abbreviated transcription (Latin):
siones imaginũ. s& &iã cum de¬
uittendi ⁊ cauendi causa rapitꝰ
animus. mnea contuenda que fugia
Ulnde nõ solum cupiendo s& giam
metuendo. inferatur uł sensuᷤᷤ
ipsis sensibilibus uł acies animi
formanda imaginibus sensibiliũ.
tiq ut metus aud cupiditis
quanto uehementior fuerit.
tunto ex pressius formatur
acies siue sentientis ex corpo¬
re quod in loco ad iacae siue co¬
gitantis eximagine corporis
que memoria continetur. qd
ergo est ad corporis sensũ aliqd̃
corpus in loco hoc est adanimi
aciem similitudo corporis in
memoria. & quod est aspicien¬
tis uisio ad eam spetiẽ corporis
ex qua sensus formatur. hoc ẽ
uisio cogituntis adimaginem
corporis in memoria constitutã
ex qua formatur acies animi.
& quod est intentio uoluntatis
ad corpus uisum. uisionẽq co¬
pulandã. ut fiad ibi quedam
unittis trium. quã uis eorũ
sit diuersa natura. hoc est
eadem uoluntatis intentio ad
copulandã corporis. que in est

Expanded text:
siones imaginum; sed etiam cum desiones imaginum; sed etiam cum devitandi et cavendi causa rapitur animus in ea contuenda quae fugiat. Unde non solum cupiendo, sed etiam metuendo, infertur vel sensus ipsis sensibilibus, vel acies animi formanda imaginibus sensibilium. Itaque aut metus aut cupiditas quanto vehementior fuerit, tanto expressius formatur acies, sive sentientis ex corpore quod in loco adjacet, sive cogitantis ex imagine corporis quae memoria continetur. Quod ergo est ad corporis sensum aliquod corpus in loco; hoc est ad animi aciem similitudo corporis in memoria: et quod est aspicientis visio ad eam speciem corporis ex qua sensus formatur; hoc est visio cogitantis ad imaginem corporis in memoria constitutam ex qua formatur acies animi: et quod est intentio voluntatis ad corpus visum visionemque copulandam, ut fiat ibi quaedam unitas trium, quamvis eorum sit diversa natura; hoc est eadem voluntatis intentio ad copulandam imaginem corporis quae est
Abbreviated transcription (Latin):
suũ & tantũ hab& ual& adindu¬
menti qualitatẽ uertendã atq mu¬
titndã quomodo afficiatur indutꝰ
qui eoer& indumento suo Exeodẽ
generis afeccionis &iã illud est
quod in sompnis per imagines inlu¬
dimuf. S& plurimũ differt utrũ
sopitis sensibus corporis sicuti sunt
dormientiũ aud ab interiore con¬
page turbatis sicuti sunt dor¬
anientiũ furentiũ aud alio quod¬
amodo alienatis sicutisunt diun¬
nantiũ uł ꝓphettintium animi
intentio quadã necessitate incur¬
rat in eas que occuirunt imagi¬
nes siue exmemoria siue alia
aliqua ocultaui per quas dã
spiritides mixturas. similiter
sp̃alis substantie. An sicut sanis
atq uigilantibus inter dũ cõ¬
tingit ut cogitittione occupa¬
a sensibus. atq itti form & animi¬
orem aciem uariis imagmibus¬
rerũ sensibiliũ. tttm quã ipsa
sensibilia sentiantur. Nõ tãtũ
autẽ cũ appetendo inttilia uolũ¬
tas intenditur. fiunt iste inpies¬

Expanded text:
suum, et tantum valet ad indusuum, et tantum valet ad indumenti qualitatem vertendam atque mutandam, quomodo homo afficiatur indutus, qui cohaeret indumento suo. Ex eodem genere affectionis etiam illud est, quod in somnis per imagines ludimur. Sed plurimum differt, utrum sopitis sensibus corporis, sicuti sunt dormientium, aut ab interiore compage turbatis, sicuti sunt furentium, aut alio quodam modo alienatis, sicuti sunt divinantium, vel prophetantium, animi intentio quadam necessitate incurrat in eas quae occurrunt imagines, sive ex memoria, sive alia aliqua occulta vi, per quasdam spirituales mixturas similiter spiritualis substantiae; an sicut sanis atque vigilantibus interdum contingit, ut cogitatione occupaa sensibus, atque ita formet animi aciem variis imaginibus sensibilium rerum, tanquam ipsa sensibilia sentiantur. Non tantum autem cum appetendo in talia voluntas intenditur, fiunt istae impres
Abbreviated transcription (Latin):
ORUNas ayzẽ illa oue
hac atq illatͦ fert. ⁊ re¬
fert aciem formandã cõiuingitq
formatat̃ si ad interiorẽ fantisiã
tota confluxerit atq apresentia
corporum que circum iacent sen¬
sibus corporis. atq abipsis senfibꝰ
corporis animi aciem omĩno auer¬
trrit atq ad eam que intus cerni¬
cernitur imaginẽ penitus
conuerterit. ttanta offendit᷑ si¬
nulitudo specrei corporalis exp̃s¬
sa exmemoria ut nec ipsa ratio
discere sinatur utrũ foras corpꝰ
ipsum uideatur anintus tale
aliquid cogitetur. Nam inter¬
dum homines nimia cogitittione
rerũ uisibiliũ. uł in lecti ułter¬
riti &iã huius modi repente uo¬
ces ediderunt. quasi reueram
mediis ttdibus accionibus seupas¬
sionibus uersarẽtur. & me mi¬
I
nͥme audisse a quodã. quod tttm
expressã ⁊ quasi solidã spetiem
femineĩ corporis in cogittndo cer¬
nere soler& ut ei se quasi misceri
solent. &iã genittilibus fluer&.
Tantũ hab& uiriũ anima in corpus

Expanded text:
oluntas vero illa quae hac atque illac fert et refert aciem formandam, conjungitque formatam, si ad interiorem phantasiam tota confluxerit, atque a praesentia corporum quae circumjacent sensibus, atque ab ipsis sensibus corporis, animi aciem omnino averterit, atque ad eam quae intus cernitur imaginem penitus converterit; tanta offenditur similitudo speciei corporalis expressa ex memoria, ut nec ipsa ratio discernere sinatur, utrum foris corpus ipsum videatur, an intus tale aliquid cogitetur. Nam interdum homines nimia cogitatione rerum visibilium vel illecti, vel territi, etiam ejusmodi repente voces ediderunt, quasi revera in mediis talibus actionibus sive passionibus versarentur. Et memini me audisse a quodam, quod tam expressam et quasi solidam speciem feminei corporis in cogitando cernere soleret, ut ei se quasi misceri sentiens, etiam genitalibus flueret. Tantum habet virium anima in corpus
Abbreviated transcription (Latin):
libus aquarũ. que potitntes in¬
tuerentur. eo tempore quo con¬
de formiter uiuit cum seđm tri¬
nitatẽ ex terioris hominis uuut.
I d est cum ad eã quã formsecus sen¬
sum corporis formant nõ laudabile.
uoluntatẽ qua hec aditile aliqͥd
refferat. s& turpẽ cupiditatem
qualis merescat accomodat. uia
diam de tracta spetie corporis
que corporaliter sentiebatur re¬
man& inmemoria similitudo eius.
Quo rursus uoluntas conuertat
aciem ut in de formetur intrin¬
secus. sicut excorpore ob iecto
sensibili. sensus extrinsecus for¬

Expanded text:
libus aquarum, quae potantes inlibus aquarum, quae potantes intuerentur eo tempore quo condeformiter vivit, cum secundum trinitatem exterioris hominis vivit; id est, cum ad ea quae forinsecus sensum corporis formant, non laudabilem voluntatem, qua haec ad utile aliquid referat, sed turpem cupiditatem qua his inhaerescat, accommodat. Quia etiam detracta specie corporis quae corporaliter sentiebatur, remanet in memoria similitudo ejus, quo rursus voluntas convertat aciem, ut inde formetur intrinsecus, sicut ex corpore objecto sensibili sensus extrinsecus for
Abbreviated transcription (Latin):
di hec duo. ut & sensũ formandũ
admouead ei rei que cernitur
& mea formatũ tenead.  si ttem
uolentit est ut possit uocari amor
aud cupiditas. aud libido. & iam
ceterũ corpus animantis uehe¬
mente afficit. ubi nõ resistit pi¬
grior duriorq matheries insimi¬
lem spetiem coloremq cõmitut.
Lic& uidere corpusculũ cameleon¬
tis ad colores. quos uid& facillima
conuersione uariari. Aliorum
autẽ animaliũ quia nõ est ad cõ¬
uersionẽ. facilis corpulentia fetꝰ
plerumq produnt libi duses ma¬
trũ. quid cum magna delectatio¬
ne conspexerint. Quam enĩte¬
neriora atq ut ita dixerim for¬
mabiliora sunt primordia semi¬
nũ. ttan efficaciter & capaciter
secuntur intentionẽ materne
anime. ⁊que mea facta est fan¬
tasie ꝑ corpus quod cupide aspex.
sunt exempla que coprose come¬
morari possint. S& unũ sufficit
defidelissimis libris quod fecit
iacob. ut houes & capre uarios
coloribus parerent. Supponendo
eis uariatto uirgulati in cana¬

Expanded text:
nsum formandum admoveat ei rei quae cernitur, et in ea formatum teneat. Et si tam violenta est, ut possit vocari amor, aut cupiditas, aut libido, etiam caeterum corpus animantis vehementer afficit: et ubi non resistit pigrior duriorque materies, in similem speciem coloremque commutat. Licet videre corpusculum chamaeleontis ad colores quos videt facillima conversione variari. Aliorum autem animalium quia non est ad conversionem facilis corpulentia, fetus plerumque produnt libidines matrum, quid cum magna delectatione conspexerint. Quam enim teneriora, atque, ut ita dixerim, formabiliora sunt primordia seminum, tam efficaciter et capaciter sequuntur intentionem maternae animae, et quae in ea facta est phantasiam per corpus quod cupide aspexit. Sunt exempla quae copiose commemorari possint: sed unum sufficit de fidelissimis Libris, quod fecit Jacob, ut oves et caprae varios coloribus parerent, supponendo eis variata virgulta in cana
Abbreviated transcription (Latin):
moria nullo modo fierae uisio
cogitantis. S& utriusq con¬
uinceio. Idest eius quã memo¬
ria ten&. neuis que inde expͥ¬
mitur. ut formetur acies re¬
cordantis. quia simille sunt¬
uł uti unã facit apparere. Cũ aut̃
cogitantis acies auersa fuerit inde
audq in memoria cernebatur desti¬
terit intueri. nichil forme que in¬
pressa erat meadem acie remane¬
bit. Atq inde formabitur quorur¬
sus conuerso fuerit. ut alia cogitui¬
tio fiat. man& titmen illud quodre¬
liquid inmemoria quo rursus cũ
id recordamus cõuertutur. ⁊ cõ¬
uersa formetur. atq unũ cũeo
fiad unde formatur: Capł .iiii.

Expanded text:
moria, nullo modo fieret visio moria, nullo modo fieret visio cogitantis: sed utriusque conjunctio, id est, ejus quam memoria tenet, et ejus quae inde exprimitur ut formetur acies recordantis, quia simillimae suntveluti unam facit apparere. Cum autem cogitantis acies aversa inde fuerit, atque id quod in memoria cernebatur destiterit intueri, nihil formae quae impressa erat in eadem acie remanebit: atque inde formabitur, quo rursus conversa fuerit ut alia cogitatio fiat. Manet tamen illud quod reliquit in memoria, quo rursus cum id recordamur convertatur, et conversa formetur, atque unum cum eo fiat unde formatur. CAPUT IV.
Abbreviated transcription (Latin):
quod illa ren̾itiud. ista formet᷑
⁊fit in cogiͣtione similis uisio. Si c̃
autẽ ratione discernebatur spe¬
cies uisibilis qua sensus corporis
formabatur & eius similitudo que
fiebat incensu formato ut eẽt
uisio. alioquin ita erant cõiuĩc¬
te. ut om̃ino una eademq putti¬
retur. Sic illa fanttisia cũ ani¬
mus cogitat spetiẽ uisi corporis
cum cõst& excorporis similitudi¬
ne quã memoria ten&. ⁊ exꝗͣ
queinde formatur iacie recor¬
dantis animi. tamen sic una
⁊ singularis appar& ut duo que¬
dam eẽ nõ inueniantur nisi ui¬
dicante ratione. Qua intelligi¬
mus aliud ex̃. illud quod inmemo¬
ria man& &iã cũ aliunde cogita¬
mus. ⁊ aliud fieri cum recorda¬
mur. id est ad memoriã redimꝰ
& illic inuenimus eandem spetiẽ.
Que si iam nõ ibi eẽt. tctt oblitos
nos eẽ diceremus ut omino re¬
colere nõpossemus. Si autem
acies recordantis. nõ formare¬
tur exea re que erat inme¬

Expanded text:
quod illa retinuit, ista formetur, quod illa retinuit, ista formetur, et sit in cogitatione similis visio. Sicut autem ratione discernebatur species visibilis qua sensus corporis formabatur, et ejus similitudo quae fiebat in sensu formato ut esset visio alioquin ita erant conjunctae, ut omnino una eademque putaretur: sic illa phantasia, cum animus cogitat speciem visi corporis, cum constet ex corporis similitudine quam memoria tenet, et ex ea quae inde formatur in acie recordantis animi; tamen sic una et singularis apparet, ut duo quaedam esse non inveniantur nisi judicante ratione, qua intelligimus aliud esse illud quod in memoria manet, etiam cum aliunde cogitamus, et aliud fieri cum recordamur, id est, ad memoriam redimus, et illic invenimus eamdem speciem. Quae si jam non ibi esset, ita oblitos nos esse diceremus, ut omnino recolere non possemus. Si autem acies recordantis non formaretur ex ea re quae erat in me
Abbreviated transcription (Latin):
Qe la fiz ula bri¬
Nitts ex memoria & inter¬
na uisione. & quȩ utrumq copu¬
lat uoluntate. Que tria tͥunũ
coguntur abipso quo actu co¬
gititio dr̃. nec iã ihis tribus
diuersa substtantia est. Neq enĩ
aud corpus illud sensibile ibi est
quod omino discretum est aba¬
nimantis natura. aud sensus cor¬
poris ibi formatur ut fiad uisio.
aud ipsa uoluntts id agit. ut
formandũ sensũ sensibili corpo¬
ri admouead in eoq formatum
detinead. S& ꝓ illa spetie cor¬
poris que sensciebatur extrin¬
secus succedit memoria retinẽs
illã spetiem quã ꝑcorporis sensũ
cõbibit anima. Proq illa uisione
que foris erat. cũ sensus ex et¬
corpore. uisibili sensibili forma¬
retur succedit intus similis
uisio. Cum exeo quod memoria
ten& formatur acies anii. &
absentia corpora cogittintur uo¬
luntasq ipsa quomodo foris cor¬
pori ob iecto formandũ sensum
ad mouebat. formatumq uinge¬
bat. sic aciẽ recordantis animi
conuertit ad memoriã. ut exeo

Expanded text:
fit illa trinitas ex memoria, et interna visione, et quae utrumque copulat voluntate. Quae tria cum in unum coguntur, ab ipso coactu cogitatio dicitur. Nec jam in his tribus diversa substantia est. Neque enim aut corpus illud sensibile ibi est, quod omnino discretum est ab animantis natura, aut sensus corporis ibi formatur ut fiat visio, aut ipsa voluntas id agit ut formandum sensum sensibili corpori admoveat, in eoque formatum detineat: sed pro illa specie corporis quae sentiebatur extrinsecus, succedit memoria retinens illam speciem quam per corporis sensum combibit anima; proque illa visione quae foris erat cum sensus ex corpore sensibili formaretur, succedit intus similis visio, cum ex eo quod memoria tenet, formatur acies animi, et absentia corpora cogitantur: voluntasque ipsa quomodo foris corpori objecto formandum sensum admovebat, formatumque jungebat, sic aciem recordantis animi convertit ad memoriam, ut ex eo
Abbreviated transcription (Latin):
autem cum forma & species
corporis uiterierit. nõ potest
adeam uoluntas sensum reuoca¬
re cernentis. ita cũ una go quã
memoria gerit obliuione dele¬
ta est. nõ erit quo animi aciem
formandã uoluntta recor dan¬
do retor queat. S& quia p̾ua¬
l& animus nõ solũ oblita uerũ
&iã nõ sensa nec exꝑta confinge¬

Expanded text:
autem cum forma et species corporis interierit, non potest ad eam voluntas sensum revocare cernentis: ita cum imago quam memoria gerit, oblivione deleta est, non erit quo aciem animi formandam voluntas recordando retorqueat. Sed quia praevalet animus, non solum oblita, verum etiam non sensa nec experta confinge
Abbreviated transcription (Latin):
animantis naturã. nisi cũ corpus
nrm̃ cernimus. Alterũ autem
utiꝑtin&. ut & incorpore fiat. ⁊ per
corpus inanima. Fit enĩ insensu
qui neq sine corpore est. neq sine
anima. Tertiũ uero solius anime
est. quia uolunttis est. Cum igit᷑
horum triũ tta diuerse substan¬
tie suit ttaen intatã coeunt uni¬
tittẽ ut duo priora uix interce¬
dente uidice ratione discernendi
ualeant. Speties uidelic& corpo¬
ris que udetur. & imago eius que

Expanded text:
animantis naturam, nisi cum corpus nostrum cernimus. Alterum autem ita pertinet, ut in corpore fiat, et per corpus in anima: fit enim in sensu, qui neque sine corpore est, neque sine anima. Tertium vero solius animae est, quia voluntas est. Cum igitur horum trium tam diversae substantiae sint, tamen in tantam coeunt unitatem, ut duo priora vix intercedente judice ratione discerni valeant, species videlicet corpor
Abbreviated transcription (Latin):
s& creatrix est. Que utrum sit
irmitis. nõ solũ credentibꝰ diuine
seripture auctoritate. uerũ &iã
atellegentibꝰ aliqua sipossumus ra¬
cone iam demonstrare debemus. Quur
atẽ si possumꝰ dixerim res ipsa cũ que¬
ri disputando ceperit melius uidi¬

Expanded text:
Quae utrum sit Trinitas, non solum credentibus, divinae Scripturae auctoritate; verum etiam intelligentibus, aliqua, si possumus, ratione jam demonstrare debemus. Cur autem, Si possumus dixerim, res ipsa cum quaeri disputando coeperit, melius indi
Abbreviated transcription (Latin):
tis. quȩ de die indiem. proficiendo
renouatur. transfert amorem
a tempor alibus adeterna. auisi¬
bilibus. ad intelligibilia. a carna¬
libus ad spãlia. Atq ab istis cupidi¬
tatem frenare. atq minuere illiꝰ¬
que se ꝑcaritutem. alligitre dili¬
genter insistit. Tantũ autẽ facit.
quantũ diuinitus adiuuatur. Dĩ
quippe sententia est. Sine me.
niehil potestis facere. In quo pio¬
fectu & accessu tenentẽ mediato¬
ris fidem. cũ dies uite huius ultanꝰ
quemq compererit. ꝑducendus ad
dm̃ quẽ coluit. & abeo ꝑficienduᷤ.
excipietur ab angłis soĩs. in corrup¬
tibile corpus infine̾ scłi. nõ ad pe¬
nam s& adgłãm recepturus. In haef
quippe imagine. tunc ꝑfectt erit
dei similitudo. quando dei ꝑfecta
erit uisio. De qua dicit apłs paulꝰ
idemus nunc ꝑspeculũ menigmate
tunc autẽ facie ad faciem. Item
dicit. Nos autẽ reuelatit facie.
głam dnũĩ speculantes. in eandem
imaginẽ trans formamur de gła¬

Expanded text:
tis, qui de die in diem proficiendo renovatur, transfert amorem a temporalibus ad aeterna, a visibilibus ad intelligibilia, a carnalibus ad spiritualia; atque ab istis cupiditatem frenare atque minuere, illisque se charitate alligare diligenter insistit. Tantum autem facit, quantum divinitus adjuvatur. Dei quippe sententia est: Sine me nihil potestis facere . In quo profectu et accessu tenentem Mediatoris fidem cum dies vitae hujus ultimus quemque compererit, perducendus ad Deum quem coluit, et ab eo perficiendus excipietur ab Angelis sanctis, incorruptibile corpus in fine saeculi non ad poenam, sed ad gloriam recepturus. In hac quippe imagine tunc perfecta erit Dei similitudo, quando Dei perfecta erit visio. De qua dicit apostolus Paulus: Videmus nunc per speculum in aenigmate, tunc autem facie ad faciem . Item dicit, Nos autem revelata facie gloriam Domini speculantes, in eamdem imaginem transformamur de g
Abbreviated transcription (Latin):
ao uofas
exeRceRe rectoleM. iaoi
Peruenimus adeius imagiẽ qd ẽ
homo. meo quod ceteris animalibꝰ
ante cellit. idest ratione uł intel¬
legentia. & quicquid aliud de ani¬
mali rationali uł intellectuali diei
potest. quod ꝑtineat adeam rem.
latine. id quod excellit in homine.

Expanded text:
ae exercere lectorem, jam pervenimus ad ejus imaginem, quod est homo, in eo quo caeteris animalibus antecellit, id est ratione vel intelligentia, et quidquid aliud de anima rationali vel intellectuali dici potest, quod pertineat ad eam rem latinae, id quod excellit in homine,
Abbreviated transcription (Latin):
sules ei ertmus. qm̃ uidebimꝰ eũ
sicuti est. Quia & de illo dixit.
dequo dixerat. filii dĩ sumꝰ. N in
mortalitus carnis. illo ꝑficietur
nomento ressuireccionis. de quo
ait apłs paulus. In hictu ocłi. &. in
& mortui ressungent incorrupti
& nos inmutabimur. In ipsonãq
hictu ocłi. ante iudicium ressur¬
ga iuirtute. mincorruptione
ingła. corpus spale. quod nunc
seminatur in infirmita. in cor¬
tur uisione. Que tunc erit post
iudiciũ facie ad faciem. nunc aut̃
ꝓficit ꝑspeculũ menigmat e.
ropter cuius ꝑfeccionẽ dictũ intel¬
legendũ est. similes ei erimus. qm̃
udebimus eũ sicuti est. Hoc enĩ donũ
tunc nobis dabit. cũ dictũ fuerit.
U enite benedicti patris mei. possidete
paratũ uobis regnũ. Tunc quippe
tolletur impus. ne uideat clarttatẽ
dñi. Quando ibunt simstri insuppli¬
ciũ &ernũ. euntibꝰ dextris muittan
eternã. Hec est aut̃ sic̃ att ueritus.
uitti eterna. ut cognoscantte inqͥd.

Expanded text:
les ei erimus, quoniam videbimus eum sicuti est: quia et de illo dixit, de quo dixerat Filii Dei sumus . Et immortalitas carnis illo perficietur momento resurrectionis, de quo ait apostolus Paulus, In ictu oculi, in  mortui resurgent incorrupti; et nos immutabimur . In ipso namque ictu oculi ante judicium resurget in virtute, in incorruptione, in gloria corpus spirituale, quod nunc seminatur in infirmitate, cortur visione, quae tunc erit post judicium facie ad faciem, nunc autem proficit per speculum in aenigmate ropter cujus perfectionem dictum intelligendum est, Similes ei erimus, quoniam videbimus eum sicuti est. Hoc enim donum tunc nobis dabitur, cum dictum fuerit, Venite, benedicti Patris mei, possidete paratum vobis regnum . Tunc quippe tolletur impius, ut non videat claritatem Domini , quando ibunt sinistri in supplicium aeternum, euntibus dextris in vitam aeternam . Haec est autem, sicut ait Veritas, vita aeterna, ut cogn
Abbreviated transcription (Latin):
dolebat. Aphilosophis autẽ sic̃
ipse confitetur maximis. longeq
clarissimis. eternos eẽ animos aoce
perat. Eterni quippe animi. nõ
in cõuenienter. hac ex hotͣtierone
excitantur. ut in suo cursu rep¬
periantur. cum uenerit uit e
huius extiemũ. idest inratione &
inuestigandi cupiditate. minꝰq
admisceant. atq implicent hominũ
uioiis & erroribus. ut eis faciliorst
regressus ad dm̃. S& iste cursus q̃
constituitur. in amore atq inuesti¬
gatione ueritutis. non sufficit n¬
seris idest omĩbꝰ cũ ista sola ratior
mortalibus sine fide. mediato s
uod pilibris superioribus huius

Expanded text:
dolebat. A philosophis autem, sicut dolebat. A philosophis autem, sicut ipse confitetur, maximis longeque clarissimis, aeternos animos esse acceperat. Aeterni quippe animi non inconvenienter hac exhortatione excitantur, ut in suo cursu reperiantur, cum venerit vitae hujus extremum, id est, in ratione et investigandi cupiditate, minusque se admisceant atque implicent hominum vitiis et erroribus, ut eis facilior sit regressus ad Deum. Sed iste cursus qui constituitur in amore atque investigatione veritatis, non sufficit miseris, id est, omnibus cum ista sola ratione mortalibus sine fide Mediatoris: quod in libris superioribus hujus
Abbreviated transcription (Latin):
roribus. hoc his faciliorem ascensũ
& reditũ incelum fore. De inde
addens. hanc ipsam clausulã repe¬
tendo sermonẽq finiens. qua ꝓpter
inquid ut aliquando. terminet᷑
oratio. si aud extingui tranquil¬
le uolumꝰ. eũ his artubꝰ uixerimꝰ.
audsi exhac inaliam. aud paulo
meliorem domũ. sine mora demi¬
grare. in hs studiis nob om̃ĩs oꝑa
& cura ponenda ẽ. Hic miror ho¬
minem tanti ingenii. ꝑfunctismu¬
neribus. lumanis hominibꝰ inphi¬
lophia uiuentibꝰ. Que contempla¬
cione ueritatis beatos facit. iocun¬
dũ ꝓmitere occasũ. si hoc quodsen¬
timus & sapimus. mortadle & cadu¬
cum est. Quasi hoc moriatur. &.
intercidat quod nõ diligebamus.
uł pocius atrociter oderamꝰ. ut
iocundus nob̃sit eius occasus. Se¬
rum hoc nõ didicerat aphilo sophiᷤ
quos magnis laudibꝰ predicabat.
& exilla noua hac cidemia. ubi
ei dubitare. &iã derebus manifes¬
tissimis placuit. ista sententia re¬

Expanded text:
roribus, hoc his faciliorem ascensum roribus, hoc his faciliorem ascensum et reditum in coelum fore. Deinde addens hanc ipsam clausulam, repetendoque sermonem finiens: Quapropter, inquit, ut aliquando terminetur oratio, si aut exstingui tranquille volumus, cum in his artibus vixerimus, aut si ex hac in aliam haud paulo meliorem domum sine mora demigrare, in his studiis nobis omnis opera et cura ponenda est. Hic miror hominem tanti ingenii, perfunctis muneribus humanis, hominibus in philosophia viventibus, quae contemplatione veritatis beatos facit, jucundum promittere occasum, si hoc quod sentimus et sapimus mortale et caducum est: quasi hoc moriatur et intercidat quod non diligebamus, vel potius quod atrociter oderamus, ut jucundus nobis sit ejus occasus. Verum hoc non didicerat a philosophis, quos magnis laudibus praedicat; sed ex illa nova Academia, ubi ei dubitare etiam de rebus manifestissimis placuit, ista sententia re
Abbreviated transcription (Latin):
I anc contemplatiuã sapientiã. qu̾a
ꝓprie puto inlitteris seĩs. abscien¬
cia distinctt̃. sapientiã nuncupari
dum taxat hominis. que quidem illi
nõ est. nisi ab illo. cuius participatio¬
ne uere sapiens fieri. mens rational.
& intellectualis potest. Cicero
comendans infinem dialogi hortensii.
que nobis inquid dies noctesq consi¬
derantibus. hac uentibus que intel¬
legentiã. que est mentis acies. cauen¬
tibusq nequando illa ebescat. idẽ
inphilosophia uiuentibus. magna
spes est. Aud si hoc quod sentimus.
&o sapimus morttle & caducum est.
iocundũ nob̃ ꝑfunctis muneribus.
humanis ocasum. neq molestia exxͣ¬
ghorcionem. & quasi quietẽ uite
fore. Audsi ut antiquis philo sophis
maximis longe q clarissimis pla¬
cuit. & nos animos hac diumnos ha¬
bemus. sic extimandũ est. quo ma¬
gis fuerint semꝑ in suo cursu. idẽ
Mmratione & inuestigtondi eupiditete
C quo minus se odmiseueruit. atirus
implicauerit hominũ. uiciss & er¬

Expanded text:
nc contemplativam sapientiam, quam proprie puto in Litteris sanctis a scientia distinctam sapientiam nuncupari, duntaxat hominis, quae quidem illi non est, nisi ab illo cujus participatione vere sapiens fieri mens rationalis et intellectualis potest, Cicero commendans in fine dialogi Hortensii: Quae nobis, inquit, dies noctesque considerantibus, acuentibusque intelligentiam, quae est mentis acies, caventibusque ne quando illa hebescat, id est, in philosophia viventibus magna spes est, aut si hoc quod sentimus et sapimus mortale et caducum est, jucundum nobis perfunctis muneribus humanis occasum, neque molestam exstinctionem, et quasi quietem vitae fore: aut si, ut antiquis philosophis hisque maximis longeque clarissimis placuit, aeternos animos ac divinos habemus, sic existimandum est, quo magis hi fuerint semper in suo cursu, id est, in ratione et investigandi cupiditate, et quo minus se admiscuerint atque implicuerint hominum vitiis et er
Abbreviated transcription (Latin):
dei sumus. ⁊ nondũ apparuit qͥd
erimus. Soimus quia cum apparue¬
rit. siiles ei erimus. qm̃ uidebi¬
mus eũ ficuti est. Hinc appar&.
tuc inistt iiagine dei. fieri eiꝰ
plenã similitudinẽ. quando eius
plenam percepit uisione M:

Expanded text:
s, et nondum apparuit, quid erimus: scimus autem quia cum apparuerit, similes ei erimus, quoniam videbimus eum sicuti est . Hinc apparet tunc in ista imagine Dei fieri ejus plenam similitudinem, quando ejus plenam perceperit visionem.
Abbreviated transcription (Latin):
Uam &uã Possit̃ hoc
morttilitate corporis. dictũ uideri
I. in hac quippe similes erimus dõ. s
tantũ mͦ filio. Qui solus intrinita¬
de corpus accepit. in quo mortiuis
resurexit. atq id ad suꝑna ꝑuex̃.
Iam dr̃ &. iã istti imago filii dei. inqͣ
sic̃ ille in mortide. corpus ab ebrmꝰ
conformes fact̾i. in hac parte. non
patris imaginis. aud spũ sc̃i. s&
tantum mͦ filii. quia hoe solo legt᷑
ifide sanissima accipitur. uerbũ
caro factum est. Propter quod
apls. Quos ande in quid prescunt
& predestinauit. conformes imagi
nis filii det sui. ut sit ipse primoge¬
nitus in multis sr̃ibꝰ. Primogenitꝰ
qua morte semmatai est caro eiꝰ
incorpore. &iam illud agimus.
scdm adam mortales fuimus. scdđm
xp̃m in mortales nos futuros eiꝰ
fide uera. Ospe certa. ⁊ fir¬
ma teneamꝰ. Sicuit enĩ nunc
eandem imaginẽ portitie possumꝰ
nondũ ininsione. s& infide nondũ
ant .s& inspe. Decorporis quip¬
ꝑe ressuireccione. tunc lo quebat̾

Expanded text:
uanquam possit hoc mortalitate corporis dictum videri. Et in hac quippe similes erimus Deo, sed tantummodo Filio, quia solus in Trinitate corpus accepit, in quo mortuus resurrexit, atque id ad superna pervexit. Nam dicitur etiam ista imago Filii Dei, in qua sicut ille immortale corpus habebimus, conformes facti in hac parte, non Patris imaginis aut Spiritus sancti, sed tantummodo Filii, quia de hoc solo legitur, et fide sanissima accipitur, Verbum caro factum est . Propter quod Apostolus: Quos ante, inquit, praescivit et praedestinavit confii sui, ut sit ipse primogenitus in multis fratribus . Primogenitus qua morte seminata est caro ejus in corpore, etiam illud agimus qsecundum Adam mortales fuimus, secundum Christum immortales nos futuros, fide vera et spe certa firmaque teneamus. Sic enim nunc eamdem imaginem portare possumus, nondum in visione, sed in fide; nondum in re, sed in spe. De corporis quippe resurrectione tunc loquebatur
Abbreviated transcription (Latin):
imaginẽ scdm eius qui cieauit eũ.
uod ibi ergolegitur. induite no¬
uũ hominem. qui scđm dm̃ ereatꝰ ẽ.
hoc isto loco indiute nouũ hominẽ
qui renouatur scđm imaginẽ eiꝰ
qui creauit eum. Ibi autẽ ait scđm
̃m. hic uero scđłm imaginẽ eiꝰ. qui
creauit: ꝑro et uero quod ibi po¬
suit iniusticia ⁊scĩtitte ueritt¬
tis. hoc posuit magnitione dei.
it ergo istit renouatio. reforma¬
putetur. Ideo aut̃ scđłm imaginẽ
dei. ut mea re. intellegatur
fieri hec renoriatio. ubi est imna¬
decorpore. fidelis & iustus absce¬
dit. Qiuid enĩ dicimus scđm cor¬
pus mortuũ. nisi corpus uł icor¬
pore. nõ anima uł inanima mor¬
tuũ. Aud si dicamus scłm corꝑꝰ
est pulcher. aud scdm corpusfor¬
tis. nõ scdm animũ. quid est aliud
quã corpore. nõ animo pulcher
aud fortis : Ꝙinumerabiliter
ite loquimur. Non itcłq sic in¬
tellegamus. scd̾m imaginem eius.
qui creauit eum. quasi alia sit
imago. scdm quã renouatur. nõ

Expanded text:
imaginem ejus, qui creavit eum . Quod ergo ibi legitur, induite novum hominem, qui secundum Deum creatus est, hoc isto loco, induite novum hominem, qui renovatur secundum imaginem ejus, qui creavit eum. Ibi autem ait, secundum Deum; hic vero, secundum imaginem ejus, qui creavit eum. Pro eo vero, quod ibi posuit, in justitia et sanctitate veritatis; hoc posuit hic in agnitione Dei. Fit ergo ista renovatio, reformaputetur; ideo autem, secundum imaginem Dei, ut in ea re intelligatur fieri haec renovatio, ubi est imade corpore fidelis et justus abscedit. Quid enim dicimus secundum corpus mortuum, nisi corpore vel in corpore, non anima vel in anima mortuum? Aut si dicamus, Secundum corpus est pulcher; aut, Secundum corpus fortis, non secundum animum: quid est aliud, quam, Corpore, non animo pulcher aut fortis est? Et innumerabiliter ita loquimur. Non itaque sic intelligamus, secundum imaginem ejus qui creavit eum, quasi alia sit imago secundum quam renovatur, non
Abbreviated transcription (Latin):
ANE IE TA ReNOUACIO¬
Non momento uno fit.
ipsius conuersionis. sicut mom̃¬
to unofit illa inbabtismo reno¬
uatio. remissionẽ omiũ peccato
reman&e. quod nõ remititur. S&
quem admodũ aliud est carere
febribribus. aliud ab infirmi¬
tate que febribus factit est re¬
ualescere. Itemq aliud est infi¬
xumi telũ decorpore demere. ali¬
ud uulnus quod eo factũ est. sed̾a
curatione sanare. Ita prima
curatio est. causã remouere lan¬
guoris. quod ꝑ omium fit indul¬
gentiã peccatorũ. Scdõ ipsum
sanare languorem. quod fit pau¬
latim ꝓficiendo. inrenouatione
huius imaginis. Que duo demõs¬
trantur inpsalmo. ubi legitur.
ui ꝓpicius fit omĩbus iniquitati¬
bus tuis. quod fit in babtismo
e inde sequitur. Qui sanat om̃s
languores tuos. uodsit cotidia¬
nis accessibus. cum hec imago re¬
nouatur. Dequa re apłs aper¬
tissime locutus est dicens.  si ex¬
terior homo nr̃ corrumpitur. s&
interior renouatur de die indiem.¬

Expanded text:
ane ista renovationon momento uno fit ipsius conversationis, sicut momento uno fit illa in baptismo renovatio, remissione omnium peccatoremanet quod non remittatur. Sed quemadmodum aliud est carere febribus, aliud ab infirmitate, quae febribus facta est, revalescere; itemque aliud est infixum telum de corpore demere, aliud vulnus quod eo factum est secunda curatione sanare: ita prima curatio est causam removere languoris, quod per omnium fit indulgentiam peccatorum; secunda ipsum sanare languorem, quod fit paulatim proficiendo in renovatione hujus imaginis: quae duo demonstrantur in Psalmo, ubi legitur, Qui propitius fit omnibus iniquitatibus tuis; quod fit in Baptismo: deinde sequitur, Qui sanat omnes languores tuos ; quod fit quotidianis accessibus, cum haec imago renovatur. De qua re Apostolus apertissime locutus est, dicens: Et si exterior homo noster corrumpitur, sed interior renovatur de die in diem
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s &iã corporis. quod meclesiasteᷤᷤ
libro salomonis. apertissime serip¬
tum est. ubi ait. Quis seit sp̃s. fi¬
liorũ hominis. si ascend& ipse rur¬
sum. & sp̃s pecoris si descend& ipse
de horsum inteirã. Seriptumẽ
&ciã ingenesi. ubi dicit diluuio
carnẽ. que habebat inse spm̃ ui
te. Dicitur sp̃s. &iã uentus res
aꝑtissime corporalis. unde illudẽ
inpsalmis. Ignis grando nix gla¬
uerbũ eius. Quia ergo tot mo
luit. eum spm̃ qui mens uocatur.
S icut ait &iã idem apłs. in expo¬
liacione corporis carnis. Non du¬
as res utiq intelligi uoluit. quasi
aliud sit caro. aliud corpus carnis.
S& quia corpus multtarũ rerum.
nomen est. quarũ nulla caro est.
Nam multa sunt exceptit carne
cor pora celestia. & corpora t̃res¬
tria. Corpus carnis dix̃. corpus
aꝑtius &iã imaginẽ nominauit.
Scilic& aliis uerbis ad ipsũ p̃cipiens.
÷ xpoliantes uos inquid ueterẽ ho

Expanded text:
s etiam pecoris, quod in Ecclesiaste libro Salomonis apertissime scriptum est, ubi ait: Quis scit spiritus filiorum hominum si ascendet ipse sursum, et spiritus pecoris si descendet ipse deorsum in terram ? Scriptum est etiam in Genesi, ubi dicit diluvio carnem, quae habebat in se spiritum vitae . Dicitur spiritus etiam ventus, res apertissime corporalis: unde illud in Psalmis, Ignis, grando, nix, glais . Quia ergo tot modluit eum spiritum, quae mens vocatur. Sicut ait etiam idem apostolus, In exspoliatione corporis carnis . Non duas utique res intelligi voluit, quasi aliud sit caro, aliud corpus carnis: sed quia corpus multarum rerum nomen est quarum nulla caro est nam multa sunt excepta carne corpora coelestia, et corpora terrestria, corpus carnis dixit, corpus apertius etiam imaginem nominavit, scilicet aliis verbis idipsum praecipiens: Exspoliantes vos, inqu
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ cieatũ .ihoc alio loco dicitur
adimaginẽ dei. S& peccando uis¬
ticiã. & scĩtutẽ. ueritutis. amisit.
ropter quod hec imago de formis.
& de color factit est. Hanc recepit
cũ reformatur atq renouerunt
uod autẽ ait spũ mentis ure. nõ
ibi duas res intelligi uoluit. qͣst
aliud sit mens. aliud sp̃smentis. S&
quia om̃is mens sp̃s est. nõ autem
omĩs sp̃e mẽns est. Est enĩ sp̃s &
dĩ. est qui renonari nõ potest. quia
nec ueterescere potest. Dicitur
&iã sp̃s. in homine qui mens nõsit.
adquẽ pertient imaginationes
similes corporũ. de quo dic̃ ad cori
m̃s oratero. mens autẽ mea infrue¬
tuosa est. Hoc enĩ ait quando id
quod dicitur nõ intelligitur. qx
nec diei potest. nisi corpor alium
uocũ imagines. sonus horis in sp̃s
cogitationss preueniant. Dicit᷑.¬

Expanded text:
o loco dicitur, ad imaginem Dei . Sed peccando, justitiam et sanctitatem veritatis amisit; propter quod haec imago deformis et decolor facta est: hanc recipit, cum reformatur et renovatur. Quod autem ait, spiritu mentis vestrae; non ibi duas res intelligi voluit, quasi aliud sit mens, aliud spiritus mentis: sed quia omnis mens spiritus est, non autem omnis spiritus mens est. Est enim Spiritus et Deus , qui renovari non potest, quia nec veterascere potest. Dicitur etiam spiritus in homine, qui mens non sit, ad quem pertinent imaginationes similes corporum: de quo dicit ad Corimeus orat, mens autem mea infructuosa est . Hoc enim ait, quando id quod dicitur, non intelligitur: quia nec dici potest, nisi corporalium vocum imagines sonum oris spiritus cogitatione praeveniant. Dicitu
Abbreviated transcription (Latin):
Audientes apłm dicentẽ. Nolite
conformari huie scło s& reforma¬
mini innouitate mentis ure. Ut
incipiat illa imago. ab illo refor¬
mari aquo formata est. Hõ enĩ
reformare se ipsã potest. sic̃ potuit
deformare. Dicit enĩ alibi. Reno¬
uamini spũ mentis ure. & induite
nouũ hominẽ. eũ qui scđm dm̃.
eteatus est. iniusticia & scĩtate

Expanded text:
audientes Apostolum dicentem, Nolite conformari huic saeculo, sed reformamini in novitate mentis vestrae : ut incipiat illa imago ab illo reformari, a quo formata est. Non enim reformare se ipsam potest, sicut potuit deformare. Dicit etiam alibi: Renovamini spiritu mentis vestrae, et induite novum hominem, eum qui secundum Deum creatus est i
Abbreviated transcription (Latin):
ad naturam dei ꝑtin&. quod ad illã
nõꝑtineat trmit̾atẽ. U tresper¬
sone sunt unius essentie. nõ sic̃ sin¬
gulus quisq homo una ꝑsona. Itẽq
in hoc magna distantia ẽ. Quod
siue mentẽ dicamꝰ in homine. eiꝰq
notieiã ⁊ dileccionẽ. siue memoriã¬
S in dellegentiã. uoluntatẽ. nichil
mentẽ meminimus. nisi ꝑmemoriã
Lec intelligimus. nisi ꝑ intelligen¬
ciam. Nec amamus nisi ꝑ uoluntta
tem. At uero milla trinitate
quis audeat dicere. patre nec se ip¬
sum nec filiũ. nec sp̃m scm̃ intelli¬
gere. nisi ꝑfiliũ. uł diligere nisi

Expanded text:
ad naturam Dei pertinet, quod ad illam ad naturam Dei pertinet, quod ad illam non pertineat Trinitatem: et tres personae sunt unius essentiae, non sicut singulus quisque homo una persona. 12. Itemque in hoc magna distantia est, quod sive mentem dicamus in homine, ejusque notitiam, et dilectionem, sive memoriam, intellmentis meminimus, nisi per memoriam, nec intelligimus, nisi per intelligentiam, nec amamus, nisi per voluntatem. At vero in illa Trinitate quis audeat dicere Patrem, nec se ipsum, nec Filium, nec Spiritum sanctum intelligere nisi per Filium, vel diligere nisi
Abbreviated transcription (Latin):
CTHeC TRIA PA SUNIN
Homine. ut nõ ipsa sint hõo.
Homo est enĩ siẽ ueteres definier̃
animal rationale mortale: Illa
ergo excellunt in homine. non
ipsa sunt homo.  una ꝑsona
idest singulus quisq homo. hab&
illa tria. inmente uł mmenten.
Quod si &iam si de fimuamus hominẽ
ut dicamus. homo ẽ substintia
rationalis. consttoit exanim a
icorpore. non est dubiũ hominẽ
hab̾e animã que nõ est corpus. ab̾e
corpus que nõ est anima. Hac ꝑh
illa tria.nõ homosunt. s& homi¬
nis sunt. uł in homine sunt
e tracto &iam corpore. si sola
anima cogitetur. aliquid eiuꝰ ẽ
mens. tton quã capud eius. ułocls
uł facies. S& nõ hec ut cor pora.
cogitanda sunt. Non ideo anima
s& quod excellit in anima mens
uocatur. Num quid autẽ possu¬
mus dicere. trinitatẽ sic ẽẽ indõ
ut aliquid dei sit. nec ipsa sit ds.
imago dei chr̃. una ꝑsona ẽ. & ima¬
go est trmitatis inmente. Trinitts
uero illa euius imago est. nchil. aliudẽ
est totti. quã trinitas. Nec aliqͥd

Expanded text:
ec tria ita sunt in homine, ut non ipsa sint homo. Homo est enim, sicut veteres definierunt, animal rationale mortale. Illa ergo excellunt in homine, non ipsa sunt homo. Et una persona, id est singulus quisque homo, habet illa tria in mente. Quod si etiam sic definiamus hominem, ut dicamus, Homo est substantia rationalis constans ex anima et corpore; non est dubium hominem habere animam quae non corpus quod non est anima. Ac per hoc illa tria non homo sunt, sed hominis sunt, vel in homine sunt. Detracto etiam corpore, si sola anima cogitetur, aliquid ejus est mens, tanquam caput ejus, vel oculus vel facies, sed non haec ut corpora cogitanda sunt. Non igitur anima, sed quod excellit in anima, mens vocatur. Nunquid autem possumus dicere trinitatem sic esse in Deo ut aliquid Dei sit, nec ipse al., ipimago Dei dicitur, una persona est, et imago est trinitatis in mente. Trinitas vero illa, cujus imago est, nihil aliud est tota quam Trinitas. Nec aliquid