comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sementem. qi urbanus ⁊ dicax exagitanda py¬
tauis. Serua pocius piu̾lia piu̾s. Neq enir
me mouet qd neptumum telum pꝑ credẽte
dicis ep̃m nõ dec̾e. cum sit ⁊ piscatorium ac
ꝑ hoc apłicum quos suos aplos domnus piꝰ¬
catores hominum fecit. Nam ⁊ deum nr̃m sꝙͥ¬
tura dicit. ⁊ alas hr̃e ⁊ sagutas nec tũ cupi¬
dinem colimus. Quin ⁊̃ me puussam in ex¬
ordio leuitatem nõ ẜuasse rephendis. eo qd̾
manicheorum fr̃a mentione ꝑmotus dixim
sicut nõ pot̾ ad dominus ait. sathanas satha¬
ram eccludere. itr nõ pot̾ error manicheorimm
donatistarim errorem ũtere. qͣi petilianum
sathine comparaũim. Ac ñ errorem qus
sus tales calumpnias cominimiuit eo ipõ
loco. ubi nos mutes pacientes ⁊ modestos eẽ
admonet. qñ aliq̃m dissentientem corripi

Expanded text:
saeuiente, quasi urbanus et dicax exagitanda pusaeuiente, quasi urbanus et dicax exagitanda putaueris. serua potius puerilia pueris. neque enim me mouet, quod Neptunium telum propter tridentem dicis episcopum non decere, cum sit et piscatorium ac per hoc apostolicum, quod suos apostolos dominus piscatores hominum fecit. nam et deum nostrum scriptura dicit et alas habere et sagittas, nec tamen Cupidinem colimus. Quin etiam me promissam in exordio lenitatem non seruasse reprehendis, eo quod Manicheorum facta mentione permotus dixerim: sicut non potest, nam excludere , ita non potest error Manichaeorum Donatistarum errorem evertere : quasi Petilianum atanae comparaverim, ac non errorem, cujus s nos adversus tales calumnias communivit eo ipso loco, ubi nos mites, patientes, et modestos esse admonet, quando aliquem dissentientem corripi
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ melius ẽ nob ꝑsuaderi nõ pot̾. Cum ergo
nos nõ rescintumus ut ẜm te loquar uenius
⁊ melius baptisma uri q̃re uos rescinditis
uerum ⁊ bonum nrm. Item cum dixisses ħ
⁊ nos uolumnus ut exp̾ssit origo ⁊ radix cap
hoc melius fiat. Qd docendo utiq concessis¬
ti.⁊ ꝑ malum miistrinu bñ fi̾ s melius per
dari dicitis. quare uos rescinditis baptisinũ.
runis ꝑ qm̃ melius fiat. Et tua regula ẽ.
Quia gradus iste qd̾ ante positum est aug.
Unde si ꝑ urm sicut putas melius fit. ergo ⁊¬
tizatis. id qd existat tua głi̾a bnfcm est cõ¬
ceditis sacrilega p̾sumptione rescinditis. ue¬
reor ne ninus urgeam ne̾cundiam tuam. si
osteridam qm leu̾it ⁊ scurilit̾ quedam ⁊ u̾ba
mea que translatiue posiustis froritem pro
pudore. os ꝑ ẜmone tridens celu ꝓ cripti¬
ca orone t̾cipitem bestiam ꝑ errore trib ca¬
lumpnus adiisus tot pplorum innocentiã

Expanded text:
et melius est, nobis persuaderi non potest cum ergo et melius est, nobis persuaderi non potest cum ergo nos non rescindamus, ut secundum te loquar, uerius et melius baptisma uestrum, quare uos rescinditis uerum et bonum nostrum? item cum dixisses: hoc et nos uolumus ut Christus sit origo et radix caphoc melius fiat. quod dicendo utique concessisti et per malum ministrum bene fieri, sed melius per dari dicitis, quare uos rescinditis baptismum, qrimus per quem melius fiat, et tua regula est, quia gradus iste quod ante positum est auget. unde si per uestrum sicut putas melius fit, ergo etizatis, id quod ex ista tua regula bene factum esse conceditis sacrilega praesumptione rescinditis. Uereor ne nimis urgeam uerecundiam tuam, si ostendam, quam leuiter et scurriliter quaedam etiam uerba mea quae translata posui, frontem pro pudore, os pro sermone, tridens telum pro tripertita oratione, tricipitem bestiam pro errore tribus calumniis aduersus tot populorum innocentiam
Abbreviated transcription (Latin):
des cte quia sicut iste pus poruit optare me¬
liora qĩuus illa in quorum comparatione
optabat nõ eẽnt bona. sic ⁊ ego potui dicere
pbabile est. ⁊ illo utiq ꝓbabilius. rẽcole li¬
bros ubi uba didicisti. qm te non fallam ꝓ
ꝓbadilius hanc obic̾e̾. qũ quid a nob no¬
nimari tm̃ traditores solemus audire. nł¬
lis aut gestis nel ecc̃iasticis uel publicis
recitari d̾mostrari q confessos. A nob̾ aute
pferri ⁊ gesta publica nbi ur̃i tradidunt et
eccastica ubi confessi deo iudici delicti sũt.
S nõ obinuto tam manifestum adinttorẽ
tuum. quo nob̃ ⁊̃ nesciens plurimum faue
docendo regulas compiratun gradus. qui¬
a id qd̾ ante positum ẽ auget. ñ qd̾ ante
dictum est impbat. scd̃m hanc enim reglã
la difficultate oꝑtinumus cam uram. Tu
emm dixisti in pͥmis prtib lrarum tuarũ
tua im nos nĩn ⁊ bonum tñe si qd̾ uerus

Expanded text:
des certe, quia sicut iste piis potuit optare medes certe, quia sicut iste piis potuit optare meliora, quamvis illa in quorum comparatione optabat, non essent bona; sic et ego potui dicere,babile est et illo utique probabilius. recole libro, ubi uerba didicisti: quam te non fallam prprobabilius hanc obicere, quandoquidem a nobis nominari tantum traditores solemus audire, nullis autem gestis uel ecclesiasticis uel publicis recitari demonstrarique confessos, a nobis autem proferri et gesta publica, ubi uestri tradiderunt. et ecclesiastica. ubi confessi deo iudici derelicti sunt Sed non omitto tam manifestum adiutorium tuum, quo nobis etiam nesciens plurimum faues docendo regulas conparatiui gradus, quia id quod ante positum est auget. non quod ante dictum est inprobat. secundum hanc enim regulam la difficultate obtinuimus causam nostram. tu enim dixisti in primis partibus litterarum tuarum, tua iam nos uerum et bonum tenere, si, quod uerius
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ideo non u̾bori in eꝯ s rerum atq siña¬
rum antfem putas ẽẽ sectandam. bona ap
pom debuisse contendens. noi posuit ipei
meliona. Quid si ⁊ ego iam hus lr̃is assu¬
efcus ⁊ illas quas puer didici oblitus.
sic dici obicitis traditionem banc ipĩ młto
pbabilius nos nob̾ obicius tanqͣm di¬
imnprobabilit sicut illa meliora. Nlon qr
illa erant bona. s magis quia mala. Tu
quare tam tenie concludis ex hoc me con¬
firmasse uos ꝓbabilit. quia dici uos ꝑba¬
bilius. qͣmqͣm nõ scd̾m gramaticos inũbo
me errusse rep̾bendes. si saltem uborum ip¬
sorum anctores nel attende uel leg̾e uel i¬
memorit᷑ recolere noluisses. Pueriles e¬
nim hñt lr̃e. s nõ a puero imꝑito dictum
di meliora pus endiem q bostib illum
discissos nudis lamabant dentib artus.
Quomo ergo meliora pus qi bona eent isti
ac non pocius magna maba qui discissos
nudis lamiabant dentib artus. Iam in¬

Expanded text:
et ideo noet ideo nobona\' poni debuisse contendens ubi posuit ipse \'meliora/ quid, si et ego iam his litteris adsuefactus et illas quas puer didici oblitus sic dixi: obicitis traditionem. hanc ipsam multo probabilius nos uobis obicimus, tamquam diinprobabiliter, sicut ille \'meliora\', non quia illa erant bona, sed magis quia mala? tu quare tam temere concludis ex hoc me confirmasse \'uos probabiliter\', quia dixi \'nos probabilius\'? Quamquam nec secundum grammaticos in uerbo me errasse reprehenderes, si saltem uerborum ipsorum auctores uel attente legere uel memoriter recolere uoluisses. pueriles enim habent litterae, sed non a puero imperito dictum: di meliora piis erroremque hostibus illum. discissos nudis laniabant dentibus artus. quomac non potius magna mala, qui discissos nudis laniabant dentibus artus? Jam vi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓphica demostruui. Consida tñ diligenti
ne forte muenias in iatine locutioins au¬
ctorib quib gramaticorum artificiali¬
a fuuiit nõ semꝑ istum gradum qd̾ añ
positum ẽ auge̾. s aliqn contrario super¬
ferri. Cuius locutionis exemplum ut̾im
hebreos. Cum eiun loq̃retur d̾ bñdictone
t̾re que accepta pliua fructum reodit.
Dem̃ subiecit. ꝓfens aut sꝑmias ⁊ tubulo
repba et maledictiomi ꝓrima cuus finis
in ustionem. Qd nede illis quib loqͥbat᷑
optasse uidetur. Confidmins aut̃ inquit
Suob̾ fres kini meliora ⁊ hentia saluti.
Attendis certe quomo hic dixit meliora. ñ
quia bona erant que supͣdirat ꝓferre spi¬
nas ⁊ tribulos. ⁊ ustionem mereri. s magi
quia mala erant ut illis deuitatis melio¬
in elige̾nt ⁊ optarent. ħ est bona tantis mͣ¬
lis contraria. S forte apłm sic audiend̾
cẽ arbitraris q̃mad de se ipe dicit. Tanꝙ̃
hominem ⁊ si imꝑpitum ẜmone s nõ scia.

Expanded text:
ica demonstraui. Considera tamen diligentius, ne forte inuenias in Latinae locutionis auctoribus, quibus grammaticorum artificialia seruiunt, non semper istum gradum quod ante positum est augere, sed aliquando contrario superferri. cuius locutionis exemplum interiHebraeos. cum enim loqueretur de benedictione terrae, quae accepta pluuia fructum reddit, deinde subiecit: proferens autem spinas et tribulos reproba et maledictioni proxima est, cuius finis in ustionem. quod ne illis quibus loquebatur optasse uideretur, confisi sumus autem, inquits carissimi, meliora et haerentia saluti. attendis certe quomodo hic diierit\'meliora\', non quia bona erant, quae supra dixerat proferre spinas et tribulos et ustionem mereri, sed magis quia mala erant, ut illis deuitatis meliora eligerent et optarent, hoc est bona tantis malis contraria. sed forte apostolum sic audiendum esse arbitraris quemadmodum de se ipse dicit, tamquam hominem etsi imperitum sermone, sed non scientia,
Abbreviated transcription (Latin):
cum uel mala uel bona cã ꝑdita litigati
Dbutes maximum crimen. qd̾ crimine
traditorum quos in iuditio transmarinaꝵ¬
eccariun ⁊ uero docimenta ꝓferentes cõ¬
iuince nimime potiustis. orbem xp̃ianum
pfunditis. quia in ea causa in qua mt¬
esse nõ potuit elegit udicib crede. non
accatorib uictis. Non itaq ideo rei esti

Expanded text:
cum uel mala uel bona causa perdita litigatis, cum uel mala uel bona causa perdita litigatis, id habentes maximum crimen, quod crimine traditorum, quos in iudicio transmarinaetiam vera documenta proferentes convincere minime potuistis, orbem christianum perfunditis, quia in ea causa in qua interesse non potuit, elegit judicibus credere, non accusatoribus victis? Non itaque ideo rei estis,
Abbreviated transcription (Latin):
bom d accatorib sentire debemus. quos ex̃
illam uidenius. ac ꝑ hoe in illa ea qͥuaor¬
ꝑtisi gosribritione nbi dixi cumd traditori¬
ous ꝑferuntur exutraq parte docinuenta
aet utraq uera ee. aut utraq flt autun¬
uiceres nsupiorib uos faciilime supati
fiustin hoc extrenium t quasi qua euades
enimana documenta illi ecce pbaridbu¬
erunnt qm̃i ꝓbant documenta diuria. Dic
nuchi obsecro te s noli effunde nebulas
nupitis ut q̃m traditores accusatos non
nales coniuncere. identidem nelis dialetiou
nens docnuentis ur̃is pductu ẽ ad idi¬
cuini transmarinarum eccarum labore
aplico funditarum. an n ẽ ꝑducta. Si
ducta est ucistis meo inditio. an iucti
estis. si nicisse uos dicitis. cur eis ecc̃us in
quarum iuditio uicistis nõ cominunita¬
tis. Si aut qd satis ip̃ iudicat ab eis ali¬
encita ur̃a cominumo icti estis. quid ub¬

Expanded text:
boni de accusatoribus sentire debemus, quos extra boni de accusatoribus sentire debemus, quos extra illam videmus? Ac per hoc in illa quadripartita distributione, ubi dixi, cum de traditoribus proferuntur ex utraque parte documenta, aut utraque vera esse, aut utraque falsa, aut nuperioribus tribus uos facillime superari, frustra tibi hoc extremum quasi qua euaderes humana documenta, illi ecclesiae probari debuerunt, quam probant documenta diuina. Dic mihi, obsecro te — sed noli offundere nebulas imperitis, ut, quoniam traditores accusatos non uales conuincere, identidem uelis artes dialueris documentis uestris perducta est ad iudicium transmarinarum ecclesiarum labore apostolico fundatarum an non est perducta? si perducta est, uicistis in eo iudicio an uicti estis? si uicisse uos dicitis, cur eis ecclesiis, in quarum iudicio uicistis, non eommunicastis? si autem, quod satis ipsa indicat ab eis alienata uestra communio, uicti estis, quid nobis
Abbreviated transcription (Latin):
nec affrica orienti. Non sune s in paleis
hrtitis ab area dominca sepiratis. In
frumentis aut catholicis ⁊ int̾iorib pale¬
is omnino comnuunicat oriens affrice.
⁊ atfrica orienti. alii quippe hic. alii uero
confligunt. ubiq ẽ enu illa d̾ qua exierut.
qui eẽ ubiq inuume potunt. Dicentes ẜm¬
id ꝗdd̾ illis p̾dcui est. Ecce ħ est xp̃s. ecce
illic. Alii h loco aliis alii uariarum pre¬
sumptõnum. uel pocius amputationum
ꝓpas ꝑticulas ondentes atq impia supb¬
a radicem unde fracti sunt abuegantes.
huic ergo ecc̃e q̃ copiosis successib cum dila¬
tatur toto orbe t̾rarum ex omni gente tr¬
bu ⁊ lingua ꝑit multitudinem candida¬
care manifestum e maiores ur̃i ꝓbare de¬
bu̾nt. quecunq uera documenta d tradito¬
rib hunt. Qd si fecissent. ip̃i in illam eent
ex̃ illam uõ illi quos accassent. Nimc a
cum accatos in illa ꝑmansisse uid̾amus. qd

Expanded text:
nec Africa orienti. non sane, sed in paleis nec Africa orienti. non sane, sed in paleis haereticis ab area dominica separatis; in frumentis autem catholicis et interioribus paleis omnino communicat oriens Africae et Africa orienti. alii quippe hic, alii uero confligunt. ubique est enim illa, de qua exierunt qui esse ubique minime potuerunt, dicentes lis praedictum est, Ecce hic est Christus, ecce illic : alii hoc loco, alio alii variarum praesumptionum, vel potius amputationum proprias particulas ostendentes, atque impia superbia radicem unde fracti sunt abnegantes. Huic ergo Ecclesiae, quae copiosis successibus, cum dilatatur toto orbe terrarum, ex omni gente, tribu et lingua, parit multitudinem candidaicare manifestum est, majores vestri probare debuerunt, quaecumque vera documenta de traditoribus habuerunt. Quod si fecissent, ipsi in illa essent, extra illam vero illi quos accusassent: nunc autem cum accusatos in illa permansisse videamus, quid
Abbreviated transcription (Latin):
possimius. equib tam grande celum un¬
diq aircũfulget. paucas dicimus ĩ compa¬
tione harene maris. Forte stelle significa¬
unt spiritales xanos. maris aut̃ harena
se tibi uitate extorqnte dixisti. In nomen
xp̃i totus cotidie u̾titur mundus. ꝑ totum
igitur agrum. hoc ẽ ꝑ totum mundum fru¬
mentum. ꝑ totum zizania. qui d̾ utroq di¬
xit. qui falli nõ pot̾. Sinite utraq crescere
us ad messem. Cohibeant itaq se frimĩe¬
torum ꝑ totum mundum tanta ub̾tate
crescentium impii desertores. ⁊ nõ audrãt
d̾ quordam ⁊haniorum seꝑatoꝵ paucitate
głari. Qd si glantur ⁊ in hoc̃ ip̃o ꝓcedunt ad¬
n̾sus eos idẽ illi maxinuanenses in iuditio
dei. nõ ad eos in omnib confurdendes ⁊ si
sapiant corrigendos appositi. quos multo
pautiores p̾sidentia multitudini sue pse¬
cuti sunt. ⁊ ꝑseqndo ad suam comunone
aliquos eorum denuo conu̾tunt. Ac si ce¬
tos iustissimos quo paucissimos ueliq̃tunt.
Non inquis cominunicat oriens affrice.

Expanded text:
possumus, e quibus tam grande caelum undique circumfulget, paucas dicimus in comparatione harenae maris. forte stellae significauerint spiritales christianos, maris autem harena se tibi ueritate extorquente dixisti: in nomen Christi totus cotidie uertitur mundus. per totum igitur agrum, hoc est per totum mundum frumenta, per totum zizania, quia de utroque dixit qui falli non potest: sinite utraque crescere usque ad messem. Cohibeant itaque se frumentorum per totum mundum tanta ubertate crescentium impii desertores et non audeant de quorundam zizaniorum separatorum paucitate gloriari. quodsi gloriantur, etiam in hoc ipso procedunt aduersus eos idem illi Maximianenses in iudicio diuino ad eos in omnibus confundendos et si sapiant corrigendos appositi, quos multo pauciores praefidentia multitudinis suae persecuti sunt et persequendo ad suam communionem aliquos eorum denuo conuerterunt ac sic ceteros iustissimos quo paucissimos reliquerunt. Non, inquis, communicat oriens Africae
Abbreviated transcription (Latin):
ad iutam. ⁊ pauci sunt qui mueniunt eu
Et idem ip̃e alibi dicit. Multi ab oriente. ⁊
occidente nenuint ⁊ recumbent cum abia
am ysaac ⁊ iacob in regno celorum. Quo
⁊̃ in apocalipsi demostratur eorum multi¬
tudo. qũi iuniare nemo pot ex onui gete
⁊ tribu ⁊ lingua hñtium stolas albas.
latum. nisi quia idem ip̃i bom ueri q xp̃i¬
ami qui ꝑ se ipõs multi sunt in comꝑato
aliorum florum. qui itidem pauci sunt.
Sic multa grana quib borrea magna
complentur. paucos dicinus in compara¬
tione pale arum. Sic ⁊ ut d̾se ip̃o dei testo¬

Expanded text:
ad uitam, et pauci sunt qui inueniunt eam, ad uitam, et pauci sunt qui inueniunt eam, et idem ipse alibi dicat: multiidente venient, et recumbent cum Abraham et Isaac et Jacob in regno coelorum ; quomodo etiam in Apocalypsi demonstretur eorum multitudo, quam numerare nemo poterat ex omni gente et tribu et lingua, habentium stolas albas, latum, nisi quia iidem ipsi boni verique Christiani, qui per se ipsos multi sunt, in comparatione malorum falsorumque itidem pauci sunt. Sic multa grana quibus horrea magna complentur, pauca dicimus in comparatione palearum. Sic etiam, ut de ipso Dei test
Abbreviated transcription (Latin):
uel fides uel caritas nr̃a. ut q̃m ⁊izama eẽ
in ecc̃a c̾nimus. ipi de ecc̃a recedamus. ħ
⁊ tu rende si t̾ placet ueri aliquid i̾nd̾e.¬
Et quo implebr qd̾ scriptum est. filius m̃¬
lus ipe se iustum dicit. exitim aut̃ suum
non abluit. Da ergo ad filium malum ⁊
maxinuanenses dampnet ⁊ ꝓsequatur.
dampnatis ⁊ ꝑsecutis reconcilietur. uel si
conuntatur. uel si confundatur. uel si cor¬
rigatur. Quõ inquis totus orbis cõmun¬
one ur̃a plenus est. ubi tam multe sunt
hrses quarum nob̾ nulla cominunicatur
serius plenus ẽ orbis. quia ⁊ mare plenũ
est a maris fluctib. plenum ẽ ⁊ dulcib pis¬
cib. In paucis inqus freq̃nt̾ ẽ iu̾tas. er¬
rare multorum ẽ. Et ne ubis tus tante il¬
lius stilis fecunditatis contradice uideris.
cui dictun est. Multi filii deserte magis ꝙͣ
eius que ut iuirum. adhibiusti ex engsio
testimonium qm pauci sunt qui saluant᷑.
Quam arta ⁊ angusta e uia que ducit

Expanded text:
uel fides uel caritas nostra, ut quoniam zizania esse uel fides uel caritas nostra, ut quoniam zizania esse in ecclesia cernimus ipsi de ecclesia recedamus? Hic et tu responde, si tibi placet uermplebitur quod scriptum est: filius malus ipse se iustum dicit, exitum autem suum non abluit? coarguat filium malum, Maximianenses damnet et persequatur, damnatis et persecutis reconcilietur: uel sic conuincatur, uel sic confundatur, uel sic corrigatur. quomodo, inquis, totus orbis communione uestra plenus est, ubi tam multae sunt haereses, quarum uobis nulla communicat? servis plenus est orbis: quia et mare plenum est amaris fluctibus, plenum est et dulcibus piscibus. 75. In paucis, inquis, frequenter est veritas; errare multorum est, et ne uerbis tuis tantae illius sterilis fecunditati. contradicere uidereris, cui dictum est: multi filii desertae magis quam eius quae habet uirum, adhibuisti ex euangelio testimonium: quoniam pauci sunt qui saluantur. quam arta et angusta est uia quae ducit
Abbreviated transcription (Latin):
pniaris. intuendo residua gentium que
nodum occupauit ecc̃a ⁊ qͣnta occupauĩt.
unde ad residua tenenda cotidie diffundr
nõ attendis. Quomõ ergo ꝓphiarum
istarum futuram ꝑfectõm non negas
non dubitas negare. nõ dico adusus
uoces diumas. s iam ⁊ adiisus tuas.
Nam ⁊ de te in magna ip̃ius uitatis ex¬
p̾ssum est. ut dicens uesciens uel nõ atte¬
dens quid dixis qđ in xpĩanum nomẽ
totus cotidie utitur mundus. Cur ergo
hiic ecc̃e que toto mundo crescendo disa¬
tatur nõ cominunicat ꝑs donati. iidelice
ne a põcorib polluatur. Et ubi qd̾ nõ is¬
tam nr̃am que in affrica remanens orbi
trarum calumpinatux. aut ex affrica ini
pancis latentib ꝑegrinatur. s illam que
rumos suos ꝑ uiuu̾sam t̾ram copiam uber¬
tutis extendit noluit deseri cip̾anus etia¬
si in eius commionem n tantui sint. ue¬
rum appareant pcc̃ores dicens. Naui ⁊ si ni¬
dentur in ecc̃a ẽẽ ziama nõ tñ impediri de

Expanded text:
niaris intuendo residua gentium, quae nondum occupauit ecclesia; quanta occupauerit, unde ad residua tenenda cotidie diffunditur, non attendis. quomodo enim prophetiarum istarum futuram perfectionem non neges, tio, negare non dubitas non dico aduersus uoces diuinas, sed iam et aduersus tuas? nam et de te ui magna ipsius ueritatis expressum est, ut diceres nesciens uel non attendens quid dixeris, quod in christianum nomen totus cotidie uertitur mundus. cur ergo huic ecclesiae, quae toto mundo crescendo dilatatur, non communicat pars Donati? uidelicet ne a peccatoribus polluatur. et ubi est, quod non istam uestram, quae in Africa remanens orbi terrarum calumniatur aut ex Africa in paucis latentibus peregrinatur, sed illam. quae ramos suos per uniuersam terram copia ubertatis extendit. noluit deseri Cyprianus, etiamsi in eius communione non tantum sint uerum appareant peccatores, dicens: nam etsi uidentur in ecclesia esse zizania, non tamen inpediri debet
Abbreviated transcription (Latin):
festum. ipe quoꝵ eum ut brixe in exiliode¬
geret sua sñia condempnauit. in quo te
quis dubitet uel falli uel fallere. qñ ꝗ⁊ te¬
licem austugnessem cominemorasti in iri¬
ditio poonsulis a uincentio nescio quo de
traditione conuictum Ecce ego insero sen¬
tenciam eliam ꝓconsulis. qua purgatu
atq ab solutus est felix. Si tota gesta uis
lege̾. ⁊ archino ꝓconsule accipe. Elianus
pconsul dixit. Et ꝓfessione ceciliam quĩ
acta fla ee dicit. atq epse plurima adita
manifestum est qua uoluntate ħ gesserit
ingentius. Et ideo recipietur in caitem.
ustione instrorum deicitorura manifestu
est. cumi nemo in eumi aliquid ꝓbare potu¬
erit. qd religiosas scripturas tradid̾it uł
exissenit. Omium enim int̾rogutio supra
scupturani manifesta est. Nuilas scripturs
deificas uel muentas uel corruptas uel ince̾

Expanded text:
festum, ipse quoque eum, ut Brixiae in exsilio degeret, sua sententia condemnavit. In quo te quis dubitet vel falli, vel fallere; quando et Felicem Aptugnensem commemorasti in judicio proconsulis a Vincentio nescio quo de traditione convictum? CAPUT LXX.--Ecce ego insero sententiam Aeliani proconsulis, qua purgatus atque absolutus est Felix. Si tota gesta vis legere, ex archivo proconsulis accipe. Aelianus proconsul dixit: Ex professione Caeciliani, qui acta falsa esse dicit, atque epistolae plurima addita, manifestum est qua voluntate haec gesserit Ingentius; et ideo recipietur in carceremustione Instrumentorum deificorum manifestum est; cum nemo in eum aliquid probare potuerit, quod religiosas Scripturas tradiderit, vel exusserit. Omnium enim interrogatio supra scripta manifesta est, nullas Scripturas deificas vel inventas, vel corruptas, vel incen
Abbreviated transcription (Latin):
est auget. nunc qd̾ ante dictum est impbat
Adiungis alia u̾ba. quib ħ̾ eridentius in¬
telligamus ac dicis. sic ẽ bene ⁊ melius.
artificialia gramatica docere conaris qd
ualeat compatinus gradus. quia id qd̾
ante positum e auget. no qd autedcm c.
improbat. Uteo enmi qm̃ hoe mepte tibi
obiciam qd tr inde uoliusti qn mchi an¬
titathegoriam ueuit et arte rechorita õb¬
itiendam putasti. Qđ genus qõms uibi¬

Expanded text:
est auget, non quod ante dictum est inprobat. est auget, non quod ante dictum est inprobat. adiungis alia uerba, quibus hoc euidentius intellegamus, ac dicis: sic est bene et <melius>, artificialia grammatica docere conaris, quid ualeat conparatiuus gradus, quia id quod ante positum est auget, non quod ante dictum est inprobat? uideo enim, quam hoc inepte tibi obiciam quod tu uidere noluisti, quando mihi anticategorian uelut ex arte rhetorica obiciendam putasti, quod genus quaesti
Abbreviated transcription (Latin):
usus ꝓuidentiam de qua in xp̃ianum no¬
men ut tius ubis utar totus cotidie u̾titur
imidus. Qnͣto magis deficitis in acca¬
tionibus ur̃is. cum hanc ipam traditionẽ
cuius nomen uelut horrentes qui hoc scis¬
ma fecunt axp̃i corpore sepatos se ip̃os de¬
abolo trad id̾unt. multo ꝓbabilius sicut in
illis lris dixi. ⁊ nimc dico nos nb̃ obitimꝰ
quib nomimna ⁊ crimina traditorum dice̾
tantum mõ audimus. Nos aut̃ ⁊ gesta
eccastica quib dse ip̃i confessi sunt ⁊ ges¬
ta munitipaalia quib hoc fecisse legnntur
ostendimus. Tu uero callidus etamma¬
tor. appensor qr uboꝵ doces nos quid naleat
comparatiuus gradus. ⁊ tanqͣm iuctor exl¬
tas. qd non possem dr̃e traditionem ꝓhabi¬
lius nos ub̾ obicimus. nisi nos nob̾ eam
ꝓbabłr obice confitẽr. Sienm nos inqui
ꝑbabilius. nos ergo ꝓbabłr. Et hoc doces qr
uerius. Et quia gradus iste qd̾ ante positu

Expanded text:
uersus prouidentiam dei, qua in christianum nouersus prouidentiam dei, qua in christianum nomen, ut tuis uerbis utar, totus cotidie uertitur mundus, quanto magis deficitis in accusationibus uestris. cum hanc ipsam traditionem, cuius nomen uelut horrentes, qui hoc schisma fecerunt, a Christi corpore separatos se ipsos diabolo tradiderunt. multo probabilius, sicut in illis litteris dixi et nunc dico, nos uobis obicimus, qui uos nomina et crimina traditorum dicere tantummodo audimus, nos autem et gesta ecclesiastica, quibus de se ipsi confessi sunt, et gesta municipalia, quibus hoc fecisse leguntur, ostendimus! Tu uero callidus examinator appensorque uerborum doces nos, quid ualeat conparatiuus gradus, et tamquam uictor exultas, quod non possem dicere: \'traditionem probabilius nos uobis obicimus,\' nisi uos nobis eam probabiliter obicere confiterer. si enim uos, inquis, probabilius, nos ergo + probabiliter, et hoc docens: q\'uerius\' et quia gradus iste quod ante positum
Abbreviated transcription (Latin):
ñ niuemies aosolutum. Porro si qd̾ tͥ pro niͣg¬
no elegisti. ut de criminib traditionum que
uos ꝓfertis documenta uera sunt. que aut̃
at. q̃ sicut p̃dixit. ita reddit ecc̃am in inuũ¬
so mundo fructificantem atq crescentem
qr nich̾ ei p̾iudicant alienorum criminu
licet nera documenta que ꝓpinquiorib e¬
piscopis transmarius ꝑ quos in longiqͣ¬
res ꝑtes siue transit talium rerum fama.
siue ñ transit. aut nõ sunt demostrata sicut
debut. aut nõ sunt credita quib demost᷑¬
ri potunit aut credita ⁊ oeculta nequaqͣm
Id alios puenunt. Nec quisqͣm uel mnus
homo qnto mnius tantus uͥanorum ñis¬
in tot gentib constitutus reus pot̾ esse p¬
ticipati scelis aliem. siue ñnulla eius nera
documenta cognouit. uł cum suruilata mo¬
centia fłis documentis quisq refellerit.
elegisti ut que nos de traditorib testimo¬
tholicam toto frarum orbe diffusam . ⁊ ad¬

Expanded text:
nuenies absolutum. Porro si — quod tibi pro magnuenies absolutum. Porro si — quod tibi pro magno elegisti, ut de criminibus traditionum quae uos profertis documenta uera sint, quae autem nos erat, quae sicut praedixit ita reddit ecclesiam in uniuerso mundo fructificantem atque crescentem, quia nihil ei praeiudicant alienorum criminum licet uera documenta, quae propinquioribus episcopis transmarinis, per quos in longinquiores partes siue transit talium rerum fama siue non transit. aut non sunt demonstrata sicut debuerunt aut non sunt credita quibus demonstrari potuerunt aut credita et occultata nequaquam ad alios peruenerunt, nec quisquam uel unus homo, qin tot gentibus constitutus, reus potest esse participati sceleris alieni, sive vel nulla ejus vera documenta cognoverit, vel eum simulata innocentia falsis documentis quisque fefellerit —: d tibi pro magno elegisti, ut quae uos de traditoribus testimotholicam toto terrarum orbe diffusam et ad
Abbreviated transcription (Latin):
uescio quid d̾ sardicensi concilio qd̾ nec
ad uos nec ad cũm que int̾nos est ⁊ uos
omnino ꝑtne monstratur. Cur enim fĩt
brite cealiamus qd̾ uos calumpinose appella¬
tis exilumi cumi suam p̾sentiam maluit ecc̃e
citas. Et dampnatu ab imꝑre cecilianũ
tum tenie nõ dico audiendum uel diced̾
nante. saltem Rnde. quo accusante ⁊ modo
me introga qd̾ in epła tua post multa sum¬
lit̾ manit̾ posursti. qui plato testõ minus
consentit. qui ꝑsecutionem patitur an qui
facit. Hxec cte uͥba tua sunt. Aspice ergo ceci¬
lianum ꝑsecutõm passum. ⁊ sicit ip̃e drcisti
n exilio constitutum. aspice ⁊̃ nros sicut su¬
is ubis imꝑr ip̃e testatur adusus cecilianũ
duirnis dieb int̾pellare nõ desistentes ⁊ is¬
dem ipis u̾bis tuis int̾roganti michi ien¬
de quis uinius testo plato consentit q̃ui
ꝑ secutionem patitur. an qui facit. diligent᷑
aut̃ ꝑlectis oninib iuemes cecilianum a

Expanded text:
nescio quid de Serdicensi concilio, quod nec nescio quid de Serdicensi concilio, quod nec ad uos nec ad causam, quae inter d>» est et uos. omnino pertinere monstretur! cor enim fuerit Brixae Caecilianus. quod uos ealnmnio?issime appellatis? exilium. cum suam praesentiam maluit ecclesiae citas et damnatum ab imperatore Caecilianum tamen temere non dico audiendum uel dicendum, nante: saltem rme interroga, quod in epistola tua post multa similiter inane posuisti, Quis prolato testamento minus consentit? qui persecutionem patitur, an qui facit? Haec certe verba tua sunt. Aspice ergo Caecilianum persecutionem passum, et, sicut ipse dixisti, in exsilio constitutum. Aspice is uerbis imperator ipse testatur. aduersum Caecilianum diurnis diebus interpellare non desistentes, et isdem ipsis uerbis tuis interroganti mihi responde: quis minus testamento prolato consentit, qui persecutionem patitur an qui facit? diligenter autem perlectis omnibus inuenies Caecilianum a
Abbreviated transcription (Latin):
possit trustra cos ceciliano ep̃o muidiam
comparare. atq adusus molent insurge̾
uoluisse. Ita enii fiet ut omissis sicuti
oportet eiusmodi contentionib. ppłs siñ
dissensione aliqua religioni ꝓprie cum
debita uenatione deẜuiat. Insero ad¬
huc ⁊ uba constantim ex lr̃is eius ad a¬
liumi uicarium ubi se int̾ partes cognoni¬
se.⁊ inocentem cecilianum comparasse
testatur. Cum enim uarrasset inhus q̃
post eprilia iudicia ꝑtes ꝑducte fuint. in
puidi inquit cocilianum uirum ommi ĩ¬
nocentia p̾ditum. Hic debita religioĩs
sue officia ẜuantẽ ei itaq ut oportuit ser¬
uientem nec ullum in eo crimen reꝑiri
potuisse eid̃ apparuit sicut absenti fuat ad¬
u̾sariorum suorura simulatione composi¬
tum. Tu quare nõ inseriusti smĩam cons¬
tantim qua cum ditis ẽẽ dampnatum ũ
brixe in ecilio constitutum Uir dissertissi¬
me qñ congruentius haanc insemisses qm

Expanded text:
possit frustra eos Caeciliano episcopo inuidiam possit frustra eos Caeciliano episcopo inuidiam conparare atque aduersus eum uiolenter insurgere uoluisse. ita enim fiet, ut omissis, sicuti oportet, eiusmodi contentionibus populus sine dissensione aliqua religioni propriae cum debita ueneratione deseruiat. Insero adhuc et uerba Constantini ex litteris eius ad Eumalium uicarium, ubi se inter partes cognouisse et innocentem Caecilianum conperisse testatur. cum enim narrasset in his, qpost episcopalia iudicia partes perductae fuerint: in quo peruidi, inquit, Caecilianum uirum omni innocentia praeditum ac debita religionis suae officia seruantem eique ita ut oportuit seruientem, nec ullum in eo crimen repperiri potuisse euidenter apparuit, sicut absenti fuerat aduersariorum suorum simulatione conpositum. Tu quare non inseruisti sententiam Constantini, qua eum dicis esse damnatum et Brixae in exilio constitutum, uir disertissime? quanto congruentius hanc inseruisses quam
Abbreviated transcription (Latin):
eramen suum. us ad iussionem credidit
ee renocandum. Et enim cum suꝑnum cẽ¬
turionem. ⁊ cecilianum ingrãtum aptu¬
gintanorum ⁊ saturninu excuratore
⁊ calibrim minorem. eiusdem ciuitatis cu¬
ratorem atq solum ẜuum publicum s̃
scripte ciuitatis p̾sentes ẽe fecisset. audiẽ¬
tiam p̃buit competentem. Ad eo ut cu
ceciliano fuisset obiectum qd̾ clare liquet
scripturarum ꝓditio atq exustio uideretur
obiecta. Innocentem d̾ eo felicem fusse cõ¬
stitit. Demq cum maximus ingentium de¬
curionem. ziq̃ntium ciuitatis epłam ceci¬
lian ex uiris falsasse contenderet. eund̃
ip̃mi ingentium suspensum actis sberant
puidimus ⁊ ideo mnime tortum qd se de¬
curionem ziq̃ntium ciuitatis ẽẽ assena¬
uĩt. Unde uolumus eund ip̃m ingentuu
sb idonea ꝓsecutione ad comitatum me¬
um constantim augusti mutas ut illis
qui in p̾sentiarum agunt atq diurnis
dicb int̾pellare non desmunt audientib
⁊ coram adsistentib appare̾ ⁊ intimari

Expanded text:
men suum atque iussionem credidit esse reuocandam. etenim cum iam Superium centurionem et Caecilianum magistratum Aptugnitanorum et Saturninum ex curatore et Calibium iuniorem eiusdem ciuitatis curatorem atque Solum seruum publicum supra scriptae ciuitatis praesentes esse fecisset, audientiam praebuit conpetentem, adeo ut, cum eciliano fuisset obiectum, quod a Felice eiscripturarum proditio atque exustio uideretur obiecta, innocentem de eo Felicem fuisse constiterit. denique cum Maximus Ingentium decurionem Ziquensium ciuitatis epistulam Caeciliani ex duumuiris falsasse contenderet, et eundem ipsum Ingentium suspensum actis quae suberant peruidimus et ideo minime tortum, quod se decurionem Ziquensium ciuitatis esse adseuerauerit. unde uolumus eundem ipsum Ingentium sub idonea prosecutione ad comitatum meum Constantini Augusti mittas, ut illis, qui in praesentiarum agunt atque diurnis diebus interpellare non desinunt, audientibus et coram adsistentibus apparere et intimari
Abbreviated transcription (Latin):
astutia se urdicib occultaunt. siue ab ipis
prauis iudicib oecultiti nõ sint. Semetra¬
brahe respite. qd̾ in testo dei ꝑ om̃s gentes
qua affricama ⁊ uania tam copiosa messis
pagrum mudum pire potuit. Andedice.
aude cied̾e. Aude si ullus inte detior est cogita¬
re. Eragas psecutiones quas nos pati diti¬
tis quib intam sacrilega obstinatione ad¬

Expanded text:
astutia se iudicibus occultauerint siue ab ipsis astutia se iudicibus occultauerint siue ab ipsis prauis iudicibus occultati sint. semen Abrahae respice, quod in testamento dei per omnes gentes qua Africana zizania tam copiosa messis per agrum mundum perire potuerit aude dicere, aude credere, aude, si ullus in te dei timor est, cogitare. Exaggeras persecutiones quas uos pati dicitis, quibus in tam sacrilega et manife
Abbreviated transcription (Latin):
gentes longe lateq diffirsis obice nuune
dubitatis. quorum comininnone tanqͣm
frumentis dominicis cohrendo. ⁊ illos iuro
sicut dicitis traditores. ⁊ illos malos sicut ar¬
te cypano usq ad temp uentilonis tanꝙ
paleam tosare debiistis. ne aream dseren¬
do piretis. Si aut̾ cã illa nr̃a cum ueris ꝙ
tibi elegisti docimitis suis ad iudicium tn¬
marinarum eccarum nõ ẽ ꝑducta. quõ ab
eis potu̾nt tot epĩ in sius plebib constituti
causa incognita ad se omimno nõ delata mr
dampnari. aut quõ dbuerunt affri xp̃iam
no dico illi qui eos putau̾nt inocentes. ue
um tam longe lateq crescentium. ⁊ hos
ignorantium tam manfesta innocentia se
legisse. ut nr̃a documenta sunt uera. con¬
tra uios aut̃ que ꝓferimus fła eẽ deputẽ¬
tur. Ecce ⁊ hic ninceris. qui ueris que pu¬
tas documentis tius no potuerũt ubi debu¬
exint cum nimici fraditores siue a ur̃is ead
dat mmienta otuitassent sine ip̃i tuaditorrs q̃s

Expanded text:
gentes longe lateque diffusis, objicere minime dubitatis. Quorum communioni tanquam frumentis dominicis cohaerendo, et illos viros, sicut dicitis, traditores, et illos malos, sicut arte Cypriano usque ad tempus uentilationis tamquam paleam tolerare debuistis, ne aream deserendo periretis. si autem causa illa uestra cum ueris, quod tibi elegisti, documentis suis ad iudicium transmarinarum ecclesiarum non est perducta, quomodo ab eis potuerunt tot episcopi in suis plebibus constituti causa incognita et ad se omnino non delata iure damnari? aut quomodo debuerunt Afri christiani, non dico illi, qui eos putauerant innocentes, uerum tam longe lateque crescentium et hos ignorantium tam manifesta innocentia selegisse, ut uestra documenta sint uera, contra uestros autem quae proferimus falsa esse deputentur? ecce et hic uinceris, quoniam ueris quae putas documentis tuis non potuerunt ubi debuerunt conuinci traditores, siue a uestris eadem documenta occultata sint siue ipsi traditores qualibet
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ reptum impris constantimi ad ꝓbian
id ip̃i attestantis. ⁊qm molesti ap̃ eu
miiores nr̃i accatores ninocentium fue¬
rint ostendentis. Impres cesares. flauiꝰ
constantinus. ⁊ maximinus. ⁊ ualerius.
affrice. Ilianus p̾tecessor tuus nuto cu¬
deꝓfassimis iuris uicarius p̾fectorim.
tunc ꝑ affricam nuan incommoda ualitu¬
dine teneretur eisd̾ ꝑtib functus. Inter

Expanded text:
ptum imperatoris Constantini ad Probianum id ipsum attestantis et quam molesti apud eum maiores uestri accusatores innocentium fuerint ostendentis. Imperatores Caesares Flauii Constantinus et Maximinus et Ualerius Africae. Aelianus pfectissimus Verus, uicarius praefectorum tunc per Africam nostram,. incommoda ualitudine teneretur, eiusdem partibus functus inter
Abbreviated transcription (Latin):
On uno mõ br̃e aliquid de habere¬
dicimur. Qñtum enm tractando col¬
ligunus sb̃ hoc u̾bo octo sunt qͣi q̃dam spẽs
Prima ẽ quociens amino hemius aliquid
ut iusticiam castitatem. uel nuusticiam

Expanded text:
on uno modo habere aliquid dicimur; quantum enim tractando collegimus, sub hoc uerbo octo sunt quasi quaedam species. Prima est quoties animo habemus aliquid, ut iustitiam, castitatem, uel iniustitiam
Abbreviated transcription (Latin):
onem crca locum. foran. oiopan. dici uo¬
liu̾it. Qm̃ nos quoq transg̾ssionem ma¬
luimus dice̾ secuti doctores. Um hunc or¬
diuem qmi nos in p̾senti qi discrepantes
ab eo libro qui cathgoriarum di diligẽti
anunatione digessimus. ip̃e quoꝵ aristoti¬
les n naturaliuum libris exposuit. In cat¬
gorus aut secutus docendi comperrdium
dubitauit assumere. ut motiu dicẽt qĩ ge¬
ñ sex spẽs eẽ subiectas. genesim .i. int̾itu᷑.¬

Expanded text:
onem circa locum foravn dici uoluerunt, quam nos quoque 'transgressionem' maluimus dicere secuti doctores. Cap. 171. Verum hunc ordinem quem nos in praesenti, quasi discrepantes ab eo libro qui Categoriarum dicitur, diligenti examinatione digessimus, ipse quoque Aristoteles in naturalium libris exposuit, in Categoriis autem, secutus docendi compendium, tatione non dubitauit assumere, ut motui diceret, quasi generi, sex species esse subiectas, gevnesin
Abbreviated transcription (Latin):
ximius qd̾ pend̾et ex alto ud̾amur nũc
contra sr̃us d̾finita tractare. Onnua na¬
q ad aliquid dicta dici ex alto nõ eẽ ex al¬
tero disputanius. nec ullus error ẽ si quis
locus ẽ quociens ex eod gne manantia
sinul uidentur ẽẽ natiua. s spẽ disc̾nut᷑.
ut e anuuial id̃ genus ẽ. s spes longe dis¬
creta. Nec nõ aut nolatile quicqͣm pe¬
destri tribuit. ut sit aut uolatili pedestirr
aut omnino aliud alti m eo qd ẽ illam
sb̾am subiminstrant. nullum q alti ali¬
ud prius ẽ s simul omina ab ammali.
.l. ab uno gn̾e orta noscuntur. De moti
in sb̾iectum. ut ẽ int̾ius ł corruptio. qm̃
iecto in sbiectum ut ẽ motus qui grece.
ilinesis. hyiacic dr̃. S ⁊ip̃e motus tres
spẽs ht. incrementum dimmutionem.
mutatõm qualitatis siue loci. Hec ag̾cis

Expanded text:
ximus, quod penderet ex altero, videamur nunc contra superius definita tractare. Omnia namque ad aliquid dicta, dici ex altero, non esse ex altero disputavimus: nec ullus error est, si quilocus est, quoties ex eodem genere manantia simul videntur esse natura, sed specie discernuntur: ut est animal, idem genus est sed species longe discreta. Nec vero aut volatile quidquam pedestri tribuit ut sit aut volatili pedestre aut omnino aliud alteri in eo quod est ullam substantiam subministrat, nullumque alteri aliud prius est, sed simul omnia ab animali id est ab uno genere orta nascuntur. DE MOTV non subiectum ut est interitus vel corruptio quam biectkivnhsi" dicitur. Sed et ipse motus tres species habet, incrementum, imminutionem, commutationem qualitatis siue loci haec a Graecis
Abbreviated transcription (Latin):
dra rerum omnium modis tribr̃. aut
matia aut ope aut utroq. Mat̾ia si sĩt
anuli sumiles duo. uiius q sit aurens.
alt̾ argentens ope. si ex auro dissimiles
fabricentur. utroq. si anulus sit auixus
ł conuingi. Ad eo aut̃ seuĩcte sunt. ut ca¬
rum ñ nulle ⁊̃ sibi contrarie uid̾antur.
contrarium. Augnento nimnutione: Ipã
quoq cominutatio. siue qualitatis siue
tatio qualitatis ẽ cum ex albo fit aliquid
nigrum uł album d̾ ingro q̃ s̾ manifeste
contraria sunt. Loci quoq cominutatio
qm trans gressionem diximus. sr̃ior ⁊ infe¬
rior contrarietatem patitur. Ac ꝓptra ea
num conũtimus. scil ut ex hus quoq bo¬
nam frugem studii a nb̃ ꝑfecti suscipia
site nõ dissimulem nrr̃i aliarum rerum q̃
lubrice atq manes sunt cupiditates re¬
tentaunt. Nich namq obiusimus inb
libro qd posset aut dlectare iam doctos.
aut indoctos manifestius erudire.

Expanded text:
t t materia aut opere aut utroque: materia, si sint anuli similes duo unusque sit aureus alter argenteus; opere, si ex auro dissimiles anuli fabricentur; utroque, si anulus sit aureus que coniungi; adeo autem seiunctae sunt ut earum nonnullae etiam sibi contrariae uideantur. contrarium, augmento imminutionem? Ipsa quoque commutatio siue qualitatis siue tatio qualitatis est cum ex albo fit aliquid nigrum uel album de nigro quae sibi manifeste contraria sunt; loci quoque commutatio, quam 'transgressionem' diximus, superiorum et inferiorum contrarietatem patitur, ac propterea num conuertimus, scilicet ut ex his quoque bonam frugem studii a nobis profecti suscipias si te non, dissimilem nostri, aliarum rerum quae lubricae atque inanes sunt cupiditas retentauerit; nihil namque omisimus in libro quod posset aut delectare iam doctos aut indoctos manifestius erudire.
Abbreviated transcription (Latin):
par aro ab iodiin. Hoc nos latino smo¬
ne ortum diximus int̾itum. augmentur
mmnutionem comiutatõmi qualitati
rone discrete sunt. nisi forte auiqͣm parium
docte intelligenti qualitatis comumitati¬
cetis existentib fi̾ uid̾atur. ut cum nascit᷑
aliquid autintit aut crescit. Aut minuit
tunc fr̃a dicatur ⁊̃ cominuitatio. s id flm̃n
⁊ docet. Nam que crescunt aut mmuunt
ẽ. menunisse aut nos oportet aliud ẽẽ in¬
mutatõm aliud cominutatõm. Namq
immutatio genus ẽ conmutatio spõs sõ¬
cretio geometricum ponanius exemplu:
S tetrogonum manis qd intra d̾pictum
est currentib ꝑ medium lineis in brema
tetragona parciaris. eiq post inrũ hreue¬
t̾ragonum d̾trabas. iniusti tetragnur
inaius aut si dtracti loco addas gnonio¬
nem qui enucidy in spẽ ponitur plus tetͣ¬
gono maiori qm d̾traxeras reddidisti.
id qr qnͣtitatis ẽ nõ qualitatis ẽ ⁊ minu¬
tatiomi pocius qͣm comiuutatiom tribui¬
tur. coq a se pluriuum differunt. Fit a

Expanded text:
pon metabolhvn haec nos latino sermone 'ortum' diximus, 'interitum', 'augmentum', 'imminutionem', 'commutationem qualitatis', ratione discretae sunt, nisi forte cuiquam parum docte intellegenti qualitatis commutatiteris exsistentibus fieri uideatur ut, cum nascitur aliquid aut interit aut crescit aut minuitur, tunc facta dicatur etiam commutatio. Sed id ratio falsum docet; nam quae crescunt aut minuuntest; meminisse autem nos oportet alind esse immutationem, aliud commutationem; namque immutatio genus est, commutatio species subt manifesta discretio, geometricum ponamus exemplum: si tetragonum maius, quod intra depictum est currentibus per medium lineis, in breuia tetragona partiaris eique, post, unum breue tetragonum detrallas, minuisti tetragonum maius; at si detracti loco addas gnomonem, qui hemicycli specie ponitur, plus tetragono maiori quam detraxeras reddidisti; idque quantitatis est, non qualitatis, et immutationi potius quam commutationi tribuitur, eoque a se pl
Abbreviated transcription (Latin):
ut enm in uia dei ⁊ comitẽ itĩs. ⁊ soci
puentionis hr̃e concupiscat. S in ꝓxinu
nõ pot. ut in homme sꝑem ⁊ fiduciam su¬
ami constituat. hec sunt duo que ad ꝑ¬
xiium ꝑtinent .i. de ip̃o ⁊ cum ip̃o ⁊ non
in ip̃m. Unum ẽ ninitr.d̾ ip̃o cuire̾. non
cum ip̃o aut in ip̃m. De mundo enim de¬
sid̾ium currit. qn inspecto foris dei ore¬
ꝑ ammmpatõmi ⁊ laudem ardentius int
ad ix̃m se conũtit. Cum mundo curreret.
si se ꝑnuitabilitate temporalium siue
deiciendo in adusis sine eleuando in i¬
pis huic conformet. In mundimi cur¬
reret. si in cius delctationib semꝑ req

Expanded text:
Dei et comitem itineris, et socium perventionis habere concupiscat. Sed in proximum non potest, ut in homine spem et fiduciam suam constituat. Haec sunt duo, quae ad proximum pertinent, id est, de ipso, cum ipso, non in ipsum. Unum est mundi, de ipso currere: non cum ipso, aut in ipsum. De mundo desiderium currit, qper admirationem et laudem ardentius intus ad ipsum se convertit. Cum mundo curreret, si se pro mutabilitate temporalium, sive dejiciendo in adversis, sive elevando in prosperis, huic conformaret. In mundum curreret, si in ejus delectationibus semper req
Abbreviated transcription (Latin):
ci aliqͣn nõ possum sine uecundia in u̾b̾
exprinie. S aliud ẽ inuestigare uicium
ut eradicetur. Aliud exhortari ad iuiciumu.
ubi uirtus ⁊ uĩtas non ametur. Nos gͥ
muestigamus ⁊ q̃rimus ut sciamus. ⁊
scientes cancanius. qd̾ illi iuestigant
ut sciant. s sciant ut faciant. quid illd
in nb̃ sit ꝙ desid̾ia nr̃a sit multipharia
diuidit. ⁊ cor unum in di̾sa deducit. In¬
uenimus ã hoc aliuuid ñ ẽẽ p̾t̾ amorem.
ẽ uritas appellatur. Ip̃m gͥ huc cordi
motum qm amorem appellamus qua
diffiitione signare pot̾imus. Expedit nb̃
ꝓpius intueri eum. ne lateat aliq̃tenus
⁊ ñ sciatur. ppea q nec caueatur cum ma¬
lus ẽ. nec appetatur aut inueniatur cũ
bonus.ḋ quo ⁊ cum malus ẽ tanta ma¬
la ueuiunt.⁊ cum bonus ẽ tanta bona
pcedunt. Ip̃m gͥ qũo diffinimus: In¬
nestigemius considẽmus qr occultum ẽ
qd̾ sequitur. qͣntoq int̾ius collocatum ẽ

Expanded text:
ci aliquando non possunt sine verecundia in verbis ci aliquando non possunt sine verecundia in verbis exprimere. Sed aliud est investigare vitium ut eradicetur, aliud exhortari ad vitium, ut virtus et veritas non ametur. Nos igitur investigamus et quaerimus ut sciamus, et scientes caveamus: quod illi investigant ut sciant, sed sciant ut faciant, quid illud in nobis sit quod desideria nostra sic multifariam dividit, et cor nostrum in diversa deducit. Invenimus autem hoc aliud non esse praeter amorem, est, charitas appellatur. Ipsum ergo hunc cordis motum quem amorem appellamus, qua definitione signare poterimus? Expedit nobis propius intueri eum, ne lateat aliquatenus, et non sciatur, proptereaque nec caveatur cum malus est, nec appetatur aut inveniatur cum bonus, de quo et cum malus est tanta mala veniunt, et cum bonus est tanta bona procedunt. Ipsum igitur quomodo diffinimus, investigemus, consideremus, quia occultum est quod quaeritur, quantoque interius collocatum est,
Abbreviated transcription (Latin):
Otidianum d̾ diłctione
ẜmonem serimus. ne for
E
⁊ exardescat ignis flamĩa
faciens aut totum consu¬
mens. aut puigans totur
Sx eo namq totum ẽ qd̾ bonum ẽ. ⁊ totũ
⁊qd̾ ialum ẽ ex eo ẽ. unus fons dilctio¬
nis intus saliens duos nuos inf̾uudit
At e amor mundi cupiditas. ast quart
dei caritas. Medum quippe ẽ cor hõis
und̾ fons auioris erumpat. ⁊ cum per
appetitum ad ext̾iora d̾currit cupiditas
dr. cum uero desid̾ium suumi adint̾io¬
ra diugit. caritas nominatur. Ergoi
duo sunt uui qui d̾ fonte dilectionis
emianant.cupiditas ⁊ caritas. ⁊om
malorum radix cupiditas. ⁊ ommnium
bonoꝵ iadix caritas. Exco ergo totum
ẽ ꝯdͣ bonum ẽ. ⁊ totum qd malum ẽer
co e. Quicquid ergo illud e magiuun
eius nustia uolentes suscipiunt. qmr
N erubescunt. Quid igit nos facimus
forsitan multa iipbitate frontem fuic¬
tam inuius. qui no uecundemur amo¬
rem indictatum formare. qm ⁊ impudi¬

Expanded text:
otidianum de dilectione sermonem serimus, ne forte et exardescat ignis flammam faciens, aut totum consumens aut purgans totum. Ex eo namque totum est quod bonum est, et totum quod malum est ex eo est. Unus fons dilectionis intus saliens duos rivos effundit. Alter est amor mundi, cupiditas: alter est amor Dei, charitas. Medium quippe est cor hominis unde fons amoris erumpit, et cum per appetitum ad exteriora ducitur, cupiditas dicitur: cum vero desiderium suum ad interiora dirigit, charitas nominatur. Ergo duo sunt rivi qui de fonte dilectionis emanant, cupiditas et charitas. Et omnium malorum radix cupiditas, et omnium bonorum radix charitas. Ex eo igitur totum est, quod bonum est; et totum quod malum est, ex eo est. Quidquid ergo illud est, magnuejus mysteria volentes suscipiunt, quamre non erubescunt. Quid igitur nos facimus? Forsitan multa improbitate frontem fractam habemus, qui non verecundemur amorem dictatum formare, quem et impudi