comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pronobis etds aperiat nobis ostiũ uerbi nis apertis¬
nedemonst suctio & ia ipsum initiume der essedonumd
oneio orando p&cerceut ab anis ab ipsotribui creder &
hced onui eaelestis gratias inillimpur puraria descende¬
re cuisiẽ seripturtedic̃ in actibus a postolorũ ds destencu¬
enat sens umeius & intendebat in ea quacapaulo diceban¬
tus: sicenimuo cabatur ut credero dgit quippeds̃ q̃d
uult in cordib hominũ uela diuuando uc acupereos im¬
pleatur quod manus eius & consiliũ praedestinauit fieri
prustroe itaque &iam illud quod regnorũ & panlrpome¬
non scripturoe teste probauimus cũ ds̃ uult fieri quod non
nisi uolentib: hominib: opost& fieri inclinari corũ corda
ut hocuelint: eoscilic& inclinante : quimn nobis mir abilimo¬
do & ineffabilio pertetur & uelle ad causam doqua disseri¬
mus nompertinere dix er̃ : Iuid est aliud nihildicere &
tamen contrdedicere. Nisiforte cureis hocui ũsit poetio¬
nẽ uob aliquã redider̃ quã uos in lit teris ur̃is tacore

Expanded text:
erbi, nisi apertissima demonstratio etiam ipsum initium fidei donum dei? non enim orando peteretur ab eo, nisi ab ipso tribui crederetur. hoc donum caelestis gratiae in illam purpurariam descenderat, cui, sicut scriptura dicit in Actibus apostolorum, deus aperuerat sensum eius et intendebat in ea quae a Paulo dicebantur. sic enim uocabatur, ut crederet. agit quippe deus quod uult in cordibus hominum uel adiuuando uel iudicando, ut etiam per eos impleat. 42. Frustra itaque etiam illud, quod Regnorum et Paralipomenon Scriptura teste probavimus, cum Deus vult fieri quod non nisi volentibus hominibus oportet fieri, inclinari eorum corda ut hoc velint , eo scilicet inclinante qui in nobis mirabili modo et ineffabili operatur et velle, ad causam de qua disserimus, non pertinere dixerunt . Quid est aliud, nihil dicere, et tamen contradicere? nisi forte cur eis hoc visum sit, rationem vobis aliquam reddiderunt, quam vos in litteris vestris tacere
Abbreviated transcription (Latin):
multi: quidhicaliud potest intelligi nisi prȩdicato ibi per eũ
primitus euangelio credidisse multos: & multos fidei
aduersarios extitisse : fecundum illud domini nemo
uenit ame nisifiudatũ fuerit a patremeo : Q uobis datũ est
nos semesteriũ regnicaelorũ : illis autẽ non estdatũ : ostiũ
ergo apertũ est in eis quib: datũ est aduers ari autẽ mul¬
tiexeis quibus non estdatũ: Item que ad eosdem insecunda
cedã : quibus ualefec̃ : nisieis quicredideran Inquorũ scilio&
cor dibus euangelit ant iaper tũest ostiũ : quid autem adiun¬
gat adtendite. Dõ autẽ inquid gratias qui semper trium¬
phare nos facit inxp̃o &odorẽ notitiȩsuae manifestat
pernos in omniloco qui ax p̃ibonus odor sumus dõ in his qui
soluifiunt & in his quipereunt : quibusdam quidem odor
mortis mior tẽ : quib: dam autẽ odor uitacinuitan
eue unde e nredias agt miles acerrimus & defcsor ininotis finus

Expanded text:
multi . Quid hic aliud potest intelligi, nisi prmulti . Quid hic aliud potest intelligi, nisi prprimitus euangelio credidisse multos et multos eiusdem fidei aduersarios extitisse secundum illud domini: nemo uenit ad me, nisi cui datum fuerit a patre meo, et: uobis datum est nosse mysterium regni caelorum, illis autem non est datum? ostium ergo apertum est in eis quibus datum est, aduersarii autem multi ex eis quibus non est datum. Itemque ad eosdem in secundacedoniam. quibus uale fecit, nisi eis qui crediderant, in quorum scilicet cordibus euangeligat attendite: Deo autem, inquit, gratias, qui semper triumphare nos facit in Christo, et odorem notitiae suae manifestat per nos in omni loco, quia Christi bonus odor sumus Deo, in his qui salvi fiunt, et in his qui pereunt; quibusdam quidem odor mortis in mortem, quibusdam autem odor vitae in cce unde gratias agit miles acerrimus et defensor invictissimus
Abbreviated transcription (Latin):
uereucr ecopisds nodiut uerbum hominum sedsi caties
qer dest euod lidi quo openatur in uobis qui crechidustes
quidest q uod hioue dogratias agit nempe uanidisti
umn auestuide gxe aiperentillue non ut uerbun hominũ
sulsicul est uere uerbumdi Ds̃ igicur operatur in cor¬
dibids diomninui uocationeilla secundum propositunis¬
um dequa euul cum locuti s umus non utinaniteraudi¬
ant euangelium sedeo audito conuertantur &eredant
mon& : cum hoc signific& apostolus dicens in epła ad colo¬
senses onetionȩ instate uigilantes in illa in gratiarũ astio¬
ne iorentes simul & pronob ut ds̃ aperiat nobis ostium uer¬
ostiũ uerbi nisicũ sensus aperitur audientis ut credat & initio
fidei facto equȩ ad aedificandã salubrem doctrinam p̃dican¬
cur & disputantur admittat : Neper infidelitatẽ corde
clauso eaquȩdicuntur in prob& acrepellat : unde & adco rin¬
thios ait. per manebo autẽ effesi usque adpente coste:
stiũ enĩ mihia pertũ est magnum & euidens & aduersarii

Expanded text:
s non ut verbum hominum, sed sicut est vere verbum Dei, quod operatur in vobis, cui credidistis ? Quid est quod hinc Deo gratias agit? Nempe vanum est bum auditus Dei, exciperent illud non ut verbum hominum, sed sicut est vere, verbum Dei. Deus igitur operatur in cordibus hominum, vocatione illa secundum propositum suum, de qua multum locuti sumus, ut non inaniter audiant Evangelium, sed eo audito convertantur et credant,monet, cum hoc significet Apostolus dicens in Epistola ad Colossenses: Orationi instate, vigilantes in illa in gratiarum actione, orantes simul et pro nobis, ut Deus aperiat nobis ostium verostium verbi, nisi cum sensus aperitur audientis ut credat, et initio fidei facto, ea quae ad aedificandam salubrem doctrinam praedicantur et disputantur admittat; ne per infidelitatem corde clauso, ea quae dicuntur improbet ac repellat? Unde et ad Corinthios ait: Permanebo autem Ephesi usque ad Pentecosten; ostium enim mihi apertum est magnum et evidens, et adversarii
Abbreviated transcription (Latin):
tificauit gractia: sicut iustificauit dicitur aiustitia
nquo habemus in quid redemptionẽ persanguinem
ipsius remissionempeccatorũ secundum diuitias gra¬
tie eius quae habund auit innos in omnis apientia &
rudentia ut ostender & nobis mysteriũ uoluntatis
suae secundum bonam uoluntatem suã : in hoc miste¬
io uoluntatis suae posuit diuitias gratiaes uac secun¬
dumbonam uoluntatem sua non secundũ nt̃em quao
hona es se nonposse. nisupse secundum bonamuo¬
unta cim suam ut bonasiere sub uonir& cumait
dixis sa secundumbonam uolunt atemsiiã subiec̃

Expanded text:
tificavit a gratia, sicut justificavit dicitur a justitia. tificavit a gratia, sicut justificavit dicitur a justitia. In quo habemus, inquit, redemptionem per sanguineipsius, remissionem peccatorum secundum divitias gratiae ejus, quae abundavit in eos in omni sapientia et prudentia; ut ostenderet eis mysterium voluntatis suae secundum bonam voluntatem suam, quam prio voluntatis suae posuit divitias gratiae suae, secundum bonam voluntatem suam, non secundum nostram: quae bona esse non posset, nisi ipse secundum bonam voluntatem suam, ut bona fieret, subveniret. Cum autem dixisset, Secundum bon
Abbreviated transcription (Latin):
cique ipso non fact noc sofactururs peispor des eiuit¬
os es sepr aeuidit. Intuea mur ergo uerba apł: at que uido amus
itrum proptereanos eligerit antemundi consticutionẽ
qui a sci& in maculati futuri ertomus. anut essemus.
ut in omni benedictione spiritali incaelestibus inxp̃o
sicut elegit nos in ipso antemundi constitutionem ut
essemus scĩ & in maculati. Nonergo quia futuri eser¬
mus: sedut essemus : Nempecer tum est. Nempema¬
nifestum est. Ideo quippe tales futuri ertemus. qui a
elegit ipsepraedestinans ut tales per gratiã eius esse¬
mus : Ita noser gobenedixit benedictione s piritali
in caelestibus inxpo ihũ sicut elegit nos. antemund
constitutionem. ut essemus sci & in maculaq in
quid ad iungat at tendite. secundum placitum in qui
uoluntatis suae nemtanto beneficio gratiae depla¬
cito gloriaremur uoluntatis nsoce inquagratifica¬
uit nos in quid indilecto filiosuo. Inquautique uo¬
luntats sua gractificauitnos sic dictum est gra¬

Expanded text:
utique ipse non fecit, nec se facturum, sed illos futos esse praevidit. » Intueamur ergo verba Apostoli, atque videamus utrum propterea nos elegerit ante mundi constitutionem, quia sancti et immaculati futuri eramus, an ut essemus.xit in omni benedictione spirituali in coelestibus in Christo: sicut elegit nos in ipso ante mundi constitutionem, ut essemus sancti et immaculati. Non ergo quia futuri eramus, sed ut essemus. Nempe certum est, nempe manifestum est: ideo quippe tales eramus futuri, quia elegit ipse, praedestinans ut tales per gratiam ejus essemus. Ita ergo nos benedixit benedictione spirituali in coelestibus in Christo Jesu, sicut elegit nos in ipso ante mundi constitutionem, ut essemuquid adjungat, attendite: secundum placitum, inquit, voluntatis suae; ne in tanto beneficio gratiae de placito gloriaremur voluntatis nostrae. In qua gratificavit nos, inquit, in dilecto Filio suo: in qua utique voluntate sua gratificavit nos. Sic dictum est gra
Abbreviated transcription (Latin):
ut totum dar&dõ: Dixit ergo sed exuocante. non
quacumque uocatione sed quauocatione fitcre¬
dens. Hanc intueba. tur &iamcum dicer&. sine
paenitentia sunt dona& uocatiodĩ Nam &ibi quid
agebatur. paul is per aduertite. cumenim dixis s&
oloenimuos ignor arefratres sacramentum
hoc ut non sitis uobis sapientes. qui acȩcitas expai¬
te isrł facta est donecplenitudo gentium intra¬
r& & sicomnis isrł saluus fier&: sicut s criptũ
est. ueni& exsion qui eripiat. & auertat impi&a¬
tem abiacob: & hocillis ame testamentum cũ
abstulero peccataeorum: Moxaddidit quo ddili¬
inimuic iptedbe endum est : socundum euangolium quidem
inutiepropt uons secundum eletionam eultem uuide

Expanded text:
ut totum daret Deo. Dixit ergo, sed ex vocante: non ut totum daret Deo. Dixit ergo, sed ex vocante: non quacumque vocatione, sed qua vocatione fit credens. 33. Hanc intuebatur etiam, cum diceret: Sine poenitentia sunt dona et vocatio Dei. Nam et ibi quid agebatur paulisper advertite. Cum enim dixisset, Nolo enim vos ignorare, fratres, sacramentum hoc, ut non sitis vobis sapientes: quia caecitas ex parte Israel facta est, donec plenitudo gentium intraret, et sic omnis Israel salvus fieret; sicut scriptum est, Veniet ex Sion qui eripiat, et avertat impietatem ab Jacob, et hoc illis a me testamentum, cum abstulero peccata eorum: mox addidit quod diligenter intelligendum est, Secundum Evangelium quidem inimici propter vos, secundum electionem aute
Abbreviated transcription (Latin):
rem ihm: sic enim est appellatus ut scitis in eplu
quae est ad hebreos: Vocatenim ds̃ praedestinatos
multos filios suos. uteos faciat membra prae¬
destinati unicifilii sui: none auoatio neqͥa uocati
sunt &qui noluer̃ uenire adnuptias . Illa quippe
uocatione &iud ueiuogtis unt quibus xp̃s erucifi¬
xus scandalũ est : & gentes quibus crucifixus stul¬
titia est: Sed eauocatione praedestinatos uocat: quã
distinxitapłs. dicens. Ipsis autẽ uocatis iudueis &
grecis praedicares e xpmdĩ uir tutẽ & dĩ sapientiã
ĩcenimait. ipsis autem uocatis ut illos ostender& non
uocatos: sciens esse quandamcer tã uocationem eorũ :¬
quis ecundum propositum uocati sunt : quos ante
praesciuit & praedestinauit conformes imaginis
filiisui : quamuocationem significans. ait. Nonex
operibus. sed exuocante dictum est ei. qui amaior
serui& minori. Num quid dixit non exoperibus.
ed ex credente prorsus &iam hoc abstulit homini

Expanded text:
rem Jesum: sic enim est appellatus, ut scitis, in Epistola quae est ad Hebraeos . CAPUT XVI. 32. Vocat enim Deus praedestinatos multos filios suos, ut eos faciat membra praedestinati unici Filii sui, non ea vocatione qua vocati sunt et qui noluerunt venire ad nuptias ; illa quippe vocatione et Judaei vocati sunt, quibus Christus crucifixus scandalum est; et Gentes, quibus crucifixus stultitia est: sed ea vocatione praedestinatos vocat, quam distinxit Apostolus, dicens, ipsis vocatis Judaeis et Graecis praedicare se Christum Dei virtutem et Dei sapientiam. Sic enim ait, Ipsis autem vocatis ; ut illos ostenderet non vocatos: sciens esse quamdam certam vocationem eorum qui secundum propositum vocati sunt, quos ante praescivit et praedestinavit conformes imaginis Filii sui . Quam vocationem significans, ait: Non ex operibus, sed ex vocante dictum est ei, Quia major serviet minori . Numquid dixit, Non ex operibus, sed ex credente? Prorsus etiam hoc abstulit homini,
Abbreviated transcription (Latin):
dequo est ille natus: eodem sp̃ufit in nobis remissio
eccatorum : quos p̃ufactũ est ut nullũ huber& ille
peccatum ÷ ecseds̃ essefacturũ profecto pruesciuit :
Ipsa est igitur pruedestinatio s cõrum quue inscõscorũ
maxime claruit: quã negare. quis potest recte intelligen¬
tium eloquia ueritatis. Nam& ipsum dñm gloriae
inquantum homo factus est dĩfilius. praedestinatũ
ssedidicimus : clamat doctor gentium incapite ep¬

Expanded text:
de quo est ille natus; eodem Spiritu fit in nobis remissio de quo est ille natus; eodem Spiritu fit in nobis remissio peccatorum, quo Spiritu factum est ut nullum haberet ille peccatum. Haec se Deus esse facturum profecto praescivit. Ipsa est igitur praedestinatio sanctorum, quae in Sancto sanctorum maxime claruit: quam negare quis potest recte intelligentium eloquia veritatis? Nam et ipsum Dominum gloriae, in quantum homo factus est Dei Filius, praedestinatum esse didicimus. Clamat Doctor Gentium in capite Ep
Abbreviated transcription (Latin):
No a polun si laemi ponsta omima sigularte a de murato¬
de & alia si qua cus propria uorisuino diciposn tti¬
singulariter in illo accepit huma nah ocest nostranul¬
lis suis praecedentibus meritis: Respondeat hichomo
dõ si aud& &dicat: curnon ego: Esi audierit o homo
tuquies quires pondea sdõ: necsie: cuohibeat sed auge¬
at inpudentiam &dicat quomodo audlo. tuquis es
o homocumsim quod audio. Id est homo quod estille
dequo ago cur nonsim quod &ille : Atenimgroctio
ille talis actantus est: curdiuersa est gractia. ubi
naturo communis est : Cer tenonest acceptio per¬
sonarum apuddm̃: Quis non dicoxp̃i anus sed in¬
sanus haecdicat: Appareat itaque nobis in nr̃ o
capite. ipsefons groctiae: unde secundum unius cu¬
iusque mens urom. sepercunctaeius membra
diffundit : Eagractia fit ab initio fideis uȩ homo
quicumquexp̃ianus. quagiactia homo ille ubinitio
suo factus estxp̃s: De ipso spũ & hicrenatus

Expanded text:
ista omnia singulariter admiranda, et alia si qua ejus propria verissime dici possusingulariter in illo accepit humana, hoc est, nostra natura, nullis suis praecedentibus meritis. Respondeat hic homo Deo, si audet, et dicat, Cur non et ego? Et si audierit, O homo, tu qui es qui respondeas Deo ? nec sic cohibeat, sed augeat impudentiam, et dicat, Quomodo audio, Tu qui es, o homo? Cum sim quod audio, id est homo, quod est et ille de quo ago, cur non sim quod et ille? At enim gratia ille talis ac tantus est. Cur diversa est gratia, ubi natura communis est? Certe non est acceptio personarum apud Deum . Quis, non dico christianus, sed insanus haec dicat? 31. Appareat itaque nobis in nostro capite ipse fons gratiae, unde secundum uniuscujusque mensuram se per cuncta ejus membra diffundit. Ea gratia fit ab initio fidei suae homo quicumque christianus, qua gratia homo ille ab initio suo factus est Christus: de ipso Spiritu et hic renatus,
Abbreviated transcription (Latin):
ec alios sed quos it auocauit ipsos & iustificauit. Necali¬
os sed quos praedestinauit uocauit iustificauit ipsos &
glorificauit : Illo utique fine : qui non hab& finem: ele¬
ꝗi tergods̃ fideles sed ut sint Nquia iam eraent
płs iacobus dicit. non neds̃ elegit pauperes in hoc mun¬
do diuites infide &heredes regniquod repromis it ds
diligentibus se. Eligendo ergo facitdiuites infide sicut
heredes regni. Pecte quippe ines hoceligere dicitur
quod ut in eis faciat eos elegit : Nogoquis audiat dũ
dicentem. non uos me elegistis sed ego uos elegi: & audeat
dicere credere homines ut eligantur. cum potius eligan¬
tur ut credant necontra sententiã ueritatis priores

Expanded text:
nec alios, sed quos ita vocavit, ipsos et justificavit: nec alinec alios, sed quos ita vocavit, ipsos et justificavit: nec alios, sed quos praedestinavit, vocavit, justificavit, ipsos et glorificavit ; illo utique fine qui non habet finem. Elegit ergo Deus fideles, sed ut sint, non quia jam erant. Apostolus Jacobus dicit: Nonne Deus elegit pauperes in hoc mundo, divites in fide, et haeredes regni, quod repromisit Deus diligentibus se ? Eligendo ergo facit divites in fide, sicut haeredes regni. Recte quippe in eis hoc eligere dicitur, quod ut in eis faciat, eos eligit. Rogo, quis audiat Dominum dicentem, Non vos me elegistis, sed ego vos elegi; et audeat dicere, credere homines ut eligantur, cum potius eligantur ut credant, ne contra sententiam veritatis priores
Abbreviated transcription (Latin):
uent os soemielegit oos quia mi sericordiacusõ
uenit eos secuni dum do atia non secundumdebico
eleent e go cos demundo cumb ie agere damndos
am eleetos inse ipso antonund conssertionesi
haecest inmobilis ueritas praedestinationis & gractiae:
Iam quidest quodait apł̃s. sicut elegit nos in ipso antemundi
constitutionem: quod profecto si propter ea dictũ est qui u
praesciuit dĩ credituros : Non quia facturus fuerat ipi
credentes : controcistam procescientiam loquitur filius di¬
cens. Nonuos meelegistis sed ego uos elegi. cum hoc potius
praes cierit ds̃ quod ipsi eum fuerant electuri ut ab illo¬
eligi mererentur: Electi sunt itaq: antemundi constitu¬
uonem : eapraed estinatione in quad s̃ sua futur facta praes¬
ciuit : Electisunt autem demundo eauocatione quad s̃ id o
praedestinauit impleuit: quos enim praed estinauit ipꝰ
sosuocauit. Illa scilic& uocatione secundum propositũ
Vonergoalios sed quos p̃destinauit ipsos & uocauit:

Expanded text:
um elegit eos: quia misericordia ejus praevenit eos secundum gratiam, non secundum debitum. Elegit ergo eos de mundo cum hic ageret carnem, sed jam electos in se ipso ante mundi constitutionem. Haec est immobilis veritas praedestinationis et gratiae. Nam quid est quod ait Apostolus, Sicut elegit nos in ipso ante mundi constitutionem ? Quod profecto si propterea dictum est, quia praescivit Deus credituros, non quia facturus fuerat ipse credentes; contra istam praescientiam loquitur Filius, dicens, Non vos me elegistis, sed ego vos elegi: cum hoc potius praescierit Deus, quod ipsi eum fuerant electuri, ut ab illo mererentur eligi. Electi sunt itaque ante mundi constitutionem ea praedestinatione, in qua Deus sua futura facta praescivit: electi sunt autem de mundo ea vocatione, qua Deus id quod praedestinavit, implevit. Quos enim praedestinavit, ipsos et vocavit; illa scilicet vocatione secundum propositum: non ergo alios, sed quos praedestinavit, ipsos et vocavit:
Abbreviated transcription (Latin):
enim quia credidimus sed utcredamus elogt nos ne
priores eum elegis sedicamur falsumq: sit qđ absit
nonuos meclegistis sed egouos elegi. Necqina credidi¬
mus sed ut credamus uocamur atqueilla uocatione quas
sincpaenitentia est Id prorsus agitur & peragitur ut

Expanded text:
enim quia credidimus, sed ut credamus elegit nos: ne enim quia credidimus, sed ut credamus elegit nos: ne priores eum elegisse dicamur, falsumque sit, quod absit, Non vos me elegistis, sed ego vos elegi. Nec quia credidimus, sed ut credamus vocamur: atque illa vocatione, quae sine poenitentia est, id prorsus agitur et peragitur, ut
Abbreviated transcription (Latin):
qua grctific auit nos indilectofilio suo Cumergonos prus¬
destinauit opus suum prȩsciuit quo nos scõs & in maeulo¬
tos facit : unde recte hoctestimonio pelagianus error
arguitur: Nos autem dicimus inquiunt nram dm̃
non prescis sonisi fidem quacredere incipimus. &ida
nos elegisso ante mundi constitutionem ac praedesti¬
nas se ut iam scĩ & in maculati gractia atque opereenis
essemus: sed audiant & ipsi in hoc testimonio ubidicit
sortem consecuti sumus praedestinati secundum pro¬
positum quiuniuersaoperatur. Ipscergo ut credere
incipiamus opertotur quiuniuers a operatur : uocatio¬
nem quippoillam dequadictum est: sinepdenitentia enin
suntdona & uocatiodĩ & dequadictũ est: Non exope¬
ribus sedex uocante cumpos s&dicere sed excredente &
electionem quam significa uit dñs dicens. non uos me
elegistis sedegouos elegi: Necfides ips a prȩcedit : non

Expanded text:
qua gratificavit nos in dilecto Filio suo. Cum ergo nos praequa gratificavit nos in dilecto Filio suo. Cum ergo nos praedestinavit, opus suum praescivit, quo nos sanctos et immaculatos facit. Unde recte hoc testimonio Pelagianus error arguitur. « Nos autem dicimus, » inquiunt, « nostram Deum non praescisse nisi fidem, qua credere incipimus, et ideo nos elegisse ante mundi constitutionem, ac praedestinasse, ut etiam sancti et immaculati gratia atque opere ejus essemus. » Sed audiant et ipsi in hoc testimonio, ubi dicit, Sortem consecuti sumus, praedestinati secundum propositum, qui universa operatur. Ipse ergo ut credere incipiamus operatur, qui universa operatur. Vocationem quippe illam de qua dictum est, Sine poenitentia enim sunt dona et vocatio Dei ; et de qua dictum est, Non ex operibus, sed ex vocante ; cum posset dicere, Sed ex credente: et electionem quam significavit Dominus, dicens, Non vos me elegistis, sed ego vos elegi ; nec fides ipsa praecedit. Non
Abbreviated transcription (Latin):
somnobis operetur & uello : operaetur autom secundum
eius lum uoluntatis suac ut simus in laudemgloriao
rius hincest quodela mamus ut nemog lori&ur in homi¬
ne ueperhoe nec inseipio sed quigloriatur indnog logia¬
uinmus in laudem glori accius ips e quippc operatr secun¬
duripo sopo sttũ suuim utsimus in luudemglorias eiur
utidut sci& in maculati propter quod nos uocauit pras¬
destinans ante consti uit inc̃mundi ex hoc propositocius
est illa dectorũpropria uocatio quibus omma cooporotur
lcotestimonio refutari ubidicit Ideo nos electos inxpo
apradestinatos ante constitutionem mundiut essenus sc̃i
unmaculati in conspectueius in caritato. Ipsienim pu¬
ant acceptis pracceptis iampernos ipsos fier libers
uolintatis arbitrio scõs & in maculatos in cons pectueuis
ncaritate : quod futurum ds̃ qm̃pr aesciuit inquiunt ideonos¬
imdicat apostolus non quia futuros tales nos essepraesci¬
un sedut essemus tales peripsa melectionem gretiae suas

Expanded text:
lle . Operatur autem secundum consilium voluntatis suae, ut simus in laudem gloriae ejus. Hinc est quod clamamus, ut nemo glorietur in homine , ac per hoc nec in se ipso; sed qui gloriatur, in Domisimus in laudem gloriae ejus. Ipse quippe operatur secundum propositum suum, ut simus in laudem gloriae ejus, utique sancti et immaculati, propter quod nos vocavit, praedestinans ante mundi constitutionem. Ex hoc proposito ejus est illa electorum propria vocatio, quibus omnia cooperatur lico testimonio refutari, ubi dicit ideo nos electos in Christo et praedestinatos ante mundi constitutionem, ut essemus sancti et immaculati in conspectu ejus in charitate. Ipsi enim putant, « acceptis praeceptis jam per nos ipsos fieri liberae voluntatis arbitrio sanctos et immaculatos, in conspectu ejus in charitate: quod futurum Deus quoniam praescivit, » inquiunt, « ideo nosdicat Apostolus, Non quia futuros tales nos esse praescivit, sed ut essemus tales per ipsam electionem gratiae suae,
Abbreviated transcription (Latin):
quanegant esse originalepeccatũ & groctiãdĩ nondari
uidere facillimum est: Ideo nec pelagiani hocdicere
potuerunt : & multo magis nec istidicere debuerunt :
dicienim non potest quã moleste feram quod uider̃
pelagian: esse falsissimum & absurdissimum
hoc nonuidis seistos qui nobis cum errorem illorũ
her&icorũ catholica auctoritate condemnant
cripsit librum demor talitate crprianus multis ac
poene omnibus quiecclesi asticas lit teras amant
luuda biliter notum: In quo proptereadicit nonso
lum non esse fidelibus inutilem mor tem: Verum
&ium utilem re periri qm̃ peccandi periculis homi¬
nem subtrahit. & in non peccandi securitate consti
sed quid prodest si&iã future quae commissa non sunt
peccatapuniuntur : Agit̃ tamen ille copio sissime
atq: optime peccandi pericula necde esse inistauita
d&lisuroes. asse post istam. ubi& illud testimonis̃ ponitꝰ
delibrios puendue peptus es nemalitia mut pat

Expanded text:
qua negant esse originale peccatum, et gratiam Dei non dari qua negant esse originale peccatum, et gratiam Dei non dari videre facillimum est: ideo nec Pelagiani hoc dicere potuerunt; et multo magis nec isti dicere debuerunt. Dici enim non potest quam moleste feram, quod viderunt Pelagiani esse falsissimum et absurdissimum, hoc non vidisse istos, qui nobiscum errorem illorum haereticorum catholica auctoritate condemnant. CAPUT XIV. 26. Scripsit librum de Mortalitate Cyprianus, multis ac pene omnibus qui ecclesiasticas litteras amant, laudabiliter notum: in quo proptlum non esse fidelibus inutilem mortem, verum etiam utilem reperiri, quoniam peccandi periculis hominem subtrahit, et in non peccandi securitatem constituit. Sed quid prodest, si etiam futura quae commissa non sunt peccata puniuntur? Ait tamen ille copiosissime atque optime, peccandi pericula nec deesse in ista vita, nec superesse post istam. Ubi et illud testimonium ponit de libro Sapientiae: Raptus est, ne malitia mutaret
Abbreviated transcription (Latin):
hac uita boe ficudirent pelagiani non iam labor drcũ
neg muido originalepeccato quuerereparudlis ⁊ tre
regnundi nesciocuius suaefelicitatis locum
⁊aocine quando conuincuntur non cos haber e
posse uitam uecernam quia nonmanducauerunt
carnem. nec biberunt s anguinemxp̃i. & quia in eis qui
nullum hubent omnino peccatum falsus est baptis mos
qui in reinissionẽ traditur peccatorum. Dicerenteñ
pror sus nullumesse originale peccatum : sed prosu¬
is futuris siuiuerent meritis. uelbaptizari uel non
baptizari eos quidecor pore soluuntur infantes.
& prosuis futuris meritis eosuel accipere uel non
accipere corpus  sanguinem xp̃i sinequouitã
prorsus habere non possuft & inuera remis sic¬
nepeccatorum baptizari. quamuis nullum ex
adamtrocherent: qm̃remit tuntur eis peccata
de quibus illos ds̃ paenitentiã praes ciuiacturos:
ita facillime agerent atque obtinerent caus ansuam:

Expanded text:
hac vita. Hoc si auderent Pelagiani, non jam laborarent hac vita. Hoc si auderent Pelagiani, non jam laborarent negando originale peccatum, quaerere parvulis extra regnum Dei nescio cujus suae felicitatis locum: maxime quando convincuntur non eos habere posse vitam aeternam, quia non manducaverunt carnem nec biberunt sanguinem Christi ; et quia in eis, qui nullum habent omnino peccatum, falsus est Baptismus qui in remissionem traditur peccatorum. Dicerent enim prorsus nullum esse originale peccatum, sed pro suis futuris, si viverent, meritis vel baptizari vel non baptizari eos qui de corpore solvuntur infantes; et pro suis futuris meritis eos vel accipere vel non accipere corpus et sanguinem Christi, sine quo vitam prorsus habere non possunt: et in veram remissionem peccatorum baptizari, quamvis nullum ex Adam traherent; quoniam remittuntur eis peccata, de quibus illos Deus poenitentiam praescivit acturos. Ita facillime agerent atque obtinerent causam suam,
Abbreviated transcription (Latin):
na uestor inelicant lit cerȩ mir ans & supcois empo¬
orede nompossurr neceredere auderem nisi uobira
enodere non auderem: Sed spero ad futurum dñ ut co¬
pep il icidicuideant eosiuae dicuntur futura fuis sepecciei
si perdĩuidicium in non baptizatis possunt ure puepre
Quca piali e nactia bapuats pos sedimitti: Quicũq eñ
Dinua tautelo dõmisestente nonposse : cogitaredeb&
quantamdõ faciat grortiaetius iniuriami quasi futu¬
num. pecatt̃ pitcenos ci possit ne possit ignosci
quodsi absurdum est: magiser gofuturis sidiuuiue¬
nent peccagoribus: cum in parua u&ats ioriunt
li decor poribus exeunt dm̃ praescisse acturos su
fibrus pescua originalia uindicari sed sua cuuso
futunlus uuiere: Itemq baptizatis non origina¬
lia dilim. sedsua futuroao siuiuerent qm̃ nion posra
nisrimmaiores ueate peccari sedalios acturos pac¬
de alios baptitatos alios sinebaptis mo exissede

Expanded text:
ilia vestrae indicant litterae, mirans et stupens repilia vestrae indicant litterae, mirans et stupens reperire non possum: nec credere auderem, nisi vobis non credere non auderem. Sed spero adfuturum Deum, ut commoniti cito videant, ea quae dicuntur futura fuisse peccata, si per Dei judicium in non baptizatis possunt jure puniri, etiam per Dei gratiam baptizatis posse dimitti. Quicumque enim dimitti autem Deo miserante non posse, cogitare debet quantam Deo faciat gratiaeque ejus injuriam; quasi futurum peccatum praenosci possit, nec possit ingosci. Quod si absurdum est; magis ergo futuris, si diu viverent, peccatoribus, cum in parva aetate moriuntur, li de corporibus exeunt, Deum praescisse acturos poetibus peccata originalia vindicari, sed sua cujusque futura si viveret: itemque baptizatis non originalia dilui, sed sua futura si viverent; quoniam non possent nisi in majore aetate peccare: sed alios acturos poeideo alios baptizatos, allos sine baptismo exisse de
Abbreviated transcription (Latin):
ne nouissima: Non adulla merita conparanda:
sed ad recipienda propobis meritis proemia pro
malis luenda supplicia : Hoc autem medio tempor e
interdepositionem & receptionem corporis. secundũ
edquȩgesserłnt ꝑ corporis tempus. silcruciantur
animȩ. siuerequi escunt: ad quod tempus corporis
pertin& &iam quod pelicgiani negant: sechep̃ieole¬
sia confit&ur originule peccatũ : quosi uiesoluto per
dĩ gratiam : siue ꝑ dĩ iudiciũ non soluto cummoriun¬
tur infantes. aut meritoregenerationis traenseuNT
ex malis adbona. Aut merito originis troenseunt
exmalis ad mala. Hoc catholica fides nouit in
hoc&iam non nulli her&aci sineulla contradictio¬
neconsentiunt : Iudi cariautem quem quam noti
secundum merita quae habuit quam diufuit inor¬
pore sed secundum merita quae fuerat abituns
sidutius uixis s& incorpore : unde opinaripotu¬
Ei iie liomiutes quortum in genia nonesse contemptib¬

Expanded text:
ne novissima; non ad ulla merita comparanda, ne novissima; non ad ulla merita comparanda, sed ad recipienda pro bonis meritis praemia, pro malis luenda supplicia. Hoc autem medio tempore inter depositionem et receptionem corporis, secundum ea quae gesserunt per corporis tempus, sive cruciantur animae, sive requiescunt. Ad quod tempus corporis pertinet etiam quod Pelagiani negant, sed Christi Ecclesia confitetur, originale peccatum: quo sive soluto per Dei gratiam, sive per Dei judicium non soluto, cum moriuntur infantes, aut merito regenerationis transeunt ex malis ad bona, aut merito originis transeunt ex malis ad mala. Hoc catholica fides novit: in hoc etiam nonnulli haeretici sine ulla contradictione consentiunt. Judicari autem quemquam non secundum merita quae habuit quamdiu fuit in corpore, sed secundum merita quae fuerat habiturus si diutius vixisset in corpore, unde opinari potuerint homines, quorum ingenia non esse contemptib
Abbreviated transcription (Latin):
uso lii nonba prer sei icadem  onteo niori.quia
onosrumprescita sunt merita futuro sedmali
Nor corunutambonam uelmalam dorenuno¬
demunuelidam nante sed nullama poftolus qui¬
leom li miteut fixit. quemtnoens gradngndebcati
nominis it nritius loquar incauita anpitio
Ait enim. omnes ad stabimus antotribunxo
utferatunus quisq: secundum eaquȩ percor pus gessit
si uebonum siuemalum. Ces sit inquiđ non adiunxit
uel gesturus fuit: sed unde hoctalibus uiris inmentẽ
dum aquae percorpus gessit hominem iudicandũ
cumgerantur multa sola animo notper corpus
necper ullum corporis membrum: & plerumq:
tam magna ut talibus cogitationibus poenaiustissi¬
ma debeatur. sicuti est ut aliataceam : quod dixit in¬
sipiens incordesuo. non estds̃ : Quidestergosecundũ
ea quaepercor pus gessit : nisi secundum eaqueges¬
sit eotempore quo incorpore fuit : ut percor
pus intelligamus percorporis tempus. Postcor¬
pus autem: nemoerit incorpore. nisi resur rectio¬

Expanded text:
o alii non baptizati in eadem aetate mori, quia et ipsorum praescita sunt merita futura, sed mala; non eorum vitam bonam vel malam Deo remunerante vel damnante, sed nullam ? Apostolus quidem limitem fixit, quem transgredi non debeat hominis, ut mitius loquar, incauta suspicio. Ait enim, Omnes astabimus ante tribunal ut ferat unusquisque secundum ea quae per corpus gessit, siue bonum siue malum. gessit, inquit, non adiunxit: "uel gesturus fuit". sed unde hoc talibus uiris in mentem dum ea quae per corpus gessit hominem iudicandum, cum gerantur multa solo animo, non per corpus nec per ullum corporis membrum, et plerumque tam magna, ut talibus cogitationibus poena iustissime debeatur, sicuti est, ut alia taceam, quod dixit insipiens in corde suo: non est deus? quid est ergo: secundum ea quae per corpus gessit, nisi secundum ea quae gessit eo temppus intelligamus, Per corporis tempus? Post corpus autem nemo erit in corpore, nisi resurrectio
Abbreviated transcription (Latin):
g eudi surt inimici propternor. Vbietgo audinius dle¬
No uitem consecutaest ĩbi intelligendis unt di lecti propt̃
patres: quibus patribus utique ista promissa sunt
b Nehae quippe dic eesunt promissi ones & semini eius
indo &inista olea oleaster inseritur gentiũ: Iampor¬
ro lectionem quamdicat : quia secundum graetiam nor
secundum debitum deb& utique occurre reqm̃ reliquiae
per electionem gractiae s actȩsunt laecolectio consecuta est
oueris excȩcatis secundum hancelectionem is rocheliteo
lil ectipropter patres. Nonenim uocatione illa uocati
sunt dequadictum est. multiuocati : sed illa qua uocãtur
leca. Vnde& hic postea quam dixit. secundum electio¬
nim autem dilectipropter patres continuo subiecto

Expanded text:
ligendi sunt inimici propter nos: ubi vero audimus, Eleligendi sunt inimici propter nos: ubi vero audimus, Electio autem consecuta est; ibi intelligendi sunt dilecti propter patres: quibus patribus utique ista promissa sunt. Abrahae quippe dictae sunt promissiones et semini ejus . Undeet in ista olea oleaster inseritur Gentium. Jam porro electionem quam dicat, quia secundum gratiam, non secundum debitum, debet utique occurrere; quoniam reliquiae per electionem gratiae factae sunt . Haec electio consecuta est, caeteris excaecatis. Secundum hanc electionem Israelitae dilecti propter patres. Non enim vocatione illa vocati sunt, de qua dictum est, Multi vocati ; sed illa qua vocantur electi. Unde et hic poste aquam dixit, Secundum electionem autem dilecti propter patres; continuo subjecit
Abbreviated transcription (Latin):
abuum qui der uninie propteruos Totaquepo
ab inimicis iudueis manus di &t cons buaduno¬
destinauit fieri quanta necessaria fuerꝰant euangelio prop¬
ter hos : sed quidest quod sequitur. secundum electionem
autem dilecti propterpatres : Num quidilli inimiciqui in
suis inimicitus perierunt & aduersantes xp̃odegente
ipsa ad hucpereunt: ipsi sunt electiat que dilectiab sit quis
hoc uel stultissimus dixerit : Sed utrumq: lic& inter
secor dexnium id est in imici &dilecti quamuis non
udos don hominer tamen in candem genten conuenit
iududsuri eedidem carnale semenisrł aliis corum ad
d audicdtionem aliis ad bene diccio nemisrł ipsius per¬
anoli cibus. Huncenim sensum apertius superius
Sepliea uet ubiait: quod quȩ rebat i srł hoenonest con¬
isuitus. ete ao autem consecutaest : & eriuesoesceca¬
i sun in atrisq tamenidem ipre isrł : Vbiergo audi¬
noh asrł non est consecutus uelc&eri gexcati sunt ibi intel¬

Expanded text:
um quidem inimici propter vos. Tanta quippe ab inimicis Judaeis manus Dei et consilium praedestinavit fieri, quanta necessaria fuerunt Evangelio propter nos. Sed quid est quod sequitur, Secundum electionem autem dilecti propter patres? Numquid illi inimici, qui in suis inimicitiis perierunt, et adversantes Christo de gente ipsa adhuc pereunt, ipsi sunt electi atque dilecti? Absit: quis hoc vel stultissimus dixerit? Sed utrumque licet inter se contrarium, id est, inimici et dilecti, quamvis non in eosdem homines, tamen in eamdem gentem convenit Judaeorum, et ad idem carnale semen Israel, aliis eorum ad claudicationem, aliis ad benedictionem Israel ipsius pertinentibus. Hunc enim sensum apertius superius explicavit, ubi ait, Quod quaerebat Israel, hoc non est consecutus: electio autem consecuta est, caeteri vero excaecati sunt . In utrisque tamen idem ipse Israel. Ubi ergo audimus, Israel non est consecutus, vel, caeteri excaecati sunt; ibi intel
Abbreviated transcription (Latin):
i pmi euangelio sicut uidemus sinerdubicatio neidere¬
sicuti ad hiee ostendit excłidis positiono uenist qubo¬
lodeindumpsuiatiees dicipotuit quam id quod dcum est
secundumn e uangelium quideminim cipropteruios
eso er x irun ol orum potestate peccare ut autempeccan¬
dohoe uelici la mahtia faciant Non est in corupotesa¬
&x sediduuderius tenebres & ordinanttis caos. uthine

Expanded text:
 sine dubitatione profecit? Et hoc ostendit ex Dei dispositione venisse, qui beuid enim apertius dici potuit, quam id quod dictum est, Secundum Evangelium quidem inimici propter vos? Est ergo in malorum potestate peccare: ut autem peccando hoc vel hoc illa malitia faciant, non est in eorum potestate, sed Dei dividentis tenebras et ordinantis eas; ut hinc
Abbreviated transcription (Latin):
deram qunps eniserieor diadi quia sices lioscatuo et eue¬
aecier umine senm docibiles diueniunt a silium era
du dierodsic ee didicerunt a patre persilium : Quieuiden¬
tis sime dicitomnis quia udiuit apatre &didicit uentt
adime. Istorum autẽ nomoperit quia omne qđ dedit
inede es ponperdit exeo quicquam: Quis quis ergo
moces omiino nonperit necer at inde quiporse
noderer quod dictum est ex nobis xierunt sed
noneneri ue nobis: Namsi fuisrent ex nobis man¬
quasunt que nobis cum Intelligamus orgouocationo¬

Expanded text:
eum quippe misericordia Dei, quia sic est vocatus ut crederet. « Omnes enim docibiles Dei » veniunt ad Filium, quoniam audierunt et didicerunt a Patre per Filium, qui evidentissime dicit: « Omnis qui audivit a Patre, et didicit, venit ad me . » Istorum autem nemo perit, « quia omne quod dedit ei Pater, non perdit ex eo quidquam. » Quisquis ergo inde est, omnino non perit, nec erant inde qui perierunt, propter quod dictum est: « Ex nobis exierunt, sed non erant ex nobis. Nam si fuissent ex nobis, mansissent utique nobiscum . » Intelligamus
Abbreviated transcription (Latin):
quam uis & ipsa cumdicitur. sicredideris saluus
eris. Proposito praemio salutis. exigatur a nobis
deo enimhaec & nobis p̃cipiuntur &donadĩes se mon¬
tsoentur : ut intellegatur quod &nos eafacimus
& ds̃ facit ut illa faciamus. sicut perpro ph& amere¬
chielem aper tissime dicit. quidenim aporcius quã
tbiedicit eeo faciam ut faciatis : Locum ipsum scrip¬
tureadter dito et uidebitis illa dm̃ promit tesepo¬
turumie ut secienti quuc iuba ut siant. Nanfa¬
neibitacq nterta corum sed mala quibus seosto
am cliuina manlata et oinis haco facio qtsa de
larl qiuamuis euidentini mo diumoru m es sciuo¬
nt iepibuatur ei abomni seu dio piptio es dea¬
ompaneuulopta addipsum mediator emdia horiinũ¬

Expanded text:
quamuis et ipsa, cum dicitur: si credideris, saluus quamuis et ipsa, cum dicitur: si credideris, saluus eris, proposito praemio salutis exigatur a nobis. ideo haec et nobis praecipiuntur et dona dei esse monstrantur, ut intellegatur, quod et nos ea facimus et deus facit, ut illa faciamus, sicut per prophetam Ezechihelem apertissime dicit. quid enim apertius quam ubi dicit: ego faciam, ut faciatis? locum ipsum scripturae attendite, et uidebitis illa deum promittere facturum se ut faciant, quae iubet, ut fiant. non sane ibi tacet merita eorum, sed mala, quibus se osteant diuina mandata. Sed omnis haec ratio, qua defdari, quamuis euidentissime diuinorum eloquiout retribuatur eis ab omni studio pietatis repad parvulos, et ad ipsum Mediatorem Dei et hominu
Abbreviated transcription (Latin):
caueritis. uiu&cis Nam&hic & his duobus unũ exigi¬
tur alterũ offertur : sis pũ inquiđ facta carnis mor¬
mortificaueritis uiuecs: Utergos pũfactacarnusd
mortificemuseagitur. Vt autem uiuamus offertur
Numigitur plac& ut facta carnis mor tisicare nondo¬
num dĩ er sedicamus : nequeiddonumdĩ essefaceamur.
qm̃ exigi audimus a nobis. praemia uitȩsi hoc fecerimus
oblato : Absit hoc ut placeat par cicipibus & defensori¬
bus graciao : Pelagianorum esterror istedam nabilis quo¬
rum mox a postolus ora obtruxit adiungens: Quot¬
quot enimspũdĩ aguntur. hifilis unt dĩ. nefactamor¬
deremus : Dequo dĩ spu &iam ibi loquebatur ubiait
Omnia autem haec operctur unus ad queidem s̃ p̃s diu¬
dens propria unicuique prouult. Interqomnia sic̃
scitis nominauit & fidem: sicut ergo quamuis donũ
di sit facta carnis mortificaroex igitur. tamena nob
proposito proemio uitae Itadonumdi est & fides

Expanded text:
caueritis, uiuetis. nam et hic ex his duobus unum exigicaueritis, uiuetis. nam et hic ex his duobus unum exigitur, alterum offertur. si spiritu, inquit, facta carnis mormortificaveritis, vivetis: ut ergo spiritu facta carnis mortificemus, exigitur; ut autem vivamus, offertur. Num igitur placet, ut facta carnis mortificare non donum Dei esse dicamus, neque id donum Dei esse fateamur, quoniam exigi audimus a nobis praemio vitae, si hoc fecerimus, oblato? absit hoc, ut placeat participibus et defensoribus gratiae: Pelagianorum est error iste damnabilis, quorum mox Apostolus ora obstruxit, adjungens: Quotquot enim Spiritu 69 Dei aguntur, hi filii sunt Dei, ne facta morderemus: de quo Dei Spiritu etiam ibi loqueomnia autem haec operatur unus atque idem spiritus, diuidens propria unicuique prout. uult. inter quae omnia, sicut scitis, nominauit et fidem. sicut ergo, quamuis donum dei sit facta carnis mortificare, exigitur tamen a nobis proposito praemio uitae: ita donum dei est et fides,
Abbreviated transcription (Latin):
abnuba mꝰ quȩ promis it potens est &facero
Promisit autemꝰ filios abrochȩ qđ ess non possunt
su non habeant sidem: Er goipsedonat aefidem:
sum o romo postolus dicat Ideo eefide ut secum¬
ius in pirtia farma si promissio ⁊ Mirorhomi¬
ries infiripreatisune semale cominitterequã
Fuid denteororussionis dñ sedincertaes mibi in¬
quid demcipso uoluntas di : Quider gotua neaibi
sur nonliomo firmiori quam in firnnonftes
fur snquncar tatem que committit : sedcum dici¬
ttor in quiunt: sic redideris saluus eris unums
insronioscono &ł terum offertur quodexigitur
in hominis qđ offertur indĩ est pocestate: eur non
utrumque indi & quod iub& ot qđ offert Nogatur
enim ut d& quo diub&: rogant credentes. ut sibiaugeatur
fides Nogant prononcredentibus : ut eis don&ur fides :¬
& insuis igitur incrementis & insuis initus dĩdonũ
est fides : sĩ cautem dicitur si credideris saluus eris
uemadmodum dlicitur . sispũ facta carnis mortifi¬

Expanded text:
e promisit potens est et facere. promisit autem filios Abrahae. quod esse non possunt, si non habent fidem. ergo ipse donat et fidem. Sane cum apostolus dicat: ideo ex fide, ut secundum gratiam firma sit promissio, miror homines infirmitati suae se malle committere quam firmitati promissionis dei. "sed incerta est mihi" inquit "de me ipso uoluntas dei". quid ergo? tuane tibi cur non homo firmiori quam infirmiori fidem suam, spem caritatemque committit? ,,Sed cum dicitur" inquiunt "si credideris, saluus eris, unum horum exigitur, alterum offertur: quod exigitur, in hominis, quod offertur, in dei est potestate". cur non utrumque in dei, et quod iubet et quod offert? rogatur enim, ut det quod iubet: rogant credentes, ut sibi augeatur fides, rogant pro non credentibus, ut eis donetur fides. et in suis igitur incrementis et in suis initiis dei donum est fides. sic autem dicitur: si credideris, saluus eris, quemadmo-is dum dicitur: si spiritu facta carnis mortifi
Abbreviated transcription (Latin):
&didicit. Quare inquiunt non omnes doc& si
dixerimus quia noluit discere quos non doc&
Respondebitur nobis: &ubiest quod ͤdicitur.
Dsc uconuertens uiiufi cabis nos : autsi non facit
uol ehaes ei molertibus ds̃ ut quidordet eclesia se¬

Expanded text:
et didicit. Quare, inquiunt, non omnes docet? Si et didicit. Quare, inquiunt, non omnes docet? Si dixerimus quia nolunt discere, quos non docet, respondebitur nobis, et ubi est quod ei dicitur: « Deus, tu convertens vivificabis nos? » Aut si non facit volentes ex nolentibus Deus, ut quid orat Ecclesia se
Abbreviated transcription (Latin):
nisi abillo discit quicumque ibi lit teras discit : Ita
recte dicimus omnes dĩ doc& uenire adxp̃m Non
quia omnes ueniunt: sed quia nemo aliter uenit
Cur autem non omnes doceat aperuit a postolus quan
tũ aperiendum iudi cauit: quia uolens ostendere
isam. & demonstrare potentiam suam: at culit
inmulta patientia uasairȩ quȩ perfecta sunt inper¬
ditionem. & ut notas faciat diuitias gloriae suae
inuasa misericordiue quae prȩparouit ingloriã
Hincest quod uerbum crucis pereuntibus stultitiaest.
his autem quis alui fiunt uirtus dĩest: Hos omnes
docec uenire adxp̃m dĩ. Hosenim omnes uult
saluos fieri &inagnitionem ueritatis uenire
Mamsi & illos quibus stultitia est uerbum crucis
uenirent & ipsi: Nonenim fallit aut fallicur: qui
ait omnis qui audit apatre & didicit uenit adme:
Absit ergo ut quisquã non ueniat quia patre audiua

Expanded text:
nisi ab illo discit, quicumque ibi litteras discit: ita nisi ab illo discit, quicumque ibi litteras discit: ita recte dicimus, Omnes Deus docet venire ad Christum, non quia omnes veniunt, sed quia nemo aliter venit. Cur autem non omnes doceat, aperuit Apostum aperiendum judicavit: « Quia volens ostendere iram, et demonstrare potentiam suam, attulit in multa patientia vasa irae, quae perfecta sunt in perditionem, et ut notas faciat divitias gloriae suae in vasa misericordiae, quae praeparavit in gloriam . » Hinc est quod « verbum crucis pereuntibus stultitia est, his autem qui salvi fiunt, virtus Dei est . » Hos omnes docet venire ad Christum Deus; hos enim « omnes vult salvos fieri, et in agnitionem veritatis venire . » Nam etsi illos quibus « stultitia est verbum crucis,venirent et ipsi. Non enim fallit aut fallitur, qui ait: « Omnis qui audivit a Patre, et didicit, venit ad me . » Absit ergo ut quisquam non veniat, qui a Patre audivit
Abbreviated transcription (Latin):
distinguere maluerunt: uerba sunt eius cuia postolun
ait. Dicis itaque mihi : ut ipse dixisse accipiatur
Ergo cuius uult miser&ur & quemuult obdurat: &cuo
se quntur: Idest quid ad huc conqueritur nam uolun¬
tatieius quis resistit: Num quid res ponsum est
abapostolo Ohomo falsum est qđ dixisti: sedres pon¬
sumest. O homo tuquis es quires pondeasdo : Num¬
quid dicit figmentum ei quise finxit quaro sic me farisdi
An non haba potestatem figulus luti ex eadem massa:
& sequentia qua eoptime nostis : &tamen s ecundum
quendam modum: Omnes pater doc& uenire u¬
adsuum filium : Nonenim frustra scriptum est
in propli&is. Eterunt omnes docibiles dĩ. Quod testi¬
monium cumprȩmisis s&tunc subdidit. Omnis
qui audiuit apatre & didicit: uenit ad me:sicutergo
integre loquimur cumde aliquolitterarũ magistro
qui inciuitate solus est dicimus omnes istehiclitte¬
sacs doc& non quia omnes discunt. sed quia nemo

Expanded text:
distinguere maluerunt, verba sunt ejus cui Apostolus distinguere maluerunt, verba sunt ejus cui Apostolus ait, Dicis itaque mihi: ut ipse dixisse accipiatur, Ergo cujus vult miseretur, et quem vult obdurat; et quae sequuntur, id est, Quid adhuc conqueritur? nam voluntati ejus quis resistit? numquid responsum est ab Apostolo, O homo, falsum est quod dixisti? Non: sed responsum est, O homo, tu quis es qui respondeas Deo? Numquid dicit figmentum ei qui se finxit, Quare sic me fecisti? Annon habet potestatem figulus luti ex eadem massa, et sequentia, quae optime nostis. Et tamen secundum quemdam modum, omnes Pater docet venire ad suum Filium. Non enim frustra scriptum est in Prophetis, Et erunt omnes docibiles Dei. Quod testimonium cum praemisisset, tunc subdidit, Omnis qui audivit a Patre et didicit, venit ad me. Sicut ergo integre loquimur, cum de aliquo litterarum magistro, qui in civitate solus est, dicimus, Omnes iste hic litteras docet; non quia omnes discunt, sed quia nemo