comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aũt crescebat & confortabatur.
plenus sapientia. Et gr̃a dĩ eint
in illo. Cȩteris aũt ad mensuram
datur. ⁊ datus ad ditur: donee u¬
nicuiq ꝓmodo suȩ perfectionis ꝓ.¬
pria mensura compleatur. Unde
monet apłs: nõ plus sapere quam
oportet sapere. sed sapere ad tem¬
perantiam: unicuiq sicut ds̃ par¬
titus est mensuram fidei. Neq enĩ
ipse diuiditur sp̃e : sed dona ꝑ sp̃m.
Nam diuisiones donationũ sũt : idem
trem. & alium paraclitum dabit
uob̾: ostendit & se ipsum paraclitũ.
Paraclitus enĩ grece. latine dicitur ad¬
uocatus. Et dietum est de xp̃o. Ad
non passe accipere sp̃m scm: sicut
etiam est dictum. prudentia carnis
inihnca est. in dm̃. Legi enim dei
non est subiecta: nec eñi potest.
Uelut si dicamus : inuistitia iusta
esse nõ potest. Mundum quippe
ait hoc loco. mundi significans
dilectores. quȩ dilecto non est a
patre. Et ideo dilectio huius mũdi
de qua satis agimꝰ ut minuatur.
& consumatur in nob̾: cõtraria est

Expanded text:
bat et confortabatur plenus sapientia, et gratia Dei erat in illo . Caeteris autem ad mensuram datur, et datus additur, donec unicuique pro modo suae perfectionis propria mensura compleatur. Unde et monet Apostolus, Non plus sapere quam oportet sapere, sed sapere ad temperantiam; unicuique sicut Deus partitus est mensuram fidei . Neque enim ipse dividitur Spiritus, sed dona per Spiritum: nam divisiones donationum sunt, idem um Paracletum dabit vobis, ostendit et seipsum esse paracletum. Paracletus enim latine dicitur advocatus: et dictum est de Christo, non posse accipere Spiritum sanctum, sicut etiam dictum est, Prudentia carnis inimica est in Deum: legi enim Dei non est subjecta; nec enim potest ; velut si dicamus, Injustitia justa esse non potest. Mundum quippe ait hoc loco, mundi significans dilectores, quae dilectio non est a Patre . Et ideo dilectioni hujus mundi, de qua satis agimus ut minuatur et consumatur in nobis, contraria est
Abbreviated transcription (Latin):
disiungitur. quanto inferius de¬
lectatur/. Unde & adbue subdit᷑.
Qui nõ diligit me: sermones meos
non seruat
ex quirite. Nec tamen sibi aliquis
credat: quicquid sibi animꝰ sine oꝑ.¬
is attestatione respondent. De dilee.

Expanded text:
disjungitur, quanto inferius dedisjungitur, quanto inferius delectatur. Unde et adhuc subditur: Qui non diligit me, sermones meos non servat. exquirite; nec tamen sibi aliquis credat, quidquid sibi animus sine operis attestatione responderit. De dile
Abbreviated transcription (Latin):
ei in sua uoluptate contradicit
quanta sit ista solempnitas: hab̾e
in cordis hospitio aduentum dĩ. Cer¬
te si domum urãm quisquam diues
ac prepotens amicus intraret: om̃i
festinantia domus tota mũdaretur.
ne quid fortasse ess& quod ocłos
amici intrantis offender&. Tergat
ergo sordes praui oꝑis: qui dõ pre¬
parat domum mentis. Sed iudete
quid ueritas dicat. ueniemus: &
mansionem apud eum faciemꝰ. In
quorundam & enim corda uenit.
& mansionem nõ facit: quia per
compunctionem quidem dĩ respec.¬
tum percipiunt. sed temptationis
tempore hoc ipsum quod compuẽ-¬
ti fuerant obliuiscuntur. Sieq ad
perpetranda peccata redeunt: ac
si hȩc minime planxissent. Qui gͦ
custodit. in eius corde dñs & uenit
& mansionem facit: quia sic eum
diuinitatis amor penetrat. ut ab
hoc amore temptationis tempore
nõ recedat. Ille ergo uere amat :
cuius uidelicet mentem delectatio
praua ex consensu nõ superat.
Nam tanto quisq a suꝑno amore

Expanded text:
ei in sua voluntate contradicit. ei in sua voluntate contradicit. quanta sit ista solemnitas, habere in cordis hospitio adventum Dei. Certe si domum vestram quisquam dives ac praepotens amicus intraret, omni festinantia domus tota mundaretur, ne quid fortasse esset quod oculos amici intrantis offenderet. Tergat ergo sordes pravi operis, qui Deo praeparat domum mentis. Sed videte quid Veritas dicat: Veniemus, et mansionem apud eum faciemus. In quorumdam etenim corda venit, et mansionem non facit, quia per compunctionem quidem Dei respectum percipiunt, sed tentationis tempore hoc ipsum quod compuncti fuerant obliviscuntur; sicque ad perpetranda peccata redeunt, ac si haec minime planxissent. Qui ergo custodit, in ejus corde Dominus et venit et mansionem facit, quia sic eum divinitatis amor penetrat, ut ab hoc amore tentationis tempore non recedat. Ille ergo vere amat, cujus videlicet mentem delectatio prava ex consensu non superat. Nam tanto quisque a superno amore
Abbreviated transcription (Latin):
uerba huius lectionis sub breui.¬
tate trans currerepos diutius
liceat incontemplatione tantȩ
solemnitatis immorari. Hodie nãq
sui amorem permutauit. Et foris
apparentibꝰ linguis igneis: intus
facta sũt cordaꝰ flammantĩa. Quia
dum dm̃ ingnis uisione suscipiunt:
peramorem suauiter arserunt. Ip.
ergo mente integra dm̃ desiderat:
ꝓ fecto iam habet quẽ amat. Neq
enim quisquam posset dm̃ dilige
si eum quem diligit nõ haberet.
Sed ecce si unusquĩsq ur̃m requi¬
ritur an diligat dm̃: tota fiducia
& secura mente respondet diligo.
In ipso aũt lectionis exordio audis.¬
tis. quod ueritas dixit. Si quis di¬
ligit me: sermonem meum serua.¬
bit. ꝑ robatio ergo dilectionĩs: ex
ibitio est operis. Hinc in epła sua
idem ioħes dicit. Qui dicit quia
diligas dm̃. & mandata eiꝰ nõ custo¬
gimus: si per mandata eiꝰ a nr̃is
nꝰos uoluptatibꝰ cohartamꝰ. Nam qͥ
adhuc per illicita desideria de¬
fluit. ꝓfecto dm̃ nõ amat: quia

Expanded text:
verba lectionis sub brevitate transcurrere, ut post diutius liceat in contemplatione tantae solemnitatis immorari. Hodie namquesui amorem permutavit, et foris apparentibus linguis igneis, intus facta sunt corda flammantia, quia dum Deum in ignis visione suscipiunt, per amorem suaviter arserunt. Ipseergo mente integra Deum desiderat, profecto jam habet quem amat. Neque enim quisquam posset Deum diligere, si 1575 eum quem diligit non haberet. Sed ecce, si unusquisque vestrum requiratur an diligat Deum, tota fiducia et secura mente respondet, Diligo. In ipso autem lectionis exordio audistis quid Veritas dicat: Si quis diligit me, sermonem meum servabhibitio est operis. Hinc in Epistola sua idem Joannes dicit: Qui dicit quia diligo Deum, et mandata ejus non custogimus, si ad mandata ejus a nostris nos voluntatibus coarctamus. Nam qui adhuc per illicita desideria defluit, profecto Deum non amat, quia
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpheticus psalmus. Dixit dñs dño
meo: sede adextris meis. Sed̾m cõ¬
suetudinem nrãm illi cõsessus of.¬
fertur: qui aliquo opere perfecto¬
uirbor ad ueniens. honoris grãm
ꝓmeretur ut sedeat. Ita ergo & ho.
suꝑans. resurrectione sua inferna
reserans: perfecto opere ad cȩlum
uctor adueniens. audit a dõ patre
sede ad dexteram meam
ee mirum si unius sedis offertur
filio consessus a patre: qui est unius
substantiȩ natura cum patre. Cur
moueat aliquem fortasse. Licet
enim dignitatis quaidus nõ sit ubi
plenitudo diuinitatis est: tamen
ideo ad dexteram sedet filuis. nõ
quod preferatur patri: sed ne infe¬
rior esse credatur. Et ideo ad dex¬
teram sedet filius: quia seđm euan¬
głium ad dexterim oues. ad sinstiã
uero constituunt᷑ edi. Necesse est

Expanded text:
pheta psalmorum: Dixit Dominus Domino meo: Sede a dextris meis . Secundum consuetudinem 198 nostram illi consessus offertur, qui aliquo opere perfecto adveniens honoris gratia promeretur, ut sedeat. Ita ergo et homsuperans, resurrectione sua inferna reserans, tanquam perfecto opere ad coelos victor adveniens audit a Deo Patre: Sede ad dexteram meam. Nec mirum, si unius sedis offertur Filio consessus a Patre, qui unius est substantiae et naturae cum Patre. Cur moveat aliquem fortasse? Licet enim dignitatis gradus non sit, ubi plenitudo Divinitatis est, tamen ideo ad dexteram sedet Filius, non quo praeferatur Patri, sed ne inferior esse credatur. Et ideo ad dexteram Filius, quia secundum evangelistam ad dexteram oves, ad sinistram vero constituentur haedi. Ne
Abbreviated transcription (Latin):
uidebunt. Pruis enim cogita de cor¬
de mundando. Quicquid ibi uides.
quod dõ displicet tolle. Uenire ad te
pater ueniemus: & mansionẽ apud
eum faciemus. Ecce iquid ꝓmittit
ds̃. Si eggo qualiscumq fragilis hoo
uenturum me ad domum tuam pro.¬
muterẽ. sine dubio mundares eam:
uꝑflua ꝓiceres. quȩ essent necessa.¬
ria preparares. Ds̃ ad cor tuũ uult¬
uenire : & piger es ei domũ mũdare :
Omnia uitia inimica sũt dõ. Et ideo
ipso auxiliante ꝓice illa: si uis ex¬
cipere xpm̃. Non enim amat deus
habitare cum auaritia immunda.
sordida. & in saciabili: cui infideleᷤ
dere cupiunt. Et tu ergo munda cor
tuum. Potes id agere. Id operari :
ut xp̃c mundetꝰ ubi maneat. Ro¬
ga & supplica: humiliare. A udi
scripturam dicentem. Ds̃ suꝑbis re¬
humilis. ut inte requiescat ds̃. Idem
ipse xp̃e: tibi est & uia & patria.
Scd̾m hominẽ uia: scđm dm̃ patria.
S i fideliter curris ad ipsum uadis.
& ad ipsum peruenis. Est enim

Expanded text:
videbunt . Prius ergo cogita de corvidebunt . Prius ergo cogita de corde mundando: quidquid ibi vides quod displicet Deo, tolle. Venire ad te Pater veniemus, et mansionem apud eum faciemus . Ecce quid promittit Deus. Si ego qualiscumque fragilis homo, venturum me ad domum tuam promitterem, sine dubio mundares eam, superflua projiceres, quae erant necessaria praeparares: Deus ad cor tuum venire vult, et piger es ei domum mundare? Omnia vitia inimica sunt Deo; et ideo ipso auxiliante projice illa, si vis excipere Deum. Non enim amat Deus habitare cum avaritia immunda, sordida et insatiabili, cui infideles homines dere cupiunt. Et tu ergo munda cor tuum. Si potes, id age, id operare, ut Christus mundet ubi maneat. Roga, supplica, humiliare: audi Scripturam dicentem, Deus superbis rehumilis, ut in te requiescat Deus. Idem ipse Christus tibi est via et patria; secundum hominem via, secundum Deum patria. Si fideliter curris, per ipsum vadis, et ad ipsum pervenies. Etenim
Abbreviated transcription (Latin):
nis hodie. sobempnia celebrt anus
ergo recte. si fideliter.. si deuote. si
sc̃ȩ.si pie ascensionem dñi celebramꝰ.
ascendamꝰ cum illo. & sursum corda
habeamus. Ascendentes aũt nõ ex¬
suꝑbia. uocatur. Sursum aut cor
ad dñm: refugium uocatur. Uidete
fres: magnumꝰ miraculum. Altus ẽ
ds̃. Erigis te: & fugit ate. Humili.¬
as te: & descendit aͨte. Quare hoc:
Quia excelfus est. & humilia respicit.
& alta a longe agnoscit. Humilia
de ꝓximo respicit: ut attollat.
Alta quidem idest suꝑba delonge
cognoseit: ut deprimat. Surrexit
enim xp̃e ut spem nob̾ daret. quia
resiug& homo quimoritur: nemori¬
endo desperaremꝰ. & uitam nrãm
morte finitam putaremus. Securoᷤᷤ
nos fecit. Solliciti eramus de ipsa
anima: & ille nob̃ resurgendo. de
carnis resurrectione fidutiam dedit.
Crede ergo: ut munderis. Prius te opor¬
to credere: ut postea. ꝑfidem dm̃ me¬
rearis aspicere.
eum enim uidere uis: audi ipsum.
Beati mundo corde: qm̃ ipsi dm̃

Expanded text:
nis hodie solemnia celebramus: si ergo recte, si fideliter, si devote, si sancte, si pie ascensionem Domini celebramus, ascendamus cum illo, et sursum corda habeamus. Ascendentes autem non exbia vocatur: sursum autem cor ad Dominum, refugium vocatur. Videte, fratres, magnum miraculum. Altus est Deus: erigis te, et fugit a te; humilias te, et descendit ad te. Quare hoc? Quia excelsus, et humilia respicit, et alta de longe cognoscit . Humilia de proximo respicit, ut attollat; alta, id est superba, de longe cognoscit, ut deprimat. Resurrexit enim Christus, ut spem nobis daret, quia surgit homo qui moritur: ne moriendo desperaremus, et vitam nostram in morte finitam putaremus, securos nos fecit. Solliciti enim eramus de ipsa anima; et ille nobis resurgendo de carnis resurrectione fiduciam dedit. Crede ergo, ut munderis. Prius te oportet credere: ut postea per fidem Deum merearis aspicere. Deum enim videre vis? Audi ipsum, Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum
Abbreviated transcription (Latin):
Q ui crediderit & baptizatus fuerit sal¬
uus erit. Qui uero nõ erediderit con¬
dempnat᷑ur. Fortasse unusquisq apud
semetipsum dicat. Ego ĩam credidi.
saluus ero uerum dicit: si fidẽ oꝑibꝰ
teneat. Uera & enim fides est: quȩ
ĩ hoc quod uerb̾ dicit. moribꝰ non
contradicit. Hinc est enim. quod de.
quibꝰdam falsis fidelibꝰ paulus dicit.
Q ui confitentur se nosse dñ: facti s
aũt negant. Hinc ioħes ait. Qui diẽ
se nosse  dm̃. & mandata eius nõ eus

Expanded text:
Qui crediderit et baptizatus fuerit, salvus erit. Qui vero non crediderit, condemnabitur. Fortasse unusquisque apud semetipsum dicit: Ego jam credidi, salvus ero: verum dicit, si fidem operibus tenet. Vera etenim fides est, quae in hoc quod verbum dicit, moribus non contradicit. Hinc est enim, quod de quibusdam falsis fidelibus Paulus dicit: Qui confitentur se nosse Deum, factis autem negant . Hinc Joannes ait: Qui dicit s
Abbreviated transcription (Latin):
mos. mala inopinata & imn prouisa
quam ius eito transitina turbarent:
sed precogni.ta & pacienter accep.¬
ta. ad bon̾a sempiterna perduce¬
rent. Hanc enim fuisse causam ut
hȩc eis premntiaret. & iam ipse
demonstrauit ad iungens. Sed hȩc
locutus sum̃ uõb̃: ut cum uenerit
hora eoꝵ. reminiscamini quia ego
dixi uob. Hora eoꝵ. hora tenebrosa:
hora nocturna. Sed indie. man.¬
dauit dñs misodiam suã. & in nocte
declarauit: quando nox uideoꝵ
separatum a se diem xp̃ianoꝵ nul¬
la confusione fuscauit. & quando
carnem occidere potuit: fidem te¬
nebrare nõ potuit. L oc tabie¬

Expanded text:
mos mala inopinata et improvisa, mos mala inopinata et improvisa, quamvis cito transitura, turbarent, sed praecognita et patienter accepta ad bona sempiterna perducerent. Hanc enim fuisse causam ut haec eis praenuntiaret, etiam ipse demonstravit adjungens: Sed haec locutus sum vobis, ut cum venerit hora eorum, reminiscamini quia ego dixi vobis. Hora eorum hora tenebrosa, hora nocturna. Sed in die mandavit Dominus misericordiam suam, et in nocte declaravit : quando nox Judaeorum separatum a se diem Christianorum nulla confusione fuscavit; et quando carnem occidere potuit, fidem tenebrare non potuit. TRACTA
Abbreviated transcription (Latin):
plum uiuum te feriente ꝓsternitur.
ne dĩ templum lapideum deserat᷑:
O execrabilis cecitas. sed ex parte
in israbel facta est: ut plenitudo
gentium intraret. Ex parte inquã
facta est: nõ extoto. Non enumn
omnes. sed aliqui ex rami facti sũt:
ut insereretur oleaster. Nam sp̃u
scõ implentẽ discipłos xp̃i. cum lin¬
gius omniũ gentium loquerentur.:
cum ꝑeos diuina miracula frequen.¬
tarentur. & diuina eloquia sparge¬
rentur: & iam occisus ita dilectusꝰ
est xp̃c. ut eus discipuli expułsi
a congregationibꝰ uideoꝵ. ex ipsis
quoq uideis ingentem multitudͥnẽ
congregarent : & nullam sollicitudi.¬
nem formidarent. Hinc ergo acceni
cȩteri reprobi & cȩci. zelum dĩ ha-¬
bentes. sed nõ sedm scientiam: & ob¬
sequium dõ se prestare credentes.
occidebant eos. Sed prohis occisuᷤᷤ
colligebat eos: qui de his futuris
antequam occideretur instruxerat
eos: ne ignaros atq imparatos. ani¬

Expanded text:
plum Dei vivum te feriente prosternitur, plum Dei vivum te feriente prosternitur, ne Dei templum lapideum deseratur? O exsecrabilis caecitas! Sed ex parte in Israel facta est, ut plenitudo Gentium intraret: ex parte, inquam, facta est, non ex toto. Non enim omnes, sed aliqui ex ramis fracti sunt, ut insereretur oleaster . Nam Spiritu sancto implente discipulos Christi, cum linguis omnium gentium loquerentur, cum per eos divina miracula frequentarentur, et divina eloquia spargerentur, etiam occisus ita dilectus est Christus, ut ejus discipuli expulsi a congregationibus Judaeorum, ex ipsis quoque Judaeis ingentem multitudinem congregarent, et nullam solitudinem formidarent . Hinc ergo accensi caeteri reprobi et caeci, zelum Dei habentes, sed non secundum scientiam, et obsequium se praestare Deo credentes, occidebant eos. Sed pro illis occisus colligebat eos; qui de his futuris, antequam occideretur, instruxerat eos, ne ignaros atque imparatos ani
Abbreviated transcription (Latin):
serimus eum iuiuere: uenient ro.¬
mani. & tollent nob̾ & locum &
gentem. Et quod cayphas dixit.
Expedit ut unus homo ꝓppło mo.
in hoc engo sermone suo. discipu.¬
los suos erexit exemplo quibus
dixerat. Si me persecuti sunt:
& uos ꝑ sequentur. Ut quem¬
ad modum illum occidendo. dõ
se prestuisse obsequium putauer̃:
sic etiam illos. Iste iraq sensus est
in his uerbis. extrã sinagogas
facient uos. Sed nolite sollicitu¬
dinem formidare. Separati qͥppe
ã congregatione eoꝵ. tam multoᷤ
in meo nomine congregabitis:
ut illi metuentes neͦ templum
quod erat apud eos. & omnia le¬
gis ueteris sacramenta deserant᷑:
interficiant uos. sic fundentes
sanguiem ur̃m. ut dõ se prestare
arbitrentur obsequiũ. Ecce est
illud. quod de his dixit apłs. ze.¬
lum dei habent: sed nõ scđm scien¬
tiam. Obsequiũ se putant prestare
dõ: interficiendo famulos dĩ. Oer¬
tor horrendus. Itane ut placeas
dõ percutis placentem dõ. & deitẽ¬

Expanded text:
serimus eum vivere, venient Roserimus eum vivere, venient Romani, et tollent nobis et locum et gentem. Et quod Caiphas dixit: Expedit ut unus homo moriatur pin hoc ergo sermone suos discipulos suo erexit exemplo, quibus dixerat, Si me persecuti sunt, et vos persequentur ; ut quemadmodum illum occidendo, Deo se praestitisse obsequium putaverunt, sic etiam illos. 4. Iste itaque sensus est in his verbis: Extra synagogas facient vos; sed nolite solitudinem formidare: separati quippe a congregatione eorum, tam multos in nomine meo congregabitis, ut illi metuentes ne templum quod erat apud eos, et omnia Legis veteris sacramenta deserantur, interficiant vos; sic fundentes sanguinem vestrum, ut Deo se praestare arbitrentur obsequium. Ecce est illud quod de his dixit Apostolus, Zelum Dei habent, sed non secundum scientiam : obsequium se putant praestare Deo, interficiendo famulos Dei. O error horrendus! Itane ut placeas Deo, percutis placentem Deo; et tem
Abbreviated transcription (Latin):
uenit᷑ hora inquit: ut omnis qui
mterficit. uos arbittetur obsequiũ
se presfare dõ. Prorfus nõ michi
uidetur aliud si gnifteate uoluisse:
nisi ut intelligerent atq gauderẽt
tam multos se xp̃o aquisituros.
eum de uideoꝵ congregationibꝰ
pellerentur: ut eos nõ sinerent ui
uere ne om̃s ad nomen xp̃i sua
predicatione conuerterent: & ab
obseruatione udaismi tanquã di¬
uinȩ ueritatis auerterent. Hoc
enim de uideis dictum debemus
accipere: de quibꝰ dixerat exxtra si¬
nagogas facient uos. Nam testes
idest martires xp̃i. &iam si occisi
sũt a gentibꝰ: nõ tam illi arbitrati sũt
dõ. sed diis suis falsis obsequiũ se p̃s¬
tare citm̃ hoc facerent. ludeus aũt
om̃is qui occidit predicatores xp̃i:
dõ se putauit prestare obsequium.
credens quod desererent dm̃ is¬
rahel: quicumq conuerterent᷑ ad
derent: ista ratione commnoti sũt.
Nam eoꝵ de hac re uerba etiam cõ¬
scripta siit. Uidetis quia totus
mundus post eum abiit. Si dimi.¬

Expanded text:
ra ut omnis qui interficit vos, arbitretur obsequium se praestare Deo. Prorsus non mihi videtur aliud significare voluisse, nisi ut intelligerent atque gauderent tam multos se Christo acquisituros, cum de Judaeorum congregationibus pellerentur, ut eos non svere, ne omnes ad nomen Christi sua praedicatione converterent, et ab observatione Judaismi, tanquam divinae veritatis, averterent. Hoc enim de Judaeis dictum debemus accipere, de quibus dixerat, Extra synagogas facient vos. Nam testes, id est martyres Christi, etiamsi occisi sunt a Gentilibus; non tamen illi arbitrati sunt Deo, sed diis suis falsis obsequium se praestare, cum haec facerent. Judaeorum autem omnis qui occidit praedicatores Christi, Deo se praestare putavit obsequium; credens quod desererent Deum Israel, quicumque converterentur ad derent, ista ratione commoti sunt: nam eorum de hac re etiam verba conscripta sunt. Videtis quia totus mundus post eum abiit : si dimi
Abbreviated transcription (Latin):
Ñs iħc insermone quem locutꝰ
est discipulis suis post cȩnam
ꝓeimus passioni. tanquam itiirus
& relicturus eos presentia corpora¬
li: cum omnibꝰ aũt suis usq in con¬
summationem scłi futurus presentia
spiritali. exhortatus est eos ad per¬
ferendas ꝑsecutiones impioꝵ: quos
mundi nomine nuncupauit. E x
quo tamen mundo etiam ipsos disci¬
pulos elegisse se dixit. ut scirent
se ꝗratia dei esse quod sũt: suis aũt
uitus fuisse qd̾ fuerunt. Deinde ꝑ¬
secutores suos & ipsoꝵ udeos eui¬
denter expressit: ut omnino appa¬
reret. etiam ipsos mundi dampna¬
bilis apellatione cõclusos: qui per¬
sequuntur scõs. Cumq de illis dice.¬
ret quod ignorirent eum aquo
uimus. ad hoc ꝑuenit ubi ait. Ut
impleretur sermo qui in lege eoꝵ
scriptus est: quia odio habuerunt
megratis. Deinde tanquam cõsequen¬
ter adiunxit: unde disputaturi
sumus. Cum aũt uenerit paraclit̾
quem ego mitam uob̾ a patre sp̃m̃¬

Expanded text:
s in sermone quem locutus est discipulis suis post coenam, proximus passioni, tanquam iturus et relicturus eos praesentia corporali, cum omnibus autem suis usque in consummationem saeculi futurus praesentia spirituali, exhortatus est eos ad perferendas persecutiones impiorum, quos mundi nomine nuncupavit: ex quo tamen mundo etiam ipsos discipulos se elegisse dixit, ut scirent se Dei gratia esse quod sunt, suis autem vitiis fuisse quod fuerunt. Deinde persecutores et suos et ipsorum Judaeos evidenter expressit, ut omnino appareret etiam ipsos mundi damnabilis appellatione conclusos, qui persequitur sanctos. Cumque de illis diceret quod ignorarent eum a quouimus; ad hoc pervenit ubi ait, Ut adimpleatur sermo qui in Lege eorum scriptus est, Quia odio habuerunt me gratis. Deinde tanquam consequenter adjunxit, unde modo disputare suscepimus: « Cum autem venerit Paracletus quem ego mittam
Abbreviated transcription (Latin):
stupeat predicantem. Ibi linguã illam
uideat ad fidutiam adiffidentia. &
ad libertatem a seruitute trans latam:
tot linguas inimicoꝵ cõuertere ad
xp̃i cõfessionem. quarum nõ ualen¬
do unam ferre: uersa fuerat inne-¬
gationem. Q uid plura : Tantus in
scĩ apparebat: tanta de ore predican¬
tis preciosissima ueritatis pondera
ꝓe̾debant. ut ingentis multitudinis
aduersarios interfectores xxp̃i uideoᷤ
facer& ꝓ illo paratos mori: aquibus
cum illo formidabat occidi. hoc fe¬
cit sp̃c sc̃s tunc emissus: ante ꝓmissus.
Ista dñs magna atq miranda sua be¬
neficia preuidebat. quando dicebat

Expanded text:
stupeat praedicantem; ibi linguam illam stupeat praedicantem; ibi linguam illam videat ad fiduciam a diffidentia, et ad libertatem a servitute translatam, tot linguas inimicorum convertere ad Christi confessionem, quarum non valendo unam ferre, versa fuerat in negationem. Quid plura? Tantus in ti plenitudo apparebat, tanta de ore praedicantis pretiosissimae veritatis pondera procedebant, ut ingentis multitudinis adversarios interfectores Christi Judaeos faceret pro illo paratos mori, a quibus cum illo formidabat occidi. Hoc fecit Spiritus sanctus tunc missus, ante promissus. Ista Dominus magna atque miranda sua beneficia praevidebat, quand
Abbreviated transcription (Latin):
fecta caritas foras mittit timorem.
Demq ante passionẽ dñi. seruilis timor
petri interrogatus est a femina serui.¬
tutis: post resurrectionem uero dñi.
liberalii amor eius ab ipso principe
libertatis. Et ideo ibi turbabatur:
hic tranquillabatur. Ibi quẽ dilexerat
negabat: hic quem negauerat dilige¬
bat. Sed adhuc etiam tunc amor
ipse infirmus fuerat & angustus: do¬
gritiȩ largioris infusus: sic ad perhi¬
bendum de xp̃o testimonium qͦn-¬
dam eius frigidum pectus accendit.
atq illa prius trepida quȩ uerita.¬
tem suppresserant ora reserauit: ut
cum omnes in quos uenerat sp̃c sc̃s
lingus om̃iũ gentiũ loquerentur. ii.¬
deoꝵ circumstantibꝰ turbis : solus ad
testimonium de xp̃o perhibendum
pre cȩteris promptius enucar&. eiꝰq
interfectores de illius resurrectione
confunderet. Si quem delectat tam
suauiter istud tale spectaculũ cõtue¬
ri: actus apłoꝵ legat. lbi beatum
petrum quem doluerat negantem:

Expanded text:
fecta charitas foras mittit timorem . fecta charitas foras mittit timorem . Denique ante passionem Domini, servilis timor ejus interrogatus est a femina servitutis; post resurrectionem vero Domini liberalis ejus amor ab ipso Principe libertatis : et ideo ibi turbabatur, hic tranquillabatur; ibi quem dilexerat negabat, hic quem negaverat diligebat. Sed adhuc etiam tunc amor ipse infirmus fuerat et angustus, dogratiae largioris infusus, sic ad perhibendum de Christo testimonium quondam ejus frigidum pectus accendit, atque illa prius trepida quae veritatem suppresserant, ora reseravit, ut cum omnes in quos venerat Spiritus sanctus, linguis omnium gentium loquerentur, Judaeorum circumstantibus turbis, solus ad testimonium de Christo perhibendum praecaeteris promptius emicaret, ejusque interfectores de illius resurrectione confunderet. Si quem delectat tam suaviter sanctum tale spectaculum intueri, Actus Apostolorum legat : ibi beatum Petrum quem negantem doluerat,
Abbreviated transcription (Latin):
de pĩ enim sanguis sic mremissionem
peccatoꝵ omniũ fusus est: ut ipiũ
etiam peccatum posset delere. quy
fusus est. hoc ergo intuens dñs.
monium perhibebit de me. Tanꝗͣ
dicer&. Odio me habuerũt. & oc¬
ciderunt uidentes. sed tale de me
ut eos faciat in me credere non ui¬
dentes.
t uos inquit testimonium perhi-¬
bebitis: quia abinitio mecum estis.
Perhibebit sp̃c sc̃s: perhibebitis &
uos. Quia enim ab mitio mecum
estis: potestis predicare quod nostiᷤᷤ.
Quod ut modo nõ faciatis: illius ple
nitudo sp̃c nõdum ad est uob̃. Ille
ergo testimonium. ꝑhibebit de me:
& uos perhibebitis. Dabit eñ fidu¬
ciam uob testimonium ꝑhibendi.
cantas diffusa in cordibꝰ ur̃is: ꝑ¬
petro. adhuc defuit. quando mulieriᷤᷤ
ancillȩ interrogatione perterritus :
nõ potuit uerum testimonium ꝑhibẽ¬
re. sed contra suã pollicitationẽ timo¬
re magno compulsus est ter negare.
Timor aũt iste nõ in caritate : sed per.¬

Expanded text:
. Christi enim sanguis sic in remissionem . Christi enim sanguis sic in remissionem peccatorum omnium fusus est, ut ipsum etiam peccatum possit delere, quo fusus est. Haec ergo intuens Dominus monium perhibebit de me, tanquam diceret: Odio me habuerunt, et occiderunt videntes: sed tale de me ut eos faciat in me credere non videntes. Et vos, inquit, testimonium perhibebitis, quia ab initio mecum estis. Perhibebit Spiritus sanctus, perhibebitis et vos. Quia enim ab initio mecum estis, potestis praedicare quod nostis: quod ut modo non facplenitudo nondum adest vobis. Ille ergo testimonium perhibebit de me, et vos perhibebitis: dabit enim vobis fiduciam testimonium perhibendi charitas Dei diffusa in cordibus Petro adhuc defuit, quando mulieris ancillae interrogatione perterritus, non potuit verum testimonium perhibere; sed contra suam pollicitationem timore magno compulsus est ter negare . Timor autem iste non est in charitate, sed per
Abbreviated transcription (Latin):
& oderunt & me & patrem meum.
sed ut impleatur sermo qui in lege
eoꝵ seriptus est. quia odio hab̾ue¬
runt me gratis: An quia paraclitꝰ
quando uenit sp̃ẽ ueritatis. eos
qui uiderunt & oderunt testimonio
manifestiore conuicit. Immo uero
etiam aliquos ex illis qui uiderunt.¬
& adhuc oderant: ad fidem quȩ
ꝑdilectionem oꝑatur sui manifesta.¬
tione conuertit. Hoc ut ita intel¬
ligamus: ita factum esse recolimus.
U enit enim die peniccostes sp̃c sc̃s.
incentui. uiginti homines . õgrego¬
tos: in quibꝰ. & apłi omnef erant.
Qui illo adimpleti. eum linguis om̃iũ
gentium loquerencur: plures ex his
qui oderant tanto miraculo stupe¬
facti. quandoquidem arderunt
loquentẽ petro. pam magnum aiq
diuinũ testimorum perhiberi de
xpo: ut ille occisus ab eis & inter
mortuos deputabatur. resurrexisse
& uiuere ꝓbaretur: compuncti eor¬
de conuersi sut: & tanti sanguinis
tam impie & tam immaniter fusi
indulgentiam ꝑceperunt: ipso.
redempti sanguine quẽ fuderũt

Expanded text:
unt et me et Patrem meum: sed ut impleatur sermo qui in Lege eorum scriptus est, Quia odio habuerunt me gratis? » An quia Paracletus quando venit, Spiritus veritatis, eos qui viderunt et oderunt, testimonio manifestiore convicit? Imo vero etiam aliquos ex illis qui viderunt, et adhuc oderant, ad fidem quae per dilectionem operatur , sui manifestatione convertit. Hoc ut ita intelligamus, ita factum esse recolimus. Venit enim die Pentecostes Spiritus sanctus in centum viginti homines congregatos, in quibus et Apostoli omnes erant, qui illo adimpleti cum linguis omnium gentium loquerentur, plures ex his qui oderant, tanto miraculo stupefacti quandoquidem viderunt loquente Petro tam magnum atque divinum testimonium perhiberi de Christo, ut ille qui occisus ab eis inter mortuos deputabatur, resurrexisse et vivere probaretur, compuncti corde conversi sunt; et tanti satam impie atque immaniter fusi indulgentiam perceperunt, ipso redempti sanguine quem fuderunt
Abbreviated transcription (Latin):
cȩloꝵ adorientem: quia idem locuᷤ
in onentis partibus est: ubi xp̃c
resurrexit & unde incęlum ascen¬
dit. Et post hȩc subdidit. Uisi
sũt gressus tui ds̃: ingressus dĩ mei
regis. Uidentib enimꝰ omnibꝰ apłis.¬
atq quinquagenis uins: sic ascen¬
dit in cȩlum. cͦuiuis ascensionem. &
salomon incanticis canticoꝵ predi¬
cat. Ecce hic saliens suꝑ montes.¬
& transiliens colles. Et amos dicit.
& dificauit dñs in cęlum ascensũ
suum: & pollicitationem suã in
monium resurrectionis & ascensi.¬
onis xp̃i declarat. Quasi aꝑte dice.¬
ret. Nunc ex urgam a mortuis. miẽ
exaltabor in cęse: nunc sublima¬
bor inregno. Unde & alibi ipse
de.Q uod utiq ad ascensionem cęli.¬

Expanded text:
cit, ad Orientem, quia idem locus in Orientis partibus est, ubi Christus resurrexit, et unde in coelum ascendit. Et post haec subdidit: Visi sunt ingressus tui, Deus, ingressus Dei mei regis . Videntibus enim omnibus aposuingentis viris, sic ascendit in coelum. 60 6. Hujus ascensionem et Salomon in Canticis canticorum praedicat: Ecce hic venit, saliens supra montes, transiliens supra colles . Et Amos dicit: Aedificavit Dominus in coelo ascensum suum, et pollicitationem in monium resurrectionis et ascensionis Christi declarat, quasi aperte diceret: Nunc exsurgam a mortuis, nunc exaltabor in coelum, nunc sublimabor in regno. Unde et alibi ipse de . Quod utique ad ascensionem coeli
Abbreviated transcription (Latin):
& tenebrȩ nõ comprehenderunt eũ
Tenebie enim: lucem gestare nõ po¬
terant. Illa est ergo nubes quȩ ascen¬
dentem suscepit xp̃m: quȩ testimoni.
um xp̃o etiam inmonte ꝑhibuit:
de qua ait euangłista uox de nube
Non igitur nubes suscepit xp̃m. sed
as pater recepit filium: & occursu
quodam pietatis. ascendentem illum
gemio molliore complectitur. Nam
ideo pater dicitur suscipere filium
nubis obumbraculo: ut ostendatur
refrgerio quodam fouere eius uulne.¬
ra passionis. Post crucem enim. post
in uirias. post inferos. nõ est maius
xp̃o refrigerium: nisi ut uirtute di.¬
uinitatis obumbretur. sicut de na.¬
tiuitate euis ad mariam dicitur: &
uirtus altissimi obumbrabit tibi. Al¬
tissimus ergo pater. qui nascente. xp̃o
obumbrabit᷑ inuirtute maRiȩ: ascen¬
dentem eum suscepit innube. Unde
one noctis. & ecce in nubibus cȩli
quasi filius hominis ueniebat: &
usq ad antiquũ dierum peruenit:

Expanded text:
Et tenebrae eam non comprehenderunt . Et tenebrae eam non comprehenderunt . Tenebrae enim lucem gestare non poterant; illa enim nubes, quae ascendentem suscepit Christum, quae et testimonium Christo etiam in monte perhibuit, de quo ait evangelista: Vox in nube Non igitur nubes suscepit Christum, sed Deus Pater recepit Filium, et occursu quodam pietatis ascendentem illum gremio molliore complectitur. Nam ideo Pater dicitur suscipere Filium nubis umbraculo, ut ostendatur refrigerio quodam fovere ejus vulnera passionis. Post crucem enim, post injurias, post inferos non est majus Christo refrigerium nisi quod virtute Divinitatis obumbraretur, sicut in nativitate ejus ad Mariam dicitur: Et virtus Altissimi obumbrabit tibi . Altissimus ergo Pater, qui nascente Christo obumbravit in virtute Mariae, ascendentem eum suscepit in nube; sesu noctis et ecce in nubibus celi quasi filius dei veniebat, et usque ad antiquum dierum pervenit,
Abbreviated transcription (Latin):
desiderium quoddam nri sustineant
ocłi. dum nõ respiciunt quem requirũt:
sic ait ꝓpheta. Defecerunt ocłi meidũ
sꝑabat esse uenturum. Sic namq &
apłoꝵ defecerũt ocłi. cum euntem
in cęlum dm̃ nequeunt intueri: seđ̾m
quod ait lucas. Et uidentibꝰ illis ele¬
uatus est: & nubes suscepit eum ab
oculis eoꝵ. Stabant enim beati apłi
toto suspensi corpore: & ascendentẽ
ad cȩlum dnm̃. quia incessu nõ pot¬
rant: oculis sequebantur. Et licet
ad deducendum saluatorem uisio hu¬
mana defecent: fidei tamen deuotio
nõ defecit. Usq ad nubem enum de¬
cum xp̃o fidei deuotione comitant᷑.
Unde ait apłs. sciens fidem nram incȩli
esse cum dño. Nr̃a aũt conuersatio in
cęlis est. Nubes ergo ab oculis apłoꝵ
suscepit saluatorem:
ideanus ergo quȩ ista nubes sit:
quam splendida. quam predara.
quȩ lucem mundi xpm̃ suscipere
ꝓmeretur. Neq poterat obscura esse.
terra. & tenebrosa. quia scriptum ẽ

Expanded text:
deria enim quaedam nostri sustinent oculi, dum non perspiciunt quem requirunt, sicut ait propheta: Defecerunt oculi mei, dsperabat se esse visurum; sic namque apostolorum defecerunt oculi, cum euntem ad coelum Dominum nequeunt intueri; secundum quod ait Lucas, dicens: Et videntibus illis elevatus est, et nubes suscepit eum ab oculis eorum . Stabant enim beati apostoli toto suspensi corpore, et ascendentem ad coelum Dominum, quia incessu pedum non poterant, oculis sequebantur; et licet ad deducendum Salvatorem visio humana deficeret; fidei tamen devotio non deficit; usque ad nubem enim Chcum Christo fidei devotione comitantur; unde ait Apostolus, sciens fidem nostram in coelis 194 esse cum Domino: Nostra autem conversatio in coelis est . Nubes ergo ab oculis apostolorum suscepit Salvatorem. Videamus ergo quae ista nubes sit, quam splendida, quam praeclara, quae lucem mundi Christum suscipere meretur. Neque enim poterat obscura esse, ac tetra vel tenebrosa, quia scriptum est:
Abbreviated transcription (Latin):
dilectissi fr̃s ascendit in celum.
nõ gͦ turbemur interra. Ibi sit
mens: & hic erit requies. Ascendamꝰ
cum xp̃o interim corde: cum dies eiꝰ
promissus aduenerit. sequamur &
corpore. Scire tamen debemus faẽs.
quia cum xp̃o nõ ascendit superbia.
nõ auaritia: nõ luxcuria. ullum¬
demiq uitium nr̃m : ascendit cum.
medico nr̃o. Et ideo si post medicũ
desideramus ascendere : debemus
uitia & peccata de ponere. Omnes
enim inimici nr̃i quasi quibusdam
compedibus nos premunt: & pec¬
cãtoꝵ nos retibꝰ ligare contendunt.
e t i deo cum dei ad uitorio scđm qđ
ait psalmista. dirrumpamꝰ uincula
eoꝵ: ut securi possimus dicere dño.
Dirrupisti uincula mea. tibi sacrifi¬
cabo hostiam laudis
es urrectio dñi spes nr̃ est: asce¬

Expanded text:
dilectissimi fratres, ascendit in coelum; non ergo turbemur in terra. Ibi sit mens, et hic erit requies. Ascendamus cum Christo interim corde: cum dies ejus promissus advenerit, sequemur et corpore. Scire tamen debemus, fratres, quia cum Christo non ascendit superbia, non avaritia, non luxuria, nullum vitium nostrum ascendit cum Medico nostro. Et ideo si post Medicum desideramus ascendere, debemus vitia vel peccata deponere. Omnes enim quasi quibusdam compedibus nos premunt, et peccatorum nos retibus ligare contendunt: et ideo cum Dei adjutorio, secundum quod ait Psalmista, Dirumpamus vincula eorum ; ut securi possimus dicere Domino, Dirupisti vincula mea, tibi sacrificabo hostiam laudis . Resurrectio Domini spes n
Abbreviated transcription (Latin):
tui anticip&. Sicut ait iohesin a¬
pocalipsi dicens. Hii sũt qui sequ¬
untur agnum dĩ quocumq uadnt.
qui se cum mulieribꝰ nõ comquinaue¬
runt. Refert ergo ꝓpheta dauid. Di¬
dxeit dñs dño meo: sede ad dexctenim
throni fui offert sublimem consessũ
& honoris gram̃. ad dexteram sui
illi ȩternamꝰ sedem constituens
egimus aũt in actibꝰ apłoꝵ: di

Expanded text:
tus anticipet, sicut ait Joannes in Apocalypsi , dicens: Hi sunt qui sequuntur agnum, quocunque ierit, qui se cum mulieribus non coinquinaverunt. Refert ergo propheta David: Dixit Dominus Domino meo: Sede ad dexteram throni sui offert sublimem consessum, et honoris gratia ad dexteram suam illum aeterna sede constituit. Legimus autem in Actibus a
Abbreviated transcription (Latin):
retur a uideis. Ecce uideo cȩlos aꝑto.
& stantem dñm iħm ad dexteram dĩ.
Uideamus engo quȩ sit ratio. quod idem
dñs a dauid sedens ꝓphetatur: stans
uero a stephano predicatur. Primũ
omniũ. ds̃ qui incorporalis est o
potest : Aut denide quali subsellio
sedeat ds̃ qui infinitus est & immens
& in tra se ipsum magis creaturarum
cuncta contineat : Hȩe aũt ꝓpterea
ascĩs iuris dicta arbitror esse de dño.
nõ quo sint contraria sibi: sed ut
modo eius potentia. modo eiꝰ miscłia
describatur. Nam utiq ꝓpotestate
regis sedere dicitur: ꝓ bonitate in¬
tercessoris stare suggeritur. A it
ud patrem. xpianoꝵ licor peccan¬
tium causas exorat: ibi refid& cũ
patir. pharis eoꝵ ꝑsequentiũ pec¬
reen ecndempnans. Illis indignani
uebememer ulciscitur: his interue¬
niens leniter miseretur. Hic stat
ut suscipiat stephani martiris sp̃m:
ibi residet ut condempno iudȩ ꝓ¬

Expanded text:
retur a Judaeis: Ecce video coelos apertos, et stantem Dominum Jesum ad dexteram Dei. Videamus ergo quae sit ratio quod idem Dominus a David sedens prophetatur, stans vero a Stephano praedicatur. Primo omnium Deus qui incorporalis est et e autem quali subsellio sedeat Deus, qui infinitus est, et immensus, et intra se ipse magis creaturam cunctam contineat. Haec autem propterea a sanctis viris dicta arbitror esse de Domino; non quo sint contraria sibi, sed ut modo ejus omnipotentia, modo misericordia describatur. 199 Nam utique pro potestate regis sedere dicitur, pro bonitate intercessoris stare suggeritur; ait eapud Patrem, Christianorum licet peccantium causas exorat, ibi residet cum Patre Pharisaeorum persequentium peccata condemnans; illis indignans vehementer ulciscitur, his interveniens leniter miseretur, hic stat ut suscipiat Stephani martyris spiritum, ibi residet ut condemnet Judae p
Abbreviated transcription (Latin):
& ipse dicit. de se fuisse ꝓpheticy
est unigenitus ȩqualis patri: non
est gratię sed naturȩ Q uod aũt in
unitate persone unigeniti assũptꝰ
est homo: gr̃e est nõ nature. confi

Expanded text:
 ipse dicit de se fuisse propheticum est Unigenitus aequalis Patri, non est gratiae, sed naturae: quod autem in unitatem personae Unigeniti assumptus est homo, gratiae est, non natu
Abbreviated transcription (Latin):
Q ui & exultauit ut gigas ad currẽ
dam uiam: ut nos ei ex corde dice.¬
remus. Trahe me post te: curremꝰ
in odore unguentoꝵ tuoꝵ. Unde
frẽs hm̃i. oportet ut illuc sequam᷑
corde: ubi eum corpore ascendisse
credimus. Desideria terrena fugiamꝰ.
patrem habemꝰ in cęlis. Et hoc nob̃
est magnoꝑe perpendendum: quia
is qui placidꝰ ascendit. terribilis re-¬
diet. Et quicquid nob̃ cum mansue¬
tudine precepit: hoc a nob̾ cum dis¬
trictione exig&. Nemo ergo in dul¬
ta pęnitentiȩ tempora paruipendat:
nemo curam sui dum ualo agere
negligat. Quia redemptor nr̃ tanto
dula cogitatione uersate Quamuiᷤ
rerum adhuc perturbationibꝰ animꝰ
fluctu&. iamꝰ itimen spei uiȩ añcho¬
ram in ȩternã patriam figite: inten¬
tionem mentis in uera luce solidate.
Ecce adcelum ascendisse dñm audiuimꝰ.
Hoc ergo seruemus in neditatione:
quod credimus. Et si adhue hic tene¬
mur infirmidate corporis: sequamur

Expanded text:
Quia exsultavit ut gigas ad currendam Quia exsultavit ut gigas ad currendam viam suam , ut nos ei ex corde diceremus: Trahe me post te, curremus in odorem unguentorum tuorum . Unde oportet ut illuc sequamur corde, ubi eum corpore ascendisse credimus. Desideria terrena fugiamus,patrem habemus in coelis. Et hoc nobis est magnopere perpendendum, quia is qui placidus ascendit terribilis redibit; et quidquid nobis cum mansuetudine praecepit, hoc a nobis cum districtione exiget. Nemo ergo indulta poenitentiae tempora parvipendat, nemo curam sui, dum valet, agere negligat, quia Redemptor noster tanto tdula cogitatione versate. Quamvis adhuc rerum perturbationibus animus fluctuet, jam tamen spei vestrae anchoram in aeternam patriam figite, intentionem mentis in vera luce solidate. Ecce ad coelum ascendisse Dominum audivimus. Hoc ergo servemus in meditatione quod credimus. Et si adhuc hic tenemur infirmitate corporis, sequamur
Abbreviated transcription (Latin):
creuit. De hac ascensionis eiꝰ gła.
etiam abacuch ait. Qleuatus est
sol & luna stetit mnordine suo
Q uis em̃ solis mine. nisi dñs : Et
quȩ lunȩ nomine. nisi ȩccła de¬
uersa mundi om̃imodo formida.¬
uit. At postquam ascensione eiꝰ¬
roborata est: aperte predicauit
quod occulte credidit. Eleuatꝰ
est ergo sol. & luna stetit in or¬
dine suo: quia cum dñs cęlum
petiit scã eus ȩccła in auctori¬
tate predicationis excreuit. Hinc
eiusdem ȩecłȩ uoce per salomo¬
nem dr̃. Eece iste uenit saliens
inmontibꝰ: & transiliens colles.
Considerauit namq tantoꝵ oꝑũ
culmina: & ait. Ecce iste. uenit
saliens inmontibꝰ. Ueniendo qͥp¬
pe ad redemptionem nrãm: quos¬
dam ut ita dixerim saltus dedit.
agnoseere : Decelo uenit muterũ
deutero uenit inpresepium: de
presepio uenit in erueem. de cruce
uenit insepulchrum: de sẽpulehro
rediit in cęlum. Eece ut nos post se
currere faceret: quosdam ꝓ nob̾ saltꝰ
manifestata percarnem ueritas de

Expanded text:
us. De hac Ascensionis ejus gloria etiam Habacuc ait: Elevatus est sol, et luna stetit in ordine suo . Quis enim solis nomine nisi Dominus, et quae lunae nomine nisi Ecclesia deesia adversa mundi omnimodo formidavit; at postquam ejus Ascensione roborata 1574 est, aperte praedicavit quod occulte credidit. Elevatus est ergo sol, et luna stetit in ordine suo, quia cum Dominus coelum petiit, sancta ejus Ecclesia in auctoritate praedicationis excrevit. Hinc ejusdem Ecclesiae voce per Salomonem dicitur: Ecce iste venit saliens in montibus, et transiliens colles . Consideravit namque tantorum operum culmina, et ait: Ecce iste venit saliens in montibus. Veniendo quippe ad redemptionem nostram, quosdam, ut ita agnoscere. De coelo venit in uterum, de utero venit in praesepium, de praesepio venit in crucem, de cruce venit in sepulcrum, de sepulcro rediit in coelum. Ecce ut nos post se currere faceret, quosdam pro nobis saltus manifestata per carnem Veritas dedit:
Abbreviated transcription (Latin):
hominibꝰ. Ascendens quippe in al¬
tum. captiuam duxit captiuitatẽ:
quia corruptionẽ nrĩm uirtutȩ
sue incorruptionis ab sorbuit.
Dedit uero dona hominibꝰ: quia misso
desuꝑ spũ. alii sermonẽ sapientiȩ.
alii sermonem scientię. alii gratiã
uirtutum. alii gratiã eiuationum.
alii genera linguaꝵ. alii interpre-¬
tationem sermonũ tribuit. dedit
ergo dona hominibꝰ: dum pet eius¬

Expanded text:
 Ascendens quippe in altum, captivam duxit captivitatem, quia corruptionem nostram virtute suae incorruptionis absorbuit. Dedit vero dona hominibus, quia misso desuper spiritu, alii sermonem sapientiae, alii sermonem scientiae, alii gratiam virtutum, alii gratiam curationum, alii genera linguarum, alii interpretationem sermonum tribuit. Dedit ergo dona hominibus, dum per hu
Abbreviated transcription (Latin):
consideratione debemꝰ agnoseere.
Tunc enim ueraciter fideles sumꝰ : si
quod uerbis ꝓmittimus. operibus
implemus. In die quippe baptismatis:
omnibꝰ nos antiqui hostis oꝑibꝰ. atq
omnibꝰ pompis abrenuntiare ꝓmisi¬
mus. Itaq unusquisq ur̃m ad cõsi¬
derationem suam mentis oculos
reducat: cõsidero si seruat post
baptismum quod ante baptismum
spopondit. certus iam quia fidelis ẽ
gaudeat. Sed ecce quod ꝓmisit mini¬
me seruauit: ad exercenda prauã
opera. ad concupiscendas mundi
pompas dilapsus est. Uideamꝰ. si iam
scit plangere quod errauit. Apud
misericordem namq uidicem: nec
ille fallax habebitur. qui aduerita¬
tem reuertitur etiam postquã men.¬
titur. Quia ommipotens d̾s̃ dum li¬
benter nram̃ pęnitentiã suscipit:
ipse suo iuditio hoc quod errauimꝰ
abscondit.

Expanded text:
consideratione debemus agnoscere. Tunc enim veraciter fideles sumus, si quod verbis promittimus operibus implemus. In die quippe baptismatis omnibus nos antiqui hostis operibus atque omnibus pompis abrenuntiare promisimus. Itaque unusquisque vestrum ad considerationem suam mentis oculos reducat; et si servat post baptismum quod ante baptismum spopondit, certus jam quia fidelis est, gaudeat. Sed ecce quod promisit minime servavit, si ad exercenda prava opera, ad concupiscendas mundi pompas, dilapsus est; videamus si jam scit plangere quod erravit. Apud miseille fallax habebitur, qui ad veritatem revertitur, etiam postquam mentitur, quia omnipotens Deus dum libenter nostram paenitentiam suscipit, ipse suo iudicio hoc quod erravimus abscondit.
Abbreviated transcription (Latin):
re signa. quȩ possutꝰ cum reprobis
haberi comiatinia sed hȩc quȩ mͦ
diximus. caritatis atq pietatis mi.¬
icula amate. Quȩ tanto securidra
sũt: quanto & occulta. Et quibus
apud dñm maior sit retributio: quo
apud homines minor est gła. Seqͥt᷑.¬

Expanded text:
re signa quae possunt cum reprobis haberi communia; sed haec quae modo diximus charitatis atque pietatis miracula amate, quae tanto securiora sunt, quanto et occulta, et de quibus apud Dominum eo major sit retributio, quo apud homines minor est gloria. Seq
Abbreviated transcription (Latin):
restat ut aliquid de ipsa tante cõsi
quidnam sit quod nato dño appa¬
ruerunt angiłi. & tamen nõ legunt᷑
in albis uestibꝰ apparuisse: ascenden¬
te aut̃ dño. missi angłi in albis le¬
guntur uestibꝰ apparusse. Sie de eñi
scriptum est. Midentibꝰ. illis eleuatꝰ.
est: & nubes suscepit eum ab ocłis

Expanded text:
restat ut aliquid de ipsa tantae solemrestat ut aliquid de ipsa tantae solemquidnam sit quod nato Domino apparuerunt angeli, et tamen non leguntur in albis vestibus apparuisse, ascendente autem Domino, missi angeli in albis leguntur vestibus apparuisse. Sic etenim scriptum est: Videntibus illis elevatus est
Abbreviated transcription (Latin):
ã dextris dĩ. & stephanus dicit
uideo cȩlos apertos: & filium homi.¬
nis stantem a dextris dĩ. Quid est
quod hunc marcus sedentẽ. stepha¬
nus uero stantem se uidere testat᷑.
Sed scitis frrẽs. quia sedere uidican.¬
tis est: stare uero pugnantis uel
ad iuuantis est. Qua ĩgitur redẽptor
nr̃ assump̃tus in cęlum & nune oĩã
iudicat. & ad extremũ iudex om
nium ueni& : hunc post assumptio¬
nem marcus sedere describit. quia
post ascensions suȩ głam iudex in
fine uidebitur. Stephanꝰ uero. in.
laboris certamine positus stantem
uidit. quẽ aduitorẽ habuit: quia ut
iste interra persecutor̃ infidelitatẽ
iuncer&. ꝓ illo de cęlo illus gratia
predicauerunt ubiq dño cooperan¬
te: & sermonẽ confirmante sequẽtibꝰ
signis. Quid in his cõsiderandum ẽ.
quid memoriȩ cominendandum.
nisi quod preceptum o bedientiã
uero signa secuta sũt: Sed quia
auctore dõ. breuit̾ lectionẽ euan¬
głicam exponendo trans currimꝰ.

Expanded text:
dextris Dei . Et Stephanus dicit: Video coelos apertos, et Filium hominis stantem a dextris Dei? Quid est quod hunc Marcus sedentem, Stephanus vero stantem se videre testatur? Sed scitis, fratres, quia sedere judicantis est, stare vero pugnantis, vel adjuvantis. Quia igitur Redemptor noster assumptus in coelum, et nunc omnia judicat, et ad enium venit, hunc post assumptionem Marcus sedere describit, quia post ascensionis suae gloriam judex in fine videbitur. Stephanus vero in laboris certamine positus, stantem vidit quem adjutorem habuit. Quia ut iste in terra persecutorum infidelitatem vinceret, pro illo de coelo illius gratia praedicaverunt ubique, Domino cooperante, et sermonem confirmante sequentibus signis. Quid in his considerandum est, quid memoriae commendandum, nisi quod praeceptum obedientia, obedientiam vero signa secuta sunt? Sed quia, auctore Deo, breviter lectionem Evangelicam exponendo transcurrimus,
Abbreviated transcription (Latin):
famuli designauerunt: & in ipso se
qui ad cȩlum ascendit dñs offendit.
Nam enoch quidem uxorem & filioᷤᷤ
habuit: helias uero neq uxorem
neq filios legitur habuisse. Pensa.¬
te ergo. quomodo per inerementa
creuerͦit munditia scĩtatis: quod
& pertransiatos famulos. & per
ascendentis dñi ꝑsonam patenter
ostenditur. Trans latus namq est
enoch & per coitum genitꝰ. & per
coitum generans. R ap̾tus est heliaᷤ
per coitum genitꝰ. sed nõ per coitũ

Expanded text:
famuli designaverunt, et in ipso se, famuli designaverunt, et in ipso se, qui ad coelum ascendit, Dominus ostendit. Nam Enoch quidem uxorem et filios habuit, Elias vero neque uxorem neque filios legitur habuisse. Pensate ergo quomodo per incrementa creverit munditia castitatis, quod et per translatos famulos, et per ascendentis Domini personam patenter ostenditur. Translatus namque est Enoch, per coitum genitus et per coitum generans; raptus est Elias, per coitum genitus, sed non etiam per coitum