comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dere. maior aũ p̾dicare ⁊ baptizare : macri¬
mus uero celesti contemplationi uarare.
Qm̃ autem omnes homines in huius mun¬
di amplissimũ agrum uenientes uiciis
&e malignis spiritibus carnis quoq uolup¬
tatibus cunctisq concupicentiis temptan¬
di traduntur: non inmerito ⁊ secus uiã
et suꝑ petrosam ⁊ inter spinas seminari
dicuntur. Terra em̃ bona ẽ : s aliunde
corrupta bonitatis nomen amisit. In eis
igitur ꝓprium nom̃ seruat: in quibus in¬
ciis ⁊ corruptioni non seruit. Illa itaq t̾ra
fert fructum bonum. que bona ꝑsistit ĩ
bonu. Que aũ abonitate recedit. aut cecꝰ
uiam iacet ⁊ a transeim tibus calcatur.
aut petrosa ẽ. ⁊ humorem non habet:
Caut sꝑmosa ⁊ uoluptatum aculeis horeseit:
liam parabolam ꝓposuit

Expanded text:
dere, major autem praedicare et baptizare, maxidere, major autem praedicare et baptizare, maximus vero coelesti contemplationi vacare. Quoniam autem omnes homines in hujus mundi amplissimum agrum venientes, vitiis et malignis spiritibus, carnis quoque voluptatibus, cunctisque concupiscentiis tentandi traduntur, non immerito et secus viam, et super petrosa, et inter spinas seminari dicuntur. Terra enim bona est, sed aliunde corrupta, bonitatis nomen amisit. In eis igitur proprium nomen servat, in quibus vitiis et corruptioni non servit. Illa itaque terra fert fructum bonum, quae bona persistit in bono: quae autem a bonitate recedit, aut secus viam jacet, et 70 a transeuntibus calcatur, aut petrosa est, et humorem non habet, aut spinosa, et voluptatum aculeis horrescit. LIII. Aliam parabolam proposuit
Abbreviated transcription (Latin):
gunt ⁊ cruciant. In eo quoq duntes ⁊ uo¬
luptuosi int̾ spinas iacere uidentur: qd
cura ⁊ sollicitudine semꝑ p̾muntur ⁊
punguntur. At uero ille homo in bonã
t̾ram seminatus ẽ : qui fide. scientia ⁊ bo¬
na oꝑatione semꝑ fructificat. Semen gͥ
quod ineum cadit : affert fructum ⁊ cen¬
tesimum.⁊ seragesimũ. ⁊ triscesimu̾. Hoc
autem euuangłista non exposint. Nlob̃ gͥ
erponendum reliquit. Quidã enim cente¬
simum fruetum uirgimibus. seragesimũ
continentibus : tricesimum uero bonis
comugatis attribuunt. Bonum ẽ. gͥ con¬
iugium. s melior continentia: obtima uͦ
uirginitas. Eerunt ⁊ illi fruetum cente¬
simum. qui contemptis omnibus que¬
mundi sunt. soli diuine contemplaciomi
uacant : seragesimum uero qui p̾dicando
& baptisando dño seruiunt. Triresimum
autem qui audiendo ⁊ eredendo fidi obe¬
diunt. Magnus gͥ fructus ẽ. obedire &e cre¬

Expanded text:
gunt et cruciant. In eo quoque divites et vogunt et cruciant. In eo quoque divites et voluptuosi inter spinas jacere videntur, quod cura et sollicitudine semper premuntur et punguntur. At vero ille homo in bonam terram seminatus est, qui fide, scientia, et bona operatione semper fructificat: semen igitur quod in eum cadit affert fructum et centesimum, et sexagesimum, et tricesimum. Hoc autem Evangelista non exposuit: nobis igitur exponendum reliquit. Quidam enim centesimum fructum virginibus; sexagesimum autem continentibus; tricesimum vero bonis conjugatis attribuunt. Bonum est itaque conjugium; sed melior continentia, optima vero virginitas. Ferunt autem et illi fructum centesimuminae contemplationi vacant. Sexagesimum vero qui, praedicando et baptizando, Domino serviunt. Tricesimum autem qui, audiendo et credendo fidei, obediunt. Magnus igitur fructus est obedire et cre
Abbreviated transcription (Latin):
secus uiam seminatus ẽ. qui uerbum audi¬
ens non intelligit: id ẽ intelligere contem¬
nt .S quid mirum si hii tales uerba di intel¬
ligere ⁊ facere contemnunt. qui irta uiã
mortis ⁊ ꝑdicionis sedentes. malignis spiri¬
tibus seruiunt ⁊ obediunt : uerbum istuo¬
igitur quod seminatur meos. facile adiabo¬
lo rapitur ⁊ auieiis solito itinere inde tran¬
seuntibus conculcatur. Ille autẽ homo suꝑ
petrosam ẽ. seminatus qui facile ꝑit.⁊ ado
separatur : qm̃ ficłi ⁊ caritatis radicibus nõ
firmatur. Semen gͦ quod meum eadit. cito
nascitur : ⁊ cito siccatur q̃m non habet fi¬
di ⁊ uirtutum humorem quo nutriatur.
Ille uero homo inter spinas seminatus ẽ.
ei dincie ⁊ uoluptates dominant᷑. Semen
itaq quod meum semmatur sine fruetu
efficitur : qm̃ ipsis dinciis ⁊ uoluptatibus
suffocatur. Hec enim non corpori s anime
spine sunt : quia ⁊ si ad tempus carnem
oblectant. animam tamen met̾num pun¬

Expanded text:
secus viam seminatus est, qui verbum audisecus viam seminatus est, qui verbum audiens non intelligit, id est intelligere contemnit. Sed quid mirum, si hi tales verba Dei intelligere et facere contemnunt, qui juxta viam perditionis et mortis sedentes, malignis spiritibus serviunt et opediunt? Verbum igitur quod seminatur in eos, facile a diabolo rapitur, et a vitiis solito itinere inde transeuntibus conculcatur. Ille autem homo super petrosa est seminatus, qui facile perit, et adeo separatur, quoniam fidei et charitatis radicibus non firmatur. Semen ergo quod in eum cadit et cito nascitur et cito siccatur, quoniam non habet fidei et virtutum humorem quo nutriatur. Ille vero homo inter spinas seminatus est, cui divitiae et voluptates dominantur: semen itaque quod in eum seminatur, sine fructu efficitur, quoniam ipsis divitiis et voluptatibus suffocatur. Haec enim non corporis, sed animae spinae sunt, quia, etsi ad tempus carnem oblectant, animam tamen in aeternum pun
Abbreviated transcription (Latin):
non habet autem inse radicem s ẽ. tempo¬
ralis. Facta autem tribulatione ⁊ ꝑsecutio¬
ne : ꝓpter uerbum. continuo scandalizatur.
Qui autẽ seminatus ẽ. inspinis : hie ẽ qui
uerbum audit. ⁊ sollicitudo istius scłi ⁊ fal¬
lacia diuiciarũ suffocat uerbum: ⁊ sine¬
fructu efficitur. Qui gͦ int̾ram bonam semi¬
natus ẽ. Hic ẽ. qui audit uerbum ⁊ in telli¬
git ⁊ fructum affert ⁊ facit aliud quidem
centesimum. aliud autẽ seragesimum. ali¬
ud uͦ triscesimum. hec autẽ expositio breuis
ualde ⁊ plana ẽ. Que fortasse sine arte :⁊ cõ¬
fusa agramaticis ee putabitur: qm ⁊ semen
⁊ ipsum hominẽ inquem seminatur ita ꝑ¬
miscet. ut nunc semen. nunc ipsum homi¬
nem semmnatum dicat. In quo etiam apparet
euuangłistas non tantum artis gramatisce re¬
gulis quantum sentenciis ueritatis. simplici
sermone de seruisse. Quamuis unus d̃s idẽq
seminator sit ⁊ hominum ⁊ uerbi. Prius em̃

Expanded text:
non habet autem in se radicem, sed est temponon habet autem in se radicem, sed est temporalis: facta autem tribulatione et persecutione propter verbum, continuo scandalizatur. Qui autem seminatus est in spinis, hic est qui verbum audit, et sollicitudo saeculi istius et fallacia divi in terram bonam seminatus est, hic est qui audit verbum et intelligit, et fructum affert: et facit aliud quidem centesimum, aliud autem sexagesimum, aliud vero tricesimum. Haec autem expositio brevis valde et plana est: quae fortasse sine arte, et confusa, a grammaticis esse putabitur; quoniam et semen, et ipsum hominem in quem seminatur ita permiscet, ut nunc semen, nunc ipsum hominem seminatum dicat. In quo etiam apparet evangelistas non tantum artis grammaticae regulis, quantum sententiis veritatis simplici sermone deservisse. Quamvis Deus unus idemque seminator sit et hominum et verbi: prius enim
Abbreviated transcription (Latin):
audiunt. Si enim de corporeis ocłis ⁊ auri¬
bus hoc intelligatur: soli ceci ⁊ surdi mi¬
seri sunt. ⁊ non solum homines uerum
etiam iumenta ⁊ alia animalia beata er̃.
his autem uerbis ostendit quod ꝓpħe ⁊
iusti homines suum ad uentum erpecta¬
bant: ⁊ eius uerba audire ⁊ oꝑa indere
desiderabant. Que quamuis sp̃ualiter
uidissent. ⁊ in tellerissent : hoc tamen
gaudii ⁊ beatitudinis solis apłis ⁊ aliis
fidelibus qui tunc temporis erant. datũ
est. ut xp̃i collo quio corporaliter frueren¬
tur. Uñ ⁊ iustus ille simeon udens eum
magno repletus gaudio dixit. Nunc di¬
tuum in pace : quia uiderunt occłi m̾i sa¬
lutare tuum. Uos gͦ audite parabolam
seminantis. Omnis qui audit uerbum
regni ⁊ non intelliget: uenit malus et
rapit quod seminatum ẽ. in corde eus.
hic ẽ. qui seminatus ẽ. secus mã. Aui au̾¬
suꝑ petrosa seminatus ẽ. Hic ẽ qui uerbũ
audit. ⁊ continuo eum gaudio accipit illud:

Expanded text:
audiunt. Si enim de corporeis oculis et auriaudiunt. Si enim de corporeis oculis et auribus hoc intelligatur, soli caeci et surdi miseri sunt, et non solum homines, verum etiam jumenta et alia animalia beata eruntHis autem verbis ostendit quod prophetae et justi homines suum adventum exspectabant, et ejus verba audire et opera videre desiderabant. Quae quamvis spiritualiter vidissent et intellexissent, hoc autem gaudii et beatitudinis solis apostolis et aliis fidelibus qui tunc temporis erant datum est, ut Christi colloquio corporaliter fruerentur. Unde et justus ille Simeon videns eum magno repletus gaudio dixit: « Nunc dituum in pace, quia viderunt oculi mei salutare tuum . » Vos ergo audite parabolam seminantis: omnis qui audit verbum regni et non intelligit, venit malus et rapit quod seminatum est in corde ejus: hic est qui secus viam seminatus est. Qui ausuper petrosa seminatus est, hic est qui verbum audit, et continuo cum gaudio accipit illud:
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃m in scientie : contra sp̃m pietatis. sp̃m
impietatis : contra sp̃m timoris din. sp̃m
contemptus ce odii. In felir illa anima.
inqua illi sp̃s regnant : ⁊ eui isti dominã¬
tur. Isti enim quodammꝰ nequiores illo
sunt qui eos condurit : qm isti in hac ui¬
ta amimam corrumpunt. ille uero post
hac̾ uitam animam eruerat. Ille temp¬
tat : isti occidunt. Ille iamas aꝑit : isti
intromissi cumcta ꝑdunt ⁊ dissipant. Ille
hominem temptare ⁊ uerare potest : aĩam
uero nisi ꝑ istos occidere non potest. Sic
gͥ isti sunt nequiores illo : quia plus nocẽt
isti quam ille. Ille enim consiliando ⁊
temptando e. nequior: isti agendo ⁊ cor¬
rumpendo sunt nequiores. Illi apłs homi¬
nem tradidit interitum carnis : de istis
uero dicit. non regnet peccatum in ur̾o
mortali corpore. Non est mirum gͥ si
fiunt nouissima hominis illius peiora
prioribus : cum prius uno.⁊ postea septẽ

Expanded text:
m inscientiae: contra spiritum pietatis spiritum impietatis: contra spiritum timoris Domini spiritum contemptus et odii. Infelix illa anima in qua isti spiritus regnant, et cui isti dominantur. Isti enim quodammodo nequiores illo sunt qui eos conduxit; quoniam isti in hac vita animam corrumpunt, ille vero post hanc vitam animam cruciat; ille tentat, isti occidunt; ille januas aperit, isti intromissi cuncta perdunt et dissipant. Ille hominem tentare et vexare potest, animam vero nisi per istos occidere non potest, Sic igitur isti sunt nequiores illo, quia plus nocent isti quam ille. Ille enim consiliando et tentando est nequior, isti agendo et corrumpendo sunt nequiores: illi Apostolus hominem tradidit « in interitum carnis : » de istis vero dicit: « Non regnet peccatum in vestra mortali carne . » Non est igitur mirum si fiunt novissima hominis illius pejora pr
Abbreviated transcription (Latin):
menta dissipant. ⁊ puluerem non eienĩt.
Lururia uero fornicatio. uoluptas. suꝑbia.
auaricia. discordia. om̃isq inmundicia :¬
ornamenta diaboli sunt. his aute ornain¬
tis : inuenit eam ornatam. Tunc gͥ ua
dit.⁊ assumit septem. alios sp̃s secum
nequiores se: ⁊ ingressi habitant ibi. Nõ
sufficit ei ut solus talem domum possi¬
deat : socios querit. spatiosus ẽ. lo eus.
multis indiget habitatoribus. S qui sũt
isti septem sp̃s : Quare etiam septem.:
Quare nequiores. Qla enim septem sut
conuertitur. ⁊ conuersa defenditur: ido
iniquus iste septem sp̃s illis contrarios
secum assumpsit quibus ad uersus eam
domum suam tueatur. opponens indeli¬
cet sp̃m stulticie. contra sp̃m sapientie:
et contra sp̃m intellectus. sp̃m uertiginis

Expanded text:
menta dissipant, et pulverem non ejiciunt. menta dissipant, et pulverem non ejiciunt. Luxuria vero, fornicatio, voluptas, superbia, avaritia, discordia, omnisque immunditia ornamenta diaboli sunt: his autem ornamentis invenit eam ornatam. « Tunc igitur vadit et assumit septem alios spiritus secum nequiores se, et ingressi habitant ibi. » Non sufficit ei ut solus talem domum possideat; socios quaerit: spatiosus est locus; multis indiget habitatoribus. Sed qui sunt isti septem spiritus? quare etiam septem? quare nequiores? Quia enim septem suntconvertitur, et conversa defenditur: ideo iniquus iste septem spiritus illi contrarios secum assumpsit, quibus adversum eas domum suam tueatur. Opponens videlicet spiritum stultitiae contra spiritum sapientiae, et contra spiritum intellectus spiritum vertiginis
Abbreviated transcription (Latin):
Unde ⁊ de eo dicitur. Sub umbra dormit
in secreto calami: ⁊ in locis humentibus. qͥ¬
bus loca genitalia significantur. Tune diẽ
reuertar indomum meam unde eriu. Qa
enim inbonis requiem hab̃e non potest.
ad malos redit. Temptare namq bonos
diabolus potest. requiem autẽ in eis hab̾e
non potest: qm̃ nc̃ eorum oracionibus. nẽ
eorum fletibus. nunc eorum elemosinis
aliisq similibus sollicitatur. mouetur ⁊
pellitur. ueniens autem indomum suam:¬
inuenit eam uacantem. uacantem quidẽ
quia non inuenit ibi caritatem. nec fi¬
dem rectam. nec humilitatem. nec pati¬
entiam. nec uistieiam. nec miscdiam.
nec cetera quibus sc̃orũ anime muniunt᷑.
Qualem gͥ eam inuenit. Scopis munda¬
tam ⁊ ornatam. Talem eam inuenit qͣ¬
lem inuenire desid̾at. Inuenit eam malis
scopis mundatam ⁊ malis ornamentis or¬
natam. Male scope: que uirtutes pellunt
⁊ incia relinqunt. Male scope: que paui¬

Expanded text:
Unde et de eo dicitur, « sub umbra dormit Unde et de eo dicitur, « sub umbra dormit in secreto calami, et in locis humentibus, » quibus loca genitalia significantur. Tunc dicit: Revertar in domum meam unde exivi. Quia enim in bonis requiem habere non potest, ad malos redit. Tentare namque bonos diabolus potest, requiem autem in eis habere non potest; quoniam nunc eorum orationibus, nunc eorum fletibus, nunc eorum eleemosynis, aliisque similibus sollicitatur, movetur, et pellitur. Veniens autem in domum suam,nvenit eam vacantem. Vacantem quidem, quia non invenit ibi charitatem, nec fidem rectam, nec humilitatem, nec patientiam, nec justitiam, nec misericordiam, nec caetera quibus sanctorum animae muniuntur. Qualem igitur eam invenit? scopis mundatam et ornatam: talem eam invenit qualem invenire desiderat. Invenit enim eam malis scopis mundatam, et malis ornamentis ornatam: malae scopae quae virtutes pellunt, et vitia relinquunt, malae scopae quae pavi
Abbreviated transcription (Latin):
similitudinem ido dñs dedit. ut udeorum
generationem malam ⁊ ad ulteram ꝓpt̾
duriciam suam ⁊ cor inpenitens : non so¬
lum animuitis uerum etiam ab aliis gen¬
tibus merito damnandã ⁊ udicandam ẽẽ
ostendet. qm̃ hec impia generatio penit̾e
nescit s cotidie de ipsa deterior fit: eiuꝰs p̾dic.¬
nouissima peiora prioribꝰ fient. Hoc em
ipsi significabant cum de saluatore nr̃o
sicut illi homini qui ab inmundo sp̃u
possidetur. sum enim inmundus sp̃s exie¬
rit ab homire. ambulat ꝑ loca arida q̃rẽs
requiem ⁊ non iuuenit. Facile enun ma¬
lignus sp̃s ⁊ intrat in hominem.⁊ erit
ab homine. Quociẽs enim homo uel. cogi¬
tacione ueł oꝑatione nefandum aliquod
agit. diabolus ad ẽ. Si uero ercorde peni¬
tere incipiat. diabolus erit. Eriens autẽ
ambulat ꝑ loca arida ⁊ maquosa: eos ui¬
delicet temptando qui malicie ⁊ uoluptatis
humorem non habent. Inquibus requiem
non inuenit : qm flucra ⁊ humida querit.

Expanded text:
militudinem ideo Dominus dedit, ut Judaeorum generationem malam et adulteram, propter duritiam suam et cor impoenitens, non solum a Ninivitis, verum etiam ab aliis gentibus merito damnandam esse ostenderet: quoniam haec impia generatio poenitere nescit, sed quotidie se ipsa deterior fit, cujus novissima, pejora prioribus fient. Hoc enim ipsi significabant cum de Salvatore nostro i huic pessimae, sicut illi homini qui ab immundo spiritu possidetur. Cum enim immundus spiritus exierit ab homine, ambulat per loca arida quaerens requiem et non invenit. Facile enim malignus spiritus et intrat in hominem et exit ab homine: quoties enim homo vel cogitatione, vel operatione nefandum aliquod agit, diabolus adest; si vero ex corde poenitere incipiat, diabolus exit. Exiens autem ambulat per loca arida et inaquosa, eos videlicet tentando qui malitiae et voluptatis 67 humorem non habent; in quibus requiem non invenit, quoniam fluxa et humida quaerit.
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce mat̾ mea ⁊ fr̃s mei. Quicumq enm
fecerit uoluntatem patris mei qui incelis ẽ:
ipse m̃s fr̃ ⁊ soror ⁊ mat̾ ẽ. Cum extraneis
Isti cum eo indomo sedent: illi eum foras
erpectant. Non uacat hoc amisterio: alicuiꝰ
rei significatio ẽ. Usq hodie namq uide¬
mus iħm cum extraneis loqui. Cum ex¬
traneis enim loquitur iħs: quando genci¬
um ppło ħ euuangłm legitur. Mater autẽ
eius sẏnagoga ⁊ fr̃s eiꝰ uidi foris stant.
Foris quidem: quia in eccłia non sunt.
Eirpectant eum tamen: ⁊ eum eo loqui de¬
sid̾ant. Ut enim apłs ait. zelum dĩ habent:
s non scdm scientiam. uerum tamen nõ
loquentur cum eo. neq uidebunt eum. nͥ
prius domum intrauerint: ⁊ in eccłia bap¬
tizati fuerint. Nullum autẽ sibi dñs aliũ
dicit eẽ ꝓpinquum. nisi eos qui patris
enis. uoluntatem faciunt. Eos aũ ⁊ matrẽ
ligit. E his quidem uerbis aꝑtissime mo̾s¬
tratur: quod carnali amori sp̃ualis amor
s quia patris enis uoluntatẽ magis facie¬

Expanded text:
quicunque enim fecerit voluntatem Patris mei qui in coelis est, ipse meus frater et soror et mater est. Cum extraneis nt: isti cum eo in domo sedent, illi eum foris exspectant. Non vocat hoc a mysterio; alicujus rei significatio est; usque hodie namque videmus Jesum cum extraneis loqui. Cum extraneis enim loquitur Jesus, quando Gentium populo hoc Evangelium legitur: mater autem ejus Synagoga et frater ejus Judaei foris stant. Foris quidem quia in Ecclesia non sunt; exspectant eum tamen, et cum eo loqui desiderant: ut enim Apostolus ait: « Zelum Dei habent, sed non secundum scientiam . » Verumtamen non loquentur cum eo, neque videbunt eum, nisi ipsius domum intraverint, et in Ecclesia baptizati fuerint. Nullum autem sibi Dominus alium dicit esse propinquum, nisi eos qui Patris ejus voluntatem faciunt. Eos autem et matrligit. Et his quidem verbis apertissime monstratur quod carnali amori spiritualis amor sed quia Patris ejus voluntatem magis facie
Abbreviated transcription (Latin):
cus mare. & congregate sunt ad eum tur¬
be multe: ita ut innaincłam ascendens
sedet. ⁊ om̃is turba stabat inlittore. In illo¬
in quit die quo mater euis ⁊ fr̃s foris sta¬
bant. eriens iħs de domo sedebat secus
mare. Longus ẽ. iste dies: non dum eñ
finitus ẽ. qm̃ ad huc mater eius ⁊ fr̃s foris
stant. sotidie autẽ iħs de domo erit: ut
ab his qui ertra sunt. uideatur. audiat᷑.
et cognoseatur. Ertra enim sunt quicũq
baptizati non sunt. Sedet autem dñs
secus mare : idẽ.iuarta baptisim aquam.
Ibi multe turbe. congregantur ad eum.
Multi enim ⁊ innumerabiles. cotidie
ad baptismum conueniunt. S ubi sedet
Innaincła. hec enim naincła unusqͥsq
sacerdos ⁊ ep̃s inteligitur. E hos enim mͦ
loquitur : ꝑ hos baptizat.⁊ turbas docet.
Ab his ertra domum fertur: ab his igno¬
tis ⁊ extraneis reuelatur. Om̃is enim tur¬
ba stat in littore. Tam diu enim omnis
turba in littore stat : donec audita p̾dica¬
tione in xp̃m credat. ad mare descendat.¬

Expanded text:
et congregatae sunt ad eum turbae multae, ita ut in naviculam ascendens sederet; et omnis turba stabat in littore. In illoinquit, die, quo mater ejus et fratres foris stabant, exiens Jesus de domo, sedebat secus mare. Longus est iste dies; nondum enim finitus est, quoniam adhuc mater ejus et fratres foris stant. Quotidie autem Jesus de domo exit, ut ab his qui extra sunt videatur, audiatur, et cognoscatur: extra enim sunt quicunque baptizati non sunt. Sedet autem Dominus secus mare, id est juxta baptismatis aquas: ibi multae turbae congregantur ad eum; multi enim et innumerabiles quotidie ad baptismum conveniunt. Sed ubi sedet? In navicula: haec enim navicula unusquisque sacerdos et episcopus intelligitur. Per hos enim modo loquitur, per hos baptizat, et turbas docet. Ab his extra domum fertur: ab his, ignotis ex extraneis revelatur. Omnis autem turba stat in littore. Tandiu enim omnis turba in littore stat, donec audita praedicatione in Christum credat, ad mare descendat, et
Abbreviated transcription (Latin):
seminat : quedam cecidunt secus uiam
&e uenerunt uolueres ⁊ comedunt ea. Alia
autem cecidunt in petrosa. ubi non habe¬
bant terram multam : ⁊ cõtinuo ea orta
sunt quia non habebant altitudinem
terre. Sole autẽ orto estuauerunt: ⁊ quia
non habebant radicem aruerunt. Alia
autem ceciđ̾unt inspinas: ⁊ creuerunt
spine. & suffocauerunt ea. Alia au̾ cecide¬
runt in t̾ram bonam. ⁊ dabant fructum
aliud centesimum: ⁊ aliud seragesimum.
aliud tricesimum. Qui habet aures audi¬
endi audiat. Totam parabolam posuinus.
quam quia dñs ipse qui eam ediit erpo¬
sint. eius expositionem audiamus : neq
aliam quod utiq non licet in ea queramꝰ.
ce accedentes discipłi dixerunt ei. Quare
inparabolis loqueris: Qui respondens ait
illis. Quia uobis datum ẽ. nosse misteriũ
regnum celoru̾ : illis au̾ non ẽ. datum.
Uobis inquit qui creditis. uobis qui fidẽ
habetis. uob̃ qui ueritatem diligitis. uob̃
qui non carnalia s sp̃ualia queritis : uob̾

Expanded text:
ciderunt secus viam: et venerunt volucres et comederunt ea. Alia autem ceciderunt in petrosa: ubi non habebant terram multam: et continuo exorta sunt: quia non habebant altitudinem terre. Sole autem orto estuaverunt: et quia non habebant radicem: aruerunt. Alia autem ceciderunt in spinis: et crevea autem ceciderunt in terram bonam, et dabant fructum, aliud centesimum, aliud sexagesimum, aliud tricesimum. Qui habet aures audiendi audiat. Totam parabolam posuimus; quam, quia Dominus ipse eam edidit, exposuit, ejus expositionem audiamus, neque aliam, quod utique non licet, in ea quaeramus. Et accedentes discipuli dixerunt ei: Quare in parabolis loqueris? Qui respondens ait illis: Quia vobis datum est nosse mysterium regni coelorum, illis autem non est datum. Vobis, inquit, qui creditis, vobis qui fidem habetis, vobis qui veritatem diligitis, vobis, qui non carnalia sed spiritualia quaeritis, vobis
Abbreviated transcription (Latin):
ni habeamini fugere ista oĩa que uentura
sũt: et stare ante filiũ hõĩs. Bene aut̃ ĩ or̃o¬
nibꝰ uigilare iubemur: ut cũ stamꝰ ad orati¬
onẽ. cogitatio hõis carnał et secłaris abscedat:
nec quicꝗͣ tũc animꝰ p̃ter id solũ cogitet qd̾
p̃catur. Subripit em̃ frequent̃ hostis. ⁊ sub¬
tilit̾ fallens p̃ces nr̃as adeo auocat: ut aliud
habeamꝰ in corde.⁊ aliud ꝓferamꝰ uoce: cum
intentioẽ sincera dm̃ debeat nõ sonꝰ uocis. s
animi sensus orare. Ante oĩa aut̃ mutuã in
uob̾met ipsis caritatẽ cõtinuã habentes. Bene
addidit cõtinuã. qr semꝑ dilig̾e ualemꝰ. sẽꝑ
aut̃ uigilare in oratioĩbꝰ fragilitate carnis
obstante nequimꝰ : semꝑ his quã subiungit
uirtutibꝰ insistere minime ualemꝰ. Id ẽ hõ¬
pitalitate. doctrinȩ. administratiõi gr̃arum
uel cõmuniũ uel spetialiũ in ꝓximos. ceteriᷤ

Expanded text:
ni fugere omnia quae ventura sunt, et stare ante Filium hominis . Bene autem in orationibus vigilare jubemur, ut cum stamus ad orationem, cogitatio omnis carnalis et saecularis abscedat, nec tunc quidquam animus praeter id solum cogitet quod precatur. Subripit enim frequenter hostis, et subtiliter fallens preces nostras adeo avocat, ut aliud habeamus in corde et aliud proferamus in voce, cum intentione sincera Deum debeat non sonus vocis, sed animae sensus orare. Ante omnia autem mutuam in vobismetipsis charitatem continuam habentes. Bene addidit continuam, quia semper diligere valemus, semper autem vigilare in orationibus fragilitate carnis obstante nequimus; semper his quae subjungit virtutibus insistere minime valeamus, id est, hospitalitati, doctrinae, administrationi gratiarum, vel communium, vel specialium in
Abbreviated transcription (Latin):
catorũ. Si quis loqͥt᷑: quasi sermones dĩ. Ti¬
mens uidelicet ne p̃ter uoluntatẽ dei. uel
p̃ter qd̃ in scĩs scripturis euident̃ p̃cipitur.
uel dicat aliquit uel imꝑet: et inuematur
tanꝗͣ falsus testis dĩ aut sacrilegꝰ. uel intro¬
ducens aliquid alienũ a doctrina dm̃: uel cer¬
te subrelinquens ⁊ p̃teriens aliquid eorũ que
deo placita sũt. cũ ipse manifestissime pre¬
dicatoribꝰ ueritatis de his quos imbuerent
p̃cipiat dicens. docentes eos seruare oĩa que¬
cũq mandaui uob̃. et ea enim que ipse mã¬
dauit nõ alia.⁊ hȩc nõ exparte sed om̃ia: su¬
ds̃. Tanto humiliꝰ impendat quisq ꝓximobo¬
nũ oẽ qd̃ potest: qͣnto certissime nouit. qͥa
a semet ipso nõ pot̾ hab̾e qd̾ impendat. Ut

Expanded text:
. Timens videlicet ne praeter voluntatem Dei, vel praeter quod in sanctis Scripturis evidenter praecipitur, vel dicat aliquid vel imperet, et inveniatur tanquam falsus testis, aut sacrilegus, vel introducens aliquid alienum ad doctrinam Domini; vel certe subrelinquens et praeteriens aliquid eorum quae Deo placita sunt, cum ipse manifestissime praedicatoribus veritatis de his quos vita imbuerent praecipiat dicens: Docentes eos servare omnia quaecunque mandavi vobis. Et ea enim quae ipse mandavit non alia, et haec non ex parte sed omnia suetc. Tanto humilius impendat quisque proximo omne bonum quod potest, quanto certissime novit quod a semetipso non potest habere quod impendat. Ut
Abbreviated transcription (Latin):
minum. Nisi em̃ homines pisces ẽẽnt.
piscatores hominum apłi fieri non possẽt.
Tales enim pisces digni sunt comnino di.
Tales pisces in baptismatis fluio natant.
t̾ales pisces hamo fid̃i. ⁊ sc̃e p̃dicationis retibꝰ
capiuntur. De mari gͥ in mare transferunt᷑.
qm̃ de mari galilee in hoc mare magnum
⁊ spatiosum mittunt᷑. ubi sunt reptilia
quorũ nõ ẽ numerꝰ. animalia pusilla ⁊
magna : ꝑ que omĩa genera hominum
significantur. S quid ẽ. dicere uenite pꝰ
me. Lost xp̃m namq ire ẽ enis uestigia
sequi. enis oꝑa mutari : eiꝰq pacientiam
& humilitatẽ tenere. Neq enim sufficit
nob̾ pedibus tantum ire post iħm: nsi ⁊
mente ⁊ dilectione eum sequamur. Oꝑe
horũ beatorũ fr̃m obediencia: qui statim
relictis retibus secuti sunt eum. Unde
non inmerito symon obediens. andreas
uero respondens uel de corus interp̃tatur.
ꝓcedens inde. udit alios duos fr̃s. iaco¬

Expanded text:
minum. Nisi enim hominem pisces essent, minum. Nisi enim hominem pisces essent, piscatores hominum apostoli fieri non possent. Tales enim pisces digni sunt convivio Dei. Tales pisces in baptismatis flavio natant. Tales pisces hamo fidei, sanctae praedicationis retibus capiuntur. De mari igitur in mare transferuntur, quoniam de mari Galilaeae in 19 hoc mare magnum et spatiosum mittuntur, ubi sunt reptilia quorum non est numerus: animalia pusilla, et magna, per quae omnia genera hominum significantur. Sed quid est dicere, venite post me? Post Christum namque ire, est ejus vestigia sequi, ejus opera imitari, ejusdem patientiam et humilitatem tenere. Neque enim sufficit nobis pedibus tantum ire post Jesum, nisi et mente, et dilectione eum sequamur. Operhorum beatorum fratrum obedientia, qui statim relictis retibus secuti sunt eum. Unde non immerito Simon obediens, Andreas vero respondens vel decorus interpretatur. Et procedens inde, vidit alios duos fratres Jaco
Abbreviated transcription (Latin):
rete iniare: erant enim piseatores. & ait
illis. uenite post me: ⁊ faciam uos fieri pis¬
leatores
hominum. At illi relictis retibus: secuti
sunt eum. Ecce pͥmos suos discipłos de
mari dñs uocat. qm̃ multos alios ꝑ eos de
huius mundi fluctuosa amaritudine ad fi¬
dem uocare disposuerat: ut quia a dño de
lis liberare discant: sic̃ ipsi scđ̾m carnem
fr̃s erant. ita ⁊ cet̾os fide ⁊ dilectione fr̃es
ee doceant. Om̃s enĩ frs sumus: quia ex u¬
na matre eccłia geniti. uͥnius patris filii
sumus. Uñ ⁊ simul omnes dicimus: pat̾
nr̃ qui es incelis. Quia em̃ cominunis ẽ.¬
pater omiũ: cominunter inuocat᷑ ab om̃ibꝰ
uocat aũ dñs piseatores.qm tales ei neces¬
sarii erant : qui aquis assueti ⁊ piscandi
& baptizandi essent periti. Idoq non ar¬
tem mutare eis p̃cipit: ẜ longe melioris
piscationis.⁊ alternis generis pisenm
eos piscatores fore ꝓmittit. dicens. uenite
post me: ⁊ faciam uos fieri piscatores ho¬

Expanded text:
ait illis: Venite post me, et faciam vos fieri piscatores hominum. At illi, relictis retibus, secuti sunt eum. Ecce primos suos discipulos de mari Dominus vocat, quoniam multos alios per eos de hujus mundi fluctuosa amaritudine ad fidem vocare disposuerat. Ut quia de mari a lis liberare discant. Et sicut ipsi secundum carnem fratres erant, ita et caeteros fide, et dilectione fratres esse doceant. Omnes enim fratres sumus, qui ex una matre Ecclesia geniti, et unius patris filii sumus. Unde simul omnes dicimus: « Pater noster, qui es in coelis . » Quia enim communis pater est omnium, communiter invocatur ab omnibus. Vocat autem Dominus piscatores, quoniam tales ei necessarii erant, qui aquis assueti, et piscandi, et baptizandi essent periti: ideoque non artem mutare eis praecipit, sed longe melioris piscationis, et alterius generis piscium eos piscatores fore promittit. Dicit eis, Venite post me, et faciam vos fieri piscatores ho
Abbreviated transcription (Latin):
& patre : secuti sunt eum. Non minor
aũ in his quã in illis aliis obedientia in¬
uenitur : quia ad unius iussionis uocem.
non solum retia s ⁊ patrẽ relinquentes.
xp̃m dñm secuti sunt. E isti quidem sic̃
⁊ illi non solum piscatores. uerum etiã
fr̃s erant. Ofelia milicia. que ex fr̃ibus
colligitur: quibꝰ omibus ẽ. cor unum ⁊ aĩa
una. Dequibus etiam ꝑ ꝓpħam dictum
fuerat. ecce quam bonum & quam ioeun¬
reficere. nisi scãrũ seripturarum senten¬
cias. hereticorũ uolentia con̾cissas ⁊ depͣua¬
tas. sana intelligencia ex ponere ⁊ restau¬
rare : hec enĩ quatuor euangłia quasi .iiiiͦ.
piscandi retia sunt: sumliter autẽ ⁊ quin¬
q libri moysi om̃sq ꝓpħarĩ libri. Beniq
tot sunt retia: quot ⁊ uolumina. His enĩ
retibus xp̃iam homines capiuntur: his
enim om̃s fideles in eccłia colligunt᷑. Ite
inquid dñs inuniu̾sum mundum: p̃di

Expanded text:
et patre, seculi sunt eum. Non minor autem in his, quam in illis aliis obedientia invenitur; quia ad unius jussionis vocem non solum retia, sed et patrem relinquentes, Christum Dominum secuti sunt. Et isti quidem sicut et illi non solum piscatores, verum etiam fratres erant. O felix militia, quae ex fratribus colligitur, quibus omnibus est cor unum et anima una; de quibus etiam per Prophetam dictum fuerat: « Ecce quam bonum, et quam jucunreficere, nisi sanctarum Scripturarum sententias haereticorum violentia conscissas et depravatas sana intelligentia exponere et restaurare? Haec enim quatuor Evangelia, quasi quatuor piscandi retia sunt. Similiter autem et quinque libri Moysi, omnesque prophetarum libri. Denique tot sunt retia, quot et volumina. His enim retibus Christiani capiuntur: his omnes fideles in Ecclesia colliguntur. « Ite, inquit Domi
Abbreviated transcription (Latin):
ta comite facere sꝑamus : ea indelicet exponemꝰ
in sequentibꝰ que exposita non fuerut in ante¬
cedentibus. Nunc aũ ad euuãgłii u̾ba ueniamꝰ:
Incipit erpositio in marcum.

Expanded text:
ta comite, facere speramus. Ea videlicet exponemus in sequentibus, quae exposita non fuerint in antecedentibus. Nunc ad Evangelii verba veniamus. INCIPIT SECUNDUM MARCUM.
Abbreviated transcription (Latin):
Dninc sed̃m ordinẽ. ad marcum transeamꝰ.
In quo non multum quidẽ nos laborare necesse erit:
qm ualde pauea ibi dicuntur. que in matħo expo¬
sita non sint. Cum emi .iiii. sint euuangłiste. ⁊
aliquando duo. aliqn̾o tres. aliqn̾o om̃s idem di¬
cant: non ẽ. necesse ut in singłis exponamus. qd̾
in uno erposummus. Eacilus em̃ ẽ. tibi cartas

Expanded text:
nunc secundum ordinem ad Marcum transeamus, in quo non multum quidem nos laborare necesse erit, quoniam valde pauca ibi dicuntur, quae in Matthaeo exposita non sint. Cum enim quatuor sint evangelistae, et aliquando duo, aliquando tres, aliquando omnes idem dicant; non est necesse in singulis exponere quod in uno exposuim
Abbreviated transcription (Latin):
et̾nam felicitatẽ ꝓmittunt. Uñ ⁊ custo des terri¬
ror paratus ẽ : uos auͭ cur timeatis. que uros sociõ
⁊ amicos uidetis : Scio em̾ quod iħm qui crucifi¬
xus ẽ. queritis idoq seruos eiꝰ timere non debetis.
Non ẽ. hic. Uidelicet᷑ p̃sentiã corporis. qui ubiq
ẽ. potencia diuinitatis. S ubi credimus tunc eũ
funsse : Ego qͥdẽ facile eredid̃im eum tunc matrẽ
uisitasse. que plus ceteris. dolore afflieta euis resur¬
rectionẽ expectabat. Quid enim si euuangłiste hoc
non dieant: Non enim ut ioħs ait omĩa enis fae¬
ta seripta sunt. In de uero rediens: primo appa¬
rint marie magdalene quam ipsis apłis uł aliqui¬
bus aliis. Hec au̾ recipiat qui uult. ad eredendũ
autem neminem compello. Sq̃r. Surrexit em̃
sieut dia. Uenite ⁊ indete lorum ubi positus erat
dns. Nam ⁊ eccłie doctores sepe nob̾ locum osten¬
dunt. in quo dñs positus fuerat : dum sc̃arum

Expanded text:
aeternam felicitatem promittunt. Unde et custodes terriaeternam felicitatem promittunt. Unde et custodes terriror paratus est; vos autem 135 cur timeatis, quae vestros socios et amicos videtis. Scio enim quod Jesum qui crucifixus est, quaeritis, ideoque servos ejus timere non debetis. Non est hic: videlicet praesentia corporis, qui ubique est potentia divinitatis. Sed ubi credimus tunc eum fuisse? Ego quidem facile crediderim eum tunc matrem visitasse, quae plus caeteris dolore afflicta, ejus resurrectionem exspectabat. Quid enim, si hoc evangelistae non dicant? Non enim, ut Joannes ait, omnia ejus facta scripta sunt. Inde vero rediens, primo apparuit Mariae Magdalenae, quam ipsis apostolis vel aliquibus aliis. Haec autem recipiat qui vult: ad credendum autem neminem compello. Sequitur: Surrexit enim, sicut dixit: venite et videte locum ubi positus erat Dominus. Nam et Ecclesiae doctores saepe nobis locum ostendunt in quo Dominus positus fuerat, dum sanctarum
Abbreviated transcription (Latin):
due sunt eccłie udeorũ scilicet &e genciũ: que
celitus illumnate mortuorũ resurreetionẽ p̾dieit.
Et ecce t̾re motus factus ẽ. magnus. Magnus
enim teire motus fit quando in his duabus mu¬
lieribꝰ tanta utriꝰq ppłi multitudo ad xp̃m  euirit.
Angłs emĩ dm̃ descendit de celis:⁊ accedẽs reuol¬
ut lapidem ⁊ sedebat suꝑ eu̾. Hic enim angłs
eccłie p̾dicatores significabat : ad quorii uoces t̾re¬
motus fiunt quia peccatores qui t̾ra uocantur. eorũ
p̾dieacionibus ab infidelitate ad fidem transeunt.
Isti au̾ lapidem reuoluunt. seripturas exponunt.
tabulas aꝑint: ⁊ legem que meis seripta erat oĩbꝰ
reuelant. Sedent aũ suꝑ lapidem: quia lege in tel¬
ligunt. ⁊ in potestate habent que in tabulis lapidis
seripta continentur. Erat aũ aspectus eius siẽ ful
los: ⁊ maltero mulcebat bonos. Hu̾e̾ aũ miitant᷑
p̾dicatores : quando malis et̾num ignẽ. bonis uͦ

Expanded text:
duae sunt Ecclesiae, Judaeorum scilicet et gentium, quae duae sunt Ecclesiae, Judaeorum scilicet et gentium, quae coelitus illuminatae, mortuorum resurrectionem praedicant. Et ecce terraemotus factus est magnus. Magnus enim terraemotus fit, quando in his duabus mulieribus tanta utriusque populi multitudo ad Christum concurrit. Angelus enim Domini descendit de coelo, et accedens revolvit lapidem, et sedebat super eum. Hic enim angelus, Ecclesiae praedicatores significat, ad quorum voces terraemotus fiunt; quia peccatores, qui terra vocantur, eorum praedicationibus ab infidelitate ad fidem transeunt. Isti autem lapidem revolvunt, Scripturas exponunt, tabulas aperiunt, et legem quae in eis scripta erat, omnibus revelant: sedent autem super lapidem, quia intelligunt, et in potestate habent quae in tabulis lapideis scripta contlos, et in altero mulcebat bonos. Hunc autem imitantur praedicatores, quando malis etiamnum ignem, bonis vero
Abbreviated transcription (Latin):
tus solis: quã recessio tenebrarũ. Potest aũ ⁊ alit̾
diei ut non de uesꝑe diei: s de uesꝑe noetis in tel¬
ligatur. Habet enim ⁊ nox sinĩ uesꝑe : quod auro
tum ẽ. uesꝑe ⁊ mane dies unus. Quod si de uesꝑe
diei intelligatur: nor tota relinquitur. Unde qͥ¬
dam expositores tutum diem sumil cum nocte
sua. unum diem computant.  ita fit uesꝑe
noetis ecum mane diei dies umis. E quam ins ego
hoc ingenesi aliter exposuerim : tamen hic in¬
tellectus ꝓpter hec euuangłii uerba. mͦ michi am¬
pluis placet. Bicatur gͦ. Uesꝑe aũ sabb̃i. id est ues¬
ꝑe noctis sabbi uenit maria magdalena ⁊ alte¬
ra maria uide sepulchrũ. Illa uidelicet hora q̃
lucessit inprima sabb̃i. idẽ in prima parte diei.
Ambe aũ marie uocantur quod stella maris in¬
terp̃tatur. Due gͥ stelle terciam secuntur: ⁊ simł
solem iusticie querere ueniunt. Due autẽ stelle

Expanded text:
tus solis quam recessio tenebrarum. Potest autem et aliter tus solis quam recessio tenebrarum. Potest autem et aliter dici, ut non de vespere diei, sed de vespere noctis intelligatur: habet enim et nox suum vespere, quod aurortum est vespere et mane dies unus . » Quod si de vespere diei intelligatur, nox tota relinquitur. Unde quidam expositores totum diem simul cum nocte sua unum diem computant; et ita fit vespere noctis cum mane diei, dies unus; et quamvis ego hoc in Genesi aliter exposuerim; tamen hic intellectus, propter haec Evangelii verba, modo mihi magis placet. Dicatur ergo: Vespere autem Sabbati, id est vespere noctis Sabbati venit Maria Magdalena et altera Maria videre sepulcrum: illa videlicet hora quae lucescit in prima Sabbati, id est in prima parte diei. Ambae autem Maria vocantur, quod stella maris interpretatur. Duae igitur stellae tertiam sequuntur, et simul solem justitiae quaerere veniunt. Duae autem stellae
Abbreviated transcription (Latin):
hesꝑus dr: stella ẽ. que alio nomme lucifer uoeat᷑.
Et hesꝑus quidem siue uesꝑ uocatur infmne
diei : lucifer uero inprincipio. Sepe enĩ quan¬
do oritur paruissimo inter uallo solem p̾cedit.
Quod aũ euuangłista hoc de stella intellex: ex
eo apparet. quod femini no genere diã. que luces¬
sit inprima sabbati. Ad quid ein nisi ad stellam.
que ꝓnomen referatur: Sabbatũ aũ unum quẽ¬
apparente idest illa stella que uesꝑ ⁊ lucifer uocat᷑.
iam diẽ ꝓrimam nunciante: nõ au̾ illã dico que
apparet in fine diei. s illum que uidetur inprinci¬
pio idest que lucessit in prima sabb̃i hoc ẽ. que lu¬
cere incipit inprima parte diei primi. qui nunc
dies dm̃cus appellatur : uenit maria magdlalena
ce altera maria uide uide sepulchrũ. hanc enm
stellam qr ceteris clarior ẽ. iter agentes obseruare
solent. Hiiꝰ gͥ signo he sce mulieres ad sepulchrii
uenire ceperunt. E ualde mane cum ad huc te
cus dicit. ueniunt ad monum̃tũ. Pruis em̃ fit or¬

Expanded text:
stella est, quae alio nomine lucifer 134 vocatur. Et hesperus quidem, sive vesper vocatur in fine dici, lucifer vero in principio. Saepe enim quando oritur, parvissimo intervallo solem praecedit. Quod autem evangelista hoc de stella intellexerit, ex eo apparet, quod feminino genere dixit, quae lucescit in prima Sabbati: ad quod enim, nisi ad stellam, quae pronomen referatur? Sabbatum autem unumquemSabbati apparente, id est illa stella quae vesper et lucifer vocatur, jam diem proximam nuntiante: non autem illam dico quae apparet in fine diei, sed illam quae videtur in principio, id est quae lucescit in prima Sabbati; hoc est quae lucere incipit in prima parte primi diei, qui nunc dies Dominicus appellatur. Venit Maria Magdalena et altera Maria videre sepulcrum. Hanc enim stellam, quia caeteris clarior est, iter agentes observare solent. Hujus igitur signo hae sanctae mulieres ad sepulcrum venire coeperunt « Et valde mane cum adhuc tenecus dicit, veniunt ad monumentum. Prius enim sit or
Abbreviated transcription (Latin):
ciemus. At illi accepta pecunia fecerunt sicut
erant docti ⁊ diuulgatũ ẽ. uerbũ istud apud uidos
usq in hodiernum diem. Ergo ne tantum potest
auaricia tantum potest amor pecumarii : Prius
xp̃m uendidit: nunc it̾m eiꝰ resurrectionẽ nega¬
qua pruis pecuma comparatis. E quantĩ inuob̾. ẽ
ecce iterum eum occiditis : dum eum resurreais¬
se et unere negatis

Expanded text:
li, accepta pecunia, fecerunt sicut erant edocti: et divulgatum est verbum istud apud Judaeos usque in hodiernum diem. Ergone tantum potest avaritia, tantum potest amor pecuniae? Prius Christum vendidit; nunc 136 iterum ejus resurrectionem negaquam prius pecunia comparatis; et, quantum in vobis est, ecce iterum eum occiditis, dum eum resurrexisse et vivere negatis
Abbreviated transcription (Latin):
mina in uener. Quibus recedentibus: mulieres
remanserunt ibi. Q tunc quidem maria magla¬
lena inclinauit se ⁊ ꝓsperit in monumentũ. &
udit duos angłos ibi sedentes. Qui eum eam
consolarentur: conuersa ẽ. retrorsum.⁊ uidit
iħm stantem. quẽ nõ iħm s ortolanũ ẽẽ putabat.
Quẽ cum inuoce cognouisset. accessit ad eum.
& quamis ei diceret noli me tangere. tenuit
tamen ⁊ osculata ẽ. pedes eiꝰ. Tune ⁊ alie mulie¬
res uenerunt. Plures enĩ lucas fuisse cominemo¬
rat: quas eum dñs benigne salutass. ipsae quoq
tenuerunt pedes eiꝰ. Unde ⁊ hic subditur. A ec¬
ce iłs occurrit illis dicens. Auete. Ille autẽ ac

Expanded text:
mina invenerunt. Quibus recedentibus, mulieres mina invenerunt. Quibus recedentibus, mulieres remanserunt ibi: et tunc quidem Maria Magdalena inclinavit se et prospexit in monumentum, et vidit duos angelos ibi sedentes: qui cum eam consolarentur, conversa est retrorsum et vidit Jesum stantem, quem non Jesum, sed hortulanum esse putabat. Quem cum voce cognovisset, accessit ad eum; et quamvis ei diceret: Noli me tangere, tenuit tamen, et osculata est pedes ejus. Tunc et aliae mulieres venerunt: plures enim Lucas fuisse commemorat ; quas cum Dominus benigne salutasset, ipsae quoque tenuerunt pedes ejus. Unde et hic subditur: Et ecce Jesus occurrit illis dicens: Avete:
Abbreviated transcription (Latin):
que fuerat ianua mortis : prima p̾dieat resurrectio¬
ne ⁊ ostendit ianuam uite. Ingalileam p̾cedit dꝰ.
ibiq discipłos expectat : quia tunc eum scĩ inide¬
bunt. quando in patriam reuersi fuerint. Galilea
namq apłorũ patria fuit. Unde ⁊ uiri galilei dicun¬
tur. &exrierunt eito de monumento cum timore
&e gaudio magno currentes nunciare discipłis eiꝰ.
Marcus au̾ dieit. quod fugientes de monum̾to.
quia terror inuaserat eas nenim quicꝗͣ dixer̃.
ẜ qd̾ dat᷑ in telligi: qr prius uisione angłorũ nicħ
dicrer̃ solumm narrantes de monum̾to dñm ẽẽ
sublatum. Sic gͥ se habet orclo. Uenerunt mulie¬
res ad monum̾tũ ui̾unt angłm. que tamen non
angłm s iuuenem ẽẽ putabant. sueuirerunt ad
apłos .⁊ de angło quidem &e eiꝰ uerbis quibꝰ dñm
resurrerisse audierant nemini quicꝗͣ dicrerunt:
hoc solum nunciantes dim in monum̾to nõ eẽ.
Cururrerut᷑ ergo simul petrus ⁊ ioħs: ⁊ sola lintea¬

Expanded text:
is, prima praedicat resurrectionem, et ostendit januam vitae. In Galilaeam praecedit Dominus ibique discipulos exspectat; quia tunc sancti Deum videbunt, quando in patriam reversi fuerint. Galilaea namque apostolorum patria fuit; unde et « viri Galilaei » dicuntur. Et exierunt cito de monumento cum timore et gaudio magno, currentes nuntiare discipulis ejus. Marcus autem dicit quod fugientes de monumento , quia terror invaserat eas, nemini quidquam dixerunt. Per quod datur intelligi, quia prius de visione angelorum nihil dixerunt, solummodo narrantes de monumento Dominum esse sublatum. Sic igitur se habet ordo. Venerunt mulieres ad monumentum, viderunt angelum, quem tamen non angelum, sed juvenem esse putabant; cucurrerunt ad apostolos: et de angelo quidem et ejus verbis quibus Dominum resurrexisse audierant, nemini quidquam dixerunt, hoc solum nuntiantes Dominum in monumento non esse. Cucurrerunt ergo simul Petrus et Joannes, et sola lintea
Abbreviated transcription (Latin):
Certe itaq de resurrectione. iam non sieut prius
dñm de monum̾to sublatũ annunciant. s eũ
se uidisse .⁊ cum eo se locutas ẽẽ affirmant cdieu̾t
discipłis ut uadant ingalileam:  ibi eum ui¬
aebunt sicut p̾direrat. Que cum abissent : ec¬
ce quidam de custodibus uenerunt meiuitatem
et annmeiauerunt principibꝰ sacerdotũ om̃ia q̃
facta fuerant. E congregati cum semoribꝰ consilio
accepto pecimiã copiosam dederunt militibus di

Expanded text:
 de resurrectione, jam non sicut prius, Dominum de monumento sublatum annuntiant, sed et eum se vidisse, et cum eo se locutas esse affirmant: dicunt discipulis ut vadant in Galilaeam, et ibi eum videbunt, sicut praedixerat. Quae cum abiissent, ecce quidam de custodibus venerunt in civitatem, et annuntiaverunt principibus sacerdotum omnia quae facta fuerant. Et congregati cum senioribus, consilio accept
Abbreviated transcription (Latin):
lomeum.⁊ matħm. ⁊ thomam ⁊ iacobum alphei.
& thadeum ⁊ simonem chananeum ⁊ uidam
scarioth qui ⁊ tradidit illum. Alia nomina qͥ¬
busdam discipłorũ dñs imposuit: prima tamen
non abstulit. Unde ⁊ petrus qui prius simon
dicebatur: postea simon petrus uocatus est. Sy¬
moni ergo imposuit nomen petrus: ut aquo
suscipiebat fortitudinẽ. ab eodem suseiꝑet for
gͥ petra : dr petrus. Uoeauit aũ ⁊ filios ⁊ ebedłi bo¬
anerges. siue ut uerius seribitur banerees id est
filios tomtrin: eo quod magnifice:⁊ terribiliter
loquentes. suꝑnas ⁊ celicas uoces insuis sermonibꝰ
imitarentur. Cunis enim nisi toitrin uor ẽ. illa
que dicit. inprincipio erat uerbum .⁊ uerbum
erat apuddm̃ ced̾s erat uerbũ:Ii. au .iiiͦi. cͦ

Expanded text:
eum, et Thomam, et Jacobum Alphaei, et Thaddaeum, et Simonem Cananaeum, et Judam Scarioth, qui tradidit illum. Alia nomina quibusdam discipulorum Dominus imposuit, prima tamen non abstulit. Unde et Petrus, qui prius Simon dicebatur, postea Simon Petrus vocatus est. Simoni ergo imposuit nomen Petrus, ut a quo suscipiebat fortitudinem, ab eodem susciperet et ergo petra dicitur Petrus. Vocavit autem et filios Zebedaei Bonaerges, sive ut verius scribitur, Banereem, id est filios tonitrui, eo quod magnifice et terribiliter loquentes, supernas et coelicas voces in suis sermonibus imitarentur. Cujus enim nisi tonitrui vox est illa, quae dicit: « In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum .
Abbreviated transcription (Latin):
herbam. deinde spicam. deinde plenũ frum̾tum
in spica : ⁊ cum se ꝓdurerit fructus. statim mit.¬
tet falcem qm̃ ad ẽ messis. Regnũ dĩ eccłia ẽ: ⁊
ipsa ⁊ ager ce t̾ra uocatur. in qua uerbi semen se¬
minatur. Semmatores aũ apłi sunt ⁊ doctores.
Semen uero euuangłiea p̾dicatio. Hec aũ prnis
in erbam. demn de inspieam : post modũ uero in
plenum frum̾tũ erescit ⁊ germinat. Initium enĩ
boni oꝑis quasi erba ẽ: quia ad quẽ finẽ ꝑueniat.
non dum manifeste agnoscitur. Herba aũ faci¬
le siccatur ⁊ ꝑit. Eĩt autẽ spiea dum cotidie
crescit. ⁊ ꝑ incrementa inmesis ꝓficit : utrũ

Expanded text:
icam, deinde plenum frumentum in spica, et cum se produxerit fructus, statim mittet falcem, quoniam adest messis. Regnum Dei Ecclesia est. Ipsa et ager, et terra vocatur, in qua Verbi Dei semen seminatur. Seminatores autem apostoli sunt et doctores. Semen vero evangelica 139 praedicatio. Haec autem prius in herbam, deinde in spicam, postmodum vero in plenum frumentum crescit et germinat. Initium enim boni operis quasi herba est; quia ad quem finem perveniat, nondum manifeste cognoscitur. Herba enim facile siccatur et perit. Fit autem spica dum quotidie crescit, et per incrementa in melius proficit: utru
Abbreviated transcription (Latin):
re.⁊ dedit illis potestatẽ curandi infirmitates ⁊
eiciendi demonia. In montẽ ascendit iħs. sue mi¬
licie principes elig̾e uolens: ut ipsis loci sublimi¬
tate intelligant ad quantam gl̃iam eligantur. ⁊ qͥ
cet̾is om̃ibꝰ p̾ferantur. S quare duodecim eligit
nisi quia dies erat. ⁊ duodecim horas habere de¬
bebat : Sic enim ipseait. Nõne duodecim hore
sunt diei: Qui ambulat indie non offendit:
quia lucem hiis mundi uidet. Ego sum lu
mundi. Qii seqͥt᷑ me non ambulat intekebriᷤ:
s habebit lumen uite. Ipsi em̾ sunt eccłie por¬
te : de quibus d̃r. Diligit dñs portas sion suꝑ
cłie porte .xii. eos ẽẽ oportuit: ut eẽnt ab orien¬
te porte tres. ab occidente porte tres. amaeri¬
die porte tres ⁊ ab aquilone porte tres. Hos aũ
mittit dñs euuangłm p̾dicare. infirmos sana¬
re. demonia effugare. ut quia hore sunt ubiq
luceant.⁊ quia porte sunt undiq ppłos ꝑfidẽ
ineccłiam in troducant. Q imposuit sỹmoni

Expanded text:
Et dedit illis potestatem curandi infirmitates, et ejiciendi daemonia. In montem ascendit Jesus, suae militiae principes 138 eligere volens; ut ipsius loci sublimitate intelligant ad quantam gloriam eligantur, et quod caeteris omnibus praeferantur. Sed quare duodecim eliguntur; nisi quia dies erat, et duodecim horas habere habebat? Sic enim ipse ait: « Nonne duodecim sunt horae diei? » Qui ambulat in luce non offendit, quia lucem mundi hujus videt. « Ego sum lux mundi. Qui sequitur me non ambulat isunt Ecclesiae portae, de quibus dicitur: « Diligit Dominus portas Sion . clesiae portae, duodecim eos esse oportuit, ut essent ab oriente portae tres ab occidente portae tres, a moridie portae tres, ab aquilone portae tres. Hos autem mittit Dominus Evangelium praedicare, infirmos sanare, daemonia fugare; ut quia horae sunt, ubique luceant; et quia portae sunt, undique populos per fidem in Ecclesiam introducant. Et imposuit Simoni