comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mitatẽ infirmitati datam. Celũ ex celsum.
t̾ra aut̃ ꝓfunda. & qͥs ascendet illuc eoꝵs qͥ
ꝓ peccato ꝓ iecti sunt: Quis tenebs & obci¬
tate circundatꝰ. & carnis crassitudine obuo¬
lutꝰ: tota mente p᷑e ꝑspiciet totam mentẽ:
Quis ẽ. qͥ ꝑmisceat᷑ instantibꝰ & inuisibilib:
cum sit adhuc inhiis que uident᷑ que udẽt᷑.
& uͥ nichil stat: Uix enĩ hͥ aliqͥs positꝰ eors
qͥ ualde purgati sunt uidẽ pot̾it imaginẽ
quandã. & simulacrũ boni. sic̃ hii qͥ solẽ
intuent᷑ inaqͥs. Quis gͦ ẽ. qui digne intu¬
eri possit eum qͥmensꝰ ẽ. manu aquã. et
celũ palma. & uniu̾sam t̾rã pugillo⁊ qͥ
statuit montes ponłe. & colles statera: Qͥs
erit locꝰ requiescionis eiꝰ : & cui assimila¬
bitrir: Qs cõp̃hendẽ pot̾it eum. qͥ uerbo
& sapientia fab̾catꝰ ẽ. hoĩem. & a se inuicẽ
dissidentia inunũ ad dux̃. atq cõposuit:
Miscuit t̾ram spũi. & cũ pagmauit animal

Expanded text:
tutem infirmitati datam. caelum excelsum, terra autem pro­ funda. et quis ascendet illuc eorum qui pro peccato proiecti sunt? quis tenebris et obsctate circumdatus et carnis crassi­ tudine obuolutus tota mente pure perspiciet totam mentem? quis est qui permisceatur stantibus et inuisibilibus, cum sit adhuc in his quae uidentur et ubi nihil stat? uix enim Ific aliquis positus eorum qui ualde purgati sunt uidere poterit imaginem quandam et simulacrum boni sicut hi qui solem intuentur in aquis. quis ergo est qui digne intueri possit eum qui metitus est manu aquam et caelum palma et uniuersam terram pugillo, qui statuit montespon­ dere et colles statera? quis erit locus requietionis eius et cui adsimilabitur? 75. Quis conprehendere poterit eum qui uerbo et sapientia fabricatus est hominem et a se inuicem dissidentia in unum adduxit atque conposuit, miscuit terram spiritui et conpagi­ nauit animal
Abbreviated transcription (Latin):
dib. & qui eleuat de t̾ra inopem ⁊ de st̾tore
erigit panꝑẽ. qͥ elegit dauid seruñ suũ ⁊asũpsit eũ
de gregib ouiũ cũ ultimꝰ esset. & iunior¬
in filiis iesse: qͥ dat u̾bum euangłizan¬
tib urcudes multas. ad ꝑfectionẽ p̾di¬
cationis sue tenens manũ dext̾ã nr̃am :¬
inuoluntate sua dirigat nos: & cũ gła
assumat nos. Ipse regat regentes ipse
dirigat dirigentes: ut possimꝰ pascere
gregem eiꝰ cũ disciplina: & ñ in uasis pa¬
storis imꝑiti. Ipse p̃stet uircutẽ & fortitu¬
dinem popło suo: & exhibeat ipse sibi
mundũ & candidũ gregẽ. atq om̃ib
in omib ĩmacłatum. ac suꝑnis ouibꝰ dig¬
nũ. uͥ ẽ. habitacio letanciũ in splendoribꝰ

Expanded text:
dibus etqui eleuat de terra inopemetde stercore dibus etqui eleuat de terra inopemetde stercore erigit pauperem; qui elegit Dauid seruum suum et adsumpsit eum de gregibus ouiuqui dat uerbum euan­ gelizantibus uirtute multa ad perfectionem praedicationis suae, tenens manum dexteram nostram in uoluntate sua dirigat nos et cum gloria adsumat nos. ipse regat regentes, ipse dirigat dirigentes, ut possimus pascere gregem eius cum disciplina et non in uasis pastoris inperiti; ipse praestet uirtutem et forti­ tudinem populo suo et exhibeat ipse sibi mundum et candidum gregem atque in omnibus inmaculatum ac supernis ouilibus dignum, ubi est habitatio l
Abbreviated transcription (Latin):
illud culpã habuit: ueniã hoc meret᷑. S
quid ad huc u̾bis ꝓlixiorib opꝰ est: Habe.¬
tisiãnoᷤ opastoreꝰ ⁊ ꝯpastorẽ. Optines nos oscĩ¬
sime & dignissime grex xp̃i: optines noᷤ
pat̾ in om̃ibꝰ uictos & cedentes: in om̃ib
magis tͥ subiectos. xp̃i legibꝰ quã nat᷑e.
Ecce iã habes nrãm subiectionẽ: redde
tuam benedictionem. Dirige nos oratio¬
nibꝰ: uerbo instrue: spũ confirma. Bene¬
dictio enim patͥs ꝯfirmat domos filioꝵ
& confirmer tam ego quã spũał ħ domꝰ
inqua requies mea in scłm scł̃i. in qua ha¬
bitabo qm̃ elegi eam: ut ab hac eccł̃ia. &
abhac domo adeccłiam primitiuoꝵ que
in celis ascͥpta ẽ. transferri pariter mere¬
amur. Nrã qͥdem hec ẽ. scificatio apud uoᷤ.
& sermonis nr̃i istud exordiũ. Ds̃ autem
pacis qͥ fec̃ utraq: unũ. et nos inuicẽ red¬
didit nob̾: qui sedere fecit potentes inse¬

Expanded text:
illud culpam habuit, ueniam hoc meretur. 116. Sed illud culpam habuit, ueniam hoc meretur. 116. Sed quid adhuc uerbis prolixioribus opus est? habetis iam nos, o pastores et conpastores; obtines nos, o sanctissime et dignissime grex Christi; obtines nos, pater, in omnibus uictos et cedentes in omnibus, magis tibi subiectos Christi legibus quam naturae. ecce iam habes nostram subiectionem, redde tuam benedictionem. dirige nos orationibus, uerbo instrue, spiritu confirma; benedictio enim patris confirmat domos iliorum. et confirmer tam ego quam spiritalis haec domus, in qua requies mea in saeculum saeculi, in qua habitabo, quoniam elegi eam, ut ab hac ecclesia et ab hac domo ad ecclesiam primitiuorum, quae in caelis adscripta est, trans­ ferri pariter mereamur. 117. Nostra quidem haec est satisfactio apud uos et ser­ monis nostri istud exodium. deus autem pacis, qui fecit utra­ que unum et nos inuicem reddidit nobis, qui sedere facit potentes in se
Abbreviated transcription (Latin):
sum. & huiꝰ cemodi consiliis assidua col¬
luctacione mitigatꝰ: ac uelut ferrum in¬
cudibꝰ suꝑ positum malleoꝵs qͥbͦdã ictibꝰ
mollitꝰ sum & edomitus. Accessit nichil¬
ominꝰ ad maturitatẽ ꝯsilii: etiã cuncta
mitigans. & decoqͦns tẽpꝰ. Supͣ omĩa uͦ
illud qd scͥptum ẽ: ꝯsilia mea iustificati¬
ones tue sunt. Qbꝰ ego omnẽ uitã meã
credidi ꝓpt̾ qd ñ resisto. neq ꝯtͣdico. ait
dñs m̃s: qͥ ñ adpͥncipatũ popłi uocabat᷑.
s ut ouis ad occisionem ducebat᷑: PRo
st̾no ergo me & ꝓcido: & subdome poten¬
tissime manui dñi. Et ueniã peto p̃teruti
tẽporis otiĩ & dilationis: si quid mͥ forte
ex hoc criminis nascit᷑. tacui. s ñ sẽꝑ ta¬
cebo. Secessi parum aliqͥd temporis ut me.
ipsum discut̾em. ac uisitarem. et inqͣntũ
tristicie mee consolatio nasceretur: nunc
uero ueni in eccłiis exaltare dnm̃ꝰ & in
cathedra seniorum collaudare dñm. Si

Expanded text:
sum et huiuscemodi consiliis adsidua consum et huiuscemodi consiliis adsidua conluctatione mitigatus ac uelut ferrum incudibus superpositum malleorum quibusdam ictibus mollitus sum et edomitus. accessit nihilo minus ad maturi­ tatem consilii etiam cuncta mitigans et decoquens tempus. supra omnia uero illud quod scriptum est: consilia mea iustificationes tuae sunt, quibus ego omnem uitam meam credidi. propter quod non resisto neque contra­ dico, ait dominus meus, qui non ad principatum populi uocabatur, sed utouisadoccisionemadducebatur. pro­ sterno ergo me et procido ac subdo me potentissimae manui dei et ueniam peto praeteriti temporis otii et dilationis, si quid mihi forte ex hoc criminis nascitur. tacui, sed non semper tacebo. secessi parum aliquid temporis, ut me ipsum discu­ terem ac uisitarem et in quantum tristitiae meae conso­ latio nasceretur. nunc uero ueni in ecclesiis exaltare domi­ num et in cathedra seniorum conlaudare eum. si
Abbreviated transcription (Latin):
ita erit qͣndo et uos inuocaueritis me.
ego autẽ ñ respiciã suꝑ orationẽ urãm.
neq: exaudiã uos. Non accidat nob̾ a iusto
uidice talia audire responsa: neq ueniat
ad nos uox ista abeo cui qͣmius misccłiã¬
quoꝵs hẏstorias & ueterũ nobiliũ gesta re¬
uoluim᷑: e qͥbꝰ uidemꝰ qͥdẽ qͦsdã cũ ad re¬
ptissime cessisse inuitatos. Alios uͦ aliqͣm¬
diu inuitantis grãm. distulisse. Hec tamen
alteros uidemꝰ ex eis ẽẽ. culpatos: nec re¬
p̃hensam eẽ. aut inhiis obedientie ꝓmp¬
tam celeritatem. aut millis timoris cir¬
cumspectã cunctacionẽ. Qm̃ qͥdẽ illi mag¬
nitudinẽ minist̾ii uerebant᷑. istis fiduciã
dabat certis qdđ oĩa possibilia st̃ credenti
Paratꝰ erat aaron: s moyses multa restit̾at.
Et ysaias ꝓmptꝰ obtemꝑat: s iuuenilẽ
ieremias formidabat etatem. Nec priꝰ
cionem uircutis ac stabilitatis acciperet.
hiis ergo rursum cogitaciõibꝰ reparatꝰ

Expanded text:
ita erit quando uos inuocaueritis me, ita erit quando uos inuocaueritis me, ego autem non respiciam super orationem uestram neque exaudiam uos. non accidat nobis a iusto iudice talia audire responsa neque ueniat ad nos uox ista ab eo, cui quamuis miseriquorum historias et ueterum nobi­ lium gesta reuoluimur. e quibus uidemus quosdam quidem, cum ad reptissime cessisse inui­ tatos, alios uero aliquamdiu inuitantis gratiam distulisse. nec tamen alteros ex eis uidemus esse culpatos nec reprehensam esse aut in his oboedientiae promptam celeritatem aut in illis timoris circumspectam cunctationem, quoniam quidem illi magni­ tudinem ministerii uerebantur, istis fides fiduciam dabat certis quod omnia possibilia sunt credenti. paratus erat Aaron, sed Moyses multum restiterat, Esaias promptus obtemperat, sed iuuenilem Hieremias formidabat aetatem nec prius tionem uirtutis ac stabilitatis acciperet. 115. His ego rursum cogitationibus reparatus
Abbreviated transcription (Latin):
turi udicii metu etiam bonorum actuum
cuncta refugiunt. Ita gͦ intalib ego delib̾ais.
& unũ qđq suis pond̃ib metiensͣ addidi
etiam hoc ad animi confidentiã qđ m̾eat᷑
aliqͥd retͥbutionis a deo obedientie fides: &
impleatur id qđ de ẽ. dum integre credit᷑
id qd̃ ẽ. ut efficiat fides ꝑfectum quẽ metꝰ
habuit inꝑfectũ. Scͥptũ enĩ legimꝰ: qm̃ qͥ
timet. ñ ẽ ꝑfectus incaritate. ꝑfecta autẽ
dilectio: foras mittit timorẽ. E contͣ uͦ uide¬
bam qđ in obedientie et incredulitatis ꝑ icło
auxilia nulla succurrunt: nec aliqͥd in¬
uenio qd fiduciam tͥbuat diffidenti. On
audire necesse sit animã ipsoꝵ reqͥrã de
manib urĩs. E sicut spreuistis me ne eȩt̃is
duces ac pͥncipes popłi mei: ita et ego sꝑ¬
nam uos ne efficiatur aliquis ex uob̾ ingre¬
ge. Et sicut ñ exaudistis uocem meã. s de¬
distis deorsũ durũ & in obedientes excitistis:

Expanded text:
turi iudicii metu etiam bonorum actuum turi iudicii metu etiam bonorum actuum cuncta refugiunt. 113. Ita ergo in talibus ego deliberans et unumquodque suis ponderibus metiens addidi etiam hoc ad animi confiden­ tiam, quod mereatur aliquid retributionis a deo oboedientiae fides et inpleatur id quod deest, dum integre creditur id quod est, ut efficiat fides perfectum quem metus habuit inperfectum. scriptum enim legimus quoniam qui timet non est perfectus in caritadilectio foras mittit timo- rem. e contra uero uidebam quod inoboedientiae et incredulitatis periculo auxilia nulla succurrunt. nec aliquid inuenio quod fidu­ ciam tribuat diffidenti, quiaudire necesse sit: animam ipsorum exquiram de manibus uestris, et: sicut spreuistis me, ne essetis duces ac principes populi mei, ita et ego spernam uos, ne efficiatur aliquis ex uobis in regem, et: sicut non exaudistis uocem meam, sed dedistis dorsum durum et inoboedientes ex­ titistis,
Abbreviated transcription (Latin):
discͥmen: Qm̃qͥdem delinquenti ĩ hac
parte nullus em̃dandi ultra aut corri¬
gendi suꝑ ẽ. locus. Medius uergo inter
duos istos timores ascendendi & descen¬
di positꝰ. et memetipsum hinc atq hĩc
equa lance ꝑpendens: et nunc in illam.
nc̃ in istam partem uelut uentis impel¬
lentibꝰ uergens: ad ultimũ cessi huic qr
ampliꝰ p̃pond̾abat obedientia. Et timor¬
iste quidem de pulso illo alio. ut pote
ualidior ac uehementior totũ me sibi
uindicauit et tenuit. Considate ergo si
recte & iuste nosmeripsos int̾ hos medios
libamꝰ timores : dum neq assumimus
inconcessos honores. neq eos qui delatz
sunt refutamꝰ: qr in alio tem̾itas in alio
inobedientia contẽpnatur. Htrumq: au̾
imꝑicie uitium ẽ. Medii gͦ qͥdã incedẽ
cupimꝰ. int̾ nimiũ tim idos. & nimium
temerarios: ut simꝰ quidẽ ueretundiores
his qͥ ad indebitos honores feda ambitione
nituntur: & paulo confidentiores his qͥ fu¬

Expanded text:
discrimen, quoniam quidem delin­ quenti in hanc discrimen, quoniam quidem delin­ quenti in hanc partem nullus emendandi ultra aut corrigendi superest locus. 112. Medius ergo inter duos istos timores ascendendi ac descendendi positus et memet ipsum hinc atque hinc aequa lance perpendens et nunc in illam nunc in istam partem uelut uentis inpellentibus uergens ad ultimum cessi huic qui amplius praeponderabat inoboedientiae timori, quique depulso illo alio utpote ualidior ac uehementior totum me sibi uindicauit et tenuit. considerate ergo si recte et iuste nosmet ipsos inter hos medios libramus timores, dum neque adsumimus incon­ cessos honores neque eos qui delati sunt refutamus, quia in alio inpudentia, in alio inoboedientia condemnatur, utrumque autem inperitiae uitium est. medii ergo quidam incedere cupimus inter nimium timidos et nimium temerarios, ut simus quidem uerecundiores his qui ad indebitos honores foeda ambitione nituntur et paulo confidentiores his qui fu
Abbreviated transcription (Latin):
et dignitatis antiq : inpelagꝰ se erroris ac
tristicie dedit. Inde tempestas. inde sonus.
inde naufragium : inde ceto excitatur. et
insortem mittitur. et confitetur frigã. & p̃¬
cipitatur. & abelua suscipit᷑. & ñ consumit᷑.
sermo paulisꝑ expectet: ut pꝰmodũ sids de¬
dit latius & cdiligentiꝰ explanetur. Nc̃ autẽ
id qđ nob̾ sermo directꝰ fuerat prosequam᷑:
qm̃ quidem illi fortassis & uenia fuit ꝓpt̾
que causa subueniet. qui relinquetur sa¬
tisfaciendi locꝰ ult̾iꝰ reluctantr. & nescio u¬
trum graue aut leue dicam sac̾dotii qͦ qͦͣm
impositũ iugum ꝑtinatius recusanti: Si
enim hoc qđ solum int̾ om̃s excusationes
fortius habemꝰ concedatur nob̃. qł longe
inferiores sumus quam sufficiat ad sa¬
cerdotium ꝑfungendũ: s qͥd faciemꝰ qł
alia ex parce ꝑnitiosius inobedientie cͥm̃
incurrimꝰ ⁊ & erit nob̃ fortasse grauius
ex ꝯtẽptu quã putamꝰ eẽ. extemeritate

Expanded text:
et dignitatis antiquae, in pelagus se maeroris ac et dignitatis antiquae, in pelagus se maeroris ac tristitiae dedit. inde tempestas, inde somnus, inde naufragium, inde excitatur et in sortem mittitur et confitetur fugam et praecipitatur et a ceto suscipitur et non consumitur, sermo paulisper expectet, ut postmodum, si deus dederit, latius et diligentius explanetur. 110. Nunc autem id quo nobis sermo directus fuerat prosequamur, quoniam quidem illi fortassis et uenia fuit propter quae causa subue­ niet, qui relinquetur satis faciendi locus ulterius reluctanti? et nescio utrum graue aut lene dicam sacerdotii quoquo modo inpositum iugum pertinacius recusanti. 111. Si enim hoc, quod solum inter omnes excusationes fortius habemus, concedatur nobis, quod longe inferiores sumus quam sufficiat ad sacerdotium perfungendum, sed quid facie­ mus quod ex alia parte perniciosius inoboedientiae crimen incurrimus? et erit nobis fortasse grauius ex contemptu quam putamus esse ex temeritate
Abbreviated transcription (Latin):
rare dm crederet qd̃ agebat. aut hoc ẽẽ. fu¬
gere a faciedi mari se & fluctibꝰ dare. Non
dicam hoc ꝓpħice scientie. cui etiam ꝓfun¬
da innotescunt. & obscura illuminantur:
s ne ciniꝰqͣm qͥdem hoĩs qͣmuis ignari et
imꝑiti eẽ. arbitror. Qnimmno & econtrario
quicumq: ille ingressus fuerit mare: tunc
uero maxime salutẽ suam in manꝰ dĩ cõmi¬
sisse se dicit. Non gͦ ignorabat ionas adeẽ
et in mariet ubiq presto eẽ. ualidissim am
di manũ. ꝙͣ etiam aliis p̃dicaturꝰ mitcebat᷑:
neq effugere se usquã diuinitatis poten¬
ciam p̾sumebat. Non hoc credendũ est.
Propt̾ea subt̾ fugit p̃dicationis officium:
ne patrie gentis abiciende tͥste p̃beret ob¬
sequium. Inde deniq relicto loco qui est
contemplatio leticie. ita enim hebreoꝵs lin¬
gua ioppen int̾pretatur ⁊ delicta gͦ contẽ pla¬
cione leticie. magnificentie scilicet illius

Expanded text:
rare deum crederet quod agebat, aut hoc esset furare deum crederet quod agebat, aut hoc esset fugere a facie dei, mari se et fluctibus dare. non dicam hoc propheticae scientiae, cui etiam profunda innotescunt et obscura inluminantur, sed ne cuiusquam quidem hominis quamuis ignari et inperiti esse arbitror, quin immo et e contrario, quicumque ille ingressus fuerit mare, tunc uero maxime salutem suam in manus dei commisisse se dicit. non ergo ignorabat Ionas adesse et in mari et ubique praesto esse ualidissimam dei manum, quam etiam aliis praedicaturus mittebatur, neque effugere se usquam diuinitatis potentiam praesumebat — non hoc credendum est —propterea subter­ fugit praedicationis officium, ne patriae gentis abiciendae triste praeberet obsequium. inde denique derelicto loco, qui est contemplatio laetitiae — ita enim Hebraeorum lingua Ioppe interpretatur —, derelicata ergo \'contemplatione laeti­ tiae\', magnificentiae scilicet illius
Abbreviated transcription (Latin):
& unde mͥ occasio huiꝰ ꝯsilii exorta ẽ: dicam
ego breuiter. & uos pacienter audite. fugi¬
ebat aliqͣndo ionas a facie d̃i. immo potius
fugere se putabat ⁊ s comp̃hendebatur ab
insectacione maris. a tempestate. a sorte. a
uentre ceti: & tͥum dierum ac noctium se¬
pultura formam futuri mist̾ii p̃sagante.
Et ille quidem fugiebat ne uel tͥstis nuncii
niniuitis minist̾ existẽt: ul pꝰmodũ m̃dax in¬
ueniret᷑ si ꝑ penitẽciã ciuitaᷤ saluaret᷑. Neq n sa¬
lut eoꝵs ĩuidbat. s m̃dacii miff̾iũ declinabat dignitati
si ĩ famaret᷑ macła falsitatiᷤᷤdũ uulgꝰ ignaꝵ ⁊ ĩꝑitũ ĩtel¬
scientiã. Ego aut̃ sapientissimũ quendã
uirũ de his exponentẽ. & rationẽ huiꝰ hy¬
storie. que quasi absurda uidet᷑ ita redden¬
tẽ: quo ne hac qͥdem fuge causa poneret
beati ione ut in iopem descendẽt. & inioppẽ
fugeret intharsis: qͣsi uero inquiens igno¬

Expanded text:
et unde mihi occasio consilii huius exorta est? dicam et unde mihi occasio consilii huius exorta est? dicam ego breuiter et uos patienter audite. fugiebat aliquando Ionas a facie dei, immo potius fugere se putabat. sed conprehendebatur ab insecta­ tione maris, a tempestate, a sorte, a uentre ceti et trium dierum ac noctium sepultura formam futuri mysterii praesa­ gante. et ille quidem fugiebat, ne uel tristis nuntii Niniuitis minister existeret uel postmodum mendax inueniretur, si per paenitentiam ciuitas saluaretur; neque enim saluti eorum inui­ debat, sed mendacii ministerium declinabat dignitati si infamaretur macula falsitatis, dum uulgus ignarum et inperitum intelEgo autem audiui sapientissimum quendam uirum de his exponentem et rationem huius historiae, quae quasi absurda uidetur, ita reddentem, quo ne hanc quidem causam fugae poneret beati Ionae, ut in Ioppen descenderet et ex Ioppe fugeret in Tharsis, quasi uero inquiens igno
Abbreviated transcription (Latin):
me & supra omnia subietit ⁊ subdidit: qđ
cum exposuero dereliquis iam tacebo. Re¬
cordatꝰ sum dies antiquos & intantis reb
difficilib tamq ardius. ñ fui ausus satis
credere confiliis meis: s gerendi sentenciam
auctorum uirorũ auctoritatẽ quesiui: & exẽ¬
pla ueterum rebꝰ p̃sentibꝰ posui regulam.
Neq enim suꝑfluo hec nob̃ scͥpta sunt: neq
ut grecors more ex his erudirem᷑ aut delecta
remur inũbis. qđ infabuł eorum uł in histo¬
riis fieri solet: ut compositi carminis sua¬
uitas & dulcedo ipsa narrandi illitiat aiõs
⁊ delectet auditum. Nrẽ litcere in quibꝰ iota
unum uł apex ociosus ñ est: omĩa que uel
gesta referunt ut gerenda precipiunt. uite
nr̃e instituta ac regłas ponunt ut si quando
forte dubiis inreb delib̾andi nos necessitas
inuenit: adindiorum exempla redeuntes.
inde discamꝰ quid nob̃ eligendum sit qͥd ca¬
uendum. Cuius ergo hystorie recordatꝰ sum.

Expanded text:
me et supra omnia subiecit et subdidit. quod me et supra omnia subiecit et subdidit. quod cum exposuero, de reliquis iam tacebo. recordatus sum dies antiquos et in tantis rebus tam difficilibus tamque arduis. non fui ausus satis cre- dere consiliis meis, sed gerendi sententiam ex sanctorum uirorum auctoritate quaesiui et exempla ueterum rebus praesen­ tibus regulam posui. neque enim superfluo haec nobis scripta sunt neque ut Graecorum more ex his erudiremur aut delecta- remur in uerbis. quod in fabulis eorum uel historiis fieri solet, ut conpositi carminis suauitas et dulcedo ipsa narrandi inliciat animos et delectet auditum; nostrae litterae, in quibus iota unum uel apex otiosus non est, omnia quae uel gesta referunt uel gerenda praecipiunt uitae nostrae instituta ac regulas ponunt, ut, si quando forte dubiis in rebus delibe- randi nos necessitas inuenit, ad maiorum exempla redeuntes inde discamus quid nobis eligendum sit, quid cauendum. 106. Cuius ergo historiae recordatus sum
Abbreviated transcription (Latin):
me magisqͣm ꝓ ipsa senectute laborabant.
habrahe huiꝰ capitis honor. & angłici in¬
liter genuit in euangłii fidem debita re¬
uerentia: quibꝰ necessarium erat baculum
senectutis existere. Quoꝵ contemplatione
& ut eis debita officia pietatis exsoluerem.
etiam philosophie studia contẽpsi. qͣ mͥ p̾¬
ciosa & cara supͣ om̃s facultates affectꝰq: du¬
cebam. In quo ut uerius dicam ħ ipsũ phi¬
losophatus sum: ne philosophari uiderer.
Non ergo tuli effu̾di mͥ ħ om̃ĩa. & aboleri
uniꝰ occasionis obtentu neq auferri mͥ pa¬
ternas benedictiones: quas qͥdã uet̾um
scorũm tradit᷑ etiam arce furatꝰ parenti
edinis ⁊ hyrsutis pellib falso. Due qͥdem
iste sunt cause. quibꝰ precipue cessi: & que
intentionẽ meã quam maxime mitigare
potuerunt: & puto qđ neutͣ harũ uideat᷑
indigna. cui cedẽ debuerit ille cogitacionũ
male uincere. Tertium uero ẽ. qđ me maxi¬

Expanded text:
me magis quam pro ipsa senectute laborabant: me magis quam pro ipsa senectute laborabant: Abrahamei huius capitis honor et angelici iniam spiritaliter genuit in euangelii fide, debita reuerentia, quibus necessarium erat baculum me senectutis existere. quorum contemplatione et ut eis debita officia pietatis exsoluerem, etiam philosophiae studia contempsi, quae mihi pretiosa et cara supra omnes facultates affectusque ducebam. in quo, ut uerius dicam, hoc ipsum philosophatus sum, ne philosophari uiderer. non ergo tuli effundi mihi haec omnia et aboleri unius occasionis obtentu neque auferri mihi paternas benedic­ tiones, quas quidam ueterum sanctorum traditur etiam arte furatus parente cibis et hirsutis pellibus falso. duae quidem istae sunt causae, quibus praecipue cessi et quae intentionem meam quam maxime mitigare potuerunt. et puto quod neutra harum uideatur indigna, cui cedere debuerit ille cogitationum male uincere. 104. 105. Tertium uero est quod me maxi
Abbreviated transcription (Latin):
nas diuitias influctuum ꝑicłis querere. for¬
cioribꝰ quidẽ et potentib dampnũ ẽ. officia
adimistrare minora neq erga płimos ex̾¬
cere urtutẽ. s in paucis reb & codicis co¬
artari uelut siquis ingenti luminis lãpa¬
de locum parui ꝯclauis illuminet. ut ar¬
ma potencie uirilia. exiguo uelit corpori
& puerilib membͥs inserere. Paruis autẽ
tuciꝰ ẽ. paruum onꝰ & ñ supͣ uires leuare:
neuel derisui fiant simul & ꝑiclm subeãt
Sicut ne tͤrem qͥdem edificare ꝯuenit alii:
nisi ei cui impense quoq ꝑficiendi p̃sto
et excusatio fuge mee: & hee cause sunt qͦ
me auob õ fr̃s & amici carissimi separa
uerant uł abstraxerant. Lales namq tẽ
me cogitaciones ut longiꝰ abscecdem ꝑurge¬
bant. R euocauit autẽ me pͥmo quidẽ desi¬
dium ur̃i:. & magis illud qđ desidabar qͣm
qdđ desicłabam. Nichil enim tã ualidũ ẽ. ad

Expanded text:
nas diuitias in fluctuum periculis quaerere. 101. Fornas diuitias in fluctuum periculis quaerere. 101. Fortioribus quidem et potentibus damnum est non officia administrare maiora neque erga plurimos exercere uirtu­ tem, sed in paruis rebus et modicis coartari, uelut si quis ingenti luminis lampade locum parui conclauis inluminet aut arma potentia et uirilia exiguo uelit corpori et puerilibus membris inserere; paruis autem tutius est paruum onus et non supra uires leuare, ne uel derisui fiant, simul et peri­culum subeant, sicut ne turrem quidem aedificare conuenit alii nisi ei cui inpensae quoque perficiendi praesto et excusatio fugae meae et hae causae sunt quae me a uobis, o fratres et amici carissimi, separa­ uerant uel abstraxerant; tales namque tunc me cogitationes ut longius abscederem perurguebant. reuocauit autem me primo quidem desiderium uestri et magis illud quod desiderabar quam quod ego desiderabam. nihil enim tam ualidum est ad
Abbreviated transcription (Latin):
nꝰ. qđ sacerdos. qd hostia. qđ pͥmogenit᷑
orĩis creature. qđ pͥmogenitꝰ ex mortuis.
qd resurrectio: Quis audeat anteꝙͣ hors
om̃iũ nominũ reipsa & opere particeps
metipso cõmunicet xp̃o. ac particeps eiꝰ. in
singłis fiat anteqͣm uacet & discat loqui
sapientiam di inmist̾io absconditam :. an¬
tequam factus uir destruat que sunt par¬
ruili. et annumeretur iam innumero is¬
rahelitico atq: in ex̾citu dei ÷ antequã pos¬
sit tollere crucem et sequi eum ac ꝑde ani¬
mam suam ꝓpt̾ eum. ut inueniat eam
inuitam et̾nã. & efficiatur inplenitudinẽ
xp̃i. quomͦ pot̾ audere priꝰ accedere ad ma-¬
gist̾ii gradum. & docere ea que insemetipso
ñ dũ sentit ipse impleta: Dicebam apud
memetipsũ naingent alii. & ingentiũ lucͦ¬
rum sp̃e subeant marina discͥmina: mͥ
gratiꝰ ẽ. supͣ solidam t̾ram statim exigui
cespitis sulci herbam frumenti reqͥrere. ⁊
inegenis rebꝰ tenuã uitã ducere. ꝙͣ ꝑegri¬

Expanded text:
nus, quod sacerdos, quod hostia, quod pri­ mogenitus omnis creaturae, quod primogenitus ex mortuis, quod resurrectio. quis audeat, antequam horum omnium nominum re ipsa et opere particeps o communicet Christo ac particeps eius in his singulis fiat, antequam uacet et discat loqui sapientiam dei in mysterio absconditam, antequam factus uir destruat quae sunt paruuli et adnumeretur iam in numero Israhelitico atque in exercitu dei, antequam possit tollere crucem Christi et sequi eum ac perdere animam suam propter eum, ut inueniat eam in uita aeterna et efficiatur in plenitudinem Christi — quomodo potest audere quis accedere ad magisterii gradum et docere ea quae in semet ipso nondum sentit inpleta? 100. Dicebam apud memet ipsum: nauigent alii et ingen- tium lucrorum spe subeant marina discrimina, mihi gratius est supra solidam terram stanti exigui caespitis sulcis herbam frumenti requirere et in egenis rebus tenuem uitam ducere quam peregri
Abbreviated transcription (Latin):
templũ uiui cłi. & habitaculũ xp̃i in
spũ. Anteꝙͣ figure & u̾itatis discretionẽ
cognitionẽq cognoscat. ut possit scire
diligentiꝰ aquo debeat recedere. & quid
debeat optinere. qm̃ u̾itas optinet et
umbͣ ꝑtͣnsit : et ut integre possit effug̾e
a uetustate littere & seruire innouitate
sp̃s. et exintregro transire ad gr̃am. a
lege que completur spũ aliter indestruc¬
tione corporis ⁊ antequã ꝑ om̃s xp̃i appel¬
lationes untutesq: decurrat ꝑ oꝑa et
scientiam siue eorum que sumina sunt
seu que ꝓpt̾ nos inferiora sunt eiꝰ & nouis¬
sima. id ẽ. scire qd ds ẽ. & qđ filiꝰ dĩ. scire
etiam qͦmͦ ẽ. qđ ymago est. qđd̃ uerbum.
qd sapientia. qđ u̾itas. qd lux. qđ uita.
qđ uirtꝰ. qđ uapor. qđ sapor. qđ mana

Expanded text:
templum uiui dei et habitaculum Christi in templum uiui dei et habitaculum Christi in spiritu? antequam figurae et ueritatis discretionem cognationemque cognoscat, ut possit scire diligentius, a quo debeat recedere et quid debeat obtinere, quoniam ueritas obtinet et umbra pertransit, et ut integre possit effugere a uetustate litterae et seruire in nouitate spiritus et ex integro transire ad gratiam a lege, quae conpletur spiritaliter in destructione corporis? antequam per omnes Christi appellationes uirtutesque decurrat per opera et scientiam siue eorum quae summa sunt seu quae propter nos inferiora sunt eius et nouissima? id est scire quod deus est et quod filius dei, scire etiam quomodo est, quod imago est, quod uerbum, quod sapientia, quod ueritas, quod lux, quod uita, quod uirtus, quod uapor, q
Abbreviated transcription (Latin):
minũ usqueqͦ rauce fiant fauces mee.
& adhereat lingua mea faucibꝰ meis. pꝙͣ
supra petram. stent pedes mei et consũ¬
ment᷑ sicut cerui. ut dirigantur. scd̃m
dm gressus mei. ut ñ infirmentur sicut¬
cerui nec paulominꝰ effundantur uestigia
mea. pͥusquam omnia membra mea fiãt
arma iusticie. & omĩs mortalitas absorbe¬
atur ãuita. & subiecta sit caro spũi: Qs
audeat adire ad tantum gradum añꝙͣ
castis et igne examinatis eloquiis dñi.
cor accendat & mentem dum aꝑit eis
scͥpturã anteꝗͣ de scͥbat ea cͥpliciter inla¬
in latitudinẽ cordis sur: ita sensum habeat
xp̃i. antequã absconditos cet̾is inuisibileᷤ
atq obscuros thesauros scientie ingredi
mereatur: ita ut ꝑceptis inde diuitiĩs poᷤ¬
sit etiam cet̾os ipse ditare. spũalibꝰ cõpa¬
rans spũalia. Antequã contemplet᷑ sicut
contẽplari dignũ ẽ. delectacionẽ dñi et
uisitet tẽplũ eiꝰ. immo potius ipse fiat

Expanded text:
minum usque quo raucae fiant fauces meae minum usque quo raucae fiant fauces meae et adhaereat lingua mea faucibus meis? priusquam supra petram stent pedes mei et consummentur sicut cerui, ut dirigantur secundum deum gressus mei, ut non infirmentur nec paulo minus effundantur uestigia mea? prius­ quam omnia membra mea fiant arma iustitiae et omnis in me mortalitas absorbeatur a uita et subiecta sit caro spiri­ tui? 96-99. Quis audeat adire ad istum gradum, antequam castis et igne examinatis eloquiis domini cor accendatur et mentem, dum adaperit ei scripturas? antequam describat ea tripliciter in latitudine cordis sui, ita ut sensum habeat Christi? ante- quam absconditos ceteris inuisibiles atque obscuros thesauros scientiae ingredi mereatur, ita ut perceptis inde diuitiis possit etiam ceteros ipse ditare spiritalibus conparans spiritalia? antequam contempletur, sicut contemplari dignum est, delecta- tionem domini et uisitet templum eius, immo potius ipse fiat
Abbreviated transcription (Latin):
tionabile obsequiũ gessit. & immolauit
qd solum sacͥficiũ expetit ds. cet̾is omnibꝰ
abiectis atq: contẽptis ⁊ qͦm pot̾am audẽ
ad sacerdotiũ accedẽ. & adhostias offe¬
rendas. & imaginẽ ac fig̃am sacͣm̃toꝵ ce¬
lestium celebrandã. uł qͦm habitũ sacer¬
dotalem nom̃q susciꝑe. qui ñ prius sci¬
rem me oꝑibꝰ scĩs consũmasse manꝰ meas:
qͥ ñ dum ocłm docuissẽ recte creat᷑ã dĩ.
qui ñ aurẽ meã priꝰ appuissẽ eruditiõi
dñi. ita ut mererer addimͥ aurẽ que ñ
grauit̾ audiret. et eẽt. sardiũ p̃ciosum in¬
auris in aure mea. qd est sermo sapienti
inaure obedienti. qͥ ñ prius os meũ aꝑui
& extraxi spm̃. uł dilataui os meũ ut spũ
repleretur ad ꝓloquenda mist̾ia & dog¬
mata pietatis: qui ñ optuli linguã meã
ut soluat᷑ intempore. & repleatur exulta¬
cione in psalmis & canticis dñi. ex urgers
uelut plectrũ matutinũ in psalt̾io & cy¬
thara. exurgens diluclo et clanans ad do¬

Expanded text:
immolauit quod solum sacrifi- cium expetit deus ceteris omnibus abiectis atque contemptis, quomodo poteram audere ad sacerdotium accedere et ad hostias offerendas et imaginem ac figuram sacramentorum caelestium celebrandam? uel quomodo habitum sacerdotalem nomenque suscipere, qui non prius scirem me operibus sanctis consummasse manus meas, qui nondum oculum docuissem recte uidere creaturam dei, qui non aurem meam prius aperuissem eruditioni domini, ita ut mererer addi mihi aurem, quae non grauiter audiret, et esset sardius pretiosus inauris in aure mea, quod est sermo sapientis in aure oboedientis? qui non prius os meum aperui et adtraxi spiritum uel dilataui os meum, ut spiritu repleretur ad proloquenda mysteria et dogmata pietatis? qui non obtuli linguam meam, ut soluatur in tempore et repleatur exultatione in psalmis et canticis domini exsurgens uelut plectrum matutinum in psalterio et cithara, exsurgens diluculo et clamans ad do
Abbreviated transcription (Latin):
ditã iuuentutẽ: quia & multo meliꝰ ẽ. paues
temporis regnũ legitimũ. qͣm ty rannis lon
quã multe possessioẽs cum in iꝰticia. Aut ñ p̃¬
ciosiꝰ ducit᷑ exiguũ auri: quã multi pondis

Expanded text:
ditam iuuentutem, quia et multo melius est pauci ditam iuuentutem, quia et multo melius est pauci temporis regnum legitimum quam tyrannis longquam multae possessiones cum iniustitia. aut non pretiosius ducitur exiguum auri quam mult
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmittit qͦmͦ aliis p̃ẽe debeam cogitare. neq
qͦmͦ alios em̃dem aut corrigã: aut qͥmͦ st̃
ipse si fieri pot̾. iram futuri iudicii effugiã
uenientẽ ⁊ & parũ aliqͥd meipsũ a filio ꝑdi¬
cionis. abstrahã. & faciam alienũ. Munda¬
ri enĩ pͥus oportet. & sic alios mundare ⁊
sapientẽ pͥus fieri. & sic alios facere sapien¬
tes: lum̃ effici. ⁊ sic alios illuminare ⁊ accede
ad dm̃. & ita alios ad duce̾ ad dm̃: sc̃ificari.
sic aliis rectum dare ꝯsilium: & qͣndo inqͥ¬
unt ista erunt hiĩ qui omnia cito malunt
eẽ. quã cautr. qui quam cito edificant tã
cito destruunt᷑. E qͣndo aiunt lucerna po¬
netur suꝑ candelabrũ ⁊ quando talentũ
dabit᷑ num mulariis lĩ inquiunt gr̃a: Tẽ
feruidiores sunt erga amicicias magisꝙͣ
religionẽ: qͥbꝰ tardũ ẽ. ome qđ differtur.
quasi ñ uel multima etate meliꝰ sit aliqͥd
inuenire prudentie. ꝙͣ ꝑ tirgere in eru¬

Expanded text:
me permittit quomodo aliis praeesse debeam cogitare neque me permittit quomodo aliis praeesse debeam cogitare neque quomodo alios emendem aut corrigam, sed quomodo ipse, si fieri potest, iram futuri iudicii effugiam uenientem et parum aliquid me ipsum a filio perditionis abstraham et faciam alienum. mundan enim prius oportet et sic alios mundare, sapientem prius fieri et sic alios facere sapientes, lumen effici et ita alios inluminare, accedere ad deum et ita alios adducere ad deum, sanctificari sic aliis rectum dare consilium. 72. Et quando, inquiunt, ista erunt? hi qui omnia cita malunt esse quam cauta, qui tam cito aedificant quam cito destruunt. et quando, aiunt, lucerna ponetur super candela­ brum? quando talentum dabitur nummulariis? dei, inquiunt, gratia te qui feruidiores sunt erga amicitias magis quam erga religionem, quibus tardum est omne quod differtur, quasi non uel in ultima aetate melius sit aliquid inuenire prudentiae quam perurguere ineru
Abbreviated transcription (Latin):
indumentis. qͥbꝙ: calciamentis uti debe¬
rent qͣm expediti. quã ab omnibꝰ pene nu-¬
di et ut ita dicam. celestes incedẽ suꝑ t̾ra:
ut ñ minꝰ exemplo uite iuitutẽ ꝙͣ uerbis
docerent. ac dictoꝵ fidem gestoꝵs u̾itas
cia suꝑemꝰ: ita ut competat nob̃ etiam ilłd
dici. Serpentes gen̾atio iuꝑaꝵ & duces
ceti & culicem colantes: & camelũ gluci¬
entes. & sepulcia dealbata: uelut intnsecꝰ
immundi. & extͥnsecꝰ religiosi parapsides
munde deforis. & alia quecumq in illos
uel dicta uł exꝓbrata sunt. Has gͦ mecũ
cogitaciones dieb ac noctib uoluens. in ip¬
sis ut ita dicam medullis meis conficior
& consumor continuatisq suspiriis tabes¬
co: carnib ac toto corpore deliquesco. Hon
me ꝑmittit hic anguorerecto acresupino pecto¬
re incedere & elatis ac sublimibꝰ ocłis uidere
sed humiliat aĩam meã & ꝯtͣhit mentenr.
ipse qͦq: lingue uincła ponit ac frena. nec

Expanded text:
indumentis quibusque calciamentis uti debeindumentis quibusque calciamentis uti deberent, quam expediti, quam ab omnibus paene nudi et, ut ita dicam, caelestes incedere super terras, ut non minus exemplo uitae uirtutem quam uerbis docerent ac dictorum fidem gestorum ueritatia superemus, ita ut conpetat nobis etiam illud dici: \'serpentes, generatio uiperarum et duces caeci et culicem colantes et camelum gluttientes et sepulcra dealbata, uelut intrinsecus inmundi et extrinsecus religiosi, parapsides mundae deforis\' et alia quaecumque in illos uel dicta uel exprobrata sunt. 71. Has egomet mecum cogitationes diebus ac noctibus uoluens in ipsis, ut ita dicam, medullis meis conficior et consumor continuatisque suspiriis tabesco carnibus ac toto corpore deliquesco. non me permittit hic angor erecto ac resu­ pino pectore et elatis ac sublimibus oculis incedere, sed humiliat animam meam et contrahit mentem, ipsi quoque linguae uincula inponit ac frena nec
Abbreviated transcription (Latin):
ruperunt uineam meã & polluert̃ portio¬
nẽ meã q̃ erat desid̾abił: & feceit̃ eã desertã
& inaccessibilẽ. & rursum adu̾sum eos mo¬
uetur & dicit. O pastores qui ꝑdunt & dis¬
ꝑgunt oues gregis mei: ꝓpt̾ea ħ dic̃ dñs ad
uersꝰ pastores. Popłm meum uos ꝑdidistis.
& oues meas expulistis. & ñ requisistis: ecce
ego dabo uindictam suꝑ uos sccłm pessimaᷤᷤ
adinuentiones ur̃as. Ululare qͦq pastores
p̃cepit. & lugere arietes ouium: quia ad¬
impleti sunt dies eorum ad iugͣilandũ.
S qͥd demoror tam multa deuet̾ib ꝓfe¬
rens : quasi uͦ pauli regłe ñ sufficiant. qͣs
de epĩs et p̃sbit̾is statuit: Uigilantes eẽ.
iubet & sob̃os : ñ uinolentes. ñ ꝑcꝰsores. do¬
cibiles in om̃ibꝰ inculpabiles. Illud uero ca¬
pitulũ nec ꝓferre qͥdẽ in mediũ audeo.
inquo dñs discipłos suos ad p̃dicationẽ
mittens de singłis qͥbꝰq qualit̾ agere de-¬
beant designabat. quales ipsi eẽ. qͥbꝰ etĩa

Expanded text:
polluerunt portionem meam, quae erat desidera­ bilis; fecerunt eam desertam et inaccessibilem. et rursum aduersum eos mouetur et dicit: o pastores, qui perdunt et dispergunt oues gregis mei! propterea haec dicit dominus aduersum pastores: populum meum uos dispersistis et oues meas expulistis et non requisistis. ecce ego dabo uindictam super uos secundum pessimas adinuentiones uestras. ulu­ lare quoque pastores praecipit et lugere arietes ouium, quia adinpleti sunt dies eorum ad iugulandum. 69. Sed quid demoror tam multa de ueteribus proferens, quasi uero Pauli regulae non sufficiant, quas de episcopis et presbyteris statuit? uigilantes esse iubet et sobrios, non uinolentos, non percussores, docibiles, in omnibus inculpabiles. illud uero capitulum ne proferre quidem in medio audeo, in quo dominus discipulos suos ad praedicationem mittens de singulis quibusque qualiter agere debeant designabat: quales ipsi esse, quibus etiam
Abbreviated transcription (Latin):
ta ñ usq: ad soliditatẽ petre deducta sunt.
incͤsus imbͥum ⁊ impetꝰ fluminũ ferre ñ
potuit ꝓpterea ue tͥ ciuitas. cuiꝰ rex tiuuiᷤ
uuuienis. salomon dicit. & ipse it̾um noli
ẽẽ uelox inuerb̾. Qd si ille p̃cipit uelocẽ
adu̾ba ñ fieri:. quantomagis inopꝰ tantũ
& tam magnũ uelocit̾ ꝓsilire ñ ex pedit:
Quasi uero tanqͣm eluto subdie formatũ
subito ꝓduci oporteat u̾itatis magistrum:
quẽ utiq: cum angłis adsistere oportet do
& cum archangłis głificare: atq incelestibꝰ
altaribꝰ offerre hostias xp̃o. & apud ipsũ
& cum ipso fungi sacerdotio. ut reformet᷑
qd lapsũ ẽ. & diuina in hoĩe imago repa¬
retur⁊ ut suꝑiori mundo habitatores sui
reddantur: ut simul totum dicã. ut ex ho¬
minibꝰ indeoꝵs numerũ tͣnseant. Scimꝰ
cuiꝰ sumꝰ ministͥ & uͥ & qͣlis sac̾dotio fun¬
gimur. uͥ sumꝰ. & qͦmittimꝰ qͦs p̃paramꝰ.

Expanded text:
a sunt, incursus imbrium et impetns fluminum ferre non potuit. praeterea \'uae tibi, ciuitas, cuius rex tuus iuuenis\' Salomon dicit. et iterum: noli esse uelox in uerbis. quodsi ille praecipit uelocem ad uerba non fieri, quanto magis in opus tantum et tam magnum uelociter prosilire non expedit! quasi uero tamquam e luto sub die formatum subito produci oporteat ueritatis magistrum, quem utique cum angelis adsistere oportet deo et cum archangelis glorificare atque in caelestibus altaribus offerre hostias Christo et apud ipsum et cum ipso fungi sacerdotio, ut reformetur quod dilapsum est, ut diuina in homine imago reparetur, ut superiori mundo habitatores sui reddantur et — ut simul to­ tum dicam —, ut ex hominibus in deorum numerum transeant. 74. Scimus cuius sumus ministri et ubi et quali sacer­ dotio fungi
Abbreviated transcription (Latin):
qd ex̾citatos habent sensꝰ. ad discretionem
boni uł mali. u̾itatis atq m̃dacii. qͦs utiq
neq: lacte potari. neq: olerib pasci. id est
infirmo ac fragili conuenit cibo. Alioqͥn
neqͣquã roborabuntur infortitudinẽ xp̃i:
neq: crescent laudabili incremento: qͦ opor¬
tet omnẽ ꝑfectum impso crescere inuirum
sicut plurimi adult̾antes u̾bum d̃ĩ & ms¬
centes aqͣm uino. id ẽ. letificanti cor hoĩs
uerbo sermonẽ uilem admiscere. & ꝑt̾rã
repentem. qui uel iocum commoueat uł
temporale aliquid narret ita ut carnalis
lucͥ ex hoc nob̃ aliqͥd nundinari uideam᷑:
cũ ita singłis loquim᷑. ut ipsi delectantur
audire. & simus uelut uentͥ loqui qͥdã.
id ẽ. de uentre & ꝓuentre loq̃ntes : & uentͥ
inu̾bis nr̃is om̃ib ꝓuidentes. qđ ẽ. uere¬

Expanded text:
quod exer­ citatos habent sensus ad discretionem quod exer­ citatos habent sensus ad discretionem boni uel mali, ueritatis atque mendacii. quos utique neque lacte potari neque holeribus pasci, id est infirmo ac fragili conuenit cibo; alio­ quin nequaquam roborabuntur in fortitudine Christi neque crescent laudabili incremento, quo oportet omnem perfectum in ipso crescere in uirumsicut plurimi adulterantes uerbum dei et miscentes aquam nino, id est laetificanti cor hominis uerbo sermonem uilem admiscere et per terram repentem, qui uel iocum moueat uel temporale aliquid narret, ita ut carnalis lucri ex hoc nobis aliquid nundinari uideamur, cum ita singulis loquimur, ut ipsi delectantur audire, et sumus uelut uentriloqui quidam, id est de uentre et pro uentre loquentes et uentri in uerbis nostris omnibus prouidentes, q
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsistere: Ita exmultis ac diu̾sis & morib
& linguis. et institucionib uelut unum a¬
nimal cõpositũ. sͥꝙ dissimile cõmune hoc
corpꝰ eccł̃ie. qui instituendũ suscipit ac re¬
gendum. cum eẽ. debeat ipse apud se sẽꝑ
immobił: & idem necesse ht̃ tam̃ singloꝵ
se morib & institucionibꝰ conformare acser¬
alii lacte indigent: illi uidelicet. quib pͥma
ad huc religionis rudimenta traduntur.
&cum sit paruuli infide. iurilis adhuo ita
ut dixerim cibi uigorẽ ferre ñ possunt. &
utiq: contra uires siquis ingerat᷑ fortassis
opp̃ssi & degrauati. dum mens ñ sufficit
ingesta susciꝑe. sicut ne inparuił qͥdem
corporał mat̾ia decoquere ualet maiores
uiribꝰ osbos: etiã pͥoꝵ iacturã & detͥmenta
ꝑsentient. Alii uͭ sunt qͥ sapientia inligent
que ꝓfertur & predicatur int̾ ꝑfectos ⁊ & cib
excelsioribꝰ ac ualidioribꝰ uti possunt. ꝓ eo

Expanded text:
persistere? ita ex multis ac diuersis et moribus persistere? ita ex multis ac diuersis et moribus et linguis et institutionibus uelut unum animal conpositum sibique dissimile commune hoc corpus ecclesiae qui instituendum suscepit ac regendum, cum esse debeat ipse apud se semper inmobilis et idem, necesse- habet tamen singulorum se et moribus et institutionibus conformare ac serniam quidem alii lacte indigent, hi uidelicet quibus prima adhuc religionis rudimenta traduntur, et cum sint paruuli in fide, uirilis adhuc, ut ita dixerim, cibi uigorem ferre non possunt; quem utique contra uires si quis ingeratr fortassis oppressi et degrauati, dum mens non sufficit ingesta suscipere — sicut ne in paruulis quidem corporalis materia decoquere ualet maiores uiribus cibos —, etiam priorum iacturam ac detrimenta persentient. alii uero sunt qui sapien- tia indigent, quae profertur et praedicatur inter perfectos, et cibis excelsioribus ac ualidioribus uti possunt pro eo
Abbreviated transcription (Latin):
cuiq: bestiaꝵs uel animaliũ ꝓut mos exi¬
git singłoꝵ uel ꝓ ut nat᷑a poscit occ̾reret.
Qm̃quidẽ neq eadem uox aꝑta ẽ. om̃ibꝰ neq
eisdem ut ita dicam sibilis agunt᷑: s nec qͥ¬
dem cibꝰ cunctis unꝰ atq idem ẽ. nec palpati¬
di ac fouendi mos ẽ. unꝰ bestiĩs ita ut int̾¬
dum isdẽ ipsis qͥbꝰ mitigant᷑ alie. alie ad
furorẽ suscitentur. Quib gͦ se modis singłis
qͥbꝰꝙ: bestie huius eruditor ille aptabit:
qͦm᷑ se aduniꝰ cuiꝰq nat᷑am atq ingeniũ
commendabit: Nonne ecesse erit eum cũ
sit apitosemetipsũ simplex ⁊ constans tã
fieri uarium & tam indu̾sa mutabilem
qͣm poscit ipsa liu̾sitas bestiarũ: ut unũ¬
qdđq animal ꝓnat᷑a & ꝓ ingenii oportuni¬
tate curetur qͦ possit tocius bestie corpꝰ ex
tanta diu̾sitate cõpositũ. recte int̾se inuicẽ
bestiolis mod̾atis. inpacem ac tranqͥllitatẽ

Expanded text:
cuique bestiarum uel animalium, prout mos exicuique bestiarum uel animalium, prout mos exigit singulorum uel prout natura poscit, occurreret! quoniam quidem neque eadem uox apta est omnibus neque eisdem, ut ita dicam, sibilis aguntur. sed ne cibus quidem cunctis unus atque idem est nec palpandi ac fouendi mos unus est bestiis, ita ut interdum hisdem ipsis quibus mitigantur aliae ad furorem aliae susci­ tentur. quibus ergo se modis singulis quibusque bestiae huius ille eruditor aptabit? quomodo se ad uniuscuiusque naturam atque ingenium commodabit? nonne necesse erit eum, cum sit apud semet ipsum simplex et constans, tam fieri uarium et tam in diuersa mutabilem quam poscit ipsa diuersitas bestiarum, ut unumquodque animal pro naturae et ingenii sui oportunitate curetur, quo possit totius bestiae corpus ex tanta diuersitate conpositum recte inter se inuicem bestiolis moderatis in pace ac tranquillitate
Abbreviated transcription (Latin):
quoꝙ: serere. ex̾cicio aratͥ frequenti edo¬
mitũ. meliꝰ ẽ: ꝙͣ illũ qui ignarus ẽ. sulci.
& uomeris nescus. Animã uͦ illã meliꝰ
excolam. que nullo adhuc maligni cul¬
toris aratro tem̾ata ẽ: nec p̃uentioẽ pes¬
simi seminis occupata. Alioqͥn dupli-¬
cabitiu nob̃ labor. dum necesse ẽ. prius
ꝯceptas malicie formas corde detrude :
tũ deinde bonitatis imaginẽ uirtutũ
ceris uariantibꝰ reformare: ut ꝙͣ multe
ac diuerse fuerant in anima species de¬
pͣuationis. tã multe sint et restitucionis
Quoꝵs om̾iũ scĩa ac disciplina uigere de¬
bet apud eum cui animarũ ĩstituendaꝵ
cura cõmittit᷑: exqͥbꝰ nos quã płima nc̃
ferocioribꝰ. mitioribꝰ. asꝑiorib. leniorib. u¬
num aliqd̃ animal uel bestia una con¬
staret. Hec utiq: ad mitigandũ si cui
credet᷑ qͣntũ ei tmmineret oꝑiᷤ ac laboriᷤᷤ
quantũ eiꝰs reqͥreretur industrie ut uni¬

Expanded text:
quo­ que serere exercitio aratri frequentis edoquo­ que serere exercitio aratri frequentis edomitum melius est quam illum qui ignarus est sulci et uomeris nescius; animam uero illam melius excolam, quae nullo adhuc maligni cultoris aratro temerata est nec praeuentione pessimi seminis occupata. alioquin duplicabitur nobis labor, dum necesse est prius conceptas malitiae formas corde detrudere, tum deinde bonita­ tis imaginem uirtutum ceris uariantibus reformare, ut, quam multae ac diuersae fuerant in anima species deprauationis, tam multae sint et restitutionis. quorum omnium scientia ac disciplina uigere debet apud eum, cui animarum instituen- darum cura committitur. ex quibus nos quam plurima nunc bferocioribus et mitioribus, asperioribus et lenioribus, unum aliquod animal uel bestia una constaret, haec utique ad mitigandum si cui crederetur, quantum ei inmineret operis ac laboris, quantum eius requireretur industriae, ut uni
Abbreviated transcription (Latin):
uento agitatꝰ facile tͣnsferuntur. ad ulti¬
mũ uͦ stulticie sue ꝓferunt fructũ. Nam
uelut fatigati audiendo diu̾sos & uicti
tedio simul omĩa respuunt÷ & uelut ua¬
cui et in anes exomnibꝰ qͤ credidert̃ facti.
continuo etiam contempnere & irridere
nos incipiunt: uelut nichil rationabile
infide nr̃a habentes. E paciuntur qd
accidẽ solet his qui ocłos dolent. & soł
lum̃ accusant ÷ uel qui aures & uoces ho¬
minũ minꝰ eẽ. sonoras querundur: ꝓp
terea ergo multo utiliꝰ ẽ. anime simplicit̾
et pure u̾itatis elementa susciꝑe ÷ & uelut
ceris ea ñ dũ calefactis inscͥbere quã suꝑ il¬
la que ante male scͥpta sunt suꝑ duc̃e so:
supͣ malam doctͥnam & ꝑu̾sa dogmata
u̾bum fidi & u̾itatis ingerere: & cũ pͥmis
postrema ꝯfunde. Nã uiã quidẽ inced̾e
atcͥtam & leiuigatã assiduitate cõmean¬
tium p̾stat. quã inusitatã & rudem: &
nullis antea uestigiis conculcatã. Cãpũ

Expanded text:
uento agitatus facile transferuntur. ad ultiuento agitatus facile transferuntur. ad ultimum uero stultitiae suae proferunt fructum; nam uelut fatigati audiendo diuersos et uicti taedio simul omnia re­ spuunt et uelut uacui et inanes ex omnibus quae crediderunt facti continuo etiam contemnere et inridere nos incipiunt uelut nihil rationabile in fide nostra habentes et patiuntur quod accidere solet his qui oculos dolent et solis lumen accusant uel qui aures, et uoces hominum minus esse sono­ ras queruntur. 43. Propterea ergo multo utilius est animae simpliciter et pure ueritatis elementa suscipere et uelut ceris ea nondum charaxatis inscribere quam super illa quae ante male scripta sunt superducere, id est supra malam doctrinam et peruersa dogmata uerbum fidei ac ueritatis ingerere et cum primis postrema confundere. nam uiam quidem incedere adtritam et leuigatam adsiduitate commeantium praestat quam inusitatam et rudem et nullis antea uestigiis proculcatam, campum