comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qa u eandeniq antiquo pemerrecor pore. nec
ut enbeledu auerercere. cum conceptis seminib: iq
ndomaturari & ad ꝑf&tionem uenire sed quia
iuplecessen aest. alteracorporea. altera carenr
uredre eonse quenter Docebiniur quod sic anime
urent a Κarens corpere : principio quodom necor¬
pus penetre id quiuific&. pro priũs uero est hoc
ttius narutae quaeest sinecorpare. ut dulcodinis
sp plicatacorpon uel iuta uel conor &a inuem¬
sidapplicata non sunt hec. nec anuna corpori.
nec enꝰ xaplicatione tius uitacorpiri proueni:
sed quia anima ꝑ omnes sedisfundit artur. nec uero
& ꝑ mixtione: nonerse eñi unu quidda anino.
sed multa commexta : s ed nec qancretiongnullũ
quippe corpus aliud corpus peneirare ualer
que quai nonergo animacor pus est. ualear poro.¬
umaliquid ut quida putant : sinecorporeigitur ÷
deia deom ne corpus. uel intimo uel&terno motumo¬

Expanded text:
probatur eandemque antiquiorem esse corpore nec probatur eandemque antiquiorem esse corpore nec ut entelechiam crescere cum conceptis seminibus cumque isdem maturari et ad perfectionem uenire. Sed quia duplex essentia est, altera corporea, altera carens corpore, consequenter docebimus quod sit anima essentia carens corpore. Principio quod omne corpus penetret idque uiuificet; proprium uero est hoc eius naturae quae est sine corpore, ut dulcedinis ssent, uel applicata corpori uel mixta uel concreta inuensed applicata non sunt haec nec anima corpori — nec enim ex applicatione eius uita corpori prouenit sed quia anima per omnes se diffundit artus —, nec uero ex permixtione — non enim esset unum quiddam anima sed multa commixta —, sed nec ex concretione — nullum quippe corpus aliud corpus penetrare ualet usque quaque . Non ergo anima corpus est uel corporeum aliquid, ut quidam putant: sine corpore igitur. Deinde omne corpus uel intimo uel externo motu mo
Abbreviated transcription (Latin):
piatur. queha quoq contrarias parsiones
ueis sim surcipit utius titioe. competit porro
lcorporeue sorpitati. et item inquitaten
quaed emum congruit corporis morbis. sicut
puil cnritudini quidemtem perantia. turpi¬
e ni liuido. itemfortitudini quidem magna¬
nimitas. inbecillitati porrotimiditas &ima¬
uia omnino bone quidem corporis ualetudo
comparatur animae bonae ualitudini que
uirtus est malauero corporis ualetudo uiti¬
ignationem quae cuncto essentiaequid non
sui s ediux ticea quae sunt. habentq es senti¬
auersantur : sugit proprium est essentiae
uo is sim contrarit sustinere. idem aute ho
&iam animae commungest. proculdubiotu
est aliudanima quam es sentiae : Certe
riui ulum id quod par& atq obsequit esser¬
tiamesse concedere. scilica corpur: quooitund
iminat̃ &rgiengane in subsi antia pbositum.
umplato tam dignitate quamiurtutu pres lan¬
nauen erabilem dicaterse animã aplane &corpo¬
riicomim. & essentiam qui ðe fore animĩ sic

Expanded text:
atur, quia haec quoque contrarias passiones uicissim suscipit, ut iustitiam — competit porro haec corporeae sospitati — et item iniquitatem, quae demum congruit corporis morbis, sicut pulchritudini quidem temperantia, turpitudini libido, item fortitudini quidem magnanimitas, imbecillitati porro timiditas et ignauia, et omnino bona quidem corporis ualetudo comparatur animae bonae ualetudini, quae uirtus est, mala uero corporis ualetudo uiticognationem. Quae cuncta essentiae quidem non sunt sed iuxta ea quae sunt habentque essentiam uersantur. Si igitur proprium est essentiae uicissim contraria sustinere, idem autem hoc etiam animae commune est, procul dubio nihil est aliud anima quam essentia; certe ridiculum id quod paret atque obsequitur essentiam esse concedere, scilicet corpus, quod uero dominatur et regit negare in substantia positum, cum Plato tam dignitate quam uirtutum praestantia uenerabilem dicit esse animam et plane corporis dominam. Et essentiam quidem fore animam sic
Abbreviated transcription (Latin):
denum decorpare : de in de cumde animatrata¬
bic deilla priur duferat. quaetam reme ipsamo¬
ue quameetera : : Inqua est uirdaliber anui dũn¬
tellegendu tuncconsequenter illam quoq ꝑtrara¬
bit. quae a halia repotio remoteo quae da moua ÷
lopor romotus genus si quidem paneat intelleccu
erit aliquatenus ordinatũ siminus temereii¬
quic & ut lib& re & serens confura &ordinatu
quae g rolinquit & aidit: nobir qiaq ig it᷑ in eun¬
demmodum faciundũ Ac priur de aloque rati na

Expanded text:
demum de corpore, deinde, cum de anima tractademum de corpore, deinde, cum de anima tractabit, de illa prius disserat quae tam semet ipsam mouet quam cetera, in qua est uis deliberandi et intellegendi, tunc consequenter illam quoque pertractabit quae ab alia re potiore mota quaedam mouet. Id porro motus genus si quidem pareat intellectui, erit aliquatenus ordinatum, si minus, temere, inquit, et ut libet se exerens confusa et inordinata quae agit relinquit, et addit: «Nobis quoque igitur in eundem modum faciendum», ac prius de ea loq
Abbreviated transcription (Latin):
palir animaeinotur defina: acerna sunsci¬
tia sema i pram mouenr : N dic uero eousiu
commotur mou&i operatio mouentir in eo qio
moue. ut sectio aperatio sexantis in eoquor
secit cuiur quideni motur aliquot diuernra¬
tes sunquas demonstrauit inlegib octo corpi¬
pris. animaeduas: corporeum motũ loculso
uiocans. cuiurduae sunt specios. translatioaes
cumlatio: item alium quem ap pollas qualiar.
aeq induplici specio. coneretiono & diserctions:
tertiumquẽ positum erredicit inquan tr atuenu
tioñe quartum iuxtaersentia. cuiur aeqdur
specier intellegunt. una generatio altera nteri¬
tus: animaertem dupl&x motiur. quialia moue ins
anullo mouetur sed proprio genuineq motu:
aliusquia alia mouens ah alio mauetur qui est
patibilir habitur animas. & agritudi neo ppres¬
sus recto er tofaci& amator sapientiae sic um
dehis reb tractandumerit. ⁊tiuralemor dii
seru& ac prinoi peloco deanimie dirser &ipoi

Expanded text:
palis animae motus definitur aeterna substantia semet ipsam mouens, hic uero communis, qui commotus mouet, operatio mouentis est in eo quod mouetur, ut sectio operatio secantis in eo quod secatur. Cuius quidem motus aliquot diuersitates sunt, quas demonstrauit in Legibus, octo corporis, animae duas, corporeum motum locularem uocans, cuius duae sint species — translatio et circumlatio; item alium quem appellat qualitatem, aeque in duplici specie — concretione et discretione; tertium quem positum esse dicit in quantitate, tionem; quartum iuxta essentiam cuius aeque duae species intelleguntur — una generatio, altera interitus. Animae item duplex motus, unus qui alia mouet, ipse a nullo mouetur sed proprio genuinoque motu; alius qui alia mouens ab alio mouetur; qui est patibilis habitus animae et aegritudine oppressus. Recte ergo faciet amator sapientiae si, cum de his rebus tractandum erit, naturalem ordinem seruet ac principe loco de anima disserat, post
Abbreviated transcription (Latin):
tem atteum uno & edeincalore linius quidem dure¬
eit cerauero liquescit: N& parro oninia inquitue÷
sentiunt. necrationemꝰ in tellatumq inrebiputano
prudentiaq atendir sciunt : preclar esiquia er acio¬
cinari& intellgere noncorparis sedanime propra¬
uneli& parro incorporoa non enĩ uidet cumnom nacor¬
&ordodiuersurest: quatur quirq icit amerasts api¬
entiae dabitoperam. ut prudentir niturat causer
pniur qua mceteras arsequat : sunt pos rohaeo Q¬
beratiua & i tem intellgens animae potentia quibi
deliberatratiocinatꝰ intelleit: illar uero in quit
qua eab alur motaemouent aliasecund ar eistim an¬
dum ꝑ spicuepatibilem partem rationabilis anima
utio ramq si gnificat. inquaest impetui: quippe im¬
petus principaliter quidem ab ea parte an imaemo¬
uetur quaemo tuintime genui noq & remet ipra mouet:¬

Expanded text:
ntem, ut cum «uno et eodem calore limus quidem durentem, ut cum «uno et eodem calore limus quidem durescit, cera uero liquescit». Haec porro omnia, inquit, neque «sentiunt nec rationem intellectumque in rebus ratione prudentiaque agendis sciunt». Praeclare, siquidem ratiocinari et intellegere non corporis sed animae proprium. Haec porro incorporea, non enim uidentur, cum omne coret ordo diuersus est. Quotus quisque igitur amator est sapientiae, dabit operam ut prudentis naturae causas prius quam ceteras assequatur. Sunt porro hae: deliberatiua et item intellegens animae potentia, quibus deliberat, ratiocinatur, intellegit. Illas uero, inquit, quae ab aliis motae mouent alias, secundas existimandum. Perspicue patibilem partem rationabilis animae uitiosamque significat, in qua est impetus; quippe impetus principaliter quidem ab ea parte animae mouetur, quae motu intimo genuinoque ex semet ipsa mouet
Abbreviated transcription (Latin):
fiordi summ̃ ati optimamq & primarũ specie mnoli¬
entsi quia cumde iui sulo quererr qiaesio p banur mo¬
nium sen suum. corporeir eum nominib ⁊ppallau¬
rat moda tnemmodolumen. interdunflama coguo¬
minanr. nequir putar& serta& stimtent. quarotor¬
ror incor paneae patentiae consontiodicit horipros
sensur famulari diuini ractib pinte topi ficis ii¬
laut ortanes porro optimude iopur est isquesin cllgit :
sedopinaripleron dicit eos ui delica qui& istimant
nihil eẽ quodearens corpore quicquam patiatist aua
faciat nihiletiamincor poreum fore cuipar ea s̃ anu¬
litur quarpur u putamentis intellectu anuima sa¬
turaes ed ipia compora qualitatib propnus rerũ
ercare diuersitatem : frigur quidemterrae aquantca¬
larem uero ignem & aera sursur adstric dans quido
& duritiam terra & inam. rolagatiane uero cerfunoũ
aera& aquã igneamquimco ittr aria eliente procor¬
porumdiuer si tate mado as stringentem . modorelaxi¬

Expanded text:
is dei summam optimamque et primariam speciem molientis». Quia, cum de uisu loqueretur qui est optimus omnium sensuum, corporeis eum nominibus appellauerat modo «ignem», modo «lumen», interdum «flammam» cognominans, ne quis putaret se ita existimare quasi corris incorporeae potentiae consortio, dicit hos ipsos sensus famulari diuinis actibus, perinde ut opifici famulantur organa. Porro optimum dei opus est id quod intellegit. Sed opinari plerosque dicit, eos uidelicet qui existimant nihil esse quod carens corpore quicquam patiatur aut faciat, nihil etiam incorporeum fore cui pareat famuleturque corpus, ut puta mentis intellectui animae naturae, sed ipsa corpora qualitatibus propriis rerum creare diuersitatem, frigus quidem terram et aquam, calorem uero ignem et aera, rursus astrictionem quidem et duritiam terram et ignem, relaxationem uero et effusionem aera et aquam igneamque uim contraria molientem pro corporum diuersitate modo astringentem modo relaxa
Abbreviated transcription (Latin):
poquideoriginib: tractauorunt uniuers aarei
quattuor sunt materier & secuti: hasqu econere¬
nõm qriutuco & maiaris atq optineicir materie¬
naturam sinceritaie earum ignem& aerequã
xerunt. quaene ins: llac harum quide ordine
da sunt. quia sermonis elementa litter ae sunt.
postquam sec un dior elinis sllabae reeredsxnt:
quattuorli eomunda ncccorpore. nem syllabarun
quidem ordinem conlocanda: qui ppeptima eli¬
mentum uniuer serei silua est in formir arsna
qualitate. quaniut sic mundus format intellgibils
spocier e quibus silua uidelic& espocie ignir purus
& intellgabilis cetereq sincer aesubstantiae qlatuu
equili donũ haemater iaa sensilor igneac aquat les
terrenao & aeriae : icnis porropurus & caraesin¬
cere intellgibiles substantiao . specier sunt &r¬
plarie corporum idsae cognominato : quari ad pre

Expanded text:
pe qui de originibus tractauerunt uniuersae rei pe qui de originibus tractauerunt uniuersae rei quattuor sunt materias executi has quae concretione mutua ex maioris atque obtinentis materinaturam sinceritatemque earum ignem et aera etdixerunt, quae ne in syllabarum quidem ordinem locanda sunt. Quia sermonis elementa litterae sunt, post quas secundi ordinis syllabae, recte dixit quattuor haec mundana corpora ne in syllabarum quidem ordinem collocanda. Quippe primum elementum uniuersae rei silua est informis ac sine qualitate quam, ut sit mundus, format intellegibilis species; ex quibus, silua uidelicet et specie, ignis purus et intellegibilis ceteraeque sincerae substantiae quattuor, e quibus demum hae materiae sensiles, igneae, aquatiles, terrenae et aereae. Ignis porro purus et ceterae sincerae intellegibilesque substantiae species sunt exemplaria corporum, ideae cognominatae; qua
Abbreviated transcription (Latin):
aderte. hocest ute ꝑsuasiouim. &iur. alhibeat ꝑsuasi¬
onem : id parno ꝑ spicit᷑ in agritudinib: uiro num
pruoen ciunrcum prȩbent seme dicis urendor a se¬
candor leinde progredit: Si quiser gouere uixtaq¬
meram fidem mundihuiur institutione insinua¬
curus erit. hunco partet erraticae quoq causaui
speciem demonstrare :rursum alios. lua roro
ris nomine appellat. propter inordinatee eiur anti¬
quãiactationem. similiter utnecessitart propter¬
ea quod nonest principalis cauraniundi consticutio¬
nis insiluic. sed necerre fuerit adrociua mobstan:¬
nam corpor alemu̧est quippe siluaꝑinde ut sunt ea
sinequib quod institutum est efficinon potest: facto
igicur recur su. redit ad indaginem initiarum dm
cipit & eocempore quod precedit ortigeneratioñeq
mundi: quaerit quoq naturam itnir sinceri& sino
ꝑmixtione qualitatem quoq eius & passianom.
nec saliur itnis sedceterorum quoq corporũ serenc
neculla contatione inter polatoru : Omner quip¬

Expanded text:
uadentem, hoc est ut persuasio uim et uis adhibeat persuasionem; id porro perspicitur in aegritudinibus uirorum prudentium, cum praebent se medicis urendos ac secandos. Deinde progreditmeram fidem mundi huius institutionem insinuaturus erit, hunc oportet erraticae quoque causae speciem demris» nomine appellat propter inordinatam eius antiquam iactationem, similiter ut «necessitatem», propterea quod non est principalis causa mundi constitutionis in silua sed necesse fuerit ascisci eam ob substantiam corporalem. Est quippe silua perinde ut sunt ea sine quibus quod institutum est effici non potest. «Facto» igitur «recursu» redit ad indaginem initiorum et incipit ex eo tempore quod praecedit ortum generationemque mundi. Quaerit quoque naturam ignis sinceri et sine permixtione, qualitatem quoque eius et passionem, nec solius ignis sed ceterorum quoque corporum serenorum nec ulla contagione interpolatorum; omnes quip
Abbreviated transcription (Latin):
ouib adumbrantur. hiuur modinecerrariu est p¬
sibilecuiur contrarium imporsibile. Litestomna
ostee oecidere & aucta senescere: necerre esi enꝰ
oniuequod sit natum omorie quodusq ad senecua
puctiuu senescere nec est contrari &atlocus sel¬
Sot quodor tum sit no noccidere : Dubioruam uer
cofinitio alisest : dubium est porsibile cuiur aia
contuceriun : porsibile ut hodio postocca sum so
pluuicm futurem hoc enimporsibile ditq ouii so¬
trarium eius: porsibi leut postoccasum solis o¬
no non pluat: lam uero dubiorum prouentuum
plures differentiae : qua edam enim frequenti
sunt. quaedam ꝑaeq frequentia : utharbir eqͥ
uti cire litterar. uela gerecausas : aduorrant ur
nominem quiut poterationalila animałcune¬
tcons cau Edrationeme atep consiliumĩ raciopers
pcansi lium moturest intim uee silr igin restio pens
prancipale ylio e ueno & semo u&ur itotur ÷ eus

Expanded text:
ionibus adumbrantur huius modi: necessarium est pionibus adumbrantur huius modi: necessarium est possibile cuius contrarium est impossibile, ut est omnia orta occidere et aucta senescere; necesse est enim omne quod sit natum emori, et quod usque ad senectutem prouectum senescere, nec est contrarietati locus, scilicet, quod ortum sit non occidere. Dubiorum uero definitio talis est: dubium est possibile cuius etiam contrarium possibile, ut hodie post occasum solis pluuiam futuram. Hoc enim possibile, aeque etiam contrarium eius possibile, ut post occasum solis omnino non pluat. Iam uero dubiorum prouentuum plures differentiae: quaedam enim frequentia sunt, quaedam peraeque frequentia, ut barbire utque scire litteras uel agere causas. Aduersantur phominem, qui, utpote rationabile animal, cuncta reuocat ad rationem atque consilium. Ratio porro et consilium motus est intimus eius quod est in anima principale; hoc uero ex se mouetur motusque eius
Abbreviated transcription (Latin):
agendum sibuepr& scincitabatur sstguifciret qua
pdiriam lontaui aospatia portendi singor
tius ed propenso iuxtagloriẽe sauor: quiburo¬
& iraculpam: Item liber a merre uirtucem. nec
obnaxicm necersitati. uel cumait animir lachono
quae qi puta uerit diligendum. iuxtaqugnordi
notitia bonimaliq animis eoriu ehrmperet uero¬
err& qui consultum lur uell& deur quidcauendue
ostendit not prolubiturur frustra sud pierieri
roecerre: Nunciam dehir agemus quaem homin
Potestate sunt : omnia quae sunt intrespo
a ueterib diui sasunt. porsibila necerr¬
bĩ ambiguum : porsibila uegenun necersar
it dubium ut rpecier ergo omne porribile ueld¬
umuol nec errarium est : Necerrarium ponrodicit
quod necer sitate constrictum est. & quia porsibilia
plerceq obstari quominur proueniant non nor s
quaedam prolubent declinant᷑q consilur desinis¬

Expanded text:
agendum sibi esset sciscitabatur, seuit autem agendum sibi esset sciscitabatur, seuit autem patriam, longa uitae spatia portendi sine gl uiolentia, sed propenso iuxta gloriam fauore. Quibus coem, deus extra culpam», item «liberam esse uirtutem nec ulli obnoxiam necessitati» uel cum ait animis Lachesis quaeque putauerit deligendum». Iuxtaque Moysea deus  ex quibus notitia boni malique animis eorum obreperet, uesc qui consultum his uellet deus quid cauendum esset ostendit, non prohibiturus frustra, si id fieri esset necesse. Nunc iam de his agemus quae in potestate sunt. Omnia quae sunt in tres a ueteribus diuisa sunt: possibile, necessarium, ambiguum; possibile ut genus, necessarium et dubium ut species; ergo omne possibile uel dubium uel necessarium est. Necessarium porro dicitur quod necessitate constrictum est, et quia possibilium pleraque obstari quo minus proueniant non possunt, quaedam prohibentur declinanturque consiliis, definit
Abbreviated transcription (Latin):
propine uocat᷑ secucum uero soeratenigis
seuietiur udieorero mitem prebiusre prapriũ
Poeratir pus: porro quodeum itaui uerer pera¬
teranimaeius usq ad alterius circuitur tempur
in colurur pseuerat. iuxta facale decratii pro¬
ueolin  aes semplios faciat. quod estinsteratesꝑ
incolumit eri uinta facum: hacratione laione¬
dictum est ab apolline: Caueuetator liber un
esulcorseras generatis illete mactabit impie &
xrinus aulce rerpergeur sanguine h ir quippe
oriculis ostendit paenes laium fiurre neperpre
quadpraeces sioest. quod porro insecutuest iã non
i potesatela. sed potiur in necer sitate facieri
ureto menitum precernonis: quod sinecerre err&
elades illie drineutabili necerstuatco lurcaretet¬
et mouacar& dũamipraedietio : sedillequis one
ut pors praerciur quaer equerentur Penent ẽ
iaos artum fieriuetabat. scienrin porertate
pun pasicum Ni abstinerouello : Nauus testout
domonesciur fiturorum abeo qui scir& qua

Expanded text:
proprie uocatur, secutum uero Socratem legis edictum deo se comitem praebuisse proprium Socratis opus; porro quod, cum ita uiueret Socrates, anima eius usque ad alterius circuitus tempus incolumis perseuerat, iuxta fatale decretum prouenit ac si semper hoc faciat, quod est in Socrate, semper incolumis erit iuxta fatum. Hac ratione Laio praedictum est ab Apolline: Caue uetatos liberum sulcos seras: generatus ille te mactabit impie et omnis aula respergetur sanguine. His quippe oraculis ostendit penes Laium fuisse ne sereret, quae praecessio est; quod porro insecutum est, iam non in potestate Laii sed potius in necessitate fatali iuxta meritum praecessionis. Quod si necesse esset clades illa ex ineuitabili necessitate, uacaret uacaret etiam praedictio. Sed ille quidem, utpote praescius quae sequerentur, sementem iuxta fatum fieri uetabat sciens in potestate eius positum, si abstinere uellet; Laius uero, ut homo nescius futurorum, ab eo qui sciret, quid
Abbreviated transcription (Latin):
s icitur arama iuxta platono substantia carens
capore. semit ipsam mouens. rationabilis. xes¬
senim̃arem aliquam nullus ambigit: mouet
erum terpus precedentemruquoda sensib
& citato. sidqui acunctie quars unt diuiduntur

Expanded text:
t igitur anima iuxta Platonem substantia carens corpore semet ipsam mouens rationabilis. Et esse animam rem aliquam nullus ambigit — mouet enim corpus praecedente impetu quodam sensibus excitato —, sed quia cuncta quae sunt diuiduntur
Abbreviated transcription (Latin):
dixit : salubriꝓsuasione rigorenecer situar assidar¬
traliente adoptimor accunitaq uieta inquic & paren¬
teprouidir a uccoritatib necerritate. primarerũ
mundiq & ordia constiteriuro: Qu aesterdr iri¬

Expanded text:
dixit: «salubridixit: «salubritrahente ad optimos actus. Itaque uicta et parente prouidis auctoritatibus necessitate prima rerum mundique exordia constiterunt. Si quis ergo
Abbreviated transcription (Latin):
exluis miftur estmundur. sed cansultar prouiee neoer
necersitatir : ationibi constanit operante quidem pro¬
uidentio &itente: silu auero ꝑ petiente gor uationꝗ se
faeile prebente. penctratum siquuderi etorue quug
diuinaemens format plene. nonatar ter por aun
trabuenter in sola pͣ ficio. red ꝑmdeutnaturt arqr am
solidec corpora ꝑ meanter uniuer secuiuificant : deline
consequenter intellegentiae necersitatis  adenendelino
ansortium cum it aedicit : Domic ante intellartui
Du pla porro est dominatio abuerauo lentior. Alrora¬
dranniaus porentiae similis. itemalia sanctitatis in¬
pera toriae: omneporro uialantum nondiu fuba&st to
consruat. sed eacileperdit : omncinquio q uo sib tl ta¬
liliter &i am regir &i cuetur prodestes melius us ficit quod
ret: uticiẽ mundus aeternur erra . oppor tuit silu api
moriger am pdeomq subdinecaduersum ecornatione
suam renstentem. sedi tauictam ut maiestatiopiricir
libenrcedat pareatq eiur sapientiac. propteseaq:

Expanded text:
ex his mixtus est mundus sed consultis prouidae mentis et necessitatis rationibus constitit operante quidem prouidentia et agente, silua uero perpetiente exornationique se facilem praebente, penetratam siquidem eam usque quaque diuina mens format plene, non ut artes formam tribuentes in sola superficie sed perinde ut natura atque anima solida corpora permeantes uniuersa uiuificant. Dehinc consequenter intellegentiae necessitatisque demonstrat consortium, cum ita dicit: «dominante intellectu». Duplex porro est dominatio, altera uiolentior tyrannicae potentiae similis, item alia sanctitatis imperatoriae. Omne porro uiolentum non diu subiectum conseruat, sed facile perdit. Omne, inquit, «quod rationabiliter et regit et tuetur prodest et melius efficit quod regit». Vt igitur mundus aeternus esset, oportuit siluam ei morigeram parentemque subdi nec aduersum exornationem suam resistentem, sed ita uictam ut maiestati opificis libens cedat pareatque eius sapientiae; proptereaque
Abbreviated transcription (Latin):
lisemperquere sunt tunc dacm um illa quoqug
qua nirerum optimarum intellactus & seientia
utilitatedicendum quaecum in plorisq rebus.
tum inoptentu plula sopluae dareꝑspicitun quo
bene ficiongat quiquam aiurad eo generier su
humano tributum : dupl& namq totiur phalosa¬
phuae spatatꝰ officium consideratio. & itemac¬
tus consideratio quidem: s siduam contem plau¬
onem repum diuinarum. &ininortalium nomi¬
nata: actur uero qui iuxtaratio nabilir animas
deliberationem pragreditur. intuondu
conseruandis ÷ rebur mortalib: utras. au¬
tem officiorum poneriuisur est  necer rarius

Expanded text:
semperque uera sunt —, tunc demum illa quoque quam rerum optimarum intellectus et scientiautilitate» dicendum, quae cum in plerisque rebus tum in obtentu philosophiae dare perspicitur, quo beneficio negat quicquam maius a deo generi esse humano tributum. Duplex namque totius philosophiae spectatur officium, consideratio et item actus, consideratio quidem ob assiduam contemplationem rerum diuinarum et immortalium nominata, actus uero qui iuxta rationabilis animae deliberationem progreditur in tuendis conseruandisque rebus mortalibus. Vtrique autem
Abbreviated transcription (Latin):
teriore sed ionad eodare in fringit᷑ tamenradiur
obtersam ꝑlucidae materiae suꝑfiiẽ & ob ubra¬
tianem atricolorir. urq ad eoutipsi &ia norm&
uidenter intraspeculum norme pitemus consir¬
tere nec or nastrum erpeculo sctintra speculũ
uiderȩquaatausa t̃ ut cũ accedimus ad spetulũ

Expanded text:
teriora, sed non adeo clare. Infringitur tamen radius teriora, sed non adeo clare. Infringitur tamen radius ob tersam pellucidae materiae superficiem et obumbrationem atri coloris usque adeo ut ipsi etiam nosmet uidentes intra speculum nosmet putemus consistere nec os nostrum e speculo sed intra speculum uidere. Quae causa est ut, cum accedimus ad speculum,
Abbreviated transcription (Latin):
causam praueituitionir. fore in radusra mune:
utunum sit ante uultum aterum aterto dillquatĩ
nem pediat obietu corporir uisus radiu eomlantis.
tunc orcipitium nostrum uideisus inspecuam hua
habeur aterto quo d nom figra nisiratuus uisua lirap¬
plicanr seadspeculum aduersum fracturo sie eiui
obia tufacere angulũ & quorur sum recut rens
inposterius serpeculum ami&ar&rur sumq ilis
angulo fact odesiner& in occipiti sedeniy req. ilic
quod ueroui sunonsentit᷑. disoursantfr acieilumi¬
ne prodit᷑ : similiter clum nodum sectaeco nca¬
ues pherte formatumerit speculum maiore
ueris uultur apparent ideo quodundiq sorundeie
autẽ para fasir abhir appella c puenit quociens no
simulacrum inuenitur. obumbrante aliquanigr¬
d inei ut inꝑlucidiquidem sed fusciuitrilamina
uel stagnir atris &x alto profundo tuncquippe
uisus in gredit nonadeo denramcutẽ & uia& in¬

Expanded text:
causam prauae intuitionis fore in radii fragmine causam prauae intuitionis fore in radii fragmine ut unum sit ante uultum, alterum a tergo, obliquatum ne impediatur obiectu corporis uisus radii commeantis, tunc occipitium nostrum uidemus in speculo quod habetur a tergo; quod non fieret nisi radius uisualis applicans se ad speculum aduersum fractusque eius obiectu faceret angulum, ex quo rursum recurrens in posterius se speculum arietaret rursumque illic angulo facto desineret in occipitii sedem. Atque ita quod uero uisu non sentitur discursantis aciei lumine proditur. Similiter cum in modum sectae concauae sphaerae formatum erit speculum, maiores ueris uultus apparent, ideo quod undique se fundente autem paraphasis ab his appellatur, prouenit quotiens non tralibus simulacrum inuenitur obumbrante aliqua nigredine, ut in pellucidi quidem sed fusci uitri lamina uel stagnis atris ex alto profundo; tunc quippe uisus ingreditur non adeo densam cutem et uidet in
Abbreviated transcription (Latin):
si & ipbero similib uass: atubrositalia ertt i dal¬
dalifigun & usiteius concaua suꝑficies & tor sata
iinodum sca piiquad rati u hnrsfricr: Selunciata¬
radius incidens & in fractus ollster s pecdi nt¬
eime solidtatem in promu latanen. spdetdrs
indecemanm picis effigiem Ito dexterilaterir
amaginein sinis erum. siniptri&iam inacrum
obeminentiam arginis utriurqeia te dec tem
parter nos trae&i cem in speculo doctere sinis¬
treq item sinis trae uidebunt : &ertimaginir
falsae remedium imago falra hocitepirut
sicemum itaerit ad uersumnos locatiruteniuns¬
tiu amatinum alat si periorsi. alte rontenin
neelectun sedobliquur eoriors mbre t esu pina
ostentatimatiner & simul aere : pepos teruauin
miler lapsum fractiradĩ ꝓaccliu& der& our
quippeuisus adspeculi supoili cuquida super¬
orem eons pecerit eminentite. deicit simulxerũ
adima resupinum cum uero infetore siaulaerũ¬
tum uultur ad marginem superioro indi cao ÷ porro

Expanded text:
sis et sphaerae similibus uasis. At uero si talis erit speculi figura ut sit eius concaua superficies et tornata in modum scapii quadrati uel imbricis, dehinc inturadius incidens et infractus ob leuem speculi rigidamque soliditatem in proximum latus eius delabitur in decimani apicis effigiem. Ita dextri lateris imagine in sinistrum, sinistri etiam in dextrum ob eminentiam marginis utriusque deiecta, dextrae partes nostrae etiam in speculo dextrae sinistraeque item sinistrae uidebuntur et erit imaginis falsae remedium imago falsa. Hoc idem speculum si demum ita erit aduersum nos locatum ut eminentium marginum alter superior sit, alter inferior, nec rectus sed obliquus cernatur imbrex, resupinas ostentat imagines et simulacra praepostera ob similem lapsum fracti radii per accliuia; directus quippe uisus ad speculi supercilia cum quidem superiorem conspexerit eminentiam, deicitur simulacrum ad ima resupinum, cum uero inferiorem, facit saltum uultus ad marginem superiorem. Indicat porro
Abbreviated transcription (Latin):
cumeras surhumor. itaooulas obsoderi. utiõ
amnem eorum occupauerit & ab tex eruabti
tib suis uisitunc scirsor adio diuidit bisaru
uisus tquihocuitia laborant. duplicusne
secensent : ergodĩ amingeminis pupulis oe
uiniũ medic fegit &x perientia : aq bicoru
turali quidepupulc recte quae sani uidint.
let uero alic simul aera reris: qua propteru

Expanded text:
cum crassus humor ita oculos obsederit ut non omnem eorum occupauerit et obtexerit ambipartibus uisus, tunc scisso radio diuiditur bifariam uisus et qui hoc uitio laborant duplicia uidere se censent. Ergo etiam in geminis pupulis idem uitium medicorum detegit experientia; namque bicori naturali quidem pupula recte quae sunt uident, illa uero
Abbreviated transcription (Latin):
depytlagoradicram ipsumidicer epropter eaque
ultraquaeri nonoportere :ergoinquit neq pro¬
bationos semꝑ aahibende nec ꝑsuadens arrertio
his quaedicuntur a priscis diuinaquada sapien¬
cia prȩditis: simul &ponit ea quagor facur &
linus &museur dediuinis potestatib uaticina¬
tisunt non quodel&tar etur aut creder itis eo
quod tanta errec aue coritas uatioin antium
uthir as seuerantil: parcius credi nõ o portere :
Acueraineo libro quiphulo sophius inscribitur.
summadilizentia precipuaq eura omnes & se¬
quitur huius modi quaestiones. prircaruomniũ
genus omnia quatadusum hominum uitaeq acen¬
d ae facultatẽ diuino consilio prouidentiaq de¬
manant. auxiliantib: atq. operantib ta poten¬
tus quam rationib: hec ipra quae auxiliantur
deor &xistimarse . propter ea quꝗdrudib anutus
nondũ sedirr& peride sciscitatio: err aut eium¬

Expanded text:
de Pythagora dictum «ipsum dicere» proptereaque de Pythagora dictum «ipsum dicere» proptereaque ultra quaeri non oportere. Ergo, inquit, neque probationes semper adhibendae nec persuadens assertio his quae dicuntur a priscis diuina quadam sapientia praeditis. Simul exponit ea quae Orpheus et Linus et Musaeus de diuinis potestatibus uaticinati sunt, non quo delectaretur aut crederet, sed quod tanta esset auctoritas uaticinantium ut his asseuerantibus parcius credi non oporteret. At uero in eo libro qui Philosophus inscribitur summa diligentia praecipuaque cura omnes exequitur huius modi quaestiones: priscorum hominum genus omnia quae ad usum hominum uitaeque agendae facultatem diuino consilio prouidentiaque demanant auxiliantibus atque operantibus tam potentiis quam rationibus, haec ipsa quae auxiliantur deos existimasse, propterea quod rudibus animis nondum insedisset ueri dei sciscitatio. Erant e
Abbreviated transcription (Latin):
ator esse. & uota tanto deo conuenientia nun¬
passe quaetili multo meliur sunt cõꝑtaqua
ceris : Atuero naturae daemonũ prȩs¬
t erationemauis eeopur dicit qua forre
loat liominir ingenig. non quodis putatio hec
ohiilo sophis alienasre quib etiualur magir
iperat : sed quod inquisitio istius reiprimarie
ꝑuectaoq contonplationis sit. quae appel¬
t poptica altigtsaliquanto quã physica.
ropter eaq nob quider erũ natur anuncdis¬
utamus nequaquam conueniens erreuide at:
otamenbreuiter & stricti dehis potestatib:
idiputantꝰ locutur credo propter ea
ne mundi constitutio in ꝑfecta pelinquer etur &
quutacũq parte sisilere : deluius modireb credule
mage quam ꝑsuadentor & ꝓbaliter ostenditopor¬
tere credulitate omnes doctrinas praesere:
maxine cũ tonquoruliba sed magnoru & prope
diumnoruri uirorum sit assertiadenq nonfrusira

Expanded text:
ratos esse et uota tanto deo conuenientia nuncuratos esse et uota tanto deo conuenientia nuncupasse. Quae tibi multo melius sunt comperta quam ceteris. At uero naturae daemonum «praestare rationem maius esse opus» dicit «quam ferre ualeat hominis ingenium», non quo disputatio haec a philosophis aliena sit — quibus enim aliis magis competat? —, sed quod inquisitio istius rei primariae superuectaeque contemplationis sit, quae appellatur epoptica, altior aliquanto quam physica, proptereaque nobis, qui de rerum natura nunc disputamus, nequaquam conueniens esse uideatur. Idem tamen breuiter et strictim de his potestatibus quae dii putantur locutus, credo propterea ne mundi constitutio imperfecta relinqueretur ex quotacumque parte, si sileret de huius modi rebus, credule mage quam persuadenter et probabiliter ostendit oportere «credulitatem» omnes doctrinas praecedere, maxime cum non quorumlibet sed magnorum et prope «diuinorum» uirorum sit assertio — denique non frustra
Abbreviated transcription (Latin):
orposidus eoriens morhos populorum
ultoruq optimatium morter denuntiat:
Iomenais demiq quudem fuerit asyptiur.
quidem thiebanus feratur quaeciuitar est
pud agyptun nobilis simae. idipsur latenter
auitur iniliadis & ordio cundicit. prop¬
er ira aclullis ci cuiur pater pelcus
nacer uero maritim a fuerit de emorbum
tq interitum nonmodoclanorum uirorũ.
ed aliorum quoq animalium & pecorum
ullo neces sarioru etitisre: quod quidem
uimpto xordio ceter a pocticalicenti a finx̃ destella¬
st quoq alia sanctior & uenerabilior histo¬
iae quas ꝑ hib& ortustellae cuiusdã non inor¬
÷ mortesq denuntiatas. sed dercensidei uene¬
abilis adhumana conseruationis rerũ morta¬
ingratiam qua stellam cum nocturno itinere
s pexissent chaldeorum profeto sapien¬
s uire& in consideratiane perum caelestium
tis &xercitati. quaesis sedicunt᷑ rec entenor¬
imdei reꝑtaq illamaiestate puerili uene¬

Expanded text:
Porro sidus hoc exoriens morbos populorum Porro sidus hoc exoriens morbos populorum multorumque optimatium mortes denuntiat. Homerus denique, qui idem fuerit Aegyptius, siquidem Thebanus fertur, quae ciuitas est apud Aegyptum nobilissima, id ipsum latenter exequitur in Iliadis exordio, cum dicit propter iram Achillis, cuius pater Peleus, mater uero maritima fuerit dea, morbum atque interitum non modo clarorum uirorum sed aliorum quoque animalium et pecorum bello necessariorum extitisse; quo quidem sumpto exordio cetera poetica licentia finxit. Est quoque alia sanctior et uenerabilior historia, quae perhibet ortu stellae cuiusdam non morbos mortesque denuntiatas sed descensum dei uenerabilis ad humanae conseruationis rerumque mortalium gratiam. Quam stellam cum nocturno itinere suspexissent Chaldaeorum profecto sapientes uiri et in consideratione rerum caelestium satis exercitati, quaesisse dicuntur recentem ortum dei repertaque illa maiestate puerili uene
Abbreviated transcription (Latin):
oris subiestu. uisur arcetur stellae su¬
penioris. ꝓpcer eaq defecere aclabora¬
re ꝓpter obiatũ inferioris superior
&stimatͥ : Iteminquit quaelanto int̃ uallo¬
urius apparent metus &i quaedã portenta
sinifuant uel moxfutura uel serius signi¬
scntionem ueroꝑtinese adeos quide lus reb
tio cinari pos sunt putatie quo intelle
t nonstellas facere quae proueniunt. sed fu¬
tur apraenuntiare : qua ratione secutur&ĩa
uate homorus. ortum caniculae caneorio¬
nis appellat. cum hance ãdenstellam astro¬
eo nanquidam. aezyptiuero salechi uocent.
cuues compl&ur aninus quicinicur uocatur.
Anur nuille quadringentir sexagitaxlicit
autem homerus. deliocsidere hac tenur:
Istequidem clarus sed tristia fataminat᷑.
tuncopinor cum fuerit inter uallotempo¬
nisuisus.iudetur porno inter posito quadri¬
miuo serd noninis demi locis : quater porro
ꝯ pliete stellamquandam aliquat annis
ponius amuerentur. quamuoeant liac.

Expanded text:
oris subiectu uisus arceatur stellae suoris subiectu uisus arceatur stellae superioris proptereaque deficere ac laborare propter obiectum inferioris superior existimatur. Item, inquit, quae longo interuallursus apparent metus et quaedam portenta significant uel mox futura uel serius, significationem uero pertinere ad eos qui de his rebus ratiocinari possunt putat. Ex quo intellegi datur non stellas facere quae proueniunt, sed futura praenuntiare. Quam rationem secutus etiam uates Homerus ortum Caniculae «Canem Orionis» appellat, cum hanc eandem stellam Astrocynon quidam, Aegyptii uero Sothin uocent, cuius completur annus qui Cynicus uocatur annis mille quadringentis sexaginta. Dicit autem Homerus de hoc sidere hactenus: Iste quidem clarus, sed tristia fata minatur, tunc, opinor, cum fuerit interuallo temporis uisus; uidetur porro interposito quadriennio, sed non in isdem locis. Quater porro prophetae stellam quandam aliquot annis non uisam uerentur, quam uocant Ach.
Abbreviated transcription (Latin):
dedita operadis pute. hunc frus tradicit teren
suꝑ uacuum laborem proptereaq &curat rate
tractatum istum adastronamian. potiur quan
pliy sio logian pertinere : Par abalas eni quari
appellat qui comitatur sunt siderum. ut iuixcas¬
lem indi uiduiremꝑ morcurius & luciferrea¬
pnocos circuitus quor astro logiregradationes
uocant. prognerssuritem ad prȩcedentia profua¬
tionem &tiam coniugationẽ. duple uero est con¬
iugatio altera ꝑ cathitum altera ꝑdia merus
atq eaquae ꝑ catlictum fit. significat cuius
modist ellae qualib. coeant quaeue sit eoru
co&iur significatio : perdi ametr ũ ueroom¬
tradistantium a restellarum ponitionem
uult intell gi. cume medi etate stellae adl¬
terius contra pasitae stellae mediecatemi
directa linea con&tit & continuat utraq:
quos uerodefectur mathematici uocant plato
obist acula appellat. propriemagir & aliqua¬
to significatiur. non quo sibunuicem obsis¬
taut. sed quo n ob̵ eterra spectantib inferi¬

Expanded text:
dedita opera disputet, hunc frustra dicit terere superuacuum laborem proptereaque excusat ratus tractatum istum ad astronomiam potius quam physiologiam pertinere. «Parabolas» enim quasdam appellat, qui comitatus sunt siderum, ut iuxta solem indiuidui semper Mercurius et Lucifer; «reciprocos circuitus», quos astrologi regradationes uocant, «progressus» item ad praecedentia profectionem, etiam «coniugationem»: duplex uero est coniugatio, altera per cathetum, altera per diametrum. Atque ea quae per cathetum fit significat cuius modi stellae qualibus coeant quaeue sit earum coetus significatio; per diametrum uero contra distantium a se stellarum positionem uult intellegi, cum ex medietate stellae ad alterius contra positae stellae medietatem directa linea conectit et continuat utramque. Quos uero defectus mathematici uocant, Plato «obstacula» appellat proprie magis et aliquanto significantius, non quo sibi inuicem obsistant, sed quod nobis a terra spectantibus inferi
Abbreviated transcription (Latin):
& ante coniuzatio nemcorporis substantia pra¬
priam & tinctirq animalib separa sneuerpe¬
tuitatis in commodo itqua const& ingerno esse
sienim ist plene cuiusq seminis conceptusq pis¬
portio quimatis animalia quamstirper & ar¬
aorei lgrimo tempore. accipiune psetion
atuerd anima in solir animalib: de inde perte¬
tio adultiriam qua e in conceptu sunt adhibei
& cumis demerercit : atuero anima sineortu
& eagor nitate nonsinemou que ad modu
ente lechian aristoteler forecon fecat. sedin
motuꝑ pecuout pote cunus nacuralupe mo¬
nua uissit propter eaqi diuidit primitus in
duas specier. racconabilem &ca dimpucus¬
& quasunt appeatur : deinde subdi¬
uidit inopinionem imelle ctuq nabio po¬
& demum mnir acundiam & eup̃i¬

Expanded text:
oris substantiam propriam extinctisque animalibus separatur sine perpetuitatis incommodo, ut quam constet in aeterno esse Si enim est plena cuiusque seminis conceptusque perfectio, qui magis animalia quam stirpes et arbores legitimo tempore accipiunt perfectionem? At uero anima in solis animalibus. Deinde perfectio adultis iam, quae in conceptu sunt, adhibetur et cum isdem crescit. At uero anima sine ortu et ex aeternitate, non sine motu, quem ad modum entelechiam Aristoteles fore confitetur, sed in motu perpetuo, utpote cuius naturaliter motiua uis sit. Proptereaque diuiditur primitus in duas species, rationabilem et eam ex qua sunt appetitus, deinde subdiuiditur in opinionem intellectumque et demum in iracundiam et cupi
Abbreviated transcription (Latin):
se cuminut& sed quodeterioris catur carpat
orem temper antem q doleenit. ad melioa ma
fortunam reuocabit: porrosideterior ru
plexationem uitae destinabit in feliciorinr
aduiq ad feraenatur aeꝑueniat immanitr
empedo clertamen pythagor an secutur antu
nonnatura mado agrestem & fena sortiri iac
formaruarias cumita dicit: namq eo iadiuns¬

Expanded text:
sexum mutet, sed quod deterioris sexus corpus sexum mutet, sed quod deterioris sexus corpus orem temperantemque delegerit, ad meliorem fortunam reuocabitur; porro si deterior fcorporis amplexationem uitae destinabitur infeliciori, quoad usque ad ferae naturae perueniat immanitatem. Empedocles tamen Pythagoram secutus ait eas non naturam modo agrestem et feram sortiri sed etiam formas uarias, cum ita dicit: Namque ego iamdu
Abbreviated transcription (Latin):
moderatec rercentia ꝑturbant anima potiur
qua mregunt eterasq inquit pedis Pequair
earumperur bationer diuerio arfectu
pronatura sua ꝑmouenter: podirequar quidẽ¬
cupiditatis daloriss cognarar &i consentanear
parsioner aemulationedicit. inuidiã dit roria¬
tionem. e& era huiur modi uoluptatiuaro malie¬
nis malir gaudium iactantiam. gloriaeuanita¬
ten qnetui porro fugam formidineni iracundiac
nilu lominur. sȩuitiam feritatem calorequatq
his proxuma : diuersoq inquit apfatu pronatu¬
rasua ꝑmouenter. eauidelic& quae sunt hir ip¬
sis contrarice uirtutumornamenta: quaeuir¬
tutib: fiunt : quae quide uitia si frenarent
inquit iustam urlenemq uitam fonea perte
&itic ut dubitare nequeamur suiiurirerre
canimar : doc& indilotu atqoptione horum
omnium. premia &iam constituit iuctricib
uitiorum animis. redicũ adca elestem sedem
ꝑpetuamq immunitate uero quae liludingre
ant in fitunae formam. non quo i pra ania

Expanded text:
moderate crescentia perturbant animum potius moderate crescentia perturbant animum potius quam regunt. «... Ceterasque, inquit, pedissequas earum perturbationes diuerso affectu pro natura sua permouentes; quas quidelorique cognatas et consentaneas passiones aemulationem dicit, inuidiam, obtrectationem et cetera huius modi; uoluptati uero in alienis malis gaudium, iactantiam, gloriae uanitatem; metui porro fugam, formidinem; iracundiae nihilo minus saeuitiam, feritatem, calorem quaeque his sunt proxima. «Diuerso, inquit, affectu pro natura sua permouentes», ea uidelicet, quae sunt his ipsis contraria uirtutum ornamenta, quae uirtutibus fiunt. «Quae quidem uitia si frenarent, inquit, iustam his lenemque uitam fore». Aperte et ita ut dubitare nequeamus, sui iuris esse animas docet in delectu atque optione. Horum omnium praemia etiam constituit, uictricibus uitiorum animis reditum ad caelestem sedem perpetuamque immunitatem, quae uero a anima
Abbreviated transcription (Latin):
nascit & consortiocorporir atq anime par¬
si onum &̃ sunt multae corporis pulrationer
uur modi ut neq contingant ania at ionet
latentorq uanercant qualir estlapar inui¬
dendo uel audiendo : qiuda netamen pul furcor¬
poris uiolentiorersunt quiaed a suna ast qaer¬
iianana÷ estergo sensiis parno derparir quibe
Ntrapositir & pul santibu narie Parar parsiono
rem uoluptatemq positus inuenitꝰ : sperquippe
fruendi uolupta teereat dilatio tristitiã &clolore :
quanesequitur sentiendilegem la antiandi dolon
porro conseruationi conporis plurimu confenor
idemq estauctor succersionum. idomhoc in ira quoq
reppericur. quatiens sineratione acsine modo
commouemur a grestiquodam ardorementis ad¬
uersum quem instruit anunce cautionis salubri¬
cate qua enimia f acta transit ad formidinisu¬
tium ioaq cum animiuigor qui factur in modera¬
tior progrersurest adiracundiae lunite &i
cautio sint animae datecobtutelameor parir im¬

Expanded text:
nascitur ex consortio corporis atque animae pasnascitur ex consortio corporis atque animae passionum; et sunt multae corporis pulsationes eius modi ut neque contingant animam et sensim latenterque uanescant, qualis est lapsus in uidendo uel audiendo, quidam tamen pulsus corporis uiolentiores sunt qui ad animam usque permanant. Est ergo sensus passio corporis quibusdam extra positis et purem uoluptatemque positus inuenitur; spes quippe fruendi uoluptatem creat, dilatio tristitiam et dolorem. Quare sequitur sentiendi legem lex amandi; amor uero conseruationi corporis plurimum confert idemque est auctor successionum. Idem hoc in ira quoque reperitur, quotiens sine ratione ac sine modo commouemur agresti quodam ardore mentis; aduersum quem instruitur anima cautionis salubritate, quae nimia facta transit ad formidinis uitium. Itaque cum animi uigor qui factus immoderatior progressus est ad iracundiae limitem et item cautio sit animae data ob tutelam corporis, im
Abbreviated transcription (Latin):
compecentimodo uicem reparat. & humido &sic¬
uocibatu. atq & tringecur circum funaerir res¬
piratione : meaturigitur in gredientib omnib:
ꝓmodo. proq magnitadine eorũ. nacura raliri¬
cataest. idq ipsum est quoddicit idem platoquib da
labentib & aliis inuicẽ succedentib membris:
hec er gol&x illuo efficit anteo mnia sensu & uio¬
lentir parsionib. &xcicarimerico: uita quippo
si nesensuesse non patest : siquile interea
qedenuint & quȩ uita corent. hoc sit opinor
dif forentia : ut sentiant ha illa sine senauinut᷑
narcentia qsimulcumuita senrum aurpiesnt:
& indiucio corporir atq animae senurieait¬
nant :certe siue parno siue potentia siue aliquir
eftatur est sensur hicanimantir espropriu
&corporis animaeq copulatione conflatur:
ꝓ uiolentis uero parnonib recte nonen: eacom̃
ac simili facilitate anima contemplater : conto¬
platio quippe facilis intentioest. sensus uoro

Expanded text:
competenti modo uicem reparat ex humido et siccompetenti modo uicem reparat ex humido et sicco cibatu atque extrinsecus circumfusi aeris respiratione. Meatus igitur ingredientibus omnibus pro modo proque magnitudine eorum natura fabricata est idque ipsum est quod dicit idem Plato: «quibusdam labentibus et aliis inuicem succedentibus membris». Haec ergo lex illud effecit ante omnia: «sensum ex uiolentis passionibus excitari». Merito; uita quippe sine sensu esse non potest, siquidem inter ea quae uiuunt et quae uita carent haec sit, opinor, differentia ut sentiant haec, illa sine sensu sint nascentiaque simul cum uita sensum auspicentur et in diiugio corporis et animae sentire desinant. Certe siue passio siue potentia siue aliquis affectus est, sensus hic animantis est proprius ex corporis animaeque copulatione conflatus. «Ex uiolentis» uero «passionibus» recte, nam eadem ac simili facilitate anima contemplatur — contemplatio quippe facilis intentio est —, sensus uero
Abbreviated transcription (Latin):
onesqdesderante : Deniq cumuna e adeq uirtur
sitnarir & femine corporutame ipsorũ diuerse
uires sunt. cum eor ualterum calidur densius q
Alterum sit fricidius & rarius
Eequitur alialo quandesignat hir uerbir. euq¬
reaq suꝑlex uariemuta lnt uro quib. da labentib
& alus inuicem succedentib memilirir: necersi¬
tatemnune uocatusum inecus alnle. munusq
incor porationis: neq enimalitor poterant regi
terrena rationabili animargente. nisicorpo¬
ris adhibita coniur atione : corpus porroter renu
hoc nondiuconstat. sedtor rentis mare precipitis
& ipsum esfluit. & abeefluentib inundaiꝰ : sunt
quippe in eo multimeatus. multaq ite enuisa¬
cul& camin promptu & uisibilia quam lacentia
&caeca ꝑ quae forcurhumor & ipiricur. aliasq
superfluȩ reliquiae cibi& patusquil. gres¬
sus consoruationis animaliũ cauraenatura coin¬
menta est. & acluersum decrimentał gestionir

Expanded text:
onesque desiderante. Denique cum una eademque uirtus onesque desiderante. Denique cum una eademque uirtus sit maris et feminae, corporum tamen ipsorum diuersae uires sunt, cum eorum alterum calidius densiusque, alterum sit frigidius et rarius. Sequitur alia lex quam designat his uerbis: «Cumreaque supellex uarie mutabitur quibusdam labentibus et aliis inuicem succedentibus membris». Necessitatem nunc uocat usum inexcusabilem munusque incorporationis neque enim aliter poterant regi terrena rationabili anima regente nisi corporis adhibita coniunctione. Corpus porro terrenum hoc non diu constat sed torrentis more praecipitis et ipsum effluit et ab effluentibus inundatur; sunt quippe in eo multi meatus multaque item emissacula tam in promptu et uisibilia quam latentia et caeca, per quae fertur humor et spiritus aliaeque superfluae reliquiae cibi et potus, quibus egressus conseruationis animalium causa natura commenta est et aduersum detrimenta egestionis pro