comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
altum & captiuans captiuitatẽ darer donaho¬
minib. ista naturȩ possibilitas qu̾a defendit ñ
esset in hominib.An forte cdi mandatum de¬
erat. & ideo xp̃c mortuus ẽ: Immo etĩa &. hoc
erat sc̃m̃ & iustum & bonum. Iam dictum fue¬
rat non concupis ces: iam dictum fuerat. dili¬
ges ꝓximum tuum sicut teipsum. In quo ser¬
mone apłs omnem legem dicit impleri:. & qm̃
nisi diligat dm̃. nemo diligit seipsum. Ideo
dñs in his duob prȩceptis totam legem dicit
minib erant diuinitus data. at ȩternũ p̃miũ
iustitiȩ ꝓmissum nondum erat. Hoc ipse non
dicit. qui in siuis litteris posuit etiam in ueteri
testamento regnum cęloꝵ ẽẽ ꝓmissum. Si ergo
ad faciendam ꝑficiendamq iustitiam iam erat
naturȩ possibilitas ꝑ liberum arbitrium. iam
erat legis di. scm. ustum. bonumq manda¬
tum. ĩa erat ꝓmissũ prȩmiuni sempiternum:
ergo xp̃c gratis mortuus ẽ. Ergo neq ꝑ legẽ

Expanded text:
altum. captiuans captiuitatem daret dona hoaltum. captiuans captiuitatem daret dona hominibus, ista naturae possibilitas, quam defendit, non esset in hominibus. An forte dei mandatum deerat et ideo Christus mortuus est? immo iam et hoc erat sanctum et iustum et bonum; iam dictum fuerat: Non concupisces, iam dictum fuerat: Diliges proximum tuum tamquam te ipsum. in quo sermone apostolus omnem legem dicit impleri. et quoniam, nisi diligat dDominus in his duobus praeceptis totam legem dicit hominibus divinitus data. An aeternum justitiae praemium promissum nondum erat? hoc ipse non dicit, qui in suis litteris posuit, etiam in veteri Testamento regnum coelorum esse promissum. Si ergo ad faciendam perficiendamque justitiam jam erat naturae possibilitas per liberum arbitrium, jam erat legis Dei sanctum, justum, bonumque mandatum, jam erat promissum praemium sempiternum: ergo Christus gratis mortuus est; ergo neque per legem
Abbreviated transcription (Latin):
prȩdicare. Illam uͦ gram qua creati sumus homi¬
nes etiam si illam appellandam non immerito in¬
telligimus: mirum est tamen si ita appellatam
in ullius legitimis. ꝓpħicis. euangłicis. apłicisq
litteris legimus. Cum itaq de hac gr̃a axp̃ia¬
nis fidelib catholicisq nouissima illi obiceret᷑
quȩstio. ut eam oppugnare desineret. quid ẽ quod
cum hac sibi in libro suo uelut aduersante ꝑsona
idem ipse obiecisset: ut se respondendo purga¬
ret nichil aliud respondit. nisi naturã creati
hominis referre grãm creatoris. atq ita se dicere
sine peccato impleri posse iustitiam ꝑ liberum ar¬
bitrium. cum ad iutorio diuinȩ gr̃ẽ quod d̾s hoc
dederit homini ipsa possibilitate naturȩ. Cui
merito respondet᷑. Ergo euacuatum est scandalũ
crucis. ergo xp̃c gratis mortuus ẽ. Non enim
si non moreretur ꝓpter delicta nr̃a. & resurgeret
ꝓpter iustificationem nr̃ãm. nec ascendisser iN

Expanded text:
praedicare. Illam vero gratiam qua creati sumus homipraedicare. Illam vero gratiam qua creati sumus homines, etiamsi illam appellandam non immerito intelligimus, mirum est tamen, si ita appellatam in ullius legitimis propheticis, evangelicis, apostolicisque litteris legimus. Cum itaque de hac gratia, Christianis fidelibus catholicisque novissima illi objiceretur quaestio, ut eam oppugnare desineret, quid est quod cum hoc sibi in libro suo, velut adversante persona, idem ipse objecisset, ut se respondendo purgaret, nihil aliud respondit, nisi naturam hominis referre gratiam creatoris atque ita se dicere sine peccato implere posse iustitiam per liberum arbitrium cum adiutorio diuinae gratiae, quod deus hoc dederit homini ipsa possibilitate naturae? cui merito respondetur: Ergo euacuatum est scandalum crucis. ergo Christus gratis mortuus est. non enim, si non moreretur propter delicta nostra et resurgeret propter iustificationem nostram nec, cum ascendit in
Abbreviated transcription (Latin):
cebat᷑ eo quod eam fuis disputationib oppugna¬
ret. quib assereret non solum ad facienda uerũ
etiam ad ꝑficienda mandata diuina ꝑliberum
arbitrium sibi humanam sufficere naturam.
Hanc apłica doctrina gr̃am non immerito
isto nomine appellat. qua saluamur ꝙ iustifi¬
camur ex fide xp̃i. De hacscriptum est. Non
irritam facio gr̃am dĩ. Nam si ꝑ legem iustitia:
ergo xp̃c gratis mortuus est. De hac scriptumẽ.
Euacuati estis a xp̃o: qui in lege iustificamini.
a gr̃a excidistis. De hac scriptum est. Si autem
gr̃a: iam non ex oꝑib. Alioquin: gr̃a ĩa ñ est gr̃a.
De hac scriptum est. Ei autẽ qui non oꝑatur.
credenti autẽ in eum qui iustificat impium. de¬
putatur fides eius ad iustitiam: ei autẽ qui oꝑa¬
tur. merces non imputat᷑ scd̾m gr̃ãm sed scđm
debitum. Et multa alia. quȩ melius potes ipse¬
meminisse. & intelligere prudentius & illustrius

Expanded text:
cebatur ei quod eam suis disputationibus oppugnacebatur ei quod eam suis disputationibus oppugnaret, quibus assereret, non solum ad facienda, verum etiam ad perficienda mandata divina per liberum arbitrium sibi humanam sufficere naturam. Hanc apostolica doctrina gratiam non immerito isto nomine appellat qua salvamur, et justificamur ex fide Christi. De hac scriptum est: « Non irritam facio gratiam Dei, nam si per legem justitia, ergo Christus gratis mortuus est . » De hac scriptum est: « Evacuati estis a Christo, qui in lege justificamini, a gratia excidistis . » De hac scriptum est: « Si autem gratia, jam non ex operibus, alioquin gratia jam non est gratia . » De hac scriptum est: « Ei autem qui non oporatur, credenti autem in eum qui justificat impium, deputatur fides ejus ad justitiam; ei autem qui operatur merces non imputantur secundum gratiam, sed secundum debitum , » et multa alia quae melius potes meminisse et intelligere prudentius et illustrius
Abbreviated transcription (Latin):
tatur quodammͦ & irrigatur extrinsecus: sed sub¬
ministratione sp̃s &. occulta miscđia. sicut ille facit
qui dat incrementum ds. Si enim quadam non
impbanda ratione dicitur. gr̃a dĩ qua creati su¬
mus ut non nichil essemꝰ. nec ita essemꝰ ut cadauer
quod non uiuit aut arbor quȩ non sentit. aut
pecus quod non intelligit. sed homines qui q.
essemus ꝙ uiueremus ꝙ sentiremus & intelli¬
geremꝰ. ut de hoc tantum beneficio creatori nr̃o
gr̃as agere ualeamus: unde merito & ista gr̃a
dici potest. qr ñ prȩcedentium aliquoꝵ operũ
meritis sed gratuita bonitate di donata est. alia
est tamen qua predestinati uocamur. iustifica¬
mur. glorificamur. ut dicere possimus si ds pro
nobis quis contra nos: Qui filio suo ꝓprio non
pepercit sed ꝓ nobis om̃ib tradidit illum. De
hac gr̃a quęstio uertebatur. quando abhis quos
pelagius grauiter offendebat atq turbabat di¬

Expanded text:
tatur quodam modo et inrigatur extrinsecus, sed subtatur quodam modo et inrigatur extrinsecus, sed subministratione spiritus et occulta misericordia, sicut facit ille, qui dat incrementum, deus. etsi enim quadam non inprobanda ratione dicitur gratia dei, qua creati sumus, ut non nihil essemus nec ita essemus aliquid ut cadauer, quod non uiuit, et arbor, quae non sentit, aut pecus, quod non intellegit, sed homines, qui, ut essemus, et uiueremus et sentiremus et intellegeremus et de hoc tanto beneficio creatori nostro gratias agere ualeamus, unde merito et ista gratia dici potest, quia non praecedentium aliquorum operum meritis sed gratuita dei bonitate donata est, alia est tamen. qua praedestinati uocamur, iustificamur, glorificamur, ut dicere possimus: Si deus pro nobis, quis contra nos? qui filio suo proprio non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidhac gratia quaestio vertebatur, quando ab his quos Pelagius graviter offendebat atque turbabat, di
Abbreviated transcription (Latin):
nam thimasius & Iacobus uocantur. Qui
sicut auduumus & etiam nosse dignaris. ipsius
pelagii exhortatione spem qũa habebant in scl̃o
reliquerunt. & nunc continentes d̃o seruiunt.
eundem librum pelagii ẽẽ dicentes. & ut ei respon¬
deretur impendio rogauerunt. Factum est: ad eos¬
dum rescripta est ipsa responsio. agentes gras re¬
scripserunt. Utrumq misimus: ꝙ cui responsum
est: & quod responsum est. Et ne nimium essemꝰ
onerosi. signa fecimus his locis ubi petinus inspi¬
cere non graueris. queadmodum sibi obiecta
quęstione quod gr̃am dĩ negaret. ita respondit
ut eam ẽt̃ ñ diceret. nisi naturam in qua nos con¬
didit ds. Si autem hunc esse suum librũ negat.
aut eadem in libro loca non contendimus. ana¬
themet ea. & illam confiteatur aꝑtissime gr̃am
quam doctrina xp̃iana demonstrat. ꝙ p̃dicat eẽ
tur. Quȩ natura non aurib sonante doctrina
uł aliquo adiumento uisibili fouet. sicut plan¬

Expanded text:
nam Timasius\' et Iacobus uocantur, qui — nam Timasius\' et Iacobus uocantur, qui — sicut audiuimus, etiam nosse dignaris — ipsius Pelagii exhortatione spem. quam habebant in saeculo, reliquerunt et nunc continentes deo seruiunt. eundem librum Pelagii esse dicentes et, ut ei responderetur, impendio rogauerunt. factum est; ad eosdem rescripta est ipsa responsio; agentes gratias rescripserunt. utrumque misimus. et cui responsum est et quod responsum est, et, ne nimium essemus onerosi, signa fecimus his locis. ubi petimus inspicere non graueris, quem ad modum sibi obiecta quaestione, quod gratiam dei negaret, ita respondit, ut eam esse non diceret nisi naturam, in qua nos condidit deus. Si autem hunc esse suum librum negat aut eadem in libro 20 loca, non contendimus; anathemet ea et illam confiteatur apertissime gratiam, quam doctrina Christiana demonstrat et praedicat estur que natura non auribus sonante doctrina uel aliquo adiumento uisibili, sicut plan
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ dabitur ei. Iubetur ut habeamus continentiam
ubi dicitur. cum scirem quia nemo potest ẽẽ con¬
tinens nisi d̃s det. ꝙ hoc ipsum erat sapientiȩ.
scire cuius esset hoc donũ. orat᷑ ubi addit᷑. adii dñm et
depreratꝰ sũ illum. Postremo ne nimium longum
sit cuncta ꝑcurrere. iubetur ut non faciamus ma¬
lum. ubi dicitur. declina a malo: & tamen orat᷑
ut non faciamus maluo. ubi dicitur. oramus
autem ad dñm ne quid faciatis mali. Iubemur
ut faciamus bonum. ubi dicitur. declina ama¬
lo &. fac bonum: & tamen oratur ut faciamus
bonũ. ubi dicitur. non cessamꝰ ꝓ uobis orantes
ꝙ postulantes. atq inter cȩtera quȩ illis orat di¬
cit. ut ambuletis digne dõ. in om̃e placitũ. in om¬
ni oꝑe & sermone bono. Sicut ergo agnoscimus
uoluntatem cum hȩc prȩcipiunt᷑. sic ꝙ̃ ipse agno¬
scat grãm cum petunt᷑. Misimus reuerentiȩ tuȩ
librum quem dederunt religiosi &. honesti adole¬
scentes serui di. quoꝵ etiã nomina non tacem᷑.

Expanded text:
 tamen oratur ut habeamus continentiam, ubi dicitur: Cum scirem quia nemo potest continens esse nisi Deus det, et hoc ipsum erat sapientis scire, cujus esset hoc donum, et accessi ad Dominum, et deprecatus sum eum. Postremo, ne nimium longum sit cuncta lum. ubi dicitur: Declina a malo, et tamen oratur, ut non faciamus malum, ubi dicitur: Oramus autem ad dominum, ne quid faciatis mali. iubetur, ut faciamus bonum, ubi dicitur: Declina a malo et fac bonum, et tamen oratur, ut faciamus bonum, ubi dicitur: Non cessamus pro uobis orantes et postulantes; atque inter cetera, quae illis orat, dicit: Ut ambuletis digne deo in omne placitum, in omni opere et sermone bono. sicut ergo agnoscimus uoluntatem. cum haec praecipiuntur, sic et ipse agnoscat gratiam, cum petuntur. Misimus reuerentiae tuae librum. quem dederunt quidam religiosi et honesti adulescentes serui dei, quorum etiam nomina non tacemus;
Abbreviated transcription (Latin):
intellectus ubi dicitur. nolite eẽ sicut equus ꝙ
mulus quib non est intellectus. &. tamen ora¬
mus. ut habeamus intellectum. ubi dicitur. da
michi intellectum ut discam mandata tua. Iu¬
betur ut habeamus sapientiam. ubi dicitur.
stulti aliqͣndo sapite ꝙ tam̃ orat᷑ ut sapientiã habeam̾ ubi
dicit᷑. siquis autẽ ur̃m indiget sapientia. postulet

Expanded text:
intellectus, ubi dicitur: « Nolite esse sicut mulus et intellectus, ubi dicitur: « Nolite esse sicut mulus et equus, quibus non est intellectus , » et tamen oramus ut habeamus intellectum, ubi dicitur: « Da mihi intellectum ut discam mandata tua . » Jubetur ut habeamus sapientiam ubi dicitur: « Stulti, aliquando sapite , » et tamen oratur ut sapientiam habeamus, ubi dicitur: « Si quis autem vestrum indiget sapientia,
Abbreviated transcription (Latin):
orat remissionem peccatoꝵ. quia hoc suꝑꝰ
dicitur. dimrtte nobis debita nr̃a. neq orat
ut accipiat mandatum. sed plane orat ut
faciat mandatum. Si enim in temptationẽ
inductus fuerit. hoc est in temptatione defe-¬
cerit facit utiq peccatum quod est contra
mandatum. Orat igitur ut non peccet hoc
est ne quid faciat mali. quod ꝓcorurthiis orat
apłs dicens. oramus autẽ ad dñm. nequid
faciatis mali. Unde satis apparet quod non ad
peccandum id est non ad malefaciendũ qũã¬
uis eẽ non dubitetur liberũ arbitriũ uoluntatis.
tamen eius potestas non sufficiat. nisi adiuue¬
tur infirmitas. Ipsa igitur oratio. clarissima
destificatio est. Hanc ille confiteatur. & eũ gaude¬
bimus siue rectum siue correctum. Distinguen¬
da est lex & grã. Lex iubere nouit. gra uiuare.
Nec lex iuberet nisi eẽt uoluntas. nec gr̃a uiua¬
ret. si satis eẽt uoluntas. Iubetur ut habeatur

Expanded text:
orat remissionem peccatorum, quia hoc superius orat remissionem peccatorum, quia hoc superius dicitur, Dimitte nobis debita nostra ; neque orat ut accipiat mandatum; sed plane orat ut faciat mandatum. Si enim in tentationem inductus fuerit, hoc est, in tentatione defecerit, facit utique peccatum quod est contra mandatum. Orat igitur ut non peccet, hoc est, ne quid fApostolus dicens: « Oramus autem ad Dominum ne quid faciatis mali . » Unde satis apparet quod non ad peccandum, id est, non ad malefaciendum, quamvis esse non dubitetur liberum arbitrium voluntatis, tamen ejus potestas non sufficiat, nisi adjuvetur infirmitas. Ipsa igitur oratio clarissima testificatio est: hanc ille confitetur, et eum gaudebimus sive rectum sive correctum. Distinguenda est lex et gratia; lex jubere novit, gratia juvare. Nec lex jubere, nisi esset voluntas, nec gratia juvaret, si satis esset voluntas. Jubetur ut habeatur
Abbreviated transcription (Latin):
dicat gr̃am quam fateatur. si tamen iam fa¬
tetur non ad peccandum sed iuste uiuen¬
dum homines adiuuari. aut hoc ipsum
cum eo ꝑlitteras agendum. Et cum iiuen¬
tus fuerit hanc dicere quã docet ȩcłiastica
ꝙ apłica ueritas: tunc sine ullo scrupulo
eccłiȩ & sine latibulo ambiguitatis ullius
absoluendus est. tunc est reuera de eius pur¬
gatione gaudendum. Siue enim dyxerit grãm
eẽ liberũ arbitriũ. siue gr̃am ẽẽ remissionẽ pecca¬
temptationesq uincendas. quem ditissime
effudit suꝑ nos qui ascendit in cęlum. & ca¬
ptiuauit captiuitateor. dedit¶dona homi-¬
nib. Hinc enim oramus. ut peccatorũ tem¬
ptationem suꝑare possimus. ut sp̃s d̃ĩ unde
pignus accepimus adiuuet infirmitatem
nrãm. Qui aut̃e orat & dicit. ne nos infe¬
ras in temptationem. non utiq id orat
ut homo sit. quod est natura. neq id orat.
quod habeat liberum arbitrium. quodiã
accepit cum crearetur ipsa natura. neq¬

Expanded text:
dicat gratiam, qua fateatur, si tamen jam fadicat gratiam, qua fateatur, si tamen jam fatetur, non ad peccandum, sed juste vivendum homines adjuvari aut hoc ipsum cum eo tus fuerit hanc dicere, quam docet ecclesiastica et apostolica ueritas, tunc sine ullo scrupulo ecclesiae, sine latibulo ambiguitatis ullius absoluendus est, tunc est re uera de eius purgatione gaudendum. Sine enim dixerit gratiam esse liberum arbitrium siue gratiam esse remissionem peccatemptationesque uincendas, quem ditissime effudit super nos, qui ascendit in caelum et captiuauit captiuitatem, dedit dona hominibus. hinc enim oramus, ut peccatorum temptationem superare possimus, ut spiritus dei, unde pignus accepimus. adiuuet infirmitatem nostram. qui autem orat et dicit: Ne nos inferas in temptationem, non utique id orat. ut homo sit, quod est natura, neque id orat, ut habeat liberum arbitrium, quod iam accepit, cum crearetur ipsa natura, neq
Abbreviated transcription (Latin):
fcamur abiniquitate. & qua saluamur abinfimi¬
tate non qua creati sumus cum ꝓpria uolunta¬
te. Nam sr intellexissent illi eam ep̃i illum dicere
grãm quam etiam cum impiis habemus cum
quib homines sumus. negare uero eam qua
xp̃iani ꝙ filii dĩ fumus. quis eum patientes
catholicoꝵ sacerdotum non dicimus audiret.
sed ante oculos suos ferret: Quapptes. noti
culpandi sunt uidices. qui ȩccłiastica consue¬
tudine grẽ nomen audierunt. nescientes quid
huuismodi homines uł suȩ doctrinȩ libris. uł¬
in suoꝵ solent aurib spargere. Non agitur
de uno pelagio. quia fortasse correctus est qd̃
utinam ita sit. sed detam multis. quib loqua¬
citer contendentib & infirmas atq ineru¬
ditas animas uelut conunctas trahentib.
firmas autẽ ꝙ in fide stabiles ipsa contentione
fatigantib usq quaq iam plena sunt om̃ia.
Nut ergo a tua ueneratione accersiendus est
Romam & diligenter interrogandus. quam

Expanded text:
ficamur ab iniquitate, et qua salvamur ab infirmificamur ab iniquitate, et qua salvamur ab infirmitate, non qua creati sumus cum propria voluntate. Nam si intellexissent illi eam episcopi illum dicere gratiam quam etiam cum impiis habemus, cum quibus homines sumus, negari vero eam, qua Christiani et filii Dei sumus, quis eum patienter catholicorum sacerdotum, non dicimus audiret, sed ante oculos suos ferret? Quapropter non culpandi sunt judices qui ecclesiastica consuetudine gratiae nomen audierunt, nescientes quid hujusmodi homines vel suae doctrinae libris, vel suorum solent auribus spargere. Non agitur de uno Pelagio, quia fortasse correctus est quod utinam ita sit, sed de tam multis quibus loquaciter contendentibus et infirmas atque ineruditas animas velut conjunctas trahentibus, firmas autem et in fide stabiles ipsa contentione fatigantibus usquequaque jam plena sunt omnia. Aut ergo a tua veneratione accersendus est Romam et diligenter, interrogandus, quam
Abbreviated transcription (Latin):
eius. salus tua ego sum. suspenso corde cum
timore & tremore adutorium dñi etiam ꝑca
ritatem tuȩ uenerationis expectat. Audiuimꝰ
enim ẽẽ in urbe Roma ubi ille diuuixit ñ¬
nullos. quidiuersis ei causis faueant. Qui¬
dam scilicet qui uobis talia ꝑsuasisse ꝑhiben¬
tur: plures uero qui eum talia sentire non cre¬
dunt. presertim quia in oriente ubi degit gesta
putatur ẽẽ turbatus. Ubi quidem si ep̃i eum
catholicum ꝓnuntiarunt. non obaliud factũ
ẽẽ credendum est. nisi quia dixit se di gr̃am
confiteri. & ait posse hominem suo labore ac
uoluntate iuste uiuere. ut ad hoc adiuari dĩ
gr̃a non negaret. His enim auditis uerbis
catholici antistites nullam aliam di gr̃am
intelligere potuerunt. nisi qũa in librĩ dei
legert & popłis d̃i prȩdicare consuerunt. eã
utiꝙ de qua dicit apłs non urritam facio
gram d̃. Nam si ꝑ legem iustita: er goaps
gratis mortuus est. Sine dubio gr̃am qͦua iusti¬

Expanded text:
eius: Salus tua ego sum, suspenso corde cum eius: Salus tua ego sum, suspenso corde cum timore et tremore adiutorium domini etiam per caritatem tuae uenerationis expectat. Audiuimus enim esse in urbe Roma, ubi ille diu uixit. nonnullos, qui diuersis causis ei faueant, quidam scilicet, quia uos talia persuasisse perhibentur, plures uero, qui eum talia sentire non credunt, praesertim quia in oriente, ubi degit, gesta putatur esse purgatus. ubi quidem si episcopi eum catholicum pronuntiarunt, non ob aliud factum esse credendum est, nisi quia se dixit dei gratiam confiteri et ait posse hominem suo labore ac uoluntate iuste uiuere, ut ad hoc adiuuari dei gratia non negaret. his enim auditis uerbis catholici antistites nullam aliam dei gratiam intellegere potuerunt, nisi quam in libris dei legere et populis dei praedicare coam facio gratiam Dei. Nam si per legem justitia, ergo Christus gratis mortuus est . » Sine dubio gratiam qua justi
Abbreviated transcription (Latin):
OMTNO beatissi¬
mo meritoq honora¬
tissimo fr̃i innocentio
papȩ. Aurelius. alippiꝰ.
Ay bustinus. euodius ꝙ
possidius. in dño saluteo.
De conciliis duob pro¬
uinciȩ carthaginensis atq Numidiȩ ad tuam
sc̃itateo a non paruo ep̃oꝵ numero subscriptas
litteras misimus contra in imicos gr̃ẽ xp̃i. qui con
fidunt in uirtute sua. & creatori nr̃o quodamodo
dicunt tu nos creasti homines. iustos autẽ ipsi nos
fecimus. qui naturam humanam ideo dicunt
liberam. ne qͦrant lib̾atorem. idõ saluam. ut suꝑ¬
fiuum iudicent saluadorem. Tantum enim dicit
ualentẽ. ut suis uirib semel in origine suȩ crea¬
tionis acceptis. possit ꝑliberum arbitrium ni¬
chil ulterius aduuante illius gra qui creauit.
domare & extinguere om̃s cupiditates tem¬
ptationes. Suꝑ hoc multi eoꝵ insurgunt aduer¬
sum nos. & dicunt animȩ nr̃ȩ. non est salus
illi in deo eius. Familia xp̃i quȩ dicit. quan¬
do infirmor tunc fortis sum. & cui dicit dñs

Expanded text:
omino beatissimo, meritoque honorandissimo fratri INNOCENTIO papae, AURELIUS, ALYPIUS, AUGUSTINUS, EVODIUS, et POSSIDIUS in Domino salutem. 1. De conciliis duobus provinciae Carthaginensis atque Numidiae, ad tuam sanctitatem a non parvo episcoporum numero subscriptas litteras misimus contrfidunt in uirtute sua et creatori nostro quodam modo dicunt: \'Tu nos fecisti homines, iustos autem ipsi nos fecimus\', qui naturam humanam ideo dicunt liberam, ne quaerant liberatorem, ideo saluam, ut superfluum iudicent saluatorem: tantum enim dicunt ualentem, ut suis uiribus semel in origine suae creationis acceptis possit per liberum arbitrium nihil ulterius adiuuante illius gratia, qui creauit, domare et extinguere omnes cupiditates temptationesque superare. multi eorum insurgunt aduersum nos et dicunt animae nostrae: Non est salus illi in deo eius. familia Christi, quae dicit: Quando infirmor, tunc fortis sum et cui dicit dominus
Abbreviated transcription (Latin):
dediscit errare. cui nemo consentit. Hec igitur
fr̃s km̃i insupradicta maneant fixa sententia.
Ibsint atriis dñi. careant duntaxat custodia pa
storali. ne duarum ouiũ dira contagia serpant
forsitan ꝑ uulgus incautum. rapaciq lupus corde
letetur intra ouile dñi. cum ꝑtantas ouium fusas
cateruas dum a custodib dissimulat᷑ habetur
uulnus duarum. Prospiciendum est ergo: ne
ꝑmittendo lupos mercennarii magis qũa uidea¬
mur ẽt pastores. Iubemus sane quia xp̃s dñs nã
tantum ut reuertatur & uiuat. ut si unquam
ad sanum deposito praui dogmatis errore resi¬
puerint damnauerintq ea quoꝵ seipsos pre¬
uaricatione damnarunt. eis medicinã solitam
idest receptaculum suum ab eccłia non negari.
ne dum eos redeuntes forsitaii ꝓhibemus. uere
extra ouile remanentes & expectantes. hostis ra¬
pidi faucib glutiantur. quas in semetipsos spi¬
culis malȩ disputationis armarunt. Bene ua

Expanded text:
dediscit errare, cui nemo consentit. Haec igitur,dediscit errare, cui nemo consentit. Haec igitur, fratres charissimi, in supradictos maneat fixa sententia; absint atriis Dstorali, ne duarum ouium dira contagia serpant forsitan per uulgus incautum rapacique lupus corde laetetur intra ouile dominicum tantas ouium fusas cateruas, dum a custodibus dissimulanter habetur uulnus duarum. prospiciendum est ergo, ne permittendo lupos mercennarii magis quam uideamur esse pastores. Itantum, sed revertatur et vivat, ut si unquam ad sanum de proposito pravi dogmatis errore resipuerint, damnaverintque ea quorum seipsos praevaricatione damnaverunt, eis medicinam solitam, id est, receptaculum suum ab Ecclesia non negari, ne dum eos redeuntes forsitan prohibemus vere extra ovile remanentes et exspectantes hostis rapidi faucibus glutiantur, quas in semetipsos spiculis malae disputat
Abbreviated transcription (Latin):
phibere uenire ad me: talium ẽ enim regnum cȩloꝵ.
Quare pelagiũ celestiumq idest inuentores uocũ¬
nouarum. quȩ sicut dixit apl̃s edificationis nichi¬
lum s magis uanissimas confuerunt parare questi¬
ones. eccłiastica commnunione priuari. apłici uigoris
auctoritate censemus. donec resipiscant a diaboli
laqueis. a quo captiui tenent᷑ scđm ipsiuis uolunta¬
tem. eosq interim dominico ouili non recipi. quo¬
ad ipsi ꝑuersȩ uiȩ seruti tramitem deserere uoluerit.
Abscidendi sunt enim qui nos conturbant: & uolt̃
conuertere eudngłm xp̃i. Simul autẽ precipimꝰ.
ut quicunq ad id ꝑtinentia similit̾ defensare ni¬
tuntur. & par eos uindicta constringat. Non so
lum enim qui faciunt sed etiam qui consentiunt
facientib digni funt morte: quia non multũ inter¬
esse arbitror. inter committentis animũ ꝙ consen¬
tientis fauorem. Iddo & amplius. Plerumq

Expanded text:
prohibere venire ad me, talium est enim regnum coelorum . » prohibere venire ad me, talium est enim regnum coelorum . » Quare Pelagium Coelestiumqnonarum, quae, sicut dixit apostolus, aedificationis nihilum sed magis uanissimas consuerunt parare quaestiones, ecclesiastica communione priuari apostolici uigoris auctoritate censemus, donec resipiscant de diaboli laqueis, a quo captiui tenentur secundum ipsius uoluntatem, eosque interim dominico ouili non recipi, quod ipsi peruersae uiae secuti tramitem deserere uoluerunt. abscidendi sunt enim, qui nos conturbant et uolunt conuertere euangelium Christi. simul autem praecipimus, ut, quicumque id pertinacia simili defensare nituntur. par eos uindicta conslum enim qui faciunt, sed etiam qui consentiunt facientibus digni sunt morte ; quia non multum interesse arbitror inter committentis animum, et consentientis favorem. Addo et amplius: plerumque
Abbreviated transcription (Latin):
reconditis. cum his quȩ facile uobis occurrentia
posiustis. nec audeant obiuare nec possint. Ergo
di gram conantur auferre: quam necesse est ergo resti¬
tutam nobis status pristini libertate quęramus.
quippeinec alias diaboli machinas. nisi eadem possu¬
mus uiuante uitare. Illud uero quod eds ur̃a frͣn¬
tas asserit prȩdicare. paruulos ȩternȩ uitȩ prȩmiis
etiam sine baptismatis grã posse donari. ꝑfatuum ẽ.
Nisi enim manducauerint carnem filii hominis
ꝙ biberint sanguinem eius. non habebunt uitã
insemetipsis. Qui autẽ hanc in eis sine regenera
tione defendunt. uidentur michi ipsum baptismũ
eis credunt non nisi baptismate conferendum. Si
ergo nichil uolunt officere non renasci. fateant᷑
necesse est nec regenerationis sacra fiuenta ꝓdesse.
Uerum ut suꝑfluoꝵ hominum praua doctrina
celeri ueritatis possit ratione distingui:. ꝓclamat
hoc dñs in euangłio dicens. Sinite infantes & nolite

Expanded text:
reconditis, cum his, quae facile nobis occurrentia reconditis, cum his, quae facile nobis occurrentia posuistis, nec audeant obuiare nec possint. ergo dei gratiam conantur auferre, quam necesse est etiam restituta nobis status pristini libertate quaeramus; quippe nec alias diaboli machinas nisi eadem possumus iuuante uitare. Illud uero, quod eos uestra fraternitas adserit praedicare, paruulos aeternae uitae praemiis etiam sine baptismatis gratia posse donari, perfatuum est. nisi enim manducauerint carnem filii hominis et biberint sanguinem eius, non habebunt uitam in semet ipsis. qui autem tione defendunt, videntur mihi ipsum baptismum eis credunt nonnisi baptismate conferendum. Si ergo nihil volunt officere, non renasci, fateantur necesse est nec regenerationis sacra fluenta prodesse. Verum ut superfluorum hominum prava doctrina celeri veritatis possit ratione distingui, proclamat Dominus in Evangelio dicens: « Sinite infantes, et nolite eos
Abbreviated transcription (Latin):
uentus: Audiat dauid dicentẽ. Adiutorium no¬
strum in nomine dñi. Et. Adiutor m̃s estu. ne
derelinquas me. neq despicias me ds̃ salutaris m̃s.
Quȩ incassum dixerit. si tantum in erys erat po¬
situm uoluntate. quod a dño flebili sermone
poscebat. Quȩ cum ita sint. cumq in om̃ib di¬
uinis paginis uoluntati liberȩ. non nisi adiuto¬
rium dĩ legamus ẽẽ nectendum. eamq nichil
posse cȩlestib prȩsidiis destitutam. quonam mͦ
huic soli possibilitatem hanc ꝑtinaciter ut asseri¬
ts defendentes sibimet. immo quod est dignius
dolore communi. Nam plurimis pelagius ce.¬
lestiusq ꝑfuadent. Multifariis quidem ad instru¬
endum tale magisterium uti possemus exemplis.
nisi sciremus sc̃ĩtatem urãm ad plentm scripturas
om̃s scire. intelligere. callere diuinas. p̃sertim cũ ur̃a
relatio tantis ac talib testimonus sit referta. ut hs
solis ualeat presens dogma rescindi opusq non ẽt̃

Expanded text:
uentus. audiat Dauid dicentem: Adiutorium nouentus. audiat Dauid dicentem: Adiutorium nostrum in nomine domini et: Adiutor meus esto; ne derelinquas me neque despicias me, deus salutaris meus, quae incassum dixerit, si tantum in eius erat positum uoluntate, quod a domino flebili sermone poscebat. Quae cum ita sint, cum in omnibus diuinis paginis uoluntati liberae nonnisi adiutorium dei legamus esse nectendum eamque nihil posse caelestibus praesidiis destitutam, quonam modo huic soli possibilitatem hanc pertinaciter, ut adseritis, defendentes sibimet, immo, quod est dignius dolore communi, iam plurimis Pelagius Caelestiusque persuadent? multifariis equidem ad instruendum tale magisnisi sciremus et sanctitatem vestram ad plenum Scripturas omnes scire, intelligere, callere, divinas praesertim, cum vestra relatio tantis ac talibus testimoniis sit referta, ut hsolis ualeat praesens dogma rescindi, opusque non esse
Abbreviated transcription (Latin):
ipsam uitȩ lucem communione partiri: nouȩ here¬
seos nimirum fugiantur auctores. Quid enim
acerbius in dñm fingere potuerunt qũa cũ adiutoria
diuina cassarent. causamq cotidianȩ prȩcationis
auferrent: Hoc est dicere. Cur michi opus deo:
Merito in hos dauid ymnum dicit. Ecce homi¬
nes qui non posuerunt dm̃ adiutorem sibi. Ne¬
gantes ergo auxilium di inquiunt homine sibi
posse sufficere. nec grã hunc egere diuina. qua pri¬
uatus necesse est diaboli laqueis irretitꝰ occumbat.
dum ad om̃ia uitȩ ꝑficienda mandata. sola tan¬
tum modo libertate contendat. O prauissimarũ
mentium ꝑuersa doctrina. aduertat id tandem
quod primum hominem ita libertas ipsa dece¬
pit. ut dum indulgentius frenis utitur eius. in
prȩuaricationis prȩsumptionẽ concideret. Neq
ex hac potuit erui. nisi ꝓuidentia regenerationis
statum pristinȩ libertatis xp̃i dñi reformasset ad¬

Expanded text:
ipsam lucem uitae communione partiri? nouae haereipsam lucem uitae communione partiri? nouae haereseos nimirum fugiantur auctores. quid enim acerbius in dominum fingere potuerunt, quam cum adiutoria diuina cassarent causamque cotidianae precationis auferrent? hoc est dicere: Quo mihi opus deo? merito in hos dicat hymnidicus: Ecce homines, qui non posuerunt deum adiutorem sibi! negantes ergo auxilium dei inquiunt hominem sibi posse sufficere nec gratia hunc egere diuina, qua priuatus necesse est diaboli laqueis inretitus occumbat, dum ad omnia uitae perficienda mandata sola tantum modo libertate contendat. o prauissimarum mentium . peruersa doctrina! aduerte tandem, quod primum hominem ita libertas ipsa decepit, ut, dum indulgentius frenis eius utitur, in praeuaricationis praesumptione conciderit, nec ex hac potuit erui, nisi ei prouidentia regenerationis statum pristinae libertatis Christi domini reformasset ad
Abbreviated transcription (Latin):
prȩter illa quȩ sunt extrinsecus: sollicitudo manet
om̃ium eccłiarum suꝑ anxiis reb quȩ sit tenenda
iustitia. Intiquȩ scilicet regulȩ formam secuti. qũa
toto semꝑ ab orbe mecum nostis ẽẽ seruatam. Uerum
hȩc missa facio. Neq enim hoc ur̃am credo latere
prudentiam. qui id etiam actione firmastis. nisi scien¬
tes quod ꝑ om̃s ꝓuincias de apłico fonte petentib
responsa semꝑ emanent. presertim quotiens fides
nisi ad petrum idest sui nominis & honoris au¬
ctorem referre debere. uelut nunc retulit ur̃ã di¬
lectio quod ꝑtotum mundum possit ȩccłiis om̃i¬
bus incommune ꝓdesse. Eiant enim necesse est
cautiores: cum uiuentores maloꝵ. ad duplicis re¬
lationem synodi sententiȩ nr̃ȩ statutis. uiderint
ab eccłi astica comunione seiunctos. Gemino igit᷑
bono karitas ur̃a fungetur. Nam ꝙͥ canonum
potiemini gra seruatoꝵ. & beneficio ur̃o totus or¬

Expanded text:
praeter illa, quae sunt extrinsecus, sollicitudo manet praeter illa, quae sunt extrinsecus, sollicitudo manet omnium ecclesiarum, super anxiis rebus quae sit tenenda sententia, antiquae scilicet regulae formam secuti, quam toto semper ab orbe mecum nostis esse seruatam. uerum haec missa facio; neque enim hoc uestram credo latere prudentiam. quid id etiam actione firmastis nisi scientes, quod per omnes prouincias de apostolico fonte petentibus responsa semper emanent? praesertim quotiens fidei nisi ad Petrum, id est sui nominis et honoris auctorem referre debere, uelut nunc rettulit uestra dilectio, quod per totum mundum possit ecclesiis omnibus in commune prodesse. fiant enim necesse est cautiores, cum inuentores malorum ad duplicis relationem synodi sententiae nostrae statutis uiderint ab ecclesiastica communione seiunctos. Gemino igitur bono caritas uestra fungetur. nam et canonum potiemini gratia seruatorum et beneficio uestro totus or
Abbreviated transcription (Latin):
stis. michi in opinanter ingessit carthaginensis
etiam synodi querela parili scripta subiungens.
Nec mirum dum exulat ȩccłia tantam sollici¬
tudinem cominissis gregib exhibere pastores.
ut non solum neminẽ exhis patiant᷑ errare.
s si quas magis ouium seuȩ delectationis her¬
ba seduxit. ac sic inerrore ꝑmanserint. aut segre¬
gari penitus uelint. aut illicite dudum petita
uitantes. custodiȩ pristinȩ circum spectione tuta¬
ri. inutraq parte uidelicet consulentes. ne uel
suscipiendo tales simili cȩterȩ ducantur exemplo.
uel spernendo redeuntes lupoꝵ morsib uidean¬
tur ingestȩ. Prudens admodum & catholicȩ
fidei plena consultationis uoluntas. Quisenĩaut
tolerare possit errantẽ. aut non retipe corrigen¬
tem: Nam ut durum arbitror conuentiam p̃bere
peccantib: ita impium iudico manum negare
conuersis. Diligenter ergo & congrue apłici con¬
sulitis oneris archana. Oneris inquam illius. qũe

Expanded text:
stis, mihi inopinanter ingessit Carthaginensis stis, mihi inopinanter ingessit Carthaginensis etiam synodi querelae parilis scripta subiungens. nimirum exulta-fc ecclesia tantam sollicitudinem commissis gregibus exhibere pastores, ut non solum neminem ei his patiantur errare. sed, si quas. magis ouium scaeuae delectationis herba seduxit ac si in errore permanserint. aut segregari penitus uelint aut inlicenter dudum petita uitantes custodiae pristinae circumspectione tutari in utraque parte uidelicet consulentes, ne uel suscipiendo tales simili ceterae ducantur exemplo uel spernendo redeuntes luporum morsibus uideantur ingestae. prudens admodum et catholicae fidei plena consultatio. qui enim aut tolerare possit errantem aut non recipere corrigentem? nam ut durum arbitror coniuentiam praebere peccantibus, ita impium iudico manum negare conuersis. Diligenter ergo et congrue apostolici consulitis honoris. arcani honoris, inquam, illius, quem
Abbreviated transcription (Latin):
contristemur interitu dñe beatissime. Quodlibet
autẽ ipsi eligant. certe uł aliis quos plurimos
possunt si ab eis dissimulet᷑ suis laqueis implica¬
re: cernit uenerabilitas tua instanter ꝙͥ celeriter
ꝓuidendum. Hȩc ad sc̃itatem tuam de concilio
numidiȩ scripta direximus imitantes carthagi¬
nensem eccłiam. &. carthaginensis ꝓuintiȩ coep̃os
nr̃os quos ad sedem apłicam quam heatus illustras
de hac causa scripsisse comꝑimus. Et alia manu.
Nemor nr̃i in dñi grã augearis dñe beatissime me¬
ritoq uenerabilis & in xp̃o honorande scĩssime
interfuerunt. dilectissimis fr̃ib in dño salutem.
Nter cȩteras ȩccłiȩ Romanȩ curas. & apłicȩ sedis
occupationes. quib diuersoꝵ consulta fideli ꝙ.
modica disceptatione tractamus. fr̃ ꝙ coep̃c nostes
iulius ur̃ȩ dilecꝰtionis litteras quas exmileuitano
nr̃a auctoritate concilio cura fidei ꝓpensiore misi¬

Expanded text:
contristemur interitu, domine beatissime. Quodlibet contristemur interitu, domine beatissime. Quodlibet autem ipsi eligant, certe vel aliis, quos plurimos possunt, si ab eis dissimuletur, suis laqueis implicare, cernit venerabilitas tua instanter et celeriter providendum. Haec ad sanctitatem tuam de concilio Numidiae scripta direximus, imitantes Carthaginensem ecclesiam et Carthaginensis provinciae coepiscopos nostros, quos ad sedem apostolicam, quam beatus illustras, de hac causa scripsisse comperimus.  Et alia manu:  Memor nostri in Dei gratia augearis, domine beatissime, meritoque venerabilis et in Christo honorande, sancte interfuerunt, dilectissimis fratribus, in Domino salutem. Inter caeteras Ecclesiae Romanae curas et apostolicae sedis occupationes quibus diversorum consulta fidei ac modica disceptatione tractamus, frater et coepiscopus noster Julius dilectionis vestrae litteras, quas ex Milevitano nostra auctoritate concilio cura fidei
Abbreviated transcription (Latin):
dis ne latius serpant. multosq contaminens
uł potius interimant. dũ sub nomine xp̃i agr̃axp̃i
penitus alienant. om̃ino dissimulare non
possis. Huius autẽ ꝑnitiosissum erroris au¬
ctores eẽ ꝑhibentur pelabius ꝙ celestius qͦs
quidem in ȩccłia sanari malumus. qũa despe¬
rata salute ab eccłia resecari si necessitas ulla
compellat. Quoꝵ unus idest celestius etiam
Ad prbrum in asia ꝑuenisse dicitur. de quo ante
paueos annos quid gestum fuerit. sc̃itas tuade
carhaginensi ȩccłia melius instruitur. Pelagius
uero sicut aquib dam frĩb nr̃is missȩ loquun¬
tir epłȩ. ierosolinis constitutus non nullos falle¬
te asseritur. Ueruntamen multo plures qui eius
sensus diligentius in dagare potuerunt aduer
tem exaudire dignatur. auctoritati sc̃itatis tuȩ
de claro scripturarum lumine deꝓmpte facili
eos qui tam ꝑuersa & ꝑnitiosa sentiunt ẽẽ cessu¬
ros. ut de correctione potus eoꝵ gratulemur qũa

Expanded text:
dis, ne latius serpant, multosque contaminent, dis, ne latius serpant, multosque contaminent, vel potius interimant, dum sub nomine Christi a gratia Christi penitus alienant, omnino dissimulare non possis. Hujus autem perniciosissimi erroris auctores esse perhibentur Pelagius et Coelestius, quos quidem in Ecclesia sanari malumus, quam desperata salute ab Ecclesia resecari, si necessitas nulla compellat. Quorum unus, id est Coelestius, etiam ad presbyterium in Asia pervenisse dicitur. De quo ante paucos annos quid gestum fuerit, sanctitas tua de Carthaginensi ecclesia melius instruitur. Pelagius vero, sicut a quibusdam fratribus nostris missae loquuntur epistolae, Jerosolymis constitutus nonnullos fallere asseritur. Verumtamen multo plures, qui ejus sensus diligentius indagare potuerunt, advertem exaudire dde claro Scripturarum lumine depromptae, facilius eos qui tam perversa, et perniciosa sentiunt eros; ut de correctione potius eorum congratulemur, quam
Abbreviated transcription (Latin):
rogaui ꝓte ne deficiat fides tua. & om̃ib suis.
uigilate ꝙ. orate ne intretis in temptationem.
si hoc totum est potestatis humanȩ. pueros qͦ
na pręsumptione contendunt. euatuantes quod
in mundum & ꝑ peccatum mors. & ita in om̃s
homines ꝑtransiit. in quo om̃s peccauerunt.
Et alio loco. Sicut in adam om̃s moriuntur.
sic &. in xp̃o om̃s uiuificabunt᷑. Ut ergo alia
omittamus quȩ contra scripturas scãs pluri¬
ma disserunt. hȩc interim duo quib om̃ino
totum quod xp̃iani sum conantur euertere.
quȩ fidelia corda sustineant. non ẽẽ Rogan¬
dum dm̃. ut contra peccati malũ & ad oꝑan¬
dam iustitiam sit nr̃ ad utor. ꝙ non opitulari
paruulis ad conseqͥnda uitam ȩternam xp̃ia¬
nȩ gr̃e satramentũ. Hȩc insinuantes apłico
pectori tuo non habemus opus multa dicere.
& tantam impietatẽ uerbis exaggerare. cum
ꝓculdubio de ista ꝑmoueant. ut ab eis corrigen¬

Expanded text:
« Rogavi pro te, ne deficiat fides tua , » et omnibus suis: « « Rogavi pro te, ne deficiat fides tua , » et omnibus suis: « Vigilate et orate, ne intretis in tentationem . » Si hoc totum est potestatis humanae, pueros quoque na praesumptione contendunt, evacuantes quod in mundum, et per peccatum mors, et ita in omnes homines pertransiit, in quo omnes peccaverunt ; et alio loco, sicut in Adam omnes moriuntur, sic in Christo omnes vivificabuntur . Ut ergo alia omittamus, quae contra sanctas Scripturas plurima disserunt, haec interim duo, quibus omnino totum quod Christiani sumus conantur evertere, quae fidelia corda sustineant, non esse rogandum Deum ut contra peccati malum atque ad operandam justitiam sit noster adjutor, et non opitulari parvulis ad consequendam vitam aeternam Christianae gratiae sacramentum. 3. Haec insinuantes apostolico pectori tuo, non opus habemus multa dicere, et tantam impietatem verbis exaggerare; cum procul dubio te ista permoveant, ut ab eis corrigen
Abbreviated transcription (Latin):
tationib conantur auferre. Cum enim dñs do¬
cuerit. ut dicamus. dimitte nobis debita nr̃a. si¬
cut &. nos dimitimus debitorib nr̃is. isti dicunt
posse hominem in hac uita prȩceptis d̃i cogni¬
tis ad tantam ꝑfectionem iustitiȩ sine adiutorio
gr̃ȩ saluatoris ꝑ solum liberȩ uoluntatis arbitri¬
um ꝑuenire. ut etiam non sit necessariũ diceredimit
te nobis debita nr̃a. Illud uero quod sequit᷑. ne nos
inferas in temptationem. non ita intelligendũ
tanquam diuinum aduitorium poscere debea¬
mus. ne in peccatum temptati decidamꝰ. sed hoc
in nr̃a eẽ positum potestate. & ad hoc implen¬
dum solam fufficere hominis uoluntatẽ tanqũã
frustra apłs dixerit. non uolentis neq curren¬
tis sed miserentis est di. &. fidelis ds qui non uos
ꝑmittat temptari suꝑ id quod potestis. sed faci
et cum temptatione etiam exitum. ut possitis
sustinere. frustra etiam dñs dixerit apło petro.

Expanded text:
tationibus conantur auferre. cum enim dominus dotationibus conantur auferre. cum enim dominus docuerit, ut dicamus: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris, isti dicunt posse hominem in hac uita praeceptis dei cognitis ad tantam perfectionem iustitiae sine adiutorio gratiae saluatoris per solum liberae uoluntatis arbitrium peruenite nobis debita nostra. illud uero, quod sequitur: Ne nos inferas in temptationem, non ita intellegendum, tamquam diuinum adiutorium poscere debeamus, ne in peccatum temptati decidamus, sed hoc in nostra esse positum potestate et ad hoc implendum solam sufficere hominis uoluntatem, tamquam frustra apostolus dixerit: Non uo-lentis neque currentis sed miserentis est dei et: Fidelis deus, qui non uos permittat temptari super id, quoet cum tentatione etiam exitum, ut possitis sustinere . » Frustra enim Dominus dixerit apostolo Petro:
Abbreviated transcription (Latin):
nocentio: Siluanus senex.
ualentinus. Aurelius. Dona¬
tus. Restitutus. Lucianus. alip¬
pius. Augustinus. Placentius. Seuerus. fortunatus.
Possidius. Nouatus. Scds. Maurentius. Leo. fausti¬
nianus. cresconiꝰ. lucius. Honorius. Ad eodatus.
ꝓcessus. Scd̾s. felix. Asiaticus. Rufinus. Faustinus.
Malchus. littorius. fortunatus. donatus. Pontianus.
Sperantius. Quadratus. Lucillus. Sabinus. Itẽ Sabinus.
dius. Delphinus. ex concilio mileuitano. in dño salutẽ.
Quia te dominus gr̃ȩ suȩ prȩcipuo munere in sede apłi¬
ca collocauit. talemq nr̃is temporib prestitrt. ut
nobis potius ad culpam negligentiȩ ualeat. si ap̃
tuam uenerationem quȩ ꝓęccłia suggerenda sunt
tacuerimus. quam ea tu possis uł fastidiose uelne¬
gligent̃ accipere. magnis ꝑiculis infirmoꝵ membro¬
rum xp̃i pastoralem diligentiã quęsumus adhibe¬
re digneris. Noua quippe heresis. & nuium ꝑ¬
nobis dominicam etiam orationem impiis dispu¬

Expanded text:
nocentio, Silvanus senex, Valentinus, Aurelius, Donatus, Restitutus, Lucianus, Alippius, Augustinus, Placentius, Severus, Fortunatus, Possidius, Novatus, Secundus, Maurentius Leo, Faustinianus, Cresconius, Lucius, Honorius, Adeodatus, Processus, Secundus, Felix, Asiaticus, Rufinus, Faustinus, MalchSPE- RANTIUS, QVADRATUS, LUCILLUS, SABINUS, FAUSTINUS, DIUS, DELPHINUS EX CONCILIO MILEVITANO IN DOMINO SALUTEM. Quia te dominus gratiae suae praecipuo munere in sede apostolica conlocauit talemque nostris temporibus praestitit, ut nobis potius ad culpam neglegentiae ualeat, si apud tuam uenerationem, quae pro ecclesia suggerenda sunt, tacuerimus, quam ea tu possis uel fastidiose uel neglegenter accipere. magnis periculis infirmorum membrorum Christi pastoralem diligentiam, quaesumus, adhibere digneris. Noua quippe haeresis et nimium pnobis dominicam etiam orationem impiis dispu
Abbreviated transcription (Latin):
i ep̃c metropolitanus ad comprouintiales epõs
epłas direxerit. inquib eos aut ad ordinationẽ¬
summi pontificis aut ad synodum inuitet. pͥost po¬
sitis omnib. excepta graui infirmitate corporis aut
preceptione regia. ad constitutum diem ad esse non
differant. Qđ si defuerint: sicut pͥsea canonũ p̾cepit
auctoritas. usq ad proximã sy nodũ a caritate frm̃
& eccłie communione priuentur. xxxui
lerici etiam omnes qui ȩccłiȩ fidelit̾ uigilant᷑q
deseruiunt. stipendia scĩs laborib debita scđin
seruitii sui meritum uł ordinationẽ a sacerdotib
consequantur:
.xxxUII
taq censuimus homicidas & falsos testes a cõmu¬
nione eccłiastica submouendos: nisi pententiȩ
satisfactione crimina diluerint: xxxuiii
pateat euagandi. In monachis quoq presentis
sententie forma seruetur. Quos si uerborum in crepa¬
tio non emendauerit. etiam uerberibus statuimus
coerceri. Seruandũ quoq demonachis. neeis

Expanded text:
Si episcopus metropolitanus ad comprovinciales episcopos Si episcopus metropolitanus ad comprovinciales episcopos epistolas direxerit, in quibsummi pontificis aut ad synodum invitet, postpositis omnibus, excepta gravi infirmitate corporis aut praeceptione regia, ad constdifferant, quod si defuerint, sicut prisca canonum praecepit auctoritas, usque ad proximam synodum, a charitate fratrum, et ecclesiae communione priventur. XXXVI. Clerici etiam omnes qui ecclesiae fideliter vigilanterque deserviunt, stipendia sanctis laboribus debita secundum servitii sui meritum vel ordinationem a sacerdotibus consequantur. XXXVII. Itaque censuimus homicidas et falsos testes a communione ecclesiatica submovendos, nisi poenitentiae satisfactione crimina diluerint. XXXVIII. ntia pateat evagandi. In monachis quoque praesentis sententiae forma servetur; quod si verborum increpatio non emendaverit, etiam verberibus statuimus coerceri. Servandum quoque de monachis, ne eis
Abbreviated transcription (Latin):
oratione ad uesꝑam ab ep̃o cum benedictione dimito
lacuit etiam. ut sicut plerumq fit. xxx¬
quicumꝙ odio aut longinqua int̾ se lite dissense¬
rint. & ad pacem reuocari diutina intentione nequi¬
uerint. a ciuitatis pͥmitus sacerdotib arguantur.
Qui si inimicitias deponere ꝑmciosa intentione no¬
presumat apud scłarem uidicem ep̃o ñ ꝑmittente
pulsare. S si pulsatus fuerit non respondeat nec
pponat: nec audeat criminale negotium inudicio
scłari pponere. Siquis uͦ scłariũ ꝑ calumniã eccłiam
ne penituerit coherceatur.
.xxXIIi.
ydei quorum ꝑfidia frequent᷑ ad uoinitum redit.
si ad legem catholicam uenire uoluerint: octo menses
int̾ caticuminos eccłiȩ limen introeant: & si pura fide
noscuntur uenire. tunc demum baptismatis grãm
mereantur. Qđ si casu aliquo ꝑiculũ infirmitatis
intra p̾scͥptum tempꝰ incurrerint. & desperati fuerin.
baptuentur:
XXXU

Expanded text:
oratione ad vesperam ab episcopo cum benedictione dimitti. oratione ad vesperam ab episcopo cum benedictione dimitti. XXXI. Placuit etiam ut sicut plerumque fit quicunque odio, aut longinqua intrint, et ad pacem revocare diutina intentione nequiverint, a civitatis primitus sacerdotibus arguantur: qui si inimicitias deponere perniciosa intentione noaesumat apud saecularem judicem episcopo non permittente pulsare, sed si pulsatus fuerit respondeat: non proponat nec audeat criminale negotium in judicio saeculari proponere. Si quis vero saecularium per calumniam Ecclesiam ne poenituerit, arceatur. 237 XXXIII. ei quorum perfidia frequenter ad vomitum redit si ad legem catholicam venire voluerint, octo menses inter catechumenos ecclesiae limen introeant, et si pura fide noscuntur venire, tunc demum baptismatis gratiam mereantur; quod si casu aliquo periculum infirmitatis intra praescriptum tempus incurrerint, et desperati fuerint, baptizentur. XXXV.