comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tia. uendi nullo mͦ ꝑmit tebatꝰ. Vnde fortunato neapolitano ep̃o. inter
cȩtera scribens ait. frat̾nitatẽ ur̃am oporta ẽẽ sollicitã. & side uidȩorũ
seruitio ñ solũ uideus. sed etiã quisquã paganorũ fieri uoluerit xp̃iamꝰ.
post quã uoluntas eiꝰ fuerit patefacta ne hunc sub quolib& ingenio
uel argum̃to cuiꝰpiã uidęorũ uenundandi facultassit. sed is qui ad xp̃i¬
anã conuertifidẽ uoluerit: defensione ur̃a in libertatt̃ modis om̃ib un¬
dicet᷑ hii uͦ quos huiꝰcemodi oport& seruos amittere. ne forsitan uti¬
litates suas in rationabilit̾ ȩstiment impediri: sollicita uos hoc con¬
uenit consideratione seruare. ut si paganos quos mercimonii causa
de externis finib emerint intra tres menses dũ emptor cui uendi de¬
beant inueniat᷑ fugere adeccłam forte contigerint. & uelle se dixeria

Expanded text:
tia, vendi nullo modo permittebat. Unde Fortunato, Neapolitano episcopo, inter tia, vendi nullo modo permittebat. Unde Fortunato, Neapolitano episcopo, inter caetera scribens, ait: « Fraternitatem vestram oportet esse sollicitam ut si de Judaeorum servitio non solum Judaeus, sed etiam quisqpostquam voluntas ejus fuerit patefacta, ne hunc sub quolibet ingenio vel argumento cuipiam Judaeorum venundandi facultas sit; sed is, qui ad Chrianam converti fidem desiderat defensione vestra in libertatem modis omnibus vindicetur. Hi vero quos hujuscemodi oportet servos amittere, ne forsitan utilitates suas irrationabiliter aestiment impediri, sollicita vos haec convenit consideratione servare; ut si paganos, quos mercimonii causa de externis finibus emerint, intra tres menses dum emptor cui vendi debeant invenitur, fugere ad Ecclesiam forte contigerit, et velle se fieri
Abbreviated transcription (Latin):
adhortam. ut cũ om̃i subtilitate & sollicitudine studeat ꝑcunctari. & si
reuera ẽ atq manifesta tibi ueritate constiterit. quia neq ipsi unde se
redimant. neq sumptꝰ portitor hab&. cos studiitui sit redimere. sciens
quia quicqͥd in eis dederis. tuis sine dubio rationib imputatur. XLUIII
ud ȩorũ mancipia semel confugientia ad eccłam. nũquã quib dã suasio¬
nib reddi p̃cipiebat. Vn de ianuario caraclitano ep̃o int̃ cȩtera scribens ait.¬
Peruenit ad nos seruos ancillasq uidȩorũ. fidei causa ad eccłam refugien¬
tes. aut infidelib restitui dominis. aut eorũ ne restituant᷑ p̃tiũ dari.
Hortam᷑ igit᷑ ut nullatenꝰ tam prauã consu& udinẽ manere ꝑmittas.
Sedsiquilib& iudȩorũ seruus aduenerabilia loca fidei causa confugerit.
nullatenꝰ eũ patiamini p̃iuditiũ sustinere: sed siue olim xp̃ianꝰ. siue
pristinã legalit̃ rruocabat. uerũ &iã pagana ad fidẽ uenire uolen¬

Expanded text:
sollicitudine studeat perscrutari; et si revera ita est, atque manifesta veritate tibi constiterit quia neque ipsi unde se redimant, neque suprascriptus portitor habet, eos studii tui sit redimere, sciens quia quidquid in eis dederis, tuis sine dubio rationibus imputabitur. » 45. Judaeorum mancipia semel confugientia ad Ecclesiam, nunquam quibuslibet suasionibus reddi jubebat. Unde januario, Caralitano epiPervenit ad nos servos ancillasque Judaeorum fidei causa ad ecclesiam fugientes, aut infidelibus restitui dominis, aut eorum ne restituantur pretium dari. Hortamur igitur ut nullatenus tam pravam consuetudinem manere permittas, sed cum quilibet Judaeorum servus ad venerabilia loca fidei causa confugerit, nullatenus eum patiamini praejudicium sustinere, sed sive olim Christianus, sive pristinam legaliter revocabat, verum etiam pagana ad fidem venire volen
Abbreviated transcription (Latin):
inc÷ qđ sicut amaiorib tradit᷑. & nos usq ad nr̃a temporaLII
dũ ad huc pubesceremꝰ oołis nr̃is conspeximꝰ: consuetudo uetus obti
mercunonia detulissent. numquã pontificalib alloquiis fruerent᷑.
numquã obtutib apostolicis potirent᷑. sed extra uelũ longissimȩ por¬
ticus ñ quidẽ in scamnis. sed inmarmoreo ꝑauim̃to residentes. suscepta

Expanded text:
 sicut a majoribus traditur, et nos usque ad tempora nostra,  sicut a majoribus traditur, et nos usque ad tempora nostra, dum adhuc pubesceremus, oculis nostris conspeximus, consuetudo vetus obtinmercimonia detulissent, numquam pontificalibus alloquiis fruerentur, nunquam obtutibus apostolicis potirentur, sed extra velum longissimae porticus, non quidem in scamnis, sed in marmoreo pavimento sedentes, suscepta
Abbreviated transcription (Latin):
constitutionẽ quandã contra uidȩorũ ꝑfidiã dediss&. inde quib ꝓlata fuc¬
rat rectitudinẽ ur̃ꝑ mentis inflectere pecuniarũ sũmã offerendo moliti
sunt . Quã excellentia ura contẽpsit. & om̃i potentis dĩ placere iuiditio riqͥ¬
rens. auro innocentiã prȩtulit. Qua inre mͥ dauid regis factũ ad memoriã ue¬
nit. Cui dũ concupita aqua de cisterna bethlemitica quȩ int̾ hostiles cune¬
os habebat᷑ ab obsequentib militib fuiss& oblata. ꝓtinꝰdix̃. Absit ame. ut
sanguinẽ istorũ hominũ bibã. Quã quia fudit & bibere noluit. scriptũ ẽ.
ubauit cam dño. Siigit᷑ ab armato rege in sacrifitiũ dĩ uersũ est aqua con¬
tempta pensemꝰ quale sacrifitiũ om̃ipotentidõ rex optulit. qui ꝓ amor
illius ñ aquã sea aurũ acciꝑe contẽpsit.ltaq fili excellentis sume . fidenter
dicã q̃uia libasti aurũ domino qđ contra eũ habere nullo mͦ uoluisti.

Expanded text:
onstitutionem quamdam contra Judaeorum perfidiam dedisset, hi de quibus prolata fuerat, rectitudinem vestrae mentis inflectere pecuniarum summam offerendo moliti sunt; quam excellentia vestra contempsit, et, omnipotentis Dei placere judicio requirens, auro innocentiam praetulit. Qua in re mihi David regis factum ad memoriam venit: cui dum concupita aqua de cisterna Bethlehemitica, quae inter hostiles cuneos habebatur, ab obsequentibus militibus fuisset allata, protinus dixit: Absit a me ut sanguinem justorum hominum bibam. Quam quia fudit et bibere noluit, scriptum est: Libavit eam Domino. Si igitur ab armato rege in sacrificium Dei versa est aqua contempta, pensemus quale sacrificium omnipotenti Deo rex obtulit qui pro amore illius non aquam, sed aurum accipere contempdicam quia libasti aurum Domino, quod contra eum habere nullo modo voluisti.
Abbreviated transcription (Latin):
dal matinos & iadertinos ep̃os. ab eius comunione sub ex cõmuni¬
catione disiuinxit. adeo ne nom̃ quidem maximi int̾ sacra missa¬
rũ sollẽ pnia memorarent. Quo ficto. ita omẽs consternau sunt
anmo ut sub penitenae satis fictione relicto maximo ueniam poftularent.
sorto oe comumone maximi ubi te prius negtttus impilerat a ia
sautũ postea gruuitis sacdotis ad animũ reducta suspendit ut ei us
sola nillatenꝰ patereris segregitione eͥe comentus nisi a in monasstru
quando durũ cẽ contia stimidũ culetrare. rlicts imnperiti oo ndminicu
ue ꝑ gallinieũ ex arcͥum satis huimilit conceusi sibi penitenti ⁊̃ si muigu

Expanded text:
Dalmatinos et Jadertinos episcopos ab ejus communione sub excommuniDalmatinos et Jadertinos episcopos ab ejus communione sub excommunicatione disjunxit: adeo ut ne nomen quidem Maximi inter sacra missarum solemnia memorarent. Quo facto ita omnes consternati sunt animo, ut sub poenitentiae satisfactione, relicto Maximo, veniam postularent. sortio et communione Maximi, ubi te prius neglectus impulerat, in tantum postea gravitas sacerdotis ad animum reducta suspendit, ut ejus sola nullatenus patereris esse segregatione contentus, nisi et in monasterii tandem aliquando durum esse contra stimulum calcitrare, relictis imperialibus adminiculis, per Callinicum exarchum satis humi
Abbreviated transcription (Latin):
dep̃cor. quatinꝰ nichil de eo de his qu&ȩ dicta sunt ualeat inueniri & sine
periculo animae mee causa ipsius terminetur. Prius tam̃ quã haecc
cognoscantur serenissimꝰ dominꝰ discurrenti iussione pͣcepit. ut eum
uenientẽ cũ honore suscipia. Et ualde graue ẽ ut uir de quo tanta
& talia nuntiant᷑. cũ ante requiri & discuti debeat honoret᷑. Eit si
nent. infelix ego in aeccła ista quid facio : Sed ut ep̃i mei me despitant.
& contra me refugiũ ad scłares iudices habeant. om̃i potenti dõ grãs
ago peccatis meis deputo. Hoc tam̃ breuit̃ suggero. quia aliquantu¬
ium expecto. Et si adme uenire distulerit. exercere in eo districti¬
onẽ canonicã nullomodo cessabo. In omĩ potente autẽ dño confido.
quia langã piissimis dominis uitã tribu&. & nos sub manu ur̃a
Iinsua pre ꝑsy sumptione manente. consecratores atq omẽs

Expanded text:
deprecor, quatenus nihil de eo, de his quae dicta sunt valeat, inveniri, et sine deprecor, quatenus nihil de eo, de his quae dicta sunt valeat, inveniri, et sine periculo animae meae causa ipsius terminetur: prius tamen quam haec cognoscantur, serenissimus dominus discurrente jussione praecepit ut eum venientem cum honore suscipiam. Et valde grave est ut vir, de quo tanta et talia nuntiantur, cum ante requiri et discuti debeat, honoretur. Et sinuntur, infelix ego in ecclesia ista quid facio? Sed ut episcopi mei me despiciant, et contra me refugium ad saeculares judices habeant, omnipotenti Deo gratias ago, peccatis meis deputo. Hoc tamen breviter suggero, quia aliquantulum expecto; et si ad me venire diu distulerit, exercere in eo districtionem canonicam nullo modo cessabo. In omnipotente autem Deo confido, quia longa piissimis dominis vita tribuetur, et nos sub manu vestrin sua praesumptione manente, consecratores, atque omnes
Abbreviated transcription (Latin):
qui inordinate ordinatus est ꝓtinus misi. ut omnino missarum sollempnia
celebrare om̃ĩ modo ñ p̃sumere. nisi prius ascrenissimis dominis cognosce¬
rem. si hoc fieri ipsi iussis sent. Quod ei sub ex cõmunicationis int̾positione
mandaui. Et contẽ pto me atq despecto in auditiam quorundã sȩculariũ
hominũ. quib denudata sua ecła p̃mia multa p̾ebere dicit᷑. nunc usq
missarũ sollẽ pnia facere p̾sumit. atq ad me uenire scđm iussionem¬
dominoꝵ noluit. Ego autẽ p̃ceptioni pietatis eius oboediens. eidem
maximo qui me nesciente ordinatus ẽ : hoc qđ in ordinatione sua me
uel responsalẽ prȩt̾ mutere p̃supsit. ita ex corde laxaui. acsi me auctore
fuerit ordinatius. Alia uero ꝑuersa illius scilic& mala corporalia quaȩ
cognoui. uel quia cũ pecuni is ẽ electus. uel quod ex cõmunicatus missas
facere p̃supsit. ꝓpt̃ dm̃ in requisita pͣterire ñ possum. Sed opto & dñm

Expanded text:
qui inordinate ordinatus est, protinus misi, ut omnino missarum solemnia celebrare nullo modo praesumeret, nisi prius a serenissimis dominis cognoscerem si hoc fieri ipsi jussissent quod ei sub excommunicationis interpositione mandavi. Et contempto me atque despecto, in audaciam quorumdam saecularium hominum, quibus, denudata sua Ecclesia, praemia multa praebere dicitur, nunc usque missas facere praesumit, atque ad me venire sdominorum, noluit. Ego autem praeceptioni pietatis eorum obediens, eidem Maximo, qui, me nesciente, ordinatus est, hoc quod in ordinatione sua me, vel responsalem praetermittere praesumpsit, ita ex corde laxavi, ac si me auctore fuerit ordinatus. Alia vero perversa illius, scilicet mala corporalia, quae cognovi, vel quia cum pecuniis est electus, vel quia excommunicatus missas facere praesumpsit, propter Deum irrequisita praeterire non possum; sed opto, et Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
quut uos laudatis. ille rephenda : & quae uos rephondits. ille laud abit : inttsi
dbui nrm̃ & sua hic manu tegit. & in illo terribili iudicio liberũ ab  m̃ibus
delic tes inuenut. Et me ita placere si necesse om̃b ẽ faciat. ut xternã
eius gratiam non offendam.

Expanded text:
quae vos laudatis ille reprehendet, et quae vos reprehenditis, ille laudabit. Inter quae vos laudatis ille reprehendet, et quae vos reprehenditis, ille laudabit. Inter iissimum dominum nostrum, et sua hic manu regat, et in illo terribili judicio liberum ab omnibus delictis inveniat; et me ita placere, si necesse est, hominibus faciat, ut aeternam ejus gratiam non offendam.
Abbreviated transcription (Latin):
litũ ñ mediocrit̃ sũ afflictus qui & om̃a qua potuert̃ fieri nullo modo
facere neglexert̃. & labores uigiliarũ & custodie ciuitatis. in obsidione
eadẽ uehem̃tissimos ꝑtulert̃. Et post haec om̃a. graui dñoꝵ indignatione
ꝑcussi sunt. De quib patent̃ intelligo quia eos ñ sua acta. sed mea ꝑsona
grauat. cũ quo quia parit̃ intribulatione laborauerant. post laborẽ parit̃
potentis dĩ iudiciũ intendat. rogo ꝑ eundẽ omĩ potentẽ dnm̃. ne hoc
ulterius faciat. Nam adhuc nescimus. quis ex nob̵ dignior ibi. qualis ue
tẽpus. donec ueniat dñs qui & illuminabit abscondita tenebrarum.
& manifestabit consilia cordiũ. Hoc tam̃ breuit̃ dico qm̃ peccitor.
es indignus plus oc ueuentis ihũ misericordia. quamde urẽ pietatis iuistaa
psumo. Et sunt multa qua de uidicio illius homine s ignorant. quia sortiste

Expanded text:
litum, non mediocriter sum afflictus: qui et omnia quae potuerunt fieri, nullo modo litum, non mediocriter sum afflictus: qui et omnia quae potuerunt fieri, nullo modo facere neglexerunt, et labores vigiliarum et custodiae civitatis in obsidione eadem vehementissimos pertulerunt; et post haec omnia gravi dominorum indignatione percussi sunt. De quibus patenter intelligo quia eos non sua acta, sed mea persona gravat, cum qua, quia pariter tribulatione laboraverant, post laborem pariterpotentis Dei judicium intentat, rogo per eumdem omnipotentem Dominum, ne hoc ulterius faciat: ntempus, donec veniat Dominus, qui et illuminabit abscondita tenebrarum, et manifestabit consilia cordium . Hoc tamen breviter dico, quoniam peccator et indignus plus de venientis Jesu misericordia quam de vestrae pietatis justitia praesumo; et sunt multa quae de judicio illius homines ignorant, quia fortasse
Abbreviated transcription (Latin):
gobardis intuscia positis. sine ullo rei publicae dispendio feceram. Deinde
corrupta pace de romana ciuitate milites ablati sunt. Et quidem aui
ab hostib occisi. ali i uero narni is & perusiae positi. & ut perusia teneret᷑.
roma relicta ẽ. Post haec plaga grauior fuit aduentus agilulfi. ita ut ocu¬
us meis cernerẽ romanos more canũ in collis funib: ligatos. qui ad franci
am ducebant᷑ uenales. Et quia nos qui intra ciuitatẽ fuimꝰ dõ ꝓtegente
manus eius euasimus. quȩsitum ẽ unde culpabiles eẽ uideremur. uidelic&e
cur frum̃ta defuerint. quae in hac urbe diu multa seruari nullatenus
possunt. sic̃ in alia suggestione plenius indicaui. Et quidem de mem&¬
ipso in nullo turbatus sum : quia teste conscientia fateor. ad uersa quaȩ¬
lib& pati paratꝰ sum. dũ modo haec om̃a cũ salute dũ taxat mee animae
euadam. Sed de glori osis uiris gregorio p̃fecto & castorio magistro mi¬

Expanded text:
gobardis in Tuscia positis sine ullo reipublicae dispendio feceram. Deinde gobardis in Tuscia positis sine ullo reipublicae dispendio feceram. Deinde corrupta pace, de Romana civitate milites ablati sunt. Et quidem alii ab hostibus occisi, alii vero Narniis et Perusii positi; et ut Perusium teneretur, Roma relicta est. Post hoc plaga gravior fuit adventus Agilulphi, ita ut oculis meis cernerem Romanos more canum am ducebantur venales. Et quia nos, qui intra civitatem fuimus, Deo protegente, manus ejus evasimus, quaesitum est unde culpabiles esse videremus, videlicet cur frumenta defuerint, quae in hac urbe diu multa servari nullatenus possunt, sicut in alia suggestione plenius indicavi. Et quidem de memetipso in nullo turbatus sum, quia teste conscientia fateor, adversa quaelibet pati paratus sum, dummodo haec omnia cum salute duntaxat animae meae evadam. Sed de gloriosis viris Gregorio, praefecto, et Castorio, magistro mi
Abbreviated transcription (Latin):
ueo con sudicti Ite  & intuos causas urĩs aisponites quie slsgnu te
int uos iudicemus deos. Inqua sententa pii domini sibim igis cxhũ¬
milatite quã ilis aliquisd p̃stitit ex reucrentia impens.i. Ante cum
quiq pas uii enre puplici principes fuerunt: qui uerĩ dm̃ nepi¬
pẽtes oeos ligneos & iapideos colebant & tam̃ corisue do abi liesci¬
ia pendere sac dotib nouerunt qui di is lignes e lapides hemar¬
suggero. Ego enim peccator homo sum: & quia omnipotenti deo incessant̃
cotidie delinquo. aliquid mihi apud tremendũ exam̃ ipsius eẽ remedium
suspicor si incessantib: plagis cotidie ferior. Et credo quia eundẽ omĩpo¬
tentẽ dnm̃ tanto uobis amplius placatis. quanto me ei male seruientem
districte affugitis. Multas enim iam plagas acceperam. & suꝑuenientib
dominoꝵ iussionib inueni consolationes quas ñ sperabam. Si possum
has celerit̃ plagas enumero primũ quod mͥ pax absumpta ẽ: quã cũ lan¬

Expanded text:
Deo constituti. Ite et inter vos causas vestras disponite, quia dignum non est, ut nos iudicemus deos'. In qua sententia, pie domine, sibi magis ex humilitate, quam illis aliquid praestitit ex reverentia impensa. Ante eum quippe pagani in republica principes fuerunt, qui verum Deum nescientes, deos ligneos et lapideos colebant, et tamen eorum sacerdotibus honoimpendere sacerdotibus noverunt qui diis ligneis et lapideis servieis sacerdotibus suggero. Ego enim homo peccator sum. Et quia omnipotenti Deo incessanter quotidie delinquo, aliquod mihi apud tremendum examen illius esse remedium suspicor, si incessantibus quotidie plagis ferior. Et credo quia eumdem omnipotentem Dominum tanto vobis amplius placatis, quanto me ei male servientem districtius affligitis. Multas enim jam plagas acceperam, et supervenientibus dominorum jussionibus, inveni consolationes quas non sperabam. Si enim possum, has celeriter plagas enumero. Primum quod mihi pax subducta est, quam cum Lan
Abbreviated transcription (Latin):
causae damant. Eigo enim si fatuus ñ fuissem. ad ista tole¬
randa quae int̾ langobardoꝵ gladios hoc in loco patior minime
uenissem. In ea autẽ re quã de ariulfo ꝑhibui. quia toto corde
uenire ad rẽ puplicã paratus fuit. dum mͥ ñ credit: etiam m̃ti
tus rep̃hendor. Sed si sac̃dos ñsum: scio grauem eẽ hane in¬
iuriam sac̃doti. ut ueritati seruiens fallax credatur. Et dudũ
noui. qm̃ nordulfo plus ẽ creditũ quã mihi. leoni amplius
quã mihi. Et nunc eis qui eẽ ad mediũ uident᷑. plusquã meis
as sertionib credulitas impenditur. Et quidem si terre mex¬
captiuitas ꝑ condiana momenta non exeresetr&. de despectione mea atq̃ inri¬
sione leus tacerẽ. Sed hoc me uchement afflgit: quuasmde eeo etinor
fastrtis tolero. ande ttalu cotidie ducit̃ sub langobarduoa uigo cipti ua

Expanded text:
causae clamant. Ego enim, si fatuus non fuissem, ad ista tolecausae clamant. Ego enim, si fatuus non fuissem, ad ista toleranda quae inter Langobardorum gladios hoc in loco patior, minime venissem. In ea autem re quam de Ariulpho perhibui, quia toto corde venire ad rempublicam paratus fuit, dum mihi non creditur, etiam mentitus esse reprehendor. Sed etsi sacerdos non sum, scio gravem esse hanc injuriam sacerdoti, ut veritati serviens, fallax credatur. Et dudum novi quoniam Nordulpho plus est creditum quam mihi, Leoni amplius quam mihi. Et nunc eis, qui esse ad medium videntur, plusquam meis assertionibus credulitas impenditur. Et quidem si terrae mecaptivitas per quotidiana momenta non excresceret, de despectione mea atque irrisione laetus tacerem. Sed hoc me vehementer affligit, quia unde ego crimen falsitatis tolero, inde
Abbreviated transcription (Latin):
mihi minime peꝑcit. Nam in eis urbanae simplicitatis uocabulo. me
fituũ appeslat. In scripturi & enim sacra cum in bona intelligentia sim¬
plicitas ponitur. uigilanter sȩpe prudentiae aut rectitudini sociatur.
Vnde etiam de beato iob scriptũ ẽ. Erat uir simplex & rectus.
dentes in bono. Et ꝑ sem& ipsam ueritas in euangelio admon&
dicens. Estote prudentes sic̃ serpentes. & simplices sic̃ coluba
esse ualde in utile indicinssi aut simplicitati prudentia. aut pru¬
dentie simplicitas desit. Vt ergo seruos suos ad cuncta eruditos
efficera. et̃ eos & simplices sic̃ colũbas & prudentes ut serpentes.
simplicitas temperar&. Ego igit᷑ qui in serenissimis dominorũ
iussionib ab ariulfi astutia deceptus. ñ adiuneta prudentia
simplex denuntior. constat ꝓculdubio quia fatuus appellor. Quod
ita eẽ. ego quoq ipse confiteor. Nam si hoc ura pietas taceat.

Expanded text:
mihi minime pepercit. Nam in eis urbanae simplicitatis vocabulo me mihi minime pepercit. Nam in eis urbanae simplicitatis vocabulo me fatuum appellat. In Scriptura etenim sacra cum in bona intelligentia simplicitas ponitur, vigilanter saepe prudentiae aut rectitudini sociatur. Unde etiam de beato Job scriptum est: Erat vir simplex et rectus .dentes in bono . Et per semetipsam Veritas in Evangelio admonet, dicens: Estote prudentes sicut serpentes, et simplices sicut columbae , esse valde inutile judicans, si aut simplicitati prudentia, aut prudentiae simplicitas desit. Ut ergo servos suos ad cuncta eruditos efficeret, esse eos et simplices sicut columbas, et prudentes ut serpentes esse simplicitatem acuejussionibus ab Ariulphi astutia deceptus, non adjuncta prudentia simplex denuntior, constat proculdubio quia fatuus appellor, quod ita esse ego quoque ipse confiteor. Nam si hoc vestra pietas taceat,
Abbreviated transcription (Latin):
rontaniuissimis dationes legionũ quoq milites frequentis sime sicut
runano nr arpet historia defraudabat. cernens gregoriũ contri
rundi unẽs strcpitis augustilib defensionib: quorũ suffragio
ad nonũ ꝓ ontificttus  se ꝑuenise iactabat penitꝰ ñ egere immo
fimar ales ioi gs magisq conuersus ẽ. liberalitatẽ pontificis
quia fimelicis militub tam eodesiastica quam pupliea frum̃t¬
diuiserat. sub dolis assertionib reprehendens. Cui gregorius ut pote qui pͥuec¬
tionẽ suam diuino iudicio incuius nimirũ manu corda regũ consistentia. quo¬
cumq uoluerit indinantur : ñ caducis humanis fauorib deputabat. uoce
ubera contradicens: his eũ responsionib fregit. deturpauit. atq ñ nulla
de futuro dĩ iudicio disserendo deterruit: In serenissimis inquit iussioni¬
b suis dominoꝵ pietas dũ me de quibdã redarguere studuit. parcendo

Expanded text:
antiquissimis dationes, legionum quoque milites frequentissime, sicuti antiquissimis dationes, legionum quoque milites frequentissime, sicuti Romanorum narrat historia, defraudabat, cernens Gregorium contra omnes mundi strepitus, augustalibus defensionibus, quarum suffragio ad arcem pontificatus hunc se provexisse jactabat, penitus non egere: imo famae illius magis magisque conversus est, liberalitatem pontificis, quia famelicis 132 militibus tam ecclesiastica quam publica frumendiviserat, subdolis assertionibus reprehendens. Cui Gregorius, utpote qui provectionem suam divino judicio, in cujus nimirum manu corda regum consistentia , quocumque voluerit, inclinantur, non caducis humanis favoribus deputabat, voce libera contradicens, his eum responsionibus fregit, deturpavit, atque nonnulla de futuro Dei judicio disserendo deterruit: « In serenissimis, inquit, jussionibus suis dominorum pietas, dum me de quibusdam redarguere studuit, parcendo
Abbreviated transcription (Latin):
iese u fatis ficere disferendo firmabas. atq ex hoc aduersum te
didit urm̃ aerius ineitabas. At ubi salubri tandẽ consilio iugo te obe¬
oiepait humulit̃ sũ misisti. & dilectio tua penitentiã agens digna se
ut puta unꝰ fatis fictione purgiuit : redditã tibi grãm friterne
curiaitis intellige. atq in nr̃m te receptũ consortiũ gratulare.
cõmunonẽ se recepisse cognoscit. ꝑsonã ad nos transmittat.
qua palliũ tͥ referendũ ex more ꝑcipiat. Nam quẽ ad inodũ illi¬
tita ꝑpetrari ñ patim̃. sic ea quaȩ consuetudinis sunt ñ negamꝰ
tucte iute. phet concedenda dispensatio nos loci uocauerit. mul¬
tuc tim̃ nob petitio dulcis aitq ex cellentissimi faii nr̃i domni giuli¬
nicuetirdũ uttẽ perantius ergate ageremꝰ exegit cuius carissimã
uoluntatẽ nͨ pertulimus. nec potuimus contristari  XIII
preterea cupidssimꝰ actenacissimꝰ imꝑator qui consuetudinib:

Expanded text:
ipse per te satisfacere differendo firmabas, atque ex hoc adversum te ipse per te satisfacere differendo firmabas, atque ex hoc adversum te zelum nostrum acrius incitabas. At ubi salubri tandem consilio usus, jugo te obedientiae humiliter submisisti, et dilectio tua poenitentiam agens, digna se, ut deputavimus, satisfactione purgavit, redditam tibi gratiam fraternae charitatis intellige, atque in nostro te receptum consortio gratulare: communionem se reparasse cognoscit, personam ad nos transmittat, quae pallium tibi deferenducita perpetrari non patimur, sic ea quae sunt consuetudinis non negamus. Licet autem ad haec concedenda dispensatio nos loci nostri vocaverit: multum tamen a nobis petitio dulcissimi atque excellentissimi filii nostri, domni Callinici exarchi, ut temperantius erga te ageremus, exegit; cujus charissimam voluntatem, nec pertulimus, nec potuimus contristare. » 16. Praeterea cupidissimus ac tenacissimus imperator, qui consuetudinibus
Abbreviated transcription (Latin):
nionẽ nos reddidisse signauimꝰ. experientia tua dare debeat. quia sic̃
in contumatia ꝑsistentib seueros nos eẽ conuenit. sic iterũ humiliatis
& pęnitentib ne gare locũ ueniae ñ debemus.
umq maximꝰ penes corpus beati apollonaris scđm iussũ gregorii
de factissius humilit̃ satis feciss&. castorius chartularius consolato¬
rili ei epistolam prebuit : uerbis gregorii asserentem. Quamius cul pa¬
bilib lordinationis tuẽ primordus graue malũ ꝑ inobȩdientie cilpam
tel uoberis nos tam̃ sedis apłice aue toritatẽ eo quo decuit modera mint
temperantess nũquã contrate usq adhuc quod causa poscehut exarsin.
setin donques se ingrtatudo nr̃a quã tutibi excitasti ꝓducero. Cre¬
dita nos sollicitudo uehem̃ter angebat. nequędã illiciti qua de te audi¬
ipsemnus uedegent᷑ omittere uderemur. Quae si bene consideres

Expanded text:
nionem nos reddidisse signavimus, experientia tua dare debeat: quia sicut nionem nos reddidisse signavimus, experientia tua dare debeat: quia sicut in contumacia persistentibus severos esse nos convenit, sic iterum humiliatis et poenitentibus negare locum veniae non debemus. » 15. Cumque Maximus penes corpus beati Apollinaris secundum jussum Gregorii de cunctis humiliter satisfecisset, Castorius chartularius consolatoriam ei epistolam praebuit, verbis Gregorii adserentem: « Quamvis culpabilibus ordinationis tuae primordiis grave malum per inobedientiae culpam addideris, nos tamen sedis apostolicae auctoritatem eo quo decuit moderamine temperantes, nunquam contra te usque adhuc ut causa poscebat, exarsimus; sed ut longius se ingratitudo nostra, quam tu tibi excitasti, produceret, credita nos sollicitudo vehementer angebat, ne quaedam illicita, quae de te audieramus, negligenter omittere videremur. Quae si bene consideres,
Abbreviated transcription (Latin):
tinꝰ & ali sita uidebit᷑ cõmunionẽ p̃stetis. & uigoris aecdesiastici priuilegiũ
cagrua ut oportae dispensatione serueus. Supra scriptũ uero portitarẽ
in p̃senti quid uob̾cũ agendũ sit instruximꝰ. A quo cuncta subtilit̃ ad¬
discentes. sic uos in omib exhibete. ut in urã sollicitudine uram fuisse p̃sentiã¬
tẽ castorio notario & chartulario rauennae. XIIIIIsemi amus.¬
quando credi tibi & necessarias causas uides iniungi. tanto te magis stre¬
nuum debes & sollicitũ exhibere. Proide si maximꝰ salonitanꝰ p̃stito
sacram̃to firmauerit simoniaca se heresi ñ teneri. atq dealiis ante cor¬
pus scĩ apollonaris tantũ modo requisitus in noxiũ se eẽ responderit. &
de in obedientia sua pęnitentiã sic̃ deputauimꝰ egerit. uolumꝰ ut ad con¬
solandũ illũ epistolã quã ad eũ scripsimꝰ. ubi ei & grãm nram & cõmu¬

Expanded text:
tenus et illi, si ita videditur, communionem praestetis, et vigoris ecclesiastici genium tenus et illi, si ita videditur, communionem praestetis, et vigoris ecclesiastici genium congrua, ut oportet, dispensatione servetis. Suprascriptum vero portitorem in praesenti quid vobiscum ei sit agendum, instruximus. A quo cuncta subtiliter addiscentes, sic vos in omnibus exhibete, ut in vestra sollicitudine nostram fuisse praesentiatem Castorio, et notario et chartulario Ravennae: « Quanto credi tibi et necessarias vides causas injungi, tanto te magis strenuum debes et sollicitum exhibere. Proinde si Maximus Salonitanus, praestito sacramento, firmaverit se simoniaca haeresi non teneri, atque de aliis ante corpus sancti Apollinaris tantummodo requisitus, innoxium se esse responderit, et de inobedientia sua poenitentiam, sicut deputavimus, egerit: volumus ut ad consolandum illum epistolam quam ad eum scripsimus, ubi ei et gratiam nostram et commu
Abbreviated transcription (Latin):
damans &e dicens. Peccaudo  beatis simo papurrgre sonio.
Et agente eo penitentiam trib horis. cucurrit gallinicus ex. arcͥus. & casto¬
Qui etiam cepit ampliorẽ pęnitentiã corã eis agere. Gregorius ut audiuit.
de causa maximi fr̃nitatis urẽ uoluntas sit: ac magis petiuo p̃sentiũ latore
castorio chartulario nr̃o renuntiante cognouimꝰ. Idõq si isdẽ maximꝰ corã
uob & p̃dicto chartulario nr̃o de symoniaca heresi p̃stito secũ sacram̃to
purgauerit. atq de aliis ante corpus scĩ apollonaris tantũ modo reqͥsitꝰ.
liberũ se eẽ responderit: causam ipsius fr̃nitatis ur̃ae & de eo quod excom¬
municatꝰ missarũ sollẽpnia agere p̃sũ pserit iudicio cõmittimꝰ qua debeat
disponite. nec aliquid de nob̵ dubiũ habeatis. Nam quicquid a uob de causa¬
hac fuerit ordinatũ nos & grate suscipimꝰ & libent̃ ad mutimꝰ. Horta mur
tam̃ ut debeatis eẽ solliciti. & ita qua fienda conspicitis tẽperetis. qua¬

Expanded text:
clamans et dicens: Peccavi Deo, et beatissimo papae Gregorio. Et agente eo poenitentiam tribus horis, cucurrit Callinicus exarchus, et Castoqui etiam coepit ampliorem poenitentiam coram eis agere. Quod Gregorius ut audivit, de causa Maximi fraternitatis vestrae voluntas sit, ac magis petitio, praesentium latore Castorio, chartulario nostro, renuntiante, cognovimus. Ideoque, si idem Maximus coram vobis et praedicto chartulario nostro, de simoniaca haeresi praestito, se sacramento purgaverit, atque de aliis ante corpus sancti Apollinaris tantummodo requisitus, liberum se esse responderit: causam ipsius fraternitatis vestrae de eo, quod excommunicatus missarum solemnia agere praesumpsit, judicio committimus, qua debeat disponite, nec aliquid de nobis dubium habeatis. Nam quidquid a vobis hac de causa fuerit ordinatum, nos et grate suscipimus, et libenter admittimus. Hortamur tamen ut debeatis esse solliciti, et ita quae flenda conspicitis, temperetis, qua
Abbreviated transcription (Latin):
Ion solũ magnis reb gregorius sollicitudinis suae oculos conuerte UIII¬
Abat. uerum etiam ne impune p̃sumerent᷑ quandoq maiora.
hoc in reb minimis curiosissime pͣcauebat: Unde iohanni stracu¬
sano ep̃o seribit dicens. E.cclesiastici uigoris ordo confunditur.
si aut temere illicita pͣsumantur. aut impune ñ concessa tẽp¬
tantur:. Peruenit itaq ad nos diacones xecdaẽ catinensis caltatos
campagis ꝓducere p̾sumpsisse. quod quia nilli actenus ꝑ totã
siciliam̃ licuit. nisi solis tantum modo dia conib atdẽ miscnendis¬
Quib olim a predecessoribi nris non dubititur eẽ concessum bene recoltas
&m engo taste temeritatis ausus non est leuntt sao uoere lierolit

Expanded text:
Non solum in magnis rebus Gregorius sollicitudinis suae oculos converteNon solum in magnis rebus Gregorius sollicitudinis suae oculos convertebat, verum etiam ne impune praesumerentur quandoque majora, hoc in rebus minimis curiosissime praecavebat. Unde Joanni, Syracusano episcopo, scribit, dicens: « Ecclesiastici vigoris ordo confunditur, si aut temere illicita praesumantur, aut impune non concessa tententur. Pervenit itaque ad nos, diaconos ecclesiae Catanensis calceatos campagis procedere praesumpsisse. Quod nulli hactenus per totam Siciliam licuisse, nisi solis tantummodo diaconibus ecclesiae Messanensisquibus olim a praedecessoribus nostris non dubitatur esse concessum, bene recolitis. Quia ergo tantae temeritatis ausus non est leviter attendendus, cum
Abbreviated transcription (Latin):
qđ nob̃ p̃fatus a deodatus diaconꝰ testatus ẽ: & p̃dicti iohannis ⁊po
fatetur epła. dũ constiterit quantę letaniae sollẽ pnes fucrint: quoti
ens indui solebat in letaniis pallio. cognoscentes libentissime concedam.
Sed hoc ñ ab illis ꝑquirat. qui ab xcdesiasticis exhibent᷑. sed ab aliis quos
sine fauore partis sua eẽ cognouerit. & quaq sollicita indagatione
reppererit. nob̾ subtiliter indico. ut ueritate sic̃ diximꝰ cognita. frĩs¬
& coepĩ nr̃i reuerentissimi maruiani animos releuemꝰ. At quia¬
prisca consuctudo a nostratib subtilit̃ in quisita a rauennatib ꝓbari
nullomꝰ potuit. gregoriũ in sua sententia ꝑ mansisse ꝓculdubio illud
ostendit. quod neq obhoc quantũ ex apicib eius cognoscit᷑ a quoquam
sollicitatus extitit. neq a sem& ipso cõmotꝰ ulterius omnino rescripsit.

Expanded text:
quod nobis praefatus Adeodatus, diaconus, testatus est, et praedicti Joannis episcopi quod nobis praefatus Adeodatus, diaconus, testatus est, et praedicti Joannis episcopi fatetur epistola, dum constiterit, quantae litaniae solemnes fes indui solebat in litaniis pallium cognoscentes, libentissime concedamus. 820 Sed hoc non ab illis perquirat qui ab ecclesiasticis exhibentur, sed ab aliis quos sine favore partis esse cognoverit, et quaeque sollicita indagatione repererit nobis subtiliter indicet, ut veritate, sicut diximus, cognita, fratris coepiscopi nostri reverendissimi Marprisca consuetudo a nostratibus subtiliter inquisita, a Ravennatibus probari nullo modo potuit, Gregorium in sua sententia permansisse procul dubio illud ostendit, quod neque ob hoc, quantum ex apicibus ejus dignoscitur, a quoquam sollicitatus exstitit, neque a semetipso commotus ulterius omnino rescripsit. 8.
Abbreviated transcription (Latin):
uonoe episnasei ostendi fecimꝰ eiudent appanur. Sed hot plis etan
qđ oicere uis sus ẽ. Nam tempore quo ate isoẽ iohamies utnouet̃s¬
est inhibitus. ne pallio in ordinate ac temere uti prȩsumer&. scripsit nob
hanc fuis se priscam consuetudinẽ. ut ciuitatis ipsius ep̃s. in letani is sollẽp¬
one transmisimꝰ. Ad eodatus uero p̃dicte xclaẽ diaconꝰdum apuo nos tẽ¬
pore quo hic fuit . si milit̃ de eiusdem usu pallii agere enixius studeret
uolentes cognoscere ueritatẽ : eũ similit̃ quae eẽt consuetudo curauimꝰ
requirendũ. qui uti creti sibi m& suader&. atq a nob ualer& qđ pe¬
tebat exigere. sub iure uirando testatus ẽ : antiquã consuetudine fuis¬
se. ut in quatuor aut quinq lcͥtani is sole pnib pallio ciutitis sue
ep̃s uteretur. Experientia ergo tua diligent̃ inuigila. & cũ om̃i
sollicitudine quot letanie sollepnes ab antiquitate fuerint requirit.
net eas sollẽpnes nominando requirere studeat. sed maiores: ut ꝑ hoc

Expanded text:
opi, quas ei ostendi fecimus, evidenter apparuit. Sed hoc asseruit quod dicere jussus est. Nam tempore quo a te idem Joannes quondam episest inhibitus, ne pallio inordinate ac temere uti praesumeret, scripsit nobis hanc fuisse priscam consuetudinem, ut civitatis ipsius episcopone transmisimus. Adeodatus vero, praedictae ecclesiae diaconus, dum apud nos tempore quo hic fuit, similiter de ejusdem usu pallii agere enixius studeret, volentes cognoscere veritatem, eum similiter, quae esset consuetudo curavimus requirendum. Qui uti credi sibimet suaderet, atque a nobis valeret, quod petebat, exigere, sub jurejurando testatus est, antiquam consuetudinem fuisse, ut in quatuor aut quinque solemnibus litaniis pallio civitatis suae episcopus uteretur. Experientia 128 ergo tua diligenter invigilet, et cum omni sollicitudine, quot litaniae solemnes ab antiquitate fuerint, requirat; nec eas solemnes nominando requirere studeat, sed majores: ut per hoc,
Abbreviated transcription (Latin):
madiores scłi obtinere nil ualuit. ad minores se contulit: Nlebqs tan
imietate pcũ. quã ad testatione bonorũ operũ p̃ualere contendt
E aequare i humanũ credidi si is qui se quasi multũ timere me dicit
in liquo me temperatiorẽ minime inuenire potusse⁊ e soõ decrtut
nolum be sog noscere. Si autẽ ꝑsona eius suscepta forstor habebnt
uolumꝰ ut urã quoq fr̃nitassiei laboriosũ ñ e : ad eandẽ cuntart se
fiagare debett & cũ pdicto frẽ in eode uidicio parit scdere
Ameui autẽ ur̃e utrorũq scitati placuerit. scitote mihi bͥm̃i¬

Expanded text:
majores saeculi obtinere nil valuit, ad minores se contulit: nobisque tam nimietate precum, quam attestatione bonorum operum praevalere contendit. Ex qua re inhumanum credidi, si is qui se quasi multum timere me dicit, in aliquo me temperatiorem minime invenire potuisset: et ideo decrevi nati urbe cognoscere. Si autem persona ejus suspecta forsitan habetur, volumus ut vestra quoque fraternitas, si ei laboriosum non est, ad eamdem civitatem fatigare se debeat, et cum praedicto fratre in eodem judicio pariter sedere. Quidquid autem vestrae utrorumque sanctitati placuerit, scitote mihi modi
Abbreviated transcription (Latin):
tur ꝑ apłm. Filioli. nouissima hori est: scđm quod ueritas p̃dicit.
pestdentia & gladius ꝑ mundũ seuit. gentes insurgunt in gentibus.
terrore concutit᷑ orbis. Cũ h ibititorib suis terri deficiente sel¬
uentur. omĩa que predicta sunt fient. rex suꝑbiae ꝓpe e. Et qđ
dici nefis ẽ. sacerdotum ei p̃paritur exercitus. quia ceruici militant
elationis. qui positi fuerant ut ducatũ p̃berent humilitatis. Sed
hac in re etiam si lingia nr̃i minime contradicat. illius uirtute
contra elationẽ erigitur . qui suꝑbix uicio ꝑsem& ipsũ specialtt̃¬
ñ aduersitur. Et infra. Considerare uos conuenit. nequa radix
a maritudinis sursum germinins impediat. a ꝑ illã coiquinen¬
tur multi. Quod tam̃ sinos cons derire negligim᷑ contra tantre
dationis tumorẽ iudicia suꝑna ingilal urti. Itẽ eidem. in alia

Expanded text:
tur per apostolum: Filioli, novissima hora est . Et secundum quod Veritas praedixit, tur per apostolum: Filioli, novissima hora est . Et secundum quod Veritas praedixit, pestilentia et gladius per mundum saevit; gentes insurgura dehiscente sorbetur; omnia quae praedicta sunt, fiunt Rex superbiae prope est, et quod dici nefas est sacerdotum ei praeparatur exercitus: quia cervici militant elationis, qui ad hoc positi fuerant, ut ducatum praeberent humilitatis. Sed hac in re, etiamsi nostra lingua minime contradicat, illius virtus contra elationem erigitur, qui superbiae vitio per semetipsum specialiter adversatur. » Et infra: « Considerare vos convenit, ne qua radix amaritudinis sursum germinans impediat, et per illam coinquinentur multi: quod tamen si nos considerare negligimus, contra tantae elationis tumorem judicia superna vigilabunt. » Ite
Abbreviated transcription (Latin):
ergo cum flens conspicio. & occulta dĩ udicia ꝑtimesco : augentur lacrime.
gemitus se incorde meo ñ capiunt. qđ ille uir scĩssimꝰ domnus iohannes
tante abstinentiae atq humilitatis. fumiliariũ seductione linguarũ
ad tantam suꝑbiam erupit. ut in appetitu ꝑ uersi nominisilli eẽ conetur
similis. quidũ suꝑbe eẽ dõ similis uoluit. etiam donate similitudinis
Certe petrus apłõrũ primꝰ. membrũ scẽ & uniuersilis ęcdesiae est
Petris. andreas. iohannes. quid aliud quã singulorũ sunt plebium
capita: Et tam̃ sub uno capite omẽs mẽbra. atq ut cuncti bre¬
uis cingulo locutionis astringã. scĩ ante lege. scĩ sub lege. scĩ sub gr̃a.
se unquã uniuersalẽ uocari uoluit. Vr̃i ergo scitas agnoscat. quan¬
tũ apud se tumeat. qua illo nomine uocari appetit: quo uocari nul¬
lus pͥsumpsit. ꝗui uericit̃ sc̃s̃ fuit. Itẽ post piuci. Certe olim dama¬

Expanded text:
ego cum flens conspicio, et occulta Dei judicia pertimesco, augentur lacrymae, ego cum flens conspicio, et occulta Dei judicia pertimesco, augentur lacrymae, gemitus se in meo corde non capiunt, quod ille vir sanctissimus domnus Joannes, tantae abstinentiae atque humilitatis, familiarium seductione linguarum ad tantam superbiam erupit, ut in appetitu perversi nominis illi esse conetur similis, qui dum superbe esse similis Deo voluit, etiam donatae similitudinis Certe Petrus apostolorum princeps membrum sanctae et universalis Ecclesiae, Paulus, Andreas, Joannes, quid aliud quam singularum sunt plebium capita, et tamen sub uno capite omnes membra, atque ut cuncta brevi cingulo locutionis astringam, sancti ante legem, sancti sub lege, sancti sub gratia, se unquam universalem vocari voluit. Vestra ergo sanctitas agnoscat, quantum apud se tumeat, quae illo nomine vocari appetit, quo vocari nullus praesumpsit, qui veraciter sanctus fuit. » Item post pauca: « Certe olim clama
Abbreviated transcription (Latin):
quoq dep̃cante consensit. Itẽ post aliqua. Quis rogo in hoc tam
ꝑ uerso uocabulo nisi ille ad imitindũ ꝓponit̾. qui despectis ang¬
lorũ legionib secũ socialit̾ constitutis. ad culm̃ conatus ẽ singuli¬
rititis erumpere. ut nulli subeẽ. solus pͣeẽ om̃ib uideretur:
Iui etiam dixit. In celũ conscendim. suꝑ astra cęli exaltabo soliũ¬
meũ. sedebo in monte testam̃ti in laterib aqulonis. ascendam suꝑ
nter petcata erroresq hominũ. quasi int̾ noctis tenebras lucent:
quib dum cupis tem& ipsũ uacabulo elato p̃pontre : torumq
noñ tui compariuone acare. auio aliuociris. nisi in ealũ con¬
scendam suꝑ astra eli eraltalo soliũ meii. Anc̃ uniuersi
Quos dũ ura fr̃nitas despiciens subse p̃mere conatur. quid aliud dicit. nisi qđ
ab antiquo hoste dicitur. ascendã suꝑ altitudinẽ nubiũ: Quae cuncta

Expanded text:
quoque deprecante, consensit. » Item post aliqua: « Quis, rogo, in hoc tam quoque deprecante, consensit. » Item post aliqua: « Quis, rogo, in hoc tam perverso vocabulo, nisi ille ad imitandum proponitur, qui despectis angelorum legionibus secum socialiter constitutis, ad culmen conatus est singularitatis erumpere, ut et nulli subesse, et solus praeesse omnibus videretur? Qui etiam dixit: In coelum conscendam, super astra coeli solium . Sedebo in monte testamenti, in lateribus Aquilonis. Ascendam super 743 inter peccata erroresque hominum quasi inter noctis tenebras lucent. Quibus dum cupis temetipsum vocabulo elato praeponere, eorumque nomen tui comparatione calcare, quid aliud dicis, nisi: In coelum conscendam, super astra coeli exaltabo solium meum? An non universi Quos dum vestra fraternitas despiciens, sub se premere conatur, quid aliud dicit nisi hoc, quod ab antiquo hoste dicitur: Ascendam super altitudinem nubium? Quae cuncta
Abbreviated transcription (Latin):
atq contra statuta patrum suam ceruioem erigit. in omnipotente dño
confido quia meam sibi nec gladius flector. Quid auit̃ in hac urbe¬
nuꝑ exhiuius uocabuli audii gestũ sit : sabiniano diacono ac respon¬
sali meo subtilius indicaui.
ur̃a in sacerdotali honore ꝓducta ẽ. quantam exdesi irũ pacem
atq concordiam inuenerit recolit. Sed quo ausu quoue tumore
nescio nouum sibi conata ẽ nom̃ arripere. unde omium fritrum
corda potiussent ad scandalũ ꝑuenire. Qua in re uehementer adni¬
ror. quia ne ad episcopatũ ꝑuenire potuisses. fugisse te uele me¬
mini. Quem tam̃ adeptũ tta exercere deside ras. acsi ad eũ ambi
petas solus appellari. Et paulo post. Ulere enim flens dioo. atq
ex intimo iuscerũ dilore peraatis meis reputo. quod ille meus fr̃
nunc usq reduci ad humilitatẽ ñ ualuit. qui adhos inepiscopitꝰ
gradii constmaitus ẽ: ut aliorũ animas d humilitatẽ reducat.
Quã ille quidem ueritatẽ dac& ilios. sem& ipsũ docere. nec me

Expanded text:
atque contra statuta Patrum, suam cervicem erigit, in omnipotente Domino confido, quia meam sibi, nec cum gladiis, flectet. Quid autem nuper in hac urbe ex hujus vocabuli auditu gestum sit, Sabiniano diacono ac responsali meo subtilius indicavi. vestra in sacerdotalem honorem provecta est, quantam ecclesiarum pacem atque concordiam invenerit, recolit: sed quo ausu, quove tumore, nescio, novum sibi conata est nomen arripere, unde omnium fratrum corda potuissent ad scandalum pervenire. Qua in re vehementer admiror, quia, ne ad episcopatum venire potuisses, fugisse te velle memini: quem tamen adeptum ita exercere desideras, ac si ad eum ambitpetas solus appellari. » Et paulo post: « Vere enim flens dico, atque ex intimo viscerum dolore peccatis meis reputo, quod ille meus frater, nunc usque reduci ad humilitatem non valuit, qui ad hoc in episcopatus gradu constitutus est, ut aliorum animas ad humilitatem reducat: quod ille qui veritatem docet alios, semetipsum docere, nec, me
Abbreviated transcription (Latin):
Cũ multa nob honã de uris fuissent studi is nuntiata. ita cordi nr̃o
ninime tateremur Sed post hoc ꝑuenit ad nos quod sine ueretunda
memorare ñ possumꝰ. fr̃nitatẽ tuã grãmaticã quib dã exponere
Uir̃ ita moleste suscepimus ac sinouis utherientius esꝑnati: ut ea
sar priis dicta fuerant ingemitũ &. tristitiam uerteremus. quia
uno se ore cũ iouis laudib xpi laudes ñ capiunt. Et quã graue
tindũq sit ruis canere qđ nec luico religioso conueniat. ipse conside
ra sũ quãuis duectissimꝰ filius nr̃ candiois p̃sbit̃ post modũ uem¬

Expanded text:
Cum multa nobis bona de vestris fuissent studiis nuntiata, ita cordi nostrCum multa nobis bona de vestris fuissent studiis nuntiata, ita cordi nostrminime pateremur. Sed post hoc pervenit ad nos, quod sine verecundia memorare non possumus, fraternitatem tuam grammaticam quibusdam expoQuam rem ita moleste suscepimus ac sumus uehementius aspernati, ut ea quae prius dicta fuerant, in gemitum et tristitiam uerteremus, quia uno se ore cum Iouis laudibus Christi laudes non capiunt. Et quam graue nefandumque sit episcopum canere quae nec laico religioso conueniat, ipse considera. Et quamvis dilectissimus filius noster Candidus presbyter postmodum ven
Abbreviated transcription (Latin):
celebrares. ad exarandã mes sem latoris p̃sentiũ ꝑrexisti & post exara¬
tionẽ eius missarũ follepmia telebrasti. Post missarũ uero sollẽpnia.
eniam terminos possessionis ilius eradicare minime timuisti.
Quod fictũ qur potna deburt insequi omẽs qui audiunt sciunt
Dubii autaem de tantahac puersitite fueramis. sed filius nr̃ cyprianus alls
a nobis requisitus dũ ert̃ cirnalis ita se cognonisse ꝑhibuit. Et quia adhm
canis tuis purcimꝰ hortamur aliquando resipisce senex. atis a tanta
leuitite morũ & operũ ꝑuersitate compescere: quia quanto morti ino¬
mor sficeris. tanto ficri sollicitior ati timidior debes. Et qudom por
sentriitia nar fuerat iaculanda. sed quia simplicitatem tuam cum sc¬
nertute nouimus. inierim tacemus.
nẽs cmuino ponnifices. alectione librorũ gentiliũ gregorius inhibda
Quo ꝓpt̃ desiderio galliarũ epo pallũ postulanti. scribit inquiens.

Expanded text:
celebrares, ad exarandam messem latoris praesentium perrexisti, post exaracelebrares, ad exarandam messem latoris praesentium perrexisti, post exarationem ejus missarum solemnia celebrasti. Post missarum solemnia, etiam terminos possessionis illius eradicare minime timuisti. Quod factum quae poena debuit insequi, omnes qui audiunt sciunt. Dubii autem de tanta hac perversitate fueramus, sed filius noster Cyriacus abbas a nobis recanis tuis parcimus, hortamur, aliquando resipisce senex, atque a tanta levitate morum et operum perversitate compesce: quia quanto morti vicinior efficeris, tanto fieri sollicitior atque timidior debes. Et quidem pene sententia in te fuerat jaculanda; sed quia simplicitatem tuam cum senectute novimus, interim tacemus. mnes omnino pontifices a lectione librorum 100 gentilium Gregorius inhibebat. Quapropter Desiderio Galliarum episcopo, pallium postulanti, scribit, inquiens: «
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ iundicta ꝓpriae in iuriae quod sacris regulis ꝓhibetur. maledictio¬
nẽ anathematis inuexisti. Vnde de cȩtero omnino esto circũspectss
atq sollicitꝰ. & talia cuiquam ꝓ defensione iniuriae tuae inferre
denuo ñ p̃sumas. Nãsitale aliquid feceris. inte scias postea iundicandũ.
Seniorem ne increpaueris. Sed haec eus regula in eo seruanda ẽ : cũ
culpa senioris exemplo suo ñ trahit ad interitĩ corda uniorũ. Ub
enim senior iuuenib exemplũ ad interitũ p̾b&. ibi districta incre¬
patione feriendus ẽ. Nã scriptũ ẽ. Laqueus iuuenũ. omes uos.
Et rursũ ꝓphetidicit. Peccator centũ annorũ. maledictꝰ erit
Lanta autẽ nequitia ad aures meas de tua senectute ꝑuenit. ut eĩ
nisi adhuc humanitꝰ pensarem. fixa iam maledictione feriremus.
Dictũ quippe mͥ ẽ : quod dominicorũ die priusquã missirũ solẽ pnia

Expanded text:
pro vindicta propriae injuriae, quod sacris regulis prohibetur, maledictiopro vindicta propriae injuriae, quod sacris regulis prohibetur, maledictionem anathematis invexisti. Unde de caetero omnino esto circumspectus atque sollicitus, et talia cuiquam pro defensione injuriae tuae inferre denuo non praesumas. Nam si tale aliquid feceris, in te scias postea vindicandum. Seniorem ne increpaveris . Sed haec ejus regula in eo servanda est, cum culpa senioris exemplo suo non trahit ad interitum corda juniorum. Ubi enim senior juvenibus exemplum ad interitum praebet, ibi districta increpatiEt rursum propheta dicit: Et peccator centum annorum maledictus est. Tanta autem nequitia ad aures meas de tua senectute pervenit, ut eam, nisi adhuc humanitus pensaremus, fixa jam maledictione feriremus. Dictum quippe mihi est quod Dominicorum die, priusquam missarum solemnia