comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ indiffinita significantia. omne hominũ
genꝰ ostendit. Hon enĩ nc̃ adam inconditione
noĩatꝰ est sicut in consequentib declarat hysto¬
ria. s nom̃ homini creato cuilib& homini gene¬
rale ẽ. hinc gͦ ex hac generali nature appellatiõe
tale. ĩs exeogitare compellunur. qd diuina uite
conis pscientia omnẽ humanã naturã in pͥmi
conditione complexa eẽ uideat᷑. Oportet enls
meb in diffinitũ in his quȩ ab eo creata sunt e¬
tinarie s singłis eorum q̃ st̃ eẽ modũ certisi¬
mis. creatoris sapientia terminatĩ. s c eni sͣ¬
lilis hie houio quantitate corporis terminatꝰ.
inodusq substantiȩ eiꝰ ẽ qualitas. que simiã
eñ suꝑficẽ corporis explicat᷑ sic arbitiet ueut
inuno quods corpore totam plenitu dinẽ humu¬
nitetis. ab uniuersitatis auctore p̃scientiȩ inii¬
tute complexã ⁊ hoc scripturã insinuare cũ di

Expanded text:
, indefinita significantia omne hominum , indefinita significantia omne hominum genus ostendit. Non enim nunc Adam in conditione nominatus est, sicut et in consequentibus declarat historia: sed nomen homini creato, non cuilibet homini generale est. Hinc ergo ex hac generali naturae appellatione, tale quid excogitare compellimur, quod divina virtus atque praescientia omnem humanam naturam in prima conditione complexa esse videatur. Oportet enim Deo nihil indefinitum in his quae ab eo creata sunt aestimare, sed singulis eorum quae sunt esse modum certissimum Creatoris sapientia terminatum. Sicut enim quilibet hic homo quantitate corporis terminatur, modusque substantiae ejus est qualitas, quae simul cum superficie corporis explicatur, sic arbitror velut in uno quodam corpore, totam plenitudinem humanitatis ab universitatis auctore praescientiae virtute complexam: et hoc Scripturam ins
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ homo ũ ꝑcieationẽ factus ex mutatiõe cepit
existere. cognationẽq quandã uidetur habere
cũ natura uertibili. idenro qui nouit om̃a pͥquã
siant. sic̃ propħa pronunitiat. ꝓuidens atq ꝓspi¬
tiens uirtute p̾sentiȩ suȩ in que declinaret iux¬
ta spontaneã uoluntatem humani motus arbitrii¬
qr id qd̃ futurum erat inspexit tͥbuit imagini
differentia maris & femine. que iã ñ ad diuinã
formã pͥncipalemq respiceret. s uti dictũ ẽ. in¬
rationali nature ꝓpinquare uidetur. Causã uͦ
tanti huiꝰ artificis soli quidẽ intelligunt qͥ ueri¬
tatem ꝓpriis oculis intuentur. & uerbi ministͥ
st̃. nos aut̃ sicuti ẽ. possibile coniecꝰturis qͥbꝰdã
atq inditiis ueritatis uestigia ꝑsequentes quod
incidit aĩo ñ enuntiandi modo proferimus s
exerritu loco deuotis auditorib intimamꝰ. ad
ẽ. gͦ quod de his ex cogitare potiumus: dicente¬
diuina scriptura diuina qui fecit hominem¬

Expanded text:
ero per creationem factus ex mutatione coepit existere, cognationemque quamdam videtur habere cum natura vertibili: idcirco qui novit omnia antequam fiant, sicut propheta promiserat, providens atque prospiciens virtute praescientiae suae in quae declinaret juxta spontaneam voluntatem humani motus arbitrii, id quod futurum erat inspexit, tribuens imagini differentiam maris et feminae, quae jam non ad divinam formam principalemque respiceret, sed, uti dictum est, irrationabili naturae propinquare videretur. Causam vero tanti hujus artificis soli quidem illi intelligunt, qui veritatem propriis oculis intuentur, et verbi ministri sunt; nos autem, sicut est possibile, conjecturis quibusdam atque indiciis veritatis vestigia prosequentes, quod incidit animo, non enuntiativo modo proferimus, sed exercitii loco devotis auditoribus intimamus. Quid est ergo quod de his excogitare potuimus? Dicens Scriptura divina, quia fecit Deus hominem
Abbreviated transcription (Latin):
indiget. & iuuenis etate uigens: imaginũ ludifi¬
catur illecebris pro similitudine passionis. Noui
uͦ ego ꝑ somniũ & aliam enigiatã mẽdentium
causam. Nã quidã ae necessariis captus frenesi c̃
numiũ grauaret᷑. quod illi cib płquã uirtꝰ eiꝰ exege¬
rat eẽt oblatus. arbitratus ẽ. plura intestina ster¬
core plena sibi suꝑponi. Cũq iam prope ẽẽt ut
fatigatũ corpus eius sudorib laxareturi aꝙͣ sibi
deferri qua ꝑfunderetur iacens eos qui aderant
p̃cabatur obnixe. Nec destitit hoc cũ clamore de¬
poscens. doneo exitus rerum querelarũ taliũ cau¬
sã ab solueret. Nam simul & sudor plurimꝰ ex eiꝰ
erupit corpore & solutꝰ uent̾ ĩtestinoꝵ pondus intp¬

Expanded text:
indiget, et juvenis aetate vigens imaginum ludifiindiget, et juvenis aetate vigens imaginum ludificatur illecebris pro similitudine passionis. Novi vero ego per somnium et aliam aenigmatum medentium causam. Nam quidam de necessariis meis captus frenesi, cum nimium gravaretur, quod illi cibus plus quam virtus ejus exegerat esset oblatus, arbitratus est plura intestina stercore plena sibi superponi. Cumque jam prope esset ut fatigatum corpus ejus sudoribus laxaretur, aquam sibi deferre qua perfunderetur jacens eos qui aderant precabatur obnixe, nec destitit, hoc cum clamore deposcens, donec exitus rerum querelarum talium causam absolveret. Nam simul et sudor plurimus ex ejus erupit corpore, et solutus venter intestinorum pondus int
Abbreviated transcription (Latin):
ad scientiam fucurorũ ꝑ somnia diuinitꝰ insti¬
unt᷑: aliud qͥddam ẽ. qd ꝑ eos mira dispensations
pagitur. Oportebat enĩ scõꝵ sapientiã declarar
que uidebatur occulta. neç cõmunẽ uitam sine
utilitate uł cõmodo p̃teriret. &ͦ mͦ namq dani¬
el talis eẽ. nosceretur: nisi incantatorũ atq mags¬
rũ adinquisitionẽ sominii defecisset intentio
eũ decietio somnioꝵ ꝓtraxisset in mediũ. ⁊ ideo
aliud qͥd ista p̾tendunt: nec scđ̾m phantasias com¬
munes omnino pensanda sunt. Consueta qͥppe sõ¬
niorum facies eadẽ uniuersoꝵ ẽ. que mõis pluri¬
mis specie qͥdam imaginationis occurrit. Aut enĩ
ꝑmanent ut dictum ÷ in ea parte anime qͣ me¬
moria continet᷑ studiorum similitudines diur¬
norũ: aut sepe numero qͣlitatib corporaliũ affe¬
ctionũ somnioꝵ qͦ p̾figurat᷑ exp̃ssio. Sic & enĩ qͥ
sitit . eẽ. se mirat᷑ in fontib. Bdeliciis gaudet qͥ cibiꝰ

Expanded text:
ad scientiam futurorum per somnia divinitus instruuntur, aliud quiddam est quod per eos miranda dispensatione peragitur. Oportebat enim sanctorum sapientiam declarari quae videbatur occulta, ne communem vitam sine utilitate vel commodo praeteriret. Quomodo namque Daniel talis esse nosceretur, nisi incantatorum atque magorum acquisitionem somnii defecisset intentio?eum discretio somniorum pertraxisset in medium? Et ideo quid aliud ista praetendunt, nec secundum phantasias communes omnino pensanda sunt, consueta quippe somniorum facies eadem universorum est quae modis plurimis specie quadam imaginationis occurrit. Aut enim permanent, ut dictum est, in ea parte animae qua memoria continetur, studiorum similitudines diurnorum, aut saepenumero qualitatibus corporalium affectionum somniorum praefiguratur expressio. Sic etenim qui sitit esse se miratur in fontibus, et deliciis gaudet qui cibis
Abbreviated transcription (Latin):
n adsequit᷑. S nob quadã consequentia dicta sit̃
ꝑ inspectionẽ ꝓpositam subrogãta. hoc aut᷑ quere¬
uait᷑ utrũ in aliqͣ parte menbiorum intellectuł
his enĩ qͥ mentẽ ut suꝑiꝰ dictum ẽ. localib incli¬
dunt partib. & ad demonstrationẽ opinionis
suȩ ꝓferunt. qd̾ ñ prosꝑet᷑ intellecꝰtus eoꝵ qͥbꝰ cont᷑
naturã cerebri menbrana uexatur. ostendit ra¬
tio qd̃ ꝑ om̃s partes humanȩ conformationis sicut
aptũ ÷ unũ quodq menbrũ naturalit᷑ operet᷑. Si¬
milit᷑ aut̃ uis animȩ p̃ter efficientiam subsistit
cũ aliqua pars corporis in natura ñ ꝑmanet. Et
propt᷑ hoc oblata ẽ. sermoni nr̃o proposita in con¬
sequent᷑ inspectio. ꝑ quã discimus in hominis con

Expanded text:
 Sed haec a nobis quadam consequentia dicta sunt, per inspectionem propositam subrogata. Hoc autem quaerebatur, utrum in aliqua parte membrorum intellectualis His enim qui mentem ut superius dictum est localibus includunt partibus, et ad demonstrationem opinionis suae proferunt, quod non prosperetur intellectus eorum quibus contra naturam cerebri membrana vexatur, ostendit ratio quod per omnes partes humanae confirmationis, sicut aptum est unumquodque membrum, naturaliter operetur. Similiter autem vis animae praeter efficientiam subsistit, cum aliqua pars corporis in natura non permanet. Et propter haec oblata est sermoni nostro proposita consequenter inspectio, per quam discamus in hominis con
Abbreviated transcription (Latin):
inratione & intellectu prossus obtineat om̃e qͥcqͥd
hoc ñ ẽ. equiuoci quidẽ anima pot̃ eẽ. ñ tam̃ uered̃¬
anima s ẽ. quedã uitał efficientia que ꝑ abusionẽ
anima nuncupet᷑. Propt̃ quod & in rationabiliũ
raturas tanꝙͣ ñ procul existentes a suiculari uel
seminali uita. dedit ad usus hominũ deus. qͥde
earum uescunt᷑ cirnib pro holerib habeant.

Expanded text:
in ratione et intellectu prorsus obtineat, omne quidquid in ratione et intellectu prorsus obtineat, omne quidquid haec non est, aequivoce quidem anima potest esse, non tamen verealis quaedam efficientia quae per abusionem anima nuncupatur. Propter quod et irrationabilium naturas tanquam non procul existentes a surculari vel seminali vita, dedit ad usus hominum Deus qui de eorum vescuntur carnibus, pr
Abbreviated transcription (Latin):
cellectuał in nob̾ potentia p̾ter sensus operatur.
uod si quedã de creaturis .xu.
eaui tantũmͦ nitunt᷑ qua nutriunt᷑ &
creseunt. alia uͦ &s sensuũ potentie p̾ua¬
lent. & nec illa sensibilis. nec ista rationabił par¬
ticipantia ꝓlunt᷑ eẽ substantie. idenro qͥs animaꝵ
ec̃. multitudinẽ suspicet᷑. cũ differentiã earum
ñ cõpetenti ratione definiat: qr omĩe qͥcqͥd in reb
: si quidẽ ꝑfectȩ & in tegre uocatur. ꝓprie constat
ponere. Qd̃ siquis ex lapide fabre facꝰtam similitu¬
dinẽ ueri panis ostendat cui eo forma qͥdẽ ipsa
sit & magnitudo eiꝰ uideatur eqͣł: nec ñ & eandẽ
coloris similitudinẽ p̾ferat. ita ut multis indiciis
iã lapidẽ propͥe uł naturalit᷑. ñ abusiue panis appel¬
lationẽ dicimus accepisse. It̾ cetera iuxta eandẽ
rationem que ñ st̃ ꝑ oĩa que dicunt᷑: habent ex
abusione uocabulum. Sic gͥ & anina cũ ꝑfectionẽ

Expanded text:
tellectualis in nobis potentia propter sensus operatur.tellectualis in nobis potentia propter sensus operatur.Quod quaedam de creaturis hac vi tantummodo nituntur, qua nutriuntur et crescunt, aliae vero sensuum potentia praevalent, et nec illa sensibilis, nec ista rationalis participantia probantur esse substantiae, idcirco quis animarum esse multitudinem suspicetur, cum differentiam earum non competenti ratione definiat, quia omne quidquid in rebus est, siquidem perfecte et integre vocatur, proprie constat ponere. Quod si quis ex lapide fabrefactam similitudinem veri panis ostentet, cui et forma quidem ipsa sit, et magnitudo ejus videatur aequalis, nec non et eamdem coloris similitudinem praeferat, ita ut multis indiciis jam lapidem proprie vel naturaliter, non nisi abusive panis appellationem dicimus accepisse. Item caetera juxta eamdem rationem quae non sunt per omnia quod dicuntur, habent ex abusione vocabulum. Sic igitur et anima cum perfectionem
Abbreviated transcription (Latin):
recta sectatur. Quia uͦ cres differentias uitalis
potentie ratio deprehendit. Idt nutrim̃talem
que p̃t̃ sens aliquos augmenta recipit & sensu¬
alem que sic nutrit᷑ ut sentiat. & rationalem
q̃ ꝑfecta ÷ & phas om̃s extendit᷑ idcuro notan¬
dũ ÷ quod una uis tantũmͦ uitalis. altera & sen
ꝑ ħ̾ estimet tres animas in hõis conformatione ꝓ¬
priis cireũ scriptas eẽ. limitib. & uelut ex plu¬
rib eã credat eẽ. conflatam. cũ uera & ꝑfecta
una sit anima naturalit᷑ spiritał atq intelli¬
gibilis. ꝗͣ ꝑ sensus miscetur materiał substanti¬
e. Omne uͦ materiale atq corporeum qd in con¬
uersione atq mutatione ẽ. siquidẽ participi¬
ũ capit animatȩ potentie. motũ ꝑ increm̃ta
sortit᷑. Siu ab effectu uitali recident motum¬
ꝑ inerem̃ta suũ corruptione testabit᷑. Igitur
nec sensus p̃ter materiale substantiã. nec in¬

Expanded text:
recta sectatur. Quia vero tres differentias vitalis recta sectatur. Quia vero tres differentias vitalis potentiae ratio deprehendit, id est nutrimentalem, quae propter sensus aliquos augmenta recipit, et sensualem, quae sic nutritur ut sentiatur, et rationalem et per has omnes extenditur, idcirco notandum est quod una vis tantummodo vitalis, altera vero senstat. Sed nemo per haec aestimet tres animas in hominis conformatione propriis circumscriptas esse limitibus, et velut ex pluribus eam credat esse conflatam, cum vera et perfecta una sit anima naturaliter spiritualis atque intelligibilis, quae per sensus miscetur materiali substantiae. Omne vero materiale atque corporeum quod in conversione atque mutatione est, siquidem participium capit animatae potentiae, motum per incrementa sortitur. Si vero ab effectu vitali recesserit, motum suum corruptione testabitur. Igitur nec sensus propter materialem substantiam, nec in
Abbreviated transcription (Latin):
ed multũ a proposito sumꝰ abducti. Demon¬
currat. uxta naturȩ similitudinẽ. motũ sub¬
iecꝰtȩ partis efficiens. Est aut̃. uͥ & ipsa mens
nature subsequens impetus. ministeriũ qͦdãmͦ
seruitutis impendit. Frequent᷑ enĩ natura p̃¬
cedit corporis. & aut occasiones leticiȩ aut cau¬
sas meroris insinuat. ita ut ipsa quidẽ p̃stet
initiũ. uł cibos appetere. uł qualib& alianirẽ
uoluptatis implere. Mens aut̃ tales motꝰ carniᷤ
excipiens. consilii sui nisib consideratarũ rer̃
pariat effecꝰtus. hoc uͦ ñ fit in om̃ib. s in his
tm̃ qui tͣpit᷑ affecti dnatũ rationis naturȩ
nutib subiugant quiq suffragiis eiꝰdẽ m̃tis
uoluptatib sensuũ seruilit obsequunt᷑. A ꝑfecti¬
orib aut̃ ñ ita fieri certũ ÷ ap̃: quos mens p̃ce¬
dit in om̃ibꝰ: ⁊ ratione potiꝰ qua passione id qud
opportet exequit᷑. naturaq uestigia p̾euntisoi¬

Expanded text:
ed multum a proposito sumus abducti. Demoned multum a proposito sumus abducti. Demoncurrat, juxta naturae similitudinem motum subjectae partis efficiens. Est autem ubi et ipsa mens naturae subsequens impetus ministerium quodammodo servitutis impendit. Frequenter enim natura praecedit corporis, et aut occasiones laetitiae aut causas moeroris insinuat, ita ut ipsa quidem praestet initium vel cibos appetere, vel quamlibet aliam rem voluptatis implere. Mens autem tales motus carnis excipiens, consilii sui nisibus consideratarum rerum parat effectus. Haec vero non fit in omnibus, sed in his tantum qui turpiter affecti, dominatum rationis nubjugant, quique suffragiis ejusdem mentis voluptatibus sensuum serviliter obsequuntur. A perfectioribus autem non ita fieri certum est, apud quos mens praecedit in omnibus, et ratione potius quam passione id quod oportet exsequuntur, naturaque vestigia pereuntis di
Abbreviated transcription (Latin):
somniorũ qͦ uarie facies egrotantib accidant. Aliȩ
qͥdem de fac̾tis stomacho: & alie cerebri passione ue¬
xatis. Eis &̃ qͥ febre laborant alie. & alie qui ex colera
ꝑielitãt᷑ & flegiate. Itẽq dissimilis hisqͥ plenitudi¬
ne & manitate decumbunt. Ex quib possibile e.
anunaduertere. qd̾ illa uis aĩȩ ꝑ quã nutrimenta
nob̾ incrementaq contingunt. habeat aliquam
intellecꝰtualis rei particulã quadã sͥ societate con¬
sertam. dũ qualitas affectionis corporeȩ similitu¬
dinẽ quodãmͦ preferat. uixta passionẽ que obti¬
net imaginationib congruentẽ. Itẽq multis
&̃ scd̾m morũ diu̾sitatẽ. soniorum qͦ uisa formã¬
Alia namq st̃ uiri fortis. alia meticulosi. luxuri¬
osi alia & alia continentis. Aliis largus. & aliis a
ut sepe diximꝰ has phantasias efficit. & quib c̃q
uigilans studiis ad suescit : horum sibi similitu¬
dinẽ preformat in somnis: Cap̃. xiiii.

Expanded text:
somniorum quoque variae facies aegrotantibus accidant, aliae quidem defectis stomacho, et aliae cerebri passione vexatis, his etiam qui febre laborant aliae, et aliae qui ex cholera periclitantur et flegmate. Itemque dissimiles his qui plenitudine et inanitate decumbunt. Ex quibus possibile est animadvertere quod illa vis animae per quam nutrimenta nobis incrementaque contingunt, habeat aliquam intellectualis rei particulam, qua sibi societate consertam, dum qualitas affectionis corporeae similitudinem quodammodo praeferat, juxta passionem quae obtinet imaginationem congruentem. Itemque multis etiam secundum morum diversitatem somniorum quoque visa formanAlia namque sunt viri fortis, alia meticulosi, alia luxuriosi, et alia continentis; aliis largus et aliis avut saepe diximus, has phantasias facit, et quibuscunque vigilans studiis assuescit, horum sibi similitudinem praeformat in somnis. CAPUT XV.
Abbreviated transcription (Latin):
ratio queras quomͦ incorporeo corporale sit simile
quod temꝑale ẽ. sempit̾no & incomutabili id qd̾
tat pͥmeuã formã. & eam que ad similitudinẽ
t᷑. Quomͦ gͦ mortał homo purissime illiꝰ & in mor¬
tał natiuxᷤ semꝑq subsistentis. imagõ eẽ. ꝓbabit᷑:
Dehis itaq solam uerã rationem: ipsa ueritas
euident᷑ agnoscit. Nos aut quantũ capere pos¬
sumus. qͥbꝰdã comecturis atq suspitionibꝰ
ueritatem ipsam sedulouestiis insinu¬
gantes. hoc arbitramui dẽ esse mẽ ad ima¬
quod querit᷑. de quo nos nec diuina masculũ¬
fallit oratio. que ad imaginem dei factunt. ho¬
minem retulit: nec humanȩ natuȩ deflenda
miseria ẽ. qr beatȩ illius & impassibilis uite si¬
militudinẽ gerit. Hecesse ẽ. aut̃ eduobꝰ alter̃
confiteri. ut siquis comparet deo qd̾ nr̃m ẽ. aut passibil
ueluti eqͣlitatib istis substantie similitudo rationis
in utrisq seruatur. Siuͦ neq diuinitas in

Expanded text:
ratio quaeras, quomodo incorporeo corporale sit simile, ratio quaeras, quomodo incorporeo corporale sit simile, quod temporale est sempiterno, et incommutabili id quodinter primaevam formam, et eam quae ad similitudinem tur. Quomodo ergo mortalis homo purissimae illius et immortalis naturae semperque subsistentis imago esse probabitur? De his itaque solam veram rationem ipsa veritas evidenter agnoscit. Nos autem, quantum capere possumus, quibusdam conjecturis atque conjectationibus veritatem ipsam sedulo investigantes, hoc arbitramur esse quod quaeritur, de quo nos nec divina fallit oratio, quae ad imaginem Dei factum hominem retulit, nec humanae naturae deflenda miseria est, quia beatae illius et impassibilis vitae similitudinem gerit. Necesse est autem e duobus alterum confiteri, ut si quis comparet Deo quod nostrum est, aut passibileam, velut aequitatibus istis substantiae similitudo rationis in utrisque cernatur. Si vero neque Divinitas in
Abbreviated transcription (Latin):
eparua atq indigna non nulli externoꝵ de
magnificentia. hominis suspicati st̃ qͥ eũ colla¬
tione mundi huiꝰ extollere putauert̃. dixert̃
enĩ paruum mundũ eẽ. hominẽ. de ipsis eͣstan¬
tem uniuersalib elementis. S enĩ qͥd tanta ia¬
ctantia nõis huiꝰcemodi. laudem humanȩ su¬
bstantię contulerunt. sui prors obliti sunt. dũ
exꝓprietatibꝰ muris & culicis p̃conia hominis
mepta funxerunt. Ham & illis ex quatuor ele¬
mentis natura copacta ẽ & cura om̃s animan¬
tes. horum elem̾torum pł minꝰue quedã portio
cernit̾. sine qͣ subsistere ea que utunt᷑ sengib
oĩno ñ potert̃. Quidgͥ amplum simundi figu¬
qd t̃nsit: t̾rȩ uͦ que mutat᷑. & om̃iũ que his conti¬
nentur. continentiũ tnsitu pari conditione
labentium. S in quo sit iuxta eccłiasticã ratio¬
nem hominis magnitudo: ñ in eo quod ad simi¬
litudinẽ mundi est conditꝰ s quod ad imaginem
factus: conditoris. fortassis gͦ que sit imaginis

Expanded text:
parva atque indigna nonnulli externorum de magnificentia hominis suspicati sunt, qui eum collatione mundi hujus extollere putaverunt. Dixerunt enim parvum mundum esse hominem, de ipsis exstantem universalibus elementis. Sed enim quid tanta jactantia nominis hujuscemodi humanae substantiae contulerunt, sui prorsus obliti sunt, dum ex proprietatibus muris et culicis praeconia hominis inepta finxerunt. Nam et illis ex quatuor elementis natura compacta est, et circa omnes animantes horum elementorum plus minusve quaedam portio cernitur, sine qua subsistere ea quae utuntur sensibus omnino non poterod transit, terrae vero quae mutatur, et omnium quae in his continentur continentium transitu, pari conditione labentium? Sed in quo sit juxta ecclesiasticam rationem hominis magnitudo, non in eo quod ad similitudinem mundi est conditus, sed ad imaginem factus est Creatoris. Fortassis enim quae sit imaginis
Abbreviated transcription (Latin):
titudinẽ respexero relatoꝵ in infinitũ uidebor
sermone ꝓlapsus. Sin aut̃ oculos ad diuersitatem
creature conuertero: neo exordiũ narrationis
arbitror assumpsisee. Uerũtam̃ nõ ẽ. utile uosp¬
terire transcursu. Qd enĩ facietis usq ad uesꝑam:
ad pͥnsoribꝰ certe ñ urgemini nec ꝯuiuioꝵ apparatꝰ
abire uos admonet. qm̃ tempꝰ ieunandi ẽ. Q ꝓpt̾
si placet abtinentiam corporis in uoluptates aĩ
conuertamus. sepius utiq corporib paruistis. N̾
saltẽ dies deputemꝰ usib animorũ sicut scͥptum:

Expanded text:
titudinem respexero relatorum, in infinitum videbor titudinem respexero relatorum, in infinitum videbor sermone prolapsus. Sin autem oculos ad diversitatem creaturae convertero, nec exordium narrationis arbitror assumpsisse. Verumtamen non est utile vos praeterire transcursu. Quid enim facietis usque ad vesperam? A pransoribus certe non urgemini, nec conviviorum apparatus abire nos admonet, quoniam tempus jejunandi est. Quapropter si placet, abstinentiam corporis in voluptates animi convertamus. Saepius utique corporibus paruistis, hos saltem dies
Abbreviated transcription (Latin):
pecudes. ac serpentes. Parata ẽ. enĩ similia piscib
⁊ uolatilibꝰ quadrupedũ. ⁊ uirgultoꝵ genera de¬
monstrare. fitiat tr̾a animã uiua. Quid dicitis
qͥ paulo apło de resurrectione ñ creditis. cũ uide¬
atis certa de aeris anmantibꝰ figurã ꝓͥam cõmu¬
tare. sicut india cũ uerbem qui ẽ. corniger. pͥmo
inuerruce se speciem transformantẽ deinde fieri
bonbulionẽ. nec tñ in eo scemate ꝑsistentẽ. s m̃bra¬
nis mollioribꝰ ac latioribꝰ plumescentẽ aligerũ red¬
di. Itaq uos matrone qñ sedetis eorũ reuoluentes
oꝑa .i. stamina. Que se res huo dirigunt ad confe¬
ctionẽ uestium delicataꝵ: reminiscimini buius
animałꝰ refigurationẽ. ut euidens de resurrectio¬
ne capiatis exemplũ. & nichil dubitetis de refor¬
matione corporis. quã paulꝰ exponit. s iã sentio
me modũ disputationis excedere. Et enĩ si ad mus¬

Expanded text:
pecudes ac serpentes. Parata est enim similia piscibus pecudes ac serpentes. Parata est enim similia piscibus et volatilibus quadrupedum et virgultorum genera demonstrare: Ejiciat terra animam vivam. Quid dicitis, qui Paulo apostolo de resurrectione non creditis, cum videatis certa de aereis animantibus figuram propriam commutare, sicut Indiacum vermem, qui est corniger, primo in verucae se speciem transformantem, deinde fieri bombulionem, nec tamen in eo schemate persistentem, sed membranis mollioribus ac latioribus plumescentem aligerum reddi? Itaque vos, matronae, quando sedetis eorum revolventes opera, id est stamina quae Seres huc dirigunt ad confectionem vestium delicatarum. reminiscimini hujus animalis refigurationem, ut evidens de resurrectione capiatis exemplum, et nihil dubitetis de reformatione corporis, quam Paulus exponit. Sed jam sentio me modum disputationis excedere. Etenim si ad mul
Abbreviated transcription (Latin):
utunt᷑. Alie sane eaꝵ que altius uolitant steri¬
les om̃ino sunt. sicut uultures quos asserunt
sine ooitu generare. p̃cipue cũ sint longeui. Nã
uitã eoꝵ. centũ annis manere confirmant. Sit
gͥ hȩc tͥ pars hystoriȩ notata de auibꝰ. ut cũ uideriꝰ
aliquos cachinnanteᷤ ꝓpt̾ ineffabile mysteriũ
catholicȩ fidei qd̵ quasi impossibile sit alienũq
naturȩ. uirginẽ peꝑisse statu uirginitatis in te¬
gro custodito. cogites qr ille qͥ dignatꝰ : instultici¬
a p̾dicationis saluare credentes. idẽ qͦ nob̾ innu¬
merabiles causas ex natura sũptas ad fidelitatẽ
mirabiliũ p̃stitit. Eĩtiant uolantia uolatilia
uis uerboꝵ. tunc conditoris mirificatio declarat᷑.
qͥ futunas auiũ differentias longe p̾uidit. easq
scd̾m genꝰ a se discreuit. Dies me ꝓfecto defitiet.
si cuncta uob̾ aeria miracula referre uoluero.
Uerũtam̃ tm̃ nos uocat. ad inspitiendas bestias &

Expanded text:
utuntur. Aliae sane earum quae altius volitant steriutuntur. Aliae sane earum quae altius volitant steriles omnino sunt, sicut vultures, quos asserunt sine coitu generare, praecipue cum sint longaevi. Nam vitam eorum centum annis manere affirmant. Sit igitur haec tibi pars historiae notata de avibus, ut cum videris aliquos cachinnantes, propter ineffabile mysterium catholicae fidei, quod quasi impossibile sit, alienumque naturae virginem peperisse, statu virginitatis integro custodito, cogites quia ille qui dignatus est in stultitia praedicationis salvare credentes, idem quoque nobis innumerabiles causas ex natura sumptas ad fidelitatem mirabilium praestitit. 7. Ejiciant aquae reptilia vis verborum, tunc Conditoris mirificatio declaratur, qui futuras avium differentias longe praevidit, easque secundum genus a se discrevit. Dies me profecto deficiet, si cuncta vobis aeria miracula referre voluero. Verumtamen terra nos vocat ad inspiciendas bestias, et
Abbreviated transcription (Latin):
iptũis antefert᷑. Aquila in educandis pullis
ꝓpriis. imusta fert᷑ eẽ. Duob enĩ ꝓcteatis uni
uerberib alarum multarũ picit in t̾r̃am. altu
retentatũ fouet. Ita ꝓpt̾ uictus inopiã cogitura
gare quẽ genuit. nec tñ enĩ st̃ int̾ire ossif ragꝰ sed
assũptũ ꝓprus applicat pullis & studiose nutri
tales st̃ ñ nulli parentes hominĩ. qͥ pauꝑtatem
causati suos exponunt liberos. uł hereditatis sori
ñ equã constituunt int̾ eos. Quib qm̃ pares on¬
sas prestitere nascendi: iustũ eẽt ut his uiuen
did paiẽ tribuerẽ portionẽ. Ne uelis gͦ p̃datu¬
cũ auiũ mores emulari: que cũ uiderint pul¬
lo suos iã uolatu confidentes. de nidis eos p̃cipitꝰ
exturbant. atq priciunt. Nullã penitꝰ illis cu¬
rã deiceps impendentes. Laudat᷑ econtra corm
largit̾ subministrat. Certe uolucres ad miti¬
endos fouendosq fȩtus. masculaꝵ iuuamines

Expanded text:
nuptiis antefertur. Aquila in educandis pullis nuptiis antefertur. Aquila in educandis pullis propriis injusta fertur esse. Duobus enim procreatis, unum verberibus alarum mulctatum projicit in terram, alterum retentatum fovet. Ita propter victus inopiam cogitur negare quem genuit, nec tamen eum sinit interire ossifragus, sed assumptum propriis applicat pullis, et studiose nutrit. Tales sunt nonnulli parentes hominum, qui paupertatem causati suos exponunt liberos, vel haereditatis sortem non aequam constituunt inter eos. Quibus quoniam pares causas praestitere nascendi, justum esset ut his vivendi etiam parem tribuerent portionem. Ne velis ergo praedatricum avium mores aemulari, quae cum viderint pullos suos jam volatui confidentes, de nidis eos praecipites exturbant atque projiciunt, nullam penitus illis curam deinceps impendentes. Laudatur e contra cirlargiter subministrat. Certae vero volucres, ad nutriendos fovendosque fetus, masculorum juvamine non
Abbreviated transcription (Latin):
uint. Alcron auicła ẽ. quedã in litoribꝰ marini̾
fetare consueta que suꝑ ipsã arenam ponit o¬
ua eo tempore qͦ mare multis gͣuibq uentoꝵ
fiatib cõmouet᷑. S tñ om̃s ic̃ tempestates ꝓcelle¬
q sedant᷑ ꝑ integios .uii. dies. quib auis memo¬
largitor adiecit quos dies nautici diligentiꝰ ob¬
seruantes alcionos eas uocant. Hec tͥ p̃scripta st̃
suꝑ remediis indubitant᷑ adõ salutaribꝰ dep̃can¬
dis. Quid enĩ ñ mirabile fiat tui causa qͥ ad ima¬
ginẽ dei facꝰtus es cũ ꝓpt̾ auẽ paruulã maximũ
formidolosumq mare uideas tempestuoso tem¬
pore fieri tͣnquillũ. diuina p̾ceptione frenatum.
sturẽ ferunt si quando casu aliquo seꝑet᷑ a con¬
nige nullatenꝰ coire cũ altero. s memoria pͥoris
conubii ꝑdurante contractũ scđ̾e copulationis
abnuere. Audiant mulieres qͦmͦ ap̃ aues in ra¬
tionabiles continentia iudiutatis frequentib

Expanded text:
rant? Alcyon avicula est quaedam in littoribus marinis rant? Alcyon avicula est quaedam in littoribus marinis fetare consueta, quae super ipsam arenam ponit ova, eo tempore quo mare multis gravibusque ventorum flatibus commovetur: sed tamen omnes tunc tempestates procellaeque sedantur per integros septem dies, quibus avis memolargitor adjecit, quos dies nautici diligentius observantes, alcyonios eos vocant. Haec tibi praescripta sunt, super remediis indubitanter a Deo salutaribus deprecandis. Quid enim non mirabile fiat tui causa, qui ad imaginem Dei factus es, cum propter avem parvulam maximum formidolosumque mare videas tempestuoso tempore fieri tranquillum, divina praeceptione frenatum? 6. Turturem ferunt si quando casu aliquo separetur a conjuge, nullatenus coire cum altero, sed me moria prioris connubii perdurante, contractum secundae copulationis abnuere. Audiant mulieres quomodo apud aves irrationabiles continentia viduitatis frequentibus
Abbreviated transcription (Latin):
pauꝑtatis excusans de uita ꝓͥa desꝑet qͣmuis mi¬
le domi subpeditent facultates. dũ ingeniosã
ꝯtemplat᷑ hirundinẽ. Illa enĩ in fabricando
nido paleas qͥdẽ rec portat. limũ aũ pedibꝰ ferre¬
non ualens. alaꝵ sũmitates in necꝰtant in flu¬
uio. dem̃ incinere uolutata cementi usũ uide¬
tur explere. Paulatĩq suiculos int̃ se luto appo¬
sito uelut quadã glute comungens. suos educat
pullos. Qrũ si qͥspiã oculos effoderit: ht̃ eoꝵ mai¬
ter a natura sibi traditã medicinã. qͣ mox ad
sanitatem fetuũ suoꝵ reducat aspectũ. Hecte
uidelicet hortabunt᷑ ne ad inprobitatẽ uelis
egestatis occasione conu̾ti. nec in pessimis at¬
tib spem uiuendi collocans. inmunis boni¬
tatis exors reddaris. s ad dm̃ confugias. Quiẽ
hirundini tã magna donaueris. qͣnto maio¬
ra p̃stabit his qͥ eũ tota intentiõe cordis implo¬

Expanded text:
paupertatis excusans, de vita propria desperet, quamvis nupaupertatis excusans, de vita propria desperet, quamvis nullae domi suppeditent facultates, dum ingeniosam contemplatur hirundinem. Illa enim in fabricando nido paleas quidem ore comportat, limum aunon valens, alarum summitates humectat in fluvio, deinde in cinere volutata, caementi usum videtur explere. Paulatimque surculos inter se luto apposito, velut quadam glute conjungens, suos educat pullos. Quorum si quispiam oculos effoderit, habet eorum mater a natura sibi traditam medicinam, qua mox ad sanitatem fetuum suorum reducat aspectum. Haec te videlicet hortabuntur, ne ad improbitatem velis egestatis occasione converti, nec in pessimis artibus spem vivendi collocans, immunis bonitatis exsorsque reddaris, sed ad Deum confugias: qui cum hirundini tam magna donaverit, quanto majora praestabit his qui eum tota mentis intentione implo
Abbreviated transcription (Latin):
ctu positas suo ñ destituerent comitatu: Audiait
hec auari homines qͥ negata ꝑegrinis aduentan¬
tib humanitate ianuas suas claudunt. ⁊ nec ce¬
ilis eos succedere nocꝰtis aut hyemis tempore pa¬
nuntur. Liberalitas uͦ que senib ciconiis a unio¬
rib exhibetur. sufficeret hominũ filios si malleis
aduertere amatores suoꝵ reddere genitorũ. dͥs.n.
tã insipiens ẽ. ut ñ recenseat ignominia notari
cũ auib inrationabilib cultu pꝰponit᷑ pietatis:
Ine parentes suos etate confectos pennisq eoꝵ u
tustate deiectis cucũstantes. ꝓpriis plumis font᷑.
alimoniãq conuecꝰtant. & in uolatu qd̾ potuerꝰ
hinc inde se subponentes. senecte lassitudinem
consolant᷑ alaꝵ suaꝵ eas auxilio sustentantes.
Que res ꝑ om̃s uͥq gentes ita ꝑcrebuit. ut hodiq
remuneratio delati beneficii ap̃ grecos anti pelie¬
gosis nominet᷑. Q propt̾ nemo se penitꝰ. obtutu

Expanded text:
ctu positas suo non destituerent comitatu? Audiant ctu positas suo non destituerent comitatu? Audiant haec avari homines, qui negata peregrinis adventantibus humanitate, januas suas claudunt, et nec tectis eos succedere noctis aut hiemis tempore patiuntur. Liberalitas vero quae senibus ciconiis a junioribus exhibetur sufficeret hominum filios, si mallent advertere, amatores suorum reddere genitorum. Quis enim tam insipiens est, ut non se censeat ignominia notari, cum avibus irrationabilibus cultu postponitur pietatis? Illae parentes suos aetate confectos pennisque eorum vetustate dejectis, circumstantes, propriis plumis fovent, alimoniamque convectant, et in volatu quod potuerint, hinc inde se supponentes, senectae lassitudinem consolantur, alarum suarum eas auxilio sustentantes. Quae res per omnes ubique gentes ita percrebuit, ut hodie remuneratio delati beneficii apud Graecos ἀντιπελάργωσις nominetur. Quapropter nemo se penitus obtentu
Abbreviated transcription (Latin):
liũ ꝓͥetates exponere. uł quẽ admodũ gruesen¬
cubias uicissim noctu suscipiunt. qͣꝵ aliis &¬
Npora sopore curantib nonnulle cuitionem
Sillis ꝑhibent uigilando. que cũ statũ sibi ti¬
pꝰ excubandi ꝑegerint ipse quidẽ clamore dato qͥ¬
escere incipiunt. alie si sorte succedunt. hunc au
ordinẽ & in uolatu custodiunt: dũ diuersis uicib ope¬
rã ducitandi cogunt᷑ explere. Ciconie sane ñ ꝓcul
distant abhis: quibꝰ rationabilis collata prudenti¬
a ẽ. Nã uno tempore simul om̃s adueniunt. itẽq
sub uno signo cuncte parit᷑ ad longinqua disce¬
dunt. Duffragant᷑ aut̃ eis cornices: quas & proficis¬
centes honorifice ꝓsecunt᷑. & sicut mͥ uidet᷑ iuixi¬
lium p̃stant illis aduersus quasdã uolueres pug¬
naturis. Cuiꝰ rei certum ẽ. documentũ. Primũ qd̾
Quis rogo illis hospitalitatis iura mandauit. aut
qͥs sub cominatione p̾cepit ut ciconias in procin¬

Expanded text:
rietates exponere? Vel quemadmodum grues exrietates exponere? Vel quemadmodum grues excubias vicissim noctu suscipiunt, quarum aliis corpora sopore curantibus, nonnullae tuitionem illis perhibent vigilando. Quae cum statutum sibi tempus excubandi peregerint, ipsae quidem clamore dato, quiescere incipiunt, aliae vero sorte succedunt. Hunc autem ordinem et in volatu custodiunt, dum diversis vicibus operam ductandi coguntur explere. Ciconiae sane non procul distant ab his, quibus rationabilis collata prudentia est. Nam uno tempore simul omnes adveniunt, itemque sub uno signo cunctae pariter ad longinqua discedunt. Suf fragantur autem eis cornices, quas et proficiscen tes honorifice prosequuntur, et sicut mihi videtui auxilium praestant illis, adversus quasdam volucres pugnaturis. Cujus rei certum est documentum: primum quidem, Quis, rogo, illis hospitalitatis jura mandavit? Aut quis sub comminatione praecepit ut ciconias in procin
Abbreviated transcription (Latin):
regib quã pͥuatis remedia salutis imꝑtit. & si
qr sic sapient᷑ horrea mellis edificant. In telleis¬
nera enĩ menbrana crebras thecas sibiq conti¬
guas extruunt. ut eaꝵ condensatio tenuis¬
sime textu compaginationis artata uelut qͥbdã
⁊ subtilissima foruloꝵ int̾ceptiõe discludit᷑. qa
binis aut t̾nis suꝑse sunt ordinati tegmiins
Neqi enĩ duectas uel simplices cauernaꝵ ꝓfin¬
ditates efficere maluert. ne sui pondere ste
humor maneret extrinsecꝰ. Bisce quo mͦ g¬
ometrie affectacio sapientissimis apibꝰ cõpara
post ponit᷑. Sex enĩ anglilis totidemq lateribꝰ
cerar᷑ fistule continent᷑. nec tñ erecte st̃. nec
fundis uidelicet laboraret siiunctaꝵ uacuũ
foret auxilio. S inferiores illis exanguli: sads
& firmam̃tũ quoddã suꝑiectis habentur: qd̾ co¬
lerabilit᷑ pondus suꝑpositũ subuectarent. huma¬
remq reconditũ in cauationibꝰ singulis conser

Expanded text:
regibus quam privatis remedia salutis impertit. Et sic, regibus quam privatis remedia salutis impertit. Et sic, quia sic sapienter horrea mellis aedificant. In tenera enim membrana crebras thecas, sibique contiguas exstruunt: ut earum condensatio tenuissimae textu compaginationis arctata, et fulta veet subtilissima forulorum interseptione discluditur: qui binis, aut ternis super se sunt ordinati tegminibus. Neque enim directas vel simplices cavernarum profunditates efficere maluerunt, ne sui pondere stipatus humor manaret extrinsecus. Disce quomodo geometriae affectatio, sapientissimis apibus comparata postponitur. Sex enim angulis totidemque lateribus, cerarum fistulae continentur, nec tamen erectae sunt, ne fundus videlicet laboraret, si juncturarum vacuus foret auxilio. Sed inferiores illi sex anguli, sedes et firmamentum quoddam superjectis habentur: quo tolerabiliter pondus superpositum subvectarent, humoremque reconditum in cavationibus singulis conserv
Abbreviated transcription (Latin):
qͣsdĩ tacitas eis natura ꝑscripsit qͥbꝰ retinent᷑ ad
auscienda tormenta. supplicib. Ipse uͦ apes si secu¬
te sĩ fuerin instituta regnantiũ. ꝓͥa penitudi¬
ne cistigant᷑. Na si p̾upugemnt aliquẽ: dimit¬
tunt animã cũ aculeosimus inuulnerẽ. Audi¬
ant hec ꝓp̃iani qͥbꝰ mandatũ ÷ nulli malũ pro
malo reponeres si in bonitate. suꝑare malitiã.
auã obrẽ imitamin mores apiũ: que nulli mo¬
lestiã facientes. nec alia patrimonia rapientes
fingunt qͥdẽ fauos constructos ex floribꝰ. mel aut̃
de humore roscido qui arborũ foliis insidet ore
collecꝰtum. in cereis recondunt cellis. Nã deniq
liquidiꝰ habetur mel qd̃ pͥmo ꝑcipit᷑. dem̃ paula¬
tĩ tẽpore procedente digestũ ad suã. pissitudi¬
nẽ suauitatẽq reuertit᷑. Ñ in merito gͦ tanta¬
rũ laudũ apes głam consecunt᷑: ut pote quas
laboriosas & sapientes uocitauit antiquitas.

Expanded text:
quasdam tacitas eis natura praescripsit, quibus retinentur ad quasdam tacitas eis natura praescripsit, quibus retinentur ad inferenda tormenta supplicibus. Ipsae vero apes si secutae non fuerint instituta regnantium, propria poenitudine castigantur. Nam si pupugerint aliquem, dimittunt animam cum aculeo simul in vulnere. Audiant haec Christiani, quibus mandatum est, nulli malum pro malo reponere, sed in bonitate superare malitiam. Quamobrem imitamini mores apium: quae nulli molestiam facientes, nec aliena patrimonia rapientes, fingunt quidem favos constructos ex floribus, mel autem de humore roscido, qui arborum foliis insidet, ore collectum in cereis recondunt cellis. Nam denique liquidius habetur mel, quod primo percipitur, deinde paulatim tempore procedente digestum, ad suam spissitudinem suavitatemque revertitur. Non immerito ergo tantarum laudum apes gloriam consequuntur: utpote quas laboriosas et sapientes vocitavit antiquitas.
Abbreviated transcription (Latin):
aliorũ captũ malitiose uonsentiensi & oĩno mi¬
tiplex in illis actuũ moeũq discreno ẽ. St᷑ &d cer¬
ta animalia urbana. si tñ urbanitatistad unum
pͥncipẽ ũiderint uolasse. Rex aut̃ ap̃eas ñ ꝯsti¬
tuinir a popło nã sepe suffragia multitudinis
imꝑite. solent indignos ad culmen imꝑiale pro¬
uehere. nec regnũ sorte p̃statur. St̃ enĩ in rationa¬
biles exitꝰ urne quippe que sepiꝰ in fimo cuiq
potestatũ decernit insignia. S nec ex parentum
hereditate imꝑialia sceptra tradunt᷑. qm̃ pͥnci¬
piũ liberi ꝑ uoluptates & delicias facile corrum¬
punt᷑. & uecordes efficiunt᷑. ac stulti. S nature
iuditio qͥdignꝰ fuerit infulas accipit pͥncipaꝰ
ñ minꝰ proceritate menbroꝵ: quã lenitate mor
ceteris prestans. & ht̃ spicula quedã. s his ad le¬
sionẽ ñ utit᷑ lesionẽ ñ utit᷑ aliorum. Ita leges

Expanded text:
aliorum captum malitiose consentiens; et omnino mulaliorum captum malitiose consentiens; et omnino multiplex in illis actuum morumque discretio est. 4. Sunt et certa animalia urbana, si tamen urbanitatis est ad unum principem viderint volasse. Rex autem apud eas non constituitur a populo, nam saepe suffragia multitudinis imperitae solent indignos ad culmen imperiale provehere, nec regnum sorte praestatur. Sunt enim irrationabiles exitus urnae, quippe quae saepius infimo cuique potestatum decernit insignia. Sed nec ex parentum haereditate imperialia sceptra traduntur, quoniam principum liberi per voluptates et delicias facile corrumpuntur, et vecordes efficiuntur ac stulti. Sed naturae judicio, qui dignus fuerit, infulas accipit principatus, non minus proceritate membrorum quam lenitate morum caeteris praestans, et habet spicula quaedam, sed his ad laesionem non utitur aliorum. Ita leges
Abbreviated transcription (Latin):
eis alia discretio. s quã certas uidemꝰ ad uelias
eẽ. alias indigenas. non nullas hẏeme compellen¬
re causa pastus ad ꝑegͥna discedere. Plurimas
mansuetas fieri. & patientes exceptis infirmio¬
ribꝰ. que ꝓpt̃ nimiã timiditatẽ contrecꝰtationẽ
manꝰ. nequeunt tolerare. Alie int̃ homines diu̾¬
sant᷑ hisdẽ quibꝰ illi domiciliis cõmanentes. alie
locis desertis. & montibꝰ delecꝰtant᷑. Est c̃ auibus
magna differentia uocũ. & sua cuiq ꝓpͥetas.
St̃ enĩ quedã locaces & garrule. alie taciturne.
ñ nulle canore atq clamose certe stridule. nul¬
lĩq penitꝰ habentes cantũ. Alie nat᷑alit᷑ emu¬
latrices sunt. ł ex hominũ traditionib erudite:
alie unicũ nũquãq mutabilem sonũ uocis lu¬
bent. Lasciuus ÷ gallus: diligens paueo. libidi¬
nosa colũba. domesticaq gallina. Dolosus & ze¬
lotypꝰ ꝑdix. int̃dũq uenantib hominibꝰ ad

Expanded text:
eis alia discretio, secundum quam certas videmus advenas eis alia discretio, secundum quam certas videmus advenas esse, alias indigenas. Nonnullas hieme compellente, causa pastus, ad pe regrina discedere. Plurimas mansuetas fieri, et patientes: exceptis infirmioribus, quae propter nimiam timiditatem, contrectationem manus nequeunt tolerare. Aliae inter homines diversantur, iisdem quibus illi domiciliis commanentes, aliae locis desertis et montibus delectantur. Est etiam avibus magna differentia vocum, et sua cuique proprietas. Sunt enim quaedam loquaces et garrulae, aliae taciturnae: nonnullae canorae atque clamosae, certae stridulae, nullumque penitus habentes cantum. Aliae naturaliter aemulatrices sunt, vel ex hominum traditionibus eruditae. Aliae unicum, nunquamque mutabilem sonum vocis habent. Lascivus est gallus, diligens pavo, libidinosa columba, domesticaque gallina. Dolosus et zelotypus perdix; interdumque venantibus hominibus, ad
Abbreviated transcription (Latin):
musitata sigilla noue inauditeq nuncupati¬
onis ꝓprietas in singłis uolucrũ generibꝰ agnos¬
catur. S nob̾ sufficiens ẽ. significatio ad quali¬
tatẽ cuiꝰq generis contẽplandã ususq cõmuniꝰᷤ
scͥpturȩ. que mundas inmundasq discernit.
Aliud enĩ genꝰ: eaꝵ que carne uescunt᷑: alia¬
que forma suis congruens moribꝰ. Habent eni
falcatos ungues. obuncũ rostrum. uolatũ ꝑ¬
nitiem. qͦ preda citius capiat᷑. discerptaq ped¬
b facilẽ cybũ suggerat captori. Alia species ẽ.
eaꝵ que seminib nutriunt᷑. & alia eoꝵ que
palimonia ꝑcipiunt quicqͥd casus obtulerat.¬
& in his rurs maxima differentia ẽ. Quedĩ enĩ
st̃ gregales exceptis pelatincibꝰ. qͥ nulli cũ ali̾s
p̃ter cͦoitũ sotiatur. Alie sunt cõmunit᷑ iuiuen¬
tes. sicut colũbe. sturni. grues. & graculi. ex qͥbꝰ
quedã sine ducib hab̾ent᷑. semet ipsas iegentes.
alie sub moderamine ꝯtinent᷑. ut grues . ẽ. c̃ in

Expanded text:
usitata sigilla novae inauditaeque nuncupationis proprietas in singulis volucrum generibus agnoscatur. Sed nobis sufficiens est significatio, ad qualitatem cujusque generis contemplandam, ususque communis Scripturae, quae mundas immundasque discernit. Aliud enim est genus earum quae carne vescuntur, aliaque forma, suis congruens moribus: habent enim falcatos ungues, obuncum rostrum, volatum pernicem, quo praeda citius capiatur, discerptaque pedibus, facilem cibum suggerat captori. Alia species est earum quae seminibus nutriuntur, et alia earum quae pro alimonia percipiunt quidquid casus obtulerit. Et in his rursus maxima differentia est. Quaedam enim sunt gregales, exceptis praedatricibus: quarum nulla cum aliis praeter coitum sociatur. Aliae sunt communiter viventes, sicut columbae, sturni, grues, et graculi: ex quibus quaedam sine ducibus habentur, semetipsas regentes, aliae sub moderamine continentur, ut grues. Est etiam in
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ & angłoꝵ una imago ẽ : Nam patͥs neeẽ est
eandem eẽ. quã filii sic tñ ut dõ decens intelli¬
gatur eẽ. figura .i. ñ in habitu corporeo. s indi¬
uina pͥetate consistens. Ausculta tu &̃ qͥde noua
circuncisiõe ꝓgrederis udaismi cultũ sulxͥans¬
tatis simulatione cõm̃dins. Cui dicit ad imaginsꝰ
nr̃m nͥ illuminatiomi głȩ & titulo pat̾̃nȩ sub¬
stantiȩ q̃t ĩmago dĩ inuisibilis. Duegͦ loquit᷑¬

Expanded text:
Dei et angelorum una imago est? Nam Patris necesse est Dei et angelorum una imago est? Nam Patris necesse est eamdem esse quam Filii, sic tamen, ut Deo decens intelligatur esse figura, id est, non in habitu corporeo, sed in divina proprietate consistens. Ausculta tu etiam, qui de nova circumcisione progrederis, Judaismi cultum sub Christianitatis simulatione commendans. Cui dicit, Ad imaginem nostram , nisi illuminationi gloriae, et titulo paternae substantiae, quae est imago Dei invisibilis? Suae
Abbreviated transcription (Latin):
lata ÷ fides. & euident̃ dogina ueritatis emicu¬
it. Ausculta uidee.xͥ repugnator qͦmͦ sociũ mun¬
dificationis alloquit᷑. ꝑ quẽ secula fecit. qui agit
oiã uerbo potentie suȩ. s tuus animꝰ uerba ñ re¬
cipit pietatis. Sicut eniꝰ ferȩ cũ includunt᷑
in caueis. uualuas eaꝵ dentib  exedunt.
a maritudinẽ ꝓͥam demonstrantes furorem
tñ suũ nequeunt explere : sic uideus adu̾sariꝰ ue¬
ritatis. Alligationẽ coartat᷑ angustiis multas
asserit cẽ ꝑsonas. ad qͣs u̾bũ dĩ ꝓcessisse mentit᷑
recipiant. plurimos confitent᷑. filiumq ꝑ fami
lis participationẽ dignitatis asciscunt. & conli¬
b̾tos mõs auctores humanȩ formationis efficutꝰ
hominisq ꝑfectorẽ uolunt angłis coequare. ci
sit absurdum ut queliba factura possit equalis
eẽ factori. Consideremꝰ qͦ sequentia. fãtiamus
hominẽ ad imaginẽ nr̃am. Qd respondes: nud¬

Expanded text:
lata est fides, et evidenter dogma veritatis emiculata est fides, et evidenter dogma veritatis emicuit. Ausculta, Judaee Christi repugnator, quomodo socium mundificationis alloquitur, per quem saecula fecit, qui agit omnia verbo potentiae suae: sed tuus animus verba non recipit pietatis. Sicut enim ferae cum includuntur in caveis, vulvas earum dentibus exedunt, amaritudinem propriam demonstrantes, furorem tamen suum nequeunt explere: sic Judaeus adversarius veritatis, alligationum coarctatus angustiis, multas asserit esse personas ad quas Verbum Dei processisse mentiturrecipiant, plurimos confitentur, filiumque famulis per participationem dignitatis asciscunt, et conlibertos nostros auctores humanae formationis efficiunt, hominisque perfectorem volunt angelis coaequare, cum sit absurdum ut quaelibet factura possit aequalis esse factori. Consideremus quoque sequentia: Faciamus hominem ad imaginem nostram. Quid respondes? Nu
Abbreviated transcription (Latin):
b uelut ꝑ quadom cauernas ditatis luce fulgen¬
te sccundat ꝑsona que mystice qͥdem declarat
set die tam manifeste conspicit᷑. repugnabant
Diefnites sibimet ipsũ loqui adm̃. qm̃ ipse dixit
ã ipse fecit. fiat lux & facta ÷ͣ lux. f rant qͥde
lins enĩ fab̾ ferrariꝰ. aut carpentariꝰ. aut corioꝵ
confector solus in suo consistens ergastulo: cui
nulliꝰ artis socius p̾sto ÷ sibimet ipsi dicit. facia¬
mis gladium. uł aratrum compaginemꝰ. aut
formeinꝰ calceum. & ñ mag̃ tacitꝰ speciem quã
mente destinauit inceptat: & enĩ uana garru¬
litas ẽ. hominũ quẽ piã uelut iudicem aut cen¬
citatas ad mendatium lingua habentes: licet p̾¬
sens uox eorum penitꝰ ora p̃cluserit. Et dixit
s̃s. faciamꝰ hominẽ. Donec gͥ minime qͥ doceret᷑
existeret: in ꝓfundo fuit abdita predicatio ile¬
itatis. U uͦ cepit hominis expectari creatio: reue¬

Expanded text:
bus velut per quasdam cavernas Deitatis luce fulgenbus velut per quasdam cavernas Deitatis luce fulgente, secundaque persona quae mystice quidem declaratur, necdum tamen manifeste conspicitur, repugnabant dicentes sibimet ipsum loqui Deum, quoniam ipse dixit et ipse fecit, Fiat lux, et facta est lux? Erant quidem Quis enim faber ferrarius, aut carpentarius, aut coriorum confector solus in suo consistens ergastulo, cui nullus artis socius praesto est, sibimet ipse dicit, faciamus gladium, vel aratrum compaginemus, aut formemus calceum; et non magis tacitus speciem quam mente destinavit inceptat? Etenim vana garrulitas est, hominum quempiam, velut judicem aut cencitatas ad mendacium linguas habentes, licet praesens vox eorum penitus ora praecluserit? Et dixit Deus, Faciamus hominem. Donec igitur minime qui doceretur existeret, in profundo fuit abdita praedicatio Deitatis. Ubi vero coepit hominis exspectari creatio, reve