comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Nabernaculũ moyses legis. De templis¬
lator primusido condidit Salo monde indetẽ¬
plum prudentiã p&uturus instituit : Nostrorũ
transitũ rubrimaris primus instituit. Vt rorũꝗ
sexuũ distinctis clarsib: sẽ acsorore prȩeunte
caneredõ inchoris carmentriũ phale ꝑdocuit.
dote ante harã & in circuitueius corona fratrum
Chorus eñĩ propriȩ multitudo canentiũ ẽ: Quiq apud
iud eos nonminus ad ecĩ constat canentibus. Aput
ꝑcursa egypto decẽplagis & pharaone submerso
cũ płs ꝑ insu&ta maris itinera addesertum gra¬
tulabundus egressus est dicens. Cantemus dño
gloriose eñi honorificatus ẽ. De inde deborra
non ignobilis fȩmina in libro iudicũ hocministerio
functa repperitur : postea multos non solũ uiros
sed &iã feminas spũdiuino compl& as dĩ cecinisse
misteria. Canticum aũt uox humanaest . psal¬
mus aut̃ quicanitur ad psalteriũ: Depsalmis
princeps psalmorũq: thesaurus ẽe ꝓmeruit :

Expanded text:
abernaculum Moyses legislator primum Domino condidit . Salomon deinde templum prudentia peritus instituit . Nostrorum transitum Rubri maris primus instituit, 367 et utrumque sexum, distinctis classibus, se ac sorore praeeunte, canere Domino in choris carmen triumphale perdocuit. dotem ante aram, et in circuitu ejus coronas fratrum . Chorus enim proprie multitudo canentium est, quique apud Judaeos non minus a decem constat canentibus, apud percussa Aegypto decem plagis, et Pharaone submerso cum populis, per insueta maris itinera ad desertum gratulabundus egressus est, dicens: Cantemus Domino, gloriose enim honorificatus est . 2. Deinde Debora, non ignobilis femina, in libro Judicum hoc ministerio functa reperitur . Postea multos non solum viros, sed etiam feminas spiritu divino completas Dei cecinisse mysterio. Canticum autem est vox hominis, psalmus autem qui canitur ad psalterium. 368 CAPUT ntorum princeps, psalmorumque thesaurus esse promeruit,
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃orum operationem dõ in hostiam iubilationis of¬
ferimus Cuius quidem quad ragesime legisicut
ait noster casianus: quiq ꝑfectis̃ non tenentur
nec exigui huius canones subiectione contempti sunt
quem profacto illis qui ꝑ totum anni spatium dili¬
tis hacna nogotus secularib: inplicantur. eccła¬
rum principos sit tuer̃ ut uł haclegali quod ammo¬
do necessitate constricti hissaltimdiobus uacare
dño cogerentur : H ac dierum uitaesuae quos
totos quasi fructos quosdam fuerant uoraturi.

Expanded text:
nostrorum operationem Deo in hostiam jubilationis ofnostrorum operationem Deo in hostiam jubilationis offerimus. Cujus quidem Quadragesimae legibus, sicut ait noster Cassianus, quique perfecti sunt non tenentur, nec exigui hujus canonis subjectione contenti sunt; quem profecto illis qui per totum anni spatium deliciis et negotiis saecularibus implicantur, Ecclesiarum principes statuerunt ut, vel hac legali quodammodo necessitate cdomino cogerentur ac dierum uitae suae, quos totos quasi fructus quosdam fuerant uoraturi,
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ poralit̃ ad nuntiata : & quia munđ a quattuar
uentis deliniatur & aquattuor elementis erigit᷑
& aquattuor annis tẽporũ uicibus uariatur : Decẽ
quater ducta in quadraginta consumatur. quo
numero ostenditur ab omni tem porum delecta¬
tione abstinendum ac iciunandũ eẽ & caste
continenterq: uiuendum : Lic& et aliut sac ram̃ti
mysterium ex primitur : quod quad raginta dieb:
eadem iei unia celebrantur : lege eñimosaica
generalit̃ uniuer soppło ẽp̃ceptum . decimas
& primitias offorredñodo : Itaque dum in hac
sententia principia uoluptatum. consumationes ꝗ
operũ nr̃orũ referre adĩgr̃am ad moneamur
In subputatione tam̃ quadra gesime summa ista lego¬
lium decimarum expl&ur. Totum enim annitem¬
pus triginta sex dierum numero decimatur. sub¬
tractis enim aquad ragesima diebus dominicis qui¬
bus iei unia resoluentur atq: his diebus quasi proto¬
tius annidecimis ad ecłam concurrimus actuũq

Expanded text:
temporaliter annuntiata. Et quia mundus a quatuor temporaliter annuntiata. Et quia mundus a quatuor ventis delineatur, et a quatuor elementis eligitur, et a quatuor annis temporum cibus variatur, decem quater ducta in quadraginta consummantur, quo numero ostenditur ab omni temporum delectatione abstinendum ac jejunandum esse, et caste continenterque vivendum; licet et aliud sacramenti mysterium exprimitur, quo quadraginta diebus eadem jejunia celebrantur. Lege enim Mosaica generaliter universo populo est praeceptum, decimas et primitias offerri Domino Deo. Itaque dum in hac sententia principia voluntatum consummationesque operum nostrorum referre ad Dei gratiam admoneamur, in supputatione tamen Quadragesimae, summa ista legalium decimarum expletur. Totum enim anni tempus triginta sex dierum numero decimatur. Subtractis enim a Quadragesima diebus Dominicis, quibus jejunia resolvuntur, his diebus quasi pro totius anni decimis ad Ecclesiam concurrimus, actuumque
Abbreviated transcription (Latin):
amplius ieiunis & pȩnitentiȩ inseruire oport& :
Primũ eñi i eiunium quadrugesimarũ ẽ quod au&e
ribus libris coepit exieiunio moysi & heliȩ & ex
euangelio quia totidem diebus dñs ieiunauit demans¬
trans euangeliũ non dissentire alege & proph&is
In ꝑsona quippe moysilex in ꝑsona heliae proph&e
accipiuntur Interquos in monte xp̃s gloriosus ap¬
paruit. ut euidentius eminer& quod de illo dicit
apłs testimonium habens alege & proph&is :
inquaergo parte anni congruentius obseruatio
quad rugesimȩ constituerentur nisi confinis
atque contigua dominicepassionis quia in eam
significatur hȩo uita laboriosa. Cui quã opusesi
continentia ut ab ipsius mundi in lecobris ieiune¬
uita ista proptere a figuratur. quiadenarius est
ꝑfectio beatitudinis nr̃ae : Creatura autem
septinario figuratur quae adher& creatori. in
quodeclaratur unitas trinitatis ꝑ uniuersũ mundũ

Expanded text:
amplius jejuniis et poenitentiae servire oportet. amplius jejuniis et poenitentiae servire oportet. Primum enim jejunium Quadrteribus libris coepit ex jejunio Moysis et Eliae, et ex Evangelio, quia totidem diebus Dominus jejunavit, demonstrans Evangelium non dissentire a lege et prophetis. In persona quippe Moysi lex, in persona Eliae prophetae accipiuntur, inter quos in monte Christus gloriosus apparuit, ut evidentius emineret quod de illo dicit Apostolus: Testimonium habens a lege et prophetis. In qua ergo parte anni congruentius observatio Quadragesimae constitueretur, nisi confinis atque contigua Dominicae passionis, quia in ea significatur haec vita laboriosa? Cui etiam opus est continentia, ut ab ipsius mundi illecebris jejunequadragenario vita ista propterea figuratur, quia denarius est perfectio beatitudinis nostrae. Creatura autem septenario figuratur, quae adhaeret Creatori, in quo dec
Abbreviated transcription (Latin):
u&erum cȩlebrari in euangelio legimus ubi dicitur:
Facta sunt aũt incenia in hiero solymis : Incenia quippe
festiuitas erat dedicationis templi : Crecȩ enim
cenondicitur nouum: Quando cumque enĩ aliquid
nouum fuerit dedicatum incenia uocantur. Illũ eñĩ¬
enim diem quo templũ dedicatum est iudȩi sollemnit̃
cȩlebrabant . & ipsedies apud eos festus agebat᷑
patrũ in quibus gła translata uid&ur. Om̃s autem
festiuitates prouari&ate religionũ diuersa quae
in honore mastyrum tempora. Ideo auiris pruden¬
tibus instituta sunt neforte rara congregatio
ppłi fidẽ minuer& in xp̃o. Propterea ergodies
aliqui constituti sunt. ut in uoum om̃s parit conueni¬
rent ut ex conspectu mutuo & fides crescat & lȩ¬
xXXUI
eiuniorũ tempora scđm scripturas scas quattuor
sunt in quibus ꝑ abstinentiã & lamentũ penitentiȩ
dño subplicandumese : Elic& omnib: diebus
orare & abstinere conueniat histam̃ temporibus

Expanded text:
veterum celebrari in Evangelio legimus, ubi dicitur: veterum celebrari in Evangelio legimus, ubi dicitur: Facta sunt autem encaenia Jerosolymis . Encaenia quippe festivitas erat dedicationis templi; Graece enim caenon dicitur novum. Quandocunque enim aliquid novum fuerit dedicatum, encaenia vocatur. Illum enim diem, quo templum dedicatum est, Judaei solemniter celebrabant, et ipse dies apud eos festus agebatur, patrum, in quos gloria translata videtur. 2. Omnes autem festivitates pro varietate religionum diversoque in honore martyrum tempore ideo a viris prudentibus institutae sunt, ne forte rara congregatio populi fidem minueret in Christo. Propterea ergo dies aliqui constituti sunt, ut in unum omnes pariter convenirent, ut ex conspectu mutuo et fides crescat, et laeXXXVIejuniorum tempora secundum Scripturas sanctas, quatuor sunt, in quibus per abstinentiam et lamentum poenitentiae Domino supplicandum est; et licet omnibus diebus orare et abstinere conveniat, his tamen temporibus
Abbreviated transcription (Latin):
& barnaba cũ cõmotimiraculis quae ꝑ eos facta sunt
licaoniitã quã diis immolare uoluerunt: Cons¬
cissis oñi uestimentis suis confitentes & ꝑsuadentes
sedens non eẽ ista sibi fieri u&uerunt : Apparuit
& in angelis sicut & in apocalipsinlegimus angelum
seadorari ꝓhibentẽ ac dicentẽ ad oratori suo. con¬
seruus tuus sum & fratrum tuorũ dm̃ ad orare :
Recte itaq scribitur homini ab angło ꝓhibitum ẽẽ
adorare se sed unumdm̃ subquo ei e& &ille conser¬
uus. Nonergo sit nob ille diuinȩ religionis cultus
in angelos aut mastyres quia non sichubentur
ut tales quȩ rant honores ut ds̃ quia nec ipsi uolunt
secoli prodm̃ sed illũ a nob coliuolunt qui in luminante
lxantur. Honoran disunt ergomastyres ꝓpter
imitationem non adorandi ꝓp̃t religionẽ honoran¬
estiuitates annuas dedicationes ecclesiarũ exmore

Expanded text:
in Barnaba, cum, commoti miraculis quae per eos facta sunt, in Barnaba, cum, commoti miraculis quae per eos facta sunt, Lycaonii, tanquam diis, immolare voluerunt. Conscissis enim vestimentis suis, confitentes, et persuadentes se deos non esse, ista sibi fieri vetuerunt. Apparuit et in angelis, sicut in Apocalypsi legimus angelum se adorari prohibentem, 404 ac dicentem adoratori suo: Conservus tuus sum, et fratrum tuorum; Deum adora . Recte itaque scribitur homini ab angelo prohibitum esse adorare se, sed unum Deum, sub quo ei esset et ille conservus. 6. Non ergo sit nobis ille divinae religionis cultus in angelos, aut martyres, quia non sic habentur, ut tales quaerant honores ut Deus, quia nec ipsi volunt se coli pro Deo, sed illum a nobis coli volunt, quo illuminante laetantur. Honorandi sunt ergo martyres propter imitationem, non adorandi propter religionem, honoran. De encaeniis. 1. Festivitates annuas dedicationis ecclesiarum ex more
Abbreviated transcription (Latin):
dam cartatem & in illos quos imitare possumus:
dutis quo & in hacuita coluntur scĩ homines di
quorum corcdtulem ꝓ euangelica ueritate passio¬
ne ueritateum ẽẽ sentimus sed illos tanto deuoti¬
us quanto securius post incepta omnia superata
quanto &ic̃o fidentiori laudep̃dicamus Iamminuita
feliciore uictores quã inista adhuc usq pugnantes:
At uero illo cultoq grecȩ latria dicitur : Latinȩ uno
uerbo dicinon potest cũ sit quaedã propriȩ diuinitati
debita seruitus nec colimus nec colendũ docemus
nisi unumdm̃. Cũ aut adhunc coltum ꝑtineat
oblatio sacrificii unde ido latria dicitur eorum
qui hoc &ia idolis exhibent. Nullo modo aliquid¬
tale offerimus aut offerendũ p̃cipimus uł cuiquã
martyri uł cuiquã scȩ̃ animae uł cuiquã angelo:
& quisquis in hunc errorem delabitur. corripitur ꝑ
sanam doctrinam siue ut corrigatur siue ut caueat᷑
quod unidõ deberinouerunt. Apparuithoc in paulo¬

Expanded text:
dam charitatem et in illos quos imitari debemus, edam charitatem et in illos quos imitari debemus, eetatis quo in quorum cor ad talem pro euangelica ueritate passionem paratum esse sentimus; sed illos tanto deuotius, quanto securius post certamina omnia superata, quanto etiam fidentiore laude praedicamus iam in uita feliciere uictores quam in ista adhuc usque pugnantes. at illo cultu, quae graece Xatpsta dicitur, latine uno uerbo dici non potest, cum sit quaedam proprie diuinitati debita seruitus, nec colimus nec colendum docemus nisi unum deum. cum autem ad hunc cultum pertineat oblatio sacrificii, unde idolatria dicitur eorum, qui hoc etiam idolis exhibent, nullo modo tale aliquid offerimus aut offerendum praecipimus uel cuiquam martyri uel cuiquam sanctae animae uel cuiquam angelo; et quisquis in hunc errorem delabitur, corripitur per sanam doctrinam, siue ut corrigatur, siue ut caueaturquod uni deo deberi norunt. a
Abbreviated transcription (Latin):
resoluta abstinentia in solala&itia celebrantur
propt̃ figuram future resurrectionis ubi iam non
labor sed requieserit l&ctiȩ : Ideo que his diebus
nec genua in oratione flectuntur. quia sicut qͥdã
sapientium aait. in flexio ieiunium penitentiȩ
& luctus indicium est. Vn de &iũ ꝑ omĩa eandem
in illis sollemnitatẽ quũ die dominico custodimus
in quamuiores nr̃i nec ieiunium agendum neõ
genu eẽ flectenda obreuerentiã resurrectionis
sollempnitates antiquipatres inuenerationis
Iministerio celebrare sancxerunt uł ad exci¬
tandã imitationem uł ut meritis eorũ consociemur
atq: orationibus adiuuemur. Ita tam̃ ut nulli
antistitũ in locis sc̃orũ corporũ adsistens alturi
aliquando dixit offerimus tibi p&re aut paule
aut cipriane sed quod offestur offerturdã
quimastyres coronauit ut aput memorias eoꝵ
quos coronauit: quod ex ipsorum locorũ ad¬
monitione maior affectus exsurgat ad acuen¬

Expanded text:
resoluta abstinentia in sola laetitia celebrantur, resoluta abstinentia in sola laetitia celebrantur, propter figuram futurae resurrectionis, ubi jam non labor, sed requies erit, et laetitia. Ideo his diebus nec genua flectsapientium ait, inflexio genuum poenitentiae, et luctus indicium est. Unde etiam per omnia eamdem in illis solemnitatem, quam die Dominica custodimus, in qua majores nostri nec jejunium agendum, nec genua esse flectenda, ob reverentiam resurrectionis s in venerationis mysterio celebrari sanxerunt, 403 vel ad excitandam imitationem, vel ut meritis eorum consociemuv, atque orationibus adjuvemur, ita tamen ut nulliantistitum, in locis sanctorum corporum assistens altari, aliquando dixit: Offerimus tibi, Petre, aut Paule, aut Cypriane? Sed quod offertur, offertur Deo, qui martyres coronavit, apud memorias eorum quos coronavit, quod ex ipsorum locorum admonitione major affectus exsurgat ad acuen
Abbreviated transcription (Latin):
Mosaice& ȩtatis numero constitutos : si quidẽ & haec
festiuitas aliut obtin& sac ram̃tum constat eñi ex septima
septimanarũ. Sed dierũ quidẽ septimane generant
eandem pente costen in quo fit peccatꝗ remissio ꝑ sp̃m scm
annorũ uero septimane quaquage simũ annum faciunt
qui aput hebreos iubeleus nuncupatur. In quo similiter
terrȩfit remissio & seruorũ libestas & possessionũ
restitutio ꝗ p̃tio fuerant conparata. Septem & enĩ
septies multiplicati quinquagonariũ exsegenerant
numerũ : Ad sumpta monade quã ex futuri scłi figura¬
p̃sumptaeẽ maiorũ auctoritas tradit : Fit enim
ipsa & octaua semꝑ & prima immo ipsa est semper
un aque est omnisdies : Necesse est enĩ sabbatissimũ
anim arũ populidĩ illuc occurrere atq: ibi conpleri
ubidatur pars his quiocto sicut quidã deserens
salomonis dicta sapienter exposuit : Idcirco aut̃
totius quinquage simedies postdñi resurrectionẽ

Expanded text:
Mosaicae aetatis numero constitutos. Siquidem et haec Mosaicae aetatis numero constitutos. Siquidem et haec festivitas aliud obtinet sacramentum. Constat enim ex septem septimanis. Sed dierum quidem septimanae generant eamdem Pentecosten in quo fit peccati remissio per Spiritum sanctum. Annorum vero septimanae quinquagesimum annum faciunt, qui apud Hebraeos jubilaeus nominatur, in quo similiter terrae fit remissio, et servorum libertas, et possessionum restitutio, quae pretio fuerant comparata. Septem etenim septies multiplicati quinquagenarium ex se generant numerum, assumpta monade, quam ex futuri saeculi praesumptam esse, majorum auctoritas tradit. Fit enim ipsa et octava semper et prima, imo ipsa semper est una, quae est omnis dies. Necesse est enim sabbatissimum  sic  animarum populum Dei illuc concurrere, atque ibi compleri, ubi datur pars his qui octo sicut quidam disserens Salomonis dicta sapienter exposuit. Idcirco autem totius quinquagesimae dies post Domini resurrectionem
Abbreviated transcription (Latin):
festiuitatis pente costen paulo altius repetenda
est : pente costen eni dies. hinc coepit exordiũ
quando diuoꝵ in synamonte de suꝑ intonantis.
Audita est & lexdata est moysi. In nouo autẽ
uenturũ nisi ipse ascendiss& incȩlũ denique
dum portã caeli xp̃s intrasr& decem diebus
interpositis intremuit. subito orantibus
apłis locus & descendente scõspũ supereos
in flũmatisunt. Itaut linguis omnũ gentium
dĩmagnalia loquerentur. Aduentus itaq
diffusa sollemnitatẽ transini sit in posteros
Eaquȩ de causa pente costencelebratur. & dies
ipse proinde insignis hab&ur : Concordat
autẽ haec festiuitas euangelu cũ festiuitate
legis : Illuc eñ postea quã agnus immolatus ẽ
interposites quinquaginta diebus data est lex¬
moysi scripta digito di : Hic posiquã occisus estxp̃s
quitã quãouis adimmolandũ ductus ost : Cȩlebratur

Expanded text:
ne et causa festivitatis Pentecostes paulo altius repne et causa festivitatis Pentecostes paulo altius repest. Pentecostes enim dies hinc cepit exordium, quando Dei vox in Sina monte desuper intonantis audita est, et lex data est Moysi. In Novo autem venturum, nisi ipse ascenderet in coelum. Denique dum portam coeli Christus intrasset, decem diebus interpositis, intremuit subito, orantibus apostolis, locus, et descendente sancto Spiritu super eos, inflammati sunt ita, ut linguis omnium gentium Dei magnalia loquerentur. Adventus itaquetate linguarum diffusa, solemnitatem transmisit in posteros, eaque de causa Pentecostes celebratur, et dies ipse proprie insignis habetur. Concordat autem haec festivitas Evangelii cum festivitate Legis. Illic enim posteaquam agnus immolatus est, interpositis quinquaginta diebus, data est leMoysi scripta digito Dei: hic postquam occisus est Christus, qui tanquam ovis ad immolandum ductus est, celebratur
Abbreviated transcription (Latin):
aiude orũ festiuitate distinguer&ur
postmundiuictoriã postinferni regres sum
ascenderex p̃s memoratur ad cȩlos. Sicut
scriptumest. Ascendit in ultũ coepit captiuitatẽ
dedit donahominibus. quae festiuitas ideo ꝑ
reuolutũ circulũ annorũ cȩlebratur ut huma¬
nitas ad sumpta carnis ascendentis addexterã
patris in memoriã reuoc&ur. Cuiuscorpus
ita incȩlo eẽ credimus uterat quando ascendit
qđ & uox euangelica ꝓtestaturdicens : Sicueni&
quẽ ad modũ uidistis eũ euntẽ incȩlũ: Id est in
eadem carnis speciem atq: substantiã cuius pro¬
fecto carnis in mortalitatẽ donauit naturam
non abstulit. Dextera aũt patris ad quã idem
filius sederecreditur non est corporea quod
ne fas est de dõsentire sed dextera patris est
beatitudo ꝑ p&ua quae scĩs in resurrectione
promittitur. Idest umuerse ȩccłȩ quae est
corpus xp̃i. Sicut & in sinistra eius recte intelli¬

Expanded text:
a Judaeorum festivitate distingueretur. a Judaeorum festivitate distingueretur. post mundi victoriam, post inferni regressum, ascendere Christus memoratur ad coelos, sicut scriptum est: Ascendens in altum, cepit captivitatem, dedit dona hominibus . Quae festivitas ideo per revolutum circulum annorum celebratur, ut humanitas assumptae carnis ascendens ad dexteram Patris in memoriam revocetur: cujus corpus ita in coelo esse credimus, ut erat quando ascendit, quod et vox angelica protestatur, dicens: Sic veniet, quemadmodum vidistis eum euntem in coelum , id est, in eadem carnis specie atque substantia; cujus profectio carnis immortalitatem donavit, naturam non abstulit. 2. Dextera autem Patris, ad quam idem Filius sedere creditur, non est corporea, quod nefas est de Deo sentire. Sed dextera Patris est beatitudo perpetua, quae sanctis in resurrectione promittitur, id est, universae Ecclesiae, quae est corpus Christi; sicut et sinistra ejus recte intelli
Abbreviated transcription (Latin):
ad sp̃italia sacram̃ta transire ut mugis
magisq: huic scłomoriamur & uit a nr̃a
quae ad inferiora uergebat ad superiora
conuertamus : Ad illũ scilic& a&nã contem¬
plationẽ in mutabilis ueritatis usq ad ui¬
ꝓp̃t septinariũnu menum quo uniuersitatis
significatio sepe figuratur. qui&iã ipsi eccđȩ
tribuitur ꝓpt̃ instar uniuersitatis. Ideoq
carne constituta ꝓp̃t ipsam mutabilitate lune
nomine inscripturis sepe uocatur. quod
uero anniuersarius dies paschalis non ad
eundem redit annidiem sicut putadies qđ
creditur dñsnatus hoc fit ꝓp̃t dominicũdiem
& lunã mani festũ est enim quodie dñs
cruci fixus sit & in sepulchro fuerit & resurre xerit.
adiunctuest eñi ipsorum dierũ obseruatio ꝑ patrũ
paschacȩlebrari oportere ut non solũ lunã pascha¬
lem sed & diem dñi in quoresurrexit amostius
expectaredebeamus : Inde est quod ad eundem
annidiem non reuertitur pascha. Nam tantundẽ

Expanded text:
ad spiritualia sacramenta transire, ut magis ad spiritualia sacramenta transire, ut magis magisque huic saeculo moriamur, et vita nostra aquae ad inferiora vergebat, ad superiora convertamus, ad illam scilicet aeternam contemplationem immutabilis veritatis . 7. Usque ad viseptenarium, quo uniuersitatis significatio saepe figuratur, qui etiam ipsi ecclesiae tribuitur propter instar uniuecarne constituta propter ipsam mutabilitatem lunae nomine in Scripturis saepe vocatur. Quod vero anniversarius dies paschalis, non ad eumdem redit anni diem, sicut dies quo creditur Dominus natus, hoc fit propter Dominicum diem et lunam. 8. Manifestum est enim quo die Dominus crucifixus sit, et in sepulcro fuerit, et resurrexit. Adjuncta est enim ipsorum dierum observatio per Patrepascha celebrari oportere, ut non solum lunam paschalem, sed et diem Dominicum, in quo resurrexit a mortuis, exspectare debeamus. Inde est quod ad eumdem anni diem non revertitur pascha. Nam Judaei tan
Abbreviated transcription (Latin):
transimus & ꝓp̃t nouum hominẽ quẽ iubemur in¬
duere & exuere u&eri. & expurgantes u&us
fermentũ ut simus noua cons parsio qm̃ pascha
nr̃mimmolatus estxp̃s. propt̃hano ergo uitae
nouitatẽ primus mensis in annimensib: cȩlebra¬
tionihuic ad tributus est : Num ipse dicitur &
mensis nouorũ quia uero in tototempore sđi
nunc testiũ tempus apparuit : Ideo resur¬
rectio dñi triduana est. primũ eñi tempus ẽ
antelegom scđm sublege Testiũ subgrã
ubiiam mani festatum est sacram̃ tum quod
ergo ut in lunarinumero significatur . quia e ñi
septe narius numerus sol& inscrixturis ad
tertig eb domode luna pascha cȩlebratur
Idest quidies occurrerit a quasta decima in
testium quia inde incipit ebdomada testia
sed &tiã ꝓp̃t ipsã conuersatione lunȩ tunc
eñi illa ab inferiorib: ad superiora conuestitur
& hoc nob̵ deluna similitudo ad sum mitur.
Deuisibilib: ad inuisibilia & corporalibus

Expanded text:
propter nouum hominem, quem iubemur inpropter nouum hominem, quem iubemur induere et exuere ueterem, expurgantes uetus fermentum, ut simus noua consparsio, quoniam pascha nostrum immolatus est Christus: propter hanc ergo uitae nouitatem primus mensis in anni mensibus celebrationi huic attributus est. nam ipse dicitur et mensis nouorum. quia uero in toto tempore saeculi nunc tertium tempus apparuit, ideo resurrectio domini triduana est. primum enim tempus est ante legem, secundum sub lege, tertium sub gratia, ubi iam manifestatio est sacramenti prius ergo et in lunari numero significatur. quia enim septenarius numerus solet in scripturis ad tertia hebdomada lunae pascha celebratur, id est, qui dies occurrerit a quarta decima in r tempus tertium, quia inde incipit hebdomada tertia, sed etiam propter ipsam conversionem lunae. Tunc enim illa ab inferioribus ad superiora convertitur, et haec nobis de luna similitudo assumitur, de visibilibus ad invisibilia, et de corporalibus
Abbreviated transcription (Latin):
dit apłs mortuus est ꝓp̃t delicta nrã. & re¬
surrex̃ ꝓpt̃ iusti ficationẽ nr̃am: Transitus
quidã demorte aduitam in illa passione
dñi &re surrectione sacratus est. Num
& uocabulũ ipsut qđ pascha dicitur non grecũ
pascha ingrecedicitur pati. sed transitu
ebreo uerbo pascha apellatur quod maxime
ouangelisto ex prorstit : Cũ celebrar& ur
adño pascha cũ discipulis. Cũ uidiss& inquidibs
quia uenit hora ut transir& demundo ad patrem
Transitis ergo dehacuita mostali in aliã uitam
in mortalem hoc est demoito aduita in passione
& resurrectione dñi cõmendutur: Hic transi¬
tus nob̵ modo agitur ꝑfidem que nob̵datur in re¬
missione peccatorũ quando consepeluimurcũ xp̃o
ꝓbaptis mũ quasi amostuis transeuntes depeiorib:
ad meliora decorporalib: ad sp̃italia de conuer¬
&głȩ. propt̃ ipsũ ergo initium nouȩ uitȩ ad quem

Expanded text:
dicit Apostolus, mortuus est propter delicta nostra, et redicit Apostolus, mortuus est propter delicta nostra, et resurrexit propter justificationem nostram, transitus quidem de morte ad vitam in illa passione Domini et resurrectione 399 sacratus est. Nam et vocabulum ipsum, quod pascha dicitur, non Graecum,  παθεῖν Graece dicitur pati, sed a transitu Hebraeo verbo pascha appellatum est. Quod et maxime evangelista expressit, cum celebraretur a Domino pascha cum discipulis: Cum vidisset, inquit, Jesus quia venit hora ut transiret de hoc mundo ad Patrem . 3. Transitus ergo de hac vita mortali in aliam vitam immortalem, hoc est, de morte ad vitam, in passione et resurrectione Domini commendatur. Hic transitus a nobis modo agitur per fidem, quae nobis datur in remissione peccatorum, quando consepelimur cum Christo per baptismum, quasi a mortuis transeuntes de pejoribus ad meliora, de corporalibus ad spiritualia, de converdiem. propter ipsum initium nouae uitae,
Abbreviated transcription (Latin):
quod in eo re quieuit redemptor noster
& dñs insepulchro. hic autdier inter morte
xp̃i & resurrectionẽ medius est signifi¬
cans requiem quandã animarũ ab omni
labore omniumꝗ molestiarũ postmostem
ꝑqua fit transitus ꝑresurrectionẽ carnis
ad illã uitam quã dñs nr̃ ih̃s xp̃s suã resur¬
rectionem ꝑmonstrure dignatus est:¬
sacramentum quod nunc in saluatoris nr̃i
mysteriũ mani festissime cȩlebratur In
u&eritestam̃to figuralit̃ primũ gestũ ẽ quan¬
do agno occiso paschacȩlebrauit ppłsdi in
aegypto. Cuius figura in u&eri conpl&ra est
in xp̃o qui sic̃ouis adimmolandũ ductus est
cuius sanguinẽ inlinitis postib: nr̃is : Idest cuiꝰ
signum crucis signatis frontibus nr̃is a ꝑditione
Cuius quidem diẽ paschalis. resurrectionis
non solũ prohis cȩlebramus qđ in eodẽ amor¬
tus resurrexit. sed &ã & pro aliis sac ram̃tis
que ꝑ eundem significantur. Quia eñĩ sicut

Expanded text:
quod in eo Dominus et Redemptor noster quod in eo Dominus et Redemptor noster quievit in sepulcro. 2. Hic autem dies interDomini et resurrectionem medius est, significans requiem quamdam animarum ab omni labore omnium molestiarum post mortem, per quam fit transitus per resurrectionem carnis ad illam vitam quam Dominus noster sua resurrectione praemonstrasse dignatus estsacramentum quod nunc in Salvatoris nostri mysterium manifestissime celebratur, in Veteri Testamento figuraliter primum gestum est, quando agno occiso, Pascha celebravit populus Dei in Aegypto: cujus figura in veritate completa est in Christo, qui sicut ovis ad immolandum ductus est; cujus sanguine illinitis postibus nostris, id est, cujus signo crucis signatis frontibus nostris, a periclCujus quidem diem paschalis resurrectionis non solum pro eo celebramus, quod in eodem a mortuis resurrexit, sed etiam et pro aliis sacramentis quae per eumdem significantur. Quia enim, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
rantis quia tristtbia facit angustias porro
ꝑ altitudinẽ crucis ciu capud ad iungitur¬
expectatio suꝑnȩ r&ributionis de sublimi iusti¬
tiadi significat᷑ &utipsa operabona ñ ꝓpt̃ bene¬
ficia terrena actẽporalia facienda credantur
sed potius ꝓpt̃ illud qđ de suꝑ sperat fidesq per
dilectione operat᷑. Iam uero ꝑ longitudinẽ qua
totũ corpus extenditur ipsatolerantia signifi¬
catur ut longanimes ꝑmaneamus unde lon¬
ganimes dicuntur quito lerant. ꝑpro fundũ
aut̃ hoc est pastem illũ lignique interre abditu
defixalat& sed inde consurg& omne qđ emin&
in scrutabilia indicantur iudiciadĩ dequib:
occulta eius uoluntate uocatur homo ad pa
abbatipas chalis ueneratio hinc cȩlebratur
pro eo quod eodem die dñs in sepulcliro qui¬
euit. unde & bene ebreo sermone sab¬
batum requies int̃ p̃tatur s siue quod ds
eodemdie requieuit mundo ꝑ focto siue

Expanded text:
rantis, quia tristitia facit angustias. Porro rantis, quia tristitia facit angustias. Porro per latitudinem crucis, cui caput adjungiturexspectatio supernae retributionis de sublimi justitia Dei significatur. Et ut ipsa opera bona non propter beneficia Dei terrena ac temporalia facienda credantur, sed potius propter illud quod desuper sperat fides, quae per dilectionem operatur. 8. Jam vero per longitudinem, qua totum corpus extenditur, ipsa tolerantia significatur, ut longanimes permaneamus, unde longanimes dicuntur qui tolerant. Per profundum autem, hoc est, partem illam ligni quae in terrae abdito defixa latet, sed inde consurgit omne quod eminet, inscrutabilia indicantur judicia Dei; de quibus occulta ejus voluntate vocatur homo ad parSabbati paschalis veneratio hinc celebratur, pro eo quod eodem die Dominus in sepulcro quievit. Unde et bene in Hebraeo sermone Sabbatum requies interpretatur, sive quod Deus eodem die requievit mundo perfecto, sive
Abbreviated transcription (Latin):
debemus. Testia causa est susceptecrucis ut
suꝑba sołi & inflatus sapientia ꝑcrucis stultã
ut putatur p̃dicationem humiliata corruer&
ut pater& id quod stultum diest quanto sit
hominibus sapientius. & qđ in firmumdĩ est
quanto sit fortius tota hominũ fostitudine
oculos cordis ad intellegendũ quȩ sit latitudo
profundum uero qđ terre infixũ absconditur
Qđ signũ crucis om̃is uita scorũdescribitur
dicitur enim haminitolle tecum crucem tuam
& sequereme dũ em̃ cruciatur caro cum
mosti ficantur membranr̃a suꝑ terrã for¬
nou&ur dedie indiem passio ẽ crucis
& hȩc quidẽ dũs̃ bona opera tamen adliuo
laboriosa quorũ mercis requies est ldeo
dicitur. spegaudentes ut cogitantes
scilic& requiem futurã cũ hilaritate &
laboribus operemur hunc hilaritatem
significat latitudo crucis intrans uersum
lignum ubi figuntur manus. ꝑmanus enim
opus intelligitur ꝑ latitudinẽ hilaritas ope¬

Expanded text:
debemus. 4. Tertia causa est susceptae crucis ut debemus. 4. Tertia causa est susceptae crucis ut superba saeculi et inflata sapientia, per crucis stultam, ut putatur, praedicationem humiliata, corrueret; ut putaret id quod stultum Dei est quanto sit hominibus sapientius, et quod infirmum Dei est quanto sit fortius tota hominum fortitudine oculos cordis ad intelligendum quae sit latitudo profundum vero quod terrae infixum absconditur; quo signo crucis omnis vita sanctorum describitur. 6. Dicitur enim homini: Tolle crucem tuam, et sequere me. Tunc enim crucifigitur caro, cum mortinovetur de die in diem, passio est crucis. Et haec quidem dum sint bona opera, tamen adhuc laboriosa, quorum merces requies est. Ideoque dicitur spe gaudentes, ut cogitantes scilicet requiem futuram, cum hilaritate et laboribus operemur. Hanc hilaritatem significat crucis latitudo in transverso ligno, ubi figuntur manus. Per manus enim opus intelligitur, per latitudinem hilaritas ope
Abbreviated transcription (Latin):
terium sanaremur. Huius eñi causa
mundum cȩle britatem annuã prȩbent ꝑeo
quod dignatus est sanguinem passionis suȩ scłm
redimere peccatum mundi percrucem mosto
deuicta ab soluere. Cuius quidem crucis in iuriã
non ꝑtulit illa diuinitas substantia sed sola
suscepte humanitatis natura. Passio enim
corporis fuit diuinitas uero exors in iuriae
mansit. triꝑtita autem ratio dñice passio¬
nis ostenditur . prima itaq: causa est ut xp̃s
proreatũ mundi redemptio dar&ur & ostis
anticus uelut amo crucis caper&ur scilic&
ut quos obsorbuerat euomer& & p̃dã quam
tenebat amitter&. Nun potentia uictus
sed iustitia non dominatione sed ratione.
secunda causa est ut secuturis hominibus uitȩ
magisterium p̃ber&ur. ascendit eñi incruce
xp̃s ut nobis passionis & resurrectionis prȩ¬
ber& exemplum. Passionis ad firmandam
patientiã resurrectionis ad exoitandam

Expanded text:
terium sanaremur. Hujus enim causa terium sanaremur. Hujus enim causa mnem mundum celebritatem annuam praebet, pro eo quod dignatus est sanguine passionis suae saeculum redimere, et peccatum mundi per crucem morte devicta absolvere. 2. Cujus quidem crucis injuriam non pertulit illa divinitatis substantia, sed sola susceptae humanitatis natura. Passio enim corporis fuit, divinitas vero exsors injuriae mansit. Tripertita autem ratio dominicae passionis ostenditur. Prima itaque causa est ut Christus pro reatus mundi redemptione daretur, et hostis antiquus, velut hamo crucis, caperetur, scilicet ut quos obsorbuerat evomeret, et praedam quam tenebat amitteret, non potentia victus, sed justitia, non dominatione, sed ratione. 3. Secunda causa est ut secuturis hominibus vitae magisterium praeberetur. Ascendit enim in crucem Christus, ut nobis passionis et resurrectionis praeberet exemplum, passionis ad confirmandum patientiam, resurrectionis ad excitandam
Abbreviated transcription (Latin):
siens misteriũ corporis & sanguinis sui
primum a postolis tradidit quando post
sacramenta caelestia discipulus fallax
&proditor praetium aiudȩis accepit & xp̃i
sanguinem uendidit. Eo &iã die saluator¬
u surgens acena pedes discipulorũ lauit
propter humilitatis formam cõmendandã
quã docendã uenerat. sicut & ipse conse¬
quent̃ exposuit qđ &uã decebat potissimũ
ut facto docer& quod obseruare discipulos
prȩmoner&. hinc est qđ eodem die alta¬
ria templique pari&es & pauimenta
lauantur uas aque purificantur que suNt
dño consecrata quodiepro inde piã scm̃
crisma conficitur quia antebiduum pas¬
chȩ maria caput acpedes dñi unguento
perfudis se perhib&cur. Vnde & dñs
discipulis suis dixit : Scitis quia postbiduã
in sublimitate hab&ur quia in eodie
Ixp̃s misterium crucis expleuit ꝓpt̃ quod
uenerat in hunc mundũ ut quia ligno per¬
cussi fueramus in adam rursus ꝑ lignimis¬

Expanded text:
siens, mysterium corporis et sanguinis sui siens, mysterium corporis et sanguinis sui primum apostolis tradidit , quando post sacramenta coelestia discipulus fallax et proditor pretium a Judaeis accepit, et Christi sanguinem vendidit . Eo etiam die Salvator surgens a coena, pedes discipulorum lavit propter humilitatis formam commendandam, ad quam docendam venerat, sicut et ipse consequenter exposuit. Quod etiam decebat potissimum, ut facto doceret quod observare discipulos praemoneret. 2. Hinc est quod eodem die altaria templique parietes et pavimenta lavantur, vasaque purificantur, quae sunt Domino consecrata. Quo die proinde etiam sanctum chrisma conficitur, quia ante biduum paschae Maria caput ac pedes Domini unguente perfudisse perhibetur. Unde et Dominus discipulis suis dixit: Scitis, quia post biduumin solemnitate habetur, quia in eo die Christus mysterium crucis explevit, propter quod venerat in hunc mundum, ut quia ligno percussi fueramus in Adam, rursus per ligni mys
Abbreviated transcription (Latin):
saluator nr̃ sicut proph&a cecinit hierusalem
tendens a sellũ sedisse perib&ur. Tunc gradiens
cũ ramis palmarũ multitudo plebiũ obuiã eiclama¬
uerunt Os annabenedictus quiuenit in nomine
dñi resi srł. In ramis eñipalmarũ significabatur
uictoria qua erat dñs morte moriendo supera¬
turus &tropheo crucis dediabblo mostis prin¬
cipe triumphaturus : In a sello autẽ quẽ sedendo
hueru salem uenit indicabat simplicia corda
gontilitatis qua prȩsidendo atq regendo ꝑ¬
ducebat aduisionem ꝑacis hoc autem die
symbolum competentibus traditur propter
confinem dominice pasche sollemni tatem ut
quiaiam ad dĩ gratiã percipiendã festinant
fidem quam confiteantur agnoscant. Vulgus¬
autem ideo eũ die capiti lauium uocant quia
tuncmoris est lauandi capiti infantum qui un¬
guendi sunt ne obseruatione quadragesi¬
dñs & saluator noster posttypicum illut
pascha compl&um aduerum pascha tran¬

Expanded text:
Salvator noster, sicut propheta cecinit, Jerusalem Salvator noster, sicut propheta cecinit, Jerusalem tendens, asellum sedisse perhibetur. Tunc gradiens cum ramis palmarum multitudo plebium obviam ei clamabat: Osanna, benedictus qui venit in nomine Domini, Rex Israel . In ramis enim palmarum significabatur victoria, qua erat Dominus mortem moriendo superaturus, et trophaeo crucis de diabolo mortis principe triumphaturus. 2. In asello autem, quem sedendo Jerusalem venit, indicavit simplicia corda gentilitatis, quae praesidendo atque regendo perducebat 395 ad visionem pacis. Hoc autem die symbolum competentibus traditur, propter confinem dominicae paschae solemnitatem; ut quia jam ad Dei gratiam percipiendam festinant, fidem quam confiteantur agnoscant. Vulgus ideo eum diem capitilavium vocant, quia tunc moris est lavandi capita infantium qui ungendi sunt, ne forte observatione QuadragesiDominus et Salvator noster, post typicum illud pascha completum, ad verum pascha tran
Abbreviated transcription (Latin):
inuenerunt magixp̃m in prȩsepe lacentem
adoraturi offerentes competentia nu¬
mera trinitatis aurum .thus & mirra
regiđc̃ atq passuro. Ideo ergodiem hunc
annua cȩlebritate sacrauerunt ut mundus
agnoscatdñm quẽ ȩlem̃ta cȩlitus prodider̃
si quidem eodemdie idem ihs &iã iordanis
lauacrũ tinguitur. diuiso que caelo sp̃s sc̃ĩ
descendentis testimoniodĩ esse filius de¬
claratur. Cuius diei nomen exeoquod
apparuit gentibus epyphania nuncupat᷑
dicitur Tribus igitur ex causis hic dies
hoc uocabulum sumpsit. siue qđ tunc in baptis¬
mo suo xp̃s populis fuerit ostensus siue qđ
tis est manifestatus. refest autõ cassian
apud aegyptios natiuitatis diem. & epy¬
phaniorum sollemnitatẽ nonbiphariȩ
ut in occiduis prouintus sed diei unius
festiuitate cȩlebrari. Epistole quoque
pontificiis alexandrim ꝑ uniuersas egypti
ecclesias uł monasteria diriguntur : Quib:

Expanded text:
invenerunt magi Christum in praesepi jacentem, invenerunt magi Christum in praesepi jacentem, adorato offerentes competentia munera Trinitati, aurum, thus et myrrham, Regi, Deo atque passuro. Ideo ergo diem hunc annua celebritate sacraverunt, ut mundus agnoscat Dominum quem elementa coelitus prodiderunt. 2. Siquidem eodem die idem Jesus etiam Jordanis lavacro tingitur, divisoque coelo Spiritus sancti descendentis testimonio Dei esse Filius declaratur ; cujus diei nomen, ex eo quod apparuit gentibus, Epiphania nuncupaturdicitur. Tribus igitur ex causis hic dies hoc vocabulum sumpsit sive quod tunc in baptismo suo Christus populis fuerit ostensus, sive qutis est manifestatus. 3. Refert autem Cassianus apud Aegyptios Nativitatis diem, 394 et epiphaniorum solemnitatem non bifarie, ut in occiduis provinciis, sed sub diei unius festivitate celebrari. Epistolae quoque pontificis Alexandrini per universas Aegypti Ecclesias vel monasteria diriguntur, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
sic quidẽ errores suos admonitus agnoscer&
mundus Misit ds̃ filiũ suũ utcarnẽ induer&
& hominibus apparer& & peccatoressanar&
qui ideo in homine uenit quia ꝑ seipsũ ab hominib:
cognosci non potuit: ut aũt uider&ur uerbum
caro factum est ad sumendo carnẽ non sũ tatum
incarne: Ad sumpsitenĩ humanitatẽ non
amisit diuinitatẽ. Ita idem ds̃ & idem homo. in
natura dĩ aequalis patri. Innatura hominis
factus mortalis in nob̵ pronob de nob̵ ma¬
nens qđ erat suscipiens qđ non erat ut liberar&
qđ fecerat : Haec est ergo dominice natiui¬
tatis magna sollemnitas. hȩc est dicihuius
noua &gloriosa festiuitas aduentum dĩ fac¬
tum. ad homines itaque dies iste ꝓeo quod
in eo xp̃s natus est natalis dicitur. Quem ꝗ ideo
obseruare ꝑ reuolutũ circulũ anni festa sollẽ¬
nitate uiri a postolici signa uerunt
quia in eo est proditus stella saluator quando

Expanded text:
sic quidem errores suos admonitus agnosceret sic quidem errores suos admonitus agnosceret mundus, misit Deus Filium suum, ut carne indueretur, et hominibus appareret, et peccatores sanaret. Qui ideo in homine venit, quia per seipsum ab hominibus cognosci non potuit. Ut autem videretur, Verbum caro factum est, assumendo carnem, non mutatum in carnem. Assumpsit enim humanitatem, non amisit divinitatem. Ita idem Deus et idem homo, in natura Dei aequalis Patri, in natura hominis factus mortalis 393 in nobis pro nobis, de nobis, manens quod erat, suscipiens quod non erat, ut liberaret quod fecerat. 3. Haec est ergo dominicae Nativitatis magna solemnitas, haec est diei hujus nova et gloriosa festivitas, adventus Dei factus ad homines. Itaque dies iste, pro eo quod in eo Christus natus est, Natalis dicitur; quemque ideo observare per revolutum circulum anni festa solemnitate viri apostolici signaverunt, quia in eo est proditus stella Salvator, quando
Abbreviated transcription (Latin):
Manna eodẽ diem heremo primũ decelodata est
sic eni dicitñs. Sex diebus collig&is manna¬
Indie aũt sexto duplũ collig&is. Sexta eñĩ dies ẽ
parasceue quȩ ante sabbatũ ponitur. Sabbatũ
primũ manna decȩlouenit. Vnde intellegant
iudei iamtunc p̃lato eẽ iudaico sabbato domini¬
cum nr̃m. lam tunc indicabatur qđ in sublatũ
ipsorũ gratiađi ad eos decȩlonulla descondor&
sollemnitatis institutus est quia in eo xp̃s
proredemptione mundinasci corporaliter
uoluit prodiens ex uirginis utero quierat
in patris imperio cuius suscepte tarnis
causa haec eso. Post quam oñi inuidia diaboli
parens ille primus speseductus in anicecidit
confestim exult& ꝑditus in omnigenere suo
radicem malitiȩ & peccati trans duxit
Crescebat que in malũ uehementius omnegenus
mostaliũ diffusis ubique scoleribus & quod est
nequius omnium cultibus idolorũ. uolensergo
ph&is signis plagis prodigis sed cum nec

Expanded text:
Manna eodem die in eremo primum de coelo data est. Manna eodem die in eremo primum de coelo data est. Sic enim dicit in die autem sexto duplum colligetis . Sextus enim dies est parasceve, qui ante sabbatum ponitur, sabbatum primum manna de coelo venit. Unde intelligant Judaei jam tunc praelatam esse Judaico sabbato Dominicam nostram; jam tunc indicatum est quod in Sabbato ipsorum gratia ad eos de coelo nulla descenderit, solemnitatis institutus est, quia in eo Christus pro redemptione mundi nasci corporaliter voluit, prodiens ex virginis utero, qui erat in Patris imperio. Cujus susceptae carnis causa haec est. Postquam enim invidia diaboli parens ille primus spe seductus inani cecidit, confestim exsul, et perditus in omni genere suo radicem malitiae et peccati transduxit, crescebatque in malum vehementius omne genus mortalium diffusis ubique sceleribus, et, quod est nequius, omnium cultibus idolorum serviens. 2.phetis, signis, plagis et prodigiis. Sed cum nec
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃ȩ quã habemus in illa. Nam sicut ipse dñs iħsxp̃s
Vn de &uã indomini codie stantes oramus qđ ẽ signũ
future resurrectionis. hoc agit uni uersa eccła
quȩ in peregrinatione mostalitatis inuenta est
Sabbatũ aut̃ dictum est prioripopulo inotiocor¬
poraliter cȩlebrandũ ut figura eẽt in requiem
minicus ñ iudȩis sed xp̃ianis ꝑresurrectionem
declaratus est. & ex illo cȩpit habere festiuita¬
repperitur octauus. Vnde & inecdesi antem
adduorũ testam̃torũ significationẽ dicitur a
illi septem & illiocto : Primo em̃ solo celebran¬
dũ sub latũ est traditũ quierat ante a requies
mostuorũ Resurrectio aũt nullis erat qui re¬
surgens amostuis ñ morir&ur mors illi ultra
non dominar&ur. Iam post quã facta est ta¬
minicus. Idẽ octauus qui & primus infestiui¬
tate succersit. Appar& aut hunc diẽ fuiam¬
creatis̃ angeli. In ipso quoq: a mostius resurrex̃

Expanded text:
nostrae, quam habemus in illa. Nam sicut ipse Dominus Jesusnostrae, quam habemus in illa. Nam sicut ipse Dominus JesusUnde etiam in Dominico die stantes oramus, quod est signum futurae resurrectionis. Hoc agit Ecclesia universa, quae in peregrinatione mortalitatis inventa est, Sabbatum autem a priore populo in otio corporaliter celebratum legimus, ut figura esset in requiem, minicus non Iudaeis, sed christianis resurrectione domini declaratus est et ex illo accepit habere festiuitareperitur octavus. Unde et in Ecclesiastem ad duorum testamentorum significationem dicitur: Illi septem, et illi octo . Primum enim celebrandum Sabbatum traditum est, quia erat antea requies mortuorum. Resurrectio autem illius erat, qui resurgens a mortuis jam non moritur, mors illi ultra non dominabitur . Jam postquam facta est taminicus, id est octavus, qui et primus, in festivitatem successit. Apparet autem, o Judacreati sunt angeli, in ipso quoque a mortuis resurrexit
Abbreviated transcription (Latin):
tinis meditabor inte quia factus es adiutor
meus & alibi p̃uenerunt oculim ei adte
diluculo ut meditarer ȩloquiatua. Cassian
autem dicit matutine sollemnitatis offi¬
cium. Nouo adhuc tempore institutũ primitus
mundum eiusdem cȩlebrationis inualuit con¬
su&udo Diluculo aut̃ pro inde oratur ut
resurr ectioxp̃i cȩle br&ur. Matutina eñĩ
luce radiante dñs & saluator nt ab inferis
resurrexit : Quando cepit oriri fidelibus
lux quae moriente x p̃o occiderat peccatorib:
Si quidem & codẽ tempore cunctis spes
futurȩ resurroctioms creditur: Cũ iusti
& om̃s ab hac temporalia moste quasi a sopore
somni resurgentes euigilunt
Nominicumdiem De dominicadie
apostoli ideo religiosa sollemnitate
amostuis resurrexit. Quique ideo dominicus
appellatur ut in eo a terrenis operibus uł
mundi in lecebris abstinentes tantũ diuinis
cultib: seruiamus. Dantes scilic& diei huius
honorẽ & reuerentiã propt̃ spem resurrectionis

Expanded text:
tinis meditabor in te, quia fuisti adjutor tinis meditabor in te, quia fuisti adjutor meus . Et alibi: Praevenerunt oculi mei ad te diluculo, ut meditarer eloquia tua . Cassianus autem dicit: Matutinae solemnitatis officium, novo adhuc tempore institutum, primitus mundum ejusdem celebrationis invaluit consuetudo. Diluculo autem proinde oratur, ut resurrectio Christi celebretur. Matutina enim luce radiante, Dominus et Salvator ab inferis resurrexit, quando coepit oriri fidelibus lux, quae moriente Christo, occiderat peccatoribus. Siquidem et eodem tempore cunctis spes futurae resurrectionis creditur, cum justi, et omnes ab hac temporali morte, quasi a sopore somni resurgentes evigilabuntOMINICA DIE. Dominicum diem apostoli ideo religiosa solemnitate a mortuis resurrexit: quique ideo Dominicus appelmundi illecebris abstinentes, tantum divinis cultibus serviamus, dantes scilicet diei huic honorem et reverentiam, propter spem resurrectionis
Abbreviated transcription (Latin):
docuit uigilias : sed &i a xonfirmauit exemplũ
Namque testatur euuangelium : Quia eratibs
ꝑ nootans in orationedĩ: Paulus quoque &
sileas incustodia publica circame dia noicte
horantes. hymnum audientibus cunctis uincti
dixisse memorantur : ubi repente terre¬
motu facto & concuss ꝑscarceris fundam̃tis
& ianue sponte a ꝑte & omnium uinculas̃
soluta : Vnde oport& hishoris psallendi
orandique frequentĩã nos in sc̃is hubere
officus : Finẽq: nr̃m uł si aduenerit subtali
actu expectare securos : Est autem quodũ
genus her&ucorũ suꝑ fluas extimantium
sacras uigilias & sp̃itali opere fructuosas :
dicentes : Iura temerari diuina qui noc tem
fecit ad requiem sicut diem ad laborem
quiher&ici greco sermone nestages hoc est
somni culo si uocantur : De matutiis
ematutinorum antĩquitate & auctoritate
testis est idẽ đđ proph&a dicens. Inmatu¬

Expanded text:
docuit vigilias, sed etiam confirmavit exemplo. docuit vigilias, sed etiam confirmavit exemplo. Nam testatur Evangelium quia erat Jesus pernoctans in oratione Dei . Paulus quoque et Silas in custodia publica, circa medium noctis orantes, hymnum, audientibus cunctis, vincti dixisse memorantur. Ubi repente terraemotu facto, et concussis carceris fundamentis, et januae sponte apertae, et omnium vincula sunt soluta. Unde oportet his horis, psallendi orandique frequentiam nos in sanctis habere officiis, finemque nostrum, vel, si advenerit, sub tali actu exspectare securius. Est autem quoddam genus haereticorum, superfluas existimantium sacras vigilias, et spiritali opere infructuosas, dicentes jura temerari divina, qui noctem fecit ad requiem, sicut diem ad laborem. Qui haeretici Graeco sermone νυκτάζοντες, hoc est somniculosi, vocantur. De matutinis. De matutinorum antiquitate et auctoritate testis est idem David propheta, dicens: In matu