comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lectus. ꝓpt̾ suam scilicet miscđiam gratuitã qua eũ diligere
dignatus ẽ. cũ utiq eiꝰ dilectione & miscdia indignꝰ existeret.
quem constabat manzer esse. Igitur pugnabat ioab contra
rabath filiorũ amon. & reliqua. Notandũ qđ in hebreo qͣndo
cũ adiectione ponitur nominũ rabath seribit᷑ sicutẽ. hic Am¬
do uͦ sine adiectione nominũ. non rabath sed raba scribitur.
ongregauit itaq dauid omnẽ popłm. & ꝓfectus ẽ. aduersum
eabatħ. Cũq dimicasset opit eã. & tulit diadema regis eoꝵ de
capite eiꝰ. pondo auri talentũ. & reliqͣ. in paralipomenonis
ica habetur. Tulit inquit dauid coronã melchom de capite
ciꝰ. & inuenit in ea auri pondo talentũ. & preciosissimas gẽmas.
fecitq sibi diadema inde. Melchom qͥrpe ñ ÷ nomen ꝓprium
regis. seqͥ idolum fuit. & interpretat᷑ rex eorũ. Cuius diadema¬
tiaurũ & geminas conflasse & purgasse dicit᷑ dauid scđm

Expanded text:
icet misericordiam gratuitam, qua eum diligere dignatus est. Cum utique ejus dilectione et misericordia indignus existeret, quem constabat manzer esse. « Igitur pugnabat Joab contra Rabath filiorum Ammon, » et reliqua. Notandum quod in Hebraeo, quando cum adjectione ponitur nominum, Rabath scribitur, sicut est hic. Quando vero sine adjectione nominum non Rabath, sed Raba scribitur. « Congregavit itaque David omnem populum, et profectus est adversum Rabath. Cumque dimicasset, cepit eam et tulit diadema regis eorum de capite ejus pondo auri talentum, » etc. In Paralipomenon libro ita habetur: « Tulit, inquit, David coronam Melchom de capite ejus, et invenit in ea auri pondo talentum, et pretiosissimas gemmas, fecitque diadema inde. » Melchom quippe non est nomen proprium regis, sed idolum fuit: et interpretatur rex eorum. Cujus diadematis aurum et gemmas conflasse et purgasse dicitur David secundum
Abbreviated transcription (Latin):
ueficafisꝰ ad eternã lib̾tatem p̃destinauit auosuͦ ocoulto
udicto insũa impietate. derclinquendo inppetua mere et̃¬
undust ¶qͣ aute dauid moab qui int̾precat ur de patis fet
sona damasci &e oteras regiones ditioni sue subiiga as fec̃
e tributarias: mystice Significat qđ xp̃e ansom̃s gented
uo sua dominatione tenens. facit pensũ serueduts sibired¬
ieri. dũ singule nationes in nominis eiꝰ confessione aeu¬
late. deuore censũ bonoꝵ operũ illi ceolurt. Damas eu
uim nobilis ẽ: urbs fenicis. eodẽ uocabulo qͥ e meseto
nei e abrahã fitius appellatus ẽ. Et damascuis it᷑ptatu
ueumnas sae humecta. Et bene quȩ priri lumets liopdt¬
ie. supba spui sanguinem humanũ mexpleseliter sitiebã¬

Expanded text:
vificans, ad aeternam libertatem praedestinavit, alios vero occulto vificans, ad aeternam libertatem praedestinavit, alios vero occulto judicio in sua impietate derelinquendo, in perpetua morte damnavit. Quod autem David Moab, qui interpretatur de patre, et Syriam Damasi, et caeteras regiones ditioni suae subjugans, fecit esse tributarias: mystice significant quod Christus omnes gentes sub sua dominatione tenens, facit pensum servitutis sibi reddere, dum singulae quaeque nationes in nominis ejus confessione adunatae, devote sensum bonorum operum illi exsolvunt. Damascus enim nobilis est urbs Phoenicis eodem vocabulo, quo et Masec ancillae Abraham filius appellatus est; et Damascus interpretatumis, sive humecta. Et bene quae prius humecta libidine, superba spiritu, sanguinem humanum inexplicabiliter sitieb
Abbreviated transcription (Latin):
liquilis uelociores lconib fortiores. Qud srouilirane ẽo¬
patia metori. undo seriptume. Et sorte disioeis cterãan
uatiois distributionis. Signiflcat aute oeubt Qubera
uipositione dauid regiones moabitarũ heredir. pribess
esiet diuderet. quasi possessor quilibet agros ꝓpieret
siucũ suum ducco hinc inde funiculo deriduene e
Ansuse autem duos funiculos. unũ ad occiden dunticar
uos eoui neci daret contumaces: quib parceret subiectis
mu tributi. & reliqua: potest allegorice intelligte sta¬
ndphilistium ꝑcussit. quia & xp̃c dñs de aerus potesta¬
ibus truĩphans. frenũ erroris qđ humano geneen sim¬
posuerat confregit. Qͦa autẽ ait. ꝑcussit moab & mensus ẽ.
quos funiculos unũ ad occidendum & unũ adiuueicar¬
dum: occulta ipsius diu nri iesu xp̃i designat dispensatio
dum ꝑ qua ex popło infideli alios gratuita miseratione iu¬

Expanded text:
aquilis velociores, leonibus fortiores . Cui simillimum eaquilis velociores, leonibus fortiores . Cui simillimum espatia metiri. Unde scriptum est: « Et sorte divisit eis terram in funiculo distributionis . » Significat autem quod tam libera dispositione David regiones Moabitarum haeredibus quibus vellet divideret, quam si possessor quilibet agros proprios ad nutum suum ducto hinc inde funiculo dirimeret. « Mensus est autem duos funiculos, unum ad occidendum, et quos eorum neci daret contumaces, quibus parceret subjectisfrenum tributi, » etc., potest allegorice intelligi: David Philisthiim percussit, quia Christus Dominus de aereis potestatibus triumphans, frenum erroris quod humano generi imposuerat, confregit. Quod autem ait: « Percussit Moab et mensus est duos funiculos, unum ad occidendum et unum ad vivificandumqui quam ex populo infideli, alios gratuita miseratione vi
Abbreviated transcription (Latin):
coequans derrȩ. Quod ui scriptum ÷ de dauid. & ꝑcussit me¬
ab & mensus est eos funiculo coȩquans terrȩ: hiꝑbolice debi
accipi. Non enĩ fieri poderat ut homines in terra uiuentes
in tantũ humiliarent᷑. donec ipsius t̾rȩ dorso funiculo sup¬
extenso compbante apparerent ȩquales: sed inmensã hum¬
liationẽ captȩ & oppressȩ gentis uoluit scriptura hoc uerl
accumulare ut diceret coęquatos eos terrȩ. eo quod essent
euirati atq contẽpti: ita ut in nullo amplius homines inc̾a
degentes quã terra ea quȩ nullos haberet homines possens
ualere. Huius modi locutionis plura habes inscripturis¬
eempla. quale ÷ illud euangłii. dunt autẽ & alia mulsa
quȩ fecit iesus. quȩ si scribantur ꝑsingula nec ipsũ arbitros
mundũ capere eos qui scribendĩ sunt. libros. Quomodo enĩ
non caperet mundus libros qui scribi potuissent in mundo.
ed ad insinuandã magnitudinẽ ac multitudinẽ operum
dñ. cali uerbo uoluit u̾ti scriptura. Et in planctu dauid.

Expanded text:
scriptum est de David, « Et percussit Moab, et mensus est eos funiculo, coaequans terrae, » hyperbolice debet accipi. Non enim fieri poterat, ut homines in terra viventes in tantum humiliarentur, donec ipsius terrae dorso, funiculo superextenso comprobante, apparerent aequales; sed immensam humiliationem captae et expressae gentis voluit Scriptura hoc verbo accumulare, ut diceret coaequatos eos terrae: quasi adeo essent evirati atque contempti, ut in nullo amplius homines in terra degentes, quam terra ea quae nullos haberet homines, possent valere. Cujusmodi locutionis plura habes exempla in Scripturis, quale illud Evangelii: « Sunt autem et alia multa quae fecit Jesus, quae si scribantur per singula, nec ipsum arbitror mundum capere eos qui scribendi sunt libros . Quomodo enim non caperet mundus libros qui scribi potuissent in mundo? Sed ad insinuandam magnitudinem ac multitudinem operum Domini, tali verbo voluit uti Scriptura. Et in planctu David,
Abbreviated transcription (Latin):
stare ualeant: Nec credendum ẽ. utiq qͦd dauid nr̃ milites
suos inultos cẽ. patic̾tur. qui in hostes suos exercitu congre¬
gato ꝓ cedit ac undicat suoꝵ iniuriã. cum ñ solum adu¬
sarios suos nc̃ ꝑscõrum suorum uictoriã confundit. sed ciꝰ

Expanded text:
stare valeant. Nec credendum est utique, quod David noster milites stare valeant. Nec credendum est utique, quod David noster milites suos inultos esse patiatur, qui in hostes suos exercitu congregato procedit, ac vindicat suorum injuriam: cum non solum adversarios suos, nunc per sanctorum suor
Abbreviated transcription (Latin):
mines̾ desiderat. dicut enĩ anon rex moab seruos dauis
ad se missos decur pauit. atq ludibi it fedatos ad eundẽ
dauid remisit: ita & diabolus pͥnceps plerosq religiosos¬
tia deturpare consueuit. Qui dũ eorum latentia mala in
aꝑta & flagiciosa ꝑpetrataq luxuria detegit. quasi eorum
indumenta usq ad nates abscĩsa nudos a dignitate castita
tis derelinquit: & in ocłis hominũ curꝑia facta quȩ ipsi
ꝑsuaserant reuelant. & dũ pristinam eoꝵ fortitudinem
eripit: uelut barbã radit. Quos tamen uerus dauid dñs se¬
licet & saluator nr̃ clementi respectu ꝑ penitentiã ab indul¬
gentia non exeludit. Quos & in iericho hoc ẽ. sub anathema¬
to penitentĩȩ & oppbrio meliorũ residere iubet᷑. donec sacr¬
menta spũalia & fortitudinẽ mentis quã peceando ꝑdide¬
rant. satis faciendo recipiant : & sic demũ in conspectu ei

Expanded text:
mines desiderat. Sicut enim Hanon rex Moab servos David, mines desiderat. Sicut enim Hanon rex Moab servos David, ad se missos deturpavit, atque ludibriter fedatos ad eumdem David remisit, ita et diabolus princeps hujus mundivitia deturpare consuevit, qui dum eorum latentia mala, in aperta et flagitiosa, perpetrataque luxuria detegit, quasi eorum indumentis usque ad nates abscissis nudos a dignitate castis derelinqui: et in oculis hominum turpia facta, quae ipsi persuaserat, revelat. Et dum pristinam eorum fortitudinem eripit, velut barbam radit. Quos tamen verus David, Dominus scilicet et Salvator clementi respectu, per poenitentiam, ab indulgentia non excludit: quos et in Jericho, hoc est sub anathemate poenitentiae et opprobrio meliorum residere jubet: donec sacramenta spiritualia et fortitudinem mentis, quam peccando perdiderant, satisfaciendo recipiant, et sic demum in conspectu ejus
Abbreviated transcription (Latin):
subaudit᷑ de domo naas. & fugit ad eandẽ speluncã
iuͦ quęritur. ꝓut longe suꝑius legit᷑ cur ad achis dau
redierit ante cuiꝰ faciem fugerat : intelligendũ ÷ qͦd ist
achis filius fuisset illiꝰ. Unde & achis cũ quo dauidino
lium contra saul descendebat. filius fuisse dicitur mao
Non enĩ a patre hoc nomen patronomieũ. sed a matre
sũpsit quȩ macha uocabatur: & iccirco ñ a patre hoc sis¬
sit nomen. eoqͦd dauid ase abiccerit. His enim enueleats
ad spũalem intelligentiã apostropham faciamꝰ. Alt enim
ixitq dauid. faciã miscđiam cum anon. & cȩtera. usquer
ait. Tulit itaq a non seruos dauid. rasitq dimidiã par¬
tem barbȩ eorũ. & reliqua. Anon int̾precatur dolor eor¬
smelius potest intelligi quã diabolus. qui ãmanitarũ
spũalium id ẽ. malignorum rector uidetur eẽ: Idem ẽ.
et pͥnceps huiꝰ mundi. popłi uidelicet meroris. & semp
in angustia c̃stituti : qͥ comprimere uł coangustare ho¬

Expanded text:
subauditur de domo Naas, et fugit ad eamdem speluncam. Si vero quaeritur, prout longe superius legitur, cur ad Achis David requierit, ante cujus faciem fugerat, intelligendum est quod iste Achis filius fuerit illius. Unde et Achis cum quo David in praelium contra Saul descendebat, filius fuisse dicitur Maoch. Non enim a patre, hoc nomen patronymicum, sed amatre sumpsit quae Maacha vocabatur, et idcirco non a patre hoc sumpsit nomen, eo quod David a se abjecerit. His enim enucleatis, ad spiritalem intelligentiam apostrophen faciamus. Ait enim: « Dixitque David: Faciam misericordiam cum Hanon, » etc., usquequo ait: « Tulit itaque Hanon servos David, rasitque dimidiam partem barbae eorum, » et reliqua. Hanon, qui interpretatur, dolor eorum, quis melius intelligi potest quam diabolus, qui Ammonitarum spiritualium, id est malignorum spirituet princeps hujus mundi, populum videlicet moeroris et semper in angustia constituti, qui comprimere vel coangustare ho
Abbreviated transcription (Latin):
arinam lussit. quia ab om̃ib contra hostes pugnatũ su¬
t: & om̃s effusores sanguinũ fuerunt. filius autẽ tius
sunt. Porro quod suꝑiꝰ ait. nunquid tu edificabis in domiu
id habitandũ. & reliqua. potest eniã altius intelligi. Om̃p

Expanded text:
drinam jussit, quia ab omnibus contra hostes pugnatum fudrinam jussit, quia ab omnibus contra hostes pugnatum fuit, et omnes effusores sanguinum fuerunt. Filius tamen tuus sit. Porro quod superius ait: « Nunquid tu aedificabis mihi domum ad habitandum, » etc., potest etiam altius intelligi. O
Abbreviated transcription (Latin):
enun qͦd heliseus cũ flentem sunamiten mulierẽ cernerẽ.
dispensatione disponit. quia dum ꝓphetiȩ sp̃m aliquan¬
do dat & aliquando subtrahit. ꝓphetantiũ mentes & ele¬
uat in celsitudine. & custodit in humilitate: ut & acci¬
uantes sp̃m inueniant quid de dõ sint. & rursũ ꝓphe¬
ta sp̃m non habentes cognoscant qͥd de semet ipsis sint.
rcle ꝓpheta qͦd ex se dixit. ꝓpter usum ꝓpheciȩ et sp̃s
dixisse credebat. idõq illud qđ sequitur ex sermonie
ni dixit. Hunquid tu edificabis michi domũ: & reliqͥ¬
si diceret. Non poteris edificare m domũ quia iuir
anguineus es. & multũ sanguinẽ effudisti. Inde÷ qđ
ntentorio & cabernaculose̾ dicit habitassȩ. quia nee
noyses nec losue potuert edificare domũ: quia uirisan¬
quinum fuerunt. Unde & insequentib ait. Nunquid
oquens locutꝰ sum alicui iudici de tribub isrł eui p̾cepi

Expanded text:
etiam quod Elisaeus, cum flentem mulierem cerneret, etiam quod Elisaeus, cum flentem mulierem cerneret, dispensatione disponit, quia dum prophetiae spiritum aliquando dat, et aliquando subtrahit, prophetantium mentes et elevat in celsitudine, et custodit in humilitate: ut accipientes spiritum, inveniant quid de Deo sint, et rursum prophetiae spiritum non habentes, cognoscant quid de semetipsis sint. Unde propheta quod ex se dixit, propter usum prophetiae, et spiritu dixisse credebat Ideoque illud quod sequitur ex sermone Domini dixit. si diceret: Non poteris aedificare mihi domum, quia vir sanguinum es, et multum sanguinem effudisti. Inde est quod in tentorio et tabernaculo se dicit habitasse, quia nec Moyses nec Josue potuerunt aedificare domum, quia viri sanguinum fuerunt. Unde et in sequentibus ait: « Nunquid loquens locutus sum alicui judici de tribubus Israel, cui praecepi
Abbreviated transcription (Latin):
noi quesiuit. ipse insinuat dicens. Ludã et uilior fiam. Et
quu ꝑ hoc qͦd uilem se exteriꝰ prebuit. nequaqͣm interui
intuiuit: adiungit. Et ero humilis in oculis meis. Acsi di¬
cat. Qialẽ me exteriꝰ despiciens exhibeo. talẽ me interuis at¬
tendo. Quid gͦ Acturi st̃ quos doc̃trina eleuat. si dauid ex
carne sua uenturũ redemptorẽ nouerat. eiꝰq gaudia ꝓphe¬
tando nunciabat. & tamen in semet ipso ceruieẽ cordis ua¬
lida discretionis calce. depͥmebat dicens. eroq humilis in
ego habitẽ in domo cedrina. & archa dei posita sit in medis
pellium: Dixiq nathan ad regẽ. Om̃e quod ẽ. in corde
tuo uade fac. quia dñs tecum ẽ. & reliqua. hoc enĩ nathas
ex se ñ ex sermone dĩ dixit. & idõ errauit de sensu suo p̃siu¬
mens. Pruis enĩ dm̃ interrogare debuit. Hic enĩ demon
quia sicut de spũ scõ scriptũ est ubi uult spirat᷑. Hinc est

Expanded text:
non quaerens, insinuat, dicens: « Ludam et vilior fiam. » Et non quaerens, insinuat, dicens: « Ludam et vilior fiam. » Et quia per hoc quod vilem se exterius prius praebuit, nequaquam interius intumescit, adjungit: Eroque humilis in oculis meis. Ac si dicat: Qualem me exterius despiciens exhibeo, talem me interius attendo. Quid ergo acturi sunt quos doctrina elevat? si David ex carne sua venturum Redemptorem noverat, ejusque gaudia prophetando nuntiabat, et tamen, in semetipso cervicem cordis, valida discretionis calce deprimebat, dicens: « Eroque humilis in ego habitem in domo cedrina, et arca Dei posita sit in medio pellium? Dixitque Nathan ad regem: Omne quod est in corde tuo, vade fac, quia Dominus tecum est, » etc. Hoc enim Nathan ex se, non ex sermone Domini dixit; et ideo erravit de sensu suo praesumens: prius enim Deum interrogare debuit. Hic itaque demoquia sicut de Spiritu sancto scriptum est, « ubi vult spirat . » Hinc est
Abbreviated transcription (Latin):
ancillas seruorũ suorũ. et nudatus ẽ. quasi sinudetur unu
plusquam factꝰ sum. eroq humilis in ocłis in cis. Aesi aꝑte
dicat. Uilescere corã hominib appeto qͥa seruare michi coud¬
deo ingeniũ per humilitatẽ quero. St̃ u̾ non nulli qui de
semec ipsis humilia sentiunt. quia in honorib positi niehs
se esse nisi puluerẽ. fauillãq ꝑpendunt. sed tamen corã ho¬
minibus uiles apparere refugiunt. & contra hoc qͦd de se in¬
terius cogitant: quasi rigida exteriꝰ uenustate palliant᷑. Et
sunt ñnulli qui uiles uideri ab hominib appetunt. atq om̃c
quod st̃ deiectos ex hibendo contẽpnunt. sed tamen apud se in¬
trorsus quasi ex ipso merito ostensȩ uilitatis intumescunt.
et tantomagis in corde elati sunt. quanto amplius inspecie
elationem premunt. Quȩ utraq uniꝰ elationis bella. magna
dauid circũ spectione. dep̾hendit. mira uirtute superauit.
uia ens de semet ipso intꝰ humilia sentiens. honore exterus

Expanded text:
ancillas servorum suorum, et nudatus est, quasi si nudetur unusplusquam factus sum, eroque humilis in oculis meis. » Ac si aperte dicatDeo ingenium per humilitatem quaero. Sunt vero nonnulli qui de semetipsis humilia sentiunt, quia, in honoribus positi, nihil se esse, nisi pulverem favillamque perpendunt; sed tamen coram hominibus viles apparere refugiunt, et contra hoc, quod de se interius cogitant, quasi rigida exterius venustate palliantur. Et sunt nonnulli, qui viles videri ab hominibus appetunt, atque omne quod sunt, se dejectos exhibendo, contemnunt; sed tamen apud se introrsus, quasi ex ipso merito ostensae vilitatis intumescunt, et tanto magis in corde elati sunt, quanto amplius in specie elationem premunt. Quae utraque unius elationis bella, magna David circumscriptione deprehendit, mira virtute superavit, quia enim de semetipso intus humilia sentiens, honorem exterius
Abbreviated transcription (Latin):
stratur. Quem u urias nisi iudaicũ popłm significat. cuius
nomen int̾pretatum dicit᷑ lux mea dei: ludaicus aute ꝑopłs
quia de accepta legis scientia excollitur. quasi de d̾i luce glatur.¬

Expanded text:
stratur. Quem vero Urias, nisi Judaicum populum, significat? cujus stratur. Quem vero Urias, nisi Judaicum populum, significat? cujus nomen interpretatum dicitur lux mea Dei. Judaicus autem populus, quia de accepta legis scientia tollitur, quasi de Dei gloriatur
Abbreviated transcription (Latin):
stariamnsid itaq daind mincios. &ͥ culit eã. Que cũ ingressa er̃c
aduliꝰ. dormunt. cũ ea. & reliqͣ. In hac sententiansexnroa
liquid ponimꝰ. sed scorum doctorũ dicta inserere nitiur.
lerunꝙ res quȩlibet ꝑ historiã uirtus ẽ. psignificationẽ
cupa. Sicut aliquando res gesta infacto causa dãnationi
tpinscripto aute ꝓphetia lurtutis. Quod uerũ esse eitius
oftendunus. si istud saerȩ scripturȩ testimoniu ad atrasp
obandaꝓferamus. Quis nanq audiens ñ solum fidelaum
bulans behsabes uriȩ concupiscit ixorẽ. quẽ cameir apͥli
reuertentẽ ire ad domũ admonet. pedes lauare qui grtainoꝰ
respondit dicens. archa dñĩ sub pellibus c̃. & ego i como
epłas ꝑ quas mori debeat tradit: Cuiꝰ autẽ dauid inso lario
deambulans cypũ tenet nisieiꝰ de quoseriptu. insolepose¬
i tabnaculum sium: & quidẽ. bechsabe pucere. holeigr̃e¬
echsabee enĩ ꝑuteus scptimꝰ dicitur. quia nimiru ꝑcogo iis¬

Expanded text:
s, et tulit eam. Quae cum ingressa esset ad illum, dormivit cum ea, » et reliqua. In hac sententia non ex nostra aliquid ponimus, sed sanctorum doctorum dicta inserere nitimur. Plerumque res quaelibet per historiam virtus est, per significationem culpa. Sicut aliquando res gesta in facto causa damnationis est, in scripto autem prophetia virtutis. Quod verum esse citius ostendimus, si istud sacrae Scripturae testimonium ad utraque probanda proferamus. Quis namque audiens, non solum fidelium, iscit uxorem? Quem tamen a praelio revertentem, ire ad domum suam admonet, pedes lavare. Qui protinus respondit, dicens: Arca Dei sub pellibus est, et ego in domo ique epistolas per quas mori debeat tradit. Cujus autem David in solario deambulans typum tenet, nisi ejus de quo scriptum est: In sole posuit tabernaculum suum ? et quid est Bethsabee ad se perBethsabee enim puteus septimus dicitur, quia nimirum per cognitio
Abbreviated transcription (Latin):
dum dese spũaliter loqui legẽ innotuit. ꝑ hoc qͦd iuxta lit¬
teram tenebatur hanc aiudaico popło extraneam demon¬
strauit sibiq coniunxit: quia se ꝑ illã prȩdicari declaraur
riam tamen ad domũ ire dauid admonet. pedes lauare.
incarnatus dñs ueniens iudaico popło prȩcepit ut ad c̃scien¬
tiam redeat. & sordes operũ fletib tergat: ut spualiter
mandata legis intelligat. & pͦt tantã duriciam p̃ceptorum
fontẽ baptismatis inueniens. ad aqͣm post laborem recurrat
ed urias qui archã dñi esse. sub pellib meminit. respondĩ
quod domũ suam intrare ñ posset. Acsi iudaieus popłs ai¬
cat. Ego mandata dĩ insacrificiis carnalib uideo. & redire
ad conscientiã ꝑ sp̃ualem intelligentiã non reqͥro. Quasienĩ
archã esse sub pellib dicit. qͥ prȩcepta dĩ non nͥ ad exhibendũ
ministeriũ sacrificii carnalis intelligit. Hunc tamen etiam
redire ad domũ nolentẽ dauid ad mensã uocat. quia qͣmus

Expanded text:
dum de se spiritualiter loqui legem innotuit, per hoc quod juxta litteram tenebatur, hanc a Judaico populo extraneam demonstravit, sibique conjunxit, quia se per illam praedicari declaravit. Uriam tamen ad domum ire David admonet, pedes lavare, quia incarnatus Dominus veniens, Judaico populo praecepit, ut ad conscientiam redeat, et sordes operum fletibus tergat, ut spiritualiter mandata legis intelligat, ut post tantam duritiem praeceptorum, fontem baptismatis inveniens, ad aquam post laborem recurrat. Sed Urias, qui arcam Domini esse sub pellibus meminit, respondit quod domum suam intrare non posset: ac si Judaicus populus dicat: ego mandata Dei in sacrificiis carnalibus video, et redire ad conscientiam per spiritualem intelligentiam non requiro. Quasi enim arcam esse sub pellibus dicit, quia praecepta Dei non nisi ad exhibendum ministerium sacrificii carnalis intelligit. Hunc tamen etiam redire ad domum nolentem, David ad mensam vocat: quia quamvis
Abbreviated transcription (Latin):
ee susgensus. ducdibriũ cis fuerit. In qua eruee uelui nudus
ers appariut. dũ potentiam diumitatis suȩ illis abscorser¬
leias pafirmitatem tantũ carnis ostendit. A neillas user
uerum dauid de. quib ei michol imꝓperata ẽ. ꝑsonam
gestasse scõrum ñ dubium e. De quib uerꝰ daund hoc est
ydicationem ꝑ uircutũ miracula. & ad extremũ ꝑ mar¬
prui tiniũphilm glosior effectuse. ingentib mulcomia¬
s quã in passione sua iudeis insus fuerat. Igit᷑ michob
genꝙ natus filius. Michol in ꝙpo synagogȩ sterilis ꝑman¬
sidͫ ẜcce allegorice: deinceps moralit᷑ intueri libet qlian¬
um uirtitũ munera dauid ꝑceꝑat atq in his annib
quã forti se humilitate seruabat. Qus enim nextollere
gra leomnũ frangere. ursorũ brachia dissipare. despectisoris¬
pibus tr̃ib eligi. reꝓbato rege ad regngubernacula pogta
laxdeti adictuone ossidere: Ecce camer cũ arcls sd̃ per¬

Expanded text:
suspensus, ludibrium eis fuerit. In qua cruce velut nudus eis apparuit, dum potentiam divinitatis suae illis abscondens, infirmitatem tantum carnis ostendit. Ancillas vero servorum David de quibus ei Michol improperata est, personam gestasse sanctorum non dubium est. De quibus verus David, hoc est praedicationem, per virtutum miracula, et ad extremum per martyrii triumphum gloriosior effectus est in gentibus multo magis quam in passione sua Judaeis visus fuerat. « Michol non est natus filius. » Michol in typo Synagogae sterilis permansit: ecce allegorice. Deinceps moraliter intueri libet quanta virtutum munera David perceperat, atque in his omnibus quam forti se humilitate servabat; quem enim non extolleret ora leonum frangere, ursorum brachia dissipare, despectis prioribus fratribus elegi, reprobato rege ad regni gubernacula ungi, la contradictione possidere? Et tamen cum arcam De
Abbreviated transcription (Latin):
lia pret soyim elecu ꝓpter quc uenire edlignatꝰ ⁊ ds̃ dĩfilus
in hunc mundũ uelut in egyptũ. ut assũpta forma ser
cõmercio sanguinis redimeret sibi popłm acceptabilen
sectadorem bonorũ operum : Deum autẽ eiusdem popul
electi. dr̃icum hominẽ accipere oportet. quẽ de egypti
hoc ẽ. ex hoc mundo ꝑuterũ uirginis assũpsit. E t̃ domus
serui tui dauid erit stabilita coram dño. Domus dauiq
eccła xp̃i non dubiũ ẽ: de qua satis iam dictũ ÷ superu
ropterea inuenit seruus tuus cor suũ ut. oraret te. Cum
cogitatio ꝑ discretionis custodiã restringitur cor qͦd fu¬
re consueu̾it inuenit᷑. Nichil qͥppe in nobis ẽ. corde fugac¬
us. qͦd a nobis totiens recedit quotiens ꝑ prauas cogitationes
defluit. Ded dauid cor suũ inuenisse᷑ dicit. id ÷ audacian
post hȩc. ꝑcussit dauid philistum: & humiliauit eos. Et tu¬
lit dauid frenũ tributi de manu philistuim. & ꝑcussit moab

Expanded text:
pter quem venire dignatus est Deus Dei Filius in hunc mundum, velut in Aegyptum, ut assumpta forma servi, commercio sanguinis sui, redimeret sibi populum, acceptabilem, sectatorem bonorum operum? Deum autem ejusdem populi electi, dominicum hominem accipere oportet, quem de Aegypto, hoc est ex hoc mundo per uterum virginis assumpsit. « Et domus servi tui David erChristi sine dubio est, de qua satis jam dictum est superius. « Propterea invenit servus tuus cor suum, ut oraret te. » Cum ergo cogitatio per discretionis custodiam restringitur, cor quod fugere consuevit, invenitur. Nihil quippe in nobis est corde fugacius, quod a nobis toties recedit, quoties per pravas cogitationes defluit. Sed David cor suum invenispost haec, percussit David Philisthim, et humiliavit eos, et tulit David frenum tributi de manu Philisthim. Et percussit Moab,
Abbreviated transcription (Latin):
getheus idõ uocatur. eoqđ ingech pater eiꝰ habitauerit. Edi
subiungit᷑. benedixit eum dris & omnẽ domum eiꝰ: sic non¬
nulli intelligi uolunt. eo qͦd om̃s uxores eiꝰ & concubinȩ & il¬
rus et ancillȩ masculos peꝑerint filios: necñ & pecora qua¬
drupedes geminos ei ediderint foetus. Deinde sequit᷑ qua¬
liter dauid & om̃is domus isrł in ierłm reduxert᷑ archam
dni. Cumq ille. saltasset corã archa dñi. & michol filia
ierłm cransferret̃ atq ante eam luderet. a michol filia saul
ixorc sua hostili irrisione subsanatrlier. Suie nimsum

Expanded text:
Gethaeus ideo vocatur, eo quod in Jeth pater ejus habitaverit. Quod vero Gethaeus ideo vocatur, eo quod in Jeth pater ejus habitaverit. Quod vero subjungitur: « Benedixit eum Dominus et omnem domum ejus, » sic nonnulli intelligi volunt, eo quod omnes uxores ejus et concubinae, et nurus, et ancillae, masculos pepererint filios, necnon et pecora et quadrupedes geminos ei ediderint fetus. Deinde sequitur qualiter David et omnis domus Israel in Hierusalem reduxerunt arcam Domini. Cumque ille saltasset coram arca Domini, et Michol filia  in Hierusalem transferret, atque ante eam luderet, a Michol filia Saul, uxore sua, hostili irrisione subsannatus est; sic nimirum
Abbreviated transcription (Latin):
facta corripiunt: ipsi a uiuentiũ sorte rebantur. & liq¬
do etiam scĩ uiri quȩdã in imis condescendentes dicu
quȩdam uͦ sũma contẽplantes ꝓferunt: dũq uim uł en¬
descensionis uel altitudinis nelciunt. hȩc audacit᷑ stulta
rep̾hendunt. Et quid ẽ. iustũ de sua condescensione uil
corrigere. nͥ inclinatã archam suꝑba rep̃hensionis maru
releuaro: Quidẽ. iustũ de incognita locutione. rep̃ben¬
dere nisi motũ eius forcitudinis. erroris lapsũ putareͤ
ed ꝑdit uitã qui archã dei tumide sulleuat. quia ne
prius meliora sensisset. Unde & leuites idem recce ora di
quod uidelicet robustus dñi interp̃tatur. quia p̃sũptorã
quiq nisi audaci mente robustos se in dño crederent. nai
meliorum facta uel dicta uelut infirma iudicarent. Habita¬
uit archa dñi in domo obethedom gethei trib mensibus. a
benedirit dñs obethedomi & omnẽ domum eiꝰ. Obethedom

Expanded text:
facta corripiunt, ipsi a viventium sorte reprobantur. Aliqfacta corripiunt, ipsi a viventium sorte reprobantur. Aliquando etiam sancti viri quaedam minimis condescendentes dicunt, quaedam vero summa contemplantes proferunt: dumque vim vel condescensionis vel altitudinis scensione velle corrigere, nisi inclinatam arcam superba reprehensionis manu relevare? Quid est justum de incognita locutione reprehendere, nisi motum ejus fortitudinis erroris lapsum putare? Sed perdit vitam qui Dei tumide sublevat: quia neqprius meliora sensisset. Unde et Levites idem recte Oza dicitur, quod videlicet robustus Domini interpretatur: quia praesumptores quique audaci mente robustos se in Domino crederent, nequaquam meliorum facta vel dicta, velut infirma judicarent. « Habitavit arca Domini in domo Obededom Gethaei tribus mensibus et benedixit Dominus Obededom et et omnem domum ejus. » Obededom
Abbreviated transcription (Latin):
temesre rephendenda sunt quo apphendere uerac ĩ nequs¬
quam ponst: Sepe aliquio amaiorib dissumuilatorie ae
qd aminorib error putatur. depe multa a forcib
quȩ iccirco infirmi diudicant quia ignorano. ed bene
bobus caleitrantib melinata illa testamenti archa sigi¬
uit. quã quia casurã credens leuites erigere uyluis. mor
sententiam mortis accepit. Quid ẽ. nanq mons iusti. uisi
archa testamenti: Quȩ gestata bobus calcitiutib inelia¬
tur. quia ñ nunquã etiam qui bene prȩest dũ subiectoru
popłorum confusione concutitur ad dispensat ionis cor¬
descensionem ex sola dilectione ꝑmouet. ded hoc qͦd dispo¬
sacorie agitur. inclinatio ipsa forcitudinis casus putat
imperitis. Unde & ñnulli subditi contra hanc manũ re¬
hensionis mittunt. sed auita ꝓtinus ipsa sua temeritae¬
deficiunt. Leuita gͦ quasi adiuuans manũ excendit. sed
delinquens uitã ꝑdidit: quia dũ infirmi quiq fortium

Expanded text:
nt, quia apprehendere veraciter nequaquam possunt. Saepe aliquid a majoribus dissimulatorie agitur, quod a minoribus error putatur; saepe multa a fortibus dicuntur, quae idcirco infirmi dijudicant, quia ignorant. Quod bene bobus calcitrantibus inclinata illa testamenti arca signavit, quanquam casuram credens, Levites erigere voluit, mox sententiam mortis accepit. Quid est namque mens justi, nisi arca testamenti? Quae gestata bobus calcitrantibus inclinatur, quia nonnunquam etiam qui bene praeest, dum subjectorum populorum confusione concutitur ad dispensationis condescensionem, ex sola dilectione permovetur. Sed hoc quod dispensatorie agitur, inclinatio ipse fortitudinis, casus putatur imperitis. Unde et nonnulli subditi contra hanc manum reprehensionis mittunt, sed a vita deficiunt. Levites ergo quasi adjuvans manum tetendit: sed delinquens vitam perdidit, quia dum infirmi quique fortium
Abbreviated transcription (Latin):
gantes ac seruituti subicientes. scĩ sp̃s igne decoquunt: nen̾
co fruetus bonorũ operum oleo miscdiȩ pinguissimos com¬
passione ꝓximi feruere faciunt. At contra hlia sauł frustra
eubienlum regis ingressa. nullos concepti semmis fruetagt
tula a uerbinm di auretenꝰ ꝑcipiunt absor bonioꝑis ꝓle di

Expanded text:
gantes, ac servituti subjicientes, sancti Spiritus igne decoquunt, necnon gantes, ac servituti subjicientes, sancti Spiritus igne decoquunt, necnon et fructus operum bonorum oleo misericordiae pinguissimos compassione proximi fervere faciunt. At contra, filia Saul frustra cubiculum regis ingressa, nullos concepti seminis fructus dat, quia qui verbum Dei aure tenus percipiunt absque boni operi
Abbreviated transcription (Latin):
auerat eternã. Offert dauid holocausta & pacifica coram
bd exterã dei qui etiã int̾pellat ꝓ nobis: qui m exemplũ
dauud fideles humilesq benedicens. salutaris mysteruipa¬
cit alimentis. Partitur singulis colliridã panis umnã illi
utiq qͥ de cȩlo descendit & dat uitã mundo. et assaturã bu¬
pulȩ carnis unã: illiꝰ uidelicet intuli saginati qͥ ꝓreuerten¬
to ad patrẽ filio iuniore mactatꝰ. & igne passionis assatus ẽ.
dicens. Eraruit uelut testa untꝰ mea. Et similã frixam oleo
carnẽ uidelicet a peccati labe mundissimã. sed obhumane
salutis causa uberrimã delectationib erucis sartagine coctã
merito una panis collrida. una carnis assatiura dat origura
linus dñs. unafides. unũ baptisma. imꝰ deus & pater onuum:
uter. Hȩc munera fideles accipiunt. quando unꝰ panis et unũ
opus muitisumꝰ inxp̃o. & sue carnis singulr lascuuã easti¬

Expanded text:
naverat aeternam. Offert David holocausta et pacifica coram naverat aeternam. Offert David holocausta et pacifica coram ad dexteram Dei, qui etiam interpellat pro nobis ; qui in exemplum David fideles humilesque benedicens, salutaris mysterii pascit alimentis, partiens singulis collyridam panis unam, illius utique qui de coelo descendit, et dat vitam huic mundo ; et assaturam bubalae carnis unam, illius scilicet vituli saginati, qui pro revertente ad patrem filio juniore mactatus et igne Passionis assatus est, dicens: Exaruit velut testa virtus mea ; et similam frixam oleo, carnem videlicet a peccati labe mundissimam; sed ob humanae salutis causam uberrimam delectationibus crucis sartaginae tortam. Et merito una panis collyrida, una carnis assatura datur, quia unus Dominus, una fides, unum baptisma, unus Deus et Pater omnium . Aliter haec munera fideles accipiunt, quando unus panis et unum corpus multi sumus in Christo , sive carnis singuli lasciviam casti
Abbreviated transcription (Latin):
sionis exemplũ eatenus iudeis ñ creditum palã manifestans
Hoc enĩ significat qͦd & ipse dauid accinctꝰ erat ephot lineo
am linũ qͦd de terra ꝓereatũ multiplici labore ad candorẽ
uestium ꝑuenit. ueritatẽ humanȩ carnis int̾ flagelia osten¬
ncroitus ymnos resonantibꝰ. sola michol filia saul archã du¬
entibus abest. quin eiam de spcculis dauid humiliatum
despicit: quia credentib in mundi finc iudeis. er̃ non nul¬
mnstabilitat carnaliũ a qua om̃is iuri iniqutas ꝓcedotid
non uxor dand sed filia saul appellat. quia qui ap̃ofide¬
tionis seriumt ñ illius sc̃ m regno coronandi sed ꝑsecutoꝵ
cius quos imitati st̃ anathemate clãnandi. Uerume liceto¬
oraui succenseant. humilitatẽ eccłȩ contẽpnant. nichelo¬
manus archa cni suum locũ ingreditur. ponitur ⁊ medio
abern aculi qͦd tetenderat ei dauid. id ẽ. fides eccłe pdicat᷑

Expanded text:
sionis exemplum eatenus Judaeis non creditum palam manifestans: sionis exemplum eatenus Judaeis non creditum palam manifestans: hoc enim significat quod et ipse David accinctus erat Ephot lineo; nam linum quod de terra procreatum multiplici labore ad candorem vestis pervenit, veritatem humanae carnis inter flagella triumintroitum hymnos resonantibus, sola Michol filia Saul arcam ducentibus abest: quin etiam e speculis David humiliatum despicit, quia, credentibus in mundi fine Judaeis, erunt nonnulinstabilitatem carnalium, aqua omnis interpretatur, non uxor David, sed filia Saul appellatur, quia Christo fidetenus serviunt, non illius regno coronandi, sed persecutorum ejus, quos imitati sunt, anathemate damnandi. Verum pravi succenseant, humilitatem Ecclesiae condemnent, nihilominus arca Domini sui locum ingreditur, ponitur in medio tabernaculi, quod tetenderat ei David, id est, fides Ecclesiae
Abbreviated transcription (Latin):
abiectionẽ quasi orȩ mortẽ premittens ait. Eripies me de contri
dictionib populi. Nomen quoq urbis congruit. Seth enim:¬
interpretatur torcular. significans erucẽ inqua. xp̃c uitis uera
calcari e exprimi dignatus ẽ. A quã cunctꝰ gentiũ popłs merio
getheus appellari potest. cũ dicitur: michiꝰ autẽ absit gloriari
archa demoratur. fides: spes. & caritas ẽ. dicut enĩ diebus ad¬
impletur mensis. ita singulȩ uirtutes suis quȩq passib adpti¬
ctionem ꝑueniunt: hi cres menses. quousq plenitudo gemo
intret. currere ñ cessant. Tandẽ rediens dauid archã in ei¬
uitatem inducit. quia dñs enoch & helia p̾dicantib conus¬
tet corda patrũ infilios. boues & arietes immolans: hoc ełt
eos qui aream dñi triturant. & ouium eiꝰ ducatum gerunt. m
tyrii sanguine coronans. & ipse qͦq suȩ incarnationis & pal¬

Expanded text:
abjectionem, quasi Ozae mortem praemabjectionem, quasi Ozae mortem praemdictionibus populi . » Nomen quoque urbis congruit. interpretatur torcular: significans crucem, in qua Christus vitis vera calcari et exprimi dignatus est. A qua cunctus gentium populus merito Gethaeus appellari potest, cum dicitur: « Mihi autem absit glarca demoratur, fides, spes, et charitas est. Sicut enim diebus adimpletur mensis, ita singulae virtutes suis quaeque passibus ad perfectionem perveniunt: menses quousque plenitudo gentium intret, currere non cessant. Tandem rediens David arcam in civitatem inducit, quia Dominus, Enoch et Elia praedicantibus, convertet corda patrum in filios, boves et arietes immolans, hoc est, eos qui aream Dtyrii sanguine coronans, et ipse quoque suae Incarnationis et pas
Abbreviated transcription (Latin):
iudea docebant fr̃s. quia nͥ circuncidamini scđm more mos
ñ potestis salui fieri. Et de. quib iacobus ad paulũ. Uides inqͥ
frater qͦt milia st̃ in iudeis qui credidert̃. & om̃s ii emulatdra
st̃ legis: Ob causã ergo sacerdotis occisi. dauid noluit diue¬
tere ad se archã dñi in ciuitatẽ dauid: sed diuertit eã in do¬
mum obethedom gethei. quia resꝓuentib uerbũ iudeis. ne
amplius audita & non suscepta p̃dicatio noceret. Apłi ab ei¬
ablati. & ad gentes imbuendas st̃ missi. uidelicet. locus areae
nacon. quȩ gentiũ ficlem dĩi graẽ prȩparatã demonstrat
ꝑcussio ora nuncupat᷑. uidelicȩt quia illorũ delictũsalus est¬
gentibus. Obethedom nanq int̾pretatur seruiens homo. ille eꝰ.
utiq de quo dñs ad patrem. Constitues inquit me in caputgni¬
tium. ꝑopłs quẽ non cognoui seruiuit michi. Ubi & tudeoꝵ

Expanded text:
Judaea docebant fratres: quia nisi circumcidamini secundum morem Moysi, Judaea docebant fratres: quia nisi circumcidamini secundum morem Moysi, non potestis salvi fieri, et de quibus Jacobus ad Paulum: Vides, inquit, frater, quod millia sunt in Judaeis qui crediderunt, et omnes aemalutores sunt legis « Ob causam ergo sacerdotis occisi David noluit diverti ad se arcam Domini in civitatem David, sed divertit eam in domum Obethedom Gethaei, quia respuentibus verbum Judaeis, ne amplius audita et non suscepta pablati et ad gentes imbuendas missi sunt. Unde et locus areae Naor, quae gentium fidem Domini gratiae praeparatam demonstrat; Percussio Oza nuncupatur, videlicet quia illorum delicto salus gentibus advenit. Obetedom namque interpretatur Serviens homo; ille est utique de quo Dominus ad Patrem, Constitues, inquit, me in caput gentium, populus quem non cognovi servivit mihi . Ubi et Judaeorum
Abbreviated transcription (Latin):
uitate cariathiarim. Elata gͦ foris archa ludebat dauid dto
om̃is isrł coram dño diuerdis musicoꝵ generibus. guamor
Inchoante nouȩ grẽ prȩconio. dñs ad ꝓsbendas dõ patri lau¬
des humilitatis oñs inuitat dicenf Qei mn ministrad nie. se¬
sapientiȩ. alii genera linguarũ. alii grãm curationũ. & cȩcera.
edhis atq huimodi carisinatũ generib ꝓgradiente archa
aream pͣparatam gentium uidelicet eccłam fidei ueritate
consecrandam. De qua & ioħs ait. Et ꝑmundabit arcam sua.
bis acerdos qui archã incautius quasi corrigendo tetigit. mor
adño ꝑcussus occubuit. quia iudeorũ ꝓoꝑłs lum geit ibise
boues. Boues quippe calcitrare c̃. predicatores cuangłii liberiꝰ
circa fidẽ agere. neꝙ scđ̾m consuctudinẽ legis ingredi. sed sab¬
bata. neomenias. circuncisionẽ. uictimasq spu aliter int̾pre¬
tari. Qͥs uelut errantes eorrigere tẽptabant qͥ descendentes de

Expanded text:
vitate Cariathiarim. Elata ergo foris arca ludebat David, et vitate Cariathiarim. Elata ergo foris arca ludebat David, et omnis Israel coram Domino diversis musicorum generibus, quia mox inchoante novae gratiae praeconio Dominus ad exhibendas Deo Patri laudes humilitatis, omnes invitat, dicens: Qui mihi ministrat me seonem scientiae, alii genera linguarum, alii gratiam curationum, etc. Sed his atque hujusmodi charismatum generibus progredientparatam, gentium videlicet Ecclesiam, fidei veritate consecrandam, de qua Joannes ait: Et permundabit aream suam. Ibi sacerdos, qui arcam incautius, quasi corrigendo tetigit, mox a Domino percussus occubuit: quia Judaeorum populus dum gentibus boves. Boves quippe calcitrare, est praedicatores Evangelii liberius circa fidem agere, neque secundum consuetudinem legis ingredi, sed sabbata, neomenias, circumcisionem victimasque spiritualiter interpretari, quos velut errantes corrigere tentabant, qui descendentes de
Abbreviated transcription (Latin):
.. ut fides quȩ ꝑ dilectionẽ oꝑatur. ñ alibi quã incelis re¬
tributionẽ speret. Flectigͥ ex isrł popłos recte credentes opan¬
tes. sperantes insinuant. Diri autẽ iuda quierant cũ dauid
psos apłos & doctores qui lateri xp̃i quasi familiari adhere¬
pant indicant. quo utroq stipatꝰ exercitu dñs archam addu¬
cer id ẽ. eccłam dilatare. & meorũ qui credidert̃ cordibu
nserere gaudec. Imnponitur aut̃e archa plaustro nouo. ut
noui testamenti grã renouatis in baptismo mentibus in¬
fundatur. uinũq nouum nouis utrib conseruandũ man¬
d atur. Erat. quidẽ prius archa in dome aminadab q erat
charũ ꝓphetarũq sunt deuotionẽ secuti. a minadab eñi
fidei uł moysen legis latorẽ significat. qui uterq in gabaa cu¬
stodit archam. quia sullimi urtutis exẽplo credentiũ pecto¬
ra munit. Unde & gabaa collis int̾pretatur. quiẽ. locus intei¬

Expanded text:
ca, ut fides quae per dilectionem operatur, non alibi quam in coelis reca, ut fides quae per dilectionem operatur, non alibi quam in coelis retributionem speret. Electi igitur ex Israel, populos recte credentes, operantes, sperantes insinuant. Viri autem Juda qui erant cum David, ipsos populos et doctores, qui lateri Christi quasi familiarius adhaerebant, indicant; quo utroque stipatus exercitu, Domini arcam adducere, id est, Ecclesiam dilatare, et in eorum qui non crediderunt cordibuunt cordibus fidem inserere gaudet. Imponitur autem arca plaustro novo, ut Novi Testamenti gratia renovatis in baptismo mentibus infundatur: unumque novum, novis viribus conservandum mandatur. Erat quidem prius arca in domo Abinadab, qui eracharum prophetarumque sunt devotionem secuti. Aminadab enim, fidei, et vel Moysen legislatorem significabat, qui utique in Gabaa custodit arcam, quia sublimi virtutis exemplo credentium pectora munit. Unde et Gabaa collis interpretatur, qui est locus in ci
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicauit. sed cȩcitas ex parte contigit mnisrł donec plenitudo
gentium subintraret. Sed ut hȩc pateant manifestius ꝑ singi¬
la iudeamus. Congregauit. dauid om̃s electos ex isrł driginta
milia. quia dñs eccłam pͥmitiuam ex isrł instituit. ñ quid̃
omnem isrł. sed electos quosq sibi consocians. Non enim om̃s
qui ex isrł ii st̃ israbelite. sed filii ꝓmissionis deputantur in
semine. Qͥ driginta milia referunt᷑. id ẽ. fidei. oꝑis. & spe
firmitate ꝑfecti. Tria enĩ ꝓpter confessionẽ sc̃ẽ crinitatis
ad fidem ꝑtineno. detam ꝓ pter dec alogi legis. ad opa.mille
ieus numerꝰ millenario masor nullusẽ. Et si enĩ milia. siue
triguna milia siue etiam mille. milia dixeris: ñ ipsum mille
umerando transcendis. sed uel ꝑse uel ꝑminores numeros
cpus dicendo mulciplicas. iria ergo ꝑ dc̾cem mmultiplica. ne
abass ne oꝑib mortua sit. Iec̃ trigita milia ꝑmille multipli¬

Expanded text:
praedicavit; « sed caecitas ex parte contigit in Israel, donec plenitudo praedicavit; « sed caecitas ex parte contigit in Israel, donec plenitudo gentium la videamus. Congregavit David omnes electos ex Israel triginta millia, quia Dominus Ecclesiam primitivam ex Israel instituit, non quidem omnem Israel, sed electos quosque sibi consocians; non enim omnes, qui ex Israel, ii sunt Israelitae; sed filii promissionis deputantur in semine . Qui triginta millia fuisse referuntur, id est fidei, operis, et spei firmitate perfecti; tria enim propter confessionem sanctae Trinitatis ad fidem pertinent, decem propter decalogum legis opera, mille sicut numero millenario major nullus est; si enim decem millia, si triginta millia, si etiam mille millia dixeris, non ipsum mille numerando transcendendo, sed per se vel per minores numeros saepius ducendo multiplicas. Tria ergo per decem multiplica, ne fides sine operibus mortua sit. Item triginta per mille multipli
Abbreviated transcription (Latin):
eum & mortuus ẽ. In hac historia beati regis & ꝓphetȩ dauis
qua archã dñi adduxisse narratur. humilitas ꝓbata. supbis
daminata & temeritas uindicata monstratur : quia & ipse da¬
uid qui eoram archa dñi humiliter saltare ñ erubuit. io
ꝓmissionẽ filii dĩ ex sua stirꝑe nascituri susciꝑe ꝓmeruit.
& coniux quȩ eandẽ humilitatem illius desperit. eiꝰ semine
fecundari ñ meruit: sed ꝑpetuȩ sterilitatis penas luit. Sace¬
dos quoq qͥ archam inconsiderata demeritate cetigit. ausus
sui reatũ immatura morte purgauit. Ubi intueri necesse est
sacerdos morte. multatur qui archam illã dñici uidelicet cor¬
poris figurã minori quã debuit ueneratione corripuit. Uen
seripturam. Quesiuit autẽ dauid archã in eiuitatem suam
adducere. sed causa int̾ueniente contraria ad tempꝰ eam alib
diuertit: ac sic deinceps qͦd multũ delectauerat expleuit. Quia
dñs in carne. apparens. euangłium filiis isrł suę uidelicet gent

Expanded text:
et caetera . In historia beati regis et prophetae David, qua arcam Dei reduxisse narratur, humilitas approbata, superbia damnata, et temeritas vindicata monstratur. Quia et ipse David, qui coram arca Domini humiliter saltare non erubuit, mox promissionem Filii Dei ex sua stirpe nascituri suscipere promeruit. Et conjux, quae eamdem ejus humilitatem despexit, ejus semine fecundari non est merita, sed perpetuae sterilitatis poenas luit. Sacerdos quoque qui arcam Dei inconsiderata temeritate tetigit, ausus sui reatum immatura morte purgavit. Ubi intueri necesse est ille sacerdos morte multatur, qui arcam illam, Dominici videlicet corporis figuram, minori quam debuit veneratione corripuit. Verum Quaesivit autem David arcam in civitatem suam adducere; sed, causa interveniente contraria, ad tempus eam alibi divertit, ac sic deinceps, quod multum delectaverat explevit. Quia Dominus in carne apparens, Evangelium filiis Israel, suae videlicet genti
Abbreviated transcription (Latin):
st̃ ipsius. ex quib sine peccato nullus eẽ. potuit. Et fidelis
erit domus tua. Domũ salomonis plenã fuisse mulieribis
alienis. nullus qͥ sacras litteras nouit. ignorat. Domꝰ fidels

Expanded text:
sunt ipsius, ex quibus sine peccato nullus esse potuit. « Et fidelis sunt ipsius, ex quibus sine peccato nullus esse potuit. « Et fidelis erit domus tua. » Domum Salomonis plenam fuisse mulieribus alienis, nullus qui sacras litteras novit, ignorat. Domus
Abbreviated transcription (Latin):
intelligitur: quanquã de templo uideatur intelligi & tepori
salomonis. quando filu isrł quodã modo sub pace. ẽẽnt. qui¬
eturi: & ipse salomon siquid deliquisses in uirga uirorum
ec inplagis filiorũ hominum. hoc ẽ. in gladio inimicorĩ
et incõmoditatib corporũ humanorum eẽt arguendis.
diem iudicui translati. absq ulla ꝑturbatione sub ipo
dño usq uȩternũ manebunt. Pretlicitq t̃ dñs qͦd domum
faciat tibi dñs. & cętera. Domꝰ dauid. eccła ẽ. xp̃i. Hoc de sa¬
lomone. credere absurdũ est. Ille enĩ uiuente patre. suo regui¬
delligere & credere pium ẽ. cuiꝰ regnum usq in semꝑiter nun
iugiter ꝑseuerat. cuiꝰ domus hoc ÷ eccła catholica fidelis cor
eo usq inȩternũ ꝑmanet. Qͦdsi inique aliqͥd gesserit. & gaꝰ
on hoc de dño iesu xp̃o accipiendũ est. qui peccatũ non fecũ
nec inuentus ẽ. dolus in ore eius: sed de electis eiꝰ &ͥ membra

Expanded text:
intelligitur, quanquam de templo videatur intelligi, et de temporibus intelligitur, quanquam de templo videatur intelligi, et de temporibus Salomonis, quoniam filii Israel quodammodo sub pace essent quieturi, et ipse Salomon si quid deliquisset in virga virorum, et in plagis filiorum hominum, hoc est, non in gladio inimicorum et incommoditdiem judicii translati, absque ulla perturbatione sub ipso Domino usque in aeternum manebunt. « Praedicitque tibi Dominus quod domum faciet tibi Dominus, » etc. Domus David Ecclesia est Christi. Hoc de Salomone credere absurdum est: ille enim vivente patre suo regnatelligere et credere pium est: cujus regnum in sempiternum jugiter perseverat: cujus domus, hoc est Ecclesia catholica, fidelis coram eo usque in aeternum permanet. « Qui si inique aliquid gesserit, » etc. Non hoc de Domino Jesu Christo accipiendum est, qui peccatum non fecit, nec inventus est dolus in ore ejus , sed de electis ejus, qui membra