comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Nuntiato sibi fresuo ia cob uenientem obuicm ei cumqua¬
dringentis. turbatus . ẽ. quidem &mente confusus. quo ti¬
muit ualde & uisum .ẽ. homini perturbato diuisam multi¬
tudinem suam induo castrac disposuit. ubi quueri potest
quomodo habuerit fidem promissis dĩ quando quidem
dixit si uenerit ad castrax prima fractermeus & exciderit
ei erunt secunda in sidutem. sed &iam hoc fieri potuit
ut euerter& castrac eius escu. & tamends̃ post illam as¬
flictionem ad ess& & liberar& eum & quae promisit im¬
pler&. & ammonendi fuimus hoc exemplo ut quum uis
credamus indm̃. faciumus tumen quue facienda sunt ab
hominib: in presidium scdutis. ne pr&er mittentes . ea. dm̃
temptare uidecour. deniq post haec quae uerba dicat
id ẽ. iacob considerandum .ẽ. ds̃ inquit patris mei abrochã
&ds̃ patris mei isaac. Dñe qui dixisti mihi recure interaẽ
genenationis tuue & benefaciam tibi idoneus es mihi
ab omni iustitia & ab omni ueriaate quae fecisti puero

Expanded text:
Nuntiato sibi fratre suo Iacob ueniente obuiam ei cum quadringentis <uiris> turbatus est quidem et mente confusus, quoniam timuit ualde; et ut uisum est homini perturbato, diuisam multitudinem suam in duo castra disposuit. ubi quaeri potest, quomodo habuerit fidem promissis dei, quandoquidem dixit: si uenerit ad castra prima frater meus et exciderit ea, erunt secunda in salutem. sed etiam hoc fieri potuit, ut euerteret castra eius Esau et tamen deus post illam adflictionem adesset et liberaret eum et quae promisit inpleret. et admonendi fuimus hoc exemplo, ut, quamuis credamus in deum, faciamus tamen quae facienda sunt ab hominibus in praesidium salutis, ne praetermittentes ea deum tentare uideamur. denique post haec quae uerba dicat idem Iacob considerandum est. deus, inquit, patris mei Abraham et deus patris mei Isaac, domine, qui dixisti mihi: recurre in terram generationis tuae, et bene tibi faciam; idoneus es mihi ab omni iustitia et ab omni ueritate quae fecisti puero
Abbreviated transcription (Latin):
Si autem cornu percusserit alicuius taurus tiurum proxim
& mortuus fuerit uendent ticurum uiuum & partientur pre¬
tium eius & tacurũ qui mortuus fuerit dispertientur. Numquid
in solo tauro haec iustificatio seruanda ẽ & non deomni pecont
tidicasu. pro inde aparte totum hoc intellegendum ẽ sed hoc de
carnib occisi pecoris fieri non potest quae nonueseantur: lxxexii¬
Si autem perfodiens inuentus fuerit fur & percussis mortuus
fuerit non .ẽ. illi homicidium. si autem ori&ur sol super eum
reus .ẽ. promorte mori&ur. intellegitur ergo tunc nom pertinere
ad homicidium si fur nocturnus occiditur si autem diurnus
pertinere : hoc ẽ enim qđ ait sioritur solsupereum potenit
quippe discerni qđ ad furendum non ad occidendum uenisr&
& ideo non deben& occidi hoc & in legib antiquis sȩcularib: quibus
tamen istic ẽ. antiquior inuenitur inpune occidinosturnũ furẽ
quo quomodo diurnũ aut̃ si setelo defenderit. ĩ enĩ plus ẽ. quam fur: lxxxi¬

Expanded text:
Si autem cornu percusserit alicuius taurus taurum proximi et mortuus fuerit, uendent taurum uiuum et partientur pretium eius et taurum qui mortuus fuerit dispertientur. numquid in solo tauro haec iustificatio seruanda est et non de omnis pecoris tali casu? proinde a parte totum et hoc intellegendum est: sed hoc de carnibIb. XXII, 2. Si autem perfodiens inventus fuerit fur, et percussus mortuus fuerit, non est illi homicidium. Si autem orietur sol super eum, reus est; pro morte morietur. Intelligitur ergo tunc non pertinere ad homicidium, si fur nocturnus occiditur: si autem diurnus, pertinere. Hoc est enim quod ait, si orietur sol super eum. Poterat quippe discerni quod ad furandum, non ad occidendum venisset, et ideo non deberet occidi. Hoc et in legibus antiquis saecularibus, quibus tamen ista est antiquior, invenitur, impune occidi nocturnum furem quoquo modo, diurnum autem si se telo defenderit: jam enim plus est quam fur. LXXX
Abbreviated transcription (Latin):
Et dicit eis moses. constantes estote. propter ea enim ds̃ uenit ad
uos tempture uos ut sit timor eius in uobis ne pecc&is. sic illi cohiben¬
difuerant apeccatis utiq timendo nepoenas sensibiles paterentur.
quia nondum poterant amare iustitiam. & in hoc erat illis temp¬
tatio adño qua probantur ut apparer& cuius modi essent non
ut dõ noti fierent quem non latebat quadescumq essent. sed ut
interse acsibim& multum tamen istis terroribus testamen¬
ti u&eris differentia commendatur quod &iam in epistola
adhebreos apertissime dictum est:

Expanded text:
Et dixit eis Moyses, Constantes estote: propterea enim venit Deus ad vos, tentare vos ut sit timor ejus in vobis, ne peccetis. Sic illi cohibendi fuerant a peccatis, utique timendo ne poenas sensibiles paterentur; quia nondum poterant amare justitiam: et in hoc erat illis tentatio a Domino, qua probabantur, ut appareret cujusmodi essent; non ut Deo noti fierent, quem non latebant qualescumque essent, sed ut inter se ac sibimet. Multum tamen istis terroribus Testamenti Veteris differentia commendatur, quod etiam in Epistola ad Hebraeos apertissime dictum est .
Abbreviated transcription (Latin):
dici sucer dotem non hubere uitulũ. aut uniuersit̃ sinugogũ
aut principẽ non habere capriũ uel ouem. & siita est quid
opus erut postea dicere tacitũ cuius quũ ꝑiuriũ. aut tuctũ
in mundum & peruiriũ ꝑ ignorantiam fuctũ purgari su¬
crificio agnȩ & cuprȩ. cum edem sucrificiu prȩceptu sint
&ium in illu generulitate peccati. Ad quã generalititem
&iũ ista potuerunt ꝑtinere siutẽ hinc ista discernuntur
quõ licebat ꝓeis turtures & columbos uel &iã si hoc non . e&.
similuginẽ offerri. ibi autem ubi non dictum est non licebeat
non uid&ur subuentum. eẽ pauperib qũo multu possent
esse delicta non specialiter expressu quȩ ad illũ genercli¬
tatem referentur ubi grauarentur in opes sitantum modo
cupram feminũ & agnã ex ouib: & illas auicullis & simila¬
ginem licebat offerri Nisi foste quis dicat hoc discerni istu¬

Expanded text:
dici, sacerdotem non habere vitulum, aut universam synagogam, dici, sacerdotem non habere vitulum, aut universam synagogam, aut principem non habere caprum vel ovem: et si ita est, quid opus erat postea dicere, tacitum cujusquam perjurium, aut tactum immundum, et perjurium per ignorantiam factum purgari sacrificio agnae et caprae, cum eadem sacrificia praecepta sint etiam in illa generalitate peccati, ad quam generalitatem etiam ista potuerunt pertinere? Si autem hinc ista discernuntur, quod licebat pro eis turtures et columbos, vel etiam, si hoc non esset, similaginem offerri, ibi autem ubi non dictum est non licebat; non videtur subventum esse pauperibus; quoniam multa possent esse delicta non specialiter expressa, quae ad illam generalitatem referrentur, ubi gravarentur inopes, si tantummodo capram feminam, et agnam ex ovibus, et illas aviculas, et similaginem licebat offerri. Nisi forte quis dicat, hoc discerni ist
Abbreviated transcription (Latin):
quid enim delisto delistum ante dñm. hoc quod ait antechĩm
in his uoluit delistum intellegi quae fiunt ante dñm id÷ q
unte dixerat cum ait peccauit a scis & intelleximus usur¬
pauit cliquid scorum quia &iam restituit p̃ceperat ac
ꝑ hoc non sic tantum peccari potest in his reb: si cdiquid
indeꝑ obliuionem usurp&ur sed &iam multis aliis modis
pot ÷ quisq ꝑ lgnorantiam delin quere in his quȩ seruitito
dñi exhibentur hoc uoluit post ea genus delistorum gene¬
ralit̃ commemorare & ideo & illic & hic ari&em iussit
offerri. plenesunt autem scripture cumdicitur ante
dñm & non intellegitur nisi illud quod dño ex hibetur
si c̃ sacrificium. ues pͥmitiae uel aliquais a crisseruitus.
Queritur &iam. utrumubisit accipiendum quod dic¬
tũ ÷ Si non ual& manus eius quod sitis ÷ adouem
offerre eum debere parturturum aut duos pullos collum¬
binos & si hoco quoque Nonual& certum similaginis quan¬
titutẽ. qũo siubiq: itlicere intellegitur non pot: quidẽ

Expanded text:
quit enim delicto delictum ante dominum, hoc quod ait .,ante dominum-, in his uoluit delictum intellegi, quae fiunt ante dominum, idante dixerat, cum ait: peccauit a sanctis, et intelleximus "usurpauit aliquid sanctorum", quia etiam restitui praeceperat. ac per hoc non sic tantum peccari potest in his rebus, si aliquid inde per obliuionem usurpetur, sed etiam multis aliis modis potest quisque per ignorantiam delinquere in his quae seruituti domini exhibentur. hoc uoluit postea genus delictorum generaliter commemorare et ideo et illic et hic arietem iussit offerri. plenae sunt autem scripturae cum dicitur: ante dominum et non intellegitur nisi illud quod domino exhibetur, sicut sacrificium uel primitiae uel aliqua in sacris seruitus. Quaeritur tum est, si non valet manus ejus quod satis est ad ovem, offerre eum debere par turturum, aut duos pullos columbinos; et si hoc quoque non valet, certam similaginis quantitatem. Quoniam si ubique ita licere intelligitur, non potest quidem
Abbreviated transcription (Latin):
b qud offerendumsit. uelut deccudito & tucito cuius quã
plurio & detasto morticino & inmundo & iuratione
fulsa ꝑ lgnorantiam & deouibus agnum cut capram
dec apris aut parturturum. Aut duos pullos columbinos
aut decimum partem ophisimi laginẽ. ꝓ eo cutem peccan¬
te quiꝑ obliuionem aliquid scõrum usurpauit ari&ẽ
& eius dem rei restitutionem quintis adiestis. nunc uero
non expressa speci epeccati generalit cudiens ani¬
ma quaecum que delinquerit & fecerit unum abomnib:
p̃ceptis dñi quue nonfi& & non cognouerit & delique¬
rit id÷ ꝑ ignoruntiam nolens peccauerit. ari& em iub&
offerrinon capram aut feminam ex ouib si cut supe¬
rius intali peccatorum generalitate constituerat. quod
sibi ergo uult ista ꝑmixtio Nisi forte quod hic dicit deli

Expanded text:
quibus quid offerendum sit: velut de audito et tacito cujusquam quibus quid offerendum sit: velut de audito et tacito cujusquam perjurio, et de tacto morticino et immundo, et juratione falsa per ignorantiam; de ovibus agnam, aut capram de capris, aut par turturum, aut duos pullos columbinos, aut decimam partem oephi similaginis; pro eo autem peccante qui per oblivionem aliquid sanctorum usurpavit, arietem et ejusdem rei restitutionem, quintis adjectis. Nunc vero non expressa specie peccati, generaliter addens, Anima quaecumque deliquerit, et fecerit unum ab omnibus aeceptis domini quod non fiet — et non cognouerit et deliquerit, id est per ignorantiam nolens peccauerit, arietem iubet offerri, non capram aut feminam ex ouibus, sicut superius in tali peccatorum generalitate constituerat. quid sibi ergo uult ista permixtio? nisi forte quod hic dicit: deli
Abbreviated transcription (Latin):
ari&em sinemacula deouibus p̃tio argenti. In delistum
ud sacerdotem & exorauit ꝓeo s acerdos p̃pt ignoran¬
tiam eius quam ignorauit & ipse non sciuit & remitt&ur
illi deliquit enim delistum antedñm: excepta locutionum
inusitutu densitate quae iam pp̃t assiduam rep&itionem de¬
bent. ẽe. Notissime. totus iste sensus obscurus ÷ qũo quae¬
ritur quomodo discernatur hoc genus delisti abeis quae
superius quadam generalitate conplexus ÷ uid&ur enĩ
hor ratio poscere ut certis generib peccatorum certugenera
quib expientur sacrificiorum adhibendasint. hocꝰ aũt̃
quod modo comiemoraui non specialit expͥmit peccatũ
ged in eaui d&ur generalitate uersari dequa ante cum di¬
cer& constituit sacrificium sacerdotiuitulum. & uniuer¬
se sinagoge similit̃ uitulum principi caprum. & cuicum quae
anim& hoc ÷ cuicum que homini capram. uel si uoluerito¬
uem tumen feminum pecus. dehde coepit excepta facere
quaedam genera peccatorum & nominatim ex pͥmere ꝓqͥ

Expanded text:
rietem sine macula de ouibus pretio argenti in delictum ad sacerdotem; et exorabit pro eo sacerdos propter ignorantiam eius quam ignorauit et ipse non sciuit et remittetur illi. deliquit enim delictum ante dominum. excepta locutionum inusitata densitate, quae iam propter assiduam repetitionem debent esse notissimae, totus iste sensus obscurus est, quoniam quaeritur quomodo discernatur hoc genus delicti ab eis, quae suhoc ratio poscere, ut certis generibus peccatorum certa genera, quibus expientur, sacrificiorum adhibenda sint. Hoc autem quod modo commemoravi, non specialiter exprimit peccatum, sed in ea videtur generalitate versari, de qua ante cum diceret, constituit sacrificium sacerdoti vitulum, et universae synagogae similiter vitulum, principi caprum, et cuicumque animae, hoc est cuicumque homini capram, vel si voluerit ovem, tamen femininum pecus . Deinde coepit excepta facere quaedam genera peccatorum, et nominatim exprimere pro
Abbreviated transcription (Latin):
us offeratur ꝓpeccato una auis deinde altera in holo caustomatae¬
U. Quod aũt ait anima silatuerit eũ obliuio. ẽ ei idẽ siod liuione fac¬
tũ fuerit utlateat eũ ueleam: sicd animũ refers quõ eũ dicendo
ad hominẽ r&ulerit animas quippe hic hominis dicit:i¬
UI Et peccauerit nolens a scĩs dñi uid&ur obscuse positũ hoc pecati
genus sed in consequentib a peritur ubidicit. post oblatũ decri&ae
sucrificiũ restitu& illud & quintas adici& libi enĩ intellegitur
hoc. eẽ a scĩs obliuione peccare. aliquid ꝑeccare aliquid ꝑobliuio¬
nem usurpure qđ deb&ur sas siue saccerotib: siue oblationib:
uel primitiurum uelquiȩquid huius modi:t
UII & unimu quȩ cũ que peccauerit & fecerit unũ ab omnibus

Expanded text:
us offeratur pro peccato una auis, deinde altera in holocaustomaus offeratur pro peccato una auis, deinde altera in holocaustoma. Quod autem ait: anima si latuerit eum obliuione, id est: si obliuione factum fuerit, ut lateat eum uel eam, si ad animam refers, quoniam eum dicendo ad hominem retulit. animas quippe hic homines dicit. Et peccauerit nolens a sanctis domini. uidetur obscure positum hoc peccati genus, sed in consequentibus aperitur, ubi dicit post oblatum de ariete sacrificium: restituet illud et quintas adiciet. ibi enim intellegitur hoc esse a sanctis obliuione peccare "aliquid per obliuionem usurpare", quod debetur sanctis siue sacerdotibus siue oblationibus uel primitiarum uel quidquid huius modi. Et anima quaecumque peccauerit et fecerit unum a
Abbreviated transcription (Latin):
iumentorũ inmundorum. Aut tetigerit ab omni in munditia
hominis ab omni inmundita eius quac̃ si tetgerit inquin&ur &l
tuit eum & deliquerit posthoc aũt cognouerit.
IIII Siautem nonual& manus eius quod satis. ẽ. in ouem. affer& ꝓpecca¬
tosuo qđ peccauit duos turtures. aut duos pullos columbinos dño.
unum ꝓpeccato : & unum in holo caustomatu certe hic aperit ques¬
tionẽ . dequa superius cum loquer&ur ambigebam: Ideo quippe
uid&ur dicere unũ ꝓpeccato alterũ ꝓholo caustomata qũo non of¬
ferebatur sucrificiũ propeccato nisi cum holo causto deniq cumprus
seorsum deholocaustis loquer&ur cummemoruuit turturẽ &
non dixit duos. nuncuero ideo duos dicit. quia sacrificiũ ꝓpeccito
sine holocausto matiẽ non inferebatur: qđ ergo superius dicebat & in¬
ponens suꝑ holocaus tomita non ẽ. dubiũ qđ prius holocaustoma de¬
inde illud suꝑ inponebatur. nuncuero deauib: cliter dicit utpri¬

Expanded text:
ab omni inmundita hominis, ab omni inmunditia eius quam si tetigerit inquinetur, et latuerit eum et deliquerit, post hoc autem cognouerit. Si autem non ualet manus eius quod satis est in ouem, offeret pro peccato suo quod peccauit duos turtures aut duos pullos columbinos domino, unum pro peccato et unum in holocaustoma. certe hic aperit quaestionem, de qua superius cum loqueretur ambigebamus. ideo quippe uidetur dicere: unum pro peccato, alterum in holocaustoma, quoniam non offerebatur sacrificium pro peccato nisi cum holocausto. denique cum prius seorsum de holocaustis loqueretur, commemorauit turturem et non dixit duos; nunc uero ideo duos dicit, quia sacrificium pro peccato sine holocaustomate non offerebatur. quod ergo superius dicebat: et inponet super holocaustoma, non est dubium quod prius holocaustoma, deinde illud superinponebatur; nunc uero de auibus aliter dicit, ut pri
Abbreviated transcription (Latin):
id .ẽ. super altare deinde ad cumulum ex pͥmendȩ sententice intulit
ũ extingu&ur nam hoc eret lamdictũ tota nocte
ł indust stolam aliã &abici& holo caustoma extrix castra in
locũmundum hoc apellat holo carpoma ꝙ lam concre matũ :
hoc cutem h illo greco catu carposis legitur. quidã¬
tem uero litini ud diderunt. quod confeeratum ÷ &

Expanded text:
id est super altare. deinde ad cumulum exprimendae sententiae intulit: id est super altare. deinde ad cumulum exprimendae sententiae intulit: non extinguetur; nam hoc erat iam dictum "tota nocte". Et induet stolam aliam et abiciet holocarpoma extra castra in locum mundum. hoc appellat "holocarpoma" quod iam concrematum est; hoc autem in illo graeco κατακάρπωσις legitur. quidam uero latini add
Abbreviated transcription (Latin):
Et dixit dñs admosen. antecede populum. sume autem tecum
deseniorib: populi & uirgam dequa percussisti flumen accipe
inmanu tua flumen aaron legitur non moses uirgu percussisse
mare appellauit flumen quȩrendum exemplum locutionis
huius siltẽ. anqđ aa ronfecit mosi potius tributum ẽ quia

Expanded text:
Et dixit dominus adMoysen: antecede populum; sume autem tecum Et dixit dominus adMoysen: antecede populum; sume autem tecum senioribus populi; et uirgam de qua percussisti flumen accipe in manu tua. flumen Aaron legitur, non Moyses uirga percussisse; mare appellauit flumen? quaerendum exemplum locutionis huius, si ita est. an quod Aaron fecit, Moysi potius tributum est, quia
Abbreviated transcription (Latin):
Manna ederunt quo adusq uenirent in partem phoenices
ium dixerat quo usq uenirent ad terem quie inhabitatur
sed quia non expresseraet propriae quam dicer& rep&itione
uid&ur quandam propri&atem expressisse dicendo in partẽ
phenices sed tunc illam tenuem sic credendum .ẽ. appellatam
modo enimnon hoc uocatur. alia quippe. ẽ. quue phoenice appel¬
latur regio trri & sidonis qua illos transisse non legitur.
ubi palmarum arbores lum eẽ coeperaent post heremi uasti¬
tutem. quõ palma grece sic appellatur. inicio enim profectio¬
nis suue inuenerent locum ubi septuaginta palmarum arbo¬
res fueroent & duodecim fontes sed postea eos excepitheremi
prolixitas ubi tade aliquid non fuit quousq uenirent ad loca¬
ur quue colebantur uerum ille sensus ẽ. probabilior ut credamus
sic appellatam tunc fuisse temam multacrum enim temrrum
& locorum sicut fluminum & urbium nomina certis existen¬
tibus causis antiquitate mutita sunt:

Expanded text:
Manna ederunt quoadusque uenirent in partem Phoenices. iam dixerat: quoadusque uenirent ad terram quae inhabitatur; sed quia non expresserat proprie quam diceret, repetitione uidetur quandam proprietatem expressisse dicendo "in partem Phoenices." sed tunc illam terram sic credendum est appellatam; modo enim non hoc uocatur. alia quippe est quae Phoenice appellatur regio Tyri et Sidonis, qua illos transisse non legitur. ubi palmarum arbores iam esse coeperant post heremi uastitatem, quoniam palma graece sic appellatur. initio enim profectionis suae inuenerunt locum, ubi septuaginta palmarum arbores fuerant et duodecim fontes: sed postea eos excepit heremi prolixitas, ubi tale aliquid non fuit, quousque uenirent ad loca quae colebantur. uerum ille sensus est probabilior, ut credamus sic appellatam tunc fuisse terram. multarum enim terrarum et locorum sicut fluminum et urbium nomina certis existentibus causis antiquitate mutata sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
Q incisiones suꝑ unimam non fuci&is incorpore uro supani¬
mã dixit suꝑfunus mortui de anima quippe dolorẽ. quero¬
cessit: adhũc autẽ ad dolorem ꝑtin& lucus un quolustunon¬
nulle gentes habent consu&udine secare corporiouca hoo fi
Ixxiii Ita ut fornicentur in principer depopulo suo non de populo suo
principes sed depopulo suo fornicentur eos quippe. principes
uult hic intellegi quipdus colebantur. sicut a postolus dicit: secun¬
dum principem potestictis aeris & in euangelio dñs. nunc prin¬
ceps mundihuius missus ẽ forcs: & ecce ueni& princeps mundi
& in me nihil inueni&.¬
IXIIII Homo homo quicumq: adulterauerit uxoremuiri. cuut quicum

Expanded text:
 incisiones super animam non facietis in corpore uestro. super animam dixit "super funus mortui"; de anima quippe dolor est quae recessit. ad hunc autem dolorem pertinet luctus, in quo luctu nonnullae gentes habent consuetudine5. Ita ut fornicentur in principes de populo suo. Non de populo suo principes, sed de populo suo fornicentur. Eos quippe principes vult hic intelligi, qui pro diis colebantur: sicut Apostolus dicit, Secundum principem potestatis aeris ; et in Evangelio Dominus, Nunc princeps mundi huius missus est foras, et: ecce ueniet princeps mundi et in me nihil inueniet. Homo homo quicumque adulterauerit uxorem uiri aut quicum
Abbreviated transcription (Latin):
reliter datasit. utrum secundũ hoc saeculum detasit a derna
ut abeo qđ ẽ. aeoñ grece. qđ sȩculum significat: dictum sit
eonion. tumquam silatine diciposs& sȩculare: an exhoc aliquid
secundum spiritadem promissionẽ hic intellegere cogamur.
ut a&ernum ideo dictumsit quia hinc a&ernum aliquid
significatur. an potius locutionis ẽ. scripturacrũ ut a &ernũ
appellent. cuius reifinis non constituitur. aut non ltafit
ut de inceps non sit faciendum: quuntum pertin& ad curoẽ
ł potestatem facientis. sicut ait oraetius serui& a &ernũ qui
paruo nesci& uti. non enim potest in a &ernum seruire. cuius
ipsacuita quaseruit aderna. eẽ. non potest: qđ testimonium
non adhiberem nisi locutionis. eẽt uerborũ. quippe illi sunt
nobis austores. non rerum ł sentiarum. si autem defenduntur

Expanded text:
raliter data sit: utrum secundum hoc saeculum dicta sit aeterna, ut ab eo quod est atwv graece, quod et saeculum significat, dictum sit alwJfwJf, tamquam si latine dici posset saeculare; an ex hoc aliquid secundum spiritalem promissionem hic intellegere cogamur, ut aeternum ideo dictum sit, quia hinc aeternum aliquid significatur. an potius locutionis est scripturarum, ut aeternum appellent cuius rei finis non constituitur aut non ita fit, ut deinceps non sit faciendum, quantum pertinet ad curam uel potestatem facientis; sicut ait Horatius: seruiet aeternum qui paruo nesciet uti. non enim potest in aeternum seruire, cuius ipsa uita, qua seruit, aeterna esse non potest. quod testimonium non adhiberem, nisi locutionis esset; uerborum quippe illi sunt nobis auctores, non rerum uel sententiarum. si autem defenduntur
Abbreviated transcription (Latin):
digna eẽ proqua aliquid timer&ur. c&eris autẽ studiosis
qui innaui fuerent exspectuntib: protulit librum quendĩ
epitectistoici. ubi legebatur nonlta placuisse stoicis nullũ
tulem ꝑturbationem cadere in animum sapientis. quasi nihil
tale ineorũ appurer& afestib: sed ꝑ turbationẽ ab eis de¬
finiri cum netio tulib motib: ceder&. cum autẽ nonceder&
non dicendam perturbationem: sed consideraendum . ẽ quem¬
ammodum hoc dicat agellius & diligenter inserendum:¬

Expanded text:
digna esset pro qua aliquid timeretur. ceteris autem studiosis, digna esset pro qua aliquid timeretur. ceteris autem studiosis, qui in naui fuerant, expectantibus protulit librum quendam Epicteti Stoici, ubi legebatur non ita placuisse Stoicis nullam talem perturbationem cadere in animum sapientis, quasi nihil tale in eorum adpareret adfectibus, sed perturbationem ab eis definiri, cum ratio talibus motibus cederet; cum autem non cederet, non dicendam perturbationem. sed considerandum est quemadmodum hoc dicat A. Gellius et diligenter inserendum
Abbreviated transcription (Latin):
Et nuntiauit abraeham trens fluuiali. traens fluuialẽ ab nehã
appellatum &iam greca exemplaria satis indicant. sed curlta
appellatumꝰ sit haec uid&ur causa. qđ ex mesopotimia ueniens
traensito flumine eufrcte sedes constituit intere canaan &
troens fluuialis appellatus . ẽ. ex ea regione unde ueneret
unde iesus naue dicit is rhelitus quiduultis seruire diis pa¬
trum uestrorum qui sunt troens flumen:
Deeo qđ scriptum .ẽ. circa solis autẽ occasum pauor in ruit suꝑ
abitcham &eccetimor magnus incidit ei  & traestunda ẽ.
ista questio propter eos qui contendunt ꝑturbationes istus
non cadere in animum sapientis: utrum tide aliquid sit quale
agellius commemonit. in libris nostium atticaoꝵ quendam
philosophum in magna maris tempestate turbatũ . cum eõ
in naui & animaduensum a quodam luxorioso adulescente. qui
cum ei post traens actum periculum insultar& qđ philosophus
quia nequissimȩ animȩ suȩ nihil timere deber&. qđ nec

Expanded text:
et. Nuntiauit Abram transfluuiali. transfluuialem Abram appellatum etiam graeca exemplaria satis indicant; sed cur ita appellatus sit, haec uidetur causa, quod ex Mesopotamia ueniens transito flumine Euphrate sedes constituit in terra Chanaan et transfluuialis appellatus est ex ea regione unde uenerat. unde Iesus Naue dicit Israhelitis: quid? uultis seruire diis patrum uestrorum qui sunt trans flumen? eo quod scriptum est: circa solis autem occasum pauor inruit super Abram, et ecce timor magnus incidit ei . tractanda est ista quaestio propter eos, qui contendunt perturbationes istas non cadere in animum sapientis: utrum tale aliquid sit, quale A. Gellius commemorat in libris Noctium Atticarum, quendam philosophum in magna maris tempestate turbatum, cum esset in naue, animaduersum a quodam luxurioso adulescente. qui cum ei post transactum periculum insultaret, quod philosophus quia nequissimae animae suae nihil timere deberet, quod nec
Abbreviated transcription (Latin):
loquitur inquattuor columnis extentum. dehac differentia
ubi arca testimonu ibi sc̃m sc̃õrum. hoc ẽ. intus ultro uelum.
foris autem mensa & candelabrum & c&era quae paulo ante
dixit quem ad modum fierent sca dicta sunt & non scã scõrum.
& significari foris u&us testamentum in tus autem nouum cum
sit utrumq in lectione u&eris testamenti & expressum operib
& significatione figuroctum. ac ꝑ hoc insc̃ĩs figura ẽ. figure
quia figuroc .ẽ. u&eris testamenti in scĩs autem scõrũ figuro ĩ
ipsius ueritatis quia figur . ẽ. noui testamenti. totum quippe
u&us testamentum in his rebus &celebrationibus quuelta
obseruanda prcecipiuntur figuroc ẽ :¬

Expanded text:
loquitur. in quattuor columnis extentum. de hac differentiaubi arca testimonii, ibi sanctum sanctorum, hoc est intus ultra uelum. foris autem mensa et candelabrum et cetera quae paulo ante dixit quemadmodum fierent, sancta dicta sunt et non sancta sanctorum. et significatur foris uetus testamentum, intus autem nouum, cum sit utrumque in lectione ueteris testamenti et expressum operibus et significatione figuratum. ac per hoc in sanctis figura est figurae, quia figura est ueteris testamenti; in sanctis autem sanctorum figura est ipsius ueritatis, quia figura est noui testamenti. totum quippe uetus testamentum in his rebus et celebrationibus, quae ita obseruanda praecipiuntur, figura e
Abbreviated transcription (Latin):
Quid ẽ. quod ait. non occides superfermentum sanguinem immo¬
latorum meorum an illa hoc loco dicit immolata sua quue
perpascha occiduntur & precepit netunc sit indomo fermen¬
tum qũo diessunt azimorum:
clxiii

Expanded text:
 Ib. XXXIV, 25. Quid est quod ait, Non occides super fermentum sanguinem immo Ib. XXXIV, 25. Quid est quod ait, Non occides super fermentum sanguinem immolatorum meorum? An illa hoc loco dicit immolata sua, quae per Pascha occiduntur, et praecipit ne tunc sit in domo fermentum, quoniam dies sunt azymorum? CLXIII
Abbreviated transcription (Latin):
Cum desabbato precepiss& quid. ẽ. qđ adduxit satio
messe requies: uid&ur enim dicere tempore sationis &
messis. anforte Ita obseruandã requiem sabbati precepit
ut nec illa temporx habeant excussationem quae agricolis
uadde sunt necessaria propter uictum atq uitam. iusfũ. ẽ.
ergo &iam tempore sationis & messis. quando multum
urgu& operatio requies catur in sabbato. ac sic perhuec
tempora quae opus plurimum flagitant. significatum .ẽ.
omni tempore sabbato debere cessari:¬
Quod dixit non concupisc& quisquam d&ente tua & cum as¬
cendes uideri inconspestu dĩ tui. tria tempora anni. hoc uult
in tellegi ut securus quisq ascender& nec d&ere sua sollici¬
tus e&. dõ promittente custodiam qđ nemo inde aliquid
concupiscer& propter illũ qui ascendit nesuam inde timer&
abstinentiũ & hic satis ostendit quid supra dixerit non appare
bis in conspectu dñi dĩtui in anis quia in illo loco dixit ubi taber¬
naculum uel templum ds̃ fuerat habeaturus:
clxii

Expanded text:
Cum de sabbato praecepisset, quid est quod adiunxit: satione et messe requiesces? uidetur enim dicere: "tempore sationis et messis". an forte ita obseruandam requiem sabbati praecepit, ut nec illa tempora habeant excusationem, quae agricolis ualde sunt necessaria propter uictum atque uitam? iussum est ergo, ut etiam tempore sationis et messis, quando multum urget operatio, requiescatur in sabbato. ac sic per haec tempora, quae opus plurimum flagitant. significatum est omni tempore sabbato debere cessariQuod dicit: non concupiscet quisquam de terra tua et cum ascendes uideri in conspectu <domini> dei tui tria tempora anni, hoc uult intellegi, ut securus quisque ascenderet nec de terra sua sollicitus esset deo promittente custodiam, quod nemo inde aliquid concupisceret, propter illum qui ascendit, ne suam inde timeret absentiam. et hic satis ostebis in conspectu Domini Dei tui inanis, quia in illo loco dixit ubi tabernaculum vel templum Deus fuerat habiturus. CLXII.
Abbreviated transcription (Latin):
Quod octo columnas & bases earum sed ecim secundum supra¬
tam ixtionem a posterioribus tabernaculi scripti
cum superius sex dixerit. intellegitur annumeractis duabus
angularibus octo fieri:
CXIII¬

Expanded text:
Quod octo columnas et bases earum sexdecim secundum supradictam rationem a posterioribus tabernaculi Scriptura dicit, cum superius sex dixerit, intelligitur annumeratis duabus angularibus octo fieri. CXII
Abbreviated transcription (Latin):
quam interpr&um officium .ẽ. proph&ico sp̃u quo &iãmon
uno insuis interpr&ationib quadi magnum miroeculum
fuit consonuisse firmantur. triduum posuerunt quam uis
non ignorarent qđ dies quad iarginta in ebreis codicibus
legerentur ut in dñi ihũ xp̃i clarificatione intellegerentur
dissolui aboleriq peccata de quodictum. ẽ. qui traditus ẽ.
propter delicta nr̃c&re surexit propter iustitificationẽ
nr̃cem. clarificatio autẽ dñi in resumectionẽ & incaelũ ascen
spm̃ scm̃ dedit primo post eaquam resurexit. Iterũ postea¬
quam ascendit incaelum & qũo post triduum resunexit.
post quadraeginta autẽ dies ascendit. unũ horũ qđ poste¬
rius factum numerum dierum codices ebrei significant.
alterum autem d&riduo qđ ad eandem &iam remꝰ pertinen&¬
septuagintu commemoraere non inter pr&itionas seruitu¬
te sed proph&iue auctoritate uoluerunt: nonergo dica¬

Expanded text:
quam interpretum officium est prophetico spiritu, quo etiam ore quam interpretum officium est prophetico spiritu, quo etiam ore uno in suis interpretationibus, quod magnum miraculum fuit, consonuisse firmantur, triduum posuerunt, quamuis non ignorarent quod dies quadraginta in hebraeis codicibus legerentur, ut in domini Iesu Christi clarificatione intellegerentur dissolui abolerique peccata, de quo dictum est: qui traditus est propter delicta nostra et resurrexit propter iustificationem nostram. clarim Spiritum sanctum dedit, primo posteaquam resurrexit, iterum posteaquam ascendit in coelum. Et quoniam post triduum resurrexit, post quadraginta autem dies ascendit, unum horum quod posterius factum est, per numerum dierum codices Hebraei significant; alterum autem de triduo, quod ad eamdem etiam rem pertineseptuaginta commemorare non interpretationis seruitute, sed prophetiae auctoritate uoluerunt. non ergo dica
Abbreviated transcription (Latin):
Quadrarginta dies sepulturae quos commemort scripturo
forte significant aliquid paenitentiae quia peccata sepeli¬
untur. non enim frustrac &iam quadraginta dies ieuiniorx
sunt constituti quib: moses & helias & ipse dñs ieiunauit
& ecdesium pracecipuam obseruationem ieiuniorum quad roc¬
gensimam uocat. unde &in ebreo denineuitis apud iosiam
proph&am scriptum perhibent quad raginta dies & nineuea
c&ur ut pertot dies ac commodatos uidelic& hun¬
onȩ paenitentium intellegatur inieiuniis sua defleuisse
peccata & inp&racsse miseri cordium dĩ. nec tamen putan¬
dũ .ẽ. istum numerum luctui paenitentium tantum modo
conuenire. alio quin nonquad raginta dies feciss& dñs cum
discipulis suis post resumectionem in traens cum eis & exiens
manducins & bibens. quidies utiq magnue lu&itiae fuerunt
nec septuaginta interpraes quos legere consueuit ecdesia enbesse
credendi sunt ut nondicerent quad raginta dies. sed triduũ
& nineue euert&ur maiore quippe auctoriate prcediti

Expanded text:
Quadraginta dies sepulturae, quos commemorat scriptura, forte significant aliquid paenitentiae, qua peccata sepeliuntur. non enim frustra etiam XL dies ieiuniorum sunt constituti, quibus Moses et Helias et ipse dominus ieiunauit; et ecclesia praecipuam obseruationem ieiuniorum quadragesimam uocat. unde et in hebraeo de Nineuitis apud Ionam prophetam scriptum perhibent: quadraginta dies et Nineue euertetur, ut per tot dies, accommodatos uidelicet humiliationi paenitentium, intellegantur in ieiuniis sua defleuisse peccata et impetrasse misericordiam dei. nec tamen putandum est istum numerum luctui paenitentium tantummodo conuediscipulis suis post resurrectionem intrans cum eis et exiens, manducans et bibens: qui dies utique magnae laetitiae fuerunt. nec septuaginta interpretes, quos legere consueuit ecclesia. errasse credendi sunt, ut non dicerent; quadraginta dies, sed: triduum et Nineue euertetur. maiore quippe auctoritate praediti
Abbreviated transcription (Latin):
Et noluit consolari dicens quõ descendam ad filium meum
lugens in infernum: sol&. eẽ magna questio. quomodo
intellegatur infernus utrum illuc madi tantum an &iã
boni mortui descendere soleant. si ergo tuntũ mali quomo¬
do iste ad filiũ suũ sedicit lugentẽ uelle descendere. non
enim in poenis inferni eum. eẽ credit. anperturbati & do¬
lentis uerba sunt mala sua &iam hinc ex aggerantis: cxxuii

Expanded text:
Et noluit consolari, dicens, Quoniam descendam ad filium meum lugens in infernum. Solet esse magna quaestio, quomodo intelligatur infernus; utrum illuc mali tantum, an etiam boni mortui descendere soleant. Si ergo tantum mali, quomodo iste ad filium suum se dicit lugentem velle descendere? Non enim in poenis inferni eum esse credit. An perturbati et dolentis verba sunt, mala sua etiam hinc exaggerantis? CXXVII
Abbreviated transcription (Latin):
tumen hoc simili scripturarum locutione demonstra ł
cum sit inusitatissima: quod autem ait aduersus animã
suum. Nonsic accipiendum .ẽ. quasi animȩ noceat talib
uotis sed aduersus animam dicitur aduersus animalẽ
delestitionem: sicut &ium deieiunio prȩcipiens superius
uit & ad flig&is animas uras:
luiii

Expanded text:
tamen hoc simili Scripturarum locutione demonstrant, tamen hoc simili Scripturarum locutione demonstrant, cum sit inusitatissima. Quod autem ait, adversus animam suam, non sic accipiendum est, quasi animae noceat talibus votis; sed adversus animam dicitur, adversus animalem delectationem, sicut etiam de jejunio praecipiens superius ait, Et affligetis animas vestras . LVIII
Abbreviated transcription (Latin):
sibi ipse efficit non licere:
luii Gicutem mulier uouerit uotum dño. cut definierit definiti¬
onem indomo patrissui iniuuentute suc & cudierit pa¬
ter eius uotaeius & definitiones eius quas definiuit cduer¬
sus animã suũ & tucuerit pater eius. & strbunt omnia
uotaeius. & omnes
definitiones eius quas definiuit
aduersus animc̃suã
aduersus animc̃suã manebunt ei: siccutẽ abnuens
abnuerit patereius quacumq die cudierit omnia uota
eius & definitiones eius quas definiuit aduersus animam
suam non stabunt. & dñs emundabit eam quia abnuit pa¬
ter eius. : quõ quidem demuliere quȩ adhuc iniuuentute
sua indomo patris .ẽ. loquitur. merito hic quȩritur &iã
deuoto uirginitutis: mulieres quippe &iam uirgines in
scriptura appellari solere notissimum ẽ & uid&ur &iã
apostolus depatre loqui cum dicit seru& uirginem suã &dia
nuptum uirginem suam & c&era. hoc modo ubi non nulli
intellexerunt uirginem suũ uirginitatem suum. Nulla

Expanded text:
sibi ipse efficit non licere. sibi ipse efficit non licere. Si autem mulier uouerit uotum domino aut definierit definitionem in domo patris sui in iuuentute sua et audierit pater eius uota eius et definitiones eius quas definiuit aduersus animam suam et tacuerit pater eius, et stabunt omnia uodefinitiones ejus, quas definivit adversus animam suam, manebunt ei. Si autem abnuens abnuerit pater ejus, quacumque die audierit omnia vota ejus, et definitiones ejus, quas definivit adversus animam suam, non stabunt: et Dominus emundabit eam, quia abnuit pater ejus. Quoniam quidem de muliere, quae adhuc in juventute sua in domo patris est, loquitur, merito hic quaeritur etiam de voto virginitatis; mulieres quippe etiam virgines in Scriptura appellari solere notissimum est: et videtur etiam Apostolus de patre loqui, cum dicit, Servet virginem suam; et, Det nuptum virginem suam , et caetera hoc modo: ubi nonnulli intellexerunt, virginem suam, virginitatem suam; nulla
Abbreviated transcription (Latin):
interc& era & dubis degloriatua suꝑ eum: Numgre¬
cu locutione tesdoxes hub& quod tantundem ual&
ac sidicer& degloria idest a potesdoxes: latiniaũt non¬
nulli interp̃tatisunt. dabis gloriamtuã non degloria
tua sed siue illud. e& ut gloriã tuã dicer& non ideo eam
non habiturus erut moses nec quiadixit degloria ideo
minutum .ẽ. quod habebat: sic enim accipiendumest.
ac sidicer&. facies eum socium gloriȩ tuȩ: non autẽ res¬
huius modi quasi partiliter diuise minuuntur. sed totȩ
sunt omnibus. totȩ singulis quiearũ habeNł soci&atem :
Homo homo quicumq uouerit uotum dño. cut iuraue¬
rit iuramentum aut definierit definitionem decnima
sua non ꝓfanabit uerbum suum. omnia quȩ cumq exi¬
erint exore eius faci&: Non hoc adomnem iurationem
ꝑtin&. sed adeam ubi quisq: de anima sua uouerit alicuius
utiq rei abstinentia qua ei licebat uti ꝑlegem sed ꝑuotũ

Expanded text:
inter cetera: et dabis de gloria tua super eum? nam graeinter cetera: et dabis de gloria tua super eum? nam graeca locutione τῆς δόξης habet, quod tantundem ualet, ac si diceret "de gloria", id est τῆς δόξης. latini autem nonnulli interpretati sunt: dabis gloriam tuam, non: de gloria tua. sed siue illud esset, ut gloriam tuam diceret, non ideo eam non habiturus erat Moyses; nec, quia dixit "de gloria", ideo minutum est quod habebat. sic enim accipiendum est, ac si diceret: facies eum socium gloriae tuae; non autem huius modi res quasi partiliter diuisae minuuntur, sed totae sunt omnibus, totae singulis qui earum habent societatem. Homo homo quicumque uouerit uotum domino aut iurauerit iuramentum aut definierit definitionem de anima sua, non profanabit uerbum suum: omnia quaecumque exierint ex ore eius faciet. non hoc ad omnem iurationem pertinet, sed ad eam, ubi quisque de anima sua uouerit alicuius utique rei abstinentiam, qua ei licebat uti per legem, sed per uotum
Abbreviated transcription (Latin):
mosi dicitur . ut adponantur ad populũ suum. manifestũ ẽ
non ẽẽ in illos irãdĩ quȩ sepurat apace sc̃ȩ societatis eternȩ.
unde manifestatur non solum officia sed &iam mortes eoru
signa fuisse futurorũ non supplicia indignationis dĩ:
&locutus ẽ dñs ad mosen dicens accipe adte ipsum iħ̃m¬
filium naue hominem qui hab& sp̃m inseipso & in po¬
ne manustuas suꝑ eum. & statu es eum in conspestuele¬
utur sucerdotis: & mandabis ei in conspectu omnis syna¬
gogȩ & celera : notandum est quod cumiam haber& sp̃m
in seipso ih̃s naue sicut scriptura testatur. ubi quid adiud
quam sp̃m sc̃m debemus accipere: Non enim desp̃u hominis
hoc dicer& quem nullus erat qui non habebat. iussus .e.
tamen moses ei manus inponere nequis quam homo qua¬
lib& p̃pollens gratia. sacrumenta consecrationis cu¬
deat recusure:
Quid ẽ quod cum ds̃ moysi preciper& deihũnaue uit

Expanded text:
Moysi dicitur, ut apponantur ad populum suum, manifestum est Moysi dicitur, ut apponantur ad populum suum, manifestum est non esse in illos iram Dei, quae separat a pace sanctae societatis aeternae. Unde manifestatur non solum officia, sed etiam mortes eorusigna fuisse futurorum, non supplicia indignationis dei. Et locutus est dominus ad Moysen dicens: accipe ad te ipsum Ifilium Naue, hominem qui habet spiritum in se ipso, et inpone manus tuas super eum; et statues eum in conspectu Eleazar sacerdotis et mandabis ei in conspectu omnis synagogae et cetera. notandum est, quod cum iam haberet spiritum in se ipso Iesu Naue, sicut scriptura testatur — ubi quid aliud quam spiritum sanctum debemus accipere? non enim de spiritu hominis hoc diceret, quem nullus erat qui non habebat — iussus est tamen Moyses ei manus inponere, ne quisquam homo qualibet praepollens gratia sacramenta c-onsecrationis audeat recusare. Quid est quod, cum deus Moysi praeciperet de Iesu Naue, ait
Abbreviated transcription (Latin):
dep&ra ꝓfluere sicut ex posuimus in eo ipso scripturȩ loco
huius autem rei mysteriũ datur intellegi quia nec sacer¬
dotium quod prius institutum . ẽ. cuius ꝑsonum gerebat
aaron. Nec ipsulex cuius ꝑsonam gerebat moses intro¬
ducunt populum dĩ interroẽ hereditatis aeternȩ sedihs
in quotypus erat dñi ihũ xp̃i. idest gratia ꝑfidem : & da¬
ron quidem ante defunctus ẽ quum isrehel incliquũ
purtem tene ꝓmissionis intrar&. mose cutẽ adhuc
uiuente capta ẽ tera amoreorũ atque possessu. sed
iordunem cumeis non ẽ transire ꝑmissus: excliquuenĩ
parte lex obseruatur in fide xp̃iana ibi enim sunt &iam¬
prȩcepta quȩ hodieq: obseruare xp̃iani iubemus sucer¬
dotium uero illud & sacrificia nullã pastem tenent. hodȩ
fidei xp̃iunȩ nisi quod inumbris futurorũ ata atque
truns usta sunt : Cum uero ambobus fr̃ib: idest aaron &

Expanded text:
de petra profluere, sicut exposuimus in eo ipso scripturae loco. de petra profluere, sicut exposuimus in eo ipso scripturae loco. huius autem rei mysterium datur intellegi, quia nec sacerdotium quod prius institutum est, cuius personam gerebat Aaron, nec ipsa lex cuius personam gerebat Moyses introducunt populum dei in terram hereditatis aeternae, sed Iesus, in quo typus erat domini Iesu Christi, id est gratia per fidem. et Aaron quidem ante defunctus est, quam Israhel in aliquam partem terrae promissionis intraret: Moyse autem adhuc uiuente capta est terra Amorrhaeorum atque possessa, sed Iordanem cum eis non est transire permissus. ex aliqua enim parte lex obseruatur in fide praecepta quae hodieque observare Christiani jubemur. Sacerdotium vero illud et sacrificia nullam partem tenent hodie fidei Christianae, nisi quod in umbris futurorum acta atque transacta sunt. Cum vero ambobus fratribus, id est, Aaron et
Abbreviated transcription (Latin):
candum dm̃ sic & in adulteros uindicar&. eiq testimoniũ
scriptura ꝑhiber& quod eo modo placͦuerat dñm nisi forte
intellegamus cumillud deducib populi moses qđ pcepe¬
rut implere disponer& eum uoluisse &icm secundũ legẽ
talia punire flugitia. & sucrilegam audaciam ut iuben&
quemque interficere proximum suum. diis clienis ne farie
consecratum atq: inter ea &iam illud fineer facer& acsic
iradñi implucuta nonopus fuis se duces populi cruci¬
figi hȩc sune seueritas illi tempori congrua quantum
malum sit fornicationis & ido lutriȩ prudentium fidei
sictis euidenter ostendit
Fum causam mortis mosi dicit dñs quam &iã fñs eius am¬
bobus enim &iam hoc ante predixerat quodideo non in¬
trurent cum populo dĩ interaẽ reꝓmisionis. quia non eũ
scĩ ficauerunt corum populo adaquũ contradictionis:
Idest quia dubitauerunt dedonoeius quod poss& aqua

Expanded text:
candum Deum, sic in adulteros vindicaret eique testimonium candum Deum, sic in adulteros vindicaret eique testimonium Scriptura perhiberet, quod eo modo placaverit Dominum, nisi forte intelligamus, cum illud de ducibus populi Moyses quod praeceperat implere disponeret, eum voluisse etiam secundum legem talia punire flagitia et sacrilegam audaciam, ut juberet quemque, interficere proxiconsecratum atque interea etiam illud Phinees faceret ac sic ira domini iam placata non opus fuisse duces populi crucifigi. haec sane seueritas illi tempori congrua quantum malum sit fornicationis et idolatriae prudentium fidei satis euidenter ostendit. Eam causam mortis Moysi dominus dicit quam etiam fratris eius. ambobus enim etiam hoc ante praedixerat, quod ideo non intrarent cum populo dei in terram promissionis, quia non eum sanctificauerunt coram populo ad aquam contradictionis; id est quia dubitauerunt de dono eius, quod posset aqua
Abbreviated transcription (Latin):
exemplum dr̃: nium p̃ter septuaginta interpretes a qui¬
la ꝑhib&us dixisse confige uel potus sursum confige qđ
est anapexon: symmachus autem uerbo euidentiore sus¬
pende : mirum ẽ sane quod scriptura numocre destite¬
rit. ut rum hoc fuerit ex p̃ceptam dñi impl&um. quod
contempni potuisse non uideo. aut si contemptũ. ẽ. In pu¬
ne contempni: sicutem fuctum .ẽ. & tucitum. Cur exeo
qđ finees filius eleazar trans fixit adulteros placatũ
fuisse dñm scriptura testatur plagamq cessasse. quusi¬
crucifixis ducib sicut p̃ceperaa dñs adhuc indignatio
ꝑseuerans. clio modo placanda uider&ur. cum ꝓculdu¬
bio falsum ẽẽ non poss& qđ prenuntiauerut & ꝑmisse¬
rat dñs dicens. accipe duces populi &ostentueos dño con¬
trusolem. & auertetur ira animationis dñi abisrahel
siergo fuctum erat quis dubit& iram dñi auersam fuisse
cibis rahel: quid itaq opus erat ut adhuncfinees adpla¬

Expanded text:
exemplum dicitur. Nam praeter LXX interpretes, Aquiexemplum dicitur. Nam praeter LXX interpretes, Aquila perhibetur dixisse "confige" uel potius "sursum confige", quod est ᾶνάπηξον, Symmachus autem uerbo euidentiore "suspende". mirum est sane, quod scriptura narrare destiterit utrum hoc fuerit ex praecepto domini inpletum: quod contemni potuisse non uideo aut, si contemptum est. inpune contemni. si autem factum est et tacitum, cur ex eo, quod Phinees filius Eleazar transfixit adulteros, placatum fuisse dominum scriptura testatur plagamqcrucifixis ducibus, sicut praeceperat Dominus, adhuc indignatio perseverans, alio modo placanda videretur, cum procul dubio falsum esse non posset, quod pronuntiaverat et promiserat Dominus dicens: Accipe duces populi, et ostenta eos Domino contra solem, et avertetur ira animationis Domini ab Israel? Si ergo factum erat, quis dubitet iram Domini aversam fuisse ab Israel? Quid itaque opus erat, ut adhuc Phinees ad pla
Abbreviated transcription (Latin):
prȩponer&ur mihi quia priorme in quit erat. sicut dñs fuctus
ẽ ad iutor meus : Non enim dñs̃ factura ẽ sed fuctum ẽ ut me
adiuuar&: & fuctus ẽ dñs refugium pauperum. idest fuctumẽ
ut adeum refugerent pauperes: & fuau ẽ. suꝑ me manus dñi.
idest fuctum est ut super me ess& & multatalia inscriptu¬
ris repperiuntur :
E dixit dñs ad mosen: accipe duces populi &ostenta eos dño
contrusolam & uufer&ur ira animationis dñi abisrahel:
iratus ds̃ defornicationib: israhel. & carnalibus & spi¬
ritidib: Num & filiab moabse inpudice miscuerant. &¬
idolis fuerant consecrati. hoc ad moysendixit ut ostentio&
dño duces populi contrasolem: in quo uerbo intellegitur
eos iussos eẽ crucifigi ut hoc sit ostenta eos dño contrasolẽ.
idest palam in conspicuo lucis huius Nam grecus ait. pa
radignatison quod dici poss& exempla. quia pura digma

Expanded text:
praeponeretur mihi, quia prior me, inquit, erat, sicut: dominus factus praeponeretur mihi, quia prior me, inquit, erat, sicut: dominus factus est adiutor meus; non enim dominus factura est, sed factum est, ut me adiuuaret, et: factus est dominus refugium pauperum, id est factum est, ut ad eum refugerent pauperes, et: facta est super me manus domini. id est factum est, ut super me esset; et multa talia in scripturis reperiuntur. Et dixit dominus ad Moysen: accipe duces populi et ostenta eos domino contra solem; et auertetur ira animationis domini ab Israhel. iratus deus de fornicationibus Israhel et carnalibus et spiritalibus — nam et filiabus Moab se inpudice miscuerant et idolis fuerant consecrati — hoc ad Moysen dixit, ut ostentaret domino duces populi contra solem. in quo uerbo intellegitur eos iussos esse crucifigi, ut hoc sit: ostenta eos domino contra solem, iραδειγμάτισον: quod dici possit exempla, quia paradigma