comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bus parcat. Et hȩc om̃ia ut suꝑuis
dixi. non extraneis aliquibus sed suis
litteris & seipso teste conuici. ꝑ singu¬
la quȩq ex his ipsis ꝓbatissimis sibi
libris testimonia ꝓferens. quos libͦs.
etiam cum de cęteris om̃ibꝰ dictis
uel scriptis suis pęnitere se dicat. ñ
quo uere peniteat. sed quo angustatꝰ
esset simulanda aut non posset mor
tamen ut dixi libros sibi excepit
solos tamquam minime pęnitendos.
Et ideo nolui eus nunc cȩtera scri¬
pta contingere: ut de istis pȩne solis
conuinceretur. de quib ipse sibi iam
locum clauserat pęnitendi. Post om̃ia
uero ostendi. quod sacros libros
depositum cõmendauerant ꝑmuta¬
uit: & quod is qui audaciam notet
in hominum opusculis uertendis.
ipse maiore piaculo eloquia diui¬
na subuerterit. Suꝑ est iam ut unus¬
quisq qui hȩc cognoscit. tali uidicio
fauorem suum alterunr̃m conferat.
quali iudicio a dõ se cupit ipse iudi¬

Expanded text:
bus parcat. Et haec omnia, ut superius bus parcat. Et haec omnia, ut superius dixi, non extraneis aliquibus, sed suis literis et se ipso teste, convici, per singula quaeque ex his ipsis probatissimis sibi libris testimonia proferens: quos libros etiam cum de caeteris omnibus dictis, vel scriptis suis poenitere se dicat, non quo vere poeniteat, sed quo angustatusesset simulanda, aut non posset mordtamen, ut dixi, libros sibi excepit solos, tanquam minime poenitendos. Et id nolui ejus nunc caetera scripta contingere; ut de istis pene solis convinceretur, de quibus ipse sibi jam locum clauserat poenitendi. Post omnia vero ostendi, quod sacros Libros,depositum commendaverant, permutaverit, et quod is, qui audaciam vocet in hominum opusculis vertendis, ipse majore piaculo eloquia divina subverterit. 44. Superest jam ut unusquisque qui haec cognoscit; tali judicio favorem suum alteri nostrum conferat, quali judicio se a Deo cupit ipse judi
Abbreviated transcription (Latin):
dunculis. origenis meminisse ut
ingeniosi magis quam apłici uiri:
breuitatis causa decem solas prȩfa¬
tiunculas ꝓtuli in quibꝰ eum non
solum ut apłicum uirum sed alte
om̃ibus prudentibus sequeret᷑ asse¬
riui. Prȩterea euidenter ostendimus.
ex more huic ẽẽ ut bonis om̃ibus
deroget: & in hoc se putet aliquid
eẽ. si opinatos quosq uiros. ꝙ qui
rint reprȩhendat. Ostendi etiam
quam indigne ministros & sacer¬
dotes dĩ lacerauerit. sed ne mona¬
chis quidem ac uirginibꝰ ipsis quas
laudabat uel continentibus peper¬
cerit. atq omnẽ xp̃ianoꝵ ordinẽ
& gradum libellis editis infama¬
uerit: scm̃ quoq uirum ambrosiũ
cuius adhuc prȩclarȩ uitȩ memoria
in animis om̃ium uiget. quam in¬
digne ꝙ turpiter lacerauerit: Didi¬
mum etiam quem dudum inter ui-
doceant collocarit: ꝙͣ om̃s om̃ino
uel antiquos uł nouellos scriptores
quod nunc imꝑitiȩ. nunc ineptiȩ
notet. ad ultimum quod nec martyri¬

Expanded text:
tiunculis Origenis meminisse, ut tiunculis Origenis meminisse, ut ingeniosi magis quam apostolici viri, brevitatis caussa decem solas Praefatiunculas protuli, in quibus eum non solum ut apostolicum virum, sed alteromnibus prudentibus sequeretur, asserui. 43. Praeterea evidenter ostendimus, ex more huic esse, ut bonis omnibus deroget, 398 et in hoc se putet aliquid esse, si opinatos quosque viros, et qui rint, reprehendat. Ostendi etiam quam indigne ministros et Sacerdotes Christi laceraverit. Sed ne monachis quidem ac virginibus ipsis quas laudaverat, vel continentibus pepercerit, atque omnem Christianorum ordinem et gradum libellis foedis infamaverit. Sanctum quoque virum Ambrosium, cujus adhuc praeclarae vitae memoria in animis omnium viget, quam indigne et turpiter laceraverit. Didymum etiam, quem dudum inter videdoceant, collocarit: et omnes omnino vel antiquos vel novellos scriptores quod nunc imperitiae, nunc ineptiae notet: ad ultimum quod nec Martyri
Abbreviated transcription (Latin):
in carcere tenerentur. ipsum dixisse
conuici. Unum quoq esse corpus
totius naturȩ rationabilis. id est an-¬
głorum & animarum: in his ipsis eũ
scripsisse commentariis approbaui.
Periurii etiam confȩderationem: ap̃
nullum ita ut apud ipsum. ostendi.
Sacratissimam conseruari ueritatẽ.
ȩque &̃ ꝑfectiorem doctrinam non
ẽẽ om̃ibus publicandam. in ipsis
commentariis ipsum docere conui¬
ci. Tum deinde scłares libros. ꝓ quibꝰ
sedenti atq uerberanti ꝓ tribuna¬
libus xp̃o dixerat. si umqu̾a legero
si habuero gentilium codices. te ne¬
gaui. nunc non solum legere ꝙ ha
iactantiam in his eum gerere demon-
TIN impiissimi porphirii introdu¬
ctum se esse glorietur ad logicam. Et
cum gentilium ẽẽ dogmata diceret.
quoquomͦ sentire uel de anima uel
de cęt̾is creaturis: ipsum multo fȩ-¬
dius gentilibus dixisse quod ds
socrum haberet. ostendi. Sed & cũ
se dixisset. in duabus tantum prȩfa¬

Expanded text:
in carcere tenerentur, ipsum dixisse, in carcere tenerentur, ipsum dixisse, convici. Unum quoque esse corpus totius creaturae rationabilis, id est, angelorum et animarum, in his ipsis eum scripsisse Commentariis, approbavi. Perjurii etiam confoederationem; apud nullum ita, ut apud ipsum, ostendi sacratissimam conversari. Veritatem adaeque, et perfectiorem doctrinam non esse omnibus publicandam, in ipsis Commentariis ipsum docere convici. Tum inde saeculares libros, pro quibus sedenti seque verberanti pro tribunalibus Christo dixerat, « Si unquam legero, vel habuero Gentilium codices, te negavi; » nunc non solum legere vel A doctrinae jactantiam in his eum gerere demonstam per Isagogen impiissimi Porphyrii inductum se esse glorietur ad Logicam. Et cum Gentilium dogmata esse diceret, quoquo modo sentire vel de anima, vel de caeteris creaturis, ipsum multo foedius Gentilibus dixisse, quod Deus socrum haberet, ostendi. Sed et cum se dixisset in duabus tantum Praefa
Abbreviated transcription (Latin):
terprȩtationis causas. ut puto iustis¬
simas ꝓtuli: quod non uel contentio¬
ne excitatus. uel glȩ cupidꝰ. sed dĩti¬
more ꝓuocatus. antiquȩ materiȩ
trans uexerim copias. nouellȩ constry¬
ctionis ȩdificiis ꝓfuturas. ꝙ̃ tela ue¬
tera rubigine iam obducta deterse-¬
rim. non ut ciuile bellum mouerẽ.
sed ut hostile depellerẽ: ipsum etiam
caput cui manus falsarias in ieceruis
inserui. Et adulterium blasphemiȩ
meo nomine. sed ipsoꝵ scelere & ab¬
ipsis docui esse cõmissum. In singu¬
lis quoq de quibus iccirco se ori¬
genem arguere dicebat ut nos pul¬
sare se crederet & infamare opus
transiationis nr̃ȩ ostendi ex ipsis cõ¬
mentariis suis ex quibus fidem suã
expectari debere dixerat & ꝓbari.
quod ꝙ de animȩ statu. & de restitu¬
tione om̃ium. de diabolo atq an-¬
głis refugis. eadem quȩ in illo cul¬
pat ipse conscripserit. Sed & quod
animȩ in corpore hoc unctȩ uelut

Expanded text:
terpretationis caussas, ut puto, justisterpretationis caussas, ut puto, justissimas protuli, quod non vel contentione Al. intentione excitatus, vel gloriae cupidus, sed Dei timore provocatus, antiquae materiae transvexerim copias, novellae constructionis aedificiis profuturas, et tela vetera, rubigine jam obducta, deterserim, non ut civile bellum moverem, sed ut hostile depellerem. Ipsum etiam caput, cui manus falsarias injecerunt, inserui, et adulterium blasphemiae meo nomine, 397 sed ipsorum scelere, et abipsis docui esse commissum. 42. In singulis quoque, de quibus se idcirco Origenem arguere dicebat, ut nos pulsare se crederet, et infamare opus translationis nostrae, ostendi ex ipsis Commentariis suis, ex quibus fidem suam exspectari debere dixerat, et probari, quod et de animae statu, et restitutione omnium, de diabolo atque angelis refugis, eadem quae in illo culpat, ipse conscripserit. Sed et quod animae in corpore hoc vinctae velut
Abbreviated transcription (Latin):
rat: nisi secessum de secessu. nisi cloa¬
clam de cloacla transtuleritis. Habere
enim domum magnam etiam hȩc ne-¬
cesse est. Hoc nãq est uerbum tranffer-¬
re de uerbo: quod a te ante impbabile.
nunc uero laudabile iuidicatum ẽsed
tu quide tibi & quȩ non licent licere
defendis: nobis autẽ quȩ licita sunt
impingens ad crimen. Nam tu cum
sacras litteras & uolumina diuina
ꝑmutas. laudari uis: nos etiam si te
imitantes de hominum sermonibꝰ
aliquid quod minus ȩdificare cre
ueniam non das. in quibus exempłu
Ego interim. ut recenseamus in fine
ea quȩ sparsim ꝓ nr̃a purgatione re-¬
spondimus. cum de me dixerit qua-¬
si sine se hereticus esse non possem:
ostendi fidem meam. & de resurrectio¬
ne carnis ipsum magis errare qui cor-¬
pus quod resurrecturum ẽ fragile
diuersitatẽ quomͦ abraserit. & corpo¬
ra in animas: & mulieres redigi in
uiros dixerit: docui. Meȩ quoq in¬

Expanded text:
rit, nisi secessum de secessu, nisi cloarit, nisi secessum de secessu, nisi cloacam de cloaca transtuleritis. Habere enim domum magnam etiam haec necesse est. Hoc namque est verbum transferre de verbo, quod a te ante improbabile, nunc vero probabile judicatum est. Sed tu quidem tibi et quae non licent, licere defendis; nobis autem quae licita sunt impingis ad crimen. Nam tu cum sacras Literas et Volumina divina permutares, laudari vis; nos etiam si te imitantes, de hominum sermonibus aliquid, quod minus aedificare credveniam non das, in quibus exemplumEgo interim, ut recenseamus in fine ea, quae sparsim pro nostra purgatione respondimus, cum de me dixerit, quasi sine se haereticus esse non possem, ostendi fidem meam, et de resurrectione carnis ipsum magis errare, qui corpus quod resurrecturum est, fragile diversitatem quomodo abraserit, et corpora in animas, et mulieres redigi in viros dixerit, docui. Meae quoque in
Abbreviated transcription (Latin):
unde scripturarum uidetur int̃pres.
S idcirco causam qua ad interpretan¬
dum adductus sum exposui: ut sci-¬
at me hȩc non contentione ut ipse
agere solet uel emulatione aliqua pro¬
tulisse. sed necessitate qũa suꝑius edo¬
cui. ad boni & utilis oꝑis instrumentũ:
ut aliquid ex hoc uel ordinis uel co¬
loris acciperet ille. qui rudis ipse. opus¬
tamen condebat antiquum. Aut non
uidemus uetustas ȩdes nouellis ȩdifi¬
ciis ꝓfuisse: & interdum assumitur
lapis de abditis & abstrusis antiquȩ
domus partibus qui nouȩ domus
frontẽ decoret & exornet ingressum:
ꝙ interdum totum nouellȩ constru¬
ctionis ȩdificium. unius antiquȩ tra-¬
bis stabilitate munitur: Agamus
ergo nunc aduersum eos qui ueteribꝰ
recte utuntur in nous. non uobis
licet dicentes tranfferre materiam de
ueteri domo ad nouam. nisi tignũ
tigno & lapidem lapidi iunxeritis.
nisi porticum de porticu. nisi mem¬
brum de membro. ꝙ hoc ferri pote¬

Expanded text:
unde Scripturarum videtur Interpres. 40. unde Scripturarum videtur Interpres. 40. Sed idcirco caussam, qua ad interpretandum adductus sum, exposui, ut sciat, me haec non contentione ut ipse agere solet vel aemulatione aliqua protulisse, sed necessitate, qua superius edocui, ad boni et utilis operis instrumentum, ut aliquid ex hoc vel ordinis vel coloris acciperet ille, qui rudis ipse opusculum condebat antiquum. Aut non videmus vetustas aedes novellis aedificiis profuisse? Et interdum assumitur lapis de abditis et abstrusis 396 antiquae domus partibus, qui novae domus frontem decoret et exornet ingressum. Et interdum totum novellae constructionis aedificium, unius antiquae trabis stabilitate munitur. Agamus ergo nunc adversus eos, qui veteribus recte utuntur in novis. Non vobis licet, dicentes, transferre materiam de veteri domo ad novam, nisi tignum tigno, et lapidem lapidi junxeritis, nisi porticum de porticu, nisi membrum de membro: et hoc fieri non pote
Abbreviated transcription (Latin):
qui & in te fedissimã obtrectandi li¬
bidinẽ & in me respondendi necessita
xi de tuis libris contra iouinianum
scriptis. in quibus nunc eadem quȩ
illum arguebas ipse inueniris asserere.
nunc uero in tantum ꝓlaberis. ut
sordes nuptiarum nec martyrii cruo¬
re dilui posse confirmes. & istud qͦd
est manicheoꝵ dogmatis. emendatio¬
nem tibi habere facile uisum est in
his libris quos iam edideras ꝙ descri-¬
bendos plurimis prȩbueras: quid erat
difficultatis me non meum opus sed
interprȩtationem alieni oꝑis. siquid for¬
te in eo erratũ non ratio sed liuor sug-¬
gesserat emendare : maxime cum adhuc
esset in scedulis quas nondum ad ple-¬
num relegeram uel explicueram. quas
non ȩditas inuenerunt: Nonne ꝑfaci¬
le emendari potuerant. ea quȩ adhuc
emendata non fuerant:
erum non hinc. ubi quod culparet
nichil habebat. sed totum inde mor¬
detur: dum ꝑhȩc prodi timuit. Unde
est omne quod ipse dicit: unde doctus.

Expanded text:
qui et in te foedissimam obtrectandi liqui et in te foedissimam obtrectandi libidinem, et in me respondendi necessitatxi, de tuis libris contra Jovinianum scriptis, nunc eadem, quibus illum arguebas, ipse inveneris asserere, nunc vero intantum prolaberis, ut sordes nuptiarum, nec martyrii cruore dilui posse confirmes, et illud quod est Manichaeorum dogmatis emendationem tibi habere facile visum est in his libris, quos jam edideras, et describendos plurimis praebueras: quid erat difficultatis, me non meum opus, sed interpretationem alieni operis, si quid forte in eo erratum, non ratio, sed livor suggesserat, emendare? maxime cum adhuc esset in schedulis, quas nondum ad plenum relegeram vel explicueram, quas non editas invenerunt? Nonne perfacile emendari poterant ea, quae adhuc emendata non fuerant? Verum non hinc, ubi quod culparet nihil habebat; sed totum inde mordetur, dum per hoc prodi timuit, unde est omne quod ipse dicit, unde doctus,
Abbreviated transcription (Latin):
causam parit̾ quia multi scandalum
pati uidebantur insinuans: quomodo
ego apologeticum denuo scripsi. &
quȩ aliter intelligebant᷑ ad intelligen¬
tiam rectiorem ꝓut potui reuocaui :
Aequum est ergo. ut quod nobis fieri
noluims: aliis non faciamus. Sicut
enim meos libros michi remisisti ut
a me emendarentur: ita ꝙ ad illum
suos remitte. & quod culpabile uidet᷑
insinua. ut ipse se si in aliquo erra¬
uit emendet. Tũ prȩterea & nos iam
in multis exerciumus ingenium. ꝙ
multa iam nobis opuscula desudata
sunt: ille hoc primum prope opus
adiit. ꝙ fortasse compulsus. ꝙ nichil
mirum est si fluctuauit in primis.
Nec occasio derogationis xp̃ianis ca-¬
ptanda ẽ: sed emendationis utilitas
ec si ad eum rescripsisses: nonne ma¬
iorem gr̃ãm ꝙ ȩdificationẽ uel ipsi mi-¬
tia in timore di habenti uel cęteris
legentibus prębuisses. quam nunc istȩ
tuȩ inuectuiȩ meroris ꝙ confusionis
om̃ibus dm̃ timentibus pręstant.

Expanded text:
caussam pariter, quia multi scandalum caussam pariter, quia multi scandalum pati videbantur, insinuans: quomodo ego Apologeticum denuo descripsi, et quae aliter intelligebantur, ad intelligentiam rectiorem prout potui, revocavi? Aequum est ergo, ut quod nobis fieri volumus, aliis nos faciamus. Sicut enim meos libros mihi remisisti, ut a me emendarentur: ita et ad illum suos remitte, et quod culpabile videtur, insinua, ut ipse se, si in aliquo erravit, emendet. Tum praeterea et nos jam in multis exercuimus ingenium, 395 et multa jam nobis opuscula desudata sunt. Ille hoc primum prope opus adiit, et fortasse compulsus: et nihil mirum si fluctuavit in primis. Nec occasio derogandi Christianis captanda est, sed emendationis utilitas ec si ad eum rescripsisses, nonne majorem gratiam et aedificationem vel ipsi initia in timore Dei habenti, vel caeteris legentibus praebuisses, quam nunc istae tuae Invectivae moeroris et confusionis omnibus timentibus Deum praestant,
Abbreviated transcription (Latin):
dauerit turpitudinem nr̃am. Nũ¬
quid maledictionem consecuturus
fueras: si obuersus incedens. leui pal-¬
liolo rescripti tui. contexisses obpro¬
prium nr̃m. & si uelasset epła uigi¬
lantis. qũe stilus nudauerat dormi-¬
tantis: Sed aliud rescribere potuerã
his qui ad me talem epłam miserañ:
ut nisi ita rescripsissem. aut reinter
es interprȩtatꝰ ad sensum: etiam ego
orioeneor sequi uiderer. Nondum
dico quȩ sit illa aut qualis epła. ta¬
men qm̃ uiri nobilis pammachii
continet nomen. quid fuisset absur-¬
dum si ei tale aliquid respondisses:
fã non ẽ temere de alterius oꝑe ui¬
dicandum. Nam & tuipse nosti qͥd
feceris. quando aduersum iouinia¬
num Romam misi libellos: cum eos
me dictasse memineram. Nonne cũ
iam a plurimis legerentur. ꝙ offende¬
rentur pene om̃s. cum quibus etiã tu
ipse putabas. exemplaria iam de fo¬
ro. iam de publico subtraxisti. & hȩc
non ad alium aliqu̾e sed ad me remisisti.

Expanded text:
daverit turpitudinem nostram: nundaverit turpitudinem nostram: nunquid maledictionem consecutus fores, si obversus incedens, levi palliolo rescripti tui contexisses opprobrium nostrum, et si velasset Epistola vigilantis, quem stilus nudaverat dormitantis? 38. Sed aliud rescribere non poteram his, qui ad me talem Epistolam miserant, ut nisi ita rescripsissem, aut reinterpes interpretatus ad sensum, etiam ego Origenem sequi viderer. Nondum dico quae sit illa aut qualis Epistola: tamen quoniam viri nobilis Pammachii continet nomen, quid fuisset absurdum, si ei tale aliquid respondisses? Frater, non est temere de alterius opere judicandum. Nam et tu ipse nosti quid feceris, quando adversum Jovinianum Romam misi libellos: cum eos me dictasse memineram. Nonne cum jam a plurimis legerentur, et offenderentur pene omnes, cum quibus etiam tu ipse esse putabaris, exemplaria jam de foro, jam de publico subtraxisti, et haec non ad aliquem alium, sed ad me remisisti,
Abbreviated transcription (Latin):
delicto. uos qui spiritales estis instryi¬
te huiusmodi in sp̃u mansuetudini.
ita efferbuisti ut in nullo ꝓrsus sp̃ita¬
lis institutionis ordinem custodires:
one enim aliquid me scripsisse contu¬
meliosum. pone quod te uirum sũ¬
mȩ ȩloquentiȩ & frẽm & collegam
michi. quen imitandum in discipli-¬
na interprȩtandi dixi in uiriam fece¬
rim: tamen post pacem illam sũmo
iuix fudore reparatam. hȩc prima
adhuc de meis imuriis ad te que-
rela puenerat. Sed & illam tuam po¬
namus iniuriã qͦd in inter pretando
in fide habere uidebantur. Culpan-¬
dus pro hoc eram fortassis & emen¬
missa sunt: deposcentium culpas in¬
terprȩtis argui. Quid tuir spirita¬
lis agis: Quid formȩ & exempli in
rebus talibus cȩteris p̃bes: fr̃is tur¬
pitudinẽ non solum nudatã his
qui foris sunt nuntias. sed & obte-¬
ctã denudas. Pone quia non te imi-¬
tatus hoc feci: sed ebrietas aliqua
subripiens sicut patriarchȩ fecit. nu¬

Expanded text:
delicto, vos qui spirituales estis, instruidelicto, vos qui spirituales estis, instruite hujusmodi in spiritu mansuetudinis , ita efferbuisses, ut in nullo prorsus spiritalis institutionis ordinem custodires? Pone enim aliquid me scripsisse contumeliosum: pone quod tibi viro summae eloquentiae et fratri et collegae mihi, quem imitandum in disciplina interpretandi dixi, injuriam fecerim; tamen post pacem illam summo vix sudore reparatam, haec prima adhuc de meis injuriis querela ad te pervenerat. Sed et illam tuam ponamus injuriam, quod in interpretando dificationis in fide habere videbantur. Culpandus pro hoc eram fortassis, et ementrum missa sunt, deposcentium culpas interpretis argui. Quid tu 394 vir spiritalis agis? quid formae et exempli in rebus talibus caeteris praebes? Fratris turpitudinem non solum nudatam his qui foris sunt nuntias, sed et obtecta denudas. Pone quia non te imitatus, hoc feci, sed ebrietas aliqua subrepens, sicut Patriarchae fecit, nu
Abbreviated transcription (Latin):
intelligentiȩ ostendit referta mi¬
steriis. Quid tͥ ergo origenis factũ
in hoc potest prestare solatii. cui
neq opus simile aliquod ostendere
potes: & in quo tantum laboras
ut littera occidat consequentiam.
uum igitur fẽ tuum istud ẽ factũ
nec qũequam te in hoc comitẽ uel
auderet ab apłis tradita ȩccłiȩ instry¬
menta temerare. nisi uidaicus sp̃s:
Illi te omi fr̃ antequam a iudȩis
capereris Rm̃e. illi te in hȩc mala p̃-¬
cipitant. Illi te libellis ȩditis notas
infligere xp̃ianis. illi nec martyribꝰ
parcere faciunt: & de ommi xp̃iano¬
rum ordine fanda atq nefanda con
la ęccłiȩ generare. Illi etiam aduersum
teipsum g̃ scripta tua. quasi quȩ xp̃ia¬
nꝰ aliquando locutus sis: cogunt fer-¬
re fententiam. Et ideo tibi om̃s sordui-¬
mus. dum illi pessimis siuis artibus
nimium placent. Nam quomͦ tu
si pauli litteris adquiesceres dicentis.
siquis fr̃ prȩuentus fuerit in aliquo

Expanded text:
intelligentiae ostendit referta myintelligentiae ostendit referta mysteriis. Quid tibi ergo Origenis factum in hoc potest 393 praestare solatii, cujus neque opus simile aliquod ostendere potes, et in quo tantum laboras, ut litera occidat consequentem: dTuum igitur, frater, tuum istud factum, nec quemquam te in hoc comitem vel auderet ab Apostolis tradita Ecclesiae instrumenta temerare, nisi Judaicus spiritus? Illi te, o mi frater, antequam a Judaeis capereris, carissime, illi te in haec mala praecipitant. Illi te libellis editis, notas infligere Christianis, illi te nec Martyribus parcere faciunt, et de omni Christianorum ordine fanda atque nefanda consla Ecclesiae generare. Illi etiam adversum teipsum, et scripta tua, quasi quae Christianus aliquando locutus sis, cogunt ferre sententiam. Et ideo tibi omnes sordemus, dum illi pessimis suis artibus tibi nimium placent. Nam quomodo si tu Pauli literis acquiesceres, dicenti: Si quis frater praeventus fuerit in aliquo
Abbreviated transcription (Latin):
inspicere quanti ex militibus suꝑ¬
sint. quanti in bello ceciderint: ꝙ re¬
quirens qui inspicere missus est ꝓpriã
notam. uerb causa ut dici solet.
theta ad uniuscuiusq defuncti no¬
men asscribat. & ꝓpria rursus nota
suꝑstitẽ signet. Nũquid uidebitur
is qui notam ad defuncti nomen ap.¬
ponit. ꝙ ꝓpria rursus nota suꝑsti-¬
tem signat. quod egerit aliquid ut
uel hic defuncti uel ille uiuentis
nota acceperit: sed quod eos qui
ab aliis fuerint ꝑempti. iste anno¬
tationis suȩ designarit inditiis.
Ita gͦ fecit & ille: ut ea que ꝑ alios
interprȩtes siue ꝑempta fuerant.
seu etiam abundantius ꝓlata. pro-¬
priis quibusdam signis id est aste¬
risci & obęlisci notulis designarit.
Cȩterum neq uerbum aliquod de
suo unum saltem inseruit. neq
nr̃is exemplaribus fidem fecit
in aliquo uacillare: sed ea quȩ mi¬
nus uidebantur scđm cursum lit¬
terȩ plana uel lucida. spiritalis

Expanded text:
inspicere, quanti ex militibus superinspicere, quanti ex militibus supersint, quanti in bello ceciderint; et requirens qui inspicere missus est, propriam notam, verbi caussa, ut dici solet, Θ ad uniuscujusque defuncti nomen adscribat, et propria rursus nota superstitem signet. Nunquid videbitur is, qui notam ad defuncti nomen apponit, et propria rursum nota superstitem signat, quod egerit aliquid ut vel hic defuncti, vel ille viventis caussam acciperet? Sed quod eos qui ab aliis fuerint perempti, iste annotationis designavit indiciis. Ita ergo fecit et ille, ea quae per alios Interpretes sive perempta fuerant, seu etiam abundantius prolata, propriis quibusdam signis, id est, asterisci et obelisci notulis designavit. Caeterum neque verbum aliquod de suo unum saltem inseruit, neque nostrorum exemplariorum fidem fecit in aliquo vacillare: sed ea quae minus videbantur secundum cursum literae plana et lucida, spiritalis
Abbreviated transcription (Latin):
deamus. quid tale etiam reus q.
auctor suus origenes fecerit. Ego
illius neq unum caput ex scriptu¬
ris diuinis. de hebreis inuenio tͣns¬
ꝙ̃ illius simile uideri potest: Aposta¬
tȩ quidem & uidȩi interprȩtati st̃:
quoꝵ lectione uidei maxime utun¬
tur. Et quia frequenter si disputatio
accidisset. uel immutata esse aliqͣn-¬
ta uel deesse uel habundare in nr̃ĩs
scripturis mentiebantur: uoluit ori-¬
genes nr̃is ostendere qualis apud iu-¬
deos scripturarũ lectio teneretur.
& in ꝓpriis paginis uel columnel¬
lis ȩditiones eoꝵ singulas quasq de¬
scripsit. & ea quȩ apud illos uel de¬
certis quibusq signis additis ad
uersiculoꝵ capita designauit. &¬
in alieno non suo oꝑe suas tantũmͦ
notas fixit ut sciremus non quid
nobis sed quid uidȩis aduersum noᷤᷤ
certantibus aut deesse aut abunda-¬
re uideretur. Quod tale esset. quale
siquis accepto breuiculo in quo mi¬
litum nomina continent᷑. nitatur

Expanded text:
deamus quid tale etiam reus et deamus quid tale etiam reus et actor simul Origenes fecerit. Ego illius nec unum locum ex Scripturis divinis de Hebraeis invenio transet illius simile videri potest? Apostatae quidem et Judaei interpretati sunt ea, quorum lectione Judaei maxime utuntur. Et quia frequenter si disputatio accidisset, vel immutata esse aliquanta, vel deesse, vel abundare in nostris Scripturis mentiebantur, voluit Origenes nostris ostendere, qualis apud Judaeos Scripturarum lectio teneretur et in propriis paginis vel columnellis editiones eorum singulas quasque descripsit, et ea quae apud illos sunt certis quibusque signis additis, ad versiculorum capita designavit, et in alieno non suo opere, suas tantummodo notas fixit: ut sciremus non quod nobis, sed quid Judaeis adversum nos certantibus, aut deesse, aut abundare videretur. Quod tale esset, quale si quis accepto Breviculo, in quo militum nomina continentur, nitatur
Abbreviated transcription (Latin):
bitȩ sed hederȩ: & iterum cum uo¬
luerit legis lator. nec hederȩ. sed
alterius uirgulti.
ed & origenes inquit asteriscos fe¬
cit. ex translatione theodotionis
assumens: ut componeret uolumi-¬
na quȩ appellantur exapla. Et qͥd
oragenem istum quando tibi non¬
placet condemnandum. quando pla-¬
cet imitandum ꝓducis: Ueri simi¬
le est: ut eundẽ tu ꝙ defensorem
adhibeas ꝙ reum. Nuctorẽ facti
tui habere potes eum: quem ꝙͣ pri¬
mus ipse condemnas. ꝙ ad con¬
demnationem eius epłis tuis Ro¬
manum cogis senatum: Ante. hoc
dit arborẽ. cui inniti parat. Ne¬
mo in sua causa fidem eius explo¬
rat. cuius ipse repbat fidem. Siue
hoc fecit oRigenes. siue non fecit:
quid ad te Si illius exemplo ui¬
dicari uis. relege sententias tuas.
ꝙ uide quro dixeris. Hoc non est
inquis se defendere. sed socios cri¬
minis quęrere. Noli ergo & tu soci¬
os criminis quȩxere:. sed purgatio¬
nem facti require. Uerũtamen ui-¬

Expanded text:
bitae, sed hederae; et iterum cum vobitae, sed hederae; et iterum cum voluerit legislator, nec hederae, sed alterius virgulti. 36. Sed et Origenes, inquit, asteriscos fecit, ex translatione Theodotionis assumens, ut componeret volumina, quae appellantur Hexapla. Et quid Origenem istum, quando tibi placet condemnandum, quando placet imitandum producis. Verisimile est, ut eundem tu et defensorem adhibeas et reum. Auctorem facti tui habere potes eum, quem et primus ipse condemnas, et ad condemnationem ejus Epistolis tuis Romanum cogis senatum? Ante hoc pdit arborem, cui inniti parat: nemo in sua caussa fidem ejus implorat, cujus ipse reprobat fidem. Sive hoc fecit Origenes, sive non fecit, quid ad te? Si ad illius exemplum judicari vis, relege sententias tuas, et vide quid dixeris. Hoc non est, inquis, se purgare: sed socios criminis quaerere. Noli ergo et tu socios criminis quaerere, sed purgationem facti require. Veruntamen vi
Abbreviated transcription (Latin):
apłi non ꝓbarunt. Tua uerba sunt. post
quadringentos annos non debere sim¬
plices latinoꝵ aures nouȩ doctrinȩ
uoce pulsari. Modo tu dicis. omnis
qui putabat susannam nuptis ꝙ in-¬
nuptis exemplum pudicitiȩ p̃stitisse
errauit. non ẽ uerum: ꝙ̃ om̃is qui
putabat quod puer danihel sp̃u scõ
fuerit repletus.ꝙ arguerit adulte¬
ros senes. errauit. non erat uerum:
ꝙ om̃is ȩccł̃ia ꝑ orbem terrarum si¬
ue eoꝵ qui in corpore sunt. siue eoꝵ
qui ad dñm ꝑrexerunt. siue illi sci
confessores fuerunt. seu etiã scĩ mar¬
tẏres. quicumq ẏmnum trium
pueroꝵ in ȩccłia dñi cetinerunt.
om̃s erra uerunt. & falsa ceci¬
nerunt. Modo ergo nobis post qua¬
dringentos annos. legis ueritas em¬
pta prȩtio de synagoga ꝓcedit. Post¬
ea qũa senuit mundus & cuncta
purgentur ad finem: scribamus etiã
in sepulchris ueterum. ut sciant
ꝙ̃ ipsi qui hic aliter legerant. quia
ionas non habuit umbram cucur¬

Expanded text:
Apostoli non probaverunt. Tua verba sunt, Post Apostoli non probaverunt. Tua verba sunt, Post quadringentos annos non debere simplices Latinorum aures novae doctrinae voce pulsari. Modo tu dicis: Omnis qui putabat Susannam nuptis et innuptis exemplum pudicitiae praestitisse, erravit. Non est verum. Et omnis qui putabat, quod puer 391 Daniel Spiritu Sancto fuerit repletus, et arguerit adulteros senes, erravit: non erat verum. Et omnis Ecclesia per orbem terrarum, sive eorum qui in corpore sunt, sive eorum qui ad Dominum perrexerunt, sive illi sancti Confessores fuerunt, seu etiam sancti Martyres, quicunque Hymnum trium puerorum in Ecclesia Domini cecinerunt, omnes erraverunt, et falsa cecinerunt. Modo ergo nobis post quadringentos annos Legis veritas empta pretio de Synagoga procedit. Posteaquam senuit mundus, et perurgentur cuncta ad finem, scribamus etiam in sepulcris veterum, ut sciant et ipsi qui hic aliter legerant, quia Jonas non habuit umbram cucur
Abbreviated transcription (Latin):
lius numeri hominem laceret. si
ambrosium secet. si hilarium. si la¬
ctantium. si didimum reprȩhendat᷑
Nec multum dolere de iniuria
mea debeo. ꝓeo quod opus meum
ipse interprȩtari denuo aggressus ẽ:
cum me septuaginta interprȩtibus
in hac ȩquauerit contumelia.
ed & illud quomodo accipiendũ est.
quantum accessisse ad incredulitatẽ
ex hoc facto gentilibꝰ ȩstimatis. Non
enim latent eos quȩ apud nos agun-¬
tur. Scientes gͦ legem nram modo
emendatã esse uel mutatam. nonne
dicunt apud semetipsos: Errant isti.
nec ẽ apud eos aliquid ueritatis. fice
ipsi cum uolunt. leges suas corrigunt
ꝙ emendant. Certum est autẽ errorẽ
p̃cessisse. ubi emendatio subsecuta est:
nec diuinum uideri posse quod abho¬
mine mutatur. Hoc nobis prȩstiait
tua ista nimia sapientia: ut om̃s insi¬
pientes etiam agentilibus iudicemur.
Nolo sapientiam qu̾a petrus uel pay¬
lus non docuit: nolo ueritatẽ quam

Expanded text:
lius numeri hominem laceret, si lius numeri hominem laceret, si Ambrosium secet, si Hilarium, si Lactantium, si Didymum reprehendat? Nec multum dolere de injuria mea debeo, pro eo quod opus meum ipse interpretari denuo aggressus est, cum me Septuaginta interpretibus in hac aequaverit contumelia. Sed et illud quomodo accipiendum est? Quantum accessisse ad incredulitatem ex hoc facto Gentilibus aestimatis? Non enim latent eos, quae apud nos aguntur. Scientes ergo legem nostram nunc emendatam vel mutatam, nonne dicunt apud semetipsos, errant isti, nec est apud eos aliquid veritatis? Ecce ipsi cum volunt, leges suas corrigunt et emendant. Certum est autem errorem praecessisse, ubi emendatio subsecuta est, nec divinum videri posse, quod ab homine mutatur. Hoc nobis praestitit tua ista nimia sapientia, ut omnes insipientes etiam a Gentilibus judicemur. Nolo sapientiam, quam Petrus et Paulus non docuit: nolo veritatem, quam
Abbreviated transcription (Latin):
xime eos qui ex circumcisione sunt:
quomodo non prȩuidebant ꝑ sp̃m.
quod futurum esset tempus post qͣ¬
dringentos fere annos. quando ȩccłia
cognito eo quod ab apłis non sibi
ẽẽt tradita ueritas instrumenti. lega¬
tos mitteret ad istos quos illi tunc
concisionem uocabant: obsecrans &
exorans ut sibi de ueritate quȩ apud
ipsos solos est aliquid largiret᷑ & ꝑto¬
tos istos quadringentos annos errasse
se & ignorasse quod uerum ẽ fatere¬
tur: ad scitã se quidem esse ex gentibꝰ
ueris monilibus exornatam: putas.
se lapides esse p̃tios os. nunc autẽ
deprehendisse quod non sint uerȩ
suerant. erubescere se ad publicum
ꝓcedere falsis & non ueris lapidibꝰ
adornatam: & ideo rogare se. ut uł
barabban illum quem aliquando
ut xp̃o nuberet spreuerat mittant
ad se qui possit cum uno electo ex
sius uiro ornamenta sibi uera quȩ
apłi non prȩstiterant reparare: Qͥd
ergo mirum ẽ si me minimũ & nul¬

Expanded text:
xime eos, qui ex circumcisione sunt: xime eos, qui ex circumcisione sunt: quomodo non pervidebant per spiritum, quod futurum esset tempus post quadringentos fere annos, quando Ecclesia, cognito eo quod ab Apostolis non sibi esset tradita veritas veteris Instrumenti, legatos mitteret ad istos, quos illi tunc Circumcisionem vocabant, obsecrans et exorans, ut sibi de veritate, quae apud ipsos est, aliquid largirentur? Per totos istos quadringentos annos errasse se, et ignorasse quod verum est, fateretur? Adscitam se quidem 390 esse ex Gentibusveris monilibus exornatam: putasse se lapides esse pretiosos, nunc autem deprehendisse, quod non sunt verae suerant: erubescere se ad publicum procedere, falsis et non veris lapidibus adornatam, et ideo rogare se, ut vel Barrabam illum quem aliquando, ut Christo nuberet, spreverat, mittant ad se qui possit cum uno electo ex suis viro ornamenta sibi vera, quae Apostoli non praestiterant, reparare? 35. Quid ergo mirum est, si me minimum et nul
Abbreviated transcription (Latin):
uerum ẽ haberi apud iudȩos.
apud xp̃ianos uolebat haberi qͦd
falsum est: Sed fortasse dicit. quia
sine litteris erat petrus: ꝙ sciebat
quidem uidȩoꝵ libros magis ẽẽ
ueros quam istos qui erant in ȩccłia.
sed interprȩtari non poterat ꝓpter
sermonis imperitiam. Et quid: Nu
om̃ibus linguis loquebantur apłi.
Sed concedamts quia non potue¬
rit petrus apłs facere quod hic mo¬
do fecit. De paulo quid dicimus:
Num & Paulus sine litteris fuit. he¬
breus ex hebreis. scd̃m legem phari¬
seus. edoctus secus pedes gamaliel:
qui utiq & ipse Romȩ positus. siqͥd
petro defuisse putas non potuit ad¬
implere: Quomͦ ergo isti qui p̃cipie-¬
bant discipłis ut attenderent lectio¬
ni. emendatas eis & ueras non da-¬
bant lectiones:. Et qui prȩcipiunt
ne attendamus iudaicis fabulis ꝙ
genealoguĩs. quȩ quȩstiones magis
prȩstant qua ȩdificationem. ꝙ iterỹ
cauere nos uibent ꝙ obseruare ma¬

Expanded text:
verum est haberi apud Judaeos, verum est haberi apud Judaeos, apud Christianos volebat haberi quod falsum est? Sed fortasse dicit, quia sine literis erat Petrus, et sciebat quidem, Judaeorum libros magis esse veros, quam istos, qui erant in Ecclesia: sed interpretari non poterat propter sermonis imperitiam. Et quid? Nihomnibus linguis loquebantur Apostoli? 34. Sed concedamus, quia non potuerit Petrus Apostolus facere quod hic modo fecit: de Paulo quid dicimus? Num et Paulus sine literis fuit? Hebraeus ex Hebraeis, secundum legem Pharisaeus, edoctus secus pedes Gamalielis, qui etiam et ipse Romae positus, si quid Petro defuisset, putas non potuit adimplere? Quomodo ergo isti, qui praecipiebant discipulis ut attenderent lectioni, emendatas eis et veras non dabant lectiones; et qui praecipiunt ne attendamus Judaicis fabulis et genealogiis, quae quaestiones magis praestant, quam aedificationem: et iterum cavere nos jubent, et observare ma
Abbreviated transcription (Latin):
diuinum quod apłi ȩccł̃iis tradidert̃.
ꝙͣ depositum scĩ sp̃s compilare: Aut
non est compilare. cum quȩdam qui¬
dem immutant᷑. ꝙ error dicit᷑ corrigi:.
Nam om̃is illa hystoria de susanna.
quȩ castitatis exemplum prȩbebat
eccłiis di. ab isto abscisa ẽ & abiecta
atq post habita. Trium puerorum
hymnus qui maxime diebus sollem
hendere numerum nequeo.
E quo ut omittã illud dicere. quod
septuaginta trium uirorum ꝑ cellu¬
las interprȩtantiũ unam q consonã
uocem. dubitandum non est sp̃s scĩ
inspiratione ꝓlatam. ꝙͣ maioris id
debere ẽẽ auctoritatis. quã id quod
ab uno homine solo. sibi barabba aspi-
quatuor annos p̾̃fuit. Dubitandum
non est: quin sicut cȩtera quȩ ad in-¬
structionẽ ꝑtinent. etiam libroꝵ in-¬
strumenta ȩccłiȩ ipse tradiderit: quȩ
utiq iam tunc ipso sedente ꝙ docen¬
te recitabantur. Quid igit᷑: Decepit
nentes tradidit: Q cum sciret qd̃

Expanded text:
divinum, quod Apostoli Ecclesiis tradiderunt, divinum, quod Apostoli Ecclesiis tradiderunt, et depositum Sancti Spiritus compilare? An non est compilare cum quaedam quidem immutantur, et error dicitur corrigi? Nam omnis illa historia de Susanna, quae castitatis exemplum praebebat Ecclesiis Dei, ab isto abscissa est et abjecta atque posthabita. Trium puerorum hymnus, qui maxime diebus solemnihendere numerum nequeo? De quo ut omittam illud dicere, quod Septuaginta duorum virorum per cellulas interpretantium unam et consonam vocem, dubitandum non est, Spiritus Sancti inspiratione prolatam, et majoris id debere esse auctoritatis, quam id quod ab uno homine, sibi Barraba aspiraquatuor annos praefuit: dubitandum non est, quin sicut caetera, 389 quae ad instructionem pertinent, etiam librorum Instrumenta Ecclesiae ipse tradiderit, quae utique jam tunc, ipso sedente et docente, recitabantur. Quid ergo? Decepit nentes tradidit, et cum sciret, quod
Abbreviated transcription (Latin):
mittis: quomͦ suscipiemus: Tamquã
titulantur: quod ueriora hȩc abs te
quam illa quȩ apłi ꝓbauerunt affir-¬
mantur: Istud cõmissum dic quomͦ
ge aliquid aliter sensisse damnabile
apud te ducitur. ipsam legem ꝑuer-¬
tere in aliud quam apłi tradiderunt.
quotiens damnabile iudicandum ẽ.
Cur non magis ꝓ huius ausi teme¬
ritate dicamus. quia quis ex tot ꝙ̃
tantis prudentibus ꝙ̾ scĩs uiris
qui antete fuerunt. ad istud opus
ausus est manum mittere. quis p̃¬
sumpsit sacras scĩ sp̃s uoces ꝙ di¬
uina uolumina temerare. qͥs prȩter
te diuino muneri ꝙ apłoꝵ here¬
cum ingens copia fuisse ex initio
in eccł̃iis di ꝙ prȩcipue ierosolimis.
eoꝵ qui ex circum cisione crediderañ
referatur. in quibus utiq utriusq¬
linguȩ ꝑfectam fuisse scientiam &
legis peritiam probabilem ammini¬
strari. pontificatus testat᷑ offitium:
Quis ergo in ista erudĩ toꝵ uiroꝵ¬
tanta copia. ausus est instrumentum

Expanded text:
mittis, quomodo suscipiemus? tanquam mittis, quomodo suscipiemus? tanquam titulantur, veriora haec abs te, quam illa quae Apostoli probaverunt, affirmantur? Istud commissum, dic, quomge aliquid aliter sensisse, damnabile apud te ducitur: ipsam legem pervertere in aliud quam Apostoli tradiderunt, quoties damnabile judicandum est? Cur non magis pro hujus ausi temeritate dicamus: Quis ex tot et tantis prudentibus et sanctis viris, qui ante te fuerunt ad istud opus ausus sit manum mittere? Quis praesumserit sacras Sancti Spiritus voces et divina Volumina temerare? Quis praeter te divino muneri et Apostolorum haerecum ingens copia fuisse ex initio in Ecclesiis Dei, et praecipue Jerosolymis eorum, qui ex circumcisione crediderant, referatur, in quibus utique perfectam fuisse scientiam, et legis peritiam probabilem, administrati pontificatus testatur officium. Quis ergo in ista eruditorum virorum copia ausus est Instrumentum
Abbreviated transcription (Latin):
ipse dicit heliodori cuiusdam prb̃i
usum scientia. ut quȩ ille sibi hau¬
riret ex fonte grecoꝵ. ipse latino
ea sermone digereret. ꝓeo quod aut
nichil aut parum grece nosset. Illi
gͦ cur hoc non fecerint. & facilis ꝙ̾
manifesta est excusatio. De te sane¬
ualde mirandum est: quare hoc non¬
feceris. Quid enim magis audax.
uel quid amplius demerarium: istos
libros inter pretari origenis. quoꝵ
iam pȩne omnem continentiã in
aliis libris scripseras. quoꝵ om̃ia
iam dicta quȩ reprehensibilia nunc
dicis. sub proprii nominis sermone
ꝓtuleras. an diuinarum scripturarũ
libros. quos ad plenissimum fidei in¬
ta interprȩtatione mutares: Quid
tibi ex his duabus causis magis
uideatur illicitum: Ham oriGenis
dicta siue placent. ut hominibus dic̃ta
placent: siue displicent ut hominis
dicta. facile contemnuntur. Ista uͦ
quȩ nunc tu interp̃taris. & ꝑ eccl̃as
& monasteria. ꝑ oppida ꝑ castella tͣns¬

Expanded text:
ipse dicit, Heliodori cujusdam Presbyteri ipse dicit, Heliodori cujusdam Presbyteri usum scientia, ut quae ille sibi hauriret ex fonte Graecorum, ipse Latino ea sermone digereret, pro eo quod aut nihil aut parum Graece nosset. Illi ergo cur haec non fecerint, et facilis et manifesta est excusatio: de te sane mirandum est quare hoc feceris. Quid enim magis audax, vel quid amplius temerarium, libros istos interpretari Origenis, quorum jam pene omnem continentiam in aliis libris scripseras? quorum omnia jam dicta, quae reprehensibilia nunc dicis, sub proprii nominis sermone protuleras? 32. An ut divinarum Scripturarum libros, quos ad plenissimum fidei Inta interpretatione mutares? Quid tibi ex his duabus caussis magis videatur illicitum? Nam Origenis dicta, sive placent, ut hominis dicta placent, sive displicent, ut hominis falsa dicta facile contemnuntur. Ista vero quae nunc tu interpretaris, et per Ecclesias et monasteria, per oppida et castella trans
Abbreviated transcription (Latin):
incusationis eius caput & inui-¬
diosissimum ueniendum ẽ: immo
non inuidiosum. sed inuidum.
Ait enim. Quis prudentium uel
quis sc̃orum aggredi uoluit. in
latinum uertere. quod tu ausus es:
Ego ipse inquit sepe rogatus a mul¬
tis non feci. Et quid̾ẽ scĩ quare hoc
non fecerint. facilis excusatio est.
Non enim continuo qui sc̃s ꝙ
linguȩ notitiam sufficienter habet.
nec sc̃itati eius detrahitur. cui deest
peregrinȩ linguȩ notitia. Aut ite¬
rum non continuo si scientiam quis
habet greci sermonis: etiam uolun-¬
tatem inter pretandi habet. Aut ꝙ
si habet: non statim discutiendus ẽ
ille qui pauca interprȩtatus ẽ. qua¬
re non plura: aut cur non illa. sed
illa. Libertas est enim in huiusce¬
modi oꝑe. & est uel in arbitrio scri¬
bentis. uel in desiderio deposcentis.
Et tamen de sco hilario dicit. &
de sc̃o uictorino. quoꝵ alterum in-¬
terprȩtis titulo nichil omnino arbi¬
tror transtulisse de greco: alterum

Expanded text:
incusationis ejus caput et inviincusationis ejus caput et invidiosissimum veniendum est, imo non invidiosum, sed invidum. Ait enim, Quis prudentium, vel quis Sanctorum aggredi voluit in Latinum vertere, quod tu ausus es? Ego ipse, inquit, saepe rogatus a multis, non feci. Et quidem Sancti quare hoc non fecerint, facilis excusatio est. Non enim continuo, qui Sanctus et guae Graecae notitiam sufficienter habet. Nec sanctitati ejus detrahitur, cui deest peregrinae linguae notitia. Aut iterum non continuo si scientiam quis habet Graeci sermonis, etiam voluntatem interpretandi habet. Aut etiam si habet, non statim discutiendus est ille, qui pauca interpretatus est, quare non plura, aut cur non illa, sed illa. Libertas est enim in hujuscemodi opere, et est vel in arbitrio scribentis, vel in desiderio deposcentis; et tamen de sancto Hilario dicit, et de sancto Victorino: quorum alterum interpretis titulo nihil omnino arbitror transtulisse de Graeco: alterum
Abbreviated transcription (Latin):
pturarum ueritas ꝑmanet. Si tibi
istud auctoritatis uniuersa pariter
iniunxisset eccłia. ꝙ exigeretur
a te ut de singulis uel de om̃ibꝰ
iudicares: nonne graue ꝙ̃ ꝑiculo¬
sum onus ne tibi imponeretur ex¬
cusare debueras: Nunc uero in tan¬
tum cotidiana derogandi medita¬
tione ꝓfecimus: ut iam nec mar-¬
tyribus parcamus. Sed ponamus
quia non sit martyris libellus iste:
sed cuiuscũq unius de ȩccłia. Nũ¬
quid suis uerbis usus ẽ quisq ille
est scriptor. ut meritis cedendum
uideatur auctoris. De ipsis orige¬
nis uoluminibus ponit exempla.
ꝙ quid de singulis sentiat. non
suis defensoriis uerbis sed eius ipsiꝰ
qui accusabatur ostendit. Et sicut
aduersum te modo multo meis
uerbis uehementiora sunt tua scͥ-¬
ta: ita illum non excusantis aucto¬
ritas sed sua dicta defendunt. Et
ideo suꝑflua est de auctore quȩstio.
ubi defensio talis est. quȩ assertore ñ¬
ed ad illum iam nequissimũ segeat.¬

Expanded text:
pturarum veritas permanet. Si tibi pturarum veritas permanet. Si tibi istud auctoritatis universa pariter injunxisset Ecclesia, et exigeretur a te, ut de singulis vel de omnibus judicares, nonne grave et periculosum onus, ne tibi imponeretur, excusare debueras? Nunc vero in tantum quotidiana derogandi meditatione profecimus, ut jam nec Martyribus parcamus. Sed ponamus, quod non sit Martyris libellus iste, sed cujuscunque unius de Ecclesia, nunquid suis verbis usus est, quisquis ille est Scriptor, ut meritis cedendum videatur auctoris? De ipsis Origenis voluminibus ponit exempla, et quid de singulis sentiat, non sui defensoris verbis, sed ejus ipsius, qui accusabatur, ostendit. Et sicut adversum te modo, multo meis verbis vehementiora sunt tua scripta: ita illum non excusantis auctoritas, sed sua dicta defendunt. Et ideo superflua est de auctore quaestio, ubi defensio talis est, quae assertore nillud jam nequissimum
Abbreviated transcription (Latin):
tyrem. aut nomine martyris ab¬
surdam s̃ impiam conscriptionẽ
ab alio diceret esse compositam.
Nunc uero sciens quia si legantur
ea quȩ reprȩhendis. nota retorque¬
bitur in eum qui culpat in iuste:
ea quidẽ quȩ reprehendis ñ profers.
tua autẽ illa censoria uirgula ꝙ̃
arroganti auctoritate decernis. Ille
arceatur abibliotecis. ille recipiat᷑:¬
& iterum iste ipse qui hodie receptus
est. crastino si eum alius aliquis
prȩter me laudauerit eiciatur. &
cum illo ipse qui laudabit. hic au¬
tẽ catholicus habeatur etiam si in¬
aliquantis uideat᷑ errasse:. illi erroris
uenia non detur etiam si ea dicat
quȩ ego dixi: ꝙ̃. neq interprȩtet᷑ qͥs
eum neq legat. neqͥs mea furta co¬
gnoscat: hic hereticus quide sed
magister meus ẽ: & hic licet uidȩ¬
us sit ꝙ de synagoga sathanȩ con¬
ductus uerba uendat ad prȩtium:
tamen magister meus ẽ: & p̃ferant᷑
om̃ibus quia apud ipsos solos scri¬

Expanded text:
tyrem, aut nomine Martyris, abtyrem, aut nomine Martyris, absurdam et impiam conscriptionem ab alio diceret esse compositam. Nunc vero sciens, quia si legantur ea, quae reprehendis, nota retorquebitur in eum, qui culpat injuste, ea quidem, quae reprehendis, non profers: tua autem illa censoria virgula et arroganti auctoritate decernis, Ille arceatur a bibliothecis, ille recipiatur: et iterum iste est, crastino si eum alius aliquis praeter me laudaverit, ejiciatur, et cum illo ipse qui laudavit. Hic autem catholicus habeatur, etiam si aliquando videatur errasse: illi erroris venia non detur, etiam si ea dicat, quae ego dixi, et neque interpretetur quis eum, neque legat, ne quis mea furta cognoscat. Hic haereticus quidem, sed magister meus est. Et hic licet Judaeus sit, et de Synagoga Satanae conductus verba vendat ad pretium, tamen magister meus est, et praeferatur omnibus, quia apud ipsos solum Al. solos Scri
Abbreviated transcription (Latin):
uera sint sꝑnenda decernit. Cui ia
iste deferat. cui parcat: Om̃s apud
istum greci scriptores antiqui ȩccl̃a¬
stici. errauerunt. Latinis uero quo¬
modo deroget. quomodo carpat
qui legit opuscula recognoscit.
Sed nunc ne martyres quidẽ apud
eum habere possunt aliquid reue¬
tyris sit. Hoc si uelimus de om̃ibꝰ
scriptoꝵ dicere libellis: quȩ erit in
singulis ꝓbatio: Si dicam. non est
uerum quia stromatum libri quos
dicis oRigenis sunt: unde ipsius ẽẽ
litudine SSed sicut ille qui in scri-¬
ptura alieuius falsum facere uult.
manus eius imitatur: ita ꝙ qui sua
dicta sub alterius nomine uult inse¬
rerestilum sinedubio imitabitur
henderes. dicta ipsa quȩ tibi uideban-¬
dum. quid consequens. uel iniquũ.
quid certe contra apłicas regulas
uel tantum nescio quid impieta¬
tis ꝓ quo ut dicis expiando sangui-¬
nem suum fuderit martyr. ipsa
illa uerba si legeret. iam non tua
sed sua sententia aut errasse mar-¬

Expanded text:
vera sint, spernenda decernit. Cui jam vera sint, spernenda decernit. Cui jam iste deferat? cui jam parcat? Omnes apud istum Graeci Scriptores antiqui Ecclesiastici erraverunt. Latinis vero quomodo deroget, quomodo carpat qui legit Opuscula, recognoscit. Sed nunc ne Martyres quidem apud eum habere possunt aliquid revetyris sit. Hoc si velimus de omnibus Scriptorum dicere libellis, quae erit in singulis probatio? Si dicam, non est verum, quia Stromatum libri quos dicis, Origenis sunt: unde ipsius esse litudine. Sed sicut ille, qui in scriptura alicujus falsum facere vult, manus ejus imitatur: ita et qui sua dicta sub alterius nomine vult inserere, stilum sine dubio imitabitur henderes, dicta ipsa, quae tibi videbandum, quid consequens, quid iniquum, quid certe contra Apostolicas regulas, sed tantum nescio quid impietatis, pro quo, ut dicis, expiando, sanguinem suum fuderit Martyr. Ipsa illa verba si legeret, jam non tua, sed sua sententia, aut errasse Mar