comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
opinatrix alteraluxtaquar sapientia cũ disei¬
plina& i tempr udentia cũ r&tis opinionibus
sanualescunt : quarduas diuinas circuactiones.
animae idemauctor appellat: iuxtaq eas diui¬
nar potestates. quae fingebant corpos abaominũ.
ad similitudiu̾e mundani corporis formarsedie it.
caput rutundume globosum: euq ita in for¬
iato con&uisse rationabilem motũ. quiratio¬
nabilis motur. principal is animae potesias est..
ppter eaq principalem animae potestaten
adserit incapiterodes habere : sed quonia dehoc
diuersu e opimoner phi loro phoru taueterũ qua
nouorum & titerunt. recensendaenobis singulo
sunt. ut hiabita comparatione quanto cueris
adueritatem prest& placonis fiat pal& quidi¬
uiduã foresilua sulistantiam censueruntanter¬
ponentes iani modo ex tertia modo paries quido.
sed indisferenter suisimiles tumatonios. uel solidas
moles. nullũ locucertũ definitummq principali

Expanded text:
opinatrix altera, iuxta quas sapientia cum disciopinatrix altera, iuxta quas sapientia cum disciplina et item prudentia cum rectis opinionibus conualescunt. Quas duas diuinas circumactiones animae idem auctor appellat iuxtaque eas diuinas potestates, quae fingebant corpora hominum, ad similitudinem mundani corporis formasse dicit caput rotundum et globosum eique ita informato conexuisse rationabilem motum, qui rationabilis motus principalis animae potestas est; proptereaque principalem animae potestatem asserit in capite sedes habere. Sed quoniam de hoc diuersae opiniones philosophorum tam ueterum quam nouorum extiterunt, recensendae nobis singulae sunt ut, habita comparatione, quanto ceteris ad ueritatem praestet Platonis fiat palam. Qui diuiduam fore siluae substantiam censuerunt interponentes immenso inani modo expertia, modo partes quidem, sed indifferentes, sui similes, tum atomos uel solidas moles, nullum locum certum definitumque principali
Abbreviated transcription (Latin):
membri r euelatcaurarq reddit uisus nostr
& auditus. sensuum quoq: ut ilitate perse¬
quitͥ& eorũ membrorũ quaesensũ adiuuant.
uieit dememaria. dicit desom  eorũ quoq cau¬
sas reddit quae in speculis simulaer acer nunt᷑.
& eorũ omniucauras rationesq subdiuidit :
demonstrat &iam quaeprincipales caurae
sinc. quae item princi palib. accidant. quae itẽ
sint ipraquide̾ in mobilies moueant tamen.
aliaq demũ quae abibus ip̃sis inouent᷑ & aliqua
necersicaequaeq cuniratione inouent ad
et s&tum rei utilir alicuiur. quaeq sinera¬
tiane & utlibetor dicͥdeniq: acapite qua par¬
ecorporir principaliquada ea eminentiadicit
proptereaq: oportuirse ine celso atq: eni¬
nentiloco. tam quamarcom totiur corporis
conlocam utdomiciliumer r& partiranime
principalis. quod hieemonicom aphiloso fisdicit
idest ratiocui dupl& uirtur. alter a intellegenn

Expanded text:
membri reuelat causasque reddit uisus nostri membri reuelat causasque reddit uisus nostri et auditus. Sensuum quoque utilitatem persequitur et eorum membrorum quae sensum adiuuant. Dicit etiam de memoria, dicit de somniis. Eorum quoque causas reddit quae in speculis simulacra cernuntur et eorum omnium causas rationesque subdiuidit. Demonstrat etiam quae principales causae sint, quae item principalibus accidant, quae item sint ipsa quidem immobilia moueant tamen alia, quae demum ab his ipsis mouentur ex aliqua necessitate quaeque cum ratione mouent ad effectum rei utilis alicuius, quaeque sine ratione et ut libet. Orditur denique a capite, quam partem corporis «principali quadam» esse «eminentia» dicit proptereaque oportuisse in excelso atque eminenti loco tamquam arcem totius corporis collocari, ut domicilium esset partis animae principalis, quod hegemonicon a philosophis dicitur, id est ratio; cuius duplex uirtus, altera intellegens,
Abbreviated transcription (Latin):
tionisq. tenui iamriuomeatus erflu&: ani
meq cincuitus tranquilli oremotu uiam su&
indier quanto fit ꝑfestior. & incognitione
reruin&ercitatior : tunc quippe nuntus en¬
surniinoriserunt auccoritatis miuorirq
apud animam fidei depreliensae fallendica¬
suetud inemaxime sisit studus inquitelga¬
tiorib: erudita inmunir omniꝑturbatione¬
atq a gritudinedeg&. euulsi negleg& claudũ
iteruitae serpens. cum familiari demum
quotus quisq: igitur utruq curauiteritinco¬
uns & fortis. quine utru mancus & dibilir
qui alter umiex duob : el audłs er go indocilis &
corpontantum diligentiam impertiensidau¬
dim habebit uitam ꝓculdubio. clauda quoq & ĩ a
illiur anima forecuiur recte quidem sint opi¬
niones. s ednequaqua sacnis intellegibiliũ ar¬
canorum sit initiatus. simulqui adecotiur homi¬
nis constitutione dis seruit. integraeꝑ parter
nunc inebratimqu esicut inmundanicor¬
poris constitutio nefecerat utilitate ciuusq

Expanded text:
tionisque ttionisque tmaeque circuitus tranquilliore motu uiam suamin dies, quanto fit perfectior et in cognitione rerum exercitatior; tunc quippe nuntii sensus minoris erunt auctoritatis minorisque apud animam fidei deprehensa fallendi consuetudine. Maxime si sit studiis, inquit, elegantioribus erudita, «immunis omniatque aegritudine ducet aeuum; si negleget, claudum iter uitae serpens cum familiari demum Quotus quisque igitur utrumque curabit, erit incolumis et fortis; qui neutrum, mancus et debilis; qui alterum ex duobus, claudus. Ergo indocilis et corpori tantum diligentiam impertiens claudam habebit uitam procul dubio; claudam quoque etiam illius animam fore cuius rectae quidem sint opiniones, sed nequaquam sacris intellegibilium arcanorum sit initiatus. Simul quia de totius hominis constitutione disseruit integre per partes, nunc membratim, sicut in mundani corporis constitutione fecerat, utilitatem cuiusque
Abbreviated transcription (Latin):
uereperpetuoq: eaðesit rursum detur quaenas¬
cunt᷑ &occidunt. idest decor poreis atq sensilib
quod fliuo a sint & mutabilia opinor. tuncad¬
uocatis sensib pueriliranima testimonus
eorum f acile credenr. intellegibilẽ quidem
naturam nullamer re confidit. ut pote qua
sensur ne somni & quide sola autõ sensilio
procertoq solaesse praesumit. quaeuiaen
tan grecterirq: sensib ꝑoipiqueant : i taque
prestunens iunpinor mentir ii tellaturque
comporerit. ioco ÷ ad didic mnecliab & ull ain
certum aucentalis peragratianeq: iutellec
iurducero prel& ceteris animae partib ait
qui sirtunc otiosus neq: illa alia pars anime
inqua sunt opinationer quan subeerint atq
inserintium redgerint sensunurq adeo
ut cum seruiat dom inari seputo. et aliquid
expristino splendore acdignitate retinere:
anequiseum putar&. De animacuiur¬
lilur animalis hȩcdicere addidit crercente
uero homino. post quã incrementi nucrica¬

Expanded text:
uere perpetuoque eadem sit, rursum de his quae nasuere perpetuoque eadem sit, rursum de his quae nascuntur et occidunt, id est de corporeis atque sensilibus, quod fluida sint et mutabilia, opinor tunc aduocatis sensibus puerilis anima testimoniis eorum facile credens intellegibilem quidem naturam nullam esse confidit, utpote quam sensus ne somniet quidem, sola autem sensilia pro uero certoque esse praesumit, quae uideri tangi ceterisque sensibus percipi queant, itaque praesumens non, opinor, mentis intellectusque compos erit. Ideoque addidit: «nec habet ullum certutus ducem se praebet ceteris animae partibus, ut si quis sit tunc otiosus, neque illa alia pars animae, in qua sunt opinationes, quam subegerint atque in seruitium redegerint sensus usque adeo ut, cum seruiat, dominari se putet et aliquid ex pristino splendore ac dignitate retinere. Ac ne quis eum putaret de anima cuiuslibet animalis haec dicere, addidit: crescente uero homine «postquam incrementi nutrica
Abbreviated transcription (Latin):
queq uerae sunt falsaes seprȩsumat. ut cuma¬
litiam quidem proderse uirtute uero sberse
ꝑniciemq: adferre arbitrant quae quide opi¬
niousq ad nouis simee autatem pleros comitai
quifacere inuiriam &omodissimũ s &te danino¬
sumputant. propter eaq ex secrant᷑ : hos a rirto¬
coler seuer: pueror uocat. quomens eor uͦ amente
puerili minime dirfera : & emplum quos dixim
Lateesi exaduersum stanter in laoua nostrce
certe habemur contra stantiũ docirarparte giti
illi similicer nostranrur sumq: laeuas parter in
dextera : sucitur inquit alter &x duob: recte o
secundumnatur amst&. al teruero it auicasu
solo figat. peder procapite suscollat & sint & ad¬
uerso tunc reispicienter iniuceopinabuntur
aliquid patidicit animar quoq iuxtarerum¬
⁊ contem plationem interinitia & recens in cor¬
poratas : cumigit᷑ ita re habebit & audi& in tl¬
loibilemersenaturã & rine corpore. quaerola

Expanded text:
quaeque uera sunt falsa esse praesumat, ut cum maquaeque uera sunt falsa esse praesumat, ut cum malitiam quidem prodesse, uirtutem uero obesse perniciemque afferre arbitrantur; quae quidem opinio usque ad nouissimam aetatem plerosque comitatur, qui facere iniuriam commodissimum, recte damnosum putant proptereaque execrantur. Hos Aristoteles senes pueros uocat, quod mens eorum a mente puerili minime differat. Exemplum quod diximus tale est: ex aduerso stantes in laeua nostra certe habemus contra stantium dextras partes, item illi similiter nostras rursumque laeuas partes in dextra. «Si igitur, inquit, alter ex duobus recte et secundum naturam stet, alter uero ita ut caput solo figat, pedes pro capite sustollat et sint ex aduerso, tunc se inspicientes inuicem opinabuntur em». Tale aliquid pati dicit animas quoque iuxta rerum contemplationem inter initia et recens incorporatas. Cum igitur ita se habebit et audiet intellegibilem esse naturam et sine corpore, quae sola
Abbreviated transcription (Latin):
o uelieo constrictus uinculis monumeiur sis¬
lub entibur. r atiotamen agataliquid eu na
appetit quidtrnera aeta sa ueliudicati uełia¬
sas rerinq unoranonat : in quo&ĩam aristorde
consentit dicens. initio p̾uer ar&iam nuno lactr¬
us astatis comines qui arin uiros patrerputare.
omuer autem feminas inaares actatis tamenao
cersud iscernere. & nonnuqua indirer etiones all
saepe &iam falsir captos maginib: porrigeri
adignemmanure arque omnes opiniones supiua
uocaticumea quae ledunt commoda quaeq prõ¬
sunt noxiaerre arbitrantur. id est cumad uoli¬
tatem ꝑnicioram feruntur : offendiuit autem
salubrilabore. quod prof&tonum qua conta¬
ger a nisinimium sensus crederent. quinatur a
polurimum in decipiendo uigent. atq urtotar
plane & pedir& & emploquoq uticur ꝑspicus
claritudinis: sum madementia est cumquis non
solumrerignora . sedidipsum quodiznor & nes¬
ciat propter eaq palsir consentiat imazinib:

Expanded text:
et uelut constrictus uinculis motum eius proet uelut constrictus uinculis motum eius prohibentibus, ratio tamen agat aliquid, cum uel appetit quid tenera aetas uel iudicat uesas rerumque ignorationem — in quo etiam Aristoteles consentit dicens initio pueros etiamnum lactentis aetatis omnes quidem uiros putare patres, omnes autem feminas matres, aeternere et non numquam in discretione falli, saepe etiam falsis captos imaginibus porrigere ad imaginem manus — easque omnes opiniones «supinas» uocat, cum ea quae laedunt commoda quaeque prosunt noxia esse arbitrantur, id est cum ad uoluptatem perniciosam feruntur, offenduntur autem salubri labore. Quod profecto numquam contingeret, nisi nimium sensibus crederent, qui natura plurimum in decipiendo uigent. Atque ut totam rem plane expediret, exemplo quoque utitur perspicuae claritudinis. Summa dementia est cum quis non solum ignoret sed id ipsum quod ignoret nesciat proptereaque falsis consentiat imaginibus
Abbreviated transcription (Latin):
uolentos motus ciere quippe sensus auxiliante
siluanimo inordinatoq fluxututa animam ac¬
tusgeius omnes inolenta concussione turbareyuq
sitanimae pars altera sanctiar diuiniorq que
mens atq intell&tus est. numquã &orbitans neq
ullis errorib falsis ueo piniobur derauabilii : huiur
quidem motum cohibuerunt. domin anoneq. ei
inteta anima conpereuerunt contrarior motus
Agentes . utus set quidem intellatus in anima. sedni¬
hil ager& impedientib sensib : atuero illa alter a
par temanimȩ qua eest opiniarerderequite om¬
uuo non poterant :nam hȩc quoq erat predeca
diuina potentiamee solui nislabeo solo que ica¬
oixuorat uolebat. ance fataleanimȩ carporirq
diiugium eogerunt tami en aduersum natura sua
nim aceratero accus in congeior cogentes faliis
in psydio gonia do cuerata uodienater illcr att
& a naloiar tumqua regione sua & locopilrar
quae consenta neor motus animat celestibu s

Expanded text:
uiolentos motus ciere», quippe sensus auxiliante uiolentos motus ciere», quippe sensus auxiliante silua nimio inordinatoque fluxu totam animam actusque eius omnes uiolenta concussione turbare. Cumque sit animae pars altera sanctior diuiniorque, quae mens atque intellectus est, numquam exorbitans neque ullis erroribus falsisque opinionibus deriuabilis, huius quidem motum cohibuerunt dominationemque eius in tota anima compescuerunt contrarios motus agentes, ut esset quidem intellectus in anima sed nihil ageret impedientibus sensibus. At uero illam alteram partem animae, quae est opinio, perdere quidem omnino non poterant — nam haec quoque erat praedita diuina potentia nec solui nisi ab eo solo qui conexuerat ualebat ante fatale animae corporisque diiugium —, coegerunt tamen aduersum naturam suam niti atque agere actus incongruos, cogentes falsis in psychogonia docuerat medietates illas ait et analogias tamquam regione sua et loco pulsas, quae consentaneos motus animae caelestibus
Abbreviated transcription (Latin):
firmatidein de obiumium calorẽ humor ũque
inilla aeiate abundantiã. siseut ipreait inlgib
pueror mumios gnirluctari calarcproptereaq:
mordinate si neiudicio mprobeq omnino motur
naturaler inpueris celebrar iundeait inmenro
quippgurtite inrigante cũn inaderate x fluente
intigan te quidem. cumninuo calore ci toconfec¬
tus cibus resumitur saepius effluente uero uxta
neressitatẽ gestionis testat hippocrates. cibonimio
reeruaneaerre puerilia sanciens corpor e necon sum ant
daminis agesuonis : seo adhiflo cibo tenera a etu oasu¬
tatur inminuto auedenea todol& : a quofit ut
uoluptatem quidem amplexcur tamquabonũ
offendatur autemdolore tamquãmalo: &i am
qu ꝑ & trinsecus accidunt frigus & siccitas. aspe¬
rio & durior tactus qua e omnia sensur &citant
asperor. quaeq: his contraria sunt iucundor
& uoluptarios intactidoratione gustatubiuor
quidem sensus ai &mitio & nuncusꝗ maximo ec

Expanded text:
firmata, deinde ob nimium calorem humoremque firmata, deinde ob nimium calorem humoremque in illa aetate abundantem, sicut ipse ait in Legibus pueros nimio ignis luctari calore proptereaque inordinate sine iudicio improbeque omnino motus naturales in pueris celebrari. Vnde ait: «Immenso quippe gurgite inrigante et immoderate effluente», inrigante quidem cum nimio calore cito confectus cibus resumitur saepius, effluente uero iuxta necessitatem egestionis. Testatur Hippocrates cibo nimio recreanda esse puerilia sanciens corpora, ne consumantur damnis egestionis. Sed adhibito cibo tenera aetas delectatur, imminuto aut denegato dolet; ex quo fit ut uoluptatem quidem amplexetur tamquam bonum, offendatur autem dolore tamquam malo. Etiam quae extrinsecus accidunt, frigus et siccitas, asperior et durior tactus; quae omnia sensus excitant asperos, quaeque his contraria sunt iucundos et uoluptarios in tactu odoratione gustatu. Quos quidem sensus ait et initio et nunc usque «maximos et
Abbreviated transcription (Latin):
ribus placebat naturaler indizentiar ferre ac.
sustinere patienterut pote quaenaturaesuae.
dis solutionem dissi pationemq ferrent :
Contingebat ergo ut totũ animal moueretur
precipititamen &inordinata iactationepre¬
elare: neq enim quod mou& sine eo quadmouec
motum potest edere neq demu quod mouetur
maueur corpus : aquib: &anim alia consiatit:
& meeus urun et pror surh& otinia speccant.
eo ut concipiatur dnimo uitae puerilis amen¬
tico quoq modo sensus aecitet᷑ omnib: animalib.
secund uniatur am eorum secillimatur panii¬
liaressunt : est qui ppe inhirignis euius nafura
sumina & alta semꝑea pessic : est&i amter iae
aliquantũ. quae meliam mundi sedt optina: est
aerutiquidda &u meccum. qua echuohiut atq illuo
late& prersus ad ammni qrut ã suc feruntur: quo¬
sa rũnotium compos est animad: nobilior porroa¬
nina puerilis. Sinquieta maxime quide &ĩ nrati¬
on abilem meutis inbecillitatem non dumratione

Expanded text:
ribus placebat naturales indigentias ferre ac ribus placebat naturales indigentias ferre ac sustinere patienter, utpote quae naturae suae dissolutionem dissipationemque ferrent. Contingebat ergo, «ut totum animal moueretur, praecipiti tamen et inordinata iactatione». Praeclare; neque enim quod mouet sine eo quod mouetur motum potest edere neque demum quod mouetur mouetur corpus, ex quibus et animalia constant et motus eorum; et prorsus haec omnia spectant eo ut concipiatur animae uitae puerilis amentia quoque modo sensus excitetur omnibus animalibus secundum naturam eorum. Sex illi motus familiares sunt; est quippe in his ignis, cuius natura summa et alta semper capessit, est etiam terrae aliquantum, quae mediaiddam et humectum, quae duo huc atque illuc late et prorsus ad omnia natura sua feruntur; quorum motuum compos est animal. Mobilior porro anima puerilis et inquieta maxime quidem ob inrationabilem mentis imbecillitatem nondum ratione
Abbreviated transcription (Latin):
dictas gestionis && raturationis uices : ir cuitur
porro inquit ut torrentir apido defluoq oblizati
torrentem uocat siluam corporea. propter ea qđ
sluere non desinat. ne quoum quam maneat
incerta & instabili constantico nec teneat: Animas.
Aitcorpora . non tenuisse. necuero ipsar a corpo¬
rib potuis seco luberi: quar eanime corpora non
regebant quia nutui suo & uelut refrenatio pͥro
irbitriocorpora tunc nonolisequebant : animȩ porro
acorporib demum non tenebant᷑: quippecũ ipsacor¬
pora ambitu anima ecir cumtenerentur & sine
compl&uei maxdissi parent᷑ sed ui ferebant in¬
quit & inuicem iu ferebant᷑ : ferebant᷑ quidẽ adui.¬
ticc corente in dizentia corporis : ferebant uero
eadecor porauitam salutemq isdem procurando.
quodest proprium munus animarum: hoc aut̾e
utrumq non est sine uiolentia. quonia nec animȩ.
uoluntate propria inuitia reccidebant. nec corpo.¬

Expanded text:
dictas egestionis et exsaturationis uices. «Circuitus dictas egestionis et exsaturationis uices. «Circuitus porro, inquit, ut torrenti rapido defluoque obligati». Torrentem uocat siluam corpoream propterea quod fluere non desinat neque umquam maneat in certa et in stabili constantia nec teneatur. Animas ait corpora non tenuisse nec uero ipsas a corporibus potuisse cohiberi. Quare animae corpora non regebant? Quia nutui suo et uelut refrenationi pro arbitrio corpora tunc non obsequebantur. Animae porro a corporibus demum non tenebantur, quippe cum ipsa corpora ambitu animae circumtenerentur et sine complexu eius mox dissiparentur. «Sed ui ferebant, inquit, et inuicem ui ferebantur»: ferebantur quidem ad uitia cogente indigentia corporis, ferebant uero eadem corpora uitam salutemque isdem procurando, quod est proprium munus animarum. Hoc autem utrumque non est sine uiolentia, quoniam nec animae uoluntate propria in uitia recidebant nec corpo
Abbreviated transcription (Latin):
dolationem formalulem utanaxazaras. uel su¬
pradictorũ multiformem implicationem uide¬
mocritus & leucippus uelinterdũ coneretiane
interdum dis er&iane utem pedodenꝰ coner&ĩo qͣui¬
demamicitiam. discretiane porro & separatione
inimicitiamuocans. uelut stoicicor pari di uerso¬
rumusq quaq: coner&ionem: quor uominiũ nodũ¬
quendam concatenationemq dicit es seiminutis
solidisq orpus ulis quaegonfos cognominat :
taluzitur humanicorporis & aedificatione. aeter¬
ne animae duos circuitus addi dirsedicit deum.
quicir cuitus opera sunt at imae : quorumnalter in¬
tellegentia est alteropinio: porrꝰ omne quod operat᷑.
sitneces seest : substantiaergo anime minimees
otios eindiq igitur corpur humanũ duab in mor¬
caliranimae circum astionib oblizatũ totum
atq & omiib regianib: uitali sustentat᷑ uicore :¬
inriguumpor rofluidumq corpusuocat. obprae¬

Expanded text:
globationem formabilem, ut Anaxagoras, uel suglobationem formabilem, ut Anaxagoras, uel supra dictorum multiformem implicationem, ut Democritus et Leucippus, uel interdum concretionem interdum discretionem, ut Empedocles, concretionem quidem amicitiam, discretionem porro et separationem inimicitiam uocans, uel, ut Stoici, corporum diuersorum usque quaque concretionem. Quorum omnium quendam nodum concatenationemque dicit esse in minutis solidisque corpusculis, quae gomphos cognominat. Tali igitur humani corporis exaedificatione aeternae animae duos circuitus addidisse dicit deum; qui circuitus animae opera sunt, quorum alter intellegentia est, alter opinio. Porro omne quod operatur sit necesse est; substantia ergo animae minime est otiosa. Vndique igitur corpus humanum duabus immortalis animae circumactionibus obligatum totum atque ex omnibus regionibus uitali sustentatur uigore. «Inriguum» porro «fluidumque corpus» uocat ob prae
Abbreviated transcription (Latin):
poris ȩdificationẽ sentiendiq causam. & cetera
quae sen sum sequunt᷑: &mundi inquit materus¬
faenus elementa rumutuati. quo dredder etur
cumopus for&. et c&era corpora nostra & quat¬
nor materiis esse composita in proptuest:
estenim quiddam in his contiguũ. quodtastiu re¬
fistit. id quesine terrena soliditatenon&iam calidũ
esse non possunt : est pr&er ea plenũspiritur ut
sunt hȩuenȩ quae arteriae nuncupant᷑ ÷ est&iam
umor & sanguis &ceterco quaemanent & carpori.
iraneq: umor sine aqua neq spiritur sineaere¬
portio uitemaeris ua nonignis &terre. undeopi¬
nor hominem mundũlir euem aueteribus appel.¬
latum: nec in merito quia totus mundur. &item
totus homo & is demo suntouinib: : corpore quidem
easdem materias habente. Animam quoq uniur
eiusdemq natur iegnui sibiles porruepsuis ap
pell at uelminor umcorpurculorum coaceruati¬
onem ut diodorus. uelearundem similium inter secrn¬

Expanded text:
poris aedificationem sentiendique causam et cetera poris aedificationem sentiendique causam et cetera quae sensum sequuntur. «Ex mundi, inquit, materfaenus elementarium mutuati, quod redderetur cum opus foret», et cetera. Corpora nostra ex quattuor materiis esse composita in promptu est. Est enim quiddam in his contiguum, quod tactui resistit, idque sine terrena soliditate non est, est etesse non possunt —, est praeterea plenum spiritus, ut sunt hae uenae quae arteriae nuncupantur, est etiam humor, ut sanguis et cetera quae manant ex corpore. Sed neque humor sine aqua neque spiritus sine aereportio et item aeris nec non ignis et terrae. Vnde opinor hominem mundum breuem a ueteribus appellatum; nec immerito, quia totus mundus et item totus homo ex isdem sunt omnibus, corpore quidem easdem materias habente, anima quoque unius eiusdemque naturae. Inuisibiles porro coniunctiones gomphos appellat, uel minorum corpusculorum coaceruationem, ut Diodorus, uel eorundem similium inter se con
Abbreviated transcription (Latin):
orporai animarũ cõpetentium receptacula.
demq ad hulerecuncta adminicularutalir nib¬
fintiae principio app&itum quiduidit᷑ mnira¬
undia m&curiditatem sine quib: corpus mor¬
alis animants neq esse neq uero administrar
pocost : demdeartes quaeuictum necesrarium
irgiuntur. ceteraq omnia uuxtauires iudelic&¬
nonefficientiũ  sed eorum quae efficiebantur.
oroptere a quod homines tamadbonitat᷑e quã
ao malititiam inclinationer hab&: & quo fit ut
tresibi ipsi sint auccors malori : calis ergo
fuit ordinatio summiopificis deiuit quoder at
ncor poremortali ninimemortale sed diuinũ
potius & sempiternum ipse construer& : porro
quaedis solubilicumquamessent. futuramino
inquit ad f&tum anebat: quidest nimiruutpro¬
uidentia sua cunctis tam& eternitate quanatiuis
geueratisq consuleret. diuinis quidem & a eter¬
nis itmor talitatem propazanr. tem porarur
uero ꝑennitatem non iugem & integra s ed ex

Expanded text:
corpora animarum competentium receptacula, corpora animarum competentium receptacula, isdemque adhibere cuncta adminicula uitalis substantiae: principio appetitum qui diuiditur in iracundiam et cupiditatem, sine quibus corpus mortalis animantis neque esse neque uero administrari potest, deinde artes quae uictum necessarium largiuntur, ceteraque omnia «iuxta uires, unon efficientium sed eorum quae efficiebantur, propterea quod homines tam ad bonitatem quam ad malitiam inclinationes habent, ex quo fit ut saepe ipsi sint sibi auctores malorum. Talis ergo fuit ordinatio summi opificis dei ut quod erat in corpore mortali minime mortale sed diuinum potius et sempiternum, ipse construeret, porro quae dissolubilia umquam essent futura minoinquit affectu manebat». Quid est? Nimirum ut prouidentia sua cunctis tam ex aeternitate quam natiuis generatisque consuleret, diuinis quidem et aeternis immortalitatem propagans, temporariis uero perennitatem, non iugem et integram, sed ex
Abbreviated transcription (Latin):
sultus porro & in moder ator erro rerani¬
mas dicit eẽ. qui& iznitersaq & ceterircor¬
poreir elementis aboriunt. aduersum quos
optinens animare uertitur adantiqua m
diuinitatem suane& habebit natarabonis
beo aniiniserre intimatan cansamq intimatiõ¬
isostendi nequapenes sede inceps x reticen¬
tianoxie resider& auctoritas. uolenr osten¬
erem alitiam nonqde er&o ac uoluntate dĩ pro¬
uenine hominibus. sedipsorum uel in pruden¬
nce ualae prauatione: de indepost & positione¬
gum fatalium. sement̾e facit auimanu nor
am quidem. quodita ut in ierra sic &iam inlu¬
a rido ho consistat: hominer &ĩam incceterir
rrautib: st ellis iuxca se uero quod in aliir li¬
riridem asserat al ternauice słngimunero
inimas. quibus rerum terrenarũ tutelaman¬
acurita aut quaeiamiamq iungent̾ muner
irpmꝑrerant in terram quae posthas ielunari
nobo acd einceps alios dabor consequenter. Dem¬
eiub& factis asglis idesistellis fingereliumana

Expanded text:
moderatos errores» animae dicit esse qui ex igni terraque et ceteris corporeis elementis oboriuntur, aduersum quos obtinens anima reuertitur ad antiquam diuinitatem suam et habebit naturam bonideo animis esse intimatas causamque intimationis ostendit: «ne qua penes se deinceps ex reticentia noxae resideret auctoritas», uolens ostendere malitiam non ex decreto ac uoluntate dei prouenire hominibus sed ipsorum uel imprudentia uel deprauatione. Deinde post expositionem legum fatalium «sementem fecit animarum nosram quidem quod ita ut in terra, sic etiam in lunari globo consistant homines et etiam in ceteris errantibus stellis, iuxta se uero quod in aliis libris idem asserat alterna uice fungi munere animas quibus rerum terrenarum tutela mandatur, ita ut quae iam iamque fungentur munere primae serantur in terra, quae post has in lunari globo ac deinceps in aliis globis. Consequenter deinde iubet «factis a se diis», id est stellis, fingere humana
Abbreviated transcription (Latin):
sione dirceriiuidemus : grauiaquiden
&rolida rearsumn. tenuia uero & leuia maliam
partem. sicilla quactuor ueludine uripo fluetuante
iactariuol machina quadam facea adioasçiendos.
darsimillama quaoq adissimillimir plurimũ. aliqua.
uerosimilitudine saciata nequaquam dirparipr op¬
tereaq sediltr suirre diuira antemundi scilie&
& arnanianeni: aetunc quidemer at liuius modirari¬
onir oeperr rerum inordinata confusio. sedulieune.¬
taredigi ad madum placuit ignem primo terraq
&aerco arq aquam continuauit opis exds. nantalia
utn unc sunt sed quae presersene elemenior um
uestigio. ineosqualore acde formitate qui appar&.
inlus quili diuinaest prorpicientia: nunc uero
singulis luce acipecias tributa. numerus quoq in¬
lustrator umomnium gnituram sequebatur. pul¬
cliris omnibus ex nontalib quoꝰ dam insututis: nune
iamordinatianem genituramq eorum singillatim
demonstrar econuenit. nouoquido & inusitato generede

Expanded text:
sione discerni uidemus, grauia quidem sione discerni uidemus, grauia quidem et solida seorsum, tenuia uero et leuia in aliam partem; sic illa quattuor uelut in euripo fluctuante iactari uel machina quadam facta ad motus ciendos dissimillima quaeque a dissimillimis plurimum, aliqua uero similitudine sociata nequaquam disparari proptereaque sedibus fuisse diuisa ante mundi scilicet exornationem. Ac tunc quidem erat huius modi rationis expers rerum inordinata confusio, sed ubi cuncta redigi ad modum placuit, ignem primo terramque et aera atque aquam continuauit opifex deus, non talia ut nunc sunt, sed quae praeferrent elementorum uestigia in eo squalore ac deformitate qui apparet in his quibus diuina deest prospicientia; nunc uero singulis luce ac specie tributa numerus quoque illustratorum omnium genituram sequebatur pulchris omnibus ex non talibus quondam institutis. Nunc iam ordinationem genituramque eorum singillatim demons trari conuenit nouo
Abbreviated transcription (Latin):
iea ne ctamen nilulest: adeniniuere & sistentiu
rumadsertio ꝑspicua rationis luce firmatur.
eur dumquidemerit hoc aliud.itemq illud aliud.
itrum in neutro posse consistere. nec simulido
um & cluofieri : Hec estinẽ equidem sententia.
nresse & ante mundiquoq sensilis xornati¬
imfus se: trialiec ex sistens. lacum. teneratio¬
mn: Ititur generationis nutriculam umecta
ninollo initam terraq: item &aeris formas
scipientem. ceterasq: pedirequas passio neisi.¬
erp&ientem omne formem uisuuideri quod
imen priuatim neque similibus uirib: neque
arquatis potentus instruatur. nihilesseeiur
equale seclundiq uergentem & in pronum
ol absonum preponderante. agitariquide
iaterus acitantib: inuicemq: reciproco pulsu
ulrano atq agitare materias. x quos luctu
urbatas mocterias indiuersa raptari .dis cer¬
niq a seꝑinde ut quao in frumentipurgati¬
nie pistorus instrumentis. matu&xeus¬

Expanded text:
habet nec tamen nihil est , at enim uere existentium habet nec tamen nihil est , at enim uere existentium rerum assertio perspicua rationis luce firmatur docens, dum quidem erit hoc aliud itemque illud aliud, neutrum in neutro posse consistere nec simul idem unum et duo fieri. Haec est meae quidem sententiae mens esse et ante mundi quoque sensilis exornationem fuisse tria haec: existens locum generationem. Igitur generationis nutriculam humectatam modo, modo ignitam, terraeque item et aeris formas suscipientem caeterasque pedissequas passiones perpetientem omniformem uisu uideri; quod tamen priuatim neque similibus uiribus neque exaequatis potentiis instruatur, nihil esse eius aequale, sed undique uergentem et in pronum uel absonum praeponderantem agitari quidem materiis agitantibus inuicemque reciproco pulsu pulsare atque agitare materias. Ex quo fluctu turbatas materias in diuersa raptari discernique a se, perinde ut quae in frumenti purgatione pistoriis instrumentis motu et excus
Abbreviated transcription (Latin):
tur aliquo in loco. &rursum cumiminutatione
demteritu recedens. sensiliur &copinione uoscen¬
: tertium genur estlociquadne ad interitũ quide
dipsum sine sensu tangentis tangitur
dul terinaquadam ratione opinabile: deuiq
midanimo intuainur. patimur quod somni¬
tes putamus : enum necesseesse utonnaqdi
aliquo sit loco positum. regioneq optineat ulla :
nroquod neq interra nec incaelosir.minimo
sislorgoliquam deprauationem. itenq. alias
sanguineas. nemn reputatione quide & consido¬
atione uere& sistentis. uereq ꝑuigilis natur&e.
nar consistimus: propter huuis modix omnia.
nineimnaginariquidem ulla hiuius lubric es pe¬
ini formamq ualeamus: propriam quippe nul¬
mhab& & habereomnes uidetur. cum intragre¬
nmeiur conuersione ad aliud exalioforinae
ans figurantur. idemq liac in altero aliquam
nullã substantiam posituminuenit᷑. sua nulla

Expanded text:
tens aliquo in loco et rursum cum immutatione tens aliquo in loco et rursum cum immutatione et interitu recedens, sensibus et opinione noscendum. Tertium genus est loci, quod ne ad interitum quidem sed ipsum sine sensu tangentis tangitur, adulterina quadam ratione opinabile. Denique cum id animo intuemur, patimur quod somniantes: putamus enim necesse esse, ut omne quod est in aliquo sit loco positum regionemque obtineat ullam, porro quod neque in terra neque in caelo sit minime existere. Ob quam deprauationem itemque alias consanguineas ne in reputatione quidem et consideratione uere existentis uereque peruigilis naturae mente consistimus propter huius modi somnia, cum ne imaginari quidem ullam huius lubricae speciem formamque ualeamus; propriam quippe nullam habet et habere omnes uidetur, cum intra gremium eius conuersione ad aliud ex alio formae transfigurantur. Idemque hoc in altero, inter aliquam et nullam substantiam positum, inuenitur suam nullam
Abbreviated transcription (Latin):
potiur quam sensil adsequenda: sinuero us
quibur dam iudetur uera opinio ab uitellect
nibil differt. omniaq corporea sentinus
certa habenda sunt. sedopinor duoerr edicin¬
dumpropter ea quodutraq in agnadifrerentis
distaug quippe quorumalterum doetrinauo¬
bir insinua alterum
psi issonis ad sumptia ⁊ alcerũ quidẽ semper eã
fatione ueri. porro sineulla ratione alter icite
alteerumn nulla psuasione trans ducible. alreru
ut ins inertum semꝑa diriuabile: quid quos
petat opinionis omiusuir particepsi intella¬
usuerade ꝓprius & paueorum aminadum letoru
ominam :q odcumitasit satendumest esse cius
uni spexiem semetam asensibus insem& locate.
ertu. sinenecasu. quaeneq inseracipit quicqua
liundo. neq ips a procedit ad aliud quiequa. inui¬
bilomansensilem. solimentis intentioni anime¬
duersioniq pspicuam: Porro quod abhoc so¬
indumestnatiuum. sensile. sustent aluile consis¬

Expanded text:
potius quam sensibus assequenda; sin uero, ut potius quam sensibus assequenda; sin uero, ut quibusdam uidetur, uera opinio ab intellectu nihil differt, omnia quae corporea sentimus certa habenda sunt. Sed opinor duo esse dicendum, propterea quod utraque magna differentia distant, quippe quorum alterum doctrina nobis insinuet, alterum persuasionis assumptio, et alterum quidem semper cum ratione uera, porro sine ulla ratione alterum, item alterum nulla persuasione transducibile, alterum nutans, incertum semper et deriuabile. Quid quod rectae opinionis omnis uir particeps, intellectus uero dei proprius et paucorum admodum lectorum hominum? Quod cum ita sit, fatendum est esse eius modi speciem semotam a sensibus in semet locatam sine ortu sine occasu, quae neque in se recipit quicquam aliunde neque ipsa procedit ad aliud quicquam, inuisibilem insensilem, soli mentis intentioni animaduersionique perspicuam; porro quod ab hoc secundum est, natiuum sensile sustentabile consis
Abbreviated transcription (Latin):
forte qua simulacraeorum recipirin se dequib
singulis liuius modi tractatus instituendur ui¬
detur. Est noaliqui ignis seor sumpositur &ĩno¬
munic abilis it emcetere species quas concipient
mente dicinius saepereparatar a coctucorpo¬
rearum s̃pecierum fore archȩ typa exẽplar
reisensilis. anha solasunt quaeuidentꝰ quaes
corporis intentiones entimur. nec preter hecu¬
la sunt uspiam sids̃rusera p̃sumitur esse incello¬
sibiles species quarum sint mainer sensi les
eas queniluil aliudesse quam uerba. quod quio
neq in & aminatum relinqui plac& necad pro¬
lixum natura sute tractatum minime ꝑtines
adrem uerlorum agmen addendum: Atuenos
quis ample reifinis disceptatione cõpondio
dirim&. liunc certe adsircere opere precum
s acientires : i preigitur quidehacre sentiam
dicam: suntellatur itemq uereopinio dua eres
sunt. uecerre est hȩcipsa ꝑ semet erre. intelleo

Expanded text:
forte qua simulacra eorum recipit in se, de quibus forte qua simulacra eorum recipit in se, de quibus singulis huius modi tractatus instituendus uidetur: estne aliquis ignis seorsum positus et incommunicabilis, item caeterae species, quas concipientes mente dicimus semper separatas a coetu corporearum specierum fore archetypa exemplaria rei sensilis, an haec sola sunt quae uidentur quaeque corporis intentione sentimus, nec praeter haec ulla sunt uspiam, sed frustra praesumitur esse intellegibiles species, quarum sint imagines sensiles, easque nihil aliud esse quam uerba? Quod quidem neque inexaminatum relinqui placet nec ad prolixum natura sua tractatum minime pertinens ad rem uerborum agmen addendum; at uero si quis amplae rei finis disceptationem compendio: dirimet, hunc certe asciscere operae pretium facientis est. Ipse igitur, quid de hac re sentiam, dicam. Si intellectus itemque uera opinio duae res sunt, necesse est haec ipsa per semet esse intellectu
Abbreviated transcription (Latin):
ris propruquae candientur sus ceptur auia¬
c& unudos sucor odoraminum. & uum arers¬
in prersiani. cedentibi insignir formas iliquo
ualunt puroleuigarter apparan. neculla y¬
ninoforniam inapparata leuigarione appi
patiuntur. sic ei quodamnib rurumoninilim furia
& figuris auterne uitae mansur irq: pers iecula re
in signutur. nulla omnino. ꝓpruc species salia
opinione triliuenda est. id eo⁊ s at generatiu sibi¬
lis animalis matrem. corpare aeo substantiaer¬
ceptaculum. neq terram. neq aquam. nec ueroi
sudiniusibilem potiur s peciem quanda &iusu¬
mem capacitatem. miraquata & incomprehen sibi
racione interualla & aliqua substantia nec plan
intelleibilem nec planesen sibi lom posura sedqu
exlusquae inea cominut ant intollgitamen poss
uideatur ignis quidem pareius ignita. uinectato
uero pars eiurdom aqua simodo & pertis reipin
ulla dicipocest. ternaquoq & aer ratione illes

Expanded text:
odoris proprii quae condientur, susceptura uidodoris proprii quae condientur, susceptura uidelicet humidos sucos odoraminum, et qui materimpressionique cedentibus insignire formas aliquas uolunt, pure leuigatas apparant nec ullam omnino formam in apparata leuigatione apparere patiuntur; sic ei, quod omnibus rerum omnium formis et figuris aeternae uitae mansurisque per saecula recte insignietur, nulla omnino propria species falsa opinione tribuenda est. Ideoque facti generati uisibilis animalis matrem corporeaeque substantiae receptaculum neque terram neque aquam nec uero ignem sed inuisibilem potius speciem quandam et informem capacitatem mira quadam et incomprehensibili ratione inter nullam et aliquam substantiam nec plane intellegibilem nec plane sensibilem positam, sed quae ex his quae in ea commutantur intellegi tamen posse uideatur. Ignis quidem pars eius ignita, humectata uero pars eiusdem aqua, si modo expertis rei pars ulla dici potest; terra quoque et aer ratione illa, si
Abbreviated transcription (Latin):
sumendumest quad gignit᷑. teem aliud in quogignitur:
preter ea tertium & quo similitudi nem trahit mutu¬
aturq quod gigiuitꝰ : dec &ergo facere camparananꝰe
similicudinemq impertiri. illiquidem quodsur¬
cipit matrir. atuero unde oliuenit patris. illa autꝰ
naturao qua eimerliȩe duo est pnolis simulita in¬
telleendum fieri non posse ut una cnstat. faciesq
oninss rerum omnnum formar uulturq contineat.
uariaq corparis undiq orade nonstre : nisi sub iecto
prius in formaliqua corporum gremio perinde
ut quaem picturis substernitur infatio decolor¬
Re ad calorum luminco subuehenda: Ren im sierit
alicuius eorum quae in serecipit similere ceptaculũ
& prima similitudino : & quasit uinecepac
sinur nullam proprie natur alierq: & prepri
habeat figuran propteroaq: inforns inilla¬
poriiniquippefurmacarens. u quadora pigmen
conficiunt qnie ominacurant. ut uulliur sinta

Expanded text:
sumendum est: quod gignitur, item aliud in quo gignitur, sumendum est: quod gignitur, item aliud in quo gignitur, praeterea tertium ex quo similitudinem trahit mutuaturque quod gignitur. Decet ergo facere comparationem similitudinemque impertiri illi quidem quod suscipit matris, at uero unde obuenit patris, illi autem naturae quae inter haec duo est prolis. Simul ita intellegendum, fieri non posse, ut una existat facies, quae omnes rerum omnium formas uultusque contineat uariaque corporis undique ora demonstret, nisi subiecto prius informi aliquo corporum gremio, perinde ut quae in picturis substernitur infectio decolor ad colorum lumina subuehenda. Etenim si erit alicuius eorum quae in se recipit simile receptaculum,exprimet similitudinem. Ex quo fit, ut receptaculi sinus nullam propriam naturaliterque expressam habeat figuram proptereaque informis intellegatur omni quippe forma carens, ut qui odora pigmenta conficiunt ante omnia curant, ut nullius sint
Abbreviated transcription (Latin):
resirie &udiligenter acsinereprehensione. rerpon¬
deriaurum illud erse necaader & trianguli e lindrisue
icuiur uealterius iudebit eadem & cansimilir ratio.
difficultasq ineanatura quae cuncta recipit carpo¬
rarepperitur : lie quippe in inime recedit & con¬
dicine propriao: recipit enim cuncta nec ullam&
is demformantralut ecumuelut intragraemiũ ei¬
s onmentur quaerecipiuntꝰ ipsa i formir man&.
stque usur eiur similir mollicedentiq materiac.
inquamin prinunt uaria signacula. mouetur que
&iconformatur omnimodae ab introeuntib. ipra.
nec formam nec motum habenr & natura  quaeuero
ingediuntur formas mutant aliasq alia & diuerra
cernuntur eademq quae introeunt & grediuntꝰ
siniula crasunt uere eistentum rerum. miroquada
uixq. &e plicabili mado formata ab isdemuere&
sistentib reb: quemã modu moxde monstrarenite¬
ca mur prouiribus s A tuero nunc trinum genur animo

Expanded text:
se firme et diligenter ac sine reprehensione response firme et diligenter ac sine reprehensione responderi aurum illud esse nec addere trianguli cylindriue cuiusue alterius uidebitur. Eadem et consimilis ratio difficultasque in ea natura, quae cuncta recipit corpora, reperitur. Haec quippe minime recedit ex condicione propria; recipit enim cuncta nec ullam ex isdem formam trahit, et cum uelut intra gremium eius formentur quae recipiuntur, ipsa informis manet estque usus eius similis molli cedentique materiae, in quam imprimuntur uaria signacula, moueturque et conformatur omnimode ab introeuntibus, ipsa nec formam nec motum habens ex natura sua. Quae uero ingrediuntur, formas mutant aliasque alia et diuersa cernuntur, eademque quae introeunt et egrediuntur simulacra sunt uere existentium rerum miro quodam uixque explicabili modo formata ab isdem uere existentibus rebus, quem ad modum mox demonstrare nitemur pro uiribus. At uero nunc trinum genus animo
Abbreviated transcription (Latin):
prenominib: qui de mullis dignanda sunt: quib. inde¬
monstratione utisolenur cumdiciinur. hocualistua:
fugiuntenim neccepalantaun appellanonequas
delur caquama sistentibi habetur: icitur ignequoqui
eumerseuer eputandum qui sempidem est. & mine
cuiur proprieas man& : atuero idin uofieri sinula
bec uident᷑ &denium dissolui pereuntiaq ad aliar
inde transiresormar. solum illus appellandũ puto
corto pronomine: ratequippede codiciporse. Hoc
uelillus: poria quad recipit qualitatem ueleiam
uerti porest in contrariar qualicater calidũdici
uel candidum proprioq & certo namine appellari quoo
sit incertum& mutaluile minime canueuire. sedopi¬
nor aptius &i amuune de eodemerit dis sorta reco¬
nantum : siquis enimcunctar farinas figurarq eu
nacademq aurima teriao fictas iugiter & siueniter¬
nussione inaliar anq aliar resor inetiuio siquis elec¬
taqualiboiuna figura quaerat quaesit opinor por¬

Expanded text:
pronominibus quidem ullis signanda sunt quibus in depronominibus quidem ullis signanda sunt quibus in demonstratione uti solemus, cum dicimus 'hoc, uel'illud,; fugiunt enim nec expectant eam appellationem quae de his tamquam existentibus habetur. Igitur ignem quoque eum esse uere putandum, qui semper idem est, et omne cuius proprietas manet. At uero id, in quo fieri singula haec uidentur et demum dinde transire formas, solum illud appellandum puto certo pronomine recte quippe de eo dici posse 'hoc' uel 'illud' -- porro quod recipit qualitatem uel etiam uerti potest in contrarias qualitates calidum dici uel candidum, proprioque et certo nomine appellari quod sit incertum et mutabile minime conuenire. Sed, opinor, apertius etiamnunc de eodem erit dissertare conandum. Si quis enim cunctas formas figurasque ex una eademque auri materia fictas iugiter et sine intermissione in alias atque alias reformet, tunc, si quis electa qualibet una figura quaerat quae sit, opinor pos
Abbreviated transcription (Latin):
eidemq instrumenta quae adminicularent᷑ pro.¬
uidis animae motib: ad signauit equib primiluciferi
oculorum orbercorurcant : hȩc decauradatiauaest̃
opinor uirtutes ignis. alte gedax & ꝑemptoria. alte
ramul coliris in noxio lumine : huic igit &qualuxdie
inueliens pandit᷑ domesticu& ramiliarecor pur
oculorumdiuin aepotestatir commentaerunt anti¬
murisiquidem nostri corparirignem. ut pocgermna¬
numignis ꝑlucrdisereni d defecati liquoris poculor
fluene acdemanare uoluerunt &pleuer conter¬
tosq & tamqua firmiore soliditate pabitos orbes
lumenum quorum tamenerret angustamedierar
sulitilior: serenurignis peandem epfluer& medi¬
et atem: itaqcum diurnum iubar adplicat senusur¬
decunetir huius madi mutabilib: it aest liabendiu
hoe quod saopi alias aliter formatum nobirudo.
nplerumq: iuxia inis ersigem nonest opinor gnir
sedigeum quiadam. necaer seclaeriumgiec omnino
uiequam uelut habeur ulla nistabilitati: deniq ue

Expanded text:
eidemque instrumenta quae adminicularentur proeidemque instrumenta quae adminicularentur prouidis animae motibus assignauit. E quibus primi luciferi oculorum orbes coruscant, hac de causa dati. Duae sunt, opinor, uirtra mulcebris innoxio lumine. Huic igitur, ex qua lux diem inuehens panditur, domesticum et familiare corpus oculorum diuinae potestates commentae sunt, intimum siquidem nostri corporis ignem, utpote germanum ignis perlucidi sereni et defaecati liquoris, per oculos fluere ac demanare uoluerunt, ut per leues congestosque et tamquam firmiore soliditate probatos orbes luminum, quorum tamen esset angusta medietas subtilior, serenus ignis per eandem efflueret medietatem. Itaque cum diurnum iubar applicat se uisude cunctis huius modi mutabilibus ita est habendum: hoc quod saepe alias aliter formatum nobis uidetur et plerumque iuxta ignis effigiem non est, opinor, ignis sed igneum quiddam, nec aer sed aereum, nec omnino quicquam uelut habens ullam stabilitatem. Denique ne
Abbreviated transcription (Latin):
nicatiruin exuerunt ÷ estautem caput precer ceterũ
corpurhionor aciur &optimatiquada omninentiaxuu
reliquamembra dominantiparent atq obsequunt.
iuremeritoq subiatio nerinerede humilir immopla.¬
neiacenr asperarcum oueretur terrenaru lacunaru
ofreasioner peliuitatis. &ĩ tem decliuitatis incurrera:
maximecuies ser necerre cunctamotuũ genera expe¬
riri hacigit᷑ de causa ueliculo corparis ut pote arg
sustinet ad dita est crurum quoq & bracchiorũ por¬
rigibilix & flexuora substantia. ut tenendͥo mittendi
ꝓgrediendiresistendiq usur ex arbitrio praesto
por&eminente diuino capitir cestamine: progredi¬
endiporro cõmodurofficiũ qua recidendir ar adiui.¬
namensi reulcorius magequã recersim uoluit moueri.
priorer quoq corparir parter meliorer posteriorib
iudicans in homine primo omnium er gionecerta ca¬
pitis ꝑsonam subdidit uultus. eamq appellat᷑ facier

Expanded text:
nitatis innexuerunt. Enitatis innexuerunt. Ecorpus honoratius et optimati quadam eminentia; cui reliqua membra dominanti parent atque obsequuntur iure meritoque subiecta, ne sine sede humiliter in imo plane iacens asperas, cum moueretur, terrenarum lacunarum offensiones procliuitatis et item decliuitatis incurreret, maxime cui esset necesse cuncta motuum genera experiri. Hac igitur de causa uehiculo corporis utpote arx sustinetur. Addita est crurum quoque et brachiorum porrigibilis et flexuosa substantia, ut tenendi omittendi progrediendi resistendique usus ex arbitrio praesto foret eminente diuino capitis gestamine. Progrediendi porro commodius officium quam recedendi rata diuina mens ire ulterius mage quam recessim uoluit moueri; priores quoque corporis partes meliores posterioribus iudicans in homine, primo omnium e regione certa capitis personam subdidit uultus eamque appellauit faciem,