comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ioseph fr̃is sui ismaelitis transeuntibꝰ
uendidunt. quia cognito reuelatio¬
nis misterio ne se melior fieret. eius
prouectibus obunare conati sunt:
Hinc saul dauid subditũ. lanc eam intor¬
quendo ꝑsequit᷑. quia quẽ magnis coti.
die augeri uirtutũ successibꝰ sensit: ultͣ
se excrescere pauit Paruulus itaq ẽ.
qui inuidia occiditur. quia nͥ ipse inferi¬
um quod ꝑpetratur. humano cordi an¬
tiqui hostis uirus infundit᷑. in hac tam̃
nequitia. tota sua uiscera serpens coneu.¬
tit. et in primende maliciȩ pestẽ uomit.
dequo nimirũ scriptũ est. Inuidia dia¬
boli. mors intrauit in orbem terrarũ:
Nam cũ deuictũ cor liuoris putredo cor.¬
ruperit: ipsa quoq exteriora indicãt.
quã grauit̾ animũ uesania instigat.
Color quippe pallore afficit᷑. oculi depri¬
munt᷑. mens accenditur: et membra
frigescunt. Fit incogitacione rabies.
indentibꝰ stridor. Cumq hec inlatebriᷤ

Expanded text:
Joseph fratres sui Ismaelitis transeuntibus Joseph fratres sui Ismaelitis transeuntibus vendiderunt , quia cognito revelationis mysterio, ne se melior fieret, ejus provectibus obviare conati sunt. Hinc Saul David subditum, lanceam intorquendo, persequitur , quia quem magnis quotdie augeri virtutum successibus sensit, ultra se excrescere expavit . Parvulus est qui invidia occiditur, quia nisi ipse inferiitium quod perpetratur, humano cordi antiqui hostis virus infunditur, in hac tamen nequitia, tota sua viscera serpens concutit, et imprimendae malitiae pestem vomit. De quo nimirum scriptum est: Invidia diaboli mors intravit in orbem terrarum . Nam cum devictum cor livoris putredo corruperit, ipsa quoque extequam graviter animum vesania instigat. Color quippe pallore afficitur, oculi deprimuntur, mens accenditur, et membra frigescunt. Fit in cogitatione rabies, in dentibus stridor. Cumque in latebris
Abbreviated transcription (Latin):
dia. Ac si aꝑte diceret᷑. Ira ꝑ zelum
sapientes turbat. ira uͦ ꝑuitiũ stultos
trucidat. quia sub ratione. illa restrm¬
gitur. hec uͦ irracionabilit̃ deuicte men¬
ti dnãtur. B ene aut̃ subditur. et par¬
possumꝰ. nͥ eis quos nobis in aliqͦ melio¬
res putamus. P aruulus gͦ ẽ qui liuore
occidit᷑. quia ipse sibi testimonium
ꝑhibet. quod eiminor sit. cuius inuidia
torquetur. Hinc ẽ quod hostis callidꝰ
primo homini inaudendo subripuit.
quia amissa beatitudine minorẽ se in¬
mortalitate illius agnouit. Hic ẽ qd̾
cam ad ꝑpetrandum fr̾icidiũ corruit.
quia despecto suo sacrificio. p̾latũ sibi
infremuit. cuius ds̃ hostiã accepit. et
quẽ meliorẽ se ẽẽ exhorruit: ne ut cũq
esset amputauit. Hinc esau ad ꝑse.¬
quutionẽ frĩs exarsit. quia pͥmogeni¬
toꝵ. benedictione ꝑdita. quã tam̃ esu
lenticulȩ ipse uendidat: minorẽ se ei
quem nascendo p̾ibat ingemuit. Hĩc

Expanded text:
dia. Ac si aperte diceretur: Ira per zelum dia. Ac si aperte diceretur: Ira per zelum sapientes turbat, ira vero per vitium stultos trucidat, quia illa sub ratione restringitur, haec vero irrationabiliter devictae menti dominatur. Bene autem subditur. CApossumus, nisi eis quos nobis in aliquo meliores putamus. Parvulus ergo est qui livore occiditur, quia ipse sibi testimonium perhibet, quod ei minor sit cujus invidia torquetur. Hinc est quod hostis callidus primo homini invidendo subripuit, quia amissa beatitudine, minorem se immortalitati illius agnovit. Hinc est quod Cain ad perpetrandum fratricidium corruit ; quia despecto suo sacrificio, praelatum sibi infremuit, cujus Deus hostiam accepit: et quem meliorem se esse exhorruit, ne utcunque esset, amputavit. Hinc Esau ad persecutionem fratris exarsit , quia primogenitorum benedictione perdita, quam tamen esu lenticulae ipse vendiderat, minorem se ei, 179 quem nascendo praeibat, ingemuit. Hinc
Abbreviated transcription (Latin):
in famulat᷑. Nam quantũlibet ira ex
zelo rectitudinis surgat. si imode¬
rata mentẽ uicerit. ratiomi protinus
seruire contempnit. et tanto se impu.¬
dentius dilatat. quanto inpatientie
uitium uirtutẽ putat. Unde necesse
ẽ. ut hocante omĩa qui zelo rectitudi
nis mouet᷑ attendat. ne ira extͣm̃tis
dñium transeat. sed in ultione pecca.¬
d tempus modũq cõsid̃ans. surgentẽ
anun ꝑturbationẽ subtilius retraetãdo
restrĩgat. animositatẽ reprimat. et motus
feruidos sub equitate disponat. ut eo fiat
iustior ultor abiemis: quo prnis extitit uic¬
tor situs. quatemis sic culpas delinquen¬
tium corrigat. ut ante ipse qui corigit
ꝑ pacienciã crescat. ut feruorẽ suum
trãscendendo diudicet. ne intemꝑan¬
ter excitatus. ipso zelo rectitudinis lõge
arectitudine ab erret. Quia uͦ sicut
diximus etiam laudanda bomi emula¬
tio. mentis oculum turbat: recte nunc
dicitur. Uirũ stultũ int̾ficit iracun¬

Expanded text:
ni famulatur. Nam quantumlibet ira ex ni famulatur. Nam quantumlibet ira ex zelo rectitudinis surgat, si immoderate mentem vicerit, rationi protinus servire contemnit, et tanto se impudentius dilatat, quanto impatientiae virus virtutem putat. Unde necesse est ut hoc ante omnis movetur, attendat, ne ira extra mentis dominium transeat, sed in ultione peccati tempus modumque considerans, surgentem animi perturbationem subtilius retractando restringat, animositatem reprimat, et motus fervidos sub aequitate disponat; ut eo fiat justior ultor alienus, quo prius exstitit victor suus, quatenus sic culpas delinquentium corrigat, ut ante ipse qui corrigit, per patientiam crescat, et fervorem suum transcendendo dijudicet, ne intemperanter excitatus ipso zelo rectitudinis, longe a rectitudine aberret. Quia vero, sicut diximus, etiam laudanda boni aemulatio mentis oculum turbat, recte nunc dicitur: Virum stultum interficit iracun
Abbreviated transcription (Latin):
Et unde mens turbatur ne uideat.in.¬
de proficit ut aduidendũ uerus cla¬
rescat.: Sicut cũ in firmanti oculo col
liriũ mittitur. lux penitus negatur.
sed inde eam post paululũ ueraciter
recipit. unde hanc ad tempus salubrit
amitit: Nũqͣm uͦ cõmotioni cõtẽplacio iũ¬
git᷑. nec preualet mens ꝑturbata cõs.¬
picere. ad quod uix tranquilla ualet
ihiare. quia nec solis radius cernit᷑.
cũ cõmotȩ mibes cęli faciem obducũt
Nec turbatus fons respicientis imagi¬
nẽ reddit. quã tranquillus proprie
ostendit. quia quo enus unda palpitat.
in se speciem similitudins obseurat¬
Sed cũ zelo amius mouet᷑. curandũ
sĩmnoꝑe est. ne hec eadẽ que instrum̃¬
to uirtutis assumitur: menti ira dñe¬
tur: ne quasi dña p̾eat. sed uelut an¬
cilla ad obsequiũ parata. aracionis
t̾go numqͣm recedat Tunc enĩ robus¬
tius contͣ uitia erigit᷑. cũ subdita racio¬

Expanded text:
et unde mens turbatur ne videat, inet unde mens turbatur ne videat, inde proficit ut ad videndum verius clarescat: sicut infirmanti oculo cum collyrium immittitur, lux penitus negatur; sed inde eam post paululum veraciter recipit, unde hanc ad tempus salubriter amittit. Nunquam vero commotioni contemplatio jungitur, nec praevalet mens perturbata conspicere, ad quod vix tranquilla valet inhiare, quia nec solis radius cernitur, cum commotae nubes coeli faciem obducunt, nec turbatus fons respicientis imaginem reddit, quam tranquillus proprie ostendit, quia quo ejus unda palpitat, eo in se speciem similitudinis obscuratSed cum per zelum animus movetur, curandum summopere est, ne haec eadem, quae instrumento virtutis assumitur, menti ira dominetur, ne quasi domina praeeat, sed velut ancilla ad obsequium parata, a rationis tergo nunquam recedat. Tunc enim robustius contra vitia exigitur, cum subdita ratio
Abbreviated transcription (Latin):
tũmͦ. non etiã proximis delinquen¬
tibus uolunt. Si enĩ sic̃ proximos ut
nos amare p̾cipimꝰ. restat ut sic eorũ
erratibus. sicut nr̃is uituis irascamur
De hac ꝑsalomonẽ dr̃. Melior ẽ ira
risu. quia ꝑ tristiciam uultus: corri.¬
gitur animus delinquẽtis. De hac¬
iterũ psalmista ait Turbatus est
p̃ira oculus m̃s Ira quippe ꝑuitium:
oculũ mentis excęcat: ĩra aut̃ ꝑ zelũ
turbat. quia quo saltẽ recti emulatio¬
ne concutit᷑. ea que nisi tranquillo
corde ꝑcipi non pot̾. cõtẽplacio dissi¬
patur: Ipse namq zelis rectitudi.¬
nis quia in quietudine mentẽ agitat:
eus mox aciẽ obscurat. ut altiora in cõmo¬
tione non uideat. que bene priꝰ tranqͥlla
cernebat. sed inde subtilius ad alta redu¬
citur. unde ad tempus ne uideat reuer¬
berat᷑. Nam ipsa recti ȩmulatio. et̾na
post paululũ in tranquillitate largnis
aꝑit. que hec interĩ ꝑcõmotionẽ claudit.

Expanded text:
tummodo, non etiam proximis delinquentummodo, non etiam proximis delinquentibus volunt. Si enim sic proximos ut nos amare praecipimur, restat, ut sic eorum erratibus sicut nostris vitiis irascamur. De hac per Salomonem dicitur: Melior est ira risu, quia per tristitiam vultus corrigitur animus delinqueiterum Psalmista ait: Turbatus est prae ira oculus meus . Ira quippe per vitium oculum mentis excaecat, ira autem per zelum turbat; quia quo saltem recti aemulatione concutitur, ea quae nisi tranquillo corde percipi non potest, contemplatio dissipatur. Ipse namque zelus rectitudinis, quia inquietudine mentem agitat, ejus mox aciem obscurat, 178 ut altiora in commotione non videat, quae pene prius tranquilla cernebat. Sed inde subtilius ad alta reducitur, unde ad tempus, ne videat, reverberatur. Nam ipsa recti aemulatio aeterna post paululum in tranquillitate largius aperit, quae haec interim per commotionem claudit;
Abbreviated transcription (Latin):
firmitas propria. mala nobis excusat
aliena.. Patient̃ namq illatã unuriã
tolerat. qͥ pie meminit. quod fortasse
adhuc habeat. in quo debeat ipse to¬
lerari Et quasi aquaignis extinguit᷑
cum surgente feruore animi sua cuiq
admentẽ culpa reuocat᷑. quia crubeseit
peccato non parcere. qͥ uł dõ uł proxi¬
ino sepe se recolit parcenda peccasse:
Sed int̾ hec sollert̃ intuendũ ẽ. quod
alia ẽ ira quã inpaciencia excitat. alia
quam zelus format. Illa exuitio. hec
ex iirtute generat᷑. Si enĩ nulla ira
ex uirtute surgeret. diuinȩ anĩaduer¬
sionis impetũ finees ꝑ gladiũ non pla¬
casset: Hanc irã quia heli non habuit:
motũ contͣ se in placabilit suꝑne ul¬
tionis excitauit. Nam quo contͣ sub.¬
ditoꝵ uitia tepuit: eo contͣ illũ distric¬
tio eterni rectoris exarsit. De hac ꝑ
psalinistã dr̃ Irascimini et nolite
peccare: Qđ nimirum non recte
in telligunt. qui irasci nos nobis tan.¬

Expanded text:
firmitas/ propria mala nobis excusat firmitas/ propria mala nobis excusat aliena. Patienter namque inlatam iniuriam tolerat, qui pie meminit, quod fortasse adhuc habeat, in quo debeat ipse tolerari. Et quasi aqua ignis extinguitur, cum surgente furore animi sua cuique ad mentem culpa revocatur, quia erubescit peccata non parcere, qui vel deo vel proximo sępe recolit parcenda peccasse. Sed inter haec sollerter sciendum est, quod alia est ira, quam inpatientia excitat, alia, quam zelus format: Illa ex vitio, haec ex virtute generatur. Si enim nulla ira ex virtute surgeret, divinae animadversionis impetum Finees per gladium non placasset. Hanc iram quia Heli non habuit, motum contra se inplacabiliter supernę ultionis excitavit. Nam quo contra subditorum vitia tepuit, eo contra illum districtio aeterni rectoris exarsit. De hac per psalmistam dicitur: Irascimini, / et nolite peccare! Quod nimirum non recte intellegunt, qui irasci nos nobis tan
Abbreviated transcription (Latin):
contumelias proponat. quatinus re.¬
demptoris sui probra cogitans. ad ad¬
uersa se p̃paret. Que nimirũ ueni¬
entia tanto fortior excipit. quanto se
cautius ex p̃scientia armauit: Qͥ enĩ
mpro uidꝰ ab aduersitate dep̾hendit᷑.
quasi abhoste dormiens inuenit᷑. eũq
citius inimicus necat. qr nõ repugnãtẽ
ꝑforat: Ham qui mala iminentia
ꝑ sollicitudinẽ p̃notat. hostiles incur.¬
sus quasi in insidiis uigilãs expectat.
et inde ad uictoriã ualent̃ accĩgitur.
unde nesciens deprehendi putabat᷑.
Sollert̃ gͦ animus ante actionis sue
pͥmordia cuncta debet adu̾sa medita.¬
ri. ut semꝑ hec cogitans. semꝑ contͣ
hec torace patientiȩ munitꝰ. et qͥcquid
accesserit ꝓuidus suꝑet. et qͥcqͥd non
accesserit lucrũ putet Secundus
autẽ seruande mansuetudinis modꝰ
ẽ. ut cũ alienos excessus aspicimus:
nr̃a quibus in aliis excessimus delicta
cogitemus Considerata quippe in¬

Expanded text:
contumelias proponat, quatenus recontumelias proponat, quatenus redemptoris sui probra cogitans, / ad adversa se praeparet. Quae nimirum venientia tanto fortius excipit, quanto se cautius ex praescientia armavit. Qui enim inprovidus ab adversitate deprehenditur, quasi ab hoste dormiens invenitur, eumque citius inimicus necat, quia non repugnantem perforat. Nam qui mala imminentia per sollicitudinem pręnotat, hostiles incursus, quasi in insidiis vigilans, expectat, et inde ad victoriam valenter accingitur, unde nesciens deprehendi putabatur. Sollerter ergo animus ante actionis suae primordia cuncta debet adversa meditari, ut semper haec cogitans, semper contra haec torace patientiae munitus, et quicquid accesserit, providus superet, et quicquid non accesserit, lucrum putet. Secundus autem servandę mansuetudinis modus est, ut, cum alienos excessus aspicimus, nostra, quibus in aliis excessimus, delicta cogitemus. Considerata quippe in
Abbreviated transcription (Latin):
sionis suȩ sonitꝰ reddunt Citius quidẽ
flamã fatiunt. sed protinus in fauillã
frigescunt. Alii autẽ lignis graioribꝰ
durioribusq nõ dispares. accensionẽ tar¬
de suscipiunt sed tamen accensi semel.
difficilius extingunt᷑. ⁊ quia se tardius
in asꝑitatẽ concitant. furoris su duriꝰ
ignẽ seruant Alii autẽ quod ẽ neq̃nis
et citius iracundiȩ flammas accipiũt.
et tardius deponunt. Non nulli uͦ has
et tarde suscipiunt. et citius amittunt
Inquibus nimirum quatuor modis liqͥ¬
do lector agnoscit. quia et ad tranqͥlli¬
tatis bonum ultimus plusquã primus
appropinquat. et in malo scdm tercius
suꝑat Sed qͥd prodẽ quod iracundia
quomͦ m̃tẽ teneat dicimus. si non etiam
qualit̾ conpesci debeat expͥmamꝰ: Duo.¬
bus et enĩ modis fracta. possidere ani¬
mum ira desuescit. Primus quippe ẽ.
ut mens sollicita antequã agere quod.¬
libet incipiat. om̃s sibi quas pati pot̾

Expanded text:
sionis suae sonitus reddunt; citius quidem sionis suae sonitus reddunt; citius quidem flammam faciunt, sed protinus in favillam frigescunt. Alii autem, lignis gravioribus durioribusque non dispares, accensionem tarde suscipiunt, sed tamen accensi semel difficilius extinguntur, et quia se tardius in asperitate concitant, furoris sui durius ignem servant. Alii autem – quod est nequius – et citius iracundiae flammas accipiunt et tardius deponunt. Nonnulli vero has et tarde suscipiunt et citius amittunt. In quibus nimirum quattuor modis liquido lector agnoscit, quia et ad tranquillitatis bonum ultimus plus quam primus appropinquat et in malo secundum tertius superat. Sed quid prodest, quod iracundia, quomodo mentem teneat, dicimus, si non etiam, qualiter compesci debeat, exprimamus? Duobus etenim modis fracta possidere animum ira desuescit. Primus quippe est, ut mens sollicita, antequam agere quodlibet incipiat, omnes sibi, quas pati potest,
Abbreviated transcription (Latin):
stimuli admentẽ uentunt. causȩq que
grauius exasꝑent: driunt᷑. atq in irati
oculũ festuca in trabẽ uertit᷑. dũ ira in odi.¬
um ꝑmutatur Plerumq tra ꝑsilentiũ
clausa intͣ mentẽ uehementius estuat.
et clamosas tacita uoces format.. Uerba
sibi quibus exasꝑat᷑ obicit. et quasi in cau.¬
sȩ examine posita durius exasperata res¬
pondit.. Qđ̾ salomon breuit insinuat
dicens Prestolatio impioꝵ furor. Sicq
fit. ut ꝑturbatus animus maiorẽ strepitũ
sui silencii senciat. eumq grauiꝰ clausa
irȩ flamina consumat: Unde bene añ
nos quidã sapiens dicit Cogitaciones
iracundi. inpereȩ sunt generacionis.
mentẽ comedunt matrẽ suam Scien.¬
dum uero ẽ quod nõ nullosira eitius ac¬
cendit. facilius deserit. non nullos uͦ tar¬
de quidẽ commouet. sed duriꝰ tenet:
Alii namq accensis calamis similes dũ
uocibus ꝑstrepunt. quasi quosdã auen¬

Expanded text:
stimuli ad mentem veniunt. Causae quoque, quae stimuli ad mentem veniunt. Causae quoque, quae gravius / exasperant, oriuntur, atque in irati oculum festuca in trabem vertitur, dum ira in odium permutatur. Plerumque ira per silentium clausa intra mentem vehementius aestuat et clamosas tacita voces format. Verba sibi, quibus exasperatur, obicit, et quasi in causae examine posita, durius exasperata respondet. Quod Salomon breviter insinuat, dicens: prętolatio impiorum furor. Sicque fit, ut perturbatus animus maiorem strepitum sui silentii sentiat eumque gravius clausae irę flamma consumat. Unde bene ante nos quidam sapiens dixit: Cogitationes iracundi vipereae sunt generationis, mentem comedunt matrem suam. Sciendum vero est, quod nonnullos ira citius accendit, facilius deserit. Nonnullos vero tarde quidem commovet, sed durius tenet. Alii namque accensi calamis similes, dum vocibus perstrepunt, quasi quosdam / accen
Abbreviated transcription (Latin):
tis alienȩ:. Et eo furor membra foris
in hictibus exerit. ł exercet. quo intus
nõ exerit : sed inmaledictionis iacu¬
la linguã uertit: Frĩs namq int̾itũ
p̃cibus exposeit. et hoc dm̃ ꝑpetrare ex.¬
petit. quod ipse ꝑuersus homo facere uel
metuit uł erubescit Fitq ut uoto et uo¬
ce homicidium ꝑagat. etiã cum alesione
proximi manibus cessat Aliquando
ira ꝑturbato animo quasi exiudicio silẽ¬
tium indicit. et quo se foras ꝑlinguã nõ
expͥmit. intus de terior ignescit. ut iratus
quisq collocutionẽ suam proximo subtra¬
hat. et nichil dicendo quam sit auersus¬
dicat: Et nonnũꝗͣ hec silencũ seueritas
ꝑdiscipline dispensationẽ gerit᷑. si tam̃
sollicite in intimis discretionis forma te¬
neatur. Nonnumquã uͦ dũ accensus
animus a consueta loquutione restrin¬
gitur. ꝑ accessum temporis penitꝰ apro¬
xumi dilectione separatur Et acriores

Expanded text:
tis alienę, et eo furor membra foras tis alienę, et eo furor membra foras in ictibus exerit, iam manus non exerit, sed in maledictionis jaculum linguam vertit. Fratris namque interitum precibus exposcit, et hoc Deum perpetrare expetit, quod ipse perversus homo facere, vel metuit, vel erubescit. Fitque ut voto et voce homicidium peragat, etiam cum a laesione proximi manibus cessat. Aliquando ira perturbato animo, quasi ex judicio silentium indicit; et quo se foras per linguam non exprimit, intus deterius ignescit, ut iratus quisque collocutionem suam proximo subtrahat, et, nidicat. Et nonnumquam silentii sęveritas per disciplinae dispensationem geritur, si tamen sollicite in intimis discretionis forma teneatur. Nonnumquam vero, dum accensus animus a consueta locutione restringitur, per accessum temporis penitus a proximi dilectione separatur, et acriores
Abbreviated transcription (Latin):
contͣ. iuxta uetustã translationẽ scrip¬
tũ ẽ: Suꝑ quẽ requiescet sp̃s m̃s. nisi
suꝑ humilẽ et quietũ et trementẽ ser¬
mones meos: Cum eniꝰ humilẽ dice.¬
ret. quietũ protinus adiunxit Sigͦ
ira qui etẽ m̃ti subtrahit. suã scõ spiuu ha.¬
bitacionẽ claudit. cuiꝰ secessione animuᷤ
uacuus ad aꝑtã mox in saniam ducitur:
et usq ad suꝑficiẽ ab intimo cogitacio¬
nũ fundamento dissipat᷑. Nam ux suȩ
stimulis accensum cor palpitat. corpꝰ
tremit. lingua se p̃pedit. facies ignes¬
cit. exasꝑantur oculi. et nequaquã
recognoscunt᷑ noti Ore quidẽ clamorẽ
format. sed sensus qͥd loquit᷑. ignorat.
Inquo itaq iste abarrepticuis longe ẽ.
qui actionis suȩ conseuis non ẽ: Unde
fit plerumq ut usq ad manus ira pro.¬
siliat. et quo racio longuis recedit: au¬
dacior exurgat. seq ipsum retinere ani¬
mus non ualet. quia factus ẽ potesta.¬

Expanded text:
contra iuxta vetustam translationem scripcontra iuxta vetustam translationem scriptum est: Super quem requiescit spiritus meus, nisi super humilem et quietum et trementem sermones meos? Cum enim humilem diceret, quietum protinus adiunxit. Si ergo / ira quietem menti subtrahit, suam sancto spiritui habitationem claudit. Cuius recessione animus vacuus ad apertam mox insaniam ducitur et usque ad superficiem ab intimo cogitationum fundamento dissipatur. Nam irae suae stimulis accensum cor palpitat, corpus tremit, lingua se praepedit, facies ignescit, exasperantur oculi, et nequaquam recognoscuntur noti. Ore quidem clamorem format, sed sensus, quid loquitur, ignorat. In quo itaque iste ab arrepticiis longe est, qui actionis suae conscius non est? Unde fit plerumque, ut usque ad manus ira prosiliat, et quo ratio longius recedit, audacior exurgat; seque ipsum retinere animus non valet, quia factus est potesta
Abbreviated transcription (Latin):
dentes. quia scilicet confusus animus
nequaquã explet. etiã siquid intellige.¬
re prudent̃ ualet Per irã iusticia re¬
linquit᷑. sicut scriptũ ẽ. Ira uiri iusti.¬
ciam dei non oꝑatur. quia dum ꝑtur.¬
bata mens iudiciũ suȩ rationis exasꝑat:
om̃e quod furor suggerit rectũ putat:
Per iram grã uitȩ sotialis anutitur
sic̃ scriptũ ẽ. Noli eẽ assiduus cũ homl.¬
ne iracundo. ne discas semitas eius. et
sumas seandalũ animȩ tuȩ. quia qͥse
ex humana rationȩ non temperat ne¬
cesse est ut bestialit̾ solus inuat ꝑ irã
concordia rumpit᷑. sicut scriptũ est. Uir
animosus parit rixas. et uir iracundus
effundit peccata: Iracundus quippe pec¬
cata effundit. quia etiam malos quos in¬
caute ad discordiam prouocat. peiores
facit: ꝑ iram lux ueritatis amutitur.
sicut scriptum ẽ. Sol nõ occidat suꝑ
iracundiam urãm. quia cũ menti tracũ¬
dia confusionis tenebras incutit. huic

Expanded text:
dentes, quia scilicet confusus animus dentes, quia scilicet confusus animus nequaquam explet, etiamsi quid intellegere prudenter valet. Per iram iustitia relinquitur, sicut scriptum est: Ira viri iustitiam dei non operatur, quia dum perturbata / mens iudicium suę rationis exasperat, omne, quod furor suggerit, rectum putat. Per iram gratia vitae socialis amittitur, sicut scriptum est: Noli esse assiduus cum homine iracundo, ne discas semitas eius et sumas scandalum animae tuae, quia qui se ex humana ratione non temperat, necesse est, ut bestialiter solus vivat. Per iram concordia rumpitur, sicut scriptum est: Vir animosus parit rixas, et vir iracundus effundit peccata. Iracundus quippe peccata effundit, quia etiam malos, quos incaute ad discordiam provocat, peiores facit. Per iram lux veritatis amittitur, sicut scriptum est: Sol non occidat super iracundiam vestram. Qui cum menti iracundae confusionis tenebras incutit, huic
Abbreviated transcription (Latin):
dia: Que nimirũ sentencia uera e̾ẽt. si
illata contͣ tanti uiri pacienciam non.
fuisset: Sed nos pensemus qd̾ dr̃. quã¬
uis ab auditoris sui uirtute relidatur:
ut ostendamus quã rectũ ẽ. qđ promitur.
si non inbeato iob miuste promeret᷑ Cũ
seriptũ sit. Tu dute᷑ dñe uirtutũ cũ tran¬
quillitate iudicas: sciendũ nobis mag.¬
noꝑe est. quia quotiens turbulentos
motus animi sub mansuetudinis uirtu¬
te restringimus: redire ad similitudi¬
nem conditoris namur. Nam cum
tranquillitatẽ mentis ira diuerb̾at. dila¬
niatã quodãmͦ scissamq ꝑturbat. ut sibi¬
mansuetudo amittit᷑. suꝑnȩ imaginis
similitudo uitiatur ꝑ iram sapientia
ꝑdit᷑. ut quid quo ue ordine agendum
sit. omĩno nesciatur. sicut scriptũ ẽ.
Ira in sinu stulti requiescit. qr nimirũ
in telligenciȩ lucẽ subtrahit. cũ mentẽ
ꝑmouendo confundit. Per irã uita
amittit᷑. et si sapientia teneri uideat᷑.
sicut scriptum ẽ. Ira ꝑdit etiã pru¬

Expanded text:
ae nimirum sententia vera esset, si illata contra tanti viri patientiam non fuisset. Sed nos pensemus quod dicitur, quamvis ab auditoris sui virtute relidatur, ut ostendamus quam rectum est quod promitur, si non in beatum Job injuste promeretur, cum scriptum sit, Tu autem, Domine, cum tranquillitate judicas ; sciendum nobis magnopere est quia quotiens turbulentos motus animi sub mansuetudinis virtute restringimus, redire ad similitudinem conditoris conamur. Nam cum tranquillitatem mentis ira diverberat, dilaniatam quodam modo scissamque perturbat, ut sibimansuetudo amittitur, supernae imaginis similitudo vitiatur. Per iram sapientia perditur, ut quid quove ordine agendum sit omIra in sinu stulti requiescit, quia nimirum intellegentię lucem subtrahit, cum mentem permovendo confundit. Per iram vita amittitur, etsi sapientia teneri videatur, sicut scriptum est: Ira perdit etiam pru
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ coniuigis. per dissipatos uero dentes ca.¬
tulorum leonum: destructam filiorum
edacitatem signans: Unde bene amicoꝵ
sensum qui intumida correptionese extoler¬
ĩit : sententia diuina rep̃hendit dicen
Non estis locuti coram me rectum:

Expanded text:
tem conjugis, per dissipatos vero dentes catem conjugis, per dissipatos vero dentes catulorum leonum destructam filiorum edacitatem signans. Unde et bene amicorum sensum, qui in tumida correptione se extulit, sententia divina reprehendit, dicens: No
Abbreviated transcription (Latin):
tus in domino: ut digne ambuletis uocatio.¬
ne qua uocati estis. Hinc ergo colligat:
si quando aliquid recte sentit. quanta hu¬
militatȩ debeat magistro loqui discipulus :
si ipse magister gentium in his quȩ cum
auctoritatȩ predicat. tam sũmis se discipu¬
los rogat: Hinc unus quisq colligat eis
aquibus bene uuendi exempla ꝑcipit. hoc
quod bene intelligit. quam humiliter di
cat: si paulus illis humilise uocę subdi¬
dit: quos ad uitam ipse suscitanit: Uliphat
quam uis ad consolandum pietate ueniat.
humilitatem tamen locutionis deserens:
regulam consolacionis ignorat: Quidum
loquendi custodiam neglegit: usq ad afflic.¬
ti contumelias excedit dicens Ligris periit
eo quod non haberet predam: rugitus leo¬
nis et uox leene et dentes catulorum leo¬
num dissipati sunt. Beatum uidelicet
iob nomine tigridis quasi uicio uarieta¬
tis notans : per leonis pugitũ eiusdem
terrorem uiri. perlaeenȩ uocem: loquatita¬

Expanded text:
tus in Domino, ut digne ambuletis vocatiotus in Domino, ut digne ambuletis vocatione, qua vocati estis . Hinc esi quando aliquid recte sentit, quanta humilitate debeat magistro loqui discipulus: si ipse magister gentium in his quae cum auctoritate praedicat tam submisse discipulos rogat. Hinc unusquisque colligat eis a quibus bene vivendi exempla percipit hoc quod bene intelcat; si Paulus illis humili se voce subdidit, quos ad vitam ipse suscitavit. 26. Humiquamvis ad consolandum pietate veniat, humilitatem tamen locutionis deserens, regulam consolationis ignorat. Qui dum loquendi custodiam negligit, usque ad afflicti contumelias excedit, dicens: Tigris periit eo quod non haberet praedam. Rugitus leonis, et vox leaenae, et dentes catulorum leonum dissipati sunt . Beatum videlicet Job nomine tigridis, quasi vitio varietatis notans, per leonis rugitum ejusdem viri terrorem, per leaenae vocem loquacita
Abbreviated transcription (Latin):
quid est. iustum de sua condesentionȩ uel¬
lȩ corrigere. nisi inclinatam arcam suꝑba
reprehensionis manu releuarȩ: Quidẽ
iustum de incognita locucione reprehen.¬
derȩ. nisi motum eius fortitudinis erroris
lapsum putare: Sed ꝑdat uitam : qui ar-¬
cam dei timide subleuat. Quia nequa
quam sanctorum corrigerę recta pre-¬
summeret: nisi de se prius meliora sensis¬
set. Unde et leuites isdem recte oza dici¬
tur: quod uidelicet robustus domini in¬
terp̃tatur. Quia presumptores quiq
nisi audaci mentȩ robustos se in domino
crederent: nequaquam meliorum facta
uel dicta. uelut infirma uidicarent: A¬
unci igitur iob dum contra eum quasi in
dei deffensionȩ prosiliunt : diuim pre¬
cepti regulam suꝑbientes excedunt
cat diceNS
retinentes : quoniam per triennium
nocte ac diȩ non cessaui cum lacrimis mo¬
nens unumquemq ur̃m Eisdem rursum
per epistolam dicit. Obsecrouos fr̃s ego inc̃¬

Expanded text:
quid est justum de sua condescensione velquid est justum de sua condescensione velle corrigere, nisi inclinatam arcam superba reprehensjustum de incognita locutione reprehendere, nisi motum ejus fortitudinis, erroris lapsum putare? Sed perdit vitam, qui arcam Dei tumide sublevat, quia nequaquam quis sanctorum corrigere recta praesumeret, nisi de se prius meliora sensisset. Unde et Levites isdem recte Oza dicitur, quod videlicet robustus Domini interpretatur; quia praesumptores quique nisi audaci mente robustos se in Domino crederent, nequaquam meliorum facta vel dicta velut infirma judicarent. Amici igitur Job, dum contra eum quasi in Dei defensionem prosiliunt, divini praecepti regulam superbientes excedunt. cat, dicens: retinentes quoniam per triennium nocte ac die non cessavi cum lacrymis monens unumquemque vestrum . Eisdem rursum per Epistolam dicit: Obsecro vos, fratres, ego vinc
Abbreviated transcription (Latin):
menti arca signauit. quam qui casurã
credens leuites erigere uoluit: mox senten
Uid est namq mens iusti. nisi
arca cestamenti. quȩ gestata bubus
calcitrantibus inclinatur ẽ quia non mĩ¬
quam etiam qui bene pre est dum sub iec¬
torum populum confusione concutitur:
adispensationis condescensione ex sola
dilectione per mouetur: Sed in hoc
quod dispensatorie agitur: in clinatio¬
ipsa fortitudinis casus putatur imperitis.
Unde et non nulli subditi contra hanc.
manum reprebensionis mittunt : sed
aiuta protinus ipsa sua temeritate de.¬
ficdint Leuites ergo quasi ad uiuans
manum tendit. sed delinquens uitam
perdidit. quia dum infirmi quiq for¬
tium facta corriptunt : ipsi auiuentium
sorte reprobantur. Aliquando etiam sanc.¬
ti uiri quedam minimis condescentes
dicunt : quedam uero summa contem¬
plantes proferunt: Dumq uĩ uel con¬
descensionis uel altitudinis nesciunt:
auclacter hec stulti reprchendunt. Et

Expanded text:
menti arca signavit, quam quia casuram menti arca signavit, quam quia casuram credens Levites erigere voluit, mox sentent Vet. X.  Quid est namque mens justi, nisi arca testamenti? Quae gestata a bobus calcitrantibus inclinatur; quia nonnunquam etiam qui bene praeest, dum subjectorum populorum confusione concutitur, ad dispensationis condescensionem ex sola dilectione permovetur. Sed in hoc, quod dispensatorie agitur, inipsa fortitudinis casus putatur imperitis. Unde et nonnulli subditi contra hanc manum reprehensionis mittunt, sed a vita protinus ipsa sua temeritate deficiunt. Levites ergo, quasi adjuvans, manum tetendit, sed delinquens vitam perdidit: quia dum infirmi quique fortium facta corripiunt, ipsi a viventium sorte reprobantur. Aliquando etiam sancti viri quaedam minimis condescendentes dicunt, quaedam vero summa contemplantes, proferunt. Dumque vim vel condescensionis, vel altitudinis nesciunt, audaciter haec stulti reprehendunt. Et
Abbreviated transcription (Latin):
sum tamen non nisi proiniquitatȩ credi-
ipsi pietatis propositio intransgressionis in¬
cium uertitur. Pensandum namq fuerat:
cui et quando loquerentur: Iustus quippe
erat ad quem uenerant: et diuinis uerbe¬
ribus cͣnctus: Cante acta ergo eus uita
debuerant. ea que intelligerȩ non ualebãt.
ilius uerba perpenderȩ. et ex flagellis pre¬
sentibus non illum redarguerȩ: sed de sua
uita formidare: Seq flagellato usto nõ
Ut nequaquam sȩcorum scientia ꝑ uerba os.¬
cenderet: sed loqui recte lingã consolantiũ
magister dolor erudiret. Qin et sigua for.¬
plicent. uel facta. uel dicta. meliorum: Sed
eo ab eis ñtemere reprehendenda sunt: quo
ad prehendi ueraciter nequaquam possunt.
Sep̃e aliquid amaioribus dispensatorie agit᷑:
quod aminoribus error putatur Sepe mul.¬
ta afortibus dicuntur : que id circo in fir¬
mi diuidicant quia ignorant. Quod be.¬
ne bubus calcitrantibus inclinata illa testa¬

Expanded text:
sum tamen nonnisi pro iniquitate credidesum tamen nonnisi pro iniquitate credideipsa pietatis propositio in transgressionis vitium vertitur. Pensandum namque fuerat, cui et quando loquerentur. Justus quippe erat, ad quem venerant, et divinis verberibus cinctus. Ex anteacta ergo ejus vita debuerant ea quae intelligere non valebant illius verba perpendere; et ex flagellis praesentibus non illum redarguere, sed de sua vita formidare; seque flagellato justo, non ut nequaquam se eorum scientia per verba ostenderet, sed loqui recte linguam consolantium magister dolor erudiret. Qui etsi qua forsplicent vel facta vel dicta meliorum: sed eo ab eis non temere reprehendenda sunt, 149 quo apprehendi veraciter nequaquam possunt. Saepe aliquid a majoribus dispensatorie agitur, quod a minoribus error putatur. Saepe multa a fortibus dicuntur, quae infirmi idcirco dijudicant, quia ignorant. Quod bene bobus calcitrantibus inclinata illa testa
Abbreviated transcription (Latin):
parebunt :
UHC paulus cum multa inthessalom¬
Icensium laude dirisset: protinus ao.¬
iunxit: Ita ut et nos ipsi in uobis gloriemur
m ecclesiis dei propacientia ur̃a. et fide in om¬
nibus per secucionibus ur̃is. et tribulatiomi¬
bus quas sustinetis: in exemplum iusti uidi¬
cii dei. Ac si diceret. Dum tot dura tole.¬
ratis quitam recta agitis. quid aliud quam
iusti dei uidicii exempladatis : Quia ex
ur̃a pena colligendum est. quomodo fẽ.¬
riat quibus irascitur Si sic uos affligi
patitur inquibus l&etatur: Aut quomodo
illos percussurus est quibus iustum uidi.¬
cium exhibet. si etiam uos sic cruciat.
quos pie redarguens fouet : Prima igitur¬
beati iob locutione terminata : uicissimi sẽ
amici qui consolaturi uenerant P c ͤus inͦcre¬
pationebꝰ subiciunt.. Dumq ad contentionis
uerba prosiliunt : eam pro qua uenerant
causam pietatis amuttunt: Qui quidem
non praua hoc intentione faciunt: sed quã¬
uis affectum per cusso exhibeant. percus¬

Expanded text:
parebunt ? parebunt ? Hinc Paulus, cum multa in Thessalonicensium laudem dixisset, protinus adjunxit: Ita ut et nos ipsi in vobis gloriemur in Ecclesiis Dei pro patientia vestra et fide, in omnibus persecutionibus vestris et tribulationibus, quas sustinetis in exemplum justi judicii Dei . Ac si diceret: Dum tot dura toleratis, qui tam recta agitis, quid aliud quam justi Dei judicii exempla datis? quia ex vestra poena colligendum est quomodo feriat quibus irascitur, si sic vos affligi patitur, in quibus laetatur; aut quomodo illos percussurus est, quibus justum judicium exhibet, si etiam vos sic cruciat, quos pie redarguens fovet. beati Job locutione terminata, vicissim se amici, qui consolaturi venerant pie ejus increpationi subjiciunt; dumque ad contentionis verba prosiliunt, eam pro qua venerant causam pietatis amittunt. Qui quidem non prava hoc intentione faciunt; sed quamvis affectum percusso exhibeant, percus
Abbreviated transcription (Latin):
causam mox cur non sit iustificatus in¬
simuians ait. Qui autem uidicat me
dominus est y Ac si diceret: Id circo in
eo quod michi nichil sum conscius iustifi.¬
catum m ab nego : quia ab eo qui me ui¬
dicat eraminari mȩ subtilius scio Dissi¬
mulanda ergo sunt que exterius fauent.
reprimenda que interuis per strepunt :
Dedinanda quȩ quasi necessari& inuiol.¬
uunt. et tamen in his omnibus ad huc
districti eraminis flagella metuenda. quia
et ipsa nr̃a per fectio culpa non caret: insi
hanc seuerus uidex in subtili lance exami¬
nis misericorditer penset. Bene autem¬
subditur: Et uenit suꝑme indignatio.
Magna quippe arte doctrine dicturus.
uerbera pretulit recte facta: ut hinc unꝰ¬
quisq consideret. que peccantes postmno.¬
dum supplicia maneant: si etiam iustos
tam ualida hic flagella castigant:. Hinc ẽ
enim quod petrus ait. Tempus est ut ui-¬
dicium incipiat de domo dei. Et siuis¬
tus uir saluabitur. impius et peccator. ubi

Expanded text:
causam mox cur non sit justificatus incausam mox cur non sit justificatus insinuans, ait: Qui autem judicat me, Dominus est. Ac si diceret: Idcirco in eo quod nihil mihi conscius sum justificatum me abnego, quia ab eo qui me judicat examinari me subtilius scio.  Vet. VIII.  Dissimulanda ergo sunt quae exterius favent, reprimenda quae interius perstrepunt, declinanda quae quasi necessaria involvunt; et tamen in his omnibus adhuc districti examinis flagella metuenda, quia et ipsa nostra perfectio culpa non caret, nisi hanc severus judex in subtili lance examinis misericorditer penset.  Resubditur: Et venit super me indignatio. Magna quippe arte doctrinae dicturus verbera praetulit recte facta; ut hinc unusquisque consideret quae peccantes postmodum supplicia maneant, si etiam justos tam valida hic flagella castigant. Hinc est enim quod Petrus ait: Tempus est ut judicium incipiat de domo Dei. Et si justus vix salvabitur, impius et peccator ubi
Abbreviated transcription (Latin):
su interuis hoc. unde exteruis sub leuan.¬
tur calcant: Silent autem: quia nul-¬
lis praue accionis clamoribus ꝑstrepunt:
Omnis namq iniquitas habet hapud se.¬
creta dei iudicia. uoces suas: Unde scri¬
iptum est: Clamor sodomorum et
gomorrȩ  : multiplicatus est: Qui es.¬
cunt uero. cum non solum nullo cupi¬
ditatum temporalium turbulento ap¬
petitu rapiuntur : uerum etiam curis
presentis uite necessariis inmoderatius
occupari refugiunt:
gella sentiunt : ut tanto perfectiores
ad hereditatem ueni ant. quanto eos pie
feriens disciplina : cotidie etiam deminimis
purgat. Iusta itaq indesmenter faciunt
sedassidnȩ dura paciuntur: quia sepe ipsa
nostra iusticta ad examen diuimnę iusticię
deducta iniusticia est: Et sordet indis¬
trictionȩ uidicis: quod in estimatione fũl.¬
get operantis:
NDE paulus cum diceret. nihil
mihi conscus sum. protimis ad un¬
xit: sed non in hoc iustificatus sum Q

Expanded text:
su interius hoc unde exterius sublevansu interius hoc unde exterius sublevantur calcant. Silent autem, quia nullis pravae actionis clamoribus perstrepunt. Omnis namque iniquitas habet apud secreta Dei judicia voces suas. Unde scriptum est: Clamor Sodomorum et Gomorrhaeorum multiplicatus est . Quiescunt vero, cum non solum nullo cupiditatum temporalium turbulento appetitu rapiuntur, verum etiam curis praesentis vitae necessariis immoderatius occupari refugiunt. gella sentiunt, ut tanto perfectiores ad haereditatem veniant, quanto eos pie feriens disciplina quotidie etiam de minimis purgat. Justa itaque indesinenter faciunt, sed assidue dura patiuntur, quia saepe ipsa nostra justitia, ad examen divinae justitiae deducta, injustitia est, et sordet in districtione 148 judicis quod in aestimatione fulget operantis. Unde Paulus cum diceret: Nihil mihi conscius sum, protinus adjunxit: Sed non in hoc justificatus sum . Qui
Abbreviated transcription (Latin):
Quid enim ꝑuenationem esau. nisi eo.¬
rum uita figuratur: qui in exterioribus
uoluptatibus fusi carnem. sequuntur :
Qui etiam agricola esse describitur.
quia amatores huitis seculi tanto magis
exteriora incolunt: quanto interiora su¬
a in culta derelinquunt: Iacob uero
uir simplex intabernaculis uel in do¬
mo habitare ꝑhibetur: quia nimirum
omnes qui in curis exterioribus spargire¬
fugiunt. simplices. in cogitacione atq
in conscienciȩ sue habitacionȩ consistut̃.
In tabernaculis enim aut in domo ha.¬
bitarȩ est : se itra mentis secreta res¬
tringere: et nequaquam exterius per
desideria. dissiparȩ: De dum ad mul-¬
ta foras in hiant: a semetipsis alienatis
cogitacionibus recedant: Dicat igitur
probatus uir: exercitatus in prosperis¬
dicat: Nonne dissimulaui. nonne
silui. nonne quieui: Ut enim supra
diximus. sancti uiri cum eis transitoria
prosperitas arridet fauorem mundi
quasi nescientes dissimulant: et forti greᷤ.¬

Expanded text:
Quid enim per venationem Esau, nisi eoQuid enim per venationem Esau, nisi eorum vita figuratur, qui in exterioribus voluptatibus fusi carnem sequuntur? Qui etiam agricola esse describitur, quia amatores hujus saeculi tanto magis exteriora colunt, quanto interiora sua inculta derelinquunt. Jacob vero vir simplex in tabernaculis vel in domo habitare perhibetur, quia nimirum omnes, qui in curis exterioribus spargi refugiunt, simplices in cogitatione atque in conscientiae suae habitatione consistunt. In tabernaculis enim aut in domo habitare, est se intra mentis secreta restringere, et nequaquam exterius per desideria dissipare, ne dum ad multa foras inhiant, a semetipsis alienatis cogitationibus recedant. Dicat igitur probatus vir, et exercitatus in prosperis: Nonne dissimulavi? nonne silui? nonne quievi? Ut enim supra diximus, sancti viri, cum eis transitoria prosperitas arridet, favorem mundi quasi nescientes dissimulant, et forti gres
Abbreviated transcription (Latin):
quam foras per turbationum strepitus
diligunt : sed apud semetipsos intus in
tranquillitatis sinu requiescunt. Prauę¬
et enim mentes temporalium rerum tu.¬
multus intra semetipsas uersarȩ non ces
sant: etiam cum uacant Incogitatione
enim seruant de picta quȩ amant:
et quam uis nil exteruis faciant apuo
semetipsas. tamen sub pondere in quie¬
te quietise laborant.. Quibus siearun¬
dem rerum ad ministratio prebeatur.
semetipsas funditus deserunt: et fugi.¬
tiua hec temporalia per intentionis cur¬
sum contimus cogitationum passibus
sequuntur: Pie autem mentes hȩc et
cum des̃ nonquerunt : et grauiter eti¬
am cum ad sunt ferunt. quia per ex¬
ceriorum curam ad se exire ꝑtimescunt:
Quod bene illa duorum fratruq ui-¬
ta signatur: de quibus scriptuo
est: Factus est esau uirgnarus ue¬
nandi: et homo agricola.
ACOb̃ autem iar simpler habita.¬
bat intabernaculis : uel sicut alia
Ctranslationȩ dicitur habitabat domi:

Expanded text:
quam foras perturbationum strepitus quam foras perturbationum strepitus diligunt, sed apud semetipsos intus in tranquillitatis sinu requiescunt. Haemonachorum mentes temporalium rerum tumultus intra semetipsos versare non csant, etiam cum vacant. In cogitatione enim servant depicta quae amant, et quamvis nihil exterius faciant, apud semetipsas tamen sub pondere inquietae quietis elaborant. Quibus si earumdem rerum administratio praebeatur, semetipsas funditus deserunt, et fugitiva haec temporalia per intentionis cursum continuis cogitationum passibus sequuntur. Piae autem mentes haec et cum desunt non quaerunt, et graviter etiam cum adsunt, ferunt, quia per exteriorum curam a se exire pertimescunt. Quod bene illa duorum fratrum vita signatur, de quibus scriptum est: Factus est Esau vir gnarus venandi, et homo agricola; Jacob autem vir simplex habitabat in tabernaculis . Vel sicut in alia translatione dicitur, Habitabat domi.
Abbreviated transcription (Latin):
inter mittendo post ponunt. Ne dũ
una indesinenter occupant : cor fun¬
ditus asumis cadat : Sciunt enur
quia nequaquam mens ad suꝑna ad¬
tollitur: sicurarum tumultibus con¬
tinue in infimis occupatur: Quid e.¬
nim de deo occupata obtineat. que de
illo aprehendere aliquid etiam uacans
laborat: bene autem per psalmistam
dicitur. Uacate et indete: quomam ego
sum deus: Qua qui uacare deo neglegit:
suo sibi uidicio lumen eius uisionis abscon.¬
dit. Hinc etiam per moysen dicitur:
ut pisces qui pennulas non habent non e¬
dantur: pisces namq qui habent pennu-¬
las : saltus dare suꝑ aquas solent Soli
qui in eo quod imis deseruiunt. aliquan¬
do superna conscendere mentis saltibus
sciunt. ne semꝑ in profundis curarum
lateant: et nulla eos amoris sumina qua¬
si liberi aeris aura contingat: Quũ er¬
go rebus temporalibus occupantu:
cunc bene exteriora disponunt : cum. sol¬
licite ad interiora refugiunt. cum nequa¬

Expanded text:
intermittendo postponunt; ne dum intermittendo postponunt; ne dum ima indesinenter occupant, cor funditus a summis cadat. Sciunt enim quia nequaquam mens ad superna attollitur, si curarum tumultibus continue in infimis occupatur. Quid enim de Deo occupata obtineat, quae de illo apprehendere aliquid etiam vacans laborat. Bene autem per Psalmistam dicitur: Vacate et videte, quoniam ego sum Deus ; quia qui vacare Deo negligit, suo sibi judicio lumen ejus visionis abscondit. Hinc etiam per Moysen dicitur ut pisces qui pennulas non habent non edantur . Pisces namque qui habent pennulas, saltus dare super aquas solent. qui in eo quod in imis deserviunt, aliquando superna conscendere mentis saltibus sciunt, ne semper in profundis curarum lateant, et nulla eos amoris summi quasi liberi aeris aura contingat. Qui ergo rebus temporalibus occupantur, tunc bene exteriora disponunt, cum sollicite ad interiora refugiunt, cum nequa
Abbreviated transcription (Latin):
diant. Atq ut exipsa religatione os¬
tnderet. inquante sȩimentis libertatȩ¬
dilataret : ilico ad iunexit: omnia. michi
licent: sed ego sub nulluis redigar potes¬
tate: Cum enim mens concepta desidę.¬
ria sequitur: seruire rebus coniuncitur
quarum morȩ superatur:
ED paulus cui cuncta licent:
sub nullius potestatę se redigit :
ut nos erudiat : qualis in potestatȩ fu-¬
it: innotescat dicens:. Nonne dissi¬
mulaui. pot̾estas namq cum habe¬
Atur et cogitanda est ad utilitatem : et
nũr debeat possȩ senesciat. Qualis uero¬
Im ore fuerit : ad uingat dicens:. Non¬
Ine silui. Qualis erga inlicita opera:
adhuc subiciat: Nonne quieui: Po¬
test autem silerȩ et quiescerȩ : ad¬
huc subtilus perscrutare. Siler ȩ
namq est: mentem a terrenorum
desideriorum uocę restringerę: Uis
enim magni clamoris est: tu multus
in potestate sunt : cum terrenarum
accionum strepitus pro diuino amorȩ

Expanded text:
diunt . Atque ut ex ipsa religatione osdiunt . Atque ut ex ipsa religatione ostenderet in quanta se mentis libertatedilataret, illico adjunxit: Omnia mihi licent: sed ego sub nullius redigar potestate. Cum enim mens concepta desideria sequitur, servire rebus convincitur quarum amore superatur: sed Paulus cui cuncta licent, sub nullius potestate se redigit, quut nos erudiat, qualis in potestate fuit innotescat, dicens: Nonne dissmulavi? Potestas namque cum habetur, et cogitanda est ad utilitatem, et dtolli non debeat, posse se nesciat. Qualis vero ore fuerit, adjungat dicens: Nonne silui? Qualis erga illicita opera, adhuc subjiciat: Nonne quievi? Potest autem silere et quiescere, adhuc subtilius perscrutari. Silere namque est mentem a terrenorum desideriorum voce restringere. Vis enim magni clamoris est tumultus in potestate sunt, cum terrenarum actionum strepitus pro divino amore
Abbreviated transcription (Latin):
uando plus auctorem de elatione deiciat:
quam ipsos forte quibus impenditur u¬
uat: Hinc est enim quod rex babi¬
loniȩ dum elata mentȩ apud se uoluę.
ret dicens. nonnȩ hec est babilon quam
ego edificaui: In irracionabilȩ ani¬
mal protinus uersus est: Quod enim
factus fuerat perdidit : quia humilit̃
noluit dissimulare quod fecit. Et
quia elationȩ cogitacionis se suꝑ homi¬
nes extulit : ipsum quem communem
cum. hominibus habuit: sensum homi¬
nis amisit: Sepe uero qui in potestate
sunt. ad subiectorum passim contume¬
lias erumpunt. et hoc quod inuigilan.¬
tes regimini seruiunt: per lingue pro¬
cacitatem perdunt: Mmori scilicet
formidine uidicas uerba pensantes :
quia qͥ siͤ cauͭ fratĩ fatuum dixerit: geb¬
ne se ignibus adicit: Sepehi qui inpo.¬
testite sũt dum se se et alicitis faute rest̾rm¬
git. Qu a uidelicet constricione religa¬
tum : bene se paulus in sinuat dicens:
Omnia michi licent: sed non omnia expe¬

Expanded text:
vando plus auctorem de elatione dejiciat, vando plus auctorem de elatione dejiciat, quam ipsos quibus forte impenditur juvet. Hinc est enim quod rex Babyloniae, dum elata mente apud se tacitus volveret, dicens: Nonne haec est Babylon, quam ego aedificavi ? in irrationale animal protinus versus est. Quod enim factus fuerat perdidit, quia humiliter noluit dissimulare quod fecit. Et quia elatione cogitationis se super homines extulit, ipsum, quem communem cum hominibus habuit, sensum hominis amisit. Saepe vero qui in potestate sunt, ad subjectorum passim contumelias erumpunt; et hoc quod invigilantes regimini serviunt, per linguae procacitatem perdunt, minori scilicet formidine judicis verba pensantes, quia qui sine causa fratri, fatue dixerit, gehennae se ignibus addicit . Saepe ii qui in potestate sunt, dum sese a licitis retgit. Qua videlicet constrictione religatum bene se Paulus insinuat, dicens: Omnia mihi licent, sed non omnia expe