comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ mũdo faoti sunt / et ꝑ sua officit discributi. Tales em̃ fortasse
posẜ aliqͥd ecĩa illicitũ delectite̾ quã tamẽ delectatõem si pecctteᷤ
uollent libero arbit̾o cohiberent sic̃ homo maxre ille p̾mus q̃
pct̃i penã nõ habebat ĩ mẽbris qñ quidẽ et ip̃a sc̃is uiris deo
suibditꝭ ꝑenis grãm pierate suꝑat᷑ porro ista q̃stiõ debtã uita

Expanded text:
in mundo facti sunt et per sua officia distributi. tales enim fortasse posset aliquid etiam inlicitum delectare: quam tamen delectationem si peccare nollent, libero arbitrio cohiberent, sicut homo, maxime ille primus, qui peccati poenam nondum habebat in membris, quandoquidem et ipsa a sanctis uiris deo subditis per eius gratiam pietate superatur. Porro ista quaestio de beata uita,
Abbreviated transcription (Latin):
tius appellat᷑ amor pecumue cuiꝰ nõmie appłus ꝓspeciẽ geniis
significitus uniu̾salẽ auai̾tut uolebat in telligi dicendo ra¬
amauit pecunict᷑ s ꝓp̾am pocestat᷑ẽ. Pinde ꝑuersus sui amor p̾nat
scã socieᵗ turgidu sp̃m eũ ꝙ coartãt miseria iã ꝑ iniq̃tatẽ sat¬
ciari cupientẽ ħuit alio loto cũ dixiss erñt em̃ homies se ip̃os
etuttutes cõtino subiecit amatoes pecunie ab illa gu̾ali ctucti¬
cia cuiꝰ suꝑbia caput ẽ ad hanc speale d̾stendẽs q̃ ꝓp̾a hominũ
ẽ ne eñ eent otut̃t homĩes amatoes pecunie nisi eo se putatrẽt
excellentiões qͦ diciores Cui motbo cõtͣria cc̾itas nõ q̃rit q̃
suit sunt idẽ nõ p̾nata excellẽtit letat᷑ mito gͦ et nõ inflat᷑

Expanded text:
 amor pecuniae. cuius nomine apostolus per speciem genus significans uniuersalem auaritiam uolebat intellegi dicendo: raamauit pecuniam, sed propriam potestatem. proinde peruersus sui amor priuat sancta societate turgidum spiritum eumque coartat miseria iam per iniquitatem satiari cupientem. hinc alio loco cum dixisset: erunt enim homines se ipsos amantes, continuo subiecit: amatores pecuniae, ab illa generali auaritia, cuius superbia caput est, ad hanc specialem descendens, quae propria hominuest. Neque enim essent etiam homines amatores pecuniae, nisi eo se putarent excellentiores, quo ditiores. Cui morbo contraria charitas non quaerit quae sua sunt, id est non privata excellentia laetatur; merito ergo et non infl
Abbreviated transcription (Latin):
ipñs s eoꝵ uoluutas mala ẽ. Cur cos gͦ c̾auit qͣs lles fut᷑os
S p̃stiebat c̃ quia sicut p̃idit quid inetli eeñt facturi sit ecũt
p̃uidit de icclis factis coꝵ quid boni c̃ẽt ip̃e facturꝰ. Sic em̃
eos fecit ut eis relinq̃ret unde et ip̃i atliqͥd sad̾ent qd̾ q̃t qͥdͣ
erũt culpabilit̾ elig̾ent illũ de se landabiłr oꝑantẽ inuenirẽt

Expanded text:
oluntas mala. Cur ergo eos creavit quos tales futuros esse praesciebat? Quia, sicut praevidit quid mali essent facturi, sic etiam praevidit de malis factis eorum quid boni esset ipse facturus: sic enim eos fecit, ut eis relinqueret unde et ipsi aliquid facerent, quo quidquid etiam culpabiliter eligerent, illum de se laudabiliter operante invenire
Abbreviated transcription (Latin):
di q̃tuor oculi eeñt et anres nõ eent. a ita si excellencior est cͥata
illa ⁊onalis q̃ sine ullius pone cõparatõe siie ulla suꝑbia do subi¬
dicur aliqua uõ i h̃om̃ibus ãtet cͥbica ẽ ut ise dei bñficm̃ nõ poss¬
agnoste nisi abteriũs undend̃o suppliciũ ut nõ altũ sapiet ẜ timẽ¬
at ide nõ dese p̃fidat ꝑ confidat indenꝰ quis recte intelligens
dicat. Barlis eẽt ista q̃lis illa nec uideat se ichil aliud dicĩ
quã nõ cẽt ista. s soła eẽt ilła.⁊. Qrd̾ si meriu̾ite atꝙ insipieni

Expanded text:
di, quattuor oculi essent et aures non essent? ita, si excellentior est creatura di, quattuor oculi essent et aures non essent? ita, si excellentior est creatura illa rationalis, quae sine ullius poenae conparatione, sine ulla superbia deo subditur, aliqua uero in hominibus ita creata est, ut in se dei bagnoscere nisi alterius uidendo supplicium, ut non altum sapiat, sed timeat, id est non de se praefidat, sed confidat in deum: quis recte intellegens dicat: ntalis esset ista qualis ill nec uideat se nihil aliud dicere quam: "non esset ista, sed sola esset illa" ? quod si inerudite atque insipienter
Abbreviated transcription (Latin):
Gnũt. Habent emĩ et ip̃i locũ suũ qũ in rebꝰ impleant ꝓutilicate
stoꝵuctm deus nec insticia cuiꝰ quã recti hom̃uis eget qñtominꝰ mi-¬
quitate puersi. Quis ant̃ sobria consid̾atõe dicat melius nõ c̾riret
quẽ p̃stiebat ex alt̾ius iniq̃tate posse corrigi quã t̾aret ecia quẽ
p̃stiebat ꝓsua miquitate debe̾ dampnttĩ. ⁊ hoc est om̃ dice̾ meliꝰ
nõ eet q̃ alt̾nis intilo bene ucendo misic̾ordic̾ torematret᷑ quã
c̃ẽt eciã malus qui ꝓsuo nito iuste pumuret᷑. Cũ em̃ iac̃o certa de¬
mõscrat dyo q̃dã nõ eqͣliet bona ẜ unũ inferius altũ suꝑrus nõ
intelligunt tardi corde cũ dicunt utrũq tale eẽc /nichil re aliud
dice̾ gũã solũ illud ec̃t / at sit cũ eq̃re uolunt gn̾ti/ bonoꝵ nimũ
nimiunt / eciat in modate aygendo unũ genꝰ alc̾ũ tollunt. Quis añt
hos andurrt᷑ s⁊ dic̾ent q̃m excellentior rensus ẽ uidendi qua auidĩeu¬

Expanded text:
inpleant pro utilitate sanctorum. nam deus nec iustitia cuiusquam recti hominis eget. quanto minus iniquitate peruersi! Quis autem sobria consideratione dicat: melius non crearet, quem praesciebat ex alterius iniquitate posse corrigi, quam crearet etiam, quem praesciebat pro sua iniquitate debere damnari? hoc est enim dicere: melius non esset, qui alterius malo bene utendo misericorditer coronaretur, quam esset etiam malus, qui pro suo merito iuste puniretur. cum enim ratio certa demonstrat duo quaedam non aequalia bona, sed unum superius, alterum inferius, non intellegunt tardicordes, cum dicunt: utrumque tale esset", nihil se aliud dicere quam: „solum illud esset". ac sic cum aequare uolunt genera bonorum, numerum minuunt et inmoderate augendo unum genus, alterum tollunt. quis autem hos audiret, si dicerent: quoniam excellentior sensus est uidendi quam audien
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ ista decimat̃one disterui. Qui qͦmõ decimatꝰ nõ est et tamẽ
in limibis abrate scdm̃ carũe fuit rescat ut sedm animã ib̃i.
nõ fuerit et ideo sit cõseques ut ibi leui sedm anĩa fuit
hoc adme nd̃ mltũ artinet q̃ ut̾rũq collatõne adhnt stu¬
dire sỹ paratir quã ⁊trorũlib uc̃ ꝯfiriuae sentẽtia᷑ Inteñ
xip̃i anuã Aborigine tradutis huiꝰ ꝑhoc p tescimõim socer¬
et dicant qd̵ ecĩt meͣ pctrũ moret quãnis nullius homuĩs auima
sit in limibis pr̃ĩs sui scdm̃ tarñe in lumibis tamẽ abrahe con¬
scitutũ leni decinattũ et ibi cõscitutũ sedui carnẽ xp̃m nõ

Expanded text:
m decimatus non est et tamen in lumbis Abrahae secundum carnem fuit, restat, ut secundum animam ibi non fuerit, et ideo sit consequens, ut ibi Leui secundum animam fuerit. hoc ad me non multum adtinet, qui utrorumque conlationem adhuc audire sum paratior quam utrorumlibet iam confirmare sententiam. interim Christi animam ab origine huius traducis per hoc testimonium seceret dicant, quod etiam me non parum mouet, quamuis nullius hominis anima sit in lumbis patris sui, secundum carnem tamen in lumbis Abrahae constitutum . Leui deci
Abbreviated transcription (Latin):
luit nõ enasit factũ q in illo ẽ pondẽ nitoꝵ ut net iusticie pos¬
sit lumẽ delectaiꝰ nec abenus sentẽcia lib̾ari. Qd̾ gͦ ꝑesctiã
ꝓphecẽt in eñ dr᷑ qͥmõ cecidit de celo lucifer mane orens cõtrit
estt int̾rtt qui nuctebat ad om̃s gontes tu añt dixisti rensu tuo
in celũ astendã suꝑ syderaceli ponã thronũ meñ sedebo in
montẽ excelsũ suꝑ montes extelios qui sunt ad aqlonẽ asten¬
dct suꝑ nubes ero sułis alcissimo nũc aut̃ adinferos ditendis
et tetera que in figurat regꝭ uł babylonie in dyaibolũ dicta in¬
telligunt᷑ plura in eius corpꝰ cõneniũt qd̵ eciat huinctuo gener
et iuctudatꝭ dei. Sĩt enĩ qui erat dyatbol homo dictus ẽ dot laͣ
diclus est riusus mne hoangl̃io. Nonne ego dos duodet̃o cloci et¬

Expanded text:
luit, non euasit, factumque in illo est pondere meritorum, ut nec iustitiae possiphetam in eum dicitur: quomodo cecidit de caelo lucifer mane oriens? contritus est in terram qui mittebat ad omnes gentes. tu autem dixisti sensu tuo: in caelum ascendam, super sidera caeli ponam thronum meum, sedebo in monte excelso super montes excelsos, qui sunt ad aquilonem, ascendam super nubes, ero similis altissimo. nunc autem ad inferos descendes et cetera, quae in figura regis uelut Babylonis in diabolum dicta intelleguntur, plura in eius corpus conueniunt, quod etiam de humano genere a mandatis dei. sicut enim qui erat diabolus homo dictus est, ut in dictus est, ut rursus in
Abbreviated transcription (Latin):
lũ se h̃abeat facta naturã si afatiẽte recesserit Hic em̃ eciam
mahonne cõmendat᷑ qͣle bonũ sit deus qñ nuilli etbeo r̾cedenti bñ
est quia et q̃ gaudent ĩ mortif̾i̾s Dolupta ꝰ ẽẽ sine dolorũ timoẽ
rõ possũt et qͥ om̃ino int̾lũ de serc̃õnis sue mttiõe suꝑbie scuporo
rent ut si nolunt reciꝑe medicinẽt taliat de uitandi uccleaut ad ex¬
emplũ qͦ pͥnt talit de uitati. Sĩt em̃ cppłus Iacobꝰ dicit unꝰ q̃sꝙ
temptat᷑ a ꝯcupistẽciat sua abstractus et illectus de inde cõcupistẽ

Expanded text:
ente recesserit. Hinc enim etiam maxime commendatur quale bonum sit Deus, quando nulli ab eo recedenti bene est, quia et qui gaudent in mortiferis voluptatibus, esse sine dolorum timore non possunt. Et qui omnino malum desertionis suae, majore superbiae stupore rent, ut, si nolunt recipere medicinam talia deuitandi, ualeant ad exemplum, quo possint talia deuitari. sicut enim apostolus Iacobus dicit: unusquisque temtatur a c
Abbreviated transcription (Latin):
atõem peccati quã dere falso p̃sũprerit dic̾et. uerissime quippe
dictũ est aute rimat exslcat᷑ cor et ante głiam humiliat᷑ et hniꝰ
forte hom̃is uox ẽ inpralmo. Ego dixi in habundanciat meat nõ
mouebor in sclm dde inde iam exꝑtus qd mali habeat suꝑba p̃¬
sup̃tio ꝓp̾e potestatꝭ et q̃d bomi adinntoriũ grẽ dei. Dñe inquit
in uolinntate tucl p̃stitisti decori meo uirtutẽ an̾tisti faciẽ tuc̃t
ame et factus sum cõturbat᷑. Sed siye illuꝰ de hot homĩe sire

Expanded text:
ationem peccati, quam de se falso praesumserit, disceret. uerissime quippe dictum est: ante ruinam exaltatur cor et ante gloriam humiliatur. et huius forte hominis uox est in psalmo: ego dixi in abundantia mea: non mouebor in aeternum. deinde iam expertus, quid mali habeat superba praesumtio propriae potestatis et quid boni adiutorium gratiae dei, domine, inquit, in uoluntate tua praestitisti decori meo uirtutem; auertisti autem faciem tuam et factus sum conturbatus. se
Abbreviated transcription (Latin):
ciumas c̃ari asferñt ꝙ qũtuis peis sonare nõ urdẽaet qᵈ ̃s tu
dixisẜ puer ant erã ingemosus id ip̃m explicãs abꝰ calusis in¬
geniosus cẽt totino suibiũgeret et sortitꝰ sũ aniũt bontt uide¬
bõnꝰ ueni ad corpus conq̃narũ qd̵ si mat̾nũ intelligat᷑ ne hoc
q̃de qd̵ dictũ ẽ uem ad corpus g̃unt opinioni refi agabit᷑ cũ exalra
et corpoie pat̾ nõ uenisse ad mat̾uũ corpus accipit᷑ incomq̃uatũ
undesreꝵ nt atr nore menstiuo dicunt᷑ em̃ ex hoc ingeniel srautt¬

Expanded text:
imas creari adserunt, quamuis pro eis sonare non uideatur, quod dictum dixisset: puer autem eram ingeniosus, id ipsum explicans quibus causis ingeniosus esset, continuo subiungeret: et sortitus sum animam bonam, uidebonquidem, quod dictum est: ueni ad corpus, huic opinioni refragabitur, cum ex anima et corpore paterno uenisse ad maternum corpus accipitur incoinquinatum, uidelicet uel a cruore menstruo — dicuntur enim ex hoc ingenia grau
Abbreviated transcription (Latin):
scitut ml̃ti. Et q̃d in comq̃uatims illo ut̾o uirginis cuiꝰ caro ecĩat¬
si de pct̃i ꝓꝑctogne ueuit nõ camẽ de pr̃ti ꝓpagatone ꝯtepit ut
ne ip̃m q̃dẽ corpus xp̃i ect lex seruerit in rt̾o inarie q̃ in mẽbris
posita corꝑis mortꝭ ryngnat legimentis quã sc̃ĩ pr̃ẽs cõiugati.
refrenãtes nõ q̃dẽ ñ qͦ usq licebat in cõcubitu relaxttr nec tam̃
cõceptã fuit talinẽ q nõ sit in ea cõteptũ ẽ qͥm̃o fua̾̃t illa cõcepta

Expanded text:
atius illo utero uirginis, cuius caro, etiamsi de peccati propagatione uenit, non tamen de peccati propagatione concepit, ut ne ipsum quidem corpus Christi ea lex seuerit in utero Mariae, quae in membris posita corporis mortis repugnat legi mentis? quam sancti patres coniugati refrenantes non quidem nisi quousque licebat in concubitum relaxarunt nec tamen concepta fuerat, tamen, quia non sic in ea conce
Abbreviated transcription (Latin):
coitgularũ aq̃ nascendi mͦ uciq̃ alienꝰ ẽ uirginis pcirtus qua
Sod quia et inpsalius ubi ait fõderũt inttuꝰ mects et pedes¬
meos dinum̾auut om̃iet ossat mect ap̃i uo̾ ꝯsid̾auũt et cõspexunt
me diuiserũt sibi uestim̃ta mect̾ et suꝑ uescẽ mẽct miserũt iortẽ
que ꝑꝑ̾e illi uni cõgruunit ibi ecĩat dyxit deus deus meꝰ respite
ĩnre ut quid me dereliq̃sti longe asalute mea uã delictoꝵ meor
que rursus ei nõ tõueniñt uͥ tñssigͥanti iuse corꝑꝰ humilicat

Expanded text:
gulatum: a quo nascendi modo utique alienus est uirginis partus, quam sed quia et in Psalmis, ubi ait: foderunt manus meas et pedes, dinumerauerunt omnia ossa mea; ipsi uero considerauerunt et conspexerunt me. diuiserunt sibi uestimenta mea et super uestem meam miserunt sortem, quae proprie illi uni congruunt, ibi etiam dixit: deus, deus meus, respice me; ut quid me dereliquisti? longe a salute mea uerba delictorum meorum, quae rursus ei non conueniunt, nisi transfiguranti in se corpus humilitat
Abbreviated transcription (Latin):
dũe corꝑale passibile ẽ. Debuit gͦ mutt̾e̾ sencẽtiã qͣ paulo
suꝑius dix̾at ecuat deñ corpus eẽ Neq em̃ arbittor eñ
ita desipuisse ut eciã dei utturã passibilẽ cderet ut iatm
absit a corde xp̃nbuo. Itẽ tñ auẽ ecĩt colorẽ daret aeriũ
at lucidũ uentũ ẽ ad sensus. qͥbꝰ eã mẽbratĩ qͣsi torpus
instruere conctus ẽ et acit. Hit ent homo interior alius
exc̾ior duplicit̾ Dnus habens et cxteros arcuis. ille oculos
cetei ds aitus ꝓ quos itogicatõnibꝰ ucit᷑ et in sompns fun

Expanded text:
 debuit ergo mutare sententiam, qua paulo superius dixerat etiam deum corpus esse. neque enim arbitror eum ita desipuisse, ut etiam dei naturam passibilem crederet, ut iam absit a corde christiano. item cum animae etiam colorem daret aerium ac lucidum, uentum est ad sensus, quibus eam membratim quasi corpus instruere conatus est et ait: hic erit homo interior, alius exterior, dupliciter unus; habens et ille oculos ceteros artus per quos et in cogitationibus utitur et in somnis fun
Abbreviated transcription (Latin):
ricatõnis socuta ẽ Ssurpãte in obediencia ꝓhibitũ et institia
puniente cõmissũ: qd̾ ante quã fieret nudi erant ut dc̃m ẽ
et nõ confundebant᷑. Uullus erat motꝰ in corpore cui uere¬
cundia debẽt᷑ nichil pucabant uelandũ qr nichil senserant
refnandũ quẽ ad modũ ꝑꝑatgaturi filios iã tintea dispucettũ
est nõ tamẽ eo mͦ c̾dendũ ẽ quo ꝑꝑegatuerũt pꝰea quã erut᷑
admissi p̃dictat ulcio tasetuta ẽ. cũ priusquã in torꝑe uł more ⁊¬

Expanded text:
ricationis secuta est usurpante inoboedientia prohibitum et iustitia puniente commissum. quod antequam fieret, nudi erant, ut dictum est, et non confundebantur; nullus erat motus in corpore, cui uerecundia deberetur; nihil putabant uelandum, quia nihil senserant refrenandum. quemadmodum propagaturi filios, iam antea disputatum est; non tamen eo modo credendum est, quo propagauerunt, posteaquam crimen admissi p
Abbreviated transcription (Latin):
tartuq̃ sentit᷑ et cp̃a qnͣtitas corꝑis huinam qũtiq̃ modulũ semus
incõꝑabilit excedit satꝭ ostendit posse inde aliqͥd sumi qd̵ non
habeat illã uĩ soninclẽ ẜ tautũ corꝑalẽ substancia q̃ diuuitꝰ
nõ de ppetgine cõcũbentiũ in caruẽ xp̃i assup̃ta atq formatit¬
et macicĩ semũs mauifestĩt et rac̃onẽ somis ocultat t Sed qd
latborẽ inre q̃ ꝑsuaideri uĩs nemini forsita pt̃ ñ tantũ actale
ingeniũ sit qͥd possit loquẽtꝭ p̃roletre coniteũ net totũ expet¬
taẽ afermone ⁊ Breuic̾ itaq colligamꝰ si potuit et de aniua
fieri qd̵ tũ de carne dic̾omiꝰ forsitan in tellectũ sit ita ẽ detra¬
duce atnnuat xxi ut nõ secũ labe p̃naticatõis accrax̾it. Si añt
sie isto reatu nõ posset inde c̃ẽ nõ ẽ inde ĩt decet̾aꝵ animar
aduentu utrũ expdrentibꝰ ant de suꝑ sit unicent q̃ potuerint
ego adhuc int̾ utrosꝙ ambigo et moueor aliqͣndo sic aliquãdo

Expanded text:
tactuque sentitur, et ipsa quantitas corporis humani, quae utique modulum seminis incomparabiliter excedit, satis ostendit posse inde aliquid sumi quod non habeat illam vim seminalem, sed tantum corporalem substantiam, quae divinitus non de propagine concumbentium in carnem et materiem seminis manifestam, et rationem seminis occultam? Sed quid laborem in re quae persuaderi verbis nemini forsitan potest, nisi tantum ac tale ingenium sit quod possit loquentis praevolare conatum, nec totum exspectare a sermone. Breviter ita colligam si potuit et de anima fieri quod cum de carne diceremus forsitan intellectum sit, ita et de traduce anima Christi, ut non secum labem praeuaricationis adtraxerit; si autem sine isto reatu non posset inde esse, non est inde. iam de ceterarum animarum aduentu, utrum ex parentibus an desuper sint, uincant qui potuerint. ego adhuc inter utrosque ambigo et moueor aliquando sic, aliquando
Abbreviated transcription (Latin):
pocius iudicaturus ẽ. si moriture auiime infantis ne obeẽt
ei excorpore pcc̃i participata collaries ideo subuemendum
indicauit ꝑ baptisuiũ qr p̃stunt eãt si uiueret pie sidelit᷑ q̃.
uicturã. In ideo p ocius renelli iuẽtũ hoc p̃t. qr meñ est ̃
Illi aũt qui dehat sentẽtia certos se ẽẽ cõsirmãt aliã fortasse

Expanded text:
potius iudicaturus est, si moriturae animae infantis, ne obesset ei ex corpore peccati participata conluuies, ideo subueniendum iudicauit per baptismum, quia praesciuit eam, si uiueret, pie fideliterque fuisse uicturam? An ideo potius refelli hoc inuentum potest, quia meum est, illi autem, qui de ha
Abbreviated transcription (Latin):
p̃natus. alt̾ cõmuni utilicati ꝯsulens ppt̾ suꝑuã societatem
alc̃ eciã rẽ cõmunẽ inptãtem pp̾am redigens ꝓpt̾ arrogante
dominatoem alt̾ subditiis alt̾ emulus deo alt̾ trat̃quillas alt̾
turbolentꝰ alt pacisicus alt̾ sedicõsus alt̾ dicatẽ lam̃ ibꝰ
ordines p̃cesserunt in Anglis Alc̃ inbouis alt̾ in inałie et di¬
stiux̾unt ꝯdicas in gene̾ hucto ducts ciui ᵗ ͤ ᷤsub admirabili
et in effabili ꝓ uidentiat dei cuncta q̃ t̾at ad muũstrat et¬

Expanded text:
atus; alter communi utilitati consulens propter supernam societatem, alter etiam rem communem in potestatem propriam redigens propter arrogantem dominationem; alter subditus; alter aemulus Deo; alter tran quillus, alter turbulentus; alter pacificus, alter seditiosus; alter veritatem laudibus ordines praecesserunt in angelis; alter in bonis, alter in malis, et distinxerunt conditas in genere humano civitates duas, sub admirabili et ineffabili providentia Dei cuncta quae creat
Abbreviated transcription (Latin):
qro iustiat penat cõsulit quib hot m cb̃pulend̃io eẽ costiaut¬
¶ Nd utiq s cũ eos uitus ꝓp̃iis maloss fut᷑os ẽẽ p̃stiret non
eos tamẽ cͥare descitit utilicati de putat iseoꝵ qͦs inhͦ gene̾ crea¬
uit ut ad bonũ ꝑfic̾e uisi ialaꝵ cõpardatõe nõ possent. Si eñ
nõ eent nulli utiq rei ꝓdessent Parũ me boui actũ ẽ ut suit
qui t̾te illi generi utiles sunt. il Qrd grenꝰ q̃sq̃s nõ uolt ut sit
nichil aliud agit uͥ ut ip̃e in eo nõ sit muagna oꝑa dm̃i exii sita
mõm̃s uoluntates eius. Premdet boucosfut᷑os et cͣcat p̃idet
nctlos fut̾os et t̾ati se ip̃m ad fruendĩ p̃pbens bonis mb̃ta nu¬
nerũ suoꝵ latrgiens et inalis misicondit̃ ignostento iuste ulci

Expanded text:
lit, quibus hoc modo consulendum esse constituit? non utique . sed cum eos uitiis propriis malos futuros esse praesciret, non eos tamen creare destitit, utilitati deputans eorum, quos in hoc genere creauit, ut ad bonum proficere nisi malorum conparatione non possent. si enim non essent, nulli rei utique prodeessent. parumne boni actum est ut sint, qui certe illi generi utiles sunt? quod genus quisquis non uult ut sit, nihil aliud agit, nisi ut ipse in eo non sit. Magna opera domini, exquisita in omnes uoluntates eius! praeuidet bonos futuros et creat, praeuidet malos futuros et creat, se ipsum ad fruendum praebens bonis, multa munerum suorum largiens et malis, misericorditer ignoscens, iuste ulci
Abbreviated transcription (Latin):
sus et sortitꝰ sũ auimã bouit et cũ cẽm mitgꝭ bonꝰ ueni adcorpꝰ
incomq̃natũ. Cũ enĩ uideat᷑ illos adiunare hoc testimõmiĩ qui.
nõ exparentibꝰ crectri s uenire ad̾corpus uł destende deo mictete
ainiuits dicũt rursus hoc impedit eorfentẽtit̃t qd̾ ctit sortius
sũ ctnuct bonat̃ cũ ꝓculdubio uł exono fonte iuiluttie qda modo
mirtit incorpora nõ ctũt alicto bonas uł minꝰ malcto et alitõ¬
artit Mo bonas uł minꝰ bonas. und̾e em̃ bone aut iagib.
bone sen nõ bone aut minꝰ bone auine uͥ demoribꝰ sc̃dmi liber
uoluntat Ii bit̾ũ uł diffencit temꝑalture corpoꝵ dñ micte itlie¬

Expanded text:
titus sum animam bonam; et cum essem magis bonus, veni ad corpus incoinquinatum . Cum enim videatur illos adjuvare hoc testimonium, qui non ex parentibus creari, sed venire ad corpus vel descendere Deo mittente animas dicunt; rursus hoc impedit eorum sententiam, quod ait, Sortitus sum animam bonam: cum procul dubio vel ex uno fonte manare quodammodo mittit in corpora; non autem alias bonas vel magis bonas, et alias non bonas vel minus bonas. Unde enim bonae aut magis bonae, seu non bonae aut minus bonae animae, nisi vel moribus secundum liberum voluntatis
Abbreviated transcription (Latin):
obediencĩt uniꝰ hom̃s isti ꝯscitunt᷑ młti. eosdẽ q̃ młtos p̃c̃tores
nõ q̃bꝰdã eceptꝭ s om̃is intelligi uołes suꝑuis ait de ad̾am
in qͥ om̃s peccatunt unde utiq̃ infantũ aminats nõ posse seceri
et eo qd̵ dictũ ẽ. om̃is et eo qd̾ eis ꝑ baptismũ subueuit᷑ non
ab̾furde c̾dunt q̃ ttĩts extraduce uniꝰ sapit ũ alioͣ inctifesta¬

Expanded text:
s iusti constituentur multi, eosdemque multos peccatores non quibusdam exceptis, sed omnes intellegi uolens superius ait de Adam: in quo omnes peccauerunt? unde utique infantum animas non posse secerni et eo, quod dictum est "omnes" et eo, quod eis per baptismum subuenitur non absurde credunt, qui animas ex
Abbreviated transcription (Latin):
corporibus necessarios eẽpotuis¬
. se: Verum tamensi aliud nonpo¬
test in ueniri melius eligimus para¬
disum spitaliter intellegere quam
uel putare non renouari hominẽ
cum totiens hoc scriptura cũme¬
moretueleum existimar erecipe¬
re quod non ostenditur amississe
huc accedit quod & ipsamors ho¬
minis quam eum peccato conme¬
ruisse multa diuina testimonia
conlocuntur indicatcum si ne
morte futurum fuisse nisi peccs¬
s&. Quomodo ergo sinemorte
mortalis aut quo modo non mor¬
talis si corpus anmalesundequi¬
dam non eũ mortem corporis
peccato meruis se arbitrantur

Expanded text:
corporibus necessarios esse potuiscorporibus necessarios esse potuisse? uerum tamen, si aliud non potest inueniri, melius eligimus paradisum spiritaliter intellegere quam uel putare non renouari hominem, cum totiens hoc scriptura commemoret, uel eum existimare recipere, quod non ostenditur amisisse. huc accedit, quod et ipsa mors hominis, quam eum peccato commeruisse multa diuina testimonia conloquuntur, indicat eum sine morte futurum fuisse, nisi peccasset. quomodo ergo sine morte mortalis? aut quomodo non mortalis, si corpus animale? Unde quidam non eum mortem corporis peccato meruisse arbitrantur
Abbreviated transcription (Latin):
tus coartati ut & illa const& sen¬
tentia qua exemplum deani¬
malecorpase hinc datum est
ut diceretur factus est primis
homo adam in animam uiuen¬
tem & istarenouatio receptio
que inmortalitatis non absur¬
dedicatur in pristinum futura
nillud scilic & quodadamper¬
didit puta uerunt prius quidẽ
hominem fuisse corporisan¬
malis sed dum in paradso cons¬
titufus est eum fuisse mutitũ
sic ut nos quo que resurrectio¬
ne mutabimur: hoc quidem
liber genes eos non commnemo¬
rat sed ut possint utraque tesi¬
monia scriptur arum interse
consentire siue illud quod de
animalecorpore dictumeN
siueilla quȩ derenouationenrĩ
plurima in sc̃ĩs litteris reppe¬
riuntur. hoc tam quam necessa¬
rio consequi crediderunt
sed suita est frustraconamur
para disum & illas arbores car¬
que fructus preter figuratam sig¬
nificationem prius accepere adre¬
rum gestarum propri&atem : Quis
enim credat illius modicibos ex
arborum pomis inmortalibus et spntalibs

Expanded text:
tiis coartati, ut et illa constet sentiis coartati, ut et illa constet sententia, qua exemplum de animali corpore hinc datum est, ut diceretur: factus est primus homo Adam in animam uiuentem, que inmortalitatis non absurde dicatur in pristinum futura, in illud scilicet, quod Adam perdidit, putauerunt prius quidem hominem fuisse corporis animalis, sed, dum in paradiso constitutus est, eum fuisse mutatum, sicut nos quoque resurrectione mutabimur. hoc quidem liber Geneseos non commemorat; sed ut possint utraque testimonia scripturarum inter se consentire, siue illud, quod de animali corpore dictum est, siue illa, quae de renouatione nostra plurima in sanctis litteris reperiuntur, hoc tamquam necessario consequi crediderunt. Sed si ita est, frustra conamur paradisum et illas arbores earumque fructus praeter figuratam significationem prius accipere ad rerum gestarum proprietatem. quis enim credat iam illius modi cibos ex arborum pomis inmortalibus et spiritalibus
Abbreviated transcription (Latin):
Primus homo detorra terrenus
secundus homo decaelo: Iua
et quomodo induimus imaginẽ
terreni induamus &imaginẽ
eius qui de caelo est: quid ad hoc¬
dicipotest imaginemergo
caelestis hominis nunc exfide
portamus habituri in resur¬
rectionẽ quod credimus:
Imaginem autem terren ho¬
minis ab ipso ex ordio huma¬
ne generationis induimus:
Hic occurrit alia questio quo¬
modorenouemur sinon adhoc
perxp̃m re uocamur : quodin
adam prius eramus: quã quã
enim multa non pristinum sed
in melius renouentur : Ab in¬
feriore tam enstatu quam
quo erant ante a renouantur:
Vnde ergo illefilius mortuus
erat & reuix it perierat & in¬
uentus est: Vnde illi profer¬
tur stola prima sinon inmor¬
talitatem recipit quam per¬
didit ađam: Quomodo autẽ
perdidit inmortalitatem sicor¬
pus habuit animale : Neque
enimanimale corpus sed sp̃i¬
tale erit cum corruptibilehoc
indu&ur in corruptionem.
Etmior talehoc inducur in mor¬
talitatem: Nonnulli his angus¬

Expanded text:
primus homo de terra terrenus; primus homo de terra terrenus; secundus homo de caelo caelet quomodo induimus imaginem terreni, induamus et imaginem eius qui de caelo est. quid dici potest ad hoc? imaginem ergo caelestis hominis nunc ex fide portamus habituri in resurrectione, quod credimus; imaginem autem terreni hominis ab ipso exordio humanae generationis induimus. Hic occurrit alia quaestio, quomodo renouemur, si non ad hoc per Christum reuocamur, quod in Adam prius eramus. quamquam enim multa non in pristinum, sed in melius renouentur, ab inferiore tamen statu, quam quo erant antea, renouantur. unde . ergo ille filius mortuus erat et reuixit, perierat et inuentus est, unde illi profertur stola prima, si non inmortalitatem recipit, quam perdidit Adam? quomodo autem perdidit inmortalitatem, si corpus habuit animale? neque enim animale corpus, sed spiritale erit, cum corruptibile hoc induerit incorruptionem, et mortale hoc induerit inmortalitatem. nonnulli his angus
Abbreviated transcription (Latin):
qua sianimale factum ẽ non hoe
recipiemus quod in illo ꝑdidimꝰ
sed tanto melius quanto spiritale
a nimali p̃ponendum est quando
grimus aequaler agłirdĩ.
Sedangoli possunt aliis &iusti¬
tia p̃poni. Num quid & dnõde
quo tamen dictum est : minoras¬
tieum paulo minus ab angelis
Vnde nisi propter carnis infir¬
mitatem quam sumpsit exuirgi¬
ne formam serui accipiens
inqua moriens nos a seruitute
redimer& : sed quid hincdiutius
dis seramus: Non enim obscu¬
ra est apłi sententia de hac reqͥ
cum uoluis s& adhibere testi¬
monium quo probar& eẽcorpꝰ
animale non tam desuo uel de
cuius quam hominis corpore
quod inp̃senti uidebatur quã
de hoc ipso scripturae huius loco
recoluit & adhibuit dicens
Si est corpus animale est & sp̃ĩ¬
ritale: sic & scriptum est  fac¬
tus est primus homo adam in a¬
mam uiuentem nouissimus adã
in spum uiui ficantem: sed non
primum quod sp̃iritaleẽ sed
quod animale postea spĩritale

Expanded text:
quia, si animale factum est, non hoc quia, si animale factum est, non hoc recipiemus, quod in illo perdidimus, sed tanto melius quanto spiritale animali praeponendum est, quando erimus aequales angelis dei. sed angeli possunt aliis et iustitia praeponi; numquid et domino? de quo tamen dictum est: minorasti eum paulo minus ab angelis. unde. nisi propter carnis infirmitatem, quam sumsit ex uirgine formam serui accipiens, in qua moriens a seruitute nos redimeret? sed quid hinc diutius disseramus? non enim obscura est apostoli sententia de hac re. qui cum uoluisset adhibere testimonium, quo probaret esse corpus animale, non tam de suo uel de cuiusquam hominis corpore, quod in praesenti uidebatur, quam de hoc ipso scripturae huius loco recoluit et adhibuit dicens: si est corpus animale, est et spiritale. sic et scriptum est: factus est primus homo Adam in animam uiuentem. nouissimus Adam in spiritum uiuificantem. sed non primum quod spiritale est, sed quod animale, postea spiritale.
Abbreviated transcription (Latin):
fecit. Ibienuim erat non solum
utita fieri possit uerum &iam
ut ita eum fierinecesse ess&
tamen imnon facit ds̃ contracau¬
sam quamsine dubio uolens pres¬
ticun q uamncontra uoluntatem
suam non ft̃ctt᷑ Siautem non
omnes causas increatura pri¬
mitus condita prȩfixit sed ali¬
quas in sua uoluntate seruauit
non sunt quidem illȩ quas in sua
uoluntate seruauit existarũ
quasereauit necessitate penden
tes. Nontamen possunt eẽ con¬
trariae quas in sua uoluntate
constituit qui adĩ uoluntas non
porrest sibi eẽ contraria ⁊stas
eroosic condidit ut exillis ce illud
ceess causesunt possit sed non
ieces sesit hoc quoque ex isti
suatiut et possit Sol& item
quaer iutrum animale corpus
brius homini formatum syde
linno qualenuncꝰ abemus si spĩta¬
& quale resurgentes habebimꝰ
quam quam enim hoc in illud
mutabitur seminat᷑ enimcor¬
sus animale surg& corpus
spitale. Tamen quid prius oͥmi¬
uf actum sit. ideo disceptatur

Expanded text:
fecit. ibi enim erat non solum, fecit. ibi enim erat non solum, ut ita fieri posset, uerum etiam ut ita eum fieri necesse esset. tam enim non facit deus contra causam, quam sine dubio uolens praestituit, quam contra uoluntatem suam non facit. si autem non omnes causas in creatura primitus condita praefixit, sed aliquas in sua uoluntate seruauit, non sunt quidem illae, quas in sua uoluntate seruauit, ex istarum quas creauit necestes. Non tamen possunt esse contrariae, quas in sua voluntate servavit, quia Dei voluntas non potest sibi esse contraria. Istas ergo sic condidit, ut ex illis esse illud cujus causae sunt possit, sed non ecesse sit hoc, quod ex istis fecit, ut esse possit. Solet item quaeri, utrum animale corpus prius homini formatum sit e limo, quale nunc habemus, an spiritale, quale resurgentes habebimus. quamquam enim hoc in illud mutabitur — seminatur enim corpus animale, resurgit corpus spiritale — tamen quid prius homini factum sit, ideo disceptatur,
Abbreviated transcription (Latin):
facturum ẽẽ prȩsciebat¬
& in sua uoluntate seruabat:
Non ergo id fecit: quod futu¬
rum nonerat: hoc enĩma¬
giserat futurum quod se
facturum eẽ pręsciebat. Nec
tamen illi anni additi recte
in aliis causis habuerat secun¬
dum aliquas igitur causas in¬
ferior es iamuitam finierat
secundum illas autem quae
sunt inuo luntate & prȩscien¬
tiadi quiex a&ernitate noue¬
rat quid illo tempore facturis
erat & hoc uere futurum erat
Tuncerat finiturus uitam
quando finiuit uitam quia &si
oranti concessum est &iam
sic eum oraturum ut tali orad¬
oni concedio porter & illeutiq
prȩsciebat cuius presentia fali
non poterat & ideo quod prescie¬
xxiii:Qua propter si omnium
futurorum cause mundo sun
insite cumille factus est dies
quando ds̃ creauit omniasimul
Non aliter adam factus est cum
delimoformatus est Sicutesi
credibilius iam perfecte uirsa¬
tis quam erat in illis causis ubias
hominem insex dierum operib

Expanded text:
facturum esse praesciebat etfacturum esse praesciebat et in sua uoluntate seruabat. non ergo id fecit, quod futurum non erat; hoc enim magis erat futurum, quod se facturum esse praesciebat. nec tamen illi anni additi recte in aliis causis habuerat. secundum aliquas igitur causas inferiores iam uitam finierat; secundum illas autem, quae sunt in uoluntate et praescientia dei, qui ex aeternitate nouerat, quid illo tempore facturus erat — et hoc uere futurum erat — tunc erat finiturus uitam, quando finiuit uitam, quia, etsi oranti concessum est, etiam sic eum oraturum ut tali orationi concedi oporteret ille utique praesciebat, cuius praescientia falli non poterat. et ideo quod praesciet. Quapropter. si omnium futurorum causae mundo sunt insitae, cum ille factus est dies, quando deus creauit omnia simul. non aliter Adam factus est, cum de limo formatus est, sicut est credibilius iam perfectae uirilitatis, quam erat in illis causis, ubi deus hominem in sex dierum operibus
Abbreviated transcription (Latin):
possit sed oculis mentem non
est oeculta uitrum autem hoc
&iam neces sesit omnimo do
nescimus& illam quidem quafit
ut eẽ possit eẽ innatura ipsius¬
÷ corporis nouimus: Illamuero
quafit ut neces sesit manifes¬
tumest illic non eẽ sed fortas¬
sis inmundo est ut nec essit
istum hominem senescere
si autem nec inmundo est indo
est. hoc enim necessario fu¬
turum est quo dille uult & ea
uere futura sunt quaeillepre¬
sciuit: Nam multa secundũ
inferior es causas futur a sunt:¬
prescientia dĩ uerefutura sunt
si autem ibi aliter sunt itapo¬
tius futur a sunt sicut ibi sunt
ubi qui presciit falli non po¬
test, Nam futur a dicitur
se nectus in iuuene sed tamen
futura non est si antemori¬
turus est. hoc autemitae¬
rit sicut se habent aliaecau¬
sȩ siuemundo contexte siue
indĩ prescientia reseruate :
Niam secundum quasdam futu¬
rorum causas moriturus
erat ez echias . cuids̃ ad di¬
dit. quindecim annos aduitã
idutique faciens quodante
consticutionem mundi se

Expanded text:
possit, sed oculis; menti autem non est occulta. utrum autem hoc etiam necesse sit omni modo nescimus. et illam quidem, qua fit ut esse possit, esse in natura ipsius corporis nouimus; illam uero, qua fit ut necesse sit, manifestum est illic non esse. Sed fortassis in mundo est ut necesse sit istum hominem senescere; si autem nec in mundo est, in deo est. hoc enim necessario futurum est quod ille uult, et ea uere futura sunt quae ille praesciuit. nam multa secundum inferiores causas futura sunpraescientia dei, uere futura sunt. si autem ibi aliter sunt, ita potius futura sunt, sicut ibi sunt, ubi qui praescit falli non potest. nam futura dicitur senectus in iuuene; sed tamen futura non est, si ante moriturus est. hoc autem ita erit, sicut se habent aliae causae siue mundo contextae siue in dei praescientia reseruatae. nam secundum quasdam futurorum causas moriturus erat Ezechias, cui deus addidit quindeid utique faciens, quod ante constitutionem mundi se
Abbreviated transcription (Latin):
tium iugular& atq conterer&: quod plenius heliscus
proph&a in regum uolumine loquitur : ubiscriptum le¬
gimus: st&it que cumeo conturbatus est usque ad suffo
sionem uultus. fleuit que uirdĩ: Cui azahel ait: qua

Expanded text:
tium jugularet atque contereret. Quod plenius Elisaeus tium jugularet atque contereret. Quod plenius Elisaeus propheta in Regum volumine loquitur, ubi scriptum legimus: Ssionem vultus, flevitque vir Dei. Cui Azahel ait: Qua
Abbreviated transcription (Latin):
inter pra&atur chermel perquam sibi uerȩ circumci¬
sionis scicntiam pollicentur. lugebit atq sic cabitur:
& populorum milia quac propter simplicitatem uo¬
cantur greges : subita ariditate marcescent:
ecdicit dñs: supertrib scelerib Damasci. &
superquat tuor non conuestam cum. eoquod
tritura uerint inplaustris ferreis galaad: protribu
nos plaustra ferrea inter pra&atisumus: sepiua¬
ginta tuenstuler̃ serras ferreas Estautemgenꝰ
plaustri quod rotis. terferreis atque dentatis uoluitur. ut
excussis frumentis stipulam in areis conterat: & incibo
iumentorum propterfeni sterilitatem palcas comminuat: pr¬
dirigitur . quieolempore quo amos proph& abat grauiter ur¬
gebat isrł id ẽ. decim tribus : Intantum ut s uperato achab
regeisrł: inramot galaad Omnem regionem quae appel¬
labatur galaad & inhereditatem cesserat dimediȩ tribus
manasse : instartribulorum frumentum in areis trituren¬

Expanded text:
interpretatur CHERMEL   per quam sibi verae circumciinterpretatur CHERMEL   per quam sibi verae circumcisionis scientiam pollicentur, lugebit atque siccabitur, et populorum millia, quae propter simplicitatem vocantur greges, subita ariditate marcescent. Haec dicit Dominus: Super tribus sceleribus Damasci, et super quatuor non convertam eum, eo quod trituraverint in plaustris ferreis nos plaustra ferrea intepretati sumus, Septuaginta transtulerunt, serris ferreis. Est autem genus plaustri, quod rotis subter ferreis atque dentatis volvitur, ut, excussis frumentis, stipulam in areis conterat, et in cibos jumentorum propter feni sterilitatem paleas comminuat. RurDei dirigitur, qui eo tempore quo Amos prophetabat, graviter urgebat Israel, id est, decem tribus: intantum ut, superato Achab rege Israel in Ramoth Galaad, omnem regionem quae appellabatur 227 Galaad, et in haereditatem cesserat dimidiae tribui Manasse, instar tribularum frumentum in areis trituran
Abbreviated transcription (Latin):
mel & sunt duo montes qui hoc uocantur Nomi¬
ne: alter inquo fuit nabal charmelus maritus
abigail adausturlem plagam : alter iuxtaptolo¬
nadem quac prius uocabatur xchõmari imminens in
quohelias proph&as lexis genibus pluuiam imp&rauit
Siergo dechermel đt̃ in quo habitauit nabal magis pas¬
corum gregibus conuenit: quia ẽ. iuxta solitudinem. Sin
aut de illo quiuicinus est litori: Ad reges & ad suꝑbiam
ptin& rogum israhel: quosimminente captiuitate instar
montium desestorum dicit ẽẽ uastandos: Aliter: cumd̃s
desion & de hierusalem. despecula ecclesiae quac su pra
montem sita latẽre non potest: Et in quauisio pacis
ẽdederit peru&us & nouum instrumentum. & per
doctores ccclisiasticos uocmsuam: & quasiclara buci¬
nain sonuerit: tunc omnia speciosa pastorum. id est
doctrina her&icorum quȩ pulchro uidebatur sermo¬
ne composita &cognitio circum cisionis: Hocenim

Expanded text:
MEL: et sunt duo montes, qui vocantur hoc nomiMEL: et sunt duo montes, qui vocantur hoc nomine. Alter in quo fuit Nabal Carmelus, maritus Abigail ad Australem plagam. Alter juxta Ptolemaidem, quae prius vocabatur Acho, mari imminens, in quo Elias propheta flexis genibus pluvias impetravit . Si ergo de Chermel dicit, in quo habitavit Nabal, magis pastorum gregibus convenit, quia est juxta solitudinem . Sin autem de illo, qui vicinus est littori, ad reges et superbiam pertinet regum Israel, quos imminente captivitate, instar montium desertorum dicit esse vastandos. Aliter: Cum Dominus de Sion et Jerusalem, de specula Ecclesiae, quae super montem sita latere non potest, et in qua visio pacis est, dederit per vetus et novum Instrumentum, et per doctores Ecclesiasticos vocem suam, et quasi clara buccina insonuerit, tunc 226 omnia speciosa pastorum, id est, doctrina haereticorum, quae pulchro videbatur sermone composita, et cognitio circumcisionis hoc enim
Abbreviated transcription (Latin):
galeam uanceam arcũ & sagittas mortemliul¬
nuse& uictoriamsonat. Curhaec dictas ut scilic&
ostenda mus &iam amos proph&am. qui pastor de
pastoribus fuit : & pastor Nonlociscultis & arbon¬
bus acuincis consitis : aut cera intorsiluas & pne¬
ta uirentia: Sed in lata heremi uastitate inqua uers¬
tur leonum feritas & interfectio pecorum arcisse
usumẽẽ sermonibus: ut uocem dñi terribilem aque
meuendam: rugitam leonum & fremitum nomina¬
r& euersionem is raheliticarum urbium. pastorũ
& de hierus alem dabit uocem suam ubierat tem¬
plum & dĩ relegio: ut docer& dm̃ non inis rahel
urbib id est inb&hel & indan ubierant aurei
uituli nec in m&ropoli samaria & hie zna hel sed
inuera religione uersari quae illo tempore cole¬
tur lex: & uerbum dñi dehicrusalem: Om̃a pas¬
torum & regum isra hel speciosa luxerunt. &
exsiccatus est uestex carmeli: quiquondam la&s
pascuis habundabat: carmelus graece dicitur
& latine. hebraic e autem appellatur cher¬

Expanded text:
galeam, lanceam, arcum et sagittas, mortem, vulnus et victoriam sonaostendamus etiam Amos prophetam, qui pastor de pastoribus fuit, et pastor non in locis cultis et arboribus ac vineis consitis, aut certe inter silvas et prata virentia, sed in lata eremi vastitate, in qua versatur leonum feritas et interfectio pecorum, artis suae usum esse sermonibus, ut vocem Domini terribilem atque metuendam, rugitum leonum et fremitum nominaret. Eversionem Israeliticarum urbium, pastorum t de Jerusalem dabit plum et Dei religio, ut doceret, Deum non in Israel urbibus, id est, in Bethel et Dan, ubi erant aurei vituli, nec in metropoli Samaria et Jezrael, sed in vera religione versari, quae illo tempore coleetur lex , et verbum Domini de Jerusalem, omnia pastorum et regum Israel speciosa luxerunt, et exsiccatus est vertex Carmeli, qui quondam laetis pascuis abundabat. Carmelus Graece dicitur et Latine, Hebraice autem appellatur CHER
Abbreviated transcription (Latin):
runtur in principio: Ante enim deddec idumȩo scriptum
mi titulo praenotatur: Itaq & amorreus nouissimus ex¬
terminatus est siue del&us : quod nunc primum refero
& quod a scendere eos fecit deterra a egrpti. & eduxo

Expanded text:
runtur in principio. Ante enim de Doec Idumaeo scriptum runtur in principio. Ante enim de Doec Idumaeo scriptum mi titulo praenotatur. Itaque et Amorrhaeus novissimus exterminatus est, sive deletus, quod nunc primum refertur, et quod ascendere eos fecit de terra Aegypti, et redux
Abbreviated transcription (Latin):
red didistis uobis tribuibona: ut ex terminarem egre¬
dientibus uobis da ęgrpto aNte faciem uestrirm scon
regem amorreorum : quitamex celsus enrt & fostis
quasicȩ drus & querquus & contriui fructum eius
de super & nrdics deorsum: ego uo seduxi deegrp
to: & per xl annos longo ad terram scam feciꝑ ue¬
nire circuitu: ut posseder&is terrm amorrei. dequo
supradix imus quam diuisit morses filiis. ruben. &
gad & dimidu tribui manasse : & post tanta benefi¬
nazarenos: quos septuaginta interpra&ati sunt scĩ¬
ficates : Nequeuero ubide laudibus diciturdĩ: historiȩ
ordo seruandus est: Sed frequenter euenit ut quae prima
fac ta sunt. extremadicantur : quae nouissima : referan¬
rum portenta non ordo describitur docere nos pote¬
rit : & tituli psalmorum dequib: duotantum ponamus
exempla. testii psalmi. & li: ubiquae prius factas unt
narrantur extrema. & quae ex trema legimus refe¬

Expanded text:
reddidistis, vobis tribui bona, ut exterminarem, egrereddidistis, vobis tribui bona, ut exterminarem, egredientibus vobis de Aegypto, ante faciem vestram, Seon regem Amorrhaeorum, qui tam excelsus erat et fortis quasi cedrus et quercus, et contrivi ejus fructum desuper, et radices deorsum. ta annos longo ad terram sanctam feci pervenire circumitu, ut possideretis terram Amorrhaei, de qua supra diximus: quam divisit Moyses filiis Ruben et Gad, et dimidiae tribui Manasse ; et post tanta benefiNazaraeos, quos Septuaginta interpretati sunt sanctificatos. Neque vero ubi de laudibus dicitur Dei, historiae ordo servandus est; sed frequenter evenit ut quae prima facta sunt, extrema dicantur, et quae novissima, referanrum potentia, non ordo describitur, docere nos poterunt, et tituli psalmorum, de quibus duo tantum ponamus exempla, tertii psalmi, et quinquagesimi primi, ubi quae prius facta sunt, narrantur extrema, et quae extrema legimus, refe
Abbreviated transcription (Latin):
r&ici non substernun uestigiis saluatoris uestime¬
ta sua: sed ligantea iuxta altare & pr&endunt
peccatis suis ut bibant uinum de calumnia siue
dam natorum : qui exco quod egre ssisunt de co¬
clesia damnatisunt: hoc uinum est sodomorum furoris
draconum & aspidum : quod qui biberit sanarinon
potest: Bibunt autem unum. non indomodĩ ubitem¬
plum est & hierus alem: sed indomo deisui. quem
sibi astificis ermone finxerunt:
Ego autem exterminaui amorreum a facieco
rum : cuius altitudo cedrorum altitudo eius:
& fortis ipse quasi quercus: uos quidem uendi¬
troi rent puellum: ut uiolarent siue polluereNt
nom enscm meum: &uestimenta uestra lupana¬
ribus & fornicatione polluta peccat orum uinculis
Vexustis: ita ut in loco scõ com mit terstis adulte¬
rium : & ebri&ati in iustitiam copulantes: uinũ
biberstis alienum: & hoc facer&is indomo dĩ uestri:
ego autem econturrio promalis uestris quae mihi

Expanded text:
haeretici non substernunt vestigiis Salvatoris vestimenhaeretici non substernunt vestigiis Salvatoris vestimenta sua; sed ligant ea juxta altare, et praetendunt peccatis suis, ut bibant vinum de calumnia, sive damnatorum, qui ex eo quod egressi sint de Ecclesia, damnati sunt. Hoc vinum est Sodomorum, furoris draconum et aspidum, quod qui biberit, sanari non poterit. Bibunt autem vinum non in domo Dei, ubi templum est et Jerusalem; sed in domo Dei sui, quem sibi artifici sermone finxerunt. Erum cuius altitudo cedrorum altitudo eius et fortis ipse quasi quercus et conttroirent puellam, et violarent sive polluerent nomen sanctum meum, et vestimenta vestra lupanaribus et fornicatione polluta, peccatorum vinculis nexuistis: ita ut in loco sancto committeretis adulterium, et ebrietati injustitiam copulantes, vinum biberetis alienum, et hoc faceretis in domo Dei vestri. Ego autem econtrario pro malis vestris, quae mihi
Abbreviated transcription (Latin):
a gratia exciderunt: qui ita in greditur ec clesiam
utlegem scru& in euangelio: iste cum patre in gredit᷑
ad puellum & commit titstuprum : & uiolat nomendĩ:
unde dicunt non nocere iudaeis post aduentum xp̃i:
Suta credant indñm ut legis quoq: prrecepta custodiant:
patrem & filium in una fornicatione contaminant: Sed
& uestimenta sua lꝑgantes funibus uelamina faciunt
iuxta altare practendentes fidem xp̃i: quot quot en im
in xp̃o baptizati sunt. xp̃m inducrunt : & uestimenta sua
quae peccatorum funibus le gauerunt opponunt oculs
uidentium neeorum cernantur flagitia: Vt qui altare
respicit stupro non suspicstur: hoc faciunt omnes he¬
r&ici suhxpiano nomine fornicantes : &erroribus
suis atque mendaciis obtendentes testimonia scrip¬
tunrrum: unde & apostoli uestimentis suis sturuer̃
pullum asinae ut mollius sedere dñs: & exlege a
proph&is stuxtam scander& uiam: econtmrrio

Expanded text:
a gratia exciderunt. Qui ita ingreditur Ecclesiam, a gratia exciderunt. Qui ita ingreditur Ecclesiam, ut Legem servet in Evangelio, iste cum patre ingreditur ad puellam, et committit stuprum, et violat nomen Domini. Unde qui dicunt non nocere Judaeis post adventum Christi, si ita credant in Dominum, ut Legis quoque praecepta custodiant, patrem et filium una fornicatione contaminant. Sed et vestimenta sua ligantes funibus, velamina faciunt juxta altare, praetendentes fidem Christi. Quotquot enim in Christo baptizati sunt, Christum induerunt , et vestimenta sua, quae peccatorum funibus ligaverunt, opponunt oculis videntium, ne eorum cernantur flagitia: ut qui altare respicit, stuprum non suspicetur. Hoc faciunt omnes haeretici sub Christiano nomine fornicantes, et erroribus suis atque mendaciis 244 obtendentes testimonia Scripturarum. Unde et apostoli vestimentis suis straverunt pullum asinae, ut mollius sederet Dominus , et ex Lege ac Prophetis stratam calcaret viam. Econtrario