comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eacfacienda solus sp̃s sc̃s no¬
mincctus ẽ : an & quan do
unus trium incliquo opere
nominatur uniuersa opesto
trinitatis intellegitur. Itec
uero ẽ & exemplis doceripo¬
test: sed non ẽ in hoc diutius
immorandũ: illud enim mon&
quomodo dictũ sit natũ despũ
scõ cũ filius nullomodo sit sps
sc̃i: Neque enim quiamun¬
dumistum fecit dr̃ dicieum
fccs ẽ dĩfiliũ aut eũ natum
dedõ. sed factum uel crecctũ
uel conditum uel istitutum
ab illo. uel siquid huius mo¬
di recte possumus dicere:
modo non sit filius spr¬

Expanded text:
ea facienda solus Spiritus sanctus noea facienda solus Spiritus sanctus nominatus est? An et quando unus trium in aliquo opere nominatur, universa operari Trinitas intelligitur? Ita vero est, et exemplis doceri potest. Sed non est in hoc diutius immorandum. Illud enim movet quomodo dictum sit, Natus de Spiritu sancto, cum filius nullo modo sit Spiritus sancti. Neque enim quia mundum istum fecit Deus, dici eum fas est Dei filium, aut eum natum de Deo; sed factum, vel creatum, vel conditum, vel institutum ab illo, vel si quid hujusmodi recte possumus dicere. modo non sit filius Sp
Abbreviated transcription (Latin):
spr̃ scs hominem. ex quac
utraque substantic xp̃s
unus ẽ& & dĩ pactris filius
secundũ uerbum & spr̃ scĩ
filius secundũ hominem
quod eũ spr̃ scs̃ tac̃quã pec¬
ter eius dematre uirgi¬
ne genuis s&: quis hoc
dicere dudebit: Nec opus
ẽ ostendere disputan¬
do quanta alic sequantur
ab surda cũ hoc ipsum iam
it sit ab sordũ ut nullce
fideles aures id uad eant
sustinere. Proin de sic it
confitemur: dñs noster
substaentia diuina scilic&
atq: humana filius ẽ unicus
dĩpatris omnipotentis de
quo procedit sps̃ scs̃: quo¬
modo ergo dicimus xp̃m
eum: quõ dns̃ noster ihs̃¬
xps̃ inquantũ dr̃ ẽ omnia
ꝑ ipsum focsta sunt: inquaen¬
tũ ccutẽ homo ẽ. & ipse ftcctus
ẽ. sicut cpostolus dicit.
factus ex semine dccuid se¬
cundum carnem. sed cum illã
crecturam quac̃ uirgo conce¬
pit & peperit quec̃ uis. solcm
per sonam filii pertinentẽ
totac trinitas fecerit. Ne¬
que enim sepccrabilia suN
opera trinitactis. Cur in

Expanded text:
Spiritus sanctus hominem, ex qua utraque substantia Christus unus esset, et Dei Patris Filius secundum Verbum, et Spfilius secundum hominem; quod eum Spiritus sanctus tanquam pater ejus de matre virgine genuisset? Quis hoc dicere audebit? Nec opus est ostendere disputando quanta alia sequantur absurda, cum hoc ipsum jam ita sit absurdum, ut nullae fideles aures id valeant sustinere. Proinde, sicut confitemur, Dominus noster substantia, divina scilicet atque humana, Filius est unicus Dei Patris omnipotentis, de quo procedit Spiritus sanctus. Quomodo ergo dicimus Chriseum? Quoniam Dominus noster Jesuantum Deus est, omnia per ipsum facta sunt : in quantum autem homo est, et ipse factus est, sicut Apostolus dicit: Factus est ex semine David secundum carnem . Sed cum illam creaturam quam Virgo concepit et peperit, quamvis ad solam personam Filii pertinentem, tota Trinitas fecerit; neque enim separabilia sunt opera Trinitatis; cur in
Abbreviated transcription (Latin):
unitate ꝑ sonce unicifi¬
lii dĩ singulccriter e& ad
sumptac : que bona uolun¬
tacs. cuius boni propositi
unafieri ꝑsona cum dõ:
num quidantecc fuit homo
& hoc ei singulcre bene¬
fitium prestitũ ẽ. cũ singu¬
lacriter promereresur
dm̃ nempe ex quo see ha¬
mo coepit. non aliud coe¬
pit eẽ quẽ dĩ filius. & hoc¬
unicus & propter dm̃ uer¬
bũ quõ illo suscepto caro fac¬
tũ ẽ utiq ds̃: ut quem cd mo¬
dũ ẽ unae ꝑsonae quilib&
homo anima scilic& recci¬
oncelis & caro : ita sit xp̃s
uncc ꝑsona uerbũ & homo:
unde nacturce humanice
tanta gloria: Nullis p̃ce¬
dentib meritis. sine dubi¬
tactionẽ gractui tac. Nisiqr
magna hic & sola dĩ gra.¬
ticc fideliter & sobricce

Expanded text:
unitatem personae unici Fiunitatem personae unici Filii Dei singulariter esset assumpta? Quae bona voluntas, cujus boni propositi una fieri persona cum Deo? Numquid antea fuit homo, et hoc ei singulare beneficium praestitum est, cum singulariter promereretur Deum? Nempe ex quo esse hmo coepit, non aliud coepit esse homo quam Dei Filius; unicus, et propter Deum Verbum, quod illo suscepto caro factum est, utique Deus: ut quemadmodum est una persona quilibet homo, anima scilicet rationalis et caro, ita sit Christus una persona, Verbum et homo. Unde naturae humanae tanta gloria, nullis praecedentibus meritis sine dubitatione gratuita, nisi quia magna hic et sola Dei gratia fidel
Abbreviated transcription (Latin):
accessit: uerbo anima.
rationalis. caro : quocir¬
Ca in quantum dr̃ ẽ ipse
& pacter unum sunt. In
quantum autẽ homo ẽ
patermaior ẽ illo Cũ
enim ess& unicus dĩfilius
non gratia sed natura.
ut ess& &icm plenus
gratia factus ẽ & home¬
nis filius id ẽ ipse utrũ¬
que ex utroque unus
xp̃s: quicc cum informa.
dĩ e& non rapinamar¬
liẽ dõ exincniuit autẽ
se accipiens formam
serui non amit tens
uel minuens formcm dĩ
acperhocminor ẽ fac¬
tus & mansit aequalis
utrum que unus sicut
dictum ẽ se& aliut prop¬
ter uerbum aliudprop¬
ter hominẽ : propter
uerbum ccequaclis : prop¬
ter hominẽ minor : unus
dĩ filius : Idemque homi¬
nis filius unus hominis
filius : id ẽ que filius dĩ
non duo silii dĩ dr̃ & ho¬
mo sed unus dĩfilius : ds̃
sine initio. homo acerto
initio dr̃ noster ihs̃ xp̃s.
ic omnino grandit᷑
euidenter ds̃ gra¬
ticc commendcctur. quid
enimnatura humcna in
homine xp̃o meruit ut in

Expanded text:
accessit Verbo anima accessit Verbo anima rationalis et caro. Quocirca in quantum Deus est, ipse et Pater unum sunt : in quantum autem homo est, Pater major est illo . Cum enim esset unicus Dei Filius, non gratia, sed natura, ut esset etiam plenus gratia, factus est et hominis filius: idemque ipse utrumque ex utroque unus Christus. Quia cum in forma Dei esset, non rapinam arlis Deo. Exinanivit autem se, accipiens formam servi , non amittens vel minuens formam Dei. Ac per hoc et minor est factus, et mansit aequalis, utrumque unus, sicut dictum est: sed aliud propter Verbum, aliud propter hominem: propter Verbum aequalis Patri, propter hominem minor. Unus Dei Filius, idemque hominis filius; unus hominis filius, idemque Dei Filius: non duo filii Dei Deus et homo, sed unus Dei Filius; Deus sine initio, homo a certo initio, Dominus noster Jesus ic omnino granditer et evidenter Dei gratia commendatur. Quid enim natura humana in homine Christo meruit, ut in
Abbreviated transcription (Latin):
mus accipere a pꝰtẽ totũ
significante lotutione :
sicut dictũ ẽ. quõ exope¬
ribus legis non iustifica¬
bitur omnis caro id ẽ
omnis homo: Naminihil
na turce humane in illa.
susceptione sas ẽ dicere
defuisse sed naturae ab
omnipeccato nexuom¬
nimodo liber& non
qualis deutroque sexu
nascitur per cupiscen¬
tiam carnis cum ob liga¬
tione delicti cuius rec¬
tus sgeneratione diluitꝰ.
sed qualem de uirgine
nasci oportebat : quẽ fides
matris Non libido con¬
ceperat: quõsi uel nascen¬
te corrumper&ur. in¬
tegritas. Noniam ille
deuirgine nascer&ur
eumque falso quod absit
natum deuirgine maria.
totaconfiteretur
ecclesice : quȩ imitans eius
matrem cotidie pccrit
membra eius & uirgo ẽ
lege siplac& de uirgini¬
tate scãe maricce meces
lit teras ad inlustrẽ uisũ
quem cum honore acdi¬
lectione nomino uolosia¬
num. IAXXU
ante omnia scła homo
innostro scło ds̃ quia dĩ
uerbum : ds̃ enim erat
uerbum ⁊ homo autem
quicc inunitate ꝑ sonce.

Expanded text:
a parte totum significante locutione: sicut dictum est, Quoniam ex operibus Legis non justificabitur omnis caro , id est omnis homo. Nam nihil naturae humanae in illa susceptione fas est dicere defuisse; sed naturae ab omni peccati nexu omni modo liberae: non qualis de utroque sexu nascitur per concupiscentiam carnis cum obligatione delicti, cujus reatus regeneratione diluitur; sed qualem de virgine nasci oportebat, quem fides matris, non libido conceperat: quo si vel nascente corrumperetur ejus integritas, non jam ille de virgine nasceretur; eumque falso, quod absit, natum de virgine Maria tota confiteretur Ecclesia; quae imitans ejus matrem quotidie parit membra ejus, et virgo est. Lege, si placet, de virginitate sanctae Mariae meas litteras ad illustrem virum, quem cum honore ac dilectione nomino Volusianum . CAPUante omnia saecula, homo in nostro saeculo. Deus, quia Dei Verbum; Deus enim erat Verbum : homo autem, quia in unitatem personae
Abbreviated transcription (Latin):
bus legitur. his qui non no¬
uerat peccatum ÷ pronobis
peccatũ fecit : tam quacm
pronobis xp̃s: ipse pecca¬
uerit sed ait eũ qui non no¬
uerat peccatum : Id ẽ xp̃m
pronobis peccatum fecit
ds̃. cui reconciliandi su¬
mus. hoc ẽ sacrifitiũ propee¬
catis : ꝑ quod reconcilicri
ualeremus. Ipse ẽ enĩ pecca¬
tũ ut nos iustitia. rec nos¬
tra sed dĩ nec in nobis
s in ipso sicut ipse pecca¬
tũ non suũ sed nrm.a
Nec inse sed in nobis
constitutũ similitudine
carnis peccati in quec
crucifixus ẽ demons¬

Expanded text:
tur, Is qui non noverat peccatum, pro nobis peccatum fecit; tanquam pro nobis Christus ipse peccaverit: sed ait, Eum qui non noverat peccatum, id est Christum, pro nobis peccatum fecit Deus, cui reconciliandi sumus, hoc est, sacrificium pro peccatis, per quod reconciliari valeremus. Ipse ergo peccatum, ut nos justitia; nec nostra, sed Dei; nec in nobis, sed in ipso: sicut ipse peccatum, non suum, sed nostrum; nec in se, sed in nobis constitutum, similitudine carnis peccati, in qua crucifixus est, demons
Abbreviated transcription (Latin):
filius dĩ. Ꝙios eph cũ uel¬
l& ecc̃dimittere suspica¬
tus ẽ aedultercẽ quam
sciebat non de segraui¬
dcc̃ Teleresponsum ceb
angelo accepit: Nolti¬
mere accipere maricom
coniugẽ tuc̃ ÷ quod enim

Expanded text:
Filius Dei . Et Joseph cum vellet eam dimittere, suspicatus adulteram, quam sciebat non de se gravidam, tale responsum ab angelo accepit: Noli timere accipere Mariam conjugem tuam; quod enim
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ẽ plenũ ueritatis:
ueritas quippe ipsccum¬
genitus dĩ filius: non
gratia sed nactura : gra¬
tiac suscepit hominem.
tanta unitate ꝑ sone
ut idem ipse ess& &icm
hominis filius. XUII¬
filius dĩ unigenitus. id ẽ
unicus dñs noster. Natꝰ¬

Expanded text:
veritatis. Veritas quippe ipsa unigenitus Dei Filius non gratia, sed natura. Gratia suscipit hominem tanta unitate personae, ut idem ipse esset etiam hominis Filius. IFilius Dei unigenitus, idem unicus Dominus noster nat
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ iustiticce coeperit
seruus: ipsac ẽ uercli¬
bertcs propter rec¬
te faciendi licenciam .: simul
& pia seruitus propter
precepti oboedientiam:
sed ccdbene faciendum
istalibestcs unde erit
homini ceddicto & uen¬
dito  nisi redemat cuius
illac uox ẽ. siuos filids
iberauerit : tunc uere
liberi eritis : quod ante¬
quam fieri in homine
incipiat: quomodo quis¬
quac̃ debero crbitrio
inbono glore&ur opere :¬
qui non dũ ẽ liber cdope¬
rcendumbene : nisi se
ucna suꝑbia inflactus
extolleet : quam cohib&
apostolus dicens : gra.¬
tiec salui facti estis ꝑfidẽ
tneipscm sibi saltim
fidem sicarrogasenl
ut non intellegerent̃
diuinitus eẽ donatam.
sicut idem apostolus alio
loco sedicit ut sideles es¬
s& misericordicni con¬
secutum: hic quoq ced¬
iunxit. atque ait: &
hoc non ex uobis. sed dĩ
donum ẽ. non exopen¬
bus : Neforte quis ex tob¬
lcctur : & neputaren¬
tur fidelibus bona ope¬
ra defutura Rursus
adgecit: Ipsius enĩ sum¬

Expanded text:
esse justitiae coeperit esse justitiae coeperit servus. Ipsa est vera libertas + propter recte faciendi laetitiam, quia simul et pia servitus propter praecepti obedientiam. Sed ad bene faciendum ista libertas unde erit homini addicto et vendito, nisi redimat cujus illa vox est, Si vos Filius liberaverit, tunc vere liberi eritis ? Quod antequam fieri in homine incipiat, quomodo quisquam de libero arbitrio in bono glorqui nondum est liber ad operandum bene? Nisi se vana superbia inflatus extollat, quam cohibet Apostolus dicens: Gratia salvi facti estis per fidem ne ipsam sibi saltem fidem sic arrogarent ut non intelligerent divinitus esse donatam, sicut idem Apostolus alio loco se dicit ut fidelis esset misericordiam consecutum, hic quoque adjunxit atque ait, et hoc non ex vobis, sed Dei donum est , non ex operibus, ne forte quis extollatur. Et ne putarentur fidelibus bona opera defutura, rursus adjecit: Ipsius enim su
Abbreviated transcription (Latin):
gũ ẽ ut quanta dignũ ẽ
tanta dicantur : quam¬
uis ab homine dicidigna.
non possint : quis enim
hoc solum congruentib:
explicit uerbis : quod
uerbũ caro factum ẽ &
hcbi tabit innobis ⁊ ut
crederemus in dĩ patris
omnipotentis unicũ filiũ
uirgine maria. Ita quis¬
pe uerbũ caro factum ẽ
adiuinitate carne sus¬
cepta : non in carnẽ di¬
uinitacte mutata. carnẽ¬

Expanded text:
gum est, ut quanta dignum est, tanta dicantur, quamvis ab homine dici digna non possint. Quhoc solum congruentibus explicet verbis, quod Verbum caro factum est ut habitaret in nobis: ut credamus Dei Patris omnipotentis unicum Filium,t Virgine Maria? Ita quippe Verbum caro factum est, a divinitate carne suscepta, non in carnem divinitate mutata. Ecce
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cedit enimbona uolun¬
tas hominis multa didio¬
na s̃ ed non omnice: quace
autem non p̃cedit ip sce
in eis ẽ & ipsa : Nam utrũ¬
ni&me : & misericorđ
eius subsequ&ur me no¬
lentem prenit. ut uel& :
uolentem subsequitur:
nefrustra uelit: Cur¬
enĩ admonemur proini¬
micis nrĩs re. utiq:
nolentib: piȩ uiuere¬
nisi ut ds̃ in illis opere¬
tur & uelle Item que
quar admonemur ƿe¬
tere ut accipicmus
nisi ut ab illo ficet quod
uolumus a quo factũ ẽ.
ut uelimus : oramuser¬
go proinimicis nostris
eos. sicut p̃uenit & nos :
Oramus autem prono¬
bis. ut miseđia eius sub¬
sequatur noss XXXIII¬
one genus humanum.
& omnes erant irae filii:
Dequec ira scriptum ẽ:
quõ omnes dies nr̃ide¬
fecerunt: & iniratua
defecimus: anni nostii
sicut aranea medite¬
buntur dequa ir
dicit &iccm iob. homo
natus ex mulie¬
re breuis uitae & ple¬
nus irice  Dequa ira.

Expanded text:
cedit enim bona voluntas hominis multa Dei dona, sed non omnia; quae autem non praecedit ipsa, in eis est et ipsa; nam utrumveniet me . Et misericordia ejus subsequetur me ; nolentem praevenit, ut velit, volentem subsequitur, ne frustra velit. enim admonemur orare pro inimicis nostris , utique nolentibus pie viverenisi ut Deus in illis operetur et velle? Itemque cur admonemur petere ut accipiamus , nisi ut ab illo fiat quod volumus, a quo factum est ut velimus? Oramus ergo pro inimicis nostris, eos, sicut praevenit et nos: oramus autem pro nobis, ut misericordia ejus subsequatur nos. one genus humanum, et omnes erant filii irae. De qua ira scriptum est: Quoniam omnes dies nostri defecerunt, et in ira tua defecimus. Anni nostri sicut aranea meditabuntur . De qua ira dicit etiam Job: Homo natus ex muliere, brevis vitae et plenus irae . De qua ira
Abbreviated transcription (Latin):
Accipicmus Non uolen¬
tis neq: currentis : sed mi¬
serantis ẽ dĩ : tam quoẽ
dicer&ur Non sufficit
sola uoluntas hominis:
si non sit &icmmis eđia
dĩ: Nonergo sufficit &¬
sol miseri cordia dĩ si
non sit & icm uoluntacs
hominis: ac ꝑ hoc sirec¬
te dictum ẽ Non uolun¬
itis hominis : sed mise¬
rantis ẽ dĩ. quicc iduo¬
luntas hominis solec
non impl&. cur non &
& contrario recte dici¬
tur: Non miserentis ẽ
dĩ. sed uolunties ẽ homi¬
dĩ sola non impl&: por¬
rosinullus dicere xp̃i¬
anus audebit: non mise¬
rentis ẽ di sed uolentis
ẽ. hominis. Necepostolo
a ꝑtissime contradicat.
restat ⁊ ut propterea rec¬
te dictũ intelligatur non
uolentis neq: currentis
sed miserantis ẽ dĩ ut
totum d&urdõ qui ho¬
minis uolunta tẽ bonam

Expanded text:
olentis neque currentis, sed miserentis est Dei, tanquam diceretur: Non sufficit sola voluntas hominis, si non sit etiam misericordia Dei: non ergo sufficit sola misericordia Dei, si non sit etiam voluntas hominis: ac per hoc si recte dictum est, non volentis hominis, sed miserentis est Dei, quia id voluntas hominis sola non implet, quare non et e contrario recte dicitur: Non miserentis est Dei, sed volentis est homiDei sola non implet? Porro si nullus dicere Christianus audebit, Non miserentis Dei, sed volentis est hominis, ne Apostolo apertissime contradicat, restat ut propterea recte dictum intelligatur: Non volentis, neque currentis, sed miserentis est Dei, ut totum detur Deo, qui hominis
Abbreviated transcription (Latin):
liccuero creatura raci¬
oncelis q̃: in hominib: erat.
quõ ꝑeccatis atq: suppliti¬
is & originalib: & propn¬
is. tota perierat Ex Eius
pacste reparata : quod
angelicae sotic&ctisrui¬
nac illec diceboli caminue¬
ra suppler&ur Hoc
enĩ promissum ẽ resur¬
gentib: scĩs : quoderunt
aequccles angelis dĩ⁊ quod
rusclem macter nostra
ciuitas dĩ Nulla ciuiũ
inum erositate frccu dec¬
bitur. aut uberiore &iã
copia fostasse regnabiit:
Neque enim numerũ : aut
scõrum hominũ : aut inmun¬
dorũ dccemon ũ nouimus :
inquorum locum succeden¬
tes filii scãce mactrisq:
sterelis apꝓccrebat in
terris in ecpace dequa.
illi ceciderunt sine ullo
temporis termino ꝑmane¬
bunt: sed illorũ ciuium
numerus. siue qui est: siue
qui futurus ẽ : incontem¬
platione ẽ eius astificis
qui uocat ecquȩ non sunt

Expanded text:
ro creatura rationalis quae in hominibus erat, quoniam peccatis atque suppliciis et originalibus et propriis tota perierat, ex ejus parte reparata, quod angelicae societati ruina illa diabolica minuerat, suppleretur. Hoc enim promissum est resurgentibus sanctis, quod erunt aequales angelis Dei . rusalem mater nostra, civitas Dei, nulla civium suorum numerositate fraudabitur, aut uberiore etiam copia fortasse regnabit. Neque enim numerum aut sanctorum hominum, aut immundorum daemonum novimus, in quorum locum succedentes filii sanctae matris, quae sterilis apparebat in terris, in ea pace de qua illi ceciderunt, sine ullo temporis termino permanebunt. Sed illorum civium numerus, sive qui est, sive qui futurus est, in contemplatione est ejus artificis, qui vocat ea quae non sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
tamentiuntur mul¬
taque confingunt ho¬
mines : propt̃ hominũ
lccudẽ  sic que fit. ut &¬
istimentiendo perant¬
& eos quos laudant.
aducnȩ gloriȩ ruinã.
quilcudatur ab alio.
non deb& errorẽ alie¬
naccudes intendere :
s ed magis unus quisq:
testimoniũ suȩ cons¬
plus prȩsens ẽ : quã ille

Expanded text:
ta mentiuntur multaque fingunt homines propter hominum laudem; sicque fit ut et isti mentiendo pereant, et eos quos laudant ad vanae gloriae ruinam qui laudatur ab alio, non debet errorem alienae laudis attendere, sed magis unusquisque testimonium consplus praesens quiam ille
Abbreviated transcription (Latin):
agit mundana scientia
nisi extolli in lacudib
hominũ & quantõ maio¬
ra fuerint littũrȩ stu¬
dia tantũ animus ar¬

Expanded text:
 mundane sciencie, nisi extollere laudibus hominem. Nam quanto maiora fuerint litterature studia, tanto animus ar
Abbreviated transcription (Latin):
cato: qui enĩ mortuus ẽ.
iustificctus ẽ a peccato
si ccutem mor tui sumus cũ
uiuemus cum illo ÷ sciens
tuis: iamnonmoritur :
mors in eo ultra non do¬
mincebitur. quod enim
mortuus ẽ peccato: mor¬
tuus ẽ semel : quod autẽ
uiuit uiuit dõ: Itac & uos
existimate mortuos qui¬
demuos eẽ peccato : uiue¬
Hinc enĩ probare coepe¬
rat: non ẽẽ nobis ꝑ mae¬
nendum inpeccato ut grac¬
tic habund& & dixe¬
ratꝰ simortui sumus pecca.¬
to÷ quomodo uiuemus in eoꝰ
atque ut ostender& mor¬
tuos nos ẽẽ peccato subie¬
cerat : an ignoratis qm̃
quicũq baptitati sumus
in xp̃o ihũ. inmorte ipsius
bcptiaati sumus: sic itae¬
que totũ locum istũ clacu¬
s it ut coepit mor tẽ quip¬
pe xp̃i. sic insinuccuit. ut
& icmipsum mostuũ dice¬
r& ẽẽ peccato : cui pecca

Expanded text:
to: qui enim mortuus est, iustificatus est a peccato. si autem monui sumus cum uiuemus cum eo: scientes tuis iam non moritur, mors in eum iam non dominabitur. quod enim mortuus est, peccato mortuus est semel: quod autem uiuit, uexistimate mortuos quidem vos esse peccato, viveHinc enim probare coeperat non esse nobis permanendum in peccato, ut gratia abundet; et dixerat, Si mortui sumus peccato, quomodo vivemus in eo? Atque ut ostenderet mortuos nos esse peccato, subjecerat, An ignoratis, quoniam quicumque baptizati sumus in Christo Jesu, in morte ipsius baptizati sumus? Sic itaque totum locum istum clausit, ut coepit. Mortem quippe Christi sic insinuavit, ut etiam ipsum mortuum diceret esse peccato. Cui pecca
Abbreviated transcription (Latin):
nendum : sed respondit ⁊
absit atque subiecit si
mostui sumus peccato: quo¬
modo uiuemus in eo. de¬
inde ut ostender& nos
mortuos eẽ peccato. an
ignoratis inquid ÷ qm̃ qui¬
cũq baptiꝰtati sumus in
baptirati sumus: si ergo
hinc ostendimur mostui
eẽ peccato : quia in morte
xp̃i baptitati sumus pro¬
fecto & paruuli qui bapti¬
tantur in xp̃o peccatomo¬
riuntur : quiac inmorte
ipsius baptiaantur: nul¬
lo enim excepto dictum ẽ: :
qui cũ que baptizacti
moste ipsius baptitati
sumus: Ꝙ ideo dictũ ẽ
ut probar&ur mor¬
tuos nos eẽ peccato
Cui autẽ peccato par¬
uuli renascendo mori¬
untur nisi quod nascen¬
do
traxerunt : Ac ꝑ hoc
&icm adipsos pertin&
quod sequitur dicens:
Consepulti sumus : ergo
illi ꝑbaptismũ inmorte
ut quẽ ad modum sur rex̃
xp̃s amortuis ꝑ gloriam
patris. Ita & nos in noui¬
tate uitcce ambulemus: si
enĩ complantacti sumus:¬

Expanded text:
nendum. Sed respondit, nendum. Sed respondit, Absit: atque subjecit, Si mortui sumus peccato, quomodo vivemus in eo? Deinde ut ostenderet nos mortuos esse peccato: An ignoratis, inquit, quoniam quicumque baptizati sumus in baptizati sumus? Si ergo hinc ostendimur mortui esse peccato, quia in morte Christi baptizati sumus; profecto et parvuli qui baptizantur in Christo, peccato moriuntur, quia in morte ipsius baptizantur. Nullo enim excepto dictum est, Quicumque baptizati morte ipsius baptizati sumus. Et ideo dictum est, ut probaretur mortuos nos esse peccato. Cui autem peccato parvuli renascendo moriuntur, nisi quod nascendo traxerunt? Ac per hoc etiam ad ipsos pertinet quod sequitur dicens: Consepulti sumus ergo illi per Baptismum in mortem, ut quemadmodum surrexit Christus a mortuis per gloriam Patris, ita et nos in novitate vitae ambulemus. Si enim complantati
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ uitccesatis indicat
ex adccm neminẽ tantũ :
nisi damnationẽ d&ne¬
ri & neminem nisi in
Xp̃o renatum adamna¬
unũ hominẽ poenae. & ꝑ
unum hominẽ gratici
cũ locatus fuiss& : quan¬
tomilli epistulcce succe lo¬
cũ sufficere iudicabit.
Deinde sacribaptis ma¬
tis incruce xpi. grande
misterium commendauit.
eomodo ut intellegamus :¬
nihil alud ẽẽ xp̃o bap¬
tismũ : nisi mortis xp̃i si
militudinem: Nihil aliud
autẽ mortẽ xpi crucifixi.
nisi remissionis peccati
similitudinem ut quemad¬
modũ in illo uera mors fac¬
ta ẽ: sic innobis uera remis¬
sio peccatorum: & quẽ ad¬
modum in illo uera resur¬
rectio: Ita in nobis uera.
iustificatio: ut enim: quid
ergo dicemus permanebi¬
mus inpeccata ut gratia.
habund& : Dixerat enim
superius: ubi habundauit
peccatum super habunda¬
uit gratic: & ideo questio¬
nem sibi ipse proposuit.
Vrum propter abundan¬
ticm gratice consequen¬
dam: inpeccato sit ꝑ mae¬

Expanded text:
nem vitae, » satis indicat nem vitae, » satis indicat ex Adam neminem natum, nisi damnatione detineri, et neminem, nisi in Christo renatum, a damnaunum hominem poena et per unum hominem gratia cum locutus fuisset, quantum illi Epistolae suae loco sufficere judicavit, deinde sacri baptismatis in cruce Christi grande mysterium commendavit eo modo, ut intelligamus nihil aliud esse in Christo baptismum, nisi mortis Christi similitudinem; nihil autem aliud mortem Christi crucifixi, nisi remissionis peccati similitudinem: ut quemadmodum in illo vera mors facta est, sic in nobis vera remissio peccatorum; et quemadmodum in illo vera resurrectio, ita in nobis vera justificatio. Ait enim, Quid ergo dicemus? Permanebimus in peccato, ut gratia abundet? Dixerat enim superius, Ubi, enim abundavit peccatum, superabundavit gratia . Et ideo quaestionem sibi ipse proposuit, utrum propter abundantiam gratiae consequendam in peccato sit perma
Abbreviated transcription (Latin):
&morceste dis penscctio¬
nis cacusco : Non mise¬
randa necessi tacte sed
mis erande potius uo¬
luntacte susceptũ ẽ. V
unus ꝑeccatũ toller&
muridi sicut unus pec¬
catum misit inmundum
hoc ẽ uniuersum genus
humanum Nl
isi quod ille unus
unũ peccatũ misit in
mundum : Iste uero unus
non solũ unũ : sed cuncta
simul abstullit que ceddita
inuenit: unde dic̃ apłs:
Non sicut ꝑ unũ peccãte m
ita estꝰ donũ nã iuditium:
quid exuno incondem¬
nationẽ : graticꝰ exmul
tis delictis iniustificatio¬
ne ÷ quicc utique illud unũ
quod originaliter trahi¬
tur: &icmsisolũ si tobno¬
xios damnatione facit.
gratia uero ex multis
delictis iustificat homi¬
nẽ : quip̃ter illud
unum quod cõmuniter
cũ omnibus originalit᷑
traxit. succ quoque pro¬
pricmulta commisit.
Ierum tamen quod
pcculo post dicitur. sic̃
perunius delictũ i nom¬
nes homines ad condem¬
nationẽ : Itac & ꝑunius
iustificationẽ in omnes
homines adiustificatio¬

Expanded text:
certae dispensationis causa non miseranda necessitate, sed miserante potius voluntate susceptum est, ut unus peccatum tolleret mundi, sicut unus peccatum misit in mundum, hoc est in universum genus humanum, isi quod ille unus unum peccatum misit in mundum, iste vero unus non solum illud unum, sed cuncta simul abstulit quae addita invenit. Unde dicit Apostolus: Non sicut per unum peccantem, ita est et donum: nam judicium quidem ex uno in condemnationem, gtis delictis in justificationem . » Quia utique illud unum quod originaliter trahitur, etiam si solum sit, obnoxios damnationi facit: gratia vero ex multis delictis justificat hominem, qui praeter illud unum, quod communiter cum omnibus originaliter traxit, sua quoque propria multa commisit. erumtamen quod paulo post dicit , « Sicut per unius delictum in omnes homines ad condemnationem, ita et per unius justificationem in omnes homines ad justificatio
Abbreviated transcription (Latin):
terrȩ per quam unius¬
cuius que termini de¬
clarari solent: musica
est ars expectabilis uo¬
cem uel habens inse
numerorum hex soni
certũ dimensionem
cũ scientia perfecte
modulationis: haec
constat extribus mo¬
dis ⁊d est sono uerbis.
& numeris: astro no¬
mia est lex astrorũ
Astrologia est ractio
quȩ conuersionẽ cae¬
li & signorum defi¬
nit potestates ortus
quoque siderum
uel occasus: hanc mate¬
matici sequuntur:
mecanich a est quae¬
dam peritia uel doc¬
trina adquam subti¬
liter fabricam re¬
rum omnium concurre¬
re dicunt: medicina
ẽ scientiae curationũ.
adtem peramentum
corporis uel salutem
inuentȩ quibus quidẽ
omnibus quaedam re¬
egioni conueni unt
quaedam uero longe
modis omnibus ali

Expanded text:
terrae, per quam uniusterrae, per quam uniuscuiusque termini declarari solenest ars spectabilis uoce gestu habens in se numerorum ac soni certam dimensionem cum scientia perfectae modulationis. Haec constat ex tribus modis, id est sono, uerbis et numeris. Astronomia est lex astrorum. Astrologia est ratio quae conuersionem caeli et signorum definit, potestates ortus quoque siderum uel occasus. Hanc mathematici secuntur. Mechanica est quaedam peritia, uel doctrina, ad quam subtiliter fabricam rerum omnium concurrere dicunt. Medicina est scientia curationum, ad temperamentum corporis uel salutem inuenta. Ε quibus quidem omnibus quaedam religioni conueniunt, quaedam uero longe modis omnibus ali
Abbreviated transcription (Latin):
& elo quentiam
ITA DISTINQUE TUR
Quod eloquentia cons¬
tat ex uerbis sapientia
exsententiis: sed sapi¬
entia sine eloquerha
prodesse potest: elo¬
quentia sine sapien¬
tia ualere non potest.
Melior est enim indi¬
serta prudentia quã
stulta loquatitas: Re¬
rum enim studia pros.
non ornamenta uerbo¬
rum porro sapientiã¬
u& eres philosophiam
uoca uerunt. Idest. om¬
nium rerum humana¬
rum. atque diuinarũ
losophiae partes
TRES ESSE DIXERuNT
moralis lo gica rati¬
onalis. harum primar
naturȩ & contempla¬
tioni deputatur: Se¬
tur. tertia indis cernen¬
douera a falsis opponi¬
tur. quod tri modum
fil os ophiae genus iux¬
ta sapienter mundi in par¬
tibus suis ita distingui¬
tur. ad phisicam perti¬
nere aiunt. disciplinas
septem quarum prima
nĩque est definitio ꝑquã
numerorum omnium
ratio uel ordo consistit:
geom&rica est disciplma
magnitu dinis & futuro¬
rum noticiis liniamentis¬
que propriis distincta
uel formis: dicta autem
geome trica admensione

Expanded text:
 eloquentiam ita distinguitur, quod eloquentia constat ex uerbis, sapientia ex sententiis. Sed sapientia sine eloquentia prodesse potest. Eloquentia sine sapientia ualere non potest. "Melior est enim indiserta prudentia quam stulta loquacitas." Rerum enim studia prosunt, non ornamenta uerborumveteres philosophiam vocaverunt, id est omnium rerum humanarum atque divinarum losophiae partes tres esse dixerunt,moralis; Logica, rationalis. Harum prima naturae et contemplationi rerum deputatur, setur, tertia in discernendo verum a falso ponitur. 150. Hoc trimodum philosophiae genus, juxta sapientes mundi in partibus suis, ita distinguitur. Ad physicam pertinere aiunt disciplinas septem, quarum prima namque est definitio per quam numerorum omnium ratio uel ordo consistit. Geometrica est disciplina magnitudinis et figurarum notis liniamentisque propriis distincta, uel formis. Dicta autem Geometrica a dimensione
Abbreviated transcription (Latin):
llud tamen unum pecca¬
tũ quod tecm megnũ in
loco & habitu tantȩ efe¬
licitatis animissũ ẽ: Tini
uno homine originaliter
atque ut ita dixerim ra¬
dicalliter totum genus
humcnũ damincr&ur
non soluitur ac diluitur
Nisiꝑ unũ medicctorẽ dĩ&
hominũ hominem xp̃m
ihm̃. qui solus potuit ita
nasci. ut ei non opus ẽ&
renasci

Expanded text:
llud tamen unum peccatum, quod tam magnum in loco et habitu tantae felicitatis admissum est, ut in uno homine originaliter, atque, ut ita dixerim, radicaliter totum genus humanum damnaretur, non solvitur ac diluitur nisi per unum mediatorem Dei et hominum hominem Christum Jesum , qui solus potuit ita nasci, ut ei non opus esset renasci
Abbreviated transcription (Latin):
DiSTat
Nides est diuinitatis
Iconfessio & religionis
solidum fundamentũ.
Spes est bonorum ex¬
pectatio futurorũ.
Caritas est per fecta
dilectio in dm̃ & proxi¬
mum: harum. prima
credulitatem fouit
praesentem. secunda
promissum prestola¬
tur futurum : tertia
amorẽ conplecti tur
a& ernum: quae qui¬
dem tria muius uitae
tem porem ita copu¬
lantur: ut altera sine
altera esse non poss&
Deniq ueratiter cre¬
dere non possumus.
Nisi eaquȩ promissa sunt
speremus Nec poterim
sustinere promissa si
desit fidei credulitis
firma Nec aderit fruc¬
tus spei uel stabilitas
fidei. Nisi fuerit per¬
felta caritas xp̃i quȩ
& fidẽ ut credat adiu¬
u&. & spem expecta¬
tione corrobor&: Cu¬
ius speciale secundum
apos tolum interhas
uirtutis traditur prin¬
tipatum. & cultum ma¬
n& in&ernum. Nam
& fides cessabit. Dum
futura quȩ creduntr
aduenerint. & spes
finem habebit. dum
beatitudinem quam
quis que bonus pres¬
tolatur ac ceperit.
sola caritas in a&ernũ
perseuerabiit: Ipsa so¬

Expanded text:
distat: fides est diuinitatis confessio et religionis solidum fundamentum, spes est bonorum expectatío futurorum, caritas est perfecta dilectio in Deum et proximum. Harum prima credulitatem fouet praesentem, secunda promissum praestolatur futurum, tertia amorem conplectit aeternum. Quae quidem tria in huius uitae tempore ita copulantur, ut altera sine altera esse non possit. Denique ueraciter credere non possumus, nisi ea quae promissa sunt speremus; nec poterimus sustinere promissa, si desit fidei credulitas firma; nec aderit fructus spei uel stabilitas fidei, nisi fuerit perfecta caritas Christi, quae et fidem ut credat adiuuet et spem expectatione corroboret. Cuius speciale secundum Apostolum inter has uirtutes traditur principatus, et cultum manet aeternum. Nam et fides cessabit, dum futura quae creduntur aduenerint; et spes finem habebit, dum beatitudinem quam quisque bonus praestolatur acceperit. Sola caritas in aeternum perseuerabit, ipsa so
Abbreviated transcription (Latin):
am praedictum fuerat
os eius non comminue¬
tis praeceptum enim
fuerat eis cxelebrare
pascha inosimilitudi

Expanded text:
am praedictum fuerat: Os ejus non comminuetis ; praeceptum enim fuerat eis celebrare pascha in ovis similitudi
Abbreviated transcription (Latin):
peccat: multi luxuriae
subditisunt : & contu¬
maces: superbia deipso
luxurice opereglori¬
antur: & inde magis
elati sunt : unde humi¬
liare debuerant: quid¬

Expanded text:
pit. 6. Multi luxuriae subditi sunt, et contumaci superbia de ipso luxuriae opere gloriantur; et inde magis elati sunt, unde humiliari debuerant.
Abbreviated transcription (Latin):
sicut nr̃a nobis non odien¬
da ẽ anima sed eius car¬
nales affects odio debe¬
mus habere : Ita nec pa¬
rentes odiendi a nobis
quoq: sunt. sed eorũ in pe

Expanded text:
Sicut nostra nobis non odienda est anima, sed ejus carnales affectus odio debemus habere, ita nec parentes odio a nobis habendi sunt, sed eorum impe
Abbreviated transcription (Latin):
trem. Iuxtec illũd quod
ingenesi scribitur di¬
cente dño ad abrec¬
ham. Nunc cognouiq̃d
times dm̃ id.ẽ nunc
cognoscere feci. absit
enĩ apud dm̃ eẽ igno¬
rantiam : ut tunc cog¬
noscer& quod ante nes¬
cor& . Quantae autẽ
potestatis existat. Idẽ
ex imanuhel p̃dictus
proph&a sequenter
adnuntiat dicens. &
erit extensio alcorom
eius⁊ mpleris latitudi¬

Expanded text:
trem, juxta illud quod trem, juxta illud quod in Genesi scribitur, dicente Domino ad Abraham: Nunc cognovi quod timeas Deum , id est, nunc cognoscere te feci. Absit enim apud Deum esse ignorantiam, ut tunc cognosceret quod ante nesciret. 5. Quantae autem potestatis existat idem Emmanuel, praedictus propheta frequenter annuntiat, dicens: Et erit extensio alarum ejus, implens latitudi
Abbreviated transcription (Latin):
dccei qđ in hebreo non
uirginẽ : sed iuuenculã
ostendat sermo prophe¬
ticus pariturã. Aduer¬
sus quos respond&ur ñ
ẽẽ signũ si iuuencula pa.¬
riat. quod ẽ a &atis sed
hoc ẽẽ signũ ad rei no¬
uitatẽ si uirgo pariat
quod. ẽ integritatis.
bis signũ: insinuat qđ¬
dam in signae miraculũ
uirginẽ uidelic& pari¬
turam . quod proculdu¬
bio signũ non e&. nisi
nouũ exfitere : oposte¬
bat enĩ xpm propter in¬
signe miraculũ secundũ
carnem nasci deuirgi¬
ne. sequitur deeo bu¬
tyrũ & mel comed& : buty¬
rũ fructus . ẽ ec desiae
uenientis excircũcisio¬
ne quac sibouis subiugo
Id .ẽ. sublege posita mel
uero ecclesiae uenien¬
tis exgentib: cuius fruc
xp̃s. sequitur & dicit.
& prius quam cognos¬
cat puer uocare patrẽ
aut matrem quod enĩ
dix̃. prius quãc̃ cognos¬
cat . id.ẽ. prius quacm
cognoscere faciat diui¬
nitcte dñĩ habere se
patrem & carnissus¬
ceptione uirginẽ ma¬

Expanded text:
daei quod in Hebraeo non daei quod in Hebraeo non virginem, sed juvenculam ostendat sermo propheticus parituram. Adversus quos respondetur non esse signum, si juvencula pariat, quod est aetatis. Sed hoc esse signum ad rei novitatem, si Virgo pariat, quod est integritatis. bis signum, insinuat quoddam insigne miraculum, virginem videlicet parituram, quod procul dubio signum non esset, nisi novum existeret. Oportebat enim Christum propter insigne miraculum secundum carnem nasci de virgine. 4. Sequitur de eo: Butyrum et mel comedet. Butyrum fructus est Ecclesiae venientis ex circumcisione, quasi bovis sub jugo, id est, sub lege positae; mel vero Ecclesiae venientis ex gentibus, 25 cChristus. Sequitur, et dicit: Et priusquam cognoscat puer vocare patrem aut matrem. Quod enim dixit priusquam cognoscat, id est, priusquam cognoscere faciat divinitate Deum habere se patrem, et carnis susceptione virginem ma
Abbreviated transcription (Latin):
bẽ terrarũ: P&ra autẽ
desesti ruth significat.
quȩ destituta morte ma¬
riti debo o genuit ob&h :¬
Montẽ autem filicesion.
aut historialiter ipsam
urbẽ hiero solimã dicit.
aut iuxtac trophologiam
ecclesiã inspeculo id ẽ
inuistutũ sublimitate lo
Dehinc generationẽ eius
fecundũ carnẽ deuirgi
sic enĩdic̃ & adiecit loqui
ad acat dñs dicens. poce
tibi signũ adño dõ tuo in
profundũ infernisiue in
excel sum supra & subiec̃
Audite itecq domus dauid:
id.ẽ genus dauid Nam
bene ad domũ dauidlo¬
quictur id ẽ ad stirpẽ
regiam dequac descendit
maria & adiecit: propt̃
hoc dabit uobis dñs ipse
signum. Ecce uirgo in
uteeo concipi& & pari&¬
filiũ & uocabis nomenẽ
enimanulel quod .ẽ in t̃¬
p̃tatũ nobiscum dr̃. quia
ergo ille quẽ inuterouir¬
go concepit & peperit
nobiscum dr̃ uocatur:
Ds̃ itacq in utero uirgi¬
nis conceptus. natus que
cũ ds̃ appellatur: quolo¬
co argumentantur iu¬

Expanded text:
bem terrarum. Petra autem bem terrarum. Petra autem deserti Ruth significat, quae destituta morte mariti de Booz genuit Obeth, eMontem autem filiae Sion aut historialiter ipsam urbem Jerosolymam dicit, aut juxta tropologiam Ecclesiam in specula, id est, in virtutum sublimitate locrstrinximus: dehinc generationes ejus secundum carnem de Virginsic enim dicit: Et adjecit loqui ad Achaz Dominus, dicens: Pete tibi signum a Domino Deo tuo in profundum inferni, sive in excelsum supra . Et subjecit: Audite itaque, domus David, id est, genus David. 2. Nam bene ad domum David loquebatur, id est, ad stirpem regiam, de qua stirpe descendit Maria, et adjecit: Propter hoc dabit Dominus ipse vobis signum: Ecce virgo in utero concipi nomen ejus Emmanuel, quod est interpretatum Nobiscum Deus. Quia ergo ille, quem in utero Virgo concepit, et peperit, Nobiscum Deus vocatur, Deus itaque in utero virginis conceptus natusque iscum Deus appellatur. Quo loco argumentantur Ju
Abbreviated transcription (Latin):
munis ẽ conditio omniũ.
Puer autẽ paruulus minas
eos ille. ẽ utiq qui sehumili¬
auit pronobis ut paruulus.
Dos autem & leo ibi cõmedẽt
paleccs quia principes cum
subiectis plẽbib: cõmunẽ ha¬
bent doctrinã : delectatur
quoq: infans aliubere suꝑ
foramine aspidis. dũgen¬
tes quȩ s olebant uenena ali¬
quando p̃dicare : conuersi
&iam pccruuli xpĩ fidẽ de¬
lectantur audire. Cauer¬
na enĩ reguli corda sunt
infidelium in quib: ille ser¬
pens tostuosus requiesce
bat quem ab lactatus conp̃¬
hensum ex inde captiuũ
traxit. ut inmonte s cõ
eius quod ẽ ecclesia non
nocer& : Iamuero quic
ore proph&ico. demoab
testimonium idẽ esaias
testactur : ponam enim
superhis qui fugerint
demoableonẽ & reliquis
terrae. Emitte agnumdñe
dominatorẽ terrȩ: de
p&ra desesti amontem
filicesion De hac enim
gente moabitarũ egres¬
sus ẽ agnus inmaculatus.
qui tollit peccata mun¬
di. qui dominatur in or¬

Expanded text:
munis est conditio omnium. munis est conditio omnium. Puer autem parvulus minans eos ille est utique, qui se humiliavit pro nobis, ut parvulus. Bos autem et leo ibi comedent paleas, quia principes cum subjectis plebibus communem habent doctrinam. 10. Delectatur quoque infans ab ubere super foramina aspidis, dum gentes, quae solebant venena aliquando praedicare, conversi etiam parvuli Christi fidem delectantur audire. Caverna autem reguli corda sunt infidelium, in quibus ille serpens tortuosus requiebat, quem ablactatus, comprehensum exinde captivum traxit, ut in monte sancto ejus, hoc est Ecclesia, non noceret. Jam vero quia ore prophetico de Moab testimonium, idem Isaias testatur: Ponam, inquit, super his qui fugerint de Moab leonem, et reliquias terrae. Emitte agnum, Domine, dominatorem terrae de petra deserti ad montem filiae Sion . De hac enim gente Moabitarum egressus est Agnus immaculatus qui tollit peccata mundi, qui dominatur in or
Abbreviated transcription (Latin):
th
egredi &ur inquid uirga
deradiceiesse : & flos de
radiceens ascendet. hȩc
uirga deradice iesse . uir¬
ga ẽ maria dedauidradi¬
ce exosta. quȩ genuit flo¬
rem dnm̃ saluatorem dequo
&iam sequitur : & requies¬
sccpientiae & intellectus.
sp̃s consilii & fortitudinis:
Sp̃s scientiae &picc&atis
& repleuit eũ sp̃s timoris
dñi Id eo autẽ tanta dona
sp̃s suꝑ eum prȩdicantur:
quia in eũ non ad mensurã
sps̃ inhabitat sc̃s sicut in
nobis. sed tota in ẽplenitu.¬
do diuinitatis & gratiasũ:¬
Iste ẽ qui non secundũ uisi¬
onem oculorũ & auditum
auriũ iudicat. sed ẽ iustitia
cingulũ lũborũ eius & fides
cinctorũ rerũ eius. Incuius
ecclesia habitat lupus cũ
agno & ille utiquȩ quiso¬
lebat ab ea rapere predam.
dũ adeã conuertitur cũm
nocentib: commoratur
Incuius ouile parduscum
hedo accubat ꝓmixti scilic&
uitulus decircumcision
leo desȩculi potestate. ouis
depopulari ordine simul
morantur. quia infine cõ¬

Expanded text:
t: Egredietur, inquit, virga de radice Jesse, et flos de radice ejus ascendet . Haec virga de radice Jesse virgo est Maria, de David radice exorta, quae genuit florem Dominum Salvatorem, de quo etiam sequitur: Et requies intellectus, Spiritus consilii et fortitudinis, Spiritus scientiae et pietatis, et replevit eum Spiritus timoris Domini . Ideo autem tanta dona Spiritus super eum praedicantur, quia in eum non ad mensuram Spiritus habitat sanctus, sicut in nobis, sed tota in eo est plenitudo Divinitatis et gratiaruIste est qui non secundum visionem oculorum et auditum aurium judicat, sed est justitia cingulum lumborum ejus, et fides cinctorium renum ejus . In cujus Ecclesia habitat lupus cum agno: ille utique qui solebat ab ea rapere praedam, dum ad eam convertitur, cum innocentibus commoratur. 9. In cujus ovili pardus cum haedo accubat permisti scilicet vitulus de circumcisione, leo de saeculi potestate, ovis de populari ordine, simul morantur, quia in fide com
Abbreviated transcription (Latin):
terrã. Indieb: eius sal¬
uabitur iuda : & isrł
habitahit confidenter
& hoc nomen quo uo¬
cabunt eũ dñs iustus
noster. ad hucidẽ esa¬
ias dexp̃o qui ex semine
dauidnatus ẽ: secundũ
carnẽ sic in consequẽ¬
tib: dicit. Indie illa
radix iesse qui stat in
signũs populorũ. ipsum
gentes dep̃cabuntur
& erit sepul chrum eius
gloriosũ Insignũ popuł
lorũ stat radix iesse.
quando xp̃s signaculũ
crucis exprimit infron¬
tib: eorũ Ipsum gentes
de precabuntur. quodiã
obtutũ cerinitur fuisse
conpl&um. Sepulhrũ
autẽ eius in tacntũ ẽglo¬
rio sum ut excepto quod
redempti mostem eius glo¬
ricc̃ ei exhibemus: &iam
locus ipse corus cans misto¬
culis gloriae succe causa
adseomnẽ contrahat
mundũ : hic locus in hebreo
hab & & erit requies eius
gloriosa. utiq: quic mo¬
riens. caro eius non uidit
corruptionẽ. secundũ
psalmisententiã quia.
non derelicta ẽ anima.
eius in inferno necda¬
bis scm̃tuũ uidere cor¬

Expanded text:
diebus ejus salvabitur Juda, et Israel habitabit confidenter; et hoc est nomen quod vocabunt eum Dominus justus noster . Adhuc Isaias de Christo, quia ex semine David natus est secundum carnem. Sic in consequentibus dicit: In die illa radix Jesse, quae stat in signum populorum, ipsum gentes deprecabuntur, et erit sepulcrum ejus glorum stat radix Jesse, quando Christus signaculum crucis exprimit in frontibus eorum. Ipsum gentes deprecabuntur, quod jam hoc totum cernitur fuisse completum. Sepulcrum autem ejus in tantum est gloriosum, ut excepto quod redempti per mortem ejus gloriam ei exhibemus, etiam locus ipse coruscans miraculis, gloriae suae causa ad se omnem contrahat mundum. 12. Hic locus in Hebraeo sic habet: Et erit requies ejus gloriosa. Utique quia moriens caro ejus non vidit corruptionem secundum Psalmi sententiam: Quia non derelinques animam meam in inferno, nec dabis sanctum tuum videre cor
Abbreviated transcription (Latin):
num eius : Ip̃se aedifica¬
bit mihi domũ: & firma¬
num: & ego ero eimpa
trem & ipse erit mihi
infilium . & misericor¬
dicc̃mecc̃ nom auferam
a eo. sicut abstuli ab eo
nus eius erit firmissimꝰ¬
lii inperp&uum Hae com¬
nia quis ques in salomo¬
ne putat suis se mP pl&a
multũ errare uid &ur:
Nam qualiter in salo¬
mone intellegendũ. ẽ.
quod dictũ ẽ: Post quã
postte quod erit defiliis
tuis & stabils regnũ ei
num quid deillo salo¬
mone creditur eẽ pro
gmare: Nam hic dici¬
tur: quia cũ coꝵpl&i
fuerint dies uita&uae.
& dor mieris cũ patri¬
bus tuis. suscitaba semen
tuum: ex quo intellegi¬
tur. Alius eẽ promis¬
sus qui non ate mor

Expanded text:
num. Ipse aedificabit mihi domum, et ego firmanum. Ego ero illi in patrem, et ipse erit mihi in filium: misericordiam meam non auferam ab eo sicut abstuli ab eo nus eius erit firmissimus in perpnia quisque in Salomone putat fuisse impleta, multum errare videtur. Nam quod aliter in Salomone intelligendum est, quod dictum est: Cumque post te, quod erit de filiis tuis, et stabiliam regnum illius? Nunquid de illo Salomone creditur prophetagnare. Nam hic dicitur quia cum completi fuerint dies vitae tuae, et dormieris cum patribus tuis, suscitabo semen tuum. Ex quo intelligitur alius esse promissus, qui non ante mor
Abbreviated transcription (Latin):
hominũ natiuitatis xpĩ
conceptũ conscius fuit:
solo enim uerbo dĩ uir¬
go pregnans apparuit :
quod &iam & danihel
proph&a figuraliter
prȩdixerat dicens.
Uidi lapidẽ demonte
abccissum sine mani¬
buis prȩcidentiũ : & cũ
p̃ueniss& interrã re¬
pleuit orbem terrae :¬

Expanded text:
hominum nativitatis Christi in hominum nativitatis Christi in conceptu conscius fuit: solo enim verbo Dei virgo praegnans apparuit. Quod etiam Daniel propheta figuraliter praedixerat, dicens: Vidi lapidem de monte abscissum sine manibus praecidentium, et cum venisset in terram, replevit orbem terrae :
Abbreviated transcription (Latin):
tȩ sunt: ueritas de
terra ostiẽ: & iusti¬
tia decuelo prospexit
quȩ ẽ ueritas deerra
osta ẽ nisi xp̃s defemi¬
nanatus. filius dĩ decar¬
ne procedens Namca¬
soterra ẽ : quando enĩ
natus ẽ xp̃s: iustitiade
ccelo prospexit. Non
enĩdaretur cceloius¬
tificatio nisi xp̃s in car¬
ne nascer&ur: & utos¬
tender & quod ipsa ueri¬
tas deterrahortaho¬
mo e & sequenter ad¬
iuncxit: Iustitia ante eũ
prȩibĩ & pon& in uiagres¬
sussuos. Item idem dauid
terra inqui & dabit fruc¬
ria dedit fructum suũ
xp̃m÷ sed quis . ẽ iste
manifestius adnun¬
tiat dicens. Rorate
cceli desuꝑ & nubes
pliant iustũ aperiatur
terra & germin& sal¬
uatorẽ : & iustitia oria.¬
tur simul. ego dnĩ crea¬
ui eũ ccceli ipsi qui & nu
proph& abatur terra
maria quȩ fide apesta
non corruptioner⁊ge¬
nuit saluatorẽ : quia
solus dñs eũ creauit r̃a
uirilis conmyxtio semi¬
nis: Vnde & esccias ait.
cenerationẽ eius quis
enarrabit : Nullus enĩ

Expanded text:
se. Veritas de terra orta est, et justitia de coelo prospexit . 6. Quae est veritas de terra orta, nisi Christus de femina natus, Filius Dei de carne procedens? Nam caro terra est; quando enim natus est Christus, justitia de coelo prospexit. Non enim daretur e coelo justificatio, nisi Christus in carne nasceretur, et ut ostenderet quod ipsa veritas de terra orta homo esset, sequenter adjunxit: Justitia ante eum praeibit, et ponet in via gressus suos. Item idem David: Terra, inquit, dabit frucria, dedit fructum suum Christum; sed quis est iste manifestius annuntiat, dicens: Rorate, coeli, desuper, et nubes pluant justum; aperiatur terra, et germinet Salvatorem, et justitia oriatur simul; ego Dominus creavi eum . Coeli ipsi qui et nuprophetabatur; terra Maria, 26 quae, fide aperta, non corruptione, genuit Salvatorem, quia solus Dominus eum creavit, non virilis commistio seminis. 8. Unde et Isaias ait: Generationem ejus quis enarrabit ? Nullus enim