comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qua flatus eius existente natu¬
ra: ñ de nichilo ereata. s de ipso:
Cum gͥ seripturarũ testimonia
quȩ cõmemorat nequaquam
doceant id quod ꝑsuadere cona¬
tur qd̾ enim ad hanc questionẽ¬
attinet omĩno ñ expͥmunt: qͥd
ẽ qd̃ dicit. animã ex flatu dĩ cõ¬
stanter asserimꝰ. ñ ex traduce.
qͥa exdõ datur: Quasi corpus
ex alio detur: quam ex illo aqͦ
creatur. ex quo omĩa. ꝑ quem
omĩa. in quo omĩa: quãuis ñ
ex eius natura sed ex eius opifi¬
cio. Neq ex nichilo inquit: qͥa
ex dõ ꝓficiscitur. Hoc plane ñ
ad huc querendũ monemꝰ utrũ
ita sit: s ꝓrsus uerum non ee̾ qd̾
dicit. id ẽ qd anima nec ex tͣduce
sit nec ex nichilo hoc inquã uer̃
ñ ẽẽ sine dubitatione firmamꝰ:
Unum ẽ enim e duobus. si ex tra¬
duce ñ est. ex nichilo est: ne ita¬
sit ex dõ. ut naturȩ sit dĩ: quod.
certe sacrilegiũ est credere.S ad¬
huc utrum sit ex traduce certa tes¬

Expanded text:
qua flatus eius exsistente natuqua flatus eius exsistente natura, non de nihilo creata, sed de ipso. Cum igitur scripturarum testimonia, quae commemorat, nequaquam doceant id quod persuadere conatur quod enim ad hanc quaestioneattinet, omnino non exprimunt —, quid est quod dicit: animam ex flatu dei constanter asserimus, non ex traduce. quia ex deo datur? quasi corpus ex alio detur quam ex illo, a quo creatur, ex quo omnia, per quem omnia, in quo omnia, quamuis non ex eius natura, sed ex eius opificio. neque ex nihilo, inquit, quia ex deo proficiscitur. hoc plane non adhuc quaerendum monemus utrum ita sit; sed prorsus uerum non esse quod dicit, id est quod anima nec ex traduce sit nec ex nihilo, hoc, inquam, uerum non esse sine dubitatione firmamus. unum est enim e duobus: si ex traduce non est, ex nisit ex Deo, ut naturae sit Dei, quod omnino sacrilegum est credere. Sed adhuc utrum non sit ex traduce, certa tes
Abbreviated transcription (Latin):
et animã donaui uobis: nec sin¬
gulis uob̃ uultus et menbra for¬
maui. sed ds̃ qui fecit mundum
et omĩa quȩ ineo sunt fecitꝙ
hominũ genus. et omĩa inquirit
acta: ipse uobis sp̃m et animã
reddet cum magna miscdia:
Nouimꝰ hȩc qͥdem. sed huic quo¬
modo suffragent᷑ ad id qd̾ asserit
ñ uidemus. Quis eñi xp̃ianoꝵ
neget dm̃ donare hominib
animã et sp̃m: S eodem modo
existimo istum negare ñ posse
dm̃ donare hominib autem.
linguam. manum. pedem. om̃sq
corporis sensus. ⁊ omĩum for¬
rꝓsfou fiomã naturãq menbrorum. Quo¬
modo enĩ hȩc dĩ dona ẽẽ nega¬
turus ẽ. nisi se obliuiscatur ẽẽ
xp̃ianum: S sicut constat ex ꝓ¬
pagine ab illo hȩc fieri atq do¬
nari: ita querendum ẽ etiam
sp̃s et anima hominis. unde ab
illo effiatur a quo efficiente do¬
natur: utrum ex parentib. an ex
nichilo. an qd̾ iste affirmat. Sed
omimodo cauendum ẽ ex ali¬

Expanded text:
et animam donaui uobis nec sinet animam donaui uobis nec singulis uobis uultus et membra formaui; sed deus, qui fecit mundum et omnia quae in es o sunt fecitque hominum genus et omnium inquirit actum, ipse uobis spiritum et animam reddet cum magna misericordia. nouimus haec quidem, sed huic quomodo suffragentur ad id quod asserit non uidemus. quis enim Christianorum neget deum donare hominibus animam et spiritum ? sed eodem modo existimo istum negare non posse deum donare hominibus aurem, linguam, manum, pedem omnesque corporis sensus et omnium formam naturamque membrorum. quomodo enim haec dei dona esse negaturus est, nisi se obliuiscatur esse Christianum ? sed sicut constat ex propagine ab illo haec fieri atque donari, ita quaerendum est etiam, spiritus et anima hominis unde ab illo efficiatur, a quo efficiente donatur, utrum ex parentibus an ex nihilo an — quod iste affirmat, sed omni modo cauendum est — ex ali
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ omnẽ flatum ego feci de omni
anima dictum negari ñ potest.
sed omne etiam corpus ipse fa¬
cit. Quod autem ex propagine
corpus humanum faciat. nullꝰ
ambigit. Ac per hoc de anima
cum eam constet abeo fieri. unde
eam faciat utrum ex ꝓpagine siẽ
corpus. an insufflando sicut pri¬
mã fecit: adhuc utiq requiren¬
dum ẽ. Adiecit etiam tercium
testimonium qͥa scriptum est
Qui fingit sp̃m hominis in ipso:
quasi hoc negetur sed unde eũ
fingat hoc queritur. Nam ⁊ cor¬
poralem hominis oculum quiᷤ
nͥds̃ fingit: Et puto qd̾ ñ extra
sed inipso: et tamenut certũ ẽ
ex ꝓpagine. Cum gͦ et sp̃m ho¬
minis in ipso fingat. querendũ
ẽ. utrum noua insufflatione: an
tractum ex propagine. Nouimꝰ
etiam machabeorum iuuenũ
matrẽ fecundiorẽ uirtutibus
quando filii passi sunt. quam fe¬
tib quando nati sunt: eos sic
fuisse adhorta tam ut diceret:
Filii nescio quomodo paruistis
inuentre meo. Neq enĩ ego sp̃m

Expanded text:
est: omnem flatum ego feci, de omni est: omnem flatum ego feci, de omni anima dictum negari non potest. sed omne etiam corpus ipse facit; quod autem ex propagine corpus humanum faciat, nullus ambigit. ac per huc de anima, cum eam constet ab illo fieri, unde eam faciat, utrum ex propagine sicut corpus an insufflando sicut primam fecit, adhuc utique requirendum est. Adiecit etiam tertium testimonium, quia scriptum est: qui fingit spiritum hominis in ipso. quasi hoc negetur; sed unde eum fingat, hoc quaeritur. nam et corporalem hominis oculum quis nisi deus fingit? et puto quod non extra, sed in ipso et tamen, ut certum est, ex propagine. cum ergo et spiritum hominis in ipso fingat, quaerendum est, utrum noua insufflatione an tractum ex propagine. Nouimus etiam Machabeorum iuuenum matrem fecundiorem uirtutibus, quando filii passi sunt, quam fetibus, quando nati sunt, eos sic fuisse adhortatam, ut diceret: filii, nescio quomodo paruistis in uentrem meum. neque enim ego spiritum
Abbreviated transcription (Latin):
nentib eam. Qui eñĩ accipiunt
sp̃m sem̃ amore celestiũ t̾rena
contempnunt. hȩ om̃s senten¬
tiȩ ñ sunt contra fidem. siue u¬
trumq id ẽ et flatum et sp̃m qd̾
ꝑtinet adhumanã naturam qͥs¬
q intelligat: siue utrumq die¬
tũ accipiat de sp̃u sco: siue flatũ
ad animã. sp̃m uero ad sp̃m sc̃m
referat.S si anima et sp̃c homĩs
hic intelligendus ẽ sicut ñ du¬
bitandum ẽ. qd̾ eum ds̃ det ita
querendum ẽ ad huc unde det.
utrum expro pagine. sicut ipse
quidem dat s tamen exꝓpagi¬
ne dat corporis menbra: an uero
nouum neq propagatum sin¬
gulis insufflando distribuat. Qd̃
non ambigua sicut iste faeit sed
aliqua certissima uolumꝰ diuino¬
roꝵ eloquiorum auctoritate de¬
fendi. Eadem ratione etiam qd̃
dicit ds̃. sp̃s enim ame exiet. et
omnẽ flatum ego feci. De sp̃uqͥ
dem sc̃o accipiendum ẽ quod ait
sp̃s ame exiet de quo et saluator
ait. a patͬer ꝓcedit. S qd̃ dictum

Expanded text:
nentibus eam. Qui enim accipiunt nentibus eam. Qui enim accipiunt spiritum sanctum, amore caelestium terrena contemnunt. hae omnes sententiae non sunt contra fidem, siue utrumque, id est et flatum et spiritum qui pertinet ad humanam naturam. quisque intellegat siue utrumque dictum accipiat de spiritu sancto siue flatum ad animam, spiritum uero ad spiritum sanctum referat. sed si anima et spiritus hominis et hic intellegendus est, sicut non dubitandum est quod eum deus det, ita quaerendum est adhuc unde det, utrum ex propagine, sicut ipse quidem dat, sed tamen ex propagine dat corporis membra, an uero nouum neque propagatum singulis insufflando distribuat; quod non ambigua, sicut iste facit, sed aliqua certissima uolumus diuinorum eloquiorum auctoritate defendi. Eadem ratione etiam quod dicit deus: spiritus enim a me exiet et omnem flatum ego feci, de spiritu quidem sancto accipiendum est quod ait: spiritus a me exiet, de quo et saluator ait: a patre procedit, sed quod dictum
Abbreviated transcription (Latin):
tura nr̃a uiuit loco illo uolu¬
isse significare ꝓpħam. cum ꝓ.¬
fecto si aꝑtissime diceret. qui
dat animã ppło suꝑ terram.
ad huc querendum e̾e̾t utrũ
eam ds̃ exorigine precedentis
generis ipse det. sicut exorigi¬
ne p̾cedentis generis tamen
dat corpus. non solum homi¬
ni aut pecori sed etiã semini
tritici aut alicuiꝰ ceterorum
quomodo uoluerit: an uero¬
iam nouam sicut homo pͥmꝰ
accepit insufflet: Sunt etiam
qui hec uerba ꝓpħica. sic intel puscfira¬
ligant ut qd̃ ait dedit flatum.
ppło super eam. id est suꝑ t̾ram:
ñ nisi animã uelint accipi fla¬
tum. Quod uero adiunxit et
sp̃m calcantibꝰ eam: sp̃m sc̃m
significatum arbitrant᷑ illo
scilicet ordine quo et apłs dicit ͦ. fi¬
Non pͥmum qd̾ spiritale ẽ s quod
animale: postea spiritale. Nam
ex hac ꝓpħica sententia etiam
elegans ille sensus exculpitur.
qd̃ ita dixerit calcantib eam.
ut uellet in telligi contemp¬

Expanded text:
tura nostra vivit, loco illo volutura nostra vivit, loco illo voluisse significare Prophetam? Cum profecto si apertissime diceret, Qui dat animam populo super terram, adhuc quaerendum esset, utrum eam Deus ex origine praecedentis generis ipse det, sicut ex origine praecedentis generis, ipse tamen dat corpus, non solum homini aut pecori, sed etiam semini tritici, aut alicujus caeterorum quomodo voluerit: an vero novam, sicut homo primus accepit, insufflet. 20. Sunt etiam qui haec verba prophetica sic intelgant, ut quod ait, Dedit flatum pulo super eam, id est, super terram, non nisi animam velint accipi flatum: quod vero adjunxit, et spiritum calcantibus eam, Spiritum sanctum significatum arbitrentur: illo scilicet ordine, quo et Apostolus diNon primum quod spirituale est, sed quod animale; postea, spirituale . Nam ex hac prophetica sententia etiam elegans ille sensus exsculpitur, quod ita dixerit, calcantibus eam, ut vellet intelligi, Contem
Abbreviated transcription (Latin):
tamus: Et certe hoc loco nes¬
cio utrum debeat dubitari sp̃m
enum de sapientia unde sit in
hominib. quia non ex numero
annorum: sed sp̃s inquit est: in
hominib aspiratio autẽ omni¬
potentis est quȩ docet: ut intel¬
ligeretur ista repeticione ñ se de
sp̃u hominis dixisse qd̃ ait. sp̃s ẽ
in hominib. Uolebat enĩ ostende
unde habebant sapientiã qͥa ñ ase-
ipsis: ⁊ repetendo id exposuit dicens:
Aspiratio aũt oĩpotentiᷤ ẽ. q̃ docet. Item
alio loco ineodẽ libro. Intellecꝰtꝰ inqͥt labioꝵ
rum pura intelligit. Sp̃s diuinꝰ meo
Iqui fecit me: inspiratio autem
om̃ipotentis que docet me Et
hic qd̾ ait inspiratio uel aspira
flatus. Quamobrem cum teme-¬
re negetur de anima hominiᷤᷤ
uel de spũ hominis ẽẽ dictum.
qͥdat flatum ppło super eam.
et sp̃m calcantib eam. qͣmuis
ibi et sp̃s sẽs multo credibiliꝰ
possit intelligiꝰ qua tandem
ratione audebit aliquis defi¬
nire anima uel sp̃m quo na¬

Expanded text:
tamus. et certe hoc loco nestamus. et certe hoc loco nescio utrum debeat dubitari spirienim de sapientia, unde sit in hominibus: quia non ex numero annorum, sed spiritus, inquit, est in hominibus, aspiratio autem omnipotentis, quae docet, ut intellegeretur ista repetitione non se de spiritu hominis dixisse, quod ait: spiritus est in hominibus. uolebat enim ostendere, unde habeant sapientiam, quia non a se ipsis, et repetendo id exposuit dicens: aspiratio omnipotentis est, quae docet. item alio loco in eodem libro: intellectus, inquit, labiorum meorum pura intellegit. spiritus diuinus qui fecit me, inspiratio autem omnipotentis, quae docet m c. et hic quod ait \'inspiratio\' uel \'aspirat\'flatus\'. quamobrem cum temere negetur de anima hominis uel de spiritu hominis esse dictum: qui dat flatum populo super eam e t spiritum calcantibus eam, quamuisibi et Spiritus sanctus multo credibilius possit intelligi: qua tandem ratione audebit aliquis definire, animam vel spiritum, quo na
Abbreviated transcription (Latin):
legitur. Qui habitat incęlis ir¬
ridebit eos: et dñs sussannabit
eos. uel cum dictum ẽ. Dabo tibi
gentes hereditatem tuam: et poᷤᷤ¬
sessionem fines terrȩ: Non utiꝙ
aliud dixit hereditatem. aliud
possessionem: nec aliud gentes
aliud fines terre: s eiꝰdem sen¬
tentie repeticio ẽ. ⁊ innumera¬
biles inueniet huiꝰmodi locu¬
tiones diuinoꝵ eloquioꝵ: si ad.¬
u̾tat qd̃ legit: Quod autem gre¬
cus dicit p̃ Ne oma. hoc latini
uerbum habent codices greci
inisto ꝓphetico testimonio. de qͦ
nunc agimus ubi dictum est
Qui dat flatum ppło suꝑ eam. hoc
ẽ prio e.ii. Ipsum uerbum est et
ubi homo animatus ẽ: & insuf¬
flauit ds̃ infatiem eiꝰ. flatum
uitȩ. Sed ipsum uerbum ẽ ⁊ in
psalmo ubi canttur. Omnis
sp̃s laudet dñm. Ipsum ẽ ⁊ in
libro iob ubi scriptum ẽ. Aspi¬
ratio autẽ om̃ĩpotentis est que
docet. Noluit dicere flatus sed
aspiratio: cum ingreco sit prio¬
e. Quod etiam in illis uerbis

Expanded text:
legitur: qui habitat in caelis, inlegitur: qui habitat in caelis, inridebit eos et dominus subsannabit eos, uel, cum dictum est: dabo tibi gentes hereditatem tuam et possessionem tuam fines terrae non utique aliud dixit \'hereditatem\', aliud \'possessionem\' nec aliud \'gentes\', aliud \'fines terrae\', sed eiusdem sententiae repetitio est. et innumerabiles inueniet huiusmodi locutiones diuinorum eloquiorum. si aduertat quod legit. Quod autem graecus dicit πνοἡν hoc latini uerbum habent codices graeci in isto prophetico testimonio, de quo nunc agimus. ubi dictum est: qui dat flatum populo super eam, hoc est πνοἡν ipsum uerbum est et ubi homo animatus est: et insufflauit deus in faciem eius flatum uitae. sed ipsum uerbum est et in psalmo, ubi canitur: omnis spiritus laudet dominum; ipsum est et in libro Iob, ubi scriptum est: aspiratio autem omnipotentis est, quae docet. noluit dicere flatus, sed \'aspiratio\', cum in graeco sit πνοἡ. quod etiam in illis uerbis
Abbreviated transcription (Latin):
ti sunt om̃s sp̃u sc̃o Nut si ñdum
dicendus ẽ ppłs centum uiginti
homines qui tunc in loco uno ad¬
erant: certe quando simul qͥnq
uerit simul ppłm accepisse sp̃m
sc̃m. et multitudinẽ quȩ am¬
Nbulabat in terra. id ẽ homines
calcantes terram: Nam ille qui
datur ad naturã hominis ꝑti¬
nens. siue ex ꝓpagine det᷑ siue
nouus insuffletur. quorum ni¬
chil affirmandum ẽẽ dieo do¬
nec alterutrũ sine ulla dubita¬
tione clarescat: ñdatur calean¬
tib terram s ad huc materno ute¬
ro inclusis. Dedit gͦ flatum ppło
super terram. et sp̃m calcantibus
Leam. quando multi simul cre.¬
dentes simul repleti sunt sp̃u
scõ. uipse dat eum ppło suo & si
ñ simict om̃ĩb suo euiq tẽpore
donec discedendo de hac uita. et
succedendo in hanc uitam uni¬
u̾sus eiꝰdem ppłi numerus cõ¬
pleatur: ut hoc sc̃ȩ scripture
loco ñ aliud sit flatus. aliud sp̃s.
s eadem sententia repetita ẽ. uͥ

Expanded text:
ti sunt omnes spiritu sancto. aut si nondum ti sunt omnes spiritu sancto. aut si nondum dicendus est populus centum uiginti homines, qui tunc in loco uno aderant, certe quando simul quattuuerit simul populum accepisse spiritum sanctum et multitudinem quae ambulabat in terra, id est homines calcantes terram? nam ille qui datur ad naturam hominis pertinens, siue ex propagine detur siue nouus insuffletur — quorum nihil affirmandum esse dico, donec alterutrum sine ulla dubitatione clarescat —, non datur calcantibus terram, sed adhuc materno utero inclusis. dedit ergo flatum populo super terram et spiritum calcantibus eam, quando multi simul credentes repleti sunt spiritu sancto. et ipse dat eum populo suo, etsi non simul omnibus, suo cuique tempore, donec discedendo de hac uita et succedendo in hanc uitam uniuersus eiusdem populi numerus compleatur, ut hoc sanctae scripturae loco non aliud sit flatus, aliud spiritsed eadem sententia repetita est, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
unde gͥ scit quomͦ dictum sit.
dat flatum ppło. utrũ eũ tͣhens
de parentib an insufflans nouũ:
Unde etiam scit. utrũ repetitio
sententiȩ sit. qui dat flatum
ppło suꝑ eam. et sp̃m caleantib
eam: ut de una re utrumq dictũ
intelligatur ⁊ ñanimã uł sp̃m.
quo natura uiuit humana. sed
sp̃m sc̃m significare uoluerit: Si
eñĩ flatu ñ posset significari sp̃s
insufflasset discipulis. et dixisset
accipite sp̃m sc̃m: neq scriptum
ẽẽt inactib apłorum. factus est
subito de cȩlo sonus quasi ferret᷑
flatꝰ uehemens. et uise sunt illis
lingue diuisȩ sicut ignis: qui et
insedit suꝑunũquemq eorum:
et impleti sunt om̃s sp̃u sc̃o. Qͥd
si hoc ꝓpħa p̾nuntiauit dicens:
qͥ dat flatum ppło suꝑ eam: i tan¬
quã exponens qͥd dixerit flatũ.
repetiuit atq ait et sp̃m calcan¬
tib eam: Tunc enim euidentis¬
sime factum ẽ: quando imple¬

Expanded text:
unde igitur scit quomodo dictum sit, unde igitur scit quomodo dictum sit, dat flatum populo: utrum eum trahens de parentibus, an insufflans novum? 18. Unde etiam scit, utrum repetitio sententiae sit, Qui dat flatum populo super eam, et spiritum calcantibus eam: ut de una re utrumque dictum intelligatur, et non animam vel spiritum quo natura vivit humana, sed Spiritum sanctum significare voluerit? Si enim flatu non posset significari Spiriinsufflasset discipulis, et dixisset, Accipite Spiritum sanctum . Neque scriptum esset in Actibus Apostolorum, Factus est subito de coelo sonus, quasi ferretur flatus vehemens, et visae sunt illis linguae divisae sicut ignis, qui et insedit super unumquemque eorum, et impleti sunt omnes Spiritu sancto . Quid si hoc propheta praenuntiauit dicens: quidat flatum populo super eam et tamquam exponens quid dixerit flatum repetiuit atque ait: et spiritum calcantibus eam ? tunc enim euidentissime factum est, quando inple
Abbreviated transcription (Latin):
me didicisse ab illo qd̾ magna
intentione querebam.S que¬
rat alia: ne fortassis ñ inueniat:
Nam hoc istis testimoniis quȩ iã
posuit ñ ꝓbauit: Omĩa quippe
quȩ hic adhibuit ad aliqͥd certa
sunt: adhoc uero qd̾ de animȩ
origine queritur. demonstrant᷑
ambigua. Certum ẽ eñi dm̃ de¬
disse hominib flatum et sp̃m:
dicente ꝓpħa. Sic dicit dñs qͥ
fecit cęlũ et fundauit terrã. et
quȩ sunt inea: qͥ dat flatum
ppło suꝑ eam: et sp̃m calcantib
eam. hoc testimoniũ. iste in eã
sententiã uult accipi quã de¬
fendit: ut qd̾ ait dat flatũ ppło.
ñ exꝓpagine facere animas ppło.
s nouas insufflare credat᷑. Aude.¬
at gͦ dicere ñ ipsum nob dedisse
carnem: qͥa de parentib origo
carnis attracta ẽ. Et uͥ ẽ qd ait
apłs de frumenti grano: ds̃ illi
dat corpus quomͦ uoluerit: Ne¬
get si audet detritico triticum
nasci: et herbam eiꝰ exsemine
scdm genus. Qd̃ si negare ñ audet:

Expanded text:
me didicisse ab illo quod magna me didicisse ab illo quod magna intentione quaerebam. sed quaerat, aliane fortassis inueniat; nam hoc istis testimoniis, quae iam posuit. non probauit. omnia quippe quae hic adhibuit ad aliquid certa sunt; ad hoc uero, quod de animae origine quaeritur. demonstrantur ambigua. certum est enim deum dedisse hominibus flatum et spiritum dicente propheta: sic dicit d ominus, qui fecit caelum et fundauit terram et qupopulo super eam, et spiritum calcantibus eam . Hoc testimonium iste in eam sententiam vult accipi, quam defendit, ut quod ait, dat flatum populo, non ex propagine facere animas populo, sed novas insufflare credatur. Audeat ergo dicere non ipsum nobis dedisse carnem, quia de parentibus origo carnis attracta est. Et ubi ait Apostolus de frumenti grano, Deus illi dat corpus quomodo voluerit ; neget, si audet, de tritico triticum nasci, et herbam ejus ex semine secundum genus. Quod si negare non audet;
Abbreviated transcription (Latin):
peccatrices: aut sine. xp̃i sacram̃¬
to meis solui originale peccatũ:
aut eas alicubi peccasse ante quã
mitterentur incarnem: aut eaq̃
nunquam habuerunt in eis pec¬
cata dampnari: si hȩc nolens di¬
cere qm̃ ñ sunt utiq dicenda.
dixerit paruulos ñ trahere origi¬
nale peccatũ nec habere unde
dampnent᷑ si ñ accepto sacram̃¬
to regenerationis hinc exeant:
inheresim pelagianam sine du¬
bitatione dampnabilem dãpnan¬
dus incurret. Qd̃ ei ne contingat:
quanto meliꝰ tenet de anime ori¬
gine cunctationẽ meã. ne aude¬
at affirmare qd̃ nec humana raf¬
tione cõprehendit. nec diuina
auctoritate defendit ne cogatur
insipientiam ꝓfiteri: dum ueret᷑
ignorantiã confiteri. Hic forte
dicat sententiã suã diuina auc¬
toritate defendi. qm̃ sc̃arum scͥp¬
turarum testimoniis ꝓbare se
existimat animas adõ ñ exꝓpagi¬
ne fieri s nouas singulis insuf¬
flari Probet si potest. et fatebor

Expanded text:
peccatrices aut sine Christi sacramepeccatrices aut sine Christi sacramento in eis solui originale peccatum aut eas alicubi peccasse, antequam mitterentur in carnem, aut ea quae numquam habuerunt in eis peccata damnari, si haec nolens dicere, quoniam non sunt utique dicenda, dixerit paruulos non trahere originale peccatum nec habere unde damnentur, si non accepto sacramento regenerationis hinc exeant, in heresim Pelagianam sine dubitatione damnabilem damnandus incurret. quod ei ne contingat, quanto melius tenet de origine animae cunctationem meam ne audeat affirmare, quod nec humana ratione conprehendit nec diuina auctoritate defendit, ne cogatur insipientiam profiteri, dum ueretur ignorantiam confiteri! Hic forte dicat sententiam suam diuina auctoritate defendi, quoniam sanctarum scripturarum testimoniis probare se existimat \'animas a deo non ex propagine fieri, sed nouas singulis insufflari\'. probet, si potest, et fatebor
Abbreviated transcription (Latin):
nale peccatum. Ex hoc peccato
iuste dãpnari animã ñ negamus:
qͥa peccato supplicium lex iusta
constituit. Sed ad hoc peccatum
sub eundum cur dampnata sit
querimꝰ: si ñ ex illa una trahitur
quȩ ingeneris humani primo
patre peccauit. Quã obrem si ds
ñ dãpnat innocentes nec facit
nocentes quos ꝑspicit innocen¬
tes: et si animas ñ liberat siue ab
habuerunt omĩno peccatum:
et si peecata ante quam cõmittã¬
tur et multomagis quȩ nunqͣm
cõmissa sunt dãpnari iusta lege
ñ possunt. nichil horum quatu.¬
or iste dicat: et si potest explicet
paruuloꝵ animȩ quȩ sine bap.¬
tismo exeuntes indãpnationẽ
mutuntur. quo merito incar¬
ne peccatrice quȩ nichil pecea¬
uerunt misse sunt. ut illic in¬
uenirent peccatum ꝓpter quod
merito dampnarentur. Porrosi
quatuor ista deuitans quȩ sana
doctrina condempnat. id ẽ si ñ
audeat dicere uel sine ullo pecca¬
to existentes adõ fieri animas

Expanded text:
nale peccatum. cx hoc peccato nale peccatum. cx hoc peccato iuste damnari animam non negamus, quia peccato supplicium lex iusta constituit; sed ad hoc peccatum subeundum cur damnata sit quaerimus, si non ex illa una trahitur, quae in generis humani primo patre peccauit. quamobrem si deus non damnat innocentes nec facit nocentes, quos perspicit innocentes, et si animas non liberat siue ab habuerunt omnino peccatum et si peccata antequam committantur et multo magis quae numquam commissa sunt damnari iusta lege non possunt, nihil horum quattuor iste dicat et, si potest, explicet, paruulorum animae, quae sine baptismo exeuntes in damnationem mittuntur, quo merito in carnem peccatricem, quae nihil peccanerunt, missae sunt, ut illic inucnirent peccatum, propter quod merito damnarentur. porro si quattuor ista deuitans, quae sana doctrina condemnat, id est si non audens dicere uel sine ullo peccato exsistentes a di\'o fieri animas
Abbreviated transcription (Latin):
ne illi beneticiũ putabimꝰ eẽ col¬
latũ qd̃ raptus ẽ ne malitia mu¬
taret intellectum eiꝰ. ⁊ ppter dĩ
p̾scientiã ñsicut fidele menbrũ
xp̃i. sed sicut apostatã iudicandũ
ẽẽ censebimꝰ: Quanto eñi meliꝰ
si peccata nondũ facta ñdum co.¬
gitata sed p̾cognita et futura pu¬
niuntur ꝓicerent᷑ illi duo de pa.¬
radiso ante peccatũ. ne in loco
tam sc̃o et beatifico peccaretur:
Qͥd qd̾ ipsa exinanitur omĩno pre¬
scientia: si qd̾ pre scitur ñerit:
Quomͦ eñĩ recte dicitur presciri
futurum: qd̾ non est futurum:
Quomꝰ gͦ puniunt᷑ peccata quȩ
nulla sunt. id ẽ. quȩ nec uita ista
ñdum incipiente cõmissa sunt
ante carnem. nec morte p̾uenien¬
te post carnem: hoc itaq medi¬
um ex quo anima mu̾sa ẽ incarnẽ
quisq solueret᷑ a carne qm̃ paiuu¬
li anima ẽ nec liberi arbitriiges¬
sit etatem. ñ inuenit unde damp¬
naret᷑ ñ ꝑcepto baptismo. nͥ origi¬

Expanded text:
ne illi beneficium putabimus esse conne illi beneficium putabimus esse conlatum, quod raptus est, ne malitia mutaret intellectum eius, et propter dei praescientiam non sicut fidele membrum Christi, sed sicut apostatam iudicandum esse censebimus? quanto enim melius, si peccata nondum facta, nondum cogitata, sed praecognita et futura puniuntur, proicerentur illi duo de paradiso ante peceatum, ne in loco tam sancto et beatifico peccaretur! quid quod ipsa exinanitur omnino praescientia, si quod praescitur non erit? quomodo enim recte dicitur praesciri futurum, quod non est futurum ? quomodo ergo puniuntur peccata, quae nulla sunt, id est quae nec uita ista nondum incipiente commissa sunt ante carnem nec morte praeueniente post carnem? Hoc itaque medium, ex quo anima missa est in carnem, quo usque solueretur a carne, quoniam paruuli anima est nee liberi arbitrii gessit aetatem, non inuenit unde damnaretur non percepto baptismo nisi origi
Abbreviated transcription (Latin):
adu̾sus eos qͥ dicunt cur ds̃ ho¬
minem faciebat: quẽ ut pote pre¬
scius sciebat futurum ñ bonum:¬
Non natũ eñuudicaret: siꝓpter ea
creare noluisset. qͥa ñ bonũ futu¬
rũ e̾e̾ p̾scisset Et utiq sicut et
huic uisũ ẽ. de ꝑfectis eiꝰ operibus
debuisset hominẽ iudicare. nõ
de precognitis: nec fieri aliquan¬
do ꝑmissis: Nam si peccata quȩ
si homo iuueret cõmissurus ẽẽt.
etiam ñ cõmissa dampnantur in
mortuo. nullum beneficium col¬
latum ẽ illi. qui raptus ẽ ne mali.¬
tia mutaret intellectum eiꝰ qͣn¬
doqͥdem iudicabitur scdm eam
Iquȩ in illo fuerat futura maliciã.
ñ scđm eam quȩ in illo inuenta
ẽ innocentiã. Et de nullo mortuo
baptirato poterit ẽẽ securitas: qͥa
et post baptismũ ñ qualit̾ cũq
peccare uerũ etiã apostatare ho¬
mines possunt. Qͥd si gͦ qui bap.¬
tizatus hinc raptus ẽ. apostata
erat futurus si uiueret: nullum¬

Expanded text:
aduersus cos qui dicunt: \'cur deus hoaduersus cos qui dicunt: \'cur deus hominem faciebat, quem utpote praescius sciebat futurum non bonum?\'non natum enim iudicaret, si propterea creare noluisset, quia non bonum futurum esse praescisset. et utique, sicut et huic uisum est, de perfectis eius operibus debuisset hominem indicare, non de praecognitis nec fieri aliquando permissis. nam si peccata, quae si homo uiueret commissurus esset. etiam non commissa damnantur in mortuo, nullum beneficium conlatum est illi, qui raptus est, ne malitia mutaret intellectum eius, quando quidem iudicabitur secundum eam, quae in illo fuerat futura, malitiam, non secundum eam, quae in illo inuenta est, innocentiam et de nullo mortuo baptizato poterit esse securitas, quia et post baptismum non qualitercumque peccare, uerum etiam apostatare homines possunt. quid? si ergo qui baptizatus hinc raptus est, apostata erat futurus, si uiueret, nullum
Abbreviated transcription (Latin):
ñ habentes ullum uel ꝓpriũ pec
simplices puras a iusto dõ cũ eas
ipse ñ liberandas carni inserit
peccatrici. ȩt̾na dampnatione
puniri. Ergo nichil istoꝵ duoꝵ
dicendũ eẽ confirmo: nec illud
terciũ: alibi peccasse animas ante
natos nichil egisse boni seu ma¬
li. Unde constat paruulos ut
remissione indigeant peccatoꝵ:
ñ nisi originali contraxisse pec¬
cato. Nec illud quartũ eas aĩas
paruulorum sine baptismate
moriturorũ a iusto dõ incarnẽ
peccatricẽ religari atq dãpnari:
quas p̾sciuit si ad etatem ꝑuenis¬
sent. inqua libero uterentur ar¬
bitrio. male fuisse uicturas: Hoc
nãq nec iste ausus ẽ dicere in
tantis angustiis constitutus: im¬
mo etiã contra istam uanitatem
iam satis manifeste ac breuiter
ẽ locutus. ubi ait iniustum dm̃
futurũ fuisse. si ñ ꝑfectis ꝓpriȩ
uoluntatis oꝑib uellet hominẽ
iudicare ñ natum. Hoc eñĩ res¬
pondit cũ tractaret questionẽ

Expanded text:
non habentes ullum uel proprium uenon habentes ullum uel proprium uesimplices, puras a iusto deo, cum eas ipse non liberandas carni inserit peccatrici, aeterna damnatione puniri. Ego nihil istorum duorum dicendum esse confirmo nec illud tertium alibi peccasse animas ante natos nihil egisse boni seu mali; unde constat paruulos, ut remissione indigeant peccatorum. non nisi originale contraxisse peccatum — nec illud quartum eas animas paruulorum sine baptismate moriturorum a iusto deo in carnem peccatricem relegari atque damnari, quas praesciuit, si ad aetatem peruenissent. in qua libero uterentur arbitrio, male fuisse uicturas. hoc namque nec iste ausus est dicere in tantis angustiis constitutus, immo etiam contra istam uanitatem iam satis manifeste ac breuiter est locutus, ubi ait \'iniustum deum futurum fuisse, si non perfectis propriae uoluntatis operibus uellet hominem iudicare non natum\'. hoc enim respondit. cum tractaret quaestionem
Abbreviated transcription (Latin):
et cũ spe felicitatis ȩternȩ. De his
enĩ nẽ loquim᷑. quarum natiui¬
tas apud impios et ex impiis
nulla talia poterit inuenire
p̃sidia: quȩ qͥdem si adhiberi poᷤ.¬
sent ꝓculdubio ñ baptiratis
ꝓdeͬe non possent sieut nec illa
quȩ de libro machabeorum cõ-¬
memorauit sacrificia ꝓpeccato.
si circumcisi ñ fuissent. Inueni¬
at gͦ si potest iste qͥd dicat. cum
ab illo queritur. quid meruerit
anima sine ullo peceato uel ori¬
ginali uel ꝓprio sic ad subeundũ
alienum peccatum originale dãp.¬
nari. ut ñ ab illo ualeat liberari
et uideat qͥd eligat e duob utrũ
dicat etiam eas animas morien¬
tium paruulorum quȩ hinc
sine lauacro regenerationis ab¬
scedunt. et ꝓ quib nullum sacͥ¬
ticium corporis dñici offertur
a nexu peccati originalis absolui.
cũ apłs doceat ex uno ire omnes
incondẽpnationẽ: quibꝰ utiq
ñ subuenit gr̃a. ut ꝑunum eruant᷑
in redemptionẽ: andicat animas

Expanded text:
et cum spe felicitatis aeternae\'. de his et cum spe felicitatis aeternae\'. de his enim nunc loquimur, quarum natiuitas apud impios et ex impiis nulla talia poterit inuenire praesidia. quae quidem si adhiberi possent, procul dubio non baptizatis prodesse non possent, sicut nec illa quae de libro Machabeorum commemorauit sacrificia facta pro si circumcisi non fuissent. Inueniat ergo, si potest, iste quid dicat, cum ab illo quaeritur, quid meruerit anima sine ullo peccato uel originali uel proprio sic ad subeundum alienum peccatum originale damnari, ut non ab illo ualeat liberari, et uideat quid eligat c duobus, utrum dicat etiam eas animas morientium paruulorum, quae hinc sine lauacro regenerationis abscedunt et pro quibus nullum sacrificium corporis dominici offertur, a nexu peccati originalis absolui, cum apostolus doceat ex uno ire omnes in condemnationem, quibus utique non subucnit gratia, ut per unum eruantur in redemptionem, an dicat animas
Abbreviated transcription (Latin):
tisma regeneret male genera¬
tos. nec sacrificia expient in¬
qͥnatos: Ibi enim et de talib hi
paruuli nati sunt. siue adhuc
usq nascuntur: ut eis nullo ta¬
li possit adiutorio subueniri
Hic certe omnis argumentatio
deficit. Non enĩ querimꝰ unde
animȩ dãpnari meruerint
post carnis conlortiũ peceatri¬
cis: sed querimꝰ unde animȩ
dampnari meruerint ad sub.¬
eundum carnis consortiũ pec¬
catricis: nullum peccatũ ha-¬
bentes ante carnis consortiũ
peccatricis. Non ẽ ut dieatur
nichil eis offuit alieni peceati
paulisꝑ cõmunicata contagio:
qͥb indei p̾scientia fuerat para¬
ta redemptio. De his enĩ nunc
loqͥmur quib ante baptismũ
de corpore exeuntib redemptio
nulla succurrit. Non ẽ ut dicat᷑.
N eas qͣs baptisma ñ abluit sacrifi¬
cia peis crebra mundabunt. Qd̾
p̃sciens ds̃. paululum illas uolu¬
it alienis herere peccatis sine
ullo exitio dampnationis ȩternȩ

Expanded text:
tisma regeneret male generatisma regeneret male generatos nee sacrificia expient inquinatos —ibi enim et de talibus hii paruuli nati sunt siue adhuc usque nascuntur, ut, eis nullo tali possit adiutorio subueniri —, hic certe omnis argumentatio deficit. non enim quaerimus, unde animae damnari meruerint post carnis consortium peccatricis, sed qua. rimus, unde animae damnari meruerint ad subeundum carnis consortium peccatricis nullum peccatum habentes ante carnis consortium peccatricis. non est, ut dicatur: \'nihil eis offuit alieni peccati paulisper communicata contagio, quibus in dei praescientia fuerat parata redemptio\'. de\' his enim nunc loquimur, quibus ante baptismum de corpore exeuntibus redemptio nulla succurrit. non est, ut dicatur: \'eas, quas baptisma non abluit, sacrificia pro eis crebra mundabunt, quod praesciens deus paululum illas uoluit alienis haerere peccatis sine ullo exitio damnationis aeternae
Abbreviated transcription (Latin):
regula nulla ratione concedit᷑
ut ꝓnum baptizatis ciuꝰlibet
etatis hominib offerat᷑ sacrifi¬
cium corporis et sanguinis
suorum ad regnũ cȩloꝵ quoꝑ.¬
ueniunt adiuuent᷑: quid res¬
ponsurus ẽ de tot milib infan.¬
tum qͥ nascuntur ex impiis.
nec in manꝰ pioꝵ aliqua uel di¬
uina uel humana miseratione
pueniunt. et de ista uita milla
tenerrima etate sine lauaero
regenerationis abscedunt:
Dicat si potest unde istȩ animȩ
sic peccatrices fieri meruerunt:
ut a peccato saltem nec postea
liberent᷑. Si enĩ queram quare
dampnari mereant᷑ si ñ bapti¬
rant᷑: recte mͥ respondetur ꝓpt̾
originale peccatum. Item si que¬
ram unde traxerint originale
peccatũ: iste respondebit ex car¬
ne utiq peccatrice. Si gͦ querã
unde dãpnari meruerint in
peccatrice carne quȩ nichil mali
fecerant ante carnẽ: hic inueni¬
at qͥd respondeat et sic dãpna¬
ri ad alienorum peccatorum
subeunda contagia. ut nec bap¬

Expanded text:
regula, nulla ratione conceditur, regula, nulla ratione conceditur, ut pro non baptizatis cujuslibet aetatis hominibus offeratur sacrificium corporis et sanguinis suorum ad regnum caelorum quo perueniant adiuuentur, quid responsurus est de tot milibus infantum, qui nascuntur ex impiis nec in manus piorum aliqua uel diuina uel humana miseratione perueniunt et de ista uita in illa tenerrima aetate sine lauacro regenerationis abscedunt? dicat, si potest, unde istae animae sic peccatrices fieri meruerunt, ut a peccato saltem nec postea liberentur. si enim quaeram, quare damnari mereantur, si non baptizantur, recte mihi respondetur: \'propter originale peccatum\'; item si quaeram, unde traxerint originale peccatum. iste respondebit: \'I\'X carne utique peccatrice\'. si ergo quaeram, unde damnari meruerint in peccatricem carnem, quae nihil mali fecerant ante carnem — hic inueniat quid respondeat , et sic damnari ad alienorum peccatorum subeunda contagia, ut nec bap
Abbreviated transcription (Latin):
cramentũ. Iste autẽ cũ confiteat᷑
paruulos originali obstrictos ẽẽ
tizatis ausus ẽ polliceri: qd̾ nec
illi ausi sunt qui eos asserunt sine
ullo ꝓrsus e̾ẽ peccato. Ecce qua¬
lib se laqueis p̾sumptionis in
dinoerate. nec scriptura ipsa ca¬
nonica ẽ nec illa sic scripsit uł
qͥcumq illud scripsit. ut illum
puerum qͥ septennis mortuus
fuit sine baptismo diceret fuis.¬
se defunctũ: ꝓ quo illa ĩminen¬
te martirio creditur exaudita.
ut apenis transferretur ad reqͥ¬
em. Nam illiꝰ etatis pueri et mẽ¬
tiri et uerum loqui et contiteri
et negare iam possunt. Et ideo
cum bapizantur iam et sim-¬
bolum reddunt: et ipsi pro se
ad interrogata respondent:
Qͥs gͥ seit utrum puer ille post
baptismum ꝑsecutionis tẽpo¬
re apatre impio ꝑ idolatriam
furit alienatus axp̃o. ꝓpter qd̃
indãpnationem mortis ierit:
nec inde nisi pro xp̃o moriturȩ
ua fide catholica et eccłiastica

Expanded text:
cramentum. Iste autem cum confiteatur cramentum. Iste autem cum confiteatur parvulos originali obstrictos esse tizatis ausus est polliceri: quod nec illi ausi sunt, qui eos asserunt sine ullo prorsus esse peccato. Ecce qualibus se laqueis praesumptionis innDinocrate, nec scriptura ipsa canonica est, nec illa sic scripsit, vel quicumque illud scripsit, ut illum puerum qui septennis mortuus fuerat, sine Baptismo diceret fuisse defunctum: pro quo illa imminente martyrio creditur exaudita, ut a poenis transferretur ad requiem. Nam illius aetatis pueri, et mentiri, et verum loqui, et confiteri, et negare jam possunt. Et ideo cum baptizantur, jam et symbolum reddunt, et ipsi pro se ad interrogata respondent. Quis igitur scit utrum puer ille post Baptismum, persecutionis tempore a patre impio per idololatriam fuerit alienatus a Christo, propter quod in damnationem mortis ierit, nec inde nisi pro Christo moriturae va fide catholica et ecclesiastica
Abbreviated transcription (Latin):
nt̃m quis ñ consideret. quanta
fide. quanta spe. quanta cari¬
tate. mortem ꝓ xp̃o uiuente sus¬
ciꝑe potuit: qui uitã in morien¬
te quesiuit: Huc accedit. quia
ñ incredibiliter dicit᷑ latronẽ
qͥ tunc credidit iuxta dñm cru¬
cifixum. aqua illa quȩ de uulne¬
re lat̾is eiꝰ emicuit. tanquam sa¬
eratissimo baptismo fuisse per¬
fusũ: ut omittam eũ ante quam
dampnaret᷑ baptizatũ ñ fuisse.
qm̃ nemo nr̃m nouit. nemo cõ¬
uncit. Uerum hȩc ut uolet qͥsq
accipiat. dum tam̃ de baptismo
ñ p̾scribatur saluatoris p̃cepto
huiꝰ latronis exemplo: et ñ bap.¬
tiratis paruulis nemo ꝓmittat
inter dãpnationem regnumq
cȩlorum quietis uel felicitatis
cuiuslibet atq ubilibet quasi¬
medium locum. Hoc enimeis
etiã heresis pelagiana ꝓmisit
qͥa nec damnationẽ metuit par¬
uulis. quos nullum putat ha¬
bere originale peccatum: nec
sperat eis regnum celorum. si
ñ ꝑueniunt ad baptismatis sa¬

Expanded text:
nostrum quis non consideret, quanta nostrum quis non consideret, quanta fide, quanta spe, quanta caritate mortem pro Christo uiuente suscipere potuit, qui uitam in moriente quaesiuit? hue accedit, quia non incredibiliter dicitur latronem qui tunc credidit iuxta dominum crucifixum aqua illa, quae de unlnere lateris eius emicuit, tamquam sacratissimo baptismo fuisse perfusum, ut omittam quod eum, antequam damnaretur, baptizatum non fuisse, quoniam nemo nostrum nouit, nemo conuincit. uerum haec ut uolet quisque accipiat, dum tamen de baptismo non praescribatur saluatoris praecepto huius latronis exemplo et non baptizatis parunlis nemo promittat inter damnationem regnumque caelorum quietis uel felicitatis cuiuslibet atqmedium locum. Hoc enim eis etiam haeresis Pelagiana promisit: quia nec damnationem metuit parvulis, quos nullum putat habere originale peccatum; nec sperat eis regnum coelorum, si non perveniunt ad Baptismatis sa
Abbreviated transcription (Latin):
ne baptizantur: qd̃ plerisq non
baptiratis. feruente ꝑsecutione
ꝓuenit. Tanto namq pondere
appensum ẽ. tantumq ualuit apud
eum qui hȩc nouit appendere. qd̃
confessus ẽ dñm crucifixum: qͣn¬
tum si fuisset ꝓ dño crucifixus:
Tunc eñĩ fides eiꝰ de ligno floruit.
quando discipulorum marcuit
nͥ cuiꝰ mortis terrore mareuerat.
euiꝰ resurectione reuiuisceret:
Illi eñĩ desꝑauerunt de moriente
ille sꝑauit incõmoriente: Refuge.¬
runt illi auctorẽ uite: rogauit
ille consortem pene. Doluerunt
illi tanquã hominis mortem:
credidit ille regnaturũ ẽẽ post
mortẽ: Deseruert illi sponsorem
salutis: honorauit ille sociũ cru¬
cis: Inuenta ẽ in eo mensura mar.¬
tiris: qui tunc inxp̃m credidit.
quando detecerunt qͥ futuri
erant martires. Et hoc qͥdem
oculis dñi clarum fuit: qui ñ
baptirato tanquam martirii
sanguine abluto tantam felici¬
tatem statim contulit. Sed enã

Expanded text:
ne baptizantur, quod plerisque non ne baptizantur, quod plerisque non baptizatis feruente persecutione prouenit. tanto namque pondere appensum est tantumque ualuit apud eum, qui haec nouit appendere, quod confessus est dominum crucifixum, quantum si fuisset pro domino crucifixus. tunc enim fides eius de ligno floruit, quando discipulorum marcuit, nisi, cuius mortis terrore marcuerat, eius resurrectione reuiresceret. illi enim desperauerunt de moriente, ille sperauit in commoriente; refugerunt illi auctorem uitae, rogauit ille consortem poenae; doluerunt illi tamquam hominis mortem, credidit ille regnaturum esse post mortem; deseruerunt illi sponsorem salutis, honorauit ille socium crucis. inuenta est in eo mensura martyris, qui tunc in Christum credidit, quando defecerunt qui futuri erant martyres. et hoc quidem oculis domini clarum fuit, qui non baptizato tamquam niartj-rii sanguine abluto tantam felicitatem statim contulit. sed etiam
Abbreviated transcription (Latin):
ret: ne dm̃ animas in nocentes
dicere cogeret᷑ ȩt̾na morte dãp.¬
nare. qͣs nullo merito p̃ceden¬
te peccati carni inserit pecea.¬
trici. S ut cumq sentiens qd̵
male dixerit sine ulla xp̃i gr̃a¬
redimi animas paruulorum in
et̾nam uitam regnumq cȩloꝵ.
et ineis posse solui originale pec¬
catum sine xp̃i baptismo inquo
fit remissio peccatorum: uidens
gͦ in qͣm se ꝓfunditatẽ naufra¬
gosi gurgitis iecerit: sane inqͥt
unde nunquam exiturus est.
nͥ eum dixisse peniteat. Qͥs eñi
offerat corpꝰ xp̃i. nisi ꝓeis qui
m̃bra sunt xp̃i : Ex quo autem
ab illo dictum ẽ nͥ qui renatus
fuerit ex aqua et sp̃u. ñ potest
intrare in regnũ dĩ. et alio loco.
qͥ ꝑdiderit animã suam ꝓpter
latro ille ñ ante crucem dñi sec¬
tator. s incruce confessor. de quo
ñ nunquam pre iuditium captat᷑¬
siue temptatur contra baptisma¬
tis sacram̃tũ. acypͥano sc̃o inter
martires cõputatur qͥ suo sangui¬

Expanded text:
ret, ne Deum animas innocentes ret, ne Deum animas innocentes dicere cogeretur aeterna morte damnare, quas nullo merito praecedente peccati, carni inserit peccatrici. Sed utcumque sentiens quid mali dixerit, sine ulla Christi gratia animas redimi parvulorum in aeternam vitam regnumque coelorum, et in eis posse solvi originale peccatum sine Baptismo Christi, in quo fit remissio peccatorum: videns ergo, in quam se profunditatem naufragosi gurgitis jecerit, « Sane, » iunde nunquam exiturus est, nisi eum dixisse poeniteat. Quis enim offerat corpus Christi, nisi pro eis qui membra sunt Christi? Ex quo autem ab illo dictum est, Nisi quis renatus fuerit ex aqua et Spiritu, non potest intrare in regnum d e i, et alio loco: qui perdiderit animam suam propter latro ille non ante crucem domini sectator, sed in cruce confessor, de quo nonnumquam praeiudicium captasiue temptatur contra baptismatis sacramentum, a Cypriano sancto inter martyres computatur, qui suo sangui
Abbreviated transcription (Latin):
peccatum. Item dico: Sibonum:
ñ gͦ eam gratis s sccłm debitum
liberat gr̃a. cuiꝰ precessit meritũ
bonum: ac si gr̃a non erit gratia
Si autẽ malũ quero qd̾ sit. An qd̾
uenit incarnem: quo ñ uenisset.
nͥ apud quem ñ est in iqͥtas ipse
misisset: Nunquã gͥ nͥ se inpeio¬
ra p̾cipitans. hanc suam senten¬
tiam moliret᷑ astruere: qua dixit.
qd̃ anima meruit ẽẽ peccatrix. Et
de his quidem paruulis quorum
inbaptismo diluttur originale
tis inuitam ȩt̾nam. nichil obẽẽ
potuisset paulisꝑ alieno inhere¬
re peccato. Qd̃ tolerabilit̾ diceret᷑
si ñ iste uerbis sius implicaret᷑
dicens. qd̃ meruerit anima ẽẽ
peccatrix. Unde se omĩno ñ libe¬
rat: nisi hoc eum dixisse penite.¬
at. De illis autẽ paruulis qͥ mor¬
te p̃ueniunt᷑ pͥusquam baptiren¬
tur inxp̃o: cũ respondere uoluis
set: ausus ẽ eis ꝓmitt̾e ñ solum
paradisum. uerum etiã regnum
cȩlorum ñ inueniens qua exi¬

Expanded text:
peccatum? item dico: si bonum, peccatum? item dico: si bonum, non ergo cani gratis, sed secundum debitum liberat gratia, cuius praecessit meritum bonum, ac sic gratia iam non erit gratia; si autem malum, quaero quod sit. an quod uenit in carnem, quo non uenisset, nisi apud quem non est iniquitas ipse misisset? numquam igitur nisi se in peiora praecipitans hanc suam sententiam molietur astruere, qua dixit, quod anima meruerit esse peccatrix. et de his quidem paruulis, quorum in baptismo diluitur originale tis in uitam aeternam nihil obesse potuisset paulisper alieno inhaerere peccato. quod tolerabiliter diceretur, si non iste uerbis suis inplicaretur dicens quod meruerit anima esse peccatrix. unde se omnino non liberat, nisi hoc eum dixisse paeniteat. De illis autem paruulis qui morte praeueniuntur, priusquam baptizentur in Christo, cum respondere uoset, ausus est eis promittere, non solum paradisum, verum etiam regnum coelorum: non inveniens qua exi
Abbreviated transcription (Latin):
merito anima sit facta peccatrix:
quã dicere ñ timuit ante ome
suũ peccatũ meruisse fieri pec¬
catricẽ. Qͥs tam ĩmane supplici¬
um meret᷑ sine peccato: ut inalie¬
na iniqͥtate conceptus. ante quã
exeat de uiscerib matris. iam ñ
sit sine peccato: De hac autẽ pe¬
na paruulorum animas qͥ regene¬
rantur inxp̃o: nullis eorũ prece¬
dentib meritis gratuita liberat
gr̃a. Alio qͥn: gr̃a iam ñ est gr̃a.
P inde iste homo ualde intelliges.
cui displicet intanta ꝓfunditate
et si ñ docta. tamen cauta nr̃a
cunctatio: dicat si potest in
hanc penam quo ꝑuenerit
anima merito. de qua pena li¬
berat grã sine merito. Dicat.
ut qd̃ dixit. aliqua si ualuerit
ratione defendat. Non enĩ hoc
exigerem: nͥ ipse dixisset. quod
anima meruerit ẽẽ peccatrix.
Dicat meritum eiꝰ utrum bonũ
fuerit anne malum. Si bonũ:
quo merito bono uenit inma¬
lum. Si malum. unde aliquod
malum meritum ante omne

Expanded text:
merito anima sit facta peccatrix, merito anima sit facta peccatrix, quam dicere non timuit ante omne suum peccatum meruisse fieri peccatricem. quis tam immane supplicium meretur sine peccato, ut in aliena iniquitate conceptus, antequam exeat de uisceribus matris, iam non sit sine peccato? de hac autem poena paruulorum animas, qui regenerantur in Christo, nullis eorum praecedentibus meritis gratuita liberat gratia; alioquin gratia iam non est gratia. proinde iste homo ualde intellegens, cui displicet in tanta profunditate etsi non docta, tamen cauta nostra cunetatio. dicat, si potest, in hanc poenam quo peruenerit anima merito, de qua poena liberat gratia sine merito; dicat, ut quod dixit aliqua, si ualucrit, ratione defendat. non enim hoc exigerem, nisi ipse dixisset. quod anima meruerit esse peccatrix. dicat meritum cius utrum bonum fuerit anne malum. si bonum, quo merito bono uenit in malum? si malum, unde aliquod malum meritum ante omne
Abbreviated transcription (Latin):
Neq eñi potuit aliter originali
peccato ẽẽ peccatrix. Nut quomͦ
inoriginali peccato e̾e̾t nͥ ꝑcar.¬
nem: si de parente ñ trahitur:
Uidemus gͦ eam ꝑ gr̃am lib̾ari
apeccato: s ñ uidemꝰ unde me¬
ruerit herere peccato: Quid ẽ
gͦ qd̃ dicit: si peccatrix ẽẽ meru¬
it ñ tamen in peccato remansit:
Si eñi abillo queram cur ñ inpec¬
cato remanserit: rectissime res
paruuli fuerit liberata pecca¬
trix: sic etiã dicat unde merue¬
rit ẽẽ peccatrix. S qͥd dicit:
murationib oblatrantum. et
excussi quasi quodam turbine
idemtidem inter immania saxa
collidimur. Hoc si ego de illo
dicerẽ. forsitan succenseret Uer¬
ba sunt eiꝰ quib p̃missis ꝓposu.¬
it questionem: inqua ipsa saxa
qͥb collisus naufragauit. osten¬
deret. Ad hoc eñi ꝑductus ẽ. et
tam horrendis cautib illatus.
impulsus. infixus. ut eruere se
nͥ emendando qd̃ dixit. omĩno
ñ possit: ñ ualens ostendere quo

Expanded text:
neque enim potuit originali neque enim potuit originali peccato esse peccatrix aut quoquo modo in originali peccato esse nisi per carnem, si de parente non trahitur. uidemus ergo cani per gratiam liberari a peccato, sed non uidemus unde meruerit haerere peccato. quid est ergo quod dicit: \'si peccatrix esse meruit, non tamen in peccato remansit\'? si enim ab illo quaeram, cur non in peccato remanserit, rectissime respparuuli fuerit liberata peccatrix, sic etiam dicat, unde meruerit esse peccatrix. Sed quid dicit, murationibus oblatrantum et excussi quasi quodam turbine identidem inter immania saxa conlidimur — hoc si ego de illo dicerem forsitan succenseret; uerba sunt eius—: quibus praemissis proposuit quaestionem, in qua ipsa saxa, quibus conlisus naufragauit, ostenderet. ad hoc enim perductus est et tam horrendis cautibus inlatus, inpulsus, infixus, ut eruere sc nisi emendando quod dixit omnino non possit non ualens ostendere, quo