comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Propt̾ in licita atq punienda secreta. mu¬
lier illa ñ solum insipiens. uerũ audax
et audax sub. xꝑiano uocabulo tot scęles¬
tas hereses condidit. tot nefandas fabulas
finxit. utinã tales. quales intheatris siue
cantantur. siue saltantur. siue inimica
scurrilitate ridentur. et non quas clam
tales. quales aduersus dm̃ fingere potu¬
isse sic illã doleamus insipientiã. ut mire.¬
ait Erit enĩ tempꝰ cum sanã doctrinam
ñ sustinebunt. s scđm sua desideria magi¬
tros sibi coaceruabunt prurientes auri¬
bus et aueritate quidẽ auditũ suũ auer¬
tentes. ad fabulas autẽ conuertent᷑ Illa
enĩ secreti furtiq commemoratio qua dr̃.
furtiuȩ dulcedinẽ. pruritũ facit audien.
Sicut quodã spruritu libidinis etiam in
carne corrumpitur integritas castitatis
Audite itaq apłm talia preuidentem. et
ea uitanda salubriter ad monentẽ: Profanas
inquit uerborum nouitates euita Mul¬

Expanded text:
Propter haec illicita atque punienda secreta, muPropter haec illicita atque punienda secreta, mulier illa non solum insipiens, verum audax et audax, sub christiano vocabulo tot scelestas haereses condidit, tot nefandas fabulas finxit? Utinam tales quales in theatris sive cantantur, sive saltantur, sive mimica scurrilitate ridentur; et non quasdam tales, quales adversus Deum fingere potuisse sic illam doleamus insipientiam, ut mireait: « Erit enim tempus quo sanam doctrinam non sustinebunt, sed secundum desideria sua magistros sibi coacervabunt prurientes auditu: et a veritate quidem auditum suum avertent, ad fabulas autem convertentur » . Illa enim secreti furtique commemoratio qua dicitur, Pfurtivae dulcedinem, pruritum facit audientisicut pruritu quodam libidinis etiam in carne corrumpitur integritas castitatis. Audite itaque Apostolum talia praevidentem, et ea vitanda salubriter admonentem: Profanas, inquit, verborum novitates evita: mul
Abbreviated transcription (Latin):
etꝰ orando. ne inruatis in illud enigina sa¬
lomonis. ubi mulier insipiens et aucdax.
inops panis effecta conuocat p̾tereuntes
dicens: Panes occultos libenter attingite
et aquȩ furtiuȩ dulcedinẽ Hȩc etũ mu-¬
lier uanitas ẽ impiorũ. cum sint insipien¬
tissimi aliquid se scire opinantiũ Sicut
de ista muliere dictum ẽ. inops panis ef¬
ficitur quȩ cum sit in ops panis. ꝓ mitcit
panes. id est cum sit ignara ueritatis. ꝓ¬
mittit scientiã ueritatis Occultos tamen
panes ꝓmittit. quos dicit libent̾ attingi.
et aquȩ furtiuȩ dulcedinẽ. ut ea scilicet
libentius et dultius. audiantur et agan¬
tur. quȩ palam in ȩccłia disci crediq phi¬
bentur. Iysa quippe occultatione condi¬
unt quodammodo ne faru doctores. sua
uenena curiosis. ut ideo se existiment
dicere aliquid magnũ. quia meruit ha¬
bere secretum. et suauius hauriant in¬
sipientiã. quã putant scientiã. cui ꝓhibi.¬
tam quodammodo furantur audientiam¬

Expanded text:
et orando, ne irruatis in illud aenigma Salomonis, ubi mulier insipiens et audax, inops panis effecta, convocat praetereuntes dicens, Panes occultos libenter attingite, et aquae furtivae dulcedinem . Haec enim mulier vanitas est impiorum, cum sint insipientissimi, aliquid se scire opinantium, sicut de ista muliere dictum est, inops panis effecta. Quae cum sit inops panis, promittit panes; id est, cum sit ignara veritatis, promittit scientiam veritatis. Occultos tamen panes promittit, quos dicit libenter attingi, et aquae furtivae dulcedinem; ut ea scilicet libentius et dulcius audiantur et agantur, quae palam in Ecclesia dici credique prohibentur. Ipsa quippe occultatione condiunt quodammodo nefarii doctores sua venena curiosis; ut ideo se existiment aliquid discere magnum, quia meruit habere secretum, et suavius hauriant insipientiam, quam putant scientiam, cujus prohibitam quodammodo furantur audientiam
Abbreviated transcription (Latin):
habentes autem eundem sp̃m fidei: Hon
enim ait scientiam fidei. sed sp̃m fidei: qd̾
propterea dixit: ut intelligeremus. quia
fides et non petita conceditur: ut ei peten-¬
ti alia concedantur Quomodo enim in-¬
per fidem imꝑetremꝰ orando: ut possimꝰ fa-¬
cere quȩ iubemur:¬

Expanded text:
Habentes autem eumdem spiritum fidei . Non enim ait, Scientiam fidei; sed, spiritum fidei: quod propterea dixit, ut intelligeremus, quia fides et non petita conceditur, ut ei petenti alia concedantur. Quomodo enim inper fidem impetremus orando, ut possimus facere quae jubemur
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ meritũ liberi arbitrii ut alt̃ sit xꝑc ef¬
ficere: Ut gͦ ad ꝑsonã uerbi unigeniti
ꝑtineret. quo pacto ꝑliberũ arbitrium
commnunit̃ omnib et naturalit̃ datum.
una sola anima meruisset. nisi hoc sin¬
gularis gr̃a prestitisset: Quã fas ẽ. p̃di¬
care. de qua nefas ẽ. uelle udicare¬

Expanded text:
per meritum liberi arbitrii, ut alter sit Christus efper meritum liberi arbitrii, ut alter sit Christus efficere? Ut ergo ad personam Verbi unigeniti pertineret, quo pacto per liberum arbitrium communiter omnibus et naturaliter datum una sola anima meruisset, nisi hoc singularis gratia praestitisset; quam fas est praedicare, de qua nefas est velle judicare
Abbreviated transcription (Latin):
tantus quantus in capite. ubi ꝓrsus om.¬
nis ẽ. quinq ꝑtitus Ibi enim et usus ẽ. et
auditus. et olfactus. et gustus. et tactus.
in cȩteris autẽ solus ẽ. tactus: An etiam
re habitat omnis plenitudo diuinitatis
ẽ. aliud qd inter sit inter illud caput. et
cuiuslibet menbri excellentiam: Est
plane qđ singulari quatlã susceptione
hominis una facta ẽ. ꝑsona cum uerbo
De nullo enĩ scõrum dici potuit aut po¬
test aut poterit. uerbũ caro factum ẽ:
Nullus scõrum qualibet presentia gr̃ę
unigeniti nomen accepit. ut qđ ẽ. ipsũ
dei uerbũ ante scła. hoc simul cum as¬
sumpto homine diceretur: Singularis
ẽ. illa susceptio nec cum hominib aliqͥb
scĩs quantalibet sapientia et scĩtate pres¬
tantibus ullo modo pot̃ ẽẽ cominunis. uͥ
diuinȩ gr̃ȩ satis ꝑspicuum clarumq do¬
cumentũ ẽ Quis enim tam sit sacrilegus
ut audeat affirmare aliquã posse animã

Expanded text:
tantus quantus in capite, ubi prorsus omtantus quantus in capite, ubi prorsus omnis est quinquepartitus: ibi enim et visus, et auditus, et olfactus, et gustus, et tactus; in caeteris autem solus est tactus. An etiam re habitat omnis plenitudo divinitatis, est aliud quod intersit inter illud caput, et cujuslibet membri excellentiam? Est plane, quod singulari quadam susceptione hominis illius una facta est persona cum Verbo. De nullo enim sanctorum dici potuit, aut potest, aut poterit, Verbum caro factum est : nullus sanctorum qualibet praestantia gratiae, Unigeniti nomen accepit, ut quod et ipsum Dei Verbum ante saecula, hoc simul cum assumpto homine diceretur. Singularis est ergo illa susceptio, nec cum hominibus aliquibus sanctis quantalibet sapientia et sanctitate praestantibus, ullo modo potest esse communis. Ubi divinae gratiae satis perspicuum clarumque documentum est. Quis enim tam sit sacrilegus, ut audeat affirmare aliquam posse animam
Abbreviated transcription (Latin):
eus qui ubiq presens ẽ. et ubiq totus
presens. nec ubiq habitans s intemplo suo
autẽ habitans ab aliis amplius. ab aliis mi¬
tis corporaliter: Non ideo corporaliter qͥa
corporeus ẽ ds. s aut uerbo translato usus
ẽ. tanquã intemplo manufacto. non corpo¬
raliter s umbraliter habitauerit id ẽ. pre¬
figurantibus signis Nam illas om̃s obser¬
uationes umbras futurorũ uocat. etiã ipso
translato uocabulo: Summus enĩ ls sicut
scriptum ẽ. non in manu factis templis ha¬
bitat: Aut certe corporaliter dictum est.
quia et in xꝑi corpore qđ assumpsit exuir-¬
gine tanquam intemplo habitat cłs: Hinc
ẽ. enĩ qđ cum uideis signũ petentib dixis¬
set. soluite templum hoc. et intriduo resur¬
citabo illud. euangelista quid hoc eẽt cõ¬
sequenter exponens ait: hoc autẽ dice
tera: Quod in quolibet quamuis p̃cipuo
menbro uelut in aliquo magno ꝓpħa.
men sicut incapite qđ ẽ xꝑc omnis ple-
re in ẽ sensus singulis menbris s non

Expanded text:
 qui ubique praesens, est et ubique totus praesens nec ubique habitans, sed in templo suo,autem habitans ab aliis amplius, ab aliis miuinitatis corporaliter. non ideo corporaliter, quia corporeus est deus, sed aut uerbo translato usus est, tamquam in templo manu facto non corporaliter, sed umbraliter habitauerit, id est praefigurantibus signis — nam illas omnes obseruationes umbras futurorum uocat etiam ipso translato uocabulo; summus enim deus, sicut scriptum est, non in manu factis templis habitat — aut certe corporaliter dictum est, quia et in Christi corpore, quod assumsit ex uirgine, tamquam in templo habitat deus. hinc est enim, quod Iudaeis signum petentibus cum dixisset: soluite templum hoc, et in triduo resuscitabo illnd, euangelista quid hoc esset consequenter exponens ait: hoc autem dicebtera, quod in quolibet quamuis praecipuo membro, uelut in aliquo magno prophemre inest sensus singulis membris; sed non
Abbreviated transcription (Latin):
mbulantes gͦ in xꝑo et adhuc peregrinã¬
tẽs donec ꝑueniamus. et suspirantes deside¬
rio cuius dam in effabilis quietis. quȩ habitat
in illa ciuitate de qua quiete dictum ẽ. hoc
nobis eẽ ꝓmissum qđ oculus non uidit. nec
auris audiuit. nec incor hominis ascendit. ã
Nam qui desiderat. et si lingua taceat. cantat
corcde: Qui autẽ non desiderat. quolibet ore.¬
quolibet clamore aures hominũ feriat. mu¬

Expanded text:
mbulantes ergo in Christo, et adhuc peregrinantes donec perveniamus, et suspirantes desiderio cujusdam ineffabilis quietis quae habitat in illa civitate, de qua quiete dictum est hoc nobis esse promissum «quod oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit» ; Nam qui desiderat, etsi lingua taceat, cantat corde. Qui autem non desiderat, quolibet clamore aures hominum feriat, mu
Abbreviated transcription (Latin):
terra nr̃a antequã acciperet formã doctri¬
nȩ inuisibilis erat et in composita. et ig¬
norantiȩ tenebris tegebamur. qm̃ ꝓiniqͥ¬
tate erudisti hominẽ. et iudicia tua sicut¬
multa abyssus: S quia sꝑc tuus suꝑ fe¬
rebatur suꝑ aquã non reliquit miseriam
nrãm miscłia tua. et dixisti fiat lux: Pe-¬
nitentiam agite. appropinquauit enĩ reg¬
num cȩlorum: Penitentiam agite. fiat lux
Et qm̃ conturbata erat ad nos ipsos anima
nr̃a. cominemorati sumus tui dñe de t̾ra
iordanis et de monte equali tibi s paruo
propter nos. et displicuerunt nobis tene¬
brȩ nr̃ȩ. et conuersi sumus adte. et facta
ẽ lux Et ecce fiumus aliquando tenebrȩ.
nunc autem lux in dño. et tamen ad huc ꝑ
fidem. nundum ꝑspeciem: Spe enĩ salui
facti sumus:. Spes autem quȩ uidetur. non

Expanded text:
terra nostra antequam acciperet formam doctrinae, invisibilis erat et incomposita, et ignorantiae tenebris tegebamur; quoniitate erudisti hominem, et iudicia tua multa abyssus. sed quia spiritus tuus superferebatur super aquam, non reliquit miseriam nostram misericordia tua, et dixisti: fiat lux; paenitentiam agite, appropinquauit enim regnum caelorum. paenitentiam agite; fiat lux. et quoniam conturbata. erat ad nos ipsos anima nostra, conmemorati sumus tui, domine, de terra Iordanis et de monte aequali tibi, sed paruo propter nos, et displicuerunt nobis tenebrae nostrae, et conuersi sumus ad te, et facta est lux. et ecce fuimus aliquando tenebrae, nunc autem lux in domino. Et tamen adhuc per fidem, nondum per speciem. spe enim salui facti sumus. spes autem, quae uidetur, non
Abbreviated transcription (Latin):
inde in fideles homines tenebrȩ sunt. qui ꝑ
fidem conuersi addm quadam premissa
illuminatione lux fiunt. inqua ꝓficiendo
si ex fide ad speciem ꝑuenerint. ut hoc quod
credunt etiam conspicere sicut tantũ bonũ
potest conspici mereantur. ꝑfectam recipient
imaginem dei: Calibus enum clicit apłs: fu̾istis
aliquando tenebrȩ. nunc autẽ lux in dño¬
lite communicare operibus infructuosis
tenebrarum. magis autẽ redarguite: Ex

Expanded text:
inde infideles homines tenebrae sunt; qui per inde infideles homines tenebrae sunt; qui per fidem conversi ad Deum, quadam praemissa illuminatione lux fiunt. In qua proficiendo si ex fide ad speciem pervenerint, ut id quod credunt etiam conspicere, sicut tantum bonum potest conspici, mereantur, perfectam recipient imaginem Dei: talibus enim dicit Apostolus, Fuistis aliquando tenebrae; nunc autem lux in Dolite communicare operibus infructuosis tenebrarum, magis autem et redarguite .
Abbreviated transcription (Latin):
tis aliquando tenebrȩ. nunc autem lux
in dño. ut filii lucis ambulate. filiis lucis
adherete. atq ut hoc ipsum planius dicã
bonis fidelibus adherete Sunt enim quod
peius ẽ. fideles mali. sunt fideles qui uo¬
cantur et non sunt. sunt fideles in quibus
sacramenta xꝑi patiantur in uiriam. qui
sic uiuunt. ut et ipsi pereant. et alteros
ꝑ dant: Pereunt quippe ipsi male uiuendo.
ꝑdunt uero alios male iuuendi exempla
prebendo: Uos gͦ dilectissimi nolite talibus
iungi: Bonos querite. bonis adherete. boni
estote:
uem admodum in ipsis corporibus ea qͣ
inferiora sunt. sicut terra. et aqua et ipse a¬
er. meliora fiuint participatione melioris.
id ẽ cum luce illuminantur et feruore ue¬
getantur. sic in corporeȩ creaturȩ rationa¬
les. ipsius creatoris fuint participatione
meliores. cum ei coherent purissima et scĩs.¬
sima caritate. qua omnino si caruerint. te¬
nebrescent et obdurescent quodammͦ Pro¬

Expanded text:
tis aliquando tenebrae, nunc autem lux tis aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino: ut filii lucis ambulate, filiis lucis adhaerete; atque ut hoc ipsum planius dicam, bonis fidelibus adhaerete. Sunt enim, quod pejus est, fideles mali. Sunt fideles qui vocantur, et non sunt. Sunt fideles, in quibus sacramenta Christi patiantur injuriam: qui sic vivunt, ut et ipsi pereant, et alteros perdant. Pereunt quippe ipsi, male vivendo: perdunt vero alios, male vivendi exempla praebendo. Vos ergo, dilectissimi, nolite talibus jungi. Bonos quaerite, bonis adhaerete: boni estote. uemadmodum in ipsis corporibus ea quae inferiora sunt, sicut terra et aqua et ipse aer, meliora fiunt participatione melioris, id est, cum luce illuminantur, et fervore vegetantur: sic incorporeae creaturae rationales ipsius Creatoris fiunt participatione meliores, cum ei cohaerent purissima et sanctissima charitate; qua omnimodo si caruerint, tenebrescunt, et obdurescunt quodammodo. 57. Pro
Abbreviated transcription (Latin):
cłs lucem quia bona ẽ. et diuisit łs inter lu¬
cem et tenebras. et uocauit ds lucem diem.
et tenebras uocauit noctem Si gͦ d̾s uoca
uit diem lucem. sine dubio illi quibus dic̃
apłs paulus. fiuistis enim aliquando tene¬
brȩ. nunc autẽ lux in dño dies erant. qmͣ
ille qui iussit de tenebris lumen claresce¬
re illuminauit eos: Infantes isti quos cer¬
nitis exterius de albatos. interiusq mun¬
datos. qui candore uestium splendorẽ men¬
tium prefigurant cum peccatorum suorũ
nocte premerentur tenebrȩ fuerunt: Nc̃
autẽ quia mundati sunt lauachro inclul¬
gentiȩ. quia irrigati fonte sapientiȩ. quia
ꝑ fusi luce iusticiȩ. hȩe ẽ dies quã fecit
dĩs. exultemus et letemur in eo: dudiat
nos dies dñi. audiat nos dies factus adño.
audiat et obaudiat ut exultemus et lete
um et corona nr̃a siuos statis in dño du¬
dite gͦ nos o nouelli filii castȩ matris. ĩmo
audite nos filii uirginus matris. qm̃ fius.¬

Expanded text:
s lucem quia bona est. et diuisit Deus inter lucem et inter tenebras. et uocauit Deus lucem diem et tenebras uocauvit diem lucem, sine dubio illi quibus dicit apostolus Paulus, Fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino , dies erant: quoniam ille qui jussit de tenebris lumen clarescere, illuminavit eos . Infantes isti, quos cernitis exterius dealbatos, interiusque mundatos, qui candore vestium splendorem mentium praefigurant, cum peccatorum suorum nocte premerentur, tenebrae fuerunt. Nunc autem quia mundati sunt lavacro indulgentiae, quia irrigati fonte sapientiae, quia perfusi luce justitiae: Hic est dies quem fecit Dominus, exsultemus et laetemur in eo . Audiat nos dies Domini, audiat nos dies factus a Domino: audiat, et obaudiat; ut exsultemus et laetemum et corona nostra, si vos statis in Domino . Audite ergo nos, o novelli filii castae matris: imo audite nos, filii virginis matris. Quoniam fuis
Abbreviated transcription (Latin):
trescant omnia corpora mortuorũ. qđ erũt
et illa si morientur. ubicumq moriantur
cum uita carebunt. quã continuo receptu¬
ra sunt: Sic ibunt gͦ int̾ram. quia ex iuius ho¬
minibus t̃ra erunt. quemadmodũ id incine¬
rem quod fit cinis. id in uetustatẽ quod fit
uetus. id intestam quod ex luto fit testa. et a
lia sexcenta sic loquunt᷑. Quomͦ autẽ sit futu¬
rum quod nunc ꝓnr̃ȩ ratiunculȩ uiribus ut¬
cumq conicimus. tunc erit pocius ut nosse

Expanded text:
trescant omnia corpora mortuorum; quod erunt trescant omnia corpora mortuorum; quod erunt et illa, si morientur, ubicumque moriantur, cum uita carebunt, quam continuo receptura sunt. sic ergo ibunt in terram, quia ex uiuis hominibus terra erunt, quemadmodum it in cinerem quod fit cinis, it in uetustatem quod fit uetus, it lia sexcenta sic loquimur. Quomodo autem sit futurum quod nunc pro nostrae ratiunculae viribus utcumque conjicimus, tunc erit potius, ut nosse
Abbreviated transcription (Latin):
seminari. atq ibi ꝓtinus in mortalit̾ atq in¬
corruptibilit̾ reuiuiscere cum creclamus qd̾
idem ipse apłs aꝑtissime dicit. in ictu oculi
futurã resurrectionẽ. et in menbra sine fine
uictura tanta facilitate tanquã in estimabi¬
li uelocitate rediturum antiquissimorum
cacdauerum puluerem: Nec abilla sententia¬
qua homini dictum ẽ. terra es. et in terrã ibis
futuros illos scõs arbitremus inmunes. si
eorum morientiũ in terra non recident cor¬
pora. s sicut in ipso raptu moriunt᷑. ita et
resurgunt dum ferunt᷑ in aera: Int̾ram qͥppe
ibis. hoc ẽ. in hoc ibis amissa uita qđ erã ante.¬
quã sumeres uitã. id ẽ. hoc eris ex animatus
quod eras antequã. eẽs animatꝰ. Terrȩ qͥype
in sufflauit ds in faciem flatũ uitȩ. cũ fact᷑
ẽ. homo inanimã uiuam Canquã diceret᷑.
t̃ra es animata qđ non eras. t̾ra eris ex ani-¬
mis sicut eras: Quod sunt et antequam pu¬

Expanded text:
seminari adque ibi protinus inmortaliter adque inseminari adque ibi protinus inmortaliter adque incorruptibiliter reuiuescere, cum credamus, quod idem ipse apostolus apertissime dicit, in ictu oculi futuram resurrectionem et in membra sine fine uictura tanta facilitate tamque inaestimabili uelocitate rediturum antiquissimorum caqua homini dictum est: terra es et in terram ibis, futuros illos sanctos arbitremur immunes, si eorum morientium in terra non reccident corpora, sed sicut in ipso raptu morientur, ita et resurgent, dum feruntur in aera. in terram quippe ibis est: "in hoc ibis amissa uita quod eras, antequam sumeres uitam", id est hoc eris exanimatus quod eras, ante quam esses animatus — terrae quippe insufflauit deus in faciem flatum uitae, cum factus est homo in animam uiuam — tamquam diceretur: ,,terra es animata, quod non eras; terra eris exanimis, sicut eras;" quod sunt et antequam pu
Abbreviated transcription (Latin):
non uiuificatur nisi prius moriatur Quomͦ
gͥ quos uiuentes hic x ꝑc inueniet. ꝑ in morta¬
litatem in illo uuuficabunt᷑. si non et morian¬
tur. cum uideamꝰ propt̃ hoc eẽ dictum. tu qd̾
seminas non uiuificatur. nisi prius moriat᷑:
Si gͦ scõs qui repperient᷑. rꝑo ueniente ui.¬
uentes eiq in obuiam rapient᷑. credimus in
eodem raptu de mortalibus corporibus exi¬
turos et ad eadem mox immortalia recditu¬
ros. nullas in uerbis apłi patiemur angusti¬
as. siue ubi dicit. tu quod seminas non uiui¬
ficatur. nisi prius moriatur. siue ubi dicit.
omnes resurgemus uel om̃s dormiemꝰ. quia
nec illi ꝑ in mortalitatẽ uiuificabunt᷑. nisi qͣm¬
libet paululũ ante moriant᷑. ac ꝑ hoc et are
surrectione non erunt alieni quã dormicio¬
ne p̃ceclunt. quamius breuissima non tamen
nulla Cur autẽ nobis incredibile uid eatur
illam multitudinẽ corporũ in aere qͦdammͦ

Expanded text:
non uiuificatur. nisi moriatur. Quo modo non uiuificatur. nisi moriatur. Quo modo igitur, quos uiuentes hic Christus inueniet, per inmortalitatem in illo uiuificabuntur, etsi non moriantur, cum uideamus propter hoc esse dictum: Tu quod seminas, non uiuificasi ergo sanctos, qui reperientur Christo ueniente uiuentes eique in obuiam rapientur, crediderimus in eodem raptu de corporibus mortalibus exituros et ad eadem mox immortalia redituros, nullas in uerbis apostoli patiemur angustias, siue ubi dicit: tu quod seminas non uiuificatur, nisi moriatur, siue ubi dicit: omnes resurgimus aut: omnes dormiemus; quia nec illi per immortalitatem uiuificabuntur, nisi quamlibet paululum surrectione non erunt alieni, quam dormitione praecedunt, quamuis breuissima, non tamen nulla. Quur autem nobis incredibile uideatur illam multitudinem corporum in aere quodam modo
Abbreviated transcription (Latin):
nam inse atq illos qui tunc secum uiuebait
transfigurabat apłs nunquã omnino mori-¬
turi sunt. an ipso temporis puncto quo cum
resurgentibus rapient᷑ innubibus obuiam
te transibunt: Neq enim dicendũ ẽ. fieri ñ
posse. ut dum ꝑ aera in sublime portantur.
in illo sꝑacio et moriant᷑ et reuiuiscant:
Quod enĩ ait et ita semꝑ cum dño erimus.
non sic accipiendũ ẽ. tanquã inaere nos di-¬
xerit semꝑ cum dño eẽ mansuros. qͥa nec
ipse utiq ibi manebit. quia ueniens transitu¬
rus ẽ Uenienti quippe ibimus obuiam ñ ma¬
nenti: S ita cum dñõ erimus. id ẽ. sic erimur
habentes corpora sempit̃na. uͥcũq cum dno
fuerimꝰ: Ad hunc autẽ sensum quo existime.¬
mus etiã illos quoᷤ hic uiuos inuenturus ẽ.
dñs in ipso paruo spatio et passuros mortem
et accepturos inmortalitatẽ. ipse apłs nos u¬
detur urgere ubi dicit. in xꝑo om̃s uiuifica¬
bimur. cum alio loco deipsa loquens resur¬
rectione corporũ dicit. tu quod seminas

Expanded text:
nam in se adque illos, qui tunc secum uiuebant, transfigurabat apostolus, numquam omnino morituri sint, an ipso temporis puncto, quo cum resurgentibus rapientur in nubibus in obuiam a celeritate transibunt. Neque enim dicendum est fieri non posse, ut, dum per aera in sublime portantur, in illo spatio et moriantur et reuiuescant. Quod enim ait: Et ita semper cum Domino erimus, non sic accipiendum est, tamquam in aere nos dixerit semper cum Domino esse mansuros; quia nec ipse utique ibi manebit. quia ueniens transiturus est; uenienti quippe ibitur obuiam, non manenti; sed ita cum Domino erimus, id est, sic erimus habentes corpora sempiterna, ubicumque cum illo fuerimus. Ad hunc autem sensum, quo existimemus etiam illos, quos hic uiuos inuenturus est Dominus, in ipso paruo spatio et passuros mortem et accepturos inmortalitatem, ipse apostolus nos uidetur urgere, ubi dicit: In Christo omnes uiuificabuntur; cum alio loco de ipsa loquens resurrectione corporum dicat: Tu quod seminas,
Abbreviated transcription (Latin):
pientibus uobis: S potentiã pater inqͥs
anemine. filius uero accepit apatre: fã¬
temur et nos filiũ ab illo accepisse poten¬
tiam. de quo natus ẽ potens. Patri uero
potentiam nullus dedit. quia nullus eum
genuit Gignendo enĩ dedit potentiã pater
filio: sicut omnia quȩ habet in substantia
sua. gignendo dedit ei quẽ genuit de subs¬
tantia sua S querit᷑ utrum tantã quan¬
ta ipsi ẽ potentia pater filio dederit. an
minorem: Si tantam non solum potentẽ
potens. uerũ etiam omnipotentem ge-¬
nuisse dicatur. credatur: intelligat᷑ om¬
nipotens Si minorẽ quomͦ omnia quȩ
habet pater filii sunt: Si patris omnipo¬
tentia filii non ẽ quomͦ quecunq pat̾ fa¬
cit hȩc et filius similit̃ facit: Quod utiq
apłs. beatus et solus potens. non cogor de
patre tantummͦ acciꝑe. s de deo. quod ẽ
iysa trinitas: Loquens enim ad timotheũ
precipio inquit tibi coram deo. qui uiui¬

Expanded text:
pientibus vobis? Sed potentiam Pater, inquis, pientibus vobis? Sed potentiam Pater, inquis, a nemine, Filius vero accepit a Patre. Fatemur et nos Filium ab illo accepisse potentiam, de quo natus est potens: Patri vero potentiam nullus dedit, quia nullus eum genuit. Gignendo enim dedit potentiam Pater Filio, sicut omnia quae habet in substantia sua, gignendo dedit ei quem genuit de substantia sua. Sed quaeritur utrum tantam, quanta ipsi est, potentiam Pater Filio dederit, an minorem. Si tantam, non solum potentem potens, verum etiam omnipotentem genuisse dicatur, credatur, intelligatur omnipotens: si minorem, quomodo omnia quae habet Pater, Filii sunt? Si Patris omnipotentia Filii non est, quomodo quaecumque Pater facit, haec et Filius similiter facit? quod utiqueApostolus, Beatus et solus potens: non cogor de Patre tantummodo accipere; sed de Deo, quod est ipsa Trinitas. Loquens enim ad Timotheum: Praecipio, inquit, tibi coram Deo, qui vivi
Abbreviated transcription (Latin):
consequens ut ideo credamus in forma
dei uisibilem filiũ quia scriptum ẽ in ui¬
sibili soli deo: Quod tu de patre sic te ac¬
cipere demonstrabas. tanquã filius in ui-¬
sibilis non sit. cum eum in iusibiliũ crea¬
torem scriptura testetur. uerũ tu restat
ut dicas: Ambo quidẽ inuisibiles sunt id ẽ
pater et filius. s pat̾ inuisibilior ẽ: Ac sic
dando aliquid patri quod non sit filii m̃
tia sapis. quod sit scilicet quidem pater et
filius. s potentior. pater filio. ut auctori¬
bus et doctoribus uobis potuerit poten¬
tem potens. nec potuerit omnipotentem
gignere omnipotens: Ac ꝑhoc si habet
pater omĩpotentiã quã non habet filius.
falsum ẽ qđ ait filius. omnia quȩ habet
pat̃ mea sunt Deinde si aliquid facit pat̾
quod facere non pot̾ filius. merito dicitur.
potentior. pat̾ quã filus: Cum uͦ dicat.
quecunq pat̃ facit. et filius hȩc similit̃
facit. nonne melius auditur ipse quã uo:
Meliusꝙ ipsi creditur docenti. quã deci-¬

Expanded text:
consequens ut ideo credamus in forma Dei visibilem Filium, quia scriptum est, Invisibili soli Deo . Quod tu de Patre sic te accipere demonstrabas, tanquam Filius invisibilis non sit, cum eum et invisibilium creatorem Scriptura testetur. Verumtamen restat ut dicas, Ambo quidem invisibiles sunt, id est, et Pater et Filius, sed Pater invisibilior est: ac sic dando aliquid Patri quod non sit Filii, metia sapis, quod scilicet sit quidem potens et Filius, sed potentior Pater Filio: ut auctoribus et doctoribus vobis potuerit potentem potens, nec potuerit omnipotentem gignere omnipotens. Ac per hoc si habet Pater omnipotentiam quam non habet Filius, falsum est quod ait Filius, Omnia quae habet Pater, mea sunt. Deinde si aliquid facit Pater, quod facere non potest Filius, merito dicitur potentior Pater quam Filius: cum vero dicat, Quaecumque Pater facit, haec et Filius similiter facit ; nonne melius auditur ipse quam vos, meliusque ipsi creditur docenti quam deci
Abbreviated transcription (Latin):
sine macula in reprehensibile. usq ad ad¬
propriis ostendet beatus et solus potens.
scilicet aduentum dñi nr̃i iħu .xꝑi. os¬
errorem trinitas unus ẽ ds. beatus et
solus potens. rex regum. et dñs dominã¬
tium: Nunquid enim uel uos dicere au¬
detis filiũ non eẽ regem regum. & dñm
dominantium: De quo inter cȩtera scͥp-¬
tum ẽ in apocalipsi iohannis: E ipse cal¬
cat torcular uini potentis. et intunica
et in femore habet nomen scriptum rex
regum et dñs dominantiũ: S ne forte
dicatis qđ nomen patris filius habeat
scriptum inueste et infemore. alio loco
eiusdẽ libri suꝑius legitur E agnus
rex regum: Qua ꝓpt̾ scđm uos duo suis
reges regum. et dñi dnãntiũ. et contra
uos ẽ si de patre tantũ ait apłs. beatus
et solus potens. rex regum et dñs domi-¬
nantium: Uerum autẽ scđm fidem rectã

Expanded text:
sine macula, irreprehensibile, usque ad adsine macula, irreprehensibile, usque ad adpropriis ostendet beatus et solus potens: quem, scilicet adventum Domini Christi; oserrorem, Trinitas unus est Deus: beatus et solus potens, Rex regum et Dominus dominantium. Numquid enim vel vos dicere audetis Filium non esse Regem regum et Dominum dominantium? De quo inter caetera scriptum est in Apocalypsi Joannis: Et ipse calcat torcular vini potentis, et in tunica et in femore habet nomen scriptum, Rex regum et Dominus dominantium . Sed ne forte dicatis quod nomen Patris Filius habet scriptum in veste et in femore; alio loco ejusdem libri superius legitur: Et Agnus Rex regum . Quapropter secundum vos, duo sunt reges regum et domini dominantium: et contra vos est, si de Patre tantum ait Apostolus, Beatus et solus potens, Rex regum et Dominus dominantium. Verum autem secundum re
Abbreviated transcription (Latin):
dñs dominantiũ. qui solus habet inmor.¬
talitatem. et lucem habitat in accessibi¬
lem. quẽ nemo hominũ udit. nec uicđe
potest. cui ẽ honor et gła in scła scłorum
amen: Nichil hic uideo dictum. quod non
conueniat trinitati S ut taceam de sꝑu
scõ quem nec saltem minorẽ filio dm̃ uul¬
tis. qui omnino łm eẽ non uultis. sufficit
ut uos de patre conuncamꝰ et filio: Nunqͥd
facit. hȩc et filius fãcit. similit̃ quandoqͥ¬
dem pat̾ ut putas uiuificat omnia. quod
filius non facit: Deinde ubi ait. sicut pa¬
ter suscitat mortuos et uiuificat. sic et
filius quos uułt uiuificat. quom᷑ uerũ ẽ
si pat̃ sine filio. uiuificat omnia: Proinde
quod ad didit. et xꝑo iħu qui testimoniũ
reddidit sub pontio pilato bonã confessi¬
onem. de filio ꝓprio dicere uoluit. quia
filius quidẽ sicut pater iuuificat omĩa.
s sub pontio pilato in forma serui filium
nouimus passum fuisse non patrẽ: Dẽ m¬
de subiungitur. Ut serues mandatum

Expanded text:
solus habet immortalitatem, et lucem inhabitat inaccessibilem; quem nemo hominum vidit, nec videre potest; cui est honor et gloria in saecula saeculorum. Amen . Nihil hic video dictum quod non conveniat Trinitati. Sed ut nunc taceam de Spiritu sancto, quem nec saltem minorem Filio Deum vultis, quia omnino Deum esse non vultis, sufficit ut vos de Patre convincamus et Filio. Numquid facit, haec et Filius similiter facit? Quandoquidem Pater, ut putas, vivificat omnia, quod Filius non facit. Deinde ubi ait, Sicut Pater suscitat mortuos et vivificat, sic et Filius quos vult vivificat ; quomodo verum est, si Pater sine Filio vivificat omnia? Proinde quod addidit, Et Christo Jesu qui testimonium reddidit sub Pontio Pilato bonam confessionem; de Filio proprie dicere voluit: quia Filius quidem sicut Pater vivificat omnia; sed sub Pontio Pilato in forma servi Filium novimus passum fuisse, non Patrem. Deinde subjungitur, Ut serves mandatum
Abbreviated transcription (Latin):
re non possit: non ẽ hoc naturȩ ꝓpriȩ. s
dei gr̃ȩ: Ac ꝑ hoc. solus ds habet in mortali¬
tatem. qui non cuius quã gr̃a s natura sua.
nec potuit nec pot̾ aliqua conuersione mu¬
tari. nec potuit nec poterit aliqua muta¬
tione peccare. quẽ scđm naturã qua d̃s ẽ
nemo hominũ uidit. nec uidere pot̃. s po¬
terit aliquando. si ad illum numerũ homi¬
nũ ꝑtinet dequibꝰ dictum ẽ. beati mundo
corde. quia ipsi cłm uidebunt: Cui deo id ẽ
patri. et filio. et sꝑui scõ. quȩ trinitas unꝰ
ẽ ds. honor. et gloria in scła scłorum: Om̃pc¬

Expanded text:
re non possit, non est hoc naturae propriae, sed re non possit, non est hoc naturae propriae, sed Dei gratiae. Ac per hoc solus Deus habet immortalitatem, qui non cujusquam gratia, sed natura sua, nec potuit, nec potest aliqua conversione mutari, nec potuit nec poterit aliqua mutatione peccare. Quem secundum naturam qua Deus est, nemo hominum vidit, nec videre potest: sed poterit aliquando, si ad illum numerum hominum pertinet, de quibus dictum est, Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt . Cui Deo, id est Patri et Filio et Spiritui sancto, quae Trinitas unus est Deus, honor et gloria in saecula saeculorum. Am
Abbreviated transcription (Latin):
habet inmortalitatẽ. et lucem habitat
in accessibilem: E quomͦ erit uerũ acce¬
dite ad eum et illuminamini. nisi quia
hoc nemo pot̾ si de se quisq p̃sumpserit.
s ei si ipse donauerit: In mortalitatem
autẽ d̾s habere dicit᷑ solus. quia ẽ inmu¬
tabilis solus:. In omni enĩ mutabili nat᷑a¬
non nulla mors ẽ ipsa mutatio. quia fa¬
cit aliquid in ea non eẽ quod erat: Prom
de et ipsa anima humana. quȩ ꝓꝑterea
modũ suũ nunquã desinit uiuere. habet
tamen ꝓipso suo modo quandã mortem¬
suã. quia si iuste uiuebat et peccat. mo¬
ritur iusticiȩ. si peccatrix erat et iustifi¬
catur moritur peccato ut alias eius mu¬
tationes taceam dequibꝰ longum ẽ dispu¬
tare E creaturarum natura cȩlestiũ mo¬
ri potuit. qula peccare potuit: Nam et
angłi peccauerunt et demones facti suit.
quorũ ẽ diabolus princeps: E qui ñ pec¬
cauerunt. peccare potuerunt: E quicũ¬
q creaturȩ rationali prestatur ut pecca¬

Expanded text:
habet immortalitatem, et lucem habitat inaccessibilem. Et quomodo erit verum, Accedite ad eum, et illuminamini ; nisi quia hoc nemo potest, si de se quisque praesumpserit, sed si ipse donaverit? Immortalitatem autem Deus habere dicitur solus, quia est immutabilis solus. In omni enim mutabili naturnonnulla mors est ipsa mutatio, quia facit alde et ipsa anima humana, quae ideo modum suum nunquam desinit vivere; habet tamen suam: quia si juste vivebat et peccat, moritur justitiae; si peccatrix erat et justificatur, moritur peccato: ut alias ejus mutationes taceam, de quibus longum est disputare. Et creaturarum natura coelestium mori potuit, quia peccare potuit: nam et Angeli peccaverunt, et daemones facti sunt, quorum est diabolus princeps. Et qui non peccaverunt, peccare potuerunt. Et cuicumque creaturae rationali praestatur ut pecca
Abbreviated transcription (Latin):
uerit in xp̃o occultos: atq in paupertate car¬
nis eius absconditos: Quia ꝓpter nos pauper
factus est cum diues eẽt: ut illius paupertate
ditaremur: Cum enim mortalitatem assume-¬
ret. mortemq consumeret: in paupertate se os-¬
tendit S liuitias dilatas
ꝓmisit: non ab

Expanded text:
verit in Christo occultos, atque in paupertate carnis ejus absconditos? Quia propter nos pauper factus est, cum dives esset, ut illius paupertate ditaremur . Cum enim mortalitatem assumeret, mortemque consumeret, in paupertate se ostendit: sed divitias dilatas promisit, non ab
Abbreviated transcription (Latin):
diues: Quomodo pauper: Ham quomodo diues.
quis non uidet: Unde enim homines sunt diui-¬
tes: Puto. auro argento.familia. terra: s om̃ia ꝑ
ipsum facta sunt: Quid ergo illo ditius ꝑ quem
factȩ sunt diuitiȩ: etiam illȩ quȩ non sunt uere
diuitiȩ: Per illum enim et illȩ diuitiȩ: ingeniũ
memoria. uita ipsius corporis: sanitas. sensus. con¬
firmatioq membrorum Ꝙ enim cũ hȩc salua st̃:
et pauperes diuites sunt: Per illum et illȩ maiores
diuitiȩ: fides. pietas. iusticia. caritas. castitas. mo¬
res boni Nemo enim et has h̃t: nisi ꝑ eum qui t̾ti-¬
ficat ĩpium Ecce quam diues: Qiuis enim diues.
qͥ ħt qł uult alio faciente: an qͥ fac̃ ꝯł uult
& aliũ habentẽ: Puto qͥa ditior ille qͥ fec̃ ꝗd
habes: qͥa qcł ille habet tu ñ habes Nimirũ si¬

Expanded text:
est, quomodo pauper? Nam quomodo dives, quis non videt? Unde enim homines sunt divites? Puto auro, argento, familia, terra: sed «omnia per ipsum facta sunt.» Quid ergo illo ditius, per quem factae sunt divitiae, etiam illae quae non sunt verae divitiae? Per illum enim et illae divitiae, ingenium, memoria, mores, vita, ipsius corporis sanitas, sensus, conformatioque membrorum: etenim cum haec salva sunt, et pauperes divites sunt. Per illum et illae majores divitiae, fides, pietas, justitia, charitas, castitas, mores boni: nemo enim et has habet, nisi per eum qui justificat impium . Ecce quam dives. Quis enim dives, qui habet quod vult alio faciente, an qui facit quod vult et alio habente? Puto quia ditior ille qui fecit quod habes; quia quod ille habet, tu non habes. Ecce
Abbreviated transcription (Latin):
tis Sacrificiũ inquit et oblationẽ nolu.¬
isti Quid gͦ: Iam nos hoc tempore sine sa.¬
crificio dimissi sumus: absit Corpus autẽ
ꝑfecisti mͥ: Ideo illa noluisti ut hoc ꝑfice¬
mittentia Hoc ꝓmittebatur quibus dam
signis. ablata sunt signa ꝓmittentia. quia
ex hibita ẽ ueritas ꝓmissa: In hoc corpore
sumꝰ. huiꝰ corporis parti cipes sumꝰ: Quod ac¬
cipimꝰ nouimꝰ E qui ñ nostis noueritis.

Expanded text:
 Sacrificium, inquit, et oblationem noluisti. Quid ergo? Nos jam hoc tempore sine sacrificio dimissi sumus? Absit. Corpus autem perfecisti mihi. Ideo illa noluisti ut hoc perficem est. Hoc promittebatur quibusdam signis: ablata sunt signa promittentia, quia exhibita est veritas promissa. In hoc corpore sumus, hujus corporis participes sumus; quod accipimus novimus, et qui non nostis noveritis, et
Abbreviated transcription (Latin):
aimis sinceritatis et ueritatis. In umbͦ
remanserunt. solẽ głȩ ferrȩ ñ possunt.
Iam nos inluce sumꝰ. tenemꝰ corpus api
tenemꝰ sanguinẽ xꝑi. si habemus nouã
uttã. santemꝰ canticũ nouũ ymnum deo

Expanded text:
azymis sinceritatis et veritatis . In umbra remanserunt, solem gloriae ferre non possunt: jam nos in luce sumus, tenemus corpus Christi, tenemus sanguinem Christi. Si habemus novam vitam, cantemus canticum novum, hymnum Deo
Abbreviated transcription (Latin):
illa ablata. hȩc impleta Det mͥ mͦ gens
iudaica sacerdotẽ Ubi sunt sacrificia eo¬
rum: Certe ꝑierunt certe ablata sunt:
slunquid tunc reꝓbaremꝰ ea: Reꝓbamus
modo: Quia si modo uelis facere. in tempo

Expanded text:
illa ablata, haec impleta. Det mihi modo gens judaica sacerdotem. Ubi sunt sacrificia illorum? Certe perierunt, certe ablata sunt nunc. Numquid tunc reprobaremus ea? Reprobamus modo: quia si modo velis facere, intempora
Abbreviated transcription (Latin):
faciam uoluntatẽ tuã łs . s in cuiꝰ capi¬
te libri scriptũ ẽ de illo fortasse incapte¬
te libri huius psalmorũ: Quid enĩ longe
petanꝰ. aut alios sibros inquiramꝰ: Ecce
incapite libri huius psalmorũ scriptũ ẽ:
Beatus uir qui ñ habit inconsilio impi¬
orũ et inuia peccatorũ ñ stetit. et inca.

Expanded text:
fecit voluntatem Patris. Sed in quo capite libri scriptum est de illo? Fortasse in capite libri hujus Psalmorum. Quid enim longe petamus, aut alios libros inquiramus? Ecce in capite libri hujus Psalmorum, scriptum est, Beatus vir qui non abiit in consilio impiorum, et in via peccato
Abbreviated transcription (Latin):
tebatur tunc dicebat᷑ Cum autẽ datũ
ẽ qđ ꝓmissũ ẽ ablata sunt uerba ꝓmis.¬
siua. data sunt completiua Sacrificia
gͥ illa tanqua uerba ꝓmissiua ab lata ft̃
Quid ẽ qđ datũ ẽ completuũ: Corpus

Expanded text:
tebatur, tunc dicebatur: cum autem datum tebatur, tunc dicebatur: cum autem datum est quod promissum est, ablata sunt verba promissiva, data sunt completiva. Sacrificia ergo illa, tanquam verba promissiva, ablata sunt. Quid est quod datum est completivum?
Abbreviated transcription (Latin):
noluisti ait deo: Antiqui enĩ quando .xix.¬
adhuc sacrificium uerũ qđ fideles nort̃.
in figuris p̃nuntiabat᷑ cȩlebrabant fi.¬
guras futurȩ rei. multi scientes. s plu¬
res ignorantes: Nam ꝓpħȩ et scĩ patri¬
arche nouerant qui cȩlebrabant. Cet̾a
multitudo iniqua carnalis sic erat. ut
fieret de illa qđ significaret posteriora
uentura Sublato illo sacrificio primo
sublatis holocaustis arietũ. hyrcorum.
uitulorũ. cȩterarumq uictimarũ nolu¬
it illa cłs. Quare illa noluit quȩ primo
uoluit: Quia illa omĩa quasi uerba eratĩ
promittentis. et uerba ꝓmissuia. cũ ue.¬
nerit ꝗcł ꝓmittunt. ñ iam enuntiabun.¬
tur. Tancliu quisq ꝓmissor erit. donec
det Cum dederit mutat uerba. ñ dicit
adhuc dabo. qcł se daturũ dicebat. s dic̃
decli mutauit uerba Quare illi placuit
primo hoc uerbũ. et quare illud muta.¬
uit: Quia temporis sui uerbũ fuit. et
pro suo tempore placuit: Quando ꝓmit¬

Expanded text:
noluisti, ait psalmus Deo. Antiqui enim, quando adhuc sacrificium verum quod fideles norunt, in figuris praenuntiabatur, celebrabant figuras futurae rei: multi scientes, sed plures ignorantes. Nam Prophetae et sancti Patriarchae noverant quod celebrabant: caetera autem multitudo iniqua, carnalis sic erat, ut fieret de illa quod significaret posteriora ventura: et venit sublato illo sacrificio primo, sublatis holocaustis arietum, hircorum, vitulorum, caeterarumque victimarum; noluit illa Deus. Quare illa noluit? quare primo voluit? Quia illa omnia quasi verba erant promittentis; et verba promissiva, cum venerit quod promittunt, non jam enuntiantur. Tamdiu quisque promissor est, donec det: cum dederit, mutat verba. Non dicit adhuc, Dabo, quod se daturum dicebat; sed dicit, Dedi: mutavit verbum. Quare illi primo placuit hoc verbum, et quare illud mutavit? Quia temporis sui verbum fuit, et pro tempore suo placuit. Quando promit
Abbreviated transcription (Latin):
et quomͦ accipiendũ sit quotquot in xꝑo bap¬
tirati estis xꝑm in duistis. satis disseruisse
me memini: Neq enĩ auari templũ dei suđ.
cum scͥptũ sit. quȩ societas templo dei cũ
idolis. et auariciam idolatriam esse testet᷑
do usq ad sacramenti ꝑceptionẽ aliquando
et usq aduitȩ sanctificationẽ. atq illud pri¬
mũ et bonis et malis potest esse commune:
Hoc autẽ alterum ꝓprium ẽ bonorũ et pio¬
rum:¬

Expanded text:
et quomodo accipiendum sit: quotquot in Christo baptizati estrs Christum induistis, satis disseruisse me memini. neque enim auari templum dei sunt, cum scriptum sit: quae societas templo dei cum idolis? et auaritiam idolatriam esse testimondo usque ad sacramenti perceptionem, aliquando et usque ad uitae sanctificationem. adque illud primum et bonis et malis potest esse commune, hoc autem alterum proprium est bonorum et piorum
Abbreviated transcription (Latin):
multo grauius peccare scientẽ quã nesci¬
entẽ. uellem mͥ aliquis diceret. siquis in he¬
resim incurrat nesciens quantũ malũ sit.
et alius ab auaricia non recedens sciens
quantum malum sit quis eorum sit peioꝵ
Possum etiam ita ꝓponere: Si alius nesci¬
ens in heresim incurrat. et sciens alius ab
idolatria non recedat. quia et apłs dicit
auaricia quȩ ẽ idolorum seruitus. quero
gͦ quis peccet grauius. qui nescius inhere¬
sim incurrerit. an qui sciens ab auaricia id
ẽ abidolatria non recesserit Scdm quidẽ
illam regulam qua peccata scientiũ pec¬
catis ignorantiȩ preponunt᷑. auarus cum
scientia uincit in scelere: S ne forte hoc
faciat in heresi sceleris ipsius magnitu¬
do. quod facit in auaricia scientis ad mis¬
sio. hereticus nesciens auaro scienti coe¬
quetur: Ambo peccata equaliter appen-
dantur. ignorantis blasphemia. et scientis
idolatria. et eadem sententia iudicentur.
ille qui.x ꝑm querendo inueri similem ser-¬

Expanded text:
multo gravius peccare scientem quam nescientem, vellem mihi aliquis diceret, si quis in haeresim incurrat nesciens quantum malum sit, et alius ab avaritia non recedat sciens quantum malum sit, quis eorum sit pejor. Possum etiam ita proponere, si alius nesciens in haeresim irruat, et sciens alius ab idololatria non recedat, quia et Apostolus dicit: Avaritia, quae est idolorum servitus : quaero ergo quis peccet gravius, qui nesciens in haeresim incurrit, aut qui sciens ab avaritia, id est ab idololatria non recesserit. Secundum quidem illam regulam, qua peccata scientium peccatis ignorantiae praeponuntur, avarus cum scientia vincit in scelere. Sed ne forte hoc fiat facit in haeresi sceleris ipsius magnitudo, quod facit in avaritia scientis admissio, ut haereticus nesciens avaro scienti coaequetur, adantur, ignorantis blasphemia et scientis idololatria, et eadem sententia iudicentur ille qui Christum quaerendo in uerisimilem ser
Abbreviated transcription (Latin):
uis pie uiuere in xꝑo: Uis ꝓbare uerum
eẽ quod dictum ẽ: Incipe pie uiuere in xͦ.
Quid ẽ pie uiuere in xꝑo: Ut ꝑtineat ad
uiscera tua quod ait apłs. Quis infirmat᷑
et ego ñ in firmor: Quis candalizatur
et ego ñ ur̃or: Aliorum infirmitates alio¬
rum scandala ꝑsecutiones illi fuerunt:
Nunquid gͦ sunt hoc tempore plures:
Habundant illis qui ea curant:

Expanded text:
bare verum esse quod dictum est? Incipe pie vivere in Christo. Quid est, pie vivere in Christo? Ut pertineat ad viscera tua quod ait Apostolus: Quis infirmatur, et ego non infirmor? quis scandalizatur, et ego non uror Aliorum infirmitates, aliorum scandala, persecutiones illi fuerunt. Numquid ergo desunt hoc tempore? Plures abundant illis qui eas curant.
Abbreviated transcription (Latin):
me .i. mundabis. et suꝑ niuẽ de albabor: Et¬
si fuerut inquit peccata ur̃a ut fenicium.
tanquã niuẽ de albabo: Ne talibus sibi ex¬
hibet uestem sine macula et ruga Proinde
uestis eius in monte tanquã nix de alba¬
ta effulsit. significabat eccłiam omni ma¬
cula peccati mundatam:. Uestis sacerdo¬
talis. eccłiam significat: Ipsa ẽ uestis de qͣ
dicit apłs: Ut ex hiberet sibi głosam ȩccle¬
siam non habentẽ maculã aut rugam:
Munclatur ut non habeat maculã exten¬
ditur ut non habeat rugam

Expanded text:
est, mundabis me: et super nivem dealbabor. Etsi fuerint, inquit, peccata vestra sicut phoenicium, tanquam nivem dealbabo . De talibus sibi exhibet Christus vestem sine macula et ruga . Proinde vestis ejus in monte, quae tanquam nix dealbata effulsit , significavit Ecclesiam omni macula peccati mundatam. 13. verestis de qua dicit Apostolus, «Ut exhiberet sibi gloriosam Ecclesiam, non habentem maculam, neque rugam» . Mundatur, ut non habeat maculam; extenditur, ut non habeat rugam.
Abbreviated transcription (Latin):
quia filii eiꝰ sumꝰ: Nec agnoscim᷑. nisi paci¬
fici fuerimꝰ: Nam unde uideamꝰ dm̃ non
habebimꝰ. si contendendo in nobis ipsũ
pacẽ sectamini cũ omnibꝰ et scĩficatio¬
nẽ. sine qua nemo poterit uidere dm̃
Quomͦ terruit amatores: Non terruit
nisi amatores: Nunquid dixit pacẽ sec¬
tamini cũ omnibꝰ et scificationẽ. quã qui
ñ habuerit in ignẽ mittet᷑. et̾no igne
cruciabit᷑. in fatigabilibꝰ tortoribꝰ dabit᷑
te uoluit eẽ boni. ñ formidatorem mali
& ex eo ipso quod desiderabas. inde te
dere solem oriturũ. si contenderent int̾
se qua parte oriturus eẽt. et quomͦ ui-¬
deri posset. et nata int̾ se controuersia
litigarent. litigando se cederent. cedẽ¬
do oculos suos ex tinguerent. ut illum
ortũ uitdere ñ possent Ergo ut dm̃ ui-¬
dere possimꝰ. fide corda mundemꝰ cari.¬
tate sanemꝰ. pace firmemꝰ. quia hoc ipsũ
unde inuicem diligimꝰ. iam ex illo ẽ qͣm
uidere desideramꝰ¬

Expanded text:
us filii sumus, nec agnoscimur, nisi pacifici fuerimus. Nam unde videamus Deum non habebimus, si contendendo in nobis ipsum Pacem sectamini cum omnibus, et sanctificationem, sine qua nemo poterit videre Deum . Quomodo terruit amatores? Non terruit nisi amatores. Numquid dixit, Pacem sectamini cum omnibus, et sanctificationem, quam qui non habuerit, in ignem mittetur, aeterno igne cruciabitur, infatigabilibus tortoribus dabitur? te voluit esse boni, non formidatorem mali: et ex eo ipso quod desiderabas, inde te dere solem oriturum, si contenderent inter se, qua parte oriturus esset, et quomodo videri posset, et nata inter se controversia litigarent, litigando se caederent, caedendo oculos suos exstinguerent, ut illum ortum videre non possent? Ergo ut Deum videre possimus, fide corda mundemus, charitate sanemus, pace firmemus: quia hoc ipsum unde invicem diligimus, jam ex illo est, quem videre desideram
Abbreviated transcription (Latin):
cum dicit ego a patre exiui et ueni in hunc
mundũ. s non reliquit loco quia cłs loco ñ
continetur. neq auersione peccati sicut apo¬
statȩ relinquunt dm̃. s apparendo homini¬
bus in homine. cum uerbũ caro factum ẽ.
et habitauit in nobis. qđ ipsum non cõmu¬
tationẽ naturȩ dei significat. s susceptionẽ
inferioris ꝑsonȩ. id ẽ humanȩ: Adhoc ua¬
let etiã qł dicitur semetipsum exinaniut.
quia non in ea dignitate apparuit homini.¬
bus in qua ẽ apud patrem. blandiens eorũ
infirmitati qui cormundũ nundũ habe.¬
bant. unde uidetur uerbũ in principio cds
apud d̃m Quid ẽ gͦ qtł dicitur relinquet
patrẽ. nisi relinquet apparere hominibꝰ sicut
ẽ apud patrem: Item relinquet matrẽ id ẽ
synagoge ueterem atq carnalẽ obseruatio¬
nem quȩ illi mater erat ex semine dauid
sccłin carnẽ et adhesit uxori suȩ id ẽ ȩccłiȩ
ut sint duo incarne una Dicit enĩ apłs

Expanded text:
e exivi, et veni in hunc mundum . Non loco reliquit, quia Deus loco non continetur, neque aversione peccati, sicut apostatae relinquunt Deum; sed apparendo hominibus in homine, cum Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . Quod ipsum non commutationem naturae Dei significat, sed susceptionem naturae inferioris personae, id est humanae. Ad hoc valet etiam quod dicitur, Semetipsum exinanivit ; quia non in ea dignitate apparuit hominibus in qua est apud Patrem, blandiens eorum infirmitati, qui cor mundum nondum habebant, unde videretur Verbum in principio Deus apud Deum . Quid est ergo quod diximus, reliquit Patrem, nisi, reliquit apparere hominibus sicut est apud Patrem? Item reliquit et matrem, id est Synagogae veterem atque carnalem observationem, quae illi mater erat ex semine David secundum carnem, et adhaesit uxori suae, id est Ecclesiae, ut sint duo in carne una. Dicit enim Apostolus