comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
stulassec cum & cunctus ordo & inulti sũ
mi uiri orarent .&. cN Pompenis socer op¬
modum non nulli arbitrantut. sed ut pate¬
factum est maugenda mercede consup¬
tuest. Postea tes acta est m senatu alia nulla
cum uariis rationibus impedirctur & uo¬
luntate tamen perfecta senatus causa apud
nos mense ianuario deferebatur. Hic tn¬
tum interfuit inter me & inimicos incos
ego quom homines in tribunali aurelio
palam conscribi centuriariq uidissem
quom intelligerem ueteres ad spem cedis
catiline copias esse reuocatas quom uiderẽ
ex ea parte homines quoius partis nos us
principes numerabamur partim quod m
inuiderent partim quod sibi timerent aut
pidditores esse aut desertores salutis ince.
quom duo consules empti pactione proũi¬
tiarum auctores si ĩ imicis terp tradidisset
quom egestatem auaritiama libi dines suas
iuderent expleri non posse insi constrictũ
domesticis hostibus dedissent quom senato
equites .x. flere prome ac mutata ueste

Expanded text:
am, cum et cunctus ordo et multi eum summi viri orarent, et Cn. Oppius socer, opmodum non nulli arbitrabantur, sed, ut patefactum est, in augenda mercede consumpta est. postea res acta est in senatu alia nulla: cum variis rationibus impediretur, voluntate tamen perspecta senatus, causa ad vos mense Ianuario deferebatur. hic tantum interfuit inter me et inimicos meos. ego, cum homines in tribunali Aurelio palam conscribi centuriarique vidissem, cum intellegerem veteres ad spem caedis Catilinae copias esse revocatas, cum viderem ex ea parte homines, cuius partis nos vel principes numerabamur, partim quod mihi inviderent, partim quod sibi timerent, aut proditores esse aut desertores salutis meae, cum duo consules empti pactione provinciarum auctores se inimicis rei publicae tradidissent, cum egestatem avaritiam libidines suas viderent expleri non posse nisi me constrictum domesticis hostibus dedidissent, cum senatus equitesque Romani flere pro me ac mutata veste
Abbreviated transcription (Latin):
m illis ipsis tei p periculosissimis terporibo
edis curul me consule oramium meoꝵ con¬
silioꝵ particeps periculorumq sotius fuiss
dubitatem quin is me confectum consula¬
rihus nulneribus consular medicina ad
salutem teduceret. Hoc duce collega autẽ
cuis clȩmentissimo atq optimo. Primonõ
aduersante post etiam adiuuante reliqui
magistratus pene omnes fuerũt defenso¬
tes salutis mee ex quibus excellenti animo
uirtute auctoritate presidio copiis .I. An¬
nius & .P. Sextius ppestanti in me beniuo¬
lentia & diuino studio extiterunt codemq
PLentulo auctore & pariter referente co¬
llega senatus frequentissimus uno dissen¬
tiente nullo intexcedente dignitatem a¬
cam quibus potuit uerbis amplissimis or¬
nauit salutem uobis muncipitis coloniis
omnibus commendauit Ita me nondum
a propinquis nulla coguatione itunitũ
cos pretores tx płsenatus italia cuncta
auobis deprecata est Derq omues qui
uestris maxime benȩfitiis honoribus simt

Expanded text:
 illis ipsis rei publicae periculosissimis temporibus aedilis curulis me consule omnium meorum consiliorum particeps periculorumque socius fuisset, dubitarem quin is me confectum consularibus vulneribus consulari medicina ad salutem reduceret? hoc duce, conlega autem eius, clementissimo atque optimo viro, primo non adversante, post etiam adiuvante, reliqui magistratus paene omnes fuerunt defensores salutis meae; ex quibus excellenti animo virtute auctoritate praesidio copiis T. Annius et P. Sestius praestanti in me benivolentia et divino studio exstiterunt; eodemque P. Lentulo auctore et pariter referente conlega frequentissimus senatus, uno dissentiente, nullo intercedente, dignitatem meam quibus potuit verbis amplissimis ornavit, salutem vobis municipiis coloniis omnibus commendavit. ita me nudum a propinquis, nu Italia cuncta semper a vobis deprecata est, denique omnes qui vestris maximis beneficiis honoribusque sunt
Abbreviated transcription (Latin):
inuidos uirtuti & glorie seriuendo mer¬
catores prouintiarim reuocando domũ
atq ab his prouintiaru rationem repe
meriti gratiam referam quam quemad
modumꝰ minuicoꝵ iniurias crudelitatemq
persoquer Et enim ulcis cende in iurie faci¬
lior ratio est quam benefitui remunerandi
propterea quod superiorem esse contra imꝑ¬
bos iinus est negotii quam bonis exequari
tum etiam netam necessarurn quidem estꝰ

Expanded text:
invidos virtuti et gloriae serviendo, merinvidos virtuti et gloriae serviendo, mercatores provinciarum revocando domum atque ab iis provinciarum rationem repetme estis optime meriti, gratiam referam quam quem ad modum inimicorum iniurias crudelitatemque persequar. etenim ulciscendae iniuriae facilior ratio est quam benefici remunerandi, propterea quod superiorem esse contra improbos minus est negoti quam bonis exaequari. tum etiam ne tam necessarium quidem est
Abbreviated transcription (Latin):
africam quibus regna ipse dederat ad
tate ut quom ea que amiserat sib rescitu¬
ta essent uir tutem anmi non haberet quã
tiũꝙ perdidisset. Sed hoc inter me ato
illuti interest. quod ille quare plurimib
potuit ea re ipsa inimicos suos ultus ele
tram illꝰ arte in bello ac seditiotie locus ẽ
Huic in pace atq otio quamꝗ̃ ille animo
irato nichil msi de ĩimicis ulciscendu
agebat ego de ipsis inimicis tantum q̃¬
tum michi tes .p permittit cogitabo hł¬
inq Quirites quomam me quatuor ho
minum genera molarunt unlum ecrũ¬
conseruaram inimicissimi michi fueri
alterum qui per simulatione amicitie
nefarie me prodiderunt tertium qui
quom proptes mertiam suam eadem assequi nõ
posserte muderent laudi & dignitati mee
quartum qui quom custo des tei p. esse de¬
buerunt salutem meam statum cuntatis dig¬
ntatem cius imperii quod erat penes ipos
uendidenunt sic ulciscar facinora smgla
micos nichil credendo atq ornia cauẽdo

Expanded text:
Africam, quibus regna ipse dederat, adAfricam, quibus regna ipse dederat, adut, cum ea quae amiserat sibi restituta essent, virtutem animi non haberet quam numquam perdidisset. sed hoc inter me atque illum interest, quod ille, qua re plurimum potuit, ea ipsa re inimicos suos ultus est, niam illi arti in bello ac seditione locus est, huic in pace atque otio. quamquam ille animo irato nihil nisi de inimicis ulciscendis agebat, ego de ipsis amicis tantum quantum mihi res publica permittit cogitabo. denique, Quirites, quoniam me quattuor omnino hominum genera violaruntconservaram, inimicissimi mihi fuerunt, alterum, qui per simulationem amicitiae nefarie me prodiderunt, tertium, qui cum propter inertiam suam eadem adsequi non possent, inviderunt laudi et dignitati meae, quartum, qui cum custodes rei publicae esse deberent, salutem meam, statum civitatis, dignitatem eius imperi quod erat penes ipsos vendiderunt: sic ulciscar facinora singulmicos nihil credendo atque omnia cavendo,
Abbreviated transcription (Latin):
it nullo me loco .x .p. defuturum. Quod
siquis existimat me ut uoluntate ẽẽ mu¬
tata aut debilitata uirtute aut animo
fracto uchementer errat. Michi quod
potuit uis & ĩiuria & scelexatoꝵ hominũ
furor detrahere eripuit abstulit dissipa
uit quod uiro forti ad imi non potest id
michi manet & permanebit Uidi ego
fortissimum uirum muncipem icͦui
EMarium quomam nobis quasi aliqua
fatali necessitate non solum cum iis q
Hec delere uoluissent sed etiatt cum for¬
tuna belligerendum fuit eum tamen iidi
quom esset summa senectute non modo
infracto animo propter magnitudinem
calamitatis sed confirmate atq reuocato
quem egornet dicere audiui. tum se fuis¬
se miserim cum careret patria quam ob¬
sidione liberanisset quort sua bonia pos¬
sideri ab inimicis ac diripi auditę quor
ad ulescentem filium uideret eisdem
sotium calamitatis quom in paludibus
demersus concursu ac misericordia min¬
turnens ium corpus ac uitam suara conser¬
uaret cum parua nauicula ꝑliectus r

Expanded text:
it, nullo me loco rei publicae defuturum. quod si quis existimat me aut voluntate esse mutata aut debilitata virtute aut animo fracto, vehementer errat. mihi quod potuit vis et iniuria et sceleratorum hominum furor detrahere, eripuidimi non potest, id omne manet et permanebit. vidi ego fortissimum virum, municipem meum, C. Marium,—quoniam nobis quasi aliqua fatali necessitate non solum cum iis qui haec delere voluissent, sed etiam cum fortuna belligerandum fuit,—eum tamen vidi, cum esset summa senectute, non modo non infracto animo propter magnitudinem calamitatis, sed confirmato atque renovato. quem egomet dicere audivi tum se fuisse miserum cum careret patria quam obsidione liberavisset, cum sua bona possideri ab inimicis ac diripi audiret, cum adulescentem filium videret eiusdem socium calamitatis, cum in paludibus demersus concursu ac misericordia Minturnensium corpus ac vitam suam conservaret, cum parva navicula pervectus in
Abbreviated transcription (Latin):
italia cuncta sius humens pene r̃portarit
restituta que in potestate mea nõ fuerunt
ca nioni habeam que ipse prestate possim p̃¬
scitim quom illa amissa recuperarim uix¬
tutem & fidem nunquam amiserim

Expanded text:
Italia cuncta paene suis umeris reportarit,restituta quae in potestate mea non fuerunt, ea non habeam quae ipse praestare possim, praesertim cum illa amissa reciperarim, virtutem et fidem numquam amiserim
Abbreviated transcription (Latin):
rant. sed tam amatis tuoꝵ ac tui quam
cõmunis humantas postulabat ea laus
preclara ac diuina Nam qui ea que
nunꝗ cara ac iocunda duxit animo
dolore diuellitur ei cara patria cara est¬
quoius saluti caritatem anteponit suorura
quare dirumpatur licet ista furia atq audiat
consul togatus armatos uicerim priuatus
consul armatis cesserim utriusq temporis
fructum tuli maximum superioris quod ex
senatus auctoritait & senatum et omnis bo¬
nos mec salutis causa mutata ueste indi
posterioris quod & senatus & p .r. & omẽs¬

Expanded text:
rant, sed tam amans tuorum ac tui quam rant, sed tam amans tuorum ac tui quam communis humanitas postulat, ea laus praeclara atque divina est. nam qui ea quae numquam cara ac iucunda duxit animo dolore divellitur, ei cara patria estus salutem caritati anteponit suorum. qua re dirumpatur licet ista furia atque pestisem publicam, qui consul togatus armatos vicerim, privatus consulibus armatis cesserim. Vtriusque temporis fructum tuli maximum: superioris, quod ex senatus auctoritate et senatum et omnis bonos meae salutis causa mutata veste vidi, posterioris, quod et senatus et populus Rom
Abbreviated transcription (Latin):
to loquebatitur. An ego poteram quom a
Nt rerum tanta uarictate di uelleret quas
idcirco pretereo quod ne nunc quidem
sine fletu commemorare possum infitiai
me esse hominem & cõmunem nature sõ¬
sum repudiate. Tum uero neq illud ncũ
factum laudabile nec benefitium ullum
ea tei.p.causa teliquissem quibus equo
animo caterem earq anim duritiain
sicut corporis quod quom uritur not
sentit stupotem potiusꝗͣ uirtutem puta¬
tem Suscipete tantos animi dolores atq
ea que capra urbe accidunt iuctis stante
urbe unum perpen a iam se iudere distra¬
dia completu suor disturbate tecta di¬
npi fortlinas patrie. demq eam patriam
ipsam amuittere spoliari .p .r. benefitiis am¬
plissimis precipitari ex altissimo diginta¬
tis gradu uidere p̃textos inimicos non¬
dum morte complorata arbitria patẽtes
funeris hec omnia subire conseruandoꝵ
ciuiui causa atq ita tum dolentor assis
non tam sapiens quam loi qui nichil cu¬

Expanded text:
to loquebantur. an ego poteram, cum a to loquebantur. an ego poteram, cum a tot rerum tanta varietate divellerer, quas idcirco praetereo quod ne nunc quidem sine fletu commemorare possum, infitiari me esse hominem et communem naturae sensum repudiare? tum vero neque illud meum factum laudabile nec beneficium ullum ea rei publicae causa reliquissem quibus aequo animo carerem, eamque animi duritiam, sicut corporis, quod cum uritur non sentit, stuporem potius quam virtutem putarem. suscipere tantos animi dolores, atque ea quae capta urbe accidunt victis stante urbe unum perpeti, et iam se videre distrahi a complexu suorum, disturbari tecta, diripi fortunas, patriae denique causa patriam ipsam amittere, spoliari populi Romani beneficiis amplissimis, praecipitari ex altissimo dignitatis gradu, videre praetextatos inimicos nondum morte complorata arbitria petentis funeris: haec omnia subire conservandorum civium causa, atque id cum dolenter adsis non tam sapiens quam ii qui nihil cu
Abbreviated transcription (Latin):
nisi coactus. nichil enim utiꝗͣ de medixi
sublatuis asciscende laudis causa potuis
quam criminis depellendi Dico igitur
&quam possum marima uoce dico quom
omnium perditorum & conuiratorum in
Cafflicto senatu perterritis equitibus .u.
suspensa ac solicitata tota ciuitate nõ tam
in me impetum faceret. quam per me in
omnis bolios me uidisse siuicissem tenius
quod quoti uidicassem defleui conuigis
inisete discidium liberorum carissimoꝵ
solicitudinem fratris absentis ⁊ mantissimi
rꝙ optimi casum subitas fundatissime
famille tunas. sed his omĩbus tebus ui tã
discessu quam omnium interitu occidere
malui sꝑetaui id quod accidit me incẽ¬
tem posse auiuis uitis fortibus excitari
si una cum boms interissem nullo modo
tes magnum atꝙ ictedibilem dolorem
non nego neq istam michi ascisco sapiẽ¬
tiam quiam non nulli in me requirebant
qui me nnimo nimis fracto esse atq afflic¬

Expanded text:
nisi coactus, —nihil enim umquam de me dixi nisi coactus, —nihil enim umquam de me dixi sublatius adsciscendae laudis causa potius quam criminis depellendi,—dico igitur, et quam possum maxima voce dico: cum omnium perditorum et coniuratorum incauctoribus, adflicto senatu, perterritis equitibus Romanis, suspensa ac sollicita tota civitate, non tam in me impetum faceret quam per me in omnis bonos, me vidisse, si vicissem, tenuisquod cum iudicassem, deflevi coniugis miserae discidium, liberorum carissimorum solitudinem, fratris absentis amantissimi atque optimi casum, subitas fundatissimae familiae ruinas; sed his omnibus rebus vitam acidere unius discessu quam omnium interitu occidere malui. speravi, id quod accidit, me iacentem posse vivis viris fortibus excitari; si una cum bonis interissem, nullo modoces, magnum atque incredibilem dolorem: non nego, neque istam mihi adscisco sapientiam quam non nulli in me requirebant, qui me animo nimis fracto esse atque adflic
Abbreviated transcription (Latin):
me hinc maledicto nitrum nõ respon¬
dete an demisse respondere decuit
me illius pulcherrimi facti quod ex au¬
toritate senatus consensu bonoꝵ ouim
pto salute patrie gessissem splendoreu
uerbis dignitatesq tetinere psertit
Extinctum est iam illud maleditum
crudelitatis. quod me nõ ut crudelu
trranuum sed ut mnitissimum paen
ominium ciuium studus desideratum tepe¬
titum arcessitu uident aliud exortura
est obicitur michi meus ille discessus quor
egiolerimini despondere sine mea matima
laude non possum Quid ein pontifices de¬
beo dicere peccati me conscientia profugis¬
se aut id quod michi crimim dabatur nõ
modo peccatum non erat sed erat res post
natos homines pulcherrima udicium
populi pertimuisse aut id nec propositum
ullum fiut & si fuisset duplicata gloria dis¬
cessissem bonorum michi presidium defu¬
isse falsum me mortem titaiusse turpe est
Dicendum igitur est id quod non dicere

Expanded text:
me huic maledicto utrum non responme huic maledicto utrum non respondere an demisse respondere decuit?me illius pulcherrimi facti, quod ex auctoritate senatus consensu bonorum omnium pro salute patriae gessissem, splendorem verbis dignitatemque retinere, praesertim exstinctum est iam illud maledictum crudelitatis, quod me non ut crudelem tyrannum, sed ut mitissimum parentem omnium civium studiis desideratum, repetitum, arcessitum vident. aliud exortum est: obicitur mihi meus ille discessus: cui ego crimini respondere sine mea maxima laude non possum. quid enim, pontifices, debeo dicere? peccatine conscientia me profugisse? at id quod mihi crimini dabatur non modo peccatum non erat, sed erat res post natos homines pulcherrima. iudicium populi pertimuisse? at id nec propositum ullum fuit, et, si fuisset, duplicata gloria discessissem. bonorum mihi praesidium defuisse? falsum est. me mortem timuisse? turpe est. dicendum igitur est id, quod non dicerem
Abbreviated transcription (Latin):
ac uenustum me dicere solere esse me ioue
cum deniq dictitare mnincruam esse soro¬
rem meain Non ita insolens sum quod
ioueta esse me dicam uon tam exuditus
quod mnneruam me sororem iouas esle
existimem. sed tanien ego michi sororem
ureginem asciscotu sororem tuam uirgine
esse noꝵ sisti Sed uide netute debeas io¬
uem dicere. quod tunite enideta sor¬
tem & uexorem appellare possis & que¬
niam hoc reprehendis quod solere me
dicas de me ipõ gloriosius predicate qui
unquam audiuit quom ego de me ii
coactus ac necessario dicerem Nam si
quom michi furta largitiones libidine
obitiunt᷑ ego tespondete soleo meis co¬
silis periculis labotibus patriam ẽẽ cor¬
seruatam nontam sum existimatidus de
gestis tebus glouiari quam de obicctis¬
t̾ion confiteri. Sed si michi ante hec du¬
rissima tei .ꝑ. tem pora nichil unq aliu
obicctum est insi ctudelitas illius ipris
quom a patria permtiem lepuli qui

Expanded text:
ac venustum, me dicere solere esse me Iovem, ac venustum, me dicere solere esse me Iovem, eundemque dictitare Minervam esse sororem meam. non tam insolens sum, quod Iovem esse me dico, quam ineruditus, quod Minervam sororem Iovis esse existimo; sed tamen ego mihi sororem virginem adscisco, tu sororem tuam virginem esse non sisti. sed vide ne tu te soleas Iovem dicere, quod tu iure eandem sororem et uxorem appellare possis. et quoniam hoc reprehendis, quod solere me dicas de me ipso gloriosius praedicare, quis umquam audivit cum ego de me nisi coactus ac necessario dicerem? nam si, cum mihi furta largitiones libidines obiciuntur, ego respondere soleo meis consiliis periculis laboribus patriam esse servatam, non tam sum existimandus de gestis rebus gloriari quam de obiectis confiteri. sed si mihi ante haec durissima rei publicae tempora nihil umquam aliud obiectum est nisi crudelitas eius unius temporis, cum a patria perniciem depuli, quid?
Abbreviated transcription (Latin):
tatis salute ferre censebant quom demq
homines im campum non taberins sed
municipiis clausis uenerunt. Hec egopo¬
pulo si tum consules aut fuissenit in re pi
aut omnino non fuissent nullo labore cuo
precipiti furori ato impio sceleri restitis¬
sem sed publicam causam contra uim ar¬
matam sine populi presidio suscipere no¬
lui non quod michi P. scipionis fortissim
sed scipionais factum statim .P. Mlutius co¬
sul qui ia gerenda re .p. putabatur fuille
segnior gesta multis senatus consultis nõ
modo de fendit sed etiam ornauit michu
aut te interfecto cum consulibus aut teu
uo & tecum & cum illis atmis decert¬
dum fuit. erant & tempore multa etiari
alia mnetuenda ad seruos meduis fidius
res peruetasset tantum homines impios
ex uetere illa coniuratione inustum nes¬
tiis mentibus honoꝵ odium xetinebat Fli
tu me etiam gloriari uetas negas ẽẽ ferci¬
da que soleam de me predicate & homo
facetus inducis etiam sermonem ut banu

Expanded text:
vitatis salute ferre censebant, cum denique vitatis salute ferre censebant, cum denique homines in campum non tabernis sed municipiis clausis venerant. hoc ego populo, si tum consules aut fuissent in re publica aut omnino non fuissent, nullo labore tuo praecipiti furori atque impio sceleri restitissem. sed publicam causam contra vim armatam sine publico praesidio suscipere nolui, non quo mihi P. Scipionis, fortissimsed Scipionis factum statim P. Mucius consul, qui in gerenda re publica putabatur fuisse segnior, gesta multis senatus consultis non modo defendit, sed etiam ornavit: mihi aut te interfecto cum consulibus, aut te vivo et tecum et cum illis armis decertandum fuit. erant eo tempore multa etiam alia metuenda. ad servos medius fidius res publica venisset; tantum homines impios ex vetere illa coniuratione inustum nefariis mentibus bonorum odium tenebat. hic tu me etiam gloriari vetas; negas esse ferenda quae soleam de me praedicare, et homo facetus inducis etiam sermonem urbanum
Abbreviated transcription (Latin):
Uelle illum putas qui constat ex his qui
mercede conducuntur qui impellũtut
ut uim afferat magistratibus ut obside¬
aut senatum optent quotidie cedem in¬
cendia rapinas quera tutamen populu
in his tabernis clausis frcquentare not
poteras quoi poꝑulo duces lentidios lol
lios. sergios ptefeceras O spetiem dign¬
tattmꝙ poplli t. quam reges quam na¬
tiones extere quam gentesꝰ ultime perti¬
mescunt multitudine hominura ex ser¬
uis conductis ex facinorosis ex egentibus
congregatam illa fuit pulchritudo .p.x.
illa forma quam in campo uidisti tum
cum etiam tibi contra senatus tonus q
it alie auctoritatem & studium dicendi
potestas fuit ille populus est dominus re¬
gum uictor atq imperator omnium gẽ¬
fium quem illo elarissimo die scelerate
uidisti tum quom omnes principes cuu
tatis omnes ordinum atq etatum omni¬
um suffragium senon de ciuis sed deci¬

Expanded text:
Romanum esse illum putas qui constat ex iis qui Romanum esse illum putas qui constat ex iis qui mercede conducuntur, qui impelluntur ut vim adferant magistratibus, ut obsideant senatum, optent cotidie caedem, incendia, rapinas? quem tu tamen populum nisi tabernis clausis frequentare non poteras, cui populo duces Lentidios, Lollios, Plaguleios, Sergios praefeceras. O speciem dignitatemque populi Romani, quam reges, quam nationes exterae, quam gentes ultimae pertimescant, multitudinem hominum ex servis, ex conductis, ex facinerosis, ex egentibus congregatam! illa fuit pulchritudo populi Romani, illa forma quam in campo vidisti tum cum etiam tibi contra senatus totiusque Italiae auctoritatem et studium dicendi potestas fuit. ille populus est dominus regum, victor atque imperator omnium gentium, quem illo clarissimo die, scelerate, vidisti tum cum omnes principes civitatis, omnes homines ordinum atque aetatum omnium suffragium se non de civis sed de ci
Abbreviated transcription (Latin):
Quod si et illis qui expulsi sunt inique
sed tameni legibus reducti inimicis inter¬
iectis rogationibus tribunitiis non aucto¬
ritate senatus non comitiis centuriatis uo
decretis italie non desiderio ciuitatis inui¬
ria iuimicor probro uonfuit in mequi ꝓ¬
fectus sum ineeger. ab fui simul cum x.p
altero consulati xeducente altero p̃tore po¬
tenti tuum seclus meum probrum putas
dia dut inudia e. ciuitate eiecisset idemq
collegisset temeritatem atque ĩiuriam suã
restitutione mea reprehendisset tamenꝓ
fecto nemotam esset amens qui tnichi po¬
puli tale iuditium non dignitati potius
quam dedecori putaret esse oportere Nuc
uero quom me iniuditium populi nemo
ominum uocarit condemnari nõ potue¬
dim qui accusatus nonsim demque ne
pulsus quidem ita sua ne si contehdero
sita defensus am plificatus ornatus quid
est quaro quis quam michi se ipsa popu¬
lari ratione aNte poniat. Antu populur

Expanded text:
quod si et illis, qui expulsi sunt inique, quod si et illis, qui expulsi sunt inique, sed tamen legibus, reducti inimicis interfectis rogationibus tribuniciis, non auctoritate senatus, non comitiis centuriatis, non decretis Italiae, non desiderio civitatis, iniuria inimicorum probro non fuit, in me, qui profectus sum integer, afui simul cum re palieno, altero consule reducente, altero praetore patiente, tuum scelus meum probrum putas ndia aut invidia, e civitate eiecisset idemque conlegisset, temeritatem atque iniuriam suam restitutione mea reprehendisset, tamen profecto nemo tam esset amens qui mihi tale populi iudicium non dignitati potius quam dedecori putaret esse oportere. nunc vero cum me in iudicium populi nemo omnium vocarit, condemnari non potuerim qui accusatus non sim, denique ne pulsus quidem ita sim ut, si contenderem, omano semper sim defensus, amplificatus, ornatus, quid est qua re quisquam mihi se ipsa populari ratione anteponat? an tu populum
Abbreviated transcription (Latin):
dem populo placato sunt in suam pristina
dignitatem testituti. quod sihis damnatis
non modo non inmminuit calamitas claris¬
simi nominis gloriam sed etiam honestauit
nam & si optabiliuis est cursum uite confi¬
cere sine dolore & sine in uiria tamen ad
ĩmortalitatem glorie plus affert desideratũ
esse asius ciuibus quam omnino nunqͣ ẽẽ
uolatum michi sine ullo iuditio populi
profccto cum amplissimis ommumi iuudi¬
tus restituto maledicti locum aut crimi¬
nis obtinebit fortis & constans moptima
ratione ciuis . P. Popiliuis semper fuit tamẽ
cius in omni ilita nichil est tam ad laudẽ
illustrius quam calamitas ipsa. Quis enis
iam meminisset eum bene de te p meri¬
tum msi & ab improbis expulsus ellet & p
bonos testitutus. . Metelli preclarum ⁊ ta¬
perium in te militari fuit egregia çensura
omnis uita plena grauitatis tamen huuis
uiri laudem ad sempiternam gloriam siuo¬
memoriam temporis calanutas ꝓpagauit

Expanded text:
dem populo placato sunt in suam pristinam dem populo placato sunt in suam pristinam dignitatem restituti. quod si his damnatis non modo non imminuit calamitas clarissimi nominis gloriam, sed etiam honestavit nam etsi optabilius est cursum vitae conficere sine dolore et sine iniuria, tamen ad immortalitatem gloriae plus adfert desideratum esse a suis civibus quam omnino numquam esse violatum, mihi sine ullo iudicio populi profecto, cum amplissimis omnium iudiciis restituto, maledicti locum aut criminis obtinebit? fortis et constans in optima ratione civis P. Popilius semper fuit; tamen eius in omni vita nihil est ad laudem inlustrius quam calamitas ipsa; quis enim iam meminisset eum bene de re publica meritum, nisi et ab improbis expulsus esset et per bonos restitutus? Q. Metelli praeclarum imperium in re militari fuit, egregia censura, omnis vita plena gravitatis; tamen huius viri laudem ad sempiternam memoriam temporis calamitas propagavit.
Abbreviated transcription (Latin):
esse uoluisset. Me. Lcocta homo censoruis
in senatu uiratus dixit se si censor tum
esset quom ab eram meo loco cenatorem
recitaturum fuisse quis m meum locum
idicema subdidit quis meoꝵ amicorũ
testamentum discessu meo fecit. qui mi¬
chinon idem tribuerit quod si adessem
quis me non modo ciuis sed sotius r̃ci¬
Pere contra tuam legem & iuuare dubi¬
tauit. Demq uniuersus senatus multo
ante quam est lata lex de me grãs agen¬
das censuit ciuitatibus isq. M sullium¬
tantum ne respondeo etiam eiuem optiẽ
de re p meritum tecepissent & tu unus
pestifer ciuis eum restitutura negas esse ciuę̃
quem electum uniuersus senatus non modo
ciuem. sed etiam egregiu eiuem serp puta
tius &. Mfurius camillus & . cos. M Ser¬
uilius quom essent optime de re .p. meriti
tamen populi incitati in ira cundiam que
subierunt damnatiq comitiis centuratis
quom m exilium profugissent ricsis ab eo¬

Expanded text:
esse voluisset: me L. Cotta, homo censorius, esse voluisset: me L. Cotta, homo censorius, in senatu iuratus dixit se, si censor tum esset cum ego aberam, meo loco senatorem recitaturum fuisse. quis in meum locum iudicem subdidit? quis meorum amicorum testamentum discessu meo fecit qui mihi non idem tribuerit quod et si adessem? quis me non modo civis, sed socius recipere contra tuam legem et iuvare dubitavit? denique universus senatus, multo ante quam est lata lex de me, gratias agendas censuit civitatibus iis quae M. Tullium—tantumne? immo etiam—civem optime de re publica meritum, recepissent. et tu unus pestifer civis eum restitutum negas esse civem quem eiectum universus senatus non modo civem, sed etiam egregium civem semper putuinctius et M. Furius Camillus et C. Servilius Ahala, cum essent optime de re publica meriti, tamen populi incitati vim iracundiamque subierunt, damnatique comitiis centuriatis cum in exsilium profugissent, rursus ab eo
Abbreviated transcription (Latin):
ret quod de omnibus etiam quibusdartꝰ
damnatis interdictum. est scriptiun ẽ in le¬
gibus quere hoc ex elodio scriptore legum
tuarum iube adesse latitat omnino seds
requiri uisseris ĩuement hominem aprid
sororem tuam occultartem se capite dunis¬
so. Sed si patrem tuum ciuem medius fidiꝰ
tem illius cin̾nam temporis noluit & eq̃
imperium est abrogatum si m illo pena le¬
gitima turpitud inera non habuit propt
ium temporum in me quoi dies dicta
te .pl. citatus damnati pena esse potuit ca
presertim quene in ipsa quidem rogatioe
prescripta est Ac uide quid intersitꝰ inter
illum iniquissimum patris tui casum &
hanc fortunam conditionemq nostram
Patrem tuum ciuem optimum clarissimi ui¬
ri filium qui si inueret qua seueritate fuit
tu profecto non uiueres . L. Philippus cen¬
sor auunculum suum preceriit in tecitan¬
do senatu. nichil enim poterat dicere qua
re rata non essent que erant acta meare

Expanded text:
ret? quod de omnibus, etiam quibus ret? quod de omnibus, etiam quibus damnatis interdictum est, scriptum est in legibus. quaere haec ex Clodio, scriptore legum tuarum, iube adesse; latitat omnino, sed, si requiri iusseris, invenient hominem apud sororem tuam occultantem se capite demisso. sed si patrem tuum, civem medius fidius tem illius Cinnani temporis noluit, eique imperium est abrogatum —si in illo poena legitima turpitudinem non habuit propter vim temporum, in me, cui dies dicta  a tribuno plebis citatus, damnati poena esse potuit, ea praesertim quae ne in ipsa quidem rogatione praescripta est? ac vide quid intersit inter illum iniquissimum patris tui casum et hanc fortunam condicionemque nostram. patrem tuum, civem optimum, clarissimi viri filium, qui si viveret, qua severitate fuit, tu profecto non viveres, L. Philippus censor avunculum suum praeteriit in recitando senatu. nihil enim poterat dicere qua re rata non essent quae erant acta in ea
Abbreviated transcription (Latin):
in meis edibus posuit ut locus ipse in tua¬
tanta ĩ iuria legem & scriptionem statue
tefelleret que res municipibus an agnitis¬
ornati multo maiori dolori fuit quam
que ille idem gladiator scelera anagni ef
fecerat. quid sinescriptum quidem uinꝗͣ ẽ
in ista ipsa rogatione quam se fidulus ne¬
gat sciuisse tu huius ut acta tui preclaritri¬
bunatus hominis dignitate honestes auc¬
torem amplecteris. Sed tamen si nichil de
me tulisti quo minus essem non modom
ciuium numero sed etiam in eo loco in quo
eum tua uoce uiolabis quem post nefariũ
scelus consulum superiorum tot uides iu
gare poteras esse tua lege senatorem ubiems
fuleras ut michi aqua & ignis interdice¬
retur. quod gracchus de Pͦ popilio Satur¬
mnus de Metello tulit homines sediciosis¬
simi de optimis ac fortissimis ciuibus non
ut esset interdictum quod ferri non potãt
tulerunt sed ut interdiceretut. Ubi cauis¬
ti ne meo me loco censor in senatuma lege¬

Expanded text:
in meis aedibus posuit, ut locus ipse in tanin meis aedibus posuit, ut locus ipse in tanta tua iniuria legem et inscriptionem statuae refelleret; quae res municipibus Anagninis multo maiori dolori fuit quam quae idem ille gladiator scelera Anagniae fecerat. quid? si ne scriptum quidem umquam est in ista ipsa rogatione, quam se Fidulius negat scivisse, tu autem, ut acta tui praeclari tribunatus hominis dignitate cohonestes, auctorem amplexeris—sed tamen, si nihil de me tulisti quo minus essem non modo in civium numero, sed etiam in eo loco in quo eum tua voce violabis quem post nefarium scelus consulum superiorum tot vides iudgare poteras esse tua lege senatorem? ubi enim tuleras ut mihi aqua et igni interdiceretur? quod C. Gracchus de P. Popilio, Saturninus de Metello tulit, homines seditiosissimi de optimis ac fortissimis civibus: non ut esset interdictum, quod ferri non poterat, tulerunt, sed ut interdiceretur. Vbi cavisti ne meo me loco censor in senatum lege
Abbreviated transcription (Latin):
fuisse quod si non fuit quid te audacuis
qui euis nomen incideris quid despera¬
tius qui ne ementiendo quidem potueris
auctorem ad umbrate meliorem. sinau¬
tem is primus sciuit quod facile fuit
oropter mopiam tect in foro ꝑnoctãs
quor non uiret se gadimus fuisse quor
tute fuisse iter amnem probaueris hoc
tu igitur homo popularis iure munitã
ciuitatem & libextatem nostram pritas
beatis ne fidulu centum se uelle ei &¬
iubere dixcrint possit unus quisq nos¬
trum amittere ciutatem tum igitur
maiores nostri populares nõ fuerunt
qui de ciuitate & libertate ea iuira san¬
xerunt que nec uis tempoꝵ nec poten¬
tia magistratuum nec tes iudicata nͤ
demq umuersi populi ⁊ potestas que¬
ceteris in rebus est maxima labefactare possit
At tu eciam ereptor ciuitatis legem de ĩ iurus
publicis tulisti. an agnitione scio quoi me nul¬
le per gratiam qui tibi ob eara legem statuã

Expanded text:
fuisse? quod si non fuit, quid te audacius, fuisse? quod si non fuit, quid te audacius, qui eius nomen incideris? quid desperatius, qui ne ementiendo quidem potueris auctorem adumbrare meliorem? sin autem is primus scivit, quod facile potuit, qui propter inopiam tecti in foro pernoctasset, cur non iuret se Gadibus fuisse, cum tu te fuisse Interamnae probaveris? hoc tu igitur, homo popularis, iure munitam civitatem et libertatem nostram putas esse elitis ivbeatisne Fidulii centum se velle et iubere dixerint, possit unus quisque nostrum amittere civitatem? tum igitur maiores nostri populares non fuerunt, qui de civitate et libertate ea iura sanxerunt quae nec vis temporum nec potentia magistratuum nec praetorum decreta nec denique universi populi Romani potestas, quceteris in rebus est maxima, labefactare possit. at tu etiam, ereptor civitatis, legem de iniuriis publicis tulisti Anagnino nescio cui Menullae pergratam, qui tibi ob eam legem statuam
Abbreviated transcription (Latin):
capitalium condemnati non prius hanc
ciuitatem amittebant quam erant in ea
recepti. quo uertendi hoc est mutandi
soli causa uenerant id autem ut esset fatiẽ¬
dum non ademptione ciuitatis sed tecti
&aque & ignis interdictione fatiebant
Populus u L. Silla dictatore ferente co¬
mitiis centuriatis municipiis ciuitate
adennt eisdem agris de agris ratura ẽ
fuit eni populi potestas de ciuitate ne
tam diũ quidem ualuit quam diu illa
Syllani temporis arma ualuerutit. Hac̃
uero uolaterrans cum etiara tum eent
marmis.L Sylla uictor .r.p. recuperata
comitiis centuriatis ciuitatem eripere
non potuit. Hodieq uolaterram nõ mõ
ciues sed etiam optimi ciues fruuuat
nobiscum simul hac cruitate consulari
homini .P. cloduis euersa te p ciuita¬
tera a dimere potuit consilio ad uoca¬
to conductis operibus non solum egẽ¬
tium sed etiati seruoꝵ. sed ulio pritici¬
pe qui se illo die confirmauit rome nõ

Expanded text:
capitalium condemnati non prius hanc capitalium condemnati non prius hanc civitatem amittebant quam erant in eam recepti, quo vertendi, hoc est mutandi, soli causa venerant. id autem ut esset faciundum, non ademptione civitatis, sed tecti et aquae et ignis interdictione faciebant. populus Romanus L. Sulla dictatore ferente comitiis centuriatis municipiis civitatem ademit: ademit eisdem agros. de agris ratum est; fuit enim populi potestas; de civitate ne tam diu quidem valuit quam diu illa Sullani temporis arma valuerunt. an vero Volaterranis, cum etiam tum essent in armis, L. Sulla victor re publica reciperata comitiis centuriatis civitatem eripere non potuit, hodieque Volaterrani non modo cives, sed etiam optimi cives fruuntur nobiscum simul hac civitate: consulari homini P. Clodius eversa re publica civitatem adimere potuit concilio advocato, conductis operis non solum egentium, sed etiam servorum, Fidulio principe, qui se illo die confirmat Romae non
Abbreviated transcription (Latin):
potest dicere. Sed quom hoc uris ama¬
factus sit quod tu ipse potuisti in tua cã
discere. Credo enm quanꝗͣ m illa adop¬
tione legitime factum est inchil tamen
te esse interrogatum auctor ne esses ut in
te .P. fonteius uite necisq potestatem ha¬
beret ut in filio quero si aut negasses aut
taciusses si tamen id .xxx. curie uississent
num id iussum esset ratum certe nũquid
ita. quia ius amaioribus nostris qui non
ficte & fallaciter populares. sed uere & sa¬
pienter fuerunt ita comparatum est ut
ciuis .x. libertatem nemo posset ĩuitus a¬
mittere quin etiam si x. uixi sacramẽtũ
in libertatem miustura iudicassent tnĩ qͦ¬
tieuscunq uellet quis hoc ingenere soro
rem iudicatam referre posse uoluerunt
cuutatem uero nemo nemo unꝗͣ ullo
populi iussu amittet mutus. Qui ciues .x.
in colonias latinas proficiscebantur fieri
non poterant latita qui erant auctores
facti nomenq dederant qui erant rerũ

Expanded text:
potes dicere? sed, cum hoc iuris a mapotes dicere? sed, cum hoc iuris a mafactus sit, quod tu ipse potuisti in tua causa discere credo enim, quamquam in illa adoptatione legitime factum est nihil, tamen te esse interrogatum auctorne esses, ut in te P. Fonteius vitae necisque potestatem haberet, ut in filio, quaero, si aut negasses aut tacuisses, si tamen id xxx curiae iussissent, num id iussum esset ratum? certe non. quid ita? quia ius a maioribus nostris, qui non ficte et fallaciter populares sed vere et sapienter fuerunt, ita comparatum est ut civis Romanus libertatem nemo possit invitus amittere. quin etiam si decemviri sacramentum in libertatem iniustum iudicassent, tamen, quotienscumque vellet quis, hoc in genere solo rem iudicatam referri posse voluerunt; civitatem vero nemo umquam ullo populi iussu amittet invitus. qui cives Romani in colonias Latinas proficiscebantur fieri non poterant Latini, nisi erant auctores facti nomenque dederant: qui erant rerum
Abbreviated transcription (Latin):
Excussit hoc genus totum in aledicti ne
quisꝗ̾ iudeat iam reprehendere consu¬
latum meum tottantis tam ornatis u¬
ditiis testimoniis auctoritatibus compro¬
batum quod si in isto tuo maledicto pat¬
brum non inodo michi nullum obiectas
Sed etiam laudem illustras in cam qd
te aut fieri aut fingi dementius potest
uno enim maledicto bis a mne patriar
seruatam esse concedas semel quoti id
feci quod omnes non negent immnor¬
talitati si fieri potest matidatidum tu
supplitio pumendum putasci iterura
quom tulm multoꝵq preter te infla¬
matum in bonos omnes impctum mu
corpore excepi ne eam cuntater qua
ser uassem mnermis armatus indiscri¬
men adducerem Esto non fuit in mo
pena ulla peccati affuit iuditu quoru
quis me unquam ulla lege ĩ terrbgaus
quis postulauit quis diema dixit. potest igir
dam uati penam sustinere in demnatus
hoc tribumtium est hoc populare quanqͥ
ubi tutę popularem insicum populo fecisti

Expanded text:
exussit hoc genus totum maledicti, ne exussit hoc genus totum maledicti, ne quisquam iam audeat reprehendere consulatum meum tot tantis tam ornatis iudiciis, testimoniis, auctoritatibus comprobatum. quod si in isto tuo maledicto probrum non modo mihi nullum obiectas, sed etiam laudem inlustras meam, quid te aut fieri aut fingi dementius potest? Vno enim maledicto bis a me patriam servatam esse concedis: semel, cum id feci quod omnes non negant immortalitati, si fieri potest, mandandum, tu supplicio puniendum putasti, iterum, cum tuum multorumque praeter te inflammatum in bonos omnis impetum meo corpore excepi, ne eam civitatem quam servassem inermis armatus in discrimen adducerem. esto, non fuit in me poena ulla peccati; at fuit iudici. cuius? quis me umquam ulla lege interrogavit? quis postulavit? quis diem dixit? potest igitur damnati poenam sustinere indemnatus? est hoc tribunicium, est populare? quamquam ubi tu te popularem, nisi cum pro populo fecisti,
Abbreviated transcription (Latin):
runt.nam quid ego illa diuina atq un¬
mortalia munitipioꝵ & colomarum R
totius italie de creta cõmemorem. quib
tanquam gradibus michi uideor in ce¬
lum ascendisse non solum in patriam re¬
uertisse ille uero dies quis fuit quom tep
pum martium tanta celebritate tanto
splendore omnis gencris hominum eta¬
tum ordinum floriusse omitto ciuita¬
tum nationum prouintiarum regum
orbis demq terrarum de meis ĩ omuis
mortales meritis inum iuditium unũq
consensum aduentus meus atq intror¬
tus in urbem qui fuit utrum me patria
sic accepit ut lucem salutemq redditã
sibi ꝗc restitutam accipere debuit aut
crudelem yrantium quod uos catiline
gregales de me dicere solebatis itaq ille
lium atq mde domum sua celebritate
letitiaq comitatuta honestauit fante mni¬
chi ucunditati fuit ut tua michi con¬
scelerata illa uis not modo non propul¬
sanda. sed etiam emenda fuisse uideat
Quate illa calatintas siita est appellatida

Expanded text:
rint. nam quid ego illa divina atque imrint. nam quid ego illa divina atque immortalia municipiorum et coloniarum et totius Italiae decreta commemorem, quibus tamquam gradibus mihi videor in caelum ascendisse, non solum in patriam revertisse? ille vero dies qui fuit cum te, pum Martium tanta celebritate, tanto splendore omnis generis hominum aetatum ordinum floruisse. omitto civitatium, nationum, provinciarum, regum, orbis denique terrarum de meis in omnis mortalis meritis unum iudicium unumque consensum: adventus meus atque introitus in urbem qui fuit? Vtrum me patria sic accepit ut lucem salutemque redditam sibi ac restitutam accipere debuit, an ut crudelem tyrannum, quod vos Catilinae gregales de me dicere solebatis? itaque illlium atque inde domum sua celebritate laetitiaque comitatum honestavit, tantae mihi iucunditati fuit ut tua mihi conscelerata illa vis non modo non propulsanda, sed etiam excitanda fuisse videatur. qua re illa calamitas, si ita est appellanda,
Abbreviated transcription (Latin):
esse fateatur. Quod em est in terris cõ¬
mune tantum tantulum ue cõsilium
quoed non de meis tebus gestis ea que michi
essent optatissima & pulcherrima iudicarit
uit ut omnes qui reri p. saluam esse uellẽt
ad me unum defendendum uenrent os¬
tenditq nec stare potuisse.x .p. si ego non
fuissem ręstitutus nec futuram ẽẽ ullam
si non redissem. Proximus est hinc digni¬
tati ordo equester omnes omniu publico¬
rum sotietates de meo consulatu ac de
meis rebus gestis amplissima atq orna¬
tissima de creta fecerunt. Scribe qui no¬
biscum in ratiombus monumẽtisq pub¬
licis uersantur non obscurum de racis ia
re .p. benefitiis suum iuditiu de cretumq
esse uoluerũt nullura est in hac urbe colle¬
gium nulli pagani aut montam quotnã
plebei quoq urbani mores inde conuen¬
ticula & qlasi concilia quedam ẽẽ uoluę¬
runt qui nõ amplissime non modo desa¬
lute mea sed etiam de dignitate decreue¬

Expanded text:
esse fateatur. quod enim est in terris comesse fateatur. quod enim est in terris commune tantum tantulumve consilium, quod non de meis rebus gestis ea quae mihi essent optatissima et pulcherrima iudicarit?vit ut omnes qui rem publicam salvam esse vellent ad me unum defendendum venirent, ostenditque nec stare potuisse rem publicam si ego non fuissem, nec futuram esse ullam si non redissem. proximus est huic dignitati ordo equester: omnes omnium publicorum societates de meo consulatu ac de meis rebus gestis amplissima atque ornatissima decreta fecerunt. scribae, qui nobiscum in rationibus monumentisque publicis versantur, non obscurum de meis in rem publicam beneficiis suum iudicium decretumque esse voluerunt. nullum est in hac urbe conlegium, nulli pagani aut montani, quoniam plebei quoque urbanae maiores nostri conventicula et quasi concilia quaedam esse voluerunt, qui non amplissime non modo de salute mea sed etiam de dignitate decreve
Abbreviated transcription (Latin):
tu lentule uidisti in ea lege quam de me
tulisti nam non est italatum ut michi
romam uerte liceret sed ut uemrem nõ
enim uoluisti id quod licebat forre ut
liceret. sed me ita esse inre .p. magis ut
accersitus imperio .p.x. uiderer quam ad
ministrandam ciuitatem testitutus.
Hunc tu etiam portentosa pestis exulem
appellate ausus es cum tantis sceleribus
a disses exilii simillimum redderes quid
est enm exul ipsum per se nomen cala¬
mitis non tur pitudims. quando igitur
est turpe. teuera quom ẽ pena pecc̾ati o¬
pimone autem hominum si est penae
damnati. Utrum igitur peccato meo no¬
men sub ço an re iudicata peccato iam
neque id dicere audes quem isti satelli¬
tes tui felicem Catilinam nominant ne¬
ꝙ quisꝗͣ coꝵ qui solebant not modo
iam nem̾o est tama imperitus quin ea
quę gessi in consulatu pectata ẽẽ dicat
sed nemo est tam inimicus patrie qui
non meis consiliis patriam conseruatã

Expanded text:
tu, Lentule, vidisti in ea lege quam de me tu, Lentule, vidisti in ea lege quam de me tulisti. nam non est ita latum ut mihi Romam venire liceret, sed ut venirem; non enim voluisti id quod licebat ferre ut liceret, sed me ita esse in re publica magis ut arcessitus imperio populi Romani viderer quam ad administrandam civitatem restitutus. hunc tu etiam, portentosa pestis, exsulem appellare ausus es, cum tantis sceleribus adisses exsili simillimum redderes? quid est enim exsul? ipsum per se nomen calamitatis, non turpitudinis. quando igitur est turpe? re vera, cum est poena peccati, opinione autem hominum etiam, si est poena damnati. Vtrum igitur peccato meo nomen subeo an re iudicata? peccato? iam neque tu id dicere audes, quem isti satellites tui felicem Catilinam nominant, neque quisquam eorum qui solebant. non modo iam nemo est tam imperitus qui ea quae gessi in consulatu peccata esse dicat, sed nemo est tam inimicus patriae qui non meis consiliis patriam conservatam
Abbreviated transcription (Latin):
simile Piso & gabinius uidit homines legũ
iuditioꝵq metuentes quom frequẽtissit
senatus eos ut de me xeferrent quotidie fla¬
gitaret non se rem improbare dicebant sed
lege istius impediti erant. hoc uerum natri
impediebantur uerum ealege quam isteidẽ
de in acedoma smnaq tulerat hanc tu. P
lentule neque priuatus neq consul leger
tibus sententiam de me designatus con¬
fecta res est de me retulisti legera ꝓmul¬
gasti tulisti quoꝵ tib si esset illa lex inchil
siceret. At etiam .Q. Mletellus çollegatuꝰ¬
uir clarissimus quam legem ẽẽ hominis
aliemssimam.P. Clodio iudicarent. Piso &
gabinius eam nullam esse frater p̃. Clodu
Quom de me ad senatum tecum una re¬
tulit iudicauit. Sed uero isti qui clodu
leges timuerunt quem admodum cetãs
obseruarunt Senatus quidem quorus ẽ
grauissimum iudicum de iure legura
quotiens cunq de me consultus est totiẽs
eam nullam esse iudicanit. Quod idem

Expanded text:
simile, Piso et Gabinius, vidit, homines legum simile, Piso et Gabinius, vidit, homines legum iudiciorumque metuentes, cum frequentissimus senatus eos ut de me referrent cotidie flagitaret, non se rem improbare dicebant, sed lege istius impediri. erat hoc verum; nam impediebantur, verum ea lege quam idem iste de Macedonia Syriaque tulerat. hanc tu, P. Lentule, neque privatus neque consul legem s referentibus sententiam de me designatus con quoad perfecta res est, de me rettulisti, legem promulgasti, tulisti; quorum tibi, si esset illa lex, nihil liceret. at etiam Q. Metellus, conlega tuus, clarissimus vir, quam legem esse homines alienissimi a P. Clodio iudicarent, Piso et Gabinius, eam nullam esse frater P. Clodi, cum de me ad senatum tecum una rettulit, iudicavit. sed vero isti qui Clodi leges timuerunt, quem ad modum ceteras observarunt? senatus quidem, cuius est gravissimum iudicium de iure legum, quotienscumque de me consultus est, totiens eam nullam esse iudicavit. quod idem
Abbreviated transcription (Latin):
la esset esse lex iudicaretur sententia ue
homini emin scelere & furore tiatato
smlis a re .p. labes imposterum dimoueba¬
tur neq hoc. CN Pompeius qui ornatis¬
simam de me sententiam dixerit. uosq
pontifices qui me uestris sententus aucto¬
ritatibusq defendistis non indistis illa
esse nullam atq esse potiuis flamma tem¬
poris interdictum sceleris uocem furoris
sed pros pexistis nequa popularis m uos
aliquando mindia tedundatet sismie
populi iuditio restitui uideremur eodeniq
consilio. Mbibuli fortissimi piri senatus
sententiam sequutus est ut uos de mea domo
statueretis. non quod dubitaret quin ab isto
inchil legibus nichil religionibus inchil iuxe
esser actum sed nequis griretur aliquando
in tanta ubertate improborum qui ĩ meis
edibus aliquam religionem residete dite¬
ret nam legem quidem istam nullam esse
quotiens cunq de me senatus sententiam
dicere uidebatur. At hanc xem pari illud

Expanded text:
la esset esse lex iudicaretur. sententia vela esset esse lex iudicaretur. sententia vehominis enim scelere et furore notato similis a re publica labes in posterum demovebatur. neque hoc Cn. Pompeius, qui ornatissimam de me sententiam dixit, vosque, pontifices, qui me vestris sententiis auctoritatibusque defendistis, non vidistis, legem illam esse nullam, atque esse potius flammam temporis, interdictum sceleris, vocem furoris; sed prospexistis ne quae popularis in nos aliquando invidia redundaret, si sine populi iudicio restituti videremur. eodemque consilio M. Bibuli, fortissimi viri, senatus sententiam secutus est, ut vos de mea domo statueretis, non quo dubitaret quin ab isto nihil legibus, nihil religionibus, nihil iure esset actum, sed ne quis oreretur aliquando in tanta ubertate improborum qui in meis aedibus aliquam religionem residere diceret. nam legem quidem istam nullam esse, quotienscumque de me senatus sententiamdicere vetabatur, atque hanc rem par illud