comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
omnia et stercora existimaui. ut xꝑm lucri
quȩ in lege ẽ: Existimaui gͦ hȩc omnia
detrimenta et stercora. ut xꝑm lucrifaciã
Et inueniar in illo. non habens meã iustici¬
am quȩ ex lege ẽ: Simeã dixerat. quare
addidit ex lege: Si enĩ ex lege ẽ. quomodo
tua ẽ. Nunquid tu tibi imposuisti legene
Deus legem dedit. d̾s legem imposuit. d̾s¬
te legi suȩ obtemperare precepit: Lex si ñ
te doceret. quemadmodũ iuiuere deberes.
quomͦ posses habere iusticiã sine querela
scłm legem: Si scłm legẽ habes quomͦ di.¬
cis non habens meã iusticiã quȩ ex lege ẽ:

Expanded text:
omnia, et stercora existimavi, ut Christum lucrifomnia, et stercora existimavi, ut Christum lucrifquae in lege est. Existimavi ergo haec omnia detrimenta et stercora, ut Christum lucrifaciam, et inveniar in illo, non habens meam justitiam quae ex lege eaddidit ex lege? Si enim ex lege est, quomodo tua est? Numquid tu tibi imposuisti legem? Deus legem dedit, Deus legem imposuit, Deus legi suae te obtemperare praecepit. Lex si non te doceret quemadmodum vivere deberes, quomodo posses habere justitiam sine querela secundum legem? si secundum legem habes, quomodo dicis, Non habens me
Abbreviated transcription (Latin):
rela. et hoc indetrimentis tuis indamp¬
nis. in stercoribus computas. ut.xꝑm
lucrifacias. gͦ iusticia illa axꝑo ꝓhibebat:
Obsecro te ex pone hoc paululum: Deo
propicio dicamus. illuminet et nos aquo¬
et ipse illuminatus ẽ. qui epłam istam
scripsit nobis. non atramento. s sꝑu di
gem scãm eẽ. et mandatũ scm̃ et iustũ
et bonũ. constetq omnino inter fideles
catholicos. ita ut nemo dissentiat nisi
qui non uult eẽ catholicus. hanc legem
non clatam nisi adño deo nr̃o. scd̾m istã
iusticiã quȩ in lege ẽ. conuersari sine que¬
rela. impedimentũ fuisse apło ne ueniret
ad .xꝑm. nec eum uenisse ad xꝑm nisi hoc
quod fuit scłm iusticiã quȩ inlege ẽ. si¬
ne querela. inter dampna et detrimenta
et stercora computas set Sequamur gͦ
et accenlamus aliquantum. ne forte in
ipsis uerbis apłi elucescat nobis aliquid
unde ista remoueatur et soluatur obs¬
curitas: Detrimenta inquit credidi hȩc

Expanded text:
rela, et hoc in detrimentis tuis, in damnis, in stercoribus computas, ut Christum lucrifacias, ergo justitia illa a Christo prohibebat? Obsecro te, expone hoc paululum. Deo potius dicamus, ut illuminet et nos, a quo ipse illuminatus est, qui Epistolam istam scripsit nobis, non atramento, sed Spiritgem sanctam esse, et mandatum sanctum, et justum, et bonum; constetque omnino inter fideles catholicos; ita ut nemo dissentiat, nisi qui non vult esse catholicus, hanc legem non datam nisi a Domino Deo nostro: secundum istam justitiam, quae in lege est, conversari sine querela, impedimentum fuisse Apostolo, ne veniret ad Christum; nec eum venisse ad Christum, nisi hoc quod fuit secundum justitiam, quae in lege est, sine querela, inter damna et detrimenta et stercora computasset. Sequamur ergo, et accedamus aliquantum, ne forte in ipsis verbis Apostoli elucescat nobis aliquid, unde ista removeatur et solvatur obscuritas. Detrimenta, inquit, credidi haec
Abbreviated transcription (Latin):
cum iusticiã dicit eẽ. iustos intelligamꝰ¬
Non enĩ illa incũmutabilis iusti iusticia
cuius participes facti sumus. s quẽad¬
modũ dicitur. magna ibi iuuentus ẽ. ꝓ
multis iuuenibus sic dicitur iusticia ut
intelligantur iusti: Audite hoc ipsum e¬
uidentius eodem dicente apło Ut nos
illo accepta non anobis assumpta. imꝑtita
non usurpata. donata non rapta Apłs gͦ¬

Expanded text:
cum justitiam dicit esse, justos intelligamcum justitiam dicit esse, justos intelligamNon enim sumus illa incommutabilis justitia, cujus participes facti sumus: sed quemadmodum dicitur, Magna ibi juventus est, pro multis juvenibus; sic dicitur justitia, ut intelligantur justi. Audite hoc ipsum evidentius, eodem dicente Apostolo, Ut nos, illo accepta, non a nobis assumpta; impertita, non usurpata; donata, non rapta.
Abbreviated transcription (Latin):
paulum: Nos enĩ sumus circumcisio. qui
sp̃ui dei seruimus: Scio plerosq codiceᷤ
habere. qui spu deo seruimus: Quantũ
autẽ in spicere potiumus plures greci hoc
habent. qui sp̃ui dei seruimus: S non ibi
questio ẽ. Nanifestum ẽ. enim utrumq &
congruũ regulȩ ueritatis. quia sp̃ui dei
seruimus. et non in carne s sꝑu deo ser.¬
uimus: Carne enĩ seruit deo. qui de reb
carnalibus sperat se placere deo Cum
uero et ipsa caro ad bona oꝑa sp̃ui subdi¬
tur. spũ seruimus deo qui carnem doma¬
mus ut sꝑc obtemperet deo: Sꝑc enim
regit. caro regitur. nec sꝑe bene regit si
cumcisio. uidete quid uoluerit intelli¬
gi in illa circumcisione quȩ inumbra
data ẽ. significante quȩ remota ẽ luce
ueniente: Cur autẽ non dixerit nos ha¬
bemus circumcisionẽ. s nos sumus cir¬
cumcisio sic accipite hoc uoluisse diee
sio enim iusticia ẽ: Magis enĩ commen¬
dat qđ dicit dicendo nos eẽ iusticiam.
quã dicendo nos eẽ iustos. sic tamen ut

Expanded text:
Paulum, Nos enim sumus circumcisio, qui spiritui Dei servimus. Scio plerosque codices habere, Qui spiritu Deo servimus. Quantum autem inspicere potuimus, plures graeci hoc habent, Qui spiritui Dei servimus. Sed non ibi quaestio est. Manifestum est enim utrumque, et congruum regulae veritatis, quia et spiritui Dei servimus, et non carne, sed spiritu Deo servimus. Carne enim servit Deo, qui de rebus carnalibus sperat se placere Deo. Cum vero et ipsa caro ad bona opera spiritui subditur, spiritu servimus Deo: quia carnem domamus, ut spiritus obtemperet Deo. Spiritus enim regit, caro regitur: nec spiritus bene regit, si cumcisio; videte quid voluerit intelligi in illa circumcisione, quae in umbra data est significante, quae remota est luce veniente. Cur autem non dixerit, Nos habemus circumcisionem; sed, Nos sumus circsio enim justitia est. Magis enim commendat quod dicit, dicendo nos esse justitiam, quam dicendo nos esse justos: sic tamen ut
Abbreviated transcription (Latin):
go et concupiscentiã tuã malã non amor.
tollit. s timor premit: Ad ouile uenit lu¬
pus: Latratu canũ. et clamore pastorum
ab ouili repulsus ẽ. lupus ipse ẽ. semꝑ. ta
men lupus inouem uertitur fãcit enim
et hoc dñs: S ipsa ẽ. iusticia eius non tua
Nam quamdiu habes tuã. potes timere
habet delicias suas iniquitas. et iusticia
non habet: Delectat malũ. et non delec¬
tat bonũ: Delectat omnino. s dñs dabit
suauitatẽ. et terra nr̃a clabit fructũ suũ
Ille nisi prior. det suauitatẽ. terra nr̃a ñ
habebit nisi sterilitatẽ Hanc gͦ iusticiã
concupiuit apłs. cdelectatus ẽ. memor fuit
dei et delectatus ẽ. concupiuit anima eius
et estuauit in atria dñi. et uiluerunt om¬
nia. quȩ ꝓmagno habebat facta sunt dãp.¬

Expanded text:
go et concupiscentiam tuam malam non amor go et concupiscentiam tuam malam non amor tollit, sed timor premit. Ad ovile venit lupus; latratu canum et clamore pastorum ab ovili reversus est lupus: ipse tamen semper est lupus. In ovem vertatur. Facit enim et hoc Dominus: sed ipsa est justitia ejus, non tua. Nam quamdiu habes tuam, potes timere habet delicias suas iniquitas, et justitia non habet? Delectat malum, et non delectat bonum? Delectat omnino: sed, Dominus dabit suavitatem, et terra nostra dabit fructum suum . Ille nisi prior det suavitatem, terra nostra non habebit nisi sterilitatem. Hanc ergo justitiam concupivit Apostolus, delectatus est: memor fuit Dei, et delectatus est : concupivit anima ejus, et aestuavit in atria Domini ; et viluerunt omnia quae pro magno habebat, facta sunt dam
Abbreviated transcription (Latin):
lex non amando iusticiã s timendo pe-¬
nam. fit quidem scđ̾m iusticiã quȩ ex lege
ẽ homo sine querela. non furatur. non ad¬
ulterat. non dicit falsum testimoniũ. non
facit homicidiũ. non concupiscit rem pro¬
ximi sui Potest hoc: Potest fortassis: Unde:
Timore penȩ Quamquã qui timore penȩ
non concupiscit. puto quia concupiscit:
Terrore in genti armorũ atq telorum. &
circumdantis forsitan multitudinis obui
am uel euntis. etiã leo reuocatur apreda.
et tamen leo uenit. leo redit: Predam non
rapuit. non maliciã posuit: Si talis adhuc
iusticia ẽ. qua iusticia tibi consulis ne tor¬
quearis. quid magnũ ẽ pęnã timere: ẽs
eam non timet: Quis latro. quis sceleratꝰ.
quis nefarius: S hoc inter ẽ. inter timorẽ
tuum timoremq latronis. qđ latro timet
leges hominũ. et ideo facit latrociniũ qͥa
syerat se fallere leges hominũ: Tu autem
leges eius times. quem fallere non potes:
Nam si fallere posses. quid non fecisses: Er¬

Expanded text:
 non amando justitiam, sed timendo poenam; fuit quidem secundum justitiam, quae ex lege est, homo sine querela; non furatur, non adulterat, non dicit falsum testimonium, non facit homicidium, non concupiscit rem proximi sui: potest hoc, potest fortassis; unde? Timore poenae. Quanquam qui timore poenae non concupiscit, puto quia concupiscit. Terrore ingenti armorum atque telorum, et circumdantis forsitan multitudinis vel obviam euntis, etiam leo revocatur a praeda: et tamen leo venit, leo redit; praedam non rapuit, non malitiam posuit. Si talis es, adhuc justitia est, qua justitia tibi consulis ne torquearis. Quid magnum est, poenam timere? Quis eam non timet? quis latro, quis sceleratus, quis nefarius? Sed hoc interest inter timorem tuum; timoremque latronis, quod latro timet leges hominum, et ideo facit latrocinium, quia sperat se fallere leges hominum: tu autem leges ejus times, ejus poenam times, quem fallere non potes. Nam si fallere posses, quid non fecisses? Er
Abbreviated transcription (Latin):
plus me ipse noui quã uos: Scio quid mͥ
desit. nescio quid assit: Ego me ipsum ñ
arbitror. apprehendisse: Unum autẽ: Hoc
me non arbitror apprehendisse: Unũ. mul¬
ta habeo et unũ nundũ apprehendi Unã
petii ad nõ hanc requiram: Quid petistic
Quid requiris: Ut in habitem in domo do¬
mini ꝑ omnes dies uitȩ meȩ Ut quid: ut
contempler delectationẽ dñi: Ipsum ẽ. u¬
num qd se dicebat nundũ apprehendisse
apłs. et in quantũ illi deerat. intantũ nũ.¬

Expanded text:
plus me ipse novi quam vos. Si nescio quid mihi plus me ipse novi quam vos. Si nescio quid mihi desit; nescio quid adsit. Ego me ipsum non arbitror apprehendisse. Unum autem: hoc non me arbitror apprehendisse. Multa habeo, et unum nondum apprehendi. Unam petii a Domino, hanc requiram. Quid petisti, aut quid requiris? Ut inhabitem in domo Domini per omnes dies vitae meae. Utquid? Ut contempler delectationem Domini . Ipsum est unum, quod se dicebat nondum apprehendisse Apostolus: et quantum illi deerat, in tantum non
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. ut inueniar in illo non habens
meam iusticiam quȩ lege ẽ. s iusticiam
quȩ ex fide ẽ.xꝑi. quȩ ẽ ex deo. dicit mͦ
Si quo modo occurram in resurrectione
curram: Non quod iam acceperim. aut
hendam. in quo et comprehensus sum a
xꝑo iħu Preuenit me iusticia ipsius. se¬
quatur illũ mea Tunc autẽ sequetur me¬
a. si non sit mea Si quo modo occurrã. non
quia iam acceperim. aut iam ꝑfectus sĩ
Cȩ perunt mirari qui hoc audiebant dicen¬
tem apłm. quia nõn iam acceperim. aut
iam ꝑfectus sim: Quid ẽ. qđ nundũ accepe¬
rat: fidem habebat. spem habebat. caritate
flagrabat. uirtutes operabatur. in uictissi¬
me predicabat. om̃s ꝑsecutiones tolerabat.
in omnibus paciens. amans ȩccłiam. solli¬
citudinẽ omniũ ȩccłiarum corde gestans
quid nundũ acceperat: Non quia iam ac¬
ceperim. aut iam ꝑfectus sim Quid ẽ. qđ
dicis: Dicis et miramur. dicis et stupemꝰ
Nouimus enĩ quẽ audiamus: Quid dicis:

Expanded text:
inveniar in illo non habens meam justitiam, quae ex Lege est, sed justitiam quae est ex fide Christi, quae est ex Deo; dicit modo, Si quo modo occurram in resurrectionem curram? Non quia jam acceperim, aut  modo apprehendam, in quo et apprehensus sum a Christo Jesu. Praevenit me justitia ipsius, sequatur illum mea. Tunc autem sequetur mea, si non sit mea. Si quo modo occurram. Non quia jam acceperim, aut jam perfectus sim. Coeperunt mirari, qui hoc audiebant dicentem Apostolum: Non quia jam acceperim, aut jam perfectus sim. Quid est quod nondum acceperat? Fidem habebat, virtutem habebat, spem habebat, charitate flagrabat, virtutes operabatur, invictissime praedicabat, omnes persecutiones tolerabat, in omnibus patiens, amans Ecclesiam, sollicitudinem omnium Ecclesiarum corde gestans: quid nondum acceperat? Non quia jam acceperim, aut jam perfectus sim. Quid est quod dicis? Dicis, et miramur; dicis, et stupemus. Novimus enim quid audiamus: quid dicis?
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. iusticia in fide Iam gͦ dicam ut potero.
reuelet melius qui uos possidet. donet
et intellectum et affectum. donabit enĩ
effectum. si donauit affectũ: Hoc ẽ enĩ
quod uolo dicere Lege dei ꝓposita quis

Expanded text:
ectatio donum Dei. Jam ergo dicam ut potero: revelet melius qui vos possidet, donet et intellectum et affectum. Donabit enim effectum, si donabit affectum. Hoc est enim quod volo dicere: lege Dei proposita, ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
nens eẽt omnibus quando electus ẽ. ut
ungueretur in regem: Non fuit sic pau¬
lus. s factus paulus: Paulus enim paruꝰ
ideo paulus modicus Ergo einulationẽ
telligant homines qualis apud iudeos
fuerim. qui.x ꝑi eccłiam ꝑ sequebar emu¬
latione traditionũ paternarũ: dddit:
sine querela Nouit caritas ur̃a dictos
eẽ. sine querela. ambulasse in omnibus
iustificationibus dni. zacariam et elisa¬
beth In omnibus inquit scriptura iustifi¬
cationibus dñi ambulantes sine querela
Ecce hoc erat et paulus nr̃. quando sau¬
lus erat in lege sine querela ambulabat.
et quod in eo fuit sine querela. hoc de il¬
lo faciebat magnã querelam Quid pu
tamus gͦ fr̃s eẽ sine querela scđm iusti.¬
ciam quȩ ex lege ẽ. malũ ẽ: Simalum ẽ.

Expanded text:
nens esset omnibus, quando electus est ut nens esset omnibus, quando electus est ut ungeretur in regem . Non fuit sic Paulus, sed factus Paulus. Paulus enim parvus, ideo Paulus modicus. Ergo, secundum aemtelligant homines, qualis apud Judaeos fuerim, qui Christi Ecclesiam persequebar aemulatione traditionum paternarum. CAPUT sine querela. Novit Charitas vestra, dictos esse sine querela ambulasse in omnibus justificationibus Domini Zachariam et Elizabeth. In omnibus, inquit Scriptura, justificationibus Domini ambulantes sine querela . Ecce hoc erat et Paulus noster, quando Saulus erat. In lege sine querela ambulabat: et quod in eo fuit sine querela, hoc de illo faciebat magnam querelam. Quid ergo putamus, fratres, esse sine querela secundum justitiam, quae in lege est, malum
Abbreviated transcription (Latin):
Remansit autẽ ad templũ tribuᷤᷤ iuida. &
tribus beniamin: Tribus leui insacer-¬
dotibus tribus uida regia. et tribus ben¬
iamin: hoc solum remanserat ad ierłem
et adtemplum dñi. quando facta ẽ. illa¬
separatio inseruo salomonis: Non ergo
leuiter accipiatis quod ait. tribum bẽ¬
iamin in herens uidȩ. non re cedens
atemplo: hebreus ex hebreis sccłm legẽ
phariseus. scđm emulationẽ ꝑ sequens
ȩccłiam dei: Inter merita sua comme¬
morat quod fuerit ꝑsecutor: Secundũ
emulationẽ inquit Quam emulationẽ:
Non eram inquit piger iudeus. Quic¬
quid erat quod legi meȩ aduersarium
uideretur. impacienter ferebam. acrit̃
ꝑ sequebar Hãc apud uideos nobilitas.
s apud xꝑm queritur humilitas: Ideo
ibi iste saulus. hic paulus: Saulus asau¬
le nomen diriuatur: Qui fuerit saul-
nostis. ipsius electa ẽ. statura ꝓcera Sic
eum describit scriptura quod suꝑ emi-¬

Expanded text:
Remansit autem ad templum tribus Juda, et Remansit autem ad templum tribus Juda, et tribus Benjamin. Tribus Levi in sacerdotibus, tribus Juda regia, et tribus Benjamin, hoc solum remansit ad Jerusalem et ad templum Dei, quando facta est separatio illa in servo Salomonis . Non ergo leviter accipiatis quod ait, tribu Benjamin: inhaerens Judae, non recedens a templo. Hebraeus ex Hebraeis, secundum legem pharisaeus, secundum aemulationem persequens Ecclesiam. Inter merita sua commemorat quod fuerit persecutor: secundum aemulationem, inquit. Quam aemulationem? Non eram, inquit, piger Judaeus: quidquid erat quod Legi meae adversarium videretur, impatienter ferebam, acriter insequebar. Haec apud Judaeos nobilitas: sed apud Christum quaeritur humilitas. Ideo ibi iste Saulus, hic Paulus. Saulus a Saüle nomen derivatur. Qui fuerit Saül, nostis: ipsius electa est statura proceris. Sic eum describit Scriptura, quod superemi
Abbreviated transcription (Latin):
quit me hoc contempnere qd non habeo.
Quid magnũ ẽ. si homo abiectus. plebeiꝰ.
ignobilis contempnat nobilitatẽ. et tunc
ego inquit habeam fiduciã et in carne
Ideo inquit uos doceo contempnere. qm̃
uidetis me habere qđ contempnã Si
quis alius incarne putat se habere fidu¬
ciam. magis ego E audite in carne fi
duciam: Circumcisus octaua die. id est
non ꝓselitus. non aduena ad populum
dei. non maior circumcisus. s aparen¬
tibus natus iudeus. habeo circumcisi¬
onẽ octaui diei: E& genere isrł de tri-¬
bu beniamin. hebreus ex hebreis. scđm
legem phariseus: Primarii quidã erant.
et quasi ad nobilitatẽ iudaicã segrega¬
ti. non contemytibili plebi commixti.
qui dicebantur pharisei: Nam dicitur
hoc uerbum quasi segregationẽ inter.¬
pretari: quomͦ in latina lingua dicit᷑
egregius quasi agrege separatus: fue.¬
runt autẽ isrłitȩ. id ẽ ex genere isrł.
etiã illi qui separati fuerant a templo

Expanded text:
quit, me hoc contemnere quod non habeo. Quid magnum est, si homo abjectus, plebeius, ignobilis, contemnat nobilitatem, et tunc ego, inquit, habeam fiduciam et in carne. Ideo vos, inquit, doceo contemnere, quoniam videtis me habere quod contemnam. Si quis alius in carne putat se habere fiduciam, magis ego et enumerans duciam: Circumcisione octavi diei; id est, non proselytus, non advena ad populum Dei, non major circumcisus, sed a parentibus natus Judaeus, habeo circumcisionem octavi diei. Ex genere Israel, de tribu Benjamin, Hebraeus ex Hebraeis, secundum Legem pharisaeus. Primarii quidam erant, et quasi ad nobilitatem Judaicam segregati, non contemptibili plebi commixti, qui dicebantur Pharisaei. Nam dicitur hoc verbum, quasi segregationem interpretari, quomodo in latina lingua dicitur egregius, quasi a grege separatus. Fuerunt autem Israelitae, id est, ex genere Israel, etiam illi qui separati fuerant a templo.
Abbreviated transcription (Latin):
sumus inquit circumcisio. qui sꝑu cło ser¬
uimus: E gloriamur in xꝑo iħu. et non
incarne fiduciã habentes: Respexit qͦs¬
clam incarne fidentes. ipsi erant qui de
carnis circumcisione gloriabantur. de
quibus alio loco dicit: Quorũ ds uenter
ẽ. et gła impudendis eorum: Intellige tu
circucisionẽ. et esto circumcisio: Intelli¬
ge et esto: Intellectus enim bonus. s omni¬
bus qui faciunt eum: Non itaq frustra oc.¬
tauo die iussus ẽ. infans circumcidi. nisi
quia petra qua circumcidimur xꝑc erat:
Cuttellis enĩ petrinis circumcisus ẽ ppłs:
Quia in ebdomadibus idem primus. qui
et octauus: Completis enĩ septem diebus
reditur ad primũ: finitur seytimus dñs
sepultus. reditur ad primũ dñs resuscitatꝰ:
Dñi enĩ resuscitatio ꝓmisit nobis ȩternã
diem. et consecrauit nobis dñicum diem:
Qui uocatur dñicus. ipse uidetur ꝓpriȩ
ad dñm ꝑtinere. quia eo die dñs resur-
rexit: Reddita ẽ. petra circumcidantur

Expanded text:
sumus, inquit, circumcisio, qui spiritu Deo servimus, et gloriamur in Christo Jesu, et non in carne fidentes. Respexit quosdam in carne fidentes: ipsi erant qui de carnis circumcisione gloriabantur. De quibus alio loco dicit, Quorum Deus venter est, et gloria in pudendis eorum . Intellige tu circumcisionem, et esto circumcisio: intellige, et esto, Intellectus enim bonus, sed omnibus qui faciunt eum . Non utiqtava die jussus est infans circumcidi, nisi quia petra, qua circumcidimur, Christus erat. Cultellis enim petrinis circumcisus est populquia in hebdomadibus idem primus, qui et octavus. Completis enim septem diebus reditur ad primum, finitus septimus, Dominus sepultus. Reditus ad primum Dominus resuscitatus, Domini resurrectio promisit nobis aeternum diem, et consecravit nobis Dominicum diem, qui vocatur Dominicus, ipse videtur proprie ad Dominum pertinere, quia eo die Dominus resrexit. Reddita est petra, circumcidantur
Abbreviated transcription (Latin):
Siquis uob̃ euangeliz auerit p̃ter quam quod
accepistis anathema sit: Non ait plus quam
accepistis. s pret̾ quam qd accepistis Ham si
illud diceret sibi ipse p̃iudicaret. qui cupiebat
uenire ad thessalonicenses: ut suppleret quȩ
illoꝵ fidei defuerunt: S qui supplet. quod mi-¬
nꝰ erat addit. non qd̾ inerat tollit Qui autem
pretergredit᷑ fid ei regulam. non accedit in uia.
s recedit auia¬

Expanded text:
quis vobis evangelizaverit praeter quod accepistis, anathema sit . Non ait, plus quam accepistis; sed, praeter quod accepistis. Nam si illud diceret, sibi ipse praejudicaret, qui cupiebat venire ad Thessalonicenses, ut suppleret quae illorum fidei defuerunt. Sed qui supplet, quod minus erat addit, non quod inerat tollit: qui autem praetergreditur fidei regulam, non accedit in via, sed recedit
Abbreviated transcription (Latin):
deletum ẽ. cyrographũ quod erat con-¬
trarium nobis. qua triumphatus ẽ. hostis
computans delicta nr̃a et querens qđ obi¬
ciat. et nichil inueniens in illo in quo uin¬
cimus: Quis ei refundit in nocentẽ san¬
giunem: Quis ei restituit p̾cium quo nõ
emit. ut nos auferat ei: Ad cuius precii
nr̃i sacramentũ. ligauit ancilla tua ani-¬
mã suã uinculo fidei Expolians pͥncipatꝰ¬

Expanded text:
deletum est chirografum, quod erat contrarium nobis, qua triumphatus est hostis conputans delicta nostra et quaerens, quod obiciat, et nihil inueniens in illo, in quo uincimus. quis ei refundet innocentem sanguinem? quis ei restituet pretium, quo nos emit, ut nos auferat ei? ad cuius pretii nostri sacramentum ligauit ancilla tua animam suam uinculo fidei. nemo a prot
Abbreviated transcription (Latin):
Iichil enim ꝓdest testamentum uetus de
monte syna. in seruitutem generans: nisi
quia testimonium ꝑhibet testamento no-¬
uo: Alioquin quandiu legitur moyses:
uelamen suꝑ corda eorum positum ẽ Cũ
autem inde quisq transierit ad xp̃m: au¬
feretur uelamen: Transeuntium quippe
intentio ipsa mutatur de uetere ad nouũ.
ut non iam quisq intendat accipere car-¬
nalem s spiritalem felicitatem. id est ab
intentione qua expectabatur in carnali
nem qua ꝑ nouum testamentum expecta¬
tur in regno cȩlorum. beatitudo uerissima
spiritalis:¬

Expanded text:
ihil enim prodest testamentum uetus de monte Sina in seruitutem generans, nisi quia testimonium perhibet testamento nouo. Alioquin, quamdiu legitur Moyses, uelamen super corda eorum positura est; cum autem inde quisque transierit ad Christum, auferetur uelamen. Transeuntium quippe inut non quisque intendat accipere carnalem, sed spiritalem felicitateintentione quae exspectabatur in carnali nem quae per Novum Testamentum exspectatur in regno coelorum, ubi est beatitudo verissima spiritualis
Abbreviated transcription (Latin):
se iherosolimam et euangelium cum apłis
contulisse. dextͣs sibi datas fuisse. id ẽ signũ
concordiȩ signum consonantiȩ. quod ab eis
quȩ ipsi didicerant. in nichilo discreꝑabat:¬
Cum autem uenisset petrus antiochiam. in
faciem ei restiti. qͥa reprehensibił erat Prius
enim quam uenirent. qͥdã ab iacobo cum
gentibus edebat: Cũ autem uenissent. sub¬
trahebat et segregabat se. timens eos qui
ex circumcisione erant:

Expanded text:
se Hierosolymam, et Evangelium cum apostolis contulisse, dextras sibi datas fuisse, id est, concordiae signum consonantiae, quod ab eis quae sibi didicerant, in nihilo discrepabatuit — uenisset Petrus Antiochiam, in faciem ei restiti, quia reprehensibilis erat. Prius enim quam uenissent quidam ab Iacobo, cum gentibus edebat. Cum autem uenissent, subtrahebat et segregabat se timens eos qui ex circumcisione erant.
Abbreviated transcription (Latin):
di uno loco ipsum apłm. ascendentem et descen¬
cessimus deo: siue temperantes sumus uobis:
Quid est mente excessimus deo: Ut illa uidea¬
mus quȩ nonlicet homini loqui Quid ẽ tẽ¬
perantes sumꝰ uobis: Non inquit iudicaui
hunc crucifixum: Si ipse dominus ascendit
et descendit: manifestũ est quia predicato¬
res ipsius ascendunt imitatione: descendius¬

Expanded text:
di uno loco ipsum Apostolum ascendentem et descen, mente excessimus, Deo: sive temperantes sumus, vobiQuid est mente excessimus? Ut illa videamus quae non licet homini loqui. Quid est temperantes sumus vobis? Non, inquit, judicavi , et hunc crucifixum » ? Si ipse Dominus ascendit et descendit; manifestum est quia et praedicatores ipsius ascendunt imitatione, descendu
Abbreviated transcription (Latin):
apłs paulus: Qui cum dixisset non ẽ nobis
colluctatio. aduersus carnẽ et sanguinẽ.
id ẽ aduersus homines. subiecit atq ait: S
aduersus principes et potestates. aduersus
mundi rectores tenebrarũ harũ: Sequenti
enim uerbo ex posuit quid dixisset mundi.
cum subiecit tenebrarũ harũ. ne quis quã
mundi nomine intelligeret uniuersã cre¬
aturã. cuius nullomͦ sunt rectores angłi
desertores Tenebrarũ inquit harũ. id est
mundi istius amatorũ Ex quibus tamen
electi sunt non ꝑ suũ meritũ s ꝑ dei grãm
quibus dicit: fu̾istis enim aliquando tene¬
brȩ. nunc autẽ lux in dño Om̃s gͦ fuerunt
sub rectoribus tenebrarũ harũ. id ẽ omni¬
um impiorũ. tanquã tenebrȩ sub tene-¬
bris: S gras deo qui eruit uos sicut dicit
idem apłs de potestate tenebrarũ. et tͣns¬
tulit in regnũ filii caritatis suȩ. In quo pͥn

Expanded text:
apostolus Paulus, qui cum dixisset, Non est nobis apostolus Paulus, qui cum dixisset, Non est nobis colluctatio adversus carnem et sanguinem, id est, adversus homines, subjecit atque ait, sed adversus principes et potestates, el rectores mundi tenebrarum harum. . Sequenti enim verbo exposuit quid dixisset mundi, cum subjecit, tenebrarum harum: ne quisquam mundi nomine intelligeret universam creaturam, cujus nullo modo sunt rectores angeli desertores. Tenebrarum, inquit, harum, id est, mundi istius amatorum. Ex quibus tamen electi non sunt, non per suum meritum, sed per Dei gratiam: quibus dicit, Fuistis enim aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino . Omnes ergo fuerunt sub rectoribus tenebrarum harum, id est, hominum impiorum, tanquam tenebrae sub tenebris. Sed gratias Deo, qui eruit nos, sicut dicit idem Apostolus, de potestate tenebrarum, et transtulit in regnum Filii charitatis suae
Abbreviated transcription (Latin):
princeps mundi huius. quiᷤᷤ nisi diabolus:
Et inme non habet quicquã. nullum sci.¬
licet omnino peccatum: Sic enĩ ostendit
non creaturarũ s peccatorũ principẽ di¬
abolũ. quos nunc nomine mundi huius
appellat Et quotiens cumq mundi no¬
men in mali significatione ponitur. non
ostendit nisi mundi istius amatores. de
quibus alibi scriptũ ẽ: Quicumq uoluerit
amicus eẽ scłi huius. inimicus dei consti¬
tuitur: Absit gͦ ut sic intelligatur di abolꝰ
princeps mundi. tanquã gerat uniuersi
mundi. id ẽ cȩli et terrȩ atq omniũ quȩ in
eis sunt principatũ: De quali mundo dic¬
tum ẽ. cum de xꝑo uerbo sermo eẽt. et
mundus ꝑ ipsũ factus ẽ: Uniuersus itaq
mundus a summis cęlis usq ad infimam
terrã creatori ẽ. subditus non desertori.
redemptori. non interemptori. liberatori.
non captiuatori. doctori. non deceptori:
Quem abmodũ autẽ sit intelligendus pͥn¬
ceps mundi diabolus. euidentius aperuit

Expanded text:
princeps mundi hujus. Quis, nisi diabolus? Et in me non habet quidquam. Nullum scilicet omnino peccatum. Sic enim ostendit non creaturarum sed peccatorum principem diabolum, quos nunc nomine mundi hujus appellat. Et quotiescunque mundi nomen in mali significatione ponitur, non ostendit nisi mundi istius amatores, de quibus alibi scriptum est: Quicunque voluerit amicus esse saeculi hujus, inimicus Dei constituitur . Absit ergo ut sic intelligatur diabolus princeps mundi, tanquam gerat universi mundi, id est, coeli et terrae, atque omnium qui in eis sunt, principatum: de quali mundo dictum est, cum de Christo Verbo sermo esset, Et mundus per eum factus est . Universus itaque mundus, a summis coelis usque ad infimam terram Creatori est subditus, non desertori; Redemptori, non interemptori; liberatori, non captivatori; doctori, non deceptori. Quemadmodum autem sit intelligendus princeps mundi diabolus, evidentius aperuit
Abbreviated transcription (Latin):
ȩccłiȩ id ẽ corpori xꝑi. et in manifestatione
p̃dicatur. et in ipso capite corporis saluatore.
id ẽ in ipso mediatore dei et hominũ homine
xꝑo iħu. iam utiq completũ ẽ: Quid enĩ pro¬
mittit᷑. nisi uita ȩterna ex resurrectione amor¬
tuis: Hoc iam completũ ẽ. in illa carne quob
uerbũ factũ ẽ. et habitauit in nobis: Tunc
gͦ et occulta erat fides: Nlam eadem crede.¬
bant. eademq sperabant. om̃s scĩ et iusti eti¬
am temporũ illorũ. et ꝓmissuia erant illa
omnia sacramenta omnisq ritus ille sacrorũ
Nunc autẽ reuelata est. fides. in quã conclusuᷤ
erat populus quando sub lege custodiebatur.
et quod fidelibus ꝓmittit᷑ in iudicio. iam com¬
pletũ ẽ. in exemplo. ꝑ eum qui legẽ et ꝓpħas¬

Expanded text:
esiae, id est, corpori Christi, et in manifestatione praedicatur, et in ipso capite corporis Salvatore, id est, in ipso Mediatore Dei et hominum homine Christo Jesu , jam utique completum est. Quid enim promittitur, nisi vita aeterna ex resurrectione a mortuis? Hoc jam completum est in illa carne, quod Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . Tunc ergo et occulta erat fides; nam eadem credebant, eademque sperabant omnes justi et sancti etiam temporum illorum; et promissiva erant illa omnia sacramenta omnisque ritus ille sacrorum: nunc autem revelata est fides, in quam conclusus erat populus, quando sub Lege custodiebatur ; et quod fidelibus promittitur in judicio, jam completum est in exemplo, per eum qui Legem et P
Abbreviated transcription (Latin):
uita: Non uis expoliari: sed spoliandus es: Hoc
tamen agas oportet ut spoliatus ꝑ mortẽ. car-¬
neam tunicam: inueniaris indutus loricam
fidei hoc enĩ secutus adiungit Si tamen et
induti: non nudi inueniam᷑: Nam prima morᷤ
spoliatura ẽ. te carne interim seponenda: et
suo tempore recipienda¬

Expanded text:
vita. Non vis spoliari: sed spoliandus es. Hoc vita. Non vis spoliari: sed spoliandus es. Hoc tamen agas oportet, ut spoliatus per mortem carnea tunica, inveniaris indutus lorica fidei. Hoc enim secutus adjungit: Si tamen et induti, non nudi inveniamur . Nam prima mors spoliatura est te carne, interim seponenda, et suo tempore recipienda
Abbreviated transcription (Latin):
eandemq primã: alteram sem piternã scłi.
eandemq secundam: Prima mors omnibus
preparata ẽ: sccła solis malis impiis. infidelibꝰ.
blasphemis: et quicquid aliud sanȩ doctrinȩ
aduersatur: Intende ꝓpone tibi istas duas
mortes Si fieri potest: ambas non uis pati
Scio. uiuere amas: mori non uis: Et de hac ui-¬
ta in aliam uitam sic transire uelles: ut non
mortuus resurgeres. sed uiuus in melius mu-¬
tareris: Hoc uelles. hoc habet humanus affec¬
tus: hoc ipsa anima nescio quomodo habet
in uoluntate et cupiditate: q̃m diligendo ui¬
tam odit mortem: et quoniam carnem suã
non odit. nec ipsi uult accidere qđ odit: Ne-¬
mo enim unquam carnem suã odio habet:
hunc affectũ ostendit apłs ubi ait Habitatio¬
nem habemꝰ aumuex deo: domum non manu-
factam ȩternam ui cęlis: Et enĩ in hoc ingemis-¬
cimus habitaculum nr̃m quod de cȩlo ẽ suꝑ¬
indui cupientes: in quo nolumus inquit expo¬
liari sed suꝑuestiri: ut absorbeatur mortale a

Expanded text:
eamdemque primam; alteram sempiternam, et eamdem secundam. Prima mors omnibus praeparata est: secunda solis malis, impiis, infidelibus, blasphemis, et quidquid aliud sanae doctrinae adversatur. Intende, propone tibi istas mortes duas. Si fieri potest, ambas non vis pati. Scio, vivere amas, mori non vis; et de hac vita in aliam vitam sic transire velles, ut non mortuus resurgeres, sed vivus in melius mutareris. Hoc velles, hoc habet humanus affectus; hoc ipsa anima nescio quo modo habet in voluntate et cupiditate. Quoniam diligendo vitam, odit mortem: et quoniam carnem suam non odit, nec ipsi vult accidere quod odit. Nemo enim unquam carnem suam odio habuit . Hunc affectum ostendit Apostolus, ubi ait: Habitationem habemus ex Deo, domum non manu factam, aeternam in coelis. Etenim in hoc ingemiscimus, habitaculum nostrum quod de coelo est superindui cupientes. In quo nolumus, inquit, exspoliari, sed supervestiri, ut absorbeatur mortale a
Abbreviated transcription (Latin):
tionis humanȩ pͥncipibus reddimus. quan¬
do et ipse dñs. ut nobis huius sanȩ doctri¬
nȩ preberet exemplũ. ꝓcapite hominis
quo erat indutus tributũ soluere non de¬
dignatus ẽ: Iubentur autẽ etiã serui xꝑi¬
ani et boni fideles dñis suis temporalib
equanunit̃ fideliterq seruire. quos uidi¬
caturi sunt. si usq in finem iniquos inuene.¬
rint. aut cum quibꝰ equaliter regnaturi ft̃
si et illi ad uerũ dm̃ conuersi fuerint omni¬
bus tamen p̃cipitur seruire humanis potes.¬
tatibus atq terrenis. quo usq pꝰ tempus p̃¬
finitum qđ significant. seꝑtuaginta anni.
ab istius scłi confusione. tanquam de
captiuitate babyloniȩ sicutihrłm
liberetur eccłia. ex ciuus captiuitatis occa¬
sione ipsi etiã terreni reges desertis idolis
lunt. ꝓ quibus apłs paulus iubet orari eti¬
am cum ꝑsequerentur eccłiam: Sic enim
dicit: Obsecro itaq primũ omniũ fieri

Expanded text:
tionis humanae principibus reddimus; quantionis humanae principibus reddimus; quando et ipse Dominus, ut nobis hujus sanae doctrinae praeberet exemplum, pro capite hominis quo erat indutus, tributum solvere non dedignatus est . Jubentur autem etiam servi christiani et boni fideles dominis suis temporalibus aequanimiter fideliterque servire : quos judicaturi sunt, si usque in finem iniquos invenerint; aut cum quibus aequaliter regnaturi sunt, si et illi ad verum Deum conversi fuerint. Omnibus tamen praecipitur servire humanis potestatibus atque terrenis, quousque post tempus praefinitum, quod significant septuaginta anni, ab istius saeculi confusione tanquam de captivitate Babyloniae, sicut Jerusalem liberetur Ecclesia. Ex cujus captivitatis occasione ipsi etiam terreni reges desertis idolis,lunt, pro quibus apostolus Paulus jubet orari, etiam cum persequerentur Ecclesiam. Sic enim dicit: Obsecro itaque primum fieri
Abbreviated transcription (Latin):
captiuitas ihrłm ciuitatis. et ille popłs
mbabiloniã ductus. ad seruitutẽ ire iube¬
tur a dño ꝑieremiã illius temporis ꝓpħam:
Q ex titerunt reges babiloniȩ sub quibus
illi seruiebant. qui ex eorum occasione
commoti. quibusdã miraculis cognosce¬
rent et colerent. et coli uberent. unũ
uerum łm. qui condidit uniuersam crea.¬
turam: Iussi sunt autẽ ꝓ eis orare a quibus
captiui tenebantur. et eorũ pace. pacem
sꝑare ad gignendos filios. et domos ȩdi¬
ficandas. et plantandos ortos et uineas:
Post septuaginta autẽ annos ꝓmitcitur
eis ab illa captiuitate liberatio hoc autẽ
totum figurate significat ȩccłiam. xꝑi in
omnibus scĩs eius qui sunt ciuies ihrłm
cȩlestis. seruiturã fuisse subregibus huiꝰ
scłi Dicit enim et apłica doctrina. ut om¬
nis anma sublimioribꝰ potestatibꝰ subdi-¬
ta sit. et ut reddantur omnia omnibꝰ cui
tributũ. tributũ. cui uectigal. uectigal.
et cȩtera quȩ saluo diũi nr̃i cultu. constitu¬

Expanded text:
captivitas Jerusalem civitatis, et ille populus in Babyloniam ductus ad servitutem ire jubetur a Domino per Jeremiam illius temporis prophetam. Et exstiterunt reges Babyloniae, sub quibus illi serviebant, qui ex eorum occasione commoti quibusdam miraculis cognoscerent et colerent et coli juberent unum verum Deum, qui condidit universam creaturam . Jussi sunt autem et orare pro eis a quibus captivi tenebantur, et in eorum pace pacem sperare, ad gignendos filios, et domos aedificandas, et plantandos hortos et vineas. Post septuaginta autem annos promittitur eis ab illa captivitate liberatio . Hoc autem totum figurate significabat Ecclesiam Christi in omnibus sanctis ejus, qui sunt cives Jerusalem coelestis, servituram fuisse sub regibus hujus saeculi. Dicit enim et apostolica doctrina, ut omnis anima sublimioribus potestatibus subdita sit; et ut reddantur omnibus omnia; cui tributum, tributum; cui vectigal, vectigal ; et caetera quae salvo Dei nostri cultu, constitu
Abbreviated transcription (Latin):
sos data ẽ. pax eccłiȩ quamuis temporalis
tranquillitas temporis. ad ȩdificandas
spiritalit̾ domos. et plantandos ortos et ui¬
neas: Nam ecce modo ꝑ istum sermonem
ȩdificamusatq plantamꝰ. et hoc
fit ꝑtotum orbem t̾rarũ. cum pace
regum xꝑianorũ sicut idem dicit apłs. dei
agri cultura estis dei ȩdificatio estis yE¬

Expanded text:
sos data est pax Ecclesiae, quamvis temporalis tranquillitas temporis ad aedificandas spiritaliter domos, et plantandos hortos et vineas. « Nam et ecce te modo per istum sermonem aedificamus atque plantamus: » Et hoc fit per totum orbem terrarum cum pace regum Christianorum, sicut idem dicit Apostolus: « Dei agricultura, Dei aedificatio estis
Abbreviated transcription (Latin):
nullomͦ qͥd̾e metuimus: ne tales amici uel
morte nos sua uel deprauatione contristẽt: S
quia nobis non ea qua homines familiaritate
miscentur. quod etiam ipsum ad erumpnas hu¬
ius pertinet uitȩ. et aliquando sathanas sicut
legimus transfigurat se sicut angłm lucis ad
temptandos eos quos ita uel erudiri opus ẽ. uł
decipi iustum ẽ: magna dei misericordia ne-¬
cessaria ẽ. ne quisquam cumbonos angelos
amicos se habere sȩ putat. habeat ma-¬
los demones fictos amicos. eosq tanto nocen¬¬
tiores. quanto astutiores ac fallatiores patia¬
tur immicos: Et cui magna ista dei miscłia
necessaria ẽ nisi magnȩ humanȩ miseriȩ quȩ
ignorantia tanta premitur. uit facile istorũ
latiis et multiformi temptatione securi sunt :
In hoc enim loco infirmitatis et diebus malig-¬
nis. etiamista sollicitudo ñ ẽ inutilis: ut il¬
la securitas ubi ꝑax plenissima atq certissima
ẽ. desiderio feruentiore queratur:¬

Expanded text:
nullo modo quidem metuimus, ne tales amici uel morte nos sua uel deprauatione contristent. Sed quia nobis non ea, qua homines, familiaritate miscentur quod etiam ipsum ad aerumnas huius pertinet- uitae et aliquando Satanas, sicut legimus, transfigurat se uelut angelum lucis ad tentandos eos, quos ita uel erudiri opus est uel decipi iustum est: magna Dei misericordia necessaria est, ne quisquam, cum bonos angelos amicos se habere putat, habeat malos daemones fictos amicos, eosque tanto nocentiores, quanto astutiores ac fallaciores, patiatur inimicos. Et cui magna ista Dei misericordia necessaria est nisi magnae humanae miseriae, quae ignorantia tanta premitur, ut facile istorum laciis et multiformi tentatione securi sunt. In hoc enim loco infirminis etiam ista sollicitudo non est inutilis, ut illa securitas, ubi pax plenissima atque certissima est, desiderio ferventiore quaeratur
Abbreviated transcription (Latin):
iudicauit. ut oratione humiliũ dignaret᷑
salutem p̃stare sublimiũ Quod utiq iam
uidemꝰ impletum: Isto locutionis modo et
dñs ẽ. usus in ȩuangelio ubi ait phariseis.
decimatis mentã. et rutam. et omne holus:
Neq enim pharisei. et quecumq aliena. et
omniũ ꝑ om̃s terras alienigenarũ omnia ho¬
lera decimabant: Sicut gͦ hic omne holus
omne holerum genus. ita illic om̃s homines
omne hominũ genus intelligere possumꝰ
et quocumq alio mͦo
indelligi po.¬
test. dum tamen credere non cogam᷑.
aliquid omnipotentẽ uoluisse fieri. factũq
non eẽ. qui sine ullis ambiguitatibꝰ siue in
cȩlo siue int̾ra. sicut eum ueritas cantat.
omnia quecumq uoluit fecit. ꝓfecto facere
noluit quodcumq non fecit

Expanded text:
judicavit, ut orationibus humilium dignaretur judicavit, ut orationibus humilium dignaretur salutem praestare sublimium: quod utique jam videmus impletum. Isto locutionis modo et Dominus est usus in Evangelio, ubi ait Pharisaeis, Decimatis mentam, et rutam, et omne olus . Neque enim Pharisaei et quaecumque aliena et omnium per omnes terras alienigenarum omnia olera decimabant. Sicut ergo hic omne olus, omne olerum genus; ita et illic omnes homines, omne hominum genus intelligere possumus: et quocumque alio modo intelligi potest, dum tamen credere non cogamur aliquid omnipotentem Deum voluisse fieri, factumque non esse; qui sine ullis ambiguitatibus, si in coelo et in terra, sicut eum veritas cantat, omnia quaecumque voluit, fecit, , profecto facere noluit quodcumque non fecit
Abbreviated transcription (Latin):
des. fatuos. diuites. pauꝑes. mediocres. ma¬
res. feminas. in fantes. pueros. ad olescentes
iuuenes. seniores. senes. in linguis omnib
in moribꝰ omnibꝰ. in artibꝰ omnibꝰ. in ꝓfessioni¬
bus omnibꝰ. inuoluntatibꝰ. et in conscienti¬
arum uarietate innumerabili constitutos.
et si quid aliud differentiarum ẽ. ĩ homini¬
bus Quid ẽ enim eorum unde non deus
saluos fieri homines uelit. et ideo faciat. qͥ a
omp̃c. uelle inanit̃ non pot̃ quod cumq uo¬
luerit: Preceperat enim apłs ut oraretur
pro omubꝰ hominibꝰ et specialit̃ addiderat.
pro regibus et his qui insublimitate sunt.
qui putari poterant fastu et suꝑbia scłari.
a fidei .xꝑianȩ humilitate aborrere
Proinde dicens hoc enim bonũ ẽ. coram sal¬
uatore nr̃o deo. id ẽ ut etiam ꝓtalibꝰ oretur.
statim ut desꝑationẽ tolleret addidit Qui
om̃s homines uult saluos fieri. et ad agnici¬
onem ueritatis uenire: Hoc quippe ds bonũ

Expanded text:
des, fatuos, divites, pauperes, mediocres, mades, fatuos, divites, pauperes, mediocres, mares, feminas, infantes, pueros, adolescentes, juvenes, seniores, senes, in linguis omnibus, in moribus omnibus, in artibus omnibus, in professionibus omnibus, in voluntatum et conscientiarum varietate innumerabili constitutos, et si quid aliud differentiarum est in hominibus. Quid est enim eorum unde non Deus mnes gentes salvos fieri homines velit, et ideo faciat, quia omnipotens velle inaniter non potest quodcumque voluerit? Praeceperat enim Apostolus ut oraretur pro omnibus hominibus, et specialiter addiderat pro regibus et iis qui in sublimitate sunt, qui putari poterant, fastu et superbia saeculari a fidei christianae humilitate abhorrere. Proinde dicens, Hoc enim bonum est coram salvatore nostro Deo, id est, ut etiam pro talibus oretur; statim ut desperationem tolleret, addidit, Qui omnes homines vult salvos fieri, et in agnitionem veritatis venire . Hoc quippe Deus bonum
Abbreviated transcription (Latin):
nobis non om̃s saluos fieri. non tameni¬
deo debemus omnipotentissime dei uolũ¬
tati aliquid derogare. s ita intelligere qͦd
scriptum ẽ. qui om̃s homines uult saluos
fieri. tanquã diceretur. nullũ hominum
fieri saluũ. nisi quẽ ipse uoluerit. fiẽri non
quod nullus sit hominũ nisi quẽ saluum
fieri uelit. s qđ nullus fiat. nisi quẽ uelit.
et ideo sit rogandus ut uelit. quia neces¬
se ẽ. fieri si uoluerit: De orando quippe do
agebat apłs. ut hoc diceret Sic enim in¬
telligimus et qđ in ȩuangelio scriptũ
ẽ. qui illuminat omnẽ hominẽ. non quia
nullus ẽ. hominũ qui non illuminetur. s
quia nisi ab illo nullus illuminatur: Aut
certe sic dictum ẽ. qui uult om̃s homines
raculorum facere noluit. apud eos quos di¬
cit acturos fuisse penitentiã si fecisset. s
tributũ. reges. primatus. nobiles. ignobi¬
les. sublimes. humiles. doctos. indoctos. in¬
tegri corporis. debiles. ingeniosos. tardicor.¬

Expanded text:
nobis, non omnes salvos fieri, non tamen ideo debemus omnipotentissimae Dei voluntati aliquid derogare; sed ita intelligere quod dictum est, qui omnes homines vult salvos fieri, tanquam si diceret nullum hominem fieri salvum, nisi quem fieri ipse voluerit: non quod nullus sit hominum, nisi quem salvum fieri velit; sed quod nullus fiat, nisi quem velit; et ideo sit rogandus ut velit, quia necesse est fieri si voluerit. De orando quippe Deo agebat Apostolus, ut hoc diceret. Sic enim intelligimus, et quod in Evangelio scriptum est, Qui illuminat omnem hominem : non quia nullus est hquia nisi ab ipso nullus illuminatur. Aut certe sic dictum est, qui omnes homines qui virtutes miraculorum facere noluit apud eos, quos dicit acturos fuisse poenitentiam si fecisset: sed tributum, reges, privatos, nobiles, ignobiles, sublimes, humiles, doctos, indoctos, integri corporis, debiles, ingeniosos, tardicor
Abbreviated transcription (Latin):
inluci intemptationẽ aliud temptari: Nã
sine temptatione ꝓbatus ẽẽ nullus potest.
siue sibi ipsi sicut scriptum ẽ. qui non est
temptatus qualia scit. siue aliis sicut apłs
dicit. et temptationẽ urãm in carne mea
non spreuisti. Hinc enĩ eos firmos eẽ cog¬
nouit. quod eis tribulationibꝰ quȩ apło se¬
cundũ carnem acciderant. non sunt a cari¬
tate deflexi: Nam deo noti sumus et ante
om̃s temptationes. qui scit omnia antequã

Expanded text:
induci in tentationem, aliud tentari: nam sine tentatione probatus esse nullus potest sive sibi ipsi, sicut scriptum est: Qui non est tentatus qualia scit? sive aliis, sicut Apostolus dicit: Et tentationem vestram in carne mea non sprevistis. Hinc enim eos firmos esse cognovit, quod eis tribulationibus quae Apostolo secundum carnem acciderant non sunt a charitate deflexi: nam Deo noti sumus et ante omnes tentationes, qui scit omnia antequam
Abbreviated transcription (Latin):
Quod ait scdm dm creatum. hoc alio loco di¬
citur ad imaginẽ dei S peccando. iusticiã
et sc̃itatem ueritatis amisit ꝓpter qđ hȩc
imago deformis et decolor. facta ẽ: Hanc re¬
cipit cum reformatur atq renouat᷑: Quod
autem ait sꝑu mentis ur̃ȩ. non ibi duas res
intelligi uoluit. quasi aliud sit mens. aliud
sꝑc mentis. s quia omnis mens sꝑc. ẽ. non
autem omnis sꝑc mens ẽ¬

Expanded text:
alio loco dicitur, ad imaginem Dei . Sed peccando, justitiam et sanctitatem veritatis amisit; propter quod haec imago deformis et decolor facta est: hanc recipit, cum reformatur et renovatur. Quod autem ait, spiritu mentis vestrae; non ibi duas res intelligi vol mentis spiritus, quia omnis mens spiritus est, non autem omnis spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
tuntur ad dñm ab ea deformitate qua per
cupiditates seculares conformabantur
huic scło. reformantur ab illo audientes
apłm dicentem: Nolite conformari huic
scło. s reformamini in nouitate mentis ur̃ȩ
ut incipiat illa imago ab illo reformari
aquo formata ẽ: Non enim reformare se
ipsam potest. sicut potuit deformare: Bi¬
cit enim et alibi: Renouamini sꝑu mentis ur̃ȩ.
et induite nouũ hominẽ eum qui scđm dm

Expanded text:
tuntur ad Dominum ab ea deformitate, qua per cupiditates saeculares conformabantur huic saeculo, reformantur ex illo, audientes Apostolum dicentem, Nolite conformari huic saeculo, sed reformamini in novitate mentis vestrae : ut incipiat illa imago ab illo reformari, a quo formata est. Non enim reformare se ipsam potest, sicut potuit deformare. Dicit etiam alibi: Renovamini spiritu mentis vestrae, et induite novum hominem, eum qui secund
Abbreviated transcription (Latin):
sos et predestinauit. quos autem pre¬
destinaut. ipsos et uocauit. quos autem
uocauit. ipsos et iustificauit. quos autẽ
iustificauit. ipsos et glorificauit. de¬
ouibus istis nec lupus rapit. nec fur tol¬
lit nec latro interficit Securus ẽ de
numero earũ. qui ꝓ eis nouit quod dedit:

Expanded text:
et praedestinauit; quos autem praedestinauit, illos et uocauit; quos autem uocauit, ipsos et iustificauit; quos autem iustificauit, ipsos et glorificauit, ovibus istis nec lupus rapit, nec fur tollit, nec latro interficit. Securus est de numero earum, qui pro eis novit quod dedit.
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ tanquã area. s nouit̾ dñs qui sunt eius:
Si tu nosti quod trituras quia ibi ẽ lateis
massa. nec consumit trituratio. quod pur¬
gatura ẽ uentilatio Certi simꝰ fr̃s. quia
om̃s qui sumꝰ in corpore dñi. et manemꝰ in
illo ut et ipse maneat in nobis. in hoc scło
necesse habemꝰ usq infinẽ inter malos
uiuere: Non inter illos dico malos qͥ blas¬
phemant. xꝑm. raro enĩ iam inueniuntur
qui lingua blasphemant s multi qͥ uita
Necesse ẽ gͦ ut inter illos usq infinem
uiuamus:¬

Expanded text:
 tanquam in area: sed novit Dominus qui sunt ejus . Si tu nosti quid trituras, quia ibi est latens massa, nec consumit trituratio quod purgatura est ventilatio; certi sumus, fratres, quia omnes qui sumus in corpore Domini, et manemus in illo, ut et ipse maneat in nobis, in hoc saeculo necesse habemus usque in finem inter malos vivere. Non inter illos dico malos, qui blasphemant Christum: rari enim jam inveniuntur qui lingua blasphemant, sed multi qui vita. Necesse est ergo ut inter illos usque in finem vivamus