comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Sed inbis omibꝰ circũ acto grauitatĩ
sue clipeo undiq munitus adsticit:
undiq uenuientibꝰ gladiis ugilanter.
obuiauit: Anussã substanciã taeite des¬
picit. carnẽ in filiis mortuã: equantini¬
ter dolet Carnẽ in se ꝑcussam pacient̃
tolerat. carne̾ in conuuge male suadẽ.¬
tẽ sapient̾ docet Suꝑ hec amnci in
asꝑa correptione prosiliunt: et ꝓse.¬
dando dolore uenientes: uim doloris
ad iungunt Omĩa gͦ machinam̃ta tep̃.¬
tacionũ: scõ uiro uertunt᷑ in augm̃ta
uirtutũ Per uulnera qͥppe: ꝓbat᷑ eius
paciencia ꝑ uerba uero: exercet᷑ sapi.¬
encia Ubiq fortit̾ occurrit: qͥa et fla.¬
gella robore. et uerba racione suꝑ auit
Amici uͦ eius qui ad consolationẽ qͥdẽ
ueniunt. sed usq aduerba increpatioĩs
excedut̃. ignorancia magis credendi
sunt quã malicia deliquisse Neq enĩ
tantũ uirũ amicos iniquos habuisse
credendũ ẽ. sed dũ discernere causam

Expanded text:
in his omnibus circumacto gravitatis suae clypeo, ubique munitus astitit, undique venientibus gladiis vigilanter obviavit: amissam substantiam tacite despicit, carnem in filiis mortuam aequanimiter dolet, carnem in se percussam patienter tolerat, carnem in conjuge male suadentem sapienter docet. Super haec amici in asperam correptionem prosiliunt; et pro sedando dolore venientes, vim doloris adjungunt. Omnia ergo machinamenta tentationum sancto viro vertuntur in augmenta virtutum. Per vulnera quippe probatur ejus patientia; per verba vero exercetur ejus sapientia. Ubique fortiter occurrit, quia et flagella robore, et verba ratione superavit. Amici vero ejus, qui ad consolationem quidem veniunt, sed usque ad verba increpationis excedunt, ignorantia magis credendi sunt, quam malitia deliquisse. Neque enim tantum virum amicos iniquos habuisse credendum est: sed dum discernere causam
Abbreviated transcription (Latin):
insemet ipso significat. mͦ hũc excapi.¬
te. mͦ excorpr̃e designat. Ut nõ solum
uocẽ capitis: sed etiã corporis teneat
ipse ẽ incorpore sponsa: necesse ẽ ut
cũ nõ num ꝗͣ aliqͥd de capite dicit᷑. sen¬
sim ac subito etiã ad uocẽ corporis de¬
riuet᷑ Et rursũ cũ de corpore dicit᷑. re¬

Expanded text:
in semetipso significat, modo hunc ex capite, modo ex corpore designat, ut non solum vocem capitis, sed etiam corporis teneat. ipse est in corpore sponsa, necesse est ut cum nonnunquam aliquid de capite dicitur, sensim ac subito etiam ad vocem corporis derivetur; et rursum cum de corpore ali
Abbreviated transcription (Latin):
fiduciã: uenit iosue Ad ostendendã
inter flagella pacienciã: uenit iob
buit: quasi tot astra suꝑ peccãciũ te.¬
nebras incelũ misit. quousq uerus lu.¬
cifer surgeret: qui eternũ nobis ma.¬
ne nũciãs. stellis cet̾is clarius exdiui.¬
nitate radiaret Quẽ electi om̃s dũ¬
bene iuendo p̾eunt: et rebꝰ et uocibꝰ
propħando ꝓmiserunt Hullus et enĩ
uistus fuit: qͥ non eius ꝑfigurã nunciꝰ
extitit Pignũ qͥppe erat: ut ĩ semet ip.¬
sis bonũ om̃s offendent. deq̃ et om̃s bo¬
ni e̾ẽnt. et qd̾ prodẽe omibus scirent.
Unde et sine cessatione ꝓmuti debuit:
qd̾ ei fine estimacione dabatur ꝑcipi. et
sine fine retineri Ut simulomia scła dice¬
rent: qd̾ in redẽptione cõmuni. scłoꝵ finiꝰ
exhiberet Unde necesse fuit: ut etiam
beatus iob qͥ tanta incarnationis eius
inisteria protulit: cum quẽ uoce dice¬
ret exconuersatione signaret: et ꝑea

Expanded text:
fiduciam, venit Josue; ad ostendendam fiduciam, venit Josue; ad ostendendam inter flagella patientiam, venit Job. buit, quasi tot astra super peccantium tenebras coelum misit, quousque verus Lucifer surgeret, qui, aeternum nobis mane nuntians, stellis caeteris clarius ex divinitate radiaret. Electi omnes dubene vivendo praeeunt, et rebus et vocibus prophetando promiserunt. Nullus etenim justus fuit, qui non ejus per figuram nuntius exstiterit. Dignum quippe erat ut in semetipsis bonum omnes ostenderent, de quo et omnes boni essent, et quod prodesse omnibus scirent. Unde et sine cessatione promitti debuit quod et sine aestimatione dabatur percipi, et sine fine retineri; ut simul omnia saecula dicerent quid in redemptione communi saeculorum finis exhiberet. Unde et necesse fuit ut etiam beatus Job, qui tanta incarnationis ejus mysteria protulit, eum quem voce diceret ex conversatione signaret; et per ea
Abbreviated transcription (Latin):
etulit subponat᷑. Sed libet int̾ hec
mire diuine dispensationis oꝑa cern̾e:
quomꝰ ad illuminandã noctẽ uite p̾sẽ.¬
tis: astra queq sis uicibꝰ inceli faciem
ueniant. Quo usq infine̾ noctis redẽp.¬
tor humani generis quasi uerus luci.¬
fer surgat Nocturnũ namq spacium.
dũ decedentiũ succedentiũq stellarum
cursibus illustrat᷑: magno celi decore ꝑ¬
agitur Ut gͦ noctis nr̃e tenebras suo
tempore editus. uicissimq ꝑmutatus
stellarũ radius tangeret: ad ostendẽ.¬
dã innocentiã uenit abel. ad docen.¬
dam actionis mundiciã uenit enoch
Adĩsinuãdã lõganimitatẽ spei et oꝑi:
uenit noe Ad manifestãdã obediẽciã:
uenit abrahã Ad demostrãdã cõiugał
uite castimoniã: uenit ysahac Ad in¬
sinuandã laboris toleranciã: uenit ia.¬
cob Ad rependendã pro malo bone
retribucionis grãm: uenit ioseph Ad¬
ostendendã manfuetudinẽ: uenit
moises: Ad informandã contra adu̾sa

Expanded text:
ntis illuminant. --Sed libet inter haec mira divinae dispensationis opera cernere quomodo ad illuminandam noctem vitae praesentis astra quaeque suis vicibus in coeli faciem veniant, quousque in finem noctis Redemptor humani generis, quasi verus lucifer, surgat. Nocturnum namque spatium, dum decedentium succedentiumque stellarum cursibus illustratur, magno coeli decore peragitur. Ut ergo noctis nostrae tenebras suo tempore editus, vicissimque permutatus stellarum radius tangeret, ad ostendendam innocentiam, venit Abel; ad docendam 14 actionis munditiam, venit Enoch; ad insinuandam longanimitatem spei et operis, venit Noe; ad manifestandam obedientiam, venit Abraham; ad demonstrandam conjugalis vitae castimoniam, venit Isaac; ad insinuandam laboris tolerantiam, venit Jacob; ad rependendam pro malo bonae retributionis gratiam, venit ostendendam mansuetudinem, venit Moses; ad informandam contra adversa
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ ostẽdit᷑ ẽẽ de se qui emundacionẽ po¬
tuit obtinere proaliis Si uͦ hoc qͥbꝰdã
displicet. qd bona sua ipse narrauit :
sciendũ ẽ. qͥa inter tot rerũ dãpna. ĩt̃
tot corporis uulnera. Inter tot pig¬
nerũ funera amicis ad consolationem
uenientibus. et ad increpacionẽ prorũ.¬
pentibus de uita sua desꝑare cogebat᷑:
Et quẽ tot detrim̾ta ad flixerant: con¬
tumeliosa insuꝑ in crepanciũ uerba fe.¬
riebant: hinamq qͥ ad cõsolandũ uene.¬
rant. dum quasi euis ĩtusticiã exp̾bant.
desꝑare eum desemet ipso funditꝰ con¬
pellebant: Qd gͦ bona sua admentẽ re.¬
uocat. non se ꝑiactanciã eleuat : sed
quasi collapsũ int̾ uerba et uulnera
ad spẽ animũ reformat Eraui enim
desꝑacionis telo ꝑcutitur: cũ suꝑne
ire tͥbulationibꝰ p̾mitur : et liguarũ¬
foris obprobriis urget᷑. Beatus gͥ iob
tot doloꝵ iaculacione confossus. dũ

Expanded text:
ergo ostenditur esse de se, qui emundationem poergo ostenditur esse de se, qui emundationem potuit obtinere pro aliis. Si vero hoc quibusdam displicet, quod bona sua ipse narravit, sciendum est quia inter tot rerum damna, inter tot corporis vulnera, inter tot pignorum funera, amicis ad consolationem venientibus, et ad increpationem prorumpentibus, de vita sua desperare cogebatur; et quem tot detrimenta afflixerant, contumeliosa insuper increpantium verba feriebant. Hi namque, qui ad consolandum venerant, dum quasi ejus injustitiae exprobrabant, desperare eum de semetipso funditus compellebant. Quod ergo bona sua ad mentem revocat, non se per jactantiam elevat; sed quasi collapsum inter verba et vulnera ad spem animum reformat. Gravi enim desperationis telo mens percutitur, cum supernae irae tribulationibus premitur, et foris linguarum opprobriis urgetur. Beatus igitur Job tot dolorum jaculatione confossus, dum
Abbreviated transcription (Latin):
mox a diabolo respondet᷑. Numquid
gratis iob colit dm̃: Honne tu uallasti
Seum cunctãq familiã eius : Sed mit¬
te manũ tuã. et tange eũ: si non ĩ faciẽ
benedixerit tibi Hostis itaq inbeato
iob uires suas exercuit: sed tam̃ certa.¬
men contͣ dnm̃ assũpsit Int̾ dm̃ itaq
et diabolũ: beatus iob inmedio. mat̾ia
rit. Quid aliud quã dm̃ qui pro illo pro.¬
posuerat excessisse rep̾rehendit: Ipse
quippe inse temptati causã susciꝑe
uoluit: qui eũ tañ flagella p̾tulit.
et p̾ferẽs temptari ꝑ flagella ꝑmisit
Si gͦ excessisse iob dr̃: laudator illiꝰ sub.
cubuisse ꝑhibet᷑. Quãuis eũ nullatenꝰ
deliqͥsse: etiã dona testãt᷑. Qͥs enĩ nesci.¬
at qd̾ culpis non p̾mia sed pene debean.¬
tur : Qͥ gͦ duplicia reciꝑe. que amise.¬
rat meruit: ex remuneracione edocuit.
se pro amicis delinquentibꝰ intercedit:
Ingrauibus namq peccatis quis positꝰ.
dũ suis p̾mit᷑: aliena nõ diluit Mundꝰ

Expanded text:
 a diabolo mox respondetur: Nunquid gratis Job colit Deum? Nonne tu vallasti eum cunctamque familiam ejus? Sed mitte manum tuam, et tange eum, si non in faciem benedixerit tibi . Hostis itaque in beato Job vires suas exercuit, sed tamen certamen contra 11 Deum assumpsit. Inter Deum itaque et diabolum beatus Job in medio materiarit, quid aliud, quam Deum, qui pro illo proposuerat, perdidisse reprehendit? Ipse quippe in se tentati causam suscipere voluit, qui eum et ante flagella praetulit, et praeferens tentari per flagella permisit. Si ergo excessisse Job dicitur, laudatcubuisse perhibetur, quamvis eum nullatenus deliquisse etiam dona testantur. Quis enim nesciat quod culpis non praemia, sed poenae debeantur? Qui ergo duplicia recipere quae amiserat meruit, ex remuneratione edocuit qse pro amicis delinquentibus intercedit. In gravibus namque peccatis quis positus , dum suis premitur, aliena non diluit. Mundus
Abbreviated transcription (Latin):
heliu iumor subrogat᷑. ut scm̃ pectus
tanto acriori uulnere ꝑcuteret: qͣn¬
to contra illud. ictus brachii uilioris ex¬
citaret E cce ad feriendũ ininctissimũ
robur. inimicus seitiẽs. qͦt tẽptacioniĩ
iacula iuenit. ecce qͦt obsidionũ ma.¬
chinam̃ta cucũposuit. ecce quot per¬
cussionũ tela transmisit Sed inhis
om̃ibus mansit mens in ꝑterrita: ste
trã smutere: qͥeo lice̾̃ciꝰ pugnãtiꝰ latꝰ fe.¬
riãt. qͦ isqͥpugnat ĩ tẽcius uenientes
hostes contͥfaciẽ aspectat. Igit̃ iob in¬

Expanded text:
Heliu junior subrogatur, ut sanctum pectus Heliu junior subrogatur, ut sanctum pectus tanto acriori vulnere percuteret, quanto contra illud ictus brachii vilioris excitaret. Ecce ad feriendum invictissimum robur inimicus saeviens, quot tentationum jacula invenit; ecce quot obsidionum machinamenta circumposuit; ecce quot percussionum tela transmisit: sed in his omnibus mansit mens imperterrita, stettransmittere, qui eo licentius pugnantis latus feriant, quo is qui pugnat intentius venientes hostes contra faciem aspectat.
Abbreviated transcription (Latin):
corrupit E& rebus enĩ ext̾ioribus disci¬
mus: ꝗd de int̾ioribꝰ sentianius: Inunicie̾
nãq seuiẽs. et urbẽ circũ fusis exercitib
uallãs. si eius munimina in uicta cõspe¬
xerit: ad alia se pugnãdi argum̃ta cõuer¬
tit. Ut intꝰ etiã quorundã cuuũ corda cor¬
rũpat: quatinꝰ cũ extr ĩsecus inpugna¬
torẽ ad mouerit. int̾noꝰ qͦq habeat ad¬
uitoreᷤ. atq in crescente belli foriᷤᷤ c̾tamine:
dequoꝵ intis fide cõfidit᷑. eoꝵ ꝑfidia urbꝰ
ete cõstituto murũ ciuitatis istius tot
ictibus ꝑculit: qͦt uicibꝰ ad uersa nũci.¬
auit: Intꝰ aut̃ quasi cuuũ corda corrupit:
dũ forcia urbis huiꝰ munimmina. ꝑfuasiõe
destruere cõiugis studuit. foris itaq
admouit inpetũ belli: intꝰ uenena cõ.¬
silii. Ut tanto cicuis urbẽ caꝑet: qͣnto
quã uulnera: amicoꝵ ut dictũ ẽ. se
li̾gͥs armauit Qͥ qͥdẽ qͥa senioreᷤ erant:
de eoꝵ u̾bis ininꝰ fortasse doleri pot̾at.

Expanded text:
s enim exterioribus discimus quid de interioribus sentiamus. Inimicus namque saeviens, et urbem circumfusis exercitibus vallans, si ejus munimina invicta conspexerit, ad alia se pugnandi argumenta convertit, ut intus etiam quorumdam civium corda corrumpat; quatenus cum extrinsecus impugnatores admoverit, internos quoque habeat adjutores, atque increscente belli foras certamine, de quorum intus fide confiditur, eorum perfidia urbs ete constituto, murum civitatis istius tot ictibus perculit, quot vicibus adversa nuntiavit. Intus autem quasi civium corda corrupit, dum fortia urbis hujus munimina persuasione destruere conjugis studuit. Foras itaque admovit impetum belli, intus venena consilii: ut tanto citius urbem caperet, quanquam vulnera, amicorum, ut dictum est, se linguis armavit. Qui quidem quia seniores erant, de eorum verbis minus fortasse doleri poterat.
Abbreviated transcription (Latin):
tẽptacionis enus: exequam᷑ Inimicus
seuiens. et scĩ uiri ualidissimũ pectuᷤ
debellare contẽdẽs: cuẽtaᷤᷤ cõtͣ eum tep̃¬
tacionũ machinaᷤ erexit Abstulit
substanciã. int̾fecit filios. ꝑcussit corpꝰ.
instigauit uxorẽ: Amicos ad cõsolatio.¬
nẽ ad duxit: sedin asꝑitate ĩcrepatio.¬
nis excitauit: Aliũ quoq amicũ du¬
rius ĩcrepantẽ in extrema et acriori
inuectione seruauit. ut saltẽ crebriꝰ
feriendo cor attĩgeret: qd nouo uuln̾e
sẽꝑ iteraret. Quia enĩ in scło potentẽ
uidit: dampnis fubstancie eũ moueri
credidit. quẽ nõ cõcussũ: ex morte filioꝵ
pulsauit Uidẽs aut̃ quia ad augm̃.¬
tũ diuine laudis etiã ex uuln̾e cre¬
uit orbitatis: peciit feriẽdã salutem
corporis Intuẽs etiã qͥa ꝑdolorẽ corp̾riᷤ.
ꝑuenire neqͥuerit ad passionẽ mentis:
instigauit uxorẽ Cuutatẽ qͥppe quã
expugnare appeciit: nimis munitã
indit Et idcirco ext̾ius tot plagas in.¬

Expanded text:
tentationis ejus exsequamur. Inimicus saeviens, et sancti viri validissimum pectus debellare contendens, cunctas contra eum tentationum machinas erexit; abstulit substantiam, interfecit filios, percussit corpus, instigavit uxorem, amicos ad consolationem adduxit; sed in asperitatem increpationis excitavit: alium quoque amicum durius increpantem, in extrema et acriori invectione servavit, ut saltem crebrius feriendo cor attingeret, quod novo vulnere semper iteraret. Quia enim in saeculo potentem vidit, damnis substantiae eum moveri credidit, quem non concussum ex filiorum morte pulsavit. Videns autem quia ad augmentum divinae laudis etiam ex vulnere crevit orbitatis, petiit feriendam salutem corporis. Intuens etiam quia per dolorem corporis pervenire nequiverit ad passionem mentis, instigavit uxorem. Civitatem quippe, quam expugnare appetiit, nimis munitam vidit; et idcirco exterius tot plagas in
Abbreviated transcription (Latin):
tudine spicarũ grana turgescunt:
Unde et ipsã loquendi artẽ. quã ma¬
gisteria discipline ext̾ioris infinuant:
seruare despexi: Nam sicut huuisqͦq
epłe tenor enunciat: non metacismi
collisionẽ fugio. non barbarismi confu¬
sionem deuito. situs motusq etiam p̾po¬
sicionũ casus seruare contẽpne. Quia
indignũ uehement̾ existimo: ut uer.¬
ba celestis oraculi restrĩgã subregulis
donati. Heq eniꝰ hec abullis int̾p̃tibuᷤ
iscripture sacre auctoritate seruata
sunt: Ex qua nunirũ. quia nr̃a expo.¬
sicio oritur: dignũ profecto ẽ. ut qua.¬
si edita soboles speciem sue matris imi¬
tet᷑ Houã uero translationẽ dissero:
sed cũ probacionis causa exigit. Hũc
nouã. nunc uet̾em ꝑ testimonia ad¬
sũmo. ut quia sedes apłica cui dõ auc¬
tore p̾fideo utraq utitur: mei quoq
labor studii exutraq fulciatur amen¬

Expanded text:
tudine spicarum grana turgescunt. tudine spicarum grana turgescunt. Unde et ipsam loquendi artem, quam magisteria disciplinae exterioris insinuant, servare despexi. Nam sicut hujus quoque epistolae tenor enuntiat, non metacismi collisionem fugio, non barbarismi confusionem devito, situs motusque et praepositionum casus servare contemno, quia indignum vehementer existimo, ut verba coelestis oraculi restringam sub regulis Donati. Neque enim haec ab ulus interpretibus, Scripturae sacrae auctoritate servata sunt. Ex qua nimirum quia nostra expositio oritur, dignum profecto est ut quasi edita soboles speciem suae matris imitetur. Novam vero translationem dissero; sed cum probationis causa exigit, nunc novam, nunc veterem per testimonia assumo; ut quia sedes apostolica, cui Deo auctore praesideo, utraque utitur, mei quoque labor studii ex utraque fulciatur.
Abbreviated transcription (Latin):
tis cũ locucionis ministeriũ exhibere
uix sufficit: mens digne non potest in¬
timare quod sentit Quid namq ẽ offi.¬
cium corporis. nisi organũ cordis: Et
qualibet peritus cantandi artifex. ex¬
plere artẽ non ualet: nisi ad hanc sibi
et muusteria ext̾iora concordãnt:
Quiammirũ canticũ qd docta manꝰ
tẽ ꝑat. quassata organa proprie non
resultant Hec artẽ flatus exprimit.
si scissa rimis fistula stridet Quanto
itaq grauius exposicionis mee quali.¬
tas p̾mitur. inqua dicendi gr̾am
sic fãctura organi dissĩpat. ut
hanc pericie ars nulla componat
Queso autẽ ut huius oꝑis dicta ꝑcur.¬
rens. in his uerboꝵ folia non requiras. qͥa
ꝑsacra eloquia ab eoꝵ tractatoribꝰ infruc.¬
tuose loquacitatis leuitas studiose com.¬
ponit᷑ : dum intemplo dei nemus plan.¬
tari prohibet᷑ Et cimcti proculdubio
scimus. quia quociens in foliis male lete
segetis culmi proficiunt. minori pleni.¬

Expanded text:
tus cum locutionis ministerium exhibere tus cum locutionis ministerium exhibere vix sufficit, mens digne non potest intimare quod sentit. Quid namque est officium corporis, nisi organum cordis? Et quamlibet peritus sit cantandi artifex, explere artem non valet, nisi ad hanc sibi et ministeria exteriora concordent: quia nimirum canticum, quod docta manus imperat, quassata organa proprie non resultant; nec artem flatus exprimit, si scissa rimis fistula stridet. Quanto itaque gravius expositionis meae qualitas premitur, in qua dicendi gratiam sic fractura organi dissipat, ut hanc peritiae ars nulla componat? Quaeso autem ut hujus operis dicta percurrens, in his verborum folia non requiras, quia per sacra eloquia ab eorum tractatoribus infructuosae loquacitatis levitas studiose compescitur, dum in templo Dei nemus plantari prohibetur . Et cuncti procul dubio scimus, quia quoties in foliis male laetae segetis culmi proficiunt, minori pleni
Abbreviated transcription (Latin):
debiii. sed quia te petente me memini
ꝓmisisse transmisi: Inqua quicqͥd tua
scĩtas tepidũ incultũq reppererit: tan.¬
to mͥ celerrime indulgeat. qͣnto hoc me
egrũ dicere non ignorat: Nam dũ mo.¬
lestia corpus atterit᷑: affecta mente eti.¬
am dicendi studia languescunt Mul.¬
ta quippe annoꝵ iam curricula deuol¬
uuntur: quod crebris uiscerũ dolorib
crucior horis momentisq om̃ibꝰ fracta
stomachi uirtute lassesco Lentis quidẽ.
sed tam̃ continuis febribus anhelo Int̾¬
que hec dum sollicitus penso. quia scrip¬
tura teste. omnis filius qͥ adño recipit᷑
flagellatur: qͦ maliꝰ p̃sentibus duriꝰ de¬
primor: eo de et̾na certius presũpcioẽ
respiro. Et fortasse hoc diuine ꝓuiden¬
cie consilium fuit: ut percussitm iobꝑcus¬
sus exxponere̾. et flagellati mentẽ melius
modica laboris mei studiis in hoc moles.¬
tia corporalis obsistit: quod carnis uir.¬

Expanded text:
debui, sed quia te petente memini debui, sed quia te petente memini promisisse, transmisi. In qua quidquid tua sanctitas tepidum incultumque repererit, tanto mihi celerrime indulgeat, quanto hoc me aegrum dicere non ignorat. Nam dum molestia corpus atteritur, affecta mente etiam dicendi studia languescunt. Multa quippe annorum jam curricula devolvuntur, quod crebris viscerum doloribus crucior, horis momentisque omnibus fracta stomachi virtute lassesco, lentis quidem, sed tamen continuis febribus anhelo. Interque haec dum sollicitus penso quia, Scriptura teste, Omnis filius qui a Deo recipitur, flagellatur , quo malis praesentibus durius deprimor, eo de aeterna certius praesumptione respiro. Et fortasse hoc divinae providentiae consilium fuit, ut percussum Job percussus exponerem, et flagellati mentem melius modica laboris mei studiis in hoc molestia corporalis obsistit, quod carnis vir
Abbreviated transcription (Latin):
ea Si despexi pretereuntẽ eo quod nõ
habuerit indumentũ. et absq oꝑim̃to
pauꝑem: si non benedixerut᷑ michi la.¬
tera eius. et de uelleribus ouiu̾ mearũ
calefactus non est: Que u delicet si ad
allegorie sensũ uiolenter in flectimus:
cuncta eius misericordie facta uacua.¬
mus Diuinus et enim sermo sicut mis¬
teriis prudentes exercet: sic plerũq
suꝑficie simplices refouet Habet in pub.¬
lico unde paruulos nutriat: seruat in.
secreto unde mentes sublimium in ad.¬
miracione suspendat. Quasi quidam
quippe ẽ fluuius ut ita dixerim planꝰ
et altus: in quo et agnus ambulet. et
elefans natet. Ut gͦ uniuscunsq loci
oportunitas postulat. ita semꝑ studiũ¬
ordo exposicionis inmutat Quatinꝰ
tanto ueruis sensum diume locucioniᷤᷤ
in ueniat: quanto ut̃q ut res queq ex¬
egerit ꝑ causarũ species alt̾nat: Quã¬
uidelicet exposicionẽ recensendã tue
beatitudini. non quia uelut dignam

Expanded text:
ea; si despexi praetereuntem, eo quod non ea; si despexi praetereuntem, eo quod non habuerit indumentum, et absque operimento pauperem; si non benedixerunt mihi latera ejus, et de velleribus ovium mearum calefactus est . Quae videlicet si ad allegoriae sensum violenter inflectimus, cuncta ejus misericordiae facta vacuamus. Divinus etenim sermo sicut mysteriis prudentes exercet, sic plerumque superficie simplices refovet. Habet in publico unde parvulos nutriat, servat in secreto unde mentes sublimium in admiratione suspendat. Quasi quidam quippe est 6 fluvius, ut ita dixerim, planus et altus, in quo et agnus ambulet, et elephas natet. Ut ergo uniuscujusque loci opportunitas postulat, ita se per studium expositionis ordo immutat; quatenus tanto verius sensum divinae locutionis inveniat, quanto ut res quaeque exegerit, per causarum species alternat. CAvidelicet expositionem recensendam tuae beatitudini, non quia velut dignam
Abbreviated transcription (Latin):
tamen alia responsione subiungit. Heq
enim reprehendit me cormeum: in om̃i
uita mea Quo gͥ pacto. acorde suo mi¬
nime inomni uita reprehendit᷑. qui
peccasse se publica uoce testatur: Neq
enim simul uniquã conueniunt culpa
oꝑis: et in reprehensibilitas cordis Sed
nimirũ uerba lutere dũ collata sibi
conuenire nequeunt. aliud inse aliqͥs
quod queratur ostendunt Acsi quibꝰdã
uocibus dicant Dũ nr̃a nos conspicitis
suꝑficie destrui: hoc innobis querite.
quod ordinatũ sibiq congruens apuo
nos ualeat intus inueniri Aliquando
litteram negligit: oblatũ sibi ueritatiᷤ
lum̾ abscondit. Cumq laboriose inueni.¬
re in eis aliud intrinsecus appetit. hoc
qd foris sine difficultate asseqͥ poterat.
amitit: Sanctus uãq uir dicit: Sin egaui
quod uolebant pauperibus: et oculos in.¬
due expectare feci Si cõmedi bucellã
meã solus : et non comediͭ pupillus ex

Expanded text:
tamen alia responsione subjungit: Neque tamen alia responsione subjungit: Neque enim reprehendit me cor meum in omni vita mea . Quo igitur pacto a corde suo minime in omni vita reprehenditur, qui peccasse se publica voce testatur? Neque enim simul unquam conveniunt culpa operis, et irreprehensibilitas cordis. Sed nimirum verba litterae, dum collata sibi convenire nequeunt, aliud in se aliquid quod quaeratur ostendunt, ac si quibusdam vocibus dicant: Dum nostra nos conspicitis superficie destrui, hoc in nobis quaerite, quod ordinatum sibique congruens apud nos valeat intus inveniri. CAPUT IV. litteram negligit, oblatum sibi veritatis lumen abscondit; cumque laboriose invenire in eis aliud intrinsecus appetit, hoc quod foris sine difficultate assequi poterat, amittit. Sanctus namque vir dicit: Si negavi quod volebant pauperibus, et oculos viduae exspectare feci; si comedi buccellam meam solus, et non comedit pupillus ex
Abbreviated transcription (Latin):
tabat et elapsus quippe iam non erat.
et tamen si inrerũ natura subsisteret.
sentire amaritudinẽ nequaquã posset:
Cõstat gͦ quod nullomodo de die insen¬
sibili dicitur: qui sensu ꝑcuti amaritu.¬
dinis obtatur Et si conceptionis nox
reliqͥs noctibus coniuncta discesserat.
quo pacto hanc fieri soliariam exorat:
Que ut alapsu temporis figi nonpo¬
tuit. Ita etiã nec areliquarũ noctium
coniunctione separari Qui rursum
dicit: Usqueqͦ non parcis michi. nec di¬
mittis me. ut gluciã saluiã meã: Et
tam̃ paulo suꝑius dixit Que pͥus tan.¬
gere nolebat anima mea. Nunc
pre angustia cibi mei sunt Quis aut̃
nesciat saliuam facilius posse glutiri
quã cibũ: Qui itaq se sumere cibum
denunciat. Incredibile est ualde. quo
ordine glutire posse saliuã negat: Atq
it̾um dicit Peccaui Quid faciã tibi.
ocustos hominũ: Uelcerte consũmere
me uis peccatis ad olescentie mee E t

Expanded text:
tabat? Elapsus quippe, jam non erat; tabat? Elapsus quippe, jam non erat; et tamen si in rerum natura subsisteret, sentire amaritudinem nequaquam posset. Constat ergo quod nullo modo de die insensibili dicitur, qui sensu percuti amaritudinis optatur. Et si conceptionis nox reliquis noctibus conjuncta discesserat, quo pacto hanc fieri solitariam exoptat? Quae ut a lapsu temporis figi non potuit, ita etiam nec a reliquarum noctium conjunctione separari. Qui rursum dicit: Usquequo non parcis mihi, nec dimittis me, ut glutiam salivam meam ? Et tamen paulo superius dixerat: Quae prius tangere nolebat anima mea, nunc prae angustia cibi mei sunt . Quis autem nesciat salivam facilius posse glutiri quam cibum? Qui itaque se sumere cibum denuntiat, incredibile est valde quo ordine glutire posse salivam negat. Atque iterum dicit: Peccavi, quid faciam tibi, o custos hominum ? vel certe: Consumere me vis peccatis adolescentiae meae ? Et
Abbreviated transcription (Latin):
nequeunt: quia suꝑficietenꝰ accepta.
nequaꝗͣ instructionẽ legentibus sed
errorẽ gignunt Ecce et enĩ dicitur:
Sub quo curuant᷑ qui portant orbẽ.
Et de tanto uiro quisnesciat. quod
nequaꝗͣ uanas poetarũ fabulas seqͥt᷑.
ut mundi molẽ subuchi gigandeo su¬
dore suspicetur: Qui rursum pressũ
ꝑcussionibus dicit Elegit suspendiũ
ammna mea: et mortẽ ossa mea Et
quis rectũ sapiens credat uirũ tanti
p̾conii quẽ uidelicet constat ab inter.¬
no iudice premia propaciencie uir.¬
tute reciꝑe decreuisse int̾ uerba sus¬
pendio uitã finire : Aliquando etiã
ne fortasse intelligi iuxta luterã debe¬
ant: ipsa se uerba lutere inpugnat᷑.
Ait namq Pereat dies inqua natus
sũ: et nox inqua dictũ ẽ conceptus
ẽ homo Et paulopꝰ subicit Occupet
eum caligo: inuoluat᷑ amaritudine:
Atq in enisdẽ noctis maledictione sub¬
iungit Sit nox illa solitaria Qui

Expanded text:
nequeunt; quia superficie tenus accepta, nequeunt; quia superficie tenus accepta, nequaquam instructionem legentibus, sed errorem gignunt. Ecce etenim dicitur: Sub quo curvantur qui portant orbem . Et de tanto viro quis nesciat quod nequaquam vanas poetarum fabulas sequitur, ut 5 mundi molem subvehi giganteo sudore suspicetur? Qui rursum pressus percussionibus dicit: Elegit suspendium anima mea, et mortem ossa mea . Et quis rectum sapiens credat virum tanti praeconii, quem videlicet constat ab interno judice praemia pro patientiae virtute recipere, decrevisse inter verbera suspendio vitam finire? Aliquando etiam, ne fortasse intelligi juxta litteram debeant, ipsa se verba litterae impugnant. Ait namque: Pereat dies in qua natus sum, et nox in qua dictum est: Conceptus est homo . Et paulo post subjicit: Occupet eam caligo, et involvatur amaritudine . Atque in ejusdem noctis maledictione subjungit: Sit nox illa solitaria . Qui
Abbreviated transcription (Latin):
historica exposicione trãscurrimꝰ. et ꝑ
allegoriã quedã tipica inuestigacione
ꝑscrutam᷑: quedã ꝑ sola allegorice mo.¬
ralitatiᷤᷤ instrum̃ta discutimus Non¬
nulla autẽ ꝑcuc̾ta simul sollicitius
ex quirentes triplieit̃ indagamus:
Nam primũ quidem fundam̃ta histo.¬
rie ponimus Dem̾ ꝑ significationẽ tipi.¬
cam in arcẽ fidei fabricam mentis eri¬
gimus Ad extremũ quoq ꝑ moralita.¬
tis graciam quasi suꝑducto edificium
colore uestimus Uel certe quid uerita.¬
tis dicta nisi reficiende m̃tis alim̃ta
credenda sunt: que modis alt̾nantibꝰ
multiplicit̾ disserendo. ferculo oris offe.¬
rimus. ut inuitati lectoris quasi con¬
iuue nr̃ĩ fastidiũ repellamꝰ. Qui dũ
sibi multa oblata consid̾at qd̾ elegan¬
cius decernit adsumat Aliquando uͦ
exponere aꝑta historie uerba neglimꝰ:
ne tardius ad obscura ueniamus. Ali¬
quando autẽ intelligi iuxta literam

Expanded text:
istorica expositione transcurrimus, et per istorica expositione transcurrimus, et per allegoriam quaedam typica investigatione perscrutamur; quaedam per sola allegoricae moralitatis instrumenta discutimus; nonnulla autem per cuncta simul sollicitius exquirentes, tripliciter indagamus. Nam primum quidem fundamenta historiae ponimus; deinde per significationem typicam in arcem fidei fabricam mentis erigimus; ad extremum quoque per moralitatis gratiam, quasi superducto aedificium colore vestimus. Vel certe quid veritatis dicta, nisi reficiendae mentis alimenta credenda sunt? Quae modis alternantibus multipliciter disserendo, ferculum ori offerimus; ut invitati lectoris quasi convivae nostri fastidium repellamus, qui dum sibi multa oblata considerat, quod elegantius decernit, assumat. Aliquando vero exponere aperta historiae verba negligimus, ne tardius ad obscura veniamus: aliquando autem intelligi juxta litteram
Abbreviated transcription (Latin):
extẽsũ: insex codicibꝰ expleui Uñ et
in eo sepe quasi post ponere ordinẽ expo¬
sitionis muenior. et paulo diucius cõ.¬
templationis latitudini acmoralitatis
insudo Sed tam̃ quisqͥs dedõ loquitur:
curet necesse ẽ. ut qͥcqͥd audiẽciũ menteᷤᷤ
instruit rimet᷑ Et hũc rectũ loq̾ndi or¬
dinẽ deputet. sic ut oportuntas edifica¬
tionis exigit. Abeo se quod loqͥ ceꝑat uti.¬
lit̾ diriuet Sacri enĩ tractator eloqͥũ
morẽ fluminis debet mutari Fluimis
quippe dũ ꝑ alueum defluit: si ualles¬
concauas elat̾e contingit. in eas ꝓtinꝰ
sui inpetus cursũ diuertit: Cumq illas
sufficient̾ mpleuerit: repente se inal.¬
ueum refundit Sic nimirũ. sic diumi
uerbi ẽẽ. tractator debet: ut cũ dequa.¬
libet re disserit. si fortasse iuxta positã
occasionẽ congrue edificationis ĩuene.¬
rit. quasi adicinã uallẽ lingue undaᷤ
intorqueat. et cũ sub iuncte instructiõĩs

Expanded text:
extensum, in sex Codicibus explevi. Unde et in eo saepe quasi postponere ordinem expositionis invenior, et paulo diutius contemplationis latitudini ac moralitatis insudo. Sed tamen quisquis de Deo loquitur, curet necesse est ut quidquid audientium mores instruit, rimetur; et hunc rectum loquendi ordinem deputet, si cum opportunitas aedificationis exigit, ab eo se, quod loqui coeperat, utiliter derivet. Sacri enim tractator eloquii morem fluminis debet imitari. Fluvius quippe dum per alveum defluit, si concavas ex latere contingit, in eas protinus sui Impetus cursum divertit, / cumque illas sufficienter impleverit, repente se in alveum refundit. Sic nimirum, sic divini verbi esse tractator debet, ut, cum de qualibet re disserit – si fortasse iuxta positam occasionem congrue edificacionis invenerit –, quasi ad vicinam vollem ligue undas interrumpat, ut, cum subiuncte instruccionis c
Abbreviated transcription (Latin):
tendo nõ seruãt que ĩp̃ceptis audiut̃:
et isti utuẽdo ea custodiut̃. ĩqͥbꝰ neqͣꝗͣ
sacrarũ paginarũ soliditaᷤ ad testat᷑.
dũ ꝑ ie zechielẽ ꝓpħam dicitur: quod
tres solũmodo uiri liberent᷑ Noe. scili.¬
cet. damhel. uob Nec inmerito inter
ebreoꝵ uitas inauctoritatiᷤꝰ reuerẽcia
uita iusti gentilis adducit᷑. quia re-¬
dẽptor nr̃. sicut adredẽptionẽ udeoꝵ¬

Expanded text:
tendo non servant quae in praeceptis audiunt; tendo non servant quae in praeceptis audiunt; et isti vivendo ea custodiunt, in quibus nequaquam sacrarum paginarum soliditas attestatur, dum per Ezechielem prophetam dicitur , quod tres solummodo viri liberentur, Noe scilicet, Daniel et Job. Nec immerito inter Hebraeorum vitas, in auctoritatis reverentiam vita justi gentilis adducitur, quia Redemptor noster, sicut ad redemptionem Judaeor
Abbreviated transcription (Latin):
positus despicit eius saltim cõparacio¬
ne euigilet: qui sine lege legalit̃ uix̃.
Erranti gͥ homimi data ẽ lex: erranti
uͦ etiam sublege adducitur testimo¬
niũ eoꝵ: qui extra legem sunt. Ut
quia conditi. cõditionis nr̃e ordinẽ
seruare noluimꝰ: p̃ceptis admonerem᷑.
Et quia preceptis obedire contẽpsimꝰ:
exẽplis confunderem᷑. Hec ut dictũ ẽ
eoꝵ exemplis. quos lex astringeret:
sed quo ᷤ lex apecc̃o nulla cohiberet. Cir.
uenit excusationẽ nr̃am Undiq con.¬
clusus est aditus tergiuersacionis hu.¬
mane: homogentili. homo sine lege.ad
mediũ adducit᷑: ut eoꝵ qͥ sub lege sunt.
Insidone qͥppe: figurat᷑ stabilita̾ ĩlege
positoꝵ In mari aut̃: uita gentiliũ:
Grubesce gͦ sidon ait mare. qͥa exuita
gentiliũ redarguit᷑ uita sub lege po.¬
sitoꝵ: atq ex actione scłartũ. confũ.¬
dit᷑ actio religiosoꝵ. Dũ illi etiã ꝓmit.¬

Expanded text:
positus despicit, ejus saltem comparatiopositus despicit, ejus saltem comparatione evigilet, qui sine lege legaliter vixit. Erranti igitur homini data est lex; erranti vero etiam sub lege adducitur testimonium eorum qui extra legem sunt, ut quia conditionis nostrae ordinem servare noluimus, praeceptis admoneremur; et quia praeceptis obedire contempsimus, exemplis confunderemur; nec, ut dictum est, eorum exemplis, quos lex astringeret, sed quos lex a peccato nulla cohiberet. 5. Prvenit excusationem nostram; undique conclusus est aditus tergiversationis humanae. Homo gentilis, homo sine lege, ad medium adducitur, ut eorum qui sub lege sunt pIn Sidone quippe figuratur stabilitas in lege positorum - in mari autem, vita gentilium. Erubesce ergo, Sidon, ait mare, quia ex vita gentilium redarguitur vita sub lege positorum, atque ex actione saecularium confunditur actio religiosorum: dum illi etiam promit
Abbreviated transcription (Latin):
uidelicet suꝑne aspiracionis dona. qua.¬
si non sua scribere: quia eo alt̾uis erant
que loquebat᷑ qͦ homo loquebatur que
dei sunt Et eo alter que erant illius
minis sunt Sed iã debemꝰ ista pꝰ ponere.
et ad consid̾anda sacre historie gesta pro.¬
perare: Omitis homo. eo ipso quo homo
ẽ: suum intelligere debet auctorẽ Cuiꝰ
uoluntati tantomagis seruiat: quã¬
to se quia de se ipso nichil sit pensat.
Ecce aut̾ cõditi. dm̃ considare negleximꝰ:
adhibita sut precepta Preceptis quoq ob¬
temꝑare noluimus: ad uingunt᷑ exem¬
pla: Ipsa quoq imitari exempla decli¬
namus: que edidisse nobis positis fub
lege. conspicimꝰ: Quia enĩ ds̃ aꝑte qͥbꝰ.¬
dã sub lege positis locutus ẽ: quasi alie.¬
nos nos ab eisdẽ p̾ceptis aspicimus. qͥbꝰ
hec specialit̾ locutus non ẽ Unde ad
confutandã inpudenciã nram. gen.¬
tilis homo ad exemplum deducitur.
ut quia obedire homo legi sub lege

Expanded text:
videlicet supernae aspirationis dona, quavidelicet supernae aspirationis dona, quasi non sua scribere: quia eo alterius erant quae loquebatur, quo homo loquebatur quae Dei sunt; et eo alter quae erant illius mini data. --Sed jam debemus ista postponere, et ad consideranda sacrae historiae gesta properare. Omnis homo eo ipso quo homo est, suum intelligere debet auctorem; cujus voluntati tanto magis serviat, quanto se quia de se ipso nihil sit pensat; ecce autem conditi Deum considerare negleximus. Adhibita sunt praecepta, praeceptis quoque obtemperare noluimus. Adjunguntur exempla, ipsa quoque imitari exempla declinamus, quae edidisse nobis positos sub lege conspicimus. Quia enim Deus aperte quibusdam sub lege positis locutus est, quasi alienos nos ab eisdem praeceptis aspicimus, quibus haec specialiter locutus non est. Unde ad confutandam impudentiam nostram, gentilis homo ad exemplum deducitur; ut quia obedire homo legi sub lege
Abbreviated transcription (Latin):
isi apparuisse describitur: modo angłs: mͦ
dicitur: quia int̾uis presidens loquendi ef.¬
ficatiã ministrabat Cũ gͦ loquẽs ab int̾iore
regitur: et ꝑ obsequiũ angłs. et ꝑ in spira¬
Attendite ppłe meus legẽ meã: ĩclinate
aurẽ uram ĩuerba oris mei Hon enĩ lex dd̃.
aut ppłs dd̃. sed ꝑsonã eius ex qͦ loquebat᷑
ad sumens. ipsius auctoritate loquitur:
cuiꝰ inspiracione replebat᷑: Hoc cotidie fieri
in eccłia cernimꝰ: si uigilant̾ intueamur:
Ham stans inmedio ppłi lector: clamat:
Egosũ ds̃ abrahã. ds̃ isahac: et d̃s iacob
Et qd ipse ds̃ uere sit: ꝓfecto non dicit
Nec tam̃ ꝑ hoc qd̾ dicit. ueritatiᷤꝰ regulam
deserit: quia cui ministerium in lectione
exhibet. eius domintũ uoce pretendit:
Itaq scriptores sacri eloquii. quia repleti
scõ spũ suꝑ se trahunt᷑. quasi extra semet.¬
ipsos fiunt: et sic dese sentencias quasi
de aliis proferunt:. Unde et beatus iob scõ
spũ afflatus. potuit sua gesta que erant

Expanded text:
 apparuisse describitur, modo angelus, mm, quia interius praesidens loquendi efficaciam ministrabat. Cum ergo loquens ab interiore regitur, et per obsequium angelus, et per inspiraate aurem vestram in verba oris mei . Non enim lex David, aut populus David, sed personam ejus, ex quo loquebatur, assumens, ipsius auctoritate loquitur, cujus inspiratione replebatur. Hoc quotidie fieri in Ecclesia cernimus, si vigilanter intuemur. Nam stans in medio populi lector clamat: Ego sum Deus Abraham, Deus Isaac, et Deus Jacob . Et quod ipse Deus sit, vere profecto non dicit; nec tamen per hoc quod dicit, veritatis regulam deserit; quia cui ministerium lectione exhibet, ejus dominium voce praetendit. Itaque scriptores sacri eloquii, quia repleti sancto Spiritu super se trahuntur, quasi extra semetipsos fiunt; et sic de se sententias, quasi de aliis proferunt. Unde et beatus Job sancto Spiritu afflatus, potuit sua gesta, quae erant
Abbreviated transcription (Latin):
ta sub oculis fuerat: ꝑ libros emendando
conposui Qͥa cum postrema dictarẽ. qͦ
stilo pͥma dixerã: sollicite adtendi Egi
gͦ. ut ea que locutus sum studiosa emen.¬
dacione transcurrens. quasi ad simili.¬
tudinẽ diccatus erigerẽ: et ea que dicta¬
uerã. non longe acolloquentis sermone
discreparent. quatinꝰ dũ obtendit᷑ illud̃ ad¬
trahit᷑ E ditamͦ dissimili res non dissimi.¬
lis formaret᷑: quãuis terciã huius oꝑis
partẽ. ut colloquendo protuli. pene ita
deliqui. Quia cũ me fr̃s ad alia ꝑtrahũt:
hac subtilius em̃dari noluerunt Qͥbus ni.¬
mirũ multaiubẽtibꝰ dũ parere mͦ ꝑ exposi¬
tionis ministeriũ. mͦ ꝑcontẽplationis

Expanded text:
ta sub oculis fuerant, per libros emendando ta sub oculis fuerant, per libros emendando composui, quia et cum postrema dictarem, quo stylo prima dixeram, sollicite attendi. Egi ergo, ut et ea quae locutus sum, studiosa emendatione transcurrens, quasi ad similitudinem dictatus erigerem; et ea quae dictaveram, non longe a colloquentis sermone discreparent; quatenus dum hoc tenditur, illud attrahitur, edita modo dissimili res non dissimilis formaretur; quamvis tertiam hujus operis partem ut colloquendo protuli, pene ita dereliqui, quia cum me fratres ad alia pertrahunt, hanc subtilius emendari noluerunt. Quibus nimirum multa jubentibus, dum parere modo per expositionis ministerium, modo per contemplationis
Abbreviated transcription (Latin):
robustior. ad illũ sp̃e protinus erexi.ꝑ.
quẽ aꝑta ẽ lingua mutoꝵ. qui linguaᷤᷤ
infancium facit disertas. qui inmen¬
sos brutosq asine ruditus ꝑsensatos
humani colloquu diftinxit modos. Qd
igitur mirũ. si intellectũ stulto homini
p̾beat. qui ueritatẽ suã cum uoluerit.
etiam ꝑora iumentorum narrat: Huiꝰ
gͦ robore consid̾ationis accinctus. ari.¬
ditatẽ meam ad indagandũ fontẽ tan.¬
te profunditatis excitaui Et quãuis
eoꝵ quibus exponere conpellebar: lon.¬
ge me uita transcenderet: inturiosum
tam̃ ẽẽ nõ credidi sifluenta usibus homi.¬
num plumbi fistula ministraret. Unde
mox eisdẽ coram positis fr̃ibus priora
libri sub occulis dixi: et quia tempus
paulo uacancus repꝑi. posteriora trac.¬
tando dictaui Cumq mͥ spacia largi.¬
ora suppeterent: multa augens. pauca
fubtrahens. atq ita ut inuenta sunt nõ nul.¬
la derelinquẽs.Ea que me loquente excep.¬

Expanded text:
robustior, ad illum spem protinus erexi, per robustior, ad illum spem protinus erexi, per quem aperta est lingua mutorum, qui linguas infantium facit disertas ; qui immensos brutosque asinae ruditus, per sensatos humani colloquii distinxit modos. Quid igitur mirum, si intellectum stulto homini praebeat, qui veritatem suam, cum voluerit, etiam per ora jumentorum narrat ? Hujus ergo robore considerationis accinctus, ariditatem meam ad indagandum fontem tantae profunditatis excitavi. Et quamvis eorum, quibus exponere compellebar, longe me vita transcenderet, injuriosum tamen esse non credidi, si fluenta usibus hominum plumbi fistula ministraret. Unde mox eisdem coram positis fratribus, priora libri sub oculis dixi; et quia tempus paulo vacantius reperi, posteriora tractando 4 dictavi. Cumque mihi spatia largiora suppeterent, multa augens, pauca subtrahens, atque ita ut inventa sunt, nonnulla derelinquens, ea quae me loquente excep
Abbreviated transcription (Latin):
tatis aꝑirẽ: Qui hoc quoq michi in ho¬
nere sue peticionis ad didunt. ut non
solũ uerba historie ꝑ allegoriarũ sens
excuterẽ: sed allegoriarũ sensus ꝓti.¬
mis in exercitiũ mor alitatiꝰ inclinarẽ:¬
Adhuc aliquid grauius adiungentes. ut
intellecta queq testimoniis cingerem.
et prolata testimonia si iplicita fortasse
indent᷑: interposicione fuꝑ addite expo.¬
fitionis enodarẽ Mox uero mobscuro¬
hoc oꝑe. atq ant̾ nos hacteniis indiscus¬
so. ad tanta me ꝑtrahi. ac talia agnoui:
solo auditus ponde uictus fateor lassat̾q
subcubui Sed repente inter formidinẽ
deuocionẽq dep̾hensus: cum in largito.¬
rẽ munerũ oculos mentiᷤ ad tollerem:
Cunctacione post posita. ilico certus
attendi. quia mpossibile ẽẽ non pot̾at:
quod de frat̾ins michi cordibu. caritaᷤ
in ꝑabat: Fore quippe idoneũ me ad
ista de sꝑaui. sed ipsa mei desꝑacione

Expanded text:
tatis aperirem. Qui hoc quoque mihi in otatis aperirem. Qui hoc quoque mihi in onere suae petitionis addiderunt, ut non solum verba historiae per allegoriarum sensus excuterem, sed allegoriarum sensus protinus in exercitium moralitatis inclinareadhuc aliquid gravius adjungentes, ut intellecta quaeque testimoniis cingerem; et prolata testimonia, si implicita fortasse viderentur, interpositione superadditae expositionis enodarem. CAPUT hoc opere, atque ante nos hactenus indiscusso, ad tanta me pertrahi ac talia cognovi, solo auditus pondere victus, fateor, lassatusque succubui. Sed repente inter formidinem devotionemque deprehensus, cum in largitorem munerum oculos mentis attollerem, cunctatione postposita, illico certus attendi, quia impossibile esse non poterat, quod de fraternis mihi cordibus charitas imperabat. Fore quippe idoneum me ad ista desperavi: sed ipsa mei desperatione
Abbreviated transcription (Latin):
acciꝑem. quatinus in terreno palacio li¬
cencius excubarẽ. ubi me scilie multi ex
monasterio fr̃s mei germana de uincti
caritate secuti sunt Qd̾ diuina factũ
dispensatiõe cõspicio. ut eoꝵ semꝑ exẽplo.
ad oracioĩs placidũ litus. quasi anchore
fume restringerer: cum causarũ secula.¬
rium incessabili inpulsu fluctuarẽ Ad
illoꝵ quippe consortium uelut ad tutis.¬
simi portus finũ: t̾ren actus uolum¬
na fluctusq fugiebã Et licet illud me mi¬
nisteriũ ex monasterio abstractũ apͥsti¬
ne quietis uita. mucrone sue occupa.¬
tionis extinxerat. inter: eos tam̃ ꝑstu¬
diose lectionis alloquiũ: cotidiane
me aspiracio conpunctionis animabat.
Tunc eisdẽ fr̾ibus etiam cogente te pla¬
cuit. sicut ipse meministi: ut librũ beati
iob exponere. inportuna mͤ expeticione
conpellerẽt. Et pro ut ueritaꝰ uires in¬
funderet: eis misteria tante profundi¬

Expanded text:
acciperem, quatenus in terreno palatio liacciperem, quatenus in terreno palatio licentius excubarem; ubi me scilicet multi ex monasterio fratres mei, germana vincti charitate, secuti sunt. Quod divina factum dispensatione conspicio, ut eorum semper exemplo ad orationis placidum littus, quasi anchorae fune restringerer, cum causarum saecularium incessabili impulsu fluctuarem. Ad illorum quippe consortium, velut ad tutissimi portus sinum, terreni actus volumina fluctusque fugiebam; et licet illud me ministerium ex monasterio abstractum, a pristinae quietis vita, mucrone suae occupationis exstinxerat; inter eos tamen per studiosae lectionis alloquium, quotidianae me aspiratio compunctionis animabat. Tunc eisdem fratribus, etiam cogente te, placuit, sicut ipse meministi, ut librum beati Job exponere importuna me petitione compellerent; et prout veritas vires infunderet, eis mysteria tantae profundi
Abbreviated transcription (Latin):
tẽpestaᷤ̃ excrescit: repente me sub pre¬
textu eccłiastici ordinis incausarum
seculariũ pelagus repperi. et quietẽ mo.¬
nasterii qͥ habendo non fortit᷑ tenui.
quã stricte tenenda fuerit: ꝑdendo cog.¬
noui Nam cũ mͥ adꝑcipiendũ sacri alta¬
ris minuistertũ obediencie uirtus opponit᷑:
hocsub eccłie colore susceptũ ẽ. Quod si mul.¬
te liceat. it̾um fugiendo deflectti . pꝰ que
hoc nolenti mͥ atq renitenti. Cum graue
eẽt altaris ministeriũ: etiã pondus est cu.¬
re pastoralis iniunctũ. Qd̾ tanto munc
durus tolero. quanto me ei imparẽ sen¬
tiens: in nulla fiducie consolatione res¬
piro. Quia enĩ mũdi iã tempora malis
crebrescentibꝰ t̾mino ꝓpinquante turba¬
ta sunt: ipsi nos qui internis misterus
deseruire credim̃ curis ext̾ioribꝰ inplica¬
mur: S icut eoquoq tempore. quo ad
ministeriũ altaris accessi. hoc de me ig.¬
norante me. actũ ẽ ut sacri ordinis põdꝰ

Expanded text:
tempestas excrescit, repente me, sub praetempestas excrescit, repente me, sub praetextu ecclesiastici ordinis, in causarum saecularium pelago reperi; et quietem monasterii, quia habendo non fortiter tenui, quam stricte tenenda fuerit, perdendo cognovi. Nam cum mihi ad percipiendum sacri altaris ministerium, obedientiae virtus opponitur, hoc sub Ecclesiae colore susceptum est, quod 3 si inulte liceat, iterum fugiendo deflectatur. Postque hoc nolenti mihi atque renitenti, cum grave esset altaris ministerium, etiam pondus est curae pastoralis injunctum. Quod tanto nunc durius tolero, quanto me ei imparem sentiens, in nulla fiduciae consolatione respiro. Quia enim mundi jam tempora, malis crebrescentibus, termino propinquante turbata sunt; ipsi nos, qui internis mysteriis deservire credimur, curis exterioribus implicamur: sicut eo quoque tempore, quo ad ministerium altaris accessi, hoc de me, ignorante me, actum est, ut sacri ordinis pondus
Abbreviated transcription (Latin):
CONSCÃ¬
tinororitana urbe cosnos¬
cens cum me illic sedis apostolice respõ¬
sa constringerent. et te illuc ĩuincta
pro causis fidei usigothorũ legatio per¬
duxisset: omne intius auribꝰ quod mͥ
de me displicebat exposui. qm diu lon¬
geq conuersionis grãm diftuli: et post.¬
quã celesti sum desidio afflatus. secu¬
lari habitu contegi melius putaui.
Aperiebatur enĩ mͥ iã de et̾nitatiᷤᷤ amo¬
re quid quererẽ. sed molita me consuetu.¬
do deuinx erat. ne ext̾iorẽ cultũ mu¬
tarẽ: Cumq ad huc me cogeret am¬
mus p̾senti mundo quasi specietenus
deseruire: ceꝑunt multe contra ine
eusdẽ mundi cure succrescere. ut in
eo iam non specie: sed quod ẽ grauius
mente retinerer: Que tandẽ cuncta
sollicite fugiens. portũ monasterii pe¬
tii. et relictis que mundi funt. ut frustra
tunc credidi: exhuius inte naufragio
nidus euasi Qina enĩ plerũq nauẽ
incaute derelictã religatã. etiam de
sinu tuti littoris unda excutit. cũ

Expanded text:
Constantinopolitana urbe cognoscens, cum me illic sedis apostolicae responsa constringerent, et te illuc injuncta pro causis fidei Visigothorum legatio perduxisset, omne in tuis auribus, quod mihi de me displicebat, exposui: quoniam diu longeque conversionis gratiam distuli, et postquam coelesti sum desiderio afflatus saeculari habitu contegi melius putavi . Aperiebatur enim mihi jam de aeternitatis amore quid quaererem, sed inolita me consuetudo devinxerat, ne 2 exteriorem cultum mutarem. Cumque adhuc me cogeret animus praesenti mundo quasi specie tenus deservire, coeperunt multa contra me ex ejusdem mundi cura succrescere, ut in eo jam non specie, sed, quod est gravius, mente retinerer. Quae tandem cuncta sollicite fugiens, portum monasterii petii, et relictis quae mundi sunt, ut frustra tunc credidi, ex hujus vitae naufragio nudus evasi. Quia enim plerumque navem incaute religatam, etiam de sinu tutissimi littoris unda excutit, cum
Abbreviated transcription (Latin):
moris sui obstaculũ acceptabiliꝰ nõ ẽ
Hunc gͦ increpacio redarguit. ad sa¬
crificiũ non reducit: quia in ea qͥdẽ
fide ẽ inqͣ ẽẽ debuit. sed suꝑna hũe uis.¬
ticia in crepãs. ꝓsuꝑflius repellit Uñ
et bene helui latino sermone dr̃: ds m̃s

Expanded text:
moris sui obstaculum acceptabilis non est. Hinc ergo increpatio redarguit, sed sacrificium non reducit; quia in ea quidem fide est in qua esse debuit, sed superna hunc justitia increpans pro superfluis repellit. Unde et bene Heliu Latino sermone dicitur,