comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ficiũ uͦ ut parere possent more hinus corruptibilis car¬
nis. Non em̃ tale beneficiũ ds̃ conferret corpori mortis
huns quale ñhaberet nͥ corpꝰ uitȩ illius in paradiso an¬
te peccatũ. ut & conceptus ꝓueniret sine libidine prur¬
rentȩ & partus sine dolore cruciante. Cur aut̃ ñ in
conclusã aliquo dolore factũ ẽẽ ut nͨ possent femine
c̃cubitũ ꝓp&i qͥ dolor dõ suscitante fuisset inflictus.
miserante de tractus: Nã si ad impeclimentũ ferencle
ꝓlis eẽt libido detrahenda. uiris eẽt de trahenda ñ femi¬
nis. femina em̃ posset uoluntate concũbere. & iã desis¬
tente libicline qͣ stimularet᷑. si uiro ñ de eẽt qua excita¬
retur. Nisi fortȩ qͥa scriptũ ẽ. & ipsũ abimelech fuisse
sanatũ. uirile dicturiis ÷ ei librdẽnẽ redlitã. Quã ꝓ¬
fecto si a miserat qͥd opus fuit eũ diuiitus ad moneri

Expanded text:
ficium uero, ut parere possent more huius corruptibilis carficium uero, ut parere possent more huius corruptibilis carnis. non enim tale beneficium deus conferret corpori mortis huius, quale non haberet nisi corpus uitae illius in paradiso ante peccatum, ut et conceptus proueniret sine libidine pruriente et partus sine dolore cruciante. cur autem non iconclusam, aliquo dolore factum esse, ut non possent feminae concubitum perpeti, qui dolor deo suscitante fuisset inflictus, miserante detractus? nam si ad inpedimentum serendae prolis esset libido detrahenda, uiris esset detrahenda, non feminis. femina enim posset uoluntate concumbere etiam desistente libidine, qua stimularetur, si uiro non deesset, qua excitaretur. nisi forte, quia scriptum est, et ipsum Abimelech fuisse sanatum, uirilem dicturus est ei libidinem redditam. quam profecto si amiseiat, quid opus fuit eum diuinitus admoneri,
Abbreviated transcription (Latin):
beatis matrib sine libidinosa uoluptate c̃cipientib sine
criminosa gemitu parientib qͣndo qͥdẽ illa felicitate &
in corpore ñ dũ mortis huiꝰ s uita illius ñ e̾ẽt feminis ĩ
excipiendis seminib qđ pudet. sic̃ ñ eẽt ĩ edendis fetib
qd̾ doleret: Quisqͥs ñ credit uł credi ñ uult hominib
ant̾ om̃e peccatũ in illa paradisi felicitate uersantib
hoc potius se dei uolinitate & beiugnitate c̾cedi. ñ optande fe¬
cunditatis laudator. s pudende uoluptatis amator est. Itẽ
aliud ex libro diumo testimonium qd̃ posint de ab imelech.
& dõ uolente clausa om̃i uulua in domo eiꝰ. ne mulieres
eius parerent. atq aꝑta rursus ut parerent qͥd ad rem
ꝑtinet Qͥd hab& de illa pudenda libidine de qua nc̃
questio est: Nũ qͥtł ipsam ds̃ detrax̃ illis feminis. reddi¬
ditq cũ uoluit: S pena fuit ut parere ñ possent. bene¬

Expanded text:
beatis matribus sine libidinosa uoluptate concipientibus, sine beatis matribus sine libidinosa uoluptate concipientibus, sine aerumnoso gemitu parientibus, quandoquidem in illa felicitate et in corpore nondum mortis huius, sed uitae illius non esset feminis in excipiendis seminibus quod puderet, sicut non esset in edendis fetibus quod doleret? quisquis non credit uel credi non uulthominibus ante omne peccatum in illa paradisi felicitate uersantibus hoc potuisse dei uoluntate et benignitate concedi, non optandae fecunditatis laudator, sed pudendae uoluptatis. amator est. Item aliud ex libro diuino testimonium, quod posuit de Abimelech et deo uolente clausa omni uulua in domo M eius, ne mulieres eius parerent atque aperta rursus ut parerent. quid ad rem pertinet? quid habet de illa pudenda libidine, de . qua nunc quaestio est? numquid ipsam deus detraxit illis feminis reddiditque cum uoluit? sed poena fuit, ut parere non possent, bene
Abbreviated transcription (Latin):
tis illa dixisse hinc ad monerem᷑ unde resutaret᷑. nͨ reli¬
giose uoluntatis. s libidinose uoluptatis pudens nomina¬
tor. & inpudens predicator. De ipsis qͥppe seminib quȩ in
agris agricole seminant potest iste redargui. Cur eñi
ñ credamꝰ dm̃ potuisse inparadiso c̃cedẽ homini beato de
suo semine. qd̃ concessũ uidemꝰ agricolis de tritici semine.
ut eo mͦ illud sereret᷑. sine ulla pudenda libidine ad uolun¬
tatis nudũ menbris ob sequentib genitalib sic̃ hoc serit᷑
sine ulla pudenda libitline ad uoluntatis nutũ agricolaꝵ
obse quentib manib honestiore ĩ parentib gignendoꝵ desicłioꝵ
fiłoꝵ quã ÷ ĩplendoꝵ in arantib horreoꝵ ac de inde crea¬
tor om̃p̃s in cõmutabilȩ ubiq p̾sentia & cretrice potentia
de seminib hĩnum ꝓ ut uellet qd̃ & nc̃ facit oꝑaret᷑ in
femina. sic̃ de seminib frumentoꝵ ꝓ ut uult oꝑat̾ ĩterra

Expanded text:
tis illa dixisse, hinc admoneremur, unde refutaretur, non relitis illa dixisse, hinc admoneremur, unde refutaretur, non religiosae voluntatis, sed libidinosae voluptatis pudens nominator, et impudens praedicator. De ipsis quippe seminibus, quae in agris agricolae seminant, potest ipse redargui. Cur enim non credamus, Deum potuisse in paradiso concedere homini beato de suo semine, quod concessum videmus agricolis de tritici semine; ut eo modo illud sereretur sine ulla pudenda libidine, ad voluntatis nutum membris obsequentibus genitalibus; sicut hoc seritur sine ulla pudenda libidine ad uoluntatis nutum agricolarum obsequentibus manibus, honestiore in parentibus gignendorum desiderio filiorum, quam est inplendorum in arantibus horreorum, ac deinde creator omnipotens iijcontaminabili ubique praesentia et crea:trice potentia de seminibus hominum prout uellet,. quod et nunc facit, operaretur in femina, sicut de seminibus frumentorum prout uult operatur in terra,
Abbreviated transcription (Latin):
dixerit apłs. insipiens tu qd̃ senimas ñ uiuificat᷑. hoc ÷ a
te ñ inuificat᷑. s hĩnẽ de tuo semine dĩ oꝑat᷑. tãq ab apło
media illa q̃ p̃ter iisit iste ñ dicta sint. atq ita se habeat
eiꝰ sententia uel ut de humano semine loqueret᷑. insipi¬
ens tu qd̃ seminas ñ uiuificat᷑. ds au dat illi corpꝰ ꝓut uult
unicuiq seminũ ꝓpͥũ corpꝰ. Deniq post hȩc uerba apłi sic¬
quasi apłs de humano semine ĩ illo testimonio sit locutꝰ.
de qͣ fraude qͥd ad iuuaret᷑ eiꝰ intentio cũ aliqͣnto atten¬
tꝰcogitarẽ. nichil potui repꝑire. nͥ qͥa teste̾ uoluit ad¬
hibere apłm quo ꝓbaret dm̃ qd̃ & nos dicimꝰ de humaniᷤᷤ
seminib hominẽ oꝑari. Et cũ ei testimoniũ nullũ occur
reret isto abusus est fraudulent᷑. timens utiq neforte
si appareret apłm. ñ de humanis seminib s de frum̃¬

Expanded text:
dixerit apostolus: insipiens, tu quod seminas non uiuificatur, hoc est non a dixerit apostolus: insipiens, tu quod seminas non uiuificatur, hoc est non a te uiuificatur, sed hominem de tuo semine deus operatur, tamquam ab apostolo media illa, quae praetermisit iste, non dicta sint atque ita se habeat eius sententia. uelut de humano semine loqueretur: insipiens, tu quod seminas non uiuificatur; deus autem illi dat corpus prout uult et unicuique seminum pquasi apostolus de humano semine in illo testimonio sit locutus. De qua fraude quid adiuuaretur eius intentio, cum aliquanto adtentius cogitarem, nihil potui reperire, nisi quia testem uoluit adhibere apostolum, quo probaret deum, quod et nos dicimus, de humanis seminibus hominem operari. et cum ei testimonium nullureret, isto abusus est fraudulenter, timens utique, ne forte si appareret Apostolum non de humanis seminibus, sed de frumen
Abbreviated transcription (Latin):
÷ de humano semine accipi uoluit ab eis qͥ hec legunit. &.
scripturas scãs uł nesciunt. uł ñ recordant᷑. Deniq ñ solũ
istã sententiã decurtauit ut ñ addẽt nͥ priꝰ moriat᷑. uerũ
ȩtiã sequentia p̾ter misit ubi aꝑuit apłs de qͥb semimibus
loqueret᷑. Ait eñi apłs. Et qd̃ seminas non corpꝰ qđ futu¬
ceteroꝵ. His p̾̃ter missis iste c̃ texuit. qd deinde dicit
apłi. Ns aũ illi dat corpꝰ ꝓ ut uult. & unicinq seminũ
ꝓyͥum corpꝰ. tãqꝙ de c̃cũbente homine dixerit apłi. in¬
sipiens tu qd̾ seminas ñ unuficat᷑. ut intelligeremꝰ ñ
ab homine c̃ cubitu filios seminante. s ado uiuificari se¬
men humanũ sic eñi fuerat p̾locutꝰ. qͥa uoluptas illa ñ ex¬
plet oꝑatioir is uicẽ. s de thesauris nature offert do uñ
ille hominẽ dignet᷑ oꝑari. Et sub iunx̃ testunoniũ quasi hoc

Expanded text:
est, de humano semine accipi uoluit ab eis, qui haec legunt et est, de humano semine accipi uoluit ab eis, qui haec legunt et scripturas sanctas uel nesciunt uel non recordantur. denique non solum istam sententiam decurtauit, ut non adderet: nisi moriatur, uerum etiam sequentia praetermisit, ubi aperuit apostolus de quibus seminibus loqueretur. ait enim apostolus: et quod seminas, non corpus quod futucaeterorum. His praetermissis, iste contexuit quod deinde dicits autem illi dat corpus prout uult et unicuique seminum proprium corpus, tamquam de concumbente homine dixerit apostolus: insipiens, tu quod seminas non uiuificatur, ut intellegeremus non ab homine concubitu filios seminante, sed a deo uiuificari semen humanum. sic enim fuerat praelocutus, quia \'uoluptas illa non explet operationis uicem, sed de thesauris naturae offert deo, unde ille hominem dignetur operari\', et subiunxit testimonium, quasi hoc
Abbreviated transcription (Latin):
quia clauserat deus aforis omnẽ uuluam in domo abimelech. Ui
exasꝑatus ds̃. redditq placlatus. Ipse inquit facit & piorũ filios.
& impiorũ. qm̃ qd̾ fiunt parentes ad naturã ꝑtinet que deo gau¬
det auctore. qd̾ aũ impii sunt ad studiorũ prauitatẽ que unicuiq
de libͥa uoluntate contingit. His om̃ib que tã multa dixit res¬
pondeinus nichil diuinis testimoniis que inter posuit. ẽẽ. dic¬
tũ de pudenda libidine. quã dicumis non fuisse incorpore beatoꝵ
quando nudi erant. & non confundebantur. Nam pͥmũ il¬
lud apłi de seminib dictum ÷ frumentorũ. que prius moriunt᷑.
ut uuificent᷑. Quã sententiam scilicet aplicã quo consilio
nescio noluit iste conplere. Nã eã huc usq cõmemorauit.
Insipiens tu quod semnias non inuificat᷑. apls aũ addit nisi¬
priꝰ moriat᷑. S iste quantũ existimo. qd̃ de frumentis dictũ

Expanded text:
quia clauserat deus aforis omnem uuluamin domo Abimelech. uidquia clauserat deus aforis omnem uuluamin domo Abimelech. uidexasperatus deus redditque placatus. ipse\', inquit, facit et piorum filios et inpiorum, quoniam quod fiunt parentes, ad naturam pertinet, quae deo gaudet auctore, quod autem inpii sunt, ad studiorum prauitatem, quae unicuique de libera uoluntate contingit. His omnibus, quae tam multa dixit, respondemus nihil diuinis testimoniis, quae interposuit, esse dictum de pudenda libidine, quam dicimus non fuisse in corpore beatorum, quando nudi erant et non confundebantur. nam primum illud apostoli de seminibus dictum est frumentorum, quae prius moriuntur, ut uiuificentur. quam sententiam scilicet apostolicam quo consilio nescio noluit iste conplere; nam eam huc usque commemorauit: insipiens, tu quod seminas non uiuificatur. apostolus autem addit: nisi moriatur. sed iste, quantum existimo, quod de frumentis dictum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbetur. Eo igitur tempore cũ abraham metu ꝑcussus gentis bar¬
bare saram que uxor erat sororẽ suã dixit. refertur abimelech
rex illius ꝓuintie adduxisse eã innoctis usum. s ds̃ cui cura erat
honor sc̃ẽ mulieris insomnis ad abimelech ueniens regiã frena¬
uit audatiã cominatus interitũ siꝑageret uolare coniugiũ.
Tunc abimelech ait. Nunquid dñe gentẽ ignorantẽ & iustã
ꝑdes: Nonne ipsi dixer̃ se germanitate coniunctos Surręxit
gͦ mane abimelech & accepit mille didraginata argenti. &
oues & uitulos & pueros & ancillas & dedit abrahe. atq ase
mulierẽ remisit intactam. Orauit uͦ dũm abrahã ꝓ abimeleh
& sanauit ds̃ abimelec & uxorẽ &e ancillas eiꝰ. Cur añ hec tan¬
ta ꝓlixitate narrauerit breuiter accipe. Inhis em̃ que se¬
cutus adiunxit ds̃. inquit abraham orante curauit potentia
dispensationis secreta que nota est uerecundis uilium feminarũ

Expanded text:
probetur? eo igitur tempore, cum Abraham metu percussus gentis barprobetur? eo igitur tempore, cum Abraham metu percussus gentis barbarae Sarram, quae uxor erat, sororem suam dixit, refertur Abimelech rex illius prouinciae adduxisse eam in noctis usum. sed deus, cui curae erat honor sanctae mulieris, in somnis Abimelech ueniens regiam frenauit audaciam comminatus interitum, si pergeret uiolare coniugium. tunc Abimelech ait: numquid, domine, gentem ignorantem et iustam perdes? nonne ipsi dixerunt se germanitate coniunctos? surrexit ergo mane Abimelech et accepit mille didragma argenti et oues et uitulos et pueros et ancillas et dedit Abrahae atque a se mulierem remisit intactam. orauit uero deum Abraham pro Abimelech; et sanauit deus Abimelech et uxorem et ancillas eius\'. cur autem haec tanta prolixitate narrauerit, accipe breuiter. in his enim quae secutus adiunxit \'deus\', inquit, \'orante Abraham curauit potentia dispensationis secretae, quae nota est uerecundis uilium feminarum,
Abbreviated transcription (Latin):
Cum enĩ beatus paulꝰ de mortuorũ resurrectione loqueretur
ait. Insipiens tu qd̾ seminas non uiuificatur. Q infra. Deus aũ
dat illi corpus ꝓut uult. & unicuiq seminũ ꝓprium. Sigͦ ds̃¬
humano semini qd nemo negat uel prudentiũ uel piorũ ꝓpͥũ
sic̃ om̃ib reb corpus attribuit unde quẽꝗ reum natũ ꝓba¬
bis. Tandem oro respicias quib laqueis peccati naturalis suffo¬
cetur assertio. Uerũ age inquit p̾cor mitius. Michi crede etiã te
ds̃ fecit. s qd̾ fateudum ÷ grauis error aut ut dicis diabolo fecerit
aut certe diabolus dei sit mmaginẽ hoc ÷ hominẽ fabricatus. Qd ñ
minus stultũ dihoscitur. eẽ. ꝗͣ impi ũ. Ergo tam iobs inquit tã
inueracundus ds̃ ÷ ut non habuerit qd̾ imp̃miũ scĩs hominib
daret. nͥ qd̾ deceptis diabolus infudit initio. Uis aũ scire qd̾ etiã
inhis qui scĩ non sunt hanc generationũ potentiã. ds̃ tribuisse

Expanded text:
cum enim beatus Paulus de mortuorum resurrectione loqueretur, cum enim beatus Paulus de mortuorum resurrectione loqueretur, ait: insipiens, tu quod seminas non uiuificatur, et infra: deus autem dat illi corpus prout uult et unicuique seminum proprium corpushumano semini, quod nemo negat vel prudentium vel piorum, proprium sicut omnibus rebus corpus attribuit, unde quemquam reum natum probabis? Tandem oro respicias, quibus laqueis peccati naturalis suffocetur assertio. Verum age, » inquit, « tecum, precor, mitius. Mihi crede, etiam te Deus fecit: sed, quod fatendum est, gravis error aut certe diabolus Dei sit imaginem, hoc est, hominem fabricatus; quod non minus stultum dignoscitur esse, quam impium? Ergo tam inops, » inquit, « tam inuerecundus deus est, ut non habuerit quod in praemium sanctis hominibus daret, nisi quod deceptis diabolus infudit in uitio? uis autem scire, quod etiam in his, qui sancti non sunt, hanc generationum potentiam deus tribuisse
Abbreviated transcription (Latin):
Illud itaq quo excepto cetera uera. eẽ. ñ abnuo. ideo ñ÷ uerũ
qr uoluptas illa concupiscentie carnalis non conficit se
aquo ipsa conduntur & corpora nonfiunt uolupiate s ex¬
citantur & emittuntur cũ uoluptatẽ. Utrum autẽ utriꝰq
sexus semina inmuliebri utero cũ uoluptate misceantur
uiderint femine quid insecretis uiscerib sentiant. nos non
decet inaniter usq adista. eẽ. curiosos. Libido tamen
illa erubescenda. unde pudenda ipsa appellata sunt
menbra. non fuit incorpore uite illius que inparadiso
fuit ante peccatũ. s. cepit. ẽẽ. incorpore mortis huius.¬
s retributa
mobedientia mobedientie post peccatum. Sine qua libidine po¬
terat opus fieri conuigum ingeneratione filiorum. sicut multa
oꝑa fiunt. obedientia ceterorum sine illo ardore mnenbrorũ que
uoluntatis nutu mouentur. non estu libidinis concitantur.

Expanded text:
illud itaque, quo excepto cetera uera esse non abnuo, ideo non est uerum, illud itaque, quo excepto cetera uera esse non abnuo, ideo non est uerum, quia uoluptas illa concupiscentiae carnalis non conficit semita. a quo ipsa conduntur et corpora, non fiunt uoluptate, sed excitantur et emittuntur cum uoluptate. utrum autem utriusque sexus semina in muliebri utero cum uoluptate misceantur, uiderint feminae quid in secretis uisceribus sentiant; nos non decet inaniter usque ad ista esse curiosos. libido tamen illa erubescenda — unde pudenda ipsa appellata sunt membra — non fuit in corpore uitae illius, quae in paradiso fuit ante peccatum, sed coepit esse in corpore mortis huius retributa inoboedientia inoboedientiae post peccatum. sine qua libidine poterat. opus fieri coniugum in generatione filiorum, sicut multa opera fiunt oboedientia ceterorum sine illo ardore membrorum, quae uoluntatis nutu mouentur, non aestu libidinis concitantur..
Abbreviated transcription (Latin):
diabolo aut̾ẽ sunt iudicio dei om̃s cũ peccato generati si non
fuerint in xp̃o: regenerati. S qr de abraham loquebatur &
sara. subiunxit atq ait. Qd si dixeris usus ineis uigebat. & fe-¬
tꝰ nonerat. respondebo quẽ conditor ꝓmisit. conditor dedit.
Non concubitus s dei ÷ opus. qui nascitur. Qui enĩ primum
hoĩem fecit ex puluere. om̃s fabricatur ex semine. Sicut gͦ
tunc limus qui fabricatusi ⁊ materia non auctor hõĩs fuit
ita nunc uis illa uoluptatis confetrix cõmixtrixq seminũ
non explet oꝑationis uicẽ. s de thesauris nature offert dõ.
unde ille hoĩem dignetur oꝑari. Hec omĩa que dixit. excepto
qd̾ ait auoluptate semina confici atq misceri recte diceret.
si in eis catholicũ sensum defendẽ niteretur. Quia uͦ scimus
quid ex his moliatur efficere. ꝓfecto dicit etiã recta ꝑuerse.

Expanded text:
diabolo autem sunt iudicio dei omnes cum peccato generati, si non diabolo autem sunt iudicio dei omnes cum peccato generati, si non fuerint in Christo regenerati. Sed quia de Abraham loquebatur et Sarra, subiunxit atque ait: \'quodsi dixeris: usus in eis uigebat et fetus non erat, respondebo: quem conditor promisit, conditor dedit, non concubitus, sed dei est opus qui nascitur. qui enim primum hominem fecit ex puluere, omnes fabricatur ex semine, sicut ergo tunc limus qui adsumptus est materia non auctor hominis fuit, ita nunc uis illa uoluptatis. confectrix commixtrixque seminum, non explet operationis uicem, sed de thesauris naturae offert deo, unde ille hominem dignetur operari' ? . haec omnia, quae dixit, excepto quod ait a uoluptate semina confici atque misceri, recte diceret, si in eis catholicum sensum defendere niteretur; quia uero scimus quid ex his moliatur efficere, profecto dicit etiam recta peruerse.
Abbreviated transcription (Latin):
se sic illi uenturũ.
li moriturũ. sicut nos
sicut nos mortuũ. tta il
ciũ mortuorũ uiuorũq uenturum. Nongͦ iste bumanã
male defendendo impediat a salute naturã quia om̃s
luptate cũ semine adeo facta & ꝓsuo modo laudabilis
approbatur que aliquando ettam amplũ efficitur munꝰ
piorũ. dixit cũ calore dixit cũ uoluptate cũ semine adõ¬
er ubescit. laudare nonerubescit. Muñ aũ piorũ ꝓpagatio:
fecunda us ses filiorũ ñ commotio pudenda meubrorũ. quã
non hab̾et itgenerandis filuis natura sana. nunc autem habet
inde nascitur indiget renasci. ut sit menbrũ xp̃i. & de quo nas¬
citur si iam renatus ÷ indiget lib̾ari abea que incorpore mortis
huius ÷ lege peccati. Que cum ita sitit. qͦmͦ adiungit & dicit con¬
fitearis gͦ necesse ÷ originale quo finxeras interisse peccatum:
Non ego finxi originale peccatũ. qd̾ catholica fides credit an¬
tiquitus s tu qui hoc negas sine dubio es nouus hereticus. Sub

Expanded text:
se, sic illi uenturum, illi moriturum, sicut nos sicut nos mortuum, ita illcium mortuorum vivorumque venturum. Non ergo iste humanam male defendendo impediat a salute naturam: quia omnes luptate, cum semine, a Deo facta, et pro suo modo laudabilis approbatur, quae aliquando etiam amplum efficitur munus piorum. » Dixit, « cum calore; » dixit, « cum voluptate; » derubescit, quam laudare non erubescit? Munus autem piorum propagatio est fecunda filiorum, non commotio pudenda membrorum: quam non haberet in generandis filiis natura sana, nunc autem habet inde nascitur indiget renasci, ut sit membrum Christi; et de quo nascitur, si jam renatus est, indiget liberari ab ea quae in corpore mortis hujus est lege peccati. Quae cum ita sint, quomodo adjungit et dicit, « Confitearis ergo necesse est originale quod finxeras interisse peccatum?\' non ego finxi originale peccatum, quod catholica fides credit antiquitus; sed tu, qui hoc negas, sine dubio es nouus haereticus. sub
Abbreviated transcription (Latin):
cdicẽdo nuptias. & magnũ bonũ. & magnũ malũ. ꝓrsus
quid loquat᷑ ignorat surȩ ignorarȩ se simulat. Aut eñi
ñ intelligit. aut ñ uult intelligi. quid dicamus. S siñ in¬
telligit: preocupatione impͤditur erroris si autẽ ñ uult
qͥd dicamus intelligi: ꝑ uicatiȩ uiciũ ẽ. qͦd suũ defendit
errorẽ. Et iouimanus qͥ paucos autẽ annos nouellam
conatus ẽ heresim conde manicheis patrocinari dicebat
catholicos. qd ad uersus eũ scãm uirginitatẽ nuptiis pre¬

Expanded text:
dicendo nuptias et magnum bonum et magnum malum\'. prorsus dicendo nuptias et magnum bonum et magnum malum\'. prorsus quid loquatur, ignorat siue ignorare se simulat. aut enim non intellegit aut non uult intellegi quid dicamus. sed si non intellegit, praeoccupatione inpeditur erroris; si autem non uult quid dicamus intellegi, peruicaciae uitium est, quo suum defendit errorem. etlouinianus, qui paucos ante annos nouellam conatus est haeresim condere, Manicheis patrocinari dicebat catholicos, quod aduersus eum sanctam uirginitatem nuptiis pr
Abbreviated transcription (Latin):
malĩi qđ ibi a miscdĩę saluatore sanandũ ẽ. Ostencle in¬
quid sine cõmxtione nuptias. Corporales. Non oftendo ego
nuptias corporales sine conmixtione s nec ipse ostendit
eãde̾ cõmixtionẽ sine confusione. In paradiso autẽ si pec
catũ ñ precessisset. ñ eẽt quide̾ sine utriusq cõmixtione
generatio. s eẽt sine confusionȩ cõmixtio. Esset quippȩ
incoeundo tranquilla menbroꝵ obechentia ñ pucdenda
carnis concupiscentia. ꝓinde c̃iugiũ bonũ ẽ. unde ordina¬
te seminatus nascitur ho. & fructus coniugii bonus ẽ. qđ¬
÷ ipse qͥ ita nascitur ho s peccatũ malũ ẽ. cũ qͦ nascit᷑ om̃is
ħo. Ns qͥppe fecit & facit hominẽ. s ꝑunũ hominẽ peccatũ
intrauit in mundũ & ꝑpeccatũ mors & ita in om̃s homines
ꝑ transit inquo oñis peccauerunt. Nouo inquid gnere
disserendi & catholicũ ꝓ fiteris. & manicheo patrocinaris.

Expanded text:
malum, quod ibi a misericorde saluatore sanandum est. \'Ostende\', inmalum, quod ibi a misericorde saluatore sanandum est. \'Ostende\', inquit, 'sine commixtione nuptias corporales\\ non ostendo ego nuptias corporales sine commixtione, sed nec ipse ostendit eandem commixtionem sine confcatum non praecessisset, non esset quidem sine utriusque sexus commixtione generatio, sed esset sine confusione commixtio. Esset quippe in coeundo tranquilla membrorum obedientia, non pudenda carnis concupiscentia. Proinde conjugium bonum est, unde ordinate seminatus nascitur homo; et fructus conjugii bonus, quod est ipse qui ita nascitur homo: sed peccatum malum est, cum quo nascminem peccatum intrauit in mundum et per peccatum mors, et ita in omnes homines pertransiit, in quo omnes peccauerunt. \'Nouo\', inquit, \'genere disserendi et catholicum profiteris et Manicheo patrocinaris,
Abbreviated transcription (Latin):
qui dic̃ hoc bonũ. Unde si cͤfunditur confitetur malũ.
si autẽ non confunditur. addit inpudentiã. penus malũ.
Recte gͥ diximus. ita nuptiarũ bonũ. malo originali. quod
inde trahit᷑. non potest accusari. sicut ad ult̾oꝵ maliun
bono naturali quod inde uascit᷑ non potest excusari. qm̃
natura humana quȩ nascit᷑ uł de coniugio. uł de ad ulterio.
di opus :. Que simalũ eẽt ñ eẽt gneranda. si malũ ñ habe¬
ret. ñ eẽt regnẽranda. Atq ut ad unũ uerbũ utrũq con¬
cluclam. natura humana si niala eẽt̾ saluanda ñ eẽt. siei ma¬
li nichil mee̾t saluanda ñ eẽt. Qui gͦ dic̃ eam bonũ ñ ẽẽ. bo¬
nũ negat conditȩ creatorẽ. qui uͦ negat ei malũ in ẽẽ mise¬
ricordẽ uitiate inudet saluatorẽ. Qua ꝓpt̾ inhonimbus
nascentibus neq excusanda sunt ad ulteria ꝑbomĩ qđ
inde aconditore bono creatũ ẽ. nec accusanda c̃ iugia ꝑ

Expanded text:
qui dicit hoc bonum, unde si confunditur, confitetur malum; qui dicit hoc bonum, unde si confunditur, confitetur malum; si autem non confunditur, addit impudentiam, pejus malum. Recte igitur diximus, « Ita nuptiarum bonum malo orinde trahitur, non potest accusari, sicut adulteriorum malum bono naturali, quod inde nascitur, non potest excusari\', quoniam natura humana, quae nascitur uel de coniugio uel de adulterio, dei opus est. quae si malum esset, non esset generanda; si malum non haberet, non esset regeneranda. atque ut ad unum uerbum utrumque concludam: natura humana si malum esset, saluanda non esset; si ei mali nihil inesset, saluanda non esset. qui ergo dicit eam bonum non esse, bonum negat conditae creatorem; qui uero negat ei malum inesse, misericordem uitiatae inuidet saluatorem. quapropter in hominibus nascentibus neque excusanda sunt adulteria per bonum, quod inde a conditore bono creatum est, nec accusanda coniugia per
Abbreviated transcription (Latin):
aurũ ꝓpter cupidos. & auaros. Quo circa cõmixtionẽ quoq
honestã c̃ nigũ. non reprehendimus. ꝓpter pudendam corpoꝵ
de qua ñ erubescerent c̃ iugati. hec autẽ ex orta ÷ post peccatũ
quã coacti sunt uelare confusi. Unde remansit posterionbus
con iugatis quãis hoc malo bene & licite utentibus in eius mo¬
di oꝑe tuo humanũ uitare conspectũ. atq ita confiteri quocd
pudendũ ÷. cũ debeat neminẽ pucdẽ quod bonũ ẽ. Sic insimu¬
antur hec duo. & bonũ laudande coninctione̾s. uncle filii
generent̾. & malũ pudende libidins. unde qui gnẽrant᷑. re¬
generandi sunt ne dãpnent᷑. Pinde pudenda libicline qui¬
licite concũbit malo bene utitur. qui autẽ ilicite. malo
malȩ utitur. Rectius eñi accepit nom̃ mali q boni qđ̃
erubescunt & mali & bom. Meluisq credimus ei qͥ dicit.
scio quia ñ habitat nime hoc ÷ in carne mea bonũ. ꝙ huic

Expanded text:
aurum propter cupidos et avaros. Quocirca commistionem quoque aurum propter cupidos et avaros. Quocirca commistionem quoque honestam conjugum non reprehendimus propter pudendam libidinde qua non erubescerent conjugati. Haec autem extorta est post peccatum, quam coacti sunt velare confusi. Unde remansit posterioribus conjugatis, quamvis hoc malo bene et licite utentibus, in ejusmodi opere humanum vitare conspectum, atque ita confiteri quod podendum est, cum debeat neminem pudere quod bonum est. Sic insinuantur haec duo, et bonum laudandae conjunctionis, unde filii generentur; et malum pudendae libidinis, unde qui generantur, regenerandi sunt ne damnentur. Proinde pudenda libilicite concumbit, malo bene utitur: qui autem illicite, malo male utitur. Rectius enim accipit nomen mali quam boni, unde erubescunt et mali et boni: meliusque credimus ei qui dicit, Scio quia non habitat in me, hoc est in carne mea, bonum ; quam huic
Abbreviated transcription (Latin):
masculi inmasculos turpitudinẽ oꝑantes. ñ dix̃ usũ c̃ugalẽ
s naturalẽ eũ uolens intelligi qͥ sit in menbris ad hoc creatis. ut
ꝑea possit acl gnẽrandũ sexus uterq misceri. Ac ꝑhoc cũ eisclẽ
m̃bris & iã meretrici qͥsq miscet᷑. naturalis ÷ usus. nec tñ lauda¬
bilis. s culpabilis. Ab ea uͦ parte corporis q̃ ñ ad grẽrandũ ÷ insti¬
tuta si & c̃iuge qͥsq utat᷑. contra naturã ẽ. & flagitiosũ. Iemq
pͥus idẽ apł̃s defeminis dix̃. Nã feminȩ eoꝵ inmutauerunt
naturalẽ usũ. in eũ qͥ ÷ contra naturã. de inde masculis in mas¬
culos turpitudinẽ operantibus relicto usi femeneo naturali.
Non gͦ isto nomune id ẽ usu naturali coniugalis ẽ laucdlata cõ¬
mixtio. s imundiora. & sceleratiora flagitia de notata sunt.
quã si illicitȩ & fenimis. s tñ naturalit̾ uterent᷑. Panẽ uͦ & in
nũ sic ñ reprehendimus ꝓpter luxuriosos. & ebriosos. quomͦ mec

Expanded text:
turpitudinem operantes, non dixit usum coniugalem, sed naturalem, eum uolens intellegi, qui fit membris ad hoc creatis, ut per ea possit ad generandum sexus uterque misceri. ac per hoc cum eisdem membris etiam meretrici quisque miscetur, naturalis est usus, nec tamen laudabilis, sed culpabilis. ab ea uero parte corporis, quae non ad generandum est instituta, si et coniuge quisque utatur, contra naturam est et flagitiosum. denique prius idem apostolus de feminis dixit: nam feminae eorum inmutauerunt naturalem usum in eum usum qui est contra naturam, dein de masculis in masculos turpitudinem operantibus relicto usu femineo naturali. non ergo isto nomine, id est usu naturali coniugalis est laudata commixtio, sed inmundiora et sceleratiora flagitia denotata sunt, quam si inlicite et feminis, sed tamen naturaliter uterentur. Panem uero et uinum sic non reprehendimu
Abbreviated transcription (Latin):
diligenter intuetur qui non eum doctorẽ humilitatis: an¬
tea sequeretur. Iam uero quod exiturus ad passionem
lauit pedes discipłis monuitq aꝑtissime ut hoc facerent
condisscipulis atq conseruis quod eis fecisset magis¬
ter & dñs: quantũ cõmendauit humilitatẽ. cui
cõmendande etiã tempus illud elegit. quo eũ
ꝓxine moriturũ cũ magno desidio contueb ant᷑
Hoc utiq precipue memoria retenturi qud ma¬
gister imitandus utcimum de monstrasset. Ait ille.

Expanded text:
dinis largitorem, qui eum doctorem humilitatis antea sequerentur? iam uero quod exiturus ad passionem lauit pedes discipulis monuitque apertissime ut hoc facerent condiscipulis atque conseruis, quod eis fecisset magister et dominus. quantum commendauit humilitatem! cui commendandae etiam tempus illud eleproxime moriturum cum magno desiderio contuebantur; hoc utique praecipue memoria retenturi, quod Magister imitandus ultimum demonstrasset. At ille
Abbreviated transcription (Latin):
non potest mutari inꝑpetuũ. nisi qr ꝑse ipsã nonpotest. s si
gr̃ã diuina subueniat. Qua non subueniente quid sunt hoĩes
uisi qd̃ ait apłs petrus uelud muta animalia ꝓcreata natu¬
raliter incaptiuitate & interitu: Unde uno loco paulus apłi
utrumq cõmemorans. & irã dei cumqua nascimur. & grãm
qua lib̾amur & nos om̃s inquit aliquando conuersati sumus

Expanded text:
non potest mutari in perpetuum, nisi quia per se ipsam non potest, sed si non potest mutari in perpetuum, nisi quia per se ipsam non potest, sed si gratia diuina subueniat? qua non subueniente quid sunt homines nisi, quod ait apostolus Petrus, uelut muta animalia procreata naturaliter in captiuitate et interitu? unde uno loco Paulus apostolus utrumque commemorans, et iram dei, cum qua nascimur, et gratiam, qua liberamur, et nos omnes, inquit, aliquan
Abbreviated transcription (Latin):
luptate fundatur. nec sequatur conceptus aut partͦ. ubi nup¬
tiarum uerus est fructus. Neq hoc ideo dixerim qd̃ alius
putandus sit pͣter summum &e uerum dm̃. uel humani fe¬
minis uł ipsius hominis creator existere. s hoc tranquilla
de homine obedientia menbrorũ ad nutũ uoluntatis eciset.
si peccatum non precessisset. Neq nunc agitur de natura hõis
s de uitio. Illa quippe hab et auctorẽ dm̃. existo autem trahitur
originale peccatũ. Nam si sem̃ ipsum nullũ habet uitiũ. quid ÷ qd̾
illorũ inꝑpetuũ semen enĩ illorum erat maledictum abinitio.
Nempe dequib cumq dicat ista de hominib dicit. Quomͦ gͦ
est cuiꝰ libet hoĩs malitia naturalis & semen maledictum abi¬
nito nisi ad illito respiciatur qd̾ ꝑ unũ hoĩem peccatũ intra¬
uit inmundũ. & ꝑpeccatum mors & ita inom̃s hoĩes ꝑtran¬
siit in quo om̃s peccauerunt: Cuiꝰ autẽ hominis mala cogitatio

Expanded text:
luptate fundatur nec sequatur conceptus aut partus, ubi nupluptate fundatur nec sequatur conceptus aut partus, ubi nuptiarum uerus est fructus? Neque hoc ideo dixerim, quod alius putandus sit praeter summum et uerum deum uel humani seminis uel ipsius hominis creator ex semine; sed hoc tranquilla de homine oboedientia membrorum ad nutum uoluntatis exisset, si peccatum non praecessisset. neque nunc agitur de natura hominis, sed de uitio. illa quippe habet auctorem deum; ex isto autem trahitur originale peccatum. nam si semen ipsum nullum habet uitium, quid est quillorum in perpetuum; semen enim illorum erat maledictum ab initio? nempe de quibuscumque dicat ista, de hominibus dicit. quomodo est ergo cuiuslibet hominis malitia naturalis et semen maledictum ab initio, nisi ad illud respiciatur, quod per unum hominem peccatum intrauit in mundum et per peccatum mors, et ita in omnes homines pertransiit, in quo omnes peccauerunt? cuius autem hominis mala cogitatio
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntate seruiret. Post aliquanta iterum dicit scriptura di¬
uina inquit. Cognouit adam euã uxorẽ suã. & concepit & peꝑit
filiũ. uocauitq nomen eius seht dicens. suscitauit michi dñs se¬
mel aliud ꝓabel quẽ occidit cam. Deinde ad didit & dicit.
Ad documentum instituti coitus ipsum semen dr̃ diuinitas ȩx¬
citasse. Non intellexit hõ iste qd scriptum ÷ Putauit enĩ ab hoc
eẽ. dictum. suscitauit michi dñs semet alius ꝓ abel ut credẽc᷑
ds̃ illi excitasse libidinẽ coeundi. cuiꝰ motu excitaretur seinen.
ut gremio femine possit in mundi. Nestit non. eẽ. dictum. ex¬
citauit michi semen. tusi dedit michi filiũ. Deniq hoc adam
non dixit. post coitum suũ. quo semen emisit. s post conuigis
partũ quo filium deo donante suscepit. Namque gratulatio
est nisi forte libidinosorum. & suũ uas in morbum concupis¬
centie qd uetat a płs possidentiũ si semen extrema cocundi uo¬

Expanded text:
uoluntate seruiret. Post aliquanta iterum: \'dicit scriptura diuoluntate seruiret. Post aliquanta iterum: \'dicit scriptura diuina\', inquit, \'cognouit Adam Euam uxorem suam et concepit et peperit filium. et uocauit nomen eius Seth dicens: suscitauit mihi dominus semen aliud pro Abel, quem occidit Cain\\ deinde addit et dicit: \'ad documentum instituti coitus ipsum semen diuinitas dicitur excitasse\'. non intellexit homo iste quod scriptum est; putauit enim ad hoc esse dictum: suscitauit mihi dominus semen aliud pro Abel, ut crederetur deus illi excitasse libidinem coeundi, cuius motu excitaretur semen, ut gremio feminae possit infundi. nescit non esse dictum Cexcitauit mihi semen\' nisi \'dedit mihi filium>. denique hoc Adam non dixit post coitum suum, quo semen emisit, sed post coniugis partum, quo filium deo donante suscepit. nam quae gratulatio est nisi forte libidinosorum et suum uas in morbo concupiscentiae, quod uetat apostolus, possidentium, si semen extrema coeundi uo
Abbreviated transcription (Latin):
bescit aꝑire. Genuerat etĩ eũ inquit. adã potentia ibroꝵ
ñdiuersitate menbrorũ. Quid dixerit diuersitate meritorũ
fateor non intelligo. S: potentia menbrorũ credo illud uoluit
dicere qd pudet auidenter dicere. Maluit eium dicere membroꝵ
potentiã. ꝗ carnis concupiscentiam. Plane etiã si non cogita uit
significauit aliquid qd̾ adrem ꝑtinere uideatur. Quid enĩ po¬
tentius menbris hominis. quando non seruiunt uoluntati ho¬
minis. Que tamen & si frenentur temꝑantia uł continentia
usus eorum aliquantũ. motum tamen eorũ non est inhominis
potestate. Genuit gͦ adam filios hac ut iste dicit. menbrorum
suorum potentia. de qua priusquam illos gigneret erubuit.
post peccatum. Si autẽ non peccasset. non eos genuisset menbroꝵ
potentia. s menbrorũ obedientia. Ipse quippe cẽt. potens. ut eis
subiectis uoluntate imꝑaret. si potentiori & ipse subiectus eadẽ

Expanded text:
bescit aperire. "genuerat enim eum", inquit, Adam potentia membrorum, bescit aperire. "genuerat enim eum", inquit, Adam potentia membrorum, non diuersitate meritorum\'. quid dixerit \'diuersitate meritorum\', fateor, non intellego; sed potentia membrorum, credo, illud uoluit dicere, quod pudet euidenter dicere. maluit enim dicere membrorum potentiam quam carnis concupiscentiam. plane, etiamsi non cogitauit, significauit aliquid, quod ad rem pertinere uideatur. quid enim potentius membris hominis, quando non seruiunt uoluntati hominis? quae tamen etsi frenentur temperantia uel continentia, usus eorum aliquantum, motus tamen eorum non est in hominis potestate. genuit ergo Adam filios hac, ut iste dicit, membrorum suorum potentia, de qua priusquam illos gigneret, erubuit post peccatum. si autem non peccasset, non eos genuisset membrorum potentia, sed membrorum oboedientia. ipse quippe esset potens, ut eis subiectis uoluntate imperaret, si potentiori et ipse subiectus eadem
Abbreviated transcription (Latin):
luisse. Nonne tibi uident᷑ hec uerba folia. eẽ. ficulneas sub
quib latet. quid alius ꝗ id qđ pudet. Ita quippe iste sibi cir¬
cumlocutionis huiꝰ obstacula sicut illi succintoria consuet᷑.
contexat & dicat. Postꝗͣ autẽ naturali appetitu cognouit.
uxorem dicit scriptura diuina. Concepit eua. & pepit filiũ
& uocauit nom en eius caim. S quid inquit dicit adam au¬
diamus. Adquisiuu hominẽ ꝑdm̃. Unde constat opus dĩ. eẽ.
quem ꝑdm adquisitum scriptura diuina testatur. Quis
hunic dubitat. Quis hoc neget maxime eatholicus xp̃ianꝰ.
Opus dei: hõ. S carnis concupiscentia. sine quasi peccatũ.
non p̃cessisset. tranquille uoluntati obedientib sicut
cetera menbra genitalib seminaretur bõ. non. est apa¬
tee s exmundo ÷ Uerum minc obsecro te paulo atteutiꝰ
intuere qb̾ nomen inuenerit. quo rursus opiret. qd̾ eru¬

Expanded text:
luisse. nonne tibi uidentur haec uerba folia esse ficulneae, sub luisse. nonne tibi uidentur haec uerba folia esse ficulneae, sub quibus latet quid aliud quam id quod pudet? ita quippe iste sibi circumlocutionis huius obstacula sicut illi succinctoria consuerunt. contexat et dicat: \'postquam autem uir naturali adpetitu cognouit uxorem, dicit scriptura diuina, concepit Eua et peperit filium, et uocauit nomen eius Cain. sed quid\\ inquit, 'dicit Adam audiamus: adquisiui hominem per deum. unde constat opus dei esse, quem per deum adquisitum scriptura diuina testatur.\' quis hinc dubitet? quis hoc neget, maxime catholicus christianus? opus dei est homo; sed carnis concupiscentia, sine qua, si peccatum non praecessisset, tranquillae uoluntati oboedientibus sicut cetera membra genitalibus seminaretur homo, non est a patre, sed ex mundo est. Verum nunc, obsecro te, paulo adtentius intuere, quod nomen inuenerit, quo rursus operiret quod eru
Abbreviated transcription (Latin):
non nominat. Tacet. q pudet & mira si dici potest pudoris im¬
pudentia qd̾ nominare pudet & laudare non pudet. Deniq
uide quem admodũ magis eã circuin loquendo maluerit sig¬
tuificare ꝗ dicere postꝗ autẽ uir inquit naturali appetitu
cognouit uxorem. Ecce iterum dicere noluit carnis concupis¬
centia. cognouit uxorẽ. s naturali inquit appetitu. Ubi ad¬
huc possumus intelligere ipsam uoluntatẽ ustam & hones¬
tam. qua uoluit filios ꝓcreare. non illam libidinem. de
qua iste sic erubescit. ut ambiguo nob̾ loqui malit. ꝙͣ ꝑ
spicue qd̾ sentit exprimere. Quid ÷ naturali appetitu. An¬
non & uelle. eẽ. saluum. & uelle ipsos susciꝑe. nutrire. erudi¬
re filios naturalis ÷ aꝑ atus. Idemq rationis ÷ non libidinis
S quiã huiꝰ nouinꝰ intentionẽ ideo non eũ putamus his uer¬
bis nisi libidurẽ menbrorum genitalium significationẽ uo¬

Expanded text:
non nominat. tacet, qunon nominat. tacet, qupudentia, quod nominare pudet, laudare non pudet. Denique vide, quemadmodum magis eam circumloquendo maluerit significare, quam dicere. « Postquam autem vir, » inquit, « naturali appetitu cognovit uxorem. » Ecce iterum dicere noluit, Carnis concupiscentia cognovit uxorem; sed, « naturali, » inquit, « appetitu: » ubi adhuc possumus intelligere ipsam voluntatem justam et honestam, qua voluit filios procreare; non illam libidinem, de qua iste sic erubescit, ut ambigue nobis loqui malit, quam perspicue quod sentit exprimere. Quid est « naturali appetitu? » Annon et velle esse salvum, et velle ipsos suscipere, nutrire, erudire filios, naturalis est appetitus, idemque rationis est, non libidinis? sed quia huius nouimus intentionem, ideo non eum putamus his uerbis nisi libidinem membrorum genitalium significare uo
Abbreviated transcription (Latin):
uolenti facere. qd̃ lex uult. qm non ipsi legi que dicet. non
concupisces s mͥadiacet malũ qd̾ nolo qr & nolens concupis¬
co. Cũ delector enĩ inquit legi dei scbm interiorẽ hominẽ.
Nideo autẽ aliã legẽ in menbris meis repugnantẽ meit s
mẽe legi. & captiuantẽ sublege peccati. qͣ÷ in menbris mũ.
Ista cũ deledatio legi dei scđm interiorẽ hoĩem de magna no¬
b uenit gr̃ã dĩ. Inea quippe interior hõ nrͣ renouatur de die
indiẽ cũ mea ꝓficit ꝑ seueranter. Nonenĩ timor÷ torquens.
s amor libens. Ibi sumꝰ ueraciter lib̃i. ubi non delectam᷑
inuiti. Uerũ illud qd̾ ait uideo aũ aliã legẽ in menbris
meis repugnantẽ legi mentis meẽ. ipsa: ista dequa loqͥmͣ¬
peccatores sunt. qd̾ culpe nomen ÷ cuius diabolus autor ÷ S in¬
ter tot nomina bonarum rerum idest corporum. sexuum.
coniunctionum libidinem. uel concupiscentiam carnis iste

Expanded text:
uolenti facere quod lex uult, quoniam non ipsi legi, quae dicit: non uolenti facere quod lex uult, quoniam non ipsi legi, quae dicit: non concupisces, sed mihi adiacet malum quod nolo, quia et nolens concupisco. condelector enim, inquit, legi dei secundum interiorem hominem, uideo autem aliam legem in membris meis repugnantem legi mentis meae et captiuantem me sub lege peccati quae est in membris meis. ista condelectatio legi dei secundum interiorem hominem de magna nobis uenit gratia dei. in ea quippe interior homo noster renouatur de die in diem, cum in ea proficit perseueranter. non enim timor est torquens, sed amor libens. ibi sumus ueraciter liberi, ubi non delectamur inuiti. Vemm illud quod ait: uideo autem aliam legem in membris meis repugnantem legi mentis meae, ipsa est ista de qua loqpeccatores sunt, quod culpae nomen est, cuius diabolus auctor est. Sed inter tot nomina bonarum rerum, id est corporum, sexuum, coniunctionum, libidinem uel concupiscentiam carnis iste
Abbreviated transcription (Latin):
te bonũ. qr concupiscentie male non consentitur. & ex aliqua
parte malũ remanet. qr uel concupiscitur. Ideo gͦ apłs non
ait facere bonũ. sibi non adiacere. s ꝑficere. Multũ enĩ boni
facit. quid facit qd̾ scriptũ: post concupiscentias tuas non eas.
s non ꝑficit qr non implet qd̾ scriptũ ÷ non concupisces. Ad hoc
gͦ dixit lex non concupisces. ut nos in hoc morbo iacere inuenien
tes. medicinã grẽ quereremꝰ. & ineo p̃cepto sciremꝰ. & ad qd
quandoq ꝑficiendũ ẽẽt. nunquã iubendum. ẽẽt. deinde re¬
petent apłs ut amplius cõmendet sententiã suꝑiorẽ non eiũ
qd̾ uolo inquit facio bonũ. s qd̾ uolo malũ hoc ago. Si autẽ
qd̃ nolo ego hoc facio. iã non ego oꝑor illud. s qd̾ habitat in
me peccatũ. & sequitur. Inuenio. gͦ legẽ uolenti facere bonũ.
qm̃ mͥ malũ adiacet. hoc est inuenio. lege̾ michi. ẽẽ. bonũ.

Expanded text:
te bonum, quia concupiscentiae malae non consentitur; et ex aliqua te bonum, quia concupiscentiae malae non consentitur; et ex aliqua parte remanet malum, quia vel concupiscitur. Ideo ergo Apostolus non ait facere bonum sibi non adjacere, sed perficere. Multum enim boni facit, qui facit sed non perficit, quia non inplet quod scriptum est: non concupiscas. ad hoc ergo dixit lex: non concupisces, ut nos in hoc morbo inuenientes iacere medicinam gratiae quaereremus et in eo praecepto sciremus, et quo quandoque perficiendum esset, nunquam iubendum esset. Deinde repetens apostolus, ut amplius commendet sententiam superiorem, non enim quod uolo, inquit, facio bonum, sed quod nolo malum, hoc ago. si autem quod nolo ego hoc facio, iam non ego operor illud, sed quod habitat in me peccatum, et sequitur: inuenio ergo legem mihi uolenti facere bonum, quoniam mihi malum adiacet, hoc est: inuenio legem mihi esse bonum
Abbreviated transcription (Latin):
etiã si odierit qr cũ qr facere statuit. Iam uͦ si & illud addat.
qo scriptura ꝓhibet dicens. neq exibueritis menbra ur̃a. ar¬
ma iniquitatis peccato ut qd facere statuit in corde etiã cor¬
pore compleat. & ideo dicat non ego opor illito. s qd habtiat in
me peccatũ. qr cũ id decernit & facit displicet sibi. tantũ er¬
rat ut nec se ipsũ agnoscat. quando cũ extoto ipse sit. & corde
statuente & corpore implente. adhuc se ipsũ eẽ. nor putat.
Qui gͦ dicit iã non ego opor illud. s qo habitat inme peccatũ.
sitantũ m̃ concupiscit uerum dicit. non si cordis consentiõe
enĩ qr nonhabitat inme hoc est incarne mea bonũ. Uelle enĩ
adiacet mͥ. ꝑficere aũ bonũ non inuenio. Hoc ideo dictũ ÷ qr tc̃
ꝑficitur malũ quando malis desidiis obeditur. Quando autẽ
tur. qr non eis obeditur. nec bonũ qr sunt. S sit exaliqua par¬

Expanded text:
et ipse facit, quia facere statuit. iam uero si et illud addat, et ipse facit, quia facere statuit. iam uero si et illud addat, quod scriptura prohibet dicens: neque exhibueritis membra uestra arma iniquitatis peccato, ut quod facere statuit in corde, etiam corpore conpleat, et ideo dicat: non ego operor illud, sed quod habitat in me peccatum, quia cum id decernit et facit displicet sibi, tantum errat, ut nec se ipsum agnoscat, quando, cum ex toto ipse sit et corde statuente et corpore inplente, adhuc se ipsum esse non putat. Qui ergo dicit: iam non ego operor illud, sed quod habitat in me peccatum, si tantummodo concupiscit, uerum dicit, non si cordis consensione enim quia non habitat in me, hoc est in carne mea, bonum; uelle enim adiacet mihi, perficere autem bonperficitur malum, quando malis desideriis obeditur. Quando autem tur, quia non eis obeditur; nec bonum, quia sunt: sed fit ex aliqua par
Abbreviated transcription (Latin):
hoc agonẽ iusticie pudicicieq seruemus ne illis obediamus. Ut
tamen nec ipsa sint desideria uelle debemus. etiã si incorpore
mortis huiꝰ id optinere non possumus. Hinc em̃ & alio loco idẽ
apłs loquens uelito ex sue ꝑsone introductione nos instruit di¬
cens. Non enĩ qd̾ uolo hoc ago. s qd odi illud. facio. id est concupis¬
co. qr & hoc nollet facere ut eẽt. om̃i parte ꝑfectus. Si aũ qbͥ
cupisces. & ego nolo concupiscere. Inhoc itaq consentiunt uo¬
luntas legis & mã. Uerũ q concupiscere nolebat. & tam̃ concupss¬
cebat s eudlẽ concupiscentie nequaquã consentiendo seruiebat
adiunxit atq ait. Nun autẽ iam ñ ego oꝑor illud.s id qt inha
bitat inme peccatũ. Multũ aũ fallitur hõ qui consentiens con¬
cupiscentie nequaquã consentiendo illa desidat decernens fa¬
cere & statuens putat sibi adhuc eẽ. dicendũ. nonego opor illito

Expanded text:
hoc agonem iustitiae pudicitiaeque seruemus, ne illis oboediamus. ut hoc agonem iustitiae pudicitiaeque seruemus, ne illis oboediamus. ut tamen nec ipsa sint desideria, uelle debemus, etiamsi in corpore mortis huius id obtinere non possumus. hinc enim et alio loco idem apostolus loquens uelut ex suae personae introductione nos instruit dicens: non enim quod nolo, hoc ago, sed quod odi, illud facio, id est concupisco, quia et hoc nollet facere, ut esset omni ex parte perfectus. si autem quod cupisces, et ego nolo concupiscere. in hoc itaque consentiunt uoluntas legis et mea. uerum quia concupiscere nolebat et tamen concupiscebat, sed eidem concupiscentiae nequaquam consentiendo seruiebat, adiunxit atque ait: nunc autem iam non ego operor illud, sed id quod in me habitat peccatum. Multum aucupiscentiae carnis suae, et quod illa desiderat decernens facere et statuens, putat sibi adhuc esse dicendum, Non ego operor illud:
Abbreviated transcription (Latin):
nec reatus ipsuis indulgentia remutatur. Habet gͦ peccatũ
quã uis illud qd̾ admisit iã non sit. qr cũ tẽpore quo factũ:
preteruit. Nam si apeccando desistere hoc. eẽt nonhabe pec¬
cata sufficeret ut hoc nos moneret scriptura. fili peccasti
non aditias iterũ. Non autẽ sufficit. s addidit. Et de pri¬
stinis depͣcare. ut tibi remittantur. Manent gͦ nͥ remit¬
tantur. S qͦmͦ manent si p̃terita sunt. nͥ q pͣterierunt
acdu. manent reatu: Sic ttaq fieri econtrario potest.
ut etiã illio maneat actu. precereat reatu: Agit enĩ aliquto concu¬
piscentia carnis & quando non exibetur. ei. uel cordis assensus. ubi
regnet. uł menbra uelut arma quib impleatur qb̃ iubet. Agit autẽ
desiłia ciꝰ. s ad obediendũ desiderus eiꝰ. ut qm sunt in aliis maioia
inaliis minora ꝓut qͥsq inhoĩs interioris nouitate ꝓfecerit. in

Expanded text:
nec reatus ipsius indulgentia remittatur. habet ergo peccatum, nec reatus ipsius indulgentia remittatur. habet ergo peccatum, quamuis illud quod admisit iam non sit, quia cum tempore quo factum est praeteriit. nam si a peccando desistere hoc esset non habere peccata, sufficeret, ut hoc nos moneret scriptura: fili, peccasti, non adicias iterum; non autem sufficit, sed addidit: et de pristinis deprecare, ut tibi remittantur. manent ergo, nisi remittantur. sed quomodo manent, si praeterita sunt, nisi quia praeterierunt actu, manent reatu? sic itaque fieri e contrario potest, ut etiam illud maneat actu, praetereat reatu. Agit enim aliquid concupiscentia carnis et quando ei non exhibetur uel cordis adsensus, ubi regnet, uel membra uelut arma quibus inpleatur quod iubet. agit autem desideria eius, sed: ad oboediendum desideriis eius, ut, quoniam sunt in aliis maiora, in aliis minora, prout quisque in hominis interioris nouitate profecerit, in