comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Iuis unquam digno
p̃conio loqui possit.
Fiebut clamor gratula¬
tionis. in auditu lectionis.
Rursummaior quoque
exultatio ercitabatur.
in aspectu uisionis. Ac
sic ꝑ auditum et uisum
penetrabatur flamina
diuini amoris om̃is tunc
cor hominis. Hȩc aut̃
non potui: ꝓpt̾coꝵ qui
illo tempi affuerant me¬
moriam renouandam.
siue eoꝵ quos ista latebanT
nequaquam scientiam de¬
fraud indum. et qui a
illa ipsa continuo quae
recitata sunt. statim & iã
a religiosis plurimis cũ
clausula sua rapta atq
descripta sunt. idcirco
ad alia quȩ conseruta sunt
narranda hinc aduiuan¬
te dño quasi libelli sedicror¬
dium sumpsimus. Refe
lia gestac rei. muttisq be¬
ne notissimam in laudem
lysi fuerat ꝑcussa. quę
inter medicoꝵ manus
defecerat. et decurrens
ad scmn Stephanum
a duplici infirmitate
nobilis genere. nobilior
diues in scło. ditior in dõ
Cui xp̃iana mater uo
cabulo uitula. pagani
autem erant maritus.
socer et pater. Hȩc cũ
inuterohaberet. quarto

Expanded text:
uis unquam digno praeconio loqui possit? Fiebat clamor gratulationis in auditu lectionis: rursum quoque major exsultatio excitabatur in aspectu visionis; ac sic per auditum et visum penetrabat flamma divini amoris omnis tunc cor hominis. Haec autem non potui, propter eorum qui illo tempore adfuerant memoriam renovandam, sive eorum quos ista latebant nequaquam scientiam defraudandam; et quia illa ipsa continuo quae recitata sunt, statim etiam a religiosis plurimis cum clausula sua capta sunt atque descripta: idcirco ad alia quae consecuta sunt narranda, hinc adjuvante Domino, quasi libelli secundi exordium sumpsimus. Referlia gestae rei multisque bene notissimam in laudem lysi fuerat percussa, quae inter medicorum manus defecerat, et currens ad sanctum Stephanum a duplici infirmitate nobilis genere, nobilior dives in saeculo, ditior ni Deo: cui christiana mater erat nomine Vitula: pagani autem erant maritus, et socer, et pater. Haec cum in utero haberet, quarto
Abbreviated transcription (Latin):
QUIDS
na die sicut meminit
caritas ur̃a. huius libel¬
lus aspectus est. Tamen
quia non nulla nobis in¬
dicauit quȩ nosse debetis.
debet quihabet omĩaquȩ
ex cius orecognoiumus.
Sed si dñs uoluerit. hodie
missum sanati homi¬
nis presentauit.¬

Expanded text:
quidem erno die, sicut meminit Charitas vestra: Hujus libellus, aspectus est. Tamen quia nonnulla nobis indicavit, quae nosse debetis, decet, qui habet omnia quae ex ejus ore cognovimus. Sed si Dominus voluerit, hodie missum sanati hominis praesentavit
Abbreviated transcription (Latin):
codemq tempore singulis
quoq conscriptis & iam
resipsę mirabiliter concor¬
di unitate coirent. ꝓfec¬
to putares nontam p̃terita
narrari. quampotius p̃¬
sentia demonstrari. Ita
enim quod sermone: ꝓfe¬
rebatur. statum &iam ip¬
so p̾senti opere cernebatur.
ut alio quod am maiori
miraculo mrabiliora ipsa
mirabilia redderentur.
Quis tunc durus acferre¬
us non inlacrimas crupit.
non ad pietatem humili¬
tatemq defluxit.

Expanded text:
eodemque tempore singulis eodemque tempore singulis quoque conscriptis etiam ipsae res mirabiliter concordi unitate coirent; profecto putares non tam praeterita narrari, quam potius praesentia demonstrari. Ita enim, quod sermone proferebatur, statim etiam ipso praesenti opere cernebatur, ut alio quodam majori miraculo mirabiliora ipsa miracula redderentur. Quis tam durus ac ferreus non in lacrymas erupit? non ad pietatem humilitatemque defluxit?
Abbreviated transcription (Latin):
in tanta re caelestis głae
spectaculum grande.
Ubi enim ꝓnuntiauerat
iector quamlibet hysto¬
riam. uerbi gr̃a primitus
de quadam cecapostea
illuminata. statim termi¬
nato sermone hȩc cadẽ
ꝑsona requisita in popło.
et inuenta. et in medium
om̃is aeccłae ꝓducta. ad¬
mirantibus et congratulan¬
tibus uidebatur sola iam
sine ullo comite acduce sic̃
prius solebat incedere. ip¬
sidae conscendens. uniuer¬
sis eminus conspicienda
astabat. et testimonium
in se diuinae gr̃ae ipsoꝵ
suor illuminatione oculoꝵ
ueluti fidelium testium
tacita quadam p̃dicatio¬
ne ꝓclamabat. Item cũ
de paralitico sanato mul¬
continuo idem qui ab eius¬
modi infirmitate fuerat
curatus. similiter ꝓductꝰ
ẽ populo proprus gradiens
passibus cum totius ȩccłę
magno gaudio cerneba¬
tur. preconia diuinae
laudis quibusdam con¬
testans palpabilibus do¬
cumentis. ipsis sanatis
sui corporis integris men¬
bris. Dum hȩc ita ge
rerentur. dumq: uno

Expanded text:
in tanta re coelestis gloriae in tanta re coelestis gloriae spectaculum grande. Ubi enim pronuntiaverat lector quamlibet historiam, verbi gratia primitus de quadam caeca, postea illuminata, statim terminato sermone haec eadem persona requisita in populo, et inventa, et in medium omnis Ecclesiae producta, admirantibus et congratulantibus, videbatur sola jam sine ullo comite ac duce, sicut prius solebat, incedere, ipsidae conscendens, universis eminus conspicienda astabat, et testimonium in se divinae gratiae, ipsorum suorum illuminatione oculorum veluti fidelium testium tacita quadam praedicatione proclamabat. Item cum de paralytico sanato mulcontinuo idem qui ab ejusmodi infirmitate fuerat curatus, similiter productus e populo propriis gradiens passibus, cum totius Ecclesiae magno gaudio cernebatur, praeconia divinae laudis quibusdam contestans palpabilibus documentis, ipsis sanatis sui corporis integris membris. Dum haec itaque gererentur, dumque uno
Abbreviated transcription (Latin):
caritas ura. sc̃issi¬
mi patres et fr̃s. quod
cum inconuentu nr̃ȩ
huius uz alensis eocłae
cum domni stephani
primi martyris xp̃i
miracula fideliter des¬
cripta et publica attes¬
tatione cõꝓbata. ante
hoc tempus uobis qui
affiustis depulpito re¬
citarentur. hoc quoq:
plenissimȩ gratulationis
munus ipso amico đi ut
credimus ꝓcurante dilec¬
tioni ur̃ae exhibitum fuis¬
se. ut post recitationem
diuinoꝵ operum atq ges¬
torum ipsarum &iam ꝑ¬
sonarum inquibus illa
miracula facta quecũq
in p̾senti repperiri potue¬
runt. demonstratio ꝑspi¬
cua et ꝓfessio ꝓpria non
solum scriptis nr̃is testimo¬
nium ꝑhiberent. uerũ
& iam oculis aspectibusq
ur̃is fidem ueritatis inge¬
rerent. Unde factumẽ.
ut dum ipsȩ uirtutes dĩ
ur̃is auribus primitus ꝑ
lectionem intimarentur
&iam uisibus ur̃is oculata
fide p̃sentarentur. illud
in uobis quod in psalmis
scriptum est compleretur.
Sicut auduuimus. ita &
uidimus. Erat quippe

Expanded text:
ctitas vestra, sanctissimi patres et fratres, quod cum in conventu nostrae hujus Uzalensis Ecclesiae cum domini Stephani primi martyris Christi miracula fideliter descripta, et publica attestatione comprobata, ante hoc tempus vobis qui adfuistis de publico recitarentur, hoc quoque plenissimae gratulationis munus, ipso Amico Dei, ut credimus, procurante, Dilectioni vestrae exhibitum, ut post recitationem divinorum operum atque gestorum, ipsarum etiam personarum in quibus illa mirabilia facta, quaecumque in praesenti reperiri potuerunt, demonstratio perspicua et professio propria, non solum scriptis nostris testimonium perhiberent, verum etiam oculis aspectibusque vestris fidem veritatis ingererent. Unde factum est ut, dum ipsae virtutes Dei vestris auribus primitus per lectionem intimarentur, etiam visibus vestris oculata fide praesentarentur, ut illud in vobis quod in Psalmo scriptum est, compleretur, Sicut audivimus, ita et vidimus . Erat namque
Abbreviated transcription (Latin):
existimans. uoluit corpus
uiri sui tollere acdeferre
bi ⁊ antium inꝓpriam pos¬
sessiouem. Et hocconsi¬
liata. profecta est adciril
pus uolo portare bi zantiũ
inpossessionemmeam. Qui
dixit ei. Nonpossum hoc
facere. et populum contur¬
bare. Tunc uiliana plorans
abut indomum suam. &
faciens litteras misit ad pa¬
trem suum bi ⁊ ancipositũ.
scribensita. Propria filia
tua luliana. patrimeo in
dño salutem. Decentes
honores offero. rogans¬
ut prestes michi quo a tẽ

Expanded text:
existimans, voluit corpus existimans, voluit corpus viri tollere, ac deferre Byzantium in propriam possessionem. Et hoc consiliata, profecta est ad Cyrilei corpus volo portare Byzantium in meam possessionem. Qui dixit ei: Non possum hoc facere, et populum conturbare. Tunc Juliana plorans, abiit in domum suam, et faciens litteras misit ad patrem suum Byzantii positum, scribens ita: « Propria filia tua Juliana, patri meo in Domino salutem. Decentes honores offero, et rogo praestes mihi quo a te
Abbreviated transcription (Latin):
ACTŨ
EST
CUM
esset reconditum corpus
sci Stephani primimar¬
tyris hicrosolimis ui
sc̃a syon. indiebus ioħis
ep̃i hierosolimitani: ut alex¬
Sander quidam senator po¬
suisset in animosuo constru¬
ere oratorium domus sc̃i
Stephani. Quoꝑacto. de¬
precatus est multum Ioħem
ꝗep̃m. ut conderet corpus
sc̃i ꝓthomartẏris Stephani
in eodem oratorio. Tunc
ergo ep̃eposuit loculum &
titulum el auis confixit forin¬
secus mensedetembrio. die
quarta decuna. indictione
quinta. consulatu domi¬
ni nr̃i et imperatoris cons¬
tantini augusti decies.
Itaq post annos quinq
in infirmitatem incidens
alexander senator. testa¬
mentum fecit sc̃ȩ aeccłȩ
et pauperibus atq conui
obitum meum inquit fiat
loculus ꝑsitus. et locateme
mea substantia. Quo
dicto. dormiuit inpace.
Postera die ueniens ep̃e
una cum multitudine
populi sustulit eum. et
posuit iurta sc̃m Stephanũ
ꝓthomartyrem. Post octo
autem annosuiliana muli¬
er euis cogitans. et ẽẽbonũ

Expanded text:
actum est, cum esset reconditum corpus sancti Stephani primi martyris Jerosolymis in sancta Sion, in diebus Joannis episcopi Jerosolymitani, ut Alexander quidam senatorum posuisset in animo suo construere oratoriam domum sancti Stephani. Quo peracto, deprecatus est multum Joannem episcopum, ut conderet corpus sancti martyris Stpehani in eodem oratorio. Tunc ergo episcopus posuit loculum, et titulum clavis confixit forinsecus, mense decembri, die quarta decima, indictione quinta, consulatu domini nostri imperatoris Constantini Augusti decies. Itaque post annos quinque in infirmitatem incidens Alexander senator, testamentum fecit sanctae Ecclesiae et pauperibus atque conjuobitum, inquit, meum fiat loculus persicus, et locate memea substantia. Quo dicto dormivit in pace. Postera vero die veniens episcopus una cum multitudine populi, sustulit eum, et posuit juxta sanctum Stephanum otomartyrem. 2. Post octo autem annos Juliana uxor ejus cogitans et esse bonum
Abbreviated transcription (Latin):
neficia intuorum merttis
amplector. tua munera in
coꝵ uirtutibus aminiror.
et intius circadona tua uire
teueneror. Itaq cum se
ds̃ nr in algente uestiri. in
esuriente refici. in pauꝑe
testetur honorari. ita di¬
cens. qui fecit uniexmini¬
mis istis michifecit. con¬
sequens est ut deelectis suis
itadicere ac sentire creden¬
dus sit. reuerentiam quã
scis meis quisq ftudet de¬
ferre. michireddit. Dignũ
ẽ ut honoretur innomine
inco. qui mchonorauit insan¬
guine suo. Humanis ergo
infirmitatibus hos medica¬
toris ꝓuidentia diuin a cons¬
tituit. ut mutuo iocundo¬
q cõmertio et intercessor
cultore. et cultor interces¬
sore suo. Quȩcum ita sint
Km̃i. sacros acuenerandos
martyrum cincres totaqua
possumus uirtute uenerem̃
ut ueniam delictorum nr̃oꝵ
quam nr̃is meritis obtinere
nonualemus. eoꝵ suffra¬
gus impetremus. prestan
qui uiuit in scła scłoꝵ am̃¬

Expanded text:
neficia in tuorum meritis neficia in tuorum meritis amplector, tua munera in eorum uirtutibus admiror et in tuis circa dona tua iure te ueneror. itaque cum se deus noster in algente uestiri, in esuriente refici, in paupere testetur honorari ita dicens: qui fecit uni ex minimis istis, mihi fecit, consequens est, ut de electis suis ita dicere ac sentire credendus sit: reuerentiam, quam sanctis meis quisque studet deferre, mihi reddit. dignum est, ut honoretur in nomine meo, qui me honorauit in sanguine suo. humanis ergo infirmitatibus hos medicatores prouidentia diuina constituit, ut mutuo iocundoque commercio et intercessor cultore et cultor intercessore suo . quae cum ita sint, carissimi, sacros ac uenerandos martyrum cineres tota, qua possumus, uirtute ueneremur, ut ueniam delictorum nostrorum, quam nostris meritis obtinere non ualemus, eorum suffragiis impetremus praestantqui uiuit in saecula
Abbreviated transcription (Latin):
tis autem genibus orauit di¬
cens. Dñe. nestatuas illis
hoc peccatum. Libens ꝓ ne¬
cis suae auctoribus moriens
exorabat. quia cump̃cios. ie
mortis gła non latebat. One
ne statuas illis hoc peccatum
Putasne quodiste interce¬
dere umquam ꝓsupplican¬
toribus supplicauit. Qui
saris hoc reddidit. quid
retribuet uotis: Qui la¬
pidatus interuenit. quid
faciet inuocatus: Hunc
ergo non nobilitas. non fa¬
cultas. sed fides dđi filium atq
angłm fecit. credentem utiq
inpatrem et filium et sp̃m
sc̃m. In hac dĩconfessione
nec manu. necsolis labus.
sed sanguine subscripsit
& morte uirauit. Sed di¬
cis. nulla scripturarum
auctoritas loquitur. ut ho¬
nor martyribus deferat᷑
Et ubi ẽ qđ ꝓpheta ꝑ¬
aut̃ ualde honorandisun
amici tui ds̃. Maiorem
eis honorem exhibere non
potuit. quam eos amicos
di ꝓnuitiaret. quam in
corum uultu dm̃se crederet
honorare. Mihi autem
ualde honorandi sunt ami¬
citui ds̃. hoc est tua dñe be¬

Expanded text:
tis autem genibus orauit ditis autem genibus orauit dicens: domine, ne statuas illis hoc peccatum. libens pro necis suae auctoribus moriens exorabat, quia eum pretiosae mortis gloria non latebat. domine, ne statuas illis hoc peccatum. putasne, quod iste intercedere umquam pro supplicantoribus supplicauit? qui saxis hoc reddidit, quid retribuet uotis? qui lapidatus interuenit, quid faciet inuocatus? , Hunc ergo non nobilitas, non facultas, sed fides dei filium atque angelum fecit, credentem utique in patrem et filium et spiritum sanctum. in hac dei confessione nec manu nec solis labiis sed sanguine subscripsit et morte iurauit. Sed dicis: nulla scripturarum auctoritas loquitur, ut honor martyribus deferatur. et ubi est, quod propheta autem ualde honorandi sunt amici tui, deus? maiorem eis honorem exhibere non potuit, quam eos amicos dei pronuntiaret, quam in eorum uultu deum se crederet honorare. mihi autem ualde honorandi sunt amici tui, deus, hoc est, tua, domine, be
Abbreviated transcription (Latin):
dextris filium hominis uiders.
subspectaculo trinitatis ede¬
bat muncra passionis. Ita
ergo deed acde uideis testa¬
tur sermodiuinus. Uider̃
inquit faciem cius tamquã
faciem angłi. Nimirumto¬
tum se & iam inexterioris
pulchritudinem. mentiscan¬
dor effuderat. Tali eum
uultu. presentia angłi. qui
uiderat faciemdĩ. Uideruns
ergo uidei faciem eius tamꝗ
faciem angłi. Magnadãp¬
nationis est portio. si impus
scelus suum ignorarenon
liceat. Uiderunt faciem
eius tamꝗuultum angłi
ut fructum odusui sea
admonendum caꝑe non pos¬
sint. dum &iamin p̾senti glam
cius quem ꝑsequuntur inspi¬
cuint. ut peneiam partem
poculos exciꝑent. dum cum
quemꝑfurorem suum gratu¬
lantur extingui. ꝑministeri¬
uim suum intellegunt consecra¬
ri. Uiderunt faciem eius.
Quitalis apparuit in prelio.
putamus qualis apparebit
in regno. Aut ille meritoꝵ
arbiter ds̃. qui talimorientẽ
specie decorauit. qualis putas
induet resurgentem: Posi¬

Expanded text:
dextris filium hominis uidens dextris filium hominis uidens sub spectaculo trinitatis edebat munera passionis. ita ergo de eo ac de Iudaeis testatur sermo diuinus: uiderunt, inquit, faciem eius tamquam faciem angeli. nimirum totum se etiam in exterioris pulchritudinem mentis candor effuderat. tali eum uultu  praesentia angeli, qui uiderat faciem dei. uiderunt ergo Iudaei faciem eius tamquam faciem angeli. magna damnationis est portio, si impiis scelus suum ignorare non liceat. uiderunt faciem eius tamquam uultum angeli, ut fructum odii sui, sed ad monendum capere non possent. dum etiam in praesenti gloriam eius, quem persequuntur, inspiciunt, ut paene iam partem per oculos exciperent, dum eum, quem per furorem suum gratulantur exstingui, per ministerium suum intellegunt consecrari, uiderunt faciem eius. qui talis apparuit in proelio, putamus, qualis apparebit in regno? aut ille meritorum arbiter deus, qui tali morientem specie decorauit, quali, putas, induet resurgentem? posi
Abbreviated transcription (Latin):
mata. inpatrocinio totius
orbis assumpta est. Bea¬
tus in quo mortem illustris
uita calcauit. umnmo in qͦ
morsuitae commertium
fuit. Aluꝑmultam
trans questionis antiquȩ
communi casu. generali
exitu. uł febribus diuersis.
mortalitatis impositae
generibus consumuntur.
Beatus homohic. quunma
ꝓfundens. occasionem fe¬
cit głae de necessitate na¬
turae. meruitq debitũ
conditionis. in lucrum
conferre uirtutis. ut quod
sibi a słis in homine lexori¬
giuis et criminis uendica¬
bat. totum inistosibi deuo¬
tio laudis inuaderet. Ae
sic post trumphum dñiin
hoc primitus seuamors & iã
ã seruo sẽ uinciposse cogno¬
uit. ut secuturis martyrib
parere dese uitam licet in
uita consuesceret. Cum
ergo spiritales agones rese¬
ratis iufticiae portis caelo
teste sud aret. scorepletus
spu atq ebria adõmente
ita est ꝓloquutus. Eecc
ui deo cȩlos aꝑtos. & filium
hominis stantem adextris
dĩ. Sp̃u ergo plenus. et ã

Expanded text:
mata, in patrocinio totius mata, in patrocinio totius orbis assumpta est, beatus, in quo mortem illustris uita calcauit, immo in quo mors uitae commercium fuit. alii per multam transgressionis antiquae communi casu, generali exitu uel febribus diuersis mortalitatis impositae generibus consumuntur. beatus homo hic, qui inmac honore profundens occasionem fecit gloriae de necessitate naturae meruitque debitum conditionis in lucrum conferre uirtutis, ut, quod sibi a saeculis in homine lex originis et criminis uindicabat, totum. in isto sibi deuotio laudis inuaderet. ac sic post triumphum domini in hoc primitus saeua mors etiam a seruo se uinci posse cognouit, ut secuturis martyribus parere de se uitam licet in uita consuesceret. cum ergo spiritales agones reseratis iustitiae portis caelo teste sudaret, sancto repletus spiritu atque ebria a deo mente ita est prolocutus: ecce uideo caelos apertos et filium hominis stantem a dextris dei. spiritu ergo plenus et a
Abbreviated transcription (Latin):
rati cordis impictas. ad nos
immanitas ferarum. & nr̃a
ad feras transit humanitas.
Hicergo primus nascentis
ȩccłae & muuster & martyr.
usq fastigium culmenq me¬
ritorum głae ardore subiec¬
tus euasit. et leuita altaris
xp̃i. effectus est subito sacer¬
dos sanguinis sui. Et post
illam dñi singularem in sig¬
nemq uictoriam dux certa¬
minis inerꝑti. et noui auc¬
tor triumphi signifer exer¬
citus candidati. deuotas de
se dõmartiru prumicias im¬
molauit. Precoueritatis
& pedisscquus redemptoris.
abimpia udeorum gente.
quae recenti parricidio ca¬
lens. immanis piaculi scelus
anhelabat. duro saxorum
imbre confectus est. Mul¬
tipliciuulnere spetiosior
et tincta ueste candidior.
Adhunc eum finem diuer¬
se aprumis anius gr̃ae et
legis acꝓpħarum prepa¬
rauerant disciplinae
Beatus cuius uita felicit̃ III
amministrata. felicius
expensa est. Deatus ciuus
uita in scłi eremplo ꝓposi¬
ta. in dĩtestunonio consũ¬

Expanded text:
rati cordis impietas  ad nos rati cordis impietas  ad nos immanitas ferarum et nostra ad feras transit humanitas. hic ergo primus nascentis ecclesiae et minister et martyr usque fastigium culmenque meritorum gloriae ardore subiectus euasit et leuita altaris Christi effectus est subito sacerdos sanguinis sui. et post illam domini singularem insignemque uictoriam dux certaminis inexperti et noui auctor triumphi signifer exercitus candidati denotas de se deo martyrii primitias immolauit. praeco ueritatis et pedissequus redemptoris ab impia Iudaeorum gente, quae recenti parricidio calens immanis piaculi scelus anhelabat, duro saxorum imbre confectus est multiplici uulnere speciosior et tincta ueste candidior. ad hunc eum finem diuersae a primis annis gratiae et legis ac prophetarum praeparauerant disciplinae. Beatus, cuius uita feliciter administrata felicius expensa est, beatus, cuius uita in saeculi exemplo proposita, in dei testimonio consum
Abbreviated transcription (Latin):
TIONE
ꝑcepimus uisionẽ.
om̃ibus eccłus celebratã.
Audiuimus non somnia
lubricosensuum errore
delusa. sed oraculare¬
rum effectibus approba¬
ta. Mertto reuelationi
credimus insermone: qui
fructum tenemus in mu¬
nere. Ubisunt quidicuNT
piosmartyribus honores
non esse deferendos.
Ecceiste quiiamdudum
beato paradysi splendore
ꝑfructur. nunc mundo
adhocostenditur. ut cola¬
tur. Undedispensator
utilitatum nr̃arum ds̃.
euident᷑ eum p̃cipit hono¬
rari. quem prestitit inueni¬
II. ri. Ait ergosermoreucla¬
tionis. quod sacrum illud
corpus non auis. non fera
iuolauerit. Ubi sunt qui
in honoresuolunt uideri sa¬
cros martyrum cineres
Ecce bruta beluarum uolu¬
crumq natura. quę̧ non
habet intellectum. sedu¬
lum taen amico reddit
obsequium. illicitum de¬
clinat attactum. angłicȩ
fortasse custodię uenerata
secretum. Nontetigit
cum auis. non ferauiola¬
uit. Cum grandi crude¬
litatis inuidia. male iam
condempnat hominum
reuerentia bestiarum.
Qui quanto magis obdu¬

Expanded text:
tione percepimus uisionem omnibus ecclesiis celebratam, audiuimus non somnia lubrico sensuum errore delusa, sed oracula rerum effectibus approbata. merito reuelationi credimus in sermone, qui fructum tenemus in munere. ubi sunt, qui dicunt pios martyribus honores non esse deferendos? ecce iste, qui iam dudum beato paradisi splendore perfruitur, nunc mundo ad hoc ostenditur, ut colatur. unde dispensator utilitatum nostrarum deus euidenter eum praecipit honorari, quem praestitit inueniri. , Ait ergo sermo reuelationis, quod sacrum illud corpus non auis, non fera uiolauerit. ubi sunt, qui inhonores uolunt uideri sacros martyrum cineres ? ecce bruta beluarum uolucrumque natura, quae non habet intellectum, sedulum tamen amico reddit obsequium, illicitum declinat attactum angelicae fortasse custodiae uenerata secretum. non tetigit eum auis, non fera uiolauit. cum grandi crudelitatis inuidia male iam condemnat hominem reuerentia bestiarum, qui, quanto magis obdu
Abbreviated transcription (Latin):
geret. Absit hoc ab ani¬
ma martiris. ad cęli pala¬
cium festinantis. Ipsa
enim scã caritas firmam
seruauit in oratione
pacientiam. quę regen¬
dam tenuit in correptio¬
nem censuram. Et idõ
in oratione audiri me¬
ruit lenitas. quia sine
caritate non fuit incor¬
reptione seueritas. ac
ꝑ hoc siue orando. siue
corripiendo. caritatẽ
beatus stepħanus reser¬
uauit. quia ut robiq
salutem crrantium co¬
gitauit. & indicio sc̃ȩ
orationis ostendit incre¬
pationem illam non fu¬
isse odii sed amoris.
Hoc autem faciens. &
p̾sentibus caritatrm be¬
atus martir exhibuit.¬
& utile nimis exemplũ
posteris dereliquit.
Demonstrauit enim
gemmam ecçlesiastici
dispensatoris industriã
ut ad corrigendum
cuiuslibet peccantis
crrorem. ut non desit
in ore correptio. & ad
dm̃ ꝓ eo supplex effun¬
datur oratio. ut qui
malum facit. ꝑincre¬
pationem de malis
operibus confundatꝰ᷑
& ꝑ orationem apud
dñm adiuuetur. Ac

Expanded text:
peret. Absit hoc ab aniperet. Absit hoc ab anima martyris ad coeli palatium festinantis. Ipsa enim sancta caritas firmam servavit in oratione patientiam, quae rigidam tenuit in correptione censuram. Et ideo in oratione audiri meruit lenitas, quia sine caritate non fuit in correptione severitas: ac per hoc, sive orando, sive corripiendo, caritatem beatus Stephanus reservavit, quia utrobique salutem errantium cogitavit, et indicio sanctae orationis ostendit increpationem illam non fuisse odii, sed amoris. 4. Hoc autem faciens, et praesentibus caritatem beatus martyr exhibuit, et utile nimis exemplum posteris reliquit. Demonstravit enim 557 geminam ecclesiastici dispensatoris industriam: ut ad corrigendum cujuslibet peccantis errorem, et non desit in ore correptio, et ad Deum pro eo supplex effundatur oratio. Ut qui malum fecit, per increpationem de malis operibus confundatur, et per orationem apud Deum adjuvetur; ac
Abbreviated transcription (Latin):
rata ꝑmansit in uir¬
gine dilectionis. ues¬
tis inuicta ꝑseuerauit
in martire. Et sicut
in matre dñi non
potuit uirginitas ui¬
olari. sic in martiris
mente non potuit
xp̃i caritas tanto se¬
uientium agmine
IIIsuperari. Stephanus
ergo ut nominis sui
coronam meruisset
accipere. caritatem
parmis habebat. et
ꝑ ipsam ubiq uincebat
Per caritatem dĩ seui¬
entibus iudeis non ces¬
sit. ꝑ caritatem ꝓximi
ꝓ lapidantibus inter¬
cessit. Per caritatem
arguebat errantes ut
corrigerentur. ꝑ cari¬
tatem ꝓ lapidantib
orabat ne punirentur.
Caritatis uirtute sub¬
nixus uicit saulum
crudeliter seiicntẽ.
et quem habuit inter¬
ra ꝑsecutorem. in cę¬
lo meruit habere
consortem. Ipsa scã
& indefessa caritas
desiderabat adquire¬
re. quos nequiuit
monendo conuertere
N eq enim fr̃s existi¬
mandus est stephanus tunc
inimicos dilexisse. cum
ꝓcis oraret. & non dilexis¬
se cum eorum incredu¬
litatem argucndo corri¬

Expanded text:
rata permansit in virrata permansit in virgine, dilectionis virtus invicta perseveravit in martyre. Et sicut in matre Domini non potuit virginitas violari, sic in martyris mente non potuit Christi caritas tanto saevientium agmine superari. Stephanus ergo, ut nominis sui coronam meruisset accipere, caritatem pro armis habebat, et per ipsam ubique vincebat. Per caritatem Dei saevientibus Judaeis noncessit, per caritatem proximi pro lapidantibus intercessit. Per caritatem arguebat errantes, ut corrigerentur; per caritatem pro lapidantibus orabat, ne punirentur. Caritatis virtute subnixus, vicit Saulum crudeliter saevientem, et quem habuit in terra persecutorem, in coelo meruit habere consortem Ipsa sancta et indefessa caritas desideravit orando acquirere quos nequivit monendo convertere. Neque enim, fratres, existimandus est Stephanus tunc inimicos dilexisse cum pro eis oraret, et non dilexisse cum eorum incredulitatem arguendo corri
Abbreviated transcription (Latin):
superaret. in suꝑ et
occisus aulam glestis
regni uiuus & corona¬
tus intraret. ꝓcuł
dubio munimine.
pro nobis humilis ue¬
nit. sed inanis uenire
non potuit. Mag¬
num quippe donati¬
uum suis militibus
attulit. quo eos non
solum copiose ditauit.
sed &iam ad certandũ
iniuictissune confor¬
tauit. Attulit nãq
oonum car̾itatis. quę
ꝑduccret homines
ad consorcium deitatis.
Quod ergo attulit
erogauit᷑. nec sibi ali¬
quid minuit. sed mi¬
rabiliter & suorum¬
fidelium pauperiem
ditauit. & indeficien¬
tibus thesauris plenus
ipse ꝑmansit. Cari¬
tas ergo quę ad terrã
ipsa stephanum de
terris eleuauit ad celũ.
Caritas quę precessit
in rege. ipsa subsequen¬
ter refulsit in milite.
Oadmiranda ubiq
potentia saluatoris.
o predicanda indesi¬
nenter gr̃a redempto¬
ris. Ostendit in ma¬
tre uirginitatis ȩ̨ter¬
nȩ miraculum: de¬
monstrauit in mar¬
tire inictę caritatis
indicium i Integri¬
tas quippe inteme¬

Expanded text:
superaret; insuper et superaret; insuper et occisus aulam coelestis regni vivus et coronatus intraret? Procul dubio munimine rpro nobis humilis venit, sed inanis venire non potuit. Magnum quippe donativum suis militibus attulit, quo eos non solum copiose ditavit, sed etiam ad certandum invictissime confortavit. Attulit namque donum caritatis, quo perduceret homines ad consortium deitatis. Quod ergo attulit, erogavit: nec sibi aliquid minuit, sed mirabiliter et suorum pauperiem ditavit, et indeficientibus thesauris plenus ipse permansit. 3. Caritas ergo quae de coelo ad ipsa Stephanum de terra elevavit ad coelum. Caritas quae praecessit in Rege, ipsa subsequenter refulsit in milite. O admiranda ubique potentia Salvatoris! O praedicanda indesinenter gratia Redemptoris! Ostendit in matre virginitatis aeternae miraculum, demonstravit in martyre invictae caritatis indicium. Integritas quippe inteme
Abbreviated transcription (Latin):
presepis angustia xp̃m
portauit infantem. ho¬
die inmensitas cęli ste
phantm. Solus descen¬
dit oñs ut multos eleua¬
ret. humiliauit serex
nrͣ ut suos milites exalta¬
ret. Qui enum corpori
suo uirginis preparauit
uterum. ipse martiri
animam stephani lati
cere. quibus arinis p̃¬
cinctus stephanus se¬
uiciam iideorum potu¬
it superare. ut ita me¬
riusset feliciter truu¬
phare. Heq enim par¬
uipendenda sunt. talis
uirtus. talisq triumphis
Nut uero uilib armis
potuit premuniri. qui
a multis non potuit su¬
perari. In uictȩ̨ namq
in co enituit insigne
uirtutis. quȩ nec fre¬
mentium seuiciam
formidauit. nec lapi¬
dantium ictibus suc¬
cubuit. Usq adeo cnĩ
inter frementes ꝑman¬
sit interritus. & int̃
lapidum fuit crucia¬
menta securus. ut in¬
credulitatem uideoꝵ
fidenter argueret. &
benignus ꝓlapidanti¬
b exoraret. Quod ẽ
ergo tam magnum
atq in supcrabile genꝰ
armoꝵ quo munitus
cutiens. sed patiens

Expanded text:
praesepis angustia Christum praesepis angustia Christum portavit infantem; hodie immensitas coeli suscepit phantem. Solus descendit Dominus, ut multos elevaret; humiliavit se Rex noster, ut suos milites exaltaret. Qui enim corpori suo virginis praeparavit uterum, ipse martyri animam Stephani latitcere quibus armis praecinctus Stephanus saevitiam Judaeorum potuit superare, ut ita meruisset feliciter triumphare. Neque enim parvipendenda sunt talis virtus, talisque triumphus. Haud vero vilibus armis potuit praemuniri, qui a multis non potuit superari. Invictae namque in eo enituit insigne virtutis, quae nec frementium saevitiam formidavit, nec lapidantium ictibus devicta succubuit. Usque adeo enim inter frementes 556 permansit interritus , et inter lapidum fuit cruciamenta securus, ut incredulitatem Judaeorum fidenter argueret, et benignus pro lapidantibus exoraret. Quod est ergo tam magnum atque insuperabile genus armorum, quo munitus es non repercutiens, sed patiens
Abbreviated transcription (Latin):
tempo¬
ralem sempiterni regis
nr̃i natalem. hodie
celebramus triumpha¬
lem militis passionẽ.
Heri enilnꝰ rex nr̃
trabea carnis indutus
de aula uteri uirgina¬
lis egrediens. uisita:t
dignatus est mundũ.
hodie miles de taber¬
niculo corporis exiens.
triumpator migrauit
ad glum. Ille sempi¬
ternę deitatis maies¬
tate seruata. seruile
cinctorium carnis¬
assumens. in huius scłi
campum pugnaturus
intrauit. iste depositis
corruptibilib corporis
indumentis. ad celi pala¬
tium ꝑhenniter regna¬
turus ascendit. Ille as¬
descendit carne uelatus.
iste ascendit sanguine
laureatus. Ascendit
iste lapidantib iideis.
quia ille descendit letan¬
tibus angelis. Cloria
in excelsis dõ heri erul¬
uerunt. hocae stepha¬
num letantes in suũ
consortium susceper.
Heri dñs exiuit de ute¬
ro uirginis. hodie mi¬
les egressus est de ergas¬
tulo carnis. Heri xp̃c
ꝓ nobis pannis est in uo¬
lutus. hodie stephanꝰ
ftola est ab ȩo inmorta¬
litatis inditus: Heri

Expanded text:
temporalem sempiterni Regis nostri Natalem: hodie celebramus triumphalem militis passionem. Heri enim Rex noster, trabea carnis indutus, de aula uteri virginalis egrediens visitare dignatus est mundum: hodie miles de tabernaculo corporis exiens, triumphator migravit ad coelum. Ille, sempiternae deitatis majestate servata, servile cinctorium carnisssumens, in hujus saeculi campum pugnaturus intravit; iste depositis corruptilibus corporis indumentis, ad coeli palatium perenniter regnaturus ascendit. Ille descendit carne velatus, iste ascendit sanguine laureatus. Ascendit iste lapidantibus Judaeis, quia ille descendit laetantibus angelis. Gloria in excelsis Deo heri sancverunt; hodie Stephanum laetantes in suum consortium susceperunt. Heri Dominus exivit de utero virginis: hodie servus egressus est de ergastulo carnis. Heri Christus pro nobis pannis est involutus; hodie Stephanus stola est ab eo immortalitatis indutus. Heri
Abbreviated transcription (Latin):
pit. Coniunctus ẽ
itaq stephano. factus
oius ex lupo. Et coce
nunc paulus cum ote¬
phano letaturus. cũ
frephano xp̃i claritate
ꝑfruiturus. cum ste¬
phano exultat. cum
stephano regnat.
Quo enim precessit
stephanus trucidatus
lapidibus pauli. illuc
secutus est paulus.
ad uitus orationibus
stephani.: Quam uera
uita fr̃s mel. ubi non
paulus de stephani oc¬
cisione confunditur.
sed stephanus de pauli
consorcio gratulatur.
qm̃ caritas in utroq
letatur. Caritas quip¬
pe in stephano supe¬
rauit seuiciam uide¬
orum. caritas inp̃ui¬
lo cooperir multitudi¬
nem peccatorum
Caritas e uteoq pa¬
rit. regnum meruit

Expanded text:
pit. Conjunctus est pit. Conjunctus est itaque Stephano, factus est ovis ex lupo. Et ecce nunc Paulus cum Stephano laetatur, cum Stephano Christi claritate perfruitur, cum Stephano exsultat, cum Stephano regnat. Quo enim praecessit Stephanus, trucidatus lapidibus Pauli, illuc secutus est Paulus, adjutus orationibus Stephani. 6. Quam vera vita, fratres mei! ubi non Paulus de Stephani occisione confunditur, sed Stephanus de Pauli consortio gratulatur, quoniam caritas in utroque laetatur. Caritas quippe in Stephano superavit saevitiam Judaeorum, caritas in Paulo cooperuit multitudinem 558 peccatorum, caritas in utroque pariter regnum meruit
Abbreviated transcription (Latin):
te comipulsi. & bonos
hortamur ut in bono
ꝑmaneant. & malos
compellimus. ut ama¬
lo discedant. presertĩ
qm̃ in ostis duobus sc̃io
geminum nobis mons¬
tratur salutis indiciũ
ut si quis bonus est. imi¬
tetur ꝑseuerantiam
caritatis in stephano.
Qui autens malus ẽ.
sectetur exemplrun
conuersionis in paulo.
Et qui bonus est. equi¬
tatem usq infinen
teneat. qui autem
madris est :i quanto cuis
a sua ꝑuersitate disce¬
dat. Nec bonum ho¬
minem presumptio ius¬
ticis faciat neglegentẽ.
nec malum iniquitas
sed ille bonum fortit᷑
teneat. iste malum
celeriter deserat. Bo¬
nus timeat ne cadat.
malus conetur ut sur¬
gat. Quisquis ergo
malus est. cum paulo
prosternatur in malo.
ut cum eo erigatur in
bono. qm̃ & ille cecidit
malus. & surrerit bo¬
nus. Prostratus est
iniquus. & erectus est
iustus. Cecidit scus¬
simus ꝑsecutor. & sur¬
rexit ueridicus pre¬
dicator. E adens l¬
men corporis impius
perdidit. surgens lum̃
cordis iustificatus acce¬

Expanded text:
te compulsi, et bonos te compulsi, et bonos hortamur, ut in bono permaneant, et malos compellimus, ut a malo discedant: praesertim quoniam in istis duobus sanctis geminum nobis monstratur salutis indicium: ut si quis bonus est, imitetur perseverantiam caritatis in Stephano; qui autem malus est, sectetur exemplum conversionis in Paulo: et qui bonus est, aequitatem usque ad finem teneat; qui autem malus est, quantocius a sua perversitate discedat; nec bonum hominem praesumptio justitiae faciat negligentem, nec malum iniquitatised ille bonum fortiter teneat, iste malum celeriter deserat. Bonus timeat ne cadat, malus conetur ut surgat. Quisquis ergo malus est cum Paulo prosternatur in malo, ut cum eo erigatur in bono: quoniam et ille cecidit malus, et surrexit bonus. Prostratus est iniquus, et erectus est justus; cecidit saevissimus persecutor, et surrexit veridicus praedicator. Cadens lumen corporis impius perdidit, surgens autem lumen cordis justificatus acce
Abbreviated transcription (Latin):
incorde patientiam
scruet. ut ꝓ errante
orationem puro effec¬
tu dilectionis effundat.
Qui enim errantem.
non corripuerit. de
neglentia iudicatur
qui autem pro eo norro¬
rauerit de ꝑnicie. con¬
dempnatur. Quo cuta
fr̃s siquando aliquis pro
animę salute corripit᷑.
non asꝑnatur. accipiat
monita caritatis e nec
prescntem: tristiciam
suę uoluntatis attendat.
sed consideret quȩ̨ lucra
utilitatis: adquirat.
Iccuco ciim. arguitur.
ut a prauis opcribus cor¬
rigatur. nec cum uidet
correptionem aliqua uer¬
boꝵ. custeritate feruere.
existimett carratem in
corde frigescere. Sic
enim uigilet inore conr¬
reptio. ut incorde non
dormitit oratio. Ac
ꝑhoc in utroq percanti
consulte ⁊ profiriscitur.
ut dum homo correp¬
tus de peccato confunꝰ¬
ditur. & anudis ope¬
ribus separłtur ÷&
ꝑ orationem dõ miseran¬
te saluetur. Nam &
sca. scriptura dicit.
qm̃ quem diligit dñs
corripit. flagellat aut̃
omẽm filium quemre¬
cipit. Ap̃i ergo carita¬

Expanded text:
in corde patientiam servet, ut pro errante orationem puro affectu dilectionis effundat. Qui enim errantem non corripuerit, de negligentia judicatur; qui autem pro eo non oraverit, de pernicie condemnatur. Quocirca, fratres, si quando aliquis pro animae salute corripitur, non aspernanter accipiat monita caritatis; nec praesentem tristitiam suae voluntatis attendat, sed consideret quae lucra utilitatis acquirat. Idcirco enim arguitur, ut a pravis operibus corrigatur. Nec tamen cum videt correptionem aliqua verborum austeritate fervere, existimet caritatem in corde frigescere. Sic enim vigilat in ore correptio, ut in corde non dormitet oratio. Ac per hoc, in utroque peccanti consulte prospicitur, ut dum homo correptus de peccato confunditur, et a malis operibus separetur et per orationem Deo miserante salvetur. Nam et sancta Scriptura dicit: Quoniam quem diligit Dominus, corripit: flagellat autem omnem filium quem recipit . 5. Christi ergo carita
Abbreviated transcription (Latin):
uitam recepit. ne in ȩ̨ter¬
num morerctur. Obhoc
ad tempus mori meruit.
ut uita ꝑpetua frueret᷑.
Haec interim de multis
et pene infinitis miracu¬
la pauciora decerpsimꝰ.
ne inp̃senti auditorib
ꝓpt̾ festuuitatem marty¬
ris de longinquo adueni¬
entibus forsitan onerieẽ
possemus. Cettrum
quod nobis difficillimũ
est. si om̃ia recordari ac
recensere ut superius dic¬
tum ẽ uellemus. ubrũ
plirum faccremus. Ip¬
sas enim clarissimas no¬
tissimasq uirtutes ad
p̃dicationem sui sibim&
sufficere existimamus.
quae non indigent hu¬
manae linguae facul
parte exhibere uoliumꝰ.
ut paternae oboedienti
primi testis xp̃i benedic¬
tione fauente duunã
miscđiam possimus im¬

Expanded text:
vitam recepit, ne in aetervitam recepit, ne in aeternum moreretur; ob hoc ad tempus mori meruit, ut vita perpetua frueretur. 2. Haec interim de multis et pene infinitis miraculis pauciora decerpsimus, ne in praesenti auditoribus propter festivitatem Martyris de longinquo advenientibus forsitan oneri esse possemus. Caeterum quod nobis difficillimum est, si omnia recordari ac recensere, ut superius dictum est, vellemus, librum prolixum faceremus. Ipsas enim notissimas clarissimasque virtutes ad praedicationem sui sibimet sufficere existimamus, quae non indigent humanae linguae facultparte exhibere voluimus, ut paternae obedientiaeprimi testis Christi, benedictionem favente divina misericordia possimus im
Abbreviated transcription (Latin):
memoriam sc̃i ste¬
DAM
MULI¬
eris filius
paruulus mortuus ca¬
tecuminus erat. Qui
matris portatus manib
cum ingenti eiulatu &
miscrabili uociferatione
ante ipsam memoriã
glosi Stephani fucrat
piectus. tradens illi
mortuum. ut ab eo re¬
ciperet uiuum. Cũq
ad aures amici dipul¬
saret fide pietatis. per¬
cussa duplici luctu orbi¬
tatis. quod & in p̾senti ui¬
ta filium ꝑdidisset. et
in futura ut pote sine gr̃a
baptismi saluũ habere
non posset. ecce inter
diu lamentantis dolorẽ
paruulo sp̃c redditur.
uita tribuitur uox iuuen¬
ti conceditur. Conti¬
nuo prbr accersitur
baptismus paruulo tra¬
ditur. sacramenta com¬
plentur. atq ita pecca¬
toꝵ letali catena anima
liberata. statim &iam
mortalis carnis uincu¬
lo exuitur. et ad dĩ spi¬
ritales amplexus suma
celeritate liberata dimit¬
ntur. Ita et non modica
consolatione concessa. gau¬
dere de redẽpto filio da¬
tur. et paruulo salus ue¬
raconceditur. Qui pro¬
fecto obhoc admodicum

Expanded text:
meritis sancti Stedam mulieris filius parvulus mortuus catechumenus erat. Qui matris portatus manibus cum ingenti ejulatu et miserabili vociferatione ante ipsam Memoriam gloriosi Stephani fuit projectus, tradente illa mortuum, ut ab eo reciperet vivum. Cumque ad aures Amici Dei pulsaret fide pietatis, percussa duplici luctu orbitatis, quod et in praesenti vita filium perdidisset, et in futura, utpote sine gratia Baptismi, salvum habere non posset, ecce inter diu lamentantis et vocifparvulo spiritus redditur, vita tribuitur, vox viventi conceditur. Continuo presbyter accersitur, Baptismus parvulo traditur, sacramenta complentur, atque ita a peccatorum lethali catena anima liberata, statim etiam mortalis carnis vinculo exuitur, et ad Dei spirituales amplexus summa celeritate liberata dimittitur. Ita et matri non modica consolatione concessa gaudere de redditio filio datur, et parvulo salus vera conceditur. Qui profecto ob hoc ad modicum
Abbreviated transcription (Latin):
non sum ipse quem pu¬
tas. E go enim sumste¬
phanus. Sane unde
tristis es. defilio tuo et¬
de homine tuo. scias qđ
iam huc habent redeun¬
tes faciem. Nan dedis¬
ti illi solidos uigintiquinq:
insuꝑ aut̃ acceperunt
ꝓpe uiginti milia fol¬
les. et adducunt secũ
porcos numero quadra¬
ginta quatuor om̃s
electos. Uenient aut̃
die romanarum ciui¬
tatis hora prima. Hȩc
re ipsa completa sunt.
Namq et homines in¬
columes reuersi. et
porti tot numero ad¬
ducti. et summa pecu¬
nię creditę eadem in¬
uenta. et dieshoraq ad¬
uentus illoꝵ p̃dicta sine
ullo prsus errore ẽ consecuti¬

Expanded text:
non sum ipse quem punon sum ipse quem putas: ego enim sum Stephanus. Sane unde tristis es de filio tuo et homine tuo, scias quod jam huc habent redeuntes faciem. Nam dedisti illis solidos viginti quinque, insuper autem acceperunt ope viginti millia folles, et adducunt secum porcos numero quadraginta quatuor, omnes electos. Venient autem die Romanorum civitatis, hora prima. Haec re ipsa completa sunt. Namque et homines incolumes reversi sunt, et porci tot numero adducti, et summa pecuniae creditae eadem inventa, et dies horaque adventus illorum praedicta sine ullo prorsus errore est consecut
Abbreviated transcription (Latin):
suum. Cumq cõplu¬
res transacti ẽẽnt dies.
neq illi adhuc reuersi
fuissent. a quod am
amico suo argui et incre¬
pari coepit. coquod fili¬
um suum et hominem
suum uitam longinquã
regionem mittere uolu¬
isset. quosiam alatronib
occisos eẽ dicebat. Quo
audito ille. quasi mise¬
rabili luctu ꝑcussus.
domum flens regressus
pastus est die. Interea
cum sic nox cum opp̃ssũ
meroris tenebris inue¬
nisset. ecce ꝑsomnium
uidet sibi met appare¬
re quendam decorum
iuuenem cuiusdam
honorii et primarii ci¬
uitatis uiri nomine uza¬
lensis uultum habitũq
p̾ferentem. eumq hẏ¬
lari facie sibi dixisse.
Quid ploras: Respon¬
disse aut̃ se ut ipsuis ut ar
simplicibus uerbis. Dñe
meus. ꝑ bonitatem tuã
idco ploro. quia audiui
quod homom̃s et filius
m̃s occisi sunt. At il¬
le consolans eum. ait
illi. Non sunt occisi.
Tamen qui sum ego¬
inquit. Iste respond̃.
Domnus mis uz alen¬
sis. Bene ait ille dixisti.
quia uz alensis sum. sed

Expanded text:
suum: cumque complusuum: cumque complures transacti essent dies, neque illi adhuc reversi fuissent, a quodam amico suo argui et increpari coepit, eo quod filium suum et hominem suum in tam longinquam regionem mittere voluisset, quos jam a latronibus occisos se dixit audisse. Quo audito, ille quasi miserabili luctu perculsus domum flens lugensque pro cibo tota pastus est die. Interea cum sic nox eum oppressum moeroris tenebris invenisset, ecce per somnium videt sibi apparere quemdam decorum juvenem. cujusdam honorati et primarii civitatis viri nomine Uzalensis vultum habitumque praeferentem, eumque hilari facie sibi dixisse: Quid ploras? Respondisse autem se, ut ipsius utar simplicibus verbis: Domine meus, per bonitatem tuam ideo ploro, quia audivi quod homo meus et filius meus occisi sunt. At ille consolans eum ait illi: Non sunt occisi. Tamen qui sum ego, ait? Ille respondit: Domnus meus Uzalensis. Bene: ait ipse, dixisti, quia Uzalensis sum, sed
Abbreviated transcription (Latin):
tianus. ad stationem po¬
tentissimi medici stepha¬
ni aduenit. Ibidẽq pul¬
sans fidei pietate. die
octauo tamquam dĩnces
resurrectionis sacramento
quȩ facta est adie qui¬
dem passionis tercio.
sed in dicrum numerũ
post sabbatum octauo.
eo die ut dixi ꝑfidem lu¬
men oculorum reccpit.
quando lum mentiũ
uniuersus mundus ꝑ dñi
resurrectionem excepit.
Qui cum uota sua cupiens
sc̃o martyri reddere ar¬
genteam offerret. ꝓsua.
deuotione candelam.
nec inmerito candelam
offerebat. qui lumen
receperat. is accersitus
a uenerabili ep̃o atq
interrogatus ut diceret
quid sibi prestitum ẽ.
quare illud donũ offer¬
ret. adstante uniuersa
eccła & iam ore confessus
est. quod et corde et cor¬
pore spiritali archiatro
curante illumina. tus
audierat filium suũ
a latronibus int̾fectũ.
ANIUS
NRAE CI¬
UITATIS
nomine rusticianus
filium suum cum alio
homine suo porcos mer¬
catum cum numera¬
tis solidis miserat. fere
ad ducenta milia pas¬

Expanded text:
tianus, ad stationem potianus, ad stationem potentissimi medici Stephani advenit. Ibi denique pulsans fidei pietate, die octavo, tanquam dominicae resurrectionis sacramento, quae facta est a die quidem passionis tertio, sed in dierum numero post sabbatum octavo, eo die, ut dixi, per fidem lumen oculorum recepit, quando lucem mentium universus mundus per Domini Resurrectionem excepit. Qui cum vota sua cupiens sancto Martyri reddere, argenteam offerret pro sua dovotione candelam nec immerito candelam offerebat, qui lumen receperat; is accersitus a venerabili episcopo, atque interrogatus ut ei diceret quid sibi praestitum esset, quare illud donum offerret, astante universa Ecclesia, etiam ore confessus est, quod et corde et corpore, spirituali archiatro curante, illuminatus reaudierat filium suum a latronibus interfectum. Ubi lanius nostrae civitatis nomine Rusticanus, filium suum cum alio homine suo porcos mercatum, connumeratis solidis, miserat fere ad ducenta millia pas
Abbreviated transcription (Latin):
Ex quo ille mox sanita¬
tis beneficium sentiens.
de lecto surrexit. et
non solum pedibus suis
ambulare coepit. sed
&iam ꝑ duodecim mi¬
lia passuum ꝓprio gres¬
su ad beati martyris
memoriam ꝑuenit.
gras incorde suo agens
pedum sanitate ꝑcepta
sed adhuc p̾ces fundens
de ꝓpria lingua soluen¬
da. Proinde eruens
sibi manicam tunicae
suae. eoquod orarium
non haberet. ꝑ fenestel¬
lam memoriae ad inte¬
riora loca scãrum reli¬
quiarum manu iniccta
mittebat. atq inde
rursum dexteram re¬
ducens ori suo ammoue¬
bat. et linguam contin¬
gendo paulatim nodos
loquendi gr̃a fiđi ꝑsol¬
uebat. Hoc enim sepi¬
us faciendo tamquã
salutares cibos decae¬
lesti ad sumens cellario
egrotanti suo adhibuit
menbro. unde arentẽ
linguam refecit. et lo¬
quendi officium adiu¬
tus dĩ gr̃a idoncum rece¬
pit. ac sic in utrisq illa
supplcta ẽ ꝓphetia. ꝑquã
olim dictum est. et pla¬
na erit lingua mutoꝵ.
lumen recepit oculoꝵ

Expanded text:
Ex quo mox ille sanitaEx quo mox ille sanitatis beneficium sentiens, de lecto surrexit, et non solum pedibus suis ambulare coepit, sed etiam per duodecim millia passuum proprio gressu ad beati Martyris Memoriam pervenit, gratias in corde suo agens de pedum sanitate percepta, sed adhuc preces fundens de propria lingua solvenda. Proinde exuens sibi manicam tunicae suae, eo quod orarium non haberet, per fenestellam Memoriae ad interiora loca sanctarum reliquiarum manu injecta mittebat, atque inde rursum dexteram reducens ori suo admovebat, et linguam contingendo paulatim nodos loquendi gratia fidei resolvebat. Hoc enim saepius faciendo, tanquam salutares cibos de coelesti assumens cellario, aegrotanti suo adhibuit membro: unde arentem linguam refecit, et loquendi officium adjutus Dei gratia idoneum recepit: ac sic in utrisque illa suppleta est prophetia, per quam olim dictum est, Et plana erit lingua mutorumlumen recepit oculoru
Abbreviated transcription (Latin):
suis pedibus ascenderet.
ex illo coepisse paulatĩ
gressum et linguam ad
ꝓpria officia aliquantu¬
lum reuocare. Cumq
quartus mensis fuisset
emensus. eo quod nondũ
plenam receperat sani¬
tatem. cogitare coepit
adꝓpria remeare. seq
tunc amonitum fuisse.
sibiq dictum eẽ nefes¬
tinare uellet. sed adhuc
quatuor menses expec¬
tare deberet. quo tunc¬
deinum domum suam
suis pedib repedaret.
Quod omino sicut ei¬
ꝓmissum est itadie et
tempr̃e denunciato ad¬
impletum est. Nam
sicut et nr̃a conscientia
testis ẽ. et ipse inglam
di confessus ẽ. et pedib
suis ad ꝓpria remeauit.
et ore ꝓprio uerba dis
Ubi quidam paralisi
tate uticensi paralisi pe¬
dibus et lugua impli¬
citus. lecto detinebat᷑.
Cuius mater ad sc̃i
Stephani memoriam
fide firinissima con¬
uolauit. secumq post¬
quam filii sui causam
optimo aduocato cõmi¬
sit. exinde aliquid pul.¬
ueris ꝓscificatione abs¬
tulit. reuertens domũ
filio iacenti adhibuit.

Expanded text:
suis pedibus accederet: et suis pedibus accederet: et ex illo coepisse paulatim gressum et linguam ad propria officia aliquantulum revocare. Cumque quartus mensis fuisset emensus, eo quod nondum adhuc plenam receperat sanitatem, cogitare coepit ad propria remeare; seque tunc admonitum fuisse ait sibique dictum esse, ne festinare vellet, sed adhuc quatuor menses exspectare deberet, quo tunc domum suam propriis pedibus repedaret. Quod omnino sicut promissum est, ita die et tempore denuntiato adimpletum est. Nam sicut et nostra conscientia testis est, et ipse in gloriam Dei confessus est, et pedibus suis ad propria remeavit, et ore proprio verba distUT XII.-- Ubi quidam paralysi uidam de civitate Uticensi paralysi pedibus et lingua implicatus lecto detinebatur. Cujus mater ad sancti Stephani Memoriam fide firmissima convolavit, secumque, postquam filii sui causam optimo advocato commisit, exinde aliquid pulveris pro sanctificatione abstulit, et reverteas domum filio jacenti adhibuit.