comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tam enim inquit apłs ualet dep̃catio iustias¬
sidua. In tantũ itaꝙ ualet: ut etiã ꝑ eam de¬
monia uincantur. ⁊ aditus eoꝵ ꝑ ipsam ob¬
struatur. ut non quocumꝙ uolunt uadant.
Unrde intriꝑtita hẏstoria legitur ita. Temporib
uliani apostate missus ẽ demon ab ip̃o in occi¬
dentem. ut iret nelocit᷑. ⁊ afferret inde aliqͦd
responsum. Cum aut̃ ueniss demon ille in
quodam loco. uͥ quidam solitarius habitabat.
stetit ibi ꝑ decem dies immobilis. eo quodũ
poterat ultra progredi. quia ille non cessabat
orare neꝙ nocte. neq die. ⁊ regressus est sine
eEictu ao eum quimisetat illum. Ciu reu̾tea¬
ti. dixit ulianus. Quare tam du tardasti: Res¬
pondens demon ait. Et moram feci: et sine d¬
tione reuersus sum. Sustinui enim decem dies
publium monachum. si forte cessaret ab or̃õne¬
ut transirem. et non cessauit. et prohibitꝰ sum
transire. et redii nichil agens. Tunc impiissi¬

Expanded text:
tum enim, inquit Apostolus, valet deprecatio justi astum enim, inquit Apostolus, valet deprecatio justi assidua . In tantum utique valet, ut etiam per eam daemonia vincantur, et aditus eorum per ipsam obstruantur, ut non quocunque volunt, vadant. Unde in Tripertita historia legitur ita. Temporibus Juliani Apostatae missus est daemon ab ipso in Occidentem, ut iret velociter et afferret ei inde aliquod responsum. Cum autem pervenisset daemon ille in quodam loco ubi quidam monachus habitabat, stetit ibidem per decem dies immobilis, eo quod non poterat ultra progredi, quia monachus ille non cessabat orare neque nocte neque die; et regressus est sine effectu ad eum qui miserat illum. Cui revertenti dixit Julianus: Quare tandiu tardasti? Respondens daemon ait: Et moram feci, et sine actione reversus sum. Sustinui enim decem dies Publium monachum, si forte cessaret ab orut transirem, et non cessavit, et prohibitus sum transire, et redii nihil agens. Tunc impiissi
Abbreviated transcription (Latin):
nos contra tam ꝑseuerant᷑ in or̃one ꝑsistere de¬
bemus: quousꝙ importunas scłarium rerum
cogitationeᷤ ab inunico latent̃ immissas suꝑc¬
mus. Quociens enim qͥlibet aliquo tangitur uicio.
tociens se ad orõnem subdat. Quia frequens oro
uiciorum impugnationẽ extinguit. & qui le¬
ditur. non desistat orare pro se ledentib. quia
sicut nullum proficit in uulnere medicamen¬
tum. si ad huc ferrum in eo sit. ita nichil illius or̃o
proficit. cuius ad huc dolor ẽ in mente. ⁊ odiuro
manet in pectore: Tantus gͦ debet ẽẽ orantis affec¬
nis erga dm̃: ut non desꝑet precis effectum. In a¬
nit̃ aut̃ oramus: si spei frouciã non habemus.
Petat aut̃ unus quisq ue ait apłs in fide. nich̾
hesitans. Nam qui dubitat. similis ẽ unde ma¬
ris. que a uento mouetur. atꝙ disꝑgitur. Dif¬
ficdentia enim nascitur ex hoc. quod adhuc se qͥs¬
ꝙ sentit circa peccandi affectionẽ uersati. Mul¬

Expanded text:
nos e contra tam perseveranter in oratione persistere denos e contra tam perseveranter in oratione persistere debemus, quousque importunas saecularium rerum cogitationes ab inimico latenter immissas superemus. Quoties enim quilibet aliquo tangitur vitio, toties se ad orationem subdat; quia frequens oratio vitiorum impugnationem exstinguit. Et qui laeditur, non desistat orare pro se laedentibus: quia sicut nullum proficit in vulnere medicamentum, si adhuc ferrum in eo sit, ita nihil illius oratio proficit, cujus adhuc dolor est in mente et odium manet in pectore. Tantus ergo debet esse orantis affectus erga Deum, ut non desperet precis effectum. Inaniter autem oramus, si spei fiduciam non habemus: Petat autem unusquisque, ut ait Apostolus, in fide nihil haesitans. Nam qui dubitat, similis est fluctui maris, quae a vento movetur, atque dispergitur . Diffidentia enim nascitur ex hoc quod adhuc se quisque sentit circa peccandi affectionem versari. Mul
Abbreviated transcription (Latin):
nes nec ab ip̃o homine quod uolunt ualent
impetrare. Si enuim cum hominib potentib
nisi cum humilitate et reuerentia. qͣntomag̃
domino deo uniu̾sorum cum cordis humilita¬
te ⁊ puritatis deuotione supplicandum ẽ: & ñ
in multiloquio. s in puritatẽ cordis nos exauoir
sciamus. & ideo breuis et pura clebet eẽ oro: nisi
forte ex affectu inspirationis diuine grẽ ꝓten¬
datũr. Cum enim in orõne adsistimus. gemere
⁊ flere debemus. reminiscentes quam grauia
sunt scelera que cominisimꝰ. quamꝙ clura in¬
fern supplicia que tumemus. Longe quippe a
deo ẽ animus. qui in or̃one cogitationib seculi
fuerit occupatus. & tunc ueracit᷑ oramus. qͣndo
aliunde non cogitamus. s ualde ꝑ pauci sunt. qͥ
tales orõnes habeant.  licet in quibdam sint.
uix tam̃ est ut semꝑsint. Tunc aut̃ magis dia¬
bolus cogitationes curarum sołarium nr̃is men¬
tib ingerit. quando nos orantes aspexerit. Sed

Expanded text:
nes nec ab ipso homine impetrare valent nes nec ab ipso homine impetrare valent quod volunt. Si enim cum hominibus potentibus nisi cum humilitate et reverentia; quanto magis Domino Deo universorum cum cordis humilitate et puritatis devotione supplicandum est! Et non in multiloquio, sed in puritate cordis nos exaudiri sciamus: et ideo brevis et pura debet esse oratio, nisi forte ex affectu inspirationis divinae gratiae protendatur. Cum enim in oratione assistimus, gemere et flere debemus, reminiscentes quam gravia sunt scelera quae commisimus, quamque dira inferni supplicia quae timemus. Longe quippe a Deo est animus qui in oratione cogitationibus saeculi fuerit occupatus. Et tunc veraciter oramus, quando aliunde non cogitamus. Sed valde perpauci sunt qui tales orationes habeant; et licet in quibusdam sint, difficile tamen est ut semper sint. Tunc autem magis diabolus cogitationes curarum saecularium nostris mentibus ingerit, quando nos orantes aspexerit. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
pluis in diu̾sa mutati. Quia gͥ non ẽ oblita qͤ
petiit. non ẽ priuata munere quod poposcit.
Nos aut̃ quia post baptisma inquinauimꝰ uitã.
rebaptitemus lacrunis conscientiam nram.
Qui gͦ lacrimas iudesinent᷑ fundit. ⁊ tam̃ pec¬
care non desinit. hic lamcutũ habet. s mun¬
dationem non habet. Ubi aut̃ lacrime ab un¬
dant. ibi cogitationes sordide non apptoxi¬
mant. Compunctio sanitas antine ẽ. cõpunc
tio sp̃m scm̃ habitare facit in se. uxi.
De reuerencia ⁊ instañloorõnis. Mll¬
portet iraꝙ nos cerassime scite. ⁊ ueraci¬
ter credere. quia assidiutate oronum. ad¬
ipisci possumus remilionem omniũ pecrõꝵ.
si tam̃ actus orõm. et labia cordi non discrepa¬
uerint. Melius enim ẽ corde orare cum silentio.
sine sono uocis. quam solis uerbis suie intiu¬
tu mentis. quia non u̾ba dep̃cantis dõ inten¬
dit. s cor orantis aspicit. Nam negligentes or̃o¬

Expanded text:
plius in diversa mutati . Quia igitur non est oblita quae plius in diversa mutati . Quia igitur non est oblita quae petiit, non est privata munere quod poposcit. Nos autem quia post baptisma inquinavimus vitam, rebaptizemus in lacrymis conscientiam nostram. Qui ergo lacrymas indesinenter fundit, et tamen peccare non desinit, lamentum habet, sed mundationem non habet. Ubi autem lacrymae abundant, ibi cogitationes sordidae non approximant. Compunctio sanitas animae est, compuncfacit in se. CAPUT XXXI. De reverentia et instantia orationis. Oportet itaque nos certissime scire et veraciter credere, quia assiduitate orationum adipisci possumus remissionem omnium peccatorum; si tamen actus orationi et labia cordi non discrepaverint. Melius enim est corde orare cum silentio sine sono vocis, quam solis verbis sine intuitu mentis; quia non verba deprecationis Deus intendit, sed cor orantis aspicit. Nam negligentes oratio
Abbreviated transcription (Latin):
det puerilis iocus. acrisus. s lectiones sacre spi¬
ritalis melodie cantus. Quãuis enim dura sint
corda nrã ad lacrimas producendas. mex tañ
ut psalmoꝵ ddulcedo insonuerit. ad compuncti¬
onem corois ammum nrm inflectit. Multi enĩ
repperiunt᷑ qui cantus sinuitate commoti sua
crimia plangunt. atꝑ ex ea parte magis flec¬
tuntur ad lacrimas. ex qua psallentis insonuerit
dulcedo suauitatis. S studendum nob ẽ ut etiã
post compunctionis tempora. in qͣntum do̾ lar̾¬
giente possumus. ipiam um lacͥmarum ĩ nos¬
met ipsos conseruemus. ne nos post compune-¬
tionem cordis cogitatio fuixa dissoluat. ne mẽ¬
ti nĩr uana leticia subripiat. ne lucrum com¬
punctionis anima nr̃a ꝑ incuriam fluxe cogi¬
tationis ꝑdat. Sic quiꝑpt quod poposcerat ob¬
tiuere an na meruit. quia se post lacͥmas
in eodem mentis ugore seruauit. De qua
niirum scriptum ẽ. uultus eius non sũt am¬

Expanded text:
tet puerilis jocus ac risus, sed lectiones sacrae et spitet puerilis jocus ac risus, sed lectiones sacrae et spiritualis melodiae cantus. Quamvis enim dura sint corda nostra ad lacrymas producendas, mox tamen ut psalmorum dulcedo insonuerit, ad compunctionem cordis animum nostrum inflectit. Multi enim reperiuntur qui cantus suavitate commoti sua crimina plangunt, atque ex ea parte magis flectuntur ad lacrymas, ex qua psallentis insonuerit dulcedo suavitatis. Sed studendum nobis est ut etiam post compunctionis tempora, in quantum Deo largiente possumus, ipsam vim lacrymarum in nosmetipsos conservemus; ne nos post compunctionem cordis cogitatio fluxa dissolvat; ne mentem nostram vana laetitia subripiat, ne lucrum compunctionis anima nostra per incuriam fluxae cogitationis perdat. Sic quippe quod poposcerat, obtinere anima meruit, quia se post lacrymas in eodem mentis vigore servavit. De qua nimirum scriptum est: Vultus ejus non sunt am
Abbreviated transcription (Latin):
mentis leticram inoicare. Amentia namq ẽ
cum sirepit rdere. Paruuli enim ẽ ludere. ꝑfec¬
ti ant̃ uiri lugere. Iocus uͦ et risus. nogligentẽ
it tipidum essicuint uitum iustum erga dĩ
setuicium. O quantam ꝑticiem p̃pnunt usꝰ
it iocus et e contra quamtũ lucrũ asfirunt
fletus acluctus. Quem eiũ hiotiistat ridere:
postinodũ flebid amarissime. Qui aut̃ hiclu¬
gere naluerit. in posterum sine suis gaudebit.
stam ⁊ saluator nr̃: beatos uocat lugants. Et
qui nunc letantur: flere cos dicit in nouissimo.
̾nae iacobus apłs ait. Miscticstote. et lugete.
Qilio ut̃ in luctum comĩtatut᷑. et gaudium uime¬
rorem. hinc ꝑcalomonẽ dicitur. Risis dolori
miscebitur. hinc gregorius ait. Nemo potest et
hic gaudere. cum scło. et illic regnare cum xͦ.
inquit senex quentamxidentem: et ait illi. Co¬
ram celo et terra rõnem totius uite nr̃e redoi.¬
turi sumus. et tu rides: Quaꝑpt non nos delec¬

Expanded text:
mentis laetitiam indicare. Amentia namque est mentis laetitiam indicare. Amentia namque est cum strepitu ridere. Parvuli enim est ludere, perfecti autem viri lugere, jocus vero et risus negligentem et tepidum efficiunt virum justum erga Dei servitium. O quantam perniciem praeparant risus et jocus! et e contrario quantum lucrum afferunt fletus ac luctus! Quem enim delectat hic ridere, postmodum flebit amarissime; qui autem hic lugere voluerit, inposterum sine fine gaudebit. Nam et Salvator noster beatos vocat lugentes; et qui nunc laetantur, flere eos dicit in novissimo. Unde Jacobus apostolus ait: Miseri estote et lugete, risus vester in luctum eonvertatur, et gaudium in moerorem . Hinc per Salomonem dicitur: Risus dolore miscebitur . Hinc Gregorius ait: Nemo potest et hic gaudere cum saeculo, et illic regnare cum Chriinquit, senex quemdam ridentem, et ait illi: Coram coelo et terra rationem totius vitae nostrae reddituri sumus, et tu rides? Quapropter non nos oblec
Abbreviated transcription (Latin):
na gloria. Cogitemus aut̃ quam głosi aut illi¬
⁊ angłoum chor. que societas birtorum splul.
uel que sit maiestas et̃ne uisiot dei. Utroꝵ¬
ꝙ horum commemoiationem uigit᷑ in cordi¬
bus nrĩs habe̾mus. suꝑ iudicia quidem pecca¬
torum ingemiscamus. suꝑbona uͭ uistis repo¬
sita ganteamus. Sic ꝙ fit ut ꝑfecta compunc¬
tio formidims. tradas animum compunctioĩ
tionum genera. hoc ẽ irri gnũ. sũꝑus.
et irtignũ inferius. Irtigim quippe inicrus
quisꝙ accipit. cum iserm supplica flendo per¬
timescit. Irriguum ñ suꝑius accipit. crim sese
in lacrinus celestis regni pesulito auligit.
Sciendum namq ẽ. quia nullum hablis
accessum ad co. Actionẽ cordis. is qui in ri¬
su et iocis imii detatꝰ suecit. Non enim con¬
uenit ei qui ad ꝑfectionem nititur ascendere.
in modum pariiuli insensati iocari. nec disso¬
lutis labiis risim proserre. s subridendo tm̃

Expanded text:
rna gloria. Cogitemus autem quam gloriosi sint illirna gloria. Cogitemus autem quam gloriosi sint illi angelorum chori, quae societas beatorum spirituum, et quae sit majestas aeternae visionis Dei. Utrorumque horum commemorationem jugiter in cordibus nostris habeamus: super judicia quidem peccatorum ingemiscamus, super bona vero justis reposita gaudeamus: sicque fit ut perfecta compunctio formidinis tradat animum compunctioni mpunctionum genera, hoc est, irriguum superius, et irriguum inferius . Irriguum quippe inferius quisque accipit, cum inferni supplicia flendo pertimescit. Irriguum vero superius accipit, cum sese in lacrymis coelestis regni desiderio affligit. Sciendum namque est quia nullum habebit accessum ad compunctionem cordis, is qui in risu et jocis immoderatus fuerit. Non enim convenit ei qui ad perfectionem nititur ascendere, in modum parvuli insensati jocari, nec dissolutis labiis risum proferre, sed subridendo tantum
Abbreviated transcription (Latin):
mano presentem. Orẽta quoꝙ opoetet nos
om compunẽtionẽ comis ꝑfacte desiocpamsꝰ
habere. prtus anino crmente ab ommi ꝑtut¬
batione ac fluctiratone iusibilium derũ sece¬
dere. atꝙ ad illa conscrntere silentil.  si qies
summa. iugis tranquillitas. ⁊ ꝑura ẽ. sertuitas.
ibi ꝙoculum mentis nr̃e tota intentione semꝑ
debamis defixum habere. Oportet etu nos di¬
sunt animẽ in quam amaro silentio. a
in quali expectatione. et dolore. et pro his infi¬
nitas debemus lacrimas sunteri. Recogitemus
aut̃ dicm resurrectionis. et illiro fribile. et
horrendum ac tremendum uidicium xp̃i. ⁊ pre¬
iuim iustoꝵ. et repositam peccatorib penam.
quam paistri sunt in conspectu dei. seci et suppli¬
cu omnra. ⁊ ignem in extinguibilem. et u̾mes
immortales. et tartarũ tenebrarum. ad memo¬
riam reuocemus et suꝑ hec omnia dentiũ stoi
itiam a molium bona. et gaudiosa gaudia que
sunt uistis. reposita. ooram deo et angłis exꝰ in ctͣ¬

Expanded text:
ue oportet nos, qui compunctionem cordis perfecte desideramus habere, prius animo et mente ab omni perturbatione ac fluctuatione visibilium rerum secedere, atque ad illa conscendere silentia ubi quies summa, jugis tranquillitas et pura est serenitas; ibique oculum mentis nostrae tota intentione semper debemus defixum habere. Oportet etiam nos disunt animae, in quam amaro silentio, auin quali exspectatione et dolore; et pro his infinitas debemus lacrymas fundere. Recogitemus autem diem resurrectionis, et illud terribile, et horrendum, atque tremendum judicium Christi; et praemium justorum, et repositam peccatoribus poenam, quam passuri sunt in conspectu Dei. Sed et supplicia omnia, et ignem inexstinguibilem, et vermes immortales, et tartarum tenebrarum ad memoriam revocemus: et super haec omnia dentium stridetiam ad medium bona, et gaudiosa gaudia, quae sunt justis reposita coram Deo et angelis ejus in aete
Abbreviated transcription (Latin):
aliquis. que intro lutea sit. uel quomͦ si domus
magnifica arte extructa. a foris pulchre nuis
depicta uiteatur colorib. abintus serpentib et
scorpionib plena sit. De talib enim in euangłio¬

Expanded text:
aliquis quae intro lutea sit; vel quomodo si domus aliquis quae intro lutea sit; vel quomodo si domus magnifica arte exstructa, a foris pulcherrimis depicta videatur coloribus, ab intus serpentibus et scorpionibus plena sit. De talibus enim Chri
Abbreviated transcription (Latin):
dura. ⁊ nuis dolenda. Hoc ẽ omni intentione stu¬
dium laboris impendere. ⁊ fructum non reciꝑe post
laborem. Quid enim prodest ieuinare. ⁊ ugilare:
⁊ mores non corrigere: Si  ẽ qͦmodo si aliquis extra
uineam aut cura uneam extyrpet. et excolat. ẽt
uineam ipsam desertam ac incultam relinquat ita
ut spinas et tribulos germinet. Aut quid prodest
afflictio corporalis. silingue nequiciis. et obtrecta¬
tionibꝰ posluam᷑ cum apłs dicat. Si quis pu¬
tat se religiosum ẽẽ non refrenans linguam. sed
seducens cor suum. huiꝰ uana est religio. Nonne
omne opus nrm̃ uelut fumus atꝙ umbra eua¬
nescit: et uelut fauilla stupe innichilum recli¬
nrm scĩs laborib exercenir. et int̾ior a passionib
hoc ẽ a detractione. ab ira. ab indignatione. ab
ypochrisi. ⁊ ceteris huiꝰ modi uicus noncuratur.
huiꝰ modi quippe solitarius talis uidetur michi
eẽ. quomoto si aforis statuam auream faciat

Expanded text:
dura et nimis dolenda, hoc est omni intentione studura et nimis dolenda, hoc est omni intentione studium laboris impendere, et fructum non recipere post laborem. Quid enim prodest jejunare et vigilare, et mores non corrigere? Sic est quomodo si aliquis extra vineam aut circa vineam exstirpet et excolat, et vineam ipsam desertam ac incultam relinquat, ita ut spinas et tribulos germinet. Aut quid prodest afflictio corporalis, si linguae nequitiis et obtrectationibus polluamur, cum apostolus dicat: Si quis putat se religiosum esse, non refrenans linguam suam, sed seducens cor suum, hujus vana est religio . Nonne omne opus nostrum velut fumus atque umbra evanescit, et velut favilla stupae in nihilum redinostrum, sanctis laboribus exercetur, et interior a passionibus, hoc est, a detractione, ab ira, ab indignatione, ab hypocrisi et caeteris hujusmodi vitiis non curatur. Hujusmodi quippe solitarius talis videtur mihi esse, quomodo si a foris statuam auream faciat
Abbreviated transcription (Latin):
auri ⁊ argenti sumptib indiget. s conu̾satione
fioeli. Nam t̾rene opes plimmum ad clificanoũ
impediunt. Difficile namꝙ ẽ duob dñis seruite:
nec potest quisquã seruiens mammone. sp̃alia
arma portare. S ugum corpori insuaue repel¬
lit et proieit ase. ẽt quicquio graue et onerosũ
⁊̃ anme sne. suaue ei uidetut᷑ ac leue. Istiꝰ modi
solitanus a propͥis arinis uulneratur. et crm di¬
ligit ꝑiculum. incidit inmortem. Nos aut̃ sicu¬
pimus militare deo. illi soli seruiamus. et t̾re¬
nas opes post ponamus. Peculiarit᷑ aut̃ ad ꝑip¬
iectione ac abiectione gaudere. uoluntariam pauꝑ
nichil prodest non habere diicias. cui uoluntas
suppetit habendi eas. Non enim tantum habere
debemus quantum cupiditas querit: s quantum
necessitas poscit. Habendi enim amor nisi ad inte¬
grum resecetur. ardentior ẽ in parius. et plustor¬
quetur in minimis. Est enim ⁊ alia causa ualde

Expanded text:
auri et argenti sumptibus indiget, sed conversatione auri et argenti sumptibus indiget, sed conversatione fideli: nam terrenae opes plurimum ad aedificandum impediunt. Difficile namque est duobus dominis servire, nec potest quisquam serviens mammonae spiritualia arma portare, sed jugum suave Christi repellit et projicit a se; et quidquid grave et onerosum est animae suae, suave ei videtur ac leve. Istiusmodi solitarius a propriis armis vulneratur, et cum diligit periculum, incidit in mortem. Nos autem si cupimus militare Deo, illi soli serviamus, et terrenas opes postponamus. Peculiariter autem ad proiectione et abiectione gaudere et paupertatem stunihil prodest non habere divitias, cui voluntas suppetit habendi eas. Non enim tantum habere debemus, quantum cupiditas concupiscit, sed quantum necessitas poscit. Habendi enim amor, nisi ad integrum resecetur, ardentior est in parvis et plus torquetur in minimis. Est autem et alia causa valde
Abbreviated transcription (Latin):
unq̃m eum eis hebeamus ftedus. Necessaria enum
nob ẽ ꝑuigil cura. indefessa ꝙ custodia: qura hostos
isti sine pace sunt. Nmci possunt: ẽt recipita ami¬
cicia non possunt. & ideo p̃lium istud qd susccpi¬
mus satis arcluum satis durum. satis ꝑicłosum
t̃. quia intꝰ hominem geritur. et nisi cum ipso
homine non finitur. Ideo gͦ ad hanc tranquillam
sectetam ⁊ spualem uitim uenimus. ut cotidie con¬
tra passiones nrãs infatigibili congressione decer¬
demus. it cordis nequicias curutinimus. uel
lengnegladium retuntamus. T̃urtimnamꝰꝙ
excelsam extrucre uolumus. p̃p̃aremus nobis
sumptus adstructuram. ut oeptum edificium
ad ꝑfectionem ddeducamus. Niequando prec̃cun¬
tib nemamus inderisum. et gratulentur de
nob inimici nĩ et dicant. Isti ceꝑunt edificare
et non potuerant consummare. Aũtat aur̃ dñs.
hoc improꝑium a nob̃. Hec erum turris non ex
lapidib constriutur. s ex nirtutib anie. nec

Expanded text:
unquam cum unquam cum stodia, quia hostis iste sine pace est: vinci potest, et recipi in amicitia non potest. Et ideo praelium istud quod suscipimus satis arduum, satis durum, satis periculosum est, quia intra hominem geritur et nisi cum ipso homine non finitur. Ideo ergo ad hanc tranquillam, secretam et spiritualem vitam venimus, ut quotidie contra passiones nostras infatigabili congressione decertemus, ut cordis nequitias circumcidamus vel linguae gladium retundamus. Turrim namque excelsam exstruere volumus, praeparemus nobis sumptus ad structuram, ut coeptum aedificium ad perfectionem deducamus; ne quando praetereuntibus veniamus in derisum, et gratulentur de nobis inimici nostri, et dicant: Isti coeperunt aedificare, et non potuerunt consummare. Avertat autem Dominus hoc improperium a nobis . Haec enim turris non ex lapidibus construitur, sed ex virtutibus animae; nec
Abbreviated transcription (Latin):
sollicitus more pat̾no nos ammonet dicens. Hidere
uocationem urãm. Et cec̃a. Qua ꝓpt᷑ et nos iuide¬
amus uocationem nrãm. quia aut aliquio aut nui¬
cha protest. q̃uod s̃olitatiam uitam expetimus.
si tales in ea sumus. quales in scło eẽ potumius.
Uenire quidem ad solicariam uitã sumina ꝑfectio
ẽ. sed non ꝑfecte in solitudine iuere sumina dãp-¬
natio est. Quid enĩ prodest. si locus quietus tm̃
corporalit᷑ teneaturꝰ. et in quietuto in erde u̾setur.
Quid inqͣm prodest si in habitatione silentiũ sit.
⁊ in habitatorib uiciorum sit tumultus. et conlue¬
tacio passionum. si exteriora nr̃a serenitas teneat.
et interiora tempestas: Non ioeo ad solitariã uitam
uenimus. ut reb omnib abundantes om̃i quiete
frueremut. Non utiꝙ ad requiem aut securitatẽ
s ad pugnam huc uenimus. ad agoner proctssi¬
mus. ad exercenta cum uiciis bella ꝓperauimus.
Uicia enim nrã hostes nri sunt. saneamus aut̃. ne

Expanded text:
aterno nos admonet diceens: Videte vocationem vestram, etc. . Quapropter et nos videamus vocationem nostram, quia aut aliquid aut nihil prodest quod solitariam vitam expetimus, si tales in ea sumus quales in saeculo esse potuimus. Venire quidem ad solitariam vitam summa perfectio est, sed non perfecte in solitudine vivere, summa damnatio est. Quid enim prodest si locus quietus tantum corporaliter teneatur, et inquietudo in corde versetur? Quid, inquam, prodest si in habitatione silentium sit, et in habitatoribus vitiorum sit tumultus, et conluctatio passionum, si exteriora nostra serenitas teneat, et interiora tempestas? Non ideo ad solitariam vitam venimus, ut rebus omnibus abundantes omni quiete frueremur. Non utique ad requiem nec ad securitatem, sed ad pugnam huc venimus, ad agonem processimus, ad exercenda cum vitiis bella properavimus. Vitia enim nostra hostes nostri sunt. Caveamus autem ne
Abbreviated transcription (Latin):
non exore s ex corde desiterit. Unde ꝑ hec ds̃
pocius exaccrbari. quam placari cradendus ẽ. Pu¬
ritas enim ⁊ ueritas. in conspectu dei placent. Res¬
puitaut᷑ et odit omine quos simulatira ⁊ fingitur.
Nam ꝓhis singłis lacrime nob funtende sunt. et
confusio habenta. Cetera iͦ p̃cepta que restant.
in sequenti capitło ob compentii eausam. bre

Expanded text:
non ex ore, sed ex corde desideret. Unde per haec Deus non ex ore, sed ex corde desideret. Unde per haec Deus potius exacerbari quam placari credendus est. Puritas enim et veritas in conspectu Dei placent; respuit autem et odit omne quod simulatur et fingitur. Nam pro his singulis lacrymae nobis fundendae sunt, et confusio habenda est. Caetera vero praecepta quae restant, in s
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃is soluamus. et nocos. et inimicicias.Nos uͦ nec ĩ¬
hoc quitem erubescimꝰ. s dies multos manemus in
discordia. et trabimus sicut funem longum irã
et uoluntatẽ malam ignorantes quod tantum
longua erit nob̃ pena. quantũ et discordia. Hoc
etiã ad cumulũ nrẽ dompnationis ⁊ confusionis
ẽ. ut si quid bom nob̾ dicatur de ininuoa non credi¬
mus: si quid aut̃ mali. hoc solum mͦ credimus et
confirmamus. E si forte irasci nob̾ accidat. p̃cipit
dominꝰ ut ante solis occasum nrãm iracuntiam
fimamus. unde dicit. Sol non occidat. suꝑ iraicũ
diam uram. Nos aut̃ e contra nec hoe quidem¬
fminum producamus. secl insicdias inuicem
pominus. ⁊ siue u̾bis. sine reb subplaxitare pro¬
ximos nr̃os cupimus. Nam osculum pacis tem¬
pore quo munera sacra offerantur. porrigere in¬
uicem in usu habemus. S uerere ne plures ex
nob̾ hoc labiis tantum mͦ faciant. cum xp̃c pacẽ

Expanded text:
nostris solvamus, et nodos et inimicitias: nos vero nec nostris solvamus, et nodos et inimicitias: nos vero nec hoc quidem erubescimus, sed dies multos manemus in inimicitiis, et trahimus sicut funem longum iram et voluntatem malam, ignorantes quod tantum longa erit nobis poena quantum et discordia. Hoc etiam ad cumulum nostrae confusionis est, ut si quid boni nobis dicatur de inimico, non credimus; si quid autem mali, hoc solum credimus et confirmamus. Et si forte irasci nobis accidat, praecipit Dominus ut ante solis occasum iracundiam nostram finiamus. Unde dicdiam vestram . Nos contra nec hoc conteterminum producamus, sed insidias invicem ponimus, et sive verbis sive rebus supplantare proximos nostros cupimus. Nam osculum pacis quo tempore munera sacra offeruntur, porrigere invicem in usu habemus; sed vereor ne plures ex nobis hoc labiis tantummodo faciant, cum Christus pacem
Abbreviated transcription (Latin):
quia ⁊ illi axp̃o simili ut nos lib̾tate sunt donati.
Neq enim si aliquem uidemus mandatum domini
ꝑret̾ire. irasci contra eum debemus. s pocius it
eum qui dixit quis infirmatur. et ego non infumor
Illud aut̃ quod insequentib habetur. quis non in¬
sidelium etiam fabulosum iudicit: cumet᷑na der
uoce sanctitum sit: ait enim Si offers munus tu¬
um ad altare. et ibi recortatus fueris. quia frat̃
tius habet aliquid adũsum te. relinque ibi munꝰ¬
tuum ante altare. et uade prius reconciliari frĩ
tuo. ⁊ tunc ueniens. offeres munus tuum. Nosaũ
e contra pugnas habentes ad inuicem. ⁊ dolosii
corde uersantes. accedimus ad altare dei. Et cum ds̃
et dominꝰ nr̃ tantam curam reconciliationis nr̃e
habeat. ut patiatur munera sua relinqui. et
ante altare im ꝑfecta manere. atꝙ int̾rumpi
mystena sua. donec eamus. et iracundiam cũ frĩb

Expanded text:
quia et illi a Christo simili ut nos libertate sunt donati. quia et illi a Christo simili ut nos libertate sunt donati. Neque etiam si aliquem videmus mandatum Domini praeterire, irasci contra cum debemus, sed potius mieum qui dixit: Quis infirmatur, et ego non infirmor ? Illud autem quod in sequentibus habetur, quis non infidelium etiam fabulosum judicet, cum aeterna Dei voce sancitum sit? ait enim: Si autem offers munus tuum ad altare, et ibi recordatus fueris quia frater tuus habet aliquid adtuum ante altare, et vade prius reconciliari fratri tuo; et tunc veniens offeres munus tuum . Nos autem e contra pugnas habentes ad invicem, et dolos in corde versantes, accedimus ad altare Dei. Et cum Deus et Dominus tantam curam reconciliationis nostrae habeat, ut patiatur munera sua relinqui, et ante altare imperfecta manere, atque interrumpi mysteria sua, donec eamus, et iracundiam cum fratribus
Abbreviated transcription (Latin):
ty sanentiam̃ dedĩ nob x p̃e. ut ẽt de cetis ort̃ib
que preuaricamur. similit᷑ sentiamus. Pret̾ea
quoꝙ in tiłi humanus metus timor p̃ponitur xͥ.
ut si fortiores ac potentioies nr̃i aliquam inuirã
aut contumeliam nob faciant. ip̃as etiam prompte
et mansuete sustinemus. erga coquales uel inferi¬
ores int̃dum nec lesi cõmouemur. et irascimur. Qͥs
gͦ erit umunis et alicnis ab hac culpa: Si aut̃
nuiles t̾renus in conspectu rogis terrem non ausus
ẽ irasci. neꝙ aliquid sut indignationis ante oculos
eus ostendere. quomͦ audemus coram rege et̃no
uidet. hominum corpora: et ipsa solummͦ habet
in potestate. Rex uͦ celestis. cordis nti conspicit ar¬
cbana: ⁊ potestatem habet utrumꝙ corpus et
animã ꝑdere iugebenniam. Propt᷑ quoduec er¬
ga famulos quidem negligendum ẽ istito precep¬
tum. Neq sine causa debemus contra ipsos irasci:

Expanded text:
tis sententiam dedit nobis Christus, ut et de caeteris omnibus tis sententiam dedit nobis Christus, ut et de caeteris omnibus quae praevaricamur similiter sentiamus. Praeterea quoque in tantum humanus metus timori Dei praeponitur, ut si fortiores ac potentiores nostri aliquam injuriam aut contumeliam nobis faciant, ipsas etiam prompte et mansuete sustinemus; erga coaequales vero vel inferiores interdum nec laesi commovemur et irascimur. Quis ergo erit immunis aut alienus ab hac culpa? Si autem miles terrenus in conspectu regis terreni non ausus est irasci, neque aliquid suae indignationis ante oculos ejus ostendere, quomodo audemus coram Rege aeternvidet hominum corpora, et ipsa solummodo habet in potestate: Rex vero coelestis cordis nostri conspicit arcana, et potestatem habet utrumque, et corpus et animam, perdere in gehennam. Propter quod nec erga famulos quidem negligendum est istud praeceptum: neque enim sine causa debemus contra ipsos irasci,
Abbreviated transcription (Latin):
xerit fñ suo racba: reus erit concilio. Qui ant̃
dixerit fatue: reus erit gehenne ignis. hec qͥ¬
dem dominꝰ iħc. Nos aut̃ tanqͣm increduli et in¬
ficdeles calcamus hanc legem. et cotidie innu¬
meris inuiriis fr̃s nrõs afficimus. quasi ide
aliquid premii expectemꝰ. S mnc uideamus
quantũ sit it iusticiam phariseoꝵ et xp̃ianoꝵ.¬
tidie tam leuit᷑ non solum contra iuniores. ue¬
rũ etiã contra equales. ac maiores nrõs uasci. Nõ
solum aut̃ de ira. uerũ etiã de omm u̾bo ocioso.
scđm eiusdem dñi nr̃i sentenciam. reddituri
dicitur. uelmanis et uacuus.  cum frat᷑ nr̃
ita credat in xp̃m sicut et nos. quomͦ illum au¬
demus ianem uel uacuum. uel absꝙ mente
uocare : Nam quod dñs racha. et fatue dicit.
hoc ostendit quia nec leue quidem nec minimũ
in fratre collatum conuicium nobis relaxabit᷑.
ut non pro omnib iudicemur. nsi leso satis¬
fecerumis. et condignam penitentiam ĩ hac
uita agamus. & ideo de istis leuiorib manda¬

Expanded text:
concilio; qui autem dixerit, fatue, reus erit gehennae ignis . Haec quidem Dominus Jesus. Nos autem tanquam increduli et infideles calcamus hanc legem, et quotidie innumeris injuriis fratres nostros afficimus, quasi inde aliquid praemii exspectemus. Sed videamus nunc quantum sit inter justitiam Pharisaeorum et Chritidie tam leviter non solum contra juniores, verum etiam contra aequales ac majores nostros irasci? Non solum autem de ira, verum etiam de omni verbo otioso, secundum ejusdem Domini nostri sententiam, reddituri dicitur inanis et fatuus. Et cum frater noster ita credat in Christum sicut et nos, quomodo illum audemus inanem, vel fatuum, vel absque mente vocare? Nam quod Dominus racha et fatue dicit, hoc ostendit quia nec leve quidem, nec minimum in fratre collatum convicium nobis relaxabitur, ut non pro omnibus judicemur, nisi laeso satisfecerimus, et condignam poenitentiam in hac vita agamus. Et ideo de istis levioribus manda
Abbreviated transcription (Latin):
Uñ in libro dicit᷑ sapientie: Cani sunt aut̃ sensus
hominis: et etas senacturs uita imacłata. Nã
et dauid cum puer eẽt. et ꝑsectum sensum ha¬
ei creditus ẽ. Saul uͦ cum semlis cẽt etate ⁊ ẜ
sua nequiera de culmine regali expulsus ẽ ⁊ ma¬
ligno sp̃u traditus ẽ. Semisimi etã erant sac̃¬
dotes illi. qui susannam uiolare conatisteit. ⁊
damel ad huc ꝑuerulus erat. qui eosore suo cõ
morib postea crucifigitar. Nam et arbor mul¬
torum licet annorum sit. si infrutuosa fuerit
abscidetur. si aut̃ nouella fuerit. fertilis et
fructuosa. magis colitur: ut ubiorem piostret
fructum. Omne aut̃ tempus a puma etatẽ
oportunum eẽ dicimus. a suscipiendum ab¬
quem in eruditione et timore dci. Exeotã
firma erit professio uirginitatis: ex quoiam
quisꝙ adultus fuerit. ⁊ ex quo solent scłaros
nuptic apte deputari. Adhiberi aut̃ cis opor¬
tet sunimã diligentiã. quo possint ad omne
uirtutis exercitium probabilit̾ institui. Sst

Expanded text:
n libro Sapientiae dicitur: Cani sunt autem sensus hominis, et aetas senectutis vita immaculata . Nam et David cum puer esset, et perfectum sensum haei creditus est. Saul vero cum senilis esset aetate, pro sua nequitia de culmine regali expulsus est, et maligno spiritui traditus est. Senissimi etiam erant sacerdotes illi qui Susannam violare conati sunt; et Daniel adhuc puerulus erat qui eos ore suo connioribus postea crucifigitur. Nam et arhor, multorum licet annorum sit, nisi fructuosa fuerit, abscindetur; si tamen novella fuerit, fertilis et fructuosa, magis colitur, ut uberiorem proferat fructum. Omne autem tempus a prima aetate opportunum esse dicimus ad suscipiendum aliquem in eruditione et timore Dei. Ex eo tamen firma erit professio virginitatis, ex quo jam quisque adultus fuerit, ex quo solent saeculares nuptiis apte deputari. Adhiberi autem eis oportet summam diligentiam, quo possint ad omne virtutis exercitium probabiliter institui. Sint
Abbreviated transcription (Latin):
indigeamus uemo ẽ qui medicinam p̃dicationis
adhibeat. et penitentiam curationis imponat.
Etenim si religiosus homo aliquis extrinsecus ũn¬
cumꝙ in his partib adueniret. et p̃ceptorum xp̃i
ac nr̃e conu̾sationis confusionem uideret. nescio
si alios aliquos magis quam nos. in imicoseẽ et
contrarios preceptorum xp̃i iudicaret. ⁊ quasi
qui studiũ quoddã habuerimus. in omnib cõ¬
traria agere. quam xp̃c nobis precepit. S ne qͥ ᷤ
putet forte exaggerationis causa a me hec u̾ba
proferri. probamenta iam nunc adhibebo
non aliunde quam de ipsis xp̃i mandatis. Xp̃c
antiquis. Non occides. Qui aut̃ occiderit. reus
erit iudicio. Ego aut̃ dicouob. quia omnis qͥ¬

Expanded text:
indigeamus, nemo est qui medicinam praedicationis indigeamus, nemo est qui medicinam praedicationis adhibeat et poenitentiam curationis imponat. Etenim si religiosus homo aliquis extrinsecus undecunque in his partibus adveniret, et praeceptorum Christi ac nostrae conversationis confusionem videret, nescio si alios aliquos magis quam nos inimicos esse et contrarios praeceptorum Christi judicaret, et quasi qui studium quoddam habuerimus in omnibus contraria agere quam Christus nobis praecepit. Sed ne quis putet forte exaggerationis causa a me haec verba proferri, probamenta jam nunc adhibebo, non aliunde quam de ipsis Christi mandatis; Chantiquis: Non occides; qui autem occiderit, reus erit judicio. Ego autem dico vob
Abbreviated transcription (Latin):
solet euenire qui uel frenesim patiunt᷑. uł men¬
de capti sunt. a quib cum multa turpia et ꝑi¬
culosa ueldicantur. uł etrã gerantur. nec puto¬
ris aliquid nec etiã penitudinis capiunt. quin¬
ummo et magnisici sibi ac sapientiores uidentur
ẽẽ sanis ac sapientib. Ita gͦ et nos cum omnia
que sanitati contraria sunt gerimus. nec ipm
qͥtem quos decłt nob saintas nomumus. Si forte cuĩ
in corpore patumn aliquid mobi nos pullauitit. lai¬
tim medicos adhibemus. et pecunas eis damus et
omni obseruantia quod nob̾ competit gerimus.
nec priꝰ cessamus quam ea que nob̾ molesta sũt mi-¬
tigentur. Anima uͦ cum cotidie uilneretur. lam¬
etur. uratur. precipitetur. et modis omnib ꝑeat.
nec parua quidem pro ipsa nos cura sollicitat. Cer¬
tum ẽ enim. quod nos omnes parit᷑ corrumpit et
absumit incutia. dum nemo ẽ qui oportuna pre-¬
beat. et in oportuna prohibeat. et cum om̃s cura

Expanded text:
solet evenire qui vel phrenesin patiuntur, vel mensolet evenire qui vel phrenesin patiuntur, vel mente capti sunt; a quibus cum multa turpia et periculosa vel dicantur, vel etiam gerantur, nec pudoris aliquid, nec etiam poenitudinis capiunt, quinimo, et magnifici sibi ac sapientiores videntur esse sanis ac sapientibus. Ita ergo et nos, cum omnia quae sanitati contraria sunt gerimus, nec hoc ipsum quidem quod est sanitas novimus. Si forte enim in corpore parum aliquid morbi nos pulsaverit, statim medicos adhibemus, et pecunias eis damus, et omni observantia, quod nobis competit, gerimus, nec prius cessamus quam ea quae nobis molesta sunt mitigentur. Anima vero cum quotidie vulneretur, lanietur, uratur, praecipitetur, et modis omnibus pereat, nec parva quidem pro ipsa nos cura sollicitat. Certum est enim quod nos omnes pariter corrumpit et absumit incuria, dum nemo est qui opportuna praebeat et inopportuna prohibeat, et cum omnes cura
Abbreviated transcription (Latin):
bilis descriptio de his qui p̃cepta xp̃i ñ ob
cum reminusceret᷑ quod istis temporib pene iã
nemo sit. qui ea obseruare ualeat. uel satagat.
mauis michi desiderium extitit flendi quam
scribendi. Merito enim lugendum ẽ presen¬
tis uite tempus. in quo tot tantaꝙ flagicia ui¬
demus cotidie cumulari. que si uelimus ꝑ sin¬
gula considerare. nunqͣm poterimus a lacrimis
temꝑare. Sic aut̃ omnia confusa. sic cuncta sunt
resoluta. ut iam nec uirtutis quitẽ uestigium us¬
quam appareat. De spurciciis enim et luxuriis.
atꝙ de ceteris nequiciis nr̃is dieb mundum re¬
pletum eẽ ꝑspicimus. Et quod ẽ omniũ malorũ
infelicius. iam nec ipsi emeudamur: nec aliis em̃¬
dandi exemplum prebemꝰ. s sumus uelut sepul¬
chra dealbata. que aforis apparent hominibus
speciosa. intus uͦ plena sunt ossib mortuorum.
et omni spurcicia. Et contigit nob̾ boc. quodillis

Expanded text:
bilis descriptio de his qui praecepta Christi nbilis descriptio de his qui praecepta Christi ncum reminiscerer quod istis temporibus pene jam nemo sit qui ea observare valeat vel satagat, majus mihi desiderium exstitit flendi quam scribendi. Merito enim lugendum est praesentis vitae tempus, in quo tot mala tantaque flagitia videmus quotidie cumulari; quae si velimus per singula considerare, nunquam poterimus a lacrymis temperare. Sic autem omnia confusa, sic cuncta sunt resoluta, ut jam nec virtutis quidem vestigium usquam appareat. De spurcitiis enim et luxuriis, atque de caeteris nequitiis, nostris diebus mundum repletum esse perspicimus: et, quod est omnium malorum infelicius, jam nec ipsi emendamur, nec aliis emendandi exemplum praebemus; sed sumus velut sepulcra dealbata, quae a foris apparent hominibus speciosa, intus vero plena sunt ossibus mortuorum et omni spurcitia. Et contigit nobis hoc quod illis
Abbreviated transcription (Latin):
sine proximo. nec proximus uere diligitur sine deo.
Nam sicut supͣdiximus impossibile ẽ omnia manda¬
ta dei in hoc capitulo inserere. s breuiter succiicteꝙ
ea cõmemorauimꝰ. que nos ad amorem di possint
excitare. Sciendum tamen nob̾ ẽ. quia non so¬
lum precepta euangłica. uerũ etiam ꝓpħica et
aplica mandata diligentissime scrutari. et fide¬
lissime obseruare. et obedire eis debemus. Ideo ꝙ
studeamus dm̃ ex toto corte diligere. ⁊ mandata
eius scrutari. et semꝑante oculos mentis habere.
et ea non ex parte. s ꝑ omnia diligere. quatinus
illam beatitudinem consequi mereamur. quam
ille uendicus rex et propħa cominemorat dicens.
beati qui scrutantur testimonia eius. in toto cor¬
de exquirunt eum. Studeamus etrã fratres mĩ
et proximos nr̃os ut propͥa iuscera diligere. ut
simul cum eis ad gaudia sempit̃na felicit᷑ ꝑue¬
iure et gaudere mereamur.xxuii. Lamenta¬

Expanded text:
sine proximo, nec proximus vere diligitur sine Deo. sine proximo, nec proximus vere diligitur sine Deo. Nam, sicut supra diximus, impossibile est omnia mandata Dei in hoc capitulo inserere, sed breviter succincteque ea commemoravimus quae nos ad amorem Dei possint excitare. Sciendum tamen nobis est quia non solum praecepta evangelica, verum etiam prophetica et apostolica mandata diligentissime scrutari, et fidelissime observare, et obedire eis debemus. Ideoque studeamus Deum ex toto corde diligere, et mandata ejus scrutari, et semper ante oculos mentis habere, et ea non ex parte, sed per omnia diligere; quatenus illam beatitudinem consequi mereamur quam ille hymnidicus rex et propheta commemorat dicens: Beati qui scrutantur testimonia ejus, in toto corde exquirunt eum . Studeamus etiam, fratres mei, et proximos nostros ut propria viscera diligere, ut simul cum eis ad gaudia sempiterna feliciter pervenire et gaudere mereamur. CAPUT XXVII. Lamenta
Abbreviated transcription (Latin):
cipit. nos ipsosquent. in nob requiescere cupit.
hoc solummꝰ a nab exigit. ut cum ex toto coede di¬
ligamus. ⁊ mandata sua custodiamus. et templa
nrã impolluta ei seruemus. quatinꝰ ipĩe in nob̾¬
semꝑ habitet. et nos in illo ꝑmaneamus. Quaꝑpt̃
accecdamus ad eum. et copłemur in affectui eius: se¬
te ip̃m. Qui diligit ꝓrimum in qͥt apłs. legem
impleuit. Qui aut̃ e contrario odit. homicida
ẽ. Qui proximum suum diligit sic̃ se ipscim.
non occidit illum. non mentitur illi quem
diligit. nec falsum testimonium de eodicit.
nec illiꝰ rem concupiscit. nec insuꝑ hoc quod
non uult ut fiat ei aliquis facit illi quem sic̃
se ip̃m diligit. Sequitur. In his dnob man¬
datis. tota lex pentet et prophe. Iam enim
supra diximus quod omiium mandatoꝵ una
ẽ utaitas. ⁊ omnuia mandata unum indentut cẽ
mandatum Ita mamnꝙ sibi uuicem cohetnt. ut
alterum sine altero eẽ non possit. Nec enim ds̃ uere

Expanded text:
cipit. Nos ipsos quaerit, in nobis requiescere cupit. cipit. Nos ipsos quaerit, in nobis requiescere cupit. Hoc solummodo a nobis exigit ut eum ex toto corde diligamus, et mandata ejus custodiamus, et templa nostra impolluta ei servemus, quatenus ipse semper in nobis habitet, et nos in illo permaneamus. Quapropter accedamus ad eum et copulemur in affectu ejus. Seteipsum. Qui diligit proximum, inquit Apostolus, legem implevit ; qui autem e contrario odit, homicida est. Qui proximum suum diligit sicut seipsum, non occidit illum, non mentitur illi quem diligit, non falsum testimonium de eo dicit, nec illius rem concupiscit; non insuper hoc quod non vult ut faciat ei aliquis, facit illi quem sicut seipsum diligit. Sequitur: In his duobus mandatis tota lex pendet et prophetae ; jam enim supra diximus, ut omnium mandatorum una est utilitas, et omnia mandata unum videntur esse mandatum, ita sibi invicem cohaerent, ut alterum sine altero esse non possit. Nec enim Deus vere
Abbreviated transcription (Latin):
diligimus deum. Sicut enim casta mulier que
uirum suum amat. nullum alium amat. ita
et homo si deum amat. mundum ñ amat. Si aũ
munoum amauerit. iam dm̃ ex teto corde si dili¬
git. Et ideo reflectamꝰ coentm̃ et mentt̃ mam̃.
⁊ omnes auctus nrõs ab amore insibilium rerũ.
et dm̃ ex toto corde ⁊ extota anima et extora uir¬
tute diligamus. T̃unc enim dm̃ diligimus. si
omnes sensus nr̃i qui ꝑtinent aomentear cło ua¬
cant. si intellectus nr̃ deo ministrat. si sapicntia.
nrã circa dm̃ ẽ. si omnis cogitatio nr̃a ea que dei
sunt tractat. Tunc etiam dm̃ uere diligimus.
si semꝑ de eius seruicio cogitamus. ⁊ lequim᷑.
et eius mandata uixta uires ad implere sata¬
gimus. Ds̃ enim non se uerbis tm̃i uult diligi ͥ
sed corde puro et oꝑib ustis. Non postulat a
nobis aurum aut argentum. neꝙ aliquid huiꝰ¬
modi. s sifuerint nob ista. disꝑtiri egentib pre¬

Expanded text:
diligimus Deum. Sicut enim casta mulier, quae diligimus Deum. Sicut enim casta mulier, quae virum suum amat, nullum alium amat, ita et homo, si Deum amat, mundum non amat: si autem mundum amaverit, jam Deum ex toto corde non diligit. Et ideo reflectamus cor nostrum, et mentem nostram, et omnes actus nostros ab amore visibilium rerum, et Deum ex toto corde, et ex tota anima, et ex tota virtute diligamus. Tunc enim Deum diligimus, si omnes sensus nostri, qui pertinent ad mentem, Deo vacant: si intellectus noster Deo ministrat, si sapientia nostra circa Deum est, si omnis cogitatio nostra ea quae Dei sunt tractat. Tunc etiam vere Deum diligimus, si semper de ejus servitio cogitamus et loquimur, et ejus mandata juxta vires adimplere satagimus. Deus enim non se verbis tantum vult diligi, sed corde puro et operibus justis. Non postulat a nobis aurum neque argentum, neque aliquid hujusmodi; sed si fuerint nobis ista, dispertiri egentibus prae
Abbreviated transcription (Latin):
simile ẽ huic. Diliges ꝓximũ tuum: sicut te ip¬
sum. In his duob mandatis. tota lex pendet et
ꝓpħe. Unde beatus gregorus ait. Precepta do¬
minica. multa sunt ⁊ unum. Multa ꝑ diu̾si¬
tatem operis ununiq in eadice dilectionis.
Si in his driob p̃ceptis tota lex pendet et ꝓpħe:
⁊ si utilitas omnium mandatorum una ẽ. et si
omnra mandata unum eẽ uidentur: tunc nõ
singlllatim inserere. S uideamus quid sit quod
nobis p̃cipitur. Diliges dnm̃ deum tuum ex toto cor¬
de tuo. Quid enuim ẽ dĩ ex toto corde diligere nisi
ut cor nrm nou sit inclinatum adullus sei de̾¬
lectationem ampliꝰ quam dei: Herbi grã. Si aunũ
si argentum. si uarias possessiones. et honoies tem¬
porales. si mancipia. et animalia cetem ꝙ huius¬
mori toto affectu diligimus. dĩ ex toto corte nõ
amamus. Oro quanta enim parte in aliquo hoꝵ
amor corclis nñ fuent occupatus. pro tanta par¬
te mintił ẽ ad dm̃: et pro tanta parte minus

Expanded text:
icut teipsum. In his duobus mandatis tota lex pendet et prophetae . Unde beatus Gregorius ait: Praecepta Dominica multa sunt et unum. Multa per diversitatem operis, unum in radice dilectionis. Si in his duobus praeceptis tota lex pendet et prophetae, et si utilitas omnium mandatorum una est, et si omnia mandata unum esse videntur, tunc non sigillatim inserere. Sed videamus quid sit quod nobis praecipitur: Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo. Quid enim est Deum ex toto corde diligere, nisi ut cor nostrum non sit inclinatum ad ullius dilectionem amplius quam Dei? Verbi gratia, si aurum, si argentum, si varias possessiones et honores temporales, si mancipia, et animalia, caeteraque hujusmodi toto affectu diligimus, Deum ex toto corde non amamus. Pro quanta enim parte in aliquo horum amor cordis nostri fuerit occupatus, pro tanta parte minus est ad Deum, et pro tanta parte minus
Abbreviated transcription (Latin):
lit̃ adimpleta. ⁊ in die uidicii reconsignata. Illa
nob̾ merces a domino recompensabitur. quã
ipse promisit. quod oculus ñ uidit. nec auris
audiuit. neꝙ in cor hominis ascendit. que p̃pa¬
rauit ds̃ his qui diligunt eum. Officina uero
ubi hec diligent᷑ oꝑemur. claustra uel cellule
sunt solitallorum. ⁊ stabilitas in retrusione:

Expanded text:
liter adimpleta, et in die judicii reconsignata, illa liter adimpleta, et in die judicii reconsignata, illa nobis merces a Domino recompensabitur, quam ipse promisit: Quod oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit quae praeparavit Deus his qui diligunt eum . Officina vero ubi haec diligenter operemur, claustra vel cellulae sunt solitariorum, et stabilitas in retrusione.
Abbreviated transcription (Latin):
tum et excussum non amare. Leotiones scãs li¬
bent̾ audire. Orationi frequent᷑ incumbere. ma¬
la sua pret̾ĩta cum lacrimis. uel grmnitu cotidie¬
in orõne deo confiteri: de ipsis in reliquo em̃dare.
Desideria carnis non ꝑficere. Uoluntatem ꝓpriã
o dire. Preceptis semiorum in omnib obedire.
etiam si ipsi alit̃ quod absit agant. memores illiꝰ
dominici p̃cepti que dicunt facite. que aut̃ fa¬
ciunt facere nolite. Non uelle dici scm̃ anteqͣn
sit. s prius ẽẽ quod ueriꝰ dicatur. Precepta dei
factis cotidie adimplere. Castitatem amare.
Nullum odire. Zelum et inuidiam non habere. cõ
tentionem non amare. Elationem fugere. Semi¬
ores uenerari. Iumores diligere. In xp̃i amore
proiimicis orare. cum discredantib ante solis
occasum in pace redire. ⁊ de dei miscd̾ia nunqͣm
desperare. Eoce hec sunt instrumenta artis sp̃ua¬
lis. que cum fuerint a nob̾ die noctuꝙ incessabi¬

Expanded text:
tum aut excussum non amare. Lectiones sanctas litum aut excussum non amare. Lectiones sanctas libenter audire, orationi frequenter incumbere, mala sua praetin oratione Deo confiteri; et de ipsis malis in reliquo emendare. 59. Desideria carnis non perficere: voluntatem propriam odisse. 60. Praeceptis seniorum in omnibus obedire, etiamsi ipsi aliter, quod absit, agant; memores illius Dominici praecepti: Quae dicunt facite; quae autem faciunt facere nolite . 61. Non velle dici sanctum antequam sit; sed prius esse, quod verius dicatur. 62. Praecepta Dei factis quotidie adimplere. 63. Castitatem amare. 64. Nullum odisse. 63. Zelum et invidiam non habere. 66. Contentionem non amare. 67. Elationem fugere. 68. Seniores venerari. 69. Juniores diligere. 70. In Christi amore pro inimicis orare. 71. Cum discordantibus ante solis occasum in pacem redire. 72. Et de Dei misericordia nunquam desperare. Ecce haec sunt instrumenta artis spiritualis; quae cum fuerint a nobis die noctuque ineffabi