comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
neret ĩ patria: nec inde quolibet ire. s ad suos acẽrimos mimicos redire
minime dubitaret Hoc si hinic uite utile ex istimabat. cuius tam horrẽ
du exitum meruit: pculdubio fallebatur.Suo quippe docuit exem plo
nihil deos uel ad istam tẽporale felicitate: suis prodesse cultorib. qnͣ q¬
dem ille eorum dedicus cultui. ⁊ uinctꝰ et captiuus adchuctꝰ ẽ. Et quia no¬
luit aliter qͣ peos iurauerat facer̃. nouo ac prius in audito nimiumq
bo̾ribili supplicu gn̾e cruciatus extinctus ẽ Si aũt dõrum cultus post hac̃
uitam uelut mercedem reddit felicitate. cur calumpniant tp̾ribus
xp̃ianis ideo dicentes urbi accidisse illam calamitate: quia deos suos
colere destitit. cu potuerit etiam illos liligentissime colens ta ĩfelix
fieri. qͣ ille regulus fuit. nisi forte contra clarissimam ueritatẽ tanta

Expanded text:
m nec remaneret in patria, nec inde quolibet ire, sed ad suos acerrimos inimicos redire m nec remaneret in patria, nec inde quolibet ire, sed ad suos acerrimos inimicos redire minime dubitaret. Hoc si huic vitae utile exisdum exitum meruit, procul dubio fallebatur. Suo quippe docuit exemplo nihil deos ad istam temporalem felicitatem suis prodesse cultoribus, quando quidem ille eorum deditus cultui et uictus et captiuus abductus et, quia noluit aliter quam per eos iurauerat facere, nouo ac prius inaudito nimiumque hon\'ibili supplicii genere cruciatus extinctus est. Si autem deorum cultus post hanc uitam uelut mercedem reddit felicitatem, quur calumniantur temporibus Christianis, ideo dicentes Urbi accidisse illam calamitatem, quia deos suos colere destitit, cum potuerit etiam illos diligentissime colens tam infelix fieri, quam ille Regulus fuit? Nisi forte contra clarissimam ueritatem tanta
Abbreviated transcription (Latin):
peregisset redituru: fuisse cartagine. ꝓrexit ille atq insenatu cõtre¬
rir p̾suasit. qm nõ arbitrabatur utile eẽ romane rei publice mutare
captiuos. i ec post hane ꝑsuasione a sius ad hostes redire cõpulsus est
S quia uirauerat id sponte cõpleuit. At illi eum excogitatis acq bo¬
rendis cruciatib necauerunt Inclusum appe in angusto ligno. ubi stare
cogeret: clauisq icutissimis undiq cõfixum ut sẽ in nullam eiꝰ parte
sine penis atrocissimis inclinaret etiam uigilando perimerũt. Merito ce¬
te laudant uirtute tam magna in felicit᷑ate maiore. Et per deos ille
iurauerat. quor cultu ꝑhibito has gn̾i humano clades isti oppinantur
infligi. Qui ergo ppea colebantur ut istam uitam prosꝑam redlerent.
Siueru iuranti has irrogari penas. sen uoluerunt. seu pmiserũt. quid p¬
iuro grauius irati facere potuerunt. S curnõ ratiocinationẽ eam potius

Expanded text:
peregisset, rediturum esse Carthaginem. Perrexit ille, atque in senatu contraperegisset, rediturum esse Carthaginem. Perrexit ille, atque in senatu contraria persuasit, quoniam non arbitrabatur utile esse Romanae reipublicae mutare captivos. Nec post hanc persuasionem a suis ad hostes redire compulsus est; sed quod juraverat, id sponte complevit. At illi eum excogitatis atque horrendis cruciatibus necaverunt. Inclusum quippe angusto ligno, ubi stare cogeretur, clavisque acutissimis undique confixo, ut se in nullam ejus partem sine poenis atrocissimis inclinaret, etiam vigilando peremerunt. Merito certe laudant virtutem tam magna infelicitate majorem. Et per deos ille juraverat, quorum cultu prohibito, has generi humano clades isti opinantur infligi. Qui ergo propterea colebantur, ut istam vitam prosperam redderent, si verum juranti has irrogari poenas seu voluerunt, seu permiserunt, quid perjuro gravius irati facere potuerunt? Sed cur non ratiocinationem meam potius
Abbreviated transcription (Latin):
non inueneruant. Sunt inscripturis scĩs huiꝰ etiam cladis magͥ
solatia. fuerunt incaptiuitate tres pueri. fuit damel. fuerunt. ili
pphete nec deus defuit consolator. Sic ergo nõ deserit fideles suos
sub dñatione gentis. licet barbare tameñ humane. qui ꝓphetam ñ
deseruit nec mnuiscerib helue. Hec quoq illi cu quib agimꝰ malut
irridere q̃ credere. Qui tam̃ suis litterii credunt arionẽm metym¬
neru nobilissimu eytharistam. cum ẽet deiectus enaui exceptum
delplan dorso ⁊ adt̾ras ẽẽ puectum. Uerus illud nr̃m deiona ꝓple¬
ta meredibilius ẽ. plane incredibilius ⁊ mirabiliꝰ. qr potentius.
sponte tolleranda: ⁊ in sus preclaris uris nobilissimum exemplum
fuit qui cum ũbi mallent a romanis suos reddi. qͣr corum tenere cip¬
tuios. adhoc impetrandu etia istum p̾cipue regulum cuir legatis suis
romi miserunt prius uiratione constrictum siqd uolebant minome

Expanded text:
non inuenerunt. Sunt in scripturis sanctis huius etiam cladis magna non inuenerunt. Sunt in scripturis sanctis huius etiam cladis magna solacia. Fuerunt in captiuitate tres pueri, fuit Daniel, fuerunt alii prophetae; nec Deus defuit consolator. Sic ergo non deseruit fideles suos sub dominatione gentis, licet barbarae, tamen humanae, qui prophetam non deseruit nec in uisceribus beluae. Haec quoque illi, cum quibus agimus, malunt inridere quam credere, qui tamen in suis litteris credunt Arionem Methymnaeum, nobilissimum citharistam, cum esset deiectus e naui, exceptum delphini dorso et ad terras esse peruectum. Verum illud nostrum de Iona propheta incredibilius est. Plane incredibilius quia mirabilius, et sponte toleranda et in suis praeclaris viris nobilissimum exemplum.fuit. Qui cum sibi mallent a Romanis suos reddi, quam eorum tenere captivos, ad hoc impetrandum etiam istum praecipue Regulum cum legatis suis Romam miserunt, prius juratione constrictum, si quod volebant minime
Abbreviated transcription (Latin):
ritu dicta intelligi uoluerunt. Nonaũt hic locus est ut ea ꝑtrcee¬
ritus du sufficiant ista qͥ diximus.dsiea que sbitentudis ueuer¬
tib sunt neccia sic̃ uictꝰ ⁊ amictus. qͣ.iuis cur griut afflictione ddesint
no fingunt in bonis ꝑferendi tollerandiq uirtatẽ. nec eradicant
re ⁊ nimio pietitem: s exercitam facuit fecundiorẽ. Quanto magis
cum ddesint ea q̃ curandis funerib. cõdendisq corporib defunctdꝵ
adhiberi solent. nõ efficiunt miseros in occultis pioꝵ sedibriam qui¬
ctos ac phoc qñ ista cadauerib xp̃ianoꝵ in illa magne urb uletũ
aliorum oppidoꝵ uastatione defuerunt. nec uiuor culpa ẽ qui ñ
potuerunt ista prebere nec pena mortuor qͥ ñ pñt usto sentire.¬
Et multi inquiunt xani etiam ciptiui ductist. Capitum. eium¬
soe sane miserimu ẽ si aliquo duci potuerunt ubi deum suum

Expanded text:
ritu dicta intelligi voluerunt ; non autem hic locus est ut ea pertracteritu dicta intelligi voluerunt ; non autem hic locus est ut ea pertractemus, cum sufficiant ista quae diximus. Sed si ea quae sustentandis viventibus sunt necessaria, sicut -uictus et amictus, quamuis cum graui adflictione desint, non frangunt in bonis perferendi tolerandique uirtutem nec eradicant ex animo pietatem, sed exercitatam faciunt fecundiorem: quanto magis, cum desunt ea, quae curandis funeribus condendisque corporibus defunctorum adhiberi solent, non efficiunt miseros in occultis piorum sedibus iam quietos! Ac per hoc quando ista cadaueribus Christianorum in illa magnae urbis uel etiam aliorum oppidorum uastatione defuerunt, nec uiuorum culpa est, qui non potuerunt ista praebere, nec poena mortuorum, qui non possunted multi, inquiunt, Christiani etiam captiui ducti sunt. Hoc sane miserrimum est, si aliquo duci potuerunt, ubi Deum suum
Abbreviated transcription (Latin):
recturus religiose mũlicris bonum op̃us predicat. p̃dicandũq com¬
mendat. ꝙ unguentu p̃tiosum suꝑ membra cius effuderit. atq hoc
adeum sepelliendum fecei̾t. ⁊ laudabiliter cõmemorant ineuãglie
qui corpus eius de cruce acceptum. diligenter atq honorifice teg̾en¬
dur. sepelliendu:q curarunt. Nerum iste auctoritates nõ hoc admo¬
nent ꝙ insit ullus caclauerib sensus. s ad dei ꝓuidentia cui placẽt
etia talia pietatis officia co: pora quoq mortuor ꝓtinere sigficit
po fidem resurrectionis adstruendam. Ubi et illud salubrit̾ dicitur
quanta ẽẽ possit remuneratio ꝓ elemosinis quas uinẽtib a sentiẽ¬
tib exhibemus. si neq hoc aput deum perit. qd̾ exanimis hominu
m̃bris officii diligentieq ꝑ soluitur. Sunt quidem ⁊ alia. q̃ sanctopo¬
truarche decorporib sus uel eolendis uł tranfferendis. ꝓphetieo sp

Expanded text:
recturus religiosae mulieris bonum opus praedicat, praedicandumque comrecturus religiosae mulieris bonum opus praedicat, praedicandumque commendat, quod unguentum pretiosum super membra ejus effuderit, atque hoc ad eum sepeliendum fecerit : et laudabiliter commemorantur in Evangelio, qui corpus ejus de cruce acceptum, diligenter atque honorifice tegendum sepeliendumque curarunt . Verum istae auctoritates non hoc admonent, quod insit ullus cadaveribus sensus; sed ad Dei providentiam cui placent etiam talia pietatis officia corpora quoque morpropter fidem resurrectionis adstruendam." Vbi et illud salubriter discitur quanta possit esse remuneratio pro elymosinis quas uiuentibus et sentientibus exhibemus si neque hoc apud Deum periit qmembris officii diligentiaeque persoluitur. sunt quidem et alia, quae sancti patriarchae de corporibus suis uel condendis uel transferendis prophetico sp
Abbreviated transcription (Latin):
Et ideotñ ꝯtempnenda. et abrcienda sunt corporal Capitulĩ. xiiiͦ¬
defunctor maximeq iustoꝵ atq fidelium. quib tanq̃ organis¬
suasis ad omĩa bona opera. sanctus usus est sp̃s: Sicĩm paterna ue¬
stis ⁊ anulus. aut ac si q̃huiusmodi tanto carius ẽ posteris. quãto ẽga
parentes maior affectus. nullomͦ ip̃a spernenda sunt corpora. que
utiq familiarius atq cõnĩctius.qͣ quelibet indum̃ta gestamus
Iec eĩm nõ ad ornam̃tu uł adiutoriu. qd̾ adhibetur extrinsecus.
s ad ip̃am niͣm hominis ꝑtinent. Uñ ⁊ antiquoꝵ iustoꝵ funera
officiosa pietate curata sunt. ⁊ exequie celebrate. ⁊ sepultura prouisa.
Ip̃i quoq cum uiuerent. de sepelliendis uel eti mi transferendis suis
corporib filiis mandauerunt ⁊ gobias sepelliendo mortuos. deum
promeruisse teste ingło cõmendatur. Ip̃e qͦ dominus dic tertio res¬

Expanded text:
Nec ideo tamen contemnenda et abicienda sunt corpora Nec ideo tamen contemnenda et abicienda sunt corpora defunctorum maximeque iustoet vasis ad omnia bona opera sancte usus est spiritus. Si enim paterna vestis et annulus, ac si quid hujusmodi, tanto charius est posteris, quanto erga parentes major affectus; nullo modo ipsa spernenda sunt corpora, quae utique multo familiarius atque conjunctius, quam quaelibet indumenta gestamus. Haec enim non ad ornamentum vel adjutorium, quod adhibetur extrinsecus, sed ad ipsam naturam hominis pertinent. Unde et antiquorum justorum funera officiosa pietate curata sunt, et exsequiae celebratae, et sepultura provisa: ipsique cum viverent, de sepeliendis, vel etiam transferendis suis corporibus filiis mandaverunt . Et Tobias sepeliendo mortuos Deum promeruisse, teste angelo commendatur . Ipse quoque Dominus die tertio resur
Abbreviated transcription (Latin):
cõspectu hominũ purpurato illi diuiti turba famuloꝵ s multo
clariores in cõspectu dñi ulceroso illi paupi minist̾iu prebuit ãge¬
loꝵ. qui nõ eum extulerunt ĩ ma̾moreu tumulu. s i habrae gre¬
mium substulerunt. Rident ħ illi contra quos defendendã suscepi¬
mus ciuitatem dei. Uerumtam̃ sepulture cura etiam eoꝵ philoso¬
phi cõtempserunt. ⁊ sepe uniu̾si exercitus dum ꝓt̾rena patria mõe¬
rentur. ubi postea iacerent. uł quib bestiis esca fierent. nõ curarunt
hicuitq de hac re poctis plausibiliter licere. Celo tegitur qui nõ her
urnam Quanto minus debent de corporib in sepultis insultare xͥ¬
anis quib et ip̃ius cãnis m̃broꝵq oĩum reformatio. nõ solu ex tr̾a.
ueru etiam ex aliorum elem̃toꝵ secretissimo sinui. quo dilapsa cada¬
uera recesserunt. intp̃is puncto redenda ⁊ rem tegranda promittit.

Expanded text:
conspectu hominum purpurato illi diuiti turba exhibuit famuloruconspectu hominum purpurato illi diuiti turba exhibuit famulorum, sed multo clariores in conspectu domini ulceroso illi pauperi ministerium praebuit angelorum, qui eum non extulerunt in marmoreum tumulum, sed in Abrahae gremium sustulerunt. rident haec illi, contra quos defendendam suscepimus ciuitatem dei. uerum tamen sepulturae curam etiam eorum philosophi contempserunt. et saepe uniuersi exercitus, dum pro terrena patria morerentur, ubi postea iacerent uel quibus bestiis esca fierent, non curarunt, licuitque de hac re poetis plausibiliter dicere: caelo tegitur, qui non habet urnam. quanto minus debent de corporibus insepultis insultare Christianis, quibus et ipsius carnis membrorumque omnium reformatio non solum ex terra, uerum etiam ex aliorum elementorum secretissimo sinu, quo dilapsa cadauera recesserunt, in temporis puncto reddenda et redintegranda promittitur!
Abbreviated transcription (Latin):
occidunt. quia incorporesensus est occidendo. postea uo nihil ħre qd̃
faciut. quia nullus sensus est ĩcorpore occud. Multarao copora
epumor terra nõ texit s nullu eor quisꝙ̃. A celo et t̾ra seꝑ arouit. ed
roram ĩplet presentia sui qui nouit unde resuscitet quod ereant: di
quide in ꝑsalmo: posuerunt mortalia ẜ uoꝵ tuoꝵ escas uolatilebriᷤ
celi: cirnes scõrum tuoru bestus terre Effuderunt sanguinem eoꝵ
sic̃ aquam. in circuitu ierłm. ⁊ nõ erat qui sepelliret.ẜ: mag̾ ad exa¬
gerandam crudelitate eoꝵ. qui ista fecerunt. nõ eorum infeli¬
dicate qui ista ppessi sunt. Quãius eĩm hec in cõspectu hominũ du¬
ista omnia curatio fueris. cõditio sepulture põpa exequiar. magis
sunt muoꝵ sollatia.qͣ subsidia mortuoꝵ. Si aliquid prodest imp̃ro
sepultura p̃tiosa oberit pio uils aut nulla: Pelaras exequias in

Expanded text:
occidunt, quia in corpore sensus est occidendo; postea uero nihil habere quod occidunt, quia in corpore sensus est occidendo; postea uero nihil habere quod faciant, quia nullus sensus est in corpore occiso. Multa itaque corporaum terra non texit, sed nullum eorum quisquam a caelo et terra separauit, quam totam inplet praesentia sui, qui nouit unde resuscitet quod creauit. Dicitur quidem in psalmo: Posuerunt mortalia seruorum tuorum escas uolatilibus caeli, carnes sanctorum tuorum bestiis terrae; effuderunt sangutamquam aquam in circuitu Hierusalem, et non erat qui sepeliret, sed magis ad exaggerandam crudelitatem eorum, qui ista fecerunt, non ad eorum infelicitatem, qui ista perpessi sunt. quamuis enim haec in conspectu hominum duista omnia, id est curatio funeris, conditio sepulturae, pompa exequiarum, magis sunt uiuorum solacia quam subsidia mortuorum. si aliquid prodest inpio sepultura pretiosa, oberit pio uilis aut nulla. praeclaras exequias in
Abbreviated transcription (Latin):
meliorẽ fuisse religiosi paupis mortẽ. inter lingentiu canu lingu̾as
qͣ impii diuitis inpurpura et bysso. horrẽda illa gn̾a mortiu. qͣuid
mortius offuerut. qui bene uixerunt. Capitulum dusdeam
fides nimin reformidat. tenens predictu. nec assum̃tes bestias. re¬
surrecturis corporib offuturas. quoꝵ capillus capitis nõ peribit. Mullomͦ
diceret uertas. Nolite timẽ eos qui corpus occidunt. animas aũt non
possunt occidere si quicqͣ obẽe̾t future ite. quicꝗd mimici d̾ cor pori¬
bus crcisoru facere nolussent. nisi forte quispiam sic absurdus est i
ut cõtendat eos qui corpus orcidunt. non debere timẽi.añ mortem. ne
corpus cecidant. ⁊ timeri debere post mortem. ne corpus occisum sepe¬
nõ hnc quad faciant. si hnt taneta que de cacdauerib fciant. abosit ut
us falsum sit quod neritas dreit. Dictum ẽ eĩm aliquid eos facere cũ

Expanded text:
meliorem fuisse religiosi pauperis mortem inter lingentium canum linguas meliorem fuisse religiosi pauperis mortem inter lingentium canum linguas quam inpii diuitis in purpura et bysso, horrenda illa genera mortium quid mortuis obfuerunt, qui bene uixerunt? CAPUT XII. De fides nimium reformidat, tenens praedictum nec absumentes bestias resurrecturis corporibus obfuturas, quorum capillus capitis non peribit. nullo modo diceret ueritas: nolite timere eos, qui corpus occidunt, animam autem non possunt occidere, si quidquam obesset futurae uitae quidquid inimici de corporibus occisorum facere uoluissent. nisi forte quispiam sic absurdus est, ut contendat eos, qui corpus occidunt, non debere timeri ante mortem, ne corpus occidant, et timeri debere post mortem, ne corpus occisum sepepostea non habent quid faciant, si habent tanta, quae de cadaueribus faciant. Absit, ut falsum sit quod ueritas dixit. Dictum est enim aliquid eos facere cum
Abbreviated transcription (Latin):
int̾est. quo mortis genere. uita ista finiat̃. qñ ille cui finit: iterũ mori
nõ cogitur: Cum aũt unicuiq mortalui. sub cõdicionis uite huiꝰ ca¬
sib ĩnumerabiles mortes. quodãmedo cõminẽt. q̃ du incertum ẽ
que nam ear uentura sit. Quero utru sãtiꝰ sit. unam ꝑpeti moriendo.
an om̃s cimẽ uiuendo. nec ignoro qͣ: citius eligatur dui uiue̾ sub timõe
tos mortiũ. ꝙͣ semel moriendo. nullã deincep̃s formidare. S aliud est
qd̾ canis sensus. infirmit̾ ꝓuidus refugit. Aliud qd m̃tis ratio diligẽ¬
ter enucleata cõuineit Mala mors putancla nõ ẽ. quam bona uita
p̃cesserit. Neq enm fac̃ malam mortem nͥ qđ sequit᷑ mortẽ. Nõ itaq
multu curãdu ẽ. eis qui necc̃io moritũi sunt. quid accidat ut moriã¬
tur. s moriendo quo ire cogant᷑. Cum igit᷑ ep̃iani nouerint longe

Expanded text:
interest, quo mortis genere uita ista finiatur, quando ille, cui finitur, iterum mori interest, quo mortis genere uita ista finiatur, quando ille, cui finitur, iterum mori non cogitur? Cum autem unicuique mortalium sub cottidianis uitae huius casibus innumerabiles mortes quodam modo comminentur, quamdiu incertum est quaenam earum uentura sit, quaero utrum satius sit unam perpeti moriendo an omnes timere uiuendo. Nec ignoro quam citius eligatur diu uiuere sub timore tot mortium quam semel moriendo nullam deinceps formidare. Sed aliud est quod carnis sensus infirmiter pauidus refugit, aliud quod mentis ratio diligenter enucleata conuincit. Mala mors putanda non est, quam bona uita praecesserit. Neque enim facit malam mortem, nisi quod sequitur mortem. Non itaque multum curandum est eis, qui necessario morituri sunt, quid accidat ut moriantur, sed moriendo quo ire cogantur. Cum igitur Christiani nouerint longe
Abbreviated transcription (Latin):
illa torm̃ta pauptate scãm conficebatur. xp̃m confitebat. Quapp et si ñ
meruit ab hostib credi. nõ potuit tam̃ scẽ pauptatis cõfessor. sine celesti
mercede torqueri. Multos inquiut xp̃ianos. etiam fames diuturna
uastauit. Hoc quoq musus suos bom fideles pie tollerãdo uercerunt
Quos eĩm fames necauit. malis ute huiꝰ sic̃ corporis morb eĩpuit
Quos aũt nõ necauit. docuit partius uiuere. docuit ꝓductius ieumar̾.
ti mltaru mortiu feda uarietate cõsũpti. hoc si egre ferendu ẽ õĩb
qui in hanc uitam ꝓcreati sunt. utiq cõmine nõ ẽ. Hoc scio neminẽ
fuisse mortuũ. qui nõ fua̾t aliqñ moriturꝰ Finis aũt ute tam longa
qͣ breuem uitam. hoc idem facit. Neq aliud melius. ⁊ aliud deterius.
aut aliud maius. aliud breuius ẽ. qd̾ iam pariter nõ ẽ. Quid autem

Expanded text:
illa tormenta paupertatem sanctam confitebatur, Christum confitebatur. Quapropter etsi non illa tormenta paupertatem sanctam confitebatur, Christum confitebatur. Quapropter etsi non meruit ab hostibus credi, non potuit tamen sanctae paupertatis confessor sine caelesti mercede torqueri. Multos, inquiunt, etiam Christianos fames diuturna uastauit. Hoc quoque in usus suos boni fideles pie tolerando uerterunt. Quos enim fames necauit, malis uitae huius, sicut corporis morbus, eripuit: quos autem non necauit, docuit parcius uiuere, docuit productius ieiunarltarum mortium foeda uarietate consumti. Hoc si aegre ferendum est, omnibus, qui in hanc uitam procreati sunt, utique commune est. Hoc scio, neminem fuisse mortuum, qui non fuerat aliquando moriturus. Finis autem uitae tam longam quam breuem uitam hoc idem facit. Neque enim aliud melius et aliud deterius, aut aliud maius et aliud breuius est, quod iam pariter non est. Quid autem
Abbreviated transcription (Latin):
tius diligere discerent. qui prose passos et̾na felicitate ditaret. Non
auru es argentu ꝓ quo pati miẜimu fuit seu mentiendo occulta¬
retur. seu uerum dicendo ꝓderetur. Mamq inter torm̃ta. nemo xͦ
cõfitendo ãmisit. nemo auru nisi negando ẜuauit. Quo cirea u¬
tiliora erant foctasse torm̃ta: que honu̾: in cõruptibile amando do¬
cebant q̃ illa bona. que sine ullo utili fructu dños. sui amor̾ toque¬
bant. S quidam etiam nõ habentes qd ꝓderent. dum nõ credũ¬
tur torti sunt. Et hi forte habere cupiebant nec scĩ uoluntate pa¬
uperes erant. quib demostrandu fuit nõ facultates s ip̃as cupiditates
talib dignas eẽ cruciatib. Si uõ uite melioris. proposito reconditu auru
argentuq nõ h̾ebant. nescio quide utrum ciiqͣ talium acciderit. ut dũ
habere creclitur. torq̃retur. Uerumtam̃ etia si accidit. profecto qui intẽ

Expanded text:
 potius diligere discerent, qui pro se passos aeterna felicitate ditaret, non  potius diligere discerent, qui pro se passos aeterna felicitate ditaret, non aurum et argentum, pro quo pati miserrimum fuit, seu mentiendo occultaretur, seu uerum dicendo proderetur. Namque inter tormenta nemo Christum contitendo amisit, nemo anrum nisi negando seruauit. Quocirca utiliora erant fortasse tormenta, quae bonum incorruptibile amandum docebant, quam illa bona, quae sine ullo utili fructu dominos sui amore torquebant. Sed quidam etiam non habentes quod proderent, dum non creduntur, torti sunt. Et hi forte habere cupiebant nec sancta uoluntate pauperes erant; quibus demonstrandum fuit non facultates, sed ipsas cupiditates talibus dignas esse cruciatibus. Si uero uitae melioris proposito reconditum aurum argentumque non habebant, nescio quidem utrum cuiquam talium acciderit, ut dum habere creditur torqueretur: uerum tamen etiamsi accidit, profecto, qui inter
Abbreviated transcription (Latin):
paulius nost̾ nolensis ep̃s ex opulentissimo dunte uolũtate¬
paupimus. et copiosissime sc̃s: qñ ec ip̃am nolam barbãi uastaue¬
runt. cum abeis teneretur. sic incorde suo. ut ab eo postea cogno¬
uimus p̃cabatur. Dñe nõ excrucier ꝓp aurum et argentu. Ubĩ
uerat. qui hec mala mundo uentura p̾dixerat. Ac phoc qͥ dño
suo monenti obedierant. ubi et quom̃o thesauriz are deberent.
Nec ip̃as tẽrenas diuitias. barbaris incuriantib ãmiser̃. Quos
aũt nõ obedisse penituit. quid de talib rebus faciendum esset.
si nõ p̃celente sapientia. certe consequente fapta didicerunt. At
eĩm quidam boni eciam xp̃iani torm̃tis excruciati sunt. ut bona
sua hostib ꝓderent. Illi uero nec prodere. nec perdere potuerunt
bonu quo ip̃i boni erant.Siaũt torq̃ri. qͣ mamona iniquitatis
prodere maluerunt. boni nõ erant. Ammonẽdi aũt fuerant. qͥ tã¬

Expanded text:
Paulinus noster, Nolensis epPaulinus noster, Nolensis eppauperrimus et copiosissime sanctus, quando et ipsam Nolam barbari uastauerunt, cum ab eis teneretur, sic in corde suo, ut ab eo postea cognouimus, precabatur: Domine, non excrucier propter aurum et argentum; ubi uerat, qui haec mala mundo uentura praedixerat. Ac per hoc qui Domino suo monenti oboedierant, ubi et quo modo thesaurizare deberent, nec ipsas terrenas diuitias barbaris incursantibus amiserunt. Quos autem non oboedisse paenituit. quid de talibus rebus faciendum esset, si non praecedente sapientia, certe consequente experientia didicerunt. At enim quidam boni etiam Christiani tormentis excruciati sunt, ut bona sua hostibus proderent. Illi uero nec prodere nec perdere potuerunt bonum, quo ipsi boni erant. Si autem torqueri quam mammona iniquitatis prodere maluerunt, boni non erant. Admonendi autem fuerant, qui tan
Abbreviated transcription (Latin):
m uerim uitam: Nec qui desius dmituis faciebant magnis sunt¬
lucris leuia dampna solati plusq letati ex his que facile tribuẽdo
tutius ẜuare qͣ concristati exhis que timide retmẽdo. facilius ãmi¬
serunt. ec enim pocuit interra perire. qd̾ piguit inde transferre
nam qui receperunt consilium domini sui dicentis nolite uob
concdere theiauros interra u tmea et rubigo ext̾mmat. et ubi fu¬
res effocliunt et furantur.S: tesaurizate nob̾ thesauru incelo
quo fur nõ accedit. neq tinea corrumpit. Ubi eni ẽ thesaurus
tis. illic erit et cortuu Tribulationis tp̃e prob. auerũt. qͣ recte
sapuerunt. nõ cõtempnẽdo ueracissimu p̃ceptore. ⁊ thesaui̾ sui
fidelissimu inuictissimuq custodem. Nam si multi gauisi sũt
ibi se habuisse diuitias suas quo contigit ut hostis non accederet
Quanto certius et securiui gaudere potuerũt qui monitu dei
sui: illuc migrauerant. quo. iccedere quis omino nõ posset. Und̾

Expanded text:
 ueram uitam. Haec qui de suis diuitiis faciebant, magnis suntlucris leuia damna solati plusque laetati ex his, quae facile tribuendo tutius seruauerunt, quam contristati ex his, quae timide retinendo facilius amiserunt. Hoc enim potuit in terra perire, quod piguit inde transferre. Nam qui receperunt consilium Domini sui dicentis: Nolite uobis condere thesauros in terra, ubi tinea et rubigo exterminant et ubi fures effodiunt et furantur; sed thesaurizate uobis thesaurum in caelo, quo fur non accedit neque tinea corrumpit; ubi enim est thesaurus tuus, illic erit et cor tuum, tribulationis tempore probauerunt quam recte sapuerint non contemnendo ueracissimum praeceptorem et thesauri sui fidelissimum inuictissimumque custodem. Nam si multi gauisi sunt ibi se habuisse diuitiquanto certius et securius gaudere potuerunt qui monitu Dei sui illuc migraverant, quo accedere omnino non posset? Unde
Abbreviated transcription (Latin):
punicu. Gernis ex quo tp̃e .i. paruo intuallo. post reges exictos q̃les
romani fu̾int. Dequib ait. Iushonumq apud eõs nõ legibus ma¬
gisqͣ nã ualebat. Porro si illa tpͣa talia repperiunt̾. quib pulcherri¬
ma.atq optima fuisse p̃clicatur romana res public.i. quid iam d̾ cõ¬
sequenti etate dicendum aut cogitandu arbitram. cum paulatĩ

Expanded text:
dum Punicum bellum. Cernis ex quo tempore, id est paruo interuallo post reges exactos, quales Romani fuerint, de quibus ait: Ius bonumque aput eos non legibus magis quam natura ualebat.\' Porro si illa tempora talia reperiuntur, quibus pulcherrima adque optima fuisse praedicatur Romana res publica, quid iam de cosequenti aetate dicendum aut cogitandum arbitramur, cum pa
Abbreviated transcription (Latin):
nũq̃ cesarem uicerat. cui uictus dedignatus ẽ subiciane subicẽtur
Nseipo elegit cccidi. Regulus aũt penos iam nicerat. Impioꝵ romi¬
no romanus impator nõ ex ciuib dolẽlam. s ex hostib laudandam
uictõi reportauerat: Abeis tam̃ postea uictꝰ maliut cosfere ẜuien¬
do qͣ eis se auferre moriẽdo Minde ẜuauit. ⁊ sub cartaginnensitere
dñation patiam ⁊ ĩ romanoꝵ cdilectione costantiã nec u̾ictu auferẽ

Expanded text:
numquam Caesarem uicerat, cui uictus dedignatus est subici et, ne subiceretur, a se ipso elegit occidi: Regulus autem Poenos iam uicerat imperioque Romano Romanus imperator non ex ciuibus dolendam, sed ex hostibus laudandam uictoriam reportauerat; ab eis tamen postea uictus maluit eos ferre seruiendo quam eis se auferre moriendo. Proinde seruauit et sub Carthaginiensium dominatione patientiam et in Romanorum dilectione constantiam, nec u
Abbreviated transcription (Latin):
manu speculatoris requirã. Ad hoc enĩ speculatores hoc ẽ ppłoꝵ p̃po¬
siti: conitituti sunt ineccliis. ut nõ pareant obiurgando pec̃a. Nec
I̾eo tam̃ ab huiꝰmõĩ culpa penitus alienus ẽ. licet p̃positus nõ sit meis tñ
quib inte huius necessitate cõiungit᷑ multa monencla: uł arguendat
nouit. ⁊ negligit deuit.ins eor offensiones. ꝑp illa quib in hac uita. ñ
in debitis utitur. s plusq̃ debuit delectatur: Deinde hñt aliã cãm
boni quare tẽporalib affligant᷑ mal. Quale hũit iob. ut sibi ip̃e hu¬
manus animus sit. probatus et cognitus. quãta uirtute pietatis gͣ¬
actende utru aliquid mali acciderit fidelib ⁊ piis. ꝙ eis nõ ĩbonũ
uerteret: nͥ forte putandu eit. aplłicam illam uacare sñam uͥ ait.
Scimus qm̃ diligentib deu om̃ia coopantur inbonu. Amiserũt

Expanded text:
manu speculatoris requiram. Ad hoc enim speculatores, hoc est populorum praepomanu speculatoris requiram. Ad hoc enim speculatores, hoc est populorum praepositi, constituti sunt in ecclesiis, ut non parcant obiurgando peccata. Nec ideo tamen ab huius modi culpa penitus alienus est, qui, licet praepositus non sit, in eis tamen, quibus uitae huius necessitate coniungitur, multa monenda uel arguenda nouit et neglegit, deuitans eorum offensiones propter illa quibus in hac uita non indebitis utitur, sed plus quam debuit delectatur. Deinde habent aliam causam boni, quare temporalibus adfligantur malis, qualem habuit Iob: ut sibi ipse humanus animus sit probatus et cognitus, quanta uirtute pietatis gtende utrum aliquid mali acciderit fidelibus et piis, quod eis non in bonum uerteretur, nisi forte putandum est apostolicam illam uacare sententiam, ubi ait: Scimus quia diligentibus Deum omnia cooperatur in bonum. Amiserunt
Abbreviated transcription (Latin):
dies. ⁊ reformidatur uulgiiudicium.⁊̃ cãnis excruciatio: uł phẽ¬
tio . Mec ẽ ꝑꝑ quedam cupiclitatis uincła. nõ ꝑꝑ officia caritatis. No
mͥ itaq uidetur ħ pãua ẽẽ cã. quare cum mał flagellent᷑ ⁊ boni. qñ
deo placet. pdicos mores etiam tp̃aliu penaꝵ afflict̾ione pimir̾. flage¬
uantur eĩm simul. nõ quia simul agant malam uita. s q simul÷
amant tp̃alem uitam. Non quide equalit̾. s tam̃ simul ꝙ̃ boni cõ¬
tempnere deberent. ut illi correpti atq emẽdati ꝯsequerent erña.
Sequa consequẽda si nollent ẽẽ socii ferrent adiligerent inimt .q
donec nuunt semꝑinctum ẽ utrũ uoluntatẽ sint ĩ melius mutatũs
Qua inre nõ utiq parem s longe grauiore hñt cãm. Quib ꝑ po¬
phetam dicit᷑ Iuc quide in suo pc̃co morietur. sanguinẽ aũt eiꝰ de

Expanded text:
dies et reformidatur uulgi iudicium et carnis excruciatio uel pedies et reformidatur uulgi iudicium et carnis excruciatio uel peer quaedam cupiditatis uincula, non propter officia caritatis. Non mihi itaque uidetur haec parua esse causa, quare cum malis flagellentur et boni, quando Deo placet perditos mores etiam temporalium poenarum adflictione punire. Flagellantur -enim simul, non quia simul agunt malam uitam, sed quia simul amant temporalem uitam, non quidem aequaliter, sed tamen simul, quam boni contemnere deberent, ut illi correpti adque correcti consequerentur aeternam, ad quam consequendam si nollent esse socii, ferrentur et diligerentur inimici, quia donec uiuunt semper incertum est utrum uoluntatem sint in melius mutaturi. Qua in re non utique parem, sed longe grauiorem habent causam, quibus per prophetam dicitur: Ille e quidem in suo peccato morietur, sanguinem autem eius de
Abbreviated transcription (Latin):
multa trena libenter adipiscunt᷑. ⁊ moleste ãmittũt.ꝓꝓ que non
andent offenlere hõies: quor sibi iuta cõtaminatissima. et ꝯscele¬
ptissima displicet. Uerum etia hi qui suꝑiore uite gradum tenẽ
nec nugalib uincuł irretiti sunt. ⁊ uictũ pãuo ac tegum̃to ntũt᷑
plerũq sue fame ac saluti. dum insidias atq ĩpetu m̾aloꝵ timẽt.
ab eor rep̾hensione sese abstinent ⁊ ꝙͣius nõ intantu eos metuat
ut ad similia ꝑpetranda. quiblihet eoꝵ t̾roribus atq ĩprobitatib ce¬
dant ea ip̃a tamẽ q̃ cum eis nõ ppetrant. nolunt plerũq corripere cũ
fortasse possint aliquos corripiendo corriger. Ne si nõ potueriat. sua
salus ac fama inpiculu exitiuq ꝑueniat. Mec ea consideratioe qͥ
sua famã ac salute uident ẽẽ necciam. utilitati erudiendoꝵ hõiͦ
s ea potius infirmitate quadelectat lingua blandiens. ⁊ humanu

Expanded text:
multa terrena libenter adipiscuntur et moleste amittunt, propter quae non multa terrena libenter adipiscuntur et moleste amittunt, propter quae non audent offendere homines, quorum sibi uita contaminatissima et consceleratissima displicet; uerum etiam hi, qui superiorem uitae gradum tenent nec coniugalibus uinculis inretiti sunt et uictu . paruo ac tegimento utuntur, plerumque, suae famae ac saluti dum insidias adque impetus malorum timent, ab eorum reprehensione sese abstinent, et quamuis non in tantum eos metuant, ut ad similia perpetranda quibuslibet eorum terroribus adque inprobitatibus cedant, ea ipsa tamen, quae cum eis non perpetrant, nolunt plerumque corripere, cum fortasse possint aliquos corripiendo corrigere, ne, si non potuerint, sua salus ac fama in periculum exitiumque perueniat, nec ea consideratione, qua suam famam ac salutem uident esse necessariam utilitati erudiendorum hominum, sed ea potius infirmitate, qua delectat lingua blandiens et humanus
Abbreviated transcription (Latin):
ołant. uł id honam uita et piam erudiendos impediant alios infir¬
mos ⁊ pͥmant. atq au̾tant a fide. nõ uidetur ẽe cupiditatis occasio
sconsilium caritatis. Illud est culpable. ꝙ hi qui dissimiłr uiuñ̾t
 amaloꝵ ftĩs ab horrent. parcunt tam̃ pec̃is alienis. q̃ delecere ant
dburgare deberent. dum eor offensiones eauent. ne sibinoce urx
uirreb quib licite boni atq ĩn ocent᷑ utunter. s cuprdiuteie o̾po¬
tbat eor qui in hoc mundo peregrinant᷑. Et spem supre patrie pse
cerunt non solum quippe infirmiores. uitam ducentes ꝯuigalero
fios bentes uł hre q̃rentes domos ac familias possidentes. Quos
oss inecclis illequitur decens ⁊ monẽs quẽ. ⁊dmodu rutẽ debenĩt
iureorescum maritis. ⁊ mãiti cum uxorib. et filii cur parentib ũpa¬
rentes cum fiuis isuicum dominis. ⁊ dñi cum ẜ̾uis. Multat̃palia

Expanded text:
ciantur, uel ad bonam uitam et piam erudiendos inpediant alios infirciantur, uel ad bonam uitam et piam erudiendos inpediant alios infirmos et premant adque auertant a fide: non uidetur esse cupiditatis occasio, sed consilium caritatis. Illud est culpabile, quod hi, qui dissimiliter uiuunt et a malorum factis abhorrent, parcunt tamen peccatis alienis, quae dedocere aut obiurgare deberent, dum eorum offensiones cauent, ne sibi noceant in his rebus, quibus licite boni adque innocenter utuntur, sed cupidius, quam oportebat eos, qui in hoc mundo peregrinantur et spem supernae patriae prae se gerunt. Non solum quippe infirmiores, uitam ducentes coniugalem, filios habentes uel habere quaerentes, domos ac familias possidentes, quos apostolus in ecclesiis adloquitur docens et monens quem ad modum uiuere debeant et uxores cum maritis et mariti cum uxoribus, et filii cum parentibus et parentes cum filiis, et serui cum dominis et domini cum seruis multa temporalia,
Abbreviated transcription (Latin):
sic habeat ut habendi sunt Sic cum eis uiuat. ut cum talib ẽ uiuen¬
du. Plerũq eni ab eis docendis admonẽdis aliqñ. etia obiũgãdis
et corripiendis male dissimulant᷑. uł cum laboris piget. uł cum eos
eoꝵ uerecũdamur offende̾ uł cu inimicitias deuit᷑amus. ne ĩpedi¬
ut ⁊ noceant mistis tp̃oralib reb. siue quas achipisci ad huc appetit
nr̃a cupiditas. siue quas ãmitt᷑ẽ formidat infirmitas. ita ut qͣuis
bonis malor uita displiceat. et ideo cum eis nõ incidant ĩ illã dãpna¬
Iure cum eis tẽporaliter flagellant᷑. qͣius in et̾num minime pimiant̃
Iure istam uitam qñ diuinitus affliguntur cum eis amara sẽtiunt
cuiꝰ amãdo dulcedinẽ. peccantib eis. amari ẽẽ noluerunt Nam si
ppea: quisq obiurgandis et co:ripiendis male agentib parcit.qa
opo: tũus tp̃s inquirit. uł ex eisdem ip̃is metuit. ne detiores. ex hor esti¬

Expanded text:
sic habeat, ut habendi sunt? sic cum eis uiuat, ut cum talibus est uiuensic habeat, ut habendi sunt? sic cum eis uiuat, ut cum talibus est uiuendum? Plerumque enim ab eis docendis ac monendis, aliquando etiam obiurgandis et corripiendis male dissimulatur, uel cum laboris piget, uel cum os eorum uerecundamur offendere, uel cum inimicitias deuitamus, ne inpediant et noceant in istis temporalibus rebus, siue quas adipisci adhuc adpetit nostra cupiditas, siue quas amittere formidat infirmitas, ita ut, quamuis bonis malorum uita displiceat et ideo cum eis non incidant in illam damnaiure cum eis temporaliter flagellantur, quamuis in aeternum minime puniantur, iure istam uitam, quando diuinitus adfliguntur cum eis, amaram sentiunt, cuius amando dulcedinem peccantibus eis amari esse noluerunt. Nam si propterea quisque obiurgandis et corripiendis male agentibus parcit, quia pportunius tempus inquirit uel eisdem ipsis metuit, ne deteriores ex hoc effi
Abbreviated transcription (Latin):
cenum ⁊ suauit᷑ fragrat unguẽtu Napitulum nonum¬
iligit᷑ in illa rẽru uastatioñ xp̃iani passi sunt ꝙ nõ eis magis
fideliter. ista considerantib ad prouectu ualeret. pͥmo ꝙ ꝑꝑ ip̃a pe¬
ccata quib deus indignatus ĩpleuit tantis calamitatib mũdu. ut¬
humiłr cogitantes. qͣ uis longe ab sint a facinorosis flagitiosis atq
impiis tam̃ nõ usq ado se a delictis deputant alienos. ut nec tp̃ora¬
lia ꝑ eis. mala ppeti se iuidicent dignos. Excepto eĩm ꝙ unusquisq
qua libet laudabilit̾ uinens cedit ĩ quibdam cãnali ꝯcupiscentie
et si nõ ad facinorum ĩmanitatẽ ⁊ gurgitẽ flagitioꝵ atq ĩpietatis ab¬
hominatione ad aliqua tam̃ pecc̃a. uł rara. uł tanto crebriora qͣ to
ꝑꝑ quoꝵ horreñdam suꝑbiam luxuriaq et auaritia atq execra¬
biles imquitates ⁊mpietates. deus sic̃ minando p̾dix̃ cõterit tra

Expanded text:
coenum, et suaviter fragrat unguentum. CAPUT coenum, et suaviter fragrat unguentum. CAPUT igitur in illa rerum vastitate Christiani passi sunt, quod non eis magis fideliter ista considerantibus ad profectum valeret? Primo, quod ipsa peccata, quibus Deus indignatus implevit tantis calamitatibus mundum, humiliter cogitantes, quamvis longe absint a facinorosis, flagitiosis atque impiis, tamen non usque adeo se a delictis deputant alienos, ut nec temporalia pro eis mala perpeti se judicent dignos. Excepto enim quod unusquisque, quamlibet laudabiliter uiuens cedit in quibusdam carnali concupiscentiae, etsi non ad facinorum inmanitatem et gurgitem flagitiorum adque inpietatis abominationem, ad aliqua tamen peccata uel rara uel tanto crebriora, quanto propter quorum horrendam superbiam luxuriamque et auaritiam adque execrabiles iniquitates et inpietates Deus, sicut minando praedixit, conterit terras,
Abbreviated transcription (Latin):
estai pertinere licerem: I̾temq si om̃ib eis petentib daret. nõ ñ propt
talia premia ẜuiendu illi ẽẽ arbitraremur. nec pios nos face̾t tal ẜuitꝰ
s potius cupidos ⁊ auaros. Inec cu ita sint. quic̃q boni et mali pari¬
ter afflicti sunt nõ id̾o ip̃i distincti nõ sũt. quia distinctũ nõ ẽ ꝙ utͥq
ppessi sunt. Manet eĩm dissimilitudo passor etiam insimilitudine
passionum. Et licet subecde: tormento. non ẽ iocm uirtus et uitiũ
Nam sic̃ uno igne auru rutilat. palea fumat. et sub eadem tribula
stipule cominũunt᷑ frum̃ta purgant᷑ nec ideo cur oleo amurga
confunditur.qr ecdem prelii pondere expͥmitur. Ita una eadeꝙ ĩus
irruẽs. bonos probat purificat eliquat/ Malos dãpnat uastat extẽ¬
minat Uñ mneadem afflictione mali cdeum tetestantur atq blasphe¬
mant boni aũt p̃cantur et laudant. Tantu int̾est. nõ qualia s q̃lis
quisq patiatur. Nam pari motu exagitatu. et exalat horribiliter

Expanded text:
ere diceremus: itemque si omnibus eas petentibus daret, nonnisi propter talia praemia serviendum illi esse arbitraremur; nec pios nos faceret talis servitus, sed potius cupidos et avaros. Haec cum ita sint, quicumque boni et mali pariter afflicti sunt, non ideo ipsi distincti non sunt, quia distinctum non est quod utrique perpessi sunt. Manet enim dissimilitudo passorum etiam in similitudine passionum; et licet sub eodem tormento, non est idem virtus et vitium. Nam sicut sub uno igne aurum rutilat, palea fumat; et sub eadem tribula stipulae comminuuntur, frumenta purgantur; nec ideo cum oleo amurca confunditur, quia eodem preli pondere exprimitur: ita una eademque vis irruens bonos probat, purificat, eliquat; malos damnat, vastat, exterminat. Unde in eadem afflictione mali Deum detestantur atque blasphemant; boni autem precantur et laudant. Tantum interest, non qualia, sed qualis quisque patiatur. Nam pari motu exagitatum et exhalat horribiliter
Abbreviated transcription (Latin):
suor munir nõ potuit ciues suos. abignib ferroq gcoꝵ. eosdem ipõs
dos colentiu. quin etiam iunoĩs asilo custedes lecti ferus et dirus ulixe
predicta adẜuabant. Muc undiq troya. gaza. incensis erepta aditis mẽ¬
Req deoru crateresq auro solidi. captiũaq uestis congeritur. ꝓueri etr
pauide longo ordine matres stant. Qircuelectus ẽ uidelicet locus tãte
dee sacratus. nõ un captiuos. nõ liceret educẽ. s nͥ captinos libe̾t ĩchudẽ
Cõpara nunc aspli illud. nõ cunstibet dei grecał. uł de tũba pleb̾. s io¬
uis ip̃ius sororis. ⁊ cõuigis et regme oĩum d̾or. cu memoriis nr̃oꝵ apłoꝵ.

Expanded text:
suorum munire non potuit ciues suos ab ignibus ferroque Graecorum, eosdem ipsos suorum munire non potuit ciues suos ab ignibus ferroque Graecorum, eosdem ipsos deos colentium; quin etiam Iunonis asylo Custodes lecti, Phoenix et dirus Ulixes, Praedam adseruabant; huc undique Troia gaza Incensis erepta adytis mensaeque deorum Crateresque auro solidi captiuaque uestis Congeritur. Pueri et pauidae longo ordine matres Stant circum. Electus est uidelicet locus tantae deae sacratus, non unde captiuos non liceret educere, sed ubi captiuos liberet includere. Conpara nunc asylum illud non cuiuslibet dei gregalis uel de turba plebis, sed Iouis ipsius sororis et coniugis et re
Abbreviated transcription (Latin):
nia mala. Quãto eͥ sapiẽtius creditur. nõ romã ad istam cladem
no fuisse uẽturã. nprius illi perissent s illos potius olim fuisse ꝑitũos
neos quãtu potuiss roma ẜuass. Na quis nõ cu adu̾terit. uid̾at
quãta nanitate p̃sũptu nõ posse iunci. sub defensorib uictis. Et ideo
des hre uoluisse ꝑituros. Non itaq cũ de diis uictis illa cõscribe̾nt.
atq canerẽtur poetas libebat m̃tiri. s cordatos hoĩes cogebat uẽi̾tas
cõfitẽi. Ueru uta oportumꝰ ilio loco diligent̾ copioseq tractãda st̃.
flunc qd̾ instituera de ingratis hõib dice̾re parũper expediam ut po¬
dere ⁊ eas linguas adu̾sus eius nom̃ dem̃tia sacrilege ꝑuersitatis ex¬
cent. quib lĩnguis usurpauert m̃dacit̾ ip̃m nõ ut iuerẽt. uelqͦs
linguas inlocis ei sacratis metuẽdo presserut. ut illic tuti atq mimiti

Expanded text:
mina mala? Quanto enim sapientius creditur, non Romam ad istam cladem mina mala? Quanto enim sapientius creditur, non Romam ad istam cladem non fuisse uenturam, nisi prius illi periissent, sed illos potius olim fuisse perituros, nisi eos quantum potuisset Roma seruasset! Nam quis non, cum aduerterit, uideat quanta sit uanitate praesumtum non posse uinci sub defensoribus uictis et ideo des habere uoluisse perituros? Non itaque, cum de dis uictis illa conscriberentur adque canerentur, poetas libebat mentiri, sed cordatos homines cogebat ueritas confiteri. Verum ista opportunius alio loco diligenter copioseque tractanda sunt: nunc, quod institueram de ingratis hominibus dicere, parumper expediam ut poantur adtendere et eas linguas aduersus eius nomen dementia sacrilegae peruersitatis exercent, quibus linguis usurpauerunt mendaciter ipsum nomen, ut uiuerent, uel quas linguas in locis ei sacratis metuendo presserunt, ut illic tuti adque muniti
Abbreviated transcription (Latin):
ĩtaliam. po̾tans uictosq penates. Ita neistis penatib uicas. romł
ne uinceret᷑ prudent᷑ ꝯmendare debuerũt: S ħ iuno dicebat uelt
rrata mulier quid ioquẽtur ignorins Quid eneas ip̃e piuis totiens
arpellat nõne ita narrat Panthus ochyyades arcis febiq sac̾dos
pacra manu uictosq deos. pariui:q nepote. Ip̃e t̾hit. cursusꝙ a¬
mens adlimina tendit Non ne deos ip̃os. quos uictos nõ dubita¬
bat dicer᷑ sibi potuisꝙͣ se illis phibet cõmẽdatos. cu ei dicitur. Sa¬
cra suosq tͥ. comm̃dat trora penates. Siigitur u̾gilius tales deos
⁊uictos dicit. ⁊ ut uel uicti quoquomͦ euaderẽt. hoĩ comẽdatos que
dem̃tia ẽ. existimar̃ his cutorib. roma sapient̾ fuisse cõmissã. inisi
eos amisiss. nõ potuisse uastari: Imo uõ uictos deos .taqͣ presides ac
defensores colere. quid ẽ aliud qͣ: tenẽ. Non numina bona s demo¬

Expanded text:
Italiam portans uictosque penates. Itane istis penatibus uictis Romam, Italiam portans uictosque penates. Itane istis penatibus uictis Romam, ne uinceretur. prudentes commendare debuerunt? Sed haec Iuno dicebat uelut irata mulier, quid loqueretur ignorans. Quid Aeneas ipse, pius totiens appellatus, nonne ita narrat: Panthus Othryades, arcis Phoebique sacerdos, Sacra manu uictosque deos paruumque nepotem Ipse trahit cursuque amens ad limina tendit? Nonne deos ipsos, quos uictos non dubitat dicere, sibi potius quam se illis perhibet commendatos, cum ei dicitur: Sacra suosqne tibi commendat Troia penates? Si igitur Vergilius tales deos et uictos dicit et, ut uel uicti quoquo modo euaderent, homini commendatos: quae dementia est existimare his tutoribus Romam sapienter fuisse commissam et nisi eos amisisset non potuisse uastari? Immo uero uictos deos tamquam praesides ac defensores colere, quid est aliud quam tenere non numina bona, sed no
Abbreviated transcription (Latin):
suos: Uocc sanc ueru ẽ Illis ꝯppe int̾emptis. potuit auferri. Neq eĩm
homines a simulacro. s simulacru ab hõĩb ẜuabatur. Quõ gͦ eo
Cce qualib diis urbez romani ẜuãda se cõmisisse gau Cap̃. t̾t̾ium.¬
debant. Onimiu miẜabilẽ ẽrore ⁊ nob̾ succensent. cum de diis eoꝵ
talia dicimꝰ nec succensent auctorib sus. quos ut ediscerẽt mercedem
dederũt doctoresq ip̃os insuꝑ et salario publico. ⁊ honorib digssimos
habuerũt. Nẽꝑe apud uĩgilmi:. que: spea paruuli legunt. ut ĩudelicet
poeti magnus. om̃ui:q p̾clarissimꝰ atq optimꝰ teneris ebibitus animi
po facue obliuione possit aboleri. ẜ m illud oratii Eno semel ẽ ĩbuta¬
saducitur infesta troianis. Tolo uentoru rẽgi. adũersus cosiritã¬
mdicere Dens iiica m tyrrenu nauig̾at equor. Ilipon in

Expanded text:
suos? Hoc sane uerum est; illis quippe interemtis potuit auferri. Neque enim suos? Hoc sane uerum est; illis quippe interemtis potuit auferri. Neque enim homines a simulacro, sed simulacrum ab hominibus seruabatur. Quo modo erEcce qualibus dis Urbem Romani seruandam se commisisse gaudebant!s o nimium miserabilem errorem! Et nobis suscensent, cum de dis eorum talia dicimus; nec suscensent auctoribus suis, quos ut ediscerent mercedem dederunt doctoresque ipsos insuper et salario publico et honoribus dignissimos habuerunt. Nempe aput Vergilium, quem propterea paruuli legunt, ut uidelicet poeta magnus omniumque praeclarissimus adque optimus teneris ebibitus animis non facile obliuione possit aboleri, secundum illud Horatii: Quo semel est inbutainducitur infesta Trojanis, dicere: Gens inimica mihi Tyrrhenum nauigat aequor Ilium in
Abbreviated transcription (Latin):
mini resistunt corde peruerso. ut sempiternis tenebris piniant᷑. ad ꝙ
nomen ore uł subdolo confugerunt. ut tp̃ali luce fruerẽtur Cap̃. ẜm.¬
euis exortu et imperio legant et proferant sic ab alienigenis ali¬
quam captam ẽe ciuitate ũt hostes qui ceperant parcereñt eis quos
ad deorum suorum templa confugisse compererant. aut aliquer du¬
cem barbarou precepisse: ut in rupto oppido nullus feriret᷑. qui in
peio l inillo templo fuisset inuentꝰ. Nonne uilit eneas ꝑͥamu: per
aras sanguie fedantem. quos ip̃e sacrauerat ignes: Nõne diomedes
miliees cesis summe tustodib arcis. cõripuere sacrã esfigiẽ manibrq¬
cruentis. uirgineas auũ diue cõtingere uittas: nec taam̃ qd seqͥtur ueꝵ¬
ẽ ex illo fluere ac retro sublapsa rẽferri spes danau. postea qͥppe uicerm̃
postea troyam ferro. ignibq deleuere. postea confugientem ad aras pͥa¬

Expanded text:
mini resistunt corde peruerso, ut sempiternis tenebris puniantur, ad quod mini resistunt corde peruerso, ut sempiternis tenebris puniantur, ad quod nomen ore uel subdolo confugerunt, ut temporali luce fruerentur. CAPUT II.eius exortu et imperio: legant et proferant sic ab alienigenis aliquam captam esse ciuitatem, ut hostes, qui ceperant, parcerent eis, quos ad deorum suorum templa confugisse compererant, aut aliquem ducem barbarorum praecepisse, ut inrupto oppido nullus feriretur, qui in illo uel illo templo fuisset inuentus. Nonne uidit Aeneas Priamum per aras Sanguine foedantem quos ipse sacrauerat ignes? Nonne Diomedes et Ulixes caesis summae custodibus arcis Cocruentis virgineas ausi divae coest: Ex illo fluere ac retro sublabsa referri Spes Danaum. Postea quippe uicerunt, postea Troiam ferro ignibusque dele. uerunt, postea confugientem ad aram Pria