comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmutitur: qđ peccanti homini ꝓpena multiplicatur: Sed cȩdri signã¬
tur nomine. hu qui uirtutes & signa exhibent in sua operatione: qui
dicere cum paulo ualent: Xpĩ bonus odor sumus dõ Quoꝵ corda ita
interno amore solidata sunt: ut ea iam terreni amoris putredo nulla
corrumpat: ꝑspinam tͦ signati sunt doctrinȩ spiritualis uiri : quidũ
de peccatis ac uirtutibꝰ disserunt. & mͦ ȩterna supplicia minant᷑ modo
cȩlestis regni gaudia ꝓmittunt: corda audientium pungunt: sicq men¬
tẽ dolore compunctionis ꝑforant: ut ab eoꝵ oculis quasi quidam san¬
guis animȩ. lacrimȩ decurrant: Mirtus uͦ temperatiuȩ uirtutis est:
ita ut dissoluta m̃bra temperando restringuat: Sui itaq ꝑ mirtũ nisi
hii signati sunt. qͥ afflictionibꝰ ꝓximoꝵ compati sciunt: eoꝵq tribula¬
cionẽ ꝑcompassionem temꝑant. uixta hoc qđ scriptum est: grãs autẽ

Expanded text:
promittitur quod peccanti homini pro poena multiplicatur? Sed cedri signanpromittitur quod peccanti homini pro poena multiplicatur? Sed cedri signantur nomine hi qui virtutes et signa exhibent in sua operatione, qui dicere cum Paulo valent: Christi bonus odor sumus Deo . Quorum corda ita in aeterno amore solidata sunt, ut eadem jam terreni amoris putredo nulla corrumpat. Per spinam vero signati sunt doctrinae spiritalis viri, qui dum de peccatis ac virtutibus disserunt, et modo aeterna supplicia minantur, modo coelestis regni gaudia promittunt, corda audientium pungunt. Sicque mentem dolore compunctionis perforant, ut ab eorum oculis, quasi quidam sanguis animae, lacrymae decurrant. Myrtus vero temperativae virtutis est, ita ut dissoluta membra temperando restringat. Quid itaque per myrtum nisi hi signati sunt qui afflictionibus proximorum compati sciunt, eorumque tribulationem per compassionem temperant? juxta hoc quod scriptum est: Gratias autem
Abbreviated transcription (Latin):
pauperibus de suis diuitiis solatiantur Unde cum ꝑisaie uocem adñs¬
deserto arbusta ꝓmitter&: ulmum quoq parit̾ ꝓmisit dicens & biꝑxum¬
simul Ponam desertũ in stagna aquarum: & t̾ram un uiã in riuosaqua¬
rum: Dabo in solitudine cȩdrum. o spinã: mirtũ. & lignũ oliue. Ponã
in desertum abietem: ulmũ. & buxum simul: ut uideant o sciant&
recogitent. & intelligant pariter Desertum quippe añs un flagnia
aquarum. & terrã in uiam in riuos aquarũ posuit: quia gentilitasi ua¬
priuis ꝑ ariditatem mentis nullos bonoꝵ opum fructus ferebati Nlies¬
ta scȩ pdicationis dedit Et ipsa add quam prius ꝓ asperitate sse inara
tatis uia p̾dicatonbus non patebat: doctrinȩ post modum riuos emans
&e spinam: Cedrum quia magni odoris ẽ. atq imputribilis naturȩ. ĩ ure
accipimus in ꝓmissione: De spina uͦ cum peccanti homini dictum sit.
terra tua spinas &e tribulos germinabit tibi: quid mirum si sc̃ȩ ȩccłȩ illud

Expanded text:
pauperibus de suis divitiis solatiantur. Unde cum per Isaiae vocem deserto arbusta, promitteret, ulmum quoque pariter promisit, dicens: Ponam desertum in stagna aquarum, et terram inviam in rivos aquarum; dabo in solitudine cedrum et spinam, myrtum et lignum olivae; ponam in deserto abietem, ulmum et buxum simul, ut videant et sciant, et recogitent et intelligant pariter . 13. Desertum quippe Dominus in stagna aquarum posuit, et terram inviam in rivos aquaruprius per ariditatem mentis nullos bonorum operum fructus ferebat, fluenta sanctae praedicationis dedit: et ipsa, adtatis via praedicatoribus non patebat, doctrinae postmodum rivos emanaviet spinam . Cedrum, quia magni odoris est, atque imputribilis naturae, jure accipimus in promissione. De spina vero, cum peccanti homini dictum sit: Terra tua spinas et tribulos germinabit tibi , quid mirum si sanctae Ecclesiae illud
Abbreviated transcription (Latin):
transeunt. quȩ modo uirtutum pennulis fulte. saltus dare ꝑ cȩleste desiderũ
sciunt: ut suꝑna ꝑ contemplacionẽ appetant. quamuis in se ipsis iterum
curua: & arbor infructuosa: Neminiscamur maloꝵ quȩ fecimus: mita¬
mus ad radicem cordis. cõfinum stercoris: ut tunc in retribucionis fius¬
tum pinguescat. qđ nobis hic ꝑpenitenciam fȩtebat: E si uirtutũ sũna
operan non possumus: ipse dĩ. nr̃o gaud& lam̃to: ex ipsa ei iusticiȩ incho¬
acione placebimus: qui iniusta quȩ fecimus punimus: Nec mora est
in fletibus: quia tergent citius transeuntes lacrimas gaudia ͣ sura: per

Expanded text:
transeunt, quae, modo virtutum pennulis fultae, saltus dare per coeleste desiderium transeunt, quae, modo virtutum pennulis fultae, saltus dare per coeleste desiderium sciunt, ut superna per contemplationem appetant, quamvis in seipsis iterum curva, et arbor infructuosa. Reminiscamur malorum quae fecimus, mittamus ad radicem cordis cophinum stercoris, ut tunc in retributionis fructu pinguescat quod nobis hic per poenitentiam fetebat. Et si virtutum summa operari non possumus, ipse Deus nostro gaudet lamento. Ex ipsa enim justitiae inhoatione ei placebimus, qui injusta quae fecimus punimus. Nec mora erit in fletibus, quia tergent citius transeuntes lacrymas mansura gaudia. Per
Abbreviated transcription (Latin):
itib damus. cum terrena concupiscimus : cum ad tempor
petenda curuamur Pudeat gͦ terrena conspicere: & dorsa mentiũ
ascendentibus aduersariis p̾bere Terram semꝑ intuetur: qui curuus
est & quo p̃mio sit redemptus non meminit: qui ima querit Hinc
ȩtiam ꝑ moysem dicitur Ut qui gibbo p̾mitur. ne quaquã ad sa-¬
cerdotium ꝓuehatur. Ut quot quot xp̃i sanguine redempti sumꝰ men-¬
bra eiusdem summi sacerdotis efficiamur Unde nobis & ꝑpetrũ dicit᷑.
Uos aũt genus electum: regalȩ sacerdotium: Sed qui gibbum tolerat.
ima semꝑ intuetur: A sacerdotio gͦ repellitur: quia quisquis solis ter¬
renis intentus est. ipse sibi testis est qđ menbrum sũmi sacerdotis
non est: Hinc rursus pisces qui pennulas ñ habent: ab ȩsu fidelis
puli ꝓhibentur: Pisces quippe qui pennulas squamari
electȩ animȩ figurantur: quia ꝓfecto solȩ in cȩlestis ȩccłȩ corp

Expanded text:
spiritibus damus, cum terrena concupiscimus, cum ad temporalia spiritibus damus, cum terrena concupiscimus, cum ad temporalia appetenda curvamur. Pudeat ergo terrena concupiscere, et dorsa mentium ascendentibus adversariis praebere. Terram semper intuetur qui curvus est, et quo praemio sit redemptus non meminit qui ima quaerit. Hinc etiam per Moysen dicitur, ut qui gibbo premitur, nequaquam ad sacerdotium provehatur . Et quotquot Christi sanguine redempti sumus, membra ejusdem summi sacerdotis 1586 efficimur. Unde et nobis per Petrum dicitur: Vos autem genus electum, regale sacerdotium . Sed qui gibbum tolerat, ima semper intuetur. A sacerdotio ergo repellitur, quia quisquis solis terrenis intentus est, ipse sibi testis est quod membrum summi sacerdotis non est. Hinc rursus pisces qui pennulas non habent, ab esu fidelis populi prohibentur . Pisces quippe qui pennulas squamarumelectae animae figurantur? Quae profecto solae in coelestis Ecclesiae corpus
Abbreviated transcription (Latin):
luit. in se ipso exclamauit dicens: Incuruatus sum. & humiliatus sum
usquequaq Contemplacionẽ namq cȩlestium ꝑdens. si sola carnis ne-¬
cessaria homo cogitar&: incuruatus & humiliatus ess&. sed
quaq non ess& Quẽ gͦ a suꝑnis cogitacionibus non solum necessitas
deicit. sed ȩtiam uoluptas illicita sternit: non solum incuruatus. sed
usq quaq incuruatus est Hinc alius ꝓpħa de immundis spiritib dicit:
Q ui dixerunt animȩ meȩ : incuruare ut transeamus Recta quippe
stat anima: cum suꝑna desiderat. & nequaquam flectitur ad ima.:
maligni sp̃s cum hanc in sua rectitudine stare conspiciunt
transire non possunt: Transire namq eoꝵ est: immunda illi desideria
spargere: Dicunt gͦ. incuruare ut transeamus: quia si ipsa se ad ima
appetenda non deicit: contra hanc illoꝵ ꝑuersitas. nullatenus conua-¬
lescit & transire ꝑeam nequeunt: quã contra se rigidam in suꝑna

Expanded text:
luit, in seipso exclamavit, dicens: Incurvatus sum et humiliatus sum luit, in seipso exclamavit, dicens: Incurvatus sum et humiliatus sum usquequaque. Contemplationem namque coelestium perdens, si sola carnis necessaria homo cogitaret, incurvatus et humiliatus esset, sedquaque non esset. Quem ergo a supernis cogitationibus non solum necessitas dejicit, sed etiam voluptas illicita sternit, non solum incurvatus, sed usquequaque incurvatus est. Hinc alius propheta de immundis spiritibus dicit: Qui dixerunt animae tuae, Incurvare ut transeamus . Recta quippe stat anima cum superna desiderat, et nequaquam flectitur ad ima. Sed maligni spiritus cum hanc in sua rectitudine stare conspiciunt, per eam transire non possunt. Transire namque eorum est immunda illi desideria spargere. Dicunt ergo Incurvare ut transeamus, quia si ipsa se ad ima appetenda non dejicit, contra hanc illorum perversitas nullatenus convalescit; et transire per eam nequeunt, quam contra se rigidam in supern
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ agenda sunt: sed hȩc. opere non implemus Nitimur. & infirmamur
entis iudiciũ. rectitudinẽ cõnspicit: sed ad hanc. oꝑis fortitudo succun-¬
bit. Iuia nimirum iam de pęna peccati est. ut ex dono quidẽ posit
bonum conspici: sed tam̃ ab eo qđ aspicitur. contigͣt ꝑ meritũ repelli
Usitata &e enĩ culpa. obligat mentem: ut nequaquam surgere possit ad res¬
titudinẽ Conatur. & labitur: quia ubi sponte diu ꝑstitit: ibi &
cum noluerit. coacta cadit Bene de hac nr̃a incuruatione. ex typo
humani generis ꝑ psalmistam dicitur: Incuruatus sum. & humiliatus sũ
usq quaq Contemplatus quippe qđ ad suꝑnam lucem intuendam
homo conditus fuerat. sed peccatis exigentibus foras missus. mentis suȩ
tenebras portatꝰ suꝑna non appetit : infimis intendit: cęlestia nequaquã
desiderat: terrena semꝑ in animo uersat: & hoc qđ de suo genere do¬

Expanded text:
quae agenda sunt, sed hoc opere non implemus. Nitimur, et infirmamur. quae agenda sunt, sed hoc opere non implemus. Nitimur, et infirmamur. Mentis judicium rectitudinem conspicit, sed ad hanc operis fortitudo succumbit, quia nimirum jam de poena peccati est ut ex dono quidem possit bonum conspici, sed tamen ab eo quod aspicitur contingat per meritum repelli. Usitata etenim culpa obligat mentem, ut nequaquam surgere possit ad rectitudinem. Conatur, et labitur, quia ubi sponte diu perstitit, ibi et cum noluerit coacta cadit. Bene de hac nostra incurvatione ex typo humani generis per Psalmistam dicitur: Incurvatus sum et humiliatus sum usquequaque . Contemplatus namque quod ad supernam lucem intuendam homo, conditus fuerat, sed peccatis exigentibus foras missus, mentis suae tenebras portat, superna non appetit, infimis intendit, coelestia nequaquam desiderat, terrena semper in animo versat, et hoc quod de suo genere do
Abbreviated transcription (Latin):
sursum respicere non ual&: Quia dum desideria inferiora sequitur.
a mentis suȩ rectitudine curuatur : & hoc semꝑ uid&. qđ sine cessacione
cogitat Ad corda ur̃a icm̃i fr̃s redite : quid horis om̃ib in cogitacionibꝰ
uris uoluatis. semꝑ aspicite: Alius de honoribus: alius de peccunis. alius
de prediorũ ambitu cogitat Cuncta hȩc in imo sunt: & quando mens
talibus implicatur: ab status sui rectitudine flectitur: & quia ad celeste
desiderium non assurgit : quasi mulier inclinata. sursum respicert ne-¬
qua quã potest Sequitur Hanc cum uidiss&e iħc: uocauit ad se. & ait
illi Mulier: dimissa es ab infirmitate tua & imposuit illi manum.
& confestim erecta est: Uocauit &e erexit: quia illum inauit & adiiuut:
ocat sed non erigit: quandoquidem ꝑ eius gr̃am illuminamur: sed exi¬
gentibus nr̃is meritis. ad uiuari non possumus Plerumq enim uidemꝰ

Expanded text:
sursum respicere non valet, quia dum desideria inferiora sequitur, sursum respicere non valet, quia dum desideria inferiora sequitur, a mentis suae rectitudine curvatur, et haec semper videt, quod sine cessatione cogitat. Ad corda vestra, fratres charissimi, redite, quid horis omnibus in cogitationibus vestris volvatis semper aspicite. Alius de honoribus, alius de pecuniis, alius de praediorum ambitu cogitat. Haec cuncta in imo sunt, et quando mens talibus implicatur, a status sui rectitudine flectitur. Et quia ad coeleste desiderium non assurgit, quasi mulier inclinata sursum respicere nequaquam potest. 7. Sequitur: Hanc cum vidisset Jesus, vocavit ad se, et ait illi: Mulier, dimissa es ab infirmitate tua. Et imposuit illi manum, et confestim erecta est. Vocavit et erexit, quia illuminavit et adjuvit. Vocat, sed non erigit, quando quidem per ejus gratiam illuminamur, sed, exigentibus nostris meritis, adjuvari non possumus. Plerumque enim videmus
Abbreviated transcription (Latin):
iurides stant. Sed audiamus quid ficulneȩ cultor adiungitꝰ. Si qule
fecent fructum: sin aut̃. in futurum succides eam: Tuia ꝓfecto quihie
non uult ad fecunditate pinguescere ꝑ increpacionẽ: illic cad&. unde ramsar¬
gere ꝑ penitentiam non ual&e & in futuro succidetur: quãuis hic sine fruati
uiridis stare uideatur: Erat aut̃ docens in synagoga sabbatis: & ecce nulia
quȩ habebat spm̃ infirmitatis. annis decem & octo: Paulo ante iam dixiix
quia hoc erat trinus aduentus dnĩ ad infructuosam ficulneam: qđ deren
& octo annoꝵ numerus. ad curuam mulierem signat: Sexto enim die
Denarius aut̃ numerus. in trigonum ductus: decem & octo facit: Quia
ergo homo qui sexto die factus est. ꝑfecta oꝑa habere noluit. sed ante
legem. sub lege. atq in exordio inchoantis gr̃ȩ infir mus extitit: decem &e
sursum respicere: Omĩs peccator terrena cogitans. cęlestia non requirens.

Expanded text:
virides stant. Sed audiamus quid ficulneae cultor adjungat: Si quidem virides stant. Sed audiamus quid ficulneae cultor adjungat: Si quidem fecerit fructum: sin autem, in futuro succides eam. Quia profecto qui hic non vult ad fecunditatem pinguescere per increpationem, illic cadet unde jam resurgere per poenitentiam non valet; et in futviridis stare videatur. Erat autem docens in synagoga eorum Sabbatis . Et mulier quaedam, Habebat spiritum infirmitatis annis decem et octo . Paulo ante jam diximus, quia hoc erat trinus adventus Domini ad infructuosam arborem quod decem et octo annorum numerus ad mulierem curvam signat. Sexto enim die unt; senarius autem numerus in trigonum ductus, decem et octo facit. Quia ergo homo, qui sexto die factus est, perfecta opera habere noluit, sed ante legem, sub lege, atque in initio inchoantis gratiae infirmus exstitit, decem et sursum respicere. Omnis peccator terrena cogitans, coelestia non requirens, 1585
Abbreviated transcription (Latin):
in fȩtore luxuriȩ uitam finire: Nos itaq quotiens carnalem mentem de
suis peccatis increpamus: quotiens ad euis memoriam uitia ante acta redu-¬
cimus: quasi infructuosȩ arbori cofinũ stercoris uersamus: ut malorum
quȩ egit memoriam recolat: & ad compunctionis grãm. quasi de fȩtore
pinguescat Mittitur gͦ cofinus stercoris ad radicem arboris: quando pra
uitatis suȩ conscientia tangitur memoria cogitacionis Cumq se ꝑpe
nitentiam ad lamenta mens excitat: cumq ad bonȩ oꝑacionis grãm refor¬
mat: quasi ꝑ tactum stercoris redit ad fecunditatem operis radix cordis:
langit qđ fecisse se meminit: displic& sibi qualem fuisse se recolit In tenci¬
onem contra se dirigit: atau a d meliora aninũ accendit: Ex fȩtore igtur
ad fruetum reuiuescit arbor: quia de consideracione peccati. ⁊d bonau
tam̃ ad pęnitentiam tedire contemnunt . & infructuosi dõ. in hoc secuso

Expanded text:
in fetore luxuriae vitam finire. Nos itaque quoties carnalem mentem de in fetore luxuriae vitam finire. Nos itaque quoties carnalem mentem de suis peccatis increpamus, quoties ad ejus memoriam vitia anteacta reducimus, quasi infructuosae arbori cophinum stercoris versamus, ut malorum quae egit memoriam recolat, et ad compunctionis gratiam quasi de fetore pinguescat. Mittitur ergo cophinus stercoris ad radicvitatis suae conscientia tangitur memoria cogitationis, cumque se per poenitentiam ad lamenta mens excitat, cumque ad bonae operationis gratiam reformat, quasi per tactum stercoris redit ad fecunditatem operis radix cordis: plangit quod fecisse se meminit, displicet sibi qualem fuisse se recolit, intentionem contra se dirigit, atque ad meliora animum accendit. Ex fetore igitur ad fructum reviviscit arbor, quia de consideratione peccati ad bona se tamen ad poenitentiam redire centemnunt, et, infructuosi Deo, in hoc saeculo
Abbreviated transcription (Latin):
dum solum modo est. cur & alios p̃mit: Unde bene eiusdem uineȩ dñs
dicit. Ut quid ȩtiam terram occupat: Terram quippe occupat: qui mentes
alienas grauat: Terram occupat: qui locũ quẽ ten&e. in bonis oꝑibus non ex-¬¬
erc& Sed tamen nr̃m est. ꝓtalibus dep̃cari Nam cultor uineȩ quid dicat.
audiamus Dñe dimitte illam & hoc anno : usq dum fodiam circa illam:
uid est circa ficulneam fodere: nisi infructuosas mentes increpare: Om̃is
quippe fossa: in imo est: Et nimirũ increpatio. dum mentem sibi demons
culturȩ debito. circa infructuosam arborem fodimus Post fossionem uͦ
quid dicat audiamus: Et mittam cofinum stercoris Quid est cofinus
stercoris. nisi memoria peccatorum: Peccata & enim carnis: stercora uo¬
cantur: Unde & ꝑ ꝓham dicitur: Computruerunt iumenta. in stercore
suo: lumenta quippe in stercore suo computrescere est: carnales quosque

Expanded text:
dum solummodo est cur et alios premat. Unde bene ejusdem vineae dominus dum solummodo est cur et alios premat. Unde bene ejusdem vineae dominus dicit: Ut quid etiam terram occupat? Terram quippe occupat qui mentes alienas gravat, terram occupat qui locum quem tenet in bonis operibus non exercet. 5. Sed tamen nostrum est pro talibus deprecari. Nam cultor vineae quid dicat audiamus: Domine, dimitte illam et hoc anno, usque dum fodiam circa illam. Quid est circa ficulneam fodere, nisi infructuosas mentes increpare? Omnis quippe fossa in imo est. Et nimirum increpatio dum mentem sibi demonstculturae debito circa infructuosam arborem fodimus. Post fossionem vero quid dicatur audiamus. Et mittam cophinum stercoris. Quid est cophinus stercoris, nisi memoria peccatorum? Peccata etenim carnis stercora vocantur. Unde et per prophetam dicitsuo . Jumenta quippe in stercore suo computrescere est carn
Abbreviated transcription (Latin):
infructuosa arbor terram occupat: quia in eo loco in quo ipse est. & alii
oꝑandi occasionẽ negat: Sed in hoc scło potens qui lib& si fructum ñ hab&
bone oꝑacionis : &iam impedimentum prȩstat cȩteris. Quia quicumq sub
ipso sunt : exemplo prauitatis illius. quasi umbra ꝑuersitatis eius p̃muntur:
Stat de suꝑ arbor infructuosa : & subter terra sterilis iac&: Infructuosȩ arboris
de suꝑ umbra densatur: & solis radius ad terram descendere nequaquã per¬
mittitur: Qiua dum subiecti qui lib&. patroni ꝑuersi ꝑuersa exempla
conspiciunt : ipsi quoq infructuosi remanentes. ueritatis lumine priuant᷑.
Et pressi umbra. calorem solis non accipiunt: quia inde remanent a dõ fri¬
gidi. unde in hoc scło mali ꝓteguntur: Ded de hoc ꝑuerso quolib& &
potente : pene iam requisitio dõ non est: Post quam enim se ꝑdidit: quȩren¬

Expanded text:
infructuosa arbor terram occupat, quia in eo loco in quo ipse est, et aliis infructuosa arbor terram occupat, quia in eo loco in quo ipse est, et aliis operandi occasionem negat. Sed in hoc saeculo potens quilibet, si fructum non habet operationis bonae, etiam impedimentum praestat caeteris, quia quicunque sub ipso sunt, exemplo pravitatis illius, quasi umbra perversitatis ejus premuntur. Stat desuper arbor infructuosa, et subtus terra sterilis jacet. Infructuosae arboris desuper umbra densatur, et solis radius ad terram descendere nequaquam permittitur, quia dum subjecti quilibet patroni perversi perversa exempla conspiciunt, ipsi quoque, infructuosi remanentes, veritatis lumine privantur. Et, pressi umbra, calorem solis non accipiunt, quia 1584 inde remanent a Deo frigidi, unde in hoc saeculo male proteguntur. Sed de hoc perverso quolibet et potente pene jam requisitio Deo non est. Postquam enim se perdidit, quaeren
Abbreviated transcription (Latin):
endo docuit: Uenit post legem ꝑ gr̃am: quia pietatis suȩ p̃sentiam ȩxhi-¬
bendo monstrauit Sed tam̃ in tribus annis. fructum se non inuenisse
conqueritur: quia quorumdã prauoꝵ mentes. nec inspirata lȩx naturalis
corrigit : nec p̃cepta erudiunt: nec incarnacionis eius miracula conuer¬
tunt: Quid uͦ ꝑ cultorem uineȩ: nisi p̃positorum ordo exprimitur : qudu
p̾sunt ȩccłȩ. nimirum dñicȩ uineȩ curam ger̃ Hiuus enim uinee. pnmus
cultor petrus extitit hunc nos indigni sequim᷑: in quantũ ꝓerudicione
urã. docendo. dep̃cando. increpando laboramus Sed cũ magno iam tre¬
more audiendum est: qđ cultori uineȩ de infructuosa arbore dieitur
Succide eam ut quid ȩtiam terram occupat: Unus quisq iuxta modum suũ¬
in quantũ locũ uitȩ p̾sentis ten&e: si fructũ bone oꝑationis ñ exhibet. uelut

Expanded text:
endo docuit. Venit post legem per gratiam, quia pietatis suae praesentiam exhiendo docuit. Venit post legem per gratiam, quia pietatis suae praesentiam exhibendo monstravit. Sed tamen in tribus annis fructum se non invenisse conqueritur, quia quorumdam pravorum mentes nec inspirata lex naturalis corrigit, nec praecepta erudiunt, nec incarnationis ejus miracula convertunt. Quid vero per cultorem vineae, nisi praepositorum ordo exprimitur? Qui dum praesunt Ecclesiae, nimirum dominicae vineae curam gerunt. Hujus enim vineae primus cultor Petrus apostolus exstitit. Hunc nos indigni sequimur, in quantum pro eruditione vestra, docendo, deprecando, increpando, laboramus. 4. Sed cum magno jam timore audiendum est quod cultori vineae de infructuosa arbore dicitur: Succide illam; ut quid etiam terram occupat? Unusquisque juxta modum suin quantum locum vitae praesentis tenet, si fructum bonae operationis non exhibet, velut
Abbreviated transcription (Latin):
lier inclinata: nisi eandem naturam significando denuntiat : Que &
bene plantata est sicut ficus : & bene creata sicut mulier: Sed in culpã
ꝓpriam sponte lapsa : neq fructum seruat oꝑacionis. neq statum recti¬
tudinis Ad peccatum quippe ex uoluntate corruens: quia fructum
obedientiȩ ferre noluit. statum rectitudinis amisit: Quȩ ad dĩ simi¬
litudinẽ condita. dum insua dignitate non ꝑstitit : ad qđ plantata uel cre-¬
ata fuerat. seruare contempsit: Tercio dñs uineȩ ad ficulneã uenit: quia na-¬
turam generis humani ante legem. sub lege. sub gr̃a. expectando amino.¬
nendo. uisitando requisiuit Dixit aut̃ ad cultorem uineȩ Ecce annitres
sunt. ex quo uenio fructum querens in ficulnea hac: & non inuenio Uenit
ante legem: quia ꝑ naturalem intellectum. quid unus quisq exemplo sui
qualiter erga ꝓximũ agere debuiss& innotuit: Uenit in lege: quia p̾cipi¬

Expanded text:
lier inclinata nisi eamdem naturam significando denuntiat? Quae et lier inclinata nisi eamdem naturam significando denuntiat? Quae et bene plantata est sicut ficus, et bene ta sicut mulier; sed in culpam propria sponte lapsa, neque fructum servat operationis, neque statum rectitudinis. Ad peccatum quippe ex voluntate corruens, quia fructum obedientiae ferre noluit, statum rectitudinis amisit. Quae ad Dei similitudinem condita, dum in sua dignitate non perstitit, quod plantata vel creata fuerat, servare contempsit. Tertio dominus vineae ad ficulneam venit, quia naturam generis humani ante legem, sub lege, sub gratia, exspectando, admonendo, visitando, requisivit. 3. Dixit autem ad cultorem vineae: Ecce anni tres sunt ex quo venio fructum quaerens in ficulnea hac, 1583 et non invenio. Venit ante legem, quia per naturalem intellectum quid unusquisque exemplo sui qualiter erga proximum agere debuisset innotuit. Venit in lege, quia praecipi
Abbreviated transcription (Latin):
nĩs ac redemptor nr̃ ꝑ euangelium suum. aliquando uerbis¬
loquitur : aliquando rebus: Aliquando aliud uerbis: atq aliud
rebus Aaliquando aut̃ hoc uerbis. quod rebus: Duas & enim res exeuan¬
gelio fr̃s audistis: Ficulneam infructuosam : & mulierem ei
Et utriq rei est pietas impensa: Illud aut̃ dixit ꝑ similitudinẽ: istud
egit ꝑ exhibitionem: Sed hoc significat ficulnea infructuosa: qđ mulier
inclinata: & hoc ficulnea reseruata : qđ mulier erecta Dñs uineȩ
tercio uenit ad ficulneã. & fructum minime inuenit: & mulier quȩ
erecta est. decem & octo annis fuerat curua Hoc aut̃ decem & octoan¬
norum numero signatur: qđ t̾cio dñs uineȩ ad infructuosam ficulnea
uenisse ꝑhibetur: Quia igitur p̃mittendo summatim tota ꝑtriiximus.
iam ꝑlectionis ordinem singula disseramus Arborem fici habebat
quidam plantatam in uinea sua: & uenit quęrens fructum in illa. & non
inuenit: Quid arbor fici: nisi humanã naturam signat: Quid mu-¬

Expanded text:
nus et Redemptor noster per Evangelium suum aliquando verbis, aliquando rebus loquitur; aliquando aliud verbis, atque aliud rebus; aliquando autem hoc verbis quod rebus. Duas etenim res ex Evangelio, fratres, audistis, ficulneam infructuosam, et mulierem curvam, et utrique rei est pietas impensa. Illud autem dixit per similitudinem, istud egit per exhibitionem. Sed hoc significat ficulnea infructuosa quod mulier inclinata, et hoc ficulnea reservata quod mulier erecta. Dominus vineae tertio venit ad ficulneam, et fructum minime invenit, et mulier quae erecta est decem et octo annis fuerat curva. Hoc autem decem et octo annorum numero signatur, quod tertio dominus vineae ad ficulneam infructuosam venisse perhibetur. Quia ergo praemittendo summatim tota perstrinximus, jam per lectionis ordinem singula disseramus. 2. Arborem fici habebat quidam plantatam in vinea sua; et venit quaerens fructum in illa, et non invenit. Quid arbor fici, nisi humanam naturam designat? Quid mu
Abbreviated transcription (Latin):
nat. talentum de t̾ra leuat: qi st̃ pleriq qui tunc se a t̾renis desideriis
uel oꝑibus subtrahunt: quamdo iam ꝑ animadũsionem iudicis. ad ȩter¬
num suppliciũ trahuntur: Ante gͦ de talenti nr̃i ponenda racione iuigilemꝰ:
ut cum iam uidex ad feriendum imminae: lucrum nos qđ fecumꝰ exeuse:¬

Expanded text:
nat, talentum de terra levat, quia sunt plerique qui tunc se a terrenis desideriis nat, talentum de terra levat, quia sunt plerique qui tunc se a terrenis desideriis vel operibus subtrahunt, quando jam per animadversionem judicis ad aeternum supplicium trahuntur. Ante ergo de talenti nostri ponenda ratione vigilemus, ut cum jam judex ad feriendum imminet, lucrum nos quod fecimus excuse
Abbreviated transcription (Latin):
tiam ugilae ne a miscdie largitate tor pescat: Habens artem qua ragt᷑.
magnoꝑe studeat. ut usum atq utilitatem illius cum ꝓximo parciatur:
Habens loquendi locum apud diuitẽ: dampnacionẽ ꝓ retento talento timeat.
nonuentorus uudex exigae: quantum Aedit: Ut gͦ detalenti sui iacionibus
nedeinte dniõ quisque securus sit: cum timore pensee cotidie quid accepit:¬
cee nams ilan uxta est: ut ille qui peregre ꝓfecus est redeat: Quas. pere¬
gr rqupp es abiit : qui de hac t̾ra inqͥ natus est. longe. discesit: ued ꝓfeto
reuerteni: ut de talentis raciones ponat: quia si abona actione torpescimꝰ
de up sis donis quȩ contulit. nos districtius uidicat. Consideremꝰ ergo quȩ
accepuinus: atq ineoꝵ erogationẽ ugilemus Nulla nos ab spiriturali
opere terrena cura impediat: ne si int̾ra talentum absconditur: talenti
ans ad iracundiam ꝓuocetur: Piger & enim seruus eum iam᷑ culpas exãmi¬

Expanded text:
tiam, vigilet ne a misericordiae largitate torpescat; habens artem qua regitur, tiam, vigilet ne a misericordiae largitate torpescat; habens artem qua regitur, magnopere studeat, ut usum atque utilitatem illius cum proximo partiatur; habens loquendi locum apud divitem, damnationem pro retento talento timeat, nostrum venturus Judex exiget, quantum dedit. Ut ergo de talenti sui rationibus redeunte Domino quisque securus sit, cum tremore penset Ecce namque jam juxta est ut ille qui peregre profectus est redeat. Quasi quippe peregre abiit qui de hac terra in qua natus est longe discessit; sed profecto revertitur, ut de talentis rationes ponat, quia si a bona actione torpescimus, de ipsis donis quae contulit nos districtius judicat. Consideremus ergo quae accepimus, atque in eorum erogatione vigilemus. Nulla nos a spiritali opere terrena cura impediat, ne si in terra talentum absconditur, talenti dominus ad iracundiam provocetur. Piger etenim servus, cum jam culpas judex exami
Abbreviated transcription (Latin):
ab hac talenti acceptione securus est Nullus namq est. qui ueracit̾ dicat:¬
alentum minime accepi: ñ est unde ponere racionẽ cogar: Calenti enim
nomine. cui lib& pauperi & iam hoc ipsum reputabitur: qđ uel minimũ
accepit Alius namq accepit intelligentiã: p̃dicacionis ministeriũ debe
ex talento Alius terrenam substantiã accepit. erogacionem talenti debe
ex rebus Alius nec int̾norum intelligentiam. necrerum asfluentiã acce¬
pit: sed tam̃ didicit artem qua pascitur: ipsa ars. ei in talenti acceptione
reputabitur Alius nichil horum assecutus est: sed tam̃ fortasse familia-¬
ritatis locum apud diuitem meruit: talentum ꝓfecto familiaritatis accep
Si gͦ nichil ei ꝓ indigentib loquitur: ꝓtalenti retentione dampnatur:
Habens igitur intellectum. cur& omnino ne taceat: habens rerum affluen¬

Expanded text:
ab hac talenti acceptione securus est. Nullus namque est qui veraciter dicat: Tab hac talenti acceptione securus est. Nullus namque est qui veraciter dicat: Talentum minime accepi, non est unde ponere rationes cogar. Talenti enim nomine quilibet pauperi etiam hoc ipsum reputabitur, vel quod minimum accipit. Alius namque accepit intelligentiam, praedicationis ministerium debet ex talento; alius terrenam accepit substantiam, erogationem talenti debet ex rebus; alius nec internorum intelligentiam, nec rerum affluentiam accipit, sed tamen didicit artem qua pascitur, ipsa ars ei in talenti acceptione reputabitur; alius nihil horum assecutus est, sed tamen fortasse familiaritatis locum apud divitem meruit, talentum profecto familiaritatis accepit; si ergo nihil ei pro indigentibus loquitur, pro talenti retentione damnabitur. Habens ergo intellectum, curet omnino ne taceat; habens rerum affluen
Abbreviated transcription (Latin):
ad iunctam grãm ad intellectum quoq mysticum ꝑducuntur: ut oiam
de interna intelligentia polleant. qui exteriora fidelit̾ ad ministrant Gñalis
ce iam mox sententia subditur: qua diertur: Om̃i enim habenti dabitur.
& abundabit : ei aũt̃ qui ñ habae. & qđ iudetur habere. auferetur ab eo
Habenti namq dabitur &e abundabit: quia quisquis caritatẽ hab& etiam dona
alia ꝑcipit: quisquis caritatem ñ hab&e. etiam dona quȩ ꝑcipisse uidebatur
amittit Unde necesse est fr̃s mei : ut ꝑ omẽ qđ agitis. erga caritatis custodiã
uigiletis Caritas aũt uera est : & amicum diligere indm̃: & inimicum dili-¬
gere ꝓpt̃ diñ Iuã quisquis non hab&e: omne bonũ amittit qđ hab&e Talen¬
to qd acceperat priuatur : & uixta dominicã sententiã in exteriores tenebras
in interiores tenebras cecidit Illic coactus patitur tenebras ultionis. qui

Expanded text:
adjunctam gratiam ad intellectum quoque mysticum perducuntur, ut etiam adjunctam gratiam ad intellectum quoque mysticum perducuntur, ut etiam de interna intelligentia polleant, qui exetiam mox sententia subditur, qua dicitur: Omni enim habenti dabitur, et abundabit; ei autem qui non habet, et quod videtur habere auferetur ab eo. Habenti namque dabitur, et abundabit, quia quisquis charitatem habet etiam dona alia percipit. Quisquis charitatem non habet etiam dona quae percepisse videbatuamittit. Unde necesse est ut per omne quod agimus, erga charitatis studia vigilemus. Charitas autem vera est et amicum diligere in Deo, et inimicum diligere propter Deum, quam quisquis non habet omne bonum amittit qto quod acceperat privatur, et juxta Dominicam sententiam in exteriores tenebras in interiores tenebras cecidit; et illic coactus patitur t
Abbreviated transcription (Latin):
coligentes. at iam illa discatis ex uobis mae ipsis agere: quȩ nec dum ex p̃dica¬¬
toris ore didicistis Pigrum uͦ seruũ qua sententia feriat audianiꝰ: Tollite ab
eo talentum: a date ei qui habae decem talenta Oportunũ ualde uidebat᷑:
ut cum a malo seruo unum talentum tollitur: ei potius qui duo quã qui quinq
talenta acceperat daretur: Illi enim dari debuit qui minus. quã qui plus ha-¬
buit Sed sicut suꝑius diximus. ꝑ quinq talenta quinq uidelicae sensus idest
ergo habuit qui duo. quã qͥ quinq talenta acceperat: quia qui ꝑ talenta
quinq exterioꝵ amministracionẽ meruit . ab intellectu interioꝵ adhuc
uacuus fuit: Unum gͦ talentum quo intellectum significari diximꝰ. illi dari
debuit : qui bene exteriora quȩ acceꝑat ministrauit: Id cotidie inscã ȩccła
cernimꝰ: quia plerique dum bene in inistrant exteriora quȩ accipiunt: per

Expanded text:
colligentes, etiam illa discatis ex vobismetipsis agere quae necdum ex praedicacolligentes, etiam illa discatis ex vobismetipsis agere quae necdum ex praedicatoris ore didicistis. Pigrum vero servum qua sententia feriat audiamus: Tollite ab eo talentum, et date ei qui habet deceut cum malo servo unum talentum tollitur, ei potius qui duo quam qui quinque talenta acceperat, daretur: illi enim dari debuit qui minus, quam qui plus habuit. Sed sicut superius diximus, per quinque talenta, quinque videlicet sensus, id esergo habuit qui duo quam qui quinque talenta percepit: quia qui per talenta quinque exteriorum administrationem meruit, ab intellectu internorum adhuc vacuus fuit. Unum ergo talentum, quod intellectum significari diximus, illi dari debuit qui bene exteriora quae acceperat ministravit. Quod quotidie in sancta Ecclesia cernimus, quia plerique dum bene ministrant, exteriora quae accipiunt per
Abbreviated transcription (Latin):
respondetur Serue male & piger : sciebas quia meto ubi ñ sẽmino: & con¬
grego ubi non spargo: Oportuit gͦ te dare pe cuniã meã numinulariis. &
ego ueniens recepissem utiq qđ meum est. cum usura Ex ũbis enim suis seruis
constringitur : cum dñs dicit: Meto ubi ñ semino: & congrego ubi ñ sparsi:
esi aꝑte dicat Si uixta tuã sententiam & illud exquiro qđ ñ dedi: quanto
magis a te exquiro qd ad erogandum dedi : pecuniam uͦ nũmulariis dare est.
 sieut nr̃m ꝑiculum aspicitis. si dominicã peccuniam teneamus: ita ur̃m
nusura quippe: peccunia exiam ñ data recipitur: Cum enĩ hoc redditur qđ
acceptum fuerat: aeram illud suꝑ penditur qđ acceptũ ñ est Pensate ergo fr̃s
rini quia de accepta hac uerbi pe cunia usuras soluetis: & curate ut eo qa
andistis. &etam alia studeatis intelligere quȩ ñ audistis: quatinꝰ alia ex aliis

Expanded text:
respondetur: Serve male et piger, sciebas quia meto ubi non semino, et conrespondetur: Serve male et piger, sciebas quia meto ubi non semino, et congrego ubi non sparsi; oportuit ergo te dare pecuniam meam nummulariis, et ego veniens recepissem utique quod meum est cum usura. Ex verbis suis servus constringitur cum dominus dicit: Meto ubi non semino, et congrego ubi non sparsi. Ac si aperte dicat: Si juxta tuam sententiam et illud exquiro quod non dedi, quanto magis a te exquiro q nostrum periculum aspicitis si dominicam pecuniam teneamus, ita vestrquod auditis. In usura quippe pecunia etiam non data recipitur. Cum enim hoc redditur quod acceptum fuerat, illud etiam superimpenditur quod acceptum non est. Pensate ergo, fratres charissimi, quia de accepta hac verbi pecunia usuras solvetis, et curate ut ex eo quod auditis etiam alia studeatis intelligere quae non auditis, quatenus alia ex aliis
Abbreviated transcription (Latin):
buerat: ne hoc sine lucro ad dnm̃ reportar&e Sunt & enim ples¬
scam ȩccłam quoꝵ iste seruus imaginem ten&: qui melioris uitȩ uias aggredi
meniunt: & tam̃ iacere insui torporis ignauia ñ ꝑtimescunt: Cumq se pecca-¬
tores considerant: sc̃ĩtatis uias arripere trepidant : & remanere in suis iniquita¬
tib ñ formidant: Quoꝵ petrus bene adhuc in infirmitate positus. speciem
ten&e : cum uso mira culo piscium dixit Exi a me dnẽ: quia peccator homo¬
sum: Inimo si te peccatorem consideras: oportae ut a te dnm non repellas
S qui idcirco melioris habitus uias. & rectioris uitȩ adp̾hendere arcem nolunt.
quia infirmos seesse conspiciunt: quasi & peccatores se fatentur: & dum̃ repel-¬
lunt : eumq quẽ uise scĩficare debuerant. fugiunt: & uelut in ꝑturbacione
consilium ñ habent. dum moriunt᷑ & uitam timent: Vnde & huic seruo ꝓtinꝰ

Expanded text:
debuerat, ne hoc sine lucro ad dominum reportaret. Sunt enim pledebuerat, ne hoc sine lucro ad dominum reportaret. Sunt enim pleam Ecclesiam, quorum iste servus imaginem tenet, qui melioris vitae vias aggredi metuunt, et tamen jacere in sui torporis ignavia non pertimescunt; cumque se peccatores considerant, sanctitatis vias arripere trepidant, et remanere in suis iniquitatibus non formidant. Quorum bene Petrus adhuc in infirmitate positus speciem tenet cum, viso miraculo piscium, dixit: Exi a me, Domine, quia homo peccator sum . Imo si te peccatorem consideras, oportet ut a te Dominum non repellas. Sed qui idcirco melioris habitus vias, et rectioris vitae apprehendere arcem nolunt, quia infirmos se esse conspiciunt, quasi et peccatores se fatentur, et Dominum repellunt, eumque quem in se sanctificare debuerant, fugiunt, et velut in perturbatione consilium non habent, dum moriuntur, et vitam timent. Unde et huic servo protinus
Abbreviated transcription (Latin):
uoce dominica dicitur Euge serue bone & fidelis. qui
pauca fusti fidelis. supͣ multa te constituam. intra in gaudiũ dñi tui
auca quippe st̃. bona omĩa p̾sentis uitȩ: quãlibae multa uideant᷑: Sed
tunc fidelis seruus suꝑ multa constitut᷑: quando de uicta om̃i corruptio¬
nis molestia de et̾nis gaudiis in illa cȩlesti sede gloriatur: Tunc ad dñi
sui gaudium ꝑfecte intromittitur : quando in ȩterna illa patria assumptus.
atq angłoꝵ cȩtibus admixtus: sic interius gaudoe de munere. ut nonsit iã
qđ exterus doleat de corruptione: Seruus aut̃ qui operari de talento no-¬
luit: ad dum̃ cum u̾bis excusacionis redit dicens: Dñẽ qͣuia homo durus es.
mȩtis ubi ñ seminasti: & congregas ubi non sparsisti : & timens abii & abs-
condi talentum tuum in t̾ra Ecce habes qd̃ tuum est: Notandum qđ inutilis
seruus durum dum̃ uocat: cui tamen ad lucrum deserure dissimulat: &
timuisse se dicit in lucrum talentum expendere: qui hoc solum timere

Expanded text:
erve bone et fidelis, quia super pauca fuisti fidelis, supra multa te constituam, intra in gaudium domini tui. Pauca quippe sunt omnia bona praesentis vitae, quamlibet et multa videantur. Sed tunc fidelis supra multa constituitur bona, quando, devicta omnis corruptionis molestia, de aeternis gaudiis in illa coelesti ssui gaudium perfecte 1465 intromittitur, quando in aeterna illa patria assumptus, atque angelorum coetibus admistus, sic interius gaudet de munere, ut non sit jam quod exterius doleat de corruptione. 3. Servus autem qui operari de talento noluit, ad dominum cum verbis excusationis redit, dicens: Domine, scio quia homo durus es, metis ubi ncondi talentum tuum in terra, ecce habes quod tuum est. Notandum quod inutilis servus durum dominum vocat, cui tamen ad lucrum deservire dissimulat, et timuisse se dicit in lucrum talentum expendere, qui hoc solum timere
Abbreviated transcription (Latin):
cio lucrum reportant: Bene aut̃ alia quinq uel alia duo inlucrum
uenisse referuntur: quia dum utriq sexuii p̃dicatio impenditur: quasi ac-¬
cepta talenta geminantur Sedis qui unum talentum acceperat. abiens
fodit in t̾ram: & abscondit peccuniam dĩ sui Talentum in tra abscondereẽ.
acceptum ingeniũ in t̾renis actibus implicare: lucrum a trenis cogitacio
perunt: s tam̃ sola quȩ carnis st̃ sapiunt: De quib ꝑ ꝓpħam dicitur: Sapi
s sunt. ut faciant mala : bene aut̃ nesciunt facere Sed dñs qr
buit. districte in uidicio merita exquirae Iuid quisq accep̃ consideret:

Expanded text:
tio lucrum reportant. Bene autem alia quinqutio lucrum reportant. Bene autem alia quinquvenisse referuntur, quia dum utrique sexui praedicatio impenditur, quasi accepta talenta geminantur. Sed is qui unum talentum acceperat, abiens, fodit in terram, et abscondit pecuniam domini sui. Talentum in terra abscondere est acceptum ingenium in terrenis actibus implicare, lucrum spiritale non quaerperunt, sed tamen sola quae carnis sentes sunt ut faciant mala, bene autem nesciunt facere: sed Dominus buit, districte in judicio merita exquirit, quid quisquis accepit considerat,
Abbreviated transcription (Latin):
duo : alii uͦ cominisit unum: Quinq & enim s̃ corporis sensus: uidelico uisus⁊
auditus: gustus: odoratus. & tactus Quiꝰq igitur talentis: donũ quinq sen¬
suum. id est exterior scientia exprimitur: Duobus uͦ: intellectus & opacio
designatur: Unius aũt talenti nomine: intellectus tantum mͦ designatur
Ued is qui quinq talenta acceperat. alia quinq lucratus est: quia st̃ ñ nulli
qui ce si int̾na ac mystica penetrare nesciunt: ꝓ intencione tam̃ suꝑne pa¬
triȩ docent recta quos possunt. de ipsis ex terioribus quȩ acceper̃ Dumq
se a carnis petu: lantia. a terrenarum rerum ambitu. atq auisibilium
custodiunt : ab his ȩxiam alios ammonendo compescunt.
& sunt nonnulli qui quasi duobus talentis ditati: intellectum atq oꝑaci¬
oñe per cipuint : subtilia de internis intelligunt: mira in exteriorib

Expanded text:
duo, alii vero commisit unum. Quinque enim sunt corporis sensus, videlicet visus, duo, alii vero commisit unum. Quinque enim sunt corporis sensus, videlicet visus, auditus, gustus, odoratus et tactus. Quinque igitur talentis donum quinque sensuum, id est exterior scientia exprimitur, duobus vero intellectus et operatio designatur. Unius autem talenti nomine intellectus tantummodo designatur. Sed is qui quinque talenta acceperat, alia quinque lucratus est; quia nonnulli sunt qui, etsi interna ac mystica penetrare nesciunt, pro intentione tamen supernae patriae, docent recta quae possunt, de ipsis exterioribus quae acceperunt; dumque se a carnis petulantia, a terrenarum rerum ambitu, atque visibilium voluptate custodiunt, ab his etiam alios admonendo compescunt. Et sunt nonnulli qui quasi duobus talentis ditati intellectum atque operationem percipiunt, subtilia de internis intelligunt, mira in exterioribus
Abbreviated transcription (Latin):
qui plus ceteris in hoc mundo accepisse aliquid cernimur: ab auctore mundi
grauius inde udicemur: Cum enĩ augentur dona: raciones oeiam cres-¬
cunt donoꝵ: Tanto gͦ eẽ humilior atq ad seruiendum ꝓmptior. quisq
deb& ex munere: quanto se obligaciorẽ eẽ conspicit in reddenda racione:
Ecce homo qui ꝑegre ꝓficiscitur seruos uocat: eisq ad negotium talenta
partitur: Post multum uͦ temporis. positurꝰ racionẽ reũtitur: bene operantes
ꝓapportato lucro remunerat. seruum uero abono opere torpentem damp¬
nat: Quis itaq iste homo est qui ꝑegre ꝓficiscitur.⁊ nisi redemptor nr̃. q̃ mea
carne quã assumpserat. abiit in cęlum : carnis enim locus ꝓprius terra est: quȩ
quasi ad peregrina ducitur: dum ꝑ redemptorẽ nr̃m incęlo collocatu.
ed homo iste peregre ꝓficiscens. seruis bona sua tradidit: quia fidelibus
sus spiritualia dona concessit: & uni quidem dedit quinq talenta: alii aut¬

Expanded text:
qui plus caeteris in hoc mundo accepisse aliquid cernimur, ab auctore mundi gravius inde judicemur. Cum enim augentur dona, rationes etiam crescunt donorum. Tanto ergo esse humilior atque ad serviendum promptidebet ex munere, quanto se obligatiorem esse conspicit in reddenda ratione. Ecce homo qui peregre proficiscitur, servos suos vocat, eisque ad negotium talenta partitur. Post multum vero temporis positurus rationem revertitur, bene operantes pro apportato lucro remunerat, servum vero a bono opere torpentem damnat. Quis itaque iste homo est qui peregre proficiscitur, nisi Redemptor noster, qui in ea carne quam assumpserat abiit in coelum? Carnis enim locus proprius terra est, quae quasi ad peregrina ducitur, dum per Redemptorem nostrum in coelo collocatur. Sed homo iste peregre proficiscens servis suis bona sua tradidit, quia fidelibus suis spiritalia dona concessit. Et uni quidem quinque talenta, alii
Abbreviated transcription (Latin):
iustos conspiciunt: ut eos uidentes in gaudio. non solum de suo supplicio sed
etiam de illorum bono crucientur: Iusti uͦ in tormentis semꝑ intuentur inuis¬
tos. ut hinc eoꝵ gaudium crescat : quia malũ conspiciunt. qđ misericorditer
osi ꝑpeti si essent relicti. potuer̃ Nec illam tantȩ beatitudinis c¬
tatem. apud iustoꝵ animũ fuscat aspecta pęna reꝓborum: Quia ubi iam¬
compassio miseriȩ non erit: minuere ꝓcul dubio beatoꝵ leticiam ñ ualebit:
Quid aut̃ mirum. si dum iusti iniustoꝵ tormenta conspiciunt. hoc eis eueniat
in obsequio gaudioꝵ: quando & in pictura niger color sub sternitur. ut
albus uel rubeus clarior uideatur: & quãuis eis sua gaudia ad ꝑfruendũ¬
plen ⁊ sufficient: mala tam̃ repborum. absq dubio semꝑ aspiciunt. Quia
qui creatoris sui claritatem uident: nichil in creatura agitur. qđ uideri

Expanded text:
justos conspiciunt, ut eos videntes in gaudio, non justos conspiciunt, ut eos videntes in gaudio, non etiam de illorum bono crucientur. Iusti vero in tormentis semper intuentur iniustos, ut hinc eorum gaudium crescat, quia mala conspiciunt, quae misericorditer in aliis, quid ipsi perpeti, si essent relicti, potuerunt. Nec illam tantae beatitudinis claritatem apud iustorum animum fuscabit aspecta pena recompassio miseriae non erit, minui procul dubio beatorum laetitia non valebit. Quid autem mirum, si dum justi injustorum tormenta conspiciunt, hoc eis veniet in obsequia gaudiorum, quando in pictura niger color substernitur, ut albus vel rubeus clarior videatur? Et quamvis eis sua gaudia ad perfruenduplene sufficiant, mala tamen reproborum absque dubio semper aspiciunt; quia qui creatoris sui claritatem vident, nihil in creatura agitur quod vi
Abbreviated transcription (Latin):
doq inutiliter erudit ad caritatem : ut iam tunc &iam suos spũalit̾ diligãt:
qui hic dum peccata diligerent. nec se amabant: Unde nunc dicitur: Rogo
gͦ te pater: ut mittas eum in domũ patris mei: Habeo enim quinq fr̃s: ut¬
tandum ẽ: ardenti diuiti quanta ad supplicium cumulant᷑: Ad pęnam
namq suã : ei & cognitio seruatur & memoria: Cognoscit enim lazarum
quem dispexit: fratrum suoꝵ quoq meminit quos reliquit: Efecta ei quippe
ultio de paupere non ess&. si hunc in retributione nõ recognoscer&: & ꝑfecta
pęna in igne nõ e&: si non in hoc qđ ipse patitur. ȩtiam suis timer& Ut gͦ
peccatores in supplicio ampliuis puniantur: & eoꝵ uident głam quos contẽp¬
serunt: & de illoꝵ ȩtiam pęna torquentur. quos inutiliter amauer̃ Creden-¬
dum uͦ est: qđ ante retribucionẽ extremi iudicii. in iusti in requie quosdã

Expanded text:
doque inutiliter erudit ad charitatem, ut jam tunc etiam suos spiritaliter diligant, doque inutiliter erudit ad charitatem, ut jam tunc etiam suos spiritaliter diligant, qui hic, dum peccata diligerent, nec se amabant. Unde nunc subditur: Rogo ergo te, Pater, ut mittas eum in domum patris mei; habeo enim quinque frtandum est, ardenti diviti quanta ad supplicium cumulantur. Ad poenam namque suam ei et cognitio servatur et memoria. Cognoscit enim Lazarum quem despexit, fratrum quoque suorum meminit, quos reliquit; perfecta quippe ei ultio de paupere non esset, si hunc in retributione non cognosceret, et perfecta poena in igne non esset, si non hoc quod ipse patitur, etiam suis timeret. Ut ergo peccatores in supplicio amplius puniantur, et eorum vident gloriam quos contempserunt, et de illorum etiam poena torquentur, quos inutiliter amaverunt. Credendum vero est, quod ante retributionem extremi judicii, injusti in requie quosdam