comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tuit etiã alit̃ hebrȩũ popłm liberare. S tibi
uoluit ostenđe. ut eo spectaculo etiã illa quȩ ñ
ui disti estimares eẽ credenda Iordaneͥs quoq re¬
flexo amne. in suũ fontẽ reuertit᷑ Herere a quã
pagulo. impossibile habet᷑ S ꝗd impossibile ei¬
innubẽ. utrũ pluuia nubib generet᷑. ansinu nu¬
biũ colligct᷑ Uidemꝰ plerũq exire nubes demon
quȩro utrũ de t̾ris ascendat aqua. an eaq
utiq contra naturc̃ ẽ ut ascendat insuꝑiora quȩ
grauior ẽ. & portet᷑ aere. cũ aer subtilior sit. aut si
conciti orbis totius motu rapicit᷑ aquai. sicuti mor¬
bercipit᷑: it sũmo orbe difundit᷑. Si fundi ut uolunt
nõ desinit. utiq ñdesinit rcpi Quia sicixis cęli
sẽꝑ mouet᷑. & aqua sẽꝑ aurit̾. Si descendit.

Expanded text:
tuit etiam aliter Hebraeum populum liberare. Sed tibi tuit etiam aliter Hebraeum populum liberare. Sed tibi voluit ostendere, ut eo spectaculo etiam illa quae non vidisti, aestimares esse credenda. Jordanis quoque, reflexo amne, in suum fontem revertitur. Haerere aquampagulo impossibile habetur. Sed quid impossibilein nubem, utrum pluvia nubibus generetur, an sinu nubium colligatur. Videmus plerumque exire nubes de montibus. Quaero utrum de terris ascendat aqua, an ea quutique contra naturam est, ut ascendat in superiora quae gravior est, et portetur aere, cum aer subtilior sit. Aut si conciti orbis totius motu rapitur aqua, sicut imo orbe rapitur, ita summo orbe diffunditur. Si fundi, ut volunt, non desinit, utique non desinit rapi: quia si axis coeli semper movetur, et aqua semper hauritur. Si descendit;
Abbreviated transcription (Latin):
.s. .i. & ñ p̃teribit: Annõ uidet᷑ tͥ autor idone¬
us qͥ legem suo oꝑi daret ds̃. Est qͥdicit uene¬
rabilis nactͬȩ mnȩstimabilis magnitudine. inm̃ sus
mnum erationibꝰ in cõp̃hensibilis in oꝑibꝰ. Cuiꝰ al¬
titudinẽ scipientiae qͥs inuestigare fccilis: Iste
dicit filio. id ÷ dicit brachio suo. dicit uirtuti
suȩ. dic̃ scipientiȩ suȩ. dic̃ iustitię. & facit filiꝰ
qucisi potens. facit quasi uirtꝰ dĩ. fac̃ quasi scipi¬
dia dĩ. fcic̃ qͣsi iustitici diuina Cũ hȩc audi
qd mirtiris si supra firmam̃tũ cęli pot̾uit tantȩ
maieftatis oꝑatione unda suspendi Deciliis
hȩc collige. dehisquȩ uider̃ oculi ominũ. auomͦ
ad iudeoꝵ transitum si rationẽ quęrisse unda di¬
uiserit Nõ solet hoc ẽẽ nat᷑ȩ ut aquase discer¬
nct ab aqua: & in ꝓfundo int̾ fusiones aquarũ
t̾rȩ medio separent᷑ Gelciuer̃ in qͥt fluctꝰ. &. fir¬
mam̃ti specie cursũ suũ insolito fine frenar̃ Nõne po¬

Expanded text:
suit, et non praeteribit . An non videtur tibi auctor idoneus, qui legem suo operi daret? Deus est qui dicit, venerabilis natura, in aestimabilis magnitudine, immensus munerationibus, incomprehensibilis 27 in operibus, cujus altitudinem sapientiae quis investigare facilis? Iste dicit Filio, id est, dicit brachio suo, dicit virtuti suae, dicit sapientiae suae, dicit justitiae suae. Et facit Filius quasi potens, facit quasi virtus Dei, facit quasi sapientia Dei, facit quasi justitia divina. Cum haec audis, quid miraris si supra firmamentum coeli potuit tantae majestatis operatione unda suspendi? De aliis haec collige, de iis quae viderunt oculi hominum, quomodo ad Judaeorum transitum, si rationem quaeris, se unda diviserit. Non solet hoc esse naturae, ut aqua se discernat ab aqua, et in profundo interfusiones aquarum terrae medio separentur. Gelaverunt enim fluctus, et firmamenti specie cursum suum insolito fine frenarunt. Nonne po
Abbreviated transcription (Latin):
nertilit̃ dixisse inpͥncipio celũ factũ. ut̃
omnẽ cęlestis creat̾ę fabricã cõp̃hender&.
hic aut̃ specialẽ firmati huiꝰ ex terioris solidi¬
tatẽ qd dicit̾ cęli firmam̃tũ. sic̃ legimꝰ inim¬
impressci stellarũ lumina uelut signa habecit
tãꝗ cęlcitũ appellct᷑. Sic̃ argentũ qđ signis
eminentib refulget cȩ̨latũ dicimꝰ. or ƿao cau

Expanded text:
neraliter dixisse, in principio coelum factum, ut omnem coelestis creaturae fabricam comprehenderet: hic autem specialem firmamenti hujus exterioris soliditatem, quod dicitur coeli firmamentum, sicut legimus in hymimpressa stellarum lumina velut signa habeat, tamquam caelatum appellatur: sicut argentum quod signis eminentibus refulget, caelatum dicimus, οὐρανὸς au
Abbreviated transcription (Latin):
ceꝑit. s sine tẽpore ipsa possedit Plus gͦ mue¬
nit oꝑcitor. om̃iũ qũã c̃tulit inuenit mat̾iem
in qͣ possit oꝑari. contulit aut̃ figurã. quȩ decorẽ
inuentis reb. afferret. Unde excipiendꝰ accet̃is
tt̃iqũci dies unꝰ. nõ conferendꝰ cũ cet̾is tc̃iꝗ dies
primꝰ ẽ. quo fundamentti rerũ om̃iũ positti
& ccuise eẽ cocꝑunt. qͥb mundi huiꝰ atq uniuer¬
sȩ muisibilis crexturẽ fulta sub stantia est Qua¬
re᷑ ad scđi diei miranda oꝑa serm nob ꝓdecit.
quoꝵ eminentia ñ scđm tractttꝰ nr̃i possibili¬
ttit̾e. s scđm seriptor adlaudẽ referenda est
creatoris: Uos gͥ q̃so ut nat᷑tlit̾ estimare quȩ di¬
cimꝰ ꝓbabilit̾ ac simplici m̃te. et sedulo ingenio
pensare dignemini: ñ scđm phyloso¬
phrȩ traditionẽ &e manẽ seductio¬
nẽ. fudsoria ueri similia colligentes.
s scđm regulã uerittitis. quȩ oraiculis diuini

Expanded text:
ceperit, . sed sine tempore ipsa possederit. plus ergo inueceperit, . sed sine tempore ipsa possederit. plus ergo inuenit operator omnium quam contulit: inuenit materiem, in qua posset operari, contulit autem figuram, quae decorem inuentis rebus adferret. unde excipiendus a ceteris tamquam dies unus, non conferendus cum ceteris tamquam dies primus est, quo fundamenta rerum omnium posita et causae esse coeperunt, quibus mundi huius atque uniuersae uisibilis creaturae fulta substantia est. quare ad secundi diei miranda opera sermo nobis prodeat, quorum eminentia non secundum tractatus nostri possibiliis veritatem, ad laudem referenda est Creatoris. Vos igitur quaeso, ut naturaliter aestimare, quae dicimus probabiliter, ac simplici mente et sedulo ingenio pensare dignemini, non secundum philosophiae traditiones, et inanem seductionem suasoria verisimilia colligentes; sed secundum regulam veritatis, quae oraculis divini
Abbreviated transcription (Latin):
unũ assurgere. &. insolubili c̃cordiȩ karitatisq lege.
in societttẽ et conexionẽ sui tã distantia c̃ uenire. ut
quȩ discreta noccͣti sunt. munitattis et pacis uiculũ.
uelut indiuidua cõpassione necttnt᷑:ut qͥs hȩc
uidens. possibilitatẽ racionis infirmo ingenio rimet᷑ .
Que om̃ia uis diuina in cõp̃hensiłis humanis mt̃tibus.
& in efftibilis sermonibꝰ nr̃is. uolunttitis suȩ aucto¬
rittite conexuit: Pecit gͥ ds cęlũ & t̾rã. et et qua¬
si auctor ẽẽ p̃cepit. nõ tt̃iꝗ figurę inuentor: sed
tãꝗ oꝑcitor naturȩ: Nam quomͦꝰ sibi inueniunt
oꝑcitoria impassibilis dĩ uirtꝰ et passibilis mate¬
riȩ natura. tt̃iꝗ alt̾ti ab alt̾ti quo indiguerint
mutuaantes.: Nã si increceti mcit̾ia. uidet᷑ gͦ dõ
crecindę potestatis mact̾ię de fuisse . & abeai oꝑci
rũ ad modũ coȩ̨t̾nã dõ materiã decorẽ sibi non
potuisse c̃ ferre. quȩ substantiã ñ acreatore ac¬

Expanded text:
unum adsurgere et insolubili concordiae caritatisque lege in societatem et coniunctionem sui tam distantia conuenire, ut quae discreta natura sunt in unitatis et pacis uinculum uelut indiniduaindiuidua conpassione nectantur? aut quis haec uidens possibilit.atem rationis infirmo ingenio rimetur? quae omnia uis diuina inconprehensibilis humanis mentibus et ineffabilis sermonibus nostris uoluntatis suae auctoritate contexuit. fecit igitur deus caelum et terram et ea quasi auctor esse praecepit, non tamquam figurae inuentor, sed tamquam operator naturae. nam quomodo sibi conueniunt operatoria inpassibilis dei uirtus et passibilis materiae natura tamquam altera ab altera quo indiguerint mutuantes? nam si increata materia, uidetur ergo deo creandae potestas materiae defuisse et ab ea orum admodum coaeternam deo materiem decorem sibi B non potuisse conferre, quae substantiam non a creatore ac
Abbreviated transcription (Latin):
popło c̃secrato Uidetis mysteria. uidetis gr̃am xp̃i.
sortis euentꝰ ñ in nr̃ti est potestcte. sed quẽ casus attu¬
lerit : sic gr̃a dĩ ñ quasi exmercedis merito. sed qͦsi
ex uoluntate de fertur: Unde ⁊ apłs ait de diusionib
grtirũ. quȩ̨ diuerso modo dĩ seruulis deferuntur:
Hac autẽ omia oꝑcit᷑ unꝰ atq idem sp̃s diuidens sin¬
gulis ꝓ ut uult: Pro ut uult inqͥt: ñ pro ut debetur
Deniq & dñs ait illis ubiorem mercedẽ ꝓ oꝑe postu

Expanded text:
populo consecrato. 43. Videtis mysteria, videtis gratiam Chripopulo consecrato. 43. Videtis mysteria, videtis gratiam Chrisortis eventus non in nostra est potestate, sed quem casus attulerit; sic gratia Domini non quasi ex mercedis merito, sed quasi ex voluntate defertur. Unde et Apostolus ait de divisionibus gratiarum, quae diverso modo Dei servulis deferuntur: Haec autem omnia operatur unus atque idem Spiritus, dividens singulis prout vult. Prout vult, inquit, non prout debetur . Denique et Dominus ait uberiorem mercedem pro opere postu
Abbreviated transcription (Latin):
derauerat: Deniq missus erait sine uirga. sine saicculo.
sine pecunia. et ideo gloriabat᷑: qͥa ñ habebat qđ non
acceꝑcit: Non enĩ erubescebat inpauꝑtate: quẽ pauper
redemerat: Ideoq dixit surge nambula: qͥa legerat
Iste pauꝑ clamauit ndñs exciudiuit eũ. Sit gͦ uobis
portio dñs. Oñs quisterilem & pciriertẽ facit: utrãq
faicit. Sed altera intristicia parit: alt̾a insterilita¬
te lȩttit᷑. cui dr̃: Lȩttare sterilis quȩ ñ paris: erũpe
& exclcama quȩ ñ parturis: Hab& filios sine part
dolore: Unde ⁊ dr̃ de eccła Quis audiuit si parturiuĩ
uno die. et gens natti ẽ simul: Uno die autẽ t̾̃ra ñ partu¬
rit: sed parit gña: Uenit pcischȩ dies. in toto orbe baptis¬
mi sccram̃ta celebrnt᷑. uelant᷑ sacrȩ uirgines Uno gͦ
die sine aliquo dolore: multos filios et filias. solet eccłci
pcirturire Ideoq pulchre dr̃. & gens natt ẽ simul: de

Expanded text:
derabat. Denique missus erat sine virga, sine sacculo, derabat. Denique missus erat sine virga, sine sacculo, sine pecunia . Et ideo gloriabatur, quia non habebat quod non acceperat; non enim erubescebat in paupertate, quem pauper redemerat. Ideoque dixit: Surge et ambula, quia legerat: Iste pauper clamavit, et Dominus exaudivit eum . CAPUportio Dominus, Dominus qui sterilem et parientem facit. Utramque facit: sed altera in tristitia parit, altera in sterilitate laetatur, cui dicitur: Laetare, sterilis, quae non paris: erumpe et exclama, quae non parturis . Habet enim filios sine partus dolore. Unde dicitur de Ecclesia: Quis audivit, si parturivit terra uno die, et gens nata est simul ? Uno autem die terra non parturit, sed parit gratia. Venit paschae dies, in toto orbe baptismi sacramenta celebrantur, velantur sacrae virgines. Uno ergo die sine aliquo dolore multos filios et filias solet 289 Ecclesia parturire. Ideoque pulchre dicitur: Et gens nata est simul, de
Abbreviated transcription (Latin):
te munꝰ apłcitꝰ deferendũ arbitrati sunt: Ittiq oraiti¬
one stictti ut de duob dñs quẽ uellet eliger&: sors
cecidit suꝑ mathiã: Illa igit᷑ uetus terrena sorcitio.
hac spĩttilis: In illei census scłi materialis: in haic ꝑsonci¬
lis officii: Ibi possessio curcirũ : hic duusio grarum Illic
possidemꝰ arua plena laboris atq mesticie : hic possidem
possidecit renes ur̃os. ut in illis se mintria maneant cas¬
tittitis. incentiua uirtutũ. Ideoq diccite uos xp̃o. et c̃¬
fitemini ei : ut dicatis. portio mea dñs Non potest hoc
nuptti dicere : sed innuptoi Nuptti enĩ quęrit uiro suo.
est. Ap̃i possessio leuita ẽ : qui nichil sibi de terris ułn¬
dicat: Quiquerit uxorẽ : ñ potest dicere portio mect
dñs: Deniq xp̃i minister quid ait: Argentũ ⁊ aurũ
ñ habeo : sed qđ habeo do tibi In nomine iħu narcreni:
surge & ambulci hoc enĩ acceꝑait. qm non aurũ desi¬

Expanded text:
taque oratione facta, ut de duobus Dominus quem vellet eligeret, sors cecidit super Matthiam . 40. Illa igitur vetus terrena sortitio, haec spiritalis. In illa census saeculi materialis, in hac personalis officii: ibi possessio curarum, hic divisio gratiarum: illic possidemus arva plena laboris atque moestitiae, hic possidemurpossideat renes vestros, ut in illis seminaria maneant castitatis, incentiva virtutum. Ideo dicate vos Christo, et confitemini ei, ut dicatis: Portio mea Dominus . Non potest hoc nupta dicere, sed innupta; nupta enim quaerit viro suo placere, io. 41. Christi possessio levita est, qui nihil sibi de terrenis vindicat. Qui quaerit uxorem, non potest dicere: Portio mea Dominus: Denique Christi minister quid ait? Argentum et aurum non habeo; sed quod habeo, do tibi: in nomine Jesu Nazareni surge, et ambula ; hoc enim acceperat, queniam aurum non desi
Abbreviated transcription (Latin):
na possessio Deniq misto mundi redẽptio annuntia¬
tur. Ab illo mundi ruma. in hoc xp̃i scicrificium:
in illo diciboli parricidiũ Nichil gͦ uob̾ sit filii
cũ possessione scłi. nec terrenę uobis iiudaicȩ
possessionis: ullos uindicaindos esse sortitꝰ arbitre¬
mini Legimꝰ quidẽ quici moyses id est lex terras
bello et cȩde quęsitas. sorte distribuendcis hebrȩoꝵ
popło: censuerit quarũ possessionẽ sibi sclpae filiȩ
postultuer̃: S quia sclpae filiae. ttum̃ ĩdẽ moyses
leuitis ñ diuisit t̾rã. quorũ ñ erat terrenꝰ sed suꝑior
in colatus. Sed his sine labore t̾reno. scicri stipendia
ministerii de puttuut Salpae autẽ filiae quid sun
quę terrã petunt : nisi ut int̾p̃tatio docet oris um¬
bititio: Quce utiq in illis ẽ : quib non ẽ uerbũ inore
ipsorũ. nec insermone eorũ uerittis. Sic̃ in popło.

Expanded text:
na possessio. Denique in isto mundi redemptio annuntiatur, ab illo mundi ruina. In hoc Christi sacrificium, in illo diaboli parricidium. Nihil ergo vobis sit, filii, cum possessione saeculi, nec terrenae vobis et Judaicae possessionis ullos vindicandos esse sortitus arbitremini. 37. Legimus quidem quia Moyses, id est Lex, terras bello et caede quaesitas, sorte distribuendas Hebraeorum populo censuerit , quarum possessionem sibi Salphae filiae postularunt, quia Salphae filiae . Tamen idem Moyses levitis non divisit terram , quorum non erat terrenus, sed superior incolatus: sed iis sine labore terreno sacri stipendia ministerii deputavit. Salphae autem filiae quid sunt, quae terram petunt, nisi, ut interpretatio docet, oris obumbratio? Quae utique in illis est, quibus non est verbum in ore ipsorum, nec in sermone eorum veritas ; sicut in populo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfitom᷑. et tam̃ ꝓfitecm᷑. Ego iuduitatem:
uos uirgiratcitẽ: Ficit in uobis ore ad scilutẽ confessio:
Daite gͦ leui illi scilutari no: sortes eiꝰ Sors eiꝰ leui¬
tica est. Sors eiꝰ uirginattis ẽ. Sors eiꝰ uiduitus est.
q̃m ñ solũ uirgo. sed etic̃ mulier in nuptri cogitat
constituti sumꝰ: Sic̃ enĩ in ueteri testam̃to t̾ra sorte di¬
uisa ẽ : itai in eugłio sorte quadã dño deputcim᷑. Un¬
de & scriptũ est de euangłistis Diuiser̃ sibi uestmm¬

Expanded text:
fitemur! Et tamen profiteamur, ego viduitatem, vos virginitatem. Fiat in nobis ore ad salutem confessio. 39. Date ergo Levi illi salutari nostro sortes ejus. Sors ejus levitica est, sors ejus virginitas est, sors ejus viduitas est; quoniam non solum virgo, sed etiam mulier innupta cogitat constituti sumus . Sicut enim in veteri Testamento terra sorte divisa est , ita in Evangelio sorte quadam Domino deputamur. Unde et scriptum est de evangelistis: Diviserunt sibi vestim
Abbreviated transcription (Latin):
filii umbrã oris. qui in lum̃ aet̾num creditis. quod
illuminat om̃em hõem. Qui ñ tranquã inumbra
xp̃m. sed in lumine c̃fitemini Popłs qͥ sedebett
in umbra mortis: lux ortoi ẽ illis Fuimꝰ gͦ inũ¬
bra: sed nunc ic̃i ñ sumꝰ inũbiti qͥ xp̃m futem᷑:¬

Expanded text:
filiae, umbram oris, quae in lumen aeternum creditis, quod illuminat omnem hominem: quae non tamquam in umbra Christum, sed in lumine confitemini. Populus qui sedebat in umbra mortis, lux orta est illis . Fuimus ergo in umbra, sed nunc jam non sumu
Abbreviated transcription (Latin):
est. Et fortosse miserante dño. ne diceret᷑ maritus:
Uidetis filiae longeuã matrẽ dolorib et adhuc inma¬
turt̃ uduittitis stipendiis. uidetis amissũ om̃e p̾sidi¬
ũ et orncm̃tum Nec auxiliũ uiri habeo. nec uirgi¬
nittitis gr̃am. Et de me leuis cura. Uos mereo. uos con¬
sido Remanser̃ mͥ onera c̃iugii: abiͤre ad iumenta.
Quantũ mallẽ in hos nũ quã uenisse usus: Potestis toi¬
m̃ excuscire patrẽ. ableuare matrẽ. Si qđ in nobis
amissũ est : in uob rep̃sentetur. Hoc solo nos c̃iugii
ñ pęnitebit : si uob̃ labor nr̃ ꝓficer&e Proximũ puta¬
bo mait̾rẽ eẽ uirginũ: ac si uirginitatẽ tenerem:
onsida te filiae. quã sibi ueniens in has terixs dñs iħc:
matrẽ elegerit. scilutẽ mundo daturus Per uirginẽ
uenit. & mulieris lapsus: parti uirginis soluit:
Ur̃ti quoq integritris: meos solucit errores Quid boni

Expanded text:
est: et fortasse, miserante Domino, ne diceretur maritus. est: et fortasse, miserante Domino, ne diceretur maritus. 25. Videtis, filii, longaevam matrem doloribus, et adhuc immaturam viduitatis stipendiis. Videtis amissum omne praesidium et ornamentum. Nec auxilium viri habeo, nec virginitatis gratiam. Et de me levis cura: vos moereo, vos considero. Remanserunt mihi onera conjugii, abiere adjumenta. Quanto mallem in hos numquam venisse usus! 26. Potestis tamen excusare patrem, ablevare matrem; si quod in nobis amissum est, in vobis repraesentetur. Hoc solo nos conjugii non poenitebit, si vobis labor noster profecerit. Proximum putabo matrem esse virginum, ac si virginitatem tenerem. Considerate, filii, quam sibi veniens in has terras Dominus Jesus matrem elegerit. Salutem mundo daturus per virginem venit, et mulieris lapsus partu virginis solvit: vestra quoque integritas meos solvat errores. 27. Quid boni
Abbreviated transcription (Latin):
apłatus sui ꝑ uenire gr̃am: si fuiss& alligatꝰ c̃ingii
contubernio Qđ si ille qui & doctrina p̃stuntissi¬
mus erat. et tantũ xp̃i donũ habebat. iudicauit
tantũ mom̃ti esse si abstinuerit abusu copulȩ con¬
iugalis. & ideo sic mansit ne plurimũ suo muneri
decerꝑẽtur. qđ neq orationi uacare semꝑ licer&.
neq semꝑ duunis intende mandatis. quẽ c̃ iugii
curci reuocar&. ut placere uxori eẽt necesse: Quid
utiq uos eligere oport&. quib sola uirginitas
potest libtutẽ dare : Qm̃ quciȩ nupserit: ad seriu¬
tutẽ pecunia sua uendit᷑. Meliore c̃ditione man¬
cipia. quã c̃ iugia cõpcrant᷑ In illis meritum
emit᷑ seruitutis: in istis pͣtiũ ad seruitutẽ additur:
Nuptti uencilis auro graucit᷑. auro ęstimatur Exꝑ.
subbono ẽ iuge. nec tam̃ sub bono marito lib̾a fui:
Seruiebã uiro: et laborabã ut placerẽ: Misertus ẽ¬
& fecit ministrũ. ẽtiruoq et michi ⁊ uob raptu

Expanded text:
atus sui pervenire gratiam, si fuisset alligatus conjugii contubernio. 23. Quod si ille qui et doctrina praestantissimus erat, et tantum Christi donum habebat, judicavit tanti momenti esse, si abstineret ab usu copulae conjugalis: et ideo sic mansit, ne plurimum suo muneri decerperetur; quod neque orationi vacare semper liceret, neque semper divinis intendere mandatis, quem conjugii cura revocaret, ut placere uxori esset necesse: quid utique vos eligere oportet, quibus sola virginitas potest libertatem dare; quoniam quae nupserit ad servitutem pecunia sua venditur? Meliori conditione mancipia quam conjugia comparantur: in illis meritum emitur servitutis, in istis pretium ad servitutem additur. Nupta venalis auro gravatur, auro aestimatur. 284 2sub bono conjuge, nec tamen sub bono marito libera fui: serviebam viro, et laborabam ut placerem. Miseratus eis ministrum, continuoque et mihi et vobis raptus
Abbreviated transcription (Latin):
tarios reos nõ exnecessitate cõpulsos culpa strin¬
git. poena c̾demat: Neq enĩ si ꝑfurorẽ aliqͥs
mnocentẽ peremerit. obnoxius morti ẽ. qͥn &iã
ipsius diuinȩ legis oraculo. Siquis ꝑimprudenti¬
am intulerit necẽ. accipit impunitittis sp̃e : re¬
fugii facultatẽ ut possit cucđe: Hoc gͥ deeo qđ
ꝓprie malũ uidet᷑ dictũsit Malti enĩ nõ st̃ nisi
ȩterũ pauꝑtutẽ. ignobilitatẽ. egritudinẽ. mor¬
tẽ neno scpiens mala dixerit̾. nec in maloꝵ
sorte numerauerit. qͥa nec contraria istis. in bonis
habent᷑ magcimis. quoꝵ alici nob̾ exnat᷑i alia
ex cõmodittite accid̾e uident᷑. Nõ nobis excurs

Expanded text:
tarios reos, non ex necessitate conpulsos culpa astrintarios reos, non ex necessitate conpulsos culpa astringit, poena condemnat. neque enim si per furorem aliquis innocentem peremerit, obnoxius morti est. quin etiam ipsius diainaediuinae legis oraculo, si quis per inprudentiam intulerit necem, accipit inpunitatis spem, refugii facultatem, ut possit euadere. hoc igitur de eo quod proprie malum uidetur dictum sit; mala enim non sunt nisi ceterum pauperiem ignobilitatem aegritudinem mortem nemo sapiens mala dixerit nec in malorum sorte numerauerit, quia nec contraria istis in bonis habentur maximis, quorum alia nobis ex natura, alia ex commoditate accidere uidentur. non otiose nobis excurs
Abbreviated transcription (Latin):
dare. eleuare magis suꝑbia. effundi insȩuitra qua
repͥmi humilitate. diligere mansuecudinẽ: Qd na¬
turã accuscis: O homo ab et illa uelut impedim̃¬
ta quedã senectutẽ ⁊ infirmittitẽ : S senectꝰ ipsci
inbonis morib dultior. inc̃siliis utilior. ad constun¬
tiã sub eundȩ mortis paratior adreprim̃das libi
dines fortior Infirmittis qͦq corporis. sobrie¬
tas ñitis ÷ Unde ait apłs Cũ infirmor tunc
poteiis sũ: Itaq ñ inuirtutib: sed in infirmitta¬
tibꝰ głcibat᷑ Responsũ quoq diuiũ refulsit o¬
roculo scilutari: qr uirtꝰ minfirmitate c̃sũmat᷑
lla cauenda q̃ ex nr̃a uoluntite ꝓdeunt. delic¬
ta iuuentutis. et irrationabiles passioneꝰ corporiᷤ.
Quorũ gͥnos sumꝰ domuni. hors pͥncipia extrin¬
nolimus. huiꝰ electionẽ mali. nob̾ potius debemꝰ
quãi aliis ascribert̃: Ideo etiã iniudiciis istis uolun¬

Expanded text:
dare, elevari magis superbia, effundi in saevitiam, quam dare, elevari magis superbia, effundi in saevitiam, quam reprimi humilitate, diligere mansuetudinem. Quid naturam accusas, o homo? Habet illa velut impedimenta quaedam, senectutem et infirmitatem. Sed senectus ipsa in bonis moribus dulcior, in consiliis utilior, ad constantiam subeundae mortis paratior, ad reprimendas ldines fortior. infirmitas quoque corporis sobrietas mentis est. unde ait apostolus : cum infirmor, tunc potens sum. itaque non in uirtutibus, sed in infirmitatibus gloriabatur. responsum quoque diuinum refulsit oraculo salutari quia uirtus in infirmitate consummatur. illa cauenda quae ex nostra uoluntate prodeunt delicta iuuentutis et inrationabiles passiones corporis. quorum igitur nos sumus domini, horum principia extrinnolimus, huius electionem mali nobis potius debemus quam aliis ascribere. ideo etiam in iudiciis istius mundi uolun
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutis deuia. quȩ in curiosor animis freqnter
obrepit Nõ gͥ ab extraneis ÷ nobis. quã a nobipsi
Mauis ꝑiculũ itꝰ ẽ. aduersarius intus. auctor erro¬
ris intꝰ Est inꝗ clcuisus innobmet ipsis Propositũ
tuũ speculare. habitũ tuȩ̨ m̃tis ex plorai. ex cubi¬
as obtende adũsũ m̃tis tuȩ cogretitiones & ani¬
mi cupiditates. Tuipse tibi cusci es imꝓbitatiꝰ
tiupse dux flagitiorũ tuorũ atq censor criminũ:
Qͥd alienã naturc̃ arcessis. ad excuscctionẽ tuori
lapsuũ: Otinã te ipse nõ impelleres. utinam
nõ preci pitares. utina ñ inuolueres. aut studiis
immoderctiorib aut indignatione. aut cu¬
pidittitibus. q̃ nos mnexos uelut qͥbus dã retib
tenent. Et certe in nob ÷ moderari studiũ. co¬
hib̾e iracundicĩ. coercere cupiditates In nobis ÷
& iã indulgere luxuriȩ: adolere libidines. inflã¬
mare ircicundiã. uł inflãmanti aurẽ ac cõmo¬

Expanded text:
uiitutis deuia, quae incuriosorum animis frequiitutis deuia, quae incuriosorum animis freqobrepit. Non igitur ab extraneis est nobis, quam a nobis ipsis majus periculum. Intus est adversarius, intus auctor erroris, intus, inquam, clausus in nobismetipsis. Propositum tuum speculare, habitum tuae mentis explora, excubias obtende adversum mentis tuae cogitationes, et animi cupiditates. Tu ipse tibi es causa improbitatis, tu ipse dux flagitiorum tuorum, atque incentor criminum. Quid alienam naturam arcessis ad excusationem tuorum lapsuum? Utinam te ipse non impelleres, utinam non praecipitares, utinam non involveres aut studiis immoderatioribus, aut indignatione, aut cupiditatibus, quae nos innexos velut quibusdam retibus tenent. Et certe in nobis est moderari studia, cohibere iracundiam, coercere cupiditates: in nobis est etiam indulgere luxuriae, adolere libidines, inflammare iracundiam, vel inflammanti aurem accommo
Abbreviated transcription (Latin):
non dũ solis radius. qͥ sol& et subaquis latentia
Ideclarare
Qͥs gͦ dicunt qđ ds̃ crecuerit malũ. cũ ex c̃trarus oe
aduersis. nequaꝗ sibi aduersa generent᷑. Nec enim
uita mortẽ generat: nec lux tenebras Nõ enĩ sic̃
mutabilittites affectuũ : itti &iã generationũ ꝓgre¬
siones st̃ Illȩ ex contrariis in ẽtrariã ꝓpositi deflexi¬
one uertunt᷑: iste ñ ex ẽtraruis in aduersa de flectun¬
t̾. s ex eiꝰdẽ generis uł auctorib ł cdusis crecitȩ: in
similitudinem sui referunt᷑ auctoris Qͥd gͥ dicemꝰ
Sieni neq sine pͥncipio ÷ quasi increcita neq adõ
facta. unde habet naturã malitia. Nã mal
eẽ inoc mundo nullꝰ scipiens denegabit. cũsit tt̃i
freqͣns in hoc scło lapsus ad mort̾e. S exhis quȩ
iã diximꝰ possumꝰ colligere qr ñ est uua substtin¬
dia. sedm̃tis atq aninĩ deprauato a tramite

Expanded text:
nondum solis radius, qui solet et sub aquis latentia nondum solis radius, qui solet et sub aquis latentia declarare. quid ergo dicunt quod deus creauerit malum, cum ex contrariis et aduersis nequaquam sibi aduersa generentur? nec enim uita mortem generat nec lux tenebras. non enim sicut mutabilitates adfectuum ita etiam generationum progressiones sunt. Illae ex contrariis in contraria propositi deflexione vertuntur: istae non ex contrariis in adversa deflectuntur, sed ex ejusdem generis vel auctoribus, vel causis creatae, in similitudinem sui referuntur auctoris. Quid igitur dicemus? Si enim neque sine principio est, quasi increata, neque a Deo facta, unde habet natura malitiam? Nam mala esse in hoc mundo nullus sapiens denegavit, cum sit 18 tam frequens in hoc saeculo lapsus ad mortem. Sed ex iis quae jam diximus, possumus colligere quia non est viva substantia, sed mentis atque animi de
Abbreviated transcription (Latin):
de formi orrae incultu. Lux ẽ: q̃ reliqͦs domꝰ cõ¬
m̃dat orncitꝰ: Eicit in qͥtͥ lux: Pena uox luminiᷤ
ñ dispositionis apparcitũ significaat. s oꝑitioniꝰ
resplendoe effectũ Naturȩ opifex : lucẽ locutꝰ ÷ &¬

Expanded text:
deformi horret incultu. lux est, quae reliquos domus condeformi horret incultu. lux est, quae reliquos domus conmendat ornatus. fiat inquit lux. plena uox luminis non dispositionis apparatum significat, sed operationis resplendet effectu. naturae opifex lucem locutus
Abbreviated transcription (Latin):
eũgłii docet. ubi rogabant salucitorẽ demonia.
ne iub& illos ut mnabyssũ irent. s quici docebat
uoluntates demonioꝵ ñ eẽ faciendais. p̃cepit illi
ut irent inporcos. Porci aut̃ se instagnũ aquarũ
p̃cipitar̃ ut qđ recusabant dem̾nia ñ euaderent.
ubi diuina inciꝑe habebt oꝑatio: Ficit in qt lux:
Unde uox dĩ inscriptura diuina debuit incoare.
nisi alumine. Unde mundi ornttꝰ. nͥ aluce ex¬
ordiũ sumere: Frustrai eruĩ eẽt: sinõuideretur:
Ircit quidẽ ds̃ ipse illumine : qr lucẽ habitatt in¬
accessibilẽ. & ercit lum̃ uerũ. qđ illuminait om̃em¬
bominẽ uenientẽ in hunc mundũ: S ec̃ lucẽ fieri uo¬
luit q̃ oculis corporcilib cõp̃henderet᷑ Qui ȩdifici
ũ dignũ abteticulo patris ftimilicis struere desidat
antẽꝗ fundam̃tũ poncit. unde lucẽ ei infundat
explorcit. & eti pͥma ÷ gr̃a. Quȩ  desit. totti domꝰ

Expanded text:
euangelii docet, ubi rogabant saluatorem daemonia, euangelii docet, ubi rogabant saluatorem daemonia, ne iuberet illis ut in abyssum irent. sed qui docebat uoluntates daemoniorum non esse faciendas praecepit illis ut irent in porcos, porci autem se in stagnum aquarum praecipitauerunt, ut quod recusabant daemonia non euaderent, ubi diuina incipere habebat operatio. fiat inquit lux. unde uox dei in scriptura diuina debuit incohare nisi a lumine, unde mundi ornatus nisi a luce exordium sumere? frustra enim esset, si non uideretur. erat quidem deus ipse in lumine, quia lucem habitat inaccessibiledum: sed eam lucem fieri uoluit, quae oculis corporalibus conprehenderetur. qui aedificium aliquod dignum habitaculo patris familias struere desiderat, antequam fundamentum ponat, unde lucem ei infundat explorat. et ea prima est gratia, quae si desit, tota domus
Abbreviated transcription (Latin):
accipienda. Erant enĩ tenebre deũbratione cęli. quia
om̃e corpꝰ ũbrã facit. qͥa obumbͤat: uł finitima ł infe¬
riora. & eti maxime q̃ oꝑire atque inludere uidet᷑:
ncludit aut̃ cęli polꝰ. qr cęlũ sic̃ camera extendt
ad modũ supͣ demonstrauimꝰ: Nõ gͦ pͥncipcilis erat tene¬
brosa substantia. sed quasi umbra secuta ÷ mundicor¬
pus. cciligo tenebrarũ: Ittq mom̃to diuinȩ p̃cep¬
tionis mundꝰ assurgens. intrtise inclusit ũbrã: ut
siqͥs inccĩpi medio quẽ sol meridianꝰ illuminet. locũ
aliquẽ repente obsepicit. & densis ramoꝵ frondibus
tegat. nõne qͦ splendidior foris species loci eiꝰ efful¬
gecit. ochorrͦndȩ desuꝑ scenȩ gurgustiũ eiꝰ intꝰ obscu¬
ssit: Aut unde antrũ clauisũ undiq huiꝰmꝰd
locũ uocar̃. nͥ qđ atro inhorrescat sitii. atq offusione
tenebrarũ. Iste gͦ tenebrȩ suꝑ aquarũ abyssoserant:
Nã abyssũ multitudinẽ et ꝓfundũ aquarũ dicilectio

Expanded text:
uia omne corpus umbram facit, qua obumbrat uel finitima uel inferiora et ea maxime quae operire atque includere uidetur. includit autem caeli polus, quia caelum sicuti camera extenditur, quemadmodum supra demonstrauimus. non ergo principalis erat tenebrosa substantia, sed quasi umbra secuta est mundi corpus caligo tenebrarum. itaque momento diuinae praeceptionis mundus adsurgens intra se inclusit umbram, ut si quis in campi medio, quem sol meridianus inluminat, B locum aliquem repente obsaepiat et densis ramorum frondibus tegat, nonne quo splendidior foris species loci eius effulgeat, hoc horrenti desuper scaena gurgustium eius intus obscurius fit? aut unde antrum clausum undique huiusmodi locum uocarunt, nisi quod atro inhorrescat situ atque offusione tenebrarum? istae ergo tenebrae super aquarum abyssos erant. nam abyssum multitudinem et profundum aquarum dici lectio
Abbreviated transcription (Latin):
rit᷑ Nõ sit in nob̾ comessatio & ebriettis. cubile.
impudicitiȩ. nõ dicamꝰ. tenebrȩ et parietes oꝑi¬
unt nos: & qͥsscit si uidebit altissimꝰ : S sit in no¬
samor lucis & cura onestatis. ut tũꝗ indiea¬
bulantes: oꝑa nr̃a corã dõ lucere cuꝑicimꝰ : cui ẽ
honor. laus gła. potestas. cũ dño nr̃o iħu xp̃o. &

Expanded text:
ritur. non sit in nobis comisatio et ebrietas, cubile et ritur. non sit in nobis comisatio et ebrietas, cubile et inpudicitia, non dicamus: tenebrae et parietes operiunt nos, et quis scit si uidebit altissimus ? sed sit in nobis amor lucis et cura honestatis, ut tamquam in die ambulantes opera nostra coram deo lucere cupiamus, cui est honor laus gloriapotestas cum d
Abbreviated transcription (Latin):
septies inse recurrat: Est aut̃ hȩc circuitꝰ figura
a se inciꝑe. et inse reuerti Unde & scłm unum.
int̃dũ script᷑ti dicit. Nã et si aliis locis scła appel¬
lut. uidet᷑ magis diuersitates statuũ publicorͣ
ł negotior significare. quã scłoꝵ successiones
E thic tenebre &e nõlux Manfestũ ÷ enĩ qͦd
male c̃sciis et in dignis. dies ille tenebrosus
sit : quo fulgebit innocentia. & mens noxici cru¬
cicibit᷑ Ceterũ qđ sine int̃polatione noctium.
et successione tenebrarũ dies ꝑ petuus ille re¬
munerationis ae ternȩ futurussit. scriptura nõ
tutino eũ fine̾ c̃clusit. ut ⁊ aluce in cͥoare diem
doceret. & inluce desineret Nõ enĩ ÷ integrum
diei tẽpꝰ & noctis. nͥ fuerit expletũ Unde et
nos sẽꝑ qusi indie oneste ambulemꝰ : & abicia¬
mꝰ oꝑa tenebrarũ: Noctẽ enĩ adqͥetẽ corporis
datã eẽ cognoscimꝰ: nõ ad mineris alicuius &
oꝑis funtionẽ: quȩ sõno ae obliuione transcur¬

Expanded text:
septies in se recurrat. est autem haec circuitus figura a se incipere et in se reuerti. unde et saeculum unum interdum scriptura dicit — nam etsi aliis locis saecula appellat, uidetur magis diuersitates statuum publicorum uel negotiorum significare quam saeculorum successiones et hic tenebrae et non lux; manifestum est enim quod male consciis et indignis dies ille tenebrosus sit, quo fulgebit innocentia et mens noxia cruciabitur. ceterum quod sine interpellatione noctium et successione tenebrarum dies perpetuus ille remunerationis aeternae futurus sit scriptura nos tutino eum fineline conclusit, ut et a luce incohare diem doceret et in lucem desinere. non enim est integrum diei tempus et noctis, nisi fuerit expletum. unde et nos semper quasi in die honeste ambulemus et abiciamus opera tenebrarum. noctem enim ad quietem corporis datam esse cognoscimus, non ad excutitur alicuius et operis functionem, quae somno et obliuione transcur
Abbreviated transcription (Latin):
bris morrescunt: Sic ertit antẽꝗ lum̃ huic mim
do dñs infunda: It idõ scripturti ait. Quici te¬
nebre erant suꝑ abrssũ Tenebre erant. qͥa splen¬
dor deitit lucis Tenebrę ertnt: qͥa aeripse te¬
nebrosus ẽ: Aqua ipsa subnube tenebrosa est
quia tenebrosa aqͣ innubib. aeris. Craint gͦ tenebre
suꝑ abyssos aqͣrũ. Nõ enĩ malais intelligendũ arbi¬
tor potestates. qđ dñs etirũ malitiã creauerit. cũ
utiq ñ substtnticilis. s accidens sit mailitia. q̃ ana¬
turȩ bonitate deflexerit Itaq in constitutione
mundi. opinio malitiȩ interĩ sequestreit᷑. ne diuine
oꝑationi & pulcherrime creciturȩ ea quȩ decolora
tcis ad miscere uidecm. maxime cũ sequat᷑ & sp̃s

Expanded text:
bris inhorrescunt. sic erat, antequam lumen huic mundo bris inhorrescunt. sic erat, antequam lumen huic mundo dominus infunderet. et ideo scriptura ait quia tenebrae erant super abyssum. tenebrae erant, quia splendor deerat lucis, tenebrae erant, quia aer ipse tenebrosus est. aqua ipsa sub nube tenebrosa est, quia tenebrosa aqua m nubibus aeris. erant ergo tenebrae super abyssos aquarum. non enim malas intellegendas arbitror potestates, quod dominus earum malitiam creauerit, cum utique non substantialis, sed accidens sit malitia, quae a naturae bonitate deflexerit. itaque in constitutione mundi opinio malitiae interim sequestretur, ne diuinae operationi et pulcherrimae creaturae ea quae decolora sunt admiscere uideamur, maxime cum sequatur: et s
Abbreviated transcription (Latin):
meris. ubi infusus t̾ris humor exundat Ercit gͦ in cõ¬
positti. ut pote sollertis a gricole inarata culturis
qr aduc deercit cultor Erait in cõposita. qͥa nuda
gignentiũ. nectͥoris herbosa riparũ. nec opaca nemo¬
ribus. nec lȩtti segetibus. nec u̾brosa suꝑ ciliis monti¬
ũ. nec odora floribus. nec gratti uinetis. Merito
in cõpositti. q̃ ornatib indigebat: cii deerant
uitiũ serta gẽmantiũ Offendere enĩ uoluit ds.
Quici nec mundꝰ ipse haberoe grãm. nͥ eũ uario
cultu oꝑcitor ornassoe Cȩlũ ipsum intextũ nubibꝰ
horrorẽ oculis. mestitiã animis excittire c̃sueut
t̃ra rmbrib made factti fastidio ẽ. Maria ꝓcelli
turbatti. qͦs nõ incutiunt metus: Pulcherri
ma÷ rerũ species S qͥd eẽt sine lumine Id
sine tẽꝑie. Qđ sine aquarũ c̃gregatione. quib.
ante demersa po li huiꝰ habebant̾ exordici.
Pollesolẽ t̾ris. tolle cęlo stellarũ globos. om̃a tene¬

Expanded text:
meris, ubi infusus terris umor exundat. erat ergo inconposita, utpote sollertis agricolae inarata culturis, quia adhuc deerat cultor. erat inconposita, quia nuda gignentium nec toris herbosa riparum nec opaca nemoribus nec laeta segetibus nec umbrosa superciliis montium nec odorata floribus nec grata uinetis. merito inconposita, quae ornatibus indigebat, cui deerant uitium serta gemmantium. ostendere enim uoluit deus quia nec mundus ipse haberet . gratiam, nisi eum uario cultu operator conuersura. caelum ipsum intextum nubibus horrorem oculis, maestitiam animis excitare consueuit, terra imbribus madefacta fastidio est, maria procellis turbata quos non incutiunt metus ? pulcherrima est rerum species: sed quid esset sine lumine, quid sine temperie, quid sine aquarum congregatione, quibus ante demersa poli huius habebantur exordia? tolle solem terris, tolle caelo stellarum globos: omnia tene
Abbreviated transcription (Latin):
sionẽ dare aduerscrio: Et alibi: Bonũ. ẽ. illis si sic
ꝑseueroe: Et alibi uiniores hortat᷑ ut nubant. qe
mulieres nr̃a: turturũ pudiciticĩ implere iux pos¬
sunt: Ergͦ turturib ds̃ hunc infudit affectũ. hanc
durturẽ. c̃tinentie dedit : qͥsolꝰ potest p̾scribe quod

Expanded text:
sionem daresionem dareperseverat. Et alibi juniores hortatur, ut nubant; quia mulieres nostrae turturum pudicitiam implere vix possunt. Ergo turturibus Deus hunc infudit affectum, hanc virtutem continentiae dedit, qui solus potest praescribere quod
Abbreviated transcription (Latin):
turẽ refert᷑ : ad columbã gra: Fert᷑ et enĩ turtus
ubi iugalis ꝓpͥi fuerit amissione uiducita: ꝑtȩsũ
thalamos ⁊ mom̾ habere c̃iugii. eo qđ primꝰ amor
fefellerit ecĩ dilecti morte deceptã. qm̃ & infide¬
lis adꝑpetuitcitẽ fuit: et amcirꝰ ad gr̃am. qui plu
doloris exmorte: quc̃i ex suciuitatis karitate gene¬
rauerit: Ittiq iterare c̃ unctionẽ recuscit. nec pu¬
doris iura. aut conplaciti iuri: resoluit foedera. illi
soli sucĩ karitatẽ reserucit. illi custodit nom̃ uxoriᷤ
Discite mulieres quanta sit uidutatis gr̃a: quȩ etic̃
in cuub p̃dicat᷑. Quis gͥ has leges turturi dedit:
Si hominẽ quęro ñ inuenio Homo enĩ nullꝰ ẽ ausu
quando nec paulus ausus ẽ. lenges tenendae
uduittitis pͣscribere: Deniq ipseait: Uolo gͦ uinioreᷤ
nub̃e. filios ꝓcrecire. matres familicis eẽ. nullã occa¬

Expanded text:
turem refertur, ad columbam gratia. Fertur etenim turtur turem refertur, ad columbam gratia. Fertur etenim turtur ubi jugalis proprii fuerit amissione 105 viduata, pertaesum thalamos, et nomen habere conjugii; eo quod primus amor fefellerit eam dilecti morte deceptam, quoniam et infidelis ad perpetuitatem fuit, et amarus ad graqui plus doloris ex morte, quam suavitatis ex charitate generaverit. Itaque iterare conjunctionem recusat, nec pudoris jura aut complaciti viri resolvit foedera, illi soli suam charitatem reservat, illi custodit nomen uxoris. Discite, mulieres, quanta sit viduitatis gratia, quae etiam in avibus praedicatur. Quis igitur has leges turturi dedit? Si hominem quaero, non invenio. Homo enim nullus est ausus, quando nec Paulus ausus est leges tenendae viduitatis praescribere. Denique ipse ait: Volo ergo juniores nubere, filios procreare, matres familias esse, nullam occa
Abbreviated transcription (Latin):
concit̾ inferre : in hospitailitcit̾is poenas infidȩ naufra¬
gio plebis ex soluit Quã uͦ ricioncibiliũ ñ excedat
pi&citẽ ac prudentiã auis huiꝰ clem̃tici. ẽsidcndum
quã nemo post exemplũ quidẽ inrationabiliũ qͥsqͣm
nr̃m imitari potuit Nã deposito parentis artꝰ ꝑlon¬
geuũ senectutis plumarũ tegmine alartĩq remigio
midcto: cir cũstans soboles: permis ꝓpͥis fouẽt. Et hu
dicã Collaticio erbo pciscit i quando etiã ipsci resta¬
porat naiturȩ dispendici. ut hinc atq inde suble¬
uantes senem fulcro salcirũ sucrũ. ad uolaandũ exer
cetrit et inpͥstinos usus de suetti iã reuocent pa
tris menbri  Quis nr̃m leucre egrũ ñ festi¬
dict patrẽ.: Quis fessũ senem suis humeris imponcit.
Qđ ir ipsci ystoriciaux eredibile habet᷑. Quis ut pͥuiꝰ sit
nciturȩ debito Non recusant aues
paiscere patrẽ.
qͦd etiã p̃scripta necessitate subt̃¬

Expanded text:
conatur inferre, inhospitalitatis poenas infidae naufraconatur inferre, inhospitalitatis poenas infidae naufragio plebis exsolvit. Quam vero rationabilium non excedat pietatem ac prudentiam avis hujus clementia considerandum, quam nec post exemplum quidem irrationabilitrum imitari potuerit. nam depositi patris artus per longaeuum senectutis plumarum tegmine alarumque remigio nudatos circum instans suboles pinnis propriis fouet et — collaticio cibo pascit, quando etiam ipsa reparat naturae dispendia, ut hinc atque inde subleuceant, et in pristinos usus desueta jam revocent pii patris membra? Quis nostrum levare aegrum non fastidiat patrem? Quis fessum senem suis humeris imponat, quod in ipsa historia vix credibile habetur? Quis ut pius sitnaturae debito. Non recusant aves pascere patrem, quod etiam praescripta necessitate sub te
Abbreviated transcription (Latin):
rens ñ erubescat. sine psalmorũ celebritate diem deuiđe:
cũ etic̃ minutissimȩ aues sollemni de uotione et dulci
carmine ortus dierũ ac noctiũ ꝓsequat᷑: Bedeat igit᷑
nob uolaticus sermo qui pęne fuerat elcpsus ex oculis.
& aquile modo altei petens. uolatus suos obduxerat mi¬
bibus. Nisi quia oculos abluti aqua. dũ degurgite leua¬
mꝰ ad celũ: speculaiti uacuũ aeris uolatib ferri: ad necessi¬
tutẽ stili putoumꝰ ẽẽ reuocandũ. Eritis uos iudices
qui estis aucupes uerbi utrũ c̃sultius euolasset: an

Expanded text:
rens non erubescat sine psalmorum celebritate diem claudere, rens non erubescat sine psalmorum celebritate diem claudere, cum etiam minutissimae aues sollemni deuotione et dulci carmine ortus dierum ac noctium prosequantur? redeat igitur nobis uolaticus sermo, qui paene fuerat lapsus ex oculis et aquilae modo alta petens pondus suos obduxerat nubibus, nisi quia oculos abluti aqua dum de gurgite leuamus ad caelum, speculati uacuum aeris uolatibus ferri ad necessitatem stili putauimus esse reuocandum. eritis uos iudices, qui estis aucupes uerbi, utrum inundauerunt euolet an
Abbreviated transcription (Latin):
qualitatẽ quȩ uł intuent᷑ uł loquunt᷑ assumant. ut ei¬
cũ pigritribus immorem. & cũ uelocib celeri rapicimur
aspectui: Stilo quoq aut turdiore uttim̃ aut rapido. Ituq
dũ caueo ne mcri de mersci p̾tereant. et aaquis opertei
me laitecint: effugit om̃e uolcitile Quia dũ inclincitis¬
simos aquarũ gurgites scrutor. aerios non respexi uo
lutiss uec iibr saltẽ penne me pre petis reclinci
quȩ inciquis potuit relucere: Uerũ ubi om̃e negotiũ
expeditũ putciui. et absolutũ me ẽẽ credidi. & diem
quintũ c̃sũmcitũ arbitritꝰ sum : Uenit inmentẽ ncitura¬
auiũ. quȩ cũ eunt cubitũ. qucisi ꝑ acto lȩtȩ munere.
aethera cantu mulcere consuer̃. Qđuelut sollemniter
uł adoriendi nocturni iuxtci ac diurni tẽporis laudes
suo referant crecitori: Magnũ gͥ in centiñi exciten¬
de nobis deuotionis amiseram: Quis enĩ sensũ hominis ge¬

Expanded text:
qualitatem quae vel intuentur vel loquuntur, adsumant; ut qualitatem quae vel intuentur vel loquuntur, adsumant; ut cum pigrioribus immoremur, et cum velocibus celeri rapiamur adspectu, stylo quoque aut tardiore utamur aut rapido. Itaque cum caveo ne mari demersa praetereant, et aquis operta me lateant, effugit omne volatile; quia dum inclinatus imos aquarum latus, nec umbra saltem pinnae me praepetis lacrimae, quae in aquis potuit relucere. uerum ubi omne negotium expeditum putaui et absolutum esse me credidi et diem quintum consummatum arbitratus sum, uenit in mentem auium, quae cum eunt cubitum, quasi peracto laetae munere aethera cantu mulcere consuerunt. quod uelut sollemniter idecursi uel adoriendi nocturni iuxta diurnique temporis laudes suo referant creatori. magnum igitur incentiuum excitandae nobis deuotionis amiseram. qui enim sensum hominis ge
Abbreviated transcription (Latin):
exceꝑunt pisces quẽ hões refutur̃. et quẽ hõẽs crucifixerunt.
pisces seruciuer̃. Petrus quoq inmari titubat: sed ñ labitur:
Et c̃fessus influctibus. negauit int̾ris Ittiq illic qucsi deuot
manu app̃hendit᷑: hic quasi oblitꝰ aspectu censorio con¬
uenit᷑ Sed ic̃i rogemꝰ dñm ut sermo nr̃ quasi ionais ei¬
cicit᷑ in t̾nam. ne diutius in scilo fluctuet & bene iã exu
cu curbitti quȩ obumbret nos amcilis nr̃is. Sed et ipsci ꝓ¬
cedente sole are fcictti admonet requiescendũ. ne int̾ ȩstu¬
are incipicimꝰ ingenio. & nob̾ eticĩ uerba deficicnt.
Certe plus quã nine uitis daitoi ẽ inciquis remissio pecca
sus ait Eugerat nos fr̃s dilectissimi necessaria denci¬
tura auisim disputritio : et sermo huius modi nobis cum
ipsis auibus euolauerat: Fit enĩ natura quaidã ut hi qui
aliquid intuent᷑. uł dicendo exprimere uolunt. eorum

Expanded text:
exceperunt pisces, quem homines refutarunt, et quem homines crucifixerunt, exceperunt pisces, quem homines refutarunt, et quem homines crucifixerunt, pisces servarunt. Petrus quoque in mari titubat, sed non labitur: et confessus in fluctibus, tamen negavit in terris. Itaque illic quasi devotus manu apprehenditur: hic quasi oblitus aspectu censorio convenitur. Sed jam rogemus Dominum, ut sermo noster quasi Jonas ejiciatur in terram, ne diutius in salo fluctuet. Et bene jam exivit cucurbita, quae obumbret nos a malis nostris: sed et ipsa procedente sole arefacta admonet requiescendum, ne in 95 terra aestuare incipiamus ingenio, et nobis etiam verba deficiant. Certe plus nobis quam Ninivitis data est in aquis remissio peccatsus ait: Fugerat nos, fratres dilectissimi, necessaria de natura avium disputatio, et sermo hujusmodi nobis cum ipsis avibus evolaverat. Fit enim natura quadam, ut hi qui aliquid intuentur, vel dicendo exprimere volunt, eorum
Abbreviated transcription (Latin):
nemo refragator. S. om̃s fautores sunt: Ubi nemo
uicit̾ qui cũmq ꝓuenerit. s om̃s pupes quȩ ꝑuectę
fuerint coronantur: Ubi palmci merces salutis.
uictorici p̃tiũ regressionibus Qucintũ etiã distat
nit̃ directos crsus ac reflexofr: Isti ꝓpetuant᷑: i re¬
sol uunt̾: Ad uinge remignis c̃textalitora. quib¬
ueuillũ exeundi aurti de celo ẽ. Itoq aurige plausũ
uanẽ refer̃: hi soluunt uotti seruati Quid de ionci
dignũ loquar. quẽ cȩtus excepit aduitcĩ reddidit
ad pphetendi gr̃m  e m̃dciuit aqua: quẽ terrencide¬
flererant s sallebat mutero ceti: qui nierebat ĩ t̾ris.
s ut urriusq redẽptio ñ p̃terectur eleñti : terrarũ
salus inmari ante p̃cessit. Quia signũ filui hois sig¬
nũ ioncis. Sic̃ iste mutero cęti: sic iħc ĩcorde terre.
Inutroq remedium: incuus tam̃ in mari pietatis exẽplũ. qm̃

Expanded text:
nemo refragator, sed omnes fautores sunt, ubi nemo nemo refragator, sed omnes fautores sunt, ubi nemo uincitur quicumque peruenerit, sed omnes puppes, quae peruectae fuerint, coronantur, ubi palma victoria pretium regressionis est. Quantum enim distat inter directos cursus ac reflexos! Isti perpetuantur, hi resolvuntur. Adjunge remigiis cuexillum exeundi aura de caelo est. itaque aurigae plausum inanem referunt, hi soluunt uota seruati. quid de Iona dignum loquar, quem cetus excepit ad vitam, reddidit ad prophetandi gratiam? Emendavit aqua, quem terrena deflexerant: psallebat in utero ceti, qui moerebat in terris. Et ut utriusque redemptio non praetereatur elementi, terrarum salus in mari ante praecessit, quia signum Filii hominis signum Jonae. Sicut iste in utero ceti, sic Jesus in corde terrae. In utroque remedium; majus tamen in mari pietatis exemplum; quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
aenuuit. hoc quoq piscis ẽ uellus. Sed & ipsi murices.
q insigne dant regiũ: sunt meritimi & quȩ pratori
gr̃a uł hortorũ amenitts. potest cęruli maris equip̃¬
percire pietuit̃ : Nurũ licet in pratis flores refulge¬
illi cito mercescunt᷑. ista diu duraturci serucitur
Lilici hortis eminus ntent. uelci in nauibus. hic odor
illic uentꝰ aspirat. Que utilitcis infolio: Innauibus
quantei cõmercici . lilici suciuitatẽ nariũ. uelo
bominũ salutẽ inuehunt. Adde pisces salientes et del¬
fincis ludentes. Adde rauro sonantes fluctꝰ murmure.
A dice currentes naues ad litora. uł de litoribus exeuntes.
ut cũ ecarcerib mictunt᷑ quadrigę. quanto studio
speettintiũ & amore certat̾. Equus tam̃ inucinum
cuerit ñ iuanũ ncuugici Ille in uarũ qui uacuus.
ista ad utilitutẽ: qucisi plena frum̃ti. Quid his gra¬
tius quȩ nõ uerb̾e agunt᷑. s uentorũ spiramine. ubi

Expanded text:
aequauit. hoc quoque piscis est uellus. sed et ipsi murices, aequauit. hoc quoque piscis est uellus. sed et ipsi murices, qui insigne dant regium, sunt maritimi. et quae pratorum gratia uel hortorum amoenitas potest caeruli maris aequiperare picturam? uolatus licet in pratis flores refulgeilli cito marcescunt, ista diu duratura. seruatur. naturam in hortis eminus nitent, uela in nauibus; hic odor, illic uentus aspirat. quae utilitas in folio? in nauibus quanta commercia! lilia suauitatem narium, uela hominum salutem inuehunt. adde pisces salientes et delphinas ludentes, adde rauco sonantes fluctus murmure, adice currentes naues ad litora uel de litoribus exeuntes. et cum e carceribus emittuntur quadrigae, quanto studio spectantum et amore certatur! equus tamen in uanum currit, non in uanum nauigia: ille in uanum, quia uacuus, ista ad utilitatem quasi plena frumenti. quid canenda gratius quae non uerbere aguntur, sed uentorum spiramine, ubi