comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ferre. Sed quia utrũ hoc facturus aut qͦ fine sit facturus in certũ.e̾.
pationẽ suꝑbis. Hecessariũ ⁊ utile est etiã que scripta sunt scribere:
ne leue existimet᷑. quod ñ frequent̾ arguit᷑. Sanũ eni putant ẽẽ qđ¬
non dolet: nec uulnus suꝑductũ cute sentiunt. Sed intelligant peruen
nr̃i ihu xꝑi coronet te inomĩ tempore. & ambulantẽ de uirtute in uirtu¬
tem głificet inet̾ nuor. dñẽ papa beatissune in effabilit̾ mirabilis. in com¬
parabilit̾ honorande . prestantissime patrone.

Expanded text:
ferre. sed quia, utrum hoc facturus aut quo fine sit facturus, incertum est ferre. sed quia, utrum hoc facturus aut quo fine sit facturus, incertum est pationem superbis. necessarium et utile est etiam, quae scripta sunt, scribere, ne leue existimetur, quod non frequenter arguitur. sanum enim putant esse, qunon dolet, nec uulnus superductum cute sentiunt; sed intellegant peruentomini nostri Iesu Christi coronet te in omni tempore et ambulantem de uirtute in uirtutem glorificet in aeternum, domine papa beatissime, ineffabiliter mirabilis, incomparabiliter honorande, praestantissime patrone.
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃am ferendo demontres. qͦd retraceis pͥoꝵ de hac re opimonib pene
omĩum par. inuenit᷑ ⁊ una sententia. qͥua ꝓpositũ & p̃destinationẽ
dĩ scd̃m p̃scientiã recepert̃. ⁊t ob hoc d̾s alios uasa honoris. alios con-
tumelie fecerit. quia finẽ unius cuiꝰq p̾uiderit. & sub ipso gr̃e ad iuto¬
rio. in qua futurus e̾e̾t uoluntate. n actione. preuderit. Quib om̃ib
enodatis. & multis in suꝑ que altiore intuitu ad causam hanc ꝑtinentia¬
÷ magis uidere discussis. cretimꝰ & speramꝰ non sołu tenuitat̾e nr̃am.
disputationũ tuarũ presidio roborand̾a. s etiã ipsos quos meritis atq
honorib claros. caligo istius opimonis obscurat. defecatissimũ lumen
corem sectatorẽq in aliis om̃ib tue esse doctrine: & de hoc qͦd inquere¬
lam trabit iam pride̾ apud scitatẽ tuam. sensũ suum ꝑ litt̾as uelle con¬

Expanded text:
nostram ferendo demonstres, quod retractatis priorum de hac re opinionibus, paene nostram ferendo demonstres, quod retractatis priorum de hac re opinionibus, paene omnium par inuenitur et una sententia, qua propositum et praedestinationem dei secundum praescientiam receperunt, ut ob hoc deus tumeliae fecerit, quia finem uniuscujusque praeviderit, et sub ipso gratiae adjutorio in qua futurus esset voluntate et actione praescierit. 9. Quibus omnibus enodatis, et multis insuper, quae altiore intuitu ad causam hanc pertinentia magis potes videre, discussis; credimus et speramus, non solum tenuitatem nostram disputationum tuarum praesidio roborandam, sed etiam ipsos quos meritis atque honoribus claros caligo istius opinionis obscurat, defaecatissimum lumen torem sectatoremque in aliis omnibus tuae esse doctrinae; et de hoc quod in querelam tra
Abbreviated transcription (Latin):
arbitrium. tũ utrũ prescientia dĩ. ita scđm ꝓpositũ maneat. ut ea
ipsa que sunt ꝓposita. sint accipienda prescita. an ꝑ genera causarũ &
species ꝓ sonarũ. ista uarient᷑: ut quia diuerse st̃ uocationes. in his qui
nichil oꝑaturi saluant᷑. quasi sołu dei ꝓpositũ uideat᷑ existere: in his
aũ qui aliqͥo boni acturi st̃. per p̾scientiã posit stare ꝓpositum: an
uero uniformit̾. licet ctiuidi p̾scientia: tam̃ quod̾a ordine sit obni
p̾uenerit. ita nichil sit boni qđ in ur̃am participationẽ non do aucto¬
re defluxerit: postremo que admodũ ꝑ hanc p̾dicationẽ ꝓpositi der
quo fideles fiunt qͥ p̾ordinati st̃ ad uitã et̾nam. nemo ẽoꝵ. qͥ cohorta¬
di st̃ impediat᷑ : nec occasionẽ negligentie habeant. si se p̃destinatos e̾ẽ
desperent. Illud etiã qualit̾ diluatur: quȩ sumꝰ patient̾ insipientiam

Expanded text:
arbitrium; tum, utrum praescientia dei ita secundum propositum maneat, ut ea arbitrium; tum, utrum praescientia dei ita secundum propositum maneat, ut ea ipsa, quae sunt proposita, sint accipienda praescita, an per genera causarum et species personarum ista uarientur, ut, quia diuersae sunt uocationes in his, qui nihil operaturi saluantur, quasi solum dei propositum uideatur existere, in his autem, qui aliquid boni acturi sunt, per praescientiam possit stare propositum, an uero uniformiter, licet diuidi praescientia a proposito praevenerit; ita nihil sit boni, quod in nostram participationem non Deo auctore defluxerit. Postremo, quemadmodum per hanc praedicationem propositi Dei, quo fideles fiunt qui praeordinati sunt ad vitam aeternam, nemo eorum qui cohortandi sunt, impediatur nec occasionem neglegentiae habeant, si se praedestinatos esse desperent. illud etiam qualiter diluatur, quaesumus, patienter insipientiam
Abbreviated transcription (Latin):
reliquiis prauitatis ñ mediocris uirulentiȩ fibra nutͥtur. si pͥncipiumsa:¬
lutis male in homine collocat᷑. si diuine uoluntati. imꝓie uoluntas hu¬
mana p̾fertur. lut ido quis adiuuet᷑ quia uoluit: non ido quia ad u¬
uetur uelit. si originalit̾ malus receptionẽ boni. non asũmo bono sed
a semet ipso in choare male cretit᷑. si non aliunde dõ placet᷑. nisi ex eo qd̃
ipse ctonauerit : tͥbue nobis in hac causa papa beatissime. pat̾ optime. quan¬
tũ iuuante dño potes. diligentiã pietatistue. ut que inistis questionib
obscuriora. & ad ꝑcipientu difficiliora st̃. quã lucidissimis expositionib
digneris aꝑire. Acpͥmũ quia pleriq non putant xp̃anã fide hac dissen¬
sione uiolari. quantũ periculi sit. in eoꝵ. persuasione patefacias: deu Ø¬
de quomͦ ꝑ istam preoꝑantẽ & cooꝑantẽ gr̃am liberũ non impediatur

Expanded text:
reliquiis prauitatis non mediocris uirulentiae fibra nutritur, si principium sareliquiis prauitatis non mediocris uirulentiae fibra nutritur, si principium salutis male in homine conlocatur, si diuinae uoluntati impie uoluntas humana praefertur, ut ideo quis adiuuetur, quia uoluit, non ideo. quia adiuuatur, uelit, si originaliter malus receptionem boni non a summo bono sed a semet ipso inchoare male creditur, si non aliunde deo placetur, nisi ex eo, quod ipse donauerit, tribue nobis in hac causa, papa beatissime, pater optime. quantum iuuante domino potes, diligentiam pietatis tuae, ut, quae in istis quaestionibus obscuriora et ad percipiendum difficiliora sunt, quam lucidissimis expositionibus digneris aperire. Ac primum, quia plerique non putant Christianam fidem hac dissensione uiolari, quantum periculi sit in eorum persuasione, patefacias; deinde, quo modo per istam praeoperantem et cooperantem gratiam liberum non impediatur
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ex eo credend̾u sit stare qͥ saluat: et uoluntas hominis diuine gr̃e
sibi pariat op̃e : ñ gr̃a sibi humanã subiciat uoluntatẽ. Quod cũ per:¬
rsissimũ esse reuelante dei miscd̾ia .&. instruente nos tu
tudine nouerimꝰ: possumꝰ quidẽ ad non credenłu ẽẽ constantes. s
ad auct̾oritate̾ talia sentientiũ non sumꝰ pares: quia multũ nosos
uite meritis antecellunt: & aliqui eoꝵ. adepto nuꝑ sũmi sacerdo¬
cii honore superemment. Nec facile quisqu̾a p̃ter paucos ꝑfecte
grͣe intrepidos amatores. tanto superioꝵ. disputationib ausus est
contraire: ex quo ñ sołu his qui eos audiunt. uerũ etiã ipsis qͥ audiun¬
tur cũ dignitatib creuit pericułũ : cdũ & multos reuerentia eoꝵ aut
mutili co hib& silentis. aut in curioso ducit assensu: & saluberrimũ ipsis
uidet᷑ qͦd pene nulliꝰ contradictione rep̃hendit᷑. Unde si in istis pelagiane

Expanded text:
non ex eo credendum sit stare, qui saluat, et uoluntas hominis diuinae gratiae non ex eo credendum sit stare, qui saluat, et uoluntas hominis diuinae gratiae sibi pariat opem, non gratia sibi humanam subiciat uoluntatem. Quod cum pernersissimum esse reuelante dei misericordia et instruente nos tua beatitudine nouerimus, possumus quidem ad non credendum esse constantes, sed ad auctoritatem talia sentientium non sumus pares, quia multum nos et uitae meritis antecellunt et aliqui eorum adepto nuper summi sacerdotii honore supereminent; nec facile quisquam praeter paucos perfectae gratiae intrepidos amatores tanto superiorum disputationibus ausus est contra ire. ex quo non solum his. qui eos audiunt, uerum etiam ipsis, qui audiuntur, cum dignitatibus creuit periculum, dum et multos reuerentia eorum aut inutili cohibet silentio aut incurioso ducit adsensu et saluberrimum ipsis uidetur, quod paene nullius contradictione reprehenditur. unde si in istis Pelagianae
Abbreviated transcription (Latin):
in contumeliã: quia nemo nͥ ꝑ gr̃ãm iustifice iustificet᷑ .&. nemo nͥ
in p̃uaricatione nascat᷑. Sed refugiunt istud fateri: diuinoq ascri¬
bere operi sc̃oꝵ. merita formidant. Nec ad quiescunt p̃destinatũ
electͥoꝵ numerũ nec augeri posse nec minui: ne locũ apud infide¬
les ac negligentes cohortantiũ incitam̃ta ñ habeant: ac superflu¬
a sit industrie ac laboris indict̾io: cuiꝰ studiũ cessante electione
frustrandũ sit. Ita demũ enĩ posse unũquẽq ad coreptionẽ aut
ꝓfectum uocari: si sciat se sua diligentia bonũ e̾e posse .&. lib̾tatẽ.
suam. ob hoc dĩ auxilio iuuanctã. si qͦd̾ d̾s mandat elegerit. Nlesic
cum in his qui tempus accep ert̾ libere uoluntatis duo sint que hu¬
manã operent᷑ salutẽ. dei scilicet gr̃a &. hominis obedientia: pͥorẽ
uolunt obedientiã e̾e̾ quã gr̃am: ut initiũ salutis. ex eo qui saluat᷑.

Expanded text:
in contumeliam, quia nemo nisi per gratiam iustificetur et nemo nisi in contumeliam, quia nemo nisi per gratiam iustificetur et nemo nisi in praeuaricatione nascatur. sed refugiunt istud fateri diuinoque adscribere operi sanctorum merita formidant nec adquiescunt praedestinatum electorum numerum nec augeri posse nec minui, ne locum apud infideles ac neglegentes cohortantium incitamenta non habeant ac superflua sit industriae ac laboris indictio, cuius studium cessante electione frustrandum sit; ita demum enim posse unumquemque ad correctionem aut ad profectum uocari. si sciat se sua dilisuam ab hoc Dei auxilio juvandam, si quod Deus mandat, elegerit. Ac sic, cum in his, qui tempus acceperunt liberae voluntatis, duo sint quae humanam operentur salutem, Dei scilicet gratia et hominis obedientia; priorem volunt obedientiam esse quam gratiam, ut initium s
Abbreviated transcription (Latin):
minẽ ꝓrsus a redeptione sanguinis eiꝰ exceptũ. etiã si omne̾ hancuitã
alienissima abeo mente ꝑtranseat. quia ad om̃s ꝑtineat diuinȩ mise¬
ricordiȩ sacram̃tũ. quo icto plurum non renouent᷑. quia qͦd nec renouari
uelle habeant p̃noscantur. Itaq quantũ ad dm̃ ꝑtinet. om̃ib paratã ui¬
tã eternã: quantũ autẽ ad arbitrii libertatẽ ab his eam app̃bendi qͥ
do sponte crediderint: & auxiliũ grͣe merito credulitatis acceꝑint.
In istã uero talis grͣe p̾dicationẽ hiquoꝵ contradict̾ione offendim cũ pri¬
us meliora sentirent. icło se uł maxime contulert̃: quia si ꝓfiterentur
ab ea omĩa bona merita p̃ueniri: & ab ipsa ut possint esse donari: ne¬
cessitate concederent dm̃ scd̃m propositũ & consiliũ uoluntatis sue
occulto uidicio & oꝑe manifesto. alrud uas condere in honore. aliud

Expanded text:
minem prorsus a redemptione sanguinis eius exceptum, etiam si omnem hanc uitam minem prorsus a redemptione sanguinis eius exceptum, etiam si omnem hanc uitam alienissima ab eo mente pertranseat, quia ad omnes homines pertineat diuinae misericordiae sacramentum, quo ideo plurimi non renouentur, quia, quod nec renouari uelle habeant. praenoscantur. itaque, quantum ad deum pertinet, omnibus paratam uitam aeternam, quantum autem ad arbitrii libertatem, ab his eam adprehendi, qui deo sponte crediderint et auxilium gratiae merito credulitatis acceperint. in istam uero talis gratiae praedicationem hi, quorum contradictione offendimur, cum prius meliora sentirent, ideo se uel maxime contulerunt, quia, si profiterentur ab ea omnia bona merita praeueniri et ab ipsa, ut possint esse, donari, necessitate concederent deum secundum propositum et consilium uoluntatis suae occulto iudicio et opere manifesto aliud uas condere in honorem aliud
Abbreviated transcription (Latin):
teris ignorantie impietate depereunt. nec ulla eis aut legis aut euan¬
głii illuminatio chorus cauit : cum tam̃ inquantũ p̃ dicatorib ostium
apertũ est⁊ uia fact̾a est. gentiũ popłs qui sedebat in tenebris & in
umbra mortis trcõ auderit magnã: & qui quond̾a non popłs. nc̃ aut̃
popłs dei sit: &. quorũ aliquando non misertꝰ est: nc̃ autẽ misereat᷑.
Preuisos inquiunt a dño credituros. & ad unãquãq gentẽ ita dispen¬
sata tẽpora ac ministeria magistroꝵ: ut exortura erant bonarũ cre¬
dulitał iuoluntatũ. Nec uacillare illud qđ d̾s om̃s homines uelit sal¬
uos fieri. & agitionẽ ueritatis uenire: quando qͥd̾e in excusabiles sut.
qui os ad unius ueridei cultũ potuerint instrui. intelligentia natu¬
rali: & euangłm id̾o non audierint. quia nec fuerint recepturi Pro
uniuerso atẽ humano genere mortuũ e̾e̾ cdnm nr̃m iħm xp̃m .&. ne

Expanded text:
teris ignorantiae impietate depereunt nec ulla eis aut legis aut euanteris ignorantiae impietate depereunt nec ulla eis aut legis aut euangelii inluminatio coruscauit. cum tamen, in quantum praedicatoribus ostium apertum est et uia facta est, gentium populus, qui sedebat in tenebris et in umbra mortis, lucem uiderit magnam et, qui quondam non populus, nunc autem populus dei sit et, quorum aliquando non misertus est, nunc autem misereatur, praeuisos inquiunt a domino credituros et ad unamquamque gentem ita dispensata tempora ac ministeria magistrorum. ut exortura erat bonarum credulitas uoluntatum; nec uacillare illud, quod deus omnes homines uelit saluos fieri et in agnitionem ueritatis uenire, quando quidem inexcusabiles sint, qui et ad unius ueri dei cultum potuerint instrui intellegentia naturali et euangelium ideo non audierint quia nec fuerint recepturi. pro uniuerso autem humano genere mortuum esse dominum nostrum Ie
Abbreviated transcription (Latin):
debitores. tales aiunt ꝑdi. talesq saluari. quales futuros illos in anmiꝰ
maiorib. si ad actiuã seruarent᷑ etatẽ scientia diuina p̾uiderit. Nec con¬
siderant se gr̃am dĩ qũa comitem ñ p̾uiã huinanoꝵ uolunt ẽe̾ meri-¬
toꝵ. etiã illis uoluntatib subdere: quas ab ea scd̃m suã ꝓhantasiam.
un negant ẽẽ p̃uentas. S uitantũ quib c̾q cõmentitiᷤs i¬
tionem dei subiciunt. ut quia p̾terita ñ ẽstant. futura quȩ ñ sint
futurꝰ confingant: nouoq apuđ illos absurditatis genere. ⁊ non agen¬
cla p̃scita sint᷑: & p̾scita non acta sint. Hanc sane de humanis meritis
p̾scientiã dei. scd̃m quã grã uocantis operet᷑. multo sibi racionabiliꝰ
uident᷑ astruere. cũ ad earũ nationũ contẽplationẽ uenit᷑. quȩ uł
in p̃teritis scłis dimissȩ st̃ ingredi uias suas. uł nũc qͦq ad huc inue¬

Expanded text:
debitores, tales aiunt perdi talesque saluari. quales futuros illos in annis debitores, tales aiunt perdi talesque saluari. quales futuros illos in annis maioribus, si ad actiuam seruarentur aetatem, scientia diuina praeuiderit. nec considerant se gratiam dei, quam comitem, non praeuiam humanorum uolunt esse meritorum, etiam illis uoluntatibus subdere, quas ab ea secundum suam phantasiam non negant esse praeuentas. sed in tantum quibuscumque commenticiis tionem Dei subjiciunt, ut quia praeterita non exstant, futura, quae non sint futura, confingant, novoque apud illos absurditatis genere, et non agenda praescita sint, et praescita non acta sint. Hanc sane de humanis meritis praescientiam Dei, secundum quam gratia vocantis operetur, multo sibi rationabilius videntur astruere, cum ad earum nationum contemplationem venitur, quae vel in praeteritis saeculis dimissae sunt ingredi uias suas uel nunc quoque adhuc in ue
Abbreviated transcription (Latin):
gant. Et consequens putant. ut quia p̃uaricator id̾o dicit᷑ non obedisse qr
noluit: fidelis qͦq ñ dubitet᷑ ob hoc deuotꝰ fuisse quia uoluit. Et quantũ
quisq ad mału. tantũ habeat facultatis ad bonũ. pariq mom̃to animũ
se uł ad uitia uel ad uirtutes mouere. quẽ bona appetentẽ grã di foue¬
at: mala sect̾antẽ damnatio iusta suscipiat. Cũq int̾ hȩc in numera¬
bilium illis multitudo obicit᷑ paruuloꝵ. qui utiq excepto originali
peccato. sub quo om̃s homines similiter in pͥmi hominis damnatione
nascunt᷑. nullas adhuc habentes uoluntates. nullas ꝓprias actiones.
non sine dei iudicio secernunt᷑. ut ante discretionẽ boni ac mali de
usu uite istius auferendi. alii ꝑ regenerationẽ int̾ cęlestis regni assu¬
mantur heredes. alii sine baptimo int̾ mortis per petue transeant

Expanded text:
gant. et consequens putant, ut, quia praeuaricator ideo dicitur non oboedisse, quia gant. et consequens putant, ut, quia praeuaricator ideo dicitur non oboedisse, quia noluit, fidelis quoque non dubitetur ob hoc deuotus fuisse, quia uoluit, et quantum quisque ad malum tantum habeat facultatis ad bonum parique momento animum se uel ad uitia uel ad uirtutes mouere, quem bona adpetentem gratia dei foueat, mala sectantem damnatio iusta suscipiat. Cumque inter haec innumerabilium illis multitudo obicitnr paruulorum, qui utique excepto originali peccato, sub quo omnes homines similiter in primi hominis damnatione nascuntur, nullas adhuc habentes uoluntates, nullas proprias actiones non sine iudicio dei secernuntur, ut ante discretionem boni ac mali de usu uitae istius auferendi alii per regenerationem inter caelestis regni adsumantur heredes alii sine baptismo inter mortis perpetuae transeant
Abbreviated transcription (Latin):
nature hene usus ad istã saluantẽ grãm. untialis gr̃e ope meruerit per¬
uenire. Propositũ autẽ uocantis gr̃ę in hoc omĩno definiunt. quod
E̾ constieuerit. nulłu in regnũ suum. nͥ ꝑ sacram̃tũ regenerationis
assumere. Et at hoc salutis donũ om̃s homines uniuersalit̾ siue ꝑ natura¬
lem. siue ꝑ scriptã lege̾. sue ꝑ euangłicã p̃dicationẽ uocari. ut & qui uo¬
luerint fiant filii di & in excusabiles sint qui fideles e̾ẽ noluerint:
quia iustitia dei in eo sit. ut qui ñ crediderint pereant. bonitas in eo
appareat. si neminẽ repellat a uita. s indifferent̾ uniuersos uelit sal¬
uos fieri: & in agnitionẽ ueritatis uenire. Iam hic ꝓfert̃ testimonia.
quib diuinarũ scripturarũ cohortatio adobediend̾u incitat homi¬
nũ uoluntates. qui ex libero arbitrio aut faciant que iubent᷑. aut negli¬

Expanded text:
naturae bene usus ad istam saluantem gratiam initialis gratiae ope meruerit pernaturae bene usus ad istam saluantem gratiam initialis gratiae ope meruerit peruenire. propositum autem uocantis gratiae in hoc omnino definiunt, quod deus constituerit nullum in regnum suum nisi per sacramentum regenerationis adsumere et ad hoc salutis donum omnes homines uniuersaliter sine per naturalem siue per scriptam legem siue per euangelicam praedicationem uocari. ut et, qui uoluerint. fiant filii dei et inexcusabiles sint, qui fideles esse noluerint, quia iustitia dei in eo sit, ut. qui non crediderint. pereant. bonitas in eo appareat, si neminem repellat a uita, sed indifferenter uniuersos uelit saluos fieri et in agnitionem ueritatis uenire. iam hic proferunt testimonia, quibus diuinarum scripturarum cohortatio ad oboediendum incitat hominum uoluntates, qui ex libero arbitrio aut faciant, quae iubentur, aut negle
Abbreviated transcription (Latin):
ut fidem nr̃am edificationi audientiũ contrariã e̾ẽ definiant. ac sic
etiã si uera sit non ꝓmend̾a: quia & ꝑnitiose ñ recipienda tradant᷑.¬
& nullo periculo quȩ intelligi nequeunt conticeant᷑. Quid̾a uͦ hoꝵ
in tantũ a pelagianis semitis non declinant. ut cũ ad confitend̾a eam
xp̃i gram que omĩa preueniat merita humana cogant᷑. ne si meritis
redditur. frustra grã nominet᷑: ad conditionẽ hanc uelint unius cu¬
iusq hominis ꝑtinere: in qua eum nichil prius merentẽ. quia neo
existentẽ liberi arbitrii. & rationalẽ gr̾a creatoris instituat ait ꝑ
scretionẽ boni ac mali. & ad cognitionẽ d̾i.&. ad obedient
datoꝵ eiꝰ possit suam dirigere uoluntatẽ. Atq ad hanc gram qua
in xp̃o renascimͦ peruenire. ꝑ naturałe scilicet facultate̾. petendo. queren¬
do. pulsando. ut icdo accipiat. icto inueniat. id̾o introeat. quia bono

Expanded text:
ut fidem nostram aedificationi audientium contrariam esse definiant ac sic, ut fidem nostram aedificationi audientium contrariam esse definiant ac sic, etiam si uera sit, non promendam, quia et perniciose non recipienda tradantur et nullo periculo, quae intellegi nequeant, conticeantur. Quidam uero horum in tantum a Pelagianis semitis non declinant, ut. cum ad confitendam eam Christi gratiam, quae omnia praeueniat merita humana, cogantur, ne, si meritis redditur, frustra gratia nominetur, ad condicionem hanc uelint uniuscuiusque hominis pertinere, in qua eum nihil prius merentem quia nec existentem liberi arbitrii et rationalem gratia creatoris instituat, ut per discretionem datorum eius possit suam dirigere uoluntatem atque ad hanc gratiam, qua in Christo renascimur, peruenire per naturalem scilicet facultatem petendo, quaerendo, pulsando, ut ideo accipiat. ideo inueniat, ideo introeat, quia bono
Abbreviated transcription (Latin):
opinant᷑ exponã. qͥcqͥd in libro hoc excontradicentiũ sensu. sci̾tas tua sibi
opposuit: qͥqqͥ d in libris contra uilianũ ab ipso sub hac questione obiectum.
potentissime debellasti: hoc totũ abistis sc̃ĩs intentiosissime conclamatur.
E cũ contra eos scripta beatudinis tuȩ ualidissimis . & in numeris testimo¬
niis diuinarũ scripturarũ instructa ꝓferimꝰ : ac scd̃m formã disputatio¬
nũ tuarũ. aliqͥd etiã ipsi qͦ concludant᷑ astruimꝰ : obstinationẽ suam
manifestationẽ diuine grͣe preuenientis electͥoꝵ merita proferuntur.
a nullo uingͦ. eccłasticoꝵ. ita e̾ẽ intellect̾a ut nc̃ sentiunt᷑ affirmant.
Cũq ut ipsi ea exponant. scd̃m quoꝵ uelinit sensa deposcimꝰ. nichil
se ꝓficentur in uenisse quod placeat: & de his taceri exigunt. quoꝵ
altitudinẽ nullus attigerit. Eo postremo ꝑuicatia tota descendit.

Expanded text:
opinantur exponam, quidquid in libro hoc ex contradicentium sensu Sanctitas tua sibi opinantur exponam, quidquid in libro hoc ex contradicentium sensu Sanctitas tua sibi opposuit, quidquid etiam in libris contra Julianum ab ipso sub hac quaestione objectum, potentissime debellasti; hoc totum ab istis sanctis intentiosissime conclamatur. Et cum contra eos scripta Beatitudinis tuae validissimis et innumeris testimoniis divinarum Scripturarum instructa proferimus, ac secundum formam disputationum tuarum aliquid etiam ipsi. quo concludantur, adstruimus, obstinationem suam manifestationem diuinae gratiae praeuenientis electorum merita proferuntur, a nullo umquam ecclesiasticorum ita esse intellecta, ut nunc sentiuntur, adfirmant. cumque, ut ipsi ea exponant, secundum quorum uelint sensa, deposcimus, nihil se profitentur inuenisse, quod placeat, et de his taceri exigunt, quorum altitudinem nullus adtigerit. eo postremo peruicacia tota descendit,
Abbreviated transcription (Latin):
remuneratio sit parata. Hoc aũ propositũ uocationis dei. quo uł ante
mundi initiũ. uł in ipsa conditione generis humani eligendoꝵ & reicien¬
dorum dicit᷑ fact̾a discretio. ut fctm quod placuit creatori. aliuasa
honoris. alii uasa contumeliȩ sint creati: & lapsis curã resurgendi ad imere:
& scĩs occasionẽ temꝑis afferre. eoqͦd in utraq parte suꝑfluus labor sit.
si neq reiectus tilla inctustria possit intrare. neq elect̾us ulla negligentia
possit excedere. Quoquo enĩ mͦ se egerint. ñ
sũ non posse ẽẽ constan¬
tem. cũ si aliud habeat p̾destinantis electi¬
U. cassa sit anͦnitentis
intentio. Remoueri itaq omne̾ industrĩa
tolliq uirtutes. si d̾i
ne. fatale quand̾a induci necessitatẽ: aut diuersarũ naturarũ dici dñm con¬
ditorẽ. si nemo aliud possit ẽẽ quã factͥus ẽ. Utq breuius ac pleniꝰ quod

Expanded text:
remuneratio sit parata. hoc autem propositum uocationis dei, quo uel ante remuneratio sit parata. hoc autem propositum uocationis dei, quo uel ante mundi initium uel in ipsa conditione generis humani eligendorum et reiciendorum dicitur facta discretio, ut, secundum quod placuit creatori, alii uasa honoris alii uasa contumeliae sint creati, et lapsis curam resurgendi adimere et sanctis occasionem teporis adferre eo, quod in utramque partem superfluus labor sit, si neque reiectus ulla industria possit intrare neque electus ulla neglegentia possit excidere. quoquo enim modo se egerint, nonsum non posse esse constantem, cum, si aliud habeat praedestinantis electio, cassa sit adnitentis intentio. remoueri itaque omnem industriam tollique uirtutes, si dei ne, fatalem quamdam induci necessitatem; aut diversarum naturarum dici Dominum conditorem, si nemo, aliud possit esse quam factus est. Atque ut brevius ac plenius quod
Abbreviated transcription (Latin):
fuerant recessert᷑. Quoꝵ. tã abrupta dissensio pͥmũ ꝓpt̾ ipsos metuen¬
da ẽ: ne tam claris tãq egregiis in om̃ium uirtutũ studio uiris spc̃
estiment. quod audiant eos. quoꝵ auctoritate sine uidicio sequuntur:
asserere. Hec enĩ ipsorũ definitio ac professio ẽ: omnẽ qͥd̾e hominẽ ad̾a
peccante peccasse.&. nemine ꝑ oꝑa sua. s per d̃ĩ grãm regeneratione sal
uariA niuersis tam̃ hominib ꝓpitiationẽ que est in sacram̃to sangui¬
nis .xꝑi. sine exceptione ẽe ꝓpositã: ut quic̾q ad ficłẽ & ad baptismũ acce¬
onẽ dm: & eos p̃destinasse in regnũ suum. qͦs gratis uocatos. dignos fu¬
turos electione. & de hac uita bono fine excessuros ẽẽ p̃uiderit. Idoq
omne̾ homine̾ ad crectendu ⁊ ad oꝑantũ diuinis institutionib ad mone¬
ri. &ͣ ͣ de app̃hendenda uita et̾na nemo desper&: cũ uoluntarie deuotiõi.

Expanded text:
fuerant, recesserunt. Quorum tam abrupta dissensio primum propter ipsos metuenfuerant, recesserunt. Quorum tam abrupta dissensio primum propter ipsos metuenda est, ne tam claris tamque egregiis in omnium virtutum studio viris spiritus aestiment, quod audiant eos, quorum auctoritatem sine judicio sequuntur, asserere. 3. Haec enim ipsorum definitio ac professio est: Omnem quidem hominem Adam peccante peccasse; et neminem per opera sua, sed per Dei gratiam regento sanguinis Christi, sine exceptione esse propositam, ut, quicumque ad fidem et ad baptismum acceonem deum et eos praedestinasse in regnum suum, quos gratis uocatos dignos futuros electione et de hac uita bono fine excessuros esse praeuiderit. ideoque omnem hominem ad credendum et ad operandum diuinis institutionibus admoneri, ut de adprehendenda uita aeterna nemo desperet, cum uoluntariae deuotioni
Abbreviated transcription (Latin):
um putant patrun
opinioni & eccłastico sensui. quicqͥd in eis
de uocatione elect̾oꝵ scđm di propositũ disputasti. & cũ aliquandiu tar¬
chitatẽ suã culpare maluerint. quã non in tellectͥa rep̾hendere. quidaq
eoꝵ. lucidiorẽ suꝑ hoc atq aꝑtiorẽ beaͣtudinis tue expositionẽ uoluerint
postulare : euenit ex cdispositione misedie d̃i ut cũ quosd̾a intra affricã
similia mouissent. librũ de correptione &ͦ p̃lenũ diuine auctͥoritatis emitte
res. Quo innotitiã nr̃am insperata oportunitate delato. putauimꝰ om̃s
querelas resistentiũ sopiendas: quia uniuersis questionib de qͥb con-
specialit̾ studueris. ut que apud noserant turbata cõponeres. Lecensito
aut̾ hoc beatitudinis tue libro. sicut qͥ sc̃am atq apłicam doetrine tue
auctͥoritatẽ antea sequebant᷑. intelligentiores multo instructioresq
sunt fact̾i : qui ꝑsuasionis suȩ impedibant᷑ obscuro. auersiores quã

Expanded text:
um putant patrum um putant patrum opinioni et ecclesiastico sensui, quidquid in eis electorum secundum Dei propositum disputasti. Et cum aliquandiu tarditatem suam culpare maluerint, quam non intellecta reprehendere, quidamque eorum lucidiorem super hoc atque apertiorem beatitudinis tuae expositionem uoluerint postulare, euenit ex dispositione misericordiae dei, ut, cum quosdam intra Africam similia moures. Quo in notitiam nostram insperata opportunitate delato, putavimus omnes querelas resistentium sopiendas; quia universis quaestionibus, de quibus specialiter studueris, ut quae apud nos erant turbata, componeres. Recensito autem hoc Beatitudinis tuae libro, sicut qui sanctam atque apostolicam doctrinae tuae auctoritatem antea sequebantur, intelligentiores multo instructioresque sunt facti; ita qui persuasionis suae impediebantur obscuro, aversiores quam
Abbreviated transcription (Latin):
No beatissimo pape in effabilit̾ mirabili. in comꝑabilit̾
honorando. p̾stantissimo patrono ay gustino: prosper
ignotꝰ quidem tͥ facie. sed iam aliquatenus sĩ remi
niscaris. animo ac sermone comꝑtus. Nam per scmͣ
frs̃m meum leontiũ diaconũ misi epłas & recepi:
nunc qͦq beatitudini tue scribere audeo. non sołu
salutationis ut te̾ studio. sed etiã fidei qua eccła
uiuit affectu. Excubante enĩ ꝓ unuersis menbris corporis xp̃i uigilar¬
tissima industria tua. & aduersus hereticarũ doctrinarũ insidias
ueritatis uirtute pugnante : nullomͦ mͥ uerendu putaui: ne onerosus tͥ
aut importunꝰ eẽm. in eo quod ad multoꝵ. salutẽ. ac ꝑinde ad pietatem
tuã pertinet: cum potius reum futitrũ e̾ẽ me crederẽ. si ea que ualde¬
ꝑniciosa ẽẽ intelligo: ad specialem patronũ fidei non referrẽ. Multi¬
ergo seruoꝵ. xꝑi qui in
massiliensi urbe consistunt. inscĩtatis tue
scriptis que ad uersus
pelagianos hereticos condidisti. contrari-¬

Expanded text:
NO BEATISSIMO PAPAE INEFFABILITER MIRABILI INCOMPARABILITER HONORANDO PRAESTANTISSIMO PATERNO AUGUSTINO PROSPER. Ignotus quidem tibi facie sed iam aliqniscaris, animo ac sermone compertus; nam per sanctum fratrem meum Leontium diaconum misi epistolas et recepi; nunc quoque Beatitudini tuae scribere audeo, non solum salutationis, ut tunc, studio; sed etiam fidei, qua Ecclesia vivit, affectu. Excubante enim pro universis membris corporis Christi vigilantissima industria tua, et adversus haereticarum doctrinarum insidias veritatis virtute pugnante, nullo modo mihi verendum putavi ne onerosus tibi, aut importunus essem in eo quod ad multorum salutem, ac perinde ad pietatem tuam pertinet: cum potius reum futurum esse me crederem, si ea, quae valderniciosa esse intelligo, ad specialem patronum fidei non referrergo servorum Christi qui in Massiliensi urbe consistunt, in Sanctitatis tuae scriptis, quae adversus Pelagianos haereticos condidisti, contrari
Abbreviated transcription (Latin):
nobis necessarium sit. prius quã petamus ab eo Nt̃m ꝓpt̾ tales. huiꝰ
sententiȩ. ueritas deserenda. aut ex eugło delenda putabit᷑
usq infinẽ ꝑseuerantiã: ꝓfecto qͥ ex ipso hanc habere se putat.
oret ut habeat. Cauendũ est gͥ ne d̾u timemꝰ nͦe tepeseat horta:¬
tio extinguat᷑ oratio: accendatur elatio. Dicat᷑ gͦ uerũ maxi¬
me ubi aliqua questio ut dicat᷑ impellit: & capiant qͥ possunt
ne forte cum tacet᷑ propt̾ eos qͥ caꝑe non possunt: ñ sołu ueri

Expanded text:
nobis necessarium sit, priusquam petamus ab eo . Num propter tales hujus nobis necessarium sit, priusquam petamus ab eo . Num propter tales hujus sententiae veritas deserenda, aut ex Evangelio delenda putabitur? usque in finem perseverantiam: profecto qui ex se ipso hanc se habere putat, non orat ut habeat. Cavendum est igitur, ne dum timemus ne tepescat hortatio, exstinguatur oratio, accendatur elatio. 40. Dicatur ergo verum, maxime ubi aliqua quaestio ut dicatur impellit; et capiant qui possunt: ne forte cum tacetur propter eos qui capere non possunt, non solum veri
Abbreviated transcription (Latin):
tias suas eant: ꝓpt̾ea de p̾scientia dĩ falsũ putandũ  esse. qͦd dic¬
tum ÷: Noune si ds̃ illos bonos futuros e̾e̾ p̾sciuit boni ert̾: ingͣ.¬
talib& nc̃ malignitate u̾ sent᷑  Si autẽ malos mali ert̃: in qͣnta¬
libet ncͣ bonitate cernant᷑. Fuit qͥda in nr̃o monasterio qui
corripientib frĩb cur qued̾a non facienda faceret. ⁊ facienda
ñ facereti respondebat .Q. ualisc̾q nc sim: talis ero quałe d̾s me
futurũ e̾ẽ p̾sciuit .O. ui ꝓfecto & uerũ dicebat. ⁊ hoc uͦ non ꝓfici¬
ebat in bonũ: s usq adeo ꝓfecit in mału: ut deserta monasterii socie¬
tate fieret canis reuersus ad uomitũ suum: & tam̃ ad huc qualis sit fu¬
turꝰ in certũ est. Nunqͥo gͦ ꝓpt̾ huiꝰ modi animas eaquȩ de p̃scieni¬
tia dei uera dicunt᷑. uel neganda st̃ uel tacenda: tunc scilicet quan¬

Expanded text:
tias suas eant, propterea de praescientia Dei falsum putandum est esse, quod dictias suas eant, propterea de praescientia Dei falsum putandum est esse, quod dictum est? Nonne si Deus illos bonos futuros esse praescivit, boni erunt, in quantalibet nunc malignitate versentur; si autem malos, mali erunt, in quantalibet nunc bonitate cernantur? Fuit quidam in nostro monasterio, qui corripientibus fratribus cur quaedam non facienda faceret, et facienda non faceret, respondebat: Qualiscumque nunc sim, talis ero qualem me Deus futurum esse praescivit. Qui profecto et verum dicebat, et hoc vero non proficiebat in bonum: sed usque adeo profecit in malum, ut deserta monasterii societate fieret canis reversus ad suum vomitum: et tamen adhuc qualis sit futurus, incertum est. Numquid ergo propter hujusmodi animas ea quae de praescientia Dei vera dicuntur, vel neganda sunt vel tacenda; tunc scilicet, quan
Abbreviated transcription (Latin):
moramini. idõ nondu surrexistis: qͥa necdũ uos adiutoriũ grͣe
miserantis erexit. Ueru̾tam̾ si qui estis necdu uocati. qͦs grã sua
p̃ destinauerit eligendos. accipietis eande gr̃am qua uelitis ⁊ sitis
electi. & si qui obeditis. si p̾destinati estis reiciendi. subtrahent᷑
oboediencti uires : ut obedire cessetis. Ista cũ dicunt᷑: ita nos a
confitenda uera dĩ graͣ. id est quę ñ scđdm merita nr̃a datur. &.¬
tenda scd̃m eam p̃ destinationẽ scorũ det̾rere non debent:
sic̃ non det̾remur a confitenda p̃scientia di: si qͥs de illa popło sic
loquat᷑ ut dicat. Si ue nc̃ recte uiuatis. si non recte : tales eritis post¬
ea quales uos futuros.¬
d̾s esse p̾scruit. uł bom si bo¬
÷ nos uł mali si malos. Nũqͥd enĩ si hoc audito nonnulli in tai. porẽ
segnitiãq uertant᷑. ⁊ a labore ꝓcliues. ad libidinẽ post concupiscen¬

Expanded text:
moramini, ideo nondum surrexistis, quia necdum vos adjutorium gratiae moramini, ideo nondum surrexistis, quia necdum vos adjutorium gratiae miserantis erexit. Verumtamen si qui estis nondum vocati, quos gratia sua praedestinaverit eligendos, accipietis eamdem gratiam qua velitis electi: et si qui obeditis, si praedestinati estis rejiciendi, subtrahentur obediendi vires, ut obedire cessetis. Ista cum dicunt, ita nos a confitenda vera Dei gratia, id est quae non secundum merita nostra datur, tenda secundum eam praedestinatione sanctorum deterrere non debent; sicut non deterremur a confitenda praescientia Dei, si quis de illa populo sic loquatur, ut dicat: « Sive nunc recte vivatis, sive non recte, tales eritis postea, quales vos Deus futuros esse praescivit, vel boni si bonos, vel mali si malos. » Numquid enim, si hoc audito nonnulli in torporem segnitiemque vertantur, et a labore proclives ad libidinem post concupiscen
Abbreviated transcription (Latin):
su. non aucliant cordis assensur Cur aũ illi habeant aures au¬
T ddiendi. illi ñ habeant. hoc ẽ. illis datũ sit a patre ut ueniant¬
U ad filium. illis aũ non sit datũ qͥs cognouit sensũ dm̃. aut
qͥs consiliarius eius fuit: Aut tu qͥs es o homo qͥ respondeas do: Nũ¬
quid ido negandũ est qđ aꝑtum est: quia cõprehendi ñ potest quod
occultũ est : Nunqͥd inqua propt̾ea dicturi sumꝰ. quod ita ẽẽ ꝑspici¬
mus. ñ ita esse: qm̾ ĩta cur sit non p ossumꝰ inuenire: Sed aiunt
ut scribitis. ueminem posse correptionis stimulis excitari: si dicat᷑
in conuentu eccłẽ audientib multis. Ita se habet de p̃destinatioe
definita sententia uoluntatis dĩ. ut alii ex uob̾ de infidelitate.
accepta obediendi uoluntate. ueniretis ad fidẽ: uel accepta ꝑseue¬
rantia maneatis infide. Ceteri uͦ qui in peccatoꝵ. delectatione re-¬

Expanded text:
su, non audiant cordis assensu. Cur autem illi habeant aures ausu, non audiant cordis assensu. Cur autem illi habeant aures audiendi, illi non habeant, hoc est, cur illis datum sit a Patre ut veniant ad Filium, illis autem non sit datum, quis cognovit sensum Domini, aut ejus consilarius fuit ? aut tu quis es, o homo, qui respondeas Deo ? Numquid ideo negandum est quod apertum est, quia comprehendi non potest quod occultum est? numquid, inquam, propterea dicturi sumus quod ita esse perspicimus, non ita esse, quoniam cur ita sit non possumus invenire? CAPUTut scribitis, neminem posse correptionis stimulis excitari, si dicatur in conventu Ecclesiae audientibus multis: Ita se habet de praedestinatione definita sententia voluntatis Dei, ut alii ex vobis de infidelitate, accepta obediendi voluntate, veneritis ad fidem, vel accepta perseverantia, permaneatis in fide; caeteri vero qui in peccatorum delectatione re
Abbreviated transcription (Latin):
plantaui. apollo rigauit. s ds̃ in crem̾tum dedit. Itaq neq qͥ plantat¬
est aliqͥd. neq qui rigat. s qͥ in crem̃tũ dat ds. No ꝑ hoc sic̾ ex hor¬
tat᷑ &. p̃dicat recte. sed ille qͥ accepit hoc donũ: ita ex hortante rec¬
te atq p̃dicantẽ. ꝓfecto ille obedient̾ audit. qͥ accepit hoc donũ
Hinc ẽ. qͦd dñs cum eis loqueret᷑ qͥ carnis aures aꝑtas haberent.
dicebat tam̃. Qui hab& aures auoiendi audiat. Q uas ñ om̃s ha¬
bere ꝓculdubio nouerat. Aquo aũ habeant qͥcũq habent. ipse
añs ostendit ubi ait. Labo eis cor cognoscendi me: & aures audientes.
olures gͦ audiendi ipsum ẽ donum obediendi: ut qͥ id haberent ue¬
nirent ad eũ: acł quẽ nemo uenit nisi fuerit ei datum a patre ipstꝰ.
xh ortam᷑ ergo atq p̃dicamꝰ. ut qͥ habent aures audiendi obedien¬
ter nos audiant. qui uͦ eas non habent. sit in eis qͦd scriptũ est.¬
au ut audientes non audiant: audientes uidelicet corporis sen¬

Expanded text:
qui plantat, aliquid est, neque qui rigat; sed qui incrementum dat Deus . Ac per hoc sicut exhortatur et praedicat recte, sed ille qui accepit hoc donum: ita exhortantem recte atque praedicantem profecto ille obedienter audit, qui accepit hoc donum. Hinc est quod Dominus, cum eis loqueretur, qui carnis aures apertas haberent, dicebat tamen, Qui habet aures audiendi, audiat : quas non omnes habere procul dubio noverat. A quo autem habeant, quicumque habent, ipse Dominus ostendit, ubi ait: Dabo eis cor cognoscendi me et aures audientes . Aures ergo audiendi, ipsum est donum obediendi, ut qui id haberent, venirent ad eum, ad quem nemo venit, nisi fuerit ei datum a Patre ipsius. Exhortamur ergo atque praedicamus: sed qui habent aures audiendi, obedienter nos audiunt: qui vero eas non habent, fit in eis quod scriptum est, ut audientes non audiant ; audientes videlicet corporis sen
Abbreviated transcription (Latin):
dixit. Uneͣ qͥs credidit auditui nr̃o: & brachiun dnĩ cui reuelatũ est
& id̾o non poterant credere: quia iterũ dicit isaias. Excecauit
oculos eorum & in durauit cor illorũ. ut ñ uideant oculis nec
intelligant corde. & conuertant᷑ ⁊ sanẽ illos. Non erant gͦ sic ex-
oculi nec fic incturatũ cor tyriorũ & sidonioꝵ: qm
dissent si qualia uidert̾ isti signa uidissent. S nec illis ꝓfuit qd
pot̾ant credere. qͥa p̃destinati ñ erant ab eo. ouiꝰ in scrutabilia
st̃ iudicia & inuestigabiles uie. nec istis offuisset qđ non poterant
crede. si ita p̃destinati essent ut eos cecos ds illuminaret. & indu¬
ratis cor lapideum uellet auferre. Uerum qͦd cdixit dñs de triis&¬

Expanded text:
redidit auditui nostro? et brachium Domini cui revelatum est? Et ideo non poterant credere, quia iterum dixit Isaias: Excaecavit oculos eorum, et induravit cor illorum; ut non videant oculis, nec intelligant corde, et convertantur, et sanem illos . Non erant ergo sic excaecati oculi, nec sic induratum cor Tyriorum et Sidoniorum: quoniam credidissent, si qualia viderunt isti signa vidissent. Sed nec illis profuit quod poterant credere, quia praedestinati non erant ab eo, cujus inscrutabilia sunt judicia, et investigabiles viae; nec istis obfuisset quod non poterant credere, si ita praedestinati essent, ut eos caecos Deus illuminaret, et induratis cor lapideum vellet auferre. Verum quod dixit Dominus de Tyriis
Abbreviated transcription (Latin):
nec nos debet utiq ꝓhibere. Q uãuis gͦ dicamꝰ dei donum e̾e̾ obe¬
dientiam: tam̃ homiues exhortam᷑ ad eam. Sed illis qͥ ueritatis er¬
hortationẽ. ohedient̾ audiunt. ipsũ dĩ donũ datũ est : hoc ÷ obe¬
dient̃ audire. Illic aut̃ qui non sic audiunt: non ẽ datũ. Non enĩ
& uobis datũ est nosse misterium regni celoꝵ: illis aũ non ẽ datũ.
Ee de continentia. Non om̃s inqͥt capiunt. uierbũ hoc: s quib da¬
tum ẽ. Et cũ apłs adpudicitiã conugałe coniuges hortaret᷑. uelłe
alius sic. alius aũ sic. ꝗbi satis ostendit. nͥon tantũ continentiã do¬
nũ dei ẽẽ: s conuigatorũ etiã. castitatẽ.Q. uę cum uera sint: hor¬
tamur tam̃ ad hȩc quantũ cuiq nr̃m datũ est ut possit hortari.
quia ⁊ hoc eiꝰ donũ est : in cuius manu st̃.⁊ nos & seͥmones nr̃i dn¬

Expanded text:
e debet prohibere. 37. Quamvis ergo dicamus Dei donum esse obedientiam; tamen homines exhortamur ad eam. Sed illis qui veritatis exhortationem obedienter audiunt, ipsum donum Dei datum est, hoc est, obedienter audire: illis autem qui non sic audiunt, non est datum. Non enim et, Vobis datum est nosse mysterium regni coelorum, illis autem non est datum . Et de continentia: Non omnes, inquit, capiunt verbum hoc, sed quibus datum est . Et cum Apostolus ad pudicitiam conjugalem conjuges hortaretur: Vellealius sic, alius autem sic . Ubi satis ostendit, non tantum continentiam donum Dei esse, sed conjugatorum etiam castitatem. Quae cum vera sint, hortamur tamen ad haec, quantum cuique nostrum datum est ut possit hortari; quia et hoc ejus donum est, in cujus manu sunt et nos et sermones n
Abbreviated transcription (Latin):
dicatione impedienda ẽ predicatio fidei ꝑseuerantis &. ꝓficientis:
ut qͦd oportet audiant qͥb datũ est. & obȩdiant: qͦmͦ em̃i audient sire p̾di-¬
cante. nec rursus p̃dicatiõe fict̾ ꝓficientis. ⁊ usq ad ultimũ ꝑmanentiᷤ ĩpedien-¬
da ÷ p̃dicatio p̃ destinatiõis. ut qͥ fidelit̾ & obedient᷑ uiuit. nec cde ipsa ob edientia
q̃. de suo n̾ accepto bono extollat᷑. s qͥ głatur in oño głet᷑. In nullo enĩ ẽ głandũ¬

Expanded text:
dicatione impedienda est praedicatio fidei perseverantis et proficientis, ut quod oportet audiant, quibus datum est ut obediant: quomodo enim audient sine praedicante ? Nec rursus, praedicatione fidei proficientis et usque ad ultimum permanentis, impedienda est praedicatio praedestinationis, ut qui fideliter et obedienter vivit, non de ipsa obedientia tanquam de suo non accepto bono extollatur: sed qui gloriatur, in Domino glorietur . « In nu
Abbreviated transcription (Latin):
pͥcqͦd utiq
p̃destinationẽ certissimã ꝓ nunti¬
auit. Nam si n ullo głand̾u
est quando nrͣm nichil sit: ꝓ.
fecto nec de obedientia ꝑse¬
uerantissima głiandũ est: nec
ita nr̃a tanquã non sit nobis
desuꝑ donata. dicenda .ẽ. & ipsa gͥ dei donũ est: qͦd se daturũ
ds uocatis suis. illa uocatione de qua dictũ esti sine pęnitentia st̃ do¬
Noc ͣna & uocatio dĩ Iomĩ xꝑiano confitente presciuit. Hȩe ͤ igit᷑ p̾destina

Expanded text:
tique praedestinationem certissimam pronuntiavit. Nam si « in nullo gloriandum est, quando nostrum nihil sit: » profecto nec de obedientia perseverantissima gloriandum est; nec ita nostra, tanquam non sit nobis desuper donata, dicenda est. Et ipsa igitur Dei donum est, quod se daturum Deus vocatis suis illa vocatione, de qua dictum est, Sine poenitentia sunt dona et vocatio Dei , omni christiano confit
Abbreviated transcription (Latin):
sydorsus: aliquo alio mͦ potest fortassis intelligi. Neminẽ tam
ante conctitutionẽ mundi ꝓ culdubio confitetur. a quo non sur¬
dis aurib cordis. eloqurum durinũ aurib carnis auditur: & tam̃
hec p̃destinatio quȩ satis aperte etiam uerbis euangłicis explicat᷑.
non ꝓ hibuit dnm & propt̾ incipiend̾u dicere qͦd paulo ante cõme¬
moraui. credite indm i in me credite: & propt̾ ꝑ seuerandu. oport&s
semꝑ orare ⁊ ñ deficere. Audiunt enĩ hec & faciunt qͥb cdatũ est:
ñ aũ faciunt siue audiant siue ñ audiant. qͥb cdatũ non ẽ. Quia uob̾
inqͥt datum ÷ nosse misterrũ regni celorũ: illis aut̃ non ẽ datũ. Qͦrũ

Expanded text:
Sidoniis, aliquo alio modo potest fortassis intelligi: neminem tameante constitutionem mundi, procul dubio confitetur, a quo non surdis auribus cordis eloquium divinum auribus carnis auditur. Et tamen haec praedestinatio, quae satis aperte etiam verbis evangelicis explicatur, non prohibuit Dominum et propter incipiendum dicere, quod paulo ante commemoravi, Cre, dite in Deum, et in me credite: et propter perseverandum, Oportet semper orare, et non deficere . Audiunt enim haec et faciunt, quibus datum est: non autem faciunt, sive audiant, sive non audiant, quibus non datum est. Quia vobis, inquit, datum est nosse mysterium regni coelorum; illis au
Abbreviated transcription (Latin):
res us ad eosdem scripsi alterum librum quȩ de correptione &s
grã p̃notaui. cũ mͥ nuntiatum eẽt dixisse quenda. neminem
rgrripiendũ si dei p̃cepta non facit: s pro illo ut faciat catũ¬
S mooo oradũ. Hic lib sic incipit. Lectis lit teris ur̃is ualentine frat
dilectissime.

Expanded text:
e Correptione et Gratia praenotavi, cum mihi nuntiatum esset dixisse ibi quemdam, neminem corripiendum, si Dei praecepta non facit; sed pro illo, ut faciat, tantummodo orandum. Hic liber sic incipit: Lectis litteris vestris, Valentine frater dilectissime.
Abbreviated transcription (Latin):
cunct̾a concliserit ubi ait. Si qua uirtꝰ. siqua laus. Adiurtutẽ
ñaq ꝑtinent. quȩ antea memorauit. bona fama uͦ ad laudem.
Puto qđ non laudẽ hominũ ꝓ magno sumebat apłs. alio loco di¬
cens. Michi au minimũ estꝰ. ut a uobis iudicer. aut ab humano
die ⁊ alibi. Si hominib placere: xp̃i seruus ñ ẽem. Et iterũ. Nlam

Expanded text:
cuncta concluserit, ubi ait: Si qua virtus, si qua laus. Ad virtutem cuncta concluserit, ubi ait: Si qua virtus, si qua laus. Ad virtutem namque pertinent, que antea memoravi bona,fama vero ad laudem. Puto, quod non laudem hominum pro magno sumebat Apostolus alio loco dicens: Michi autem pro minimo est, ut a vobis diiudicer aut ab humano die. Et alibi: Si hominibus placerem, Cristi servus non essem. Et iterum: Nam
Abbreviated transcription (Latin):
quasi turpis quȩ casta ẽ displicet uita sc̃orũ. siue etiã cũ exeusa¬
tione imnitantiũ ñ qđ uident s qđ putant. Pindesi qͥs a cͥminib flagi¬
tiorũ atq facinorũ uitã suã custodit. sibi bene facit. Quisqͥs au̾ etiã
famã: ⁊ in aliis misericors ẽ. Nob̾ enĩ necessaria est uita nr̃a. aliis fa-
ma nrͣa. &c. utiq etiã qđ aliis ninistramꝰ misericordit̾ ad salutẽ. ad
ꝑ omia: sic̃ n ego omĩb per omĩa placeo. non querens qd̾ mͥ utile ẽ :
s qͦd multis ut salui fiant. In quada etiã exhortatione dicit. Pe
casta. quȩcũq carissima. quecũq bone famę. si qua uirtꝰ. siqua
laus: hec cogitate que &. didicistis ⁊ accepistis ⁊ audistis &s iridiᷤᷤ¬
tis in me. Cernis quẽ ad mod̾u int̾ multa quȩ exhortando com-¬
monuit. ñ neglexerit ponere. quȩcuq bonȩ famȩ. duobq uerb̾

Expanded text:
quasi turpis quae casta est displicet uita sanctorum, uel etiam cum excusaquasi turpis quae casta est displicet uita sanctorum, uel etiam cum excusatione imitantium non quod uident, sed quod putant. proinde quisquis a criminibus flagitiorum atque facinorum uitam suam custodit, sibi bene facit; quisquis autem etiam famam, et in alios misericors est. nobis enim necessaria est uita nostra, aliis fama uestra. et utique etiam quod aliis ministramus misericorditer ad salutem, ad per omnia, sicut et ego omnibus per omnia placeo, non quaerens quod mihi utile est sed quod multis, ut salui fiant. in quadam etiam exhortatione dicit: de casta, quecumque carissima, quecumque fame bone, si qua virtus, si qua laus, hec cogitate, que didicistis et accepistis et audistis et vidistis in me! Cernis, quemadmodum inter multa, que exhortando commonuit, non neglexerit ponere: quecumque bone fame, duobus verbis