comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
linquant: Parua est ad ꝓmulgandam de huiuscemodi
questione sententia: sermo atꝙ auctoritas meã. Uideamꝰ
ꝓ qͥd de his hominib sacroꝵ uoluminũ lingue ac p̃cep¬
toꝵ celestiũ uoces sonent: & tũ rectissime scãm datã a deo
norma opinonis nr̃e reguła dirigemꝰ: c primũ nonẽ qͦd
confugiendii sibi nẽ quisquã putet ad ueterũ exemploꝵ
esse solatia: ut dicat aliquos fortasse scõs aut in lege aut
ante legem cdiuites fuisse. Abiit quippe illud tempus. mu¬
tata ratio est: Ante legẽ eñi liberũ omnib erat uł haben¬
de uł etiã consectande facultatis arbitriũ: quia seilicet
adhuc tunc uirga interdoctoꝵ celestium ñ castigabat᷑.
Ubieñi inquit apłs ñ est lex: nc p̃uaricatio. Lex gͦ fecit
aliquid non licere. Nͥam concupiscentĩa inquit apłs nescie¬
bam. nisi lex diceret: ñ ctincupiscens: Et ideo opesquas
ante legem deus ñ rep̃henderat: homo libere p̃ossidebat.

Expanded text:
linquant? parua est ad promulgandam de huiuscemodi linquant? parua est ad promulgandam de huiuscemodi quaestione sententiam sermo atque auctoritas mea. uideamus ergo, quid de his omnibus sacrorum uoluminum linguae ac praeceptorum caelestium uoces sonent, et tum . rectissime secundum datam a deo normam opinionis nostrae regulam dirigemus. ac primum non est, quod confugiendum sibi nunc quisquam putet ad ueterumex$mplorum esse solacia, ut dicat aliquos fortasse sanctos aut in lege aut ante legem diuites fuisse. abiit quippe illud tempus, mutata ratio est. ante legem enim liberum omnibus erat uel habendae uel. etiam consectandae facultatis arbitrium, quia scilicet adhuc tunc uirga interdictorum caelestium non castigabatur. ubi enim, inquit apostolus, non est lex, nec praeuaricatio. lex ergo fecit aliquid non licere: nam concupiscentiam, inquit apostolus, nesciebam, nisi lex diceret: non concupisces. et ideo opes, quas ante legem deus non reprehenderat, homo libere possidebat.
Abbreviated transcription (Latin):
nisi illud tantũ quod etiã ꝓpħa dixit. Michi autẽ nimis
honorificati sunt amicitui deus. Hos enĩ ego om̃s non a¬
liter quam imitatores xp̃i honoro tñ aliter quã xp̃i
imagines colo : ñ aliter quã xp̃i membra suspicio: &
ad hõc tantũ illoꝵ memini ut eoꝵ memoria dignus
faziam. S iniuriosa forsitan illa que supͣ diximus:
religiose ꝓfessioni esse uideantur. Quid eñi inquit ali¬
quis si uidua sit diues: & udutatẽ tam̃ in magna opũ
copia ñ relinquens: Qͥa si urgo integͥtatẽ ꝓfessa & ĩpollu¬
ti corporis sc̃itate deuota: Qd si ꝯiuux sine oꝑe ꝯiugali ne-¬
gans se ipsum sibi & habens se quasi non habens: Quid si
monachus ab incunabulis deo militans: Quia
si derus sacri ministersi seruitutem fideli seruitute consũmans
ũquia etiã hi eterne salutis fructu ꝑielitant᷑: si aut uiuentes
opes integras habeant. aut morientes indigentibus no re¬

Expanded text:
nisi illud tantum, quod etiam propheta dixit: mihi autem nimis nisi illud tantum, quod etiam propheta dixit: mihi autem nimis honorificati sunt amici tui, deus. hos enim ego omnes non aliter quam imitatores Christi honoro non aliter quam Christi imagines colo non aliter quam Christi membra suspicio, et ad hoc tantum illorum memini, ut eorum memoria dignus fiam. IIII. Sed iniuriosa forsitan illa, quae supra diximus, religiosae professioni esse uideantur. quid enim, inquit aliquis, si uidua sit diues et uiduitatem tamen in magna opum copia non relinquens? quid, si uirgo integritatem professa et inpolluti corporis sanctitate deuota? quid, si coniugium sine opere coniugali, negans se ipsum sibi et habens se quasi non habens? quid, si monachus ab incunabulis deo militans ? quid, si clericus sacri ministerii seruitutem fideli seruitute consummans? numquid etiam hi aeternae salutis fructu periclitantur, si aut uiuentes opes integras habeant aut morientes indi. gentibus non re
Abbreviated transcription (Latin):
quit aliquis inter scõs & peccatores est: multũ plane:
&e pene inmensurabile. S quia scriptura dicit. be¬
atus homo qui semꝑ est pauidus. & nũquã est defalłb. ꝓpͥa
mens secura sapientis : licet multum inter scõs & peccatores
sit. quero tam̃ ab om̃ib religionẽ ꝓfessis quis sibi iuxta sũa
conscientiã satis sc̃s sit: quis de illa futuri examinis trem̃¬
da seueritate nontrepidus: quis de ꝓpetua incolumitate
securus. Quod utiq ñ est: sicut neq esse debetꝰ. Dicat mͥ
obsecro quilibet hominũ. cur ñ totis substantie sue uiri¬
bus id adnititur: ut uł mortis deuotione redimat quic¬
qͥd uite offensione contra:it. Quã quã hec que loquor
scire om̃s legentes uolo ñ me de om̃ib sẽĩs. s de histan¬
tum. loqui: quilicet religionẽ ꝓfessi sint tam̃ diuitias
non relinquunt. De illis eñi qui expediti om̃ib sareinis

Expanded text:
quit aliquis, inter sanctos et peccatores est? multum plane quit aliquis, inter sanctos et peccatores est? multum plane et paene inmensurabile. sed quia scriptura dicit beatus homo, qui semper est pauidus\', et numquam est de salute propria mens secura sapientis, licet multum inter sanctos et peccatores sit, quaero tamen ab omnibus religionem professis, quis sibi iuxta suam conscientiam satis sanctus sit, quis de illa futuri examinis tremenda seueritate non trepidus, quis de perpetua incolumitate securus? quod si utique non est, sicuti neque esse debet, dicat mihi, obsecro, quilibet hominum, cur non totis substantiae suae uiribus id adnititur, ut uel mortis deuotione redimat quidquid uitae offensione contraxit? quamquam haec quae loquor scire omnes legentes uolo, non me de omnibus sanctis sed de his tantum loqui, qui licet religionem professi sint, tamen diuitias non relinquunt. de illis enim, qui expediti omnibus sarcinis
Abbreviated transcription (Latin):
innocens: qͥa aliꝰ magis nocens est. I̾o ego iustus: qͥa alder
iniustus. Iao ego adprime bonꝰ: quia al ter singulariter
malus. Iam primũ em̃ indecoꝵ hoc sc̃ẽ ñti est ut bona sua
crescere malis arbitret᷑ alienis: & meliorẽ se esse estimet
comparatione peioꝵ. Infelicissimũ eñ consolationisge.¬
nus est demiseriis hominũ peccatoꝵ caꝑe solatia ⁊ cum
apłs gaudere nos cũ gaudentib ubeat & flere eum
flentib: & ñ que sua sunt singulos cogitare. s ea que
alioꝵ. S esto. Istuis modi comparatio iusta at q hones¬
ta iudeatur. Numqͥa etiã fida existimari potest: quis
eñi de illo tanto ac tã terribili futuro dei iudicio satis
certus est: aut quis dicere potest ego minꝰ debeo ille
plus debet: quis postremo de se presumere aut de alio
desꝑare : Om̃s enĩ inquit apłs stabimus ante tribunal
xꝑi. Et unusquisq suũ onus portabit. Nichil ergo in¬

Expanded text:
innocens, quia alius magis nocens est, ideo ego iustus, quia alter innocens, quia alius magis nocens est, ideo ego iustus, quia alter iniustus, ideo ego adprime bonus, quia alius singulariter malus. iam primum enim indecorum hoc sanctae menti est, ut bona sua crescere malis arbitretur alienis et meliorem se esse aestimet conparatione peiorum. infelicissimum enim consolationis genus est de miseriis hominum peccatorum capere solacia, cum apostolus gaudere nos cum gaudentibus iubeat et deflere cum flentibus et non quae sua sunt singulos cogitare, sed ea quae aliorum. sed esto istiusmodi conparatio iusta atque honesta uideatur: numquid etiam fida existimari potest ? quis enim de illo tanto ac tam terribili futuro dei iudicio satis certus est? aut quis\' dicere potest: ego minus debeo ille plus debet? quis postremo de se praesumere aut de alio desperare? omnes enim, inquit apostolus, stabimus ante tribunal Christi, et unus quisque suum onus portabit, nihil ergo, in
Abbreviated transcription (Latin):
ma unicuiq nil recedit. Cp̃c eñi sicut ꝓ om̃ib passus
est sic ꝓ singulis &e cõnctis se impendit pariter & sin¬
gulis & totũ se dedit uiniuersis & totum singulis.
Ac ꝑ hoc quicquid passione sua saluator prestitit :
sicut totum eidebent uniuers sic totũ singuli: iisi
quod propt̾ hoc plus singuli quã unuiersi. quod
tantum accepunt singuli quantũ uniuersi. Ubi
est secc̃ utius accipit quod uniuersi: & si parest m̃sura. ma¬
ior ist inuidia: Quo fit ut liet ipsum accipiat plus dehere
uideatur: quia magis tit unus obnoxius. qui uidetur oĩb
comparatꝰ. Hec ergo hactenus quia debitores des quidam
scoꝵ esse se ñ putant: cũ debitũ estimare ñ possint. Sel
dicit fortasse aliquis non qͥde debitores ñ esse scõs: s mul¬
to taõ maiora hominũ seculariũ esse debita quoꝵ sint
plura percata: qͦd tale est. ac si quispiã dicat. Iło ego sum

Expanded text:
ma unicuique nil recedit. Christus enim sicut pro omnibus passus ma unicuique nil recedit. Christus enim sicut pro omnibus passus est sic pro singulis et cunctis se inpendit pariter et singulis et totum se dedit uniuersis et totum singulis; ac per hoc quidquid passione sua saluator praestitit, sicut totum ei debent uniuersi sic totum singuli, nisi quod prope hoc plus singuli quam uniuersi, quod tantum acceperunt singuli quantum uniuersi. ubi enim hoc unus accipit quod uniuersi, etsi par est mensura, maior inuidia est. quo fit ut, licet ipsum aecipiat, plus debere uideatur, quia magis fit unus obnoxius, qui uidetur omnibus conparatus. haec ergo hactenus, quia debitores deo quidam sanctorum esse se non putant, cum debitum aestimare non possint. III. Sed dicit fortasse aliquis, non quidem debitores non esse sanctos, sed multo tamen maiora hominum saecularium esse debita, quorum sint plura peccata. quod tale est ac si quispiam dicat: ideo ego sum
Abbreviated transcription (Latin):
se est diuersitate patientũ. S forsitan dicis genu. le
Ii his que diximꝰ omiũ hominũ esse debitũ: & in hic urs¬
un loꝵ hominũ genus indiscrete obnoxiũ. Uerum ee.
St nũq uul aliquis idło minus debet: si & alius ide dele¬
at: aut si centum hominũ cautiones descentenis sexter.¬
tus scripte sint: nũ idcirco aleuatur unius debitũ. li
om̃s sint eiusde numeri debitores: Unquisq inquit a¬
płs suũ onus portabit: & unꝰquisq ꝓ se rationẽ reddet.
equaquã gͦ unius pondus pondere alleuatur alterius:
nec absoluit᷑ reus societate multoꝵ: neq ideo minor est
cuilibet tetra damnatio ⁊ si multos ualeat complices
pene habere dampnatꝰ. Ita hoc qͦd supra dixi licet gene¬
rale sit debitũ: & speciale tam̃ esse non dubiũ est. A¬
cet sit cũmune omniũ est tam̃ preculiariter singu¬
loꝵ: Ita ad omnes equaliter ꝑuenit: qͦd tam̃ de sum¬

Expanded text:
se est diversitate patientium. Sed forsitan dicis generale se est diversitate patientium. Sed forsitan dicis generale in his quae diximus omnium hominum esse debitum et in hoc universorum hominum genus indiscrete obnoxium. Verum est. Sed numquid aliquis ideo minus debet, si et alius idem debeat? aut si centum hominum cautiones de centenis sestertiis scriptae sint, num idcirco adlevatur unius debitum, si omnes sint eiusdem numeri debitores? Unus quipostolus, suum onus portabit et unus quisque pro se rationem reddet.. nequaquam ergo unius pondus pondere adleuatur alterius nec absoluitur reus societate multorum. neque ideo minus est cuilibet taetra damnatio, si multos uideatur conplices poenae habere damnatus. ita hoc, quod supra dixi, licet generale sit debitum, et speciale tamen esse non dubium est; licet sit commune omnium, est tamen peculiariter singulorum; ita ad omnes aequaliter peruenit, quod tamen de sum
Abbreviated transcription (Latin):
quia caligantes peceatis oculos splendor diumi luminis
obruebat. Nec solum hõc: s post hec omĩa adde ꝓteruã
suꝑbientes ꝓpłi contradictiones: adde conuitia. adde ma¬
lecdieta⁊ impiã in sectationẽ: testimoniũ falsum : iudiciũ
cruentũ ⁊ irrisiones ꝓpłi. sputa. uerbera. a cerbissimas quidẽ
penas: s inddignitates penis acerbiores: coronã spineam.
aceti pocului. cibũ fellis: dampnatũ ab hominibus elnm̃
uniuersoꝵ: pendentẽ in patibulo humani generis salutẽ:
m terrene conditionis lege morientẽ. Que cum ita suit:
quicũq ille aut sc̃s es aut scm̃ de esse credis ÷ dic mͥ que¬
so nũquia solui hec sola possunt etiã si nulla alia de¬
ber ntur: quicquidlibet em̃ homo ꝓdeo ꝑfeceri sõ ui om¬
nino ⁊̃ potest qͦd d̾s ꝓhomine ꝑpessus est: quia eñã sipas.
sio ipsa ñ differat genere penaꝵ ⁊ multũ tam̃ di tes r eces¬

Expanded text:
quia caligantes peccatis oculos splendor diuini luminis quia caligantes peccatis oculos splendor diuini luminis obruebat. nec solum hoc, sed post haec omnia adde proteruas superbientis populi contradictiones adde conuicia adde maledicta, inpiam insectationem testimonium falsum; iudicium cruentum inrisiones populi, sputa uerbera, acerbissimas quidem poenas sed indignitates poenis acerbiores, coronam spineam aceti poculum cibum fellis, damnatum ab hominibus dominum uniuersorum pendentem in patibulo humani generis salutem deum terrenae condicionis lege morientem.\' II. Quae cum ita sint, quicumque ille aut sanctus es aut sanctum te esse credis, dic mihi, quaeso, numquid solui haec sola possunt, etiam si nulla alia debeantur? quicquidlibet enim homo pró deo perferat, solui omnino non potest quod sio ipsa non differat genere poenarum, multum tamen distet neces
Abbreviated transcription (Latin):
primũ ut de beneficiis generalibus dicam ⁊ idest quod
acdono dĩ &e natus & altus & educatus es: quod rebus ad
añs deus tuus tribuit. quam modus usuũ postulauit: quod
extendtedeniq suꝑ spestuas munera sua : & qͦd ẽ maximũ ac
rarissimũ dona illius etiã tua uota uicerunt. Addo autem
post ista omĩa qͥd icdẽ ns quite primũ munere suo genuit
postea etiam pessione saluauit: qͥd ꝓpt̾ de. o homo t̾ra ac
lutũ. immo exiguã terre acluti partẽ rerũ uniuersarũ
ans t̾ras adiit. & carne pariter & incarne ꝓcessit: humi¬
liatus usq ad humani exordũ pudorẽ. & pannoꝵ illuuĩẽ.
contumelias necessi tates: ipsam deniq hominũ eirca se
conuersantiũ fętida commorationẽ: ppłos peccatoꝵ sor¬
dentiũ luto oblitos semꝑ male confientie admissũ reos
turpium ex se actuũ nidorẽ exalantes. & ideo celestiũ
p̾ceptoꝵ incapaces : nec sustinentes sacri fulgoris iubar:

Expanded text:
primum, ut de beneficiis generalibus dicam, id est, quod primum, ut de beneficiis generalibus dicam, id est, quod ac dono dei et natus et altus et educatus es, quod rebus ad dominus tuus tribuit quam modus usuum postulauit, quod extendit denique super spes tuas munera sua et, quod est maximum ac rarissimum, dona illius etiam tua uota uicerunt. addo autem post ista omnia., quod idem dominus, qui te primum munere suo genuit, postea etiam passione saluauit, quod propter te, o homo, terram ac lutum, immo exiguam terrae ac luti partem, rerum uniuersarum dominus terras adiit, ex carne pariter et in carne processit, humiliatus usque ad humani exordii pudorem et pannorum inluuiem contumeliosas necessitates, ipsam denique hominum circa se conuersantium faetidam commorationem, populos peccatorum sordentium luto oblitos, semper malae conscientiae admissis reos, turpium ex se actuum nidorem exalantes et ideo caelestium praeceptorum incapaces nec sustinentes sacri fulgoris iubar,
Abbreviated transcription (Latin):
peniteat erroris: Tũ ut iuxta ser¬
monẽ sacrũ: statĩ peccata sua mi¬
sericordiis redimat: Postremo
si idñ fecerit. nequid saltim moriens in exptũ relinquat:
uł ultima sibi rerũ suaꝵ oblatione succurrat. S responde¬
at̃ fortasse illud Si peccatores homines hat redimenddoꝵ
criminũ necessitate teneantur sanctos absq dubio qͥ sint
exꝑtes criminũ ñ teneri. de ꝑ hoc ñ habere eos causam sub.¬
stantie largiende: qͥ ñ habeant quod redimere eos neces¬
se sit largitate. Audio: s id qualesit iã uidebimus: Inte.¬
rim etĩa sip̃terita mala ñ sint que scm̃ homine oporteat
rebus cunctis redimere: sunt tam̃ ꝑhennia bona q̃ mag¬
no debeat comparare: S de hoc pleniꝰ postea: Nunc
autẽ. hoc dico libere. & constant̾ affirmo. neminẽ esse om¬
nino scõꝵ qui ñ inmultis sit debitor deo: ac ꝑ hoc eum
queq̃iq dño suo dederit ñ tã donare quã soluere. Ac

Expanded text:
paeniteat erroris, tum ut iuxta serpaeniteat erroris, tum ut iuxta sermonem sacrum statim peccata sua misericordiis redimat, postremo, si id non fecerit, ne quid saltim moriens inexpertum relinquat, ut uel ultima sibi rerum suarum oblatione succurrat. sed respondeatur fortasse illud: si peccatores homines hac redimendorum criminum necessitate teneantur, sanctos absque dubio, qui sint expertes criminum, non teneri, ac per hoc non habere eos causam substantiae largiendae, qui non habeant quod redimere eos necesse sit largitate. audio: sed id quale sit. iam uidebimus. interim, etiamsi praeterita mala non sint, quae sanctum hominem oporteat rebus cunctis redimere, sunt tamen perennia bona, quae magno debeat conparare. sed de hoc plenius postea. nunc autem hoc dico libere et constanter adfirmo, neminem esse omnino sanctorum, qui non in multis sit deo debitor, ac per hoc eum quaecumque domino suo dederit non tam donare quam soluere. ac
Abbreviated transcription (Latin):
telligi potes quã difficilie iam insuppremis posit. pec-¬
catores qulibet munificentia ad ꝑfecta indiugentiã
ꝑuenire possint: quando ꝓpħa ipse qui suades ꝓpiciati.¬
oñe dei in quirenda: ꝓmittere tam̃ ñ ausus est ꝓmeren¬
da. Da consilium dde actuĩ. & tam̃ dubitat defectu: horta¬
torẽ se agendi. ñ inpetandi auctorẽ facit. Quare ita:.
quia om̃s scilicet peccatores debent ꝓse uł in supp̃mis
cuncta temptare: &e si ñ possunt ulla p̃sumere: Si eñi
indulgentiam non promittit: intelligere peccator ñ
acta erroꝵ penitentia potest. quanta ei & quam lar¬
ga in suppremis munificentia opus est: qui uult op.¬
tinere a domino per saẽram deuotionẽ. quod non po¬
test ulurgare ꝑlegem. fi̾nit liber primus.
iximus de remediis peccatoꝵ immo
potius de sp̃eb remedioꝵ atq sola¬
iis scilicet hoc pͥmũ inquirende sa¬
lutis esse suffragiũ: ut peccatore

Expanded text:
tellegi potest quam difficile iam in supremis positi pectellegi potest quam difficile iam in supremis positi peccatores qualibet munificentia ad perfectam indulgentiam peruenire possint, quando propheta ipse, qui suadet propitiationem dei inquirendam, promittere tamen non ausus est promerendam. dat consilium de actu et tamen dubitat de effectu: hortatorem se agendi non inpetrandi auctorem facit. quare ita? quia omnes scilicet peccatores debent pro se uel in supremis cuncta temptare, etsi non possunt ulla praesumere. si enim indulgentiam non promittit, intellegere peccator non acta errorum paenitentia potest, quanta ei et quam larga in supremis munificentia opus est, qui uult obtinere a domino per seram deuotionem quod non potest usurpare per legem. LIBER II. iximus de remediis peccatorum, immo potius de spebus remediorum atque solaciis, scilicet hoc primum inquirendae salutis esse suffragium ut peccatorem
Abbreviated transcription (Latin):
ris delicta tua atq taxaueris: tanto plus ꝓ malis tuis
debes. quanto peccata tua uilius estimaris. Qm̃ qui se
sum seducit. Ut ñ dicam tibi quod regi illi uicturo ad¬
huc ce forte iuueni ut festi naret tam̃ pecrata sua re-¬
aimeie preceptũ est: ut autẽ tantũ plus ꝓ te debes. qͦd
ł ec uł moriens facis: uł iãiãq moriturus Grãdis enĩ
no nis cientia ac deuotio futura est que possit id cõm¬
pons. re quod hec tũ demũ dño tuo reddis quando ha.¬
bere ipse iam ñ potes: presert̃i cũ addatur ad ista oĩa
quodd ꝓpħi ipse qui rege̾ illum ad redemptionẽ crimi-¬
rum uocat. ꝑ hec ipsa que quȩdicit debere fieri. non tã
uenie securitatem: quã uiã in quirende salutis osten¬
dit. Dicens eñĩ peccata tua in miscdiis redime & forsi¬
tan ꝓpiciabitur ds delictis tuis: hoc ipsum quod dicit
forsitan: sp̃e indicat ñ fidutiã pollicetur. Ex quo in¬

Expanded text:
ris delicta tua atque taxaueris, tanto plus pro malis tuis ris delicta tua atque taxaueris, tanto plus pro malis tuis debebis, quanto peccata tua uilius aestimaris, quoniam quil sit, se ipsum seducit. ut non dicam tibi, quod regi illi uicturo adhuc et forte iuueni ut festinaret tamen peccata sua redimere praeceptum est: tu autem tanto plus pro te debes, quod haec uel moriens facis uel iam iamque moriturus. grandis enim munificentia ac deuotio futura est, quae possit id conpensare, quod haec tum demum domino tuo reddis, quando habere ipse iam non potes, praesertim cum addatur ad ista omnia, quod propheta ipse, qui regem illum ad redemptionem criminum uocat, per haec ipsa, quae dicit debere fieri, non tam ei ueniae securitatem quam uiam inquirendae salutis ostendit. dicens enim peccata tua in misericordiis redime, et forsitan propitiabitur deus delictis tuis\', hoc ipsum, quod dicit forsitan, spem indicat, non fiduciam pollicetur. ex quo in
Abbreviated transcription (Latin):
cordiis redime. Noli tantũ deo relinque  quantũ habes:
si ꝓpeccatis tuis necessariũ non putas. quantũ hab s Est¬
ma diligentissime culpas quas amisisti: estima peccatoꝵ
diuersitates. Uide quid ꝓ m̃datiis debras: quid ꝓ male¬
dictis atq ꝑiuriis: quid ꝓ negligentiis cogitationum :¬
quid ꝓ inpuritate sermonum: quid ꝓ om̃i deniq ma¬
le uoluntatis affectu Adde postremo etiã si aliqua
dehis intͣ conscientiã sunt. dequibus apłs dicit: adul¬
tera. fornicationes. impudicitie. ebrietates. immundicia
dõ exosa auaritia idolatrie famulla: & post hec ali¬
qua forte crimina etĩa de humani sanguinis effusio¬
ne contracta. Cumq om̃iũ supputaueris numerum
exƿende p̃cia singuloꝵ : & post hec ñ quero ut ꝓ pecca¬
tis tius totum deo tradas quod habes: hoc solum redde.
quod debes. Addo autem post ista omĩa qͦd cũ tract᷑ue¬

Expanded text:
cordiis redime.\' noli tantum deo relinquere quantum habes, cordiis redime.\' noli tantum deo relinquere quantum habes, si pro peccatis tuis necessarium non putas quantum habes. aestima diligentissime culpas quas admisisti, aestima peccatorum diuersitates: uide quid pro mendaciis debeas quid pro maledictis atque periuriis, quid pro neglegentiis cogitationum quid pro inpuritate sermonum, quid pro omni denique malae uoluntatis affectu. adde postremo etiam, si aliqua de his intra conscientiam tuam sunt, de quibus apostolus dicit, adulteria fornicationes, inpudicitiae ebrietates, inmunditia deo exosa auaritia idolatriae famula, et post haec aliqua forte crimina etiam de humani sanguinis effusione contracta. cumque omnium supputaueris numerum, expende pretia singulorum. et post haec non quaero, ut pro peccatis tuis totum deo tradas quod habes: hoc solum I redde quod debes. addo autem post ista omnia, quod cum tractaue
Abbreviated transcription (Latin):
qͥutiq ñ poterat ppłos quos regebat ꝑ testam̃tũ egenis tͣ¬
dere & nationes barbaras indigentib quasi nummos da-¬
re: aut inpauꝑũ stipes diffusa longe ac late regna con¬
uertere. Et ideo ꝓpħa. pecccata inquit tua miscdiis redine.
Ioc est aurũ cla ingentibus. qͥa ñ potes regnũ dare: facul¬
tatem distribue quia potestaͣm ñ uales p̃rogare. Ac ꝑ hoc
uidetur iussisse ut totũ daret: quẽ hoc solum ñ iussit dis¬
tribuere quod ñ poterat erogare: Ex aggeramus forte
rem uerbis: alte nimis attollimus: Nideamꝰ ergo id ipsũ
quale sit: Peccata inquit tua in misericordiis redime
Quid est aliqua redimere: opinor precium rerum q. Au
munatur dare. Non quero que illuis regis peccata fue¬
rint: ipse sciat quanti debuerit redimere que fect: Le
alloquor cuilis causa est: te appello cuius discrit ien
agitur : hoc facito qͦd ꝓpħa dixit. Peccata tua in n seri.¬

Expanded text:
qui utique non poterat populos quos regebat per testamentum egenis trqui utique non poterat populos quos regebat per testamentum egenis tradere et nationes barbaras indigentibus quasi nummos dare aut in pauperum stipes diffusa longe ac late regna conuertere. et ideo propheta peccata\' inquit tua in misericordiis redime\', hoc. est: aurum da indigentibus, quia non potes regnum dare: facultatem distribue, quia potestatem non uales prorogare: ac per hoc uidetur iussisse, ut totum daret, quem hoc solum non iussit distribuere, quod non poterat erogare. XII. Exaggeramus\' forte rem uerbis et nimis alte attollimus: uideamus ergo id ipsum quale sit. peccata, inquit, tua in misericordiis redime. quid est aliqua redimere? opinor, pretium rerum quae redimuntur dare. non quaero quae illius regis peccata fuerint: ipse sciat quanti debuerit redimere quae fecit. te adloquor, cuius causa est, te appello, cuius discrimen agitur. hoc facito, quod propheta dixit: peccata tua sin miseri
Abbreviated transcription (Latin):
scientia ad redeptionẽ: Si uero nescit: curnon tantũ offerat
quantũ possit: ut si compensare peccata ñ ualer precii mag¬
nitudine salt̃i mentis deuotione cõpenset: ꝑfectũ eñĩ con-¬
scientie fructũ exhibet: qͥ intͣ conscientiã nichil relinquit.
Dura ñ nulli hec absq dubio & inmensurata causantur: max¬
ime qͥa ꝓpħa is de quo diximꝰ babiloniũ regẽ hoc tantum
ã monuisse uideat᷑ ut multa donaret: ñ ut uniuersa distra¬
heret. Non ꝓfero interĩ testimonia euangelii nec confugio
aduocem loquentis dei: ñ dico aliud uetere aliud noua lege
p̃ceptũ. unde etĩa apłs ecce inquit uetera transierunt fada
sunt oĩa noua. oĩa autẽ exdeo: qͥb utiq docet ñ uetera sodm
litterã s noua scd̾m cd̃m esse facienda: hoc solo interĩ conten¬
tus sũ qͣd ꝓpħa dixit. Sermo enĩ ei cũ rege erat. Et quidem
cum rege nonunus urbis s ut tunc uidelatur totius orbis:

Expanded text:
scientia ad redemptionem. Si vero nescit, cur non tantum offerat scientia ad redemptionem. Si vero nescit, cur non tantum offerat quantum 224 potest? ut si compensare peccata non valet pretii magnitudine, saltem mentis devotione compenset. Perfectum enim conscientiae fruetum exhibet qui intra conscientiam nil relinquit. dura nonnulli haec absque dubio et inmensurata causantur, maxime quia propheta is, de quo diximus, Babylonium regem hoc tantum admonuisse uideatur, ut multa donaret, non ut uniuersa distraheret. non profero interim testimonia euangelii nec confugio ad uocem loquentis dei: non dico aliud uetere aliud noua lege praeceptum. unde etiam apostolus ecce, inquit, uetera transierunt, facta sunt omnia noua, omnia autem ex deo: quibus utique docet, non uetera secundum litteram sed noua secundum deum esse facienda. hoc solo interim contentus sum, quod propheta dixit. sermo enim ei cum rege erat et quidem cum rege non unius urbis, sed, ut tunc uidebatur, totius orbis,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpicietur forsitan deus delictis suis S dicit aliquis lo¬
tum gͦ dõ oblaturus est quod habet : non offerat totum
quod habet: si non putat se debere totũ quod habet. Non
quero cuius sit quod offert᷑: uł a quo sit acceptũ ante. qͥa
reddętur. Hoc dico solum: ñ offerat totum ꝓdebito: si de¬
bere se totũ ñ putat ꝓreatu. Cotũ ergo inquit aliquis pec¬
reputet quod animũ offerendi dedit: & plus sibi in his que
deo relinquid p̃stari estimet. quam in illis que prius habu¬
it: quia hoc quod habetur ab homine temꝑale est: quodd
autem dõ relinquetur sempiternũ. Totum inquit aliquis
oblaturus est: & ego esse hoc totũ parũ. Quid eñi᷑: iam
scit aliquis an peccatoꝵ mensurã oblata compensent:
iam scit aliquis antantũ sit in officio placͣtionis quan¬
tum est in offensione discriminis: si nouit quis quam
hominum peccatoꝵ quantũ redimere delicta possit: utat᷑

Expanded text:
propitietur forsitan deus delictis tuis. XI. Sed dicit aliquis: topropitietur forsitan deus delictis tuis. XI. Sed dicit aliquis: totum ergo deo oblaturuquod habet, si non putat se debere totum quod habet. Non quaero cujus sit quod offertur, vel a quo sit acceptum ante quod redditur. Hoc dico solum, non offerat totum pro debito, si debere se totum non putat pro reatu. Totum ergo, inquit aliquis, pecreputet quod animum offerendi dedit, et plus sibi in his quae Deo relinquit praestari aestimet, quam in illis quae prius habuit. Quia hoc quod habetur ab homine, temporarium est; quod autem Deo relinquitur, sempiternum. Totum, inquit aliquis, oblaturus est? At ego dico esse hoc totum parum. Quid enim jam scit aliquis an peccatorum mensuram oblata compensent? jam scit aliquis an tantum sit in officio placationis quantum est in offensione discriminis? Si novit quisquam hominum peccatorum quanto redimere delicta possit, utatur
Abbreviated transcription (Latin):
cũ dolore cũ luctu: aliter quippe oblata non ꝓsunt ⁊ qͥa
ñ precio s affectu placent. N ec eñi animꝰ dantis datis sed
animo cõmendantur data: nec pecunia fidẽ insinuat. s
pecuniã fides. Ac ꝑ hoc qui ꝓdesse sibi uult que deo
offert: hoc mͦ offerat. Neq eñi homo deo prestat bene¬
ficiũ in his que dederit. s d̾s inhis homini que acceperit:
quia etiã qu̾od homo habet dei ac dñi sui munꝰs est. Ac
ꝑ hoc in his que offerunt᷑ ab homine homo suũ reddit: dñs suũ
recipit. Itaq cũ offert deo quispiã facultates suas. ñ offerat
quasi p̾sumptione donantis: s quasi humilitate soluentis.
Net ab soluere se peccata sua credat: s alleuare. Nec offerat cũ
redemptionis fiducia. s cũ placationis officio: nec quasi
totũ debitũ reddens s quasi ł paruũ de magno reddere cu¬
piens. Qui etiã si tradat quod habet ꝓmagnitudine pecca

Expanded text:
cum. dolore cum luctu. aliter quippe oblata non prosunt, quia cum. dolore cum luctu. aliter quippe oblata non prosunt, quia non pretio sed affectu placent. nec enim animus dantis datis sed animo commendantur data, nec pecunia fidem insinuat sed pecuniam fides. ac per hoc qui prodesse sibi uult quae deo offert hoc modo offerat. neque enim homo deo praestat beneficium in his quae dederit, sed deus in his homini quae acceperit, quia etiam quod homo habet dei ac domini sui munus est. ac r hoc in his, quae offeruntur ab homine, homo non suum reddit, dominus suum recipit. itaque cum offert deo quispiam facultates suas, non offerat quasi praesumptione donantis sed quasi humilitate soluentis, nec absoluere se peccata sua credat sed adleuare, nec offerat cum redemptionis fiducia sed cum supplicationis officio; nec quasi totum debitum reddens sed quasi uel paruum de magno reddere cupiens, quia etiamsi tradat quod habet pro modo rerum, non
Abbreviated transcription (Latin):
atissimi damelis sacrum ac salubre consiliũ: qͥ babilo¬
nio regi mederi uolens. ulcerib de offensione contrac¬
tis. malagnia de miseratione composuit dicens. P ropt̾
quod consilium meũ rex placeat tibi & peccata tua in
misericordiis redime: & iniusticias tuas in miseratione¬
pauꝑum: fortasse erit patiens dñs delictis tuis. Ita gͦ
& iste faciat ut ille dixit: Utatur medicam̃to alii ablato
adsua uulnera ÷ uereat᷑ contumacie inobedientis exẽplũ:
cogitet qͥd ipse sit passurus inmorte. cũ uideat qͥd rex as¬
sirius ꝑtulerit in uita. Fuidens est de suꝑbia ac rebellione
docum̃tũ. Consideret an ipse siñ audierit mortuus eua¬
surus sit: cũ uideat quod rex ille qͥ ñ audiuit se ipsũ uiuus
amisit. Offerat gͦ uł moliens ad liberandã de ꝑhennib
penis anima suã: quia aliud iam ñ potest saltĩ substantiam
suã. S offerat tam̃ cũ cõpunctione cũ lacrimis ÷ offerat

Expanded text:
atissimi Danielis sacrum ac salubre consilium:, qui Babyloatissimi Danielis sacrum ac salubre consilium:, qui Babylonio regi mederi uolens ulceribus de offensione contractis malagma de miseratione conposuit dicens: propter quod, rex, consilium meum plaeleemosynis redime, et injustitias tuas in miserationpauperum: fortasse erit patiens dominus delictis tuis. ita ergo et iste faciat, ut ille dixit. utatur medioamento alii oblato ad sua uulnera, uereatur oontumaciae inoboedientis exemplum, cogitet quid ipse sit passurus in morte, cum uideat quid rex Assyrius pertulerit in uita. euidens est de superbia ac rebellione documentum. consideret an ipse, si non audierit, mortuus euasurus sit, cum uideat quod rex ille, qui non\' audiuit, se ipsum uiuus amisit. offerat ergo uel moriens ad liberandam de perennibus poenis animam suam, quia aliud iam non potest, saltim substantiam suam, sed offerat tamen cum conpunctione cum lacrimis, offerat.
Abbreviated transcription (Latin):
num est ieiuniũ cũ elemosina S quomͦ ei ex omologesis
diuturna opitulabitur in extremis sito: s cilitio carnes
conteret : ac fauilla &e cinere fordebit: ut molliciẽ uide¬
licet p̃terite uoluptatis p̾sentiũ asꝑitatũ dura compen¬
sent : & reatũ longarũ deliciaꝵ officio patrocinantis sol¬
uat iniurie S quando hec tã grandia faciet ⁊ uiemo
iã exitu etiã a mediocriũ actione disclusus: Crucib de
niq diuersarũ erũpnaꝵ reũ in suo corpore hominẽ iudex
fidei seueritas subiugabit: ut indulgentiã scilicet abso¬
lutionis eterne. p̃sentis pene ambitione mereatur. sed
fatiscente iã corpore ubi exercebit districtionis officiũ
censor animus: uti em̃ seueritatis arbitrio iudex non
potes quando reus iã ñ sustinet iudicari. Unũ ergo est qͣd
amissis om̃ib adium̃tis atq subsidiis nutanti ac desti¬
tuto opitulari queat: ut confugiat scilicet adillũd be¬

Expanded text:
num est jejunium cum eleemosyna . Sed quomodo ei exomologesis num est jejunium cum eleemosyna . Sed quomodo ei exomologesis diuturna opitulabitur in extremis sito? Sed cilicio carnes conteret ac favilla et cinere sordidabit? ut mollitiem videlicet praeteritae voluptatis praesentium asperitatum dura compensent, et reatum longarum deliciarum officio patrocinantis solvat incuriae. Sed quando haec tam grandia faciet, vicino jam exitu etiam a mediocrium acnique diuersarum aerumnarum reum in suo corpore hominem iudex fidei seueritas subiugabit, ut indulgentiam scilicet absolutionis aeternae praesentis poenae ambitione mereatur. sed fatiscente iam corpore ubi exercebit districtionis officium censor animus? uti enim seueritatis arbitrio iudex non potest, quando reus iam non sustinet iudicari. unum ergo est, quod stmissis omnibus adiumentis atque subsidiis nutanti ac destituto opitulari queat, ut confugiat scilicet ad illud be
Abbreviated transcription (Latin):
dicã nescio. quid ꝓmittã penitus ignoro: reuocare ab in¬
quisitione ultimi remedii ꝑiclitantes durũ & impium:
spondere aut̃ aliquid intam sera curatione temerariũ. S
melius tãm ẽ abq dubio quãuis diuturna paralisi arida
manus aliquo tandẽ tam̃ nisu ad celum quã letali penitꝰ
desꝑatione dissolui. Melius ẽ nichil in exptũ relinquere.
quã morientẽ nulla curare. Maxime quia nescio an in
extremis aliquid temptare medicina sit: certe nichil tẽp¬
tare ꝑditio Et unũ scio. qͦd quic̃q in hanc miseriã longi
languoris extrema ꝑduxerit: ineffabile dictũ ẽ. quantũ¬
lamentationis erroribus suis debeatur qui nũquã erra¬
ta cognouit. Et quid inter hec fiet: quando lugebit: qui
dies lugend ꝑdidit: quando satisfaciet: qui tẽpus satisfat.¬
tionis aminit: Ad ieiuma uidelicet longa confugiet: Est
quidẽ hoc aliquid: si elemosinis misceat᷑. scłm illuc bo¬

Expanded text:
dicam nescio quid promittam penitus ignoro. reuocare ab indicam nescio quid promittam penitus ignoro. reuocare ab inquisitione ultimi remedii periclitantes durum et impium, spondere autem aliquid in tam sera curatione temerarium. sed melius tamen est absque dubio quamuis diuturna paralysi aridas manus aliquo tamen nisu ad caelum erigi quam letali penitus desperatione dissolui: melius est nihil inexpertum relinquere quam morientem nulla curare, maxime quia nescio an in extremis aliquid temptare medicina sit, certe nihil temptare perditio. et unum scio, quod quicumque in hanc miseriam longi languoris extrema lamentationis erroribus suis debeat, quia nunquam errata cognovit. X. Et quid inter haec fiet? Quando lugebit qui dies lugendi perdidit? quando satisfaciet qui tempus satisfactionis amisit? Ad jejunia videlicet longa confugiet? Est quidem hoc aliquid, si eleemosynis misceatur, secundum illud: Bo
Abbreviated transcription (Latin):
uationẽ ꝓtinus meditentur in lapsu. Ac si fieri ullo modo
ꝑnicitate penitudinis potest tã uelox sit remediũ resur¬
gentis: ut uix possit uestigiũ apparere collapsi. Ergo in
esmodi causis hoc pͥmum medele opꝰ est. inͣmorbos suos
languentes horreant ⁊ curare plagas festinent saucii:
& ilico ecorporibus sagictas rapiant uulnerari. Opti¬
me enim malagina uł fibula calidis ad huc uulneri.¬
b imponitur ÷ & citius sibi plagaꝵ caro sociat᷑: que non
du hiare ꝑmittit᷑ Ulcus quippe incorpore sicomi tru.¬
erit dilatatur ÷ & siplagas cancroma sequitur: canci im
necesse est sequatur occasus: fugienda itaq primui
hec peccatorib mala sunt. nec dandus diabolo locus: ut
qui stantes impulit in ruinã. lapsos p̃cipitet in mortem.
Quod si aut tantauis morbi aut tanta egrotorũ fuerit incu¬
ria ut ualitudinis labẽ usq ad dies ultimos trahat: qͥd

Expanded text:
uationem protinus meditentur in lapsu, ac, si fieri ullo modo uationem protinus meditentur in lapsu, ac, si fieri ullo modo pernicitate paenitudinis potest, tam uelox sit remedium resurgentis, ut uix possit uestigium apparere conlapsi. ergo in huiusmodi causis hoc primum medellae opus est, ut morbos suos languentes horreant, curare plagas, festinent saucii et ilico e corporibus sagittas rapiant uulnerati. optime enim malagma uel fibula calidis adhuc uulneribus inponitur, et citius sibi plagarum caro sociatur, quae non diu hiare permittitur. ulcus quippe in corpore, si conputruerit, dilatatur, et si plagas cancroma sequitur, cancrum necesse est consequatur occasus. fugienda itaque primum haec peccatoribus mala sunt nec dandus diabolo locus, ut qui stantes inpulit in ruinam lapsos praecipitet in mortem. quodsi aut tanta uis morbi aut tanta aegrotorum fuerit incuria, ut ualitudinis labem usque ad dies ultimos trahat, quid
Abbreviated transcription (Latin):
tur: Quotus em̃ quisq nunc diuitũ tante est continen¬
tie qui opes custodire contentus : accunulare iam nolit:
Omiseria temporis & ecclesiastice plebis ad quid redacta ẽ
ubi cum scriptũ sit quod seruare opes genus sit magni
criminis. ñ augere iã genꝰ putatur esse uirtutis: Ergo ut
supra diximꝰ quom̃ se quida reos omnino ñ putant si nec
felicior conscientia peccatoꝵ penalium recordatione suspirat.
primũ ut licet lapsi sint ñ cõmorent᷑ in lapsu ÷ nec inuolu¬
tabris suis sordentiũ more uersentur. qͥ cũ stantes alios sceno
immerserint. nequaquã sordidis uoluptatib satiffaciunt :
nͥ tota penitus luto m̃bra conuolu ant: Non gͦ hoꝵ natu.¬
rałe sequantur illuuiẽ. nec male blandis lapsib acquies¬
cant: aut in baratro libidinũ cõmorantes in ipsis se sepeli¬
ant ruinis suis: s ilico ubi concidere consurgant: & ele¬

Expanded text:
tur. quotus enim quisque nunc diuitum tantae est continentur. quotus enim quisque nunc diuitum tantae est continentiae, qui opes custodire contentus adcumulare iam nolit? o miseria temporis et ecclesiasticae plebis, ad quid redacta est! ubi cum scriptum sit, quod seruare opes genus sit magni criminis, non augere iam genus putatur esse uirtutis. ergo, ut supra diximus, quo modo se quidam reos omnino non putant, si nec felicior conscientia peccatorum poenalium recordatione suspirat, primum ut, licet lapsi sint, non commorentur in lapsu nec in uolutabris suis sordentium suum more uersentur, qui cum aestuantes aluos caeno inmerserint, nequaquam sordidis uoluptatibus satisfaciunt, nisi tota penitus luto membra conuoluant. non ergo horum naturalem sequantur inluuiem nec male blandis lapsibus adquiescant, aut in barathro libidinum commorantes in ipsis se sepeliant ruinis suis, sed ilico, ubi concidere, consurgant et ele
Abbreviated transcription (Latin):
bona oꝑatione sint diuites: id est ut commutent di utias
quas acceꝑunt & facultates ipsas in bonis oꝑib collocan¬
tes: & dei opes quas habent in hoc scło temꝑarias bene uten¬
do faciant sempit̾nas: ac sic agnoscentes munera di duplici
bono gaudeant: cũ qui sunt diuites in hoc scło esse quoꝙ
diuites mereantur incelo. Alioquin: mestimabile malum¬
est: bonis a dõ datis non bene: uti. Auaro eni inquit scriptu¬
ra sacra nichil est scelestius: ac pessimum ac feralissimũ
morbũ diuitie conseruate in malum dñi sui. Uerum est:
Quid eñi peius aut quitł̃ miserius quã siquis p̃sentia bona in
mala futura conuertat: & que ad hoc a dõ cdata sunt ut
pararetur ex eis uite beatitudo perpetua. ꝑ hec ipsa que¬
ratur mors ac dampnatio sempiterna: In quo & illucl
considerandum. Quod si seruate diuitie ad mału homi¬
nis conseruant᷑: quanto utiq ad maius malum eo aceruan¬

Expanded text:
bona operatione sint diuites, id est ut commutent diuitias, bona operatione sint diuites, id est ut commutent diuitias, quas acceperunt, et facultates ipsas in bonis operibus conlocantes dei opes, quas habent in hoc saeculo temporarias, bene utendo faciant sempiternas, ac sic agnoscentes munera dei duplici bono gaudeant, cum qui sunt diuites in hoc saeculo esse quoque diuites mereantur in caelo. VII. Siest bonis a deo datis non bene uti; auaro enim, inquit scriptura sacra, nihil est scelestius, et pessimum ac feralissimum morbi genus diuitiae conseruatae in malum domini sui. uerum est. quid enim peius aut quid miserius, quam si quis praesentia bona in mala futura conuertat, et quae ad hoc a deo data sunt, ut pararetur ex eis uitae beatitudo perpetua, per haec ipsa quaeratur mors ac damnatio sempiterna? in quo et illud considerandum quod, si seruatae diuitiae ad malum hominis conseruantur, quanto utique ad maius malum coaceruan
Abbreviated transcription (Latin):
substantia: de inde redde inquit debitũ tuũ. hoc est dicere:
Si deuotus es da quasi tuũ: simdeuotus es. redde quasi ñtu¬
um. Bene itaq posuit &e dandi uoluntatẽ: & soluendi ne¬
cessitatem. Hoe est utiq dicere om̃i homini: Ad opꝰ scm̃ ex hor¬
tatione inuitaris: & exactione constiingeris: Da siuis: redde
sinonuis. Apłs quoq id ipsũ monens diuitib p̃cepit ne suꝑbe
sapiant. neq sꝑent in in certo diuitiaꝵ: s indeo uiuo qui p̃s¬
tat nobis inquit omnia ad fruendũ inuoluntate oꝑũ bono¬
rum. Uno dicto utrumq docuit: hoc est & qui daret diui¬
tias. & cur daret: Dicens eñi spandũ adeo qui p̃stat omĩa
ostendit adõ diuites fieri : addens autem inuolluntate oꝑum
bonoꝵ docet id ipsum qđ dixit ado tribui ꝓpter bona tantũ
oꝑa p̾stari: p̾stat eñĩ inquit omĩa inuoluntate oꝑũ bonoꝵ
Hoc est ad hoc facit homines substantia esse locupletes . ⁊ in

Expanded text:
substantia, d-einde redde, inquit, debitum tuum. hoc est dicere: substantia, d-einde redde, inquit, debitum tuum. hoc est dicere: si deuotus es, da quasi tuum, si indeuotus, redde quasi non tuum. bene itaque posuit et dandi uoluntatem et soluendi necessitatem. hoc est utique dicere omni homini: ad opus sanctum et hortatione innitaris et exactione constringeris: da, si uis, redde, si non uis. apostolus quόque id ipsum monens diuitibus praecipit, ne superbe sapiant neque sperent in incerto diuitiarum sed in deo uiuo: qui praestat nobis, inquit, omnia ad fruendum in uoluntate operum bonorum. uno dicto utrumque docuit, hoc est et qui daret diuitias et cur daret. dicens enim sperandum a deo, qui praestet omnia, ostendit a deo diuites fieri, addens autem in uoluntate operum bonorum docet id ipsum, quod dixit a deo tribui, propter bona tantum opera praestari: praestat enim, inquit, omnia in uoluntate operum bonorum: hoc est, ad hoc facit homines substantia esse locupletes, ut
Abbreviated transcription (Latin):
cessit: Deniq etiã ipse hoc di uoces ꝑlinguas litterarũ sacra.¬
rũ iubent: dicentes adunũ quẽq nr̃m. Honora dnm de tu
stirntaa . alibi:: Redde inquit debitũ tuũ. Quã pius & in¬
dulgens dñs ds nr inuitans nos ad erogandã terrene sub¬
stantie facultatẽ: honora inquit dnm̃ de tua substantia
Cum totũ suũ sit quodd abeo accepimꝰ nrm esse dicit ut demꝰ:
ideo scilicet nram appellans ꝓprietatẽ possessionis. ut maior
sit mercis oꝑantis: quia plus fructuũ necesse est largitor
habeat ubi de suo udetur esse largitio: S tam̃ ne hoc ipso
humana mens insolesceret: quia substantiã hanc dñs nram̃
esse dixisset: adiecit redde debitũ tuum. Hoc est. ut quẽ deuo¬
tio non illiceret ad largiendu. ne cessitas cogeret ad exsoluen.¬
dum: & quem ad opus scm̃ fides sua ipsa non traheret. salti
necessitas coartaret. Prius honora ait honora dñm de tua

Expanded text:
cessit? denique etiam ipsae hoc dei uoces per linguas litterarum sacracessit? denique etiam ipsae hoc dei uoces per linguas litterarum sacrarum iubent dicentes ad unum quemque nostrum: honora dominum de tua substantia. et alibi redde, inquit, debitum tuum. quam pius et indulgens dominus deus noster, inuitans nos ad erogandam terrenae substantiae facultatem! honora, inquit, dominum de tua substantia. cum totum suum sit quod ab eo accepimus, nostrum esse dicit ut demus, ideo scilicet nostram appellans proprietatem possessionis, ut maior sit merces operantis, quia plus fructuum necesse est largitor habeat, ubi de suo uidetur esse largitio.-. VI. Sed tamen ne hoc ipso humana mens insolesceret, quod substantiam hanc dominus nostram esse dixisset, adiecit: redde debitum tuum: hoc est, ut quem deuotio non inliceret ad largiendum necessitas cogeret ad exsoluendum, et quem ad opus sanctum fides sua ipsa non traheret saltim necessitas coartaret. prius ait: honora dominum de tua
Abbreviated transcription (Latin):
tere ab eo ipsoi ꝓprietate p̃stite rei atq alienare conetur.
nonne ingratissimus omnium hominum atq infidelis¬
simꝰ iudicetur. qui oblitus scilicet hominis bene fici acli¬
beralissimi spoliare illum iure dñii sui uelit quieũ ipso
usu possessionis ditauerit : Et nos itaq usumtantũ eaꝵ
rerum accepimꝰ quas tenemꝰ: commodatis eñi adeo facultati¬
bus utimur: & quasi p̃carii possessores sumus. Deniq egredi¬
entes emundo isto: uelimus nolimus hic cuncta relinqͥmꝰ.
Cur gͦ coͣnpossessores usus fructuarii simus & quod auerte.
re ñ possumus auertere apprietate dñi atq alienare temp¬
tamus: Cur ñ bona fide datis a dõ reculis utimur: tenuimꝰ
quod licuit: tenuimꝰ quo ad ꝑmisit ille qui p̃stitit: quid
rectlis quid honestͥiis quam ut ubi res ab eo discedit qui
usum habuit ⁊ reuertatur ad eum possessio qui utenda con¬

Expanded text:
tere ab eo ipso proprietatem praestitae rei atque alienare conetur, tere ab eo ipso proprietatem praestitae rei atque alienare conetur, nonne ingratissimus omnium atque infidelissimus iudicetur, qui oblitus scilicet hominis benefici ae liberalissimi. spoliare . illum iure dominii sui uelit. qui eum ipsum usus possessione ditauerit? et nos itaque usum tantum earum rerum accepimus, quas tenemus; commodatis enim a deo facultatibus utimur et quasi precarii, possessores sumus. denique egredientes e mundo isto, uelimus nolimus, hic cuncta relinquimus. cur ergo cum possessores usufructuarii simus, quod nobiscum auferre non possumus auertere a proprietate domini atque alienare temptamus? cur non bona fide datis a deo resculis utimur? tenuimus quoad licuit, tenuimus quoad permisit ille qui praestitit. quid rectius quid honestius, quam ut ubi res ab eo discedit, qui usum habuit, reuertatur ad eum possessio, qui utendam con
Abbreviated transcription (Latin):
date rei ostenderimꝰ: facilius & ad quem referenda. & inque
usum conferenda sit. approbare possimus. Omnẽ substan¬
tiã mundiałe diuino cuncis munere dari nullus homo
ut reor amligit. qui mͦ in hominum numerum referri po¬
test: nisi forte qͥs tante sit in sipientie. ut cũ humano ge.¬
neri mundus ipse a dõ datus sit: ea que imundo sunt ñ
a dõ hominibus data arbitret᷑. Igitur srim̃d om̃ibus as̾
tribuit: nemini dubiũ est quod ea que dĩ dono accepimꝰ
ad dei cultũ referre debemus: & in eiꝰ oꝑe consumere. que
eiusdem sumpsimꝰ largitate. Hoc em̃ est agnoscere munꝰ
di. & diuinis beneneficiis bene uti. ut datis suis illũ hono¬
res a quo data ipsa acceꝑis: quod quidẽ etĩa humanarum
rerũ exempla edocent: Si eñ usus rerũ aliquaꝵ cuipiam
homini alterius hominis beneficio ac largitate tribuat᷑.
isq immemor illius aquo fructu rerũ indemptus est. auer¬

Expanded text:
datae rei ostenderimus, facilius et ad quem referenda et in quem datae rei ostenderimus, facilius et ad quem referenda et in quem usum conferenda sit adprobare possimus. omnem substantiam mundialem diuino cunctis munere dari nullus homo, ut reor, ambigit,, qui modo in hominum numerum referri potest. nisi forte quis tantae sit sapientiae, ut cum humano, generi mundus ipse a deo datus sit, ea quae in mundo sunt non a deo hominibus -data arbitretur. igitur si omnia omnibus deus tribuit, nemini dubium est, quod ea, quae dei dono accepimus, ad dei cultum referre debemus et in eius opere consumere quae eiusdem sumpsimus largitate. boc enim est agnoscere munus dei et diuinis beneficiis bene uti, ut datis suis illum honores, a quo data ipsa acceperis: quod quidem etiam humanarum rerum exempla edocent. si enim usus rerum aliquarum cuipiam homini alterius hominis beneficio ac largitate tribuatur isque inmemor illius, a quo fructum rerum indeptus est, auer