comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ih̃u diuersis passionib erudiebat Bar.¬
nabas quoq credidit: & qͥa credidit.
paruit Itaq scĩ sp̃s electꝰ imꝑio. qͦd ei
ad om̃e redundabat insigne merito¬
rum: ñ fuit tantoꝰ indignꝰ collegio una
etiã gr̃a fulgebat m his. qͦs sp̃s unꝰ
elegerat Nec paulus inferior petro:
qu̾auis ille eccłe fundamentũ. & hic
indignꝰ apłorũ collegio: cũ pͥmo qͦq
facile conferendus. & nulli scđs Nam
qui se imparẽ nescit: facit ȩqualem

Expanded text:
u diversis passionibus erudiebat . 157. Barnabas quoque credidit, et quia credidit, paruit. Itaque sancti Spiritus electus imperio, quod ei ad omne redundat insigne meritorum, non fuit tanto indignus collegio. Una enim gratia fulgebat in his, quos Spiritus unus elegerat. 158. Nec Paulus inferior Petro, quamvis ille Ecclesiae fundamentum, et hic indignus apostolorum collegio, cum primo quoque facile conferendus, et nulli secundus. Nam qui se imparem nescit, facit aequalem
Abbreviated transcription (Latin):
runt in montẽ sc̃m tuũ ce in taberna¬
cula tua. Si lucẽ hic filiũ putas. ergo
sp̃s ueritas est. Aut si filiũ putas ueri¬
tatẽ: ergo sp̃s lux est. Nabet ds̃ nom̃
suꝑ om̃e nom̃. & dedit filio nomen sic̃
legimus. ut om̃s in nomine iħu genu
flectant. hoc nomen utrũ habeat sp̃s.:
consideremꝰ. Sed scriptũ est. Ite. bap¬
tirate gentes in nomine patris & filii
& sp̃s sc̃i ł Iabet ergo nom̃ suꝑ om̃e no¬
men. Quod ergo habet pater . & filnis:
habet. & sp̃s sc̃s per nat᷑alis nominis uni

Expanded text:
runt in montem sanctum tuum, et in tabernarunt in montem sanctum tuum, et in tabernacula tua . Si lucem 696 hic Filium putas, ergo Spiritus veritas est: aut si Filium putas veritatem, ergo Spiritus lux est. 148. Habet Deus nomen super omne nomen, et dedit Filio nomen; sicut legimus , ut omnes in nomine Jesu genua flectant. Hoc nomen utrum habeat Spiritus consideremus. Sed et scriptum est: Ite, baptizate gentes in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti . Habet ergo nomen super omne nomen. Quod ergo habet Pater et Filius, habet et Spiritus per naturalis nominis uni
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ. habet & filiꝰ in quo habitat plenitudo
diuinitatis: habet sp̃s sc̃s. quia scriptũ
est. Sp̃s chuinꝰ qui ẽ in narib meis. Ha
bet ds̃ ut scrutet᷑ corda & renes: quia
scriptũ est. Ds̃ scrutans corda & renes:
habet filiꝰ qui dicebat. Quid cogitatis in
cordib ur̃is mala: ᷤ Sciebat enĩ iħs cogi¬
tationes eoꝵ. Nabet & sp̃s. qͥ etiã ꝓphetis
aliem cordis occulta manifestat. sicut sup᷑
cliximꝰ. quia occulta cordis manifesta fi¬
ant. Et quid miram᷑ si hominũ scrutat᷑
occulta: qui scrutat᷑ etiã alta cłĩe ᷤᷤ Habet
cd̃s ut uerax sit: quia scriptũ est. Sit aũt
ds̃ uerax. om̃is autẽ homo mendax. Et
alibi scriptũ ẽ. Fidelis autẽ ds qui non
mentit᷑. Numquid mentit᷑ sp̃s. qui est
sp̃s ueritatis: immo quẽ docuimꝰ ueri.¬
tatẽ dictũ: quia & ipsũ iohannes uerita¬
tẽ sicut & filiũ nuncupauit. Ꝙ in psal¬
mo ait daind. P mitte lucẽ tuã ⁊ ueri¬
tatẽ tuã: ipsa me deduxerunt & ad duxe¬

Expanded text:
enitudo divinitatis: habet et Spiritus; quia scriptum est: Spiritus divinus qui est in naribus meis . 146. Habet Deus ut scrutetur corda et renes; quia scriptum est: Deus scrutans corda et renes . Habet et Filius, qui dicebat: Quid cogitatis in cordibus vestris mala ? Sciebat enim Jesus cogitationes eorum. Habet et Spiritus, qui etiam prophetis alieni cordis occulta manifestat, sicut supra divimus , quia occulta cordis ejus manifesta fiunt. Et quid miramur si hominum scrutatur occulta, qui scrutatur etiam alta Dei ? 147. Habet Deus ut verax sit; quia scriptum est: Sit autem Deus verax, omnis autem homo mendax . Et alibi scriptum est: Fidelis Deus, qui non mentitur . Numquid mentitur Spiritus, qui est Spiritus veritatis; immo quem docuimus veritatem dictum; quia et ipsum Joannes veritatem sicut Filium nuncupavit ? Et in psalmo ait David: Emitte lucem tuam, et veritatem tuam; ipsa me deduxerunt, et adduxe
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s aclorat᷑. Itaq sic habes. Si comue¬
mat uniuersa ȩccła in unũ. & om̃s
linguns loquant᷑. intret aut̃ idiota
aut infidelis. nonne dicet qd̾ insanitis: ᷤᷤ¬
S in aut̃ prophetent om̃s. intret antẽ
quis ichiota aut inficlelis. comuncit᷑
ab om̃ib. chiuclicat᷑ ab om̃ib. occulta
etiã cordis eiꝰ manifesta fiunt: et
ita cadens in faciẽ adorabit dm̃. pro¬
nuntians quod uere ds̃ sit in uobis.
Ds̃ ẽ ergo qui adorat᷑. ãs qui manet
& loquitur in prophetis. Manet
autẽ ⁊ loquit᷑ sp̃s. Ergo & sp̃s adorat᷑.¬
Itaq sicut pat̃ & filiꝰ unũ sunt. quia
filius om̃ia habet quȩ patͣ habet: ita
&e sp̃s unũ est cũ patre & filio. quia
et ipse om̃ia clĩ nouit. Non enim
extorsit. ne sit amittentis in niria: ñ
rapuit. ne cdãpnũ sit enis cu idetur
ereptũ. Heq enĩ aut ꝑ indigentiã
rapint. aut ꝑ excellentiã uirtutis
ualictioris extorsit: sed ꝑ unitatẽ possidet

Expanded text:
Spiritus adoratur. Itaque sic habes: Si conveSpiritus adoratur. Itaque sic habes: Si conveniat universa Ecclesia in unum, et omnes linguis loquantur, intret autem idiota aut infidelis, nonne dicet quod insanitis. Sin autem prophetent omnes, intret autem quis idiota aut infidelis, convincitur ab omnibus, dijudicatur ab omnibus. Occulta etiam cordis ejus manifesta fiunt; et ita cadens in faciem, adorabit Deum, pronuntians quod vere Deus sit in vobis . Deus est ergo qui adoratur, Deus qui manet, et qui loquitur in prophetis: manet autem et loquitur Spiritus; ergo et SpiritItaque sicut Pater et Filius unum sunt; quia Filius omnia habet, quae Pater habet : ita. et Spiritus unum est cum Patre et Filio; quia et ipse omnia Dei novit . Non enim extorsit, ne sit amittentis injuria: non rapuit, ne damnum sit ejus, cui videtur ereptum. Neque enim aut per indigentiam rapuit, aut per excellentiam virtutis validioris extorsit, sed per unitatem possidet
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃o sit creatũ: aut sp̃m quoq imiꝰ cũ
patre & filio csitatis e̾ẽ fateant᷑. Acdo
cdixit. Qui enĩ ds uniuersitatis ⁊ clñs
utiq ab om̃ib adorandus est. Sic enĩ
scriptũ ẽ. Dñm dm̃ tuũ adorabis:
& ipsi soli series. Aut dicant ubi
legerint: quia adorat sp̃s. Dictũ est
enĩ de cdĩ filio. dorent eũ omnes
angłi euis: non lectũ est: adoret sp̃s. Quo¬
modo enĩ potest adorare. qui non inter
famulos & minstros ẽ: sed cũ patre & fi¬
lio. seruitia habet subiecta iustoꝵ: Quia
scriptũ est: Sp̃m dĩ seruimꝰ. Adorandus
igit᷑ est nobis: cui seruiendũ ã nobis apłs
docint. Cui aut̃ seruimus. hunc & acdora¬
mꝰ. iusta quod scriptũ est̾. ut eade sȩpe
repetamꝰ: clñm dm̃ tuũ adorabis. & ip¬
si soli serines. Quanquã &e hoc non p̃¬
adorantũ. Cũ enĩ docuerimꝰ quia sp̃s
in ꝓphetis ẽ: nec hoc quisquã possit
ambigere. quia ꝑ sp̃m prophetia dat᷑:
utiq cũ adorat᷑ qui in propħis ẽ: icłe

Expanded text:
m quoque unius cum Patre et Filio deitatis esse fateantur. 141. dixit. Qui enim Deus universitatis et dominus, utique ab omnibus adorandus est; sic enim scriptum est: Dominum Deum tuum adorabis, et ipsi soli servies . 142. Aut dicant ubi legerint quia adorat Spiritus. Dictum est enim de Dei Filio: Adorent eum omnes angeli ejus : non lectum est, adoret Spiritus. Quomodo enim potest adorare, qui non inter famulos et ministros est, sed cum Patre et Filio servitia habet subjecta justorum; quia scriptam est: Spiritui Dei servimus . Adorandus igitur est nobis, cui serviendum a nobis Apostolus docuit: cui autem servimus, hunc et adoramus, juxta quod scriptum est, ut eadem saepe repetamus: Dominum Deum tuum adorabis, et illi soli servies. 143. Quamquam nec hoc praeadorandum. 695 Cum enim docuerimus quia Spiritus in prophetis est, nec hoc quisquam possit ambigere, quia per Spiritum prophetia datur, utique cum adoratur qui in prophetis est, idem
Abbreviated transcription (Latin):
ssumã tam̃ ut infine quȩ disꝑse dicta
sunt expressiis colligamꝰ. cũ ex ceteris¬
istũ. ex quatuor istis prȩ cet̃is mamista
dnimitatis gła cõprobat᷑. Ds̃ enĩ ex eo
cognoscit᷑. aut quia sine peccato est:
aut quia peccata condonat. aut quia
creat᷑a non est. sed creator est: aut qͥa
non aclorat. sed aclorat᷑. Sine peccato
donat nisi unꝰ ds̃: quia ȩque scriptũ
est. Qͥs potest peccata donare nisi
solus ds̃ ᷤᷤ Creator quoq om̃ñ non
potest esse. nͥ qui creat᷑a non ẽ. Qui
aut̃ creat᷑a ñ ẽ. sine dubio d̃s ẽ: quia
scriptũ est. Seriuerunt creatorȩ po

Expanded text:
summam tamen, ut in fine quae disperse dicta sunt, expressius colligamus; cum ex caeteris, tum ex quatuor istis prae caeteris manifesta divinitatis gloria comprobatur: Deus enim ex eo cognoscitur, aut quia sine peccato est, aut quia peccata condonat: aut quia creatura non est, sed creator est: aut quia non adorat, sed adoratur. 133. Sine peccato donat, nisi unus Deus; quia aeque scriptum est: Quis potest peccata donare, nisi solus Deus ? Creator quoque omnium non potest esse, nisi qui creatura non est: qui autem creatura non est, sine dubio Deus est: quia scr
Abbreviated transcription (Latin):
amus nunc utrũ creat᷑a sit. ancreator
apparet sp̃m eẽ creatorẽ. Sed quis hoc du¬
bitet. quando sicut supra ostendimꝰ. ne
dñi quid̾e ex uirgine assũpta generatio.
quȩ prestantior om̃ib creaturis ẽ. oꝑa¬
tionis exsors sit spiritalis  Non ergo
creat᷑a sp̃s. sed creator ẽ. Qui autẽ crea¬
cor: non utiq creatura. Et quia cre¬
atura non ẽ: sine cdubio creator est om̃iũ.
qui patri & filio cooꝑator est in om̃ib.
Si aut̃ creator. utiq chicendo apłs. in
condẽpnationẽ gentilitatis. quia ser¬
uiert̃ creat᷑e potiꝰ quã creatori. qui
est benedictꝰ in scła: suadendo quoq
ut supra documꝰ serinenctũ ẽẽ spũi sco.¬

Expanded text:
amus nunc utrum creatura sit, an creatoramus nunc utrum creatura sit, an creatorapparet Spiritum esse creatorem. Sed quis hoc dubitet, quando, sicut supra ostendimus, ne Domini quidem ex Virgine assumpta generatio, quae praestantior omnibus creaturis est, operationis exsors sit spiritalis? 140. Non ergo creatura Spiritus, sed creator est: qui autem creator, non utique creatura. Et quia creatura non est, sine dubio creator est, qui Patri et Filio cooperator est omnium. Si autem creator, utique dicendo Apostolus in condemnationem gentilitatis: Quia servierunt creaturae potius quam Creatori, qui est Deus benedictus in saecula : suadendo quoque, ut supra docuimus, serviendum esse Spi
Abbreviated transcription (Latin):
cato ẽ: creat᷑a non est. Om̃is enĩ crea¬
tura peccatoꝵ capacitati obnoxia est:
sola autẽ est a peccato ĩmunis & ĩma
tari non potest: cũ ipse chĩs dixerit.
peccata. remissa erunt. Pcce quia ꝑ¬
sp̃m sc̃m peccata donant᷑. Homines
aut̃ in remissione peccatoꝵ ministeri¬
um suũ exhibent: ñ ius alicinus po
testatis exercent. Neq enĩ insuo.
sed in patris & filii & sp̃s scĩ nomine
peccata cdimit tunt. Isti rogant: di¬
uinitas donat. Humanũ enĩ obse¬
qui ũ. sed munificentia suꝑnȩ ẽ po¬
testatis. In baptismo quoq p̾eccata
clonari: non est ambiguũ. In baptis¬
mo autẽ: oꝑatio patris & filiĩ & sp̃s
sci est. Prgo si peccatũ non habet sp̃s
cũ scriptũ sit. quis potest dimittere
ab unitate naturalis nominis. sepa¬
rari. Non potest etiã a dĩ potestate
secerni. Si autẽ ã cdĩ non secernit᷑ pocesta¬
te: quomͦ ã dĩ appellatiõe secernit᷑ Uide¬

Expanded text:
cato est, creatura non est. Omnis enim creacato est, creatura non est. Omnis enim creatura peccatorum capacitati obnoxia est: sola autem est a peccato immunis et immatari non potest, cum ipse Dominus dixerit: iseritis peccata, remissa erunt . Ecce quia nantur. Homines autem in remissionem peccatorum ministerium suum exhibent, non jus alicujus 694 potestatis exercent. Neque enim in suo, sed in Patris et Filii et Spiritus sancti nomine peccata dimittunt. Isti rogant, divinitas donat; humanum enim obsequium, sed munificentia supernae est potestatis. 138. Per baptismum quoque peccata donari non est ambiguum: in baptismo autem operatio Patris et Filii et Spiritus sancti est. Ergo si peccatum donat Spiritus, cum scriptum sit: Quis potest dimittere ab unitate naturalis nominis separari, non potest etiam a Dei potestate secerni. Si autem a Dei non secernitur potestate, quomodo a Dei appellatione secernitur? 139. Vide
Abbreviated transcription (Latin):
deremꝰ ergo utrũ horũ aliqͥd habeat
sp̃s sc̃s: quȩ testimoniũ afferant cdiui¬
nitatis. Primũ igit᷑ de eo tractemꝰ:
quia nemo sine peccato nisi unus ds̃:
Et exigamꝰ ut doceant quod peccatũ
& auctoritatẽ requirt̃. ut lectione
doceamꝰ quia non peccauit sp̃s sc̃s:
sicut de filio lectũ ẽ. quia peccatũ
non fecit. & hoc accipiant. script᷑arũ
auctoritate nos docere. S criptũ ẽ
enĩ. quia in sapientia est spiritus
intelligentiȩ. sp̃s unicꝰ multiplex. subti¬
lis. bonus. mobilis. chisertꝰ. immaculatꝰ.
Immaculatus dicit script᷑a. Nũquid
mentita est de filio. ut de sp̃u credas
esse mentitã:ᷤ Dixit enĩ propħa in
eode loco de sapientia: quia nichil ma¬
culosũ in illã incurrit. Ipsa ĩ macula¬
ta est: & ĩmaculatꝰ eius est sp̃s. Ergo
si peccatũ non habet sp̃s sc̃s: ds est.
Sed quomodo reus potest esse peccati
qui clonat ipse peccata: Ergo pec¬
catũ non fecit: & ideo quia sine pec¬

Expanded text:
emus ergo utrum horum aliquid habeat Spiritus sanctus, quae testimonium afferant divinitatis. Primum igitur de eo tractemus, quia nemo sine peccato nisi unus Deus: et exigamus ut doceant quod peccatum et auctoritatem requirunt, ut lectione doceamus, quia non peccavit Spiritus sanctus, sicut de Filio lectum est, quia peccatum non fecit . Et hoc accipiant Scripturarum auctoritate nos docere; scriptum est enim: Quia in Sapientia est Spiritus intelligentiae, sanctus, unicus, multiplex, subtilis, bene mobilis, disertus, immaculatus . Immaculatum dicit Scriptura: numquid mentita est de Filio, ut de Spiritu credas esse mentitam? Dixit enim propheta in eodem loco de Sapientia, quia nihil maculosum in illam incurrit. Ipsa immaculata est, et immaculatus ejus est Spiritus. Ergo si peccatum non habet Spiritus, Deus est. 136. Sed quomodo reus potest esse peccati, qui donat ipse peccata? Ergo peccatum non fecit: et quia sine pec
Abbreviated transcription (Latin):
et filio sit. & tãquã congelascentib
fluctib inmedio mari aquarũ quidã
fusus obrueret Inde ꝙ colũpnã nubis
pleriq p̾cessisse in die popło iudeorũ.
et colũnã ignis in nocte arbitrantur:
qͦd ꝓtegeret plebẽ suã gr̃a sp̃ĩtalis

Expanded text:
et Filio sit, ut tamquam congelascentibus fluctibus in medio mari, aquarum quidam fusus obrueret . Inde et columnam nubis plerique praecessisse in die populo Judaeorum, et columnam ignis in nocte arbitrantur, quo protegeret plebem suam gratia spiritalis
Abbreviated transcription (Latin):
tasempit̾na Hic gͦ digitus dĩ. &e sem¬
qͥd ñ sempit̾nũ sit & dunnũ: Hoc di¬
gito sicut legimꝰ tabulas illas lapi
deas seͥpsit. quas moyses accepit Hon
enꝰ carnali digito ds̃ harũ littarum
qͣs legimiꝰ apices & elementa forma¬
ut. s spũ suo decdit legẽ. E ido apłs

Expanded text:
go digitus Dei et semquod non sempiternum sit et divinum? 13. Hoc digito, sicut legimus, tabulas illas lapideas Deus inscripsit, quas Moyses accepit . Non enim carnali digito Deus harum litterarum, quas legimus, apices et elementa formavit: sed Spiritu suo dedit Legem. Et ideo Apos
Abbreviated transcription (Latin):
potest sine uirtute eẽ ꝑfectio Et ideo
caueant ne putent qͦd nefas dictũ ẽ.
semiꝑfectũ in sua substantia patrem.
ꝑfectionẽ accepisse ꝑ filiũ. et desiant
coet̾nũ filiũ patͥ negare. Quando enĩ
ñ fuit cĩ uirtus. Na si aliqͣndo putãt
in dõ patre negabunt fuisse: cui putent
apłs dixit Quia plenitudo diumitatis
corꝑalit̾ habitet in xp̃o. ꝙ& habitet in pa
Ipse enĩ cũ ꝑ maria transduxisset popłm
uideorũ: & dĩ patris oꝑationẽ & silii est
confessus et sp̃s dicens Hȩxtera tua

Expanded text:
potest sine virtute esse perfectio; et ideo caveant ne putent, quod nefas dictu est, semiperfectum in sua substantia Patrem perfectionem accepisse per Filium, et desinant coaeternum Filium Patri negare. Quando enim non fuit Dei virtus? Quod si aliquando putant in Deo Patre negabunt fuisse, cui putant Apostolus dixit , quia plenitudo divinitatis corporaliter habitat in Christo, et habitat in Patipse enim cum per maria traduxisset populum Judaeorum, et Dei Patris operationem et Filii est confessus et Spiritus dicens: Dextera ma
Abbreviated transcription (Latin):
bat enĩ qͦd is qui diuna carnalib cõpa¬
hominũ questiones. p̾sagus futuri ait
Quis enĩ cognouit sensũ dñi. qͥ instruat
eum: Nos autẽ sensũ xp̃i habemꝰ Sed siqͥs¬
adhuc carnalib inheret ambigius ꝙ cor¬
poralib uacillat exemplis: c̃onsideret qͥa
ñ potest bene sentire de filio. qͥ potest ma¬
le sentire de spu Nã si idõ portionẽ
quandã exiguã putant eẽ spm̃ dĩ. qͥa¬

Expanded text:
bat enim quod is, qui divina carnalibus compahominum quaestiones, praesagus futuri ait: Quis enim cognovit sensum Domini, qui instruat eum ? Nos autem sensum Christi habemus. adhuc carnalibus inhaeret ambiguis, et corporalibus vacillat exemplis, consideret quia non potest bene sentire de Filio, qui potest male sentire de Spiritu. Nam si ideo portionem quamdam exiguam putant esse Spi
Abbreviated transcription (Latin):
uit terrã & dextera mea solidanit cȩ¬
lum. Uocabo eos e astabt̃ simul con¬
gregabant᷑ om̃s & audient Ois illis
hec nuntiabit: Diligens te seciuo¬
luittatẽ tuã. aduersus babilonẽ: ut
tollatur semen chaldeorũ Ego locutꝰ
sũ &e ego uocaui: adduxi eũ & ꝓsꝑum
iter eiꝰ feci Accedite ad mei & audite
ut saluos faceret peccatores: Qũe ut au¬
dis & sp̃s misit: ne cũ legis quia filiꝰ sp̃m
mittit. inferioris eẽ sp̃m crederes potes¬
tatis Ergo & pat̾ filiũ misit & sp̃s. spm̃¬
quoq & pat̾ misit & filius fat̾ misit:
quia scͥptũ ẽ Paraclitus autẽ ille sp̃s scs.
qu̾e mittet pat̾ in nomine meo filius
solũ misit pat̾ filiũ. s etiã dedit: sicut
gr̃ȩ eẽ negare ñ posst̾. quia datus est
atus ẽ autem a patre: ii.¬
ut isaias dixit fuer natus ẽ nobis: filiꝰ
datus ẽ nobis Uatꝰ ẽ autẽ audeo dicere
ce ab sp̃u: qui missus ab sp̃u ẽ Cũ enim
ñ desinitũ fuerit a quo datũ sit: ostendit

Expanded text:
a solidavit coelum: vocabo eos, et astabunt simul, et congregabuntur omnes, et audient. Quis illis haec denuntiavit? Diligens te, feci voluntatem tuam adversus Babylonem, ut tollatur semen Chaldaeorum. Ego locutus sum, et ego vocavi: adduxi eum, et prosperum iter ejus feci. Accedite ad me, et audite ut salvos faceret peccatores? Quem ut audis, et Spiritus misit; ne cum legis quia Filius Spiritum mittit, inferioris esse Spiritum crederes potestatis. 8. Ergo et Pater Filium misit, et Spquoque et Pater misit et Filius. Pater misit, quia scriptum est, Paraclitus autem ille Spiritus, quem mittet Pater in nomine meo . Filiusolum misit Pater Filium, sed etiam dedit, sicut gratiae esse negare non possunt, quia datus est. Datus est autem a Patre, ut Isaias dixit, Puer natus est nobis, filius datus est nobis ; datus est autem, audeo dicere, et ab Spiritu qui missus ab Spiritu est. Cum enim non definierit propheta a quo datus sit, ostendit
Abbreviated transcription (Latin):
in nobis Isaias quoq & sp̃m datũ osten¬
et quȩ in ea st̃ & dat popło qui ẽ suꝑ¬
eam sp̃m̃. & spm̃ calcantib eam Et
ad filium Ego dñs ds qui uocaui tei
equitate. et tenebo manũ tuã & con¬
fortabo te: ꝙ dedi te in testamentum
generis mei in lucẽ gentiũ aꝑire oeu¬
los cecorũ. educere de uinculis alligatos
Cũ gͦ & filiꝰ & missus et datus sit. sp̃sqͦn
diumitatis qͥa habent oꝑis imitatem
Nde etiã digitꝰ dĩ Iiii.
appellatus ẽ sp̃s: eoqͦd sit pat̾ & filio

Expanded text:
in nobis . Esaias quoque et Spiritum datum ostenet quae in ea sunt: et dat populo qui est suet spiritum calcantibus eam ; et ad Filium, Ego Dominus Deus qui vocavi te in aequitate, et tenebo manum tuam, et confortabo te et dedi te in testamentum generis mei, in lucem gentium, aperire oculos caecorum, educere de vinculis alligatos . Cum ergo Filius missus et datus sit, Spiritusdivinitatis, quia habent operis unitatem. Unde etiam digitus Dei appellatus est Spiritus.
Abbreviated transcription (Latin):
disse se cixit Ita scͥpsit marcus: Lucas
autẽ addidit. qͦd corꝑali corpore de¬
sendit sp̃s sc̃s sicut columba He incar¬
nationẽ illã putares fuise s spẽm Ideo
autẽ spẽm p̃tendit. iit ꝑ spẽm crederet
qui sp̃m ñ indebat. & ꝑ spẽm declararet
uniꝰ honoris in imꝑio. uniꝰ oꝑationis in
inẏstĩo. uniꝰ muneris in lauachro. cum
patre ꝙ filio sibi eẽ consortiũ. nͥ forte.
Inualidũ credimꝰ ut in eo baptiaetur
seriuuilus in quo baptitatus ẽ dñs sulchire aut̃
dixit ianentẽ suꝑ eũ: quia ad ꝓph̃as quo¬
tiens uolebat sp̃s. uł inspirabat. ut uerbũ

Expanded text:
Lucas autem addidit quod corporali specie descendit Spiritus sanctus, sicut columba ; ne incarnationem illam putares fuisse, sed speciem. Ideo autem speciem praetendit, ut per speciem crederet, qui Spiritum non videbat, et per speciem declararet unius honoris in imperio, unius operationis in mysterio, unius muneris in lavacro cum Patre et Filio sibi esse consortium, nisi forte invalidum credimus, ut in eo baptizetur servulus, in quo baptizatus est Dominus. 5. Pulchre autem dixit: Manentem super eum ; quia ad prophetas quoties volebat Spi
Abbreviated transcription (Latin):
quominꝰ etiã legẽ d̃ĩ ñ atramento sed
spu deseptam eredere debeamꝰ: Nuȩ utiꝙ
cordis nr̃i mentisq secreta: ñ maculat: sed
ilumm at Scͥpta ẽ autẽ in tabulis lapideis:¬
sactȩ st̃: ñ scriptura deleta Et tu inde
ne frangat᷑ tabula tua: ne mens tua &
Non diuisus ẽ s unũ ẽ cũ patre: & te
nemo a dõ separat. Si fides deficiat: tabu¬
la cordis tui frangit᷑ Cõminuit᷑ enĩ animi
scornitudo: si unitatẽ diuinitatis  trinitate
ĩ credas Scripta ẽ & fidestua: scͥpta ẽ
et culpa tua: sicut iberemias dixit.
Seͥpta ẽ uida culpa tua grafio ferreo
& ungue adamantino: & scripta est
inqͥt in pectore & in corde tuo Ibi gͥ
culpa ẽ ubi gra s culpa grasio seribit.
gr̃ã. spũ designatur Hoc digito mystice enã
ddñs iħc inclinato capite seribebat in terra:
cũ a uideis adult̾a̾ . oblata. significans ꝑfi
guram. qͣndo de peccatis alterius uidicantꝰ.
nr̃i nos debere meminisse peccati Ac ne

Expanded text:
legem Dei non atramento, sed Spiritu Dei scriptam credere debeamus: quae utique cordis nostri mentisque secreta non maculat, sed illuminat? 14. Scripta est autem in tabulis lapideisfractae sunt, non scriptura deleta. Et tu vide ne frangatur tabula tua, ne mens tua et Non divisus est, sed unum est cum Patre: et te nemo ab eo separet. Si fides deficiat, tabula cordis tui frangitur. Comminuitur animi firmitudo, si unitatem divinitatis in Trinitate non credas. Scripta est et fides tua, scripta est et culpa tua, sicut Hieremias dixit: Scripta est, Juda, culpa tua graphio ferreo et ungue adamantino. Et scripta est, inquit, in pectore et in corde tuo . Ibi igitur culpa est, ubi gratia: sed culpa graphio scribitur, gratia Spiritu designatur. 15. Hoc digito mystice etiam Dominus Jesus, inclinato capite, scribebat in terra, cum a Judaeis adultera esset oblata : significans per figuram, quando de peccatis alterius judicamus, nostri nos debere meminisse peccati. 16. Ac ne
Abbreviated transcription (Latin):
teram dĩ dixit. sic̃ lectũ ẽ. dextera
tua dñe glorificata ẽ in uirtute. de¬
xtera tnanꝰ tua dñẽ confregit mi¬
gito dĩ eicio demonia Hunc enim
digitũ in alio libro eu̾głii eodẽ loco
dĩ sp̃m̃ nominauit: sic̃ babes Qͦd sim

Expanded text:
it, sicut lectum est: Dextera tua, Domine, glorificata est in virtute, dextera manus tua, Domine, confregit inigito Dei ego ejicio daemonia . Hunc enim digitum in alio libro Evangelii eodem loco Dei Spiritum nominavit, sicut habes: Quod si
Abbreviated transcription (Latin):
ioħi Suꝑ quẽ uideris spm̃ adescenden¬
te de cȩlo & manentẽ suꝑ eũ: hic est
qui baptitat in spũ sẽõ Dixit choc des̃
pat̾ ioħi: iohannes et audiuit & iudit.
et credidit Audiit a dõ. uidit in dño:
credidit qͥa sp̃s erat qui descendebat de
celo Non enĩ colũba s sic̃ colũba descen¬
dit Sic enĩ scͥptũ ẽ Et uidi dĩ sp̃m de

Expanded text:
entem de coelo, et manentem super eum, hic est qui baptizat in Spiritu sancto . Dixit hoc Deus Pater Joanni: Joannes et audivit, et vidit, et credidit. Audivit a Deo, vidit in Domino, credidit quia Spiritus erat, qui descendebat de coelo. Non enim columba, sed sicut columba descendit; sic enim scriptum est: Et vidi Spiritum d
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfidiam que similis pena dãpnauit.
effusa sunt enĩ & arrii inscera. pudei
dicere ubi. atq ita crepuit medius
ꝓstratꝰ infaciem. ea quib xp̃iͫ negaue¬
rat fecdora pollutus Crepuit enĩ sicu
etiã de uida petrus apłs dixit. quia
possedit agrũ de mercede iniustitie
& in faciẽ ꝓstratus crepuit medius:
& esfusa st̃ omĩa uiscera eiꝰ Non ẽ
fortuita mors. ubi in sacrilegio pari.
penȩ parilis ꝓcessit ȩxempłn. ut idẽ
subirent suppliciũ qͥ eundẽ dñm ne¬
gauerunt. & qͥ eundẽ dñm ꝓdidert̃¬
U eniamꝰ ad alia Arriꝰ dicit inteqũa
nasceret᷑ ñ erat. Sed scͥptura dicit
dedit esse qͥ ñ erat: Cũ autẽ dicit
impius. quando. & ante. hȩc utiq
duo uerba temus ostendunt Quo¬
modo gͦ neganttẽpus ante filiura:
& uolunt priꝰ fisse quȩ tẽporis st̃
cũ ad ipsũ quanlo & ante. & aliqũ¬

Expanded text:
perfidiam, quem similis poena damnavit? 124. perfidiam, quem similis poena damnavit? 124. Effusa sunt enim et Arii viscera, pudet dicere ubi, atque ita crepuit medius, prostratus in faciem; ea quibus Christum negaverat, foeda ora pollutus. Crepuit enim, sicut etiam de Juda Petrus apostolus dixit , quia possedit agrum de mercede injustitiae, et in faciem prostratus crepuit medius, et effusa sunt omnia viscera ejus. Non est fortuita mors, ubi in sacrilegio pari poenae parilis processit exemplum; ut idem subirent supplicium qui eumdem Dominum negaverunt; et qui eumdem Dominum prodidereniamus ad alia. Arius dicit: Antequam nasceretur, non erat: sed Scriptura dicit dedit esse, qui non erat? Cum autem dicit impius, quando et ante, haec utique duo verba tempus ostendunt. Quomodo ergo negant tempus ante Filium, et volunt prius fuisse quae temporis sunt: cum idipsum, quando et ante
Abbreviated transcription (Latin):
os inqͥt qui dicunt erat qͣndo non erat.
& anteqũã nasceret᷑ ñ erat. & qui ex
nichilo factũ aut ex alia substantia
uł usia dicunt esse aut mutabilem &
conuertibilem dĩ filium: anathemati
Sed ut in numero eorũ ꝑ signũ pas
sionis suȩ & nominis dñs ihs suo pro¬
baret se adesse concilio: erux in trecenti.¬
ihu nomen. in decẽ & octo est sacer¬
dotib Hoc & in ariminensi concilio
habuit prima confessio: & post ari¬
minense conciliũ seda correctio con¬
fessione epłae ad imꝑatorẽ constantiuĩ
miss& testatur. c̃orrectionẽ secuta con¬
cilia confitent᷑. Arriꝰ gͦ dieit Erat¬
quando ñ erat. Sed sẽptura dicit.
erat. ñ dicit. ñ erat Deniq iohanneᷤ
scripsit. In pͥncipio erat uerbũ ꝙ
uerbũ erat erat apud dm̃. & ds̃ erat
uerbum: hoc erat in pͥncipio apud
dm̃. Ecce quotiens erat. & nusqũã dixi
pectore recũbenti. an arrio int̾ se sua
uiscera uoluntatiti: Ut agnosceremꝰ
similem iude ꝓditoris arrii quoq fuis

Expanded text:
o non erat, et antequam nasceretur non erat: et qui ex nihilo factum, aut ex alia substantia vel οὐσίᾳ dicunt esse, aut mutabilem, aut convertibilem Dei Filium, anathematiznt, sed ut in numero eorum, per signum suae passionis et nominis, Dominus Jesus suo probaret se adesse concilio, Jesu nomen in decem et octo est sacerdotibus. 122. Hoc et in Ariminensi concilio habuit prima confessio, et post Ariminense concilium secunda correctio. Confessionem epistola ad imperatorem Constantium missa testatur, correctionem secuta concilia confitentur. CAPUT XIquando non erat; sed Scriptura dicit, Erat, non dicit, non erat. Denique Joannes scripsit: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum: hoc erat in principio apud Deum . Ecce quoties erat et nusquam dixit pectore recumbenti, an Ario inter effusa se sua viscera volutanti; ut agnosceremus similem Judae proditoris Arii quoque fuisse
Abbreviated transcription (Latin):
s̾ igit᷑ ex dõ. lumen de lumine. ds̃ ue¬
rus de dõ uero. ex patre natus non factꝰ.
unius substantiȩ cum patre. Sic nẽ pe
nr̃i scđm scripturas. dixerunt patres.
qui etiã sacrilega dogmata ideo suis
inserenda putauere decretis. ut arrii ꝑfi-¬
dia ipsa se proderet. ne quasi fucis qͥb¬
dam. & colorib illita uelaret᷑ facũ e¬
enĩ faciunt: qͥ non audent explicare qͦd
sentumt. Censorie itaq impietas arri¬
ana ñ expositione reseratur. sed dãp¬
natione detegitur. ut qui curiosege¬
stat audire dampnatam cognosceret
ne laberet᷑. quã expositam audiret ut
crecleret

Expanded text:
s igitur ex Deo, lumen de lumine, Deus verus de Deo vero, ex Patre natus, non factus, unius substantiae cum Patre. 119. Sic nempe nostri secundum Scripturas dixerunt Patres, qui etiam sacrilega dogmata ideo suis inserenda putavere decretis, ut Arii perfidia ipsa se proderet; ne quasi fucis quibusdam et coloribus illita velaretur. Fucum enim faciunt, qui non audent explicare quod sentiunt. Censorie itaque impietas Ariana non expositione reseratur, sed damnatione detegitur; ut qui curiose gestit audire, prius damnatam cognosceret, ne laberetur, quam expositam audiret, ut crederet
Abbreviated transcription (Latin):
petat: Osi mͥ quoq unũ de sera¬
phin candentẽ illũ carbonem
qũe de altari diuino sũpsit. utriꝰꝙ
forcipe deferens testamenti: im¬
munda adurat labia Aut quia
tunc seraphin descendit in figura
ad ꝓpbam. tu autt̃ dñc̃ reuelato mysterio.
ad nos in carne uenisti. ñ ꝑ legatum.
neq ꝑ nuntiũ. sed ipse ꝑ te: ab occultiꝰ
meis conscientiã meã mundes: ut ego
quoq dudũ unmuncdus. secd iã ꝑ tuam
miscdiam fide mundus: illud dauiti¬
cũ canã dicens fsallã tͥ in cythara
scs isrł Gaudebunt labia mea cũ
cantauero tͥ. & anina mea quã re¬
tuos & hostes relinquens conuerte
aed nos. & scĩfica aures pͥncipis gra¬
tiũni. om̃iumq p̃terea quorũ hic
sidant Emunda gͦ. emunda auteni¬
ñ fontanis poculis. nec fluuiali hau¬
stu nec susurrio p̃t̾mȩantis riuidi
sed sermonib ad uicẽ aquarũ ope¬
rantib supra nitorẽ aquarũ ꝑspicuiᷤ
es om̃i puriorib tuc Illis utiꝙ sermo¬

Expanded text:
petat ? O si mihi quoque unus de Serapetat ? O si mihi quoque unus de Seraphim candentem illum carbonem, quem de altari divino sumpsit, utriusque forcipe deferens Testamenti, immunda adurat labia! 133. At quia tunc Seraphim descendit in figura ad prophetam : tu autem, Domine, revelato mysterio ad nos in carne venisti, non per legatum, neque per nuntium, sed ipse per te, ab occultis meis conscientiam meam mundes; ut ego quoque dudum immundus, sed jam per tuam misericordiam fide mundus, illud Davidicum canam, dicens: Psallam tibi in cithara, Deus Israel: gaudebunt labia mea, dum cantavero ttuos et hostes relinquens, confer te ad nos; et sanctifica aures principis Gratiani, omniumque praeterea quorum in msideant. Emunda ergo, emunda aurem non fontanis poculis, nec fluviali haustu, nec susurro praetermeantis rivuli: sed sermonibus ad vicem aquarum operantibus, supra nitorem aquarum perspicuis, et omni purioribus nive; illis utique sermo
Abbreviated transcription (Latin):
ut legimꝰ diumnȩ consortes snature
Quod si ex alia substantia filiũ di¬
cent. ipsi se reuicunt: &e uerbũ substan¬
tie quod metuunt consitendo & filiũ
ereaturis qͥb p̃ferre se simulant coe¬
ũ ñ sieut ceteras creaturas Quȩ enĩ
ereatura ñ sicut alia creatura est:
Homo ñ ut angłs: terra ñ ut celũ sol
ñ ut aqua. lumen ñ ut tenebre Nichil
g p̃ferendo donauit: sed ad simplieeᷤ
decipiendos misero colore fraudẽ sue
impietatis obduxit Arriꝰ dixit. mu¬
tabilem & conuertibilẽ dĩ filiũ Quo¬
michi ꝓpħicũ illud ẽ confitendum
ysaias dicens O miser eggo & eõpunc¬
to corde qͥ cũ immunda labia ba¬
beam. in medioꝰ popłi inhabitẽ im¬
munda labia babentis. uidi dñm
sabaoth Ergo ysaias miserũ sedic̃:
me dicã. qͥ cũ immunda labia ha¬
beam cogor de dĩ gen̾atione trac¬
tare Quo gͥ de his quȩ metuo.
locuturus erũpo: eũ dauid de
his quȩ sciat. ori suo custodiam

Expanded text:
ut legimus , divinae consortes fieri naturae. ut legimus , divinae consortes fieri naturae. Quod si ex alia substantia Filium dicent, ipsi se revincunt, et verbum substantiae quod metuunt confitendo, et Filium creaturis quibus praeferre se simulant, coum, non sicut caeteras creaturas. Quae enim creatura non sicut alia creatura non est? Homo non ut Angelus, terra non ut coelum, sol non ut aqua, lumen non ut tenebrae. Nihil ergo praeferendo donavit, sed ad simplices decipiendos misero colore fraudem suae impietatis obduxit. 131. Arius dicit mutabilem et convertibilem Dei Filium. Quomihi propheticum illud est confitendum, Esaias dicens: O miser ego, et compuncto corde, qui cum immunda labia habeam, in medio quoque populi inhabitem immunda labia habentis; vidi Dominum Sabaoth . Ergo si Esaias miserum se dicitme dicam, qui cum immunda labia habeam, cogor de Dei generatione tractare? Quo igitur de iis quae metuo, locuturus erumpo; cum David de iis quae sciat ori suo custodiam
Abbreviated transcription (Latin):
ise seereto: filiꝰ enĩ uit ꝑ adoptio¬
nẽ. aut ꝑ naturam est fer adoptio¬
nẽ nos filii dicim᷑. ille ꝑ ueritatem
nature est Quomͦ gͥ ex nchilo
ale qͥ ex nichilo fecit omia: Non ha¬
bet filiũ qͥ nescit unde sit Denique
nec iudei habebant filiũ. quia unde
esset nesciebãt. & ideo aixit his dñs
Nescitis unde ueni. & infra Neque
me nostis. neq patrẽ meũ scitis Q
enĩ negat ex patre filiũ nee patrẽ
ex quo est filius nouit: neq filium
nouit. quia patrẽ nescit: Irrius di¬
xit. ex alia substantia Quȩ gͥ alia
substantia ȩquat᷑ dĩ alio. ut ex ipsa di
hendunt. quia nos in dõ aut usiam
grece. aut latine substantiã dicimꝰ
cũ ix alia dicendo substantia dĩ eẽ
filiũ etiã ipsi substantiã dĩ esse con¬
firment:Sed si de nomine substan¬
tiȩ aut nature diuinȩ uolunt dicere.
facile reuincunt᷑: quia & uslã grece.
& latine substantiã frequent᷑ scͥptu¬
ra memorauit & petrus uult nos

Expanded text:
isse secreto? Filius enim aut per adoptionem, aut per naturam est: per adoptionem nos filii dicimur, ille per veritatem naturae est. Quomodo ergo ex nihilo ille, qui ex nihilo fecit omnia ? 127. Non habet Filium, qui nescit unde sit. Denique nec Judaei habebant Filium, quia unde esset nesciebant. Et ideo dixit his Dominus: Nescitis unde veni ; et infra: Neque me nostis, neque Patrem meum scitis . Qui enim negat ex Patre Filium, nec Patrem ex quo est Filius, novit: neque Filium novit; quia Patrem nescit . 128. Arius dicit: Ex alia substantia. Quae igitur alia substantia aequatur Dei Filio, ut ex ipsa Dei hendunt quia nos in Deo aut οὐσίαν Graece, aut Latine substantiam dicimus, cum ex alia dicendo substantia Dei esse Filium, etiam ipsi substantiam Dei esse confirment? 129. Sed si de nomine substantiae aut naturae divinae voluerint dicere, facile revincentur; quia et οὐσίαν Graece, et Latine substantiam frequenter Scriptura memoravit. Et Petrus vult nos,
Abbreviated transcription (Latin):
ta uł creata describitur: quã tam̃ sic con¬
cditã dicit. ut sẽꝑ eã cũ dõ fuisse osten¬
ddat. Quod enĩ initiũ dõ dlabis. ut intiũ
possis sapientie ipsius consignare: Non enĩ
ita ds̃ sapientiã suã condidit: quasi aliquan¬
do sine sapientia fuerit. Sed cũ mitio uia
rũ dicat. initiũ motꝰ oꝑis alicuiꝰ ostendit:
ut hoc mitiũ habeat sapientia dĩ. qd de
dõ processit ad creanda om̃ia. tã cȩlestia
quã trrrestria. ñ quo cępit esse in cdõ.
Creata ẽ ergo sapientia. immo genita: ñ
sibi quȩ sẽꝑ erat. sed his quȩ ab ea fieri opor¬
tebat: ut quia quanta & qualis esset sciri
ñ poterat. de effec̾tu oꝑũ suorũ uirtus
eiꝰ & potentia nasceret᷑. ut quod de con¬
ditis estimamꝰ. tunc magis timeremꝰ.
cũ facta miram᷑. Cȩterũ si tu ita creatã
sapientiã dicas. ut filiũ dĩ creaturã in tel¬
ligas: occurrit tibi apł̃s. condempnans

Expanded text:
ta, vel creata describitur ; quam tamen sic conta, vel creata describitur ; quam tamen sic conditam dicit, ut semper eam cum Deo fuisse ostendat. Quod enim initium Deo dabis, ut initium possis Sapientiae ipsius consignare? Non enim ita Deus Sapientiam suam condidit, quasi aliquando sine Sapientia fuerit: sed cum initium viarum suarum dicat, initium motus operis alicujus ostendit, ut hoc initium habeat Sapientia Dei, quod de Deo processit ad creanda omnia, tam coelestia quam terrestria, non quo coeperit esse in Deo. Creata est ergo Sapientia, immo genita, non sibi quae semper erat, sed his quae ab ea fieri oportebat; ut quia quanta et qualis esset sciri non poterat, de effectu operum suorum virtus ejus et potentia nosceretur: ut quod de conditis aestimamus, tunc magis timeremus, cum facta miramur. Caeterum si tu ita creatam Sapientiam dicas, ut Filium Dei creaturam intelligas; occurrit tibi Apostolus, condemnans
Abbreviated transcription (Latin):
cor meũ. Non enĩ chxit. in pͥncipio fac̾
tũ ẽ uerbũ: sed in pͥncipio inquit erat
uerbũ. Quodc̃q pͥncipiũ uerbi assig¬
nare uolueris p̃ndicatũ habebis: quia
in pͥncipio inquit erat. Non quod duo
pͥncipia ex rerũ huersitate dicamus:
sed quia sermo filius sẽꝑ cũ patre ẽ: &
de patre natus ẽ. Ac ꝑinde cuiꝰ origo
principũ ñ habet: sẽpit̾nꝰ cũ patre cre¬
dencdus ẽ. quia nec pat̾ potest ũ quã sime
filio nominari. nec filius sine patre uo¬
cari: ac ꝑ hoc sẽꝑ filius. quia sẽꝑ pater.
Q ds̃ inquit erat uerbũ. Quod ł est
sẽꝑ ẽ: ne si sẽꝑ non fuerit. uerus ds̃ esse
Ego inquit ex ore altissi mi ꝓclun. Non
ergo aliunde quã de patre: quia sẽper
cũ patre. Ꝙe idõ sapientia di appellatir:
ut numquã pater sine sapientia. hoc ẽ
sine filio suo fuisse credatur. Hec ẽ
illa sapientia meffabilis quȩ mitio marũ
ch̃ apud salomonẽ uel conchita uel geni¬

Expanded text:
cor meucor meutum est Verbum; sed in principio, inquit, erat Verbum. Quodcumque principium Verbi assignare volueris, praejudicatum habebis quia in principio, inquit, erat. Non quod duo principia ex rerum diversitate dicamus, sed quia Sermo Filius semper cum Patre est, et de Patre natus est. Ac proinde cujus origo principium non habet, sempiternus cum Patre credendus est; quia nec Pater potest umquam sine Filio nominari, nec Filius sine Patre vocari: ac per hoc semper Filius, quia semper Pater. Et Deus, inquit, erat Verbum. Quod Deus est, semper est; ne si semper non fuerit, verus Deus esse Ego, inquit, ex ore Altissimi prodivi . Non ergo aliunde quam de Patre, quia semper cum Patre. Et ideo Sapientia Dei appellatur, ut numquam Pater sine Sapientia, hoc est, sine Filio suo fuisse credatur. Haec est illa Sapientia ineffabilis, quae initium viarum Dei apud Salomonem vel condita, vel geni
Abbreviated transcription (Latin):
eñ sine initio: nͥ solus d̃s. Unde n filiꝰ
lcut ipse añs ait. ego & pat̃ imũ sumꝰ.
L nod icsõ chxit. ut duarũ ꝑsonarũ uo¬
abula in uniꝰ csitatis maiestate mon¬
haret: sicuti & propħa ex uoce dei
Pructauit inquit cor meũ uerbũ bo¬
nũ. chco ego opera mea regi. Uides gͦ
hoc uerbũ bonũ filiũ clĩ esse: quẽ ñ aliun¬
de quã de pat̾no pectore. & ut ita cdixe¬
ñ de utero cordis dĩ credimꝰ natũ. E
poinde eũ regẽ appellat: quia ipse ẽ rex
succũbunt. qui dixit. Om̃ia quȩ pat̃ haboe
mea sunt. De hoc & euangłista. In pͥnci¬
pio inquit erat uerbũ. & uerbũ erat
apud m̃. ⁊ ds erat uerbũ. Omĩa ꝑipsũ
facta sunt. & sine ipso factũ ẽ nichil Igitꝰ
quod in principio erat: sẽꝑ fuisse cre¬
denclũ est: sed nec aliunde esse quã ex
eo qui pͥncipiũ ñ habet. id ẽ. de corde pa¬
tris. qui eructait inquit uerbũ bonũ¬

Expanded text:
enim sine initio, nisi solus Deus. Unde et Filius, enim sine initio, nisi solus Deus. Unde et Filius, sicut ipse Dominus ait: Ego et Pater unum sumus . Quod ideo dixit, ut duarum personarum vocabula in unius deitatis majestate monstraret, sicut et Propheta ex voce Dei: Eructavit, inquit, cor meum Verbum bonuhoc Verbum bonum Filium Dei esse, quem non aliunde quam de paterno pectore, et, ut ita dixerim, de utero cordis Dei credimus natum. Et proinde eum regem appellat, quia ipse est rex succumbunt, qui dixit: Omnia quae Pater habet, mea sunt . De hoc et Evangelista: In principio, inquit, erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil . Igitur quod in principio erat, semper fuisse credendum est: sed nec aliunde esse, quam ex eo qui principium non habet, id est, de corde Patris; quia eructavit, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
rarũ. quȩ sins quibq tẽporib cõplen¬
cda erant. in illo ꝑ imaginẽ cernerent᷑.
Nam quis filiũ clĩ indere potuit: an¬
te quã conspicabilẽ materiã cai ei pla¬
cuit assũpsit. uel ipsũ hominẽ induere
dignatꝰ est. Q&e si abrahe insus ẽ. sed
informa humani corporis insus est:
quod scilicet postremis cẽporib in homine
uenturus ostenderetur. Iacob etiã alibi in
euangłio: alibi eque uidetur in homine. Q
icdõ se mangło demonstrauit: ut nuntiũ
se magni consilii inclicaret. In homine uͦ
cũ quo & colluctatꝰ fuisse describitur: ut
imaginẽ futurȩ colluctationis. quã cũ isrł
habiturus erat. cũ sccłm hominẽ aduenisset
indicaret. Sed ut dñm crederet cũ quo tan
to certamine sub sigura hominis luctaba¬
tur. isrł. id ẽ. homo indens clm̃ nom̃ acce¬
pit. WUicli enĩ inquit dm̃ facie ad faciẽ:
& salua facta est anima mea. E ut qui

Expanded text:
rarum, quae suis quibusque temporibus complenrarum, quae suis quibusque temporibus complendae erant, in illo per imaginem cernerentur. Nam quis Filium Dei videre potuit, antequam conspicabilem materiam, sicut ei placuit, assumpsit, vel ipsum hominem induere dignatus est? Qui etsi Abrahae visus est , sed in forma humani corporis visus est, quo scilicet postremis temporibus in homine venturus esse ostenderetur. Jacob angelo, alibi videtur in homine. Qui ideo se in angelo demonstravit, ut nuntium se magni consilii indicaret. In homine vero, cum quo et conluctatus fuisse describitur, ut imaginem futurae colluctationis, quam cum Israel habiturus erat, cum secundum hominem advenisset, indto certamine sub figura hominis luctabatur, Israel, id est, homo videns Deum, nomen accepit . Vidi, inquit, Deum facie ad faciem, et salva facta e
Abbreviated transcription (Latin):
in testã. ut lapis cũ dissolint᷑ decoctꝰ
in calcẽ. ut arena cũ mutatur in ui¬
trũ. & cetera quȩ longũ ẽ recensẽre:
sed multũ int̃est stulte heretice int̃ ea
quȩ facta sunt. & eũ qui om̃ia quẽad¬
modũ uoluit fecit. Quȩ facta sunt.
asscriptȩ conditioni desermunt: qui
uero fecit. suȩ uoluntatis & proprii
iiris est. Neq potest in aliud quã qd̵
est aliquo cogente mutari: sed pro ut
uult ⁊ cui uult se demonstrat. Nã si
angłi infigura hominũ sepe sunt insi.
& tam̃ aliud ñ sunt quã quod esse se no¬
runt. neq substantiã mutant cũ for¬
mã humanicorporis sinmnt: quanto
magis ipse dñs nr̃. qui om̃ia fecit. qui
ipsis angłis ut hoc possent. sua institu¬
tione concessit: ᷤ Huc accechit quod sic¬
filiũ dĩ ut iã dictũ est insũ a patrib
approbamꝰ : ut ñ totũ in illo quod d̃s ẽ
inderetur: sed dispositiones rerũ futu¬

Expanded text:
in testam: ut lapis, cum dissolvitur decoctus in testam: ut lapis, cum dissolvitur decoctus in calcem: ut arena cum mutatur in vitrum; et caetera, quae longum est recensere. Sed multum interest, stulte haeretice, inter ea quae facta sunt, et eum qui omnia quemadmodum voluit fecit. Quae facta sunt, ascriptae conditioni deserviunt: qui vero fecit, suae voluntatis 521 et proprii juris est. Neque potest in aliud quam quod est, aliquo cogente mutari, sed prout vult, et cui vult se demonstrat. Nam si angeli in figura hominum saepe sunt visi, et tamen aliud non sunt quam quod se esse norunt, neque substantiam mutant cum formam humani corporis sumunt; quanto magis ipse Dominus noster qui omnia fecit, qui ipsis angelis ut hoc possent, sua institutione concessit? Huc acceFilium Dei, ut jam dictum est, visum a Patribus approbamus, ut non totum in illo, quod Deus est, videretur: sed dispositiones rerum futu
Abbreviated transcription (Latin):
conchitionib cõparent:b primo in
loco respondenctũ. filiũ dĩ ñ ita uisum
ut cłs erat. sed ut homo capere poterat
de cio. Dem uariis figuris ñ ĩmutabi¬
lẽ & conuersibilẽ ipsũ esse: sed hoc esse
potentiȩ clĩ. ut cũ se singulis pro ut
uult reuelare dignat᷑. habitũ mutet.
ñ substantiã uertat: nec proprietatem
qualitatis amittat. sed iixta meritũ
uidentis. dẽꝑam̃tũ maiestatis adhibeat.
ipse tam̃ idẽ ut sẽꝑ est in substantiȩ sus
proprietate ꝑmaneat. sicut scriptũ est
Mutabis eos & mutabuntur: tu autẽ
idẽ ipse es: & annitui non deficient.
Nam & si multa sunt ex his quȩ in hoc
mundo uidentu. que ex alio conuer¬
tantur in aliud. ut cdesinant esse qd̵
erant. & hoc sint quod retro ñ fuerant.
ut limus cũ in hominẽ figuratur.
limꝰ esse iã desint: aut pisces aut aues
cũ de aqua procedunt ex eo iã ñ aqua
quia aliud: ut lutũ figuli. cũ solilat᷑

Expanded text:
conditionibus comparent. Quibus primo in conditionibus comparent. Quibus primo in loco respondendum est, Filium Dei non ita visum ut Deus erat, sed ut homo capere poterat de Deo. Deinde variis figuris non mutabilem et convertibilem ipsum esse, sed hoc esse potentiae Dei, ut cum se singulis prout vult, revelare dignatur, habitum mutet, non substantiam vertat; nec proprietatem qualitatis amittat, sed juxta meritum videntis, temperamentum majestatis adhibeat; ipse tamen idem, ut semper est; in substantiae suae proprietate permaneat. Sicut scriptum est: Mutabis eos et mutabuntur, tu autem idem ipse es, et anni tui non deficient . Nam etsi multa sunt ex his quae in hoc mundo videntur, quae ex alio convertuntur in aliud, ut desinant esse quod erant, et hoc sint quod retro non fuerant: ut limus cum in hominem figuratur, limus esse jam desinit, ut pisces aut aves cum de aqua procedunt, ex eo jam non aqua, quia aliud: ut lutum figuli, cum solidatur
Abbreviated transcription (Latin):
tate qua pater ẽ ꝑmansisset. ex cuiꝰ substa¬
tia erat: quia quod de patre ẽ nec uiden
nec mutari nec conuerti posse creden¬
clũ ẽ. Accedit ad causã. cũ illapsus ẽ in
mariã. cũ uirginis uterũ oppleuit. aliud
utiq ex illa quã quod uenerat natũ est.
Unde iã in quiunt corrupta substantia
statĩ uertit ordinẽ. ꝑdit continuo ĩ mu¬
tationẽ ipsa formandoͥ de dõ in homi¬
nẽ. de sp̃ũ in carnẽ. Ꝙ utiq translatio
om̃is: interẽptio est pristim. Ac ꝑ hoc
aiunt. Si filiꝰ de patris substantia esset.
iam & pat̃ minor ideri. substantiȩ fue
uel tracditione uelfine. Q pr̃omde filiũ
ex alia substantia credere maluerunt:
quod conuerti & mutari. ⁊ inderi pos¬
sit. quia hoc de patris substantia credi
ñ liceat. Hȩc est causa erroris: hec ori¬
go heresis arrianȩ. Dũ ñ intelligunt
uirtutẽ dĩ: neq tanti sacramenti dis¬
positionẽ agnoscunt. cur dm̃ humanis

Expanded text:
tate qua Pater est, 520 permansisset, ex cujus substantate qua Pater est, 520 permansisset, ex cujus substantia erat: quia quod de Patre est, nec videri, nec mutari, nec converti posse credendum est. Accedit ad causam quia cum illapsus est in Mariam, cum Virginis uterum opplevit, aliud utique ex illa quam quod venerat natum est. Unde jam, inquiunt, corrupta substantia statum vertit, ordinem perdit, continuo immutatione ipsa formandus de Deo in hominem, de spiritu in carnem. Et utique translatio omnis, interemptio est pristini. Ac per hoc, aiunt, si Filius de Patris substantia esset; jam et Patrem minorem videri, substantiae suae vel traditione, vel fine: et proinde Filium ex alia substantia credere maluerunt, quod converti, et mutari, et videri possit; quia hoc de Patris substantia credi non liceat. Haec est causa erroris, haec origo haeresis Arianae, dum non intelligunt virtutem Dei, neque tanti sacramenti dispositionem agnoscunt, ut Deum humanis