comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃e religionis agnoscunt. Unde non nulli pu¬
tauer̃ eũ quando ꝑrex aegyptũ hieremiã pro¬
pħam audisse : uel scripturas ꝓpħicas in eadẽ¬
peregrinatione legisse. Quoꝵ quidẽ opinionẽ
in quib dã libris meis posui. Sed diligent̃ sup¬
putata tẽporũ ratio quae chronica hrstoria
continetur platonẽ indicat a tẽpore qͦꝓpħa
eiꝰ usq ad id tempus quo ptolomeus rex aegrpti
scripturas ꝓpħicas agente hebreoꝵ de iudȩa
illa peregrinatione sua plato nec hieremiam
uidẽ potuit. tanto ante defunctũ : nec easdem
scripturas legere.quȩ ñ dũ fuer̃ ingrecã lingͦam
trans latȩ qua ille pollebat: nisi forte quia fu¬
it acerrimistudii sic̃ aegrptias ita & istas ꝑ in¬
t̃p̃tem didicit. ñ ut scribendo trans ferret quod
ptolomeus ꝓingenti beneficio qui regia potestate
etiã timeri poterat meruisse ꝑhibetur : sed ut
colloquendo quid continerent quantũ caꝑe pos¬

Expanded text:
nostrae religionis agnoscuntur. Unde nonnulli punostrae religionis agnoscuntur. Unde nonnulli putauerunt eum, quando perrexit in Egyptum, Ieremiam audisse uel scripturas pperegrinatione legisse: quorum quidem opinionem in quibusdam libris meis posui. Sed diligenter supputata temporum ratio, quae chronica historia continetur, Platonem indicat a tempore quo proejus usque ad id tempus, quo Ptolemaeus rex Aegypti Scripturas propheticas gentis Hebraeorum de Judaea pilla peregrinatione sua Plato nec Jeremiam videre potuit tanto ante defunctum, nec easdem Scripturas legere, quae nondum fuerant in graecam linguam translatae, qua ille pollebat: nisi forte, quia fuit acerrimi studii, sicut Aegyptias, ita et istas per interpretem didicit, non ut scribendo transferret, quod Ptolemaeus pro ingenti beneficio, qui regia potestate etiam timeri poterat, meruisse perhibetur, sed ut colloquendo, quid continerent, quantum capere pos
Abbreviated transcription (Latin):
atisi mꝰ. Haec itaq causa . ẽ. cur istos cȩteris
p̃feramꝰ : quia cũ alii phrlosophi ingenia sua
studiaq con triuerint in requirendis rerum
causis. & qui nã. eẽt. modus discendi atq ui¬
uendi. isto dõ cognito reperer̃ ubi eẽt causa
constituta uniuersitatis. & lux ꝑcipiendae
ueritatis. & fons bibendȩ felicitatis. Siue gͦ isti
platonici siue quicũq alii quarũ libet gentiũ
phylosophi de dõ ista sentiunt. nobiscũ sentiunt :
sed idõ cũ platonicis magis agere placuit hanc
causã. quia eorũ sunt lit terȩ notiores . Nã &
greci quorũ lingua ingentib p̃minet . eas ma¬
gna p̃dicatione celebrar̃ : & latini ꝑmoti earũ
uel excellentia uel gła ipsas libentus didicer̃.
atq innr̃m eloquiũ trans ferendo nobiliores cla¬
gr̃a sociati. cũ audiunt uel legunt platonẽ de
dõ ista sensisse : quȩ multũ congruere ueritati

Expanded text:
ati simus. Haec itaque causa est quur istos ceteris ati simus. Haec itaque causa est quur istos ceteris praeferamus, quia, cum alii philosophi ingenia sua studiaque contriuerint in requirendis rerum causis, et quinam esset modus discendi adque uiuendi, isti Deo cognito reppererunt ubi esset et causa constitutae uniuersitatis et lux percipiendae ueritatis et fons bibendae felicitatis. Siue ergo isti Platonici siue quicumque alii quarumlibet gentium philosophi de Deo ista sentiunt, nobiscum sentiunt. Sed ideo cum Platonicis magis agere placuit hanc causam, quia eorum sunt litterae notiores. Nam et Graeci, quorum lingua in gentibus praeminet, eas magna praedicatione celebrarunt, et Latini permoti earum uel excellentia uel gloria, ipsas libentius didicerunt adque in nostrum eloquium transferendo nobiliores clagratia sociati cum audiunt uel legunt Platonem, eum de deo ista sensisse, quae multum congruere ueritati
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ insimilitudinẽ imaginis corruptibilis ho¬
minis. & uolucrũ & quadrupedũ. & serpen¬
tiũ. Ubi & romanos & grecos & egrptios qͥ
de sapientiae nomine głati sunt. fecit in tel¬
ligi. Sed de hoc cũ istis pꝰ modũ disputabimꝰ.
in quo autẽ nob̾ consentiunt de uno dõ huiꝰ
uniuersitatis auctore. qui non solũ suꝑ om̃ia
corpora incorporeus. uerũ etiã suꝑ om̃s ani
silit teras eoꝵ xp̃ianꝰ ignorans uerbis quae
ñ didicit in disputatione ñ utit᷑: uel natura¬
lem latine. uel physicã grece appellet eam
partẽ in qua de naturȩ inquisitione tractat᷑:
& rationalẽ siue logicã in qua quęrit᷑ quo nã
mͦ ueritas ꝑcipi possit: & moralẽ uel ȩthicã
in qua de morib agitur. bonorũq finib appe¬
tendis. malorũ ue uitandis: idõ nescit ab uno
uero dõ atq optimo & naturã nobis. eẽ. qua fac¬
ti ad eius imaginẽ sumꝰ. & doctrinã qua eũ
nosse nouerimꝰ. & grãm qua illi coherendo be¬

Expanded text:
s hominis et uolucrum et quadrupedum et serpentium; ubi et Romanos et Graecos et Aegyptios. qui de sapientiae nomine gloriati sunt, fecit intellegi. Sed de hoc cum istis post modum disputabimus. In quo autem nobis consentiunt de uno Deo huius uniuersitatis auctore, qui non solum super omnia corpora est incorporeus, uerum etiam super omnes asi litteras eorum Christianus ignorans uerbis, quae non didicit, in disputatione non utitur, ut uel naturalem Latine uel physicam Graece appellet eam partem, in qua de naturae inquisitione tractatur. et rationalem siue logicam, in qua quaeritur quonam modo ueritas percipi possit, et moralem uel ethicam, in qua de moribus agitur bonorumque finibus adpetendis malorumque uitandis, ideo nescit ab uno uero Deo adque optimo et naturam nobis esse, qua facti ad eius imaginem sumus, et doctrinam, qua eum nosque nouerimus, et gratiam, qua illi cohaerendo be
Abbreviated transcription (Latin):
ñ indigne quaestio ista tractet᷑. Neq enĩ hoc
oꝑe om̃s om̃iũ phylosophorũ uanas opiniones
refutare suscepi : sed eas tantũ quȩ ad theolo¬
giã ꝑtinent. quo uerbo greco significari intel¬
ligimꝰ de diuinitate rationẽ siue sermonẽ. Nec
eas om̃iũ sed eorũ tantũ quicũq &. ẽẽ diumi¬
tatẽ & humana curare consentiant : ñ tam̃
sufficere unuis in cõmutabilis dĩcultũ ad uitã
ad ipiscendã etiã post mortẽ beatã. sed mul¬
tos ab illo sane uno conditos atq institutos
ob eam causã colendos putant. Hi iam uarro¬
nis opinionẽ ueritatis ꝓpinquitate transcen¬
dunt.Si quidẽ ille totã t̾eologiã naturalẽ
usq ad mundũ istũ uel animã eiꝰ extenđe
potuit : Isti uero supͣ omnẽ animȩ naturã con¬

Expanded text:
non indigne quaestio ista tractetur. Neque enim hoc non indigne quaestio ista tractetur. Neque enim hoc opere omnes omnium philosophorum uanas opiniones refutare suscepi, sed eas tantum, quae ad theologian pertinent, quo uerbo Graeco significari intellegimus de diuinitate rationem siue sermonem; nec eas omnium, sed eorum tantum, qui cum et esse diuinitatem et humana curare csufficere unius incommutabilis Dei cultum ad vitam adipiscendam, etiam post mortem, beatam, sed multos, ab illo sane uno conditos atque institutos, ob eam causam colendos putant. Hi jam etiam Varronis opinionem veritatis propinquitate transcendunt: siquidem ille totam theologiam naturalem usque ad mundum istum vel ejus animam extendere potuit: isti
Abbreviated transcription (Latin):
UNCINTENTIORE NOSIS
opus. ẽ. animo multo qͥã
erat in suꝑiorũ solutione
qua estionũ & explica¬
tione libroꝵ. De theolo¬
gia quippe quã natura¬
Tem uocant noncũ quib¬
libet hominib non enĩ
fabulosa . ẽ. uel ciuilis. hoc . ẽ. uel theatrica uł
urbana quarũ altera iactat dõꝵ crimina.
altera indicat dõrũ desidia criminosiora. ac
ꝑ hoc malignorũ potius dȩmonũ quã dõrũ:
sed cũ philo᷑phis. ẽ. habenda collatio. Quorũ
ipsũ nom̃ si latine int̃ p̃tit᷑. amorẽ sapientiae
ꝓfitet᷑. Porrosi sapientia ds̃ . ẽ. ꝑquẽ facta st̃
om̃ia sic̃ diuina auctoritas ueritasq mons¬
trauit: uerus phylosophus . ẽ. amator dĩ. Sed
quia res ipsa ciius hoc nom̃. ẽ. ñ. ẽ. hominib
qui hoc nomine głant᷑: neq enĩ continuo uerȩ
sapientiae sunt amatores quicũq appellant
phylosophi: ꝓfecto ex om̃ib quorũ sententias
lit teris nosse potuimꝰ eligendi sunt cũ quib

Expanded text:
unc intentiore nobis opus est animo multo quam erat in superiorum solutione quaestionum et explicatione librorum. De theologia quippe, quam naturalem uocant, non cum quibuslibet hominibus non enim fabulosa est uel ciuilis, hoc est uel theatrica uel urbana; quarum altera iactitat deorum crimina, altera indicat deorum desideria criminosiora ac per hoc malignorum potius daemonum quam deorum, sed cum philosophis est habenda conlatio; quorum ipsum nomen si Latine interpretemur, amorem sapientiae profitetur. Porro si sapientia Deus est, per quem facta sunt omnia, sicut diuina auctoritas ueritasque monstrauit, uerus philosophus est amator Dei. Sed quia res ipsa, cuius hoc nomen est, non est in omnibus, qui hoc nomine gloriantur neque enim continuo uerae sapientiae sunt amatores quicumque appellantur philosophi: profecto ex omnibus, quorum sententias ex litteris nosse potuimus, eligendi sunt cum quibus
Abbreviated transcription (Latin):
qui sepe cęli & t̾rȩ nomine nuncupat᷑. sed etiã
omnẽ om̃ino animã fecerit: & qͥ rationalẽ
& intellectualẽ cuius generis anima humana ẽ.
participatione sui luminis imcõmutabilis &
incorporeibeatã facit. Hos phylosophos pla¬
tonicos appellatos aplatone doctore uocabu¬
lo deriuato: nullus qͥ haec uel tenuit̃ audiuit
ignorat. De hoc gͥ platone quȩ neces saria p̃sen¬
ti quȩstioni existimo breuit̃ at tingã : prius illos
cõmemorans qui eũ in eodẽ genere litterarũ
tẽpore p̃cesser̃. Quantũ enĩ at tinet ad litteras¬
grecas quȩ lingua int̾ ceteras gentiũ clarior
habet᷑ : duo phylosophorũ genera tradider̃t:
Unũ italicũ ex ea parte italiȩ quae quondã mag¬
na grecia nuncupata. ẽ. alterũ ionicũ in eis t̾ris
ubi & nunc grecia nominat᷑. Italicũ genꝰ aue¬
torẽ habuit phrtagorã samũ: a quo etiã fer̃
ipsũ phylosophie nom̃ exortũ. Nã cũ antea sa

Expanded text:
e nuncupatur, sed etiam omnem omnino animam fecerit, et qui rationalem t intellectualem. cuius generis anima humana est, participatione sui luminis incommutabilis et incorporei beatam facit. Hos philosophos Platonicos appellatos a Platone doctore uocabulo deriuato nullus, qui haec uel tenuiter audiuit, ignorat. De hoc igitur Platone, quae necessaria praesenti quaestioni existimo, breuiter adtingam, prius illos commemorans, qui eum in eodem genere litterarum tempore praecesseruntgraecas, quae lingua inter caeteras gentium clarior a duo philosophorum genera traduntur, unum italicum, ex parte Italie, que quondam magna Grecia nuncupata est. Alterum ionicum, in eis terris, ubi et nunc Grecia nominatur. Italicum genus autorem habuit Pythagoram Samium, a quo etiam ferunt ipsum philosophie nomen ex
Abbreviated transcription (Latin):
laudabilẽ dicant istam fuisse uel. eẽ. rem¬
publicã scđ̾m eors auctores doctissimos
iã longe ante aduentũ xp̃i pessima ac fla¬
gitiosissima facta erat : immo uero nulla e¬
rat. atq om̃ino perierat ꝑditissimis morib.
Ut gͦ ñ periret. dii custodes eiꝰ popłocultori
suo dare p̃cipue uitȩ ac morũ p̃cepta debuer̃:
a quo tot templis. tot sacerdotib & sacrificior
generib tam multiplicib: uarusq sacris. tot
festis solemnitatib. tot tantorũq ludorum
uiuerent. immocurantes ut etiã ꝑdite uiue¬
rent. dũ tam̃ honori sũo illa om̃ia metu sub¬
diti ministrarent. Aut si deder̃: ꝓferat᷑. osten¬
datꝰ. legat᷑ quas deoꝵs leges illi ciuitati datas
contempserint gracci ut seditionib cuncta
turbarent. quas maruis. & cinna & carbo.
ut in bella etiã ꝓgrederent᷑ ciuilia causis in i¬
quissimis suscepta & crudelit̃ gesta. crudeliꝰq

Expanded text:
laudabilem dicant istam fuisse vel esse remlaudabilem dicant istam fuisse vel esse rempublicam, secundum eorum auctores doctissimos jam longe ante Christi adventum pessima ac fgitiosissima facta erat: imo vero nulla erat, atque omnino perierat perditissimis moribus. Ut ergo non periret, dii custodes ejus populo cultori suo dare praecipuae vitae ac morum praecepta debuerunt, a quo tot templis, tot sacerdotibus et sacrificiorum generibus, tam multiplicibus variisque sacris, tot festis solemnitatibus, tot tantorumque ludorum uiuerent, immo curantes ut etiam perdite uiuerent, dum tamen honori suo illa omnia metu subditi ministrarent. Aut si dederunt, proferatur ostendatur legatur, quas deorum leges illi ciuitati datas contemserint Gracchi, ut seditionibus cuncta turbarent, quas Marius et Cinna et Carbo, ut in bella etiam progrederentur ciuilia causis iniquissimis suscepta et crudeliter gesta crudeliusque
Abbreviated transcription (Latin):
pilus ipsã disputationẽ eoꝵ qui sentirent
sine in iustitia geri ñ posse rẽ publicã.
purgans precipue ne hoc ipse sentire
crederet᷑ : egitq sedulo ꝓiiustitia contͣ
iustitiã. ut hanc. eẽ. utilẽ rei publicae.
illã uͦ in utilẽ ueri similib rationib & ex¬
emplis uelut conaret᷑ ostenđe . Tum lelius
rogantib om̃ib iustitiã defenđe aggress
.ẽ: asseruitq quantũ potuit nichil tam
inimicũ quã in iustitiã ciuitati. nec om̃ino
nisi magna iustitia geri aut stare posse
rem publicã. Qua quaestione quantũ sacis
uisũ . ẽ. ꝑtractata. scipio ad int̾missa re¬
uertitur: recolitq suã atq cõm̃dat breuẽ
rei publicę diffinitionẽ. qua dixerat eã
.ẽẽ. rem popłi. Popłm autẽ ñ omnẽ cȩtum
multitudinis: sed coetũ iuris con sensu
& utilitatis cõmunione sociatũ. eẽ. de t̃mi¬
nat. Docet deinde quanta sit in disputando

Expanded text:
Philus ipse disputationem eorum, qui sentirent Philus ipse disputationem eorum, qui sentirent sine iniustitia geri non posse rem publicam, purgans praecipue, ne hoc ipse sentire crederetur, egitque sedulo pro iniustitia contra iustitiam, ut hanc esse utilem rei publicae, illam uero inutilem, ueri similibus rationibus et exemplis uelut conaretur ostendere. Tum Laelius rogantibus omnibus iustitiam defendere adgressus est adseruitque, quantum potuit, nihil tam inimicum quam iniustitiam ciuitati nec omnino nisi magna iustitia geri aut stare posse rem publicam., Qua quaestione, quantum satis uisum est, pertractata Scipio ad intermissa reuertitur recolitque suam adque commendat breuem rei publicae definitionem, qua dixerat eam esse rem populi. Populum autem non omnem coetum multitudinis, sed coetum iuris consensu et utilitatis communione sociatum esse determinat. Docet deinde quanta sit in disputando
Abbreviated transcription (Latin):
iustitia nullo pacto. eẽ. posse. Ac deinde
cũ aliquanto latius atq uberius disseru¬
isset quantũ ꝓdesset iustitia ciuitati. qͣn¬
tũq ob. e& si ab fuis set : suscepit deinde
pilus unus eoꝵ qui disputationi ad erant.¬
& poposcit ut haec ipsa qua estio diligentiꝰ
tractaret᷑. ac de iustitia plura dicerent᷑
ꝓpt̃ illud quod iã uulgo ferebat᷑. rẽ pu¬
blicã regi sine iniuria ñ posse. Hanc pro¬
inde questionẽ discutiendã & encdandã
.ẽẽ. assensus . ẽ. scipio: responditq nichil
.eẽ. quod adhuc de re publica dictũ puta¬
ret. & quo posset longiis ꝓgredi nisi. ẽ&
con firmatũ ñ mͦ falsũ. eẽ. illud sine in¬
iuria ñ posse. sed hoc uerissimũ. eẽ. sine
sũma iustitia rem publicã geri ñ posse.
Cuiꝰ quȩstionis ex plicatio cũ indiẽ conse¬
quentẽ dilata. ẽ& : in .iiͦi. libro magna
conflctatione res acta. ẽ. Suscepit enim

Expanded text:
iustitia nullo pacto esse posse,\' ac deinde iustitia nullo pacto esse posse,\' ac deinde cum aliquanto latius et uberius disseruisset, quantum prodesset iustitia ciuitati quantumque obesset, si afuisset, suscepit deinde Philus, unus eorum qui disputationi aderant, et poposcit, ut haec ipsa quaestio diligentius tractaretur ac de iustitia plura dicerentur, propter illud, quod iam uulgo ferebatur rem publicam regi sine iniuria non posse. Hanc proinde quaestionem discutiendam et enodandam esse adsensus est Scipio responditque nihil esse, quod adhuc de re publica dictum putaret, quo possent longius progredi, nisi esset confirmatum non modo falsum esse illud, sine iniuria non posse, sed hoc uerissimum esse, sine summa iustitia rem publicam regi non posse. Cuius quaestionis explicatio cum in diem consequentem dilata esset, in tertio libro magna conflictione res acta est. Suscepit enim
Abbreviated transcription (Latin):
de re publica disputantẽ : quando p̃sen¬
tiebatur ea corruptione quã describit sa¬
lustius. iamiãq periturã. Eo quippe tem¬
pore disputatur quoiam unꝰ graccorum
occisus fuit. Aquoscribit sectitiones gra¬
ues cȩpisse salustius: nam mortis eiꝰ fit in
eisdem libris cõmemoratio. Cũ aut̃ scipio
in scđi libri fine dixisset. ut infidib aut¬
in tibis atq cantu ipso ac uocib concentꝰ
÷ quidã tenendus ex distinctis sonis. quẽ
immutatũ aut discrepantẽ aures eruditȩ
ferre non possunt. isq concentus ex dissi¬
millimarũ uocũ moderatione concorsᷤ tam̃
efficitur & congruens: sic ex summis & in¬
fimis & mediis int̃iectis ordinib ut sonis
moderatã ratione ciuitatẽ consensu dissi¬
millimoꝵ concinere: & quae armonia a
musicis dr̃ in cantu. eã. eẽ. in ciuitate con¬
cordiã artissimũ atq optimũ om̃i in re
publica uinculũ incolumitatis. eãq sine

Expanded text:
de re publica disputantem, quando praesende re publica disputantem, quando praesentiebatur ea corruptione, quam describit Sallustius, iam iamque peritura. Eo quippe tempore disputatur, quo iam unus Gracchorum occisus fuit, a quo scribit seditiones graues coepisse Sallustius. Nam mortis eius fit in eisdem libris commemoratio. Cum autem Scipio in secundi libri fine dixisset, ut in fidibus aut tibiis adque cantu ipso ac uocibus concentus est quidam tenendus ex distinctis sonis, quem inmutatum aut discrepantem aures eruditae ferre non possunt. isque concentus ex dissimillimarum uocum moderatione concors tamen efficitur et congruens: sic ex summis et infimis et mediis interiectis ordinibus, ut sonis, moderata ratione ciuitatem consensu dissimillimorum concinere, et quae harmonia a musicis dicitur in cantu, eam esse in ciuitate concordiam, artissimum adque optimum omni in re publica uinculum incolumitatis, eamque sine
Abbreviated transcription (Latin):
abulla clade timeat᷑. Quis hanc rẽ publi¬
cam sanus ñ dicã romano imꝑio. sed domiu
sarcdana palli cõparauerit: Qui quondã
rex ita fuit uoluptatib deditꝰ. ut in sepulchro
suo scribi fecerit. ea sola sẽ hab̾e mortuum
quae libido eius etiã cũ uiueret hauriendo
consũpserat. Quẽ regẽ isti si haberent sibi
in talib indulgentẽ. nec in eis ulla seueritate
ad uersantẽ: huic libentius quã romani
ueteres romulo tẽplũ & flaminẽ con secra¬
rent. Sed si contẽpnit᷑ qui romanã rẽ publi¬
cã pessimã & flagitiosissimã dix̃. nec cu¬
rant isti quanta morũ pessimoꝵ ac flagi¬
tiosorũ labe ac dedecore impleatur. sed
tantũ mͦ ut consistat & maneat: audiant
eã ñ ut salustius narrat pessimã & flagi¬
osissimã factã. sed sicut cicero disputat
iam tunc ꝓrsus perisse. & nullã om̃ino
remansis se rem publicã. Inducit enĩ scipio¬
nẽ eũ ipsũ qui chartaginẽ ex tinxerat

Expanded text:
ab ulla clade timeatur. Quis hanc rempubliab ulla clade timeatur. Quis hanc rempublicam sanus, non dicam Romano imperio, sed domui Sardanapali comparaverit? qui quondam rex ita fuit voluptatibus deditus, ut in sepulcro suo scribi fecerit, ea sola se habere mortuum, quae libido ejus etiam cum viveret, hauriendo, consumpserat. Quem regem isti si haberent sibi in talibus indulgentem, nec in eis cuiquam ulla severitate adversantem; huic libentius, quam Romani veteres Romulo, templum et flaminem consecra. Sed si contemnitur qui Romanam rem publicam pessimam ac flagitiosissimam dixit, nec curant isti quanta morum pessimorum ac flagitiosissimorum labe ac dedecore inpleatur, sed tantummodo ut consistat et maneat: audiant eam non, ut Sallustius narrat, pessimam ac flagitiosissimam factam, sed, sicut Cicero disputat, iam tunc prorsus perisse et nullam omnino remansisse rem publicam. Inducit enim Scipionem, eum ipsum qui Carthaginem extinxerat,
Abbreviated transcription (Latin):
plublica scorta uel ꝓpt̃̾ om̃s quib fru
placuerit. uel ꝓpt̾ eos maximȩ qͥ habe
priuata ñ possunt. extruant᷑ amplis¬
simȩ atq ornatissimȩ domus. opipara
conuiuia frequentent᷑: ubi cuiq libu¬
erit & potuerit die noctuq ludat᷑. bibat᷑
uomat᷑ diffiuat᷑. saltationes undiq concre¬
pent. theatra in honestȩ letitiae uocib atq
om̃i genere siue crudelissimȩ siue turpis¬
simȩ uoluptatis exestuent: Ille sit publicꝰ
in imicus cui haec felicitas dispͥicet: Qis¬
quis eã mutare uel auferre tẽptauerit.
eũ liba multitudo auertat ab aurib euer¬
tat a sedib auferat a uiuentib. Illi ha¬
beant᷑ diiueri qui hanc ad ipiscendã po¬
płis ꝓcurauerint. ad eptãq seruauerint.:
colant᷑ ut uoluerint. ludos exposcant qͣles
uoluerint quos cũ suis uel de suis possiN
hab̾e cultorib. Tantũ efficiant ut tali fe¬
utati nichil ab hoste nichil a peste nichil¬

Expanded text:
publica scorta uel propter omnes, quibus frui publica scorta uel propter omnes, quibus frui placuerit, uel propter eos maxime, qui habere priuata non possunt. Exstruantur amplissimae adque ornatissimae domus, opipara conuiuia frequententur, ubi cuique libuerit et potuerit, diu noctuque ludatur bibatur, uomatur diffluatur. Saltationes undique concrepent, theatra inhonestae laetitiae uocibus adque omni genere siue crudelissimae siue turpissimae uoluptatis exaestuent. Ille sit publicus inimicus, cui haec felicitas displicet; quisquis eam mutare uel auferre tentauerit, eum libera multitudo auertat ab auribus, euertat a sedibus, auferat a uiuentibus. Illi habeantur di ueri, qui hanc adipiscendam populis procurauerint adeptamque seruauerint. Colantur ut uoluerint, ludos exposcant quales uoluerint, quos cum suis uel de suis possint habere cultoribus: tantum efficiant, ut tali felicitati nihil ab hoste, nihil a peste, ni
Abbreviated transcription (Latin):
potentior. obsequant᷑ diuitib pauꝑes cau¬
sa saturitatis atq ut eoꝵ patrociniis
quieta mnertia ꝑfruant᷑ diuites pauꝑib
ad clientelas & ad ministeriũ sui fastus
abutant᷑: popłi plaudant ñ consultorib
utilitatũ suarũ. sed largitorib uoluptatũ
ñ dura iubeant᷑. non ꝓhibeant᷑ impuiue.
reges ñ curent quã bonis sed quã subditis
regnent. ꝓuntiae regib ñ tanquã recto¬
rib morũ. sed tanquã rerũ dominatorib
& delitiarũ suarũ ꝓuisorib seruiant. eosq
non sincerit̃ honorent. sed nequit̃ ac ser¬
uilit̃ timeant. quid alienȩ uineae potiꝰ
quã quid suae uitȩ quisq noceat legib
ad uertatur ÷ nullus ducat᷑ ad iudices
nisi qui alienȩ rei. domui. saluti. uel ciu¬
quã inuito fuerit importunꝰ aut noxͥius:
cȩterũ de suis uel cũ suis uel cũ quib q
uolentib faciat qͥsq qđ libet : abundent

Expanded text:
potentior. Obsequantur diuitibus pauperes caupotentior. Obsequantur diuitibus pauperes causa saturitatis adque ut eorum patrociniis quieta inertia perfruantur, diuites pauperibus ad clientelas et ad ministerium sui fastus abutantur. Populi plaudant non consultoribus utilitatum suarum, sed largitoribus uoluptatum. Non dura iubeantur, non prohibeantur inpura. Reges non curent quam bonis, sed quam subditis regnent. Prouinciae regibus non tamquam rectoribus morum, sed tamquam rerum dominatoribus et deliciarum suarum prouisoribus seruiant, eosque non sinceriter honorent, sed nequiter ac seruiliter timeant. Quid alienae uineae potius quam quid suae uitae quisque noceat, legibus aduertatur. Nullus ducatur ad iudicem, nisi qui alienae rei domui saluti uel cuiquam inuito fuerit inportunus aut noxius; ceterum de suis uel cum suis uel cum quibusque nolentibus faciat quisque quod libet. Abundent
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i famuli iubent᷑ siue sint reges. siue prin¬
cipes siue iudices siue milites: siue ꝓiunci¬
ales. siue diuites. siue pauꝑes. siue libi. siue
serui. utriꝰ libet sexus etiã pessimã si ita
necesse .ẽ. flagitiosissimãq rem publicã
& in illa angłoꝵ quadã scĩssima atq au
gustissima curia cęlestiq re publica. ubi
dĩ uoluntas lex .ẽ. hcarissimũ sibi locum
etiã ista tolerantia cõparare. Uerũ tam̃¬
tales cultores & dilectores dõrũ istoꝵ qͥor
etiã imitatores in scelerib & flagitus se
.eẽ. letant᷑. nullo mͦ curantes pessimã &
flagitiosissimã. eẽ. rem publicã. tantum
stet in quiunt. tantũ floreat copiis refer¬
ta. uictoriis głosa. uel qͦd ÷ felicius pace
secura sit & quid ad nos: immo id ad nos
magis ptinet. si diuitias quisq semꝑ auge¬
at quãe quotidianis effusionib suppetant
ꝑquas sibi etiã infirmiores subdat qͥisq

Expanded text:
Christi famuli iubentur, siue sint reges siue prinChristi famuli iubentur, siue sint reges siue principes siue iudices, siue milites siue prouinciales, siue diuites siue pauperes, siue liberi siue serui, utriuslibet sexus, etiam pessimam, si ita necesse est, flagitiosissimamque rem publicam et in illa angelorum quadam sanctissima agustissima curia caelestique re publica, ubi Dei voluntas lex est, clarissimum sibi locum etiam ista tolerantia comparare. Qutales cultores et dilectores deorum istorum, quorum etiam imitatores in sceleribus et flagitis se esse laetantur, nullo modo curant pessimam ac flagitiosissimam non esse rem publicam. Tantum stet, inquiunt, tantum floreat copiis referta, uictoriis gloriosa, uel, quod est felicius, pace secura sit. Et quid ad nos? Immo id ad nos magis pertinet, si diuitias quisque augeat semper, quae cottidianis effusionibus subpetant, per quas sibi etiam infirmiores subdat quisque
Abbreviated transcription (Latin):
ubiq popłis ad hoc congregatis quã ex¬
cellent̃ quã diuin e non tanꝗ ex philo¬
sophor concertationib streꝑe : sed tanꝗͣ
ex oracuł & dĩ nubib intonare. Ꝙ tam̃
luxu atq auaritia sęnisq ac turpibus
morib antẽ aduentũ xp̃i rem publicã
pessimã & Nagitiosissimã factã ñ imi¬
putant diis sius: afflctionẽ uero eiꝰ qͥã¬
cunq isto tẽpore suꝑbia delitiaeq ꝓpes¬
sȩ fuerint religionĩ imputant xp̃ianȩ
cuius p̃cepta de uistis ꝓbisq morib si
simul audirent atq curarent reges t̾rȩ
orib xtas om̃is cãpax & ut̃q sexus. &
quos baptista ions alloquit᷑ ex actores
ipsi & milites: & t̾ras uitȩ p̃sentis ornaret
sua felicitate res publica. &. uitȩ ȩt̃nȩ
culmen beatissimȩ regnatura conscen¬
det. Sed quia iste audit ille contẽpnit.
pluresq uitiis male blandientib qũa¬
utili uirtutũ asꝑitati st̃ amiti ores: tolerare

Expanded text:
ubique populis ad hoc congregatis, quam exubique populis ad hoc congregatis, quam excellenter, quam divine, non tanquam ex philosophorum concertationibus strepere, sed tanquam ex oraculis et Dei nubibus intonare. Et tamen luxu atque avaritia saevisque ac turpibus moribus ante adventum Christi rempublicam pessimam ac flagitiosissimam factam, non imputant diis suis: afflictionem vero ejus, quamcumque isto tempore superbia deliciaequee fuerint, religioni increpitant Christianae. Cuius praecepta de iustis probisque moribus si simul audirent adque curarent reges terraeoribus, aetas omnis capax et uterque sexus, et quos baptista Iohannes adloquitur, exactores ipsi adque milites: et terras uitae praesentis ornaret sua felicitate res publica, et uitae aeternae culmen beatissime regnatura conscenderet. Sed quia iste audit, ille contemnit, pluresque uitiis male blandientibus quautili uirtutum asperitati sunt amiciores: tolerare
Abbreviated transcription (Latin):
de testans atq condẽpnats. his mał tabes¬
centi ac labenti mundo ubiq familiã suã
sensim subtrahit. qͥa condat aet̾nã & ñ
plausu uanitatis sed iudicio ueritatis glo¬
riosissimã ciuitatẽ : Ecce romana res p̃u
blica qđ ñ ego prius dico sed auctores eoꝵ
unde haec mercede didicimꝰ tanto ante
dixer̃ ante xp̃i ad uentũ paulatim mutata
ex pulcherrima atq optima pessima atq
flagitiosissima facta. ẽ: ecce ante xp̃i ad¬
uentũ post deletã chartaginẽ maiorũ
mores ñ paulatim ut antea sed torrentis
mͦ p̃cipitati: ad eo iuuentꝰ luxu atq aua¬
ritia corrupta. ẽ. Legant nob contra luxu¬
riã & auaritiã p̃cepta deoꝵ suoꝵ popło
Romanodata : cui utinã tantũ casta et
modesta reticerent. ac ñ ab illo etiã pro¬
brosa & ignominiosa de poscerent: quib
ꝑ falsã diuitatẽ ꝑnitiosã conciliarent
tam multa contͣ auaritiã atq luxuriã.

Expanded text:
detestans adque condemnans his malis tabesdetestans adque condemnans his malis tabescenti ac labenti mundo ubique familiam suam sensim subtrahit, qua condat aeternam et non plausu uanitatis, sed iudicio ueritatis gloriosissimam ciuitatem? blica quod non ego primus dico, sed auctores eorum, unde haec mercede didicimus, tanto ante dixerunt ante Christi aduentum \'paulatim mutata ex pulcherrima adque optima pessima ac flagitiosissima facta est.\' Ecce ante Christi aduentum, post deletam Carthaginem \'maiorum mores non paulatim, ut antea, sed torrentis modo praecipitati, adeo iuuentus luxu aritia corrupta est. » Legant nobis contra luxum et avaritiam praecepta deorum suorum populo Romano data. Cui utinam tantum casta et modesta reticerent, ac non etiam ab illo probrosa et ignominiosa deposcerent, quibus per falsam divinitatem perniciosam conciliarent tam multa contra avaritiam atque luxuriam,
Abbreviated transcription (Latin):
in fidę fuisse dixisset : unde & nasica ille
ad reprim̃dã nequitiã seruandosq istos
optimos mores. ut metu uitia cohib̾ent᷑. char¬
taginẽ nolebat euerti: continuo subiecit
idem salustius. & ait. At discordia & auari
cia atq ambitio & cętera scđis reb oriri
assueta mala post chartaginis excidiũ
maxime aucta sunt : ut intelligeremꝰ etiã
antea & oriri solere & auger. Unde sub¬
principio.neq amplius quã regib: ex ac¬
tis . dũ metus a tarquinio & bellũ graue
cũ elruria positũ. ẽ. & quo & modesto iure
agitatũ. Uides quẽ ad modũ etiã illobreui
tempore ut regib ex actis id ÷ eiectis ali¬
quantͣu ae quo & modesto iure ageret᷑ smetũ
dix̃ fuisse causa: qm̃ metuebatur bellũ
qđ rex tarquinus regnoatq urbe pulsus
etruscis sociatꝰ contͣ romanos gerebat.
Attende itaq quid deinde contexat.
De in inquit seruili imꝑio patres plebẽ

Expanded text:
infidae fuisse dixisset unde et Nasica ille infidae fuisse dixisset unde et Nasica ille ad reprimendam nequitiam seruandosque istos mores optimos, ut metu uitia cohiberentur, Carthaginem nolebat euerti: continuo subiecit idem Sallustius tia, atque ambitio, et caetera secundis rebus oriri sueta mala, post Carthaginis excidium maxime aucta sunt. » Ut intelligeremus etiam antea et oriri solere, et augeri. Unde subprincipio, neque amplius quam regibus exactis, dum metus a Tarquinio et bellum grave cum Etruria positum est, aequo et modesto iure agitatum.\' Vides quem ad modum etiam illo breui tempore, ut regibus exactis, id est eiectis, aliquantum aequo et modesto iure ageretur, metum dixit fuisse causam, quoniam metuebatur bellum, quod rex Tarquinius regno adque Urbe pulsus Etruscis sociatus contra Romanos gerebat. Adtende itaque quid deinde contexat: \'Dein, inquit, seruili imperio patres plebem
Abbreviated transcription (Latin):
discedet. & decẽ milib ęris absens etiã dã¬
naret᷑ : Mox iterũ agallis uindex patriae
futurus ingratȩ. Multa cõmemorare iã
piget feda & iniusta: quib agitabat᷑ illa
ciuitas: cũ potentes plebẽ sibi subdere
conarent᷑: plebsq illiꝰ subdi recusaret: & utriꝰ¬
q partis defensores magis studi is agerent
amore uincendi: quã ęquũ & bonũ quicquã
cogitarent. Itaq habebo modũ. & ipsũ salus
tiũ testẽ potus ad hibebo: qui cũ in laude
eiꝰ exordio fatet᷑. etiã tunc cũ ad consules
a regib. eẽt trans lata res publica. post par¬
uũ int̾ uallũ in uirias ualidors & ob eas
discessionẽ pleb̾a patrib aliasq in urbe
dissensiones fuisse. Nã cũ optimis morib
& maxima concordia popłm romanũ int̃
scđm & postremũ bellũ chargͣ mense cõme¬
moras set egisse. causãq huius boni ñ amorẽ
iustitiae. sed stante chartagine metũ pacis

Expanded text:
discederet et decem milia aeris absens etiam damdiscederet et decem milia aeris absens etiam damnaretur, mox iterum a Gallis uindex patriae futurus ingratae. Multa commemorare iam piget foeda et iniusta, quibus agitabatur illa ciuitas, cum potentes plebem sibi subdere conarentur plebsque illis subdi recusaret, et utriusque partis defensores magis studiis agerent amore uincendi, quam aequum et bonum quidquam cogitarent. CAPUT tium testem potius adhibebo, qui cum in laude eius exordio fatetur etiam tunc, cum ad consules a regibus esset translata res publica, post paruum interuallum iniurias ualidiorum et ob eas discessionem plebis a patribus aliasque in Urbe dissensiones fuisse. Nam cum optimis moribus et maxima concordia populum Romanum inter secundum et postremum bellum Carthaginiense commemorasset egisse causamque huius boni non amorem iustitiae, sed stante Carthagine metum pacis
Abbreviated transcription (Latin):
terent. Ex hoc iure ac bono post ex pulsũ cũ
liberis suis regẽ tarquiniũ. cuius filius lu¬
cretiã stupro uiolent̃ opp̃sserat. Iuniꝰ brutꝰ
consul. luciũ tarquiniũ collatinũ maritũ eiꝰ¬
coegit magistratu se abdicare : nec uiuere
in ciuitate ꝑmisit. Quod scelus fauente uel
patiente popło fecit : a quo popło consulatũ
idem collatinus sic̃ etiã ipse brutꝰ acceꝑat.
E x hoc iure acbono aiarcus marcellus illius
temporis uir egregius qui uenientes grauis¬
simos hostes popłi romani post decennale
bellũ quoromanꝰ exercitꝰ totiẽs male pug¬
nando grauit̃ afflictꝰ ẽ. iã ipsa roma de sa¬
lute dubitante atq trepidante facillime
suꝑauit. eorũq urbẽ opulentissimã cȩpit :
inuidia obtrectatoꝵ uirtutis suae. & in so¬
lentia tribunoꝵs plebis reus factus. ẽ. Iamq
ingratã sensit quã liberauerat ciuitatẽ. ut
de sua dãpnatione certissimꝰ in exiliũ sponte

Expanded text:
terent. Ex hoc iterent. Ex hoc iliberis suis regem Tarquinium, cujus filius Lucretiam stupro violenter oppresserat, Junius Brutus consul Lucium Tarquinium Collatinum, maritum ejuTarquiniorum coegit magistratu se abdicare, nec vivere in civitate permisit. Quod scelus favente vel patiente populo fecit, a quo populo consulatum idem Collatinus, sicut etiam ipse Brutus, acceperat. Ex hoc jure ac bono Marcus Camillus, illius temporis vir egregius, qui veientes, gravissimos hostes populi romani, post decennale bellum, quo Romanus exercitus toties male pugnando graviter afflictus est, jam ipsa Roma de salute dubitante atque trepidante, facillime superavit, eorumque urbem opulentissimam cepit, invidia obtrectatorum virtutis suae et inlentia tribunorum plebis reus factus est tamque ingratam sensit quam liberauerat ciuitatem, ut de sua damnatione certissimus in exilium sponte
Abbreviated transcription (Latin):
quanto fuit iniquius raꝑe ñ datas : Iustius
aut̃ bellũ cũ ea gente geri potuit. qua filias
ad matrimoniũ conregionalib: & confinalib:
suis negasse petitas. quã cũ ea quae repete¬
bat ablatas : Illud gͦ potius fieret bbi mars
filiũ suũ pugnantẽ iuiuaret. ut coniugatoꝵ
negatorũ armis ulcisceret᷑ in uriã. & eo mͦ
ad feminas quas uoluerat ꝑuenis set. Aliqͦ
enĩ fortasse iure belli in uiste negatas iuste
uictor auferret. Nullo aut̃ iure pacis non
datas rapuit : & in iustũ bellũ cũ earũ pa¬
rentib succensentib gessit. Hoc sane utilius
feliciusq successit. qđ & si ad memoriã frau¬
dis illius circensiũ spectaculũ mansit: faci¬
noris tam̃ in illa ciuitate & imꝑio ñ pla¬
cuit exemplũ. faciliusq romani in hoc erra¬
uer̃ ut post illã iniquitatẽ dm̃ sibi romulũ
consecrarent. quã ut infeminis rapiendis
factũ eiꝰ imitandũ lege ulla uel more ꝑmit¬

Expanded text:
quanto fuit iniquius rapere non datas? Iustius quanto fuit iniquius rapere non datas? Iustius autem bellum cum ea gente geri potuit, quae filias suas ad matrimonium conregionalibus et confinalibus suis negasset petitas, quam cum ea, quae repetebat ablatas. Illud ergo potius fieret; ibi Mars filium suum pugnantem iuuaret, ut coniugiorum negatorum armis ulcisceretur iniuriam, et eo modo ad feminas, quas uoluerat, perueniret. Aliquo enim fortasse iure belli iniuste negatas iuste uictor auferret; nullo autem iure pacis non datas rapuit et iniustum bellum cum earum parentibus iuste suscensentibus gessit. Hoc sane utilius feliciusque successit, quod, etsi ad memoriam fraudis illius circensium spectaculum mansit, facinoris tamen in illa ciuitate et imperio non placuit exemplum, faciliusque Romani in hoc errauerunt, ut post illam iniquitatem deum sibi Romulum consecrarent, quam ut in feminis rapiendis factum eius imitandum lege ulla uel more permit
Abbreviated transcription (Latin):
se instituisse con finxerit. Qđ prudent̃ roma¬
ni cređe noluer̃: ꝓpt̃ ea ñ inde acceper̃. Nu¬
ma pompilius qui romulo successit in regnũ
quasdã leges quae quidẽ regendȩ ciuitati
neqͣ quã sufficerent condidisse fert̾ : qͥ eis
multa etiã sacra constituit. ñ tam̃ ꝑhibetꝰ
eas leges anuminib: accepisse. Mala igit᷑
animi. mala uitȩ. mala morũ quae ita mag¬
na st̃ ut his doctissimi eoꝵ uiri etiã instan¬
tib urbib res publicas perire confirment
di i eoꝵ ne suis cultorib accident minime
romano ꝓpt̃ ea leges ñ sunt anuminibus
institutȩ : quia sic̃ salustius ait ius bonũq
apdđ eos ñ legib magis quã natura ualebat :
Ex hoc iure uel bono credo raptas sabinas.
Quid enĩ iustius & melius quã filias alienas
fraude spectaculi inductas ñ a parentib
accipi. sed ui ut qͥsq poterat auferri : Nã si
iniq facerent sabini negare postulatas.

Expanded text:
se instituisse confinxerit, quod prudenter Romase instituisse confinxerit, quod prudenter Romani credere noluerunt, propterea non inde acceperunt. Numa Pompilius, qui Romulo successit in regnum, quasdam leges, quae quidem regendae ciuitati nequaquam sufficerent, condidisse fertur, qui eis multa etiam sacra constituit; non tamen perhibetur easdem leges a numinibus accepisse. Mala igitur animi, mala uitae, mala morum, quae ita magna sunt, ut his doctissimi eorum uiri etiam stantibus urbibus res publicas perire confirment, di eorum, ne suis cultoribus acciderent, minime Romano propterea leges non sunt a numinibus constitutae, quia, sicut Sallustius ait, \'ius bonumque aput eos non legibus magis quam natura ualebat\'? Ex hoc iure ac bono credo raptas Sabinas. Quid enim iustius et melius quam filias alienas fraude spectaculi inductas non a parentibus accipi, sed ui, ut quisque poterat, auferri? Nam si inique facerent Sabini negare postulatas,
Abbreviated transcription (Latin):
rũ ꝑent᷑ humani nulla sacra ȩditua dignũ
putar̃ & romulũ suũ diis multis p̃tuler̃
quã uis & ipsũ semideũ potius quã deũ uelut
secretior eoꝵ doctrina cõmendet: Nã etiã
flaminẽ illi instituer̃ qđ sacerdocii genus
ad eo in romanis sacris testante apice ex cel¬
luit: ut tres solos flamines hab̾ent trib nu¬
minib: institutos: dialem ioui. marcialem
marti. quirinalẽ romulo. Nã beni uolentia
ciuiũ uelut receptus incȩlũ quirinus . ẽ. post¬
ea nominatꝰ : ac ꝓ hoc neptuno & plutoni fr̃i¬
b: iouis & ipsi saturno patrieoꝵ iste romulꝰ
honore p̃latꝰ .e. ut ꝓmagno sacerdotiũ qͦd ioui
tribuer̃ hoc etiã huic tribuerent. & marti
tanquã patri eiꝰ forsitan ꝓpt̃ ipsũ. Si autẽ
tuissent : ñ aliquot annos post romã conditã
abatheniensib mutuarent᷑ leges solonis.
datiores facere conati sunt : quã uis liturgus
lacedemoniis leges ex apollinis auctoritate

Expanded text:
rumperentur humani, nulla sacra aedicula dignum rumperentur humani, nulla sacra aedicula dignum putarunt, et Romulum suum dis multis praetulerunt, quamuis et ipsum semideum potius quam deum uelut secretior eorum doctrina commendet. Nam etiam flaminem illi instituerunt, quod sacerdotii genus adeo - in Romanis sacris testante apice excelluit, ut tres solos flamines haberent tribus numinibus institutos, Dialem Ioui, Martialem Marti, Quirinalem Romulo. Nam beneuolentia ciuium uelut receptus in caelum Quirinus est postea nominatus. Ac per hoc et Neptuno et Plutoni, fratribus Iouis, et ipsi Saturno, patri eorum, isto Romulus honore praelatus est, ut pro magno sacerdotium, quod Ioui tribuerant, hoc etiam huic tribuerent, et Marti tamquam patri eius forsitan propter ipsum. CAPUT tuissent, non aliquot annos post Romam conditam ab Atheniensibus mutuarentur leges Solonis, datiores facere conati sunt, quamuis Lycurgus Lacedaemoniis leges ex Apollinis auctoritate
Abbreviated transcription (Latin):
aut finx̃ certe uel priapouel alicui cr̃no¬
cephalo. postremo uel febri. quae romani
numina partim peregrina receper̃ partim
sua ꝓpria sacrauer̃. Quomͦ gͥ tanta animi
& morũ mala bonis p̃ceptis & legib uel
imminentia ꝓhib̾ent. uel in sita ex tirpan¬
da curarent dii tales: qͥ etiã seminanda
& augenda flagitia curauer̃ talia uel sua
uel quasi sua facta ꝑtheatricas celebritates
popłis in notescere cupientes. ut tanquã
auctoritate diuina sua sponte neqͥssima
libido accendet᷑ humana: frustra hoc ex¬
clamante cr̃cerone : Qui cũ de poetis a gene
adsos accessit inquit clamor & apꝓba¬
tio popłi quasi magni cuiusdã & sapient is
magistri : quas illi obducunt tenebras. quos
in uehunt metus. quas in flãmant cupidi¬
ipsor falsoꝵ ratio ac ñ potius adulatio. ẽ .n
quando istũ platonẽ quẽ semideũ uolunt
tantis disputationib laborantẽ ne: animi
malis quae p̃cipue cauenda sunt mores cor¬

Expanded text:
aut finxit, certe vel Priapo, vel alicui Cynoaut finxit, certe vel Priapo, vel alicui Cynocephalo, postremo vel Febri, quae Romani numina partim peregrina receperunt, partim sua propria sacraverunt. Quomodo igitur tanta animi et morum mala bonis praeceptis et legibus vel imminentia prohiberent, vel insita exstirpanda curarent dii tales, qui etiam seminanda et augenda flagitia curaverunt, talia vel sua vel quasi sua facta per theatricas celebritates populis innotescere cupientes, ut tanquam auctoritate divina, sua sponte nequissima libido accenderetur humana: frustra hoc exclamante Cicerone, qui cum de poetis ageret, Ad quos cum accessit, inquit, clamor et approbatio populi, quasi magni cujusdam et sapientis magistri, quas illi obducunt tenebras! quos invehunt metus! quas inflammant cupidiipsorum falsorum ratio, ac non potius adulatio est? quando istum Platonem, quem semideum volunt, tantis disputationibus laborantem ne animi malis, quae praecipue cavenda sunt, mores cor
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ratione farmaret quał. eẽ. ciuitas debeat.
tanquã aduersarios ueritatis poetas ceni¬
suit urbe pellendos. Iste uero & deor in ui¬
rias indigne tulit : & fucari corrũpiq fig¬
mentis animos ciuiũ noluit. Confernunc
platonis humanitatẽ a ciuib decipiendis
poetas urbe pellentẽ cũ deoꝵ diuinitate
honori suo ludos scȩnicos expetente. Ille
ne talia uel scriberent᷑ & si ñ ꝑsuasit dis¬
putando. tam̃ suasit leuitati lasciuia eq
grecoꝵ: isti ut talia agerent᷑ iubendo ex¬
torser̃ grauitati & modestiae romanorũ.
Nec tantũ haec agi uoluer̃ : sed sibi dicari.
sibi sacrari. sibi solemnit̃ ex hibi. Cui tan¬
dẽ honestius diuinos honores decerneret
ciuitas: utrũ platoni haec turpia & ne¬
fanda ꝓhibenti. an demonib hac hominũ
deceptione gaudentib quib ille uera
ꝑsuadere ñ potuit : Hunc platonẽ labeo
int̾ semideos cõmemorandũ putauit :

Expanded text:
cum ratione formaret, qualis esse civitas debeat, cum ratione formaret, qualis esse civitas debeat, tanquam adversarios veritatis, poetas censuit urbe pellendos? Iste vero et deorum injurias indigne tulit, et fucari corrumpique figmentis animos civium noluit. Confer nunc Platonis humanitatem a civibus decipiendis poetas urbe pellentem, cum deorum divinitate honori suo ludos scenicos expetente. Ille, ne talia vel scriberentur, etsi non persuasit disputando, tamen suasit levitati lasciviaeque Graecorum: isti, ut talia etiam agerentur, jubendo extorserunt gravitati et modestiae Romanorum. Nec tantum haec agi voluerunt, sed sibi dicari, sibi sacrari, sibi solemniter exhiberi. Cui tandem honestius divinos honores decerneret civitas? utrum Platoni haec turpia et nefanda prohibenti; an daemonibus hac hominum deceptione gaudentibus, quibus ille vera persuadere non potuit? 2. Hunc Platonem Labeo inter semideos commemorandum putavit,
Abbreviated transcription (Latin):
abicit᷑ scęnicus ꝑquẽ colit᷑ ds̃: & theatricȩ
illius turpitudinis qua fronte notat᷑ accor
si ad oratur exactor: In hac controuersia
greci romaniq contendunt. Greciputant
recte se honorare homines scȩnicos. cũ co¬
lant ludoꝵ scȩnicoꝵ flagitatores dõs: Ro¬
mani uero hominib scȩnicis nec plebeiã
tribũ. quantominꝰ senatoriã curiã de ho¬
nestari sinunt. In hac disceptatione huius¬
ce modi ratiocinatio summã quastionis
absoluit. Proponunt greci si dii tales
colendi sunt: ꝓfecto etiã tales homines
honorandi. Assumunt Romani sed nullo
ꝓhibent᷑ famã leđe ciuiũ . tam ꝓbrosa in dõs
conuitia iaculantes. cur ñ ut sc̃ęnici habe¬
ant᷑ in honesti: qua ratione rectũ. ẽ. ut poe¬
ticors figm̃toꝵs & ignominiosors deoꝵ in fa¬
mͤnt̾ actores: honorent auctores : An forte
greco platoni potius palma danda. ẽ : qui

Expanded text:
abicitur scaenicus, per quem colitur Deus? et theatricae abicitur scaenicus, per quem colitur Deus? et theatricae illius turpitudinis qua fronte notatur actor, si adoratur exactor? In hac controuersia Graeci Romanique concertent. Graeci putant recte se honorare homines scaenicos, quia colunt ludorum scaenicorum flagitatores deos; Romani uero hominibus scaenicis nec plebeiam tribum, quanto minus senatoriam curiam dehonestari sinunt. In hac disceptatione huiusce modi ratiocinatio summam quaestionis absoluit. Proponunt Graeci: Si di tales colendi sunt, profecto etiam tales homines honorandi. Adsumunt Romani: Sed nullo prohibentur famam laedere civium, tam probrosa in deos convicia jaculantes, cur non ut scenici habeantur inhonesti. Qua ratione rectum est, ut poeticorum figmentorum et ignominiosorum deorum infamentur actores, honorentur auctores? an forte Graeco Platoni potius palma danda est, qui
Abbreviated transcription (Latin):
carnalib: quae sola ꝑpetinolunt. qđ neq
in his habeant quã putantur habes poo
potiuis etiã ista contempnere quã ꝓpt̃
ista illos colere. & eos colendo ad illa
quȩ nobis in uident ꝑuenire ñ posse:
tam̃ nec in istis eos hoc ualere qđ hi putant
qui ꝓpt̃ haec eos coli oportere contendunt
deinceps uidebimus: ut hic sit huius uolumi¬
nis modus.

Expanded text:
carnalibus, quae sola perpeti nolunt, quod neque carnalibus, quae sola perpeti nolunt, quod neque in his habeant quam putantur habere istpotius etiam ista contemnere, quam propter ista illos colere et eos colendo ad illa, quae nobis inuident, peruenire non posse, — tamen nec in istis eos hoc ualere, quod hi putant, qui propter haec eos coli oportere contendunt, deinceps uidebimus, ut hic sit huius uoluminis modus.
Abbreviated transcription (Latin):
dõuero ut a te remoueat illos dõs qui de
mũ ÷ seu falsis. quod malitiosissimũ. ẽ. Be¬
ne. qđ tua sponte histrionib & scȩnicis
societatẽ ciuitatis patere noliusti. Euigi¬
tas inquinatur. Quo igit pacto dõs qͥ
talib delectantur obsequiis habi putas
innumero sc̃arũ celestiũ potestatũ : cũ
homines ꝑ qͦs eadẽ aguntur obseqͦia ñ
putasti habendos innumero qualiũ cũq
ciuiũ romanors: In cõparabilit̾ suꝑna ÷
ciuitas clarior : ubi uictoria ueritas. ubi
dignitas scĩtas. ubi pax felicitas. ubi uita
ȩternitas. multominus habet in sua soci¬
etate tales dõs: situ in tua tales homines
habere erubuisti. Pro inde si ad beatã de¬
societatẽ. In digne ab honestis coluntur :
qui ꝑ turpes placantur. Sic istia tua pie¬
tate remoueantur purgatione xp̃iana :
qͦmͦ illi a tua dignitatẽ remoti sunt nota¬
tione censoria. De bonis aut̃ carnalib
quib solis mali ꝑ frui uolunt. & de mał

Expanded text:
Deo uero, ut a te remoueat illos deos, qui deDeo uero, ut a te remoueat illos deos, qui dessimum est, seu falsis. quod malitiosissimum. Bene, quod tua sponte histrionibus et scaenicis societatem ciuitatis patere noluisti; euigitas inquinatur. Quo igitur pacto deos, qui talibus delectantur obsequiis, haberi putas in numero sanctarum caelestium potestatum, cum homines, per quos eadem aguntur obsequia, non putasti habendos in numero qualiumcumque ciuium Romanorum? Incomparabiliter superna est ciuitas clarior, ubi uictoria ueritas, ubi dignitas sanctitas, ubi pax felicitas, ubi uita aeternitas. Multo minus habet in sua societate tales deos, si tu in tua tales homines habere erubuisti. Proinde si ad beatam pesocietatem. Indigne ab honestis coluntur, qui per turpes placantur. Sic isti a tua pietate remoueantur purgatione Christiana, quo modo illi a tua dignitate remoti sunt notatione censoria. De bonis autem carnalibus, quibus solis mali perfrui uolunt, et de malis