comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in illo tanto felicitatis loco crearet atq plantaret s. obedientie com¬
mendãda ẽ ĩprecepto que uirtus increatura rationali quedadinodo
ẽ om̃iu custosq uirtutu qñ quidem ita fcã ẽ ut ei subclita eẽ sit u¬
tile pnitiosu aũt suam non eius aquo creata est faceret uolũtite:
Doc ĩtaq de uno eibo genere nõ edendo ubi aliorum tanti copir sõ¬
iacebat tam leue prec̾eptu: ad obẜuandum. tam breue admemoĩa
retinendu ubi presertim nõ dum nolũtati cupiditas refistebati
qued de pena transgressionis postea subsecutu est ẽ into maiore in¬
institia molatum ẽst quanto faciłiore posset obfuantia cu stodiri :
.xIIII.
N occulto aũt mali ẽẽ cepunt. ut in aptam in obediẽ Capłum.iz.¬
tiam laberentur. non enim admalum opus perueniret᷑. nisi p̾ces¬
siss uoluntas mala. Porro male uoluntatis mitiu quid potuit eẽ

Expanded text:
in illo tantae felicitatis loco crearet adque plantaret. Sed oboedientia comin illo tantae felicitatis loco crearet adque plantaret. Sed oboedientia commendata est in praecepto, quae uirtus in creatura rationali mater quodam modo est omnium custosque uirtutum; quando quidem ita facta est, ut ei subditam esse sit utile; perniciosum autem suam, non eius a quo creata est facere uoluntatem. Hoc itaque de uno cibi genere non edendo, ubi aliorum tanta copia subiacebat, tam leue praeceptum ad obseruandum, tam breue ad memoria retinendum, ubi praesertim nondum uoluntati cupiditas resistebat, quod de poena transgressionis postea subsecutum est, tanto maiore iniustitia uiolatum est, quanto faciliore posset obseruantia custodiri. CAPUT XIII. n occulto autem mali esse coeperunt, ut in apertam inobedientiam laberentur. Non enim ad malum opus perveniretur, nisi praecessisset voluntas mala. Porro malae voluntatis initium quid potuit esse
Abbreviated transcription (Latin):
puaricitionis ade. Hos antẽ seductos intelligi uoluit. qui qd̾ facuit
nõ putant ẽe pcc̃m. Ille antẽ scuit. Alioqum quo modo uerum erit a¬
damꝰ nõ ẽ sechuctus: S in expertus diume seueritatis meo falii potuit
ut ueniale credẽt ẽẽ comissu. Ac phoc mecdem quide: quo muleri
sechuicta ẽ nõ ẽ ille secductus s eum fefellit quomͦ fuerat iudicmdur
qued erat dicturus. Nulier quam detisti mihi. ip̃a mͥ dedit ⁊ mandu¬
eni Quid ergo płib Et si credendo nõ sunt ambo decepti peccndo
tam ambo sũt capti et diaboli laqueis implicati. Capitulũ.i2
affectib qualis in paradiso ante pccm licet incorpore animali ẽẽt
ntiq nõ fuit Siquis hoc mouetur ut dixi non ideo debet existima¬
re leue ac paruu illucd fuisse cõmissu quia in esca fcũm ẽ nõ qder
mala nec noxia nisi quia prohibita. Neq eim quicqͣ mali deus

Expanded text:
praeuaricationis Adae. Hos autem seductos intellegi uoluit, qui id, quod faciunt, praeuaricationis Adae. Hos autem seductos intellegi uoluit, qui id, quod faciunt, non putant esse peccatum; ille autem sciuit. Alioquin quo modo uerum erit: Adam non est seductus? Sed inexpertus diuinae seueritatis in eo falli potuit, ut ueniale crederet esse commissum. Ac per hoc in eo quidem, quo mulier seducta est, non est ille seductus, sed eum fefellit, quo modo fuerat iudicandum quod erat dicturus: Mulier. quam dedisti mecum, ipsa mihi dedit, et manducaui. Quid ergo pluribus? Etsi credendo non sunt ambo decepti, peccando tamen ambo sunt capti et diaboli laqueis inplicati. CAPUT XII. Deadfectibus, qualis in paradiso ante peccatum, licet in corpore animali esset, utique non fuit — si quis hoc mouetur, ut dixi, non ideo debet existimare leue ac paruum illud fuisse commissum, quia in esca factum est, non quidem mala nec noxia, nisi quia prohibita; neque enim quidquam mali Deus
Abbreviated transcription (Latin):
rote tum no ueistimans uirum facile credulur nec errando pos¬
de decipi. s dum alieno crechit errori. sicuteni aaron erranrti po
adxtolumꝰ fabricandum non consentut inductus. s cessit obstric¬
tus. Nec salomonem credibile est errore putasse ydolis ẽẽ ẜuiendun
s blanditus femmeis ad illa sacrilegia fiusse compulsum Iti crides
est illum uiru sue femine uni un̾u hominẽ homini coniungẽ cõ¬
ingi addei legem trinsgredienda non tanq uerum loquenti c̾redidi¬
sẽ seductu ħ scciali nẽcessitudine paruisse Nonẽim frustra drẽ a płs¬
locutus ẽ tmq̃ nerum eẽ̾t accepit ille auͣt abunco nolint comortio
dirim nec incomunione peccati nec ideo minus reus si sciens pru¬
nam utiq ip̃m peccasse ostendit. ubi dicit punu hominẽ peccatum
intrauit in mundu Et paulo post apertus insimilitudie inquit

Expanded text:
ad totum; non existimans virum facile credulum, nec errando posad totum; non existimans virum facile credulum, nec errando posse decipi, sed dum alieno cedit errori. Sicut enim Aaron erranti populo ad idolum fabricandum non consensit inductus, sed cessit obstrictus ; nec Salomonem credibile est errore putasse idolis esse serviendum, sed blanditiis femineis ad illa sacrilegia fuisse compulsum : ita credendum est, illum virum suae feminae, uni unum, hominem homini, conjugem conjugi, ad Dei legem transgrediendam, non tanquam verum loquenti credidisse seductum, sed sociali necessitudine paruisse. Non enim frustra dixit Aposlocutus erat, tanquam verum esset accepit; ille autem ab unico noluit consortio dirimi, nec in communione peccati. Nec ideo minus reus, si sciens prunam utique ipsum ostendit, ubi dicit: Per unum hominem peccatum intrauit in mundum, et paulo post apertius: In similitudine, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
prdeisto aere circũfuso quem spirando ac respirando ducimus E¬
ac reducimus flatum facere cum sufflamus. Ita om̃ipotens de
non desua natura. neq subiacenti creatura s etiam de nihilo po¬
tuit facere flatum quem corpori hominis inserendo. in spirasse
uel insufflasse conuenientissime dictus ẽ incorporens icorpore¬
um. s imutabilis mutabilem quia non creatus creatum. Ueꝵ
tame̾nut sciant isti qui de scripturis loqui nolunt. ⁊ seripturarũ
tepidus es ⁊neq calidus ñeq frigidus. incipiam te reicere ee
oremeo Nulla itaq cansa ẽ cur apertissime loquenti resista:
quo futuri sumus hoc inquo nunc sumus. ait seminatur corpuᷤ
Animale surgit corpus sp̃uale. si est corpus animale. est ipuale.
ucut ⁊ scriptũm ẽ factus ẽ primus ħo adam ĩ animã uiuente

Expanded text:
sed de isto aere circumfuso, quem spirando ac respil\'ando ducimus sed de isto aere circumfuso, quem spirando ac respil\'ando ducimus ac reddimus, flatum facere cum sufflamus: ita omnipotens Deus non de sua natura neque subiacenti creatura, sed etiam de nihilo potuit facere flatum, quem corpori hominis inserendo inspirasse uel insufflasse conuenientissime dictus est, incorporeus incorporeum, sed inmutabilis mutabilem, quia non creatus creatum. Verum tamen ut sciant isti, qui de scripturis loqui uolunt et scripturarum tepidus es et neque calidus neque fore meo . 6. Nulla itaque causa est, cur apertissime loquenti resistamuquo futuri sumus, hoc in quo nunc sumus, ait: Seminatur corpus animale, surget corpus spirituale: si est corpus animale, est et spirituale, sicut scriptum est, Factus est primus homo Adam in animam viventem,
Abbreviated transcription (Latin):
erat ut aderet uiuentẽ. cum anima nisi uuat ẽẽ nõ possit. aut qd
opus erat ut adcleret ute cum dixi ss spm. s intelligimus aiam
uiuentẽ ⁊ sp̃m uite. scripturam suo more dieisse cum aialia idest
queiomodu loqui scrptura cõsuenerit cumsuo pror sus more
dautasit. ꝙ insinuaret hoĩem etiam ñali anima accepta qua
non sicut aliarum carniu aquis ⁊ terra producentib sdo flãte
creatam uolut in telligi. Sic tam̃ fcũm u̾t ĩ corpore aĩali qd̾ifita¬
nima in eo muente. sicut illa animalia iuueret de quib dixtr
Preluicat terra añam uiuentẽ. Et que itidem dreit huisse ĩse sp̃m
ffatusinquiunt dei ore exisse intelligitur que si apimo credi¬
derimuo consequens erit ut eiusdem̃ fate amuree substñtie
partemq illius sapĩc que dicit. ego ex ore altissumri produ Nõ
Sundem bieit sapientia ore dei ifsatam s fuusse. srexems ore pro¬
disse sicut aut nos possimus nõ de mra natura qua homines su

Expanded text:
t? aut quid opus erat ut adderet uitae, cum dixisset spiritum? Sed intellegimus animam uiuentem et spiritum uitae scripturam suo more dixisse, cum animalia, id eat quem ad modum loqui scriptura consueuerit, cum suo prorsus more locuta sit, quo insinuaret hominem etiam rationali anima accepta, quam non sicut aliarum carnium aquis et terra producentibus, sed Deo flante creatam uoluit intellegi, sic tamen factum, ut in corpore animali, quod fit anima in eo uiuente, sicut illa animalia uiueret, de quibus dixit: Producat terra animam uiuentem, et quae itidem dixit habuisse in se spiritum flatus, inquiunt, Dei ore exisse intellegitur, quem si animam crediderimus, consequens erit, ut eiusdem fateamur esse substantiae paremque illius sapientiae, quae dicit: Ego ex ore Altissimi prodii. Non quidem dixit sapientia ore Dei efflatam se fuisse, sed ex eius ore prodisse. Sicut autem nos possumus non de nostra natura, qua homines sumus,
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ posse corpus in celo. c̾um terra uniũ sa libretur innihilo. fo¬
tassis cĩm de ip̃o medio mundi loco ea ĩ eum cocant queq gra¬
mora. etiam argumẽtatio neri similior ħcitur. Illud dico si
dii minores quib inter animalia terrestria. etiam cetera homi¬
nem faciendur cõmisit plato potuert sicut dicit ab igne remo¬
uere urendi qualitatẽ a lucendi relinquer̃ que per cculos e¬
micarent Ita ne deo sũmo concedere dubitabimus. cuius il¬
le uoluntati potestatiq concessit ne moriantur que orta sint
⁊tam diuersa tam dissimilia .i. corporea et ĩcorporei sibimet ꝯ¬
nexa nulla possint dissolutione seiungi ut decirne hominis
cui don it ĩmortalititẽ coruptionẽ anferat naͣm relinquat. con¬
gnuentiam fugere membroꝵq detineat detrahat ponders tordi¬
tatim . Sed dẽ fide resurrectionis mortuor ⁊de corporibreorie

Expanded text:
e posse corpus in caelo, cum terra uniuersa libretur in nihilo. Foe posse corpus in caelo, cum terra uniuersa libretur in nihilo. Fortassis enim de ipso medio mundi loco, eo quod in eum coeant quaeque grauiora, etiam argumentatio ueri similior habeatur. Illud dico: Si di minores, quibus inter animalia terrestria cetera etiam hominem faciendum commisit Plato, potuerunt, sicut dicit, ab igne remouere urendi qualitatem, lucendi relinquere quae per oculos emicaret: itane Deo summo concedere dubitabimus, cuius ille uoluntati potestatique concessit, ne moriantur quae orta sint, et tam diuersa, tam dissimilia, id est corporea et incorporea, sibimet conexa nulla possint dissolutione seiungi, ut de carne hominis, cui donat inmortalitatem, corruptionem auferat, naturam relinquat, congruentiam figurae membrorumque detineat, detrahat ponderis tarditatem? Sed de fide resurrectionis mortuorum et de corporibus eorum
Abbreviated transcription (Latin):
do sentire cõsuenimus quanto maior ẽ quãtitas tanto sit̾ ma¬
ior et grauitas ita ut plura pondera qͣ pauciora. plus p̾mant
mẽbra. tam̃ sue carnis lemiora portat .mima. cu in sanitate ro¬
busta sunt qͣqͣ in langore cum macra sunt. ⁊cum alus gestan¬
tib onerosior sit saluus ⁊ nalidus qͣ exilis et morbidũs. ꝓp̃e
tam̃ ad suu corpus mouendũ atq portandu agilior est. eu
in bona ualitudine plus ẜet molis. q̃ cũ ĩpeste uel fame mini¬
mu roboris tantur uellet in habendis etiam terrenis corpo¬
ribus qͣruis corruptibilib ad huc atq mortalib. nõ qͣrtita¬
tis ponlus. s temptationis modus et quis u̾bis ceplicat. qͣr¬
tum distet inter presentẽ qͣ dicimus sanitatẽ ⁊ ĩmortalitatẽ
futura. Non itaq nr̃am fidem redarguunt philosophi d põ¬
derib corporu. Nolo ergo querere cur nõ credunt. terrenũ ego¬

Expanded text:
do sentire consueuimus, quanto maior est quantitas, tanto sit mado sentire consueuimus, quanto maior est quantitas, tanto sit maior et grauitas, ita ut plura pondo quam pauciora plus premant: membra tamen suae carnis leuiora portat anima, cum in sanitate robusta sunt quam in languore cum macra sunt. Et cum aliis gestantibus onerosior sit saluus et ualidus quam exilis et morbidus, ipse tamen ad suum corpus mouendum adque portandum agilior est, cum in bona ualetudine plus habet molis, quam cum in peste uel fame minimum roboris. Tantum ualet in habendis etiam terrenis corporibus, quamuis adhuc corruptibilibus adque mortalibus, non quantitatis pondus, sed temperationis modus. Et quis uerbis explicat, quantum distet inter praesentem quam dicimus sanitatem et inmortalitatem futuram? Non itaque nostram fidem redarguunt philosophi de ponderibus corporum. Nolo enim quaerere, quur non credant terrenum ess
Abbreviated transcription (Latin):
sunt intueantur. Paulo attentius ip̃a terrena sieĩm ars hũ ana
efficit ut ex metillis que mnaquis posita continuo sub mergũtur
quibdam medis uasa fabricata etiam natare possint quanto cre¬
dibilius ⁊ efficatius occultus aliquis modus oꝑationis dei. cuius
om̃ipotentusima uoluntate plato dicit nec orta interire nec colli¬
gata posse dissolui. cum młto mirabilius incorpõr acorporeis. ꝗͣ
quecũq corpora quibcũq corporib copulentur. Põt molib pr̃ar
terrenis ut nullo inyma pondere deprimantur. ip̃isq animiᷤ
ꝑfectissime beatis. ut ꝙͣrius terrena tamen ĩcoruptibilia iam cor¬
pora ubi uolunt ponant ⁊ quod uolunt agant agant situ motuq
facillimo An uero si hoc angeli faciant. ⁊̃ quelibẽt aĩlia terrestria
rapiant unde libet.aut eos nõ posse. aut honera sentire credendꝰ
ẽ Tur ergo sanctorum ꝑfectos ⁊ btõs diuino munere spũs
sine ulla difficultate posse ferre quo uoluerĩt sua corpora nõ

Expanded text:
sunt, intueantur paulo adtentius pondera ipsa terrena. Si enim ars humana efficit, ut ex metallis, quae in aquis posita continuo submerguntur, quibusdam modis uasa fabricata etiam natare possint: quanto credibilius et efficacius occultus aliquis modus operationis Dei, cuius omnipotentissima uoluntate Plato dicit nec orta interire nec conligata posse dissolui, cum multo mirabilius incorporea corporeis quam quaecumque corpora quibuscumque corporibus copulentur, potest molibus praestare terrenis, ut nullo in ima pondere deprimantur, ipsisque animis perfectissime beatis, ut quamuis terrena, tamen incorruptibilia iam corpora ubi uolunt ponant et quo uolunt agant, situ motuque facillimo! An uero si hoc angeli faciant et quaelibet animalia terrestria rapiant unde est? Quur ergo sanctorum perfectos et beatos diuino munere spiritus sine ulla difficultate posse ferre quo uoluerint et sistere ubi u
Abbreviated transcription (Latin):
posset᷑ ⁊ potius he ante mortem fecerit nõ ĩmortẽ. Ioquam etitr
feut laputur scriptura diuina. que mortuos quoor no post motẽ
te qui memor sit tui Donec enim reuiuiscant. recte ẽẽdicuntur ĩ
morte sic̃ in somno ẽe quisq donee euigilet dicitur. quãius lsõpno
positos dicaus dormientes nec tamen eo modo possurmios dieer̃
eos qui iam sunt mortui morientes Non enim ad huc moriunt.
qui quantu attinet ad corpus mortem de qua nunc disseri¬
mus iam sunt a corporib separati. Ses hoc ẽ quod dixi. expli¬
cari aliqua loutione nõ posse. quonamꝰ uł morientes dicant.
uiuere. uel iam mortui etiam post mortem. ad huc eẽ dicant̃
ĩ morte Q uomͦ enim post mortẽ. si ad huc in morte p̾sertim cũ
eos nec morientes dicamus. sicut eos qui in sompno sunt di¬
cimus dormientes. ⁊qui in langore languentes ⁊qui indolor

Expanded text:
posset, et potius hoc ante mortem fecerit, non in morte. Loquamur etiam posset, et potius hoc ante mortem fecerit, non in morte. Loquamur etiam sicut loquitur scriptura diuina, quae mortuos quoque non post mortem, st in morte, qui memor sit tui. Donec enim reuiuescant, recte esse dicuntur in morte, sicut in somno esse quisque, donec euigilet, dicitur; quamuis in somno positos dicamus dormientes, nec tamen eo modo possumus dicere eos, qui iam sunt mortui, morientes. Non enim adhuc moriuntur, qui, quantum adtinet ad corporis mortem, de qua nunc disserimus, iam sunt a corporibus separati. Sed hoc est, quod dixi explicari aliqua locutione non posse. quonam modo uel morientes dicantur uiuere uel iam mortui etiam post mortem adhuc esse dicantur in morte. Quo modo enim post mortem, si adhuc in morte? praesertim cum eos nec morientes dicamus, sicuti eos, qui in somno sunt, dicimus dormientes, et qui in languore, languentes, et qui in dolore,
Abbreviated transcription (Latin):
uim cestatum ẽ iam ño ẽ. quia et hoc post mortẽ ẽ nõ ĩmorte. S rursus
similla mors ẽ ante quid uł post quidẽ qd̾ dicitur añ mortemal post
mortem Ram et hoc inaniter dicitur simors nulla ẽ. atq itinam
iparidiso beneiiuendo egissemus ut reuera nulla mors eẽt. Nũe
Aut nõ solum ẽ uerum etiam tam molesta ẽ ut nec ulla explicari lo¬
catione possit. nec ulla ratione uitari. Loquamur ergo ẜm cõsuctu¬
tinem non eĩm aliter debemus ⁊ dicimus ante m̃ortem priusq
mors accidat sic̃ scriptum ẽ . ante mortem ne laudes hominẽ queqͣ
Dennus etiam cum acciderit post morte illius uruluis factumẽ
uuchant illucd Dicamus et depñti tẽpore ut possumus ut camita
italcoumur moriens ille testatus ẽ ⁊ illis atq ilis ulud atqr ⁊ wid
moriens derelinquit quãuis hoc nisi iuuens omnino fice re nõ

Expanded text:
iam cessatum est, iam non est, quia et hoc post mortem est, non in morte. Sed rursus iam cessatum est, iam non est, quia et hoc post mortem est, non in morte. Sed rursus si nulla mors est ante quid uel post, quid est quod dicitur ante mortem siue post mortem? Nam et hoc inaniter dicitur, si mors nulla est. Adque utinam in paradiso bene uiuendo egissemus, ut re uera nulla mors esset. Nunc autem non solum est, uerum etiam tam molesta est, ut nec ulla explicari locutione possit nec ulla ratione uitari. Loquamur ergo secundum consuetudinem non enim aliter debemus et dicamus anmors accidat; sicut scriptum est, Ante mortem ne laudes hominem quemquam . Dicamus etiam cum acciderit, Post mortem illius vel illius factum est illud vel illud. Dicamus et de praesenti tempore ut possumus, velut cum ita loquimur, Moriens ille testatus est, et illis atque illis illud atque illud moriens dereliquit: quamvis hoc nisi vivens omnino facere non
Abbreviated transcription (Latin):
tunc ẽ moriens: ut quẽ aomolum tuia sunt cumdiceno s ante morte:
imorte gost mortem statria singulis singula iuero moriere. sitr¬
Aaorte difficiume definitur. &uadm quipoe ẽ anima ĩco pore
inreine sietum sensus adsit proculdubio uiuit homo qmi eostot
ex aim et corpore acphoc adhuc ante mortẽ. nõ in morte dicendꝰ¬
ẽ ẽe Sum uõ.mima ab scesserit omnemq abstulerit corporis sensũ
im post mortem mortuusq phibetur. Perit igitur inter utrũq
quo moriens uł in morte sit qm̃ si adhuc uiuit᷑ ante morten ẽ.si ui¬
uere destitit iam post morte ẽ Nunq̃ ergo moriens.i.lmor te x̃e p
uenietur quia sine ullo spatio est ꝑ quol transitur de futũo ĩ p̃citum
Nonne ergo uidendu ẽ ne ista ratione mors corporis nulla eẽ dica¬
tur Si enĩm ẽ qñ ẽ que in nullo ⁊ inqua ullus ee nõ põt qũ quidesi
iuitur. adhuc nõ ẽ quia hoc ante mortem ẽ nõ inmorte. si au̾t niue

Expanded text:
unc enim est moriens: ut quemadmodum tria sunt cum dicimus, Ante mortem, in morte, post mortem; ita tria singulis singula, Vivens, moriens, mormorte, difficillime definitur. Quamdiu quippe est anima in corpore, maxime si etiam sensus adsit, procul dubio uiuit homo, qui constat ex anima et corpore, ac per hoc adhuc ante mortem, non in morte esse dicendus est; cum uero anima abscesserit omnemque abstulerit corporis sensum, iam post mortem mortuusque perhibetur. Perit igitur inter utrumque, quo moriens uel in morte sit; quoniam si adhuc uiuit, ante mortem est; si uiuere destitit, iam post mortem est. Numquam ergo moriens, id est in morteinuenitur, quia sine ullo spatio est, per quod transitur ex futuro in praeteritum. Nonne ergo uidendum est, ne ista ratione mors corporis nulla esse dicatur? Si enim est, quando est, quae in ullo et in qua ullus esse non potest? Quando quidem si uiuitur, adhuc non est, quia hoc ante mortem, non in morte; si autem uiuere
Abbreviated transcription (Latin):
nec cõneei soluantur s incorruptibiliter perseuerẽt. Et hoe ode
necum plito uerum de siderib dicat Mliquestioẽ. Reqr enim ci
ronimuo concetedum ẽ globos istos iuminu sine orbiculos bio¬
ee cõporus suo tram sen drc seu nocte fulgentes suisꝯebnsdem pro¬

Expanded text:
nec conexa soluantur, sed incorruptibiliter perseuerent? Et hoc quidem nec conexa soluantur, sed incorruptibiliter perseuerent? Et hoc quidem utrum Plato uerum de sideribus dicat, alia quaestio est. Neque enim ei continuo concedendum est globos istos luminum siue orbiculos luce corporea super terras seu die seu nocte fulgentes suis quibusdam pro
Abbreviated transcription (Latin):
rt enciceromn latinum uertit quib induẽ sũmur dm̃ deoe
ques fircers loquente ac dicente os qui deorur fatu ortiera
⁊ttendite quorum opum ego parens effectoro sum. Hec sunt indi¬
sobabilta meo nutu quãq omne colligatum solue xot.Se: ant ꝙ
deSnos quidem ẽẽ ⁊ indissolubiles non potestis nuꝙͣ. tamdis¬
soluemini nec nos ulla mortis facta piment nec erunt ualẽtio¬
ra qͣ consilium meum qd̾ manis ẽ uincłm ad ppetuitatẽ ur̃ar.
qͣ illa quibus estis cum gignebamini ĩmoctates Res quidẽ eẽ¬
colligatione mortales ⁊ tamẽ ĩmortalem dm̃ a quo facti sunt uo¬
luntite atq consilio. Si ergo.mime pena ẽ inqualicũq cõpore
cosligari quid ẽ ꝙ deos illoq̃uens deus tanqͣr sollicitos ne forte
morintur ⁊ dissoluantur a corpo desua facit imortalitite se¬
curos non po eorum nãm que sit cõpacta nõ simplex .s. po sua
inuictissima uoluntatẽ qua potens ẽ facere. ut nec orta eccid ãt

Expanded text:
t ea Cicero in Latinum uertit, quibus inducit summum deum deos quos fecit adloquentem ac dicentem: Vos, qui deorum satu orti estis, adtendite: quorum operum ego parens effectorque sum, haec sunt indissolubilia me inuito, quamquam omne conligatum solui potest; sed hales uos quidem esse et indissolubiles non potestis; ne utiquam tamen dissoluemini, neque uos ulla mortis fata periment, nec erunt ualentiora quam consilium meum, quod maius est uinculum ad perpetuitatem uestram, quam illa quibus estis tum, cum gignebamini, conligati. Ecceconligatione mortales, et tamen inmortales dei a quo facti sunt uoluntate adque consilio. Si ergo animae poena est in qualicumque corpore conligari, quid est quod eos adloquens deus tamquam sollicitos, ne forte moriantur, id est dissoluantur a corpore, de sua facit inmortalitate securos; non propter eorum naturam, quae sit conpacta, non simplex, sed propter suam inuictissimam uoluntatem, qua potens est face
Abbreviated transcription (Latin):
perram hoerina morte que ilu icadit cum deseritur qua inttene
tes fidem eti ami ipam nobis corporis mortem non lege naturei
qua nullam mortem homini deus fecit s merito inflĩctam ẽẽ pec
ati qm pec̾m uindicans deus dixit homini ĩ quo tunçõs eramu
Scalum puias defendimus ciitatem dei hoc est eius eccliam sa¬
pienter sibi iudentur irridere qued dicimus aĩe acorpore repara¬
tionem inter penas eis ẽe deputanda quia udlicet ens ꝓfee¬
tum bt̃itudinem tunc illi fieri existimant cum om̃i prorsꝰ cõpõe
cxuta ad dcum simplex et sola ⁊ quodamͦ nuda redierit ubi sinihil
quo ista refelleretur oppinio ineorum littens in uenire operosiu
mihi disputandu ẽẽt quo demo strarem nõ corpus ẽẽ. mnime s
corruptibile corpus honerosum Unde illudẽ quod de scripturis
nr̃is insuperiori libro cõmemor numꝰ corpus eͥ corruptibile agri¬

Expanded text:
terram, nisi sua morte, quae illi accidit cum deseritur sua vita, idterram, nisi sua morte, quae illi accidit cum deseritur sua vita, idcam tenentes fidem, etiam ipsam nobis corporis mortem, non lege naturae, qua nullam mortem homini Deus fecit, sed merito inflictam esse peccati: quoniam peccatum vindicans Deus, dixit homini, in quo tunc omnes eramucalumnias defendimus ciuitatem Dei, hoc est eius ecclesiam, sapienter sibi uidentur inridere, quod dicimus animae a corpore separationem inter poenas eius etam beatitudinem tunc illi fieri existimant, cum omni prorsus corpore exuta ad Deum simplex et sola et quodammodo nuda redierit. Ubi si nihil, quo ista refelleretur opinio, in eorum litteris invenirem, operosius mihi disputandum esset, quo demonstrarem non corpus esse animae, sed corruptibile corpus onerosum. Unde illud est quod de Scripturis nostris in superiorilibro commemoravimus , Corpus enim corruptibile aggra
Abbreviated transcription (Latin):
beantt adm alum quippe eius prior est uoluntas eis ad bonir
uero eius. prior est uoluntas creatoris enus sine ut enn facereti
que nulla erat sine ut reficiat quia lapsa pererat si ergo hanc
intelligamus deum denũctiasse mortem ineo qd̾ait quadie e
deritis ex illo morte moriemĩ tanqͣ diceret Qua die me deseru¬
eritis ꝑ mhobedientĩa deẜam uos ꝑ iustitiam Profecto in ea mõ¬
te etiam eetere denũctiate sunt que proculdubio fuerant secntu¬
re Nam in eo quod in hobediens motus inearne anime iho¬
bedientis exortus ẽ ꝑo quem pudenda texerunt sensa est mo
iqua deserit aiam deus ea significiti ẽ uerbis eme quardon
more desenit sese abscondenͣti homini dreit ad mi ubtes. Dirter
uo eat coruptum ⁊ senectute eonfecti adenit in eepe rii tu
moro acera de qua deus peem ad huc uuniens homimi dixerat¬
c rreno copleretur quã sa multimodis sequiur nas romo
p̃ axm mberetur Neq enim corpus quod de terraẽ rediret in

Expanded text:
deseruit; ad malum quippe eius prior est uoluntas eius; ad bonum uero eius prior est uoluntas Creatoris eius; siue ut eam faceret, quae nulla erat, siue ut reficiat, quia lapsa perierat, — etiamsi ergo hanc intellegamus Deum denuntiasse mortem in eo qderitis ex illo, morte moriemini; tanquam diceret, Qua die me deserueritis per inobedientiam, deseram vos per justitiam: profecto in ea morte etiam caeterae denuntiatae sunt, quae procul dubio fuerant secuturae. Nam in eo quod inobediens motus in carne animae inobedientis exortus est, propter quem pudenda texerunt, sensa est mors una in qua deseruit animam Deus. Ea significata est verbis ejus, quando timore dementi sese abscondenti homini dixit, Adam, ubi es ? non aetate corruptum et senectute confectum, venit in experimentum mors altera, de qua Deus peccatum adhuc compleretur, quam secunda in ultimo sequitur, nisi homo per gratiam liberetur. Neque enim corpus quod de terra est, rediret in
Abbreviated transcription (Latin):
dum anima carint ad huc ui̾it. Idem ipe igitur simul ⁊ moriens
ẽ ⁊uiuens s morti accedens. uite aecedens. adhuc tam̃ in uita. qr
mest mima co:pori. nõ dum aũt ĩmorte. quia nõ dum ascessit acorpo¬
re s si cum abscesserit nec tunc ĩmorte s post morte̾ ꝓotuis erit. qñ sit
in morte quis dixerit. Nam neq ullus moriens eit.simoriens ⁊ i¬
uens ⁊ uinens simul ẽe nullus põt. quam diu quippeanima incor¬
nore est nõ possumus negare inuente aut simoneno itius ence¬
dus e incinus iam corpõre agitur ut moriatur. noc sipius ruisqr
nt ee uinens et moriens nẽ scio quando sit uini apitul̃ &¬

Expanded text:
dum anima caruit adhuc uiuit. Idem ipse igitur simul et moriens dum anima caruit adhuc uiuit. Idem ipse igitur simul et moriens est et uiuens, sed morti accedens, uita cedens; adhuc tamen in uita, quia inest anima corpori; nondum autem in morte, quia nondum abscessit a corpore. Sed si, cum abscesserit, nec tunc in morte, sed post mortem potius erit: quando sit in morte quis dixerit? Nam neque ullus moriens erit, si moriens et uiuens simul esse nullus potest. Quamdiu quippe anima in corpore est, non possumus negare uiuentem. Aut si moriens potius dicendus est, in cuius iam corpore agitur ut moriatur, nec simul quisquam potest esse uiuens et moriens: nescio quando sit uiuens. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
la erat qñerat. hoc ẽ qñ eam patiebantur cum morerent᷑. qm̃ graui
⁊ molestus eius merat sensus quo malo bene ntuntur boni. Per¬
si ad huc diligentius attendamus nec illa mors ẽẽ apparebit. cui
granem ac m̾olestũ in morientib diximus sensum. Quãdui eni
sensiunt adhuc utiq uiuunt. Et si ad himc unuunt ante morter.
q̃ in morte potius enim dicendi sut quia illa cum uenerit anfert
om̃em corporis sensum. qui ea propiquante molestus ẽ. Dc ꝑheen
quomoclo morientes dicamus eos qui nõ dum mortin sunt: simi¬
nente morteiam extrema. ⁊ mortifera afflictione iactantur explierẽ
Difficile ẽ etiam. si recceisti appellantur morientes. quiacum mors
que iam impendit aduenerit nõ morientes s mortui nũ cupantur
Quilus ergo moriens nisi uiuens. qm̾ cum intanta ẽ extremita¬
te iite inq̃uanta sunt quos agere aĩam dicimus. Profecto qͥ nõ¬

Expanded text:
la erat, quando erat, hoc est, quando eam patiebantur, cum morerentur: quoniam gla erat, quando erat, hoc est, quando eam patiebantur, cum morerentur: quoniam gravis et molestus eis inerat sensus; quo malo bene utuntur boni. Persi adhuc diligentius attendamus, nec illa mors esse apparebit, cujus gravem ac molestum in morientibus diximus sensum. Quamdiu enim sentiunt, adhuc utique vivunt; et si adhuc vivunt, ante mortem quam in morte potius esse dicendi sunt: quia illa cum venerit, aufert omnem corporis sensum, qui ea propinquante molestus est. Ac per hoc, quomodo morientes dicamus eos qui nondum mortui sunt, sed imminente morte jam extrema et mortifera afflictione jactantur, explicare difficile est: etiamsi recte isti appellantur morientes; quia cum mors quae iam inpendet aduenerit, non morientes, sed mortui nuncupantur. Nullus est ergo moriens nisi uiuens, quoniam, cum in tanta est extremitate uitae, in quanta sunt quos agere animam dicimus, profecto qui non
Abbreviated transcription (Latin):
dremus et̾iam cum quisq proueritate fideliter et landabilit̾ mo¬
ritur. mors emetur. Ideo quippe aliquid eius suscipitur ne tota cõ
corpore separatione. ne deo ab anima separato etiam ip̃a separetur a
corpore. Ac sic totius hominis prima morte cõpleta. secunda excipi¬
atur sempiterna. Quo circa mors quidem ut dixi cum eam mo¬
rientes patiuntur. cumq meis ut moriantur facit ne mĩ bona est
s landabiliter tolleratur. protendendo uel adipiscendo bono. Sum no
inea sunt qui iam mortui nũcupantur nõ al furde icitur ⁊ malis
mala ⁊ bonis bona. In requie sunt enim aĩe picrum acorpo:esepa¬
te. Impioꝵ aut penas hunt donec istaru as etnam uitam. illaꝵ
Ed id tp̃s quo anime a corpore separate. ant inbonis sunt aut in
Imalis utrum post mortem potius an in morte dicendiẽ. Si ẽ
post mortem ẽ. iam nõ ip̃a mors que transacta atq pterita ẽ. s pos
tei uta p̃sens anime bona sen mala sunt Mors aũt tunc eis ma¬

Expanded text:
remus, etiam cum quisque pro ueritate fideliter et laudabiliter moritur, mors cauetur. Ideo quippe aliquid eius suscipitur, ne tota concorpore separatio, ne Deo ab anima separato etiam ipsa separetur a corpore, ac sic totius hominis prima morte conpleta secunda excipiat sempiterna. Quocirca mors quidem, ut dixi, cum eam morientes patiuntur cumque in eis ut moriantur facit, nemini bona est, sed laudabiliter toleraretur pro tenendo uel adipiscendo bono; cum uero in ea sunt, qui iam mortui nuncupantur, non absurde dicitur et malis mala et bonis bona. In requie sunt enim animae piorum a corpore separatae, inpiorum autem poenas luunt, donec istarum ad aeternam uitam, illaruSed id tempus, quo animae a corpore separatae aut in bonis sunt, aut in malis, utrum post mortem potius, an in morte dicendum est? Si enim post mortem est, jam non ipsa mors, quae transacta atque praeterita est, sed post eam vita praesens animae, bona seu mala est. Mors autem tunc eis ma
Abbreviated transcription (Latin):
agi ceperit ip̃a mors .i. inte detractio quia cum detrahendo finita
fu̾ent post mortem iam erit nõ ĩmorte Srofecto ex quo ẽe ĩcip̃
in hoc corpore ĩmorte ẽ. Quid enim aliud diebus. horis mom̃¬
tisq singulis agitur donec ea consumata mors q̃ agebatur
impleatur et iñcipiat iam tẽpus eẽ post mortem e cupa ui¬
te simul eẽ inuita scilicet in qua nuit donec tota dethat.
Inmorte au̾t quia iam moritur dimi uita detrahitur.Siem
non ẽinuita quid ẽ qd̾ detrahitur donec eius fiat perfecta cõ¬
sumatio: Si aũt nõ ẽ in morte quid ẽ inte ip̃a detractio: Mon e
frustra cum uita fuerit corpori tota de tracta. post mortemiam
dicitur nisi quia mors erat cum detraheretur.lam si ea dtrae¬
ta non e homo ĩmorte s post mortem qñ nisi cum detrahatur
pagendo uite sue tempora si iam inilla ẽ maeime quia nimiᷤᷤ

Expanded text:
agi coeperit ipsa mors, id est uitae detractio quia, cum detrahendo finita agi coeperit ipsa mors, id est uitae detractio quia, cum detrahendo finita fuerit, post mortem iam erit, non in morte: profecto, ex quo esse incipit in hoc corpore, in morte est. Quid enim aliud diebus horis momentisque singulis agitur, donec ea consumta mors, quae agebatur, inpleatur, et incipiat iam tempus esse post mortem, quod, cum ui morte simul est; in uita scilicet, in qua uiuit, donec tota detrahatur; in morte autem, quia iam moritur, cum uita detrahitur? Si enim non est in uita, quid est quod detrahitur, donec eius fiat perfecta consumtio? Si autem non est in morte, quid est uitae ipsa detractio? Non enim frustra, cum uita fuerit corpori tota detracta, post mortem iam dicitur, nisi quia mors erat, cum detraheretur. Nam si ea detracta non est homo in morte, sed post mortem: quando, nisi cum detrahitur, peragendo uitae suae tempora, si iam in illa est?, maxime quia nimis
Abbreviated transcription (Latin):
^ semo quippe ẽ qui nõ ei post anñu: sit ꝙͣr inte. m̃num funit ⁊cris qͣ¬
hodie. ⁊hodie qͣr heri. ⁊ paulo post qͣ nunc ⁊ nunc qͣr paulo ante.⁊
propinquior qm̃ quicquid temporis niuitur. de spatio uiuendi
demitur et cotidie fit minus minusq quod restat. ut om̃ino
nihil sit aliud tempus iite hunis. qͣ cursus ad mortem ĩ quo
nemo uł paululum stare uł aliquanto tirclius ire ꝑmictitur
s urgentur om̃s pari motu nec diuerso impelluntur accessu
Neq eĩm cui inta bremor fuit celerius diem dirxit q̃ ille cui
longior. s cum equaliter et equalia mom̃ta raperent: am bob
alter h̾uit propius alter remotius. quo nõ impari nelocitate
ambo curranebant. Aliud ẽ aut amplius me pegisse aliud
tardius ambulasse Qui ergo usq ad mortem productior a
spatia tẽporis agit Non lentius ꝑgit s plusitmneris conficit
Sorro si ex illo q̾uisq incipit morĩ hoc ẽ ẽẽ ĩmorte ex quo in illo

Expanded text:
 sit, quam ante annum fuit, et cras qhodie, et hodie quam heri, et paulo post quam nunc, et nunc quam paulo ante propinquior; quoniam, quidquid temporis uiuitur, de spatio uiuendi demitur, et cottidie fit minus minusque quod restat, ut omnino nihil sit aliud tempus uitae huius, quam cursus ad mortem, in quo nemo uel paululum stare uel aliquanto tardius ire permittitur; sed urgentur omnes pari motu nec diuerso inpelluntur accessu. Neque enim, cui uita breuior fuit, celerius diem duxit quam ille, cui longior; sed cum aequaliter et aequalia momenta raperentur ambobus, alter habuit propius, alter remotius, quo non inpari uelocitate ambo currebant. Aliud est autem amplius uiae peregisse, aliud tardius ambulasse. Qui ergo usque ad mortem productiora spatia temporis agit, non lentius pergit, sed plus itineris conficit. Porro si ex illo quisque incipit mori, hoc est esse in morte, ex quo in illo
Abbreviated transcription (Latin):
genus nõ ex singulis ꝓpagauit s plura simul ureit existere. Ho¬
minẽ uero cunis nãm quadãmodo mectiam inter angłos bestiasq
condebat ut si creatori suo tanqͣ uero dño subclitus preceptũ eiue
pia obeclientia custodiret in consortium transiret angłicum. sinẽ
morte media bt̃i ĩmortalitatem abq ullo termin̾o consecut
post mortem supplicio destinatus unu ac singulũ creauit nonutiq
olum sine humana sccietate deserendur. s ut̃ eomodo nehementius
ei comendaretur ip̃is societatis unitas uinculũq concordie sinon
tantum interse nature similitudine uerum etiam cognationis affectu
homines necterentur qn̾ nec ip̃am quidem femmnã copulanda uiro
niro sicut ip̃m creare illi placuit. s ex ip̃o ut omne ex homine uno di

Expanded text:
genus non ex singulis propagauit, sed plura simul iussit existere. Hogenus non ex singulis propagauit, sed plura simul iussit existere. Hominem uero, cuius naturam quodam modo mediam inter angelos bestiasque condebat, ut, si Creatori suo tamquam uero domino subditus praeceptum eius pia oboedientia custodiret, in consortium transiret angelicum, sine morte media beatam inmortalitatem absque ullo termino consecutuspost mortem supplicio destinatus, unum ac singulum creauit, non utique solum sine humana societate deserendum, sed ut eo modo uehementius ei commendaretur ipsius societatis unitas uinculumque concordiae, si non tantum inter se naturae similitudine, uerum etiam cognationis affectu homines necterentur; quando ne ipsam quidem feminam copulandam uiro sicut ipsum creare illi placuit, sed ex ipso, ut omnino ex homine uno di
Abbreviated transcription (Latin):
Aaugeatur etiam ip̃e sine dubio quiẽq eit. añ utiq nũor fint e
qui profecto crescere. ⁊ ad sue quantitatis t̾minu peruenire sine
Anquo non poss initio ꝗd̾ mitium comedo antea nuqͣr fuit. Noc
ergo ut eet creatus est homo anteqͣ nullus fuit. Capitub̃. l¬
SCigitur questione difficillima ꝑpet̾nitatem dei nona treantis.
sine nouitate aliqua noluntatis quatum potumus explicata
non est arduum uidere multo fuisse meluis qd̾ fcũm est ut ex u¬
no homine quẽ primũ condidit multiplicaretur genus human
qͣ si id inchoasset a plurib. Nam cum animãtes alias solitarias
et quolamodo soliuagas .i. que solitudinẽ magis appetunt. sicuti
sunt aquile milui leones lupi ⁊ q̃cumq ita sunt. alias congrege
instituerit que congregate atq ingregib malint uiuere ut st̃
columbi sturni ceru̾i damule ⁊ cete̾ra hiismoli utrumq tam

Expanded text:
augeatur: etiam ipse sine dubio, quicumque erit, ante utique numquam fuit; augeatur: etiam ipse sine dubio, quicumque erit, ante utique numquam fuit; qui profecto crescere et ad suae quantitatis terminum peruenire sine aliquo non posset initio; quod initium eo modo antea numquam fuit. Hoc ergo ut esset, creatus est homo, ante quem nullus fuit. CAPUT igitur quaestione difficillima propter aeternitatem Dei noua creantis sine nouitate aliqua uoluntatis, quantum potuimus, explicata non est arduum uidere multo fuisse melius quod factum est, ut ex uno homine, quem primum condidit, multiplicaret genus humanum, quam si id incohasset a pluribus. Nam cum animantes alias solitarias et quodam modo soliuagas, id est, quae solitudinem magis adpetant, sicuti sunt aquilae milui, leones lupi et quaecumque ita sunt, alias congreges instituerit, quae congregatae adque in gregibus malint uiuere, ut sunt columbi sturni, cerui damulae et cetera huius modi: utrumque tamen
Abbreviated transcription (Latin):
mortalitate lib̾ande nunqͣ ad eam deinceps rediture nec ullom
ruplicabunt quomꝰ in reb quas ut deo note ẽẽ possint finitas uolu
sunt quib ad easdem miserias necessario putabatur aĩa reditũa
ud restat conuementius pietati q credere nõ ẽẽ possibile deo.
ea que nunqͣ fecerit noua facere et meffabili presentia. uolũta¬
tem mutabilem nõ ħ̾re. IPocro autem utrum animaꝵ lib̾ataꝵ.
necerint qui de rerum in finitate cohibenda tam subtiliter dispu¬
tant sos nero ratiocinationem nr̃am exutroq latere tmina
gͣienim pot. quid ciise est ut negetur creari potuisse qd̃ nunq̃
intea creatum eẽt si liberatarum aĩar numerus qui nunõratea
ftut nõsulum factus ẽ semel s fierina nũq̃ desmnet. Santem
opotet ut certus sit liberataꝵ aliquis numerus animarum
que admiseriam nũqͣ redeat neq iste numerus ulterius

Expanded text:
mortalitate liberandae, numquam ad eam deinceps rediturae. Nec ullo modo mortalitate liberandae, numquam ad eam deinceps rediturae. Nec ullo modo explicabunt, quo modo in rebus, quas, ut Deo notae esse possint, finitas uolunt, sunt, quibus ad easdem miserias necessario putabatur anima reditura: quid restat conuenientius pietati quam credere non esse inpossibile Deo et ea, quae numquam fecerit, noua facere et ineffabili praescientia uoluntatem mutabilem non habere? Porro autem utrum animarum liberatarum augeri, ipsi uiderint, qui de rerum infinitate cohibenda tam subtiliter disputant; nos uero ratiocinationem nostram ex utroque latere terminamus. Si enim potest, quid causae est, ut negetur creari potuisse quod numquam antea creatum esset, si liberatarum animarum numerus, qui numquam antea fuit, non solum factus est semel, sed fieri numquam desinet? Si autem oportet ut certus sit liberatarum aliquis numerus animarum, quae ad miseriam numquam redeant, neque iste numerus ulterius
Abbreviated transcription (Latin):
non ĩprouide liberaret qua tande temeritate humane uanitas an¬
deamus negare diuinitatẽ facere posse res nõ sibi s mũdo nouas. q
neq anteafẽcerit nec unqͣ hũit ĩpronisas:. Siantẽ dicunt libatas
quidẽ animas admiserias nõ reuersuras. s cum hoc fit in reb nihil
nouifieri. qm̃ semꝑ alie atq alie liberate sunt ⁊liberantur ⁊ lib̾ra¬
buntur. Poc certe concedunt suta ẽ. nouas aĩas fieri quib sit noua
miseria ⁊ nona libratio. Nam si antiquas eas ẽẽ dñt ⁊ retrorsũ sẽpi¬
ternas ex quib cotidie noui fiant homines de quoꝵ corporib si sapi¬
enter uixerint. italib̾entur. ut nunqͣ admiserias renoluantur
Tonsequenter dicturi sunt infinitas quantu slibet namq finitꝰ
nũs fuiss animaꝵ infinitis retro seculis sufficere non ualeret. ut
exillo semp homines fierent quorum ẽent anime abista semper

Expanded text:
non inprouide liberaret: qua tandem temeritate humanae uanitatis aunon inprouide liberaret: qua tandem temeritate humanae uanitatis audemus negare diuinitatem facere posse res, non sibi, sed mundo nouas, quas neque antea fecerit nec umquam habuerit inprouisas? Si autem dicunt liberatas quidem animas ad miseriam non reuersuras, sed cum hoc fit in rebus nihil noui fieri, quoniam semper aliae adque aliae liberatae sunt et liberantur et liberabuntur: hoc certe concedunt, si ita est, nouas animas fieri, quibus sit et noua miseria et noua liberatio. Nam si antiquas eas esse dicunt et retrorsum sempiternas, ex quibus cottidie noui fiant homines, de quorum corporibus, si sapienter uixerint, ita liberentur, ut numquam ad miserias reuoluantur, consequenter dicturi sunt infinitas. Quantuslibet namque finitus numerus fuisset animarum, infinitis retro saeculis sufficere non ualeret, ut ex illo semper homines fierent, quorum essent animae ab ista semper
Abbreviated transcription (Latin):
autem in natura in m̾ortali fit tanta nouitas. nullo repetit.. nullo
repetenda circuitu Curmreb mortalib fieri non posse ꝯtenclitur.
Si dicunt nõ fieri inaĩa beatitudinis nouitate. qm̃ ad eam reuer¬
titur in qua semꝑ fuit. ip̃a certe liberatio nona fit cum de miseria
lib̾atur. in qua nũqͣ fuit np̃a miẜie nouitas in ea fc̃aẽ que nunq
fuit. Nec añt nouitas si nõ inreru que diuina prouidentia guber¬
nãtur ordine uenit s cãu potius euenit ubi sunt illi determiati de¬
dimensiq circuitus in quib nulla noua fuint s repetunt c̾adem q̃
fuer̾t Siaũt ⁊ hec nouitas ab ordinatione prouidentie nõ excludit᷑
siue data sit anima. siue lapsa sit pñt fieri noua que neq antea
facta sunt nec tamen a rerum ordine facta sint. Et si potuit ãa ꝑ
ĩprudentiã facere sibi nouam miẜiam que non ẽet ĩpronisa diume
prouidentie. ut hanc quoq in rerum ordine includẽt. ⁊ ab hac eam

Expanded text:
autem in natura inmortali fit tanta nouitas nullo repetita, nullo repetenda circuitu, quur in rebus mortalibus fieri non posse contenditur? Si dicunt non fieri in anima beatitudinis nouitatem, quoniam ad eam reuertitur, in qua semper fuit, ipsa certe liberatio noua fit, cum de miseria liberatur in qua numquam fuit, et ipsa miseriae nouitas in ea facta est quae numquam fuit. Haec autem nouitas si non in rerum, quae diuina prouidentia gubernantur, ordinem uenit, sed casu potius euenit, ubi sunt illi determinati dimensique circuitus, in quibus nulla noua fiunt, sed repetuntur eadem quae fuerunt? Si autem et haec nouitas ab ordinatione prouidentiae non excluditur, siue data sit anima siue lapsa sit: possunt fieri noua, quae neque antea facta sint nec tamen a rerum ordine aliena sint. Et si potuit anima per inprudentiam facere sibi nouam miseriam, quae non esset inprouisa diuinae prouidentiae, ut hanc quoque in rerum ordine includeret et ab hac eam
Abbreviated transcription (Latin):
ut ipareat peccatum. ꝓbonum mͥ opatum ẽ morte ut fiit sup
madum peccatu ut peecatum ꝑmandatur suꝑ modum donit ⁊
&uetiam prenaricatio additur cum peccandi aucta libidine
etum lex ip̃i contempnitur Cur hoc cominemor andũ putaui.
Quia scilicet sieut ler non ẽ malũ. qnͣ anget pecẽitiũ ꝯupiscẽniã
imquitate deseritur ⁊ efficit p̾nancitores. lista prouentite snscipit.
et efficit martires. Ne ꝑ boclex quidem bona ẽ quia prolibitio est¬
pecciti. Mors aut mala quia stipendiu est peccati. S quẽ idingd̾
pocicsti male utuntur notantur malis uerum etiambonis itnisti bi¬
uero notantu bonis. s etim malis Minc fit ut etum mali in ale
uere ntintur qͣnus sit lex bonum ⁊ bombene mortnto ꝙmisit

Expanded text:
mihi operatum est mortem, ut fiat supra modum peccator aut peccatum per mandatum . Supra modum, dixit; quia etiam praevaricatio additur, cum peccandi aucta libidine etiam lex ipsa contemnitur. Cur hoc commemorandum putavimus? Quia scilicet sicut lex non est malum, quando auget peccantium concupiscentiam; iniquitate deseritur et efficit praeuaricatores, uel ista pro ueritate suscipitur et efficit martyres. Ac peccati; mors autem mala, quia stipendium est peccati: sed quemadmodum injusti male utuntur non tantum malis, sed etiam bonis; ita justi bene non tantum bonis, sed etiam malis. Hinc fit ut et mali male lege utantur, quamvis sit lex bonum; et boni bene moriant
Abbreviated transcription (Latin):
nt pecora coloreuario gingerentur. nam tam illam que gigitu
tim ip non facit q̃ nec ip̃sa se fecit. Q uelibet igiris uor bpetioit
uer pa mnescituse engendis rem idhibem tr sme operitiõro¬
apgsormaut homimi aut quorũcũq anarralius suie marim
peminarq mistionib quelibet etiam desideriamotuo uer im
mutt au aiemt aliquici laniamencor aut colorum aspergere
teneris mollibq conceptib ip̃as omnino naturas q̃ sic uel sic
in suo genere afficiantur nõ facit nisi sũmus deus cuis occulta

Expanded text:
ut pecora colore uaria gignerentur: naturam tamen illam, quae gignitur, ut pecora colore uaria gignerentur: naturam tamen illam, quae gignitur, tam ipsa non fecit, quam nec ipsa se fecit. Quaelibet igitur corporales uel seminales causae gignendis rebus adhibeantur, siue operatioAngelorum aut hominum, aut quorumque animalium, sive marium feminarumque mixtionibus; quaelibet etiam desideria motusve animae matris valeant aliquid lineamentorum aut colorum aspergere teneris mollibusque conceptibus, ipsas omnino naturas, quae sic vel sic in suo genere afficia
Abbreviated transcription (Latin):
minist pͥbuerint creatori cetera facienti nesciõ nec tribuere ił
audeo quod forenõ possũ nec derogare debeo qd̾ possumierratione
tam conditionẽq oĩum narum qua fit ut om̃mo nature sint. eis
quoq fauentib uudes tribuo cui seetiam ip̃i debere qd̾ simt ncũ ꝯm¬
tiarum accione nonert Ron solam igitur agricolas nõ dicimus̃ tru¬
ctiriqoꝵ q creatores cum legamus neq qͦui plantat ẽ anquachi
neqs quarigat s qui increm̃tu dat ds Sed nerp̃am quiedem tͥram
qriis mater om̃ium fecunda uideatur. que gerramib erĩpentia
promonet ⁊ fixaradicib contmet. cum itidem legarii deue un
brt ropus quomado nolũt ⁊ imiciq seminu propuum corpu
c nec femina siui puerceri creatricem atpellare debmre s potius
nelut induere quantatib fetum sic de nirgis uariatis fect abir

Expanded text:
ministerium praebuerint Creatori cetera facienti nescio; nec tribuere illis ministerium praebuerint Creatori cetera facienti nescio; nec tribuere illis audeo quod forte non possunt, nec debeo derogare quod possunt. Creationem tamen conditionemque omnium naturarum, qua fit ut omnino naturae sint, eis quoque fauentibus illi Deo tribuo, cui se etiam ipsi debere quod sunt cum gratiarum actione nouerunt. Non solum igitur agricolas non dicimus fructuum quorumque creatores, cum legamus: Neque qui plantat est aliquid neque qui rigat, sed qui incrementum dat Deus; sed ne ipsam quidem terram, quamuis mater omnium fecunda uideatur, quae germinibus erumpentia promouet et fixa radicibus continet, cum itidem legamus: Deus illi dat corpus quo modo uoluerit et unicuique seminum proprium corpus. Ita nec feminam sui puerperii creatricem appellare debemus, sed potius uelut induere qualitatibus fetum, sicut de uirgis uariatis fecit Iacob,