comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ti deitiñe actuq ⁊ successoribi
dantur. int̾dc̃a ⁊ emꝑtorib ia
e quo danda p̃tor putanit.
an ptor Quõ ex castello ssu
agm duc̃e ab eo cui eius renꝰ
fuit ꝑmissũ ẽ. quo minus ita
ueto. Cñcũq de oꝑe faciendo in¬
t̾outũ erit. dãpon ꝑnfecti cau̾i
iubelo. ¶ Hoc int̾dictũ neces¬
sario ꝓpoitũe. Nãq suꝑiora in¬
t̃dc̃a ad eos ꝑtinent. qui a ca¬
pite ductũ ł imꝑõta seruitute.
uł qͥa putant impõitã. Equissi¬
mũ iusũ ẽ ei quoq qui excastel¬
io ducit int̾dictũ dari. Idẽ ex
eo receptatło ꝙ aquã pubłicã
suscipit. sastelam accipe si ex
telis uł exrino ł ex quo alio
loco publico duc̃e. Idq apͥnci¬
pe ꝯceditur: alii ã nulli compe¬
tit iusaque dande. ⁊ datur in¬
terdũ p̃diis int̾dũ ꝑ sonis. E p̃
tinguitur. ¶ datur ꝑsonis. cñ¬

Expanded text:
ti de itinere actuque et successoribus dantur interdicta et emptori, ita haec quoque danda praetor putauit. Ait praetor: 'Quo ex castello illi aquam ducere ab eo, cui eius rei ius fuit, permissum est, quo minus ita ueto. quandoque de opere faciendo interdictum erit, damni infecti caueri iubebo". Hoc interdictum necessario propositum est. namque superiora interdicta ad eos pertinent, qui a capite ducunt vel imposita servitute vel quia putant impositam: aequissimum visum est ei quoque, qui ex castello ducit, interdictum dari. id est ex eo receptaculo, quod aquam publicam suscipit. castellum accipe. Si ex tello uel ex riuo uel ex quo alio loco publico ducere. Idque a principe conceditur: alii nulli competit ius aquae dandae. Et datur interdum praediis, interdum personis. quod tinguitur
Abbreviated transcription (Latin):
tis aqua duci ꝓosat. ¶Ex fiuĩe
aguã ouce psures poisuit. Ita
angustus sit anͥnis etiã ei qui
in alia ripa sit. Suagrn ex
flumine ꝑuiblico duxeti ⁊ fliu
recesserit᷑ ñ pot̾ sub̾sequi fluinẽ.
qͥ a eo loco. seruitus impositanat
lumone paulatĩ accesseritꝰ fim¬
dotuo subseqin pot. Quia locus
totus flũis seruit ductioni¶B
si circumfluere cepit mutato al¬
ueo ñ potest. Quia melnis lociis
ñ seruiat. interpupta q fit ser¬
uitus. ¶ Aquã que mriuo fra¬
citur. tarcte lucri fit ab eo qui
ducit.  Ductus aque cuius ori¬
Ego memoriã exceitit. iurẽ ꝯstitu
ualib det̾iorem fatiar. ¶ Si
aqua dncatur ⁊ supra eã alia ͨ¬
aquia per pontẽ quisup riuum
factus sit. iure ducitur. dum in¬
feriori. riuo nõ noceatim. Iuł.

Expanded text:
x flumine aquam ducere plures possunt, ita angustus amnis sit, etiam ei, qui in alia ripa sit. Si aquam ex flumine publico duxeris et flumen recesserit, non potes subsequi flumen, quia ei loco seruitus imposita non sit, luuione paulatim accesserit fundo tuo, subsequi potes, quia locus totus fluminis seruiat ductioni. sed si circumfluere coeperit mutato alueo, non potes, quia medius locus non seruiat interruptaque sit seruitus. Aqua, quae in riuo nascitur, tacite lucri fit ab eo qui ducit. Ductus aquae, cuius origo memoriam excessit, iure constitutiualibus deterius faciat. Si aqua ducatur, supra eam alia aqua per pontem, qui supra riuum factus sit, iure ducitur, dum inferiori riuo non noceatur.
Abbreviated transcription (Latin):
duxisses ad u̾sarnis te ꝓhibu̾it de¬
inde tuint̾im ius aque ducẽde
auuseris iurestitutionẽ hacue¬
nire ut tibi pretur ꝑ hoc inter¬
dcm̃ ꝙ amisisti et hoc um pito.¬
¶ Sifimoũ ad quẽ aqũa diebas
uendidis ⁊ tradid̃is. iichslomuiꝰ¬

Expanded text:
duxisses, aduersarius te prohibuerit, deinde tu interim ius aquae ducendae amiseris, in restitutionem hoc uenire, ut tibi praestetur per hoc interdictum quod amisisti: et hoc uerum puto. Si fundum, ad quem aquam ducebas, uendideris et tradideris, nihilo mi
Abbreviated transcription (Latin):
reficẽ aliquid noui farit. Neq
eno msiuere habeat seruititẽ
fleri ã pot̾ ut qui ins euudi hẽ
at ⁊ agendi. ⁊ reficiendi ius nõ
hẽat. ¶a inseruitute ꝯstituta can¬
tũ sit. ne ei resiciendi ius sit. aut

Expanded text:
reficere, aliquid noui facit neque liri, nisi uere habet seruitutem. Fieri autem potest, ut qui ius eundi habeat et agendi, reficiendi ius non habeat, quia in seruitute constituenda cautum sit, ne ei reficiendi ius sit, aut
Abbreviated transcription (Latin):
iñ sihieme int̾dicat᷑. etiã il
bienmũ hec res extenditur.
Siquis in hyeme tm̃ aqmͣ so¬
utus ant duc̾e. estate ũsit. so¬
litus: utile mĩdtm̃ ei cõpetit.
Qͥ hac estate duxit ñ suꝑiore
utile int̾dcm ht̃.: ¶ ait pre¬
tor. Int̾ hrdes ⁊ emptorei ⁊ bo¬
noꝵ possessores interditã.
hec uerba ñ solũ ad estinã

Expanded text:
dicatur, etiam in biennium haec res extendetur. Si quis hieme tantum aquam solitus fuit ducere, aestate non fuit solitus, utile interdictum ei competit. Qui hac aestate duxit, non superiore, utile interdictum habet. Ait praetor: 'inter heredes et emptores et bonorum possessores interdicam'. haec uerba non sol
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ hiemer s qͥa ñ sc̃et. ¶ Loqui¬
turã p̃tor in hoc int̾oco de ea
aqua sola que peniis ẽ. Hulla
em̃ alia aqua duci pat̾. nisi q̃
pennis ẽ. ¶mͣꝙͣ aũ ad pennes aqͣs.
tñ ꝑennes ꝑtinet que ducipos¬
sunt. N Cetͣm sũt quedã. que
⁊ si ip̃e ꝑennes sint duci tiĩ ñ pes¬
sunt. Ut puta puteales ⁊ que
ita sũt sũmerce. ut defluere
hec int̾oc̃a deagua sitem de
fonte ad eã aqm ꝑtiũe uident᷑.
que acapite ducitlr. ñ aliunde.
haꝵ n aquaꝵ etiã seruitus iu¬
re cuuli astitui pot̃. Eapd̾ aque
ilid̾ ẽ unde aqua nascram si
ex fonte nascatiut ip̃e. fons.
Si ex flumine . ł Iacu prima ĩ¬
ex flumine. r lacu in pͥmũ riuũ
cõpelui solent. Plane. si aqͣ sudo¬
rib manando. iualiquẽ primũ
locum auere. at ibi apparere
iucipit. eius hoc capuo dmsꝰ
diure duc̾e se pntanit. cũ ñ in
diure s infacto errauit. dicen¬
dũ ẽ. eo q iure itimur ut in¬
eocõ hoc utipossit. Sufficit eñ

Expanded text:
et hieme, sed quia non solet. Loquitur autem praetor in hoc interdicto de ea aqua sola, quae perennis est: nulla enim alia aqua duci potest, nisi quae perennis est. Quamquam ad perennes aquas ennes pertinet, quae duci possunt. ceterum sunt quaedam, quae, etsi perennes sunt, duci tamen non possunt, ut puta puteales et quae ita sunt summersae, ut defluere Haec interdicta de aqua, item de fonte ad eam aquam pertinere videntur, quae a capite ducitur, non aliunde: harum enim aquarum etiam servitus iure civili constitui potest. Caput aquae illud est, unde aqua nascitur: si ex fonte nascatur, ipse fons: si ex flumine vel lacu, prima inex flumine uel ex lacu in primum riuum compelli solent. plane si aqua sudoribus manando in aliquem primum locum effluere atque ibi apparere incipit, eius hoc caput dicemiure ducere se putauit, cum non in iure, sed in facto errauit, dicendum est eoque iure utimur, ut interdicto hoc uti possit: sufficit enim,
Abbreviated transcription (Latin):
possit. in fac̾e und̾r. quo mimis
reficiatur. Signis a cũ poiat cõ¬
pendiana an apprtare caqie re¬
fectiom necessaria st̃ longiori iti¬
ñe uelit apportare ut det̾iorẽ
cãm eudi faciat: impune ei uis
pparet ergo eũ qui nõ pacitur hec
congeri uimi fac̾e. quo minus as
ꝑficiat. plane siquis cũ porlit a¬
łia ꝑte agri. sñ incommodo dm̃
fundi impensa apportare. id egit
ut alt̾a apprtaret: iupiie ei
uim sieri recte platuit. ¶ Hoc
sorib quoq ẽẽ dandũ ñ ẽ ambi¬
gendũ. łmptori quo dabi

Expanded text:
r, quo minus reficiatur. Si quis autem, cum posset compendiaria adportare, quae refectioni necessaria sunt longiori itinere uelit adportare, ut deteriorem causam eundi faciat, impune ei uis paret ergo eum, qui non patitur haec congeri, uim facere, quo minus quis perficiat. Plane si quis, cum posset alia parte agri sine incommodo domini fundi impensam adportare, id egit, ut alia parte adportet, impune ei uim fieri recte placuit. Hoc soribus quoque esse dandum non est ambigendum: emptor
Abbreviated transcription (Latin):
ante aniũ aqm duxit. deinde
qua inau̾e̾it ip̃a sibimet nõdu¬
tente anħuic int̾dc̃o locus sit ⁊¬
refert Seuerus ualerius cõpe¬
t̾e el hoc int̃dcm̃ ꝙͣi diꝑxisse nni¬
deatur. licet penitus ꝓspitien¬
tib nõ indͣr iste dixiite¶ Ite qͣsi¬
tũ ẽ siquis dũ putat tertio qa
die hr̃e se ius aq̃ ducende dux.¬
erit una die an recte ⁊ sñ cap¬
sione possessoris recte duxisse
nideatur ut hoc int̾acti locũ
habeat. Ait u p̃coꝵ uti hoc an¬
no aqmͣ duxisti id ẽ alt̾us dieb.
illd̾ ã nnchil mt̃ ẽ utrũ quinto
die aqua debeatur. an alt̾tis
dieb ancotidie ei qui hoc int̾¬
dcõ uti uellit. Nã cũ sufficiat
ł uno die hoc anno aquͣ dux

Expanded text:
e qua influxerit ipsa sibi me non ducente, an hoc interdicto locus sit. et refert Seuerus Ualerius competere ei hoc interdictum, quasi duxisse uideatur, licet penitus prospicientibus non uidetur iste duxisse. Item quaesitum est, si quis, dum putat tertio quoque die habere se ius aquae ducendae, duxerit una die, an recte et sine captione possessoris recte duxisse uideatur, ut hoc interdictum habeat: ait enim praetor: 'uti hoc anno aquam duxisti' id est alternis diebus. Illud autem nihil interest, utrum quinto die aqua debeatur an alternis diebus an cottidie ei, qui hoc interdicto uti uelit: nam cum sufficiat uel uno die hoc anno aquam d
Abbreviated transcription (Latin):
tra aninm. qͥuia hoc anno p̃
in ñ clã ñ p̃cgrio usut sĩ. ¶ Itẽ
sciendñ c̃. ñ tm̃ eum clam lnia
uti. qͣppͣͣ ꝓhibitus utitur: uerũ
eũ quoq ꝑ quem quis id ius reti¬
nebat. siex eo ꝓhibito. ꝑ quem
retnirbat᷑. uratur. plãne si ig¬
noraui ꝓhibnũ ⁊ ꝑ seuero uti
nicħ michi nodere dicendũ est.
Siquis abauctore meo .ni. aut
clam. aut precario. usus ẽ. ret¬
te ame ma ut ꝓhibetur. ⁊ in¬
t̾dittũei in uttie ẽ. quia ame
sid̾e. qui ab auctore meo ma
cũ hẽditate. ł emꝑtione alioue
iure quo successi: Id̾ ẽẽ dicendũ.
sumem̃ successimus in locipeo¬

Expanded text:
c anno non ui non clam non precario usus es. Item sciendum est non tantum eum clam uia uti, qui ipse prohibitus utitur, uerum eum quoque, per quem quis id ius retinebat, si eo prohibito, per quem retinebat, utatur. plane si ignoraui prohibitum et perseuero uti, nihil mihi nocere dicendum est. Si quis ab auctore meo ui aut clam aut precario usus est, recte a me uia uti prohibetur et interdictum ei inutile est, quia a me sidere, qui ab auctore meo uitcum hereditate uel emptione alioue quo iure successi, idem esse dicendum: cum enim successerit quis in locum eo
Abbreviated transcription (Latin):
quia ñ pot̾ ita inꝑtes uis fieri.
ut ñ intota a qua fiat. ¶Tre.¬
baͥnui. cũ ampłior num̾s ꝓecoris
ad a quã appessetur. quã debet
appelli poue misusũ pecut ĩꝑu¬
ne ꝓhiberi. qr in uũctũ pecii ei
petori cui appulsus debebatur.
totũ corrũpat pecoris ad aqmͣ¬
appulsũ. ¶arcellus ã ait. Siꝗ
iiis habẽs petoris ad qmͣ appeł¬
iandi plura petora appulerit.
ñ in gĩb pecorib eũ ꝓhibendũ.¬
ꝙ ẽ ũm. ¶a pecora seꝑari posit̃.
Aristo putat. eũ demum inter¬
dcm hoc hr̃e. quise putat suo
iure uti. nõ eum qui scit nuillũ
ius se hre ⁊ mitur. Idẽ art.
eũ qui hoc anno aqm dux̃it
nec ii. nec clam nec p̃tario ⁊

Expanded text:
ieri, ut non in tota aqua fiat. Trebatius, cum amplior numerus pecoris ad aquam appelletur, quam debet appelli, posse uniuersum pecus impune prohiberi, quia iunctum pecus ei pecori, cui adpulsus debeatur, totum corrumpat pecoris adpulsum. Marcellus autem ait, si quis ius habens pecoris ad aquam appellendi plura pecora adpulserit, non in omnibus pecoribus eum prohibendu quia pecora separari possunt. Aristo putat eum demum interdictum hoc habere, qui se putat suo iure uti, non eum, qui scit se nullum ius habere et utitur. Idem ait eum, qui hoc anno aquam duxerit nec ui nec cla
Abbreviated transcription (Latin):
iri hoc int̾dc̃o pot̾it. Et gn̾ałr
tionis hũt. ł alt̃nis ꝯtractus
dicendsi ẽ fucit int̾pto locũ fo¬
re. ¶ Ait ꝑtor. Quõ itinere ac¬
tuq hoc aimo ñ ui. ñ cłam. ñ
p̾cario ab illo usus es. quo mi¬
nus id it̾ actũq. ut tibi usẽ re¬
ficias: uim fieri uero. ¶Am
hoc int̾dcõ uti polet. is ad uͦ¬
sario dapui infecti ꝙ ꝑ eius
uiciũ datũ sit. caueat. utai¬
tas sua sit hoc quo int̾dtmu
stenere utitur. int̾dcm ꝓpone¬
re ut refici iter possit. ¶liẽad¬
rupto enim itiñe. minus s̃mod̾
fruraut agi potest. ¶ Hot a su¬
ꝑiore distat. qd ilło qdͣ int̾dicto
omi uti possut. qui hoc amno ni¬

Expanded text:
iri hoc interdicto poterit. Et generaliter tionis ‹uel› alterius contractus, dicendum est hoc interdicto locum fore. Ait praetor: 'Qu‹o› itinere actuque hoc anno non ui non clam non precario ab alio usus e‹s›, quo minus id iter actumque, ut tibi ius esset, reficias, uim fieri ueto. qui hoc interdicto uti uolet, is aduersario damni infecti, quod per eius uitium datum sit, caueat'. Utilitas suasit hoc quoque interdictum itinere utitur interdictum proponere, ut refici iter possit: quemadrupto enim itinere minus commode frui aut agi potest. Hoc autem a superiori distat, quod illo quidem interdicto omnes uti possu
Abbreviated transcription (Latin):
sic ut si uelit tefic̾e. ułq ad cer¬
tũ modoũ reficiendi ius sit. Me¬
rito gꝰ ad refectionem se p̾toe re¬
tulit ut tbi inquit ius ẽ refici
ꝑseruitutẽ impositã licet/ refic̾e
dic accipins ad p̾stinã formã
it̃ ⁊ actũ reouc̾e. hoc ẽ. nequis
dilatet. aut ꝑduset᷑ aut depetͣ¬
nonũ uelit fac̾e. me imiende
cã: an ei ꝑmittatur. ⁊ ait ꝓmit¬
tendũ qͣ pͥs sit refectionus ħ mu
nitio. ⁊ igo puto uerã labeons
snĩam. aimodo sñ hoc cõmẽari ñ
possit .u enuł¬

Expanded text:
sic, ut, si uelit reficere, usque ad certum modum reficiendi ius sit: merito ergo ad refectionem se praetor rettulit: 'ut tibi', inquit, 'ius est, reficiseruitutem impositam licet. Reficere sic accipimus ad pristinam formam iter et actum reducere, hoc est ne quis dilatet aut producat aut deprinouum uelit facere uiae muniendae causa, an ei permittatur: et ait permittendum, quasi pars sit refectionis huiusmodi munitio. et ego puto ueram Labeonis sententiam, si modo sine hoc commeari non possit. 4 U
Abbreviated transcription (Latin):
q uti putant. llt semel insu¬
um ingresus iñ egredi qͣ uelit
possit nisi ei nacitũ sit ex quo
aliã aqmͣ ammiscuerit. an in¬
pare ꝓhibeatur. ⁊ extat ꝯsfilñ
siñia extimantis recte eũ ꝓhib̾i.
S eoloco in quo primũ aqnã ali¬
am inrinũ admittit. ⁊ offilius
iutota aqua recte eũ ꝓhiłe ait.
Ego offilio assentio ñ posse diuidĩ.

Expanded text:
que uti putant, ut semel in suque uti putant, ut semel in suum ingressus inde egredi qua uelit possit, nisi ei nocitum sit, ex quoaliam aquam admiscuerit, an impune prohibeatur. et extat Ofilii sententia existimantis recte eum prohiberi, sed eo loci, in quo primum aquam aliam in riuum admittit: et Ofilius in tota aqua recte eum prohiberi ait. ego Ofilio adsentio non posse diuidi,
Abbreviated transcription (Latin):
manqmͣ enĩ restigeꝑate usũ
irogantis agris prant. hus ac¬
tidit ꝙ in quib dam lotis ⁊ cum
calide sc̃. urogandis tñ agris
necessarie st̃. lit ieraptii. son¬
stat n ap̃iero politanos in a¬
sia aqua agrũ salida rigari.
Et quͣiuis ea sit aqͣ que adirro¬
gandos agros ñ sit necessaria.
locũ fore. ¶ Siue ã intͣ urbẽ¬
sit ꝗqͣ sũextͣ urbem. huic in¬
intesligendũ ẽ eodẽ modo p̾co¬
rẽ ducnaqmͣ uifsisse: quodu.¬
cta ẽ hõc amno. Pom̃ neq
amplioris modi n alias ꝑmi¬
sisse potͣ ud̾i. Qr̃ si alia aqua
sit quã ꝗs uelit duc̾e. qmͣ hoc
anno durit ł eãdẽ. ꝑ aliam
tĩ regionẽ uelit ouc̾e. impui.¬
ne ei nis fiet. Itlud labeo disic.
om̃s ꝑtes illiuis fundi. inquẽ lo¬
cũ agna ducitur: eiusoẽ modi
eẽ. Ergo ⁊ si forte actor cũfinẽ
agrũ em̃it. ⁊ ex agro in quẽ
hoc anno aꝙͣ d̾ux̾it. postea
fundi empti noĩe uelit aqmͣ
duc̾e. tta demiũ eũ rette hos
int̃dc̃o uti: ut de itiñe actu¬

Expanded text:
igeratae usum irrigandis agris praestant. his accedit, quod in quibusdam locis et cum calidae sunt, irrigandis tamen agris necessariae sunt, ut Hierapoli: constat enim apud Hierapolitanos in Asia agrum aqua calida rigari. et quamuis ea sit aqua, quae ad rigandos non sit necessaria, locum fore. Siue aurbem, hoc inintellegendum est eodem modo praetorem duci aquam iussisse, quo ducta est hoc anno. proinde neque amplioris modi, neque alia permississe potest uideri. quare si alia aqua sit, quam quis uelit ducere, quam hoc anno duxit, uel eadem, per aliam tamen regionem uelit ducere, impune ei uis fiet. Illud Labeo dicit omnes partes illius fundi, in quem loci aqua ducitur, eiusdem numero esse. ergo et si forte actor confinem agrum emerit et ex agro, in quem hoc anno aquam duxerit, postea fundi empti nomine uelit aquam ducere, ita demum eum recte hoc interdicto ut de itinere actu
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ tehre int̃dcm̃ acsite ꝓhibente
miuꝰ. ᵈ̾ ait. adu̾sarius fllm̃ fa¬
landi gr̾a fecisse que certus ẽ
nullam secũ actionẽ hr̃e. ¶ Si
ex socus cõis fundi iinus axbores
suctid̾it. sotius cũ ẽo hõs int̾oc̃o
exptri potest. cũ ei cmpetat cͥ
int̾est uñ ap̃ seruũ amplius re¬
latũ ẽ. simichi ꝯcessetis ut exfu¬
do tuo arlores cedam. deindẽ ear
aliꝰ n aũ clam cetid̾it mͥ hoc int̾¬
dtm̃ compet̾e. qͥa ego sim cuiꝰ in¬
t̾est.I facilim erit ad mittendñ
siate emi uł ex aliquo ꝯtractuħ
ꝯsetutus sim ut incedere lic̾et.
Auesitũ ẽ si cũ p̃diũ int̾im nulliꝰ
eẽt᷑. aliq̾d un auclã fcm̃ sit: an
postea dm̃o ad aliquẽ deuolictoĩ¬
terdc̃o locus sit. ut puta hr̃ditas.¬

Expanded text:
interdictum, ac si te prohibente minus. Idem ait aduersus filium falandi gratia fecisse, quem certus est nullam secum actionem habere. Si ex sociis communis fundi unus arbores succiderit, socius cum eo hoc interdicto experiri potest, cum ei competat, cuius interest. Unde apud Seruium amplius relatum est, ‹si› mihi concesseris, ut ex fundo tuo arbores caedam, deinde eas alius ui aut clam ceciderit, mihi hoc interdictum competere, quia ego sim cuius interest: quod facilius erit admittendum, si a te emi uel ex aliquo contractu hoc consecutus sim, ut mihi caedere lice‹a›t. Quaesitum est, si, cum praedium interim nullius esse‹t›, aliquid ui aut clam factum sit, an postea dominio ad aliquem deuoluto interdicto locus sit: ut puta hereditas
Abbreviated transcription (Latin):
te ꝙ ui aũ clam trebatins ai. la¬
beo dtta ne ⁊̃ is qui dũtaxat iter
ꝑfundũ meũ fec̾it. au̾ͥ auẽ ege¬
rit. uenatus ue fu̾it siue płio
oꝑe hoc int̾ocõ teneatur. ¶ Siqͥs
ꝑiectũ ant stillicidiũ in sepliłt¬
hrũ miserit. etiã si ip̃m momi
ꝙ in sepluchro aut ui aut clam
fc̃m sit. qͥa sepulchri sit ñ solũ
ꝯis locus qui recipiat humaute
qͥ deninician̾it se opus factuꝵͤ
dfestiopꝰ fec̾it: clam fecisse ñ in¬

Expanded text:
te quod ui aut clam Trebatius ait. Labeo contra, ne etiam is, qui dumtaxat iter per fundum meum fecerit aut auem egerit uenatusue fuerit sine ullo opere, hoc interdicto teneatur. Si quis proiectum aut stillicidium in sepulchrum immise in sepulchro ui aut clam factum sit, quia sepulchri sit non solum is locus, qui recipiat hum‹a›tiqui denuntiauerit se opus facturum, confestim opus fecerit, clam fecisse non in
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ u̾ba p̾toris ostendunt. remissionẽ
ibi deinum factã: ubi mintiatio
tenet. ⁊ nũtiationẽ ibi demũ uo¬
luisse p̃torẽ ten̾e. ubi ius ẽ min¬
cianti ꝓhib̾e ne se inuito fiat. se¬
t̾um uue satsdacio int̾ueniat᷑
siue ñ. remissio fc̃a hoc tm̃ rem¬
ittit. in quo tenuit mintiatio.
plane si satisdatũ sit ⁊ ex iñ re¬
missio fc̃a ẽ: ñ ẽ remuuo netessat¬

Expanded text:
Et uerba praetoris ostendunt remissionem ibi demum factam, ubi nuntiatio non tenet, et nuntiationem ibi demum uoluisse praetorem tenere, ubi ius est nuntianti prohibere, ne se inuito fiat. ceterum siue satisdatio interueniat siue non, remissio facta hoc tantum remittit, in quo non tenuit nuntiatio. plane si satisdatum est, exinde remissio facta est, non est necessa
Abbreviated transcription (Latin):
acet. su exuoluntate mea fece¬
tit teneri me. siue ratũ habu-¬
rit. Auł aic. Si colomus arbo¬
rem de qua controuerna erat
suctidit. ł quid aliud opꝰ fec̾it᷑. si
quidẽ iussu dñ iofcm̃ sit ambo
tenebutur. ñ ut paͣtiẽtiã p̾stent
s ut ĩpensã quoq adrestituend̾

Expanded text:
e mea fecerit, teneri me, siue ratum habuIulianus ait: si colonus arborem, de qua controuersia erat, succiderat uel quid aliud opus fecerit, si quidem iussu domini id factum sit, ambo tenebuntur, non ut patientiam praestent, sed ut impensam quoque ad restituendum
Abbreviated transcription (Latin):
facto ꝙ quod coħet solo. ¶ Siad
ianuam meã tabulas fixeris ⁊
ego eas pͥusqmͣtib demũciarẽ re¬
aũclam egerimus. nisi remitras
michi pt ab soluar dẽpnandĩ
te ꝙͣi re ñ restituas quanti meaĩ¬
terut. ancerte ex ceptionẽ mit¬

Expanded text:
facto, quod cohaeret solo. Si ad ianuam meam tabulas fixeris et ego eas, priusquam tibi denuntiarem, reaut clam egerimus: nisi remittas mihi, ut absoluar, condemnandum te, quasi rem non restituas, quanti mea intersit, aut certe exceptione
Abbreviated transcription (Latin):
possim renosare cum mutau̾o
Quolũtatẽ. Itaq cũ qͥd p̃cario roga¬
tũ ẽ. ũ solũ hoc int̾oto uti pociu¬
mus. s etiã p̾scripus u̾bis actio¬
ne q̃ exlona fide oritur. ¶ hr̃e p̃
ł iuris ad eptus ẽ. ex hac solum
uit᷑ ut sibi posside̾ aut uti lice¬
at. Gaius.

Expanded text:
possim reuocare, cum mutauero possim reuocare, cum mutauero uoluntatem. itaque cum quid precario rogatum est, non solum hoc interdicto uti possumus, sed etiam praescriptis uerbis actione, quae ex bona fide oritur. Habere prel corporis uel iuris adeptus est ex hac solummuit, ut sibi possidere aut uti liceat: 3 Gaius
Abbreviated transcription (Latin):
nũ itaadu̾sus dñm agere pot̾ iͥ
ei ñ eẽ snuito se altius edificare.
Sed si hoc fc̃o usust᷑. det̾ior fiat
uitino debetur ei quo qui pig¬
nori fundũ accepit. scribit iili¬
amuis ñẽẽ imipuũ decentionem ser¬
uitutis dari. Ip̃. de p̃cario Re
dñ conceditur tamdiu qmdiu is
qͥ ꝯtessit patitur s genus lib̾ali¬
tans ex iure gentium descendit.
⁊distat. adonatione eo ꝙ quido¬
nat sic dat ne recipiat᷑. qui p̃ca¬
rio ꝯcedit. sic dat ꝙͣ tt receptur᷑.
cũ sibi libuit p̃cariũ solu̾e. ⁊ ẽ
simile cõmodato. Nã ⁊ qͥ cõmo¬
dat rem suã sic commodat: ut ñ
fatiat rem accipientis. S ut ei
uti recõmodata ꝑmittat.
sio habei. aut dolo maloͣ fecisi
ut desineres ħre qua dereaga¬
tur: idilli restituas. ¶hocͣ mt̃¬
dictũ restitutoriũ ẽ ⁊ naturalẽ
ht̃ in se equitatẽ. Nã q p̃sarium
reuocature uolenti cõpetit. ẽ enĩ
natura equũ cãdiu te lib̾alirate
mea uti qmͣdiu ego uelum. Etu

Expanded text:
num, ita aduersus dominum agere potest ius ei non esse inuito se altius aedificare. sed si hoc facto usus fructus deterior fiat,uicino debetur. Ei quoque, qui pignori fundum acceperit, scribit Iulianus non esse iniquum detentionem seruitutis dari. DE dum conceditur tamdiu, quamdiu is qui concessit patitur. Quod genus liberalitatis ex iure gentium descendit. Et distat a donatione eo, quod qui donat, sic dat, ne recipiat, at qui precario concedit, sic dat quasi tunc recepturus, cum sibi libuerit precarium soluere. Et est simile commodato: nam et qui commodat rem, sic commodat, ut non faciat rem accipientis, sed ut ei uti re commodata permittat.o habes aut dolo malo fecisti, ut desineres habere, qua de re agitur, id illi restituas'. Hoc interdictum restitutorium est. Et naturalem habet in se aequitatem, namque precarium reuocare uolenti competit: est enim natura aequum tamdiu te liberalitate mea uti, quamdiu ego uelim, et ut
Abbreviated transcription (Latin):
Nã cã cognita aniã excepti¬
onem remittendã. hoc ẽ ex mag¬
na ⁊ iupta ⁊ ignorantia int̾ueni¬
cludi anno eũ. s reu̾sũ ami̾ñ
effectus sit. dũ ab ẽ rei .p . sa.

Expanded text:
nam causa cognita annuam exceptionem remittendam, hoc est magna et iusta causa ignorantiae interuenicludi anno eum, sed reuersum annum effectus sit, dum abest rei publicae
Abbreviated transcription (Latin):
eptore ã serui ut aut noxe̾ dẽdãt¬
rat. añ ĩpeiã q̃ ĩ restitutionẽ fc̃a
fu̾it pr̃et. S ⁊ cũ ip̃o manuis¬
so recte agi pot̾it.Tħ¬
emꝑ ad nsus possessore oꝑis hoc
int̾ocm̃ cõpetit. ictrcoq siquili¬
bet inscio. ł eniã inutco meopus
infundo meo fec̾it. int̾dcõ locus
erit.Is cui fundũ pastinan¬
dũ locau̾as. si lapides sustulit
⁊ inuitini ꝑiecit p̃diũ ait labeo

Expanded text:
ptore autem serui, ut aut noxae dedat aut impensam, quae in restitutione facta fuerit, praestet: sed et cum ips‹o› manumisso recte agi poterit.er aduersus possessorem operis hoc interdictum competit, idcircoque, si quilibet inscio uel etiam inuito me opus in fundo meo fecerit, interdicto locus erit. Is, cui fundum pastinandum locaueras, lapides sustulit et in uicini proiecit praedium. ait Labeo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑĩ hñdũ ac si posset. culpã quoq
in hos ꝓt̃dt̃o uenire erit ꝓbandũ
que tn qrbnttrio iudicis estimanda
secutus id ꝙ int̾fuit opus ñ ẽẽ fac¬
tũ. dsequems erit dicere hoc unt̾¬
ompetit hoc int̾dc̃m ¶ uł.
etiã hus qui ñ possident. si modo
eoꝵ int̾est.. Siqͥ ui aut clam
arbores ñ frugiferas cecid̾it. ue¬
luti cyp̾sios. dño dutarat cõpe¬
tit int̾dcm. S si amenitas que᷑¬

Expanded text:
ndum, ac si posset. Culpam quoque in hoc interdicto uenire erit probandum: quae tamen arbitrio iudicis aestimanda secutus id quod interfuit opus non esse factum, consequens erit dicere ex inteompetit hoc interdictum etiam his, qui non possident, si modo eorum interest. Si quis ui aut clam arbores non frugiferas ceciderit, ueluti cupressos, domino dumtaxat competit interdictum. sed si amoenitas quae
Abbreviated transcription (Latin):
te ui aut dam ñ tem̾i. nͥ id iussu
tuo ftmñsit Ego puto conductort̃
teñs. locatore ã ñ alias. nisi aut
ro alieno terra ꝯgesta fu̾it ius¬
su meo. agendũesde ꝙ ni aut cͥlã
metũ labeo scribit ⁊ uicoi ꝯsstio

Expanded text:
te ui aut clam non teneri, nisi iussu tuo id factum sit: ego puto conductorem teneri, locatorem autem non alias, nisi aut ro alieno terra congesta fuerit iussu meo, agendum esse quod ui aut clam mecum Labeo scribit. et si
Abbreviated transcription (Latin):
des cetosq successoru datur. mid
ꝙ ad eos ꝑuenit. ⁊ post annũ ñ cõ¬
petit. annusã cedere intipit. ex
quo id opus factum est: alitaeri
si aprincipio oꝑis cepti anĩ quis
nuieret. necerse ẽ cũ hus qui opꝰ
tardissime fec̾ent sepius agi S

Expanded text:
dem ceterosque successores datur in id quod ad eos peruenit. Et post annum non competit. annus autem cedere incipit, ex quo id opus factum perfectum est si a principio operis coepti annum quis numeret, necesse est cum his, qui opus tardissime facerent, saepi
Abbreviated transcription (Latin):
Nt̾dcm̃ ꝙ ui aucã cõpet̾e filiof.
ꝓhileatur cõsecutus ẽ ꝑiculũ pui¬
ta adu̾sario demuiciante. autͥ
ianna pita p̾clusa. Prohibitus
a̾ intesuigr. quolibet ꝓhilẽtis ac¬
opponentis. lapisũ ue iactantĩ
phibendi grãsTã diu ã nñ facit
prohibitꝰ. qmͣdiures in eodẽ sta¬
tu ꝑmanebit. Hã si postea ꝯu̾e¬
ũit cũ ad u̾sario desiuit nimfa¬
t̾e Idem si ꝓhibiti heres uł ñ qui
ab eo em̾it ignorans cã ꝑtedei:¬
tẽ fec̾it. dicendũ ẽẽ ponisĩ ait ñ
incid̾e eũ int̾dcm̃. ¶ l in naue¬
sit. ł inalia qualibet re ł a plis¬
suna mobłi tñ ñ dtinetur hoc in¬
t̾dicto. ¶ Siue inpublito. siue ĩ
ppeniato opꝰ fiat. sũ inloco sacro.
dtõ sũptus ẽẽt restituere. aliui
quis ui aũclã suctulisset nichł¬
ominus id̾ ille oimodo iubenir
opus restiturre. ¶Si iussero ser¬
uum meũ opuis fat̾e. cũ qnͣtũ ad
ine ꝑtinet ad clãdestim suspicio¬
nẽ ñ ueniret. serus ã m̃s ꝑnita¬

Expanded text:
d ui aut clam competere filio familias prohibeatur, consecutus est periculo puta aduersario denuntia‹to› aut ianua puta praeclusa. Prohibitus autem intellegitur quolibet prohibentis acopponentis lapillumue iactantis prohibendi gratia. Tamdiu autem ui facit prohibitus, quamdiu res in eodem statu permanebit: nam si postea conuenerit cum aduersario, desinit ui facere. Item si prohibiti heres uel is, qui ab eo emerit, ignorans causam praecedentem fecerit, dicendum esse Pomponius ait non incidere eum infit vel in alia qualibet re vel amplissima, mobili tamen, non continetur hoc interdicto. Sive in privato sive in publico opus fiat sive in loco sacro rdicto sumptus esset, restituere, alius quis vi aut clam sustulisset, nihilo minus idem ille omnimodo iubetur opus restituuum meum opus facere, cum, quantum ad me pertinet, in clandestini suspicionem non ueniret, seruus autem meus puta
Abbreviated transcription (Latin):
iaçebat. postȩa adiit hr̃ditatem
uslianũ sepissime relatũ hr̃di
compet᷑e hoc int̾dcm̃ eius noĩe ꝙ¬
añ aditã hr̃ditatẽ fcm̃ sit. nec
referre labeo ait. ꝙ ñ scierit qͥ
hr̃des futuri eeñt. hoc i posse
quẽ cansari ⁊ post aditã hr̃dita¬
tẽ. Nec illud qͥdẽ obstare labeo a.
siquid ineo fiat exꝑiri poi m
ꝙ ui aut clã. accidit᷑ his ꝙ hr̃di¬
tas dñe lotũ optineat. ⁊ recte di¬
cetur hr̃di quoq cõpetere ⁊ cer̾

Expanded text:
iacebat, postea adiit hereditatem Uiuianum saepissime relatum heredi competere hoc interdictum eius, quod ante aditam hereditatem factum sit, nec referre Labeo ait, quod non scierit, qui heredes futuri essent: hoc enim posse quem causari etiam post aditam hereditatem. ne illud quidem obstare Labeo aitsi quid in eo fiat, experiri possum quod ui aut clam. accedit his, quod hereditas dominae locum optinet. et recte dicetur heredi quo
Abbreviated transcription (Latin):
dco locum. ¶ Insumina qui uir
aut clam fecit. si posadet pati᷑¬
entiã ⁊̃ impensã toslendi oꝑis.
Qͥ fecit nec poslidet ĩpensã. ꝙ pos¬
sidet nec fecit᷑. panentiã tantĩ
debet. Dem.¬

Expanded text:
o locum. In summa qui ui aut clam fecit, si possidet, patientiam et impensam tollendi operis: qui fecit nec possidet, impensam: qui possidet nec fecit, patientiam tantum debet.
Abbreviated transcription (Latin):
torem pot̃. scd̃m q̃ si im aba¬
liquo sapuletur. nouatione. ñ¬
eamstipulationẽ similẽ ẽẽ ac¬
ceptilanoni exiannemus alio.¬
quin quid dicemus siunus dele
bitorẽ. isq ab eo stipulatus fu̾it
aut mulier fundĩ iusserit᷑.
don ꝓmitt᷑e uiro. uł imptura
m̃a doci etmm ꝓmserit. nlam de
seium dare oporret. utrũq no¬
uatur. paulus. m̃ito qr ntrũq¬
itrcus donare michi uolens de¬
legatiũ ame c̾ditori meo stipu¬
lanti sprpondit. nͣ hẽbit᷑ adͣu̾sus
euinͣ iuam exceptionẽ: ut qͣtenꝰ
fac̾e̾ pot̃ cõdempnetur. nã ad

Expanded text:
torem potest. secundum quae si unus ab aliquo stipuletur, nouatione quoeam stipulationem similem esse solutioni existimemus. alioquin quid dicemus, si unus delebitorem isque ab eo stipulatus fuerit? aut mulier fundum iusserit doti promittere uiro, uel nuptura ipsi doti eum promiserit? nam debSeium dare oportet': utrumque nouatur.Paulus: merito, quia utrumqitius donare mihi uolens delegatus a me creditori meo stipulanti spopondit, non habebit aduersus eum illam exceptionem, ut quatenus facere potest condemnetur:
Abbreviated transcription (Latin):
obitam ñ debet. quin fapps
seruis ue cui ad minstratio
petumu ꝓmissa ẽ: nouandi qͦq
petusiana debita ius hẽat.
Utq si io stipanlentur. maxĩe
si ⁊ meliorẽ suã conditionem
eomodo tatiunt. Namsi alium
uibeant stipłari int̾ ẽ utrũ
donandi aĩo alium iubeant
stipłari. an ut ꝓpe filio seruone
negm̃ gerat. qͦ noĩe ⁊ mandati
attio de peculio ad quiritr. fł ł¬
Agnatũ furiosi aũ ꝓdigi turato¬
rem nouandiuis hr̃e minime
dubitam dum ẽ si ħ furioso uł
prodigo expediat. ¶ Insmimia
ita spulamur ꝙ titium aut se¬
ium michidare oportet: io da¬
re spondes. licet .n. ex diu̾sis can¬
sis ugłi fu̾ant obligati. uti¬
q tñ uouatõis iure lib̾antur
cum utriusq obligatiomihut᷑

Expanded text:
bitari non debet, quin filius seruusue, cui administratio peculii permissa est, nouandi quoque peculiaria debita ius habeat, utique si ipsi stipulentur, maxime si etiam meliorem suam condicionem eo modo faciunt. nam si alium iubeant stipulari, interest, utrum donandi animo alium iubeant stipulari an ut ipsi filio seruoue negotium gerat: quo nomine etiam mandati actio peculio adquiritur. Adgnatum furiosi aut prodigi curatorem nouandi ius habere minime dubitandum est, si hoc furioso uel prodigo expediat. In summa adita stipulemur: 'quod Titium et Seium mihi dare oportet, id dari spondes?' licet enim ex diuersis causis singuli fuerant obligati, utrique tamen nouationis iure liberantur, cum utriusque obl
Abbreviated transcription (Latin):
N inis u̾o qui p̾sem die debẽtur.
constat ⁊̃ quociens indistincte
petuia redegͥi sismt usure
debite. ⁊ alie in debite. ꝙ solm¬
tur musuras. ad utͥmq ca̾m usu¬
raꝵ tam debitaꝵ. qmͣ in debi¬
tarũ ꝑtin̾e puta. cm quedam
eaꝵ exstiplatone: quedam ex
pacio naturałr debentur.Si
u̾o sũmã usurarũ debitarim

Expanded text:
n his uero, quae praesenti die debentur, constat, quotiens indistincte pecuniam redigit: si sint usurae debitae et aliae indebitae, quod soluitur in usuras, ad utramque causam usurarum tam debitarum quam indebitarum pertinere: puta quaedam earum ex stipulatione, quaedam ex pacto naturaliter debebantur. si uero summa usuraru
Abbreviated transcription (Latin):
Uotiens quis oebitor ex pu̾u pna
taĩs unũ debitum soluat: est
marbitrio soluentis dicẽ. qd̾
potius debitum uolu̾it solutũrͤ
⁊ qd̾ oix̾it. id erit solutũ. possu¬
mus. n certã lege̾ dic̾e ei qd̾
actipientis cui potins debito af¬
ceptum ferat. dum modo in d
conaiuat solutum. in quo sp̃e
si deberet eẽ soliturus: quode¬
debito se ex hon̾aturus eẽt. si
oies ñ dum uen̾at. Equissimũ
enĩ uisum ẽ. creditorẽ ita ag̾e
rem debitoris. ut suam ag̾et.
ꝑmittitur gͦ c̾oitori castitu¬
sic constituat. ut iure sua cõ

Expanded text:
uotiens quis debitor ex pluribus causis unum debitum solvit, est in arbitrio solventis dicere, quod potius debitum voluerit solutum, et quod dixerit, id erit solutum: possumus enim certam legem dicere ei quod accipientis, cui potius debito acceptum ferat, dummodo in id constituat solutum, in quod ipse, si deberet, esset soluturus quodebito se exoneraturus esset, si dies nondum venerat: aequissimum enim visum est creditorem ita agere rem debitoris, ut suam ageret. permittitur ergo creditor constitusic constituamus, ut in re sua co
Abbreviated transcription (Latin):
nus postea decesserit. dem̃ cõdicõ
extit̾it. tũ iam exstipulatu ob¬
ugatus es michi: nouatio quo
fiet. ¶ Si duo rei stipalandi sĩt:
analcͣius nouandi ht̃ queritur.
⁊ quid iuris unus quisq sibi ad¬
quisierit. fere ã conuenit᷑. ⁊ i
rerte soͥiui: ⁊ unũ iudicio petẽ¬

Expanded text:
uus postea decesserit, deinde condicio exstiterit, cum iam ex stipulatu obligatus es mihi, nouatio quoque fiet.Si duo rei stipulandi sint, an alter ius nouandi habeat, quaeritur et quid iuris unusquisque sibi adquisierit. fere autem conuenit et uni recte solui et unum iudicium pete
Abbreviated transcription (Latin):
nis. ut nouatiomi locus sit: nͥ
ꝑpromissorẽ stet̾it quo ininutq
daret. Id̾o q si hoĩem michi
dare teoporteat. ⁊ inmora fun
quo mims dares: ⁊̃ defuncto re

Expanded text:
nis, ut nouationi locus sit, nisi si per promissorem steterit, quo minus daret. ideoque si hominem mihi dare te oporteat et in mora fueris, quo minus dares, etiam defuncto e
Abbreviated transcription (Latin):
pͥulatio fcãẽ. cessat nouatio.
fundus ñ: sed pecuma debetur.
Itaq si reui ꝓmittendi fundũ
soluat: scd̃a stipurlatio uire s̃
tollitur. nec silitem actor ex
prima dtestetur Nemq melio.¬
re. uł det̾iore fc̃o sñ tulpa debi¬
toris postea fundo. presens esti¬
matid fundo petigo recte dside¬
ratur: ⁊ malt̾a si ea estimatio
uenit. que scd̃e stipłationif itͣ¬
ta exempla oftendunt. periit
dedutatur uł post ub̾tatem tu¬
tele actõ nouetur. suo sp̃ałr ac¬
tum ẽ qd̾ nemo dix̾it lite contes
o nouandi aĩo  stipulatus ẽẽt.¬

Expanded text:
pulatio facta est, cessat no uatio: fundus, sed pecunia debetur. itaque si reus promittendi fundum soluat, secunda stipulatio iure non tollitur, nec si litem actor ex prima contestetur. denique meliore uel deteriore facto sine culpa debitoris postea fundo praesens aestimatio fundo petito recte consideretur, in altera vero ea aestimatio venit, quae secundae stipulationis temta exempla ostendunt. perit pdeducatur vel post pubertatem tutelae actio novetur, si id specialiter actum est: quod nemo dixit lite contesto novandi animo stipulatus e
Abbreviated transcription (Latin):
siquidẽ exinterdicto ñerit nota¬
tus nec pena legis uilie sequetur.
Si u̾o excͥmine aliud ẽ. Q si non
mine erit estimandꝰ. S siutriꝰq
legis crimina obiectasunt miti¬
katres imꝑareres ¶aures.¬
reserunt seruos intp̃alia uincu¬
nia dãpnatos. libertatẽ ⁊ hr̃dita¬
tem siuelegatũ pꝰqmĩtp̃s exple¬
u̾int dsequi. qͥa temporaria coh̾¬
tio que descendunt ex sña pene
ẽ abolitio. Si aut̃ benesinũ lib̾ta

Expanded text:
si quidem ex interdicto, non erit notatus nec poena legis Iuliae sequetur: si uero ex crimine, aliud est. quid si non mine erit aestimandum. sed si utriusque legis crimina obiecta sunt, mitiatres imperatores rescripserunt seruos in temporaria uincula damnatos libertatem et hereditatem siue legatum, postquam tempus expleuerint, consequi, quia temporaria coercitio, quae descendit ex sententia, poenae est abolitio. si autem beneficium liberta
Abbreviated transcription (Latin):
tallum dãpnarent᷑. qui in metal¬
lum dampnati id aduusi. sũmo
supplitio afficerentur. ¶Famo¬
sos latrones in his locis ubi gras¬
san st̃. furta figendos płib pla¬
tuit. ut ⁊ aspectu. det̾reantur a.¬
lii. ab his dẽ fatinorib ⁊ solatio sit
cognatis ⁊ affinib int̾emptoꝵ
eodem loco pena reddenda inquo
iatrones homitidia ferissant. ñ¬
mulli ⁊̃ ab bestias hosdãpnau̾ũt.¬
Maiores ur̃i maiori supplitio se¬
nantur. statim ⁊ mntarẽ ⁊ lib̾ta¬
tem ꝑdunt. Itaq p̾occupatus hͥ
casus mortẽ ⁊ ñ mĩꝙͣ longũ tp̃s¬

Expanded text:
tallum damnarentur, qui in metallum damnati id admiserint, summo supplicio adficerentur.Famosos latrones in his locis, ubi grassati sunt, furca figendos compluribus placuit, ut et conspectu deterr‹e›antur alii ab isdem facinoribus et solacio sit cognatis et adfinibus interemptorum eodem loco poena reddita, in quo latrones homicidia fecissent: nonnulli etiam ad bestias hos damnauerunt.Maiores nostri in omni supplicio senantur, statim et ciuitatem et libertatem perdunt. itaque praeoccupat hic casus mortem
Abbreviated transcription (Latin):
quis aliquid ex metallo pͥncipis
ł exmoneta sacrat suturatus sit
pẽna metar exiliipunitur.
Trans fuge ad hoctes uł confilio¬
rũ nrõꝵ remunnatores aut nim
exurapgur. aũ furte suspendã¬
tus ppło contitato. ꝓ qͣlitate dig¬
nitatis. añ ĩ furcã tolluntur aut
besais obititiuntur. ait ĩ insislã
deportantur. ¶ Qñdũ iiri poten¬
tes uirgines corrimpunt. humi¬
liores. in metasiũ dãpnant᷑. hone¬
mores ĩinsulam relegantur. aut
inexiliũ mutuntur. ¶ Qi se
fuis m̃imis redẽptũ a ꝓbau̾it. li¬
b̾tatẽ pet̾e ñ pot̾. amplius eidem
dño subpena uincłoꝵ redditur
m siip̃e dñs malit inmetallũ
dãpnatur. ¶ Qui ab ortionis aũ¬

Expanded text:
quis aliquid ex metallo principis uel ex moneta sacra furatus sit, poena metalli et exilii punitur. Transfugae ad hostes uel consiliorum nostrorum renuntiatiores aut uiui exuruntur aut furcae suspendunltus populo concitato pro qualitate dignitatis aut in furcam tolluntur aut bestiis obiciuntur aut ‹in› insulam deporta‹n›tur.Qui nondum uiripotentes uirgines corrumpunt, humiliores in metallum damnantur, honestiores in insulam relegantur aut in exilium mittuntur.Qui se suis nummis redemptum non probauerit, libertatem petere non potest: amplius eidem domino sub poena uinculorum redditur uel, si ipse dominus malit, in metallum damnatur.Qui abortionis au
Abbreviated transcription (Latin):
cãm habent ignorantie: au id qd̾ pe¬
teretur deberetur. fidenissores quo
non iminis quam heres: iustam igꝰ¬
norantiam possunt allegare. hec ita
deherede dicta sunt: sicum eo agetur.
non etiam si agat. Nam plane qui
agit: certiis ẽẽ debet. cuui sit in potes¬
tate enis: quando uelit exꝑiri. ⁊ añ
debet rem diligent᷑ expledare. ⁊ tñt
adagendũ proced̾e. Tlp̃.¬
emo ex hus tui negant se debere:
ꝓhibetur etiam alia defensione uri.
isi lex impedit.¶Qociens cõ¬
currunt plures actibnes enisden rei
otiens inheredem dams d᷑
trers ex dolo de functe conuenptur. nõ
quotiens ex suo. ¶d̾

Expanded text:
causam ignorantiae, an id quod peteretur deberetur. fideiussores quoque non minus quam heredes iustam ignorantiam possunt allegare. haec ita de herede dicta sunt, si cum eo agetur, non etiam si agat: nam plane qui agit, certus esse debet, cum sit in potestate eius, quando velit experiri, et ante debet rem diligenter explorare et tunc ad agendum procedere. Vlpemo ex his, qui negant se debere, prohibetur etiam alia defensione uti, nisi lex impedit. Quotiens concurrunt plures actiones eiusdem rei otiens in heredem damus tiens ex dolo defuncti convenitur, non quoti
Abbreviated transcription (Latin):
applło sit int̾ponenda. ⁊ amagis
ẽ ut tt̃ sit appłłandũ cũ ordo de¬
t̾uerit. Magri eñĩ dsiliũ dedisse
p̃ses ꝓuincie uid̾r quis sit creandꝰ
qm ip̃e dsitunse deni ip̃e erit
appellandꝰ ñ ab eo ꝓuocandũs. S
⁊ si p̃ses in ordine fu̾it ut fieri
assolet cũ ab ordine crearetur
qͥs ip̃e erit ꝓuotandus qͣi ab or¬
di ũ ab ip̃o fiat appłio. ¶ Biduũ
łtriduũ applłonis exdie sñe la¬

Expanded text:
magis est, ut tunc sit appellandum, cum ordo decreuerit: magis enim consilium dedisse praeses uidetur, quis sit creandus, quam ipse constituisse: denique ipse erit appellandus, non ab eo prouocandum. Sed et si praeses in ordine fuerit ut fieri adsolet, cum ab ordine crearetur quis, ipse erit prouocandus, quasi ab ordine, non ab ipso fiat appellatio. Biduum uel triduum appellationis ex die s
Abbreviated transcription (Latin):
uł dãpinum ad aliue̾ suo noĩe ꝑti¬
net. qr̃ ꝓcurator nͥ insuã rẽ datus
datus magis ẽ ut alt̾am diem ob¬
soruet ac si ĩ ꝑtẽ ꝓprio noĩe. in ꝑtẽ
palieno lingat. ambigi pot. uitrũ
biduũ autriduũ obsernetur ⁊ ma¬
gis ẽ ut suo noĩe hidnũ. alieno tͥ¬
duũ obseruetur. ¶Tuortores item
defensores rerũ publicarũ ⁊ tura¬
tores adolescentium. uł furiosi t̾ci¬
um diem hr̃e de bẽt. ictirco qͥa alie¬
no noĩe appellant. Ex hoc apparet
t̾cio die ꝓuocandũ defensori. si mͦ qͥͣl
defensor cãm egit. ñ suonoĩe cũ oꝑ¬
tentu aliem nõis suã cãm agens: t̾¬

Expanded text:
d aliquem suo nomine pertinet. Quare procurator, nisi in suam rem datus datus magis est ut alteram diem obseruet. at si in partem proprio nomine, in partem pro alieno litigat, ambigi potest, utrum biduum an triduum obseruetur. et magis est, ut suo nomine biduum, alieno triduum obseruetur. Tutores, item defensores rerum publicarum et curatores adulescentium uel furiosi, tertium diem habere debent, idcirco quia alieno nomine appellant. ex hoc apparet tertio die prouocandum defensori, si modo quasi defensor causam egit, non suo nomine, cum optentu alieni nominis suam causam agens t
Abbreviated transcription (Latin):
Rsit. ut deportetur iudeamus qnͣ
lit ꝓuocandũ utr̃ s̃ imp̃r scrip¬
serit an cũ ei sctsbitur ⁊ pͥuten
tunt eẽ appellandiim tũ recipi
rendũ ẽ ne sero sit. ut tc̃ ꝓuocetur
cũ imp̃r erĩsulam assignau̾it. cõ¬
ꝓbata enĩ sũt p̃sidis tunt solet ĩ¬
sułã assignare. Rursus tudue

Expanded text:
rit, ut deportetur, uideamus, quando sit prouocandum, utrum cum imperator scripserit an cum ei scribitur? et putem tunc esse appellandum, cum recipi rendum est, ne sero sit, ut tunc prouocetur, cum imperator insulam ei adsignauerit: comprobata enim sententia praesidis tunc solet insulam ads
Abbreviated transcription (Latin):
uocantur cũ dicant se hr̃e excu¬
satõm. Nam ũ ałr allegare posst̃
cãs inmuuitatis sue qmͣ si appsłon
int̾ posurriut.¶ solent plerũq p̃si¬
des remitt̾e ad ordine noĩatm̃ ut
gaiĩ seiũ crearent magistratũ.
ł alius qͥs honor ł munꝰ ĩ eũ cõfe¬
ratur. Utrũ igitur tc̃ applłand̾ ẽ

Expanded text:
uocantur, cum dicant se habere excusationem: nam non aliter allegare possunt causas immunitatis suae, quam si appellationem interposuerint. Solent plerumque praesides remittere ad ordinem nominatum ut Gaium Seium creent magistratum uel alius quis honor uel munus in eum conferat
Abbreviated transcription (Latin):
Asĩ fraudem legis fidera suã accom¬
modare ⁊ fere eoiã decurtum ut
fraus legi fieri uideatur. quotieus
quis neq testam̃to. n coditillis ro¬
garetur. s domestita cautõe ⁊ cyro¬
grapho obligaret se id p̾standum
ei qui caꝑe ñ potest. idõq dici posse
ex supͣ scͥptis u̾bis ñeẽ legis fraudẽ
fc̾̃am. ¶ Siꝗs peciam rogatus eta.
tcre ẽẽt. agitabatur ꝙ magis p̾ua¬

Expanded text:
quis in fraudem legis fidem suam accommodare: et fere eo iam decursum, ut fraus legi fieri uideatur, quotiens quis neque testamento neque codicillis rogaretur, sed domestica cautione et chirographo obligaret se ‹a›d praestandum ei qui capere non potest: ideoque dici posse ex supra dictis uerbis non esse legi fraudem factam. Si quis palam rogatus et tacite esset, agitabatur,
Abbreviated transcription (Latin):
si ẽ mͥ necesse ꝓhac ca appessare. qnͣ¬
do scd̾m sacras constitunones uidica¬
tũ ame ꝓec̾e ñ possis. pͥusqmͣ de mea
quoq petinone iudicetursi magis
ẽ ut appllõ int̾̃ponatur. P aułꝰ.¬

Expanded text:
st mihi necesse pro hac causa appellare, quando secundum sacras constitutiones iudicatum a me petere non possis, priusquam de mea quoque petitione iudicetur. sed magis est, ut appellatio interponatur. P
Abbreviated transcription (Latin):
serunt. ut media pars ex hus fisco
uendicarenr. Itẽ si ĩ cesaris possõe
reptus fu̾it dimdiã eq̃ ꝑtẽ fusco uẽ¬
dirari. de ferre ã se nemo cogr qui
thesaursi ĩ ueñit uisi exeo thesuito

Expanded text:
erunt, ut dimidia pars ex his fisco uindicaretur. item si in Caesaris possessione repertus fuerit, dimidiam aeque partem fisco uindicari. Deferre autem se nemo cogitur, quod thensaurum inuenerit, nisi ex eo thensauro
Abbreviated transcription (Latin):
dem usuras ex iñ peti fiscale ẽ si bre ni¬
ores deleantur ex quo duenit c̾cum
debitorẽ ⁊ cõfitentẽ. at ĩ pͥulegio ua¬
rie rescͥptũ ẽ. puto tñ ex iñ pͥmlegio
eẽ locũ ex quo int̾ noĩa debitorsi relatũ¬

Expanded text:
dem usuras exinde petit fiscales, etsi breuiores debeantur, ex quo conuenit certum debitorem et confitentem. at in priuilegio uarie rescriptum est: puto tamen exinde priuilegio esse locum, ex quo inter nomina debitorum relatu
Abbreviated transcription (Latin):
bet noce debeat. Si u̾m alr̾ ũ uiue¬
uitur ea subtracta eẽ credantur
quenotura eius cãe fuint. dubi¬
tatũ ñ ẽ. suec alias dubitariopoꝵ¬
tet. quin ñ maliã rem uł cãm no¬
cere debeanti qmͣ uiea q̃ desid̾atast̃.
Ateradiui fr̃s ad ubellum cornelũ
m̃ta. quotiens de iure sapiendił de
delatoris quidẽ fideustores teueant᷑
⁊ et post ea passilicam cãm de fendeu.¬
di iuis ad imatur possessoris autem
qu̾trens tñ delatoe ad eẽ iussus ces¬
sat. nec hoc fraud̾ posõris fc̃m ꝓ¬

Expanded text:
bet, nocere debeat, si uerum aliter non inuenitur, ea subtracta esse credantur, quae nocitura causae eius fuerint, dubitatum non est. sed nec alias dubitari oportet, quin non in aliam rem nocere debeant, quam in eam qua desi‹d›erata sunt'. Item diui fratres ad libellum Cornelii menta, quotiens de iure capiendi uel delatoris quidem fideiussores teneantur et ei postea publicam causam deferendi ius adimatur, possessoris autem Quotiens tamen delator adesse iussus cessat nec hoc fraude possessoris factum
Abbreviated transcription (Latin):
norũ q̃ ⁊̃ circa requirẽdoꝵ ad nota¬
toriũ bona obseruatur. exstutione
diui pn eattonini solet ex eꝑ num̾a¬
ri. exquo quid adfuscũ ꝑtiñe potuit.
Cause ã q̃statim mote sunt ⁊ cͣtte

Expanded text:
quae etiam circa requirendorum adnotatorum bona obseruatur, ex constitutione diui Titi solet ex eo numerari, ex quo quid ad fiscum pertinere potuit. Causae autem, quae statim motae sunt e
Abbreviated transcription (Latin):
eius Rdẽ. Sin aut̃ ñ sit petuni aria
tã s capitalis ꝑ ꝓcuratorẽ agiñ lic.
S ⁊ si ea cã sit ex qua sequi solet
auũ cãm agi. s ip̃m adce audito¬
rio deb̾ẽ sciendũ ẽ plane si petinuaria
tã ẽ ex qua ignomina sequitur. pot̃
⁊ ꝓprocuratorẽ hoc agi. ldemq erit
ꝓbandũ ⁊ ĩ ip̃o accusatore si appella¬
u̾it. uł si aduersus exm sit appellatũ¬

Expanded text:
ere. sin autem non sit pecuniaria causa, sed capitalis, per procuratorem agi non licet. sed et si ea causa sit, ex qua sequi solet alium causas agi, sed ipsum adesse auditorio debere sciendum est'. plane si pecuniaria causa est, ex qua ignominia sequitur, potest et per procuratorem hoc agi. idque erit probandum et in ipso accusatore, si appellauerit uel si aduersus eum sit appellatu
Abbreviated transcription (Latin):
te. dñs litis redere possitͥ. exemplo ad¬
olescemis uideamus magis tñ obser¬
uaretur ut audiri de beat. incãis ap¬
pelłanonis reddendis. is cuius absentĩ
ꝓcurator appellauit.I. lp̃. Si tuteo
appellau̾int. nec cãs approe magost᷑¬
ban̾int scient ad ꝑiculum suũ ox e coͥ¬
ꝑtiñe si ꝙ dãpni ꝑmoram appella aq¬
tionis. rei . p. accid̾it. Ꝙ si appłłau̾it
eos netessario pro uocasse tui ascͥ¬
bendi sit id dãpnũ p̃ses. uł pͥntipis

Expanded text:
te dominus litis respondere possit exemplo adulescentis, uideamus: magis tamen obseruatur, ut audiri debeat in causis appellationis reddendis is, cuius absentis procurator appellauit. SI TUTOappellauerint nec causas probauerint, scient ad periculum suum pertinere, si quid damni per moram appellationis rei publicae acciderit. quod si apparuerit eos necessario prouocasse, cui adscribendum sit id damnum, praeses uel princeps