comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
taturi. Est enĩ calciamentũ in modꝰ crepi¬
chiarram quo erbes ucebant᷑. s tale ẽ ut ⁊ in
dextro ⁊ m leuo conueniat pede. Baxea caici¬
amentum comedoꝵ erat. sicut tragedoꝵ co¬
turni quos quidam ettam colones appellant.
eo quod ex falice fierent. nam g̾oi ut diximꝰ
lignum cala uocabant. Talares calcii socis̃
qui inde nominati uident᷑. quod ea figura
sint ut contingant talum. sicut suptulates
quod sub talo sint quasi subtalares. Ostri¬
gali sunt qͥ ꝑ plantas consuti sunt. ⁊ exsuꝑio¬
ri parte corrigium traibitur. ut constͥngant᷑
unde ⁊ nomiant᷑. Osas puto adhos pͥm̃
fcãs. ⁊ quãuis nunc ex alio gn̾e̾ nom̃ cantũ
pͥstinum retinent. Mullei similes sunt cot᷑¬
norum solo alto. suꝑiore autẽ parte cũ osseis
ub eneis maneolis. ad quos lora dirigebanti
dicti sunt aũ a colore rubro quasis ẽ mulli
piscis Solee sunt qͥb tiñ pedum plante

Expanded text:
taturi. Est enim calciamentum in modum crepitaturi. Est enim calciamentum in modum crepidarum, quod heroes utebantur; sed tale est ut et in dextro et in laevo conveniat pede. Baxeae calciamentum comoedorum erat, sicut tragoediorum coturni. Quos quidam etiam calones appellant, eo quod ex salice fierent; nam Graeci, ut diximus, lignum κᾶλα vocabant. Talares calcei socci sunt, qui inde nominati videntur quod ea figura sint ut contingant talum; sicut subtolares, quod sub talo sint, quasi subtalares. Obstrigilli sunt qui per plantas consuti sunt, et ex superiori parte corrigium trahitu ut constringantur; unde et nominantur. Osas puto ab os primum factas, et quamvis nunc ex alio genere, nomen tamen pristinum retinent. Mullei similes sunt coturnorum solo alto, superiori autem parte cum osseis vel aeneis malleolis, ad quos lora deligabantur. Dicti sunt autem a colore rubro, qualis est mulli piscis. Soleae sunt quibus tantum pedum plantae
Abbreviated transcription (Latin):
dicit sidoniã pict̾o clamidem cͥciumdata
nunbo. de calcia mer dis. xiii.
UxOLes numcitpatos quod inserti
filo porcortim setis suant .i. consuãt
quasi setores. Caligattis uͦ non acal¬
lo pecdum. s acalo. uligno uocarꝰ. sine qꝰ consui
calciamenta non possunt. quas g̾ci ealo pacdaᷤ
dictunt. ficbant aũ pͥus exsalice tiñ. hic̃ ⁊ calcia¬
menta dicta quod incalo .i. ligno fiant. ł qd̾
caicent᷑. Crepidis g̾õi ante reꝑtis usisunt. ẽ
autẽ genus singłariꝰ forma. ⁊ ẽ utͥꝙ: aptũ pedi.
ł dextio uł siustro. erepidas autẽ dictas quod
c̃ souo stͥngant᷑. siue apetũ crepitu inambulan¬
do. Calceus ieges utel̃uant᷑. ⁊ cesares. formã euꝑ¬
paicios calceos romulus repperio. quatuor
centenarii numeri significabat. quod mini¬
cio patcii senatores centĩ sueit᷑. Ocre ala calei¬
amenta sunt dicta quod crura togant. Cot᷑ui
siuit qͥb calciabant᷑ tragełi qͥ intheatro dicti
erant. ⁊ alta intonantiꝙ uoce carmina can¬

Expanded text:
 Sidoniam picto chlamydem circumdata limbo. De calciamentis . Sutores nuncupatos quod insertis filo porcorum setis suant, id est consuant, quasi setores. Caligarios vero non a callo pedum, sed a calo, id est ligno, vocatos, sine quo consui calciamenta non possunt, quas Graeci καλόποδας dicunt: fiebant autem prius ex salice tantum. Hinc et calciamenta dicta quod in calo, id calcentur. Crepidis Greci ante repertis usi sunt. Est autem genus singularis forme et idem utrique aptum pedi, vel dextro, vel sinistro. Crepidas autem dictas, quod cum sono stringantur sive a pedum crepitu in ambulando. Calceis reges utebantur et Cesares forma ePatricios calceos Romulos repperit quattuor centenarii numeri significabat, quod initio patricii senatores centum fuerint. Ocreae tibialia calciamenta sunt, dicta quod crura tegant. Coturni sunt quibus calciabantur tragoedi, qui in theatro dicturi erant et alta intonantique voce carmina can
Abbreviated transcription (Latin):
panis qr diuidunt᷑. ut fracta fermentũ afercio¬
te numcupatum. ꝙ pliis pͥma hora non potest
continere. crescendo enĩ exceclit. sarina. ⁊ fur¬
fures asairre dicte. cuiꝰ s̃ p̾gam̃ta. amolũ flos¬

Expanded text:
quia dividitur, ut fracta. Fermentum a fervoquia dividitur, ut fracta. Fermentum a fervore nuncupatum, quod plus prima hora non potest contineri; crescendo enim excedit. Farina et furfures a farre dicte, cuius sunt purgamenta. Haly
Abbreviated transcription (Latin):
i part̃ ꝯuentĩt ap̃ uet̾es enĩ solitũ erait in ꝑ¬
.tuno ꝓpatulo tesci ⁊ cõmunit eprilati. ne sin¬
glaritas luxutiam gignieret. Est autẽ cena uesꝑ¬
tinus cib. ꝙͣ uesꝑnã antiqͥ dicebunt. imisu enim
nonerant pͥndia. Panis dictꝰ qͥ cõmuni cibo ap
Atimus non ferientatꝰ. nam arimus ẽ sine fer¬
mento. sincerus arimꝰ leuit̾ fermcntatꝰ qiͣ atro
cupatus. si ligo enĩ geniis ẽ tͥtici. Rribioꝰ tecocitꝰ
⁊ rubi factus. subcinericiris cinere coctus ⁊ reu̾¬
saitis ip̃e ẽ ⁊ focatius. slibanicus intexto coctus.
tungia panis aqua duicius iamlaxatur. sinilam
modicam accip̃ ⁊ ferm̃tũ mocticũ.⁊ ht̃ htinecta¬
tionis plusꝗͥ omĩs panis. uñ ⁊ fungia nom̃acce¬
pit. Placente sint que fiunit defarre.q alii
liba dñt. eo ꝙ libͤat. ⁊ placeant. Dulcia st̃ gna
pistorii oꝑis asapore dicta. melle eĩ asꝑso su¬
inuntur. Prcsta suꝑficies panis. ipã ⁊ fragm̃ta

Expanded text:
ant. Apud veteres enim solitum erat in propatulo vescere et communiter epulari, ne singularitas luxuriam gigneret. Est autem cena vespertinum cibum, quam vespernam antiqui dicebant; in usu enim non erant prandia. Panis dictus quAzymus non fermentatus, nam azymus est fine fermento sincerus. Acrysimus leviter fermentatus, quasi acro cupatur; siligo enim genus est tritici. Rubidus, recoctus et rubefactus. Subcinericius, cinere coctus et reversatus: ipse est et focacius. Clibanicius, in testo coctus. Spungia panis aqua diutius malaxatus similam modicam accipit et fermentum modicum, et habet humectationis plus quam omnis panis; unde et spungiae nomen accepit. Placentae sunt quae fiunt de farre. Quae alii liba dicunt, eo quod libeant et placeant. Dulcia sunt genera pistorii operis, a sapore dicta; melle enim asparso sumuntur. Crusta superficies panis: ipsa et fragmenta,
Abbreviated transcription (Latin):
uir: hocẽ ingeniũ. iõ qr sensus sapientis qͥ in¬
uenit omiã incapiteẽ. iõ ⁊ dã arciũ min̾ua dĩ.
qi nichil excellentius ẽ ingenio qͦ regnnt᷑ unit̾a.
cto De ueste sacerclotali mnlege .ii.
suent inlege genera. sacerclotalũ uesti¬
mentortim. Podris ẽ sac̾dotał lineacor¬
pori astecta. ⁊ usq ad pedes descendens. und̾ et
numcupata quã uulgo camisiã uocatit. alba¬

Expanded text:
ingenium; ideoque sensus sapientis, qui invenit omnia, in capite est. Ideo et dea artium Minerva dicitur quia nihil excellentius est ingenio, quo reguntur universa. § 21 De veste sacerdotali in lege. Octo sunt in lege genera sacerdotalium vestimentorum. Poderis est sacerdotalis linea, corpori adstricta et usque ad pedes descendens; unde et nuncupata; quam vulgo camisiam vocant. Ab
Abbreviated transcription (Latin):
berantis esfusio ultra quod satis ẽ modiq̃ ñ
e. Opulentia ab ope dieta ẽ. quã si discutias:
inuenias eam tenere modrim. Nam qͦmodo
opittilat᷑. ꝙͣ nimiũ ẽ cũ incõmodiꝰ sit sepe ꝗͣ
purũ. Epule. ob opulentiã rerũ dicte. Pprie
& simplices in duo neciã diuidunit᷑. panem
unium. ⁊ dro suꝑflua que terra mati piesen¬
dicã exqͥrunt᷑. Dapes & regũ sunt. epitle pͥ¬
tatortm. Delicie numctipate qͥ his qͥdecsten¬
cur homines. easq suauit̃ appet̾et. Pulm̃tũ
uocatur apulte. siue enĩ sola puhc̨tis siueqͥd
uno tibo dici pͦ. ꝓ eo ꝙ. satis sit. saturitas atĩ
a satiia nomen accepit: quod ẽ uarioꝵ alñtoꝵ
apparatũ ꝯpositũ. Crapila ẽ inmoderata uo¬
icitas. qiͣ crudepula cuius crudepia cri¬
ditate gͣuat᷑ cor ⁊ stomachus indigestꝰ efficit᷑.
In mod erata enĩ uoracitas uictum ẽ. s tm̃.i.¬

Expanded text:
berantis effusio ultra quam satis est, modusque non berantis effusio ultra quam satis est, modusque non est. Opulentia ab ope dicta est, quam si discutias, invenies eam tenere modum. Nam quomodo opitulatur quod nimium est, quum incommodius sit saepe quam parum? Epulae ab opulentia rerum dictae. Epulae autem simplices in duo necessaria dividuntur, panem et vinum, et duo superflua, quae terra et mari vescendi causa exquirunt. Dapes autem regum sunt, epulae privatorum. Deliciae nuncupatae quod his delectentur homines, easque suaviter appetant. Pulmentum vocatum a pulte; sive enim sola pultis, sive quid uno cibo dici potest, pro eo quod satis sit; saturitas autem a satura nomen accepit, quod est vario alimentorum adparatu conpositum. Crapula est inmoderata voracitas, quasi cruda epula, cuius cruditate gravatur cor et stomachus indigestus efficitur. Inmoderata enim voracitas vitium est
Abbreviated transcription (Latin):
Naros declalus mensam
⁊ salam fecit. Coqͥne ad pam.¬
tum apicius quidam pͥmꝰ
conpofuit. qui meo abstip̃¬
tis bonis morte uoltititarta
periit.⁊ merito quia his qui gule atꝗ: eta
citati seruit. ⁊ anmam ⁊ corpꝰ int̾ficit ab est :
comesum meuse factuni uocabłm. nullũeiũ
alium ht̃ usum. Tonis dicit᷑ atortis herbis
que accumbenitũ humeris supponuntur
stephadiũ ascipitib dictũ quasi stiꝑadium
sicem̃ pͥus acceptum ẽ. Accubitũ acibo uoca¬
eonlocutionem habet. Item conuiiũ amul¬
tituidine conuescentium. Nampͥtiate men¬
se uictusẽ. conuiuium nonẽ. conuriui tͥplex
ẽ modus. discumbendi. edencdi. ⁊ bibendo dis¬
cumbendi: ut toris iussi discumbere pictis.
E dendi ⁊bibendi: ut postꝙ̃. pͥma quies epu¬
lis menseq remote: craceras magnos stattiũ
corpꝰ aatur. Hanc uiuenes acepiuit adi¬
erementum senes ad pꝑseuerantian.l legeni
subsistere poterit. nͥ confortet᷑ alimentis.
Aafluentia nimcupata: qiͣ reinimiũ exui¬

Expanded text:
rimus Daedalus mensam et sellam fecit. Coquinae apparatum Apicius quidam primus composuit, qui in eo absumptis bonis morte voluntaria periit, et merito, quia is qui gulae am et corpus interficit. Ab esu et comesu mensae factum vocabulum; nullum enim alium habet usum. Torus dicitur a tortis herbis quae adcumbentium humeris subponuntur. Stibadium ab stipitibus dictum, quasi stipadium; sic enim prius coeptum est. Adcubitum a cibo vocaconlocutionem habet. Item convivium a multitudine convescentium; nam privata mensa victus est, convivium non est. Convivii triplex est modus: discumbendi, edendi, et bibendi. Discumbendi, utVirg. Aen. 1, 708: Toris iussi discumbere pictis. Edendi et bibendi, ut: Postquam prima quies epulis, mensaeque remotae, Crateras magnos statuunt, corpus alatur. Hanc juvenes accipiunt ad incrementum, senes ad perseverantiam: neque enim subsistere poterit caro, nisi confortetur alimentis. a. Afluentia nuncupata quasi rei nimium exu
Abbreviated transcription (Latin):
quodante amnem sint posite. p̃cerfiuit enĩ
eis amnis Cornua extrome partes anterua¬
rum suno dicte ꝑ tropũ. Malus ẽ arbor na¬
uis qua ueli sustinent᷑. malus aũ dictꝰ. quia
ht̃ instar male insũinitatẽ. uł quia quaui qͥb¬
dam malleolis lignis cingitur. quoꝵ uolubilita¬
ce uela facilius subleuant᷑. Modiusẽ cui arbor
insistit. obsimilitudinem mensuralis ualeris
dictus. Carcheras incaciumne arboris trochi.
quod iatulas hñt. trocos enĩ g̾ce: iota dicit᷑. Pa¬
itistate stipites sunt pares stantes. qͥb arbor su¬
stinetur cato. malũ diligatũ parastate iuncte
clauusẽ quoregit᷑ gubñacłm. de quo enniꝰ. ut dla
funes natiiũ illigant᷑. Dequo en nius. tonsil¬
lascapiunt configunt litnis ad uticas. Auchora
dens ferreus exg̾ca ethimologia nom̃ acepit
q̃ qiͣ homines manꝰ conp̃hñdat uł scopulosb
autem aspuntionẽ non ht̃ nã achira dictur.

Expanded text:
quod ante amnem sint positae; praeterfluit enim quod ante amnem sint positae; praeterfluit enim eas amnis. Cornua extremae partes antemnarum sunt, dictae per tropum. Malus est arbor navis qua vela sustinentur. Malus autem dictus quia habet instar mali in summitate, vel quia quasi quibusdam malleolis ligneis cingitur, quorum volubilitate vela facilius elevantur. Modius est cui arbor insistit, ob similitudinem mensuralis vasis dictus. Carchesia sunt in cacumine arboris trochleaquod rotulas habent; τροχὸς enim Graece rota dicitur. Parastatae stipites sunt pares stantes quibus arbor sustinetur. Catoinc. 18: 'Malum deligatum, parastatae vinctae.' Clavus est quo regitur gubernaculum. De quo EnniusAnn. 483funes navium inligantur. De quo EnniusAnn. 499: Tonsillas apiunt, configunt litus, aduncas. Anchora dens ferreus ex Graeca etymologia nomen ducit, quod quasi hominis manus conprehendat vel scopulos vel autem aspirationem non habet, nam ἄγκυρα dicitur;
Abbreviated transcription (Latin):
mine facta. que concexta ciudo corio. genus
nauigii prebet. Portemia natucula sitiatici
cuntur his: iu pannonia. T rabarie amnice
naues que ex singlis tratiib cauantur. que
dice ex uno ligno catiato facde. ⁊ uide candice
quuiaquatuor usq ad decẽ homitios capiant.
de partibꝰ nauium ⁊ armamentis.ii.
upis post̾ior pars natus ẽ qua¬
si post ꝓant̾ior qiͣ pͥora. Cimba
locus himus natus. ꝙ aqͥs ni¬
cumbat. Carina acurrendo di¬
cta: quasi currina. forinauiũ latera concaua
aferendo honere dicta. siue tablata nauiuĩ qͥ
sternuntur abeo quod incessus ferant. uelfo¬
tis emineant. Columbaria in suminis lat̾ib
nautũ loca concaua. ꝑ quã eminent remi di¬
cta eo quod sint similia. latibulis colũba
cum inquib nidificint. Aganta sunt loca
tur. Transtras tabule uͥ sedent remiges. quod
sic̃ tonsores atundendis ⁊ deoriciendis capilis.
Palmtila ẽ extrema altitudo remi. apaima di¬
eta. qua mare inpellitur: Autenne aũ dicte

Expanded text:
mine facta, que contexta ex crudo corio, genus navigii prebet. Portemia, navicula syriatici utuntur his in Pannonia. Trabarie, amnice naves, que ex singulis trabibus cavantur, que dicae ex uno ligno cavato factae, et inde caudicae, quia a quatuor usque ad decem homines capiant. CAPUT II De partibus navium, et armamentis. 1. Puppis posterior pars navis est, quasilocus imus navis, quod aquis incumbat. Carina a currendo dicta, quasi currina. Fori navium, latera concava a ferendo onere dicta, sive tabulata navium, quae sternuntur: dicta ab eo quod incessus ferant vel foros. Columbaria in summis lateribus navium loca concava per que eminent remi, dicta credo quod sirum in quibus nidificant. Agea viae sunt, locatur. Transtra sunt tabulae ubi sedent remiges, quod sicut tonsores a tondendis et decutiendis capillis. Palmula est extrema latitudo remi, a palma dicta, qua mare inpellitur. Antemnae autem dictae
Abbreviated transcription (Latin):
minuitatim concisis. Afratũ ꝙ latine spumi¬
um uocat᷑ afro enĩ g̾ce spum adicit᷑. Marti¬
sia inmortałio de pisce stunt. unde ⁊ nomina¬
ta. Uficem pistem quendam dnt̃. ex quo pͥm̃
insitia facta sinit. ⁊ qitamuis ex alio genere
piscium fiant: micium tam̃ piscis tͦocablmu
dedit. Gaiatice a colore lacteo nortiinate. gb̾¬

Expanded text:
minutatim concisis. Afratum, quod Latine spumeminutatim concisis. Afratum, quod Latine spumeum vocatur, ἄφρος enim Graece spuma dicitur. Martisia in mortario ex pisce fiunt, unde et nominata. 30. Isocen piscem quemdam vocant, ex quo primum isicia facta sunt, et quamvis ex alio genere piscium fiant, initium tamen piscis vocabulum dedit. 31. Galaticae a colore lacteo nominatae. G
Abbreviated transcription (Latin):
eo quod inaqua sola deco quit᷑. lixa enĩ aqua:
dicit᷑ ab eo qd̾ fit soliita. Uñ ⁊ solutio libidimꝰ.
luxus ⁊ menbra locomota. luxa cticunt᷑. frixs
a sono dictũ. qñ ardet in oleo. Aai sc̃. qiͣ saleas¬
ꝑsuni. dentis ẽ medio sillis ͥbꝰ Rancidũ ex
uicio mincutpatũ. ꝙ raucos efficiat. Succidia
carnes musũ reposite asriceidendo dicte. Lar¬
duum eo ꝙ indomo repositũ conserciat᷑. nam
unctione uocata. Sepũ asue dem̃. quasi suebũ.
qͥ plus pinguectinis bat ħ animal. Osfa est
ꝓͥc frustũ dentiũ. cꝰ diminum̃i osfellam facto
unde ⁊ osfarii coqͥ. qi particulatini. posfattm
uocatum ꝙ. capiat᷑ afiuanine. ẽ enĩ frcimen
summa pars gule. Pulpa cticta. quod eũ pul¬
te olimmiyta ues eebatur. tinde ⁊ pulmen¬
tarium ⁊ ptilmentũ dictũ. Aunacie dicte qõ
pͥusmi lacuna facte sunt. farcim̃ dictum carb
ẽ impleant᷑ cũ aliarũ rerum cõmixtione. Mi
mital uocattĩ ꝙ fiat de piscib ⁊ ificiis. oleribꝗͦ.

Expanded text:
eo quod in aqua sola decoquitur. Lixa enim aqua dicitur ab eo quod sit soluta; unde et solutio libidinis luxus, et membra loco mota luxa dicuntur. Frixum a sono dictum quando ardet in oleo. Salsum, quasi sale asparsum, demtis e medio syllabis tribus. Rancidum ex vitio nuncupatum, quod raucos efficiat. Succidia carnes in usum repositae, a succidendo dictae. Lardum, eo quod in domo repositum conservatur; nam unctione vocata. Sebum a sue dictum, quasi suebum, quod plus pinguedinis hoc animal habeat frustum dentium, cuius diminutivum offellam facit. Unde et offarii coqui, quia particulatim, id est offatim, vocatum quod capiatur a frumine; est enim frumen summa pars gulae. Pulpa dicta quod cum pulte olim mixta vescebatur. Unde et pulmentarium et pulmentum dictum. Lucanicae dictae quod prius in Lucania factae est, impleatur, cum aliarum rerum commistione. 29. Minutal vocatum, quod fiat de piscibus, et isiciis, oleribusque
Abbreviated transcription (Latin):
rium hocẽ inmundũ. Honorarium tunum
ꝙ regib ⁊ potentib honoris grã osfert᷑. La¬
to de in nocentia sua. cũ essem in ꝓuincia lega¬
tus quam plures ad p̃tores ⁊ consules uinũ
honorariũ dabant. nuimiꝗ̃ accepi nec pͥuatus
quidꝰ srudum uimimẽ insuaue quod serui
potant. Acetum uł quia acutum uł quia aqͦ¬
tum. uinũ enĩ aqua mixcum in hunc sapo¬
rem rectigitur. unde ⁊ acidũ qiͣ aqͥdum. Con¬
cutũ uocatũ quod sit simplex ⁊ cõmirtione

Expanded text:
rium, hoc est inmundum. Honorarium vinum, quod regibus et potentibus honoris gratia offertur. Cato de innocentia sua 1: 'Quum essem in provincia legatus, quamplures ad praetores et consules vinum honorarium dabant: numquam accepi, ne privatus  Crucium vinum est insuave, quod servi potant. Acetum, vel quia acutum, vel quia aquatum. Vinum enim aqua mistum cito in hunc saporem redigitur. Unde et acidum, quasi aquidum. Conditum vocatum, quod non sit simplex, sed commistione
Abbreviated transcription (Latin):
uocabulo appellaras. quicqͥd enĩ iniotundũ
gistri auire mncupauerunt. quia ẽ ea lex
condimenti. hanc geci reman uocant. Case¬
umuocare quod careat sero quasi caruti¬
um. nam seruim ei omẽ deducit᷑. ut ponde¬
ribus arguattr. Colustrum lac notium. qd
neutͥ geners ẽ. Lac ag̾ẽo sermone dirmatũ

Expanded text:
d enim in rotundum gistri a jure nuncupaverunt, quia ea lex condimenti ejus. Hoc Graeci ζωμὸν vocant. 33. Caseus vocatur, quod careat sero, quasi careum. Nam serum ei omne deducitur, ut ponderibus arguatur. Colostrum, lac novum, quod neutri generis est. 34. Lac a Graeco sermone derivatum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓͥe a̾ uet̾es pͣndiũ uocabant. oim̃ militũ eibũ
ante pugnã. Uñ ẽ ilid̾ ducis ad alloqͥum pͥnde¬
amꝰ tamꝗͣ ad inferos cenaturi. Merenda est
cib qua dedin ate die sumit᷑ qiͣ pꝰ meridiẽ
edenda ⁊ ꝓximo cene. Uñ ⁊ añ cenia aqͥb dã tio¬
tuir: sic marcialis. imperat excelios frag̾e̾ uo¬

Expanded text:
 vocabant omnium militum cibum ante pugnam; unde est illud ducis adloquium: 'Prandeamus tamquam ad inferos cenaturi.' Merenda est cibus qui declinante die sumitur, quasi postmeridie edenda et proximo cenae: unde et antecenia a quibusdam votur. Sic Martialis4, 8, 6: Imperat excelsos frangere no
Abbreviated transcription (Latin):
nort bentũ ficeret. paludamentũ eiat itsigne
pallcũ. imperatoꝵ coco puirptuaq ⁊ atuis distn¬
ctum. de qͦsalustius. togã inquit paludam̃is̃
uidetur quod eo indutꝰ panam ficeret in peraidr
belltim suicurime cͥcumtextum ẽ quod gec &dis
dicit᷑. Dequo tugilius. ⁊ cctuntextã erocao uela¬
men acanto. Cireuntextũ aũ dem̃. qr ẽ rotundũ¬

Expanded text:
um faceret. 9. Paludamentum erat insigne pallium imperatorum cocco, purpuraque et auro distinctum. De quo Sallustius: Togam, inquit, paludamento videtur, quod eo indutus palam faceret imperator bellum futurum. 10. Circumtextum est quod Graece κύκλας dicitur, de quo Virgilius. Et circumtextum croceo velamen acantho. Circumtextum autem
Abbreviated transcription (Latin):
nñ tetiet ⁊ aqͦtem. Nocdomellus dicit᷑ eo ꝗ
insuco rose mel acdmiscet᷑. Meliciatũ unuim
melle admixtũ. Medus qiͣ melus qr ex melle
fit sic̃ calamitas ꝓ caclamitas. fecula uua pm¬
gtis decocta. uisq ad crassinidinẽ mellis ac
do parte careat. c̾cra enĩ parte intisti ad missa
q trmanserit. carenũ ẽ. cui cont̾ria sapa est.
q̃ fertiendo ad t̾ciã reclacta descend̾it. Si cera
Eoĩs potio que extra uinũ inhebriare pot̾.¬

Expanded text:
omeli dicitur, eo quod in succo rosae mel admisceatur. Melicratum, vinum melle mistum. 13. Medus, quasi melus, quia ex melle fit, sicut calamitas pro cadamitas. Faecula, uva pinguis, decocta usque ad crassitudinem mellis, ac do parte careat. Tertia enim 495 parte musti amissa, quod remanserit carenum est, cui contraria sapa est, quae fervendo ad tertiam redacta descenderit. 16. Sicera est omnis potio quae extra vinum inebriare pot
Abbreviated transcription (Latin):
foruicapes. Nam foruumẽ calid̾. utude ⁊ fer¬
uidum. unde ⁊ formosos diĩs. qͥb talor can¬
guinis extubore pulcͥtudinẽ creat. Limadi¬
cta quod leue faciat. Namumũ leucẽ. sui¬
uinẽ unde oꝑantur aigentaui. aqto⁊ calata
uasa dicunti.
De eabricis paritum .i. de crastis. ui.¬

Expanded text:
forvicapes. Nam forvum est calidum; unde et ferforvicapes. Nam forvum est calidum; unde et fervidum; unde et formosos dicimus quibus calor sanguinis ex rubore pulchritudinem creat. Lima dicta eo quod lene faciat. Nam limum lene est. Cilium est unde operantur argentarii; a quo et caelata vasa dicuntur. § 8 De fabricis parietum.
Abbreviated transcription (Latin):
rumpatur. milla uetustate uiucattr. extine¬
nis enim tantum incorruptibilit̾ durat. ut
hii qͥlimates figunt eos infossos t̾ra subit̾nat.
lapides desuiꝑ figant. ad cõm̃cend̾ litigatorem.
post quantalibet scłã fixũ iapidẽ eẽ. ⁊ limitẽ
cur. acedendo dictus eo quod illic aliqͥd cudamꝰ
.i. feriendo ꝓdticamꝰ. Cudere enim ⁊ cecdere ⁊ fe¬
rire ẽ. Ueteres aũ non incudem uocabant. s
itudem. eo qͥ in ea metallum tundit᷑ hoc ẽ
tendattir. Unde ⁊ tudis malleus atundendo
.i. idẽ tenendo dictus. Malleus uocat᷑. qr diiqͥd
callet ⁊ moue ẽ cedet ⁊ ꝓducit. Marcus malleus
maior. & didas maitiis quod maior sit adce¬
dend̾ ⁊ fortior. Maltellus mediocͥs. Marcuis
malleus pusuius lucilius. ⁊ ueluo in fabͥcam
struens cutinat cuius faruĩ multoꝵ magns
ignib tundit. horcipes quasi ferricapes eo qd
ferum candens capiant. terumtꝙ. siuie quod
ablus aliqind foruũ capimꝰ ⁊ tenemꝰ qtias

Expanded text:
nrumpatur, nulla vetustate vincatur. Extincnrumpatur, nulla vetustate vincatur. Extinctus enim tantum incorruptibiliter durat, ut hi qui limites figunt eos infossos terra substernant, et lapides desuper figant ad convincendum litigatorem post quantalibet saecula fixumque lapidem limitem tur, a caedendo dictus, eo quod illic aliquid cudamus, id est feriendo producamus; cudere enim caedere et ferire est. Veteres autem non incudem vocabant, sed intudem, eo quod in ea metallum tunditur, hoc est tendatur; unde et tudis malleus, a tundendo, id est tendendo, dictus. Malleus vocatus quia, dum quid calet et molle est, caedit et producit. Marcus malleus maior; et dictus marcus quod maior sit ad caedendum et fortior. Martellus, mediocris. Marculus malleus pusillus. Lucilius1165: Et velut in fabrica fervens cum marculus ferrum multorum magnis ictibus tundit. Forcipes quasi ferricipes, eo quod ferrum candens capiant teneantque, sive quod ab his aliquid forvum capimus et tenemus, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
uri prodest. pestilentie qͦ que obseritatione so¬
lis contrabitur auxiliari certumẽ in opere ꝙͦ
aliud gignnt. pͥmis ignib. aliut sccłis. alitidt¬
ciis. habet ꝙͦ ⁊ aliam diu̾sitatẽ ignis inse. Nlã¬
auꝰ. ẽ qͥhumano usui. alius qͥmindicio appa¬
ret diuino sine qui decelo fulmen constringit.
siue qͥ de terra ꝑuertices montium eractuat. Ig¬
nis autem dictͥtis: quod nichil gigni pot᷑. ex
co. Est enĩ mitiolabile dementũ acdsimens cun¬
ta ra querapit. labrica exduab reb constat. uen¬
tis ⁊ flamina. flamina uͦ propͥe formcis ẽdicta
quod flati folliũ exeitentur fornax uͦ abigne
uocata. fos enim ignisẽ. ¶ aminus fornaxg̾eũ
scratilla. Pͥmaẽ prumaẽ quamdiu ardet. cũ
autem extincta fu̾it: carbo nominatur. Pru
quidũ inti̾sse credutir. maioris at tͥtutis. Nã
iterum incensus fortiori luce calescit. cꝰ tanta ẽ
etiam ⁊ sine igne firmitas. ut nullo huraore cr¬

Expanded text:
ruri prodest. Pestilentiae quoque, quae obscuratione soruri prodest. Pestilentiae quoque, quae obscuratione solis contrahitur, auxiliari certum est. In opere quoque aliud gignit primis ignibus, aliud secundis, aliud tertiis. Habet quoque et aliam in seui humano: alius, qui in judicio apparet divino: sive qui de coelo fulmen astringit: sive qui de terra per vertices montium eructuat. Ignis autem dictus, quod nihil gigni potest ex eo, est enim inviolabile elementum, assumens cta qua rapit. Fabrica duabus rebus constat: ventis et flamma. Flamma vero proprie fornacis est dicta, quod flatu follium excitetur. Fornax vero ab igne vocata; φῶς enim ignis est. Kaminus fornax Graecscintilla. Pruna est quamdiu ardet; quum autem extincta fuerit, carbo nominatur. PrunQui dum interisse creditur, maioris fit virtutis; nam iterum accensus fortiori luce calescit. Cuius tanta est etiam et sine igne firmitas ut nullo humore co
Abbreviated transcription (Latin):
aber aferiendo ferro inpositũ nomen
habet. Hinc dituatũ nomenẽ adaliaᷤᷤ
artium mãtias fabros uł fabͥcas dic̾e̾.
s cũ adiectione ut faber lignarius. ⁊c̾. ꝓpter
oꝑis scił firmitatẽ. infabrorũ aũ fornace. gñ¬
tiles uulcanũ auctorẽ dñt. figiralit̃ ꝑ urilca¬
num ignẽ significantes. sine quo nullum
metalli genis funcdi extendiꝙ pot̃. Nichil¬
alibi argentũ. alibi plumbũ. alibi ininium.
alibi pigmenta. alibi medicamotita efficit. ig¬
ne lapides inere soluunt᷑. igne fercũ signanir.
acdomat᷑. igne aurũ ꝑficit᷑. igne cemenid la¬
pide cementa ⁊ parieces ligantur. lapides rri
gros ignis coquendo candificat. ligna candi¬
da urendo obfuscat. Carbones ex puna can¬
dida nigros facit. de lignis duris fragiles.
de puirbilib inpuibiles reda strict̾a soluit.
soluta restrurgit. dura mollit. mollia ditra red¬
dit. Habet ⁊ mlicaminis usum. uam se ꝑ

Expanded text:
aber a faciendo ferro inpositum nomen aber a faciendo ferro inpositum nomen habet. Hinc derivatum nomen est ad alias artium materias fabros vel fabricas dicere; sed cum adiectione, ut faber lignarius et roperis scilicet firmitatem. In fabrorum autem fornace gentiles Vulcanum auctorem dicunt, figuraliter per Vulcanum ignem significantes, sine quo nullum metalli genus fundi, extendique potest. Ignialibi argentum, alibi plumbum, alibi mineum, alibi pigmenta, alibi medicamenta efficit; igne lapides in ere solvuntur, igne ferrum gignitur et domatur, igne aurum perficitur, igne cremato lapide cementa et parietegros ignis coquendo candificat: ligna candida urendo obfuscat. Carbones ex pruna fulgida nigros facit, de lignis duris fragiles, de putribilibus imputribiles reddit, stricta solvit, soluta restringit, dura mollit, mollia dura reddit, habet et medicaminis usum. Nam saepe
Abbreviated transcription (Latin):
iualitur. uice remi. dequo ualgitis. hicmea me
longo succendens ꝓra remulco. letantẽ gratis
sistu in hospieus. Serupi iuncula loro ter li¬
moticta. quib remi ad tilmos alligant᷑. de qͥb
dis lineq maxam. De Re CI B uS.u.¬
etes nocate siue areti nentib picib. siue
pelagiũ dicitur a plagis. nã propͥe pia¬
gas dictas sines illos quib recia cenditntur cͥca
unã⁊ summampartem. tunda ẽ geniis piscatorie
retis dicta ab eo qͥ inf̾indũ mutat᷑. id̾ ⁊̃ aiaciendo
lator eras. Tragũ genus retisabeo qd trabit᷑ num¬
cupatum. ip̃a ẽ ⁊ uerticłm̃. uercere enĩ trahere
e. Nassa.
Caisis genꝰ uenatorie artis retis. qͥ capiat. hinc
uenatio manis ẽ. Conopiũ cretia qͥb culices ex¬
cluduntur. in mod̾̃ temptorii. quo magis alex¬
andrini utuntur. qr ibi ex illo nichilo culices
copiosi nascunt᷑. Unde ⁊ conopiũ dicit̾: nã cono¬
pe: egiptusẽ. de fabroꝵs forNace. ui.¬

Expanded text:
trahitur vice remi. De quo Valgius 4: Hic mea me trahitur vice remi. De quo Valgius 4: Hic mea me longo succedens prora remulco laetantem gratis sistit in hospitiis. Struppi vincula loro vel lino facta quibus remi ad scalmos alligantur. De quibus dus lineique mataxam. § 5 De retibus. Retes vocatae sive a retinendis piscibus, sive plagium dicitur a plagis; nam proprie plagas dici funes illos quibus retia tenduntur circa imam et summam partem. Funda genus est piscatoriae retis, dicta ab eo quod in fundum mittatur. Idem etiam  quidem antea iaculator eras. Tragum genus retis ab eo, quod trahitur, nuncupatum. Ipsa est et verriculum; verrere enim trahere est. Nassa. Cassis genus venatoriae rvenatio inanis est. Conopium retia qua culices excluduntur in modum tentorii; quo magis Alexandrini utuntur, quia ibi ex Nilo culices copiosi nascuntur. Unde et conopeum dicitur; nam Canopea Aegyptus est. § 6 De fabrorum fornace. F
Abbreviated transcription (Latin):
Certusia id̾ acer᷑e.i. fitige uocata.ẽ enĩ potio
ex seminib frumenti. uario mͦ confecta. se
lia acalo faciendo appellata. ẽ enĩ pocio ex
sacoo ͭt et. partẽ conficit᷑ stiscitat᷑ enĩ igea il¬
la uis genũms nadefacte sitiges. ac deiube

Expanded text:
Cerere, id est, fruge vocata. Est enim potio ex seminibus frumenti vario modo confecta. 18. Caelia, a calefaciendo appellata. Est enim potio ex succo tritici per artem confecta. Suscitatur enim ignea illa vis germinis madefa
Abbreviated transcription (Latin):
extremo sui purpurã luuiã .i. fluruosam und̾
⁊ nom̃ accepit. nec limũ obliquũ dicimꝰ. lici¬
nũ uocatan quod textura eius ligata sit iuto¬
tum. quasi diceret lichinum.c. ꝓ .g. littera cõ¬
murata. Arinelausa uillgo uocata. que ante
⁊ retro diuisa atq aꝑtae̾. in armos cm̃ clauia
quasi armiclauiã .c. littera ablata. Camisias uo¬
cari quia nibis dormmimus ineamis .i. instratis
nris. Fcmoralia appellata: eo quod femora cegãt.
cegentes. Tubiucus uecatiis. quia tibias bracaq
iubusclam. autemꝰ nationib sua cuiq
propͥa uestis ut partis farabare. gallis
hinne. girinanis tenones. spanis stu¬
ges sardis mastiuge. Sarabate sant fura acsi¬
nuosa uestimenta. dequib legitur indamãe.
t sarabare cotum nonsunt mutae. ĩ publi¬
us ut quid gͦ inuentre iuo piras araiba mnipñ¬
derunt: apud quostam sartibare quecdã capi¬
tum regmina nuncupantur. qualia uicipita

Expanded text:
extremo sui purpuram limam, id est fluxuosam; unde extremo sui purpuram limam, id est fluxuosam; unde et nomen accepit, nam limum obliquum dicimus. Licinum vocatum quod textura eius ligata sit in totum; quasi diceret liginum, C pro G littera commutata. Armilausa vulgo vocata quod ante et retro divisa atque aperta est, in armos tantum clausa; quasi armiclausa, C littera ablata. Camisias vocari quod in his dormimus in camis, id est in stratis nostris. Femoralia appellata eo quod femora tegant. velentur. Tubrucos vocatos quod tibias bracasque ibusdam autem nationibus sua cuique propria vestis est, ut Parthis sarabara, Gallis lenae, Germanis rhenones. Hispanis stringes. Sardis mastrucae. 2. Sarabara sunt fluxa ac sinuosa vestimenta, de quibus legitur in Daniele: Et sarabara eorum non sunt immutata. Et Publius: Ut quid ergo in ventre tuo Parthi sarabara suspenderunt? Apud quosdam autem sarabara quaedam capitum tegmina nuncupantur, qualia videmus in capite
Abbreviated transcription (Latin):
aliqua cubantia. prona nonintilla. alia su¬
pina. ⁊ pp̃ hec uniueria. sunt constixieti. linea
genere sno appellata. quodex linosit. lin¬
le nomen factum. eo quod craidit ⁊ detro
dit .i. includit. caice admixto ⁊ luto lapides
Marcellus.
ignariis generilit̾ ligni opitox appł¬
latur. carpentariis sp̃ale nomenẽ.
carpentum enum soltim facto. sicut nauicidariꝰ
qͥtantum naiuũ ẽ fabͥcator ⁊ artifex. Sarrite¬
ctor dicttis quod ex multis hinc iude contun¬
ctis tabulis unũ cectis aireat corpusaidem
⁊ lignartus. qr tep̾coria lignis induc̃. Ligns
uocatũ g̾ea ethimologia. qrua incensũ lum̃

Expanded text:
aliqua cubantia, prona nonnulla, alia sualiqua cubantia, prona nonnulla, alia supina, et propter hoc universa ruunt constructa 3. Linea genere suo appellata, quia ex lino fit. Trullae nomen factum, eo quod trudit, id est, includit calce vel luto lapides. Martellus .Lignarius generaliter ligni opifex appellatur. 2. Carpentarius speciale nomen est. Carpentum enim solum facit, sicut navicularius quia tantum navium est fabricator et artifex. 3. Sarcitector dictus, quod ex multis hinc inde conjunctis tabulis unum tecti sarciat corpus. 4. Idem et tignarius, quia tectoria lignis inducit. 3. Lignum vocatur Graeca etymologia, quia incensum in lumen
Abbreviated transcription (Latin):
nem. Antilare quod uoeant candid̾ ẽ. quo mu¬
liebres picture illuminant᷑. fit ⁊ ip̃m excre¬
caadmixtis uitreis gemis. Ceruisa fit hot mnͦ.
Inuase enim aceto acerrimo impleta sarmen¬
ta aminea ieodꝰ uasculo collocabis. ac suꝑ sar¬
menta tabłas plumbi tentiissimas pones de¬
inde uas diligentissime claudes. illimesq ne
aliqͥd spiraminis exeat. Postdies aũ.xxx.
aꝑitur. ⁊ ex distillatione cabulaꝵ innata
cercisa inuenitur. quod ab lattim ⁊ arefcm̃
tericur. atq itm̃ aceto admixto: in pastitł
diuiditur.⁊ m solo siocat᷑. bac obseruantia
si laminas eris sarmentis suꝑponas: erugi
ad normam fieri.⁊ ad ꝑpendiculũ
respondere: oporcet. Norma dicta
greco uocabulo. extra quam nichil rectum
fitri pocest. Conponittur añ ex tͥb regtis ia
quodsit recta. quasi recticiua. ⁊ inpedinni
non hat. ꝑpendictlumẽ: quod semꝑ adpiũ¬
tͥa mendosa instruant᷑ ut aliqua praua sinto

Expanded text:
nem. 22. Annulare, quod vocant candidum, est quo munem. 22. Annulare, quod vocant candidum, est quo muliebres picturae illuminantur. Fit et ipsum ex creta admistis vitreis gemmis. 23. Cerussa fit hoc modo: In vase enim aceto acerrimo impleto sarmenta aminea in eodem vasculo collocabis, ac super sarmenta tabulas plumbi tenuissimas pones, deinde vas diligentissime claudes, illinesque, ne aliquid inde spiraminis exeat. Post dies autem XXX vas aperitur, et ex distillatione tabularum innata cerussa invenitur. Quod ablatum et arefactum teritur, atque iterum aceto admisto in pastilis dividitur, et in sole siccatur. Hac observantia, si laminas aereas sarmentis superponas, aeruginad normam fieri, et ad perpendiculum respondere oportet Norma dicta Graeco vocabulo, extra quam nihil rectum fieri potest. Componitur autem ex tribus regulis, ita quod sit recta, quasi rectula, et impedimentum non habeat. Perpendiculum est, quod semper appenta mendosa instruantur, ut aliqua prava sint,
Abbreviated transcription (Latin):
sup humerũ stmiitrtĩ poniti ciius sitmalituio inĩ
inopimentis simulatrorĩ uł pietiumiũ aspiemꝰ.
eusq statuas togatis uoxamus. toga aũ iomani
sis. mensiua coge iuste siser ul nas bat: sega pa¬
mata clicebatiur quã merebant᷑ hii qͥ portabant
S boitib palmus. pã tiocabat᷑ ⁊ toga pucta eo qs
uuctorum ct̃ palmis intextã hãt. hret. loga cu¬
a idẽ magrstiatũ petentes ambielunti addita
cieta quod cancdidior in signiorq cẽt. cicer i no¬
ratione quam huit contmi ꝯpetictores in togacan¬
dida scͥpsit. Cigtus galbusꝰ ẽ cũ ita inponitur
toga. ut toge laciuiaq post secꝰ reicit᷑i attrahi¬
tir ad pectus. ita ut ex utroq latere exhtimeris
pictaire pendeant. ut sac̃totes gentilut̃ facietunt.
aut cingebantur p̃tores. T itibea trat toge spẽs ex
pinpuma ⁊ cocco. qua oꝑti romanoꝵ reges ini¬
cio p̃cedebant. hanc pͥmum comulus adinie¬
misse ꝑhibet᷑. ad disẽtionẽ regii habitꝰ ł rabea

Expanded text:
erum sinistrum ponitur, cuius similitudinem in operimentis simulacrorum vel picturarum aspicimus; easque statuas togatas vocamus. Toga autem imperntis. Mensura autem togae iustae sex ulnas habet. ur quam merebantur hi qui reportabant de hostibus palmas: ipsa vocabatur et toga picta, eo quod victorias cum palmis intextas haberet. Toga ti, id est magistratum petentes, ambiebant, addita creta quo candidior insigniorque esset. Cicero in oratione quam habuit contra conpetitores 'In Toga Candida' scripsit. Cinctus Gabinus est cum ita inponitur toga ut togae lacinia, quae post secus reicitur, adtrahitur ad pectus, ita ut ex utroque latere ex humeris picturae pendeant, ut sacerdotes gentilium faciebant aut cingebantur praetores. Trabea erat togae species ex purpura et cocco qua operti Romanorum reges initio procedebant. Hanc primum Romulus adinvenisse perhibetur ad discretionem regii habitus. Trabea
Abbreviated transcription (Latin):
ambitu cͥniũ contegant. De palleis uiroꝵ .u.
alluis ẽ qtio ministtantiũ scapiile ce¬
gunitir. ut dũ ministrant: expecti¬
raises ad pende inhumeris pauiũ ⁊ ꝑgat qͣn¬
cumualet ctioꝵ pecduĩ ꝑuicitas. Dictũ añ palu¬
um apeslib quia pͥus suꝑ indirmenta pellicia

Expanded text:
crinium contegat. § 24 De palliis virorum. Pallium est quo ministrantium scapulae conteguntur ut, dum ministrant, expedi facturus es, adpende in humeris pallium, et pergat quantum valet tuorum pedum pernicitas. Dictum autem pallium a pellibus, quia prius super indumenta pellicia
Abbreviated transcription (Latin):
tigillum. Iat̾culiũ uocati: quod lani firmen¬
tur. cͥcumactis uudiq quatuor cabestis Lai¬
teres autem citidi sunt. qui ⁊ ip̃i nominati. ꝙ
lati ligneis formis eficuint᷑. quoꝵ citites dñr
inquib lutum pro hisdem lat̾ib eradis por¬
tare solent. sunt enim connexiones cannarũ

Expanded text:
tigillum. Laterculi vero vocati, quod lati formentigillum. Laterculi vero vocati, quod lati formentur circumactis undique quatuor tabulis. Lateres autem crudi sunt, qui et ipsi inde nominati, quod lati ligneis formis efficiuntur, quorum crates dicuntur, in quibus lutum pro iisdem lateribus crudis portare solent. Sunt enim connexiones cannarum,
Abbreviated transcription (Latin):
so ⁊ mollicie simillummus. Molaris in pariecibꝰ
diurq ⁊ aspera. Exquo etiam ⁊ mole fiuint uñ
ariis exꝰ qua ieuis ae fistulosiis. ⁊ cameris aptus.
Silex duras lapis. ex eiuus genere nigri sili¬
ces optimi quib dam inlocis ⁊ raibentes. al¬
bi silices contra uerustatẽ incorraipti id̾ ⁊ in
nonumentis scuptũ ⁊ incorrapti ꝑmanent.
qbner ignis qd̾ nocet. nã ex his etiam forme
siunt. inquib era funcdtiuntut. Uiridis silex
osus ⁊ ubi iienitur lapis non sarumẽ. Pai¬
liduis incerentoria utilis. Globus contra
hiurias srtis.⁊ instructura infidus nisi
fuenit mnulta siuifirtiuatione deuctus. fluuua¬
lis semꝑ ueluci madens ẽ. Hunc estate extid̾e
oportet. noc antea bieninũ inserere institictu¬
ris domoretm. fictilium oꝑm ad parietes ⁊ lin
damenta cortis lat̾ilis. ad tecta in bͥerilis te
imbrices. quod accipiant himbres. Legule aũ
pͥme potitionis nomen. etiuis dimiuutiunmn

Expanded text:
so, et mollitie simillimus. 10. Molaris, in parietibus so, et mollitie simillimus. 10. Molaris, in parietibus , duraque et aspera, ex quo etiam et molae fiunt, unde atus ex aqua, levis, ac fistulosus, et cameris aptus. 432 12. Silex, durus lapis, ex cujus genere nigri silices optimi, quibusdam in locis et rubentes. Albi silices contra vetustatem incorrupti. Iidem et in monumentis scalpti, et incorrupti permanent, quibus nec ignis quidem nocet. Nam ex iis etiam formae fiunt, in quibus aera funduntur. Viridis silex, osus, et ubi invenitur, lapis, non saxum est. Pallidus in caemento raro utilis. 13. Globus contra injurias fortis, et in structura infidus, nisi fuerit multa suffrenatione devinctus. lex semper veluti madens est. Hunc estate exhiberi oportet, nec ante biennium inseri in structuris domorum. damenta coctis laterculis, ad tecta imbriculis tegedes, et imbrices, quod accipiant imbres. Tegulae autem primae positionis nomen, cujus diminutivum
Abbreviated transcription (Latin):
⁊instaurare dicebant. Coustat acitẽ constiri¬
ctio. fundamento. lapitib calce. arena. ⁊ lig
solapide surgat. Lapides instructuris apti.
albus. tiburtinꝰ. columbinꝰ. fiuuialio. fun¬
ga. rubros ⁊ reliqui. Albus lapis. aliusdu¬
ius. alius mollis. dentata serra secatur. tͣc
tabilis mopere ẽ itaut ineo quasi in ligno
litere scͥbant᷑. liburtinꝰ aloco ita lie dict᷑ꝰ qui
dum sit. ad fabͥcani cẽortis: uapore tam̃ dissi¬
lit. Tofus edificus inutilis ẽ fundamentis.
aptus mortalicati. ⁊ mollicia. ex estu eram
⁊ alitu snaris fricatur ⁊ uerberatur imb̾b.
Harenatius lapis coneretis maris hareniᷤ.
hic ⁊ bibulũ dicit̾ seruiat enĩ humorem ac¬
ceptũ id̾ ⁊m betiea galiditanꝰ ab instila occe¬
am ubi plarimus excidetur. Piꝑinꝰ subalbi¬
dusẽ punctis nigris durus atq fortissimꝰ. co¬
cleatius codeis iapillisq ⁊ harena concretus.
acolore auis numcri patus. natiua uicinꝰ gui¬

Expanded text:
et instaurare dicebant. 2. Constat autem construet instaurare dicebant. 2. Constat autem constructio fundamento, lapidibus, calce, arena, et ligcrasso lapide surgat. 3. Lapides in structuris apti: albus, tiburtinus, columbinus, fluviatilis, sfungia, rubrus, et reliqui. 4. Albus lapis, alius durus, alius mollis. Mollis dentata serra secatur. 431 Tractabilis in opere est, ita ut in eo, quasi in ligno, litterae scribantur. 5. Tiburtinus, a loco Italiae dictus, qui dum sit ad fabricam fortis, vapore tamen dissilit. 6. Tophus aedificiis inutilis est fundamentis aptus mortalitate, et mollitie. Ex aestu enim et halitu maris feritur, et verberatur imbribus. 7. Arenatius, lapis concretus maris arenis, hic et bibulus dicitur. Servat enim humorem acceptum. Idem et in Baetica Gaditanus, ab insula Oceani ubi plurimus exciditur. 8. Piperinus, subalbidus cum punctis nigris, durus, atque fortissimus. Conchleatius, cochleis, lapillisque et arena concretus, a colore avis nuncupatus, natura vicinus gyp
Abbreviated transcription (Latin):
N fabricis De fabricis parietuo .i.
parietum atq cẽctoꝵ g̾ci inuentorẽ deda¬
lumasserunt. Iste enĩ didiscisse pͥmꝰ fabcã
amineitia dicit᷑. fabros enĩ siue aitifices
g̾ei cectonos uocant .i. instruictores. aichite¬
cti qutẽ cimentarii sunt ꝗ disponit infunda
inquit architectus finidamentũ posui. Macio¬
nes dicti. amacisnis inquib insistunt. ppalti¬
tudint̃ parietum. De dispositione.i.
dificioꝵ parctes sunt tres. Dispoficio.
constiictio. uenustas. Disposicio ẽ alce
Iuł solii. ⁊ fundam̃toꝵ descͥptio. De con¬
nis edificatio. constructio aũ uł istra¬
Mctio uocata. eo qͥ instͥngat. ⁊ coherete fi¬
ciat. ut lapides itico. cementa. ⁊ ligna. ⁊ lapide .
inuicem sibi. Nam⁊ instictio ferri in aqua m¬
straict̾ura ẽ. nͥenĩ candens st̾ngatur stͥngi co¬
herere non potest ferrum. Item constrtitio
amultitudine lapidum ⁊ lignoꝵ dicta. unde
tio. Nam edificatio noua constractio est.

Expanded text:
 VIII. De fabricis parietum. 1. In fabricis parietum atque tectorum Graeci inventorem Daedalum asserunt. Iste enim primus didicisse fabricam a Minerva dicitur. Fabros autem sive artifices Graeci τέκτονας vocant, id est instructores. Architecti autem caementarii sunt, qui disponunt in fundaminquit 'architectus fundamentum posui.' Maciones dicti a machinis in quibus insistunt propter altitudinem parietum. De dispositione . Aedificiorum partes sunt tres: dispositio, constructio, venustas. Dispositio est areae vel solii et fundamentorum discriptio. De cnis aedificatio. Constructio autem, vel structio vocata, eo quod instringat et cohaerere faciat, ut lapides luto, et ligna et lapides invicem sibi. Nam et intinctio ferri in aqua strictura est. Nisi enim candens tingatur, stringi et cohaerere non potest ferrum. Item constructio a multitudine lapidum et lignorum dicta, unde tio. Nam aedificatio nova constructio est.
Abbreviated transcription (Latin):
temes aũ naties siit hñtes remortim ordimẽ
geminũ. tͥremes. quat̾iemes tum ⁊ quatuoror¬
dintim. sic⁊ pentes. ⁊ exeres. qͥnos. uł sonos ordi¬
nes hñtos. acturie naties sunt que uł simul
⁊ remis aguntin: Uppogau sm quoequos ẽns¬
uehere solitt̃. Petoniũ nauigium fiuminaie
carclum ⁊ graue quod non risi remigio pro¬
greti potest. hic ⁊ transictas.i. extentus. c̾enĩ
uitis. unde ⁊ trns ethna dicitur extentꝰ stmꝰ.¬

Expanded text:
remes autem naves sunt habentes remorum ordinem remes autem naves sunt habentes remorum ordinem geminum. Triremes et quadriremes trium et quattuor ordinum; sic et penteres et hexeres, quinos vel senos ordines habentes. 24. Actuariae naves sunt, quae velis simul et remis aguntur. Hippagogus, in quo equos transvehere solitum est. Pontonium, navigium fluminale, tardum et grave, quod non nisi remigio progredi potest. Hinc et trajectus, id est, extentus. Est enim latus, unde et transenna dicitur extentus
Abbreviated transcription (Latin):
lignis. unde ⁊ calores naniele. que lignis inriti¬
libus portant᷑. Anqͥromacuis dictis abeo qͥd
cefiate sini ancboris ⁊ instrumentis reliquis na¬
uium uehendis ũt aptus. Faselumẽ nauigiũ
quã nos corrupte faselum dicimꝰ Dequouir
enim latine nitendere dicitur. Barga ẽ grie
enncta nauis cõmercia ad licus portat. hcena¬
uis inpelago pp̃ nimias undas fuo suiscip̃ g̾nno
uͥ aũ appropinqͣuĩt portũ. reddit uicẽ bara
nauiũ quam accepit inpelago. Paro nauigi¬
um piratarum aptum. ⁊ ex eis ita uocatũ.
Sicerdo. tunc se auctig̾o tradit mandatq pa
Miopatta quasi minimꝰ. paro ẽ oni ẽ scafa
ex uinine factͥa. que contexta citido corio.
gentis natugi p̃bet. qualib utuntur g̾ma¬
norum pitati inoccami linterib tit paltiauꝰ
obagaitatẽ degrialis e histori. gens inqͥt sa
xo nõn ꝑoparonib non turib uccuantir. fu¬
gr pociuis quã bello parati. Celones quos gͥ̾ci
bitur uncta carima ꝑequora quana celocis. bi¬

Expanded text:
lignis; unde et calones naviculae quae ligna militibus portant. Ancyromachus dictus pro eo quod celeritate sui ancoris et instrumentis reliquis navium vehendis sit aptus. Phaselus est navigium quem nos corrupte baselum dicimus. De quo enim Latine intendere dicitur. Barca est quae cuncta navis conmercia ad litus portat. Haec navis in pelago propter nimias undas suo suscipit gremio: ubi autem adpropinquaverit portum, reddit vicem barca navi quam accepit in pelago. Paro navigium piratarum aptum, et ex his ita vocatum. CiceroMar. 3: Tunc se fluctigero tradit mandatque paMyoparo, quasi minimus Paro. Est enim scapha ex vimine facta, quae contexta crudo corio genus navigii praebet, qualibus utuntur Germanorum piratae in Oceani littoribus, vel paludibus, ob agilitatem. De quibus Historia: Gens, ixonum mioparonibus, non viribus nituntur, fugae potius quam bello parati.' Celoces, quas Graeci bitur uncta carina per aequora cana celocis. Bi
Abbreviated transcription (Latin):
um fimbigis longifis. lacerua pailtũ finbia¬
tum quo olim soli milites titebantur. Unde ⁊
indutingtienda eistrensi tirbanaq curba hos
togatos ilos lac̾hatos uocabant. inde aũ lacernie¬
ꝗͣ manus cegat. tanttunẽ enĩ breue amicbuni.
Pretexta ptierileẽ palliũ. qͦusq ad sexclecim
annos pueri nobiles sub discipline cultu
utebantur. Unde ⁊ p̃cextiti pueri. appellati st̃.
Dicta aũ p̃cexta. qr p̃texebat᷑ ei latior purpur.
Casula ẽ uestis cucullata cticta ꝑcdiminutionẽ
a casa. qr totũ hominẽ cegat. qiͣ minorꝰ casa. iñ
⁊ cuculia. qͣ minor cella. sic ⁊ g̾ci psenetas dictaᷤᷤ
runt. Birecis ag̾co uocabłni trahit. illi eiũ lirrũ
ẽ enĩ ambitus prop̾e necĩus ad oꝑis ex̾citium.
fiebat: añ pͥus ut quidã existimant. de pellictł
meloniĩ. unde ⁊ melotes uocate sunt. fimbrie
uoctte or uestimentoꝵ. hocẽ fines ex g̾co uoca

Expanded text:
cum fimbriis longis. Lacerna pallium fimbriatum, quo olim soli milites utebantur. Unde et in distinguenda castrensi urbanaque turba hos togatos, illos lacernatos quod manus tegat tantum; est enim breve amictum. Praetexta puerile est pallium quo usque ad sedecim annos pueri nobiles sub disciplinae cultu utebantur; unde et praetextati pueri appellati sunt. Dicta autem praetexta quia praetexebatur ei latior purpura. Casula est vestis cucullata, dicta per diminutionem a casa, quod totum hominem tegat quasi minor casa. Inde et cuculla, quasi minor cella. Sic et Graece planetas, dicta runt. Birrus a Graeco vocabulum trahit, illi enim birrum est autem habitus proprie necessarius ad operis exercitium. Fiebat autem prius, ut quidam existimant, de pelliculis melonum; unde et melotes vocatae sunt. Fimbriae vocatae ora vestimentorum, hoc est fines, ex Graeco voca
Abbreviated transcription (Latin):
ficit. fit pigmentũ quiccͥo soli cinxent. est
aut̃ puluis coloris rubri. Prisim. ÷. ereta utrx¬
dis. ⁊ simaliqͥb terris ꝓmiscut generetur op¬
ema tamen in libia cuenensi Crsocola colore
brismaẽ dic̃ta. quod neuaciuis iauiũ hie tra¬
ditir. hec ⁊ marmenia nascutir. sey mace

Expanded text:
ficit, fitque pigmentum quidquid solo tincxerit. Est ficit, fitque pigmentum quidquid solo tincxerit. Est autem pulvis coloris rubri. Prasin, id est creta viridis, etsi in aliquibus terris promiscue generetur, optima tamen in Libya Cyrenensi. Chrysocolla colore prasina est, dicta quod vena eius aurum habere traditur. Haec et in Armenia