comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
delicie. cum nõ habentur graue. in se desid̾ium accendt̃. cum uero abite edũ
tur: comedentem protinus in fistidiũ. ꝑ sacietatẽ uertunt. At contra spiritales
delicie. cum no habentur in fastidio sunt: eum uero habent᷑ in defidis. Tantoq
a comedente amplius esuriunt̃: quantõ aib esuriente amplius comedunt Iuilis
apetetus placet nnt expienda displicet. Inistis aipenitus uilis est: expienciama ̃
placet. In illis appetinis saturitatemi: saturitas fastidium generit. In istis ante
appetitus saturitatem: saturitas appetitũ parit. Augent enĩ spiratales delicie
desiderium in mente dum saciant: quia quanto magis earum sapor pcipiui
coi ampliꝰ coguoseitu: quo auidius ametur. Et io curxo nõ habite amari nõ pos¬
sunt quia earum sipor ignoratur: Quis eni amare ualeat quod iguorat : e Pind
psalmista: nos amonet dicens. Gustate ⁊ uidete qm̃ suauis est dĩis. Ac si apte
dicit. Suauitarem eius non cognoscitis: si hanc minime gustaris. Segribũ

Expanded text:
deliciae cum non habentur grave in se desiderium accendunt, cum vero habitur, comedentem protinus in fastidium per satietatem vertunt. At contra spiritales deliciae cum non habentur in fastidio sunt; cum vero habentur in desiderio; tantoque a comedente amplius esuriuntur, quanto et ab esuriente amplius comeduntur. In illis appetitus placet, experientia displicet; in istis appetitus vilis est, experientia magis placet; in illis appetitus saturitatem, saturitas fastidium generat: in istis autem appetitus saturitatem, saturitas appetitum parit. Augent enim spiritales deliciae desiderium in mente, dum satiant, quia quanto magis earum sapor percipitur, eo amplius cognoscitur quod avidius ametur. Et idcirco non habitae amari non possunt, quia earum sapor ignoratur. Quis enim amare valeat quod ignorat? Proinde Psalmista nos admonet, dicens: Gustate, et videte quoniam suavis est Dominus . Ac si aperte dicat: Suavitatem ejus non cognoscitis, si hanc minime gustatis. Sed cibum
Abbreviated transcription (Latin):
tatem. utramq seruitutem. inse simul retinere possit. De dignatur enĩ
xp̃s eoꝵ susciꝑe seruicia: qui mentis collum. uigo diaboli subponunt:
testante apło qui ait. Que conuencio xp̃i. ad belial: dut que societas.
luci ad tenebras: Aut que parse fideli cum infidele: Nulla. Et sic alia
scͥptura ait. Nemq ẽ qui uirumq ualeat. simul ⁊ mitt̾e manũ suam
in ambobus: hinc ꝑ iacobum dicitur. Uir duplex animo: in constans
ẽ in om̃ibus uiis suns. Et ꝑ ysayam ꝓpłum. Ue peccatori t̾am in gredi

Expanded text:
tatem, utramque servitutem in se simul retinere possit. Dedignatur enim tatem, utramque servitutem in se simul retinere possit. Dedignatur enim Christus eorum suscipere servitia, qui mentis collum jugo diaboli supponunt, teste Apostolo, qui ait: « Quae conventio Christi ad Belial? Aut quae societas luci ad tenebras? aut quae pars fideli cum infideli? . » Nulla. Et sicut alia scriptura ait: Nemo est, qui utrumque valeat simul, et mittere manum suam in ambobus. Hinc per Jacobum dicitur: « Vir duplex animo, inconstans est in omnibus viis suis . » Et per Isaiam prop
Abbreviated transcription (Latin):
esse non posse: ait int̾cetera. Nemo potest duobꝰ dñis seruire. Duo dñi.
deus ⁊ diabolus in telliguntur. Dñs enĩ: adñatu nom̃ accepit. Qđ illi
specialit̾ conuenit. qui nõ solum gub̃nator s etiam conditor ẽ tociꝰ crea¬
oꝑa subdunt᷑ exeiccat. his gͦ duobꝰ dñis unus idemq homo uno eodẽq
tꝑr seruire simul nõ potest. quia ualde int̾ se contraria sunt. ⁊ diu̾sa q̃¬
dñs p̾cipit.⁊ diabolus suggerit. Uerbi gr̃ã. Dñs precipit humilitatem:
Ediabolus suggerit suꝑbiam. Dñs uocat ad castitatem: diabolus ꝑsuada
luxuriam. dñs largitatis elemosinam imꝑat: diabolus auariciam.
Dominus pacem: diabolus discordiam. Dñs dilectionẽ: diabolus hodium
& ut cuncta breuit̾ concludam: dñs uocat ad uirtutes: diabolus ad ui¬
cia. Et ideo nõ ẽ humana mens tam ampla ⁊ capax. ut utramq uolun¬

Expanded text:
esse non posse, ait inter caetera: « Nemo potest duobus dominis servire. » Duo domini, esse non posse, ait inter caetera: « Nemo potest duobus dominis servire. » Duo domini, Deus et diabolus intelliguntur: Dominus enim a dominatu nomen accepitspecialiter convenit, qui non solum gubernator, sed etiam conditor est totius creaopera subduntur, exerceat. His ergo duobus dominis unus idemque homo, uno eodemque tempore servire simul non potest: quia valde inter se contraria sunt et diversa, qt diabolus suggerit; verbi gratia: Dominus praecepit humilitatem et diabolus suggerit superbiam; Dominus vocat ad castitatem, diabolus persuadet luxuriam; Dominus largitatis eleemosynam imperat, diabolus avaritiam; Dominus pacem, diabolus discordiam; Dominus dilectionem, diabolus odium. Et ut cuncta breviter concludam, Dominus vocat ad virtutes, diabolus ad vitia. Et ideo non est humana mens tam ampla et capax, ut utramque volun
Abbreviated transcription (Latin):
mon in om̃i gła sua: sic uestitꝰ ẽ: sicut unũ ex istis. Si aũt fenũ agri
qđ hodie ẽ ⁊ cras. in libanũ mitit᷑ deus sic uestit: quantomagis uos
modice fidei : Sed ista documenta. nõ sic allegorice discucienta sunt:
ut queramꝰ quid significent aues celi. aut lilia agri. Posita funt eñĩ
ut derebꝰ mincribꝰ maiora ꝑsuaderentur. sicuti est illud de iudice
qui nec deum timebat: nec hominẽ reuerebatur. & tam̃ sepe int̾ pellã¬
ti uidue cessit. ut eius causam defideraret. nõ ꝓpt̾ pictatem. aut hu¬
manitatem. sed ne tedium pat̾etur. Non enĩ ullo modo ille in iustus ui¬
dex. ꝑsonam di allegorice sustinet. s tam̃ quantũ deus. qui bonꝰ ẽ ⁊ uistꝰ.
curet deprecantes se. hinc conici dñs uoluit: qd̾ nec inustus homo eos qui
illum assiduis p̾cibus tendunt: uel ꝓpt̾ tedium de uitandum potest
gillo tꝑ̃ꝵ: dixit iħs discipulis siuis. Nemo potest duobus dñis serui¬
caret: sciens humanam naturam deo simul diabolo subditam

Expanded text:
is. Si autem fenum agri, quod hodie est et cras in clibanum mittitur, Deus sic vestit; quanto magis ergo vos, modicae fidei? » Sed ista documenta non sicut allegoriae discutienda sunt, ut quaeramus quid significent aves coeli, aut lilia agri; posita sunt enim, ut de rebus minoribus majora persuaderentur: sicuti illud est de judice qui nec Deum timebat, nec hominem reverebatur, et tamen saepe interpellanti viduae cessit, ut ejus causam consideraret; non propter pietatem aut humanitatem, sed ne taedium pateretur. Non enim ullo modo ille injustus judex personam Dei allegorice sustinet: sed tamen quantum Deus, qui bonus est et justus. curet deprecantes se, hinc conjici Dominus voluit, quod nec injustus homo eos qui illum assiduis precibus tundunt, vel propter taedium devitandum, potest discipulis suis: Nemo potest duobus dominis servicaret, sciens humanam naturam Deo simul et diabolo subditam
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ disuingimini. nec tamen negligentes. sitis in corrigendis uestris
ad curam scilicet ur̃am quo quo modo. ꝑtinentibꝰ monendo. docendo.
ortando t̾rendo. Quibꝰ cumq modis potestis. agite. ne cum in uenitis in
fuerunt. q̃ mali bonos. in unitate nõ maculant efficiamini pigri ad
corrigendos malos. Duobꝰ modis nõ te maculat malus. si nõ consencias:
⁊ si redarguas. Hoc ẽ nõ cõmunicare. nõ consentire. Cõmunicat᷑ quippe
quando facto eiuis consorcium uoluntatis uel approbacionis ad uingit᷑.
hoc gͦ nos aminonens apłs. nolite in quid comunicare. mag̃ aũt redargui¬
te. Quid est nolite comunicare: Nolite consentire. nolite laudare:
nolite approbare. Quid est autem magis redarguite reprehendite.
Axoe&e nos apłs precipit. s in dño nõ in scło. Quicumq enĩ uo¬
luerit amicꝰ ẽẽ hꝰ mundi. sic̃ scͥptura dic̃. inimicus dei reputabit᷑.
scło gaudere ⁊ in dño. Multum int̾se hec duo gaudia differunt:

Expanded text:
e copulamini; nec tamen negligentes sitis in corrigendis vestris, ad curam scilicet vestram quoquomodo pertinentibus, monendo, hortando, docendo, terrendo, quibuscunque modis potestis, agite. Nec cum invenitis in fuerunt, quod mali bonos in unitate non maculant, efficiamini pigri ad corrigendos malos. Duobus modis non te maculat malus: si non consentias, et si redarguas: hoc est, non communicare, non consentire. Communicatur quippe, quando facto ejus consortium voluntatis vel approbationis adjungitur. Hoc ergo nos admonens Apostolte. Quid est autem, nolite communicare? nolite consentire, nolite laudare, nolite approbare. Quid est autem, magis et redarguite? reprehendite, ecipit, sed in Domino, non in saeculo. Quicumque enim voluerit amicus esse hujus mundi, sicut Scriptura dicit, inimicus Dei reputabitur et in saeculo, et in Domino. Multum inter se haec duo gaudia differunt,
Abbreviated transcription (Latin):
sariĩ. s mag̃ in lugum. Uolebamus enĩ eos. cum quibꝰ litigare uidebam᷑.
uel ad huc uidem̃. ad quirere nob̃cum nõ ꝑdere: ⁊ nos ad quiramus. Deni¬
q alia uox nr̃aẽ. quam fuit fr̃s illiꝰ que int̾pellauit. xp̃m in terra am¬
bulantem. Nam ⁊ uos int̾pellamꝰ. eum in hac causa in celo sedentem. ⁊
nõ dicimus dñe dic fr̃i meo. ut diuidat mecum hereditatem: s dicunꝰ
mur. nichil anathematizamꝰ. nisi humanũ errorem. humanũ diximꝰ de¬
testam᷑ errorẽ: nõ diuinam u̾itatem. S qd dei est agnoscimꝰ. quod ur̃m¬
habetis corrigimꝰ. Signũ di mei. signũ imꝑatoris mei. caracterẽ regis mei.
in deserto agnosco. quero. in uenio. accedo. moneo. app̃hendo. duco. Corri¬
go desertorem nõ uolo caracterem. Siquis aduertat. siquis attendat.

Expanded text:
rsarii, sed magis in lucrum. Volebamus enim eos, cum quibus litigare videbamur, rsarii, sed magis in lucrum. Volebamus enim eos, cum quibus litigare videbamur, vel adhuc videmur, acquirere nobiscum; non perdere, ut nos acquiramur. Denique alia vox nostra est, quam fuit fratris illius, qui interpellavit Christum in terra ambulantem. Nam et nos interpellamus eum in hac causa in coelo sedentem: et non dicimus, Domine, dic fratri meo, ut dividat mecum haereditatem; sed, mur, nihil anathemamus, nisi humanum errorem. Humanum, diximus, detestamur errorem, non divinam veritatem: sed quod Dei habetis, agnoscimus; quod habetis, corrigimus. Signum Domini mei, signum Imperatoris mei, characterem Regis mei in desertore agnosco; quaero, invenio, admoveo, accedo, apprehendo, duco, corrigo desertorem, non violo characterem. Si quis advertat, si quis attendat,
Abbreviated transcription (Latin):
de illa concordia fr̃m. que uera esse debet. ⁊ potest. Fr̃s sĩt: om̃s xp̃i
Hereditas eorum: deus ipse ẽ. Cuiꝰ sunt ⁊ ipsi hereditas: ipse ẽ uicissim eor
hereditas. Quomodo sunt ipsi eorum hereditas: Postula ame ⁊ dabo tͥ
gentes: hepeditatem tuam. Quomodo ⁊ ille eorum hereditas. Dñs pars
hereditatis meẽ ⁊ calicis mei. In hac hereditate. concordia custodit᷑. ꝓ hac
hereditate nõ litigitur. Quare ⁊ illa hereditas litigando. ad quiritur:
ista litigando amitit᷑. Nolentes homines hanc hereditatẽ. ꝑdere uitãt
quã iusta. quam fidelis. Nam ⁊ nos litigare uidemur cum donatistis:
s nõ litigamus. Ille enĩ litigat. qui ad u̾sario suo male uult. Ille litigat.
qui ad uersarium suum de trimentũ pati. uult. se augmentũ. illi ali¬
quid demere : sibi accedere. Non sic sumꝰ nos. Scitis ⁊ uos scitis. qui exu
nitate litigatis: scitis ⁊ uos qui exdiuisione ad quisiti estis. Scitis qr lis

Expanded text:
de illa fratrum concordia, quae vera esse debHaereditas eorum Deus ipse est. Cujus sunt ipsi haereditas, ipse est vicissim eorum haereditas. Quomodo sunt ipsi ejus haereditas? Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam . Quomodo est ille ipsorum haereditas? Dominus pars haereditatis meae, et calicis mei . In hac haereditate concordia custoditur: pro hac haereditate non litigatur. Alia haereditas litigando acquiritur: ista litigando amittitur. Nolentes homines hanc haereditatem perdere, vitaquam justa, quam fidelis. Nam nos litigare videmur cum Donatistis: sed non litigamus. Ille enim litigat, qui adversario suo male vult; litigat ille qui adversarium suum vult detrimentum pati, se augmentum; illi aliquid decedere, sibi accedere. Non sic sumus nos. Scitis et vos, scitis qui extra unitatem litigatis; scitis et vos, qui ex divisione acquisiti estis: scitis quia is
Abbreviated transcription (Latin):
Surge qui dormis.⁊ ex urge amortuis: ⁊ illuminabit te xp̃s. Ipse illumi¬
nat exceccatum: qui ęxritat mortuũ. Ciꝰ enĩ uoce. ꝑ apłm clamatur ad
mortuum. surge qu dormis. Cecꝰ luce illuminabit᷑ cum resutrexerit
Gurdos aũt quam multos ante occłos suos dñs in tuebatur: cum dic̾ẽt.
Qͥ habet aures audiendiaudiat. Quis enĩ ante illum. sine corporalibus
auribus stabat: Quas gͦ alias aures. nisi int̾ioris hominis requirebat :¬

Expanded text:
Surge, qui dormis, et exsurge a mortuis, et illuminabit te Christus . Ipse illumiSurge, qui dormis, et exsurge a mortuis, et illuminabit te Christus . Ipse illuminat excaecatum, qui excitat mortuum. Ejus enim voce per Apostolum clamatur ad mortuum, Surge, qui dormis. Caecus luce illuminabitur, cum surrexerit. Surdos autem quam multos ante oculos suos Dominus intuebatur, cum diceret: Qui habet aures audiendi, audiat . Quis enim ante illum sine corporis auribus stabat? Quas ergo alias aures nisi interioris hominis requirebat
Abbreviated transcription (Latin):
Iodo aures corporis: surde non aꝑuintur. s quam multi habent
aures cordis clausas. q̃ tam̃ u̾bo dei penetrare patescunt ut credãt
qui non credebant. ⁊ bene iuuant. qui male uiuebant. ⁊ hobediant qui
nõ hobediebant. Et dicimꝰ ille credidit. ac miram᷑ cũ audimꝰ de his quos
aliquando duros noueramus. Cur gͦ nõ miraris credentem. in nocentem dec
seriuentem. nisi quia conspicis. uuentẽ quẽ noueras surdum: Nam¬
uidete alit̾ mortuos: de quibꝰ mortins dicebat dñs cuidam ideo tardan¬
di ne dnm̃ sequeretur. quia sepelire patrem uolebat. Sine in quid mor¬
tuos: sepelire mortuos suos. Certe mortui sepultores. nõ sunt corpore mor¬
tui: quia sic hoc eẽt. mortua corpora sepelire nõ possent. Tam̃ mortuos
eos uocat. Ubi nisi intꝰ in anma : Sicut enĩ ⁊ iam usibilit̾ plerumq
in domo in tegra. ⁊ salua. dñs eiꝰdem domꝰ mortuis iacet. sic in corpore
integro. multi habent intꝰ animam mortuam. Et hos sic excitat apłs.

Expanded text:
odo aures corporis surdae non aperiuntur: sed quam multi habent aures clausas cordis, quae tamen verbo Dei penetrante patescunt, ut credant qui non credebant, et bene vivant qui male vivebant, et obediant qui non obediebant? et dicimus, Ille credidit; ac miramur, cum audimus de his quos aliquando duros noveramus. Cur ergo nunc miraris credentem, innocentem, Deo servientem; nisi quia conspicis videntem, quem novidete aliter mortuos, de quibus mortuis dicebat Dominus cuidam ideo tardanti, ne Dominum sequeretur, quia sepelire patrem volebat: Sine, inquit, mortuos sepelire mortuos suos . Certe mortui sepultores non sunt corpore mortui: quia si hoc essent, mortua corpora sepelire non possent. Tamen mortuos eos vocat: ubi, nisi intus in anima? Sicut enim etiam visibiliter plerumque in domo integra et salva dominus ejusdem domus mortuus jacet; sic in corpore integro multi habent intus animam mortuam: et hos sic excitat Apostolus,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ nox nocti in dicat scienciam. Non sunt loquele neq sermones: quoꝵ
nõ audiant᷑ uoces eoꝵ. Queres quoꝵ ⁊ nõ inuenies: nisi celoꝵ. Dictũ ẽ¬
gͦ de apłis: dictum de annunciatoribꝰ ueritatis. Unde sequit᷑. In omñe
t̾ram exiuit sonus eoꝵ: ⁊ in fines orbis terre u̾ba eorum. Non sunt loq̃le
scanctus: ⁊ cepit deus habitare celum qđ fecit de terra. Locuti sunt im¬
plente ⁊ donante spũ scõ: linguis om̃iũ gencium. In de ẽ dictum. Nõ
sunt loquele neque sermones: quoꝵ nõ audiant̃ uoces eoꝵ. Et quia

Expanded text:
sermones, quorum non audiantur voces eorum. Quaeris quorum, et non invenis nisi coelorum. Dictum ergo de Apostolis, dictum de annuntiatoribus veritatis. Unde sequitur, In omnem terram exivit sonus eorum, et in fines orbis terrae verba eorum. Non sunt loquelat Spiritus sanctus, et coepit Deus habitare coelum quod fecit de terra, locuti sunt, implente et donante Spiritu sancto, linguis omnium gentium. Inde dictum, Non sunt loquelae, neque sermones, quorum non audiantur voces eorum. Et
Abbreviated transcription (Latin):
appelatur eccłiasticꝰ comendauit nob̃ tria quedam excellencia.
⁊ considerationȩ dignissima. concordia. fr̃m ⁊ amorem proximorum.
⁊ uirum ac mulierem sibi consencientes. Sona ħ sunt. plane io cun¬
da ⁊ laudubilia in rebꝰ humanis. s in diuinis rebꝰ. tam magna ẽra¬
ta ẽ res. Ab omibꝰ laudatur apaucissimis custoo it᷑. Geati qui in se ip¬
sis amplectuntur q̃ etiam in aliis laudare cogunt᷑. Nulli fr̃s nõ laudant:
concordes fr̃s. Et unde fr̃s concorde esse difficile est.: Quia litigant de
t̾ra: quia uolunt eẽ de t̾ra. Audiuit enĩ abinicio peccator homo. Terra es
⁊ interram ibis. Unde sic discuciamꝰ. ⁊ ꝑserutemur uocẽ quia iustꝰ dicitur
celum: peccator t̾ra econtrario. Si enĩ recte dictum ẽ peccatori. t̾ra es. ⁊
in t̾ram ibis. cur nõ dicatur ⁊ iusto. celum es. ⁊ in celum ibis: Aut nõ sũt¬

Expanded text:
appellatur Ecclesiasticus, commendavit nobis tria quaedam excellentia et consideratione dignissima, concordiam fratrum, et amorem proximorum, et virum ac mulierem sibi consentientes. Bona haec sunt plane, jucunda et laudabilia in rebus humanis; sed in divinis rebus multo ra est: res ab omnibus laudatur, a paucissimis custoditur. Beati qui in se ipsis amplectuntur, quod etiam in aliis laudare coguntur. Nulli fratres non laudant concordantes fratres. Et unde fratres concordes esse difficile est? Quia litigant de terra, quia volunt esse terra. Audivit enim ab initio peccator homo, Terra es, et in terram ibis . Unde discutiamus et perscrutemur vocem, quam justus debet audire a contrario. Si enim recte dictum est peccatori, Terra es, et in terram ibis; recte dicitur justo, Coelum es, et in c
Abbreviated transcription (Latin):
canuis. Ecce qui rogat. Quid miraris: si deus ignoscit. quando ipse
agnoscit: Postremo pharisei ⁊ publicani. accepisti controuersiam:
audi uidicis sentenciam. Audisti suꝑbum accusatorem: audisti re¬
um humilem. audi nunc iustum uidicem. Amẽ dico uob̃. ueritas dic̃.
deus dic̃. iudex dicit. Amẽ dico uob̃. descendit iustificatꝰ de templo.
publicanus ille. magis quam ille phariseus dic dñe dñe causam.
Ecce uideo publicanũ. iustificatũ magis de templo. descendere. quã
phariseum. Quero quare: Queris quare : Audi quare. Quia oĩs
qui se exaltat humiliabit᷑. ⁊ qui se humiliat exaltabitur. Audi senten¬
ciam. caue causam malam. Alud dico. Audi sentenciam caue suꝑ
sius uirtutibus. presumentes. Audiant qui dicunt. Deus hominẽ me
fecit: iustum aut̃ ipse me facio. Opeior ⁊ de testabilior phariseo.
Phariscus ille suꝑbe. quidem iustum se dicebat: s tam̃ inde deo.

Expanded text:
catori. Ecce qui rogat. Quid miraris, si Deus ignoscit, quando ipse se agnoscit? De Pharisaeo et Publicano accepisti controversiam; audi sententiam: audisti superbum accusatorem, audisti reum humilem; audi nunc judicem. Amen dico vobis. Veritas dicit, Deus dicit, judex dicit: Amen dico vobis, descendit justificatus de templo publicanus ille, magis quam ille pharisaeus. Dic, Domine, causam. Ecce video Publicanum justificatum magis de templo descendere quam Pharisaeum. Quaero quare. Quaeris quare? Audi quare. Quia omnis qui se exaltat, humiliabitur; et qui se humiliat, exaltabitur. Audisti sententiam, cave causam malam: aliud dico, Audisti sententiam, cave suis viribus praesumentes audiant qui dicunt, Deus me hominem fecit, justum ipse me facio. O pejor et detestabilior Pharisaeo! Pharisaeus ille superbe quidem justum se dicebat, sed tamen inde ille
Abbreviated transcription (Latin):
trahere ꝑ mittet: ut conpulset animam ipse ad penam de corpore exi¬
gat. que ei ad culpam sponte consensit. Exauctor mittit in carcerem:
quia ꝑ malignum sp̃m̃ in in ferno retrudit᷑. quo usq dies uidicũ ue¬
miat: ex quo iam in in ferni ignibꝰ simul ⁊ ipse crucietur Re. scĩ eu¬

Expanded text:
trahere permittet, ut compulsam animam ipse ad poenam de corpore exitrahere permittet, ut compulsam animam ipse ad poenam de corpore exigat, quae ei ad culpam sponte consensit. Exactor mittet in carcerem, quia per malignum spiritum in inferno retruditur, quousque dies judicii veniat, ex quo jam in inferni ignibus simul et ipse crucietur. Di
Abbreviated transcription (Latin):
due. hanc uisitat p̾cepto. aliquando aut̃ flagello. aliquando uͦ mi¬
raculo: ut ⁊ uera que nesciebat audiat: ⁊ tam̃ ad huc suꝑbiens atq cõ¬
tempnens. aut dolore conputaredeat: aut beneficiis de uicta malum
quod fecit erubescat. Sed quia uisitationis sue tꝑs minime recognos¬
cit. illis in extremo uite inimicis traditur: cum quibꝰ in eterno iudi¬
cio dampnacionis ꝑpetue societate colligatur. sic̃ scͥptum ẽ. Cum uadis
forte tradat te iudici. ⁊ uidęx tradat ete. ex auctori. ⁊ ex auctor mutat
te in carcerem. Ad u̾sarius quippe nr̃ in uia est sermo dei. contrariꝰnr̃is
carnalibꝰ. desiđiis in p̾senti uita. A quo ipse libatur:. qui p̃ceptis eiꝰ hu¬
milit̾ subdit᷑. Alioqͥn ad u̾sarius iudici: ⁊ uidex tradet te ex auctori:
qr ex sermone dei contẽpto. reus peccator tenebit᷑: in exanime iudicis.
Quem uidex ex auctori tradet: quia hunc maligno spũ ad ultionem

Expanded text:
due hanc visitat praecepto, aliquando autem flagello, aliquando vero midue hanc visitat praecepto, aliquando autem flagello, aliquando vero miraculo, ut et vera quae nesciebat audiat, et tamen adhuc superbiens atque contemnens, aut dolore compuncta redeat, aut beneficiis devicta malum quod fecit erubescat. Sed quia visitationis suae tempus minime cognoscit, illis in extremo vitae inimicis traditur, cum quibus in aeterno judicio damnationis suae societate colligatur. Et ingressus in dicem: et judex tradat te exactori: et exactor mittat te in carcerem. Adversarius quippe noster in via est sermo Dei contrarius nostris carnalibus desideriis in praesenti vita, a quo ipse liberatur qui praeceptis ejus humiliter subditur; alioquin adversarius judici, et judex tradet te exactori, quoniam, ex sermone Domini contempto reus peccQuem judex exactori tradet, quia hunc maligno spiritui ad ultionem
Abbreviated transcription (Latin):
st̾̃nitur. cum caro quam uitam suam credit redire ad pulũem urguetur.
Tunc in morte filĩ. illiꝰ cadunt cũ cogitationes illicite que modo ex
illa ꝓdeunt. in extrema uite ulcione dissipant᷑ sic̃ scͥptum est. In illa
die ꝑibunt om̃s cogitaciones eorum. Que scilicet dure cogitationeᷤ
in telligi: etiam ꝑ lapidum: significationẽ ualent. Ham sequitur.
Et nõ reluiquent inte lapidem suꝑ lapidem. Puersa ⁊ enĩ mens cũ
ꝑu̾se cogitacioni ad huc ꝑu̾sionem adicit quid aliud quam lapidem
suꝑ lapidem ponit: Sed in destructa ciuitate lapis. suꝑ lapidem nõ
relinquit᷑. quia cum ad ultionẽ suam anima ducit᷑. om̃is ab illa cogi¬
taçonum suarum. construetio dissipatur. Que cur hoc paciatur:. ad¬
iungitur. Co quod non cognouis tꝑs uisitationis tue. Prauam namq¬
animam om̃ipotens ds. multis modis uisitare consueuit. Nam assi¬

Expanded text:
sternitur, cum caro quam vitam suam credidit redire ad pulverem urgetur. sternitur, cum caro quam vitam suam credidit redire ad pulverem urgetur. Tunc in mortem filii illius cadunt, cum cogitationes illicitae quae modo ex illa prodeunt, in extrema vitae ultione dissipantur, sicut scriptum est: In illa die peribunt omnes cogitationesintelligi etiam per lapidum significationem valent. Nam sequitur: Et non relinquent in te lapidem super lapidem. Perversa etenim mens cuperversae cogitationi adhuc perversiorem adjicit, quid aliud quam lapidem super lapidem ponit? Sed in destructa civitate super lapidem lapis non relinquitur, quia cum ad ultionem suam anima ducitur, omnis ab illa cogitationum suarum constructio dissipatur. 5. Quae cur hoc patiatur adjungitur: Eo quod non cognoanimam omnipotens Deus modis multis visitare consuevit. Nam assi
Abbreviated transcription (Latin):
pocius ⁊ ut ⁊ foris dum nõ occidamꝰ. ⁊ in corde dum nõ irascim᷑. in nocẽ¬
ciam custodiamus. Audistis gͦ in quid. quia dictum ẽ antiquis non
occides. Qui aũt occiderit: reus erit iudicio. Ego aũt dico uob̃. quia¬

Expanded text:
potius ut foris dum non occidimus, et in corde dum non irascimur innocenpotius ut foris dum non occidimus, et in corde dum non irascimur innocentiam custodiamus. Audistis quia dictum est antiquis: Non occides: qui autem occiderit reus erit judicio.
Abbreviated transcription (Latin):
rit: minimus uocabitur. Qui aut̃ fecerit illa minima.⁊ sic docue¬
rit: minimus uocabitur. Qui aũt fecerit illa minima ⁊ sic docuerit.
nõ iam magnus habendus est. ⁊ idoneus regno celo. rum. s tamen nõ
tam minimus. quam ille qui soluit. Ut aũt sit magnus atq illi¬
regno aptus facere debet. ⁊ docere sicut est xp̃s nunc docet. id est ut habũ¬
det iusticia eiꝰ suꝑ scribarum ⁊ phariseorum. Iusticia phariseorum est. ut
nõ occidant. Iusficia eorum qui intraturi sunt in regno dei: ut nõ iras¬
cantur sine causi. Minimum ẽ ergo nõ occidere E qui illud soluerit.
minimus uocabitur in regno celoꝵ. Qui aũt illud impleuerit ut non
occidat. nõ continuo magnus erit. ⁊ idoneus regno celoꝵ: sed tamen
ascendit aliquem gradum. ꝑficientur aut̃ si nec irascitur sine causa.
Quod si nec ꝑfecerit multo remocior erit: ab homicidio. Qua propt̃
qui docet ut nõ irascamur nõ soluit legem. ut nõ occidamꝰ. s implet.

Expanded text:
 qui solverit illa minima, et sic docuerit, minimus vocabitur: qui autem fecerit illa minima, et sic docuerit, non jam magnus habendus est et idoneus regno coelorum; sed tamen non tam minimus quam ille qui solvit: ut autem sit magnus atque illiregno aptus, facere debet et docere, sicut Christus nunc docet, id est, ut abundet justitia ejus super Scribarum et Pharisaeorum. Justitia Pharisaeorum est, ut non occidant; justitia eorum qui intraturi sunt in regnum Dei, ut non irascantur sine causa: minimminimus vocabitur in regno coelorum. Qui autem illud impleverit ut non occidat, non continuo magnus erit et idoneus regno coelorum; sed tamen ascendit aliquem gradum; perficitur autem si nec irascitur sine causa: quod si perfecerit multo remotior erit ab homicidio; quapropter qui docet ut non irascamur, non solvit legem ne occidamus, sed implet
Abbreviated transcription (Latin):
Non enim ait. si aũt obtuleris munus tuum in altare. sed ait. si ergo
obtuleris munus tuum in altarȩ. Nam si irasci ne fas est fr̃ĩ sine cau¬
sa: aut dicerȩ racha: aut dicere fatue. multo munus fas ẽ animo te¬
nese aliquid. ut in hodium in dignatio conuertatu. Ad quod ꝑtin&
etiam alio loco dicitur. Non occidat sol super iracundiam ues¬

Expanded text:
non enim ait, Si autem obtuleris munus tuum ad altare; sed ait, Si ergo non enim ait, Si autem obtuleris munus tuum ad altare; sed ait, Si ergo obtuleris munus tuum ad altare. Nam si irasci fas non est fratri suo sine causa, aut dicere Racha, aut dicere Fatue; multo minus fas est animo tenere aliquid ut in odium indignatio convertatur. Quo pertinet etiam quod alio loco dicitur, Non occidat sol super iracundiam ves
Abbreviated transcription (Latin):
tabant. Hic aũt omĩa diuino iudicio. dimittunt᷑ ubi finis dampnatorum est
homicidium. si gehenna ignis punit᷑ conuicium: cogit in telligi eẽ differenci¬
as gehennarum. Sane intribꝰ istis sentenciis. sub audicio uerboꝵ in tuenda
est. Habet enĩ pͥma sentencia omĩa uerba necessaria. ut nichil sub audiatur.
ubi ait. qui aũt dixerit fatue: ⁊ duo subaudiuntur. ⁊ frĩ suo⁊ sine causa.
nat: nõ enĩ io facit sine causa. Ido hic aũt frĩ subaudiendum ẽ. quia de ini¬
inde hic sequit᷑. Si gͥ obtuleris mimus tuum in altare.⁊ illic recordatꝰ fue¬
ris. quod frater tuus aliquid habet aduersum te: relinque ibi munus
tuum ante altare: ⁊ uade prius reconciliari frĩ tuo: ⁊ tunc ueniens offeres
muus tuum. hinc itaq apparet de fre dictum esse. superius qm̃ sentẽ¬
cia que sequitur: ea coniunctione con nectitur ut suꝑiori attestetur.

Expanded text:
tabant; hic autem omnia divino judicio dimittuntur, ubi finis damnatorum est tabant; hic autem omnia divino judicio dimittuntur, ubi finis damnatorum est itia punitur homicidium, si gehenna ignis punitur convicium, cogit intelligi esse differentias gehennarum. 25. Sane in tribus istis sententiis subauditio verborum intuenda est. Habet enim prima sententia omnia verba necessaria, ut nihil subaudiatur: ubi ait, Qui autem dixerit, Fatue, duo subaudiuntur, et fratri suo, et sine causa. nat: non enim id facit sine causa. Ideo autem hic frater subaudiendus est, quia de iniinde hic sequitur: Si ergo obtuleris munus tuum ad altare, et illic recordatus fueris quod frater tuus habet aliquid adversum te; relinque ibi munus tuum ante altare, et vade, prius reconciliare fratri tuo: et tunc veniens offer munus tuum. Hinc utique apparet de fratre dictum superius; quoniam sententia quae sequitur, ea conjunctione connectitur ut superiori attestetur:
Abbreviated transcription (Latin):
hoc loco fateri cogit ipsa distinctio: uidet᷑ ad concilium. ꝑtin̾e sentencie
prolacio: quando nõ iam cum ipso reo agitur. utrum dampnandꝰ sit s int̾
se qui iudicant conferunt que supplicio dampnari oporteat: quem constat
esse dampnandum. Gehenne uero ignis nec dampnationẽ habet dubiam
sicut iudiqum. nec dampnati penam sicut concilium. Ingehenna ignis
certa est ⁊ dampnacio: ⁊ pena dampnati. Uident᷑ igitur aliqui gridus
in peccatis ⁊ in reatu. Si quibꝰ modis in uisibilit̾ exibeantur meritis ani¬
marum quis potest dicere: Audiendum est itaq quantũ int̾ sit. inter
iusticiam phariseorum. ⁊ iusticiam maiorem. qui in regnum celorum intro¬
ducit. Quod cum sit grauius occiderȩ. quam uerbo irrogare conuicium ibi
occisio reum. facit uidicio. hic aut̃ ira reum facit iuidicio: quod trium illoꝵ
peccatorum leuissimum est. Quia illic ꝗstionẽ homicidiĩ int̾ homines agi¬

Expanded text:
hoc loco fateri cogit ipsa distinctio, videtur ad consilium pertinere sententiae hoc loco fateri cogit ipsa distinctio, videtur ad consilium pertinere sententiae probatio quando non jam cum ipso reo agitur, utrum damnandus sit, sed inter se qui judicant conferunt, quo supplicio damnari oporteat quem consesse damnandum: gehenna vero ignis, nec damnationem habet dubiam, sicut judicium; nec damnati poenam, sicut concilium; in gehenna quippe ignis certa est et damnatio et poena damnati. Videntur ergo aliqui gradus in peccatis et in reatu: sed quibus modis invisibiliter exhibeantur meritis animarum, quis potest dicere? Audiendum est itaque quantum intersit inter justitiam Pharisaeorum, et istam majorem quae in regnum coelorum introducit, quod cum sit gravius occidere quam verbo irrogare convicium, ibi occisio reum facit judicio, hic autem ira facit reum judicio, quod trium illorum peccatorum levissimum est: quia illic quaestionem homicidii inter homines agi
Abbreviated transcription (Latin):
quisqr i uiscut̃ ⁊ eum motũ retmieat arde conceptum. Iam si ertoe sert uo¬
remn ui diguntis. ipsa cõmocio nõ significantem aliquaid ses ullum amimi
motum ipsa eruptione testantem. qua feriatur ille cui irascitur: plis es
utiqs quam si surgens uti silencio p̃meretur: Siuers nõ solum uor in aig̃¬
uanteis audiatur: sed &̃ uerbum qd̃ iam certam utuperationem euis inqũe
puotemtis. desigiet ⁊ notet. quis dubitet plus hoc esse. quam si solis inag¬
nationis sonus ederetur: Itaq in pͥmo unum ẽ. id est ia sola In scc̃o diis¬
iri ⁊ uor. que uram significat. Int̾io. tria. ⁊ ira. ⁊ uox. quẽ iram signficat.
⁊ in oiose ipsa senrte uituꝑationis ex p̾̃ssio. Uide nunc ⁊ iam tres peat᷑ udi¬
cĩi. consili. gehenne iguis. Nam in uiditio ad huc defensionis datir locis
In concilio aũt̃ quamquam ⁊ uidicium esse soleat: tam quia int̾ eẽ aliquid

Expanded text:
quisque irascatur, et eum motum retineat corde conceptum: jam si extorserit voquisque irascatur, et eum motum retineat corde conceptum: jam si extorserit vocem indignantis ipsa commotio, non significantem aliquid, sed illum animi motum ipsa eruptione testantem, qua feriatur ille cui irascitur; plus est utique quam si surgens ira silentio premeretur: si vero non solum vox indignantis audiatur, sed etiam verbum quo jam certam ejus vituperationem in quem profertur, designet et notet, quis dubitet amplius hoc esse, quam si solus indignationis sonus ederetur? Itaque in primo unum est, id est, ira sola; in secund quae iram significet, et in voce ipsa certae vituperationis expressio. Vide nunc etiam tres reatus, judicii, consilii, et gehennae ignis. Nam in judicio adhuc defensioni datur locus, in consilio autem quanquam et judicium esse soleat, tamen quia interesse aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
des pretiumie nec letinum racha. Letera uero in sermone nr̃o isitata sunt
N onnsi auũt de greco. tribere uoluerint int pietatione huis uosis putantes
quao dicatur g ece pannosus: nõ respondent racha. de ins̃ posset latinuen¬
terpores ubi posfunt rachi: pannosum ponere nec ut uerbo quod ⁊ inlatnni
liesguia nullum fit. ⁊ in greca in usitatũ. ł iobalius est quos audiu aquooã
hebreoe cum ic intirgassem. Dirit eñ esse uocem nõ signficantem aliquio:
s. in dignantis animꝰ motum exprimentẽ has int̾icctiomnes grami ticquo¬
cant partiulas orationis significantes commoti anim affectum uelit cuo
utirtur abolente heut uelaburascente hemi. Que uoces quarumq linguir
sunt proprie. uec in alam lingiã facile transferunt᷑. Que causa iniq cot¬
dim tani gerecum int̾pretẽ quam latinum. uocem ipsam ponere cũ quomͦ
cun untpretaretur nõ in uenire. Gridiis utaq sunt in istis peccatis int pono

Expanded text:
nec graecum nec latinum est Racha: caetera vero in sermone nostro usitata sunt. Nonnulli autem de graeco trahere voluerunt interpretationem hujus vocis, putantes quid dicatur graece pannosus, non respondent Racha; deinde posset latinus interpres ubi posuit Racha, pannosum ponere, nec uti verbo quod et in latina lingua nullum sit, et in graeca inusitatum. Probabilius est ergo quod audivi a quodam Hebraeo, cum id interrogassem: dixit enim esse vocem non significantem aliquid, sed indignantis animi motum exprimentem. Has interjectiones grammatici vocant particulas orationis significantes commoti animi affectum: velut cum dicitur a dolente, Heu; vel ab irascente, Hem. Quae voces quarumque linguarum sunt propriae, nec in aliam linguam facile transferuntur: quae causa utique coegit tam graecum interpretem quam latinum vocem ipsam ponere, cum quomodo eam interpretaretur non inveniret. 24. Gradus itaque sunt in istis peccatis, ut primo
Abbreviated transcription (Latin):
readdam. In flxit sibi condempnationẽ. ne in curreret dampnacione qx
Ergo qui habetis de malo: facite inde bonum. Qui nõ habetis de malo:
nolite ad quipere de malo. Esto bonis: tu qui facis de malo. Et cum
ceꝑis aliquid. boni facere de malo: noli remanere tu malus Le. sc̃i en¬

Expanded text:
reddam . Inflixit sibi condemnationem, ne incurreret damnationem. reddam . Inflixit sibi condemnationem, ne incurreret damnationem. Ergo qui habetis de malo, facite inde bonum. Qui non habetis de malo, nolite acquirere de malo. Esto bonus tu qui bonum facis de malo: et cum coeperis aliquid boni facere de malo, noli remanere tu malus. Nummi
Abbreviated transcription (Latin):
id est cum uectigalia. publica conferebant: inde habebat diuicias. Multos
p̃sserat. multis abstulerat: multa congesserat. Intrauit domũ eius xp̃s:
⁊ uenit salus suꝑ domun eiꝰ. Sic eñ ait ipse dñs. hodie salus domui hiuuc
facta ẽ. S ipsam salutem uidere pͥmo. Desid̾abat dñm uidere: qui statu¬
ra pusillus epat. S turba impediente ascendit: in arborem sicomori: ⁊ ui¬
dit transeuntem. Ille aũt aspexit eum: ⁊ ait. zachȩẽ descende. Apud te:
oportet me man̾ere: Tu pendes: s nõ tȩ suspendo. hoc ẽ nõ te differo. Uole¬
bas uidere transeuntem: hodie aput te: in uenies habitantem. In gressus ẽ
ad eum dñs: repletus ille gaudio ait. Dimidium rerum mearum: do
pauꝑibꝰ Ecce quomodo currit. qui curat facere amicos de mãmona ini¬
quitatis. Et ne reus aliunde teneretur. si cui aliquid tui ait: qua druplũ

Expanded text:
id est, cui vectigalia publica conferebantur: inde habebat divitias. Multos id est, cui vectigalia publica conferebantur: inde habebat divitias. Multos presserat, multis abstulerat, multa congesserat. Intravit domum ejus Christus, et venit salus super domum ejus: sic enim ait ipse Dominus, Hodie salus domui huic facta est. Sed ipsam salutem videte. Primo desiderabat Dominum videre, quia statura parvus erat: sed turba impediente ascendit in arborem sycomori, et vidit transeuntem. Ille autem aspexit eum, et ait: Zacchaee, descende; apud te oportet me manere. Tu pendes, sed non te suspendo, hoc est, non te differo. Volebas videre transeuntem, hodie me apud te invenies habitantem. Ingressus est ad eum Dominus: repletus ille gaudio ait, Dimidium rerum mearum do pauperibus. Ecce quomodo currit, qui currit facere amicos de mammona iniquitatis. Et ne reus aliunde teneretur: Si cui aliquid tuli, ait, quadruplum
Abbreviated transcription (Latin):
de fenore ⁊ usuris. Fidelibꝰ dico. eis quibꝰ xp̃i corpꝰ erogimꝰ dico. Timete
corrigite uos: ne dicam postea. tu facis. ⁊ tu facis. E puto. quia si fece¬
ro. nõ michi debetis irasci: s uob̃ ut corrigamini. Ad hoc enĩ ualet. qđ
dictum est in psalmo. Irascimini ⁊ nolite peccare. Uolo uob̾ irasci. s
ut nõ peccetis. Ut aut̃ nõ peccetis: quibꝰ habetis irasci nisi uob̃. Quid
ẽ enĩ homo penitens. nisi homo irascens sibi: Ut accipiat ueniam :
de se ipso exigit penam.⁊ recte dicit deo. Auerte occłos meos apecca¬
tis meis: qm̃ peccatum meum ego agnosco. Si tu agnoscis: ⁊ ille ignoscit.
habetis. ⁊ inde saccellos implestis. inde thesaurizastis: de malo ẽ qđ habetis.
Iam nolite malum facerȩ: ⁊ facite uõb amicos de mãmona iniquitatis. Nun¬
quid zacheus de bono habebat. Legite ⁊ uidete maior erat publicanorum

Expanded text:
de fenore et usuris. Fidelibus dico, eis quibus Christi Corpus erogamus dico. Timete, de fenore et usuris. Fidelibus dico, eis quibus Christi Corpus erogamus dico. Timete, corrigite vos: ne dicam postea, Tu facis et tu facis. Et puto, quia si fecero, non mihi debetis irasci, sed vobis, ut corrigamini. Ad hoc enim valet quod dictum est in Psalmo: Irascimini, et nolite peccare . Volo vos irasci, sed ut non peccetis. Ut autem non peccetis, quibus habetis irasci, nisi vobis? Quid est enim homo poenitens, nisi homo irascens sibi? Ut accipiat veniam, de se ipso exigit poenam; et recte dicit Deo, Averte oculos tuos a peccatis meis, quoniam peccatum meum ego agnosco . Si tu agnoscis, et ille ignoscit. habetis, et inde saccellos implestis, inde thesaurizabatis: de malo est quod habetis, jam nolite malum addere, et facite vobis amicos de mammona iniquitatis. Numquid Zacchaeus de bono habebat? Legite et videte. Major erat publicanorum,
Abbreviated transcription (Latin):
E x heo quod recte habetis: date. Non enĩ corrupti eritis uidicem xpm̃
ut uos audiat cum pauꝑibꝰ quibꝰ tollitis. Si eñ depredares aliquem in¬
ualidum. tu ualidior.⁊ potencior. ⁊ uenirem tecum ad iudicem homi¬
nem quem libet inhac terra habentem iudicandi aliquam potestatẽ:¬
⁊ uellet tecum causam dicere. s tu de preda illa.⁊ spoliaciones in opis
dares. aliquid iudici. ut prote uidicaret uidex ille. uel tibi placers:
nempe prote iudicaret. Et tam̃ tanta uis ẽ iusticie. ut ⁊ tibi displiceat.
Noli tibi pingere talem deum: noli collocare in templo cordis tui tale
nõ debes ẽẽ nec tu. si tu nõ iuidices s iste. Iudices iam: sic melior est te
deus tuus. non in ferior. Iustior ẽ. fons iusticie ẽ. Quicquid boni fecisti.
inde sumpsisti. E qͥcquit boni eructuasti: in de bibisti. Laudas uas quod
habet inde aliquid.⁊ tu uituꝑas fontem: Nolite uelle helemosinas facẽ:

Expanded text:
ex eo quod recte habetis date. Non enim corrupturi estis judicem Chriex eo quod recte habetis date. Non enim corrupturi estis judicem Christum, ut non vos audiat cum pauperibus, quibus tollitis. Si enim depraedareris aliquem invalidum, tu validior et potentior, et veniret tecum ad judicem hominem quemlibet in hac terra, habentem judicandi aliquam potestatem, velletque tecum causam dicere, si tu de praeda et spoliatione illa inopis dares aliquid judici, ut pro te judicaret, judex ille vel tibi placeret? Nempe pro te judicavit, et tamen tanta vis est justitiae, ut et tibi displiceat. Noli tibi talem pingere Deum, noli collocare in templo cordis tui tale non debes esse nec tu. Si tu non sic judices, sed juste judices; etiam sic melior est te Deus tuus: non est inferior; justitior est, fons justitiae est. Quidquid boni fecisti, inde sumpsisti; et quidquid boni eructuasti, inde bibisti. Laudas vas, quia habet inde aliquid, et vituperas fontem? Nolite velle eleemosynas facere
Abbreviated transcription (Latin):
minimos istos: ⁊ graue pondus in uemes. S quid ẽ quod ait eoseẽ. ami¬
cos de mamona miquitatis : Quid ẽ mamona iniquitatis: Primo quid
ẽ maniona : Uerbum est enĩ quod nõ est latinum. hebreum u̾bum ẽ.
cognatum lingue punice. Iste enĩ lingue sibi significationis quadam
in ciuitate sociantur. Quod punici dicunt. maninon. latine Iucrum
uocatur. Quod hebre dicunt mamona: latine diuicie uocant᷑. Ut gͦ
ciis iniquitatis. Hoc quidam male intelligendo ripiunt res alienas: ut
aliquid inde pauꝑib largiant᷑. ⁊ putant se facere quod preceptum est.
Dicunt enĩ. raꝑe res alienas: mamona inquitatis. E rogare inde aliquid
maxime egentibꝰ scis. hoc ita ẽ facere amicos de mamona iniquitatis.
Intellectus iste corrigendꝰ est: ymmo de tabuł cordis ur̃i om̃mo delen¬
dus est. Nolo sic in telligatis. De iustis laboribꝰ facite helemosiña s

Expanded text:
minimos istos, et grave pondus invenies. CAPUT minimos istos, et grave pondus invenies. CAPUT cos de mammona iniquitatis? Quid est mammona iniquitatis? Primum quid est mammona? Verbum est enim quod latinum non est. Hebraeum verbum est, cognatum linguae Punicae. Istae enim linguae sibi significationis quadam vicinitate sociantur. Quod Punici dicunt mammon, latine lucrum vocatur. Quod Hebraei dicunt mammona, latine divitiae vocantur. Ut ergo tiis iniquitatis. Hoc quidam male intelligendo rapiunt res alienas, et aliquid inde pauperibus largiuntur, et putant se facere quod praeceptum est. Dicunt enim: Rapere res alienas, mammona est iniquitatis; erogare inde aliquid, maxime egentibus sanctis, hoc est facere amicos de mammona iniquitatis. Intellectus iste corrigendus est, imo de tabulis cordis vestri omnino delendus est. Nolo sic intelligatis. De justis laboribus facite eleemosynas:
Abbreviated transcription (Latin):
dicturum cis: qui stabant ad dexteram ciꝰ. Esurius. ⁊ dedistis michi
manducare. ⁊ ceteri que nostis. Et cum illi quererent quando ei ob¬
sequia esta prebuissent: respondet. Quando uni exminimas meis
dix̃ dextris quia fecerunt: hoc dixit sinistris. quia facere nolue¬
runt. Sed dextris qui fecerunt. qui acceꝑunt. uel pociꝰ qui ac¬
cepturi sunt: Wenite in quid bene dicti patris mei. possidete
paratum uob̾ regnũ. a constitucione mundi. E suriui enri de
distis michi manducare. Quando uni ex minimis meis fecistis :
michi fecrstis. Munums gͦ qui sunt xp̃i: hii illi sunt qui om̃ĩa
sua dimiserunt ⁊ secuti sunt eum. ⁊ quicquid habuerunt pauꝑibꝰ distribu¬
erunt: ut do sinc scłiri. conpedicione ex pediti seruirent. ⁊ abhoneribꝰ
mundo liberos. uel in penuatos sursum humeros tollerent. hii sũt mini¬
mi. Quare minimi: Quia humiles. quia nõ elati: nõ suꝑbi. App̾hende

Expanded text:
dicturum eis qui stabunt ad dexteram ejus, Esurivi, et dedistis mihi dicturum eis qui stabunt ad dexteram ejus, Esurivi, et dedistis mihi manducare: et caetera quae nostis. Et cum illi quaererent quando ei obsequia ista praebuissent, respondit: Quando uni ex minimis meisdixit dextris, quia fecerunt: hoc dixit sinistris, quia facere noluerunt. Sed dextri qui fecerunt, quid acceperunt, vel potius quid accepturi sunt? Venite, inquit, benedicti Patris mei, possidete paratum vobis regnum a constitutione mundi. Esurivi enim, et dedistis mihi manducare. Quando uni ex minimis meis fecistis, mihi fecistis . Minimi ergo qui sunt Christi? Illi sunt qui omnia sua dimiserunt, et secuti sunt eum, et quidquid habuerunt, pauperibus distribuerunt; ut Deo sine saeculari compede expediti servirent, et ab oneribus mundi liberatos, velut pennatos sursum humeros tollerent. Hi sunt minimi. Quare minimi? Quia humiles, quia non elati, non superbi. Appende
Abbreviated transcription (Latin):
nõ ꝑsecutionem fecerunt: s ꝑsecutionẽ ꝑtulerunt. Non maledierũt:
s maledicta sustin̾erunt. Non blasphemauerunt: s ab lasphematoribus
int̾fecti sunt. Isti aut om̃ia nequissima. omĩa irreligiosa implere cura¬
runt. Scõs ꝑsecunt᷑ fidele̾ opprimunt: dm̃ etiam. si nõ uerbis moribus
de clarauit. quia nulluis prodencium ad spinas ꝑgens: uuarum exinde
dulcedinem q̃rit. aut suꝑ tribulos in cedens: ex inde ficorum colligit
suauitatem. Ita gͦ nullus sapiencium. uel prudencium. abinanibꝰ ueri¬
tatem hereticis: aut irreligiosis. aut infidelibꝰ ex inde sc̃ĩtatis flagrin
los ⁊ maligna reꝑiet.
ecens euangłica lectio ad monuit facere.amicos. de mamona iniqͥ¬
in tabnacula et̾na. nisi qui eorum in digencie seruiunt.⁊ quod eis opus
est ularit̾ sub ministrant: Recordent᷑ gͦ in nouissimo uidicio anm eẽ

Expanded text:
s sancti non persecutionem fecerunt, sed persecutionem pertulerunt; non maledixerunt, s sancti non persecutionem fecerunt, sed persecutionem pertulerunt; non maledixerunt, sed maledicta sustinuerunt; non blasphemaverunt Dominum, sed a blasphematoribus interfecti sunt. Iste autem iniquissimi omnia irreligiosa implere curarunt; sanctos persequuntur, fideles opprimunt, Dominum etiam si non verbis, moribus declaravit quia nullus prudentium ad spinas pergens, uvarum exinde dulcedinem quaerit; aut super tribulos incedens, exinde ficorum colligit suavitatem. Ita ergo nullus sapientium vel prudentium ab inanibus veritate haereticis, aut irreligiosis, aut infidelibus, exinde sanctitatis dulcedllos et maligna reperiet. ecens evangelica lectio admonuit facere amicos de mammona iniquin tabernacula aeterna, nisi qui eorum indigentiae serviunt, et quod eis opus est, hilariter subministrant! Recordemur ergo, in novissimo judicio Dominum esse
Abbreviated transcription (Latin):
troibunt in uos lupi graues: lupi rapaces. Lupi graues nominantur
om̃s i fideles heretic. qui grauit̾ scãm eccłum opprimunt. ⁊ ꝑsecunt᷑.
uel molestare frequentant: qui sine miscdia. rape ⁊ co acernarȩ non
de sinunt. Aliquamdo peccume irruunt aliene. aliquando in ip̃sos
peccuniarũ dños. multomagis. etiam satagunt animas raꝑe: ⁊ secum in¬
miscđiter in ꝑdicionẽ deducere. E uestimentum ouium habere dicunt᷑.¬
habeant xp̃ianitatis uel quia simulant se ministros iusticie. figuram
religiositatis mencientes. E xp̃ianũ itaq nom̃ multos seducere nitunt᷑ :
dulcibꝰ sermonibꝰ multis scandalum inferentes. Isti sunt de quibus
it̾um ait apłs. Per suos dulces sermones ⁊ blandos. se ducunt corda
attendȩre s ad oꝑa. Nolite uestimentum considãre: s in spicite fi¬
guram fallacie. Aptos predicant. s apłis contraria annunciant. Mar¬

Expanded text:
troibunt in vos lupi rapaces . Lupi vero graves nominantur troibunt in vos lupi rapaces . Lupi vero graves nominantur omnes infideles haeretici, qui graviter sanctam Ecclesiam opprimunt et persequuntur, vel molestare frequentant, qui sine misericordia rapere et coacervare non desinunt. Aliquando pecuniae irruunt alienae, aliquando in ipsos pecuniarum dominos. Multo magis etiam satagunt animas rapere, et secum miserabiliter in perditionem deducere. Et vestitum ovium habere dicunthabeant Christianitatis, vel quia assimilant se ministris justitiae, figuram religiositatis mentientes. Per Christianum itaque nomen multos seducere nituntur, dulcibus sermonibus multis scandalum inferentes. Isti sunt de quibus iterum ait Apostolus: Per suos dulces sermones et blandos seducunt corda attendere, sed ad opera. Nolite vestimentum considerare, sed inspicite figuram fallaciae. Apostolos praedicant, sed apostolis contraria annuntiant; mar