comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Si ergo. lit. consecutiuum facimꝰ. ut dicamꝰ.
butirum et mel comedat. et sciet reꝓbare
malum et eligere bonum: qͦmͦ exponetur
quod sequit᷑. quia antequam sciat puer:. ⁊¬
cet̾a. nisi forte qͥa ibi. sicut in plerisq cõple¬
tiua accipiat᷑. et sic legatur. Butirum et .in.
comedet et sciet reꝓbare malũ et eligere bo¬
num. et anteqͣm sciat puer. re. ma.⁊. eli .bo.¬
gunt. Butirum et mel comedet. ut qui
etiam partem signi pritant. quod in infantia
positus que nichil eoꝵ que apponunt᷑ reice

Expanded text:
Si ergo ut consecutivum facimus ut dicamus: Si ergo ut consecutivum facimus ut dicamus: Butyrum et mel comedet, et sciet reprobare malum, et eligere bonum, quomodo exponetur quod sequitur, quia antequam sciat puer, etc., nisi forte quia ibi, sicut in plerisque copulativa accipiatur, et sic legatur: Butyrum et mel comedet, et sciet reprobare malum, et eligere bonum, et antequam sciat puer reprobaregunt: Butyrum et mel comedet, ut qui etiam partem signi putant, quod in infantia positus quae nihil eorum quae apponun
Abbreviated transcription (Latin):
uolumate sua: non uris puersoꝵ et
increduloꝵ meritis. Signum. facturus est
dñs quiddam uob̾q in signum daturus.
quod cum uideritis. significabit uob̃. qd̃
a metu predictoꝵ regum lib̾ammi. Ecce
uirgo concipiet. et cet̾a. Iuuencule uł abscõ
ritis: significabit uob̃ quod a predicto mre¬
tu lib̾abimin. Et uocab̾. tu domus uida.
uel que concepisti. emmnanuel. Ideo tali no¬
mine. uł domo uida. uł matre uocante pu¬
er nominabit᷑: quia d̃m ꝓpitium et adiuto¬
rem sibi futurum intelligent. eum puerũ
quem sibi in signum se daturum ꝓmisit.
iam natum ꝑspexerint: uel quia in diebus
natuuitatis eius. iam illis dñs bene facere
ceꝑat. Butirum et mel co. et cet̾a. Si. uit. cau¬
salem facimus comunctionem. scientiam
reꝓbandi malum et eligendi bonum: causa
est quare butirum et mel comedat. An taliᷤ
comestio. talem scientiam conferre potest:
Nonne et stulti. butirum et mel comedunt:

Expanded text:
voluntate sua, non vestris perversorum, et voluntate sua, non vestris perversorum, et incredulorum meritis signum. Facturus est Dominus quiddam vobisque in signum daturus, quod cum videritis, significabit vobis quod a metu praedictorum regum liberamini. Ecce virgo concipietritis, significabit vobis quod a praedicto metu liberabimini, et vocabis tu domus Juda, vel quae concepisti, Emmanuel. Ideo tali nomine, vel domo Juda, vel matre vocante, puer nominabitur, quia Deum propitium et adjutorem sibi futurum intelligent, cum puerum quem sibi in signum se daturum promisit jam natum perspexerint. Vel quia in diebus nativitatis ejus jam illis Dominus benefacere coeperat. Butyrum et mel comedet. Si, ut causalem facimus conjunctionem, scientia reprobandi malum et eligendi bonum causa est quare butyrum et mel comedat. An talis comestio talem scientiam conferre potest? Nonne et stulti butyrum et mel comedunt?
Abbreviated transcription (Latin):
rãm. huius pueri matrem dixeritis: cõ¬
quenter et ysaiam eiꝰ patrem esse. dicere
os oportebit. Si statim post natum ysa
de ꝓpħissa filium. mortuis duob regib.
Idas a metu quem illi incutiebant lib̾a¬
Is est: cuiꝰ rei gratia signum dabatur.
ee clarius elucet. qͥa eiusdem pueri i
et conceptꝰ et partus: predicte lib̾ati¬
us signum fuerit. Hec sunt que in nos
im depͣuatores et iuoleutos distortores
pellantes. Quib ut respondeamꝰ. nec
us est cum alii hoc ante nos fecerint:
an sufficienter responsum sit. ipsi qui
responderunt uuiderint. nec utile. ne si for¬
de anceps certamen imparib ineuntes
mirib. succumbamꝰ non nob̃ solis. sed
illis. quoꝵ acutissimi uiuacitatẽ in¬
mii si cum eis congressi fuissent: facile
parent᷑. uictores insultent. Nos itaq
fĩs uirib emensis. fortiora fortioribus
linquentes: ceptam litteralis sensus ex¬
anationem exequamur. Dabit. Gratui

Expanded text:
vestram hujus pueri matrem dixeritis, convestram hujus pueri matrem dixeritis, consequenter et Isaiam ejus patrem esse dicere vos oportebit. Si statim post natum Isaiae de prophetissa filium, mortuis duobus regibus, Judas a metu quem illi incutiebant liberatus est, cujus rei gratia signum dabatur, luce clarius elucet quia ejusdem pueri matris et conceptus et partus praedictae liberationis signum fuerit. Haec sunt quae in nos rum depravatores, et violentos distortores appellantes. Quibus ut respondeamus nec opus est, cum alii hoc ante nos fecerint. Sed an sufficienter responsum sit, ipsi qui responderunt viderint. Nec utile, ne si forte anceps certamen imparibus ineuntes viribus succumbamus, non nobis solis, sed et illis quorum acutissimi vivacitate ingenii, si cum eis congressi fuissent facile superarentur, victores insultent. Nos itaque nostris viribus emensis, fortiora fortioribus relinquentes, coeptam litteralis sensus explanationem exsequamur. Dabit gratuita
Abbreviated transcription (Latin):
cessit: secuta: res. Lib̾atus est uidal
metu ꝓpter quem tollendum: datur
signum. Ut̃e autem uirginis partis
signum fuit quib tollendus erat me
sed nec esse potuit. Nec res ꝓpter qͣmi ls
datum ÷ secuta est. sed decem et eo ams
annis: signum quod uos ponitis preᷤ
Explicate si potestis qͦmͦ ysaias ꝓpħas
notis et nominatis testib ad ꝓpħissam
serit. ex qua accessione ipsa conceꝑit. es
um pep̾it: quem dñs ictrco uocar is¬
ccelera spolia detrahe. festina predari
hod in dieb infantie eiꝰ. a regib assyri¬
r sollenda esset fortitudo damasci. uͥ
eguabat rasm. et spolia samarie uͥ scep¬
ta gerebat phacee filiꝰ romelie. Aptissime
oquitur sacra scͥptura. dñm qui menti
non potest dicere. quod anteqͣm puer
quem ꝓpħssa peꝑit ysaie. sciat patrem
suum et matrem uocare. damascꝰ et sa¬
laria ab asyriis destruenda sit. Si uͥgiẽ

Expanded text:
praecessit, secuta est res. Liberatus est Judas a praecessit, secuta est res. Liberatus est Judas a metu, propter quem tollendum datum est signum. Vestrae autem virginis partus nec signum fuit, quibus tollendus erat metus, sed nec esse potuit. Nec res propter quam signum datum est secuta est. Sed quingentis et eo amplius annis signum quod vos ponitis praecessit. Explicate, si potestis, quomodo Isaias propheta sub notis et nominatis testibus ad prophetissam accesserit, ex qua accessione ipsa conceperit, et filium peperit quem Dominus idcirco vocariccelera, spolia detrahe, festina praedare. Quod in diebus infantiae ejus a regionibus Assyriorum tollenda esse fortitudo Damasci, ubi regnabat Rasin, et spolia Samariae, ubi sceptra gerebat Phacee filius Romeliae. Apertissime loquitur sacra Scriptura Dominum qui mentiri non potest dicere, quod antequam puer quem prophetissa peperit Isaiae, sciat patrem suum et matrem vocare, Damascus et Samaria ab Assyriis destruenda sit. Si virginem
Abbreviated transcription (Latin):
beret testes: et sub his testib ad ꝓpħissã
maritali officio accessit. et concepis
peꝑit: cuius nomen dño precipiente
subiungitur appellat. causamq qua
sic debeat appellari. supponit. Ecce ino¬
uencula que nondum conceꝑat: in si¬
num paritura filium. Adhibentur
tes duo fideles. qui usu et auditu. p¬
pħissam ad qͣm ysaias accessit adoleid¬
tulam esse dinoscere. et ex ea uiri ad
lam accessione concepisse: cum tems
pariendi aduenit. certissime scire ual¬
rent. Si dubitatis de iuuencula: fidelies
fidem facient testes. Predicetur concer¬
tura. concepit. par itura filium: pepit
masculum. Eybos comedit: quos comet¬
rus fuit predictus. Eece datum: signit
quod se daturum dñs ꝓmisit. Nummi
res signum secuta est: In dieb infam
filii uirginis uel iuuencule. duo rig
a quoꝵ facie uidas trepidabat. altes
assyriis interfectꝰ. alter ab osee filiob
trucidatꝰ occubuerunt. Ec̃ce signum

Expanded text:
beret testes, et sub his testibus ad prophetissam beret testes, et sub his testibus ad prophetissam maritali officio accessit, et concepit, et peperit cujus nomen Domino praecipiente, sicut subjungitur, appellat, causamque quare sic debeat appellari supponit. Ecce, inqjuvencula quae nondum conceperat in signum paritura filium. Adhibentur testes duo fideles, qui visu et auditu prophetissam ad quam Isaias accessit, adolescentulam esse dignoscere, et ex ea viri ad illam accessione concepisse, cum tempus pariendi advenit, certissime scire valerent. Si dubitatis de juvencula, fideles fidem facient testes. Praedicitur conceptura, concepit paritura filium, peperit et masculum. Cibos comedit quos comesturus fuit praedictus. Ecce datum est signum quod se daturum Dominus promisit. Nam non res signum secuta est? In diebus infantiae filii virginis, vel juvenculae duo reges a quorum facie Judas trepidabat, alter ab Assyriis intetrucidatus occubuerunt. Ecce signum
Abbreviated transcription (Latin):
pħam. achaz. quod signum peteret. ꝑ
quod certus esse posset: quod non opor¬
teret eum timere. aduab caudis tycioñ
fumigantium. Quo signum petere no¬
lente. conuertit se ꝓpħa ad ppłm. cui dic̃
ipsum dñm signum esse daturum: ipsũ¬
q signum statim supponit dicens. Eoce
uirgo concipiet. et cet̾a. Subiungit et cy¬
bum ipsius ꝑueri. ex uirgine concepti⁊
nati: et causam quare tali cybo utat᷑.
Post hec interponitur de aduentu assy¬
rioꝵ in terram iuda: et quid in ea factͣi
sunt: ad extremum post enumerationẽ
ꝓpħe ut in grandi libro plane et legibili¬
ter scribat nascituri de iuuenula. uel
abscondita prieri nomina duo hec. uelo¬
citer spolia detrahe. cito predare. et neqͣ
fraus uel dolus esse putaretur. uel ne alio
qͣm ad ꝓpħissam. ysaie uidelicet uxorem.
et filium ex ea natum. quod de uirgine
uel potiꝰ iuuencula paritura dicitur. mu̾¬
teretur. adhibuit et duos. cui bene credi de¬

Expanded text:
phetam Acham quod signum peteret, per phetam Acham quod signum peteret, per quod certus esse posset, quod non oporteret eum timere a duabus caudis titionum fumigantium. Quo signum petere nolente, convertit se propheta ad populum, cui dicit ipsum Dominum signum esse daturum, ipsumque signum statim supponit, dicens: Ecce virgo concipiet, etc. Subjungit et cibum ipsius pueri ex virgine concepti et nati, et causam quare tali cibo utatur. Post haec interponitur de adventu Assyriorum in terram Juda, et quid in ea facturi sint ad extremum post enumerationem  Dominus prophetae ut in grandi libro plane et legibiliter scribat nascituri de juvencula, vel abscondita pueri nomina duo haec: Velociter spolia detrahe, cito praedare. Et ne qua fraus, vel dolus subesse putaretur, vel ne alio quam ad prophetissam Isaiae videlicet uxorem, et filium ex ea natum quod de virgine, vel potius juvencula paritura dicitur inverteretur, adhibuit et dues quibus bene credi de
Abbreviated transcription (Latin):
ad eam uiri. accessione conceptura erat.
et masculum paritura: qui ab ipso. ꝓpło
uel matre. emmanuel nonimaretur.
Aesi a ꝓpħa diceretur. O domus dauid.
si uideis hanc iuuenculam que nondũ
concepit. in ꝓximo. conciꝑe et filium pa¬
rere. scias hoc tibi signum future lib̃ati¬
onis: de manu supradictorum. regum. a
domino datum. Uos alitem inquiunt̃
qui hoc de uirginis ur̃i iħu. matris. con¬
ceptione et partin exponitis. respondete:
quomodo quod post sexcentos uel eo ampłiꝰ
facti̾m est annos. domili dauidi achar.
quod de manu rasim tunc regis syrie.
et phacee filiꝰ romelie lib̾andi essent.
signum esse potuit: Quomodo illis sig¬
num esse potuit. quod ñquam uider̃t.
uel iusuri erant: uos ꝑ abrupta. nos
ꝑ planam incedimꝰ uiam: quib rota ca
pituli continentia consonat. Uos rota lit¬
tere circunstantia reclamante: uni uer¬
siculo adheretis. Quod ut meliꝰ pateat:
ab exordio usq ad finem. totum ꝓsequa¬
mur capitulum. Mandauit dñs ꝑ pro¬

Expanded text:
ceptura erat, et masculum paritura, qui ab ipso populo, vel matre Emmanuel nominaretur. Ac si a propheta diceretur: O domus David, si videris hanc juvenculam quae nondum concepit in proximo concipere, et filium parere, scias hoc tibi signum futurae liberationis de manu supradictorum regum a Domino datum. Vos autem, inquiunt, qui hoc de Virginis vestri Jesu matris conceptione, et partu exponitis, respondete quomodo quod post sexcentos vel eo amplius factum est annos domui David, et Acham, quod de manu Rasin, tunc regis Syriae, et Phacee filiis Romeliae liberandi essent signum esse potuit. Quomodo illis signum esse potuit quod nunquam viderint vel visuri erant? Vos per abrupta, nos per planam incedimus viam quipituli continentia consonat; vos, tota litterae circumstantia reclamante, uni versiculo adhaeretis. Quod, ut melius pateat, ab exordio usque ad finem totum prosequimur capitulum. Mandavit Dominus per pro
Abbreviated transcription (Latin):
det a duab caudis ticionim fumigantiũ
istoꝵ: eo quod absq dubio lib̾andus esset
a facie duoꝵ regum illoꝵ. In argumentũ
future lib̾ationis ꝓponitur signum nixta
arbitrium postulantis. Pete tibi ait sigñ
a dño deo tuo in ꝓfundum inferni: siue
in excelsum supra. Nolente eo petere. incħo¬
minus signum ꝓmittitur: cum dicit᷑ Epter

Expanded text:
det a duabus caudis titionum fumigantium det a duabus caudis titionum fumigantium istorum, eo quod absque dubio liberandus esset a facie duorum regum illorum. In argumentum igitur futurae liberationis proponitur signum juxta arbitrium postulantis: Pete tibi, ait, signum a Domino Deo tuo in profundum inferni, sive in excelsum supra. Nolente eo signum petere, nihilominus signum promittitur, cum dicitur: Propter
Abbreviated transcription (Latin):
ed hinc nr̃e assertioni manuele.¬
reclamant iudei. subimirmurant:
ulimo acclamant ilł iudaizantes nr̃i. Obi¬
ciunt multa. quib putant refellere asser¬
tionem nr̃am. adducunt hinc inde argu¬
menta: quib nitunt᷑ astruere assertionem
suam. Primum itaq ÷ arguere cecitatem
iudeoꝵ. scd̃m. rumꝑe surditatem uidarã¬
lum. tercium. si detur. satisfacere deuotio¬
ni fidelium: et pie querentium. Nideamꝰ
itaq nunc. qualia. uł quantipendenda st̃:
que nr̃i nob̃ cauillatores opponunt. Dicuas
itaq hoc quod tios sentimꝰ de puerꝑa. uel
ruero nr̃o. nullomͦ posse esse eius rei sig¬
num. ꝓ qua dictum est: pete tͥ signum a
dño deo tuo. Refert sane ysaias. qd̾ rasin
ier syrie. ⁊ faceẽ filiꝰ romelie. parabant
duitatem ierłm debellare: ⁊ rege achaz
Tiecto. alium ei substituere. Pre timore
uenti. Ad tollendum itaq hunc timorem. miᷤ¬
sus÷ ysalas a dño. in occursum achar. ut
diceret. lude ut sileas. ⁊ cor tuum ne formi¬

Expanded text:
ed huic nostrae assertioni reclamant Judaei, submurmurant, imo acclamant illis judaizantes nostri. Objiciunt multa quibus putant refellere assertionem nostram. Adducunt hinc inde argumenta quibus nituntur astruere assertionem suam. Primum itaque est arguere caecitatem Judaeorum. Secundum, rumpere surditatem judaizantium. Tertium, si detur satisfacere devotioni fidelium, et pie quaerentium. Videamus itaque nunc qualia vel quanti pendenda sunt quae nobis cavillatores opponunt. Dicunt itaque hoc quod nos sentimus de puerpera, vel puero nostro nullo modo posse esse ejus rei signum pro qua dictum est: pete tibi signum a Domino Deo tuo. Refert sane Isaias quod Rasin rex Syriae, et Phacee filius Romeliae parabant civitatem Jerusalem debellare, et rege Acham dejecto, alium ei substituere. Prae timore  facie venti. Ad tollendum itaque hunc timorem missus est Isaias a Domino in occursum Acham ut diceret: Vide ut sileas, et cor tuum ne formi
Abbreviated transcription (Latin):
filiũ: ⁊ uo. n. eiꝰ. em. Et hanc quidem ꝓpħ¬
et si nunqͣm detur uob̾. scd̾m dictam sem¬
tiam circiuniacenti littr̃e posse coaptare.
chomimis tam̃ debetis eam credere de ꝓ
uł sensum exponentis. Q.ui ñ intelligit sei¬
sum uaticinantis ꝓpħe: credat uł sentĩm
exponentis euangłiste. Audi ꝓponenten.
Ccce uͥgo concipiet. Attende exponentẽ. he
totum factum est: ut adimpleret᷑ quos

Expanded text:
nuel. Et hanc quidem prophetiam, etsi nunquam detur vobis secundum dictam sententiam circumjacenti litterae posse coaptare, nihilominus tamen debetis eam credere de Chvel sensum exponentis. Qui non intelligit sensum vaticinantis prophetae, credat vel sententiae exponentis evangelistae. Audi proponentem: Ecce virgo concipiet. Attende exponentem: Hoc totum factum est, ut adimpleretur quod
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾cum d̃s. Quod totum: Noli timen
ioseph acciꝑe mariam coniugẽ tuam
enim in ea natum est. de sp̃u sc̃o est. cn
euangłista dicit. dictam ꝓpħiam: in bert
cdicere: Ibi predicit᷑ conceptura uirgo i¬
cdicit᷑ concepisse de sp̃u scõ. Concepit ergius
fedare. seo głificare. Qui gͦ necdum hai
cor illuminatũ ad intelligendum sensia
uaticinantis ꝓpħe. afferat saltem aures is
graues ad obaudiendum exponenti eisls¬
cor popłi huius: ⁊ aures eus aggrara. s
necdũ intelligit quod legit. saltem crꝰ
ex corde: ut sic mereat᷑ intelligere. Si iͥ
credideritis inquit: non intelligetis. s¬
isimuni argumentum fidei nr̃e: quod
pem tam concorditer mintiant ꝓpħe et
iangeliste. Quod ꝓpħa prenuntiat. ecce
Quod euangłista aliis uerbis enuntiat. ũ
Dr̃ emmaneiel: ⁊ esset nob̾cum d̾s. Q. uod
ha uno uerbo expͥmit. cum eum emmna¬
quel dicit. hoc÷ quod angłs ad mariam la¬
qus explicat: cum ei diuinitꝰ annuntiat.

Expanded text:
oli timere, Joseph, accipere Mariam conjugem tuam: quod enim ex ea natum est, de Spiritu sancto est. Ecce evangelista dicit dictam prophetiam in beata tradicere? Ibi praedicitur conceptura virgo, hic dicitur concepisse de Spiritu sancto; concepit ergo de foedare, sed glorificare. Qui ergo necdum habet cor illuminatum ad intelligendum sensum vaticinantis prophetae, afferat saltem aures non graves ad obaudiendum exponenti evangcor populi hujus, et aures ejus aggrava . Qui necdum intelligit quod legit, saltem credat ex corde, ut sic mereatur intelligere: Si non credideritis, inquit, non intelligetis . Firmissimum argumentum fidei nostrae quod idem tam concorditer nuntiant prophetae et evangelistae. Quod propheta praenuntiat: Ecce quod Evangelista aliis verbis enuntiat: Vernoster Emmanuel, et esset nobiscum Deus. Quod propheta uno verbo exprimit cum eum Emmanuel dicit, hoc est quod angelus ad Mariam latius explicat, cum ei divinitus annuntiat:
Abbreviated transcription (Latin):
constat esse omniũ redemptorem. Hec omĩa
Illum ꝓuocat ad se adorandum. cuii flectit᷑
omne genu celestiũ: terrestrium ⁊ inferno¬
rum. Ecce qͦmodo stulti facti sunt principes
thaneos. Et qͥdem necesse erat. ut redẽptionis
nr̃e sacramenta. uerboꝵ ambiguitate obnu¬
bilarent᷑: ne a malignis spiritib uł homi¬
nib intelligerentur. ⁊ impedirent᷑. Si enĩ
cognouissent: nunquam dñm głe crucifix¬
issent. Nondum autẽ ꝓmpti eloquii. uel ꝓ¬
fundi ingenii. ut me arbitrer. posse ꝓpħice
sententie ꝓfunditatẽ sermone explicare: uł
cogitatione comp̃hendere. Sufficit michi ħ
loco. si det᷑. in simplicis littere expositione
deuotioni fidelĩ satisfacere: ⁊ quomͦ debe¬
at hec ysaie ꝓpħia. ad ũbi incarnationem

Expanded text:
constat esse omnium Redemptorem. Haec omniaconstat esse omnium Redemptorem. Haec omniaIllum provocat ad se adorandum cui flectitur omne genu coelestium, terrestrium et infernorum . Ecce quomodo stulti facti sunt principes Taneos. Et quidem necesse erat ut redemptionis nostrae sacramenta verborum ambiguitate obnubilarentur, ne a malignis spiritibus vel hominibus intelligerentur, et impedirentur. Si enim cognovissent, nunquam Dominum gloriae crucifixissent. Non sum tam prompti eloquii, vel profundi ingenii, ut me arbitrer posse propheticae sententiae profunditatem sermone explicare vel cogitatione comprehendere. Sufficit mihi hoc loco, si detur in simplicis litterae expositione devotioni fidelium satisfacere, et quomodo debeat haec Isaiae prophetia ad Verbi incarnation
Abbreviated transcription (Latin):
O quam merito uidentes dicti sunt: qui in
tam longiquum uidere potuerunt. Qui
enim hodie dicitur ꝓpħa: olim dicebatur
uidens. Sexentis certe. ⁊ eo ampliꝰ annis. si
nos cronographi non fallunt. sunt ista pre¬
uisa. atq predicta: ante quam facta. Hide
ergo in quam longinquum ꝓspexit: qui
ista predixit. Miraris ut arbitror de per¬
spicacia preuidentie: mirare nichilominꝰ in
uerbis ꝓpħe. ꝓfunditatem intelligentie. Mi¬
ra sane uis illa preuidendi: sed non minꝰ
mirabilis modus in p̃dicendi. Ccce in eisoem
inde uideus excecat᷑: diabolus infatuatur.
Ecce ubi agnus ambulat. elefans natat: sed
non enatat. Ecce ubi xͥana simplicitas. pla¬
nam uiam inuenit. currit. nec offendit: iu¬
daica ꝑfidia subinergit᷑. diabolus suffocat᷑.
Intantum autem illuminat᷑ xp̃iantis. ut
malit mori: qͣm ueritatem diffiteri. Int̾m
excecatur iudeus: ut paratior sit mori. qͣm
ueritatẽ fateri. Intantum infatuatur dia¬
bolꝰ. ut presumat posse fieri peccatorẽ: quẽ

Expanded text:
O quam merito videntes dicti sunt qui in tam longinquum videre potuerunt! Qui enim hodie dicitur propheta, olim dicebatur videns. Sexcentis certe, et eo amplius annis, si nos chronographi non fallunt, sunt ista praevisa atque praedicta antequam facta. Vide ergo in quam longinquum prospexit qui ista praedixit. Miraris, ut arbitror, de perspicacia praevidentiae, mirare nihilominus in verbis prophetae profunditatem intelligentiae. Mira sane vis illa praevidendi, sed non minus mirabilis modus ipse dicendi. Ecce in eisdem inde Judaeus excaecatur, diabolus infatuatur. Ecce ubi agnus ambulat, elephas natat, sed non enatat. Ecce ubi Christiana simplicitas planam viam invenit, currit, nec offendit, Judaica perfidia submergitur, diabolus suffocatur. In tantum autem illuminatur Christianus, ut malit mori quam veritatem diffiteri, in tantum excaecatur Judaeus ut paratior sit mori quam veritatem fateri, in tantum infatuatur diabolus, ut praesumat posse fieri peccatorem quem
Abbreviated transcription (Latin):
hebreo ita legimꝰ. Herbum quoq ne
et mensura: hebrei eodem mͦ et hisoe
appellant sensib. Et quantum cum
pugno memoria. nunqͣm me arbit
alma. in muliere nupta legisse. seds
que uirgo est. ut non solum uirgols
sed u̾ͥgo iunioris etatis. et in annis au¬
centie. Potest enim fieri: ut uirgo siꝰ
tula. Ista autem uͥgo erat in annis p¬
larib. uel certe uirgo non puella.ͥ
adhuc uirum nosse non posset. sed
nubilis. Deniq et in deuteromisͥ
uelse et adolescentule nomine. iurgo
Pelligitur. Si muenerit inquit homo
cambo puellam desponsatam. et iii
primnens eam. dormierit cum ea: int̾¬
Rietis uirum solum eui concubuit
m ea. et puelle nichil facietis. Non est
Holes̃centule peccatum mortis. qͥa qmͦ
tuius insurgat contͣ ꝓxinum suum.
utrficiet animam eiꝰ: sic hoc nego
accidit.¬

Expanded text:
Hebraeo ita legimus. Verbum quoque nugas et mensuram Hebraei eodem modo et eisdem appellant sensibus. Et quantum cum mea pugno memoria, numquam me arbitror alma in muliere nupquae virgo est, ut non solum virgo sit, sed virgo junioris aetatis, et in annis adolescentiae. Potest enim fieri ut virgo sit vetula. Ista autem virgo erat in annis puellaribus, vel certe virgo, non puella, et quae adhuc virum nosse non posset, sed jam nubilis. Denique et in Deuteronomio sub puellae et adolescentulae nomine virgo intelligitur. Si invenerit, inquit, homo in campo puellam desponsatam, et vi opprimens eam dormierit cum ea, interficietis virum solum qui concubuit cum ea, et puellae nihil facietis. Non est adolescentulae peccatum mortis, quia quomodo si quis insurgat contra proximum suum, et interficiat animam ejus, sic hoc negotio accidit
Abbreviated transcription (Latin):
enim et adolescentula. et abscondita. id ari
orpyq̃os. Unde et in titulo psalmi.ix. uibi
tula quod .lxx. interp̃tati sunt. ꝓ abs¬
dius. Et in genesi legimꝰ ubi rebeccas
almã. aquila non adolescentulam.n
puellam: sed absconditam transtulist
Sunamitis quoq mulier. amisso fili
cum helysei fuisset pedib ꝓuoliita.i
ꝓhiberet eam gyezi. audit a ꝓpha. d¬
tte eam qͥa in dolore est. et dñs ab conoi
a me: in hebreo scͥptum ÷ celunem m
tii.Ergo. alma. non solum puella. seil
uirgo. sed cum eniꝯa qu. uirgo abscon¬
ta dicitur et secreta. que nunquã ui
patuerit aspectib: sed magna paren
diligentia custodita sit. Lingua quoe
sum p̃beamus uideis: nr̃o quoq seri
alma. sc̃a dicitur. Omniumq peni
guarum uerbis utuntur hebrei. u

Expanded text:
enim et adoleenim et adoleἀποκρυφή. Unde et in titulo psalmi noni, ubi  pro adolescentula, quod LXX interpretati sunt pro absconditis, et in Genesi legimus ubi Rebecca dicitur alma aquilam non adolescentulam, nec puellam, sed absconditam transtulisse . Sunamitis quoque mulier amisso filio cum Elisei fuisset pedibus provoluta, et prohiberet eam Giezi, audit a propheta: Dimitte eam quia in dolore est, et Dominus abscondit a me . In Hebraeo scriptum est, . Ergo alma non solum puella, sed virgo, sed cum ἐπιτάσει virgo abscondita dicitur et secreta, quae numquam virorum patuerit aspectibus; sed magna parentum diligentia custodita sit. Lingua quoqurisum praebeamus Judaeis, nostro quoque sermone alma, sancta dicitur. Omniumque pene linguarum verbis
Abbreviated transcription (Latin):
.in. et .e.b. Unde autem quando ille ad an¬
nos discretionis ꝑuenerit. tanta sit fut᷑a
copia in terra hostiliter uastata. ut lacte
quod ꝑ butirum intelligimꝰ. et melle flu¬
at: subiungit. quia antequã .s. ⁊. cet̾a. Bene
poterit tunc puer. butirum et mel comed̃e.
quia in infantili etate illiꝰ derelinquetus
sẏria. et decẽ tribuum terra: a duob regi¬
b quos tu domꝰ iuda formidas. Uerba ieR.
Uando autem dicit᷑. dabit dñs ipse
uob̾ signum: nouum debet esse ał¬
q mirabile. Sin autem iuuencula uel pu¬
ella. ut iudei uolunt. et non uirgo pari¬
at. quale signum poterit appellari. cum ħ
nom̃ etatis sit non integritatis: et reuera.
ut cum iudeis conferamus pedẽ. et nequa¬
qͣm contentioso fine. prebeamꝰ eis risum nr̃e
imꝑitie. uirgo hebraice becula appellatur.
que in p̃senti loco non scͥbitur. sed ꝓ hoc u̾¬
bo. positum ÷ alma. quod pret̃ .lxx. omnes
adolescentula transtuleriuit. Porro. alma
apud eos: uerbum ambiguum est. Dicit᷑

Expanded text:
igere bonum. Unde autem quando ille ad annos discretionis pervenerit, tanta sit futura copia in terra hostiliter vastata, ut lacte quod per butyrum intelligimus et melle fluat, subjungit, quia antequam sciat, etc. Bene poterit tunc puer butyrum et mel comedere, quia in infantili aetate illius derelinquetur Syria et decem tribuum terra a duobus regibus quos tu, domus Juda, formidas. VERBA HIERONYMI. uando autem dicitur: Dabit Dominus ipse vobis signum, novum debet esse atque mirabile. Sin autem juvencula vel puella, ut Judaei volunt, et non virgo pariat, quale signum poterit appellari, cum hoc nomen aetatis sit, non integritatis? Et revera, ut cum Judaeis conferamus pedem, et nequaquam contentioso fune praebeamus eis risum nostrae imperitiae, virgo Hebraice BETHULA appellatur, quae in praesenti loco non scribitur: sed pro hoc verbo positum est ALMA , quod praeter LXX omnes adolescentulam transtulerunt. Porro ALMA apud eos verbum ambiguum est: dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
exponimus: insurgentes in nos iudei. ue¬
ritatis inimici. sue cauillationis ariete.
firmissimum fidei nr̃e murum. labe¬
factare conantur. Primo dicunt. qd
in hebraico non habetur becula. que
uox uirginem sed alma: que nunc iu¬
uenculam. nunc absconsam significat.
a quibꝰ. eum opponentes querimus. quo¬
modo future liberationis signum esse poᷤ¬
sit. quod minoris etatis femina uel ab ᷤ¬

Expanded text:
nos Judaei, veritatis inimici, suae cavillationis ariete firmissimum fidei nostrae murum labefactare conantur. Primo dicunt quod in Hebraico non habetur becula, quae vox virginem, sed alma, quae nunc juvenculam, nunc absconsam significat. A quibus cum opponentes quaerimus quomodo futurae liberationis signum esse possit, quod junioris aetatis femina, vel ab
Abbreviated transcription (Latin):
tatis. mundos tantum cybos: que sinedochi¬
ce. in butiro et melle accipiunt᷑. in eybum
sumpturꝰ sit. In eo quod dicitur butirum
et. in .c. hebrei future sertilitatis ꝓmissionẽ
esse dicunt. Ubi nos habemꝰ ut sciat reꝓbare
malũ. illi habent ut dicunt ad scientiam
abhominari in .in. et .e. in .b. Quod: dr̃e.¬

Expanded text:
ndos tantum cibos quae synodochice in butyro et melle accipiuntur in cibum sumpturus sit. In eo quod dicitur butyrum et mel comedet, Hebraei futurae fertilitatis promissionem esse dicunt. Ubi nos habemus, ut sciat reprobare malum, illi habent, ut dicunt, ad scientiam abominari in malum et eligere in bonum. Quod e
Abbreviated transcription (Latin):
in solido humilitatis : Qnͣtum autẽ dñica
illa sententia ꝓbat que dicit. u̾aleat: Suꝑ¬
quem requiescet sp̃s m̃s : nisi suꝑ humilẽ
& quiecum. & trementem sermones meos:
Hic ẽ. lapis offensionis. ꝙ petra scandali: nͥ
force dubites hunc esse lapidẽ quẽ reꝓba¬
uer̃t edificantes. & factus ẽ. in caput angu¬
li. Suꝑbe etenim meñtes. & suã iusticiam
statuere uolentes nil solent mo lestiꝰ pati.
nil ampliꝰ indignari: qm apparere despec¬
ed & scłm lapidẽ qui dictus ẽ. graui¬
tas cõpunctionis. aput ieremiã puto
posse reꝑiri. qui petinit capiti suo aqͣs. ut
lugeat interfectos popłi sui: & datũ ei ñ
dubito ab eo qui conuertit petram in stag¬
na aquarum: ꝙ riuos infontes aquarũ.
Hanc eandẽ petram aput petrũ puto in¬
ueniri posse. eo qđ tactus dolore cordis
intͥnsecus. egressus sit foras ꝙ fleuit ama¬
re. ꝑcutiens bis silicẽ. & egresse st̃ aquȩ lar¬

Expanded text:
in solido humilitatis. Quantum autem valeat Dominica in solido humilitatis. Quantum autem valeat Dominica illa sententia probat, quae dicit: Super quem requiescet Spiritus meus, nisi super humilem, et quietum, et trementem sermones meos? Hic est lapis offensionis et petra scandali, nisi forte dubites hunc esse lapidem quem reprobaverunt aedificantes, et factus est in caput anguli. Superbae etenim mentes, et suam justitiam statuere volentes, nil solent molestius pati, nihil amplius indignari quam apparere despecSed et secundum lapidem, qui dictus est gravitas compunctionis, apud Jeremiam puto posse reperiri, qui petivit capiti suo aquas ut lugeat interfectos populi sui , et datum ei non dubito ab eo qui convertit petram in stagna aquarum et rupes in fontem aquarum. Hanc eamdem petram apud Petrum puto inveniri posse, eo quod tactus dolore cordis intrinsecus egressus sit foras, et flevit amare, percutiens bis silicem, et egressae sunt aquae lar
Abbreviated transcription (Latin):
lere. eo quod nemo sufficeret se ipsum
digne pensare qualis sit ad om̃ia. non
dicam in om̃i. s una solum mͦ qualibet
uirtute. Sufficit gͦ unum aliqͦd p̃clarũ
& insigne estus sui desideriũ ꝑ om̃s has
quas decerminauimꝰ uirtutes segregare.
talisq memorie usum firmare: o in eiusmo¬
di recordatione sub om̃i diffidentie ꝑicło
contra desꝑationis malũ pugnare. facile enĩ
amimũ suũ ꝗͣlibet deiectum. qnͣtalibet tẽp¬
tatione pulsatum ad spẽ diuine miseratio¬
nis. statumq ꝯfidentie. reꝑat: qͥ qͣlis aliqͦn
ex diuina oꝑatione fuerit. ad memoriã reuo¬
cat. Om̃ino & absq dubio libenter se exer¬
cet in tali studio: cui datũ ẽ. nosse qͥd uale¬
at. uel ꝗͣ utilis sit. hȩc hꝰ modi lapidum stu¬
diosa collectio. De soliditate timoris .xli.¬
Uam utilẽ queso putamꝰ illum lapi¬
dem quem pͥmo loco posuimꝰ. solidita¬
tem uidelicet timoris. ꝑ quẽ mens fundat᷑

Expanded text:
lere, eo quod nemo sufficeret seipsum lere, eo quod nemo sufficeret seipsum digne pensare, qualis sit ad omnia, non dicam in omni, sed una solummodo qualibet virtute. Sufficit ergo unum aliquod praeclarum et insigne aestus sui desiderium per omnes has quas determinavimus virtutes segregare, talisque memoriae usum firmare et in ejusmodi recordatione sub omni diffidentiae periculo contra desperationis malum pugnare. Facile enim animum suum quantumlibet dejectum, quantalibet tentatione pulsatum, ad spem divinae miserationis statumque confidentiae reparat: qui qualis aliquando ex divina operatione fuerit, ad memoriam revocat. Omnino et absque dubio libenter se exercet in tali studio, cui datum est nosse quid valeat, vel quod utilis sit haec hujusmodi lapidum studiosa collectio. CAPUT VII. De soliditate timoris. Quam utilem, quaeso, putamus illum lapidem quem primo loco posuimus, soliditatem videlicet timoris per quem mens fundatur
Abbreviated transcription (Latin):
suoꝵ numerũ usq in duodenarium exten¬
cdat. Cogitet gͦ quisqͥ s̃ cupit post iorda¬
nis conuersionẽ. hoc dñcũ preceptũ imple¬
re. cogitet inqͣm sub tp̃r diumne uisitationiᷤᷤ
cuus uigoris fuerit nixta aliquid mnima¬
qualibet uirtute. cogitet quanta soliditaᷤ
tẽ temꝑis ei fuerit in timore. quanta gͣui¬
tas inconpunctione. qͣnta stabilitas in spe
qͣnta integritas in caritate. qͣnta maturi¬
tas in iocunditate. qͣnta asꝑitas in seueri¬
tate. Cogitet quam austerꝰ fuit in absti¬
nentia. ꝗͣ robustus in patientia. ꝗͣ sollici¬
tus in circunspectione. ꝗͣ assiduus in spe¬
culatione. ꝗͣ certus in discretione. ꝗͣ qui¬
etus in contemplatione. Cum hȩc autem
omĩa plene ꝑspexerit. memorieq: man¬
dauerit: tumulum qualem oportuit
crexit. Infiniti negotii esset. & quod nemo
om̃ino explere potuisset. si iuberet dñs
om̃s de om̃ib tribub lapidẽ suum tol¬

Expanded text:
suorum numerum usque in duodenarium extensuorum numerum usque in duodenarium extendat. Cogitet ergo quisquis cupit post Jordanis conversionem hoc Dominicum praeceptum implere; cogitet, inquam, sub tempore divinae visitationis cujus vigoris fuerit juxta aliquid in unaqualibet virtute. Cogitet quanta soliditas tunc temporis ei fuerit in timore, quanta gravitas in compunctione, quanta stabilitas in spe, quanta integritas in charitate, quanta maturitas in jucunditate, quanta asperitas in severitate. Cogitet quam austerus fuerit in abstinentia, quam robustus in patientia, quam sollicitus in circumspectione, quam assiduus in speculatione, quam certus in discretione, quam quietus in contemplatione. Cum autem haec omnia plene perspexerit memoriaeque mandaverit, tumulum qualem oportuit erexit. Infiniti negotii esset, et quod nemo omnino explere potuisset, si juberet Dominus omnes de omnibus tribubus lapidem suum tol
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ iudam: caritatẽ. ꝑ ysachar. iocundita¬
tem. ꝑ tabulon: seueritatem. In siad. intel¬
ligr̃ abstinentia. in aser. patientia: in uan
& Neptalim. circunspectio ⁊ speclatio. in
ioseph. ⁊ beniamin discretio. & muisibili¬
um cõcemplatio. Hoꝵs autẽ rõnẽ hoc lo¬
co ostendere iam nolumus: de quib qđ
nobis rectius uidebat᷑. alias iam diximus.
S qui ex tali sobole semen suum. inxii. tri¬
bub multiplicatum esse confidit: discał
quales lapides de medio iordanis tollere
debuerit cum hanc uirtutum ꝓgeniem
usq ad eius transitũ ꝓmouerit Recolat ergo
quid roboris. quid forcitudinis. uel firmita¬
tis ad diuine aspironis afflatũ se senserit
hausisse. ꝙ hoc ẽ lapides electos. de loco de¬
cerminato tulisse. Ss ut ꝑ singłos. de singliᷤ
tribubs homines hȩc lapidum electio fiat᷑.
hanc considerationis sue oꝑam ꝑ singlas
quas distinximꝰ uirces exerceat. & lapidũ

Expanded text:
per Judam, charitatem; per Issachar, jucunditaper Judam, charitatem; per Issachar, jucunditatem; per Zabulon, severitatem; in Gad intelligitur abstinentia; in Aser, patientia; in Dan et Nephtalim, circumspectio et speculatio; in Joseph et Benjamin, discretio et invisibilium contemplatio. Horum autem rationem hoc loco ostendere jam volumus, de quibus quod nobis rectius videbatur alias jam diximus. Sed qui ex tali sobole semen suum in duodecim tribubus multiplicatum esse confidit discat quales lapides de medio Jordanis tollere debuerit, cum hanc virtutum progeniem usque ad ejus transitum promoverit. Recolat ergo quid roboris, quid fortitudinis vel firmitatis ad divinae aspirationis afflatum se senserit hausisse, hoc est et lapides electos de loco determinato tulisse. Sed ut per singulos de singulis tribubus homines haec lapidum electio fiat, hanc considerationis suae operam per singulas quas distinximus virtutes exerceat, et lapidum
Abbreviated transcription (Latin):
congregare: iisi diuine confirmationis
& corrobor ationis qualitates diligenter
retͣctare. memorie q cõmendare. Et nichil
aliud est eos in loco castroꝵs fixisse. nisi bꝰ¬
Imodi memoriam. in om̃i temptationis
articło firmiter assueuisse
os autem de medio mus .xl.¬
iordanis alueo ꝑ dei uirtutẽ siccato
& ad numerũ .xii. tribuum colligimus:
quando statum mentis nr̃e qͣlis sub di¬
uine uisitationis tẽpore. fuerit diligenter
discutimus. & quales t̃c tp̃is munaquaq
principalium uirtutum iuxta aliquid fu¬
erimus: subtiliter exquirimꝰ. Hoc ẽ. enĩ sin¬
głos de singl̃is tribub homines suum la¬
pidem tollere quante firmitatis iuxta ali¬
qͥd ad singłas uirtutes ꝑ aspir̃onis gr̃am
aliqn extiterit ueraciter inuenisse. Quid
autem de .xii.filiis iacob sentiamꝰ. ex quib
originem trahunt hee xii. trib: alio loco
iam diximus. ꝑruben. & symeonẽ. intelli¬
gimus timorẽ & cõpunctionẽ. ꝑ leui. spẽ.

Expanded text:
congregare, nisi divinae confirmationis congregare, nisi divinae confirmationis et corroborationis qualitates diligenter retractare, memoriaeque commendare, et nihil aliud est eos in loco castrorum fixisse, nisi hujusmodi memoriam in omni tentationis articulo firmiter assuevisse.Hos autem de medio Jordanis alveo per Dei virtutem siccato, et ad numerum duodecim tribuum colligimus, quando statum mentis nostrae, qualis sub divinae visitationis tempore fuerit, diligenter discutimus, et quales tunc temporis in unaquaque principalium virtutum, juxta aliquid fuerimus, subtiliter exquirimus. Hoc est enim singulos de singulis tribubus homines suum lapidem tollere, quantae firmitatis, juxta aliquid ad singulas virtutes per aspirationis gratiam aliquando exstiterit, veraciter invenisse. Quid autem de duodecim filiis Jacob sentiamus, ex quibus originem trahunt hae duodecim tribus, alio loco jam diximus. Per Ruben et Simeonem intelligimus timorem et compunctionem; per Levi, spem;
Abbreviated transcription (Latin):
munit. & desꝑationis insultus fortiter
repellit. cum dicit. Ocłs fui ceco. & pes clau¬
do. P ater eram pauꝑum: & causam quã
nesciebam diligenter inuestigabã. Conte¬
rebam molas inqui: & dentib illiꝰ aufe¬
rebam p̃ dam. Sic & etechias sub necessi¬
tatis articło. ad huiusmodi lapidũ mu¬
nimina recurrebat cũ de uita diffideret.
& ex bonoꝵ actuũ suoꝵ rep̃sentatione. do¬
mini misc̃iam ꝓuocabat: precũq suar̃
obtentu. diffidentie ꝑicula ꝓpulsabat.
Memento inquit dñe quomodo ambu¬
lauerim coram te inueritate. & corde ꝑ¬
fecto. & quod bonũ ẽ. in ocłis tuis fecerĩ.
Debemꝰ itaq & nos ꝓmptum & familiare
habere. sub om̃i tempore temptationis.
ante actoꝵ bonors memoriã p̾sentem
tenere. & cum hanc consuetudinẽ in con¬
tinuũ usũ duxerimꝰ: quasi lapides bonos.
& nixta diuinũ documentum electos.
in loco castroꝵ collocauimꝰ. Nichil enim
aliud ẽ. electos lapides in unũ locum

Expanded text:
munit, et desperationis insultus fortiter munit, et desperationis insultus fortiter repellit, cum dicit: Oculus fui caeco, et pes claudo; pater eram pauperum, et causam quam nesciebam diligenter investigabam. Conterebam molas iniqui, et dentibus illius auferebam praedam . Sic et Ezechias sub necessitatis articulo ad hujusmodi lapidum munimina recurrebat, cum de vita diffideret, et ex bonorum actuum suorum repraesentatione, Domini misericordiam provocabat, precumque suarum obtentu, diffidentiae pericula propulsabat: Memento, inquit, Domine, quomodo ambulaverim coram te in veritate et corde perfecto, et quod bonum est in oculis tuis fecerim . Debemus itaque et nos promptum et familiare haberi sub omni tempore tentationis, anteactorum bonorum memoriam praesentem tenere et cum hanc consuetudinem in continuum usum duxerimus, quasi lapides bonos, et juxta divinum documentum electos in loco castrorum collocavimus. Nihil enim aliud est electos lapides in unum locum
Abbreviated transcription (Latin):
& ponit carnẽ brachium suum. Erit enim
sicut mirice in deserto: & non saturabitur
cum uenerit estas. Quã utilis gͦ erit puta¬
mus in huiusmodi loco illa quam p̃scrip¬
simus maloꝵ lapidum ꝯgregatio. incioꝵdq
recordatio: que nos poterit custodire ab
hoc execrabili suꝑbie trpo. & ꝓtegere ab
ic sane ꝑiclo ĩminente. tempcatione
suꝑueniente. cum p̃senseris amimum
tuum desꝑatione tangi. & ad diffidentie
locum deici. & ad prefinitũ castroꝵ locum
deuolui. debes bonoꝵ lapidũ tumulum
presentem habere. & ad uirtutum p̃t̃itarũ
memoriã ocłos reflectere: & ex earum re¬
cordatione. speitue fiduciam reformare.
Sic iob reb nudatꝰ. filiis uiduatus. ulcere
ꝑcussus cum se in loco castroꝵs deprehen¬
sum cerneret. & desꝑationis malo se pulsari
p̃sentiret. ut diffidentie malum temꝑaret.
ad bonor̾ Lapidum aceruũ recurrit. &
ex bonoꝵ recordatione. castra sua undiq

Expanded text:
et ponit carnem brachium suum: erit enim et ponit carnem brachium suum: erit enim sicut myricae in deserto, et non saturabitur cum venerit aestas, quam utilis ergo, putamus, erit in hujusmodi loco illa quam praescripsimus malorum lapidum congregatio, vitiorumque recordatio, quae nos poterit custodire ab hoc exsecrabili superbiae typo, et protegere ab ic sane periculo imminente, tentatione superveniente, cum praesenseris animum tuum desperatione tangi, et ad diffidentiae locum dejici, et ad praefinitum castrorum locum devolvi, debes bonorum lapidum tumulum praesentem habere, et ad virtutum praeteritarum memoriam oculos reflectere, et ex earum recordatione spei tuae fiduciam reformare. Sic Job rebus nudatus, filiis viduatus, ulcere percussus, cum se in loco castrorum deprehensum cerneret, et desperationis malo se pulsari praesentiret, ut diffidentiae malum temperaret, ad bonorum lapidum acervum recurrit, et ex bonorum recordatione castra sua undique
Abbreviated transcription (Latin):
ic & tu cum locum
confidentie te ipsum tenere presenseriᷤ:
ꝙ meritis tuis altiora p̃sumere ꝑspexeris. me-¬
mento statim quid aliquando fueris: & ad
maloꝵ lapidum congeriem ocłos reflectens.
te ipsum in humilitate custodis. Bonum est
sane p̃sumere. non de tua tamen fortitudi¬
ne: s de dñi pietate. Ad hoc maloꝵ lapidũ
in loco bono congregatio cinq ualeat. ut ꝑ
maloꝵ suoꝵ memoriã. numꝗͣ de suis uiri¬
b p̃sumat. Ut ergo discat unusquisq pre¬
sumere non de se ipso s de dño: semꝑ sibi
in p̃sumptionis loco occurrat sibimalors
suoꝵ recordatio. Illa sane p̃sumptionis
fiducia dñm placat. & magnalia impe¬
trat quam humilitas cõmendat. Qui con¬
fidunt in dño sicut mons syon. Sic econ¬
trario abhominabilis est illa p̃sũptionũ
fiducia: quã gñat suꝑbia. Non enĩ salua¬
tur rex ꝑ multam uirtutẽ. s ꝙ gygas ñ
saluabit᷑ in multitudine uirtutis sue. Ma¬
ledictus gͦ homo qui confidit in homine.

Expanded text:
et tu cum locum confidentiae teipsum tenere praesenseris, et meritis tuis altiora praesumere perspexeris, memento statim quid aliquando fueris, et ad malorum lapidum congeriem oculos reflectens teipsum in humilitate custodis. Bonum est sane praesumere, non de tua tamen fortitudine, sed de Domini pietate. Ad hoc malorum lapidum in loco bono congregatio cuique valeat, ut per malorum suorum memoriam nunquam de suis viribus praesumat. Ut ergo discat unusquisque praesumere, non de seipso, sed de Domino, semper sibi in praesumptionis loco occurrat malorum suorum recordatio: illa sane praesumptionis fiducia Dominum placat, et magnalia impetrat, quam humilitas commendat. Qui confidunt in Domino sicut mons Sion. Sic econtrario abominabilis est illa praesumptionum fiducia quam generat superbia. Non enim salvatur rex per mulvabitur in multitudine virtutis suae. Maledictus ergo homo qui confidit in homine,
Abbreviated transcription (Latin):
decur. Misterii reuelationẽ qͣsi nocte ꝑ¬
cipimus: qnͦ de aliquo duntatis archa¬
no quid sentiendũ sit ipsi quidẽ intel¬
ligimus. s rationem qua illud ⁊ aliis
ꝓbare possimus. in ꝓmptu necddum
habemus. Reuelationis lumen. & uelucd
cerii declarationẽ. quam ꝑ intelligen¬
tiam uidet sermone explicare. & quasi
in aꝑtam lucẽ ꝓferre ñ ualet. S cum
ꝑ diutinã recitationẽ pꝰmodũ agimꝰ
ut acceptam ueritatis intelligentiã
quam ipsi priꝰ uix uel tenuiter udere
potiumus ꝑspicua demonstratione aliᷤ¬
ꝙ declarare possimus. quid aliud qͣm
qđ nocte ꝑ cepimus sub dei luce ꝓferm᷑
Recte gͦ nulla postmodum fit mentio
noctis. ubi caniel qd̃ priꝰ nocte accepit.
tandẽ aliqͦn palam loquit᷑ in p̃sentia

Expanded text:
detur. Mysterii revelationem quasi nocte pdetur. Mysterii revelationem quasi nocte percipimus, quando de aliquo Divinitatis arcano quid sentiendum sit ipsi quidem intelligimus, sed rationem qua illud et aliis probare possumus in promptu necdum habemus. Revelationis lumen quasi in nterii declarationem quam per intelligentiam videt, sermone explicare, et quasi in apertam lucem proferre, non valet. Sed cum per diutinam retractationem postmodum agimus, ut acceptam veritatis intelligentiam quam ipsi prius vix vel tenuiter videre potuimus, perspicua demonstratione aliis declarare possimus, quid aliud quam quod nocte percipimus sub diei luce proferimus? Recte ergo nulla postmodum fit mentio noctis, ubi Daniel quod prius nocte accepit, tandem aliquando palam loquitur in praesentia
Abbreviated transcription (Latin):
consuetam studioꝵ nr̃oꝵ instantiã
reꝑare. uel confirmare. Est autẽ ut pa¬
riter nouimus tam in studio orandi.
ꝗͣ meditandi labor ꝑgrandis. ⁊ menti¬
b uagis. ⁊ inquietis pene intolerabilis.
in contemplatione uero iocuncditas est
labor ille cet̾oꝵ studior ex eius dulce¬
dine in qnͣtum dulcorat᷑. intm̃ leuiga¬
t᷑ seu temꝑatur. Sigͦ ciusmodi gr̃am
nondum accepimus. uel subtractam dole¬
mus. debemus illam ad studioꝵ nr̃ors
confirmationem. uel reformationẽ a do¬
mino expetere. Cum gͥ hȩc agimꝰ: qͥd
aliud queso fecisse uidemur. qͣ diumna¬
rum reuelationũ sompnia querere. ut
habeamus unde possimus nr̃os illos
suꝑius designatos sapientes in sua mn¬
tegritate conseruare: Tunc dameli ꝑ
uisionẽ nocte misteriũ reuelatũ est.
Misterii reuelatio quasi nocte ꝑcipit᷑:
qnͣ ueritatis illustratio tenuiter quidẽ
& ex parte. ⁊ uelud ad lune lumen ui¬

Expanded text:
consuetam studiorum nostrorum instantiam consuetam studiorum nostrorum instantiam reparare, vel confirmare. Est autem, ut pariter novimus, tam in studio orandi quam meditandi labor pergrandis, et mentibus vagis, et inquietis pene intolerabilis. In contemplatione vero jucunditas est labor ille caeterorum studiorum ex ejus dulcedine, in quantum dulcoratur, in tantum levigatur, seu temperatur. Si ergo ejusmodi gratiam nondum accepimus, vel subtractam dolemus, debemus illam ad studiorum nostrorum confirmationem vel reformationem a Domino expetere. Cum igitur haec agimus, quid aliud, quaeso, fecisse videmur quam divinarum revelationum somnia quaerere, ut habeamus unde possimus nostros illos superius designatos sapientes in sua integritate conservare? Tunc Danieli per visionem nocte mysterium revelatum est. Mysterii revelatio quasi nocte percipitur, quando veritatis illustratio tenuiter quidem, et ex parte, et velut ad lunae lumen vi
Abbreviated transcription (Latin):
hecessariam. quietis sue oportunitatẽ
epetit.⁊ ꝓuidis quibdam. & enusmodi
usum idoneis meditati onb deuotionẽ
suam innouare. seu miflãmare conten¬
dit. Sociis suis inquit indicauit nego¬
tium. Quasi a damele damelis socus
negocium indicatur: qnͦ ex deuocione
agitur. ut inmminens negotiũ inconsi¬
derationẽ. examinationẽ. consultatio¬
nẽ adducatur. Miscuia autẽ impetͣn¬
da ꝓponitur. si compuncta mens in eo
qd̃ deuote exequitur: non suis meritis.
ẜ diuinis miserationib innititur. N ota¬
ndum sane iuxta historiam qd̃ dani¬
el ꝓpħa negocium illud. sacramentũ
uocet. unde in eo misticã rerum intel¬
ligentiam latitare quis dubitet:Et
non ꝑirent inquit damel. ⁊ socii eius
tum ceceris sapientib babilonis. Iuxta
uius rei exemplum. cum uiderimꝰ m̃tc̃
r̃am post scłariũ studioꝵ contemptũ
d spiritalia etiam exercitia torpere.
¶bs illud a dño petere unde possimꝰ

Expanded text:
necessariam quietis suae opportunitatem necessariam quietis suae opportunitatem repetit, et providis quibusdam, et in ejusmodi usum idoneis meditationibus devotionem suam animare seu inflammare contendit. Sociis suis, inquit, indicavit negotium. Quasi a Daniele Danielis sociis negotium indicatur, quando ex devotione agitur ut imminens negotium in considerationem, examinationem, consultationem adducatur. Misericordia autem impetranda proponitur, si compuncta mens in eo quod devote exsequitur non suis meritis, sed divinis miserationibus innititur. Notandum sane juxta historiam quod Daniel propheta negotium illud sacramentum vocet, unde in eo mysticam rerum intelligentiam latitare quis dubitet? Et non perirent, inquit, Daniel, et socii ejus cum caeteris sapientibus Babylonis. Juxta hujus rei exemplum, cum viderimus mentem nostram post saecularium studiorum contemptum ad spiritualia etiam exercitia torpere, et nibus illud a Domino petere, unde possimus