comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
picius licet inlibro suo preteritum.
inepła tamen postea quam ad euse¬
bium tũ prbr̃m. modo ep̃m fecit. ex¬
posuit. Quam tu postumiane ut cre¬
do legisti: aut suncognita tibi est:
cum libuerit. inꝓmptu ex illo arma¬
rio habes. nos ab illo omissa referimꝰ.
uodam autem tempore dum
dioceses circumiret: uenanci¬
sum agmini incurrimus. Canes lepo¬
rem sequebantur: Iamq multo spa¬
cio. uicta bestiola: cum undiq cam¬
pis late patentib nullum eẽt effu¬
gium: mortem imminentem ianiã¬
Cuꝰ picusum uir beatus pra mente
miseratꝰ ÷ imꝑat canib. ut desift̾ent
sequi: et sinerent abire fugientem.¬
Qui continuo ad primum sermonis
imꝑium constiterunt. Crederes iũc¬
tos: immo pocius affixos insuis here¬
re uestigiis. Ita lepusculus ꝑsecutori¬
b alligatis: incolumis euasit. Oꝑe
uerba sp̃ualit̾ sale condita memorare.

Expanded text:
picius, licet in libro suo praeteritum, picius, licet in libro suo praeteritum, in epistula tamen postea, quam ad Eusebium, tunc presbyterum, modo episcopum fecit, exposuit: quam tu, Postumiane, aut credo legisti, aut si incognita tibi est, cum libuerit, in promptu ex illo armario habes: nos ab illo omissa referemus. Quodam tempore, cum dioeceses circuiret, uenantium agmen incurrimus. canes leporem sequebantur: iamque multo spatio uicta bestiola, cum undique campis late patentibus nullum esset effugium, mortem inminentem iam iamcuius periculum uir beatus pia mente miseratus imperat canibus, desisterent sequi et sinerent abire fugientem. continuo ad primum sermonis imperium constiterunt: crederes uinctos, immo potius adfixos in suis haerere uestigiis. ita lepusculus persecutoribus alligatis incolumis euasit. Operuerba, spiritualiter salsa, memorare.
Abbreviated transcription (Latin):
er itlem fere tempus martino
atreueris reuertenti. fit obui¬
am uaca quam demon agitabat: q̃
relicto grege suo in homines ferebat᷑.
et iam multos noxie pecula confode¬
rat. Nerum ubi nob̾ cepit eẽ contigua:
hi qui eam eminus sequebantur pre¬
dicare magna uoce ceperunt. ut caue¬
renius. S post quam ad nos toruis
martinus eleuata obuiam manu. pe¬
cuclem consistere iubet. Que mox ad
uerbum illius stare cepit immobilis.
Cum interea uidet martinus dorso illi¬
us demonem suꝑsedentem. Quem in¬
crepans. discede inquit funeste de pecu¬
de: et in noxium animal agitare desi¬
ste. Paruit nequam sp̃c et recessit. Nec
defuit sensus inbuccula. quin se intel¬
ligerit liberatam: ante pedes sc̃i recep¬
ta quiete ꝓsternit᷑: Deinde iubente
maitino gregem suum petit: seq ag¬
mini ceterarum oue placidior immis¬
cuit. Hoc fuit illud tempus: quo in¬
ter medias flammas positus. non sen¬
sit incendium: Ꝙx mͥ non arbitror ẽe re¬
ferentlum: quia hoc plenius iste sul¬

Expanded text:
er idem fere tempus Martino a Treueris reuertenti fit obuiam uacca, quam daemon agitabat: quae relicto grege suo in homines ferebatur et iam multos noxie petulca confoderat. uerum ubi nobis coepit esse contigua, ii qui eam eminus sequebantur, praedicere magna uoce coeperunt ut caueremus. sed postquam ad nos toruis Martinus eleuata obuiam manu pecudem consistere iubet: quae mox ad uerbum illius stare coepit inmobilis, cum interea uidit Martinus dorso illius daemonem supersedentem: quem increpans, discede, inquit, funeste, de pecude et innoxium animal agitare desiste. paruit nequam spiritus et recessit. nec defuit sensus in bucula, quin se intellegeret liberatam: ante pedes sancti recepta quiete prosternitur, dein iubente Martino gregem suum petiit seque agmini ceterarum oue placidior inmiscuit. hoc illud fuit tempus, quo inter medias flammas positus non sensit incendium , quod mihi non arbitror esse referendum, quia hoc plenius iste Sul
Abbreviated transcription (Latin):
larissimi prisñi libros.
b̾narcli clareuallensis altis
memoriam. uiri insignes
ad saudem ꝯx et multoꝵ eclificatõnẽ
litt̾is ꝯm̃dart. Inuenta sane mat̾ia ub̾i
ꝓut cuiq licuit. et certior ei gestorũ ĩ¬
notuit u̾itas: ñ eam totam s partes
aliqͣs digessere. Nidet᷑ aũt ñ nullis qd̃
tatis ip̃iꝰ. dignationis filsꝰ: benignitatiᷤ
alũpnꝰ. Quem ab eiꝰub̾ib post amios
nisse debeo. nec ꝑferre queo: sola tandem
q̃sola potuit mors auulsit. In qͦtͥ uti¬
qñ uidebant᷑ et aliqͣndiu ꝯplac̾e. Et qͥs

Expanded text:
larissimi patris nostri Bernadi Clarae-Vallensis abbatis memoriam viri insignes, ad laudem Christi et multorum aedificationem, litteris commendarunt. Inventa sane materia uberi, prout cuique licuit, et certior ei gestorum innotuit veritas, non eam totam, sed partes aliquas digessere. Videtur autem nonnullis, quod tatis ipsius, dignationis filius, benignitatis alumnus: quem ab ejus uberibus post annos nisse debeo, nec proferre queo sola tandem, quae sola potuit, mors avulsit. In quo tibi utiquando videbatur et aliquandiu complac
Abbreviated transcription (Latin):
accepit ut intelligͥet qi flagellat d̾s om¬
nem filium quem recipit: et hiꝰ correctõ¬
nes uel purgant uel ꝓbant aĩam. et
gloriosiorem fusse iob cum sed̾et in ster¬
qiuilinio: qmͣ fuisset cum cͥꝯstante ex̾¬
citu seclisset illesus in solio. Ostendit ei
uir sc̃s salomonem peccasse inocio et
abusum bons bono pacis defluxisse in
uicia: cum dauid pat eiꝰ absalon filio ꝑ¬
sequente et uniu̾so isrse adu̾s eum a¬
nimato. ꝑmansisset ut gr̃a. Intimauit
etiam qͦm᷑ ip̃m sachanas colaphiz auit¬

Expanded text:
accepit, « ut intelligeret quia flagellat Deus omaccepit, « ut intelligeret quia flagellat Deus omnem filium quem recipit; et hujusmodi correptiones vel purgant, vel probant animam ; et gloriosiorem fuisse Job cum sederet in sterquilinio, quam fuisset, cum circumstante exercitu sedisset illaesus in solio . Ostendit ei Vir sanctus Salomonem peccasse 1115 in otio, et abusum bono pacis defluxisse in vitia: cum David pater ejus, Absalon filio persequente, et universo Israel adversus eum armato, permansisset in gratia. Intimavit etiam quomodo ipsum sa
Abbreviated transcription (Latin):
pecunias clistribuit et annonas. Nec
defuit uiro inhianti celestib magni
pond̾is et horrendi temptatio s aggͤsꝰ
est eum tam rex qmͣ pͥncipes et ꝯmota
est et ꝯtremuit t̾m: et qͦi iratꝰ eẽt ei d̾s.
rapinis et incenliis fere oĩa ad eumꝑ
tinentia de ppłatorid exposita erant ⁊
oꝑuit faciem t̾re regis ex̾citꝰ : et passim
oĩa uastabant᷑. Nec erat ei tutum resi¬
ste uł obiuare ꝑsecutorib. q et sui de¬
seruerant eum manifeste infestantes.
et qui remanserant in insidus ñ ad
subsiclia erant ÷ undiq angustie gra¬
ues q ne domi sͥ cauere nec extͣ pot̾at
ꝯgrua ꝓuidere cum oĩo qui sui eẽnt
nesciret ÷ et tam de ꝑfidia refugarum.
qmͣ de clupplicitate suoꝵ ꝓrsus cliffid̾et.
Int̾ has aũt angustias ꝯu̾sus ad dñm.
de celo q̃ siut auxilium: et aͤcito uiro
dei cꝰ consilio maxime utebat᷑. nec despe¬
rans de clefntia dei hoc ex eiꝰ responsione

Expanded text:
pecunias distribuit, et annonas. 54. Nec pecunias distribuit, et annonas. 54. Nec defuit viro inhianti coelestibus magni ponderis et horrenda tentatio: sed aggressus est eum tam Rex, quam principes, et commota est et contremuit terra; et quasi iratus esset ei Deus, rapinis et incendiis fere omnia ad eum pertinentia depopulatoribus exposita erant; et operuit faciem terrae Regis exercitus, et passim omnia vastabantur. Nec erat ei tutum resistere, vel obviare persecutoribus: quia et sui deseruerant eum, manifeste infestantes; et qui remanserant, in insidiis, non ad subsidia erant. Undique angustiae graves, quia nec domi sibi cavere, nec extra poterat congrua providere, cum omnino qui sui essent, nesciret; et tam de perfidia refugarum, quam de duplicitate suorum prorsus diffideret. Inter has autem augustias conversus ad Dominum, et de coelo quaesivit auxilium: et accito Viro Dei, cujus consilio maxime utebatur, nec desperans de misericordia Dei, hoc ex ejus responsione
Abbreviated transcription (Latin):
xissec. Erat pͥc̾ea hoꝵ officio deputeiñ.
ut monachis et religiosis uiris quos
ad curiam dit̾sa mittebant nẽgo ttãd
hospitia ꝓitid̾ent: et de pemi ec hories.¬
comitis nec̃caria ministrarent. Euron¬
ferebant etiam uigente bruma aptatiᷤᷤ
sãcinis pauꝑum inclunta. et pelles ⁊
buros et calciam̃ta. in quib nec abson¬
gia deerat: que ꝑ uicos indigis erogabãt.
Nullum in comitatu illo clem̃tie dee¬
rat opꝰ: ad portum illum naufragi õs
tutum habebant refugium. Tomꝑib
famis ñ sic̃ pharao frum̃ta uenundedit
ppło nec in seruitutem sͥ erogatis an¬
nonis subiecit egiptum⁊ s alb̾e sc̃o qͣi
alt̾o ioseph diuiniore usus consiliario
gratis egenis aꝑuit horrea. nec ex hau¬
sit pecunia ppłm. nec astu cirquenit
afflictos: nec republica ad se fͣnslata.
pͥuatos in t̾ra cumulauit thesauros:
s in celo pociꝰ thesaurrans in fatigabił
clistributor cum magna ala critate. et

Expanded text:
junxisset. Erat praeterea horum officio deputatum, junxisset. Erat praeterea horum officio deputatum, ut monachis et religiosis viris, quos ad curiam diversa mittebant negotia, hospitia providerent, et de penu et horreComitis necessaria ministrarent. Circumferebant etiam rigente bruma, aptatis sarcinis, pauperum indumenta, et pelles, et birros, et calceamenta, in quibus nec axungia deerat, quae per vicos indigis erogabant. Nullum in comitatu illo clementiae deerat opus: ad portum illum naufragi omnes tutum habebant refugium. Temporibus famis non, sicut Pharao, frumenta venumdedit populo, nec in servitutem sibi erogatis annonis subjecit Aegyptum: sed Abbate sancto, quasi altera Joseph, diviniore usus consiliario, gratis egenis aperuit horrea, nec exhausit pecunia populum, nec astu circumvenit afflictos, nec re publica ad se translata, privatos in terra cumulavit thesauros; sed in coelo potius thesaurizans infatigabilis distributor, cum magna alacritate et
Abbreviated transcription (Latin):
sue p̾posuit: ad qͦꝵ curam spectaret. ci¬
tuire cãstella et nicos in quib ip̃e ma¬
neretz et de ꝓpͥa m̃sa languentes et le¬
ꝓsosen ibi manebant anͣdiuin illis
locis eẽt: habundant̾ reficiuissit. s et
alispauꝑibz largas et cõngruas ꝑso¬
nis elemosinas siue in tib ͥ siue in ue¬
stib eoꝵ minist̾io donan instituit. Et
illis quidem tm̃ in domo sua uoluit
eẽ dominium uti potestatiue pincerne
et pistorib et cocis. et reliduis minisc̾ca¬
lib q̃ uellent inb̾ent. qͦ plac̾ente tolle.
ret ad comitem. si uralieͦs ꝓdigi uid̾ent᷑.
S et uiri ip̃i tuñtes dđm. et tam ip̃i pla¬
c̾e qm comiti cupientes ⁊ nec magnifi¬
centiam pͥncipisminuebant qͥ caritatis
plenituclinera de suis impleri p̾ceꝑat:
nec d̾o ingrati ẽẽ uolebant siinueniren¬
t desides et auart. uͭ eos ꝑmptos et expe¬
ditos dispensatores eẽ tam uoliuitas
qmͣpͥncipis susficiens. bonitasiin¬

Expanded text:
suae praeposuit, ad quorum curam spectaret cisuae praeposuit, ad quorum curam spectaret circumire castella et vicos, in quibus ipse maneret: et de propria mensa languentes et leprosos, qui ibi manebant, quamdiu in illis locis esset, abundanter refici jussit. Sed et aliis pauperibus largas et congruas personis eleemosynas, sive in cibis, sive in vestibus, eorum ministerio donari instituit. Et illis quidem tantum in domo sua voluit esse dominium, ut potestative, pincernis, et pistoribus, et coquis, et reliquis ministerialibus, quae vellent juberent, quae placeret tollereret ad Comitem, si in aliquo prodigi viderentur. Sed et viri illi timentes Deum, et tam ei placere, quam Comiti cupientes, nec magnificentiam Principis minuebant, qui charitatis plenitudinem de suis impleri praeceperat; nec Deo ingrati esse volebant, si invenirentur desides et avari, ubi eos promptos et expeditos dispensatores esse, tam voluntas Dei, quam Principis sufficiens bonitas in
Abbreviated transcription (Latin):
modare. sermones in iudino d̾isponere:
ꝓiud̾e quieti ecc̃e. rõnem gladii intelligͥe.
qͣ elem̃ tarium instiuxit. sũmam pͥnei¬
palis officii er intimans. et hoc apͥncipẽ.¬
exqnuri ex debito. ut laueli bonoꝵ et uin¬
bria monimenta. hõ rõnabil reuenter
accipiens. luxum curie et fastum alti¬
tudinis. in humilitatem et honestatem
aĩo ea in quib dñm suum delectari ui¬
debant ip̃i qͦ sepiꝰ faccitabuant. Introdi¬
cebant gͥ ad euut ui familiariꝰ ei assi¬
stebant paupes pacientẽs ea lumpuiam
nuntiabant lauguentes in plateis ia¬
centes. et qͦss insmaritu cline et mi se¬
ra constitutos: et ip̃e oblata s̾ oc̃tone
clem̃tie letabat᷑. et altiorigrã amplet¬
tebat᷑. quos de hiꝰ reb uidebat magis ẽẽ
sollicitos. Et qr suoꝵ neminem. uel in
i la curia uel ꝓcã illa uir dei passus ẽ.
demorari: duos religiosos uiros de p̾mõ¬
stratensi orcline euocatos. elemosine

Expanded text:
modare, sermones in judicio disponere, modare, sermones in judicio disponere, providere quieti Ecclesiae, rationem gladii intelligere quasi elementarium 1114 instruxit, summam principalis officii ei intimans, et hoc a principe requiri ex debito, ut laudi bonorum et vinbria monita homo rationabilis reverenter accipiens, luxum curiae, et fastum altitudinis in humilitatem et honestatem animo ea, in quibus dominum suum delectari videbant, ipsi quoque saepius factitabant. Introducebant igitur ad eum, qui familiarius ei assistebant, pauperes patientes calumniam, nuntiabant languentes in plateis jacentes, et quoscumque in amaritudine et miseria constitutos; et ipse oblata sibi occasione clementiae laetabatur, et altiori gratia amplectebatur, quos de hujusmodi rebus videbat magis esse sollicitos. Et quia suorum neminem vel in illa curia, vel pro causa illa Vir Dei passus est demorari; duos religiosos viros de Praemonstratensi Ordine evocatos eleemosynae
Abbreviated transcription (Latin):
domos. albatiis nouis p̾bebat impensas:
et uͥ seruidei ex fenclissent ꝓpagines.
delegalat pectunisas. ñ isnam domum
 egentib eo mandante adopꝰ dei sũp¬
tꝰ pͥb̾e. Hidens gͥ abbas ꝓmptum pͥnci¬
pis animum. pietatem pietate ascẽdit:
et maxĩe quidem domesticis fidei uoliut
eum̃ eẽ obnoxium. et immortalia tẽpla
fundare ꝯsuluit: et elemosinas ea sagaci¬
tate dispon̾e. ut semꝑfructificantes rediui¬
uis et renascentib accessionib nouas sẽp
elemosinas parturirent. Deinde egenis qͦs
hac atos illac qͦi uespe pungentes stsimili
pauꝑtatis exagitant. oĩmodis docuit mi¬
sereri. aliis indum̃ta aliis alim̃ta largiri.
Monuit et suggessit ut ꝑ se ip̃m xenodo¬
e a uisitaret ÷ nec horreret aspectꝰ languẽ¬
tium: q in hoc cluplicaret᷑ clem̃tie bonũ.
si et uid̾et et fou̾et: si ꝯsolaret᷑ et refic̾et.
humiliare pauꝑum oppressores. defend̾e
pupillum et uiduams misereri. et cõ¬

Expanded text:
domos, abbatiis novis praebebat impensas; domos, abbatiis novis praebebat impensas; et ubicumque servi Dei extendissent propagines, delegabat pecunias: non unam domum,scumque egentibus eo mandante ad opus Dei sumptus praeberet. Videns igitur Abbas promptum Principis animum, pietatem accendit, et maxime quidem domesticis fidei voluit eum esse obnoxium; et immortalia templa fundare consuluit, et eleemosynas ea sagacitate disponere, « ut semper fructitantes redivivis et renascentibus accessionibus novas semper eleemosynas parturirent. Deinde egenis, quos hac atque illac quasi vespae pungentes stimuli paupertatis exagitabant, omnimodis docuit misereri; aliis indumenta, aliis alimenta largiri monuit: et suggessit, ut per se ipsum xenodochia visitaret, nec horreret, aspectutium; quia in hoc duplicaretur clementiae bonum, si et videret, et foveret; si consolaretur, et reficeret. Humiliare pauperum oppressores, defendere pupillum et viduam, misereri et com
Abbreviated transcription (Latin):
sue reu̾entiam exhiberi ad honorem sũ¬
me potestatis cuncta referri necte est:
subdi maxime oportet d̾o. de cꝰ muere
ista dat᷑ pͥlatio qͦ docente fiti. ut pateat
hõi tam cognitio sui ꝙ̃ ꝑ fidem et spem
ad diuine ꝯtẽplationis ꝓ mͦ dato. indul¬
ta accessio. Dictabat uir dei. et ñ ñ ꝙͦ scͥ¬
bebat intabulis ceris mella restituens:
ect᷑aꝵ: et appellationes inportunas. qͣs int̾
se cdiscordes cłici concitabant. blando spi¬
timine ꝯponebat. Int̾dum ⁊̃ durius incͤ¬
pante eo redibat tnͣquillitas: et de tumes¬
centib ꝓcellis qui secliciosi añ eum ue¬
nerant. et bile cdiffuso scaturientes de¬
clamationib pacifici reu̾tebant᷑. A d
hesit eĩ p̃ det̾is quidem pͥncipib comes
theobaidꝰ⁊ et dilectionem oꝑe ꝓ secutus
se et sua in subsidia clareuallis exposuit.
et sismanib abbis posuit aĩam suam:
deposita asaitudine pͥncipali. se uit̾ ser¬

Expanded text:
suae reverentiam exhiberi, ad honorem sumsuae reverentiam exhiberi, ad honorem summae potestatis cuncta referri necesse est: ui spiritus, subdi maxime oportet Deo, de cujus munere datur ista praelatio, et quo docente fit ut pateat homini tam cognitio sui, quam per fidem et spem ad divinam contemplationem pro modo data et indulta accessio. Dictabat Vir Dei, et nonnumquam scribebat, in tabulis cereis mella restituens, ecclesiarum, et appellationes importunas, quas inter se discordes clerici concitabant, blando spiramine componebat. Interdum etiam durius increpante eo, redibat tranquillitas, et detumescentibus procellis, qui seditiosi ante eum venerant, et bile diffusa scaturientes declamationibus, pacifici revertebantur 52. Adhaesit ei prae caeteris quidem principibus comes Theobaldus, et dilectionem opere prosecutus, et se, et sua in subsidia Clarae-Vallis exposuit, et in manibus Abbatis posuit animam suam, deposita altitudine principali, se inter ser
Abbreviated transcription (Latin):
ue.tam ea q̃ cirraeum qmͣ quẽ infra st̃
ꝓsequens: etiam ad ea q̃ sup᷑ ip̃m st̃ ascẽ¬
dens tanta de natiua dul̾ina disseruit.
ut uideatur in t̾cio cełõ assumptꝰ aũ¬
disse q̃ͥdam u̾ba q̃ ñ licet hõr loqͥ et re¬
gem u decore suo iudisse. In his qͤ in fra
et q̃ circa ip̃m sunt. moꝵ societas. nat᷑e
eqͣslitas. officioꝵ distantia. ꝯsidaciome¬
ritoꝵ. dundicatio ꝓuectuum. subtelis¬
sime distinguat᷑: et singłis in su̾o gen̾e
sui coguitid siltimat᷑. In his q̃ supͣ hõĩem
adherent deõ consid̾ant. s eo mͦ qͦ potest.
hõ puri aimi. et mentis sincete dliut¬
na ꝯting̾e et donformare ierarchie cele¬
sti sacͥdotium demꝑale. Cum enim in c̾e¬
lestim alicia constet᷑ alios alispncipart:
et minist̾iales sp̃c ad nutum suꝑioꝵ po¬
testatuni. ad diu̾sa officia delegari: qͥ¬
dam uicinius assistentes. ab ip̃o accipĩ¬
unt q̃ alus uel agenda. uł indelligenda
insinuant. Cumq exigat hõ p̃̾positure

Expanded text:
one tam ea quae circa eum, quam quae infra sunt, prosequens, etiam ad ea, quae supra ipsum sunt, ascendens, tanta de natura divina disseruit, ut videatur in tertium coelum assumptus audisse quaedam verba quae non licet homini loqui, et regem in decore suo vidisse. In his quae infra, et quae circa ipsum sunt; morum societas, naturae aequalitas, officiorum distantia, consideratio meritorum, dijudicatio provectuum subtilissime distinguitur, et singulis in suo genere sui cognitio intimatur. In his quae supra hominem adhaerent Deo, considerant; sed eo modo, quo potest homo puri animi et mentis sincerae divina contingere, et conformari hierarchiae coelesti sacerdotium temporale. Cum enim in coelesti militia constet alios aliis principari, et ministeriales spiritus, ad nutum superiorum potestatum, ad diversa officia delegari; quidam vicinius assistentes ab ipso accipiunt, quae aliis, vel agenda, vel intelligenda insinuent. Cumque exigat homo praepositurae
Abbreviated transcription (Latin):
sa. Aucliens ħ uen̾abilis comes magni¬
fice aĩatꝰ duo immensipond̾is et miri
oꝑ .s. uasa. aurea. inquib p̾ciosissime
gemme habebant᷑ incluse. que in sol¬
lempnitate corone sue rex angloꝵ hen¬
ricꝰ auunculus eiꝰ. ad hostentationem
cliuiciaꝵ suaꝵ et gle sue. inmensa co
delectationem hi auellens. gemmas a
retinaculis suis ussit abstrahi. et au¬
rum confringi p̾cepit ut uend̾ent᷑: et
de p̾cio eoꝵ dilecta dño sr̃ aur̃ et topari¬
on tab̾nacula fundarent᷑. Ne desistebat
amalech ab infestatione isił. s moy ses ele¬
uatis in celum manib potitꝰ est uictori:
et recrahentib se hostib albas sc̃s seq̃nt̾
sollicitꝰ clamantib ad clm̃ et domi ꝑlo¬
rantib fr̃ib irrupit in acies. et intẽpe
ira ꝯdie fc̃s est reconciliatio. et allegatõ¬
nib diuinis intercurrentib decumu¬
ere ꝓcellez et reu̾sa est int̾ regem et pͥn¬
cipem tranquilitatis et pacis desidata

Expanded text:
55. Audiens haec venerabilis Comes, magnifice animatus, duo immensi ponderis et miri operis vasa aurea in quibus pretiosissimae gemmae habebantur inclusae, quae in solemnitate coronae suae rex Anglorum Henricus avunculus ejus ad ostentationem divitiarum suarum et gloriae suae in mensa cordelectationem hujusmodi avellens, gemmas a retinaculis suis jussit abstrahi, et aurum confringi praecepit, ut venderetur, et de pretio eorum dilecta Domino super aurum et topazion tabernacula fundarentur. Nec desistebat Amalech ab infestatione Israel: sed Moyses elevatis in coelum manibus potitus est victoria, et retrahentibus se hostibus Abbas sanctus sequester sollicitus, clamantibus ad Deum et domi plorantibus fratribus, irrupit in acies, et in tempore iracundiae factus est reconciliatio, et allegationibus divinis intercurrentibus detumuere procellae, et reversa est inter Regem et Principem tranquillitas, et pacis desidera
Abbreviated transcription (Latin):
liam eius non dissimilem insi¬
mili opere uirtutem: refrigerio
astipulante ꝑhibeo. Eolumpnam inmẽ¬
se molis cui ydolũ suꝑstabat parabat
euertere: s nulla erat facultas qua id
darit᷑ effectui: Tum adoracionem suo
more conuertit᷑: uisam certum est pa-¬
rilem quodam m columpnam ruere
de celo. Que impacta ydolo: totam illã
mexpugnabilem molem soluit in
puluerem. parum scilicet si iuisibi¬
liter celiuirtutib uteret᷑: nisi ip̃e uͥtu¬
tis uisibilr̾ seruire martino humanis¬
etiam occulis cernerent᷑:
dem autem refrigerus mͥ testis ẽ
mulierem ꝓfluuio sanguinis la¬
borantem: cum martini uestem

Expanded text:
liam eius non dissimilem in simili opere uirtutem Refrigerio adstipulante perhibebo. columnam immensae molis, cui idolum superstabat, parabat euertere, sed nulla erat facultas, qua id daretur effectui: tum ad orationem suo more conuertitur. uisam certum est parilem quodammodo columnam ruere de caelo, quae inpacta idolo totam illam inexpugnabilem molem soluit in puluerem: parum scilicet, si inuisibiliter caeli uirtutibus uteretur, nisi ipsae uirtutes uisibiliter seruire Martino humanis oculis cernerentur. Idem autem Refrigerius mihi testis est, mulierem profluuio sanguinis laborantem, cum Martini uestem
Abbreviated transcription (Latin):
cum gemitu magno. Deniq comieni¬
entib cunctis ait iterum. Scitote di¬
lectissim me dicessurum a nob̾: set
credo mihm cuiꝰ uerbum preclico. qi
custodiet uos amalo: ut non cliuel¬
latur abinimico hec messis quam in
uobis seu. id est cognicio et doctrina
iħu xͥ domini mei. Nos autem orate
triticum mundum. inhorreo uos celes¬
ti. dominus congregare dignet᷑. Et
sic ꝑdies quinq docebat eos: ⁊ confir¬
mabat inpreceptis dei. Post hec autẽ
iam tuam cognouit salutem: ut nõ
preualeat illi malignus. s uerbum qͥd
te iubente meq dispensante suscepit:
inuiolatum eustodire mereat᷑ in scl̃a
erant responderunt ameroi. Et accipiẽs
panem. gr̃as agens fregit: et dedit oĩb
dicens. Accipite grãm quam uobis tra¬
nr. Et osculans singulos atq cõmdans
dño inthessalonica ꝓfectꝰ est: ibiq bi¬
duo docens dicessit abtis. Multi autem
ex machedonia fideles profecti sunt cis
eo: quoꝵ fuerunt due naues. Quere¬

Expanded text:
cum gemitu magno. Denique convenicum gemitu magno. Denique convenientibus cunctis, ait iterum: 'Scitote, dilectissimi, me discessurum a vobis, sed credo in Iesum, cuius verbum praedico, quia custodiet vos a malo, ut non divellatur ab inimico haec messis, quam in vobis serui, id est cognitio et doctrina Iesu Christi domini mei. Vos autem orate triticum mundum in horreo vos caelesti congregare dignetur'. Et sic per dies quinque docebat eos et confirmabat in praeceptis Dei. Post haec autemiam tuam cognovit salutem, ut non praevaleat illi malignus, sed quae, te iubente, me dispensante, soscepit, inviolatum custodire mereatur in saecuerant responderunt: 'Amen'. Et accipiens panem, gratias agens fregit et dedit omnibus, dicens: 'Accipite gratiam quem vobis traus Deus noster'. Et osculans singulos atque commendans Domino, in Thesalonica profectus est, ibique biduo docens, discessit ab eis. 21. Multi autem ex Machedonia fideles profecti sunt cum eo, quorum fuerunt duae naves. Quaere
Abbreviated transcription (Latin):
tis. Et conuersus ad me: rogabat ascẽ¬
dere post petrum dicens. Andrea: po¬
cum fecissem. inuentus sum breuior ẽe
ioh̾e. Et post hec ait mͥ. Nis cognoscere
imaginem huiꝰ rer: quam cernis : uł
quis sit qui tͥ loquit᷑: et ego aio. Desi¬
d̾o ista cognoscere. Et ait mͥ. Ego sum
uerbum crucis: inqua pentlebis in ꝓri¬
mo ꝓpt̃ nom̃ eius quem predicas. Et
multa alia mͥ dixit que nunc silere o¬
portet: prodentur tamen tunc cum
ad hanc ĩmolacionem accessero. Nunc
autem conuenzant om̃es qui suscepe¬
runt uerbum dei: ut comm̃dem illos
dño iħu xp̃o: ut eos doctrina sua ĩmacii¬
latos custodire dignet᷑. Ego uero iam
resoluor acorpore: et uaclo ad promis¬
sionem illam quam michi pollicerz
dignatꝰ est. regnator celoꝵ et terre
qui est filius omĩpis cdei: cum sp̃n
sancto uerus deus ꝑmanens in scl̃a
sempit̾na. Hec audientes frẽs flelñt
ualde: et cedebant palmis facies suas.

Expanded text:
tis, et conversus ad me, rogabat ascentis, et conversus ad me, rogabat ascendere post Petrum, dicens: „Andreas, pocum fecissem, inventus sum brevior esse Iohanni; et post haec ait mihi: „Vis cognoscere imaginem huius rei quam cernis, vel quis sit qui tibi loquitur?" Et ego aio: „Desidero ista cognoscere". Et ait mihi: „Ego sum Verbum crucis, in qua pendebis in proximo propter nomen eius quem praedicas". Et multa alia mihi dixit, quae nunc silere oportet; prodebuntur tamen tunc cum ad hanc immolationem accessero. Nunc autem conveniant omnes qui susceperunt verbum Dei, et commendem illos domino Iesu Christo, ut eos in doctrina sua inmaculatos custodire dignetur. Ego vero iam resolvor a corpore et vado ad promissionem illam quam mihi pollicere dignatus est Regnator caelorum et terrae, qui est filius omnipotentis Dei, cum Spiritu sancto verus Deus, permanens in saecula sempiterna'. Haec andientes fratres, flebant valde et cedebant palmis facies suas
Abbreviated transcription (Latin):
pariuilus quem serpens ꝑculerat mor¬
tius decubabat. Et uidens flere parẽ
ineam. Nunc autẽ ab euntes uidetemor¬
tuum interfectorem filii ur̃i. At ills di-¬
xerunt. Nichil dolemus de morte filii:
si ulcionem ex mnimico uiderimiis. Ill
uero ab euntib dixit apls aduxorem
proconsulis. Uade et suscita puerum.
At illa nichil dubitans uenit ad corpꝰ:
et ait. In nomine cdomini nr̃i ih̾u xp̃s.
surge puer incolumis. Et statim surre¬
xit. Parentes autẽ eius redeuntes cũ
gaudio quod uidissent serpenteni
mortuum: inuenerunt filium uiuẽ¬
tem. Et prostrati coram pedib apłi:
simi sompnium meum. Hidebam. et
ecce mons magnus erat insublime
elatus qui nichil suꝑ se deterrenis re¬
b habebat. nisi tantum ^ suce resplen¬
dens: ita ut mundũ putaretur illu¬
minare. Et ecce astiterunt mͥ dilectis¬
sum fr̃es petrus et iohannes apłi. Et
iohes quidem extensa manu petͦ apo¬
stolo: leuabat eum inuerticem mon¬

Expanded text:
parvulus, quem serpens perculerat, morparvulus, quem serpens perculerat, mortuus decubabat. Et videns flere parentin eum. Nunc autem abeuntes, videte mortuum interfectorem filii vestri'. At illi dixerunt: 'Nihil dolemus de morte fili, si ultionem ex inimico videmus'. Illis vero abeuntibus, dixit apostolus ad uxorem proconsulis: 'Vade et suscita puerum'. Ad illa nihil dubitans, venit ad corpus et ait: 'In nomine Dei mei Iesu Christi, surge, puer, incolomis', et statim surrexit. Parentes autem eius redeuntes cum gaudio, quod vidissent serpentem mortuum, invenerunt filium viventem, et prostrati coram pedibus apostsimi, somnium meum. Videbam, et ecce mons magnus erat in sublimi elevatus, qui nihil super se de terrenis rebus habebat, nisi tantum luce resplendens, ita ut mundum putaretur inluminare. Et ecce adstiterunt mihi dilectissimi fratres Petrus et Iohannes apostoli; et Iohannes quidem, extensa manu Petro apostolo, levabat eum in vertice mon
Abbreviated transcription (Latin):
missiñ sunt abapło. Nirinus autem con¬
fusus discessit in pretorium suum.  is
ita gestis ad olescens quidam qui erat iam
cum apło. indicauit matͥ sue que acta e¬
rant: et accersiuit eam ut ueniret in oc¬
cursum sancti apłi. Que accedens ꝓcidit
ad pedes eius: et querebat ut audiret
uerbum dei. Cui cum satiffactum fuisset.
de precatione. rogauit ut accederet ad
agrum eius: inquo serpens mire mag¬
itudinis erat: qui totam regionem
illam deuastabat. Appropinquante aĩ
apło sibila magna e mutens: erecto
capite uenit inobiuiam. Erat enu
longitudo eus quinquaginta cubito¬
rum ÷ ut om̃es qui ad erant meti
terterentur: et terre decumberent.
Tunc sanctus dei ait ad eum. Abde ca-¬
pud funeste. quod erexist in principio
ad necẽ gen̾is humani: et subde te fanu¬
lĩ der ac morere. Et statim serpens emit¬
tens grauem rugitum crrc̃dedit quert̃
magnam que propinqua erat: et obli¬
gans se circa eam. euomens riuum uene

Expanded text:
missi non sunt ab apostolo. Virinus autem conmissi non sunt ab apostolo. Virinus autem confusus discessit in praetorium suam. 19. His ita gestis, adolescens quidam, qui erat iam cum apostolo, indicavit matri suae quae acta erant et arcessivit eam, ut veniret ad occursum sancti. Quae accedens, procidit ad pedes eius et quaerebat, ut audiret verbum Dei. Cui cum satisfactum fuisset depraecatione., rogavit, ut accederet ad agrum eius, in quo serpens mirae magnitudinis erat, qui totam regionem illam devastabat. Adpropinquante autem apostolo, sibila magna emittens , erecto capite, venit in obviam. Erat enim longitudo eius quinquaginta cubitorum, ut omnes qui aderant metu terrerentur et terrae decubarent. Tunc sanctus Dei ait ad eum: 'Abde caput, funeste, quod erexisti in principio ad perniciem generis humani, et subde te famulis Dei ac morire'. Et statim serpens emittens gravem rugitum, circumdedit quercum magnam, quae propinqua erat, et obligans se circa eam, evomens rivum venen
Abbreviated transcription (Latin):
ppłi dederunt gloriam deo. ꝓ consul aũ
iissit it̾m dimitti taurum. qui atrigĩ¬
a militib adductus. et a duob uena¬
torib impulsus. andream non attigit. s
uenatores discerpsit infrustra: et dans
disse decelo: et ꝯfortabat scm̃ apłm insta¬
dio. Deniq proconsul feruens ira uissit
leopardum ferocissimũ dimitti. Qui
dimissus reliquit apl̃m: et ascentdens̃
ad sedem pro consulis arcipuit filium
cuis: et suffocauit eum. Tantainsania
proconsulẽ obtrauerat: ut nichil de
hisaut doleret aut diceret. Tunc beatꝰ
nunc qr uerum deum collitis cuiꝰ urtute
bestie suꝑate sunt: quem nunc uiruꝰ
posul ignorat. S ego ut facilius creda¬
pedico suscitabo: ut confundat᷑ stultis¬
simus pater eius. Et prostratus terre
lutessime eraint Apprhendens ꝙ ma¬
num suffocatz: suscitauit eum. Hec
uidentes ppłi magnificauerunt dm̃. et
uoluerunt uirium inter ficeri: s per¬

Expanded text:
populi, dederunt gloriam Deo. Proconsul vero populi, dederunt gloriam Deo. Proconsul vero iussit iterum dimitti taurum; qui a triginta militibus adductus et a duobus venatoribus inpulsus, Andream non attigit, sed venatores discerpsit in frustra, et dans disse de caelo et confortabat sanctum apostolum in stadio. Denique proconsul fervens ira iussit leopardum ferocissimum dimitti; qui dimissus reliquid populum, et ascendens ad sedem proconsulis, arripuit filium eius et suffocavit eum. Tantaque insania consulem obtinuerat, ut nihil de his aliquid aut doleret aut diceret. Tunc beatusnunc, quia verum Deum colitis, cuius virtute bestiae superatae sunt, quem nunc Virinus proconsul ignorat. Sed ego, ut facilius credati, quem praedico, suscitabo, ut confundatur stultissimus pater eius'. Et prostratus terrae·, diutissime oravit, adpraehensaque manu suffocati, suscitavit eum. Haec videntes populi, magnificaverunt Deum et voluerunt Virinum interficere, sed per
Abbreviated transcription (Latin):
de creclere proconsul dm̃ uerum. et quẽ
misit ihm xp̃m filium eius presertim
cum iuideas unum detuis militib int̾¬
isse. Et prostratus ad oracłonem sanctꝰa
postolus cum diutissime preces fu̾isset
ad dñm: tetigit militem dicens. Surge.
tit sanus. Cum autẽ populus acclama¬
ret gloria deo nr̃o: ꝓconsul. ait. Nolite
set est doctrina sana et uera. ꝓconsul cl¬
xit. hominem istum ad bestias tradam:
et de uobis scribam cesari. ut uelociter
ꝑeatis: qr ꝯtempnitis leges eius. Illi
dicebant. Scribe cesarz quia machedones
receperunt uerbum dei: et contemptis
ydolis dm uerum ad orant. Tunc uratꝰ
poconsul recessit ad pretorium: et fac̃to
mane intromisit feras instadium ⁊ et
uissit trahi et ꝓici beatum apostolum
instalio. Quem apprehensum trahebãt
ꝑcapillos. impellentes fustib: proiecto¬
q inharena duniserunt aprum ferocẽ
ethorribilem. Qni ter circuiuit scm̃ dei:
et nichil ei nocuit. Nidentes autem hec

Expanded text:
te credere, proconsul, Deum verum et quem te credere, proconsul, Deum verum et quem misit filium ecum videas unum de tuis militibus interisse'. Et prostratus ad orationem sanctus apostolus, cum diutissime preces fundisset ad Dominum, tetigit militem, dicens: 'Surge, tit sanus. Cumque populus adclamaret: 'Gloria Deo nostro!' proconsul ait: 'Nolite sed est doctrina sana et vera'. Proconsul dixit: 'Hominem istum ad bestias tradam et de vobis scribam caesari, ut velociter pereatis, quia contemnitis leges eius'. Illi dicebant: 'Scribe caesari, quia Machedonas receperunt verbum Dei et, contemptis idolis, Deum verum adorant'. Tunc iratus proconsul, recessit ad praetorium, et facto mane intromisit feras in Stadium et iussit trahi et proici beatum apostolum in stadio. Quo adpraehenso, trahebant per capillos, inpellentes fustibus, proiectumque in harena dimiserunt aprum ferocem et orribilem; qui ter circuivit sanctum Dei et nihil nocuit. Videntes autem haec
Abbreviated transcription (Latin):
nũ imponens et signans eos abire ꝑmisit.
Nouissime autem se signans et ip̃e dicessit.
S maximilla cum primũ inuenisset lo
domum suam. Post hec comprehensus
betꝰ apl̃s. ab egra proeconsule. postus
est incarcere. Ad quem om̃es coueni¬
ebant: ut audirent uerbum salutis.
At ille ñ cessabat predicare nocte et

Expanded text:
num inponens et signans eos, abire permisit, num inponens et signans eos, abire permisit, novissime autem se signans, et ipso discessit. Sed Maximilla, cum primum invenisset locdomum suam. 36. Post haec conpraehensus beatus apostolus ab Egea proconsule, positus est in carcere. Ad quem omnes conveniebant, ut audirent verbum salutis. At ille non cessabat praedicare nocte et
Abbreviated transcription (Latin):
ih̾u xp̃i dei mei quẽ predico. Et statum
surrexit incolumis. Stratoeleus uero cre¬
didit indominum: et confortatus in fi
de ñ discedebat abapło: s cotidie ad he¬
rens ei audiebat uerbum salutis. Om̃i
enim die maximilla ad pretorium ueni¬
ens uocabat apłm: et audiebat abillo uer¬
bum dei: quia proconsul discesserat apatras.
et abierat inmachedoniam. Magna enin
inclignacione succensus erat contra apłm:
eo ꝙ maximilla uxor eius post acceptum sa¬
lutis uerbum non ei conungẽbatur. Ilo
quoq recleunte cum om̃s inpretorio resi¬
derent et audirent uerbum dei turbati st̃
ualde: timentes ne aliquam eis uim infer¬
ret. Tunc sanctus apostolus orauit dicens.
Ne paciaris queso domine ingredi ꝓconsu¬
lem inhunc locum: donec om̃es egrecliant᷑.
Extimplo proconsuli fuit uoluntas pur¬
gandi uentrem. Cumq secessum petiss
et moras in necteret: sc̃s apłs singulis ma¬

Expanded text:
Iesu Christi Dei mei, quem praedico'. Et statim Iesu Christi Dei mei, quem praedico'. Et statim surrexit incolomis. Stratocleus vero credidit in Domino et confortatus est in fide et non discedebat ab apostolo, sed cotidie adherens ei audiebat verbum salutis. 35. Omni enim die Maximilla ad praetorium v eniens, vocabat apostolum et audiebat ab eo verbum Dei, quia proconsul discesserat a Patras et abierat in Machedonia. Magna enim indignatione succensus erat contra apostolum, eo quod Maximilla, uxor eius, post acceptum salutis verbum non ei coniungebatur. Illo quoque redeunte, cum omnes in praetorio resederent et audirent verbum Dei, turbati sunt valde, timentes, ne aliquam eis vim inferret. Tunc sanctus apostolus oravit, dicens: 'Ne patiaris, quaeso, Domine, ingredere· proconsulem in hoc loco, donec omnes egrediantur'. Extemplo proconsuli adfuit voluntas purgandi ventris; cumque secessum petisset et moras innecteret, sanctus apostolus singulis ma
Abbreviated transcription (Latin):
curceret. annuncians quia ille est uerus
d̾s quẽ andreas predicat. Et mirabantur
om̃es congratulantes sospitati eiꝰ.
umq talia apud patras. ꝑbeatũ
apłm agerentur. aduenit stratocleus
srater proconsulis de italia. Et ecce unus
expueris eius. alagmana nomine quẽ
peciosum habebat: impulsu demonis
ꝑcussus iacebat spumans. inatrio Et
erce tumultus magnus factus est: et nũ¬
cata sunt hec stratocleo. Qui nuio
animi dolore cõmotusait. Ntinam priꝰ¬
me mare absorbuisset: quam hec uidis¬
sem depuero. Nicdentes autem eumdo¬
lentem maximilla et efidima. dicunt¬
li. sioli contristar fr̃: mox enim puer
iiparabitur. Et enim hic uir cdei qͥ
iam salutis oftendens: multos reuocat
ab infirmitate ad integram sanitatẽ.
Mutamus ad illum: et statim reddet pu¬
etum sanum. Deide accersito apło: ro¬
gauerunt eum ꝓpuero. At ille apprehẽ¬
sa manu euis: ait. Surge puer innõie

Expanded text:
currerit, adnuntians, quia: 'Ille est verus currerit, adnuntians, quia: 'Ille est verus Deus quem Andreas praedicat'. Et mirabantur omnes, congratulantes sospitati eius. 34. Cumque talia apud Patras per beatum apostolum agerentur, advenit Stratocleus, frater proconsulis, de Italia. Et ecce unus ex pueris eine Algmana nomine, quem praetiosum habebat, ab inpulsu daemonis percussus, iacebat spumans in atrio; et ecce tumultus magnus factus est. Et nuntiata sunt haec Stratocleo, qui nimio animi dolore commotus, ait: 'Utinam me prius mare obsorbuisset, quam haec vidissem de puero!' Videntes autem eum dolentem Maximilla et Efidama, dicunt: 'Noli contristari, frater; mox enim puer recuperabitur. Est enim hic vir Dei, qui viam salutis ostendens, multos revocat ab infirmitate ad integram sanitatem. Mittamus ad illum, et statim reddit puerum sanum'. Denique, arcessito apostolo, rogaverunt eum pro puero. At ille, adpraehensam manum eius, ait: 'Surge, puer, in nomine
Abbreviated transcription (Latin):
ocłos eoꝵ. At illi procͥelentes osculaben¬
tur pedes eius: et dicebant quia ñ estaliꝰ
d̾s nͥ quem predicat᷑ famulꝰ eiꝰ andreas̃.
hidens autem hec signa: quidam dixit
ad eum. Rogo te famule dei ut cdigneris
accedere usq ad portum. Est enim ibi
homo. cuidam filius ÷ qui ab annis qͥn¬
quaginta indebilitate nunia proiectus
a domo. iacet inlitore: cui nułuis medi¬
ci potuit cura ualere. Ecce enim est ulc¬
sum qui innomine dei mei te sanitati re¬
stituo. Et atdiecit. In nomine ih̾u xp̃i:
surge et sequere me. At ille relictis pannis
prurulẽtis inquib tabes defluxerat: seq̃¬
batur eum ꝓfluente putredine cum uermi¬
bacorpore eius. Cumq uenissent ad mare:
ingressi sunt utriq inaquam. Tunc sc̃s
apłs abluens eum. innomine trinitatis.
ia sanum reddidit: ut nullum penitus
infirmitatis huiꝰ corpori resetlisset inddici¬
um. Tanta q fide post acceptam sanita¬
tem accensus est: ut nudus ꝑciuitatem

Expanded text:
oculos eorum. At illi procidentes, osculabanoculos eorum. At illi procidentes, osculabantur pedes eius et dicebant, quia: 'Non est alius Deus nisi quem praedicat famulus eius Andreas'. 33. Videns autem haec signa quidam, ait ad eum: 'Rogo te, famule Dei, ut digneris accedere usque portum; est enim ibi homo, nautae cuiusdam filius, qui ab annis quinquaginta in debilitate nimia proiectus a domo, iacet in litore, cui nullius medici potuit cura valere. Ecce enim est ulcsum qui in nomine Dei mei te sanitati restituo'. Et adiecit: 'In nomine Iesu Christi, surge et sequere me'. At ille, relictis pannis purolentis, in quibus tabis defluxerat, sequebatur eum, profluente pure cum vermibus a corpore eius. Cumque venisset ad mare, ingressi sunt utrique in aquam. Tunc sanctus apostolus abluens eum in nomine Trinitatis, ita sanum reddidit, ut nullum paenitus infirmitatis huius corpori resedisset indicium. Tantaque fide post accepta sanitate accensus est, ut nudus per civitatem
Abbreviated transcription (Latin):
erit. Set nichil intelligens preses: dedit
eiaccedendi locum. Tunc apłs ueniens
ante lectum infirme: facta oracione ap¬
prehendit manum eiꝰ. Et statim sudo¬
re ꝑfusa est mulier. et discessit abea
febris: uisit q ei apłs dare cibum. E¬
consul audem centũ argenteos obtulit
sancto der quos ille nec aspicere uoluit.
Inde discedens uidit hominena iacentẽ
instercore debilem: cui multi eciuib
stipem porrigebant. unde alimentum
haberet. Et ait ad eum apłs. In nomine
ih̾u xp̃i surge sanus. Qui protinus sur¬
gens glorificabat deum.  Ligressus
cum uxore et filio: et ait. Nere diaboli est
hoc opus. Ecce erum quos et mente ceta¬
uit et corpore. Et ait. Ecce ego uobis in
nomine deimei iħu xͥ corporalium ocłoꝵ
restituo lumen. Ip̃e quoq mencium
ur̃ax tenebras reserare dignet᷑: ut cog¬
nita luce que illuminat om̃em hominẽ
uenientem in hunc mundum salui esse
positis. Et imponens eis manus: aꝑuit

Expanded text:
erit'. Sed nihil intellegens praesis, dedit erit'. Sed nihil intellegens praesis, dedit accedendi locum. Tunc apostolus veniens ante lectum infirmae, facta oratione, adpraehendit manum eius, et statim sudore perfusa est mulier, et discessit ab ea febris, iussitque ei apostolus dare cibum. Proconsul autem centum argenteos obtulit sancto Dei, quos ille nec aspicere voluit. 31. Inde discedens, vidit hominem iacentem in stercore debilem, cui multi e civibus stipem porrigebant, unde alimentum haberet. Et ait ad eum apostolus: 'In nomine Iesu Christi, surge sanus'. Qui protinus surgens, glorificabat Deum. 32. Degressus cum uxore et filio et ait: 'Vere diaboli hoc est opus. Ecce enim quos et mente caecavit et corpore'. Et ait: 'Ecce ego vobis in nomine Dei mei Iesu Christi corporalium oculorum restituo lumen; ipse quoque mentium vestrarum tenebras reserare dignetur, ut, cognita luce, quae inluminat omnem hominem venientem in hunc mundum, salvi esse possitis'. Et inponens eis manus, aperuit
Abbreviated transcription (Latin):
ascendit in cubiculum quo mulier decu¬
rexit mulier alectulo: et benedicebat
deum. Siłr et singulis qͥbq qui a demo¬
nio uexabant᷑. imponens manũ: sanita¬
ti restituit. Habuit q deinceps antipha¬
nem et uxorem eius: firmissimos ad¬
uitores ad predicantlum uerbum dei:
heniente uero beato apł̃o patras cuuta¬
tem. inqua proconsul egeas erat qui
nuꝑ lĩbio successerat ÷ accessit ad eum
quedam mulier effilima nomine. que
fuerat: et amplectens pedes b̃ĩ apłiait.
Andrea sce rogat te domina mea maxi¬
milla que magnis febrib retinetur:
ut accedras ad eam. libenter enim uult
eiꝰ stat ante lectulum flens gladiũq in
manu tenens: ut cum illa sp̃m exalaue¬
rit. iste se mucrone ꝑfocliat. At ille p̾¬
cedente efilima uenit ad cubiculum
inquo mulier iacebat incõmodo: et ui¬
dens stantẽ presidem. cum euaginato gla
gladium tuum in locum suum. Ecit
enim tempus. quando ad nos exerendus

Expanded text:
ascendit in cubiculum quo mulier decuascendit in cubiculum quo mulier decus'. Et statim surrexit mulier a lectulo et benedicebat Deum. Similiter et singulis quibusque qui a daemonio vexabantur inponens manum, sanitati restituit habuitque deinceps Anthiphanem et uxorem eius firmissimos adiutores ad praedicandum verbum Dei. 30. Veniens vero beatos apostolus Patras civitate, in qua proconsul Egeas erat, qui nuper Lysbio successerat, et accessit ad eum quaedam mulier Efidama nomine, quae fuerat, et amplectens pedes beati apostoli, ait: 'Andreas sanctae, rogat te domina mea Maximilla, quae magnis febribus retenetur, ut accedas ad eam, libenter enim vult , coniux eius, stat ante lectulum, flens gladiumque in manu tenens, ut, cum illa spiritum exalaverit, iste se mucrone perfodeat'. At ille, praecedente Effidima, venit ad cubiculum in quo mulier iacebat incommoda, et videns stantem praesidem cum evaginato gladgladium tuum in locum suum. Erit enim tempus, quando ad nos exerendus
Abbreviated transcription (Latin):
interrogassem que eẽnt he uoces: narraue¬
runt mͥ qui ad erant. ip̃m cum uxore ⁊ fi¬
lio male a demonio torquerz. Ascendens
uero ad suꝑiora domus: uidi alios pue¬
ros stridentes dentib et inme impetum
facientes: et ridentes risus insanos. Quos
cum pret̾irem ascendi it̾m adalia suꝑiora
inquib coniunx iacebat ab his uerberata
grauissime: que ita erat am̃cie fatigacio¬
ne turbata: ut cesarie suꝑ ocłos dimissa
neq aspicere neqz cognoscere me posset.
Hanc ergo rogo ut restituas mͥ tantum.
De ceteris uero curam non habeo. Tunc
ut cunctos saluos faceret ꝑeuntes. Et ait.
Eamus ad domum eius. Cumq procedẽs
alacedemone uenisset inmegarem: ing̾s¬
si sunt ianuam domus : et statim om̃es
demones unius uocis impetii. clamaue¬
runt cdicentes. Nt quid nos hic andrea
sancte ꝑsequeris: Nt quid domum nõ
tibi concessam adis: Que tua sunt pos¬
side: que nob̾ ꝯcessa sunt. ne adicias pe

Expanded text:
interrogassem, quae essent haee voces, narraveinterrogassem, quae essent haee voces, narraverunt mihi qui aderant, ipsum cum uxore et filio male a daemonio torqueri. Ascendens vero ad superiora domus, vidi alios pueros stridentes dentibus et in me impetum facientes et adridentes risos insanos. Quos cum praeterirem, ascendi iterum ad alia superiora, in qua coniux iacebat ab his verberata gravissime. Quae ita erat amentiae fatigatione turbata, ut, caesariem super oculos dimissam, neque aspicere neque me cognoscere possit·. Hanc ergo, rogo, ut restituas mihi tantum, de ceteris vero curam non habeo'. Tuncut cunctos salvos faceret pereuntes'. Et ait: 'Eamus ad domum eius'. Cumque procedens a Lachedaemone venisset in Megara, ingressi sunt ianuam domus, et statim omnes daemones unius vocis impetu clamaverunt, dicentes: 'Ut quid nos hic, Andreas sanctae, persequeris? Ut quid domum non tibi concessam adis? Quae tua sunt posside, quae nobis concessa sunt ne adicias pen
Abbreviated transcription (Latin):
itliens ad domum suam: om̃ia que ha¬
bebat distribuit indigentib. Ip̃e quo¬
q uultum se excruciauit: ita ut ꝑ sex m̃¬
ses. nichil aliud quam aquam acciperet.
et pane arido uesceret᷑. Exacta autem dig¬
na penitencia recessit a scł̃o. Beatus autẽ
apłs nonerat presens: s in loco inquo erat.
iffectus est. nicholaus: pro quo deprecatͦ
es. At ille gracias agens arrauit fr̾ib
nicholaum excessisse de corpore: oransut
inpace quiesceret. In quo loco dum
cõmoraret᷑: uenit ad eum antiphanes ci¬
us me garinsis: et ad eum ait. Si quaẽ
nte bonitas uixta preceptum saluatoris
quem predicas beate andrea: nunc osten¬
de et libera domum meam. de insidiis qui¬
b temptatur. Ecce enim ualde tirbata¬
est. Cui sc̃s apłs. Enarra ait nobis homo
qͦ contigerunt tͥ. Et ille dlũde itin̾e inqͥt
reuersus domum fuissem. et ingrederer
ianuam atrii mei: ecce audiui uocem ia¬
nitoris miserrune declamantẽ. Cumq

Expanded text:
rediens ad domum suam, omnia quae harediens ad domum suam, omnia quae habebat distribuit indigentibus; ipse quoque multum se excruciavit, ita ut per sex menses nihil aliud quam aquam acciperet et pane arido vesceretur. Exacta enim digna paenitentia, excessit a saeculo. Beatus autem apostolus non erat praesens, sed in loco quo erat effectus est Nicolaus, pro quo depraecatus es'. At ille gratias agens, narravit fratribus, Nicolaum excessisse de corpore, orans, ut in pace quiesceret. 29. In quo loco dum commoraretur, venit ad eum Antiphanis civis Megarinsis et ait ad eum: 'Si qua est in te bonitas iuxta praeceptum Salvatoris, quem praedicas, beate Andreas, nunc ostende et libera domum meam de insidia qua temptatur. Ecce enim valde turbataest'. Cui sanctus apostolus: 'Enarra', ait, 'nobis, homo, quae contigerit tibi'. Et ille: 'Dum de itinere', inquid, 'reversus domui fuissem et ingrederem ianuam atrii mei, ecce audivi vocem ianitoris miserrime declamantem. Cumque