comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
meliꝰ faciã qͣm ut tͥ lacͥmas
ꝓ tanto tuo in me affectu
rependã: Ego te suscepi
paruulũ cũ legatꝰ ad ho
repetiui gallias. & m̃ dulce
illud officiũ fuit ꝓ salute
tua pͥmo. deinde ꝓ pace
atq pietate qua fr̃nas
reliquias postulabas: nͦ
doloris ingrediar uiscera.
Quid testabor inquit tͥ.
aut qͥd assimilabo tͥ filia
ierłm: Quis saluã faciet
te. & quis consolabit᷑ te
uirgo filia syon: Q uia
magna facta .ẽ. suꝑ de
condentio tua. qͥs sana¬
bit de: Quis autẽ me con¬
solabit᷑. a quo alii peturs
consolationis officiũ: Im¬
pleuit me amaritudine.
inebriauit me felle. Hen
utar eloquio. qm quẽ in
euͣngłio erã generaturᷤ
amisi. s ille ñ amisit gr̃ã
quã poposcit. qͥ mͥin ser¬
mone quo utebar ad ple¬
bem: hodie surrex̃. Nam
cũ in tractatũ incidissẽ
ꝓposite lectionis qđ̵ popłs
pauꝑ benediceret dñm: que¬
Alt̾ diues. & alter pauꝑ. Di¬
ues iudeorum: pauꝑ eccłie.

Expanded text:
melius faciam, quam ut tibi lacrymas melius faciam, quam ut tibi lacrymas pro tanto tuo in me affectu rependam? Ego te suscepi parvulum, cum legatus ad hosrepetivi Gallias, et mihi dulce illud officium fuit pro salute tua primo, deinde pro pace atque pietate, qua fraternas reliquias postulabas: nondoloris ingrediamur viscera: Quid testabor, inquit, tibi, aut quid assimilabo tibi, filia Hierusalem? Quis salvam te faciet, et quis consolabitur te, virgo filia Sion? quia magna facta est super te contritio tua. Quis sanabit te ? Quis autem me consolabitur a quo alii petunt consolationis officium Implevit me amaritudine, inebriavit me felle. Ventutar eloquio; quoniam quem in Evangelio eram generaturus, amisi. 30. Sed ille non amisit gratiam, quam poposcit, qui mihi in sermone, quo utebar ad 1183 plebem, hodie resurrexit. Nam cum in tractatum incidissem propositae lectionis, quod populus pauper benediceret Deum; qualter dives, alter pauper: dives Judaeorum, pauper Ecclesiae:
Abbreviated transcription (Latin):
bat᷑. Qiuuenis optime uti¬
nam te uiuentẽ inuenire
potuissẽ: utinã dilatio ali¬
qua te meo reseruasset ad¬
uentui. Nichil de aliqͣ mei
uirtute polliceor. nichil de
ingenio atq prudentia. s
qͣnta ego eura int̾ te & comitẽ
tuũ qͣnta sedulitate con¬
cordiã & gram refudissem.
qua me ipsũ ꝓ tua obtulis¬
sem fide quã in me ipsum
eos recepissẽ. qͥb ille se time¬
re dicebat: Certe si comes
ñ.eẽt. inflexꝰ: tecũ remansis
sem. Presumebã de te qd
ipse me audires: si ꝓte ñ eẽ.
auditũ uides. oulta ha¬
buerã quȩ tenerẽ. nc̃ nichil
babeo pret̾ lacrimas & fletꝰ.
Cotidie mͥ maior ad dolorẽ
es: crescisad gemitũ. Om̃s
qnͣta mͥ feceris ꝓtestant᷑.
om̃s absentiã meã causã
tue mortis appellant. S nͣ
sũ helyas. ñ sũ ꝓpħa: ut po¬
tuerim fut᷑a cognoscere. s
sũ uox clamantis in gemi¬
tu. quo possim deflere pre¬
terita. Quid enĩ habeo qđ

Expanded text:
abatur? 27. O juvenis optime, utiabatur? 27. O juvenis optime, utinam te viventem invenire potuissem, utinam te dilatio aliqua 1182 meo reservasset adventui! Nihil de aliqua mei virtute polticeor, nihil de ingenio atque prudentia: sed quanta ego cura inter te et Comitem tuum, quanta sedulitate concordiam et gratiam refudissem? Quam me ipsum pro tua obtulissem fide, quam in me ipsum eos recepissem, quibus ille se timere dicebat? Certe si Comes non esset inflexus, tecum remansis sem. Praesumebam de te, quod ipse me audires, si pro te non esse auditum videres. 28. Multa habueram, quae tenerem: nunc nihil habeo praeter lacrymas et fletus. Quotidie mihi major ad dolorem es, crescis ad gemitum. Omnes quanti me feceris protestantur: omnes absentiam meam causam tuae mortis appellant. Sed non sum Elias, non sum propheta, ut potuerim futura cognoscere: sed sum vox clamantis in gemitu, quo possim deflere praeterita. Quid enim habeo quod
Abbreviated transcription (Latin):
iter lego: ecce rescriptũ acci¬
pio ut sine mora ꝑgendũ
uelles. Num restiti: Num
moratꝰ sum: Addit᷑ eo ut ꝓ¬
peraremociꝰ. nec arbit᷑rer
causã itineris mei synodũ
crebro excusauerã.S ut
iple baptiraretꝰ. in ip̃so
egressu gestarũ iã rerũ po¬
tui cognoscere. s ꝓꝑandi
studio nichil aduert̾e po¬
teram. Iam suꝑabã alpiũ
iuga. & ecce nunciꝰ amarꝰ
mͥ & om̃ib de tanti morte
imꝑatoris. Reflexi it̃. &
fetib meis laui. Quibus
ego uotis omiũ ꝓficiscebar:
Quo gemitu omiũ reuerte¬
bar: Non enĩ imꝑatorẽ
sibi s salutẽ ereptã puta¬
bant. Quanto ipse angebar
dolore. Primũ qđ tant̾ pͥn¬
ceps. qđ dulce pignꝰ meu. qđ
ita mei cupidissimꝰ occidis¬
set. Quosego estꝰ eiꝰ illobi¬
duo fuisse cõꝑi qͦ littisqͣs
peri ꝓfectꝰ .ẽ. silentiari. t̾cio
die mane querebat. iã ne
remeasset.iã uenire itas
salutẽ qͦndã uent᷑ã arbit᷑¬

Expanded text:
iter lego; ecce rescriptum acciiter lego; ecce rescriptum accipio, ut sine mora pergendum velles. Num restiti? num moratus sum? Additur eo ut properarem ocius, nec arbitrarer causam itineris mei synodum crebro me excusaveram: sed ut ipse baptizaretur. 26. In ipso egressu gestarum jam rerum indicia potui cognoscere, sed properandi studio nihil advertere poteram. Jam superabam Alpium juga, et ecce nuntius amarus mihi et omnibus de tanti morte imperatoris. Reflexi iter, et fletibus meis lavi. Quibus ego votis omnium proficiscebar? quo gemitu omnium revertebar? non enim imperatorem sibi, sed salutem ereptam putabant. Quanto ipse angebar dolore? primum quod tantus princeps, quod dulce pignus meum, quod ita mei cupidissimus occidisset. Quos ego aestus ejus illo biduo fuisse comperi, quo litteris quas peri profectus est silentiarius, tertio die mane quaerebat jamne remeasset, jamne venirem: ita sibi salutem quamdam venturam arbitr
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓꝑabat. cupiens dimitt̾e gal
Illa pͥuata. qđ sepe me appel¬
labat absentẽ. & ame mnici¬
andum sacris mi st̾iis p̃fere¬
bat. Quin etiã cũ rumor qͥ¬
dam ad uiennensẽ ꝑtulisset
debat. qͣm gratulabat᷑ me
sibi optatũ affore. oora ei
aduentꝰ mei ꝓlixior uidebat᷑.
atq utinã aduentꝰ ipsius
nullꝰ p̃uenisset nuntiꝰ. Iã
ꝓmiserã me ꝓfecturũ. res¬
pondens uł honeratis pa¬
quillitate ytalie consola¬
retur me: sic̃ suꝑfluo inge
post triduũ litt̾ȩ de instru¬
entib mansionib inuectio
ornamentoꝵ regaliũ. aliaq
huiꝰmodi. que ingressurum
it̾ imꝑatorẽ significarent.
Ruib reb abipsis aqͥb fue¬
rat postulata. int̾missa lega¬
tio .ẽ. Reus mͥ uidebar sꝑate
mex p̾sentie. nec impletȩ.
s utinã uiuenti mͥ bune
debem reatũ excusare. qđ
nulla tua audissẽ ꝑicła:
nullas tuas accepissẽ litt̾as
occurrere: & si iter ingressus
dies subduco. aduentꝰ tui

Expanded text:
properabat, cupiens dimittere Gallproperabat, cupiens dimittere GallIlla privata, quod saepe me appellabat absentem, et a me initiandum se sacris mysteriis praeferebat. Quin etiam cum rumor quidam ad Viennensem pertulisset debat, quam gratulabatur me sibi optato adfore! Mora ei adventus mei prolixior videbatur. Atque utinam adventum ipsius nullus praevenisset nuntius! 24. Jam promiseram me profecturum, respondens vel honoratis pequillitati Italiae consuleretur, me sicut superfluo ingerpostridie litterae de instruendis mansionibus, invectio ornamentorum regalium, aliaque ejusmodi quae ingressurum iter imperatorem significarent. Quibus rebus ab ipsis a quibus fuerant postulata, intermissa legatio est. 25. Reus mihi videbar speratae meae praesentiae nec impletae: sed utinam viventi tibi hunc deberem reatum! Excusarem quod nulla tua audissem pericula, nullas tuas accepissem litteras, occurrere, etiamsi iter ingressus dies subduco, adventus tui
Abbreviated transcription (Latin):
te frĩs. eẽ. me malle᷑. Aut
nunqͥd pat̾ augustꝰ fuit.
& fr̃ ñ fuit: Par utriq de¬
bet᷑ reuerentia. & par utriꝰq
est cura rem publicã gr̃a.
Utrũq imitabor. ut & ñ red¬
dam qđ & pat̃ redd̃e ñ po¬
tuit. qͥa nullꝰ abstulerat:
& seruẽ qđ a fr̃e. ẽ. constitu¬
tum. Postulet parens roma
alia quecunq desicłat. De¬
beo affectũ parenti: s ma¬
gis obseqͥum debeo salutis
auctori. Quid de. amore ꝓ¬
uincialiũ loqͣr. uł qͦ eos ipse
cõplectebat᷑. uł qui ab his
consultori suo rependebat᷑
est: Pret̾ita in qͥt ñ queunt
soluere. noua pot̾unt susti¬
ulianũ. Et ille qͥdẽ robusta¬
ȩtate: iste in ꝓcessu adoles¬
centie. Ille plurima repꝑit.¬
& exhausit omĩa: iste nichil
inuenit. & omĩb abunda¬
uit. Audiuit in tnsalpinis
partib posticas ad ytaliȩ fi¬
nes barbaros appropinqͣsse.
sollicitꝰ ne alieno hoste suũ
regnũ atcẽptaret᷑: uenire

Expanded text:
te fratris esse me mallem. Aut te fratris esse me mallem. Aut numquid meus pater augustus fuit, et frater non fuit? Par utrique debetur reverentia, et par utriusque est circa rempublicam gratia. Utrumque imitabor: ut et non reddam quod pater reddere non potuit; quia nullus abstulerat: et servem quod a fratre est constitutum. Postulet parens Roma alia quaecumque desiderat: debeo affectum parenti, sed magis obsequium debeo salutis auctori. 21. Quid de amore provincialium loquar, vel quo eos ipse complectebatur, vel qui ab iis consultori suo rependebaturest? Praeterita, inquit, non queunt solvere, nova poterunt sustiJulianum: et ille quidem in robusta aetate, iste in processu adolescentiae; ille plurima reperit, et exhausit omnia; iste nihil invenit, et omnibus abundavit. 22. Audivit in Transalpinis partibus positus, ad Italiae fines barbaros propinquasse: sollicitus ne alieno hoste suum regnum attentaretur, venire
Abbreviated transcription (Latin):
scis p̃sertĩ dieb statueret᷑. ⁊t
cũ post aliqͥt dies accusato¬
ris legeret᷑ libellꝰ: calũpnia
ꝓnunciauit accusatũ. lib̾e
donec p̾fectꝰ cognosceret ob¬
seruare iussit. neq antea
aut postea qͥsꝗͣ tanti crimi¬
nis sub adolescente imꝑa¬
tore formidauit. Inuidiã
risit adolescens: qđ robusti
metuunt imꝑatores. ooise¬
rat ꝓpt̾ recuꝑanda tẽploꝵ
pͥuilegia. ac cultus sacroꝵ
tus. Et cũ uniu̾si in consi¬
storio qͥ aderant xp̃iani pa-¬
riter & gentiles dic̾ent. eẽ.
reddenda: solꝰ sic̃ damhel
ebat ꝑfidiȩ xp̃ianos. gen¬
tilib obuiabat dicens. Qđ̃
piꝰ frͣ eripuit. qͦm a me pu¬
tatis reddendũ. cũ in eo &ꝰ
religio ledat᷑. & fr̃ a qͦ se
nollet pietate suꝑari: Et
meu̾ laudatis qͥa ñ abstulit.
nec ego abstuli. Nunqͥd pat̾
ms̃ reddidit. ut me deb̾e red¬
dere postuletis: Postremo
etiã si pat̾ reddidisset. fr̃ ab¬
stulerat: imitatorẽ in ea par¬

Expanded text:
anctis praesertim diebus statueretur. Et anctis praesertim diebus statueretur. Et cum post aliquot dies accusatoris legeretur libellus, calumniam pronuntiavit, accusatum libere, donec praefectus cognosceret, observare jussit. Neque ante aut postea quisquam tanti criminis sub adolescente imperatore formidavit invidiam. Risit adolescens, quod robusti metuunt imperatores. 19. Miserat propter recuperanda templorum privilegia, cultus sacrorum tur. Et cum universi, qui in consistorio aderant, christiani pariter atque gentiles dicerent esse reddenda, solus velut Daniel ebat perfidiae christianos, gentilibus obviabat dicens: Quod pius frater eripuit, quomodo a me putatis esse reddendum? cum in eo et religio laedatur et frater, a quo se nollet pietate superari. 1meum laudatis, quia non abstulit; nec ego abstuli. Numquid pater meus reddidit, ut me debere reddere postuletis! Postremo etiamsi pater reddidisset, frater abstulerat, imitatorem in ea par
Abbreviated transcription (Latin):
alicuiꝰ forma ac dedecore
deꝑiret. Rome adolescens
nobilis nunciabat᷑. iussit
eã ad comitatũ uenire.
missus p̃cio depͣuatꝰ: sine
mandati effectu redit. Al
misit. ne si uoluisse em̾da¬
re uicia adolescentũ. & ñ
potuisse uidet᷑: datꝰ. ee̾t. ob¬
trectandi aliqͥb locꝰ. Dedu¬
ctam tam̃ nunqͣ aut aspe¬
xit aut uiddit. Postea redi¬
re p̾cepit. ut & om̃s cognos¬
cerent irritũ eiꝰ nͨ. eẽ. man¬
datũ. & adolescentes doc̾et
ab amore mulieris tẽꝑare:
qͣm ipse qͥ potuit habere in
potestate despexerat. Et
hec fecit. cũ ñ adhuc hab̾et
uxore. & tam̃ exhib̾et sui
tanqͣm iunctus coniugio
castitatẽ. Quis tã dñs serui.
ꝗͣ ille sui corporis fuit: Quis
tã alioꝵ arbit᷑. qͣ ille suȩ
censor etatis: Quid de pie¬
tate eiꝰ loqͣr: Quicũ homi¬
nes nobili ortos genere &
locupletes ꝓsapia. que ci¬
to mouere inuidiã solet
regie cupiditatis accusator
urgeret. p̾fectꝰ insisteret.
respondit nichilcruentũ

Expanded text:
am forma ac decore deperire Romae adolescentes nobiles nuntiabatur: jussit eam ad comitatum venire. Missus pretio depravatus, sine mandati effectu rediit: alterum misit, ne voluisse emendare vitia adolescentum, et non potuisse videretur. Datus est obtrectandi aliquibus locus; deductam tamen numquam aut spectavit, aut vidit. Postea redire praecepit; ut et omnes agnoscerent irritum ejus non esse mandatum, et adolescentes doceret ab amore mulieris temperare, quam ipse qui potuit habere in potestate, despexerat. Et haec fecit, cum adhuc non haberet uxorem, et tamen exhiberet sui tamquam vinctus conjugio castitatem. Quis tam dominus servi, quam ille sui corporis fuit? Quis tam aliorum arbiter, quam ille suae censor aetatis? 18. Quid de pietate ejus loquar? qui cum homines nobili ortos genere, et locupleti prosapia, quae cito movere invidiam solet, regiae cupiditatis accusator urgeret, praefectus insisteret, respondit ut nihil cruentum
Abbreviated transcription (Latin):
nomina. merita discernã.
Scio qđ dñm cõmemoratio
ista conciliet. & copula ista
delectet. Nec putet aliqͥs
detractũ. Raptus . ẽ. & enoch
ne malicia mutaret cor eiꝰ.
regni sui ita dñi pascha cele¬
brauit: ut om̃s retro pͥnci¬
pes deuotione suꝑaret. Nec
uixit: immo qͥa plebi iudee
gue imminebat exiciũ. rex
sione sisraptꝰ. ut octauo deci¬
mo regnitui anno imminen¬
tis mali acerbitatẽ qͣsi iustꝰ

Expanded text:
nomina, merita discernam. nomina, merita discernam. Scio quod Dominum commemoratio ista conciliet, et copula ista delectet. 57. Nec putet aliquisdetractum. Raptus est Enoch , ne malitia mutaret cor ejus regni sui ita Domini pascha celebravit, ut omnes retro principes devotione superaret, nec ervixit; immo quia plebi Judaeae grave imminebat exitium, rex sione sis raptus, ut octavo decimo regni tui anno imminentis mali acerbitatem, quasi justus,
Abbreviated transcription (Latin):
tuo iudicio uendicat᷑. Peri¬
clitat᷑ ampliꝰ gracianꝰ. Ii se¬
paret᷑ a fre. si mereat᷑. eẽ. cũ
eo ꝑ quẽ meruit uindicari.
erigit: qͣs ꝓ fr̃e p̃ces fundit.
qͦ ei inheret amplexi. qͣm¬
admodũ sͥ eũ ñ patit᷑ auelli:
Adest etiã pat̾ qui miliciam
subiuliano. & tribunatꝰ ho¬
nores fidei amore contẽpsit.
Dona patri filiũ. fr̃i germa¬
num suũ. quoꝵ utrunq
imitat᷑. alterũ fide. alterũ¬
fidei deuotiõe parit̾ atq
pietate. In tẽplũ pͥuilegis
denegandis: qđ pr̃i defuerat
adiunx̃. qđ frͣ constituit cu¬
stodruit. Et huic adhuc int̾¬
cessionẽ asscisco: cui remune¬
rationẽ p̾sumo. Date mani¬
bus sc̃a misteria. pio reqͥem
eiꝰ poscamꝰ affectu. Date sacͣ¬
menta celestia animã nepo¬
tis nr̃is oblationib ꝓseqͣm᷑.
Extollite popłi mecũ manꝰ
in sc̃a. ut eiꝰ saltẽ munere
uicẽ eiꝰ meritis rependamꝰ
hoc. eiꝰ cõmendabo gr̃ãm. Nun¬
qͣm ego pioꝵ fr̃m separabo

Expanded text:
ndicatus, periclitatur amplius Gratianus, si separetur a fratre, si non mereatur esse cum eo, per quem merui vindicari. erigit? quas pro fratre preces fundit? quo ei inhaeret amplexu? quemadmodum sibi eum non patitur avelli? 55. Adest etiam pater, qui militiam sub Juliano, et tribunatus honores fidei amore contempsit. 1189 Dona patri filium, fratri germanum suum, quorum utrumque imitatus est: alterum fide, alterum devotione pariter atque pietate in templorum privilegiis denegandis. Quod patri defuerat adjunxit: quod frater constituit, custodivit. Et huic adhuc intercessionem adscisco, cui remunerationem praesumo. 56. Date manibus sancta mysteria, pio requiem ejus poscamus affectu. Date sacramenta coelestia, animam nepotis nostris oblationibus prosequamur. Extollite populi mecum manus in sancta, ut eo saltem munere vicem ejus meritis rependamus . hoc ejus commendabo gratiam. Numquam ego piorum fratrum separabo
Abbreviated transcription (Latin):
quia ñ sunt consũmate mise¬
rationes eiꝰ. renouauit illasic̃
lux matutina. Multi ft̃ ge¬
mitꝰ mei: & cor meu̾ defecit.
Sors mea dñs. dixi idõ susti¬
nebo eũ. Bonꝰ.ẽ. dñs sustinen¬
B̾onũ. ẽ. sꝑare in salutare
gumgͣue in iuuentute sua
Sedebit singłarit̃ & tacebit:
qͥa tulit iugũ gͣue. Et ille
quidẽ suarũ uirtutũ remu¬
neratione solat᷑: eo qđ in
iuuentute sua labores ab¬
sorbuit. ꝑicła multa tole¬
rauit. Iugũ maluit gͣue
em̃datioris ꝓpositi. qͣ mol¬
le illud ac plenũ diuidia¬
rum uiuida mentis cer¬
uice pordare. Beatꝰ plane.
qui uł in senecdute correx̃
errore. Beatꝰ qͥ uł sub ic̾tu
mortis animũ auertit a
inciis. Beati enĩ quoꝵ te
erit ad meliora in qͣtũq con¬
uersus ȩtate: habebit suꝑi¬
orumindulgentiã peccatoꝵ.
qͦ fuerit uł penitenti con¬
fessus affectu: uł corrigen¬
ti au̾sus ingeno. S huic
cũ plurimis uemiȩ societas
emerende. Plurimi enĩ ft̃
qͥ se apeccatis qͣ in lubrico

Expanded text:
quia non sunt consummatae miserationes ejus. Renovabit illas sicut lux matutina . Multi sunt gemitus mei, et cor meum defecit. Sors mea Dominus, dixi; ideo sustinebo eum. Bonus est Dominus sustinenBonum est sperare in salutare gum grave in juventute sua: sedebit singulariter, et silebit; quia tulit jugum grave . Et ille quidem se suarum virtutum remuneratione solatur; eo quod in juventute sua labores absorbuit, pericula multa toleravit; jugum maluit grave emendatioris propositi, quam molle illud ac plenum deliciarum, vivida mentis cervice portare. 10. Beatus plane qui vel in senectute correxit errorem, beatus qui vel sub ictu mortis animum avertit a vitiis. Beati enim quorum terit ad meliora in quacumque conversus aetate, habebit superiorum indulgentiam peccatorum, quae fuerit vel poenitendi confessus affectu, vel corrigendi aversatus ingenio. Sed huic cum plurimis veniae societas emerendae; plurimi enim sunt qui se a peccatis et lubrico
Abbreviated transcription (Latin):
iugũ gͣue dicit ieremias. cũ mn
eingłio dñis dixit. iugũ eni¬
meũ suaue.ẽ. & onꝰ meũ leue ẽ :
Ac pͥmo disce qͥa grecꝰ iugum
tantum posuit. ñ addidit
gͣue. Lam̃ & illud adu̾te qͥa
& si ita. e̾ẽt. in threnis: in eun¬
gelio iugum suaue dicit. &
onꝰ leue. ñ iugũ leue. Potest
aue. Graue adolescenti. gͣue i
iuueni. cuiꝰ etasaẽ. florulen¬
austeritatẽ correptionis. pon¬
dus abstinentie. restrictio¬
nemq lasciuie: suaue tam̃
.ẽ. fructugr̃e. spe remunera¬
tionis et̾nȩ. purioris conscien¬
tiȩ suauitate. tam̃ iugum
u̾bi suaue dix̃. onꝰ obedien¬

Expanded text:
cum in Evangelio Dominus dixerit: Jugum meum suave et onus meum leve est ? Ac primo disce, quia Graecus jugum tantummodo posuit, non addidit grave. Tamen et illud adverte, quia etsi ita esset in Threnis , in Evangelio tamen jugum suave dixit, et onus leve, non jugum leve. Potest ave: grave adolescenti, grave juveni, cujus aetas est florulenausteritatem correctionis, pondus abstinentiae, restrictionemque lasciviae; suave tamen esse fructu gratiae, spe remunerationis aeternae, purioris conscientiae suavitate. Tamen jugum Verbi suave dixit, onus obedien
Abbreviated transcription (Latin):
plena.ẽ. laudis. Soluamꝰ bo¬
no pͥncipi stipendiarias lacri¬
mas: qͥa ille nobis soluit etiã
mortis sue stipendiũ. Nec tam̃
flendi admonitio.ẽ. necessa
tlent enĩom̃s. flent & ignoti.
flent & timentes. flent & in¬
uiti. flent & barbari: flent
& qͥ uidebarit᷑ inimici. Qntoᷤ
iste de galliis usq huc totiꝰ
tͣctꝰ itineris popłoꝵ egit ge¬
mitus. Om̃s enĩ ñ tanꝗͣ imꝑa¬
torẽ sibi. s tanꝗͣ parentẽ pu¬
blicũ obisse domestico fletudo¬
loris illacrimant: suaq om̃s
funera dolent. Amisimꝰ enim
imꝑatorẽ: in qͦ duo parit̾ acer¬
bant dolorẽ. Annoꝵ immatu¬
ritas: & consilioꝵ senectꝰ. In his
gͦ fleo. sic̃ dĩx ꝓpħa. Ocłimei
caligauert̃ afletu. qͥa elonga¬
uert̾ a me qͥ consolabant᷑ me.
Ocłi ñ solũ corporis s etiã men¬
tis hebetati st̃ & quadã cecita¬
te omĩs sensus obductꝰ.ẽ: q̃m
ereptꝰ. ẽ. mͥ qui conũtit animã
meã. & ad spem maximã de

Expanded text:
plena laudis. Solvamus boplena laudis. Solvamus bono principi stipendiarias lacrymas; quia ille nobis solvit etiam mortis suae stipendium. 3. Nec tamen flendi admonitio necessaria. Flent omnes, flent et ignoti, flent et timentes, flent et inviti, flent et barbari, flent et qui videbantur inimici. Quantos iste de Galliis usque huc totius tractu itineris populorum egit gemitus? Omnes enim non tamquam imperatorem sibi, sed tamquam parentem publicum obisse domestico fletu doloris illacrymant, suaque omnes funera dolent. Amisimus enim imperatorem in quo duo pariter acerbant dolorem, annorum immaturitas, et consiliorum senectus. In mei caligaverunt a fletu; quia elongavit a me, 1175 qui consolabatur me . Oculi mei non solum corporis, sed etiam mentis hebetati sunt, et quadam caecitate omnis sensus obductus est; quoniam ereptus est mihi, qui convertit animam meam, et ad spem maximam de
Abbreviated transcription (Latin):
Isi incrementũ dolo¬
ris sit id qđ doleas
scribendo dũ in eũ mentẽ
dirigimꝰ intentionẽq defi¬
gimus. uidet᷑ nob̃ in sermo¬
ne reuiuiscere: signare aliqͥd
de ualentiniani iunioris ul¬
timis cordi fuit. neaut ob-¬
litt̾asse silentio bene meriti
de nobis pignoris memoriã
uiderem᷑: aut inhonoratã
reliqͥsse. aut refugisse incen¬
tiuũ dolendi. cũ doluisse
plerũq solaciũ dolentis sit:
simul cũ de ipso aut ad ipsũ
loquor. tanquã de p̾sente mͥ¬
uł ad p̾sentẽ sermo sit. Quid
gͥ pͥmũ defleã. qͥd pͥmũ ama¬
ra conqͣstiõe deplorẽ: Conuer¬
si sunt dies nobis uotoꝵ nr̃oꝵ
in lacͥmas. Si quidẽ ualenti¬
nianꝰ nob̾. s ñ talis qͣlis sꝑabat᷑
aduenit. Et iste tam̃ uł mor
ut sͥ uiueret. S ille ñ passus
cũ audiret alpes italiȩ hoste
infestari barbaro: maluit ꝑi¬
clitari se si gallias relinqueret
men cognoscimꝰ imꝑatoris: qđ
romano uoluit subuenire
imꝑio. Hec causa mortis: quȩ

Expanded text:
si incrementum doloris sit, id quod doleas,scribendo dum in eum mentem dirigimus, intentionemque defigimus, videtur nobis in sermone reviviscere: signare aliquid de Valentiniani junioris ultimis cordi fuit; ne aut obliterasse silentio bene meriti de nobis pignoris memoriam videremur, atque inhonoratam reliquisse, aut refugisse incentivum dolendi, cum doluisse plerumque solatium sit dolentis: simul cum de ipso aut ad ipsum loquor, tamquam de praesente vel ad praesentem mihi sermo sit. 2. Quid igitur primum defleam? Quid primum amara conquestione deplorem? Conversi sunt dies nobis votorum nostrorum in lacrymas; siquidem Valentinianus nobis, sed non talis qualis sperabatur, advenit. Et iste tamen vel mout sibi viveret! Sed ille non passus, cum audiret Alpes Italiae hoste infestari barbaro, maluit periclitari se, si Gallias derelinqueret, men agnoscimus imperatoris, quod Romano voluit subvenire imperio! Haec causa mortis, quae
Abbreviated transcription (Latin):
Hirgines mee & iuuenes mei
abiert̃ in captiuitatẽ. s co¬
gnito qđ de ualentiniani
eent. partib. liberi reuerte¬
runt. Militauit hostis bar¬
barꝰ imꝑatori adolescenti. &
sue oblitꝰ uictoriȩ: memor
fuit impalis reuerentie. La¬
xauit sponte qͦs ceꝑat: excu¬
sans qđ ignorasset italios.
Nos adhuc murũ alpib ad¬
dere parabamꝰ. ualentini ani
gr̃a ñ expectauit alpiũ ual¬
lum. fluenta an niũ. agge¬
res muiũ. s alpes & fluios
suꝑgressa. muro nos suuim¬
ꝑii ꝓtexit. Unde ꝓphetici
quȩ abundabat gaudiis:
plorans plorauit in nocte. &
lacͥmȩ eiꝰ in maxillis eiꝰ. nec
.ẽ. qui consolet᷑ eã ab omĩb
qui diligunt eã. Om̃s qͥamañ

Expanded text:
meae et juvenes mei abierunt in captivitatem : sed cognito quod de Valentiniani essent partibus, liberi reverterunt. Militavit hostis barbarus imperatori adolescenti, et suae oblitus victoriae, memor fuit imperialis reverentiae. Laxavit sponte quos ceperat, excusans quod ignorasset Italo. Nos adhuc murum Alpibus addere parabamus: Valentiniani gratia non exspectavit Alpium vallum, fluenta amnium, aggeres nivium, sed Alpes et fluvios supergressa, muro nos sui imperii protexit. Unde prophetici quae abundabat gaudiis? Plorans ploravit in nocte, et lacrymae illius in maxillis ejus. Non est qui eam consoletur ab omnibus qui diligun
Abbreviated transcription (Latin):
ti pauꝑes. qui acceꝑunt qđ
diuites ñ habebant . Ex hoc
de qͦ scͥptũ.ẽ. Iste pauꝑ clama¬
uit. & dñs exaudiunt eũ. Ex
hoc popłoerat ille qui alt.¬

Expanded text:
ti pauperes, qui acceperunt quod divites non habebant. Ex hoc de quo scriptum est: Iste pauper clamavit, et Dominus exaudivit eum . Ex hoc pop
Abbreviated transcription (Latin):
maloꝵ punicoꝵ decorẽ fo¬
ris p̾fert̾ abstinentia corpo¬
rali: intꝰ autẽ cõmissã sibi
plebẽ diu̾se etatis & sexus
foueant sapientia sp̃uali.
Obiecti quidẽ scło adimuri¬
as: s int̾na mist̾ia diuiden-¬
tes. plorat in uirginib suis
quȩ ft̃ sic lilia. & lilia myr¬
ra plena. candorẽ integri
& mortificate corporalis ille¬
cebre glam p̾ferentes. In his
gͦ flet sicꝰ scͥptũ . ẽ. Nie syon
lugent. sacerdotes eiꝰ inge¬
miscunt: uirgines eiꝰ abdu¬
ctȩ. & ipsa indignat᷑ intͣ se.
Et int᷑ se qđ indignat᷑. Ad ua¬
lentinianum autẽ dicit. As¬
sumãte & introducã te in
domũ matrismeȩ. & in se¬
cretum eiꝰ quȩ concepit me.
potũtͥ dabo uino oꝑosi un¬
guenti. Hoc .e. multi oꝑis.
multi odoris unguento af
fluxa maloꝵ granatorum

Expanded text:
malorum punicorum decorem fomalorum punicorum decorem foris praeferant abstinentia corporali, intus autem commissam sibi plebem diversae aetatis et sexus foveant sapientia spiritali, objecti quidem saeculo ad injurias, sed interna mysteria dividentes. Plorat in virginibus suis, quae sunt sicut lilia, et lilia myrrha plena, candorem integritatis, et mortificatae corporalis illecebrae gloriam praeferentes. 8. In his ergo flet, sicut scriptum est: Viae Sion lugent, sacerdotes ejus ingemiscunt, virgines ejus abductae, et ipsa indignatur intra se . Et intra se quidem indignatur, ad Valentinianum autem dicit: Assumam te, et inducam in domum matris meae et in secretum ejus quae concepit me. Potum tibi dabo a vino operosi unguenti , hoc est, multi operis, multi odoris unguento a fluxu malorum granatorum
Abbreviated transcription (Latin):
busdã stillicidiis pietatis
exundant. Que st̃ iste genȩ
eccłiȩ de quib & alibi ait
scriptura. ut eoꝵ maloꝵ grã¬
natoꝵ genȩ tue: Iste sunt
genȩ in quib solet nitere
uerecundia. pulchritudo
fulgere. inqͥb aut flos iu¬
uentȩ. aut ꝑfecte etatis in¬
signe. ẽ. In obitu gͥ fidelium
imꝑatorũ quidã fidei pudor.
quedã eccłiȩ ueretundia. ẽ:
pͥncipũ om̃ĩs eccłiȩ mestior
pulchritudo .ẽ. Plorat eccłia
insapientib suis: qͥst uelut
caput eccłiȩ. Ocli enĩ sapien¬
tis in capite eiꝰ. Plorat in ocłis
hoc÷ in suis fidelib quia scͥp¬
tum . ẽ. Ocłi tui sicͦ columbe
extͣ taciturnitatẽ tuã. eoqd̃
uideant spualit᷑. & nouerint
quȩ uid̾int tacere mist̾ia.
plorat in sacerdotib suis. qͥ
aaron: hoc.e barba sacerdo¬
talis. in qͣm de capite descen¬
dit unguentũ. Isti st̃ in qͥb
.ẽ. pulchritudo ȩccłiȩ. in qͥb
ꝑfectior. qͥ uelut cortices

Expanded text:
busdam stillicidiis pietatis busdam stillicidiis pietatis exundant. Quae sunt istae genae Ecclesiae? De quibus alibi ait Scriptura: Ut corium malorum granatorum genae tuae . Istae sunt genae in quibus solet nitere verecundia, pulchritudo fulgere: in quibus aut flos juventae, aut perfect e aetatis insigne est. In obitu igitur fidelium imperatorum quidam fidei pudor, quaedam Ecclesiae verecundia est: principum omnis Ecclesiae moestior pulchritudo est. 7. Plorat Ecclesia in sapientibus suis, qui velut caput Ecclesiae sunt: oculi enim sapientis in capite ejus . Plorat in oculis, hoc est, in suis fidelibus; quia scriptum est: Oculi tui sicut columbae, extra taciturnitatem tuam ; eo quod videant spiritaliter, et noverint ea, quae viderint, tacere mysteria. Plorat in sacerdotibus suis, quAaron , hoc est, barba sacerdotalis, in quam de capite descendit unguentum. Isti sunt in quibus est pulchritudo Ecclesiae, in quibus perfectior: qui velut cortices
Abbreviated transcription (Latin):
id est eccłia. & plorauit in no¬
cte: qm̃ qui eã splendidiorẽ
fide sua & deuotione faciebat:
occubuit. Merito gͦ plorais
plorauit: & adhuc lacͥme eiꝰ
inmaxillis eiꝰ Ibertatẽ qui¬
dem fletuũ solet uultꝰ hu¬
mescentis declarare infusio:
cũ lacrimas generarit. S
le aromatis gignentes un¬
guentaria. labia eiꝰ lilia dis¬
tillantia in syrrã plenam:
mistica ȩccłiȩ gr̃a deflentis
accipit. quȩ in obitu ualen¬
tiniam bonũ odoris sui effu¬
dit unguentũ. & uitã eiꝰ pͣ¬
dicando concelebrat. cui
mors obee̾. ñ potuit. eo qđ¬
dolor p̾dicationis uniu̾soꝵ
ore celebrabilis. fetorẽ om¬
nem mortis aboleuit. Nlet
sit maxilla. audi. Qui te ꝑ¬
cusserit in maxillã: p̃be ei
& alterã. eo qđ in dolore pati¬
ens. ut peniteat uerberantẽ.
percussa eras eccłia in maxil¬
la tua. cũ amitteres gratia¬
num. prebuisti & alt̾am: qͣn¬
do tͥ ualentinianꝰ ereptꝰ. ẽ.
cꝯerito tͥ ñ in una maxilla.
germanũ utrunq deploras.

Expanded text:
id est, Ecclesia, ploravit in nocte; quoniam qui eam splendidiorem fide sua et devotione faciebat, occubuit. Merito ergo plorans ploravit, et adhuc lacrymae ejus in maxillis ejus. Ubertatem quidem fletuum solet vultus humescentis declarare infusio, cum lacrymis genae rorant; sed lae aromatis gignentes unguentaria, labia ejus lilia distillantia myrrham plenam ; mystica Ecclesiae gratia deflentis accipitur, quae in obitu Valentiniani bonum doloris sui effudit unguentum, et vitam ejus praedicando concelebrat. Cui mors obesse non potuit, eo quod odor praedicationis universorum ore celebrabilis fetorem omnem mortis abolevit. 6. Fljus. Quae sit maxilla audi: Qui te percusserit in maxillam, praebe ei et alteram ; eo quod in doloresit patiens, ut poeniteat verberantem. Percussa eras, Ecclesia, in maxilla tua; cum amitteres Gratianum: praebuisti et alteram, quando tibi Valentinianus ereptus est. Merito tibi non in una maxilla, germanum utrumque deploras.
Abbreviated transcription (Latin):
ñ uidunt lucẽ. Ibi impiices¬
sauert̾ a tumultu. & ibi re¬
quieuert fessirobore: & qͦn¬
dam uincti parit̾ sine mo¬
lestia. Non audiert̃ uocẽ ex¬
actoris. Paruus & magnus
ibi st̃: & seruus liber adño
suo. Quare data .ẽ. misero
lux & uita hisqui in amari¬
tudine animȩ st̃ qͥ expe-¬
ctant mortẽ & ñ uenit. qͦsi

Expanded text:
. Ibi impii cessaverunt a tumultu, et ibi requieverunt fessi robore. Et quondam vincti pariter sine molestia, non audierunt vocem exactoris. Parvus et magnus ibi sunt, et servus liber a domino suo. Quare data est misero lux, et vita his, qui in amaritudine animae sunt? Qui exspectant mortem, et non venit, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
angłi. & t̾riti purgabunt᷑.
Cum app̃hendit eũ gladiꝰ.
subsistere ñ pot̾it. neq ha¬
sta neq thorax. Reputabit
enim qͣsi paleas ferrũ. & qͣ¬
si lignum putridũ es. Non
fugabit eũ uir sagittariꝰ.
Instrpulam uersi it̃ ei la¬
pides funde. Quasi stipu¬
lam estimabit malleũ. &
deridebit uibrantẽ hastã.
Sub ipso ert̾ radiisolis ster¬
net sͥ aurũ qͣsi lutũ. Ferues¬
cere facied qͣsi ollã ꝓfundũ
mare. & ponet quasi cũ
ungenta bulliunt. post
eum lucebit semita. esti¬
mabit abyssũ qͣsi senes¬
centẽ. Non ÷ suꝑ t̾rã pote¬
stas que cõparet᷑ ei: qui fa

Expanded text:
 territi purgabuntur. Cumque apprehenderit eum gladius, subsistere non poterit, neque hasta, neque thorax. Reputabit enim quasi paleas ferrum, et quasi lignum putridum, aes. Non fugabit eum vir sagittarius, in stipulam versi sunt ei lapides fundae quasi stipulam aestimabit malleum et deridebit vibrantem hastam sub ipso erunt radii solis sternet sibi aurum quasi lutum fervescere faciet quasi ollam profundum mare ponet quasi cum unguenta bulliunt post eum lucebit semita aestimabit abyssum quasi senescentem non est super terram potestas quae conparetur ei
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcedunt. sic̃ tede ignis ac¬
cense. De narib eiꝰ ꝓcedit
fum᷑. sic̃ olle succensȩ atq
feruentis. Nalitꝰ eiꝰ prunaꝰ
arde facit & flamma de
ore eiꝰ egredit᷑. In collo eiꝰ
morabit᷑ fortitudo. & fa¬
ciem eiꝰ p̃cedet egestas. Membͣ
carniũ eiꝰ. coherentia sͥ. Mit¬
tet contͣ eũ flumina. & ad
locũ aliũ ñ ferent᷑. C or eiꝰ
indurabit᷑ quasi lapis. &

Expanded text:
accensae de naribus eius procedit fumus sicut ollae succensae atque ferventis halitus eius prunas ardere facit et flamma de ore eius egreditur in collo eius morabitur fortitudo et faciem eius praecedet egestas membra carnium eius coherentia sibi mittet contra eum fulmina et ad locum alium non ferentur cor eius ind
Abbreviated transcription (Latin):
mes. & qͥs ante dedit mͥ ut
reddã ei: O mĩa quȩ sub
celo stͣ mea st̃. Non parcã
ei. & u̾bis potentib: & ad
deprecandum compositis.
Quis reuelabit faciẽ indum̃¬
ti eiꝰ. & in mediũ oris eiꝰ qͥs
intͣbit: Portas uultꝰ eiꝰ qͥs
aꝑiet: per gyrum dentiũ
eiꝰ formido. Corpꝰ illiꝰ quasi
scuta fusilia. & cõpactũ
squamis se p̾mertib. ¶na
uni coniungit᷑. & ne spira¬
culum quidẽ incedit ꝑ eas.
Una alt̾i adberebit: & tenen¬
tes se neqͣqͣm separabunt᷑.

Expanded text:
e dedit mihi ut reddam ei omnia quae sub caelo sunt mea sunt non parcam ei et verbis potentibus et ad deprecandum conpositis quis revelavit faciem indumenti eius et in medium oris eius quis intrabit portas vultus eius quis aperiet per gyrum dentium eius formido corpus illius quasi scuta fusilia et conpactum squamis se prementibus una uni coniungitur et ne spiraculum quidem incedit per eas una alteri adherebunt et tenentes se nequaquam separabun
Abbreviated transcription (Latin):
leuiathan hamo. & fune li¬
gabis linguã eiꝰ: Nunqͥd po¬
nes circłm in narib eiꝰ. aut
armilla ꝑtorabis max illã
eiꝰ: Nunquid multiplica¬
bit adte p̾ces. aut loquet᷑
tͥ mollia: Nunqͥd feriet
tecũ pactũ. & accipies eũ
seruũ sempit̾nũ: Nunqͥd
illudes ei qͣsi aui. aut liga¬
bis illũ ancillis tuis: Con¬
cident eũ amici. diuident
illũ negotiatores. Nunqͥd
implebis sagenas pelle eiꝰ
& gurgustiũ pisciũ capite

Expanded text:
fune ligabis linguam eius? nunquid pones circulum in naribus eius, aut armilla perforabis maxillam eius? nunquid multiplicabit ad te preces, et loquetur tibi mollia? nunquid feriet tecum, et accipies eum servum sempiternum? Nunquid illudes ei quasi avi, et ligabis eum ancillis tuis? Concident eum amici, divident illum negotiatores? Nunquid implebis sagenas pelle ejus, et gurgustium piscium capite
Abbreviated transcription (Latin):
tuta manifestatis sacͣmen¬
tis xp̾iane ueritatis. quẽ ad¬
modum deserunt᷑ taberna¬
cula uinearũ expletis uin¬
demiis. Namsic̃ taberna¬
culum ñ sui causa. s uin¬
demie fit: ita & uetꝰ popłs
ñ sue causa salutis. s xp̃ia¬
ne extitit ueritatis. Item
idem ꝓpħa ꝑpetuã ruinã ter

Expanded text:
tuta, manifestatis sacramentis Christianae veritatis, quemadmodum deserunt tabernacula vinearum, expletis vindemiis. 89 Nam sicut tabernaculum non sui causa, sed vindemiae fit, ita et vetus populus, non suae causa salutis, sed Christianae exstitit veritatis. 2. Ite
Abbreviated transcription (Latin):
odistimiqͥtatẽ. ꝓpt̾ea unxit
te ds̃ ds̃ tuus. oleo leticiȩ pre
consortib tuis:. Quis est gͥ iste
ds unctus a deo: Responde¬
ant nobis iudel. ecce ds un¬
est ab unctione uocat᷑. Hunc

Expanded text:
iniquitatem, propterea unxit te, Deus, Deus tuus oleo laetitiae, prae consortibus tuis ? 2. Quis est igitur iste Deus unctus a Deo? Respondeant nobis Judaei. Ecce Deus unest, ab unctione vocatur. Hunc
Abbreviated transcription (Latin):
quisquis in salomone putat
fuisse cõpleta: multũ errare
uidet᷑. Nam qualiter in sa¬
lomone intelligendũ ẽ. qđ
dictum est postqͣm dormie¬
ris cũ patrib tuis. suscita¬
bo sem̃ tuũ post te. qͦd erit
gnum illsꝰ: Nunquid de sa¬
lomone credit᷑ ꝓphetatum:
Absit. Ille enĩ patre fuo ui¬
uente: epit regnare. Nam
hic dicitur qͥa cum dormie¬

Expanded text:
quisquis in Salomone putat fuisse impleta, multum errare videtur. Nam qualiter in Salomone intelligendum est, quod dictum est: Postquam dormieris cum patribus tuis, suscitabo semen tuum post te, quod egredietur gnum illius . Nunquid de illo Salomone creditur prophetatum? minime. Ille enim, patre suo vivente, coepit regnare. Nam hic dicitur. Quia cum imple
Abbreviated transcription (Latin):
xp̾c olimuenisse cognosti¬
tur. Ebdomades nanq in
sacriseloquiis septẽ annis
ad moysen. Numerabitis
septem ebdomadas anno

Expanded text:
 olim venisse cognoscitur, Hebdomada namque in sacris eloquiis septem annis ad Moysen: Numerabis septem hebdomadas anno
Abbreviated transcription (Latin):
nem matre:. iuxta illud qđ
in genesidicit᷑. dicente dño
add abraham. nunc cogno¬
ui qd timeas dñm. id÷ nunc
cognoscere feci. Absit enĩ
apud dm̃ eẽ. ignorantiã.
ut tunc cognosceret. qđ
ante nesciret. S iam ad ꝓ¬

Expanded text:
nem matrem, juxta illud quod in Genesi scribitur, dicente Domino ad Abraham: Nunc cognovi quod timeas Deum , id est, nunc cognoscere te feci. Absit enim apud Deum esse ignorantiam, ut tunc cognosceret quod ante nesciret. 5. Quantae
Abbreviated transcription (Latin):
genuit. nobiscũ ds̃ appel¬
lam ostendat sermo ꝓphe¬
cula pariat qd est etatis:
s hoc .eẽ. signũ ad rei noui¬
tatẽ. si uirgo pariat. qđ ÷
integritatis. Dum enĩ dicit
ram: qdđ ꝓculdubio signũ
ñ. eẽt. nͥ nouũ existeret.
Oportebat enĩ xp̃mꝑ insi
gne miracłm sccłm carnẽ
nasci de uirgine. Sequit᷑
de eo. Butirũ & mel come¬
det. ẜ utyrũ fructꝰ eccłiȩ¬
est uenientis ex circumcisio¬
ne. qͣsi bouis subiugo. id:
sub lege positȩ. Mel ueroec¬
clesiȩ uenientis ex gentib:¬

Expanded text:
it nobiscum Deus appellam ostendat sermo prophecula pariat, quod est aetatis. Sed hoc esse signum ad rei novitatem, si Virgo pariat, quod est integritatis. Dum enim dicit:ram, quod procul dubio signum non esset, nisi novum existeret. Oportebat enim Chrim carnem nasci de virgine. 4. Sequitur de eo: Butyrum et mel comedet. Butyrum fructus est Ecclesiae venientis ex circumcisione, quasi bovis sub jugo, id est, sub lege positae; mel vero Ecclesiae venientis ex gentib
Abbreviated transcription (Latin):
Cauerna regłi corda sunt
infideliũ. inquib ille ser¬
pens tortuosus requiesce-¬
bat. quẽ ablactatꝰ cophen¬
sum exinde captiuũ trax̃:
ubi in monte sco eiꝰ qđ est
idem ysaias de xp̃o quia
ex semine dauid nat᷑ est
scđm carnem: sic in conse¬
quentib dicit. In die illa¬
erie radix iesse qui stat in
signũ popłoꝵ. ipsũ gentes
dep̾cabunt᷑. & erit sepul¬
chrũ eius głosũ. Insignũ

Expanded text:
a enim reguli corda sunt infidelium, in quibus ille serpens tortuosus requiescebat, quem ablactatus, comprehensum exinde captivum traxit, ut in monte sancto ejus, hoc est Isaias de Christo, quia ex semine David natus est secundum carnem. Sic in consequentibus dicit: In die illa radix Jesse, quae stat in signum populorum, ipsum gentes deprecabuntur, et erit sepulcrum ejus
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. Pete tibi signũ a dño
deo tuo in ꝓfundũ inferm.
siuie in excelsũ supͣ. Et subie¬
pem regiam de qua descen¬
dit maria. Et adiecit. Pro¬
pter hoc dabit ipse dñs uo¬
bis signum. Ecce uirgo con

Expanded text:
dicens: Pete tibi signum a Domino Deo tuo in profundum inferni, sive in excelsum supra . Et subjepem regiam, de qua stirpe descendit Maria, et adjecit: Propter hoc dabit Dominus ipse vobis signum: Ecce virgo in
Abbreviated transcription (Latin):
stirpe xp̃m. oontẽ autẽ filie
urbẽ ierosolimã dicit: aut in¬
xta tropologiã eccłiã in spe¬
cula idest in uirtutũ subli¬
mitate locatam.
tionem eiꝰ scđm carnẽ ex uir¬
gine ostendamꝰ: ysaia plenis¬

Expanded text:
autem filiae urbem Jerosolymam dicit, aut juxta tropologiam Ecclesiam in specula, id est, in virtutum sublimitate locatam. tiones ejus secundum carnem de Virgine ostendamus. Isaias eni
Abbreviated transcription (Latin):
saluatorẽ. & iusticia oriat᷑
simuł. ego discreaui eũ. Ce
phetabat᷑ terra maria quȩ
fide aꝑta ñ corruptione
gnuit saluatorẽ. qͥa solꝰ¬

Expanded text:
Salvatorem, et justitia oriatur simul; ego Dominus creavi eum . Coelphetabatur; terra Maria, 26 quae, fide aperta, non corruptione, genuit Salvatorem, quia sol
Abbreviated transcription (Latin):
ibi comedunt paleas:
qͥa pͥncipescũ subiectis
ctrinam habent. Delecła
quoq infans sububere su¬
per foramina aspidis. dum
gentes quȩ solebant aliqͦn
do uenena predicare: con¬
uerse etiã ut paruuli.xp̃i
fidem delectant᷑ audire. et¬

Expanded text:
medent paleas, quia principes cum subjectis doctrinam. 10. Delectatur quoque infans ab ubere super foramina aspidis, dum gentes, quae solebant venena aliquando praedicare, conversi etiam parvuli Christi fidem delectantur audire.
Abbreviated transcription (Latin):
omĩpotente deo cognoscimꝰ.
ipsotestante. Tecũ pͥncipiũ
in die uirtutis tuȩ. in splen¬
dorib scoꝵ ex utero ante
luciferũ genuite. Ex utero
nanq dĩ aid ÷ ex illa intima
& incõp̃hensibili substantia.
siue ex illo diuino atq im¬
menso pat̾ni pectorisarcha-¬
no qͦ pat̾ qͦ genitor. de corde

Expanded text:
omnipotente Patre cognoscant, ipso testante: Tecum principium in die virtutis tuae, in splendoribus sanctorum, ex utero ante luciferum genui te. . Ex utero itaque, id est, ex illa intima et incomprehensibili Patris substantia, sive ex illo divino atque immenso paterni pectoris arcano, quo Pater genitor de corde
Abbreviated transcription (Latin):
cant gͦ ꝓuide illis ex tẽpo¬
re hȩc p̾dicta fuisse ne forte
ab unitate fidi recedentes.
inmultos fic̾tos deos tnͣsi¬
rent.atq idola gentilita¬
tiscolerent: qͦd & fecerusi.

Expanded text:
cant ergo proinde illis eo tempore haec praedicta fuisse, ne forte ab unitate fidei recedentes in multos fictos deos transirent, atque idola gentilitatis colerent; quod et fecerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
quisquã ñ de salomone
eẽ. ꝓnunciatũ. Salomonis
mulierib aliemgenis co¬
se ab eis rex in eandẽ idola¬
triam seductus. atq deie¬
ctus est: qͥa dũ bonꝰ fuisset
in inicio. malos exitꝰ habu¬
it. E rgo quis est iste cuiꝰ
domꝰ est fidelis imꝑpetu¬
mitcebat᷑ suscitandus :
Ille est utiq de quo ipse
tuũ. Non est gͦ ille salo
sed in xp̃o dño nr̃o qui ex
genere dauidortus est fuis¬
se completas: de quo alibi¬
bo dauid germen iustũ.

Expanded text:
quisquam non de Salomone esse praenuntiatum; Salomonis mulieribus alienigenis cose ab eis rex idololatriae seductus, atque dejectus, qui dum bonus fuisset in initio, malum exitum habuit. Ergo quis est iste cujus domus est fidelis in perpetumittebatur suscitandus? Ille est utique de quo ipse tuum. Non est ergo ille Salomsed in Christo Domino, qui ex David genere ortus est, fuisse completae, de quo bo David germen ju
Abbreviated transcription (Latin):
sine pͥncipe. sine sacrificio.
sine altari. sine sacerdotio.
sine manifestationib. Ouȩ
omĩa quis ñ uideat nunc
in ipsis eẽ. completa:
demiłr. Ex d̃ autẽ stirpe
scđm carnẽ futurꝰ. ee̾ per

Expanded text:
principe, sine sacrificio, sine altari, sine sacerdotio, sine manifestationibus . Quae omnia quis non videat nunc in ipsis esse completa? docemur. Ex David autem stirpe secundum carnem futurus esse per
Abbreviated transcription (Latin):
predita. Nam osee quidem
qui naue filiꝰ nominabat᷑.
a moyse ũc cogminat᷑.
hic enĩ post obitũ moysi
dux effectus. pͥncipatũ ob
defuncto moyse id est de-¬
functa lege & legali pre¬
cone cessante dux nobis
missionis ꝑ iordanis fluen¬
ta id ÷ ꝑ grãm baptisma¬
omĩb uiciorũ gentib ex¬
pulsis. uel angłoꝵ malo¬
rum hostib effugatis:

Expanded text:
praedicata. Nam Auses quidam, qui Nave filius nominabatur, a Moyse Jesus cognominatur . Hic post obitum Moysi dux effectus principatum obtdefuncto Moyse, id est, defuncta lege, et legali praecepto cessante, dux nobis , qui nos per Jordanis fluenta, id est, per gratiam baptismomnibus vitiorum generibus expulsis, vel angelorum malorum hostibus effugatis,
Abbreviated transcription (Latin):
minẽ ad imaginẽ suã. ad
imaginẽ dĩ creauit illũ.
Querat g̃ qͥs ds creauit.
& ad cuiꝰ dei imaginẽ condi¬
dit hominẽ quẽ creauit.
Quod si respondeat ad ange¬
lorum. nunqͥd angłs eqͣlem
cũ deo imagine̾ habet. dum
multũ distat imago creat᷑e
ab eo qͥ creauit: Auit nundid
angłs cũ deo potuit facere
hominẽ: Quia ista estimare
magne dem̃tiȩ est. Cui gͦ
dicit᷑ aut ad cuiꝰ similitudinẽ¬

Expanded text:
ad imaginem suam; ad imaginem Dei creavit illum . Quaerant ergo quis Deus creavit, aut ad cujus Dei imaginem condidit hominem quem creavit? 5. Quod si respondeant, ad angelorum. Num angelus aequalem cum Deo habet imaginem, dum multum distet imago creaturae ab eo qui creavit? aut nunquid angelus cum Deo potuit facere hominem? quod ita existimare magnae dementiae est. Cui ergo dicitur? aut ad cujus imagine
Abbreviated transcription (Latin):
tur.ge̾. cõpletũ. Sepulchrũ
autẽ eiꝰ in tantũ est głosũ.
ubi exceꝑto qd redempti ꝑ
etiã locus ipse coruschans
testimoniũ. idẽ ysaias testa¬
de moab leonẽ. & reliquiis
terre. E mitte agnũ dñe
dñatore terre. de petrade¬
serti admontẽ filiȩ syon.
De hac enĩ gente moabita¬
rum egresfus est agnusim
.maculatꝰ. qui tollit peccata

Expanded text:
crum autem ejus in tantum est gloriosum, ut excepto quod redempti per etiam locus ipse coruscans mtestimonium, idem Isaias testade Mohab leonem, et reliquiis terrae: emitte agnum, Domine, dominatorem terrae, de petra deserti ad montem filiae Sion. De hac enim gente Mohabitarum egressumaculatus, qui tollit peccata
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓphetiã natiuitatis xp̃i ag-¬
noscunt conclusi dũ non
habent qđ ꝓponant argu¬
mentant᷑ dicentes. necdũ
uenisse xp̃m. de quo hec
omĩa ora ꝓpħarũ presaga

Expanded text:
prophetiam nativitatis ejus audiunt, conclusi, dum non habeant quod proponant, argumentantur, dicentes necdum venisse Christum, de quo haec omnia ora prophetarum praesaga
Abbreviated transcription (Latin):
significat dicens. Nonde¬
ficiet pͥnceps ex iuda. nec
dux de femorib eiꝰ.donec
ueniat qui mittendus::
& ipse erit expectatio gen
popłi iudeoꝵ ex genere
iuda: nec duces de femo¬
rib eiꝰ usq ad herodem
alienigenã regẽ. qͥ ꝑ am¬
bitione irrepserat regiã¬
potestatẽ. Statm enim
ut hoc factũ. ẽ. & defecit
dux ex semine iude:
aduenit ille qui mittendꝰ
erat. quẽ gentes & popłi
expectabant. Iudei autem
dicunt ñdũ. eẽ. id tempꝰex¬
pletũ. mentientes nescio
quẽ regẽ ex genere iudȩ. in
extremis orientis partib re¬
gnũ tenere. Nec attendua
male cecati simulationis
suȩ mendaciũ detegi. quia

Expanded text:
deficiet princeps ex Juda, nec dux de femoribus ejus, donec veniat qui mittendus est. Et ipse erit exspectatio gentpopuli Judaeorum ex genere Juda, nec duces de femoribus ejus usque ad Herodem alienigenam regem, qui per ambitionem regni irrepserat potestatem. 2. Statim enim ut hoc factum est, et defecit dux ex semine Judae, advenit ille qui mittendus erat, quem gentes et populi exspectabant. Judaei autem dicunt nondum esse id tempus expletum, mentientes nescio quem regem 20 ex genere Judae in extremis Orientis partibus regnum tenere. 3. Nec attendunt, mente caecati, simulationis suae mendacium detegi, quia
Abbreviated transcription (Latin):
tione uł de passione qͥq &
morte. siue de resurrectioe.
regno atq iudicio. ꝓ uirib
scientie. & de innumerabili¬
bus pauca referenda puta¬
ui ait ꝓpharuꝰ auctoritas fi
catione studii tui tͥ dicã. ut
qͥa consorte ꝑfruor sangui¬
nis: coberedẽ faciã & mei la¬

Expanded text:
de passione quoque, et morte, sive de resurrectione, regno atque judicio, pro viribus scientiae ex innumerabilibus pauca proferenda putavi, 2 ut prophetarum auctoritas fidcatunem studii tui tibi dicavi, ut qua consorte perfruor sanguinis, cohaeredem faciam et mei la
Abbreviated transcription (Latin):
s̃ ñ occidit. s exulem apa¬
radyso fecit: expectans ut
ꝑ penitentiã reparari
posset ad uenia. Et cum
ille nͨ reuocaret᷑ ad uiã
uirtutis. dedit legem ꝑ
moysen ut uł ꝑ ipsã reuer¬
teretur ad amorẽ dĩ &
opationẽ iusticiȩ. S cũ
nec hanc contumax & incre¬
dulus custodiret. uenit tan.¬
dem filiꝰ dei & corpus huma¬

Expanded text:
s non occidit, sed exsulem paradiso fecit, exspectans ut per poenitentiam reparari posset ad veniam; et cum ille non revocaretur ad viam virtutis, dedit legem per Moysen, ut vel per ipsam reverteretur ad amorem Dei, et operationem justitiae. Sed cum ne hanc quidem contumax et incredulus custodiret, venit tandem 17 Filius Dei, et corpus huma
Abbreviated transcription (Latin):
qͥs enarrabit: Et iccirco si
eiꝰnatiuitas a ꝓphañ potuit
enarrari. qͥs profitet᷑ nosse.
qͦm potuit a pr̃e filiꝰ gene¬
rari: hinc÷ illudin libro
iob. Sapientiã dĩ pris un¬
de inuenies: latet enĩab
ocłis hominũ. & uolucrib
celi absconsa.ẽ. id ÷ etiã ip¬
sis angłis in cognita. Itẽ ibi.
Radix sapientiȩ cui reuela¬
ta.ẽ: Origo scilicet filii dĩs¬
gignendi filii queris racionẽ
citur. Habeat inꝗͣ sibi huiꝰmo¬
di gen̾is ortũ. condicio cadu¬
alumine. uelut uerbũ ab
ore:uelut sapientia ex corde.

Expanded text:
quis enarrabit? » Idcirco si ejus nativitas a propheta non potuit enarrari, quis confitetur nosse, quando potuit a Patre Filius generari? Job: Sapientiam Dei Patris unde invenies? Latet enim ab oculis hominum, et a volucribus coeli absconsa est , id est, etiam ipsis angelis incognita. Et alibi: Radix sapientiae cui revelata est? Origo scilicet Filii Dgignendi Filii quaeritur ratio, catur; habeat, inquam, sibi hujusmodi generis ortum conditio cadua lumine, ut verbum ab ore, ut sapientia ex corde.