comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qui bene atq honeste uiuit: ⁊ qui ita
fit affectus solus. habere uirtutẽ. ⁊ ea
uiuere uidicandus ẽ.A. Probe dicis.
Sedcerte etiã illud uides ut opinor simi¬
planarũ uł aliã qũalibet. hinc ẽ enĩ qͦd
apud oratiũ magnis laudib solemꝰ extol¬
lere illũ uersũ quo ait cũ de sapiente
ageret. fortis ⁊ in se ipso totus teres atq
boni qͥcqũa inuenis qͦd magis ex om̃i
parte consentiat. qũa uirtutẽ: neq in
planis figuris. qu̾a circulũ. Qũ a obrem¬
si circulus ñ magnitudine spatii. sed
quadã conformatione cȩteris prestat:
quantomagis de uirtute existimandũ
ẽ. qͦd ñ maioris loci occupatione. sed
diuina quadã congruentia. ratione.
atq concordia. cȩteras affectiones ani-¬
mi suꝑat:  Cũ aut̃ puer ꝓficit lauda¬
biliter. ad qu̾a rẽ magis qũa ad uirtu¬
tẽ ꝓficere dicit᷑. An tͥ non uidetur:
R. d Banfestũ est. A. Non gͥ tibi ui

Expanded text:
qui bene atque honeste vivit; et qui ita sit affectus, solus habere virtutem, et ea vivere judicandus est. A. Probe dicis: sed certe etiam illud vides, ut opinor, simiplanarum alia qualibet. Hinc est enim quod apud Horatium magnis laudibus solemus extollere illum versum, quo ait, cum de sapiente ageret, Fortis boni quidquam invenis quod magis sibi ex omni parte consentiat, quam virtutem, neque in planis figuris, quam circulum. Susi circulus non magnitudine spatii, sed quadam conformatione caeteris praestat; quanto magis de virtute existimandum est, quod non majoris loci occupatione, sed divina quadam congruentia rationum atque concordia caeteras affectiones animi superat? 28. Cum autem puer proficit laudabiliter, ad quam rem magis quam ad virtulem proficere dicitur? an non tibi videtur? E. Manifestum est. A. Non
Abbreviated transcription (Latin):
Et si adhuc in his om̃ib ꝓpterduriciã et cȩ¬
citatẽ cordis sui credere noluerint. sed ausi
fuerint dicere quod hȩc om̃ia humilitatiᷤᷤ
causa fiunt. post consũmationẽ scłi nͥ se na-¬
tura et uoluntate sciret subiectũ & obȩdi¬
entẽ: utquid se humiliaret ubi ꝓpt̾ homi¬
nes humilitas necessaria non est:Quod
autẽ et post consũmationẽ scłi. quando il¬
li om̃ia fuerint subiecta. quia mͦ natura
quidẽ om̃ia sunt subiecta. ut creatura cre¬
atori. uoluntate autẽ ꝓpter liberũ arbitri¬
um. non om̃ia illi subiecta uidemꝰ. tunc
uͦ in die iudicii quando in nomme ih̃u õe
genu flectet᷑ cȩlestiũ terrestrrũ et infer¬
noꝵ & om̃is lingua conficebit᷑ quia dñs¬
fine et uoluntate & natura illierunt sub¬
iecta. et ipse post om̃iũ subiectionẽ in ea
subiectione &. caritate manens. in qua semꝑ
& ipse ut filiꝰ subiectus erit ei qui illi sub¬

Expanded text:
Et si adhuc in his omnibus propter duritiam et caeEt si adhuc in his omnibus propter duritiam et caecitatem cordis sui credere noluerint, sed ausi Tuerint dicere quod haec omnia humilitatis causa fiunt, post consummationem saeculi, nisi se natura et voluntate sciret subjectum et obedientem, utquid se humiliaret, ubi propter homines humilitas necessaria non est? Quod autem et post consummationem saeculi, quando illi omnia fuerint subjecta : quia modo natura quidem omnia sunt subjecta, ut creatura Creatori; voluntate autem, propter liberum arbitrium, non omnia illi subjecta videmus: tunc vero in die judicii, quando in nomine Jesu omne genu flectetur, coelestium, terrestrium, et infernorum, et omnis lingua confitebitur, quia Dfine, et voluntate et natura illi erunt subjecta: et ipse post omnium sibi subjectionem in ea subjectione et charitate manens, in qua semper, et ipse ut Filius subjectus erit ei qui illi sub
Abbreviated transcription (Latin):
ob hoc uenit. ut ueritatẽ doceret. quia ñ
est ignorantiȩ doctor. sed ueritatis magister.
ut ipse dixit. Nolite uocare uobis magistros
Si autem dixerint quia ꝓpter incarnatio¬
nẽ suam humilians se suꝑ derrã ꝓpter homi¬
nes hȩc loquebat᷑: ostendamꝰ illis maiora et
firmiora eẽ illa testimoma quȩ de subie¬
ctione filii in scripturis sunt posita de his
quȩ in ȩu̾głio agunt᷑. Si enĩ ꝓpter homines
supͣ terram se humiliabat. et non ut obedi¬
ens et fubiectus filiꝰ cũ incõparabili dilecti¬
one & gr̾arũ actione pat̾ suo obsequebat᷑.
quia quantũ sublimis est in potestate. tan q¬
tũ humilis est in obsequio: antequã carnẽ
susciꝑet quare iussus obaudiuit. & mͦ sedenᷤᷤ
ad dexterã dei interpellat ꝓ nobis. et in corpo¬
re constitutus suꝑ terram in cȩlo se patrẽ
rogaturũ ꝓmittebat dicens. & ego rogabo
patrẽ meũ. et aliũ ad uocatũ dabit uobis:

Expanded text:
ob hoc venit ut veritatem doceret; qui non ob hoc venit ut veritatem doceret; qui non est ignorantiae doctor, sed veritatis magister, ut ipse dixit: Nolite vobis vocare magistros hristus . Si autem dixerint quia propter incarnationem suam humilians se super terram, propter homines haec loquebatur, ostendamus illis majora et firmiora esse illa testimonia, quae de subjectione Filii in Scripturis sunt posita, de iis quae in Evangelio aguntur. Si enim propter homines super terram se humiliabat, et non ut obediens et subjectus filius cum incomparabili dilectione et gratiarum actione Patri suo obsequebatur; quia quantum sublimis est in potestate, tantum humilis est in obsequio: antequam carnem susciperet, quare jussus obaudivit, et modo sedens ad dexteram Dei interpellat pro nobis , et in corpore constitutus super terram in coelo se Patrem rogaturum promittebat, dicens, Et ego rogabo Patrem meum, et alium advocatum dabit vobis ?
Abbreviated transcription (Latin):
gͣra p̃scientia et de sua subiectione ẽẽ locutũ.
nos uͦ xp̃iam crectimꝰ patre imperante & filio
obtemꝑante hec om̃ia esse eum locutũ dicimꝰ
et ꝓbamus. Quod heretici ex suis dictis ar¬
guunt᷑ et rep̃hendunt᷑ Si enĩ se humiliauit.
ipsa humilitas eius obȩdientiam ostendit
Ipsa uͦ obȩdientia aliũ supͣ eminentẽ. aliũ
subsistentẽ & subiectum declarat. ficut ait
apls. humiliaint se. obȩdiens factus patri
usq ad mortẽ: et ipsa humilitas eius ueri¬
tas est non falsitas. Quis enĩ uł quando sa¬
piens contentꝰ est se humiliare nͥ habeat
maiorẽ & meliorẽ cui festinet ꝑ humilitatẽ
placere: Et ego inquit quȩ placita sunt ei
facio semꝑ. Semel enĩ ante om̃ia scł̃a uo¬
luntate dĩ natus. ad uoluntatẽ ipsius om̃ia
oꝑatur. Si autẽ se humiliauit: et mentitus
est quod absit. Et si ueritas mentit᷑ quod
impossibile est: ubi quis quȩrat ueritatẽ:
Sedueritas nec mentit᷑ nec uariatur: qui

Expanded text:
raescientia, et de sua subjectione esse locutum, nos vero Christiani credimus Patre imperante et Filio obtemperante haec omnia esse eum locutum; dicimus et probamus quod haeretici ex suis dictis arguuntur et reprehenduntur. Si enim se humiliavit, ipsa humilitas ejus obedientiam ostendit: ipsa vero obedientia alium supra eminentem, alium subsistentem et subjectum declarat, sicuti ait Apostolus, Humiliavit se, obediens factus Patri usque ad mortem . Et ipsa humilitas ejus, veritas est, non falsitas. Quis enim vel quando sapiens contentus est se humiliare, nisi habeat majorem et meliorem cui festinet per humilitatem placere? Et ego, inquit, quae placita sunt ei facio semper . Semel enim ante omnia saecula voluntate Dei natus, ad voluntatem ipsius omnia operatur. Si autem se humiliavit, et mentitus est, quod absit; et si veritas mentitur, quod impossibile est, ubi quis quaerat veritatem? Sed veritas nec mentitur, nec variatur, qui
Abbreviated transcription (Latin):
do.R. Manifestũ ẽ. A. Hanc gͥ lon¬
si tibi placet. Hoc enĩ nomine a multis
doctis uocari solet. R. Uoca qͥcqͥduis :
non enĩ mͥ de nominib laborandũ ẽ. cum
res aꝑta sit.A. Bene facis: ⁊ ñ solũ appro¬
bo. uerũ etiã moneo. ut semꝑ rerũ curam
magis qũa uerboꝵ te habere delectet.
Sed linea ista qũa ut opinor bene intelli¬
gis. si porrigat᷑ siue ex una siue ex utraq
parte qũa longũ porrigi potest: cernis
nullũ ẽẽ finẽ. An ad hoc contẽplandũ minꝰ
ualet acies mentis tuȩ:ͦ.R. Contẽplor
om̃ino: ac nichil facilius.A. Uides gͦ
etiã nullã figurã posse fieri: si nichil agat᷑
aliud. qũa ut illa linea porrigat᷑. R

Expanded text:
do. E. Manifestum est. A. Hanc igitur londo. E. Manifestum est. A. Hanc igitur lonsi tibmultis appellari solet. E. Voca quidquid vis: non enim mihi de nominibus laborandum est, cum res aperta sit. 11. A. Bene facis, et non solum approbo, verum etiam moneo, ut semper rerum curam magis quam verborum te habere delectet. Sed linea ista quam jam, ut opinor, bene intelligis, si porrigatur sive ex una, sive ex utraque parte, quam in longum porrigi potest, cernis nullum esse finem. An ad hoc contemplandum minus valet acies mentis tuae? E. Contemplor omnino, ac nihil facilius. A. Vides ergo etiam nullam figuram posse fieri, si nihil agatur aliud quam ut illa linea porrigatur
Abbreviated transcription (Latin):
rit R Nichil possũ tale cogitare.
Si enĩ filũ araneȩ in animũ constituen
quo nichil exilius solemꝰ uidere. occurrit
michi etiã in eo tam̃ ⁊ longitudo pro se.
⁊ latitudo ⁊ altitudo. quȩ qualescũq
sint. ẽẽ tam̃ negare ñ possũ. A. Non
usqueqͣq absurcla ẽ responsio tua. Sed
cer te cũ tria ista in araneȩ filo intelligis.
discernis hec: ⁊ qͥd int̾ se differant nos¬
deẽẽ huic filo S. Quo gͥ intellectu
hȩc discreuisti. hoc potes etiã seuinctis
illis solã longitudinẽ cogitare. Nec aliqͦd
corpꝰ uoluas in animo: nã quodeũq fuerit
his om̃ib ñ carebit. Incorporeũ ẽ enĩ. qͦd
te nc̃ intellig̾e cupio. Nã sola longitudo
ñ nisi intelligi animo potest. in corpore
inueniri ñ potest. R Lam intelligo.
.A. Ergo istã longitudinẽ si quasi seca¬
re cogitatione ꝑ longũ uelis: uides ꝓfecto
non posse. Nã si potest: in est etiã latitu¬

Expanded text:
rit. E. Nihil possum tale cogitare: rit. E. Nihil possum tale cogitare: si enim filum araneae in animo constituero, quo nihil exilius solemus videre; occurrit mihi etiam in eo tamen et longitudo per se, et latitudo, et altitudo: quae qualescumque sint, esse tamen negare non possum. A. Non usquequaque absurda est responsio tua sed certe cum tria ista in araneae filo esse intelligis, discernis haec, et quid inter se differant nosdeesse huic filo? A. Quo igitur intellectu haec discrevisti, hoc potes etiam, sejunctis illis, solam longitudinem cogitare, si nec aliquod corpus volvas animo: nam quodcumque fuerit, his omnibus non carebit. Incorporeum est enim quod te nunc intelligere cupio: nam sola longitudo non nisi intelligi animo potest, in corpore inveniri non potest. E. Jam intelligo. A. Ergo istam longitudinem si quasi secare cogitatione per longum velis, vides profecto non posse: nam si potest, inest etiam latitu
Abbreviated transcription (Latin):
possũ. quantũ me ista moueant. ⁊ mul¬
tũ me ipse derideo: qͥ suꝑiori ratiomi
tã cito consenserã. ut ex isto corporis
modo. qͣnta sit anima t̾minarẽ.A
uentus ẽ.s.R. Nullo mͦ. Nãsetiã aer
iste cuiꝰ quasi fluctũ uentũ ẽẽ ꝓbabi¬
liter credit᷑. uniu̾sũ istũ mundũ
possit implere. innubiles tales tantosq
mundos secũ anima imaginari potest.
quas unagines qͦ spatio contineat suspi¬
cari ñ possumꝰ. Aide gͦ ne melius
sit eã credere ut superius dixerã. nec
longã nec latã. nec altã. sicut mͥ de
iusticia concesseras. R. Lacile assenti¬
toꝵ spatioꝵ imagines innumerabiles
nulla sua ⁊ longitudine ⁊ latitudine
⁊ altitudne. caꝑe possit. Anueni
emus hoc fortasse quantũ licet. si priꝰ
diligent̃ discutiamꝰ hȩc tria. idest
longitudinẽ. latitudinẽ. ⁊ altitudinẽ
Itaq enitere cogitare longitudinẽ.
quȩ adhuc nullã latitudinẽ assũpse¬

Expanded text:
possum, quantum me ista moveant: et mulpossum, quantum me ista moveant: et multum me ipse derideo, qui superiori rationi tam cito consenseram, ut ex isto corporis modo quanta sit anima terminarem. A. ventus est? E. Nullo modo: nam etiamsi aer iste cujus quasi fluctum ventum esse probabiliter creditur, universum istum mundum possit implere, innumerabiles tales tantosque mundos secum anima imaginari potest, quas imagines quo spatio contineat suspicari non possum. A. Vide ergo ne melius sit eam credere, ut superius dixeram, nec longam, nec latam, nec altam, sicut mihi de justitia concesseras. E. Facile assentitorum spatiorum imagines innumerabiles nulla sua et longitudine, et latitudine, et altitudine capere possit. CAPUemus hoc fortasse quantum licet, si prius diligenter discutiamus haec tria, id est longitudinem, fatitudinem, et altitudinem. Itaque enitere cogitare longitudinem, quae adhuc nullam latitudinem assumpse
Abbreviated transcription (Latin):
se est: non enĩ aluid st̃ urbes terreq
qũa corpora. A. Nũqͥd ne intuitus
es parua specula aut nũqũa in pupil¬
la oculi alieni faciẽ tuã uidisti. ꝑ
Immo sepe. A. Cur multo breuior
qũã ẽ apparet.sR. Quid enĩ uelles
aliud. qũa ut ꝓ modo speculi uideret᷑.
A N ecesse est gͦ imagines corpoꝵ
si parua st̃ corpora in quib apparent.
paruas apparere. R. Necesse ẽ om̃ino.
A. Cur gͥ tͣam paruo spatio sit an¬
ma qũa corpus ẽ eius. tã magnȩ inei
possunt exprimi imnagines. ut ⁊ urbe
⁊ latitudo terrarũ. ⁊ quȩq alia iiges¬
tia apud se possit imaginari .s uoloseni
cogites paulo diligentius. quanta ⁊ qua
multa memoria nr̃a contineat. quę
utiq anima continent᷑. Qui gͦ findus
ẽ. qͥ sinus quȩ ĩmensitas que possit he
capere. cũ eã tantã qͣntũ corpus ẽ supa
ratio docuisse uideat᷑.sR. Non inuc¬
nio qͥd respondeã: nec satis explicare

Expanded text:
se est: non enim aliud sunt urbes terraeque, se est: non enim aliud sunt urbes terraeque, quam corpora. 9. A. Nunquamne intuitus es parva specilla, aut nunquam in pupilla oculi alieni faciem tuam vidisti? E. Imo saepe. A. Cur multo brevior quam est apparet? E. Quid enim velles aliud quam ut pro modo speculi videretur? A. Necesse est ergo imagines corporum, si parva sunt corpora in quibus apparent, parvas apparere. E. Necesse omnino. A. Cur ergo, cum tam parvo spatio sit anima quam corpus est ejus, tam magnae in ea possunt exprimi imagines, ut et urbes, et latitudo terrarum, et quaeque alia ingentia apud se possit imaginari? Volo enim cogites paulo diligentius, quanta et quam multa memoria nostra contineat, quae utique anima continentur. Qui ergo fundus est, qui sinus, quae immensitas quae possit haec capere, cum et eam tantam quantum corpus est superior ratio docuisse videatur? E. Non invenio quid respondeam, nec satis explicare
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ arbitraris an corporis.s .R. Et
hinc cdubitare ridiculũ ẽ. Quid enĩ
exanime corpꝰ meminisse. credi aut
intelligi potest.A. beministi¬
ne tandẽ urbis mediolanensis.
R U alde memini .A. Nuncgͦ
qͥa eiꝰ facta mentio ẽ: recordaris quan¬
ta ⁊ qualis sit. S R. Recordor sane:¬
I ac nichil recentius atq¬
I integrius .A. P unc gͦ
cũ oculis eã non uideas:
animo uides. Rta ẽ.
A Meministi credo etiã quanto
spatio terrarũ. nc̃ a nob̃ longe absit.
Rta ⁊ hoc memini ¶ Uides
itaq animo etiã ipsã locoꝵ distantiã.
R U ideo A Cũ gͥ anima tua hic
sit ubi corpꝰ. nec ultra spatiũ eiꝰ porri-¬
gatur. ut suꝑior ratio demonstrabat.
unde fit ut illã uideas. R. Per
memoriã hȩc fieri puto: ñ quo illis lociᷤ
Nã & qͥd nc̃ ibi agat᷑ ignoro: qͦd utiq
non ignorarẽ si animus m̃s usq ad eã
porrigeret᷑. p̃sentiaq sentiret. A
Uerum mͥ uideris dicere: sed certe
istȩ imagines corpoꝵ st̃.R.ta neces¬

Expanded text:
e arbitraris, an corporis? E. Et hinc dubitare ridiculum est. Quid enim? exanime corpus meminisse aliquid credi, aut intelligi potest? A. Meministine tandem urbis Mediolanensis? E. Valde memini. A. Nunc ergo quia ejus facta mentio est, recordaris quanta et qualis sit? E. Recordor sane, ac nihil recentius atque integrius? A. Nunc ergo cum oculis eam non videas, animo vides. E. Ita est. A. Meministi, credo etiam, quarto spatio terrarum nunc a nobis longe absit. E. Ita et hoc memini. A. Vides itaque animo etiam ipsam locorum distantiam. E. Video. A. Cum igitur anima tua hic sit ubi corpus, nec ultra spatium ejus porrigatur, ut superior ratio demonstrabat, unde fit ut illa omnia videat? E. Per memoriam hoc fieri puto, non quod illis locis nam et quid ibi nunc agatur ignoro; quod utique non ignorarem, si animus meus usque ad ea loca porrigeretur, praesentiaque sentiret. A. Verum mihi videris dicere: sed certe istae imagines corporum sunt. E. Ita neces
Abbreviated transcription (Latin):
existimas. sed priꝰ de spatio eius quod
me adhuc mouet explicemꝰ si placet.
ut etiã ego aliqͥd discã si tͥ iã satisfac¬
tũ ẽ. R. Quere ut uis. Nã ista tua
simulata dubitatio: dubitare ei me
uerissime facii. de hoc ipso qͦd iam
so te utrũ ⁊ quȩ appellat᷑ memoria.¬

Expanded text:
existimas, sed prius de spatio ejus quod existimas, sed prius de spatio ejus quod me adhuc movet, explicemus, si placet, ut etiam ego aliquid discam, si tibi jam satisfactum est. E. Quaere ut vis; nam tua ista simulata dubitatio, dubitare me verissime facit de hoc ipso quod jam so te, utrum ea quae appellatur memoria
Abbreviated transcription (Latin):
Intrinsecꝰ tantũ. ut taqũa utrẽ impleat:
an tantũ forinsecꝰ. uelut tectoriũ. an
⁊ intrinsecꝰ ⁊ extrinsecꝰ eã ẽẽ arbitraris:
R Hoc sentio qͦd ultimũ reqͥsisti.
Na nͥ ẽẽt intrinsecus: nichil in uiscerib
nr̃is uitale hab̾et᷑. Nisi eẽt extrinsecus:
ñ etiã in cute leuit̾ posset sentire pun¬
gentẽ.A. Quid ergo ampliꝰ queris
quanta sit anima. cũ uideas ẽẽ tantã.
quanta ipsa spatia corporis patiunt᷑.
R. Si hoc ratio docet: nichil ampliꝰ
reqͥro. A Recte facis. nichil querere
ampliꝰ qũa docet ratio. Sed hȩc ratio
uidet᷑ ne tͥ fortissima.. R. Quando
aliã ñ inuenio. uidet᷑. Suo enĩ loco que¬
rã. qͦd me multũ mouet: utrũ hȩc figu.¬
ra cũ eadẽ maneat cũ corpore excesserit.
Nlã hoc int̾ discutienda ultimũ me po¬
suisse memini. Sed qm̃ de numero
animarũ querere. ad qͣntitatẽ michi
uidet᷑ ꝑtinere: non ẽẽ hoc loco p̃tere¬
undũ existimo. AN on incongrue

Expanded text:
Intrinsecus tantum, ut tanquam utrem impleat; an tantum forinsecus, velut tectorium; an et intrinsecus et extrinsecus eam esse arbitraris? E. Hoc sentio quod ultimum requisisti. Nam nisi esset intrinsecus, nihil in visceribus nostris vitale haberetur; nisi esset extrinsecus, non etiam in cute leviter possit sentire pungentem. A. Quid ergo amplius quaeris quanta sit anima, cum videas esse tantam quantam ipsa spatia corporis patiuntur? E. Si hoc ratio docet, nihil amplius requiro. A. Recte facis nihil quaerere amplius quam docet ratio. Sed haec ratio videturne tibi firmissima? E. Quando aliam non invenio, videtur. Suo enim loco quaeram, quod me multum movet, utrum haec figura eadem maneat cum corpore excesserit: nam hoc inter discutienda ultimum me posuisse memini. Sed quoniam de numero animarum quaerere, ad quantitatem mihi videtur pertinere, non esse hoc loco praetereundum existimo. A. Non incongrue
Abbreviated transcription (Latin):
uod dixit si ego in beekzebub eicio ẽ¬
se diuisũ ẽẽ fatemini: regnũ dĩ nunc
dicit qͦ dãnant᷑ impii a fidelib de pec-¬
catis suis pęnitentiã nunc agentib se-¬
cernunt᷑. Fõrtẽ illũ appellat: quia ipse
tenebat ne possent ab illo uirib suis
se homines eruere. sed ꝑ gr̃am dĩ. Uasa
eiꝰ. dicit homines infideles. Nisi prius
alligauerit fortẽ. alligauerit dix̃. potes¬
tatẽ illi ademerit impediendi uolunta¬
tẽ fideliũ. a sequendo xꝑo. ⁊ optinendo
regno dei

Expanded text:
uod dixit, Et si ego in Beelzebub ese divisum esse fatemini. Regnum Dei nunc dicit, quo damnantur impii, et a fidelibus de peccatis suis poenitentiam nunc agentibus secernuntur. Fortem illum appellat, quia ipse tenebat, ne possent viribus suis ab illo se homines eruere, sed per gratiam Dei. Vasa ejus dicit omnes infideles. Nisi prius alligaverit fortem: alligaverit dixit, potestatem illi ademerit impediendi voluntatem fidelium a sequendo Christo, et obtinendo regno Dei
Abbreviated transcription (Latin):
A modo uidebitis filtũ hominis uenientẽ
in nubib Conuenient̃ enĩ etiã nune fulgis¬
nifesta: consequent̃ discipłos ad monet
atq om̃s fideles: ut qͥ in eũ credere uo¬
sis. aut locũ suũ habet in orbe terrarũ
partẽ aliqũa tenens: aut occultis atq
obscuris conuenticulis curiositatẽ. horm¬
nũ decipit quo ꝑtinet qͦd ait s esce hic

Expanded text:
minis venientem in nubibus . Convenienter enim Ecclesiam nunc fulgclara atque manifesta, consequenter discipulos admonet, atque omnes fideles, et qui in eum credere vosis, aut locum suum habet in orbe terrarum, partem aliquam tenens; aut obscuris atque occultis conventiculis curiositatem hominum decipit. Quo pertinet quod ait, Si
Abbreviated transcription (Latin):
sos. Sed mͥ crede satis suꝑq uidet᷑ absurdũ.
atq in congruũ rationi. ut homo ipse expers
sit sui: aut is qui rerũ om̃iũ credit᷑ adeptꝰ
eẽ noticiã. sibi ipsi habeat᷑ ignotꝰ. Qͥd autẽ
differt homoꝰ pecore. si nescit de sua qͣlitate
naturaq disquirere atq disserere: ut mne-¬
ratione condiderit. ipsũq hominẽ animal
rationale. intellectus capacẽ. rationis cõpotẽ.
sensuq uiuacẽ. qͥ om̃ia rationis exꝑientia.
prudenti ordinatione distribuat ꝓcreauerit:¬

Expanded text:
sos. sed mihi, crede, satis superque uidetur absurdum sos. sed mihi, crede, satis superque uidetur absurdum atque incongruum rationi, ut homo ipse expers sui sit aut is, qui rerum omnium creditur adeptus esse notitiam, sibi ipsi habeatur ignotus. quid autem differt homo pecore, si nescit de sua qualitate naturaque disquirere atque disserere, ut meratione condiderit, ipsumque hominem, animal rationale, intellectus capacem, rationis compotem sensuque vivacem, qui omnia rationis expertia prudenti ordinatione distribuat, procreaverit
Abbreviated transcription (Latin):
ficatũ arbitrant᷑. illo scilicet ordine qͦ & apl̃s
dic̃. ñ pͥmũ qͦd sp̃itale ẽ s qͦd animale: post¬
ea sꝑitale. Nam ex hac ꝓpħica sententia etiã
elegans ille sensus exculpit᷑. qͦd ita dixerit
calcantib eã: ut uellet intelligi contẽpnen¬
tib eã. Qui enĩ accipiunt sp̃m sẽm: amore
celestiũ t̾rena contẽnunt. Hȩ om̃s sententiȩ¬

Expanded text:
trentur: illo scilicet ordine, quo et Apostolus dicit, Non primum quod spirituale est, sed quod animale; postea, spirituale . Nam ex hac prophetica sententia etiam elegans ille sensus exsculpitur, quod ita dixerit, calcantibus eam, ut vellet intelligi, Contemnentibus eam. Qui enim accipiunt Spiritum sanctum, amore coelestium terrena contemnunt. Hae omnes sententi
Abbreviated transcription (Latin):
rendũ ẽ. utrũ noua insufflatioe. an tractũ.
ex ppagine. Nouimꝰ etiã machabeoꝵ iuuenũ matrẽ fecun¬
diorẽ uirtutib qͣndo filii passi st̃. qua fetibus
quando nati st̃. eos sic fuisse adhortatã ut
dic̾ẽt. filii nescio qͦmͦ paruistis in uentrẽ meũ.
neq enĩ ego sp̃m & animã donaui uob̾. nec
singłis uob̾ uultꝰ & mẽbra formaui. s ds̃ qui¬

Expanded text:
rendum est, utrum noua insufflatione an tractum rendum est, utrum noua insufflatione an tractum ex propagine. Nouimus etiam Machabeorum iuuenum matrem fecundiorem uirtutibus, quando filii passi sunt, quam fetibus, quando nati sunt, eos sic fuisse adhortatam, ut diceret: filii, nescio quomodo paruistis in uentrem meum. neque enim ego spiritum et animam donaui uobis nec singulis uobis uultus
Abbreviated transcription (Latin):
dũ ẽ adhuc unde det. utrũ ex ꝓpagine. sicut
ipse qͥdẽ dat. s tam̃ ex ꝓpagine dat arboris
m̃ebra: an nouũ neq ꝓpagatũ singulis insuf¬
flando distribuat: qͦd ñ ambigua. sic̃ iste fac̃.
sed aliqͣ certissima uolumꝰ diuinoꝵ eloquioꝵ
auctoritate defendi eadẽ ratione etiã qͦd
dic̃ ds̃. Sp̃c enĩ a me exiet: & omnẽ flatum
sp̃s a me exiet: & de quo saluator ait. a patre
ꝓcedit: S qͦd dictũ ẽ. omnẽ flatũ ego feci.
de om̃i anima dictũ negari ñ potest: s om̃e
etiã corpꝰ ipse facit. ¶e aũt ex ꝓpagine corpus
humanũ faciat nullus ambigit: ac ꝑ hoc de
anima cũ eã constet ab illo fieri. unde eã faciat.
utrũ ex ꝓpagine sic̃ corpꝰ an insufrlando sicut
pͥmã fecit. adhuc utiq reqͥrendũ ẽ. Adiecit
etiã terciũ testimoniũ. qͥa scͥptũ ẽ. qͥ fingit
sꝑm hominis in ipso: quasi hoc neget᷑. S un¬
de eũ fingat: hoc querit᷑. Nã & corporalem

Expanded text:
ne, sicut ipse quidem dat, sed tamen ex propagine dat corporis membra, an uero nouum neque propagatum singulis insufflando distribuat; quod non ambigua, sicut iste facit, sed aliqua certissima uolumus diuinorum eloquiorum auctoritate defendi. Eadem ratione etiam quod dicit deus: spiritus enim a me exiet et omnem flatum uod ait: spiritus a me exiet, de quo et saluator ait: a patre procedit, sed quod dictum est: omnem flatum ego feci, de omni anima dictum negari non potest. sed omne etiam corpus ipse facit; quod autem ex propagine corpus humanum faciat, nullus ambigit. ac per huc de anima, cum eam constet ab illo fieri, unde eam faciat, utrum ex propagine sicut corpus an insufflando sicut primam fecit, adhuc utique requirendum est. Adiecit etiam tertium testimonium, quia scriptum est: qui fingit spiritum hominis in ipso. quasi hoc negetur; sed unde eum fingat, hoc quaeritur. nam et corporalem
Abbreviated transcription (Latin):
hominis unde ab illo efficiat᷑. a quo effici¬
ente donat᷑: utrũ ex parentib. an ex nichi-
loͫ qͦd iste affirmat. Sed om̃imͦ cauendũ
ẽ ex aliq flatus eiꝰ existente natura ñ de
nichilo creatã sed de ipso. Cũ gͥ scripturarũ
testimonia q̃ cõmemorat nequaꝗͣ doceant
id qͦd ꝑsuadere conat᷑. qͦd enĩ ad hanc questio¬
nẽ attinet om̃ino ñ expͥmunt. qͥd ẽ qͦd dicit.
animã ex flatu dĩ Constant̃ asserimꝰ ñ ex
traduce. qͥa ex dõ dat᷑. qͣsi corpꝰ ex alio detͣ qũa

Expanded text:
t anima hominis unde ab illo efficiatur, a quo efficiente donatur, utrum ex parentibus an ex nihilo an — quod iste affirmat, sed omni modo cauendum est — ex aliqua flatus eius exsistente natura, non de nihilo creata, sed de ipso. Cum igitur scripturarum testimonia, quae commemorat, nequaquam doceant id quod persuadere conatur quod enim ad hanc quaestionem attinet, omnino non exprimunt —, quid est quod dicit: animam ex flatu dei constanter asserimus, non ex traduce. quia ex deo datur? quasi corpus ex alio detur qua
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ intelligunt᷑. Tumor enĩ ñ absurde
appellat᷑ corporif. Magnitudo: quȩ si mag¬
nipendenda eẽt. plus nobis ꝓfecto ele¬
phanti saꝑent. Quod si qͥsqua eoꝵ cognatꝰ
dic̃ elephantos ẽẽ sapientes: sensi enĩ qũa¬
uis adinirans. sensi tam̃: etiã hinc homines
sepe ambigere. Illud quantũ opinor saltĩ
concedet plus asino saꝑe xꝑicolã. Horũ
cõparare magnitudines ꝓfecto plus est
qũa a sininũ. uł qͦd etiã de oculo dicebamꝰ.
Cui ñ liqueat aquilȩ oculũ multo qũa
noster ẽ ẽẽ breuiorẽ: quomͦ tam̃ illa su¬
blime ita uolans ut a nobis in tanta luce
difficile cernat᷑. latentẽ sub frutice le

Expanded text:
esse intelliguntur: tumor enim non absurde esse intelliguntur: tumor enim non absurde appellatur corporis magnitudo, quae si magnipendenda esset, plus nobis profecto elephanti saperent. Quod si quisquam eorum cognatus dicet elephantos esse sapientes; sensi enim quamvis admirans, sensi tamen etiam hinc homines saepe ambigere; illud, quantum opinor, saltem concedet, plus asino sapere apiculam; quorum comparare magnitudines plus profecto est quam asininum: vel quod etiam de oculo dicebamus, cui non liqueat aquilae oculum multo quam noster est, esse breviorem? quo tamen illa sublime ita volans, ut a nobis in tanta luce difficile cernatur, latentem sub frutice le
Abbreviated transcription (Latin):
ma neq corporea sit. neq ulla aut lon¬
gitudine porrecta. aut latitudine diffusa.
aut altitudine solidata: ⁊ tam̃ tantum
ualeat in corpore. ut penes eã sit regimen
om̃iũ mẽbroꝵ. ⁊ quasi cardo qͥdã. in agen¬
do cunctarũ corporaliũ motionũ. um
aut̃ oculi mediũ quȩ pupilla dicit᷑ nichil
aliud sit qũa qͦddã punctũ oculi. in
quo tam̃ tanta uis ẽ. ut eo dimidiũ cȩ¬
lũ cuiꝰ ineffabile spatiũ ẽ ex aliqͦ eminenti
loco cerni conlustrariq possit. Na abhor¬
ret a uero animũ carere om̃i corporea
magnitudine. q̃ trib illis differentiis
consũmat᷑: qu̾auis corpoꝵ magnitudines
quaslibet imaginari queat. Sed paucis
licet ipso animo animũ cernere: id ẽ ut
ipse se animꝰ uideat. Uideat autẽ ꝑ intel¬
ligentiã. Huic soli enĩ licet uidere nichil
c̃ẽ in reb potentius ⁊ magnificentiꝰ his
naturis: quȩ ut ita dixerĩ sine tumorib

Expanded text:
ma neque corporea sit, neque ulla aut lonma neque corporea sit, neque ulla aut longitudine porrecta, aut latitudine diffusa, aut altitudine solidata; et tamen tantum valeat in corpore, ut penes eam sit regimen omnium membrorum, et quasi cardo quidam in agendo, cunctarum corporalium motionum? 24. Cum autem oculi medium, quae pupilla dicitur, nihil aliud sit quam quoddam punctum oculi, in quo tamen tanta vis est, ut eo dimidium coelum, cujus ineffabile spatium est, ex aliquo eminenti loco cerni collustrarique possit; non abhorret a vero animum carere omni corporea magnitudine, quae tribus illis differentiis consummatur, quamvis corporum magnitudines quaslibet imaginari queat. Sed paucis licet ipso animo animum cernere, id est ut ipse se animus videat; videt autem per intelligentiam. Huic soli enim licet videre nihil esse in rebus potentius et magnificentius iis naturis, quae, ut ita dicam, sine tumoribus
Abbreviated transcription (Latin):
Quo concesso: non opinor dubitandum
eũ etiã linea ẽẽ meliorẽ. Ridiculũ ẽ enĩ.
cũ tria illa insint corpori ut corpꝰ sit: ñ
his om̃ib ẽẽ meliorẽ. qͥ corpore ẽ melior
At ipsa linea qua melior ẽẽ conuincit᷑
animus. idõ cȩteris duob prestat: quia
minꝰ qũa illa duo secari potest. Porro
illa duo eo magis secant᷑ qũa linea: quo
magis in se spatiũ distendunt. Linea uͦ:
spatiũ nͥ longitudinis nullũ habet. Quo
sublato: nichil om̃ino remanet spatii.
Quappt̾ qͥcqͥd linea meliꝰ ẽ. necesse ẽ nul¬
lo spatio sit: ⁊ om̃ino diuidi secariq non
possit. Fr̃ustra gͥ ut opinor quantitatẽ
animi q̃ nulla ẽ inuenire laboramꝰ: cum
eũ linea concedamꝰ ẽẽ meliorẽ. E si figu¬
rarũ om̃iũ planarũ illa optima ẽ quȩ
circulo efficit᷑. in qua ratio docuit nichil
ẽẽ meliꝰ puncto. atq potentiꝰ qͦd. nullo
dubitante partib caret: qͥd mirũ si am-¬

Expanded text:
Quo concesso, non opinor dubitandum esse, Quo concesso, non opinor dubitandum esse, eum etiam linea esse meliorem: ridiculum est enim cum tria illa insint corpori ut corpus sit, non his omnibus esse meliorem, qui corpore est melior. At ipsa linea, qua melior esse convincitur animus, ideo caeteris duobus praestat, quia minus quam illa duo secari potest. Porro illa duo eo magis secantur quam linea, quo magis se in spatium distendunt: linea vero spatium nisi longitudinis nullum habet, quo sublato nihil omnino remanet spatii. Quapropter quidquid linea melius est, necesse est nullo spatio sit, et omnino dividi secarique non possit. Frustra igitur, ut opinor, quantitatem animi, quae nulla est, invenire laboramus, cum eum linea concedamus esse meliorem. Et si figurarum omnium planarum illa optima est quae circulo effingitur, in qua ratio docuit nihil melius esse puncto atque potentius, quod nullo dubitante partibus caret; quid mirum si ani
Abbreviated transcription (Latin):
ambigit᷑ nc̃: utrũ quantitas ⁊ quasi
ut ita dicã locale spatiũ in animo ullũ
sit. Nã ꝓfecto qͥa corpꝰ ñ ẽ neq enim
alit̾ illa incorporea cernere ualeret
ut suꝑior ratio demonstrabat: ꝓcul
dubio caret spatio qͦ corpora metiunt.
E ob hoc recte credi aut cogitari
aut intelligi. talis eiꝰ quantitas non
potest. Si aut̃ te mouet cur tanta
cęli terrȩ marisq spatia memoria
contineat. cũ sit ipse nullius quantita¬
tis: mira quȩłã uis ẽ. Qũa tam̃ ex his
quȩ a nobis cõꝑta st̃ quantũ ingenio
inest luminis animaduert̾e potes. Si em̃
eoepꝰ nullũ ẽ ut ratio ĩã ostendit. qͦd lon¬
gitudine latitudine altitudine careat.
nichilq eoꝵ nͥ cũ aliis duob ẽẽ in corpo¬
re potest. animo tam̃ etiã solã lineã in¬
teriore qͥdã oculo. id ẽ intelligentia ui¬
dere concessũ ẽ: arbitror nos concedere
sic animũ corpꝰ ñ eẽ. ut sit corpore melior

Expanded text:
ambigitur nunc, utrum quantitas et quasi, ambigitur nunc, utrum quantitas et quasi, ut ita dicam, locale spatium animo ullum sit. Nam profecto quia corpus non est; neque enim aliter incorporea ulla cernere valeret, ut superior ratio demonstrabat; procul dubio caret spatio quo corpora metiuntur: et ob hoc recte credi, aut cogitari, aut intelligi talis ejus quantitas non potest. Si autem te movet, cur tanta coeli, terrae, marisque spatia memoria contineat, cum sit ipse nullius quantitatis; mira quaedam vis est, quam tamen ex iis quae a nobis comperta sunt, quantum inest ingenio tuo luminis, animadvertere potes. Si enim corpus nullum est, ut ratio jam ostendit, quod longitudine, latitudine, altitudine careat, nihilque horum nisi cum aliis duobus esse in corpore potest; animo tamen etiam solam lineam interiore quodam oculo, id est intelligentia, videre concessum est: arbitror nos concedere sic animum corpus non esse, ut sit corpore melior.
Abbreviated transcription (Latin):
quid sit animꝰ oblitũ te ẽẽ miro. pr¬
ore int̾ nos questione discussũ. mem¬
iusti enĩ quesisse te primitꝰ unde eet
Qa duob modis a nobis tractatũ ẽ
memini: uno qͦ quasi de regione eus
quesitũ ẽ: altero utrũ nã ex terra uł
igne uł alio quopiã istoꝵ elementdeu
esse. uł ex om̃ib uł ex aliqͥb horũ in
qua questione constitit int̾ nos non
magis hoc querendũ ẽẽ. qũa unde sit
terra. uł si quod aliud elem̃toꝵ singlor
intelligendũ ẽ enĩ qu̾aꝗͣ ds̃ fecerit
animũ hab̾e illũ certã substantiã quę
neq terrea neq ignea. neq aerea sit
neq humida: nisi forte arbitrandũ est
dm̃ terrȩ dedisse ut nichil aliud sit
qũa t̾ra. ⁊ ñ dedisse animo ut nichil
aliud qũa animꝰ sit. Si aut definiri
tͥ animũ uis. ⁊ idõ queris qͥd sit diffi
nitio animi: facile respondebo. Nã
mͥ uidet᷑ eẽ substantia quȩdã rationis
particeps: regendo corpori accõmoda

Expanded text:
e miror priore inter nos quaestione discussum. Meministi enim te quaesisse primitus, unde esset: quod duobus modis a nobis tractatum esse memini, uno, quo quasi de regione ejus quaesitum est; altero, utrumnam ex terra, vel igne, vel alio quopiam istorum elementorum esset, vel ex omnibus, vel ex aliquibus horum. In qua quaestione constitit inter nos, non magis hoc quaerendum esse quam unde sit terra, vel si quod aliud elementorum singulorum. Intelligendum est enim quanquam Deus fecerit animum, habere illum certam substantiam, quae neque terrena, neque ignea, neque aeria sit, neque humida: nisi forte arbitrandum est Deum terrae dedisse ut nihil aliud sit quam terra, et non dedisse animo ut nihil aliud quam animus sit. Si autem definiri tibi animum vis, et ideo quaeris quid sit animus; facile respondeo. Nam mihi videtur esse substantia quaedam rationis particeps, regendo corpori accommodat
Abbreviated transcription (Latin):
talẽ latitudinẽ uidisti:. R. Om̃itio
nequaꝗͣ. Non enĩ st̃ ista corporea. ꝗ
Atquin si incorporea corporeis oculis
mira quadã rerũ cogitatione cęrnun¬
tur: oportet animũ quo uidemꝰ illa
incorporalia. corporeũ corpusue ñ esse
antu aliter existimas:B. Ageũ
concede corpꝰ eẽ animũ uł qͥeqũa odua

Expanded text:
latitudinem vidisti? E. Omnino nunquam. Non enim sunt ista corporea. A. Atqui si corporea corporeis oculis mira quadam rerum cognatione cernuntur; oportet animum quo videmus illa incorporalia, corporeum corpusve non esse. An tu aliter existimas? E. Age, jam concedo c
Abbreviated transcription (Latin):
rit qͦd ego inqͥt nescio. nec singulis uob uutꝰ
& mẽbra formaui: ille scit qͥ formauit. utrĩ
simul cũ anima formauerit.: anuͦ iã foematis
animã dederit. Quo gͦ mͦ utrũ illo an isto
in eiꝰuentrẽ ueneriit fili nesciebat: & illud
tam̃ sciebat totũ qͦo dedit redditurũeẽ ꝯͥ
dedit. S eligat iste in naturȩ humanȩ ri
ꝓfundo abditoq secreto qͥd mulier ista nesi¬
erit: tantũ ñ uidicet mentientẽ. nec pecorib
insensatis cõparet nescientẽ. Quicqͥd erat
qͦd illa nesciebat. ꝓfecto ad naturã hominis
ꝑtinebat: qͦd tam̃ sine culpa homo nesciebat.
Quappt̃ dicoͣ ego de anima mea. Nescio qͥ

Expanded text:
rit, \'quod ego\', inquit, \'nescio nec singulis uobis uultus et membra formaui; ille scit qui formauit, utrum simul cum anima formauerit an uero iam formatis animam dederit. quo ergo modo, utrum illo an isto, in eius uentrem uenerint filii, nesciebat; et illud tamen sciebat totum quod dedit redditurum esse qui dedit. sed eligat iste in naturae humanae tam profundo abditoque secreto quid mulier ista nescierit; tantum non iudicet mentientem nec pecoribus insensatis comparet nescientem. quicquid erat quod illa nesciebat, profecto ad naturam hominis pertinebat; quod tamen sine culpa homo nesciebat. quapropter dico etiam ego de anima mea: nescio, q
Abbreviated transcription (Latin):
firmitate. pauciorib qũa duob dicere
ñ potuit: uł ad sacram̃tũ caritatis osten¬
dendũ. Minus enĩ qũa int̾ duos caritas
ẽẽ ñ potest. Erat aut̃ ille ñ necessitate
debiti ꝓpt̾ peccatũ suũ. s ad soluendũ
nr̃a peccata caritate passurus. nauit¬

Expanded text:
 dicere non potuit. Vel ad sacramentum charitatis ostendendum: minus enim quam inter duos charitas esse non potest. Erat autem ille non necessitate debiti propter peccatum suum, sed ad solvenda nostra peccata charitate passurus. XXVI
Abbreviated transcription (Latin):
reuocari. ⁊ ob hoc fuisse in pęnis. de qͥb si soro¬
re eiꝰ p̃cante lib̾atꝰ ẽ nescio. Neq enĩ ⁊ ipsũ
uł nũ ꝗͣ fuisse xꝑianũ. uł cathecuminũ de¬
functũ fuisse legisti: qu̾aꝗͣ ipsa lectio non
sit in eo canone scripturarũ. unde in huiꝰmo¬
di questionib testimonia ꝓ̃ferenda sunt.
Noli crede¬
re nec dicere. nec docere.
destinauit ad baptismũ.
destinati oni eiꝰ eripi posse.: ⁊ ante de¬
fungi qũa meis fuerit qͦd om̃pe p̃lesti¬
nauit impletũ. siuis eẽ catholicꝰ. Nescio enĩ
quȩ hicͣ potestas contra potestatẽ dĩ. casibꝰ
dat᷑: qͥb irruentib qͦd ille p̃destinauit fie¬
ri ñ sinat᷑. Hic error quanta errantẽ uora¬
gine impietatis absorbeat. exagerare opus¬
non ẽ: cũ prudentẽ uirũ ⁊ corrigi paratũ
breuit̃ ad monuisse sufficiat. Tua qͥppe ista
st̃ uerba. Habendã dicimꝰ inqͥs de infantib

Expanded text:
reuocari et ob hoe fuisse in poenis, de quibus sororeuocari et ob hoe fuisse in poenis, de quibus sorore orante liberatus est, nescio. neque enim et ipsum uel numquam fuisse Christianum uel catechumenum defunetum fuisse legisti, quamquam ipsa lectio non sit in eo canone scripturarum, unde in huiusmodi quaestionibus testimonia proferenda sunt. Noli credere nec dicere nec docere destinauit ad baptismum, praedestinationi eius eripi posse eis fuerit quod omnipotens praedestinauit inpletum\', si uis esse catholicus. nescio qua hie enim potestas contra potestatem dei casibus datur, quibus inruentibus quod ille praedestinauit fieri non sinatur. hic error quanta errantem uoragine inpietatis absorbeat exaggerare non opus est, cum prudentem uirum et corrigi paratum breuiter ammonuisse sufficiat. tua quippe ista sunt uerba: habendam dicimus. inquis, de infantibus
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ non expers baptismatis s tãꝗͥ penitens acee¬
pit scelerũ ueniã q̃ baptitatꝰ amisit. qͣndoqͥdẽ
pietas tã fidelis ⁊ dño in animo eiꝰ ⁊ nob̾ in
uita recessisse contencdimꝰ. ⁊psis calũmam̃. apls
qui pret᷑ apłm paulũ quando baptizati fue¬
rint ignoramꝰ. S si ipsos baptizatos ẽẽ ꝑ hoc
nob̾ innotescere potuit. qͦd beato petro dñs
ait. qͥ lotus ẽ ñ indiget ut lauet᷑. qͥd de aliᷤ
de qͥb uł tale nichil legimꝰ dictũ. de Barna¬
ba. de timotheo. de tito. de silea. de phile-¬
mone. de ipsis ȩũgłistis marco ⁊ luca. de in¬
numerabilib cȩt̾is. qͦs absit ut baptrratos
eẽ dubitemꝰ. qͥuis ñ legamꝰ Dmocrates aut̃
septẽnis puer in qͥb annis pueri cũ baptrzan¬
tur iã simbolũ reddt̃. ⁊ ꝓ se ipsi ad int̾rogata
respondent. cur ñ tͥ uisus fuerit. baptizatꝰ
potuisse ab impio patre ad gentiliũ saclegia

Expanded text:
 non expers baptismatis, sed tamquam paenitens acce non expers baptismatis, sed tamquam paenitens accepit scelerum ueniam quae baptizatus ammisit? quando quidem pietas tam fidelis et domino in animo eius et nobis uita recessisse contendimus, ipsis calumniamur aposqui praeter apostolum Paulum quando baptizati fuerint ignoramus. sed si ipsos baptizatos esse per hoc nobis innotescere potuit, quod beato Petro dominus ait: qui lotus est, non indiget, ut lauet, quid de aliis, de quibus uel tale nihil legimus dictum, de Barnaba, de Timotheo, de Tito, de Sila, de Philemone, de ipsis euangelistis Marco et Luca, de innumerabilibus ceteris, quos absit ut baptizatos esse dubitemus. quamuis non legamus? Dinocrates autem septennis puer, in quibus annis pueri cum baptizantur iam symbolum reddunt et pro se ipsi ad interrogata respondent, cur non tibi uisus fuerit baptizatus potuisse ab impio patre ad gentilium sacrilegia
Abbreviated transcription (Latin):
nire posse ad originaliũ indulgentiã peccatoꝵ
siuis eẽ catholicus. Exempla enĩ quȩ te fallunt
uł de latrone qͥ dñm ẽ confessus in cruce. uel
de fratre sc̃ȩ ꝑpetuȩ dinocrate: nichil tͥ ad
huiꝰ erroris sententiã suffragant᷑. Latro qͥpe
ille ꝗͣuis potuerit iudicio diuino int̾̃ eos depu¬
tari qui martirii confessione purgant᷑.: tam̃
etiã utrũ nã fuerit baptizatus ignoras. Nam
ut omittã qͦd credit᷑ aquasimul cũ sanguine
exiliente de latere dm̃ iuxta confixus potuis¬
se ꝑfundi. atq huiꝰmodi scĩssimo baptismate
dilui. qͥd si in carcere fuerat baptiratꝰ qͦd
& postea ꝑsecutionis tẽpore ñnulli clanculo
impetrare potuert̃.Qͥ si ꝙ anteqͣ tenet̃.
neq enĩ ꝓpt̾ea illi publicȩ leges parcere po¬
terant. quantũ attinet ad coeporis maetẽ. qm̃
diuinitꝰ remissionẽ acceꝑat peccatoꝵ qͥd suam
baptizatꝰ & latrocinii facinꝰ ⁊ crimen incurrerat.¬

Expanded text:
te, pervenire posse ad originalium indulgentiam peccatorum, si vis esse Catholicus. Exempla verum quae te fallunt vel de latrone, qui Dominum est confessus in cruce, vel de fratre Perpetuae Dinocrate, nihil tibi ad hujus erroris sententiam suffragantur. Latro quippe ille, quamvis potuit judicio divino inter eos deputari, qui martyrii confessione purgantur, tamen vero utrum non fuerit baptizatus ignoras. Nam ut omittam, quod creditur, aqua simul cum saexiliente de latere domini iuxta confixus potuisse perfundi atque huiusmodi sanctissimo baptismate dilui, quid si in carcere fuerat baptizatus, quod et postea persecutionis tempore nonnulli clanculo impetrare potuerunt? quid si et antequam teneretur? neque enim propterea illi publicae leges parcere poterant, quantum adtinet ad corporis mortem, quoniam diuinitus remissionem acceperat peccatorum. quid si iam baptizatus in latrocinii facinus et crimen incurrerat et
Abbreviated transcription (Latin):
transcducere: nec sis imꝓbi obstinatiq udicii.¬
idẽ ut nolis citiꝰ ad tramitẽ rationis inflecti.
Si enĩ hȩc liberalit̃ elocutꝰ es. si ñ in labiis ista
sonuisti sed iitꝰ ⁊ germanitꝰ in corde sensisti:
in tuȩ correctionis tanto bono etiã moras
odisti. Parũ qͥppe tͥ fuit dic̃e imꝓbi obstina¬
tiq ẽẽ udicui. nolle ad tramitẽ rationis
inflecti. nͥ adderes citiꝰ: ut hinc ostenderes

Expanded text:
transducere: nec sis improbi obstinatique judicitransducere: nec sis improbi obstinatique judicii, ut nolis citius ad tramitem rationis inflecti. Si enim haec liberaliter elocutus es, si non in labiis ista sonuisti, sed intus et germanitus in corde sensisti; in tuae correctionis tanto bono etiam moras odisti. Parum quippe tibi fuit dicere, « improbi obstinatique esse judicii, nolle ad tramitem rationis inflecti, » nisi adderes « citius: » ut hinc ostenderes
Abbreviated transcription (Latin):
animũ catholicũ geris. id ẽ si ueracit prelo¬
cutus es dicens. quod tͥ ipsi credulꝰ ñ sis ap
ꝓbare posse q̃ dixeris. ⁊ qͦd semꝑ studeas
etiã ꝓpriam sententiã ñ tueri si imꝓbabilis
detegat᷑: ⁊ sit tͥ cordi ꝓprio dãnato iudicio
meliora magis ⁊ quȩ st̃ ueriora sectari. Modo
proba carissime ñ te fallacit̃ ista dixisse:
ut de tua indole ñ solũ ingeniosa uerũ
etiã cauta. pia. modesta. gaudeat catholica
ȩccła. ñ de contentiosa ꝑtinacia heretica
exardescat insana. Nunc ẽ ut ostendas
qͣnta post hȩc bona uerba q̃ tua cõmemo¬
raui sinceritate pectoris dixeris: qͦd continuo
subiecisti. Nã ut ẽ inqͥs optimi ꝓpositi. lau¬
dandiq consilii. facile ad ueriora transduci:
ita & imꝑbi obstinatiq uidicii ẽ. nolle citiꝰ
ad tramitẽ rationis inflecti. Esto gͥ optimi
ꝓpositi laudandiq consilii. ⁊ facile ad ueriora

Expanded text:
animum catholicum geris, id est, si veraciter praeloanimum catholicum geris, id est, si veraciter praelocutus es, dicens, « quod tibi ipsi credulus non sis, ea probari posse quae dixeris; et quod semper studeas etiam propriam sententiam non tueri, si improbabilis detegatur, et sit tibi cordi proprio damnato iudicio meliora magis et quae sunt ueriora sectari\'. modo proba, carissime, non te fallaciter ista dixisse, ut de tua indole non solum ingeniosa, uerum etiam cauta, pia, modesta gaudeat catholica ecclesia, non de contentiosa pertinacia heretica exardescat insania. nunc est, ut ostendas quanta post haec bona uerba quae tua commemoraui sinceritate pectoris dixeris, quod continuo subiecisti: nam ut est, inquis, optimi propositi laudandique consilii facile ad ueriora transduci, ita inprobi obstiad tramitem rationis inflecti » . Esto igitur optimi propositi laudandique consilii, et facile ad veriora
Abbreviated transcription (Latin):
nũ cȩloꝵ: tam̃ teneat etiã meũ in hac parte ñ
inuidentis assensũ. modo miscđiȩ p̃scientiȩq
diuinȩ ⁊ effectũ amplificet ⁊ affectũ. Hec uer¬
ba tua st̃: ubi te confiteris consentire dicenti.
qͥbusdã ñ baptitatis sic tẽporarie collatũ ẽẽ
paradisũ ut suꝑsit illis in resurrectione p̃miũ
regni cȩloꝵ contra sententiã pͥncipalẽ. qͦ consti¬
tutũ est ñ intraturũ in illud regnũ. qui ñ re¬
natus fuerit ex aqua ⁊ sꝑu sco. Qũa sententiã
pͥncipalẽ timens uiolare pelagiꝰ. nec illos si¬
ne baptismo in regnũ cȩloꝵ credidit intratu¬
ros. qͦs ñ credidit reos. Tu aut̃ ⁊ originalis
peccati reos paruulos confiteris: ⁊ tam̃ eos sine
lauachro regen̾ationis absoluis. ⁊ in paradi¬
sũ mittis. ⁊ postea etiã in regnũ cęloꝵ intra¬
re ꝑmittis. Hȩc ⁊ huiꝰmodi si ⁊ alia forsitan
in tuis libris attentior ⁊ ociosior inuenire
potueris. sine ulla dilatione iã corrige si

Expanded text:
arte non inuidentis assensum, modo misericordiae praescientiaeque diuinae et effectum amplificet et affectum. haec uerba tua sunt. ubi te confiteris consentire dicenti quibusdam non baptizatis sic temporarie conlatum esse paradisum, ut supersit illis in resurrectione praemium regni caelorum, contra sententiam principalem, qua constitutum est non intraturum in illud regnum, qui non renatus fuerit ex aqua et spiritu sancto. quam sententiam principalem timens uiolare Pelagius nec illos sine baptismo in regnum caelorum credidit intraturos, quos non credidit reos; tu autem et originalis peccati reos paruulos confiteris et tamen eos sine lauacro regenerationis absoluis et in paradisum mittis et postea etiam in regnum caelorum intrare permittin tuis libris attentior et otiosior invenire potueris, sine ulla dilatione jam corrige, si
Abbreviated transcription (Latin):
licus uerꝰ: si contra dñm fueris in destruenda
eiꝰ de baptismo sententia hereticꝰ nouus. Nos
te dilectissime ñ sic uolumꝰ hereticoꝵ ẽẽ uic¬
torẽ. ut error uincat errorẽ: ⁊ qͦd ẽ peius
maior minorẽ. Dicis eni. Aut si forte qͥspiam
reluc tet᷑ latronis animȩ uł dinocratis interim
tẽporarie collatũ ẽẽ paradisũ. nec suꝑesse illis

Expanded text:
licus uerus, si contra dominum fueris in destruenda licus uerus, si contra dominum fueris in destruenda eius de baptismo sententia hereticus nouus. nos te, dilectissime, non sic uolumus hereticorum esse uictorem, ut error uincat errorem et, quod est peius, maior minorem. dicis enim: aut si forte quisquam reluctetur latronis animae uel Dinocratis interim temporari