comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ot̃ enĩ pig̾e eũ qui in opiã patit exerciciũ facẽ qd
ꝓsit audientib:. Qd enĩ ꝑꝓdest honorẽ sine fructu hab̾e.
aut qͥd magnũ ÷ offerre ei carnalia qͥ tͥbuit sp̃ĩalia: Sic̃
enĩ diuitiȩ negligentiã pariunt salutis: ita egestas dũ
sai̾ari q̃rit. a iusticia declinat. Hinc salomon nec ninus
diuitẽ se petit fieri nec egestosũħ ipsũ tñ in caritate
fieri deb̾e ut honorificentia sac̾dotis ñ de timore mag̃
sit. s de amore. ut ⁊̃ illi ꝓficiat qͥ fac̃. Resenĩ q̃ sponte
infirmis: ꝓacientes estote ad õs. Uidete neqͥs malũ ꝓ

Expanded text:
t enim pigere eum, qui inopiam patitur exercitium facere, quod prosit audientibus. Quid enim prodest honorem sine fructu habere? Aut quid magnum est offerre ei carnalia, qui tribuit spiritalia? Sicut enim divitiae negligentiam pariunt salutis, ita egestas, dum saturari quaerit, a justitia declinat. Hinc Salomon nec nimis divitem se petit fieri, nec egestosum . Hoc ipsum tamen in charitate fieri debere, ut honorificentia sacerdotis non de timore magis sit, sed de amore, ut etiam illi proficiat, qui facit. Res enim, quae sponte infirmis, patientes estote ad omnes. Videte ne quis malum pro
Abbreviated transcription (Latin):
dic̃ sommonet enĩ ne securi de noĩe saluatoris negli
fidĩ ⁊ spei ⁊ caritatis. Dũ enĩ fides manet. spẽ excitat.
Spes aũ necessario sollicita ÷ de ꝓmissione. nec dormit.
aritas aũ cdeuotũ offeret dõ. nicħ enĩ adu̾sũ admittit ca¬
ritas. Iccirco enĩ mortuus ẽ ꝓ nob̾ dñs iħc ⁊ resurrexit :

Expanded text:
it; commonet enim, ne securi de nomine Salvatoris, neglifidei, et spei, et charitatis. Dum enim fides manet, spem excitat: spes autem necessario sollicita est de promissione, nec dormit: charitas autem devotum offert Deo; nihil enim adversum admittit charita
Abbreviated transcription (Latin):
tũ dñi. s expectant solliciti ut ueniat. Q aut̃ igno¬
rant diffidentes de eo:. repente illos cõp̃hendet imꝑ¬
brũ simꝰ. Hi enĩ qͥ dormiuint. nocte dormiunt᷑: ⁊ qͥ in¬
ebriant᷑. nocte ebrii sc̃. hos aũ qͥ diei sumꝰ sobrii sunꝰ:⁊
induti thoraca fidĩ ⁊ caritatis ⁊ galea spei salutis:
qi ñ posuit nos dĩmirã s in adqͥsitionẽ salutis

Expanded text:
tum Domini, sed exspectant solliciti ut veniat. Qui autem ignotum Domini, sed exspectant solliciti ut veniat. Qui autem ignorant diffidentes de eo, repente illos comprehendet impbrii simus: Hi eniebriantur, nocte sunt ebrii. Nos autem qui dici sumus, sobrii simus, induti thoracem fidei et charitatis, et galeam spei salutis, quia non posuit nos Deus in iram, sed in acquisitionem salutis
Abbreviated transcription (Latin):
apparebit sic̃ choruscatio apparet ab oriente in occi¬
dentẽ hñs sec̃ miliciã exercit᷑ dĩ patͥs ad ꝑditionẽ anti¬
xp̃r ⁊ satellitũ eiꝰ. Cenĩ securi fuerint ꝑfidi de regno
diaboli: int̾fectis scĩs id ÷ enoch ⁊ helia leti de uictori¬
a inuicẽ s̃ mittentes mun̾a sic̃ dic̃ apocalipsis. t̃c̃ ilł
subito ueniet repentinꝰ int̾itꝰ. In aduentu enĩ suo xp̃s¬
hosõs disꝑdet: ut uidentes scĩ qd̾ euaserint głient᷑. Uos
aũ fr̃s ñ estis in tenebris. ut dies ille uos canꝗͣ fur cõp̃¬
hendat. Os enĩ uos filiĩ luminis estis ⁊ filii dier: ñ ests
noctis neq cenebraꝵ. Intenebris ignorantiã sig̾cat.
im̃datiũ. In die aũ scientiã ⁊ u̾itatẽ: iccirco xp̃ia¬
nos ñ in tenebris eẽ dic̃. Gentiles aũ ł incredulos ni¬
deos filios tenebraꝵ. qr cultores st̃ m̃dacuĩ. R obrẽ fide¬
les securos eẽ deb̾e sig̃cat qi ñ ignorant fut᷑m aduen¬

Expanded text:
in Occidentem, habens secum militiam exercitus Dei Patris ad perditionem antichristi et satellitum ejus. Cum enim securi fuerint perfidi de regno diaboli, interfectis sanctis, id est, Enoch et Elia, laeti de victoria invicem sibi mittentes munera, sicut dicit Apocalypsis , tunc illis subito veniet repentinus interitus. In adventu enim suo omnes disperdet, ut videntes sancti, qui evaserint, glorientur. Vos autem, fratres, non estis in tenebris, ut dies ille vos tanquam fur comprehendat: Omnes enim vos filii luminis estis, et filii Dei; non estis noctis, neque tenebrarum. In tenebris ignorantiam significat et mendacium; in die aunos non in tenebris dicit; gentiles autem, vel incredulos Judaeos, filios tenebrarum, quia cultores sunt mendacii. Quamobrem fideles securos esse debere significat, quia non ignorant futurum adven
Abbreviated transcription (Latin):
tiplicet ⁊ abundare faciat caritatẽ ĩ ĩuicẽ in uos ⁊ m
õs sic̃ ⁊ nos in uos ad ꝯfirmanda corda ur̃a ir rep̃bensa
cumulet: õib bonis multiplicari illos exoptat: ut
ueniens ad eos plus inueniat in eis qd̾ laude dignũ
sic ꝗͣ a timotheo audierat᷑. ut ir rep̾hensibiles inueni¬
ant᷑ c̃ scĩs. In caritate dĩ patͥo ⁊ aduentu dm̃ nr̃i iħu¬

Expanded text:
iat charitate in invicem in vos, et in omnes, sicut et nos in vos ad confirmanda corda vestra irreprehensa cumulet, omnibus bonis multiplicari illos exoptat; ut veniens ad eos, plus inveniat in eis, quod laude dignum sit, quam a Timotheo audierat; ut irreprehensibiles inveniantur cum sanctis in charitate Dei Patris, et in adventu Domini
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃ã. ne qͦmͦ a ttẽptau̾it ille tẽptator & in anis fiac
labor nr̃. Istud ꝓpt̃ qͦsdã dic̃ qͥ possent seduci astu¬
cia sathane: qr in oĩ plebe ÷ pars firma ⁊ infirma:
qͦꝵ causa sollicitꝰ erat ne amitt̾et fructũ credulita¬
tis illoꝵ. i qr diutiꝰ passꝰ ñ ee̾t nescire. qͥd certiꝰ ag̾et᷑
circa illos: misit timotheũ ep̃m a se c̃atũ a qͦ posset
certũ scire. Mͦ aũ c̃ uenisset timotheꝰ ad nos a uob̃:
⁊ annunciasset nob̾ fidẽ ⁊ caritatẽ ũrã.⁊ qm̃ memo¬

Expanded text:
ram, ne quo modo attentaverit ille tentator, et inanis fiat labor noster. Istud propter quosdam dicit, qui possint seduci astutia Satanae. Quia in omni plebe est pars firma, et infirma, quorum causa sollicitus erat, ne amitteret fructum credulitatis eorum. Et quia diutius passus non est nescire se quid certius ageretur circa illos, misit Timotheum episcopum a se creatum, a quo posset certum scire. Modo autem cum venisset Timotheus ad nos a vobis, et annuntiasset nobis fidem, et charitatem vestram, e
Abbreviated transcription (Latin):
nꝰ obuas tendebat ne u̾icatis rõ hõib: pandẽt᷑. Accẽ¬
debat enĩ ꝑfidoꝵ m̃tes: ut eos u̾bib ac uincłis deci¬
nerent. ne loq̃rent᷑ n̾bũ dĩ. Dixert̃ enim maio¬
res iudõꝵ apłis. Nonne p̾cipientes denunciauimꝰ
uob̾ ne log̃remini in noĩe iħu ulli hoĩũ: s: qr qd̾ ñ ÷¬

Expanded text:
endebat; ne veritatis ratio hominibus panderetur. Accendebat enim perfidorum mentes, ut eos verberibus ac vinculis detinerent; ne loquerentur verbum Dei. Dixerunt enim majores Judaeorum apostolis; Nonne praecipientes denuntiavimus vobis, ne loqueremini in nomine Jesu illi hominum ? Sed quia
Abbreviated transcription (Latin):
bamꝰ uos pͦsuros p̾ssurã sic̃ ⁊ scitis. Desid̾ii supͣ me¬
morati cansas exp̾ssit. Iccirco enĩ p̾sentes ee̾ ap̃eos
uolebant ut aiõs eoꝵ firmarent: neqͥs ex his scan
uicłis subicerent᷑. Ad quã rẽ excusandã cimotheõ
missũ cestat᷑ idoneũ doctorẽ: qͥ ostendet hinc nu̾ta c̾s¬
cere xp̃ianis si ꝑ noĩe dñi passi grãs agant a qͦ huiꝰ
reim̾cedẽ expectant. Simulq p̾ces dõ fund̾ent ut sta¬
biles eẽnt. ꝗͣ ꝑsecutionẽ iccirco se passuros p̾dicaue¬
rant: ut ꝑ id qd̾ p̾scientiã huiꝰ rei hr̃e se ꝓtestarent᷑.
posse se effug̾e ⁊ declinare ha iniurias apꝓbarent.
S qr spes magna in hisẽ: iõ dic̃ illatas suffre qͥdẽ li

Expanded text:
s. Desiderii supra memorati causas expressit. Idcirco enim praesentes esse apud eos volebant, ut animos eorum firmarent; ne quis ex his scandvinculis subjicerentur. Ad quam rem excusandam Timotheum missum testatur idoneum doctorem, qui ostenderet hinc merita crescere christianis, si pro nomine Domini passi gratias agant, a quo hujus rei mercedem exspectant, simulque preces Deo funderent, ut stabiles essent. Quam persecutionem idcirco se passuros praedicaverant; ut per id quod praescientiam hujus rei habere se protestarentur, posse se effugere et declinare has injurias approbarent: sed quia spes magna in his est, ideo dicit illatas sufferre quidem li
Abbreviated transcription (Latin):
dã enĩ causa xp̃m eẽ p̃dicabant fauori hõĩũ seruien¬
tes: qr ⁊ in arguendo remissiores erant.ͥ ppe c̃ nec aucto¬
ritas eẽt e ĩ tͥbutione infirmi: qi ñ ex corde s infal¬
latia erat sermo eoꝵ. Oĩs enĩ qͥ aliqͥd sine spe agit: orta
dm̃ dans testẽ qi istud ex corde faciebat ñ in hẏpochri¬
si: qͣsi tẽpnens pauca ut forte plura offerrent᷑. Unde
⁊ ipsos conuenit scientes ac ꝓbantes qi nulli fuerat
adulatꝰ. pseudo enĩ apłi formã auaritie dari sibi opta¬
bant: ut ipsa occasione dũ ueros apłos oiã illata uident
acciꝑe. possent ipsi sũ inuidia sĩplitiores hoĩes dep̾da

Expanded text:
aestus causa Christum praedicabant, favori hominum servientes; quia et in arguendo remissiores erant, quippe cum nec auctoritas esset, et in tribulatione infirmi; quia non ex corde, sed in fallacia erat sermo eorum. Omnis enim qui aliquid sine spe agit, orta Deum dans testem, quia istud ex corde faciebat, non in hypocrisi, quasi contemnens pauca, ut forte plura offerrentur. Unde et ipsos convenit, scientes ac probantes quia nulli fuerat adulatus; pseudo enim apostoli formam avaritiae dari sibi optabant, ut ipsa occasione, dum veros apostolos omnia illata vident accipere, possent ipsi sine invidia simpliciores homines depra
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicatoreᷤ se ẽẽ sĩgebant. ht gͦ exẽplt̃daret quẽ a diodũ
gub̾nanda sit uita xp̃iana.⁊ fictores ꝓdẽt: labori in¬
animũ suũ ⁊ ãꝑicłis ꝓhibentes. Predicauimꝰ uob eu¬
głiũ dĩ hos testes estis ⁊ ds̃ quã scẽ ⁊ iͦte ⁊ sine q̃rela uob̃¬
qͥ c̃ditis facti sumꝰ sic̃ scitis: qͦmͦ unĩqquẽq ur̃m ut pat̃
filios obsecrantes uos ⁊ ꝯsolantes ad ħut ãbuletis dig¬
ne dõ qͥ uocat uos in suuĩ regnũ ⁊ głã. Mani festa st̃

Expanded text:
atores se fingebant esse. Ut ergo exemplum daret, quemadmodum gubernanda sit vita christiana, et fictores proderet, labori inanimum suum, et a periculis prohibentes. Praedicavimus vobis Evangelium Dei, vos testes estis, et Deus, quam squi creditis, facti sumus, sicut scitis, quomodo unumquemque vestrum, ut pater filios, obsecrantes vos et consulentes ad hoc, ut ambuletis digne Deo, qui vocat vos in suum regnum et gloriam. Manifesta
Abbreviated transcription (Latin):
tũ in cȩlos minist᷑ nube. ad ꝯfusionẽ prudentiũ mun¬
di: qͥ ꝯsid̃atione habita nundanoꝵ carnis nat᷑am qi gͦuis
est putant ñ posse fieri ue sustollat᷑ incclos. ħ effectu
fit sp̃c scĩ: ut erubescant t̾rigene prudentes. Ipsi enĩ sci¬
ꝯtumeliis afflicti sic̃ sitis in phylippis exerta lib̾tate ui

Expanded text:
os, ministra nube, ad confusionem prudentium mundi, qui consideratione habita mundanorum, carnis naturam, quae gravis est, putant non posse fieri, ut sustollatur in coelis. Hoc effectu fit Spiritus sancti, ut erubescant terrigenae prudentes Ipsi enim scicontumeliis afflicti, sicut s
Abbreviated transcription (Latin):
suis passi colerart̃ fidutia fut᷑oꝵ. Unde emuli dñr apłoꝵ¬
⁊ ipsiꝰ dñi qr ec dñs eadẽ a uideis passus ÷. ⁊ apłi sequentes
fidẽ dĩ ꝑsecutiones passi st̃. gaudentesqi digni habiti st̃ ꝓ
nõie dñi contumelias pati: scientes ꝓhis magna fore p̾mia
Itaq magna exhortatio ⁊ ad ꝓfectũ: cũ sinules illos factos dic̃¬

Expanded text:
suis passi tolerarunt fiducia futurorum. Unde aemuli dicuntur aposuis passi tolerarunt fiducia futurorum. Unde aemuli dicuntur apoi sequentes fidem Dei, persecutiones passi sunt, gaudentes quia digni habiti sunt pro nomine Domini contumelias pati , scientes pro his magna fore praemia Itaque magna exhortatio est ad profectum, cum similes illos factos dic
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ꝓmpti instudio caritatis ⁊ patientiȩ ⁊ spei aduentꝰ dñi
añ dm̃ qͥ dignat᷑ : filiũ suũ incarnari ꝓ salute humana.
placitũ enĩ dĩ ÷ si ꝓficiat᷑ in xp̃o. Scientes fr̃s dilecti a dõ
s mu̾tute ⁊ in sp̃u scõ ⁊ inplenitudine multa sic̃ scitis: qͣ¬
les fuerimꝰ in uob̾ ur̃i causa. Humiles se fuisse int̾ eos sig̾¬
caait. ut ilł formã darent mansuetudinis: ñ qd defuerint
quȩ ad fidẽ illos hortarent᷑ magnalia: qr doctͥnȩ eugłicȩ ro¬
in egͥs curandis: ut ꝓfecto opꝰ sp̃s scĩ appareret in thessa¬
lonicenstũ ȩccłus: ut innullo se minores uidentes iude¬
oꝵ ȩccłus gaudent in dono dĩ: qͥ participes illos fac̾e̾ dig¬
natꝰ ⁊ ꝓmissionis abrahȩ.Iuos imitatores nr̃i facti estis ⁊
ipsiꝰ dm̃ suscipientes u̾bũ ĩp̾ssura multa c̃ gaudio sp̃c sc̃i:
ita ut fueritis uos exẽplũ oĩb c̾dentib in machedonia ⁊
in achaia supidi credulitatis ꝓbra ⁊ miurias a ciuib

Expanded text:
in studio charitatis, et patientiae, et spei adventus Domini ante Deum, qui dignatus est Filium suum incarnare pro salute humana. Placitum enim Dei est, si proficiatur in Christo. Scientes, fratres dilecti a Deo,  virtute, et in Spiritu sancto, et in plenitudine multa, sicut scitis quales fuerimus in vobis vestri causa. Humiles se fuisse inter eos significant, ut illis formam darent mansuetudinis, non quod defuerint, quae ad fidem illos hortarentur, magnalia; quia doctrinae evangelicae roin aegris curandis; ut perfectum opus Spiritus sancti appareret in Thessalonicensium Ecclesiis, ut in nullo se minores videntes Judaeorum Ecclesiis, gauderent in dono Dei, qui participes illos facere dignatus est promissionis Abrahae. Et vos imitatores nostri facti estis, et ipsius Domini, suscipientes verbum in pressura multa cum gaudio Spiritus sancti, ita ut fueritis vos exemplum omnibus credentibus in Macedonia et in Achaia. Cupidi credulitatis, probra et injurias a civibus
Abbreviated transcription (Latin):
Nã si c̾dimꝰ qd̾ iħc mortuus ÷ ⁊ resurrex̃: sic ⁊ ds̃ illoᷤᷤ
qͥ orniert̃ ꝑ ib̃m adducet c̃ co. Manifesta ⁊ ratio. Ca
resurrectio credit᷑ mortuoꝵ fitt᷑a. ñ sc̃ lugendiqͥ cũ
signo erucis exeunt. Iugendiaũ uͭ st̃ infideles qͥ hine
tnseunt in gebennã: ut ediscant uerũ eͥẽ qd̾ c̾cdẽ nolu¬
ert̃. ficdeies aũ resurgent ad gła ut qͥ in scłn stulti
habiti sc̃ ꝓpt̃ fidẽ: uideant᷑ prudentes ꝓuider̃t en
ducent᷑ c̃ eo maduentũ eiꝰ ut ab hoĩb udeant᷑. Cũ
ipse tñ defuncti excessũ lugendũ ꝓhibeat: alibi

Expanded text:
mortuus est et resurrexit, sic et Deus illos, qui dormierunt per Jesum adducet cum eo. Manifesta est ratio, quia si resurrectio creditur mortuorum futura, non sunt lugendi, qui cum signo crucis exeunt. Lugendi autem vere sunt infideles, qui hinc transeunt in gehennam; ut ediscant verum esse, quod credere noluerunt. Fideles autem resurgent ad gloriam, ut qui in saeculo stulti habiti sunt propter fidem, videantur prudentes; providerunt enim ducentur cum eo in adventum ejus, ut ab omnibus videantur. Cum ipse tamen defuncti excessum lugendum prohibeat, alibi
Abbreviated transcription (Latin):
uͭ ⁊ hi securi ee̾nt in ꝑsecutionib gaudentes ꝓpt̃ fut̾ã
mercedẽ. Sigñ gͦ deuoti ⁊ fidelis p̾dicatoris ħ dic̃ eẽ :
simp̾ssura loqͥ u̾bũ dĩ ñ timeat. inanẽ illũ sig̾cans qͥ t̾¬
rore p̾senti formidinẽ patit̾ p̾dicandi. Qui enĩ securꝰ :
de ꝓmissa spe. ñ cedit ut coronet᷑. Nã exhortatio nr̃a ñ
exfallatia neq ex ĩmunditianeq in dolo: s sic̃ ꝓ¬

Expanded text:
pter futuram mercedem. Signum ergo devoti et fidelis praedicatoris hoc dicit esse, si in pressura loqui verbum Dei non timeat, inanem illum significans, qui terrore praesenti formidinem patitur praedicandi. Qui enim securus est de promissa spe, non cedit, ut coronetur. Nam exhortatio nostra non ex fallacia, neque ex immunditia, neque in idolo, sed sicut p
Abbreviated transcription (Latin):
celoꝵ p̾dicat᷑ Añꝗ noua gͦ inciꝑet p̾dicatio oportuit circun¬
cidi. Nc̃ aũ lege fidĩ succedente. ea seq̃nda st̃ q̃ rudis u̾itas
cantis. Ait enĩ. Nemo ad ditam̃tũ panni rudis assuit ue¬
stim̾to uet̾i. Iollit enĩ fortitudinẽ eiꝰ a uestim̃to. ⁊ maior
o.s ⁊ oberit. Maiꝰ enĩ malũ ÷ ex libero seruũ fieriꝗͣ nasci.
estificor aut̃ õi hõi circuncidenti se: qr debitor ÷ uniu̾se
legis faciende. Posst̃ aliqͥ legẽ aliqͣtenꝰ seruare: ⁊ ñ cir¬
cuncidi. Nã multi romanoꝵ. in uidea seruabant le¬
Scio rexagrippascred ꝓpħis. scio qr cred. Icent̾io cuiꝰ¬

Expanded text:
equam ergo nova inciperet praedicatio, oportuit circumcidi: nunc autem lege fidei succedente, ea sequenda sunt, quae rudis veritas cantis; ait enim: Nemo additamentum panni rudis assuit vestimento veteri; tollit enim fortitudinem ejus a vestimento, et major o, sed et oberit; majus enim malum est ex libero servum fieri, quam nasci. Testificor autem omni homini circumcidenti se, quia debitor est universae Legis faciendae. Possunt aliqui Legem aliquatenus servare, et non circumcidi: nam multi Romanorum in Judaea servabant LeScio, rex Agrippa; credis prophetis, scio quia credis . Et c
Abbreviated transcription (Latin):
lũ dieb xu.Digñ fuit ut cuꝑet uid̾e petrũ: qr pͥmꝰ erat
int̃ a płoscui delegauerat saluator curã ȩccłaꝵ. Nonuti¬
q ut aliqͥ abeo dhsceret qr iã ab auccore didicerat a qͦ
ret petiꝰ hanc illi datã licentiã ꝗͣ ⁊ ipse acceꝑat. Ueui¬
ens qͣ ad eũ hospitio receptꝰ ẽ: ⁊ ap̃ eũ mausit diesxo.¬
se c̃apłis habuisse. nec in aliqͦ disensisse: sic̃ susur rabant
de eo pseudo apłi. ut eũ ap̃ eccłas gentiũ deformarent¬
⁊ sua mala sĩpliciorib insererent. dicñtes ea ꝯuenire

Expanded text:
uindecim. Dignum fuit ut cuperet videre Petrum; quia primus erat inter apostolos, cui delegaverat Salvator curam Ecclesiarum: non utique ut aliquid ab eo disceret; quia jam ab auctore didicerat, a quret Petrus hanc illi datam licentiam, quam et ipse acceperat. Veniens ergo ad eum, hospitio receptus est, et apud euse cum apostolis habuisse, nec in aliquo dissensisse, sicut susurrabant de eo pseudoapostoli; ut eum apud Ecclesias gentium deformarent, et sua mala simplicioribus insererent, dicentes ea convenire
Abbreviated transcription (Latin):
gc̃iliũ fideliũ. De cȩt̾o nemo mͥ molestꝰ sit. Molestias
sibi noluit de cȩt̾o fieri. ut it̾ni forte cogẽt᷑ serib̾ẽ s
iã correctores illos uult fieri: ut ãputatis errorib
pꝰ tanta tedia pausã hr̃et Si aũ duriores se pr̃ãrent.
inflexibiles in ꝯu̾tendo. cessarent ab eo: ut ilł oꝑa̾snã
⁊ efficatiã ĩpendẽt. de qͥb m̃cedẽ aut lucrũ sꝑaret.
nEgo enĩ stignata dñi iħu xͥ in corꝑe meo porto. ħ dic̃

Expanded text:
gentilium fidelium. De caetero nemo mihi molestus sit. Molestias sibi noluit de caetero fieri, ut iterum forte cogeretur scribere: sed jam correctiores illos vult fieri; ut amputatis erroribus, post tanta taedia pausam haberet. Si autem duriores se praestarent, et inflexibiles in convertendo, cessarent ab eo; ut illis operas suas et efficaciam impenderet, de quibus mercedem aut lucrum speraret. Ego enim stigmata Domini
Abbreviated transcription (Latin):
õs g̃s bñdicent᷑ ꝑ fidẽ. Iõ ñ in multis s in uno firma
inlege sit. Idõ ꝓbat ꝓmissionẽ bñdictionis in solo
xp̃o factã. Hoc aũ dico testam̃tũ ꝯfirmatũ ad̾oĩ xqͥ¬
p. ccee. ⁊ tͥguita annos facta ÷ lex. ñ infirmata ad
euacuandã ꝓmissiõe.I tm ĩ solo xp̃o firmatã bñdic¬
datã ostendat C̃ stituta enĩ ꝓmisione. pꝰea lex data ÷¬

Expanded text:
s benedicentur per fidem. Ideo non in multis, sed in uno firmat Christo, sed et in Lege sit. Ideo probat promissionem benedictionis in solo Christo factam. Hoc autem dico, Testamentum confirmatum a Deo  et triginta annos facta est 221 Lex, non infirmata ad evacuandam promissionem. In solo Christo firmatam benedicdatam ostendat; constituta enim promissione postea data
Abbreviated transcription (Latin):
tȩ fructꝰ aridos fac̃ ꝑdens spẽ ꝓmissã castȩ ꝯu̾sationis.
bona enĩ ⁊ casta uita morib ornanda e: ⁊ benuiolen¬
suetudinis: sidans temetipsũ ne ⁊ tu tẽpteris. Inui¬
cẽ ouera ur̃a portate. Hc̃ hosalloqͥt᷑ qͥ firmiores erañ
ne inflatione uitȩ bonȩ eũ qͥ forte a peccato circ̃uent᷑
fuisset sꝑnendũ putarent ⁊ abiciendũ. dõq ꝯsulen¬
dũ his. Cũ mansuetudine enĩ ꝑuocandi st̃ ad reformau¬
dos se qr si acriꝰ ex auctoritate fuerint correpti. ñ se pa¬
tient᷑ argui: s ⁊ defendẽ se incipient ne tͥpes uideat᷑
⁊ĩcipiũt peiorẽ ferlolle enĩ hõẽ a ꝯtentione ⁊ audatia:
⁊ habeb eũ subiectũ. Humilitas enĩ &iã suꝑbossolet
inclinare. lut c̃ tota aĩ lenitate fieret adiec̃ ne ⁊ tu
tẽpt̾is: ut ł hac causa ñ sꝑneret peccatorẽ. sciens. i se
posse peccare. Et sic ĩplebitis legẽ xp̃i. Lex enĩ xp̃i

Expanded text:
tae fructus aridos facit, perdens spem promissam castae conversationis: bona enim et casta vita moribus ornanda est, et benevolenetudinis, considerans temetipsum, ne et tu tenteris, invicem onera vestra portate. Nunc hos alloquitur, qui firmiores erant; ne inflatione bonae vitae eum, qui forte a peccato circumventus fuisset, spernendum putarent et abjiciendum, ideoque consulendum his. Cum mansuetudine enim provocandi sunt ad reformandos se; quia si acrius ex auctoritate fuerint correpti, non se patientur argui: sed et defendere se incipient, ne turpes videantur; et incipiunt pejores fieri. Tolle enim hominem a contentione et audacia, et habebis eum subjectum; humilitas enim etiam superbos solet inclinare. Et ut cum tota animi lenitate fieret, adjecit: Ne et tu tenteris; ut vel hac causa non sperneret peccatorem, sciens et se posse peccare. Et sic implebitis legem Christi; lex enim Christi
Abbreviated transcription (Latin):
alt̾ã pecc̃i ã idõ in carne sig̾cat᷑: qi uisibilib oblectat᷑
cupida peccõꝵ. ut ħis sibi adu̾santib mediꝰ hõ ñ ea
q̃ uultagat. Diuia enĩ lex p̾mit ⁊ fugat legẽ pec¬
catĩ sulens hõiut uigorẽ nat̾e suȩ cꝰtodiã ne capia¬
t̃ illecebris. Ila etͣ ĩ ĩ sidiis agens lacessit hoĩẽ blan¬
ditiisut sꝑnat p̾ceptũ legis diuinȩ. Cũ gͦꝯ seserit holegi
dĩ ꝯtͣ dic̃ sex peccati suadens hõi ne faciat qd imꝑat lex
diuina. ł diu̾so aũ lex dĩ reuocat hõẽ. ne faciat qd sugge¬
rit leypeccatiq̃ qͥdẽ hõ ñ uidet eẽ absurdũ. Scit enĩ nat̾ȩ
suȩ ꝯgruere: si faciat qd̾ ĩꝑat lex dĩ. Peniq gaudet qdo ħ¬
agit c̃ aũ ea oꝑat᷑ q̃ suggerit lex peccati: uidet se tͥpẽ:
horret pꝰ factũ. Idõq legis sp̃s p̾cepta seruanda st̃ ⁊
carnalia fugienda. Ipsa enĩ ꝯscientia accusat. si ei ꝯsen¬
tiat sciens horrori eẽ q̃suggerit lex pecc̃i Qs̾ si spũ di duci¬

Expanded text:
alteram peccati. Quae ideo in carne significatur, quia visibilibus oblectatur, cupida peccatorum; ut his sibi adversantibus, medius homo non ea quae vult, agat. Divina enim lex premit et fugat legem peccati, consulens homini, ut vigorem naturae suae custodiat, ne capiatur illecebris: illa e contra in insidiis agens, lacessit hominem blanditiis, ut spernat praeceptum legis divinae. Cum ergo consenserit homo legi Dei, contradicit lex peccati, suadens homini, ne faciat quod imperat lex divina: e diverso autem lex Dei revocat hominem; ne faciat quod suggerit lex peccati. Quod quidem homo non videt esse absurdum; scit enim naturae suae congruere, si faciat quod imperat lex Dei. Denique gaudet, suggerit lex peccati, videt se turpem, et horret post factum. Ideoque legis spiritus praecepta servanda sunt, et carnalia fugienda; ipsa enim conscientia accusat, si ei consentiat, sciens horrori esse, quae suggerit Lex peccati. Quod si Spiritu duci
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ꝑmanserit in õib q̃ scriptast̃ in libro legis ut faciat
ea. ħ scͥptũ ÷ in deut̾onomio: qr si qͣ leg̾ p̾tisset aliqͥs.
maledictꝰ hr̃et᷑. Itanta mandata st. ut ĩpossibile sit
imponitis iugũ fr̃ib: qd̾ neq patres nr̃i neq nos po¬
tuimꝰ portare: Negligenti enĩ ⁊ suꝑbo pꝰpło ħ data e¬
rant.ut ꝑ õem ꝯu̾sationẽ legẽ hr̃ent. Qd̾ aũ in lege nemo
ĩtificat ap̃dm̃ manifestũ÷ qi it ex fide uuit.Acꝑ h¬

Expanded text:
egis, ut faciat ea. Hoc scriptum est in Deuteronomio, quia si quid Legis praeterisset aliquis, maledictus haberetur. Et tanta mandata sunt, ut impossibile sit imponitis jugum fratribus, quod neque patres nostri, neque nos potuimus portare ? Negligenti enim et superbo populo haec data erant, ut per omnem conversationem Legem haberent. Quod autem in Lege nemo justificatur apud Deum, manifestum est;
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ nc̃ ap̃ uos ⁊ mutare uocẽ meã qr confundor in uob̃.
⁊ rubore apłi quẽ paciebat᷑ apud eos qͥb illos p̾tulerat.
Dicite mͥ qͥ sub lege uultis ee̾ legẽ ñ legistis: Scriptũ ÷ enĩ
qr abrahã duos filios hũit. unũ ex ancilla: ⁊ unũ de li¬
b̾a. H in genesi habet᷑ qr c̃ sar a gn̾are ñ posset erat
enĩ sterił: agar ancillã suã obtulit uiro suo abra-¬
hȩ in ꝯcubinã: ut qd gñrasset adoptaret s. Sic factũ ÷
ut de agar nasc̾e̾t᷑ hismahel . pͦ aũ nutu dĩ ꝓmisiꝰ : a
brahȩ filiꝰ de sara uxore eiꝰ q̃ erat stił. ħ peꝑit ysaãc.¬

Expanded text:
esse nunc apud vos, et mutare vocem meam; quia confundor in vobis. esse nunc apud vos, et mutare vocem meam; quia confundor in vobis. et rubore Apostoli, quem patiebatur apud eos, quibus illos praetulerat. Dicite mihi, qui sub Lege vultis esse, Legem non legistis? Scriptum est enim quia Abraham duos filios habuerit: unum de ancilla, et unum de libera. Hoc in Genesi habetur, quia cum Sara generare non posset, erat enim sterilis, Agar ancillam suam obtulit viro suo Abrahae in concubinam; ut quod generasset, adoptaret sibi. Sic factum est, ut de Agar nasceretur Ismael. Post autem nutu Dei promissus est Abrahae filius de Sara uxore ejus, quae erat sterilis: ha
Abbreviated transcription (Latin):
ces enĩ sic illos ꝓfic̾e̾ in ęuͣgłio ⁊ tantã hr̃e caritatẽ in
apło. idegerc̃ qͣtenꝰ illos deciꝑent. Frant enĩ legis causa
apłi inimici: ut maute noĩe saluatoris fac̾ent eos ui¬
deos gaudentes in eu̾sione illoꝵ. Non enĩ paciebãt᷑ ut
grã sibi ꝓmissã audirent in circ̃cisisgt̃ib datã. Iõ
imitatores suos uoluert̃ eos fieri ut more eoꝵ circ̃ci¬
dent᷑. ł mulamini aũ meliora dona bonũ emulami
q̃ uult ũ sẽꝑ imuitent᷑ ñ ad c̃s sic̃ pͥdẽ aut se p̾sente tͣm:
pꝰ aũ ad aliud ꝯu̾tant᷑: s uult illos de cet̾o ꝑseu̾are in
bono Filioli mei qͦs it̾m part̾io. donec xp̃s formet᷑ in
uob̾. Primũ ꝑ fidẽ illos genuerat in baptismos qr ue
enĩ fidẽ. ⁊ sensũ fidĩminime adu̾tentes formatũ xp̃m
in animis suis negant᷑ hr̃e. Si enĩ intellexissent gr̃ã dĩ¬
in xͦ: pꝰ fidẽ in uidaismũ tnsducti ñ e̾ent. Uellẽ aũ p̾sers

Expanded text:
los proficere in Evangelio, et tantam habere charitatem in Apostolo, id egerunt, quatenus illos deciperent. Erant enim Legis causa apostolis inimici, ut manente nomine Salvatoris, facerent eos Judaeos, gaudentes in eversione eorum; non enim patiebantur, ut gratiam sibi promissam audirent incircumcisis gentibus datam. Ideo imitatores suos illos voluerunt fieri, ut more eorum circumciderentur. Aemulamini autem meliora dona, bonum aemulamin vult ut semper imitentur, non ad tempus, sicut pridem, aut se praesente tantum, post autem ad aliud convertantur; sed vult illos de caetero perseverare in bono. Filioli mei, quos iterum parturio, donec Christus formetur in vobis. Primum per fidem illos genuerat in baptismo, sed quienim fidem, et sensum fidei minime advertentes, formatum Christum in animis suis negantur habere; si enim intellexissent gratisducti non essent. Vellem autem praesens
Abbreviated transcription (Latin):
adhuc ꝑsecutionẽ patior : Aꝑtũ ÷ qd dic̃. Idõ enĩ qͣsi inimi¬
pe num̾o falsas accusationes ꝯtͣ eũ deferentib obliquũ u¬
dicẽ uidẽs: coactꝰ appellauit cȩsarẽ. Er̃go euacuatũ ÷ scan¬
dalũ crucis. Scandalũ erat uideis p̾dicatio crucis qi sabb̃m
iudei. Nã dicebant de saluatore. s̃ ÷ hic hõ a dõ: qͥ sabbm nõ
custodit. Utinã ⁊ abscidant᷑ hi qͥ uos subu̾tunt. lale :
ħ qͣle ⁊ illud ad corinchios in pͥma Qͥ ñ inqͥt amat dũm iħm:
lathas cogebar T ipsi abscident᷑. ut multiplicaret᷑ his dolor
corꝑis. Uos enĩ in lib̾tatẽ uocati estis fr̃s. In lib̾catẽ uo¬
cati st̃ qr c̃ peccatis e̾ent ob noxii : dĩ gr̃a accipientes remis
sã delictor lib̾ati sc̃. lantũ ne lib̾tatẽ in occasionẽ carnis
detis. ħ dic̃ ne acceptã lib̾tatẽ occasio carnis adimat. Adl
enĩ circ̃cidi eos uolebant. ut ini c̃ditionẽ leg̃ intͣrent. Io mo¬

Expanded text:
adhuc persecutionem patior? Apertum est, quod dicit; ideo enim quasi inimipenumero falsas accusationes contra eum deferentibus, obliquum judicem videns, coactus appellavit Caesarem. Ergo evacuatum est scandalum crucis . Scandalum erat Judaeis praedicatio crucis, quia sabbatum Judaei. Nam dicebant de Salvatore: Non est hic homo a Deo, qui sabbatum non custodit . Utinam et abscindantur hi, qui vos subvertunt! Tale est hoc, quale et illud ad Corinthios in prima: Qui non, inquit, amat Dominum Jesum, latas cogebant, ipsi abscinderentur, ut multiplicaretur his dolor corporis. Vos enim in libertatem vocati estis, fratres. In libertatem vocati sunt; quia cum peccatis essent obnodelictorum, liberati sunt. Tantum ne libertatem in occasionem carni detis. Hoc dicit, ne acceptam libertatem occasio carnis adimat: ad hoc enim circumcidi eos volebant, ut in conditionem Legis intrarent. Ideo mo
Abbreviated transcription (Latin):
gẽ ꝑdicłant gr̃ã sp̃cꝗͣ fuerant ꝯsecuti õsũmatio enĩ ꝑ¬
ditionẽ sig̾ficat id÷ finẽ. Ta̾nta passi sine causa estis si¬
tñ sinȩ causa. Multa eos passos ꝓfide sig̾ficat ab infide¬
libꝰ. Ic̃ enĩ qͥ c̾debant cȩt̾is opꝓbrio erant sine domesti¬
cis siue extͣneis. Nã digito signabant᷑ qͣsi rei maiesta¬
tisiinde similit̃ galathȩ multa passi sc̃ in samiores ex¬
ꝑticuiꝰ rei m̾itũ ꝑdiderant mittentes se sub legẽ. S qr
addidit si tñ sine causa: oscendit sꝑare se

Expanded text:
erant consecuti; consummatio enim perditionem significat, id est, fidem. Tanta passi estis sine causa, si tamen sine causa. Multa eos passos pro fide significat ab infidelibus; tunc enim qui credebant, caeteris opprobrio erant, sive domesticis, sive extraneis: nam digito signabantur quasi rei majestatis. Unde similiter Galatae multa passi sunt insaniores experti, cujus rei meritum perdiderant mittentes se sub Legem. Sed quia adjecit: Si tamen sine causa, ostendit sperare se
Abbreviated transcription (Latin):
bant in fide. Iestis enĩ sũ uob̃. qr si fieri potuisset ocłos
ur̃os eruissetis ⁊ dedissetis mͥ. Uotũ eoꝵ circa religionẽ¬
tã plenũ oftñdit fuisse: ut ñ solũ bñ ab eis susceptꝰ sit. s
⁊ fortes in fide inuenti st̃. Et qd̾ ad laudẽ mag̃ ꝓfic̃: oĩa
pene sua illi obtulert̃ ꝓfliganda. Hinc płꝰ dolet qr tan¬
ta caritas sub u̾sa fuerat pͣua doctͥna. Ergo inimicꝰ uob̃
qͥt uob̃ sim: qͦꝵ tanta sensi obseqͥa. S qr nemose argui

Expanded text:
bant in fide. Testis enim sum vobis quia, si fieri potuisset, oculos vestros eruissetis, et dedissetis mihi. Votum eout non solum bene ab eis susceptus sit, sed et fortes in fide inventi sint: et quod ad laudem magis proficit, omnia pene sua illi obtulerunt profliganda. Hinc plus dolet, quia tanta charitas subversa fuerat prava doctrina. Ergo inimicus vobis  vobis sim, quorum tanta sensi obsequia. Sed quia nemo se argui
Abbreviated transcription (Latin):
ł eu̾si in legẽ. facile declinarant ad obseruantiã dier̃
⁊ m̃siũ. Sabħi enĩ obseruatio ⁊ neomeniaꝵ ateͣxert̃
illos adh. łdõq timeo inqͥt uosne sine causa labora¬
ħ dic̃ ut dent oꝑã corrigendiea: qr ñ ÷ impossibile ut sint
ꝑseq̃ns eccłamt: correptꝰ ꝯu̾tit se. Fr̃s obsecro uos. nicħ mͥno
ciustis. Nc̃ miti agit c̃ eis ⁊ bona oꝑa sua incip̃ memorare:
uc pꝰmagnas correptiones bona oꝑa sua audientes rec̾areñ
⁊ data oꝑa reformarent se ne obuirgatioĩb diutiꝰpͥssi asꝑi¬
orib fierent exacerbati. Nicħ tñ snocuisse illos dic lpsis
ad pħã ezechiel. Tu inqͥc p̾dica. si te audierint lucͣuis eos:
si qͦminꝰ. tusaluab̃ aĩã cuã. Sc̾itis qr ꝑ infirmitatẽ carnis

Expanded text:
vel eversi, in Legem facile declinarant ad observantiam dierum vel eversi, in Legem facile declinarant ad observantiam dierum et mensium; sabbati enim observatio et neomeniarum attraxerunt illos ad haec. Ideo inquit: Timeo ne sine causa laboraHoc dicit, ut dent operam corrigendi ea; quia non est impossibile ut sint persequens Ecclesiam, correptus convertit se. Fratres, obsecro vos, nihil mihi nocuistis. Nunc mitius agit cum eis, et bona eorum incipit memorare; ut post magnas correptiones bona opera sua audientes recrearentur, et data opera reformarent se; ne objurgationibus diutius pressi asperioribus, fierent exacerbati. Nihil tamen sibi nocuisse illos dicit; ipsis inus ad prophetam Ezechiel: Tu, inquit, praedica: si te audierint, lucraberis eos; si quominus, tu salvabis animam tuam . Scitis quia per infirmitatem carnis
Abbreviated transcription (Latin):
ħ cõpleco nuniꝰo pͥo faciunt annũ. Dies gͦ obseruañ:
qui dict̃. ut puta cͣstino ꝓficiscendũ ñ ẽ: pꝰ cͣstinũ
enĩ ñ debet aliqͥd inchoari. Isic solent mag̃ aecipi:
hiaũ colt̃ m̃ses qͥ cursꝰ lunȩ ꝑscrutant᷑ dicentes ut
puta. septima luna ĩstrum̃ta ꝯ fici debent. Nona it̾m
luna ut puta ẽptũ seruũ domũ duci ñ oportet: ⁊
ꝑ ħ faciliꝰ solent adu̾sa ꝓuenire. Tẽp̃ra uͦ sic obser¬
uant c̃ dict̃. hodie u̾is initiũ ÷ festiuitas ÷ pꝰ crasuul
carialia st̃: ⁊ talia. It̾m auint. Postũ ÷ domũ eg̾diñ
licet annos sic colt̃. c̃ dict̃. kalend̃ ianuariis nouus
moriã recolant bi frontis. hac suꝑsticione utunt᷑:
q̃ longe debet eẽ ã suisdĩ. Si enĩ ds̃ ex toto corde dili¬
gat᷑:. ipso ꝓpicio nulla debet eẽ formido neq suspi¬
cio haꝵ rerũ.ꝓsꝑe enĩ pot: cede qͥcqͥd sĩplicit̾ sub dĩ
deuotione fit. Timeo uosne frustͣ laborauerĩ in uo¬

Expanded text:
servant, qui dicunt, ut puta, crastino proficiscendum non est, post crastinum enim non debet aliquid inchoari, et sic solent magis decipi. Hi autem colunt menses, qui cursus perscrutantur lunae dicentes, ut puta, septima luna instrumenta confici non debent; nona iterum luna, ut puta emptum servum domum duci non oportet: et per haec facilius solent adversa provenire. Tempora vero sic observancanalia sunt. Et talia iterum aiunt: Posterum est, domum egredi non licet. Annos sic colunt, cum dicunt: Kalendis Januariis novus colant memoriam bifrontis, hac superstitione utuntur, quae longe debet esse a servis Dei. Si enim Deus ex toto corde diligatur, ipso propitio, nulla debet esse formido, neque suspicio harum rerum; prospere enim potest cedere, quidquid simpliciter sub Dei devotione fit. Timeo vos ne frustra laboraverim in vo
Abbreviated transcription (Latin):
dic̃ iob̃s apłs. Qd si mordetis inuicẽ ⁊ comeditis: uidete ue
ab inuicẽ osumamii. Manfestũ ÷ qi dissensio fr̃m̃ ini¬
mica ẽ dilectionis: idõ monet ut pacifici sint ꝓfici¬
entes in bono. tentiones enĩ gn̾rant uirgiũ. cuiꝰ fruc
cꝰ⁊ uite sũptio. Dico aũ sp̃u ambulate: iꝯcupiscentiã
carns ñ ꝑficietis. Postꝗ alege factoꝵ eos ꝓhibuit in qͣ
sc̃ p̃cepta carnalia: nc̃ ut a uitiis carnis sȩ tineant p̃¬

Expanded text:
nnes apostolus . Quod si mordetis invicem, et criminatis; videte ne ab invicem consumamini. Manifestum est quia dissensio fratrum inimica est dilectionis; ideo monet ut pacifici sint proficientes in bono. Contentiones enim generant jurgium, cujus fructus est vitae consumptio. Dico autem, spiritu ambulate, et concupiscentiam carnis non perficietis. Postquam a lege factorum eos prohibuit, in qua sunt praecepta carnalia; nunc ut a vitiis carnis se contineant, p
Abbreviated transcription (Latin):
ca el oq̃ntia id agebat ut fides teste u̾tute acceptabił eẽt᷑ uit
ñ fidẽ eloq̃ntia cõm̃daret s uͥtꝰ cui cedit eloq̃ntiaᷤ. In oĩb
ant̃ manifestꝰ sũ uob̃. Manifestũ se dic̃ eẽ corithiis in õĩb:
qr ñignorabant ĩ loqñdi hr̃e illũ ꝑitiã. Et hscientes aliis
illũ cet̾is c̃ uidissent ꝑ eũ ñ solũ impleri p̃dicationẽ. s sig¬

Expanded text:
ta eloquentia, id agebat, ut fides teste virtute acceptabilis esset; ut non fidem eloquentia commendaret, sed virtus, cui cedit eloquentia. In omnibus autem manifestus sum vobis. Manifestum se dicit esse Corinthiis in omnibus; quia non ignorabant etiam loquendi habere illum peritiam, et hoc scientes alii illum caeteris; cum vidissent per eum non solum impleri praedicationem; sed et sig
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ: qr ñ st̃ abstracti a fide. Iniurie it apłitẽptatio erat
galathaꝵ in qͣ firmi inuenti st̃. ñ dubitantes fide. Posseq̃
enĩ scandalũ passi dice. Qͤ÷ uͥtꝰ aut spesm hac fide ꝗͣs mi¬
nist̃ eiꝰ sic humiliat᷑ s qr iã aĩũ fut̾is speb infec̾ant᷑ p̾¬
uenti fuerant ut uituꝑabiles uident᷑. S sic̃ angłm dĩ

Expanded text:
eorum, quia non sunt abstracti a fide: injuriae enim Apostoli tentatio erat Galatarum, in qua firmi inventi sunt; non dubitantes de fide. Possent enim, scandalum passi, dicere: Quae est nister ejus sic humiliatur? Sed quia jam animum futuris spebus infecerant, praemventi fuerant, ut vituperabiles viderentur. Sed sicut angelum Dei
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ. Plenitudo tp̃ris : cõpletũ tp̃s. qd̾ p̾finitũ fuerat
a dõ pat᷑ ꝗdo mitt̾et filiũ suũ. ut ex uͥgine factꝰ qͣsi hõ nas¬
c̾et᷑ subiciens se legiusq tp̃s baptismi: ut formã da¬
ret qͦmͦ pecc̃ores abluti ⁊ ã iugo legis erepti dignatio¬
ne dĩ filii eiꝰ adoptarent᷑ sic̃ ꝓ miserat. redẽpti sangui¬
ne filii eiꝰ saluatorẽ aũ necee̾ erat fieri sub lege qͣsifi¬
liũ abrahȩ uxta carnẽ ut circ̃cis appareret iseẽ qͥ ꝓ¬

Expanded text:
 praefinitum fuerat a Deo Patre, quando mitteret Filium suum, ut ex Virgine factus, quasi homo nasceretur, subjiciens se Legi usque ad tempus baptismi; ut formam daret quomodo peccatores abluti, et a jugo Legis erepti dignatione Dei, filii ei adoptarentur, sicut promiserat redemptis sanguine Filii ejus. Salvatorem autem necesse erat fieri sub Lege, quasi filium Abrahae juxta carnem; ut circumcisus appareret is esse,
Abbreviated transcription (Latin):
portabit. Ad postremũ h̃ uoluit in notesc̾e suꝑb̃ qr ñ
u̾eat᷑ ung̾e se peccatori aut accedentẽ ad se susciꝑe
ut eũ luc̾t᷑. Cõmunicet aũt is qͥ cathezizat᷑ u̾baid qͥ¬
ut doctorib audientes cõmunicent in oĩb: bonis.
Si aũ alit̾ agant ꝗͣ docent. in his ilł ñ cõmunicandũ

Expanded text:
portabit. Ad postremum hoc voluit innotescere superbis, quvereatur se jungere peccatori, aut accedentem ad se suscipere, ut eum lucretur. Communicet autem is, qui catechizatur vut doctoribus audientes communicent in omnibus bonis. Si autem aliter agant, quam docent, in his illis non communicandum,
Abbreviated transcription (Latin):
his qͥ legẽ ꝑ supͣmemoratos angłos accepert̃. Ipse enĩ
ait Sic̃ enĩ pat̾ suscitat mortuos ⁊ uiuificat. sic ⁊ filiꝰqͦs
sitate doctͥnȩ : saluator hoꝵ arbit̃ uenit ãputans utris¬
q pͦpłiᷤᷤ ꝑ qd̾ discordabant. ut possent eẽ pacifici abftu¬
lit gͦ gc̃lib nuin̾ũ dõꝵ ⁊ famulatũ elem̃toꝵ qd scanda¬
lũ erat hebreis: abstulit ⁊ iudeis oꝑa leg̾ id⁊ neomeiu

Expanded text:
ngelos acceperunt. Ipse enim ait: Sicut Pater suscitat mortuos et vivificat: sic et Filius quos rsitate doctrinae, Salvator horum arbiter venit, amputans utrisque populis per quod discordabant, ut possent esse pacifici. Abstulit ergo gentibus numerum deorum, et famulatum elementorum, quod scandalum erat Hebraeis: abstulit et Judaeis
Abbreviated transcription (Latin):
scͥpta ÷: nã ⁊ cęt̾a sic̃ dixi. ut oneri e̾e̾nt data st̃. Xp̃s
nos redemit de maledicto leg̃. factꝰ ꝓ nob̾ malediccũ.
Qm̃ nemopot̾at implere legẽrei erant õs maledie¬
to legisut uindicaret in eos. Ap̃s aũ hõ natꝰ oblatꝰ a
patre ꝓ nob̃: redemit nos a diabolo. Morti enĩ uolentẽ
offerens illũ ꝓ his qͥ maledicto legis erant obnoxii:
maledictũ illũ fec̃ ħ m sic̃ in lege hostia ꝓ peccatis
morti offerebat᷑. maledictꝰ fiebat. In sua euĩ causa mo¬
riebat᷑.S si ꝑpiꝰ aspicias uideb xp̃m maledictũ eor fac¬
tũ aqͥb occisus: srux enĩ saluatoris. pecẽm᷑ maledictỹ¬
est iudoꝵ qr scriptũ : Maledictꝰ oĩs qͥ pendet in ligno.
ħ moyses dic̃ in deutõnomio de reis mortis: ut suffi¬
c̾et suspensis in ligno illic e̾e usq ad uesꝑã ⁊ deponi
ad sepulturã qr maledictꝰ oĩs inqͥt qͥ pendet in lignout
reũ mortis suffic̾et h̃. qr suspensmoriebat᷑ in ligno. Ne

Expanded text:
ut oneri essent, data sunt. Christus nos redemit de maledicto Legis, factus pro nobis maledictum. Quoniam nemo poterat implere Legem, rei erant omnes maledicto Legis, ut vindicaret in eos: Christus autem homo natus, oblatus a Patre pro nobis, redemit nos a diabolo. Morti enim volentem offerens illum pro iis, qui maledicto Legis erant obnoxii, maledictum illum fecit hoc modo, sicut in Lege hostia pro peccatis morti offerebatur, maledictus fiebat, in sua enim causa moriebatur. Et si propius aspicias, videbis Christum maledictum eorum factum, a quibus occisus est; crux enim Salvatoris pec Quia scriptum est: Maledictus omnis, qui pendet in ligno . Hoc Moyses dixit in Deuteronomio de reis mortis; ut sufficeret suspensis in ligno illic esse usque ad vesperam, et deponi in sepulturam. Quia, maledictus omnis, inquit, qui pendet in ligno; ut reo mortis sufficeret hoc, quia suspensus moriebatur in ligno; ne
Abbreviated transcription (Latin):
dic̃ qr añꝗ ueniret saluator sublegis cꝰtodia agebamꝰ
ne peccaremꝰ: ut uenienti ꝓmissioni digni e̾e̾m hac
enĩspe tutoci p̾stabat nosut uenienti xp̃o offer
donec ueniret xp̃s qͥ nos c̾dentes itificaret. Ieniente aũ
fide. iã ñ sub pedagogo sumꝰ d̃s enĩ filii dĩ estis ꝑfidẽ q̃ ÷¬
de potestate pedagogi ꝑ ablutionẽ pecc̃aꝵ factisumꝰ
filii dĩ c̃ eemꝰ serui peccatiꝰ. Qcqͦt enĩ in xͦ baptizaties¬

Expanded text:
quam veniret Salvator, sub Legis custodia agebamus, ne peccaremus: ut veniente promissione digni essemus. Hac enim spe Lex tutos praestabat nos, ut venienti Christo offerrdonec veniret Christus, qui nos credentes justificaret. Veniente autem fide, jam non sub paedagogo sumus; omnes enim filii Dei estis per de potestate paedagogi, per ablutionem peccatorum facti sumus filii Dei, cum essemus servi peccati. Quotquot enim in
Abbreviated transcription (Latin):
hõẽ dico. H dic̃ qi exẽplo humanȩ causȩ cõm̃dare uult
rõnẽ diuinȩ ꝓmissionis. Tñ hõis testam̃tũ ꝯfirmatũ
auctoritate. nemo irritũ fac̃ aut suꝑ ordinat. Uerũ
÷qi testam̃tũ defuncti uirȩ factũ ñ pot: scindi. A¬
brahȩ dicte sc̃ ꝓmissiones: ⁊ semini eiꝰ. Non dic̃ ⁊ semu¬
nib qͣsi innultis. s qͣsi in uno ⁊ semini cuo qͥ ÷ xp.

Expanded text:
umanae causae commendare vult rationem divinae promissionis. Hominis testamentum, confirmatum tamen, nemo irritum facit, aut superordinat. Verum est quia testamentum defuncti jure factum non potest scindi. Abrahae dictae sunt promissiones, et semini ejus. Non dicit: Et seminibus, quasi in multis; sed quasi in uno: Et semin
Abbreviated transcription (Latin):
catores inuenim̃ : qr qͥ sub lege sc̃. sub maledicto sc̃.
ienĩ q̃ destr uxi ħ it̾m reȩdifico: p̃uaricatorẽ me osti¬
tuo. Absolutũ ÷ q̃i accedens ad xp̃m. reliqͥt legẽ. De ser¬
uo enĩ fit lib̃. Qd̾ si it̾m redeat ad legẽ ĩpse sui accusator ex¬
istit qi factũ suũ c̃dẽpnat. Egͣo enĩ ꝑ legẽ. legi mortuus sũ:

Expanded text:
 qui sub Lege sunt, sub maledicto sunt. Si enim quae destruxi, haec iterum reaedifico, praevaricatorem me constituo. Absolutum est quia accedens ad Christum, relinquit Legem; de servo enim fit liber. Quod si iterum redeat ad Legem, ipse sui accusator existit: quia factum suum condemnat. Ego enim per Legem Legi mortuus sum,
Abbreviated transcription (Latin):
t̾o baptismate sub nõe baptismi ioħis fuerant ñ tinc¬
ti s sor didati. paułꝰ apłs in tͥnitatis nõe baptizari p̾cep̃.
gare sp̃m sc̃m in ee̾ eis. Qͣmobrẽ sine intellectu galathas
ẽẽ appellat: qͥ huiꝰrei gnarri ꝯscii degdantes se. carniᷤ
curȩ subiecert̃. Incipientesspũnẽ carne ꝯsũmaminih di¬

Expanded text:
o baptismate sub nomine baptismi Joannis fuerant non tincti, sed sordidati Paulus apostolus in Trinitatis nomine baptizari praecepit, gare Spiritum sanctum inesse eis. Quamobrem sine intellectu Galatas esse appellat, qui hujus rei gnari et conscii, degradantes se, carnis curae se subjecerunt. Incipientes sp
Abbreviated transcription (Latin):
tis ꝑfectio ꝯtinet᷑. Currebatis bñ: qͥs uos ĩpediuit u̾ita¬
t ñ obedire. Fxerciciũ illoꝵ in oꝑa fidĩ bonũ fuisse te¬
stat᷑ s neqͥtia maloꝵ hoĩũ cletentos ne cͣsũ suũ efficati¬
a pseuerante. ꝯsũmarent. Nnde ut resipiscant hortat᷑.
de xeto nulli coꝵ credentesqͥut oꝑa leg̃ seruanda sua¬
dent eugłicȩ u̾itati ñ cos obedire sinebamt. Susasio ũra

Expanded text:
t veritati non obedire? Exercitium illorum in opera fidei bonum fuisse testatur, sed nequitia malorum hominum detentos, ne cursum suum efficacia perseverante, consummarent. Unde ut resipiscant hortatur, de caetero nulli eorum credentes, qui ut opera Legis servanda suaderent, evangelicae veritati non eos obedire sineb
Abbreviated transcription (Latin):
te: Nc̃ apuit causã rep̾hensionis. Ñ enĩ aliqͥd fule
erroris si p̾sentib iudeis dissimulasset agc̃ib au
entib uideis ab ia cobo ñ solũ segͥgabat se abeisc s
g̃alit̃ uix̾at᷑ s ⁊ cõpellebat eos uidartare causa timoris illoꝵ:
at qͥd hoꝵ uerũ eẽt ignorarent gc̃les Stiebant enĩ sec̃ ipsũ ñ
Qsi udeũ uixisse. Post aut̃ audientes ab eo qi uideoꝵ instar
eqͥndũ erat: hesitabant utiqꝙ qd̾ ẽt uer Sieni h uer̃ erat¬

Expanded text:
re? Nunc aperit causam reprehensionis; non enim aliquid fuisset erroris si praesentibus Judaeis dissimulasset a gentilibuientibus Judaeis ab Jacobo, non solum segregabat se ab eis, cum gentiliter vixerat, sed et compellebat eos judaizare, causa timoris illorum, ut quid horum verum esset, ignorarent gentiles. Sciebant enim ipsum secum non quasi Judaeum vixisse: post autem audientes ab eo quia Judaeorum instar sequendum erat, haesitabant utique quid esset verum. Si enim hoc ver
Abbreviated transcription (Latin):
sit necessariũ. si humanũ auxiliũ deficiat᷑. Qͦ facto.
ñ sibi dic̃ expedire głari qi p̾sentis uitȩ gaudiũ
fragile ẽ.Si enĩ ñ euasisset. martiriũ fecerat. S qr
fugiendũ in ꝑsecutione mandatũ ÷ clata oꝑa effu¬
git. Nec enĩ debet aliqͥs expectare: ut insemetipsũ
peccet᷑. Ergo głandũ dic̃ qͣeuasit: s ñ expedit inqͥt¬
ligi: ne sic̃ qͥb dã uidebat᷑ minor cȩt̾is apłis credẽ¬
t̃ Scio inqͥt hõiẽ in xp̃o añ annos. xiiii. siue in cor¬

Expanded text:
deficiat? Quo facto non sibi dicit expedire gloriari, quia praesentis vitae gaudium fragile est; si enim non evasisset, martyrium fecerat. Sed quia fugiendum in persecutione mandatum est , data opera effugit, nec enim debet aliquis exspectare ut in semetipsum peccetur. Ergo gloriandum dicit, quia evasit: sed non expedit, inqligi: ne, sicut quibusdam videbatur, minor caeteris apostolis crederetur. Scio, inquit, hominem in Christo ante annos
Abbreviated transcription (Latin):
bat eos ꝑ apłm ad gr̃a. Podicũ frem̃tũ totã massã cor¬
rũpit. Hoc dic̃qͣ licet qͥpiã leg̃ ad miscentes fidĩ auolañ
fidẽ ne habeat fructũ ut sit acceptabił. H idõ adiec̃. ne
forte incolum̃ seputarent hr̃e gr̃ã fidr̃. si pauca leg̾ ser¬
uarent᷑. E go ꝯfido in uob̾ in dño: qr nicħ aliud sentietis
Hac spe dic̃ se fide de his. qi ñ sponte s circ̃uenti erroris
uiã intrauerant. Idõ oscenso uͦ itine̾. facile eos posse re

Expanded text:
cum fermentum totam massam corrumpit. Hoc dicit, quia licet quidpiam Legis admiscentes fidei, violant fidem, ne habeat fructum, aut sit acceptabilis. Hoc ideo adjecit, ne forte incolumem se putarent habere gratiam fidei, si pauca Legis observarent. Ego confido in vobis in Domino, quia nihil aliud sentietis. Hac spe se dicit fidere de iis; quia non sponte, sed circumventi erroris viam intraverant. Ideo ostenso vero itinere, facile eos posse re
Abbreviated transcription (Latin):
¶Hoc solũ uolo disc̾ẽ a uob̃. Ex oꝑib legis sp̃m accepistis an ex
auditu ficdi. Sic sine intellectu estis: Adhuc cũ stomacho
loqͥt᷑. Dolet n ualde suꝑ errore eoꝵ: qi fabricã suã qͣ eos ꝑ
ȩũgłm ȩdificau̾at: uidebat ẽẽ destructã. N sic de corinthiis
m̃te captiut circ̃cidi se pat̾ẽo᷑. Io ihi stulti ⁊ sine intellec¬
tu eẽ dñr: qr nec dolori carnis suȩ ꝯsulere ualuert. Usq
adħ enĩ solet qͥs induci qd̾ delectat: ut dolorẽ ñ pr̃et. Int̾¬

Expanded text:
Hoc solum volo discere a vobis: Ex operibus Legis Spiritum accepistis, an ex auditu fidei? Sienim valde super errore eorum, quia fabricam suam, qua eos per Evangelium aedificaverat, videbat esse destructam. Non sic de Corinthiis mente capti, ut circumcidi se paterentur. Ideo et hi stulti et sine intellectu esse dicuntur; quia nec dolori carnis suae consulere valuerunt. Usque ad hoc enim solet quis induci, quod delectat, aut dolorem non praest
Abbreviated transcription (Latin):
fuert̃ paruulos fuisse circa meritũ. nec lib̾catẽ hũis
c̃ eemꝰ paruuli. sub elem̃tis huiꝰ mundi eramꝰ subieo¬
ti. Inelem̃tis. neomenias sig̾ficat ⁊ sabb̃m. Neomeni
ȩ em̃ dies st̃ lunares. qͦs obseruant uidĩ. Sabb̃m uͭ. di¬
es reqͥetionis. Añꝗͣ ueniret gͦ ꝓmissio. id ⁊ donũ gr̃ȩ
dĩ ⁊ purificans itificaret credentes qͣsi ĩꝑfecti ⁊ par¬
uuli ꝑ legẽ dĩ subiesti eramꝰ c̃ seruis qͣsi pedagogis:
lib̾tas enĩnr̃a obnoxia erat: causa pecc̃i. Nicħ tũ de
elem̃tis sꝑabãt iudĩsic̃ pagani: s creatorẽ dm̃ ue¬
nerabant᷑ in creat᷑a. Atuͥ uenit plenitudo tp̃rsam¬

Expanded text:
fuerunt, parvulos fuisse circa meritum, nec libertatem habuicum essemus parvuli, sub elementis hujus mundi eramus subjecti. In elementis neomenias significat et sabbatum; neomeniae enim sunt dies lunares, quos observant Judaei: sabbatum vero dies requietionisDei, et purificans justificaret credentes, quasi imperfecti et parvuli per legem Dei subjecti eramus conservis, quasi paedagogis. Libertas enim nostra obnoxia erat causa peccati. Nihil tamen de elementis sperabant Judaei, sicut et pagani: sed creatorem Deum venerabantur in creat