comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
intellectu disseramus. Quẽ nãqs
phariseus de falsa iusticia presumẽs.
nisi iudaicũ ppłm. quã pectatrix mu¬
lier. sed aid uestigia dñi ueniẽs et plo¬
rans. insi cõuersã gentilitatẽ desig¬
nat. que cũ alabaustro uenit unguẽ¬
tum fudit. retro secus pedes efrẽaa¬
ri nõ desinit stetit. lacrimis pedes
rigauif. tapillis tecut. cos druq̃s¬
quos ĩ fundebat et tergebat pedes osa¬
lari nõ desunt. Hos ergo illa mulier
expressit. si toto corde ad dñm post pita
reddeamus: si eius penitẽcie luctus
iutemur. Quid nãq unguẽto.
nisi odor bone opunoins exprimutur:
Unde et paulus dicit. zepĩ bonus odor
sumus deo: ni onm loco. Si igitur
reita opera agamus. quibus opino¬
ibus. bono odore eccłiam res perga¬
mus. Quid in dm̃ corpore. nsi ui¬
guentũ fundimus: Sed secus pedes
mulier stetit. Contra enĩ pedes dm̃
stetuus: cũ in peccatis positi eius
itineribus. renitebamur: Sed si ad

Expanded text:
intellectu disseramus. Quem namque intellectu disseramus. Quem namque Pharisaeus de falsa justitia praesumens nisi Judaicum populum, quem peccatrix mulier, sed ad vestigia Domini veniens et plorans, nisi conversam gentilitatem designat? Quae cum alabastro venit, unguentum fudit, retro secus pedes Domini stetit, lacrymis pedes rigavit, capillis tersit, eosdemqquos infundebat et tergebat, pedes osculari non desiit. Nos ergo, nos illa mulier expressit, si toto corde ad Dominum post peccata redeamus, si ejus poenitentiae luctus imitemur. Quid namque unguento, 1596 nisi bonae odor opinionis exprimitur? Unde et Paulus dicit: Christi bonus odor sumus Derecta opera agimus, quibus opinionis bonae odore Ecclesiam respergamus, quid in Domini corpore nisi unguentum fundimus? Sed secus pedes mulier stetit. Contra pedes enim Domini stetimus, cum in peccatis positi, ejus itineribus retinebamur. Sed si ad
Abbreviated transcription (Latin):
tur. E cce ea que ad medicũ uenerat
egra sanala est. sed de salite eins ad¬
huc alii egcotant. Nam sunal dis¬
cũbẽtes. conquestilũt intrase dicẽ¬
tes. Quis est hic qui etiã pctã di¬
imuitit. Sed celestis meditas. egces nõ
despicit quos etiã de medicamc̃to fieri
deteriores uidet. Eamquã sanauerait
per pietatis sue sentertiã confirmat
dicens. E. Fides tua te saluã fecit.
uade in pare. Eides et enĩ faluã fecit.¬
quia hoc quod peciit posse accipere nõ
dubitauit. Sed ip̃a quoqs spei certitu¬
dinẽ iam ab illo acceperat. aquo per spẽ
etiã salutẽ querebat. In pace autẽ ire p̃¬
cipitur: ut a ueritatis itinere in uia
scandali ulterius nõ diriuetur. Un
de per zachariã dicitur: Nd dirigẽ¬
dos pedes nrõs in uiã pacis. Tũc gres¬
sus nrõs in uiã pacis dirigimus:
quando per illud actionũ iter per¬
gimus. in quo ad auctoris nr̃i gr̃az
rica expositione transcurrimus.
nũc si placet ea que dicta sũt mistico

Expanded text:
us: ‘Ecce que ad medicum uenerat egra sanata est, sed de salute eius adhuc alii egrotant’. In mediunt, intra se dicentes: Quis est hic qui etiam peccata dimittit? Sed coelestis medicus aegros non despicit, quos etiam de medicamento fieri deteriores videt. Eam autem quam sanaverat per pietatis suae sententiam confirmat, dicens: Fides tua te salvam fecit, vade in pace. Fides etenim salquia hoc quod petiit posse se accipere non dubitavit, sed ipsam quoque spei certitudinem jam ab illo acceperat, a quo per spem etiam salutem quaerebat. In pace autem ire praecipitur, ut a veritatis itinere in viam scandali ulterius non derivetde per Zachariam dicitur: Ad dirigendos pedes nostros in viam pacis. Tunc enim gressus nostros in viam pacis dirigimus, quando per illud actionum iter pergimus, in quo ab auctoris nostri gratia rica expositione transcurrimus; nunc vero, si placet, ea quae dicta sunt mystico
Abbreviated transcription (Latin):
toribus. paradigina opponitur. quoꝵ
unus minus. alius ãplius debet. Utroq
debito dimisso. quis ãplius largitorẽ
debiti diligit ĩterrogatire Quibus
uerbis protiunus ille respondit. Ille¬
plus diligit. cui plus dimittitur.
Qua iire notandũ est. quia dum¬
in sua sentẽtia phariseus cõuncitur.
quasi freneticus funẽ portat. ex quo
ligetur. E numerãtur ei bona pet¬
catricis. enumerãtur mala falsi iusti
cũ dicitur. Intraui in domũ tuã.

Expanded text:
toribus paradigma opponitur, quorum toribus paradigma opponitur, quorum unus minus, et alius amplius debet; utrorumque debito dimisso, quis amplius largitorem debiti diligat, interrogatur. Quibus verbis protiplus diligit, cui plus dimittitur. » Qua in re notandum est quia dum sua sententia Pharisaeus convincitur, quasi phreneticus funem portat ex quo ligetur. Enumerantur ei bona peccatricis, enumerantur mala falsa justi, cum dicitur: « Intravi in domum tuam,
Abbreviated transcription (Latin):
dispiciũt. Que ꝓpheto mulier si ad
pharisei pedes uenisset. nimirũ calci¬
bus repulsa discederet: ĩquinari eĩ
se alieno pitĩ crediderat. sed quia hãc
uera iusticia nõ repellebat. inde ne
cesse sem̾ꝑ est. ut cũ pctõres quosq
conspicimus. nosmet ip̃os prius
m illoꝵ calamitate defleamus. Q
fortasse in similibus. aut lapsi sumꝰ.
aut labi possumus: si lapsi nõ sumꝰ.
Et si centurã magistri debet semꝑ
uirtute discipline bicia ꝑsequi. opor¬
tet tamẽ ut sollicite discernamus.
quia districtionẽ debemus uiciis cõ¬
passionẽ nature Si enĩ feriẽdus est
pectator. nutriendus est proximus,
Cũ uero iam ꝑ penitẽciã ꝑcutit. ip̃e
quod fecit. iam noster proximus pctõr
nõ est. quia cũ dei iusticiã cõtra se di¬
rigit. et hoc ip̃e punit quod iusticia
diuina reprehendit. Sed iã iste suꝑbus
et arrogans qua sentẽcia cõuincat᷑
audiamus. De duobus. quippe debi¬

Expanded text:
despiciunt. Quae profecto mulier si ad despiciunt. Quae profecto mulier si ad Pharisaei pedes venisset, nimirum calcibus repulsa discederet. Inquinari enim se alieno peccato crederet. Sed quia hunc vera justitia non replebat, de cesse semper est ut cum peccatores quosque conspicimus, nosmetipsos prius in illorum calamitate defleamus. Quia fortasse in simaut labi possumus, si lapsi non sumus. Et si censura magisterii debet semper virtute disciplinae vitia persequi, oportet tamen ut sollicite discernamus quia districtionem debemus vitiis, compassionem naturae. Si enim feriendus est 1595 peccator, nutriendus est proximus. Cum vero jam per poenitentiam percutit ipse quod fecit, jam noster proximus peccator non est, quia cum Dei se justitia contra se dirigit, et hoc in se punit, quod justitia divina reprehendit. 4. Sed jam iste superbus et arrogans qua sententia convincatur audiamus. De duobus quippe ei debi
Abbreviated transcription (Latin):
ret utiqz que et qualis est aniber
que tangit eũ. quia peccatrnx est
E cte phariseus ueraciter apud se suꝑ¬
hus et fallaciter iuistus. egram repre¬
hendet de egritudine. et medicũ de
subuentione. qui ipẽ quoq de elati¬
oms uulnere egro ta bat. et ignora¬
bat Inter duos autẽ egros. medicus
aderat: sed unus eger infebre ĩte¬
grum sensũ tenebat: alter uero ĩfe¬
bre carnis et sensũ ꝑdiderat mẽtis
Illa quippe flebat quod fecerat: pha¬
riseus autẽ falsa iusticia elatus uim
sue altitudinis ex agerabat. In egri¬
tudine ergo et sensũ ꝑdiderat. qui hoc
ipsũ quoq qd̃ a salute longe esset ig¬
norabat. Sed inter het gemitus co¬
git quoidã nr̃i ordius uiros ĩtueri.
qui sacerdotali officio prediti. si quid
fortisse iusticie operibus. uel tenuit
egerint. protinus subiectos despiciũt.
et pitores quosqz in plebẽ positos de¬
dignãtur. E isq cõpati culpã suã
cõfitentibus nolũt. ac uelut phari¬
sei more a pecratrice muliere tãgi

Expanded text:
ret utique quae et qualis est mulier quae tangit eum, quia peccatrix est. Ecce Pharisaeus veraciter apud se superbus, et fallaciter justus, aegram reprehendit de aegritudine, medicum de subventione, qui ipse quoque de elationis vulnere aegrotabat, et ignorabat. Inter duos autem aegros medicus aderat; sed unus aeger in febre integrum sensum tenebat, alter vero in febre carnis et sensum perdiderat mentis. Illa quippe flebat quod fecerat; Pharisaeus autem de falsa justitia elatus, vim suae invaletudinis exaggerabat. In aegritudine ergo et sensum perdiderat, qui hoc ipsum quoque, quod a salute longe esset, ignorabat. Sed inter haec nos gemitus cogit quosdam nostri ordinis viros intueri, qui, sacerdotali officio praediti, si quid fortasse juste exterius vel tenuiter egerint, protinus subjectos despiciunt, et peccatores quosque in plebe positos dedignantur, eisque compati culpam suam confitentibus nolunt, ac, velut Pharisaei more a peccatrice muliere tangi
Abbreviated transcription (Latin):
cessauit osculari pedes meos. Oleo
caput meũ nõ unxisti. hec aũt unxit
unguẽto pedes meos. Bost enumera¬
tionẽ uero sub infertur sentẽcia ꝓpter
quod dico tibi remittũtur et pct̃a ml¬
ta. quia dilexit multũ. Quid frẽs
mei esse dilectionẽ credimus. nisi
ignẽ: et quid culpã. nisi rubiginẽ:
Dnde nũc dicitur. R emittẽtur ei
petã młta. quia dilexit multũ dls
si agte diceretur. Incendit tubigniẽ¬
plene pesĩ. quia et det pab de pes amo¬

Expanded text:
i pedes meos. Oleo caput meum non unxisti; haec autem unguento unxit pedes meos. Post enumerationem vero subinfertur sententia: Propter quod dico tibi: Remittuntur ei peccata multa, quoniam dilexit multum. Quid, fratres mei, esse dilectionem credimus, nisi ignem? et quid culpam, nisi rubiginem? Unde nunc dicitur: Remittuntur ei peccata multa, quia dilexit multum. Ac si aperte diceretur: Incendit plene pe
Abbreviated transcription (Latin):
capillis capitis sui tergebat. et oscu¬
labatur pedes eius. et unguẽto un¬
gebat. ⁊iquet frẽs qd̃ in licitis actib
prius mulier intenta. unguentũ
sibi pro odore sue carius adhibuit.
quod ergo sibi tur piter exhibuerat.
lpc iam deo laudabiliter offerebat.
Oculis terrena cõcupierat. sed hos
iam per penitenciã conterens fle¬
bat. Capillos ad cõpositionẽ uultu
exhibuerat. sed iam capillis lacri¬
mas tergebat. Ore suꝑba dixerat.
sed pedes osculans. hos redemptoris
sui uestigia figebat. Quod ergo in se
habuit oblectamẽta. tot ĩuenit ho¬
locausta. Cõuertit ad uietutũ nu¬
nerũ. numerũ criminũ: ut totũ

Expanded text:
ebat, et osculabatur pedes ejus, et unguento ungebat. Liquet, fratres, quod illicitis actibus prius mulier intenta unguentum sibi pro odore suae carnis adhibuit. Quod ergo sibi turpiter exhibuerat, hoc jam Deo laudabiliter offerebat. Oculis terrena concupierat, sed hos jam per poenitentiam conterens flebat. Capillos ad compositionem vultus exhibuerat, sed jam capillis lacrymas tergebat. Ore superba dixerat, sed pedes Domini osculans, hoc in Redemptoris sui vestigia figebat. Quot ergo in se habuit oblectamenta, tot de se invenit holocausta. Convertit ad virtutum numerum criminum, ut totum
Abbreviated transcription (Latin):
temptauit illos. et ĩuenit illos dignos se
Tamꝙͣ aurũ in fornace probauit illos. et
quasi holocausti hostiã accepit illos. NQuc
ergo martyrũ xp̃i certamina atq uic¬
torias audiuimus. eis ninirũ diẽ hũc
tantũ tredimus scĩficatũ. quantũ in semet¬
ipsis ut scĩsicartur laborare ꝑ tormẽta

Expanded text:
llos dignos se. Tanquam aurum in fornace probavit illos, et quasi holocausta hostiam accepit illos. » Nunc ergo martyrum Christi certamina atque victorias audivimus, eis nimirum hunc diem tantum credimus sanctificatum, quantum in semetipsis ut sanctificaretur laborare per tormenta
Abbreviated transcription (Latin):
papa gregorius in expositionẽ cuisdam
enuͣgelii de istins modi bellatoribs queci¬
momiã faciendo. E cte ĩquit electi dei car
nem domant. sp̃ni roborant. demonib
ĩperant. uirtutibus coruschant. presentia
despiciũt. eternã patriã cũ uocibus mori¬
busq predicant. ctiã moriendo diligũt.
atqz ad illã per tormẽta pertingũt. Occi¬
di possunt. et flecti nequeũt. Et si corã
honunibus tormẽta passi sũt. spes illorũ
ĩmortalitate plenai est. In pancis uexati.

Expanded text:
papa Gregorius, in expositione cujusdam Evangelii, de istiusmodi bellatoribus querimoniam faciendo: « Ecce, inquit, electi Dei carnem domant, spiritum roborant, daemonibus imperant, virtutibus coruscant, praesentia despiciunt, aeternam patriam cum vocibus moribusque praedicant: eam etiam moriendo diligunt, atque ad illam per tormenta pertingunt. Occidi possunt, et flecti nequeunt; et si coram hominibus tormenta passi sunt, spes illorum inmortalitate plena est; in pauci
Abbreviated transcription (Latin):
b ipsis quoqz destr uebantur
ydola. quoꝵ sumptu fuerant
et studio fabricata. Et ĩuentũ salutis
portũ ydoloꝵ gaudebãt perire naufra¬
gia. Iugebat portio uta dyaboli. cũ de
ea iuctrix eccl̃ie legio triũphabat. Tunc
hostis antiquus uidẽs sibi ꝑire. ꝙ dño
cõstabat. asuidua ppłoꝵ cõuersione pro¬
ficere totam artificii sui machinã ad
ĩ pugnanda que fuerant cõstructa cõuer¬
tit. et sue partis auctores deoꝵ suoꝵ flẽtes
exiciũ. ad ĩpietatẽ subite ꝑsecutionis

Expanded text:
b ipsis quoque destruebantur Idola, quorum sumptu fuerant, et studio fabricata, et invento salutis portu, idolorum gaudebant perire naufragia. Lugebat portio victa diaboli, cum de ea victrix Ecclesiae legio triumphabat. Tunc hostis antiquus videns sibi perire quod Domino constabat assidua populorum conversione proficere, totam artificii sui machinam ad impugnandum quae fuerant constructa convertit, et suae partis auctores, deorum suorum flentes exitium, ad impietatem subitae persecutionis
Abbreviated transcription (Latin):
astitatis autẽ amor a puero
affrcerat eius mentẽ. ai deo
quod ob ip̃ius fidam custodiã mulierũ
consor cia uitabat oĩo. in tantũ forsã
quod insi cũ matre et sororibus solus
cũ sola nullo nũquã tẽpore loquebat᷑
audire. et loquẽtes talia grauiter ar¬
guebat. A ttendens prudẽter quod cor¬
rumpũt mala colloquia bouos mores
quatuor in sua iacebãt camera. ini sue
testimoniũ nitide puritatis. Cum
apostolo paulo sobrictate cibi et potus
corpus suũ cer stigabat assidue seqz fre
cunus fratris consocii cũ sathenis fer¬
reis disciplinãs. uestiendo pro camisia
rudem staminã et deferendo ad nudã
carnẽ. pro cingulo cordam grossam ip̃az
carnẽ in sernitutẽ spũs redigebat.
Sũmo etiã studio terrena cũcta calca¬
et contẽpsit. Nam rediens de cathalo¬
ma cũ rege predicto uotũ quẽ de ĩtran¬
do ordinc̃ fratrũ minoꝵ in obsidione
fecerat in cõuentu eorũdem de monte
pessolano uoluit adĩplere. Sed bidẽs

Expanded text:
astitatis autem amor a puero affecerat eius mentem adeo, quod ob ipsius fidam custodiam mulierum consortia vitabat omnino, in tantum, quod nisi forsan cum matre et sororibus solus cum sola nullo unquam tempore loquebaturaudire ac loquentes talia graviter arguebat, attendens prudenter, quod corrumpunt mala colloquia bonos mores quatuor, in sua iacebant camera in suae testimonium nitidae puritatis. Cum apostolo Paulo sobrietate cibi et potus corpus suum castigabat assidue  I. Cor.cuius fratris consocii, catenis ferreis disciplinans, vestiendo pro camisia rudem stamineam, deferendo ad nudam carnem pro cingulo chordam grossam, ipsam carnem in servitutem spiritus redigebat. Summo autem studio terrena cuncta calcatotaliter et contempsit. Nam rediens de Cathalonia cum rege praedicto, votum, quod de intrando ordinem fratrum Minorum in obsidione fecerat, in conventu eorumdem fratrum de Monte Pessulano b voluit adimplere. Sed videns,
Abbreviated transcription (Latin):
mones per energuminos. Quid nobis
et uobis apłi dei uiui: in ingressu uestrofiã¬
mis exurimur: Stabat ãt. ĩ una ede tẽpli aboriẽ¬
te quadrige qͦꝵ fusilis ex auro. ĩ qua radiebat de¬
esa solis q̃ similr̃ ex auro fusili ⁊ sistebat In aliaãt

Expanded text:
nt per energumenos: « Quid nobis et vobis, apostoli Dei vivi? in ingressu vestro flammis exurimur. » In una aede templi ab oriente quadriga equorum fusilis ex auro stabat, in qua radietas solis aeque fusilis consistebat. In alia vero
Abbreviated transcription (Latin):
est leo. Ecce spectacula xp̃ianoꝵ. Et
quid est amplius: illi oculis carnis uidẽt
uanitatẽ: nos cordis oculis ueritatẽ. Ne
putetis frẽs. quod sine spectatulis dimisit
nos dñs deus nr̃. Nam si nulla sũt xp̃ia¬
noꝵ spectacula. cur hodie unanimes cõue¬
minus: Ecce qd̃ diximus uidistis: et ex¬
clamastis. Non exclamaretis: nisi udis¬
setis. Et magnũ est hoc spectare ꝑ totum
educta de dentibus loonũ mẽbra xp̃i. et
ad uincta corpori xp̃i. Ergo nescio quid
sinule mutatus est quidã sp̃s: ut sanguĩc¬

Expanded text:
est leo. Ecce spectacula Christianorum. Et est leo. Ecce spectacula Christianorum. Et quod est amplius, illi oculis carnis vident vanitatem, nos cordis oculis veritatem. Ne putetis, fratres, quod sine spectaculis nos dimisit Dominus Deus noster: nam si nulla sunt spectacula, cur hodie convenistis? Ecce quod diximus, vidistis, et exclamastis: non exclamaretis, nisi vidissetis. Et magnum est hoc spectare per totugni, educta de dentibus leonum membra Christi, et adjuncta corpori Christi. Ergo nescio quid simile imitatus est quidam sp
Abbreviated transcription (Latin):
in auro habuit sangus mulicris. quale
pondus habet ad inclinandũ sanguis agui
per quẽ factus est mũdus: Et quidẽ ille
sp̃s. nescio quis ut premeret pondus: pla¬
catus est sanguine. Immũdi sp̃s nouerãt
uenturũ ihm̃i xp̃m. Audierãt ab angelis.
audierãt ex ꝓphetis: et sperabant eũ uen¬
turũ. Nam si nõ sperabãt unde clama¬
uerunt. quid nobis et tibi est ihũ: uenisti
ante tempus nos ꝑdere: Scimus qui sis
sc̃s dei. Denturũ sciebant: sed tẽpus ig¬
norabant. Sed quid audistis in psalmo de
iherusalẽ: Qm̃ bñplacitũ habuerũt serui
tui in lapides euis: et pulueris eius mise
rebũtur. Tu exurgens misereberis sp̃oi:
qm̃ uenit inquit tẽpus. ut miserearis auis
Quando uenit tẽpus. ut nuiscreatur ds̃:
Uenit agnus. Qualis agnꝰ est. Quẽ lupi
timent. Qualis agnus est: Qui leonẽ
occisus occidit. Dictus est enĩ dỹabolus
leo circumiens et rugiens: querens quẽ
deuoret. Sed sanguine agui: ipse bictus

Expanded text:
m aurum habuit sanguis mulieris, quale m aurum habuit sanguis mulieris, quale pondus habet ad inclinandum mundum sanguis Agni, per quem factus est mundus? Et quidem ille spiritus nescio quis, ut premeret pondus, placatus est sanguine. Immundi spiritus noverant venturum Jesum Christum, audierant ab Angelis, audierant ex Prophetis, et sperabant eum venturum. Nam si non sperabant, unde clamaverunt, Quid nobis et tibi est? venisti ante tempus perdere nos? scimus qui sis, Sanctus Dei . Venturum sciebant, sed tempus ignorabant. Sed quid audistis in Psalmo de Jerusalem? Quoniam beneplacitum habuerunt servi tui lapides ejus, et pulveris ejuseberis Sion, quoniam venit tempus ut miserearis ejus . Quando venit tempus ut misereretur Deus, venit Agnus. Qualis Agnus quem lupi timent? qualis Agnus est qui leonem occisus occidit? Dictus est enim diabolus leo circumiens et rugiens, quaerens quem devoret : sanguine Agni victus
Abbreviated transcription (Latin):
Nam et discipuli dicti sunt
agni. Ecte ego mĩtto uos: sicut agnos
in medio lupoꝵ. Dicti sũt et ip̃i lumẽ
Dos autẽ estis lumẽ mũdi. Sed aliter
ille: de quo dictũ est. E rat lumẽ uerũ:
quõ illuminat omnẽ hominẽ uenien¬
tem in hũc mundũ. Sic et agnus sin¬
gulariter solus. sine macula: sine pctõ
Non cuius macule absterse sint: sed
cuius macula nulla fucrit. Quid eñĩ
quia diccbat iohẽs de dño. etce agnus dĩ.
Ipse iohes nõ erat agnus: Noncrat
uir scũs: Non erat amicus sponsi:
Ergo si singulariter hic est agnus der:
quã fingulariter huius agni sangĩe
solo. lomines redimi potuerũt. Frẽs¬
rnei et si agnoscimus preciũ nostrũ qr
sangins est agui. qui sũt illi qui hodie
celebrant festinitatẽ sanguinis nescio cuiꝰ
mulieris: et quã ingrati sũt. Raptũ est
aurũ dicũt de aure mulieris. et tucurrit
sanguis: et positũ est aurũ in trutina
uel statera. et preponderauit multũ de
sanguine. Si pondus ad indinandũ¬

Expanded text:
nam et discipuli dicti sunt agni, Ecce ego mitto vos sicut agnos in medio luporum . Dicti sunt et ipsi lumen, Vos estis lumen mundi : sed aliter ille de quo dictum est, Erat lumen verum, quod illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum . Sic et Agnus singulariter, solus sine macula, sine peccato; non cujus maculae abstersae sint, sed cujus macula nulla fuerit. Quid enim? quia dicebat Joannes de Domino, Ecce Agnus Dei, ipse Joannes non erat agnus? non erat vir sanctus? non erat amicus sponsi? Ergo singulariter ille, Hic est Agnus Dei; quia singulariter hujus Agni sanguine solo homines redimi potuerunt. 6. Fratres mei, si agnoscimus pretium nostrum quia sanguis est Agni; qui sunt illi qui hodie celebrant festivitatem sanguinis, nescio cujus mulieris? et quam ingrati sunt? Raptum est aurum, dicunt, de aure mulieris, et cucurrit sanguis, et positum est aurum in trutina vel statera, et praeponderavit multum de sanguine. Si pondus ad inclinandu
Abbreviated transcription (Latin):
habere debent. Pcicifici auitẽ in semctipĩs
sũt: qui om̃s animi sui motus cõponẽ¬
tes. et subicientes rationi. io est menti
et spũi: carnalesqz cõcupiscentias ha¬
bentes edomitas funt regnũ dei. Ĩn
quo ita sũt ordinata dĩa ut id qd est ĩ
homine precipuũ et extellens: hoc ĩpe¬
ret ceteris nõ reluctãtibus que sũt nõ¬
bis bestiisq cõmunia. Atq id ip̃m
quod excellit in homine. idest mens et

Expanded text:
habere debent. Pacifici autem in semetipsis habere debent. Pacifici autem in semetipsis sunt, qui omnes animi sui motus componentes, et subjicientes rationi, id est menti et spiritui, carnalesque concupiscentias habentes edomitas, fiunt regnum Dei, in quo ita sunt ordinata omnia, ut id quod est in homine praecipuum et excellens, hoc imperet, caeteris non reluctantibus quae sunt nobis bestiisque communia, atque id ipsum quod excellit in homine, id est mens et
Abbreviated transcription (Latin):
Meus cibus est: ut faciã uolũtatẽ prĩs
mei. quod est iusticia. Et illa aqua de
qua quisquis biberit ut idẽ dicit: fiet
in eo fons aque saliẽtis in uitã eternã
Beati misericordes: qm̃ ip̃oꝵ miserebi¬
tur. Beatos esse dicit qui subueniũt
miseris: qm̃ eis ita rependetur. ut de
miseria liberẽtur. Beati mũdo corde:
qm̃ ip̃i deũ uidebũt. Q ergo stul¬
ti sũt: qui deũ istis exterĩorib oculis
querũt. cũ corde uideatur. Sicut ali¬
bi scriptũ est. Et in simplicitate cor¬
dis. querite illũ. Goc est eñĩ mundũ
cor: qd̃ est simplex cor. Et quẽtidmo¬
dũ lumẽ hoc uideri nõ potest nisi ocu¬
lis mũdis: ita nec ds̃ uidetur. insi mũ¬
dũ sit illud quo uideri potest. Deaiti
pacifiri: qm̃ ip̃i filii dei uocabũtur. In
pace ꝑfectio est: ubi nichil repugnat.
Et ideo filii dei pacifici qm̃ nichil resistit
deo. Et utiq filii similitudinẽ patris

Expanded text:
Meus cibus est ut faciam voluntatem Patris Meus cibus est ut faciam voluntatem Patris mei, quod est justitia: et illa aqua, de qua quisquis biberit, ut idem dicit, fiet in eo fons aquae salientis in vitam aeternam . 7. Beati misericordes; quoniam ipsorum miserebitur. Beatos esse dicit qui subveniunt misseris, quoniam eis ita rependitur, ut de miseria liberentur. 8. Beati mundi corde; quoniam ipsi Deum videbunt. Quam ergo stulti sunt qui Deum istis exterioribus oculis quaerunt, cum corde videatur, sicut alibi scriptum est, Et in simplicitate cordis quaerite illum . Hoc est enim mundum cor, quod est simplex cor: et quemadmodum lumen hoc videri non potest, nisi oculis mundis; ita nec Deus videtur, nisi mundum sit illud quo videri potest. 9. Beati pacifici; quoniam ipsi filii Dei vocabuperfectio est, ubi nihil repugnat, et ideo filii Dei pacifici, quoniam nihil resistit Deo, et utique filii similitudinem patris
Abbreviated transcription (Latin):
sicut corpus in terra. Ipã est requies. et
uita scõꝵ. Mites autẽ sũt qui cedũt in¬
probitatibus. et nõ resistũt malo: sed
unicũt in bono malũ. Rixentur ergo
ĩmites. et dimicent pro terrenis et tẽpo¬
ralibus rebus: beati autẽ mites. qm̃ ip̃i
hereditate possidebũt terrã. de qua pelli nõ
possunt. Dtĩ lugentes: qm̃ ip̃i consola¬
bũtur. Luctus est tristicia. de amissione
caroꝵ. C õuersi autẽ ad deũ. ea que ĩ hec
raũdo cara amplectabantur amittunt.
Non eñ gaudent his rebus. qubs aarẽ
gaudebãt. Et donet fiat in illis amor
eternoꝵ nõ ralla mesticia sauciãtur.
Consolabũtur ergo spñ scõ. qui maxi¬
me propterea paraclitus noĩatur. id est
consolator. ut temporalẽ amittentes.
eterna leticia perfruãtur. Deati qui
esuriũt et sitiunt iusticiã: quia ip̃i sa¬
turabũtur. Iam istos amatores dicit
ueri et inconcussi bom. Illo ergo cibo
saturabuntur. de quo dñs ip̃e dicit.

Expanded text:
sicut corpus ex terra: ipsa est requies et vita sanctorum. Mites autem sunt qui cedunt improbitatibus, et non resistunt malo, sed vincunt in bono malum . Rixentur ergo immites, et dimicent pro terrenis et temporalibus rebus: Beati autem mites; quoniam ipsi haereditate possidebunt terram, de qua pelli non possint. 5. Beati lugentes; quoniam ipsi consolabuntur. Luctus est tristitia de amissione charorum: conversi autem ad Deum, ea quae in hoc mundo chara amplectebantur, amittunt: non enim gaudent his rebus, quibus ante gaudebant; et donec fiat in illis amor aeternorum, nonnulla moestitia sauciantur: consolabuntur ergo Spiritu sancto, qui maxime propterea paracletus nominatur, id est consolator, ut temporalem amittentes aeterna laetitia perfruantur. 6. Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam; quoniam ipsi saturabuntur. Jam istos amatores dicit veri et inconcussi boni. Illo ergo cibo saturabuntur, de quo ipse Dominus dicit,
Abbreviated transcription (Latin):
illud apłi. Scientia ĩflat: carieas edificat.
Qua propter recte hic ĩtelligunus pau¬
peres spũ. humiles et timẽtes deũ: id est
non habentes inflantẽ spm̃. Nec aliũde
ommno: ĩcipere oportuit beatitudinẽ.
Sic quidẽ ꝑuenitur: ad sũmam sapiẽ¬
tiam. Iniciũ autẽ sapiẽtie tunor dñi. qm̃

Expanded text:
illud Apostoli: Scientia inflat, charitas vero aedificat . illud Apostoli: Scientia inflat, charitas vero aedificat . Quapropter recte hic intelliguntur pauperes spiritu, humiles et timentes Deum, id est, non habentes inflantem spiritum. Nec aliunde omnino incipere oportuit beatitudinem; siquidem perventura est ad summam sapientiam: Initium autem sapientiae timor Domini
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ ꝑtinet ad digintatẽ magistri. Et acce¬
dunt ad eũ discipuli eius:; ut audiendis
illis uerbis hii essent ctiã corpore uicinio¬
res. qui preceptis implendis animo pro¬
pinquabãt. Aperuit os suũ. et docebat
cos dicens. Ista circũlocutio qua scribitͤ
et aꝑiens os suũ: fortasse ipsa mora cõmẽ¬
dat aliquando longiorẽ futurũ esse sermo¬
neur. nisi forte nõ uacet qd̃ nũt dictũ est
aperuisse os suũ. qd ip̃e in lege soleret ue¬
tere aꝑire ora prophetarũ. Quid ergo
dicitur: Beati pauperes spũ: qm̃ ip̃oꝵ¬
betene rerũ temporaliũ: omĩa uanitas
et presumptio sp̃s. Presumptio autem
sp̃s. audatiã et suꝑbiã significat. Bents¬
uel uulgo ctiã magno sp̃s suꝑbie habere
dicitur. Et recte quando quidẽ sp̃s etiã
uentus uocatur. Unde scriptũ eĩt. Ig¬
nis grando. nix. glacies. sp̃s tẽpestatis.
Quis uero nesciat supbos inflatos dici.
taiquã uento distentos: Unde est ctiã

Expanded text:
quod pertinet ad dignitatem magisterii: et accequod pertinet ad dignitatem magisterii: et accedunt ad eum discipuli ejus, ut audiendis illius verbis hi essent etiam corpore viciniores, qui praeceptis adimplendis etiam animo propinquabant. Et aperiens os suum, docebat eos, dicens. Ista circumlocutio qua scribitur, Et aperiens os suum, fortassis ipsa mora commendat aliquanto longiorem futurum esse sermonem: nisi forte non vacet quod nunc eum dictum est aperuisse os suum, quod ipse in Lege veteri aperire soleret ora Prophetarum. 3. Quid ergo dicit? Beati pauperes sprtione rerum temporalium: Omnia vanitas et praesumptio spiritus . Praesumptio autem spiritus audaciam et superbiam significat. Vulgo etiam magnos spiritus superbi habere dicuntur. Et recte, quandoquidem spiritus etiam ventus vocatur. Unde scriptum est, Ignis, grando, nix, glacies, spiritus tempestatis . Quis vero nesciat superbos inflatos dici, tanquam vento distentos? Unde est etiam
Abbreviated transcription (Latin):
ascendit in montẽ. Et cũ sedisset:
accesserũt ad cũ discipuli eius. Et Rl̃¬
ons bene intelligitur significare
maiora precepta iusticie: quisi
minora crant que iudeis data sunt.
Unus tamẽ deus per scõs ꝓpietas et fanu¬
los suos. scdm̃ ordinatissimã distributio¬
nem tempoꝵ: dedit minora pretepta po¬
pulo. quẽ timore ad huc alligari oporte¬
bat: et per filiũ suũ maiora ppło. quem
caritate ian liberali cõuenerat. Cũ aũl¬
minora minoribus. maiora maioribus
dantur: ab eo dantur. qui solus nouit
congruentẽ suis tc̃poribus: generi huma¬
no exhibere medicinã. Nec mirũ est qd̃
dantur maiora precepta propter regnũ
celoꝵ. et minora data sũt propter regnũ
terrcnũ: ab eodẽ uno deo qui fetit celũ et
terrã. De hac ergo iusticia que maior est:¬
dicitur per prophetã. iusticia tua sicut mõ¬
tes dei. Et hoc bene significat. quod ab
uno magistro solo: docendis tantis reb
ideo docetur in monte. Sedens autẽ docet:

Expanded text:
disset, accesserunt ad eum discipuli ejus. ons, bene intelligitur significare majora praecepta justitiae, quia minora erant, quae Judaeis data sunt. Unus tamen Deus per sanctos prophetas et famulos suos, secundum ordinatissimam distributionem temporum dedit minora praecepta populo, quem timore adhuc alligari oportebat, et per filium suum majora populo, quem charitate jam liberari convenerat. minora minoribus, majora majoribus dantur, ab eo dantur qui solus novit congruentem suis temporibus generi humano exhibere medicinam. Nec mirum est quod dantur majora praecepta propter regnum coelorum, et minora data sunt propter regnum terrenum ab eodem uno Deo, qui fecit coelum et terram. De hac ergo justitia quae major est, per prophetam dicitur, Justitia tua sicut montes Dei : et hoc bene significat, quod ab uno magistro solo docendis tantis rebus idoneo, locetur in monte. Sedens autem docet,
Abbreviated transcription (Latin):
uictoria coronatus. Illic clarissima bir¬
ginũ turba letatur. illic etiã cõfessoꝵ
fortitudo laudatur. sed et illoꝵ remune¬
ratio censetur. qui precepta dñica seruã¬
tes ad celestes tixsauros. terrena patri¬
monia transtulerũt. Ad hos dilectissi¬
mi auida cupiditate properemus. ut
ium his cito esse. et cito tid xp̃m henire
contingat. E ñq huius itineris ducẽ
habeamus. salatis auctorẽ lucis prin¬
cirem leticie largitorẽ. Qui buut et

Expanded text:
victoriam coronatur; illic clarissima virvictoriam coronatur; illic clarissima virginum turba laetatur: illic etiam confessorum fortitudo laudatur. Ibi et illorum remuneratio censetur, qui praecepta dominica servantes, ad coelestes thesauros terrena patrimonia transtulerunt. Ad hos, dilectissimi, avida cupiditate properemus; ut cum his cito esse, et cito ad Christum venire contingat, eumque hujus itineris ducem habeamus, salutis auctorem, lucis principem, laetitiae largitorem: qui vivit et
Abbreviated transcription (Latin):
Quantes fortiter dñica mãdata. In simpli¬
citaue ĩ iocentiã. in caritate concordiã:
modestiã in humilitate. diligentiã in admi
in defendendã ueritate constãtia. in dis¬
cipline se ueritate censurã. ne aliquid ad
exemplũ bonoꝵ factoꝵ desit in nobis.¬
semitis mherentes sequeremur et gaudia
Datriã quoq nostrã. paradisũ cũ illis
computemus. Parẽtes patriarchas iã
habere cepimus. quid nõ properamus et
currimus. ut patriã nostrã uidere. ut
parentes salutare possimus: Magnus
illic carorũ nunerus expectat. parentũ
fratrũ filioꝵ. frequens nos et copiosa tur¬
ba desiderat. iai de sua incolumitate se¬
cura. adhuc de nr̃a salute solicita ad coꝵ
complexũ et conspectũ uenire. Quan¬
ta illis et nobis cãmune leticia est. qualis
illic celestiũ uoluntas. et ꝯseruorũ socie¬
tatẽ expectantiũ. Quã sũma et perpetua
felicitas. Illic apłoꝵ głosus chorus. illic

Expanded text:
rvantes fortiter dominica mandata. In simplirvantes fortiter dominica mandata. In simplicitate servate innocentiam, in charitate concordiam, modestiam in humilitate, diligentiam in adminin defendenda ueritate constantiam, in disciplinae seueritate censuram. ac ne aliquid ad exemplum bonorum factosemitis inhaerentes, sequeremur ad gaudia. Patriam quoque nostram paradisum cum illis computemus. Parentes Patriarchas jam habere coepimus: utquid non properamus et currimus, ut patriam nostram videre, et parentes salutare possimus? Magnus illic nos charorum numerus exspectat, parentum, fratrum, filiorum frequens nos et copiosa turba desiderat, jam de sua incolumitate secura, adhuc de nostra salute sollicita. Ad eorum complexum et conspectum venire, quanta illis et nobis in commune laetitia est! Qualis illic coelestium voluptas conservorum societatem exspectantium! quam summa et perpetua felicitas! Illic Apostolorum gloriosus chorus, illic
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ uite: Ad hanc igitur operũ salutariũ
certemus: om̃s in agone iufticie deo et¬
xp̃o expestante curramus. Et qui scł̃o
et mũdo maiores esse iam cepimus.
cursũ nostrũ nulla scłi et mũdi cupidi¬
tate tardemus: Si expeditos si celere in
hoc operis agone currentes dies ultimis
ui deerit remunerator. qui corã in per¬
setutione purpureã pro passione dona¬
iti: ipse in pace uincẽtibus per iusticie
meritis dabit et candidã. Nam nec abra¬
ami. nec yseac. nec iacob occisi sũt. et ta¬
men fidei et iusticie meritis honorati.
inter patriarchas primi esse meruerũt
d quoꝵ congregatur cõunuũ quisq
fidelis et iustus. et laudabilis ĩuenitur.
Memores esse debeuius uoluntatẽ nõ
nostrã. sed dei facere debere. quia qui fe¬
cerit eus uoluntatẽ manet meternũ.
Qua ꝓpter Rm̃i mẽte integra. fide fir¬
ma. uirtute robusta. caritate ꝑfecta. ꝓa¬
ti ad omnẽ uoluntatẽ dei simus. cẽ se:¬

Expanded text:
nem vitae. Ad hanc igitur operum salutarium nem vitae. Ad hanc igitur operum salutarium certemus omChristo spectante curramus et qui saeculo et mundo maiores esse iam coepimus cursum nostrum nulla saeculi et mundi cupiditate tardemus. si expeditos, si celeres, si in hoc operis agone currentes dies nos uel s deerit remunerator. Qui coronam in persecutione purpuream pro passione donabit, ipse in pace vincentibus pro justitiae meritis dabit et candidam. Nam nec Abraham, nec Isaac, nec Jacob occisi sunt, et tamen fidei et justitiae meritis honorati, inter patriarchas primi esse meruerunt; ad quorum congregatur convivium, quisquis fidelis, et justus et laudabilis, invenitur. Memores esse debemus voluntatem, non nostram, sed Dei, facere debere, quia qui fecerit ejus voluntatem, manet in aeternum, arissimi, mente integra, fide firma, virtute robusta, charitate perfecta parati ad omnem voluntatem Dei simus, conse
Abbreviated transcription (Latin):
circumstantibus. ep̃is ire compulsus: descendit ad do¬
mum puelle. Ingens turba proforibus spectans: qͥd¬
nam dei seruis: esset facturus. Ac primum solo pro
tulat. Qd̾ cum bene dixisset : in ore puelle ium
scĩ liquoris in fudit: statimq uox reddita est. Aum
paulatim singula contactu eius. ceperunt membra
uiuescere. donec firmatis gressibus populo teste sur

Expanded text:
circumstantibus episcopis ire conpulsus descendit ad docircumstantibus episcopis ire conpulsus descendit ad domum puellae. ingens turba pro foribus expectabat, ; quidnam Dei seruus esset facturus. ac primum quae eranstulat: quod cum benedixisset, in os puellae uim sancti liquoris infundit, statimque uox reddita est. tunc paulatim singula contactu eius coeperunt membra uiuescere, donec firmatis eressibusgressibus populo teste sur
Abbreviated transcription (Latin):
rant. Pluresq ex his. postea epos uidimus. Que enĩ
esset ciuitas aut eccłia. que nõ sibi de martimn mo¬
nasterio cuperet sacerdotes: Nulla. Treueris pu
ella quedam dirai paralisis. egritudine tenebatur.
ita ut iam ꝑ multũ tempus nullo ad hummnesus
corporis offitio fungeretur. om̃i exparte premor¬
tua. nir tenui spũ palpitabat. Tristes ad so lam
Quod ubi puelle pater compefit: cu currit exani¬
mis pro filia rogaturus. Et forte iam eccłiam fue
titur dicens. Filia mea moritur misero. genere lã-¬
goris: ⁊ quod ip̃a morte crudelius. solo spũ uiuit
iam carne. premortua : rogo ut ad eam eas atq bene¬
dicas. Confido enim quod per te reddenda sit sanita¬
ti. Qua ille uoce confusus obstipuit. ⁊ refugit:
dicens hoc sue. nõ esse uirtutis. Senem en arrare
iuditio se dignum: per quem dominus signum
untutis ostenderet. Pro status uehementius fiens pa¬
ter orare. ut ex animem uisitare cepit. Postremo a

Expanded text:
rant: pluresque ex eis postea episcopos uidimus. quae enim rant: pluresque ex eis postea episcopos uidimus. quae enim esset ciuitas aut ecclesia, quae non sibi de Martini monasterio cuperet sacerdotem? Sed ella quaedam dira paralysis aegritudine tenebatur, ita ut iam per mul-, tum tempus nullo ad humanos usus corporis officio fungeretur: omni ex parte praemortua uix tenui spiritu palpitabat. tristes ad . solam quod ubi puellae pater conperit, cucurrit exanimis pro filia rogaturus. et forte Martinus iam ecctitur dicens: filia mea moritur misero genere languoris, et quod ipsa est morte crudelius, solo spiritu uiuit, iam carne praemortua. rogo ut eam adeas adque benedicas: confido enim quod per te reddenda sit sanitati. qua ille uoce confusus obstipuit et refugit dicens, hoc suae non esse uirtutis: senem errare iudicio, non esse se dignum, per quem Dominus signum uirtutis ostenderet. perstare uehementius flens aterpater et orare ut exanimem uisitaret: postremo a
Abbreviated transcription (Latin):
autem planitiem liger fluuius reducto paululum
sinu clauserat. Una tantum eademq arta ad modũ
uia adiri poterat. Ipse ex lingus contertam cellulã
habebat. Multi quidem afrĩbus. in eundem mo¬
dum plerumq. saro super geͤntis montis cauato.
receptacula sibi fecerant. ⁊ Discipuli uero octoguita
monachis moris est quiquam licebat. Ars ibi. ex¬
ceptis scriptoribus nulla habelutur. Qui tamen
operi: minor etas reputabatur. maiores aut̃ oratio¬
ni uacabant. Rarus cui quam extra cillulam
suam egressus: nisi cum ad locum orationis conue¬
niebant. Tibum unum om̃s post oram. ieiunii
accipiebant liium nemo nouerat: nisi quem in¬
firmitas co egisset. Pleriq camelorum setis uestiebã¬
tur. & ollior ibi habitus pro crimine erat: quod eo
magis sit mirum necesse est ennarrare quod multi
inter cos nobiles habebantur. qui longe aliter
educati: ad hanc se humilitatem.⁊ pacientiam coege¬

Expanded text:
am planitiem Liger fluuius reducto paululum am planitiem Liger fluuius reducto paululum sinu clauserat: una tantum eademque arta admodum uia adiri poterat. ipse ex lignis contextam cellulam habebat, multique ex fratribus in eundem modum: plerique saxo superiecti montis cauato receptacula sibi fecerant. discipuli fere octoginta monachis moris est, quicquam licebat, ars ibi exceptis scriptoribus nulla habebatur, cui tamen operi minor aetas deputabatur: maiores orationi uacabant. rarus cuiquam extra cellulam suam egressus, nisi cum ad locum orationis conueniebant. cibum una omnes post horam ieiunii accipiebant. uinum nemo nouerat, nisi quem infirmitas coegisset. plerique camelorum saetis uestiebantur: mollior ibi habitus pro crimine erat. quod eo magis sit mirum necesse est, quod multi inter eos nobiles habebantur, qui longe aliter educati ad hanc se humilitatem et patientiam coege
Abbreviated transcription (Latin):
do lecto clamor ppłi tollitur pars diuersa
confunditur. Atq ita habitum est. diuino
nutu psalmum hunc lectum fuisse: ut testimoni¬
um operis sui defensor audiret. Qui erore in¬
fantium atq lactentium. in martino domini laude.
ꝑerfecta.⁊ offensus pariter: ⁊ destructus est i¬
micus. Iam uero sũpto epãtu. qualem se quantũꝙ
prestiterit. nõ est nr̃e facultatis euoluere. Idem cõs¬
tantissime perseuerabat : qui prius fuerat. Fadem
in corde cius humilitas. cadem in uestitu eus uilitas
erat. Atq ita plenus auctoritatis.⁊ gr̃e implebat.
cpĩ dignitatem: ut nõ tamen ꝓpositum monachi uir¬
tutemq desereret. Aliquandui ergo adherente s¬
ad eccłam cellula usus est. De inde cum in quetudi¬
nem frequentantantium ferrẽ nõ posset: duobꝰ fere ex¬
tra cuuitatem milibus monasterium sibi statuit.
Qui locus tam secretus. ⁊ remotus erat: ut ere¬
mi solitudinem nõ desideraret. Ex uno enim latere
piecisa montis excelsa rupe ambiebatur. Reliquã¬

Expanded text:
uo lecto clamor populi tollitur, pars diuersa confunditur. adque ita habitum est, diuino nutu psalmum hunc lectum fuisse, ut testimonium operis sui Defensor audiret, qui ex ore infantium adque lactantium, in Martino Domini laude perfecta, et ostensus pariter et destructus esset inimicus. Iam uero sumpto episcopatu qualem se quantumque praestiterit, non est nostrae facultatis euoluere. idem enim constantissime perseuerabat qui prius fuerat. eadem in corde eius humilitas, eadem in uestitu eius uilitas erat: adque ita, plenus auctoritatis et gratiae, inplebat episcopi dignitatem, ut non tamen propositum monachi uirtutemque desereret. aliquandiu ergo adhaerenti ad ecclesiam cellula usus est: dein cum inquietudinem se frequentantium ferre non posset, duobus fere extra ciuitatem milibus monasterium sibi statuit. qui locus tam secretus et remotus erat, ut eremi solitudinem non desideraret. ex uno enim latere praecisa montis excelsi rupe ambiebatur, reliqu
Abbreviated transcription (Latin):
fidimiis. qui per singula heremi. inspeluncis ⁊ in exi¬
guis cellarum tuguriis. uno tantum modo contenti
pabulo demorabantur. bestiis sociati. multi auibus
subministrati. ciborum sꝑnentes delicias: luxus scłi
calcantes. laudem temporalem. nõ amantes: uisus
hominum fugientes. angelorum assueti loquelis:
plurimis uirtutum effulsere signis. Cecis uisum¬

Expanded text:
itate, qui per singula eremi loca in speluncis et exiguis cellarum tuguriis modico contenti pabulo demorabantur. Alii bestiis sociati, alii avibus subministrati, ciborum spernentes delicias, luxus saeculi calcantes, laudem temporalem non amantes, visum hominum fugientes, angelorum assueti loquelis, plurimis virtutum effulsere signis « circui
Abbreviated transcription (Latin):
potest odisse quem nescit utiq ante quam dice¬
ret. si nõ uenissem ⁊ locutus fuissem. eis peccatũ nõ
haberent: dixerat disciplis suis hec facient uob. quia
nesciunt eum qui misit me. Quomodo ergo nes¬
ciunt: ⁊ hoderunt: Si enim nõ qđ est. ipse. set
nescio quid de illo aliud opinantur. nõ utiq ipsũ.
set illud inueniuntur odisse quod fingunt. aut
errando pocius suspicantur ⁊ tamen nisi possent odis¬
se homines quod nesciunt. nõ ueritas utrumq dixs̃¬
set : quod eius patrem.⁊ nesciunt. ⁊ oderunt. Set
quomodo id fieri possit. si ad iuuante domino per
nos demonstrari. potest: quia hec disputatio est iã

Expanded text:
potest odisse quem nescit? Et utique antequam dicepotest odisse quem nescit? Et utique antequam diceret, Si non venissem, et locutus eis fuissem, peccatum non haberent, dixerat discipulis suis, Haec facient vobis, quia nesciunt eum qui misit me. Quomodo ergo nesciunt et oderunt? Si enim non quod est ipse, sed nescio quid aliud de illo opinantur; non utique ipsum, sed illud inveniuntur odisse quod fingunt, aut errando potius suspicantur. Et tamen nisi possent homines odisse quod nesciunt, non veritas utrumque dixisset, quia ejus Patrem et nesciunt et oderunt. Sed quomodo id fieri possit, si adjuvante Domino per nos demonstrari potest; quia haec disputatio est jam
Abbreviated transcription (Latin):
quod ꝑierat : ad ꝑdicionem sine dubio pertinebũt.
Quam uis dici possit alios grauius. alios leuius:
ꝑituros. id est alios grauiores. alios leuiores penas.
in sua ꝑdicione passuros. Ille autem perire dicitur. qͥs¬
quis ab illa beatitudine quam scĩs suis: per subplici¬
um separatur. Tanta est aũt subpliciorum. quanta
est diuersitas peccatorum. Que quomodo sese ha¬
beat altus uidicat. sapientia diuina. quam iectura
scrutatur. aut effatur humana. Iste certe ad quos ue¬
nit. ⁊ quibus locutus est xp̃s. non habent de mag¬
no in fidelitatis. peccato illam excusationem qua
possint dicere. nõ indimus: nõ audimimus. Siue nõ
acceptaretur ista exeusatio. ab illo cuius inscrutabili¬
a sunt udicia eus. siue acceptaretur. ⁊ si nõ ab om̃i
dampnatione libarentur. certe ut aliquando leuius
dampnarentur. Qui me odit inquid: ⁊ patrem
meum in quid odit. Hinc nob̾ fortasse dicatur. quis

Expanded text:
quod perierat , ad perditionem sine dubio pertinebunt. quod perierat , ad perditionem sine dubio pertinebunt. Quamvis dici possit, alios gravius, alios levius perituros, id est, alios graviores, alios leviores poenas in sua perditione passuros. Ille enim perire Deo dicitur, quisquis ab illa beatitudine quam dat sanctis suis, per supplicium separatur: tanta est autem suppliciorum, quanta est diversitas peccatorum; quae quomodo se habeat, altius judicat sapientia divina, quam conjectura scrutatur aut effatur humana. Isti certe ad quos venit, et quibus locutus est Christus, non habent de magno infidelitatis peccato illam excusationem, qua possint dicere, Non vidimus, non audivimus: sive non acceptaretur ista excusatio ab illo cujus inscrutabilia sunt judicia, sive acceptaretur, et si non ut ab omni damnatione liberarentur, certe ut aliquanto lenius damnarentur. 5. Qui me odit, inquit, et Patrem meum edit. Hic nobis fortasse dicatur: Quis
Abbreviated transcription (Latin):
queritur. Uet si aluit est perire sine lege aliuo uidica¬
re per legem.⁊ illud est grauius. hoc aũt leuius:
procul dubio nõ sunt isti. in hac pena leuiore ponẽ¬
di : quia neq in lege peccauerunt. set omnino legẽ
xp̃i accipere noluerunt. ⁊ eam quantum ad ipsos at¬
tuiet. omnino nullam esse uoluerunt. Illi aut̃ peccãt
in legem. qui sunt in lege: id est qui eam suscipiunt:
eamq scam̃. ⁊ mandatum scm̃. ⁊ iustum.⁊ bonum
fatentur: set infirmitate nõ implent. quod ab ea rec¬
tissime precipi dubitare nõ possunt. hii sunt qui ali¬
quo modo forsitant possunt. ab eorum qui sine lege
sunt. ꝑdicione discerni. si tamen quod apłs ait. per
legem iudicabuntur. Sic accipiendum est tanquam
dixerit. nõ ꝑibunt. quod mirum si ita est. Neq e¬
nim de infidelibus ⁊ fidelibus. erat sermo. ut hoc
diceret. s de gentibus ⁊ uideis. Qui certe utriq
nisi in eo saluatore. saluentur qui uenit querere.

Expanded text:
quaeritur. Sed si aliud est perire sine Lege, aliud judicaquaeritur. Sed si aliud est perire sine Lege, aliud judicari per Legem, et illud est gravius, hoc autem levius; procul dubio non sunt isti in hac poena leviore ponendi, quia neque in Lege peccaverunt, sed omnino Legem Christi accipere noluerunt, et eam quantum ad ipsos attinet, omnino nullam esse voluerunt. Illi autem peccant in Lege, qui sunt in Lege, id est, qui eam suscipiunt, eamque sanctam, et mandatum sanctum et justum et bonum fatentur ; sed infirmitate non implent quod ab ea rectissime praecipi dubitare non possunt. Hi sunt qui aliquo modo forsitan possunt ab eorum, qui sine Lege sunt, perditione discerni: si tamen quod Apostolus ait, per Legem judicabuntur, sic accipiendum est tanquam dixerit, non peribunt; quod mirum si ita est. Neque enim de infidelibus et fidelibus erat sermo ut hoc diceret, sed de Gentibus et Judaeis: qui certe utrique nisi in eo Salvatore salventur, qui venit quaerere
Abbreviated transcription (Latin):
in me loquitur xp̃s : Restat inquirere. utrum hii qͥ
priusquam xp̃s in eccłia ueniret ad gentes.⁊ priusqͣm
euuangłium eius audirent. uite huius fine preuenti
sunt. siue preueniuntur. possunt habere hanc ęreusa¬
tionem. Possunt plane. Sed nõ ideo possunt effuge¬
re dampnationem. Quicumq enim sine lege
peccauerunt: sine lege ꝑibunt. Et quicumq in lege
peccauerunt: ꝑ legem uidicabuntur. Que quidẽ
apłi uerba. qm̃ id quod ait ꝑibunt. terribilius so¬
nat. quam quod ait iudicabuntur. nõ solum ni¬
chil ad iuuare. hanc ęxcusationem uidentur osten¬
bere. uerum etiam plus grauare. Qui enim se quia
nõ audierunt: excusabunt: sine lege peribunt. Set
utrum hii : qui cum audierint contempserunt. uł
etiam restiterunt: nec tantum contra dicendo. set e¬
os aquibus audierunt. odii persequendo. in eis de¬
putandi sint. de quibus aliis lenius uidetur. sonusse.
quod dictum est per legem iudicabuntur: merito

Expanded text:
in me loquitur Christus ? 3. Restat inquirere utrum hi qui in me loquitur Christus ? 3. Restat inquirere utrum hi qui priusquam Christus in Ecclesia veniret ad Gentes, et priusquam Evangelium ejus audirent, vitae hujus fine praeventi sunt, seu praeveniuntur, possint habere hanc excusationem? Possunt plane, sed non ideo possunt effugere damnationem. Quicumque enim sine Lege peccaverunt, sine Lege et peribunt: et quicumque in Lege pa, quoniam id quod ait, peribunt, terribilius sonat quam quod ait, judicabuntur; non solum nihil adjuvare hanc excusationem videntur ostendere, verum etiam plus gravare. Qui enim se quia non audierunt, excusabunt, sine Lege peribunt. 4. Sed utrum hi qui cum audirent, contempserunt, vel etiam restiterunt, nec tantum contradicendo, sed et eos a quibus audierunt odiis persequendo, in eis deputandi sunt de quibus aliquid levius videtur sonnisse quod dictum est, per Legem judicabuntur, merito