comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ue. accusatione & dampnatione dignissimũ. N gͦ ds̃ quȩdã
peccata dampnat. quȩdã iustificat & laudat. Nulla laudat
odit om̃ia.Q uomͦ odit medicus egritudinẽ egroti. & id agit
curando ut egritudo pellatur eger leuetur: sic ds̃ grã sua
hoc in nob̾ agit ut peccatum ꝯsumatur. homo lib̾etur.S qͣn
in uita ꝓficientium: qđ in uita ꝯsumit᷑ ꝑfectorum. P rima
÷ gͦ lib̾tas carere criminibus. Ideo & apłs paulus qͣn eligit
ordinandos. uł pb̃ros. uł diaconos. et quicumq ordinandꝰ
ẽ ad preposituram ȩccłiȩ : ñ ait siquis sine peccato ẽ. Hoc. enĩ
si dic̾et. om̃is homo reꝓbaret᷑. Nullus ordinaretur. s ait. siquis
sine crimine: sicuti ÷ homicidium. adult̾ium. aliq̃ ĩmũdicia
fornicationis. furtum. fraus. sacrilegium. et cetera huiusmodi:
incipit caput erigere in lib̾tatem. S ista inchoata ÷ ñ ꝑfecta
libtas. Illa quȩ apathia grece dr̃. quȩ si latine possoe ĩpassi¬

Expanded text:
ave, accusatione et damnatione dignissimum. Non ergo Deus quaedam peccata damnat, quaedam justificat et laudat: nulla laudat, odit omnia. Quomodo odit medicus aegritudinem aegroti, et id agit curando ut aegritudo pellatur, aeger levetur: sic Deus gratia sua hoc in nobis agit, ut peccatum consumatur, homo liberetur. Sed qin vita proficientium, quod in vita consumitur perfectorum. 10. Prima est ergo libertas, carere criminibus. Ideo et apostolus Paulus quando elegit ordinandos vel presbyteros vel diaconos, et quicumque ordinandus est ad praeposituram Ecclesiae, non ait, Si quis sine peccato est; hoc enim si diceret, omnis homo reprobaretur, nullus ordinaretur: sed ait, Si quis sine crimine est , sicuti est homicidium, adulterium, aliqua immunditia fornicationis, furtum, fraus, sacrilegium, et caetera hujusmodi. nus homo, incipit caput erigere ad libertatem: sed ista inchoata est, non perfecta irca illa quae άπάθεια graece dicitur, quae si latine posset impassi
Abbreviated transcription (Latin):
ex oꝑib iusticie quȩ fecimus nos. s scdm suã miscdiam saluos
nos fecit. ꝑ lauachrum regen̾ationis & renouationis. Quis
ñ intelligat in lauacͦ regeneracioĩs spem nob ditã salict̃s fu-¬
turȩ. ñ um salutem ipsam q̃ ꝓmitcitur: et tñ qr certa spes est
tamqͣm iã data eẽt. eadem salus: saluos nos inqͥt fecit. Alio
qͥppe loco dilucidissime dicit. Nos in nob̾ ipsis ĩgemiscimus
adoptionẽ expectantes redẽptionẽ corporis nr̃i. Spe .i. saliu
facti sumꝰ. Spes aut̃ quȩ uidet᷑ ñ est spes. Qđ .i. uidet qͥsꝰ sꝑat:¬

Expanded text:
 secundum suam misericordiam saluos nos fecit per lauacrum regenerationis. quis autem non intellegat in lauacro regenerationis spem nobis datam salutis futurae, non iam salutem ipsam, quae promittitur? et tamen quia certa spes est, tamquam iam data esset eadem salus, saluos nos, inquit, fecit. alio quippe loco dilucidissime dicit: nos in nobis ipsis ingemescimus adoptionem exspectantes, redemtionem corporis nostri. spe enim salui facti sum
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ ꝑicło nõ tantum nos. nã ad illum de qͦ dicturus
sum qͥd sumus nos: nos gͦ non tantũ isto ꝑicło. s etiam
ille doctor gentiũ ꝑielitatũ se ẽẽ. testat᷑ cum dic̃. Ne in
magnitudoitreuelacionũ mearũ extollar. datus ẽ. michi
stimulus carnis meȩ. et cet̾a Unde. et ipse dñs cumoris
ipse doctor gentiũ dic̃. Neq qͥ plantat ÷ aliqͥd neq qui
rigat. s qͥ incrementũ dat ds̃. Hoc et. ille meminit qui
ĩnatis mulierũ ꝗͣto magnꝰ erat tanto se in oĩb humili¬
abat. indignũ se affirmans qͥ. xp̃i calciam̃ta portaret. Qd
enĩ aluid ostendit ubi ait. qui ht̃ sponsã sponsus ÷ amicꝰ
aut̃ sponsi stat et audit eũ et gaudio gaudet ꝓpt̃ uocẽ
sponsi: hic ÷ ille auditus de quo paulo ante ꝯmemoraui
ĩ psalmo positum. Auditui mõ dab̃ exultacionẽ ⁊ lȩticiã

Expanded text:
autem periculo non tantum nos — nam ad illum, de quo dicturus autem periculo non tantum nos — nam ad illum, de quo dicturus sum, quid sumus nos ? — non ergo nos tantum isto periculo sed etiam ille doctor gentium periclitatum se esse testatur, cum dicit: Ne in magnitudine reuelationum mearum extollar, datus est mihi stimulus carnis et cetera. unde et ipse dominus, tumoris ipse doctor gentium dicit: Neque qui plantat, est aliquid, neque qui rigat, sed qui incrementum dat deus. hoc et ille meminit, qui in natis mulierum, quanto magnus erat, tanto se in omnibus humiliabat indignum se adfirmans, qui Christi calciamenta portaret. quid enim aliud ostendit, ubi ait: Qui habet sponsam, sponsus est; amicus autem sponsi stat et audit eum et gaudio gaudet propter uocem sponsi? hic est ille auditus, de quo paulo ante commemoraui in psalmo positum: Auditui meo dabis exultationem et laetitiam
Abbreviated transcription (Latin):
te ꝑficẽt qͥ ei ded̾ãt colafirantem angłm sathanȩ. nͥ dici¬
tis qd eum diabolus dedit. Diabolus gͦ agebat ne magni¬
tudine reuelacionũ paulus extolleretur. et ut untus eius
ꝑficeretur. qͥs hoc dixerit : ab illo gͥ traditus erat ustus
colaphitandus angło sathanȩ qͥ ꝑ eũ tͣdebat et ĩiustos
ip̃si sathane de. quib idem dicit. qͦs tradidi sathanȩ ut
ĩ docendo suꝑbiȩ uituim. qđ indiscendo ñ ita : Und̾ et̃
scã scriptã nos admonet dicens. Sit om̃is homo ueloxad
iudiendũ tardus aut̃ ad loquendũ. Et ille ĩ psalmo ait.
Auditui meo dab̃ exultacionem et leticiam. Cõtinuoq
subiecit. Exultabt̃ ossa humiliata. Uidit enĩ in audiendo
facillime. seruari humilitatẽ. qd̾ difficile ⁊ ĩ docendo. qm
necesse ÷ ut doctor habeat suꝑiorẽ locum. ubi laborio¬
sum ÷ obtinere ne subrepat. elatio. Uides ne quẽad modũ
ꝑiclitem. a quib hoc expectat᷑ ut nõ solum doctores

Expanded text:
erficeret, qui ei dederat colaphizantem angelum satanae: nisi dicitis quod eum diabolus dederit. Diabolus ergo agebat, ne magnitudine revelationum Paulus extolleretur, et ut virtus ejus perficeretur. Quis hoc dixerit? Ab illo igitur traditus erat justus colaphizandus angelo satanae, qui per eum tradebat et injustos ipsi satanae: de quibus idem dicit, Quos tradidi satanae, ut in docendo superbiae uitium, quod in discendo non ita est. unde et sancta scriptura nos admonet dicens: Sit omnis homo uelox ad audiendum, tardus autem ad loquendum; et ille in psalmo ait: Auditui meo dabis exultationem et laetitiam continuoque subiecit: Et exultab unt ossa humiliata. uidit enim in audiendo facillime seruari humilitatem, quae difficilis est in docendo, quoniam necesse est, ut doctor habeat superiorem locum, ubi laboriosum est obtinere, ne subrepat elatio. Videsne. quem ad modum periclitemur, a quibus hoc expectatur, ut non solum doctores
Abbreviated transcription (Latin):
Homini p̃ceptum ÷ ñ te laudet os tuũ. s lauda te os
ꝓximi tui. ꝑicłosum ÷ enĩ sibi plac̾e. cui cauendum⁊ su
ꝑbire. Ille aut̃ qui suꝑ om̃ia est. qͣntumcũq se laud&
ñ se extollet excelsus. Nec potest recte dici arrogans
ds̃. Nob̃ namq expedit eũ nosse. ñ illi. nec eũ qͥsq cog¬
noscit. si ñ se indic& ipse qͥ nouit. Si gͦ non se laudãdo
qͣsi arrogantiã uitare uoluerit: nob̃ sapientiã denega¬
u̾itatis. Nob̾ subiacere illi utile ÷ celsitudini. nob̃ seruire
utile ÷ ueritati. Qđ se dñm dicit. ñ illi ÷ uitiũ s nob̾:
⁊ ne ñ dicam ego qđ utile ÷ dum tacet ille qđ est. Be

Expanded text:
 Non te laudet os tuum, sed laudet te os proximi tui . Periculosum est enim sibi placere, cui cavendum est superbire. Ille autem qui super omnia, quantumcunque se laudet, non se extollit excelsus. Nec potest recte dici arrogans Deus, nobis namque expedit eum nosse, non illi. Nec eum quisquam cognoscit, si non se indicet ipse qui novit. Si ergo non se laudando, quasi arrogantiam vitare voluerit, nobis sapientiam denegaveritatis. Nobis subjacere illi utile est celsitudini. Nobis servire utile est Veritati. Quod se Dominum dicit, non illi est vitium, sed nobis est  non dicam ego quod utile est, dum tacet ille quod est. Be
Abbreviated transcription (Latin):
to. Sic gͦ agnus in holocaustoma ut ipsũ peccꝰ ẽẽt. pecca¬
tum. id ẽ. sacrificium fieret ꝓpeccato. Sic̃ de ariete qd̾
sequit᷑ in salutare dic̃. tanqͣm ipsum sit salutare. cũ sit
sacrificium salutaris. qđ postea repetendo manifestat.
Nam et illud ꝓpeccato dicit. qđ prius dixerat insaluta

Expanded text:
t peccatum, id est sacrificium fieret pro peccato, sicut de ariete, quod sequitur, in salutare dicit, tanquam ipsum sit salutare, cum sit sacrificium salutaris. Quod postea repetendo manifestat: nam et illud pro peccato dicit, quod prius dixerat in pecca
Abbreviated transcription (Latin):
nos. Non n᷑saudisse uocẽ ipsius. s uocẽ eoꝵ qͦs misit. absit.
Pellatur ista cogitacio de cordib ur̃is. Et in his qͦs misit
ipse erat. Ipsum paulum audi quẽ misit. Ad gc̾s enĩ p̃ci
quȩ non st̃ de hoc ouili id÷ de ppło ifrł. Oporcet me et
illas adduc̾e. Ergo et ꝑ suos ñ alt̾ adducit. adhuc addit.
uocẽ meã audient. Ecce qr et ꝑ suos ipse loquit᷑. et ꝑ eos

Expanded text:
nos, non nos audisse vocem ipsius, sed vocem eorum quos misit. Absit; nos, non nos audisse vocem ipsius, sed vocem eorum quos misit. Absit; pellatur ista cogitatio de cordibus vestris: et in his quos misit ipse erat. Ipsum Paulum audi quem misit; ad Gentes enim praecipquae non sunt de hoc ovili, id est de populo Israel: oportet me et illas adducere. Ergo et per suos non alter adducit. Adhuc audi: Vocem meam audient. Ecce et per suos ipse loquitur, et per eos
Abbreviated transcription (Latin):
tum apetro. ut de hoc gͣui peccato ageret pęnitentiã.
Est etiam penitentia bonoꝵ et humiliũ fideliũ pęnȩ qͦ¬
tidiana in qͣ pectora tundimꝰ dicentes. dimitte nob̃̾ de¬
bita nr̃a. sicut et nos dimittimus debitorib nr̃is. Neq
enim ea nob̃ dimitti uolumꝰ quȩ dimissa nõ dubitamus
in baptismo.s ila utiq quȩ humanȩ fragilitati qͣius¬
tamen parua camen erebra subrepunt. Quȩ si collecta ꝯtͣ
nos fuerint. ita nos grauabunt et oppriment. sicut unum
aliqđ gͣnde peccatũ. Qd enim int̾ ⁊ ad naufragiũ. utrum
uno gͣndi fluctu nauis oꝑiat᷑. et obruat᷑. an paulatĩ subre
pens aqͣ in sentinam et ꝑ negligentiã derelicta atq ꝯtẽp¬
ta impleat nauẽ atq submergat : ꝓpt̾ hoc ieiunia & ele¬
nob̾ dimittat᷑. atq in his uerb̃ humiliantes animas nr̃as
quotidianã quodãmͦ agere pęnitentiã nõ cessamus. An¬
quis arbitratur q̃m ipse dñs xp̃s ad nos llenit. s misit ad

Expanded text:
tum a Petro, ut de hoc graui peccato ageret paenitentiam. Est etiam paenitentia bonorum et humilium tidelium paene cotidiana, in qua pectora tundimus dicentes: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. neque enim ea nobis dimitti uolumus. quae dimissa non dubitamus in baptismo, sed illa utique, quae humanae fragilitati quamuis parua tamen crebra subrepunt. quae si collecta contra nos fuerint, ita nos grauabunt. et oppriment sicut unum aliquod grande peccatum. quid enim interest ad naufragium, utrum uno grandi fluctu nauis operiatur et obruatur, apens aqua in sentinam, et per negligentiam derelicta atque contemta impleat navem atque submergat? Propter haec jejunia, et elenobis dimittatur, atque in his verbis humiliantes animas nostras quotidianam quodammodo agere poenitentiam non cessamus. quis arbitratur, quoniam non ipse ad nos venit, sed misit ad
Abbreviated transcription (Latin):
ioħs matrem dñi accepit: Neq enĩ ñ exeis erat qui dixerãt
ei. ecce nos dimistmꝰ om̃a et secuti sumꝰ te : s ibi quoq audie¬
rant. Quicũq ista dimiserit ꝓpt̾ ine : accipiet in hoc scło
cencies tantũ. habebat gͦ ille discipłs centuplicit̾ plura qͣm
dimiserat. in quę susciꝑet eats eiꝰ matrem qui illa dona
modicebat aliquit suũ. s erant illis om̃a cõmunia. sic̃ iac¬
tes et om̃a possidentes. quomͦ gͦ matrẽ magistri et dñi sui
discipłs et famulus accepit in sua. ubi suũ aliquid nemo
dicebat: an qr paulo post in eodẽ libro legitur quot qͦt enĩ
possesores p̃dioꝵ uł domors erant. uendentes afferelant
p̃cia illors. et ponelunt ad pedes apłoꝵ. distribuebant᷑ aũt
unicuiq ꝓut cuiq opus erat: in telligendum ẽ. sic distribu¬
tum fuisse huic discipło qđ opꝰ erat ut illic etiam beatȩ ma¬
riȩ tanqͣm matris eiꝰ portio poneret᷑. Os nr̃m patet ad

Expanded text:
nnes matrem Domini accepit? Neque enim non ex eis erat qui dixerant ei: Ecce nos dimisimus omnia, et secuti sumus te; sed ibi quoque audierat: Quicunque ista dimiserit propter me, accipiet in hoc saeculo centies tantum . Habebat ergo ille discipulus centupliciter plura quam dimiserat, in quae susciperet ejus matrem qui illa donavmo dicebat aliquid suum, sed erant illis omnia communia, sicut in Acntes, et omnia possidentes . Quomodo ergo matrem magistri et Domini sui discipulus et famulus accepit in sua, ubi aliquid suum nemo dicebat? An quia paulo post in eodem libro legitur, Quotquot enim possessores praediorum vel domorum erant, vendentes afferebant pretia eorum, et ponebant ad pedesunicuique prout unicuique opus erat. Intelligendum est sic distributum fuisse huic discipulo quod opus erat, ut illic etiam beatae Mariae tanquam matris ejus portio poneretur, et ad
Abbreviated transcription (Latin):
credat qr tu me misisti. Ecce qui dixerat. ñ ꝓmundo
gat. neq enĩ quq̾sit p̃ destinatꝰ ignorat. & ẽ. mundus
de quo scriptũ ẽ. Non uenit filius hominis ut iudic&
isto mundo rogat dicens. ut mundus credat qr tu
me misisti. Per hanc enĩ fidẽ mundus reconciliatur
ut cognoscant qr tu me mifisti. tantũdẽ ualeret qͣn¬
tum hoc qđ ait. ut cognoscat mundus. Ipsi sunt enĩ
mundus ñ ꝑmanens inimicus. qualis ẽ. mundus dã¬
quẽ ds̃ erat inap̃o. mundũ reconcilians sibi. Ioeo dix̃.
ego meis et tu in me. Tanqͣm diceret. Ego in eis ad qͦs
mifisti me. et tumine mundũ reconcilians tibi ꝑme

Expanded text:
sed fidelis? Nam ecce qui dixerat Non pro mundo gat; neque enim quo sit praedestinatus ignorat. Est et mundus de quo scriptum est, Non enim venit Filius hominis ut judicet ans sibi . Pro isto mundo rogat, dicens, Ut mundus credat quia tu me misisti. Per hanc enim fidem mundus reconciliatur ut cognoscant quia tu me misisti, tantumdem valeret quantum hoc quod ait, « ut cognoscat mundus. » Ipsi sunt enim mundus, non permanens inimicus, qualis est mundus daquem Deus erat in Christo, mundum reconcilians sibi ; ideo dixit: Ego in eis, et tu in me, tanquam diceret: Ego in eis ad quos misisti me, et tu in me, mundum reconcilians tibi pe
Abbreviated transcription (Latin):
mortui sunt. et ꝓom̃ib mortuus ẽ. ut qui uuiunt iam
ñ sibi uiant. s ei qui ꝑ ipsis mortuus ẽ. et resurrexit.
Pm̃s itaq mortui sũt. in peccatis. nemine ꝓrsus excep¬
to. siue originalibus. siue etiã uoluntate additis. uł igno¬
rando. uł sciendo. nec faciendo qđ iustũ ẽ. Et ꝓom̃ib mor¬
tins. uiuus mortuus ẽ. unꝰ. idẽ. nullũ habens omĩno pec¬
catum. ut qui ꝑremissionẽ peccatoꝵ uiũt. iam ñ sibi
uiuant s ei qui ꝓom̃ib mortuus ẽ. ꝓpt̃ peccata nr̃a. et re¬
surrexit ꝓpt̃ iustificationẽ nrãm. ut credentes in eũ qui
iustificat impium. ex impietate iustificati tanqͣm ex mor¬
te iuuificati. ad pͥmam resurrectionẽ quȩ nunc ẽ. ꝑtine¬

Expanded text:
uiuunt iam non sibi uiuant, sed ei, qui pro ipsis mortuus est et resurrexit. Omnes itaque mortui sunt in peccatis, nemine prorsus excepto, siue originalibus siue etiam uoluntate additis, uel ignorando uel sciendo nec faciendo quod iustum est; et pro omnibus mortuis uiuus mortuus est unus, id est nullum habens omnino peccatum; ut, qui per remissionem peccatorum uiuunt, iam non sibi uiuant, sed ei, qui pro omnibus mortuus est propter peccata nsurrexit, propter justificationem nostram, ut credentes in eum qui justificat impium , ex impietate justificati, tanquam ex morte vivificati, ad primam resurrectionem quae nunc est, pertine
Abbreviated transcription (Latin):
datus ẽ. nob̃. Ergo pͥmo data ẽ. lex ubi signiftatur ue¬
Itus testam̃tũ qđ ẽ. opus tantũmꝰ dĩ et conscriptio digi¬
nichil agit. qr nõ optemꝑat s reatu potiꝰ p̃mit᷑. lege mi¬
nante atq dampnante. Peccatum enĩ inquit ut appa
eiꝰ s ꝑgrãm dĩ. Auferam ab eis cor lapideum. et dabo
eis cor carneum. qđ de nouo testam̃to fuisse p̃dictum
atͣm̃to s spũ dĩ uiui. ñ in tabulis lapideis.s intabulis cor¬
dis. carnalib Qđ ñ ideo dictũ putemꝰ. ut carnalit᷑ u¬
uant. qui debent sp̃ualit̃ uiuere. s qr lapis sine sensu ẽ.
cui cõꝑatum ẽ. cordurum cui nisi carni sentienti cor
in telligens debuit cõꝑari. qͣndoquidẽ ipsum cor lapide
um ñ significat nͥ durissimã uoluntatẽ. et aduersus

Expanded text:
aec est ergo prima data lex, ubi significatur Vetus Testamentum, quae est opus tantummodo Dei, et conscriptio diginihil agit, quia non obtemperat, sed reatu potius premitur lege minante atque damnante. Peccatum enim, inquit, ut appaetam: Auferam ab eis cor lapideum, et dabo eis cor carneum. Quod de novo Testamento fuisse praedictum, i; non in tabulis lapideis, sed in tabulis cordis carnalibus . Quod non ideo dictum putemus, ut carnaliter vivant qui debent spiritualiter vivere: sed, quia lapis sine sensu est, cui comparatum est cor durum, cui nisi carni sentienti cor inteum, non significat nisi durissimam voluntatem et adversus
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ : equalis patri. uera anima. uera caro. uerus homo. uerꝰ
ds̃ uera natiuitas. uera passio. uera mors. uera resurrec¬
tio. Si aliquid hoꝵs dixeris falsum. intrat putredo de
ueneno serpentis. Nascunt᷑ uermes m̃datioꝵ. et nichil
Sic̃ aut̃ adult̃ homo lȩtat᷑ inneqͥtia sua. cũ carnẽ corrũ¬
pit: sic diabolus lȩtat᷑ qͣndo m̃tem corrũpit. Sic̃ aut̃ pa¬
trib nr̃is aduersus leonẽ opꝰ erat patientia: sic nob̃ ad¬
uersus draconẽ uigilantia. Persecutio tam̃ siue aleoẽ
siue adracone: numqͣm cessat ȩccłiȩ. Et magis metuen
iuolentias : nũc insidias. Videbat᷑ tũc fremens. labric̾
nũc oberrans difficile uidet᷑. quomͦ aũt tunc cogebat
nũc aũt docet negare xpm̃. Et ideo fallit qr qui docet ne¬
gare xp̃m qͣsi ñ sibi uidet᷑ recede axp̃o.Ier hereti
cos tim̃s paulus ne ab eis corrumꝑetur ȩccła. uirginitate

Expanded text:
Patri; vera anima, vera caro, verus homo, verus Deus, vera nativitas, vera passio, vera mors, vera resurrectio. Si aliquid horum dixeris falsum, intrat putredo, de veneno serpentis nascuntur vermes mendaciorum, et nihil sua, cum carnem corrumpit; sic et diabolus laetatur quando mentem corrumpit. Sicut autem patribus nostris adversus leonem opus erat patientia, sic nobis adversus draconem vigilantia. Persecutio tamen sive a leone, sive a dracone, nunquam cessat Ecclesiae: et magis metuendviolentias, nunc insidias: videbatur tunc fremens, lubricus nunc et oberrans difficile videtur. Quomodo autem tunc cogebat Nunc autem docet negare Christum; et ideo fallit, quia qui docetur negare Christum, quasi non sibi videtur recedere a Chris timens Paulus, ne ab illis corrumperetur Ecclesia a virginitate
Abbreviated transcription (Latin):
mationis uidi finẽ. Et qͣsi diceret᷑ ei quisẽ. finis quẽ uidis¬
ti : latũ mandatũ tuũ ualde. Ipse ẽ. finis. Latitudo man¬
dati caritas ẽ. qr ubi caritas. ñ sunt angustiȩ. In ipsa lati¬
tudine erat apłs cum diceret. os nr̃m patet aduos ocorin¬
thii. cor nr̃m dilatatum ẽ. Non angustiamini. in nob̃. Idõ
gͦ latum mandatum tuũ ualde. qđ ẽ. latum mandatũ:
mandatũ nouũ do uob̃. ut uos in uicem diligatis. Caritas
gͦ ñ angustat᷑. uis ñ angustari in terra: in lato habita.
quicqͥd enĩ tibi fecerit homo non te angustat. qr illud di¬
munus est dĩ. ut inp̃ceptis. eiꝰ ñ tuore pęnȩ angustem᷑ s
dilectione et delectatione iusticiȩ dilatemur. hanc enĩ
nob̾ ꝓmittit latitudinẽ dicens. Nabitabo in eis. et de ã¬
bulabo. qͣm enĩ latum ẽ. ubi ꝰ. ambulat ds̃. In hanc latitu¬
dinẽ diffundit᷑ caritas in cordib nr̃is. ꝑ spm scm̃ qui dat᷑

Expanded text:
mationis vidi finem. Et quasi diceretur illi, Quis est finis quem vidisti? Latum mandatum tuum valde . Ipse est finis, latitudo mandati. Latitudo mandati charitas est; quia ubi est charitas, non sunt angustiae. In ipsa latitudine erat Apostolus, cum diceret, Os nostrum patet ad vos, o Corinthii; cor nostrum dilatatum est: non angustamini in nobis . Ideo ergo latum mand« Mandatum novum do vobis, ut vos invicem diligatis . » Charitas ergo non angustatur. Vis non angustari in terra? In lato habita; quidquid enim tibi fecerit homo, non te angustat, quia illud dimunus est Dei, ut in praeceptis ejus non timore poenae angustemur, sed dilectione, et delectatione justitiae dilatemur. Hanc enim nobis promittit latitudinem ejus dicens: «Habitabo in eis, et deambulabo» . Quam enim latum est ubi deambulat Deus! in hac latitudine diffunditur charitas in cor
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃o reconciliamini do. Uenent legati exegyp̃¬
to ȩthiopia. p̃ueniet manus eiꝰ dõ. Agypti. uł ȩdiopie no¬
mine. omĩum gentium fidem significauit. a parde totũ.
legatos appellans reconciliationis p̃dicatores. ꝓxp̃o enĩ lega¬
tione fungiinur tanqͣm dõ exhortante ꝑ nos. obsecramꝰ pro
xp̃o reconciliari dõ. Non gͦ de soł isrłitis. unde apłi electi
sunt. s etiam decȩteris gentibꝰ futuros p̃dicatores xp̃ianę
pacis hoc mͦ misticȩ ꝓpħatũ ẽ. Depeccato solus libera¬
re potest qui uenit sine peccato. et factꝰ ẽ. sacrificium ꝓ
peccato. Obsecramꝰ in quit ꝓxp̃o. id ẽ. tanqͣm uos xp̃c obsecret.
Quid reconciliari dõ. Si exhortat᷑ et obsecrat apłs ut recon¬
ciliemur dõ: iimici eramꝰ dõ. Nemo enĩ recõciliat᷑. nͥ ex
inimiciciis. Inimicos aut̃ nos. ñ natura s peccata fecerunt.
nͥ ab illo lib̾ent᷑. cui peccando inimici eẽ. uoluerũt. Obse¬

Expanded text:
Venient legati ex Aegypto; Aethiopia praeveniet manus ejus. Aegypti, vel Aethiopiae nomine, omnium gentium fidem significavit, a parte totum; legatos appellans reconciliationis praedicatores. Pro tione fungor, tanquam Deo exhortante per nos, obsecramus pro Christo, reconciliamini Deo. Non ergo de solis Israelitis, unde Apostoli electi sunt, sed etiam de caeteris gentibus futuros praedicatores Christianae pacis hoc modo mystice prophetatum est. Aere potest, qui venit sine peccato, et factus est sacrificium pro peccaQuid? reconciliamiciliemur Deo, inimici eramus Deo. Nemo enim reconciliatur nisi ex inimicitiis. Inimicos autem nos non natura, sed peccata fecerunt. nisi ab illo liberentur, cui peccando inimici esse voluerunt. Obse
Abbreviated transcription (Latin):
amortuis iã non morit᷑. et mors ei ult ñ dominabitur.
secum uitã futurã tanqͣm p̃sentem meditabat᷑ qui resurgen¬
tes cõmutabunt᷑. amͦ inquit neminẽ nouimꝰ scđ̾m carnẽ. idẽ
tam certam spem tenemꝰ. futurȩ nr̃ȩ in corruptionis et im¬
mortalitatis. ut amͦ iam in ipsa noticia gaudeamꝰ. Unde
alio loco dicit. Si aut̃ resurrexistis cum xp̃o quȩ sursum
sunt querite ubi xp̃c ẽ. ad dexteram dĩ sedens. quȩ sursum

Expanded text:
a mortuis jam non moritur, mors illi ultra non dominabitur .secum vitam futuram tanquam praesentem meditabatur, qui resurgentes commutabuntur, Amodo, inquit neminem novimus secundum carnem; id est, tam certam spem tenemus futurae nostrae incorruptionis et immortalitatis, ut amodo jam in ipsa notitia gaudeamus. Unde alio loco dicit: Si autem resurrexistis cum Christo, quae sursum sunt quaerite, ubi Christus est ad dexteram Dei sedens: quae sur
Abbreviated transcription (Latin):
mors et̾̃na uitatur. Agunt enĩ homines an baptismũ
penitentiã de sus priorib peccatis. ita tn ut etiã baptizen
et dicente. Agite penitentiã et baptizet᷑ unusquisq ur̃m
ĩ nomine dñi iħu xp̃i. et dimittentur nob̃ peccata ura.
Agunt etiam homines pęnitentiã si post baptismũ ita pec¬
cauerint ut ex ꝯmunicari & post reconciliari mereantur
sicut agunt in om̃ib eccłiis. illi qͥ ꝓpriȩ penitentes appel¬
lantur. De tali enĩ penitentia locutꝰ : apłs paulꝰ ubi ait.
Ne it̾m cũ uenero humiliet me ds̃ apd uos & lugeam

Expanded text:
m, epist. c. 8. Agunt homines ante baptismum poenitentiam de prioribus peccatis; ita tamen ut etiam baptizentad Judaeos ac dicente: Agite poenitentiam et baptizetur unusquisque vestrum  Domini Jesu Christi; et dimittentur vobis peccata vestra . Agunt etiam homines poenitentiam, si post Baptismum ita peccaverint, ut excommunicari et postea reconciliari mereantur: sicut in omnibus Ecclesiis illi qui proprie poenitentes appellantur. De tali enim poenitentia locutus est apostolus Paulus, ubi ait: Ne iterum cum venero humiliet me Deus apud vos; et lugeam
Abbreviated transcription (Latin):
spualit̃ nouit. Sed quid ẽ. iam ñ uidebitis me: ñ enim et̃ ain¬
ait ad patrẽ uado et nõ uidebitis me ut temporis in terual o¬
lum quo ñ uidebit᷑ significasse in telligeret᷑ siue breue siue
longum. tam̃ utiq terminatũ. S dicendo iã non udebitis:
uelut numqͣm eos de cetero uisuros xp̃m ueritas ꝓnunti

Expanded text:
identur. Sed quid est: Jam non videbitis me? Non enim ait: Ad Patrem vado, et non videbitis me, ut temporis intervallum, quo non videbitur, significasse intelligeretur, sive breve, sive longum, tamen utique terminatum; sed dicendo Jam non videbitis, velut nunquam eos de caetero visuros Christum Veritas
Abbreviated transcription (Latin):
et alia claritas lunȩ. et alia claritas stellarum. Stella
aut̃ abstella differt in claritate: sic et resurrectio mortu¬
orum. In his omĩbus iste senfus ẽ. Si genera carnis cũ sint
cuncta mortalia differunt tm̃ inter se ꝓdiuersitatibus ⁊
locoꝵ. unde alia ẽ. cȩlestium gła alia terrestrium ⁊ et
si in locis fublimib cum sint cuncta cȩlestia. differunt
etiam ipse claritates luminum: ñ mirũ ẽ. qđ in resurrec¬
tione mortuoꝵ distabit gła meritors. Hinc iamuenit¬

Expanded text:
lunae et alia gloria stellarum; stella enim ab stella differt in gloria. sic et resurrectio mortuorum. in his omnibus iste sensus est: si genera carnis, cum sint cuncta mortalia, differunt tamen inter se pro diuersitlocorum: unde alia coelestium gloria est, alia terrestrium; et si in locis sublimibus cum sint cuncta coelestia, differunt in se claritates luminum, non mirum est quod in resurrectione mortuorum distabit gloria meritorum. Que
Abbreviated transcription (Latin):
acienda ẽ. gͦ iusticia quȩ nob ꝓsit in posterum. qͣndo
malum. Per corpꝰ quippe ibi dixit apłs. ꝑtempꝰ quo quis
cogitatione blaspbemet. neq id ullis membris corporis o¬
ꝑetur. idõ ñ erit reus. qr id non motu corporis gessit. cũ
hoc ꝑ illud tempꝰ gesserit quo gessit et corpꝰ. Hic om̃e me¬
ritum cõparat᷑: quo possit pꝰhanc uitam releuari quispiã
frequentat ȩccłia illi apłice sunt aduersa sententiȩ qͣ
dictũ ẽ. Om̃s enĩ nos astabimꝰ añ tribunal xp̃i. ut referat

Expanded text:
icium, atque justitia, quod nobis prosit in posterum: quando malum. Per corpus quippe ibi dixit Apostolus, per tempus,cogitatione blasphemet, neque id ullis membris corporis operetur, ideo non erit reus, quia id non motu corporis gessit, cum hoc per illud tempus gesserit, quo gessit et corpus? Isto mritum comparatur, quo post hanc vitam possit relevari quispiam, frequentat Ecclesia, illi apostolicae sunt adversa sententiae, qua dictum est, Omnes enim astabimus ante tribun
Abbreviated transcription (Latin):
ueni legẽ soluere s ad implere. dic̃ aut̃ apłs. Penitudo
legis caritas. Et fides quȩ ꝑdilectionẽ oꝑat᷑. factum ẽ.
illo digito dĩ hoc ẽ. spũdĩ intus eam in corde scribente.
ñ foris in lapide. Unde dic̃ apłs. Non intabulis lapideis
s in tabulis cordis carnalib. qm̃ caritas dĩ qͣueratit̃ im¬

Expanded text:
ueni legem soluere, sed inplere, dicit autem apostolus: plenitudo ueni legem soluere, sed inplere, dicit autem apostolus: plenitudo legis caritas et: fides quae per dilectionem operatur. factum est illo digito Dei, hoc est, Spiritu Dei intus eam in corde scribente, non foris in lapide. Unde dicit Apostolus: Non in tabulis lapideis, sed in tabulis cordis carnalibus, quoniam charitas Dei , qua
Abbreviated transcription (Latin):
cupisces. et si qđ ẽ. aliud mandatũ qđ utiq in illis ta
bulis scriptũ ẽ. in hoc inquit sermone recapitulatur.
in eo qđ diliges ꝓxinum tuũ tͣnqͣm te ipsum. dilectio
ꝓximii. malum ñ oꝑatur. Plenitudo aut̃ legis ẽ. karitas.
prudentia carnis ñ ẽ. subiecta. Neq enĩ potest. S ad hãc
prudentiã carnis terrendam. cũ in tabulis scribunt᷑ oꝑa
caritatis. lex ẽ. oꝑm. et littera occidens p̃uaricatorem.
Cũ aut̃ ipsa caritas diffundit᷑ incorde credentiũ. lexẽ.
fidei et sp̃s uiuificans dilectorẽ. Ilud extra hominẽ¬
scribitur ut eũ forinsecus terrificet: hoc in ipso homi¬
ne ut eum intrinsecus iustificet. Carnales aut tabu¬
las cordis dixit. ñ carnał prudentiȩ s tanqͣm uiuen¬
Itis sensumq habentis. in cõꝑatione lapidis qui sine sen¬
su est. Noui testam̃ti caritas legẽ facit. Unde dic̃ dñs. ñ

Expanded text:
cupisces et sicupisces et sibulis scriptum est, in hoc, inquit, sermone recapitulatur, in eo quod diliges proximum tuum tanquam te ipsum. Dilectio proximi malum non operatur. Plenitudo autem legis est charitas . prudentia carnis non est subjecta; neque enim potest : sed ad hanc prudentiam carnis terrendam cum in tabulis scribuntur opera charitatis, lex est operum, et littera occidens praevaricatorem: cum autem ipsa charitas diffunditur in corde credentium, lex est fidei, et spiritus vivificans dilectorem. scribitur, ut eum forinsecus terrificet; hoc in ipso homine, ut eum intrinsecus justificet. Carnales autem tabulas cordis dixit, non carnalis prudentiae, sed tanquam viventis sensumque habentis, in comparatione lapidis qui sinequia noui testamenti caritas legem facit. unde dicit dominus: non
Abbreviated transcription (Latin):
fide uiuentes ꝑdilectionẽ bene oꝑem̃. quẽ ñ moueat
ista congruentia : dics enim quinqͣginta computantur
ysen fieri p̃cepta ẽ. in significatione utiq future dm̃ice
passionis usq addiem qua moyses legem accepit in tabu¬
lis digito dĩ conscriptis. Similit̃ ab occisione et resurrec¬
tione illius qui sic̃ ouis ad immolandũ ductꝰ ẽ. qͥnqͣgin¬
ta dieb̾cõpletis. cõgregatos in unum fideles digitꝰ dĩ hoc
ẽ. sp̃s sc̃s impleuit. In hac mirabili congruentia illud
certe plurimũ distat. qđ ibi ppłs accede ad locũ ubi lex
dabat᷑ horrendo terrore ꝓhibetur. hic aut̃ in eos suꝑ¬
uenit sp̃s sc̃s. qui eum ꝓmissum expectantes in unum
fuerant congregati. Ibi in tabulis lapideis digitꝰ dĩ oꝑa¬
tusẽ hic in cordib hominum. Ibi gͦ lex extrisecꝰ posita
ẽ: qͣm tusti t̃rerent᷑: hic in trinsecꝰ data ẽ. qua iustifi¬
carent᷑. Nam ñ ad ulterab̾. non homicidiũ facies. ñ con¬

Expanded text:
fide uiuentes per dilectionem bene operemur, quem non moueat ista congruentia ibidemque distantia? dies enim quinquaginta conputantur ysen fieri praecepta est in significationem utique futurae dominicae passionis, usque ad diem, quo Moyses legem accepit in tabulis digito dei conscriptis; similiter ab occisione et resurrectione illius, qui sicut ouis ad immolandum ductus est, quinquaginta diebus conpletis congregatos in unum fideles digitus dei, hoc est spiritus sanctus, inpleuit. In hac mirabili congruentia. illud certe plurimum distat, quod ibi populus accedere ad locum, ubi lex dabatur, horrendo terrore prohibetur, hic autem in eos superuenit spiritus sanctus, qui eum promissum expectantes in unum fuerant congregati; ibi in tabulis lapideis digitus dei operatus est, hic in cordibus hominum. ibi ergo lex extrinsecus posita est, qua iniusti terrerentur, hic intrinsecus data est, qua iustificarentur. nam: non adulterabis, non homicidium facies, non con
Abbreviated transcription (Latin):
orans ꝓ eis aquib crucifigebat᷑ et dicens. Pat̾ ignosce
illis. qr nescunt qͥd facuit. S si solus hoc fecit. ñ erat
magist᷑ si discipłos non habebat secuti discipłi hoc fecer̃.
Lapidabat᷑ stepħs: genu flexo ait. Dñe ne statuas illis
hoc delictum. Amabat a quib occidebat᷑. qr ⁊ ꝓ ipsis
moriebat᷑. Audi apłm paulum. Et ipse inquit ĩpẽdar
ꝓ animab ur̃is. Int̾ illos enim erat. ꝓ quib stepħs de¬
precabatur. qn eoꝵ manib moriebatur. ꝑ fecta gͦ caritas
hȩc ÷ Siqͥs tantã habuerit caritatẽ ut paratꝰ sit ꝓ fr̃ib¬
fuerit nata nutritur. Cũ fuerit nutrita roborat᷑. Cum
fuerit roborata: ꝑficitur. Cũ ad ꝑfectionẽ uenerit qͥd

Expanded text:
orans pro eis a quibus crucifigebatur, et dicens: Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt . Sed si solus hoc fecit, non erat magister, si discipulos non habebat. Secuti discipuli hoc fecerunt. Lapidabatur Stephanus, et genu fixo ait: Domine, ne statuas illis hoc delictum . Amabat a quibus occidebatur, quia et pro ipsis moriebatur. Audi et apostolum Paulum: Et ipse, inquit, impendar pro animabus vestris . Inter illos enim erat pro quibus Stephanus deprecabatur, quando eorum manibus moriebatur. Perfecta ergo charitas haec est. Si quis tantam habuerit charitatem, ut paratus sit fuerit nata, nutritur: cum fuerit nutrita, roboratur: cum fuerit roborata, perficitur: cum ad perfectionem venerit,
Abbreviated transcription (Latin):
lex appellat᷑ sic̃ ꝑ se ipsam cũ occidit abundante delicto.
lta enĩ lex et uirtꝰ peccati dicta ẽ. cum auget eiꝰ noxiam
delectationẽ ꝑseuerĩ ꝓhibitionẽ. nec tm̃ etiam sic mala
ẽ. s peccatum ut appareat peccatum. ꝑ bonũ oꝑatũ ẽ.
mortem. Ita multa quib dam sunt noxia: qͣmuis ñ
sint mala. Decalogum quippe legis idẽ. decem
notissima illa p̃cepta. digito dĩ duab tabulis lapideis
pͥmum fuisse conscripta certissimũ ẽ. ¶b. S lex qͣndo
ñ adiuuat grã p̃uaricatores facit. et tasitũmꝰ in litte¬
ra ẽ. Propt̃ hoc enĩ maxime ait apłs. lit tera occidit
sp̃s añt iuinficat. Accedat gͦ adlitteram sp̃s. ne occi¬
dat littera. quẽ ñ inuificat sp̃s. s ut oꝑemur p̃cep¬
ta legis. ñ uiribus nr̃ĩs s grã saluatoris. Dos enim

Expanded text:
lex appellatur, sicut per se ipsam cum lex appellatur, sicut per se ipsam cum Ita enim lex et virtus peccati dicta est , cum auget ejus noxiam delectationem, per severam prohibitionem. Nec tamen etiam sic mala est: sed peccatum ut appareat peccatum, per bonum operatum est mortem. Ita multa quibusdam sunt noxia, quamvis non si decem? Decalogum quippe Legis, id est, decem notissima illa praecepta digito Dei duabus lapideis tabulis primum fuisse conscripta certissimum nobis est . Sed Lex quando non adjuvat gratia, praevaricatores facit, et tantummodo in littera est: propter hoc enim maxime ait Apostolus, Littera occidit, spiritus autem vivificat . Accedat ergo ad litteram spiritus, ne occidat littera quem non vivificat spiritus; sed ut operemur praecepta Legis, non viribus nostris, sed munere Salvatoris. Cum
Abbreviated transcription (Latin):
na ẽ. ut dicat ideo sine grã dĩ nos eẽ. iustos ñ posse.
qr legem dedit. qr doctrinam institunit. qr bona p̃cep¬
ta mandauit. Illa eni sine adiuuante spũ ꝓculdubio
ẽ. littera occidens. Cum uͦ ad ẽ. uuificans sp̃s. hoc ipsũ
intus conscriptum fac̾ diligi qđ foris scriptũ lex facie¬
inter litteram et sp̃m. quȩ duo dicunt᷑ alio mͦ lex et grã.
et ñ iam inuetustate littere. s innouitate sp̃s dõ serui¬
ens. ñ ẽ. iam sublege s sub grã. Et sic uidet ñ rephendi
legem cũ dr̃. littera occidit sp̃s aut̃ uiuificat: sic̃ ñ rep̃¬
hendit᷑ scientia cũ dr̃. Scientia inflat. caritas uͦ ȩdifi¬
cat. Nam utiq ipse dixerat. Scimꝰ qr om̃s scientiam ha¬
bemꝰ. & tunc adiungit. scientia inflat: caritas uͦ ȩdi¬
ficat. Ut quid gͦ habebat ipse quo inflaretur: nͥ qr cũ
caritate. ñ solum ñ inflat scientia. s etiam firmat:
ita littera cũ spũ et lex cũ grã.iam ñ eomͦ littera &

Expanded text:
atione gratiae dei nos iustos esse non posse, quia legem dedit, quia doctrinam instituit, quia bona praecepta mandauit. illa enim sine adiuuante spiritu procul dubio est littera occidens; cum uero adest uiuificans spiritus, hoc ipsum intus conscriptum facit diligi, quod foris scriptum lex facieinter litteram et spiritum, quae duo dicuntur alio modo, lex et gratia, et non iam in uetustate litterae, sed in nouitate spiritus deo seruiens non est iam sub lege, sed sub gratia. neque enia occidit, spiritus autem uiuificat, sicut non reprehenditur scientia, cum dicitur: scientia inflat, caritas uero aedificat. nam utique ipse dixerat: scimus, quia omnes scientiam habemus, et tunc adiungit: scientia inflat, caritas uero aedificat. utquid ergo habebat ipse, quo inflaretur, nisi quia cum caritate non solum non inflat scientia, sed etiam firmat? ita littera cum spiritu et lex cum gratia iam non eo modo littera et
Abbreviated transcription (Latin):
n ter temporalia atq et̾na hoc interẽ. qđ temporale
aliquid plus diligitur anteqͣm habeatur. uilescit autem
cum aduenerit. Non enĩ saciat animã nͥ incorruptibił
adeptum : qͣm desidatum. Nemo enĩ plus de illo existi¬
mat qͣm se habet. ut fiat uilius qr sꝑatum ẽ. amplius.
S tanta ibi ẽ. excellentia. ut multo plus ad epta sit cari¬
tas. qͣm uel fides credit uł spes desiderat. Om̃s eñi nos¬

Expanded text:
 quippe atque aeterna hoc interest, quod temporale aliquid plus diligitur, antequam habeatur, uilescit autem, cum aduenerit — non enim satiat animam, cui adeptum, quam desideratum. Nemo enim plus de illo aestimat quam se habet, ut fiat vilius, quia speratum est amplius: sed tanta est ibi excellentia, ut multo plus adeptura sit charitas, quam vel fides credidit, vel spes desideravit .
Abbreviated transcription (Latin):
auxilium gr̃ae : initium grẽ ẽ. De quo ait ille. Et dixi
nunc cȩpi: hȩc ẽ. immutatio dext̃ȩ excęlsi. Lib̃um
itaq arbitriũ. et admalum et adbonũ faciendum.
confitendum ẽ. nos hab̾e. S in malo faciendo liber ẽ.
quisq iusticiȩ. seruusq peccati. In bono aũt lib̃ eẽ.
lib̾auerit tunc uere liberi eritis. Nec ita ut cum qͥsq

Expanded text:
auxilium gratiae, initium gratiae est, de quo ait ille: « Et dixi, auxilium gratiae, initium gratiae est, de quo ait ille: « Et dixi, nunc coepi, haec est mutatio dexterae Excelsi . » II. Liberum arbitrium et ad malum et ad bonum faciendum confitendum est nos habere. Sed in malo faciendo liber est quisque justitiae, servusque peccati; in bono autem liberaverit, tunc vere liberi eritis . Nec ita ut cum quisque
Abbreviated transcription (Latin):
caritas. Littera occidit. sp̃s aut̃ uiuificat. ñ ut aliud
impleas qͣm tͥ ꝑlitteram iubet᷑. s sola littera reum facit.
Grã et apeccato lib̾at. et litt̾am donat impleri. unde fit
littera occidit. hoc ẽ. enĩ litt̾a reos facit. Dat᷑ p̃ceptum.
ñ adiuuaris grã. continuo te in uenis ñ solum ñ oꝑato¬
rem legis s etiam reũ p̃uaricationis. ubi enĩ ñ ẽ. lex: nec
scientia inflat. Quid ẽ. scientia in flat: scientia dapnata
inuificat et impleri litteram facit sic scientia sine cari¬
et qđ bonũ faciamꝰ : qđ solũ potest legis litt̾a. uerũ
etiam ad uiuat nos ut declinemꝰ amalo et faciamus
hoc lex ad ẽ. ut reos faciat et occidat ꝓpt̃ qđ dicit apłs.
Litt̾a occidit sp̃s aut̃ uiuificat. Qui gͦ legitime lege u¬
titur: discit inea malũ et bonũ. Et ñ cõfidens in uir¬
tute sua : cõfugit ad grãm. nͥ cum ad nõ gressus homi¬
nis diriguntur. et uiã eiꝰ uolet: ac ꝑhoc et desidare

Expanded text:
Ideo, Littera occidit, Spiritus autem vivificat . Non ut aliud impleas, quam tibi per Litteram jubetur: sed sola littera reum facit, gratia et a peccato liberat, et litteram donat impleri. Unde fit Littera occidit. Hoc est enim, littera reos facit. Datur praeceptum, non adjuvaris gratia: continuo te invenis non solum non operatorem legis, sed etiam reum praevaricationis. Ubi enim non est lex, nec Scientia inflat. Quid est, Scientia inflat? Scientia damnata , cum Spiritu vivificat, et impleri litteram facit; sic scientia sine chariet quod bonum faciamus, quod solum potest legis littera: verum etiam adjuvat nos, ut declinemus a malo, et faciamushoc lex adest, ut reos faciat et occidat. Propter quod dicit Apostolus, Littera occidit, spiritus autem vivificat . Qui ergo legitime lege utitur, discit in ea malum et bonum, et non confidens in virtute sua conis diriguntur, et viani ejus volet? ac per hoc et desiderare
Abbreviated transcription (Latin):
fecit et uendidit. Bene. qr sindones fecit. Iuare uen¬
didit. nisi qr nõ querit datum s requirit fructum:
uenditionem enim istam primo ĩtelligite fr̃s gͣcuitã.
Et aliquid emit gratis: et ubi ÷. qͥsititis ite ad aꝗͣ. et emi
ipsum das et cam̃ emis. Si emis aliquid das. N tamen
argentum das. te ipsum das.Sindonẽ enĩ referte. ad
illa linea. Spũalia sunt. que facit. et predicat ista mu¬
lier ꝑ om̃s t̃ras. Et forte uendẽ dicenda ÷ quia dix̃ apłs.
Si nos uob̾ sp̃ualia seminauimus. magnum ÷ si ur̃a car

Expanded text:
fecit, et vendidit. Bene quia sindones fecit: quare venfecit, et vendidit. Bene quia sindones fecit: quare vendidit, nisi quia non quaerit datum, sed requirit fructum? Venditionem enim istam primo intelligite, fratres, gratuitam. Et aliquis ipsum das, et ita argentum das: te ipsum das. Sindones enim referte ad illa linea, quae spiritualia sunt, quae facit et praedicat ista mulier per omnes terras. Et forte vendere dicenda est: quia dixit Apostolus, Si nos vobis spiritualia seminavimus, magn
Abbreviated transcription (Latin):
atq intrepidus uix̃. qͥ non utiq dõ mentiens ĩ oracione
nõ tantũ peccata ppłi sui s ⁊̃ sua fatet᷑. Et in ipsiꝰ apłi
manu mortifera uiꝑa inhesit: nec lesit. Potuer̃ gͦ iste
ĩ create nichil nocere. si causa ñ exatiss uł t̾rendoꝵ
puniendoꝵq uitiorũ. uł ꝓbandȩ ꝑficiendęq uirtuais.
quia et exempla st̃ demonstnͣd̾ pacientię. ad ꝓfectum
ceterorum. et ipse sibi homo intẽptacionib certius ĩ¬
notescit.  iuste salus illa ꝑpetua quȩ turpit̾ amissa :
ꝑ uoluptatẽ: fortit̾ recipitur ꝑ dolorẽ. Pideliter¬
supplicans dõ ꝓ necessitatib istus uitȩ. & miscđit᷑ au¬
ditur. et miscditer nõ auditur. Ud enim infirmo sit
utile: magis nouit medicus ꝗͣ egrotus. Si autẽ id pos¬
tulat. qd ds et precipit et ꝓmittit: fiet om̃mo qđ
poscit. qr accipiet haritas qđ parat ueritasori¬

Expanded text:
atque intrepidus uixit, qui non utique deo mentiens in oratione atque intrepidus uixit, qui non utique deo mentiens in oratione non tantum peccata populi sui, sed etiam sua fatetur, et in ipsius apostoli manu mortifera uipera inhaesit nec laesit. potuerunt ergo ista etiam creata nihil nocere, si causa non extitisset uel terrendorum puniendorumque uitiorum uel probandae perficiendaeque uirtutis, quia et exempla sunt demonstranda patientiae ad profectum ceterorum, et ipse sibi homo in temtationibus certius innotescit, et iuste salus illa perpetua, quae turpiter amissa est per uoluntatem, fortiter recipitur per dolorem. Disupplicans Deo pro necessitatibus hujus vitae, et misericorditer auditur, et misericorditer non auditur. Quid enim infirmo sit utile, magis novit medicus quam aegrotus. Si autem id postulat quod Deus et praecipit et promittit, fiet omnino quod poscit; quia accipit charitas quod parat veritas
Abbreviated transcription (Latin):
dat qđ petis. Cum uͦ ea q̃ ds̃ laudat. quȩ ds̃ precipit. q̃
d̾s in futo scło ꝓmictit ab illo petitis. securi pecite & in¬
cumbite ꝗͣtum potestis oracionib ut sumatis. Illa enĩ
aut̃ petitis ꝙꝑalia cũ mͦ petite. cũ timore. petite illi ꝯmit¬
tite. & si ꝓsunt det: si scit obesse. nondet. Quid aut̃ obsit
uitȩ laboriosȩ atq erup̃nose cũ sit nemo ita uistꝰ ut ꝑfec¬
tum se audeat. dicere. fidelit̃ attestante. apło & dicente.
ñ qr iam acceꝑim aut iã ꝑfectus sim. cũq adhuc exercẽ¬
dȩ. atq mnĩfirmitate ꝑficiende uirtuti necessariȩ. sint
temptaciones et molestię corporales eodẽ rursus apło
manifestante qͥ ait. in magnitudine reuelationũ rie
extolfe̾tur. datũ sibi stimulũ carnis angłm sathanȩ ut
eum colaphitaret. rogatumq ase. dñm tercio ut disce¬
deret ab eo respondisse sibi. sufficit tͥ gr̃a mea nã uirtꝰ
mĩfirmitate ꝑficitur. tam̃ & sc̃s danihel int̾ leones saluus

Expanded text:
at quod petis. Cum vero ea quae Deus laudat, quae Deus praecipit, quae Deus in futuro saeculo promittit, ab illo petitis; securi petite, et incumbite, quantum potestis, orationibus, ut sumatis. Illa enim autem petitis temporalia, cum modo petite, cum timore petite: illi committite, ut si prosunt, det; si scit obesse, non det. Quid autem obsit, uitae laboriosae atque aerumnosae, cum sit nemo ita iustus, ut perfectum se audeat dicere fideliter adtestante apostolo et dicente: non quia iam acceperim aut iam perfectus sim, cumque adhuc exercendae atque in infirmitate perficiendae uirtuti necessariae sint temtationes et molestiae corporales eodem rursus apostolo manifestante, qui ait, in magnitudine reuelationum ne extolleretur, datum sibi esse stimulum carnis, angelum satanae, ut eum colaphizaret, rogatumque a se dominum tertio, ut discederet ab eo, respondisse sibi: sufficit tibi gratia mea; nam uirtus in infirmitate perficitur, tamen et sanctus Danihel inter leones saluus
Abbreviated transcription (Latin):
extĩorẽ uͦ in corꝑe. atq ista mortali uita uult in telligi. ñ
tam̃ utrũq hoꝵ simul duos homines cum dixisse aliqͣndo
in eis litteris legit᷑. s unũquem totũ dĩ fecerit. idẽ. et id qd̃
in teriꝰ ẽ. et id qđ ext̾ius. S eum ad imaginẽ suã ñ fec̃. nisi¬
suam.et alterum fecit ñ adimaginẽ suã. S quia hoc utrũq
interius et exterius fimul unꝰ homo ẽ. hunc unũ hominem
adimaginẽ suam fecit. ñ scđm id qđ ht̃ corpꝰ corꝑalẽq uitã.¬

Expanded text:
exteriorem uero in corpore atque ista mortali uita uult intellegi; non tamen utrumque horum simul duos homines eum dixisse aliquando in eius litteris legitur, sed unum, quem totum deus fecerit, id est et id, quod insuam, et alterum fecit non ad imaginem suam: sed quia hoc utrumque interius et exterius simul unus homo est, hunc unum hominem ad imaginem suam fecit, non secundum id q
Abbreviated transcription (Latin):
centur. quorundã illuminent᷑. cui uerissime dictũ est.
iudicia tua abissus multa. Cuiꝰ ꝓfunditatis inpenitrabi¬
lem altitudinẽ apłs ãmiratꝰ exclamat. Daltitudo diuiti¬
arum sapientiȩ et scientiȩ dĩ quã in scrutabilia sunt u

Expanded text:
centur. quorundam inluminente. cui uerissime dictum est: centur. quorundam inluminente. cui uerissime dictum est: iudicia tua abyssus multa. cuius profunditatis inpenetrabilem altitudinem apostolus admiratus exclamat: o altitudo diuitiarum sapientiae et scientiae dei; quam inscrutab
Abbreviated transcription (Latin):
q dm̃ facere utrũq apłica doctrina testat᷑. Hinc ẽ. et
illud. P ropt̃ hoc tradidit illos ds̃ in concupiscentias
cordis eoꝵ in ininunditiã. ut contumeliis afficiant.
corꝑa sua in semetipsis. & paulo post. Propt̾ea tradidit
illos ds̃ inpassiones ignominiȩ. Item paulo post. Et qm̃
ñ ꝓbauerunt dm̃ hab̾e in noticiã. tradidit illos ds̃ in
rȩꝓbum sensum. Ecce quomͦ uerus ds̃ et iͦtus excȩcat m̃¬
tes in fidelium. Neq eñ unqͣm in bis apłi uerb̃ quȩ
cõmemoraui alius ds̃ intellectꝰ ẽ. qͣm ille qui filium suũ
misit dicentẽ. In uidiciũ ueni in hunc mundũ. ut qui
ñ uident uideant. et qui uident cȩci fiant. Nã et hic
satis apparet. m̃tib fideliũ quomͦ ds̃ excecet m̃tes infide¬
lium. Prȩcedit enĩ aliquid occultũ moccultis ubi dĩagat
iustissimũ examen iudiciĩ si. ut quorundã m̃tes exce¬

Expanded text:
que deum facere utrumque apostolica doctrina testatur. hinc est et que deum facere utrumque apostolica doctrina testatur. hinc est et illud: propter hoc tradidit illos deus in concupiscentias corum, in immunditiam. Item paulo post: Propter hoc tradidit illos Deus in passiones ignominiae. Item panon probauerunt deum habere in notitiam, tradidit illos deus in reprobum sensum. ecce quomodo uerus deus et iustus excaecat mentes infidelium. neque enim umquam in his apostoli uerbis, quae commemoraui, alius deus intellectus est quam ille qui filium suum misit dicentem: in iudicium ueni in hunc mundum, ut qui non uident uideant et qui uident caeci fiant. nam et hic satis apparet mentibus fidelium, quomodo deus excaecet mentes infidelium. praecedit enim aliquid occultum in occultis, ubi deus agat iustissimum examen iudicii sui, ut quorundam mentes excae
Abbreviated transcription (Latin):
qđ ñ facit malicia s iusticia fic̃ idẽ paulus alibi dic̃. Nũ¬
quit iniquus dĩ qui infert iram: item alibi. quid ergo
dicimꝰ inquit : nũquid iniquitas ẽ. apd dm̃ : absit. Moy¬
ses enĩ dic̃. Miserebor cui misertus ero. et miscd̾iam p̃s¬
tabo cui misericors fuero. Cum gͦ p̃misisset qđ in concus
se retinendum ẽ. ñ eẽ. imniquitatẽ apd dm̃. et paulo post
attende quid dicat. Si aut̃ uolens ds̃ ostende iram et de
monstrare potentiã suam attulit in multa patientia
uasa irȩ quȩ ꝑfecta sunt inꝑfectionẽ. et ut notas face¬
ret duntias głȩ suȩ in uasa miscđiȩ quȩ p̃parauerit in
głam et cȩtera. Certe hic nullomͦ dici potest. alium
dm̃ eẽ. qui ostendit iram et demonstrat potentiam
suam inuasis quȩ ꝑfecta sunt ad ꝑditionẽ. et alium
qui ostendit diuitias in uasis miscłiȩ. Nã unũ eimdẽ¬

Expanded text:
quod non facit malitia, sed justitia: sicut idem Paulus alibi dicit, Numquod non facit malitia, sed justitia: sicut idem Paulus alibi dicit, Numquid iniquus Deus, qui infert iram ? Item alibi: Quid ergo dicimus, inquit? numquid iniquitas est apud Deum? Absit. Moysi enim dicit: Miserebor cui misertus ero, et misericordiam praestabo cui misericors fuero. Cum ergo praemisisset, quod inconcusse est retinendum, non esse iniquitatem apud Deum, paulo post attende qumonstrare potentiam suam adtulit in multa patientia uasa irae. quae perfecta sunt in perditionem. et ut notas faceret diuitias gloriae suae in uasa misericordiae, quae praeparauit in gloriam et cetera. certe hic nullo modo dici potest alium deum esse, qui ostendit iram et demonstrat potentiam suam in uasis, quae perfecta sunt ad perditionem, et alium, qui ostendit diuitias in uasis misericordiae. nam unum eundem