comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cȩ̃ uitȩ racio ꝓcessu gaude &cresrit. cessatione iorpescit et deficit Cot¬
hoc it ñ de trans acto sed dereliquo matiendũ. Quamdiu in hoc sumuscor¬
pore. numquam nos ad ꝑfeciũ uenisse crelamus: Sic enim mdnis pucnitur:
tamꝰ diu nonro  fabimur tero quĩ diu adpprũ contendim. At ubi corpcꝰ¬

Expanded text:
Sanctae vitae ratio processu gaudet et crescit, cessatione Sanctae vitae ratio processu gaudet et crescit, cessatione di nobis hoc iter, non de transacto, sed de reliquo metiendum. Quamdiu sumus in hoc corpore, numquam nos ad perfectum venisse credamus: sic enim melius pervenitur. Tamdiu non relabimur retro, quamdiu ad priora contendimus. At ubi coepe
Abbreviated transcription (Latin):
A pud dm̃ cui nota sunt omiã cciã ante quã siant. uoluntas pfecta faciend
reputat᷑ popere facti. Qua dere debes sepe enirepto qđ ficri semd uolo scas
scripturas sine int̾missione meditari. hisq tuã replere mente. et malis cogitati¬
onibs locũ auferens diuinis animũ sensbus occupare. quantumq d̃ diligas
exdilectione legis cius ostendere. Unde scriptura dicit. Quitiment dm̃ inqui¬
ruts quod beneplacitũ c̃ illi. & qui diligunt cum replibunt᷑ lege cius. Tunc sen
cies quantũ sit inte diuinȩ logis auxilium. & dnõ cumdauid laeta cantabis.
Incorde meo abscondi doquia tua ut ñpeccart̃ tibi. Excitandus c̃ cnĩspĩta¬
libus stimulis semꝑ. animus. et maiore cottidie ardore renouandus,
Oracionis uistancia inluminatio lacionis. sollicitudo iugiliarũ. & diuirm a
& nocturna ciusincitamenta sint. Nihil enim in hoc ꝓposito ocio deterius¬
est quod non solũmodo non adquirit noua. sed etiã parata consumet.

Expanded text:
Apud Deum, cui nota sunt omnia etiam antequam fiant, voluntas perfecta faciendi reputatur pro opere facti. Qua de re debes saepe enim repeto quod fieri semper volo sanctas Scripturas sine intermissione meditari, hisque tuam replere mentem, et malis cogitationibus locum auferens, divinis animum sensibus occupare, quantumque Deum diligas, ex dilectione legis ejus ostendere. Unde Scriptura dicit: Qui timent Dominum, inquirent quod beneplacitum est illi; et qui diligunt eum, replebuntur lege ejus . Tunc senia: quantum sit in te divinae legis auxilium, et Domino cum David laeta cantabis, In corde meo abscondi eloquia tua, ut non peccem tibi . Excitandus est enim spiritualibus stimulis semper animus, et majori quotidie ardore renovandus. Orationis instantia, illuminatio lectionis, sollicitudo vigiliarum, et diurna, et nocturna ejus incitamenta sunt. Nihil enim in hoc pest, quod non solummodo non acquirit nova, sed etiam parta consumit.
Abbreviated transcription (Latin):
nas orationes int seq contraria eschinis & demonstenis Nec conuerti ut int̃ p̃s
sedutorator sententus is dẽ &earũ formis tã figũris quã uerbis a durãm consu&eu¬
di nẽ aptis: In quib nunȩ ꝓuerbo uerbũnecessehabut reddere. sedge n̾omiũ uer¬
boꝵũq seruaui: Nenĩ meea ad numerarileccoriputauio portere. sed tã quã ad¬
pendere rur sũq incalee sermonis quoꝵ ego aitorationes sicut spero ita ex p̃ssero : Tir

Expanded text:
mas orationes inter seque contrarias, AeschinietDemosthenis, necconuertiutinterpres, mas orationes inter seque contrarias, AeschinietDemosthenis, necconuertiutinterpres, sed ut orator, sententiis isdem et earum formis tam quam figuris, uerbis ad nostram consuetudinem aptis. in quibus non pro uerbo uerbum necesse habui reddere, sed genus omnium uerborum uimque seruaui. non enim me ea adnumerare lectori putaui oportere, sed tamquam adpendere. rursumque in calce sermonis: quorum ego, ait, orationes si, ut spero, ita expressero uirtu
Abbreviated transcription (Latin):
& confossoundiq: corpore dedormientis uulnere solatiũ quaerere: Hactenꝰ
sic locutus sum quasiali quit de epła cõmutauerĩ. & simplextrans latio possit
errorẽ habere non crimen : Nc̃ uͦ cumipsaeplã doceatnihil mutatũ eẽ. de sens
necres. additas nec ali qđ dogma confictũ fatiunt nemntellegen dũ nhil intellegat̃
& dũ ali en ã inperitiã uoluntredarguere suã ꝓclunt & ego enĩñ solũ fateor. sed libera
uocepfiteor memint̃ p̃tatione grecorũ absq scripturis scĩs ubi & uerborũ misteriũc̃
quiptagorã platonis & oecomicũ xenofrontis & eschinis & demostenis duas contra
se orationes pulcherrimas transtulit: Quanta in illis p̃t̃ miserit quanta ad dide¬
rit quanta muta uerit ut ꝓpͥa & atẽ alteriu̾ linguae suis ꝓpͥetatib: ex plicar&
dẽhuius tp̃ris dicere: Susficitmͥ tpsiũtrans latoris auctoritas quiita in ꝓlogoe

Expanded text:
et confosso undique corpore de dormientis uulnere solacium quaerere. Hactenus et confosso undique corpore de dormientis uulnere solacium quaerere. Hactenus sic locutus sum, quasi aliquid de epistula commutarim etv simplex translatio possit errorem habere, non crimen. nunc uero, cum ipsa epistula doceat nihil mutatum esse de sensu nec res additas nec aliquod dogma confictum, faciunt ne intellegendo, ut nihil intellegant, et, dum alienam inperitiam uolunt coarguere, suam produnt. ego enim non solum fateor, sed libera uoce profiteor me in interpretatione Graecorum absque scripturis sanctis, ubi et uerborum ordo mysterium qui Protagoram Platonis et Oeconomicum Xenofontis et Aeschini et Demosthenis duas contra se orationes pulcherrimas transtulit. quanta. in illis praetermiserit, quanta addiderit, quanta mutauerit, ut proprietates alterius linguae suis proprietatibus explicaret, non est huius temporis dicere. sufficit mihi ipsa translatoris auctoritas, qui ita in prolo
Abbreviated transcription (Latin):
nere: quã diunon ꝓferro cogitata. maledicta non erimina sunt: Immonec male dieta
quidẽ. quae aures publicae nesciant : Tucorrũpas seruulos sollicites. clientes &
ut in fabulis legimꝰ auro ad danen pen&res disimulatoq qđ seceris. mefalsorũ uo¬
ces cũ multo peius crimen accusando inte confitearis quã in me arguis: Aliuste her&i¬
cũ. alius insimulat dogn atũ ꝑuersorẽ: Taces ipseres pondere non audes. int̃ p̃tẽ
laceras desyllabis calumiaris & totam defensionẽ tiuputas sit acendod&erahas.
finge intrans ferendo uelerasse ł int̃ misis seme quippiã : Hic totus tune gotu
cardouersatur. Haectua ẽ defensio: Nũidcirco tunones her&icus si ego ma¬
lus int̃ pressum nec hocdico qđ te her&icũ nouerim : Siatille qui aceusauit
noueritille quiscripsit: sed quod stultisimũ sit accusatũ ab alio aliumcriminari

Expanded text:
nere: quamdiu non profero cogitata, et maledicta non crimina sunt, immo ne maledicta nere: quamdiu non profero cogitata, et maledicta non crimina sunt, immo ne maledicta quidem, quae aures publicae nesciunt. tu corrumpas seruulos, sollicites clientes et, ut in fabulis legimus, auro ad Danaen penetres dissimulatoque, quod feceris, me falsarium uoces, cum multo peius crimen accusando in te confitearis, quam in me arguis? alius te hereticum, alius insimulat dogmatum peruersorum: taces,. ipsi respondere non audes, interpretem laceras, de syllabis calumniaris et totam defensionem tui putas, si tacenti detrahas. finge in transferendo uel errasse uel intermisisse me quippiamhic totus tui negotii cardo uersatur, haec tua est defensio —: num idcirco tu non es hereticus, si ego malus interpres sim? nec hoc dico, quo te hereticum nouerim — sciat ille, qui accusauit, nouerit ille, qui scripsit — sed quo stultissimum sit accusatum ab alio alium criminari
Abbreviated transcription (Latin):
uisce uictoriã: Pyrrũ & pyrotarũ regẽ cũ castris exuulnere cura¬
r&ur medci sui ꝓditioneint̃ fici ne fas dux̃ fabritius quin potius. uinetũ remi¬
sit addñm. ut scelus nec in aduersario conprobaret: Quod leges publicȩ
quod hostes tuentur. quodint̃bella & gladios scm̃ ẽ hoc: Nobis int̃mona¬
chos & sacerdotes xp̃i intigũ fuit : & audi& quidã exeis ad ducto suꝑcilio
& concrepantib digitis. eruetuare & dicere: Quidem̃ si redemit : si sollia¬
tauit: fecit quod sibi profuit. Cura sce leris defensio:
Qua si non alatrones & fures. ac pyratȩ fatiunt quod sibi prodẽ: Certe annas & caip
seducentẽ infelicẽ iudã. fecerꝰ quod sibiuitile existimabant : Volo in cartulis meis quas¬
lib& in eptias scribere cõmentari. descripturis : Remor dereledentes. digereresto¬
machũ : In locis me exercere cõmunib: & quasilimatas ad pugnandũ sagittas repo¬

Expanded text:
pisse uictoriam. Pyrrum, Epirotarum regem, cum in castris ex uulnere curapisse uictoriam. Pyrrum, Epirotarum regem, cum in castris ex uulnere curaretur, medici sui proditione interfici nefas duxit Fabricius, quin potius uinctum remisit ad dominum, ut scelus nec in aduersario conprobaret. quod leges publicae, quod hostes tuentur, quod inter bella et gladios sanctum est, hoc nobis inter monachos et sacerdotes Christi intutum fuit. et audet quidam ex eis adducto supercilio et concrepantibus digitis eructare et dicere: \'quid enim, si redemit, si sollicitauit? fecit, quod sibi profuit\'. mira sceleris defensio! quasi non et latrones et fures ac piratae faciant, quod sibi prodest. certe Annas et Caiphas seducentes infelicem ludam fecerunt, quod sibi utile existimabant. Uolo in chartulis meis quaslibet ineptias scribere, commentari de scripturis, remordere laedentes, digerere stomachum, in locis me exercere communibus et quasi limitas ad pugnandum sagittas repo
Abbreviated transcription (Latin):
quã deerans latione respondeã uolo int̃ro gare eos qui inmalitia prudent
uocant unde aputuos exempar. epłae quis dedit: qua fronte pot&is quo sce¬
lerere dimistis: Quidaput homines tutumerit. si nec pari&ib quidẽ & scri¬
nus nr̃a possumꝰ seer& acelare: Si ant&ribunalia iudicũ hoc uobcrimen in¬
ingerẽ reoslegib subiugarẽ Quae &iã proutilitatẽ fiscinoxiis delatori¬
b poena statuunt. & cũ suscipiant ꝓditionẽ dãnant ꝓditorẽ: Aucrũ uideli¬
c& plac&. uoluntas displic& Dudũ & sẏchiũ uirũ consularẽ contraquẽ
patriarca. ꝗam alihel. grauissimas. exercuit inimicitias Theo dosius prin¬
ceps capit edãnauit. qđ sollititato notario cartasillius inuasiss&: Regimꝰ
mu& eribus historus. ludi magistrũ quifaliscoꝵ bros ꝓdideratuictũ pue¬
ristra ditũ & ad eos quos pudebat remis sũ. nec sceleratũ ppłm romanũ sus ce

Expanded text:
quam de translatione respondeam, volo interrogare eos, qui malitiam prudentiam quam de translatione respondeam, volo interrogare eos, qui malitiam prudentiam vocant: Unde apud vos exemplar epistolae? Quis dedit? qua fronte profertis, quod scelere redemistis? Quid apud homines tutum erit, si ne parietibus quidem et scriniis nostra possumus secreta celare? Si ante tribunalia judicum, hoc vobis crimen impingerem, reos legibus subjugarem, quae etiam pro utilitatibus fisci, noxiis delatoribus poenas statuunt: et cum suscipiant proditionem, damnant proditorem. Lucrum videlicet placet: voluntas displicet. Dudum Hesychium 307 virum Consularem contra quem Patriarcha Gamaliel gravissimas exercuit inimicitias Theodosius princeps capite damnavit, quod sollicitato Notario, chartas illius invasisset. Legimus in veteribus historiis , ludi magistrum, qui Faliscorum liberos prodiderat, vinctum pueris traditum; et ad eos quos prodebat, remissum:
Abbreviated transcription (Latin):
erat: feci quoduoluit. acitoq notario raptĩ ceberit̃q dictaui: ex latere
in pagina breuit̃ ad notans que intrinsecus sensũ singula capitula conti¬
nerent Siquidẽ & hoc ut sibi soli facerẽ opidoflagitauerat: Postula¬
uiq ab eo mutuo ut domihaber& exẽ plari&e: Nefacile in uulguspelere
esita anno & sexmensib: transut do nec supra dicta int̃ p̃tatio descrimis eius
nop̃stigio hiero solimã conmigrauit: Nã quidã pseudo monachu uł acceptape¬
cunia ut ꝑspicue intellegidat᷑ uł gratuita malitia ut incassũ nitit᷑ ꝑsuadere¬
cũ as satis deuastatis conpilatis artis eius & sũptib : iudas factus est proditor
Deditq aduersariis latrandi contrame occasionẽ: Ut int̃ inperitos concionen
me falsarũ meuebũ non exp̃sisse . de uerbo: Prohonorabili dixisse carissimũ
is setransferre: Haec & istius modi nuge. criminamea sunt ac primũ ante¬

Expanded text:
erat. feci, quod noluit; accito notario raptim celeriterque dictaui ex latere erat. feci, quod noluit; accito notario raptim celeriterque dictaui ex latere in pagina breuiter adnotans, quem intrinsecus sensum singula capita continerent — siquidem et hoc, ut sibi soli facerem, oppido flagitarat — postulauique ab eo mutuo, ut domi haberet exemplar nec facile in uulgus proderet. res ita anno et sex mensibus transiit, donec supra dicta interpretatio de scriniis eius nouo praestrigio Hierosolymam conmigrauit. nam quidam pseudomonachus uel accepta pecunia, ut perspicue intellegi datunititur persuadere, compilatis chartis ejus et sumptibus, Judas factus est proditor: deditque adversariis latrandi contra me occasionem, ut inter imperitos concionentur, me falsarium, me verbum non expressisse de verbo: pro honorabili dixisse carissimum, isse transferre. Haec et istiusmodi nugae crimina mea sunt. 3. Ac primum ante
Abbreviated transcription (Latin):
Sac cusator ms̃ facilitate quacunctalo quit᷑ &inpunitate quasibilice rͦ&
Somĩ aputat meq̃q̃ aput uos arguer& ut papã ephiphaniũ criminatus ẽ . h.
epłam misi. quaete & ꝑte alios qui nos a maredignantur reior dinẽ doceatT
Ant hoc fermebienniũ miserat ioh amep̃o supͣ dietus papa epyphanius lit¬
teras arguenscũ in quibdã dogmatib sed posteaclem̃ t̃ ad poenitentiã
prouocans: Harũ exẽplaria certatimpa lestin ae rapiebant᷑: cielob
auctoris meritũ uł obelegantiã scriptionis Erat in monasteriolo nr̃o uir
aput suos aut ignobilis eusebius cremonensis: Quicũ haec eplã ꝑmultoꝵ
ora uolitar & & mirant᷑ ea ꝓ doctrina & puritate sermonis do etiparit̃ & in¬
locti : coͣpitnãq: ame obnixep&ere ut sibi e aminlatinũ uerterẽ. & ꝓpt̃
intellegendũ facilitatẽ aꝑtius explicarẽ: Crecienĩ elo qui penitus igna

Expanded text:
accusator meus facilitate, qua cuncta loquitur, et inpunitate, qua sibi licere accusator meus facilitate, qua cuncta loquitur, et inpunitate, qua sibi licere omnia putat, me quoque apud uos argueret, ut papam Epiphanium criminatus est, hanc epistulam misi, quae te et per te alios, qui nos amare dignantur, rei ordinem doceat. Ante hoc ferme biennium miserat Iohanni episcopo supra dictus papa Epiphanius litteras arguens eum in quibusdam dogmatibus et postea clementer ad paenitentiam prouocans. harum exemplaria certatim Palaestinae rapiebantur uel ob auctoris meritum uel ob elegantiam scriptionis. erat in monasteriolo nostro uir apud suos haut ignobilis, Eusebius Cremonensis, qui, cura haec epistula per multorum ora uolitaret et mirarentur eam pro doctrina et puritate sermonis docti pariter et indocti, coepit a me obnixe petere, ut sibi eam in Latinum uerterem et propter intellegendi facilitatem apertius explicarem; Graeci enim eloquii penitus ignarus
Abbreviated transcription (Latin):
s aẽ paulo Telus. In iohanne uirginitas. Ireteris cetera
Cun aũt omnium rerum finis aduenerit. Tunc omnia in omni buserit
& singuliscõꝵom ne iurtutes habeant. & sit xp̃s¬
nib: responsurus quopossit intellegere qui auditurus erat secu¬
rus de caus auictoriae statimin printipio gratulatur dicens
De om̃ib quib accusor aiuidaeisr exagrippa esti momebeatũ
cum a putte simhodie defendendus qui p̃cipue nosticunctas que iudacis su
consuetudines & questiones. Legeratenĩ illud ysaiae beatus qui m aureslo¬
quituraudientis. & nouerattantũ oratoris uerba proficere quantũ iudi¬
cis prouidentia cogno uiss&: Vnde & e gobeatũ me in hocdũtaxat negotio
uidico qđ aput erudita saures inperitae linguae responsurussũ quacob¬
cit mihi uelignorantiã uelm̃datiũ: Si autnesciui alienas litteras uere in¬
Ster p̃tari aut nolui quorũ alterũ error alterũ crimen est. acneforsitan

Expanded text:
es et Paulo zelus, in Iohanne uirginitas, in ceteris cetera es et Paulo zelus, in Iohanne uirginitas, in ceteris cetera —, cum autem omnium rerum finis advenerit, tunc omnia in omnibus erit, ut singuli sanctorum omnes uirtutes habeant et sit Chrisnibus responsurus, quae posset intellegere, qui auditurus erat, securus de causae uictoria statim in principio gratulatur dicens: de omnibus, quibus accusor a Iudaeis, o rex Agrippa, aestimo me beatum, cum apud te sim hodie defendendus, quipraecipuenosticunctas, quaeinludaeis sunt, consuetudines et quaestiones. legerat enim illud Esaiae: beatus, qui in aures loquitur audientis, et nouerat tantum oratoris uerba proficere, quantum iudicis prudentia cognouisset. unde et ego beatum me in hoc dumtaxat negotio iudico, quod apud eruditas aures inperitae linguae responsurus sum, quae obicit mihi uel ignorantiam uel mendacium, si aut nesciui alienas litteras uere interpretari aut nolui: quorum alterum error, alterum crimen est. ac ne forsitan
Abbreviated transcription (Latin):
hanc crucifigi
& maledictũ crucis fieri Maledictus enimomnis quipen dit in ligno
Quiergo pronobis faccum estima ledictũ. factus est ut nos demaledieto liberar&
Aysinhus quifi delẽs uN sub iectus estpatri: Qnm̃ omnes cre dentes imito
ominium hominum genus corporis ipsius mem brare putantur In his
aut̃ qui mere dulisuNidesti dacis & ahmcis & her&icis insubiectusd
Qnm̃ pars membrorũ cius nonẽ subiec cafidei Infine aũt̃ mundi cũ omna
nẽ bra regnante in uiderut xp̃m. id est corpussuum. & iamipse subicient᷑
xp̃oadest corporisuo ut omne xp̃i corpus subi ciatur do patri
& sit ds̃ omnio in omnibus.Nonaitut sit pater omnia monitubus
sedut sit deus ominiamomnibus Quod pro prium nomenest trinita¬
is. &iantam ad patrem quam ad filium &spiritum seanctum neferripo¬
cest: Nthumanitas subiciatur diuinitati. Humanitatemin hoc
bigra cia Insalomone sa pientia In dauidbonitas. In iob. paci¬
entia Inclamhelo cognitio futurorum. In p& rofides In fine¬

Expanded text:
an crucifigi et maledictum crucis affieri? Maledictus enim omnis qui pendet in ligno . Qui ergo maledictus pro nobis factus est ut nos de maledicto liberaret, in his qui fideles sunt subjectus est Patri, quoniam omnes credentes, imo omnium hominum genus, corporiautem, qui increduli sunt, id est Iudaeis, ethnicis, hereticis, insubiectus dicitur, quia pars membrorum eius non est subiecta fidei. in fine autem mundi, cum omnia membra regnantem uiderint Christum, id est corpus suum, etiam ipsa subicientur Christo, id est corpori suo, ut omne Christi corpus subiciatur deo et patri et sit deus omnia. in omnibus. non ait: \'ut sit pater omnia in omnibus\', sed: cut deus\', quod proprium nomen est trinitatis et tam ad patrem quam ad filium et spiritum sanctum referri potest, ut humanitas subiciatur diuinitati. humanitatem in hoc bi gratia in Salomone sapientia, in Dauid bonitas, in-Iob patientia, in Danihelo cognitio futurorum, in Petro fides, in Fine
Abbreviated transcription (Latin):
do mosua. autcerte mortuds suerit ñ poterit pisormarito recipere eam muxo
qñm polluta ẽ. & ab ominabilis factaẽ corã dño Nepeccarefaci ast er¬
rã tuã quã dns ds̃tuus tibitradidit possidendã: Unde. obsecrote. ut con¬
soleri scã immo prouoces ad salutẽ: Putridȩ carnes
alutẽ Putridȩ carnes ferro indigent¬
& cauterio: Nec ẽ medicinẽ culpa seđ uulneris. Cũ crudelitate elemem
non parcitut medicus parcat seuit ut misereat᷑:¬

Expanded text:
am uxorem, quia polluta est et abominabilis facta est coram domino; ne peccare facias terram tuam, quam dominus deus tuus tibi tradidit possidendam. unde obsecro te, ut consoleris eam, immo prouoces ad salutem. putndae carnesalutem. putndae carnes ferro indigent cauterio; nec est medicinae culpa, sed uulnelis, cum crudelitate clementi non parcit medicus, ut parcat, saeuit, ut misereat
Abbreviated transcription (Latin):
t& enim eum regnare. da necponat omnes inimi cos suppedibusddis
ouissima inimica ddestru&ur mors: Cum aũt dixeria qum̃ omna
subiecta sunt ei. haud dubium quinp̃ter eum qui subieciteiomma
Cumuaro subiceta fuerit omni&. tunc ipsesiliũ subici&ur ei quisi
subiecit omnia ut sit ds̃ omniam iomnebus. Et mirorte hoc ame quere
nos hac questione & solutione compleuerit. Tamensalam paucadiamus.
Imne in boc seandalũ est : Curfilius patridicatur cẽ subiectus: Qui
estturpius si ue inferius patri subiei quod sepe pi& atis est Qin psalmo
scriptũ est. Non ne dõ subieta erit animameahane crucifigi

Expanded text:
t enim eum regnare, donec ponat omnes inimicos eius sub pedibus suis. nouissimelnimica destruetur mors. cum autem dixerit, quia omnia subiecta sunt ei, haud dubium, quin praeter eum, qui subiecit ei omnia. cum uero subiecta fuerint ei omnia, tunc ipse filius subicietur ei, qsubjecit sibi omnia, ut sit Deus omnia in omnibus. Et miror te quaerere hoc nos hac quaestione et solutione comomne in hoc scandalum est, quare filius patri dicatur esse subiectus. quid est turpius siue inferius: patri subici — quod saepe pietatis est et in psalmo scriptum: nonne deo subiecta erit anima mea? — an crucifigi
Abbreviated transcription (Latin):
ordinẽ aputillos displicebunt: Sedutinfinita p̃t̃ cã
& ostendãtͥ uir omiũ nobi¬
lium xp̃ianissime & xp̃ianoꝵ nobilissime cuis mo¬
difalsitates in epła &trans¬
latione rep̃hendantipsius epłae ponã cũgreco
sermone pͥtipiũ ut exu nocr¬
ꝓpectae quod ego itauertisse memini: Oportebat nos delecti sime elericat᷑ ho¬
norẽ non abuti in superbia: Eeceinquiunt in uno uersiculo quanta mendatia

Expanded text:
ordinem, apud illos displicebunt! Sed ut infinita praeteream et ostendam tibi, uir omnium nobilium Christianissime, Christianorum nobilissime, cuius modifalsitates in epistulae translatione reprehendant, ipsius epistulae ponam cum Graeco sermone principium, ut ex uno cr quod ego ita uertisse me memini: oportebat nos, dilectissime, clericatus honore non abuti in superbiam. reece\', inquiunt, \'in uno uorsiculo quanta mendacia!
Abbreviated transcription (Latin):
inisa ia prophea Ecce mitto angelum meun antefaciemtuã quip̃parabit uiã
⁊tuã: Uox clamantis in de serto parat e uiã dño. rec tasfatitesemitas eius
Nocexemplũ eduob proph&is conpositũ ẽ. Demalachi auidelic& &isaia:
primum quod dr̃ ecemittam angłm meũ ante facientuã quip̃ parabit uiamtuã
In malachia infine positũẽ. se quens aut qđ infentur. Vox elamantis in deserto
ec&ȩ era inisaia legimus : & qͥmͦ marcustatim in principouoluminis suiposuit si
cut scriptuẽ inisaia proph&a: Eccemitto angłm meum quod noseribiturinis aia
ut deximus. sedininalachia Nouissimo xu proph&̧arũ soluathane questiunculã
in perita p̃sũptio & ego errorisueniã dep̃eabor: Idemarcus inducit ad phariseos
saluatorẽ loquentẽ : Nũ qualegistis quid fecerit dauid qͦ mͦ in gressus ẽ domũ di
sub abiathar pontifice & panes propo sitionis eõ medit quib non licebatue sci

Expanded text:
in Isaia propheta: ecce mitto angelum meum ante faciem tuam, qui praeparabiin Isaia propheta: ecce mitto angelum meum ante faciem tuam, qui praeparabin deserto: parate uiam domini, rectas facite semitas eius. hoc exemplum de duobus prophetis conpositum est, de Malachia uidelicet et Isaia. nam primum, quod dicitur: ecce mitto angelum meum ante faciem tuam, qui praeparabit uiam tuam, in Malachiae fine positum est; sequens autem, quod infertur: uox clamantis in deserto et cetera, in Isaia legimus. et quomodo Marcus statim in principio uolumcut scriptum est in Isaia Propheta: Ecce ego mitto Angelum meum » , quod non scribitur in Isaia, ut diximus: sed in Malachia novissimo duodecim Prophetarum? Solvat hanc quaestiunculam imperita praesumptio: et ego erroris veniam deprecabor Idem Marcus inducit ad Pharisaeos Salvatorem loquentem: « Nunquam legistis quid fecerit David, quando necessitatem habuisub Abiathar pontifice et panes propositionis comedit, quibus non licebat uesci n
Abbreviated transcription (Latin):
mnator isrł Considera gradetimq ab euangelista sunt posita: & tub& h lent̃ra
uida prot̃ra iuda in hebraicohab& eufratã inlxx domus eufrata nequaquam¬
auu. Quod in lxx legitur modicus esut sit in milibus: Iud amhe¬
lo cohebraico concordante: Euange listaenindix̃ quod non sit paruulus in di¬
cbus uda cum eregione sit positũ paruulus quidẽ e&̃ modicõs sa&etam̃ d& e
mudids̃ ut confundat fortia: Porro quod sequitur qui regat uł pas eat ꝓpł̃m meũ¬
isrł Alit̃ in propħ eẽ ꝑspicuũ ẽ. Haec re p&o utũ ut euangelistas arguã fal¬
sitatis hoc qui ppimpiorumt̃ celsi pophini uliani sedut rep̃hen soresmeas arguã
in peritiae & inp&erẽ ab eis ueniã ut conce dant mihi insimpliciepła quodin
seripturis scĩs uł lint nollunt apłis concessurisunt : Marcus discipulus p&s
ta suumorditur euangeliũ: Principium euangelisiħu xp̃i. sieut seriptũ ẽ

Expanded text:
rahel. considera gradatim, quae ab euangelista sint posita: et tu, Bethlem, terra rahel. considera gradatim, quae ab euangelista sint posita: et tu, Bethlem, terra Iuda: pro \'terra Iuda\' in Hebraico habet Effratha, in Septuaptuaginta legitur \'modicus es, ut sis in milibus Iuda\', in Heloco et Hebraico concordante. euangelista enim dixit, quod non sit paruulus in ducibus luda, cum e regione sit positum: \'paruulus quidem es et modicus; sed tamen de te mundi deus, ut confundat fortia\'. porro, quod sequitur: qui regat — uel \'qui Israhel, aliter in propheta esse perspicuum est. Haec replico, non ut euangelistas arguam falsitatis — hoc quippe impiorum est, Celsi, Porphyrii, Iuliani —, sed ut reprehensores meos arguam inperitiae et inpetrem ab eis ueniam, ut concedant mihi in simplici epistula, quod in scripturis sanctis, uelint nolint, apostolis concessuri sunt. Marcus, discipulus Petri, ita suum orditur euangelium: principium euangelii Iesu Christi, sicut scriptum est
Abbreviated transcription (Latin):
utiq noẽ ipsũ habebit & actipi&. nec uocabunt & uocabitis Porromhebreoita
scriptũ legim̃: Ecceuir go concipi& & pari& filium: & uoeabit nomeneius em¬
ma nuhela Non achaz qui ar guebatur fid elitatis non uidaeiq uierant dũm
negaturi. sed uocabit inquid ips aquae concipi& ipsa uirgo quae pari& Ineo¬
dẽ euangelista legimus hero demadaduentũ magorũ fuisse turbatũ. scribiso
& sacerdotib congregatis sciscitantũ habeis ub ixp̃s nascer&ur:Illosq res¬
pondisse in b&hlemiudae. Sic enĩ scriptũ ẽ. in proph&a. & tub&hlem t̃raiuda
ne qua quã minima es inducibus uida. exte enime gredi&urdux quiregat po¬
pulũ meumi srł: Hoc exẽplũ inuul gataeditione sicfertur &tubꝙhlem
hoc admiraberis si hebraicũ uideas. in quota scriptuẽ: Ꝙ tub &hlem
eufrata paruulus es in milibus uda. P extemili egredixur quise d¬

Expanded text:
utique non est ipsud \'habebit\' et \'accipiet\' nec \'uocabunt\' et \'uocabitis\'. porro in Hebraeo ita utique non est ipsud \'habebit\' et \'accipiet\' nec \'uocabunt\' et \'uocabitis\'. porro in Hebraeo ita scriptum legimus: ecce uirgo concipiet et pariet filium et uocabit nomen eius Emmanuhel. non Achaz, qui arguebatur infidelitatis, non Iudaei, qui erant dominum negaturi, sed uocabit, inquit, ipsa, quae concipiet, ipsa uirgo, quae pariet. in eodem euangelista legimus Herodem aduentu magorum fuisse turbatum scribisque et sacerdotibus congregatis sciscitatum ab eis, ubi Christus nasceretur, illosquepondisse: in Bethlem Iudae; sic enim scriptum est in propheta: et tu, Bethlem, terra Iuda, nequaquam minima es in ducibus Iuda; de te enim egredietur dux, qui regat populum meum Israhel. hoc exemplum in uulgata editione sic fertur: et tu, Bethlem,hoc admiraberis, si Hebraicum uideas, in quo scriptum est: et tu, Bethlem Effratha, paruulus es in milibus Iuda; ex te mihi egredietur, qui
Abbreviated transcription (Latin):
hebraicã ueritatẽ scribitur. Quia puer isrł & dilexieum. & ex aegepto
estisrł & dilexieum: Et exae gypto uocauifilios eius. Num ominorepu¬
di andisunt qui aistumlo oũ quiad xp̃i maxime pertin& sacram̃tũ
Vit transtulerunt & andandapotius uenaut honib iuxtasententiã
bitauit inciuitate quȩ dr̃ nazar&h ut impleretur quod dietũ ẽ ꝑproph&ã qua¬
umtracta toꝵ ubilegerunt discant quae in is arã positũ: Nã in eo lo co ubi nos
legimus & transtulimus exi&e iur gadera dice iesse & flos dera dice eius con¬
scend&: Et in hebreo iuxta linguaeius idiomana zareus scribitur: Curhoc
rasse myystensũ: Transeam ad e&era: Neq enĩ epistolȩ breuitas patitur diutus
insingulis im morari: Idẽ matheus loquitur. hoc aũt totũ factũ ẽ ut cõpler¬
accipq & pariafiliũ & uocabitis nomeneius em manuhel Si uerba calũniamur

Expanded text:
Hebraicam veritatem scribitur: Quia puer Israel est, et dilexi eum, et ex Aegypto Hebraicam veritatem scribitur: Quia puer Israel est, et dilexi eum, et ex Aegypto est Israhel, et dilexi eum et ex Aegypto uocaui filios eius. num omnino repudiandi sunt, qui istum locum, quia ad Christi maxime pertinet sacramentum, aliter transtulerunt, an danda potius uenia ut hominibus iuxta sententiam abitauit in ciuitate, quae dicitur Nazarium Tractatorum, ubi legerint; discantque in Isaia positum. Nam in eo loco ubi nos legimus atque transtulimus: « Exiet virga de radice Jesse, et flos de radice ejus ascendet » : in Hebrrasse mysterium. Transeamus ad cetera — neque enim epistulae breuitas patitur diutius in singulis morari —: idem Matheus loquitur: hoc autem totum factum est, ut conpleraccipiet et pariet filium et uocabitis nomen eius Emmanuhel. si uerba calumniantur,
Abbreviated transcription (Latin):
me ꝓ his quae in luxerunt siue in sultauerunt: Discrepateuangelistae lxx int̃
quoque legimus dñm p̃di cantẽ aplĩs fugam & hoc ipsũ Zachariae testimoniocon¬
firmantẽ: Scriptũ ẽ ait ꝑcutiã pastorẽ : & oues disꝑgentur Ait in lxx& in he
breo alit̃ ẽ: Non enĩ ex ꝑsona dĩ dr̃ ut euangelistauult sed & exproph& ad nm̃ p.¬
tremrogantis : Percutepastorẽ & disꝑgenturo ues : In hocut arbitrorloco iuxta
quorumdã prudentiam eu angelista piaculireus ẽ. quo dausus sit ꝓph&a euerba
ad dĩ referre ꝑsonã : Scribit supraditũ cuangelista ad angelimonitũtulis
io sehpparuulũ & matrem eius & intrasse aegyptũ: Ibiq mansisse usq ad¬
obitũ herodis ut impler& quod dictũ ẽ ad ño ꝑ proph&̧ã. Ex aegypto uoc a¬
uifiliũ meũ : Hoc nostri codi cesnonhabent s& in hseae proph&ã scribit᷑ iux¬

Expanded text:
me pro his, quae inluserunt siue insultaueruut. discrepat euangelista et Septuame pro his, quae inluserunt siue insultaueruut. discrepat euangelista et Septuaquoque legimus dominum praedicantem apostolis fugam et hoc ipsum Zachariae testimonio confirmantem: scriptum est, ait: percutiaulto aliter est; non.enim ex persona dei dicitur, ut euangelista uult, sed ex prophetae deum patrem rogantis: percute pastorem, et dispergentur oues. in hoc, ut arbitror, loco iuxta quorundam prudentiam euangelista piaculi reus est, quod ausus sit prophetae uerba ad dei referre personam. scribit supra dictus euangelista ad angeli monitum tulisse Ioseph paruolum et matrem eius et intrasse Aegyptum ibiqobitum Herodis, ut impleretur quod dictum est a Domino per prophetam: Ex Aegypto vocavi filium meum, Hoc nostri codices non habent, sed in Osee iuxta
Abbreviated transcription (Latin):
dñs: Hoc in hieremiã apenit̾ꝰ noninuenitur sedin zachana: Alus inultis uerb
actoto ordine discre pante: Vulgata quippe editioita sehab&: & dicã ad eos
Sibo nũ ẽ corã uobis datemiħ mercedẽ autrenuite Et ad pender᷑ mercede meĩ
triginta argenteos: Dix̃q dñs adme. Poneillos inconflatorio & consider
onflatorio: Quantu dist& ab euangelistae testimonio lxx trans lato
Qapenderunt mercedem meã triginta argenteos : Et dix̃ dñs adme : Proiccillud ad
cum Ixx congruat tranlatorib Et quodhis maius c̃ erraein hõmine: Pro
Tacharia quippehiereiniam posuit : Sed absit hoc depedis equo xp̃idicere cuicurȩ
suit non uerba &esyllabas aucupari. sed sententias dogmatũ ponere Ueniamu
adaliut eius Ra chansae testimoniũ quodio hannes eu angelista sumit iuixtahebra¬
icã ueritatẽ Uider unt inquem conpunc xerunt: ꝓquo inlxͦx legimus Kaietti

Expanded text:
dominus. hoc in Hieremia penitus non inuenitur, sed in Zacharia aliis multo uerbis dominus. hoc in Hieremia penitus non inuenitur, sed in Zacharia aliis multo uerbis ac toto ordine discrepante; uulgata quippe editio ita se habet: et dicam ad eos: si bonum est coram uobis, date mercedem mihi aut rennuite. et adpenderunt mercedem meam triginta argenteos. dixitque dominus ad me: pone illos in conflatorio et considera, mo domini in conflatorio. quantum distet ab euangelistae testimonio Septuaginta traadpenderunt mercedem meam triginta argenteos. et dixit dominus ad me: proice illud ad cum septuaginta congruat translatoribus et, quod his maius est, erret in nomine — pro Zacharia quippe Hieremiam posuit - ; sed absit hoc de pedisequo Christi dicere, cui curae fuit non uerba et syllabas aucupari, sed sententias dogmatum ponere. ueniamus ad aliud eiusdem Zachariae testimonium, quod Iohannes euangelista sumpsit iuxta Hebraicam ueritatem: uidebunt, in quem conpunxerunt, pro quo in Septuagi
Abbreviated transcription (Latin):
sensu cũ aliꝗd desit ex uerbis : alufyllabas aucupentur. & litteras. tuquere
resententias: Die sme defici& & si omniũ qui ad sensũ int̃ p̃tatis testimo mare¬
pli caũ: Susfititin p̃senti nomin asse ħylariũ confessorẽ. qui homelias in ios
& in psalmos tractatꝰ plurimos. in latinũ uertit egreco: Necad sedidicerae dor¬
mitanti & putidarusticoꝵ int̃ p̃tatione s&or sit. sed quasicaptiuos sensus in sua
rint: Regim̾ in marco dicente dño tabita cũ statĩq subiuctu qđ int̃p̃tat᷑ puella
tͥ dico surge: Arguit euangelistã m̃ datii quareaddiderit tͥ dico cũn hebreo¬
toreiuda xxͥx argenteis & eito exeis agrofigulis cribitur : tunc inpl&ũ ẽ qđ
scriptũ ẽ ꝑ hie remiã proph& ãdicentẽ: Et ac ceperunt Xxx argenteos p̃tiũ ap̃¬
tiati qđ ap̃tiauerunt filii isrł. & de derunteosinagrufiguli sicut constituit mib

Expanded text:
sensu, cum aliquid desit exuerbis. aliisyllabasaucupenturetlitteras, tu quaere sensu, cum aliquid desit exuerbis. aliisyllabasaucupenturetlitteras, tu quaere sententias. dies me deficiet, si omnium, qui ad sensum interpretati sunt, testimonia replicauero. sufficit in praesenti nominasse Hilarium confessorem, qui homiIias in Iob et in psalmos tractatus plurimos in Latinum uertit e Graeco nec adsedit litterae dormitanti et putida rusticorum interpretatione se torsit, sed quasi captiuos sensus in suam rint. legimus in Marco dicentem dominum: talitha cumi statimque subiunctum: quod interpretatur: puella, tibi dico, surge. arguite euangelistam mendacii, quare addiderit tibi dico, cutore Iuda triginta argenteis et empto ex eis agro figuli, scribitur: “Tunc impletum est quod scriptum est per Hieremiam prophetam dicentem: ‘Et acceperunt triginta argenteos petiati, quem adpretiauerunt a filiis Israhel, et dederunt eos in agrum figuli, sicut constituit mihi
Abbreviated transcription (Latin):
&ia hos ad didii qđ si cuiñuid& linguae grã int̃ p̃tatione mutare homerũ ad
uierbũ ex primatinlatinũ: Plus aliꝗddicã eundẽ in sua lingua ꝓseuerbis
int̃ p̃t& uidebitor dinẽ ridiculũ. & po&ã cloquentissimũ ui x loquentẽ
erũ nȩ scripturorũ ieor paruasit auctoritas. quaqua hoe tantũ ꝓba¬
reuoluerim me sc̃ꝑ ab aduliscentia ñ uerba sae sententiat : uistulis
reuoluerim mesẽ ꝑ abadulis centia
ñuerba see sententiat ⁊instulis¬
se
L ualis suꝑhocgenere p̃fatiuc aulast in libro quobeatiantonii uita describitur
ipsius lectione cognosce: Exalia inaliã linguã aduerbũ exp̃saa. trans latiosen¬
susoꝑit & uelutil&o. gramine satastrangulat: Dũenĩ casib: & figurisser uit ora¬
tio. qđ breus poterat indicare sermone longũ ãbit cir cũ macta uix explicat.
Docigitur egouitans. it ab eatũ antoniũ te petente trans posui ut nihil de sit ex

Expanded text:
etiam hoc addidi: quodsi cui non uidetur linguae gratiam interpretatione mutari, Homerum ad etiam hoc addidi: quodsi cui non uidetur linguae gratiam interpretatione mutari, Homerum ad uerbum exprimat in Latinum — plus aliquid dicam -,.eundem sua in lingua prosae uerbis interpretetur: uidebit ordinem ridiculum et poetam eloquentissimum uix loquentem.f Uerum ne meorum parua sit auctoritas — quamquam hoc tantum probare uoluerim, me semper ab adulescentia non uerba, sed sententias transtulis me semper ab adulescentia non uerba, sed sententias transtulisse — qualis super hoc genere praefatiuncula sit, in libro, quo beati Antonii uita describitur, ipsius lectione cognosce: ex alia in aliam linguam ad uerbum expressatranslatio sensusoperit et ueluti laeto gramine sata strangulat.dum enim casibus et figuris seruit oratio, quod breui poterat indicare sermone, longoambitu circumactauixexplicat. hoc igitur ego uitans ita beatum Antonium te petente transposui, ut nihil desit ex
Abbreviated transcription (Latin):
tus. hocitamarte po&ica erudito int̃ p̃ti p̃cepit: Nec uerbo uerbũ curabis reddere:
uerbis acnondeco rẽmagis & clegantiã intrans latione conseruant. quã uos ueritatẽ intp̃¬
ationis hanc eruditi. HaRo RU MAN nuncupant: Unde & ego doctus atalib ante an¬
noscircit xx Et similituncer rore deceptꝰ. Certe hoemihi auobis obici endũ nesciens
cu eusebii XpowiRoNinlatinũ uerterẽ taluint̃ e&era p̃fationẽusus sum: Difficile ẽ
alienas lineas sequentẽ ñ alicubi excedere Arduum ut quae in alia linguabenedicta suN
cundẽ decorẽ intrans latione conseruent : Significatũ ẽ ali ꝗdunius uerbi ꝓpͥ& a¬
tẽ nhabemeũ quoidefferã. Et dũque rompleresententiã longo abitu. uixbr eius
tefiguratũ ipsũ postre mosuũ &uttadicã uerna culũ linguae genꝰsi aduerbũ int p
cor ab surde resonant: Si ob ne cessitatẽ aliꝗd in ordine ł in sermoneuta uͦ
ab int̃ p̃tis ui deboroffitiorecessisse : & postinulta quae nc̃ ꝑsequi otiosũ ẽ

Expanded text:
tus, hoc idem in Arte poetica erudito interpreti praecipit: nec uerbum uerbo curabis reddere uerbis ac non decorem magis et elegantiam in translatione conseruant? quam uos ueritatem interpretationis, hanc eruditi xaxoCvjXiav nuncupant. unde et ego doctus a talibus ante annos circiter uiginti et simili tunc quoque errore deceptus, certe hoc mihi a uobis obiciendum nesciens, cum Eusebii apovtxov in Latinum uerterem, tali inter cetera praefatione usus sum: difficile est alienas lineas insequentem non alicubi excidere, arduum, ut, quae in alia lingua bene dicta sunt, eundem decorem in translatione conseruent. significatum est aliquid unius uerbi proprietate: non habeo meum, quo id efferam, et, dum quaerotes figurarum: ipsum postremo suum, et, ut ita dicam, vernaculum retor, absurde resonant; si ob necessitatem aliquid in ordine, in sermone mutauero, abinterpretisuideborofficiorecessisse. et post multa, quae nunc persequi otiosum est,
Abbreviated transcription (Latin):
i arboch differosolutionẽ istiu̾ questiunculȩ obtecatores mei quaerant ceiu¬
tellegant ñ uerbais cripturis ẽ sid eranda s edsensum: XXupsal miuextahebreos
deruntutiq nihil insensũdã meẽ. si duouebas ad dita. Audiant & ame ũ perielitari
eccł arũ statũ si celertate dictantis aliquauerba dimiscrim: Hongũẽ ne euoluere
in herusał. solent  ebrei deridere cũ audierint neen aemaitos postdliscriptio nẽ
luxuriae sta ntiari putauer̾: Hacc & non fugientia. Reuera sensus re hsres aelsdon¬

Expanded text:
Iacob. differo solutionem et istius quaestiunculae, ut obtrectatores mei quaerant et intellegant non uerba in scripturis consideranda, sed sensum. uicesdebunt utique nihil in sensu damni esse, si duo uerba sunt addita. audiant et a me non periclitari ecclesiarum statum, si celeritate dictantis aliqua uerba dimiserim. Longum est nunc euoluere,in Jerusalem » , solent Hebraei deridere, cum audierint. Nec non et in Amos post descriptionem luxuriae: « Stantia putaverunt haec, et non fugientia » . Revera sensus rhetoricus et de
Abbreviated transcription (Latin):
acumi narẽ surge mortuus confutabat. e& erũri diculũ : Si quis enobis manens¬
int̃ croȩsio pes &e sardana pallidelicias de solarustititate seiaer& quasiom̃s
letrones & diuersoꝵ eriminũ rei desertisint. & cruentos gladios felosofoꝵ
uoluminib: & ñ arborutr uncis oculant: Excessi m̃ surã epistolae : sed ñ excessi
doloris modũ : Nãqui falsarius uocor & int̃ muliercularũ radios & textrina
dilanior: Contentus sũ crimenabnuere ñ referre  Unde arbitriotuo cuncta
ꝑmitto ut legasipsã eplã tã gre cã quã latinã & illico intellegas acusatorũ meoꝵ
nenias & ob probrosas q: rellas: Porro mihi sufficit amicũ instruxisse ca¬
rissimuni & incellulã latitantẽ diemtantũ expectare iudicu Optoq s
fieri potest & si aduersarii siuicerint : conmentarios potius scripturarũ
quam de monstheni & tullu philippicas scribere:¬

Expanded text:
acumina resurgens mortuus confutabat. ceterum ridiculum, si quis e nobis acumina resurgens mortuus confutabat. ceterum ridiculum, si quis e nobis inter Croesi opes et Sardanapalli delicias de sola rusticitąte se iactet, quasi omnes latrones et diuersorum criminum\' rei diserti sint et cruentos gladios philosophorum uoluminibus ac non arborum truncis occulant. Excessi mensuram epistulae, sed non excessi doloris modum. nam qui falsarius uocor et inter muliercularum radios et textrina dilanior, contentus sum crimen abluere, non referre. unde arbitrio tuo cuncta permitto, ut legas ipsam epistulam, tam Graecam quam Latinam, et ilico intellegas accusatorum meorum nenias et pretiosas querellas. porro mihi sufficit amicum instruxisse carissimum et in cellula latitantem diem tantum expectare iudicii. optoque, si fieri potest, etsi aduersarii saeuierint, commentarios potius scripturarum quam Demosthenis et Tullii Philippicas scribere
Abbreviated transcription (Latin):
Ergo frustratantotempore studem̃ & saepemanu ferule sub duxim: e gredientes
Debuerat in quiđd dicere oportebatnodil ecte nestimatio necdericoru ferr ne
aee ẽ plauti naeloquentia. hiclepus atticus & musarũ ut dicunt eloquio conpa¬
ran dus Conpl&ur in maeritũ uulgi sermont prouerbiũ: Oleũꝑdit e m pen¬
.s quibomitit̃ adceroma: haecne illius culpa cuius sub psona alius agit̃ ta¬
go ediam sed magistroꝵ eius quullũ magnanier cede nihilscire doeuerunt
Neerepbendo inqͣliba xpianti sermonis in peritiã: Atq uti nasoeraticuriua
haderem: scio quudnescio & alterius sa pientis teipsũ inteliege: dencrationi
miłi sc̃ ꝑsur ñ uerbosa rusticitas. sedscã simplicitas: Quiinser mone umituoni
sedieit apłs pͥusimit& uirtutes inuitailloꝵ inlo quendisim plicitite exeusabat
seĩmoniaȩ & magnitudo & syllogisu mos aristotelis contortaq erissippi

Expanded text:
ergo frustra tanto tempore studuimus et saepe manum ferulae subduximus? egredientes \'debueras\', inquit, \'dicere: oportebat nos, dilecte, non aestimatione clerorum ferri\'. haec est Plautina eloquentia, hic lepos Atticus et Musarum, ut dicunt, eloquio. conparandus! conpletur in me tritum uulgi sermone prouerbium: oleum perdit et inpensas, qui bouem mittit ad ceroma haec non est illius culpa, cuius sub persona alius agit tragoediam, sed magistrorum eius, qui illum magna mercede nihil scire docuerunt. nec reprehendo in quolibet Christiano sermonis inperitiam - atque utinam Socraticum illud haberemus: s.cio, quod nescio\' et alterius sapientis: \'te ipsum intellege\'! —, uenerationi mihi semper fuit non uerbosa rusticitas, sed sancta simplicitas: qui in sermone imitari se dicit apostolos, prius imitetur in uita. illorum in loquendo simplicitatem excusabat sanctimoniae magnitudo et syllogismos Aristotelis contortaque Chrysippi
Abbreviated transcription (Latin):
g aliquis ex fr̃ib scedulas adnos cuius dãd&ulit quae origenis
dicta existimam̃: Suspicam̃ &iã ad ex cusatione auetoris multa delibrs
Tee subtracta quae a ꝑtã impi& atẽ ei dẽ monstrare potussent: Os p̃stantiatu
ut & hoc sp&ialit̃ nta nob̵ q̃muniuersis ꝗinurbehabitant ꝓfuturũ opͥ digneris
ĩpendere:. Ut supͣ dictũ librũ origeni ad fidẽ quẽ ad modũ ab ipso auetore edit ẽ tuo
ser moneman fest es & quac ad defensore ei it̃ polata s̃ pdas : Vtq &iã i hisscedis qͦs¬

Expanded text:
 aliquis ex fratribus schidas ad nos cuiusdam detulit, quae Origenis dicta existimamus, suspicamur etiam ad excusationem Auctoris, multa de libris ejus esse subtracta, quae apertam impietatem ejusdem monstrare potuissent, quaesutam nobis, quam universis qui in Urbe habitant, profuturum opus digneris impendere, ut supra dictum librum Origenis ad fidem, quemadmodum ab ipso Auctore editus est, tuo sermone manifestes
Abbreviated transcription (Latin):
sepelteritq: in eã sarrã uxorẽ suã : Atq: meo dẽ libro postea legimusre¬
uertentẽ deme sopotamia ia cob cũ uxorib & filussuis posuisset ab̵ naculũ
tesalẽ urbe spcimoꝵ quae ẽ intrachana an ahabitasseibi & emisse partẽ
Abrabam ñ emit specũ abemor patrẽ sychẽ sed abeston filiosaar nee sepultꝰ ẽ¬

Expanded text:
sepelieritque in ea Sarram, uxorem suam. atque in eodem libro postea legimus resepelieritque in ea Sarram, uxorem suam. atque in eodem libro postea legimus reuertentem de Mesopotamia Iacob cum uxoribus et filiis suis posuisse tabernaculum ante Salem, urbem Sicimorum, quae est in terra Chanaan, et habitasse ibi et emisse partem Abraham non emit specum ab Emmor, patre Sychem, sed ab Efron, filio Saar; nec sepultus e
Abbreviated transcription (Latin):
uerbo sedit ꝑa Φ ΡACTIΚΩC eundẽ sensũ alus ermonibus indicabit : In epła adr
ma nos idẽbeatus apłs exẽplũ deisuia proph&a sumens: Ecce inꝗd ponã inse onlapidẽ
offensionis &e parãseand ali: Discordata translatio neuꝙeri & tam̃ cũ hebraieauer¬
ieq: ut p&erac rũnae cũ apłos qͦq paerũ hebreis pauloq: c̃ sentiens ita posuerit : Incre¬
dułiaũt lapis offensionis & para scandali ex ꝗb uniuersis ꝑspicuũ ẽ : Apłos & uange¬
listas int̃ p̃tatione u&erũ seripturarũ sensũ quaesisse ñ uerba : Nec mnagnoꝑe deor¬
eribit stephanũ pͥmũ xpi martyrẽ inuidaiea c̃tentione narrantẽ: Inlxxuan
& positis in sepulchro qđ enut abrahã p̃tio argĩ afilus amor filus ycbẽ: Hiclo c
genesi multo alit̃ inuenit᷑ qđ scilic aħabrahã emerit ab efronhetheofilio sa ar
uixta hebromi quadrigentis dragmis argentis peluncã duplicẽ & agrũ circaeu

Expanded text:
uerbo, sed παραφραστικω̄ς eundem sensum aliis sermonibus indicauit. in epistula ad Komanos idem beatus apostolus exemplum de Isaia propheta sumens: ecce, inquit, ponam in Sion lapidem offensionis et petram scandali. discordat a translatione ueteri et tamen cum Hebraica uernec ut petrae ruinae, cum apostolus quoque Petrus Hebraeis Pauloque consentiens, ita posuerit: Incredulis autem lapis offensionis et petra scandali . Ex quibus universis perspicuum est apostolos et evangelistas interpretatione veterum Scripturarum sensum quaesisseangelista, scribit Stephanum, primum Christi martyrem, in Iudaica contentione narrantem: in septuaet positi sunt in sepulchro, quod emit Abraham pretio argenti a filiis Emmor, filii Sychem. hic locua in Genesi multo aliter inuenitur, quod scilicet Abraham emerit ab Efron Chetheo, filio Saar, iuxta Chebron quadringentis didragmis argenti speluncam duplicem et agrum circa eam
Abbreviated transcription (Latin):
Sin aũt cupis eẽ. qđ dicerismonachus ÷ solus. ꝗd facis inurbib: quaeutiq ñ s̃ soloꝵ habita¬
eulas c&e multoꝵ : Hab& unũ ꝗđq propositũ pͥnipes suos Romani ducestmitent e anulloꝰ
sabricios regulos scipiones : Pbilo sopbi proponant sibi plitagorã: socratẽ platonẽ aristo¬
telẽ.: Po&ac: emulent᷑ homerũ uergliũ menandrũ t̃rentiũ. Stoi idis sa lustium

Expanded text:
sin autem cupis esse, quod diceris, monachus, id est solus, quid facis in urbibus, quae utique non sunt solorum habitasin autem cupis esse, quod diceris, monachus, id est solus, quid facis in urbibus, quae utique non sunt solorum habitacula, sed multorum? habet unumquodque propositum principes suos: Romani duces imitentur Camillos, Fabricios, Regulos, Scipiones; philosophi proponant sibi Pythagoram, Socraten, Platonem, Aristotelen; poetae aemulentur Homerum, Uergilium, Menandrum, Terentium;