comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lorũ seruoꝵ ẽ alligat᷑: Qui autẽ sine
uxore ẽ: pͥmũ nullius debitor ⁊ deinde
circuncisus: t̃cio liber: ad excremũ solut᷑:¬
Curramꝰ ꝑ reliqͣ Neq enĩ nos patit᷑ mag-¬
nitudo uoluminis. diutius in singulis im¬
morari Si autẽ acceꝑis uxorẽ: ñ peccasti
Aliud ẽ ñ peccare: aliud benefacere: Et
si nupserit uirgo: ñ peccauit: Non illa¬
uirgo: quȩ se semel dei cultui dedicaũ:
Harum enĩ si qua nupserit. habebit dãp¬
nationẽ: ꝙ pͥmã fidem irritã fac̃: Si autẽ
hoc de uidius dictũ obiecerit. quanto
magis de uirginib p̃ualebit. cũ etiã
his non liceat. quib aliquando licuit
Uirgines enĩ. quȩ post consecrationẽ
nupserunt: ñ tã adulterȩ sunt. ꝙͣ ince¬
ste: Ac ne uidet᷑ in eo qd dexerat. et si
nupserit uirgo non peccauit. rursũ celi.¬
bes ad nuptias ꝓuocare: statim se refre
consid̾at dicens Tribulationẽ tam̃ carnis

Expanded text:
lorum servorum est, alligatus. Qui autem sine lorum servorum est, alligatus. Qui autem sine uxore est, primum nullius debitor est, deinde circumcisus, tertio liber, ad extremum solutCurramus per reliqua, neque enim nos patitur magnitudo voluminis diutius in singulis immorari. Si autem acceperis uxorem, non peccasti. Aliud est non peccare, aliud benefacere. Et si nupserit virgo, non peccavit Alvirgo, quae se semel Dei cultui dedicavit. Harum enim, si qua nupserit, habebit damnationem, quia primam fidem irritam fecit. Si autem hoc de viduis dictum obiecerit, quanto magis de virginibus prevalebit, cum etiam his non liceat, quibus aliVirgines enim, quae post consecrationem nupserunt, non tam adulterae quam incestae. Ac ne videretur in eo quod dixerat: Et si nupserit virgo, non peccavit, 259 rursum coelibes ad nuptias provocare, statim se refrenconcesserat, dicens: Tribulationem tamen carnis
Abbreviated transcription (Latin):
nitate contex̃: et deinceps multi apłici
et martyres et illustres tam inscĩtate.
quam in eloquentia uiri: quos exppͥs
scriptis nosse ꝑfacile est Existimo inqͥt
Ne pregnantib et nutrientib in illa die
Non hic scorta. non lupanaria condẽp¬
nantur: de quoꝵ dampnatione nul¬
la dubitatio est: s uteri tum̃tes. et in¬
fantum uagit᷑: et fructus atq oꝑa nup¬
tiarum: Qm̃ bonum ẽ homini sic eẽ
Sibonũ est homini sic eẽ: est malũ gͦ
homini sic ñ ẽẽ Alligatꝰ es uxori: noli
querere solutionẽ: Solutꝰ es abuxore: no¬
li querere uxorẽ: Habet unus quisq nr̃m
terminos suos Red de mͥmeũ: et tu tene¬
tuum: Si alligatꝰ es uxori: ne illi desre¬
pudiũ: Si solutꝰ sum ab uxore: ñ querã
uxorẽ: Ut ego ñ soluo coniugia si semel
ligata sunt: ita tu ñ liges qd̾ solutũ ẽ. Si¬
mulq significantia consid̾anda u̾bor
ẽ Qui uxorẽ habetꝰ. et debitor dr̃. et eẽ
in preputio. et seruus uxoris: et qd̾ ma¬

Expanded text:
itate contexit: et deinceps multi Apostolici, et Martyres et illustres tam sanctitate quam eloquentia viri, quos ex propriis scriptis nosse perfacile est. Existimo enim, Vae praegnantibus et nutrientibus in illo die . Non hic scorta, non hic lupanaria condemnantur, de quorum damnatione nulla dubitatio est: sed uteri tumescentes, et infantum vagitus, et fructus atque opera nuptiarum. Quoniam bonum est homini sic esse . Si bonum est homini sic esse, malum est ergo homini sic quaerere solutionem. Solutus es ab uxore, noli quaerere uxorem . Habet unusquisque nostrum terminos suos: redde mihi meum, et tuum tene. Si alligatus es uxori, ne illi des repudium. Si solutus sum ab uxore, non quaeram uxorem. Ut ego non solvo conjugia, si semel ligata sunt; ita tu non liges quod solutum est. Simulque significantia consideranda verborum est. Qui uxorem habet, ut debitor dicitur, et esse in praeputio, et servus uxoris, et quod ma
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ scientia: Quomͦ illud de humilita.
tamquam ab ortiuo: sic et hoc humilita¬
tis dictum puto: Nosti sermonũ ꝓpͥeta¬
tes Quam obrẽ et de epymenide et de
men andro. et de arato quędam assumis
testimonia: Uhi de continentia loque¬
ris et uirginitate: bonum est eis muli
erem ñ tangere: et bonum est eis si
sic ꝑmanserint ut ego: et puto hoc
bonũ eis eẽ. ꝓpt̾ in stantẽ necessitatẽ:
et quia bonum est homini sic eẽ Ubi
ad nuptias uenis: non dicis bonũ est
nub̾e. q ñ potes iungere quam uri:
s dicis meliꝰ est nub̾e ꝗͣ uri Si ꝑ se nup¬
tiȩ bonȩ sunt. noli illas incendio com¬
parare: s dic simplicit̃ bonũ ẽ nube:
Suspecta est mͥ bonitas r̾ei ei: quam
magnitudo alteriꝰ mali. malũ eẽ cogit
inferiꝰ Ego autẽ ñ leuiꝰ malũ: s simplex

Expanded text:
tamen scientia. Quomodo illud de humilitatetamen scientia. Quomodo illud de humilitateTamquam abortivo, sic et hoc humilitatis dictum puto. Nosti sermonum proprietates, quamobrem, et de Epimenide, et de Menandro, et 251 de Arato quaedam sumis testimonia. Ubi de continentia loqueris et virginitate: Bonum est, ais, homini mulierem non tangere. Et, Bonum est eis, si sic permanserint ut ego. Et, Puto hoc bonum eis esse propter instantem necessitatem. Et, Quia bonum est homini sic esse. Ubi ad nuptias venis, non dicis, bonum est nubere, quia non potes jungere, quam uri; sed dicis: Melius est nubere quam uri. Si per se nuptiae sunt bonae, noli illas incendio comparare: sed dic simpliciter, bonum est nubere. Suspecta est mihi bonitas ejus rei, quam magnitudo alterius mali, malum esse cogit inferius. Ego autem non levius malum, sed simplex
Abbreviated transcription (Latin):
Dico autẽ innuptis et uiduis Bonũ ẽ eis
si sic ꝑmanserint ut ego: Si autẽ ñ se con¬
tinent: nubant: Mellẽ enĩ nub̾e: quã uri
Postꝗͣ nuptis concesserat usũ coniugii:
et ostendãt se qͥd uellet. qͥdue c̃ced̾et: tran¬
sit ad innuptas et uiduas: et sui ꝓponit
exemplũ: et felices uocat sisic ꝑmanse¬
rint : si autẽ ñ se continent. nubant:
Idipsũ qd̃ supͣ: ꝓpt̾ fornicationes autẽ.
et ne temptet uos sathanas ꝓpt̃ in conti¬
nentiã ur̃am Redditq causam eur
dixerit. si ñ se continent nubant Me.¬
luis ẽ enĩ nub̾e: quã uri Idõ meliꝰ ẽ
nube: q peiꝰ ẽ uri: Tolle ardorẽ libi¬
Sdinis:
simplicitatẽ in cõparibilis ꝑse boni: Uelut
si diceret Meliꝰ ẽ unũ oculũ hab̾e: qͣm nul¬
lum Meliꝰ ẽ unoniti pede. et alteram cor
poris partem baculo sustentari: qͣm fra¬
ctis crurib reppere Quidagis apłe: Non
tͥ credo dicenti: et si imꝑitꝰ sermone. ñ

Expanded text:
is, si sic permanserint, ut ego. Si autem non se continent, nubant. Melius enim est nubere, quam uri . Postquam nuptis concesserat usum conjugii, et ostenderat ipse quid vellet, quidve concederet, transit ad innuptas, et viduas, et sui proponit exemplum, et felices vocat, si sic permanserint. Si autem non se continent, nubant; idipsum quod supra, Propter fornicationes autem, Et, Ne tentet vos Satanas, propter incontinentiam vestram. Redditque causam, cur dixerit, Si se non continent, nubant. Melius est enim nubere quam uri.\' ideo melius est nubere, quia peius est uri. tolle ardorem libidinis, simplicitatem inconparabilis per se boni, uelut si diceret: melius est enim unum oculum habere qlum: melius est uno inniti pede, et alteram partem corporis baculo sustentare, quam fractis cruribus repere. Quid ais, Apostole? Non tibi credo dicenti, Etsi imperitus sermone, non
Abbreviated transcription (Latin):
in xp̃m : utrũ credens reliuqueret uon
xp̃i anas tantum accipi iuberet. an
ethnicas Uideamus igit᷑ quid ad hȩc
paulus rescripserit: De his autẽ quȩ
seripsistis mͥ: bonum ẽ homini mulierẽ
ñ tangere: Propt̾ fornicationẽ autẽ. unꝰ¬

Expanded text:
in Christum, utrumnam credens relinqueret non in Christum, utrumnam credens relinqueret non , Christianas tantum accipi juberet, an et Ethnicas? Videamus igitur quid ad haec Paulus rescripserit: De his autem quae scripsistis mihi bonum est homini mulierem non tangere. Propter fornicationem autem un
Abbreviated transcription (Latin):
primam uictoriam. alia deinceps michi¬
prelia nascerent᷑: Igit᷑ non dimicabo ẽt᷑
singulos: nec paucorũ ero passim con¬
gressione contentus: Toto certandum
est agmine: et incompositi hostium
cunei.ac latrocinii more pugnantes: in¬
structa ac ordinata acie repellendi
Opponam in pͥma fronte apłm paulũ:
et quasi fortissimũ ducẽ suis telis. id est
suis armabo sententiis Sciscitantib
enĩ suꝑ bac questione corinthiis: plenis¬
sime respondit docꝰtor gentiũ et magist᷑
illo loquentis legem putemus: simulq
ne lectoris tacita cogitatio cum ceꝑinius
singula quȩ ꝓposita sunt deluere semꝑ
ad apłm se reseruet: et studio ualidissima¬
rum questionum pͥora negligens ad ex¬
quesierant utrum post fidem xp̃i cęli¬
bes ẽẽ deherent: et continentiȩ causa qͦs
habebant uxores dimitterent: ansi uir¬
gines credidissent inirent matrimonia:
Et cum eduob ethnicis unus credidisset

Expanded text:
primam victoriam, alia mihi deinceps primam victoriam, alia mihi deinceps praelia nascerentur. Igitur non dimicabo contra singulos, nec paucorum ero passim congressione contentus: toto certandum est agmine, et incompositi hostium cunei, ac latrocinii more pugnantes, instructa et ordinata acie repellendi. Opponam in prima fronte apostolum Paulum, et quasi fortissimum ducem, suis telis, id est, suis armabo sententiis. Sciscitantibus enim super hac quaestione Corinthiis, plenissime respondit doctor gentium, et magisterin eo loquentis legem putemus. Simulque ne lectoris tacita cogitatio, cum coeperimus singula, quae proposita sunt, diluere, semper ad Apostolum se reservet, et studio validissimarum quaestionum, priora negligens, ad exquaesierant, utrum post fidem Christi caelibes esse deberent, et continentiae causa quas habebant uxores dimittere, an si virgines credidissent, inirent matrimonia? Et cum e duobus Ethnicis, unus credidisset
Abbreviated transcription (Latin):
et qui habent uxores. sic sint quasi ñ ha¬
bentes: Nisi forte dicetis: Propt̾ea uult
eas nubere: qiã quȩdam conuersȩ sunt
retro post sathanam: quasi ex uirginib
nulla cadat: et non sit earum maior ru¬
ina Ex quo manifestum ẽ. uos maniche¬
orum dognia sectari: ꝓhibentiũ nubere.
et uesci ꝙybis quos ds̃ creauit aduten¬
dum: cauteriatã habentium conscien¬
tiam: Et post multa quȩ nunc ociosũ
est reuoluere. excutit se quasi in locum
rethoricum: et facit apostropbam ad
uirginẽ dicens: Non tͥ facio uirgo inuiri.¬
am Elegisti pudicitiã ꝓpt̾ p̃sentẽ necessi-¬
tatem: placuit tͥ ut esses scã corpore et
sp̃u: ne suꝑbias eiusdem ȩccłȩ m̃brũ es.
fuerĩ in expositione ꝓpositionũ eiꝰ: et
legenti fastidiũ fecerim: s titile ratꝰ
sum cuncta molimina eius. quasi in¬
structam aciem contͣme ponere: et
totum hostilem exercitũ cum suis
turmis ac ducib congregare: ne post

Expanded text:
Et qui habent uxores, sic sint quasi non haEt qui habent uxores, sic sint quasi non habeant: nisi forte dicetis, propterea vult eas nubere, quia jam quaedam conversae sunt retro post Satanam: quasi ex virginibus nulla cadat, et non sit earum major ruina. Ex quo manifestum est vos Manichaeorum dogma sectari, prohibentium nubere, et vesci cibis, quos Deus creavit ad utendum, cauteriatam habentium conscientiam. » Et post 245 multa, quae nunc otiosum est revolvere, excutit se quasi in locum rhetoricum, et facit apostropham ad virginem, dicens: « Non tibi facio, virgo, injuriam: elegisti pudicitiam propter praesentem necessitatem: placuit tibi, ut sis sancta corpore et spiritu: ne superbias: ejusdem Eccfuerim in expositione propositionum ejus, et legenti fastidium fecerim; sed utile ratus sum cuncta molimina ejus, quasi instructam aciem contra me ponere, et totum hostilem exercitum cum suis turmis ac ducibus congregare, ne post
Abbreviated transcription (Latin):
nisi forte helyam quoq et heliseũ habu¬
isse arbitrat᷑ uxores Transit ad erechiã:
et cum in eius laudib immorat ᷑: miror
cur oblitus sit dicere amͦ filios faciã
Iosiam uirũ iustissimũ suͥquo in templo
de utero nomii lib̾ reꝑtus est: ab holda
uxore sellum instructũ refert: Danie¬
lem quoq et tres pueros int̾ maritos
numerat: et ad euangłium repente trans¬
cendens. zachariam et helisabeth. petrũ
ponit et socrum eiꝰ. ceterosq apłos: et con¬
sequent᷑ infert dicens Si autẽ uoluerint
assumere uanam defensionẽ: et obtende
quod rudis mundus eguerit increm̃to:
audiant paulum loquentẽ: Adolescenti
uult. tantum in dño Et adam ñ est se¬
ductus: mulier autem seducta facta ẽ.
in p̃uaricationẽ: S alua autem fiet. ꝑfi¬
liorum generationẽ: si ꝑmanserit ẽt di¬
lectione infide. et scĩficatione cum sobri¬
etate Certe cessat hic illud apłi dictũ:

Expanded text:
nisi forte Eliam quoque et Elisaeum habunisi forte Eliam quoque et Elisaeum habuisse arbitretur uxores. Transit ad Ezechiam: et cum in ejus laudibus immoretur, miror cur oblitus sit dicere: Amodo filios faciam . Josiam virum justissimum, sub quo in Templo Deuteronomii liber repertus est, ab Holda uxore Sellum instructum refert. Daniel quoque, et tres pueros inter maritos numerat. Et ad Evangelium repente transcendens, Zachariam, et Elisabeth, Petrum ponit, et socrum ejus, caeterosque Apostolos. Et consequenter infert dicens: « Si autem voluerint assumere vanam defensionem, et obtendere, quod rudis mundus eguerit incremento, audiant Paulum loquentem: Adolescentiovult, tantum in Domino . Et, Adam non est seductus: mulier autem seducta, facta est in praevaricationem. Salva autem fiet per filiorum generationem, si permanserit in fide et dilectione, et sanctificatione cum sobrietate . Certe cessat hic illud Apostolicum,
Abbreviated transcription (Latin):
sit. dic̃ nullam fuisse distantiã: quin pot
fidem parentis p̃fert ei quȩ cęsa sit lugens
Nenit ad samuel alterũ nazareum dñi:
qui ab infantia nutritꝰ in tab̾nacło ẽ. et
uestitꝰ ephothbath. quod int̃pretat᷑ uestib
lineis: dic̃q cũ filios ꝓcreasset. nec sacer¬
dotalem pudicitiã. uxoris imminutam
eẽ complexui Boor cum sua ruth in area
collocat: et iesse ac dauid inde ꝓducit:
Ipsumq dauid ducentis preputiis etiã
cum uitȩ ꝑiculo: refert regis filiȩ quesis¬
se concubitum: Quid dicam de salomo¬
ne:quẽ ponens in catalogo maritorũ.
imaginẽ asserit saluatoris habuisse: et
de illo uult eẽ scͥptũ: Ds̃ uidicium tuum
regi da: et iusticiã tuam filio regis: et
dabit᷑ ei de auro arabiȩ: et adorabunt
ꝓ eo semꝑ Ac repente transcendit ad he.¬
liam et heliseum: et narrat quasi grande
misteriũ. quod requieuerit sp̃s hebyȩ.
suꝑ heliseũ Et quib hoc dixerit tacet.

Expanded text:
mino, dicit nullam fuisse distantiam; quin potius mino, dicit nullam fuisse distantiam; quin potius fidem patris praefert ei, quae caesa sit lugens. Venit ad Samuel alterum Nazaraeum Domini, qui ab infantia nutritus in tabernaculo est, et vestitus EPHOD BAD, quod interpretatur, vestibus lineis; dicitque eum filios procreasse, nec sacerdotalem pudicitiam, uxoris imminutam esse complexu. Booz cum sua Ruth in area collocat, et Jesse, ac David 244 inde producit. Ipsum quoque David ducentis praeputiis, etiam cum vitae periculo, regis filiae quaesisse concubitus. Quid dicam de Salomone, quem ponens in catalogo maritorum, imaginem asserit Salvatoris? et de illo vult esse scriptum: Deus, judicium tuum regi da, et justitiam tuam filio regis. Et, Dabitur ei de auro Arabiae, et orabunt pro eo semper. Ac repente transcendit ad Eliam et Elisaeum, et narrat quasi grande mysterium, quod requieverit spiritus Eliae in Elisaeo; et cur hoc dixerit, tacet:
Abbreviated transcription (Latin):
duo populi sunt inutero tuo: quodia cob
in uxore seruierit: et existimante rachel
uiri ẽẽ dare lib̾os ac dicente da mͥ filios.
sinautẽ moriar: respondit Num qͥd ꝓdeo
sum ego. qui te conclusit: In tantũ inquit
sciebat fructus nuptiarũ eẽ dñi: ñ mariti
Quod ioseph uir sc̃s atq castissimꝰ. et om̃s
patriarchȩ uxores habuerint: quib eqͣlit̃
ꝑ moysen benedicat ds̃: Iudam quoq
ꝓponit et thamar: et occisũ onã ꝑstrin¬
git a dño. qui fri inuidens sc̃arũ nuptiarũ
oꝑa ꝑdebat: Moysen ꝓponit et mariȩ le¬
pram: quȩ fr̃i ꝓuxore detrahens. ilico dei
ultione ꝑcussa est: Laudat sanson ẽt uxori¬
um natareum miris effert p̃coniis: Deb¬
boram quoq replicat et barach: quod
absq uirginitatis bonis. sisaram et iabin.
et currus ferreos debellarint: Iahel uxorẽ
abercinei adducit in medium: et palo
armatam p̃dicat manum: Inter iepte pa¬

Expanded text:
duo populi in utero tuo sunt . Quod Jacob duo populi in utero tuo sunt . Quod Jacob pro uxore servierit: et existimante Rachel, viri esse dare liberos, ac dicente: Da mihi filios: sin autem, moriar ; responderit: Numquid pro Deo ego sum, qui te conclusit ? In tantum, inquit, sciebat fructus nuptiarum Domini esse, non mariti. Quod Joseph vir sanctus atque castissimus, et omnes patriarchae uxores habuerint, quibus aequaliter per Moysen benedicat Deus. Judam quoque proponit, et Thamar: et occisum Onam perstringit a Domino, quia fratri invidens semen, nuptiarum opera perdebat. Moysen proponit, et Mariae lepram, quae fratri pro uxore detrahens, illico Dei ultione percussa est. Laudat Samson, et uxorium Nazaraeum miris effert praeconiis. Debboram quoque replicat et Barach; quod absque virginitatis bonis, Sisaram et Jabin et currus ferreos debellarint. Jahel uxorem Haber Cynei adducit in medium, et palo armatam praedicat manum. Inter Jephte pa
Abbreviated transcription (Latin):
qui cum ee̾nt utiq multi uirgines ꝓpt̃
ȩtatẽ: solus cum filiis et itxorib naufra¬
go orbe seruatus ẽ: Rursus post diluui.¬
um quasi altero pͥncipio generis huma¬
ni.uirorum et uxorum paria iungun-¬
tur: et ex integro generationis instaura-¬
tur benedictio Crescite et multiplica¬
mini : et replete terram Insuꝑ etiã
comedendarũ carnium licentia relaxa-¬
tur Et omne inquit quod mouet᷑: uob̾
erit in ȩscam Sic̃ olera herbarũ: dedi
uobis unuiersa Currit ad abraham
ysaa̾e. et iacob: equib prior trigamꝰ: sed̃s
monogamꝰ: t̾ciꝰ quatuor uxoꝵ ẽ. Liȩ. ra.¬
chel. balȩ. et zelphe: Et asserit abrahã
obfidei meritum benedictionẽ in genera¬
tione filiĩ suscepisse: sa ram in typo ȩccłȩ
cui defecerant muliebria. maledictionẽ
sterilitatis. partus benedictione mutasse:
Quod rebecca ierit quasi ꝓphetes int̾roga¬
re dñm. et audierit ab eo. duȩ gentes et

Expanded text:
qui, cum essent utique multi virgines propter qui, cum essent utique multi virgines propter aetatem, solus cum filiis et uxoribus naufrago orbe servatus est. Rursus post diluvium, quasi altero principio generis humani, virorum et uxorum paria junguntur, et ex integro generationis instauratur benedictio: Crescite et multiplicamini et 243 replete terram . » Insuper etiam comedendarum carnium licentia relaxatur: Et omne quod movetur, erit vobis in escam: sicut olera herbarum dedi vobis universa . Currit ad Abraham, Isaac, et Jacob, e quibus prior trigamus, secundus monogamus, tertius quatuor uxorum est: Liae, Rachel, Balae, et Zelphae; et asserit Abraham ob fidei meritum, benedictionem in generatione filii accepisse. Saram in typum Ecclesiae, cui defecerant muliebria, maledictionem sterilitatis, partus benedictione mutasse. Quod Rebecca ierit quasi Prophetes interrogare Dominum, et audierit ab eo, Duae gentes et
Abbreviated transcription (Latin):
cesserint: Audite patienter uirgines: au¬
dite queso uoluptuosissimũ concinatorẽ:
immo quasi syrenarũ cantus efabulis
clausa aure transite: Ur̃as ferte paulisꝑ
inurias: Putate uos cũ dño crucifixas:
inquit dei sententia ẽ Propt᷑ qd̾ dimit¬
tet homo patrẽ. et matrẽ suã: et adhere¬
bit uxori suȩ : et erunt duo in carne una
Ac nec forsitan diceremus hoc scriptũ in
ueteri testam̃to: asserit a dño quoq id¬
ipsum in euangelio confirmari: Quod
ds conuinxit: homo non separet: Sta¬
timq subnectit Crescite et multipli¬
camini: et replete terram: Et ꝑ ordi¬
nem replicat. Setb. enos. cahinã. mala¬
iareth. enoch. mathussalem. lamech. noe.
om̃s habuisse uxores: et ex dei sententia
filios ꝓcreasse: quasi generationis ordo
et hystoria conditionis humanȩ. sine
coniugib et lib̾is potuerit enarrari:
Iste est inquit enoch. qui ambulauit
cũ deo: et raptus in cęlum ẽ: Iste noe:

Expanded text:
cesserint. Audite patienter, virgines; aucesserint. Audite patienter, virgines; audite, quaeso, voluptuosissimum concionatorem, immo quasi sirenarum cantus et fabulas clausa aure transite. Vestras ferte paulisper injurias; putate vos cum Christo crucifixas, inquit, Dei sententia est. Propter quod dimittet homo patrem et matrem suam, et adhaerebit uxori suae, et erunt duo in carne una. . Ac ne forte diceremus hoc scriptum in veteri Testamento, asserit a Domino quoque idipsum in Evangelio confirmari, Quod Deus conjunxit, homo non separet: statimque subnectit, Crescite et multiplicamini, et replete terram ; et per ordinem replicat, Seth, Enos, Cainam, MalaJared, Enoch, Mathusalem, Lamech, Noe, omnes habuisse uxores, et ex Dei sententia filios procreasse quasi generationis ordo et historia conditionis humanae, sine conjugibus et liberis potuerit enarrari: « Iste, inquit, est Enoch, qui ambulavit cum Deo, et raptus in coelum est. Iste Noe,
Abbreviated transcription (Latin):
sexus uirgines. et continentes: marit qͦ
et digami: ut conatus meos orationib ad¬
iuuetis Cunctorum in commune: ĩouinia¬
nus hostis est: Nam quia ȩqualia omĩũ
asserit merita: tam uirginitati facit in ui¬
riam. dum eam nuptiis comparat. quam
et nuptiis: sic eas licitas asserens. ut scda
et tercia matrimonia: Sed et digamis
et trigamis aduersarius ẽ:ibi ponens
scortatores qͦndã et libi dinosissimos post
penitentiã ubi duplicata et criplicata
matrimonia: nͥ quod in eo digami et tri¬
gami dolere non debent: q idẽ scortator
et penitens in regno cȩ̨lorum etiã uirgini¬
b adęquat᷑ Proponã gͥ manifestiorib
uerbis et habentib aliquã consequentiã
argum̃ta eiꝰ. et exempla de nuptiis: eodẽq
ordine omĩa qͥuȩ abeo dicta sunt digerã:
Nec molestum lectori sit: si nausiã eiꝰ et
uomitum legere compellat᷑: Libentiꝰ anti-¬
dotum xp̃i bibet: cũ diaboli uenena pre¬

Expanded text:
sexus virgines et continentes, mariti quoque sexus virgines et continentes, mariti quoque et digami, ut conatus meos orationibus adjuvetis. Cunctorum in commune Jovinianus hostis est. Nam qui aequalia omnium asserit merita, tam virginitati facit injuriam, dum eam nuptiis comparat, quam et nuptiis, sic 242 eas licitas asserens, ut secunda et tertia matrimonia. Sed et digamis et trigamis adversarius est, ibi ponens scortatores quondam et libidinosissimos post poenitentiam, ubi duplicata et triplicata matrimonia: nisi quod in eo digami et trigami dolere non debent, quia idem scortator et poenitens in regno coelorum etiam virginibus adaequatur. Proponam igitur manifestioribus verbis et habentibus aliquam consequentiam, argumenta ejus et exempla de nuptiis, eodemque ordine omnia, quo ab eo dicta sunt, digeram. Nec molestum lectori sit, si nauseam ejus et vomitum legere compellatur. Libentius antidotum Christi bibet, cum diaboli venena prae
Abbreviated transcription (Latin):
sunt sibila serpentis antiqui: his consiliis
draco de paradyso hominẽ expulit Nã
et saturitatẽ ieiuniis p̃ferendo. reꝓmisit
eos immortales futuros: quasi nonꝗͣ pos¬
sent corruere Et dum diuinitatẽ ȩqua¬
lem cum deo pollicet᷑. expulit eos de pa-¬
radyso: ut qui nudi et expediti. et absq
ulla macula uirgines. dñi consortio frue¬
bant᷑ : deiecti inuallem lacrimarũ tu¬
nicis consuts et pelliceis uestirent᷑. Sed
ne lectorem diutius morer. sequar uesti¬
gia particionis expositȩ: et aduersus sin¬
gulas ꝓpositiones scripturarũ. uł maxime
nitar testimoniis: ne querulus garraat. se
eloquentia magisꝗͣ ueritate suꝑatũ: Qd
si expleuero. et illũ utriusq instrum̃ti
nube opp̃ssero: assumã exempla secula¬
ris quoq litteraturȩ. ad quam et ipse
gios in re publica uiros uirtutes uolup¬
tatib: id est pytagoram et platonem.
et aristidem. aristippo et epicuro et alcibia¬
di. ab om̃ib solere p̃ferri: Uos queso utriꝰq

Expanded text:
sunt sibila serpentis antiqui, his consiliis draco de paradiso hominem expulit. Nam et saturitatem jejuniis praeferendo, repromisit eos immortales futuros, quasi numquam possent corruere; et dum divinitatem aequalem Deo pollicetur, expulit eos de paradiso, ut qui nudi et expediti, et absque ulla macula virgines, Domini consortio fruebantur, dejecti in vallem lacrymarum, tunicis consutis et pelliceis vestirentur. Sed ne lectorem diutius morer, sequar vestigia partitionis expositae, et adversus singulas propositiones ejus, Scripturarum vel maxime nitar testimoniis: ne querulus garriat, se eloquentia magis quam veritate superatum. Quod si explevero, et illum utriusque instrumenti nube oppressero, assumam exempla saecularis quoque litteraturae, ad quam et ipse gios in republica viros, virtutes voluptatibus, id est, Pythagoram, Platonem et Aristidem, Aristippo, Epicuro et Alcibiadi ab omnibus solere praeferri. Vos, quaeso, utriusque
Abbreviated transcription (Latin):
dixi: ut qui nuptias uirginitati comꝑant:
sciant saltẽ tales nuptias subiciendas Ad¬
suꝑorẽ disputationẽ. in qua docuerat
fidelem ab infideli ñ deb̾e discedẽ. s ꝑma-¬
nere in matrimonio sic̃ eos inuenisset
fides: et unũ quẽq uel celibẽ uel mari¬
tum ita durare. ut eẽt. xp̃i baptismate
deprehensus: infert subito parabolas
circuncisi et etbiuei: serui et lib̾i: et sub
metaphora eorũ. de nuptis disputat et
iniuptis: Circuncisus aliquis uocat᷑ ẽ:
ñ adducat p̃putiũ: In p̃putio uocat᷑ ẽ: ñ
cirxuneidat᷑ Cireuncisio nichil ẽ. et p̃pu

Expanded text:
dixi, ut qui nuptias virginitati comparant, dixi, ut qui nuptias virginitati comparant, sciant saltem tales nuptias digamiae orem disputationem, in qua docuerat fidelem ab infideli non debere discedere, sed permanere in matrimonio sicut eos invenisset fides, et unumquemque vel coelibem, vel maritum ita durare, ut esset Christi baptismate deprehensus, infert subito parabolas 253 circumcisi et Ethnici, servi et liberi: et sub metaphora earum de nuptis disputat et innuptis. Circumcisus aliquis vocatus est, non adducat praeputium. In praeputio vocatus est, non circumcidatur. Circumcisio
Abbreviated transcription (Latin):
iuiii Licet in me seuituras plurima sciã
matronarum: licet eadẽ imprudentia
qua dominũ contẽpserint: in pulicẽ et
xp̃ianors minimum debachaturas:
tam̃ dicam qd̾ sentio Loqͦr qd̾ apłs me do¬
euit: non illas iusticiȩ ẽẽ. s mniquitatis:
tuorum: Uis aꝑtius dicere. quod xp̃iane
omnino non licet ethnico nub̾e Audi
nuptias. terciasq concedit in dño: pͥmas
cum ethnico ꝓhibet: Inde et abraham
adiurat seruũ in femore suoͬ hoc est in
xp̃o. qui deeius erat semine nasciturus:
ut filii sui ysaac alienigenã non addu¬
cat uxorẽ Et̃ estras offensam dei. hulꝰce¬
modi uxorũ repudiatione compescit: Et
malachias ꝓpħa Preuaricatꝰ est inquit
iudas: et abhominationẽ fecit in isrł. et in
iherłm: Polluit enim sc̃m dñi: et dilexit
et habuit filiam dĩ alienigenã Disꝑdat
dñs uirum qui fecerat hoc. magistrũ
et discipulũ de tab̾naculis iacob: et offeren¬
tem munera dño uirtutum: Hȩc iccirco

Expanded text:
icet enim in me saevituras sciam plurimas matronarum: licet eadem impudentia qua Dominum contempserunt, in me pulicem et Christianorum minimum debacchaturas: tamen dicam quod sentio: loquar quod me Apostolus docuit, non illas justitiae esse, sed iniquitatis; tuorum. Vis apertius discere, quod Christianae omnino non liceat Ethnico nubere? Audi tertiasque nuptias concedit in Domino, primas cum Ethnico prohibet. Unde, et Abraham adjurat servum in femore suo, hoc est, in Christo, qui de ejus erat semine nasciturus, ut filio suo Isaac alienigenam non adducat uxorem. Et Ezras offensam Dei hujuscemodi uxorum repudiatione compescit . Et Malachias propheta, Praevaricatus est, inquit, Judas, et abominationem fecit in Israel et in Jerusalem. Polluit enim sanctum Domini, et dilexit, et habuit filiam Dei alieni. Disperdat Dominus virum qui fecerit hoc, magistrum, et discipulum, de Tabernaculis Jacob; et offerentem munera Domino virtutum . Haec idcirco
Abbreviated transcription (Latin):
istud: s quib datũ est: Sunt enim
eunuchi qui de utero matris ita nati
sunt: et sunt eunuchi qui eunuchizati
sunt abhominib: et sunt eunuchi qͥ
se castrauerunt ꝓpt̃̾ regnũ cȩlorum:
Qui potest caꝑe capiat In ꝓpatulo ẽ¬

Expanded text:
sed quibus datum est. Sunt enim sed quibus datum est. Sunt enim eunuchi, qui de utero matris ita nali sunt; et sunt eunuchi, qui ab hominibus eunuchizati sunt; et sunt eunuchi, qui se castraverunt propter 257 regnum coelorum. Qui potest capere, capiat . In
Abbreviated transcription (Latin):
bitriũ est Ubi p̃ceptũ: necessitas serui¬
tutis Preceptũ inquit dni ñ habeo: con¬
silium autẽ do: tamꝗͣ miscd̾iam conse¬
quutus a dño Sinon habes p̃ceptũ dñi:
quare audes cdare consiliũ
de quo
non habes iussionẽ: Res¬
bit michi apłs: Et uisut ego iubeã. qd̾
dñs obtulit potius quam p̾espit: Ille
creator et figulus. sciens fragilitatẽ uas¬
culi quod oꝑatus est. uirginitatẽ in audi¬
entis potestate dimisit: et ego doctor
gentiũ. qui omĩb omĩa factus sũ. ut om̃s
lucrifacerẽ. onus ꝑpetuę castitatis statĩ
in principio credentiũ imponã ceruicib
infirmoꝵ: Discant prius ferias nuptia¬
rum: uacent ad tempꝰ orationi: ut accep¬
uxores liceret dimictere: omnino fieri
ꝓhibuit: Quod discipuli considantes:
dixerunt ei Si talis est causa hominiᷤ
cum uxore: non expedit nub̃e Quib
ille respondit: Non om̃s capiunt uerbũ

Expanded text:
bitrium est: ubi praeceptum, necessitas est servibitrium est: ubi praeceptum, necessitas est servientis. Praeceptum, inquit, Domini non habeo; consilium autem do, tamquam misericordiam consecutus a Domino . Si non habes praeceptum Domini, quare audes dare consilium, de quo non habes jussionem? Respondebit mihi Apostolus: Et vis ut ego jubeam, quod Dominus obtulit potius, quam praecepit? Ille creator et figulus sciens fragilitatem vasculi, quod operatus est, virginitatem in audientis potestate dimisit, et ego Doctor Gentium, qui omnibus omnia factus sum , ut omnes lucrifacerem, onus perpetuae castitatis statim in principio, credentium imponam cervicibus infirmorum? Discant prius ferias nuptiarum, vacent ad tempus orationi, ut accepuxores liceret dimittere, omnino fieri prohibuit. Quod discipuli considerantes, dixerunt ei: Si talis est causa hominis cum uxore, non expedit nubere. Quibus ille respondit: Non omnes capiunt verbum,
Abbreviated transcription (Latin):
necesse est fieri Quod necesse est fieri:
nͥ fiat penam habet: Frustra enim iube¬
tur: quod in arbitrio eius ponit᷑. eui uis¬
sum est Si uirginitatem dñs imꝑasset.
uidebat᷑ nuptias condempnare: et homi¬
num auferre seminar̾um: unde et ipsa
uirginitas nascit᷑: Si precidisset radicẽ:
quomͦ fruges quereret: Nisi ante funda¬
m̃ta iecisset: qua ratione ȩdificiũ extru¬
eret. et oꝑtorum cunta desuꝑ culm̃ impo¬
neret: Multo labore fossorũ: subuertun¬
tunt᷑ montes t̾rarũ: Pene inferna pene¬
trantur: ut inueniat᷑ aurum: Cumq de
granis minutissimis. prius conflationẽ
fornacis. de hinc callida artificis manu
fuerit monile compactũ: ñ ille uocat᷑ beat᷑
qui de luto excreuit aurũ: s qui auri
utitur pulchritudine: Noli gͥ admira¬
ri. si inter titillationes carnis. et incenti¬
ua uitioꝵ. angeloꝵ uitam ñ exigimꝰ. s
docemꝰ: q ubi consiliũ dat᷑. offerentis ar¬

Expanded text:
necesse est fieri: quod necesse est fieri, necesse est fieri: quod necesse est fieri, nisi fiat, poenam habet. Frustra enim jubetur, quod in arbitrio ejus ponitur, cui jussum est. » 256 Si virginitatem Dominus imperasset, videbatur nuptias condemnare, et hominum auferre seminarium, unde et ipsa virginitas nascitur. Si praecidisset radicem, quomodo fruges quaereret? Nisi ante fundamenta jecisset, qua ratione aedificium exstrueret, et operturum cuncta desuper culmen imponeret? Multo labore fossorum subvertuntur montes: terrarum pene inferna penetrantur, ut inveniatur aurum. Cumque de granis minutissimis prius conflatione fornacis, deinde callida artificis manu fuerit monile compactum; non ille beatus vocatur, qui de luto excrevit aurum, sed qui auri utitur pulchritudine. Noli igitur admirari, si inter titillationes carnis, et incentiva vitiorum, Angelorum vitam non exigimur, sed docemur. Quia ubi consilium datur, offerentis ar
Abbreviated transcription (Latin):
ñ sit tͥ cure. s et si potes liber fieri ma-¬
gis utere. suggillasse continentiam
uideret᷑: et in famulatũ tradidisse¬
nos conuigum: infert sententiã quȩ
empti estis: nolite fieri serui hominũ:
calidissimo rore ysopi omnẽ pituitã
noxiȩ uoluptatis excussimꝰ: quib in
uersus eius suffo catus exercitꝰ: cur
rursum ȩgyptũ querimꝰ. et post man-¬
na. angelorum eybos. allia. et cepȩ. pę¬
pones. et carnes uarias suspiramus.:
ait: De uirginib autem preceptum
dñi non habeo : consilium autem do:
tam quã misericordiã consequutus a
sarius tota exultatione grassat᷑. hoc
uelut fortissimo ariete. uirginitatis mu¬
rum quatiens. eece inquit apłs ꝓfitet᷑
de uirginib. dñi se non hab̾e preceptum:
et qui eum auctoritate de maritis et uxo¬
rib iusserat: non audet imꝑare quod
dominus non precipit: Et recte: Quod
enim precipitur. imꝑat᷑: quod imꝑatur

Expanded text:
non sit tibi curae: sed et si potes liber fieri, manon sit tibi curae: sed et si potes liber fieri, magis utere, suggillasse continentiam videretur, et in famulatum nos tradidisse conjugum, infert sententiam, quae empti estis, nolite fieri servi hominum. calidissimo rore hyssopi, omnem pituitam noxiae voluptatis excoximus. Quibus in versus ejus suffocatus exercitus, cur rursum Aegyptum quaerimus? et post manna, angelorum cibo, allia et cepe et pepones et carnes varias suspiramus? Hait: de uirginibus autem praeceptum domini non habeo, consilium autem do tamquam misericordiam consecutus a sarius tota exsultatione bacchatur: hoc velut fortissimo ariete, virginitatis murum quatiens: « Ecce, inquit, Apostolus profitetur de virginibus, Domini se non habere praeceptum: et qui cum auctoritate de maritis et uxoribus jusserat, non audet imperare quod Dominus non praecepit. Et recte. Quod enim praecipitur, imperatur: quod imperatur,
Abbreviated transcription (Latin):
curȩ: s et si potes liber fieri. magis ute¬
alligat᷑ es. et soluis debitum. et ñ ha¬
bes tui corporis potestatẽ: atq ut ma¬
nifestius loquar seruus uxoris es:
noli ꝓpt̾ hoc hab̾e tristitiamꝰ nec de
amissa uirginitate supires: s etiã
si potes causas aliquas inuenire dis¬
ut lib̾tate pudicitiȩ ꝑfruaris: uolis sa¬
lutem tuam cum alterius interitu que¬
rere Habeto paulisꝑ uxorẽ: nec p̃curras
morantem: expecta dum sequit᷑: Si
egeris patienter: coniunx mutabit᷑ iu
cur nolit uxores deseri Iecirco p̃cipio
inita ante fidem matrimonia non relin-¬
quant: q qui uxorem habens credidit.
non tanto dei seruitio ditinet᷑. quanto
uirgines et innuptȩ: s quodãmͦ ẽ lib̾ior:
et seruitutis illi frena laxant᷑: et dum
uxoris est seruus: ut ita dicam lib̾tus
est dñi: Porro qui uxorem ñ habens cre¬
didit. et lib̾ a seruitute coniugii uoca¬
eo qd̾ supͣ dixerat. seruus uocatus es.

Expanded text:
curae; sed et si potes liber fieri, magis utecurae; sed et si potes liber fieri, magis utealligatus es, et solvis debitum, et non habes tui corporis potestatem; atque ut manifestius loquar servus uxoris es, noli propter hoc habere tristitiam, nec de amissa virginitate suspires. Sed etiam si potes causas aliquas invenire disut libertate pudicitiae perfruaris, noli salutem tuam cum alterius interitu quaerere. Habeto paulisper uxorem, nec praecurras morantem: exspecta dum sequitur. Si egeris patienter, conjux mutabitur in cur nolit uxores deseri. Idcirco ait: Prainita ante fidem matrimonia non relinquant: quia qui 255 uxorem habens credidit, non tanto Dei servitio detinetur, quanto virgines et innuptae; sed quodammodo est liberior, et servitutis illi frena laxantur: et dum uxoris est servus, ut ita dicam, libertus est Domini. Porro qui uxorem non habens, credidit, et liber a servitute conjugii vocaeo, quod supra dixerat, Servus vocatus es,
Abbreviated transcription (Latin):
ne circuncisionis et pudicitiȩ lib̾tatẽ
oneres sarcina nuptiarum: Rursum si
in preputiũ quis uocatus ẽ: ñ circun¬
cidat᷑ Habebas inquit uxorẽ cũ cre¬
didisti: noli fidem xp̃i causam puta¬
re discidii:q in pace uocauit nos ds̃:¬
Circuncisio nichil est. et preputiũ ni¬
chil est. s obseruatio mandatorũ dĩ:
Nichil enim ꝓdest absq oꝑib cęliba¬
tus et nuptiȩ: cum etiã fides quȩ ꝓpͥe
mortua ẽẽ dicatur: et hac lege uirgi
nes quoq ueste. et iunonis uniuirȩ in
scãrum queant ordine numerari Unꝰ¬
quisq in qua uocatione uocat᷑ ẽ: in
ea ꝑmaneat: Quando credidit siue
habebat. siue non habebat uxorẽꝰ in
eo ꝑmaneat quo uocatꝰ est: ac ꝑ hoc
non tam uirgines cogit ut nubant.
quam repudia ꝓhibet Et sic̃ haben¬
tib uxores. tollit licentiam dimitten
di: sic uirginib nubendi amputat
facultatẽ Seriuis uocatus es. ñ sit tͥ

Expanded text:
ne circumcisionis et pudicitiae libertatem ne circumcisionis et pudicitiae libertatem oneres sarcina nuptiarum. Rursum si in praeputio quis vocatus est, non circumcidatur. Habebas, inquit, uxorem, cum credidisti: noli fidem re discidii, quia in pace nos uocauit deus. \'circumcisio nihil est et praeputium nihil est, sed obseruatio mandatorum dei\'. nihil enim prode est absque operibus caelibatus et nuptiae, cum etiam fides, quae propmortua esse dnes quoque Vestae, et Junonis univirae in Sanctarum queant ordine numerari. Unusquisque in qua vocatione vocatus est, in ea permaneat . Quando credidit, sive habebat, sive non habebat uxorem, in eo permaneat, in quo vocatus est. Ac per hoc non tam virgines cogit, ut nubant, quam repudia prohibet. Et sicut habentibus uxores tollit licentiam dimittendi eas, sic virginibus nubendi amputat facultatem. Servus vocatus es, non sit tibi
Abbreviated transcription (Latin):
nolite fieri serui hominũ Ad extre¬
mum: quid ꝑtinet ad seruitutẽ. uel
circuncisionẽ: Unusquisq in quo uo¬
catꝰ est fr̃: in eo ꝑmaneat apud dm̃:
Nam et contrariũ est. suꝑiori sententiȩ:
Si enĩ audimꝰ illum. nolite fieri serui
hominum: qua ratione. in ea possumꝰ¬
ꝑmanere uocatione. qua uocati su¬
m̾ͥ cum multi crediderunt habentes
carnales dños. quib nunc seruire
ꝓhibent᷑ : Porro ad circuncisionẽ qͥd
facit. ꝑmanere in ea uocatione in
qua uocati sumus: cum in alioloco
idem apłs clamitet. ecce ego paulus
uob̾ nichil ꝓderit: Restat gͥ ut cir¬
cuncisio et preputium. seruus et lib̾
supiori sensui coaptent᷑: et de antece¬
dentibus pendeant Circuncisus aliqͥs
uocatus est: non adducat preputiũ
Poinquit tp̃r quo uocatus es. et credi¬
disti in xp̃m: si circuncisus uocatus es
ab uxore. et celebs eras. noli ducere uxo¬
rem. hoc est noli adducere preputiũ:

Expanded text:
Nolite fieri servi hominum ? Ad extreNolite fieri servi hominum ? Ad extremum, quid pertineat ad servitutem, vel circumcisionem, Unusquisque in quo vocatus est frater, in eo permaneat apud Deum? Nam et contrarium est superiori sententiae. Si enim illud audivimus: Nolite fieri servi hominum, qua ratione possumus in ea permanere vocatione qua vocati sumus, cum multi crediderint habentes carnales dominos, quibus nunc servire prohibentur? Porro ad circumcisionem quid facit permanere in ea vocatione, in quo vocati sumus, cum in alio loco idem Apostolus clamitet: Ecce ego Paulus vobis nihil proderit ? Restat igitur, ut circumcisio 254 et praeputium, servus et liber, superiori sensui coaptentur, et de antecedentibus pendeant. Circumcisus aliquis vocatus est, non adducat praeputium. Eo, inquit, tempore quo vocatus es, et credidisti in Christum, si circumcisus vocatus es ab uxore, et coelebs eras: noli ducere uxorem, hoc est, noli adducere praeputium,
Abbreviated transcription (Latin):
Precio empti estis: nolite fieri serui homi¬
nun Unꝰ quisq in quo uocatꝰ ẽ fr̃: in eo
ꝑmaneat apud dm̃: Ac pͥmũ q ñ nullos
hane intelligentiã reprehensuros arbi-¬
tror: interrogare libet quȩ sit consequen¬
da. ut de maritis et uxorib disputans.
repente transiret ad comꝑationẽ iudei
et echnici: serui et lib̾i: et rursũ hac dis¬
putatione finita. rediret ad uirgines
dicens De uirginib autẽ : preceptum
dñi non habeo Quid sibi uult int̾ conu¬
gia et uirginitatẽ. iudei et echnici. serui
libiq collatio: Scdo: quomͦ possit intel¬
ligi. circuncisus uocatus ẽ: ñ adducat
preputiũ Nũ qͥd qͥ semel amputatũ
habet preputium: possit si uelit illud
rursus adducere: Deinde quo sensu
exponendum sit: Qui enim in dño uo¬
catis est seruus. lib̾tus est dñi: similit̃
qui lib̾ uocatus est. seruus est xp̃i¬
Quarto: quomͦ ille qui precipit seruis.
seruite diũs carnalib: nune dicat

Expanded text:
: nolite fieri servi hominum. Unusquisque ergo in quo vocatus est frater, in eo permaneat apud Deum . Ac primum, quia nonnullos hanc intelligentiam reprehensuros arbitror, interrogare libet quae sit consequentia, ut de maritis et uxoribus disputans, repente transiret ad comparationem Judaei et Ethnici, servi et liberi: et rursum, hac disputatione finita, rediret ad virgines dicens: De virginibus autem praeceptum Domini non habeo . Quid sibi vult inter conjugia et virginitatem, Judaei et Ethnici, servi liberique collatio? Secundo quomodo possit intelligi, Circumcisus aliquis vocatus est, non adducat praeputium ? Numquid qui semel amputatum habet praeputium, potest si velit rursus illud adducere? Deinde quo sensu exponendum sit, Qui enim in Domino vocatus est seruus, libertus est domini: similiter qui liber uocatus est, seruus est Quarto, quomodo ille qui praecepit servis obedire dominis carnalibus, nunc dicat:
Abbreviated transcription (Latin):
tanda sententia: Qui se inquit castra¬
uerunt: ꝓpt̃ regnum cęloꝵ: Si castra.¬
ti mercedẽ habent regna cȩlors: gͦ qͥse
ñ castrauerunt locum ñ possunt acci¬
ꝑe castrators: Qui pocest inquit caꝑe.
capiat Grandis fi dei ẽ. grandisq uir¬
Hi sunt eunuchi. qui se lignũ aridũ
obsterilitatẽ putantes: audiunt ꝑ ysa¬
iam. qd̾ ꝑ filiis et filiab locũ habeant¬
in cęlis paratũ Horum typus est abbe
ille reginȩ candacis in actib apłoꝵ: qui
obrobur fidei uiri nom̃ obtinuit:
Ad hos et clemens successor apłi petri.

Expanded text:
tanda sententia: Qui se, inquit, castratanda sententia: Qui se, inquit, castraverunt propter regna coelorum. Si castrati mercedem habent regni coelorum, ergo qui se non castraverunt, locum non possunt accipere castratorum. Qui potest, inquit, capere, capiat. Grandis fidei est, grandisque virHi sunt eunuchi, qui se lignum aridum ob sterilitatem putantes, audiunt per Isaiam , quod pro filiis et filiabus locum in coelis habeant paratum. Horum typus est Abdemille reginae Candacis in Actis Apostolorum , qui ob robur fidei, viri nomen obtinuit. Ad hos et Clemens 258 successor Apostoli Petri,
Abbreviated transcription (Latin):
ad cursũ Tenet inmanu uirginitatiᷤ
brauiũ: ostendit purissimũ fontẽ. et
clamitat Qui sitit ueniat et bibat :
qͥ potest caꝑe capiat: Non dic̃ uelitis
nolitis bibendum uob̃ est. atq curren¬
dũ: s qui uoluerit qͥ potuerit currere
atq potare: ille uincet: ille satiabit᷑¬
Et ideo plus amat uirgines xp̃c: quia
sponte
tribuunt. qđ sibi non fue¬
rat
imꝑatum: Maiorisq gr̾e est
offerre qđ non debeas: quã redde qđ¬
exigeris: Apłi uxoris onere contẽplato.
sitalis est inquiunt causa hominis ciẽ
uxore: ñ expedit nubere: Quorũ dñs
sententiã ꝓbans. recte quidem ait senti
tis. qd̾ ñ expedit homini ad cęlorũ reg¬
na cendenti acciꝑe uxorem: s difficilis
res ẽ. et non om̃s capiunt u̾bũ istud:
uerũ quib datum est Alios eunuchos
natura fac̃: alios uis hominũ: Michi illi
eunuchi placent: quos castraũ ñ neces
regna cȩlorũ: et obmeũ cultũ. nolue¬
runt eẽ qđ nati sunt: Simulq trac¬

Expanded text:
ad cursum, tenet in manu virginitatis bravium: ostendit purissimam fontem, et clamitat: Qui sitit, veniat, et bibat. Qui potest capere, capiat . Non dicit, velitis, nolitis bibendum vobis est, atque currendum: sed qui voluerit, qui potuerit currere, atque potare, ille Et ideo plus amat virgines Christus, quia sponte tribuunt quod sibi non fuerat imperatum, majorisque gratiae est offerre qexigaris. Apostoli uxoris onera contemplati: Si talis est, inquiunt, causa hominis cum uxore, non expedit nubere. Quorum Dominus sententiam probans: Recte quidem sentitis, ait, quod non expediat homini ad coelorum regna tendenti, accipere uxorem; sed difficilis res est, et non omnes capiunt verbum istud, verum quibus datum est. Alios eunuchos natura facit, alios vis hominum. Mihi illi eunuchi placent, regna coelorum, et ob mei cultum noluerunt esse quod nati sunt. Simulque trac
Abbreviated transcription (Latin):
plus retrahit᷑: tantõ fortius mittit᷑ Non ẽ
dampnum dilatio: ubi certior fit ex di¬
latione uictoria: Proponam breuit᷑ adũ¬
sarii sententias: et de tenebrosis libris eiꝰ
quasi de foueis serpentes ꝓtraham: neq
sinam uenenosum caput spiris maculosi
corporis ꝓtegi: Pateat quod noxium ẽ: ut
possit conteri cum patuerit: Dic̃ uirgine̾
uiduas. et maritatas. quȩ semel in xp̃o
lotȩ sunt : si non discrepent ceteris oꝑib
eiusdem ẽẽ meriti Nititur approbare eos
qui fide in baptismate renati sunt: a dia¬
bolo ñ posse subuerti Tercium ꝓponit intͣ
abstinentiã &yboꝵ. et cum gn̾rum actione

Expanded text:
plus retrahitur, tanto fortius mittit. Non est plus retrahitur, tanto fortius mittit. Non est damnum dilatio, ubi certior fit ex dilatione victoria. Proponam breviter adversarii sententias, et de tenebrosis libris ejus quasi de foveis serpentes protraham, neque sinam venenosum caput, spiris maculosi corporis. 241 Pateat quod noxium est, ut possit conteri, cum patuerit. « Dicit, virgines, viduas, et maritatas, quae semel in Christo lotae sunt, si non discrepent caeteris operibus, ejusdem esse meriti. Nititur approbare eos, qui plena fide in baptismate renati sunt, a diabolo non posse subverti. Tertium proponit, inter abstinentiam ciborum, et cum gratiarum actione
Abbreviated transcription (Latin):
et ipsa digitorum conuinctio. et quasi
mollius osculo se complexans et fede
rans: maritũ pingit et conuigẽ: Sexa¬
ginta uͦ aduiduas: eo quod in angustia
et tribulatione sint positȩ: Unde et
suꝑiore digito deprimuntur: Quanto¬
enim maior ẽ difficultas. exꝑtȩ qͦndam
uoluptatis illecebris abstinere: tantõ ma¬
ius et p̃mium: Porro centesimꝰ nume.¬
rus. diligent̃ queso lector attende. de
sinistra transfert᷑ ad dexteram: et hisdẽ
quidem digitis. s non eadem manu qͥ¬
bus in leua nuptȩ significant᷑ et uiduȩ:
circulum faciens expͥmit uirginitatis
coronam: Hac de impacientia magisꝗͣ
iuxta ordinem disputãtionis dixerĩ:
Cum adhuc enim de portu egrediar.
et rudentib uela sustollam. in mediũ
me questionũ pelagus subiit: s loqͦn¬
di estus abripuit: Unde cohibebo cur-¬
sum: et paulisꝑ sinus contraham: nec
indulgebo mucroni. iam nunc ꝓ uir¬
ginitate ferire cupienti: Balista qͦnto

Expanded text:
et ipsa digitorum coniunctio et quasi et ipsa digitorum coniunctio et quasi molli osculo se conplexans et frans, maritum pingit et conjugem. Sexaginta vero ad viduas, eo quod in angustia et tribulatione sunt positae. Unde et superiori digito deprimuntur; quantoque major est difficultas expertae quondam voluptatis illecebris abstinere, tanto majus est praemium. Porro centesimus numerus diligenter, quaeso, lector, attende de sinistra transfertur ad dexteram, et iisdem quidem digitis, sed non eum manu, quibus in laeva nuptae significantur et viduae, circulum faciens, exprimit virginitatis coronam. Haec de impatientia magis quam juxta ordinem disputationis dixerim. Cum enim adhuc vix de portu egrediar, et rudentibus vela sustollam, in medium me quaestionum pelagus, subitus loquendi aestus abripuit. Unde cohibebo cursum, et paulisper sinus contraham; nec indulgebo mucroni, jam nunc pro virginitate ferire cupienti. Ballista quanto