comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ut tantum liberis seruiantur : inmundiciã & luxu¬
riam nominauit: idolorum seruitus Quartũ
in cato logo operum carnis: idolatriȩ locumten&:
Quienĩ semelse luxuriae uoluptatiq: ꝑmiscuerit non
respicit creatarem: Alias autem omnis idolatriaȩ
sestiuitate gula uentre & hisque in trauentrẽ sunt
delectatur: uenepicia. &ne forsitan uenesicia
& malesicie artes ñ uiderenter in nouo ꝑhibite tes¬
tam̃to ipsequaq: quinto loco inter carnis opera nomi¬
nantur. Sepe enĩ magnificis artib: & amarimiseris eue¬
nit & amare: inioncitiae : Inimicitie quoq quȩ
post uenesicia sexto loco ponitur quã habeat reatum
manifesto crimine subiecta declarat. Quantũ enĩ
in nob̵ ẽ nullius ẽẽ debemus inimici: sed cũ omnib:
habere pacem: contentiones: Septimũ locum
intercarnis opera contentio possid& : seruum autẽ
dñi non o port& rixari sed mansu&um eẽ ad om̃s:

Expanded text:
ut tantum liberis serviatur, immunditiam et luxuut tantum liberis serviatur, immunditiam et luxuriam nominavit. Idolorum servitus. Quartum in catalogo operum carnis idololatria locum tenet, qui enim semel se luxuriae voluptatique miscuerit, non respicit creatorem. Alias autem omnes idololatriae festivitate, gula, ventre, et his quae infra ventrem sunt delectantur. Veneficia. Et ne forsitan veneficia, et maleficia, artes non viderentur in novo prohibitae testamento, ipsae quoque quinto loco inter carnis opera nominantur. Saepe enim magicis artibus, et amare miseris evenit et amari. Inimicitiae. Inimicitia quoque quae post veneficia sexto ponitur loco, quem habeat reatum manifesto crimini subjecta declarat. Quantum enim in nobis est, nullius esse debemus inimici, sed cum omnibus habere pacem. Contentiones. Septimum locum inter carnis opera contentio possidet. Servum autem Domini non oportet rixari, sed mansuetum esse ad omnes,
Abbreviated transcription (Latin):
nede remedus ambigamus : Omne enimpeccatũ qđ¬
cumq fecerit homo &ȩtra corpus ẽ. Quiaũt fornicat᷑
in carnesua peccat. In eo fornicator maioris ẽ cri¬
minis : quitollit membra xp̃i & facitea membra me¬
r&ricis. Erant quippeduo incarne una. Quinon ẽ
fidelis nec credit in xp̃o : sua membra facit membra
mer&ricis: Quiautem credit & fornicatur : xp̃i mem¬
bra facit membra mer&ricis: In orundiciat. Luxo¬
riae : Scđm opur carnis inmunditia nuncupatur:
Tercium uero luxoria. Sequitur enĩ inmundiciam
comer lixuria. Quomodo enim inuetere lege dene¬
fandis criminib: quae in occulto fiunt i& ea nominane
turpissimumẽ & nedicentis õs &aures audientiũ pol¬
luerentur. Ceneraliter scriptura complexa ẽ dicens
V erecundos uel reuerentes facite filios isrł ab omni
inmundicia sic in hoc loco c&eras &tra ordinarias
uoluntates ipsarum quoq: opera nupciarum si non
uerecundȩ &cũ honestate: quasi sub oculis dĩ fiant

Expanded text:
ne de mediis ambigamus. Omne enim quodcunqne de mediis ambigamus. Omne enim quodcunque fecerit homo extra corpus est, qui autem fornicatur, in corpus suum peccat. In eo fornicator majoris est criminis, quia tollit membra Christi, et facit ea membra meretricis, Erunt quippe duo in carne una; qui non est fidelis, nec credit in meretricis. Qui autem credit et fornicatur, Christi membra facit membra meretricis. Immunditia, luxuria. Secundum opus carnis immunditia nuncupatur. Tertium vero luxuria, sequitur enim immunditia comes luxuriae. Quomodo enim in vetere lege de nefandis criminibus, quae in occulto fiunt, et ea nominare turpissimum est, ne et dicentis os et aures audientium polluerentur, generaliter scriptura complexa est, dicens, verecundos vel reverentes facite filios Israel ab omni immunditia, sic in hoc loco, caeteras extraordinarias voluptates, ipsarum quoque opera nuptiarum, si non verecunde et cum honestate, quasi sub oculis Dei fiant,
Abbreviated transcription (Latin):
enim frigus tim& : asꝑnatur fame : ad tenuatur uigiliis :
libi dinib: &ardescit : mollia quȩrit : & iocunda deside¬
rat. E contra : sps eaq: carni contraria s̃ : & que illã debi¬
litare queant &petit. Aliter caro concupiscit aduersus
sp̃m: idẽ historiae & scripturae carneus intellestus con¬
tra allegoriam & spiritalem doctrinam repugnat:
Sp̃r aũt aduersur carnem idẽ sublimiora deiectis a& na
breuib umbrae ueritas suffragatur: quod si sp̃u du
namini non spũ hominis sed spũs cõsignificat. De quo
& sublege ẽẽ desistimus: manipesta autem sunt ope¬
ra carnis: Idẽ omnib: nota uł certehistantũ mani¬
festa : qui in xp̃o credunt. Namplurimi gentilium. insu¬
is ignominis glariantur. Sed & illud eliganter qđ in car
ne opera posuit pructus in spũ : quiauitia in sem& ip¬
sa finiuntur & pereunt uirtutes : fructib: pullulant
& redundant: quae sunt fornicatio: Primũ
itaq: carnis opus ẽ fornicatio : quã in & ordio posuit

Expanded text:
enim frigus timet, aspernatur famem, attenuatur vigiliis, libidinibus exardescit, mollia quaerit, et jucunda desiderat. Contra spiritus ea quae carni contraria sunt, et quae illam debilitare queant expetit. Aliter, caro concupiscit adversus spiritum, id est, historia et scripturae carneus intellectus, contra allegoriam et spiritualem doctrinam repugnat. Spiritus autem adversus carnem, id est, sublimiora dejectis, aeterna brevibus, umbrae veritas refragatur. Quod si spiritu namini, non spiritu hominis, sed Spiritu sancto significat, de quo et sub lege esse desistimus. Manifesta autem sunt opera carnis. Id est, omnibus nota, vel certe his tantum manifesta, qui in Christo credunt, nam plurimi gentilium in suis ignominiis gloriantur, et putant si ne opera posuit, fructus in spiritu, quia vitia in semetipsa finiuntur, et pereunt, virtutes fructibus pullulant, et redundant. Quae sunt fornicatio. Primum itaque carnis opus est fornicatio, quam in exordio posuit,
Abbreviated transcription (Latin):
que uoluissent interrogando discentes ei : & ecce
quidam legis peratus surrexit temptatis iLũ
& dicens macister quid pacietdo uitam aeter¬
nao pͦssidẽbo: : Legis peritus qui deuita a&erna
dñm temptans interrogat: oc casionem utreor tẽptan¬
di deipsis dñi sermonibus sumpsit ubi ait Caude te
autem qđ nomina ur̃a scripta sunt incaelis. Sed ipsci
sua temptatione declarat quam uera sit illadñi con¬
fessio qua patriloquitur qđ abscondisti hec asapien¬
tibus & prudentib: & reuelasti ea pariuilis: atille
dixit ad euor inlege quid scriptuor est quo modo
lecis⁊ ille res poudens dixit. dilaces dãmdm¬

Expanded text:
ecce quidam legisperitus surrexit, tentans eum, et dicens: Magister quid faciendo vitam aeternam possidebo? Legisperitus, qui de vita aeterna Dominum tentans interrogat, occasionem, ut reor, tentandi de ipsis Domini sermonibus sumpsit, ubi ait: Gaudete autem, quod nomina vestra scripta sunt in coelis. Sed ipsa sua tentatione declarat quam vera sit illa Domini confessio, qua Patri loquitur: Quod abscondisti haec a sapientibus, et prudentibus, et revelasti ea parvulis. At ille dixit ad eum: In lege quid scriptum est? Quomodo legis? Ille respondens, dixit: Diliges Dom
Abbreviated transcription (Latin):
interp̃tatus est: Om̃s scripturas sensum hac memoria
ꝑ agrans : numiquam plurali numero semina scriptu¬
ra repperi: sed siue inbonam siue in malam partem
semꝑ singulari Hoc auteo dico testanentũ corpin¬
matum adõ Testamentum uocat ꝓmissiones cod¬
abraham factas quae non possunt ab homine euacu¬
ari cũ &iã hominũ testam̃ta iussuũ teneant. & resol¬
ui non possint : si sollempniter fuerint ordinata: Hic
certe siqueramus utrũ hoc testamentum qđ dicit confir¬
matũ adõ non in firmari alege quae post quadringen¬
tos & triginta annos facta ẽ ÷ utrũ nouũ anuetus
intellegendum sit : quis respandere dubit& nouum¬
sedin ꝓph&icis latebris occultarũ donec uenir&
tempus quore uelar&ur inxp̃o: quae post qua

Expanded text:
interpretatus est. Omnes Scripturas sensu ac memoria peragrans, nunquam plurali numero semina scripta reperi, sed sive in bonam sive in malam partem semper singulari. Hoc autem dico, testamentum confirmatum a Deo. Testamentum vocat promissiones Abrahae factas, quae non possunt ab homine evacuari, cum etiam hominum testamenta jus suum teneant, et resolvi non possint, si solemniter fuerint ordinata. certe si quaeramus, utrum hoc testamentum, quod dicit confirmatum a deo non infirmari a lege quae post quadringentos et triginta annos facta est, utrum nouum an uetus intellegendum sit, quis responderedubitet\'nouum\',sed in propheticis latebris occultatum, donec ueniret tempus quo reuelaretur in Christo ? na
Abbreviated transcription (Latin):
manifestaẽ dñi sententia : nullum nob̵ amplius quã
quimisereatur eẽ ꝓximum: Sedsi hiero solimite ciui
non sacerdus non leuita & eadem gente immo in ea¬
dem urbenati & nutriti. sede&xtere gentis accola
quia magis misertus ẽ factus ẽ ꝓximus. Sacraciore
autem intellectu qm̃ nemo magis ꝓximus quã qui
uulnera nr̃a curauit : diligamus eum quasi dñm
dm̃ nr̃m : diligamus quasi ꝓximum. Mihilenĩ tam ꝓ¬
ximũ quã capu membris : diligamus &iam eum

Expanded text:
um nobis amplius quam qui misereatur esse proximum, si Jerosolymitae civi, non sacerdos, non Levita ex eadem gente, imo in eadem urbe nati et nutriti, sed exterae gentis accola, quia magis misertus est, factus est proximus. Sacratiore autem intellectu, quoniam nemo magis proximus quam qui vulnera nostra curavit, diligamus eum quasi Dominum Deum nostrum, diligamus quasi proximum. Nihil enim tam proximum quam caput membris. Diligamus etiam eum,
Abbreviated transcription (Latin):
snuctus &xsurgit & non perit sed multiplicatur se men
infructu. Sicergo euacuatur ut dilat&ur sicut ipse
dicit in prima Cumaũt uenerit qđ ꝑfectum ẽ eilacu¬
abitur qđ & parte est: quooiodo noti oragis orirna
tur : quia ꝑfecta est: Naosionns tratio damuati¬
iustitiae iaclonia: Superius legis ministrationẽ¬
mortis : nunc ministrationem dampͥnationis uocauit.
ideoministratio mortis quia sola ꝑse non liberat
amorte : Ideo &iam ministratio dampnationis quia
reos sine ullo panitentiae remedio p̃senti ad dicebat

Expanded text:
fructus exsurgit, et non perit, sed multiplicatur semen fructus exsurgit, et non perit, sed multiplicatur semen in fructu. Sic ergo evacuatur ut dilatetur, sicut ipse dicit: Cum autem venerit, quod perfectum est, evacuabitur quod ex parte est . Quomodo non magis, tur, quia perfecta est. Nam si ministratio damnatist. Superius legis ministrationem, nunc ministrationem damnationis vocavit. Ideo ministratio mortis, quia sola per se non liberabat a morte. Ideo etiam ministratio damnationis, quia reos sine ullo poenitentiae remedio praesenti addicebat
Abbreviated transcription (Latin):
non obtulissent. Nunc uero ita occidit sicar nales
cerimoniȩ in offerendis tauris & uitulis custodian¬
tur quas obseruandis gratiȩ iamremouit Quȩ uti¬
q nunc si obseruanturꝰ occidunt᷑ sp̃e autem uiui¬
pacat : I est spiritalis intellestus legis a& nã con¬
serc sa lutem : sed nonetoto scripturarum textu
generaliter accipiendum ẽ Namsint aliqua quȩ
nunc scđm̃ historiae ordinem debeant custo diri.
ut est illud: Audi isrł dñs dr̃ tuus ds̃ unus ẽ & simi¬
liatalia: quod simitus tratio mortis litteris
ponorata iplapidibus puit ipo clonia:
qui eam spiritaliter & secuntur tta ut nor pos siit
bilis carnalium operum gloria euacuatur. perspirita¬
lem e uangelu głam sed ita euacuatur ut in melius sen¬
su interiore ꝓficiat sicut in fancia ꝑ adules centiam
senectute uacuatur. Sicut & semen infructum meli¬
orquidem fructus semine sed numquam sine semine

Expanded text:
non obtulissent. Nunc vero ita occidit, si carnales non obtulissent. Nunc vero ita occidit, si carnales caeremoniae in offerendis tauris et vitulis custodiantur, quas observatio gratiae jam removit, quae utique nunc si observentur occidunt. Spiritus autem vivificat. Id est, spiritualis intellectus legis aeternam confert salutem. Sed non ex toto scripturarum textu generaliter accipiendum est, nam sunt aliqua quae nunc secundum historiae ordinem debent custodiri, ut est illud: Audi, Israel, Dominus Deus tuus Deus unus est , et similia talia. Quod si ministratio mortis litteris deformata in lapidibus fuit in gloria. qui eam spiritualiter exsequuntur. Ita ut non possint bilis carnalium operum gloria evacuatur, per spiritualem Evangelii gloriam, sed ita evacuatur, ut in melius sensu interiore proficiat, sicut infantia per adolescentiam senectute evacuatur, sicut et semen in fructum. Melior quidem fructus semine, sed nunquam sine semine
Abbreviated transcription (Latin):
nouum testamentum alege quȩ abs conditum in se
xp̃m misteriis adumbrata r&inebat non qđ aliquid
sibi arrog&. sedut ꝑdoctrinam suam quae in xp̃o
est facilius eos afcelsis apłis reuo ce: qui idoueos
nos pecit mitus tros noui testioenti: Idẽ adim¬
plendum a postolatus offitium: Not litiera sod
Sp̃u: Id est non carnalibus legis sed spiritaliũ prȩ¬
ceptorum: Littena enim occidit: Vbi est
mors contentio tua. ubiẽ aculeustuus i &e ponit
aculeum aculeum inquid mortis peccatum. & ad¬
iungit Rem mirabilem uirtus peccati. l&x peccatũ
enimꝰ ardentiur &xcitatur quando ꝓhib&ur: Seo
si lutera ad sit: gratia desit: lex littera ẽ. Ecce
legem Nan concupisces. Egodico quia nisite adiu¬
u& gratia ardentius concũpisces: Hoc est qđ dio¬
tum est littera occidit siad p̃teritum legis tempus
aspicies : tũ littera occidebat p̃uaricatores: si aut
sabbata non obseruassent : aut carnales uictimar

Expanded text:
Novum Testamentum a lege, quae absconditum in se Novum Testamentum a lege, quae absconditum in se Christum mysteriis adumbrata retinebat. Non quod aliquid sibi arroget, sed ut per doctrinam suam, quae in Christo est, facilius eos a falsis apostolis revocet. Qui idoneos nos fecit ministros Novi Testamenti. Id est, ad implendum apostolatus officium. Non littera, sed spiritu. Id est, non carnalis legis, sed spiritualium praeceptorum. Littera enim occidit. Ubi est, mors, contentio tua, ubi est aculeus tuus? Exponit aculeum: Aculeus, inquit, mortis peccatum, et adjungit rem mirabilem, virtus peccati lex, peccatum enim ardentius excitatur, quando prohibetur, sed si littera adsit, gratia desit. Lex littera est, ecce legem: Non concupisces, ego dico, quia nisi te adjuvet gratia ardentius concupisces, hoc est, quod dictum est, littera occidit. Si ad praeteritum legis tempus aspicias, tum littera occidebat praevaricatores, si aut Sabbata non observassent, aut carnales victimas
Abbreviated transcription (Latin):
Quo honore nisiut sit cumsibio tĩ : qđ enĩ superius
ait. Vbi egosum illic &minister meus erit. Hõc in¬
tellegitur &x posuisse cumdicitur . honorisi caui
eum paterm̃s mamque maiorem honorem acci¬
pere poterit adoptatus quamut sit ubiẽ unicus
non aequalis factus diuinitati sed consocius a&¬
Acsi dicer& illa fiducia in &xpugnabilis ẽ quae non
I& nobis sed& xp̃o est quanos ꝑfidem ur̃am gratiam
magis quam epistola humana commendat: ponq̃d
suppicientes sious cocitare aliquid anobis¬
dẽ nihil in nr̃a sapientia uł uirtute in causa uestra
salutis operamur uult ostendere nihilse suo sensu
hacpos sibilitate in saluandis gentibus uł cogita¬
re uł facere. cum utiq pauci homines humiles
imperiti & pene rustici sinedĩ gratia num quam
uniuersum mundũ saluare potuissent. Ideo autẽ
hoc p̃misit quia dicturus erat tanto magis seminis¬
terium suscepisse quam mox sen. Quanto magis est

Expanded text:
Quo honore, nisi ut sit cum filio ejus? quod enim superius Quo honore, nisi ut sit cum filio ejus? quod enim superius ait: Ubi ego sum, illic et minister meus erit, hoc intelligitur exposuisse cum dicit, Honorificabit cum pater meus. Nunquam majorem honorem accipere poterit adoptatus, quam ut sit ubi est unicus, non aequalis factus divinitati, sed consocius aeAc si diceret illa fiducia inexpugnabilis est, quae non ex nobis, sed ex Christo est, qua nos per fidem nostram gratia magis quam Epistola humana commendat. Non quod sufficientes simus cogitare aliquid a nobira sapientia vel virtute in causa vestrae salutis operamur. Vult enim ostendere nihil se suo sensu ac possibilitate in salvandis gentibus vel cogitare vel facere, cum utique pauci homines, humiles, imperiti, et pene rustici, sine Dei gratia nunquam universum mundum salvare potuissent. Ideo autem hoc praemisit, quia dicturus erat, tanto majus se ministerium suscepisse, quam Mosen, quanto majus est
Abbreviated transcription (Latin):
nis in animã suam amorut pereat hodiũ nepereat
Simale a maueris : tunc hodisti: Sibene oderis tunc
amasti pelices quioderunt custodiendo neꝑdant
hic amando. hic anime nomine uitȩ p̃sens desig¬
natur : uł &iam huius uite delectatio queꝑ denꝰ¬
da est utfeliciter inuenier abluntatem tuam in
regnodĩ quam fortiter uicisti in hoc sđo: Nã sc̃i
martȩres hodio habuer. hanc p̃sentem uitã ꝓxp̃i
quatur: Quidẽ menquatur nisime imitetur
ministrante ergo ihũ xio quia nonsua quaerunt
sed que ihũi xp̃i. Hocenim ẽ mesequatur : uias
ambul& mear non suas. Sicut alibi scriptum est:
Qui sedicit in xp̃o manere : deb& sicut ille ambula¬
uit & ipse ambulare: &iam siporrigit esurien¬
sinistra : quid faciat dextera id eẽ ut aliene tur
intentio cupiditatis ab opere caritatis: & ubisũ
eco illic & onus ter meus erit Merces est
uerit hononipicabit eũ pateroñs qui ẽ uiguis

Expanded text:
nis in animam suam amor ut pereat, odium ne pereat? nis in animam suam amor ut pereat, odium ne pereat? Si male amaveris, tunc odisti, si bene oderis, tunc amasti. Felices qui oderunt custodiendo, ne perdant hic amando. Hic animae nomine vita praesens designatur, vel etiam hujus vitae delectatio, quae perdenda est, ut feliciter invenias voluntatem tuam in regno Dei, quam fortiter vicisti in hoc saeculo. Nam sancti martyres odio habuerunt hanc praesentem vitam pro Christi quatur. Quid est me sequatur, nisi me imitetur? Ministrant ergo Jesu Christo, qui non sua quaerunt, sed quae Jesu Christi, hoc enim est, me sequatur. Vias ambulet meas non suas, sicut alibi scriptum est: Qui se dicit in Christo manere, debet sicut ille ambulavit et ipse ambulare . Etiam si porrigit esuriensinistra quid faciat dextera , id est, ut alienaretur intentio cupiditatis ad opera charitatis. Et ubi ego sum, illic et minister meus erit. Merces est verit, honorificabit eum pater meus, qui est in coelis.
Abbreviated transcription (Latin):
nstitiae uñae: Incrementum frugum iustitie dic̃
siue facultates reruma siue doctrinam sermonum:
Defructu enim labiorum sporum aitsalomon saciabi¬
men aoer dicouobis: Nisi granuo prumenti
cadens ueterra mortuuor ꝑuerit. ipsum
solumoranet. si auteo mortuum puerit. orułtũ
pructum appent: Seautem dicebat ipsum esse
mortificandum & multipli candum. mortisican¬
dum in infidelitate iudaeorum : multipli candum
fide omniũ populorũ: qui aoat aruoã suã per¬
deteam:. Quod duob modis intelligi potest: qui
amat ꝑd& : idẽ siamas ꝑde : Si cupis uitã tenere
amat animã suã ꝑd& eam poliamare in hac uita
neꝑdas in a& nauita: & qui odit anima osuã
in hoc mutido: inuitam aeternam cugtodit
eam: Ergo qđ supra dictum ẽ. Qui amat: subin¬
tellegitur in hoc mundo ipse itaq ꝑd&. qui autem
hodit utiq: in hocmundo : inuitã a& nã custodit
eam: Magna & mira sententia quẽ ad modũ homi¬

Expanded text:
justitiae vestrae. Incrementum frugum justitiae dicit, justitiae vestrae. Incrementum frugum justitiae dicit, sive facultates rerum, sive doctrinam sermonum, de fructu enim labiorum suorum, ait Salomon, satiabiti cadens in terram mortuum fuerit, ipsum solum manet. Si autem mortuum fuerit, multum fructum affert. Se autem dicebat ipsum esse mortificandum et multiplicandum. Mortificandum in infidelitate Judaeorum, multiplicandum fide omnium populorum. Qui amat animam suam perdet eam. Quod duobus modis intelligi potest, qui amat perdet, id est, si amas perdes, si cupis vitam tenere oli amare in hac vita, ne perdas in aeterna vita. Et qui odit animam suam in hoc mundo, in vita aeterna custodit eam. Ergo quod supra dictum est, qui amat subintelligitur in hoc mundo, ipse itaque perdet. Qui autem odit utique in hoc mundo, in vita aeterna custodit eam. Magna et mira sententia! quemadmodum homi
Abbreviated transcription (Latin):
sicientiam : tam spiritalium quã &iã carnaliũ lab̃
uob̵ dñs : ut omne opus banum siue deuocionis in
mida siue eruditionis indoctrina implere positis
mente libera: dispersit dedit paupenibus ius¬
titia eius manet in seculuor seculi: Idẽ diuisit
dedit plurib: Ideononuni sed plurib: quia maius
est oratio multorum quam unius. Derebus enim
temporalib: sibene dis pensecur: a &̃ na iustitia con¬
paratur: qui autem ad onnugtrat seoren seon¬
uanti & paneo ad mauducarduor nestabit:
Hocenim de uerbi semine dictum in scõ intellegimus
eugło ubi dñs &ponens discipulis parabolam semi¬
nisꝰait Semenẽ uerbum dĩ. Acsip̃dicatorib apłs
dicer&. dr̃ qui uab deł ofsiciũ docendi: escam ñ sub¬
trabit corporis. Siue qui uob dispensandi tribuit facul¬
tatẽ : uosminime paci&ur esurire & cnultipłi¬
cabit senea uãm Idẽ rerum uob̾ aucmentum fa¬
rit alimentum & hic & infuturo accipi& illud mul¬
tiplicatum: & auqebit iNcReorenta pnuquor

Expanded text:
ficientiam tam spiritualium quam etiam carnalium dabit vobis Dominus, ut omne opus bonum, sive devotionis in misericordia, sive eruditionis in doctrina, implere possitis mente libera. Dispersit dedit pauperibus, justitia ejus manet in saeculum saeculi. Id est, divisit, dedit pluribus, ideo non uni, sed pluribus, quia majus est oratio multorum quam unius. De rebus enim temporalibus, si bene dispensentur, aeterna justitia comparatur. Qui autem administrat semen seminanti, et panem ad manducandum, etc. Hoc enim de verbi semine dictum in sancto intelligimus Evangelio, ubi Dominus exponens discipulis parabolam seminis ait: Semen est verbum Dei . Ac si praedicatoribus Apostolus diceret: Deus qui vobis dedit officium docendi, escam non subtrahit corporis. Sive qui vobis dispensando tribuit facultatem, vos minime patietur esurire. Et multiplicavit semen vestrum. Id est, rerum vobis augmentum farit alimentum, et hic et in futuro accipiet illud multiplicatum. Et augebit incrementa frugum
Abbreviated transcription (Latin):
otum enum uobis patio euariqelium &cetena
Hic p̃ter misso ordine p̃dicandi ad ostrinã secon¬
tulit resurrectionis eo qđ ñ nulli cor inthiorũ de
resurrectione dubitabant: quad & accepigtis :
Idẽ qđ acceptũ habuistis & hȩc dicit neilli hoc non
credidisse uiderentur: in quo &statis. Idẽ in
bonis operib: ꝑ seuerantes incuius doctrina ad car¬
lestia estis erecti: perquod & salueonini Id est
ꝑ cuius dostrinam salutem speratis &anim arum
& adiuersis infirmitatib: corporum : quia sine fide
resurrectionis perit omnimodo spe salutis:
quaratione praedicauerim uobis: Acsidice¬
r& totaratio p̃dicationis nr̃ae. hȩcẽ ut resurrectione
credentes. hoc ẽ enĩ p̃miũ omniũ qui xp̃m crediderunt:
Alioquin suꝑfluus ẽ omnis labor ieiuniorũ & omniũ
tribulationũ quas in hacuita ꝓxp̃o patimini: Sitene¬
tis pisipitus tra cnedidistis: Idẽ nisi oblitiestis:
uł certe sifidei ur̃ae uł laboris p̃miũ resurgendo non

Expanded text:
otum enim vobis facio Evangelium, etc. Hic praetermisso ordine praedicandi, ad doctrinam se contulit resurrectionis, eo quod nonnulli Corinthiorum de resurrectione dubitarent. Quod et accepistis. Id est, quod acceptum habuistis, et haec dicit, ne illi hoc non credidisse viderentur. In quo et statis. Id est, in bonis operibus perseverantes, in cujus doctrina ad coelestia estis erecti. Per quod et salvamini. Id est, per cujus doctrinam salutem speratis animarum et a diversis infirmitatibus corporum, quia sine fide resurrectionis perit omnimodo spes salutis. Qua ratione praedicaverim vobis. Ac si diceret, tota ratio praedicationis nostrae haec est, ut resurrectionem credatis, hoc est, praemium omnium qui Christum crediderunt. Alioquin superfluus est omnis labor jejuniorum et omnium tribulationum quas in hac vita pro Christo patimini. Si tenetis, nisi frustra credidistis. Id est, nisi obliti estis, vel certe si fidei vestrae vel laboris praemium resurgendo non
Abbreviated transcription (Latin):
randã ꝑuersorum imꝑbitatẽ decor ad& ercendam
uirtutum gratiã. fortitudo quia ꝑsecutionẽ patit᷑
ꝓpt̃ iustitiã decor quia operatur iustitiã : similem
huic sententiam psalmista de dño posuitdicens
aliis displicebat: aliibene loquebantur: alii de¬
trahebant : lacerabant mordebant. conuiciabant᷑
A deos ergo quib: placebat decorem induit: ad eos
ergo quib: displicobat fortitudinẽ: Immitare er¬
go & tudñm tuũ ut porsisẽe uestis ipsius: esto cum
decore adeos quib: placent bona operatua esto
fortis aduersum detractores: &ridebit inidie
nouissimo: Ridebit idẽ gaudeb in r&ributione
regni caelestis quaedolebat incertamine uita p̃
sentis mos & enim scripture ẽ p̃gaudio risum
ponere sicut &dñs ait : beatiqui nunc fl&is
quia ridebitis & beatus iob õs aũt ueraciũ replebit᷑
risu: ossuuo apperuit sapientiae¬

Expanded text:
um improbitatem. Decor ad exercendam virtutum gratiam. Fortitudo, quia persecutionem patitur propter justitiam. Decor quia operatur justitiam. Similem huic sententiam Psalmista de Domino posuit dicens,aliis displicebat; alii bene loquebantur, alii detrahebant, lacerabant, mordebant, conviciabantur. Ad eos ergo, quibus placebat, decorem induit. Ad eos ergo quibus displicebat, fortitudinem. Imitare ergo tu dominum, ut possis esse vestis ipsius, esto cum decore ad eos quibus placent bona opera tua, esto fortis adversum detractores. Et ridebit in die novissimo. Ridebit, id est, gaudebit in retributione regni coelestis, quae dosentis. Mos etenim Scripturae est pro gaudio risum ponere, sicut Dominus ait, Beati qui nunc fletis, quia ridebitis ; et beatus Job, Os autem veracium replebitur risu
Abbreviated transcription (Latin):
eff&a idẽ ad aperire ad aures ꝓprie ꝑtin& : Aures
& enim ad audiendũ aperiende. linguauero ut
loqui possit ar& inaculis erat suae tarditatis sol¬
uenda: & statior aperte sunt aures enus et
solutam uinculum Linique eius &loquebatur
necte : Ille & enĩ solus recte loquitur : siue dm̃ con¬
fitendo siue aliis p̃dicando cuius auditũ ut cae¬
lestib: possit auscultare & obsecundare mandatis
diuina gratia referat : cuus linguam dñs testa
sapientiȩ quȩ ipse est adloquendum instituit:
Talis autem merito potest dicere cũ psal mista : Dñe
labiamea aperier: & õs meũ ad nunciabit laudem
tuã : & cũ isaia. dñs deditmihi linguã eruditã ut
sciam sustentare eũ . qui lapsus e uerbo erigit ma¬
ne : Mane erigit mihi aurẽ ut audiam quasi ma¬

Expanded text:
est, adaperire, ad aures proprie pertinet. Aures etenim ad audiendum aperiendae, lingua vero, ut loqui possit, a retinaculis erat suae tarditatis solvenda. Et statim apertae sunt aures ejus et solutum est vinculum linguae ejus, et loquebantur recte. Ille etenim solus recte loquitur, sive Deum confitendo, sive aliis praedicando, cujus auditum ut coelestibus possit auscultare et obsecundare mandatis, divina gratia reserat, cujus linguam Dominus tactu sapientiae, quae ipse est, ad loquendum instituit. Talis autem merito potest dicere cum Psalmista: Domine, labia mea aperies, et os meum annuntiabit laudem ap. L Dominus dedit mihi linguam eruditam, ut sciam sustentare eum qui lassus est verbo. Erigit mane, mane erigit mihi aurem, ut audiam quasi ma
Abbreviated transcription (Latin):
ex eo qđ inuitus dederit non habebit: benedictio
enim & dantis a&̃ na &accipientis p̃sens efficit᷑ ele¬
masina: unus quisque proutdestinauit cor¬
de suo non &tristitia aut s neces sitate:
dẽ quantũ statuit uł elegit pauperib dare : non
coastur seduoluntarius: Tobias enĩ filio suo ait:
Si plurimũ tibiẽ : plurimũ tribuȩ: si eiguum : & igo
indigenti cõmunica: Hy laueor enuor datoneor
dilicit ds̃: Salomon enim dicit Inomnidato hyla

Expanded text:
ex eo quod invitus dederit, non habebit, benedictio ex eo quod invitus dederit, non habebit, benedictio enim et dantis aeterna, accipientis praesens efficitur eleemosyna. Unusquisque prout destinavit in corde suo, non ex tristitia aut ex necessitate. Id est, quantum statuit vel elegit pauperibus dare, non coactus sed voluntarius. Tobias enim filio suo ait: Si plurimum tibi est, plurimum tribue, si exiguum, exigua indigentibus communica . Hilarem enim datorem dili
Abbreviated transcription (Latin):
uicus & suis uirtutib: ẽelatus adruinam : itanos ñ
nr̃a solum pigritia. sed & meliorum uirtutib: ins¬
pectis humiliemur ad głam Quatenus unus quisque
nr̃m haec apud se supplex acsum missus obsecr&:
riosi castitatis. laude angelici uelut &iam multi illoꝵ
qui post flagitia publica penitendo tibimeruerunt
ẽẽ deuoti. Sui&iam siquidboni ti gratia largien¬
te fecero quofine hȩc faciam quaueate districtione
ponsentur ignoro: Innatale sc̃i Launenti:¬
Lectio epistale peati pauli apłi: ad conitħ
ui parce seonnat : parce & oretet : Idẽ quiparum
tribuit egenti : parum accipiat mercedis Scđm
& qui geonnat in benedictionibus. debene dicti¬
onibus & oret&: Qualis suerit deuotio : talis erit
& remuneratio. Qui grato animo & sufficienter aut
rerum tempora lium aelemasinã aut p̃dicationis
indigenti ministrauerit uerba sufficienter & lar¬
ge adño accipi& p̃mia. auarus enim mercedem

Expanded text:
vitiis, et suis virtutibus est elevatus ad ruinam, ita nos non vitiis, et suis virtutibus est elevatus ad ruinam, ita nos non nostra solum pigritia, sed et meliorum virtutibus inspectis, humiliemur ad gloriam, quatenus unusquisque nostrum haec apud se supplex ac submissus obsecret:riosi, castitatis laude angelici, velut etiam multi illorum qui post flagitia publica poenitendo tibi meruerunt esse devoti, qui etiam si quid boni tua gratia largiente fecero, quo fine haec faciam, quave a te districtione pensetur ignoro. IN NATALI SANCTI LAURENTILECTIO EPIST. PAULI APui parce seminat parce et metet. Id est, qui parum tribuit egenti, parum accipiet mercedis, secuEt qui seminat in benedictionibus de benedictionibus et metet. Qualis fuerit devotio, talis erit et remuneratio, qui grato animo et sufficienter, aut rerum temporalium eleemosynam, aut praedicationis indigenti ministraverit verba, sufficienter et large a Domino accipiet praemia. Avarus enim mercedem
Abbreviated transcription (Latin):
tipicatus indoiuor suaoi abillo: Quantam
ueniȩ fiduciam dignepenitentib: preb& qđ
publicanus qui reatum suae nequitiae ꝑfecte cogno¬
uit: fleuit confessus ẽ & si in iustus ad templũ uenit :
iustificatus a temploredut. Tipiceautem pharise¬
us iudae orumẽ populus quia & iustificationib: legis
&tollit merita sua publicanus uero gentilis est : qui
longea dõ positus confitetur peccata sua. Quorum
unus suꝑbiendo recessit humiliatus : alter lamen¬
tando adppinquare meruit & altatus. quia om¬
nis qui se &altat huonliabitur & quise. huon¬
lat ex altabitur : Ede utroq populo p̃fato & de
omni populo suꝑbo uł humili recte potest intelligi.
s icut & illud quod alibi legimus. Anteruinã &calta¬
biturcor & antegłam humiliabitur sp̃s. Quappt̃ & de
uerbis elatipharisȩi quibus humiliari meruit possu¬
mus & diuerso formam humilitatis qua sublime mur
ad summere : ut sicut ille consideratis & peiorum

Expanded text:
tificatus in domum suam ab illo. Quantam tificatus in domum suam ab illo. Quantam veniae fiduciam digne poenitentibus praebet, quod publicanus, qui reatum suae nequitiae perfecte cognovit, flevit, confessus est, et si injustus ad templum venit, justificatus a templo rediit. Typice autem Pharisaeus Judaeorum est populus, qui ex justificationibus legis extollit merita sua. Publicanus vero gentilis est, qui longe a Deo positus confitetur peccata sua. Quorum unus superbiendo recessit humiliatus, alter lamentando appropinquare meruit exaltatus. Quia omnis qui se exaltat humiliabitur, et qui se humiliat exaltabitur. Et de utroque populo praefato, et de omsicut et illud, quod alibi legimus: Ante ruinam exaltatur cor, et ante gloriam humiliatur , quapropter et de verbis elati Pharisaei, quibus humiliari meruit, possumus ex diverso formam humilitatis, qua sublimemur, assumere, ut sicut ille consideratis, et pejorum
Abbreviated transcription (Latin):
Qui id circo detemplo absq iustisicatione descendit:
qui a bonorum operum merita sibi quasi singularit̃
tribuens oranti publicano sep̃tulit: leuitiobis iti
sabbato decioras do oonatuor quaepos sideo:
Hiezechihel ꝓph&a de hostensis sibi caelianimalibus
scribit & totũ corpus plenũ oculis incircuitu ipsoꝵ
quattuor. Corpora quippe animalium idcirco plena
oculis describuntur : quia scõrũ astio ab omniparte
circumspecta ẽ bona desiderabiliter ꝓuidens : malec
selerter cauens. Sed nosse pedum aliis reb: intendi¬
mus fitut alia neglegamus & ubineglegimus: ibi
ꝓculdubio oculum non habemus. Nam & phariseus
litatis custodiam nonhabebat & quid ꝓdest quod
contra hostium insidias pene tata ciuitas caute custo¬
ditur : siunũ foramen aꝑtum relinquitur unde alihos¬
tibus intr&ur: &publicanius aloncestatis no¬
bat pectus siuior diceris.ds̃ propicius esto onhi
peccatori. a mendicouõbis. descendit hic ius¬

Expanded text:
qui idcirco de templo absque justificatione descendit, qui idcirco de templo absque justificatione descendit, quia bonorum operum merita sibi, quasi singulariter tribuens, oranti publicano se praetulit. Jejuno bis in Sabbato, decimas do omnium quae possideo. Ezechiel propheta describit: Et totum corpus plenum oculis in circuitu ipsarum , quatuor corpora quippe animalium quatuor, idcirco plena oculis describuntur, quia sanctorum actio ab omni parte circumspecta est bona desiderabiliter providens, mala solerter cavens. Sed nos saepe dum aliis rebus intendimus, fit ut alia negligamus, et ubi negligimus, ibi procul dubio oculum non habemus. Nam ecce Pharisaeus litatis custodiam non habebat, et quid prodest, quod contra hostium insidias pene tota civitas caute custoditur, si unum foramen apertum relinquitur unde ab hostibus intretur. Et publicanus a longe stans, nos, propitius esto mihi peccatori. Dico vobis, descendit hic jus
Abbreviated transcription (Latin):
teoplum utoraneat utius phaniseus & alter
publicatius: Publicanus humiliter orans adil¬
la p̃fate uiduae. hocẽ eccłe membra ꝑtin&. de
quibus supra dicitur. dr̃ autem non faci& uindictã
electorũ suorũ clamancium adse. Pharis eus aũt
merita iactans. ad eam dequib: terribilis in conclu¬
sione sententia subditur. Verũ tam̃ filius hominis
ueniens putas inueniat sidem in terra phari¬
seus stans hec apud se onabat. ds̃ gratias aco¬
tibi quia non suor sicut ceteri hoontũ. Rap¬
tones. iniusti adulteri. uelud &iam hic pu¬
blicanus: Quattuor sunt species quib: omnis tumor ar¬
rogantium demonstratur . Cumbonum aut a sem& ipsis
habere astimant autsi sibi datum desuꝑ credunt ꝓsuis
sehoc accepisse meritis putant. autcerte cũ iactant
sehabere quod non habent : aut dispectis coceris singu¬
lariter uideri appetunt habere qđ non habent: qua
phaniseus iste iastantia peste laborasse dep̃hendit᷑:

Expanded text:
templum ut orarent: unus Pharisaeus et alter templum ut orarent: unus Pharisaeus et alter publicanus, etc. Publicanus humiliter orans ad illa praefatae viduae, hoc est Ecclesiae membra pertinet, de quibus supra dicitur, Deus autem faciet vindictam electorum suorum clamantium ad se. Pharisaeus autem merita jactans, ad ea, de quibus terribilis in conclusione sententia subditur, verumtamen filius hominis veniens putas inveniet fidem in terra? Pharisaeus stans, haec apud se orabat dictibi, quia non sum sicut caeteri hominum, raptores, injusti, adulteri, velut etiam hic publicanus. Quatuor sunt species, quibus omnis tumor arrogantium demonstratur, cum bonum aut a semetipsis habere se aestimant, aut si sibi datum desuper credunt, pro suis se hoc accepisse meritis putant, aut certe cum jactant se habere, quod non habent, aut, despectis caeteris, singulariter videri appetunt habere quod habent. Qua Pharisaeus istae jactantiae peste laborasse deprehenditur,
Abbreviated transcription (Latin):
fuerat desperatum. nisi ꝑ gratia dũ uiolenter fuiss&
ad tractus : ad tractus enim p̃dicationib ñ catenis
sedeqistupore nouitatis inuitus quierat in legis erudi¬
tione ꝑfectus. Siueideo abortiuus quia mater syna¬
goga eũ male conceptum in ꝑfectumq peperit:
eco erum suor ontuorus aposto loruor: hec enĩ
dese ꝓpt̃ humilitatem dicit c&erũ eratminimus tẽ
secutus suo ecclesiam dĩ : Quare non sit dignus
ipse &ponens ait. qm̃ ꝑsecutus sum ecđamdi. Do¬
c&nos &emplo suo &iamsia d p̃sens ꝓficiamus de¬
flere p̃terita. Melius ẽ enim dimissa recordari
peccata : quam obliuisci cõmissa. Scriptũ ẽnim:
p ili peccasti neadicias iterum sed &dep̃teritis depre¬
care: cratia auteordĩsum id quod sum. & qr̃a
eius itiore uacua notpuit: Quia gratia quare¬
demptisumus laborem conatum meritum ñ quesiuit.
Cotidiana autem gratia postbaptismum cotidianum
N illo tempone : Duo homines as cenderunt in

Expanded text:
fuerat desperatum, nisi per gratiam Domini violenter fuisset fuerat desperatum, nisi per gratiam Domini violenter fuisset attractus . Attractus autem praedicationibus non catenis. Et pro stupore novitatis in vitiis qui erat, in legis eruditione perfectus. Sive ideo abortivus, quia mater synagoga eum male conceptum imperfectumque peperit. Ego enim sum minimus apostolorum. Haec enim de se psecutus sum Ecclesiam Dei. Quare non sit dignus ipse exponens ait, Quoniam persecutus sum Ecclesiam Dei. Docet nos exemplo suo etiam si ad praesens proficiamus, deflere praeterita, melius est enim dimissa recordari peccata, quam oblivisci commissa. Scriptum est enim, Fili, peccasti, ne adjicias iterum, sed et de praeteritis deprecare . Gratia autem Dei sum id quod sum, et gratia ejus in me vacua non fuit. Quia gratia qua redempti sumus, laborem, conatum, meritum non quaesivit. Quotidiana autem gratia post baptismum quotidianum n illo tempore, duo homines ascenderunt in
Abbreviated transcription (Latin):
quia ineugło n om̃s script ȩ suntiusiones. sed tantũ
q aclaudientium sufficerent sidẽ: deipde uisus ẽ
plus quam quin centis pratrabus gionuil &
quibus multi mrauent usque ad huc quidam
autem dormierunt: Vtenim maior fides habe¬
r&ur multitudinem testium interposuit: & quib:
multi uiuere dicuntur qui possint inter rogacti
dicere quae uiderunt : multi uero iam dormire di¬
cuntur in morte deinde uisus est ia cõbo:
acobo alphei seorsum apparuit. ꝥerunt enim quod
ipse ia cobus alphei. testatus est incaena dñi dicens
Nonse cõmessurum panem usq dum uider& xp̃mre¬
surgentem amortuis deitde apłis oonibus:
Muiti hic apłos illos om̃s septuaginta qđ iñs misit
binos adp̃dicandum intellegi uolunt: Nouissi¬
fulsit eum. siue in templum hȩc ideo dixit: nepu¬
tarent eũ audita potius quam uisa ncrrare:
am quam abortiuo dicit: quia ẽ sina gogȩ mor¬
tuur & natus eccłȩ Tamquam abortiuo decuius uita

Expanded text:
quia in Evangelio non omnes scriptae sunt visiones, sed tantum quia in Evangelio non omnes scriptae sunt visiones, sed tantum quae ad audientium sufficerent fidem. Deinde visus est plus quam quingentis fratribus simul; ex quibus multi manent usque adhuc, quidam autem dormierunt. Ut enim major fides haberetur, multitudinem testium interposuit. Ex quibus multi vivere dicuntur, qui possint interrogati dicere quae viderunt. Multi vero jam dormire dicuntur in morte. Deinde visus est Jacobo. Jacobo Alphaei seorsum apparuit, ferunt enipse Jacob Alphaei testatus est in coena Domini, dicens: Non se comessurum panem, usque dum videret Christum resurgentem a mortuis. Deinde apostolis omnibus. Multi hic apostolos illos omnes septuaginta, quos Dominus misit binos ad praedicandum, intelligi volunt. Novissifulsit eum, sive in templo haec ideo dicit, ne putarent eum audita potius quam visa narrare; tanquam abortivo dicit, quia est Synagogae mortuus et natus Ecclesiae tanquam abortivo, de cujus vita
Abbreviated transcription (Latin):
qõi xp̃s mortuus est propeccatis iũs. sedoi
Scripturas: Vt maior possit beatus apłs auctori¬
tate firmare qđ predicabat hunc ẽ ẽ xp̃m saluatorẽ
mundidicit quem moyses & ꝓph&e ad nuncia uer̃
ideo & scđm scripturas p̃dictum ẽẽ eũ cõmemorat ut
illud: Si c̃ ouis ad occisionẽ ducetur & quasi agnus corã
tundente se obmutescit : & illud. traditus ẽ ꝓpt̃ ini¬
quitates nr̃as & liuore eĩ sanatisumus & multa talia
indiuinis depassione eĩ inuenies scripturis: & quia
sepultus est Vt illud isaie & dabit impios ꝓ
raeius sublataẽ demedio & quia nesuarexit
tercia die scõo scuiptunas: Habes inosȩȩ uiui¬
sicauit nos postduos dier & indie tercia suscitaluit nos
& uiuemur in cons pectu eius: & quia uisus est
cephȩ : Idõ paro cephas enim syrum nomen est
apparuit p&ro sicut in euangelio scriptum ẽ qui a
apparuit symoni: & post haec uudecion Quan¬
doadeos i anuis clausis intrauit: hoc intellegendũ ẽ

Expanded text:
istus mortuus est pro peccatis nostris secundum Scripturas. Ut majore posset beatus Apostolus auctoritate firmare quod praedicabat, hunc esse Christum salvatorem mundi dicit, quem Moyses et Prophetae annuntiaverunt, ideo et secundum Scripturas praedictum esse commemorat, ut illud, Sicut ovis ad occisionem ducetur, et quasi agnus coram tondente se obmutescet; et illud, Traditus est propter iniquitates nostras, et livore ejus sanati sumus, et multa alia in divinis de passione ejus invenies Scripturis. Et quia sepultus est. Ut illud Isaiae, et dabit impiosra ejus sublata est de medio. Et quia surrexit tertia die secundum Scripturas. Habes in Osee, vivificabit nos post duos dies, in die tertia suscitabit nos, et vivemus in conspectu ejus. Et quia visus est Cephae, id est, Petro. Cephas enim Syrum nomen est. Apparuit Petro sicut in Evangelio scriptum est, quia apparuit Simoni. Et post hoc undecim. Quando ad eos januis clausis intravit. Hoc intelligendum,
Abbreviated transcription (Latin):
m̃te captior hausit: Iuxta qđ psalmista ait. Accedite adeã
& inluminamini: dixit auteo eiquidao Uid&᷑ mihi
iste quinunciat non fortuitu & simpliciter nunciare sed
insidias tendere utrũ spiritali operi carnem & sanguinem
p̃ferat : unde & dñs Non quoꝰ matrem negar& & fr̃s &ire
contempsit sed quoꝰ responder& insidianti: &tendens
manus indis cipulos ait. ecce orateroiea & pra¬
taes mei : Isti sunt matermea quime qotidiȩ increden¬
tiũ animir generant : Isti sunt frr̃mei qui faciunt opera
patris mei: ecce matertua & pratres tui poris Stanit
quenenteste : Apłr cognationi p̃tulit: ut & nos in
comparatione dilectionis carnis spm p̃feramus. Pratres
consobrinos saluatoris sororis marie liberos intelligi¬
mus mater teredñi : quȩ eã dicatur Mater ia cobi mi¬
noris & ioseph & iudȩ quos inalio euangelii loco frr̃

Expanded text:
mente capacior hausit, juxta quod Psalmus ait: Accedite ad eum mente capacior hausit, juxta quod Psalmus ait: Accedite ad eum et illuminamini . Dixit autem ei quidam. Videtur mihi iste qui nuntiat, non fortuitu et simpliciter nuntiare, sed insidias tendere, utrum spirituali operi carnem et sanguinem praeferat. Unde et Dominus non quo matrem negaret et fratres exire contempsit, sed quo responderet insidianti, extendens manum in discipulos ait: Ecce mater mea et fratres mei, isti sunt mater mea, qui me quotidie in credentium animis generant, isti sunt fratres mei, qui faciunt opera patris mei. Et ecce mater tua, et fratres tui foris stant quaerentes te. Apostolos cognationi praetulit, ut et nos in comparatione dilectionis carni spiritum praeferamus. Fratres consobrinos salvatoris sororis Mariae liberos intelligimus materterae Domini, quae esse dicatur mater Jacobi minoris, et Joseph, et Judae, quos in alio Evangelii loco fratres
Abbreviated transcription (Latin):
gratia ꝑfecit: a quo ut laudari mereantur insuturo conce¬
dat ipsepocuis nos eum dignis in p̃sentiuitae conlaudari
oquente ihũ adtunbas &ecce mater eius & pratres
stabant ponis querentes loquiei: Occupatus erat
dñs inopere sermonis in doctrina populorum in offi¬
cio p̃dicandi Sane qđ dñs ad matrem frr̃q: rogatus ab of¬
ficio uerbi dissimulatur egredi nom materne refutat ob¬
sequia pi&atis cuius p̃ceptum ẽ : Honora patrẽtuum
& matremtuam sed paternis semisteriis amplius quã
maternis debere monstrat effectibus idem nobis &em¬
plo qđ uerbo commendans cumait: Quiamat patrem
aut matrem plus quãme non ẽ me dignus mistice autem
mater & fr̃rihũ synagoga &cuius carne ẽ editus &
populus ẽ iudaeorum: quis aluatorem intus docente ueni¬
entes intrare nequeunt : cuius spiritalit̃ intelligere
dicta neglegunt: Praeoccupans enim eius ingreditur
domum : quia differente iudea gentilitas conflux̃ adxp̃m

Expanded text:
gratia perfecit, a quo ut laudari mereamur in futuro concegratia perfecit, a quo ut laudari mereamur in futuro concedat ipse propitius nos eum dignis in praesenti vita collaudare oquente Jesu ad turbas, et ecce mater ejus et fratres stabant foris quaerentes loqui ei. Occupatus erat Dominus in opere sermonis, in doctrina populorum, in officio praedicandi. Sane quod Dominus ad matrem fratresque rogatus ab officio verbi dissimulatur egredi, non maternae refutat obsequia pietatis, cujus praeceptum est: Honora patrem tuum et matrem , sed paternis se mysteriis amplius, quam maternis debere monstrat affectibus, idem nobis exemplo, quod verbo commendans cum ait: Qui amat patrem aut matrem plusquam me, non est me dignus . Mystice autem mater, et fratres Jesu synagoga ex cujus caus Judaeorum, qui salvatore intus docente venientes intrare nequeunt. Cujus spiritaliter intelligere dicta negligunt, praeoccupans enim ejus ingreditur domum, quia differente Judaea gentilitas confluxit ad Chri
Abbreviated transcription (Latin):
autem eam laud& terminali uersu doc&ur: Date eidepruo¬
tu manuum suanum & laudent eam inpontis opera eius
Haec sunt enim uerba uiri illius edequodictum ẽ uireius lau¬
dabit eam idẽ dñi & saluattris nr̃i qui angelis infine p̃ceptu¬
rurẽ ut ecđam posthuius uitaecertamen posttriturtionẽ
ifflictiont terrestriũ ad celestir in regni gaudia introdu¬
cant : acuito in mortalis sibi sociam ad gregent iuxta illud
euangelicum: triticum autem congregate in horreũ meum
Dateinquit ei defructu manuum suarum quia fructum spr̃
ferne curauit. Caritatem gaudium. pacem benignitatẽ
bonitatem modestiam. continentiam. fidem. pacientiam:
Prohoc iulidebitam rependienercedem &laudent ram in¬
portis hoc est in iuditio siue m ingressu patriȩ celestis non
hominum fauore suꝑ uacuii sed opera ipsa quae fecit & ami¬
nante ꝓbante hacremunerante illo cuius hȩc donante

Expanded text:
autem eam laudet, terminali versu docetur. Date ei de frucautem eam laudet, terminali versu docetur. Date ei de fructu manuum suarum, et laudent eam in portis opera ejus. Haec sunt enim verba viri illius, de quo dictum est: Vir ejus laudabit eam, id est, Domini et Salvatoris nostri, qui angelis in fine praecepturus est, ut Ecclesiam post hujus vitae certamen, post triturationem, afflictionem terrestrium, ad coelestis regni gaudia introducant, ac vitae immortalis sibi sociam aggregent, juxta illud Evangelicum: Triticum autem congregate in horreum meum . Date, inquit, ei de fructu manuum suarum, quia fructum spiritus ferre curavit charitatem, gaudium, pacem, benignitatem, bonitatem, modestiam, continentiam, fidem, patientiam. Pro hoc illi debitam rependite mercedem. Et laudent eam inportis, hoc est, in judicio, sive in ingressu patriae coelestis non hominum favores supervacui, sed opera ipsa quae fecit, examinante, probante, hanc remunerante, illo cujus haec donante
Abbreviated transcription (Latin):
quam ab homine accepit uana pulchritudo castitatis uł ope¬
rationis bonȩ quam omnib: ostentat anima qu& imore car&
diuino: mũlientioens dõ ipsa laudabitur. Illa
anima cuius conscientia sincera ẽ uera ẽ & laude digia
quia timorem dĩ inomnib: seruat. Timor ẽ enĩ principiũ
cunctarum custosq uirtutũ scriptura dicente. Timor
dñi principium sapientiȩ &iterũ quitim& dm̃ nihil ne¬
glegit. hinc ẽ enĩ qđ ideo beatus iob & in prosperitate
uirtutib: in comparabiliter floruit & in aduersitatibus
insuperabilis osti ꝑmansit quia ueraciter dicere potuit:
Semꝑenim quccsi tum̃tes suꝑme fluctus timui dm̃ & pondus
enus ferre non potui, F allax ergo est simulatorum gratia.
uanus decoroperis stultorum eccła autem quae intimore
in colatus sui tempore conuersatur qm̃ ardentes uirtutum
lam pades uenienti adiudicium suo sponso offeret iure
ab eo laudata ianuã cumeo regni celestis in trabit: qualiter

Expanded text:
quam ab homine accipitquam ab homine accipitrationis bonae, quam omnibus ostendat anima quae timore caret divino. Mulier timens Deum ipsa laudabitur. Illa anima, cujus conscientia sincera est, vera est et laude digna, quia timorem Dei in omnibus servat. Timor est enim principium cunctarum custosque virtutum, Scriptura dicente: Timor Domini principium sapientiae . Et iterum: Qui timet Deum nihil negligit ; hinc est enim, quod ideo beatus Job et in prosperitate virtutibus incomparabiliter floruit, et in adversitatibus insuperabilis hosti permansit. Quia veraciter dicere potuit, semper enim quasi tumentes super me fluctus timui Deum et pondus ejus ferre non potui . Fallax est ergo simulatorum gratia, vanus decor operis stultorum. Ecclesia autem quae in timore incolatus sui tempore conservatur, quoniam ardentes virtutum lampadas venienti ad judicium suo sponso offeret, jure a Deo laudata, januam cum eo regni coelestis intrabit. Qualiter