comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃ corripe. mͦ querit petrꝰ. si fr̃ correctꝰ peni¬
teat. quouens ei dimittat. ⁊ uisum ẽ ei satis
suffice̾ sepienã dimissionem. ⁊ idõ querit
utrũ dimittat usq septies. Hoc aũ intel¬
ligit᷑ dupplicit᷑. uł de inzuria uł de om̃i pec¬
cato. scđm dupplicem p̃dictam sentñciã ut
dicit. Si fr̃ m̃s peccau̾it in me .i. in eccłam¬
scił peccabit cͥminalit̾. qr qui peccat cͥmi¬
nalit̾. peccat in eccłam. a qua meret᷑ sepa¬
rari ꝑ cͥminalia: dimittã ei usq septies:
Hoc autẽ ita exponitur. ꝯtͣ illos qui tantum¬
uolunt ẽẽ unam penitentiã in ęccła. Qͤ

Expanded text:
 corriperet: modo quaerit Petrus, si frater correptus poeniteat, quoties ei dimittatur? et visum est ei satis sufficere septenam dimissionem. Et ideo quaerit utrum dimittat usque septies? Hoc autem intelligitur dupliciter, vel de injuria, vel de omni peccato, secundum duplicem supradictam sententiam, ut dicit: Si frater meus peccaverit in me, id est Eccsi peccat criminaliter, quia qui peccat criminaliter, peccat in Ecclesiam, a qua meretur separari per criminalia, dimittam usque septies? Hoc autem ita exponitur contra illos, qui volunt unam tantum poenitentiam in E
Abbreviated transcription (Latin):
in die dimitti. quotiens in die ille peccare
Numerꝰ enĩ iste conficitur ex undenario et
septenario. septies .N. undecim sunt.lxx.uii.
dit denarium ꝑ quẽ decalogꝰ intelligitur.
Septenariꝰ uͦ uniu̾sitatẽ designat: quia uni

Expanded text:
in die, quoties ille in die peccare Numerus enim ille conficitur ex undenario et septenario. Septies enim undecim sunt septuagindit denarium, per quem Decalogus intelligitur. Septenarius vero universitatem designat, quia uni
Abbreviated transcription (Latin):
Quidã uolunt hoc intellige̾ de omĩ peccato
ñ tantũ de iniuria. ⁊ ita dr̃. Si aũt pec¬
cau̾it in te fr̃ tuus. in te .i. publice. Om̃e .ñ.
publicũ peccatũ ꝯtra unũquemq dicit᷑
fieri. quia publice peccans ꝓximũ suum
adhibe alios tecum. ut coram multis eru¬
bescas. uł cognoscat illud ẽẽ peccatũ. Si
aũt̃ nec sic corrigi uolũit. dic toti eccłẽ. ut
maiorem erubescentiam patiatur. Postħ
omĩa sequit᷑ excõmunicatio. q̃ tm̃ fieri de¬

Expanded text:
Quidam volunt hoc intelligere de omni peccato, non tantum de injuria, et dicitur ita: Si peccaverit frater tuus in te, id est publice: omne enim publicum peccatum contra unumquemque dicitur fieri: quia publice peccans, proximum suum esse peccatum, adhibe alios tecum, ut coram multis erubescat, vel probent illud esse peccatum. Si autem nec sic corrigi voluerit, dic toti ecclesiae, ut majorem erubescentiam patiatur. Post haec omnia, sequitur excommunicatio, quae tantum fieri de
Abbreviated transcription (Latin):
tas ⁊ c̾ Ostendit enim his u̾bis qr apposita¬
Quod aũ dicit ñ ẽ uoluntas patͥs ut ꝑeat
pusillum. Sed si peccau̾it in te facien¬
do miuriã labora ad eo de salute illiꝰ qd̃
pͥꝰ corripias ꝑ te. pꝰea ꝑ alios. deinde per
totam eccłam. deinde ꝑ excõmunicationẽ.
ñ tam cupidꝰ uindicta quã correctionis

Expanded text:
ropositaQuod autem dicit, non est voluntas Patris, ut pereat pusillum, sed si peccaverit in te, faciendo tibi injuriam, labora adeo de salute illius, quod prius corripias per te, postea per alios, deinde per totam ecclesiam, denique per excommunicationem, non tam cupidus vindictae, quam correctionis
Abbreviated transcription (Latin):
citis abstinent. Et qr securi sunt ad bona
stante iusto. uti dux in p̃lio plus eum mili¬
tem diligit. qui pꝰ fugã reu̾sus hostẽ forti¬
t̾ p̃mit. qͣm eumꝰ qui ñ qͣm fugit. nec uinꝗͣ
fortit̾ egit. S & sunt quidã iusti de qui¬
bus tantũ ⁊ gaudiũ. ut eis nullus p̃ꝑoni possit.
puunt ⁊ in omĩbꝰ se humiliant. Quantũ
gͦ gaudium ẽ si humiliter plangit iustus.
cum tantum gaudium sit. si qd̾ male gessit

Expanded text:
 anhelant, et quia securi sunt, ad bona de stante justo, uti dux in praelio plus eum militem diligit, qui post fugam reversus hostem fortiter premit, quam eum qui nunquam fugit, nec unquam fortiter egit. Sed quidam sunt justi, de quibus tantum gaudium est, ut eis nullus poenitens praeppiciunt, et in omnibus se humiliant. Quantum ergo gaudium est, si humiliter plangit justus, cum gaudium sit, si quod male gessit,
Abbreviated transcription (Latin):
Sit ĩ phylippꝰ qd̾ dr̃ os lampadis Omĩs enim
p̃dicator agnitionẽ ⁊ claritatẽ m̃tis debet ore¬
ꝓfit̾i ut lampadẽ qmͣ ht̃ inm̃te. hãt more.¬
dentis. aquas qd̾ euident̃ filiũ di sonat. qr p̃di-¬
cator suoꝵ m̃tes ad celestia ꝯtemplanda erigit¬
i fuspendit. ut qͦ celsa liberiꝰ ꝑuolant. eo t̾reno¬

Expanded text:
Sit etiam Philippus, qui dicitur os lampadis. Omnis enim praedicator, agnitionem et claritatem mentis ore debet confiteri, ut lampadem quam habet in mente, habedentis aquas, quod evidenter Filium Dei sonat, qui praedicatorum suorum mentes ad coelestio contemplanda suspendit, ut quo celsa liberius pervolant, eo terreno
Abbreviated transcription (Latin):
sumptꝰ de massa ꝑditoꝵ. Tatheꝰ corculus int̃pt̃.
qi cor colens qr omĩs p̃dicator cultor cordis ñ cor
otes .i. memor dnĩcȩ passionis. Scaroͥthes enim
uico in qͦ ortꝰ ẽ aut ex tͥbu ysachar p̃sagiũ sue
dap̃nationis uocabulũ sup̃sit. Isachar qͥppe qͥ dr̃
qd memoria mortis int̾p̾. arguit eũ ñ repente

Expanded text:
sumptus de massa perditorum. Thadaeus corculus interpretatur, quasi cor colens, quia omnis praedicator cultor cordis, non cootes, id est memor Dominicae passionis. Scariotes enim vico in quo ortus est, aut ex tribu Isachar praesagium suae damnationis vocabulum sumpsit: Isachar quippe, quod quod memoria mortis interpretatur, arguit eum non repente
Abbreviated transcription (Latin):
sponsus ȩccłe. filios sponsi. apłos uocat. qͦs ipe inti¬
de gn̾au̾at. Discipłi ioh̃is habebant ieuinaread
nutͥendi erant. ñ austi̾tate p̃ceptoꝵ gͣuancdi do-¬
nec ad tp̃s ꝯfirmationis habende ꝑ sp̃m̃ scm̃¬
debent dolere qmͣdui cũ illis sponsusest Ieu¬
niũ gaudii ñ posft̾ hab̾ere. qr adhuc carnals

Expanded text:
sponsus Ecclesiae. Filios sponsi apostolos nominat, quos ipse in fide genuerat. Discipuli Joannis habebant jejunare ad nutriendi erant, non austeritate praeceptorum gravandi, ad tempus confirmationis habendae per Sdebent dolere, quandiu cum eis est sponsus. Jejunium gaudii non possunt habere, quia adhuc carnales
Abbreviated transcription (Latin):
munꝰ offerri lȩꝓsi ut eet̾ intestimoniũ
niũ ĩ erat eis ut ip̃a scił mun̾a legale sac̾¬
dotiũ eẽ uen̾andũ testificarent᷑. cũ ꝑipm
leꝓsi ⁊ alii tã mirabilit̾ sanarent᷑. Uł alit̃
intestimoniũ ilł. ut scił ip̃a curatio ⁊ip̃a
mun̾a figalit̾ oblata aliã curationẽ aliãq
oblationẽ testificarent᷑. Typice mons¬

Expanded text:
munus leprosi, ut essent in testimonium nium etiam erat eis, ut per ipsa scilicet munera legale sacerdotium esse venerandum testificaretur, clii tam mirabiliter sanarentur. Vel aliter: In testimonium illis, ut scilicet ipsa curatio et ipsa munera figuraliter oblata, aliam curationem aliamque oblationem testificarentur. Typice
Abbreviated transcription (Latin):
fuetudine iam positꝰ ẽ. qͥ ꝑ latarũ intelli¬
git᷑. ineis &̃ leuiores aliȩ aliis penitentiȩ ꝓ qͣlitate
cͥminis notant᷑. facili enĩ uoce suscitat puellam
cũ dic̃ puella furge. In resuscitatione uͦ uuuienis
rũ lacͥmatꝰ ẽ. fremuit spũ. magna uoce clamaũ.
latare ueni foras. Sͥc gͦ pot̾ notari. qd alii diffici¬
liꝰ aliis. amorte peccõꝵ suscitant᷑. Moralr̃. G pu-¬
ella mortua indomo. ẽ aĩa mortua in cogitatiõe.
Tybicines adulatores qͥ fouent mortuũ turba m᷑¬
murantiũ. tba instantiũ cogitationũ. Eiecta
tͦ᷑ba phantasinatũ resuscitat aĩam: tñ cũ paueiᷤ
sente ministro ȩcclesiȩ.
c̾. H de duobꝰ cecis. ⁊ de muto demoni¬
aco solꝰ math̾s ponit. Illi enĩ duo eci dequibꝰ
alii narrant. ñ st̾ isti. nã de eisdẽ matħs in se

Expanded text:
ne jam positus est, qui per Lazarum intelligitur. In eisdem etiam leviores aliae aliis poenitentiae pro qualitate criminis notantur. Facili enim voce suscitat puellam cum dicit: Puella, surge. In resuscitatione vero juvenis ro lacrymatus est, infremuit spiritu, magna voce clamavit: Lazare, veni foras. Sic ergo potest notari, quod alii difficilius, alii levius a morte peccatorum suscitantur. MORALITAS. Ergo puella mortua in domo, est anima mortua in cogitatione. Tibicines, adulatores qui fovent mortuam. Turba murmurantium, est turba instantium cogitationum. Ejecta turba fantasmatum, resuscitat animam, tamen cum paucis sente ministro Ecclesiae. Haec de duobus caecis et muto daemoniaco, solus Matthaeus ponit. Illi enim duo caeci, de quibus alii narrant, non sunt isti, nam et Matthaeus
Abbreviated transcription (Latin):
dũ tñ mortuã. usq adõ indicant pꝰ ea ue-¬
nisse nuntios qͥ mortuã ẽẽ nuntiarent.
i ob hoc iam ñ deb̾e uexari magistrũ. Intali¬
gendũ gͦ ẽ iairũ archisinagogũ cũ ad dnñ ue¬
nisset dubitare de filia. utrũ adhuc uiu̾et an
mortua e̾e̾t : ⁊ iõ utrũq postulasse dicendo fi¬
la mea inextremis ẽ. ueni impone manꝰ sin
eã ut salua sit. uł defuncta ẽ filia mea. s ue

Expanded text:
tuam usque adeo ut dicant postea venisse nuntios, qui mortuam esse nuntiarent, et ob hoc jam non debere vexari magistrum Intelligendum est ergo Jairum archisynagogum, cum ad Dominum venisset, dubitare de filia utrum adhuc viveret, aut jam mortua esset, et ideo utrumque postulasse dicendo: Filia mea in extremis est vitae, veni, impone manum super eam ut salva sit, vel defuncta est filia mea, se
Abbreviated transcription (Latin):
mundabit. ⁊ suscitabit eã. Q exibit inde fa¬
ma ꝑmundũ. ⁊ multi ꝑ eos ꝯu̾tent᷑. Nota qd̃
dic̃. Puella dormit. qr i si peccant in p̃senti
ñdũ mortui st̾ s dormiunt. qr ad huc ꝑ pen¬
tentiã resuscitari posst̃. Simiłr ad litt̾am
excitare: Cenet manũ puelle ⁊ suscitat eã¬

Expanded text:
mundabit et suscitabit eam, et tunc exibit inde fama per mundum, et multi per eos convertentur. Nota quod dicit, puella dormit, quia qui peccant in praesenti, nondum mortui sunt, sed dormiunt, quia adhuc per poenitentiam suscitari possunt. Similiter ad litteram, excitare. Tenet manum puellae et suscitat ea
Abbreviated transcription (Latin):
cõportabant᷑. Erat enĩ iste theloneariꝰ dictꝰ. a
g̾co qd̾ ẽ thelon .i. uectigab. Et factũ ẽ d̾. Hic ma¬
theus ñ exp̃ssit mcꝰ domo discubuit. nͥ marcꝰ
⁊i lucas qͥ hec oia similit̾ nrarrant. dic̾e̾nt indomo
leui eũ discubuisse. Cũ gͦ dic̃ indomo illiꝰ. expͥ¬
mit illũ deqͦ loq̃bat᷑ suꝑiꝰ. Notandũ qr discu-¬
buit cũ publicanis . ip. Uniꝰ qͥppe publicani
ꝯu̾sio. multis fuit exemplũ penitentiȩ: ⁊ indul¬
gentiȩ. Qͥ enĩ eũ ihu ⁊ discipłis eiꝰ discũbebãt
iã publicani ⁊ peccores eẽ desierant. nͨ si mpec¬
con uesci auderent: nͨ forsitan cũ eis d̾s.
Publicani uocant᷑ qͥ publice scełibꝰ fedant᷑ ⁊ pu
plicis negociis implicant᷑. q̃ sñ peccõ aut iux

Expanded text:
telonarius dictus a Graeco, quod est telon, id est vectigal. Et factum est, etc. Hic Matthaeus non expressit, in cujus domo discubuit, nisi Marcus et Lucas, qui hoc convivium similiter narrant, dicentes in domo Levi eum discubuisse. Cum ergo dicit in domo illius, exprimit illum de quo loquebatur superius. Notandum quia discubuit cum publicanitentiae et indulgentiae. Qui enim cum Jesu et discipulis ejus discumbebant, jam publicani et peccatores esse desierant, nec si in pecconvesci auderent, nec forsitan Deus cum eis. Publicani vocantur, qui publicis sceleribus foedantur, vel publicis negotiis implica
Abbreviated transcription (Latin):
tenent᷑ pharisei cũ magistͦ u̾itatis de suscep¬
tione pecc̃oꝵ detͣhunt. arbitnͣtes se eẽ iustos qͥ a
iusticia longe erat. ⁊ eos cͥminant᷑ in iustos. qͥ re-¬
sipiscendo apeccĩs ñ parũ iusticiȩ appinquabant.
Errabant gͦ pharisei qͥ nͨ aliena nͨ sua nou̾ant cor¬

Expanded text:
tenentur Pharisaei: Cum magistro veritatis de susceptione peccatorum detrahant, arbitrantes se esse justos, qui a justitia longe erant, et eos criminantur injustos, qui resipiscendo a peccatis non parum justitiae appropinquabant. Errabant ergo Pharisaei, qui nec aliena nec sua noverant cor
Abbreviated transcription (Latin):
parit̃. iq̃rere medicũ. Quare accessit retͦ: ⁊ te¬
tigit fimbriam uestim̃ti eiꝰ Dicebat enĩ intra
se. Si detigo fimbͥã uestim̃ti eiꝰ salua ero. Hȩc
mulier sanguin e fluens. ñ indomo. ñ inurbe
accessit ad dnm̃ ut sangͥnis uicio curaret᷑. Acce-¬
tutẽq apppinqt᷑. Accedit aũ retͦ. siue iuxta

Expanded text:
tetigit fimbriam vestimenti ejus, dicebat enim intra se: Si tetigero fimbriam vestimenti ejus, salva ero. Haec mulier sanguine fluens, non in domo, non in urbe accessit ad Dominum, ut sanguinis vitium curaretur. Accetute
Abbreviated transcription (Latin):
n̾et. illa ꝑatã iã ꝓmissãq aliis salutẽ. spe
cta p̃ripuit. Notandũ qd̾ archisynagogifi-¬
lia sit duodẽnis. ⁊ mulier hȩc abannis duo¬
decĩsangͥne flux̃. hoc ẽ anno eodẽ qͦ hec na
ta fuit illa infirmari. cep̃. Una enĩ pene
eadẽq scłi hꝰ ȩcate ⁊ synagoga inpatͥar¬

Expanded text:
rneret, illa paratam et promissam aliis salutem spe certa praeripuit. Notandum quod archisynagogi filia sit duodecennis, et mulier haec ab annis duodecim sanguine fluxit, hoc est eodem, quo hta fuit, illa infirmare coepit. Una enim bene eademque saeculi aetate et Synagoga in patriar
Abbreviated transcription (Latin):
di. fortiꝰ ẽ hoĩbꝰ. filia gͦ archysinagogi ẽ ipsa sy-
nagoga. q̃ sola legali institutione cõposita
decimo etatis anno .i. tpr̃ appropinqnͣte pu-¬
b̾tatis moriebat᷑. qr nobilit̾ appħis educata.
pꝰ qmͣ ad intelligibiles annos ꝑuen̾at. pꝰqmͣ¬

Expanded text:
Dei, fortius est hominibus . Filia ergo archisynagogi est ipsa Synagoga, quae sola legali institutione composita decimo aetatis anno, quae tempore propinquante pubertatis moriebatur, quia nobiliter a prophetis educata, postquam ad intelligibiles annos pervenerat, p
Abbreviated transcription (Latin):
solũ discipłos ioh̾is. s ̃ phariseos hanc q̃fionẽ
fecisse. Cũ enĩ de ꝯuiuio peccõꝵ⁊ ⁊ participatiu¬
ne eis respondisset. de comestione agg̾diunt᷑ eũ
querentes qrͣ discipli eiꝰ qͣiͣ ꝯmestioni uacantes ñ
ieuinent: cui obiectioni respondet. Nũqͥd ps¬

Expanded text:
discipulos Joannis, sed etiam Pharisaeos hanc quaestionem fecisse. Cum enim de convivio peccatorum et participatione eis respondisset, de comestione aggrediuntur eum, quaerentes: Quare discipuli tui quasi comestioni vacantes non jejunant? Cui objectioni respondet: Nunquid pos
Abbreviated transcription (Latin):
uxor alpheisoror fuit beatȩ mariȩ matͥs dñi.
Qm̃ ⁊ mariã cleophe ioħs eugłista cognoĩat.¬
fortasse iõ qi alpheus ̃ cleophas dictꝰ ẽ. uł ipsa
maria defuncto alpheo. pꝰ natũ iacobũ nuipsit
deophe. Qͥa uͦ iacobꝰ m̾ito filiꝰ alpheir .i. doctus sit

Expanded text:
uxor Alphaei, soror fuit Mariae, Matris Domini, quam Maria Cleophae Joannes Evangelista cognominatfortasse ideo, quia Alphaeus etiam Cleophas dictus est, vel ipsa Maria, defuncto Alphaeo post natum Jacobum, nupsit Cleophae. Quod vero Jacobus merito filius Alphaei, id est doctus, sit
Abbreviated transcription (Latin):
apłoꝵ se ñ publicanũ cognoĩat. qͣtinꝰ ꝑ hoc publi¬
canis: ⁊ pecc̃oribꝰ ꝯfidentiã salutis p̃beat: ⁊ nemo le
ario eugłistã uideat. Nẽ mirandũ qd̾ publicanꝰ
comitatui eiꝰ quẽ diuiciis care̾ uidebat adhesit.
Ip̃e enĩqͥ uocabat ext̾iꝰ u̾bo. intꝰ imiisibilit̾ edocebat
ut seq̃ret᷑ obediendo. infundens illiꝰ m̃ti. qr si dese-¬
reret thesauros int̾ris. incorruptibiles thesauroᷤ
nob̾ ille dedit. qͥ ñ solũ luc reliqͥt. icurã uectiga

Expanded text:
am publicanum cognominat, quatenus per hoc publicanis et peccatoribus confidentiam salutis praebeat, et nemo legario evangelistam videat. Non est mirandum quod publicanus itatui ejus, quem divitiis carere videbat, adhaeserit. Ipse enim qui vocabat exterius, verbo intus invisibiliter docebat, ut sequeretur obediendo infundens illius menti, quia si desereret thesauros in terris, incorruptibiles thesauros nobis ille dedit, quia non solum lucra reliquit et curam vectiga
Abbreviated transcription (Latin):
qnͣto mag̃ corpꝰ affligit᷑. ⁊uicia carnis.
mortificant᷑. ea magis reddit᷑ aĩa lib̾a
celestia. d
ꝯoc ipm̃ cũ ligno
cedrino qͥa
pecc̃or adimitationẽ
dnĩce passionis sedo̾ offerre debet. Et
bñ ꝑ ysopũ uͥtꝰ humilitatis designat᷑.
q̃ saxeũ pectꝰ scindit np᷑gat. ꝑuas fictile
pot̾ intelligi corpꝰ

Expanded text:
s mortificantur, eo magis anima redditur libera coelestia. Et hoc ipsum cum ligno cedrino, quia peccator ad imitationem Dominicae passionis se Deo offerre debet; et bene per hyssopum virtus humilitatis designatur, quae saxeum pectus scindit et purgat. Per vas fictile potest inte
Abbreviated transcription (Latin):
neq legibꝰ diuinis neq humanis afurore ꝯcupi¬
centiȩ pota̾nt retin̾i. Uñ marcꝰ eos cathenas ⁊
ꝯpedes narrat dirupisse. ꝑ uiã illã nemo potãt
recte gͣdientibꝰ .i. recte c̾dentibꝰ. ⁊i fidẽ p̃dicãtibꝰ
obsistebant. Legr̃ in marco legio mneis fuisse. qr
inporcos intͦeunt. sigrãt qr eiecti am̃tibꝰ fideliũ:
tnͣseut̃ ad alios infideles ĩmunde uiuentes. & p̃¬
cipitant eos influxũ scti. ⁊ eos in eo int̾ficiunt.

Expanded text:
neque legibus divinis, neque humanis a furore concupiscentiae poterant retineri. Unde Marcus eos catenas et compedes narrat dirupisse. Per viam illam nemo poterat recte gradientibus, id est recte credentibus et fidem praedicantibus obsistebant. Legitur in Marco legionem in eis fuisse, quiin porcos, significat quod ejecti a mentibus fidelium transeunt ad alios infideles immunde viventes, et praecipitant eos in fluxum saeculi, et eos in eo interficiunt.
Abbreviated transcription (Latin):
pert̃. ut discedet afinibꝰ eoꝵ. Ñ tñ hoc exfuꝑbia
faciebant. s ꝯscii fragilitatis suȩ p̃sentia dñi
iudicabant se indignos. ⁊⁊ ꝓpt̾ peccã sua puta¬
bant p̃sentiã tanti uiri pociꝰ gͣuare qmͣ iiua¬
re eos: sic̾ mulier q̃ propt̃ helyã. quẽ hospi-¬
tata fuerat c̾debat dm̃ peccã sua rememorasse.
regionẽ gerasenoꝵ. qr ueñ ĩmundũ in qͦ habitabãt
nio incolebant᷑. alii ꝓpt̾ ydolatͥam. alii ꝓpt̾ tnͣgssi¬
onẽ legis. s ueniente xp̃o. fuert̾ eicientes colonũ

Expanded text:
e ut discederet a finibus eorum; non tamen hoc ex superbia faciebant, sed conscii fragilitatis suae praesentia Dei se judicabant indignos, et propter peccata sua putabant praesentiam tanti viri potius gravare quam juvare. Sicut mulier, quae propter Heliam quem hospitata fuerat credebat Deum peccata sua rememorasse, regionem Gerasenorum, quia venit in mundum, in quo habitant nio incolebantur, alii propter idololatriam, alii propter transgressionem legis, sed veniente Christo, fuerunt ejicientes col
Abbreviated transcription (Latin):
ñ potentẽ me ee̾ inmari c̾ditis: Qͥ pusillũ
cdit arguit᷑. ⁊ qͥ nich̾ c̾dit ꝯtep̃nit᷑. fragiles
infide corripiũt᷑. oĩo alieni afide puniunt᷑.
ut pagani ⁊ he̾tici. Porro hoiẽs mirati st̾.
Hoĩes hic uident᷑ intellige̾ alios qmͣdiscipłos.
ad plen ũ diuinã adtendebant potentiã dicẽ¬
lis suis tnͣsire cupiebat. recte huiꝰ mundi ama¬
rꝰ n tenebrosꝰ estꝰ designat᷑. & qd̾ ꝑ mare hoc p̃¬
sens scłm designet᷑: psalm̾ manifestat dicens.

Expanded text:
n potentem in mari creditis? Qui pusillum credit arguitur, et qui non credit contemnitur, fragiles in fide corripiuntur, omnino a fide alieni ponuntur, ut pagani, haeretici. Porro homines mirati sunt. Homines hic videtur intelligere, alios quam discipulos, ad plenam divinam attendebant potentiam, dilis suis transire cupiebat, recte hujus mundi amarus et tenebrosus aestus designatur; et quod mare praesens saeculum designet, Psalmista manifestat dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
consentirȩ. Tm̃ eis innotuit. qnͣtũ ds uoluit.
Tantũ aũ uoluit qnͣtũ oportuit. d in notuit
ẽ ꝑfruunt᷑: s siẽ eis t̾rendis innotescendum
fuit exqͦꝵ tirannica potestate. fuerat lib̾atu¬
rꝰ p̃destinatos ad regnũ. Innotuit gͦ demo¬
⁊ occultissimȩ p̃sentiȩ signa. q̃ angłicis sp̃ibꝰ
⁊ĩ malignis pociꝰ qmͣ infirmitati hoĩũ posst̾
et̃ ꝯspicua. Siaũ obiciat᷑ qd̾ apls̾ dic̃. sienim
cognouissent nũqmͣ dnm̃ głȩ crucifixissent. Respon-¬
det beda huic obiectioni. Non iõ uideis eũ crucifig̾e

Expanded text:
ntum eis innotuit, quantum Deus voluit; tantum autem voluit, quantum oportuit. Sed innotuit erfruuntur; sed sicut eis terrendis innotescendum fuit, ex quorum tyrannica potestate fuerat liberaturus praedestinatos ad regnum. Innotuit ergo daemoltissimae praesentiae signa, quae angelicis spiritibus, etiam malignis, potius quam infirmitati hominum possunt esse perspicua. Si autem objiciatur quod Apostolus dicit: Si enim cognovissent, nunquam Deum gloriae crucifixissent , respondit Beda huic objectioni. Non ideo Judaeus eum crucifigere
Abbreviated transcription (Latin):
uis seqͥ cũ tante pauꝑtatis sim. ut uͨ hospiciũ
habeã. nͨ mea utar domo: Alit̃. Uulpes q̃ ẽ frau¬
dulentũ aĩal. fraudẽ sigc̃at: uolueres celi elati¬
onẽ isuꝑbiã. Qiͣ dic̾. Nolo ut me seqͣris. qr
uulpes .i. fraudulentia inte ht̃ foueã suã. qr
fraudulent̃ uis meseqͥ. simulando obseqͥũ dis¬

Expanded text:
is sequi, cum tantae paupertatis sim ut nec hospitium habeam, nec mea utar domo? Vel aliter: Vulpes, quod est fraudulentum animal, fraudem significat; volucres coeli, elationem et superbiam. Quasi dicat: Nolo ut me sequaris, quia vulpes, id est fraudulentia, in te habet foveam suam, quia fraudulenter vis sequi me, simulando obsequium dis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯu̾sationis. dic̃ gͦ despinis ñ nascunt᷑
uuȩ. nͨ de tͥbulis ficꝰ sic nͨ hẽtici feruẽt
indilectione. nͨ student inbona oꝑatioe.¬
cat de bona arbore ñ ꝓcede fructũ malũ
cũ dd̃ qͥ bonꝰ erat peccasse in adultio ⁊ ho¬
micidio legat᷑. ⁊ similia. S hic ꝑ malam
arborẽ. mala uoluntas. ꝑ bonã arborẽ
bona uoluntas intelligit᷑. De malagͦ uo

Expanded text:
. Sicut ergo de spinis non nascuntur uvae neque de tribulis ficus, sic nec haeretici fervent dilectione, nec student in bona opercat de bona arbore non procedere fructum malum, cum David qui bonus erat, peccasse in adulterio et homicidio legatur, et similia? Sed hic per malam arborem mala voluntas, per bonam arborem bona voluntas intelligitur. De
Abbreviated transcription (Latin):
gn̾alit̾ genꝰ humanũ. qd̾ qiͣ mutũ ad ꝯfessionẽ
u̾e fidi. nͨ os aꝑiebat in laudẽ sui c̾atoris. ide
moniũ habebat. dũ ꝓdõ falsa figm̃ta colebat.
S ueniente do in carne. eiectꝰ ẽ demon ⁊ locutꝰ
ẽ mutꝰ. ⁊ miratȩ st̃ tͦbȩ dicentes. Nunqm appa-

Expanded text:
ne genus humanum, quod quasi mutum ad confessionem verae fidei, nec os aperiebat in laudem Dei creatoris sui, et daemonium habebat, dum pro Deo falsa figmenta colebat, sed veniente Domino in carne, ejectus est daemon, et locutus est mutus, et mirantur turbae dicentes: Nunquam app
Abbreviated transcription (Latin):
hoc. Ut discipłos mitt̾e̾t intimorẽ. ⁊ suũ auxi¬
liũ postularent. suãq potnciã rogantibꝰ mon¬
straret. Illa tẽpestas enĩ ñ ex se orta ẽ. s potesta¬
ti paruit imꝑantis. eiꝰ qͥ educ̃ uentos dethesau¬
corꝑe. qͥ nũ qmͣ dormit ind̾i̾tate. Uñ psalmista.¬

Expanded text:
hoc? Ut discipulos mitteret in timorem, et suum auxilium postularent, suamque potentiam rogantibus monstraret. Illa vero tempestas non ex se orta est, sed potestati paruit imperantis, ejus qui eduxit ventos de thesaucorpore, qui non dormit in deitate, juxta Psalmista
Abbreviated transcription (Latin):
citarẽt dicentes. Onẽ salua nos .p. Discipli
qͥdẽ adhuc parui ninfirmi erãt. nͨdũ plena¬
rie robusti. Nondũeos enĩ confirmau̾at pas¬
sio dñi ⁊ resurrectio. ascensio nͦ descensio sp̃e pa-
racliti: iõ fragilitate timebant. Quid tum¬

Expanded text:
citarent, dicentes: Domine, salva nos, perimus. Discipuli qui adhuc parvuli et infirmi erant, necdum plenarie robusti, nondum enim eos confirmaverat passio Domini, resurrectio, et ascensio, nec descensio Spiritus Paracleti, ideo fragilitatem timebant et
Abbreviated transcription (Latin):
Ad sanandũ reguli filiũ uenire noluit.
ne duuicias honorasse uidet᷑: hic ne ꝯdi¬
cionẽ seruilẽ sp̃uissec. ad centurionis fa¬
mulũ mox ire ꝯsentit. Hec ꝓmissio ĩple¬
ta fuit dũ pauxiliũ ueñ. ⁊̃ corꝑalit̾ ĩ cep̃
uenire. Et respondens. Hȩc responsiout
ait lucas fuit ꝑ int̾nuntios. Ait enĩ lueas

Expanded text:
Ad sanandum reguli filium venire noluit, ne divitias honorasse videretur. Hic ne conditionem sprevisse servilem, ad centurionis famulum mox ire consensit. Haec promissio impleta fuit, dum per auxilium venit, et corporaliter etiam coepit venire. Et respondens, etc. Haec responsio, ut ait Lucas, erat per internuntios. Ait enim Lucas
Abbreviated transcription (Latin):
fligi᷑. Aut enĩ adm̾ita augenda ꝑ pacientiã
iusti corꝑali infirmitate guant᷑. ut bĩ patres
iob ⁊ tobias. umnnumi mrẽs inutͦq testam̃to:
do reuelationũ extolleret. datꝰ ẽ stimulꝰ carnis
suȩ. qͥ eũ colaphiraret. aut ad intelligenda ⁊ cor¬
rigenda peccã nr̃a. sic̃ maria soror moysi inhere¬
mo obu̾ba tem̾itatis ⁊ suꝑbiȩ ꝑcussa ẽ lepͣ. sicut
ñ potuit abinfirmitate sanari. aut ad głam
dĩsaluantis. siuie ꝑ se ipm. siue ꝑfamulos suos.
parentes eiꝰ. s ut manifestarent᷑ oꝑa dĩ ĩ illo.
rodes. qͥ utͥq suo tprͣ adu̾s dnm̃ repugnantes.
qd̾ torm̃toꝵ ingee̾nna penas ꝑpetuo passuri eẽnt.
ꝑ p̃sentiũ afflictionũ miseriã cunctis ostñdebant.
Qͥbꝰ congruit ilłd̾ ꝓpħe. Et duplici conͥtione con¬

Expanded text:
ientiam justi corporis infirmitate gravantur, ut beati patres, Job et Tobias, et innumeri martyres in utroque Testamento. do revelationum extolleret, datus est ei stimulus carnis suae, qui eum colaphizet. Aut ad intelligenda et corrigenda peccata nostra. Sicut Maria soror Aaron in eremo, ob verba temeritatis et superbiae percussa est lepra. Sicut s peccatis, potuit ab infirmitate curari. Aut ad gloriam Dei salvantis, sive per se ipsum, sive per famulos suos, parentes ejus, sed ut manifestentur opera Dei in illo. rodes, qui utrique suo tempore adversum Deum repugnantes , quod tormentorum in gehenna perpetuo passuri essent, praesentium afflictionum miseria cunctis ostendebant. Quibus congruit illud prophetae: Et duplici contritione con
Abbreviated transcription (Latin):
sos ad sac̾dotes direx̃. designat᷑. qr cũ aliqͥs
de gentili errore. aut iudaismo seu he̾tica
ñ debet suscipi pͥꝰqrͣ se offerat sac̾doti. qͣti¬
nꝰ fides ip̃iꝰ uidicio sac̾dotis aꝓꝓbet᷑ uł rep¬
bet᷑. Similit̾ cũ ꝓ aliqͦ pecc̃o aliqͥs repeslit᷑
abȩccła. ñ alit̾ debet reconciliari. nͥ sac̾dotis

Expanded text:
sos ad sacerdotes direxerit, designatur quia cum aliquis de gentili errore, aut Judaismo, seu haeretica esiae, non debet suscipi priusquam se offerat sacerdoti, quatenus fides ipsius judicio sacerdotis approbetur. Similiter cum pro aliquo peccato quis repellitur de Ecclesia, non aliter debet reconciliari, nisi sacerdotis
Abbreviated transcription (Latin):
Extiores. ñ qd̾ sint extͣ dm̃ qͥ oĩa ꝯtinet. s sic̃
cecꝰ sub sole. extra solẽ dr eẽ. quẽ ñ uidet qͣnuiᷤᷤ¬
eũ sol uideat: sic positi ĩpenis dm̃ ñ uidebut̃.
qnͣuis sit p̃lens. ¶Fletus qͥ ueñ ex affectu
m̃tis: angustiã m̃tis sigcãt. Stͥdor dentiũ an¬

Expanded text:
exteriores, non quod sint extra Deum, qui omnia continet, sed sicut caecus sub sole extra solem dicitur esse quem non videt, quamvis sol videat eum; sic positi in poenis Deum non videbunt, quamvis sit praesens. Fletus qui venit ex affectu mentis, angustiam mentis sig
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯu̾sionẽ suã int̾ miracła refert q̃ añ sermo¬
nẽ ñ dubitat᷑ fuisse. cũ ipẽ inmonte cũ aliis dis¬
cipłis mapłm ordinatꝰ sit Decuratione leꝓsi dis¬
sentiũt lucas ⁊ matb̃s. Math̾s enĩ hac̃ añ intͦi¬
tũ ĩ capharnaũ narrat. Lucas uͦ pꝰ int̾itũ s ma-¬
th̾s uidet᷑ p̃cipue hystoriã seqͥ. cũdicat ec
ce leꝓsꝰ. lucas uͦ ñ eurans ordinẽ. hoc miracu¬
lũ int̾ cet̾as uͥtutes annum̾at. Dic̃ gͦ. Cũ aũ¬
descendisset demonte .i. de loco cãpestͥ. qͥ erat
in lat̾e̾ montis. secute st̃ eũ t᷑bȩ multȩ. Mul¬
ti seq̃bãt᷑ diu̾sis de causis. alii ꝓpt̾ curatõnẽ.¬

Expanded text:
Matthaeus inter miracula refert, quem ante sermonem non dubitatur fuisse, cum ipse in monte cum aliis discipulis in apostolum ordinatus sit. De curatione leprosi dissentiunt Lucas et Matthaeus. Matthaeus enim hanc ante introitum in Capharnaum narrat. Lucas  videtur historiam sequi, cum dicat. Et ecce. Lucas non curans ordinem, hoc miraculum inter caeteras virtutes annumerat, dicit ergo. Cum descendisset de monte, id est de loco campestri, qui erat in latere montis, secutae sunt eum turbae multae. Multi sequebantur diversis de causis, alii propte
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃as uł liuores. Infirmitates hominũ sic̃ febrẽ
isimnles accep̃ .i. sanando abstulit: ⁊⁊ egꝰtationes
.i. diut᷑nas infirmitates. portauit. qͣi asportaũ.
scił remouit. S cd̾m mysticũ sen sũ. incruce infir¬
mitates nras accep̃. ⁊ egͦtationes nrãs portauit.¬

Expanded text:
 leviores infirmitates hominum, sicut febres et similes accepit, id est sanando abstulit, et aegrotationes, id est diuturnas infirmitates portavit, quasi asportavit, id est removit. Secundum mysticum sensum in cruce infirmitates nostras accepit, et aegrotationes nostra
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ cũ lenitate ⁊⁊ dilecꝰtione. ⁊ pura intñti¬
one iusticiȩ: qm̃ inomĩ re ẽ gradꝰ. Prius
uideat ne sint in eo peccã. ⁊ tẽ mittat in
aliũ lapidẽ detñ nefoueat pecem alt̾iꝰ
adulando. t̃cio ne sit negligens de peccõ al¬
tiꝰ qͥn corrigat eũ. qr alit̃ consentire ee̾t.
Uñ ambrosiꝰ. Consentire ẽ ñ redargu̾e cũ
possis. Nõ solũ debes ꝓuidẽ aiudicio tem̾a¬
do. sine eiciã ⁊ ic̾. Hic dat᷑ licencia corrigen¬

Expanded text:
unc cum lenitate et dilectione et pura intentione justitiae. Quoniam in omni re est gradus, prius videat ne sint in eo peccata, et tunc mittat in alium lapidem, deinde ne foveat peccatum alterius adulando. Tertio, ne sit negligens de peccato alterius, quin corrigat eum, quia aliter consentire esset. Unde Ambrosius: « Consentire est non redarguere cum posses. » Non solum debes do: Sine, etc. Hic datur licentia corrigen
Abbreviated transcription (Latin):
⁊iõ pͥꝰ p̃cip̃ pete̾ oꝑationẽ. Duo subdit qͥ
ꝑtinẽt adintelligñtiã. ut pͥꝰ q̃rant inqua
auctoritate sit qd̵ inuestigent:imuenta
auctoritate siñ intelligunt. pulsent: im¬
uestigent: ⁊ d̾s aꝑiet eis. ⁊ faciant ad mo¬
dũ infirmi qͥ pͥꝰ q̃rit uires ut eat. deinde
uiã qͣ eat. ⁊ tandẽ cũ illuc uen̾it: ut aꝑi¬
at᷑ pulset. Quid aũ uides ẜ. ⁊ ẽ sensus.

Expanded text:
cipitur prius petere operationem. Duo subdit quae pertinent ad intelligentiam, ut prius quaerant in qua auctoritate sit quod investigant, et inventa auctoritate, si non intelligant pulsent et investigent, et Deus aperiet eis. Faciant ad modum infirmi, qui prius quaerit vires ut eat, deinde viam qua eat, et tandem eum illuc venerit, ut aperiatur pu
Abbreviated transcription (Latin):
accedens ad sacͣm̃tũ adñici corꝑis. dicat unꝰqͥsq
humilitate ⁊ fide centurionis: poñ ⁊ p̾dentiã
eiꝰ Respondit enĩ qiͣ antipohore alicꝰ ob itientis.
ut. & hoc ẽ. Nã niego sub purꝰ ħo. tu ds̃. ego
sub potestate dm̃. tu dñs oĩũ hñs sub memili¬
meo fac hoc ⁊ faẽ: tu dic angło sana eũ isa¬
nabit. ¶ Qudiens aũ. Aꝓpt̾ se miratꝰ ẽ qͥ¬

Expanded text:
accedens ad sacramentum Dominici corporis, dicat unusquisque humilitate et fide centurionis, ponit et prudentiam ejus. Respondit enim quasi antipophorae alicujus objicientis, t hoc est: Nam ego sum purus homo, tu Deus; ego sub potestate domini, tu Deus omnium; habens sub me milimeo, fac hoc, et facit. Tu dic angelo, sana eum, et sanabit. Audiens au
Abbreviated transcription (Latin):
sum aũ intͦisset capharnaũ. Lucas refen
qd̾ centurio ñ ueñ ad iħm. s misit se
diffidebat. ⁊ iõ dixert̃ seniores. multa bona
rio accessit passibꝰ fidĩ rogauit ꝑ int̾nun¬
tios dicens. Dnẽ puer m̃s .ic̃. Muiti illo tr̃t
ꝓ aliqͦ alio. ⁊ nullꝰ ꝓseruo. nͥ iste solꝰ. ⁊ hoc
ei augm̃tũ beatitudinis. ad coronã głe
bat dicẽs. Dnẽ puer m̃s ⁊ c̾ Singulas mi
assidue eũ uido. Paraliticꝰ i. m̃liris dlisso¬
lutꝰ. ⁊ male torq̃t᷑ acuta passione infir¬
moueat. Sic debẽt hoĩes qͥ famulos hñt
famulas cogitare. sic misereri. sic ꝯdole
eis sic supplicare. sic curã hr̃e deseruis sus¬

Expanded text:
um autem introiisset Capharnaum, etc. Lucas refert quod centurio non venit ad eum, sed misit sendiffidebat, et ideo dixerunt seniores, Multa bona rio accessit passibus fidei, rogat per internuntios dicens: Domine, puer meus, etc. Multi in illo io aliquo, et nullus pro servo, nisi iste solus. Et hoc ad augmentum beatitudinis, ad coronam glorbat, dicens: Puer meus assidue eum video, paralyticus, id est membris dissolutus, et male torquetur, acuta passione infirALITAS. Sic debent homines qui famulos habent et famulas, cogitare, sic misereri, sic condolere eis, sic supplicare, sic curam habere de servis su
Abbreviated transcription (Latin):
tep̃tationũ impulert̃ eã. nͨ tñ cecidit. Plu¬
iuia q̃ paulatĩ c̾sc̃. ẽ carnał ꝯcupiscentia.
uł leuior tẽp̃tatio diaboli flumina st̃ ĩ¬
pioꝵ ꝑsecutiones. uenti st̾ maiores demo¬
nũ impugnationes. Huic pot̃ cõꝑaruit
diximꝰ. qͥ audit u̾ba di ifac̃ ea qr domũ
suã .i. collectionẽ uͥtutũ edificauit su¬

Expanded text:
tentationum impulerunt eam, nec tamen cecidit. Pluvia quae paulatim crescit, est carnalis concupiscentia, vel levior tentatio diaboli. Flumina sunt impiorum persecutiones. Venti sunt majores daemonum impugnationes. Huic potest comparari, ut diximus, qui audit verba Dei et facit ea, quia domum suam, id est collectionem virtutum aedificavit
Abbreviated transcription (Latin):
bilis ẽ i scã. Margarite dnr̃ lapides inuẽ¬
ti inconchis qͥ politi p̃ciosi st̃. Similit̾ alle¬
gorieȩ de concha fig᷑aꝵ sũpte ⁊i bñ polite
p̃ciose st̃. Ne forde porci .c.p. ꝑ simile dictũ.
qͣi uilificent. ine canes abillo scõ recipien

Expanded text:
bilis est et sancita. Margaritae dicuntur lapides inventi in conchis, qui politi pretiosi sunt, Similiter allegoriae de concha figurarum sumptae et bene politae pretiosae sunt. Ne forte, etc. Per simile dicitur quasi vilificent, et ne ca
Abbreviated transcription (Latin):
Iñ .i. ic̾. Remouit sollic̾itudinẽ. mͦ re¬
mouet ñ illd̃ qd seq̃r ex sollicitudine. scił
dem̾aria iudicia. Qͥ enĩ dilig̃ t̾rena faci¬
le ht̃ suspiciones malas de factis alioꝵ.
Iñ inuidiȩ. decectiones. odia tem̾aria uidicia
cant. Illa tem̾aria uidicia ꝓhibet dñs.
& notandũ ẽ qr ñ ag̃ hic nͥ detemariis
iudiciis. q̃ fiunt aparibꝰ ñ ap̃latis. St̾ enĩ
q̃dã iudicia q̃ in eccła concedunt᷑. qñ scił¬

Expanded text:
, etc. Removit sollicitudinem, modo removet etiam illud quod sequitur ex sollicitudine, scilicet temeraria judicia. Qui enim diligit terrena, facile habet suspiciones malas de factis aliorum. Inde invidiae, detractiones, odia, temeraria judicia cant. Illa temeraria judicia prohibet Dominus. Et notandum quod non agit hic de temerariis judiciis, nisi quae fiunt a paribus, non a praelatis. Sunt enim quaedam judicia quae in Ecclesia conceduntur, quando sci
Abbreviated transcription (Latin):
uet ĩ abscõdito p̾toris. Uilis qͥdẽ passim intuen¬
tib nullar̃ uiriũ apparet. s p̃ssuris atͥta qͥd ꝑfec¬
tionis intꝰ gerat ostend̾. Notand̾ ÷ etiã qͥa gͣnum
sinapis ad p᷑gationẽ capitis salub̾rime ꝓdẽ. nã
si optime tͥtum ⁊ cͥbatũ tepido ⁊ pingui mulso
ꝑ misceas. ⁊ ħ ieiunꝰ ⁊ ꝯtra solẽ calidũ uł in bal¬
neo gargarizes. omnẽ humorẽ noxiũ. & si cͣs¬
sior fu̾it de capite pͣgat. & ĩminentiũ &̾ ĩbecil¬
litatũ ꝑ icła fac̃ uitari. Sic ꝑfecta fides tẽpta¬
tionũ pistillo ꝓbata. ⁊ ab oĩ suꝑficie leuiũ co¬
gitacionũ cͥbro discͤtionis castigata. ⁊ ꝑfecte
dilectionis melle dulcorata. om̃s de corde qd̃ ÷
int̾ioris hominis cap̃. uicioꝵ sentinas exaurit.
ñ solũ ad p̾sens. s ꝙ̃ in fut᷑m ne colligant᷑ mu¬
Mit. Ad lit̾am ueniamꝰ. Si hũeritis fidẽ dico

Expanded text:
vens in abscondito pectoris, vilis quidem passim intuentibus, nullarumque virium apparens, sed pressuris attritum, quid perfectionis intus gerat ostendens. Notandum est etiam quod granum sinapis ad purgationem capitis saluberrime prodest. Nam si optime tritum et cribratum tepido et pingui mulso permisceas, et hoc jejunus contra solem calidum, vel in balneo gargarizes, omnem humorem noxium, etiamsi crassior fuerit, de capite purgat, et imminentium imbecillitatum pericula facit vitari. Sic perfecta fides tentationis pistillo probata, et ab omni superficie levium cogitationum cribro discretionis castigata, et perfectae dilectionis melle dulcorata, omnes de corde quod est interioris hominis caput, vitiorum sentinas exhaurit, non solum ad praesens, sed etiam in futurum ne colligantur munit. Ad litteram veniamus. Si habueritis fidem, dico
Abbreviated transcription (Latin):
Triplicẽ ob causam t̾rent᷑ discipłi. uł qͥa se
errasse cognou̾ant. uł quia nubes lucida
oꝑuerat eos. aut quia di patͥs uocẽ audierais
humana nãq fragilitas consp̾tum maioris
głe ferre ñ pͭ. Toto ita corꝑe i animo extͤmis¬
centes ad t̾ram cadunt. quia qͣnto quiᷤᷤ ãpliora
q̃sierit. tantomag ad infi̾ora dilabit᷑. si m̾su¬
illi iacebant s surge̾ ñ pot̾ant. ipse clem̃ t̾

Expanded text:
Triplicem vero ob causam terrentur, vel quia se errare cognoverant, vel quia nubes lucida operuerat eos, aut quia Dei Patris vocem audierant. Humana enim fragilitas conspectum majoris gloriae ferre non potest. Toto itaque corpore et animo contremiscentes ad terram cadunt, quia quanto quis ampliora quaesierit, tanto magis ad inferiora delabitur, si mensuilli jacebant, et surgere non poterant, ipse clementer
Abbreviated transcription (Latin):
litudinẽ medici qͥ si egͥtum uideat ꝯtͣ sua fita¬
p̾cepta ge̾ntẽ dicat. Usq̃ quo ad domũ tuã ue¬
niam. U sq̃ quo artis meȩ inte ꝑdam ĩ dustͣam
me aliud iubente. te aliud faciente.ita dñs
deas arguat. infidelitatis. stati intulit. Affer¬

Expanded text:
edici, qui, si aegrotum videat contra sua praecepta gerentem, dicit: Usquequo ad domum tuam accedam? usquequo artis meae in te perdam industriam, me aliud jubente, et te aliud faciente? Ita igitunum hominem et Judaeos arguat infidelitatis, statim intulit: Affer
Abbreviated transcription (Latin):
Et ex iit ab eo. Marcꝰ dͤ isto dic̃. qd̾ eũ uidisset
dñm. statĩ sp̃e t᷑bauit eũ ⁊ elisuꝰ in t̾ra uoluta¬
bat᷑ spumans. ⁊ dño iubente ut exeat clamat
⁊ disc̾pens exiit. qͥa sepe cũ ꝯu̾ti ad dn̾m uo¬
uł odiu̾ incutiat uͥtutis. uł expulsionis sue
ĩiuiriam uindicet. Ex iturꝰ dec̾pit. ⁊ furenti
clamore intuentes t̾r uit. quia pler̾q dũ de
corde expellit᷑. acͥores incitat tep̾taciones
qui pͥꝰ quietꝰ pꝰsidebat. ¶Et. cũ .e. p.iẽ. qui a¬

Expanded text:
dicit quod, cum vidisset Dominum, statim spiritus turbavit eum, et elisus in terra volutabatur, et Domino jubente ut exeat, exclamat, et discerpens exit, quia saepe, cum converti ad Dominum vovel odium virtutis incutiat, vel expulsionis suae injuriam vindicet. Exiturus discerpit, et furenti clamore intuentes terruit, quia plerumque dum corde expellitur, acriores tentationes excitat, qui prius quietus possidebat. Et curatus est pu
Abbreviated transcription (Latin):
sa ꝯcupiscentia earnał ext̾ior. ⁊ carnaliũ uo¬
luptatũ. s corrupta nata᷑ hoĩs cep̃ aꝑiri. ⁊ dif¬
flue̾ hiic ⁊ illuie. ꝯcupiscentia ad om̃s carna¬
les uoluptates. ista uͦ aꝑtio mala fuit. Muie
tionẽ large. Homo enĩ debet eẽ sponsa xͥ. ⁊ adhe¬

Expanded text:
iorum et carnalium voluptatum; sed corrupta natura hominis, coepit aperiri et diffluere huc et illuc concupiscentia ad omnes carnales voluptates. Ista vero apertio mala fuit. Mulier cationem large: homo enim debet esse sponsa Ch
Abbreviated transcription (Latin):
sigc̃at sidn hoc ⁊⁊ mons iste. Sedẽ ẽ humiliari
ꝑ humanitatẽ assũptã. Alit̾ ñ doc̾et nos: nisi
formã nrãm assum̃do sed̾et.i. se in nob̾ inclina¬
ret: ⁊ uisa sessione humilitatis eiꝰ: potuert̃
ei discipłi accede̾. qr qmͣdiu erat inthrono
maiestatis. ñ pot̾ant eũ homines ꝯp̃hend̾e.
Uñ dr̃. Inmundo erat. imundꝰ eũ ñ cogno

Expanded text:
i Sion, hic et mons iste. Sedere, est humiliari per humanitatem assumptam. Aliter non doceret nos, nisi formam nostram assumendo sederet, id est se nobis inclinaret, et visa sessione ejus humilitatis, potuerunt ei discipuli accedere, quia quandiu erat in throno majestatis suae, non poterant eum homines comprehendere. Unde dicitur: In mundo erat, et mundus eum non cogno
Abbreviated transcription (Latin):
de omĩ motu ad no cendũ. mͦ ag̃ de omĩmo¬
tu ad ꝯcupiscendũ. qd̾ ꝑ mechationẽ intel¬
ligit᷑. Qiͣ dicẽt. Adhuc ostendo qͦmͦ fit habun¬
dantior iusticia urã iusticiȩ se̾baꝵ. Lexphibet
actualẽ formcationẽ. ego uͦ ⁊i mechiã codis di

Expanded text:
de omni motu ad nocendum, modo agit de omni motu ad concupiscendum, qui per moechationem intelligitur; quasi diceret: Adhuc ostendo quomodo sit abundantior justitia vestra justitia scribarum. Lex prohibet actualem fornicationem, ego etiam
Abbreviated transcription (Latin):
at lex occide manu. xͦ uoluntate iubens ñ
irasci. Uideamꝰ gͦ qmͣ ir̃ ꝓhibeat. Primũ ẽ
subiestio in hoĩe. nilla ẽ aut exti̾or adiabolo.
aut ẽ int̾ior a carnis fragilitate. q̃ utraq ñ
ẽ peccm̃: s mat̾ia pugnandi ⁊⁊ uictoriȩ Post
suggestionẽ ꝓpassiõ .i subitꝰ motꝰ. qͥ ẽ aliqͣ cul

Expanded text:
tus occidere voluntate, jubens non irasci. Videamus ergo quam iram prohibeat. Primum, est suggestio in homine, et illa aut est exterior a diabolo, aut est interior ab ipsa carnis fragilitate, quae utraque non est peccatum, sed materia pugnandi et victoriae. Post sugg
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ. s iã sapientes sumꝰ. ⁊ ĩ ip̃o bono sapĩȩ
delectam᷑. hoc idẽ ẽ illa pax qñ dm̃ scrutari ñ labo
di. qr similes ei efficim᷑. Qd̾ orat᷑ cũ dr̃ scĩficet᷑¬
dii appellem᷑. Septẽ st̾ uͥtutes q̃ faciunt beatos
octaua uͦ q̃ ag̃ de ꝑsecutione ꝯmunis ẽ. Nich̾¬
cõrs: nalii si st̾ ueri: fortiores ⁊ puriores in ig¬
ne funt. si falsi deficiunt ⁊⁊ resiliunt. ⁊ de sin-¬
guł pot̃ dici. alii qͥ patiunt᷑ . i alii qͥ ñ patiunt᷑.
i in singuł gͣdibꝰ qͥ paciunt᷑. meliores st̃. Octa-¬

Expanded text:
mus, sed jam sapientes sumus, et in ipso bono sapientiae delectamur. Haec eadem est illa pax, quando Deum scrutari non laboraDei, quia similes ei efficiemur. Quod oratur cum dicitdii appellemur. Septem sunt virtutes, quae faciunt beatos. Octava vero quae agit de persecutione, communis est. Nihcors, et alii si sint veri, fortiores et puriores fient in igne. Si falsi, deficiunt et resiliunt, et de singulis potest dici. Alii qui patiuntur, alii qui non patiuntur, et in singulis gradibus, qui patiuntur, meliores fiunt. Octa
Abbreviated transcription (Latin):
ȩccłã boni ⁊ mali colligunt᷑ similit᷑. qd̾ fig᷑atũ
ẽ inpͥma piscatione. qñ ꝯpletũ ẽ retȩ magniᷤ
⁊i paruis. bonis. ⁊⁊ malis piscibꝰ. ⁊ rete discissũ
ẽ: qr inp̃senti ȩccłã in discte bonr i malĩ hñr.
Qui aut̃ fecerit ⁊⁊ docuit homines .m. u.i.¬

Expanded text:
ero boni et mali colliguntur simul. Quod praefiguratum est in prima piscatione, quando completum est rete magnis et parvis, bonis et malis piscibus, et rete discissum est: quia in praesenti Ecclesia indiscrete boni et mali habentur. Qui autem fecerit et docuerit, hic m
Abbreviated transcription (Latin):
exuti oĩbꝰ nebuł scłariũ rerũ: intuitũ m̃tis in
solo dõ ꝯtenplando figunt. Hȩc imago erat¬
obtenebrata in hoĩe ꝑ culpã. s mͦ resorta ẽ ꝑ
grãm di. ⁊⁊ nc̃ in sexto die .i. insexta etate. ulẽ
In hoc mundo corde dñs regnat. qr ibi plꝰ
cognoscit᷑ .i amat᷑. Uñ postulat᷑. adueniat¬

Expanded text:
exutis omnibus nebulis saecularium rerum, intuitum mentis in solo Deo contemplando figunt. Haec imago obtenebrata erat in homine per culpam, sed modo reformata est per gratiam Dei, et nunc in sexta die, iIn hoc mundo corde Dominus regnat, quia ibi plus cognoscitur et amatur. Unde postulatur, Adveniat
Abbreviated transcription (Latin):
n io̾ ñ peccamꝰ ⁊ tñ uoluntatẽ peccandi ñ
amittimꝰ. sic̃ uidĩ qͥ ꝑ sola formidine amalo absti¬
nebant nͨ aliqmͣ dilectionẽ inbono faciendo habe¬
bant nͨ dm̃ diligebant. Hii duo timores nich faci-¬
unt ad salutẽ. s nocent. St̾ alii duo. Unꝰ ẽ qñ dm̃
timemꝰ ꝓpt̾ gehennã. ⁊ iõ amalo abstinemꝰ. s tñ
cũ dilectione boni ⁊ sñ uoluntate peccandi:i
ita dm̃ dilige̾ incipimꝰ. Hñc timorẽ iubet dñs

Expanded text:
et ideo non peccamus, et tamem voluntatem peccandi non amittimus. Sic Judaei pro sola formidine a malo abstinebant, nec aliquam dilectionem in bono faciendo habebant, nec Deum diligebant. Hi duo timores nihil faciunt ad salutem, sed nocent. Sunt alii duo. Unus est, quando Deum timemus, propter gehennam, et ideo a malo abstinemus, sed tamen cum dilectione boni est, et sine voluntate peccandi, et ita Deum diligere incipimus. Hunc timorem jub
Abbreviated transcription (Latin):
ad suꝑiora: ⁊⁊ iõ incip̃ a pauꝑtate .i. aremotio¬
ne mali ⁊ atimore. Qͥcũq enĩ uult ad dm̃
accede. deb pͥꝰ mala remou̾e. mundũ abdica
in septẽ donis dicente scͥpta : initiũ sapientie
timor dñi: nilla duo ꝯueniunt cũ hac pau¬
ꝑtate aqͣ incip̃. Agamꝰ pͥus de pauꝑtate:⁊ pꝰea
de aliis duobꝰ coħentibꝰ. Pauꝑtas ista ẽ abdi-¬
care se ⁊⁊ sua. Duo st̃ abdicanda ext̾iora &
int̾iora. Ext̾iora ft̾ nobilitas diuitiȩ: ⁊ alie¬
passiones uł possessiones. Int̾iora st̃. ingeniũ:
fortitudo: pulcͥtudo: uelocitas : isimilia. Ab¬
dicare gͥ debemꝰ ista. ne confidamꝰ. in diuiciis :
in nobilitate: in ingenio nr̃o ⁊ cet̾is similibꝰ:¬

Expanded text:
ad superiora, et ideo incipit a paupertate, id est a remotione mali, et a timore. Quicunque enim vult aa in septem donis, dicente Scriptura: Initium sapientiae timor Domini , et illa duo conveniunt cum paupertate, a qua incoepit. Agamus prius de paupertate, et postea de aliis duobus cohaerentibus. Paupertas ista est abdicare se et sua. Duo enim sunt abdicanda, exteriora et interiora. Exteriora sunt nobilitas, divitiae et aliae possessiones. Interiora, ingenium, fortitudo, pulchritudo, velocitas et similia. Abdicare igitur debemus ista, ne confidamus in divitiis, in nobilitate, in ingenio nostro, et caeteris, sed i
Abbreviated transcription (Latin):
lo ẽ a scło neqm ñ illici. s ex pediri. ex desid̾io
huiꝰ mundi: qͥ p̃sentia bona ostendens. inui¬
enĩ dm̃ gehennã ignisminantẽ: ⁊ ꝑ hocex¬
t̾riti mundo renuntiabimꝰ.  iõ seruire cũ
timore incipiemꝰ. Nota qd̾ .iiiͦi. timores st̾:¬

Expanded text:
lo nequam nunquam illici, sed expediri a desiderio hujus mundi, qui praesentia bona ostendens, invienim Deum gehennam minantem, et per hoc exterriti, mundo renuntiabimus, et Deo servire cum dilectione incipiemus. Nota quod timores qua
Abbreviated transcription (Latin):
militudo. Xp̃c fuitꝰ luc̾na ⁊ lux inuase huma¬
nitatis. ñ latuit p̃timore p̃sentiũ ł amore.
łñ latuit infigis legis. ut ritꝰ illoꝵ sẽꝑ serua-¬
re uellet. Simiłri apłi ñ latuer̃t submo¬
dio timoris uł spei tẽꝑalibꝰ uł mritibudai¬

Expanded text:
istus fuit lucerna, id est lux in vase humanitatis. Non latuit pro timore praesentium vel amore, vel non latuit in figuris veteris legis, ut ritus illos semper servare vellet. Similiter apostoli non latuerunt sub modio timoris vel spei temporalis, vel in ritibus J
Abbreviated transcription (Latin):
xuriantiũ ⁊ amantiũ. s methaphorice locutꝰ ẽ.
Falsi st̃ gͥ illi molesti expositores. inutͦq uehem̃tes
nia aliud gaudii. aliud tͥsticiȩ. Ieuiniũ tͥsticie
ꝓpt̾ peccatũ. ieuniũ gaudii. qñ contẽplaciꝰ in
dõ cogitando adõ delectam᷑. qd̾ tẽꝑaliũ ĩ escaꝵ¬

Expanded text:
xurantium et amantium, sed metaphorice locutus est. Falsi igitur sunt illi molesti expositores, in utroque vehemennia, aliud gaudii, aliud tristitiae. Jejunium tristitiae propter peccata, jejunium gaudii est, quando contemplativus in Deo cogitando ad
Abbreviated transcription (Latin):
.i. partĩ ꝓpt̃ tpralia. partĩ ꝓpt̾ celestia. totũ an¬
pꝰ lucidũ ẽ .i. tota actio erit bona. Nontam̃
intelligendũ ẽ de mał si bona intentionesi¬
ant. qd̾ iõ sint bona. Nullũ enĩ ꝑse malũbo¬
nũ pot᷑ eẽ. ñ si bona intentione fiat. furtũ e¬
q̃ in differentia existunt. q̃ posst̃ flecti ad bona
ꝑ intentionẽ⁊ iad mala. sic̃ leuare lapidẽ ut
ponã inedificio tẽpli. ⁊ leuare lapidẽ ut feriã

Expanded text:
 partim propter temporalia, partim propter coelestia, totum corpus lucidum est, id est, tota actio erit bona. Non tamen intelligendum est de malis, si bona intentione fiant, quod, ideo bona sint. Nullum enim per se malum bonum potest esse, etiamsi bona intentione fiat. Furtum equae indifferentia existunt, quae possunt flecti ad bona per intentionem, et ad mala. Sicut levare lapidem ut ponam in aedificio templi, et levare lapidem ut feri
Abbreviated transcription (Latin):
dit licet oognoscat qͥd intendat: nescit tam
qͥd de facto eueniat. siue bonũ. siue malum
ut cũ qͥd alicui do ł ago. nescio utrũ illi cedm
bono anmalo. Dicit gͦ. Si intentio quafath
q̃ tͥ nota ẽ appetitu tp̃raliũ sordidat᷑. qnͣto
magis ipiñ factũ cuiꝰ exitꝰ dubiꝰ ẽ. qd̾ ni sibi¬

Expanded text:
dit, licet cognoscat quid intendat, nescit tamen quid de facto eveniat, sive bonum sive malum. Ut cum alicui aliquid do vel ago, nescio utrum bono cedat illi an malo. Dicit ergo: Si intentio qua facis quae tibi nota est, appetitu temporalium sordidatur, quanto magis ipsum factum, cujus exitus dubius est?