comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iubet agros emi quo decumam nõ cõsuc¬
in homĩes appellare aspetius quir. insi la¬
cessitus Uelim fieri posset ut a me sine cõ¬
tumelia nominatentur ii qui se.xintos
sperant futõs iam uidetetis quib hom̃ib
omnium terum et uendendatu et emen¬
darum potestatem permitteretis. Sed qd̾
ego non dura statuo michi ẽẽ dicendum
uostamen id potestis cum animis ur̃isco¬
gitare Unum hoc certe uideor michi ue¬
non solum honoribus populi rebiisq go¬
stis uerum etiam patientia pauꝑtatis or¬
natos. Et tum cum erant catonẽs philip
pi lelii quoꝵ sapientiam temperantiamq
in publios priuatisq forensibus Domes¬
ticisq rebus perspexcratis tamen huius¬
temodi tes comissa nemini est ut idem
iudicaret et uenderet et hoc faceret per
quin quẽ niu toto in orbe terrarum idẽq
agros uectigalis .p .x. abalienaret et cum
sumam tante pecume nullo teste sibi ipẽ
ex sua uoluntate fecisset. tum demq eme¬

Expanded text:
iubet agros emi quo deducamini. non consueiubet agros emi quo deducamini. non consuevi homines appellare asperius, Quirites, nisi lacessitus. vellem fieri posset ut a me sine contumelia nominarentur ei qui se xviros sperant futuros; iam videretis quibus hominibus omnium rerum et vendendarum et emendarum potestatem permitteretis. sed quod ego nondum statuo mihi esse dicendum, vos tamen id potestis cum animis vestris cogitare; unum hoc certe videor mihi venon solum honoribus populi rebusque gestis verum etiam patientia paupertatis ornatos, et tum cum erant Catones, Phili, Laelii, quorum sapientiam temperantiamque in publicis privatisque, forensibus domesticisque rebus perspexeratis, tamen huiusce modi res commissa nemini est ut idem iudicaret et venderet et hoc faceret per quinquennium toto in orbe terrarum idemque agros vectigalis populi Romani abalienaret et, cum summam tantae pecuniae nullo teste sibi ipse ex sua voluntate fecisset, tum denique eme
Abbreviated transcription (Latin):
excutiant mon michi uidentur honoris
causa extipere pompeium sed metucre
ne ille candenr contumeliam quam teti
ferie noti posfit. Pompenus autem hoc
amimo sit ut quicquid uobis placeat sibi
fetendum putet quod uos ferre nõ pote¬
titis id profecto perfitiat ne diutius ĩiiti
ferte cogamim Uerum tñ cauet ut si qua
pecunia post nos cos. ex nouis uectigalibus
tecipiatur ea .x.iixi utant᷑. Noua porro
uectigalia uidet ea fore que pompenis ad¬
iunxtat ita tedimissis manubis uectigali¬
bus cius uirtute partis se frui putat opor¬
sit in terris nichil pretermissum. Sedoc̃s
utbes agri regna demq postremo etiam
uectigalia uestra uemerint accesserint in
tionibus tot iudinis tam infinita potãte
terum omnium querant᷑ uidetis. Cogno¬
scite nunc alios ĩmensos atq intollerabi¬
les questus ut intelligatis ad certor honun
ĩportimam auatitiam hoc populate legis
agratie nomen eẽ quesitum. hac pecuma

Expanded text:
excutiant, non mihi videntur honoris excutiant, non mihi videntur honoris causa excipere Pompeium, sed metuere ne ille eandem contumeliam quam ceteri ferre non possit. Pompeius autem cum hoc animo sit ut, quicquid vobis placeat, sibi ferendum putet, quod vos ferre non poteritis, id profecto perficiet ne diutius inviti ferre cogamini. verum tamen cavet ut, si qua pecunia post nos consules ex novis vectigalibus recipiatur, ea xviri utantur. nova porro vectigalia videt ea fore quae Pompeius adiunxerit. ita remissis manubiis vectigalibus eius virtute partis se frui putat oporsit in terris, nihil praetermissum sit, omnes urbes, agri, regna denique, postremo etiam vectigalia vestra venierint, accesserint in tionibus, tot iudiciis, tam infinita potestate rerum omnium quaerantur videtis. cognoscite nunc alios immensos atque intolerabilis quaestus, ut intellegatis ad certorum hominum importunam avaritiam hoc populare legis agrariae nomen esse quaesitum. hac pecunia
Abbreviated transcription (Latin):
uin unde iste amortam impronisuss actã
seoeotius qui honore xiuratus excludit
dtope nomiãtim cuius iuditiu legumq
datio captorum agrotum ip̃ius uirtute
segintio tollitur cuius non in prountia
sed inipa castraxuiri cum imperio nfi¬
nitu petuma maxima potestate et iuditio
return omnim mittunt᷑ quod ius im pe¬
ritori quod semper omĩbus impato¬
ribus est conseruatum soli eripitut is ex¬
cipitur unus ne manubias referre debe¬
AUtrum tandem hoc tapite honos hrĩ
homini. an ĩuidia queri uidet. Remittit
octullo . EN. pompeius benefitio isto
legis beingntate. ⁊ iurali inchil utit. Na
si est equum predam ac manubias suas im¬
pepatores non ĩmonimẽta deor ĩ mor¬
talium neq in urbis ornamẽti conferte
sed ad.xiiros tanꝙͣ ad dños teportate
fimtolerandum hos xiutos portitores
omibus oĩum petumis constitui qui nõ
modo teges atq et tetarum nationum
hornĩes sed ettani imperatores nostroi

Expanded text:
um. Vnde iste amor tam improvisus ac tam um. Vnde iste amor tam improvisus ac tam repentinus? qui honore xviratus excluditur prope nominatim, cuius iudicium legumque datio, captorum agrorum ipsius virtute cognitio tollitur, cuius non in provinciam, sed in ipsa castra xviri cum imperio, infinita pecunia, maxima potestate et iudicio rerum omnium mittuntur, cui ius imperatorium, quod semper omnibus imperatoribus est conservatum, soli eripitur, is excipitur unus ne manubias referre iubeatur? Vtrum tandem hoc capite honos haberi homini, an invidia quaeri videtur? remittit hoc Rullo Cn. Pompeius; beneficio isto legis, benignitate xvirali nihil utitur. nam si est aequum praedam ac manubias suas imperatores non in monumenta deorum immortalium neque in urbis ornamenta conferre, sed ad xviros tamquam ad dominos reportare,  turpe, si intolerandum hos xviros portitores omnibus omnium pecuniis constitui, qui non modo reges atque exterarum nationum homines sed etiam imperatores vestros
Abbreviated transcription (Latin):
est Mud tollitur uestrum iuditiu fedist̃o¬
tus excipit comprobat quod minint auc¬
tionem .x. uralem laudo quod regi imico
fauet non teptehendo quod non gratis
fit indico. Uolitat emin ante oculos istor
ibe tegis filius ad olescens nõ minus bñ
nũ mat̾us ꝙͣ bene capillatus Uix iam uide¬
tir locus eẽ qui tantos aceruos pecumc capi¬
u auget addit ac cumulat aurum argẽ¬
tum ce preda ex mamibis ex coronatio
Ad quod cumq peruenit neq telatum est in
oublicum neq in monumc̃to tonsumptum
Idprofiteri apud. xuitos et ad cos referie iub
Hoc capite etiam questionem de clarissimis
detis horum erit nullum uiditium ꝙ̃te¬
te sudsqum anubie fucrint quid relatum qd
desiduum sitImposterum uero lexhec im¬
deratoribus nostris constitint ut quitimq
de pydiuntia decesserit apud cosdem ui¬
tos etum habeat prede manubiaru auti
uidium orofiteatur. Hinc tamc̃ iur opti¬
mus cum quem amat excidit.En. pompci¬

Expanded text:
est illud, tollitur vestrum iudicium, foedus toest illud, tollitur vestrum iudicium, foedus totum accipitur, comprobatur. quod minuit auctionem xviralem laudo, quod regi amico cavet non reprehendo, quod non gratis fit indico. volitat enim ante oculos istorum Iuba, regis filius, adulescens non minus bene nummatus quam bene capillatus. vix iam videtur locus esse qui tantos acervos pecuniae capiat; auget, addit, accumulat. 'Avrvm, argentvm ex praeda, ex manvbiis, ex coronario ad qvoscvmqve pervenit neqve relatvm est in pvblicvm neqve in monvmento consvmptvm,' id profiteri apud xviros et ad eos referri iubet. hoc capite etiam quaestionem de clarissimis detis. Horum erit nullum iudicium quantae cuiusque manubiae fuerint, quid relatum, quid residuum sit; in posterum vero lex haec imperatoribus vestris constituitur; ut, quicumque de provincia decesserit, apud eosdem xviros quantum habeat praedae, manubiarum, auri coronarii, profiteatur. hic tamen vir optimus eum quem amat excipit, Cn. Pompei
Abbreviated transcription (Latin):
fatentur se moueri possessionibus amicissi¬
mis sedibus ac diis penatibus negant op¬
tete Ac si est prinatus ager recentoricus
quid cum extipis . Sin aute priblicus que
est ista equitas cetetos etiam si priuati sint
pormittęte ut publici iudicent᷑. hunc ex¬
cpont normãtim qui publicus ẽẽ fateatur
uigo edrumager excipitur qui apud tus¬
lur alia tatione ualuerunt ceteri agri
omẽs qui ubrq sunt sine ullo dilectu sine
Srnotione sine iuditio senatus. xiutis ad¬
dicent᷑ Atq etiam est alia superiore capi¬
te quo omia ueniunt questuosa exteptio
que teget eos agros de quibuis federe cau¬
tum est Audint hanc tem non a me sed
ib alus agitari sepe in senatu non nũꝙ
ex hoc loco possidete agros inora maritu¬
ma regem hyempsalem quos .p. africanus
tam cos. cantum eẽ federe hoc quia uos fe¬
dus non iusseritis ueretur hyempsal ut
satis firmum sit et tatum. Quid cuimoĩ

Expanded text:
fatentur; se moveri possessionibus, antiquissifatentur; se moveri possessionibus, antiquissimis sedibus, ac dis penatibus negant oportere. ac, si est privatus ager Recentoricus, quid eum excipis? sin autem publicus, quae est ista aequitas ceteros, etiam si privati sint, permittere ut publici iudicentur, hunc excipere nominatim qui publicum se esse fateatur? ergo eorum ager excipitur qui apud Rullum aliqua ratione valuerunt, ceteri agri omnes qui ubique sunt sine ullo dilectu, sine populi Romani notione, sine iudicio senatus xviris addicentur? atque etiam est alia superiore capite quo omnia veneunt quaestuosa exceptio, quae teget eos agros de quibus foedere cautum est. audivit hanc rem non a me, sed ab aliis agitari saepe in senatu, non numquam ex hoc loco, possidere agros in ora maritima regem Hiempsalem quos P. Africanus tam consulem cautum esse foedere. hoc quia vos foedus non iusseritis, veretur Hiempsal ut satis firmum sit et ratum. cuicuimodi
Abbreviated transcription (Latin):
am diceret uendete. tamen ex hoc loco uẽ¬
didit. Nec quor otulos offendebat corum
ipor conspectum fugete ausus c̃ detem in¬
ti uestra uectigalia non mõ ne uobis qui¬
demarbitris sed ne precotie quidem pub¬
uito teste uendert. Sequit om̃es agros x
italiam infinito ex tempore non ut anter
ab solla et pompeio cos cogratio decemi uir
oriuatus sit ati publicus. sicq agro ꝑgrã¬
de uectigal imponit᷑. Hoc quãtum uidiciu
qtum intollerandum ꝙ regium sit quem p̃¬
terit posse quibuscurq locis uelint nulla disce¬
ptatione nullo consilio priuata publicare pu¬
blica libetate. excipitur hoc capite ager sici¬
lia recentoritus quem ego excipi et propt
hoi̾ui necessitudinem et propter equitatim
quir̾ sepe uehement gaudeo. Sedquid hec
impudentia qui agrum tecentoritum pos¬
sident uetustate possessionis se nõ irt ini¬
sericordia senatus non agri conditione de¬
fendunt. Nam illum agrum publicum ec̃

Expanded text:
am diceret vendere, tamen ex hoc loco venam diceret vendere, tamen ex hoc loco vendidit nec, quorum oculos offendebat, eorum ipsorum conspectum fugere ausus est; xviri vestra vectigalia non modo non vobis, Quirites, arbitris sed ne praecone quidem publico teste vendent? sequitur 'omnis agros extra Italiam' infinito ex tempore, non, ut antea, ab Sulla et Pompeio consulibus. cognitio xvirum, privatus sit an publicus; eique agro pergrande vectigal imponitur. hoc quantum iudicium, quam intolerandum, quam regium sit, quem praeterit, posse quibuscumque locis velint nulla disceptatione, nullo consilio privata publicare, publica liberare? excipitur hoc capite ager in Sicilia Recentoricus; quem ego excipi et propter hominum necessitudinem et propter rei aequitatem, Quirites, ipse vehementer gaudeo. sed quae est haec impudentia! qui agrum Recentoricum possident, vetustate possessionis se, non iure, misericordia senatus, non agri condicione defendunt. nam illum agrum publicum esse
Abbreviated transcription (Latin):
solum aliis in lotis uagati uer enam ad
ip̃ius etercitum peruente. Aliquid illa
insidiaru fieri. aliquid de eius exeititus
piis gloria detrahi posse putarit. Si qua
spem in eN. pompeio exercitus habeat
ut agror aut alior cõmodor hanc non
habitim cum udetint eatum terum
omium potestatem ad decem uires ee tñs¬
latun. Patior non moleste tam stultos. esse
qui hoc sperent tam impudentes qui conẽ¬
tur. luud queror tam me ab his ẽẽ cõtemp¬
turr tit hec portenta me cos. potissutum
cogitaent. Atqr iomĩbus his agtis edifi¬
tusq uendendis perinittit᷑. x iuris ut uen¬
batam rationem. o libi dinem refrenan¬
dam & consilia dissoluta atq perdita yecti¬
galia locate nusꝙ licet insi in hac urbe hec¬
ant illo ex loto hac uestrum frequẽtia ue¬
uire nostras tes proprias et imperpetuu
a nobis ab alienari n paphlagonie tenebͥs
itq nicappadotie solitudine licebit . L. sylla
cum bona indeminator ciuium funesta
illa auctione sua uenderet et sepredam su¬

Expanded text:
lum illis in locis vagari verum etiam ad ipsius exercitum pervenire, aliquid illi insidiarum fieri, aliquid de eius exercitu, copiis, gloria detrahi posse. putant, si quam spem in Cn. Pompeio exercitus habeat aut agrorum aut aliorum commodorum, hanc non habiturum, cum viderit earum rerum omnium potestatem ad xviros esse translatam. patior non moleste tam stultos esse qui haec sperent, tam impudentis qui conentur; illud queror, tam me ab eis esse contemptum ut haec portenta me consule potissimum cogitarent. atque in omnibus his agris aedificiisque vendendis permittitur xviris ut venbatam rationem, o libidinem effrenatam, o consilia dissoluta atque perdita! vectigalia locare nusquam licet nisi in hac urbe, hoc ex loco, hac vestrum frequentia. venire nostras res proprias et in perpetuum a nobis abalienari in Paphlagoniae tenebris atque in Cappadociae solitudine licebit? L. Sulla cum bona indemnatorum civium funesta illa auctione sua venderet et se praedam su
Abbreviated transcription (Latin):
ne accidere possent consilio meo ac roẽꝓ
uisa sunt. Non mõ uoseritis motio qui lẽ¬
per cẽ uolueratis uerum etiam istos quibo
dam. Et enim ulis honores potestates di¬
utie ex tumultu atq ex dissensionibus
ciuium comparari solent uios quoꝵ gra¬
tiam s u ffragiis cons.stir hbertas in legibus

Expanded text:
ne accidere possent consilio meo ac ratione ne accidere possent consilio meo ac ratione provisa sunt. non modo vos eritis in otio qui semper esse volueratis, verum etiam istos quibusdam. etenim illis honores, potestates, divitiae ex tumultu atque ex dissensionibus civium comparari solent; vos, quorum gratia in suffragiis consistit, libertas in legibus,
Abbreviated transcription (Latin):
spoponderunt michi creditum ẽ a me
petere quod debeo meipum appellare
debetis quem ad modum cum Petebam
nulli me uobis auctores generis mei cõ¬
mendarunt. Sic si quid deliquero nulle
sunt ꝓmiagines que me a uobis deprecẽ¬
tur qua re modo ut nita suppetat qua
ego sũmis ab istorum scelero insidiisq d̾¬
rescam qui sepe et sine causa tumultuer
Qui timeam ne michi in carcere habitan
ctoribus improbitati hominis resistere
Nec uereor ne .x.p. tantis munita p̾sidiis
ab istis uinci aut oppriri posset. Si anter
timuissem tamen hac contione hoc popło
certo non uererer. Quis enim unꝙͣ tam
secunda contione legem agrariam suasit
ꝙͣ ego dissuasi si hoc dissua. ueit est ac nõ
disturbare ac peruertere. ex quo intelligi
quir. potest. Nichil esse tam populate ꝙͣ
id quod ego uobis in hunc anmim cõsul
popularis affero. pacem tranquillitatem
otium que nobis designatis łim ebatis ea

Expanded text:
spoponderunt; mihi creditum est; a me spoponderunt; mihi creditum est; a me petere quod debeo, me ipsum appellare debetis. quem ad modum, cum petebam, nulli me vobis auctores generis mei commendarunt, sic, si quid deliquero, nullae sunt imagines quae me a vobis deprecentur. qua re, modo mihi vita suppetat, quam ego conabor ab istorum scelere insidiisque derescam, qui saepe et sine causa tumultuer, qui timeam ne mihi in carcere habitandirites, auctoribus improbitati hominis resistere, nec vereor ne res publica tantis munita praesidiis ab istis vinci aut opprimi possit. si antea timuissem, tamen hac contione, hoc populo certe non vererer. quis enim umquam tam secunda contione legem agrariam suasit quam ego dissuasi? si hoc dissuadere est ac non disturbare atque pervertere. ex quo intellegi, Quirites, potest nihil esse tam populare quam id quod ego vobis in hunc annum consul popularis adfero, pacem, tranquillitatem, otium. quae nobis designatis timebatis, ea
Abbreviated transcription (Latin):
.x. induceretis ut omnia municipia colo¬
niasq italic nonis colanis occuparegis ut
quibiiscumq in locis nobis uiderat᷑ ac ꝙ̃
multis uiderctur colonias cllꝯcaretis ut
omnem .x .p. nestris militibus nestris ur¬
bibus uestris presidiis cingeretis atq op¬
rimos hostes et contra improbissimos ci
noo sostctis ut nichil auro et argento
molari nichil num ero et suffragus decla¬
rari Nichil uelata manu perfringi pos¬
set quod non nos oppressum atq creptu
teneretis ut uolitatetis interea pex gentis
per regna omni⁊ cum imperio sũt̾no cu
iuditio infinito cum omni pecunia ut
ueniretis in castra . CN. pompei atq ipã
castra si cõmonum nobis esset uenderetis
ut interea macistratus teliquos legibus
omibus solu sine mctu iuditioꝵ sine pe¬
ror sperasse me corsille assegra posse de¬
mixor ĩsam curi qũm consulum gra
tia debet esse tum corura maximẽ qui
non incunabulis seđ in carapo sunt cõ¬

Expanded text:
Romano induceretis; ut omnia municipia coloRomano induceretis; ut omnia municipia coloniasque Italiae novis colonis occuparetis; ut quibuscumque in locis vobis videretur ac quam multis videretur colonias conlocaretis; ut omnem rem publicam vestris militibus, vestris urbibus, vestris praesidiis cingeretis atque oprimos hostis et contra improbissimos civvare possetis; ut nihil auro et argento violari, nihil numero et servitiis declarari, nihil vi et manu perfringi posset quod non vos oppressum atque ereptum teneretis; ut volitaretis interea per gentis, per regna omnia cum imperio summo, cum iudicio infinito, cum omni pecunia; ut veniretis in castra Cn. Pompei atque ipsa castra, si commodum vobis esset, venderetis; ut interea magistratus reliquos legibus omnibus soluti sine metu iudiciorum, sine peror, sperasse me consule adsequi posse demiror. nam cum omnium consulum gravc diligentia debet esse, tum eorum maxime qui non in cunabulis, sed in campo sunt con
Abbreviated transcription (Latin):
gis ꝙ̃ illi ueteres germaniq campani.q in
uetere fortuna illos natos et educatos humie
tamen terum omniura copie deprauabant
hi ex sũma egestate in candemq terum habun¬
dantiam taducti non solum copia uerum
etiam insolentia cõmonebutit᷑. Nec tu .p. rul¬
le M. Bruti sceletis uestigia ꝙͣ monumẽta ma¬
iorum sapiẽtie sequi maliusti hec tn cum
istis tuis auctoribus execogitasti ut uetera
tis opponere ius ut subuestrum ius iurrisdic¬
tionem potestatis urbes nationes prouirti¬
as liberas populos reges terrarum demiq
orbem subiungeretis ut cum omnem pe¬
cuuiam ex acrario exhausissecis ex uecti¬
galibus redegissetis Ab omĩbus regibus
gentibis ab imperatoribus nostrisꝰ coegis¬
sctis tamen omẽs uobis pecunias ad natũ
uestrum penderent ut idem partim ĩ in¬
indiołos agros a sullanis possessoribus par¬
tim desertos acpestilentis a ur̃is necessariis
et a uobis met ip̃is emptos ꝙͣti quelletis . P.

Expanded text:
gis quam illi veteres germanique Campani, quod in gis quam illi veteres germanique Campani, quod in vetere fortuna illos natos et educatos nimiae tamen rerum omnium copiae depravabant, hi ex summa egestate in eandem rerum abundantiam traducti non solum copia verum etiam insolentia commovebuntur. haec tu, P. Rulle, M. Bruti sceleris vestigia quam monumenta maiorum sapientiae sequi maluisti, haec tu cum istis tuis auctoribus excogitasti, ut veteratis opponeretis; ut sub vestrum ius, iuris dictionem, potestatem urbis, nationes, provincias, liberos populos, reges, terrarum denique orbem subiungeretis; ut, cum omnem pecuniam ex aerario exhausissetis, ex vectigalibus redegissetis, ab omnibus regibus, gentibus, ab imperatoribus nostris coegissetis, tamen omnes vobis pecunias ad nutum vestrum penderent; ut idem partim invidiosos agros a Sullanis possessoribus, partim desertos ac pestilentis a vestris necessariis et a vobismet ipsis emptos quanti velletis populo
Abbreviated transcription (Latin):
sua capua planissimo in loco explicata ac
pre illis semitis irxidebunt atq contẽpnẽt
Agros uero uaticantium et pupiniam cũ
su̾s optimis atq uberibus campis conte
tende non putabunt oppidorum autem
finitimoꝵ illam copiam cum hac prisir
ac iocum contemnent. Uicos fidenes coi¬
latiã ipsum herdenaluuium aritiam Tus¬
culum cumt calibus ceano ncapoli puteo¬
lis cumis pompciis nuceria comparabũt
Quibus illi xebus elati et inflati fortasse nõ
continuo sed certe si paulum assũpserint
uetustatis ac roboris non continebintur
Progredientur longius efferent᷑. Singula¬
ris ħomo priuatus isi magna sapientia
preditus iux facili sese regionibus officii
magnis infortuniis et cõpiis continetur
ne d̾um isti ab uuulo et rulli similibus cõ¬
quisiti atq electi colomi capue in domi¬
cilio superbie atq insedibus luxntiosis col¬
locari non statim conquisituri sint aliqd
sceleris et flagitii. Immo uõ etiam hoc ma¬

Expanded text:
sua Capua planissimo in loco explicata ac sua Capua planissimo in loco explicata ac praeclarissime sita inridebunt atque contemnent; agros vero Vaticanum et Pupiniam cum suis opimis atque uberibus campis conferendos scilicet non putabunt. oppidorum autem finitimorum illam copiam cum hac per risum ac iocum contendent; Veios, Fidenas, Collatiam, ipsum hercle Lanuvium, Ariciam, Tusculum cum Calibus, Teano, Neapoli, Puteolis, Cumis, Pompeiis, Nuceria comparabunt. quibus illi rebus elati et inflati fortasse non continuo, sed certe, si paulum adsumpserint vetustatis ac roboris, non continebuntur; progredientur, cuncta secum ferent. singularis homo privatus, nisi magna sapientia praeditus, vix cancellis et regionibus offici magnis in fortunis et copiis continetur, nedum isti ab Rullo et Rulli similibus conquisiti atque electi coloni Capuae in domicilio superbiae atque in sedibus luxuriosis conlocati non statim conquisituri sint aliquid sceleris et flagiti, immo vero etiam hoc ma
Abbreviated transcription (Latin):
tHaginenses fraudolenti et mendaces non
geuere sed natura lociq. propitr portus Suos
multis et uariis mercatorum et aduenarum
sermonibus ad studium fallendi studio que¬
stus uocabantur. Ligures montani duri atq
agrestes. Docuit ager ipse nichil ferendo nisi
multa cultura et magno labore quesitum
Campani semper superbi bonitate agrorum
et fructuum magnitudine urbis salubrita¬
te descriptione pulchritudine. Ex hac copia
atq oĩum terum affluentia primum illa. ap¬
ta sunt arrogantia que amaioribiis nostris
alterum capua consulem postularnt. Dernd¬
et ea liexuries que ipsum hanibalem armis
ctiam tunc inuictum uoluptate uicit. hinc
isti x.uuri cum modo colonoꝵ ex lege rulli
Deduxerint centum decuriones .& aiigures
Sex pontifices constituerint quos illorum
animos quos impetus quam ferotiam fore
putatis. Nomam in montibus positam et cõ¬
uallibus cenaculis sublatam atq suspensam
non optimis sius angustissimis semitis pro

Expanded text:
thaginienses fraudulenti et mendaces non thaginienses fraudulenti et mendaces non genere, sed natura loci, quod propter portus suos multis et variis mercatorum et advenarum sermonibus ad studium fallendi studio quaestus vocabantur. Ligures duri atque agrestes; docuit ager ipse nihil ferendo nisi multa cultura et magno labore quaesitum. Campani semper superbi bonitate agrorum et fructuum magnitudine, urbis salubritate, descriptione, pulchritudine. ex hac copia atque omnium rerum adfluentia primum illa nata est adrogantia qua a maioribus nostris alterum Capua consulem postularunt, deinde ea luxuries quae ipsum Hannibalem armis etiam tum invictum voluptate vicit. huc isti xviri cum iↄↄ colonorum ex lege Rulli deduxerint, c decuriones, x augures, vi pontifices constituerint, quos illorum animos, quos impetus, quam ferociam fore putatis? Romam in montibus positam et convallibus, cenaculis sublatam atque suspensam, non optimis viis, angustissimis semitis, prae
Abbreviated transcription (Latin):
De consilii sententia probatis ad preconem et
bantur iam uõ uultum corisilii uidere feru¬
dum uix erat. Quem hominem ut grandi
matie torridum rome contemptum abiec¬
tum uidebamus. Hunc capue campano pre¬
sidio ac regiospititu cum uderemus blossios
michi uidebar illos udere ac iubellios lur
uero qui nietus erat tiicatoꝵ illorum et in
tilban ⁊ et seplasia que concursatio percimbui¬
tium quid .px. edidisset ubi cenarit quod¬
enuntiasset. Nos autem hinc roma qui ucue¬
ramus iam non hospites sed peregrini atq
nduene nominabamur. Hec qui perspercrĩt
maiores nostros dico quir̃ non cos in deorũ
ĩ mortalium numero uenerandos ⁊ nobis et
colendos putatis. quid enim udcrunt. hoc
quod nunc uos quelo perspicite atq cognos¬
tite Non ingenerantur hominibus mores
tam astirpe generis ac seminis ꝙ̃ exiis r̃bus
que ab ipã natura bonis auita consuctudine
suppeditant᷑ quibus alimur et uiuimiis sar¬

Expanded text:
de consili sententia probatae ad praeconem et de consili sententia probatae ad praeconem et bantur. iam vero voltum Considi videre ferendum vix erat. quem hominem 'vegrandi macie torridum' Romae contemptum, abiectum videbamus, hunc Capuae Campano fastidio ac regio spiritu cum videremus, Blossios mihi videbar illos videre ac Vibellios. iam vero qui metus erat tunicatorum illorum! et in Albana et Seplasia quae concursatio percontantium quid praetor edixisset, ubi cenaret, quo denuntiasset! nos autem, hinc Roma qui veneramus, iam non hospites, sed peregrini atque advenae nominabamur. haec qui prospexerint, maiores nostros dico, Quirites, non eos in deorum immortalium numero venerandos a nobis et colendos putatis? quid enim viderunt? hoc quod nunc vos, quaeso, perspicite atque cognoscite. non ingenerantur hominibus mores tam a stirpe generis ac seminis quam ex eis rebus quae ab ipsa natura nobis ad vitae consuetudinem suppeditantur, quibus alimur et vivimus. Car
Abbreviated transcription (Latin):
qui magistratum capua et locrtanti cę¬
Perunt et qui aliquam partem illius de¬
ditionis honoris muncris attigerunt.
omnes acerbissimas impioꝵ penas pertu¬
lexunt. Et qm̃ Bruti atq illius temporis
feci mentionem cõmemorabo id quod
ego miet udi quom uenissem capiam
coloniam deductam .l. considio et sex
saltio que madmodum ipi loqueb. intur p̾¬
toribus ut intelligatis ꝙͣtam locus ipse if¬
ferat superbiam que paucis diebus quibo
ilo colonia deducta fit perspici. atq in¬
telligi potuit nam primum id quod dixi
cumꝰ ccteris in coloniis duum uiri appe¬
lentur hi septores appellari uolebant qb
orimus annus hane cupiditatem attũ¬
isser. Nonne arbitramini paucis annis¬
fuisse consulum nomen appetituros. Deinde. in¬
teibant lictores non cum bacillis sed ut hic
pretdribus . ante eunt cum facibus duabus
erant hostie maiores inforo constitute que
ib his pictoribus detribunali sicut a nobiscos.

Expanded text:
qui magistratum Capuae illo creante cequi magistratum Capuae illo creante ceperunt, et qui aliquam partem illius deductionis, honoris, muneris attigerunt, omnis acerbissimas impiorum poenas pertulerunt. et quoniam M. Bruti atque illius temporis feci mentionem, commemorabo id quod egomet vidi, cum venissem Capuam colonia iam deducta L. Considio et Sex. Saltio, quem ad modum ipsi loquebantur, 'praetoribus,' ut intellegatis quantam locus ipse adferat superbiam, quae paucis diebus quibus illo colonia deducta est perspici atque intellegi potuit. nam primum, id quod dixi, cum ceteris in coloniis iiviri appellentur, hi se praetores appellari volebant. quibus primus annus hanc cupiditatem attulisset, nonne arbitramini paucis annisfuisse consulum nomen appetituros? deinde anteibant lictores non cum bacillis, sed, ut hic praetoribus urbanis anteeunt, cum fascibus bini. erant hostiae maiores in foro constitutae, quae ab his praetoribus de tribunali, sicut a nobis consulibus,
Abbreviated transcription (Latin):
causam aliquam quererenit. Neq enim cõ¬
tionandi potestas erat cuiꝙͣ nec consilii
caꝑiundi publici non glorze cupiditate
efferebantur proptertaq ubi honos pub¬
licc non est ibi glorie cupiditas esse non
potest. Non contentione non ambitione
discordes. Nichil enim superat de quocer¬
tartut Nichil quod contra peterent. nichil
ubi dissiderent itaq illam campanam ar¬
rogantiam atq intollerandam ferotiam
ratione et consilio maiores nostri ad in¬
extissimum ac desidiosissimum otium p¬
duxerunt. Sic et crudelitatis infamiam
offugerunt ꝙ urbem ex italia pulcherrinã
non̾ sustulexunt et multum in posterum
piduiderunt ꝙ nerius urbis omĩbus ciec¬
tis urbem ipsam solutam ac debilitatam
teliquerunt. Hec consilia maioꝵ. Al br¬
uto ut antea dixi teprehendenda et. P
rullo uisa sunt. Neq it .P. rulle omnia
ila M. bruti atq auspitia a simili furo¬
Ne Deterrent. nam et ipẽ qui deduxit et

Expanded text:
causam aliquam quaererent. neque enim concausam aliquam quaererent. neque enim contionandi potestas erat cuiquam nec consili capiendi publici; non gloriae cupiditate efferebantur, propterea quod, ubi honos publice non est, ibi gloriae cupiditas esse non potest; non contentione, non ambitione discordes. nihil enim supererat de quo certarent, nihil quod contra peterent, nihil ubi dissiderent. itaque illam Campanam adrogantiam atque intolerandam ferociam ratione et consilio maiores nostri ad inertissimum ac desidiosissimum otium perduxerunt. sic et crudelitatis infamiam effugerunt quod urbem ex Italia pulcherrimam non sustulerunt, et multum in posterum providerunt quod nervis urbis omnibus exsectis urbem ipsam solutam ac debilitatam reliquerunt. haec consilia maiorum M. Bruto, ut antea dixi, reprehendenda et P. Rullo visa sunt; neque te, P. Rulle, omina illa M. Bruti atque auspicia a simili furore deterrent. nam et ipse qui deduxit, et
Abbreviated transcription (Latin):
quod non ante extingui atq opprimi po¬
sset qͣ plane exortum atq natum. Neq
uero eares fefellit homiẽs diuina mente
t consilio preditos. Nam post. & fuliiun
capta est Nichil est in illa urbe contͣ hanc
xem .p. non dico factum sed nichil oiõ
excogitatum Multa postea bella gesta cu
regibus philippo anthioco persa pseudo¬
philippo aristonico mithridate et cetcris
Multa preterea bella grauia carthaginen
sium cornithium numantinum Aulte
in hac .x.p seditiones domestice quas pre¬
termitto. bella cum sotiis fragellanum Ma¬
rsicum. Quibis omĩbus domesticis exter¬
nisq bellis capua non modo non obfuit
sed oportunissimam se nobis prebuit et ad
bellum instruendum et ad exereitus ornã¬
dos. et toctis ac sedibus suis recipiendos
Homines non inexant in urbe qui mal
conditionibus turbulentis .S.c. iniquis
imperiis .x.p. miscerent et xerum nouar

Expanded text:
quod non ante exstingui atque opprimi poquod non ante exstingui atque opprimi posset quam plane exortum esset ac natum. neque vero ea res fefellit homines divina mente et consilio praeditos. nam post Q. Fulvium  devicta atque capta est, nihil est in illa urbe contra hanc rem publicam non dico factum, sed nihil omnino est cogitatum. multa postea bella gesta cum regibus, Philippo, Antiocho, Persa, Pseudophilippo, Aristonico, Mithridate et ceteris; multa praeterea bella gravia, Carthaginiense iii, Corinthium, Numantinum; multae in hac re publica seditiones domesticae quas praetermitto; bella cum sociis, Fregellanum, Marsicum; quibus omnibus domesticis externisque bellis Capua non modo non obfuit sed opportunissimam se nobis praebuit et ad bellum instruendum et ad exercitus ornandos et tectis ac sedibus suis recipiendos. homines non inerant in urbe qui malis contionibus,turbulentis senatus consultis, iniquis imperiis rem publicam miscerent et rerum novarum
Abbreviated transcription (Latin):
posset ut eẽt locus comparandis condo¬
disq fructibus ut aratores cultu agro
De fessi urbis domiciliis uterent idciri
illa edificia non ẽẽ delata uidete q̃lum
interuallum sit interiectum uris int
maioꝵ nostror consilia et int istorum
hominum dementiam. Illi capuam re¬
cepta culum aratorumt nundinas ru¬
ticorum cellam atq horteum campan
agri eẽ uoluerunt. his expulsis arator¬
bus effusis ac dissipatis fructibus uris
eandem capuam sedem noue xpdu
stituunt molem contra ueterem ꝑ
nos duos ad huc uidemus qui hanc .x.p. ca¬
puam totam transferre uellent profecto no¬
men illius urbis non reliquissent Uerum
rebitrant᷑ corinthi et carthagim etiam si sẽ¬
natum et magistratum sustulissent agrumq
ciuibus ademissent tamen non de fore qui
illa restituerent atq qui ante omĩa cõmu¬
tutut ꝙͣ nos audite possemus. hic uõ in
oculis senatus ppłiq .x. uichil posse existẽ

Expanded text:
posset, ut esset locus comportandis condeposset, ut esset locus comportandis condendisque fructibus, ut aratores cultu agrorum defessi urbis domiciliis uterentur, idcirco illa aedificia non esse deleta. videte quantum intervallum sit interiectum inter maiorum nostrorum consilia et inter istorum hominum dementiam. illi Capuam receptaculum aratorum, nundinas rusticorum, cellam atque horreum Campani agri esse voluerunt, hi expulsis aratoribus, effusis ac dissipatis fructibus vestris eandem Capuam sedem novae rei publicae constituunt, molem contra veterem renos duos adhuc vidimus qui hanc rem publicam Capuam totam transferre vellent—profecto nomen illius urbis non reliquissent. verum arbitrabantur Corinthi et Carthagini, etiam si senatum et magistratus sustulissent agrumque civibus ademissent, tamen non defore qui illa restituerent atque qui ante omnia commutarent quam nos audire possemus; hic vero in oculis senatus populique Romani nihil posse exsistere
Abbreviated transcription (Latin):
erunt p̾osse imperii grauitatem ac nomẽ
sustinere. Deleta Carthago ẽ quod cum
hominum copiis tum ip̃a natura ac lo¬
co succincta portibus armata muris
excurrere ex affrica imminere ita fruc¬
tuosissimis insulis populi .x. uidebatur
corinthi uestigium uix relictum ẽ. Erat
enim posita in angustus atq in faucib
grecie sic ut terra claustra locoꝵ tenẽt
et duo maria maxime nauigationi di¬
uersa pene coniunge̾t cum pertenindi¬
scrimine sepatentur. Hec que procule¬
rant a conspectu imperii non solumaf¬
flixerunt sed etiam ne quando recrea¬
ta exurgere atq eripere se possent fuudi¬
tus ut dixi sustulerunt. De capua mul¬
emissent magistratus senatum publicu
ex illa urbe consilium sustulissent ima¬
ginem .x.p. nullam ueliquissent nichil
fore quod capuam timeremius. Itaq hoc
perscriptum in monumẽtis ueteribus
reperictis ut esset urbs que ueseas quib
ager campanus coleretur suppeditate

Expanded text:
erunt posse imperi gravitatem ac nomen erunt posse imperi gravitatem ac nomen sustinere. deleta Carthago est, quod cum hominum copiis, tum ipsa natura ac loco, succincta portibus, armata muris, excurrere ex Africa, imminere duabus fructuosissimis insulis populi Romani videbatur. Corinthi vestigium vix relictum est. erat enim posita in angustiis atque in faucibus Graeciae sic ut terra claustra locorum teneret et duo maria maxime navigationi diversa paene coniungeret, cum pertenui discrimine separentur. haec quae procul erant a conspectu imperi non solum adflixerunt sed etiam, ne quando recreata exsurgere atque erigere se possent, funditus, ut dixi, sustulerunt. de Capua mulemissent, magistratus, senatum, publicum ex illa urbe consilium sustulissent, imaginem rei publicae nullam reliquissent, nihil fore quod Capuam timeremus. itaque hoc perscriptum in monumentis veteribus reperietis, ut esset urbs quae res eas quibus ager Campanus coleretur suppeditare
Abbreviated transcription (Latin):
adiungit stellatem campum agid campa¬
no et in co duodena describit in singulos
homiẽs iugera quasi uero paulum diffe¬
rat ager campaniis ac stellatis et multitu¬
do quir queritur qua illa omiã oppida
compleanit᷑. Nam dixi antea lege pͥmitti
ut que uelint muni cipia quas uelint ue¬
teres colonias colonis sius occupert. Cale¬
num muncipium complebũt teanum
oppriment arellam cunias ncapolim po¬
peios. Nuceriam sius presidiis deuincet
puteolos uero qui nuc in sua potestate
sunt suo iute libertateq utunt totos no¬
uo populo atq aduc̃titiis copus occupa¬
bunt. Tunc illud exilium campanie co¬
lonie uehemẽter huic imperio timẽdũ
capua a .x.iuris inferetur. tunc contra
hanc romam cõmunem patriam oium
nostrum illa altera roma queret᷑. Iuid
oppidum homĩes nefarie .x .p. uram tnͣs
ferre conantur quo in oppido maiores
qui tres solum urbes interris omĩbus
Carthaginem corinthum Capuam statu¬

Expanded text:
adiungit Stellatem campum agro Campaadiungit Stellatem campum agro Campano et in eo duodena discribit in singulos homines iugera. quasi vero paulum differat ager Campanus a stellati; sed multitudo, Quirites, quaeritur qua illa omnia oppida compleantur. nam dixi antea lege permitti ut quae velint municipia, quas velint veteres colonias colonis suis occupent. Calenum municipium complebunt, Teanum oppriment, Atellam, Cumas, Neapolim, Pompeios, Nuceriam suis praesidiis devincient, Puteolos vero qui nunc in sua potestate sunt, suo iure libertateque utuntur, totos novo populo atque adventiciis copiis occupabunt. tunc illud vexillum Campanae coloniae vehementer huic imperio timendum Capuam a xviris inferetur, tunc contra hanc Romam, communem patriam omnium nostrum, illa altera Roma quaeretur. in id oppidum homines nefarie rem publicam vestram transferre conantur, quo in oppido maiores qui tris solum urbis in terris omnibus, Carthaginem, Corinthum, Capuam, statu
Abbreviated transcription (Latin):
ma et modestissima quod genus horu
optime moratum optinoꝵ et axatoꝵ et
educati glebis subigendis ex̾citati quo se
subito conferant non habebunt his robu¬
stis et ualentibus et audacibus.x.iuixur
satellitibus agri campam possessio totat¬
datur Et ut uos nunc de uestris maio¬
tibus predicatis hunc agrum nobis mna¬
iores nostri teliquerũt sic uestri posteri d
nobis predicabunt hunc agrum prẽs
nostri acceptum a patribus sius perdide¬
runt. Et quidem existimo siiam campus
martuis diuidatur et unicuiq uestru ubi
consistat bim pedes assignentur. tñ pro¬
nuiscuc toto ꝙͣ propre parua frui par¬
te maletis. Quare etiam si ad uos esset
singulos aliquid ex hoc agro Peruc̃tur
qui uobis ostenditur aliis compatatur
tamen honestius cum uos uniuersi qͣ
singuli possideretis. Nunc uero cum
ADuos nichil ꝑtineat sed paretur aliis ctipi¬
atur uobis nonne acerrime tanꝙͣ armato
Hosti sic hinc legi pro uestris agris xsistetis

Expanded text:
ma et modestissima; quod genus hominum ma et modestissima; quod genus hominum optime moratum, optimorum et aratorum et educati, glebis subigendis exercitati, quo se subito conferant non habebunt; his robustis et valentibus et audacibus xvirum satellitibus agri Campani possessio tota tradetur, et, ut vos nunc de vestris maioribus praedicatis: 'hunc agrum nobis maiores nostri reliquerunt,' sic vestri posteri de vobis praedicabunt: 'hunc agrum patres nostri acceptum a patribus suis perdiderunt.' equidem existimo: si iam campus Martius dividatur et uni cuique vestrum ubi consistat bini pedes adsignentur, tamen promiscue toto quam proprie parva frui parte malitis. qua re etiam si ad vos esset singulos aliquid ex hoc agro perventurum qui vobis ostenditur, aliis comparatur, tamen honestius eum vos universi quam singuli possideretis. nunc vero cum ad vos nihil pertineat, sed paretur aliis, eripiatur vobis, nonne acerrime, tamquam armato hosti, sic huic legi pro vestris agris resistetis?
Abbreviated transcription (Latin):
sse se adduci posse uti uenderet. ꝙ tum płu¬
tes fuudos Haberet ex illosolo fundo nũq
malum nuntium audisset. Ita ne uero
campanum priuatis gͣtis rullo rogante t¬
uectigali potest dicire qd̾ ille de suo fundo
dixisse dicitur asia multos annos uobis fr¬
uctum mithtidatico bello non tulit his¬
pamarum uectigal temporibus sertoriami
nullum fuit sicilie cintatibus bello fugitiuor
Al. atilius etiam mutuu frumẽtum dedit
at ex hoc uectigali nunꝙͣ malus nuntius au¬
ditus est. Cetera uectigalia belli facultatibus
affliguntur hoc uectigali etiam belli fađ¬
tates sustentantur. derade inhac assigna¬
tione agroꝵ ne illud quidem dici potest qd
in teteris agros deserdos aplebe atq a cul¬
tura hominura liberoꝵ ẽẽ non oportere
Sic enim dico si campanus ager diuidat᷑
exturbati expelli plebem ex agris nõ con¬
stitui et tollocati. Totus eim ager Cam¬
panus colitur et possidetur a płebe opti¬

Expanded text:
sse se adduci posse uti venderet quod, cum plusse se adduci posse uti venderet quod, cum pluris fundos haberet, ex illo solo fundo numquam malum nuntium audisset. itane vero?  ne agrum Campanum privatis gratis Rullo rogante tras de hoc vectigali potest dicere quod ille de suo fundo dixisse dicitur. Asia multos annos vobis fructum Mithridatico bello non tulit, Hispaniarum vectigal temporibus Sertorianis nullum fuit, Siciliae civitatibus bello fugitivorum M'. Aquilius etiam mutuum frumentum dedit; at ex hoc vectigali numquam malus nuntius auditus est. cetera vectigalia belli difficultatibus adfliguntur; hoc vectigali etiam belli difficultates sustentantur. deinde in hac adsignatione agrorum ne illud quidem dici potest quod in ceteris, agros desertos a plebe atque a cultura hominum liberorum esse non oportere. sic enim dico, si Campanus ager dividatur, exturbari et expelli plebem ex agris, non constitui et conlocari. totus enim ager Campanus colitur et possidetur a plebe, et a plebe opti
Abbreviated transcription (Latin):
demoueret ex qua nec gracchor bengnitas
eta nec sylle dominatio deietisset. Qu̾em a¬
grum ninc pretercuntes uestrum ẽẽ dicitis
et quem pariter qui fatiunt externi homĩcs
primo quidem actes ad ium prompti ad
seditionem patati qui simulac .x.uiri iucte¬
puerint atinati in tiues et expediti ad cedẽ
ẽc̃ possint. Deinde ad pautos opibus et copiis
affluentis totum agrum campanum p̃ferri
uidebitis uobis inte̾a qui illas a maioribus
pulcherrimas uectigalium sedis armis cap¬
tas accepistis gleba nulla de paternis atq
untis possessiombus telinquetur. At tantũ
intererit inter uestram et priuatoru dili¬
gentiam quod cum a maioribus nostris
Plentulus qui princeps senatus in ea lo¬
ca missus eẽt ut et prinatos agros qui in
publitum campanum incurrebant pecu¬
na publica coemeret dicit᷑ renũtiasse n¬
la se pecuma fundum ciuuldam emere po¬
tuisse eiunq qui nollec uendere id eo nega¬

Expanded text:
demoveret ex qua nec Gracchorum benignitas demoveret ex qua nec Gracchorum benignitas eam nec Sullae dominatio deiecisset. quem agrum nunc praetereuntes vestrum esse dicitis et quem per iter qui faciunt, externi homines, primo quidem acres, ad vim prompti, ad seditionem parati qui, simul ac xviri concrepuerint, armati in civis et expediti ad caedem esse possint; deinde ad paucos opibus et copiis adfluentis totum agrum Campanum perferri videbitis. vobis interea, qui illas a maioribus pulcherrimas vectigalium sedis armis captas accepistis, gleba nulla de paternis atque avitis possessionibus relinquetur. at quantum intererit inter vestram et privatorum diligentiam! quid? Cum a maioribus nostris P. Lentulus, qui princeps senatus fuit, in ea loca missus esset ut privatos agros qui in publicum Campanum incurrebant pecunia publica coemeret, dicitur renuntiasse nulla se pecunia fundum cuiusdam emere potuisse, eumque qui nollet vendere ideo nega
Abbreviated transcription (Latin):
Nitẽ petume pacis ornamc̃tum sbs¬
diit belli fundamẽtum uectigalium
horreum legionum Solatium anuo¬
ne disperire patiemini An obliti estis
atalico bello amissis ceteris ucctigalib
quantos ag campaui fructibus exertit
alueritis. An ignoratis cetera illa mag
mento fortune ilinatione tpr̃is pendẽ
Suud uos asie portus. quid syrie cura qd
pemia trans marina uectigalia iuuabũt
temuissima suspitioẽ predonum arit hos¬
tiuti iniecta At uero hoc agri campami
et omiibus presidiis opidoꝵ tegatur tu
Neꝙ bellis infestum nec fructibus uariũ
Nec celo ac loto calamitosum ec̃ solet Ala¬
iores nostri non solum id quod campanis
ceperant nõ iminuctũt Seru ctmpan
et tonebant quibus adimi iure nõ potat
oemerunpsadecausa nec duo grat¬
chi qugde plebis romano amodis pluri¬
num cogitauerunt. Nec .i. syna qui omia
sine ulla religione quibus uolut c̃ dilar¬
gitus agrum campanum attingere auisus
est. Rullus extitit qui ex ea possessione .x .p.

Expanded text:
vestrae pecuniae, pacis ornamentum, subsidium belli, fundamentum vectigalium, horreum legionum, solacium annonae disperire patiemini? an obliti estis Italico bello amissis ceteris vectigalibus quantos agri Campani fructibus exercitus alueritis? an ignoratis cetera illa magnmento fortunae inclinatione temporis pendere? quid nos Asiae portus, quid Syriae ora, quid omnia transmarina vectigalia iuvabunt tenuissima suspicione praedonum aut hostium iniecta? at vero hoc agri Campani et omnibus praesidiis oppidorum tegatur, tum neque bellis infestum nec fructibus varium nec caelo ac loco calamitosum esse soleat. maiores nostri non solum id quod de Campanis ceperant non imminuerunt verum etiam quod ei tenebant quibus adimi iure non poterat coemerunt. qua de causa nec duo Gracchi qui de plebis Romanae commodis plurimum cogitaverunt, nec L. Sulla qui omnia sine ulla religione quibus voluit est dilargitus, agrum Campanum attingere ausus est; Rullus exstitit qui ex ea possessione rem publicam
Abbreviated transcription (Latin):
permittit insi forte ichil est equiimo
nos de corum audatia suspitat quorus
cupiditati nimium angustus orbis ter¬
rarum ẽc tudeatur habetis unum uen¬
ditions genus quod magnum inderi uo¬
bis intesligo Sed attendite aiõs adea q̃
consequũtur hunc quasi gradum quem¬
dgmt atꝙ aditum ad cetera iactum intel¬
ligitis. &agri que loca ed ifitia quid est
orererea. Multa i mancipiis in pecore
auro argento ebore ueste supellectili ce¬
teris tebus. Quid dicam in uidiosum pu¬
tussec hoc fore si omĩa nominasset. Nori
nietuit ĩuidiam. Quid ergo. longumpu¬
tauit et timut nequid preteriret ascrip¬
equid qua breuitatere
nullam ẽẽ exteptam iudctis. Sucquio
ergo sit extra italiam quod publicum

Expanded text:
permittitur. Nisi forte nihil est aequum permittitur. Nisi forte nihil est aequum nos de eorum audacia suspicari quorum cupiditati nimium angustus orbis terrarum esse videatur. habetis unum venditionis genus quod magnum videri vobis intellego; sed attendite animos ad ea quae consequuntur; hunc quasi gradum quendam atque aditum ad cetera factum intellegetis. 'Qvi agri, qvae loca, aedificia.' quid est praeterea? multa in mancipiis, in pecore, auro, argento, ebore, veste, supellectili, ceteris rebus. quid dicam? invidiosum putasse hoc fore, si omnia nominasset? non metuit invidiam. quid ergo? longum putavit et timuit ne quid praeteriret; ascrip,' qua brevitate rem nullam esse exceptam videtis. quicquid igitur sit extra Italiam quod publicum
Abbreviated transcription (Latin):
atq cecum Quid ista omiã de quibus se¬
natus censuit nomiãtim i lege prese̾bi
nõne potuetunt. Duc sunt huius obscuri¬
tatis cause qr pna pudoris siquis oudot
eẽ potest in tam insigni impudentia al¬
pellate. Sunt enim loca publica urbis Sũt
sacella que post restitutam tribuntiam
potestatem nemo attigit. que maiores in
urbe partim periculi per fugia esse uolu¬
erunt hec lege tribunitia xiuiii uendẽt
Accedit eo mons gaurus accedent salic¬
ta ad minturnas adiungent᷑ etia illa
ua uendibilis her culantea multaru de¬
litiarum et magne pecume permulta a¬
lia que senatus propter angustias eratii
uendenda tensuit cos propt᷑ ĩuidiam
non uendiderunt. Uerura hec fortasse
odptet pudorem in lege recitent sed
llud magis est credendum et ꝑ timescen¬
dum ꝙ audatie decem uirali corrum¬
pendarumq tabularum publicarum fĩ¬
exeo nimeto qui per cos annos .cos. fue¬
runt multi mortui sint magna potestas

Expanded text:
atque caecum? quid? ista omnia de quibus seatque caecum? quid? ista omnia de quibus senatus censuit nominatim in lege perscribi nonne potuerunt? duae sunt huius obscuritatis causae, Quirites, una pudoris, si quis pudor esse potest in tam insigni impudentia, alpellare; sunt enim loca publica urbis, sunt sacella quae post restitutam tribuniciam potestatem nemo attigit, quae maiores in urbe partim ornamenta urbis, partim periculi perfugia esse voluerunt. haec lege tribunicia xviri vendent. accedet eo mons Gaurus, accedent salicta ad Minturnas, adiungetur etiam illa via vendibilis Herculanea multarum deliciarum et magnae pecuniae, permulta alia quae senatus propter angustias aerari vendenda censuit, consules propter invidiam non vendiderunt. verum haec fortasse propter pudorem in lege reticentur. sed illud magis est credendum et pertimescendum quod audaciae xvirali corrumpendarum tabularum publicarum finex eo numero qui per eos annos consules fuerunt multi mortui sint, magna potestas