comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
onis intellegitur regnum celorum: Estenĩ tẏpus
uł figura p̃sentium & p̃teritarum & futurarum
rerũ ignotarũ : pr&eritorum typus ẽ caticumi¬
norũ humilitas : Typum enĩ gerunt adae depara¬
diso excluso & e conscientia delictorum diuinum
metuentis aspectum ꝓpt̃ qđ & ꝑpublicum capitib
teltis incaedunt: p̃sentiũ trpus ẽ uestis ã dron
quae duo decim tribium nomina lapidibus in signita
gestabat ostendens se ꝓomnib: quodam modo populis
supplicare : futurorum ypus est induobus filuis isa¬
ac in quibus duo testamenta monstrata sunt:
in quo ꝑmes seculoruo deuene runit:
dẽ in quo stota iustitie ꝑfectio cadit sicut scriptũ
est: ẜ. inis enim legis xpr acliustitiam: Itaq qui
ge & istiorit stane. uideat uecadat. Idẽ neca¬
datꝰ inidolatria uł scandalum fratrum ꝓpt̃ hoc
ipsum qđ restare firmiter glariatur : caditenim
dum suꝑbit: temiptatio uos nor ad preheredat : fui¬
gihumana: Humana temptatio en intelligipo¬

Expanded text:
r regnum coelorum. Est typus vel figura praesentium et praeteritorum, et futurarum rerum ignotarum. Praeteritorum typus est catecumenorum humilitas, typum enim gerunt Adae de paradiso expulso, et ex conscientia delictorum divinum metuentis aspectum, propter quod et per publicum capitibus tectis incedunt. Praesentium typus est vestis Aaron, quae duodecim tribuum nomina lapidibus insignita gestabat, ostendens se pro omnibus quodammodo populis supplicare. Futurorum typus est in duabus filiis Isaac, in quibus duo Testamenta monstrata sunt. In quos fines saeculorum devenerunt. Id est, in quos tota justitiae perfectio cadit, sicut scriptum est: Finis enim legis, Christus ad justitiam . Itaque qui se existimat stare, videat ne cadat. Hoc est, ne cadat in idololatriam, vel scandalum fratrum, propter hoc ipsum quod stare gloriatur, cadit enim dum superbit. Tentatio vos non apprehendat, nisi humana. Humana tentatio intelligi po
Abbreviated transcription (Latin):
tibus remissianem peccatorum noluit cumeis & de
p̃teritis actis habere rationem : remissionẽ peccatoꝵ
facit arborer bonas: Distulit securem : & dedit securi¬
fructum bonum &cidetur &inignẽ mitt&ur: quia
unus quisq ꝑuersus paratam citius gehennȩ concre¬
mationem inuenit. qui hic boni operis fructum facere
caeloruo:. Sicut supra dixerat eos qui haberent uestẽ
uitae bonae non recipiendos ꝓpter dogmatum nequitiã:
ita nunc econtrario adserit nehis quiddm ad cõmodan¬
dam sidem quicum polleant in tegritate sidei turpiter
uiuant : & doctrinȩ integritatem malis operib: destru¬
ant: utrumq: enim dĩ seruis necessarium ẽ ut &opur
sermoni & sermo operib: conꝓbetur : huic sententiae
potest illud uideri contrarium. Nemo potest dicere
dñs ihr̃ xp̃s nisi inspũ scõ: sed moris ẽ scripturarum dicta
ꝓfactis accipere ut statim in consequentib: ad ꝓbatur
refutari eas qui iactant sine operibus scientiam dñi &

Expanded text:
tibus remissionem peccatorum, noluit cum eis et de praeteritis chartis habere rationem. Dedit remissionem peccatorum, fecit arbores bonas. Distulit securim, dedit securifructum, excidetur et in ignem mittetur. Quia unusquisque perversus paratam citius gehennae concremationem invenit, qui hic boni operis fructum facere go, sicut supra dixerat, eos qui haberent vestem bonae vitae non recipiendos propter dogmatum nequitiam, ita nunc e contrario asserit, ne his quidem accommodandam fidem, qui cum polleant integritate fidei turpiter vivant, et doctrinae integritatem malis operibus destruant. Utrumque enim Dei servis necessarium est, ut et opus sermone, et sermo operibus comprobetur, huic sententiae potest illud videri contrarium: Nemo potest dicere Dominus Jesus nisi in Spiritu sancto. Sed moris est Scripturarum dicta pro factis accipere, ut statim in consequentibus approbatur, refutari eos qui jactant sive operibus scientiam Domini, et
Abbreviated transcription (Latin):
tribulationib ꝓbat: Dictum ẽ enim ad moy sen
adño ut facer& aeneum serpentem && altar& in
ligno inheremo & admoner& populum isrł ut si
quis morsus e& a serpente : illum serpentem &al
bantur hominer intuebantur sanabant᷑ quid
sunt serpentes mordenter nisi pectata demor¬
talitate carnis  quis ẽ serpens e altatus nisi
mors dñi incrucȩ adtenditur serpens : ut
nihil ualeat serpens : ad tenditur mors : ut ni¬
Quomodo qui intuebantur illum serpentẽ non
periebant morsibus serpentium : Sicqui intu¬
entur fide mortem xp̃i sanantur amorsib:

Expanded text:
indicat. Dictum est enim ad Moysen a Domino ut faceret aeneum serpentem, et exaltaret in ligno in eremo, et admoneret populum Israel, ut si quis morsus esset a serpente, illum serpentem in bantur homines, intuebantur, et sanabantur . Quid sunt serpentes mordentes? Peccata de mortalitate carnis. Quimors Domini vitalis. Attenditur serpens, ut nihil valeat serpens. Quid est hoc? Attenditur mors, ut niQuomodo qui intuebantur illum serpentem, non peribant morsibus serpentum: sic qui intuentur fide mortem Christi sanantur a morsibus
Abbreviated transcription (Latin):
anes emulationes tre rixȩ dissensiones hereses
inuidia homicidia hebri&ates commessatianes
& his similia : fructus enim sp̃s est caritas gaudium
longanimitar. bonitas benignitas mansuetudo fides
modestia continentia castitas & hissimilia : Inhis &¬
enim fructibus qualis sit unus quisq: cognoscit᷑ homo:
Nuoquid colliqunt despirus uuas autdetaibu¬
lis picus: Spinarreor & tribulos scłicuras &

Expanded text:
ones, aemulationes, irae, rixae, dissensiones, haereses, ones, aemulationes, irae, rixae, dissensiones, haereses, invidiae, homicidia, ebrietates, comessationes, et his similia. Fructus enim Spiritus est charitas, gaudium, longanimitas, bonitas, benignitas, mansuetudo, fides, modestia, continentia, castitas, et his similia. In his etenim fructibus qualis sit unusquisque cognoscitur homo. Nunquid colligunt de spinis uvas aut de tribulis ficus? Spinas reor et tribulo
Abbreviated transcription (Latin):
dteudite appalsis prophetis quiueniunt ad
Alfgi potest qui aliud habitu hac sermone ꝓmit¬
tunt: aliud opere demonstrant: sed specialiter de
hereticis intelligendum ẽ quia uidentur continen¬
tia castitate. ieiuno quasi quadam pi&atis seues¬
te circum dari: intrinsecus uero habentes animũ
uenenatum simpliciorum fratrum corda decipiunt:
& fractibi: ergo animȩ quibus in nocentiam ad ruinã
trahunt lupis rapacibus conparantur: apnuctibus
eorum coqnos tetis eos: Dixit enim dñs ad quos¬
dam qui ouium uestitus seinduunt: intus sunt lupi
rapaces: & neforte fragilitas humana dinoscere non
poss & lupum sub ouina pelle: ait: E fructibur
eorum cognos c&is eos : quaerimus fructus caritatis
inuenimus spinas dissensionis exsructib: eoꝵ cognosce¬
tis eos : qui sunt fructus quibur bonimali uẽ dincs cun¬
tur apłr ostendit dicens: manifesta autem sunt opera
carnis. quae sunt fornicatio inmunditia. luxuria
idolorum seruitus ueneficia. in imicitie contenti¬

Expanded text:
ad ligi potest, qui aliud habitu ac sermone promittunt, aliud opere demonstrant, sed specialiter de haereticis intelligendum, quia videntur continentia, castitate, jejunio, quasi quadam pietatis se veste circumdari, intrinsecus vero, habentes animum venenatum, simpliciora fratrum corda decipiunt. Ex fructibus ergo animae, quibus innocentiam ad ruinam trahunt, lupis rapacibus comparantur. A fructibus eorum cognoscetis. Dixit enim Dominus ad quosdam, qui ovium vestitu se induunt, intus sunt lupi rapaces, et ne forte fragilitas humana dignoscere non posset lupum sub ovina pelle, ait: Ex fructibus eorum cognoscetis eos. Quaerimus fructus charitatis, invenimus spinas dissensionis: Ex fructibus eorum cognoscetis eos. Qui sunt fructus, quibus boni malive dignoscuntur? Apostolus ostendit, dicens: Manifesta autem sunt opera carnisnti
Abbreviated transcription (Latin):
anime eorum : parter sciebat ẽẽ corruptas. Ita ergo
unum quemq: nr̃m nequitiae uersuta malignitate
infigura balaham ꝑtemptant : illis p̃cipuȩ affectib:
animȩ insidiosos laqueois ꝑstruentes : quibus nos
senserint egrotare: ut uerbi gratia cum uiderint
rationabiles animȩ nr̃ae partes ẽẽ uiciatar. illo
nos ordine decipere moliantur: Sed fine es sacer¬
dos zelatus ut dñi furorem placar& ⁊ambrim &
scortum madianitim pugione transfixit : Significans
ꝑcrucẽ dñi non solum idolatriã. sed &iam omnem
carnis affectum uł concupiscentiam perimiscłi: &
tuncpla caridm̃ dum carnis & tinguitur desideriũ
Neque teoptemus xpm. Sicut quidaor eorum

Expanded text:
animae eorum partes sciebat esse corruptas? Ita ergo animae eorum partes sciebat esse corruptas? Ita ergo unumquemque nostrum nequitiae versuta malignitate, in figura Balaam pertentant, illis praecipue affectibus animae insidiosos laqueos perstruentes, quibus nos senserint aegrotare, ut verbi gratia, cum viderint rationabiles animae nostrae partes esse vitiatas illo nos ordine decipere moliantur. Sed Phinees sacerdos zelatus, ut Dei furorem placaret, Zambrim et scortum Madianitida, in pugione transfixit, significans per crucem Domini, non solum idololatriam, sed etiam omnem carnis affectum, vel concupiscentiam perimi saeculi, et tunc placari Deum, dum carnis exstinguitur vitium. Neque tentemus Christum, sicut quidam eorum
Abbreviated transcription (Latin):
inheremo uitulum fecerunt & ludentes ad orauer̃.¬
sed multi& eis interẽpti p&ierunt: ut intellegatur
in illorum hominum interemptione significari uitio¬
rum necẽ : in talia quippe uitia seuire nos iub& apł.
cum dicit: mortificate membra ur̃a : quae sunt super
terram: fornicationem in munditiam. luxuriam
concupis centiam malam & auaritiam : quaȩ ẽ idoloꝵ
seruitus: neque forniceour. sicut quidam &ip¬
gititaia onilia: Consilium quippe dedit balaham
regibala hac ut mulieres inmeritorio poner& & ante
ianuas earum aras. utuenientes filii isrł prius sacri¬
ficarent idolis & sic ingrederentur ad mulieres: unde ẽ
fornicatus isrł cumfiliab: madian: sed quidẽ qđ iste
balaham populũ dĩ possa decipi certaratione col¬
ligit dans consilium ut & illa parte qua infirmari no¬
uerat filios isrb ꝑniciosius eis laquei tenderentur ñ
dubitans eos oblata copia feminarum fornicationis:
ruina ꝓtinus conlapsuros: quia concupis cibiles

Expanded text:
in eremo vitulum fecerunt, et adoraverunt ludentes, sed multi ex eis interempti perierunt , ut intelligatur in illorum hominum interemptione significari vitiorum necem. In talia quippe vitia saevire nos jubet Apostolus, cum dicit: Mortificate membra vestra super terram, fornicationem, immunditiam, luxuriam, concupiscentiam malam, et avaritiam, quae est idolorum servitus . Neque fornicemur, sicut quidam ex iptc. Consilium quippe dederat Balaam regi Balaac, ut mulieres in meritorio poneret, et ante januas eorum aras, ut venientes filii Israel, prius sacrificarent idolis, et sic ingrederentur ad mulieres, unde est fornicatus Israel cum filiabus Madian. Sed quid est quod iste Balaam populum Dei posse decipi certa ratione colligit, dans consilium, ut ex illa parte, qua infirmari noverat filios Israel, perniciosius eis laquei tenderentur, non dubitans eos oblata copia feminarum, fornicationis ruina protinus collapsuros quia concupiscibiles
Abbreviated transcription (Latin):
Iousionus coricupis centes malonum: Sicut & il¬
li concupienunt: Intercia decima mansione quȩ
uocatur sepulchra concupiscentiae populus fasti¬
diens coelestem panem carnes egẏptus desiderauit
multosq: subito uorauit incendium : E quib: edocemur
ut qui conuersationem reliquimus scłi & aegyptias ollas
idẽ carnalium desideriorum feruores contempsimus:
non debere murmurare contra cȩlestem panem: nec
uirulentias aegeptiorum : qui sunt magnarum carniũ
sed simplicȩ manñȩ cibum : idẽ puram celestẽ uitã
querere: alioquin si post ꝑceptam angelicam mannam
quae ẽ celestis uita siue dostrina rursus carnes aegyp¬
tias quae sunt carnales huiusscłi uoluntates : & concu¬
piscentiae pristinorum morum uoluerimus app&ere
uorabimus nausiam & statim dñi igne torque bimur
desiderium quoq: nr̃m uertitur intum ulos. ut simus
sepulchra dealbata quae foris parent hominibus spe¬
ciosa. in tus autem plena sunt ossibus mortuorum:¬

Expanded text:
simus concupiscentes malorum, sicut et illi concupierunt. In tertia decima mansione, quae vocatur sepulcra concupiscentiae, populus fastidiens coelestem panem, carnes Aegyptias desideravit, multosque subito voravit incendium e quibus edocemur, ut qui conversatione relinquimus saeculum, et Aegyptias ollas, id est, carnalium desideriorum fervores contempsimus, non debere murmurare contra coelestem panem, nec virulentias Aegyptiorum, qui sunt magnarum carnium, sed simplicem cibum mannae, id est puram coelestem vitam quaerere; alioquin si post perceptam angelicam mannam quae est in coelis vita sive doctrina, rursus carnes Aegyptias, quae sunt carnales hujus saeculi voluptates et concupiscentiae pristinorum morum, voluerimus appetere, vorabimus nauseam, et statim Domini igne torquebimur. Desiderium quoque nostrum vertitur in tumulos, ut simus sepulcra dealbata, quae foris apparent hominibus speciosa, intus autem plena sunt ossibus mortuorum
Abbreviated transcription (Latin):
cumq dĩ sunt mereatur accipere idẽ in corruptionis
& inmortalitatis głam thes aurossapientie & scientie
reconditos quo hereder ueroxp̃i : cumtrans formaue¬
rit corpus humilitatis nr̃e conforme corpori claritatis
suae sed&cum illud a dipiscimeruerint qđ dixit ipse
saluator: pater uolo utubiegosum & isti sint mecum
Sst p̃ter ea &uilla digitas quo heredum xp̃i. qđ pater
quidem omne iuditium deditfilio: sed & si silius dicit
adchoheredessuos sedebitis &uos suꝑ duo decim¬
thronos iudicantes duo decim tribus isrł : & hoc mo¬

Expanded text:
cum quae Dei sunt meretur accipere, id est, incorruptionis, cum quae Dei sunt meretur accipere, id est, incorruptionis, et immortalitatis gloriam, thesauros sareconditos; cohaeres vero Christi, cum transformabit corpus humilitatis nostrae conforme corpori claritatis suae, sed et cum illud adipisci meruerit, quod dixit ipse Salvator: Pater, volo ut ubi ego sum, et isti sint mecum . Est praeterea et illa dignitas cohaeredum Christi, quod Pater quidem omne judicium dedit Filio. Sed et Filius dicit ad cohaeredes suos: Sedebitis et vos super sedes duodecim, judicantes duodecim tribus Israel . Et hoc mo
Abbreviated transcription (Latin):
& latinum. Vtergo utrumq populum in eum crediturũ
abutroq: eum inuocandum ẽẽ docer&: utrumq linguã¬
a płr posuit. ut abba illi quide hisrahelitico popula ncs
patrẽ clamaremus quidegentibus ad sidem xp̃i ueni¬
mus: ipse ep̃s testimnonium nedd& spui nũo qd¬
suonus piludĩ Ipseergo sp̃p ad optionis ꝑquẽ infilium
quis adoptatur reddit testimonium: & consirmat sp̃m
nr̃m quia sumus filii dĩ posteaquam abspũ seruitutis.
in adaptionis sp̃m uenerimus cumiam nihiltimoris.
nihil ppterm&um pȩnegerimus sed ꝓpter amorẽ pa¬
tris cuncta ꝑficimus: Si auteo pilii &heredes. he¬
iamin consequentibus silogismum nestit apłs & dicit
sili sumus sine dubio &heredes: mercedem nam que
seruus &pectat hereditatem filius sperat: & rursus ali¬
ud ad didit conclusionis augmentum heredes quidẽ
aitdĩ. quo hered ͤ autem xp̃i:heres quis efficitur dĩ.

Expanded text:
et Latinum. Ut ergo utrumque populum in eum crediturum, et Latinum. Ut ergo utrumque populum in eum crediturum, ab utroque eum invocandum esse doceret, utraque linguaApostolus posuit, ut Abba illi, qui de Israelitico populo, nos pater clamaremus, qui de gentibus ad fidem Christi venimus. Ipse spiritus testimonium reddit spiritui nostro, etc. Ipse ergo spiritus adoptionis, per quem in filium quis adoptatur, reddit testimonium et confirmat spiritum nostrum, quia sumus filii Dei. Posteaquam a spiritu servitutis in adoptionis spiritum venerimus, cum jam nihil timoris inest, nihil propter metum poenae gerimus, sed propter amorem Patris cuncta perficimus. Si autem filii et haeredes, haejam ex consequentibus syllogismum nectit Apostolus et filii sumus, sine dubio et haeredes, mercedem namque servus exspectat, haereditatem filius sperat. Et rursus alius addidit conclusionis augmentum: Haeredes quidem, ait, Dei, cohaeredes autem Christi. Haeres quis efficitur Dei,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtimor ẽ : Timere enim seruorum ẽ dilgere filio
Sicut scriptum ẽ : Seruus dñm suũ timebit & filiusꝰ
dilig& patrem suum: illiergo qui operarii caritatis
uoluntatem nolebant timoris neces sitate cogant᷑:
nos uero om̃a uoluntariȩ operemur ut filios ẽenꝑs
bemus : quitimore poene nonamore iustitie opus
uelit non ẽe : non ẽ amicus. sed pocius inimicus:
nec mundatur opere qui inmundufs ẽ uoluntate
sedaccepistis spo adoptiorus piliorum it quo
claoramus abba pater: Qui uocat patrẽ. filiũ se
ẽẽ ꝓfit&ur: deb& ergo patriinmoribus filius inueniri
subiace at: itemuos romani in adoptionem filiorũ
uocati estis non sicut iudaei qui subditi legis imperio
inseruitute tenebantur: Quoduero addidit abba
pater: patriȩ linguȩ uocabulum. idipsum ite rauit
uelut si dixisr& pater pater: idẽ namq abla quod¬
& pater significat : sed abba hebreum ẽ pater grecum ẽ

Expanded text:
per timorem. Timere enim servorum est, diligere filiorum. per timorem. Timere enim servorum est, diligere filiorum. Sicut scriptum est: Servus dominum suum timebit, et filius diliget patrem suum. Illi ergo qui operari charitatis voluntate nolebant, timoris necessitate cogantur, nos vero omnia voluntarie operemur, ut filios nos esse probemur. Qui timore poenae, non amore justitiae opus velit non esse, non est amicus, sed potius inimicus; nec mundatur opere, qui immundus est voluntate. Sed accepistis Spiritum adoptionis filiorum in quo clamamus Abba pater. Qui vocat patrem, filium se esse profitetur, debet ergo patri in moribus filius similis insubjaceat, item vos Romani in adoptionem filiorum vocati estis, non sicut Judaei, qui subditi legis imperio, in servitute tenebantur. Quod vero addidit: Abba pater, patriae linguae vocabulum, idipsum iteravit, velut si dixisset: pater pater, idem namque Abba quodet pater significat; sed abba Hebraeum, pater Graecum est
Abbreviated transcription (Latin):
tisicat autem ueranis uiu& ꝓpter in habitantem inse sp̃m
uitae: mortificat autem quis istus carnis hoc modo:
p ructus ẽ spr̃. Caritas: odum carnis ẽ astus : Odiũ ergo
ꝑ caritatem mortisicatur &&tinguitur: Caudiũ simi¬
liter sructus ẽ spr̃. Tristitia uero huiurscłi quae moitẽ
operatur carnis est actus: hȩc ergo &tinguitur sisit in
nob̵ gaudium sp̃ry pax fructus ẽ sp̃s: dissensio & discoidia
tinentia intemperuntiã & custias inpudicitia necit
T aliq ordine qui ꝑ sp̃m astus carnis mortisicauerit uiu&
tur idẽ gub̵nantur uł mouentur: sic enĩ multi silui di
ut scriptura dicit . Ego dixi dii estis & filii ecelsi om̃
Vnus tam̃ est natura silids & uni genitus depatre ꝑ quẽ
om̃s filii appellantur. ita & spr multiquidem sunt sed
unus est quiuere &xipso dõ ꝓcedit & ceteris omnibus
Suo cabulis hac scisicationis suȩ gratiam donat: Nori
Seuior accepistis sp̃m senuitutis iteruo itimore¬
p̃Iudaei acceperunt sp̃m qui illos adser uitutem cogere

Expanded text:
tificat actus carnis, vivet propter inhabitantem in se spiritum vitae; mortificat autem quisque actus carnis hoc modo. Fructus est spiritus charitas; odium carnis est actus, odium ergo per charitatem mortificatur et exstinguitur; gaudium similiter fructus est spiritus; tristitia vero hujus saeculi quae mortem operatur, carnis est actus; haec ergo exstinguitur si sit in nobis gaudium spiritus. Pax fructus est spiritus; dissensio et discordia tinentia intemperantiam, et castitas impudicitiam necat, talique ortur, id est gubernantur vel moventur. Sicut enim multi filii Dei, ut Scriptura dicit: Ego dixi, Dii estis, et filii excelsi omnes , unus tamen est natura filius et unigenitus de patre, per quem omnes filii appellantur. Ita et spiritus multi quidem sunt, sed unus est, qui vere ex ipso Deo procedit, et caeteris omnibus vocabulis ac sanctificationis suae gratiam donat. Non enim accepistis spiritum servitutis iterum in timore. Judaei acceperunt spiritum, qui nullos ad servitutem cogeret
Abbreviated transcription (Latin):
mutacor & mutabitur opus : &terpa cupiditatem. plan¬
ta caritatẽ: sic̃ enim ẽ radix omnium malorũ cupiditas
sic & radix omnium bonorũ caritas: oorpis arbor
quaenon pacit pructuo bonum & cideturꝰ & inic¬

Expanded text:
mutet cor, et mutabitur opus. Extirpa cupiditatem, planmutet cor, et mutabitur opus. Extirpa cupiditatem, planta charitatem. Sicut enim est radix omnium malorum cupiditas, sic et radix omnium bonorum charitas. Omnis arbor quae non facit fructum bonum, excidetur et in ig
Abbreviated transcription (Latin):
Ficus uero &uua dulcedinem conuersationis nouȩ
quam dñs in nob esurit & feruorem dilectionis quile¬
tificat corhominis : non autem despinis uuas neq de
tribulis ficus colligitur quiamens adhuc ueteris homi¬
nis consuetudine de pressa. simulare potest sed fruc¬
tus noui huminis ferre non potest: sic oonais arbor
bona pructus borios pacit. mala autem arbor
pauetus malos pacit. non potest arbor boua
pruetus mialos pacerr. neq arbor mrala ꝑiruc¬
tus borius pacene. Arbor ẽ ipsa anima idẽ ipse homo:
fructus uero opera hominis: nonergo potest malus hamo
bona operari necbonus mala: Ergo siuult bona operari :
bonus primo fiat : prius enim mutandus homo ut opera
mutentur : sienim homo man& in eo qđ malus ẽ. bona
opera habere non potest : Siman& in eo qđ bonus ẽ : ma¬
la opera habere non potest: si tergo unus quisq arbor
bona : nonse arbi tr&ur habere fructus bonos siman&
arbor mala : non erit fructus bonus nisi arboris lionȩ:

Expanded text:
dulcedinem conversationis novae, quam Dominus in nobis esurit, et fervorem dilectionis, qui laetificat cor hominis. Non autem de spinis uvas neque de tribulis ficus colligitur, quia mensa adhuc veteris hominis consuetudine depressa simulare potest, sed fructus novi hominis ferre non potest. Sic omnis arbor bona fructus bonos facit, mala autem arbor fructus malos facit. Non potest arbor bona fructus malos facere, neque arbor mala fructus bonos facere. Arbor est ipsa anima, id est, ipse homo, fructus vero, opera hominis. Non ergo potest malus homo bona operari, nec bonus mala. Ergo si vult bona operari, bonus primo fiat. Prius enim mutandus homo, ut opera mutentur; si enim manet homo in eo quod malus est, et bona opera habere non potest, si manet in eo quod bonus est, mala opera habere non potest. Sit ergo unusquisque arbor bona; non se arbitretur habere fructus bonos; si manet arbor mala, non erit fructus bonus, nisi arboris bonae;
Abbreviated transcription (Latin):
euangelium p̃dicare sufficerent: & quod cumq
supen e rogauenis eco cuorredieno reddãtibi
Suꝑ erogat stabularius qđ induab: denarus ñ acce¬
pit cumdicit apłs De uirginib: aũt p̃ceptũ dñi non
habeo: consilium autem do. Itemq: & dñs ordinauit
his qui eugłm ad nunciant de eugło uuere sed
non usisumus hac potestate nequem ur̃m grauare¬
mus. Cuire diens qđ ꝓmiserat debitor redd& quia
ueniens iniudicium dñs dicit : quia suꝑ pauca fuis¬
tifidelis suꝑ multae constitisam intra ingaudiũ

Expanded text:
Evangelium praedicare sufficerent. Et quodcunque Evangelium praedicare sufficerent. Et quodcunque supererogaveris, ego cum rediero, reddam tibi. Supererogat stabularius, quod in duobus denariis non accepit, cum dicit Apostolus: De virginibus autem praeceptum Domini non habeo, consilium autem do . Itemque: Et Dominus ordinavit his qui Evangelium annuntiant de Evangelio vivere . Sed non usi sumus hac potestate, ne quem vestrum gravaremus . Cui rediens quod promiserat, debitor reddet, quia veniens in judicio Dominus dicit: Quia super pauca fuisti fidelis, super multa te constituam. Int
Abbreviated transcription (Latin):
autem e ecła p̃sens ubi reficiuntur uiatures depe¬
regrinatione hac in a& nam patriã redeuntes : &
bene iumento inpositum duxit instabulum: quia
nemobaptitatus nisi corporixp̃i ad unatus eccłam
in trabit: & alteradie protulit duõs denarios
& dedit gtabulanio & ait. curao illius habe:
Alteradier ẽ postdñi resurrectionem : Nam & ante
quidem ꝑ euangelii sui gram inlum in auerat his qui
intene bris & inumbramortis sedebant : sed pocior
resurrectione caȩlebrata: ꝑp&uae lucis splendor ef¬
fulsit: Duo denarii sunt : duo testam̃ta in quib & ni
regis nomen & imago continetur : pinis enĩ legis xp̃s
Qui alteradie ꝓlatidantur stabulario : quia tunc a pe¬
ruit illi sensum ut intelligerent scripturas: altera
die stabularius denarios quorum p̃cio uulneratum
curar& accepit : quia sp̃s sc̃s adueniens docuit apłos
omnem ueritatẽ quogentb: erudiendis instare atq

Expanded text:
autem est Ecclesia praesens, ubi reficiuntur viatores, de peautem est Ecclesia praesens, ubi reficiuntur viatores, de peregrinatione hac in aeternam patriam redeuntes. Et bene jumento impositum duxit in stabulum, quia nemo, nisi baptizatus, nisi corpori Christi adunatus, Ecclesiam intrabit. Et altera die protulit duos denarios, et dedit stabulario, et ait: Curam illius habe. Altera dies est post Domini resurrectionem. Nam et ante quidem per Evangelii sui gratiam illuminaverat, his qui in tenebris et in umbra mortis sedebant , sed potior, resurrectione celebrata, perpetuae lucis splendor effulsit. Duo denarii sunt duo Testamenta, in quibus aeterni Regis nomen et imago continetur. Finis enim legis Christus . Qui altera die prolati dantur stabulario: quia tunc aperuit illis sensum, ut intelligerent Scripturas . Altera die stabularius denarios, quorum pretio vulneratum curaret accepit, quia Spiritus sanctus adveniens docuit apostolos omnem veritatem , quo gentibus erudiendis instare atque
Abbreviated transcription (Latin):
tus : & habitu inuentus ut homo. Conpassionis nrae
cinus: & adpropiians alliqauit uulnena eius
inpuridens oleuo & uinuo: Peccata quae in ho¬
minib: inuenit redarguendo cohibuit . spẽ ueniae
penitentib: Terrorem pȩne peccantib in cuci¬
ens Alligat enim uulnera dum p̃cipit penitentiã
agite In fundit oleum dum addit. ad ꝓpinqualit
enim regnum caelorum: Infundit & uinum dũdicit:
Omnis arbar quae non facit fructum bonum &cid&ur
& inignẽ mittetur: &inponens illum inium̃¬
tuo suuor duxit in stabulum &cunaor ẽĩ eqit:
umentum eius ẽ caroinqua ad nos uenire dignatus ẽ
In quo saucium in posuit : quia peccata nrã porta uit
incorporesuo suꝑ lignum. & iuxta aliam parabolã
inuentam quȩ errauerat ouem in humeris suis in¬
positam reportauit ad gregem. Itcq in poniium̃to ẽ
in ipsã in carnationẽ xp̃i credere eiusq misterus ini¬
ciari simul & ab hostis incursione tutari. Stabulum

Expanded text:
tus, et habitu inventus ut homo , compassionis nostrae tus, et habitu inventus ut homo , compassionis nostrae cinus. Et appropians alligavit vulnera ejus, infundens oleum et vinum. Peccata, quae in hominibus invenit, redarguendo cohibuit, spem veniae poenitentibus, terrorem poenae peccantibus incutiens. Alligat enim vulnera, dum praecipit: Poenitentiam agite, infundit oleum, dum addit: Appropinquabit enim regnum coelorum . Infundit et vinum, dum dicit: Omnis arbor quae non facit fructum bonum, excidetur, et in ignem mittetur . Et imponens illum in jumentum suum, duxit in stabulum, et curam ejus egit. Jumentum ejus est caro, in qua ad nos venire dignatus est. In quo saucium imposuit, quia peccata nostra ipse portavit in corpore suo super lignum ; et juxta aliam parabolam, inventam, quae erraverat oegem . Itaque imponi jumento est, in ipsam Incarnationem Christi credere, ejusque mysteriis initiari, simul et ab hostis incursione tutari. Stabulum
Abbreviated transcription (Latin):
est homo &x quauero peccatis contabescit & miseria
deficit : mortuus idem letiferoq: ẽ uulnere fe¬
datus accidit autem ut sacendos guidao des
similiter & leuita cuoies set secus locũ & ui¬
deret eum pertransiit: Sacerdos & leuita qui
uiso saucio transierunt: sacerdocium & ministe¬
rium ueteris testamenti ẽ ubi ꝑ legis decr&a mun¬
di languentis uulnera monstrari tantum ñ aũt
curari poterant : quia in possibile erat ut apłs ait
saoranitanius autem guidaor itertransiens
uenit secus euo &uidens euor ongenicondia
motus est: Samaritanus qui interp̃tatur custos
dñm significat. Cui restissime ꝓphea neh os latro¬
nes possit incurrere supplicat. Custo dime in qui¬
ens a laqueo quem statuerunt mihi : & abs candalis
operantib: iniquitatem: Qui ppt̃ nos homines &
arripuit : & uenit secus eum qui uulnerib: taber¬
cebat inflictis idẽ insimilitudinem hominũ fac¬

Expanded text:
est homo, ex qua vero peccatis contabescit et miseria est homo, ex qua vero peccatis contabescit et miseria deficit, mortuus idem, lethiferoque est vulnere foedatus. Accidit autem, etc. Sacerdos et Similiter et Levita, cum esset secus locum, et videret eum, transiit. Sacerdos et Levita, qui, viso saucio, transierunt sacerdotium et ministerium Veteris Testamenti est, ubi per legis decreta mundi languentis vulnera monstrari tantum, non autem curari poterant, quia impossibile erat ut Apostolu. Samaritanus autem quidam iter transiens, venit secus eum, et videns eum misericordia motus est. Samaritanus, qui interpretatur custos, Dominum significat, cui rectissime propheta, ne hos latrones possit incurrere, supplicat. Custodi me, inquiens, a laqueo, quem statuerunt mihi, et a scandalis operantium iniquitatem . Qui propter nos homines, et arripuit, et venit secus eum qui vulneribus tabescebat inflictis, hoc est, in similitudinem hominum fac
Abbreviated transcription (Latin):
cidit Nam nisi prius intus intumercer& foris
te petatus tam facile non cader& : uera ẽ enim sa¬
tis sententia quaedicit: Aonteruinam enĩ & altabi¬
tun cor quiedaor dec polia uenunt euo : Clona
uidelicas inimor talitati ainnocentre uesta pori¬
uccrunt haec ẽ enĩ prima stola qua uxta aliam
parabolam luxoriosus filius ꝑ penitentiam rediens
ornatur : & qua ꝓto plausti amissa. cognouer̃ esse
senudos tuni casq pellicias nutare mortalitatis in¬
dutisunt: & placis impositis: Plage quippe
peccata sunt quibus naturȩ humane inte gritatem
uio lando seminarium qđ dam utita dicam augen¬
demortis fessis indidere uiscerib abieruat
Abierunt autem non ab insidus aliquatenus cessan¬
do sed ad eorumdem insidiarum fraudes occultan¬
do: seo uiuo relicto: Semiuiuũ reliquer
quia beatitudinem uitȩ inmortalitatis & uere
sed non sensum rationis abore ualuerunt . &x qua
enim parte sapere & cognos ceredm̃ potest uiuus

Expanded text:
cidit. Nam nisi prius intus intumesceret, foris cidit. Nam nisi prius intus intumesceret, foris tentatus tam facile non cederet, vera est enim satis sententia, quae dicit: Ante ruinam enim exaltatur cor . Qui etiam dispoliaverunt eum. Gloria videlicet immortalitatis et innocentiae veste privarunt. Haec est enim prima stola, qua juxta aliam parabolam luxuriosus filius per poenitentiam rediens ornatur , et qua protoplasti amissa cognoverunt esse se nudos, tunicasque pellicias naturae mortalis induti sunt . Et plagis impositis. Plagae peccata sunt, quibus naturae humanae integritatem violando seminarium quoddam, ut ita dicam, augendae mortis fessis indidere visceribus. Abierunt. Abierunt autem non ab insidiis aliquatenus cessando, sed ad earumdem insidiarum fraudes occultando. Semivivo relicto. Semivivum reliquerunt, quia beatitudinem vitae immortalis exuere, sed non sensum rationis abolere valuerunt. Ex qua enim parte sapere et cognoscere Deum potest vivus
Abbreviated transcription (Latin):
to respond& ꝑfectum nobis saluator iter uite cȩles¬
tis ostendit cui primo indilestione dĩ & ꝓximi legis
scriptura ꝓponenti dicit: Recte respordisti hoc
pac & uiues: Aꝑtissime declarans solamẽe dilesti¬
onem & ipsam non uerbo tenus ostentatam sed operis
& secutione ꝓbatam q ꝑ p&uã ducat aduitã: Ille
autem uolens iuctipicane seipsuor. dixit ad ihm̃¬
sum temperauit suum ut & omnem qui midam facer&
cuilib& ꝓximũ docer&. & tamenhȩc eadem parabola
specialiter ipsum dĩ filium qui nob ꝑhumanitatem
proximus fieri dignatus ẽ designecr&: Sus pici
bat abhierus aleo inhieracho Nomo iste adam
intelligitur in genere humano. hierusalem ciuitas pa¬
cis illa caelestis: acuius beatitudine lapsus in hanc mor¬
talem miseramq: uitam deuenit quambene hiericho
quaeluna interp̃tatur significat. uariis uidelic&
defectiũ laborib: errorib: quȩ semꝑ incertam:
et incidit inlatrones: Latrones diabolum & an¬
gelos eius intelligere inquos quia descendebat in¬

Expanded text:
to respondet, perfectum nobis Salvator iter vitae coelestis ostendit, cui primo in dilectione Dei et proximi legis scripta proponenti dicit: Recte respondisti, hoc fac et vives. Apertissime declarans, solam esse dilectionem, et ipsam non verbo tenus ostentatam, sed operis executione probatam, quae perpetuam ducat ad vitam. Ille autem volens justificare seipsum, dixit ad sum temperavit suum, ut omnem qui misericordiam faceret cuilibet proximum doceret, et tamen haec eadem parabola, specialiter ipsum Dei Filium, qui nobis per humanitatem proximus fieri dignatus est, designaret. Neque bat ab Hierusalem in Jericho. Homo iste Adam intelligitur in genere humano, Hierusalem civitas pacis illa coelestis, a cujus beatitudine lapsus in hanc mortalem miseramque vitam devenit, quam bene Jericho, quae luna interpretatur significat. Variis videlicet defectuum laboribus, erroribusque semper incertam. Et incidit in latrones. Latrones, diabolum et angelos ejus intellige, in quos qui descendebat in
Abbreviated transcription (Latin):
atq peccatum quam sit casus peccati quomodo & iu¬
de&x non ẽ auctor sceleris m&uamur. homines uincien¬
do sed conclusit eos in nocentes sententiȩ suȩ auctori¬
tate ꝓnunciat: ut debitos pȩne indulgentia postea si
Seati oculi quiuident. quaeuos uidetis Non oculi
scribarum & pharis eorum quia corpus dñi tantũ
uider̃ : sed illibeati oculi quieius possunt cognos¬
cerȩ sacram̃ta dequib: dicitur & reue lastita par uu¬
bis. Beati oculi paruulorum quib: & se & patremsilius
reuelare dignatur: dico eniorobis quod multi
puop̾het & neces uoluertunt uidere que uos ui¬
detis & non uideeunt. & audire quae auditis et

Expanded text:
atque peccatum, quam sit causa peccati. Quomodo et juatque peccatum, quam sit causa peccati. Quomodo et judex non est auctor sceleris, nequam homines vinciendo: sed concludit eos, et nocentes sententiae suae auctoritate pronuntiat, ut debitos poenae indulgentia postea si Beati oculi qui vident quae videtis, etc. Non oculi scribarum et Pharisaeorum, qui corpus tantum Domini videre, sed illi beati oculi qui ejus possunt cognoscere sacramenta, de quibus dicitur: Et revelasti ea parvulis. Beati oculi parvulorum, quibus et se et patrem Filius revelare dignatur. Dico enim vobis quod multi prophetae et reges voluerunt videre quae vos videtis, et non viderunt, et audire q
Abbreviated transcription (Latin):
ferr& Sed conclusit scriptura omia sũbpeccato:
Adueniente x p̃o quis ublege moxsi erant conclusis̃ sub
peccato : siultra in legis obseruatione ꝑmanere uolu¬
erint quiamaledicti qui inumbrae legis deseruierint
ueritate p̃sente Nam & hoc hostendit qđ non potuit
inueniri : qui om̃a p̃cepta legis impler&. Siue conclu
sit dic̃ subpeccato : idẽ dep̃hendit om̃a subpeccato esse
conclusa : ut peccatũ nisi in xp̃o credentes declinare non
possint & sic necesse eẽ ut ꝑ solã fidẽ ad ꝓmissã salutẽ
ꝑuenirent credentes . Item conclusi idẽ inmulta distracti
& diuersis obseruati onibus occupati inscolalegis ad
doctrinam sidȩi seruabamur quae xp̃i erat tẽpr reue¬
landa: ut proons sio & pide ihuxp̃i dauetua cre¬
denter Nec uero estimandum inscripturã auctorem
eẽ peccati quia om̃a sub peccato conclusisse dicat᷑
cõmendatum qđ &xiure p̃cipitur ostendat pociur argu¬

Expanded text:
ferret. Sed conclusit omnia sub peccato. ferret. Sed conclusit omnia sub peccato. Adveniente Christo, qui sub lege Mosi erant, conclusi sunt sub peccato, si ultra in legis observatione permanere voluerint. Quia maledicti qui umbrae legis deservierint, veritate praesente. Nam et hoc ostendit, quod non potuit inveniri, qui omnia praecepta legis impleret. Sive conclusa sit dicit sub peccato, id est, deprehendit omnia sub peccato esse conclusa, ut peccatum nisi in Christo credentes declinare non possint, et sic necesse esset, ut per solam fidem ad promissam salutem pervenirent credentes. Item conclusi, id est, in multa distracti ex diversis observationibus, occupati in schola legis ad doctrinam fidei servabamur, quae Christi erat tempore revelanda. Ut promissio ex fide Jesu Christi daretur creet. Nec vero aestimandum Scripturam auctorem esse peccati, quia omnia sub peccato conclusisse dicatur, cum mandatum quod ex jure praecipitur, ostendat potius argu
Abbreviated transcription (Latin):
non potuit uiuificare. Nec idrribuere qđ reꝓmissio
prima pollicita ẽ manisestum ẽ incustudiã meã repro¬
missionis ñ in subuersionẽ datã: Si enm data esset
peccatũ origenale auserre ñ poterat . Vel certe quia non
hyrcorũ aut tauroꝵ sed xp̃i s anguine erat uita donanda :
uere &lece esset iuetitia: Donũ ꝓmisse heredita¬
tis iustitiã nominauit. Acsidicer& sid a ta e& l& quaȩ
possit prestare uitã & id qđ reꝓmissio spoponderat.
ehibere uere ꝓmissio ꝑlegẽ puta r&ur & clusa. Nunc
aũt ꝓpt̃ trans gressiones ut supra diximus posita magis
eos arguit peccatores : quib: postreꝓmissionẽ incusto¬
diã &utitadicã in carcerẽ data est ut qui uoluntariȩ
noluer̃ in nocentis & pectare ꝓmissũ : legalib: uinculis
p̃pediti & inseruitutem mandatorũ redacta custo dirent᷑
in aduentũ futurȩ fidei in xp̃o : quȩ finẽ rȩpmissionis ad¬

Expanded text:
non potuit vivificare, nec id tribuere quod repromissio non potuit vivificare, nec id tribuere quod repromissio prima pollicita est, manifestum est in custodiam eam repromissionis non in subversionem datam. Si enim data esset peccatum originale auferre non poterat, vel certe quia non hircorum aut taurorum, sed Christi sanguine erat vita donanda. Vere ex lege esset justitia. Donum promissae haereditatis justitiam nominavit, ac si diceret, si data esset lex, quae possit praestare vitam, et id quod repromissio spoponderat exhibere, vere promissio per legem putaretur exclusa. Nunc autem propter transgressiones, ut supra diximus, posita magis eos arguit peccatores, quibus post repromissionem in custodiam, et ut ita dicam, in carcerem data est, ut qui voluntarie noluerunt innocentis exspectare promissum, legalibus vinculis praepediti, et in servitutem mandatorum redacti, custodirentur in adventu futurae fidei in Christo, quae finem repromissionis af
Abbreviated transcription (Latin):
diatoris ꝓpt̃ trans gressiones ordinata ꝑ angelos do¬
nec uenir& sem̃ cui reꝓmissum ẽ. Sem̃ aũt aut du¬
bium quin xp̃m signisi cat. De quo matheus ait. Liber
generationis ihũ xp̃i. filii dđ filii abraham: mediator
autem unus poniesi. Sub auditur unius partis
non ẽ mediator sed interduas sit ut medius sit ds̃ aũt
unus est Hocaũt ideo addidit. nequis putar& xp̃m
ab unitate diuine nature penitus eẽ diuisũ quia medi¬
atoris suscepiss& ossiciũ : Lexerco aduersus proons sa
dĩ absit. Acsidicer& lex dĩ ꝓmissa ñ ausert sed p̃pa¬
rat adpmissa. Sic̃ mediator dĩ & hominũ inter dantem
& accipientẽ legẽ medius fuit siclex ipsa quȩ post reꝓ¬
missionẽ & cõplestionẽ eius media subrepsit. Quȩ nõ
idcirco arbi trandaẽ remissionẽ ecludere que postea
subsecuta eãq: prius fuit uid&ur abolerȩ sed & eo qđ

Expanded text:
diatoris, propter transgressiones ordinata per angelos, dodiatoris, propter transgressiones ordinata per angelos, donec veniret semen, cui repromissum est, semen autem, haud dubium, quin Christum significet, de quo Matthaeus ait: Liber generationis Jesu Christi, filii David, filii Abraham . Mediator autem unius non est. Subauditur unius partis non est mediator, sed inter duas, ut medius sit. Deus autem unus est. Hoc autem ideo addit, ne quis putaret Christum ab unitate divinae naturae penitus esse divisum, quia mediatoris suscepisset officium Lex ergo adversus promissa Dei? absit. Ac si diceret: Lex Dei promissa non aufert, sed praeparat ad promissa. Sicut mediator Dei et hominum inter dantem et accipientem legem medius fuit, sic lex ipsa, quae post repromissionem et completionem ejus media subrepsit, quae non idcirco arbitranda est repromissionem excludere, qua postea subsecuta eam quae prius fuit, videretur abolere, sed ex eo quod
Abbreviated transcription (Latin):
Sicut stephanus dicit. Hic ẽ qui fuit moxses in ec clesia
in solitudine cum angelo quiloquebatur ei in mon¬
te synai In omni u&ere testam̃to ubi angelus primũ
uisus refertur &postea quasi dr̃ loquens inducitur
angelus quidem uere & ministris plurib quicũq
sit uisus : sed in illo mediator loquitur quidic̃. Egosũ
dr̃ abraham & dr̃ isahac & dr̃ iacob: Inmanuꝰ mre¬
diatoris: Mediatorẽ xp̃m ihm̃ de quo & adtimotheũ
scribitur. Vnus ds̃ unus & mediator dĩ & hominũ. ho
debemus accipere. Quidã mediatorẽ mox senputant
N am & moyses aiunt in terdm̃ & populum medius
fuit sic enim ipse ad populum ait. facie ad faciem
lo cutus ẽ nob̵ dñs in monte demedio ignis : ego se¬
quester & medius fui interdm̃ & uos. intep̃r illo ut
ad nunciarẽ uob uerba eius Quia uero lectionis
ordo confusus ẽ : & hi ꝑbatm ꝑturbatur sic nobir
reddendus uidetur. lex posita ẽ ꝑ angelos in manu me¬

Expanded text:
sicut Stephanus dicit: Hic est qui fuit in ecclesia, sicut Stephanus dicit: Hic est qui fuit in ecclesia, in solitudine cum angelo, qui loquebatur ei in monte Sinai . In omni Veteri Testamento ubi angelus primum visus refertur, et postea quasi Deus loquens, inducitur angelus quidem vere ex ministris pluribus, quicunque sit visus, sed in illo mediator loquitur, qui dicit: Ego sum Deus Abraham, et Deus Isaac, et Deus Jacob In manu mediatoris. Mediatorem Jesum Christum, de quo et ad Timotheum scribitur: Unus Deus, unus mediator Dei debemus accipere. Quidam mediatorem Mosen putant. Nam et Moses, aiunt, inter Deum et populum medius fuit, sic enim ipse ad populum ait: Facie ad faciem locutus est nobis Dominus in monte de medio ignis, ego sequester et medius fui inter Deum et vos in tempore illo, ut annuntiarem vobis verba ejus. Quia vero lectionis ordo confusus est, et hyperbato perturbatur, sic nobis reddendus videtur: Lex posita est per angelos in manu me
Abbreviated transcription (Latin):
affligi Sicut idem apłs in hac ipsa epła memimorat:
iudenter ergo monstratur scđm sermonẽ dĩ abrahã
factum post triginta annos rȩmissionis semen eĩ
ꝑsecutionib: laborare coepisse: Naosi & lece
heneditas iaonon& proons sione ab rahe
auteo per nepromris sioriem douauit ds̃: Acsi
ratꝰ aliquis quid necesse fuit legem postquadrin
lege suspicio destructe sponsionis potuerit oboriri:
& manente reꝓmissione non ꝓsutura lex data sit
quam p̃uidens apłs questionẽ in sequentib: ipse sit ꝓ¬
ponit dicens. Quod igitur l& item ipse sibim& respon¬
ditdicens: Propt̃ trans gressiunes posita ẽ donec
uenir& sem̃ cui ꝓmissunẽ. Post offensã enĩ in he¬
remo populi post adoratũ uitulum & murmur
in dñm lextrans gressiones ꝓhibitura successit. l&
p̃cepta suꝑbȩ desuis uirib: fidens inquid deficiens
Hoc loco mox sensigificat legẽ ꝑ angelũ dñi accepisse

Expanded text:
affligi: sicut idem Apostolus in hac ipsa Epistola scribit. affligi: sicut idem Apostolus in hac ipsa Epistola scribit. Evidenter ergo monstratur, secundum sermonem Dei ad Abraham factum, post centum triginta annos repromissionis, semen ejus persecutionibus laborare coepisse. Nam si ex lege haereditas, jam non ex promissione. Abrahae autem per repromissionem donavit Deus. rat aliquis: Quid necesse fuit legem post lege suspicio destructae sponsionis potuerit oboriri, et manente repromissione, non profutura lex data sit, quam praevidens apostolus quaestionem in sequentibus ipse sibi proponit dicens: Quid igitur lex? item ipse sibimet respondit, dicens: Propter transgressiones posita est, donec veniret sanctum, cui promissum est. Post offensam enim in eremo populi, post adoratum vitulum, et murmur in Deum, lex transgressiones prohibitura successit. Lex praecepta superbe de suis uiribus fidens, in quibus deficiens Hoc loco Mosen significat legem per angelum Domini accepisse,
Abbreviated transcription (Latin):
Cubputandi in hoc loco anni ab eo tempore quodñs
ad abraham locutus ẽ dicens : & in semine tuo bene¬
dicentur om̃s gentes usq: ad legis latorẽ: mox sen
uerum quadringenti & triginta sint uł quo modo in
genesi ipsa a brahe dñs pollicetur qđ post qua drin¬
gentor annos d&erra seruitutis filii eĩ &i turi sint
non enim paruares ẽ & amultis quaestta nescio an
abaliquo sitinuenta. Neque quis put& ẽẽ contra¬
nium qm in libro geneseo abraham a dõdicitur. scito
p̃noscens qđ peregrinũ suturum sit sem̃tuũ interra
non sua: & subiciunt eor seruituti & affligent qua¬
dringentos annos & hic apłr triginta annos am¬
pliur ponat. quod dicit aũt hoc ẽ septua gesimo
quinto a&atis suae anno a braham accepit adõ reꝓ¬
missionem & quo tempore usq: ad inicium legis mos¬
saice qua dringenti &triginta anni hacratione
complentur : & tempore rȩꝓmissionis usq: ad cen¬
aecatis anno isahac paruulus ab hismaele cȩpit

Expanded text:
upputandi in hoc loco anni ab eo tempore quo Dominus ad Abraham locutus est dicens: Et in semine tuo benedicentur omnes gentes , usque ad legislatorem Mosen, utrum quadringenti et triginta sint, vel quomodo in Genesi ipsi Abrahae Dominus pollicetur, quod post quadringentos annos de terra servitutis filii ejus exituri sint, non enim parva res est, et a multis quaesita, nescio an ab aliquo sit inventa. Neque quis putet esse contrarium, quoniam in libro Geneseos Abraham a Deo dicitur: Scito, praenoscens, quod peregrinum futurum sit semen tuum in terra non sua: et subjicient eos servituti, et affligent quadringentos annos: et hic Apostolus triginta annos amplius ponat. Quod autem dicit, hoc est, septuagesimo quinto aetatis suae anno, Abraham accepit a Deo repromissionem, a quo tempore usque ad initium legis Mosaicae, quadringenti et triginta anni, hac ratione complentur. Ex tempore repromissionis, usque ad cenaetatis anno, Isaac parvulus ab Ismaele coepit
Abbreviated transcription (Latin):
rint & semina uerint inspũ ut despũ metant uitam
a& nã. Quocies cumq uoluptatem carnis senserint
titillare non ꝑficiant desiderium eius. alio modo
eos ambulare in spũ & carnis desiderium non ꝑfice¬
re dicimus qui spiritaliter egrediuntur aegyprũ
& spiritalem escam potumq despiritali auriunt pe¬
tra. Qui ambulant in omnib: spiritaliter ñ ꝑficien¬
tes carneae legis litterã uł desiderium sed fructus
in&unt spiritalis intellegentiȩ. Tercia modo quidã
desiderium carnis. in his dicunt ẽe quiparuuli sunt
in xp̃o. Iter autem spr in ꝑfectis uiris &ee sensum sp̃m
caroenim concupis cit aduensus sp̃o. sp̃s aũt

Expanded text:
rint in spiritu, ut de spiritu metant vitam aeternam, quotiescunque voluptatem carnis senserint titillare, non perficiant desiderium ejus. Alio modo eos ambulare spiritu, et carnis desiderium non perficere dicimus, qui spiritaliter egrediuntur Aegyptum, et spiritualem escam potumque de spirituali hauriunt petra, qui ambulant in omnibus spiritualiter, non perficientes carneae legis litteram, vel desiderium, sed fructus metentes spiritalis intelligentiae . Tertio modo, quidam desiderium carnis, in his dicunt esse, qui parvuli sunt in Christo, iter autem spiritus in perfectis viris. Spiritu Caro enim concupiscit adversus spiritum,
Abbreviated transcription (Latin):
Docibilem longanimem cũ mansu&udinẽ & erudientẽ¬
&iam eos qui econtrario disputant: eoiulationes:
quis nr̃m careat : Telati sunt enĩ & patri archȩ io¬
operatur & species ẽfuroris. Inter iracundiã autem
&iram hoc inter ẽ : Quod iracundus semꝑ irascitur:
ratus ꝓtẽp̃r concitatur. & nescio quis possit regnũ
dĩ possidere cum liis qui irascitur separ&cur a regno:
Rixȩ: Decimolo coponitur rixa quaequasi aliud

Expanded text:
docibilem, longanimem, cum mansudocibilem, longanimem, cum mansuetiam eos qui econtra disputant . Post contentionem, quis nostrum careat. Zelati sunt enim, et patriarchae Jooperatur, et species est furoris. Inter iracundiam autem et iram, hoc interest, quod iracundus semper irascitur, iratus pro tempore concitatur, et nescio quis possit regnum Dei possidere, cum is, qui irascitur, separetur a regno. Rixae. Decimo loco ponuntur rixae, quas aliud