comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fuerit ꝓsequimur. Nunc interim ut cepimus
precipitur ut sacerdotalia iubeat fieri uesti¬
menta. post cȩcera legitur. & stolȩ quas faciunt
ros istius modi ueniat uestim̃tũ. De inde
iungitur & in accipient aurũ & iacintũ c
purpurã & coccũ & bẏssum. & facient suꝑ¬
humerale debysso torto opus texile uariũ.
Et quid plura. totus exc̃i liber hac uestiũ plenꝰ
est specie. Nam & infinẽ eius modi uoluminis
scribitur. Et fecit om̃is sapiens inoperib stolas¬
scõꝵ quȩ sunt a aron sacerdotis sicut p̃cepit
dñs moysi. Et fecerunt suꝑ humerale de auro
& iacinto & purpura & cocco & hisso retorto.
Sed quia inexodo hoc genus uestim̃ti p̃cipitur.
tantũ ut fiat & postea factũ refertur. ñtam̃
eo aaron uestitus indicitur inleuitico quomodo
sacerdotalib uestim̃tis indutus fuerit explicat᷑.
Et applicauit moyses aaron & filios eiꝰ. & lauit
eos aqua. & uestiuit eũ tumcã & cinxit eũ

Expanded text:
fuerit, prosequemur. nunc interim de ephod, ufuerit, prosequemur. nunc interim de ephod, upraecipitur, ut sacerdotalia iubeat fieri uestimenta, post cetera legitur: ethae stolae, quasfacient.ros istiusmodi ueniat uestimentum. deinde iungitur: et hi accipient aurum et hyacinthum et purpuram et coccinum et byssum et facient superhumerale de bysso torta, opus textile uarium. et quid plura? totus Exodi liber hac uestium plenus est specie. nam et in fine eiusdem uoluminis scribitur: et fecit omnis sapiens in operibus stolassanctorum, quaesuntAaronsacerdotis, sicut praecepit dominus Moysi. et fecerunt superhumerale de auro et hyacinth.o et purpura et coccino et bysso retorta. sed quia in Exodo hoc genus uestimenti praecipitur tantum, ut fiat, et postea factum refertur, non tamen eo Aaron uestitur, in Leuitico. quomodo sacerdotalibus uestimentis indutus fuerit, explicatur: etadplicauitMoyses Aaron et filios eius et lauit eos aqua et uestiuit cum tunica et cinxit eum
Abbreviated transcription (Latin):
ingressisunt domũ micha. & sũpserunt sculptile
opinionem. qui ut indissolubilẽ facerent questionẽ.
efet argenteũ putauerunt. Illud breuiter attende
quod nunquã nisi insacerdotio nominetur. Nam
& samubel qui illo cinctus referrur. leuitis fuit.
& sacerdotes nor mam hoc dignitatis suȩ
insigne portabant. & quod inlatinis codi¬
cib nonhabetur. quando dauid fugiens
saul uenit ad achimeleth. & gladiũ postula.¬
uit dicens. uide siest ad manum tuã lancea
aut gladius. qm̃ quia gladiũ ouasa mea
non sustuli inmanu mea. Responditq sacer¬
dos & dixit ei. Ecce gladius goliat alienigenȩ
quẽ ꝑcussisti inualle terebinti. & hic inuo.¬
lutus ẽ inuestim̃to post efot insacrarioutiq
efot conditũ seruabatur. hoc quoq quod
nunc posuimus ubi scultile & conflatile¬
legertur. licet idolũ sic. tam̃ quia per errerẽ
religio putabatur. aduenerationem eiussicut
ad dei ministerium eftt & tharafin insigne
conficitur. Tara finquio sit si spaciũ dictandi

Expanded text:
unt domum Micha et sumpserunt sculptile opinio, qui, ut indissolubilem facerent quaestionem, ephod argenteum putauerunt. illud breuiter adtende, quod numquam nisi in sacerdotio nominetur. nam et Samuhel, qui illo cinctus refertur, leuites fuit et sacerdotes Nonbat hoc. dignitatis suae insigne portabant et — quod in Latinis codicibus non habetur —, quando Dauid fugiens a Saul uenit ad Achimelech et gladium postulauit dicens: uide, si est ad manum tuam lancea aut gladius, quoniam gladium et uasa mea non sustuli in manu mea. respondensque sacerdos dixit: ecce gladius Goliath alienigenae, quempercussistiinualle terebinthi, et hic inuolutus est in uestimento post j ephod, in sacrario utique ephod conditum seruabatur. hoc quoque ipsum, quod nunc posuimus. \'sculptile et conflatiles, licet idolum sit, tamen, quia per errorem religio putabatur, ad uenerationem eius, sicut ad dei ministerium ephod et teraphim, insigne conficitur. Teraphim quid sit, si spatium dictandi
Abbreviated transcription (Latin):
domus eius dei. & fecit micha efoth oerthara¬
fim. & impleuit manum unius defilus
sus. & factus est ei insacerdotẽ. Siaũt putas
ea quȩ superius appellata sunt sculptile
atq conflatile efoch & tharasin de inceps
nominari. disce e̾e ñ eadẽ. siquidẽ post matris
idolum quod dr̃ sculptile atq conflatile fecit
micha eftt & tharaphin sicut ex sequentib
approbatur. Et responderunt quinq uiri
qui abierant considerare terra. codixerunt.
ad fr̃s suos. Ecce nostis quia est indomib istis
efoth & tharafin sculptile & conflatile. Et post
multa quȩ in medio preter misisti. & ascendert̃
inquit quinq uiri & irruerunt illuc & supser̃¬

Expanded text:
et domus eius domus dei; et fecit ephod et terapet domus eius domus dei; et fecit ephod et teraphimsuis, et factus est ei in sacerdotem » . Si autem putas ea quae superius appellata sunt sculptile atque conflatile, Ephod, et Theraphim deinceps nominari, disce esse non eadem. 142 Siquidem post matris idolum, quod dicitur sculptile atque conflatile, fecit Micha Ephod et Theraphim, sicut ex consequentibus approbatur. « Et responderunt quinque viri qui abierant considerare terram, et dixerunt ad fratres suos. Ecce nostis, quia est in domibus istis Ephod et Theraphim et sculptile atque conflatile » . Et post multa quae in medio praetermisisti: « Et ascenderunt, inquit, quinque viri, et illuc irruer
Abbreviated transcription (Latin):
efoch inmanii sua. & renunciatum ẽ saul
quia uenit dauid inseceilã. Ubi cũ regis ad¬
uentus & ciuitatis timeretur obsidio. dixit
dauid ad abiathar. de fer efoth dñi. Hȩc st̃
quȩ de regnoꝵ libro excerpta ꝓponens ad
ulumen iudicum transcendisti. In quo micha
de monte ephraim scribitur nuille centum
argenti siclos matri quos illa nouerat reddi¬
disse. eamq sculptile in de fecisse conflatile.
& addis hȩc post modicũ uocari efoth & tha¬
rafim. Cũ utiq sizonasit aut uestimenti genꝰ
sculptile atq conflatile uestim̃tũ ẽe ñpossit.
Agiosco errorem pene om̃iũ latinoꝵ putantiũ
efoth & tharafim. quȩ postea nominantur de
hoc argento quod micha matri dederat fuisse
conflatũ. cũ inscriptura sic referat. Et accepit mat̾
eiuis haud dubium quin michȩ argentum. & dedit
illud conflatori. o fecit illud sculptile atq
conflatilȩ. fuit indomo michȩ & uir micha

Expanded text:
ephod in manusua. etrenuntia- i tum est Saul. ephod in manusua. etrenuntia- i tum est Saul. quia uenit Dauid in Ceila. ubi cum regis aduentus et ciuitatis timeretur obsidio, dixit Dauid ad Abiathar: \' defer ephod domini. haec sunt, quae de Regnorum libro excerpta proponens ad uolumen Iudicum transcendisti, in quo Micha de monte Ephraim scribitur mille centum argenti siclos matri, quos illa uouerat, reddidisse eamque sculptile inde fecisse atque conflatile. et addis haec post modicum uocari ephod et teraphim, cum utique, si zona sit aut uestimenti genus, sculptile atque conflatile esse non possit. agnosco errorem paene omnium Latinorum putantium ephod et teraphim, quae postea nominantur, de hoc argento, quod Micha matri dederat, fuisse conflatum, cum scriptura sic referat: et accepit mater eius — haud dubium, quin Michae — argentum et dedit illud conflatori et fecit illud sculptile et conflatile; et fuit in domo Michae et uirMicha
Abbreviated transcription (Latin):
michi insacerdotium ut ascenderet ad
altare meum a incenderent incerisum.
& portarent efoth. totum libri ordinem
ꝓsecutus etiam deillo loco exempla sũpsisti
in quo do hec idumeus iussu regis inter fecit
sacerdotes. Et conuersus est inquit scriptura
do hec syrus. & mortificauit ipse sacerdotes
dñi. Et occidit in illa die trecentos quinq
iuros. siue ut inhebreo legitur octoginta
c iuitatẽ sacerdotum occidit in ore gladii. aiuro
usq ad mulierem. ab infante usq ad nutri¬
entẽ. & uitulũ & asinũ & ouẽ inore gladii.
& saluatus est unus filius achimelech flii achi¬
tob. o nomen eiꝰ abiathar. & fugit post da¬
uid. Non me teneo qui in problematris
ordinem resporisio preueniat. ubi hunc
legimus & om̃s portantes ephoth. hoc quare
dixerim insequentibus disces. Illud quoq
quod sequitur addidisti. Et factum est cum
fugeret abiathar filius achimelech ad dauid̃
& ipse cum dauid inseceila descendit habens

Expanded text:
mihi in sacerdotium, ut ascenderent ad mihi in sacerdotium, ut ascenderent ad altare meum, et incenderent incensum, et portarent Ephod » ; totumque libri ordinem prosecuta, etiam de illo loco exemplar sumpsisti, in quo Doec idumaeus jussu regis interfecit sacerdotes. « Et conversus, inquit Scriptura, Doec Syrus mortificavit ipse sacerdotes Domini: et occidit in illa die trecentos quinque viros , sive ut in Hebraeo legitur octoginta ciuitatem sacerdotum, occidit in ore gladii a uiro usque ad mulierem. ab infante usque ad nutrientem et uitulum et asinum et ouem in ore gladii. et saluatus est unus filius Achimelech, filii Achitob, et nomen ei Abiathar et ! fugiit post Dauid. Non me teneo, quin- problematis ordinem responsione praeueniam, ubi nunc legimus: et omnes portantes ephod, in Hedixerim, in sequentibus disces. illud quoque, quod, sequitur, addidisti: et factum est, cum fugiretAbiathar, filiusAchimelechadDauid etipse cumDauid inCei- i la descendit habens
Abbreviated transcription (Latin):
legendus est aut tullius. Si sacramenta diui¬
na. nr̃i codices qui de hebreo in latinum non
bene resonant ꝑ uideridi. Infronte epłe tuȩ
posueras quid sibi uellet quod in regnoꝵ libro
primo scriptum est. Et samubel puer seruiebat
ante conspectum dñi cinctus eftth. bat. &
diploidem habebat pusillam quam fecerat
ei mater sua. & afferebat ei mater sua de dieb
indies cum ascenderet cum uit suo sacrificare
sacrificium dierum. Itaq queris quid sit eftth.
bat. quo futurus propła p̃cingitur. utrum¬
ne zona. an ut quidam putant turbulum
uel genus ali quod uestimentisit. & si uestis¬
est quomodo ea cingitur. Et post ipsum
efoth. quare adiungitur bat. insequentib
quoq legisse te scribis. Ubi uenit homo
dei adbeli. & dicit ei. hȩc dicit dñs mani¬
feste ostendi me addomum patris tui.¬
Et ex omibus tribub isrł cumeẽnt interra
egypti seruientes indomo pharaonis. Et elegi
domum patris tui exom̃ib tribubus irł

Expanded text:
legendus aut Tullius est, si sacramenta diuilegendus aut Tullius est, si sacramenta diuina, nostri codices, qui de Hebraeo in Latinum non bene resonant, peruidendi. In fronte epistulae tuae posueras, quid sibi uelit, quod in Regnorum libro primo scriptum est: et Samuhel puer seruiebat ante conspectum domini cinctus ephod bad et diploidam habebat pusillam, quam fecerat ei mater sua et afferebat ei de diebus in dies, cum ascenderet cum uiro suo ad sacrificare sacrificium dierum. itaque quaeris, quid sit ephod bad, quo futurus propheta praecingitur, utrumne zona an, ut quidam putant, turabulum uel genus aliquod uestimenti sit. et si uestis, quomodo ea cEphod, quare adjungitur ei bad? In sequentibus quoque legisse te scribis: « Venit homo Dei ad Eli, et dicit ei: Haec dicit Dominus: Manifeste ostendi me ad domum patris tui, ex omnibus tribubus Israel, cum essent in terra Aegypti servientes in domo Pharaonis, et elegi domum patris tui ex omnibus tribubus Israel
Abbreviated transcription (Latin):
Pis tolare officium est dere familiari
Laut de cotidiana conuersatione
aliquid̾ scribere. & quodam modo
absentes inter se fieri dum mutuo quid aut uelint
aut gestumsit nunciet. Licet interdum comfa¬
bulationis tuȩ tale conuiuium doctrinȩ quoq
sale condiatur. Uerum motus intra xtatibus
occuparis. Nichil michi scribes nisi quod me
torqueat. & scripturas legere compellat.
Deniq dere famosissima questionem̃ propositã
potulasti. ut quid sentirem statim rescriberem.
quasi uero phariseoꝵ teneam cathedram. ut
quoties cumq de uerbis hebreis iurgium est.
ego arbiter ut lites sequester exposcar. Non sunt
suaues epłẽ. quȩ non explaceant & redoleant.
quas non condit apicius. in quibus nichil de
magistroꝵ huius temporibus uire suffumat.
Sed quia uiator & internuncius sermonis nr̃i
redire festinat. rem grandem celerius dicto
quam debeo. Licet de scripturis disputanti¬
non tam necessaria sint uerba quam sensus.
Quia si eloquentiam querimus. demostentes

Expanded text:
pistolare officium est de re familiari aut de cotidiana conuersatione aliquid scribere et quodammodo absentes inter se praesentes fieri, dum mutuo, quid aut uelint aut gestum sit, nuntiant, licet interdum confabulationis tale conuiuium doctrinae quoque sale condiatur. uerum tute in tractatibus occuparis, nihil mihi scribis, nisi quod me torqueat et scripturas legere conpellat. denique heri famosissima quaestione proposita postulasti, ut, quid sentirem, statim rescriberem; quasi uero pharisaeorum teneam cathedram, ut, quotienscumque de uerbis Hebraicis iurgium est, ego arbiter et litis sequester exposcar. non sunt suaues epulae, quae non et placentam redoleant, quas non condit Apicius, in quibus nihil de magistrorum huius temporis iure suffumat. sed quia uector et internuntius sermonis nostri redire festinat, rem grandem celerius dicto, quam debeo, licet de scripturis non tam necessaria sint uerba quam sensus, quia, si eloquentiam quaerimus, Demosthenes
Abbreviated transcription (Latin):
scã simplicitas. Quiinsermone imitari se
dicit apłos. prius imitetur iniurtute uitam
illoꝵ. in loquendo simplicitatem excusabat
sanctimoniȩ magnitudo. & syllogismos ari¬
stotelis contoriaq chrisippi resurgens mortuus
confutabat. Cęterum ridiculum siquis se nobis
inter cresi opes & sardana palli delicias desola
rusticitate se iacet. quasi om̃s latrones & di¬
uersoꝵ criminum rei diserti fint. &e cruentos
gladios philosophoꝵ uoluminib & non arboꝵ
truncis oculant. Excessi mensuram epłẽ. sed
non excessi doloris modum. Nam qui falsariils
uocor & inter mulierum radios & textrina
dilanior contentus sum crimen abnuere
non referre. Unde arbitrio tuo cuncta per¬
mitto ut legas ipsam epistolam. tam grecã
quam latinam. & ilico intelligas accusatoꝵ
meoꝵ uenias & preciosas querellas. Porro mͥ
sufficit amicum instruxisse Barissimum. &
incellula latitantem. dien tantum expectare

Expanded text:
sancta simplicitas: qui in sermone imitari se sancta simplicitas: qui in sermone imitari se dicit apostolos, prius imitetur in uita. illorum in loquendo simplicitatem excusabat sanctimoniae magnitudo et syllogismos Aristotelis contortaque Chrysippi acumina resurgens mortuus confutabat. ceterum ridiculum, si quis e nobis inter Croesi opes et Sardanapalli delicias de sola rusticitąte se iactet, quasi omnes latrones et diuersorum criminum\' rei diserti sint et cruentos gladios philosophorum uoluminibus ac non arborum truncis occulant. Excessi mensuram epistulae, sed non excessi doloris modum. nam qui falsarius uocor et inter muliercularum radios et textrina dilanior, contentus sum crimen abluere, non referre. unde arbitrio tuo cuncta permitto, ut legas ipsam epistulam, tam Graecam quam Latinam, et ilico intellegas accusatorum meorum nenias et pretiosas querellas. porro mihi sufficit amicum instruxisse carissimum et in cellula latitantem diem tantum expectare
Abbreviated transcription (Latin):
scriptorib sententiam feras: Ergo frustra
tanto tempore studiumus. & sepe manum
ferulȩ sub duximus. egredientes de portu
statim impegimus. Igitur quia &e errasse
humanum est. & confiteri errorem pruden¬
tis. tu quicumq reprehensor es. tume ob¬
secro emenda preceptor. & uerbum e uerbo
exprime. Debueras inquit dicere oportebat
nos dilecte non aestimatione clericorum
fieri. Hec est plautica eloquentia. hic lepus
atticus. & musarum ut dicunt eloquio
comparandus. Completur in me tritum
uulgi sermone prouerbium. oleum perdit¬
& impensas. quibouem mittit ad ceroma.
Hȩc non est illius culpa ciuus subpersona alius
agit tragoediam. sed rufimi & melanii magistroꝵ
eius. qui illum magna mercede nichil scire¬
docuerunt. Hec reprebendo inquolibet. xp̃iano
sermonis imperitiam. atq utinam socraticũ
illud̃ haberemus. scio quod nescio. & alterius
sapienus. te ipsum intelligere. Uenerationi
michi semper fuit. nonuerbosa rusticitas. sed

Expanded text:
scriptoribus sententiam feras? ergo frustra scriptoribus sententiam feras? ergo frustra tanto tempore studuimus et saepe manum ferulae subduximus? egredientes de portu statim inpegimus. igitur, quia et errasse humanum est et confiteri errorem prudentis, tu, quicumque reprehensor es, tu me, obsecro, emenda, praeceptor, et uerbum de uerbo exprime. \'debueras\', inquit, \'dicere: oportebat nos, dilecte, non aestferri. » Haec est Plautina eloquentia, hic lepos Atticus, et Musarum, ut dicunt, eloquio comparandus. Completur in me tritum vulgi sermone proverbium: Oleum perdit et impensas, qui bovem mittit ad ceroma. Haec non est illius culpa, cujus sub persona alius agit Tragoediam; sed Ruffini et Melanii magistrorum ejus, qui illum magna mercede nidocuerunt. nec reprehendo in quolibet Christiano sermonis inperitiam - atque utinam Socraticum illud haberemus: s.cio, quod nescio\' et alterius sapientis: \'te ipsum intellege\'! —, uenerationi mihi semper fuit non uerbosa rusticitas, sed
Abbreviated transcription (Latin):
& nr̃o sermone capere possumus. Quanta
enim apud grecos benedicuntur. quȩ si
aduerbum trans feramus inlatino non re¬
sonant. Et e regione quȩ apud nos placent.
siuertantur iuxta ordinem apud illos displi.¬
cebunt. Sed ut infinita preteream &
ostendam tibi uir om̃ium nobilium xp̃i¬
anissime xp̃i anoꝵ nobilissime cuius madi¬
falsitatis inepłȩ trans latione repreben.¬
dant. ipsius epłȩ ponam cumgreco sermo¬
ne principium. ut exuno crimine intelli
ego uertisse ita me memini. oportebat
dilec tissime clericatus honore non abuti in
superbiam. Ecce inquiunt in uno uersiculo
quanta mendacia. primum. a cattnioc.
dilectus est. non dilectissimus. de inde. onicis.
aestimatio dr̃ non superbia. Non enim dixit.
alterum arbitrium sonat. Totumq quod
sequitur clericatus honore non abuti insuper.¬
biam tuum est. Quid ais oculmen litterarũ
& nr̃oꝵ tempoꝵ aristarche qui de uniuersis

Expanded text:
ex nostro sermone capere possumus. quanta ex nostro sermone capere possumus. quanta eiHm apud Graecos bene dicuntur, quae, si ad uerbum transferamus, in Latino non resonant, et e regione, quae apud nos placent, si uertantur iuxta ordinem, apud illos displicebunt! Sed ut infinita praeteream et ostendam tibi, uir omnium nobilium Christianissime, Christianorum nobilissime, cuius modifalsitates in epistulae translatione reprehendant, ipsius epistulae ponam cum Graeco sermone principium, ut ex uno crimine intellegego ita uertisse me memini: oportebat dilectissime, clericatus honore non abuti in superbiam. reece\', inquiunt, \'in uno uorsiculo quanta mendacia! primum ἀγαπητὸς dilectus\' est, non dilectissimus\'; deinde οἴησις aestimatio\' dicitur, non superbia\' — non enim dixit alterum arbitrium\' sonat -; totumque, quod sequitur, clericatus honore non abuti in superbiam\' tuum est.\' quid ais, o columen litterarum et nostrorum temporum Aristarche, qui de uniuersis
Abbreviated transcription (Latin):
nec non etiam in amos post discriptionem luxuriȩ.
stantia putauerunt hȩc & non fugientia. Reuera
sensus rethoricus. & declamatio tulliana.
Setd quid facierus ad autenti ticos libros inquib
hȩc non feruntur ad scriptam & cȩtera his similia.
quȩ si proferre nitamur. infinitus liber est opus.
Porro quanta dimiserint uel asterisci ut dixi testes.
sunt. uel nr̃a interpretatio. si adiligenti lectore
trans lationi ueteri conferatur. Et tamen iure hx.
editio obtinuit in eccłiis. uł quia prima ẽ. & ante
xp̃i fercur aduentum. uel quia ab apłis in quib
tamen ab hebraico non discrepat usurpata.
Aquila aũt proselitus & contentiosus interpres.
qui non solum uerba sed ethimologias uerboꝵ
trans ferre conatus est. iure ꝓicitur a nobis.
Quis enim profril mento uno & oleo possit uel
fusionem pomationẽq & splendentia. aut
om̃ino lingua non recepit hiuus rei exẽplũ.

Expanded text:
Nec non et in Amos post descriptionem luxuriNec non et in Amos post descriptionem luxuristantia putauerunt haec et non fugientia. re uera sensus rhetoricus et declamatio Tulliana; sed quid faciemus ad authenticos libros, in quibus haec non feruntur adscripta et cetera his similia? quae si proferre nitamur, infinitis libris opus est. porro, quanta dimiserint, uel asterisci, ut dixi, testes sunt uel nostra interpretatio, si a diligenti lectore translationi ueteri conferatur: et tamen iure Septuaginta editio obtinuit in ecclesiis, uel quia prima est et ante Christi fertur aduentum uel quia ab apostolis, in quibus tamen ab Hebraico non discrepat, usurpata. Aquila autem, proselytus et contentiosus interpres, qui non solum uerba, sed etymologias uerborum transferre conatus est, iure proicitur a nobis. quis enim pro frumento et uino et oleo possit uel \'fusionem\' \'pomationem\'que et \'splendentiam\', aut,na omnino lingua non recipit? huius rei exemplum
Abbreviated transcription (Latin):
sed a miacob. differo solutionem istius questiunculȩ
ut obirectattres mei querant &e intelligant. non
uerba inscripturis consideranda sed sensum.
Uicesimi primipsalmi iuxta hebreos id ipsum exor¬
dium ẽ. quod dñs incruce ẽ locutus est heli. heli.
lamazaptani. quod interpretatur deus m̃s.
ds̃ ms. quare me dereliquisti. Reddant rationẽ
curseptuaginta trans latores interposuerunt
respice me.ita enim uerterunt. ds ds m̃s
respice me. quare me dereliquisti. Respondebunt
utiq nichil insenisu dampni esse. siduo uerba
sunt addita. Audiant & ame non periclitari
ȩccłarum statum. siceleritate dictantis aliqua.
uerba dimiserim. Longum est nunc euoluere
serint. quȩ inexemplarib eccłẽ obelis astericisq
distincta sunt. Illud enim quod legimus inesaia
beatus quibabet semen in syon. & domesticos in
hierłm. solent hebrei deridere. cum audierint.

Expanded text:
sed a Iacob. differo solutionem et istius quaestiunculae, sed a Iacob. differo solutionem et istius quaestiunculae, ut obtrectatores mei quaerant et intellegant non uerba in scripturis consideranda, sed sensum. uicesimi primi psalmi iuxta Hebraeos id ipsum exordium est, quod dominus est locutus in cruce: heli heli lama zabtani, quod interpretatur: deus, deus meus, quare me dereliquisti? reddant rationem, cur septuaginta translatores interposuerint: \'respice me\'. ita enim uerterunt: deus, deus meus, respice me, quare me dereliquisti? respondebunt utique nihil in sensu damni esse, si duo uerba sunt addita. audiant et a me non periclitari ecclesiarum statum, si celeritate dictantis aliqua uerba dimiserim. Longum est nunc euoluere,serint, quae in exemplaribus Ecclesiae, obelis, asteriscisque distincta sunt. Illud enim quod legimus in Isaia: « Beatus qui habet semen in Sion, et domesticos in Jerusalem » , solent Hebraei deridere, cum audierint.
Abbreviated transcription (Latin):
& patres nr̃i. &e trans lati sunt insẏchem. &
positi sunt insepulohro quod emit abrabam
precio argenti a filiis emor. filii sychem. Hic
locus iagenesi multo alit̾ inuenitur. quod scilicet
abraham emerit a epbron cecteo filio saari iuxta
chebron quadringentis didraginis argenti.
speluncam duplicem & agrum circa eam. sepe¬
lieritq in ea sarram uxorem suam. Atq in eodẽ
libro postea legimus reuertentem de mesopotanna
iacob cumuxorib & filiis sins posuisse tabernatulũ
ante salem urbem sycbimoꝵ quȩ ẽ interra chana¬
am. & habitasse ibi. & emisse partem agri inquo
habebat tentoria. ab emor patre sẏchem centũ
agnis. ce statiusse ibi altare. & inuocasse diñ isrł.
Abraham nonemit specum ab emor patre sychẽ.
sed ab ephron filiosaar. Nec sepultus est insichẽ
sed inchebron. quȩ corrupte dr̃ arboc. Duodetĩ
aut̃ patriarchȩ non funt sepulti in arboc sed in
sychem. qui ager non est emptus ab abraham.

Expanded text:
etpatresnostri et translati sunt in Sychem; et etpatresnostri et translati sunt in Sychem; et positi sunt in sepulchro, quod emit Abraham pretio argenti a filiis Emmor, filii Sychem. hic locua in Genesi multo aliter inuenitur, quod scilicet Abraham emerit ab Efron Chetheo, filio Saar, iuxta Chebron quadringentis didragmis argenti speluncam duplicem et agrum circa eam sepelieritque in ea Sarram, uxorem suam. atque in eodem libro postea legimus reuertentem de Mesopotamia Iacob cum uxoribus et filiis suis posuisse tabernaculum ante Salem, urbem Sicimorum, quae est in terra Chanaan, et habitasse ibi et emisse partem agri, in quo habebat tentoria, ab Emmor, patre Sychem, centum agnis et statuisse ibi altare et inuocasse deum Israhel. Abraham non emit specum ab Emmor, patre Sychem, sed ab Efron, filio Saar; nec sepultus est in Sychem, sed. in Chebron, quae corrupte dicitur Arboc. duodecim autem patriarchae non sunt sepulti in Arboc, sed in Sychem, qui ager non est emptus ab Abraham,
Abbreviated transcription (Latin):
& tamen apłs nonuerbum expressit e uerbo.
sed ꝑ aphrasticos eundem sensum aliis sermonib
indicauit. Inepła ad romanos idembeatus apłs
exemplum de isaa ꝓpħa sumens. ecce inquit
ponam insyon lapidem offensionis. &e petram
scandali. discordat atrans latione ueteri. &
tamen cum bebraica ueritate concordat.
offensionis occurreretis. neq ut petrȩ ruinȩ.
cum apłs quoq petrus hebreis pauloq con¬
sentiens ita posuerit. Incredulis aũt lapis offen.¬
sionis. &e petra scandali. Ex quib uniuersis
ꝑspicuum est. apłos &e euangłistas in int̃preta¬
tione ueterum scripturarum sensum quesisse
non uerba. nec magnopere de ordine sermonib¬
q curasse. cum intellectui respateret. Lucas
uir apłicus &e euangłista scribit stephanum
primum xp̃i martirẽ in iudaica cortentione
narrantem. In lxx. & quinq animabiis descen¬
dit iacob in aegyptum. & defuntus est ip̃se

Expanded text:
et tamen apostolus non uerbum expressit e uerbo, et tamen apostolus non uerbum expressit e uerbo, sed παραφραστικω̄ς eundem sensum aliis sermonibus indicauit. in epistula ad Komanos idem beatus apostolus exemplum de Isaia propheta sumens: ecce, inquit, ponam in Sion lapidem offensionis et petram scandali. discordat a translatione ueteri et tamen cum Hebraica ueritate concordat. offensionis occurretis neque ut petrae ruinae, cum apostolus quoque Petrus Hebraeis Pauloque consentiens ita posuerit: incredulis autem lapis offensionis et petra scandali. ex quibus uniuersis perspicuum est apostolos et euangelistas in interpretatione ueterum scripturarum sensum quaesisse, non uerba, nec magnopere de ordinatione sermonibusque curasse, cum intellectui res paterent.\' Lucas, uir apostolicus et euangelista, scribit Stephanum, primum Christi martyrem, in Iudaica contentione narrantem: in septuaginta quinque animabus descendit Iacob in Aegyptum et defunctus est ipse
Abbreviated transcription (Latin):
sacerdotib ÷ legamus samuelem siue ut
incominuni habetur titulo regnoꝵ libros.
ibiq reperiemis nonabiathar scriptum e̾e.
sed achimelec pontificem. qui postea ado¬
hec cũ cęteris sacerdotib saule iubente
ꝑcussus est. Pergamus ad apłm paulum.
scribit ad corinthos. Si enim cognouissent.
sicut scriptum ẽ quod oculus non uidit.
nec auris audiuit. nec incor hominis ascen¬
derunt. quȩ preparauit ds̃ diligentib se.
Solent in hoc loco apocriphoꝵ quidam deli¬
ramenta sectari. & dicere quodde apoca¬
lypsi heliȩ testimonium sũptum sit. cum
inesaia iuxta hebraicũ ita legatur. Ascło
non audierunt. neq aurib perceperunt.
Oculus nonuidit deus absq te. quȩ preparasti
expectantib te. Hoc lxx. multo aliter
transtulerunt: A scło non audiiuimus. neq
oculi nr̃i uiderunt dm̃ absq te. Et opera
tua uera. & facies expectantib te miscdiam.
Intelligimus unde sumptum sit testimotuũ.

Expanded text:
sacerdotibus? legamus Samuhelem — siue, ut sacerdotibus? legamus Samuhelem — siue, ut in communi habetur titulo, Regnorum libros — ibique repperiemus non \'Abiathar\' scriptum esse, sed \'Achimelech\' pontificem, qui postea a Doec cum ceteris sacerdotibus Saul iubente percussus est. pergamus ad apostolum Paulum. scribit ad Corinthios: si enim cognouissent, culus non uidit nec auris audiuit nec in cor hominis ascenderunt, quae praeparauit deus diligentibus s e. solent in hoc loco apocryphorum quidam deliramenta sectari et dicere, quod de Apocalypsi Heliae testimonium sumptum sit, cum in Isaia iuxta Hebraicum ita legatur: a saeculo non audierunt neque auribus perceperunt. oculus non uidit, deus, absque te, quae praeparasti expectantibus te. hoc Septuaginta multo aliter transtulerunt: a saeculo non audiuimus neque oculi nostri uiderunt deum absque te et opera tua uera et facies expectantibus te misericordiam. intellegimus, unde sumpsit testimonium,
Abbreviated transcription (Latin):
ante faciem tuã. qui preparabit inamtuã
Uorclamantis indeserto. parate uiam dñi.
rectas facite semitas eius. Hoc exemplum
ex duob ꝓpħis compositũ ẽ. de malachia
iudelicet & esaia. Nam primum quod dr̃
ecce mitto angłm meum ante faciem tuã.
qui preparabit uam tuam. in malachiȩ fine
positum est. Sequens aũt quod infertur: uox
clamantis indeserto. & cȩtera. inesaia legimus.
Et quomodo marcus statim in principio uoluminis
sui posuit sicut scriptumẽ inesaia ꝓpħa. ecce
mitto angłm meum. quod non scribitur inesaia
ut diximus sed in malachia. innouissimo duo¬
decim ꝓpłaꝵ : soluat hanc questiunculã
imperita presumptio. & ego erroris ueniam
deprecabor. Idem marcus inducit ad phariseos¬
saluatorem loquentem. Nunquam legistis
quid fecerit dauid quando necesse habuit &e esuruunt¬
ipse & socueiꝰ. quomodo ingressus ẽ domũ
dei sub abiathar pontifice. & panes ꝓpositi¬
onis comedit. quib non licebat uesci nisi

Expanded text:
ante faciem tuam, qui praeparabit uiam tuam. uox clamantis in deserto: parate uiam domini, rectas facite semitas eius. hoc exemplum de duobus prophetis conpositum est, de Malachia uidelicet et Isaia. nam primum, quod dicitur: ecce mitto angelum meum ante faciem tuam, qui praeparabit uiam tuam, in Malachiae fine positum est; sequens autem, quod infertur: uox clamantis in deserto et cetera, in Isaia legimus. et quomodo Marcus statim in principio uoluminis sui posuit: sicut scriptum est in Isaia propheta: ecce mitto angelum meum, quod non scribitur in Isaia, ut diximus, sed in Malachia, in nouissimo duodecim prophetarum? soluat hanc quaestiunculam inperita praesumptio, et ego erroris ueniam deprecabor. idem Marcus inducit adpharisaeossaluatoremloquentem: numquam legistis, quid fecerit Dauid, quando necessitatem habuit et esuriuitipse et socii eius, quomodo ingressus est domum dei sub Abiathar pontifice et panes propositionis comedit, quibus non licebat uesci nisisolis
Abbreviated transcription (Latin):
uerbo: sacrilegium ẽ uł celasse uel ignorassẽ
misterium. Transeamus ad cetera. neq enĩ
epłȩ breuitas patitur diutius insingulis inmorari.
Idem matheus loquitur. Hoc aũt totum
factumẽ. ut compleretur quod dictum est¬

Expanded text:
uerbo, sacrilegium est uel celasse uel ignorasse uerbo, sacrilegium est uel celasse uel ignorasse mysterium. Transeamus ad cetera — neque enim epistulae breuitas patitur diutius in singulis morari —: idem Matheus loquitur: hoc autem totum factum est, ut conpleretur, a d
Abbreviated transcription (Latin):
to uocaui filios eius. Numquid om̃ino repu¬¬
diandi sunt quustũ locũ qui ad xp̃i maxime
ꝑtinet sacramentum aliter transtulerunt.
an danda potius uenia ut hominib. iuxta
sententiam iacobi dicentis. multa peccamus:
om̃s. &e siquis in uerbo non
peccat
iste ꝑfectus ẽ iuir. potens refrenare om̃e corpꝰ.
Illud uero quod in eodẽ euangłista scribitur.
&e ueniens habitauit inciuitate que dr̃ nazareth.
ut impleretur quod dictum ẽ ꝑpropłum. quia
natareus uocabitur. Respondeant loco de tali
&e fastidiosi aestimatores om̃iũ tractatoꝵ ubi
legerint discantq inesaia positũ. Nã in eo
loco ubinos legimus atq transtulimus. exiet
uirga deradice iesse. & flos deradice eius con¬
scendet. inhebreo uixta linguȩ illius idioma
ita scriptũ est. Exiet uirga deradice iesse. &
natareus deradice eiꝰ crescet. Cur hoc om̃s omi
serunt .lxx. si non licet uerbum trans ferre ꝓ

Expanded text:
to uocaui filios eius. num omnino reputo uocaui filios eius. num omnino repudiandi sunt, qui istum locum, quia ad Christi maxime pertinet sacramentum, aliter transtulerunt, an danda potius uenia ut hominibus iuxta sententiam Iacobi dicentis: multa peccamus omnes; et, si quis in uerbo non peccat, iste perfectus est uir, potens Illud vero quod in eodem Evangelista scribitur: « Et veniens habitavit in civitate quae dicitur Nazareth: ut impleretur quod dictum est per prophetas, quia Nazaraeus vocabitur » . Respondeant λογοδαίδαλοι, et fastidiosi aestimatores omnium Tractatorum, ubi legerint; discantque in Isaia positum. Nam in eo loco ubi nos legimus atque transtulimus: « Exiet virga de radice Jesse, et flos de radice ejus ascendet » : in Hebraeo juxta linguae illius ἰδίωμα ita scriptum est: exiet uirga de radice Iesse et Nazareus de radice eius crescet. cur hoc omiserunt Septuaginta? si non licet uerbum transferre pro
Abbreviated transcription (Latin):
quod intei precati sunt latini. & aspicient adme
phis quȩ illuserunt siue insultauerunt. discrepat¬
Et tam̃ sermonum uarietas sp̃s unitate concordat.
Inmatheo quoq legimus dnm p̃dicantẽ apłis fugã.
& hoc ipsũ eachariȩ testimonio confirmantẽ.
Scriptũ ẽ ait. ꝑcutiã pastorem. ce dues disꝑgent᷑.
At in .lix. &e in hebreo multum alit̃ ẽ. Non enĩ
dm̃ patrem rogantis. Ecute pastorem. &e disꝑgant᷑¬
oues. In hoc ut arbitror locouixta quoꝵ dã pru¬
dentiã euanglista piaculi reusẽ. quad ausus
sit ꝓphȩ uerba ad dñ referre ꝑsonam. Scribit
supradictus euangłista ad angłi monitũ tulisse
iosepħ paruulum &e matrẽ eius. & intrasse egiptũ.
ibiq mansisse usq ad obitum herodis. ut impleret᷑
ꝓpħa iuita hebraicã scribitur ueritatẽ. quia puer
isrł dilexi eum. & exaegy pto uocaui filiũ
meũ. ꝓ quo in eodẽ loco lxx. transtulerunt.
quia paruulus est ifrł. & dilexieũ. & ex aegyp.¬

Expanded text:
quod interpretati sunt Latini: et aspicient ad me pro his, quae inluserunt siue insultaueruut. discrepatet tamen sermonum uarietas spiritus unitate concordat. in Matheo quoque legimus dominum praedicantem apostolis fugam et hoc ipsum Zachariae testimonio confirmantem: scriptum est, aiaginta et in Hebreo multo aliter est. Non enim Deum patrem rogantis: “Percute pastorem, et dispergentoues. in hoc, ut arbitror, loco iuxta quorundam prudentiam euangelista piaculi reus est, quod ausus sit prophetae uerba ad dei referre personam. scribit supra dictus euangelista ad angeli monitum tulisse Ioseph paruolum et matrem eius et intrasse Aegyptum ibique mansisse usque ad obitum Herodis, ut inplereturpropheta iuxta Hebraicam scribitur ueritatemu.quia puer Israhel, dilexi eum et ex Aegypto uocaui filium meum. pro quo in eodem loco Septuaginta transtulerunt: quia paruulus est Israhel, et dilexi eum et ex Aegyp
Abbreviated transcription (Latin):
rabiam. humilẽ.
siue occidentalem.
Antiochiã pauꝑtatis silentiũ.
Abraham pat̾ uidens multi¬
tudinem. Abba pat̾ syrũ ẽ.
Agar. aduena. siue c̃uertenᷤ.
Cuilicia. assuptio. siue
uocatio lam̃tabilis.
Iamascus. sanguinis potꝰ.
Iudaismũ. conffessionẽ.
Ierosolimã. iusiopacis.¬

Expanded text:
biam, humilem, sive occidentalem. Antiochiam, paupertatis silentium. Abraham, pater videns multtudinem. Abba, pater. Syrum est. Agar, advena, sive convertens. Cilicia, assumptio, sive vocatio lamentabilis. Damascus, sanguinis potus. Judaismum, confessionem. Jerosolyma,
Abbreviated transcription (Latin):
populus linguens.
siue populus brutus.
Lauid desiderabilis.
Qua. calamitas siue
ue. aut certe uita.
ł ffraim. frugifer. siue
uberans. Manasse.
germen. Rebecca.
patientia. Sabbata
requies. Sion. specula.
Sina.mensura. man¬
datum uel temptatio.
Satan. aduersarius.
siue preuaricatoꝵ.

Expanded text:
lingens, sive populus bruchus. David, desiderabilis. Eva, calamitas, sive vae, aut certe vita. Ephraim, frugifer, sive ubertas. Manasse, germen. Rebecca, patientia. Sabbatha, requies. Sion, specula. Sina, mensura, mandatum, vel tentatio. Satan, adversarius, sive praevaricator.
Abbreviated transcription (Latin):
effusio. siue eccła
laguens uel stultitia.
eccła languentis.
diuidenti cornua
eorum. uel dissecanti
uallem. Ruben.ui¬
dere filium. siue
indere in medio
Smirne. cantico eoꝵ
Sardis. principi pul¬
chritudinis. Satane.
trans gressori. siue
aduersario.
Si meon audientis tri¬
dini s.

Expanded text:
effusio , sive Ecclesia languens, vel stultitia Ecclesiae languentis. dividenti cornua eorum, vel dissecanti vallem. 119 Ruben, videte filium, sive videte in medio. Smyrnae, cantico eorum. Sardis, principi pulchritudinis. Satanae, transgressori, sive adversario. Sidinis.
Abbreviated transcription (Latin):
sanguinis uel flu.¬
ens sanguinem. sed
melius ubiest ster¬
quilinium. Isachar.
est mertes. Iesus¬
ad augens.
aodocia. trib
amabilis dñi. siue
fuerunt inuomitũ.
Leui additus. labad¬
don. perdens. pro
eo quod est inter¬
ficiens sed melius
solitarius eorum.
Manna. quid est hoc.
Mlanasses. obliuosus.
siue ostupescens.

Expanded text:
sanguinis, vel flusanguinis, vel fluens sanguine; sed melius, ubi est sterquilinium? Issachar, est merces. adaugens.aodicia, tribus amabilis Domini, sive fuerunt in vomitu. Levi, additus. , perdens pro eo, quod est interficiens; sed melius, solitarius eorum. Manna, quid est hoc? Manasse, obliviosus, sive obstupescens.
Abbreviated transcription (Latin):
agnoscentem. Prudens.
indutus consilio. Roma.
excelsa. siue tonitruũ.
⁊ roadi. serienti. Irofi¬
mum. dissoluentem
thalamo.
tizantem. siue con¬
turbantem. Appollo.
mirabilem.
Iretam. uocationẽ
consumatam.
Ni copoli. germen protet¬
tionis meę. Tenam. cõ¬
motionem eius. siue
comoneris eũ ł ipse
requiescens.
ppia. continens.
siue continentia uel
liuera. Archippo. longi¬
tudmi operis. Demas.
silens. E pafran. quem
nos crescentem siue
augmentum possumꝰ
dicere.
ilemoni. mire
donato. uel certe
os panis eoꝵ. Onesi
Amen uere.
siue fideliter. Aser.
beatitudo. siue beatus.
degiptus. tribulatio.¬
surrectio inpriora.
sed meliis mons ela¬
triusculi uel mmosis
globosus.
Alle liua. laudate
ala am. uanus¬
populus.
.Ba lac. elidens.
Beniamin. filius
dextere. Babilon.
confusio. siue trans¬
latio¬
iabolum. deor
Daiid. desiderabilis.¬
Effesus uoluntas siue
consilium meum.
Eufrate.frugifero.
uans herentẽ
dño. Bad. temptatio
Gog. auma id est tec¬
tum. Ierabel. fluxus.

Expanded text:
agnoscentem. Pudens, indutus consilio. 117 Roma, excelsa, sive tonitruum. Troadi, servienti. Trophimum, dissolventem thalamos.tizantem, sive conturbantem. Apollo, mirabilem. Cretam, vocationem consummatam. Nicopoli, germen protectionis meae. Zenam, commotionem ejus, sive commovens eum, vel ipse requiescens.phia, continens, sive continentia, vel libera. Archippo, longitudini operis. Demas, silens. Epaphran, quem nos crescentem, sive augmentum possumus dicere. Filemoni, mire donato, vel certe os panis eorum. OnesimAmen, vere, sive fideliter. Aser, beatitudo, sive beatus. Aegyptus, tribulatisused melius, mons a latrunculis, vel mons globosus. Alleluia, laudate alaam, vanuspopulus. Balac, elidens. Benjamin, filius dexterae. Babylon, confusio, sive translatioDiabolus, deorDavid, desiderabilis.Ephesum, voluntas mea, sive consilium meum Euphrate, frugifero. lvans haerentem Domino. Gad, tentatio. Gog, δῶμα; id est, tectum. Jezabel, fluxus
Abbreviated transcription (Latin):
mons facture super¬
flue. Antiochiam
pauperta tissilentiũ.
Aquila dolens fue
parturiens. Prescens
tenebrosus. Carpiũ.
scientem perspione.
Corinthus. ontus ipse.
Claucdia. spestranquil.¬
litatis. Ianid des¬
siderabilis uł fortis
manu.Demassi¬
lens siue terrenus
uel sanguieus.
tem grandem.
Nunice ornantis.
prehendentẽ dnm̃.
Ermogenes uomens
eos inualle. Sedme.¬

Expanded text:
mons facturae superfluae. Antiochia, paupertatis silentium. Aquila, dolens, sive parturiens. Crescens, tenebrosus. Carpum, scientem perspicue. Corinthus, oritur ipse. Claudia, spes tranquillitatis. 116 David, desiderabilis, vel fortis manu. Demas, silens, sive terrenus, vel sanguineus. tem grandem. Eunice, ornantis. prehendentem Dominum. Ermogenes, vomens eos in valle: sed me
Abbreviated transcription (Latin):
arao. nudauit eũ.
fase. transcensus quod
int̾pretatur pascha.¬
Gedeon. experim̃tũ. ini¬
quitatis. Iesus. salus.
siue saluator. Iuda
confitens. uł laudator.
Isaac.risus. Iacob. sup¬
plantator. Ioseph. ud¬
dens. siue augmentũ¬
eius. lepthe. aperiunt.
siue aperientes. Leui.
additus. Moses. palpans¬
siue leniens. Melchise¬
dech. rexiustus. Man¬
na. quid natum ẽ istud
oe. requies. siue
requiescens. Na ab
sisperamn. mediam lit.
impetum. siper het la
titudinem. Sabbata.
requies. Salem.pͥ
Sara. princeps. Sãson.
Specula. Samubel. no¬
men enis ds̃
lexander. leuanͦs¬
langustiam tenẽ¬
brarum. Adam
homo. balatia.
trans latio. Gallia.
trans ferens. Biabolũ
defluentem. siue
clausum. in latu¬
mus. Effesum.
uoluntas enis.
Eua. calinitas. aut
suita siue ue
Iamnes. marius.
siue ubiest signum.
ceum. siue mare
incapite. Nonesi pho¬
rus. respondens nar¬
inclinans consiliũ.
Pilatus. ore melleatoꝵ.
siue ore contendens.
Satanas. aduersa¬
rius. Imeneus.
dormitans.

Expanded text:
arao, nudavit eum, Fase, transcensus, quod terpretatur paschaGedeon, experimentum iniquitatis. Jesus, salus, sive salvator. Juda, confitens, vel laudator. Isaac, risus. Jacob, supplantator. Joseph, addens, sive augmentuejus. Jepthe, aperuit, sive aperientis. Levi, additus. Moses, palpans, vel leniens. Melchisedech, rex justus. Manna, quidnam est istud? Noe, requies, sive requiescens. Raab, si per ain mediam litteimpetum: si per heth,  , latitudinem. Sabbatha, requies. Salem, pax. Sara, princeps. Samson, sol eorum. Samuel, nomen ejus Dlexander, levansangustiam tenebrarum. Adam, homo. Galatia, translatio. , transferens. Diabolum, defluentem, sive clausum in latomiis. Ephesum, voluntas ejus. Eva, calamitas, aut vita, sive vae. Jamnes, marinus, sive ubi est signum.ceum, sive mare in capite. Onesiphorus, respondens narnclinans consilium. Pilatus, ore malleator, sive ore contundens. S. Y Satanas, adversarius. Ymenaeus, dormitans.
Abbreviated transcription (Latin):
concionator. E pafroditũ.
frugiferum. Ebreus.
transitor. Eucodiã.
apprehen dentem
Philipenses. os lam.¬
padarum.
Phariscus. diuisus.
ł hilippus. os manuũ.
siue lampadarum.
quam nos dicere possumꝰ
cantilenã. Thessalo¬
nicã. festinans umbrã¬

Expanded text:
concionator. Epaphroditum, frugiferum. Ebraeus, transitor. Evodiam, apprehendentem Philippenses, os lampadarum. Pharisaeus, divisus. Philippus, os manuum, sive lampadarum. quam nos dicere possumus cantilenam. Thessalonicam, festinans umbra
Abbreviated transcription (Latin):
lix. congruat trans latorib. & quod his manis ẽ
erret innomine. ꝓzacharia quippe. hieremiã
posuit. Sed absit hoc depedisse quo xp̃i dicere.
Cui cure fuit ñ uerba &e syllalus aucupan. sed sẽn¬
tentias dognatũ ponere. Ueniamus ad aliud
eiusdẽ ⁊achariȩ testimonium. quod ioħes euangłista
sumit iuxta hebraicã ueritatẽ. uidebunt in
quẽ compunxerunt. ꝓquo inlxx. legimus.¬

Expanded text:
septuaginta congruat translatoribus et, quod his maius est, septuaginta congruat translatoribus et, quod his maius est, erret in nomine — pro Zacharia quippe Hieremiam posuit - ; sed absit hoc de pedisequo Christi dicere, cui curae fuit non uerba et syllabas aucupari, sed sententias dogmatum ponere. ueniamus ad aliud eiusdem Zachariae testimonium, quod Iohannes euangelista sumpsit iuxta Hebraicam ueritatem: uidebunt, in quem conpunxerunt, pro quo in Septu
Abbreviated transcription (Latin):
penitus non inuenitur. sed inzacharia multo
aliis uerbis. actoto ordine discrepante. Uulgata
quippe editio ita se habet. & dicam ad eos sibonũ
ẽ corã uobis. date mercedẽ michi. aut renuite.
& aplpenderunt mercedẽ meam. xxx. argenteos.
Dixitq dñs ad me. pone illos inconflatorio. &
considera si probatum sit. sicut probatus sum
ab eis. & tuli .xxx. argenteos. & misi eos indomo
dñi inconflatorio. Quantum distet ab euangłiste
testimonio .lxx. trans latio. ꝑspicuumẽ. Sed
& in hebreo cũ sensus idemsit. uerba prepostera
sunt. & pene diuersa. Et dixi inquit ad eos.
Sibonumesti inoculis ur̃is. afferte mercedem
meã. & siñ : quescite. Et adpenderunt mer¬
cedem meã . xxx. argenteos. Et dixit dñs adme.
Pice illud ad statuarium dequoꝵ precium quod¬
ad preciatus sum ab eis. Et tuli .xix. argenteos.
& ꝓieci eos indomo dñi ad statuarium. Accusent
apłm falsitatis. quod nec cum hebraico nec cũ

Expanded text:
penitus non inuenitur, sed in Zacharia aliis penitus non inuenitur, sed in Zacharia aliis multo uerbis ac toto ordine discrepante; uulgata quippe editio ita se habet: et dicam ad eos: si bonum est coram uobis, date mercedem mihi aut rennuite. et adpenderunt mercedem meam triginta argenteos. dixitque dominus ad me: pone illos in conflatorio et considera, si probatum sit, sicut probatus sum ab eis. et tuli triginta argenteos et misi eos in domo domini in conflatorio. quantum distet ab euangelistae testimonio Septuaginta translatio, perspicuum est. sed et in Hebraeo, cum sensus idem sit, uerba praepostera sunt et paene diuersa: et dixi, inquit, ad si bonum est in oculis vestris adferte mercedem meam et si non quiescite et adpenderunt mercedem meam triginta argenteos et dixit Dominus ad me proice illud ad statuarium decorum preadpretiatus sum ab eis. et tuli triginta argenteos et proieci eos in domo domini ad statuarium. accusent apost. olum falsitatis, quod nec cum Hebraico nec cum
Abbreviated transcription (Latin):
Sufficit in presenti nominasse hilariũ con¬
fessorẽ qui homelias iniob. & inpsalmos
tractatus plurimos inlatinũ ueriit ex greco.
nec ad sedit litterȩ dormitanti &e putida rusticoꝵ
interpretatione secorsit. sed quasi captiuos
sensus insuã linguã uictoris iure transposuit.
Nec hoc mirũ inceteris secłi uidelicet aut
Legimus in marco dicente dño. tabitacumi.
statimq sub iunctũ. quod int̾pretatur. puella
tibi dico surge.Argue euangłistã mendacui
quare ad diderit tibi dico. cum in bebreo¬
tantum modo sit prella surge. Sed ut en
perantis exprimeret. addidit tibi dico.
Nursum in matheo redditis aꝑditore iuda
triginta argenteis. & empto exeis agro figuli
scribitur. tunc implecũ ẽ quad scriptum est
ꝑ hieremiam ꝓpħam dicentem. & acceperunt
triginta argenteos precium ad preciati quod ad
preciauerunt filii isrł. & dederunt eos inagrum
figuli sicut constituit micbi dñs. Hoc inbi eremia

Expanded text:
sufficit in praesenti nominasse Hilarium consufficit in praesenti nominasse Hilarium confessorem, qui homiIias in Iob et in psalmos tractatus plurimos in Latinum uertit e Graeco nec adsedit litterae dormitanti et putida rusticorum interpretatione se torsit, sed quasi captiuos sensus in suam linguam uictoris iure transposuit. Nec hoc mirum in ceteris saeculi uidelicet aut legimus in Marco dicentem dominum: talitha cumi statimque subiunctum: quod interpretatur: puella, tibi dico, surge. arguite euangelistam mendacii, quare addiderit tibi dico, cum in tantummodo sit «Puella surge». Sed ut ids et imperantis exprimeret, addidit: «Tibi dico». 63 «Rursus in Mattheo, redditis a proditore Iuda triginta argenteis et empto ex eis agro figuli, scribitur: “Tunc impletum est quod scriptum est per Hieremiam prophetam dicentem: ‘Et acceperunt triginta argenteos pretium appretiauerunt a filiis Israhel, et dederunt eos in agrum figuli, sicut constituit mihi dominus. hoc in Hieremia
Abbreviated transcription (Latin):
latrnũ. Plus aliquid dicã. eundẽ sua in lingua
ꝓse uerbis int̾pretetur. Uidebit ordinem
ridiculũ. & poetã eloquentissimũ uix loquentẽ.
Uerũ ne eoꝵ parua sit auctoritas. quanquã
hoc tantũ ꝓhare uoluerim me sẽꝑ ab adolescen¬¬
tia non uerba sed sententias transtulisse. qualis
super hoc genere prefatuncula sit. in libro
quobeati antonii uita describitur. ipsius
lectione cognosce. Exalia in aliã linguam
ad uerbũ expressa trans latio. sensus operit.
&e uelut leco gramme sata stransgulat.¬
Dũ enĩ casib & figuris seruit oratio. quod breui
poterat indicare sermone. longo ambitu circũ¬
acta uirexplicat. Hoc igit᷑ ego uitans itabeatũ
antonium te pecente transposui. ut nicbil
desit ex sensu. cũ aliquid desit exuerbis.
Alii sẏllabas aueupentur &e litteras. tuquere
sententias. Dies me deficiet. si om̃iũ qui ad
sensũ int̾pretati sunt testimonia replicauero.

Expanded text:
Latinum — plus aliquid dicam -,.eundem sua in lingua Latinum — plus aliquid dicam -,.eundem sua in lingua prosae uerbis interpretetur: uidebit ordinem ridiculum et poetam eloquentissimum uix loquentem.f Uerum ne meorum parua sit auctoritas — quamquam hoc tantum probare uoluerim, me semper ab adulescentia non uerba, sed sententias transtulisse — qualis super hoc genere praefatiuncula sit, in libro, quo beati Antonii uita describitur, ipsius lectione cognosce: ex alia in aliam linguam ad uerbum expressatranslatio sensusoperit et ueluti laeto gramine sata strangulat.dum enim casibus et figuris seruit oratio, quod breui poterat indicare sermone, longoambitu circumactauixexplicat. hoc igitur ego uitans ita beatum Antonium te petente transposui, ut nihil desit ex sensu, cum aliquid desit exuerbis. aliisyllabasaucupenturetlitteras, tu quaere sententias. dies me deficiet, si omnium, qui ad sensum interpretati sunt, testimonia replicauero.