comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eccłiam. ꝓpt̃ quasdam eccłasticas necessa¬
rias causas inqͥrendas: & ea q̃ scđm eu¬
stasium gesta st̃ dinoscenda Inuenit¬
itaq inulta fieri indecent̃ : ab his qui
eundem eustasiũ secuti st̃. Necessario¬
igit᷑ statuit palam factis om̃ib ampu¬
tare uniuersa: quę ab eodem mala cõ¬
missa st̃ Declaratũ ẽ enĩ hos cosdem
nuptias accusare: & docere qđ nullꝰ
in coningali positꝰ gradu. spem habeat
apud dm̃. Unde factum ẽ: ut multe
mulieres seducte relictis ꝓpriis uiris.
& uiri uxorib destitutis. uincłm comui¬
gale dissoluerent: continentiã ꝓfitentes
Quam cũ retinere ñ possent: adulteria
cõmisert̃ Inuentę sunt enĩ dissensio
cere id.ẽ. &. traditiones eccłasticas & ea
quȩ in ȩccłiis agunt᷑ debere contẽpni:
concilii.¬

Expanded text:
ecclesia, propter quasdam ecclesiasticas et necessarias causas inquirendas, et ea quae secundum Eustasium gesta sunt dignoscenda, invenit multa fieri indecenter ab his qui hunc eumdem Eustasium secuti sunt: necessario statuit, palam factis omnibtare universa quae ab eodem male commissa sunt. Declaratum est enim hos eosdem nuptias accusare, et docere quod nullus in conjugali positus gradu spem habeat apud Deum: unde factum est ut multae mulieres seductae, relictis propriis viris, et viri uxoribus destitutis vinculum conjugale dissolverent, continentiam profitentes, quam cum retinere non possent, adulteria commiserunt. Inventi sunt etiam dissensioncere, id est et traditiones ecclesiasticas et ea quae in ecclesiis aguntur debere contemni, con
Abbreviated transcription (Latin):
Ieuis in egritudine fuerit bapti¬
tatus ad honorem prb̃ii ñ potest ꝓ¬
moueri: qr ñ ex ꝓposito fides eiꝰ. sed ex ne¬
cessitate descendit. nͥ forte ꝓpt̃ sequens
studium eiꝰ & fidem atq homine raritatẽ¬

Expanded text:
uis in aegritudine fuerit baptizatus, ad honorem presbyterii non potest promoveri, quod non ex proposito fides ejus, sed ex necessitate descendit: nisi forte propter sequens studium ejus, et fidem, atque hominum raritate
Abbreviated transcription (Latin):
st̃. nec panẽ scificatum dare calicem¬
q porrigere. Si uͦ absentes hi fuerint
ꝙ ad dandam orationem uocent᷑: soli
dare debebunt. Cor epĩ qͦq ad exemplũ
quidẽ ⁊ formã septuaginta uident᷑ ẽẽ:
ut cõministri aut̃ ꝓpt̾ studium qđ er¬
Id ipsum autem & actuum apłorũ liber

Expanded text:
sunt, nec panem sanctificatum dare, calicemque porrigere. Si vero absentes hi fuerint, et ad dandam orationem vocentur, soli dare debebunt. Chorepiscopi quoque ad exemplum quidem, et formam septuaginta videntur esse: ut comministri autem, propter studium quod erIdipsum autem et Actuum apostolorum liber
Abbreviated transcription (Latin):
conuigalis federis ꝓstitutio. Tales ioit᷑¬
tẽ sine culpa relicto secło sequntur
xp̃m. si habeant ex pari uoluntate ca¬
de &ꝰ uide. si sic canonice a tua es uxo¬
re absolutꝰ. & tua uxor ita pollicita
est. & tuce̾ illa ad ĩplete bonũ ur̃m¬

Expanded text:
conjugalis foederis prostitutio. Tales igitconjugalis foederis prostitutio. Tales igittunc sine culpa relicto saeculo sequuntur Christum, si habeant ex pari voluntate came, perpende et vide si sic canonice a tua es solutus uxore, et tua uxor ita pollicita est; et tu et illa adimplete bonum
Abbreviated transcription (Latin):
mulieris cubile redisse diceris. Nc̃ aut̃ si ⁊
um. Si itaq deniq ẽ. ut tius nuntꝰ. nar¬
rat. ñ uidetur nob̃ rationabilit̾ neq sana
mente id factum qm̃ cũ om̃i homini ad mo¬
nachtim uitam tendenti. legalit̃ sc̃e & iuste
sit ꝑgendum. tu contra leges minacit᷑. &
uiolenter a tua uxore partim timore mor¬
tis. partĩ tuȩ infirmitatis dolorib exami¬
cepta recessisti: & monasteria petisti. Non
patres dicunt. heç ficri debent. neq uir
in monasterium recipiendus ẽ. nͥ uxor illiꝰ
femineũ monasterium elegerit. aut ꝓ¬
fessa continentiã habitum cũ festinati¬
one mutauerit. Sc̃s enĩ basiliꝰ ep̃o de
hac re taliter dicit. Si quis coniugatus
uult conuerti ad monasterium. ñ ẽ re¬
cipiendꝰ. nͥ pͥꝰ ã coniuge castimoniã confi¬
tente. fuerit absolutꝰ. Nã si illa uiuen¬
te deo illo ꝑ incontinentiã alii nupserit.
ꝓculdubio ad ultera erit nec recipietur

Expanded text:
mulieris cubile rediisse diceris. Nunc autem, si tua mulieris cubile rediisse diceris. Nunc autem, si tua um. Si ita denique est ut tuus nuntius narrat, non videtur nobis rationabiliter neque sana mente id factum. Quoniam cum omni homini ad monachicam vitam tendenti legaliter et juste sit peragendum, tu contra leges minaciter et violenter a tua uxore, partim terrore mortis, partim tuae infirmitatis doloribus exanicepta, recessisti et monasteria petiisti. NonPatres dicunt, hoc fieri debet: neque vir in monasterium recipiendus est, nisi uxor illius femineum monasterium elegerit, aut professa continentiam, habitum cum festinatione mutaverit. Sanctus enim Basilius episcopus de hac re taliter dicit: « Si quis conjugatus vult converti ad monasterium, non est recipiendus, nisi prius a conjuge castimoniam profitente fuerit absolutus. Nam si illa, vivente illo per incontinentiam alteri nupserit, procul dubio adultera erit, nec recipitur
Abbreviated transcription (Latin):
cationis cͥm̃ ꝓpt̃ qd̾ uiro licet uxorem
dimittere. pͣdictam mulierẽ conmisisse
cognoueris. & ne illiꝰ conuersio uxori
relicte in scło fieri possit ꝑditionis oc¬
casio. uolumꝰ ut maritũ suũ illi. uel
suã tonsoratꝰ ẽ reddas. om̃i excusatio
ne cessante. Nam excepta fornicatio¬
nis causa. uirum urorem relinquere
nulla ratione concedit᷑. qr postquam
copulatione conuigii uiri. atq muli¬
eris unũ corpꝰ efficit᷑. ñ potest ex par¬
te conuerti & ex parte in scło rena
otificasti te
infirmatum. & ẽẽ peccatoꝵ
tuoꝵ recordatione & t̾rore ualde pa¬
tefactũ anxie quesisse monachũ fie¬
ri. & a tua uxore minis. & t̾roribꝰ eã
occidendi. ad hoc licentiam extorxisse.
&e sic te monastieã uestẽ sine abbate.
p̃sũpsisse. & monasteriũ petisse. pꝰ ea
uͦ cũ sanꝰ factꝰ eẽs. tuȩ uxoris recla
deuictus domũ remeasse. & post multos di¬
es quoꝵdam sapientiũ consilio. adiam dicte

Expanded text:
icationis crimen, propter quod licet uxorem icationis crimen, propter quod licet uxorem dimittere, predictam mulierem commisisse cognovisses, ne illius conversio uxori relicte in seculo fieri possit perditionis occasio, volumus, ut maritum suum illi, etiam si iam tonsoratus est, reddere ne cessante. Nam, excepta fornicationis causa, virum uxorem relinquere nulla ratione conceditur; quia postquam copulatione conjugii viri atque mulieris unum corpus efficitur, non potest ex parte converti, et ex parte in saotificasti te infirmatum, et peccatorum tuorum recordatione et terrore valde pavefactum, anxie quaesisse monachum fieri, et a tua uxore minis et terroribus eam occidendi, ad hoc licentiam extorsisse, et sic te monachicam vestem sine abbate sumpsisse et monasterium petiisse. Postea vero cum sanus factus esses, tuae uxoris reclamdevictus, domum remeasse et post multos dies quorumdam sapientum consilio ad jam dictae
Abbreviated transcription (Latin):
taq sũmo studio teob̾gam
coniugem tuam tanquã ꝓpͥam carnẽ
fouere. ac di ligere ꝓcurato. & ne illam¬
a te ullo pacto consentias discedere. sed
uigilant̾ attendas. Unde si uult a te
discedere. corripe uno. corrige eã. & ã
tali intentione ꝑ omĩa reuocari sata¬
ge. Iam uͦ si amore pudiettiȩ seꝑatio¬
nem querit. & conuigał conubii solu¬
pudicitia sectatꝰ religionis obtentu copu¬
lam dissoluere queris. tñi ne simulate
fiat concedimꝰ. Nam lieet sit scͥptũ qd̾ ds̃
seꝑet. quando diuini amoris intuitu ex
gathosa latrix p̾sentiũ questa est
in aut̃ suũ contͣ uoluntatẽ suam
uidiã ñ ẽ dubiũ ꝑtinere exꝑientiȩ tuȩ
p̃cipimꝰ. ut diligenti inquisitionẽ discuti¬
at. si forte cũ eiꝰ uoliuitate conu̾sus sit.
uł ipsa se mutare ꝓmiserit. & si boc rep¬
perit. & illũ in monasterio ꝑmanere
ꝓuideat. &ꝰ hanc sic̃ ꝓmisit mutare cõ
pellat. Si uͦ nichil horũ ẽ. ne qd̾dã form¬

Expanded text:
taque summo studio Theibergam conjugem tuam tanquam propriam carnem fovere ac diligere procurato, et ne illam ullo pacto consentias discedere a te, vigilanter attendere. Unde si vult a te discedere, corripe, imo corrige eam, et a tali intentione per omnia revocare satage. Jam vero si amore pudicitiae separationem quaerit, et conjugalis connubii solupudicitiam sectatus religionis obtentu copulam dissolvere vis, tantum ne simulate fiat concedimus. Nam, licet sit scriptum: Quod Deus separat, quando divini amoris intuitu, exgathosa latrix praesentium questa est, maritum suum contra voluntatem suam vidiam non est dubium pertinere, experientiae tuae praecipimus ut diligenti inquisitione discutiat, si forte cum ejus voluntate conversus sit, vel ipsa se mutare promiserit. Et si hoc reperit, et illum in monasterio permanere provideat, et hanc sicut promisit mutare cpellat. Si vero nihil horum est nec quoddam forn
Abbreviated transcription (Latin):
int̾emptos putarent. aut nũquã dñati¬
onem conderuit. lib̾andos & in alioꝵ con¬
iugio sollicitudine cogente transiert̃. Cũꝙ
statu rerũ auxiliante dño in meliora cõ¬
uerso ũnulli eoꝵ qͥ putabant᷑ remansissẽt¬

Expanded text:
interemptos putarent, aut numquam a dominatione crederent liberandos, ad aliorum conjugium, solitudine cogente, transierint. Cumque nunc statu rerum, auxiliante Domino, in meliora converso, nonnulli eorum qui putabantur periisse
Abbreviated transcription (Latin):
dire in suũ consortiũ. obtinendum ẽ
&̾ inculpabile iudicandũ. qd̾ necessitas
legitimũ redire consortiũ. merito sunt
minatione om̃e cͥminis elegerunt.
ostendentes sibi met ꝓ sui incontinentia
placuisse. quia iusta remissio poterat ex¬
piare. Redeant gͦ in suũ statutũ uolunta¬
ria reintegratione conuigia neq ullo mͦ
ad ohꝓbriũ malȩ uoliuitatis trabat᷑. qd̾
conditionecessitatis extorsit. quia sicut
in affectum ex deo initiũ redeuit. meri
sunt laudandȩ:¬
nullo oiffiniente se memorati ẽe ꝑdocuit.
Qua de re dñe fili merito illustris. statummꝰ
side catholica suffragante. illud coniugium¬
temptũq. sed̾e mulieris pͥore suꝑstite. nec
diuottio eiecta. millo pãcto eẽ posse legi¬
ritum iliuere. in captiuitate constitutũ¬
nullum habere. licentĩam uxores eoꝵ mi¬
grare ad illud matrimomum:

Expanded text:
 consortium, omittendum est, et inculpabile judicandum est quod necessitas legitimum redire consortium, merito sunt minationem criminis elegerunt, ostendentes, sibimet pro sua incontinentia placuisse quod justa remissio poterat expiare. Redeant ergo in suum statum voluntaria redintegratione conjugia, neque ullo modo ad opprobrium malae voluntatis trahatur, quod conditio necessitatis extorsit: quia sicut ae in affectum ex Deo initum redeunt merito sunt laudandnullo diffitente uxorem se memorati esse perdocuit. Qua de re, domine fili merito illustris, statuimus, fide catholica suffragante, illud esse conjugiumventumque secundae mulieris priore superstite, nec divortio ejecta, nullo pacto esse posse legritos vivere in captivitate, constitutnullam habere licentiam uxores eorum migrare ad aliud matrimonium
Abbreviated transcription (Latin):
tiȩ testis ẽ. ita hoc accipit. si c̃ ille cui
uiratur intelligit. Dupplicit̾ aut̃ reus fit:
qui cũ nom̃ dei in uanũ assumit. ⁊ ꝓxi¬
mum dolo capit. Non ẽ conseruandũ sa¬
cram̃tũ qͦ malum in caute ꝓmitcitur.
ueluti si quispiã adultere ꝑpetuã. cũ
ea ꝑmanendi fidem polliceatur. ⁊ olera¬
bilius ẽ enim ñ implere sacram̃tum.
quã ꝑmanendũ in stupro flagicio.
Urare ẽ dei. illa ꝓui.¬

Expanded text:
sicut ille cui juratur intelligit. Dupliciter autem reus erit, qui et Dei nomen in vanum adsumit, et proximum dolo capit. Non est conservandum sacramentum quod malum incaute promittitur, veluti si quispiam adulterae perpetuam cum ea permanendi fidem polliceatur. Tolerabilius est enim non implere sacramentum, quam permanere in stupri flagitio. Jurare, e
Abbreviated transcription (Latin):
omines enĩ iurant
luntur. aut putant hoc uerũ eẽ qd̾
falsum ẽ & temere iurat. aut scit
uł putat falsũ ẽẽ. & tam̃ ꝓ uero u¬
rat. & nichilominꝰ cũ scelere uirat.
istant aut̃ ista ꝑiuria. q̃ duo cõmemo¬
raui. fac illũ iuirare: qr uerũ putat
sum ẽ. Non ex aninio iste ꝑuirat. falli¬
tur. hoc uͦ habet qd̃ falsum ẽ: ñ pro
re falsa sciens uirationẽ int̃ponit. Da
iurat tanꝗͣ uerũ scit qd̃ sic falsũ eẽ.
Uidetis quã ista detestanda sit belua &
de reb humanũ ext̃minanda : Qͥd enĩ
fieri uelit : Om̃s homines talia detestã¬
tur : fac aliũ. Putat falsum ẽẽ & uirat
ut intelligatis. Pluit in illo loco int̃¬
ad negociũ ipsiꝰ conpetit ut dicat plu¬
it. si putat ñ pluisse. Dicit᷑ enĩ uere
pluit: uere &̾ uirat & tam̃ pluit ibi. s

Expanded text:
omines enim falsum luntur. Aut enim putat homo verum esse quod falsum est, et temere jurat: aut scit vel putat falsum esse, et tamen pro vero jurat, et nihilominus cum scelere jurat. Distant autem ista jurare, qui verum putat sum est. Non ex animo iste perjurat; fallitur, hoc pro vero habet quod falsum est; non pro re falsa sciens jurationem interponit. Da jurat tanquam verum sit, quod scit falsum esse. Videtis quam ista detestanda sit bellua, et de rebus humanis exterminanda? Quis enim hoc fieri velit? Omnes homines talia detestantur. Fac alium, putat falsum esse, et jurat ut intelligatis, Pluit in illo loco? interad negotium ipsius competit, ut dicat, Pluit: sed putat non pluisse; dicitur ei, Vere pluit? Vere, et jurat: et tamen pluit ibi, sed
Abbreviated transcription (Latin):
morie qui int̃ ep̃os affricanos splenduit di¬
nerse epłe recitatȩ sc̃: significantes qd̾ etiã
oportet ħeticos pꝰ morten anathematir ari.
Talem aut̃ eccłasticam tradicionem. & alii
affricani reuerentissimi ep̃i seruauerẽ.

Expanded text:
moriae, qui inter episcopos Africanos splenduit, diversae epistolae recitatae sunt, significantes quod oportet haereticos et post mortem anathematizari. Talem autem ecclesiasticam traditionem et alii Africani reverendissimi episcopi servaverunt,
Abbreviated transcription (Latin):
i quis de alio
crismate quam de illo nouo qd̾
ꝓpt̃n ep̃i largitione uł concessione ac¬
cepit. baptizare nͥ p̃occupante morte
temptauerit: ꝓtemeritatis ausu.
ipse in se dampnationii suȩ ꝓtulis¬
se sententiam manifestat᷑.¬

Expanded text:
i quis de alio chrismate, quam de illo novo, quod proprii episcopi largitione vel concessione accipit, baptizare nisi praeoccupante morte, temptaverit, pro temeritatis ausu ipse in se suae damnationis protulisse sententiam manifestat
Abbreviated transcription (Latin):
ortassis querit aliquis
quare in aqua solum̃m & ñ aliqũ
in uͥno baptismꝰ consecretur. eui respon¬
deret beatus ambrosiꝰ idcͥo umi formiter
id fieri in aqua: ut intelligat᷑ qd̾ sic̃ aqua
sordes corꝑis aut uestimenti abluit. ita
illud baptisma animȩ maculas sordesq
uitiorum emundando abstergit:¬
N salbo scõ pasche
uł pentecostes. si quis uelit aquã conse¬
eratam ad asꝑsionem in domo sua reci

Expanded text:
os: Quaerit aliquis quare in aqua solummodo et non aliquando in vino baptismus consecretur. Cui respondit beatus Ambrosius idcirco uniformiter id sordes corporis, aut vestimenti abluit, ita illud baptisma animae maculas sordesque vitiorum emundando abstergitn Sabbato sancto Paschae vel Pentecostes, si quis velit aquam consecratam ad aspersionem in domo sua reci
Abbreviated transcription (Latin):
dentem consangumitatis occasionem.
Unde apłica auct̾oritate int̾dicendo. mã¬
damꝰ tͥ. ut hanc quã nc̃ habes uxorẽ
nullatenꝰ p̃sumas dimittere uł aliã
t om̃is controuersia quȩ de ȩc¬
cłasticis reb fit. scd̃m duunara
legem sub duob uł trib destib ter¬
minetur. Testis enĩ ẽ ds̃ c̃ dic̃. Non unꝰ
stet contra alium s more uł duorũ
uł testium trium. stet om̃e uerbũ

Expanded text:
dentem consanguinitatis occasionem. Unde apostolica auctoritate interdicendo mandamus tibi, ut hanc quam nunc habes uxorem nullatenus praesumas dimittere, vel aliam Ut omnis controversia, quae de ecclesiasticis rebus fit, secundum divinam legem sub duobus vel tribus testibus terminetur. Testis est Dominus, cum dixit: Non unus stet contra alium, sed in ore duorum vel trium testium stet omne verbu
Abbreviated transcription (Latin):
corpꝰ meum. Q̾ sc̃ĩficatione repetita: ac¬
cipite & bibite: hic ÷ sanguis mñs. Ergo¬
sic̃ ad mitum p̾cipientis dñi repente
ex nichilo substitert̃ excelsa. cȩlorũ pro¬
funda fluctuum. uasta terrarũ. Pari
potentia. in sp̃ualib sacram̃tis. ubi
precipit uirtus: seruit effectꝰ¬
signum ẽ. alibi. Sacram̃tũ inuisibilis
ꝯr̃e ẽ: inuisibilis forma.

Expanded text:
ctificatione repetita: Accipite et bibite, hic est sanguis meus. Ergo et nutum praecipientis Domini, repente ex nihilo substiterunt excelsa coelorum, profunda fluctuum, vasta terrarum. Pari potentia in spiritualibus sacramentis verbi praecipit virtus, et rei servit effectsignum est. Et alibi: Sacramentum invisibilis gratiae visibilis forma.
Abbreviated transcription (Latin):
quomͦ uera caro qͦmͦ uerus sangͥs
qui similitudinem ñ iudeo car¬
nis. ñ uideo sangͥnis u̾tatem. Primo
om̃iũ dixi tͥ. de sermone .xͥ. qͥ oꝑatur
ut possit ĩmitare & conuertere ge¬
nera & iustituta naturȩ. Deinde uͥ
ñ tulerunt sermonem xp̃i discipuli
eiꝰ. s audientes qd̾ carnem suam daret
manducare qꝰ sanguinem suũ daret
ad bibendum: recedebant. Solus tam̃
petrus dix̃. Uerba uitȩ eternȩ habes.
ce ego a te quomͦ recedam: Ne igit᷑
plures hoc dicerent. & ne ueluti q̃dã
eẽt horror cruoris. s maneret gr̃a re¬
demptionis: idõ in similitudines quidẽ¬
accipis sacram̃tũ. s uerȩ naturȩ głã
uirtutemq consequeris. Egosũ inquit
breuiter ad presens respondebo. Mnift¬
rium fidei eredi salubriter potest. inue¬
stigari utilit̾ non potest:
turas in substantiam corꝑis & sangͥnis
sui uerbo suo secreta potestate conu̾tit.

Expanded text:
quomodo vera caro, quomodo verus sanguis, qui similitudinem non video carnis, non video sanguinis veritatem. Primo omnium dico tibi de sermone Christi qui operatur ut possit mutare et convertere genera et instituta naturae. Deinde ubi non tulerunt sermonem Christi discipuli ejus, sed audientes quod carnem suam daret ad manducandum, et sanguinem daret ad bibendum recedebant. Solus tantum Petrus dixit: Verba vitae aeternae habes, et ego a te quomodo recedam? Ne igitur plures hoc dicerent, et ne veluti quidam esset horror erroris, sed maneret gratia Redemptionis, ideo in similitudinem accipis sacramentum. Sed verae naturae gloriam virtutemque consequeris. Ego sum, inquit,breviter ad praesens respondeo: Mysterium fidei credi salubriter potest, investigari utiliter non potest. tsui, verbo suo, secreta potestate, commutat.
Abbreviated transcription (Latin):
secrati ft̃ tam̃ sc̃ę sy nodo placuit. ut
modum ꝓpͥũ recognoscant. & gub̾nent
subiectas sibi eccłas earumq modera¬
mine curaq contenti sint xxiii.

Expanded text:
secrati sint, tamen sanctae synodo placuit, ut modum proprium recognoscant, et gubernent subiectas sibi ecclesias, eorumque moderamine curaque contenti sint ut episcopi.
Abbreviated transcription (Latin):
popłis. nemo debet ep̃s ordinari.
so cognouerint ñ timeant refutare:
I deordinatione ep̃i fuerit con¬
tradictio non p̃sumant ad pur
duo. in eadem plebe eui ordinandꝰ.ẽ.
discutiant᷑ gͦ pͥmo ꝑsonȩ contͣdicentĩ¬
um: postremo uͦ illa quȩ obiciunt
ꝑtractent᷑. Et cum purgatus fuerit
sub conspectu publico: ita demiũ¬

Expanded text:
populis nemo debet episcopus ordinso cognoverint, non timeant refutare. i de ordinatione episcopi fuerit conta, non praesumant ad purgduo in eadem plebe, cui ordinandus est. Discutiantur ergo primo personae contradicentium: postremo vero illa, quae obiciunt, pertractentur. Et cum purgatus fuerit sub conspectu publico, ita demu
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s ꝑ manꝰ impositionem tradillisse
Qd aut̃ solis apłis eorumq successorib
ꝓprii sit osficũ tradere spm̃ sem̃ liber
actuum apłoꝵ docet. In concilio uͦ ee¬
sariensi: ita decorep̃is habet᷑ scͥptũ. Cor¬

Expanded text:
inpositionem tradidisse; quod autem solis apostolis eorumque successoribus proprii sit officii tradere Spiritum sanctum, liber Actuum apostolorum docet. In concilio vero Cesariensi ita de chorepiscopis habetur scriptum: « Chor
Abbreviated transcription (Latin):
tum animos uiderit ẽe. deuotos.
parit̾ etiam habentes ętatis senilis in¬
tuitum. & ꝑiculorũ quorumq aut
egritudinum respicientes ut consti¬

Expanded text:
um animos inspexeris esse devotos, pariter etiam habentes aetatis senilis intuitum, et periculorum quorumque, aut aegritudinum respicientes neces
Abbreviated transcription (Latin):
sini sacram̃to. qđ ait apłs. Corde credit᷑
ad iusticiam. ore autem confessio.f.a .s.¬
n illo latrone declaratum ÷. sed tẽ im¬
pletur inuisibilit̃. cũ nsteriũ bapti¬
smi non contentꝰ religionis. s articłis
necessitatis excludit. & sic̃ in illo latrone
qd̾ baptisii sacram̃to defuerat. comple¬
uit omipotentis benignitas. qr ñ suꝑ¬
bia uł contentu s necessitate defuerat.
sic infantib qui baptizati moriuntur.
cadem grã omĩpotentis explere cre¬
denda ẽ : qd̾ non ex impia uoluntate. sed
cordis defuerit. Conuersio aut̃ cordis po¬
test quidem inesse. ñ ꝑcepto baptismo.
s contento baptismo: non potest. Neq
ullo mͦ dicenda ẽ conu̾sio cordis ad deum:
cum dĩ sacram̃tũ contempint᷑.

Expanded text:
smi sacramento, quod ait Apostolus: Corde creditur smi sacramento, quod ait Apostolus: Corde creditur ad justitiam, ore autem confessio fit n illo latrone declaratum est. Sed tunc impletur invisibiliter, cum mysterium baptismi non contemptus religionis, sed articulus necessitatis excludit. Et, sicut in illo latrone quod baptismi sacramento defuerat, complevit Omnipotentis benignitas, quia non superbia vel contemptu, sed necessitate defuerat, sic ei in infantibus qui baptizati moriuntur, eadem gratia Omnipotentis explere credenda est: quod non ex impia voluntate, sed versio defuerit; conversio autem cordis potest quidem inesse non percepto baptismo, sed contempto non potest. Neque ullo modo dicenda est conversio cordis ad Deum, cum Dei sacramentum contemnitur
Abbreviated transcription (Latin):
respondet. Ille post confessio nem asꝑgitur
aqua. hic uͦ aspergitur sanguine. uł tan¬
gitur igne. Ille manꝰ inponere pontificis
diȩ cucharistię in cõmemorationẽ inortiᷤ
dñi. hic ipsi xp̃o conmorit᷑. Ille conficetur
se mundi actib renuntiare: hic ipsi re¬
nuntiat & uitȩ. Illi om̃ia peccata remit¬
tuntur: isti extinguntur:
uicem aliquando inplere passio¬
nem de latrone illo. cui non baptizato
dictum ẽ hodie mecum eris in ꝑadiso:
beatus ciprianis non leue docum̃tũ
assumit. qđ etiam atq etiam conside¬
rans. inuenio non tantum passionẽ
ꝓ nomine xp̃i. id qđ ex baptismo deerat
posse supplere. sed etiam fidem conu̾sio¬
nemq cordis si forte ad celebrandum
misterium baptismi in angustiis tem¬
ꝑm succurri non potest. Neq enim latͦ
ille ꝓ nomine xp̃i crucifixus ÷. s ꝓ me¬
ritis facinorũ suoꝵ. neq quia credidit.
passus ẽ. sed dum patitur credit. Qͣntũ
itaq ualeat. etiam sine uisibili bapti¬

Expanded text:
respondet. Ille post confessionem aspergitur aqua, hic vero aspergitur sanguine, vel tingitur igne. Ille manus impositione pontificis Eucharistiae in commemoratione mortis Domini, hic ipsi Christo commoritur. Ille confitetur se mundi actibus renuntiare, hic ipsi renuntiat et vitae. Illi omnia peccata dimittuntur, isti exstinguuntur. uicem aliquando implere passionem de latrone illo, cui non bapdictum est: Hodie mecum eris in paradiso : beatus Cyprianus non leve documentum assumit; quod etiam atque etiam considerans, invenio non tantum passionem pro nomine Christi id quod ex baptismo deerat posse supplere, sed etiam fidem conversionemque cordis, si forte ad celebrandum mysterium baptismi in angustiis temporum succurri non potest. Neque enim latro ille pro nomine Christi crucifixus est, sed pro meritis facinorum suorum; neque quia credidit passus est, sed dum patitur credit. Quantum itaque valeat etiam sine visibili bapti
Abbreviated transcription (Latin):
de his qͥ forncant᷑
irrationabilit. id .ẽ.
qui miscent᷑ pecco¬
rib aut cũ mascło
polluuntur:
uł in mascłos aut
olim polluti ft̃ aut
actenꝰ hoc uitio ta¬
bescunt:¬

Expanded text:
De his qui fornicantur irrationabiliter, id est, qui miscentur pecoribus, aut cum masculis polluuntur. vel in masculos, aut olim polluti sunt, aut hactenus hoc vitio tabescunt
Abbreviated transcription (Latin):
auctoritatẽ eiusdem magni scĩq con¬
cilii congregati apud niceam: .i.
&̃ iterum luctam̃ ad euntes si
hoc ñ ꝑ illusionẽ aliquam sed ex ue¬
ferre aut̃ illis & sermonẽ ad popłm
facere aut aliqͥb sacerdotalib offi¬
cũ fungi non liceat:
iaconi Similiter qui ĩmolauert̃
honorem quidem habeant. cessent
uͦ ab om̃i sacro ministerio. siue ã
pane. siue a calice offerendo uł p̾di¬
cando. qd̾ si quidã ep̃oꝵ conscũ st̃
laboris eorum &e humilitatis & man¬
suetudinis & uoluerint eis aliquid
ampliꝰ tribuere uł adimere penes
sticis traditi uł ademptis facultati¬
b sustinuere torm̃ta aut in cus¬
todiam trusi ꝓclamauert̃ se xp̃ia¬
nos. ẽẽ. & eo usq adstricti ft̃ ut ma¬
nus eoꝵ cõp̃hendentes uiolent᷑ ad¬
traherent &e funestis sacͥficiis ad¬
mouerent aut aliqͥd polluti cibi
ꝑ necessitatem sumere cogerent᷑
deiectione & habitu &̾ humilitate uitę
hos uelut extra delictum constitutos

Expanded text:
auctoritatem ejusdem magni sanctique concilii congregati apud Nicaeam. Depet iterum luctamen adeuntes, si hoc non per illusionem aliquam, sed ex veferre autem illis et sermonem ad populum facere, aut aliquibus sacerdotatibus officiis fungi non liceat. iaconi similiter qui immolaverunt, honorem quidem habeant: cessent vero ab omni sacro ministerio, sive a pane, sive a calice offerendo, vel praedicando. Quod si quidam episcoporum conscii sunt laboris eorum, et humilitatis, et mansuetudinis, et voluerint eis aliquid amplius tribuere sticis traditi, vel ademtis facultatibus sustinuere tormenta, aut in custodiam trusi proclamaverunt se Christianos esse, et eousque adstricti sunt, ut manus eorum comprehendentes violenter attraherent et funestis sacrificiis admoverent, aut aliquid polluti cibi per necessitatem sumere cogerenturdejectione et habitu et humilitate vitae, hos velut extra delictum constitutos
Abbreviated transcription (Latin):
NEesctis legib romanis uͥ habebatur
de sacͥlegiis inuenimꝰ ã iustiniauo ĩꝑato¬
re legem cõpositionis sacͥlegũ constitutã
.s. in x. libras auri optimi. S nos lemorẽ
legem p̃cipimꝰ ẽe tenendã. q̃ a carolo ẽ
constituta. pio pͥncipe de conpositione sa
sacͥlegũ facere̾ noluerit. tandui ex com¬
mnunicationi subiaceat. usq qͦ ꝑ dictã
compositi onem sexcentoꝵ solidoꝵ ꝑsol¬
uat. Q̾ si in hac obseruatione mortuꝰ
suerit : corpꝰ eiꝰ cum psalmis & hinnis
ñ deferat᷑ ad sepulturam. & p̃cipimꝰ
ut in fine codicis. mundanȩ legis scͥ¬
bat᷑. hȩc lex hucusq lex ppapȩ:
confringere temptauerit. aut ꝑ sonã

Expanded text:
ectis legibus Romanis, ubi habebatur de sacrilegiis, invenimus ibi a Justiniano imperatore legem compositionis sacrilegii constitutam in quincue libras auri optimi. Sed nos leniorem legem praecipimus esse tenendam, quae a Carolo est constituta pio principe de compositione sacsacrilegii facere noluerit, tandiu excommunicationi subjaceat, usquequo praedictam compositionem sexcentorum solidorum persolvat. Et si in hac obstinatione mortuus fuerit, corpus ejus cum psalmis et hymnis non defut in fine codicis mundanae legis scribatur haec lex; hucusque lex papae. frangere
Abbreviated transcription (Latin):
x his qͥ in mona¬
sterio ꝑmanent. ñ tam̃ nͥ ꝓbati¬
orẽs Itq melior es inclerũ assumcre
solemꝰ. nͥ forte sic̃ uulgares dieunt. ma
monachꝰ. bonꝰ elericus ÷. Nimis dolendũ¬
.ẽ. si adtã ruinosam suꝑbiã monac has
subrigimus. & tam graui contumelia clerieos
dignos putaniꝰ. in quoꝵ numero sumꝰ. cum¬
etiam aliquando bonꝰ monachꝰ uix bonũ ele¬
ricum faciat. si adsit eis sufficiens continentia

Expanded text:
ex his, qui in monasterio permanent, non tamen nisi probatiores atque meliores in clerum adsumere soleamus, nisi forte, sicut uulgares dicunt \'mamonachus bonus clericus est\'. nimis dolendum, si ad tam ruinosam superbiam monachos subrigimus et tam graui contumelia clericos dignos putamus, in quorum numero sumus, cum aliquando etiam bonus monachus uix bonum clericum faciat, si adsit ei sufficiens continentia
Abbreviated transcription (Latin):
nefas. qd pꝰ int̾dictionẽ quoq
nrãntquę sub excõmunicatione qͦq¬
diceris deductꝰ. Quã rẽ nos consecra¬
tionem dicere nullomͦ possimꝰ. qͥ ab
excõmunicatis ẽ hominib consecta.¬

Expanded text:
nefas, quod post interdictionem quoque nostram, quae sub excommunicatione diceris deductus. Quam rem nos consecrationem dicere nullo modo possumus, quia ab excommunicatis est hominibus celebra
Abbreviated transcription (Latin):
nulli qui quidem nũmoꝵ p̃mia ex ordinati¬
one ñ accipiunt. & tam̃ sacros ordines ꝓ hu¬
mana gła largiuntur. atq de largitate eade
landis solũmͦ retributionem querunt. hi ni¬
mirtm qd̾ gratis acceptum ẽ gratis ñ tri¬
buunt. quia de inpenso officio sc̃itatis num¬
mum fauoris expetunt. Unde bene cũ uirũ
qͥ excutit manꝰ suas amunere. s adiunx̃
ab om̃i. qr aliud munꝰ ab oseqͥo. aliud mu¬
niis a manu. aliud munꝰ alingua. Munꝰ
quippe ab obsequio ẽ. indebite inpensa.¬

Expanded text:
nulli, qui quidem nummorum praemia ex ordinatinulli, qui quidem nummorum praemia ex ordinatione non accipiunt, sed tamen sacros ordines pro humana gratia largiuntur, atque de largitate eadem laudis solummodo retributionem quaerunt. Hi nimirum quod gratis acceptum est, gratis non tribuunt , quia de impenso officio sanctitatis, nummum favoris expetunt. Unde bene cum virum Qui excutit manus suas a munere, sed adjunxit, ab omni. Quia aliud est munus ab obsequio, aliud munus a manu, aliud munus a lingua. Munus quippe ab obsequio est subjectio inde
Abbreviated transcription (Latin):
iquis ep̃oꝵ accepta peccuma ordina¬
tionem fecerit. & sub p̃cio ded uxerit
connuinerant᷑. int̃ elericos. Aut accepta pe¬
cunia ordina uerit. encõnomium .i. defen¬
fui̾t. si coniunetꝰ fuerit ipse qͥdẽ subeat
gradꝰ sui ꝑicłm. &̾ sic qui ordinatꝰ fuerit
nullum habeat fructum ex huiꝰ modi m̃¬
cimonio & creatione ꝓbrosa. s sit alienꝰ
q dignitatis & sollicitudinis. eiꝰ in quã
ꝑ peccunias intrauit. s & ille qui tam
turpib & illicitis & int̾cessor apparuit. si¬
quidem dericus fuerit de ꝓpͥo decidat gͣ¬
du. Si uͦ laicꝰ. siue monachus fuerit:
endentes et em̃ites. de templo eli
munere impositionem manuum tri¬
buunt. uł eoi qui donum dei emere
nituntar dampnat Item. In templo uẽ¬
petit ad p̃mium largiunt᷑. Iusticiam
enim uendere est: hanc ꝓ premu ac¬
ceptione seruare. Em̃tes uͦ in templo
st̃. qui dũ hoc qd̃ iustum ẽ ꝓrimo ꝑ¬
soluere nolunt. dumq rẽ uire debitã
facere contẽpmint. dato patronis p̃cio

Expanded text:
iscoporum accepta pecunia ordinationem fecerit, et sub pretium deduxerit connumeratur inter clericos, aut accepta pecunia ordinaverit aeconomum, id efuerit, si convictus fuerit, ipse quidem subeat gradus sui periculum, et qui sic ordinatus fuerit, nullum habeat fructum ex hujusmodi mercimonio, et creatione probrosa, sed sit alienus et dignitatis et sollicitudinis ejus quam per pecunias intravit. Sed et ille qui tam turpibus et illicitis intercessor apparuerit, siquidem clericus fuerit, de proprio decidat gradu. Si vero laicus, sive monachus fuerit, Vendentes et ementes de templo elimmunere imposicionem manuum tribuunt, vel eos, qui dei donum emere nituntur, dampnat. Item: In templo venpetit, ad premium largiuntur; iusticiam autem vendere est hanc pro premii accepcione servare. Ementes vero in templo sunt, qui, dum hoc, quod iustum est, proximo solvefacere contemnunt, dato patronis pretio
Abbreviated transcription (Latin):
i dicat uir dimito quidẽ uxorẽ.
causa sine ulla fornicationis sed¬
& continens ꝑmanebo. idõ ne dieemꝰ eũ
inpune fecisse qd̾ fecit. q̃ uis hoc dice¬
re audebit: Qui uoluntatẽ dñi hoc
dicetis intelligit. qm̃ nec continentiȩ
dimitti coniugem uoluit. qui solam
formcationis causam excepit:
dce placuit continentie causa di¬
mitti comugi mulieri uiro ñ pla¬
cuit discessit ã uiro mulier. &e cepit
uiuere continenter: ipsa .s. casta man¬
sura. s factura qd̾ dñs ñ uult adulte¬
rum uirum. qui cũ se ñ continuit.
alteram ñ requiret. Qd̃ sumꝰ dicturi
mulieri. ñne qui dicit eccłiȩ sana do¬
ctrina reddere debitum uiro: Nonne
tu queris amnde ampliꝰ honoreris. ille

Expanded text:
i dicat vir: Dimitto quidem uxorem meam sine ulla causa fornicationis, sed continens permanebo, ideone dicemus eum impune fecisse quod fecit? Quis hoc dicere audebit, qui voluntatem domini haec dicentis intelligit, quoniam nec continentiae causa dimitti conjugem voluit, qui solam fornicationis causam excepit? Item . Ecce placuit continentia continentia mulieri, viro non placuit: discessit ab eo mulier, et coepit vivere continenter, ipsa scilicet casta mansura, sed factura, quod Dominus non vult, adulterum virum; qui cum se non continuerit, alteram quaeret. Quid sumus dicturi mulieri, nisi quod dicit Ecclesiae sana doctrina? Redde debitum viro, ne dum tu quaeris unde amplius honoreris, ille
Abbreviated transcription (Latin):
timini ad antiquitatẽ ur̃am. Qd̾ dixit
peccati opꝰ debere. quemꝗͣ crubescere. &¬
ꝓ admissis scelerib uerecundã frontem
humoq ꝓstratũ demergere. ꝙ eo qd dig¬
num confusionis ꝑpetrauit opꝰ. deinde
p̃cepit ut pꝰ ignorantiã .i. deiectionem
sui nõis. siue dignitatis reuertat᷑ ad anti
quitatẽ. Ergo dum qͥsq pꝰ opꝰ confusionis suȩ
confundere atq ignominiã portans. depo-¬
sitionẽ suã cũ humilitate luget reuoca¬
ri scđm ꝓpħam ad pͥorem statum poterit.
Item. Ioħs euangłista angło ephesi eccłiȩ
int̃ cetera quedã similia scribit. Memor esto
unde cecideris. ⁊ age penitentiã. & prima
oꝑa fac. Alioqͥn uenian tͥ. & mouebo cande¬
labrũ tuũ de loco suo. Ecce in quantum

Expanded text:
timini ad antiquitatem tuam. § 1. Quod dixit, timini ad antiquitatem tuam. § 1. Quod dixit, peccati opus debere quem admissis sceleribus verecundam frontem, humoque prostratum demergere, pro eo quod dignum confusione perpetravit opus. Deinde praecepit ut post ignominiam et dejectionem sui nominis sive dignitatis, rquitatem. Ergo dum quisque post opus confessionis suae confunditur, atque ignominiam portans depositionem suam cum humilitate luget, revocari secundum Prophetam ad priorem statum poterit. Item Joannes evangelista Angelo Ephesi ecclesiae inter cetera quaedam similia scribit: Memor esto unde cecideris, et age poenitentiam, et prima opera fac; alioqui veniam tibi, et movebo candelabrum
Abbreviated transcription (Latin):
dũ honoris gradũ pꝰ penitentiam. Alibi
uͦ legit᷑. Post huiꝰ modi delictũ nequaꝗͣ
reꝑandum antiqͥ ordinis meritũ. ħ diuer¬
sitas. hoc mͦ soluit᷑. Illos enĩ ad pͥstmos gͣ¬
dus. canon redire p̃ceͥpit. qͦs penitentiȩ
p̃cesserit satisfactio. uł condigna peocatoꝵ
confessio. At contͣ hii qͥ neq ã uicio cor¬
ruptionis emundatur. atq hoc ipsũ carna¬
le delictũ qd̾ amtitunt. etiã uendicare qͣ
sententia. ut necesse sit illos restaurari
in loco honoris. qͥ ꝑ penitentiã reconcili¬
ationem merent᷑ diuinȩ pietatis. hii non
in merito consequent̃ apepte dignitatis
statiun qͥ ꝑ emundationem penitentiȩ
recepisse noseunt᷑ remedium uitȩ. Id
aut̃ ne forte magis sit ãbiguum diuinȩ
auctoritatis sententia confirmetur. Erechi¬
el quidẽ ꝓpħa apħa sub tipo p̃uaricatricis
iherłm ostendit. pꝰ penitentiã satis factionẽ
pͥstinũ restaurari honorem. Confundere

Expanded text:
dum honoris gradum post poenitentiam. Alibi dum honoris gradum post poenitentiam. Alibi vero legitur, post hujusmodi delictum nequaquam reparandum antiqui ordinis meritum, haec diversitas hoc modo solvitur. Illos enim ad pristinos gradus canon redire praecepit, quos poenitentiae praecesserit satisfactio, vel condigna peccatorum confessio. At contra hi, qui neque a vitio corruptionis emendantur, atque hoc ipsum carnale delictum quod admittunt, etntia, ut necesse sit illos restaurari in loco honoris, qui per poenitentiam reconciliationem meruerunt divinae pietatis. Hi, nec immerito, consequuntur adeptae dignitatis statum, qui per emendationem poenitentiae recepisse noscuntur vitae remedium. Idautem, ne forte magis sit ambiguum, divinae auctoritatis sententia confirmetur. Ezechiel quidem propheta sub typo praevaricatricis Hierusalem ostendit, post poenitentiae satisfactionem pristinum posse restaurari honorem: Confundere,
Abbreviated transcription (Latin):
salutaris tui. & spũ pͥncipali confir¬
ma me. Idẽ nãq pꝰ penitentiã & alios
docuit. &̾ sacͥfitiũ dõ obtulit. dans exẽ¬
plũ doctorib scȩ eccłiȩ si lapsi fuerĩt¬
& condignam deo penitentiã gesserint. utrũq
facere posse. docut: enĩ. quando dixit. d oceã
iniqͦs uias tuas. & impii ad te conuertent᷑.
Sacrificiũ dõ obtulit quando dixit. Sacͥfi¬
ciũ dõ. sp̃s contͥbulatꝰ. Uidems enĩ ꝓpħa sce
lera sua mundata ꝑ penitentiã. ñ dubitaũ
p̃dicando & dño liberando curare aliena.
Lacͥinarũ effusio mouet ñ passionem. Satis¬
factione aut̃ inpleta: auertit᷑ animꝰ ab
& copiosa apud eum redemptio. Mundat᷑
gͦ homo ã peccato. & resurgit gr̃a dei
ã lapsu. & in pͥstino manet officio. iuxta
predictas auctoritates. Uideat ne ãpliꝰ pec¬
cet. ut sententia ȩuangłii inaneat in eo q̃
ricordia om̃ib holo caustomatib & sacͥficiis:¬
Nõ sc̃o meritis¬
.XIX.legit᷑ pꝰ lapsum corꝑalem restauran¬

Expanded text:
utaris tui, et spiritu principali confirma me . Ipse namque post poenitentiam et alios docuit, et sacrificium Deo obtulit, dans exemplum doctoribus sanctae Ecclesiae, si lapsi fuerint, cum dignam poenitentiam Deo gesserint, utrumque facere posse. Docuit enim, quando dixit: Doceam iniquos vias tuas, et impii ad te convertentur . Et sacrificium Deo obtulit, dum dicebat: Sacrificium lera sua mundata per poenitentiam, non dubitavit praedicando et, Domino liberante, curare aliena; lacrymarum effusio tenet animi passionem: satisfactione autem impleta avertitur animus ab et copiosa apud eum redemptio . Mundetur ergo homo a peccato, et resurgit gratia Dei a lapsu, et in pristino manet officio, juxta praedictas auctoritates. Videat ne amplius peccet, ut sententia Evangelii maneat cum eo, quae ricordia omnibus holocaustomatibus et sacrificiisno sancto meritisXIX legitur, post lapsum corporalem restauran
Abbreviated transcription (Latin):
nutriendos sustulert̃ licentiã conceden¬
di penitꝰ eum quadam distinctione eos tol¬
lere &e educatione eos ꝓcurat. siue mas¬
culi sint siue femine. ut eos uł loco li¬
beroꝵ uł loco seruoꝵ aut colonum
habeant. s nullo discrimine habito. hi
qui ab huiꝰmodi hominib educati ft̃:
liberi &̃ ingenui apparent:

Expanded text:
nutriendos sustulerunt licentiam concenutriendos sustulerunt licentiam concedi penitus cum quadam distinctione districtione ita eos tollere, et educationem eorum procurare sive masculi sint sive feminae, ut eos vel loco liberorum, vel loco servorum, aut colonorum habeant, sed nullo discrimine habito, hi qui ab hujusmodi hominibus educati sunt, liberi et ingenui appareant
Abbreviated transcription (Latin):
i quis exseruo alieno aliqͥd conꝑa¬
uerit. nesciente dño suo si dñs fir¬
mã uoluerit ẽẽ ẽptionem reddet. preciũ
norante te part᷑ ante partus
aucillȩ tuȩ expositus ẽ repetere eum
non ꝓhiberis. s restitutio eiꝰ si ñ ã fure
uendicaueris. ita fiat. ut si qua malen¬
do eo uł forte ad discendũ artificium
uste consũpta fuerint. restituantur¬
Unꝰqͥsq sobolem
suam nutriat. qd̾ si exponendam
putauerit: animaduersioni quȩ constitu¬
ta ẽ subiacebit. s nec dñis uł patronis re¬
petendi aditum relinquimꝰ. si ab ipsis ex¬
positos qͦdãmͦ ad mortem uoluntas. quȩ
misericordiȩ ẽ amica ñ collegerit Nec¬
enim suum dicere poterit. quẽ ꝑ eun-
bigemꝰ genitorib puer paruus
ꝓcreatꝰ. siue ã libertina ꝓgenie siue ser¬
uili conditione maculatus expositus
sit. cum puerum suũ dñm uendica¬
re siue nomine siue ascptione. siue
colonariȩ conditionis. s neq his qͥ eos

Expanded text:
i quis ex servo alieno aliquid comparaverit nesciente domino suo; si dominus infirmam voluerit esse emptionem, reddet pretium norante te, partus ancillae tuae expositus est, repetere eum non prohiberis; sed restitutio ejus si non a fure vindicaveris ita fiat, ut si qua in alendo eo, vel forte ad discendum artificium juste consumpta fuerint, restituanturuisque sobolem suam nutriat; quod si exponendam putaverit, animadversioni quae constituta est subjacebit, sed nec dominis, vel patronis repetendi aditum relinquimus si ab ipsis expositos quodammodo ad mortem, voluntas quae misericordiae est amica, non collegerit. Nec suum dicere poterat, quem pereunteingenuis genitoribus puer parvulus procreatus, sive a libertina progenie, sive a servili conditione, maculatus expositus sit, eum puerum in suum dominium vindicaine dominii, sive ascriptione, sive colonariae conditionis. Sed neque his qui eos
Abbreviated transcription (Latin):
apud calcedoniam detestati st̃. ut dioscorũ
alexandrinũ antistitem. int̃ cetera idcͥco
potissimũ sine ulla restitutione dãpnaue¬
rint. qr ponens in cȩlum os suũ. ꝙ lingͣ
eiꝰ transeunte suꝑ t̾ram excõmunicationẽ
tentia contra ipsum ꝓlata hoc iudeantur
memorare p̃cipue dicentes. Qm̃ scd̃s exces¬
sus. pͥorem iniqͥtatẽ. ualde transcendit. Pre¬
sũpsit enĩ excõmunicationem dictare ad¬
uersus sc̃issimũ. ⁊ beatissimũ archi ep̃m¬
fuisse factam. utrũ uste an iniuste dio¬
scorꝰ ipsã excõmunicationẽ dictasset. Nlon
plane s absq omĩ controuersia hoc ĩ eo
multati ft̃. qr cũ eẽnt inferior potiorẽ.
qͥb lib conatꝰ ẽ lacessere inuiriis. teste
anatholico constantinopolitano p̃sule
qui dic̃. Propt̃ fidem ñ ẽ dãpnatꝰ dioscorꝰ.
lioꝵ forte hominũ causas ds̃
Qioluit ꝑ homines terminare
sedis istiꝰ p̃sulem: suo sine questione re¬
seruauit arbitrio. Uoluit enĩ beati petͥ

Expanded text:
apud Calcedoniam detestati sint, ut Dioscorum Alexandrinum antistitem inter cetera, iccirco potissimum sine ulla restitutione dampnaverint, quia ponens in celum os suum, lingua eius transeunte super terram excommunicationem tentia contra ipsum prolata, hoc videantur memorare praecipue dicentes quoniam secundus excessus priorem iniquitatem valde transcendit. Praesumpsit enim excommunicationem dictare adversus sanctissimum et beatissimum archiepfuisse factam, utrum juste an injuste Dioscorus ipsam excommunicationem dictasset. Non plane, sed absque omni controversia, hoc in eo multati sunt quia cum esset inferior, potiorem quibuslibet est conatus lacessere injuriis, teste Anatolio Constantinopolitano praesule, qui dicit: Propter fidem non est damnatus Dioscorus, aliorum forte hominum causas deus uoluerit per homines terminare: sedis istius praesulem suo sine quaestione reseruauit arbitrio. uoluit beati Petri
Abbreviated transcription (Latin):
icholaus seruus seruoꝵ dĩ piissimo
& dilectissimo filio michaeli. adeo
dilecto sẽꝑ augͦto. Nunc aut̃ diuina inspi¬
ratione non uos pigebit nec nob̃ inpossibi¬
le erit ostendere nobis. Si tantũ audire
uelitis. ñ posse quẽquã rite abhis qui
inferioris dignitatis uł ordinis st̃ iudicia¬
rib sub mrcti diffimtionib. Si quidem
tẽꝑe diocletiam & maximiam augustoꝵ
marcellinꝰ ep̃c urbis romȩ qui postea in¬
signis martir effectꝰ ẽ conpulsus. ẽ a pa¬
ganis ut tẽplũ eoꝵ ingressus. grana thuris
suꝑ prunas inponeret. Cuiꝰ rei gr̃a colle-
ta hoc ẽ idẽ pontifex se egisse confessus ẽ.
ca causã tuã. ñ nr̃o iudicio. & itẽ. Noliau¬
diri in nr̃o uiditio. s collige in sinu tuo
iustisi caberis. aut ex ore tuo condẽpnaberis.
o itẽ dicunt. ꝑ rima sedes. ñ iudicabit᷑ a qͦ¬
quã. Itẽ in eodẽ. S & c̃ quidã tẽꝑe quodam
contͣ sixtũ papã tẽptassent q̃dã inali rumo

Expanded text:
ICOLAUS servus servorum Dei, piissimo et dilectissimo filio, MICHAELI a Deo dilecto semper Augusto. Nunc autem divina inspiratione non nos pigebit nec nobis impossibile erit ostendere vobis, si tamen audire velitis, non posse quemquam rite ab his qui inferioris dignitatis sunt, vel ordinis, judicialibus submitti definitionibus. Siquidem tempore Diocletiani et Maximiani Augustorum, Marcellinus episcopus urbis Romae, qui postea insignis martyr effectus est, adeo compulsus est a paganis ut templum eorum ingressus, grana thuris super prunas imponeret. Cujus rei gratia collectta, hoc idem pontifex se egisse confessus est,ca causam tuam, non nostro judicio. » Et item: « Noli audiri in nostro judicio, sed ce inquiunt justificaberis, aut ex ore tuo condemnaberis . » Et iterum dicunt: « Prima sedes non judicabitur a quoquam. » Item in eadem. Sed et cum quidam tempore quodam, contra Sixtum papam tentassent
Abbreviated transcription (Latin):
neq cuiquã de eiꝰ liceat iudicare iudicio.
uixta qd̾ bonȩ faciꝰ papa. rufo & ceteris
ep̃is ꝑ thessariam constitutis scͥbens. Ne¬
mo ait unquã apłico eulmini de cuiꝰ iudi¬
cio ñ licet retractari manꝰ obiuas. auda¬
cter intulit nemo in hoc rebelł extitit. nͥ qͥ
de se uoluit iudicari. Ebetatꝰ papa gelasiꝰ
nec de eiꝰ idẽ romanȩ eccłiȩ canones ũꝗͣ¬
ꝑceꝑunt udicari udicio. nec sententiã
constituer̃t̃ oportere dissolui. cuiꝰ potius
sequenda decreta mandart̃:
potestatem singłari pͥuilegio sibi conces¬
sam. aꝑire & claudere ianuas regni cȩlestis.

Expanded text:
ceat judicare judicio, juxta quod Bonifacius papa Ruffo et caeteris episcopis per Thessaliam constitutis scribens: « Nemo, ait, unquam apostolico culmini de cujus judicio non licet retractare manus obvias audacter intulit, nemo in hoc rebellis exstitit, nisi qui de se voluit judicari. » Et beatus papa Gelasius: « Nec de ejus id est Romanae Ecclesiae canoerunt judicari judicio, nec sententiae constiterunt oportere dissolvi, cujus potius sequenda decreta mandarunt.potestatem singulari privilegio sibi concessam, aperire et claudere januas coelestis
Abbreviated transcription (Latin):
ReSbit̃ cũ diocesim
tenet. de his quȩ emerit ad eccłiȩ nom̃ sc̃p¬
turam faciat. aut ab eiꝰ quam tenet eccłiȩ
ordinatione discedat:
nstħil habentes ordinant᷑ & temꝑe ep̃atꝰ¬
nomini suo comꝑant. tanquã rerũ domi¬
nicarum inuasionis cͥmine teneant᷑ obno¬
ipsa contulerint. si autẽ ipsis ꝓpͥa lib̾ali

Expanded text:
resbyter dum dioecesim tenet, de his quae emerit ad ecclesiae nomen scripturam faciat, aut ab ejus quam tenet ecclesiae ordinatione discedat. s ordinantur, et tempore epinomini suo comparant, tanquam rerum dominicarum invasionis crimine teneantur, nipsa contulerint. Si autem ipsis proprie ali
Abbreviated transcription (Latin):
iquis de ordine sac̾dotali con¬
tentu minoris eccłiȩ ambiciosȩ ꝙ
upꝓbe ad potiorem aspirauerit canonica
hoc ẽ ut utraq careat.
Nuentum ẽ qd̾
multi arbitriĩ sui temeritate qd̾ ẽ gra¬
uiꝰ deducti cupiditate p̃sbiteris quib lib&ᷤ
aufert. Unde oportet ut canonica regła
seruata. nullus absq consensu ep̃i sui
cuilibet p̃sbito ęccłam det. Quam si iuste
adeptus fu̾it. hanc ñ nͥ culpa graui coram
ep̃o canonica seueritate amittat:¬
łlaici prespiteros
exigat ã presbitis ꝑꝑt̾ em̃dationem
ancitum ÷ atq om̃ib modis ꝓhi¬
bitum. ut si quis p̃sb̃r inuentꝰ fu¬
erit alicui clerico uł laico munera da¬
re: aut dedisse. aut aliquam peccuniam
seu p̾sũptione turpis lucri gr̃a deiciatur
a clero. & alienꝰ existat a regła:¬

Expanded text:
quis de ordine sacerdotali contemptu minoris ecclesiae, ambitiose et improbe ad potiorem aspiraverit, canonica hoc est ut utraque careat.nventum est quod multi arbitrii sui temeritate, quod est gravius, deducti cupiditate, presbyteris quibuslibet auferunt. Unde oportet, ut canonica regula servata, nullus absque consensu episcopi cuilibet presbitero ecclesiam det. Quam si iniuste adeptus fuerit, hanc non sine culpa sua coram episcopo canonica severitate amittatant presbyteros exigat a presbysteris propter emendationemancitum est atque omnibus modis prohibitum, ut si quis presbyter inventus fuerit alicui clerico aut laico munera dare aut dedisse, aut aliquam aliam pecuniam seu praesumptione, turpis lucri gratia, dejiciatur a clero, et alienus existat a reg
Abbreviated transcription (Latin):
conuenit fieri portiones. Quarũ sit
una pontificis. alia clericorũ. tercia
pauꝑm. quarta fabrice aplicanda:¬
dis ẽ ordinatis ep̃is p̃cepta tradere de
stipendiis eccłiȩ. uł de his qͥfidelium
oblationib accedunt altario. quat¬
tuor debere fieri portiones. Una uide¬
licet ep̃o. & familiȩ ꝓpter hospitalita¬
tem atq susceptionem alia clero.

Expanded text:
convenit fieri portiones, quarum sit una pontificis, altera clericorum, tertia pauperum, quarta fabricis applicandasedis est ordinatis episcopis praecepta tradere. De stipendiis ecclesiae, vel de his quae fidelium oblationibus accedunt altari, quatuor debent fieri portiones, una videlicet episcopo et familiae propter hospitalitatem atque su