comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
certe sepultura eiꝰ agnoscit᷑ in qua recubuit
dormiens et unde illũ nullꝰ hominũ sic̃ ꝓpħȩ
aliqͦs. uł sicut ipse alios suscitauit: s sicut
a somno ipse surrex̃ Stola porro eius quã
lauat ininno. idẽ. mundat apeccatis in sangui¬
ne suo Cuiꝰ sanguinis sacͣm̃tũ. baptizati sciũt:
Unde et adiungit: Et insanguine nuȩ amictũ
suũ Quidẽ. nisi eccła: Et fulm oculi eiꝰ uino
Spiritales eiꝰ inebriati poculo eiꝰ : de qͦ canit
psalmꝰ. Et calix tuus in ebrians quã p̃clarus
ẽ Et dentes eiꝰ candidiores lactȩ. qđ potant
apud apłm paruuli. uerba scilicet nutrien¬
cia: nondũ idonei solido cibo Ipse gͥ. ẽ. inqͦ
reposita erat̃ ꝓmissa uidȩ: quȩ donec uenirẽt
nunquã pͥncipes hocẽ. reges isrł ab illa stirpe
defuerunt: Et ipse erit expectatio gentiũ:
Q đ clariꝰ ẽ. uidendo: quã fit exponendo:. Sic̃¬

Expanded text:
certe sepultura eius agnoscitur, in qua recubuit certe sepultura eius agnoscitur, in qua recubuit dormiens, et unde illum nullus hominum, sicut prophetae aliquos uel sicut ipse alios, suscitauit, sed sicut a somno ipse surrexit. Stola porro eius, quam lauat in uino, id est mundat a peccatis in sanguine suo, cuius sanguinis sacramentum baptizati sciunt, unde et adiungit: Et in sanguine uuae amictum suum, quid est nisi ecclesia? Et fului oculi eius a uino spiritales eius inebriati poculo eius, de quo canit psalmus: Et calix tuus inebrians quam praeclarus est! Et dentes eius candidiores lacte, quod potant aput apostolum paruuli, uerba scilicet nutrientia, nondum idonei solido cibo. Ipse igitur est, in quo reposita erant promissa Iudae, quae donec uenirent numquam principes, hoc est reges Israel, ab illa stirpe defuerunt. Et ipse exspectatio gentium; uod clarius est uidendo quam fit exponendo. CA
Abbreviated transcription (Latin):
faustũ disputans. et satis arbitror esse quan¬
tũ ueritas ꝓpħiȩ huiꝰ elucet. ubi et mors xp̃i
p̃dicta ẽ. uerbo dormitionis. ⁊ nõ necessitas
s potestas in morte ñomine lȩonis: Quĩ potestatẽ
in eũgłio ipse p̃dicat dicens. Potestatẽ habeo po¬
nendi animã meã. et pocestatẽ habeo iterũ sum̃¬
di eam semo enĩ tollit ame. s ego eã pono ame:
et iterũ sumo eã: Sic leo fremuit: sic qđ dix̃
implenit. Ad eã nãq ꝑtinet potestatẽ: qđ
de resurrectione eiꝰ adiunctũ ẽ. Quis suscita¬
bit eũ: hoc ẽ. qr nullꝰ hominũ nisi se ipse.
quietiã de corꝑe suo dix̃ Soluite tẽplũ hoc
et intriduo resuscitabo illud. Ipsũ autẽ genꝰ
mortis hocẽ. sublimitas crucis. in uno uerbo
intelligit᷑ qđ ait ascendisti Quod uͦ addidit
recũbens dormisti. euangłista exponit ubi
dicit Et iiclinato capite tͣdidit sp̃m Ant

Expanded text:
Faustum disputans et satis esse arbitror, quanFaustum disputans et satis esse arbitror, quantum ueritas prophetiae huius elucet; ubi et mors Christi praedicta est uerbo dormitionis et non necessitas, sed potestas in morte nomine leonis. Quam potestatem in euangelio ipse praedicat dicens: Potestatem habeo ponendi animam meam et potestatem habeo iterum sumendieam. Nemo eam tollit a me; sed ego eam pono a me, et iterum sumo eam. Sic leo fremuit, sic quod dixit inpleuit. Ad eam namque pertinet potestatem, quod de resurrectione eius adiunctum est: Quis suscitabit eum? hoc est, quia nullus hominum, nisi se ipse, qui etiam de corpore suo dixit: Soluite templum hoc, et in triduo resuscitabo illud. Ipsum autem genus mortis, hoc est sublimitas crucis, in uno uerbo intellegitur, quod ait: Ascendisti. Quod uero addidit: Recumbens dormisti, euangelista exponit, ubi dicit: Et inclinato capite tradidit spiritum; aut
Abbreviated transcription (Latin):
nũ in qͦdĩ ciuitas ꝑegrinat᷑ in t̾ris sicarnẽ
xp̃i in abrahȩ semine requiratꝰ: remotisc̃¬
cubinarũ filiis occurrit isahac Si insemine
isahac remoto esau qui etiã edom: occurrit
iacob: quiẽ. et is rael Si insemine ipsuis isrł:
isrł suosfilios benediceret: quẽ ad modũm
uidã ꝓpħicȩ benedixerit audiamꝰ:
uda inqͥt celaudabt̃ fr̃stui Manus tuȩ
suꝑ dorsũ inimicorũ tuorũ:. ad orabunt
te filii patris tui Catulꝰ leonis uida. Exger
minatione filimi ascendisti: recũbens dormisti
ut leo: et ut catulus lȩonis. Quis suscitabit
cum: Nondeficiet pͥnceps ex uda et dux
defemoribꝰ eiꝰ donec ueniant quȩ reposita st̃
ei. et ipse expectacio gentiũ Alligans ad
uitẽ pullũ suũ: et cilicio pullũ asinȩ suę. Laua¬
bit iuno stolã suã : et insanguinȩ uuȩ amc¬
tũ suum flilui ocłi eiꝰ auino: ⁊dentes candi¬
diores lactȩ. Exposui hȩc aduersꝰ manicheũ

Expanded text:
num, in quo Dei ciuitas peregrinatur in terris, si carnem Christi in Abrahae semine requiramus, remotis concubinarum filiis occurrit Isaac; si in semine Isaac, remoto Esau, qui est etiam Edom, occurrit Iacob, qui est et Israel; si in semine ipsius Israel, Israel suos filios benediceret, quem ad modum ludam prophetice benedixerit, audiamus: Iuda, inquit, te laudabunt fratres tui. Manus tuae super dorsum inimicorum tuorum; adorabunt teminatione filius meus, ascendisti recumbens, dormisti ut leo et ut catulus leonis, quis suscitabit eum? non deerit princeps ex Iuda et dux de femoribus eius, donec ueniant quae reposita sunt ei; et ipse expectatio gentium alligans ad uineam pullum suum et cilicio pullum asinae; lauabit in uino stolam suam et in sanguine uuae amictum suum. Fului oculi eius a uino et dentes candidiores lacte. Exposui haec aduersus Manichaeum
Abbreviated transcription (Latin):
&ẽ. duxi. nec solũ detͥm̃ta: uerũ etiã stercora
ex istimaui cẽ. ut xp̃m lucri facerẽ: Det̾ra¬
g suscitatꝰ ẽ. ille supͣ om̃s diuites paupet de
illo stercore ercctꝰ ẽ. sup om̃s opulentos ille in¬
obs ut sedeat cũ potentibꝰ populi qͥbꝰ at sede¬
bitis suꝑ duodocĩ sedes: ⁊ sode głs heraditate
dans eis. Dixerãt enĩ potentes illi. Ecce nos
dimisimꝰ omiã et secuti sumꝰ te: hoc uotũ pocer¬
tissime uouerant: s uñ hoc eis nͥ ab illo deqͥ
hic continuo dans dictũ ẽ. uotũ uouentiꝰ
alioqͥn. ex illis eent. potentibꝰ qͦrũ infirmatꝰ¬
ẽ. arcꝰ  Dans inqͥt uotũ uouenti õ eiĩ
dño qͥsquã qͥcquã rectũ uoueret: nͥ qͥ ab illo
acciꝑet qđ uoueret. Sequitur. E tbñdx
annos tusti. ut cũ illo scilicet sine fine uiuat
ciidictũ ẽ. et anni cui nõdeficient: Ibi enin
stant anni hic aũ tnseunt immo ꝑeunt. let¬
quã ueniat̃ enĩ nõ sunt: cũ aũ uenerĩ na

Expanded text:
e duxi: nec solum detrimenta, verum etiam stercora existimavi esse, ut Christum lucrifacerem. De terra suscitatus est ille supra omnes divites pauper, et de illo stercore erectus est supra omnes opulentos ille inops, ut sedeat cum potentibus populi, quibus ait: Sedebitis super duodecim sedes, et sedem gloriae hereditatem dans eis; dixerant enim potentes illi: Ecce nos dimisimus omnia et secuti sumus te. Hoc uotum potentissime uouerant. Sed unde hoc eis, nisi ab illo, de quo hic continuo dictum est: Dans uotum uouenti? Alioquin ex illis essent Dans, inquit, uotum uouenti. Non enim Domino quisquam quidquam rectum uoueret, nisi qui ab illo acciperet quod uoueret. Sequitur: Et benedixit annos iusti, ut cum illo scilicet sine fine uiuat, cui dictum est: Et anni tui non deficient. Ibi enim stant anni, hic autem transeunt, immo pereunt; antequam ueniant enim, non sunt; cum autem uenerint, non
Abbreviated transcription (Latin):
Quod autẽ dictũ ẽ. maior soruet imori
nemo fere nr̃orũ alit̾ ĩtellex̃: quã maio¬
rẽ populũ udeorũ minori xp̃iano popło
seruiturũ Q rouera quã uis ingente idu¬
mcorũ quȩ nataẽ. de maiore cui duo no-¬
mina erant. nã iesau uocabatur et edom
unde idumei hoc uderi possit implecum.
quia postea suꝑanda fuerat apopło qui
ortꝰ ẽ. ex minore idẽ. ex israhelitico. eiq
fuerat futura subiecta: tam̃ in aliquid
maiꝰ intentã fuisse istã ꝓpħiã qđ dictũ ẽ
popłs popłm suꝑabit. ⁊ maior seruiet minori.

Expanded text:
Quod autem dictum est: Maior seruiet minori, Quod autem dictum est: Maior seruiet minori, nemo fere nostrorum aliter intellexit. quam maiorem populum Iudaeorum minori Christiano populo seruiturum. Et re uera quamuis in gente Idumaeorum, quae nata est de maiore, cui duo nomina erant nam et Esau uocabatur et Edom, unde Idumaei, hoc uideri possit inpletum, quia postea superanda fuerat a populo, qui ortus est ex minore, id est Israelitico, eique fuerat futura subiecta: tamen in aliquid maius intentam fuisse istam prophetiam, qua dictum est: Populus populum superabit et maior seruiet minori,
Abbreviated transcription (Latin):
modũ ꝑposteros abrahȩ ciuitatis dĩ ꝓcurrant
tẽpora: udeamꝰ: Apͥmo gͥ anno uitę isahac
usq ad sexagesimum qͦ ei nati st̃ filii illud me¬
morabile ẽ: qđ eũ illi dñm roganti ut pareret
urcor eiꝰ quȩ sterił erat c̃cessiss dñs qđ pecebat
atq hab̾et illa c̃ceptũ: gestiebant gemini ad¬
huc in utero indusi. Qua molestia cũ angeret᷑¬
dñm int̾rogauit: accepitq responsũ:
ue gentes in ut̃o tuo st̃: et duo popłi de
uentre tuo separabunt᷑: et populus popłm
suꝑabit: et maior seruiet minori Qđ paulus
apłs magnũ uult intelligi grẽ docum̃tũ. qr nõ¬
dũ illis natis nec aliqͥd agenaibꝰ boni seu mali
sine ullis bonis meritis eligit᷑ minor maiore
reꝓbato: on̾do ꝓculdubio qͣntũ attinet ad
originale peccatũ ambo pares erĩt: qͥntũ aũ
ad ꝓpͥũ: ulliꝰ corũ nullũ erat: Sed nunc
de hac re dicere aliqͥd laciꝰ instituti oꝑis racio
nõ sinit unde in aliis multa iã diximus:

Expanded text:
m per posteros Abrahae civitatis Dei procurrant tempora, videamus. A primo igitur anno vitae Isaac, usque ad sexagesimum quo ei nati sunt filii, illud memorabile est, quod cum illi Deum roganti ut pareret uxor ejus, quae sterilis erat, concessisset Dominus quod petebat, atque haberet illa conceptum, gestiebant gemini adhuc in utero Dominum interrogauit accepitque responsum: Duae gentes in utero tuo sunt et duo populi de uentre tuo separabuntur et populus populum superabit et maior seruiet minori. Quod Paulus apostolus magnum uult intellegi gratiae documentum, quia nondum illis natis nec aliquid agentibus boni seu mali sine ullis bonis meritis eligitur minor maiore reprobato; quando procul dubio, quantum adtinet ad originale peccatum, ambo pares erant; quantum autem ad proprium, ullius eorum nullum erat. Sed nunc de hac re dicere aliquid latius instituti operis ratio non sinit, unde in aliis iam multa diximus.
Abbreviated transcription (Latin):
Sterił enĩ erat in oĩbꝰ gentibꝰ dĩ cuutas: anteꝗͣ
istȩ fecꝰ quẽ cernimꝰ oriret᷑: Cernimus etiã quȩ
multa in filiis erat nunc infirmatã hierłm
sp̃s non ẽ : amissa uitute infirmata ẽ
ñs mortificat et iuiuficat Mortificauit
illã quę multa erat infiliis: et uiuficaũ
hanc sterilẽ quȩ peꝑit septẽ. Quãuis cõmo¬
dius poisit intelligi cosdẽ uuuficare quos
mortificauerit: Ideñ uelut repetiuit addendo.
Deducit adinferos et reducit Quibꝰ enĩ dic t
apłs simortu enĩ estis cũ xp̃o quȩ surssĩ sunt
quęrite: ubi xp̃s ẽ. indext̃a dĩ sedens Salubrit̃¬

Expanded text:
sterilis enim erat in omnibus gentibus Dei civitas, antequam sterilis enim erat in omnibus gentibus Dei civitas, antequam iste fetus, quem cernimus, oreretur. Cernimus etiam, quae multa in filiis erat, nunc infirmatam Hierusaspiritus non est, amissa uirtute infirmata est. Dominus mortificat et uiuificat; mortificauit illam. quae multa erat in filiis, et uiuificauit hanc sterilem, quae peperit septem. Quamuis commodius possit intellegi eosdem uiuificare, quos mortificauerit. Id enim uelut repetiuit addendo: Deducit ad inferos et reducit Quibus enim dicit apostolus: Si mortui estis cum Christo, quae sursum sunt quaerite, ubi Christus est in dextera D
Abbreviated transcription (Latin):
quasi potentes idẽ. israhelitȩ qͥbꝰ credita st̃
eloqͥa dĩꝰ S incopopło ancillę filii minora¬
ti sunt quo uerbo minꝰ quidẽ latino bene
cam̃ exp̃ssũ ẽ. qđ ex maioribꝰ minores facti
sunt: quia et in ipsis panibꝰ idẽ. diinis eloqͥis
quȩ israhelite solicc̃ ex om̃ibꝰ gentibꝰ acceꝑũt.
t̾rena sapiunt: Gentes autẽ quibꝰ lexilla
nonerat data postea quã ꝑnouũ testam̃tũ
adeloquia illa uenerunt. multũ esuriendo
t̾rã tnͣsiert̃: quia ineis nõ t̾rena s cęlestia
sapuerunt Et hoc uelut quȩrerotur causa
cur factum sit: qr sterił inquit peꝑit septẽ
et multa infiliis infirmata ẽ: Hic cocũ qđ¬
ꝓpłubat᷑ clux̃: agnoscentibꝰ mimerum sep-¬
tenarium. quo ẽ. uniuersȩ eccłȩ significa¬
plenitudinẽ scͥb̾e Et inpu̾biis salomonis
hoc antea p̃figurans. sapientia ȩdificauit
sibi domũ et suffulsit columnas sepcem:

Expanded text:
quasi potentes, id est Israelitae, quibus credita sunt quasi potentes, id est Israelitae, quibus credita sunt eloquia Dei? Sed in eo populo ancillae filii minorati sunt quo uerbo minus quidem Latine, bene tamen expressum est, quod ex maioribus minores facti sunt, quia et in ipsis panibus, id est diuinis eloquiis, quae Israelitae soli tunc ex omnibus gentibus acceperunt, terrena sapiunt. Gentes autem, quibus lex illa non erat data, postea quam per nouum testamentum ad eloquia illa uenerunt, multum esuriendo terram transierunt, quia in eis non terrena, sed caelestia sapuerunt. Et hoc uelut quaereretur causa quur factum sit: Quia sterilis, inquit, peperit septem, et multa in filiis infirmata est. Hic totum qbatur eluxit agnoscentibus numerum septenarium, quo est universae Ecclesiae significaplenitudinem scribere; et in Proverbiis Salomonis hoc antea praefigurans, Sapientia aedificavit sibi domum, et suffulsit columnas septem;
Abbreviated transcription (Latin):
hierusalẽ. ciues t̾rigene. qͥ ut dicit̾ apłs ig¬
norantes dĩ iusticiã id ẽ. quã datꝰ hominids
quisolꝰ ẽ. nistꝰ atq iustificans: et suã uolen¬
ces constituere id ẽ. uelut ase sibi partã nõ
abillo imꝑtitã: iusticiȩ dĩ nõ st̃ subiecti Utiq
quia suꝑbi de suo putantes nõ de dĩ posse
plcere se dõ qͥ ẽ. ds̃ scientiarũ. atq idõ et
arbit̃ conscientiarũ ibi uidens cogitationes
hominũ qm̃ uane st̃ si hominũ sunt: et ab
illononsunt: Et p̃parans in qͥt ad inuen¬
ciones suas: Quas ad inuentiones putamus.
lit suꝑbi cadant. et humiles surgant : Has
quippe adinuentiones exeqͥtur dicens.
sine dĩ dono atq aduitorio humana suffici¬
entia diuina possint implere mandata : et
p̃cĩgunt᷑ iurtute. qͦrũ int̾na uoxẽ. miserere
mͥ dñe: qm̃ infirmus sũ P lenipanibus
inqͥt minorati st̃ et esurientes cͣnsierunt t̾rã:
Quisunt incelligendi pleni panibꝰ nͥ idẽ ipsi

Expanded text:
 ut dicit apostolus, ignorantes Dei iustitiam id est, quam dat homini Deus, qui solus est iustus adque iustificans et suam uolentes constituere id est uelut a se sibi partam, non ab illo inpertitam iustitiae Dei non sunt subiecti, utique quia superbi, de suo putantes, non de Dei, posse placere se Deo, qui est Deus scientiarum adque ideo et arbiter conscientiarum, ibi uidens cogitationes hominum, quoniam uanae sunt, si hominum sunt et ab illo non sunt. Et praeparans, inquit, adinuentiones suas. Quas adinuentiones putamus, nisi ut superbi cadant et humiles surgant? Has quippe adinuentiones exsequitur dicens: sine Dei dono atque adjutorio, humana sufficientia divina possint implere mandata; et praecinguntur virtute, quorum in terra vox est: Miserereniam infirmus sum. Pleni panibus, inquit, minorati sunt, et esurientes transierunt terram. Qui sunt intellegendi pleni panibus. nisi idem ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
głȩtur prudens insua prudentia. ⁊ nõ głgar
potens insua potencia. et nõ głet̃ diues in
diuiciis sius: s in hoc głet̃ qui głat᷑ intelis¬
et scire dñm. et facere udiciũ et iusticiam
in mediot̃rȩ: Non parua ex parae intelligi
et scit dnm. qͥ intelligit et scit etiã hoc adio
sibi dari: ut intelligit et sciat dñm: Quid
enĩ habes ait apłs qđ nõ accepisti : si añ a
accepisti. qͥd głaris qͦsi nõ acceꝑis. idẽ. qͥl
ate ipso tͥ sit unde głaris fa̾cit autẽ iudicas
et iusticiã. qͥ restȩ uiuit. Rectȩ autẽ uiuto
qui obtẽꝑat p̃cipienti dõ. Ec sims p̃cepa
idẽ. ad qđ refert᷑ p̃ceptũ liaritas c̃ decod

Expanded text:
glorietur prudens in sua prudentia, et non glorietur potens in sua potentia, et non glorietur diues in diuitiis suis; sed in hoc glorietur, qui gloriatet scire Dominum et facere iudicium et iustitiam in medio terrae. Non parua ex parte intellegit et scit Dominum, qui intellegit et scit etiam hoc a Domino sibi dari, ut intellegat et sciat Dominum. Quid enim habes, ait apostolus, quod non accepisti? Si autem et accepisti, quid gloriaris, quasi non acceperis? id est, quasi a te ipso tibi sit, unde gloriaris. Facit autem iudicium et iustitiam, qui recte uiuit. Recte autem uiuit. qui obtemperat praecipienti Deo; et finis praecepti, id est, ad quod refertur praeceptum, caritas est d
Abbreviated transcription (Latin):
dicta sit c̃cubina S qͥsqͥs hec nõ uult in istis
significatiomibꝰ acciꝑe nõ calũpnict᷑ abrahę
Quid enĩ si et hoc ꝓuisũ ẽ. c̃tͣ hereticos suturos
secundarũ adlisarios nuptiarũ ut in ipso patre
multarũ gentium post obitũ c̃uigis iterũ con¬
ingari de monstraret᷑ nõ cẽ. peccatũ :¬
t mortuus ẽ. abrabã cũ eẽc annorũ.cͣ¬

Expanded text:
dicta sit concubina. Sed quisquis haec non uult in istis dicta sit concubina. Sed quisquis haec non uult in istis significationibus accipere, non calumnietur Abrahae. Quid si enim et hoc prouisum est contra haereticos futuros secundarum aduersarios nuptiarum, ut in ipso patre multarum gentium post obitum coniugis iterum coniugari demonstraretur non esse peccatum? Et mortuus est Abraham, cum esset annorum c
Abbreviated transcription (Latin):
cap̃hendt sara uxor abrahȩ agaregyptiã
ixilla suã pꝰx annos quã habitauerat abra¬
lũ int̾ra chanaan: et dedit eã abrahã uno
lo ips urorẽ: Decectum autẽ quã pꝰ obitũ
sare accepit sic logit᷑.Anciens autẽ abrabã
sũpsit uxorẽ cuinom̃ cettura: Ecce ãbs dicunt᷑
uxores. Ambe porro concubine fuisse repꝑi¬
unt̾ postea dicente scͥptura D edit autẽ
abrahã omẽm censũ suũ. isahac filio suo
Et filiis c̃cubinarũ suarũ dedit abraham
dona. et dimisit eos. ab isahac filio suo adhuc
se uiuo ad orientẽ int̾rã orientis. Habent
gͦ nõ nulla munera filii c̃cubinarũ. s. non
ꝑuenuĩt ad regnũ ꝓmissũ. Nec heretici nec
iudei carnales. qr p̃t̃ isabac nullus ẽ. heres. et
nõ qͥ filii carnis hi filii di .s. filii ꝓmissionis de¬
putant᷑ in semine: de qͦ dictũ ẽ. inisahac uoca¬
bitur tibi sem̃. Neq enĩ uidõ curetaã cecturã
post uxoris mortẽ ducta. nͥ ꝓꝑt̾ hoc misteriũ

Expanded text:
hendit Sara uxor Abram Agar Aegyptiam ancillam suam post decem annos, quam habitauerat Abram in terra Chanaan, et dedit eam Abram uiro suo ipsi uxorem. De Cettura autem, quam post obitum Sarrae accepit, sic legitur: Adiciens autem Abraham sumsit uxorem, cui nomen Cettura. Ecce ambae dicuntur uxores; ambae porro concubinae fuisse reperiuntur, postea dicente scriptura: Dedit autem Abraham omnem censumsuumlsaacfiliosuo, etfiliisconcubinarum suarum dedit Abraham dationes et dimisit eos ab Isaac filio suo adhuc se uiuo ad orientem, in terram orientis. Habent ergo nonnulla munera filii concubinarum, sed non perueniunt ad regnum promissum, nec haeretici, nec Iudaei carnales, quia praeter Isaac nullus est heres, et non qui filii carnis, hi filii Dei, sed filii promissionis deputantur in semine, de quo dictum est: In Isaac uocabitur tibi semen. Neque enim uideo, quur etiam Cettura post uxoris mortem ducta, nisi propter hoc mysterium,
Abbreviated transcription (Latin):
firmata ẽ: Nunquid septẽ ipsa peꝑerat ꝗ¶ lͥ
sterił fuerit: uncũ habebat. quando ista
et dius feminas: Deĩde in illo populo cũ adhuc
nemo rognaret: qđ inextremo posuit dat uir¬
cute regibꝰ nr̃is et exaltauit cornu xp̃i sui. uñ
dcchat si nõ ꝓpħabat: dicat gͦ ȩccła xp̃i.
cuntas regis magni. grã plena ꝓle fȩcunda.
dicat qđ canto ante de se ꝑpbatũ ꝑos huiꝰ
piematris agnoscit: Confirmatũ ẽ cor
neũ indño: exaltatũ ẽ. cor imeũ in dõ meo
nimnicos meos os meũ: quia et inangustiis pssu¬
rarĩ sermo di nõ ẽ alligatꝰ. nec inp̃conibꝰ alli¬
gatis: Letata sũ inqͥt: insalutari cuo Xp̃s
eꝰ iste ds̃ quẽ sumneon sic̃ ineũgłio legitur se¬
nex amplectens pariũi agnoscens magnũ
ninc dimutes inquit dñe seruũ cuũ ĩ pace
quia iudert̃ oculi mei salutare cuũ. Dicat itaq
molite loqͥ excelsa. neq exeat magniloqͥũ de

Expanded text:
nfirmata est. Nunquid septem ipsa pepererat, quamvis sterilis fuerit? Unicum habebat, cum ista et duas feminas. Deinde in illo populo cum adhuc nemo regnaret, quod in extremo posuit: Dat uirtutem regibus nostris, et exaltabit cornu christi sui, unde dicebat, si non prophetabat? Dicat ergo ecclesia Cdicat, quod tanto ante de se prophetatum per os hujus piae matris agnoscit. Confirmatum est cor meum in Domino, et exaltatum est cornu meum in Deo meo. inimicos meos os meum. Quia et in angustiis pressurarum sermo Dei non est alligatus, nec in praeconibus alligatis. Laetata sum, inquit, in salutari tuo. Christus est iste Jesus, quem Simeon, sicut in Evangelio legitur, senex amplectens parvulum, agnoscens magnum: Nunc dimittis, inquit, Domine, servum tuum in pace, quoniam viderunt oculi mei salutare tuum . Dicat itaque et nolite loqui excelsa, neque exeat magniloquium de
Abbreviated transcription (Latin):
Cui adorare nisi sũmo illo sacerdoti qui et
ds̃ẽ : Neq enĩ in illo sacerdocio scd or¬
dinẽ aaron ad hoc uenielut᷑ homines ad
tẽplũ uel altare dĩ ut sacerdotẽ adora¬
rent. Quid ẽ. aũt quod ait obolo argetłi
nisi breuitate uerbifidĩ de qͦ cõmemorat
apłs dictũ. uerbũ consũmats et breiuats
faciet dñs suꝑ t̾rã: Argentũ aut̃ pro do¬
qͥo poni. psalmꝰ testis ẽ. ubicanit᷑. eloqͥa
dnĩ eloqͥa casta argentũ igne examina¬
tum. Quid ergo dicẽ iste qͥuenit ado¬
rare sacerdoti dĩ et sacerdoti dõ. iacta
me in partẽ sacerdocii tui manducare
panem : nolo in patrũ meoꝵ collocari
honore qͥ nullus ẽ. iacta me in partẽ sa¬
cerdotii tui. Elegi enĩ abiectus eẽ. in do¬
mo dĩ: qualecũq quantulũ cũq mẽ¬
brũ eẽ. cupio sacerdocii tui Sacerdocium
quippe hic ipsã plebẽ dicit. cuiꝰ pleb̾ ille sac̃dos

Expanded text:
Cui adorare, nisi summo illi sacerdoti, qui et Cui adorare, nisi summo illi sacerdoti, qui et Deus est? Neque enim in illo sacerdotio secundum ordinem Aaron ad hoc ueniebant homines ad templum uel altare Dei, ut sacerdotem adorarent. Quid est autem quod ait: Obolo argenti, nisi breuitate uerbi fidei, de quo commemorat apostolus dictum: Verbum consummans et breuians faciet Dominus super terram? Argentum autem pro eloquio poni psalmus testis est, ubi canitur: Eloquia Domini eloquia casta, argentum igne examinatum. Quid ergo dicit iste, qui uenit adorare sacerdoti Dei et sacerdoti Deo? Iacta me in partem sacerdotii tui, manducare panem. Nolo in patrum meorum conlocari honore, qui nullus est; iacta me in partem sacerdotii tui. Elegi enim abiectus esse in domo Dei; qualecumque et quantulumcumque membrum esse cupio sacerdotii tui. Sacerdotium quippe hic ipsam plebem dicit, cuius plebis ille sacerdos
Abbreviated transcription (Latin):
de quo genere etiã nunc usq non de¬
sunt. Ham de illa domo huiꝰ heli iã
supradictũ erat. et om̃is qͥ suꝑauerit do¬
mus tuę decident ingladio uirorum.
Quomͦ gͥ hie uere dici potuit et erit qͥ
suꝑauerit indomo tua uenia ad orare
ei. sullud ẽ. uerũ quod ultore gladio
nemo inde suꝑauerit. nisi q illos intel¬
ligi uoluit qͥ ꝑtinent ad stẏrpẽ. s illiꝰ sa¬
side illis ẽ. p̃destinatis reliquiis de qͥbꝰ aliꝰ
ꝓpħa dix̃. reliqͥȩ saluę fient. unde et
apłs. sic ergo inqͥt et in hoc tp̃r reliqͥȩ ꝑ
electionẽ grẽ saluȩ facte sunt: quia de ta¬
libus reliqͥis bene intelligit᷑ eẽ. de qͣ dictũ ẽ.
qͥsuꝑauerit in domo tua ꝓfecto credit
in xp̃m. sic̃ tẽporibꝰ apłoꝵ ex ipsagente
plurimi credider̃: neq nunc de sunt qͥ
lic& rarissime tam̃ credant. et inplet᷑
in eo quod hic istȩ homo dĩ c̾tinuo secutꝰ
adiunx̃. ueni& ad orare ei. obolo argenti.

Expanded text:
de quo genere etiam nunc usque- non dede quo genere etiam nunc usque- non desunt. Nam de illa domo huius Heli iam supra dictum erat: Et omnis qui superauerit domus tuae, decident in gladio uirorum. Quo modo ergo hic uere dici potuit: Et erit, qui superauerit in domo tua, ueniet adorare ei, si illud est uerum, quod ultore gladio nemo inde superarit? nisi quia illos intellegi uoluit, qui pertinent ad stirpem, sed illiussi de illis est praedestinatis reliquiis, de quibus alius propheta dixit: Reliquiae saluae fient unde et apostolus: Sic ergo, inquit, et in hoc tempore reliquiae per electionem gratiae factae sunt, quia de talibus reliquiis bene intellegitur esse, de quo dictum est: Qui superauerit in domo tua: profecto credit in Christum; sicut temporibus apostolorum ex ipsa gente plurimi crediderunt, neque nunc desunt, qui, licet rarissime, tamen credant; et inpletur in eo quod hic iste homo Dei continuo secutus adiunxit: Veniet adorare ei obolo argenti.
Abbreviated transcription (Latin):
s eõia et suꝑna ihrłm. et transibit in¬
quitꝰ corã xpõ meo om̃ibus dicbꝰ. Tran¬
sibit dir̃ c̃uersabitur. sicut suꝑius dixe¬
rat. de domo a aron dixi.⁊ domꝰ tua et
donius pat̾s tũi transibunt corã me in
gernum. Quod aut̃ ait corã xp̃o meo
trinsibit. de ipsadomo utiq intellige¬
corã illo transibit. Potest et transibit in¬
telligi de morte ad uitã: om̃ibꝰ diebuᷤ
qͥb pagit᷑ usq ad finẽ scłi huiꝰ ista morta¬
litas. Quod aut̃ ait. deus qͥ omĩa quȩ in
corde meo et quȩ in anima mea faciat.
pͥe dr̃: sicut manus et pes& alia corporis
menbra. & ne sed̾ hoc credat᷑ homo in car¬
nis hiuꝰ effigie factꝰ ad imaginẽ dĩ addun
telligant homines de illa inesfabili nat᷑a
nõ ꝓpriis sed translatis rerũ uocabuł
tadici. Quod uero adiungit᷑ et erit qui
superauerit in domo tua ueniet ad orare
et non propͥe dr̃ de domo huius hele sed
illius aitron de qua usq ad aduentũ ihu
xpĩ homines usq ad a remanserunt:

Expanded text:
erna et superna Jerusalem. Et transibit, inquit, coram Christo meo omnibus diebus. Transibit, dixit, conversabitur: sicut superius dixerat de domo Aaron, Dixi, Domus tua et domus patris tui transibunt coram me in aeternum. Quod autem ait, coram Christo meo transibit; de ipsa domo utique intelligecoram illo transibit. Potest et transibit intelligi de morte ad vitam, omnibus diebus, quibus peragitur usque in finem saeculi hujus ista mortalitas. Quod autem ait Deus, Qui omnia quae in corde meo, et quae in anima mea, faciat; n proprie, dicitur, sicut manus et pedes et alia corporis membra. Et, ne secundum hoc credatur homo in carnis hujus effigie factus ad imaginem Dei, addunttelligant homines de illa ineffabili natura, non propriis, sed translatis rerum vocabulis ista dici. 4. Quod vero adjungitur, Et erit, qui superauerit in domo tua, ueniet adorare ei, non proprie de domo dicitur huius Heli. sed illius Aaron, de qua usque ad aduentum Iesu Christi homines remanserunt,
Abbreviated transcription (Latin):
estis inqͥt. Ecce quomͦ salubrt̃ mortificat ds̃.
Deinde seqͥt᷑. et uita uĩa abscondita ẽ. cũ xp̃o
indõ: ecce qͦmͦ cosdõ ipsos uiuificat dĩ. Sed
nunqͥdeosdẽ dedux̃ adinferos et redux it:
Hoc utrĩq sinecontrouersia fideliũ inillo pociꝰ
uidemꝰ implecũ capite scilicet nr̃o: cũ qͦ uitã

Expanded text:
alubriter mortificat Deus; deinde sequitur: Et uita uestra abscondita est cum Christo in Deo; ecce quo modo eosdem ipsos uiuificat Deus. Sed numquid eosdem deduxit ad inferos et reduxit? Hoc utrumque sine controuersia fidelium in illo potius uidemus inpletum, capite scilicet nostro, cum quo uitam
Abbreviated transcription (Latin):
it̃nã incelis: cuiꝰ filii homines scđm dĩn
uuentes ꝑegrinant᷑ int̾ris: Sed sunt in eis
quȩdã quȩ adutrãq ꝑtinere incelligunt᷑:
a dancillã ꝓpͥe. ad lib̾am figurate:
Triꝑtita itaq repꝑiunt᷑. eloqͥa ꝓpħarũ:
Siquidẽ aliqͥ st̃ ad t̾renã ierusalem
spectantia aliqua ad cȩlestẽ. nõnulla ad
argueret de peccato graui: et ei quȩ conse¬
cuta st̃ mala futura prȩdiceret. hȩc atq
huiꝰmodi siue publice idẽ. ꝓsalute uł utilita¬
isse qͥs ambigat : ubi autẽ legit᷑ eccedies
uemut̃ dic̃ dñs ⁊ c̃sũmabo domui isrł ⁊ do¬
muiuda testam̃tũ nouũ. nõ scđm cestam̃¬

Expanded text:
nam in caelis, cuius filii homines secundum Deum uiuentes peregrinantur in terris; sed sunt in eis quaedam, quae ad utramque pertinere intelleguntur, ad ancillam proprie, ad liberam figurate. Tripertita itaque reperiuntur eloquia prophetarum, si quidem aliqua sunt ad terrenam Hierusalem spectantia, aliqua ad caelestem, nonnulla ad  regem Dauid argueret de peccato graui et ei, quae consecuta sunt mala, futura praediceret. Haec adque huius modi siue publice, id est pro salute uel utilitaisse quis ambigat? Ubi autem legitur: Ecce dies ueniunt, dicit Dominus, et consummabo domui Israel et domui Iuda testamentum nouum, non s
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ dissipauerũt: in qͦ om̃s peccauerũt Multa
qͥppe appellant᷑ cestam̃ta dĩ. exceptis illis
duobꝰ magnis uet̾e et nouo: qđ licet cinqͣm
legendo cognoscere. Testam̃tũ aũ pͥmũ qđ
factũ ẽ. ad hominẽ pͥmũ ꝓfecto illudõ. qua
die ęderitis. morte moriomini. Unde scͥptũ
c̃. in libro qui eccłasticꝰ appellat᷑. Om̃is caro
or postea data sit et dicat apłs
ubi aũ nõ ẽ. lex nec p̃uaricatio. quo
pacto in psalmo qđ legit᷑ uerũ ẽ. p̃uaricato¬
res estimaui om̃s peccatores t̾rȩ: nͥ quia
om̃s logis alicuiꝰ preuaricatores sunt. qui
aliqͦ peccato cenent᷑ obstricti Quã obrẽ
sietiam paruuli qđ uera fides habet nas¬
cuntur nõ ꝓpͥc s originalit̾ peccatores. uñ
illis remissionis grãm peccatorũ necessariã
conficemͣ. ꝓfecto eomodo quost̃ peccato¬
res etiã p̃uaricatores legis illiꝰ quȩ ĩpara¬
diso data ẽ. agnoscunt᷑: ut uerũ sit utrũq

Expanded text:
 dissipauerunt, in quo omnes peccauerunt. Multa quippe appellantur testamenta Dei exceptis illis duobus magnis, uetere et nouo, quod licet cuique legendo cognoscere. Testamentum autem primum, quod factum est ad hominem primum, profecto illud est: Qua die ederitis, morte moriemini. Unde scriptum est in libro, qui ecclesiasticus appellatur: Omnis caro or postea data sit, et dicat apostolus: Ubi autem non est lex, nec praeuaricatio, quo pacto in psalmo quod legitur uerum est: Praeuaricatores aestimaui omnes peccatores terrae, nisi quia omnes legis alicuius praeuaricatae sunt rei, qui aliquo peccato tenentur obstricti? Quam ob rem . si etiam paruuli, quod uera fides habet, nascuntur non proprie, sed originaliter peccatores, unde illis gratiam remissionis peccatorum necessariam confitemur: profecto eo modo, quo sunt peccatores, etiam praeuaricatores legis illius, quae in paradiso data est, agnoscuntur; ut uerum sit utrumque,
Abbreviated transcription (Latin):
do ciuitates adu̾sariorũ uerũ etiã reges
habendo regnare iãceꝑat: impletis de ipo
populo ꝓmissionibꝰ dĩ magna iã ex parte.
nõ solũ quȩ tͥbꝰ illis patͥbꝰ abrahã isahac e
iacob et quȩcũq alia cẽꝑibꝰ eorũ uerum

Expanded text:
do civitates adversariorum, verum etiam reges habendo regnare jam coeperat, impletis de ipso populo promissionibus Dei magna jam ex parte, non solum quae tribus illis patribus, Abraham, Isaac, et Jac
Abbreviated transcription (Latin):
si potuero stilo moderabor moderabor meo.
ut huic oꝑi incłi uoluntate ꝑ agendo nec
ea quȩ suꝑsint dicã. nec ea quȩ satissint
pret̃ mittam. Inprecedente libro diximꝰ
ab untio ad abrahã ꝓmissionũ dĩ duas res
fuisse ꝓmissas. unã scilicet qđ t̾rã chanaan
possessurũ fuerat sem̃ eiꝰ. qđ significat ubi
dictum õ. uade int̾rã quã tͥ demostrauero¬

Expanded text:
si potuero, stilo moderabor meo, si potuero, stilo moderabor meo, ut huic operi in Dei uoluntate peragendo nec ea quae supersunt dicam nec ea quae satis sunt praetermittam. Cab initio ad Abraham promissionum Dei duas res fuisse promissas, unam scilicet, quod terram Chanaan possessurum fuerat semen eius quod significatur, ubi dictum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ hi dictist᷑ ex qͦ cep̃ ꝓpħare samuel qͥet saulẽ¬
priꝰ. et eore ꝓbato ipsũ dđ dõ p̃cipiente unx̃
succedentibꝰ siuis m̃bris ciuitas dĩ ꝑista curreret
tẽꝑa: si omĩa uelim cõmemorare. inim̃sum
ꝑgitur.: pͥmũ qi ipsa scͥptura quȩ ꝑordinẽ
reges corũ quȩ facta et euenta digeres uidet̃
canquã historica diligentia rebꝰ gestis occupa¬
ca eẽ. narrand si ad uuante dĩ spũ conside¬
rata ctͣtet᷑. uł magis uł certe nõ minꝰ p̃nunci¬
andis futuris quã p̃t̃ias enunciand inueniet᷑
intenta. Et hoc ꝑscrutando indagare ac
disserendo monstrare quã sit oꝑosũ atq ꝓlixũ.
iquã multis indigeat uoluminbꝰ qͥs ignorat
qͥͣ hiex uł medioct cogitat: Dende qr ea ipsa
de xp̃o rognoq celorũ quȩ ciutas dĩ ẽ: ut ad
hoc aꝑiendũ maior sit disputatio necessaria
qua huiꝰ oꝑis modus flagitat. Proinde ita

Expanded text:
que hi dicti sunt, ex quo coepit pque hi dicti sunt, ex quo coepit pprius, et eo reprobato, ipsum David Deo praecipiente unxitsuccedentibus suis membris civitas Dei per ista curreret tempora, si omnia velim commemorare, in immensum pergitur: primum quia ipsa Scriptura quae per ordinem reges eorumque facta et eventa disserens videtur tamquam historica diligentia rebus gestis occupata esse narrandis, si adjuvante Dei Spiritu considerata tractetur, vel magis vel certe non minus praenuntiandis futuris quam praeteritis enuntiandis invenietur intenta; et hoc perscrutando indagare ac disserendo monstrare, quam sit operosum atque prolixum, et quam multis indigeat voluminibus, quis ignorat, qui haec uel mediocriter cogitat? deinde quia ea ipsa, de Christo regnoque caelorum, quae ciuitas Dei est, ut ad hoc aperiendum maior sit disputatio necessaria, quam huius operis modus flagitat. Proinde ita,
Abbreviated transcription (Latin):
QUs factȩ st̃ ad abraham cuiꝰ
semini et gentẽ israheliticam
scđm carnẽ et om̃s gentes
deberi scđm fidẽ dõ pollicen¬
te didicimꝰ: quẽ ad modũ cõpleantur ꝑ
ordinẽ cẽporũ. ꝓcurrens dĩ cuutas in¬
regnũ dd factus ẽ. finis: nunc ab eodẽ
regno quantũ suscepto oꝑi sufficere
uidetur: cęt̾a quȩ secuntur attingimus
oc itaq tẽpꝰ ex qͦ sc̃s samuel ꝓpħare
ceꝓit. et deinceps donec populus
istł captiuis in bubiloniã duceret᷑. atq inde scd̃m
dĩ domꝰ instauraretur: tocũ tẽpꝰ ẽ ꝓpħarum:
Quãuis enĩ upsũ noe patriarchã in cuiꝰ diebus
uniuersa diluuio t̾ra deleta ẽ. et alios supra
et infra usq adhoc cẽpꝰ qͦreges indĩ popło
significata siue p̃dicata quȩ ꝑtineret̃ ad cuu¬
tatẽ dĩ rognũq celorũ. nõ ĩmerito possimus
appellare ꝓpħas: p̃sertĩ quia nõnullos eoꝵ
id exp̃sius logimꝰ nuncupatos. sicut abrahã
sic̃ moꝵ sen: cam̃ dies ꝓpħarũ p̃cipue maxime¬

Expanded text:
factae sunt ad Abraham, cuius semini et gentem Israeliticam secundum carnem et omnes gentes deberi secundum fidem Deo pollicente didicimus, quem ad modum conpleantur, per ordinem temporum procurrens Dei ciuitas inregnum David factus est finis, nunc ab eodem regno, quantum suscepto operi sufficere videatur, caetera quae sequuntur attingimus. Hoc itaque tempus ex quo sanctus Samuel prophetare coepit, et deinceps donec populus el captivus in Babyloniam duceretur, atque inde secundum Dei domus instauraretur, totum tempus est prophetarum. Quamuis enim et ipsum Noe patriarcham, in cuius diebus uniuersa diluuio terra diluta est, et alios supra et infra usque ad hoc tempus, quo reges in Dei populo significata itatem Dei regnumque coelorum, non immerito possimus appellare prophetas; praesertim quia nonnullos eorum id expressius legimus nuncupatos, sicut Abraham , sicut Moysen : tamen dies Prophetarum praecipue maxime
Abbreviated transcription (Latin):
nãq homo incipit loqͥ post infanciã: quȩ
hinc appellata ẽ. qđ fari nõ potest. Quã ꝓfecto
etatẽ pͥmã demergit obliuo: sic̃ etas p̾ma
generis humani ẽ. deleta diluiuo Quotꝰ enĩ
qͥsq ẽ. qͥ suã recordet᷑ infanciã: Quã obrem
inisto ꝓcursi ciuitatis dĩ sic̃ suꝑior unã eandẽ¬
q pͥmã ita duas etates scdam et t̃ciã lib̾ istȩ
c̃tineat: Inqua t̾cia ꝓꝑt̾ uaccã trimã caprã
trimã. et arietẽ trimũ impositũ ẽ. legis ui¬
gũ. ⁊i apparuit abundantia peccatorũ. et
regni t̾reni surrex̃ exordiũ. ubi nõ defuert̃
sp̃ales. qͦrũ ĩ curt᷑e ⁊ colũba fig̾atũ ẽ. sac̾m̃tũ

Expanded text:
namque homo incipit loqui post infantiam, quae namque homo incipit loqui post infantiam, quae hinc appellata est, quod fari non potest. Quam profecto aetatem primam demergit obliuio, sicut aetas prima generis humani est deleta diluuio. Quotus enim quisque est, qui suam recordetur infantiam? Quam ob rem in isto procursu ciuitatis Dei, sicut superior unam eandemque primam, ita duas aetates secundam et tertiam liber iste contineat, in qua tertia propter uaccam trimam, capram trimam, arietem trimum et inpositum est legis iugum et apparuit abundantia peccatorum et regni terreni surrexit exordium, ubi non defuerunt spiritales, quorum in turture et colu
Abbreviated transcription (Latin):
ente mutatũ fuerat ut iħs uocaret᷑: popłm
siẽ se habebat᷑ ⁊ peccata popłi ⁊ misccłia dei.¬
dt̃nauert᷑ ꝓsꝑa ⁊ aduersa bellorũ. Inde uencũ
c ad regũ tẽpora qͦrũ pͥmꝰ regnauit saul Cui
reꝓbato ibellica clade ꝓstrato eiꝰq stirpe re¬
iesta ne inde reges orirent᷑: dđ successit in
quidã factꝰ e. et exordiũ qͣdãmͦ iuuentutis
popłi dĩ. cuiꝰ generis quȩdã uelud ad olescen¬
cia ducebat᷑ ab ipso abrahã. usq adhunc
dđ. Nõ enĩ frustra matħs eũ głista sic generati
scilicet usq ad dd̃ ab adolescentia qͥppe in¬
cipit homo posse generare. ꝓpt̾ea generatio¬
nũ ex abrahã sũpsit exordiũ: qui etiã pat̃
gentiũ c̃stitutꝰ ẽ. qͣndo mutatũ nom̃ accepit:
Ante hũc gͦ uelut pueritia fuit huiꝰ generis
populi dĩ : a noȩ usq adipsũ abrahã. Et idõ
in lingua inuenta ẽ. idẽ hebrea. Apuericia

Expanded text:
ente mutatum fuerat ut Iesus uocaretur, populum ente mutatum fuerat ut Iesus uocaretur, populum sicut se habebant a et aduersa bellorum. Inde uentum est ad regum tempora, quorum primus regnauit Saul; cui reprobato et bellica clade prostrato eiusque stirpe reiecta, ne inde reges orerentur, Dauid successit in quidam factus est et exordium quodam modo iuuen- tutis populi Dei; cuius generis quaedam uelut adulescentia ducebatur ab ipso Abraham usque ad hunc Dauid. Neque enim frustra Matthaeus euangelista sic generatioscilicet usque ad Dauid. Ab adulescentia quippe incipit homo posse generare; propterea generationum ex Abraham sumsit exordium; qui etiam pater gentium constitutus est, quando mutatum nomen accepit. Ante hunc ergo uelut pueritia fuit huius generis populi Dei a Noe usque ad ipsum Abraham; et ideo in lingua inuenta est, id est Hebraea. A pueritia
Abbreviated transcription (Latin):
digitus dĩ: ut recordationẽ nram impͥmi p̃¬
sigurati facti memoriã reuocaret qi et legis
ilȩ cabulȩ digito dĩ scripte referuntur
Defuncto monse popłm rex̃ iħs naue: et in
trã ꝓmissionis intͦdux̃ eaq popło diuisit:
bhis duobꝰ mirabilibꝰ ducibꝰ. bella etiã ꝓsꝑri¬
nt ac mirabilit̃ gesta sc̃ dõ contestante non
tã ꝑꝑt̾ merita ebrei popłi quã ꝓpt̃ peccata
earũ quȩ bellabant᷑ gentiũ: illas eis ꝓuenisse
uictorias: Post istos duces uidices fuerunt
ũ itra ꝓmissionis populo collocato. ut inciꝑet
int̃im reddi abrahȩ pͥma ꝓmissio de gente
imaidẽ. hebrea. ⁊ t̾ra chanaan: nondũ de õĩbꝰ
gentibꝰ et toto orbȩ t̾rarũ qđ xp̃i aduentus
in carne. ⁊ nõuet̾is legis obseruationes sed
eĩgłi fides fuerat impletura Cuiꝰ rei p̃figura¬
tio facta ẽ. qđ nõ morses qui legẽ populo acce¬
ꝑat inmonte sẏna. s iħs cui etiã nom̃ dõ p̃cipi¬

Expanded text:
digitus Dei, ut recordationem nostram in primi praefigurati facti memoriam reuocaret, quia et legis illae tabulae digito Dei scriptae referuntur. Defuncto Moyse populum rexit Iesus Naue et in terram promissionis introduxit eamque populo diuisit. Ab his duobus mirabilibus ducibus bella etiam prosperrime ac mirabiliter gesta sunt, Deo contestante non tam propter merita Hebraei populi quam propter peccata earum, quae debellabantur, gentium illas eis prouenisse uictorias. Post istos duces iudices fuerunt, iam in terra promissionis populo conlocato, ut inciperet interim reddi Abrahae prima promissio de gente una, id est Hebraea, et terra Chanaan, nondum de omnibus gentibus et toto orbe terrarum; quod Christi aduentus in carne et non ueteris legis obseruationes, sed euangelii fides fuerat inpletura. Cuius rei praefiguratio facta est, quod non Moyses, qui legem populo acceperat in monte Sina, sed Iesus, cui etiam nomen Deo praecipi
Abbreviated transcription (Latin):
quia potuit uidere ꝓnepotes: nullo mͦ puitandi
sunt iã fuisse .xxͫxͦ. uiͦi ͦ. anno ꝓaui sui ioseph.
quando ad eũ inegiptũ iacob pat̾ eius ad ue.¬
nit Illud autẽ ẽ. qđ fallit minꝰ ista diligent̃
intuentes qm̃ scͥptum ẽ. Hȩc autẽ nomina
filiorũ isrł qui intͣuerunt inegiptũ simul¬

Expanded text:
quia potuit uidere pronepotes, nullo modo putandi quia potuit uidere pronepotes, nullo modo putandi sunt iam fuisse tricensimo nono anno proaui sui Ioseph, quando ad eum in Aegyptum Iacob pater eius aduenit. Illud autem est, quod fallit minus ista diligenter intuentes, quoniam scriptum est: Haec autem nomina filiorum Isr
Abbreviated transcription (Latin):
anorũ pueros inuenit S nmirũ intͦitus ia¬
ob inegiptũ quando eũ in .lxxͣ. quinq ho¬
niunbꝰscͥptura cõmemorat. nõ unꝰ dies uł unus
umꝰ s totũ illud ẽ. tẽpꝰ quãdui uix̃ ioseph:
nquẽ factũ ẽ. ut intret: Nã de ipso ioseph eadẽ
sptura sic loqͥt᷑. Et habitauit ioseph in
pto ipse et fr̃s euis ⁊om̃is cohabitatio patͥs
Sinc̃cia generationẽ: Ipse ẽ. ille ꝓnepos eiꝰ.
desem ẽcius Generationẽ quippe t̃ciã dicit
sl nepotẽ ꝓnepotẽ: Deinde sequitur:
tfilii machir filii manasse : inatisunt
Usupͣ femora ioseph Et hic ille ipse ẽ. nepos
uusse ꝓnepos ioseph S pluralit̃ appellati
sicut scͥpt̾a c̃sueuit. quȩ unã qͦq filiã iacob
filias nuncupauit: sicut in latinȩ linguȩ c̃sue¬
tudine lib̾i dicunt᷑. pluralit̃ filii. etiã sinõsint
uno ampliꝰ Cũ gͦ ipsuis ioseph p̃dicet᷑ felicitas

Expanded text:
annorum pueros inuenit. Sed nimirum introitus Iaannorum pueros inuenit. Sed nimirum introitus Iacob in Aegyptum, quando eum in septuaginta unus dies uel unus annus, sed totum illud est tempus, quamdiu uixit loseph, per quem factum est ut intrarent. Nam de ipso Ioseph eadem scriptura sic loquitur: Et habitauit Ioseph in Aegypto, ipse et fratres eius et omnis cohabitatio patrisusque in tertiam generationem. Ipse est ille pronepos eius ab Ephraem tertius. Generationem quippe tertiam dicit filium, nepotem, pronepotem. Deinde sequitur: Et filii Machir, filii Manasse, nati sunt supra femora Ioseph. Et hic ille ipse est nepos Manasse, pronepos Ioseph. Sed pluraliter appellati sunt, sicut scriptura consueuit, quae unam quoque filiam Iacob filias nuncupauit; sicut in Latinae linguae consuetudine liberi dicuntur pluraliter filii, etiamsi non sint uno amplius. Cum ergo ipsius Ioseph praedicetur felicitas,
Abbreviated transcription (Latin):
S ies cdiligent̃ considerata non indicat. quod tantꝰ
numer fuerit inꝑienie iacob die uł anno quo
ingressus ẽ. egiptũ: Cõmemorati st̃ quippe in eis
annosuo uł apliꝰ estet uxorẽ. quomͦ potuit ꝑ uimi.
annos hab̾e ꝓnepotes de filiis qͦs ex eadẽ uxore
suscepit: Cũ gͥ nec filios hab̾et̃ ephrẽ et ma¬
nasses filii ioseph. sed eos pueros infraquã no¬
uennes iacobegiptũ ingress inuenerit. quo
pictoeorũ nõ solũ filii s etiã nepotes millis
uͦ .iͦ. numerant᷑ quict̃ egiptũ ingressi sunt
iicob: Nã cõmemorat᷑ ibi machir filius ma¬
oses nepos ioseph et eiusdẽ machir filius idẽ.
galiad nepos manasse ꝓnepos ioseph. Ibi ẽ. et
quẽ genuit efrem alt̃ filius ioseph idẽ. ut caliã
neposioseph. et filiꝰ ipsius ut talee id ẽ. nepos
efrem ꝓnepos ioseph. qͥ nullo mͦ eẽ. potuerunt
quando ia cobinegiptũ uenit: et filios ioseph
epotes suos auos istorũ minores quã nouem

Expanded text:
Sed res diligenter considerata non indicat, quod tantus Sed res diligenter considerata non indicat, quod tantus numerus fuerit in progenie Iacob die uel anno quo ingressus est Aegyptum. Commemorati sunt quippe in eis anno suo uel amplius constet uxorem, quo modo potuit per nouem annos habere pronepotes de filiis, quos ex eadem uxore suscepit? Cum igitur nec filios haberent Ephraem et Manasses, filii Ioseph, sed eos pueros infra quam nouennes Iacob Aegyptum ingressus inuenerit, quo pacto eorum non solum filii, sed etiam nepotue numerantur, qui tunc Aegyptum ingressi sunt cum Iacob? Nam commemoratur ibi Machir, filius Manasse, nepos Ioseph, et eiusdem Machir filius, id est Galaad, nepos Manasse, pronepos Ioseph; ibi est et quem genuit Ephraem, alter filius Ioseph, id est Utalaam, nepos Ioseph, et filius ipsius Utalaae Edem, nepos Ephraem, pronepos Ioseph; qui nullo modo esse potuerunt, quando Iacob in Aegyptum uenit et filios Ioseph, nepotes suos, auos istorum, minores quam nouem
Abbreviated transcription (Latin):
qđ nom̃ magis popłs ex illo ꝓcreatꝰ obtinit
Hoc autẽ nom̃ illi ab angło impositũ ẽ: qͥ cũ
illo fuerat in itinere de mesopotamiã redi¬
undte luctatꝰ tipũ xp̃i euidentissime gens
Nam qđ ei p̃ualuit iacob utiq uolenti ut miti¬
rium figuraret. significat inpassionẽ xpii
ubi uisi st̃ ei p̃uałe uidei Et tam̃ benedictõc
ab eodẽ angło quẽ suꝑ auerat impetrant:¬
acsic huiꝰ nominis impositio benedictio fut
mium scõrũ omĩum Tetigit porro illi iden
angłs ueluti p̃ualenti latitudinẽ femors. en
isto mͦ claudũ reddidit: Erat itaq unꝰ atq
idẽ iacob et benedictꝰ et claudus Benaui
in eis qui in xp̃m ex eodẽ populo credideñ
atq in infidelibꝰ claudus: Nam femoris latd
do: generis ẽ. multitudo Plures quipo us
sut strpe de quibꝰ ꝓpħicȩ p̃dictũ ẽ. et claudica¬
annumerato ipso filiis suis. In qͦ numero du̧ tan-¬
cũ feminȩ cõmemorantur una filia. neptis alt̾a:

Expanded text:
 nomen magis populus ex illo procreatus obtinuit. Hoc autem nomen illi ab angelo inpositum est, qui cum illo fuerat in itinere de Mesopotamia redeunte luctatus, typum Christi euidentissime gerens. Nam quod ei praeualuit Iacob, utique uolenti, ut mysterium figuraret, significat passionem Christi, ubi uisi sunt ei praeualere Iudaei. Et tamen benedictionem ab eodem angelo, quem suac sic hujus nominis impositio benedictio fuit.aemium sanctorum omnium. Tetigit porro illi idem angelus, veluti praevalenti, latitudinem femoris, eumque isto modo claudum reddidit. Erat itaque unus atque idem Jacob, et benedictus et claudus: benedictus, in eis qui in Christum ex eodem populo crediderunt, atque in infidelibus claudus. Nam femoris latitudo, est generis multitudo. Plures quippe sunt in ea stirpe de quibus prophetice praedictum est: Et claudicaerato ipso filiis suis. In quo numero duae tantum feminae commemorantur, una filia, neptis altera.
Abbreviated transcription (Latin):
qs plagis cot tantisq ꝑfracti tandẽ aliqͥ
dimiserant ȩgiptii : in mari rubro dũꝓais
extincti sunt: Illis quippe abeuntibꝰ duis
mare uiã fecit: hos autẽ insequentes. uis
rediens unda sũ mersit deinde ꝑ amnos
quando cab̾nacłm testimonii nuncupatũ ẽ.
ibid̃ sacͥficiis futura p̃nunciantibꝰ colebat᷑
cũ scilicet iã datalex fuiss in monte multũ
t̾ribilit̃: At testabatur enĩ eudentissima
mirabilibꝰ signis uocibꝰq diuinitas qđ factũ
ẽ. mox ut exitũ ẽ. de egipto et indeserco po¬
płs eẽ. cepit quinquagesimo die post cȩlebra¬
cum pascha ꝑ oiuis immolatioẽm. quiusq ad¬
eo cipus xpi ẽ. p̃nuncians eũ ꝑuictimã pas

Expanded text:
quos plagis tot tantisque perfracti tandem aliquando quos plagis tot tantisque perfracti tandem aliquando dimiserant, Aegyptii in mari Rubro dum persequuntur extincti sunt. Illis quippe abeuntibus diuisum mare uiam fecit; hos autem insequentes in se rediens unda submersit. Deinde per annoest, quando tabernaculum testimonii nuncupatum est, ubi Deus sacrificiis futura praenuntiantibus colebatur, cum scilicet iam data lex fuisset in monte multum terribiliter; adtestabatur enim euidentissima mirabilibus signis uocibusque diuinitas. Quod factum est, mox ut exitum est de Aegypto et in deserto populus esse coepit, quinquagensimo die post celebratum Pascha per ouis immolationem; qui usque adeo typus Christi est praenuntians eu