comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uerbo suo ⁊ spu suo que tria unur sunt.ds unus oĩp̃s creator et¬
⁊ factor om̃is aĩe. atq om̃ĩs corporis cuiꝰ sunt participatione felices. ꝗc̃ q̃
sunt ueritate nõ uanitate felices. qui fecit hoĩem rationale aĩal ex a¬
nima ⁊ cõpore. qui eũ peccãte nec ĩpunitũ eẽ ꝑmisit nec sine mĩa
dereliquit qui bonis et mał essentiam cu lapidib. uita seminalẽ
etia cu arborib uita sensualẽ etiam cu pecorib uitã intellectua¬
le: cum solis angłis dedit. a quo ẽ om̃is modus om̃ĩs speties oĩs
ordo a quo ẽ m̃sura numerꝰ põdus.aquo ẽ quicqd ñaliter ẽ cuiꝰcq
gñis ẽ. cuiusc̾q extimationis ẽ. a quo sũt semina fozmaꝵ forme se¬
minũ. motus seminu atq formaꝵ. Qui dedit ⁊ cm̾i originẽ. pul¬
critudinẽ. nalitudinẽ. ꝓpagationis fecunditatẽ. m̃broꝵ dispositio¬
ne. salute cõcordie. qui ⁊̃ aĩc in rationali dedit memoriã sensu

Expanded text:
ritu sancto, quae tria unum sunt, Deus unus omnipotens creator et factor omnis animae atque omnis corporis cujus sunt participatione felices, quicunque sunt veritate, non vanitate felices, qui fecit hominem rationale animal ex anima et corpore, qui eum peccantem nec impunitum esse permisit, nec sine misericordia dereliquit, qui bonis et malis essentiam etiam cum lapidibus, vitam seminalem etiam cum arboribus, uitam sensualem etiam cum pecoribus, uitam intellectualem cum solis angelis dedit; a quo est omnis modus omnis species omnis ordo; a quo est mensura numerus pondus; a quo est quidquid naturaliter est, cuiuscumque generis est, cuiuslibet aestimationis est; a quo sunt semina formarum formae seminum motus seminum adque formarum; qui dedit et carni originem pulchritudinem ualetudinem, propagationis fecunditatem membrorum dispositionem salutem concordiae; qui et animae inrationali dedit memoriam sensum
Abbreviated transcription (Latin):
cuau ea que paruuli erant᷑ Uidemus nunc per speculum in enig¬
miate tune facie ad faciem. Nunc scio ex parte tuneaũt crnosei
sicut et cognitus sum. Si ergo in hac uita labili oĩu mirablũ
prohecia. ita comparanta illi uute ẽ. quasi pariuili adiuuenem. Ui¬
dit tamen heliseus accipientem munera seruum suum ubi ipe poeãt
ita ne cum uenerit qued perfectum ẽ. nec iam corpus corruptibile
Aggrauabit aĩam. s in corruptibile nihil impediet pen sanieti adea
que uidenda sunt cculis corporeis. quib heliseus abiens ẜuur suñ
erat qñ conuersus ẽ uir de curru suo mobniart tio i acsepistit
hiespo de curru suo ineccur sum tibi Gorde euo ergo de clatt lte di¬
u̾idisse propheta adiuto quidem mirabiater mullo dubitante di¬
uinutap:S quanto amplius tunc omnes mninere nito habni iui¬
puntcim deuoerit omnia momnib I abebuet trm̃ etian allu

Expanded text:
cuaui ea quae paruuli erant. Videmus nunc per speculum in aenigcuaui ea quae paruuli erant. Videmus nunc per speculum in aenigmate, tunc autem facie ad faciem. Nunc scio ex parte, tunc autem cognoscam sicut et cognitus sum. Si ergo in hac uita, ubi hominum mirabilium prophetia ita conparanda est illi uitae, quasi paruuli ad iuuenem, dit tamen Helisaeus accipientem munera seruum suum, ubi ipse non erat: itane cum uenerit quod perfectum est, nec iam corpus corruptibile adgrauabit animam, sed incorruptibile nihil inpediet, illi sancti ad ea, quae uidenda sunt, oculis corporeis, quibus Helisaeus absens ad seruum suum m, quando conuersus est uir de curru suo in obuiam tibi et accepisti est homo de curru suo in occursum tibi? corde suo ergo se dixit hoc uidisse propheta, adiuto quidem mirabiliter nullo dubitante diuinitus. sed quanto amplius tunc omnes munere isto abundabunt, cum deus erit omnia in omnibus! habebunt tamen etiam illi
Abbreviated transcription (Latin):
dieere & eancti talia corpora tunc hebunt. ut non possint oulo cladẽ
uidit a ccipiente munera que dedit ei niaman serus. que ꝓphetad
memoratus a lepre deformitate mundauerat. ꝙ ẜuris nequam dño
suonor udente latenter ie fecisse putauerat quanto magio inulocõ¬
pore spuali uidebunt sancti omnia. non solum si culos eliadunt. d¬
uerum etiam unde sunt corpore absentes Tune enim perfectũ te d̾¬
erit. de quo loquens apostolus ex parte inquit scuus et exparte ꝓ¬
uhetamus cum autem uenerit qued pert̾ectum ẽ. qd̾ exparte est
uacuabitur. Eeide ut quo modo posset. aliqua similitudine ostede¬
ret. quantum ab illa que futura ẽ distet hec uita nõ qualiumcumꝙ
hoium. uerum etiam qui precipua hic sanctitate sunt pditi. Cum
eẽm inquit paruulus quasi parmulus sapiebam. quasi pauulirs
scquebar. quasi paruulus cogitabam. Cum aũt stus sumuir ena¬

Expanded text:
est enim dicere, quod sancti talia corpora tunc habebunt, ut non possint oculos claudere est enim dicere, quod sancti talia corpora tunc habebunt, ut non possint oculos claudere uidit accipientem munera, quae dedit ei Neman Syrus, quem propheta memoratus a leprae deformitate mundauerat, quod seruus nequam domino suo non uidente latenter se fecisse putauerat, quanto magis in illo corpore spiritali uidebunt sancti omnia, non solum si oculos claudant, uerum etiam unde sunt corpore absentes. tunc enim erit perfectum illud de quo loquens apostolus : ex parte, inquit, scimus et ex parte prophetamus; cum autem uenerit quod perfectum est, quod ex parte est euacuabitur. Deinde ut quo modo posset aliqua similitudine ostenderet, quantum ab illa quae futura est distet haec uita, non qualiumcumque hominum, uerum etiam qui praecipua hic sanctitate sunt praediti: Cum essem, inquit, paruulus, quasi paruulus sapiebam, quasi paruulus loquebar, quasi paruulus cogitabam; cum autem factus sum uir, eua
Abbreviated transcription (Latin):
qui etiam nostri angeli dicti sunt. quia eruti de potestate tene boꝵ
Nccepto sp̃s pignore translati ad regnum xpi. adeos angłos
um cepimus pertinere cum quib nobis erit sancta ato dulei¬
dei. eps e noster dei sunt. quia deum non reliquert. nr̃i sunt oa
suos fiues nos habere cepert. Dreit autem dñs iħo. Midete
ne cotempnatis unum de punius istis. dico enimne bs̾. qn̾
angeli rorum semꝑ in celis uident faciem patris me quidar
deus e Sacut ergo iui uident ita ⁊ nos uisuri unnus s rõdit
ita uidemus O. opter qued ait apostolus quoch eaulo intedred
iidenmo minc per speculum in eniginate tune antem facie det¬
adeus remiu itaq fidei nobis inuo istaeruatur dequa et
cosinnes apntolur laens Cum apparuerit inquit simĩbestet
beriui en coporẽ atq in isto nomine nucupamue. Quato dic
pore s. utrum ꝑ ip̃m sicut per co:pus nune urdemus sole bura ite¬

Expanded text:
qui etiam nostri angeli dicti sunt, quia eruti de potestate tenebraruqui etiam nostri angeli dicti sunt, quia eruti de potestate tenebrarum et accepto spiritus pignore translati ad regnum Christi ad eos angelos iam coepimus pertinere, cum quibus nobis erit sancta atque dulcistus dei Christus est noster. dei sunt, quia deum non reliquerunt; nostri sunt, quia suos ciues nos habere coeperunt. dixit autem dominus Iesus: uidete, ne contemnatis unum de pusillis istis. dico enim nobis, quia angeli eorum semper in caelis uident faciem patris mei, qui in caelis est. sicut ergo illi uident, ita et nos uisuri sumus; sed nondum ita uidemus.Videmus nunc per speculum in aenigmate, tunc autem facie ad faciem. Praemium itaque fidei nobis uisio ista seruatur, de qua et Iohannes apostolus loquens: Cum apparuerit, inquit, similes ei bemus in corpore atque isto nomine nuncupamus. Quapropter cum rpore; sed utrum per ipsum, sicut per corpus nunc uidemus solem, lunam, ste
Abbreviated transcription (Latin):
ergo sancti in dei pace incturi sunt. profecto in ea pace nicturi sunt¬
nrum superet. non ẽ dubium. si autem superat et angelorum. ut neci
ip̃os excepisse uideatur. qui ait omnem intellectum. secundum hoc
dictum esse debemus accipere. quia pacem dei qua deus ip̃e pacatus
est. sicut deus nouit non eam nos sicut possumꝰ nosse. nec ulli an¬
geli. Superat itaq omnem intellectum. non dubium ꝙ p̃cer s̃iͦ
Fed quia ⁊ nos promodo nostro pacis eius participes facti. sum¬
mam in nobis atq internos ⁊ cum ip̃o pacem. quantum nr̃um
summum est obtinebimus. Isto modo ꝓsuo modo. sciunt eam
sancti angeli. homines autem sunt nunc longe. infra quatũlib
prouectu mentis excellant. Considerandum est enim quantus
uir dicebat. Exparte enim scimus. ⁊ exparte ꝓphesamus donec
ueniat quod perfectum est. Et uidemus nunc per speculum in e¬
nigmate. tunc autem facie ad faciem. Giciam uident sc̃ angli

Expanded text:
ergo sancti in Dei pace victuri sunt, profecto in ea pace victuri sunergo sancti in Dei pace victuri sunt, profecto in ea pace victuri sunm superat, non est dubium; si autem superat et angelorum, ut nec ipsos excepisse uideatur, qui ait omnem intellectum: secundum hoc dictum esse debemus accipere, quia pacem dei, qua deus ipse pacatus est, sicut deus nouit, non eam nos sic possumus nosse nec ulli angeli. superat itaque omnem intellectum, non dubium quod praeter suum. sed quia et nos pro modo nostro pacis eius participes facti summam in nobis atque inter nos et cum ipso pacem, quantum nostrum summum est, obtinebimus: isto modo pro suo modo sciunt eam sancti angeli; homines autem nunc longe infra, quantumlibet prouectu mentis excellant. considerandum est enim, quantus uir dicebat: ex parte enim scimus et ex parte prophetamus, donec ueniat quod perfectum est; et: uidemus nunc per speculum in aenigmate, tunc autem facie ad faciem. sic iam uident sancti angeli,
Abbreviated transcription (Latin):
fides predicat xp̃iana.talia corpora recepturas in quib sine ullomͦ
in eternum feliciter uiuant. Assumant etiam hoc de uarrone. ut ad e¬
adem corpora redeant. in quib antea fuer̾t. ⁊ apud eos tota questio i¬
de carnis meternum resuscitatione soluetur. Capitulum. xxixͦ
sancti.non adhuc corum carne carnaliter. s spũaliter iam inuente.
qliantum dñs dignatur adiunare uideamus. Et illa quidem uero¬
actib. uel potius qui eratq otium quale futurum sit. si uerum ueli
dicere nescio.Mon enim hoc unq̃ per sensum corporis uidi. Si autem
mente .i. intelligentia uidisse me dicam quantu ẽ. aut quid ẽ nr̃a
in telligentia ad illam excellentiam: Ibi est enim pax dei. que sicut
dicit ap̾ostolus superat omnem incelligentĩa ł intellectur. quẽ mñt
nr̃um. aut f̃o:tasse oĩum sc̃orum angelorum. Non enim ⁊ dei. Sic

Expanded text:
fides praedicat Christiana, talia corpora recepturas, in quibus sine ullo malo fides praedicat Christiana, talia corpora recepturas, in quibus sine ullo malo in aeternum feliciter uiuant, adsumant etiam hoc de Varrone, ut ad eadem corpora redeant, in quibus antea fuerunt, et aput eos tota quaestio de carnis in aeternum resurrectione soluetur. CAPUT XXVIIII. Desancti non adhuc eorum carne carnaliter, sed spiritaliter iam uiuente, quantum dominus dignatur adiuuare uideamus. et illa quidem actio uel potius quies atque otium quale futurum sit, si uerum uelim dicere, nescio. non enim hoc umquam per sensus corporis uidi. si autem mente, id est intellegentia, uidisse me dicam, quantum est aut quid est nostra intellegentia ad illam excellentiam ? ibi est enim pax dei, quae, sicut dicit apostolus, superat omnem intellectum. quem nisi nostrum, aut fortasse etiam sanctorum angelorum P non en
Abbreviated transcription (Latin):
rede itiriconinactione ꝓte uarro quidem sine illi geneathilia nenr
qui nen enim nomin edium prodidit quorum commemorunt sñiq
aligurd drxert. & licet falsum sit cum enim semerADertuut snũ
que gefferunt. anime reddiert nunq̃ eas sunt postea relicture. came
multi iliius ipossibitatis quia contra nos isti garriunt. argumente
conuellit ⁊ destruit. Qui enim hoc sensiunt siue sensert. non eis inĩum
eit fieri non posse. ut dilapsa cadauera mauras inpuluerem in cinere
inhumores. incorpora uescentium bestiarum. uel ip̃orum quoq hõi
ad id rursus redeleant.qued fuerunt Quapp płato ⁊ por phorius uł
potius quicũq illos diligunt ⁊ adhuc uiuunt. si nob̾ consentiunt. ⁊̃
sanctas animas ad cor̾pora redituras sicut ait plato nec tamẽ adma¬
la illa reclituras. sicut ait po:phyrius. ut ex his fiat consequens qd

Expanded text:
redeant in coniunctionem.\' Iste Varro quidem siue illi genethliaci nescio redeant in coniunctionem.\' Iste Varro quidem siue illi genethliaci nescio qui non enim nomina eorum prodidit, quorum commemorauit sententiam aliquid dixerunt, quod licet falsum sit cum enim semel ad eadem corpora quae gesserunt animae redierint, numquam ea sunt postea relicturae, tamen multa illius inpossibilitatis, qua contra nos isti garriunt. argumenta conuellit et destruit. Qui enim hoc sentiunt siue senserunt, non eis uisum est fieri non posse, ut dilapsa cadauera in auras in puluerem, in cinerem in umores, in corpora uescentium bestiarum uel ipsorum quoque hominum ad id rursus redeant, quod fuerunt. Quapropter Plato et Porphyrius, uel potius quicumque illos diligunt et adhuc uiuunt, si nobis consentiunt etiam sanctas animas ad corpora redituras, sicut ait Plato, nec tamen ad mala ulla redituras, sicut ait Porphyrius, ut ex his fiat consequens, quod
Abbreviated transcription (Latin):
reuixisse ⁊ narrasse quedam que platonicis disputationib ꝯgruebanti
Labeo etiam duos dicit uno die fuisse defunctos.⁊ occurrisse inuicem in qͦ¬
dam cõpito. deinde ad corpora sua iuissos fuisse remeare.⁊ constituisse ĩte
se amicos se ẽẽ uicturos. atq ita ẽẽ fcũm. donec postea morerentur. s isti
auctores talem resurrectionem corporis fcãm fuisse narrar̾t. quales fu¬
ert eorum quos resurrexisse nommus. ⁊ hiuc quidem reditos uite. s non
romodo ut non morerentur ulterius. Mrabilius autem quidam ma¬
cus uarro ponit in libris quos conscripsit de gente populi romani. cuiu
putam uerba ip̃a ponenda. Genethliaci quidam scripsert inquit eẽ in
renascendis hominib quam appellant palingenesian greci ad scͥpsert.
confici in annis numero quadringentis quadraginta. ut idem corpus¬
et cederu animu que fucrint ponuuncta in homine aliqñ eadem rursꝰ

Expanded text:
reuixisse et narrasse quaedam, quae Platonicis disputationibus congruebant. reuixisse et narrasse quaedam, quae Platonicis disputationibus congruebant. Labeo etiam duos dicit uno die fuisse defunctos et occurrisse inuicem in quodam compito, deinde ad corpora sua iussos fuisse remeare et constituisse inter se amicos se esse uicturos, adque ita esse factum, donec postea morerentur. Sed isti auctores talem resurrectionem corporis factam fuisse narrarunt, quales fuerunt eorum, quos resurrexisse nouimus et huic quidem redditos uitae, sed non eo modo ut non morerentur ulterius. Mirabilius autem quiddam Marcus Vano ponit in libris, quos conscripsit de gente populi Romani, cuius putaui uerba ipsa ponenda. \'Genethliaci quidam scripserunt, inquit, esse in renascendis hominibus quam appellant rcaXrnevsatav Graeci; hac scripserunt confici in annis numero quadringentis quadraginta, ut idem corpuset eadem anima, quae fuerint coniuncta in homine aliquando, eadem rursus
Abbreviated transcription (Latin):
ne porphyrius. redlibunt ad corpora. Dicat plato cum porphirio. nõ redibũt
ad mala. et ad ea corpora redire consentient. in quib milla patiantur mala
Hec itaq non er̾t. nsi illa que promictit ds̃ beatas animas ineternum
cum sua eterna carne futuras hooc enim quantum existimo.iam facile ꝯ
cederent ambo. ut qui faterentur ad ĩmortalia corpora redituras animas
eẽ scõrum ad sua illas redire permicterent. in quib mala hunis seculi ꝑ¬
tulert In quib deum ut his malis carerent. pie fidelit̾q coluerunt.
quendi genus.⁊ ꝑꝑ nõ nulla que ueraciter sensit amantes platonem di¬
cunt eumꝰ aliquid simile nobis etiam de mortuorum resurrectione sen¬
sisse. quod quidem sic tangit in libris de re publica tullius. ut eum lusisse
potiusqͣ ꝙ iduerum ẽẽ affirmet dicere uoluisse. Inducit enim hoĩemi

Expanded text:
ne Porphyrius: Redibunt ad corpora; dicat Plato cum Porphyrio: Non redibunt ne Porphyrius: Redibunt ad corpora; dicat Plato cum Porphyrio: Non redibunt ad mala, et ad ea corpora redire consentient, in quibus nulla patiantur mala. Haec itaque non erunt, nisi illa quae promittit Deus, beatas animas in aeternum cum sua aeterna carne futuras facturas. Hoc enim, quantum existimo, jam facile nobis concederent ambo, ut qui faterentur ad immortalia corpora redituras animas esse sanctorum, ad sua illas redire permitterent in quibus mala hujus saeculi pertulerunt, in quibus Deum, ut his malis carerent, pie fideliterque coluerunt.quendi genus et propter nonnulla, quae ueraciter sensit, amantes Platonem dicunt eum aliquid simile nobis etiam de mortuorum resurrectione sensisse. Quod quidem sic tangit in libris de re publica Tullius, ut eum lusisse potius, quam quod id uerum esset, adfirmet dicere uoluisse. Inducit enim hominem
Abbreviated transcription (Latin):
peerfenursbe ce praponsebunt Et sic hebunt ut nunõ non habeant nũꝙͣ
US prorius uel exiguum quãlibet tempus ulia morte deponterse contunũaꝰ¬
Ingula quedam dixerunt plato ator porphorius. qe sinterse cõmunirar̃
bociulent facti eent fortasse xp̃imi. plato dier sine corporib animas i p¬
ternum ee non posse. ideo enim dixit etiam sapientim animnde posqltret lom¬
gum terepuotamen ad corpora redlituras. Porphyrius autem dreitedĩam
uurgatissimam cum redierit ad prem. ad hec mala mundi nimõ eẽ reditũar
tium purgatissimas animas ad humana corpora redituras. Rursuo. qdter
uudit por p̾hyrius. si declisset platoni nunꝙͣ redituras ad miserias corriuptibi¬
lis corporis animas sanctas. ut nõ singuli uel singula. s ambo et singuli ut᷑ꝙ
dicerent. puto ⁊ uiderent ẽẽ iam consequens. ut redirent anime ad copora
platonemetiam sancte anime ad humana corpora redibunt.Sm porphiri
ad mala mundi. huius sancte anime non redibunt Dicat itaq cum plato¬

Expanded text:
ecum habebunt, et sic habebunt, ut nunquam non habeant, nunquam ea prorsus, vel exiguum quamlibet tempus ulla morte deponant. CAommunicare potuissent, facti essent fortasse Christiani. Plato dixit sine corporibus animas in aeternum esse non posse; ideo enim dixit etiam sapientium animas, post quamlibet longum tempus, tamen ad corpora redituras. Porphyrius autem dixit animam purgatissimam, cum redierit ad Patrem, ad haec mala mundi nunquam esse rediturtum purgatissimas animas ad humana corpora redituras; rursus quod verum vidit Porphyrius, si dedisset Platoni, nunquam redituras ad miserias corruptibilis corporis animas sanctas, ut non singuli haec singula, sed ambo et ut singuli utrumque dicerent, puto quod viderent esse jam consequens ut redirent animae ad corpora, m secundum Platonem etiam sanctae animae ad humana corpora redibunt; secundum Porphyrium ad mala mundi hujus sanctae animae non redibunt. Dicat itaque cum Plato
Abbreviated transcription (Latin):
ceis qui negabant resurrectionẽ cuius septem frũm erit uxor. quam
singuli habuerunt. dum quisq eorum uellet defucti semen scut lex
preceperat excitare. erratis inquit. nescientes scripturas. neq uirtute:
dei. ⁊ cum locus ẽẽt ut diceret de qua enim me interogatu. uir erit etiã
ip̃e non mulier non ho dixit s dixit in resurrection̾e enim. peq nu¬
bent neq ureores ducent ẜ sunt ñcut angeli dei incelo/ equales utiq
angelis ĩmortalitate ac felicitate non carde.isi cur resurregione eigod

Expanded text:
caeis, qui negabant resurrectionem: Cujus septem fratrum erit uxor quam caeis, qui negabant resurrectionem: Cujus septem fratrum erit uxor quam singuli habuerunt? dum quisque eorum vellet defuncti semen, sicut lex praeceperat excitare: Erratis, inquit, nescientes Scripturas neque virtutem Dei; et cum locus esset ut diceret, De qua enim me interrogatis, vir erit etiam ipsa, non mulier; non hoc dixit, sed dixit: In resurrectione enim neque nubent, neque uxores ducent, sed sunt sicut angeli Dei in coelo. Aequales utique ang
Abbreviated transcription (Latin):
que nulla erit s dei landetur sapientia atq cletnentia. qd odno ẽat
fecit ⁊ liberauit a corruptione quod fecit. Ut enim mexordio gener
humani delatere uiri dormientis costa detracta femina fieret. xp̃m a
eccłiam tali fcõ iam tunc prophetari oportebat. Sopor quippe ille uiri
mors erat xp̃i cuius exanimis in cruce pendentis. latui lãcea ꝓforatianẽ
atq inde sanguis et aqua ꝑfluxit que sacramenta ẽẽ nouimiꝰ quibui
eclificatur eeclesia. Nam hoc etiam uerbo scriptura usa ẽ ubi non le
gitur formauit aut tixit. s hedificauit eam in mulierẽ. Unde eca¬
postolus dic̃. hedificatione corporis xp̃i quod ẽ eccłia. Greatura est ẽgo¬
dei femina sicut ⁊ uir. s ut de uiro fieret unitas. commẽdata ẽ. ut autẽ
illo modo fieret xp̃s ut dictum ẽ. ⁊ eccłia figurata ẽ. E ergo utrumq
seeum instituit. utruq restituet. Deniq ip̃e iħs interog̾atus asadu¬

Expanded text:
quae nulla erit, sed Dei laudetur sapientia adque clementia, qui et quod non erat quae nulla erit, sed Dei laudetur sapientia adque clementia, qui et quod non erat fecit et liberauit a corruptione quod fecit. Ut enim in exordio generis humani de latere uiri dormientis costa detracta femina fieret, Christum et ecclesiam tali facto iam tunc prophetari oportebat. Sopor quippe ille uiri mors erat Christi, cuius exanimis in cruce pendentis latus lancea perforatum est adque inde sanguis et aqua profluxit; quae sacramenta esse nouimus, quibus aedificagitur "formauit" aut finxit, sed: aedificauit eam in mulierem; unde apostolus dicit: in aedificatione corporis Christi, quod est ecclesia. creatura est eDei femina, sicut vir, sed ut de viro fieret unitas commendata est; ut autem illo modo fieret Christus, ut dictum est, et Ecclesia figurata est. Qui ergo utrumque sexum instituit, utrumque restituet. Denique ipse Jesus interrogatus a Saddu
Abbreviated transcription (Latin):
quo defunctus ẽ resurrecturu unum quẽq contempnit non ẽcu llo
rabonosa contradictione pugnandum Capitutum decimũ septĩ
Onnulla propter hec qd̾ dictum ẽ donec eccurramus omnres iur
perfectum. inmensuram etatis plenitudinis xp̃i. ⁊ conter mes unia¬
ginis filii dei nec in seru femineo resurrecturas feminas credunt. E
u̾niurili om̃s aiunt. qm̃ deus solum uirum fecit ex lino. eeupreet
irorg edmii mehus sapere uidentur. qui utrũq sexum resurrectu¬
rum esse non dubitant Monenim libido ibi erit que cõfusõis en c̃a
Rrm priuiq̃ peccassent nudierant. ⁊ non contundebantur.uir ⁊femĩ.
Sorporibi ergo untia illis detrabentur. natura seruabitur. Monẽ aute
uitiu seeus femineus. s natura que tunç quidem ⁊ a concubitusta
partu ĩmunis erit Ecunt tam̃ membra feminea. non accomelata
nsui ueteri. s: decori nouo quo non alliciatur aspiciens comcupiscetia

Expanded text:
quo defunctus est, resurrecturum unumquemque contendit, non est cum illo quo defunctus est, resurrecturum unumquemque contendit, non est cum illo laboriosa contradictonec occurramus omnes in uirum perfectum, in mensuram aetatis plenitudinis Christi, et: conformes imaginis filii dei nec in sexu femineo resurrecturas feminas credunt, sed in uirili omnes aiunt, quoniam deus solum uirum fecit ex limo, feminam ex uiro. sed mihi melius sapere uidentur qui utrumque sexum resurrecturum esse non dubitant. non enim libido ibi erit, quae confusionis est causa. nam priusquam peccassent, nudi erant et non confundebantur uir et femina. corporibus ergo illis uitia detrahentur, natura seruabitur. non est autem uitium sexus femineus, sed natura, quae tunc quidem et a concubitu et a partu immunis erit. erant tamen membra feminea non accommodata usui ueteri, sed decori nouo, quo non alliciatur aspicientis concupiscentia,
Abbreviated transcription (Latin):
Nlud etiam quod ait. predestinatos cõfor mes uͫ ecapittlm Nui¬
magiis tilii dei põt ⁊ secundum interiorem hominepa ontelligi am¬
ñ obis alo leco dicit iMlolite conforman huic seculo. sed reformamini
ĩ nonitate mentis uestre. ꝟbi ergo reformamur ne confor memur hinc
seculo reformamur dei filio. Potest et sic accipi. ut que id modum no¬
uis ile mortalitate ita nos illi efficiamur ĩmortalitate conformes
qued quidem et ad ip̃am resurrectionem corporum pertinet. si ante
etiam in his uerbis qua forma resurrectura sunt corpora sumurs atoio¬
niti. sicut illa mensura. ita et ista conformatio. non quantitatos intelli¬
gendae s etatis fesurgent itaq omnei tam magni corpore quãuł
erant uel futuri erant ctate iuenili. quauis nibis oberit. etiam ũ eit
intantiis uel senilis corporis forma ubi nec mentis nec ip̃is copo i
ulla remanebit infirmitai Wnde etiam siquis in eo corporui modo m

Expanded text:
lud etiam quod ait, Praedestinatos fieri conformes ilud etiam quod ait, Praedestinatos fieri conformes imaginis Filii Dei, potest et secundum interiorem hominem intelligi, unde nobis alio loco dicit: Nolite conformari huic saeculo, sed reformamini in nouitate mentis uestrae; ubi ergo reformamur, ne conformemur huic saeculo, ibi conformamur Dei filio; potest et sic accipi, ut, quem ad modum nobis ille mortalitate, ita nos illi efficiamur inmortalitate conformes; quod quidem et ad ipsam resurrectionem corporum pertinet. Si autem etiam in his uerbis, qua forma resurrectura sint corpora, sumus admoniti, sicut illa mensura,_ ita et ista conformatio non quantitatis intellegenda est, sed aetatis. Resurgent itaque omnes tam magni corpore, quam uel erant uel futuri erant aetate iuuenali; quamuis nihiloberit, etiamsi erit infantilis uel senilis corporis forma, ubi nec mentis, nec ipsius corporis ulla remanebit infirmitas. Unde etiam si quis in eo corporis modo, in
Abbreviated transcription (Latin):
dismoddun ⁊e possi enoalisqs maio a corpora redigenda. peribit dmil
serit restat ergo ut nuam recipiat quisq mensuraen. quan tueiba¬
snit siuuenfute etiam si senex sitmotiuuis. uel fuerat habititeiuo
enrmuest anntete funttus atq illud qued cõmemoranit apoistoltum
es mensuta etatis plenitudinis xp̃i. aut ꝑꝑ aliud incellgamis tuiror
essen ut u capiti in ppłis xp̃i accedente om̃niu perfectione membroꝵ
efatis eius mensura compleatur. Aut si hoc de resurrectione corpem
dictum e sic accipiamus dictum. ut nec infra nec ultra. inuenilem fõ¬
mam resurgant corpora mortuorum. s in enis etate et robore usq ad
quam xp̃m hic peruenisse cognouimus Circa triginta quippe annos
defimerunt eẽ etiam seculi hunis doctissimi homines iuuentutem. que
cum spatio fuerit propie terminata. Inde iam hominẽ indetrimenta
uergere gramoris ac senilis etatis. ⁊ ideo non ẽẽ dictum in mensura
corporis. uelin mensuram stature. s ĩ m̃sura etatis plenitudinis xp̃i

Expanded text:
ris modum etiam quorumcunque majora corpora redigenda, peribit de muserit. Restat ergo, ut suam recipiat quisque mensuram, quam vel habuit in juventute, etiamsi senex sit mortuus, vel fuerat habiturus, etiamsi est ante defunctus. Atque illud quod commemoravit Apostolus de mensura aetatis plenipopulis Christianis accedente omnium perfectione membrorum aetatis ejus mensura compleatur; aut si hoc de resurrectione corporum dictum est, sic accipiamus dictum, ut nec infra nec ultra juvenilem formam resurgant corpora mortuorum, sed in ejus aetate et robore usque ad quam Christum hic pervenisse cognovimus. Circa triginta quippe annos definierunt esse etiam saeculi hujus doctissimi homines juventutem, quae cum fuerit spatio proprio terminata, inde jam hominem in detrimenta vergere gravioris ac senilis aetatis, et ideo non esse dictum in mensuram corporis, vel in mensuram staturae, sed in mensuram aetatis plenitudinis Chri
Abbreviated transcription (Latin):
per illos cculos uidebitur deus. ut ħeant aliquid in tanta excellẽtia
mentisimile quo et incorporea natura cernatur. qued ullis exem
plis. siue scripturarum cestimonus diuinaꝵ uel difficile ẽ uel ĩpo¬
ssibile ostendere Aut qd̾ est adintelligendu. facilius nobis deus
itã erit notus atq conspicuus. ut uidẽatur sp̃u a singulis. nobis in
singulis nobis. uideatur ab altero in altero uideatur in se ip̃o. uide¬
atur in celo nouo ⁊ terra noua. atq in omni que tunc fuerit creat
Uideatur ⁊ꝑcorpora in omni corpore.quocũq fuerint spũał eorporis
cculi acie perueniente directi. Patebunt etiam cogitationes nostre
inuicem nobuĩ. tunc enim implebitur ꝙ apostolus cum dixiss. noli
te ante tp̃s iudicare. mox adlidit. donec ueniat dominus. ⁊ illumi¬
nabit abscondita tenebrarum. ⁊ manifestabit cogitationes cordis

Expanded text:
per illos oculos uidebitur deus, ut aliquid habeant in tanta excellentia per illos oculos uidebitur deus, ut aliquid habeant in tanta excellentia menti simile, quo et incorpoplis siue scripturarum testimoniis diuinarum uel difficile est uel inpossibile ostendere; aut, quod est ad intellegendunobis erit notus atque conspicuus, ut videatur spiritu a singulis nobis in singulis nobis, videatur ab altero in altero, videatur in seipso, videatur in coelo novo et terra nova, atque in omni quae tunc fuerit creatura, videatur et per corpora in omni corpore, quocunque fuerint spiritalis corporis oculi acie perveniente directi. Patebunt etiam cogitationes nostrae invicem nobis. Tunc enim implebitur quod Apostolus cum dixisset: Nolite ante tempus quidquam judicare, mox addidit: quoad usque veniat Dominus, et illuminet abscondita tenebrarum, et manifestabit cogitationes co
Abbreviated transcription (Latin):
nos ẽe uisuros mundana tunc corpora celi noui ⁊ terre noue ut
deu̾m ubiq presente:. ⁊ uniuersa etiam corporalia gubernantem
per corpora que gestabimus conspiciemus. quaq̃ uersum eculos dn¬
uerimus claĩssima perspicuitate uideamus. Non sicut nunc inm¬
sibilia dei ꝑ ea que facta sunt intellecta conspiciunt᷑. ꝑ speculum in
enigmate ex parte. ubi plus in nobis ualet fides qua credimus ꝙͣ
rerum corporaluu: species quam ꝑoculos cernmus corporales.s n̾ẽ
cernimus homines interquosuiuentes. motusq uitales exercente
uiuimus. mox ut aspicimus nõ credimus uiuere. s uid̾mus cum
corum uitam sine corporib uidere nequeamus. quam tamẽ ĩeis
ꝑcorpora remota. omni ambinguitate conspicimus. Ita quocũq
sp̃ualia illa lumina corporum nostroꝵ circumferemus in corporen
deum omnia regentem. etiam ꝑ corpora uidebimus. Aut ergo sic

Expanded text:
nos esse uisuros mundana tunc corpora caeli noni et terrae nonae. ut nos esse uisuros mundana tunc corpora caeli noni et terrae nonae. ut deum ubique praesentem et uniuersa etiam corporalia gubernantem per corpora, quae gestabimus et quae conspiciemus, quaquauersum oculos duxerimus, clarissima perspicuitate uideamus, non sicut nunc inuisibilia dei per ea quae facta sunt intellecta conspiciuntur, per speculum in aenigmate, ex parte, ubi plus in nobis ualet fides, qua credimus, quam rerum corporalium species, quam per oculos cernimus corporales. sed sicut homines, inter quos uiuentes motusque uitales exerentes uiuimus, mox ut aspicimus, non credimus uiuere, sed uidemus, cum eorum uitam sine corporibus uidere nequeamus, quam tamen in eis per corpora remota omni ambiguitate conspicimus: ita quacumque spiritalia illa lumina corporum nostrorum circumferemus, incorporeum deum omnia regentem etiam per corpora contuebimur. aut ergo sic
Abbreviated transcription (Latin):
pensismderi dem Sed utam raticcmationem. ⁊ueroratio ⁊ peophe¬
toluridet auctoritas. Quis enimita sit anin auero ut dicere au¬
deat drum corporalia ista nescire. Mamquitergo corpue dubo et pe
cuius eto eoa possit adiscere: Demnde ꝙ de ꝓpreta elseo aulo unce
dintii non ne stu indicit etiam sp̃u. non percorpus corpoiddũ
posse cermi: qñ enim seruus ille mumera accepit ntiꝵ sorporalite:
gestum ẽ. quod tamen propheta non per corpus. s per spntenditr
Sicut ergo constat corpo:a uideri sp̃u. quid sitancta erit potentia spi¬
rena membra uegetat. facitq uiuentia interiore sensu quis qͣ¬
non per oculos corporeos nouit. Aliorum uero uitas cum sinti¬
muiibiles ꝑ corpus uidet. nam unde iiuentia discernimus ano
uiuentib corpora. nisi corpora ñmul. uitasq uideamus quas nisi ꝓ
corpus uidere non possimus. Uitas autem sine corporib. corporers
ccułis non uidemus. Quam obrem fieri pot. ualdeq creclibile est sic

Expanded text:
e videri Deum. Sed istam ratiocinationem et vera ratio, et prophetica irridet auctoritas. Quis enim ita sit aversus a vero, ut dicere audeat Deum corporalia ista nescire? Nunquid ergo corpus habet, per cujus oculos ea possit addiscere? Deinde quod de propheta Elisaeo paulo diximus nonne satis indicat etiam spiritu, non per corpus, corporalia posse cerni? quando enim seruus ille munera accepit, utique corporaliter gestum est; quod tamen propheta non per corpus, sed per spiritum nidit. sicut ergo constat corpora uideri spiritu, quid, si tanta erit potentia spierrena membra uegetat facitque uiuentia, interiore sensu quisqnon per corporeos oculos nouit; aliorum uero uitas, cum sint inuisibiles, per corpus uidet. nam unde uiuentia discernimus a non uiuentibus corpora, nisi corpora simul uitasque uideamus, quas nisi per corpus uidere non possumus? uitas autem sine corporibus corporeis oculis non uidemus. Quam ob rem fieri potest ualdeque credibile est sic
Abbreviated transcription (Latin):
illus qd̾ abistis non creditur fecit. Sur enim non nehementuis
ammiramur incorporeos animos celesti corpore potiores trem
illigari corporib ꝙ̃ corpora licet terrena sedib. qͣmi celesti tr̃
corporib sublimari. nisi quia hoc uidere consuenm hec sumꝰ
islupo uero nonoum sumus. nec aliqnͣ adouc uadius peit
profecte sopuratione consulta mirabilior ee diuimi operisre¬
poesitmr incorporalim corporalia quedam attexere qua licet dei

Expanded text:
illud quod ab istis non creditur fecit. Cur enim non vehementius illud quod ab istis non creditur fecit. Cur enim non vehementius admiramur incorporeos animos, coelesti corpore potiores, terrenis illigari corporibus, quam corpora, licet terrena, sedibus quamvis coelestibus, tamen corporeis, sublimari, nisi quia hoc videre consuevimus et hoc sumus, illud vero nondum sumus, nec aliquando adhuc vidimus? Nam profecto, sobria ratione consulta, mirabilioris esse divini operis reperitur, incorporalibus corporalia quodammodo attexere, quam licet di
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ romulum ex hominib deos ẽẽ factos assenerat. et quoꝵ non
corpora in quit sunt in celum elata.neq enim natura pate̾tur
ut id quod esset eterra. nis interra maneret.I ẽ magna ratio sa¬
pientui quorum dominus nouit. cogititiones qp̃iias suntc ea fr̃¬
ontnte tcirria animalia nescrrerus nobuq futururnee dũ¬
petur ut terrenis corporib animandis quentarecno uatrad
re csantro riceremuo nam non pati ut rep ineor poret ligain¬
recusaptes nincereturs tamen ulena en terre tegetantib u
rena particula tam exigua. potuit aliquid celesti corpor. melius
apud setenere. ut senium haberet ⁊ uitam. ⁊ eam sentientem atõ
uiuentem. delignabitur celum suscipere. aut susceptam non po¬
terit sustinere. cum de re sentiat ⁊ uiuat ista meliore qͣ ẽ corpu
omne celeste. s ideo nime non fit. quia non dum est tp̃s. ꝙid fie¬
ri uoluit. qui hoc quod uidendo iam uiluit. multo mixabilius ꝙͣ

Expanded text:
et Romulum ex hominibus deos esse factos asseueraret: "quorum non et Romulum ex hominibus deos esse factos asseueraret: "quorum non corpora" inquit "sunt in caelum elata; neque enim natura pateretur, ut id quod esset e terra nisi in terra maneret." haec est magna ratio sapientium, quorum dominus nouit cogitationes, quoniam uanae sntes, terrena animalia nesciremus, nobisque futurum esse diceretur, ut terrenis corporibus animandis quodam vinculo mirarecusantes et diceremus naturam non pati ut res incorporea ligamento corporeo vinciretur? Et tamen plena est terra vegetantibus arena particula tam exigua potuit aliquid coelesti corpore melius apud se tenere, ut sensum haberet et vitam, et eam sentientem atque viventem dedignabitur coelum suscipere, aut susceptam non poterit sustinere, cum de re sentiat et vivat ista meliore quam est corpus omne coeleste? Sed ideo nunc non fit, quia nondum est tempus, quo id fieri voluit, qui hoc quod videndo jam viluit, multo mirabilius quam
Abbreviated transcription (Latin):
tati sunt. aggere exurgent hi inuitam eternam ⁊hi ĩ obꝓbriũ
⁊ in confusionem etertiam. Et alio loco ꝑ eundem prophetam. Ac¬
cipient regnum sancti altissimi. ⁊ obtin̾ebunt illud usq ĩsecłm
gnum sempit̾num. ⁊ alia que ad hoc pertinent.iam in libro in¬
c̾esimo posui. sinę que non posui. ⁊ tam̃ in eidem litteris scripta
sunt. Uement ⁊ ħ sicut scripta uener̾t. que in creduli nõ putabat
eẽ uentura. Idem quippe deus utraq ꝓmisit. utraq uentura esse
precdixit. que ꝑ orrescunt numina paganoꝵ.etiam teste por phĩo¬
Etl indelicet homines docti atq sapientes contra uim tante aue¬
toritatis. que omnia genera hominu. sicut tanto ante predixit
in hoc credendum sperandumq conuertit acute sibi argumẽ tari
ucdentur. aduersus corporum resurrectionẽ. ⁊ diceret. ꝙͦ in tertio
de republica libro a cicerone cõmendatu ẽ Nam cum herculẽ

Expanded text:
tati sunt, aggere — exsurgent, hi in uitam aeternam et hi in opprobrium tati sunt, aggere — exsurgent, hi in uitam aeternam et hi in opprobrium et in confusionem aeternam. et alio loco per eundem prophetam: accipient regnum sancti altissimi et obtinebunt illud usque in saecgnum sempiternum; et alia, quae ad hoc pertinentia in libro uicesimo posui, sine quae non posui et tamen in eisdem litteris scripta sunt, uenient et haec, sicut ista uenerunt, quae increduli nOli putabant esse uentura. Idem quippe Deus utraque promisit, utraque uentura esse praedixit. quem perhorrescunt numina paganorum, etiam teste Porphed uidelicet homines docti atque sapientes contra uim tantae auctoritatis, quae omnia genera hominum, sicut tanto ante praedixit, in hoc credendum sperandumque conuertit, acute sibi argumentari uidentur aduersus corporum resurrectionem et dicere quod in tertio de republica libro a Cicerone commemoratum est. nam cum Herculem
Abbreviated transcription (Latin):
fieret. quod ante tempora uniu̾sa prescunt. atq disposut dicrouis. fi¬
et qñ deus uoluerit. Si autem non solum tempus quo futururenẽ
uerum etiam utrum futurum sit ignoramus. dicimus fiet. si deus
uoluert Non quia deus nouam uoluntate quam non haut tũe
habebit s quia id quod ex eternitate in eius immutabili pparatũ ẽ
uoluntate tunc erit  multa preteream. sicut nẽĩ uapitudum ilx¬
eius promisit implebitur.ubi ait ꝓpheta. Resurgent qui erantit
monim̃tis et quod ait. Erit celum nouum ⁊ terra noua ⁊ ño ext
memores priorum nec ascendet incor ip̃orum. s letitiam et exul¬
tationem inuenient in ea. Ecce ego faciam ierłm exultatione
⁊ populum meum lecitiam ⁊ exłtabo in hrłm. ⁊ letabor in populo
mea. ⁊ ultra non audietur in illa nox fletus. Et per alium ꝓpħtã
⁊ multi dormientium in terre puluere. sine ut quidam intepre¬

Expanded text:
fieret quod ante tempora uniuersa praesciuit atque disposuit., dicimus: "fifieret quod ante tempora uniuersa praesciuit atque disposuit., dicimus: "fiet quando deus uoluerit; si autem non solum tempus, quo futurum est, uerum etiam utrum futurum sit ignoramus, dicimus: „fiet, si deus uoluerit"; non quia deus nouam uoluntatem, quam non habuit, tunc habebit, sed quia id quod ex aeternitate in eius immutabili praeparatum est uoluntate tunc erit. ITEM eius promisit implebitur, ubi ait per prophetam: resurgent qui erant in monumentis, et quod ait: erit caelum nouum et terra noua, et non erunt memores priorum nec ascendet in cor ipsorum, sed laetitiam et exsultationem inuenient in ea. ecce ego faciam Hierusalem exsultationem et populum meum laetitiam; et exsultabo in Hierusalem et laetabor in populo meo, et ultra non audietur in illa uox fletus. et per alium prophetam , et multi dormientium in terrae puluere — siue, ut quidam interpre
Abbreviated transcription (Latin):
tionem mundi. s tunc cognonisse dictusẽ quod tunc ut cognosce¬
retur effecit. De his locutionum modis. iam et insuperio̾r ibus
libris memini disputatum. Secudum hanc ergo uoluntate
qua deum uelle dicimus. ꝙ alios efficit uelle. a quib futura ne¬
sciuntur multa uult nec facit. Aulta enim uolunt fieri sei ei
ab illo inspirata sc̃a uoluntate. nec fiunt sicut orant ꝓpeo quib¬
dum pie sancteq ⁊ quod orant non facit. cum ipsem eis hane
orandi uoluntatem sc̃o sp̃u suo fecerit. Ac phoc qñ ẜ̃m dm̃ uolt
onis dicere uult deus ⁊ nõ facit. ut ip̃m dicamus uelle qurut
uetint uti facit secundum illa uero uoluntatem suam. que cum
eis prescientia sempiterna. ⁊ profecto ⁊ incelo et interra omita
quecumq uoluit. non solum pretenta uel presentia .s etiam fu¬
tura iam fecit. Uerum anteq̃ ueniat tempus quo uolint ut ÷¬

Expanded text:
tionem mundi; sed tunc cognouisse dictus est, quod tunc ut cognoscetionem mundi; sed tunc cognouisse dictus est, quod tunc ut cognosceretur effecit. de his locutionum modis iam et in superioribus libris memini disputatum. secundum hanc ergo uoluntatem, qua deum uelle dicimus quod alios effecit uelle, a quibus futura nesciuntur, multa uult nec facit. multa enim uolunt fieri sancti eius ab illo inspirata sancta uoluntate nec fiunt; sicut orant pro quibusdam pie sancteque, et quod orant non facit, cum ipse in eis hanc orandi uoluntatem sancto spiritu suo fecerit. ac per hoc. quando secundonis dicere: "uult deus et non facit", ut ipsum dicamus uelle, qui ut uelint isti facit. secundum illam uero uoluntatem suam, quae cum eius praescientia sempiterna est, profecto in caelo et in terra omnia quaecumque uoluit non solum praeterita uel praesentia sed etiam futura iam fecit. uerum antequam ueniat tempus, quo uoluit, ut
Abbreviated transcription (Latin):
malo eemiti ⁊ ex delectabili molestus efficitur cum ip̃e apud se ip̃m
maneãt. idem qui fuit. Dicitur etiam uoluntas dei. quam facit ĩco¬
dib obelientu mandatis. De qua dicit apostolus. Deus est enim
qui operatur in nob̾ ⁊ uelle. Sicut iustitia dei. non solum qua ip̃e n¬
stus ẽ dicitur. s illa etiam quam in homine. qui ab illo iustifictur
facit. sic ⁊ lex eius uocatur que potius ẽ hõium. s ab ip̃o data. Nam
utiq homines erant. quib ait iħs. In lege ur̃a scriptum ẽ Cum
alio loco legamus. lex dei eius incorde eis̃. ẜm hanc uoluntatem
quam deus operatur.inhominib. etiam uelle cdicitur qd̾ non ip̃e
uult. s suos id uolentes facit. sicut dicitur cognonisse. ꝙ ut cogno¬
sceretur fecit a quib ignorabatur. Neq enim dicente apostolo
Nunc antem cognoscentes deum. inmo cogniti a deofas ẽ ut
credamus ꝙ eoc̾ tume cognonerit deus precognitos ante constitu¬

Expanded text:
modo ex miti et ex delectabili molestus efficitur, cum ipse aput se ipsum modo ex miti et ex delectabili molestus efficitur, cum ipse aput se ipsum maneat idem qui fuit. Dicitur etiam uoluntas Dei, quam facit in cordibus oboedientium mandatis eius, de qua dicit apostolus: Deus est enim, qui operatur in uobis et uelle. Sicut iustitia Dei non solum qua ipse iustus est dicitur, sed illa etiam quam in homine, qui ab illo iustificatur. facit: sic et lex eius uocatur, \'quae potius est hominum, sfld ab ipso data; nam utique homines erant, quibus ait Iesus: In lege uestra scriptum est, cum alio loco legamus: Lex Dei eius in corde eius. Secundum hanc uoluntatem quam Deus operatur in hominibus, etiam uelle dicitur, quod non ipse uult, sed suos id uolentes facit; sicut dicitur cognouisse, quod ut cognosceretur fecit, a quibus ignorabatur. Neque enim dicente anunc autem cognoscentes deum, immo cogniti a deo, fas est, ut credamus, quod eos tunc cognouerit deus praecognitos ante constitu
Abbreviated transcription (Latin):
legis dei per dei desertionem peccaturum eẽ presciret. nec illi ademit
liberi arbitrii potestatem. Simul preuidens quid boni de malo eius
ẽẽt ip̃e fcũrus. qui de mortali progenie merito iusteq dampnata t¬
tum populum gr̃a sua colligit. ut inde suppleat ⁊ instauret partem
que lapsa est angelorum. Ac sic illa dilecta et suꝑna ciuitas non
fraudetur suorum numero ciuium. quin etiã fortassis ⁊ uberiore
contra uoluntatem dei. s tante ẽ ille sapientie.tanteq nirtutis.
ut in eos exitus siue fines quos bonos et instos ip̃e prescint. tendant
omnia que uoluntati eius uidentur aduersa Ae ꝑ hoc cum mutare
dicitur uoluntatem. ut quib lenis erat. Uerhi grat̾ia redlatur iratui
Illi potiusqͣ ip̃e mutantur ⁊ cum quodammͦ mutatum. in his que
patiuntur inueniunt. Sicut mutatur sol oculis sauciatis. ⁊ asper qͦdã

Expanded text:
legis Dei per Dei desertionem peccaturum esse praesciret, nec illi ademit legis Dei per Dei desertionem peccaturum esse praesciret, nec illi ademit liberi arbitrii potestatem, simul praeuidens, quid boni de malo eius esset ipse facturus: qui de mortali progenie merito iusteque damnata tantum populum gratia sua colligit, ut inde subpleat et instauret partem, quae lapsa est angelorum, ac sic illa dilecta et superna ciuitas non fraudetur suorum numero ciuium, quin etiam fortassis et uberiorecontra uoluntatem Dei; sed tantae est ille sapientiae tantaeque uirtutis, ut in eos exitus siue fines, quos bonos et iustos ipse praesciuit, tendant omnia, quae uoluntati eius uidentur aduersa. Ac per hoc cum Deus mutare dicitur uoluntatem, ut quibus lenis erat uerbi gratia reddatur iratus, illi potius quam ipse mutantur et eum quodam modo mutatum in his quae patiuntur inueniunt; sicut mutatur sol oculis sauciatis et asper quodam
Abbreviated transcription (Latin):
iim eius ẽẽ non possit. Nam sicut cecitas ocul uitium ẽ. ⁊ ide
ip̃m indicat ad lumen uidendu ẽẽ oculum creatum. Ae ꝑ hoc ⁊̃
ir̃o uitio suo excellentius ostenditur ceteris membris. membͦ
capax luminis. Mon enim alia causa ẽẽt uitiu eius carere lu¬
mine. Pta natura que fruebatur deo optimam se institutami
decet etiam ip̃o uitio quo ideo misera ẽ. quia non fruitur deo.i
qui caum angelorum uolũtariu iustusima pena sempitẽne
infelicitatis obstrunxit. Atq in eo summo bono permanentib cetis
ut de sua sine fine permansione certi essent tanquã ip̃ius preminz
permansionis dedit Qui fecit hominem etiam ip̃m rectum. cum
eodem libero arbitrio. terrenu quidem animal. s celo dignum. si suo
coheret auctori. Miseria similiter si eum desereret secutura. qualis
nature hunismodi conueniret. Quem similiter cum preuaricatoẽ

Expanded text:
lum eius esse non posset. Nam sicut caecitas oculi uitium est et idem lum eius esse non posset. Nam sicut caecitas oculi uitium est et idem ipsum indicat ad lumen uidendum esse oculum creatum ac per hoc etiam ipso uitio suo excellentius ostenditur ceteris membris membrum capax luminis non enim alia causa esset uitium eius carere lumine: ita natura. quae fruebatur Deo, optimam se institutam docet etiam ipso uitio, quo ideo misera est quia non fruitur Deo; qui casum angelorum uoluntarium iustissima poena sempiternae infelicitatis obstrinxit adque in eo summo bono permanentibus ceteris, ut de sua sine fine permansione certi essent, tamquam ipsius praemium permansionis dedit. Qui fecit hominem etiam ipsum rectum cum eodem libero arbitrio, terrenum quidem animal, sed caelo dignum, si suo cohaereret auctori, miseria similiter, si eum desereret, secutura, qualis naturae huius modi conueniret. Quem similiter cum praeuaricatione
Abbreviated transcription (Latin):
buĩ rebus. in quo nihil melius instituit q̃ sp̃s. quib in telli¬
gentiam dedit ⁊ s̃ue contemplationis habiles capacesq sui.
prestitit. atq una societate deuinxit. quam scãm ⁊ superna:
dicimus ciuitatem. in qua res qua substentent᷑ beati qui sint
Deus ip̃e illis est tanq̃ nita intusq cõmimis. qui liberum arbi¬
trium eidem intellectuali nature tribuit tale. ut si uellet deserẽ
deum. beatitudine scilicet suam continuo ẽẽt miseria secutũa
Qui cum presciret angelos quosclam ꝑ elatione qua ip̃e sibi
adbeatam uitam suff̾icere uellent. tanti bom disertores futu¬
li bono. qui bona omnia condidit instituta peccando. ea sibi ip̃e
feciss. Quo etiam pecc̃o suo teste conuincitur. bonam condita
se ẽẽ naturam nisi enim magnum. ⁊ ip̃a licet non equale cõ¬
ditori bonum ẽet. profecto desercio dei. tanqͣ luminissi ma¬

Expanded text:
bus rebus, in quo nihil melius instituit quam spiritus, quibus intellebus rebus, in quo nihil melius instituit quam spiritus, quibus intellegentiam dedit et suae contemplationis habiles capacesque sui praestitit adque una societate deuinxit, quam sanctam et supernam dicimus ciuitatem, in qua res, qua sustententur beatique sint, Deus ipse illis est, tamquam uita uictusque communis: qui liberum arbitrium eidem intellectuali naturae tribuit tale, ut, si uellet deserere Deum, beatitudinem scilicet suam, continuo miseria sequeretur; qui cum praesciret angelos quosdam per elationem, qua ipsi sibi ad beatam uitam sufficere uellent, tanti boni desertores futuli bono, qui bona omnia condidit, instituta, peccando ea sibi ipsa fecisset; quo etiam peccato suo teste conuincitur bonam conditam se esse naturam. Nisi enim magnum et ipsa, licet non aequale Conditori, bonum esset, profecto desertio Dei tamquam luminis sui ma