comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
populo in die illo dicens: Hista¬
bunt ad benedicendum dñm suꝑ mon¬
tem gartaim:iordane transmisso: Si¬
meon. leui. iudas. isachar. ioseph. & ben¬
iamin. Et e regione. isti stabunt ad ma-¬
ledicendum in monte hebal Ruben.
gad ce aser⁊ abulon. dan. ce neptalim.

Expanded text:
populo in die illo, dicens: Hi stabunt ad benedicendum populo super montem Garizim, Jordane transmisso: Simeon, Levi, Judas, Issachar, Joseph, et Benjamin. Et e regione isti stabunt ad maledicendum in monte Hebal: Ruben, Gad, et Aser, Zabulon, Dan, et Nephthali.
Abbreviated transcription (Latin):
cȩli diripiunt illud: quod ipse in
posterioribus int̾pretans dixit: qui
autem secus uiam semmati sunt:
bii sunt quiaudiunt uerbum der:
ce cum letieia accipiunt: Uenit au¬
tem diabolus: et tollit de corde eorũ
quod seminatũ ẽ Sic gͦ ceisti nunc
ueniunt ad semen dĩ: &e uolunt illud
tollere de corde eorum in quibus
seminatũ ẽ: quia inueniunt eos
inuallibus positos. & na quȩq se¬
rtantes. De illis sunt enim qui hu-¬
militer &e indigne. &ut ita dicam
iudaico intellectu suscipiunt utr¬
bum ditioeideo possunt illud de¬
mones rapere de corde eorum. Qui
autem abhumilitate litterȩ adsp̃s
excelsa conscendit: & intelligentrã
refugiens carnalem. sectatur in¬
ribus quȩ sunt sp̃s fłi: de istom
chil possunt rapere madiamte.
neq amalechite: s ne ipsi quidem
orientis filii depredari eum pote¬
runt in excelso intelligentiȩ spãlis
uertice constitutum: illi gͦ castra
inuallibus collocant:¬

Expanded text:
coeli diripiunt illud; quod ipse in coeli diripiunt illud; quod ipse in posterioribus interpretans dixit: Qui autem secus viam seminati sunt, hi sunt qui audiunt verbum Dei, et cum laetitia accipiunt. Venit autem diabolus, et tollit de corde eorum, quod seminatum est . Sic ergo et isti nunc veniunt ad semen Dei, et volunt illud tollere de corde eorum in quibus seminatum est, quia inveniunt eos in vallibus positos, et ima quaque sectantes. De illis sunt enim, qui humiliter et indigne et, ut ita dicam, Judaico intellectu suscipiunt verbum Dei, et ideo possunt illud daemones rapere de corde eorum. Qui autem ab humilitate litterae ad Spiritus excelsa conscendit, et intelligentiam refugiens carnalem, sectatur ribus quae sunt Spiritus Dei; de isto nihil possunt rapere Madianitae, neque Amelecitae. Sed ne ipsi quidem Orientis filii depraedari eum poterunt in excelso intelligentiae spiritalis vertice constitutum. Illi ergo castra in vallibus colloca
Abbreviated transcription (Latin):
dubites de his dicere. quia isti sunt
quidem filii orientis: s cum madia¬
nitis &e cum amalech expugnare ue¬
niunt popłm di: quia cum paganis
ce cum iudeis ȩccl̃am dĩ etiam here¬
tici ꝑsecuntur: ceipsos eẽ opmor. qui
designantur in filiis orientis:
mnis gͦ inquit madian &e ama-¬
lech ce filii orientis conuenerunt si-¬
mul: & ascenderunt cesuꝑ uenerũt
eis ce castra posuerunt in ualle iexra¬
hel. Isti qui inpugnare uolunt po¬
pulum ddi: castra muallibꝰ collocant in
deiectis ce humilibus locis: Inualle
inguit iezrahel. Inuentius autem
int̾pretari semen di. Nides ubi col-¬
locant castra aduersarii: Non sunt
ausi ire illuc ubi uidentur iam nati
ẽẽ fructus sp̃s: s ubi ad huc semen
Qiacet: ubi ñ dum fructus ascen¬
dit. Qui enim exiit seminare uer¬
bum seminat suꝑ omnem locum:
s audrpsum dñm dicentem. quid
pati soleat semen dei: aliud inquit
cecidit secus uiam: ceuementes aues

Expanded text:
dubites dicere, quod isti sunt dubites dicere, quod isti sunt quidem filii Orientis, sed cum Madianitis et cum Amalech expugnare veniunt populum Dei, quia cum paganis et cum Judaeis Ecclesiam Dei etiam haeretici persequuntur, et ipsos esse opinor qui designantur in filiis Orientis. Omnis ergo, inquit, Madian et Amalech et filii Orientis convenerunt simul et ascenderunt, et supervenerunt eis, et castra posuerunt in valle Jezrael. Isti qui impugnare volunt populum Dei, castra in vallibus collocant, in dejectis et humilibus locis? In valle, inquit, Jezrael. Invenimus autem interpretari Jezrael semen Dei. Vides ubi collocant castra adversarii? Non sunt ausi ire illuc ubi videntur jam nati esse fructus spiritus, sed ubi adhuc semen Dei jacet, ubi nondum fructus ascendit. Qui enim exiit seminare verbum, seminat super omnem locum. Sed audi ipsum Dominum dicentem, quid pati soleat semen Dei: Aliud, inquit, cecidit secus viam, et venientes aves
Abbreviated transcription (Latin):
cum ipsis: nichil quererem: diceres
enim mͥ allegoricis legibus. quia filii
occidentis sunt filii tenebrarum:
ceipsi iungunt᷑ illis gentibꝰ quȩ uel
extra iuditium dĩ sunt. uel quȩ uen-¬
tri deditȩ inpugnant eos qui men¬
te dñm iudere contendunt: Nunc
autem cum dicatur quia filii onen¬
tis uenerunt cum madian ce ama¬
lech quomͦ hec possunt competen¬
ter expomi: Uideamus gͦ si possimꝰ
in tam difficilibus locis scͥpturȩ. di¬
gnum aliquem in his sensum diui-¬
nis paginis inuenire. Omnis qui su¬
per se nomen suscipit xpi: filius effi¬
citur orientis. Sic enim scͥptum ẽ
dexp̃o. Ec̃ce uir oriens nomen ẽ
illi. Quisquis gͦ. xp̃i suscipit nom̃.
filius dicitur orientis: s non semꝑ
qui xp̃i nomen accipiunt. etiam in
reticos. xp̃i quidem nomine censeri:
expugnare autem eccłam dĩ: de arma
conferre aduersum fidem xp̃i: impu¬
gnare popłm dñi: bella suscitare ad¬
uersum xp̃i catholicã fidem: nolo

Expanded text:
cum ipsis, nihil quaererem; diceres cum ipsis, nihil quaererem; diceres enim mihi allegoricis legibus, quia filii Occidentis sunt filii tenebrarum, et ipsi junguntur illis gentibus, et quae extra judicium Dei sunt, et quae ventri deditae, impugnant eos qui mente Dominum videre contendunt. Nunc autem cum dicatur quia filii Orientis venerunt cum Madian et Amalec, quomodo haec possunt competenter exponi? Videamus ergo si possimus in tam difficilibus locis Scripturae dignum aliquem in his sensum divinis paginis invenire. Omnis qui super se nomen suscipit Christi, filius efficitur Orientis; sic enim scriptum est de Christo: Ecce vir Oriens nomen est illi . Quisquis ergo Christi suscipit nomen, filius esse dicitur Orientis. Sed non semper qui Christi nomen accipiunt, etiam in reticos Christi quidem nomine censeri, impugnare autem Ecclesiam Dei, et arma conferre adversum fidem Christi, impugnare populum Domini, bella suscitare adversus catholicam fidem: nolo
Abbreviated transcription (Latin):
repente ce inanis effectus ẽ: quia du
quesitus ce multo uix labore collectꝰ
subito omnis effusus ẽ labor᷑ ce sicut
dicit ꝓph̃a. omnes iustitiȩ eius quas
fecit non commemorabunt᷑. Ipsi enĩ¬
et uniuersi greges eorum ueniebãt
Scum tab̃naculis suis᷑ ce instar locu¬
starum uinu̾sa oꝑiebant: innume¬
Yra multitudo hominũ & camelorum
quidquid tetigerant deuastantes:
Esto: conuenerunt aouersum isrł
madiamte: qui interp̃tantur extra
iuditium. Esto: isti conuenerunt
adũsum isrł. qͥ extra iudiciũ dĩst̃: ce qͥ extͣ
legem peccauer̃t & extra legẽ ꝑibunt.:
Esto: conuenerit &e amalech: qui et
ipse int̃pretatur popłs. ablingens.
Esto: ce hȩc natio terrena &e uentri
ac gulȩ dedita impugnare uenerit
ifrł: carnalis sp̃alemisrahelem:
uid ẽ hoc quod etiam filii orientis
his admiscentur: &e cum ipsis ad im¬
pugnandum isrł uenire dicuntur:
Dicit enim mͥauditor. Siscͥptum eẽt
quia filti occidentis conuenerunt

Expanded text:
repente et inanis effectus est, quia diu repente et inanis effectus est, quia diu quaesitus, et multo vix labore collecto subito omnis effusus est labor; et sicut dicit propheta: Omnes justitiae ejus, quas fecit, non commemorabuntur . Ipsi enim universi greges eorum veniebant cum tabernaculis suis, et instar locustarum universa operiebant innumera multitudo hominum et camelorum, quidquid tetigerant devastantes. Esto, convenerint adversum Israel Madianitae, qui interpretantur extra judicium. Esto, isti convenerint adversum Israel, qui extra judicium Dei sunt, et qui extra legem peccaverunt, et extra legem peribunt . Esto, convenerit et Amalec, qui et ipse interpretatur populus ablingens. Esto, et haec natio terrena et ventri ac gulae dedita impugnare venerit Israel, carnalis spiritualem Israelem. Quid est hoc, quod etiam filii Orientis his admiscentur, et cum ipsis ad impugnandum Israel venire dicuntur? Diceres enim mihi, auditor, si scriptum esset quia filii Occidentis convenerunt
Abbreviated transcription (Latin):
rit in conscientiȩ suȩ conclaui: postea
uero si negligat &e post laborem ꝓcli-¬
uius aduoluptates &e lutxurias uergat:
omnia illa bonorum semina. ce fructuᷤ
sc̃i operis dominante libidine cor¬
rumpentur. Cum enim sub introie-¬
rit peccatum. &e captiuauerit homi-¬
nis sensum: ut iam non respiciat.
admandata di: nec arduam uirtu-¬
tis uiam libenter ascendat: deꝑeunt
omnia quȩ prius fuerant in horrea
conscientiȩ congregata. Propterea
gͦ scͥpture sc̃ȩ nobis seruanda com¬
memoratio ẽ dicentis. Omni custo¬
dia serua tuum cor. Custodiendum
ẽigitur cor ab omni peccato: ce preci¬
puȩ intempore ꝑsecutionis. Si cui
enim accidat. ut in alio quidem tẽ¬
pore congreget fructus iustitiȩ con-¬
quirat oꝑa uirtutum: ce omnibus
se ꝓbatissumis excolat disciplinis: in
ꝑsecutionis uͦ tempore deneget fidẽ:
iste omnia condita sua euacuauit:
ce ex omnibus facultatibus suis nudꝰ

Expanded text:
rit in conscientiae suae conclavi; postea rit in conscientiae suae conclavi; postea vero si negligat, et post laborem proclivus ad voluptates et luxurias vergat, omnia illa bonorum semina et fructus sancti operis, dominante libidine, corrumpentur. Cum enim subintroierit peccatum, et captivaverit hominis sensum, ut jam non respiciat ad mandata Dei, nec arduam virtutis viam libenter ascendat, depereunt omnia quae prius fuerant in horrea conscientiae congregata. Propterea ergo Scripturae sanctae nobis servanda commonitio est, dicentis: Omni custodia serva tuum cor ; custodiendum est igitur cor ab omni peccato, et praecipue in tempore persecutionis. Si cui enim accidat, ut in aliquo quidem tempore congreget fructus justitiae, conquirat opera virtutum, et omnibus se probatissimis excolat disciplinis; in persecutionis vero tempore neget fidem; iste omnia condita sua evacuavit, et ex omnibus facultatibus suis nudus
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃e: Est autem quandoseminamꝰ:
& corrumpuntur quȩ seminamus.
Paulus nos apls de hac seminandi
docet differentia. Audi gͦ ipse quid
dicit. Qui seminat inquit in carne:
de carne metet corruptionẽ: ce qui
seminat inspũ: de spũ metet uitam
ȩternam: Isti sunt gͦ. quorum semi-¬
na madianite corrumpunt: qui
in carne seminant. Isti sunt quort
fructus ext̃minantur &pereunt.
Illa autẽ semina quȩ inspu seminant᷑ ñ
posst̃ madianite corrũꝑe Non enĩ posst̃
adu̾sarie potestates ascendere ad sp̃ales
campos: &e noualia sp̃s temerare: eor qͥ
non seminant suꝑspinas: s inno-¬
uant sͥ noualia. S ceillud ad den-¬
dum ẽ. Uolo enim & me ipsum uo-¬
bis cum pariter commonere de cau¬
tela seminum: cespãlium fructuũ
diligentia. Frequenter accidit᷑. ut
aliquis in oꝑe spãli multum desu-¬
dans fructus cum plurimos fecerit.
& repleuerit horrea sua iusticiȩ frugi¬
busꝰ ce multa bona opera recondide¬

Expanded text:
nostrae. Est autem quando seminamus, nostrae. Est autem quando seminamus, et corrumpuntur quae seminamus. Paulus nos apostolus de hac seminandi docet differentia. Audi ergo ipse quid dicit: Qui seminat, inquit, in carne, de carne metet corruptionem; et qui seminat in Spiritu, de Spiritu metet vitam aeternam. Isti sunt ergo quorum semina Madianitae corrumpunt, qui in carne seminant; isti sunt, quorum fructus exterminantur et pereunt. Illa autem semina, quae in spiritu seminantur, non possunt Madianitae corrumpere. Non enim possunt adversariae potestates ascendere ad spiritales campos, et novalia Spiritus temerare eorum, qui non seminant super spinas, sed innovant sibi novalia. Sed et illud addendum est volo enim et me ipsum vobiscum pariter commonere de cautela seminum et spiritalium fructuum diligentia. Frequenter accidit, ut aliquis in opere spiritali multum desudans, fructus complurimos fecerit et repleverit horrea sua justitiae frugibus, et multa bona opera recondide
Abbreviated transcription (Latin):
dem pͥorem ppłm corpore in surge-¬
bãt hostes cum deliquisset: ad u̾sũ
mur. spãlis sine dubio hostis insur¬
git: ce cum mandata dei negligimꝰ.
monum manus: &e tradimur etiã
nos mimicis cum discedimus agra-¬
tia. S uideamus quid accidit eis
quitraditi sunt ꝓ ꝑ eccatis sins. Fe¬
ceruntq sͥ antra et speluncas in
montibus: ce munitissima loca ad
repugnandũ. Cumq sȩuisset isrł
ascendebat madian et amalech. et
ceteri orientalium nationũ: & apud
eos figentes tentoria sicut erant in
herbis cuncta uastabant. usq ad
introitum gaze. E cetera Hȩc qui-¬
dem paciebatur ille qui erat scm
carnem isrł:seminabat terram᷑: s
qm̃ peccatis suis traditus erat in¬
surgentibꝰ inmicis: ꝓfrugibus me-¬
tebat corruptionem Nobisuͦ qͥ isrł
cidere potest consideremus. Est. qnͣ¬
do seminamus: ce ñ possunt imnici
corrumpere semina quȩ seminamꝰ:
non possunt insidiari agri culturȩ

Expanded text:
dem priorem populum corporales insurgedem priorem populum corporales insurgebant hostes, cum deliquisset; adversus mur, spiritalis sine dubio hostis insurgit, cum mandata Dei negligimus,monum manus, et tradimur etiam nos inimicis, cum discedimus a gratia. Sed videamus quid accidit eis qui traditi sunt pro peccatis suis. Feceruntque sibi antra et speluncas in montibus, et munitissima ad repugnandum loca. Cumque sevisset Israel, ascendebat Madian, et Amalec et caeteri orientalium nationum, et apud eos figentes tentoria, sicut erant in herbis, cuncta vastabant, usque ad introitum Gazae, etc. Haec quidem patiebatur ille, qui erat secundum carnem, Israel. Seminabat terram; sed quoniam pro peccatis suis traditus erat insurgentibus inimicis, pro frugibus metebat corruptionem. Nobis vero qui scidere potest consideremus. Est quando seminamus, et non possunt inimici corrumpere semina quae seminamus, non possunt insidiari agriculturae
Abbreviated transcription (Latin):
uieuitq terra ꝑ quadraginta
annos: fecerunt autem filii isrł̃
masum in conspectu dñi: qui tradi¬
dit eos in manu madian septem an¬
nis: &e opp̾ssi sunt ualde abeis. Qui-¬
escit terra: donec quiescit peccatum:
Moueri autem dicitur terra. hoc ẽ
hii qui habitant terram: cum ani-¬
mas hominũ mouere cȩperint &e ꝑ¬
turbare peccata. Et ideo scͥptum ẽ.
hoc quod nunc presens lectio conti-¬
net: et quieuit inquit derra .xl. annis.¬
ce fecerunt filii isrł malum in conspecͣ¬
tu dñi: ce tradidit eos dñs in manuᷤ
madian annis.uͣi: et inualuit ma-¬
nus madian suꝑisrł. Dum eẽt gͦ u-¬
stitia interra id ẽ in his qui habitãt
terram: quieuisse dicitur terra. Cum
uero in creuit iniquitas. &e fecerunt
malum in conspectu domini: tunc
tradidit eos inquit dñs in manu
madian annis septem: nec dicti sũt
custodiuit. Cum uͦ negligere cȩpit
mandata diuina: robustior &uali-¬
dior aduersum eum effecta ẽ. hosti-¬
um manus. Et adu̾sum illum qui-¬

Expanded text:
uievitque terra per quadraginta annos. Fecerunt autem filii Israel malum in conspectu Domini, qui tradidit eos in manu Madian septem annis, et oppressi sunt valde ab eis. Quiescit terra, donec quiescit peccatum. Moveri autem dicitur terra, hoc est, hi qui habitant terram, cum animas hominum movere coeperint et perturbare peccata. Et ideo scriptum est hoc, quod nunc praesens lectio continet, et quievit, inquit, terra quadragiecerunt filii Israel malignum in conspectu Domini, et tradidit eos Dominus in manu Madian annis septem. Et invaluit manus Madian super Israel. Dum esset ergo justitia in terra, id est, in his qui habitant terram, quievisse dicitur terra. Cum vero increvit iniquitas, et fecerunt malignum in conspectu Domini, tunc tradidit eos, inquit, Dominus in manus Madian annis septem. Nec dicuntur custodivit. Cum vero negligere coepit mandata divina, robustior et validior adversum eum effecta est hostium manus. Et adversum illum qui
Abbreviated transcription (Latin):
cto exercitu Erat enim ediũso locus: tibi
erat popls constitutus Exutus uero pon¬
tificali stola. tradensq eam eleataro filio
ad quem ꝓpter etatem pontificatus adue¬
nit. mortuus ẽ populo eum uidente. ip-¬
so quidem anno quo soror uidebatur ẽẽ
defuncta: cum uixiss annistrib & trigin-¬
lunam initiom̃sis qui apud athenien¬
ses quidem ecathon beon:apud macedo¬
nes autem lochis: apud ebreos uͦ sedebath
apud romanos nuncupat᷑ augustus: Cũ¬
q luctus suꝑ eum popli . xxx. iliebꝰ fuisset
expletus: post hec cessauit: Sumens gͥ
moyses exinde exercitum. uenit ad flu¬
uium arnon: qui de montib arabiȩ des¬
cendens. et ꝑtotum desertum fluens.in
stangnum affaltiten erumpit: diuidẽs
moabitidem et armoritiam: Hȩc autem
terra est fructifera: et hominum multi¬
tudinem mnibi nascentiũ alere copiosa
possessionẽ cum fratrib suis: quia ipse do¬
minus possessio eius ẽ. sicut promisit ei¬

Expanded text:
cto exercitu erat enim e diverso locus, ubi cto exercitu erat enim e diverso locus, ubi erat populus constitutus, exutus pontificali stola, tradens eam Eleazaro filio, ad quam propter aetatem pontificatus advenit, mortuus est populo eum vidente, ipso quidem anno quo soror videbatur esse defuncta, cum vixisset annis tribus et viginluna, initio mensis, qui apud Athenienses quidem Ἐκατομβαίων, apud Macedones autem Lochos, apud Hebraeos vero Sedebath, apud Romanos, nuncupatur Augustus. Cumque luctus super eum populi triginta diebus fuisset expletus, post haec cessavit. Sumens igitur Moyses exinde exercitum, venit ad fluvium Arnon, qui de montibus Arabiae descendens, et per totum desertum fluens, in stagnum Asphaltiten erumpit, dividens Moabitida et Ammonitida. Haec autem terra est fructifera, et hominum multitudinem ibi nascentium alere copiosa. possessionem cum fratribus suis: quia ipse Dominus possessio ejus est, sicut promisit
Abbreviated transcription (Latin):
ilii autem isrł castra mouerunt
ex beroth filiorum iacan in mosu¬
ra. ubi aaron mortuus ẽ ac sepultus.
pro quo sacerdotio functus ẽ filius eius
eleazar: Inde uenerunt in gadgad: de
quo loco ꝓfecti castra metati sunt in ie-¬
chabatha. intra aquarum atꝙ dorrentiũ:
&reliaͣ. Queri potest quomͦ dicatur in
deuteronomio aaron in mosura mortuꝰ
fitan idem locus duonomina habuit:
Beroth enim filiorum iacham in deserto
est locus sicut mosura quo obiit a aron
ut in libris locorum legimus: et ostendit᷑¬
usq hodie in decimo lapide urbis petrȩ in
montis uertice Cui ñ dissimilia sentit io¬
sephus in antiquitatũ libro quarto: ita scͥ¬
bens: Duxit inquit moyses ppłm ꝑ deser¬
tum et parabiam: uenito ad locum quem
arabes metropolim suam putant. primo
quidem arcim nominatã quȩ nunc petͣ
uocitatur: Hic itaq cum eẽt excelsus monᷤ.
ascendit ineum aaron: moyse sibi mani¬
festante. quia moriturus eẽt. uidente cun¬

Expanded text:
ilii autem Israhel castra moverunt ex Beroth filiorum Iacan in Musera ubi Aaron mortuus ac sepultus est pro quo sacerdotio functus est filius eius Eleazar inde venquo loco profecti, castra metati sunt in Jothabatha terra aquarum atque torrentium, et reliqua. » Quaeri potest quomodo dicatur in Deuteronomio Aaron in Musra mortuus orsitan idem locus duo nomina habuit. Beroth enim filiorum Jachim in deserto est locus, sicut Musra quo obiit Aaron, ut in libris locorum legimus, usque hodie in decimo lapide urbis Petrae in montis vertice. Cui non dissimilia sentit Josephus, in Antiquitatum libro quarto ita scribens : Duxit, inquit, Moyses populum per desertum et per Arabiam, venitque ad locum quem Arabes metropolim suam putant, primo quidem Archim nominatum, quae nunc Petra vocitatur. Hic itaque cum esset excelsus mons, ascendens in eum Aaron, Moyse manifestante quia moriturus erat vidente cun
Abbreviated transcription (Latin):
sinagoga legens exesaia ꝓphetia annũ
dñi acceptum. & diem retͥbutionis ẽẽ
manifestauit. in sinuat᷑: Sic & sollem¬
puitas tab̃nacłorum non alia ẽ qmͣ
status p̃sentis eccłẽ: ubi ntab̃n acłis
in colatus nr̃i sub uobraculo fructife¬
rarum arborum hoc ẽ scõrũ uirorũ
doctͥnis et exemplis degimꝰ: & ꝓtectio¬
nis diuinȩ subfidio maxime indige¬
mus: Tunc enun legenda lex ẽ in lo¬
co quẽ elegit dñs: quia tunc p̃cipue
bitet nomen eus ibi: Quando autẽ
ꝑueniemꝰ in terram possessionis nr̃e:
iã non intab̃naculis s in cruitate su-¬
ꝑni regis hoc ẽ iherłm cęlesti semp
et in etͣnũ manebimꝰ gaudentes atq
illud psalmiste dicentes: Sicut audi¬
uimus ita et uidimus in ciuitate dñi
ci nr̃i: s fundauit eam in et̃num

Expanded text:
synagoga ex Isaiae prophetia, annum synagoga ex Isaiae prophetia, annum Domini acceptum et diem retributionis esse manifestavit, insinuatur? Sic et solemnitas tabernaculorum non alia esse quam status praesentis Ecclesiae, ubi in tabernaculis incolatus nostri, sub umbraculo fructiferarum arborum, hoc est, sanctorum virorum, doctrinis et exemplis elegimus, et protectionis divinae subsidio maxime indigemus. Tunc enim legenda lex est in loco quem elegit Dominus, quia tunc praecipue bitet nomen ejus ibi. Quando autem pervenerimus in terram possessionis nostrae, jam non in tabernaculis, sed in civitate superni regis, hoc est, Jerusalem coelesti, semper et in aeternum manebimus gaudentes, atque illud Psalmistae dicentes: « Sicut audivimus ita et vidimus in civitate Dei nostri, Deus fundavit e
Abbreviated transcription (Latin):
entib eis. &. in unum omni popłõ con¬
g̃gato ⁊cet̾az Moy ses sacerdotibꝰ legem
dedit: ut ostenderet xp̃i sacerdotibus.
legis diuinȩ sanctionem maxime ipsis
cõmen datam eẽ ad insinuandã poplõ:
quia in gradu suo ñ terrestͥs dignitas.
s cȩ̨lestis militia eiꝰ illis confertur: Post
septem inquit annos anno remissioĩs
insollempnitate tab̃nacłorum: leges
uerba legis huius coram omni isrł:
Quid ꝑ septem annos: nisi p̃sens uita
quȩ septenario dierum numero currit
designatur : Siue ꝑseptem annos: tẽ¬
pus ueteris legis ꝓpt̾ sabbatum expri¬
mitur: Post septem gͦ annos in anno
remissionis lex inconuentu popłi legi
p̃cipitur: quia post completũ uetcris
obseruantiȩ modum. iam successit spã-¬
lis rituᷤᷤ noui testam̃ti: Postqͣm enim
uenit plenitudo temporis. misit d̃s
filium suũ factum exmuliere factũ
cipemꝰ Et quid in anno remissionis:
nisi annus gr̃e quem saluator ipse in

Expanded text:
entibus eis, et in unum omni populo conentibus eis, et in unum omni populo congregato, » etc. Moyses sacerdotibus legem dedit, ut ostenderet Christi sacerdotibus legis divinae sanctionem maxime ipsis commendatam esse ad insinuandum populo quia in gradu suo non terrestris dignitas, sed coelestis militiae jus illis confertur. « Post septem, inquit, annos, anno remissionis in solemnitate tabernaculorum, leges verba legis hujus coram omni Israel. » Quid per septem annos, nisi praesens vita, quae per septenarium dierum numerum currit, designatur? sive per septem annos tempus veteris legis propter sabbatum exprimitur. Post ergo septem annos, in anno remissionis, lex in conventu populi legi praecipitur, quia post completum veteris observantiae modum jam successit spiritalis ritus Novi Testamenti. « Postquam enim venit plenitudo temporis, misit Deus Filium suum, factum Et quid in anno remissionis nisi annus gratiae, quem Salvator ipse, legens in
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃o ꝑ fidem illam scilicet quȩ ꝑ di¬
lectionem opatur: fimul cum capite
gaudebit se regnum ꝑpetuum possile
Quod autem diectur ipse exit tecum
et non dutret neq derelĩquet de: ma-¬
nifeste designat unitatem patris ce fi-¬
lii: Hinc quoq ipse dñs in eugłio ait
Qui me misit mecum ẽ. ce non reliquit
me solum: quia ego quȩ placita sunt
ei facio semp Et item Later inquit in
me manens: ipse facit oꝑa: Pater quoq:
numqm deserit filium: quia numqm
separatus ẽ afilio: cum quo ce spũ sco
legem hanc: ce tradidit eam sac̾dotibꝰ
filiis leui qui portabant archã fȩderiᷤᷤ
dñi: & cunctis seniorib isrł: precepitq
eis dicensz Post septem annos anno
remissionis in sollempnitate tab̃nacu-¬
lorum conuenientib cunctis ex filiis¬
ifrł.ut appareant inconspectu dñi di
tui. in loco quẽ elegerit dñs: leges ũ-¬
ba legis huius eoram omni isrł audi¬

Expanded text:
Christo per fidem, illam scilicet quae per diChristo per fidem, illam scilicet quae per dilectionem operatur, simul cum capite gaudebit se regnaturum perpetim. Quod autem dicitur: « Ipse erit tecum, et non dimittet te, neque derelinquet te, » manifeste designat unitatem Patris et Filii. Hinc quoque ipse Dominus in Evangelio ait: « Qui me misit, mecum est: et non reliquit me solum, quia ego, quae placita sunt illi, facio semper » . Et item : « Pater, inquit, in me manens, ipse facit opera » . Pater quoque nunquam deserit Filium, quia nunquam separatus est a Filio, cum quo et Spiritu slegem hanc, et tradidit eam sacerdotibus filiis Levi, qui portabant arcam foederis Domini, et cunctis senioribus Israel, praecepitque eis dicens: Post septem annos anno remissionis in solemnitate tabernaculorum, convenientibus cunctis ex Israel ut appareant insui, in loco quem elegerit Dominus, leges verba legis hujus coram Israel, audi
Abbreviated transcription (Latin):
ppłm istum interram quam daturũ
se patrib eorum iurauit dñs: et tu eã
sorte diuides: ce dñs qui ductor ur̃ est
ipse erit tecum: et non dimitcet nec de-
relinquet te. Ꝙ relĩq Ergo uerba moy¬
si ad iosue. expͥmunt destificationem
manifeste lex ce ꝓph̃e testantur. quod
redemptor nr̃ terram futurȩ patriȩ
singłis scdm ꝓpria distribuat merita:
et omnia ꝓmissa di ipse impleturus
sit Unde psalmista de hac ipsa terra
testatur dicens: Credo uidere bona
dñi: in terra uiuentium Expecta do¬
minũ uirͥliter age: ce confortetur cor
tuum &e sustine dñm: Ipse enim intro¬
ducet popłm di interram qmͣ datu¬
rum se patrib eorum iurauit dñs:
quia ꝓculdubio omnes qui ad cȩlestis
regni gaudia puenturi sunt: ꝑillius
ducatum illuc puenient: Ait enim
ipsa ueritas: Nemo uenit ad patrem:
nisi ꝑmez Et itemz Nemo ascendit in
celum: nsi qui de cȩlo descendit filiꝰ
hominis qui ẽ in cęlo Qui enim unit᷑

Expanded text:
m in terram quam daturum se patribus eorum juravit Dominus: et tu eam sorte divides: et Dominus, qui ductor vester est, ipse erit tecum, et non dimittet te, nec derelinquet, » etc. Ergo verba Moysi ad Josue exprimunt testificationem manifeste lex et prophetae testantur, quod Redemptor noster terram futurae patriae singulis secundum propria distribuat merita, et omnia promissa Dei impleturus ipse sit. Unde Psalmista de ipsa terra testatur, dicens. « Credo videre bona Domini in terra viventium. Exspecta Dominum, viriliter age, et confortetur cor tuum, et sustine Dominum » . Ipse enim introducet populum Dei in terram quam daturum se patribus eorum juravit Dominus: quia procul dubio omnes qui ad coelestis regni gaudia perventuri sunt, per illius ducatum illuc pervenient. Ait enim ipsa Veritas: « Nemo venit ad Patrem, nisi per me » . « Nemo ascendit in coelum, nisi qui de coelo descendit, Filius hominis, qui est in coelo » . » Qui enim unitur
Abbreviated transcription (Latin):
ciamq suam imber ille diuinus in
corda gentium diriuauit. Inde ẽ.
quod nunc fidei rore totus orbis bu
die subeunt siccitatem: quos dñs
ꝓpħici imbris ubertate priuauit: di¬
cens. Mandabo nubibus desuꝑ: ne
pluant suꝑ eam pluuiam. Iecirco
autem illam gentem uelleris nomi¬
da eẽt auccoritate doctrine sicut oues
uellere: uel quia ob auditu eandẽ

Expanded text:
tiamque suam imber ille divinus in tiamque suam imber ille divinus in corda gentium dirivavit. Inde est quod nunc fidei rore totus orbis humerfidiae subeunt siccitatem, quos Dominus prophetici imbris ubertate privavit, dicens: Mandabo nubibus desuper, ne pluant super eam pluviam . Idcirco autem illam gentem da esset auctoritate doctrinae, sicut ovis vellere; vel quia in obauditu eamdem
Abbreviated transcription (Latin):
siccitas. Et rursus similiter poneret
uellus: ce suꝑ omnẽ terram ros plue¬
ret: ce siccitas eẽt inuellere. Quexit for¬
tasse aliquis utrum quasi incredulꝰ
ẽẽ uideatur: qui frequentibꝰ iam fu¬
erat indiciis formatus: absit. Non
enim ille ambiguus erat: s nmtrũ
futura misteria pręuidebat. Quȩ
etiam prȩuidus diligentissimȩ explo¬
rabat: ut amplius crederet inisteri¬
um: dum intellexisset oraculum:
Quid gͦ uellus complutũ & area sic¬
ca: &e postea compluta area siccouel¬
lere significat: nͥ qd pͥmo gens una he-¬
breorum habens gr̃ẽ mistertum. to¬
tus orbis uacuus erat: Nunc autẽ ꝯ¬
in manifestatione xp̃i. totus orbis in
fructuoso cultu gentilis suꝑstitionis
arebat: tunc erat ros ille cęlestis uisio¬
nis muellere. Postea uͦ qm oues quȩ¬
pierant domus isrł quȩ subfigura
uelleris demonstrabant᷑. & oues ille
fontem aquȩ uiuȩ negauerunt:ros
fid̃i exaruit in pectoribꝰ iudȩorũ: gra¬

Expanded text:
siccitas. Et rursus similiter poneretur siccitas. Et rursus similiter poneretur vellus, et super totam terram ros plueret, et siccitas esset in vellere. 2. Quaeret fortasse aliquis utrum quasi incredulus esse videatur, qui frequentibus jam fuerat indiciis informatus. Absit. Non enim ille ambiguus erat, sed nimirum futura mysteria praevidebat. Quae etiam providus diligentissime explorabat, ut amplius crederet et mysterium, dum intellexisset oraculum. 3. Quid ergo vellus complutum, et area sicca, et postea compluta 494 area sicco vellere significat, nisi quod primo una gens Hebraeorum habebat gratiae mysterium, totus orbis vacuus erat, nunc autem in manifestatione Christi totfructuoso cultu gentilis superstitionis arebat, tunc erat ros ille coelestis visitationis in vellere. Postea vero quam oves perierant domus Israel, quae sub figura velleris demonstrabantur, et oves illae fontem aquae vivae negaverunt, ros fidei exaruit in pectoribus Judaeorum, gra
Abbreviated transcription (Latin):
cios in uniu̾sum manassen. qui ce ip
se secutus ẽ eum: & alios nuncios in
aser. ce⁊ abulon ce neptalim. qui oc-¬
se abiezer: qui utiq nusqm erat:
Interp̾tatur autem abiexer: patris
mei auxilium. Non gͦ hominem
aliquem: s patris summi gedeon in¬
uocasse uidetur auxilium. Mitcit
interea ce auxilia conuocariͥ conue-¬
munt popłi: & omnis adgedeon
exercitus congregatur. Nixitq
gedeonad dñm. Sisalutim facies
terra siccitas: sciam quod ꝑmanũ
scatur furor tuus contra me. si ad-¬
huc semel temptauero: signum quȩ¬
rens inuellere. Oro ut solum uellꝰ
siccum sit: & omnis terra rorema¬
dens. fẽcitq dñs nocte illa ut postu¬
lauerat: ce fuit siccitas in solo uellẽ.
uidit gͦ misterium uictoriȩ gedeon:
cetamen licet fortis ce fidus pleniora
adhuc de dño futurȩ uictoriȩ docu¬
menta quę̧rebat᷑: ut una nocte lanȩ
uellus in area poneret. &e eẽt suꝑillud
tantummͦ ros. & super omnem t̃rain

Expanded text:
tios in universutios in universuse secutus est eum: et alios nuntios in Aser, et Zabulon, et Nephtalim, qui ocse Abiezer, qui utique nusquam erat. Interpretatur autem Abiezer patris mei auxilium; non ergo hominem aliquem, sed patris summi Gedeon invocasse videtur auxilium. Mittit interea et auxilia convocari, conveniunt populi, et omnis ad Gedeon exercitus congregatur. Dixitque Gedeon ad Dominum: Si salvum facies terra siccitas, sciam quod per manum scatur furor tuus contra me, si adhuc semel tentavero, signum quaerens in vellere; oro ut solum vellus siccum sit, et omnis terra rore madens. Fecitque Dominus nocte illa ut postulaverat, et fuit siccitas in solo vellere, vidit ergo mysterium victoriae Gedeon, et tamen licet fortis et fidus pleniora adhuc de Domino futurae victoriae documenta quaerebat, ut una nocte lanae vellus in area poneretur, et esset super illud tantummodo ros, et super omnem terram
Abbreviated transcription (Latin):
nem appetitum nr̃ȩ carms immo-¬
lare: carnesq suꝑ petramponi::
ceius carmum desuꝑ fundi Quẽ
alium signat petra. isi eum de quo
ꝑ paulum dicitur: petra autem erat
cum corpus nrͣm in xp̃i rmitatione
cruciamus. Ius etiam carmum de-¬
suꝑ fundit: qui i conu̾satione. xp̃i.
ipsas etiam carnales a se cogitationes
exmaniuit: Quasi enim ius ex carne
liquida impetra funditur: quando
mens a cogitationum fluxu euacu
tangit: quia intentionẽ nr̃am ne¬
quaqmͣ potestas diuini adiutorii
deserit. Depetra autem ignis exit.
ceius carnesq consumit: quia are-¬
demptore sp̃s tanta cornr̃m flam¬
ma cõpunctionis concremat: ut om¬
ne quod in eo ẽ illicitum ce oꝑis et
cogitationis exurat. ꝑfecte enim sol-¬
lerter inuigilat: ut ñ solum ꝑuersa
agere renuat: s omne etiam quod
in se ꝑ cogitationes turpiter liquat᷑.¬
dñi induit gedeon: qui clan¬
gẽs bucina conuocauit domũ
abiexer ut se sequeretur. Misitq nun¬

Expanded text:
nem appetitum nostrae carnis immonem appetitum nostrae carnis immolare, carnesque super petram poni, et jus carnium desuper fundi. Quem alium signat petra, nisi eum de quo per Paulum dicitur: Petra autem erat cum corpus nostrum in Christi imitatione cruciamus. Jus etiam carnium desuper fundit, qui in conversatione Christi ipsas etiam carnales a se cogitationes exinanivit: quasi enim res ex carne liquida in petra funditur, quando mens a cogitationum carnalium fltangit, quia intentionem nostram nequaquam potestas divini adjutorii deserit. De petra autem ignis exit, et jus carnesque consumit, quia a redemptore spiritus tanta cor nostrum flamma compunctionis concremat, ut omne quod in eo est illicitum et operis et cogitationis exurat: perfecte enim et solerter invigilat, ut non solum perversa agere renuat, sed omne etiam quod in se per cogitationes turpiter liquatini induit Gedeon qui clangens bucina convocavit domum Abiezer ut sequeretur misitque nun
Abbreviated transcription (Latin):
ostendit quod caro dm̃ spũ repleta
diuino: peccata ounia humanȩ
conditionis exureret. Unde ce dñs
ait. Ignem ueni mittere interram.
Aouertit gͥuir doctus cepresagus
futurorum suꝑna misteria: ceideo
scd̾m oracula occidit uitulum a
patre suo idolis deputatum: ceip-¬
se septennẽ alium uitulũ immola-¬
uit deo: quo facto manifestissimȩ
reuelauit ꝑ aduentum dm̃ omnia
gentilitatis abolenda ẽẽ sacͥficia:
solumq sacͥficium deo dominicȩ pas-¬
sionis ꝓredemptione nr̃a religione
ppłi deferendum: Et enimuitulus
ille crat intypo xp̃i: inquem septi¬
formis sp̃alium plenitudo uirtutũ.
sicut isaias dix̃ inhabitabat: Quid est
frum̃tũ uͥga cedẽ: nͥ rectitudine uidi¬
cii. auitiorum paleis uirtutum gra¬
na seꝑare: S hȩc agentibus angłs
apparet: quia tanto magis dñs in¬
teriora denunciat᷑ quanto sestudi¬
osius homines abexterioribꝰ pur-¬
gantz Qui ȩdiun precipit idẽ om¬

Expanded text:
ostendit, quod caro Domini spiritu repleta ostendit, quod caro Domini spiritu repleta divino, peccata omnia humanae conditionis exurit. Unde et Dominus ait: Ignem veni mittere in terram . Advertit igitur vir doctus et praesagus futurorum superna mysteria, et ideo secundum oracula occidit vitulum, a patre suo idolis deputatum, et ipse septennem alium vitulum immolavit Deo. Quod factum manifestissime revelavit, post adventum Domini omnia gentilitsolumque sacrificium Dominicae passionis Deo pro redemptione nostra religione populi deferendum. Etenim vitulus ille erat in typo Christi, in quo septiformis spiritualium plenitudo virtutum, sicut Isaias dixit, inhabitabat . Quid est frumentum virga caedere, nisi rectitudine judicii a vitiorum paleis virtutum gratias separare? Sed haec agentibus angelus apparet, quia tanto magis Dominus interiora denuntiat, quanto se studiosius homines ab exterioribus purgant, qui haedum praecipit, id est, om
Abbreviated transcription (Latin):
dicii quasi ꝑuirgam electionẽ sc̃oꝵ.
auitiorum paleis sequestrabat. Hic
gͦ gedeon cum audisset ab angelo
liberaret: ꝓtinus edum coxit. cuius
carnes scđm preceptũ angłi simul
cum arima suꝑ petram posuit: &
ius carnium desuꝑ effudit: Quȩ dũ
angłs uirge cacumine contigit᷑. statim
de petra ignis erupit: atq itasacrifi¬
cium quod offerebatur ab sumptũ
ẽ. Quoinditio declaratum uidetur:
quod petra illa typum habuerit
corporis xp̃i paulo at testante᷑ petra
gͥ mmnisterio declaratũ ẽ: quia do¬
minus in carne sua totius mundi
peccata crucifixus aboleret. N ec
solum delieta factorum: s etiam
cupiditates purgaret animorum.
Caro eitim edi ad culpam factire-¬
fertur: ius adillecebras cupidita-¬
tum: sicut scͥptum ẽ: quia concupi-¬
uit popłs cupiditatem pessimam
ce dixerunt: Quis nos cybabit car-¬
ne: Quod gͥ ertendit angłs uirgã
cetetigit petram de qua ignis exiuit:

Expanded text:
dicii quasi per virgam electionem sanctorum dicii quasi per virgam electionem sanctorum a vitiorum paleis sequestrabat. « Hic ergo Gedeon cum audisset ab angelo liberaret, protinus haedum coxit, cujus carnes secundum praeceptum angeli simul cum azyma supra petram posuit, et jus carnium desuper effudit. Quae dum angelus virgae cacumine contigit, statim de petra ignis erupit, atque ita sacrificium Deo quod offerebatur absumptum est. » Quo indicio declaratum videtur quod petra illa typum habuerit corporis Christi, Paulo attestante: Petra itur in ministerio declaratum est quia Dominus Jesus in carne sua totius mundi peccata crucifixus aboleret. Nec solum delicta factorum, sed etiam cupiditates purgaret animorum. Caro autem haedi ad culpam facti refertur, jus ad illecebras cupiditatum, sicut scriptum est: Quia concupivit populus cupiditatem pessimam, et dixerunt: Quis nos cibabit carne ? Quod igitur extendit angelus virgam, et tetigit petram, de qua ignis exivit:
Abbreviated transcription (Latin):
inheremo᷑ siue ꝑignem. donum sp̃s
sc̃i significatur: quod ditissime dñs
ib̃s effudit suꝑ nos. Nam ce in eugłio
significatum ẽ. hoc donum ꝑ aquam.
ubi ipse ait: siquis fitit ueniat et bi-¬
bat: qui credit in me sicut dicit scͥ¬
ptura. flumina de uentre eius fluẽt
aquȩ uiuȩ. Ubi eugłista subiunxit:
hoc autem dicebat despũ quem ac-¬
cepturi erant credentes in eum: Si-¬
gnificatum ẽ ceꝑignem ubi uenien¬
te illo suꝑ congregatos legitur: uisȩ
sunt illis linguȩ diuisȩ uelut ignis:
qui ce in sedit suꝑunum quemq eoꝵ:¬
&ipse dñs ait. ignem ueni mittere
suꝑ terram Gedeon namq cum
sub arbore quercu tritici messem
uirga cederet & apaleis frum̃ta ex¬
cuteret: anglm uidit accipiens
ab eo oracłm: ut apotestate hostiũ¬
gedeon nimirum figuram gestabat
xp̃i: qui subumbra sacrȩ crucis pre¬
destinato in carnationis future mi¬
sterio constitutus: reccitudine iu¬

Expanded text:
in eremo, siue per ignem donum spiritus in eremo, siue per ignem donum spiritus sancti significatur, quod ditissime dominus Christus effudit super nos. nam et in euangelio significatum est hoc donum per aquam, ubi ipse dominus ait: si quis sitit, ueniat et bibat. qui credit in me, sicut dicit scriptura, flumina de uentre eius fluent aquae uiuae; ubi euangelista subiunxit: hoc autem dicebat de spiritu quem accepturi erant credentes in eum. significatum est et per ignem, ubi ueniente illo super congregatos legitur: uisae sunt illis linguae diuisae uelut ignis, qui et insedit super unumquemque eoipse Dominus ait: Ignem veni mittere super terram . Gedeon namque cum sub arbore quercu tritici messem virga caederet, et a paleis frumenta excuteret, angelum vidit, accipiens ab eo oracGedeon nimirum figuram praestabat Christi, qui, sub umbra sacrae crucis, praedestinato Incarnationis futurae mysterio constitutus, rectitudine ju
Abbreviated transcription (Latin):
sacerdotes idolorum sacͥficauit: qͦd
erprecepto dñi fecisse intelligendũ
ẽ. qui ei tanqmͣ ꝓpħȩ reuelatione atꝙ
inspiratione iussit ut faceret᷑ qͣmqͣm
tanta consuetudo p̃ter tab̃nacłm sa
crificandi crebruerat: ut etiam salo¬
mon in excelsis sacͥficasse inueniatur:
nec eius sacͥficium fuisse reꝓbatum:
cetamen notantur reges qui inter
oꝑa laudabilia sua ñ destruxerunt
excelsa ubi contra legem di popls sa-¬
crificare consueuerat. Et qui destru-¬
xit: maiore predicatione laudant᷑.
Ita d̾s consuetudinẽ popłi sui quia
preter ens tabernacłm tamen non
diis aliems offerebant. s dño dõ suo:
sustinebat potius qmͣ uetabat etiã
sic exaudiens offerentes. Hoc autem
quod gedeon fecit quis ñ intelligat
in quaꝓpłtia petra illa comm̃daret᷑
cui quidem petre ñ sacͥficatum ẽ. s
de illa ignis cõmemoratur exisse. quo
sacrifitium consumeretur: Siue
enim ꝑ aquã qm ꝑcussa petra effudit

Expanded text:
sacerdotes idolorum sacrificauit: quod sacerdotes idolorum sacrificauit: quod ex praecepto domini fecisse intellegendus st, qui ei tamquam prophetae reuelatione atque inspiratione iussit ut faceret. quamquam tanta consuetudo praeter tabernaculum crificandi crebuerat, ut etiam Salomon in excelsis sacrificasse inueniatur nec eius sacrificium fuisse reprobatum. et tamen notantur reges, qui inter opera laudabilia sua non destruxerunt excelsa, ubi contra legem dei populus sacrificare consueuerat, et qui destruxit maiore praedicatione laudatur. ita deus consuetudinem populi sui, qua praeter eius tabernaculum tamen non diis alienis offerebant, sed domino deo suo, sustinebat potius quam uetabat etiam sic exaudiens offerentes. hoc autem, quod Gedeon fecit, quis non intellegat in qua prophetia petra illa commendaretur? cui quidem petrae non sacrificatum est, sed de illa ignis commemoratur exisse, quo sacrificium consumeretur. siue enim per aquam, quam percussa petra effudit
Abbreviated transcription (Latin):
iuuandus cius p̃sentia scĩtatis. Quȩ¬
ri potest quare gedeon ausus fuerit
facͥficium offerre deo p̃ter locum uͥ
iusserat deus: preter tabernaculum
quippe suum ds̃ prohibuerat sacri¬
ficari sͥ: cui tabernaculo templum po¬
stea sucessit. Tempore autem quo fuit
gedeon. tab̃naculum di erat insylo:
atq ideo illic tantum legitime pos-¬
set sacͥficari. S intelligendum ẽ quod
illum angłm primo. ꝓpħam putaue¬
rat: ce tanqm dm̃ millo consuluerat
de offerendo sacͥficio. Quod illesiꝓ-¬
hibuisset ñ utiq fieret. s qm̃ adꝓba¬
uit. ceut fieret annuit: di aurtorita¬
tem gedeon in faciendo secutus est,
Ita quippe ds legitima illa constituit.:
ut leges non sͥ s hominibꝰ daret. Nñ
quodcumq preter illa ipse precepit:
ñ a transgͥssoribus. s potius apiis ce
obȩdientibus impletum intelligendũ
ẽ: sicut abraham de immolando
filio. Nam &e sic helias extra taber¬
naculum dñ ad conumcendos

Expanded text:
iuuandus eius praesentia sanctitatis. Quaeiuuandus eius praesentia sanctitatis. Quaeri potest quare Gedeon ausus fuerit sacrificium offerre deo praeter locum ubi iusserat deus. praeter tabernaculum quippe suum deus prohibuerat sacrificari sibi cui tabernaculo templum postea successit. tempore autem, quo fuit Gedeon, tabernaculum dei erat in Silo; atque ideo illic tantum legitime posset sacrificari. sed intellegendum est quod illum angelum primo prophetam putauerat et tamquam deum illum consuluerat de offerendo sacrificio: quod ille si prohibuisset, non utique fieret; sed quoniam adprobauit et ut fieret annuit, dei auctoritatem Gedeon in faciendo secutus est. ita quippe deus legitima illa constituit, ut leges non sibi, sed hominibus daret. unde quodcumque praeter illa ipse praecepit, non a transgressoribus, sed potius a piis et oboedientibus inpletum intellegendum est: sicut Abraham de immolando filio. nam sic et Helias extra tabernaculum domini ad conuincendos
Abbreviated transcription (Latin):
.lxx. quod gedeon ñ ait angło. offerã
tͥ sacͥficium: s ait offeram sacͥficium
meum: &e ponam in conspectu tuo.
Unde intelligendũ ẽ ñ eum angło:
s ꝑ angłm sacrificium offerre uolu-¬
isse. Quod ceipse angłs euidenter o¬
stendit: qui ñ ab eo sacrificium tan¬
quam sͥsumpsit: s ait illi: accipe car-¬
nes cearimos. ce pone adpetramillã:
ce ius effunde. Et cum hoc fecisset ge-¬
deon: extendit angłs dñi summum
uirgȩ quȩ erat inmanu eius: ceteti¬
git carnes &arimos: ce accensus igniꝰ
de petra. comedit carnes ce arimos:
Ita etiam ipse angłs in sacͥficio quod
obtulit gedeon officium ininistrantis
impleuit. Ignem quippe homomini¬
ster. ut homo sine miraculo subiecisset:
quem mirabiliter ut angłs iste sub
iecit. Demq tunc cognouit gedeon:
quod angłs dñi eẽt Nam hoc scͥptu¬
ra continuo subdidit. & uidit gedeon
homine loquȩbatur:quem tamen
hominem di credidit: ut coram ip¬
so sacͥficium uellet offerre: uelut ad¬

Expanded text:
t quod Gedeon non ait angelo: offeram tibi sacrificium, sed ait: offeram sacrificium meum et ponam in conspectu tuo. unde intellegendum est non eum angelo, sed per angelum sacrificium offerre uoluisse. quod et ipse angelus euidenter ostendit, qui non ab eo sacrificium tamquam sibi sumsit, sed ait illi: accipe carnes et azymos et pone ad petram illam et ius effunde. et cum hoc fecisset Gedeon, extendit angelus domini summum uirgae quae in manu eius et tetigit carnes et azymos; et accensus est de petra comedit carnes et azymos. Ita etiam ipse angelus in sacrificio quod obtulit Gedeon, officium ministrantis implevit. Ignem quippe homo minister ut homo sine miraculo subjecisset, quem miraiecit. denique tunc cognouit Gedeon quod angelus domini esset; nam hoc scriptura continuo subdidit: et uidit Gedeon  tamquam cum homine loquebatur, quem tamen hominem dei credidit, ut coram ipso sacrificium uellet offerre uelut ad
Abbreviated transcription (Latin):
Nõssusq ẽ gedeon ce coxit edum: oe
de farine modio arimos panes:carneᷤ¬
q ponẽs in canistro: ceius carnium
mittens in ollam: tulit omnia sub
quercum & obtulit ei. Cui dixit angłs
dñi. Tolle carnes & panes arimos:
cepones suꝑ petram illam ce ius desuꝑ
fundez Cumq fecisset ita: extendit

Expanded text:
ue Gedeon, et coxit haedum, et de farinae modio azymos panes, carnesque ponens in canistro, et jus carnium mittens in ollam, tulit omnia sub quercum, et obtulit ei. Cui dixit angelus Domini: Tolle carnes et panes azymos, et pones super petram illam, et jus desuper funde. Cumque fe
Abbreviated transcription (Latin):
tumuͦ: non enim amplius potuit moyses
interficere nisi duos reges. quorum terram
diuidet popłis: multa animalia multaq
pecora habentib. Ellis uͦ qui iordanen tͣnse¬
unt ibis diuidit t̾ram: quamiuis habeant
etiam ipsi anunalia. habeant pecora: non
tamen tanta quȩ eos exeludant ne iordanen
transeant: s cum ipsis mulierib ce cum in¬
fantib sius contendunt transire iordanen. .o¬
& ad patrum puenire ꝓmissa: Uill

Expanded text:
tummodo. Non enim amplius potuit Moyses tummodo. Non enim amplius potuit Moyses interficere nisi duos reges, quorum terram divideret populis, multa animalia multaque pecora habentibus. Illis vero qui Jordanem transeunt Jesus dividit terram: quamvis habeant etiam ipsi animalia, habeant pecora, non tamen tanta quae eos excludant ne Jordanem transeant. Sed cum ipsis et mulieribus, et cum infantibus suis contendunt transire Jordanem, et ad patrum pervenire promissa. Ill
Abbreviated transcription (Latin):
conseqͥtur: & ipse licet de egyptia natus ẽ.
pͥmogenitus tamen ẽ: Om̃s ergo isti pͥmo
iordanen sortem hereditatis accipiunt: Con¬
sidã autem diligentius etiam causam. qua
et pͥores & extra iordanen. & sequestratia ce-¬
teris consequuntur hereditatem: Lumenta
inquit. & pecora multa sunt nobis: Hec gͦ
causa ẽ qua pͥor populus ad hereditatẽ trȩ
illius quȩ lacte sluit. quȩ melle abundat.
quȩ fauus mellis est pre omui t̃ra. non po¬
tuit ꝑuenire: nec uerbum carnem potuit
agnoscere: quia multa ium̃ta habebat &
multa pecora. Animalis enim ñ potuit ꝑ¬
ciꝑe quȩ sunt sp̃s dĩ. nec sp̃aliter dnudicare:
quia homo cum in honore eẽt ñ incellexit:
s comparat᷑ ẽ iumentis insipientib ce sumił
factus c̃ his ꝓ quib hereditatẽ suam extra
iordams fluenta ꝑcepit: & a terra se sc̃a fecit
alienum: Ille gͦ popls accepit hereditatem
ꝑmoysen. accepit terram duorũ regum tan-¬

Expanded text:
consequitur, et ipse licet de consequitur, et ipse licet de primogenitus tamen est. Omnes tamen isti primogJordanem sortem haereditatis accipiunt. Considera autem diligentius etiam causam qua et priores, et extra Jordanem et sequestrati a caeteris, consequuntur haereditatem. Jumenta quoque et pecora multa sunt nobis. Haec ergo causa qua prior populus ad haereditatem terrae illius quae lacte fluit, quae melle abundat, quae favus mellis est prae omni terra, non potuit pervenire, nec Verbum carnem potuit agnoscere, quia multa jumenta habebat et pecora multa. Animalis enim non potuit percipere quae sunt spiritus Dei, nec spiritaliter dijudicare, quia homo cum in honore esset non intellexit, sed computatus est jumentis insipientibus, similis factus est his ; pro quibus haereditatem suam extra Jordanis fluenta percepit, et a terra se sancta fecit alienum. Ille ergo populus accepit haereditatem per Moysen; accepit terram duorum regum tan