comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ominus iħx mandatũ nouũ se
di scipłis dare testatur. ut dili¬
gant inuicem. Mandatũ inquit nouũ
do uob̃ ut diligatis inuicem. Nonue
iam erat hoc erat mandatũ in antiqii
dei lege. ubi scriptũ est.dilige ꝓci¬
mũ tuũ tamqͣm te ip̃m̃. Cur eigois¬
uum appellatur a dño ꝙ tam uetus
nouũ. qr exuto uetẽ induit nos hoĩem
nouũ Simouat quippe audientem. uel
potius obedientem nõ omnis sed ista
dilectio: quam dñs ut a carnali diles¬
tione distingu̾et addidit sicut dilexi
uos. Nam diligunt inuicem maricĩ
rit: ut taccam de dilectõne culpabi
atq dampnabili quã diligunt mul¬
psta iadultere. lecdetateres ⁊ inettes
⁊ quoscũq alios nõ humana ncc̃ĩtudo.
sihumanie uite noxia turpitudo ꝯũgit
slectio ista nos innonat ut simus ho¬
nes noui. heredes testamenti noui
tinc patriarchas ⁊ ꝓpħas. sicut postoa
datos aplos innouauit. Ipã ⁊ nunc in¬
nouat gentes: et ex uniũso gen̾e hu¬
mano quod diffuinditur toto orbe t̾raꝵ

Expanded text:
ominus Jesus mandatum novum se discipulis suis dare testatur, ut diligant invicem: Mandatum, inquit, novum do vobis, ut diligatis invicem. Nonne jam erat hoc mandatum in antiqua Dei lege, ubi scriptum est, Diliges proximum tuum tanquam teipsum ? Cur ergo novum appellatur a Domino, quod tam vetus novum, quia exuto vetere induit nos hominem novum? Innovat quippe audientem, vel potius obedientem, non omnis, sed ista dilectio quam Dominus ut a carnali dilectione distingueret, addidit: Sicut dilexi vos. Nam diligunt invicem mariti et erit, ut taceamus de dilectione culpabili atque damnabili qua diligunt invt adulterae, scortatores et meretrices, et quoscumque alios non humana necessitudo, sed humanae vitae noxia turpitudo conjungit.it nos. Dilectio ista nos innovat, ut simus homines novi, haeredes Testamenti Novi, tunc Patriarchas et Prophetas, sicut postea beatos Apostolos innovavit: ipsa et nunc innovat gentes, et ex universo genere humano quod diffunditur toto orbe terrarum,
Abbreviated transcription (Latin):
ouingit. ille me clari ficabit qr de meo
icipiet ⁊ annuntiabit uob̾: nõ negligẽ¬
t est tnseund̾. Qd̃ enĩ ait ille me clari
ldit: p̃t intlłigi qr diffundendo in cre¬
anium cordib caritatem sptricales
ꝑfaciendo: declarabit eis quõ filiusi
tiuuͦ nou̾ant. ⁊ hoĩem sicut hoĩes cogi¬
tibant. Uel certe qr ꝑ ip̃m caritate ac
sidutia repleti. ⁊ timore depulso annũ
diffusa est in toto orbe t̾raꝵ. Ut sic dixe¬
e ille me clarificabit. tamqͣm dic̾e̾t.
liurem. Quod enim facturi fuerant
quale est etiam illud. Non enĩuos estis
quitur in uobis. Uetbĩ quipe gueũ
quod est doxa. sic alius clarificabit. alius
głificabit. latini int̾pretes in sua qͥsq
tͣnslatione posu̾unt. qm̃ ip̃a que grece
cantatur. Exaltare suꝑ celos ds̃ ⁊ super
oẽm t̾ram gła tita. Quia itaq post eius
głificaturus: hoc sacer psalmus. hoc ip̃
unigenitus ꝓmisit futurũ quod ui¬
demus impletũ. Quod aut̃ ait. de meo

Expanded text:
adjungit, Ille me clarificabit, quia de meo accipiet, et annuntiabit vobis, non negligenter est transeundum. Quod enim ficabit, potest intelligi, quia diffundendo in credentium cordibus charitatem, spiritalesque faciendo, declarabit eis quomodo noverant, et hominem sicut homines cogitabant; vel certe, quia per ipsam charitatem fiducia repleti, et timore depulso, annundiffusa est toto orbe terrarum, ut sic dixerit: Ille me clarificabit, tanquam diceret: honorem. Quod enim facturi erant insse facturum, quale est etiam illud: Non enim vos estisquitur in vobis . Verbum quippe Graecum, quod est δοξάσει, alius clarificabit, alius glorificabit, Latini interpretes in sua quisque translatione posuerunt, quoniam ipsa, quae Graece cantatur: Exaltare super coelos, Deus, et super omnem terram gloria tua . Quia itaque post ejus , et eum glorificaturus, hoc sacer psalmus, hoc ipse Unigenitus promisit futurum, quod videmus impletum. Quod autem ait: De meo
Abbreviated transcription (Latin):
sunt: coloco si dñs uolu̾it diligenti
consid̾atõne tractabitur: ubi dicit pa¬
tri unigenitus. ⁊ mea omnia tua sũt
et tua mea sunt. ut hic iste sermo clau¬
datur. qm̃ que sequintur aliud pos¬
cunt quo disc̾nãtur exordiũ. Omelia

Expanded text:
sunt ; eo loco, si Dominus voluerit, diligenti consideratione tractabitur, ubi dicit Unigenitus Patri, Et mea omnia tua sunt, et tua mea sunt : ut hic iste sermo claudatur; quoniam quae sequuntur, aliud poscunt, quo disserantur, exordium. TRA
Abbreviated transcription (Latin):
quoq ip̃e sit sp̃c: Si enim nõ ab eo ꝓced̾a
nõ post resurrectõm se rep̾sentans dib¬
pulis sius. insufflasset dicens. accipres
tem de me exisse. Nam uirtutis noĩe ap¬
ubi angłs dicente maria quõ fied ista¬

Expanded text:
oque ipse sit Spiritus? Si enim non ab eo procederet, non post resurrectionem se repraesentans discipulis suis insufflasset dicens: Accipite virtutem exiisse . Nam virtutis nomine apubi angelus dicenti Mariae, Quomodo fiet ist
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃a. Nũquid duo sunt. alius patris.
alius filii: Absit. Unũ enĩ corpus ait.
at trinitatem: sicut uocati estis inqͥt
in una spe uocationis ur̃e. Unus dñs.
Hic itaq xp̃m intlłigi uoluit. restat
ut etiam prẽm nominet. Sequitur
ergo una fides. imũ baptisma: imus
deus et pat̾ oĩmi qui suꝑ omnes est ⁊¬

Expanded text:
nostra . Nunquid duo sunt, alius Patris, alius Filii? Absit, Unum enim corpus ait, at Trinitatem, Sicut vocati estis, inquit, in una spe vocationis vestrae, unus Dominus. Hic utique Christum intelligi voluit, restat ut etiam Patrem nominet. Sequitur ergo: Una fides, unum baptisma, unus Deus et pater omnium, qui super omnes, et p
Abbreviated transcription (Latin):
futuris. Funt qr nũqͣm defuit. erit qr
nũqͣm deerit. est qr semꝑ est. Neq enĩ
uelut qui tam nõ sit cum p̾t̾itis oc¬
cidit. aut cum p̾sentib uelut qui nõ
manet labitur. aut cum futuuis ue¬
luti qui nõ fũit orietur. Pinde cum
scd̃ uolumina tpr̃m loquutio huma¬
na uariatur: qui ꝑ nlła deesse potuit
aut pt̾ aut pot̾it tͥpr̃a. uera de illo di
et sciuit ⁊ scit ⁊ sciet. ac ꝑ hoc ⁊ audunt
⁊ audit ⁊ audiet. qr sicut iam diximꝰ
hoc est illi audire quod scire. ⁊ scire illi
hoc est quod eẽ. Ab illo ergo audiuit. au¬
dit. audiet. a quo est: ab illo est. a quo
ꝓcedit. Hic aliquis forsitan querat
utrũ ⁊ filio ꝓcedat sp̃c sc̃s. filius enim
solius patris est filius. ⁊ pat̾ soliuis

Expanded text:
futuris. Fuit, quia nunquam defuit; erit, quia nunquam deerit; est, quia semper est. Neque enim velut qui jam non sit, cum praeteritis occidit; aut cum praesentibus, velut qui non maneat, labitur; aut cum futuris, velut qui non fuerat, orietur. Proinde, cum secundum volumina temporum locutio humana variatur, quia per nulla deesse potuit, aut potest aut poterit tempora, vera de illo dicet scivit, et scit, et sciet; ac per hoc et audivit, et audit, et audiet, quia, sicut jam diximus, hoc est illi audire quod scire, et scire illi hoc est quod esse. Ab illo igitur audivit, audit, et audiet a quo est: ab illo est a quo procedit. 6. Hic aliquis forsitan quaerat utrum et a Filio procedat Spiritus sanctus. Filius enim solius Patris est Filius, et Pater solius
Abbreviated transcription (Latin):
filius ei de quo natus est. ⁊ spẽ sc̃s e¬
q̃rendo disserere. ⁊ tem̾ariũ cũ disse¬
rueris diffintre: qr hoc ⁊ m̃ti utcũq
comp̾hendere ⁊ siquis forte mens in¬
de comp̾hendit lingue difficilluũ
est explicare qͣntuslibet sit doctor qͣn¬
tuslibet adsit auditor. Non ergo loque
re illi scire est. scire u̾o et̾: sicut supus
disputatũ est. Nuia ergo nõ est a se¬
met ip̃o s ab illo a quo ꝓcedit: a quo illi
est cẽntia. ab illo scĩa. Ab illo igitur
audientia quod nich est aliud qͣm
scĩa. Nec moueat quod u̾bum futu¬
ri tpris positum est. Non enĩ dcm̃ est.
quecũq audiuit. aut quecũq audit
andienta lempitua est qr sempitua

Expanded text:
Filius ei de quo natus est, et Spiritus Filius ei de quo natus est, et Spiritus st quaerendo disserere, et temerarium cum disserueris definire: quia hoc et menti utcumque comprehendere, et si quid forte mens inde comprehenderit, linguae difficillimum est explicare, quantuslibet praesit doctor, quantuslibet adsit auditor. Non ergo loquetre illi scire est; scire vero esse, sicut superius disputatum est. Quia ergo non est a semetipso, sed ab illo a quo procedit; a quo illi est essentia, ab illo scientia: ab illo igitur audientia, quod nihil est aliud quam scientia. 5. Nec moveat quod verbum futuri temporis positum est. Non enim dictum est, quaecumque audivit, aut, quaecumque audit; audie
Abbreviated transcription (Latin):
constaret. Bor etiam de illo ⁊gueapellit᷑
dice̾. ut intlłigat nich hoꝵ debere se di¬
cere. Istaenm que de sba dei quoquomͦ
ut opus erat significanda. corporeis
hoĩm sensib sese intulerunt atq tnͣ¬
sierunt. Ad horam diuinitus factasũt
de creatura seruiente. nõ de ip̃ã dũan¬
te natura que in se manens quodiult
mouet.⁊ quod uult imnitabilis
nuitat.⁊ que id quod ht est. Ac ꝑ hoc
nõ sic ht̃ scĩam: ut aliuid illi sit scĩa
simpłr unũ est: sicut ht̃ pat̾ uitam in
sem ip̃o. nec aliud est ip̃e qͣm uita que
ip̃o. hoc est genuit filium qui ⁊ ip̃e u¬
ta ẽẽt. Sic itaq debemus acciꝑe quod
de spũ sc̃õ dcm̃ est. nõ enĩ loquetur a
semz ip̃o. s quecũq audiet loquetur.
ut intlłigamus nõ eum ẽẽ a sem ipõ
Pat̾ quippe solus: de alio nõ est. Nam
et filius de patre natus est. ⁊ spc̃ sc̃s de
de alio nec ꝓcedit: ⁊ tõ sine aliq̃ dispari¬
litate in summa illa trinitate cog

Expanded text:
constaret; hoc etiam de illo igne compellitur dicere, ut intelligat nihil horum debere se dicere. Ista enim quae de substantia Dei quoquo modo ut opus erat significanda, corporeis hominum sensibus sese intulerunt atque transierunt, ad horam divinitus facta sunt de creatura serviente, non de ipsa dominante natura, quae in se manens quod vult movet, et quod vultuia id quod habet est, ac per hoc non sic habet scientiam, ut aliud illi sit scientia, simpliciter unum est; sicut habet Pater vitam in semetipso, nec aliud est ipse quam vita, quae ipso ; hoc est, genuit Filium, qui et ipse vita esset. Sic itaque debemus accipere quod de Spiritu sancto dictum est, Non enim loquetur a semetipso, sed quaecumque audierit, loquetur ; ut intelligamus, non eum esse a semetipso. Pater quippe solus de alio non est. Nam et Filius de Patre natus est, et Spiritus sande alio, nec procedit. Nec ideo sane aliqua disparilitas in summa illa Trinitate cogi
Abbreviated transcription (Latin):
it malum quod fecit. qr nõ dei uolũ¬
atem. s suam fecit. Ip̃e aut̃ ꝑ cuius
mius hoĩs obedr̃ãm iusti consticuũ¬
ur młti. nõ solum obediens fuit us
⁊mortem crucis. in qua est iuuus
diatus a mortius: s obedientem se
lanrũ ꝓmittens in ip̃o quoq iuditio
est de uiuis iudicaturus ⁊ mortius:
nꝰpssum inquit a me ip̃o face̾ qͥcqͣm.
nõ id accipiamus quod ait. Nõ eni.a
lãtur a semz ip̃o. s quecũq audiet lo¬
quetur: cum in ea nõ sit alia diumi¬
mis. alia humanitatis. uł alt̾ius
crature cuiuscũq sub̃a. magna exo¬

Expanded text:
Dei voluntatem, sed suam fecit. Iste autem per cujus unius hominis obedientiam justi constituuntur multi, non solum obediens fuit usque ad mortem crucis, in qua est vivus judicatus a mortuis, sed obedientem se futurum promittens in ipso quoque judicio, quo est de vivis judicaturus et mortuis. Non possum, inquit, a meipso facere quidquam; o id accipimus, quod ait: Non enim loquetur a semetipso, sed quaecunque audiet, loquetur, cum in ea non sit alia divinitatis, alia humanitatis, vel alterius creaturae cujuscunque substantia, magna exo
Abbreviated transcription (Latin):
ud sibi uelit ⁊ quõ accipiens
sit quod dñs ait qui credie ĩ me
oꝑa que ego facio ⁊ ip̃e faciet nõ est faci¬
le comp̾hende. Et cũ hoc ad intlligend̾
difficalimũ sit: adiecit aliud difficibꝰ
et maiora hoꝵ faciet. Nud est hoc. Ain
qui etiam maiora faciat inuenturi
sumus: S dix̾amus sermone p̾stino
qr maius fuit umbre sue tnͣsitu qd
discipłi fecerunt. qm fimbrie sue titia
quod ip̃e dñs fecit sanare languente

Expanded text:
sibi velit et quomodo accipiendum sit, quod Dominus ait, Qui credit in me, opera, quae ego facio, et ipse faciet , non est facile comprehendere. Et cum hoc ad intelligendum difficillimum sit, adjecit aliud difficillius: et majora horum faciet. Quid est hoc? Qui qui etiam majora faciet, inventuri sumus? Sed dixeramus sermone pristino quia majus fuit umbrae suae transitu quod discipuli fecerunt quam fimbriae suae tactu quod ipse Dominus fecit sanare languente
Abbreviated transcription (Latin):
heatur. Nam nisi ab aliomuius. ab a¬
lio amplius hr̃etur: sc̃s helyseus scõ
helye nõ diceret. Spc̃ qui est in te duplo
sit in me. Qñ aut̃ ait iohes baptista.
nõ enim ad mensuram dat deus sp̃m
de ip̃o dei filio loquebatur. cui non est
oms plenitudo diuinitatis. Necar
sine gr̃a spc̃ scĩ est mediator det ⁊ hõm¬

Expanded text:
habeatur. Nam nisi ab alio minus, ab ahabeatur. Nam nisi ab alio minus, ab alio amplius haberetur, sanctus Elisaeus sancto Eliae non diceret: Spiritus qui est in te, duplo sit in me . 3. Quando autem ait Joannes Baptista, Non enim ad mensuram dat Deus Spiritum , de ipso Dei Filio loquebatur, cui non est omnis plenitudo divinitatis . Neque enim sine gr
Abbreviated transcription (Latin):
s spm̃ qui ex deo est: ut sciamus que
a deo donata sunt. Nam ⁊ ip̃am mani¬
s bis num̾o dñs egit. Mox ut enim
resurrexit a morturis insufflans
ait. Nũ Accipite sp̃m sc̃m. Nũquid gͦ
qr tunc dedit. iõ nõ misit etiam po¬
stea qͣm ꝓmisto: Auo nõ idem ip̃e cst
npo. ⁊ post ab ip̃o missus e celos Quap
cur ip̃a que fcã est eudent donatio epp
bis facta fu̾it alia qõ est. Fortassis eue
pp̃ duo p̾cepta dilectionis hocest pxrr
et dete ut ꝯmendaretur ad sp̃m scin
tinere dilectio. Hec eius gemina ep
manifestatõne facta donatio. E lio
lia causa q̃renda est. nõ nunc euis in¬
quisitione in longiorem qͣm oporte
modũ sermo isde mittendus est. dũ
illũ ꝑcipimus minus. Tanto autͥ am¬
plius. qnͣto illũ ꝑcipimus amplius.
Proinde nõ solum nõ hñti. ĩmm etiam
hũti nõ in cassum ꝓmittitur. Nõ hñti
quid̃ ut hẽatur. hũti aut̃ ut amplius

Expanded text:
sed Spiritum qui ex Deo est, ut sciamus quae sed Spiritum qui ex Deo est, ut sciamus quae a Deo donata sunt nsed bis Dominus numero egit. Mox enim ut resurrexit a mortuis, insufflans ait: Accipite Spiritum sanctum . Nunquid igitur qui tunc dedit, ideo non misit etiam postea quem promisit? Aut non idem ipse est o, et postea ab ipso missus e coelo ? Quapropter cur ipsa quae facta est evidenter donatio ejus, bis facta fuerit, alia quaestio est: fortassis enim propter duo praecepta dilectionis, hoc est proximi et Dei, ut commendaretur ad Spiritum sanctum pertinere dilectio, haec ejus gemina est in manifestatione facta donatio. Et si alia causa quaerenda est, non nunc ejus inquisitione in longiorem quam oportet modum sermo isto mittendus est: dum illum percipimus minus; tanto autem amplius, quanto illum percipimus amplius. Proinde non solum non habenti, verum etiam habenti, non incassum promittitur: non habenti quidem, ut habeatur; habenti autem, ut amplius
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓculdubio etiam dicitur fc̃is. Remo
modo dicebant ut non ficte dicerent.
ore confitentes. corde ⁊ fcĩs nõ negan¬
tes: ꝓrsus si u̾acit̾ hoc dicebant. pro¬
culdubio diligebant. Qũo igitur di¬
ligebant nisi in spũ scõ: Et tñ eis
pͥuis imꝑatur ut diligant eũ ⁊ eius
mandata conseruent: ut accipiant
sp̃m scm̃ quem nisi hre̾nt ꝓfectodi¬
lig̾e ⁊ mandata seruare non possent.
Restat ergo ut intlłigamus spm̃ scm̃¬
hr̃e qui diligit ⁊ hñdo meri ut plus
hẽat.⁊ plus hũdo plus diligat. Iam
itaq hẽbant sp̃m discipłi quem dñs
ꝓmittebat. sine quo eum dñm non
dicebant. Nec tñ eum adhuchẽbant.
sicut eum dñs ꝓmittebat. ⁊ hẽbant¬
nond̃ hẽbant. Hẽbant itaq minus.
dandus eis erat amplius. Hẽbant
occulte. accepturt erant mantfeste.
nebat. ut eis innotesce̾t quod hebãt
De quo mun̾e apłs loq̃ns ait. Nos
aut̃ nõ sp̃m huius mundi accepimꝰ.

Expanded text:
procul dubio etiam dicitur factis. Nemoprocul dubio etiam dicitur factis. Nemomodo dicebant, ut non ficte dicerent, ore confitentes, corde et factis negantes; prorsus si veraciter hoc dicebant, procul dubio diligebant. Quomodo igitur diligebant, nisi in Spiritu sancto? Et tamen eis prius imperatur ut diligant eum, et ejus mandata conservent, ut accipiant Spiritum sanctum: quem nisi haberent, profecto diligere et mandata servare non possent. 2. Restat ergo ut intelligamus Spiritumre qui diligit, et habendo mereri ut plus habeat, et plus habendo plus diligat. Jam itaque habebant Spiritum discipuli, quem Dominus promittebat, sine quo eum Dominum non dicebant: nec tamen eum adhuc habsicut eum Dominus promittebat, qui quantnondum habebant. Habebant itaque minus, dandus erat eis amplius: habebanocculte, accepturi erant manifeste: nebat, ut eis innotesceret quod habebant. De quo munere Apostolus loquens ait: Nos autem non spiritum hujus mundi accipimus,
Abbreviated transcription (Latin):
faciet: nlła nos noc̃ĩtas cogit. Horũ
enim forsitan dixit: que illa hora fa¬
ciebat. Tunc enim u̾ba fidei faciebat.
et de hiis oꝑib fuerat p̾loquutus i¬
dicens. Uerba que ego loquor uobis:
a me ip̃o nõ loquor. Pat̾ aut̃ in me ma
nens facit oꝑa ip̃e. Tunc igitur uerba
eius erant oꝑa eius. Et utiq minus
est u̾ba iustitie p̾dicare quod fecit p̾t̾
nos: qͣm impios iustificare. quod ita
facit mn nob̃: ut faciamus ⁊ nos. Re¬
stat inquir̾e quõ accipiend sit quod¬
cumq petieritis in nomine meo hoc
faciam. Propt̾ młta enĩ que petunt
scm̃ qui datus est nob̾: Pu̾sa est ista sẽ¬
tentia. Qui enĩ se filiũ dilig̾e credit. et
prẽm nõ diligit: ꝓfecto nec filiũ dili¬
git s quod sibi ip̃e confinxit. Deinde apo¬
stolica uox est Remo dicit dnm̃n iħm¬
eum diligit dicit. si eo modo dicit quo
dicunt. corde aut̃ ⁊ fcĩs negant. Sicut
de talib ait Confitentur aut̾ se nosse
dm̃: fcĩs aut̃ negant. si negatur ftĩs

Expanded text:
faciet, nulla nos necessitas cogit. Horum enim forsitan dixit, quae in illa hora faciebat: tunc autem verba fidei faciebat, et de his operibus fuerat praelocutus dicens, Verba quae ego loquor vobis, a meipso non loquor: e facit opera. Tunc igitur verba ejus erant opera ejus. Et utique minus est verba justitiae praedicare, quod fecit praeter nos, quam impios justificare, quod ita facit in nobis, ut faciamus et nos. Restat inquirere quomodo accipiendum sit, Quodcumque petieritis in nomine meo, hoc faciam. Propter multa enim quae petunt tum qui datus est nobis? Perversa est ista sententia. Qui enim se Filium diligere credit, et Patrem non diligit; profecto nec Filium diligit, sed quod sibi ipse confinxit. Deinde apostolica vox est, Nemo dicit, Domieum diligit, dicit, si eo modo dicit quo dicunt, corde autem et factis negant: sicut de talibus ait, Confitentur enim se nosse Deum, factis autem negant . Si negatur factis,
Abbreviated transcription (Latin):
t ip̃e. Porro aut̃ maiora ꝑ eum facẽ
q̃m p̾t eum nõ est defectio s dignatio
diid enĩ retribuant serui dño ꝓoĩb
bona etiam hoc eis donare dignatus:
estut maiora fac̾et ꝑ illos qͣm p̾t̾ illos:
aõne ab ore illius dures ille tristis abs

Expanded text:
t. Porro autem majora per eum facere, quam praeter eum, non est defectio, sed dignatio. Quid enim retribuant servi Domino pro oer caetera bona etiam hoc eis donare dignatus est, ut majora faceret per illos quam praeter illos. Nonne ab ore ipsius dives ille tristis abs
Abbreviated transcription (Latin):
et alium ꝑaclicum dabit uob: oster¬
qsn latine dicitur aduocatus. Et dictũ
Nundũ quippe ait hoc loco mundi
gnificans dilectores. que dilectio nõ
aa prẽ. Et ideo dilectioni huius mũdi
dequa satis agimus ut minuatur et
onstmatur in nob̾. ꝯtraria est dilectõ
en que diffunditur in cordib nr̃is ꝑ

Expanded text:
et alium Paracletum dabit vobis, ostenenim Latine dicitur advocatus: et dictum quippe ait hoc loco, mundi significans dilectores, quae dilectio non est a Patre . Et ideo dilectioni hujus mundi, de qua satis agimus ut minuatur et consumatur in nobis, contraria est dilectio Dei, quae diffunditur in cordibus nostris
Abbreviated transcription (Latin):
pr̃ qui uideri nisi iuisibilit̾ nõ pocest.
dos aut̃ inquit oognoscetis eũ. qr apd̾̃
uos manebit ⁊ in uob̃ erit. Erit meis
ut maneat. nõ manebit ut sit. Prius
enim est ẽẽ alicubi qͣm man̾e. sz ne pu¬
tarent quod dcm̃ est apud uos manebit
ita dcm. ꝙ̃ admod̾ apud hoĩem hospes
ntsibilit man̾e consueuit: exposuit
sud dix̾it apud uos manebit. cum ad¬
uxit ⁊ dixit. in uob̃ erit. Ergo miu¬
sbilit̾ uidetur. nec si nõ sit in nobis.
p̃eẽ in nob̃ eius scĩa. Sic enĩ a nobis
udetur in nob̃ ⁊ nr̃a conscĩa. Nam fa¬
nus. alt̾ius nõ uidemus: s conscĩa nũ¬
luideri ⁊ sciri ꝙ̃ad mod̾ uidendus est¬

Expanded text:
isibiliter non potest. 5. Vos autem, inquit, cognoscetis eum, quia apud vos manebit, et in vobis erit. Erit in eis ut maneat, non manebit ut sit: prius est enim esse alicubi, quam manere. Sed ne putarent quod dictum est, apud vos manebit, ita dictum quemadmodum apud hominem hospes visibiliter manere consuevit; exposuit quid dixerit, apud vos manebit, cum adjunxit et dixit, in vobis erit. Ergo invisibiliter videtur: nec si non sit in nobis, potest esse in nobis ejus scientia. Sic enim a nobis videtur in nobis et nostra conscientia: nam famus, alterius non videmus. Sed conscientia nunSed videri et sciri quemadmodum videndum
Abbreviated transcription (Latin):
udite aurib. accipite manib
dilectissimi: loq̃ntib quid̃ nob̾
hip̃o docente qui nõ recedit a nobis
dñs dicit quod mͦ cũ legẽtur audistis
lede que go lequor uob a me ipo
nõ loquor Pat aut in ie maneus tacit
oꝑa ip̃e. Ergo ⁊ u̾ba oꝑa sunt. Plane ita
est. Nam ꝓfecto qui ꝓximũ loqñdo edifi¬
cat. bonum opus oꝑatur. s quid est a
me ip̃o nõ loquor .i.a me ip̃o nõ sum qui
loquor: Ei quppe tribuit quod facit.¬
de quo est ipẽ qui facit. Pat̾ enĩ d̾s nõ
est de aliquo. filius aut̃ d̾s est quid̾ pr̃i
equalis: s de patre deo Ideo ille de. s nõ
de deo. ⁊ lum̃ s nõ de lumine Isteu̾od̾s
de doo. lum̃ de lumine. Nam in huis dua

Expanded text:
udite auribus, accipite mentibus, dilectissimi, loquentibus quidem nobis, sed ipso docente qui non recedit a nobis. Dominus dicit, quod modo cum legeretur audistis, Verba quae ego loquor vobis, a meipso non loquor: Pater autem in me oquin, etc. Ergo et verba opera sunt? Plane ita est. Nam profecto qui proximum loquendo aedificat, bonum opus operatur. Sed quid est, A me ipso non loquor, nisi, A me ipso non sum qui loquor? Ei qude quo est ipse qui facit. Pater enim Deus non est de aliquo, Filius autem Deus est quidem Patri aequalis, sed de Patre Deo. Ideo ille Deus sed non de Deo, et lumen sed non de lumine. Iste vero Deus de Deo, lumen de lumine. Denique a
Abbreviated transcription (Latin):
ser discipłm arguebat. qm̃ cor postu¬
lentis uidebat. Tamqͣm enĩ melior
i pat̾ qͣm filius. ita philippus pa¬
tem nosse cupiebat: ⁊ iõ nec filium
lacbat quo melius ẽẽt aliquid crede¬
dai Ad hunc sensum corrigend̾ dcm
est. qui iudet me uidet ⁊ patrem. Nũo
il dicis ostende nob̃ prẽm: Uideo quõ
ndicas. Nõ alt̾m q̃ris uidere siłem:¬

Expanded text:
ster discipulum arguebat, quoniam cor postuster discipulum arguebat, quoniam cor postulantis videbat; tanquam enim melior Pater esset quam Filius, ita Philippus Patrem nosse cupiebat, et ideo nec Filium sciebat, quo melius aliquid esse credebat. Ad hunc sensum corrigendum dictum est, Qui videt me, videt et Patrem: quomodo tu dicis, Ostende nobis Patrem? Video quomodo tu dicas: no
Abbreviated transcription (Latin):
uentur ad prem ꝑdiicam uos ad eum ut
pͣm etiam cegnoscatis. S qm̃ illi sumi
pbosimillimus: amͦ cegnoscetis eum cũ
anoscitis me. ⁊ tudistis eumi si oculis
pois udestis me. Qiud ergo est ꝙ dicis
idilipe. ostende nob̾ prẽm ⁊ sufficit nobe
uanto inquit cpr̃e uob̾cũ sum ⁊ nõ cog¬
quistis me Philippe qui uidet me ni
ui pie̾m. Ad̃ si ad te młtũ est hoc inde̾.
datem quod nõ iudes hoc crede. Quõ enĩ
dics inquit ostende nob̾ prẽm: Sime
idisti qui oĩmodo siłis simm. iudisti
Qum cui siłis sum. Quod si uid̾e non
potes. nõ saltem credas qr ego in pr̃e
et pat̾ in me est: Pot̾at hic dic̾e̾ phi¬
lippus: udeo quid te. ⁊ credo simillum̃
se patri.s nũquid arguendus ⁊ ob¬
iurgandus est qui cũ siłem uidet. etiã
slum cui siłis est uult uid̾e: Siłem
quid̃ noui. s ad huc alt̾m sine altõ¬
noui. Non i sufficit. nisi ⁊ illum cui
est iste siłis nou̾imus. Ostende itaq
nob prẽm ⁊ sufficit nob̃. S tõ magi¬

Expanded text:
venitur ad Patrem, perducam vos ad eum, ut ipsum etiam cognoscatis. Sed quoniam illi sum omnino simillimus, amodo cognoscetis eum, cum cognoscitis me: et vidistis eum, si oculis cordis vidistis me. 3. Quid ergo est quod dicis, Philippe, Ostende nobis Patrem, et sufficit nobis? Tanto, inquit, tempore vobiscum sum, et non cognovistis me, Philippe? Qui videt me, videt et Patrem. Quod si ad te multum est hoc videre, saltem quod non vides hoc crede. Quomodo enim dicis, inquit, Ostende nobis Patrem? Si me vidisti qui omnimodo similis sum, vidisti illum cui similis sum. Quod si videre non potes, non saltem credis quia ego in Patre, et Pater in me est? Poterat hic dicere Philippus: Video quidem te, et credo simillimum esse Patri; sed numquid arguendus et objurgandus est qui cum similem videt, etiam illum cui similis est vult videre? Similem quidem novi, snovi. Non mihi sufficit, nisi et illum cui iste est similis, noverim. Ostende itaque nobis Patrem, et sufficit nobis. Sed ideo magi
Abbreviated transcription (Latin):
hoc est in ip̃o ẽẽ oeꝑimus: Non utiq
qr ip̃e existendo uita ht̃ uitam. ⁊ ip̃
est quod ht̃. ⁊ ꝙ uita est in ip̃o. ip̃e est
m se ip̃o. Nos aut̃ nõ ip̃a uita. s ip̃ius
uite participes sumus. Atq ita ibi e¬
utmnus. ut in nobip̃is nõ quod ip̃e est
ẽẽ possumus: s nos ip̃i nõ uita ip̃m
hẽamus uitam. qui seip̃m ht̃ uitam
eo ꝙ ip̃e sit uita. Deniq ip̃e ⁊ in se ip̃o
est immutabilit̾. ⁊ in patre in seꝑa¬
bilit̾. Nos u̾o cum in nob̃ ip̃is ẽẽ uo¬
luissemus. ad nos ipõs turbati sumꝰ
unde illa uox est. ad me ip̃m turbata
est anima mea. atq in det̾ius ꝯmuta¬
ti: neq id quod fuimus man̾e potui¬
mus. Cum aut̃ ꝑ ip̃m uentinus ad
patrem sicut ait. nemo uenit ad pa¬
trem nisi ꝑ me: manentes in illo.
nec a patre nos quisqͣm pot̾it seꝑare.
nec ab illo. Connectens itaq ꝯseq̃ntia
p̾cedentib: si cognouissetis me in¬
quit.⁊ prẽm meũ utiq cognouisse¬
tis. Hoc est quod ait. nemo uenit ad

Expanded text:
hoc est in ipso esse coeperimus? Non utique, quia ipse existendo vita, habet vitam, et ipse est quod habet; et quod vita est in ipso, ipse est in seipso. Nos autem non ipsa vita, sed ipsius vitae participes sumus; atque ita ibi erimus, ut in nobis ipsis non quod ipse est, esse possimus, sed nos ipsi non vita, ipsum habeamus vitam, qui seipsum habet vitam, eo quod ipse est vita. Denique ipse et in seipso est immutabiliter, et in Patre inseparabiliter: nos vero cum in nobis ipsis esse voluissemus, ad nos ipsos turbati sumus: unde illa vox est: Ad meipsum turbata est anima mea ; atque in deterius commutati, neque id quod fuimus manere potuimus. Cum autem per ipsum venimus ad Patrem, sicut ait, Nemo venit ad Patrem nisi per me; manentes in illo, nec a Patre nos quis quam poterit separare, nec ab illo. 2. Connectens itaque consequentia praecedentibus: Si cognoquit, et Patrem meum utique cognovissetis. Hoc est, quod ait, Nemo venit ad
Abbreviated transcription (Latin):
dabor. Ep̃i namq humilitate mimdam
qr nisi humiliasset semz ip̃m ft̃s̃ obedtens
mundatõm fuisset effu sus Nec mouoit
quõ spongia ori eius potuit ammou̾
qui in cruoem fũat exaltatus a terta
Sicut enim apud altos eiͣngłistas le¬
gitur quod hic p̾t̾misit in harũdine
est fcm̃. ut spongia talis potus ad cru¬
cis sublunia leuaretur. ꝑ arimdiẽ
ũo scriptura significabatur que m¬
plebatur hoc fc̃o. Sicut eni lingna dr̃
uł greca uł latina uł alia quelz sonũ
significans qui lingua ꝓmitur: sic añ¬
do dici potest litt̃a que arudine scribi¬
tur. S sonos significantes uocis hitma¬
ne usitatissime dicimus linguas: soͥ¬
turam u̾o arundinem dici qͦminus e
usitatum eo magis est mistice figura¬
tum. faciebat ista ppłs impius. patie¬
batur ista misericors xp̃c. Qui faciebat.
quicquid faciebat nesciebat. Qui pato¬
batur aut̃: nõ solum quid fieret ⁊cur
fieret sciebat. u̾m etiam de male faciẽ¬

Expanded text:
dabor , Christi namque humilitate mundamur. Quia nisi humiliasset semetipsum factus obediens mundationem fuisset effusus. 5. Nec moveat quomodo spongia ori ejus potuerit admoveri, qui in cruce fuerat exaltatus a terra. Sicut enim apud alios evangelistas legitur, quod hic praetermisit, in arundine est factum , ut in spongia talis potus ad crucis sublimia levaretur. Per arundinem vero Scriptura significabatur, quae implebatur hoc facto. Sicut enim lingua dicitur vel graeca vel latina, vel alia quaelibet sonum significans, qui lingua promitur; sic arundo dici potest littera, quae arundine scribitur. Sed sonos significantes vocis humanae usitatissime dicimus linguas: Scripturam vero arundinem dici, quo minus est usitatum, eo magis est mystice figuratum. Faciebat ista populus impius, patiebatur ista misericors Christus. Qui faciebat, quid faceret nesciebat: qui patiebatur autem, non solum quid fieret et cur fieret sciebat, verum etiam de male facien
Abbreviated transcription (Latin):
añqͣm moreretur fierit ad huc opoetẽt.
tamqͣm ille qui potestatem hẽbat po¬
nendi aĩam suam ⁊ tr̾m sumendi eam
pactis omnib que ut ꝑag̾entur expo¬
tabat: inclinato capite tradidit sp̃m.
Qluis ita dormit qñ uolu̾it. sicut ile

Expanded text:
m moreretur fieri adhuc oportebat, tanquam ille qui potestatem habebat ponendi animam suam et iterum sumendi eam, peractis omnibus quae ut peragerentur exspectabat, inclinato capite tradidit spiritum. Quis ita dormit quando voluerit, sicut Je
Abbreviated transcription (Latin):
uendentes afferebant precia illoꝵ. et
ponebant ad pedes apłoꝵ. distribneba¬
tur aut̃ mucuiq put cuiq opus erat:
itsłigend̾ est sic distributum fuisse
huic discipło quod opus erat. tit illic
ctiam beate marie tamqͣm mr̃is eius
portio ponetur. magis q sic debemus
acciꝑe quod dcm est ex illa hora suscepit
eam discipłs in sua. ut ad eius curã
ergo eam in sua. nõ p̾dia que ulła ꝓpͥa
possidebat. s offitia que ꝓpͥa dispensa¬
tione exsequenda curabat. Deinde
subrungit. Postea sciens iłx qr om̃ia
consũmata sunt. ut consũ maretur
scriptura dicit. Sitio. Uas ergo positũ
erat aceto plenũ. Illi aut̾ spongiam

Expanded text:
vendentes afferebant pretia eorum, et vendentes afferebant pretia eorum, et ponebant ad pedes Apostolorum: distribuebatur autem unicuique prout opus erat , intelligendum est sic distributum fuisse huic discipulo quod opus erat, ut illic etiam beatae Mariae tanquam matris ejus portio poneretur; magisque sic debemus accipere quod dictum est, Ex illa hora suscepit eam discipulus in sua, ut ad ejus curam ergo eam in sua, non praedia, quae nulla propria possidebat; sed officia, sed propria dispensatione exsequenda curabat. 4. Deinde subjungit: « Postea sciens Jesus quia omnia consummata sunt, ut consummaretur Scriptura, dicit: Sitio. Vas ergo positum er
Abbreviated transcription (Latin):
qui utiq omnes s ip̃m p̾ cet̾is ⁊ fami¬
liarius diligebat: ita ut in ꝯuiio
suꝑ pectus suũ discũbere face̾t. credo
ut istius eungłu quod ꝑ cum fu̾at p̃¬
dicaturus diuinam excellenciã hoc
modo altiuis ꝯmendaret. S inq sua
iohes mnrẽm dñi accepit: Neq enim
nõ ex eis erat qui dix̾unt ei:ecce nos
dimisimus omnia ⁊ sequuti sumus
te. S ibi quoq audierant. Quicũq
ista dimiserit pp̃ me: accipiet in hoc
scło centies tm̃. Hẽbat ergo discipłs
centuplicit̾ plura qm dimiserat. in
que suscipet eius mrem qui illa
donau̾at. S in ea societate boatus io¬
hannes receꝑat centuplũ. uibi nemo
dicebat aliquid suũ: s erant ilł oĩa
hñtes ⁊ omnia poslidentes. Quõ gͦ
mr̃em magistri ⁊ dm̃ sui discipls
et famulus acepit in sus ubi ali¬
quid luũ nemo dicebat An qr paulo
post in cod̃ libro legitur. quotquot.n.
possessores predioꝵ uł domoꝵ erant.

Expanded text:
qui utique omnes, sed ipsum prae caeteris et famiqui utique omnes, sed ipsum prae caeteris et familiarius diligebat, ita ut in convivio super pectus suum discumbere faceret. Credo ut istius Evangelii, quod per eum fuerat praedicaturus, divinam excellentiam hoc modo altius commendaret. Sed in quae sua Joannes matrem Domini accepit? Neque enim non ex eis erat qui dixerant ei: Ecce nos dimisimus omnia, et secuti sumus te; sed ibi quoque audierat: Quicunque ista dimiserit propter me, accipiet in hoc saeculo centies tantum . Habebat ergo ille discipulus centupliciter plura quam dimiserat, in quae susciperet ejus matrem qui illa donaverat. Sed in ea societate beatus Joannes perceperat centuplum, ubi nemo dicebat aliquid suum, sed erant illis omnia habentes, et omnia possidentes . Quomodo ergo matrem magistri et Domini sui discipulus et famulus accepit in sua, ubi aliquid suum nemo dicebat? An quia paulo post in eodem libro legitur, Quotquot enim possessores praediorum vel domorum erant,
Abbreviated transcription (Latin):
lud mͥ ⁊ tibi est mulier: Nond̾ uẽĩt
ua moa. Hanc itaq horam p̾dix̾at
quetinic nond̾ uen̾at: in qua debetet
lgnosc̃e mr̃em moriturus. de qua
sietat mortalit̾ natus. Tunc ergo di¬
ina facturus. nõ diuinitatis s m
ex qua fuerat fc̃s homo affectu ꝯmenda¬
bat humano. Cunc enĩ qui mariam cira¬
uerat in nodescebat uirtute. nunc aut̃
facit quod faciend̾ ammonet exẽplo
suo suos instruxit p̾ceptor bonus ut a
pus filus impendatur cura parentib:
tamqͣm lignum illud ubi erant fixa
m̃bra morientis. etiam cathedra fu̾it
magistri docentis. Et hac doctrina sana
didicerat paulus apls quod docebat
qñ dicebat. Si quis aut̃ suis ⁊ maxi¬
me domesticis nõ puidet: fidem negat
ut famule dei quam creauerat ⁊ re¬
gebat. s ut mr̃i hõ de qua creatus fu̾at
et quam relinquebat. alt̾m ꝓ se quodã¬
modo filiũ ꝓuidebat. Nam cur hoc fe¬
cerit: quod sequitur indicat. Ait enĩ
eunglista. Et ex ila hora: accepit eam

Expanded text:
Quid mihi et tibi est mulier? Nondum venit hora mea . Hanc itaque horam praedixerat, quae tunc nondum venerat, in qua deberet agnosci a matre moriturus, de qua fuerat mortaliter natus. Tunc ergo divina facturus, non divinitatis, sed ex qua fuerat factus homo, affectu commendabat humano. Tunc enim qui Mariam creaverat, innotescebat virtute; nunc vero Facit quod faciendum admonet, et exemplo suo suos instruxit praeceptor bonus, ut a filiis piis impendatur cura parentibus: tanquam lignum illud ubi erant fixa mbra morientis, etiam cathedra fuerit Magistri docentis. Ex hac doctrina sua didicerat Paulus apostolus, quod docebat quando dicebat: Si quis autem suis, et maxime domesticis non providet, fidem negat,ut famulae Deus, quam creaverat et regebat, sed ut matri homo de qua creatus fuerat, et quam relinquebat, alterum pro se quodammodo filium providebat. Nam cur hoc fecerit, quod sequitur indicat. Ait enim evangelista: Ex illa hora accepit eam
Abbreviated transcription (Latin):
eqͣlib fc̃is partib sola remanserit.
que ne conscindetur uenit in sortem
ꝑ ea positũ est quod ait. quis quid tol¬
leret .i. quis eam tolleret. Tamqͣm si
totũ ita dice̾tur. Diuiserunt uestim̃¬
ta eius mittendes sortem suꝑ eis. qͥs
timicam que partib eqͣlib suꝑfu̾at
tolleret. Querat forte aliquis quid
significet in tot partes uestim̃toꝵ
facta diuisio ⁊ de tunica illa sortio.
Quadripartita uestis dñi ihu xp̃i qͣ
dripartitam figurauit eius eccłam
toto scil qui qͣtuor ꝑtib constat ter¬
raꝵ orbe diffusam: et omnib eudem
pp̃ quod alibi dicit inissurũ se angłos
suos ut colligant electos eius a qua¬
tuor uentis. Quod quid est nisi a qua¬
tuor ꝑtib mundi oriente. occidente.
aquilone. m̾die: Tmica u̾o illa sor¬
tita: oĩm ꝑtium significat imita¬
tem: que c̾aritatis uinculo ꝯtinet᷑.
de caritate aut̃ loqunturus apłs:

Expanded text:
aequalibus factis partibus sola remanserit, aequalibus factis partibus sola remanserit, quae ne conscinderetur, veniret in sortem; propterea positum est quod ait, Quis quid tolleret, id est, quis eam tolleret: tanquam si totum ita diceretur, Diviserunt vestimenta ejus, mittentes sortem super eis, quis tunicam quae partibus aequalibus superfuerat, tolleret. 4. Quaerat forte aliquis, quid significet in tot partes vestimentorum facta divisio, et de tunica illa sortitio. Quadripartita vestis Domini Jesu Christi, quadripartitam figuravit ejus Ecclesiam, toto scilicet, qui quatuor partibus constat, terrarum orbe diffusam, et omnibus eisdem Propter quod alibi dicit missurum se Angelos suos, ut colligant electos ejus a quatuor ventis : quod quid est, nisi a quatuor partibus mundi, Oriente, Occidente, Aquilone et Meridie? Tunica vero illa sortita, omnium partium significat unitatem, quae charitatis vinculo continetur. De charitate autem locuturus Apos
Abbreviated transcription (Latin):
ri nũm posuit. Que loquutio scriptu¬
ris scĩs insolita nõ est. qͣmitis nõ ulłi
codices sortem repperiantur hr̃e nõ sor¬
tes. Marcus itaq solus uidetur aliquã
intulisse qõnem. Dicendo enim muttẽ¬
tes sortem suꝑ eis quis quid tolleret.
tanqͣm suꝑ omnib uestim̃tis nõ suꝑ
sola tumca sors missa sit loquutus
uidetur. S etiam hic breuitas obscu¬
ritatem facit. Sic ent̃ dcm̃ est mitten¬
tes sortem suꝑ eis: ac si dicẽtur. mit¬
tentes sortem cum dutid̾entur. quod
et fcm̃ est. Omntũ quippe uestim̃ doꝵ
eius diuisio completa nõ ẽẽt: nisi
forte clarusset quis etiam illam tu¬
nicam tolleret ut sic contentio diui¬
dentiũ fintretur. uł nlła potius orire¬
tur.Quod ergo ait quis quid tolleret
qñ quid̃ hoc sortiti deputatur: nõ ad
omnia que diuisa sunt uestimenda
referend̾ est. Sors euim missa est qͥs
illam tunicam tolleret De qua qm
narrare p̾t̾misit qͣlis fu̾it. ⁊ ꝙ̃ admod

Expanded text:
ri numerum posuit: quae locutio Scripturi numerum posuit: quae locutio Scripturis sanctis insolita non est, quamvis nonnulli Codices sortem reperiantur habere, non sortes. Marcus itaque solus videtur aliquam intulisse quaestionem. Dicendo enim: Mittentes sortem super eis, quis quid tolleret , tanquam super omnibus vestimentis, non super sola tunica sors sit missa, locutus videtur. Sed etiam hic brevitas obscuritatem facit. Sic enim dictum est mittentes sortem super eis, ac si diceretur: Mittentes sortem cum dividerentur. Quod et factum est; omnium quippe vestimentorum ejus divisio completa non esset, nisi sorte claruisset quis etiam illam tunicam tolleret, ut sic contentio dividentium finiretur, vel nulla potius oriretur. Quod ergo ait: Quis quid tolleret, quandoquidem hoc sorti deputatur, non ad omnia quae divisa sunt vestimenta referendum est. Sors enim missa est, quis illam tunicam tolleret, de qua quoniam narrare praetermisit qualis fuerit, et quemadmodum
Abbreviated transcription (Latin):
mnans postea dixit. ⁊ in uestem meã
miserunt sortem. pp̃ illam reliquam
timicam. De qua redicam quod ip̃e do¬
nau̾it. cum pͥus eam que obortri pt
tamqͣm eũngłiste int̾ se discrepent
calumpniam ꝓpulsau̾o: demonstsis
nlłius cet̾oꝵ u̾ba narrationi iohis
eẽ ꝯtraria. Matheus enim dicendo
diuiserunt uestim̃ta eius sortẽ mit¬
tentes: ad totam ditiisionem uesti¬
mentoꝵ uoluit inclłigi etiam illã
tunicam ꝑtin̾e de qua sortem mise¬
runt: qr utiq omnes uestes diuidẽ¬
dom quib ⁊ illa fuit. de ip̃a sortiti
sunt. Tale est quod ait etiam lucas.
diuidentes nestim̃ta eius: miserũt
sortes. Diuidentes enĩ uen̾unt ad tu¬
nicam. de qua fcã est sortio: ut inter
eos uniu̾sa uestim̃toꝵ eius diuisio
compleretur. Quid aut̃ int̾est utrũ
dicatur diuidentes miserunt sortes.
quod ait lucas: an drriserũt sortem
mittentes quod ais matheio. nili quos
lucas dicendo sortes. płalem ꝓ singła¬

Expanded text:
minans, postea dixit: et in vestem meam minans, postea dixit: et in vestem meam miserunt sortem, propter illam reliquam tunicam. De qua re dicam quod ipse donaverit, cum prius eam quae oboriri potest, tanquam evangelistae inter se discrepent, calumniam propulsavero, demonstrans nullius caeterorum verba narrationi Joannis esse contraria. Matthaeus enim dicendo: Diviserunt vestimenta ejus sortem mittentes , ad totam divisionem vestimentorum voluit intelligi etiam illam tunicam pertinere, de qua sortem miserunt, quia utique omnes vestes dividendo, in quibus et illa fuit, de ipsa sortiti sunt. Tale est quod ait etiam Lucas: Dividentes vestimenta ejus, miserunt sortes . Dividentes enim venerunt ad tunicam, de qua facta est sortitio, ut inter eos universa vestimentorum ejus divisio compleretur. Quid autem interest utrum dicatur: Dividentes miserunt sortes, quod ait Lucas, an: Diviserunt sortem mittentes, quod ait Matthaeus? nisi quod Lucas dicendo sortes, pluralem pro singula
Abbreviated transcription (Latin):
uestimenta eius ⁊ fec̾unt q̃tuor parcos:
unicuiq militi ꝑtem. Icceꝑunt ⁊ tunt¬
cam. Et sic loquutus est ut de cet̾is nesti¬
mentis nuam sortem missam eẽ uidea¬
mus: s de cunica. quam simul cũ cet̾is
enim sequitur exponens. Erat aut̃ tu¬
nica inconsucilis desuꝑ contexta ꝑ totul.
Cur aut̃ de illa sortem miserunt nar
cuius sit. Apparet itaq in alus uesti¬
b eq̃les eos hũisse pres partes. ut sor¬
tiri nocẽ nõ fait: in illa t̾o una nõ eos
hr̃e potuisse singłas partes nisi scm¬
deretur tit pannos eius mutilit̾ tolle¬
rent. Quod ne facent:ad unam eam
ꝑuenire sortionem maluerunt. Cuiꝰ
euĩngłiste narrationi consonat etiam
ꝓphicum testimoniũ: quod ⁊ tp̃e ꝯtinui
subumgens. ut scriptura inquit mi¬
pleretur dicens. Partici sunt uesti¬
menta mea sibi ⁊ suꝑ uestem meam
miserunt sortem. Non enĩ ait sortiti¬
s partiti. nec ait sortientes partiti sũt.¬
s in cet̾is uestim̃tis sortem oĩo nõ no¬

Expanded text:
estimenta ejus, et fecerunt quatuor partes, unicuique militi partem; acceperunt et tunicam. Et sic locutus est ut de caeteris 631 vestimentis nullam sortem missam esse videamus: sed de tunica quam simul cum caeterienim sequitur exponens: Erat autem tunica inconsutilis, desuper contexta per totum. Cur autem de illa sortem miserint narr illa, cujus sit. Apparet itaque in aliis vestibus aequales eos habuisse partes, ut sortiri necesse non fuerit: in illa vero una non eos habere potuisse singnderetur, ut pannos ejus inutiliter tollerent; quod ne facerent, ad unum eam pervenire sortitione maluerunt. Hujus evangelistae narrationi consonat etiam propheticum testimonium, quod et ipse continuo subjungens, Ut scriptura, inquit, impleretur dicens, Partiti sunt vestimenta mea sibi, et super vestem meam miserunt sortem. Non enised partiti. Nec ait: Sortientes partiti sunt in caeteris vestimentis sortem, omnino non no
Abbreviated transcription (Latin):
quis dixit. qr ꝑ malos fc̃ã sunt. Non
ꝑsecuti. Quid enĩ de ip̃a cruce creditur
sumus. que ceote silt ab inunicis aq
inrpus xp̃o facta ⁊ impacta est: Et tũ
ea significari recte intlłigitur quod
ait apłs. que sit latitudo ⁊ longitudo
et altitudo ⁊ ꝓfundũ. Cata est quippe
in tnͣsũ so ligno quo extenduntur
pendentis manus ⁊ significat opera
bona in latitudine caritatis Longa
est a tͣnͣsũso ligno usq ad t̾ram. ubi
dorsum ⁊ pedes figuntur. ⁊ significat
ꝑseu̾antiam in longitud me tpr̃is uł
in finem. Alta est in cacumine quod
tnͣsũsum lignũ sursũ u̾sus excedi.
et siguificat lupiuĩ fimnem quo clt¬

Expanded text:
quis dixerit, quia per malos facta sunt, non quis dixerit, quia per malos facta sunt, non qui sunt persecuti. Quid enim de ipsa cruce dicturi sumus, quae certe similiter ab inimicis atque impiis Christo facta et impacta est? Et tamen ea significari recte intelligitur quod ait Apostolus, Quae sit latitudo, et longitudo, et altitudo, et profundum . Lata est quippe in transverso ligno, quo extenduntur pendentis manus; et significat opera bona, in latitudine charitatis: longa est a transverso ligno usque ad terram, ubi dorsum pedesque figuntur; et significat perseverantiam in longitudine temporis usque in finem: alta est in cacumine, quo transversum lignum sursum versus exceditur; et significat supernum finem, quo c
Abbreviated transcription (Latin):
demonstro. Et alio locoait Eegnolce tes
q alibi. Duꝑ omiua aut̾ hec. caritattn
que est uniculũ ꝑfectionis. Si ergoca¬
ritas ⁊ suꝑeminentiorem hł̃ uam et
texta ꝑhibeatur. Inconsutilis aut̃ ne
unũ omnes cosligit. Sicut in apłis cui
cẽt etiam ip̃e num̾us duodenarius .i
rogati. solus petrus respondit. T̃n es
xp̃c filius dei urui. Et ei dicitur. tibi da¬
bo claues regni celoꝵ. tamq̃m ligandi
omnub tam̃qͣm ꝑ sonam gens ip̃ius
unitatis acceꝑit. Ideo unus ꝓ om̃ib.
qr unitas est in omnib. Unde ⁊ hiccũ
dixisset desuꝑ contexta: addidit ꝑ totũ
Quod si referamus ad id quod signifi
niatur ad totũ. a quo toto sicut gre
indicat lingua catholica uocatur at̾ia
In sorte aut̃ quid nisi dei grã ꝯm̃data
est: Sic quippe in uno ad omnes ꝑtiẽtt
cum sors om̃nib placuit: qr ⁊ deigr̃a
sors mittitur nõ ꝑsone cuiusq uel
m̾itis: s occulto iuditio dei ceditur. sa
ideo ista nõ aliquid boni significasse

Expanded text:
e que alibi: Super omnia autem haec charitatem, quae est vinculum perfectionis . Si ergo charitas et supereminentiorem habet viam,texta perhibetur. Inconsutilis autem, ne unum omnes colligit; sicut in apostolis cum esset etiam ipse numerus duodenarius, id nt interrogati, solus Petrus respondit: Tu es Christus Filius Dei vivi, et ei dicitur: Tibi dabo claves regni coelorum ; tanquam ligandi omnibus tanquam personam gerens ipsius unitatis acceperit; ideo unus pro omnibus, quia unitas est in omnibus. Unde et hic cum dixisset, desuper contexta, addidit, per totum. Quod si referamus ad id quod significre inveniatur ad totum: a quo toto, sicut Graeca indicat lingua, Catholica vocatur Ecclesia. In sorte autem quid, nisi Dei gratia commendata est? Sic quippe in uno ad omnes pervenit, cum sors omnibus placuit, quia et Dei gratia sors mittitur, non personae cujusque vel meritis, sed occulto judicio Dei ceditur. 5. Nec ideo ista non aliquid boni significasse
Abbreviated transcription (Latin):
mod uolu̾unt uidei. nõ ip̃i s milites qͥ
prebant pylato. indicante ip̃o crucifixe¬
unt iħm. Et tũ si uoluntates. si mͥdias.
lioꝑam. si traditõm. postremo si extorꝙ̃¬
decdamores eoꝵ cogitemus: magis utiz
nsde crucifix̾unt iħm. S de partitione
alorticione uestim̃toꝵ eius: nõ est p̾t̾e¬
int̾ loqñd. Qmͣius enim omnes ennge¬
ste qͣtuor huius rei memin̾int: ceteri
itissime. Cam u̾omatheus ait. Postq̃
aut̾ crucifix̾unt eum: diuiserunt uesti¬
menta eius sortem mittentes. Marcꝰ.
Ecucifigentes eum diuiserunt nesti¬
menda eius. mictentes sortem suꝑ eis
quis quid tolleret. Lucas. diuidentes u̾o
uestmñta cius: miserunt sortes. Iohes
aut̃ ⁊ quot partes de uestim̃tis eius fe¬
cerint dixit .i. qͣtuor. ut singłas tolłent
unde apparet q̃tuor fuisse milites qui¬
n eo crucifigendo p̾sidi parĩut. Na¬
nfeste quippe ait. Milites ergo cum cru¬
afrxissent eum. acceꝑunt uestimenta
tus: ⁊ fec̾unt qͣtuor partes. unicuiq

Expanded text:
 milites qui parebant Pilato, judicante ipso, crucifixerunt Jesum; et tamen si voluntates, si insidias, si operam, si traditionem, postremo si extorquentes clamores eorum cogitemus, magis utique Judaei crucifixerunt Jesum. 2. Sed de partitione et sortitione vestimentorum ejus non est praetereunter loquendum. Quamvis enim omnes Evangelistae quatuor hujus rei meminerint, caeteri apertissime. Nam Matthaeus ait: Postquam autem crucifixerunt eum, diviserunt vestimenta ejus, sortem mittentes . Marcus: Et crucifigentes eum, diviserunt vestimenta ejus, mittentes sortem super eis, quis quid tolleret . Lucas: Dividentes vero vestimenta ejus, miserunt sortes . Joannes autem et quot partes de vestimentis ejus fecerint, dixit, id est, quatuor, ut singulas tollerent. Unde apparet quatuor fuisse milites qui in eo crucifigendo praesidi paruerunt. Manifeste quippe ait, Milites ergo cum crucifixissent eum, acceperunt vestimenta ejus, et fecerunt quatuor partes, unicuique