comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
inegiptiis qui eis ꝓmittebant ꝓtectionẽ.
et habebant fiduciam inathiopib. qui
erant egiptiis sociati. Cum gͦ audissent
iuidissent tam egiptios quã ethiopes
minari in captiuittitẽ ignominiose abassy¬
riis: timuerunt ualde. ⁊ crubuer̃ qđ
spem suam in illis posuerint. Et dieet
habitator insule huiꝰ : indie illa. Insu¬
la dr̃ eo qđ insalo id ĩmari posita sit.
cine erat spes nr̃a. ad quos cõfigimus.¬
ut libarent nos a facię regis assyrioꝵ:
Et quo mͦ effugere poterimꝰ nos: Nũ quid
ista ÷ spes nr̃a quam habebamiꝰ in egipto.
⁊ ethuopia ciad hos confugimꝰ ut nob̾ p̃beren
aux ilium. quise de captiuitatis malo erue¬
re nõquiuer̃: Et si illi captisunt quomͦ
nos effugere poterimꝰ nos: Considanda ÷
ꝓuidentia dĩ quomodo omia regna cõtra
se insuꝑbiam eleuatt destruxerit: eorũq
potestatem adnichilũ deduxerit. Contra
dĩ uolunttitem ifrł sꝑauit in damas co ⁊ siriis.
I dõq itun illi qui ad uersariis dĩ ꝓmittebar

Expanded text:
in Aegyptiis qui eis promittebant protectionem et habebant fiduciam in Aethiopibus qui erant Aegyptiis sociati. Cum ergo audissent et vidissent tam Aegyptios quam Aethiopes minari in captivitatem ignominiose ab Assyriis, timuerunt valde, et erubuerunt quod spem suam in illis posuerint. « Et dicet habitator hujus insulae in die illa. » Insula dicitur eo quod in salo, id est in mari sit posita. cine erat spes nostra, ad quos confugimus: et quomodo nos effugere potuerimus? « Nunquid ista est spes nostra quam habebamus in Aegypto et Aethiopia, et ad hos confugimus ut nobis praeberent auxilium, qui se de captivitatis malo eruere nequiverunt. Et si illi capti sunt, quomodo nos effugere poterimus? Consideranda est providentia Dei, quomodo omnia regna contra se in superbiam elevata destruxerit, eorumque potestatem ad nihilum deduxerit. Contra Dei voluntatem Israel speravit in Damasco et Syriis ideoque tam illi qui adversariis Dei promitte
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ omĩa scuptilia dõꝵ eiꝰ cõtrita st̃ ĩ terra.
Qđ dicit cecidit babyloi intelligendum ẽ.
quia i p̾sentia dĩ iam cecidat uastante
cyro cum dario babilonẽ: non solũ urbs
est destruc ta s etiam idola eiꝰ ad nichi¬
lum redacta sunt: destructo teplo
belis ⁊igne concremato. Tritura mea
& filia aree meȩ̨ que audiui adño ercer¬
cituum ddisrł adnnunciaui uob̃. ł ac̃
apostropham adierłi quã appellat
trituram. eo qđ adiuersis gentibus
triturabatur siue conculcabatur.
Triturare eñi est conculcare. E ilia etiã
areę appellatur id filia templi qđ erat
construc tum in area ornan iebe̾ qui et
areuna uoeabatur. Et est sensus.
Otritura mea ierłm quę amultis genti¬
bus es contritti. ⁊ ofilia areę meȩ. id
templi qđ sitũ est inarea areunę.
non tibi uideatur incredibile eẽ qđ
dixi debabylone. quia nõ sunt mea
uerba s dñ excercituũ. ⁊ quę audiui
ab illo. Hec adnunciaui uobis

Expanded text:
contrita sunt in terram. » Quod dicit cecidit Babylon, intelligendum est quia in prophetia Dei jam ceciderat. Vastante Cyro cum Dario Babylonem, non solum urbs est destructa, sed etiam idola ejus ad nihilum redacta sunt, destructo templo Belis et igne concremato. « Tritura mea et filia areae meae quae audivi a Domino exercituum Deo Israelis annuntiavi vobis. » Facit apostropham ad Hierusalem, quam appellat trituram, eo quod a diversis gentibus triturabatur sive conculcabatur. Triturare enim est conculcare. Filia etiam areae appellatur, id est filia templi, quod erat constructum in area Ornam Jebusaei, qui et Areuna vocabatur . Et est sensus: O tritura mea, Hierusalem, quae a multis gentibus es contrita, et, o filia areae meae, id est, templi quod situm est in area Areunae, non tibi videatur incredibile esse, quod dixi de Babylone: quia non sunt mea verba: sed Domini exercituum, et quae audivi ab illo annuntiavi vobis
Abbreviated transcription (Latin):
in assirios. ⁊ de assyriis inegiptũ. lib̾am
potestatem han̾t. maxime nego ciatineᷤ
eoꝵ. qui de regno ad regnũ transeunt.
Qđ autem eit seruient egipus assur.
nõ ideirro dicit qđ postea subiee ti
fuissent illi. s propt̾ legiones romatioꝵ
que isteruete syro milite custodiebar
egiptum. uł quia utraq gens ea que a¬
pud se abundant. in aliam causa
commercii transfert. Indię illa

Expanded text:
in Assyrios et de Assyriis in Aegyptum, liberam in Assyrios et de Assyriis in Aegyptum, liberam potestatem habent, maxime negotiatores eorum, qui de regno ad regnum transeunt. Quod autem ait: Servient Aegyptii Assur: non idcirco dicit quod postea subjecti fuissent illi: sed propter legiones Romanorum, quae instructae Assyrio milite custodiebant Aegyptum: vel quia utraque gens, ea quae apud se abundant, in alia causa commercii transfert. « In die illa
Abbreviated transcription (Latin):
id ꝑcriti ꝑmittet elec tos apsecutorib:
nõ ad negationẽ credentiũ ꝑtinet. sed
ad probationẽ ⁊ remunerationẽ. Quẽ
em̃ diligit ds̃ corripit: flagellat omnẽ
filiũ quen recipit. Et si adtempꝰ inqͥt
recesser int abeo reuertentur ad illũ.
& sanabit eos apeccatis. et ab om̃i tribu.¬
latione. Indie illa iđ in tpr̃ dñici ad¬
uentus. erit. Uia de egipto in assirios.
u intrabit assirius egeptũ. ⁊ egiptus in
assirios. ⁊ seruient egiptii assur. Ante
dñi ad uentũ singule gentes ꝓpͥos reges
habebant. nec erat licitũ cuiꝗͣ de una
regione transire inaliam: quia ex plora¬
torib accipiebantur. In romano autẽ
imꝑio unũ fac ltist̃ ⁊ maximȩ pꝰ ꝗͣ¬
indõ credider. Ab eusraten enĩ usq
tẏgrim omine medium. regio assirioꝵ
suit: i quos uieteres assirios. nos modo
syros uocamiꝰ aparte potum appellantes
Post diii gͦ passionem uia de egipto suit.¬
qr quicũq uolunt mꝰ deegiptus tͥnsire

Expanded text:
i permittet electos a persecutoribus, non ad negationem credentium pertinet, sed ad probationem et remunerationem. « Quem enim diligit Dominus, corripit . » Flagellat autem omnem filium quem recipit. Et si ad tempus, inquit, recesserunt ab eo: revertentur ad illum, et sanabit eos a peccatis et ab omni tribulatione. « In die illa, » id est in erit via de Aegypto in Assyrios, et intrabit Assyrius Aegyptum, et Aegyptus in Assyrios, et servient Aegyptii Assur. » Ante Domini adventum singulae gentes proprios reges habebant, nec erat licitum cuiquam de una regione transire in aliam, quia pro exploratoribus accipiebantur. In Romano autem imperio unum facta sunt, et maxime pisto crediderunt. Ab Euphrate enim usque Tigrim omne medium regio Assyriorum fuit, et quos veteres Assyrios nos modo Syros vocamus, a parte totum appellantes. Post Domini ergo passionem via de Aegypto fuit quicunque volunt modo de Aegyptiis transire
Abbreviated transcription (Latin):
gemitũ eiꝰ cessare feci. Triplicuer
hec sencentia potest intelligi. Omnẽ ge¬
mitũ eiꝰ cessare feci. quo te ⁊ alias gentes
gemere faciebat. uł qđ nullus iam ge¬
mat p̾ss̾ potentia babylonis. seui qđ
tantis mał afflic tasit ut coram te ge¬
mere non audeat. P ropterea repleti
sunt lumbi mei dolore: angustia posse¬
dit me sicut angustia parturientis.
or ꝓphe plangentis babylonẽ spu pro¬
phali. Propterea inquid quia babilori
tantis est repletti miseruis. repleti sunt
lumbi mei dolore. sicut lumbi mubierũ
parturientium. angustia possedit me
p̃iudens tunte multitudinis sanguine
fundi. sic̾: angustia parturientis. Cor
audirem sub miseriam babylonis. con
meũ. siue. iuirtus mea : teuebre id an
gustie & dolores. stupe fecer me: id̾

Expanded text:
gemitum ejus cessare feci. » Tripliciter gemitum ejus cessare feci. » Tripliciter haec sententia potest intelligi. Omnem gemitum ejus cessare feci, quo te et alias gentes gemere faciebat: vel quod nullus jam gemat pressus potentia Babylonis, seu quod tantis malis afflicta sit, ut coram te gemere non audeat. « Propterea repleti sunt lumbi mei dolore, angustia possedit me, sicut angustia parturientis. » Vox prophetae plangentis Babylonem spiritu prophetali. Propterea, inquit, quia Babylon tantis est repleta miseriis, repleti sunt lumbi mei dolore: sicut lumbi mulierum parturientium. Angustia possedit me, praevidens tantae multitudinis sanguinem fundi, sicut est angustia parturientis. « Coterram, cum audirem, subaudis miseriam Babylonis, contmeum » sive virtus mea; « tenebrae, » id est, angustiae et dolores « stupefecerunt me,
Abbreviated transcription (Latin):
ab affrico ueniunt deserto tienit: de
tra orribili uisio dura nunciatti ÷ miebu
Uox babilonis ẽ. Sicut ab affrico iđ ab
australi parte tempestas ueenĩs uenire
consueuit: itt m̾ deserto medoꝵ ⁊ ꝑsa¬
rum uastittis uenit. ⁊ de t̾ra horibili
iđ tribili. cuiꝰ nec nom̃ audire possũ.
sine foranidine. uisio dira nunciatu :¬
michi: aduentꝰ scilieet mȩgloꝵ ⁊ ꝑsarũ¬
Q iud duriꝰ quam captiuitatis malum: Et
quid duriꝰ quam abipsis subiectis nor
solum temporalia bona. s aetiã uttim
p̃sentem auferri : Qui incredulus est
balthasar. occidendo illum. Et qͥ depͥpła
illud fieret. tñ infideliter eger̃ darius
& cirus: contra dñm suũ balthasar.
A scende elam: obside niede. Uor dñ al¬
uł sida. Ascende inquit excereitꝰ. clam
id qui de helam ꝓuncia uenis. et o excer¬
cuus mede. id qui demedia es obside
babilonem. Et est sensus. Netimeas o
mede ⁊ ꝑsa uastare babilonẽ: ascendite
suꝑ equos ur̃os. & obsidete ciuitatẽ. Om̃ẽ

Expanded text:
venit, de terra horribili visio dura nuntiata est mihi. » Vox Babylonis est. Sicut ab Africo, id est ab australi parte, tempestas vehemens venire consuevit: ita mihi de deserto Medorum et Persarum vastitas venit, et de terra horribili, id est terribili, cujus nec nomen audire possum sine formihi, adventus scilicet Medorum et PersaruQuid durius quam captivitatis malum? Et quid durius quam ab ipsis subjectis non solum bona temporalia, sed etiam vitam praesentem auferri? « Qui incredulus est,Balthasar, occidendo illum: « et qui depopillud fieret, tamen infideliter egerunt Darius et Cyrus contra dominum suum Balthasar. « Ascende Elam, obside Bede. » Vox Domini alPersida. Ascende, inquit, o exercitus Elam, id est qui de Elam provincia venis, et o exercitus Mede, qui de Meda es, obside Babylonem. Et est sensus: Ne timeatis, o Medi et Persi, vastare Babylonem, ascendite super equos vestros, et obsidete civitatem. « Omnem
Abbreviated transcription (Latin):
sum constituȩ specłatorẽ. ⁊ quetumq
audieris ame. uł uideris spũ propħoli:
ad mincia. Et iudit ille speculator id
ego. uidĩ currum duorũ eqͥtini. hoc :
bigan que duob equis duci solebat.
equos utebatur disparib animalibus
asino uideliẽ ⁊ camelo. ascensor iste
duoꝵ animalium intelligitur cyrus
post mortem darii auincli sui. asinus
regnum ꝑsarum est. quod ante eyrum
ignobile fuit. ⁊ nullius dignitttis int̾reĩa
ipsis uenit ipse cyrus contra babylonẽ
pariter cum auincłosuo dario. Et cori
cupat᷑ ⁊ leo ꝓ uirtute animi: & qͥa dubiũ
erat de ꝑsona speculatoris. ipse exponit
manifestiꝰ dicẽs. Suꝑ speculã dñi ego sũ

Expanded text:
sum constitue speculatorem, et quaecunque sum constitue speculatorem, et quaecunque audieris a me vel videris spiritu prophetali, annuntia. « Et vidit » ille speculator, id est, ego vidi, « currum duorum equorum, » hoc est, bigam quae duobus equis duci solebat, equis utebatur disparibus animalibus, asino videlicet et camelo. Ascensor iste duorum animalium, intelligitur Cyrus post mortem Darii avunculi sui. Asinus regnum Persarum est, quod ante Cyrum ignobile fuit, et nullius dignitatis inter caetera Persis venit ipse Cyrus contra Babylonem pariter cum avunculo suo Dario. « Et concupatur et leo pro virtute animi: et quia dubium erat de persona speculatoris, ipse exponit manifestius, dicens: « Super specula Domini ego sum
Abbreviated transcription (Latin):
sam contem plare inspecula. cõmedentes
et bibentes. surgite principes. arripite clipe¬
um. Duppliciter potest intelligi illud.
O ꝑseimedi sumite cybum futuro p̃lro
p̃parantes uos: ut fortes satis ad dimican¬
dum ⁊ occidendum babilom os. Cumq
cõmeditis ⁊ biberitis surgut. arma arri
ꝑficite: quia ds̃ regnum istiꝰ numerauit.
Alit̾. Obabilon para tuo regi baldiasar
m̃sam. ⁊ contemplare quid post cibru
eueniat ei. Uos aute dari et eyre qͥcum
rege cõmeditis. surgite ⁊ int̾sicite dnĩn
urm : uł contemplare o balthasar quid
sit inpariete scriptũ. Mane tethel fares.
Hec enĩ dirit michi dñs. Uade ⁊ pone spe¬
culitorem ⁊ quodcũq uidit ad nunciet.
S peculatorem hoc in loco prophami intelligi¬
mus. ysaiam. qui speculabatur quȩ dñs
p̃cepturꝰ erat suꝑ babilonem. Propłis nãq
speculatores appellabantur: sicut ad erechiele
dr̃. Fili hominis spediorẽ dedite domui
isrł. Tale est ergo acsi diceret. Tenetip¬

Expanded text:
dentes et bibentes. Surgite, principes, arripite clypeum. » Dupliciter potest intelligi istud. Et Persi et Medi, sumite cibum futuro praelio praeparantes ut fortes sitis ad dimicandum et occidendum Babylonios. Cumque comederitis et biberitis, surgite, arma arripperficite, quia Deus regnum istius numeravit. Aliter: O Babylon, para regi tuo Balthasar mensam, et contemplare quod post cibum eveniat ei. Vos autem, Dari et Cyre, qui cum rege comeditis, surgite et interficite dominum virum. Vel contemplare, o Balthasar, quod sit in pariete scriptum: « Mane, Techel, Phares . » « Haec enim dixit mihi Dominus: Vade et pone speculatorem, et quodcunque viderit, annuntiet. » Speculatorem hoc in loco prophetam intelligimus Isaiam, qui speculabatur quae Dominus praecepturus erat super Babylonem. Prophetae namque speculatores appellabantur, sicut ad Ezechielem dicitur: « Fili hominis, speculatorem dedi te Domui Israel . » Tale est ac si diceret: Temetip
Abbreviated transcription (Latin):
cleopatra suꝑatis. angustus rdma no ii¬
ꝑio subiugauit. S exhis om̃ib ehal¬
deos consttit fuisse crudeliores: roma¬
atqr siccabitur. Non de mari
magno hoc dr̃. s de lacu qui appellat̾
mareots. Om̃s enĩ congregationes
aquarũ scđm proprietite᷑ hebree
lingue sic̃ supra dic lum est. ap.¬
Naturale est sic̃ beatus. hyronimꝰ dicit
ut cuꝑ iram dĩ captiuitas. uenerite.
indignationemeiꝰ pestilentia subseqͣtur
& Aduersus peccatores elem̃ta cunc ta
deseutint. P otuit igitur et̃ ut ueni¬
ente captiuittite egiptioꝵ ꝑcaldeos.
uł aetiã ꝑromanos. aquę de nilo &
defontib deficerent. P otaest ttim̃ et
hyꝑbolice intelligi. ut ꝓpt̾ nimiã tribu¬
lationẽ flumina quoq dieantur ersic¬
catti ex̃. ⁊ illa que influuiis erant de¬
fecisse. Mettiphorice autẽ influuio exsic¬
cato. regnũ desolatũ intelligimꝰ : u
riuis eiꝰ duces: in calamo ⁊ uinco eunctti

Expanded text:
Cleopatra superatis Augustus Romano imCleopatra superatis Augustus Romano imperio subjugavit. Sed ex his omnibus Chaldaeos constat fuisse crudeliores, Romaatque siccabitur. » Non de mari magno hoc dicitur, sed de lacu qui appellatur Mareotes. Omnes enim congregationes aquarum secundum proprietatem Hebraeae linguae, sicut supradictum est, apNaturale est, sicut beatus Hieronymus dicit, ut cum per iram Dei captivitas venerit, indignationem ejus pestilentia subsequatur, et adversus peccatores elementa cuncta desaeviant. Potuit igitur esse, ut veniente captivitate Aegyptiorum per Chaldaeos, vel etiam per Romanos aquae de Nilo et de fontibus deficerent. Potest tamen et hyperbolice intelligi, ut propter nimiam tribulationem, flumina quoque dicantur exsiccata esse, et illa quae in fluviis erant defecisse. Metaphorice autem in fluvio exsiccato, regnum desolatum intelligimus, in rivis ejus duces, in calamo et junco cunctam
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cipiitibo. iđ nchil faciam: ⁊ int̾rogabt̃¬
simulacra sua. ⁊ diuinos. suos & phitories
tib ⁊ non ealem uolentib. T̃ unc ibluit.
& int̾rogabunt demones residentes insi¬
mulacris suis. ⁊diuinos siue uates. phito¬
nes quoq ⁊aliolos cur istt accidint ⁊ non
crede uolentib aliis repugnantib. Tẽ
ꝑserutores scõꝵ  credentium introgauer̃
ydola sua ⁊ diuinos quare tailia exortti
eẽnt inmundo. ut homines deserentes
antiꝗ̃ consuetudinẽ noue fidĩ se aptarers.
Phitones st̃ qui et uentriloqͥ appellantꝰ.
eo qđ habeant in se malignũ spm̃.
cuiꝰ inspiratione. plerũq falsa
plerũq etiã dõ ꝑ iutente ueri
locuntur. Arioli st̃ Uin cantatores:
qui in canititionibꝰ qͥbꝰdã. Uet carmi¬
nibus reꝑagunt. Et tradam
egyptum in manib dñoram¬
tam eẽ egiptum. Primũ quidẽ ex¬
pugnata est ab assiriis deinde anabu¬
codonosor. ttio ab alexatidb̃. ad ulti¬
mũ aromanis: quando antonio et

Expanded text:
cipitabo, » id est, nihil faciam, « et interrogabunsimulacra sua et dominos suos et pythones tibus et non eadem volentibus. Tunc ibunt et interrogabunt daemones residentes in simulacris suis, et divinos sive vates, pythones quoque et ariolos, cur ita acciderit: et non credere volentibus, et aliis repugnantibus. Tunc persecutores sanctorum et credentium interrogaverunt idola sua et divinos, quare talia exorta essent in mundo, ut homines deserentes antiquam consuetudinem novae fidei se aptarent. Pythones sunt qui et ventiloqui appellantur, eo quod habeant in se malignum spiritum, cujus inspiratione plerumque falsa, plerumque etiam Deo permittente vera loquuntur. Arioli sunt incantatores, qui incantationibus quibusdam et carminibus rem peragunt. « Et tradam Aegyptum in manus domtam esse Aegyptum. Primum quidem expugnata est ab Assyriis, deinde a Nabuchodonosor, tertio ab Alexandro, ad ultimum a Romanis, quando Antonio et
Abbreviated transcription (Latin):
appellabatir heliopholeos iđ soł cliuitis.
s actiam ĩ quatuoꝵ alias. huic uicinasał
quę iuxta rino corruã site st̃manifestũ ẽ.
loqui lingua chanaan iđ sẏra. Puidut.
autẽ quidam. anabucodonosor sirios et̃.
arabas. inciuittitibus egipti collocatos fuis¬
primum int̾pretati sunt. S meliꝰ est.
ut ista om̃ia ad dm̃i ad uentũ spiritalit̾
referantur. Indie inquit illa iđ post
dñi passionem er quint enuitites in
t̾ra egipti: loquentes linga canaan.
Egyptus quȩ in t̾p̃tatur tenebre uel¬

Expanded text:
ivitas: sed etiam quatuor alias huic vicinas, quae juxta rivum coruram sitae sunt, manifestum est loqui lingua Chanaan, id est Syra. Putant autem quidam a Nabuchodonosor Syros et Arabes in civitatibus Aegypti collocatos fuisprimum interpretati sunt. Sed melius est ut ista omnia ad Domini adventum spiritualiter referantur. In die inquit illa, id est, post Domini passionem, erunt quinque civitates in terra Aegypti, loquentes lingua Chanaan. Aegyptus, quae in
Abbreviated transcription (Latin):
Et erit tra uda egipto
Quidam codices habent
infes¬
tiuitatem. s beatus hyronimꝰ
repẽndita. semetipsum.Itt
trastulisse. quia rec tiꝰ est cdice¬
re in pauorem uł. folmillinẽ. E t est
sensus. Gimmi otũs manꝰ uiroꝵ forcium
egiptioꝵ quasi mulierũ mariꝰ p̃nimio t̾ro¬
re hostium dissolite fuerint. tunc uo¬
cabulum iude t̾ror erit et panor egẏp¬
to eo qđ dum ei uult auxilium pre¬
be taniti mala ꝑ pessa sit. Rerordabitur
quem abstulit auideis ꝓmutendo illis
auxilium ⁊ protectionẽ. tintti mala ei

Expanded text:
Et erit terra Juda Aegypto Quidam codices habent, in festivitatem. Sed beatus Hieronymus reprehendit semetipsum ita transtulisse, quia rectius est dicere in pavorem vel formidinem. Et est sensus. Cum omnes manus virorum fortium Aegyptiorum quasi mulierum manus, prae nimio timore hostium dissolutae fuerint: tunc vocabulum Judae terror erit et pavor Aegypto, eo quod dum ei vult auxilium praebere, tanta mala perpessa sit. Recordabitur  et amorem quem abstulit a Judaeis, promittendo illis auxilium et protectionem, tanta mala ei
Abbreviated transcription (Latin):
eam. id suꝑ egiptum: ut conterat illã
& uastet. ꝑ caldeos ⁊ romanos atq ad ichi¬
lum deducat. Indie illa erunt.u. ciui
tates int̾ra egipa. loquentes lingua ca¬
naan: ⁊ uirantes ꝑ dñm excereituum.
cuuitis solis uocabitur una. Diem hic
debemus accipere pro tp̃r. hunc locum
non uitelligens honi cis sacerdos. cum uenis¬
s inegiptum cum multitudine iudoorũ
sic̃ hystoria iosephi narrat. edificauit. tẽpbã
dñi. ⁊ altare inciuitate heliopholeos: ut
impleret uatcunũ huiꝰ propbię. faciens
utiq contra pceptũ diu qui dixit. Non
edificabiis inichi alitire ꝑoñs urbes uras
s in loco quem elegero. Et notandũ qr

Expanded text:
er Aegyptum? Ut conterat illam et vastet per Chaldaeos et Romanos, atque ad nihilum deducat. « In illa die erunt quitates in terra Aegypti, loquentes lingua Chanaan, et jurantes per Dominum exercituum. Civitas Solis vocabitur una. » Diem hic debemus accipere pro tempore. Hunc locum non intelligens Onias sacerdos, cum venisset in Aegyptum cum multitudine Judaeorum, sicut historia Josephi narrat, aedificavit templum Domini et altare in civitate Heliopoleos, ut impleret vaticinium hujus prophetiae, faciens utique contra praeceptum Domini qui dixit: Non aedificabitis mihi altare per omnes urbes vestras, sed in loco quem ele
Abbreviated transcription (Latin):
corpore nullo peccati ponde grauati: et
commorti sunt simula . quando relictis
ydoł ad dñi sidem cõcurrer: udola
confreger̃. Et concurrere faciã egiptio
ad uersus egiptios. iđd eies contra ciues
& pugnabuit uir egiptius. contra frẽm
suum. Uenientib assyriis uł daldeis
impletũ est hoc aliis tradere se uolentibus.
⁊ aliis repugnare ntentib. unde fac ta ẽ.
non modica seditio int̾ eos. ⁊ hoc: grauissi¬
mũ malum ⁊ mala miseria. ut hoste suꝑ¬
ueniente ĩues intrase seditionẽ mouears.
eadem discordia impleiti est int̾ fideles
unfideles in toto mundo. aliis credere
uolentib aliis nolentib. Uñ dñs ait.
Non ueni pacẽ mutere int̾rã. s gladium

Expanded text:
corpore nullo peccati pondere gravato, et corpore nullo peccati pondere gravato, et commota sunt simulacra: quando relictis idolis ad Deum fide concurrerunt, et idola confregerunt. « Et concurrere faciam Aegyptios adversum Aegyptios, » id est cives contra cives: « et pugnabit vir » Aegyptius « contra fratrem suum. » Venientibus Assyriis vel Chaldaeis, completum est hoc: aliis tradere se volentibus, et aliis repugnare nitentibus. Unde facta est non modica seditio inter eos. Et hoc est gravissimum malum et magna miseria, ut hoste superveniente cives intra se seditionem moveant. eadem discordia impleta est inter fideles et infideles in toto mundo, aliis credere volentibus, aliis nolentibus. Unde Dominus ait: « Non veni pacem mittere in terram, sed gladium.
Abbreviated transcription (Latin):
& ingredietur. Suꝑ nubẽ enĩ assirioꝵ
ascendit dñis. quia ipso ĩ spirauit in cor¬
de sut ꝑcuterent egiptum: ⁊ ipse detł
uirdutem bellandi. ut se ulciscerẽtur de
inimicis suis. qui popłm suum sua ꝓnum¬
one sedurerant: ipsoq ingrediente cum
confractti sunt abassiriis. uł etiã domino
oꝑante stc tum est: ut assiriis uenientibus.
demones qui in ydolis colebantr. respon¬
sa dare non possent tunc cor egipti tabuit:
siue defecit: consilium nõ repperiens quom̃
hostes suos euadere posset. Dñs etã suꝑ
nubem leuem ascendẽt: quaudo corpꝰ huma¬
nũ accepit. nullo humane commixtionin.
semine p̾grauatũ : & cum maria uosepha
uocem angłi. meti herodis fugit inegptu
adcuiꝰ ingressum potest ee simula crae¬
cerent. Aliter. Egiptus qui int̃ptatur
tenebre uł meror : significat hunc mun¬
dum. qͥ tenebris infidelittitis tegebatur ant
oñ aduentũ. Ingressus ẽ. gͦ dñs egiptum it
hunc mundum cũ nube leue. id cum

Expanded text:
nim Assyriorum ascendit Dominus, quia ipse inspiravit eis in corde ut percuterent Aegyptum, et ipse dedit virtutem bellandi ut se ulcisceretur de inimicis suis, qui populum suum sua promissione seduxerant. Ipsoque ingrediente cum confracta sunt ab Assyriis, vel etiam Domino operante factum est, ut Assyriis venientibus, daemones qui in idolis colebantur, responsa dare non possent. Tunc cor Aegypti tabuit, sive defecit consilium, non reperiens quomodo hostes suos evadere posset. Dominus etiam super nubem levem ascendit, quando corpus humanum accepit nullo humanae commistionis semine praegravatum: et cum Maria et Joseph ad vocem angeli, metu Herodis fugit in Aegyptum ad cujus ingressum potest esse, ut simulacra Aecerent. Aliter: Aegyptus, quae interpretatur tenebrae vel moeror, significat hunc mundum, qui tenebris infidelitatis tegebatur ante Domini adventum. Ingressus est ergo Dominus Aegyptum, id est hunc mundum, cum nube levi, id est cum
Abbreviated transcription (Latin):
uerbum qđ locutus est dñs ad moab
destinauit. Et nune locutꝰ: dñs dicens.
E t cetera. Sensus huiꝰ modi est sic̃ paueis¬
simi remanent racemi post uindemia¬
tores. itti exmultitudine moab pauci
remanebt̃ inuenientib hostibus. Qđ uͦꝰ
dic̃ intrib annis auferetur gła moab
dupliciter potest intelligi. Pirmiꝰ suꝑiꝰ
quia propħia ista contra filisteos et
moabitis : mortuo achat. ex qͦ ꝓpħa
ista dixit uł cepit dirigi: ⁊ potest intelligi.
d t̾rio anno post mortem achar ut supra¬
abassiriis moabites uasttiti. Et est sensus.
Sicut mes cennanus ex pectat soł occubitũ
⁊ dieb exactis sinem oꝑis sui p̃stolatur.
ut statuitĩ mercedẽ accipiat: sic post tres
annos moab ab assyriis delebitur. ł otest
& debilonica ᷤ iuittite intelligi. qđ post captũ
ierłm tercio annoͫ achaldeis uastanda sit
uł qđ intratres annos nulla danda ei sit

Expanded text:
verbum quod locutus est Dominus ad Moab, » verbum quod locutus est Dominus ad Moab, » destinavit, et nunc locutus est Dominus, » et caetera. Sensus hujusmodi est: sicut paucissimi remanent racemi post vindemiatores, ita ex multitudine Moab pauci remanebunt venientibus hostibus. Quod vero dicit « in tribus annis auferetur gloria Moab, » dupliciter potest intelligi. Diximus superius, quia prophetia ista contra Philistaeos et Moabitas, mortuo Achaz, ex quo propheta ista dixit coepit dirigi. Et potest intelligi quod tertio anno post mortem Achaz ab Assyriis Moabitae sint vastati. Et est sensus: Sicut mercenarius exspectat solis occubitum, et diebus ac noctibus finem operis sui praestolatur, ut statutam mercedem accipiat: sic post tres annos Moab ab Assyriis delebitur. Potest et de Babylonica captivitate intelligi, quod post captam Hierusalem tertio anno a Chaldaeis vastanda sit: vel quod intra tres annos nulla ei clausa sit
Abbreviated transcription (Latin):
in quo helias orauit: et ponitur sepe inscrip¬
tura sacra. ꝓom̃i fertilitate. Auferetur inqͥt
om̃is leticia de carmelo. id om̃is fertilitas:
suꝑ qua lettibantur moabite auferetur ab eis.
Umum intorcula si nõ caleabit. sub moabutti
uocem calcantium abstuli. iđ celeuma: qđ
cantare consueuerant tp̃ȩ uindemię
Suꝑ hoc uent̃ m̃s. Uox propħȩ dolentis suꝑ
sic sonabit sensus et intellec t m̃s. ad moab
plangendo: et uiscera mea siue int̾iora
de coc tis latib edificatus fuit. Et erit
cũ apparuerit qđ laborauit moab suꝑ
excelsis suis iđ inmontib ⁊ tectis ingredie.
ria ÷ nec in his quos semꝑ ueneratꝰ ẽ. hab̃e
subsidiũ. Ad uenientib siquidẽ assyriis
atq chaldeis. ascendit moab ad ydola sua
quȩ antea uenerabatur. & quoꝵ ꝓtee¬
tione sꝑabat se defendi abhostib s nõ
ꝓfuit ei. quia insensibilia erant. Tuc̃
enĩ apparuit quia uanititẽ colebat. Hoc

Expanded text:
in quo Helias oravit . Et ponitur saepe in Scripin quo Helias oravit . Et ponitur saepe in Scriptura sacra pro omni fertilitate. Auferetur, inquit, omnis laetitia de Carmelo, id est, omnis fertilitas super quam laetabantur Moabitae, auferetur ab eis. « Vinum in torculari non calcabit, » subaudilcantium abstuli, » id est celeuma, quod cantare consueverant tempore vindemiae. « Super hoc venter meus. » Vox prophetae dolentis supe» sic sonabit sensus et intellectus meus ad Moab plangendo, « et viscera mea » sive interiora de coctis lateribus aedificatus fuit. « Et erit, cum apparuerit quod laboravit Moab super excelsis suis, » id in montibus et tectis, « ingrediria est, nec in his quos semper venerata est, habere subsidium. Advenientibus siquidem Assyriis atque Chaldaeis, ascendit Moab ad idola sua quae antea venerabatur, et quorum protectione sperabat se defendere ab hostibus: sed non profuit ei, quia insensibilia erant. Tunc enim apparuit quia vanitatem colebat. « Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
Similit̾ etiam seruauit mechaforam
dicens.  pagines eiꝰ relic tesunt: transier
mare. Quis audiuit umꝗͣ huic simi¬
le. ut propagines unearũ transirent
mare:  pagines intellige fugnios filio
eiꝰ. qui transierunt mare dum duce¬
rentur inbabilonem: derelieti adõ
Suꝑ hoc ploralio. infletu iater uineã
sabama. Uox propħe plangentis mag¬
nitudinem uastitatis uͥbĩ nobilium
qͦndã moabitarum. Suꝑhoc inquit
id suꝑ uastutitem urbiũ moab plora¬
bo. et infletu iazer. plorabo etiã uineã
sabama. Inebriabo te lacrima mea. oese
tium irruit. Calcatores in hoc loco intel¬
liguntur caldei & assirii p̾datores. qͥuin¬
demiã ⁊ messem. ⁊ oiã bona illoꝵ sibi
diripuer. Et auferet᷑ leticia ⁊ exultaicio
de carmelo. & inuineis ñ exultabit
neq iocundabit sub moab sic̃ prior iuinde¬
miator. Carmelus mons est fertilissimus.
phenicem  ĩ palestinam. inminens tholomaid

Expanded text:
Similiter etiam servavit metaphoram, Similiter etiam servavit metaphoram, dicens: « progagines ejus relictae sunt, transierunt mare. » Quis audivit unquam huic simile, ut propagines vinearum transirent mare? Propagines intellige fugitivos filios ejus, qui transierunt mare, dum ducerentur in Babylonem derelicti a Deo. « Super hoc plorabo in fletu Jazer vineam Sabama. » Vox prophetae plangentis magnitudinem vastitatis urbium nobilium quondam Moabitarum. Super hoc, inquit, id est, super vastitatem urbium Moab, plorabo, et in fletu Jazer, plorabo etiam vineam Sabama. « Inebriabo te lacryma mea, » o «tium irruit. » Calcatores in hoc loco intelliguntur Chaldaei et Assyrii praedatores, qui vindemiam et messem et omnia bona illorum sibi diripuerunt. « Et auferetur laetitia et exsultatio de Carmelo, et in vineis non exsultabit neque jucundabit, » subaudis Moab, sicut prior vindemiator. Carmelus mons est fertilissimus inter Phoenicen et Palaestinam imminens Ptolemaidi,
Abbreviated transcription (Latin):
lateris loquimini plagas suas. qm̃ subur¬
bana esebon uastata st̃. et uinea sabama
sub̃ deseriti ẽ. ꝑ hoc qđ dic̃ his moabitis
qui confidunt iniune tionib murorũ
lateriꝰorum loquimini plagas suas. iđ
mortem et captiuittitẽ.: ⁊ potentiam pͥstine
felicutitis ostendit. et plagam repentine
subuersionis. Suburbana dñr uici et
uillule adlierentes ciuitatib. E sebor
autẽ ciuittis fuit nobilis moabitarũ sic̃
⁊ sabama quȩ ꝓpt̾ multitudinẽ popłoꝵ
uinea appellatur. Suburbana inquit
esebon deseriti sunt ababittitorib suie.
⁊ non solũ suburbana s etiã ipsa ciuitas.
nĩ gentium. iđ principes assirioꝵ et
chaldeoꝵ qui multis gentib dñabantur.
excider̃ flagella eiꝰ. id habittitores sabama
ipsi dm̃i gentium errauer̃ in deserto.
lustrantes uniuersam t̾ram moabittirũ
a dixerat suꝑius sabama uineã ee̾. serua¬
uit metaiforam. subiungens flagella.

Expanded text:
lateris, loquimini plagas suas, quoniam suburlateris, loquimini plagas suas, quoniam suburbana Esebon vastata sunt, et vinea Sabama » subaudis deserta est. Per hoc quod dicit, his Moabitis qui confidunt in junctionibus murorum latericiorum, loquimini plagas suas, id est mortem et captivitatem: et potentiam pristinae felicitatis ostendit, et plagam repentinae subversionis. Suburbana dicuntur vici et villulae, adhaerentes civitatibus. Esebon autem civitas fuit nobilis Moabitarum sicut et Sabama: quae propter multitudinem populorum vinea appellatur. Suburbana, inquit, Esebon deserta sunt ab habitatoribus suis: et non solum suburbana, sed etiam ipsa civitas. « Domini gentium, » id est principes Assyriorum et Chaldaeorum, qui multis gentibus dominabantur, « exciderunt flagella » ejus, id est habitatores Sabama ipsi domini gentium « erraverunt in deserto: » lustrantes universam terram Moabitarum. Quia dixerat superius Sabama vineam esse, servavit metaphoram, subjungens flagella.
Abbreviated transcription (Latin):
aduentum referendũ. ⁊ ad tempꝰ sexte ettitis
inqua modo sumꝰ. Magna siquidẽ miscđia
di patris fuit. ut unigenitũ filiũ suum
pro nr̃a salute ad nos redimendos mitt̾et
qͥ sedet mͦ insolio siue intaib̾na cło dauid.
ħ ÷ in eccłia reqͥescens. ⁊ regnans incordib
fideliũ ꝑfidem ⁊ dilectionẽ. Hoc uͦ qđ se¬
quitur iudicans iđ discernens. et queres
iuditium. ⁊ uelociter reddens qđ iustũ
est : propͥe ad diem iudicii ꝑtinet. quado
ipse discernet int̾ electos ⁊ reprobos. red¬
dens suigulis qđ iustum est. bonis bona
⁊ mał mala: ⁊ hoc uelocit̾ faciet dicers
electis. Uenite benedicti patris mei.
& reprobis. Discedite ame maledic ti
suꝑbus est ualde. Suꝑbia eius et arro¬
gantia eiꝰ et indignatio eiꝰ. plusquã for
titudo eiꝰ. id maior est suꝑbia eiꝰ et in¬
dignatio contra dnim qm fortitudo illiꝰ.
Ululabit moab ad moab. ciues iudeł
ululabit. Reuertitur iterũ ad moab
ꝓpħ̃a. His qͥlettintur suꝑ muro coeti

Expanded text:
adventum est referendum, et ad tempus sextae aetatis in qua modo sumus. Magna si quidem misericordia Dei Patris fuit, ut unigenitum Filium suum pro nostra salute ad nos redimendos mitteret: qui sedet modo in solio, sive in tabernaculo David, hoc est, in Ecclesia requiescens et regnans in cordibus fidelium per fidem et dilectionem. Hoc vero quod sequitur: Judicans id est discernens et quaerens judicium, et velociter reddens quod justum est: proprie ad diem judicii pertinet: quando ipse discernet inter electos et reprobos, reddens singulis quod justum est, bonis bona et malis mala. Et hoc velociter faciet, dicens electis: Venite, benedicti Patris mei. » Et reprobis: « Discedite a me, maledicti superbus est valde. Superbia ejus et arrogis, quia major est superbia ejus et indignatio contra Dominum, quam fortitudo illius: « ululabit Moab ad Moab, » cives vide« ululabit. » Revertitur iterum ad Moab propheta. « His qui laetantur super muros cocti
Abbreviated transcription (Latin):
tuã: ut eos abscondas a facię ꝑsequenuũ
⁊ inmeridiȩ istud adimple iđ inapta
ꝑserutione et captiuittite. absconde fugi¬
entes ifrłutis. & uago ᷤᷤ deloco ad locum fu¬
giitintes. ne prodas: uł netradas hostib
suis. Uastata est enĩ ierłm quȩ confinis:
tibi. habiabunt apud te ꝓfugi mei. Idõq.
p̃cipio tibi moab ut sis latibulum eoꝵ
a faciȩ assyriorũ uł chaldeoꝵ.F initus ÷
pulius. Subito transit propħa ab irit᷑¬
fec tione corum ad sennacherib qui pul¬
uis appellatur et miser. quia om̃is gła
& dominatio eiꝰ cito transũt. quasi pulu
raptus auento ⁊ miserabiliter abhac luce
transiit. intfec tus afiliis suis inp̃sentia
dĩ sui. Einitus pulius. sennacherib cõsũ¬
matꝰ siue int̾fec tus est. ipse miser defecit

Expanded text:
tuam: ut eos abscondas a facie persequentium. tuam: ut eos abscondas a facie persequentium. Et in meridie istud adimple, id est, in aperta persecutione et captivitate abscondas fugientes Israelitas. Et vagos de loco ad locum fugitantes ne perdas, vel ne tradas hostibus suis. Vastata enim Hierusalem, quae confinis est tibi, habitabunt apud te profugi mei. Ideoque praecipio tibi, Moab, ut sis latibulum eorum a facie Assyriorum vel Chaldaeorum. « Finitus est pulvis. » Subito transit propheta ad interfectionem Sennacherib: qui pulvis appellatur et miser, quia omnis gloria et dominatio ejus cito transit quasi pulvis raptus a vento: et miserabiliter ab hac luce transiit, interfectus a filiis suis in praesentia Dei sui . Finitus est pulvis, Sennacherib « consummatus, » sive interfectus est ipse; « mise
Abbreviated transcription (Latin):
uolantes : sic erunt filiȩ moab intratiscen¬
su arnon. U̾idis quom ode unare transit
ad aliã. reuertitun ider̾um ad capnuitt¬
tem moab. Sicut aliis inquit fugutit
accipitrem. ⁊ sic̃ pulli citissime auolant
sic cito transiigrabunt filię moab de
terra sua intranscensu arnon. ꝑquas debe¬
mꝰ intelligere ciuitates ⁊ urbes uł reuera
uiros ⁊ mulieres. ARNon ciuittis: t̃minꝰ
moabutirũ ⁊ amorreoꝵ. Transcensum au̾
dic̃ ꝓpt̾ captiuutitẽ : sic er̃ intranscensu arnõ:
ni consiliũ omoab uł uitra inconsilium:
coge consiliũ hoc ÷ collige consiluĩ tuum
absconde fugientes ⁊ uagos neprodas. ha¬
bitibt̃ apd te ꝓfugi mei. Moab estolati¬
bulum earũ. a facię uastatoris. Notan¬
dũ quia ante uastata ÷ ierłm ab assyriis
⁊ post ea acbaldeis quã moab : idõq p̾ci¬
pitur ei. ut fugietites adse de popło
dĩ suscipiat ⁊ abscondat. Pone quasi noc¬
tem uinbram tuã id p̃be popło meo
fugienti ab assiriis uł chaldeis defensionẽ

Expanded text:
volantes, sic erunt filiae Moab in transcensu Arnon. » Vides quomodo de una re transit ad aliam. Revertitur iterum ad captivitatem Moab. Sicut avis, inquit, fugit ante accipitrem, et sicut pulli citissime avolant: sic cito transmigrabunt filiae Moab de terra sua in transcensu Arnon: per quas debemus intelligere civitates et urbes, vel revera viros et mulieres. Arnon civitas est, terminus Moabitarum et Amorrhaeorum. Transcensum autem dicit propter captivitatem. Sicut erunt in transcensu Arnon, Ini consilium, » id est, intra in consilium. « Lege consilium » hoc est, collige consilium tuum,absconde fugientes, et vagos ne prodas. Habitabunt apud te profugi mei. Moab esto latibulum eorum a facie vastatoris. » Notandum quia ante vastata est Hierusalem ab Assyriis, et postea a Chaldaeis antequam Moab: ideoque praecipitur ei ut fugientes ad se de populo Dei suscipiat et abscondat. Pone quasi noctem umbram tuam, id est praebe populo meo fugienti ab Assyriis vel a Chaldaeis defensionem
Abbreviated transcription (Latin):
bitur inmiscdia solium eiꝰ. ⁊ sedebit
uidicans ⁊ querens iudiciũ. ⁊ uelociter
reddens quod iustum est. Licet iudei
referant istti ad erechiam qui post mortẽ
sennacherib in pace regnauit. Meliꝰ itim̃
de xp̃o intelliguntur.⁊ ꝑtinent quȩdã ex
lus ad pͥmũ aduentũ : quedã aũ ad seđm.¬

Expanded text:
bitur in misericordia solium, et sedebit indicans et querens iuditium et velociter reddens quod ireferant ista ad Ezechiam, qui post mortem Sennacherib in pace regnavit: melius tamen de Christo intelliguntur. Et pertinent quaedam ex his ad primum adventum, quaedam au
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ missus iste agnus : depetra deserti hoc ÷
deruth moabitid&: quȩ morte uiri uidua¬
ta nupsit boor: deqͦ genuit obed. Et obed
genuit iesse patrẽ dauid regis. De cuius
da : petra deserti appellat̾. quia gentilitas
ex qua ipsa erat lapides ꝓdõ colebant: et
duri cordes erant. Idõq deserti ⁊ derelie ti
acreatore. Quogͦ ẽ. emissus. ille agnus.
Ad montem filiȩ syon. iđ ubi p̃clicauit &

Expanded text:
go missus iste agnus? « De petra deserti » hoc est de Ruth Moabitida: quae morte viri viduata nupsit Booz, de quo genuit Obet, Obet genuit Jesse patrem David regis. De cujus da petra deserti appellatur, quia gentilitas ex qua ipsa erat, lapides pro Deo colebant, et duri corde erant, ideoque deserti, et derelicti a Creatore. Quo ergo est emissus ille agnus? « Ad montem
Abbreviated transcription (Latin):
de captiuittite ifrłitarũ sic̃ ⁊ philistiim
pondus miseriar ũ qđ passuri erant. Moab
autẽ filius fuit loth. cõceptus de ineestud
a quo uocatisunt om̃s de proienȩ illiꝰ moabi¬
te et ꝓuincia illoꝵ moab: ⁊ istud unũ nom̃
accipitur ꝓ om̃i illiꝰ gentis popło. S et hoc
sciendum quia primũ ab assyriis. de inde
achaldeis sunt uastati: quia noc te uastata :
aR Moab conticuit siue siluit. niehil
ausa est rebellare contrare contra assyrios
uł chalders qr noc te uastatꝰ est murus
exhebreo ⁊ greco sermone com posita areo¬
poł nun cupatur : non quod arios iđ
martis sit ciuittis. sic̃ quidã autumauert̃
b cñei innoc te uastatti ẽ. AR: quia moab
de incestu filiȩ. noc te conceptus est: ł nor
signifat magitudinem meroris. Uasttittig̾
cuuttite regia. aR ⁊destruetis muris.
Moab ꝓruntia arabię conticuit: inqua edifica¬
ta est ipsa ciuitts. Ascendit domꝰ. sub. regia
et dibon que est ciurttis nobił adexcelsa. so¬

Expanded text:
de captivitate Israelitarum, sicut et Philistiim:pondus miseriarum, quod passuri erant. Moab autem filius fuit Loth, conceptus de incestu: a quo vocati sunt omnes de progenie illius Moabitae, et provincia illorum Moab. Et istud unum nomen accipitur pro omni illius gentis populo. Sed et hoc sciendum, quia primum ab Assyriis, deinde a Chaldaeis sunt vastati. « Quia nocte vastata est Ar, Moab conticuit, » sive siluit. Nihil ausa est rebellare contra Assyrios, vel Chaldaeos. « Quia nocte vastatus est murus » ex Hebraeo et Graeco sermone composita Areopolis nuncupatur: non quod Arios, id est, Martis, sit civitas: sicut quidam autumaverunt. Bene in nocte vastata est Ar, quia Moab de incestu filiae nocte conceptus est. Vel nox significat magnitudinem moeroris. Vastata ergo civitate regia Ar, et destructis muris ejus, Moab provincia Arabiae conticuit; in qua aedificata est ipsa civitas. « Ascendit domus, » subaudis regia, « et Dibon, » quae est civitas nobilis, « ad excelsa,
Abbreviated transcription (Latin):
legitur ingenesi qđ deg̾it abraͣm expedi¬
tos. ã nacłos domꝰ suȩ. iđ quisi ne uxo¬
rib erant. Et est sensus. Non solũ illi plo¬
rabunt atq ululabunt qui prouec test̃
eititis et coniugati filios habentes. s in suꝑ
lli quifende alios debebant. ⁊ nõabent
quos plangant nisi se ipsos. Cor meum
almoab damabit. Compassionẽ se dicit
habe propħa suꝑ miseriis moab qͥlicet
hostes eoꝵ eẽnt. tam̃ creatura dĩ erant.
T antis enĩ calamutitib obprimebantur.
ut aetiã inimicis miserabiliores fierent.
Similit̾ ⁊ hyr̾emias propħa dic̃. se cõpati
miseriis moab. P ropt̾ea inqͥens cormeum
admoab quasi tibia resonabat. Uestes eiꝰ
usq ad segor: uitulam consternantem.
Segor una est exqͥnq ciuittitib sodomiticis
que ꝓpt̾ loch tunc temporis a subuersione
libata est. appellaturti. uitula ꝓpt̃̾ inmundi¬
ciam luxuriȩ. Qđ uͦ dicit consternantẽ
quidam codices habnt consternantem.

Expanded text:
legitur in Genesi quod elegerit Abraham expedilegitur in Genesi quod elegerit Abraham expeditos vernaculos domus suae, id est qui sine uxoribus erant, et est sensus: Non solum illi plorabunt atque ululabunt, qui provectae sunt aetatis et conjugati, filios habentes: sed insuper illi qui defendere alios debebant, et non habent quos plangant nisi seipsos. « Cor meum ad Moab clamabit. » Compassionem se dicit habere propheta super miseriis Moab. Quia licet hostes eorum essent, tamen creatura Dei erant. Tantis enim calamitatibus opprimebantur, ut etiam inimicis miserabiles fierent. Similiter, et Hieremias propheta dicit se compati miseriis Moab: Propterea inquiens cor meum ad Moab, quasi tibia resonabit. « Vectes ejus usque ad Segor: vitulam conternantem. » Segor una est ex quinque civitatibus Sodomiticis, quae propter Loth tempore subversionis liberata est . Appellatur vitula, propter immundicitiam luxuriae. Quod vero, dicit conternantem, quidam codices habent cons
Abbreviated transcription (Latin):
locis uł deleti᷑a descendet ad t̾ram infletũ iđ
ad flendũ. Et ẽ. sensus. Ascendet quidẽ
adexcelsa ut ploret ante ydola sua. Et cũ
ibi nullũ auxiliũ repperit. descendet ad
domũ suam uł ad terrã infletum. Qui dam
aetiã hõmodo distingunt ut om̃is ululatꝰ
moabdescendet. siue ꝑuemet adfletũ. No
plorabunt gͦ alii moab ⁊ alii gaudebunt.
s generał multitudo plorabit incedendo
mabit esebon ⁊ eleale quȩ sunt ciuttites
potentissime ꝓuinciȩ moab. tisq iasa sub̾¬
hoc gͥ indicat qđ abinitio regni. ubi ÷ sitti ei¬
uittis esebon usq ad extremos fines eiꝰ inquib
confistut iasa alia cuuitis. clamore tristiciȩ
et captiuitatis om̃s resonabunt habitatores.
ab ululabunt. Anima eiꝰ ululabit sibi.
hoc ÷ unusqͥsq moabitti ululabit sibi. Ex¬
pediros apellat propħa fortissinos pliatores.
qui alien sunt adhue abuxorib. De ttilib

Expanded text:
locis, vel de laetitia descendet ad terram in fletum, id locis, vel de laetitia descendet ad terram in fletum, id est ad flendum. Et est sensus: Ascendet quidem ad excelsa ut ploret ante idola sua, et cum ibi nullum auxilium repererit, descendet ad domum suam, vel ad terram in fletum. Quidam etiam hoc modo distinguunt, ut omnis ululatus Moab descendet, sive perveniet ad fletum. Non plorabunt ergo alii Moab, et alii gaudebunt: sed generalis multitudo plorabit, incedendomabit Esebon et Eleale: » quae sunt civitates potentissimae provinciae Moab. « Usque Jasa, » subHoc ergo indicat, quod ab initio regni ubi est sita civitas Esebon, usque ad extremos fines ejus, in quibus consistit Jasa alia civitas, clamore tristitiae, et captivitatis omnes resonabunt habitatores. ab ululabunt. Anima ejus ululabit sibi, » id est unusquisque Moabita ululabit sibi. Expeditos appellat Propheta fortissimos praeliatores, qui alieni adhuc sunt ab uxoribus; de talibus
Abbreviated transcription (Latin):
nom̃ hominis sit ⁊domiꝰ eiꝰ ascende dicatur
s nõ ÷ ita. Pam hoc mͦ legendũ ⁊ intelligen¬
dii ẽ. ascendit siue familia regia ad excelsa
ydoloꝵ suoꝵ ⁊ dibon id est habutitors eius as¬
cender ad excelsa nõ sacrificandũ s adfiendũ
mala sua. Suꝑ nabo ⁊ suꝑ medaba moab
ululabit. Nomina ciuitatũ sunt nobilium
suꝑ quarum subusione ululabit uniuersa
piuntia moab. Incunttis capitib eiꝰ caluitiũ.
omis barba radetur. Consuetudinẽ rantiqoꝵ
ttngit. qui tpr afflictionis eductus: caputi
barbasq radebant : sic̃ leginiꝰ debeato. iob.
qui tonso capite corruit int̾ra. Intriuiis ei
eiꝰ et inplateis eiꝰ om̃is ululatus : Aescondet
infletum. Hunc uersicłm duplicit᷑ expo¬
nunt et distingunt doc tores. Quidã itti.
Intriuiis iđ inpu̾licis locis. accinc tisunt
sacco : qđ est uestim̃tũ penitentię. Suꝑ
tec ta eiꝰ ⁊ inplateis. eiꝰ: om̃is sub moab ulu¬
labit. Delec taitio autem siue de excelsis

Expanded text:
t domus ejus ascendere dicatur; sed non est ita. Nam hoc modo legendum et intelligendum est: Ascendit domus sive familia regia ad excelsa idolorum suorum Edibon, id est habitatores ejus ascenderunt ad excelsa: non ad sacrificandum, sed ad flendum mala sua. « Super Nabo et super Medaba Moab ululabit. » Nomina civitatum sunt nobilium, super quarum subversione ululabit universa provincia Moab. « In cunctis capitibus ejus calvitium, omnis barba radetur. » Consuetudinem antiquorum tangit, qui tempore afflictionis et luctus capita barbasque radebant. Sicut legimus driviis ejus ejus, et in plateis ejus omnis ululatus. Descendet in fletum. » Hunc versiculum dupliciter exponunt, et distinguunt doctores. Quidam ita: in triviis, id est in publicis locis accincti sunt sacco: quod est vestimentum poenitentiae. Super tecta ejus et in plateis ejus omnis, subaudis Moab, ululat. De tecto sive de excelsis
Abbreviated transcription (Latin):
que inspecło mentis ⁊ altitudine uirtutũ
consistit. Quisqͥs gͥ querit quȩ causa
extitit : quare boor acceꝑit ruth moabiti¬
dem inuxorem. legat librum ruth: ibiq ple.¬
nissune inuemet. Tam̃ sciendũ lioe diui¬

Expanded text:
quae in speculo mentis et altitudine virtutum consistit. Quisquis igitur quaerit quae causa exstiterit quare Booz acceperit Ruth Moabitam in uxorem, legat librum Ruth, ibique plenissime inveniet. Tamen sciendum est hoc divi
Abbreviated transcription (Latin):
quoq uidebatur ingenerali sententia eẽ cõ¬
p̾hensus idõq subdidit. Siinquit int̾pella¬
uerin angłi quip̃isunt assiriis. quare sola
ierłm de manu sennacherib saluetur. res¬
pondum est eis. Quia dñs fundauit syon:
et ipse humilẽ popłm suũ inse sꝑantem
sua uirtute lib̾abit. P otest isic simplicit᷑
intelligi quomͦ illud inieremia. quando
posuit ipse propħa cathenas ligtieas suꝑ
colla eoꝵ qui ad se fuerant missi. Dicit gͦ
ꝓpħia . ad diim. Quid respondebit᷑ ninciis
diuersarũ gentium cũ uenerint adinter¬
rogandũ suꝑ ad uentꝰ sennacherib cui dr̃is.
R espondendum est illis. quod capiendi sint¬
⁊ sola ierłm quȩ nõ ĩhomine s indõ spem
suam posuit sit libanda ON Moab:

Expanded text:
quoque videbatur in generali sententia esse comquoque videbatur in generali sententia esse comprehensus, ideoque subdidit: Si inquit interpellaverint angeli qui praesunt Assyriis, quare sola Hierusalem de manu Sennacherib salvetur, respondendum est eis, quia Dominus fundavit Sion, et ipse humilem populum suum in se sperantem, sua virtute liberavit. Potest et sic simpliciter intelligi, quomodo illud in Hieremia quando posuit ipse propheta catenas ligneas super colla eorum qui ad se fuerant missi. Dicit ergo propheta ad Dominum: Quid respondebitur nuntiis diversarum gentium, cum venerint ad interrogandum super adventu Sennacherib? Cui Dominus: Respondendum est illis, quod sint capiendi, et sola Hierusalem, quae non in homine sed in Deo spem su