comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& pauperum humilium que suorum misertus est. Siueo m̃is populi sui qui
deoriente & occidente aquilone & austro ab eo uocatus est. non ha¬
bens legem n& ꝓph&as nec diuitias s pales. sed desercus pauper & hu¬
milis. cunctis de monib subiacebat. I & dixit sion dereli quid medñt¬
quo prior fuerat in iudeir & adño derelicta est ista cominemoret &
uoc elacrimabili conquiratur seesse deserttun. & dñi auxilio disti¬
tuta: cuires ponditdñs naturaliutens simnilitudinem si potest
fieriutmater suiobluiscatur in faintis. & ad parcum inscerum su¬
orum non flectatur misericordia & ego obliuis cartui. plusali¬
quid dicam & sulla oblita fucrit uincens mnentis duritiam urana¬
ture. ego tamen non obliuis cartseaturam inem. & scõrum anima
derelictam in meis descriptamẽe. tem anibus adq depictam &
murostuos quorum oculis meis iugiter ꝑmanere. &x quod iscim

Expanded text:
 pauperum humiliumque suorum misertus est: sive omnis populi sui, qui de Oriente et Occidente, Aquilone et Austro ad eum vocatus est, non habens Legem nec Prophetas, nec divitias spirituales: sed desertus, pauper et humilis, cunctis daemonibus subjacebat. Et dixit Sion: Dereliquit mequae prior fuerat in Judaeis, et a Domino derelicta est, ista commemoret, et voce lacrymabili conqueratur se esse desertam, et Domini auxilio destitutam. Cui respondit Deus, naturali utens similitudine: Si potest fieri, ut mater sui obliviscatur infantis, et ad partum viscerum suorum non flectatur misericordia, et ego obliviscar tui. Plus aliquid dicam: etsi illa oblita fuerit, vincens mentis duritia jura naturae; ego tamen non obliviscar creaturam meam, et Sanctorum animas raris derelictam, in meis descriptam esse manibus atque depictam; et muros tuos coram oculis meis jugiter permanere. Ex quo discim
Abbreviated transcription (Latin):
&rłqusq nonsuirr& ad tritum nomeneus a faciemee: quisrł sutura
ꝑmittit redditcausis quare cosprius afflixerit qua si quita uerit
sicutflumen paxtua & iustitiatua sicut gurgites maris. habunda¬
tiam ominumrerum copiamq significans. quodq sequit. & fuist&
quas arena sementuum astirps uteritui ulapillieius ud& quidẽ
ꝑmanere in populo iuudeorum quiusq in p̃sentem diem instar uer¬
iculorum pullulant filios & ne potes sed quomodo hoc in repinis¬
sione accipiendum est. cum pacem iustitiamq non habeant. aut
enimiratus e eis. aut placatus suratus quomodoscmenillius co¬
tidie multiplicat᷑ Siplacatur quomodo seruiunt & pacemiustitũq
ñ possident & quo prospic uumẽ de apłi codicinunc semine de quo
& supra legimur nisidñs rabaoth reliquiss& nobissemen quasi so¬
doma fuis remus quod quia illo tempore nequaquam uid& xpl&um¬

Expanded text:
 non fuisset attritum nomen ejus a facie mea. Quia Israeli futura  non fuisset attritum nomen ejus a facie mea. Quia Israeli futura promisit, reddit causas quare eos prius afflixerit: quas si vitaverit, sicut flumina pax tua, et justitia tua sicut gurgites maris: abundantiam omnium rerumquasi arena semen tuum, et stirps uteri tui ut lapilli ejus: videtur quidem permanere in populo Judaeorum, qui usque in praesentem diem, instar vermiculorum pullulant filios et nepotes; sed quomodo hoc in repromissione accipiendum est, cum pacem justitiamque non habeant? Aut enim iratus est eis, aut placatus. Si iratus, quomodo semen ejus quotidie multiplicatur? Si placatus, quomodo serviunt, et pacem justitiamque non possident? Ex quo perspicuum est de Apostolico dici nunc semine, de quo et supra legimus: Nisi Dominus sabaoth reliquisset nobis semen, quasi Sodoma fuissemus. Quod quia illo tempore nequaquam videtu
Abbreviated transcription (Latin):
nem & iuxtalxx ut auferatremenchaldeorum. ad dĩꝑsonã sefert
qui uere dilectus apatreẽ & quifecit omnem uolunta tempatris. & qui
subuertit inbabilonem hocẽ in confusio neliuius mundi omnese¬
men chaldeorum. quidemones interp̃tancur ¶ Iprelocutus est
& audiuit filium & ad duxit illum. quiloquitur ad credentes uie¬
nite ad me om̃i quionerati estis. & audite h& q a principio in abr¬
conditosum locutus. hocẽ ꝑ enigmata & misteria ꝓph& arũ.
quod cunctis r&ro generationibus fuerat ignoratum. quan¬
dofieb ant om̃a a patre. ipseeram cumeo. cui ud gaudebat
cui&iam nunc dicit. ego quisem ꝑ eram cum patre & ipatre
& sinepatre nuquam eram. &iam nunelo quor & iuxta
fragilitatem carius ad sumpte dico. quo d dñs dĩ miserit me
& sp̃s eius. breuiq: uersiculo trinitatis nobis ostenditꝰ s ac ram̃tum:
haec dicitdñs redemptortuus sc̃r isrł. ego dñs dr̃ tuur docenste utilia

Expanded text:
nta, ut auferat semen Chaldaeorum, ad Domini personam refertur: qui vere dilectus a Patre, et qui fecit omnem voluntatem Patris, et qui subvertit in Babylone, hoc est, in confusione hujus mundi omnem semen Chaldaeorum, qui daemones interpretantur. Ipse locutus est, et audivit Filium, et adduxit illum, qui loquitur ad credentes: Velaboratis et onerati estis . Et audite haec quae a principio in abscondito sum locutus, hoc est per aenigmata et mysteria Prophetarum, quod cunctis retro generationibus fuerat ignoratum. Quando fiebant omnia a Patre, ipse erat cum eo, qui adgaudebat, qui etiam nunc dicit: Ego qui semper eram cum Patre, et in Patre, et sine Patre numquam eram, etiam nunc loquor : et juxta fragilitatem carnis assumptae dico, quod Dominus Deus miserit me, et spiritus ejus: brevique versiculo, Trinitatis nobis ostenditur sacramentum. Haec dicit Dominus, redemptor tuus sanctus Israel: Ego Dominus Deus tuus docens te utilia
Abbreviated transcription (Latin):
adhirłm iđ ad rum ar lapi dum illiur & cineris ac sauillas ꝓphae
eẽ sermonem sed ad populum qui habitat inca & ꝓpt essr imua
solueuincula collitui captiua filiation. uerc enim captiuore
populus uideorum quiurq hodie n abuco donoror portatiu¬
gum. & peccatorum acblaphemi arum ruarum sericcure su¬
nibus quigratir e: uenditur &nihil fecit dignum ꝓpt qđ posic
redimi cui & supna dicit᷑: ecce in pocatis unr uenundacies¬
tis & imiquitatib: uris ditnisimatremuram .. quiabec dicit¬

Expanded text:
d est, ad ruinas lapidum illius, et cineres ac favillas Prophetae esse sermonem, sed ad populum qui habitet in ea, et quod propteSolve vincula colli tui, captiva filia Sion. Vere enim captivus est populus Judaeorum, qui usque hodie Nabuchodonosor portat jugum, et peccatorum ac blasphemiarum suarum strictus est funibus: qui gratis est venditus, et nihil fecit dignum propter quod possit redimi. Cui et supra dicitur: Ecce peccatis vestris venundati estis: et in iniquitatibus
Abbreviated transcription (Latin):
auxilium dicens consurge consorge induere fortitu dinem brad¬
umdnũ. Consurgesicut in dieb: antiquis & omnem tuim exerceforo¬
cudinem ut qui ꝑmulta scła scostuor depericulir liberasti. & iamuor
tua sortitu dineptegas tues enuim qui ꝑcus sisti suꝑbum uul neristi
pellatur. tusic castim are rubrum ut peraquas uehe mentissimas & pfu¬
dum aris uiamtuus populur repperir&. & egiptios fugire ꝑ sequenaetr
quiigitur ista fecisti nune quo que redemptos & liberatos sanguin&uo
nopreparasti. Inquacum fuerit gaudebunt laitia rempiterna ha¬

Expanded text:
ens: Consurge, consurge: induere fortitudine, brachium Domini. Consurge sicut in diebus antiquis, et omnem tuam exerce fortitudinem, ut qui per multa saecula Sanctos tuos de periculis liberasti, etiam nos tua fortitudine protegas. Tu es enim qui percussisti superbum, vulnerasti pellatur . Tu siccasti mare Rubrum, ut per aquas vehementissimas, et profunda maris, viam tuus populus reperiret, et Aegyptios fugeret persequentes. Qui igitur ista fecisti: nunc quoque redemptos et liberatos sanguine tuo, bi tuo sanguine praeparasti: in qua cum fuerint, gaudebunt laetitia sempiterna
Abbreviated transcription (Latin):
moysi queolim insyna dataẽ. Iudicium quoq eius inlucem gentium ꝑcede&
ꝑ quostatuit ad que de creuit. om̃s genter eẽ saluandas. ac neforsitam pu¬
caremus longop: tempore quod ꝓminit eẽuenturum infert: ꝓpeẽ iustus
mĩ siue iustitia. Xp̃senim apatrefactus estnobis sapientia & rodemptio.
sc̃itas ac iustitia & om̃a quibus uirtus nominib: appellatur. Quod que¬

Expanded text:
t; judiciumque meum in lucem gentium procedet, per quod statuit atque decrevit omnes gentes esse salvandas. Ac ne forsitan putaremus longo post tempore quod promisit esse venturum, infert, prope est justus meus, sive justitia. Christus enim a Patre factus est nobis sapientia et redemptio , sanctitas ac justitia, et omnia quibus virtus nominibus appellatur.
Abbreviated transcription (Latin):
tat inquid iuste ad dictum cruce. & aliquid fecisse peccatum. resistat
mihi quis est quiiudic&urmecum. & non potentia maiestatis me. sed
rationes uper&ur: Iudicat᷑ uquiscuindño non auctorit atereg¬
nantis sed conparatione uirtutum ꝓsesente dño om̃s quasi ues¬
tunentum u&erescent. quod uũ is u&serercit perdictioni ꝓximum
est & quasitinea ait comedit eost se onscientia iudelic& peccatorum
men ad penitentiam ꝓuoco ꝑsecutoresmeos. Nolo enim mortem poc
catoris populi sed tantum ut reuertatur & uiuat. & dico quis est
inter uos quitimeat dm̃ &. iudiat uocemserui uelpueri. id filueur qua¬

Expanded text:
t, me putat juste addictum cruci et aliquod fecisse peccatum, resistat mihi. Quis est qui judicetur mecum, ut non potentia majestatis meae, sed ratione superetur? Judicatur autem quis cum Domino, esente Domino, omnes quasi vestimentum veterascent . Quod autem inveterascit, perditioni proximum est. Et quasi tinea, ait, comedet eos. Conscientia videlicet peccatorum; men ad poenitentiam provoco persecutores meos. Nolo enim mortem populi peccatoris, sed tantum ut revertatur et vivat . Et dico: quis est inter vos qui timeat Dominum, et audiat vocem servi vel pueri, id e
Abbreviated transcription (Latin):
tur ergo babiloniregine & filia caldeorum ac aldeis crum
condita est quod nequa quam ultra uoe dur mollis & tenera
& dilicui afflueur que cunctarum geotium manib portaba
Itaut terram plantis iux in primer&. precipitur que gi. ut tollatmae¬
lam & molatfarinam quodest dure captiuitatis. & go tremeso¬
uitutis udicium. Uitque condam regina fuerat postea moler
farine operiseruiat s ed quiasequitur. denudaturpitudin enb¬
int pator a & crura adq femina appareat & uadat incaptiuitas
uideaturq: ignomuna eius & obꝓbrio pateat sem piterno & hoc
dñs fecinosedicit: utultionem caper& deca quia opprenit popob¬
loquitur quod h& focerit comtrababilonem dñs xercituura o¬
nobras quia perconfusione & ignominiam lucemferre non sustines. ue¬
quaquam uocaberis non umur regnisedomnium regnorum dña. simul¬
q quia occulta questio nascebatur. Curmarcer&ur dr̃ aduersumchal¬

Expanded text:
tur ergo Babyloni reginae et filiae Chaldaeorum a Chaldaeis enim condita est quod nequaquam ultra vocetur mollis et tenera et deliciis affluens, quae cunctarum gentium manibus portabatur; ita ut terrae plantas vix imprimeret: praecipiturque ei ut tollat molam, et molat farinam, quod est durae captivitatis, et extremae servitutis indicium; ut quae quondam regina fuerat, postea molendae farinae operi serviat. Sed quia sequitur: Denuda turpitudinedet pectora, et crura ac femina aperiat, et vadat in captivitatem, videaturque ignominia ejus, et opprobrio pateat sempiterno. Et hoc Dominus fecisse se dicit, ut ultionem caperet de ea, quae oppressit poploquitur, quod haec fecerit contra Babylonem Dominus exercituum, cnebras: quia prae confusione et ignominia lucem ferre non sustines: nequaquam vocaberis, non unius regni, sed nec omnium regnorum domina. Simulque quia occulta quaestio nascebatur: cur irasceretur Deus adversus Chal
Abbreviated transcription (Latin):
reeius & seruus pacris qui formams erui acceperat & dñiserui¬
erat uoluncati. multos iustificauit daoto orbecredentes & ini¬
quitates eorumipseportauit. quas illiportare non pocerant.
& quorum pondere opprimebantur. Ideo disꝑtiamei plurimios¬
passionem multaxp̃s p̃mia consequatur quia inquid passus
est & fecit om̃a que pr&eritus ser moscripsit & iniquitates
multorum ipseportauit ꝓpcerea diui dam ei plurimos utp
parte dni iacob & funiculum hereditatis illius srhł credant in eum
deoriente & occidente uemientes & recumbantin regnodi cũ abra¬
sorte superato diriper& domumeius p̃daergo ortium aplisuis

Expanded text:
servus Patris, qui formam servi acceperat, et Domini servierat voluntati, multos justificabit de tote orbe credentes. Et iniquitates eorum ipse portabit, quas illi portare non poterant, et quarum pondere opprimebantur. Juxta Septuaginttus praemia consequatur. Quia, inquit, passus est, et fecit omnia quae praeteritus sermo descripsit, et iniquitates multorum ipse portavit: propterea dividam ei plurimos, ut pro parte Domini Jacob, et funiculo haereditatis illius Israel, credant in eum de Oriente et Occidente venientes, et recumbant in regno Dei cum Abrameret, et forte superato, diriperet domum ejus. Praedam ergo fortium Apostolis suis
Abbreviated transcription (Latin):
timor dñ. Intcẽtimor qui animas sc̃orum. in tegras acpudicaspuras¬
sictim& dñm. audiat uocem ser uiuel puerieius: qui ambulauit intene¬
bris & nonerat eilumen. qui non habuit speciem nec głam. Sedinsi¬
militudinem carnis p&catricis. suscepit sormam serin. ut peccatũ
mi&is. Nihil prodest &ortano n& postsceleraspessaluts est.
om̃s declinauerunt siul inutiles factisum om̃s sibi ignems ucen¬
derunt. flamamq corrouorant. habent enu inse. ligna fenum isti¬
qui accinetis unt flamas adq: circumdat & sibiincen dium rouorauera
prouocantur adralitem & dicitur ad eor. ambu late in lumine ignis ur̃
& inflamis quas succendistii: Significat aũ iudaicipopuli uastitatem.
quo dromanis traditisin. &captiuitatis iugum huccusq sustine ant
Dem anuenumn xp̃i hec facta sunt om̃a. & inmerore ac dolorib dorim¬
ent qui nec beneficus n& tormeotis difilium rocipere uoluerunt. ua¬
delo quitur adeor. It einignem &ernum quem preparauit ds̃ diabolo

Expanded text:
ies . Iste est timor qui animas sanctorum integras ac pudicas purassic timet Dominum, audiat vocem servi vel pueri ejus, qui ambulavit in tenebris, et non erat ei lumen; qui non habuit speciem nec gloriam, sed in similitudine carnis peccatricis suscepit formam servi, ut peccatum mietis. Nihil prodest exhortatio; nec post scelera spes salutis est. Omnes declinaverunt, simul inutiles facti sunt ; omnes sibi ignem succendunt, flammamque corroborant. Habent enquia accincti sunt flammis, ac circumdati, et sibi incendium roboraverunt, provocantur ad salutem et dicitur eis: « Ambulate in lumine ignis vestri, et in flammis, quas sucqua Romanis traditi sunt, et captivitatis jugum hucusque sustinent. De manu enim Christi haec facta sunt omnia, et in moerore ac doloribus dormient; quia nec beneficiis, nec tormentis, Dei filium recipere voluerunt. Unde loquitur ad eos: Ite
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑquem monr erat̃ salus uniuerarum gentium barbararom & totius mund
addm̃ conuersio ostendit driustitiam suam quod ñ solum iud eorum stdns
sed& gentium Ipidenimecli faccor & terre equaliter omnium dr̃ose & non
obabam causamero auit terra. minut hominumente habi taculum qui siu
adorirent &intellegerent crcatorem & idola uni uerra contemnorent:¬

Expanded text:
quae monstratur salus universarum gentium barbararum, et totius mundi ad Deum conversio, ostendit Deus justitiam suam; quod non solum Judaeorum sit Dominus, sed et gentium. Ipse enim coeli factor et terrae aequaliter omnium Deus est, et non ob aliam causam creavit terram, nisi ut hominum esset habitaculum, qui suum adorarent et intell
Abbreviated transcription (Latin):
noname repudutam matrem uram. sed uoluntate ꝓpria recersis se post
multabeneficia humanum corpus ad sumpsi & nequaquam ꝑꝓph& as sed
ginem relinquentes. bestiarum & serpentium sumpsere imaginer uenit¬

Expanded text:
non a me repudiatam matrem vestram; sed voluntate propria recessisse, post non a me repudiatam matrem vestram; sed voluntate propria recessisse, post multa beneficia humanum corpus assumpsi, et nequaquam per Prophetas, sed ginem relinquentes, bestiarum et serpentium sumpsere imagines. Un
Abbreviated transcription (Latin):
tus. crucifigentib: bene dicer&. pater ignosceeis qđ enim faciunt nescuimt¬
ritia m&atremurãm terrenam iherusalem esse proi&tam ⁊¬
& quo d ego mentis rigide dederime: libellum repudii. non potius quoduerumẽ
intollegitis illam suo a meuitiorecesnrfe. dicente etum me ad eum quies¬
cite imque agere discitebo numfacere audiremenoluit seduertit con¬
trame scapulamrecedentem. Ideo ego ostendam uobis quam obrem
matrem cumfilis derelinquerim: Sceleraura adq peccata uos de monib:
uendiderunt. lit presentis uoluptatib: in r&iti. & uosparentem & illa cõui¬
lentem ab hire premin: quod aũp&catirsuis unus quis que uendatꝰ duꝓ
prio arbitrio derelicti nr̃a uoluntate. uel adbonum uł admaluinduce¬
rabtores seruis unt mamone sic omne peccatum dñ abitꝰ peccatorib: qui¬
busdicitur non regn& peccatum inmortali uro corpore. Ut ausciatis

Expanded text:
tus, crucifigentibus benediceret: Pater, ignosce eis: quod enim faciunt nescitus, crucifigentibus benediceret: Pater, ignosce eis: quod enim faciunt nesciritia matrem vestram terrenam Jerusalem esse projectam, et quod ego mentis rigidae dederim ei libellum repudii, et non potius, quod verum est, intelligitis, illam suo a me vitio recessisse? Dicente enim me ad eam: Quiescite inique agere, discite bonum facere, audire me noluit; sed vertit contra me scapulam recedentem: Unde locutumatrem cum filiis dereliquerim. Scelera vestra atque peccata vos daemonibus vendiderunt, ut praesentis saeculi voluptatibus irretiti, et vos parentem, et illa conjulentem abire permisi. Quod autem peccatis suis unusquisque venundatur, dum proprio arbitrio derelicti, nostra voluntate, vel ad bonum, vel ad malum duciraptores servi sunt mammonae; sic omne peccatum dominatur peccatoribus. Quibus dicitur: Non regnet peccatum in mortali vestro corpore . Ut autem sciatis,
Abbreviated transcription (Latin):
rat ꝑesaiam ipse in eu angelio eundemns ensum rep&&it: quomodo potestali¬
quis intrare in domum fortis & uasa eius diriperatisi primum ligauerit fortẽ
& tunc domum eius diripi&:, Fortis sue gigans diabolus ẽ. qui om̃s gentes
torum uincere potuit. Nec iuxta amos predam de oreleonis auferre. prepo¬
rabtum erat. Responditdñs suo aduentu om̃a ꝑp&randa. quod scilic&
capte priur gentes a forte uelgigante tollantur : & omnis illius suppell&̧ umit¬
saq: spolia. ab apłis diuidatur in pl&o illo quod scriptum est: Rex uirtutum
dilecti & specieidomus diuidere spoliam: Iste enim qui ascendit in altum cap¬
tiuam duxit captiuitatem dodit dona hominib: eis uidelic& qui prius captie¬
fuerant a forte adques aluabit. & aduersarias potestatescibauit carmb
quaquam aliorum neced& suamor tesaturentur: & quicarnessun ł qua¬
quiui debit salutaredĩ. quod redemptor adq: s aluator ei illesit qui lo cu¬
tus ẽ. cum lacob uel auxiliator fuit uirtutis lacob Ut inpassione supera¬

Expanded text:
angelio eumdem sensum repetit: quomodo potest aliquis intrare in domum fortis, et vasa ejus diripere, nisi primum ligaverit fortem, et tunc domum ejus diripiet ? Fortis et gigas, diabolus est, qui omnes gentes torum vincere potuit: nec juxta Amos, praedam de ore leonis auferre . Proporaptum erat, respondit Dominus, suo adventu omnia perpetranda: quod scilicet captae prius gentes a gigante tollantur, et omnis illius supellex, universaque familia Apostolis dividatur. Impleto illo quod scriptum est: Rex virtutum dilecti, et speciei domus dividere spolia. Iste est enim qui ascendens in altum, captivam duxit captivitatem, dedit dona in hominibus : eos videlicet qui prius capti efuerant a gigante, atque salvabit, et adversarias potestates cibabit carnibus quaquam aliorum, sed sua morte saturentur, et quia carnales sunt, quae videbit salutare Dei, quod Redemptor atque Salvator ejus ille sit qui luctatus est cum Jacob, vel auxiliator fuit virtutis Jacob: ut in passione supereleva
Abbreviated transcription (Latin):
Istam anus ad gentes leuata. ipsa ẽ dequahicidem ꝓph&alo quitur erit radix
gesre & qui &x surg& ut prince psnitgentium in ipso gentes sperabunt n&
manumsuam leu abit adgentes sed & signum suum & alt auitin populis
aut dubium quinuȩcillum crucis. utimpleat illud quodscriptumn est laudis
eius plenaẽ terra : Tunc afferunt mulnus. siue insinufiliossron & filias
eius porcabuntin humeris. qualis fuit & lazarus om̃sq: sc̃i qui requi escunt
insmulbrahe. animecredentium adquas paulus loquebatur. L.ac uos

Expanded text:
Ista manus ad gentes levata, ipsa est de qua hic idem Propheta loquitur: Erit radix Jesse, qui exsurget, ut princeps sit gentium: in ipsum gentes sperabunt . Nec solum manum suam levabit ad gentes; sed et signum suum exaltabit in populis. Haud dubium quin vexillum crucis, ut impleatur illud quod scripe nomen ejus . Tunc afferent in ulnis, sive in sinu filios Sion, et filias ejus portabunt in humeris. Qualis fuit et Lazarus, omnesque sancti qui requiescunt in sinu Abrahae , et animae credentium, ad quas Paulus Apostolus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓoinbus & contempsitaun. qui ab ominationiẽ. genti iudeorum. reqͥ¬
rendum quideboc cui psingulor des subnomine nazarenorũ maledi¬
cuntinsinagogis suis. quiseruus fuit principum. & tam huimilis ut star&
ante annam & cliuisani & crucifigendus pilato & hero dimnit teraeur
patris cũm angelis suis & sederit intronogłesue iudicans uiuos & mor¬
quie legiteum. Siueita intellegendum Neges quorum corimanudi est:

Expanded text:
ni est genti Judaeorum, cui ter per singulos dies sub nomine Nazarenorum maledicunt in synagogis suis. Qui servus fuit principum, et tam humilis ut staret ante Annam et Caipham; et crucifigendus Pilato et Herodi mitteretur. Patris cum angelis suis, et sederit in throno gloriae suae judicare vivos et morqui elegit eum. Sive ita intelligendum, reges quorum cor in manu Dei est,
Abbreviated transcription (Latin):
uicumdõ meo Res pondit mihi dñs quiformauit ex utero seruum
sibi & quo ostendit eum appellari seruum quisit formatus ex utero qui&
in ps almodicit. deuentrematris mee dr̃ m̃restu. quidergo dñr dixitei. utre¬
ducer& ia cobia cobad eum qui aberrauerat quideserto creatore i dolis seruie¬
filium. & fructus uinee redderent. Qui interfecerunt eum dicente s. uenite
occidamus illum & nr̃aerithereditas. & hoc ẽ quod nundicit & srħł ñc ongre¬
gauitur Iđ non conuertitur ad dñm. quiaigitur ñ ẽ reductur ia cobaddm̃
nec rħł congregauis. ꝓpterea filius loquitur illis noncredentib: głi ficatus
sum inoculis dñi. in meenim omĩ mundus credidit & dĩ m̃s factus ẽfor
titudo mea quid & conso latus estine tristem suꝑ abiectionem populimei
& dixit mihi parumesi seruies mibi ad suscitandastribus ia cob quesuo uitio
corruerunt. & fates siuere liquias ħł conuertendas pro illis etum dedite¬

Expanded text:
vi, cum Domino: respondit mihi Dominus, qui me formavit ex utero servum sibi. Ex quo ostendit eum appellari servum, qui sit formatus ex utero. Qui et in psalmo dicit: De ventre matris meae Deus meus es tu . Quid ergo Dominus dicit ei? Ut reduceret Jacob ad eum qui aberraverat, qui, deserto Creatore, idolis servieFilium, et fructus vineae redderent, qui interfecerunt eum dicentes. Venite, occidamus illum, et nostra erit haereditas ; et hoc est quod nunc dicit: Et Israel non congregabinec Israel congregatus: propterea Filius loquitur illis non credentibus: glorificatus sum in oculis Domini. In me enim omnis mundus credidit: et Deus meus factus est 565 fortitudo mea, qui et consolatus est me tristem super abjectione populi mei; et dixit mihi: Parum est si servias mihi ad suscitandas tribus Jacob, quae suo vitio corruerunt; et ad faeces, sive reliquias Israel convertendas. Hoc enim ve
Abbreviated transcription (Latin):
ter de eo quis upradixerat. ego ipsequiloquebar ecceadsum. nũc
ꝓph&a testatur quod ipse suꝑ montes euangelium predicar& iđ¬
suꝑ apłos. dequibus scriptum est. ꝓpinquate montib: & ernis
& quorum doctrina inluminatio dĩ ẽ. Unde ad eum inpsalmis dicut̃
Inluminans tumirabiliter de montibus &ernis. hic ad nunciauit
& p̃dicauit pacem. his quier ant longe iđ gentibus & his qui ꝓpe hoc
est iudeis mundum reconcili ansdõ ¶ Quod querequitur uoxspe
inalio loco ad ec elosamlo quit dr̃ Suꝑmurostuos constitui custo¬

Expanded text:
ter de eo qui supra dixerat: Ego ipse qui loquebar, ecce adsum, nunc Propheta testatur quod ipse super montes Evangelium praedicaristolos, de quibus scriptum est: Appropinquate montibus aeternis ; et quorum doctrina illuminatio Dei est. Unde ad eum in Psalmis dicitur: Illuminans tu mirabiliter a montibus aeternis . Hic annuntiavit et praedicavit pacem his qui erant longe, id est, gentibus; et prope, hoc est, Judaeis: mundum reconcilians Deo, de quo sub nomine in alio loco ad Ecclesiam loquitur Deus: Super muros tuos constitui custo
Abbreviated transcription (Latin):
inistius modi uis adq semitis pastus fuerit & nutritus. nec esuri& nasiti&
nec calorem senti& solis &impleuit de illo. quod scriptumẽ. ꝑ diem solnon
hur& teneq luna ꝑ noctem. ut nec aduerra necꝓspera. huius icłisentiat
si quidem misericors & miserator dñs ipse consolauit & reg& eos & deduc&
sunt testamento. om̃aq offendicula que credentium poterant inpedire
gress ur. dñreis uercit in planu & excelsa humili auit adq humilia sublimauit
ut iter planum habeant adq campestrem Quisint aũ istiquibus preparat᷑
uia pon& mn anifestius. I Ecceisti delongeueniant. & ecceilli ab aquilone&ma¬
ri & istid& erra australi. quattuor plagas orbis ostendens orientem

Expanded text:
istius modi viis atque semitis pastus fuerit et nutritus, nec esuriet, nec sitiet, neque calorem sentiet solis: et implebitur de illo quod scriptum est: Per diem sol non uret te, neque luna per noctem . Ut nec adversa nec prospera hujus saeculi sentiat. Siquidem misericors et miserator Dominus, ipse consolabitur et reget eos, et deducet sunt. Omniaque offendicula quae credentium poterant impedire gressus, Dominus eis vertet in planum, et excelsa humiliabit, atque humilia sublimabit, ut iter planum habeant atque campestre. Qui sint autem isti quibus praeparetur via, ponit manifestius: Ecce isti de longeri, et isti de terra Australi. Quatuor plagas orbis ostendens, Orientem
Abbreviated transcription (Latin):
arguit populumiudeorum & uentura predicit. quod que uoluntatesua
ia cobdescendit ad egiptios. & tem porenecessitatis acsamis peregri¬
natus ert interragerten posteah ab assirus quos innullo leso¬
serat calumnam sustinuerunt. &mbabilone captiuitate
trans laussit. unde infert & nunc quid mihi est hic dicitdñs. & est
sensus nihil ab eoreliquiꝑpt̃ quod in acregione ꝑmaneam. dequa
populus meur ab latur ẽ. gratis &uenditur in p&catissuis. & quasi
orixr&e conprehensus. ueluiribur romanorum uel diabolila¬
queis quibus uinctur hucus que r& in&ur. ut auista pater& ur:
dominatores eorum ac magistri inique egerunt. Ipsienim r̃¬

Expanded text:
um, et ventura praedicit. Quod qui voluntate sua in Jacob descendit ad Aegyptios, et tempore necessitatis ac famis peregrinatus est in terra Gessen : postea ab Assyriis, quos in nullo laeserat, calumniam sustinuerit; et in Babylonem captivitate translatus sit . Unde infert: Et nunc quid mihi est hic, dicit Dominus? Et est sensus: nihil habeo reliqui propter quod in hac regione permaneam, de qua populus meus ablatus est gratis, et venditus peccatis suis, et quasi oryx rete comprehensus, vel viribus Romanorum, vel diaboli laqueis, quibus vinctus hucusque retinetur. Ut autem ista paterentur, dominatores eorum ac magistri inique egerunt; qui
Abbreviated transcription (Latin):
non meura sedidolorum suorum auxilio erresuperitos quod que in fert
glã mea alterinon dabo hocngnificat neido lapinentur oppressiste
misitine & sp̃seius. Quibusiam ante dixerat. audite hocdomus ia cobqui
uo cabimini nomine sħł & deaquir iuda &istis nunc ad eosdem loquit᷑
audime ia cob &s hł que mego uoco. Multienim uocati & pauciel&ti un¬
de ñ eos electos. quia necdum receperant saluatorem. sed uocatosiun¬
cupat. ego sum inquid.A. & C. primus & nouissimus quiuiuo & fui
mortuus. Vt & uitam ad principium referas nouis sunum ad eum qui
mortuus est quise &inaniuit forianis erui accipiens & factus obgediens
patri. humiliauit se usq ad mortem & mortem crucis.¶Manus mea
ds̃ sapientia sua fundauit terram. & dexteraillius mens aẽ siue fun dauit

Expanded text:
non mea ira, sed idolorum suorum auxilio esse superatos. Quodque infert, non mea ira, sed idolorum suorum auxilio esse superatos. Quodque infert, gloriam meam alteri non dabo, hoc significat, ne idola putentur oppressisse iritus ejus. Quibus ante jam dixerat: Audite haec, domus Jacob, qui vocamini nomine Israel, et de aquis Juda existis, nunc ad eosdem loquitur, Audi me, Jacob et Israel, quem ego voco. Multi enim vocati, et pauci electi . Unde non electos, quia necdum receperant Salvatorem; sed vocatos nuncupat. Ego sum, inquit α et ω, primus et novissimus, qui vivo, et fui mortuus ; ut vitam ad principium referas, novissimum ad eum, qui mortuus est. Qui se exinanivit formam servi accipiens, et factus est obediens Patri; humiliavit seipsum usque ad mortem, et mortem crucis . Manus mea us sapientia sua fund
Abbreviated transcription (Latin):
audita foci&rq̃urq: & gła mea alterinon dabo predicotibi babilonos
amedis ꝑsirq superandos & repente faciam quodminatussum necumue¬
neruit que predicta sunt. uel deorum nuitu quos colis uel furtuitu eestimo
accedisse. n& iactoscientiam futurorum. sed ob uti lititem tuam loquor
cuius corincredulum. & ceruicem ferream. & fypntem aeneam habim¬
tio eẽ cognoui.
& ceaudistiomaque uentura sunt. & tamencel assilentio
ueritaten¬
ab initio enim meorum p̃uaricatores inandatorum &
deuentre
trans gressorem uocauitte ds̃ quando deegyptolibe¬
ratus qͣa¬
simeo uentre conceptus es &educatus. & eruditus. ca
raegypti. nonigitur tuo merito sed mea misericos¬
diafurore
meum distuli. nepenitus interires. & oblaudem no¬
minis mei infrenabote: ut me quasilumentum & in frenis equs sequaris
t̃ argentum nonindiuitus sed infornacem pauꝑtatis ꝓbare ceuo lui
ꝓpt̃me egofaciam neblas phem& nom̃ mmingentibus. & put antuos

Expanded text:
uitur: et gloriam meam alteri non dabo. Praedico tibi Babylonios a Medis Persisque superandos, et repente faciam quod minatus sum, ne cum venerint quae praedicta sunt, vel deorum nutu quos colis, vel fortuito ea existimes accidisse. Nec jacto scientiam futurorum, sed ob incredulitatem tuam loquor, cujus cor incredulum et cervicem ferream, ac frontem aeneam ab initio esse cognovi. Ecce audisti omnia quae ventura sunt, et tamen celas silentio veritateAb initio enim meorum praevaricator es mandatorum; et de ventre transgressorem vocavit te Deus, quando de Aegypto liberatus, quasi meo ventre conceptus es, et educatus, et eruditus. Capnt de terra Aegypti. Non igitur tuo merito, sed mea misericordia furorem meum distuli, ne penitus interires, et ob laudem nominis mei infrenabo te, ut me quasi jumentum et in frenis equus sequaris tur argentum. Sive non in divitiis, sed me ergo faciam, ne blasphemetur nomen meum in gentibus, et putent vos
Abbreviated transcription (Latin):
orbe discurrunt xp̃saũ demultis ragitis & filus plurimis una sagitia
electa & filius unigenitus ẽ quam in far& rasua abscondit. iđ in huina¬
no corpore ut hauitar& ineo plonitudo diuinitatis corporalit̃. Ha¬
raq ẽãe fides credentium cui & supra dicitur. tues ds̃ absconditus
re. & crhł quianatus deremine iudeorum. Quodq: denullo alio ser¬
uorum Intelligi potest. iuungitur qui a integłabor. Dicente aũ mihipa
tre istaquer& uli egores pondi quoniodo in me głisicatus espater
qui inuacuum laboraui & magnam partem populi iudeorum ad
tereuocare non potui. h& aũ uniuersa dicuntur. ut liberum haui¬
nis monstr&ur arbitrum. dĩ etu uocare ẽ. & nr̃m credere
necstutim sinos ãcredimus in possibilis dĩ est. sed potentiam suã nr̃o
arbitrio derelinqu& ut iusti uoluntas pͥmium consequat s quaergo

Expanded text:
ristus autem de multis sagittis et filiis plurimis, una sagitta electa, et Filius Unigenitus est: quam in pharetra sua abscondit, id est, in humano corpore, ut habitaret in eo plenitudo divinitatis corporaliter. Raraque est credentium fides: cui et supra dicitur: Tu es Deus absconditus, Et Israel, quia natus de semine Judaeorum. Quodque de nullo alio servorum intelligi potest, jungitur, quia in te gloriabor. Dicit tre ista quae retuli, ego respondi ei: Quomodo in me glorificatus es, Pater, quia in vacuum laboravi, et magnam partem populi Judaeorum ad te revocare non potui? Haec autem universa dicuntur, ut liberum hominis monstraret arbitrium. Dei enim vocare est, et nostrum credere: nec statim si nos non credimus, impossibilis Deus est; sed potentiam suam nostro arbitrio derelinquit ut justi voluntas praemium consequatur. Quia ergo
Abbreviated transcription (Latin):
idola Instabilitate quoq: terre quando illiur fundamenta solidabat nul¬
lus erat cuindõ pra&er eumquierat iuro isteigitꝰ tantus actalis. cump̃si¬
nitimisterii tempus aduenerit. ut cunctaidoladestruantꝰ. &dĩsolius no¬
titia p̃dic& ininundo. om̃auaticuna diuinorum & phs tonum & arioloꝵ
rigna adq: portenta quib: humanum decepergenus. destru& adq:
sobuert&. sapientiam plislosoforum quae & ipsa erroris pars. maxi¬
maest stultamesse monstrauit. Ips& ergo quiest tama fasturus cuius
potentiam breui sermone descripsi: &iam adhienł. que destruenda
erat ab abrlonis. nunc dicitꝰ antequam destruatꝰ qđ rursum habita
suscitauit. ut om̃a cultoribus impleantur quugitꝰ dicitduerł &iudeae&¬

Expanded text:
In stabilitate quoque terrae, quando illius fundamenta solidabat, nullus erat cum Deo, praeter eum qui erat in eo. Iste igitur tantus ac talis, cum praefiniti mysterii tempus advenerit, ut cuncta idola destruantur, et Dei solius notitia praedicetur in mundo, omnia vaticinia divinorum, et pythonum, et hariolorum signa atque portenta, quibus humanum deceperunt genus, destruet atque subvertet; et sapientiam philosophorum, quae et ipsa erroris pars maxima est, stultam esse monstrabit: dum potentiam brevi sermone descripsi, etiam ad Jerusalem, quae destruenda erit a Babyloniis, nunc dicit antequam destruatur, quod rursum habitetur suscitabit, ut omnia cultoribus impleantur. Qui igitur dicit Jerusa
Abbreviated transcription (Latin):
babilonem
omnemq chaldeam. incantatorum & augurum ba
riolorum¬
que est gatare norum studium. quos nos aruspices ap¬
pellamus

Expanded text:
Babylonem omnemque Chaldaeam, incantatorum et angurum, et hariolorum et Gazarenorum studium, quos nos aruspices appellamus
Abbreviated transcription (Latin):
dar: Ad ꝑsonamigit dñi ista referenda sunt que iuxta dispen¬
sationem assum pacorporis cruditus ẽ & linguam acceperie ds¬
cipline ut scir& quando deber& loqui quando r&icere: deniq
in passione tacuit sed ꝑ apłos & a postolicos uiros incuncto orbe
ne. ut scir& quando oporter& loqui uerbum. Cui additaẽ aisi
ꝑgratiam. quamꝑnaturam non habebat. Presens ꝓph&ielo cos¬

Expanded text:
r, etiam ista referenda sunt: quod juxta dispensationem assumpti corporis eruditus sit, et linguam acceperit disciplinae, ut sciret quando deberet loqui, quando reticere. Denique qui in passione tacuit, per Apostolos, et Apostolicos viros, in cuncto orbe nae, ut sciret quando oporteret loqui verbum. Cui addita est auris per gratiam, quam per naturam non habebat: ut intelliga
Abbreviated transcription (Latin):
tus estbel. si ue cecidit. quemgrecibellum iđ saturnum uocant cuius
tanta fuit aput u&eres religio utei nonsolum humanas hostiar captiuori
ignobilium que mortalium sed& suos liberos immolarent. Nabo aĩ
& ips umidolumest quod inter pr&at̾ ꝓph&ia & diuinatio que posteuã¬
gelii ueritatem in toto horbe conacuis rengnificat. & abspeciale
ñ quosimulacra gentilium in p̃dabestiarum &iumentorum & positas
sed religionationum si mulacras imbestiarum. & brutorum anian¬
tium q: maxime inegipto diuino cultui cons ecrata sunt. h aec inquu¬

Expanded text:
tus est Bel: quem Graeci Belum, Latini Saturnum vocant. Cujus tanta fuit apud veteres religio, ut ei non solum humanas hostias captivorum ignobiliumque mortalium, sed et suos liberos immolarent. Nabo autem et ipsum idolum est, quod interpretatur prophetia et divinatio, quam post Evangelii veritatem in toto orbe conticuisse significat.. Non quo simulacra gentilium in praedam bestiarum et jumentorum exposita sint: sed quo religio nationum, simulacra sint bestiarum, et brutorum animantium, quae maxime in Aegypto divino cultui consecrata sunt. De qu
Abbreviated transcription (Latin):
deerrimaẽ sax osi montibus aspera & penuriam patit᷑ siti sia
ut celestib: utatur pluuus & raritate fontium. cisternarum &¬
truetione sol&ur. sed indimanib: ad quam dicitur festina uer̃
structorestui. siue iuxta .l.axx. cito hedific aueri se quibus desio¬
ta fueras aiudeis enim destruecta. a iuideis hȩdificataẽ quiob
culpam scribarum fariseorum que deserta . a predicatione apłom
xp̃i congregata est tam deiudeis quam degentibus Sequitur &
quidestruxerunt & qui dissi pauerant: egredient &te. doctorespes¬
simi : ut nequaquammandata. & traditiones soquaris hominiun sed
legem di. ¶ Dicitur que ad eam ut leu& ocu lossuo sincireuitu. &iu
deat filios qui ei fuerint congregati. de quibus & dñs loquebatur
l. euate oculos uros & uid&e. quia iam albesunt seg& es ad ineendã
iurandidicitur consu&udine quia ominb: his uelut ornamentoues¬
tieris. F elix qui tanti merinẽ. tanteq urtutis. utor namentumd

Expanded text:
Al. saxeis montibus asperatur, et penuriam patitur sitis, ita ut coelestibus utatur pluviis, et raritatem fontium cisternarum exstructione soletur; sed in Dei manibus, ad quam dicitur: Festinaverunt structores tui. Sive juxta LXX: Cito aedificaberis a quibus destructa fueras. A Judaeis enim destructa, a Judaeis aedificata est. Quae ob culpam Scribarum Pharisaeorumque deserta, ad praedicationem Apostolorum Christi congregata est tam de Judaeis, quam de gentibus. Sequitur: Et qui te destruxerant et dissipaverant, egredientur ex te: doctores pessimi; ut nequaquam mandata et traditiones sequaris hominum , sed legem Dei. Diciturque ad eam, ut elevet oculos suos in circuitu, et videat filios qui ei fuerant congregati. De quibus et Dominus loquebatur: Levate oculos vestros, et videte quia jam albae sunt segetes ad metendum . tus Testamentum, 571 jurandi dicitur consuetudine, quia omnibus his velut ornamento vestieris,
Abbreviated transcription (Latin):
& tendit caelos sed terram quoq altamole sirm auit & om̃aq nascunt᷑ & ea
ut intisibilia eius & hisq facta sunt intell&ta conspiciantur sempitna
quoque uircur illiur & diuinitas quispirame nom nib: dedii. quiuerrantir
interra lage prima mortalium insus sliuit enim dĩ in faciem adamm spm̃
& sapientie cartuis suerubiciunt potestati. Illeigiꝰ cuius tanta praeconu
sunt h& ad eum loquutur ẽ. Cuius legemins ule prestolant & gentes¬
ss Ego dñr uocauite in iustitia. de quo i preloquit in euangelio. pat̃iuste
mundus teignorat. ut erres nons olumiudaeorum sed& gentium dr̃÷
÷& ad prehendimanumtuam. quia quicquido perat᷑ silius operatur & pi¬

Expanded text:
 alta mole firmavit, et omnia quae nascuntur ex ea: ut et invisibilia ejus ex his quae facta sunt, intellecta conspiciantur ; sempiterna quoque virtus illius et divinitas. Qui spiramen omnibus dedit qui versantur in terra, lege prima mortalium. Insufflavit enim Deus in faciem Adam, spiriet sapientiam carnis, suae subjiciunt potestati. Ille igitur cujus tanta praeconia sunt, haec ad eum locutus est, cujus legem insulae praestolantur et gentes: Ego Dominus vocavi te in justitia: de quo ipse loquitur in Evangelio, Pater juste, mundus te ignorat ; ut esset non solum Judaeorum, sed et gentium Deus. Et apprehendi manum tuam, quia quidquid operatur Filius
Abbreviated transcription (Latin):
illud. Supraiam diximus. duo esreiacob. & duo isrł. unum carnalem &
alterum spiritalem eorum qui inxp̃o credere noluerunt. & eorum qui
receperunt filium hoc &iam nunc intellegendum quod ꝓuoc&ur apłorũ.

Expanded text:
d supra diximus, duos esse Jacob, et duos Israel, unum carnalem, et d supra diximus, duos esse Jacob, et duos Israel, unum carnalem, et alterum spiritualem, eorum qui in Salvatorem credere noluerunt, et eorum qui receperunt Filium Dei: hoc etiam nunc intelligendum, quod provocetur Apostolorum
Abbreviated transcription (Latin):
& ubiq: posuerunt in sidiar contraxp̃m & apłos eius. habentesclauem
scientie n ipsi intrantes. & aliosuolentes introire ꝓhibenter. puldre¬
q pectoracorum in quib: habitabant cogitationes pessimae carceres ap¬
pellauit. Ideo factirunt in rapinam in direptionem. Ne fuit quiliberar&
eos & peis sermonem facer& simulq ꝓph&a coortateos utrio m̃saudi¬
rem̃ possunt saltim pauci futura cognoscant & intellegant aquo sta ꝓper¬
sirunt causasq: rue uastitatis agnoscant quin& audire na facere uoleer̃
quaelege praeceptarunt id eo effudit dñs suꝑ eos totã iram suam & indig¬
nationem furoris plenam. ut qui prius tacuerat nequaquam ultra
r&icer& t& sermonibuscos. sed poenis tormentisq corriper&. & conphie¬
der& corbellam fortirsimum quod nequaquam possint euadere osten¬
dems ferociam romanorum cumq & omni parte combustussit & nihi linse
habe atsanitatis tamen ñ intellegit caus am poenosuae. ꝗd idcirco punitus

Expanded text:
em scientiae, nec ipsi intrantes, et alios volentes introire prohibentes. Pulchreque pectora eorum in quibus habitabant cogitationes pessimae, carceres appellavit. Ideo facti sunt in rapinam, et in direptionem: nec fuit qui liberaret eos, et pro eis sermonem faceret. Simulque Propheta cohortatur eos, ut si omnes audire non possint, saltem pauci futura cognoscant et intelligant, a quo ista perpessi sint. Causasque suae vastitatis agnoscant, qui nec audire nec facere voluerunt quae Lege praecepta sunt. Ideo effudit Dominus super eos totam iram suam et indignationem furoris plenam, ut qui prius tacuerat, nequaquam ultra reticeret, nec sermonibus eos, sed poenis tormentisque corriperet, et comprehenderet eos bellum fortissimum, quod nequaquam possint evadere, ostendens ferociam Romanorum. Cumque ex omni parte combustus sit, et nihil in se habeat sanitatis, tamen non intelligit causam poenae suae quod idcirco punitus
Abbreviated transcription (Latin):
& terra la& ari. ali ꝓprium uoluntes seprincipium. ac deaduentu
dñi ꝓph&ari quodimper&ur nubibus : dequib: supra scriptum est
mandabo nubibus. neplu ant suꝑ eam imbrem iđsuꝑ umneam qđe n ł
& ad quas ꝑuonait ueritas dr̃ ut pluant mundo ius tum si ueiustitiatorra¬
quae aperiatur & germin & saluatorem. dequa & mnpsalmis canit᷑
uieritar d& erra ortaest. & iustitia decelo ꝓspȩ. siue iuxtalxx terra
miseri cordiam. &iustitiam parit̃ germinauit ut & p&catores mise¬
rcordiam & iustipro emia consequantur. quodq sequitur. ȩgo dñs ercuncã¬
ulego dñs quicreauite : nons candali ⁊abitur ad nomen creature quillum
uermen &seruum & germinatum legera eire d&erra ¶Uae quicoma¬
s dñi dr̃ gercituum quiaũ ceptam achepm refert intellegentiam sic&
putant ẽẽ uenturum quasi silutum & cesta d& estis contradicat figua¬

Expanded text:
apituli hujus volunt esse principium, ac de adventu Domini prophetari, quod imperetur nubibus, de quibus supra scriptum est: Mandabo nubibus ne pluant super eam imbrem, id est, vineam Israel: et ad quas pervenit veritas Dei, ut pluant mundo justum sive justitiam; terraque aperiatur et germinet Salvatorem. De qua in Psalmis canitur: Veritas de terra orta est, et justitia de coelo prospexit : sive juxta LXX: Terra misericordiam et justitiam pariter germinavit, ut et peccatores misericordiam, et justi praemia consequantur. Quodque sequitur: Ego Dego Dominus qui creavi te, non scandalizabitur ad nomen creaturae, qui illum vermem ac servum et germinatum legerit esse de terra. Vae qui contras Deus exercituum. Qui autem coeptam ad Christum refert intelligentiam, sic ristum non putant esse venturum; quasi lutum et testa de testis contradicat figu
Abbreviated transcription (Latin):
interre contrarias facio. lucem & tenebras. iđ diem & noctem. pacem
&malum. hoc ẽ otium &bellum ꝑ q: significat. & iratum sefuis repopu¬
losuo quando tenebras captiuatis malaq: sustinuit serintutis & rursum
misertum quandoremm in patriam. pacem & gaudium receperunt:
ouomodo enim luci contrariae sunt tenebre. Ita paci contrarium bellũẽ:¬

Expanded text:
inter se contrarias facio, lucem et tenebras, id est, diem et noctem: pacem et malum, hoc est, otium et bellum, per quae significat et iratum fuisse se populo suo, quando tenebras captivitatis, malaque sustinuit servitutis. Et rursum misertum, quando remissi in patriam, pacem et gaudium receperunt. Quomodo enim luci contrariae tenebrae sunt: ita paci contrarium bellu
Abbreviated transcription (Latin):
ante faciem eius gentes. & dorsa regum uertam & a periam ante eum
ianuas. & porte non claudenturego ante teibo & głosos terrae ho¬
miliabo. portas aereas conteram & uestes ferreos confringam. &
dabotib thesauros absconditos & archana recr&o rum utrtiasqr egodñ¬
te sunt gentes infide & regna praerea quianullus in regnum isrł crrus est dic¬
tur. quod idecrro ꝑsarum rege quis ha& crediderit. ꝓph& atum absurdum
& ꝓsanum es recognoscat ut homo impius &ido latriae ededitus. .xp̃s. & dr̃ &¬

Expanded text:
ante faciem ejus gentes, et dorsa regum vertam, aperiam coram eo januas, et portae non claudentur. Ego ante te ibo, et gloriosos terrae humiliabo, portas aereas conteram, et vectes ferreos confringam, et dabo tibi thesauros absconditos, et arcana secretorum . tae sunt gentes in fide, et regna. Praeterea, quia nullus in regno Israel Cyrus est dictus. Quod si de Cyro Persarum rege quis hoc crediderit prophetatum, absurdum et profanum esse cognoscat 8 ut homo impius et idololatriae deditus, Christus,
Abbreviated transcription (Latin):
bitur. Cumhaec seita habeant &idola hominumscitis eẽ. figmeniao
ia cob& pueriñs isrł neobliuis caris creatoristui tibiq ipsiuiuriam facias
ut incurueris operim anum tuarum. quaequia in aduentupueriine
qui melegi poemtus destruenda sunt. ꝓpt̃ea totamentis auiditatecogr¬
quodsicin nubes caligo & nebula uelrolis calore dissoluitur uel uemtorip¬
tante tenuatur itami quitatestuas & omuersap& cata quib iis priui
meoffenderas disoluere faciam: tutantum reuertere adme. & ae
penitentiam qui a redimendus es pradios anguine : quo dñ feceris scias
ins alit&ua cȩlos terramq: ladari. & ominele meita concmere siue
angelos quimorant᷑ incaelis & alias porestates uelcerte aplos & ꝓphe¬
medialo ca & ultima possiderunt iubi lare & tubacanere scientes
quodredimer& dñs iacob: &in urł conuersione la&ecur siue i psonł
aberrore conuersus in drtus fiat . Ha& dicit dñs redemptortuus & sor

Expanded text:
it. Cum haec se ita habeant, et idola hominum scias esse figmenta, o Jacob, et puer meus Israel, ne obliviscaris Creatoris tui, tibique ipsi injuriam facias, ut incurveris operi manuum tuarum. Quae quia in adventu pueri mei, quem elegi, penitus destruenda sunt; propterea tota mentis aviditate cognquod sicut nubes et caligo, et nebula, vel solis calore dissolvitur, vel vento raptante tenuatur: ita iniquitates tuas, et universa peccata, quibus prius me offenderas, dissolvi faciam. Tu tantum revertere ad me, et age poenitentiam, quia redimendus es pretioso sanguine. Quod si feceris, scias in salute tua coelos terramque laetari, et omnia elementa concinere. Sive angelos qui morantur in coelis, et alias potestates, quibus terrae fundamenmedia loca et ultima possederunt, jubentur jubilare, et tuba canere, scientes quod redemerit Dominus Jacob, et in Israel conversione laetetur, sive ipse Israel ab errore conversus, inclytus f
Abbreviated transcription (Latin):
nas regiar bitrantor Istu gitꝰ qui sub putunt menses annos q: denume¬
rant & orarum momenta librantes. siuturorum scientia pollicent
nons unt prune: quibus cale faciant se. neo focus ut sed eam ad cum. Sichebrere
disserunt nullam habentcaloris scientiam n& in luminantem sensum. quieo¬
rum tenebrus discutere possit & frigus erroris &pellere. hic enim poenas ad
nis labor eiur & negotiatores illius quos magos intellegimus. huȩ ꝓficit ut
unus quisq sua errar& uia. & ipse ꝑditus salutem alterius ipber& .¶ Audite

Expanded text:
o de Israel . Isti igitur qui supputant menses, annosque dinumerant, et horarum momenta librantes, futurorum scientiam pollicentur, Non sunt prunae quibus calefiant, nec focus ut sedeant ad eum, sic Hebraei edisserunt. Nullam habent caloris scientiam, nec illuminantem sensum, qui eorum tenebras possit discutere, et frigus erroris expellere. Pro quo nescio nis labor ejus et negotiatores illius, quos magos intelligimus, hoc profecit, ut unusquisque sua erraret via; et ipse perditus salutem alteri non prae