comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qm mee. maledicta terra in oꝑe
tuo. igitur facere malum quolibet
etiam iubente. constat non ẽẽ obedi¬
enciam set potius inobedientiã.
Sane hoc aduertendum qd̵ quedã
sunt pura bona. quedam pura
mala. et inhis nullam deberi ho¬
minib obedientiam. qm̃ nec illa
omittenda sunt etiam cum pro¬
hibentur: nec ista uel cum iubent᷑
com mittenda. Porro inter hec st̃
media quedam. que pro modo. lo¬
co. tempore. uel persona. et mala
possunt ẽẽ et bona. Et in his lex
posita est obedientie tamqͣm in
ligno scientie boni et mali. quod
erat in medio paradisi. In his ꝓ¬
fecto fas non est nostrum sensũ
sententie prescribere magistroꝵ. In
his omnino prelatoꝵ nec iussio nec
prohibicio contẽnempda. uideamꝰ
ne forte tale fuerit qd̵ arguimus
in uobis. et ob hoc forsitan argui
non debuerit. Qd̃ euidentiꝰ elucebit
si p̃misse diuisionis exempla subie¬
cero. Fides. spes. caritas. et cetera hꝰ¬

Expanded text:
quam meae, maledicta terra in opere quam meae, maledicta terra in opere tuo . Igitur facere malum, quolibet etiam jubente, constat non esse obedientiam, sed potius inobedientiam. 4. Sane hoc advertendum, quod quaedam sunt pura bona: quaedam pura mala, et in his nullam deberi hominibus obedientiam: quoniam nec illa omittenda sunt, etiam cum prohibentur; nec ista, vel cum jubentur, committenda. Porro inter haec sunt media quaedam, quae pro modo, loco, tempore vel persona, et mala possunt esse, et bona: et in his lex posita est 19 obedientiae, tanquam in ligno scientiae boni et mali, quod erat in medio paradisi. In his profecto fas non est nostrum sensum sententiae praescribere magistrorum: in his omnino praelatorum nec jussio, nec prohibitio contemnenda. Videamus ne forte tale fuerit quod arguimus in vobis; et ob hoc forsitan argui non debuerit. Quod evidentius elucebit, si praemissae divisionis exempla subjecero. Fides, spes, charitas, et caetera hujus
Abbreviated transcription (Latin):
auddi alibi apercius. Filius nõ por¬
tabit iniquitatẽ patris. ⁊ pater
non portabit iniquitat̾ẽ filii. Ex
his ergo liquido apparet mala in¬
perantibus non esse parendum.
presertim dum prauis obtem¬
perans imperiis in quo homini
uideris obediens. deo plane qui
omne qd̾ perperam agitur inter¬
dicit. inobedientẽ te exhibes.
ualde autem per uersum est pro¬
fiteri de obedientem. in quo noscetiᷤᷤ
superiorem propt᷑ inferiorem. id ẽ
diuinam propter humanam sol¬
uere obedienciam. Qͥd enim: Qͦd
iubet homo prohibet deus: et ego
audliam hominem surdus deo: Ñ
sic apostoli. Clamant qͥppe dicenteᷤᷤ
Melius est obedire deo qͣm hominib
Hinc dñs in euangłio phariseos in¬
crepans. quare et uos inquiit tr̃as¬
gredimini mandatum dei ꝓpt̾ tͣ¬
diciones uestras : Et per ysaiam.
Sine causa autem ait colunt me.
mandata et doctrinas hominũ
tenentes. Et̃ item ad prothoplastũ.
Pro eo qd̾ obedisti uoci uxoris tue pł

Expanded text:
audi alibi apertius: Filius non poraudi alibi apertius: Filius non portabit iniquitatem patris, et pater non portabit iniquitatem filii . Ex his ergo liquido apparet, mala imperantibus non esse parendum, praesertim dum pravis obtemperans imperiis, in quo homini videris obediens, Deo plane, qui omne quod perperam agitur interdixit, inobedientem te exhibes. Valde autem perversum est profiteri te obedientem, in quo nosceris superiorem propter inferiorem, id est divinam propter humanam, solvere obedientiam. Quid enim? quod jubet homo, prohibet Deus; et ego audiam hominem surdus Deo? Non sic Apostoli. Clamant quippe dicentes: Melius est obedire Deo, quam hominibus . Hinc Dominus in Evangelio Pharisaeos increpans: Quare ei vos, inquit, transgredimini mandatum Dei propter traditiones vestras? Et per Isaiam: Sine causa autem, ait, colunt me, mandata et doctrinas hominum tenentes . Et item ad Protoplastum: Pro eo quod obedisti voci uxoris tuae plus
Abbreviated transcription (Latin):
deatis de reuersione: Itane etiã
defrincto necesse est uos obedire. et
obedire contra caritatem: obedire
in uestre ipsoꝵ salutis periculũ:
S arbitror qd̾ nequaquã firmiuᷤ
seu tenaciꝰ esse dices uinculum ab¬
batum ad subditos: qm coningũ
ad se ip̃os. quoꝵ quippe d̾s copu¬
lam et non homo inuiolabili li¬
gauit sacramento. loquente sal¬
uatore. qd̃ deus coniunxit hõ ñ
separet. Apostolo autem asserẽte
solutam esse mulierem a lege
uiri mortuo illo: tui te abbatis exis¬
timas defuncti lege teneri. et
hoc contra legem que sanctiorẽ.
legem uidelicet caritatis: Et hec
dixi. non qd̃ putem uos uel ui¬
uenti in hoc paruisse debere: aut
uel clicendam ẽẽ obedientiam sic
paruiisse. Alioqͥn generalis de huiꝰ¬
modi illa sententia est. Declinãtes
autem in obligat̾ones adducet do¬
minus cum operantib iniquita¬
tem. Ac ne forte quis albatum e¬
tiam in malo obedientiam abħ
maledicto liberam ẽẽ contend̃at:

Expanded text:
deatis de reversione? Itane etiam deatis de reversione? Itane etiam defuncto necesse est vos obedire, et obedire contra charitatem, obedire in vestrae ipsorum salutis periculum? Sed arbitror quod nequaquam firmius seu tenacius dices esse vinculum abbatum ad subditos, quam conjugum ad se ipsos, quorum quippe Deus copulam, et non homo, inviolabili ligavit sacramento, loquente Salvatore: Quod Deus conjunxit, homo non separet . Apostolo autem asserente, solutam esse mulierem a lege viri mortuo illo ; tu te abbatis existimas defuncti lege teneri, et hoc contra legem quae sanction est, legem videlicet charitatis? 3. Et haec dixi, non quod putem vos vel viventi in hoc paruisse debere, aut vel dicendam esse obedientiam sic paruisse. Alioquin generalis de hujusmodi illa sententia est: Declinantes autem in obligationes adducet Dominus cum operantibus iniquitatem . At ne forte quis abbatum etiam in malo obedientiam ab hoc maledicto liberam esse contendat,
Abbreviated transcription (Latin):
et secum ire precepit. Num in¬
obedientes ẽẽ debuimꝰ: Scis qͥdẽ
nisi forte oblitus sis quid qͣdã
die cõmunicato mecum ĩa cons¬
pirati scandali consilio. ac dili¬
genter mutua collacione discus¬
so. inter nos conuenerit. In qͦ si
permansisses: et de de illud non
incongrue diceretur. Beatus
uir qui non abiit in consilio im¬
pioꝵ. S esto. Debuistis obedi¬
re filii patri. magistrũ sequi
discipuili. Licuerit certe ałbi
monachos suos ducere quo libu¬
erit et docere qd̵ uoluerit: set
qm diu uixit. Nunc uero mor¬
tuo illo quem uel audire doctorẽ
uel sequi ducem cogimini: quo ad¬
huc tam graue scandalum emen¬
dare cuncteminii: Quis ĩa pro¬
hibet non dico me sec deum uestrũ
per os ieremie benigne uos reuo¬
cantem audire: Ait enim. num¬
qͥd qui cecidit non resurget. aut
qui auersus est. non reuertetur:
An et ille moriens interdixit ne
uel post casum temptetis resurge¬
re. post auersionem mutire au¬

Expanded text:
et secum ire praecepit; num inet secum ire praecepit; num inobedientes esse debuimus? Scis quidem, nisi forte oblitus sis, quid quadam die, communicato mecum jam conspirati scandali consilio, ac diligenter mutua collatione discusso, inter nos convenerit. In quo si permansisses, et de te illud non incongrue diceretur: Beatus vir qui non abiit in concilio impiorum . Sed esto. Debuistis obedire filii patri, magistrum sequi discipuli. Licuerit certe abbati monachos suos ducere quo libuerit, et docere quod voluerit: sed quandiu vixit. Nunc vero mortuo illo, quem vel audire doctorem, vel sequi ducem cogimini, quo adhuc tam grave scandalum emendare cunctemini? Quis jam prohibet, non dico me, sed Deum nostrum per os Jeremiae benigne vos revocantem audire? Ait enim: Nunquid qui cecidit, non resurget? aut qui aversus est non revertetur? An et ille moriens interdixit, ne vel post casum tentetis resurgere, post aversionem mutire au
Abbreviated transcription (Latin):
agendo non pepercistis nec par¬
citis scindentes unitadem. rum¬
pandes riinculum pacis: Ponẽ¬
dum ergo est munus quodcũq
offerre paratis. et prius haben¬
ti aduersum uos non fratri set
fratrum mulcitudini reconci¬
liandum. Ecce nimirum uniu̾¬
se fraternitatis unitas aduersuᷤᷤ
urãm paucitatem quodam ue¬
luti uestri discessus gladio sau¬
ciata conqueritur. qͣi q̃ plangẽs
miserabiliter dicat. fiłlii matriᷤ
mee pugnauerunt contra me.
Et merito. Qui enim non est cũ
illa: contra illam est. Nutas sine
gemitu tam iustum filie gemi¬
tum pia possit mater caritas
audire: Ideo et ip̃a nr̃is lacri¬
mis iungens suas: ait de uobiᷤ.
filios enutriui. ⁊ exaltarii. ip̃i
au̾spreuerunt me. Caritasip̃e
d̾s est. Pax nostra xp̃c. qui fecit
utraq unum. In trinitate u¬
nitas maxime commendat᷑.
Cui ergo caritas. pax. ⁊ unitas
irata cognoscitur: qͥd habet in
regno xp̃i et dei: S forsitan di¬
cis. Abbas noster adduxit nos:

Expanded text:
agendo non pepercistis nec paragendo non pepercistis nec parcitis, scindentes unitatem, rumpentes vinculum pacis? Ponendum est ergo munus quodcumque offerre paratis, et prius habenti adversum vos, non fratri, sed fratrum multitudini reconciliandum. Ecce nimirum universae fraternitatis unitas adversum vestram paucitatem, quodam veluti vestri discessus gladio sauciata conqueritur, 18 quasi quae plangens miserabiliter dicat: Filii matris meae pugnaverunt contra me . Et merito: qui enim non est cum illa, contra illam est. Putas sine gemitu tam justum filiae gemitum pia possit mater charitas audire? Ideo et ipsa nostris lacrymis jungens suas, ait de vobis: Filios enutrivi et exaltavi, ipsi tem spreverunt me . Charitas ipse Deus est. Pax nostra Christus, qui fecit utraque unum . In trinitate unitas maxime commendatur. Cui ergo charitas, pax et unitas irata cognoscitur, quid habet in regno Christi et Dei? 2. Sed forsitan dicis: Abbas noster abduxit nos,
Abbreviated transcription (Latin):
in caritate quam olim in de
aut nouimꝰ aut putauimꝰ: cari¬
tatis profecto dampna sentires. q̃
utiq sunt scandala pusilloꝵ. Nec
enim caritas caritatem offend̾et:
aut condempneret cum sentiret
offensam. Nam se ipsam non po¬
test negare. nec enim in se diuisa
est. Nouiit potius in se diuisa con¬
iungere: coniuncta diuidere
nescit. Pro inde ut dixi si mane¬
ret in te: non sileret. non quies¬
ceret. non dissimularet. gemẽs
et estuans. et intra pium pectꝰ
tuum proculdubio submurmu¬
rans illud. Quis scandalitatur
et ego non uror : Si quidem benigna
est. pacem diligit. congaudet unita¬
ti. Solaquippe est que illam gene
rat solidat. et conseruat. ubicũq
seruari cognoscitur in uinculo
pacis. Infensa ergo uobis hac tã
honorabili matre unitatis ⁊ pa¬
cis. quo pacto queso uestrum qd̃¬
cunq sacrificium deo fore accep¬
tum presumitis. cum absq illa
nec mar tyrium quidem aliqͥd
ẽẽ putet apostolus. Aut qua raci¬
one uobis forte infensam non eẽ

Expanded text:
in charitate, quam in te olim aut novimus aut putavimus, charitatis profecto damna sentires, quae utique sunt scandala pusillorum. Nec enim charitas charitatem offenderet aut contemneret, cum sentiret offensam. Nam se ipsam non potest negare, nec enim in se divisa est. Novit potius in se divisa conjungere: conjuncta dividere nescit. Proinde, ut dixi, si maneret in te, non sileret, non quiesceret, non dissimularet, gemens et aestuans, et intra pium pectus tuum procul dubio submurmurans illud: Quis scandalizatur, et ego non uror? Siquidem benigna est, pacem diligit, congaudet unitati. Sola quippe est quae illam generat, colligat, solidat, et conservat ubicunque servari cognoscitur in vinculo pacis. Infensa ergo vobis hac tam honorabili matre unitatis et pacis, quo pacto, quaeso, vestrum quodcunque sacrificium Deo fore acceptum praesumitis, cum absque illa nec martyrium quidem aliquid esse putet Apostolus? Aut qua ratione vobis forte infensam non esse
Abbreviated transcription (Latin):
acdherere. ne licite sequi se posse con¬
fidant uagantem illicite. ne ducã¬
tur deserere professum ordinem ꝓpt̃
inordinatum hominem. cũ ip̃m
quoq angelum de celo si aliud eis
euangelirauerit dubitare non o¬
porteat apostolica auctoritate ana¬
thema dicere. et ab ip̃o doceantur
apostolo se ab om̃i fratre inquiete
ambulante debere subtrahere.
Qui uos qͦ doceat non suꝑbe saꝑe
nec sperare in incerto diuiciarũ.
donec omnib abrenuntiantem
probatum sibi xp̃c uendicet dis¬

Expanded text:
adhaerere, ne licite sequi se posse conadhaerere, ne licite sequi se posse confidant vagantem illicite, ne seducantur deserere professum Ordinem propter inordinatum hominem; cum ipsum quoque angelum de coelo, si aliud eis evangelizaverit, dubitare non oporteat apostolica auctoritate anathema dicere : et ab ipso doceantur Apostolo, se ab omni fratre inquiete ambulante debere subtrahere . Qui vos quoque doceat, non superbe sapere, nec sperare in incerto divitiarum , donec omnibus abrenuntiantem, probatum sibi Christus vindicet dis
Abbreviated transcription (Latin):
gregarat non xp̃o set sibi. pauciᷤ
ad moclum his q simplicioribus
ac remissioribus relictis desolatis. me¬
liores quosq et perfectõres sui soci¬
os erroris assumpsit. Inter quos eͤs
quoꝵ maxime nos ãblatione tur¬
bauit. Ausus est etiam seducere. et
quem bene nostis. nobilemq illũ
puerum conradum quem et pri¬
dem non sine scandalo tulerat
de colonia. Qͦs tamen si operam da¬
re uolueritis: uestra confidimꝰ
posse reuocari industria. Nam
de ip̃ius arnoldi reuocatione qͥa
iam in plurib eius inflexibilis
animi obstinatõnem probauimꝰ:
in cassum laborare uos nolumus.
Audiuimꝰ autem eurardum et
adam et non nullos eiusdem cõ¬
sorcii alios fratres in ur̃is adhuc
partibus demorari. Quod si ue¬
rum est: oporet uos eos per uoᷤᷤ
interim si dignamini conueni¬
re: flectere precib. racione conuinc̾e.
et columbinam eoꝵ simplicitatẽ
prudentia instruere serpentina.
ne putent obedientiam inobedienti

Expanded text:
gregarat, non Christo, sed sibi; paucis gregarat, non Christo, sed sibi; paucis admodum, hisque simplicioribus ac remissioribus relictis desolatis, meliores quosque et perfectiores sui socios erroris assumpsit. Inter quos, tres quorum nos maxime ablatione turbavit, ausus est etiam seducere, et quem bene nostis, nobilemque illum puerum Conradum, quem et pridem non sine scandalo tulerat de Colonia. Quos tamen, si operam dare volueritis, vestra confidimus posse revocari industria. 2. Nam de ipsius Arnoldi revocatione, quia jam in pluribus ejus inflexibilis animi obstinationem probavimus, incassum laborare vos nolumus. Audivimus autem Evrardum et Adam, et nonnullos ejusdem consortii alios fratres, in vestris adhuc partibus demorari. Quod si verum est, oportet vos eos per vos interim, si dignamini, convenire, flectere precibus, ratione convincere, et columbinam eorum simplicitatem prudentia instruere serpentina; ne putent obedientiam inobedienti
Abbreviated transcription (Latin):
uiro illustri dilecto suo. frater
.s. abas cdictus de clara ualle salutẽ
et si qͥd potest peccatoris oratio. Ex qͦ
dudum remis nr̃i inuicem utriq
gratam cepimus noticiam: non
puto uos nostre penitus fuisse par¬
uitatis oblitum. Et obhoc non timi¬
cde tanqͣm ad extraneum s ficlentis¬
sime scribo ad uos quecunq uolo:
ut acd notum ⁊ familiarem nr̃m.
Ar nolclus albas morimuncdansis.
ingraue tocius nr̃i ordinis scanda¬
lum. suum nuꝑ monasterium
satis inordinate deseruit. quippe
qui nec coalbatum suorũ in tam
scrupuloso facto expectauit consi¬
lium. nec ip̃ius cui pecipuam debebat
subiectõnem abbis scilicet cisterciensis
licentiam uel assensum. Set cum eẽt
homo sub potestate habens. et ip̃e sub
se milites potestatis impaciens su¬
perioris. alienum quidem iugum
a ꝓpria ceruice superbus abiecit.
Suum autem superbior in subiectoᷤᷤ
retinuit. Siqͥdem de magna mul¬
titudine monachoꝵ quos cir cu¬
iens mare ⁊ aridam inaniter cõ¬

Expanded text:
ro illustri, et dilecto suo, frater BERNARDUS abbas dictus de Clara-Valle, salutem, et si quid potest peccatoris oratio. 1. Ex quo dudum Remis nostri invicem utrique gratam cepimus notitiam, non puto vos nostrae penitus fuisse parvitatis oblitum. Et ob hoc non timide tanquam ad extraneum, sed fidentissime scribo ad vos quaecumque volo, ut ad notum et familiarem nostrum. Arnoldus abbas Morimundensis, in grave totius nostri Ordinis scandalum, suum nuper monasterium satis inordinate deseruit: quippe qui nec coabbatum suorum in tam scrupuloso facto exspectavit consilium; nec ipsius, cui praecipuam debebat subjectionem, abbatis 17 scilicet Cisterciensis, licentiam vel assensum: sed cum esset homo sub potestate, habens et ipse sub se milites, potestatis impatiens superioris, alienum quidem jugum a propria cervice superbus abjecit, suum autem superbior in subjectos retinuit. Siquidem de magna multitudine monachorum, quos circuiens mare et aridam inaniter con
Abbreviated transcription (Latin):
in palaciis ñ inueniant᷑: ad cãs.
ad negocia. nulla necessitas. nłła
trahere possit auctoritas. Sic forsi¬
tan ũr posset amicus declinare
presũptionis notã. Nlã noxã ũde
contrahere potium ignoro: cum
sciã mͥ consilium ẽẽ. et ꝓpositum
ñqͣm si causa dũtaxat nr̃i ordinis
ñ fu̾it exire demonast̾io. nͥ aut
apłice sedis legato. aut certe ꝓprio
uocante ep̃o: quib nr̃e humilita¬
ti. sicut optime nostis contͣlicere
oĩo fas ñ ẽ: nisi ex qͦcumq suꝑioris
auctoritatis priuilegio. Qd̃ utiq si
umq̃ ꝑ manũ urãm ut spero mͥ in
manus uen̾it: tc̃ ꝓculdubio et pax
mͥ. et pax erit de me. Nõ tñ iccirco
etiã me latente et tacente cessare pu¬
do murmͣ eccłiarũ: si ñ cessec roma¬
na curia ꝓ uoluntate assistentiũ.
facere p̾uiditium in absentes. Ad¬

Expanded text:
in palatiis non inveniantur: ad causas, in palatiis non inveniantur: ad causas, ad negotia nulla necessitas, nulla trahere possit auctoritas. Sic forsitan vester posset amicus declinare praesumptionis notam. Nam noxam unde contrahere potuerim, ignoro: cum sciam mihi consilium esse et propositum, nunquam si causa duntaxat nostri ordinis non fuerit exire de monasterio, nisi aut apostolicae Sedis legato, aut certe proprio vocante episcopo: quibus nostrae humilitati, sicut optime nostis, contradicere omnino fas non est, nisi ex quocunque superioris auctoritatis privilegio. Quod utique si unquam per manum vestram, ut spero, mihi in manus venerit, tunc procul dubio et pax mihi, et pax erit de me. Non tamen idcirco etiam me latente et tacente cessare puto murmur ecclesiarum, si non cesset Romana curia pro voluntate assistentium facere praejudicium in absentes.
Abbreviated transcription (Latin):
impio. ut iuxta dictum ꝓpħicum
ñ disc̾et facere iusticiã. et qui ĩ t̾ra
scõrum iniqͣ gessit. ipsius t̾ra iustis
simo qͦ tenebat᷑ absoluta ẽ. int̾dicto.
Propt̾ huiꝰ modi ⁊ si aluid ñ sit gra¬
uor int̾ẽe causit: qͣrum p̾sertĩ mea
ñ int̾ẽe. cognosco. Grauor: sed tͣhor
at uero ab hac necessitate. ꝑ quem
optime. cui in hac re. nec potestas
drest. nec uoluntas ut comperi:
baudeo nempe qd̾ et ur̃e prudentie
nr̃am in talib occupatiõem displi¬
cere cognoui. Etqͥdem iustissime
et amicissime. Age ergo si ita uul¬
tis. immo qr sic cernitis et decer¬
nitis. et amico expedire. et mona¬
co conuenire: date queso oꝑam
qͣtinus una utusq uoluntas ciciꝰ
impleatur. qͦ ⁊ uobis uidelicet sa¬
tisfiat ad iusticiam:. et mͥ ad salu¬
tem anime consusat᷑. Indicat᷑si plac
clamosis et ĩportunis ranis de cau̾¬
nis nõ egrecli. s suis contentas ẽe
paludib. Non audiantͣ in conesliis

Expanded text:
impio, ut juxta dictum propheticum, impio, ut juxta dictum propheticum, non disceret facere justitiam: et qui in terra sanctorum iniqua ges interdicto. 3. Propter hujusmodi, etsi aliud non sit, gravor interesse causis: quarum praesertim mea non interesse cognosco. Gravor, sed trahor. At vero ab hac necessitate per quemer vos, vir optime? cui in hac re nec potestas deest, nec voluntas, ut comperi. Gaudeo nempe, quod et vestrae prudentiae nostram in talibus occupationem displicere cognovi. Et quidem justissime, et amicissime. Age ergo si ita vultis, imo quia sic cernitis ac decernitis, et amico expedire, et monacho convenire: date, quaeso, operam, quatenus una utriusque voluntas citius impleatur, quo et vobis videlicet satisfiat ad justitiam, et mihi ad salutem animae consulatur. Indicatur, si placet, clamosis et importunis ranis de cavernis non egredi, sed suis contentas esse paludibus. Non audiantur in conciliis,
Abbreviated transcription (Latin):
cipes excitisse minime difficentur.
Sibene eg̾unt quid ad me: Si aliꝰ.
qͥd eque ad me: an tota et sola cł¬
ꝑa mea ẽ. qd̾ affui. homo solis late¬
bris dignus. solimͥ iudex. soli acc̾a¬
tor et arbit̾ constitutus. qͣtinus
monstret actio qd̾ ht ꝓfessio. ⁊ no¬
ñ monachi solitaria mͥ conu̾satio
int̾precetur. Affui enĩ negare nõ
possum: s uocatꝰ. s tractꝰ. Si hoc
amicis nr̃is displicuit: fateor ⁊ mͥ
Utinã ñ issem ad illa: utinã ñ irẽ ad
similia. Utinam et nuꝑ ñ issem
uͥ uidissem adu̾sus ecellam apłica
ꝓthdolor auctoritate. luolentã arma¬
ritirannidẽ: qͣi satis ꝑ se ñ insanic¬
set. Tũ demũ sensi uixta ꝓpħam
adheresce̾ singͣm meã palato meo.
cum subito pondꝰ suꝑiectumẽ. nr̃is
ceruicib: atq irrefragabił auctori¬
cies innocẽtium ignominia. et leca¬
ri ãplius impios qd̾ male fec̾int. ⁊
exłtare in reb pessimis. Miseritũe

Expanded text:
cipes exstitisse minime diffitentur. cipes exstitisse minime diffitentur. Si bene egerunt, quid ad me? si aliter, quid aeque ad me? An tota et sola culpa mea est quod adfui, homo solis latebris dignus; soli mihi judex, soli accusator et arbiter constitutus, quatenus monstret actio quod habet professio, et nomen monachi solitaria mihi conversatio interpretetur? Adfui enim, negare non possum; sed vocatus, sed tractus. Si hoc amicis displicuit; fateor, et mihi. Utinam non issem ad illa, utinam non irem ad similia. Utinam et nuper non issem, ubi vidissem adversum Ecclesiam apostolica proh dolor! auctoritate violentam armari tyrannidem, quasi non satis per se insanisset. Tum demum sensi juxta prophetam adhaerescere linguam meam palato meo : cum subito pondus superjectum est nostris cervicibus, atque irrefragabilis auctoricies innocentium ignominia, et laetari amplius impios quod malefecerint, et exsultare in rebus pessimis. Misertum est
Abbreviated transcription (Latin):
nc utrũlibet. Aut negate certe aut
fatemini me horũ auc̾torẽ. Si fe¬
crlaude dignũ ẽ. laudabłia ꝑegis¬
se: et iniq redarguor. ũde sauda¬
ri m̾uerã. Si ñ feci ut laudẽ ñ m̾ui.
sic ꝓfecto nec uituꝑatioẽm. Nouũ
genus detractionis. et reuera simi
et conductus ad maleclicendũ ppło.
mag̾ bñdictionib cumulabat. Qo
iustꝰ. qͥd iocundius. ut quẽ repre¬
hend̾e intendis. plus cõmendes. ut
p̾coniis ꝓ conuitiĩs utaris nescuis.
et uolens detrah̾e laudes inuitus:
Quasi uͦ nulla mea mala inueniãt
ciꝰ aditiant aliena. At ego nec indig¬
nic uituꝑationib moueor: nec in¬
debitas recipio laudes. Nicħ mea
refert. de hic quoꝵ auc̃tor ñ exciui.
laudẽt si uolũt. uł uicupent si
audẽt. de pͥmo qͥdem dñm albanẽ¬
sem. de scdo̾ uero dñm remẽsem.
porro de t̾cio eũdem eque archiep̃m
parit᷑ et mustis aliis reu̾endis ꝑso¬
nis que se utiq auctores in his et pͥn¬

Expanded text:
nunc utrumlibet: aut negate certe, aut nunc utrumlibet: aut negate certe, aut fatemini me horum auctorem. Si feci; laude dignum est laudabilia peregisse, et inique redarguor, unde laudari merueram. Si non feci; ut laudem non merui, sic profecto nec vituperationem. Novum genus detractionis, et revera similet conductus ad maledicendum populo, magis benedictionibus cumulabat . Quid justius, quid jucundius, quam ut quem reprehendere intendis, plus commendes; ut praeconiis pro conviciis utaris nescius; et volens detrahere laudes invitus? Quasi vero nulla mea mala inveniant tius adjiciant aliena. 2. At ego nec indignis vituperationibus moveor, nec indebitas recipio laudes: nil mea refert de his, quorum auctor non exstiti. Laudent si volunt, vel vituperent, si audent; de primo quidem dominum Albanensem, de secundo vero dominum Remensem; porro de tertio eumdem aeque archiepiscpariter et 56 multis aliis reverendis personis qui se utique auctores in his et prin
Abbreviated transcription (Latin):
uia. Etiãne pauꝑi et inopi u̾itas o¬
dium parit. et ne ip̃a qͣdem misi̾a
declinare inuidiã pot̾: Querar an
głier qd̾ fc̃s sum et ip̃e inimicꝰ u̾a
dicens: Uera dicenᷤ: an recta agẽs:
Sed hoc uid̾int frẽs nr̃i. qui contra
legem malecliẽt surdo: et maledic¬
tum ꝓpħicum ñ u̾entes. dic̃t boñ
malũ. et malũ bonum. Quid in
me o boni uiri displicuit frat̾ni¬
tati ur̃e: utrũne qd apd̾ catha¬
launũ amotꝰ ẽ. a uillicatiõe sibi cre¬
dita homo usq: q̃q diffamatꝰ. qr ĩ
eccłia uirdunensi. ciup̾fu̾at dissipas⁊ bo¬
na dñi sui᷑ an qd̾ in urbe cam̾a¬
censi monast̾ii sui manifestus
destructor. fulb̾tus ced̾e compul¬
sus ẽ. paruino. qui omĩum testi¬
monio. fidelis ẽ. seruus ⁊ prudẽs:
An certe qd̾ lauduni de ꝓstibulo
uen̾is. suum dõ scũarium restitu¬
tumẽ: Propt̾ qd̾ horum me ñ dico
lapidatis. sed lac̾atis. ut minus ali¬
la imprudentia dubitare. nulla
negare impudentia possit: Eligite

Expanded text:
via. 1. Etiamne pauperi et inopi veritas odium parit, et ne ipsa quidem miseria declinare invidiam potest? Querar, an glorier, quod factus sum et ipse inimicus vera dicens? Vera dicans, an recta agens? Sed hoc viderint fratres vestri, qui contra legem maledicunt surdo , et maledictum propheticum non verentes, dicunt bonum malum, et malum bonum . Quid in me, o boni viri, displicuit fraternitati vestrae? Utrumne quod apud Catalaunum amotus est a villicatione sibi credita homo usquequaque diffamatus, quia in ecclesia Virdunensi cui praefuerat, dissipasset bona domini sui? An quod in urbe Cameracensi monasterii sui manifestus destructor Fulbertus cedere compulsus est Parvino, qui omnium testimonio fidelis est servus et prudens? An certe quod Lauduni de prostibulo Veneris suum Deo sanctuarium restitutum est? Propter quod horum me, non dico, lapidatis, sed laceratis, ut minus alila imprudentia dubitare, nulla negare impudentia possit. Eligite
Abbreviated transcription (Latin):
compułunt. ñ cessamꝰ orare ꝑ uob̾
et ꝑ commissa uob̾ dĩ eccłia. congar¬
dentes et sponse dñi suꝑ tã fido cu¬
stode: et sponsi amico suꝑ labore tã
fructuoso. fident̾ pude atq fidelit̾
ur̃e pat̾nitati sugg̾imus: que in reg
no nr̃o eidem matri nr̃e dolentes
cernuꝰ adu̾sar. Qntum qͥdem nos
resigionis. Qd̃ ur̃e quoq prudentia
scĩtatis. uł ex eofacile adu̾tere pot̾
qd̃ qui ante inhabitu actuq scla¬
ri honorat sunt sublimes. iudica¬
ti fideles. habiti familiares modo
iimici fcĩ sũt: digne suo sacerdo¬
tio conu̾santes. et ꝑ omĩa honori¬
ficantes minist̾ium suũ. Hinc gͣ¬
uib contumeliis et inuriis ep̃i
parisiensis innocentia pulsata ẽ.
sedñ qͣssata:. qr dñs supposuit ma¬
num suã. cum ur̃am opposuit.
concut̾e et labefactare conat᷑. ut me¬
tropolitano qd̾ absit eiecto: facile ꝓut
uolu̾it crassetur in suffraganeos.
postremo qͥs ambigit ñ aliud eum
ꝗͣ oppugnare religiõem. qͣm nimir̃

Expanded text:
compulerunt, non cessamus orare pro vobis, et pro commissa vobis Dei Ecclesia: congaudentes et sponsae Domini super tam fido custode, et sponsi amico super labore tam fructuoso. Fidenter proinde atque fideliter vestrae Paternitati suggerimus, quae in regno nostro eidem matri nostrae dolentes cernimus adversari. Quantum quidem nos religionis. Quod vestrae quoque prudentia Sanctitatis vel ex eo facile advertere potest, quod qui ante in habitu actuque saeculari honorati sunt sublimes, judicati fideles, habiti familiares; modo inimici facti sunt, digne suo sacerdotio conversantes, et per omnia honorificantes ministerium suum. Hinc gravibus contumeliis et injuriis episcopi Parisiensis innocentia pulsata est, sed non quassata; quia Dominus supposuit manum suam, cum vestram opposuit. constantiam concutere et labefactare conatur: ut metropolitano quod absit! dejecto, facile prout voluerit, grassetur in suffraganeos. Postremo quis ambigit non aliud eum quam oppugnare religionem, quam nimirum
Abbreviated transcription (Latin):
ad arma eccłie ꝓ eccłia uelle confu¬
ge: timuit. annuitq sese om̃ĩa
redditurũ. S ĩ eadẽ forte hora su
le in malo confortatus: qd̃ bene ꝓ¬
misat: minime ẽ. executus. Die tñ
nominata q̃ id se rursum ꝓmisit¬
executurum: eius nos conspectui
presentantes. sustinuumꝰ pacem et
ñuenit. q̃siumus bona. et ecce tur¬
ut male ablata peius teneant᷑. et
reliqͣ passim indies rapiantur. eo
utiq securit. re. qͦ impune. illa re¬
tinent᷑.s Soluto nempe ad ue¬

Expanded text:
ad arma Ecclesiae pro Ecclesia velle confuad arma Ecclesiae pro Ecclesia velle confugere, timuit, annuitque sese omnia redditurum. Sed in eadem forte hora suple in malo confortatus, quod bene promiserat, minime exsecutus est. Die tamen nominata, qua id se rursum promisitexsecuturum, ejus non conspectui praesentantes, sustinuimus pacem, et non venit: quaesivimus bona, et ecce turut male ablata pejus teneantur, et reliqua passim in dies rapiantur, eo utique secure, quo impune illa retinentur. Soluto nempe ad ve
Abbreviated transcription (Latin):
reprebendimus: s filiali amore pa¬
t̾no cordi suggͥimus. qͣntum ex hoc
et suꝑbit impius. et incenditur pa¬
per. Cet̾m qͣmdiu illum pati. qͣn¬
tumue huic compati debeatis. ñẽ.
nr̃m̃ prescrib̾e uobis. uos ur̃a hinc
potius dulcissime pat̾ uisc̾a: con¬
seriem uobis. et causam repli¬
care suꝑfluumẽ: q̃ iam quippe pa¬
t̾nitatis ur̃e uisc̾a scͥbente religio¬
so parisiensi ep̃o. commnota ẽe ñ am¬
bigo. Ne tñ fr̃i et coep̃o etĩa nr̃m
deẽet testimoniũ: que uidi ego ⁊
audiui. necessarium duxi breuit̾
intimare. Accepta siqͥdem tã mode¬
sta predicti ep̃i q̃rimonia. senonẽ¬
sis diocesis uniu̾si ep̃i. una cũ ue¬
n̾abłi met᷑politano nr̃o. ascitis ⁊̃
nob̾cum qͥbdã aliis religiosis ꝑso¬
nis. regem suꝑ graui iniuiria ꝑ noᷤᷤ¬
ipõs humilit̾ ut debuimus conue¬
nimꝰ: ut ep̃o nil qͥdem tale m̾ito.
sua q̃ tułat restituere rogauimus.
nec impetrauimꝰ. Sentiens tñ nos

Expanded text:
reprehendimus, sed filiali amore pareprehendimus, sed filiali amore paterno cordi suggerimus, quantum ex hoc et superbit impius, et incenditur pauper. Caeterum quandiu illum pati, quantumve huic compati debeatis; non est nostrum praescribere vobis: vos vestra hinc potius, dulcissime Pater, viscera conseriem vobis et causam replicare superfluum est; qua jam quippe Paternitatis vestrae viscera, scribente religioso Parisiensi episcopo, commota esse non ambigo. Ne tamen fratri et coepiscopo etiam nostrum deesset testimonium; quae vidi ego et audivi, necessarium duxi breviter intimare. Accepta siquidem tam modesta praedicti episcopi querimonia, Senonensis dioecesis universi episcopi una cum venerabili metropolitano nostro; adscitis etiam nobiscum quibusdam aliis religiosis personis, Regem super gravi injuria per nosipsos humiliter, ut debuimus, convenimus: ut episcopo, nil quidem tale merito, sua quae tulerat, restitueret, rogavimus; nec impetravimus. Sentiens tandem nos
Abbreviated transcription (Latin):
et .b. de claraualle. qͥcquid potest
pecc̃orum or̃o. Lacͥmabłem ep̃orũ
immo totiꝰ eccłie q̃rimoniã: nos qͦ
eiꝰ filii si tam̃ digni. dissimulare ñ
possumꝰ. Que uidimꝰ loqͥmur. Mag¬
na siqͥdem nos necessitas de clau¬
stris ad publicũ traxit: ubi ⁊ qd̾
loqͥmur uidimꝰ. Tristes uidimus.
tͥstes et loqͥmur: honorẽ eccłie hono¬
rii temꝑe ñ minime lesum. Iamre¬
gis flex̾at iram humilitas: uł pociꝰ
constantia ep̃orum: ẽ ecce a sũmo
pontifice suꝑueniẽs auctoritas. heu
deiecit constantiã. suꝑbiã statuit.
Scimꝰ qͥdem id a uob̾ ꝑ m̃datium
fuisse subreptum. qd̾ ex ur̃is lit¬
t̾is palam datur aduerti: ut eu̾¬
ti tam iustum. tãq necessariũ
int̾dictum iubetis. S nũquidñ
uł tandem dep̾henso m̃datio. m̃¬
titam se se sentiet iniquitas sͥ:
Et ñ tante utiq maiestati: est
autẽ qd̾ miram᷑. q̃nã rõne iudica¬
tum sit de parte. abiudicatũ absẽ¬
ti. Qd̾ qͥdem ñ tem̾aria p̾sũptione.

Expanded text:
alle, quidquid potest peccatorum oratio. Lacrymabilem episcoporum, imo totius Ecclesiae querimoniam, nos quoque ejus filii, si tamen digni, dissimulare non possumus. Quae vidimus loquimur. Magna siquidem nos necessitas de claustris ad publicum traxit: ubi et quod loquimur vidimus. Tristes vidimus, tristes et loquimur: honorem Ecclesiae, Honorii tempore non minime laesum. Jam Regis flexerat iram humilitas, vel potius constantia episcoporum: cum ecce a summo Pontifice summa superveniens auctoritas, heu! dejecit constantiam, superbiam statuit. Scimus quidem id a vobis per mendacium fuisse subreptum quod ex vestris litteris palam datur adverti, ut everti tam justum tamque necessarium interdictum juberetis. Sed nunquid non vel tandem deprehenso mendacio, mentitam se sentiet iniquitas sibi, et non tantae utique majestati? Est autem quod miramur, quanam ratione judicatum sit de parte, adjudicatum absenti. Quod quidem non temeraria praesumptione
Abbreviated transcription (Latin):
obis audeo loqui qͥcqͥd in buc¬
cã uen̾it. slã et sioportuerit
sustin̾i modicum qͥd insipientie
mee. geret mͥ ꝓculdubio morẽ be¬
niuolentia ur̃a. que sapientib ⁊
insipientib debitͥe ẽ. Et hoc dicoñ
qr cogitem p̃cipitare u̾bum. qd̾ ad
rem nõ ꝑtinet. aut leuitatiuti
intendã. aut nugari delectet: p̃¬
sertĩ apd̾ uos qui uidemini colũne
eccłie. s ex habundantia cordis os
loqͥtur. et u̾itas dolore urgente
intͥnseco. taciturnitatis impacĩes
prumpet in meclium. Mei enĩuo
bis dico pene moti sunt pedes. pe¬
ne effusi sunt g̾ssus mei. qd̾ exec̃n¬
da ut uidet᷑ conu̾sioẽ. tã freq̃nter
sapĩam uincit malicia. Addun¬
tur uͥq cornua impiis. et exarma¬
tur iusticie ⁊elus. ⁊ ñ ẽ qui facere
bonũ ñ dico uelit. s possit. Suꝑb
iniq̃ agunt. ⁊ usq̃quaq ⁊ nemo
audet mutire contra. Et utinã uł
innocentia tuta ẽẽt. et iusticia ip̃a
siumet sufficẽt defensiomi. Quid
peccauit abbas lacͥniacensis: An

Expanded text:
obis audeo loqui quidquid in buccam venerit. Nam etsi oportuerit sustineri modicum quid insipientiae meae, geret mihi procul dubio morem benevolentia vestra, quae sapientibus et insipientibus debitrix est. Et hoc dico, non quia cogitem praecipitare verbum quod ad rem non pertinet, aut levitate uti intendam, aut nugari delectet, praesertim apud vos, qui videmini columnae Ecclesiae: sed ex abundantia cordis os loquitur, et veritas, dolore urgente intrinseco, taciturnitatis impatiens, prorumpit in medium. Mei enim, dico vobis, pene moti sunt pedes, pene effusi sunt gressus mei, quod exsecranda, ut videtur, conversione tam frequenter sapientiam vincit malitia. Adduntur ubique cornua impiis, et exarmatur justitiae zelus: et non est qui facere bonum, non dico velit, sed possit. Superbi inique agunt usquequaque, et nemo audet mutire contra. Et utinam vel innocentia tuta esset, et justitia ipsa suimet sufficeret defensioni. Quid peccavit abbas Latiniacensis? An
Abbreviated transcription (Latin):
rando ꝓmit̾te: qͣtinꝰ sentẽciã excom¬
municationis a legato ur̃o bone me¬
morie magr̃o uione datã int̃ram ⁊
ꝑsonã adult̾i tiranni qͥcap̃t ⁊ aue¬
torextitit hoꝵ omĩum maloꝵ ⁊ do¬
lorũ. atq in ip̃am adult̾am fac̾et
amou̾i. Qd̃ sane tñ p̃fatus pͥnceps
fecit p̃ce et consilio ñnulloꝵ fideliũ
sapientiũq uirorum. Dicebãt nãq
id auobis facile. et sine lesione eccłie
impetͣi. dũ in manu ur̃a sit eãdẽ
denuo sententiam q̃ iuste data fu̾it
in continẽti statuere. et irreccta¬
bilit̾ confirmare. qͥtinus et ars ar¬
de deludat᷑. et pax ꝑinde optineat᷑.
et qui głatur in malicia et potẽs
ẽ. in iniquitate. nicħ in de lucret᷑.¬

Expanded text:
rando promittere quatenus sententiam excommunicationis, a legato vestro bonae memoriae magistro Ivone datam in terram et personam adulteri tyranni, qui caput et auctor exstitit horum omnium malorum et dolorum, atque in ipsam adulteram, faceret amoveri: quod sane tamen praefatus princeps fecit prece et consilio nonnullorum fidelium sapientiumque virorum. Dicebant namque id a vobis facile et absque laesione Ecclesiae impetrari, dum in manu vestra sit eamdem denuo sententiam, quae juste data fuit, incontinenti statuere, et irretrabiliter confirmare: quatenus et ars arte deludatur, et pax proinde obtineatur; et qui gloriatur in malitia, et potens est in iniquitate, ni
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ntissime uilis u̾miculus. ⁊ ĩ
hãc impellor audatiã p̃cib amicoꝵ.
fateor audax sũ. s ñ m̃dax. Nõ sur¬
picet᷑ dñs meus in ore pũ sui iuẽtũ
iri m̃datium in omĩb que ad ip̃m sep¬
serit. Uolo amicis gerere morẽ. ñ tam̃
in meã mortem. Nec ignoro uͥleg̾im oc
qd̾ m̃titur occidit aĩam. fassitatem
pinde nego. importunitatẽ ñ excuso.¬

Expanded text:
ntissime vilis vermiculus, et in hanc impellor audaciam precibus amicorum. Fateor, audax sum, sed non mendax. Non suspicetur dominus meus in ore pueri sui inventum iri mendacium in omnibus quae ad ipsum scripserit. Volo amicis gerere morem, non tamen in meam mortem. Nec enim ignoro ubi legerim: Os quod mentitur, occidit animam . Falsitatem proinde nego
Abbreviated transcription (Latin):
ta ẽ et contremuit t̾ra a mortib ho¬
minũ. in exiliis pauꝑum. diuitũ
quoq uincłic et carc̾ib. Ip̃a religio
uenit in opprobrium et contẽptũ.
Probro ducit᷑ apd̾nos saltem mẽ¬
tioẽm fac̾e̾ pacis. Nusꝗͣ fides. nꝰqͣm
innocẽtia tuta ẽ. Amator innocẽ¬
cie et pietatiscultor. comes theobal¬
dꝰ pene traditꝰ ẽ in aĩam inuicorũ
suorũ. Impulsus ẽ ut cad̾et. et dñs
suscepit eum. et gaudet qd̾ iusticia
et ur̃a obeclientia in causa sit. apło
acqͥescens qui ait. Si qͥd patimini ꝓpt̃
iusticiã. beati. Et in euuͣgłio. Beati
qui ꝑsequtioẽm patiunt᷑ ꝓpt̃ iꝰticiã.¬

Expanded text:
remuit terra in mortibus hominum, in exsiliis pauperum, divitum quoque vinculis et carceribus. Ipsa religio venit in opprobrium et contemptum. Probro ducitur apud nos saltem mentionem facere pacis. Nusquam fides, nusquam innocentia tuta . Amator innocentiae et pietatis cultor eomes Theobaldus pene traditus est in animam inimicorum ejus. Impulsus est ut caderet, sed Dominus suscepit eum; et gaudet quod justitia et vestra obedientia in causa sit, apostolo acquiescente, qui ait: Si quid patimini propter justitiam, beati : et in Evangelio: Beati qui persecutionem patiuntur propter justitia
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ intenebris fca sũt oꝑa tenebrar̃.
Qui enĩ mase agit. odit lucẽ. ⁊ nõ
uenit ad lucẽ. ut ñ arguant᷑ oꝑa
eiꝰ a luce. Quid m̾uit comes theo¬
baldus: Quid peccauit homo ille:
Sipeccatũ ẽ qd̾ diligit iusticiã. ⁊ o¬
dit iniquitatẽ ñ pot̾ excusari. Si pec¬
catũ ẽ qd̾ reddit regi que regis sunt.
et q̃ sũt dĩ deo: ñ pot̃ excusari. S
archiep̃m bit᷑icensem suscepit ad ĩ
nis decͣhunt ei: qm̃ sequit᷑ bonita¬
tẽ. Multi clamãt aduos in toto cor¬
de suo. ut inuiriã filii ur̃i. et opp̾s¬
sioẽm eccłie digna animadu̾sione
undicetis. et artifices huiꝰ scelis ẽ
ipõ eoꝵ capite cui qͥcquid libuit li¬
euit. apłico iugore coh̃ceatis. ut in
u̾ticem ip̃ius iniquitas eiꝰ descendat.

Expanded text:
a sunt opera tenebrarum. Qui enim male agit, odit lucem, et non venit ad lucem, ut non arguantur opera ejus a luce. Quid meruit comes Theobaldus? quid peccavit homo ille? Si peccatum est quod diligit justitiam et odit iniquitatem, non potest excusari. Si peccatum est quod reddidit Regi quae regis sunt, et quae sunt Dei Deo, non potest excusari. Si archiepiscopum Bituricensem suscepit ad impbonis, detrahunt ei, quoniam sequitur bonitatem. Multi clamant ad vos in toto corde suo, ut injuriam filii vestri et oppressionem Ecclesiae digna animadversione vindicetis, et artifices hujus sceleris cum ipso eorum capite, cui quidquid libuit, licuit, apostolico vigore coerceatis, ut in verticem ipsius iniquitas ejus descendat.
Abbreviated transcription (Latin):
daces quiñ timuer̃t conunctos a dõ.¬
contͣ dm̃ uisiungere. seq id solũ msr¬
et adiec̾unt coniung̾e ñ coniungen¬
dos: addentes p̾uaricatioẽm. Cacerã¬
tur sacra eccłie. scindunt᷑ ꝓtħdolor
uestes xp̃i. idq ad cumulũ doloris.
ab his a quib resarciri debuerant.
Amicitui et proximitui adu̾sum te
appropinqͣuerũt et stet̾unt. Nã qui
mandatum tuum tͣnsgrediunt᷑
ñ st̃ alieni. ñ sũt extͥnei a sc̃uario.
tuo. s eoꝵ hodie locum tenent
quib dixisti. si diligitis me mã¬
data mea seruate. Comitẽ radulfũ
et uxorẽ eus deus conuinx̾at ꝑmini¬
stros eccłie et eccłia ꝑ deum qui dedit¬

Expanded text:
Fidelem pro decano ipsius afferimus excucontra Deum disjungere. Neque id solum, insuet adjecerunt conjungere non conjungendos, addentes praevaricationem. Lacerantur sacra Ecclesiae, scinduntur, proh dolor! vestes Christi; idque, ad cumulum doloris, ab his a quibus resarciri debuerant. Amici tui, Deus, et proximi tui adversum te appropinquaverunt et steterunt . Nam qui mandatum tuum transgrediuntur, non sunt alieni, non sunt extranei a sanctuario tuo, sed eorum hodie locum tenent, quibus dixisti: Si diligitis me, mandata mea servate . Comitem Radulfum et uxorem ejus Deus conjunxerat per ministros Eccle
Abbreviated transcription (Latin):
Deniq quiꝰ in nobis ẽ tante pacien¬
tie et urtutis: ut si forte quẽ admod̾
dentẽ uidit. equo animostare pos¬
sit. ⁊ gr̃as agere creatori Quid uero
ẽ caro ista: nisi corruptibilis q̃dam
tunica qua uestim: Aut qͥd lepra
hec corꝑalis electis omnib estimanda:
nͥ pat̾ne uirga correptionis ⁊ punga¬
tio cordis: Ibi ibi tͥbulatio uehemens
⁊ iustissima causa doloris ẽ: cũ excita¬
tus a sop̃no misere uoluptatis. int̾iorẽ

Expanded text:
Denique quis in nobis tantae patienDenique quis in nobis tantae patientiae est et virtutis, ut si forte quemadmodumdentem viderit, aequo animo stare possit, et gratias agere Creatori! Quid vero est caro ista, nisi corruptibilis quaedam tunica, qua vestimur? aut quid lepra haec corporea electis omnibus aestimanda, nisi paternae virga correptionis, et purgatio cordis? Ibi, ibi tribulatio vehemens, et justissima causa doloris est, cum excitatus a sommo miserae voluptatis, interiore
Abbreviated transcription (Latin):
In illud siqͥdem repositoriũ. uelud ĩ
sentinã aliq̃m tota decurrit abhomi¬
natio: et immunditia tota defluxit.
bolumen gͣnde cui uniu̾sa inscͥpta
sũt stilo utiq u̾itatis. amar̃ iamuẽ¬
ter tol̾at:⁊ s fauces miseras breui
transitu dulcedine qͣdam friuola.
usum ẽ oblectasse. Uentrẽ meũ do¬
leo miser: doleo uentre meum. Qdni
doleã uentrẽ memorie: uͥ tanta ẽ cõ¬
gesta putredo: Quis nr̃m fres ext̾io¬
rẽ hac̃ uestem qua tegit᷑. si repente
obscenis undiq sputis illitã. ⁊ feclis¬
simis quibcũq sorcdib inquinatã
consid̾et: ñ uehem̃ter exhorreat. nõ
uelocit̾ exuat. ñ inlignant̾ abitrat.
Itaq qui ñ uestẽ s semet ip̃m intuis
sub ueste talem reꝑꝑit: eo ampliꝰ do¬
leat. ⁊ animo consternat᷑. oportet.
qͦ ꝓpius tołat qd̾ exhorret. Neq enim
ut tunicã abicit suã: si sic abicere cõ¬
taminata anima pot̾it ⁊ seip̃am.

Expanded text:
In illud siquidem repositorium, velut in In illud siquidem repositorium, velut in sentinam aliquam, tota decurrit abominatio, et immunditia tota defluxit. Volumen grande, cui universa inscripta sunt, stilo utique veritatis. Amarum jam venter tolerat, etsi fauces miseras brevi transitu dulcedine quadam frivola visum est oblectasse. Ventrem meum doleo, miser, ventrem meum doleo. Quidni doleam ventrem memoriae, ubi tanta congesta est putredo? Quis nostrum, fratres, exteriorem hanc vestem, qua tegitur, si repente obscenis undique sputis illitam, et foedissimis quibusque sordibus inquinatam consideret, non vehementer exhorreat, non velociter exuat, non indignanter abjiciat? Itaque qui non vestem, sed semetipsum intus sub veste talem reperit, eo amplius doleat, et animo consternetur oportet, quo propius tolerat quod exhorret. Neque enim ut 480 tunicam abjicit suam, sic abjicere contammata anima poterit et se ipsam.
Abbreviated transcription (Latin):
tionũ coacta ꝓpͥo int̾im uidicanda
assist̾e tͥbunali. Quis sane iudiciũ
hoc sine tͥbulatione sustineat: Ad
me ip̃m anima mea tͣbata ẽ. ait pro¬
ph̾a dñi et tu contͣ faciẽ tuam sine
arguitione. sine turbatioẽ. s sñ ꝯfu¬
fione statiu ñ posse miraris.
ec ame speres audire quid in me¬
ditũr: deflecte ocłos corclis: ⁊ ꝓpͥo disces
exꝑuñto qͥd agatur. Nemo enĩ scit
q̃sunt in homine: nͥ sp̃s hominis qͥ
in ip̃o ẽ. Sisuꝑbia. siinuidia. si audai¬
cia. si ambitio. aut similis aliqua pe¬
stis abscondita ẽ: uix effug̾e pot̾it ħ
examen. Si fornicatio. si rapina. si cri¬
delitas. si fraus ulla. aut quelibr cl¬
pa admissa ẽ: int̾num hunc iudicẽ
ñ latebit: reus ip̃e nec inficiabitur
corã eo. Transiit enim uelocit̾ totiꝰ
ille pruritꝰ delectationis inique ⁊
uoluptatis illecebra tota breui fini¬
ta ẽ: s amara q̃dam imp̾ssit signa
memorie: s uestigia fecla reliquit.

Expanded text:
tionum coacta, proprio interim judicanda tionum coacta, proprio interim judicanda assistere tribunali. Quis sane judicium hoc sine tribulatione sustineat? Ad me ipsum anima mea turbata est, ait propheta Domini : et tu, contra faciem tuam sine argutione, sine turbatione, sine confusione, statui non posse miraris? ec a me speres audire quid in meditum, reflecte oculos cordis; et proprio disces experimento quid agatur. Nemo enim scit quae sunt in homine, nisi spiritus hominis qui in ipso est . Si superbia, si invidia, si avaritia, si ambitio, aut similis aliqua pestis abscondita est, vix effugere poterit hoc examen. Si fornicatio, si rapina, si crudelitas, si fraus ulla, aut quaelibet culpa admissa est, internum hunc judicem non latebit reus ipse, nec inficiabitur coram eo. Transiit enim velociter totus ille pruritus delectationis iniquae, et voluptatis illecebra tota brevi finita est; sed amara quaedam impressit signa memoriae, sed vestigia foeda reliquit.
Abbreviated transcription (Latin):
uertunt᷑ ad cor p̾cessisse uidetur: nõ
mͦ reuocans eos. s ⁊ reducens. ⁊ statu¬
ens contͣ faciẽ suam. Est enĩ nõ tm̃
uox uͥtutis. s ⁊ radius lucis: annũ¬
tians parit̾ hominib pecca eorũ. ⁊ il¬
luminãs abscondita tenebrar̃. Nec
uͦ ulla int̾ne huiꝰ lucis ac uocis diffe¬
rentia ẽ: cũ unus idẽq sit dei filius
et u̾bum patͥs et splendor głe: s ⁊ a¬
nime quoq substantia. in suo qͥdem
gen̾e. etiã ip̃a sp̃alis ⁊ simplex. sine us¬
la distinctioe sensuum. si tota. sitñ
tota dicenda ẽ: uidens parit̾ ⁊ audi¬
enc uideat᷑. Quid enim illo agit᷑. siue
ria replicatur. Illuminatur rõ. ⁊ euo¬
luta memoria uelut quibdã eiꝰ ocu¬
lis exhibetur. Utraq uͭ nontã ip̃ius
ẽ anime. qͣ anima ip̃a. ut eadẽ sit
et inspiciens ⁊ inspecta. contͣ suam
statuta faciem. et iuolentis qͥbdã
apparitorib. immissarũ utiq cogita¬

Expanded text:
vertuntur ad cor, praecessisse videtur, et non vertuntur ad cor, praecessisse videtur, et non modo rovocans eos, sed reducens et statuens contra faciem suam. Est enim non tantum vox virtutis, sed et radius lucis, annuntians pariter hominibus peccata eorum, et illuminans abscondita tenebrarum. Nec vero ulla internae hurentia est, cum unus idemque sit Dei Filius et Verbum Patris, et splendor gloriae: sed et animae quoque substantia, in suo quidem genere etiam ipsa spiritualis et simplex, sine ulla distinctione sensuum, sed tota, si tamen tota dicenda est, et videns pariter et audiens videatur. Quid enim illo agitur sive ria replicatur, illuminatur ratio, et evoluta memoria velut quibusdam ejus oculis exhibetur. Utraque vero non tam ipsius est animae, quam anima ipsa: ut eadem sit et inspiciens et inspecta, contra suam statuta faciem, et a violentis quibusdam apparitoribus immissarum utique cogita
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ si loqͥmur iusticiã dĩ. ⁊ głam dei que¬
rimus : effectum tñ ab eo solo sꝑare.
ab eo postulare necẽe ẽ: ut uoci sue uo¬
cẽ urtutis accõmodet. Ad hãc ergo u¬
t̾iorem uocẽ aures cordis erigi ãmo¬
nemꝰ: ut loq̃ntem deum intꝰ audire
ꝗͣ foris homĩem studeatis. Iua enim
uox magnificentie et uͥtutis deserta
concutiẽs: secreta discutiens: torpo¬
rem excutiens animar̃.
ec sane laborandũ ẽ ut ad uocis
huius ꝑuemat᷑ auditũ labor ẽ po¬
tiꝰ aures obturare ne auclias. slimir̃
uox ip̃a se offert: ip̃a se ing̾it. nec pui¬
sare int̾m cessat ad ostia singłorũ.
Deniq qͥdraginta annis inquit pro¬
ximꝰ fui gn̾ationi illi. ⁊ dixi semꝑ his
errant corde. Adhuc nobis proximus ẽ:
adhuc loqͥtur: ⁊ ñ ẽ forte qui aucdiat.
Adhuc dicit hii errant corde: adhuc sa¬
pĩa clamitat in plateis: recdite preua¬
ricatores. ad cor. Hoc nẽpe initium lo¬
q̃ndi dño. ⁊ hoc ubum ad om̃s quicõ¬

Expanded text:
si loquimur justitiam Dei, et gloriam Dei quaerimus, effectum tamen ab eo solo sperare, ab eo postulare necesse est, ut voci suae vocem virtutis accommodet. Ad hanc ergo interiorem vocem aures cordis erigi admonemus, ut loquentem Deum intus audire, quam foris hominem studeatis. Illa enim vox magnificentiae et virtutis, deserta concutiens secreta discutiens, torporem excutiens animarum. ec sane laborandum est, ut ad vocis hujus perveniatur auditum: labor est potius aures obturare ne audias. Nimirum vox ipsa se offert, ipsa se ingerit, nec pulsare interim cessat ad ostia singulorum. Denique quadraginta annis, inquit, proximus fui generationi huic, et dixi: Semper errant corde . Adhuc nobis proximus est, adhuc loquitur, et non est forte qui audiat. Adhuc dicit: hi errant corde; adhuc Sapientia clamitat in plateis: Redite, praevaricatores, ad cor . Hoc nempe initium loquendi Domino: et hoc verbum ad omnes qui con