comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quilgitur scientiam in homine naturam cisserit nimirum apło contradicit qui eam interdĩdona
enuntians dixit Aliidatur perspm sermo sapientiȩ alii sermo scientiȩ. in uno spũ &c&̃r Datur
dixit non cndituruel crecdir Qđergo datur donũ ẽ non natura. Quod aut̃ datur. inuolun¬
tate dantis est. non in potestate naturȩ accipientis. Quienim dat prouo luntate tribuit. quu
ro accipit. non propriȩ uolun tactis potentia aut desi deriosed prodonantis crbitrio ꝑcipit. quid quco¬
tum aut̃ quo modo dispensat ille qui om̃a in mensura &pondere & numero constituit Non est igitio
cre aturaliberum arbitrium id est humanȩ uoluntatis electio sed donumdi in termedia donorũ
illius boncinumerandum Vnde & facili motu a sum mobono auertiatq ad inferiora deflectipotut

Expanded text:
Qui igitur scientiam in homine naturam asserit, nimirum Apostolo contradicit, qui eam inter Dei dona Qui igitur scientiam in homine naturam asserit, nimirum Apostolo contradicit, qui eam inter Dei dona enuntians dixit: Alii datur per Spiritum sermo sapientiae, alii sermo scientiae in uno Spiritu, etc. . Datur dixit, non conditur, vel creatur; quod ergo datur donum est, non natura: quod autem datur in voluntate dantis est, non in potestate naturae accipientis. Qui enim dat, pro voluntate tribuit; qui vero accipit, non propriae voluntatis potentia aut desiderio, sed pro donantis arbitrio percipit, quid, quantum aut quomodo dispensat ille, qui omnia in mensura, et pondere, et numero constituit. Non est igitur creatura liberum arbitrium, id est humanae voluntatis electio, sed donum Dei inter media donorum illius bona numerandum. Unde et facili motu a summo bono averti, atque ad inferiora deflecti potuit,
Abbreviated transcription (Latin):
augeriuł minui sicut & cogitationes quȩ non nisi exuoluntate prodeunt: cotidia nalm moiugis doc&
alternitas: Substantiãsreaturȩ rationailis nullis nacuresuȩ augmentis crescere uł deorescere
cer tum est. Scientiam & scipienticm increaturis ractionalib auģeri uł minui. dubium non est
quisquis ergo uoluntatem atq: scientiam hominis. naturam eius ẽẽ confirmat. Proculdubio creo¬
turam in carpoream augmentiscorporalib: subiectm asserat necesse est quod quamsit aratio¬
ne clienum nemo nisirationis expers ignorat. Dona autem dĩ quȩ sunt uł magnauł medic uł mim¬
m& ani mȩ rationcdi prouolun tate largientis dis tributa Apłs indicat qui enumeratis quibdam dono¬
rum dĩ condusit dicens haec autem omã operatur unus atqridem sp̃s diuidens singulis prout uultꝰ

Expanded text:
augeri vel minui, sicut et cogitationes, quae non nisi ex voluntate prodeunt, quotidiana, imo jugis, docet augeri vel minui, sicut et cogitationes, quae non nisi ex voluntate prodeunt, quotidiana, imo jugis, docet alternitas. Substantiam creaturae rationalis nullis naturae suae augmentis crescere vel decrescere certum est. Scientiam et sapientiam in creaturis rationalibus augeri vel minui dubium non est. Quisquis ergo voluntatem atque scientiam hominis naturam ejus esse confirmat, procul dubio creaturam incorpoream augmentis corporalibus subjectam esse asserat necesse est: quod quam sit a ratione alienum, nemo nisi rationis expers ignorat. Dona autem Dei, quae sunt vel magna, vel media, vel minima, animae rationali pro voluntate largientis distributa, Apostolus indicat, qui numeratis quibusdam donorum Dei, conclusit dicens: Haec autem omnia operatur unus atque idem Spiritus, dividens singulis prout vult .
Abbreviated transcription (Latin):
proficieb at sapientia &cte & gratia. Apuddm̃ & homines : Sapientiasi qui dem adani mam
Ecsad corpus Gratiaꝑtin& adutrumq: quiigitur proficere id est crescere augeriq: dic¬
tur sapientia nimirum non ȩlatum spatiis aug&ur seduir tutem incrementisat tollitur :
et quisquis scientia & scpientia proficere dicitur non substantia augeri sed uirtutib: sublimca
credendus est, aut acontrario quis quis uitiorum fȩcib: inqui natur. quanto magis cc delectabilis¬
useis inhȩserit. tanto uirtutib decrescit. Quadere colligitur. uoluntatem . atq scientiam aliaq d̃ĩdo¬
na animȩ rationeli dete atq insita non esse substantiam eius. qm̃sinaturȩ sunt necesse est n¬
turas incor poreas more corpore arum naturarum augmentis crescere de trimentis minui quod
cilienum penitus a creatura in corporea. nullus ignorat. Crescerẽ autem uolunta tes hominum idiẽ

Expanded text:
proficiebat sapientia, et aetate, et gratia apud Deum et homines : sapientia quidem ad animam, proficiebat sapientia, et aetate, et gratia apud Deum et homines : sapientia quidem ad animam, aetas ad corpus, gratia pertinet ad utrumque. Qui igitur proficere, id est crescere augerique dicitur, sapientia nimirum, non aetatum spatiis augetur, sed virtutum incrementis attollitur. Et quisquis scientia et sapientia proficere dicitur, non substantia augeri, sed virtutibus sublimari credendus est: aut a contrario quisquis vitiorum faecibus inquinatur, quanto magis ac delectabilius eis inhaeserit, tanto virtutibus decrescit. Qua de re colligitur voluntarium atque scientiam, aliaque Dei dona animae rationali data atque insita non esse substantiam ejus: quoniam si naturae sunt, necesse est naturas incorporeas more corporearum naturarum augmentis crescere, detrimentis minui: quod alienum penitus a creatura incorporea nullus ignorat. Crescere autem voluntates hominum, id est
Abbreviated transcription (Latin):
dixeris mircmur : cum aliud sit creare aliud donare: Nc& ln ipsa creatione data diuinitus hom¬
nimul tabona non ignoremus ueluti ut dec&eris sileam. facto corpor animam stictȩ animȩ uo¬
luntatem scientiam. aliaq: suȩnaturȩ competentia. quibuslmagodĩ ineade centerteneatur
acdecoretur. Non quod edi quod ueluti spcitium autloci aut temporis inter crectionem &donum
ad seramus sed crecndo donatum non dubi temus Namuo luntatem atq scientiam auger uł min
increatur arationalisuis nesciat : dicit enim proph&tidescĩs &dĩ tabernaculo dignis Ib unt
deuirtute inuirtutem: Quidẽ enim iredeiur tute inuirtutem : nisipiȩ uoluntatis sanȩq scien¬
tiȩ incrementis. eo usq proficere do nec uideatur ds̃ deorũ insion: crescere autem sapientiai an¬
mamratonalem euangelis tt manifestat qui dedñ & sciluatoris in fantia narrans ait: Qibs

Expanded text:
dixeris, miramur, cum aliud sit creare, aliud donare; licet in ipsa creatione data divinitus homidixeris, miramur, cum aliud sit creare, aliud donare; licet in ipsa creatione data divinitus homini multa bona non ignoremus: veluti, ut de caeteris sileam, facto corpori animam, factae animae voluntatem, scientiam, aliaque suae naturae competentia, quibus imago Dei in ea decenter teneatur ac decoretur. Non quod aliquod veluti spatium, aut loci aut temporis, inter creationem et donum asseramus; sed creando donatum non dubitemus. Nam voluntatem atque scientiam augeri, vel minui in creatura rationali quis nesciat? Dicit enim Propheta de sanctis et Dei tabernaculo dignis: Ibunt de virtute in virtutem . Quid est enim ire de virtute in virtutem, nisi piae voluntatis sanaeque scientiae incrementis eo usque proficere, donec videatur Deus deorum in Sion? Crescere autem sapientia animam rationalem evangelista manifestat, qui de Domini et Salvatoris infantia narrans ait: Et Jesus
Abbreviated transcription (Latin):
intum tuccru mrdeulo ns yl ers quod non eaiunde sit omne peccatum nisi libero propriȩ uolun¬
tons anbitrio : Vnd enullus piȩ mentis patest ambigere uteris ar gumento qđ sumitur ⁊a conpcura
nulli dubium eam non ẽẽ sum mam omnium uolun tatem eo maxime argumento quod mutabilis
sit Sienim summa omnium eẽs quo modo mutebils eẽ poss& : nonigitur summa qm̃ uero eti
rationis summȩ perticipemcẽ iudemis. dibrttre nonpos sumus ipsem ration alen sibstantiã esse
R & ad disbeati augustim sententiam ⁊ quȩ quam uis in quibusdam tua immo catholica confir
in eo ta men nulla tenus aut conuenit aut suffragatur qđ huma namuolunta tem rationalem subs¬
tantiam ad seueras quianum quam ideius lit terȩ continere probanturA mcen suos¬
reo aũt qđ septimo nausiarũ tuarũ tȩdioliberũ uoluntatis arbi. numerandum censes interbona que
hominidiuina lar gitatedonata sunt & amplectimur agcudemus : Sed qđ illud superius adõ creatũ

Expanded text:
rum articulo replicas quod non aliunde sit omne peccatum nisi libero propriae voluntatis arbitrio, unde nullus piae mentis potest ambigere, uteris argumento quod sumitur a comparationulli dubium eam non esse summam omnium voluntatem, eo maxime argumento quod mutabilis sit. Si enim summa omnium esset, quomodo mutabilis esse posset? Non igitur summa. Quoniam vero eam rationis summae participem esse videmus, dubitare non possumus ipsam rationalem substan addis beati Augustini sententiam, quae, quamvis in quibusdam tua, imo catholica, confirmet, in eo tamen nullatenus aut convenit aut suffragatur, quod humanam voluntatem rationalem substantiam asseveras, quia nunquam id ejus litterae continere probantur. CAPUeo autem quod septimo nausearum tuarum taedio liberum voluntatis arbitrium numerandum censes inter bona quae homini divina largitate donata sunt, et amplectimur et gaudemus. Sed quod illud superius a Deo creatum
Abbreviated transcription (Latin):
tiam exag eeras . qui causas peccatorum in eui tabiles co actiuasq necessi tates in prȩdes¬
ti natione diuina falsis sime ut asseris fingunt. Impuden tissime ad seruunt: quodq
sit ualde dolendum seipsos consentientesq sibi ad perp&uȩ mortis interitum merito er¬
roris detrudunt : miror curnonte ipsum prius adtenderis qui inper fectionis neces¬
sitates lt nouus ad sertor induxeris ut ea & mortuum & peccassẽ primum hominem
absq: auctoritatis munl mine p̃dicares Nam quod non prȩdestinationis neces¬
si taete sed iusto perindeq: in eui tebili dĩ iudicio postprimȩ uȩ trans gressionis iustissi¬
mam dam nationem om̃s illo uno singulariter excepto inquo nichil habuit princeps
mundi uoluntarie seruipeccati effecti ad peccandum &iam compellantur. & supra
satis actum est: & apłs manifestat dicens: Qui a cum cognouis sent dm̃ non sicut dm̃glo¬

Expanded text:
tiam exaggeras , qui causas peccatorum inevitabiles, coactivasque necessitates in praedestiam exaggeras , qui causas peccatorum inevitabiles, coactivasque necessitates in praedestinatione divina falsissime, ut asseris, fingunt, impudentissime astruunt, quodque sit valde dolendum, seipsos consentientesque sibi ad perpetuae mortis interitum merito erroris detrudunt; miror cur non te ipsum prius attenderis, qui imperfectionis necessitates ita novus assertor induxeris, ut ea et mortuum et peccasse primum hominem absque auctoritatis munimine praedicares. Nam quod non praedestinationis necessitate, sed justo perindeque inevitabili Dei judicio post primaevae transgressionis justissimam damnationem omnes illo uno singulariter excepto, in quo nihil habuit princeps hujus mundi voluntarie servi peccati effecti, ad peccandum etiam compellantur, et supra satis actum est, et Apostolus manifestat dicens: Quia cum cognovissent Deum, non sicut Deum glo
Abbreviated transcription (Latin):
tus absumis Quȩ quam sint catholicȩfidei aduersa nullus uel tenuiter tamen sideliter
scripturas scãs in tellegens lȩnorat  Iam uero quod extra ordinarie dehominis uo¬
iuntate ante peccatum queri adseris. quis nonuideat quanta ab surditate tuasdis¬
putatio nes in uolueris. ut qui hactenus deuoluntate post peccatum &iam libera
tracta ueris. subito ad eandem ante peccatum qualis fuerit euola ueris : De qua
cum nullus dubi te aut quȩ rendum existim& uerbositati atqo lactantiȩ testudu¬
is se procacissimus in nuisti. Seddõ agimus gratias quite motum animȩ quam nos
uolunta tem illius non dubi tamus. qua m uisalio intentionem tuam porrexeris: a se
id est dõ fieritandem aliquando facere dignatus est consiteri : unde & scriptura . am at
todoxa non tac& necumquam est ullatenus tacitura: Postre mocum eorum demen¬

Expanded text:
tus absumis; quae quam sint catholicae fidei adversa, nullus vel tenuiter, tamen fideliter, tus absumis; quae quam sint catholicae fidei adversa, nullus vel tenuiter, tamen fideliter, Scripturas sanctas intelligens ignorat. Jam vero quod extraordinarie de hominis voluntate ante peccatum quaeri asseris , quis non videat quanta absurditate tuas disputationes involveris, ut qui hactenus de voluntate post peccatum etiam libera tractaveris, subito ad eamdem ante peccatum qualis fuerit evolaveris. De qua cum nullus dubitet, aut quaerendum existimet, verbositati atque jactantiae te studuisse procacissimus innuisti. Sed Deo agimus gratias, qui te motum animae, quam nos voluntatem illius non dubitamus, quamvis alio intentionem tuam porrexeris, a se, id est Deo, fieri, tandem aliquando facere dignatus est confiteri. Unde et Scriptura clamat: thodoxa non tacet, nec unquam est ullatenus tacitura. Postremo cum eorum demen
Abbreviated transcription (Latin):
qui ne cessi tatem penitus naturis creatis ab rogais : Mirum ẽcur non uideris qui adum in¬
perfectione sui naturam humanam peccere. acperhoc moripotuisse asseris. eam in¬
eui tabilis iugon e cessituts subster nas ut ideo neo peccatum nec eius meritum
idest mortem uiture potuerit qm̃ inperfectione conditionis tam in extricabili neces¬
sitati substrate fuerit. Videris ltaqi michi in duob: non ferendam conditori uniuer¬
sitatis inferre iniuriam. Videlic& in bonitate atq: iustitia Namdum peccatum ad ma¬
tem hominis inper fectioni suȩ adscribis boni tatiauctoris in modice contradicis. qui qđ
absit noluerit ꝑfectum condere que i conditum haber& undedam nar&: Rur sumdũ
poenam id est mortem hominis in ꝑfectionis nec essi tati deputas. iustitiam iudicantis ab¬
iuras Aut certe fato siue fortunȩ cum paganis frenalaxans. dĩpro uidentiam fundi¬

Expanded text:
qui necessitatem penitus naturis creatis abrogas, mirum est cur non videris quia dum imqui necessitatem penitus naturis creatis abrogas, mirum est cur non videris quia dum imperfectione sui naturam humani peccare, ac per hoc mori potuisse asseris, eam inevitabilis jugo necessitatis substernas; ut ideo nec peccatum, nec ejus meritum, id est mortem vitare potuerit, quoniam imperfectione Conditionis tam inextricabili necessitati substrata fuerit. Videris itaque mihi in duobus non ferendam Conditori universitatis inferre injuriam; videlicet in bonitate atque justitia: nam dum peccatum ad mortem hominis imperfectioni suae ascribis, bonitati auctoris immodice contradicis, qui quod absit noluerit perfectum condere, quem conditum haberet unde damnaret. Rursum dum poenam, id est mortem hominis, imperfectionis necessitati deputas, justitiam judicantis abjuras; aut certe fato sive fortunae cum paganis frena laxans, Dei providentiam fundi
Abbreviated transcription (Latin):
mundissi mȩ uoluntate dĩ ligno uitȩ degustato beatitudini acgloriȩ angelicȩ nec¬
ter&ur Explo saigitur necessi tatȩ inperfectionis fa temur eum liberta te uo¬
iuntatis pec cauisse meritoq: peccati No n in perfectionis necessitate mortis suppli¬
ium recepisse Sedcum asseris ideo corpus mori potuis se qui a necdum spirita¬
le factum erat: contradicis ueritati quȩ ꝑ egre gium prȩdicatorem clamat. Corpus
quidem mor tuũ ẽ propter peccatum Altem̃ infelixego homo quis meliberabit de
corpore mortishuius: Hoc semper & sensit & docuit catholica eccła hoc aduersus pelagi¬
anos fortissi me defendit. ueracissime uindi cauit. inuictissime adstruxit  Nonenim
ne cossite te ingonitȩ fragilita tis humana natura in primis sui propaga toribus conpulsaẽ
inmortem sed merito sui spontanei facinoris ȩ qui tate districti iudicis ad dicta. uerũ

Expanded text:
mundissimae, voluntate Dei ligno vitae degustato, beatitudini ac gloriae angelicae necmundissimae, voluntate Dei ligno vitae degustato, beatitudini ac gloriae angelicae necteretur. Explosa igitur necessitate imperfectionis, fatemur eum libertate voluntatis peccavisse, meritoque peccati, non imperfectionis necessitate, mortis supplicium recepisse. Sed cum asseris: Ideo corpus mori potuisse, quia necdum spiritale factum erat, contradicis veritati, quae per egregium praedicatorem clamat: Corpus quidem mortuum est propter peccatum ; et item: Infelix ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus? Hoc semper et sensit et docuit catholica Ecclesia, hoc adversus Pelagianos fortissime defendit, veracissime vindicavit, invictissime astruxit. Non enim necessitate ingenitae fragilitatis humana natura in primis suis propagatoribus compulsa est in mortem, sed merito sui spontanei facinoris, aequitate districti judicis addicta. Verum
Abbreviated transcription (Latin):
dĩpersonȩ sumpsisse in quaprimũ hominem ipse condiderat. Qđ si in ꝑfectone mor¬
tuum primum haminem ad seueras. sequitur ut & scđm hominem id ẽ xp̃m eadem
inperfectione mortuum ad seueres At qui non inperfectionesed potes tate & uo¬
luntate propria semortuum ipse testatur cum dicit. Potestatem habeoponendian¬
mam meam & potestatem habeo iterum sumendieam Nemo tollit eam ame sed
ꝗ stipono eam &lterum sumo eam Et eu angelistadeillo & inclinato capite tra¬
diditsp̃m Qui lgitur potestate seanimam ponere demumq resumere testatu
profecto nonne cessi tate inperfectionis. sed potes tate propriȩ uoluntatis mortẽ
se subisse demonstrat Acper hoc sidis tantiam animalis hominis abspiritali
monserandam neces sarium duxeras : In solenti nimium uocabulo usus es. ut inperfec¬
tum diceres pronondum spirittili qui seruate mandati custodia expl&oq: cursuuitȩ

Expanded text:
Dei, personae sumpsisse, in qua primum hominem ipse condiderat: quod si imperfectione morDei, personae sumpsisse, in qua primum hominem ipse condiderat: quod si imperfectione mortuum primum hominem asseveras, sequitur ut et secundum hominem, id est Christum, eadem imperfectione mortuum asseveras. Atqui non imperfectione, sed potestate et voluntate propria se mortuum esse testatur, cum dicit: Potestatem habeo ponendi animam meam, et potestatem habeo iterum sumendi eam. Nemo tollit eam a me, sed ego pono eam, et iterum sumo eam . Et Evangelista de illo: Et inclinato capite tradidit spiritum . Qui igitur posse se animam ponere demumque resumere testatur, profecto non necessitate imperfectionis, sed potestate propriae voluntatis mortem se subisse demonstrat. Ac per hoc si distantiam animalis hominis ab spiritali monstrandam necessarium duxeras, insolenti nimirum vocabulo usus es, ut imperfectum diceres pro nondum spiritali, qui servata mandati custodia expletoque cursu vitae
Abbreviated transcription (Latin):
est ei ex semine dauid secundum carnem Gabriel quoq: in eadem consentens beatȩ
mariȩ uirgini nuntians. & dabit inquit ei dñs ds̃ sedem dauid pa tris eius: Ipse &iam
dns in terroguns pharisȩoscuius filium dicerent eẽ xp̃m & respondentib: dauid : conti
nuo ad uinxit. Siergofilius eius est. quomodo uocat eum dnm̃: ubicumeorum respon¬
sioni adstipulans. sese filium dauid id est hominem ex homine non negar&. diuinita¬
tis suȩ eminentiam extulit. qui sepatris sui id ẽ dauid dnm̃ cam probauit. quomodo enĩ
semen abiraam & filius dauid. nisi homo uerus atq ꝑfectus. ex hominib: ueris atq: per¬
fectis : hinc & apłs Num quam enim angelos adp̃hendit sed semen abranȩ ad pre¬
hendit unde &debuit per om̃a fratribus similari: tempia tus perom̃a absq pec¬
cato quilgitur om̃s temp tationes hominis absq peccato subiit. pro fecto plenũ

Expanded text:
est ei ex semine David secundum carnem . Gabriel quoque, in eadem consentiens, beatae est ei ex semine David secundum carnem . Gabriel quoque, in eadem consentiens, beatae Mariae virgini nuntians: Et dabit, inquit, ei Dominus Deus sedem David patris ejus . Ipse etiam Dominus interrogans Pharisaeos, cujusnuo adjunxit: Si ergo filius ejus est, quomodo vocat eum Dominum ? Ubi cum eorum responsioni astipulans, sese filium David, id est hominem ex homine non negaret, divinitatis suae eminentiam extulit, qui se patris sui, id est David Dominum comprobavit: quomodo enim semen Abraham, et filius David, nisi homo verus atque perfectus ex hominibus veris atque perfectis? Hinc et Apostolus: Nunquam enim angelos apprehendit, sed semen Abrahae apprehendit. Unde et debuit per omnia fratribus similari, tentatus per omnia absque peccato . Qui igitur omnes tentationes hominis absque peccato subiit, profecto plenum
Abbreviated transcription (Latin):
bare malum & eligerebonumneque enim feminaquȩ ẽ homo aliud concipere
aut pare repotuit nisi qđ erat id est hominem Neq:emma nuel id est nobiscumds̃
aliud appellari poterat. nisihomo uerus qui esse & ds̃: Neq butrrum & mel quib: om̃s
humano corporicibine cessarii conprehenduntur come dere poterat nisi corpus neq
cadauer in anime uel scire uł app&ere uł ad trectere cibos nisi ꝑ animam seseuege¬
ttintem : De quo & idemproph&a ait qui escite ab homine cuius sp̃s innaribus eius
ubi utramq: naturam hominis conpre hensam nemo dulntat. De quo ÷ ad abra am di¬
uin a promissio loquiturdicens in semin&uobenedicentur om̃s tribus terrȩ : & moses
audi&is quid enim est tam quãme nisi hominem sicut ego sumhomo : & adda uidip
dñs De fructu uentris tui ponam suꝑsedem tuam: Cui apłs concinitdicens qui factus

Expanded text:
bare malum, et eligere bonum . Neque enim femina, quae est homo, aliud concipere bare malum, et eligere bonum . Neque enim femina, quae est homo, aliud concipere aut parere potuit, nisi quod erat, id est hominem, neque Emmanuel, id est nobiscum Deus, aliud appellari poterat, nisi homo verus, qui esset et Deus. Neque butyrum et mel, quibus omnes humano corpori cibi necessarii comprehenduntur, comedere poterat, nisi corpus; neque cadaver inanime vel scire, vel appetere, vel attrectare cibos, nisi per animam sese vegetantem, de quo et idem propheta ait: Quiescite ab homine, cujus spiritus in naribus ejus . Ubi utramque naturam hominis comprehensam nemo dubitat. De quo ad Abraham divina promissio loquitur dicens: In semine tuo benedicentur omnes tribus terrae ; et Moses audietis : quid enim est tanquam me, nisi hominem sicut ego sum homo; et ad David ipse Dominus: De fructu ventris tui ponam super sedem tuam ; cui Apostolus concinit dicens: Qui factus
Abbreviated transcription (Latin):
hanc inperfectionem sihumanȩ naturȩ deputas: necesse ẽ ut dnm̃ nr̃miħ m x p̃meid
fideliter canimus. qui a sit perfectus ds̃ perfectus homo ex anima rationali & hu¬
mana carne subsistens : neq: enim uł apollinaris audiendus est. qui eunt habuisse
animan negat quic quid animȩ fuerat . operatam in eo diuini tãtem suam neq ma¬
nichei qui ẽum corpus ad sumpsis se fantas ticum delirant sed fide plenis sima & aucto¬
tete fundatissima confitendum uerum habuis se & habere corpus uerã & animã ni¬
chil qr illi aliquatenus defuisse. qđ per fectioni humanȩ primar diali conditione ipsecũ
patre & scõspũ omni potenti bonitate contulerat. Hocutrumq ueraciter eum ad sup¬
sisse isaias proph&a testatur cumdicit Ecceuirgo inutero concipi& & pari & fili¬
um & uocabunt nomen eius em manu el Butyrum & mel comed& : ut sciat repro¬

Expanded text:
Hanc imperfectionem si humanae naturae deputas, necesse est ut Dominum nostrum Jesum Hanc imperfectionem si humanae naturae deputas, necesse est ut Dominum nostrum Jesum fideliter canimus, quia sit perfectus Deus, perfectus homo ex anima rationali et humana carne subsistens? Neque enim vel Apollinaris audiendus est, qui eum habuisse animam negat, dicens quidquid animae fuerat operatam in eo divinitatem suam; neque Manichaei, qui eum corpus assumpsisse phantasticum delirant: sed fide plenissima et auctoritate fundatissima confitendum verum habuisse et habere corpus, veram et animam, nihilque illi aliquatenus defuisse quod perfectioni humanae primordiali conditione ipse cum Patre et sancto Spiritu omnipotenti bonitate contulerat. Hoc utrumque veraciter eum assumpsisse Isaias propheta testatur, cum dicit: Ecce virgo in utero concipiet, et pariet filium, et vocabunt nomen ejus Emmanuel; butyrum et mel comedet, ut sciat repro
Abbreviated transcription (Latin):
factus est ut poss& non mori si non peccare. poss& eliam mori sipec car& : nonideo in ꝑ¬
fectus dicendus est qui a peccare potuit. fecit enim quod uoluit non in perfectione ad¬
actus. sed uoluntate allectus. nec ideo montuus qui a fuerit inperfectus cũ & mors
propter peccatum . & peccatum propter liberȩ uoluntatis auersionem spontaneam
pec cantiacciderint. ftue somnino pelagianis : ac ꝑ hoc dic &iam cũ eis adam siue pecca¬
r& siue non peccar& mor talem factum & moriturum : qđ totum catholica ecła prȩ¬
dam nauit qui in quam lia est condigus ut poss& non mori si non peccar&. colligitur ut
non inperfectus dicatur conditus sed perfectus : quippecui ad siu ꝑfectionem nichil de¬
eẽt si non peccar& Nempe absq: ulla mortis aut morbi attaminationei ligniuitȩ pabi¬
lo salutariter cibatus. angelicȩ foci&atis unitus. beatitati. inperp&uum exultar&

Expanded text:
factus est, ut posset non mori si non peccaret, posset etiam mori si peccaret, non ideo impefactus est, ut posset non mori si non peccaret, posset etiam mori si peccaret, non ideo imperfectus dicendus est, quia peccare potuit; fecit enim quod voluit, non imperfectione adactus, sed voluntate allectus; nec ideo mortuus quia fuerit imperfectus, cum et mors propter peccatum, et peccatum propter liberae voluntatis aversionem spontaneam, peccanti acciderunt. Faves omnino Pelagianis, ac per hoc dic etiam cum eis, Adam sive peccaret, sive non peccaret mortalem factum et moriturum, quod totum catholica Ecclesia praedamnavit : qui, inquam, ita est conditus, ut possit non mori si non peccaret, colligitur ut non imperfectus dicatur conditus, sed perfectus; quippe cui ad sui perfectionem nihil deesset si non peccaret: nempe absque ulla mortis aut morbi contaminatione, ligni vitae pabulo salutariter cibatus, angelicae societatis unitus beatitati, in perpetuum exsultaret.
Abbreviated transcription (Latin):
uenerandis. sole lucidius clar&i & angelum & hominem perfectos conditos. ruinã¬
q: eorum non dein perfectione naturȩ sedde abusi onelibere uoluntatis accidisse
quodsi corpus hominis ideo mori potuit qui ainperfectum fuit . & anima peccare
qui ainper fec ta facta est : iam non erit causa mortis eius. pec catoris uoluntas sed con¬
ditoris quod absit iniqui tes. ui delic& qui ideo fecerit inper fectum. ut necessario pe¬
car& per indeq: moreretur : &ubiẽ quod a płs ait num quid iniquitas apud dm̃:
& qđ adiungit. absit : si ergo ut hab& ueritas nulla ẽ iniquitas apud dm̃. Constat quia
nullas necessitates intellectuali creaturȩ condendo inflixerit. quib inuita atq capi¬
ua peccato sese addicere coger&ur quodsi hanc in perfectionem mortalita er
ad signas. nequa quam ab eadem impietate recedis qm̃ &sihomo itaprimordialiter

Expanded text:
venerandis, sole lucidius claret et angelum et hominem perfectos conditos, ruinamvenerandis, sole lucidius claret et angelum et hominem perfectos conditos, ruinamque eorum non de imperfectione naturae, sed de abusione liberae voluntatis accidisse. Quod si corpus hominis ideo mori potuit quia imperfectum fuit, et anima peccare quia imperfecta facta est, jam non erit causa mortis ejus peccatoris voluntas, sed Conditoris quod absit iniquitas, videlicet, qui ideo fecerit imperfectum, ut necessario peccaret perindeque moreretur. Et ubi est quod Apostolus ait: Nunquid iniquitas apud Deum ? et quod adjungit: Absit? Si ergo, ut habet veritas, nulla est iniquitas apud Deum, constat quia nullas necessitates intellectuali creaturae condendo inflixerit, quibus invita atque captiva peccato sese addicere cogeretur. Quod si hanc imperfectionem mortalitati assignas, nequaquam ab eadem impietate recedis, quoniam et si homo ita primordialiter
Abbreviated transcription (Latin):
excellentia maiore trans cendit Quodergo illicspe tiosus in multis frondib¬
quod illic signa culum similitudinis. qđ illic cherub qđ illic protegens dicitur. hoc
hic uocedomĩnic& be hȩ moth iste uiarum dĩ principium uocatur: De quo id circo
tam mira iñ quib fuit & quȩ amisit insinuati: ut territo homini ostendat quidipse
si superbi at deelationissuȩ culpa passurus sit : Si feriendo illi parcere noluit. quem
creando ingloria tantȩ claritatis eleuauit Consider & ergo homo quid elatus interra
mereatur. si & prȩlatus angelis angelds in caelo prosternitur:unde & bene ꝑ prophe¬
tam dicitur. In ebriatus ẽ incuelo gladius m̃s acsi a perte dicer&: quaira feriam
superbos terrȩ perpendite : si ipsos &iam quos incaelo iuxto me condidi. pro elationis
uitiopercutere non peperci quibus auctori tatibus suspiciendis acperomã

Expanded text:
excellentia majore transcendit. Quod ergo illic speciosus in multis frondibexcellentia majore transcendit. Quod ergo illic speciosus in multis frondibquod illic signaculum similitudinis, quod illic cherub, quod illic protegens dicitur, hoc hic voce Dominica Behemoth iste viarum Dei principium vocatur. De quo idcirco tam mira in quibus fuit et quae amisit insinuat, ut territo homini ostendat quid ipse, si superbiat, de elationis suae culpa passurus sit, si feriendo illi parcere noluit, quem creando in gloria tantae claritatis elevavit. Consideret ergo homo quid elatus in terra mereatur, si et praelatus angelis angelus in coelo prosternitur. Unde et bene per prophetam dicitur: Inebriatus est in coelo gladius meus . Ac si aperte diceret: Qua ira feriam superbos terrae perpendite, si ipsos etiam quos in coelo juxta me condidi, pro elationis vitio percutere non peperci. + Quibus auctoritatibus suspiciendis, ac per omnia
Abbreviated transcription (Latin):
teli ga tisunti Atq: hoc in munere. isto cadente meruerunt ut nequaquam
iam dece namentoregio cadendo soluantur Huius principatus celsitudinẽ
ad huc isdem proph&a intuens adiungit tucherub extentus & protegens
inmon satdtes cõ dĩ in medio lapidum ignitorum ꝑfectus ambulasti. cherub quip¬
pe plenitudo seientiȩ interpretatur: Et idcir coiste cherub dicitur quia trans¬
cendis se. cunctos scientia non dubitatur: qui in medio lapidum ignitorumper¬
fectus ambula uit. quia inter angelorum corda caritatis igne succensa clarus
gloria conditionis exstitit : quembene extentum ac protegentem dicit : om¬
ne enim quod extenti protegimus. obumbra mus & quia comparatione clarita¬
tis sue obum brasse c&erorum clari tatem creditur. ipse extentus & protegens fuisse
perhib&ur Reliquos enim quasi obumbrando operuit : qui eorum magnitu dinẽ

Expanded text:
te ligati sunt, atque hoc in munere, isto cadente, meruerunt ut nequaquam te ligati sunt, atque hoc in munere, isto cadente, meruerunt ut nequaquam jam de ornamento regio cadendo solvantur. Hujus principatus celsitudinem adhuc idem propheta intuens, adjungit: Tu cherub extentus et protegens in monte sancto Dei, in medio lapidum ignitorum perfectus ambulastis . Cherub quippe plenitudo scientiae interpretatur, et idcirco iste cherub dicitur, quia transcendisse cunctos scientia non dubitatur, qui in medio lapidum ignitorum perfectus ambulavit, quia inter angelorum corda charitatis igne succensa clarus gloria conditionis exstitit. Quem bene extentum ac protegentem dicit. Omne enim quod extenti protegimus, obumbramus. Et quia comparatione claritatis suae obumbrasse caeterorum claritatem creditur, ipse extentus et protegens fuisse perhibetur. Reliquos enim quasi obumbrando operuit, qui eorum magnitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
opus decoris eius. exstitit. qui a sapientiae claritate canduit. quam beneer¬
atus accepit Fora mina uero ldcir co in lapidibus fiunt: ut̃ uinculati auroln
ornamenti c̃positio ne iungantur: &ne qua quam a se dissidant. quos interfu¬
sum aurum repl&is foraminibus ligat Huius ergo lapidis indie conditionis
re pleri uoluiss& stantibus angłis tam quam positis in regis ornamento lapidi¬
bus potuis s& inhȩrere Sienim carittitis aurosese pene trabilem p̃buiss&:
scĩs angłis sociatus in ornamento ut diximus regio lapis fixus maner& . Habuit
ergo lapisiste foramina: sed ꝑ suꝑbiȩ uitium. caritatis auro non sunt replexa
Nam qui a idcir coligantur aurone cadant idcirco iste cecidit. quia &iam
ꝑforatus manu artificis a moris uinculis ligari contempsit. Nunc autem c&e¬
rilapides qui huic similiter fuerant perforati pene trantese inuicem carita¬

Expanded text:
opus decoris ejus exstitit, quia sapientiae claritate canduit, quam bene cropus decoris ejus exstitit, quia sapientiae claritate canduit, quam bene creatus accepit. Foramina vero idcirco in lapidibus fiunt, ut vinculati auro in ornamenti compositione jungantur, et nequaquam a se dissideant, quos interfusum aurum repletis foraminibus ligat. Hujus ergo lapidis in die conditionisrepleri voluisset, stantibus angelis tanquam positis in regis ornamento lapidibus potuisset inhaerere. Si enim charitatis auro sese penetrabilem praebuisset, sanctis angelis sociatus, in ornamento, ut diximus, regio lapis fixus maneret. Habuit ergo lapis iste foramina, sed per superbiae vitium charitatis auro non sunt repleta. Nam quia idcirco colligantur auro ne cadant, idcirco iste cecidit, quia etiam perforatus manu artificis, amoris vinculis ligari contempsit. Nunc autem caeteri lapides, qui huic similiter fuerant perforati, penetrante se invicem charita
Abbreviated transcription (Latin):
si militudo dĩ pleni uscredatur expressa. hinc est quod primatus eius potentiã
ad huc insinuans isdemproph&a subiungit. Omnis lapis pretiosus operimentum
tuum sardius & topatius & iaspis. crissolitus &onix &berillus saphirus carbuncu¬
lus & simaragdus Nouem dixit genera lapidum. qui animirum nouem sunt
ordines angelorum Nam cum ꝑsacra eloquia angeli archangeli trhonidomin¬
tio nes uir tu tes principatus potes tates. herubim atq: seraphim: a perta narra¬
tione memorantur super norum ciuium quantȩ sint distinctio nes ostenditur
quibus tamen behemati iste opertus fuisse describitur. quia eos quasi uestem
adornamentum suum habuit quorumdum laritatem transceder& ex eorũ
comparatione darior fuit: Decuius illio adhuc descriptione sub iungit : Au¬
rumopus decoristui: & foraminatua indiequa conditus es p̃parata sunt Aurũ

Expanded text:
 similitudo Dei plenius al., penitus credatur expressa. Hinc est quod primatus ejus potentiam  similitudo Dei plenius al., penitus credatur expressa. Hinc est quod primatus ejus potentiam adhuc insinuans idem propheta subjungit: Omnis lapis pretiosus operimentum tuum, sardius, et topazius, et jaspis, chrysolithus, onyx, et berillus, sapphirus, carbunculus et smaragdus . Novem dixit genera lapidum, quia nimirum novem sunt ordines angelorum. Nam cum per ipsa sacra eloquia angeli, archangeli, throni, dominationes, virtutes, principatus, potestates, cherubim atque seraphim aperta narratione memorantur, supernorum civium quantae sint distinctiones ostenditur. Quibus tamen Behemoth iste opertus fuisse describitur; quia eos quasi vestem ad ornamentum suum habuit, quorum dum claritatem transcenderet, ex eorum comparatione clarior fuit. De cujus illic adhuc descriptione subjungit: Aurum opus decoris tui, et foramina tua in die qua conditus es, praeparata sunt Aurum
Abbreviated transcription (Latin):
Arpor inpardisodĩ tot qu tosic̃ densas fron des habuit. quot subsepositas suꝑna
spirituum legiones adtendit qui& id circo peccans sine uenia dam natus ẽ quia
magnus sine comparatione fuerat creatus hinc ei rur sum ꝑ eundem proph& amdic¬
sudi fuistu sienaculum si aulitudinis plenus sapientia & ꝑfectus decore indelicis paradi
sidĩ fiuisti En alta pram deeius magnitudine locuturus primo uerbo cuncta comple¬
nisculanupien amqy boni non habuit. si signaculum dĩ similitudinis fuit : Desiȩ
nacula nuppe anuli talis similitudo ima ginaliter ex primitur: qualis insigillo
eodem essentialiter hab&ur: &lic& homo adsimilitudinem adi creatus sic abȩ¬
lo tamen quasi maius aliquid tribuens non eum adsimili tudinem dĩ conditum sed
ipsum signa culum dĩ si militudinis dicit ut quo subtilior .ẽ. innatura eo in illum

Expanded text:
arbor in paradiso Dei tot quasi condensas frondes habuit, quot sub se positas supernorum arbor in paradiso Dei tot quasi condensas frondes habuit, quot sub se positas supernorum spirituum legiones attendit. Qui idcirco peccans sine venia damnatus est, quia magnus sine comparatione fuerat creatus. Hinc ei rursum per eundem Prophetam dicitur: Tu signaculum similitudinis Dei, plenus sapientia et perfectus decore, insi Dei fuisti . Multa enim de ejus magnitudine locuturus, primo verbo cuncta complexus est. Quid namque boni non habuit, si signaculum Dei similitudinis fuit? De signaculo al., sigillo quippe annuli talis similitudo imaginaliter exprimitur, qualis in sigillo eodem essentialiter habetur. Et licet homo ad similitudinem Dei creatus sit, angelo tamen quasi majus aliquid tribuens, non eum ad similitudinem Dei conditum, sed ipsum signaculum Dei similitudinis dicit, ut quo subtilior est in natura, eo in illo
Abbreviated transcription (Latin):
quls pinruno cum cuncta creans a ger&: hunc primum condidit : quem reliquis an¬
cedis eminentiorem fecit huius primatus eminentiam conspicit proph&acumdicit¬
cedrin on fuerunt altiores illo inparadi sodĩ abiees non ad ȩqua uerunt summitatem
euis plum ii nonfuerunt ȩquȩ frondibus illius Omne lignum paradisi dĩ non est ad¬
iiila tum illi a puleritu dini eius qm̃ spesiosum fecit eum in multis condensisq scor
um protere eei diacupis incedris abieib: & platanis pos sunt nisi illa uirtutum cȩlesti¬
um prret sas und fitudinis as mina ineer nȩ lȩcitiȩ uiriditate plamuttuti: quȩ qui
mults ed sasunt eo ndbreluic itmea nec p̃latas necȩ quato: quispe bosus fque sin
pults conden sisq siondibi dicitur quia p̃latum c&eris legionibus arco illum species
pulcoriorem reddidit quanto ei supposita angelorum multitudo de corauit  st

Expanded text:
quia nimirum, quum cuncta creans ageret, hunc primum condidit, quem reliquis anquia nimirum, quum cuncta creans ageret, hunc primum condidit, quem reliquis angelis eminentiorem fecit. Hujus primatus eminentiam conspicit ProphCedri 1072 non fuerunt altiores illo in paradiso Dei; abietes non adaequaverunt summitatem ejus; platani non fuerunt aequae frondibus illius; omne lignum paradisi Dei non est assimilatum illi et pulchritudini ejus, quoniam speciosum fecit eum in multis condensisque frondibus . Qui namque accipi in cedris, abietibus et platanis possunt, nisi illa virtutum coelestium procerae celsitudinis agmina in aeternae laetitiae viriditate pl nec praelata sunt, nec aequata, qui speciosus factus in multis, condensisque frondibus esse dicitur, quia praelatum ceteris legionibus tanta illum species pulchriorem reddidit, quanta ei supposita angelorum multitudo decoravit. Ista
Abbreviated transcription (Latin):
que inperfectum ad seras. aut non ȩ quali ter arbi trii libertatedo natum:  Quod tenulla¬
tenus reor ausurum qui toties liberam uoluntatem utriusq: rationalis creaturȩ & iamplis
qua ire ces sitas poscer& adstruxisti ⁊ Si ergo consiat utrumq liber tate donatum : Cons¬
uero arire di monut somnias in ꝑfecte sed ut hab& ueritas perfecte creatum : Per fectum
ueroam gelum primor dialiter conditum testatur propheta quilapsuieius uolun tario ex¬
probans ausestusigaculum similitu dinis dĩ ꝑfectus decore indelicus paridisi di fuisti: E dñs
ttim nium peri lti exsequitur GREGORIVS Velut siapertediceres Nacir coao
primuu fe fortiter sufficit quia innatura rerum hanc creando ꝑsubstantiam condite
dicit um fa eni mi uid enimuias dĩ nisi eius actiones accipimus ÷ dequib: perprophai
dicit unonenim siuȩ meȩ si cut uiȩ ur̃ȩ & principium uiarum dĩ beemoth dicit᷑

Expanded text:
que imperfectum asseras, aut non aequaliter arbitrii libertate donatum, quod te nullaque imperfectum asseras, aut non aequaliter arbitrii libertate donatum, quod te nullatenus reor ausurum, qui toties liberam voluntatem utriusque rationalis creaturae etiam plus quam necessitas posceret astruxisti. Si ergo constat utrumque libertate donatum, constat utrumque non, ut somnias, imperfecte, sed, ut habet veritas, perfecte creatum. Perfectum vero angelum primordialiter conditum testatur propheta, qui lapsui ejus voluntario exprobrans ait: Tu signaculum similitudinis Dei perfectus decore in deliciis paradisi Dei fuisti ; et Moralium XXXII . Ita exsequitur: Velut si aperte diceret: Idcirco ad tam multa fortiter sufficit, quia in natura rerum hunc creando per substantiam Conditor primum fecit. Quid enim vias Domini nisi ejus actiones accipimus, de quibus per prophetam dicit: Non enim sunt viae meae sicut viae vestrae . Et principium viarum D
Abbreviated transcription (Latin):
te est in ꝑfectus : Non est igitur dubitandum. ꝑfectum pri mũ hominem conditum nulli adhe
lam mortiob noxios legamus scđm quendam modum eẽ ꝑfectos Scriptum ẽ enim ingr¬
nesi Noe uir iustus atq ꝑfectus Et dñs in euangeliomoneat. Estote ꝑfecti si cut apa¬
terbrit caeles tis ꝑfectus est & apłi Quot quot ergo ꝑfecti hocte neamus & reliqua
Censtataũt superioribus in fauste disputttionis tuȩ partibus te sategis seut rationalatr¬
aturȩ idẽ & angelis & hominibus liberam uolun tatem id est liberum anbitrium scđn tecrt¬
atum diuinitus ad probares quod tamen donum in debitȩ largita tis d̃i cum fides catholica
intellec tualicreaturȩ & angelicȩ uidelic& & huma nȩ conlatum prȩ dic& : nimirum sequi¬
tus ut eandem inperfectionis nottm angelicȩ creaturȩ aduras : Sienim uterq angelus
scili c& & homo liberum arbi trium largittite conditoris est consecutus necesse . ẽ. aut utrum¬

Expanded text:
te est imperfectus? Non est igitur dubitandum perfectum primum hominem conditum, nulli adhujam morti obnoxios legamus secundum quemdam modum esse perfectos; scriptum est enim in Genesi: Noe vir justus atque perfectus ; et Dominus in Evangelio monet: Estote perfecti sicut et Apostolus: Quotquot ergo perfecti sumus, hoc teneamus , et reliqua. Constat autem superioribus infaustae disputationis tuae partibus te sategisse ut rationali creaturae, id est et angelis et hominibus, liberam voluntatem, id est liberum arbitrium secundum te creatum divinitus approbares, quod tamen donum indebitae largitatis Dei cum fides catholica intellectuali creaturae, et angelicae videlicet et humanae collatum praedicet, nimirum sequitur ut eamdem imperfectionis notam angelicae creaturae aduras. Si enim uterque, angelus scilicet et homo, liberum arbitrium largitate Conditoris est consecutus, necesse est aut utrum
Abbreviated transcription (Latin):
hũ necessitas coactiua propellatur. & iudiciorumdĩ humiliter profundi¬
tas stupeatur dicaturque cum a postolo Oaltitudo diuitiarum scien¬
entiae & sapientia e dĩ:Nunc aduidenda reliqua fauente dño
transe amus Denique uolens probare. quod sc̃ȩ scripturae
auctoritas in concussa praescientiam simul & prae destinationen
aut solam absolute prae destinationem. non nisimhis quos ds̃
elegit ad aecernam beatitudinem possidendam inueniatur
quientis qm̃ diligentibus dm̃ omnia eo operantur inbonum.
his quise cundum pro positum uocatisunt. Qm̃ quos ante praesci¬

Expanded text:
his necessitas coactiva propellatur, et judiciorum Dei humiliter profundihis necessitas coactiva propellatur, et judiciorum Dei humiliter profunditas stupeatur, dicaturque cum Apostolo: O altitudo divitiarum scientiae ac sapientiae Dei! Nunc ad videnda reliqua, favente Domino, transeamus. Denique volens probare quod sanctae Scripturae auctoritas incaut solam absolute praedestinationem, non nisi in his, quos Deus elegit ad aeternam beatitudinem possidendam, inveniatur quit, quoniam diligentibus Deum omnia cooperantur in bonum, his, qui secundum propositum vocati sunt
Abbreviated transcription (Latin):
iscogit perirȩ:dicit &iam euangelista iohannes deiudeis noncre¬
dentibus dr̃o Proptẽte a inon poterant credere : quia dixit isaas
poo pheta Exceta corpopulihuius & aures eius ad graua. ut
ionuideant oculis & cordenon intellegant: & conuertantur &t
sanenieos Es i propterea non poterant credere quia hoc pirae¬
dixitisa ias necessario non crediderunt poenasque patientur
ineuitabiles: Qquod si ita est quomodo iuste iudi cabitur mundus quẽ
necessitas prophetiae co egit non credere  et ipse dñs  Propte¬
reauos non auditis. quia ex dõ non estis Et iterum Pronterea
uos noncreditis quia non estis ex ouibus meis strursum NNe¬
mo potast uenire ad me nisi pater quimisit me traxerit eum
Etnemo potest uenire adme: nisidatum fuerit ei apatremeo
Et omnia quae cum que dedi occultis iudicus proph&icae & a postolicae
paginȩ protestantur eisdem caluminiis sub iacebunt. Omnisigitur ab

Expanded text:
ationis, cogit perire? Dicit etiam evangelista Joannes de Judaeis non creationis, cogit perire? Dicit etiam evangelista Joannes de Judaeis non credentibus Domino: Propterea non poterant credere, quia dixit Isaias propheta: Excaeca cor populi hujus, et aures ejus aggrava, ut non videant oculis, et corde non intelligant, et convertantur, et sanem eos . Si propterea non poterant credere, quia hoc praedixit Isaias, necessario non crediderunt, poenasque patientur inevitabiles; quod si ita est, quomodo juste judicabitur mundus, quem necessitas prophetiae coegit non credere? Et ipse Dominus, Propterea vos non auditis, quia ex Deo non estis ; et iterum: Propterea vos non creditis, quia non estis ex ovibus meis ; et rursum: Nemo potest venire ad me, nisi Pater, qui misit me, traxerit eum; et: Nemo potest venire ad me nisi datum fuerit ei a Patre meo . Et omnia quaecunque de Dei occultis judiciis propheticae et apostolicae paginae protestantur, eisdem calumniis subjacebunt. Omnis igitur ab
Abbreviated transcription (Latin):
sed qui a peccant. utique ineuitabiliter iudicabuntur. Nonergo
necessidos iudicii peccantes cogit perire. sed necessitas peccandi
quamsibitolendo insolubiliter consciuerunt compellit incuita¬
bal necesniter re÷ Sicut itaque necessitas iudicu nullum perire cogu
itanecessitas praedestinationis nulliuimpereundi pmponit¬
iudicriu sidiligenter adtendas omnia aut paene omniaquae su
iudiciidi eadem prae destinationis inueniesStatuit ds̃ futurũ
irdieium inquo nod dat unicuique secundum opera sua electr
prae destina naneis supplicia sempiterna : Et hoc est totum quod de
orao dastinatione fideliter acsalubriter confirmatur ut iude de
puntium peleitis permiseri cordiam beatitudinem relictis per
iustitiam poenas tormenta que retribuat  Legimus quid qtis pem
necessadoo penibit poenas que patietur in euitabiles: quodsi ita est
qpomodoiiuste iudicabitur mundus quem necessitas iudicationis id estdamn¬

Expanded text:
sed quia peccant, utique idcirco inevitabiliter judicabuntur: non ergo sed quia peccant, utique idcirco inevitabiliter judicabuntur: non ergo necessitas judicii peccantes cogit perire, sed necessitas peccandi, quam sibi volendo insolubiliter consciverunt, compellit inevitabiliter interire. Sicut itaque necessitas judicii nullum perire cogit, ita necessitas praedestinationis nulli vim pereundi imponit. Verum si diligenter attendas omnia, aut pene omnia, quae sunt judicii Dei, eadem praedestinationis invenies. Statuit Deus futurum judicium, in quo reddat unicuique secundum opera sua , electis praemia, impiis supplicia sempiterna, et hoc est totum quod de praedestinatione fideliter ac salubriter confirmatur, ut judex omnium electis per misericordiam beatitudinem, relictis per justitiam poenas tormentaque retribuat. Legimus quia qui non necessario peribit, poenasque patietur inevitabiles: quod si ita est, quomodo juste judicabitur mundus, quem necessitas judicationis, id est damn
Abbreviated transcription (Latin):
tia potes garrire. ut adseras. si praedestinati ad uitam non sunt.
necessario peribunt poenas que patientur in euitabiles: quod si ita esti
quomodo iuste iudicabitur mundus quem ne cessitas praedestinatio¬
nis cogit perire : qm̃ praedestinatus aduitam non est: Similiter si
quidam miseri corditer electisunt. ceteriuero iuste de relicti. ne¬
cessario peribunt poenasque patientur in euitabiles. quod siita est
quomodo iuste iudicabitur mundus quemne cessitas electionis ueldere¬
lictionis cogit perire. qm̃ non electi sedderelictisunt : haeco calum ni¬
ande libido tamlate pat&. ut in omnibus quaecumque supermiser¬
cordia dĩ atque iustitia fideliter prȩdicantur. oblique possit ad¬
fingi Qua propter proturbanda est penitus dam nabilis ad ser¬
tio prauitatis. & fatendum iustemundum hunc adño ludicandum:
Neque enim ideo peccant quicumque peccant quia iudi cabuntur

Expanded text:
ia potes garrire, ut asseras: Si praedestinati ad vitam non sunt, ia potes garrire, ut asseras: Si praedestinati ad vitam non sunt, necessario peribunt, poenasque patientur inevitabiles? Quod si ita est, quomodo juste judicabitur mundus, quem necessitas praedestinationis cogit perire, quoniam praedestinatus ad vitam non est? Similiter, si quidam misericorditer electi sunt, caeteri vero juste derelicti, necessario peribunt, poenasque patientur inevitabiles: quod si ita est quomodo juste judicabitur mundus, quem necessitas electionis, vel derelictionis cogit perire, quoniam non electi, sed derelicti sunt? Haec calumniandi libido tam late patet, ut in omnibus quaecunque super misericordia Dei atque justitia fideliter praedicantur, oblique possit affingi: quapropter proturbanda est penitus damnabilis assertio pravitatis, et fatendum juste mundum hunc a Domino judicandum. Neque enim ideo peccant, quicunque peccant, quia judicabuntur,