comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ac Bea dlss Im iosepꝰ institutione atq docꝰ¬
trina. uelut diuino oraculo confirmatti. in
egipto resiolere maliiimus. sed licet parum
deinceps de nr̃a essemus ꝓmissione solliciti.
tam̃ expleto semptem annoꝵ numero. sponsionem
nrãm gratanter impleiuimus. concurrentes usq ad
cenobiũ nr̃m illo iam tempore. quo de imyͣando ad
heremũ reditu fiduciam gerebamus: Primũ senio¬
rib nr̃is honorẽ debitum soluimus. deinde. animis
reintegrauimus caritatem:. Tandemq ad plenum
aculeo nr̃e sponsionis auulso. ipsis quoq cum gau¬
dio ꝓsequentib. ad scithiotice solitudinis secreta re¬
scientiam atq doctrinam. nr̃a ut potuit elucubra¬
uit scientia. quam etiã si incultus forsitan sermo
confiidit potius quã digessit. queso ne laudem
insigniũ uiroꝵ. reprehensio nr̃e rusticitatis euacuet¬
utius siquidem nobis inconspectu nrͣi uidicis uisũ
ẽ. doctrine huius magnificentiam uł incultis ser-¬

Expanded text:
ac beatissimi Ioseph institutione atque doctrina uelut diuino oraculo confirmati in Aegypto residere maluimus. sed licet parum deinceps de nostra essemus promissione solliciti, tamen expleto septem annorum numero sponsionem nostram. gratanter impleuimus. excurrentes namque ad coenobium nostrum illo iam tempore, quo de inpetrando ad heremum reditu fiduciam gerebamus, primum senioribus nostris honorem debitum soluimus: deinde animis eredintegrauimus caritatem, tandemque ad plenum aculeo nostrae sponsionis auulso ipsis quoque cum gaudio prosequentibus ad Scitioticae solitudinis secreta rescientiam atque doctrinam nostra ut potuit elucubrauit inscitia: quam etiamsi incultus forsitan sermo confudit potius quam digessit, quaeso ne laudem insignium uirorum reprehensio nostrae rusticitatis euacuet. tutius siquidem nobis in conspectu nostri iudicis uisum est doctrinae huius magnificentiam uel incultis ser
Abbreviated transcription (Latin):
esẜa abbatis nesterõtis de religiosorum scientia÷
e apprehendenda spiritalium rerũ cognitione:.¬
II Quod actualis ꝑfectio duplici ratione subsistat:¬
iIII Quod actualis uita erga multas ꝓfessiones ac studia diriuet᷑:
e professionis arreptȩ pseuerantia:.
e infirmorum mobilitate:.
xemplum castitatis. qͦ docet᷑ non oĩa ab õĩb emulanda
e spiritali seientia:.
uod de actuali scientia proficiatur ad spiritalẽ:
e apprehendenda uera scientia disciplinȩ.
e multiplici intellectu diuinarũ scripturarum.
nte rrogatio qͦmodo possit ad obliuionẽ scłariũ carminũ ꝑueniri:
esponsio quo facto memoriȩ fucuͦ possimus abluere.
uod ĩmunda aĩa neq tͣdere neq ꝑcipere possit scientiam spiritalem:
biectio. de eo quod multi ĩmundi scientiam habeant. & sciͦ non habeant:
esponsio. de eo quod mali scientiam ueram habere non possũt:
uibus ratio perfectionis debeat aperiri:
uibus de causis spiritalis doctrina infructuosa sit:.

Expanded text:
erba abbatis Nesterotis de religiosorum scientia. De adprehendenda spiritalium rerum cognitione. Quod actualis perfectio duplici ratione subsistat. Quod actualis uita erga multas professiones ac studia deriuetur. De professionis adreptae perseuerantia. De infirmorum mobilitate. Exemplum castitatis quo docetur non omnia ab om- . nibus aemulanda. De spiritali scientia. Quod de actuali scientia proficiatur ad spiritalem. De adprehendenda uerae scientiae disciplina. De multiplici intellectu diuinarum scripturarum. Interrogatio, quomodo possit ad obliuionem saecularium carminum perueniri. Responsio, quo pacto memoriae fucum possimus abluere.\' Quod inmunda anima neque tradere neque percipere possit scientiam spiritalem. Obieetio de eo, quod multi inmundi scientiam habeant et sancti non habeant. Responsio, eo quod mali scientiam aeram habere non possint. Quibus ratio perfeetionis debeat aperiri. Quibus de causis doctrina spiritalis infructuosa sit.
Abbreviated transcription (Latin):
ipse ꝑemerit frẽm. an aliqͣ ad mortẽ fraude compulerit: cũ
qͥ ꝓnũ & iminentẽ a fouea cũ potuerit reuocare contẽpserit:
aut ille solus in cͥmine sit qͥ manu sua quẽpiã laqͦauerit: & ñ
etiam is qͥ parauerit uel ingesserit laq̃um. uel certe cũ potue¬
rit auferre noluerit:. Ita igit᷑ tacere nicħ ꝓdest. si iccirco no¬
bis indicamus silentium. ut quod agendum cõuicio fuerat.
hoc taciturnitate faciamus: ac simulantes qͦsdã gestus qͥb
& ille quẽ curari oportuit uehem̃tiore mardescat iracundia.

Expanded text:
ipse peremerit fratrem, an aliqua ad mortem fraude compulerit, cum ipse peremerit fratrem, an aliqua ad mortem fraude compulerit, cum qui pronum et imminentem jam foveae, cum potuerit revocare, contempserit; aut ille solus in crimine sit qui manu sua quempiam laqueaverit, et non etiam is qui vel paraverit vel ingesserit laqueum, vel certe cum potuerit, auferre noluerit. Ita igitur tacere nihil prodest, si idcirco nobis indicamus silentium, ut quod agendum convicio fuerat, hoc taciturnitate faciamus, assimilantes quosdam gestus, quibus et ille quem curare nos oportuit, vehementiori inardescat iracundia
Abbreviated transcription (Latin):
UNO UERO quale est. qͦd int̾dum patientes nos ẽẽ credimꝰ.
qͥa respondere contẽpnimꝰ lacessiti. sed ita cõmotos fr̃s amara ta¬
citurnitate. uel motu gestiiq irrisorio subsannamus. ut eos
magis ad iracundiam uultu tacito ꝓuocemus. qͣ tumida potu¬
issent incitare conuicia: in eo estimantes nos minime apud dm̃
reos. qͥa nich ore ꝓtulimꝰ. quod notari hominũ iudicio. aut cõ¬
dẽpnari potuisset: quasi uero apud dm̃ uerba tantũmͦ. & ñ
ỹcipue uoluntas uocet᷑ in culpam. & opꝰ solum peccati nõ etiã
uotum ac ꝓpositum habeat᷑ incͥmine: aut hoc tantum. qͦd unꝰ¬
duerit. in iudicio sit q̃rendũ: Non enim sola cõmotionis illatȩ
qͣlitas: sed etiam ꝓpositum irritantis in nora est: Et iccuro ñ
quemã modũ uirgium fuerit excitatũ: sed cuiꝰ conflagͣuerit
uicio uerũ uidicis nr̃i ꝑqͥret exam̃: Ẽffectꝰ enum peccati. ñ or¬
do est considerandus ãmissi: Quid enim differt utrũ qͥs gladio

Expanded text:
ud uero quale est quod interdum nos patientes esse credimus, quia respondere contemnimus lacessiti, sed ita conmotos fratres amara taciturnitate uel motu gestuque inrisorio subsannamus, ut eos magis ad iracundiam uultu tacito prouocemus quam tumida potuissent incitare conuicia, in eo nos aestimantes minime apud deum reos, quia nihil ore protulimus quod nos notare hominum iudicio aut condemnare potuisset? quasi uero apud deum uerba tantummodo et non praecipue uoluntas uocetur in culpam, et opus solum peccati et non etiam uotum ac propositum habeatur in crimine, aut hoc tantum quid unusuerit in iudicio sit quaerendum. non enim sola conmotionis inlatae qualitas, sed etiam propositum inritantis in noxa est, et idcirco non quemadmodum iurgium fuerit excitatum, sed cuius conflagrauerit uitio, uerum iudicis nostri perquiret eiamen: efifeotus enim peccati, ndo considerandus est admissi. Quid enim differt utrum quis gladio
Abbreviated transcription (Latin):
istis siquidem. unus discipuloꝵ quem diligebat iħs ab¬
rupta definitione ꝓnuitiat dicens Si dixerimus dicens¬
quia peccatũ non habenus. ipsi nos seducimus. & uerbũ
eius non ẽ innobis: Proinde. ꝑfectionis ciilmen ꝑtinge¬
re cupienti. non magne ꝓderit ad finem penicentie ꝑue-¬
nisse. id est. abillicitis temꝑare. nisi etiã in illis uirtutib
indefesso cursu semetipsum semꝑ extenderit. quib ad sa¬
tisfactionis indicia ꝑuenitur. Nec eñi afetidis criminũ
sordib que abhorret dñs queniquã abstinuisse sufficit.
nisi etiã bonam uirtutũ fraglantiã qua dñs delectat᷑.
puritate cordis & apłice caritatis ꝑfectione possederit:
uc usq abbas pinufius de satisfactionis indicio ac
penitentiȩ fine diseruit. qui licet ut in eius cenobio
residere malemus sollicito precaretur affectu. cam̃ fama
scithiotice solitudinis inuitatos. cum retinere non posset
emi sit

Expanded text:
istis siquidem unus discipulorum, quem diligebat Iesus, abistis siquidem unus discipulorum, quem diligebat Iesus, abrupta definitione pronuntiat dicens: si dixerimus quia peccatum non habemus, ipsi nos seducimus et uerbum eius non est in nobis. proinde perfectionis culmen pertingere cupienti non magne proderit ad finem paenitentiae peruenisse, id est ab inlicitis temperare, nisi etiam in illis uirtutibus indefesso cursu semet ipsum semper extenderit, quibus ad satisfactionis indicia \'peruenitur. nec enim a faetidis criminum sordibus quae abhorret dominus quemquam abstinuisse sufficiet, nisi etiam illam bonam uirtutum fragrantiam, qua dominus delectatur, puritate cordis et apostolicae caritatis perfectione possederit. Hac usque abbas Pinufius de satisfactionis indicio ac paenitentiae fine disseruit. qui licet ut in eius coenobio residere mallemus sollicito precaretur affectu, tamen fama Scitioticae solitudinis inuitatos, cum retinere non posset, emisit
Abbreviated transcription (Latin):
e rum. ista predictȩ oblicuonis defin xii.¬
tio. suꝑ capitalib cantum c̃riminib con¬
stituta sit. quȩ mosaica quoq lege dãp¬
ꝯnantur. quoꝵ sic̃ ꝑconũsationem bonã
abiciuntur uł consumuntur affectus. ita etiam peni¬
tentia accipit finem Ceterum. abistis miniitis inqͥb
septies iustus cadit ut scriptum est & resurgit. nũꝗͣ
deerit penitudo: Aut enĩ ꝑignorantiam. auit ꝑ obliui¬
onem. aut ꝑcogitationem. aut ꝑsermonẽ. aut ꝑ obrep¬
tionem. aut ꝑnecessitatẽ. aut ꝑfragilitatem carnis &
sompni pollutionem. singulis dieb uł inuiti. uł uo¬
lentes frequent̾ incurrimus. ꝓquib & dauid orans dm̃i
purificationem atq indulgentiã deprecat᷑ dicens:
Delicta quis intelligit: A boccultis meis munda me dñe.¬
de corpore mortis huiꝰ : Tanta enĩ inhis facilitate tamꝗͣ
naturali lege ꝓlabimur. ut quantalibet circumspectione. atq
custodia caueantur. non possint ad plenũ ista uitari: De

Expanded text:
rum ista praedictae oblivionis definitio super capitalibus tantum sit criminibus constituta, quae Mosaica quoque damnantur, quorum sicut per conversationem bonam abjiciuntur vel consumuntur affectus, ita etiam accipit poenitentia finem. Caeterum ab istis minutis in quibus septies justus cadit, ut scriptum est , et resurgit, numquam deerit poenitudo. Aut enim per ignorantiam, aut per oblivionem, aut per cogitationem, aut per sermonem, aut per obreptionem, aut pesomnii pollutionem singulis diebus uel inuiti uel uolentes frequenter incurrimus, pro quibus et Dauid orans dominum purificationem atque indulgentiam deprecatur dicens: delicta quis intellegit? ab occultis meis munda me: ede corpore mortis huius? tanta enim in his facilitate tamquam naturali lege prolabimur, ut, quantalibet circumspectione atque custodia oaueantur, non possint ad plenum ista uitari. de
Abbreviated transcription (Latin):
ED PROPECTO cum rationem huius netͣ. xxuii¬
rei humana oblitterasset incuria: dempus
hoc quo anniuersarie ut dictum ẽ de¬
eune deo criginita sex seinis ieuiniis of¬
feruntur: quadragessime nom̃ accepit: Quod fortaᷤ¬
se uł ꝓpt̾ hoc uisum sit hoc uocabulo debere censeri:
quod moyses uł helias ł ipse dñs nr̃ iħc quadragin¬

Expanded text:
ed profecto cum rationem huius rei humana oblitterasset incuria, tempus hoc, quo anniuersariae ut dictum est decimae deo triginta sex semis ieiuniis offeruntur, Quadragensimae nomen accepit, quod fortasse uel propter hoc uisum sit hoc uocabulo debere censeri, quod Moyses uel Helias uel ipse dominus noster I
Abbreviated transcription (Latin):
culentis oꝑib incuruare conentur: ne ꝑ ainicã deo
quietem terrã egiptiam deserentes: adhereinum uir¬
cutum salubriter transeamus: ita ͤ aduersus nos pha¬
rao infremens dicat: Otiosi sunt. & ido uociferantur
dicentes: eamus & sacrificemus dũo deo nr̃o: oppri¬
mantur laborib: & solliciti sint inoꝑib suis: & non
sint solliciti inuerbis uanis: Nam utiq uanitas eoꝵ¬
offeidur. sũmã astruit uanitatem: abhominadio eñi
ẽ peccatori religiõ:
legem quadragesime.xxuiii.

Expanded text:
tulentis operibus incuruare conentur, ne per amicam deo tulentis operibus incuruare conentur, ne per amicam deo quietem terram Aegyptiam deserentes ad heremum uirtutum salubriter transeamus, ita ut aduersum nos Pharao infremens dicat: otiosi sunt, et ideo uociferantur dicentes: eamus et sacrificemus domino deo nostro. opprimantur laboribus, et solliciti sint in operibus suis, et non sint solliciti in uerbis offertur, summam esse astruit vanitatem, abominatio est etenim peccatori religio. Clegem Quadragesimae. Hac i
Abbreviated transcription (Latin):
quoq quadraginta anni. quib isrł ẽ in solitudine cõ¬
moratus. & quadraguita similider inansiones. quib
eam mistice ꝑtransisse describitur: non incongrue co¬
aptantur:. An fortasse ipsa decimatio. recte quasi ab
usu chelonei quadragessime nom̃ acceꝑit: Ita eñi
publica uulgo uocatur exactio: exqua tanta lucri
portio regis cõmodis deputatur. quantũ & nob̃ a rege
mȩ uectigal exigitur. Sane licet adꝓpositam non ꝑ¬
tinet questionẽm: tam̃ quia se op̾tulit uarrationis
occassio. nec hoc quidem pretercundũ puto. quod
frequentissime seniores nr̃i iccirco illis dieb maxime
impugnari omne monachoꝵ genus antiqua inimicȩ
gentis consuetudine cestabantur: & ad cransinigrandũ
de suis edib acrius ꝑurguers: eoquod scđm illam si¬
militudinem qua tunc egiptii filios isrł uiolentis af¬
flictionib opprimebant: nunc quoq uerũ isrł id ÷
monachoꝵ plebem. intellectuales egiptii. duris ac lu¬

Expanded text:
 in solitudine commoratus, et quadraginta similiter mansiones, quibus eam mystice pertransisse describitur, non incongrue coaptantur. an fortasse ipsa decimatio recte quasi ab usu telonei Quadragensimae nomen acceperit? ita enim illa publica uulgo uocatur exactio, ex qua tanta lucri portio regis commodis deputatur, quantum et nobis a rege Quadragensimae uectigal exigitur. sane licet ad propositam non pertineat quaestionem, tamen quia se obtulit narrationis occasio, nec hoc quidem praetereundum puto, quod frequentissime seniores nostri idcirco illis diebus maxime inpugnari omne monachorum genus antiqua inimicae gentis consuetudine testabantur et ad transmigrandum de suis sedibus acrius perurgueri, eo quod secundum illam similitudinem, qua tunc Aegyptii filios Israhel uiolentis adflictionibus opprimebant, nunc quoque uerum Israhel, id est monachorum plebem intellectnalee Aegyptii duris ac lu
Abbreviated transcription (Latin):
mortuus fuerat ut deo uiueret. quiq illam iustitiam
legis inquo conuersatus fuerat sine querela detͥmentũ
fecerat. & arbitrabatur ut stercora ut xp̃m lucrifaceret.
cordis affectu offerre non potuit: Nec fasẽ credi. eum qͥ
dixerat. si eñi que dextruxi hȩc iterum reedifico. preua¬
ricatorem me constituo. inid incidisse quod ipse dampna¬
uerat: Et intantũ non magis res ipsa que geritur quã
gerentis pensatur affectus. ut econtrario quedã rep¬
periatur ueritas nocuisse: Nam. sine mendacio uerum
de fiiga dauid. corã famulis conquerenti ac dicenti.
numquid omnib uobis dabit filius iesse agros & ui¬
neas. & uniuersos uos faciet tribiinos & centuriones.

Expanded text:
mortuus fuerat ut deo uiueret, quique illam iustitiam mortuus fuerat ut deo uiueret, quique illam iustitiam legis in qua conuersatus fuerat sine querella detrimentum fecerat et arbitrabatur ut stercora, ut Christum lucri cordis affectu offerre non potuit: nec fas est credi eum qui dixerat: si enim quae destruxi haec iterum reaedifico, praeuaricatorem me constituo in id incidere quod ipse damnauerat. et in tantum non magis res ipsa quae geritur quam gerentis pensatur affectus, ut e contrario quibusdam repperiatur ueritas nocuisse et profuisse mendacium. de fuga Dauid coram famulis conquerenti ac dicenti: numquid omnibus uobis dabit filius Iesse agros et uineas, et uniuersos uos faciet tribunos, et centuriones
Abbreviated transcription (Latin):
ipsũ redire concessit: Siue cũ lacte non esca corinthios
poteͣns. ininfirmitate & timore & tremore multo: aput
eos fuisse se dicit: Omĩa aũt omnib factus ẽ. ut om̃s
saluos faceret: cũ dicit: Qui manducat. non manducan¬
tem ñsꝑnat: Et qui non manducat: manducantẽ¬
non uidicet. Et qui matrimonio uingit uirginem
suã benefacit: Et qui ñ iungit: melius fac̃: Et alibi
fensione estote iudeis & grecis. & eccłe xp̃i. sic̃ a ego poĩa¬
omnib placeo. non querens quod mͥ utile ẽ. s quod mul¬
tis ut salui fiant: Ucile eñĩ sine dubio sibi fuerat. timo¬
theum ñ circumcidere. capud non radere. purificatio
nem iudaicam non assumere. nudipedalia non exerdere.
uota legalia ñ offerre. S faciat hȩc omĩa. dum illoꝵ sa¬
luti plus consulit. quia ñ querit quod sibi utile ẽ. s qd̃
multis Quod quãuis di contemplatione sit factum. tam̃¬
sententie mutatione non caruit: Qui eñi ꝑlegem xp̃i legi

Expanded text:
ipsum redire concessit, sine cum lacte, non esca Corinthios potans in infirmitate et timore et tremore multo apud eos fuisse se dicit. omnia autem omnibus factus est, ut omnes faceret saluos, cum dicit: qui manducat non manducantem nnon judicet ; et Qui matrimonio jungit virginem suam, bene facit; et qui non jungit, melius facit . Et alibi: fensione estote Judaeis et Graecis et Ecclesiae omnibus placeo, non quaerens quod mihi utile est sed quod multis, ut salui fiant. utile enim sine dubio fuerat Timotheum non circumcidere, caput nem Judaicam non assumere, nudipedalia non exercere, vota legalia non offerre, sed facit haec omnia dum illorum saluti plus consulit; quia non quaerit quod sibi utile est, sed qmultis. quod quamnis dei contemplatione sit factum, tamen simulatione non caruit. qui enim per legem Christi legi
Abbreviated transcription (Latin):
possent cestimoniis fuisset aggressus. ita de falsis uera
confirmans. subdidit dicens: Genus ergo cũ simus
di. non debemus estimare auro aut argento. aut la¬
pidib sculptureȩ artis. & cogitationib hominis. di¬

Expanded text:
possent testimoniis fuisset adgressus, ita de falsis uera possent testimoniis fuisset adgressus, ita de falsis uera confirmans subdidit dicens: genus ergo cum sumus dei, non debemus aestimare auro aut argento aut lapidi, sculpturae artis et cogitationi
Abbreviated transcription (Latin):
uiuã. caput radere. purificari scđm legem. atq intem¬
plo mosaycoritu uota offerre compellit᷑ Queris etiam
ubi ꝓsalute eoꝵ qui legem dei penitus ignorabant. tanꝗͣ¬
si & ipse sine lege esset effectus sit: lege inatheniensi ur¬
be ubigentiliũ uigebat impietas. quo usus sit predica¬
tionis exordio Pret̾iens inquit uidi simulaera ur̃a.
& aram in quã scriptum erat ignoto deo Cumq de-
eoꝵ suꝑstitione sermonẽ fuisset orsus. canꝗͣ. si & ipse
absq lege esset. sub occassione ꝓfani illius cituli. fidẽ
xp̃i intulit dicens: Quod ergo ignorantes uos colitis:
hoc ego annuntio uobis: Et post pauca. uelut si diui¬
ne legis penitus esset ignarus. gentilis poete uersum
potius quã moysi. aut xp̃i maluit ꝓferre sententiã.
& sic̃ quidã inquiens ur̃m poetarum dixerunt. ipsius
eñĩ & genus sumus Cũ itaq suis eos que refutare non

Expanded text:
uiuam, caput radere, purificari secundum legem atque in temuiuam, caput radere, purificari secundum legem atque in templo Moysaico ritu uota offerre conpellitur. quaeres etiam ubi pro salute eorum qui legem dei penitus ignorabant, tamquam et ipse sine lege esset effectus sit ? lege, in Atheniensi urbe, ubi gentilium uigebat inpietas, quo usus sit praedicationis exordio: praeteriens, inquit, uidi simulacra uestra et aram in qua scriptum erat: ignoto deo. cumque de eorum superstitione fuisset orditus, tamquam si et ipse absque lege esset, sub occasione profani illius tituli fidem Christi intulit dicens: quod ergo ignorantes uos colitis, hoc ego adnuntio uobis. et post pauca; uelut si diuinae legis penitus esset ignarus, gentilis poetae uersum potius quam Moysi aut Christi maluit proferre sententiam et sicut quidam, inquiens, uestrorum poetarum dixerunt: ipsius enim et genus sumus. cum itaque suis eos quae refutare non
Abbreviated transcription (Latin):
rueret iudeoꝵ credentium. immo xpĩanoꝵ iudartau¬
tium multitudo. que ita fidẽ xp̃i receꝑat. ut adhuc ritu
cerimoniar legalium tencretur. discrimini eius. hoc
consilio acꝑsuassione succurrunt dicentes Uide fr̃.
quot milia sint iudei qui crediderunt. & hii om̃s emu¬
latores sint legis Audierunt aũt de te quia dissensi¬
onẽ doceas a moyse. eoꝵ qui ꝑgentes sunt iudeoꝵ dicẽs
non debere eos circumcidere filios suos Et infra: Hoc
ergo fac: quod tibi dicimus Sunt nobis uiri quatuor:
uotum babentes suꝑ se hus assumptis. sc̃ifica te cum
illis. & impende m illis. ut radant capita. & scient om̃s.
qm̃ ea que dete audierunt falsa sunt. s ambulaᷤ & ipse
custodiens legem: Et ita ꝓilloꝵ qui sublege erant salu¬
te. illã paulisꝑ districtionem sentententiȩ suȩ calcans
qua cdixerat. ego eñĩ ꝑlegem legi mortuus suũ ut do

Expanded text:
rueret Iudaeorum credentium, immo Christianorum iudaizanrueret Iudaeorum credentium, immo Christianorum iudaizantium multitudo, quae ita fidem Christi receperat ut adhuc ritu caerimoniarum legalium teneretur, discrimini eius hoc consilio ac persuasione succurrunt dicentes: uides, frater, quot milia sint in Iudaeis qui crediderunt, et hi omnes aemulatores sunt legis. audierunt autem et de te, quia discessionem doceas a Moyse eorum qui per gentes sunt Iudaeorum, dicens non debere eos circumcidere filioergo fac quod tibi dicimus. Sunt nobis viri quatuor votum habentes super se. His assumptis, sanctifica te cum illis, et impende in illis ut radant capita, et scient omnes quoniam ea quae de te audierunt falsa sunt, sed ambulas et ipse custodiens legem. et ita pro illorum qui sub lege erant salute illam paulisper districtionem sententiae suae calcans qua dixerat: egoenim per legem legi mortuus sum ut deo
Abbreviated transcription (Latin):
facerem. quid aliud ostendit. quã scłm infirmitatẽ
atq mensurã eoꝵ qui instituebantur. condescendesse
se semꝑ. & aꝑfectionis rigore aliquid relaxasse. nec tenu¬
isse se. id quod districtio rigida poscere uidebatur. sed
illud magis preposuisse. quod infirmantiũ utilitas exige¬
bat: Et ut hec ȩadem aitentiꝰ indagantes. singillatim
aplicar uirtutum insignia replicemus. queret aliquis:
quomodo omnib ꝑ omĩa beatus apłs suã ꝓbetur aptaᷤᷤ
se ꝑsonam. ubi factus sit iudeis. sic̃ udeus. ꝓfecto ibi uͥ
illam sententiã intimo corde custodiens. qua galathis
denuntiauerat dicens. Ecce ego paulus dico uobis. quia
si circũdamini xp̃c uob̃ nichil ꝓderit. intimothei tam̃
circũcisione. imaginem quodãmodo uidaicȩ suꝑstitio¬
nis assũpsit Et rursus. ubi factus ẽ eis qui sublege
erant. tanquam sublege esset. nempe ibi ubi iacob
omnesq semores ecclẽ formidantes ne ineum illa ir¬

Expanded text:
salvos ; quid aliud ostendit, quam secundum infirmitatem atque mensuram eorum qui instituebantur condescendisse se semper, et a perfectionis rigore aliquid relaxasse, nec tenuisse se id quod districtio rigida poscere videbatur; sed illud magis praeposuisse quod infirmantium utilitas exigebat? Et ut haec eadem attentius indagantes sigillatim Apostolicarum virtutum insignia replicemus, quaerat aliquis quomodo omnibus per omnia beatus Apostolus suam probetur aptasse personam? ubi factus sit Judaeis sicut Judaeus? Profecto ibi, ubi illam sententiam intimo corde cusdenuntiauerat dicens: ecce ego Paulus dico uobis quia si circumcidamini, Christus uobis nihil proderit, in Timothei tamen circumcisione imaginem quodammodo Iudaicae superstitionis adsumpsit. et rursus ubi factus est eis qui sub lege erant tamquam sub lege esset? nempe ibi, ubi Iacobus omnesque seniores ecclesiae formidantes, ne in eum illa in
Abbreviated transcription (Latin):
celeri eius exitio uniuersis gentib detrimentum:¬
Quod ꝓcul duibio uniuerse cunc euenisset eccłȩ. nisi illũ
rescruasset: Tunc cñi necessario acuenerabiliter mu-
ut diximus imminet de consueta districtione dispen¬
dium. & utilitas que nob̃ de constantiȩ tenacitate con¬
fertur. conpensare illa que generanda suñnt dampna
non p̃ualet: Quod temꝑam̃tũ. etiã aliis uerbis idem
beatus apłs ubiq semꝑ se denuisse testatur Nam cũ
dicit. factus sum uideis sic̃ iudeus. ut iudeos lucrifacerẽ
his qui sublege erant. quasi sublege essem. c̃ ip̃se ñ essẽ¬

Expanded text:
celeri eius exitio uniuersis gentibus detrimentumquod sine dubio uniuersae tunc euenisset ecclesiae, nisi illum reseruasset. tunc enim necessario ac ueniabiliter adquut diximus inminet de ueritatis confessione dispendium et utilitas quae nobis de ueritate confertur conpensare illa quae generanda sunt damna non praeualet. quod temperamentum etiam aliis uerbis idem beatus apostolus ubique se semper tenuisse testatur. nam cum dicit: factus sum Iudaeis sicut Iudaeus, ut Iudaeos lucri facerem: his qui sub lege erant quasi sub
Abbreviated transcription (Latin):
or horcaretur. huuismodi nob̾ intelligentiã
uel in moralib disciplinis uel in scripturis sc̃is
frequenter insertam: ut nicħ ea ueriꝰ nichq rationabilius
crederemus: Sed cum in unũ conuenientes sententias
nr̃as ꝓmere cepissemus. quedam cõmuni eraminationẽ dis¬
cussa. pͥmũ ab altero falsa ac noria notabant᷑. mor deinde.
ut ꝑniciosa cõmuni ꝓnuntiata iudicio dãpnabantur:
Que in tantum pͥus infusa a diabolo uelut luce fulgebat:
ut faciles potuisset generare discordias. nisi p̾ceptũ senio¬
rum uelut diuinum qͦddã oraculum custoditum ab
omini nos contentione reuocasset: qͦd ab illis legali qͣdam
sanctione p̾scriptũ est. ut neut̾ nr̃m plus iudicio suo quã
frĩs crederet. si nunꝙͣ. uellet diaboli calliditate deludi
non decipi.Xl

Expanded text:
or hertaretur, hujusmodi nobis intelligentiam vel in moralibus disciplinis vel in Scripturis sacris frequenter insertam, ut nihil ea verius nihilque rationabilius crederemus. Sed cum in unum convenientes sententias nostras promere coepissemus, quaedam communi examinatione discussa primum ab altero falsa ac noxia notabantur, mox deinde ut perniciosa communi pronuntiata judicio damnabantur, quae in tantum prius infusa a diabolo velut luce fulgebant, ut facile potuissent generare discordiam, nisi praeceptum seniorum velut divinum quoddam oraculum custoditum ab omni nos contentione revocasset, quo ab illis legali quadam sanctione praescriptum est, ut neuter nostrum plus judicio suo quam fratris crederet, si numquam vellet diaboli calliditate deludi.non decipi.
Abbreviated transcription (Latin):
ili Quid michi ad hoc uisum est.
nterrogatio abb̃is ioseph nr̃aq responsio unde ãrietas emersisset.¬
U Expositio abb̾is germani. cur uel in egypto residere mallemꝰ. uel retͣherem᷑ ad siriã.¬
UI Interrogatio abb̃is ioseph. an in egrpto maior ꝓfectus nob̾. quã in syria conferrt᷑¬
UII Responsio de differentia institutionũ utruisq prouinciȩ.¬
UIII Quod ꝑfecti uiri nicħ absolute debeant diffinire. uel utrũ possint definita resc̃
IQuod plerũq utilius sit statuta irrũpere. quã implere.¬

Expanded text:
 Quid mihi ad hoc uisum sit. Interrogatio abbatis Ioseph nostraque responsio, unde anxietas emersisset. Expositio abbatis Germani, cur uel in Aegypto residere mallemus uel retraheremur ad Syriam. Interrogatio abbatis Ioseph, an in Aegypto maior profectus nobis quam in Syria conferretar. Responsio de differentia institutionum utriusque prouinciae. Quod perfecti uiri nihil absolute debeant definire, uel utrum sine peccato possint definita rescindere. Quod plerumque utilius sit statuta inrumpere quam inplere.
Abbreviated transcription (Latin):
temporis ad futuram głam que reuelabitur in nobis:.
Quantuimlibet gͦ enisa fuerit humana fragilitas. futurȩ
retͥbutioni par ẽẽ non poterit: nec ita laborib suis diui¬
nã eqͥperabit grãm. ut non semꝑ gͣcuita ꝑseueret. Et ic-¬
circo predictus magist᷑ gentiũ licet gr̃ã diꝰ apłatus gͣdrum
sortitum se fuisse destetur dicens. gratsͣa ͭ dĩ sum id qͦd sũ:

Expanded text:
temporis ad futuram gloriam quae reuelabitur in nobis. temporis ad futuram gloriam quae reuelabitur in nobis. quaatumlibet ergo enisa fuerit humana fragilitas, futurae retributionis par esse non poterit nec ita laboribus suis diuinam inminuet gratiam, ut non semper gratuita perseueret. et idcirco praedictus magister gentium, licet gratia dei apostolatus gradum sortitum se fuisse testetur dicens: gratia autem dei sum quod su
Abbreviated transcription (Latin):
lisse credendum est: ut ꝑ nathan ꝓpħam mereretur audire.
& dñs transtulit peccatum tuum. ñ morieris. Quod gͥ
homicidium adult᷑io addidit. liberi utiq fuit arbitͥr. qd̾
aut̃ arguitur ꝑ ꝓpħ̃am. diuinȩ dignantis est grȩ: Rur¬
sum quod peccatũ suũ humiliatꝰ agnosc᷑. suũ est: quod
uero sub breuissimo tẽporis pu̾cto indulgentiã tantorũ
criminũ promeretur. dñi miserantis est bouũ:. Et qͥd de
bac tam breui confessione. &e incomparabili diuinȩ retͥbu¬
tionis ĩmensitate dicamus: cum beatꝰ apłs ad illam mag¬
nitudinem futurȩ rem unerationis aspiciens. quid de
ilł tam inniimeris ꝑsecutionib suis ꝓnunciauerit. con¬
siderare ꝑfacile sit.. Nam mom̃taneum hoc inquit &e le¬
ue tͥbulationis nĩȩ. supͣ modũ ult comparationem eternuᷤ
pondus glȩ oꝑatur in nobis:. De quo &e alibi constant᷑ an
nuntiat dicens quia non sunt condignȩ passiones huius

Expanded text:
lisse credendum est, ut per Nathan prophetam mereretur audire: lisse credendum est, ut per Nathan prophetam mereretur audire: et dominus transtulit iniquitatem tuam: non morieris. quod igitur homicidium adulterio addidit, liberi utique fuit arbitrii: quod autem arguitur per prophetam, diuinae dignationis est gratia. rursum quod peocatum suum hnmiliatus agnoscit, suum est: quod uero sub breuissimo temporis puncto indulgentiam tantorum criminum promeretur, domini miserentis est donum. et quid de hac tam breui confessione et inconparabili diuinae retributionis inmensitate dicamus, cum beatus apostolus ad illam magnitudinem futurae remunerationis aspiciens quid de illis tam innumeris persecutionibus suis pronuntiauerit, considerare perfacile sit? nam momentaneum hoc, inquit, et leue tribulationis nostrae supra modum ultra conparationem. aeternum pondus gloriae operatur in nobis.sunt condignae passiones huius
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃o in bonam partem cooperatur arbida:¬
tͥo: atq in omĩb illud adiuuat. ꝓtegit.
ac defendit: ut ñnunqͣ etiam ab eo qͦsdã
conatũs bonȩ uolu̾tatis uel exigat uel expectet:. ne peni-¬
tus dormienti aut merti otio dissoluto sua dona con¬
ferre uideatur: occasiones quodãm querẽs quib humanȩ
segnitiȩ torpore discusso. non irrationabił munificẽtiȩ
suȩ largitas uideat᷑ dum ea sub colore cuiꝰdã desiderii
ac laboris imꝑtit᷑. Et nich̾ominꝰ grã dei gratiuta ꝑseue¬
rat: dum exiguis qͥb dã parius ꝙ conatib tantã ĩ morta¬
litatis grãm. tanta ꝑhennis beatitudinis dona inestima¬
bili tribuit largitate:. Nec enim quia illius in cruce la-¬
tronis p̾cesserat fides. iccirco ꝓnunciandũ esi non ei bea-¬
tam cõmorationem paradisi gratiito esse ꝓmissam: aut peni¬
tentiam dauid regis illã unius uerbi qͣ dixit. peccaui dño. duo
tam gͣuia eius crimina. & non potius clementia dei abstu-¬

Expanded text:
ro in bonam partem cooperatur arbitrio atque in omnibus illud adiuuat, protegit ac defendit, ut nonnumquam etiam ab eo quosdam conatus bonae uoluntatis uel exigat uel expectet, ne penitus dormienti aut inerti otio dissoluto sua dona conferre uideatur, occasiones quodammodo quaerens quibus humanae segnitiae torpore discusso non inrationabilis munificentiae suae largitas uideatur, dam eam sub colore cuiusdam desiderii ac laboris inpertit: et nihilominus gratia dei gratuita perseuerat, dum exiguis quibusdam paruisque conatibus tantam inmortalitatis gloriam, tanta perennis beatitudinis dona inaestimabili tribuit largitate. nec enim quia illius in cruce latronis praecesserat fides, idcirco pronuntiandum est non ei beatam conmorationem paradisi gratuito esse promissam, aut paenitentiam Dauid regis illam unius uerbi qua dixit: peccaui domino, duo tam grauia eius crimina et non potius clementiam dei abstu
Abbreviated transcription (Latin):
disputatione. cuius uirtus. sũmum desiderium incogni¬
tȩ nobis castitatis infuderat. unius adiectione sententiȩ
beatus senex meritum humanȩ cassasset indiistriȩ: astru¬
ens hoĩem ꝗͣuis sũmis ad bonã frugem uirib enitatur.
tñ bone cõpotem esse non posse: nisi s diuini tantũ mune-¬
ris largitate. non oꝑis sui studio ꝑcepisset:. Hanc igit᷑
q̃stionem attonite uoluentibus nobis. ꝓgressus e cella
beatus cheremon. cũ qͥddã nos inuicem musitare sen¬
sisset: solito breuius orationũ atq psalmorum sollẽp¬
nitate tͣnscursa qͥd moueret inquirit:¬

Expanded text:
disputatione, cuius uirtus summum desiderium incognitae nobis castitatis infuderat. unius adiectione sententiae beatus senex meritum humanae cassasset industriae, adstruens hominem, quamuis summis ad bonam frugem uiribus enitatur, tamen boni conpotem esse non posse, nisi id diuini tantum muneris largitate, non operis sui studio. percepisset. hanc igitur quaestionem adtonite uoluentibus nobis progressus cellam beatus Chaeremon, cum quiddam nos inuicem mussitare sensisset, solito breuius orationum atque psalmorum sollemnitate transcursa, quid moueret, inquirit
Abbreviated transcription (Latin):
UAMOUREM his de ieiunii qualitate pre¬
debere nec posse: In euangłio ieiunantib phariscis una
cum discipulis ioħis baptistȩ. cũ apłi ut pote amici atq
conuiue celestis illius sponsi nec dum ieniniorum ob¬
seruantiã custodirent. discipuli ioħis qui sũmã iusti¬
ciȩ se ieiuniis possidere credebant: quippe illius secta¬
tores qui eximius penitendiȩ predicator. ita cunctis
popłis formã suo prebebat exemplo. ut nons uaria escar᷑
genera que humanis usib suggerunt᷑ ab nueret᷑. uerũ
etiam cõmunis panis ipsius ęsum penitus ignoraret:
dño conqueruntur dicentes: Quare nos & pharisei
ieiunamus frequenter: discipuli aũt cui non ieiunant.
Quib respondens dñs. euidenter ostendit non omni tẽ¬
pore congruum eẽ ieiuniũ necessariũ: cũ aliqua festiui¬
tas temporum uł interuemens caritatis occasio: indul

Expanded text:
uamobrem his de jejunii qualitate praedebere nec posse. In Evangelio jejunantibus Pharisaeis una cum discipulis Joannis Baptistae, cum apostoli, utpote amici et convivae coelestis illius Sponsi, necdum jejuniorum observantiam custodirent, discipuli autem Joannis qui summam justitiae se de jejuniis possidere credebant, quippe illius sectatores qui eximius paenitentiae praedicator ita cunctis populis formam suo praebebat exemplo, ut non solum uaria escarum genera quae humanis usibus subgeruntur abnueret, uerum etiam communem panis ipsius esum penitus ignoraret, domino conqueruntur dicentes: quare nos et Pharisaei ieiunamus frequenter, discipuli autem tui non ieiunant? quibus respondens dominus euidenter ostendit non omni tempore congruum esse ieiunium nec necessarium, cum aliqua uel festiuitas temporum uel interueniens caritatis occasio indul
Abbreviated transcription (Latin):
ut coniunctionẽ femineã. & palpationem quodãmodo
teneram atq mollissimã corde ꝑtractent: Cũ ergo ꝑ¬
fecta quisq uirtute fundatus. ad illecebra blandiss¬
morum tactuũ quos cogitando confixerit. nullum
mentis assensum. nullam cõmotionẽ carnis inse de¬
prehenderit excitatã. certissima puritatis sue capiet
& corporalem femine attactum si necessitas ulla de¬
tulerit execretur: Hoc abbas ioħs cum hore nonȩ re¬
fectionem imminere sensisset. collationẽ fine c̃clusit :¬

Expanded text:
ut coniunctionem. femineam et palpationem quodammodo ut coniunctionem. femineam et palpationem quodammodo teneram atque mollissimam corde pertractent. cum ergo perfecta quis uirtute5 fundatus ad inlecebram blandissimorum tactuum, quos cogitando confinxerit, nullum mentis adsensum, nullam commotionem carnis in se deprehenderit exagitatam, certissima puritatis suae capiet etiam si corporalem feminae adtactum necessitas ulla detulerit, execretur. Hoc abbas Iohannes, cum horae nonae refectionem inminere sensisset, conlationem fine conclusit
Abbreviated transcription (Latin):
henda: Satis eñi ꝑniciosum est adhuc infirmis egrisq
corporib uł tenuissimã recordationẽ huiꝰ passionis ad¬
mitere. ita ut ĩũquã eis subrecordatione sc̃arũ femi¬
narũ. uł sub sacre lectionis historia . citillationis stimu¬
lus excitetur Cuius causa. seniores nr̃i. huiꝰcemodi lecꝰ¬
tiones subpresentia iunioꝵ solent consultissune preter¬
ire: Sane ꝑfectis. & affectu iam castimoniȩ consũmatis.
ꝓbationes quib examinare se ualeant de eẽ ñpossunt.
quib ꝑfecta eoꝵ cordis integritas. incorruptõ consci
entiȩ suȩ iudicio comꝓbetur: Erit gͦ consũmato dum¬
qui se radices morb huiꝰ penitus extirpasse cognoue
rit. explorande gr̃a castitatis. imaginationẽ aliquam
illecebrosam mente concipiat: Cęterũ. abhis qui adhuc
infirmi sunt. hanc examinationẽ nullatenus conuenit
attemptari Erit enim eis magis ꝑniciosa quã utilis:

Expanded text:
henda. satis enim perniciosum est adhuc infirmis aegrisque henda. satis enim perniciosum est adhuc infirmis aegrisque pectoribus uel tenuissimam recordationem huius passionis admittere, ita ut nonnumquam eis etiam sub recordatione sanctarum feminarum uel sub sacrae lectionis historia noxiae titillationis stimulus excitetur. cuius causa seniores nostri huiuscemodi lectiones sub praesentia iuniorum solent consultissime praeterire. sane perfectis et adfectu iam easti-. moniae consummatis probationes quibus examinare se ualeant deesse non possunt, quibus perfecta eorum cordis integritas incentiae judicio comprobetur. Erit ergo consummatissimqui se radices morbi hujus penitrit explorandae gratia castitatis imaginationem aliquam inlecebrosa mente concipiat. ceterum ab his qui adhuc infirmi sunt hanc examinationem nullatenus conuenit adtemptari erit enim eis magis perniciosa quam utilis,
Abbreviated transcription (Latin):
Nes dloNem quam etiam tacentib uob̃
narratio nr̃a fuerat secutura: sagax interro¬
gatio ur̃a preuenit: & iccirro efficaciter eam
ur̃i precessit ingenii: Sine labore eni cuiꝰlibet questio¬
nis dilucidatur obscuritas: cum absolutionẽ eius anti¬
cipans inquisitio. quo ducenda est antecedit: Itaq re-¬
multum conferunt humana consortia: Nam. fre¬
quentia impatientiȩ suȩ crebrius patefacta: quanto
magis assiduũ suꝑatis dolorem conpunctionis intu¬
lerint: canto uelociorem laborantib conferunt sanita¬
tem: Obquod etiam insolitudine consistentes. cum ir¬
ritationũ fomes atq materia abhominib non possit
exurgere: tam̃ carundẽ incitam̃ta debemus eqsam de in¬
dustria retractare. ut aduersus ea iugi cogitaionũ col¬
luctatione pugnantib nob̃. medela ꝓmptior conferatur.
contra sp̃m uero fornicationis. diuersa ratio. & dispar. ẽ.
causa: Nam quemãmodũ corpori. usus libidinisq
uicinia: ita etiã menti memoria eius ẽ penitus subtra¬

Expanded text:
estionem, quae etiam tacentibus nobis narrationem nostram fuerat secutura, sagax interrogatio uestra praeuenit, et idcirco efficaciter eam raecessit ingenii. sine labore enim cuiuslibet quaestionis dilucidatur obscuritas, cum absolutionem eius anticipans inquisitio quo ducenda est antecedit. itaque remultum conferunt humana consortia. nam frequentia inpatientiae suae crebrius patefacta quanto magis adsiduum superatis dolorem conpunctionis intulerint, tanto uelociorem laborantibus conferunt sanitatem. ob quod etiam in solitudine consistentes, cum inritationum fomes atque materia ab hominibus non possit exsurgere, tamen earundem incitamenta debemus etiam de industria retractare, ut aduersus ea iugi cogitationum. conluctatione pugnantibus nobis medella promptior conferatur. contra spiritum uero fornicationis diuersa ratio et dispar est causa. nam quemadmodum corpori usus libidinis carnisque uicinia, ita etiam menti memoria eius penitus subtra
Abbreviated transcription (Latin):
uim frigoris uł ardorem solis absq ullo corporis ꝑferũt
degumento: Que utiq alii illam celi in clemementiam
inon exꝑti: quantiuis roboris fuerint. sustentare non pos¬
sunt: Ita etiam uos qui summno animi & corporis nisu.
in hac regione dum tarat quasi naturam patriȩ ur̃ȩ in
multis impugnare conamini: diligenter perpendite. utrũ
millis dor̃pidis ut fama ẽ regionib. & uelut frigore
niinie infidelitatis obstrictis hanc ut ita dixerim nu¬
nditate: sustentare possitis: Nrĩs eñi. istam ꝓpositi forib¬
titudinem ũaturaliter quodãmmͦ indidit sc̃e conũ
satiomis antiquitas: quoꝵ si constantiȩ atq uirtuti
similiter fugtre non debetis:¬

Expanded text:
uim frigoris uel ardorem solis absque ullo corporis perferunt uim frigoris uel ardorem solis absque ullo corporis perferunt tegumento, quae utique alii illam caeli inclementiam non experti, quantiuis roboris fuerint, sustentare non possunt. ita etiam uos, qui summo animi et corporis nisu in hac regione dumtaxat quasi naturam patriae uestrae in multis inpugnare conamini, diligenter expendite, utrum in illis torpidis ut fama est regionibus et uelut frigore nimiae infidelitatis obstrictis hanc ut ita dixerim nuditatem eustentare possitis. nostris enim istam propositi fortitudinem naturaliter quodrsationis antiquitas, quorum si constantiae atque virtuti vestrorum similiter fugere non debetis
Abbreviated transcription (Latin):
udiles sint. tam̃ apta cunctis cuncta eẽ non possunt:
N on eñi quia bona ẽ anachoresis: uniuersis eam congru¬
am compbamus: A multis eñi non solum infructuosa.
s etiam ꝑniciosa sentitur:. Nec quia insticutionẽ cȩno¬
bioꝵ uł curam fr̃m. sanctã atq laudabilem merito ꝓ¬
ficemur: iccirco abuniũsis eam expetenda ẽẽ censemꝰ:
Ita etiam c̃enodochii uberrimus fructus ẽ. s ab om¬
nib expeti sine patientiȩ non pocest detͥmento: Pro¬
inde primum regionis ur̃ȩ atq huius. interse pen¬
sanda sunt iustituta: deinde primum uires hominũ
iugi uł unrtutum uł uitioꝵ assiduitate collecte: diu̾sa in¬
uicemi lance crutinande: Fieri et em̃i pot̾ ut quod alterui
gentis homini arduũ atq impossibile ẽ hoc aliis insita
consuetudo quodammꝰ uerterit innaturam: sic̃ nationes
quedam ingenti plagarum diuersitate disuincte. magnã

Expanded text:
utiles sint, tamen aptae cunctis cunctae esse non possunt. utiles sint, tamen aptae cunctis cunctae esse non possunt. non enim quia bona est anachoresis, uniuersis eam congruam conprobamus: a multis enim non solum infructuosa, sed etiam perniciosa sentitur. nec quia institutionem coenobiorum uel curam fratrum sanctam atque laudabilem merito profitemur, idcirco ab uniuersis eam expetendam esse censemus. ita etiam xenodochii uberrimus fructus est, sed ab omnibus expeti sine patientiae non potest detrimento. proinde primum regionis uestrae atque huius inter se pensanda sunt instituta, deinde uires hominum iugi uel uirtutum uel uitiorum adsiduitate collectae diuersa inuicem lance trutinandae. fieri etenim potest, ut, quod alterius gentis homini arduum atque inpossibile est, hoc aliis insita consuetudo quodammodo uerterit in naturam: sicut nationes quaedam ingenti plagarum diuersitate disiunctae magnam
Abbreviated transcription (Latin):
ONNUNQUAM mala. exbonis reb sumi
uidemus exempla Nam si eadem quis agere
non eodem affectu atq propossito. aut in¬
dissimili uircute presumpserit᷑. ꝓfecto ex¬
inde laqueos deceptionis ac mortis incurret: unde aliis
ȩterne uite fructus adquiritur: Quod ille quoq manu
fortis puer bellicosissimo giganti illi incercamine cõpa¬
ratus. haud dubie ꝑtulisset. siuilib atq fortissimis
saulis armis fuisset indiitus: de quib etas robustior.
innumeras bostium ꝓstrauisset cateruas: Hȩc indu¬
bitatam primeuo potuerunt inferre ꝑniciẽ. nisi pru¬
denti discretione congrua adolescentie suȩ armoꝵ
genera delegisset: & aduersus hostem ceterrimũ non
lorica & clipeo quib ceteros uidebat instructos:. s illis
quib ipse dunicare poterat telis fuisset armatus: Quã-¬
obrem. mensurã uiriũ suarum conuenit unũ quẽq
nr̃m diligentius ante pensare: atq ad eius modulũ arri¬
pere quam libuerit disciplinam: quia quãuis om̃s

Expanded text:
onnumquam mala ex bonis rebus sumi uidemus exempla. nam si eadem quis agere non eodem adfectu atque proposito aut dissimili uirtute praesumpserit, profecto exinde laqueos deceptionis ac mortis incurret, unde aliis aeternae uitae fructus adquiritur. qUOd uie quoque manu fortis puer bellicosissimo giganti illi in certamine conparatus haud dubie pertulisset, si uirilibus atque fortissimis Saulis armis fuisset indutus, et de quibus aetas robustior innumeras hostium prostrauit cateruas, haec indubitatam primaeuo potuerunt inferre perniciem, nisi prudenti discrgenera delegisset, et adversus hostem teterrimum non lorica et clypeo, quibus caeteros videbat instructos, sed illis quibus ipse dimicare poterat, telis fuisset armatus . Quamobrem mensuram virium suarum convenit unumquemque nostrum diligentius ante pensare, atque ad ejus modulum arripere quam libuerit disciplinam; quia quamvis omnes
Abbreviated transcription (Latin):
inquam anguoribus afferat nr̃is consilium immo auctori¬
tas senis. ad quem oportet ut nr̃as sollicitudines deferamꝰ:
& quicquid eius fuerit sentendia definitum. uelut diui¬
num & celeste responsum cunctis estib nr̃is t̾minũ ponat:
Quod quidem nobis ꝑ os scĩ huius a dño tͥbuendũ: &e ob
illius meritũ. & ob nr̃am fidem minime dubitamus Ipsius
enim miinere. salubre consilium & creduli ab indignis & in¬
creduli a scĩs frequent̾ adepti sunt: dño id uel ꝓpter meritũ
respondentium. uel ꝓpt̾ fidem consulentiũ largiente: His itaq
sermonib a scõ abbate germano ea alacͥtate susceptis. acsi eos
non a me ipso sed iustinctu dñi ꝓtulissem: aduentũ senis atq
instantem iam horam nocturnȩ sinaxeos paululum p̾stola¬
ti. postꝙͣ eum solita salutatione suscepimus. & legitimus ora
tionum atq psalmoꝵ impletus est numerus. hisdẽ rursus
quibus ad quietẽ compositi fuerainus psyatis ex more couse¬
dimus:

Expanded text:
inquam, angoribus afferat nostris consilium, immo auctoritas senis, ad quem oportet ut nostras sollicitudines deferamus,  quidquid eius fuerit sententia definitum, uelut diuinum et caeleste responsum cunctis aestibus nostris terminum ponat. quod quidem nobis per os sancti huius a domino tribuendum et ob illius meritum et ob nostram fidem minime dubitemus. ipsius enim munere salubre consilium et creduli ab indignis et increduli a sanctis frequenter adepti sunt, domino id uel propter meritum respon- . dentium uel propter fidem consulentium largiente. his itaque sermonibus a sancto abbate Germano ea alacritate susceptis, acsi eos non a me ipso, sed instinctu domini protulissem, aduentum senis atque instantem iam horam nocturnae synaxeos paululum praestolati, postquam eum solita salutatione suscepimus tionum atque psalmorum impletus est numerus, iisdem rursus quibus ad quietem compositi fueramus psiathiis ex more consedimus.
Abbreviated transcription (Latin):
ss SaNE nos in hunc errorem causa pre¬
cipitat: quia anamardeti. id est. inpeccan¬
tię ipsiuus uirtutem penitus ignorantes:
existimamus nullam omnino culꝑam ex
istis otiosis ac lubricis cogitationũ excursib nos posse
contrahere: s hebitiidine stupefacti. & uelut oculoꝵ ce¬
citate ꝑcussi. nichil innobis nisi capitalia crimina
contemplam᷑: eaq tantũmꝰ credimus eunitanda que
legum quoq seculariũ seueritate dampnantur: aqͥb
si i immiines. uł paululum senserimus. nichil nob̃¬
in c̃ẽ peccati ꝓtinus arbitramur:¬

Expanded text:
 sane nos in hunc errorem causa praecipitat, quia anamarteti, id est inpeccantiae ipsius uirtutem penitus igno rantea existimamus nullam omnino culpam ex istis otiosis ac lubricis cogitationum excursibus nos posse contrahere, sed hebitudine stupefacti et uelut oculorum caecitate percussi nihil in nobis nisi capitalia crimina contemplamur eaque tantummodo credimus euitanda, quae legum quoque saecularium seueritate damnantur, a quibus si nos inmunes uel paululum ■ senserimus, nihil in nobis esse peccati protinus arbitramur
Abbreviated transcription (Latin):
casta. argentu igni examinatum. ꝓbatũ t̾rȩ. purgatũ
septuplum. humanȩ laudis amore dispensat: pecuni-¬
am suam erogat ad usuram: & non solum nullã ꝑ hoc
laudem. sed eciã supplicia meretur: Obhoc enim pecus¬
niam dñi maluit ꝓfligare. ut ex ea tẽporalem conseq̃ret᷑
ipse mercedem: non ut dñs sicut scͥptum est ueniens. re
uibus de

Expanded text:
casta, argentum igne examinatum, probatum terrae, purgatum casta, argentum igne examinatum, probatum terrae, purgatum septuplum  humanae laudis amore dispensat, pecuniam suam erogat ad usuram, non solum nulla pro hac laude praemia, sed etiam supplicia meriturus. Ob hoc enim pecuniam Domini maluit profligare, ut ex ea temporalem consequeretur ipse mercedem, non ut Dominus, sicut scriptum est, veniens, recDuabus