comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
molestia: ñ esset tam magna martirum głia. S sipa¬
stor bonus qui posuit animam suam ꝑ ouib suis ex
ipsis ouib tam multos martires fecit. quanto magis
debent usq ad mortẽ ꝓueritate certare. & usq ad
sanguinem aduersus peccatum. quib oues ipsas
pascendas. hocest docendas regendasq cõmittit:
de ꝑ hoc p̃cedente passionis eius exemplo quis ñ debe¬
at magis deb̾e. imitando pastori herere pastores. si
eum multe etiam imitate sunt oues: Sub quo pasto¬
re uno. in grege uno: & pastores ipsi sunt oues. Om̃s
qiuppe fecit suas oues ꝓ qͥb ẽ om̃ib passus. quia &
ipse ut ꝓ om̃ib pateretur: ouis est factus. Omłia.¬

Expanded text:
molestia, non esset tam magna gloria martyrum. Sed si pamolestia, non esset tam magna gloria martyrum. Sed si pastor bonus qui posuit animam suam pro ovibus suis, ex ipsis ovibus tam multos martyres fecit, quanto magis debent usque ad mortem pro veritate certare, et usque ad sanguinem adversus peccatum, quibus oves ipsas pascendas, hoc est, docendas regendasque, committit? Ac per hoc praecedente passionis ejus exemplo, quis non videat magis debere imitando pastori haerere pastores, si eum multae etiam imitatae sunt oves? sub quo pastore uno, in grege uno, et pastores ipsi sunt oves. Omnes quippe fecit suas oves, pro quibus est omnibus passus, quia et ipse ut pro nobis pateretur ovis est factus.
Abbreviated transcription (Latin):
uolebat s olutus quippe a corpore. uolebat esse c̃ xp̃o.
S si fieri posset p̃cer mortis molestiam: utam cõ cuꝑis¬
cebat eternam. ad quam molestiã nolens ductus est.
s ab ea uolens eductus ẽ. Nolens ad eam uenit. s uo¬
lens eam uicit & reliquit. hunc infirmitatis affec¬
tum quo nemo uult mori usq ad eo naturalem. ut
eum beato petro nec senectus auferre potuerit. cui
dictum ẽ. cum senueris duceris quo non uis: propt̃
nos consolandos etiam inse transfigurauit ipse salua¬
tor dicens. Pater. si fieri potest transeat ame calix iste.
qui utiq mori uenerat. nechabebat mortis necessita¬
tem. s uoluntatem. potestate positurꝰ animam suã.
& rursus eam potestate sumpturus. S molestia quan
tacũq sit mortis: debet eam uincere uis amoris. quo
amatur ille qͥcum sit uita nr̃a: etiam mortem uolu¬
it ꝑferre ꝓ nobis. Namsi nulla esset mortis uł parua

Expanded text:
volebat. Solutus quippe a corpore volebat esse cum Christo, volebat. Solutus quippe a corpore volebat esse cum Christo, sed si fieri posset, praeter mortis molestiam vitam concupiscebat aeternam: ad quam molestiam nolens ductus est, sed ab ea volens eductus est: nolens ad eam venit, sed volens eam vicit; et reliquit hunc infirmitatis affectum quo nemo vult mori, usque adeo naturalem, ut eum beato Petro nec senectus auferre potuerit, cui dictum est, Cum senueris, duceris quo non vis. Propter nos consolandos hunc etiam in se transfiguravit ipse Salvator, dicens, Pater, si fieri potest, transeat a me calix iste : qui utique mori venerat, nec habebat mortis necessitatem, sed voluntatem, potestate positurus animam suam, et rursus eam potestate sumpturus. Sed motacunque sit mortis, debet eam vincere vis amoris, quo amatur ille qui, cum sit vita nostra, etiam mortem voluit perferre pro nobis. Nam si nulla esset mortis vel parva
Abbreviated transcription (Latin):
sanguis fusus ẽ xp̃i. eiuus amor in eo qui pascit oues eius
intam magnum deb ec sp̃italem eresc ere ardorẽ. ut uin¬
cat etiã mortis naturalem timorem. quo mori nolumus
& quando eũ cxp̃o uiuere uolumus Nam & apłs paulꝰ
dicit se habere concupiscentiã dissolui. & esse cũ xp̃o. In¬
gemiscit autem grauatꝰ. & ñ uult spoliari s suꝑ uestiri.
ut ab sorbeat᷑ mortale auita. & hic dñs dilectori suo.
Cum senueris inquit extendes manꝰ tuas. & alius te cit¬
get. ꝙ ducet quo ñuis. Hoc enim ei dixit. significans
qua morte clarificaturꝰ erat deum. Ea tendes inquit
manus tuas. hoc est crucifigeris. Ad hoc autẽ ut ue¬
nias. alius te cinget. & ducet ñ quo uis: s quo ñ uis.
Prius dixit qđ fieret. & deinde quo modo fieret. Noneñi
crucifixuss utiq crucifigendus quo nollet ẽ duct.
Nam crucifixꝰ non quo nolebat abiit. s potius quo

Expanded text:
sanguis fusus est Christi. Cujus amor in eo qui pascit oves ejus, sanguis fusus est Christi. Cujus amor in eo qui pascit oves ejus, in tam magnum debet spiritualem crescere ardorem, ut vincat etiam mortis naturalem timorem, quo mori nolumus, et quando cum Christo vivere volumus. Nam et apostolus Paulus dicit se habere concupiscentiam dissolvi scit tamen gravatus, et non vult exspoliari, sed supervestiri, ut absorbeatur mortale a vita . Et huic Dominus dilectori suo, Cum senueris, inquit, extendes manus tuas, et alius te cinget, et ducet quo tu non vis. Hoc enim ei dixit, significans qua morte clarificaturus erat Deum. Extendes, inquit, manus tuas, hoc est crucifigeris. Ad hoc autem ut venias, alius te cinget, et ducet, non quo vis, sed quo non vis. Prius dixit quod fieret, et deinde quomodo fieret. Non enim crucifixus, sed utique crucifigendus quo nollet est ductus: nam crucifixus non quo nolebat abiit, sed potius quo
Abbreviated transcription (Latin):
ñ cõpatiant᷑ infirmis sicut sine affectione. famam
scõꝵ macłare conentur: sicut detrac̾tores. Cupidita¬
tespessim as ñ refrenent: sic̃ in continentes exerceãt
lites: sicut ĩmites. nesciant subuenire: si c̃ sine benignitate.
indicent inimicispiorũ que occultanda cognouerint: sic̃
ꝓditores. humanã uereeundiã inuerecunda exagitati¬
one ꝑturbent sicut ꝓcaces. ñ intelligant neq que lo¬
cuntur: neq de quib affirmant. sic̃ cecati. Leticias car¬
nales sp̃italib gaudiis anteponant sicut uoluptatum
amatores. magis quã dei. Hec enim atq huusmodi uitia
siue unihomini accidant om̃ia. siue his alia illis alia
dnẽntur: ex illa radice quodam modo pullulant. eũ st̃
homines seipsos amantes. Quod uitiũ maxime cauen¬
dũ est eis qui pascunt oues xp̃i. nesua querant. ñ que ie
sua p̃i. & inusus eupiditatũ suarũ conferant. ꝓ quibus

Expanded text:
non compatiantur infirmis, sicut sine affectione; famam non compatiantur infirmis, sicut sine affectione; famam sanctorum maculare conentur, sicut detractores; cupiditates pessimas non refrenent, sicut incontinentes; exerceant lites, sicut immites; nesciant subvenire, sicut sine benignitate; indicent inimicis piorum quae occultanda cognoverint, sicut proditores; humanam verecundiam inverecunda exagitatione perturbent, sicut procaces; non intelligant neque quae loquuntur, neque de quibus affirmant , sicut caecati; laetitias carnales spiritualibus gaudiis anteponant, sic ut voluptatum amatores magis quam Dei. Haec enim atque hujusmodi vitia, sive uni homini accidant omnia, sive his alia, illis alia dominentur, ex illa radice quodammodo pullulant, cum sunt homines seipsos amantes. Quod vitium maxime cavendum est eis qui pascunt oves Christi, ne sua quaerant, non quae Jesu Christi; et in usus cupiditatum suarum conferant, pro quibus
Abbreviated transcription (Latin):
seipsum ñ dm amat: ñ se amat. Et quisquis dm ñ se¬
ipsum amat: ipse se amat. Quienim ñ potest uiuere
dese: morit᷑ utiq amando se. Non ergo se amat. q ne
uiuat se amat. Cum uͦ ille diligit᷑ de quo uiuit᷑ ñ se
diligñdo magis diligit. qui ꝓpterea se ñ diligit: ut eũ
diligat de qͦuiuit. Non sint gͦ seipsos amantes qͥ pasct᷑
oues.xp̃i: ne tamquã suas ñ tamquã ipsius easpascãt.
ꝙ uelint ex illis sua lucra conqͥrere si cut amatores pe¬
cuniȩ ułeis dñari: sic̃ elati. uł głiari de honorib qͦs ab
eissumunt sicut suꝑbi. ułintantũ ꝓgredi: ut etiam
hereses faciant. sic̃ blasphemi. Nec cedant scĩs pat̾b:
sic̃ parentib ñ obedientes. & eis qui illos corrigere uo¬
lunt. qͥa ꝑire nolunt: mala ꝓbonis reddant: sicut
ingrati. Int̾ficiant animas & suas & alienas: sic̃ scele¬
sti mat̾na eccłie uiscera dissipent: sicut irreligiosi

Expanded text:
seipsum, non Deum amat, non se amat; et quisquis Deum, non seseipsum, non Deum amat, non se amat; et quisquis Deum, non seipsum amat, ipse se amat. Qui enim non potest vivere de se, moritur utique amando se: non ergo se amat, qui ne vivat se amat. Cum vero ille diligitur de quo vivitur, non se diligendo magis diligit, qui propterea non se diligit, ut eum diligat de quo vivit. Non sint ergo seipsos amantes qui pascunt oves Christi, ne tanquam suas, sed tanquam ipsius eas pascant; et velint ex illis sua lucra conquirere, sicut amatores pecuniae; vel eis dominari, sicut elati; vel gloriari de honoribus quos ab eis sumunt, sicut superbi; vel in tantum progredi ut etiam haereses faciant, sicut blasphemi: nec cedant sanctis patribus, sicut parentibus non obedientes; et eis qui illos corrigere volunt quia perire nolunt, mala pro bonis reddant, sicut ingrati: interficiant animas et suas et alienas, sicut scelesti; materna Ecclesiae viscera dissipent, sicut irreligiosi;
Abbreviated transcription (Latin):
tera quehuic maloꝵ initio conectunt᷑. Cum enĩ dixiss¬
apłs erunt enim homines seipsos amantes: secutus
adiunxit. Amatores pecunie. elati suꝑbi. blasphemi.
parentib ñ obaudientes. ingrati. scelesti. irreligiosi.
sine affectione. detractores. in cõtinentes. ĩmites sine
benignitate ꝓditores. ꝓ caces. cecati uoluptatũ ama¬
tores magisquã di. hab̾nteᷤ spẽmpietatis. uirtutẽ autẽ
eius ab negantes. hec om̃ia mala ab eo uelut fonte¬
manant. qđ primũ posuit. seipsos amantes. Merito
dicitur petro diligis me: & respondit amo te: eiq re¬
fertur pasce agnos meos. Et hoc iterũ: hoc t̃cio. Ubi
etiam demõstratur unum atq idem esse: amorem
q dilec̾tionẽ. Nã etiã dñs nouissime ñ ait diligisme:
s amasme. Non ergo nos: s ipsum amemꝰ. & inpas¬
cendis ouib eius: ea que sunt eius: ñ ea que sunt nr̃a
queramꝰ. Nescio quo nam in explicabili modo qͥsquis

Expanded text:
tera quae huic malorum initio connectuntur? Cum enim dixisstera quae huic malorum initio connectuntur? Cum enim dixiss Erunt enim homines seipsos amantes; » secutus adjunxit, « Amatores pecuniae, elati, superbi, blasphemi, parentibus non obedientes, ingrati, scelesti, irrelisine affectione, detractores, incontinentes, inmites, sine benignitate, proditores, procaces, caecati, uoluptatium amatores magis quam dei, habentes speciem pietatis, uirtutem autem eius abnegantes. mmanant, quod primum posuit, seipsos amantes. Merito dicitur Petro, Diligis me? et respondet, Amo te; eique refertur, Pasce agnos meos: et hoc iterum, hoc tertio. Ubi etiam demonstratur unum atque idem esse amorem et dilectionem: nam etiam Dominus novissime non ait, Diligis me; sed, Amas me? Non ergo nos, sed ipsum amemus; et in pascendis ovibus ejus ea quae sunt ejus, non ea quae sunt nostra quaeramus. Nescio quo enim inexplicabili modo, quisquis
Abbreviated transcription (Latin):
ueracem ꝓbasti. passurũ te ipse p̃dix̃. qͥte p̃dixerat nega
ac t̾cio. utrũ petrꝰ eum diligat. nec aliud tociens audit a
petro quã se diligi. nec aliud tociens cõmendat petro quã
suas ouespasci. Redditur negationi trine trina cõfessio.
ne minꝰ amori lingua seruiat quam timori. & plus uocis
elicuisse uideatur morsimminens quã uita presens.
Sit amoris officiũ pascere dñicum gregẽ. si fuit timoris
indiciũ: negare pastorẽ. Qui hoc animo pascunt oues
de. ñ obediendi & subueniendi & deo placendi caritate.
Contra hosgͦ uigilat tociens inculcata ista uox xp̃i. qͦs
liud diligis me pasce ouesmeas. quã si diceretur. si me
diligis ñ te pascere cogita s oues meas: Et sicut meas.
pasce: ñ sic̃ tuas. Głiam meã in eisquere: ñ tuam. Dñim
meũ: non tuũ. lucra mea: ñ tua. Ne sis in eoꝵ societa¬
te qͥꝑtinent ad tempora ꝑicłosa: seipsos amantes & ce¬

Expanded text:
veracem probasti; passurum te ipse praedixit, qui te praedixerat negatveracem probasti; passurum te ipse praedixit, qui te praedixerat negatac tertio, utrum Petrus eum diligat; nec aliud toties audit a Petro, quam se diligi; nec aliud toties commendat Petro, quam suas oves pasci. Redditur negationi trinae trina confessio, ne minus amori lingua serviat quam timori, et plus vocis elicuisse videatur mors imminens, quam vita praesens. Sit amoris officium, pascere dominicum gregem; si fuit timoris indicium, negare pastorem. Qui hoc animo pascunt oves te, non obediendi et subveniendi et Deo placendi charitate. Contra hos ergo vigilat toties inculcata ista vox Christi, qliud, Diligis me? pasce oves meas, quam si diceretur, Si me diligis, non te pascere cogita: sed oves meas, sicut meas pasce, non sicut tuas; gloriam meam in eis quaere, non tuam; dominium meum, non tuum; lucra mea, non tua; ne sis in eorum societate qui pertinent ad tempora periculosa, seipsos amantes, et cae
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃. Hunc inuenit exitum ille negator & amator. p̃su¬
mendo elatus. negando ꝓstratꝰ. flendo plirgatꝰ. confiten¬
do ꝓbatꝰ. patiendo coronatꝰ. Hunc inuenit exitũ. ut ꝓ eiꝰ
nomine ꝑ fecta dilectione moreretur. cũ quo semoritu¬
rum ꝑuersa festinatione ꝓmiserat. faciat eius resurrec¬
tione firmatꝰ. qđ immature pollicebat᷑ infirmꝰ. Hoc e¬
nem ueritas. Animam suam positurũ se ꝓ. xp̃o petrus
factum ẽ. Nunc iam firmitas cordis ad suscipiendam in
nomine dñi uera ipso donante sumatur. ñ falsa nobis
errantib p̃sumatur. Nunc ẽ ut uitehuiꝰ ñ metuamꝰ inte¬
ritũ. qͥa resurgente dño uite alteriꝰ p̃cessit exemplũ. Nẽ
est petre ut mortem nontim eas uiuit quẽ mortuum
dolebas & quem ꝓ nobis mori carnali amorȩ ꝓhibebas Au-¬
suses p̃uenire doctorẽ. formid asti eius ꝑ secutorẽ. iã p̃cio
ꝓte fuso nunc ẽ ut sequaris eiꝰ emptorem. Et sequeris om¬
nino. usq ad mortem crucis. Herba eiꝰ audisti. quẽ iam

Expanded text:
. Hunc invenit exitum ille negator, et amator praesumendo elatus, negando prostratus, flendo purgatus, confitendo probatus, patiendo coronatus. Hunc invenit exitum, ut pro ejus nomine perfecta dilectione moreretur, cum quo se moriturum perversa festinatione promiserat. Faciet ejus resurrectione firmatus, quod immature pollicebatur infirmus. Hoc enem veritas. Animam suam positurum se pro Christo Petrus factum est. Nunc jam firmitas cordis ad suscipiendam mortem pro nomine Domini vera ipso donante sumatur, non falsa nobis errantibus praesumatur. Nunc est ut vitae hujus non metuamus interitum; quia resurgente Domino vitae alterius praecessit exemplum. Nunc est, Petre, ut mortem non timeas; quia vivit quem mortuum dolebas, et quem pro nobis mori carnali amore prohibebas . Ausus es praevenire ductorem, formidasti ejus persecutorem: jam pretio pro te fuso, nunc est ut sequaris emptorem, et sequaris omnino usque ad mortem crucis. Verba ejus audisti, quem jam
Abbreviated transcription (Latin):
ma. ẽbonitas apud dm̃. euius ẽ particeps anima.
Si ẽ uerax anima: ẽ ueritas apud dm̃. cuiꝰ ẽ par¬
ticeps anima. Cuiꝰ particeps si ñ fuerit anima: om¬
nis ħo m̃dax. Si om̃is homo m̃dax: nullus homo
de suo uerax. Pat̃ aut̃ uerax de suo ẽ uerax: qͥa ge¬
nuit ueritate. Aliud ẽ uerax ẽ homo iste quia ꝑce
pit ueritatẽ: aliud ẽ uera x ẽ ds. quia genuit ueri¬
tatẽ. Ecce quomͦꝰ uerax ẽ deus: ñ participando s ge-¬
nerando ueritatẽ. Uideo uos intellexisse. & gaudeo.

Expanded text:
ma, est bonitas apud Deum, cujus est particeps anima; ma, est bonitas apud Deum, cujus est particeps anima; si est verax anima, est veritas apud Deum, cujus est particeps anima. Cujus particeps si non fuerit anima, omnis homo mendax : si omnis homo mendax, nullus homo de suo verax. Pater autem verax, de suo est verax; quia genuit veritatem. Aliud est, Verax est homo iste, quia jam percepit veritatem; aliud est, Verax Deus, quia genuit veritatem. Ecce quomodo verax est Deus, non participando, sed generando veritatem. Video vos inte
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinet. & tuqͥses: Principiũ. Deus gͥ in cõmuta¬
bilis est: anima mutabilis. Quando capit anima
exdeo unde sit bona participando fit bona:
qͣmͦ tuus oculus participando uidet. Nam lu¬
mine subtracto non uidet: cuiꝰ particeps factꝰ
uidet. Quia ergo anima participando fitbona
simutata esse ceꝑ it mala: bonitas manet: cuiꝰ
erat particeps bona. Bonitatis enĩ cuiusdã par-¬
ticeps fac̾ta est: cũ bona esset. Qua mutata in
peius: integra bonitas ꝑmanet. Si recedat ani¬
ma. & mala fiat : ñ minuitur bonitas. Si reuer¬
tatur & bona fiat: ñ crescit bonitas. Factus est o¬
culus tuus particeps lucis huiꝰ & uides. Clausus ẽ:
hanelucẽ ñ minuisti. aꝑtus est: hanclucem non
auxisti. Hac datasim ilitudine fr̃s: intelligite qͥa
si pia ẽ anima est pietas apud deũ. cuius ẽ par¬
ticeps anima. Si est casta anima. est castitas
apud dm̃. cuius ẽ particeps anima. Si ẽ bona ani¬

Expanded text:
pertinet et, Tu quis es? Principium . Deus igitur incommutapertinet et, Tu quis es? Principium . Deus igitur incommutabilis est, anima mutabilis. Quando capit anima ex Deo unde sit bona, participando fit bona: quomodo tuus oculus participando videt. Nam lumine subtracto non videt, cujus particeps factus videt. Quia ergo anima participando fit bona, si mutata coeperit esse mala, bonitas manet cujus erat particeps bona. Bonitatis enim cujusdam particeps facta est cum bona esset; qua mutata in pejus, integra bonitas permanet. Si recedat anima et mala fiat, non minuitur bonitas; si revertatur et bona fiat, non crescit bonitas. Factus est oculus tuus particeps lucis hujus, et vides: clausus est? hanc lucem non minuisti: apertus est? hanc lucem non auxisti. Hac data similitudine, fratres, intelligite quia si pia est anima, est pietas apud Deum, cujus fit particeps anima; si est casta anima, est castitas apud Deum, cujus est particeps anima; si est bona ani
Abbreviated transcription (Latin):
filiũ incipiemꝰ dicere patre maiorẽ. dit enĩ aꝑtissi¬
me ipse dñs. Ego sũ uia: & ueritas & uita. Ergo
sit me uerax est: filius ueritas: pat̾ uerax. Quid
plus sit quero. sed equalitatẽ inuenio. Uera x enĩ
pat̾. ñ ab ea ueritate uerax est. cuiꝰ partẽ cepit. s
quã totã genuit. Uideo planiꝰ esse dicendũ. Et cer¬
te ne uos diu teneã: hodie huc usq tractetur. Cũ
finiero qđ uolo dicere: ad iuuante dño sermo clau¬
dat᷑. Hoc ido dixi: ut uos intentos facere̾. Omnis
anima qm res est mutabilis. & quãuis magna
creatura. tam̃ creatura. quamuis corpore meli¬
or. tam̾ facta: om̃ĩs ergo aĩa qm̃ mutabilis est.
hoc est modo credit. modo ñ credit. modo uult.
mͦ ñ uult. mͦ adultera ÷ modo casta modo bona.
mͦ mala : mutabilis est. Deus autẽ qđ est: hoc est.
deo ꝓpͥum nom̃ sibi tenuit: ego sũ qͥsũ. Hoc & fi¬
lius: dicñdo nͥ crediditis quia ego sum. Ad hoc

Expanded text:
Filium incipiemus dicere Patre majorem. Ait enim apertissiFilium incipiemus dicere Patre majorem. Ait enim apertissime ipse Dominus: Ego sum, via et veritas, et vita . Ergo as, Qui me misit, verax est? Filius veritas, Pater verax: quid plus sit quaero, sed aequalitatem invenio. Verax enim Pater non ab ea veritate verax est cujus partem cepit, sed quam totam genuit. 8. Video planius esse dicendum. Et certe ne vos diu teneam, hodie huc usque tractetur: cum finiero quod volo dicere, adjuvante Deo, sermo claudatur. Hoc ideo dixi, ut intentos vos facerem. Omnis anima quoniam res est mutabilis, et quamvis magna creatura, tamen creatura; quamvis corpore melior, tamen facta: omnis ergo anima quoniam mutabilis est, hoc est, modo credit, modo non credit; modo vult, modo non vult; modo adultera est, modo casta; modo bona, modo mala; mutabilis est: Deus autem hoc est quod est; ideo proprium nomen sibi tenuit, Ego sum qui sum . Hoc est Filius, dicendo, Nisi credideritis quia ego sum: ad hoc
Abbreviated transcription (Latin):
uerbũ ds̃ apud dm̃. equalis patri. coet̾nus gignen¬
ti. do głiam ei cuius sũ filius: quomodo tu suꝑbus
ueracis. ueritas sũ Pat̾ uerar: filius ueritas. Qa
putamus esse amplius: Cogitemꝰ si possumꝰ. quid est
amplius uerax anueritas. De quibꝰdã queramꝰ
ñ pietas apio. Pocest enĩ esse pietas. sed si ille qui
pius erat factus ẽ impius. ipse ꝑdidit. pietati ni
chil abstulit. Quid itẽ pulcher & pulcritudo: plus
ẽpulcritudo: quã pulcher. Pulcritudo enĩ facit pul¬
crũ: ñ pulcher facit pulcritudinẽ. Castus & castitas.
Castitas plane: plus ẽ quam castus. Si enĩ castitas ñ
esset: unde esset iste castus ñ haberet. Si autẽ no¬
luerit esse castus: castitas integra ꝑseuerat. Si gͦ
plus pietas quã pius. plus puleritudo quã pul¬
cher. plus castitas quã castus: numquid dic̃turi
sumꝰ plus ueritas quã uerax: Si hoc dixerimus.

Expanded text:
Verbum Deus apud Deum, aequalis Patri, coaeternus gignenVerbum Deus apud Deum, aequalis Patri, coaeternus gignenti, do gloriam ei cujus sum Filius; quomodo tu superbuveracis veritas sum. Pater verax, Filius veritas, quid putamus esse amplius? Cogitemus si possimus, quid est amplius, verax an veritas. De quibusdam quaeramnon pietas a pio. Potest enim esse pietas, etsi ille qui pius erat, factus est impius. Ipse perdidit pietatem, pietati nihil abstulit. Quid item pulcher et pulchritudo? Plus est pulchritudo quam pulcher: pulchritudo enim facit pulchrum, non pulcher facit pulchritudinem? Castus et castitas? Castitas plane plus est quam castus. Si enim castitas non esset, unde esset iste castus, non haberet: si autem noluerit esse castus, castitas integra perseverat. Si ergo plus pietas quam pius, plus pulchritudo quam pulcher, plus castitas quam castus; numquid dicturi sumus plus veritas quam verax? Si hoc dixerimus,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ nobis. multas animas facit unam animã. & mul¬
ta corda facit cor unũ: quanto magis pat̾ & filius &
sp̃s sc̃s. deus unus. lum̃ unũ. unũq pͥncipiũ: Audi¬
amus ergo pͥncipiũ. quod loquit᷑ nobis. Multa in¬
qͥd habeo loqui de uobis. & iudicare. Meministis
qđ ait. ego ñ iudico quẽquã. Ecce mͦ dicit multa
habeo de uobis loqui & iudicare. Sed aliud ẽ ñ iu¬
dico: aliud ñ habeo iudicare. Non iudico dixit ad p̃¬
sens. Uenerat enĩ ut saluaret mundũ: ñ ut iudicaret
mundũ. Quod autẽ dicit multa habeo de uobis lo¬
qͥ & iudicare: iudiciũ futurũ dicit. Ideo enĩ ascendit.
ut ueniat iuidicare uiuos & mortuos. Nemo iustiꝰ
iudicabit. quã qui iniuste iudicatꝰ est. Multa inquit
habeo de uobis loqui & iudicare. sed qui me misit ue¬
rax ẽ. Uidete quemadmodũ patͥ det głiam: equalis
in cordib nr̃is loquit᷑. Ohomo fidelis. si euuangłiũ
meũ audis: dicit tͥ dñs tuus. Ubi ego in pͥncipio

Expanded text:
bis, multas animas facit unam animam, et multa corda facit unum cor; quanto magis Pater et Filius et Spiritus sanctus, Deus unus, lumen unum, unumque principium? 6. Audiamus ergo principium quod loquitur nobis. Multa, inquit, habeo loqui de vobis et judicare. Meministis quod ait, Ego non judico quemquam : ecce modo dicit, Multa habeo de vobis loqui et judicare. Sed aliud est, non judico; aliud, habeo judicare. Non judico, dixit ad praesens; venerat enim ut salvaret mundum, non ut judicaret mundum : quod autem dicit, Multa habeo de vobis loqui et judicare, judicium futurum dicit. Ideo enim ascendit, ut veniat judicare vivos et mortuos. Nemo justius judicabit, quam qui injuste judicatus est. Multa, inquit, habeo de vobis loqui et judicare: sed qui me misit, verax est. Videte quemadmodum Patri det gloriam aequalis in cordibus nostris loquitur: O homo fidelis, si Evangelium meum audis, dicit tibi Dominus Deus tuus, ubi ego in principio
Abbreviated transcription (Latin):
uerbis explicari ñ possit: ut & numerꝰ sit. & nu¬
merꝰ ñ sit. Nidete enĩ si ñ quasi apparet numerus.:
ficit numerꝰ. Ita ds̃ nec recedit a numero: nec ca¬
pitur numero. Quia tres sunt: tamquã ẽ numerꝰ
Si queris qͥd tres: ñ est numerꝰ. Unde dictũ ẽ. Magnꝰ
numerꝰ Ubi cogitare ceꝑis: incipis numerare. Ubi
numeraueris: quid numeraueris ñ poteris respon-
potñtes: Pat̾ om̃ps: Plane om̃ps. Ergo & filius non
om̃ipotens: Plane & filius om̃ps. Ergo & fp̃s sẽs non

Expanded text:
verbis explicari non possit, ut et numerus sit, et nuverbis explicari non possit, ut et numerus sit, et numerus non sit. Videte enim si non quasi apparet numerus, Pficit numerus. Ita Deus nec recedit a numero, nec capitur numero. Quia tres sunt, tanquam est numerus: si quaeris quid tres, non est numerus. Unde dictum est, Magnus numerus . Ubi cogitare coeperis, incipis numerare: ubi numeraveris, quid numeraveris non potes respondepotens Pater? Omnipotens plane. Ergo et Filius non omnipotens? Plane et Filiu
Abbreviated transcription (Latin):
oportet dicas quid tres. Respondeo. Pat̃ & filius &
sp̃s sc̃s. Ecce inquit tres dixisti. S qͥd tres: Ex pͥme.
mmo tu numera. Nã ego impleo tres. c̃ dico pat̃.
& filius & sp̃s sc̃s. Idenĩ quod pat ad se ẽ: ds est. Qd̃
ad filiũ est: pat̾ ẽ. Quod filius ad se ipsũ est. d̾s ẽ.
Qđ ad patrẽ ẽ: filius ẽ. Ista que dico: potestis desi
homo. & si ille sit pat̾ & ille filius: quod homo ẽ
ad se ipsũ est. Qd pat̾ ẽ: ad filiũ ẽ. & filiꝰ qđ homo
ẽ: ad seipsũ ẽ. Qđ aut̃ filiꝰ ẽ: ad patrẽ est. Pat̃ enĩ:
nom̃ ẽ. dictũ ad aliquid. & filiꝰ ad aliqͥd. S isti duo:
homines sunt. At uͦ pat̾ ds̃ ad aliqͥd ẽ pat̃. id est ad
filiũ. Et filius ds: ad aliquid ẽ filiꝰ. idest ad patrẽ.
Sed ñ quomͦ illi duo homines sunt: sic isti duo dii
Quare hoc ita ẽ ibi: Quia illud aliud: hoc aut̃ aliud
ẽ. Quia illa diuinitas ẽ: ẽ ibi aliqͥd ineffabile. qd̃

Expanded text:
oportet dicas quid tres. Respondeo: Pater et Filius et oportet dicas quid tres. Respondeo: Pater et Filius et Spiritus sanctus. Ecce, inquit, tres dixisti; sed quid tres exprime. Imo tu numera: nam ego compleo tres, cum dico, Pater et Filius et Spiritus sanctus. Id enim quod Pater ad se est, Deus est; quod ad Filium est, Pater est: quod Filius ad seipsum est, Deus est; quod ad Patrem est, Filius est. 4. Ista quae dico potestis de siter homo, si ille sit pater, ille filius; quod homo est, ad seipsum est; quod pater est, ad filium est: et filius quod homo est, ad senomen est dictum ad aliquid, et filius ad aliquid: sed isti duo homines sunt. At vero Pater Deus ad aliquid est Pater, id est ad Filium; et Filius Deus ad aliquid est Filius, id est ad Patrem: sed non quomodo illi duo homines sunt, sic isti duo dii. Quare hoc non ita est ibi? Quia illud aliud, hoc autem aliud est: quia illa divinitas est. Est ibi aliquid ineffabile, quod
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ enĩ: dicere tres deos. & tam̃ qui pat̾̃ est: ñ ẽ filiꝰ
Qui filius ẽ: ñ est pat̃. Sp̃s autẽ sc̃s patris & filii sp̃e.
nec pat̾ est nec filius. Quãuis ergo sicut aures
catholicȩ sunt erudite ingremio matris eccłiȩ
am᷑. & ab surda ista uidentur hominibꝰ. solita tra¬
hentib ad insolita. uisibilia ad inuisibilia: crea¬
turã ꝯparantib creatori. Int̾rogant enĩ nos aliqͣn¬
do infideles: & dicunt. Patrẽ quẽ dicitis dm̃ dici
& sp̃s sc̃s tressunt dii : Respondemꝰ. Non. Tur¬
bant᷑. quia ñ illuminant᷑. Cor clausũ habent: qͥa
sanat ocłm cordis nr̃i. qđ intelligimꝰ sine ob scu¬
ritate capiamꝰ: qđ non intelligimꝰ sine dubita¬
tione credamꝰ. afundam̃to fidei ñ recedamꝰ : ut ad
pat̾. Nec sp̃s sc̃s patris & filii sp̃s: aut pat̾ ẽ aut
filiꝰ. Trinitas unus ds: tͥnitas una et̃nitas. una
potestas: una maiestas. Tres. s ñ dii. Non mͥ ca-¬
lũpniator respondeat. Qͥd ergo tres.: Si enĩtresait.

Expanded text:
 est, non est Filius; qui Filius est, non est Pater: Spiritus autem sanctus Patris et Filii Spiritus, nec Pater est nec Filius. Quamvis ergo, sicut aures catholicae sunt eruditae in gremio matris Ecclesiae, amur. 3. Et absurda ista videntur hominibus solita trahentibus ad insolita, visibilia ad invisibilia, creaturam comparantibus Creatori. Interrogant enim nos aliquando infideles et dicunt: Patrem quem dicitis, Det Spiritus sanctus tres sunt dii? Respondemus: Non. Turbantur, quia non illuminantur: cor clausum habent, quia sanat oculum cordis nostri, quod intelligimus, sine obscuritate capiamus; quod non intelligimus, sine dubitatione credamus: a fundamento fidei non recedamus, ut ad Pater, nec Spiritus sanctus Patris et Filii Spiritus aut Pater est aut Filius. Trinitas unus Deus: Trinitas, una aeternitas, una potestas, una majestas; tres, sed non dii. Non mihi calumniator respondeat: Quid ergo tres? Si enim tres, ait,
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s. & hic agnoscite misteriũ trinitatis. Quomͦ di
Quantomagis ipse ds̃ : Nũquid erro in uerbo. quan¬
do dico duos homines. duas animas. aut cres ho¬
mines tres animas. aut multos homines multas a¬
nimas: Rec̃te utiq dico. accedant addm̃: una
anima ẽ om̃iũ. Si accedentes ad dm̃ multe anime
ꝑ caritatẽ una anima ẽ: & multa corda unũ cor:
quid agit ipse fons caritatis in patre & filio: Non¬
ne ibi magis tͥnitas unus deus est. Inde enĩ nobis
caritas uenit. de ipso sp̃ũ sc̃o. sic̃ apłs dic̃. Caritas

Expanded text:
fratres, et hinc agnoscite mystfratres, et hinc agnoscite mystQuanto magis ipse Deus? Numquid erro in verbo, quando dico duos homines duas animas, aut tres homines tres animas, aut multos homines multas animas? Recte utique dico. Accedant ad Deum, una anima est omnium. Si accedentes ad Deum, multae animae per charitatem una anima est, et multa corda unum cor; quid agit ipse fons charitatis in Patre et Filio? Nonne ibi magis Trinitas unus est Deus? Inde enim nobis charitas venit, de ipso Spiritu sancto, sicut dicit Apos
Abbreviated transcription (Latin):
Quia uͦ ñ ad se ẽ pat̾ sed ad filiũ. nec filius ad se est.
sed ad patrẽ: nec sp̃s sc̃s ad se. in eo qđ dr̃ sp̃s pa
sp̃m sc̃m. unũ dm̃. unũ om̃ipotentẽ. Ergo unũ
pͥncipiũ. Accipite aliquid de scͥpturis scĩs. unde
impleti qui aderant in conclaui uno: om̃iũ gen¬
tiũ lingius ceꝑunt loqui. Miracłõ ext̾riti dñi int̾¬
fec̃tores cõpunc̾ti doluer̃t. dolentes mutati sunt
mutati credider̃t accessert̃ corpori dñi. id est nu¬
mero fideliũ: tria milia hominũ. Itẽ alio facto
q̃dã miracło. accessert̃ alia qͥnq milia facta est
plebs una ñ parua. in qua om̃s accepto sp̃u scõ.
quo amor sp̃italis accensus est. caritate ipsa & fer¬
uore sp̃s inunũ redacti. ceꝑunt in ipsa societatis
unitate uende om̃ia que habebant. & p̃ciũ pone-¬
re ad pedes apłoꝵ. ut distribueretur unicuiq ꝓut
cuiq opuserat. & hoc de illis scriptura dicit qđ
erat illis anima una. & cor unũ in dõ. Attendite gͦ

Expanded text:
quia vero non ad se est Pater, sed ad Filium; nec Filius ad se est, sed ad Patrem; nec Spiritus ad se, in eo quod dicitur SpSpiritum sanctum unum Deum, unum omnipotentem. Ergo unum principium. 5. Accipite aliquid de Scripturis sanctis, unde impleti qui aderant in conclavi uno, omnium gentium linguis coeperunt loqui. Miraculo exterriti Domini interfectores, compuncti doluerunt, dolentes mutati sunt, mutati crediderunt: accesserunt corpori Domini, id est numero fidelium, tria millia hominum. Item alio facto quodam miraculo, accesserunt alia quinque millia; facta est plebs una non parva: in qua omnes accepto Spiritu sancto, quo amor spiritualis accensus est, charitate ipsa et fervore spiritus in unum redacti, coeperunt in ipsa societatis unitate vendere omnia quae habebant, et pretia ponere ad pedes Apostolorum, ut distribueretur unicuique, sicut cuique opus erat. Et hoc de illis Scriptura dicit, quod erat eis anima una et cor unum in Deum . Attendite ergo,
Abbreviated transcription (Latin):
deis.ita moderans loquelã suã. ut &¬
ceci ñ uiderent. & fideles oculos aꝑi¬
rent. que hodie de scõ euangłio reci¬
tata sunt: ista sunt. Dicebant gͦ ui¬
dei. łu quis es: Quia dixerat supra dñs. nisi
crediditis quia ego sum. moriemini in pecca
tisuris: ad hoc ergo illi Tuqͥses: Heliti que¬
rentes nosse in quem deberent crede: net
suo peccato morerentur. Respondit dieĩgib
tu qͥses: & ait. Principiũ: qui &e loquor uobis.

Expanded text:
daeis, ita moderans loquelam suam, ut caeci non viderent, et fideles oculos aperirent, quae hodie de sancto Evangelio recitata sunt, ista sunt: Dicebant ergo Judaei, Tu quis es? Quia dixerat supra Dominus, Nisi credideritis quia ego sum, moriemini in peccatis vestris . Ad hoc ergo illi, Tu quis es? veluti quaerentes nosse in quem deberent credere, ne in suo peccato morerentur. Respondit dicentibus, Tu quis es? et ait, Principium, quia et loquor vobis.
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑuit oculos ceci facere. ut & hic ñ moreretur: Qui no¬
luit facere ut non moreretur: plus est qđ fac̾turꝰ est.
ut mortuus suscitetur. Iħs gͦ rursũ fremens in semet¬
ipso: uenit ad monumentũ. fremat & inte: siuis re-¬
iuuiscere. Om̃i homini dicit᷑. qui p̃mitur pessima con¬
suetudine. Uenit ad monumentũ. Erat autẽ spelun¬
ca: & lapis suꝑpositꝰ erat ei. Mortuus sub lapide: reus
sub lege. Scitis enim quia lex que data ẽ uideis: in
lapide scripta ẽ. Om̃s autem rei sub lege sunt: bene
uiuentes cũ lege sunt. Iustolex: posita non ẽ. Qd ẽ
gͦ. lapidem remouete: Grãni p̃dicate. Apłs enim
paulus. ministrũ sedicit noui testamenti: ñ litte¬
re. sed sp̃s. Nam littera inquit occidit: sp̃s autẽ
uiuificat. Littera occidens: quasi lapis ẽ premens.¬
Remouete inqͥt lapidem. remouete legis pondus: grãm
p̃dicate. Si enim data esset lex. que posset iuuificare:

Expanded text:
aperuit oculos caeci, facere ut hic non moreretur? Qui noaperuit oculos caeci, facere ut hic non moreretur? Qui noluit facere ut non moreretur, plus est quod facturus est, ut mortuus suscitetur. Jesus rursus fremens in semetipso, venit ad monumentum. Fremit et in te, si disponis reviviscere. Omni homini dicitur, qui premitur pessima consuetudine: Venit ad monumentum. Erat autem spelunca, et lapis superpositus erat ei. Mortuus sub lapide, reus sub lege. Scitis enim quia lex, quae data est Judaeis, in lapide scripta est . Omnes autem rei sub lege sunt: bene viventes cum lege sunt. Justo lex posita non est . Quid est ergo, Lapidem removete? Gratiam praedicate. Apostolus enim Paulus ministrum se dicit Novi Testamenti, non litterae, sed spiritus: nam littera, inquit, occidit, spiritus vivificat . Littera occidens, quasi lapis est premens.Removete, inquit, lapidem. Removete Legis pondus; gratiam praedicate. Si enim data esset lex, quae posset vivificare,
Abbreviated transcription (Latin):
& turbauit semet ipsum. nisi quia fides hominis sibi
merito displicentis fremere quodã modo debet in
accusatione maloꝵ oꝑum: ut uiolentie penitendi.
cedat consuetudo peccandi: & dix̃. Ubi posiustiseũ :
deus. Non ausussum dicere. nescit. Quid enĩ ille nes¬
cit: Sed quasi nescit. Unde hoc ꝓbamꝰ: Dñm audidi¬
cturũ in iudicio. Non noui uos: discedite a me. Quid
ẽ. ñ noui uos: Non uos uideo in luce mea: ñ uos ui¬
deo in illa iusticia quam noui. Sic & hic. tamquam
nesciens talem peccatorẽ. dix̃. Ubi posuistis eum: Talis
ẽ uox dñi in paradiso: postea quã homõ peccauit. adã
ubi es: Dicunt ei. Dñe: ueni & uide. Quid ẽ uidemi
serere. Nidet enim dñs: quando miseretur. Unde illi
dr̃. Uide humilitatẽ meã. & laborẽ meũ & dimute om¬
Non ueni uocare iustos. sed peccator es. in penitentiã.
Quidam autem dixert̃ ex ipsis. Non poterat hic qui

Expanded text:
et turbavit semetipsum, nisi quia fides hominis sibi et turbavit semetipsum, nisi quia fides hominis sibi merito displicentis accusatione malorum operum, ut violentiae poenitendi cedat consuetudo peccandi. Dixit: Ubi posuistis eum? ? Non ausus sum dicere, nescit. Quid enim ille nescit? sed quasi nescit. Unde hoc probamus? Dominum audi dicturum in judicio: « Non novi vos, discedite a me . » Quid est, non novi vos? Non vos video in luce mea, non vos video in illa justitia, quam novi. Sic et hic, tanquam nesciens talem peccatorem, dixit: « Ubi posuistis eum? » Talis est vox Domini in paradiso, posteaquam peccavit Adam: « Adam, ubi es ? » « Dicunt ei: Domine, veni et vide. » Quod est, vide et miserere. Videt enim Dominus, quando miseretur. Unde illi dicitur: « Vide humilitatem meam et laborem meum, et dimitte omNon venit vocare justos, sed peccatores ad poenitentiam . Quidam autem dixerunt ex ipsis: Non poterat hic qui
Abbreviated transcription (Latin):
nis reponere. disponis maledictũ: maledicto
reddẽ. Iam nauis ꝓpinquat naufragio: excita
xp̃m dormientẽ. Ideo enim fluc̾tuas. & mala
iii. Incorde enim tuo somnus xrp̃i: obliuio fidĩ
Nam si epettes arp̃m. idest recolas fidem: qͥd tibi
dicat tamquam uigilans xp̃s. in corde tuo: Ego au¬
diui demoniũ habes: & ꝓeis oraui. audit dñs & patit᷑
audit seruus. & indignat᷑. S uindicari uis. Quid enĩ:
am ego uindicatꝰ sum: Cum tͥhecloquit᷑ fidestua. qͣ¬
si imꝑatur uentis & fluctib: & fit tranquillitas
magna. Quomodo gͦ hoc ẽ excitare. xp̃m innaui ex¬
citare fidem. sic in corde hominis. quẽ p̃mit mag¬
na moles & consuetudo peccati. in corde hominis
transgressoris. etiam sc̃ĩ euangłũ contemptoris. pena¬
rũ eternarũ. fremat xp̃s: increpet se homo. Audi
adhuc. fleuit xp̃s: fleat se homo. Quare enĩ fleuit
xp̃s: nisi quia hominẽ flere docuit: Quare fremuit

Expanded text:
nis respondere, disponis maledictum maledicto nis respondere, disponis maledictum maledicto reddere, jam navis propinquat naufragio; excita Christum dormientem. Ideo enim fluctuas, et mala vi. In corde enim tuo somnus Christi, oblivio fidei. Nam si excites Christum, id est recolas fidem, quid tibi dicit tanquam vigilans Christus in corde tuo? Ego audivi, Daemonium habes , et pro eis oravi: audiis. Quid enim? ego jam sum vindicatus? Cum tibi haec loquitur fides tua, quasi imperatur ventis et fluctibus, et fit tranquillitas magna. Quomodo ergo hoc est excitare Christum in navi, excitare fidem; sic in corde hominis quem premit magna moles et consuetudo peccati, in corde hominis transgressoris etiam sancti Evangelii, contemptoris poenarum aeternarum, fremat Christus, increpet se homo. Audi adhuc: flevit Christus, fleat se homo. Quare enim flevit Christus, nisi quia flere hominem docuit? Quare fremuit
Abbreviated transcription (Latin):
Quid gͦ ẽ qđ turbat semet ipsum xp̾s: nͥ ut signi¬
ficet tͥ quomͦ turbari tu debeas. cũ tanta mole
peccati. grauaris. & p̃meris: ditendisti enĩ te:
iudistite reum. computasti tͥ. illud feci. &
peꝑcit deus. Illud cõmisi: & distulit me. Euã¬
głium audiui: & contempsi. Babtizatꝰ sũ: &
iterũ ad eadẽ̾ reuolutꝰ sum. Quid facio: Quo eo:
Unde euado : Quando ista dicis. iã fremit. xp̃s:
quia fides fremit. In uoce frem̃tis: apparet speᷤᷤ
resurgentis. Ipsa fides intus: ubi est. xp̃s fre¬
Hinc ẽ illud qđ dormiebat innaui: & cũ ꝑiclitaren¬
t᷑ disciplĩ iã imminente naufragio. accesser̃t ad
tu. Intrant uenti cor tuũ. utiq ubi nauigas: uͥ
hanc uitam tamquã ꝓcellosũ & ꝑicłõsũ pelagus.
transis. Intrant uenti. mouent fluc̾tus: turbãt
nauẽ. Qui sunt uenti : Audisti conuiciũ: irãsceriᷤᷤ.
Conuiciũ : uentꝰ ẽ. Irac̃dia. fluctꝰ ẽ. Piclitaris: dispo¬

Expanded text:
Quid est ergo quod turbat semetipsum Christus, nisi ut signiQuid est ergo quod turbat semetipsum Christus, nisi ut significet tibi quomodo turbari tu debeas, cum tanta mole peccati gravaris et premeris? Attendisti enim te, vidisti te reum, computasti tibi: Illud feci, et pepercit mihi Deus; illud commisi, et distulit me; Evangelium audivi, et contempsi; baptizatus sum, et iterum ad eadem revolutus sum: quid facio? quo eo? unde evado? Quando ista dicis, jam fremit Christus; quia fides fremit. In voce frementis apparet spes resurgentis. Si ipsa fides intus, ibi est Christus freHinc est illud quod dormiebat in navi: et cum periclitarentur discipuli, jam imminente naufragio accesserunt ad tu: intrant venti cor tuum, utique ubi navigas, ubi hanc vitam tanquam procellosum et periculosum pelagus transis; intrant venti, movent fluctus, turbant navim. Qui sunt venti? Audisti convicium, irasceris; convicium ventus est, iracundia fluctus est: periclitaris, dispo
Abbreviated transcription (Latin):
plorantes: fremuit spũ. & turbauit se ipsũ.
& dixit. Nbi posuistis eũ Nescio qͥd nobis u¬
sinuauit: frem̾do sp̃u & turbando se ipsũ.
Quis enĩ eum posset. nͥ ipse turbare: Itaq
fr̃s mei pͥ mo hic accendice potestatẽ. ꝙ. sic
inquirite significationem. Turbaris tu nolens. tur¬
batꝰ ẽ xp̃s quia uoluit. Esuriuit iħs. uerũ ẽ: sed
quia uoluit. Dormiuit iħs: uerũ ẽ. sed qͥa uoluit.
ẽ. s quia uoluit. In illius potestate erat: sic uelsic
affici. uel ñ affici. Uerbum enĩ animã suscep̃ &
carnẽ: tocius hominis sibi coaptans in ꝑ sone uni¬
tate naturã. Nam & anima apłi: uerbo illus¬
trata ẽ. Anima petri illustrata ẽ uerbo: anima
caro fac̾tũ ẽ. de nulla dictũ est. ego & pat̾ unũ
tasẽ. scđm uoluntatis nutũ turbat᷑ infirmitaᷤ.
hoc ẽ turbauit semet ipsum. Dixi potestatem:
attendite significationẽ. Magnꝰ reus ẽ: quẽ
mortis quatͥduũ. & illa significat sepultura.

Expanded text:
u, et turbavit semetipsum, et dixit: Ubi posuistis eum? Nescio quid nobis insinuavit fremendo spiritu, et turbando seipsum. Quis enim eum posset, nisi se ipse, turbare? Itaque, fratres mei, primo hic attendite potestatem, et sic inquirite significationem. Turbaris tu nolens; turbatus est Christus, quia voluit. Esurivit Jesus, verum est, sed quia voluit; dormivit Jesus, verum est, sed quest, sed quia voluit: in illius potestate erat sic vel sic affici, vel non affici. Verbum enim animam suscepit et carnem, totius hominis sibi coaptans in personae unitate naturam. Nam et anima Apostoli Verbo illustrata est, anima Petri Verbo illustrata est, anima caro factum est ; de nulla dictum est, Ego et Pater unum tas est, secundum voluntatis nutum tractatur infirmitas: hoc est, turbavit semetipsum. 19. Dixi potestatem, attendite significationem. Magnus reus est, quem mortis quatriduum et illa significat sepultura.
Abbreviated transcription (Latin):
sed tam̃ multi. Quidã uero ex eis. siue ex iudeis qͥ
conuenerant. sue ex eis qui credidant. abierunt
ad phariseos: & dixert̃ eis que fecit iħs. Siue nun¬
tiando ut & ipsi credent: siue potiꝰ ꝓdendo ut seui¬
rent. S quomodolibet. & a quib libet ad phariseoᷤᷤ
bant. eredamꝰ. Plus enim ꝑditi homines cogitabãt.
quomͦ nocerent. ut ꝑderent: quã quomͦ sibi consule¬
rent ne ꝑirent. Et tam̃ timebant: & quasi consu¬
lebant. Dicebant enim. Quid faciemꝰ quia hicho¬
mo multa signa facit: Si dimittimꝰ eum sic: om̃s
credent in eũ & uenient romani & tollent nr̃m

Expanded text:
sed tamen multi. Quidam vero ex eis, sive ex Judaeis qui sed tamen multi. Quidam vero ex eis, sive ex Judaeis qui convenerant, sive ex eis qui crediderant, abierunt ad Pharisaeos, et dixerunt eis quae fecit Jesus; sive annuntiando, ut et ipsi crederent; sive potius prodendo, ut saevirent. Sed quomodolibet, et a quibuslibet, ad Pharisaeos bant, credamus. Plus enim perditi homines cogitabant quomodo nocerent ut perderent, quam quomodo sibi consulerent ne perirent: et tamen timebant, et quasi consulebant. Dicebant enim: Quid faciemus? Quia hic homo multa signa facit: si dimittimus eum sic, omnes credent in e
Abbreviated transcription (Latin):
pedib miraris: & ñ miraris quia resurrex̃ quatri¬
duanꝰ In utroq potentia dñi erat: ñ uires mortui.
ꝓ cessit & adhucligatꝰ est. adhuc in uolutꝰ: tam̃ foras
ĩã ꝓcessit. Quid significat. Quando contempnis mor¬
tuus iaces. & si tanta quanta dixi contempnas: sepul¬
tus iaces. Quando confiteris: ꝓcedis. Quidẽ autem
ꝓcede: nisi ab occultis uelut exeundo manifestari:
Sed ut confitearis. ds facit magna uoce clamando:
idest magna gr̃a uocando. Ido cũ ꝓcessisset mortuus
adhuc ligatus. confitens & adhuc reus: ut solue¬
rent᷑ peccata eius. ministris hoc dix̃ dñs. Soluite illũ:
& sinite abire. Quid ẽ soluite. & sinite abire: Que sol¬
ueritis in t̾ra: soluta erunt & in celo. Multi ergo
ex iudeis qui uenerant ad mariã. & uidert̃ que feẽ
dñs: credidert̃ in eum. Quidã autẽ ex ipsis abiert᷑
ad phariseos: & dixert̃ eis que fecit iħs. Non om̃s ex
iudeis qui conuenerant ad mariam crediderunt.

Expanded text:
pedibus miraris, et non miraris quia surrexit quatriduanus? In utroque potentia Domini erat, non vires mortui. Processit, et adhuc ligatus est: adhuc involutus, tamen jam foras processit. Quid significat? Quando contemnis, mortuus jaces; et si tanta quanta dixi contemnis, sepultus jaces: quando confiteris, procedis. Quid est enim procedere, nisi ab occultis velut exeundo manifestari? Sed ut confitearis, Deus facit magna voce clamando, id est, magna gratia vocando. Ideo cum processisset mortuus adhuc ligatus, confitens et adhuc reus; ut solverentur peccata ejus, ministris hoc dixit Dominus: Solvite illum, et sinite abire. Quid est, Solvite, et sinite abire? Quae solveritis in terra, soluta erunt et in coelo . 25. Multi ergo ex Judaeis qautem ex ipsis abierunt ad Pharisaeos, et dixerunt quae fecit Jesus. « Non omnes ex Judaeis qui convenerant ad Mariam, crediderunt:
Abbreviated transcription (Latin):
ret᷑ in ordine uicis sue ante dm̃. scđ̾m consuetudi¬
nem sacerdocii. sorte exiit ut incensum poneret:
ingressus in tẽplum dñi. Hinc apparet plures eos
fuisse: & uices suas habuisse. Nam incensũ ñ licebat
ponere: nͥ sũmo sacerdoti. Et forte etiã unũ annũ plu¬
res amministrabant. qͥbꝰ alio anno alii succedebant:
ex quibꝰ sorte exiebat qͥ incensũ poneret. Quid estgꝰ¬

Expanded text:
retur in ordine vicis suae ante Dretur in ordine vicis suae ante Donem sacerdotii, sorte exiit ut incensum poneret, ingressus in templum Domini . Hinc apparet plures eos fuisse, et vices suas habuisse. Nam incensum non licebat ponere nisi summo sacerdoti; et sorte etiam unum annum plures administrabant, quibus alio anno alii succedebant, ex quibus sorte exiebat qui incensum poneret. Quid est
Abbreviated transcription (Latin):
ñ cogitauert̃: ac sic utrũq amisert̃. Nã & romani
post dñi passionẽ & głificationẽ. tulerunt eis locũ
sequit᷑. qđ alibi dictum ẽ. filii autem regni huius:
sus romanos cuitatẽ dei templũq defendet: qm̃
contra ipsũ templũ. & contra ipsas pat̾nas leges doc¬
trinã rp̃i esse sentiebant. Unꝰ autẽ ex ipsis caiphas.
cũ esset pontifex anni illiꝰ dix̃ illis. Uos nescitis
qͥcquã. nec cogitatis: quia expedit nobis. ut unus
moriat᷑ homo ꝓpopło. & non tota gens ꝑeat. Hoc
autem a semet ipso ñ dix̃: sed cũ esset pontifex an¬
suminus sacerdos. Potest autẽ mouere. quomo¬
do dicatur pontifex anni illius: cũ dñs unũ con¬
stituerit summũ sacerdotẽ. cui mortuo unꝰ succede¬
ret. S intelligendũ ẽ ꝑ ambitiones & cõtentiones
int̾ uid eos postea constitutũ. ut pluresessent: & ꝑ
annos singulos uicib ministrarent. Nã & deza¬
charia dicit᷑ hoc. Factũ ẽ autẽ cũ sacerdotio funge¬

Expanded text:
n cogitaverunt; ac sic utrumque amiserunt. Nam et Romani post Domini passionem et glorificationem tulerunt eis locum sequitur quod alibi dictum est: Filii autem regni hujus rsus Romanos civitatem Dei templumque defenderet: quoniam contra ipsum templum et contra suas paternas leges, doctrinam Christi esse sentiebant. Unus autem ex ipsis Caiphas, cum esset pontifex anni illius, dixit eis: Vos nescitis quidquam, nec cogitatis quia expedit vobis o, et non tota gens pereat. Hoc autem a semetipso non dixit, sed cum esset pontifex ansummus sacerdos. Potest autem movere quomodo dicatur pontifex anni illius, cum Dominus statuerit unum summum sacerdotem, cui mortuo unus succederet? Sed intelligendum per ambitiones et contentiones inter Judaeos postea constitutum, ut plures essent, et per annos singulos vicibus 578 ministrarent. Nam de Zacharia hoc dicitur: Factum est autem, cum sacerdotio funge
Abbreviated transcription (Latin):
Om̃s enĩ illi uiuunt. Crede gͦ: & si mortuus fueriᷤ
uues. Si autem ñ credis: & c̃ uiuis mortuus
es. Probemꝰ & hoc : quia si ñ credis. & c̃uiuis mor¬
tuus es. Cuidã dñs differenti seqͥ eum. & dicenti
eam & sepeliam pͥus patrẽ meum. sine inquit
mortuos sepelire mortuossuos: tu ueni seq̃re me
Erat ibi mortuus sepeliendus: erant ibi & mortui
mortuũ sepulturi. Ille mortuus in carne. illi in
anima. Unde mors in anima: Quia ñ est fides.
Unde mors in corpore: Quia ñ est ibi anima frgo
anime tue anima: fides est. Qui credit in me inqͥt.
etiam si mortuus fuerit in carne. uiuet in anima
donec resurgat & caro numquã postea moritura.
hoc ẽ qui credit in me: licet moriat᷑ uiuet. Et om̃is
qͥ uiuit in carne & credit in me: & si moriat᷑ ad tẽpꝰ¬

Expanded text:
omnes enim illi vivunt . Crede ergo; et si mortuus fueris, vives: si autem non credis; et cum vivis, mortuus es. Probemus et hoc, quia si non credis, etsi vivis, mortuus es. Cuidam Dominus differenti sequi eum, et dicenti, Eam prius sepelire patrem meum: Sine, inquit, mortuos sepelire mortuos suos; tu veni, sequere me . Erat ibi mortuus sepeliendus, erant ibi et mortui mortuum sepulturi: ille mortuus in carne, illi in anima. Unde mors in anima? Quia non est fides. Unde mors in corpore? Quia non est ibi anima. Ergo animae tuae anima fides est. Qui credit in me, inquit, etiamsi mortuus fuerit in carne, vivet in anima; donec resurgat et caro nunquam postea moritura. Hoc est, Qui credit in me, licet moriatur, vivet. Et omnis qui vivit in carne et credit in me, etsi moriet