comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cente dũo. Am̃ dico uob̃: receper̃ m̃cedẽ suã. S ita modeste. ita u̾e¬
cunde habendaẽ. ⁊uelanda. iuxta eam imaginẽ quã habundan-¬
tiori honore uestunꝰ: uit ñuidentes eã uideant: s querentes ri-¬
mantesq ĩtus nos uixta apłm qͦs seductores putant. ueraces ẽẽ
fateant᷑. Quos nich hab̾e credebat̃: om̃ia possidẽ cognoscant. Quos
cũ ꝯu̾si amare cupiut̃: qͦs odisse gaudebant. Uñ ñ in carne palã.
s ĩ occulto cordis iudei ẽẽ debemꝰ. ñlitt̾a s spũ. Nã litt̾a ocłis subia¬
cet nr̃is: sp̃c nob carnalẽ refugit aspectũ. ut laus uixta apłm ex-¬

Expanded text:
cente Domino: Amen dico vobis, receperunt mercedem suam : sed ita modeste, ita verecente Domino: Amen dico vobis, receperunt mercedem suam : sed ita modeste, ita verecunde habenda est, et velanda juxta eam imaginem, quam abundantiori honore vestimus, ut videntes eam non videant, sed quaerentes rimantesque intus nos juxta Apostolum, quos seductores putant, veraces esse fateantur: quos nihil habere credebant, omnia possidere cognoscant: quos rsi amare cupiunt, quos odisse gaudebant. Unde non in carne palam, sed in occulto cordis Judaei esse debemus, non littera, sed spiritu. Nam littera oculis subjacet nostris: sp
Abbreviated transcription (Latin):
utiq obsignũ qͥ uolebat famulũ suũ iã abrahã inde censeri. idpo¬
tuisset elig̾e qd inꝓpatulo positũ ab om̃ibꝰ c̾neret᷑. ⁊alio noĩe uocaret᷑.
ut nec ĩ signo obscuritas. nec ꝯfusio eẽt ĩ noĩe: S utraq ħ imago:
rationẽ habuit gemine u̾itatis. quã dũ locor: impende patientiã
utq circũ cisionẽ illã inuita tua ñ eẽ credebas. nc̃ uitã tuã in illa
cͥc̃cisione ꝯspicias. Acpͥmũ deseerciore. parte corporis qͥd figurabat:
au̾te. Illud sine dubio. qd pmodũ dñs ipse mõstrauit: ne iusticiam
nr̃am corã hominibꝰ faceremꝰ. s ĩocculto corã eo solo. cu soli nicħ ocul-
tũ est ⁊ quẽ solũ remun̾ationẽ bonor nouimꝰ ẽẽ factoꝵ. Nã hic nr̃a
cirẽcisio ñuidet᷑: qm̃ stulticie uelamine uelut ueste tegit̾ mundial.
Nec sane a nob̃ magnoꝑe. desidandũẽ: ut ꝯtẽplationi om̃iũ eirẽcisio
aꝑta subiaceat. nem̃ces oꝑis. penes eos sit. qđ uolumꝰ hãc uidẽ. di¬

Expanded text:
utique ob signum quo volebat famulos suos in Abrahae semine censeri, id potuisset eligere, quod in propatulo positum ab omnibus cerneretur, et alio nomine vocaretur: ubi nec in signo obscuritas, nec confusio esset in nomine. III. Sed utraque imago rationem habuit geminae veritatis: quam dum loquar impende patientiam, ut quae circumcisionem illam in vita tua non esse credebas, nunc vitam tuam in illa circumcisione conspicias. Ac primum de secretiori parte corporis quid figurabat, adverte. Illud sine dubio quod postmodum Dominus monstravit, ne justitiam nostram coram hominibus faceremus, sed in occultoesse factorum. Nam hic nostra circumcisio non videtur: quoniam stultitiae velamine velut veste tegitur mundiali: Nec sane a nobis magnopere desiderandum est, ut contemplationi omnium circumcisio aperte subjaceat, ne merces operis pene eos sit, quos volumus hanc videre, di
Abbreviated transcription (Latin):
li arte ñ posse. Tunc uͦ reniti ac reclamare miser cepit. Int̾dic-¬
tũq sͣ eẽ dicehat: ne se martino ostendet. Cũq muitũ ire cõ¬
ꝑellerent : int̾trahentiũ manꝰ uestis euanuit. Uñ qͥs dubitet
hanc ⁊̃ martini fuisse uirtutẽ. ut fantasiã suã diabolꝰ cũ erat
martini ocłis ingerenda. dissimulare duiciꝰ aut teg̾e ñ posset.:
Anĩaduertendũ ẽ. tñ fere eodẽ tẽꝑe fiusse ĩ hispaniis iuuenem:
qͥ cũ s multis signis auctoritatẽ cõparasset. eousq elatꝰ ẽ: ut
se heliã ꝓfit̾et᷑. Id̾ cũ pleriq tem̾e credidissent: ad didit ut se
adoraret. Propt̃ qd eũ pꝰea ah episcapatu deiectũ uidimꝰ. Periq ⁊̃¬

Expanded text:
li arte non posse. tum uero reniti ac reclamare miser coepit, interdicli arte non posse. tum uero reniti ac reclamare miser coepit, interdictumque sibi esse dicebat, ne se Martino ostenderet. cumque inuitum ire conpellerent, inter trahentium manus uestis euanuit. unde quis dubitet hanc etiam Martini fuisse uirtutem, ut fantasiam suam diabolus, cum erat Martini oculis ingerenda, dissimulare diutius aut tegere non posset. Animaduersum est tamen, eodem fere tempore fuisse in Hispania iuuenem, qui cum sibi multis signis auctoritatem parauisset, eo usque elatus est, ut se Heliam profiteretur. quod cum plerique temere credidiadoraret: propter quod eum postea ab episcopatu dejectum vidimus. Pleriq
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Ecce hac noc te uestẽ mͥ candidã dñs de celo dabit. qͣ indutꝰ
ĩ medio ur̃i deuersabor. Idq uob̾ signũ erit. me dĩ eẽ. uirtutẽ:
qͥ dĩ ueste donatꝰ sim. Tũ uͦ gͣndis o̾iũ adhanc ꝓfessionẽ expec-¬
tatio. Itaq ad mediã fere noctẽ. fremitu in suataritiũ cõmo-¬
ueri oẽ monast̾iũ loco uisũ ẽ. Cellulã aũ qua idẽ ado lescens
continebat᷑: crebris cerneres micare luminibꝰ. Fremitꝰq
ĩ ea discurrentiũ̃ ⁊ murmur qddã multarũ uocũ audieba¬
om̃s. disigent̃ aspiciunt. Erat aũ sũma mollicie. candore
eximio: micanti purpura. Nec tñ cuiꝰ eẽt. gen̾is aut uelleris
potat agnosci. Curiosiꝰ t̾n ocłis aut digitis at trectata: ñ
aliud ꝗͣ uestis uidebat᷑. Int̾ea clarus fr̃sãmonet orationi ins.¬
dext̾a trahere ad martinũ uolebat: bene cõsciꝰ illudi illũ diabo

Expanded text:
tur: ecce hac nocte uestem mihi candidam Dominus de caelo dabit, qua indutus tur: ecce hac nocte uestem mihi candidam Dominus de caelo dabit, qua indutus in medio uestrum diuersabor: idque uobis signum erit, in me Dei esse uirtutem, qui Dei ueste donatus sim. tum uero grandis omnium ad hanc professionem expectatio. itaque ad mediam fere noctem fremitu terram insultantium commoueri omne monasterium loco uisum est: cellulcontinebatur, crebris cerneres micare luminibus: fremitusque in ea discurrentium, et murmur quoddam multarum vocum audiebaomnes diligenter inspiciunt. Erat autem summa mollitie, candore eximio, micanti purpura; nec tamen, cujus esset generis aut velleris, poterat agnosci. Curiosius tamen oculis aut digitis attrectata, non aliud quam vestis videbatur. Interea Clarus fratres admonet orationi insdies, apprehensum dextera trahere ad Martinum volebat, bene conscius illudi illum di
Abbreviated transcription (Latin):
pħr. nc̃ felici beatꝰ excessu: cũ relictis oibꝰ se ad martinũ cã¬
tulisset: breui tẽꝑe ad sũmũ fidĩ uirtũtũq dĩũ culm̾ enit̾uit.
Itaq cũ haud longe s ab ep̃i monast̾io tabernałm cõstituasset
multiq apud eũ fr̃s cõmorarent᷑: iuuenis qͥdã ad eũ anatoliꝰ no-¬
mine sub ꝓfessiene monachi omnẽ humilitatẽ atq innocent¬
tiã m̃titꝰ. accessit. habitauitq aliqͣndiu ĩ cõmue cũ ceteris.
dem ꝓcedente tẽꝑe: angłos apud se loqͥ solere dicebat. Cum
fidẽ nullꝰ adhib̾et: signis qͥbꝰ dã plerosq ad crrdendũ cohorta¬
bat᷑. Postremo eousq ꝓcessit: ut int̾ se acdm̃ angłos discur¬
rere p̃dicaret. iãq se unũ ex ꝓpħis hab̃i uolebat. Clarus tñ
nequaꝗ ad credendũ cogi pot̾at. Ille ei irã dñi. ⁊ p̾sentes plagas
cur scõ ñ credet cõminari. Postremo ĩ hanc uocẽ erupisse fer¬

Expanded text:
sbyter, nunc felici beatus excessu, cum relictis omnibus se ad Martinum consbyter, nunc felici beatus excessu, cum relictis omnibus se ad Martinum contulisset, breui tempore ad summum fidei uirtutumque omnium culmen enituit. itaque cum haut longe sibi ab episcopi monasterio tabernaculum constituisset multique apud eum fratres commorarentur, iuuenis quidam ad eum Anatolius nomine, sub professione monachi omnem humilitatem adque innocentiam mentitus, accessit habitauitque aliquamdiu in commune cum ceteris. dein procedente tempore angelos apud se loqui solere dicebat. cum fidem nullus adhiberet, signis quibusdam plerosque ad creden dum coartabat. postremo eo usque processit, ut inter se ac Deum nuntios discurrere praedicaret, iamque se unum ex profetis haberi uolebat. Clarus tamen nequaquam ad credendum cogi poterat. ille ei iram Domini et praesentes plagas, cur sancto non crederet, comminari. postremum in hanc uocem erupisse fer
Abbreviated transcription (Latin):
S oĩa falsa ⁊ uana cognoscens: ñ mouebat᷑ obiectis. Testabant᷑
⁊̃ aliqͥ ex fr̃ibꝰ audisse demonẽ ꝓt̾uis martinũ uocibꝰ ĩcrepantẽ:
cur intͣ monast̃iũ aliqͦs ex fr̃ibꝰ qͥ olĩ babtismũ diu̾sis erroribꝰ
Martinũ diabolo repugnantẽ repondisse cõstant̃: antiqͣ deli-¬
ñ ꝑtiñe adueniã criminosos. ⁊ semel lapsis nullã a dño prestari
o miserabilis ab hõmũ insectatione desisteres. ⁊ te factoꝵ tuoꝵ
ꝑ hoc tẽꝑe cũ dies uidicii in ꝑximo ẽ. peniteret ego tͥ uere cõfi.¬
sus in dño xp̃i miscdiã polliceret. Oquã sc̃a de dñi pietate pre¬
sũptio. In qua ⁊ si auctoritatẽ p̾stare ñ potuit: ostendit
affectũ. Et qr de diabolo eiꝰoẽq artibꝰ sermo exortꝰ ẽ: ñ ab
re uidet᷑ licet ex trinsecus refere qd gestũ ẽ: os ⁊ quedã in
o martini uirtutũ portio ẽ. ⁊ res digna miracło. recte
memorie mandabit᷑. ĩ exeplũ cauendi siqͥd deinceps iispiã

Expanded text:
ia falsa et uana cognoscens non mouebatur obiectis. testabantur etiam aliqui ex fratribus, audisse se daemonem proteruis Martinum uocibus increpantem, cur intra monasterium aliquos ex fratribus, qui olim baptismum diuersis erroribus Martinum diabolo repugnantem respondisse constanter, antiqua delinon pertinere ad veniam criminosos, et semel lapsis nullam a Domino clemento miserabilis, ab hominum insectatione desisteres, et te factorum tuorum vel hoc tempore cum dies judicii in proximo est, poeniteretmisericordiam pollicerer. o quam sancta de Domini pietate praesumptio, in qua etsi auctoritatem praestare non potuit, ostendit affectum. et quia de diabolo eiusdemque artibus sermo exortus est, non ab re uidetur, licet extrinsecus, referre quod gestum est, quia et quaedam in eo Martini uirtutum portio est et res digna miraculo recte memoriae mandabitur, in exemplum cauendi, si quid deinceps uspiam
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑat᷑. Nec enĩ p̃teundũ uidet᷑: qͣnta martinũ sub hisdẽ tẽporibꝰ
diabolꝰ arte tẽptauerit. Quodã enĩ die p̾missa p̾ce. ⁊ circũtee¬
tus ipse luce purpurea qͦ faciliꝰ claritate assũpti fulgoris
illudet: ueste. ̃ regia in ditꝰ: : diademate ex gẽmis auroq re-¬
dimitꝰ¬
imitꝰcalceis auro illitis. sereno ore. leta facie. ut m-¬
chil minus ꝗͣ dñs putaret᷑: oranti in cellula astitit. Cũq
martinꝰ pͥmo aspectu eiꝰ fuisset hebetatꝰ: diu multũq silentiũ
ambo tenaier: Cũ pͥor diabolꝰ: agnosce inqͥt martine quẽ cerniᷤᷤ
Ap̃s egosũ. Descensurꝰ ad t̾ras priꝰ me manifestare tͥ uolui. Ad
hec cũ martinꝰ taceret. nec qͥcꝗͣ responsi riferret: iterar&
ausꝰ : diabolꝰ ꝓfessionis audaciã. Martine qͥd dubitas credere
passꝰẽ. nͥ crucis stigmata p̃ferentẽ: uenisse ñ credã. Ad hanc
ille uocẽ statĩ ut fumꝰ euanuit: ⁊ cellulã tanto fetore cõpleuit.

Expanded text:
a Martinum sub iisdem diebus diabolus arte tentaverit. Quodam enim die praemissa prae se et circumjectus ipse luce purpurea, quo facilius claritate assumpti fulgoris illuderet, veste etiam regia indutus, diademate ex gemmis auroque redimitus, calceis auro illitis, sereno ore, laeta facie, ut nihil minus quam diabolus putaretur, oranti in cellula astitit. Cumque Martinus primo aspectu ejus fuisset hebetatus, diu multumque silentium ambo tenuerunt. Tum prior diabolus, Agnosce, inquit, Martine, quem cernis: stus ego sum: descensurus ad terram prius me manifestare tibi uolui\\ ad haec cum Martinus taceret nec quidquam responsi referret, iterare ausus est diabolus professionis audaciam: \'Martine, quid dubitas credere,passus est, nisi crucis stigmata praeferentem, venisse non credam. Ad hanc ille vocem statim ut fumus evanuit, et cellulam tanto fetore complevit,
Abbreviated transcription (Latin):
suetudinẽ deposito m̾ore reparauit. Intuemini q̃so xͥ etiã in hac
pa pr̃at officiũ. lupa furti cͥm̃ agnoscit.: lupa ꝯscio pudore ꝯfun¬
dit᷑. Uocata ad ẽ. capd̃ p̾bet: ⁊ habet sensũ indulte suenie. sic̃ pu¬

Expanded text:
onsuetudinem deposito maerore reparauit. intuemini, quaeso, Christi etiaonsuetudinem deposito maerore reparauit. intuemini, quaeso, Christi etiapa praestat officium, lupa furti crimen agnoscit, lupa conscio pudore confunditur: uocata adest, caput praebet et habet sensum indultae sibi ueniae, sicut pu
Abbreviated transcription (Latin):
sportellã dissolutã: ñ ꝯstante panũ num̾o. Dãpnũ rei familiariᷤᷤ
ae ꝓpe limñ ꝓanis absũpti fragm̃ta cognoscit. S nerat ĩcerta suspicio.
que surtũ ꝑsona feciss Ergo cũ seq̃ntibꝰ diebꝰ secł̃m ꝯsuetudinẽ bestia
ñuenisset: nimir̃ audacis facti ꝯscia ad eũ uenire dissimulans eu
feciss ĩ uiriã. Egre pa ciebatͥ heremita. se alũ ne solatio destitutũ.
Postremo illiꝰ oratione reuocata: septuno pꝰ die affuit ut solebat
añ cenanti. S ut facile c̾neres. u̾ecundiã penitentis: ñ ausa ꝓpius
accetdẽ: deiectis ĩt̾rã ꝓfundo pudore luminibꝰ: qͥ palã licebat in¬
telligi. qͣndã ueniã precabat᷑. Quã illiꝰ ꝯfusionẽ heremita miserat᷑.
iubet eã ꝓpius accetłẽ: ac manu blanda. capd̃ tristȩ ꝑmulcet. De in
pane dupplicato: reã suã reficit. Ita ĩdulgentiã ꝯsecuta: officii ꝯ¬

Expanded text:
sportulam dissolutam, non constante panum numero; damnum rei familiaris sportulam dissolutam, non constante panum numero; damnum rei familiaris ac prope limen panis absumpti fragmenta cognoscit; sed non erat incerta suspicio, quae furtum persona fecisset. Ergo cum sequentibus diebus secundum consuetudinem bestia non venisset nimirum audacis facti conscia, ad eum venire dissimulans, cui fecisset injuriam, aegre patiebatur eremita, se alumnae solatio destitutum. Postremo illius oratione revocata, septimum post diem adfuit, ut solebat  cenanti. sed, ut facile cerneres uerecundiam paenitentis, non ausa propius accedere, deiectis in terram profundo pudore luminibus, quod palam licebat intellegi, quandam ueniam precabatur: quam illius confusionem eremita miseratus iubet eam propius accedere ac manu blanda caput triste permulcet: dein pane duplicato ream suam reficit. ita indulgentiam consecuta officii c
Abbreviated transcription (Latin):
Lymr eq singłarẽ uir̃ uidimnꝰ: paruo tugurio ĩqͦ ñ nͥ unus
recipi poss habitantẽ. De ħ illud ferebat᷑: qdei lupa solita erat
astare cenanti : nec facile umꝗͣ bestia falleret᷑. qͥn illi ad legitiam
horã. refectiõĩs occurreret.: ⁊tã dui ꝓforibꝰ expect̾aret: donec ille
panẽ qͥcenule suꝑ fuisset offerret. Illã manũ eiꝰ lãb̾e solitã: atq ita
quasi impleto officio. ⁊ p̃stita ꝯsolatioe discetłe. S forte accidit: ut
sc̃s ille dũ frẽm qͥ ad eũ uen̾at deducit ab euntẽ duitiꝰ ab ẽẽt. ⁊ ñ
nisi sub nocte remearet. Int̾im bestia ad ꝯsuetudinariũ illud cene
tp̃s occurrit. Uacuã cellulã cũ familiarẽ patronũ ab ẽẽ. sentiret
ingressa: curiosius explorans. uͥ nã eẽt habitator: casu ꝯtigua cũ-
panibꝰ qͥnq palmitia sportella pendebat. Ex his unũ p̾sumit:
⁊ deuorat. Deĩ ꝑpetrato scelere discedit. Regressus heremita. uidet

Expanded text:
m aeque singularem uirum uidimus, paruo tugurio, in quo non nisi unus recipi posset, habitantem. de hoc illud ferebatur, quod ei lupa solita esset adstare cenanti, nec facile umquam bestia falleretur, quin illi ad legitimam horam refectionis occurreret et tam diu pro foribus expectaret, donec ille panem, qui cenulae superfuisset, offquasi impleto officio et praestita consolatione discedebat. Sed forte accidit ut sanctus ille, dum fratrem qui ad eum venerat deducit abeuntem, diutius abesset, et non nisi sub nocte remearet. Interim bestia ad consuetudinarium illud coenae tempus occurrit. Vacuam cellulam, cum familiarem patronum abesse sentiret, ingressa, curiosius explorans, ubinam esset habitator. Casu contigua cum panibus quinque palmicia sportella pendebat: ex his unum praesumit et devorat, deinde perpetrato scelere discedit. Regressus eremita videt
Abbreviated transcription (Latin):
bili diligentia. ut qͥbꝰ dã mlocis adu̾ba singłã stellas. significantes
uideamꝰ. eadẽ u̾ba eẽ. ĩ hebreo. ĩgreco aũ ñ eẽ. Porro ĩhacposterior e
par̃ turbat cogitantẽ. łcur ĩ illa pͥma tanta diligentia figant᷑
aff̾ici. ut minimas etiã particłas oratiõis ĩdicent decẽ qͦdicib
grecis que st̃ inhebreis. uł eur ĩhac alt̾a quȩ ex hebreisẽ. negligen-¬
tiꝰ hoc eurantũ sit: ut heedẽ partiłẽ locis suis ĩuenirent᷑. Aliqͥd
ĩde exempli gr̃a pon̾e uolui. s mͥ ad horã codex defuit. qͥex he¬
breo ẽ. Uer̃ptam̃ qr p̃uolas ĩgemo. ñ solũ qͥd dix̾im uer̃ etiã qͥd
dic̾e uoluerĩ satis. ut opinor intelligis. ut causa reodita q mo-¬
uet edisseras. Ego sane mallẽ grecas potiꝰ eanonieas te nb int̾pͣtar
seripturas q̃ septuaginta ĩ t̾p̃tatũ ꝑhibent̾. ꝑ dur̃ enĩ erit situa
eccłȩ dis sonabt̃. maxime qe facile ꝯtͣdictor ꝯuĩeit᷑ greco ꝓlaro

Expanded text:
bili diligentia, ut quibusdam in locis ad uerba singula stellas significantes uideamus eadem uerba esse in Hebraeo, in Graeco autem non esse. porro in hac posteriore parum turbat cogitantem, uel cur in illa prima tanta diligentia figantur asterisci, ut minimas etiam particulas orationis indicent deesse codicibus Graecis, quae sunt in Hebraeis, uel cur in hac altera, quae ex Hebraeis est, neglegentius hoc curatum sit, ut hae eaedem particulae locis suis inuenirentur. aliquid inde exempli gratia ponere uolui, sed mihi ad horam codex defuit, qui ex Hebraeo est. uerum tamen, quia praeuolas ingenio, non solum quid dixerim, uerum etiam quid dicere uoluerim, satis, ut opinor, intellegis, ut causa reddita, quod mouet, edisseras. Ego sane mallem Graecas potius canonicas te nobis interpretari scripturas, quae septuaginta interpretum perhibentur. Ecclesiae dissonabunt, maxime quia facile contradictor convincitur, Graeco prolato
Abbreviated transcription (Latin):
ex hac uita emigrauit. nec eas tẽ ip̃e ꝑferre potuit. qi̾ ꝯtinuo
dũ ꝓficisci disponit. ep̃atꝰ sarcina detentꝰ. acdeuide breu defũe¬
tusest: etiã nuc mitt̾e uolu ut srias ĩtua colloqͥa quã olim in¬
ardescam.⁊ quã iũ paciar qͥ ame tã longe absũt sensus corporiᷤᷤ tui
ꝑqͦs adire possit ad amiũ tuũ aĩmꝰ m̃s. mifr̃ dulcissime ⁊indmñ
membris hon̾ande. In hac aũ epła hoe addo qd pꝰea didicimꝰ iob
er hebreo te ĩt̾pretatũ. cũ iã qͣndã hab̾emꝰ int̾pͣtationẽ tuã eiꝰ ꝓpħe

Expanded text:
ex hac uita migrauit nec eas tunc ipse perferre potuit, quia continuo, ex hac uita migrauit nec eas tunc ipse perferre potuit, quia continuo, dum proficisci disponit, episcopatus sarcina detentus ac deinde breui defunctus est, etiam nunc mittere uolui, ut scias, in tua conloquia quam olim inardescam et quam uim patiar, quod a me tam longe absunt sensus corporis tui, per quos adire possit ad animum tuum animus meus, mi frater dulcissime et in domini membris honorande. In hac autem epistula hoc addo, quod postea didicimus Iob ex Hebraeo te interpretatum, cum iam quandam haberemus interpretat
Abbreviated transcription (Latin):
Ex quo cepi ad te serib̾e actua scripta desidãre. nũquã mͥ melior
occurrit. occasio: quã ut ꝑdĩ seruũ. ac ministrũ fidissimũ. mͥq
certe ita sꝑo litt̾as tuas. ut ħ cerciꝰ ĩ ħrer̃ gñe. qͥcquã sꝑare ñpos-¬
sim. Nã nec studiũ inpecendis re scriptis memorato filio meo de-¬
erit. nec gr̃ã in ꝓm̾endis. nec diligentia ĩcustodiendis. nec alacͥtas
ĩꝑferendis. nec fides ĩreodendis. Tantũ siali qͦ mͦ meror. ad iuuet
dñs. ⁊ assit cordi tuo. ⁊desidĩo meo. ut fr̃nã uoluntatẽ: nulla uo¬
luntas maior impediat. Quia gͦ tã duas epłas misi. nullã aũ tuã
postea recepi. easdẽ ip̃as rursus mitt̾e uolui: credens eã ñ ꝑue¬
nisse. Qd̃ si ⁊ ꝑuener̃ hac fortasse tue potiꝰ ad me ꝑuenire minime
potuer̃. ea ipsa scripta que iã misisti.it̾ũ mitte. siforte seruant̾.
S in muiꝰ rursus dicta. qđ legã: dũ tñ his responde ñ grau̾is. qͥ tã

Expanded text:
Ex quo coepi ad te scribere ac tua scripta desiderare. numquam mihi melior occurrit occasio, quam ut per dei seruum ac ministrum fidelissimum mihique rte I ita \'spero litteras tuas, ut certius in hoc rerum genere quidquam sperare non possim. nam necstudium in petendis rescriptis memorato filio nostro deerit nec gratia in promerendis nec diligentia in custodiendis nec alacritas in perferendis nec fides in reddendis; tantum, si aliquo modo mereor, adiuuet dominus et adsit cordi tuo et desiderio meo, ut fraternam uoluntatem nulla uoluntas maior inpediat. Quia ergo duas iam epistulas misi, nullam autem tuam postea recepi, easdem ipsas rursus mittere uolui credens eas non peruenisse. quodsi et peruenerunt ac fortasse tuae potius ad me peruenire minime potuerunt, ea ipsa scripta, quae iam misisti, iterum mitte, si forte seruata sunt; sin minus, rursus dicta, quod legam, dum tamen his respondere ne graueris, quod iam
Abbreviated transcription (Latin):
ñeretlebã. nec ut uulgi deqͥbꝰdã ꝓu̾biũ est litũ melle gladiũ
Dem̾ illud cauebã ne ep̃o cõmunioĩs mee udẽr ꝓcacit̾ respondẽ: ⁊ aliqͣ
ĩrep̃hendentis epłã rep̾hendẽ. p̾sertĩ cũ queda ulla ħetica iudicarẽ.
ad extremũ netu ure ex postulares ⁊ dic̾es. Quid enĩ: Epł̃am meã
uidas. ⁊ note tͥmauꝰ insubscriptione signa de p̾hendas ut tã facile
ĩcellula. lacessere desine. Sin aũ tuã ius ł excere. ł ostentde doc-¬

Expanded text:
non credebam nec, ut uulgi de quibusdam prouerbium est, litum melle gladium; non credebam nec, ut uulgi de quibusdam prouerbium est, litum melle gladium; deinde illud cauebam, ne episcopo communionis meae uiderer procaciter respondere et aliqua in reprehendentis epistula reprehendere, praesertim cum quaedam in illa haeretica iudicarem; ad extremum, ne tu iure expostulares et diceres: \'Quid enim? epistulam meam uideras et notae tibi manus in subscriptione signa deprehenderas, ut tam facile in cellula lacessere desine. sin autem tuam uis uel ostentare
Abbreviated transcription (Latin):
significas. ⁊ int̾im ꝓfutur̃ retractũ exiti̾e. ⁊ episcopũ ꝯstitutũ.
ueloci morte subtractũ. Illũ cuiꝰ nom̃ retices maris tunuisse dis¬
cͥmuia : inauigatiõis mutasse ꝯsiliũ. Quecũ ita sint satis mirari
trac̾tatꝰ tuoᷤ dix̾it. s eã ñ africa. ñ apd̃te s inĩsula hadrye ante
ħ ferme qͥnq̃tiniũ repꝑisse. De amicitia: oĩs tollenda suspicio ẽ.
isic cũ amico qͣsi cũ alt̾ose loq̾ndũ. Nõ nulli familiares mei. iua-¬
sa ꝙͥ quoꝵ ierosolimis.⁊ ĩ scĩ locis ꝑmagna copiosa ẽ: suggerebãt
ñ simplici. aĩo ate factũ s laudum atq rumuscłos. ⁊ glam ppͥłĩ
reqͥrentẽ. ut de nb̃ cresceres. ut multi ꝯgnosc̾ent te ꝓuocare. me
tim̾e. te scrib̾e ut doctũ. me tac̾e ut imꝑitũ. ⁊tandem repꝑisse:
qͥ garrulitati mee modũ imponet. Ego aut̃ ut simplicit̾ fatear
dignatiõi tue pͥmũ iecirco respondẽ nolu. qr̾ tuã liqͥdo epłam

Expanded text:
significas; et interim Profuturum retractum de itinere, et episcopum constitutum, veloci morte subtractum; illum cujus nomen retices, maris timuisse discrimina, et navigationis mutasse consilium. Quae cum ita sint, satis mirari tractatus tuos dixerit eam se non in Africa, non apud te, sed in insula Hadriae ante hoc ferme quinquennium repperisse. De amicitia omnis tollenda suspicio est et sic cum amico quasi cum altero se loquendum. nonnulli familiares mei na copia est, suggerebant non simplici a te animo factum sed laudem atque rumusculos et gloriolam populi requirente, ut de nobis cresceres, ut multi cognoscerent te prouocare, me timere, te scribere ut doctum, me tacere ut inperitum et tandem repperisse, qui garrulitati meae modum inponeret. ego autem, ut simpliciter fatear, dignationi tuae primum idcirco respondere nolui, quia tuam liquido epistulam
Abbreviated transcription (Latin):
qͥoꝵ tuoꝵ libros. ⁊ qͦsdam com̃tarios ĩpsalmos. Quo siuellẽ discut̾e.
gatꝰ obserua. ut qͥcqͥd mͥ scripseras adme pͥmũ facias ꝑuenire.

Expanded text:
psalmos, quos si uellem discutere, psalmos, quos si uellem discutere, gatus obserua, ut, quicquid mihi scripseris, ad me primum facias peruenire.
Abbreviated transcription (Latin):
qͥme pͥmꝰ ad amicicias ꝓuocaũ. quẽ pme oeientẽ inscriptur arũ
erudiciõe letatꝰ sũ. Igit̾ aut tuũ negato librũ siforte ñ tuus ẽ.:
idesine flagitare rescriptũ ad ea q̃ ñ seripsisti. aut situus ẽ. ĩgenue
ꝯfit̾e. ut si ĩcdefensionẽ mei aliqͣ scripsero: inte culpa sit qͥ prouocasti.
me ĩtius scriptis mou̾it. aut corrig̾e uoluero. frat̾ne accipias:
⁊ ñ solũ inmea te beniuolentia gauisur̃: sut ħ ipsũ faciã dep̾ca-¬
ris. Rursũ dico qͥsentio. quocas senẽ. tacentẽ stimularis. uidis iac-¬
tare doctrinã. Nlõ est aut̃ etatis mee. putari maliuolũ erga eũ.
cu magis fau̾e debeo. ł sũeu̾gliis acꝓpħis ꝑu̾si homines ĩuenuĩt
qđ nitant᷑ rep̾hendẽ. miraris sũtius libris ⁊ maxime ĩscripturar̃
expositiõe. q̃ ł obscurissime st̃ q̃dã arecti linea discrepare uideãt᷑:
cioĩ eoꝵ ũquã oꝑã dedi. nec erẽplarioꝵ apd̃ nos coꝑia ẽ. p̃t̾ soli lo

Expanded text:
prior ad amicitiam provocavit, quem post me orientem in Scripturarum eruditione laetatus sum. Igitur aut tuum negato librum, si forte non tuus est, et desine flagitare rescriptum ad ea quae non scripsisti; aut si tuus est, ingenue confitere, ut si in defensionem mei aliqua scripsero, in te culpa sit qui provocasti,me in tuis scriptis moverit, aut corrigere voluero, fraterne accipias, et non solum mea in te benevolentia gavisurum, sed ut hoc ipsum faciam, deprecaris. Rursum dico quod sentio: provocas senem, tacentem stimulas, videris jactare doctrinam. Non est autem aetatis meae, putari malevolum erga eum cui magis favorem debeo. Et si in Evangeliis ahendere, miraris, si in tuis libris et maxime in scripturarum expositione, quae uel obscurissimae sunt, quaedam a recti linea discrepare uideantur?ctioni eorum umquam operam dedi nec horum exemplariorum apud nos copia est praeter Solilo
Abbreviated transcription (Latin):
cerat: s ħ fatiendo qđ occultari uelit. Qd̃ miscd̃ia dĩ piis bonisq
ꝯcedit. ut int̾ ĩimicos qͦs libet fut᷑os. lib̃i securiq u̾sent᷑. aliena
pecẽa sͥ ꝯmissa ñ ꝓdant. que ꝓdi timeant. ipsi nulla ꝯmittat̃
Cũ enĩ falsũ qͥd amaledico fingit᷑. aut õĩno ñcredit᷑. aut certe¬
ĩ integra salute: sola fama uexat᷑. Qđ aut̃ malũ ꝑpetrat᷑ hos-¬
tisẽ. intimꝰ. etiã si ĩ illiꝰ ĩmuci locacitate aut lite uulget᷑. Qua¬
ꝓpt̾ qͥsprudentiũ ñuidit etiã tuꝗͣ tolabilit̾ feras amicissimi qͦn-¬
dã ⁊ familiarissimi ĩcredibiles nuc̃ umicitias. ꝯsolante ꝯstientia.
⁊quȩ̃ ad modũ ł qd̃ iactitat. łqd aqͥbꝰ clã forsitan credit᷑ insinistris
armis deputes. qͥbꝰ ñminꝰ quã dextris ꝯtra diabolũ dimicat᷑. Uer̃p
tam̃ qͥ illũ maluerim. aliqͦmͦ minorẽ: ꝗͣ. te isto mͦ armatiorẽ. hoc
magnũ ⁊ triste miracłm ẽ. examiciciis talibꝰ ad has ĩimicicias ꝑ¬

Expanded text:
cerit, sed non faciendo quod occultari velit. Quod misericordia Dei bonis piisque concedit, ut inter amicos quoslibet futuros, liberi securique versentur, aliena peccata sibi commissa non prodant, quae prodi timeant, ipsi nulla committant. cum enim falsum quid a maledico fingitur, aut omnino, non creditur aut certe integra salute sola fama uexatur; quod autem malam perpetratur, hostis est intimus, etiam si nullius intimi loquacitate aut lite uulgetur. quapropter quis prudentium non uideat, etiam tu quam tolerabiliter feras amicissimi quondam et familiarissimi incredibiles nunc inimicitias consolante conscientia et quem ad modum, uel quod iactitat uel quod a quibusdam forsitan creditur, in sinistris armis deputes, quibus non minus quam dextris contra diabolum dimicatur ? uerum tamen illum maluerim aliquo modo mitiorem quam te isto modo armatiorem. hoc magnum et triste miraculum est ex amicitiis talibus ad has inimicitias p
Abbreviated transcription (Latin):
die ad eũ uenisse martinũ. Qui uͥ secretariũ eiꝰ ingressus ẽ.
uidet post̾gũ ipsiꝰ demonẽ mire magnitudinis assidentem.
Quẽ eminꝰ ut u̾bo qͥa ita necesse ẽ. parũ latuo loqͣm̃ exsuf¬
flans: auitianꝰ se exsufflari existimans qͥd me ĩqͥd sc̃e sic aspi¬
cis. Tũ martuiꝰ ñte inqͥd: s eũ qͥceruici tue teter ĩcribuit. Ita
recessit diabolus: ⁊ reliquid familiare sub selliũ. Satisq cõstat
abillo die auicianũ mitiorẽ fuisse: seu qd intellex̾it egisse  sẽꝑ
assidentis sibi diaboli uoluntatẽ. seu qm mundus sp̃s ab illius
ꝯcessu ꝑmartinũ fugat᷑ pͥuitꝰ ẽ. potestate grassandi: cũ erubesc̾et
muust̾ auctorẽ. nec ministrũ auctor urg̾et.

Expanded text:
eum venisse Martinum: qui ubi secretarium ejus ingressus est, vidit post tergum ipsius daemonem mirae magnitudinis assidentem. Quem eminus ut verbo, quia ita necesse est, parum Latino loquamur exsufflans; Avitianus se exsufflari existimans, Quid me, inquit, Sancte, sic accipis? Tum Martinus, Non te, inquit, sed eum qui cervici tuae teter incumbit.cessit diabolus et reliquit familiare subsellium: satisque constat post ilium diem Auitianum mitiorem fuisse, seu quod intellexerit egisse se semper adsidentis sibi diaboli uoluntatem, seu quod inmundus spiritus ab illius consessu per Martinum fugatus priuatus est potestate grassandi, cum erubesceret minister auctore nec ministrum auctor urgueret.
Abbreviated transcription (Latin):
Tũ ille in trepide cõfisꝰ in dño: facturũ se pollicet᷑. Hic uͦ adistiꝰ mo-¬
di cõditionẽ. oĩs illa gentiliũ turba cõfentit : facilẽq arboris sue
habuere iacturã: si inimicũ sacroꝵ suoꝵ caͣsu illiꝰ obruissent.
Itaq c̃ unã in partẽ pinꝰ illa eẽt. acclinis: ut ñ eẽt. dubiũ ꝗͣ ĩpartẽ
succisa corrueret: eo loco uinctꝰ statuit᷑. ꝓ arbirio rusticoꝵ: quo
arborẽ ec̃. casurã nemo dubitaret. Succide ipsiͣ suã pinũ c̃ ĩgenti gar

Expanded text:
tum ille intrepide confisus in Domino facturum se pollicetur. hic uero ad istius motum ille intrepide confisus in Domino facturum se pollicetur. hic uero ad istius modi condicionem omnis illa gentilium turba consensit, facilemque arboris suae habuere iacturam, si inimicum sacrorum suorum casu illius obruissent. itaque cum unam in partem pinus illa esset adclinis, ut non esset dubium, quam in partem succisa corrueret, eo loci uinctus statuitur pro arbitrio rusticorum, quo arborem esse casuram nemo dubitabat. succidere igitur ipsi suam pinum cum ingenti ga
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ. illã frcq̃ntiã ñ sacroꝵ eleuata rursũ manu. dat eis ab eundi
⁊ tollendi corꝑis potestatẽ. Ita eos ⁊ cñ uoluit stare cõpulit: ⁊ c̃ libuit abi¬¬
tem dũ in uico qͦdã tẽplũ antiqͥssimũ diriusset.
⁊ arborẽ pinũ quȩ fano erat ꝓxima eẽt. aggressꝰ excid̾e. tũ uͦ
antistes loci illiꝰ cet̾aq gentiliũ turba: cepit obsistere. Et cũ idem
illi dũ tẽplũ euertit᷑ ĩpante dño qͥ euisset̃: succidi arborẽ ñ pacie¬
bant᷑. Ille eos sedulo ãmonere nicħ eẽ. religionis instipite. deum
potiꝰ cui seriiret ipse seq̃rent᷑. Arborẽ illã excidi oport̾e: qr eẽt.
demoni dedicata. Tũ unꝰ ex his qͥ erat audacior cet̾is. si habes in qͥt
aliꝗͣ de dõ tuo quẽ dicis te colere fiduciã: nosmet ipsi succidimus
hanc arborẽ. tu ruentẽ excipe. Et si tecũ ÷ tuus ut dicis dñs: euadeᷤᷤ.

Expanded text:
esse illam frequentiam, non sacrorum, eleuata rursum manu dat eis abeundi esse illam frequentiam, non sacrorum, eleuata rursum manu dat eis abeundi et tollendi corporis potestatem. ita eos et cum uoluit, stare conpulit, et cum libuit, abiissimum diruisset  arborem pinum, quae fano erat proxima, esset adgressus excidere, tum uero antistes loci illius ceteraque gentilium turba coepit obsistere. et cum idem illi, dum templum euertitur, imperante Domino quieuissent, succidi arborem non patiebantur. ille eos sedulo commonere, nihil esse religionis in stipite: Deum potius, cui seruiret ipse, sequerentur: arborem illam succidi oportere, quia esset daemoni dedicata. tum unus ex illis qui erat audacior ceteris: si habes, inquit, aliquam de Deo tuo, quem dicis te colere, fiduciam, nosmet ipsi succidemus hanc arborem, tu ruentem excipe: et si tecum est tuus, ut dicis, Dominus, euades.
Abbreviated transcription (Latin):
fun̾e oeferebat᷑: obiuũ hab̾et. Cõspicat᷑q eminꝰ uenientiũ turbã.
qͥdnã id eẽt. ignarꝰ: paululũ stetit. Nã fere qͥngentoꝵ passuũ in ter¬
uallũ erat: ut difficile fuerit dinoscere qͥd uidet. Tam̃ qr rusticã ma¬¬
nũ cerñet.⁊ agente uento lintramina corpori supiecta uolitarent.⁊
ꝓfanos sacrificioꝵ ritꝰ agi credidit. qr ẽẽt. hec galloꝵ rusticis cõsue¬
tudo simulacra demonũ candido tecta uelamine misera ꝑ agros
suos cirtũferre dem̃tia. Eleuato gͦ in adu̾sũ signo crucis: imꝑat tur¬
be ñ mou̾i loco. onꝰq depon̾e. hic uͦ mirũ in modũ uid̾es: miseros
pͥmũ uelud saxa riguisse. dein cũ ꝓmouere sũmo conamine inte¬
rent᷑. ultͣ accede ñ ualentes. ridiculã ĩ uertiginẽ rotabant᷑: donec
uicti. corꝑis onꝰ deponunt: attoniti ⁊ semet inuicẽ aspec tantes.
qͥdnã s accidiss et. taciti cogitantes. S: beatꝰ uir cõꝑisset ex eqͥarũ

Expanded text:
enientium turbam, quidnam id esset ignarus, paululum stetit: nam fere quingentorum passuum interuallum erat, ut difficile fuerit dinoscere quid uideret. tamen quia rusticam manum cerneret et agente uento lintea corpori superiecta uolitarent, profanos sacrificiorum ritus agi credidit: quia esset haec Gallorum rusticis consuetudo, simulacra daemonum candido tecta uelamine misera per agros suos circumferre dementia. leuato ergo in aduersos signo crucis imperat turbae non moueri loco onusque deponere. hic uero mirum in modum uideres miseros primum uelut saxa riguisse. dein, cum promouere se summo conamine niterentur, ultra accedere non ualentes ridiculam in uertiginem rotabantur, donec uicti corporis onus ponunt: attoniti et semet inuicem aspicientes, quidnam sibi accidisset, taciti cogitabant. sed cum beatus uir conperisset exequiarum
Abbreviated transcription (Latin):
ra ꝑcussũ. uulgi errore celebratũ. Sibi nicħ cũ mr̃ibꝰ eẽ. cõmune.
cũ illos gła. se pena teneret. Mirũ ĩmodũ uocẽ loqͣntis qͥ aderant
audiebant: ꝑsonã tñ ñ uidebant. Tũ martinꝰ qͥd uidisset expo¬
suit. Iussitq ex eo loco altare qͥ ibi fuerat sũmoueri: atq ppłm.¬
tra
suꝑsticionis illiꝰ absoluit errore. UIIIIAccidit aũ insequenti¬

Expanded text:
ra percussum, uulgi errore celebratum: sibi nihil cum martyribus esse commune, ra percussum, uulgi errore celebratum: sibi nihil cum martyribus esse commune, cum illos gloria, se poena retineret. mirum in modum uocem loquentis qui aderant audiebant, personam tamen non uidebant. tum Martinus quid uidisset exposuit iussitque ex eo loco altare, quod ibi fuerat, submoueri, adque ita stitionis illius absoluit errore.
Abbreviated transcription (Latin):
edũ reliquas uirtutes eiꝰ quas ĩ ep̃atu enit aggrediar:
erat aud longe ab oppido ꝓximꝰ monast᷑ii locꝰ. quẽ falsa hi¬
minũ opinio. uelud cõsepultis martiribꝰ ibi sacrauerat. Nã
⁊ altare ibi asuꝑioribꝰ ep̃is cõstitutũ habebat᷑. S martinꝰ ñ te¬
mere adhibens in certis fidẽ. ab his qͥ maiores natu erant prb̃is
ł clericis flagitabat nom̃ s mr̃is. ⁊ tẽꝑa passionis ostendi.
Grande seserupulo ꝑmoueri ꝗ incħ certi cõstans s maior ũ
menioria tradidisset. Cũ aliqͣndiu gͦ aloco illo se abstimusset.
nec derogans ieligioni ꝗ ĩcertꝰ erat: nec auctoritatẽ suã uul¬
go accõmodans. ne suꝑsticio cõualesceret. qͦdã die paucis secum
adhibitis fr̃ibꝰ ad locũ ꝑgit. Deinc suꝑ sepulcͥrũ ipsũstans or auit ad
uidet ꝓpe assistere. umbrã sordidã. trucẽ. Imꝑat nom̃ meritũq
ut loq̃ret᷑. Nom̃ dic̃ : de crimine cõfitet᷑. latronẽ se fuisse. ob scele¬

Expanded text:
ed ut reliquas uirtutes eius, quas in episcopatu egit, adgrediar, erat haut longe ab oppido proximus monasterio locus, quem falsa hominum opinio, uelut consepultis ibi martyribus, sacrauerat: nam et altare ibi a superioribus episcopis constitutum habebatur. sed Martinus non temere adhibens incertis fidem, ab his, qui maiores natu erant, presbyteris uel clericis flagitabat nomen sibi martyris, tempus passionis ostendi: grandi se scrupulo permoueri, quod nihil certi constans sibi maiorum memoria tradidisset. cum aliquandiu ergo a loco illo se abstinuisset, nec derogans religioni, quia incertus erat, nec auctoritatem suam uulgo adcommodans, ne superstitio conualesceret, quodam die paucis secum adhibitis fratribus ad locum pergit. dehinc super sepulchrum ipsum adstans orauit ad vidit prope assistere umbram sordidam, trucem. Imperat, nomen meritumque ue loqueretur. nomen edicit, de crimine confitetur: latronem se fuisse, ob scele
Abbreviated transcription (Latin):
fuiss oꝑata: q̃ in qͥbꝰ dã locis ñtimuss ĩcidẽ eu̾głicã u̾itatẽ. Adu̾sũ
hec ep̃i obstinatiꝰ renitentes: ꝓpotestate cogebant. recta etiã uniu̾sa cũ
pͣuis: ⁊cũ ip̃o auctore auctore dãpari: qr satis suꝑq suffic̾ent libri qͦs

Expanded text:
fuisset operata, quae in quibusdam locis non timuisset inpetere euangelicam ueritatem. aduersum fuisset operata, quae in quibusdam locis non timuisset inpetere euangelicam ueritatem. aduersum haec epravis et cum ipso auctore damnare: quia satis superque sufficerent libri quos
Abbreviated transcription (Latin):
tant: neq hñt neq hab̃e cupiũt. Nlãcũ gͦ prb̃o illi.xͨᷤ nũmoᷤᷤ au¬
reos obtulissem: refugit altiore ꝯsilio: ꝓtestatꝰ eccłiã auro ñ strui
s potiꝰ destrui. Aliqͣntulũ ei uestim̃toꝵ ĩdulsimꝰ. Qđ c̃ille benig¬
ne accepisset: reuocantibꝰ nos admare nautis discessi mꝰ
ROS ꝑoOUE cursu septimo die alexandriã ꝑuenimꝰ uͥ
feda ĩt̾ ep̃os atq monachos e̾tamina g̾ebãt᷑. ex ea occasio¬
ne uł causa: qr ꝯgregati ĩ unũ ẽ tꝰ sac̾dotũ freq̃ntibꝰ de-¬
creuisse sinodis uidebant᷑: neqͥs origenis libros leg̾et aut
ab hetieis potiꝰ fraudulent̾ ĩserta dicebant: ⁊ iõ ñ ꝓpt̾ illa q̃ ĩ
rep̃hensionẽ m̾ito uocarent᷑. etiã reliq̃ eẽ dãpnãda: cũ legentiũ fides
facile possit hab̃e discrim̃: nefalsata seq̃retur. ⁊ tñ catholice disputata
recin̾et. Nõ eẽ aũ mir̃. sũ libris neotericis ⁊ recens scriptis fraus ħetiea

Expanded text:
nt neque habere cupiunt. nam cum ego presbytero illi decem nummos aureos obtulissem, refugit, altiore consilio protestatus, ecclesiam auro non instrui, sed potius destrui. aliquantulum ei uestimentorum indulsimus. Quod cum ille benigne accepisset, reuocantibus ad mare nautis discessimus, prosperoque cursu septimo die Alexandriam peruenimus, ubi foeda inter episcopos adque monachos certamina gerebantur ex ea occasione uel causa, quia congregati in unum saepius sacerdotes frequentibus decreuisse synodis uidebantur, ne quis Origenis libros legeret aut ab haereticis potius fraudulenter inserta dicebant: et ideo non propter illa, quae in reprehensionem merito uocarentur, etiam reliqua esse damnanda, cum legentium fides facile possit habere discrimen, ne falsata sequerentur et tamen catholice disputata retinerent. non esse autem mirum, si in libris neotericis et recens scriptis fraus haeretica
Abbreviated transcription (Latin):
tẽptabat. S nõfuit aĩmꝰ ibi ꝯsif̾e: uͥ recens frat̾ne cladis feruebat in¬
uidia. Nã ⁊ sifortasse uicdeant᷑ parere ep̃is debusse: ñ obhaẽ tñ causã
multitudinẽ tantã sub xͥ ꝯfessione uiuentẽ. p̾sertĩ ab ep̃is oportuis

Expanded text:
tentabat. Sed non fuit animus ibi consistere, ubi recens frattentabat. Sed non fuit animus ibi consistere, ubi recens fratuidia. nam etsi fortasse uideantur parere episcopis debuisse, non ob hanc tamen causam multitudinem tantam sub Christi confessione uiuentem, praesertim ab episcop
Abbreviated transcription (Latin):
sus. mortẽ ꝓ hoĩnis et̾nitate gꝰtass ita eẽt eodẽ ordine passioĩs etiã diabo¬
lũ redẽptur᷑: qr ħ bonitati illiꝰ pietatiq ꝯgrueret. ut qͥ ꝑditũ hominẽ re-¬
formasset. ꝓlapsũ qͦ angłm lib̾aret. Cũ ħ atq alia istiꝰ modi. ab ep̃is
ꝓdent᷑ extudiis partiũ orta seditio ẽ. Que c̃ repͥmi sac̾dotũ auctoritate
tis. ĩ nulla ꝯsiste sedesin̾ent᷑. Illud me ad modũ ꝓmouebat: qieronimꝰ
uir maxime catholic̃ ⁊ sacre legis ꝑttissimꝰ: origenẽ secutꝰ pͥmo tp̃r pu¬
tabat᷑: q̃m nuc̃ idẽ p̃cipue uł oĩa illtꝰ scͥpta dãpnaret. Nec uͦ ausi. deqͦ
quã tem̾e iudicare. Pr̃antissim. tñ uiri ⁊ doctissimi: ferebant᷑ ĩ hoc
certamine desidẽ. S tñ siue illud errorẽ. ut ego sentio. siue ħesis¬
turbatione: cũ ueni alexandriã fluctuabat. Meqͥdẽ ep̃s illiꝰ ci¬
uitats benigne ad modũ. ⁊ meliꝰ ꝗͣ opinabat excepit: ⁊ secũ ten̾e

Expanded text:
mortem pro hominis aeternitate gustasset; ita esset eodem ordine passionis etiam diabolum redempturus: quia hoc bonitati illius pietatique congrueret, ut qui perditum hominem reformasset, prolapsum quoque angelum liberaret. Cum haec atque alia istiusmodi ab episcopis proderentur, ex studiis partium orta est seditio: quae cum reprimi sacerdotum auctoritate tis in nulla consistere sede sinerentur. Illud me admodum permovebat, quod Hieronymus, vir maxime catholicus et sacrae legis peritissimus, Origenem secutus primo tempore putabatur, quem nunc idem praecipue, vel omnia illoquam temere iudicare, praestantissimi tamen uiri et doctissimi ferebantur in hoc certamine dissidere. sed tamen siue ille error est, ut ego sentio, siue turbatione cum veni, Alexandria fluctuabat. Me quidem episcopus illius civitatis benigne admodum, et melius quam opinabar excepit, secumque tenere
Abbreviated transcription (Latin):
tulũ erubescens: dũfatigationẽ meã accepit: facis ĩ qͥd sulpiei
tuo more. qͥ nullã occasionẽ siq̃ tͥ ꝓrrecta fuerit omittis. qͥnnos edaci

Expanded text:
tulum erubescens, dum fatigationem meam accepit, Facis, inquit, Sulpici, tulum erubescens, dum fatigationem meam accepit, Facis, inquit, Sulpici, tuo more, qui nullam occasionem, si qua tibi porrecta fuerit, omittis, quin nos edaci
Abbreviated transcription (Latin):
t̾rã: ut ẽ. mos humani ingenii nat̾am locoꝵ cultũq habitantiũ
uoluisse cognoscẽ: xͥanos nos eẽ. Idp̃cipue q̃rere: an ẽẽnt aliqͥ ĩt
illas solitudines rͥam. Tũ uͦ ille flens gaudio: ad genua nr̃a ꝓuol¬
uit̾. It̾ũ nos ac sepiꝰ ex oscłatos. ĩuitat ad orationẽ. Deĩde positis
ĩt̾rã ueruec̃ pellibͣ: facit nos discũb̾e. Apponit pͣndiũ sane lo¬
cupletissimũ. dimidiũ panẽ ordeaceũ. Eramꝰ aũ nos qͣtuor: ip̃e
erat qͥnt᷑. Facicłm etiã herbe ĩtulit. cuiꝰ nom̃ excidit: q̃m̃de
simił exub̃ans foliis. saporẽ melł pr̃abat. huiꝰ p̃dulci ad mo¬
dũ suauitate delec̾tati. atq exsaciati sumꝰ. Ad hec sub ridens
ego adgallũ meũ. qͥd ĩꝗͣ galle: Placet netͥ pͣndiũ fasciels her¬
bar̃. ⁊ panis dimidiꝰ uiris qͥnq : Tũ ille sic̃ ẽ u̾ecundissimꝰ. aliqͣn¬

Expanded text:
terram, ut sit mos humani Ingenii, naturam locorum cultumque habitantium terram, ut sit mos humani Ingenii, naturam locorum cultumque habitantium uoluisse cognoscere: Christianos nos esse: id praecipue quaerere, an essent aliqillas solitudines Christiani. Tum vero ille flens gaudio, ad genua nostra provolvitur: iterum nos ac saepius exosculatus invitat ad orationem; deinde impositis in terram vervecum pellibus facit nos discumbere. Apponit prandium sane locupletissimum, dimidium panem hordeaceum. Eramus autem nos quatuor, ipse erat quintus. Fasciculum etiam herbae intilis exuberans foliis, saporem mellis praestabat: hujus praedulci admodum suavitate delectati atque exsatiati sumus. Ad haec subridens ego ad Gallum meum, Quid, inquam, Galle? placetne tibi prandium, fasciculus herbarum et panis dimidius viris quinque? Tum ille, sicut est verecundissimus, aliquan
Abbreviated transcription (Latin):
quedã amari ꝓmunctoria uentis resistũt: t̾ra aliqͣntulũ solidior
herba rarã atq ispidã gignit. Ea ouib̾ ẽ. pabulũ satis itile. In¬
cole lacte uiuũt. Qsollertiores st̃ uelud ita dixim ditiores: orde¬
aceo pane utitut᷑ Ea ibi sola messisẽ: q̃celeritate ꝓuent᷑. ꝑnat̾a
soł siue aeris. uentoꝵ casus euade solet. Qiuppe fert̾ adiẽ iacti
seminis. trigełmo die matutascere. Cõ sifte̾ aũ ibi hoĩes nalia
oraẽ. deserto illi ꝯtigua. qͥ int̾ egiptũ ⁊ africã ĩt̾iacet. E q̃ olĩ cato
cesarem sugiens. dux̃ er̾citũ. Ergo adtuguriũ illud q eminꝰ ꝯ̃s¬
pex̾ã ꝑtendens: ĩ uenio senem ĩ ueste pellitia. molã manu u̾tẽtẽ.
Cõ salutat᷑ accepit nos benigne. Eiectos nos ullud lit̾ꝰ exponunꝰ:
ine statĩ repet̾e cursũ possemꝰ: maris malitia atin̾i. Egressos ĩ

Expanded text:
quaedam a mari promuntoria uentis resistunt, terra aliquantulum solidior quaedam a mari promuntoria uentis resistunt, terra aliquantulum solidior herbam raram adque hispidam gignit: ea ouibus pabulum est satis utile. incolae lacte uiuunt: qui autem sollertiores sunt uel, ut ita dixerim, ditiores, hordeacio pane utuntur. ea ibi sola messis est, quae celeritate prouentus per naturam soli saeuientium uentorum casus euadere solet: quippe fertur a die iacti seminis tricensimo die maturescere. consistere autem ibi homines non alia ora est, deserto illi contigua, quod inter Aegyptum et Africam interiacet, per quod olim Cato Caesarem fugiens duxit exercitum. Ergo ad tugurium illud, quod eminus conspexeram, pertendi: ibi inuenio senem in ueste pellicia. molam manu uertentem. consalutatos accepit nos benigne. eiectos nos in illud litus exponimus, et ne statim repetere cursum possimus, maris mollitie detineri: egressos in
Abbreviated transcription (Latin):
africe ĩtiumꝰ: ad eo ꝓsꝑa dĩ nutu nauigatio fuit. Libuit aĩo ad ire
cartaginẽ. loca uisitare scõꝵ: ⁊ p̃cipue ad sepulcrũ cipͥani mr̃is
ad orare. Quĩto decimo die adportũ regressi. ꝓuectiq ĩaltũ alexã¬
driã petentes: reluc tante austro pene ĩsirtes illati sumꝰ. Qđ ꝓuidi
naute cauentes: iactis nauẽ anchoris sistũt. Sub ocłis aũ t̾ra ꝯtinẽs
erat. ĩqͣm caphis egressi. cũ uacua abhumano cultu oĩa c̾neremꝰ:
ego studiosiꝰ explorandoꝵ locoꝵ gr̃a longiꝰ ꝓcessi. Tribꝰ fere alitore
milibꝰ paruũ tuguriũ int̾ arenas cõspicio: cuiꝰ tectũ sic̃ salutiꝰ ait.
qͣsi carina nauis erat ꝯtiguũ t̾re satis firmis tabulatis ꝯstratũ
fragiũ sit. Uulla ibi germina. sata nulla ꝑueniũt: qͥppe ĩstabi¬
li solo. arentib arenis ad om̃ẽ motũ uentoꝵ cedentibꝰ. Uer̃ uͥ au̾sa

Expanded text:
Africae intrauimus: adeo prospera Dei nutu nauigatio fuit. libuit animo adire Africae intrauimus: adeo prospera Dei nutu nauigatio fuit. libuit animo adire Carthaginem, loca uisitare sanctorum et praecipue ad sepulchrum Cypriani martyris adorare. quinto decimo die ad portum regressi prouectique in altum, Alexandriam petentes, reluctante austro paene in Syrten inlati sumus: quod prouidi nautae cauentes iactis nauem anchoris sistunt. sub oculis autem terra continens erat, in quam scaphis egressi cum uacua humano cultu omnia cerneremus, ego studiosius explorandorum locorum gratia longius processi. tribus fere a litore milibus paruum tugurium inter harenas conspicio, cuius tectum, sicut Salustius ait, asi carina nauis erat, contiguum terrae, satis firmis tabulatis constratum, fragium sit. nulla ibi germina, sata nulla proueniunt, quippe instabili loco arentibus harenis ad omnem motum uentorum cedentibus. uerum ubi auersa
Abbreviated transcription (Latin):
reliq̃rã saẽdotes tales sint qͣles eos añꝗͣ ꝓficiscerer noueramꝰ Tũgͥ ego
absit te ĩꝗͣ ista q̃rere. q̃ aut una mec̃ uit puto nosti. aut si ignoras.
ñ audire sit meliꝰ. Illud retic̾e ñpossũ. ñ solũ illos deqͥb ĩt̾rogas.
nil meliores ꝗͣ nou̾as factos: s unũ illũ nr̃i qͦndã amantẽ. ĩ quo res¬
pirare abistoꝵ ĩsectationibꝰ solebamꝰ asꝑiorẽ nob̃ fuisse ꝗͣ debuit. llec-¬
uͦ qͥcꝗͣ uillũ ĩclem̃ciꝰ dicã: qr ⁊iamic̃ colui. ⁊ tẽ etiã amaui cũputabat᷑
ĩimicꝰ. Me aũ ħ tacitis cogitatioibꝰ reuoluentẽ. ad modũ dolor iste. cõ¬
pungit: pene nos sapientis ⁊religiosi uiri amicicia destitutos: Illũ
nast̃ relinqͣmꝰ te potiꝰ ut dudũ spopondãs audiamꝰ. Ita ĩquit fiat
postumiañ. Qd cũ dixiss paululũ õs ꝯticumꝰ. De ĩciliciũ cui ĩsgł̃at
pici hĩc abiens uale dixi. uͥ narbone nauẽ soluimꝰ. qͥnto die portũ

Expanded text:
reliqueram sacerdotes, tales sint, quales eos antequam proficiscerer noueramus. Tum ego, absiste, inquam, ista quaerere, quae aut una mecum ut puto nosti, aut si ignoras, n audire sit melius. Illud reticere non possum, non solum illos de quibus interrogas, nihil meliores quam noveras factos; sed unum illum nostri quondam amantem, in quo respirare ab istorum insectationibus solebamus, asperiorem nobis fuisse quam debuit. Nec colui, et tunc etiam amavi cum putabatur inimicus. Me autem haec tacitis cogitationibus resolventem admodum dolor iste compungit pene nos sapientis et religiosi viri amicitia destitutos, illum na sunt, relinquamus: te potius, ut dudum spoponderas, audiamus. Ita, inquit, fiat, Postumianus. quod cum dixisset, paululum omnes conticuimus: dein cilicium, cui insederat, re tibi, Sulpici, hinc abiens ualedixi, ubi Narbone nauem soluimus, quinto die portum