comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ errare puto. qr te nec ip̃e pacieris. quã ius ħ ꝑ ĩde dicat᷑. acsi in-
restant eusebiꝰ emisenꝰ. theodorꝰ. eracleotes. ⁊ quẽ paule pꝰ cõmemoras
ioħs: qͥdudũ inpontificali gradu cõstantinopolitanã rer̃ eccłiã. Porro
nob̃ defuisse qd ineo qd asserimꝰ sequerem᷑: quãꝗͣ sic̃ paulo añ dixi tan¬
tũmͦ scripturis canonicis. hãc ingenuã debeã seruitutẽ. qͣ eas solas
ita seqͣr: ut ꝯcͥptores ear̃ nicb ĩeis om̃ino errasse. nicħ fallacit̾ posu¬
isse. ñdubitẽ. Proĩde c̃quero t̾ciũ. ut tres etiã ego trib opponã: pos-¬
sem ego ut arbitror qͥdẽ facile repꝑire simulta legissem. Uer̃ptam̃
ip̃e mͥ ꝓhis om̃ibꝰ unmo supͣ hos õs apłs paulus occurrit. Ad ipsum
ꝯfugio ad ipsũ ab om̃ib qͥ aliud sentuĩt litt̾ar̃ eiꝰ tractatoribꝰ ꝓuo¬

Expanded text:
ergo errare puto quia nec te ipse patieris, quamuis hoc perinde dicatur, ac si in hergo errare puto quia nec te ipse patieris, quamuis hoc perinde dicatur, ac si in hrestant, Eusebius Emisenus, Theodorus Heracleotes et, quem paulo post commemoras, Iohannes, qui dudum in pontificali gradu Constantinopolitanam rexit ecclesiam. Porro nobis defuisse, quos in eo, quod adserimus, sequeremur. quamquam, sicut paulo ante dixi, tantum modo scripturis canonicis hanc ingenuam debeam seruitutem, qua eas solas ita sequar, ut conscriptores earum nihil in eis omnino errasse, nihil fallaciter posuisse non dubitem. proinde cum quaero tertium, ut tres etiam ego tribus opponam, possem quidem, ut arbitror, facile reperire, si multa legissem. uerum tamen ipse mihi pro his omnibus, immo supra hos omnes apostolus Paulus occurrit. ad ipsum confugio, ad ipsum ab omnibus, qui aliud sentiunt,. litterarum eius tractatoribus prouo
Abbreviated transcription (Latin):
quã ut ei daret᷑ obtrectandi maior occasio. qͣmulto mordaciꝰ cͥmi-¬
naret᷑ xͥ anos. fallacit̾ uł suas litt̾as scrib̾e. uł dĩ sui sacͣm̃ta portare.
Flagitas ame ut aliquẽ saltẽ uit̃ ostendã cuiꝰ inhac re sentẽtiã sim-
secutꝰ. cũ ti tãplures nominatĩ cominemorau̾is. qͥte ĩeo qd astruis p̾-¬
cesser̃: petens ut ĩ eo site rep̾hendo errantẽ. patiar errare cũ talibͦ
quoꝵ ego fateor neminẽ legi. S cũ sint ferme sex uł septẽ: hoꝵi iiͦiͦi.
auctoritatẽ tuqͦ ĩfringis. Nã laodicenũ cuiꝰ nom̃ taces. de eccłia diciᷤ.
nuꝑ egressũ: alexandrũ aũ uet̾em ħeticũ. originẽ qͦ aediliitiũ re-¬
p̃hensos abte lego ĩrecentioribꝰ opuscłis tuis. ⁊ñ mediocͥt̾. nec demedio-¬
cribꝰ questionibꝰ: quã uis orignẽ mirabilit̾ ante laudau̾is. Cũ his

Expanded text:
quam ut ei daretur obtrectandi maior occasio, qua multo mordacius crimiquam ut ei daretur obtrectandi maior occasio, qua multo mordacius criminaretur Christianos fallaciter uel suas litteras scribere uel dei sui sacramenta portare. Flagitas a me, ut aliquem saltem unum ostendam, cuius in hac re sententiam sim secutus, cum tu tam plures nominatim commemoraueris, qui te in eo, quod adstruis, praecesserunt, petens, ut in eo si te reprehendo errantem, patiar te errare cum talibus, quorum ego, fateor, neminem legi. sed cum sint ferme sex uel septem, horum quattuor auctoritatem tu quoque infringis. nam Laodicenum, cuius nomen taces, de ecclesia dicis nuper egressum, Alexandrum autem ueterem haereticum, Origenem uero ac Didymum reprehensos abs te lego in recentioribus opusculis tuis et non mediocriter nec de mediocribus quaestionibus, quamuis Origenem mirabiliter ante laudaueris. cum his
Abbreviated transcription (Latin):
di ñ loeꝰ utiq ẽ. łideł gͥ dispensator apł̃s paulus ꝓcul dubio nob̃ exhi-¬
bet inscribendo fidẽ. qr u̾itatis dispensator erat ñfalsitatis hacꝑ hoc
uer̃ scripsit se uidisse petrũ ñrecte ingredientẽ adu̾itatẽ euigłii. eisq
ĩ faciẽ restitisse qͥgs cog̾et uidaitare. Ipse uͦ petrus qͥ apaulo fiebat
tã rariꝰ. atq tã scĩus erẽplũ posteris p̃buit. qͦ ñdedignarent̾ sicuta
forte tramitẽ recti reliqͥssent etiã aposterioribꝰ corrigi: quã paulꝰ
ꝯficdent᷑ aucdent etiã minores maioribꝰ ꝓdefendenda eiiglica u̾ita¬
te salua frat̾na caritate resist̾e. Nã cũ satus sit a tenendo itin̾e
ĩ millo quã inaliqͦ declinare: multo ẽ. tam̃ mirabiliꝰ ilaudabill
libent̾ acciꝑe corrigentẽ: quã audact̾ corrig̾e deuitãtẽ. Laus itaꝙ
iuste lib̾̃tatis ĩpaulo. ⁊ scẽ humilitatis ĩpetro. quantũ m ꝓmodulo
meo uidet̾. magis fuerat ad u̾sus calũpnantẽ porfiriũ defendenda.

Expanded text:
 locus. Fidelis igitur dispensator apostolus Paulus procul dubio nobis exhibet in scribendo fidem; quia veritatis dispensator erat, non falsitatis. Ac per hoc verum scripsit, vidisse se Petrum non recte ingredientem ad veritatem Evangelii eiq quod gentes cogeret judaizare . Ipse vero Petrus, quod a Paulo fiebat ita rarius et sanctius exemplum posteris praebuit, quo non dedignarentur sicuposterioribus corrigi, quam Paulus. quo fidenter auderent etiam minores maioribus pro defendenda euangelica ueritate salua fraterna caritate resistere. nam cum satius sit a tenendo itinere in nullo quam in aliquo declinare. multo est tamen mirabilius et laudabilius libenter accipere corrigentem quam audacter corrigere deuiantem. laus itaque iustae libertatis in Paulo et sanctae humilitatis in Petro, quantum mihi pro modulo meo uidetur, magis fuerat aduersus calumniantem Porphyrium defendenda,
Abbreviated transcription (Latin):
pit᷑. Ad quã c̃ sollicitꝰ astitisset. ⁊qͥs cẽt. hic fletꝰ inqͥreret: ĩdicat᷑
imũ e familia seruilũ. laq̾o s uitã extorsisse. Quo cognito cellu-¬
lã in qͣ corpꝰ iacebat ingredit᷑. Ex clusisq o̾ibꝰ t̾ͥbis. suꝑstratꝰ corꝑi
aliqͣntisꝑ orauit. Nox iiuiscente uultu. marcescentibꝰ ocłis ĩ or̃a
illiꝰ defunctꝰ erigit᷑. Lentoq conamine enisꝰ assurg̾e. apphensaq
beati uri dext̾a in pedes cõstitit: atq cũ eo usq ad uestibulũ do

Expanded text:
licitus adstitisset et quis esset hic fletus inquireret, indicatur unum ex familia seruulum laqueo sibi uitam extorsisse. quo cognito cellulam, in qua corpus iacebat, ingreditur, exclusisque omnibus turbis superstratus corpori aliquantisper orauit. mox uiuescente uultu, marcescentibus oculis in ora illius defunctus erigitur: lentoque conamine enisus adsurgere, adprehensa beati uiri dextera in pedes constitit: adque ita cum eo usque ad uestibulum do
Abbreviated transcription (Latin):
piens. ⁊ egredi cellulã in qͣ corpꝰ iacebat cet̃os iubet: ac foribꝰ obsera-¬
tis suꝑ exanmata defuncti fris m̃bra ꝓst̃nit᷑. Et cũ aliqͣndiu ora¬
tabat euentũ. Uixq duarũ fere horarũ spaciũ int̾cesserat: inoet
defunctũ paulatĩ m̃bris õibꝰ cõmoueri: ⁊ laxatis ĩ usũ uidendi
irnuer. Mirũ spectaculũ: qd uidebant inũe quẽ mortuũ reliqͥs.¬

Expanded text:
piens egredi cellulam, in qua corpus iacebat, ceteros iubet, ac foribus obserapiens egredi cellulam, in qua corpus iacebat, ceteros iubet, ac foribus obseratis super exanimata defuncti fratris membra prosternitur. et cum aliquamdiu oratabat euentum: uixque duarum fere horarum spatium intercesserat, uidet defunctum paulatim membris omnibus commoueri et laxatis in usum uidendi inruunt. mirum spectaculum, quod uidebant uiuere, quem mortuum reliq
Abbreviated transcription (Latin):
santis intma iã morte sensisset. iminens ꝑiculũ oratione re¬
pulit: statĩq oĩs dolor fugatꝰ ẽ. Nec multo pꝰ cũ scõ hilario cõꝑ¬
isset regis penitentia potestatẽ fuisse redeundi : rome ei tẽptauit
occurrere. ꝓfecł q ẽ. ad urbẽ. cũ iã hilariꝰ p̃terisset: ita cũ ẽ. ues¬
tigiis ꝓsecutꝰ . Cỹq ab eo gratantissime fuisset susceptꝰ haud
ge. sibi ab opido monast᷑iũ collocauit. Quo tẽꝑe se riqͥdã cathecuminꝰ
nunx̃ cupiens scĩssimi iuri institui disciplinis. Paucis qͥppe int̾po¬
sitis diebꝰ langore correptꝰ: ui febriũ laborabat. Ac tũ martinꝰ
forte discesserat. Et cũ ꝑ triduũ defiusset: regressꝰ examme corpꝰ
inuenit. Ita subita mors fuerat: ut absq babtismate humanis rebꝰ
excedet. Corpꝰ ĩ medio positũ tristimerentiũ frm frcq̃ntabat᷑ officio
cũ martinꝰ flens ⁊ eiulans occurrit. Tũ uͦ tota sp̃m scm̃ m̃te cõti

Expanded text:
santis uicina iam morte sensisset, imminens periculum oratione repulit statimque omnis dolor fugatus est. nec multo post, cum sancto Hilario comperisset regis paenitentia potestatem indultam fuisse redeundi, Romae ei temptauit occurrere profectusque ad urbem est. Cum iam Hilarius praeterisset, ita eum est uestigiis prosecutus: cumque ab eo gratissime fuisset susceptus, haut longe sibi ab oppido monasterium conlocauit, quo tempore se ei quidam catechumenus iunxit, cupiens sanctissimi uiri institui disciplinis: paucisque interpositis diebus languore correptus ui febrium laborabat. ac tum Martinus forte discesserat: et cum per triduum defuisset, regressus exanime corpus inuenit: ita subita mors fuerat, ut absque baptismate humanis rebus excederet. corpus in medio positum tristi maerentium fratrum frequentabatur officio, cum Martinus flens e
Abbreviated transcription (Latin):
Menos pͥmꝰa: apd nos martini uirtutũ ł mat̾iał testimoniũ fuit
Dem tħ referre erat solitꝰ se corpe exutũ. ad tribunal iudicis
ductũ deputatũq obscuris locis ⁊ uul garibꝰ turbis tristẽ exct¬
puise sententiuã. Tũ ꝑouos angłos iudici fuisse suggestũ: hũc eẽ. ꝓ
quo martiꝰ oraret. Ita ꝑ cosdẽ angłos se nssũ reouci ⁊ martino
roditũ uiteq pͥstmȩ restitutũ. Ob hoc pͥmo tẽpe beati uiri

Expanded text:
os Martini uirtutum uel materia uel testimonium fuit. idem tamen referre erat solitus, se corpore exutum ad tribunal iudicis ductum deputandumque obscuris locis et uulgaribus turbis tristem excepisse sententiam: tum per duos angelos iudici fuisse suggestum, hunc esse pro quo Martinus oraret: ita per eosdem angelos se iussum reduci, et Martino redditum uitaeq
Abbreviated transcription (Latin):
brieiꝰ ad huc diaconꝰ inplatea ꝯuenit. Cui simplicit̾ ait. Ecce ego p̾stolor
beatũ ur̃: ⁊ nescio uͥsit. uł qͥd oꝑis agat. Cui bricteꝰ: sunqͥt delirũ illũ¬
queris. ꝓspice eminꝰ: ecce celũ solite sic̃ amens. respicit. sũq pauꝑ ille
occursireddito q pecierat impetrasset: brictionẽ diaconẽ. iuir beatꝰ
alloqͥt᷑. Enego bricci delirꝰ tͥ uideor: Cũq ille ꝯfusus hec audiens dix¬
sisse denegaret: ait scs martuiꝰ. Nõne aures mee ad os tuũ erant. cũ

Expanded text:
Brictium adhuc diaconum in platea convenit; cui simpliciter ait: 'Ecce! ego praestolor beatum virum et nescio, ubi sit vel quid operis agat'. Cui Brictius: 'Si', inququaeris, prospice eminus: ecce coelum solito sicut amens respicit. Cumque pauper ille, occursu reddito, quod petierat impetrasset, Briccium diaconum vir beatus alloquitur: En ego, Bricci, delirus tibi videor? Cumque ille confusus haec audiens, dixisse se denegaret, ait vir sanctus: Nonne aures meae ad
Abbreviated transcription (Latin):
ui ĩ scõ dĩ. ⁊eũ delir̃ ⁊ am̃tẽ uocaui: euiꝰ uidens uͥtutes ñcredidi. Post
cuiꝰ discessũ: auĩt turonici sac̾doti suo. Uade pꝰeũ: ⁊ exeᷤ negotium
nianꝰ uͦ egressus aturonis: u̾cellis italie ciuitatẽ egressus. iudicio ꝑ
cussus obiit ꝑegͥnꝰ. Turonici eiꝰ obitũ audientes ⁊ ĩsu̾a malicia ꝑseue¬
rantes. arm̃tiũ. ĩ etꝰ loco ꝯstituũt. At brictiꝰ ep̃s romã ueniens: cuet̾a
q̃ ꝑtułat pape refert. Qui ad sedẽ apłicã residens. pler̃q missar̃ sol¬
lempnia celebrauit: ibi qͥcqͥd ĩscõ dĩ deliq̃rat deflens. Septimo gͥ
nit. Ueniensq aduicũ eui en nom̃ est laudiacꝰ. sexto ab urbe milia¬
rio: mansionẽ accepit. Arm̃tiꝰ uͦ: febre corripit᷑. Media aũ nocte sp̃m¬
uelociꝰ: ut ad tumulandũ frẽm nr̃m. turonicũ. p̃ontificẽ oceurramꝰ
c ũq illi uenientes portã uuitatis ĩgredent᷑: ecce istũ ꝑ aliã portã

Expanded text:
us videns virtutes non credidi'. Post cuius abscessum aiunt Toronici sacerdoti suo: 'Vade post eum et exere negotium nianus vero egressus a Turonus, Vircellis Italiae civitatem adgressus, iudicio Dei percussus, obiit peregrinus. Toronici eius obitum audientes et in sua malitia perdurantes, Armentium in eius loco constituuQui ad sedem apostolicam resedens, plerumque missarum solemnia caelebravit ibi, quicquid in sanctum Dei deliquerat deflens. Septimo iginit; et veniens ad vicum cui nomen est Laudiacum, sexto ab urbe miliario, mansionem accepit. Armentius vero febre corripitur, media autem nocte spvelocius, ut ad tumulandum fratrem nostrum, Turonicum pontificem, occurramus'. Cumque illi venientes portam civitatis ingrederent, ecce! istum per aliam portam
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃s adsatis faciendũ ad huc ppło. pritas ardentes ĩbirro suo posuit:¬
⁊ ad se stringens. usq ad scm̃ sepulcrũ beati martim una cũ ppłoꝵ
t̾bis uadit. Proiectasq añ scm̃ sepulerũ prunas. uestim̃tũ inustũ ap¬
paruit. Illo qͦ sic ꝓseq̃nte. sic̃ istud uestim̃tũ habhis ignibꝰ uidetis il-¬
lesũ. ita ⁊ corpꝰ meũ atactu muliebris coitꝰ scitote impollutũ. Illis uͦ

Expanded text:
em ad satisfaciendo adhuc populo prunas ardentes in byrrum suum posuit, et ad se stringens, usque ad sepulchrum beati Martini una cum populorum turbis accedit, proiectasque ante sepulchrum prunas, vestimentum inustum apparuit. Illo quoque sic prosequente: 'Sicut istud vestimentum ab his ignibus videtis inlesum, ita et corpus meum a tactu muliebris coiti est inpollutum', illis vero
Abbreviated transcription (Latin):
ET ERym cũ ierosolimã inde petiturꝰ uentis rursum uł¬
ꝓtolomaidis lit̾ accesseris: sollicitꝰ inqͥras. uͥ sit ꝯsepultus nr
ille pompomiꝰ: nec fastidias uisitare ossa ꝑegͥna. Multas illic lacͥ¬
mas. tã ex affectu tuo ꝗͣ ex nr̃is funde usceribꝰ: ac licet ĩanz
mun̾e solũ ipsũ flore purpureo ⁊ suaue redolentibꝰ sparge. gͣm¬
nibꝰ. Dices tñ illi s ñ asꝑe. ñacerbe. ꝯpatientis alloqͥo. nõ ex ꝓbran¬
tis elogio: qͥsi uł te qͦndã uł me sẽꝑ audire uoluiss ⁊ martinũ
magis quã illũ quem nomire nolo fuiss unitatꝰ: nunꝗͣ ame
tãcrudelit̾ disparat᷑ ignoti pulu̾is regione tegeret᷑: naufragi
sorte p̃donis passꝰ
ĩ mecdio mari mortẽ: ⁊ uix in
extremo nactus
littore sepulturã. Uideant hoc
suã : tuł nc̃ adu̾sũ me grassari desinant iundicati. hec cũ mapi-¬
me flebili uoce gem̾emꝰ: om̃iũ lacͥmis ꝑnr̃a lam̃ta ꝯmotis: cũ-

Expanded text:
eterum cum Hierosolyma inde petiturus uentis rursum uePtolemaidis litus accesseris, sollicitus inquiras, ubi sit consepultus noster ille Pomponius, nec fastidias uisitare ossa peregrina. multas illic lacrimas tam ex affectu tuo quam ex nostris funde uisceribus, ac licet inani munere solum ipsum flore purpureo et suaue redolentibbrantis elogio: quod si vel te quondam, vel me semper audire voluisset, et Martinum magis quam illum, quem nominare nolo, fuisset imitatus: numquam a me tam crudeliter disparatus, ignoti pulveris syrte tegeretur, naufragi sorte praedonis passus in medio mari mortem, et vix in extremo nactus littore sepulturam. Videant hoc suam et uel nunc aduersum me grassari desinant uindicati. Haec cum maxime flebili uoce gemeremus, omnium lacrimis per nostra lamenta commotis, cum
Abbreviated transcription (Latin):
umcendum: qui in nuillam se pronior iclintiuerit. Nec mo-¬
ri timuit : nec iuuere recusauit. Itaq cum iam ꝑ aliquot
dies iii febrium teneretur: non tamen a dei opere cessabat.
Pernox in orationibus ⁊ iugiliis. fasticentes artus spiritui
seruire cogebat: nobili illo stratu suo.incinere ⁊ cilicio re¬
cubans. Et cum a discipulis rogaretur. ut saltim uilia sibi
sineret stramenta supponi: non decet inquit filii apistianũ
nisi in cmere mori. Ego si aliud uobis exemplũ relinquo:¬
ipse peccaui. Oculis ac manibus in celum semꝑ intentus:
miuctum ab oratione spiritum non relaxabat. Et cum
a presbiteris qui t̾um ad eum confluxerant rogaretur
ut corpusculũ lateris mutatione releuaret: sinite inquit.
sinte fratres me cclum potus respicere quam terram: et
suo iam itinere iturus ad dñm spiritus dirigatur. hec locu¬
tus: diabolum uidet ꝓpt̾ assisttre. Qind hic inquit astas cruen-¬

Expanded text:
uincendum, qui in nullam se partem pronior inclinauerit, nec mouincendum, qui in nullam se partem pronior inclinauerit, nec mori timuerit nec uiuere recusauerit. itaque cum iam per aliquot dies ui febrium teneretur, non tamen ab opere Dei cessabat: pernoctans in orationibus et uigiliis fatiscentes artus spiritui seruire cogebat, nobili illo strato suo in cinere et cilicio recubans. et cum a discipulis rogaretur ut saltim uilia sibi sineret stramenta subponi, non decet, inquit, Christianum nisi in cinere mori: ego si aliud uobis exemplum relinquo, peccaui. oculis tamen ac manibus in caelum semper intentis inuictum ab oratione spiritum non relaxabat. et cum a presbyteris, qui tunc ad eum conuenerant, rogaretur ut corpusculum lateris mutatione releuaret, sinite, inquit, sinite me, fratres, caelum potius respicere quam terram, ut suo iam itinere iturus ad Dominum spiritus dirigatur. haec locutus diabolum uidit prope adsistere. quid hic, inquit, adstas, cruen
Abbreviated transcription (Latin):
hac tantum flentibus uoce respondit. Domine si
adhuc populo tuo sum necessarus ⁊ non recuso labo¬
rem: fiat uoluntas tua. Nimirũ inter spem amo¬
remq positus. dubitauit pene quid mallet: quia
nec hos desorere. nec a xpisto uolebat diucius separa¬
riꝰ nichil tamen in uoto suo ponens aut uoluntati
relinquens. totum se dñi arbitrio potestatiq cõmittens.¬
Nonne tͥ his paucissimis uerbis dicere uidetur: grauis
quidem est dñe corporee pugna miliciȩ ⁊ iã satis est ouod
huc usq certarn s si adhuc in eodem labore pro castris
tuorum stare me precipis non recuso nec fatiscentem cau¬
sabor otiode: iinuia tua ocuotus implebo sub signistius
esuo adusoi tuauesseris milttabo : et iã quamius optata sit seni¬
meseius cedere senectuti: ac si tam parcis etati bonimes
michi. domine fiat uoluntas tua. Hos quibus timcoipsẽ
custodies. O iirum in effabilem. nec labore inctum. nec morte

Expanded text:
hac tantum flentibus uoce respondit: Domine, si hac tantum flentibus uoce respondit: Domine, si adhuc populo tuo sum necessarius, non recuso laborem: fiat uoluntas tna.nimirum inter spem maeroremque positus dubitauit paene quid mallet, quia nec hos deserere nec a Christo uolebat diutius separari. nihil tamen in uoto suo ponens ant uoluntati relinquens, totum se Domini arbitrio potestatique committensens: grauis quidem est, Domine, corporea pugna militiae et iam satis est, quod hucusque certaui: sed si adhuc in eodem labore pro castris tuis stare me praecipis, non recuso nec fatiscentem causabor aetatem. munia tua deuotus inplebo, sub signis tuis, quoadusque ipse tu iusseris, militabo. et quamcedere nescius senectuti. quodsi iam parcis aetati, bonum mihi est, Domine, uoluntas tua: hos uero, quibus timeo, ipse custodies. o uirum ineffabilem, nec labore uictum nec morte
Abbreviated transcription (Latin):
omnes in unum ille uolucres congregate. relicto
flumine montes siluasq petierunt non sine ammi-¬
ratione multorum. qui tantam in martino uir¬
tutem uiderent. ut etiam auibus imperaret. Aliquan-¬
diu gergo in uico illo uel in ecclesia ad quam ierat
cominoratus.⁊ pace inter clericos restituta. cum
iam regredi ad monasterium cogitaret: uiribus cor¬
poris cepit repente destitui. Conuocatisq oiscipulis
idicat se iam resolui. Tum uero meror ⁊ luctus:
omnium uox una plangentuam. Cur nos pater
deseris. ⁊ aut cui nos desolatos relinquis: Iniradent¬
enim gregẽ tuum lupi rapaces. Et quis eos a mor¬
sibus nostris: percusso pastore prohibebit: Scimu
quidem desiderare te ap̃m: sed salua sunt tibi p̃mia
tua. nec dilata minuentur. Nostri potius miserere
quos deseris. Tunc ille motus his stecibus: ut totus
semper in domino misericordie uisceribus affluebat.
lacrimasse perhibetur. Conuersusq ad dominum:

Expanded text:
omnes in unum illae uolucres congregatae, relicto omnes in unum illae uolucres congregatae, relicto flumine, montes siluasque petierunt, non sine admiratione multorum, qui tantam in Martino uirtutem uiderent, ut etiam aui- bus imperaret./aliquandiu ergo in uico illo uel in ecclesia, ad quam ierat, commoratus, pace inter clericos restituta cum iam regredi ad monasterium cogitaret, uiribus corporis coepit repente destitui, conuocatisque fratribus indicat se iam resolui. tunc uero maeror et luctus omnium et uox una plangentium: cur nos, pater, deseris? aut cui nos desolatos relinquis? inuadent gregem tuum lupi rapaces: quis nos a morsibus eorum percusso pastore prohibebit? scimus quidem desiderare te Christum, sed salua tibi sunt tua praemia nec dilata minuentur: nostri potius miserere, quos deseris. tunc ille motus his fletibus, ut totus semper in Domino misericordiae uisceribus afluebat, lacrimasse perhibetur: conuersusque ad Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
artinus agitur obitum suum longe ante presciuit:
dixitq freitrihus dissolutionem sui corporis imi¬
nere. In terta causa extitit : qua condatensem dio¬
cesim uisitaret. Nam clericis inter se ecclesie illius dis-¬
cordantibus. pacem cupiens reformare : licet finem die¬¬
rum suorum non ignoraret. proficisci tamen ob istuis
modi causam non recusaiuit: bonam hanc uirtutum
suarum con summationem ex istimans: si pacem ȩcclesiȩ
redditam reliorusset. Itaq profectus cum suo illo
ut semper frequentissimo oiscipuloru sant tissimoq
comitatu: mergos in flumine conspicatur piscium
predam sequi. ⁊ rapacem ingluuiem assiduis urgere
capturis. Forma inquit hec demonum est. Insidiant᷑
incautis. capiunt nescientes. captos deuorant: exsa-¬
turari non queunt deuoratis. Imperat deinde poten¬
ti uirtute uerborum : ut eum cui innatabant
gurgitem relinquentes. aridas peterent desertasq
regiones: eo nimirum circa aues illas usus impio.
quo demones fugare consueuerat. Ita grege facto

Expanded text:
artinus igitur obitum suum longe ante praesciit dixitque fratribus dissolutionem sui corporis inminere. interea causa extitit, qua Condacensem dioecesim uisitaret. nam clericis inter se ecclesiae illius discordantibus pacem cupiens reformare, licet finem dierum suorum non ignorasset, proficisci tamen ob istius modi causam non recusauit, bonam hanc uirtutum suarum consummationem existimans, si pacem ecclesiae redditam reliquisset. /ita profectus cum suo illo, ut semper, frequentissimo discipulorum sanctissimoque comitatu mergos in flumine conspicatur piscium praedam sequi et rapacem ingluuiem adsiduis urguere capturis. forma, inquit, haec daemonum est: insidiantur incautis, capiunt nescientes, captos deuorant exsaturarique non queunt deuoratis. imperat deinde potenti uerbo, ut eum, cui innatabant, gurgitem relinquentes aridas peterent desertasque regiones, eo nimirum circa aues illas usus imperio, quo daemones fugare consueuerat. ita grege facto
Abbreviated transcription (Latin):
beati uiri corpꝰ usq ad locũ sepulchri imnis canora celes¬
⁊ibꝰ turba ꝓsequit᷑. Cõparet᷑ si placet scłaris illa pompa:
nõ dicã funeris s triumphi. Quid simile martim exequiis
conferctur: Ducant illi p̃ curribꝰ suis. uinctos pꝰ terga
Martino diuinis plaudit᷑ psalmis: martinus himnis ce-¬
lestibꝰ honorat᷑. Illi pꝰ triũphos suos in tartara seua
trudunt᷑. Martinꝰ habrae sinu letus excipitur: mar¬
tinꝰ hic pauꝑ ⁊ modicꝰ. celũ diues ingredit᷑. Illinc ut spero

Expanded text:
i uiri corpus usque ad locum sepulchri hymnis canora caelestibus turba prosequitur. conparetur, si placet, saecularis illa pompa non dicam funeris, sed triumphi: quid simile Martini exequiis aestimabitur? ducant illi prae curribus suis uinctos post terga Martino diuinis plauditur psalmis, Martinus hymnis caelestibus honoratur. illi post triumphos suos in tartara saeua trudentur: Martinus Abrahae sinu laetus excipitur, Martinus pauper et modicus caelum diue
Abbreviated transcription (Latin):
Quis istũ unꝗͣ cilicio tectũ: qͥs cineribꝰ crederet inuolutũ:
nis gła ⁊ natura demutate carnis ostensꝰ ẽ. Iam uͦ in obse¬
quiũ funeris. credi ñ potest : qͣnta hõmũ multitudo cõue
.Tota obiuam corꝑi ciuitas ruit. Cuncti exagi
eo die fere ad duo milia conuenisse dicunt᷑. Specialis marti
ingła. Eius exemplo in dñi seruitutẽ stirps tanta fructifica¬
uerat. Agebat nimirũ ante se pastor extinctus greges suos.
scẽ illiꝰ multitudinis pallidas turbas. agmina palliata: ⁊ aut
emeritoꝵ laboꝵ senes: aut iuratos xp̃i insacram̃ta tirones.
Tũ uirginũ chorus fletu abstinens p̃pudore. cũ letandũ poti
mulabat gaudio qd̾ dolebat. Siqͥdem fides flere ꝓ hib̃et : gemi-
tũ ex torq̃ ret affectus. E enĩ tã erat sca̾ de illiꝰ gła exultatio:¬
ꝗͣ pia de morte cõfusio. Ignosce flintibꝰ gratulare garudentibꝰ.

Expanded text:
quis istum umquam cilicio tectum, quis in cineribus crederet inuolutum? nis gloria et natura demutatae carnis ostensus esset. in obsequium uero funeris credi non potest quanta hominum multitudo conuenerit: tota obuiam corpori ciuitas ruit, cuncti ex agris eo die fere ad duo milia conuenisse dicuntur, specialis Martini gloria: eius exemplo in Domini seruitutem stirpes tantae fruticauerant. agebat nimirum ante se pastor greges suos, sanctae illius multitudinis pallidas turbas, agmina palliata, aut emeritorum laborum senes aut iuratos Christi in sacramenta tirones. tum uirginum chorus, fletu abstinens prae pudore, quam sancto dimulabat gaudio quod dolebat! siquidem fides flere prohiberet: gemitum tamen extorquebat adfectus. etenim tam erat sancta de illius gloria exultatioquam pia de morte confusio. Ignosceris ignosce flentibus, gratulare gaudentibus.
Abbreviated transcription (Latin):
beata sp̾es: ⁊ dõ digna. Nich̃ eñ uͥginitati ẽ ꝯparandũ. Ita ⁊ illi qͥ ꝯui¬
gia forncatiõĩ: ꝯparant. uehem̃t̾ errant: ⁊ illi qͥꝯugia uͥginitati
eqͣnda estimant. miseri penitꝰ ⁊ stultist̃. Uer̃ hec asapientib tenẽda
distictio ẽ: ut ⁊ ugiũ ꝑtineat adueniã: uͥginitas spectet ad głam:
fornicatio deputet̾. ad penã. nͥ satis fatione purgetur:

Expanded text:
Beata species et Deo digna! nihil enim virginitati est comparandum: ita et illi qui conBeata species et Deo digna! nihil enim virginitati est comparandum: ita et illi qui conugia fornication comparant, uehementer errant, et illi qui coniugia uirginitati aequanda aestimant, miseri penitus et stulti sunt. uerum haec a sapientibus tenenda distinctio est, ut coniugium pertineat ad ueniam, uirginitas spectet ad gloriam, fornicatio deputetur ad poenam, nisi satisfactione purgetur.
Abbreviated transcription (Latin):
yem recens tonsã forte ꝯspex̾at. Eu̾gl̃ic inqͥt mandatum.
ista ꝯpleuit. Duas habuit tunicas: unã earũ largitaẽ. ñ ha-¬
benti. Ita ergo ⁊ uos fac̾e debetis. Itẽ cũ subulcũ algentẽ ac pene
nudũ. ĩpellicia ueste uidisset: en inqͥt adã eiectus deparadiso in-
ueste pellicia sues pascit. S nos illo uet̾e deposito. qͥ ad huc ũsto ma-¬
net: nouũ potiꝰ induani. Boues exparte pͣta depauerãt: porci
etiã ñnulla sufołant. Pars cet̾a q̃ manebat illesa: du̾sis floribꝰ qͣsi
pict̾a u̾nabat. Spetiẽ inqͥt gerit. pars illa ꝯiugii: q̃ peccore depasta.
i siñ penit̾ grãm amisit herbar̃: nullã tñ floꝵ retinet dignitatẽ:
p̾tendit. Cetũ illa porcio q̃nullã sensit ĩ uiriã: głiã uͥginitatis os-
tendit herb̃ fecunda luxuriat.⁊ feni ĩea fruct̾us ex hub̾at. ⁊ultra
om̃em speciem distuicta. floribꝰ qͣsi gẽmis micantibꝰ ornata radiat.

Expanded text:
em recens tonsam forte conspexerat. euangelicum, inquit, mandatum ista conpleuit: duas habuit tunicas, unam earum largita est non habenti: ita ergo et uos facere debetis. item cum subulcum algentem ac paene nudum in pellicia ueste uidisset, en, inquit, Adam eiectus de paradiso in ueste pellicea sues pascit: sed nos illo uetere deposito, qui adhuc in isto manet, nouum Adam potius induamus. boues ex parte prata depauerant, porci etiam nonnulla suffoderant: pars cetera, quae manebat inlaesa, diuersis floribus quasi picta uernabat. speciem, inquit, gerit pars illa coniugii, quae a pecore depasta etsi non penitus gratiam amisit herbarum, nullam tamen florum retinet dignitatem: protendit: ceterum illa portio, quae nullam sensit iniuriam, gloriam uirgintendit, herbis fecunda luxuriat, feni in ea fructus exuberat, et ultra omnem speciem distincta floribus quasi gemmis micantibus ornata radiat.
Abbreviated transcription (Latin):
a tille respondens: freq̃nt̾ inqͥd ĩastie steti ⁊bello freq̃nt̾ int̾ su. Ad
to ense ꝓugnabat. ullã feminã stare aut pugnare iudisti: Tum
demũ miles ꝯfusus erubuit: grãs agens. errori suo se ñsuisse ꝑmis-¬
sum: nec asꝑa ĩ crepatione u̾boꝵ. s u̾a trationabili scd̾m ꝑsonã
q̃ns fr̃m turba uallau̾at: mulier ĩqͥt uiroꝵ castra ñ ad eat.
A cies militũ. seꝑata ꝯsist tat: ꝓcul femina ĩ suo degens tab̾naclõ
sit remota. Contẽptibilẽ enĩ reddit ex̾citũ: siuiroꝵ co hortibꝰ
turba fenunea misceat᷑. Miles ĩ acie: miles pugnet ĩcãpo. Mulier
se ĩtra muroꝵ munim̃ta ꝯtineat. Habet ⁊ illa głam suã: sipu¬
dicitiã uiro absente casta seruau̾it. Cuiꝰ hec pͥma uͥtus ⁊ cõ¬

Expanded text:
ondens, Frequenter, inquit, in acie steti, et bello frequenter interfui. Ad to ense pugnabat, ullam feminam stare aut pugnare vidisti? Tunc demum miles confusus erubuit, gratias agens, errori suo se non fuisse permissum, nec aspera increpatione verborum, sed vera et rationabili secundum personam quens fratrum turba uallauerat, mulier, inquit, uirorum castra non adeat, acies militum separata consistat: procul femina in suo degens tabernaculo sit remota. contemptibilem enim reddit exercitum, si uirorum cohortibus turba feminea misceatur. miles in acie, miles pugnet in campo: mulier se intra murorum munimenta contineat. habet et illa gloriam suam, si pudicitiam uiro absente seruauerit
Abbreviated transcription (Latin):
scĩs seq̃ndũ sit lib̵ quẽ scripsi deobtimo gn̾e int̾p̃tãdi. ⁊ õs p̾faciuncłẽ
diuinoꝵ uoluminũ. qͣs editiõi nr̃e p̃posiumꝰ explicant. ad illas q̃ pru-¬
dentẽ lectorẽ remittẽdũ puto. ł sune ut dicis ĩnoui testam̃ti em̃da¬
tiõe suscipis. exponisq causã cursuscipias. qr plurimi lingue grece
habentes scientiã. demeo possint oꝑe iudicare: eandẽ integritatẽ

Expanded text:
ipsi de Optimo genere interpretandi, et omnes praefatiunculae divinorum voluminum, quas editioni nostrae praeposuimus, explicant; ad illasque prudentem lectorem remittendum puto. Et si me, ut dicis in Novi Testamenti emendatione suscipis, exponisque causam cur suscipias; quia plurimi linguae graecae habentes scientiam, de meo possint opere judicare: eamdem integritatem
Abbreviated transcription (Latin):
go. cur capd̃ rasseris. curnudipedalia. ex̾cueris decarimonia iude-¬
Utiq respondeb̾. Ne scandalirarent᷑ qͥex uidis credid̾ant. Simulasti
iideũ. ut uideos lucͥficares: ⁊ haẽ ipsam simulationẽ: i.
dus eẽs. raptuses atribuno. ⁊ ab eo missus cesareã subcustodia mili¬
tũ diligenti. nete uidĩ qͣsi simulatorẽ ac destruct̾orẽ legis occidẽnt.
Atq ĩde romã ꝑuenies inhospicio qͥtͥ ꝯdux̾as xp̃m ⁊gentib̾ nu-

Expanded text:
go: cur captus raseris; cur nudipedalia exercueris de caeremoniis Judaeutique respondebis: \'ne scandalizarentur, qui ex Iudaeis crediderant\'. simulasti ergo Iudaeum, ut Iudaeos lucrifaceres, et hanc ipsam simulationem Iacodus esses, raptus es a tribuno et ab eo missus Caesaream sub custodia militum diligenti, ne te Iudaei quasi simulatorem ac destructorem legis occiderent, atque inde Romam perueniens in hospitio, quod
Abbreviated transcription (Latin):
sacͣm̃tis significabat᷑ ad uen̾at. Tociꝰ sermonis tui quẽ disputatõne
longissina ꝓtͣxisti. hic sensus ẽ: ut petrꝰ ñerrau̾it. ineo qđ his qͥ ex
uideis credid̾ant putau̾it legẽ ẽẽ seruãdã. s ĩ eo arecti linea deui-¬
tioĩs exẽplo. ⁊ paulꝰ ñꝯtͣria sit locutꝰ his: que ipse gesserat s qͣre
petrus eos qͥergentibꝰ eratit iudantre compelleret. hec̃ gͦ sũma q̃s
tionis ẽ. immo sentẽtiȩ tuȩ ut pꝰ eu̾głiũ xͥ benefatiant cr edentes

Expanded text:
sacramentis significabatur, aduenerat. totius sermonis tui, quem disputatione longissima protraxisti, hic sensus est, ut Petrus non errauerit in eo, quod his, qui ex Iudaeis crediderant, putauerit legem esse seruandam, sed in eo a recti linea deuitionis exemplo, et Paulus non contraria sit locutus his, quae ipse gesserat, sed quare Petrus eos, qui ex gentibus erant, iudaizare conpelleret. Haec ergo summa est quaestionis, immo sententiae tuae, ut post eu
Abbreviated transcription (Latin):
Sciebant enĩ õs qͥpat̾ eiꝰ eẽt gentił. Ob̃e apłe paule qͥ ĩpetro rep̾hend̃as
simulationẽ qͣre sesubtͣriss agentibꝰ ꝓpt̾ metũ iudeoꝵ qͥ aiacobo ue¬
n̾ant. cur timotheũ filiũ hominis gentił utiq upsũ gentilem:
neq enĩ iudeus erat qͥñfuerat cͥrcũcisus. ꝯtͣ sent̾ntiã tuã cͥrẽcide
fec̾it. metu fideliũ iudõꝵ Rursus scriptũe̾. Paulus uͦ cũ adhuc susti¬
niuss dies multos fr̃ibꝰ ualedicens: nauigauit syriã. ⁊cũ eo pͥscilla
uoto. ⁊ pꝰea eã incẽchris totondit exlege. qͥnatarei qͥ se dõ nou̾int
parua st̃. Refert lucas sacre scriptor historie. sũ uenissemꝰ ierosolima
libent̾ exceper̃ nos fr̃s ⁊ seq̃nti die iacob̾. ⁊ seniores õs qͥcũeo erant
englĩo illiꝰ comꝓbato tlixer̃ ei. Uides fr̃ qͦt miliast̃ ĩiudea qͥcredi

Expanded text:
ole Paule, qui in Petro reprehenderas simulationem, quare se subtraxisset a gentibus propter metum Iudaeorum, qui a Iacobo uenerant, cur Timotheum, filium hominis gentilis utique et ipsum gentilem — neque enim Iudaeus erat, qui non fuerat circumcisus —, contra sententiam tuam circumcidere fecerit metu fidelium Judaeorum. Rursum scriptum est: Paulus vero cum adhuc sustinuisset dies multos, fratribus valedicens navigavit Syriam, et cum eo Priscilla uoto et postea eam in Cenchris totondit ex lege, quod Nazaraei, qui se deo uouerint, , quae sequitur, parua sunt. refert Lucas, sacrae scriptor historiae: Cum uenissemus Hierosolymam, libenter exceperunt nos fratres et sequenti die Iacobus et omnes seniores, qui cum eo erant, euangelio illius comprobato dixerunt ei: Vides, frater, quot milia sunt
Abbreviated transcription (Latin):
ut paulus ĩ epłã sua seripserit: deĩde pꝰannos tres ueni ierosolumã uidẽ
petrũ. ⁊mansi apd̃ illũ dieb qͥndecĩ. Rursũq ĩꝯseq̃ntibꝰ. Post annos .iiͦiͦi.¬
decĩ ascendit it̾ũ ieroso limã cũbarnaba assũpto ⁊tito. Ascendi aut̃
scdm reuelationẽ. ⁊ exposui illis eu̾gliũ qtł p̾dico int̾ gͣs: ostendens nõ
habuisse sesecuritatẽ eũgłii predicandi. nͥ pet̾ ⁊cet̾oꝵ qͥcũ eo erant fu-¬
iss sententia roboratũ. Statĩq sqͥr. Seꝑatĩ aũ his qͥuidebant᷑ eẽ aliqͥd
neforte ĩuacuũ currerẽ aut curissem. Quare seꝑatĩ ⁊ñpublico: Nefide-

Expanded text:
ut Paulus in epistola sua scripserit: Deinde post annos tres veni Jerosolymam videre Petrum, et mansi apud eum diebus quindecim . Rursumquedecim ascendi iterum Hierosolymam cum Barnaba adsumpto et Tito. ascendi autem secundum reuelationem et exposui illis euangelium, quod praedico inter gentes, ostendens non habuisse se securitatem euangelii praedicandi, nisi Petri et, qui cum eo erant, fuisset sententia roboratum. statimque sequitur: separatim autem his, qui uidebantur, ne forte in uacuum c
Abbreviated transcription (Latin):
ñ com̃tariis scdm om̃iũ ꝯsuetudinẽ. uarias pon̾e explanationes:
ut emultis seqͣt᷑ unꝰ qͥsq qͣ uelit. Qd qͥdẽ puto te ⁊ĩscłari litt̾atura
⁊ ĩdiuinis libris legisse:⁊ ꝓbasse. hanc aũ exposititionẽ quãpͥmꝰ
origenes ĩdecimo stromatũ libro uͥ epłam pauli adgalatas int̾p̃¬
tat᷑ ⁊ cet̾i deĩceps int̾p̃tes st̃ secuti: illa uł maximẽ causa sub in¬
troeunte ut porfirio respondeant blasphemanti. qui pauli arguit
faciẽ. ac ratione ꝯstringe. qđ male fec̾it. idẽ. ineo error fuerit. inqͦ fuit¬

Expanded text:
in commentariis secundum omnium consuetudinem uarias ponere explanationes, in commentariis secundum omnium consuetudinem uarias ponere explanationes, ut e multis sequatur unusquisque quod uelit. quod quidem puto te et in saeculari litteratura et in diuinis libris legisse et probasse. Hanc autem expositionem, quam primus Origenes in decimo Stromatum libro, ubi epistulam Pauli ad Galatas interpretatur, et ceteri deinceps interpretes sunt secuti, illa uel maxime causa subintroducunt, ut Porphyrio respondeant blasphemanti, qui Pauli arguit faciem ac ratione constringere, quod male fecerit, id est in eo errore fuerit, in
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ntia paulus ĩ alt̾o rep̃hendat qd ipse comisit. Exqͦ ostendi me ñ ex
definito id defendẽ qͥ ingecis leg̾am s ea exp̃sisse quȩlegerã. ut lec¬
toris arbitrio delinquerẽ utrũ ꝓbandiꝰ eẽnt aut in ꝓbanda. Tugͥ
ne qͥ ego petierã. ñ fac̾es. nouũ argum̃tũ reꝑisti. ut assereres gen¬
tiles qͥ ĩ xp̃m credidissent legis hon̾e lib̾os. eos aũ qͥeruidĩs cred̃¬
eos qͥlegẽ seruarent. qͣsi doctor gentiũ. ⁊ petrus uire rephendet᷑ qͥpͥn-¬
ceps circũcisionis id imꝑau̾it gentibꝰ qdsoli qͥ exuidĩs exant debue-¬
rint obseruare. hoc siplacet. inmo qr placet.: ut qͥc̃q credũt̃ ex
uidis. debitores sĩt legis faciende: tu ut ep̃s into orbe notissimꝰ
paruo tuguriuncdõ cũ monachis idẽ. cũ peceatoribꝰ meis de mag-¬
magnis statuere ñ audeo. nͥ h ĩgenue ꝯsiti me maioꝵ sc̃pta legͥe.

Expanded text:
uentia Paulus in altero reprehendat, quod ipse commisit. ex quo ostendi me non ex uentia Paulus in altero reprehendat, quod ipse commisit. ex quo ostendi me non ex definito id defendere, quod in Graecis legeram, sed ea expressisse, quae legeram, ut lectoris arbitrio derelinquerem, utrum probanda ene quod ego petieram, faceres, novum argumentum reperisti, ut assereres Gentiles qui in Christum credidissent, Legis onere liberos; eos autem qui ex Judaeis credeeos, qui legem seruarent, quasi doctor gentium et Petrus iure reprehenderetur, qui princeps circumcisionis id imperauerit gentibus, quod soli, qui ex Iudaeis erant, debuerint obseruare. hoc si placet, immo quia placet, ut, quicumque credunt ex Iudaeis, debitores sint legis faciendae, tu ut episcopus in toto orbe notissimus here; ego in paruo tuguriunculo cum monachis, id est conpeccatoribus meis, de magnis statuere non audeo, nisi hoc ingenue confite
Abbreviated transcription (Latin):
inepłã pauli ad galatas qͥnq ꝓpͥe uolumina. ⁊ decimũ stromatũ suoꝵ
librũ comatico suꝑ ex planatione eiꝰ sermone compleuit. Tractatꝰ
qͦ uarios ⁊ excerpta : que uł sola possent suffic̾e. ꝯposuit. Pret̾ mit¬
to didimũ uidentẽ meũ. ⁊ lagdicenũ deeccłã nuꝑ egressũ. ⁊ alerã¬
drũ uet̾em ep̃m hereticũ. eusebiũ qͦ enusenũ. ⁊ theodoꝵ eracleotem.
na. dictaui. nec ordinis. nec u̾boꝵ it̾dũ. nec sensuũ memoria. Dm̃
ĩt̾ extͣneos. q̃placeãt int̾ suos. Si qͥd gͥ rep̃hensione dignũ putau̾as
ꝯdẽpnares. p̃sertĩ cũ lib̾e ĩp̃fatione ꝯfessus sum origenis ꝯm̃tarios
me secutũ. ⁊uł mea. uł aliena dicta ẽẽ. ⁊ ĩfine eidẽ capituli qͥ rep̃-¬
hendis scripserĩ. Sicui iste ñplacet sensus. qͦnec petrus peccasse
nͨ ꝑaulꝰ ꝓuocacit̾ ostendit̾ arguisse maiorẽ: debet expon̾e qͣ⁊ se-¬

Expanded text:
in epistulam Pauli ad Galatas quinque proprie uolumina et decimum Stromatum suorum in epistulam Pauli ad Galatas quinque proprie uolumina et decimum Stromatum suorum librum commatico super explanatione eius sermone compleuit; tractatus quoque uarios et excerpta, quae uel sola possent sufficere, composuit. praetermitto Didymum uidentem meum et Laodicenum de ecclesia nuper egressum et Alexadrum, ueterem hereticum, Eusebium quoque Emisenum et Theodorum Heracleotem, na dictaui nec ordinis nec uerborum interdum nec sensuum memor. iam dointer extraneos, quae placent inter suos. si quid igitur reprehensione dignum putaueras condemnares, praesertim cum libere in praefatione confessus sim Origenis commentarios me secutum et uel mea uel aliena dictasse et in fine eiusdem\'capituli, quod reprehendis, scripserim: si cui iste non placet sensus, quo nec Petrus peccasse nec Paulus procaciter ostenditur arguisse maiorem, debet exponere, qua conseq
Abbreviated transcription (Latin):
scͥpser̃. s de illustribꝰ uiris. U̾bi gr̃a. Ducibꝰ philosofis. oratoribꝰ. histo¬
ricis. poetis. epicis. tragicis. comicis. Epitaphiũ aũ ꝓpͥe scribit᷑ mortu¬
oꝵ. Qd̃ qͥdem ĩdormitione scẽ memorie nepotiani p̾spt̾i. olim fecis¬
appellandusẽ. licet apleriꝰq em̃datoribꝰ imꝑitis: de auctorib dicat᷑
inscriptꝰ Inscđ̾o loco queris eur dix̾im ĩcom̃tariis epłe ad galatas
paulũ id ĩpetro ñpotuisse rep̃hendẽ qd ip̃e fec̾at: nec ĩalio arguere
simulationẽ. cuiꝰ ipse tenebat̾ reus. ⁊ asseris rep̃hensionẽ apłicã ñ fu¬
ita sonare. ut scriptast̃. Adque pͥmũ respondeo. debuisse prudentiã
tuã p̾faciunde com̃tarioꝵ ineoꝵ memiuisse dicentis exꝑsona mea.
Quid gͥ ego stultꝰ aut tem̾iariꝰ. qͥd pollicear q̃ ille ñpotuit: Minime:
Q uinpociꝰ ĩeo mͥ undeor caucior atq timidior. q inbecillitatẽ uiriũ
mear̃ sentiens: origenis com̃tarios sũ secutꝰ. Seripsit enĩ ille uir

Expanded text:
scripserint, sed de Illustribus Viris, verbi gratia, Ducibus, Philosophis, Oratoribus, Historicis, Poetis Epicis, Tragicis, Comicis. Epitaphium autem proprie scribitur mortuorum, quod quidem in dormitione sanctae memoriae Nepotiani Presbyteri olim fecisappellandus est, licet a plerisque emendatoribus inperitis De auctoribus dicatur inscriptus. Secundo loco quaeris, cur dixerim in commentariis epistulae ad Galatas Paulum id in Petro non potuisse reprehendere, quod ipse fecerat, nec in alio arguere simulationem, cuius ipse tenebatur reus, et adseris reprehensionem apostolicam non fuita sonare, ut scripta sunt. ad quae primum respondeo debuisse prudentiam tuam praefatiunculae commentariorum meorum meminisse dicentis ex persona mea: \'Quid igitur? ego stultus aut temerarius, qui id pollicear, quod ille non potuit? minime! quin potius in eo mihi uideor cautior atque timidior, quod inbecillitatem uirium mearum sentiens Origenis commentarios sum secutus. scripsit enim ille uir
Abbreviated transcription (Latin):
aut bonũ. Tudicis bonũ. ego assero malũ: ⁊malũ ñsolũ his qͥergen
uitas: ad aliꝰ deuolueris. dũ enĩ metius porphiriũ blasphemantẽ: in
hebionis incurris laqueos his qͥcredut exuideis obseruandã legẽ
ẽẽ dec̾nens. Et qi ꝑiełosũ intelligis ẽẽ qđ dicis: rursũ illud siꝑ flius
u̾b tẽꝑare conaris. siñ ulla salutis necessitate. sic̃ uid̃ĩ celebrandas
putabant. haut fallaci simulatione qđ inpetro rep̃hendat. pe-¬
trus gͥ simulauit legis custodiã. iste aut̃ rep̾hnsor petri: aut¬
dact̾ obseruauit legitima. Seqͥr enĩ inepła tua. iiã siꝓpt̾ea illa
sac̃m̃ta celebrauit. qr simulauit se uideũ ut illos lucͥfacet. cur

Expanded text:
aut bonum est. Tu dicis bonum; aut bonum est. Tu dicis bonum; vitas, in aliud devolveris. Dum enim metuis Porphyrium blasphemantem, in Ebionis incurris laqueos, his qui credunt ex Judaeis, observandam Legem esse decernens. et quia periculosum intellegis esse, quod dicis, rursum illud superfluis uerbis temperare conaris: sine ulla salutis necessitate, sicut Iudaei celebrandas putabant, aut fallaci simulatione, quod in Petro reprehenderat. Petrus igitur simulauit legis custodiam, iste autem reprehensor Petri audacter obseruauit legitima. sequitur enim in epistula tua: nam si propterea illa sacramenta celebrauit, qu\'ia simulauit se Iudaeum, ut illos lucrifa
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃e xͥanos uicłi tãquã hostes legis ꝑseq̃rent᷑ hos atq huiꝰ modi
herrores ⁊ uicta dic̃se dãnare. ⁊ stcora arbitrat᷑ ut xp̃m lucͥfica¬
qͣs more patrio celebrabant. sic̃ ab ipso paulo cebebratest᷑ siñ ulla
salutis necessitate. Quid uelis dic̾e. siñ ulla salutis necessitate. ñ
satis ĩtelligo. Sienĩ salutẽ ñafferant. cur obseruant᷑.: Siaũ obser-¬
uanda st̃ utiq salutẽ afferũt. maxime que seruata: mres faci-¬
ũt. Nõ enĩ obseruarent᷑: nͥ afferent᷑ salutẽ. Neq enĩ ĩdifferẽtia st̃ int̾
bonũ ⁊ malũ. sic̃ philosophi disputant. bonũ ẽ. ꝯtinẽtia: malũẽ. lur¬
suria. Int̾ utrũq ĩdifferens. ambulare digere. alii istercora. capitis
naribꝰ purgam̃ta. ꝓic̾e sputa. re un atis iac̾e. ħnec bonũ nec ma-¬
lũ ẽ. Sine enĩ fec̾is. siũ ñfec̾is. nec iusticiã habebis. nec ĩiusticiam:
Obseruare aũ legis cerimoniaᷤᷤ: ñpot̾ ẽẽ indifferens. s aut malũ est

Expanded text:
sequerentur. hos atque huius modi errores et uitia dicit se damna et stercora arbitratum, ut Christum lucrifacequas more patrio celebrabant, sicut ab ipso Paulo celebratae sunt sine ulla salutis necessitate. quid uelis dicere \'sine ulla salutis necessitate\', non satis intellego. si enim salutem non adferunt, cur obseruantur ? si autem obseruanda sunt, utique salutem adferunt, maxime quae seruata martyres faciunt; non enibonum et malum, sicut philosophi disputant: \'bonum est continentia, malum luxuria, inter utrumque indifferens ambulare, digerere alui stercora, capitis naribus purgamenta proicere, sputis rheumata iacere\'. hoc nec bonum nec malum est — siue enim feceris siue non fecObservare autem Legis cerimonias, non potest esse indifferens; sed aut malum est,
Abbreviated transcription (Latin):
nofficiosũ m̃datiũ defendentes. sic̃ tu scrib̾ sdocentes honestã dis¬
pensationẽ: ut ⁊ apłoꝵ prudentiã demõstrarent. ⁊ blasphemãtis
porphirĩ inprudentiã cohercerent: qͥ paulũ ⁊ petrũ puerili diẽ
int̾ se pugnasse certamine immo exarsisse paulũ iͥnuidiã uirtutũ
dic̃. Factussũ udeis tãꝙͣ iudis: ut iudeus lucͥfac̾em. ⁊ cet̾a que ibi
cunt᷑ compassione miscdĩ ñ simultatiõe fallaci. Fit enĩ tãquã e¬
grotus qͥministrat egroto. ñc̃ se febres hab̃e m̃tit᷑. scũ animo ꝯ¬
dolentis cogitat quẽ ad modũ sibi seriuri uellet. supse egrotaret.

Expanded text:
tam dispensationem, ut et apostolorum prudentiam demonstrarent et blasphemantis Porphyrii inpudentiam cohercerent, qui Paulum et Petrum puerili dicit inter se pugnasse certamine, immo exarsisse Paulum inuidia uirtutum Pdicit: \'factus sum Iudaeis tamquam Iudaeus, ut Iudaeos lucrifacerem\', et cetera, quae ibi dicuntur conpassione misericordi, non simulatione fallaci. fit enim tamquam aegrotus, qui ministrat aegroto, non cum se febres habere mentitur, sed cum animo condolentis cogitat, quem ad modum sibi seruiri uellet, si ipse aegrotaret.
Abbreviated transcription (Latin):
duo fere milia petebat᷑. Iãq em̃so anni spatio: labor nõcessabat oꝑan¬
tis: ⁊ defructu oꝑis spes eẽ nõpot̾at. Tam̃ obedientie uirtus. ĩlabor
durabat. Seq̃ns qͦ annꝰ: uanũ laborẽ iã affecti frĩs eludit. Tercio
demũ succedenciũ tẽporũ labente curricło: cũ neq nocte. neq¬
die. ĩt̾ diu aqͣriꝰ ille cessaret oꝑator: uirga floruit. Ego ipsã erilla
uirgula arbuscłm udi: q̃ hodie int̾ atriũ monast̾ii ramis iurentibꝰ
qͣsi ĩtestimoniũ manens: qͣntũ obedientia m̾uit. ⁊ qͣntũ fides pos

Expanded text:
duo fere milia petebatur. iamque emduo fere milia petebatur. iamque emtis, de fructu operis spes esse non poterat, tamen obedientiae virtus in labore durabat. Sequens quoque annus, vano labore tantum effectum fratris eludit. Tertio demum anno, succedentium temporum labente curriculo, cum neque nocte neque die aquarius ille cessaret, virga floruit. Ego ipse ex illa virgula arbusculam vidi, quae hodieque intra atrium monasterii ramis virentibus quasi in testimonium manens, quantum obedientia
Abbreviated transcription (Latin):
situũ xp̃e tironem ignis ille ñ attigit: ut nec abbatẽ pigeret dura
mandasse. nec discipłm penit̾et imꝑio paruisse: Quieoqͦ aduenerat die.
dũ tẽptaret᷑ ĩfirmꝰ: ꝑfectus ĩuentus ẽ. Merito felix. m̾ito głosus: ꝓbatꝰ¬
obedientia głificat᷑ ẽ. passione.
Neodem aũ monast̾io factũ idqd dicturꝰ sũ. recenti memoria fe¬
rebat᷑. Quidã itidem ad eundẽ abbatẽ recipiendus aduen̾at.
Cu̾mpͥma ei lex obedientie pon̾et᷑: ac ꝑpetẽ pollic̾etur ad oĩa uł extre¬
ma patientiã: casu abbas storacinã uirgã iãpͥdem aridã manu
gerebat. hãc solo figit: atq illi ad uene id oꝑis imponit: ut tã¬
dui uirgule aꝗͣ irriguã ministraret: donec qͥ ꝯtra om̃em nat̾ã
erat. lignũ aridũ ĩsolo arente uiuisceret. Sub iectꝰ aduena dure
legis imꝑio: aꝗͣ ꝓpͥis hum̃is cotidie ꝯuehebat: q̃ anilo flumine ꝑ

Expanded text:
si tuum, Christe, tironem ignis ille non attigit, ut nec abbatem pigeret dura si tuum, Christe, tironem ignis ille non attigit, ut nec abbatem pigeret dura mandasse, nec discipulum poeniteret imperio paruisse? qui eo quo advenerat die, dum tentaretur infirmus, perfectus inventus est, merito felix, merito gloriosus: probatoboedientia, glorificatus est passione. In eodem autem monasterio factum id, quod dicturus sum, recenti memoria ferebatur. quidam itidem ad eundem abbatem recipiendus aduenerat. cum prima ei lex oboedientiae poneretur ac perpetem polliceretur ad omnia uel extrema patientiam, casu abbas storacinam uirgam iam pridem aridam manu gerebat. hanc solo figit adque illi aduenae id operis inponit, ut tamdiu uirgulae aquam inriguam ministraret, donec, quod contra omnem naturam erat, lignum aridum in solo arente uiresceret. subiectus aduena durae legis imperio aquam propriis umeris cotidie, conuehebat, quae a Nilo flumine per