comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fuit carcer fidelib. lenes fuerunt catenȩ confitentibus.
Habebant gaudia incatasta. qͥ axp̃m p̃dicabant int̃ torm̃ta
Lux orta est iusto. Quac lux orta c̃ iusto. Quas non
oritur iniusto. Non ista lux quã facit oriri suꝑ bonos
& malos. Est alia lux quae orit᷑ iusto. De qua lucc non
sibi orta in fine dicent inusti. Ergo errauimus a uia
ueritatis. & iustitias lumon ñ luxit nobis: & sol non ortꝰ
ẽ nobis. Ecce amando istũ solẽ in tenebris cordis iacuert᷑.
Quid ꝓfuit oculis uidere istũ. & mente ñ uidero illum:
Tobias cȩcus erat. & filium suum uiam dĩ docebat.
Nostis hoc qͥa tobi filiũ suum ammonebat. & dicebat.
Fili. fac elemosinas. qͥa elemosinȩ ñ ꝑmittunt ire in tenebras.
Et loquebarur illo qui in tenebris erat. Uidetis quia
est alia lix quas orit᷑ iusto. & rectis corde iocunditas.
Oculos non habebat. & filio suo dicebat. Fac elemosinas¬

Expanded text:
fuit carcer fidelibus, leves fuerunt catenae confitentibus. fuit carcer fidelibus, leves fuerunt catenae confitentibus. Habebant gaudia in catasta, qui Christum praedicabant inter tormenta. «Lux orta est justo.» Quae lux orta est justo? Quae non oritur injusto; non ista lux quam facit oriri super bonos et malos. Est alia lux quae oritur justo; de qua luce non sibi orta, in fine dicent injusti: «Ergo erravimus a via veritatis, et justitiae lumen non luxit nobis, et sol non ortus est nobis» . Ecce amando istum solem, in tenebris cordis jacuerunt. Quid profuit oculis videre istum, et mente non videre illum? Tobias caecus erat, et filium suum viam Dei docebat. Nostis hoc, quia Tobias filium suum admonebat, et dicebat, «Fili, fac eleemosynas, quia eleemosynae non permittunt ire in tenebras» : et loquebatur ille qui in tenebris erat. Videtis quia est alia lux quae oritur justo, et rectis corde jucunditas? Oculos non habebat, et filio suo dicebat, «Fac eleemosynas
Abbreviated transcription (Latin):
Impius eras. & mortuus ẽ ꝓte. Iustificatꝰ es. & deseret te:
Qui iustificauit impiũ relinquet piũ: Qui diligitis
dñm. odite malignũ. Nemo timcat. Custodit dñs ani¬
mas seruorũ suorũ. De mani peccatorũ eruet cas. Sed
forte dicturus es. Perdo lucẽ istam. Lux orta est iusto.
Quã lucẽ times ne perdas: Cimes ne in tenebris sis:
Noli timere no pdas lucẽ. immo time ne dũ caues istã
dere. uidemus quib donata est: cũ quib tibi cõmunis ẽ
Numguid soli boni uident istũ solẽ. cũ faciat oriri sole
Qualem lucẽ iusto scruat. qui & istis istam donat.
Merito hanc lucem in fide martires uiderunt. Qui
enĩ istã contempserunt. aliquã uiderunt quã de sidera¬
uerunt. qui hanc respuerunt. Lux orta est iusto. Et
rectis corde lȩtitia & iocunditas. Nolite putare quia in
miscria uere fuerunt. cũ in catena ambulauerunt. Lat᷑

Expanded text:
Impius eras, et mortuus est pro te, justificatus es, et deseret te? Impius eras, et mortuus est pro te, justificatus es, et deseret te? Qui justificavit impium, relinquet pium? «Qui diligitis Dominum, odite malignum.» Nemo timeat: «Custodit Dominus animas servorum suorum, de manu forte dicturus es: Perdo lucem istam. «Lux orta est justo.» Quam lucem times ne perdas? times ne in tenebris sis? Noli timere ne perdas lucem, imo time ne dum caves perdere dere, videmus quibus donata est, cum quibus tibi communis est. Numquid soli boni vident istum solem, cum faciat oriri solemQualem lucem justo servat, qui et istis istam donat? Merito hanc lucem in fide martyres viderunt. Qui enim istam contempserunt, aliquam viderunt quam desideraverunt, qui hanc respuerunt. «Lux orta est justo, et rectis corde jucunditas.» Nolite putare quia vere in miseria fuerunt, cum in catena ambulaverunt. Latus
Abbreviated transcription (Latin):
głe tibi daturus ẽ. Quam stolam dicis mihi: Oportet
corruptibile hoc induere incorruptionẽ. & mortale hoc
induere immortalitatẽ. Ab ipsa caro tua non peribit
Usq ad mortẽ potest sȩ uire inimicus. potestatẽ ultra
non habet nec in animã nec in ipsam carnẽ. quia e si
dissipet carnẽ. non im̃pedit resurrectionẽ. Dȩ anima
sua timebant homines. Et quid eis ait dñs. Ur̃i aut̃
ꝑdas. qui capillũ non ꝑdes. Dõ om̃ia numerata sunt.
Om̃ia redintegrabit. qui om̃ia creauit. Non erant
toto corde fr̃s mei. & qui diligitis dñm odite malignũ.
fortes estote ñ solũ in diligendo ch̃m. sed etiã in odiendo
malignũ. Nemo uos terreat. Potentior est qui uos uo¬
cauit. om̃ps est: fortior est omni forti. superior est
accepturũ te uitã illius. qui pignus habes mortem ipsuis.
ro quib enim mortuus est: Numquid pro iustis.
Paulũ interroga. Etenim xp̃c pro impiis mortuus est.

Expanded text:
gloriae tibi daturus est. Quam stolam dicis mihi? «Oportet gloriae tibi daturus est. Quam stolam dicis mihi? «Oportet corruptibile hoc induere incorruptionem, et mortale hoc induere immortalitatem» . Haec ipsa caro tua non peribit. Usque ad mortem potest saevire inimicus: potestatem ultra non habet, nec in animam, nec in ipsam carnem; quia etsi dissipet carnem, non impedit resurrectionem. De anima sua timebant homines, et quid eis Dominus ait? «Vestriperdas, qui capillum non perdis? Deo omnia numerata sunt. Omnia redintegrabit, qui omnia creavit. Non erant,toto corde, fratres mei, et «qui diligitis Dominum, odite malignum.» Fortes estote, non solum in diligendo Deum, sed etiam in odiendo malignum. Nemo vos terreat; potentior est qui vos vocavit, omnipotens est; fortior est omni forti, superior est accepturum te vitam ipsius, qui pignus habes mortem ipsius. Pro quibus enim mortuus est? numquid pro justis? Paulum interroga. «Etenim Christus pro impiis mortuus est» .
Abbreviated transcription (Latin):
diligitis dñm odite malignum. ne ideo tuneres odisse
malignũ ne occideret te malignus: subiecit statim. Cu¬
stodit dñs animas seruoꝵ suorũ. Audi illũ custodientẽ
animas seruoꝵ suoꝵ. & dicentem. Holite timere eos
qui corpus occidunt. animã autc̃ non posst̃ occidere.
Occidit & corpus. qui in te plurimũ potest. Quid tͥ fecit
Quod & dño tuo. Quare amas habere quod ap̃c. si ti¬
mes pati qͥđ ap̃o: Ille uenit ferre uitã tuã tempora.¬
lem. infirmã. morti obnariã. Certe tune mori. si potes
non mori. Quod ꝑ naturã uitare ñ potes. quare propt̃
fidẽ non suscipis: Collat tibi istã uitam qui minatur
aduor sarus. Dat tibi ds̃ aliã uitam. quia ce istã ipse
tibi dedit. Et si ipse noluerit. nec ipsa tollet᷑. Si autẽ uolu¬
erit: tolletur tibi. Habet quod tecum mutet. Noli time¬
re spoliari pro illo. Hon uis exui ueste pannosa: Stolã

Expanded text:
diligitis Dominum, odite malignum;» ne ideo timeres odisse diligitis Dominum, odite malignum;» ne ideo timeres odisse malignum, ne occideret te malignus, subjecit statim, «Custodit Dominus animas servorum suorum». Audi illum custodientem animas servorum suorum, et dicentem: «Nolite timere eos qui corpus occidunt, animam autem non possunt occidere» . Occidit et corpus, qui in te plurimum potuerit: quid tibi fecit? Quod et Domino Deo tuo. Quare amas habere quod Christus, si times pati quod Christus? Ille venit ferre vitam tuam temporalem, infirmam, morti obnoxiam. Certe time mori, si potes non mori. Quod per naturam vitare non potes, quare propter fidem non suscipis? Tollat tibi istam vitam qui minatur adversarius, dat tibi Deus aliam vitam: quia et istam ipse tibi dedit, et si ipse noluerit, nec ipsa tolletur; si autem voluerit ut tollatur tibi, habet quod tecum mutet; noli timere spoliari pro illo. Non vis exui veste pannosa? Stolam
Abbreviated transcription (Latin):
Torque teipsũ timore iudicii. responde cui credideris.
quare credideris. Dicis mibi. In xp̃m credidi. Quid tͥ
promisit xp̃c. nisi quod ostendit in se: Quid ostendit
in se. Mortuus est & resurrexit. ascendit in cȩlum
Qlis sc̃qui. Imitare passionẽ. exspecta promissionem.
Quid ergo tibi ablaturus est sçuens cũ cęperis odis.¬
se malignũ. quia diligis dñm: Quid ablaturus : Pa¬
trimoniũ. Numquid celum: Postremo quicquid tibi ds̃
dedit tollat ille: non tollit quidem si non uult as. Si
autẽ uult as. tollit quod dedit ds: ne se tibi auferat
ipso as̃. Dm̃ tibi nemo tollet. Tutibi illũ tollis. si illũ
fugis. Forte respondes. Non curo de patrimonio meo.
dñs dedit. & dñs abstulit. Possum dicere. Sicut dño pla¬
cuit. ita factũ est. Sed tumco ne occidat me. Hoc est
totũ: Ludi ergo psalium consolantem. Custodit dĩs
animas iustoꝵ suorũ. Quia ergo dixerat superuis. qui

Expanded text:
torque teipsum timore judicii, responde cui credideris, torque teipsum timore judicii, responde cui credideris, quare credideris. Dicis mihi: In Christum credidi. Quid tibi promisit Christus, nisi quod ostendit in se? Quid ostendit in se? Mortuus est, et resurrexit, ascendit in coelum. Vis sequi? Imitare passionem, exspecta promissionem. Quid ergo tibi ablaturus est saeviens, cum coeperis odisse malignum, quia diligis Dominum? quid ablaturus? Patrimonium: numquid coelum? Postremo quidquid tibi dedit Deus, tollat ille non tollit quidem, si non vult Deus, si autem vult Deus, tollit quod dedit Deus, ne se tibi auferat ipse Deus: Deum tibi nemo tollet, tu tibi illum tollis, si illum fugis. 17. Forte respondes: Non curo de patrimonio meo; «Dominus dedit, Dominus abstulit;» possum dicere, «Sicut Domino placuit, ita factum est» ; sed timeo ne occidat me. Hoc est totum. Audi ergo Psalmum consolantem: «Custodit Dominus animas servorum suorum.» Quia ergo dixerat superius, «Qui
Abbreviated transcription (Latin):
Non dico loqueris cũ illa. quare illi serius: Nã multa
uestias ꝑauperẽ. & non facis: iubet auaritia ut facias
fraudem. & hoc potuis facis. Si haec sunt ita.si talis es:
noli tibi multũ promittere hereditatẽ axp̃i. Sed dicis
Diligo xp̃m. Qui diligitis dñm. odite malignũ. Hinc
apparet te diligere quod bonũ est: si inuentus fueris
odisse quod malũ est. Qui diligitis dñm. odite malignũ
Sed cũ cȩperimꝰ odisse malignũ. subsequnt᷑ ꝑsecutiones.
Dadĩmus malignum. Dicit nobis aliquis per secutor.
fac fraudem. Dicit nobis. Adora idolum. Dicit nobis.
Eus pone dȩ monus. Sed nos audiuimus. qui diligitis
dñm : odite malignũ. Audiuimus quidem. Sed si non
fecerimus: seuit ille. Usquequo sȩuit ille: Quid est
ablaturus: Responde. Quare xp̃iamis es: Propt̃
acternã hereditatẽ. an propt̃ terrenã felicitatem.
Interroga fidẽ tuã. pone in catasta c̃scientiȩ animã tuã.

Expanded text:
Non dico, loqueris cum illa; quare illi servis? Nam multa Non dico, loqueris cum illa; quare illi servis? Nam multa vestias pauperem, et non facis; jubet avaritia ut facias fraudem, et hoc potius facis. Si haec ita sunt, si talis es, noli tibi multum promittere haereditatem Christi. Sed dicis: Diligo Christum. «Qui diligitis Dominum, odite malignum.» Hinc apparet te diligere quod bonum est, si inventus fueris odisse quod malum est: «Qui diligitis Dominum, odite malignum.» 16. Sed cum coeperimus odisse malignum, subsequentur persecutiones. Odimus malignum; dicit nobis aliquis persecutor, Fac fraudem; dicit nobis, Adora idolum, dicit nobis, Thus pone daemoniis: sed nos audivimus, «Qui diligitis Dominum, odite malignum.» Audivimus quidem, sed si non fecerimus, saevit ille. Usquequo saevit? quid est ablaturus? Responde; quare Christianus es? propter aeternam haereditatem, an propter terrenam felicitatem? Interroga fidem tuam, pone in catasta conscientiae animam tuam,
Abbreviated transcription (Latin):
dio autẽ deos disceruit. Suꝑ om̃s homines exaltatus est
dñs nr̃ iħe arp̃c. Hec tantũ suꝑ idola. nec tantum super
qͥemonia: sea suꝑ om̃s homines iustos. Et hoc parum est.
facimus om̃s qui ad eũ conuenimus. ad eũ qui nimis exalta¬
tus est su om̃s adeos: Breue praeceptũ nob dedit. Qui
cdiligitis añm. ocuite malignũ. Non est dignus xp̃c cum
quo diligas auaritiã. Amas illũ. debes odisse quos odit
Homo est inimicus tuus. hoc est quod tur Creati estis
ab uno creatore in una conditione. Et tamen filius tu¬
us si loquatur inimico tuo. & ueniat ad domũ inimici
tui. &e assiduas collocutiones cũ illo haheat. exheredare
ilũ uis quia loquit᷑ cũ mimico tuo. Et quomodo: Quã
iustã uocem uideris tibi habere. Amicus es inimici mei.
& quęris aliquid de re mea: Ergo attende. Diligis
xp̃m. inimica est xp̃i auaritia. Quare cũ illa lõqueris:

Expanded text:
dio autem deos discernens» . Super omnes exaltatusdio autem deos discernens» . Super omnes exaltatusnus noster: nec tantum super idola, nec tantum super daemonia; sed super omnes homines justos. Et hoc parum est; facimus omnes qui ad illum convenimus, ad eum qui nimis exaltatus est super omnes deos? Breve praeceptum nobis dedit. «Qui diligitis Dominum, odite malignum.» Non est dignus Christus cum quo diligas avaritiam. Amas illum; debes odisse quod odit. Homo est inimicus tuus, hoc est quod tu; creati estis ab uno Creatore, in una conditione: et tamen si filius tuus loquatur inimico tuo, et veniat ad domum inimici tui, et assiduas collocutiones habeat cum illo, exhaeredare illum vis; quia loquitur cum inimico tuo. Et quomodo? Quia justam vocem videris tibi habere: Amicus es inimici mei, et quaeris aliquid de re mea! Ergo attende. Diligis Christum, inimica Christi est avaritia; quare cum illa loqueris?
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ omnẽ terrã. Non suꝑ solam uidaeã. non suꝑ solam
hierłm. non suꝑ solam sẏoñ. sed suꝑ omnẽ terrã Huic
uniuersac terrae uidicia dĩ uiguerunt. ut undiq popu¬
los conuocaret. Quib non communicant qui se praeci¬
derunt. nec audiunt praedictũ. nec uident impletũ:
qm̃ tu es dñs altissimus suꝑ oninẽ terram. Nimis exal¬
tatus es suꝑ om̃s deos. Quid est nimis. Nam de ap̃o
dicit᷑. Quia est ergo nimis. nisi ut intelligaris patri¬
aequalis: Quid est suꝑ om̃s deos: Quid sunt idola
Non habent sensum. non habent uitã. Dȩmonia habetł
sensum. habent uitã. sed mala sunt. Quid magnũ est qͥa¬
xp̃c exraltatus est super idola. Eraltatus est &e super
demonia. Sed nec hoc ualde magnũ est. Dȩmonia qͥdem
di gentiũ. sed ille nimis exaltatus est suꝑ om̃s deos. Et
homines dicti sunt dĩi. Ego dixi du estis. & filu altissimi
om̃s. Item scriptũ est. Qs stetit in synagoga deorũ. in me¬

Expanded text:
non super solam Jerusalem, non super solam Sion, sed «super omnem terram.» Huic universae terrae judicia Dei viguerunt, ut undique populos convocaret: quibus non communicant, qui se praeciderunt; nec audiunt praedictum, nec vident impletum, «Quoniam tu es Dominus altissimus super omnem terram. Nimis exaltatus es super omnes deos.» Quid est, «nimis?» Nam de Christo dicitur. Quid est ergo, «nimis,» nisi ut intelligaris aequalis Patri? Quid est, «super omnes deos?» qui sunt? Idola non habent sensum, non habent vitam: daemonia habent sensum, habent vitam; sed mala sunt. Quid magnum est quia exaltatus est Christus super idola? Exaltatus est super daemonia; sed nec hoc valde magnum est: daemonia quidem dii Gentium , sed ille nimis exaltatus est super omnes deos. Et homines dicti sunt dii, «Ego dixi, Dii estis, et filii Altissimi omnes:» item scriptum est, «Deus stetit in synagoga deorum; in me
Abbreviated transcription (Latin):
tandiu duri. donec ignis ille admoueret᷑. Complanata õ
omnis altitudo. modo blasphemare xp̃m ñ audet. Et
paganus non in cũ credidit. non eũ tamen blaspbẽmat.
Et si nondũ factus c̃ uiuus lapis. tam̃ uictus ẽ durꝰ mors.
Montes fluxerunt sicut cęra a facie dñi. Afacie dñi om¬
nis terr&e Non iudacoꝵ tantũ. sed & gentiũ: sicut dicit¬

Expanded text:
tamdiu duri, donec ignis ille admoveretur. Complanata est tamdiu duri, donec ignis ille admoveretur. Complanata est omnis altitudo; modo blasphemare Christum non audet: et paganus non in eum credit, non eum tamen blasphemat; etsi nondum factus est vivus lapis, tamen victus est durus mons. «Montes fluxerunt sicut cera a facie Domini, a facie Domini omnis terrae:» non
Abbreviated transcription (Latin):
intus nescio quid latens. Si choruscet: de nube ẽmicat
splendor. E& conpso quod contemnebas. inde exiliuit qͦd
mo homines carnẽ portantes. infirmi. dẽ uide idiotas. in¬
docti. ignobiles: sed erat in illis quod fulguraret. erat
in eis quod choruscarot. Accedebat petrus homo piscator.
orabat: & surgebat mortuus. Forma humana nubes erat.
splendor miraculi choruscatio erat. Sic in uerbis. sic in fa¬
ctis cũ miracula dicunt & miranda faciunt: apparuert
fulgura eius oribi terrae. Uidit & conimota est terra.
Si non est uerũ. si non tota terra iã xp̃iana clamat amen
muit. succubuit: & quando dico quod dictũ est fluxit. me¬
lius uerbũ inueniri non potest. Montes fluxerunt sict̃
cęra a facie dñi. Ubi est altitudo potestatũ. Ubi duri¬
tia infideliũ. Montes flixerunt sicut cęra a facie dñi
ignis eis fuit dñs. illi ante faciẽ eius sicut cęra fluxerunt.

Expanded text:
intus nescio quid latens. Si coruscet de nube, emicat intus nescio quid latens. Si coruscet de nube, emicat splendor: ex eo ipso quod contemnebas, inde exsilivit quod mum homines carnem portantes, infirmi; deinde idiotae, indocti, ignobiles: sed erat in illis quod fulguraret, erat in illis quod coruscaret. Accedebat Petrus homo piscator, orabat, et surgebat mortuus . Forma humana nubes erat, splendor miraculi coruscatio erat. Sic in verbis, sic in factis, cum miranda dicunt, et miranda faciunt, «Apparuerunt fulgura ejus orbi terrae. Vidit et commota est terra.» Si enim non est verum? si non tota terra jam christiana clamat, Amen, muit, succubuit, et quando dico quod dictum est, Fluxit, melius verbum inveniri non potest. «Montes fluxerunt velut cera a facie Domini.» Ubi est altitudo potestatum? ubi duritia infidelium? «Montes fluxerunt sicut cera a facie Domini.» Ignis eis fuit Dominus, illi ante faciem ejus sicut cera fluxerunt;
Abbreviated transcription (Latin):
nũ ardeat. & aurũ purget᷑. Quod enĩ illis inest fidei
feno premitur. Bonũ est ergo eis arderi scõ igne. ut
feno consumpto splendeat pretiosum quod redemit ap̃c.
Ergo ignis ante eũ pracibit. & inflaminabit in circui¬
tu inimicos euis. Sunt qui salubrit̃ arserunt. hodie
fideles euis sunt. Inimici eus erant. & nunc iam fide¬
les cius sunt. Quęris inimicos. non sunt. Consumpti
sunt. arsert. Raritas consumpsit in cis quod ꝑsequela¬
tur xp̃m. & purgauit incis quod crederet in ap̃m. oe¬
inflammauit in circuitu inimicos cius. Apparueru
uidemus: Nonne manifestũ est. Apparueruut ful¬
gura eius uniuersac terrae. inflaminati sunt inimici.
incensi sunt imici. Arsit quicquid contradicebat. &
apparuerunt fulgura euis orbi terrae. Quomͦ apparu¬
erunt.t iam crederent: Unde fulgura. De nu¬
bibus. Quac sunt nubes dĩ: Pi uedicatores ueritatis.
Ulides autẽ nubẽ in cęlo nebulosam. obscurã. & habit

Expanded text:
num ardeat, et aurum purgetur? Quod enim illis inest fidei, num ardeat, et aurum purgetur? Quod enim illis inest fidei, feno premitur. Bonum est ergo eis ardere sancto igne, ut feno consumpto, splendeat pretiosum quod redemit Christus. Ergo, «Ignis ante eum praeibit, et inflammabit in circuitu inimicos ejus.» Sunt qui salubriter arserunt, hodie fideles ejus sunt; inimici ejus erant, et nunc jam fideles ejus sunt: quaeris inimicos, non sunt; consumpti sunt, arserunt; charitas consumpsit in eis quod persequebantur Christum, et purgavit in eis quod crederent in Chriidemus? nonne manifestum est? Apparuerunt fulgura ejus universae terrae; inflammati sunt inimici, incensi sunt inimici. Arsit quidquid contradicebat, et «apparuerunt fulgura ejus orbi terrae.» Quomodo apparuerunt? Ut jam crederent. Unde fulgura? De nubibus. Quae sunt nubes Dei? Praedicatores veritatis. Vides autem nubem, in coelo nebulosam, obscuram, et habet
Abbreviated transcription (Latin):
linguae diuisꝗe uelut ignis. qui & insedit suꝑ unum¬
quemq illoꝵ. Isto igne flammati cȩperunt ire ꝑ min¬
dum. & inflammare & incendere in circuitu inimicos eiꝰ
Quos inimicos cuis: Qui deserto dõ a quo factieratt
adorabant simulachra quae faciebant Ipsi incendebat̃
si mali erant ad consumptionẽ. si boni erant ad reparati¬
onem. Nut ipse incendebat᷑ qui nolobat
credere illi igni. audito uerbo dĩ factus peior inuidia
sua exustus atq consumptꝰ. Aut si conuerteretur &
crederet. nec sic in illo nibl arsisset. Arserat enĩ fg̨nũ
ut purgaretur aurũ. Aurũ fides ẽ. fęnũ carnalis
concupiscentia est. Omnis caro fęnũ isaias dicit. & omnis
honor carnis ut flos feni. Quicquid xr. ergo est in
homine carnali ap̃petens uana & sȩcularia. fęnum est
Quam multi forte & fr̃s nr̃i ierunt ad theatrũ. feno
ducti sunt. Nonne optandus est illis iste ignis ut fe¬

Expanded text:
«linguae divisae velut ignis, qui et insedit super unum«linguae divisae velut ignis, qui et insedit super unumquemque illorum» . Isto igne inflammati coeperunt ire per mundum, et inflammare, et incendere in circuitu inimicos ejus. Quos inimicos ejus? Qui deserto Deo a quo facti erant, adorabant simulacra quae fecerant. Ipsi incendebantur, si mali erant, ad consumptionem; si boni erant, ad reparationem: aut ipse incendebatur, qui nolebat credere, illo igne, audito verbo Dei factus pejor, invidia sua exustus atque consumptus; aut si converteretur et crederet, nec sic in illo nihil arsisset. Arserat enim fenum, ut purgaretur aurum. Aurum fides est, fenum carnalis concupiscentia est. «Omnis caro fenum,» Isaias dicit, «et omnis honor carnis ut flos feni» . Quidquid est ergo in homine carnali appetens vana et saecularia, fenum est. Quam multi forte, et fratres nostri icrunt ad theatrum? feno ducti sunt. Nonne optandus est illis iste ignis, ut fe
Abbreviated transcription (Latin):
Nã &e quodã loco ait ñ se uenisse pacẽ mittere int̾rã.
sed gladiũ: gladiũ ad se parationẽ. ignẽ ad ustionem:
Sed utrumq salubre. quia & gladius uerbi ipsiuis salui¬
brit nos separauit a consuetudine mala. Gladiũ enĩ
attulit. & separauit unumquemq fideliũ aut a suo¬
patre qui in xp̃m non crediderat. aut a matre similit̾
infideli. aut certe si de parentib xp̃ianis natus est. sal¬
tem a progenie sua priore. Nemo enĩ nr̃m non aut
auum aut praauum aut aliquã antĩquã originẽ in
gentib habuit. & in illa casecrabili dõ infidelitate sumꝰ
separati ab eo quod eramus. Ded gladius intercessit. se¬
cernens non interficiens. Hoc modo & ignis. Ignẽ ueni
mittere in terrã. Exarserunt homines credentes in cũ.
accȩpert̃ flaminã karitatis. P ropterea & ipse sp̃s sc̃s cũ
missus esset. apłis sic apparuit. Uisae sunt illis inquit

Expanded text:
nam et quodam loco ait non se venisse pacem mittere in terram, nam et quodam loco ait non se venisse pacem mittere in terram, sed gladium . Gladium ad separationem, ignem ad ustionem: sed utrumque salubrem, quia et gladius verbi ipsius salubriter nos separavit a consuetudine mala. Gladium enim attulit, et separavit unumquemque fidelium aut a patre suo qui in Christum non crediderat, aut a matre similiter infideli; aut certe, si de parentibus christanis natus est, saltem a progenie sua priore. Nemo enim nostrum non aut avum, aut proavum, aut aliquam antiquam originem in Gentibus habuit, et in illa exsecrabili Deo infidelitate: separati sumus ab eo quod eramus; sed gladius intercessit secernens, non interficiens. Hoc modo et ignis: «Ignem veni mittere in terram.» Exarserunt homines credentes in cum, acceperunt flammam charitatis; propterea et ipse Spiritus sanctus cum missus esset Apostolis, sic apparuit: «Visae sunt illis,» inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
rum restiteris orando pro illo qui te ꝑsequit᷑. ille ardet.
tumanes integer. & iniustitia illius illi nocet. tibi nihil
nocet. nisi forte putas quia nocet tibi si corpori tuo ali¬
quid fecerit. & anima patiens & incorrupta ad dm̃ coro¬
nanda ꝑuenerit. sequens exemplũ dñ sui qui pati maluit
a uidacis. & qui non poterat mori est mortuus. quia &
qui poterat non nasci natus ẽ. Tu enĩ conditione es¬
natus. ille uoluntate. Tu conditione mõreris ille miscłia
Quomodo ergo ili nilnl nocuerunt iudaci: sic nec tibi
quisquã ꝑsccutor mimicus. si tu elẽgeris esse menbrũ ca¬
pitis illuis. Ecce intelleximus ignẽ ante cũ praceuntẽ.
id est hoc tempore intelligendũ in pęnã quandã infide¬
lium & iniquoꝵ: intelligamus ignẽ si possumꝰ & in salu¬
tem redemptoꝵ. Ita enĩ proposueramꝰ. Ipse idem dñs ait
Ignẽ ueni mittere in terrã: Dic ignẽ: quomͦ gladium:

Expanded text:
rum restiteris, orando pro illo qui te persequitur; ille ardet, rum restiteris, orando pro illo qui te persequitur; ille ardet, tu manes integer; et injustitia illius illi nocet, tibi nihil nocet. Nisi forte putas quia nocet tibi, si corpori tuo aliquid fecerit, et anima patiens et incorrupta ad Deum coronanda pervenerit, sequens exemplum Domini sui, qui pati maluit a Judaeis, et qui poterat non mori, mortuus est, quia et qui poterat non nasci, natus est. Tu enim conditione natus es, ille voluntate; tu conditione moreris, ille misericordia. Quomodo ergo illi nihil nocuerunt Judaei; sic nec tibi quisquam persecutor inimicus, si tu elegeris esse membrum capitis illius. 7. Ecce intelleximus ignem ante eum praeeuntem, id est, hoc tempore intelligendum in poenam quamdam infidelium et iniquorum: intelligamus ignem, si possumus, et in salutem redemptorum; ita enim proposueramus. Idem ipse Dominus ait: «Ignem veni mittere in terram» . Sic ignem, quomodo gladium:
Abbreviated transcription (Latin):
lenitatẽ. hinc irã inde patientiã. hinc flammas inde
tolerantiã. dubitabis ꝓnuntiare quis eoꝵ ardeat. qͥs¬
penã patiat᷑ : Ille ne cuiti ius corpus uexatur. ancuiꝰ
animꝰ uastat᷑: Propterea & isaias propħa dixit. Nunc
ignis aduersarios cõmedit. Quid est nunc. Ante¬
quã ueniat dies ille iudicii magnus iam furore suo
ardent. qui postea supplicio sempiterni illius ignis
arsuri sunt. Nisi forte putatis fr̃s mei quia inusti¬
tia quae procedit ex homine ad ledendũ alterũ homi¬
nem illi ad quẽ procedit nocet & illi de quo procedit ñ
nocet. VUnde fieri potest. Aliquando facula ardeis
apponitur ad lignũ humidũ & uiride. & ñ illud accen¬
dit. ipsa tamen ardet. Sic & inimicus tuus. Siquis for¬
te existit inustus qui tibi moliatur insidias uel p̃paret
aliqua molesta: inustus est. Tu si uiride lignũ fueris.
id est si suco sp̃uali iugens & urens flaminis inimicitia.¬

Expanded text:
lenitatem; hinc iram, inde patientiam; hinc flammas, inde lenitatem; hinc iram, inde patientiam; hinc flammas, inde tolerantiam; dubitabis pronuntiare quis eorum ardeat poenamque patiatur? illene cujus corpus vexatur, an cujus animus vastatur? Propterea et Isaias propheta dixit: «Et nunc ignis adversarios comedet» . Quid est, «Et nunc?» Antequam veniat dies ille judicii magnus, jam furore suo ardent qui postea supplicio sempiterni illius ignis arsuri sunt. Nisi forte putatis, fratres mei, quia injustitia, quae procedit ex homine ad laedendum alterum hominem, illi ad quem procedit nocet, et illi de quo procedit non nocet. Unde fieri potest? Aliquando facula ardens apponitur ad lignum humidum et viride, et non illud incendit, ipsa tamen ardet; sic et inimicus tuus. Si quis forte existit injustus qui tibi moliatur insidias, vel praeparet aliquam molestiam, injustus est: tu si viride lignum fueris, id est, si succo spirituali vigens et virens, flammis inimicitia
Abbreviated transcription (Latin):
cius aduentũ erit. iste autẽ ignis ante cum pracibit.
Quis est ergo iste ignis: Possumus eũ accipere in pęnã
maloꝵ. possumus i salutẽ redemptorũ. In penã malo¬
rum quomodo: Quia cũ prȩdicaret᷑ xp̃c. iratas sunt
gentes: & commouerunt ꝑsecutionẽ. Quae ira ignis
fuit magis consumens cos qui ꝑsequebantur. quã cos
quos persequebantur. Cũ enim udemus duos. unum
irascentẽ. alterũ patient̃ ferentem. quis coꝵ ardeat
urm est uidicare. Potestis in genere humano tale spe¬
ctaculũ contueri. Ponite uobis ante oculos hominem
iniquũ. commotũ animo. trucem uultu. flaminantib
oculis. scintillantib uerbis. ferri in hominis necem. in
deprȩdationẽ. in iniurias. in contumelias. non se capere
non se tenẽre: alterũ patient̃ excipientẽ uerba. pla¬
gas. quicquid ille inferre uoluerit. & ꝑcutienti ma¬
xillã parantẽ &e alterã. cũ uideris hinc furias mde

Expanded text:
ejus adventum erit; iste autem ignis ante eum praeibit. ejus adventum erit; iste autem ignis ante eum praeibit. Quis est ergo iste ignis? Possumus eum accipere in poenam malorum, possumus in salutem redemptorum. In poenam malorum, quomodo? Quia cum praedicaretur Christus, iratae sunt gentes, et commoverunt persecutionem: quae ira ignis fuit, magis consumens eos qui persequebantur, quam eos quos persequebantur. Cum enim videmus duos, unum irascentem, alterum patienter ferentem, quis eorum ardeat, vestrum est judicare. Potestis in genere humano tale spectaculum contueri. Ponite vobis ante oculos hominem iniquum, commotum animo, trucem vultu, flammantibus oculis, scintillantibus verbis, ferri in hominis necem, in depraedationem, in injurias, in contumelias, non se capere, non se tenere; alterum patienter excipientem verba, plagas, quidquid ille inferre voluerit, et percutienti maxillam, parantem et alteram: cum videris hinc furias, inde
Abbreviated transcription (Latin):
uimenta. non recalcitrantia. ñ collũ suꝑbum aduersꝰ
iugũ cius excutientia. non flagellũ eius recusantia.
Pacta sunt iumenta eius bona. mansucta: & meruert
quod dictũ est in alio psalmo. Diriget mites in iudicio.
docebit mansuctos uias suas. Propterea ergo illis nubes
&e caligo. quia ñ sunt directi: mansuctis autẽ iustitia
dicit fr̃s. ignis ante cũ pracibit. & inflaminabit in
circuitu inimicos cius. Non ar̃bitror de illo igne di¬
ei in quẽ mittendi sunt impi illa ultima iudicu sen¬
tentia. quib ad sinistrã separatis sicut in euangelio lec¬
tum meminimus dicturus est. ite in ignẽ acternumn
qui paratus est diabolo & angłis eiꝰ. non puto de illo ig¬
ne dici Unde hoc non puto. Quia de quodã igne di¬
cit. qui pracibit ante illum. Antequã ueniat ad iudi¬
cium. dictũ est praeire ignẽ & inflammare in circuitu
id est ꝑ totũ orbem terrarũ inimicos eius Iile ignis post

Expanded text:
mitia, non recalcitrantia, non collum superbum adversus mitia, non recalcitrantia, non collum superbum adversus jugum ejus excutientia, non flagellum ejus recusantia: facta sunt jumenta ejus bona, mansueta; et meruerunt quod dictum est in alio psalmo, «Diriget mites in judicio, docebit mansuetos vias suas» . Propterea ergo illis «nubes et caligo,» quia non sunt recti; mansuetis autem, «justitidicit, fratres, «Ignis ante eum praeibit, et inflammabit in circuitu inimicos ejus?» Non arbitror de illo igne dici, in quem mittendi sunt impii illa ultima judicii sententia, quibus ad sinistram separatis, sicut in Evangelio lectum meminimus, dicturus est, «Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus» : non puto de illo igne dici. Unde hoc non puto? Quia de quodam igne dicit, qui praeibit ante illum, antequam veniat ad judicium. Dictum est enim praeire ignem et inflammare in circuitu, id est per totum orbem terrarum, inimicos ejus. Ille ignis post
Abbreviated transcription (Latin):
In udiciũ ego ueni in hunc miuidũ. ut qui ñ uident
uideant & qui uident ceci fiant. Quid est qͥ uident
ceci fiant: Qui sibi udere uident᷑. qui se sapientes
putant. qui non sibi arbitrant᷑ necessariã medicinã
ipsi ceci fiant. ipsi non intelligant. Qui aut̃ non
uident uideant. Qui cecitatẽ confitent᷑. illuminari
mereantur. Sic ergo in circuitu cius nubes & calĩ¬
go his qui eũ non cognouerunt: confitentib autẽ ce¬
e humiliantib iustitia & iudiciũ directio sedis euis.
Sedem cius dicit cosipsos qui in eum crediderunt
De ipsis enĩ sibi fecit sedem. quia in cis sedet sapientia
filius enĩ dĩ sapientia dĩ est. Audiamus aut̃ ex alia
scriptura magnũ huuus intelligentias documentum.
Anima uisti sedes sapentiae. Ergo quia isti facti st̃
usti qui in eũ crediderunt iustificati ex fide. facti st̃
sedes ipsuis. Sedet in ipsis. udicans ex ipsis & dirigers
cos. Quare. Quia mansuetos inuenit ueluti nutia

Expanded text:
 ego in hunc mundum veni, ut qui non vident videant, et qui vident caeci fiant» . Quid est, «qui vident caeci fiant?» Qui sibi videre videntur, qui se sapientes putant, qui non sibi arbitrantur necessariam medicinam, ipsi caeci fiant, ipsi non intelligant. Qui autem «non vident, videant:» qui caecitatem confitentur, illuminari mereantur. Sit ergo «in circuitu ejus nubes et caligo,» his qui eum non cognoverunt; confitentibus autem et humiliantibus se, «justitia et judicium directio sedis ejus.» Sedem ejus dicit eos ipsos qui in eum crediderunt: de ipsis enim sibi fecit sedem, quia in eis sedet Sapientia; Filius enim Dei, Sapientia Dei est . Audivimus autem ex alia Scriptura magnum hujus intelligentiae documentum. «Anima justi, sedes sapientiae.» Ergo quia isti facti sunt justi, qui in eum crediderunt; justificati ex fide, facti sunt sedes ipsius: sedet in ipsis, judicans ex ipsis, et dirigens eos. Quare? Quia mansuetos invenit, veluti jumenta
Abbreviated transcription (Latin):
bat om̃s gentes. Ideo autẽ quatuor lineis pendebat. quia
quatuor partes sunt orbis unde futuri populierant. Et
ideo quatuor euangelia praẽdicant xp̃m. ut gr̃a ipsius
ad om̃s quatuor orbis partes pertinere intelligat᷑. Quia
ergo tale uisum demonstratũ est petro: indicauit. ape¬
ruit illis omnia quomodo credidit cornelius. quia pruis
dedit. Ecce audiit. & iocundata est sẏon. & exultaue¬
runt filiae uidae. Propter iudicia tua dñe. Quae uidi¬
cia: Quia non est ꝑsonarũ acceptor ds̃. Namq ipse
adimpletos sp̃u scõ: exclamauit & ait. In ueritate com.¬
prehendo. quia non ẽ ꝑsonarũ acceptor ds̃. Ergo exul¬
tauerunt filiac uidae propt̾ iudicia tua dñe. Quid est
propt̾ udicia tua. Quia non in omni gente & in omni

Expanded text:
bat omnes Gentes. Ideo autem quatuor lineis pendebat, quia bat omnes Gentes. Ideo autem quatuor lineis pendebat, quia quatuor partes sunt orbis, unde futuri populi erant: et ideo quatuor Evangelia praedicant Christum, ut gratia ipsius ad omnes quatuor partes orbis pertinere intelligatur. Quia ergo tale visum demonstratum fuerat Petro, indicavit, aperuit illis omnia, quomodo credidit Cornelius, quia priusqdedit» . Ecce, «Audivit, et jucundata est Sion; et exsultaverunt filiae Judaeae, propter judicia tua, Domine.» Quae judicia? Quia non est personarum acceptor Deus. Namque ipse adimpletos Spiritu sancto, exclamavit, et ait, «In veritate comprehendo quia non est personarum acceptor Deus.» Ergo, «Exsultaverunt filiae Judaeae, propter judicia tua, Domine.» Quid est, «pr
Abbreviated transcription (Latin):
iocundata est syon. Et exultauerunt filiae uidae. Quid
auduit & iocundãta est. Quia recȩperunt &e gentes
uerbũ dĩ. Unus parios uenerat. sed angulus nondum
erat. Sẏon ipsa aeccła quae erat in iudaca proprie hic
nominata est. Audiuit. & iocundãta est sỹon: &e exul¬
filiae iudae. Quid audierunt. Quia & gentes recepe¬
runt uerbũ dĩ. Ubi illud dixit ipse psalmus: Annun¬
tiauerunt cȩli ustitiã eiuis. & uiderunt om̃s populi
głam eus. Et quia gentes crediderunt a quib: coleban¬
tur idola: secutus ait. Confundant᷑ om̃s qui adorant
sculptilia. qui głantur in simulachris suis. audiuit. & io¬
cundata est sioñ: & exultauerunt filiae uidę. Postea
quidã de circumcisis calumniari uoluerunt petro. & dixe¬
runt illi. Quare intrasti ad gentiles incutumcisos. & cũ¬
eis manducasti: Iile autẽ reddidit eis rationẽ quomodo
cũ oraret de monstratus ẽ ei ille discus pendens quatuor
lineis : discus ille qui habebat omnia animalia. & significa¬

Expanded text:
. Quid «audivit, et jucundata est Sion? Quia receperunt Gentes verbum Dei.» Unus paries venerat, sed angelus nondum erat. Sion ipsa Ecclesia quae erat in Judaea, proprie hic nominata est. «Audivit, et jucundata est Sion; et exsulfiliae Judaeae.» Quid audierunt? «Quia et Gentes receperunt verbum Dei.» Ubi illud dixit iste psalmus? «Annuntiaverunt coeli justitiam ejus, et viderunt omnes populi gloriam ejus.» Et quia Gentes crediderunt, a quibus colebantur idola; secutus ait: «Confundantur omnes qui adorant sculptilia, qui gloriantur in simulacris suis. Audivit, et jucundata est Sion; et exsultaverunt filiae Judaeae.» Postea quidam de circumcisis calumniari voluerunt Petro, et dixerunt illi: «Quare intrasti ad Gentiles incircumcisos, et manducasti cum eis?» Ille autem reddidit eis rationem, quomodo cum oraret demonstratus est illi discus pendens quatuor lineis. Discus ille qui habebat omnia animalia, significa
Abbreviated transcription (Latin):
lum autẽ ceciderat sp̃s sc̃s. nisi qui fuerat baptiratus:
in istos autẽ ante baptismũ cecidit. Posset enim petrus
dubitare. utrũ in circumoisos baptiraret. Clenit sp̃s sc̃s.
cȩperunt loqui linguis. Donatũ est donũ inuisibile. &
tulit dubitationẽ de sacramento uisibili. Baptirati sunt
om̃s. Et habes ibi scriptũ. Audierunt autẽ apłi & qui in¬

Expanded text:
lum autem ceciderat Spiritus sanctus, nisi qui fuerat baptizatus: lum autem ceciderat Spiritus sanctus, nisi qui fuerat baptizatus: in istos autem ante Baptismum cecidit. Posset enim Petrus dubitare utrum incircumcisos baptizaret: venit Spiritus sanctus, coeperunt loqui linguis; donatum est donum invisibile, et tulit dubitationem de Sacramento visibili; baptizati sunt omnes. Et habes ibi scriptum: «Audierunt autem Apostoli
Abbreviated transcription (Latin):
uiderunt om̃s popłi głam eiꝰ. confundant᷑ om̃s qui adoraĩ
sculptilia. qui głantur in simulachris suis. Et̃enĩ eccta
necdũ erat in gentib In uidaca crediderant ex iudacis. &
putabant ipsi iudaci qui crediderant se solos ꝑtinẽre
lio. Credidit cornelius. baptiratus est. baptitati sunt
&e illi qui erant cũ cornclio. Sed ut haptizarentur: quio
est factũ scitis. Hon quidem bucusq peruenit lectoe
sed tamen aliqui recordantur. Et qui non recordantur.
audiant a me breuit᷑. Missus est angłs ade corne¬
lium. Angl̾s corneliũ misit ad petrũ. petrus uenit ad
corneliũ. Et quia de gentib erat cornelus. & ipse & qui
cũ illo erant non erant circumcisi. Ne dubitarent er¬
go illi tradere euangłm non circiuncisis. antequã ipse¬
baptiraretur cornelius & illi qui cũ illo erant. uenit sp̃s¬
sc̃s. & impleuit illos. & cȩperunt loqui linguis. In nul¬

Expanded text:
viderunt omnes populi gloriam ejus: confundantur omnes qui adorant viderunt omnes populi gloriam ejus: confundantur omnes qui adorant sculptilia, qui gloriantur in simulacris suis.» Etenim Ecclesia necdum erat in Gentibus; in Judaea crediderant ex Judaeis, et putabant ipsi Judaei qui crediderant solos se pertinerelio; credidit Cornelius, baptizatus est, baptizati sunt et illi qui cum Cornelio erant. Sed ut baptizarentur, quid factum est, scitis: non quidem huc usque pervenit Lector, sed tamen aliqui recordantur; et qui non recordantur, audiant a me breviter. Missus est angelus ad Cornelium, angelus Cornelium misit ad Petrum, Petrus venit ad Cornelium. Et quia de Gentibus erat Cornelius, et ipse et qui cum illo erant, non erant circumcisi: ne dubitarent ergo illi tradere Evangelium non circumcisis; antequam baptizaretur ipse Cornelius et illi qui cum illo erant, venit Sps, et implevit illos, et coeperunt loqui linguis. In nul
Abbreviated transcription (Latin):
ñ nisi potestatẽ quęsiuit. Et nihil faceret. nisi potesta¬
tem accepisset. Quare ergo non eũ securus addoras. q̃
nolente nemo tibi nocet. & quo ꝑmittente emendaris
non euerteris.: Si enim placuerit dño tuo ꝑmitere
ut aliquis homo tibi noccat. aut aliquis sp̃s tibi noccat.
emendabit te: ut clames ad eum. Emendans emenda¬
uit me dñs. & morti ñ tradidit me. Ergo confundant᷑
om̃s qui adorant sculptilia. qui głantur in simulachra
suis. Adorate eũ om̃s angłi euis: Discant pagani adora¬
re dm̃. Adorare uolunt angł os. angłos imitent᷑. & illum
adõrent qui ab angłis adoratur. Adorate cũ om̃s angłi
euis. Adoret angłs ule. qui missus est ad corneliũ Esã
eũ adorans cornelius misit ad petrũ. Adoret xp̃m dñm
Quia adorant eũ om̃s angłi eiꝰ. Quid audiuit sỹon:
Ecce quod audiut. Annuntiauerunt cęli iustitiã eius &

Expanded text:
nonnisi potestatem quaesivit ; et nihil faceret, nisi potestanonnisi potestatem quaesivit ; et nihil faceret, nisi potestatem accepisset. Quare non ergo securus Deum adoras, quo nolente nemo tibi nocet, et quo permittente emendaris, non everteris? Si enim placuerit Domino Deo tuo permittere ut aliquis homo tibi noceat, aut aliquis spiritus tibi noceat; emendabit te, ut clames ad eum: «Emendans emendavit me Dominus, sed morti non tradidit me» . Ergo, «Confundantur omnes qui adorant sculptilia, qui gloriantur in simulacris suis. Adorate» «eum omnes Angeli ejus.» Discant Pagani adorare Deum. Angelos volunt adorare; Angelos imitentur, et illum adorent qui ab Angelis adoratur. «Adorate eum omnes Angeli ejus.» Adoret angelus ille qui missus est ad Cornelium; nam eum adorans, Cornelium misit ad Petrum : adoret Christum Dominum Quia adorant eum omnes Angeli ejus. Quid audivit Sion? ecce quid audivit: «Annuntiaverunt coeli justitiam ejus, et
Abbreviated transcription (Latin):
irascatur mil angłs. si non illũ colo ꝓ dõ meo. Cunc t̃
irascitur. quando ipsum colere uolueris: Bonus ẽ enim.
&e dm̃ amat. Quomodo de mones irascuntur si ñ colunt᷑.
sic angłi indignantur si pro dõ colant᷑. Sed ne forte
dicat sibi cor infirmũ. cor trepidũ. ergo si irascuntur
dȩmonia quia non colunt᷑. tuneo offendere dȩmonia.
quid tibi facturus est uel princeps ipsorũ diabolus:
Si posset aliquid. nullus nr̃m remanẽret. Nonne
cotidie tanta in illũ dicuntur ore arp̃ianoꝵ. & crescit
seges ap̃ianorũ. Quando irasceris nequissimo seruo
tuo. hoc nomen illi impõnis: satanas. diabole. Hoc illi di¬
cis. fortasse in hoc erras. quia homini hoc dicis. & inimode¬
rata ira rãperis ad conuitiandã imaginẽ ali. Cam hoc
eligis quod ei dicas. quod ualde detestaris. Si posset ile
non se iundicaret. Sed non ꝑmittitur. & tantũ fadt
quantũ permittit᷑. Nam &e iob temptare uoluit. a

Expanded text:
irascatur mihi angelus, si non illum colo pro deo meo. Tunc tibi irascatur mihi angelus, si non illum colo pro deo meo. Tunc tibi irascitur, quando ipsum colere volueris: bonus est enim, et Deum amat. Quomodo daemones irascuntur, si non colantur; sic Angeli indignantur, si pro Deo colantur. Sed ne forte dicat sibi cor infirmum, cor trepidum: Ergo si irascuntur daemonia quia non coluntur, timeo offendere daemonia. Quid tibi facturus est vel princeps ipsorum diabolus? Si posset aliquid, nullus nostrum remaneret. Nonne quotidie tanta in illum dicuntur ore Christianorum, et crescit seges Christianorum? Quando irasceris nequissimo servo tuo, hoc nomen illi imponis: Satanas, diabole; hoc illi dicis. Fortasse in hoc erras, quia homini hoc dicis, et immoderata ira raperis ad conviciandam imaginem Dei: et tamen hoc eligis quod ei dicas, quod valde detestaris. Si posset ille, non se vindicaret? Sed non permittitur: et tantum facit, quantum permittitur. Nam et Job tentare voluit, et
Abbreviated transcription (Latin):
ipsum illis annuntiant non se. qñi angłi sunt. Et quia
milites sunt: non norunt głam quȩrere nisi imperatoris
sur Si autẽ suã głam quęsicrunt. ut tiranni damnant᷑.
Talis ertitit diabolus & dęmonia id est angeli illius.
Arrogauit sibi honorc̃ diuinũ & omnib demonus. & im¬
pleuit templa paganoꝵ. & ꝑsuasit simulachra. ꝑsuasit
illa sacrificia sibi offerri. Honuc melius erat ut ange¬
los scõs quã dȩmones colerent. Respondent. Hon coli
colere uelletis. facile ab ipsis disceretis non illos colere.
Audite angłm doctorem. Docebat quendã discipulum
xp̃i. & ostendebat illi multa miracula in apocalipsi io¬
hannis. Ille autẽ quodã sibi demonstrato miraculo usi¬
onis expauit: & misit sc add pedes angłi. Et ille angłs
non quȩrebat nisi głam dñi su. Surge. quid facis in¬
quit. Iilũ adora. Nam ego consorius tuus sum & fr̃m¬
tuoꝵ. Quid ergo fr̃s mei: Hemo dicat. Cimeo ne

Expanded text:
ipsum illis annuntiant non se, quoniam angeli sunt, et quia ipsum illis annuntiant non se, quoniam angeli sunt, et quia milites sunt, non norunt gloriam qusui; si autem suam gloriam quaesierint, ut tyranni damnantur. Talis exstitit diabolus et daemonia, id est angeli ejus: arrogavit sibi honorem divinum et omnibus daemoniis; et implevit templa Paganorum, et persuasit simulacra, et persuasit illa sacrificia offerri sibi. Nonne melius erat ut Angelos sanctos, quam ut daemones colerent? Respondent: Non colimcolere velletis: facile ab ipsis disceretis non illos colere. Audite angelum doctorem. Docebat quemdam discipulum Christi, et ostendebat illi multa miracula in Apocalypsi Joannis: ille autem quodam sibi demonstrato miraculo visionis expavit, et misit se ad pedes Angeli; et ille angelus qui non quaerebat nisi gloriam Domini sui, «Surge, quid facis?» inquit, «illum adora; nam et ego conservus tuus sum, et fr. Quid ergo, fratres mei? Nemo dicat: Timeo ne
Abbreviated transcription (Latin):
uerbũ dĩ in licaonia. Mirabilia cũ fecissent licaoni. &i¬
ues eiusdem regionis adduxerunt uictimas. & uoluerut
illis sacrificare dicentes barnaban iouem. & paulũ mer¬
curiũ. Illi non sunt delectati. An forte ideo sibi imino¬
lari noluerunt. quia demonib se cõparari erccrãti st:
Non. sed quia honor ẽ diunũ exhiberi hominib. horruert
Uerba ipsorum indicant. non suspicam̃. Sequit enin
lectio libri eiusdem. & dicit quomodo moti sunt tunc
paulus & barnabas. Consciderunt uestimenta sua. &
dixerunt. Uiri fr̃s quid facitis. Et nos homines su¬
mus passibiles. sumiles uobis. Intendite ergo quomodo
homines boni ꝓhibent eos qui illos uoluerant colere
tamquã dcos. & uolunt potius ut ds̃ unus colatur. as̃
unus adoretur. dõ uni sacrificiũ offeratur non sibi. Sic
Ad eius cultũ. ad eius adorationẽ. ad eus contemplati¬
onem om̃s quos diligunt rapere & inflaminare studest.

Expanded text:
verbum Dei in Lycaonia. Mirabilia cum fecissent Lycaoniae, civerbum Dei in Lycaonia. Mirabilia cum fecissent Lycaoniae, cives ejusdem regionis adduxerunt victimas, et voluerunt illis sacrificare, dicentes Barnabam Jovem, et Paulum Mercurium: illi non sunt delectati. An forte ideo sibi immolari noluerunt, quia daemonibus se comparari exsecrati sunt? Non, sed quia honorem divinum exhiberi hominibus horruerunt. Verba ipsorum indicant, non suspicamur. Sequitur enim lectio libri ejusdem, et dicit quomodo moti sunt: «Tunc Paulus et Barnabas consciderunt vestimenta sua, et dixerunt, Viri» «fratres, quid facitis? Et nos homines sumus passibiles, similes vobis» . Intendite. Quomodo ergo homines boni prohibent eos qui illos voluerant colere tanquam deos, et volunt potius ut Deus unus colatur, Deus unus adoretur, Deo uni sacrificium offeratur, non sibi: sic ad ejus cultum, ad ejus orationem, ad ejus contemplationem, omnes quos diligunt rapere et inflammare student,
Abbreviated transcription (Latin):
sibi faciunt qui colunt dęmonia. Quas enĩ immolant
gentes. de monus immolant & ñ dõ. Nolo uos socios fieri
dȩmonioꝵ. Nos aut̃ qualc̃ dm̃ babemus: Audite quid
sequatur. Cum enĩ dixisset confundant᷑ qui adorant
sculptilia. & qui głantur in simulachris suis. ne existerenł
quasi reddentes rationẽ de simulachris & dicerent non
lapides sed numina colimus. Quae numina colis: Dic mͥ
Dȩ monia colis. an sp̃s bonos quales sunt angeli. Sunt
enĩ angłi scĩ. & sunt sp̃s maligni. Ego dico quia intẽ
ni sunt: suꝑbi sunt. Tales sunt etiã homines ñ boni
qui suã głam quȩrunt. & dĩ głam contennunt. Hominẽ
autẽ scõs attendite. qui sunt similes angłis. Cum inuẽne¬
ris hominẽ aliquẽ sc̃m. seruu dĩ: si uolueris cum colere &
adorare pro dõ. prohibet te. Non uult sibi arrogaro
honorem di. non uult tibi esse ꝓ dõ. sed tecũ esse sub dõ
fecerunt hoc apłi sc̃ĩ paulus & barnabas. Predicabant᷑

Expanded text:
immolant Gentes, daemoniis immolant, et non Deo: nolo vos socios fieri daemoniorum.» 12. Nos autem qualem Deum habemus? Audite quid sequatur. Cum enim dixisset, «Confundantur omnes qui adorant sculptilia», «qui gloriantur in simulacris suis:» ne existerent quasi reddentes rationem de simulacris, et dicerent, Non lapides, sed numina colimus; Quae numina colis? dic mihi, daemonia colis, an spiritus bonos, quales sunt Angeli? Sunt enim Angeli sancti, et sunt spiritus maligni. Ego dico quia in temni sunt, superbi sunt. Tales sunt etiam homines non boni, qui suam gloriam quaerunt, et Dei gloriam contemnunt. Homines autem sanctos attendite, qui sunt similes Angelis. Cum inveneris hominem aliquem sanctum servum Dei, si volueris illum colere et adorare pro Deo, prohibet te: non vult sibi arrogare honorem Dei, non vult tibi esse pro Deo, sed tecum esse sub Deo. Fecerunt hoc apostoli sancti Paulus et Barnabas. Praedicabant