comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cęlis factum. ñ haberitem quotidianã ne¬
cessitatem sicut pͥncipes sacerdotũ. pͥmu̾ ꝓsu
is peccatis sacrificiũ offerre. In hoc sacerdotũ
nuiero zacharias. in hoc finees. in hoc ipse
aaron. a quo ipse ordo exorsus ẽ. fuit. & quicũq
alii in illo sacerdotio laudabilit̾ iusteq uixerũt.
qui tam̃ habebant necessitatẽ sacrificiũ pͥmit᷑
ꝓ suis offerre peccatis. solo. xp̃o existente cuniꝰ uen¬
turi figuram gestabant. qui hane necessitatem
sacerdos in comtaminabilis ñ haberet. Quid aut̃
de zacharia & elisabet laudabile dictũ ẽ: Quo

Expanded text:
n habentem cotidianam nen habentem cotidianam necessitatem sicut principes sacerdotum primum pro suis peccatis sacrificium offerre. in hoc sacerdotum numero Zacharias, in hoc Finees, in hoc ipse Aaron, a quo iste ordo exorsus est, fuit et quicumque alii in illo sacerdotio laudabiliter iusteque uixerunt, qui tamen habebant necessitatem sacrificium primitus pro suis offerre peccatis solo Christo existente, cuius uenturi figuram gestabant, qui hanc necessitatem sacerdos incontaminabilis non haberet. Quid autem de Zacharia et Elisabeth laudabile dictum est, quo
Abbreviated transcription (Latin):
temporalia mala omĩa ꝓpter iusticiã equo
anio tolerantes: s si uerũ ẽ. ummo qͥa & uerũ
ẽ. si dixernniis qͥa peccatum ñ habemus: nos ip¬
sos glecipimꝰ. & ñ iustificabitur in confpectu tuo
om̃is uiuens: ñ sunt fine peccetto. Nec qͥsqĩa
eorum tam arroganter insanit: ut sibi ꝓ suis qͣ¬
libuscũq peccatis. dñiea oratione opiis non ee̾. ar¬
uitretur. Nam de Zacharia & esisabet qui nobis
sepe in hunis questionis disputationib obiciunt᷑
qͥd dicamus. nisi qd̾ euident᷑ scriptura testatur emi¬
nenti iusticia. fuisse zachariam in pͥncipib sacer¬
dotũ ad offerenda ueteris testam̃ti sacrificia ꝑti¬
nentiũ : legimus aut̃ in epłstola quȩ ad ebreosscri¬
bitur. qd̾ testimoniũ in libro suꝑiore iã posui: so
sacrificiũ ꝓsuis pͥmũ offerre peccatis quotidie.
deinde ꝓpło. Talem enĩ decebat inqͥt habere nos
pͥncipem sacerdotũ : iustũ. sine macula. in con¬
taminatũ. scꝑatũ a peccatorib. altiorem a

Expanded text:
temporalia mala omnia propter iustitiam aequo animo tolerantes; sed si uerum est, quia et uerum est: si dixerimus, quia peccatum non habemus, nos ipsos decipimus et: non iustificabitur in conspectu tuo omnis uiuens, non sunt sine peccato nec quisquam eorum tam arroganter insanit, ut non sibi pro suis qualibuscumque peccatis dominica oratione opus esse arbitretur. Nam de Zacharia et Elisabeth, qui nobis saepe in huius quaestionis disputationibus obiciuntur, quid dicamus, nisi quod euidenter scriptura testatur eminenti iustitia fuisse Zachariam in principibus sacerdotum ad offerenda ueteris testamenti sacrificia pertinentium ? legimus autem in epistola, quae ad Hebreos scribitur, quod testimonisacrificium pro suis primum offerre peccatis quotidie, deinde pro populi. Talem enim decebat, inquit, habere nos principem sacerdotum, justum, sine malitia, incontaminatum, separatum a peccatoribus, a
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̾ uias uttã quȩ post istã mortẽ beata futura
ẽ. ꝑ uirtutẽ etiã contennendȩ ipsiꝰ mortis. ad xp̃i
gram festinaret: s ꝓpt̾ remouendã mortis mole¬
p̃stitit: plus fidelib suis sine dubitatione dona¬
uit. Quid enĩ magnũ erat uidendo ñ mori eos
qui cred̾sint. credere se ñ moriturũ: Qu̾ato ẽ. ma¬
ius. quãto fortiꝰ quãto laudabiliꝰ. ita crederent se

Expanded text:
propter illam uitam, quae post istam morpropter illam uitam, quae post istam mor uirtutem etiam contemnendae ipsius mortis ad Christi gratiam festinaret, sed propter remouendam mortis mole gratiae praestitit, plus fidelibus suis sine dubitatione donauit. quid enim magnum erat uidendo non mori eos, qui crederent, credere se non moriturum? quanto est maius, quanto fortius, quanto laudabilius ita credere
Abbreviated transcription (Latin):
poris mortẽ. factã ꝑ unũ hominẽ dixit: & om̃iũ
corporis resurrectionẽ in uitã ȩ̨t̾nã ꝑ unũ
nocuit ille peceando quã iste ꝓfuit redim̾do
cũ ꝑ illiꝰ peccatũ tẽporalit̾ moriamur. per
istius aut̃ redẽptionẽ: ñ ad temꝑalẽ uttam
s ad ꝑpetuam resurgamiꝰ. Nr̃m gͦ. corpus mor¬
tuũ ẽ. ꝓpt̾ peccatũ : xp̃i aut̃ corpꝰ solũ mor¬
tuũ ẽ. sine peccato. ito fuso sanguine sine
culpa. om̃iũ culparũ  rografa delerent᷑.
quibꝰtͦtores qui in eũ credunt a diabolo an¬
tea tenebantur. Et idõ dicit. hic ẽ. sangͥs
m̃s. qui ꝓ multis effundetur. in remisfionem
peccatorum. Poterat aut̾ etiã hoc donare creden¬
tio. ut nec istꝰ exꝑirentur ĩ nortẽ c̃orꝑis. S si hoc
fecisseo: carm quȩdã felicitas adderetur. minu¬
eret᷑ aut̃ fidei fortitudo. Sic eni homines mortẽ
istã timent: ut ñ obaliud felices dicerent ẽẽ. ap̃i¬
anos. nͥ qd̾ mori omĩo ñi possent. ac ꝑ hoc nemo

Expanded text:
ium corporis resurrectionem in uitam aeternam per unum nocuit ille peccando, quam iste profuit redimendo\', cum per illius peccatum temporaliter moriamur, per istius autem redemptionem non ad temporalem uitam, sed ad perpetuam resurgamus? nostrum ergo corpus mortuum est propter peccatum, Christi autem corpus solum mortuum est sine peccato, ut fuso sanguine sine culpa omnium culparum chirographa delerentur, quibus debitores, qui in eum credunt, a diabolo antea tenebantur. ideo: hic est sanguis meus, qui pro multis effundetur in remissionem peccatorum. Poterat autem etiam hoc donare credentibus, ut nec istius experirentur corporis mortem; sed si hoc fecisset, carni quaedam felicitas adderetur, minueretur autem fidei fortitudo. sic enim homines mortem istam timent, ut non ob aliud felices dicerent esse Christianos, nisi quod mori omnino non possent, ac per hoc nemo
Abbreviated transcription (Latin):
quasi rationẽ dicentes. neq enĩ p̃uiaricatoris
transgressio plus nobis nocuit. quã incarnatio
uł redẽptio saluatoris ꝓfuit: cur non potius
qd̾ aplꝰ sine ambiguitate locitꝰ ẽ. qͥa ꝑ homi¬
nem mors. & ꝑ hominẽ refurrectio mortuo¬
rum. sic̃ enĩ in adã om̃s moriunt᷑. sic & in

Expanded text:
quasi rationem dicentes: neque enim praeuaricatoris quasi rationem dicentes: neque enim praeuaricatoris transgressio plus nobis nocuit, quam incarnatio uel redemptio profuit saluatoris, cur non potius quod apostolus sine ambiguitate locutus est: quia per hominem mors et per hominem resurrectio mortuorum. sicut enim in Adam omnes moriuntur, s
Abbreviated transcription (Latin):
corporis tanquã uapulando conpescitur.
uł pauescendo. uł tali aliquo animi motu.
ñ tam̃ uoluntate p̾cipiente cõpͥmitur. Sed
qͥa erat in eo similitudo carnis pecati. muta¬
tiones ȩtatũ ꝓpeti uoluit ab ipsa erorsus in¬
fantia ⁊it ad mortem etiã uideat᷑. senescente
illo caro ꝑuenire potinsse. nͥ iuenis fitisset oc¬
cisus. Quȩ tam̃ mors in carne peccati inobe
dientiȩ debita reddit᷑. In sinnlitudine aut̃ car¬
nns peccati. obedientiȩ uoluntate susceptaẽ.
ad eam qͥppe tturꝰ eãq passitrus. hoc dicelit.
fece uenit pͥceps mundi huiꝰ. & in me ni
chni inueniet. S ut sciant om̃s qͥa uoluntatẽ
patris mei facio: surgite eamꝰ hinc. hisdictis.
prȩrit ad indebitã mortẽ. factus obediens usq
ad mortem. Quaꝑꝑt᷑ illi qui dicunt. si pͥmi hõĩs
peccato factũ ẽ. ut moreretimir. xp̃i aduentu
ficret. ut credentes in eũ ñorerem᷑. & addunt

Expanded text:
corporis tamquam uapulando conpescitur corporis tamquam uapulando conpescitur uel pauescendo uel tali aliquo animi motu non tamen uoluntate praecipiente conprimitur. sed quia erat in eo similitudo carnis peccati, mutationes aetatum perpeti uoluit ab ipsa exorsus infantia, ut ad mortem uideatur etiam senescendo illa caro peruenire potuisse, nisi iuuenis fuisset occisus. quae tamen mors in carne dientiae debita redditur, in similitudine autem carnis peccati obedientiae voluntate suscepta est. Ad eam quippe iturus eamque passurus, hoc ait: Ecce venit princeps munhil inueniet; sed ut sciant omnes, quia uoluntatem patris mei facio. surgite, eamus hinc. his dictis perrexit ad indebitam mortem factus oboediens usque ad mortem. Quapropter illi qui dicunt: si primi hominis peccato factum est, ut moreremur, Christi aduentu fieret, ut credentes in eum non moreremur, et addunt
Abbreviated transcription (Latin):
quo dictũ ẽ. ad uirginem mariã. uocabis
nom̃ eiꝰ iłim. Ipse enĩ saluũ faciet popłm
suũ apoccatis eorũ. ubi aꝑte demonstratũ
tine saluator ẽ. quis ẽ. qͥppe qui audeat dice
it dñn a p̃m tantũ maiorib ñ etiã parutił
ẽẽ. iħ̾m : qui uenit in similitudine carnis
peccati: ut enacuaret corpꝰ peccati. in quo
infirmisstino. nulli usii congrius uł idone¬
is infant̾ib menbris. anima rationalis mi¬
serabili ignorantia p̃grauat᷑. Qũã plane ig¬
norantiam nullo modo crediderim fuisse in¬
in nobis: nec illam ipsiꝰ anini infirmita¬
tem in xpõ paruulo fuertem suspicatꝰ qrĩa
uidemus in paruulis. Phano enĩ etiã cũ
inotib irrationabilib ꝑtitrbant᷑. nulla ra¬
tione. nullo imꝑio. s dolore aliquando uł
doloris t̾rore cohibent᷑ : ut omĩo uideas
iuiꝰ inobedientiȩ filios quȩ mouet᷑ inm̃¬
bris repugnans legi m̃tis. Nec cũ uult ratio
conquiescit. uerum ipsa sepe uł dolore

Expanded text:
is nomen eius Iesum; ipse enim saluum faciet populum suum a peccatis eorum, ubi aperte demonstratum est tine saluator est. quis est igitur qui audeat dicem tantum majoribus non etiam parvulis esse Jesum? qui venit in similitudine carnis peccati, ut evacuaret corpus peccati, in quo infirmissimo nulli usui congruis vel idoneis infantilibus membris, anima rationalis miserabili ignorantia praegravatur. Quam plane ignorantiam nullo modo crediderim fuisse in inhabitaret in nobis, nec illam ipsius animi infirmitatem in Christo parvulo fuerim suspicatus, quam videmus in parvulis. Per hanc enim etiam, cum motibus irrationabilibus perturbantur, nulla ratione, nullo imperio, sed dolore aliquando vel doloris terrore cohibentur: ut omnino videas illius inoboedientiae filios, quae mouetur in membris repugnans legi mentis nec. cum uult ratio, conquiescit; uerum et ipsa saepe uel dolore
Abbreviated transcription (Latin):
babet traducem peccati. & ipsa sola penã meret᷑.
hoc eñ sentiunt: iniustũ ec̃. dicentes. ut ho¬
oie nata aniina non ex masta adę.tam antiquĩi
peccatũ portet alienũ. Adtende obsecro te
quead modũ iur circũspectus pelagius. nã
ex eiꝰ libro hȩc quȩ modo posui u̾ba transcrii¬
si: sensit quã u difficili de auima questione
qua nulla in scripturis seĩs certa & aꝑta testi¬
monia. Possumus inuenire cunctant᷑ loqui
oni ñ p̃cipiti assertioni respondeo. Si anima
non ẽ. er traduce. gͦ. quȩ ista iusticia ẽ. ut re¬
cens creata & ab om̃i delicto ꝓrsus inmunis
siones carnis diu̾sos cruciatus. & qd̾ẽ. horri¬
biltus &iam demonũ incursus in paruulis
sustinere cogatur: Neq enĩ aliquid horuin
caro sic patitur. ut ñ ibi anima potiꝰ quę
uiutt ac sentit pęnas uiat. hoc eñt si iustũ
ostenditur: sic etiaᷤ ostendi pot̾. quaiusticia
in carne quoq peccati subeat origina le poc¬

Expanded text:
habet traducem peccati et ipsa sola poenam meretur — habet traducem peccati et ipsa sola poenam meretur — hoc enim sentiunt — iniustum esse dicentes, ut hodie nata anima non ex massa Adae tam antiquum peccatum portet alienum. adtende, obsecro te, quemadmodum uir circumspectus Pelagius — nam ex eius libro haec quae modo posui uerba transcripsi — sensit quam in difficili de anima quaestione qua nulla in scripturis sanctis certa et aperta testimonia possumus inuenire aut dioni non praecipiti assertione respondeo: \'si anima non est ex traduce, ergo quae ista iustitia est, ut recens creata et ab omni delicto prorsus inmunis, siones carnis diuersosque cruciatus et, quod est horribilius, etiam daemonum incursus in paruulis sustinere cogatur? neque enim aliquid horum caro sic patitur, ut non ibi anima potius, quae uiuit ac sentit, poenas luat. hoc enim si iustum ostenditur, sic etiam ostendi potest qua iustitia in carne quoque peccati subeat originale pec
Abbreviated transcription (Latin):
fieri. ut de munoatis ñ mundatꝰ nascat᷑
Quid respondebitis. quare de xp̃ianis ũ¬
xp̃ianis ñ rp̃ianꝰ nascat᷑. nisi quia ñ facio
generatio s regeneratio xp̃ianos: hanc gͥ
uobis reddite rationem: qͥa similit̾ a pec¬
catis nemo nascendo s om̃s renascendo mu¬
dantur. Ac ꝑ hoc de hominib idõ mundatis
qũi renatis. homo qui nascit᷑ renascat᷑. ut
etiã ipse mundet᷑. Potuerunt enĩ parentes
ad posteros transiittere. quod ipsi mni¬
niine habrierunt. ñ solũ sic̃ frinñta pileã
& p̃piitium circu̾eisus: etiã qd̾ & uos dicitis
fideles in fidelitatẽ in posteros traiciunt
qd̾ ñ ẽ. iam illorũ ꝑ spm̃ regeneratorũ s
qd̾ in carne generati sunt mortalis seminis
uitiũ. Nam utiq quos paruulos ꝑ sacramttũ
fideliũ fideles faciendos ẽẽ. iudicatis. infideles
natos ex parentib fidelib non negatis. At eñ si
anima nonẽ. ex traduce s sola caro. ipsa tantũ

Expanded text:
fieri, ut de mundatis non mundatus nascatur. fieri, ut de mundatis non mundatus nascatur. Quid respondebitis, quare de christianis non Christianus nascatur, nisi quia non facit generatio, sed regeneratio Christianos? hanc igitur uobis reddite rationem, quia similiter a peccatis nemo nascendo, sed omnes renascendo mundantur. ac per hoc de hominibus ideo mundatis, quoniam renatis, homo qui nascitur renascatur, ut etiam ipse mundetur. potuerunt enim parentes ad posteros transmittere, quod ipsi minime habuerunt, non solum sicut frumenta paleam et praeputium circumcisus, sed etiam, quod et uos dicitis, fideles infidelitatem in posteros traieiunt; quod non est iam illorum per spiritum regeneratorum, sed, quo in carne generati sunt, mortalis seminis uitium. nam utique quos paruulos per sacramentum fidelium fideles faciendos esse iudicatis, infideles natos ex parentibus fidelibus non negatis'. At enim: si anima non est ex traduce, sed sola caro, ipsa tantum
Abbreviated transcription (Latin):
debere censetis: Nunqͥd in neutrũ paren¬
tib corpus xp̃ianũ non erat. quib dictũ
ẽ. nescitis quia corpora ur̃a menbra sunt
nis parentib natt̾i ẽ. s ñ cxp̃ianã animã
accepit ÷ hoc uͦ multo ẽ. mirabiliꝰ. Namq
utrulibet de anima sentiatis. qͥa ꝓfecto cũ
apło nͦ cam creditis antequã nascert᷑ aliqͥd
egisse boni aut mali : aut de traduce ad¬
tracta ẽ. & sinlit᷑ ut corpiis de xp̃ianis
aut a xcp̃o creata uł in xpiano corpore ut
ri seu mitti. nͥ forterdictis. xpianos ho¬
mines xp̃ianii onpas gignere potiusser: &
ipsũ. xp̃m animan xp̃tanã non potuisse
creare. Cedite itaq ueritati: & udete sic̃
fieri potuit. qd̾ & uos fatemim. ut de rp̃i¬
ants ñ. xp̃ianus. de menbris xp̃i ñ ñbrũ xͥ.¬
ato ut occurramꝰ etiã om̃ib qui licet fal¬
so tam̃ quocũq religionis nomine deti¬
nent᷑ de consecratis: non consecratꝰ. ita etiã

Expanded text:
debere censetis? numquid in eorum parendebere censetis? numquid in eorum parentibus corpus christianum non erat, quibus dictum est: nescitis quia corpora uestra membra sunt nis parentibus natum est, sed non christianam animam accepit? hoc uero multo est mirabilius; namque utrumlibet de anima sentiatis, quia profecto cum apostolo non eam creditis, antequam nasceretur, aliquid egisse boni aut mali, aut de traduce adtracta est et similiter ut corpus de Christianis aut a Christo creata, uel in christiano corpore uelri seu mitti. nisi forte dicetis christianos homines christianum corpus gignere potuisse et ipsum Christum animam christianam non potuisse procreare. cedite itaque ueritati et uidete, sicut fieri potuit, quod et uos fatemini, ut de Christianis non Christianus, de meatque ut occurramus etiam omnibus, qui licet falso, tamen quocumque religionis nomine detintur, de consecratis non consecratus; ita etiam
Abbreviated transcription (Latin):
purgato tritico nascitur. his & talib forsitan
ut cũq conarer erẽplis ꝑsuadere hominib qͥ
mundationis sacram̾ta suꝑfluo filus munda¬
torum crederent adhiberi: quã recto consilio
baptiratorũ paruuli baptitant᷑. quãq fieri
possit ut homini habenti utrũq sem̃ & mor¬
tis incarne. & immortalitatis in sp̃u. non ob¬
sit regenerato ꝑ sp̃m. qd̾ obẽ. eiꝰ filio regenera¬
to ꝑ carnem. sitq in isto remissione munda¬
tum: qd̾ sit etiã in illo simili remissione ue¬
uit circumcisione uelut trituratione ac uen¬
tilatione mundandũ. Nunc uͦ quandoquidẽ
cũ ess agimꝰ qui confitentur baptiratorĩ filios
baptizandos: quanto melius sic agunus ut
dieamirs. uos qui asseritis de hominibus a
peceati labe inundatis. sine peeeato nasci fi¬
lios debuisset. cur non attenditis eomͦ uobis
posse dici de apianis parentib xp̃ianos nas¬
ci fiuos debuisse : cur gͦ. cos xp̃ianos ficri

Expanded text:
purgato tritico nascitur. His et talibus forsitan purgato tritico nascitur. His et talibus forsitan utcumque conarer exemplis persuadere hominibus, qui mundationis sacramenta superfluo filiis mundatorum crederent adhiberi, quam recto consilio baptizatorum paruuli baptizentur quamque fieri possit, ut homini habenti utrumque semen, et mortis in carne et inmortalitatis in spiritu, non obsit regenerato per spiritum, quod obest eius filio generato per carnem, sitque in isto remissione mundatum, quod sit etiam in illo simili remissione uelut circumcisione uelut trituratione ac uentilatione mundandum. nunc ucro, quando quidem cum cis agimus, qui confitentur baptizatorum filios baptizandos, quanto melius sic agimus, ut dicamus: \'uos, qui asseritis de hominibus a peccati labe mundatis sine peccato nasci filios debuisse, cur non adtcnditis eo modo uobis posse dici de christianis parentibus christianos nasci filios debuisse? cur ergo eos Christianos fieri
Abbreviated transcription (Latin):
tem impedit etiã iue fententig p̃iudiciũ e
ꝑiicatiȩ gratũssimẽ ĩiculũ  uerum tam̃
si adu̾sus cos mͥ eẽt. causa istã susceptei. qui
onño pariiulos uaptizari ꝓhibent. aut
suꝑfluo baptizari contenderent dicentes
eos ex fdelib natos pareutũ meritũ neces¬
sario consequi: tuns deberemo adhanc opi¬
monem conuinaendam laboriosiꝰ fortassis
&operosius ereitari: Tuno si mͥ apud obtum¬
sos ae contentiosos ꝓpt̾ rerũ nature obscuri¬
tatẽm difficustas refellendi falsa & ꝑsuaden¬
di uera resisteret.⁊ ad hec forte quȩ in usu
atq in ꝓmptit eẽnt. erempla confugerem
uicissimq int̾rogarem. ut qͥa cos moue¬
red. quo mͦ peccatũ qd̾ mundat᷑ ꝑ baptis¬
inIe itrnent in ens quos genuerirt lup¬
tuati. ipsi explicarent quomͦ p̃putiũ qd̾ ꝑcurũ¬
tisionem aufertur. maneat in eis quos genuerint
circũtiñ. Quomͦ eciã palea quȩ oꝑe humanotã¬
ta diligentia seꝑatur maneat in fructii. quide

Expanded text:
dit etiam suae sententiae praeiudicium et peruicaciae grauissimum uinculum? uerum tamen si aduersus eos mihi esset causa ista suscepta, qui omnino paruulos baptizari prohiberent aut superfluo baptizari contenderent dicentes eos ex fidelibus natos parentum meritum necessario consequi, tunc deberem ad hanc opinionem conuincendam laboriosius fortassis et operosius excitari, tunc, si mihi apud obtunsos et contentiosos propter rerum naturae obscuritatem difficultas refellendi falsa et persuadendi uera resisteret, ad haec forte quae in usu atque in promptu essent exempla confugerem uicissimque interrogarem, ut, quia eos moueret quomodo peccatum quod mundatur per baptismum maneat in eis quos genuerint baptizati, ipsi explicarent quomodo praeputium quod per circumcisionem aufertur maneat in eis quos genuerint circumcisi, quomodo etiam palea quae opere humano tanta diligentia separatur maneat in fructu qui de
Abbreviated transcription (Latin):
nicatũ anathematizatũq conquestus est.
Qd̾ quã obrem factũ fuerit. dũ a clerico tuo qͥ
p̃sens erat uoluissemus addiscere. ꝓ milla alia
causa nisi ꝓ eo qd̾ te inuiriauerit factũ fuerit.
sacris regłis ꝓhibetur. nia ledictionẽ. anathema¬
tis inueristi. Unde de cetero om̃io esto circũsp¬
ectus atq sollictoꝰ. & talia cuiquã ꝓ defensione
iniuriȩ tuȩ inferre denuo non p̾suinas. Nan
si tale aliqͥo feceris: in te scias pꝰca uindicanoun.

Expanded text:
nicatum anathematizatumque conquestus est. nicatum anathematizatumque conquestus est. Quod quam ob rem factum fuerit dum a clerico tuo, qui presens erat, voluissemus addiscere, pro nulla alia causa nisi pro eo quod te injuriaverat factum innotuit. sacris regulis prohibetur, maledictionem anathematis invexisti. Unde de caetero omnino esto circumspectus atque sollicitus, et talia cuiquam pro defensione injuriae tuae inferre denuo non praesumas. Nam si tale aliquid feceris, in te scias postea vindicandum.
Abbreviated transcription (Latin):
gia olim indulta confundere. & ad irri
ur̃is pinissa a consuetudine longa seruata sõ festi¬
netis inducere. & antiquã ordinationẽ quadini
puiditii nouttate turbaro: Proinde his frtm¬
titem uram hortam asfatib. ut si ita ẽ. ab
temptet ursurpatione conuellere
modo talis debet irrogari uindicta. Comperimꝰ¬
cõmunionis abigit᷑: ita in sontib nullo
nullis te culpis extantib cõmumone pͥuaue¬
rit: id̾oq huiꝰ p̾cepti nr̃i auctoritate munitꝰ
officiũ tuũ securus page. & cõmunionem si¬
ne aliqua fume formidine. Illud te p̃terea neces¬
sariodurimꝰ ad hortandũ. ut ita te in cunctis uti¬
litatib eccłiȩ tuȩ pitrȩ ac diligentꝰ erhibeas. ꝙͣ¬
timis nec offensa te aliqua de neglecto respiciat.
& culpã siqua in se ꝓpt̾ quã dñici corporis & san¬
guinis cõmunione fueras pͥuatꝰ. uł latens in¬
uenta ẽ: fidei tue puritate detergas.
Neꝵ aUeRelas onlxielices ysidous uene
rabius a frat̾nitate tua frustra se excõmu¬

Expanded text:
gia olim indulta confundere, et ad irrivestris permissa ac consuetudine longa servata sunt festinetis inducere, et antiquam ordinationem quadam praejudicii novitate turbare. Proinde his fraternitatem vestram hortamur affatibus ut, si ita est, ab tentet usurpatione convelleremodo talis irrogari debet vindicta. Comperimcommunionis abigitur, ita insontibus nullo nullis te culpis exstantibus communione privaverit, ideoque hujus praecepti nostri auctoritate munitus, officium tuum securus perage, et communionem sine aliqua sume formidine. Illud praeterea necessario te duximus adhortandum, ut ita te in cunctis utilitatibus Ecclesiae tuae pure ac diligenter exhibeas, quatenus nec offensa te aliqua de neglectu respiciat; et culpam, si qua in te, propter quam Dominici corporis et sanguinis communione fueras privatus, vel latens inventa est, tuae fidei puritate detergas.er querelas multiplices Ysidorus vir clarissimus a fraternitate tua frustra se excommu
Abbreviated transcription (Latin):
erpofuit. qd̾ erẽpla iam p̃cesserant ae ui¬
rorũ qͦs urores. & feminarũ quas mariti
lucrifecetint. & paruulauui ad quos facten¬
dos xp̃ianos uoluntas xp̃iana etiã uiiꝰ pa¬
rentis euicerat. aut si quod magis u̾bu apłi
uident᷑ sonaix & quodã mͦ cogere. aliqua ilnc in
tu continebat quicũq uir uł mulier id in legedi¬
dicerit. Nam hoc iezechiel uit̾ illa ponit p̃cepta q̃¬

Expanded text:
exposuit, quod exempla iam praecesserant et uiexposuit, quod exempla iam praecesserant et uirorum quos uxores et feminarum quas mariti lucrifecerant Christo et paruulorum ad quos faciendos Christianos uoluntas christiana etiam unius parentis cuicerat, aut si, quod magis uerba apostoli uidentur sonare et quodam modo cogere, aliqua illic intu continebat, quicumque uir uel femina id in lege didicerat — nam hoc Hiezechiel inter illa praecepta
Abbreviated transcription (Latin):
mus. Lex enĩ stbintrauit ut abundaret pec¬
catũ. & concliit scriptura omĩa sub peccato.
suꝑ ab unda ret gr̾a. atq ut ꝓnassio ex fide ⁊ ħu
xp̃i daretur credentib. & uinceremꝰ morte̾
ꝑ immoatalem resurreetionẽ & acuileũ
euis peccatu. ꝑ gr̾e iustificatione̾. Nemo
itaq de hac re fallatur. & fallat. om̃s adi¬
mit atq aufert iste sc̃e scripture sen¬
sus manifestus ambages. Qũead modum¬
ab origine thraitur mors in corpe mor
Peccatũ. in hac carne peccati. Propter
qd̾ fanandĩt. & ꝓpagine adtractũ &̾
uoluntate tractum. atq ad ipsã carne̾
restsotantan medieus uenit. in similitu¬
oine carnis peccati. Qui ñẽ. opus sanis
s egrotantib: nec uenit uocare iustos
s peccatoies: Proinde qd̾ ait. aplꝰ cũ fide¬
les moneret. ut se ab infidelib cc̾uugi
non disuingerent. seĩficatus c̾ enim
mundi cẽnt. minc aut̃ scĩ sunt: aut
sic ẽ. accipiendum queadmodũ & nos ali¬

Expanded text:
mus. Lex enim subintravit ut abundaret pecmus. Lex enim subintravit ut abundaret peccatum, et conclusit Scriptura omnia sub peccato. superabundaret gratia atque ut promissio ex fide Jesu Christi daretur credentibus et uinceremus mortem per inmortalem resurrectionem et aculeum eius peccatum per gratuitam iustificationem\'. Nemo itaque de hac re fallatur et fallat. omnes adimit atque aufert iste sanctae scripturae sensus manifestus ambages. quemadmodumab origine trahitur mors in corpore moet peccatum in hac carne peccati; propter quod sanandum et propagine adtractum et uoluntate auctum atque ipsam carnem resuscitandam medicus uenit in similitudine carnis peccati, qui non est opus sanis. sed aegrotantibus, nec uenit uocare iustos, sed peccatores. proinde quod ait apostolus, cum fideles moneret, ut se ab infidelibus coniugibus non disiungerent: sanctificatus emundi essent, nunc autem sancti sunt, aut sic est accipiendum, quemadmodum et nos ali
Abbreviated transcription (Latin):
reccione corpons ageliat: ꝯtia ab sorbobit᷑
mors in uuctoria. cũ mortale hac inducrit
immartalitatẽ. Iunc ipsi morti in sultabi¬
tui. que uuctoriam refurrectione corpo¬
ris ab sorbebitur. Tunc ei dicct᷑. ubi ẽ mors
uictoria tia : ubi mois aculeus tiuis: oxiti
gͦ corpons hoc dicet. hanc em̃ ibsorbebitur
etiã dĩ filius decum confligeret. teq ñ uitan¬
do s suscipiendo suꝑaret. Uicisti in morientibꝰ
uncta es in resurgentib. Uictona tua qua ab¬
sorbueras corpora morientiũ. tẽꝑalis fint: iuc¬
tona nr̃a qua in corporib absorta es resurgen¬
tium ȩt̾ne constabit. Ubi ẽ. aculeuis titus : hoc
est peccatũ quo puncti & uenenati sunniꝰ.
ut etiã in nr̃is corporib fieres. & ea tam lon¬
go tẽpore possi deres. aculeus aut̃ mortis
ẽ peccatũ. uirtus uͦ peccati lex. Peccauimꝰ
in uno om̃s. ut moreremur. In uno ouĩs
acceprinus legeni. ut ũ em̃datione ftnire¬
mus peccatũ. s ut transggressione augere¬

Expanded text:
ione corporis agebat, quod absorbebitur mors in uictoriam, cum mortale hoc induerit inmortalitatem.. tunc ipsi morti insultabitur, quae in uictoriam resurrectione corporis absorbebitur. tunc ei dicetur: ubi est, mors, uictoria tua? ubi est, mors, aculeus tuus? morti ergo corporis hoc dicetur. hanc enim absetiam Dei Filius tecum confligeret, teque non vitando, sed suscipiendo superaret? Vicisti in morientibus, victa es in resurgentibus. Victoria tua qua absorbueras corpora morientium, temporalis fuit: victoria nostra, qua in corporibus absorpta es resurgentium, aeterna constabit. Ubi est aculeus tuus? hoc est, peccatum, quo puncti et venenati sumus, ut te etiam in nostris corporibus figeres, et ea tam longo tempore possideres? Aculeus autem mortis est peccatum; virtus vero peccati, lex. Peccavimus in uno omnes; ut moreremur in uno omnes: accepimus legem, non ut emendatione finiremus peccatum, sed ut transgressione augere
Abbreviated transcription (Latin):
Cui enĩ auditori uł quib explicete u̾bis. qͦmͦ
mortalia uitiosa pͥmordia non obsint eis qͥ
aliis pͥmordiis imnortalib inchoiti st̃. eta¬
meñ obsutꝰ eis. qͦs idẽ ipsi quib etiã ñ obsit̃t.

Expanded text:
cui enim auditori uel quibus explicem uerbis, quomodo cui enim auditori uel quibus explicem uerbis, quomodo mortalia uitiosa primordia non obsint eis, qui aliis primordiis inmortalibus inchoati sunt, et tamen obsint eis, quos idem ipsi, quibus iam no
Abbreviated transcription (Latin):
peccauerunt. Hec sic dicuntur isfa aliena pecca¬
ta tanquã omĩo ad paruulos ñ ꝑtinẽant. Siquidẽ
in adam om̃s tunc peccauerunt. quando in ellis¬
natitra illa insita in qua eos gignere poterat.
adhuc om̃s ille unus fuerunt. S dicunt᷑ auiena.
quia non dũ ipsi agebant tutas ꝓpͥas. s qͥcqͥd erat
in futura ꝓpagine: uita uniꝰ hominis contine¬
aliena. s ꝓpͥa. Aliena qͥppe erant quando his
qui ea ꝓpagata portarent. ñ dũ erant. nunc
uero carnali generatione ĩã eorũ st̃. qͥb ñ dum
spt̾tali regeneratione dimissa funt. S si baptis¬
mus inquiunt mundat antiquu illud deli¬
ctum: qui de duob baptizatis nati fuerint.
debent hoc carere peccato. Non eniꝰ potuerunt
ad posteros trans inittere. qd ipsi minime
habuerunt. fcce unde pleriunq conuales¬
cit error: cũ hontines idanei surto. in sreb
inter rogandis quib intelligendis ñ stͣ idonci.

Expanded text:
peccauerunt. nec sic dicuntur ista aliena peccapeccauerunt. nec sic dicuntur ista aliena peccata, tamquam omnino ad paruulos non pertineant — si quidem in Adam omnes tunc peccauerunt, quando in eiunatura illa insita ui, qua eos gignere poterat, adhuc omnes ille unus fuerunt -, sed dicuntur aliena, quia nondum ipsi agebant uitas proprias, sed quicquid erat in futura propagino uita unius hominis continealiena, sed propria. aliena quippe erant, quando hi qui ea propagata portarent nondum erant; nunc uero carnali generatione iam eorum sunt, quibus nondum spiritali regeneratione dimissa sunt. Sed si baptismus, inquiunt, mundat antiquum illud delictum, qui de duobus baptizatis nati fuerint debent hoc carere peccato. non enim potuerunt ad posteros transmittere, quod ipsi minime habuerunt. ecce unde plerumque eonualescit error, cum homines idonei sunt his rebus interrogandis, quibus intellegendis non sunt idonei.
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ głoabit᷑ castũ se habere cor : dut qͥs confidet
mundũ se eẽ. a peccatis: Tenemurq rei sim ilitudi¬
ne p̃uaricationis adam. Unde & dd̾ oic̃. Ecce enim
tatorũ quoru̾libet sententiis tanqua canonioi
auctaritate nitamur. s ut appareat ab initio
usq ad p̾sens tempꝰ. quo ista nouitas orta c̃. ħoc
de originali peccato apud ȩccłie fidẽ tanta con¬
stantia custoditũ. ut ab eis qui dnica tractarent
eloquia magis certissimũ ꝓferret᷑ ad alia falsa
resutanda. qua id tanquã falsũ resutari ab aliquo
tẽptaret᷑. Cȩterũ in sc̃is canonicis libris ĩuget
huiꝰ sententię clarissima & plenissima auctonttas.
Camat a plꝰ. ꝑ unũ hominẽ peccatũ intrauit
in mundũ. & ꝑ peccatũ mors. & ita in oñs homi¬
nes ꝑtransiit: in quo om̃s peccauerunt. Unde. nec
illud liquide dici pot̾ qd̾ peccatũ ade. etũ non
peccantib nocuit: cũ scriptitra dicat in quo õs

Expanded text:
enim gloriabitur castum se habere cor? aut quis confidet enim gloriabitur castum se habere cor? aut quis confidet mundum se esse a peccatis?\' tenemurque rei in similitudine praeuaricationis Adam. unde et Dauid: \'ecce\', intatorum quorumlibet sententiis tamquam canonica auctoritate nitamur, sed ut appareat ab initio usque ad praesens tempus, quo ista nouitas orta est, hoc de originali peccato apud ecclesiae fidem tanta constantia custoditum, ut ab eis, qui dominica tractarent eloquia, magis certissimum proferretur ad alia falsa refutanda quam id tamquam falsum refutari ab aliquo temptaretur. ceterum in sanctis canonicis libris uiget huius sententiae clarissima et plenissima auctoritas. clamat apostolus: per unum hominem peccatum intrauit in mundum et per peccatum mors et ita in omnes homines pertransiit, in quo omnes peccauerunt. unde nec illud liquide dici potest, quod peccatum Adae etiam non peccantibus nocuit, cum scriptura dicat: in quo omnes
Abbreviated transcription (Latin):
cõꝑio uerũ etiã ad quedã eius uana refutanda
hoc tanquã certissimũ de hominis origmali pec¬
cito. unde utiq nec ipsũ dubitare credebat. int̾
inulta sua documenta deprompsit. Id agentis
hȩc u̾ba st̃. Qui dic̃ se inquit in xp̃o manere
gat adu̾sarius e duob quod uult. optionem
ei damus. Manet in xp̃o an ñ manet Si manet
ita gͦ ambulet utixp̃c. Si aut̃ temerariũ ẽ. sum¬
litudinem uirtutę dñi polliceri : non manet in
xp̃o. qr ñ ingredit᷑ ut xp̃c. Ille peccatũ non fecit
neq inuentus ẽ. dolus in ore eius. Qui cũ maledi
cerctur. non maledrrit. & tanquã agnꝰ coram tonden¬
te sic ñ aꝑuit ossitũ. Ad qu̾ẽ uenit pͥnceps mundi
istiꝰ. & inuenit in eo nichil. Qui cũ peccatu ñ fecisset
ꝓ nobis peccatũ eũ fecit d̃s. Nos aut̃ iuxta ȩpłam ia¬
cobi multa peccamus om̃s. & nemo mundus a
peccatis. nec si uniꝰ quidẽ diei fuerit uita eiꝰ. Quis

Expanded text:
conperit, uerum etiam ad quaedam eius uana refutanda conperit, uerum etiam ad quaedam eius uana refutanda hoc tamquam certissimum de hominis originali peccato, unde utique nec ipsum dubitare credebat, inter multa sua documenta deprompsit. id agentis haec uerba sunt: \'qui dicit se\', inquit, \'in Christo manere, gat adversarius e duobus quod vult: optionem ei damus. Manet in Christo, an non manet? Si manet, ita ergo ambulet ut Christus. Si autem temerarium est similitudinem virtutum Domini polliceri, non manet in Christo, quia non ingreditur ut Christus. Ille peccatum non fecit, neque inventus est dolus in ore ejus, ceretur, non remaledixit et tamquam agnus coram tondente sic non aperuit os suum; ad quem uenit princeps mundi istius et inuenit in eo nihil; qui cum peccatum non fecisset, pro nobis peccatum eum fecit deus. nos autem iuxta epistolam Iacobi\'multa peccamus omnes\' et \'nemo mundus a peccatis, nec si unius quidem dieifuerit uita eius\'. \'quis
Abbreviated transcription (Latin):
eit contia aliqu̾id dicerem. & non tales homines
erare. de quaũ cẽm. auctoritate sollicitꝰ. facile ha¬
mmin sactes adi auliis habiu. & ecc iam studio
flunmante de senditur ecce serslendo etran me¬
mone cõmendatur. eooo res in hoc disenmminis io¬
oucrtur. ut hinc etã frib consulimꝰ: ecce contra
uospetgne ait seribere cogim̃. Ante paucos annos
rome quidam ertait iouinanꝰ qui sciionialib
etã et ato m paectioro nup as psuastisse di¬
acue non auciendo quo earũ aliqua ducere
uellet urorem. S dispritando. uirgines scũmnomo
dicttas mebil ampliꝰ fidelib coniugatas Ioidomn
hopero meritort. Nunqua tam hoc si nitũ
ueru. in mentem. ut assereret conaretur sne
eriginili pecrato nasci hominũ alios. Etutiquie
hoc astruereo inutto ꝓxliuꝰ uellento feminie nu¬
sere. fecus enundifimos pariture. hui sane
serapta. Nãe̾ seribere ansus ẽ. cũ fr̃s adieronurũ
refellenda misisseno: non solu in eis nichonur

Expanded text:
homines erant, de quorum essem auctoritate sollicitus, facile hoc in transactis atque abolitis habui. et ecce iam studio flammante defenditur, ecce scribendo etiam memoriae commendatur, ecce res in hoc discrimen adducitur, ut hinc etiam a fratribus consulamur. ecce contra disputare atque scribere cogimur! Ante paucos annos Romae quidam extitit Iouinianus, qui sanctimonialibus etiam aetate iam prouectioribus nuptias persuasisse dicatur non inliciendo, quo earum aliquam ducere uellet uxorem, sed disputando uirgines sanctimonio dicatas nihil amplius fidelibus coniugatis apud deum habere meritorum. numquam tamen hoc ei commentum uenit in mentem, ut asserere conaretur sine originali peccato nasci hominum filios. et utique si hoc astrueret. multo procliuius uellcnt feminae nubere fetus mundissimos pariturae. huius sane scripta — nam et scribere ausus est — cum fratres adHieronymum refellenda misissent, non solum in eis nihil tale
Abbreviated transcription (Latin):
dicant qui eam approbant intimasse. Nec
solum hoc qd̃ modo ꝓposui eiq responoi.
uerũ etiã cȩ̨tera quib me in libris ulis
iam respondisse recolui. Nam cũ dirisset
solum non expugnet. qd̾ dicimꝰ. s etiã nos
admoneat qͥd dicamus : secutꝰ adiunxto.
Deinde aiunt. si baptismꝰ mundat antiquũ
illud delictũ : qͥd de duob haptizatis nati
fuerunt debent hoc carere peccato. Non enĩ

Expanded text:
dicant qui eam non adprobant intimasse nec dicant qui eam non adprobant intimasse nec solum hoc quod modo proposui eique respondi, uerum etiam cetera quibus me in illis libris iam respondisse recolui. nam cum dixisset:solum non expugnet quod dicimus, sed etiarn nos admoneat quid dicamus -, secutus adiunxit: deinde aiunt: si baptismus mundat antiquum illud delictum, qui de duobus baptizatis nati fuerint debent hoc carere peccat
Abbreviated transcription (Latin):
titatus fuerit. saluus erit. qui uͦ non cre¬
diderit condẽnabit᷑. lam nunc uideant isti
qua iusticia tẽptent uł conentur asserere
ñ ad uitã ȩt̾nam s ad iram dĩ ꝑtinere &
iudicari diuinitꝰ atq dãnari homines qͥ
sine peccato sunt: si quẽadmodũ ꝓpͥum. tta
nullum in eis ẽ. etiã originale peccatũ. Sed¬
opis libris satis quantũ arbitror oilucideq
respondi. Quod & si quibusdã uł parũ uł ob¬
scurum uidebit᷑: dent ueniam. & cõponant
cũ eis qui fortasse illud. ñ qͥd parũ ẽ. ẜ quia¬
nimium rep̃hendunt. & qui eque ea ꝓna¬
tura quȩ̨stionũ dilucide dicta existimo ad¬
huc non intelligunt: non mnͥ calunnient᷑
ꝓ negligentia uł ꝓ meȩ facultatis indigen¬
tia. s dñi potius ꝓ accipienda utelligen¬
tia dep̾centur. Ueruitam̃ nos non negligen¬
ter. oportet ad u̾tere : istũ sic̃ eũ qui no¬
hanc argum̾tationẽ contra ꝓpginem pecra¬
ti. non ex ꝓpͥa possuisse ꝑsona. s quid illi

Expanded text:
tizatus fuerit, saluus erit, qui autem non crediderit, condemnabitur. iam nunc uideant isti, qua iustitia temptent uel conentur adserere non ad uitam aeternam, sed ad iram dei pertinere et iudicari diuinitus atque damnari homines, qui sine peccato sunt, si quemadmodum proprium ita nullum in eis est etiam originale peccatum. operis libris satis, quantum arbitror, dilucideque respondi. quod etsi quibusdam uel parum uel obscurum uidebitur, dent ueniam et conponant cum eis, qui fortasse illud non quia parum est, sed quinimium reprehendunt; et qui ea, quae pro natura quaestionum dilucide dicta existimo, adhuc non intellegunt, non mihi calumnientur pro neglegentia uel pro meae facultatis indigentia, sed deum potius pro accipienda intellegentia deprecentur. Verum tamen nos non neglegenter oportet aduertere istum, sicut cum qui nohanc argumentationem contra peccati propaginem non ex propria intulisse persona, sed quid illi
Abbreviated transcription (Latin):
a dõ nos auertimꝰ nr̃m ẽ. & hȩcẽ. uoluntas ma¬
ia. Quod uͦ ad dm̃ nos conu̾timꝰ. nͥ ipso excitan¬
te atq adiuiiante ñ possumꝰ. & hec ẽ. uolun¬
tas bona. qͥd habemꝰ qd̾ ñ accepimꝰ : Siaut̃ acce¬
pimnus. quid gloriamur : quasi ñ acceperimꝰ
dc ꝑ hoc it qui gloriat᷑ in dño gloriet᷑. quibꝰ ds
sibi. & uniuorsȩ uie dñi miscdiȩ & ueritas. &
quis explicet quã crebro hȩc duo comuncta
diuina scriptura cõmemoret : Aliquando
etiã mutatis nominib : ut gr̾a ꝓ iiscd̾ia

Expanded text:
a deo nos auertimus, nostrum est haec est uoluntas maa deo nos auertimus, nostrum est haec est uoluntas mala - quod uero ad deum nos conuertimus, nisi ipso excitante atque adiuuante non possumus- et haec est uoluntas bona - quid habemus quod non accepimus? si autem accepimus, quid gloriamur, quasi non acceperimus? ac per hoc ut qui gloriatur, in domino glorietur, quibus hoc deus sibi et: uniuersae uiae domini misericordia et ueritas. et quis explicet quam crebro haec duo coniuncta diuina scriptura commemoret? aliquando etiam mutatis nominibus, ut gratia
Abbreviated transcription (Latin):
Nam si nobis libera quȩdã uoluntas exdõ ẽ. quȩ̨
adhuc pot᷑ e̾e̾. uł bona uł mala. bona uͦ uolun¬
tas ex nobis ẽ: melius ẽ: id qd̾ a nobis quã quod
ab illo ẽ. Quod si ab surdissime dicit᷑: oportet fa¬
teamur. etiã bonã uoluntatẽ nos diuinitus
adipisci. quã quã uoluntas mirũ si pot̃ in me¬
dio quodã ita consentire. ut neo bona nec ma¬
la fit. Aut enĩ iusticiã diligimꝰ & bona ẽ. & si
magis diliginꝰ: magis bona. si minꝰ: minꝰ bona
est: aut si omĩo non diligimus. magisbo¬
na non ẽ. Qitis uͦ dubitet dicere uoluntatẽ
nullo modo rusticiam diligentem. ñ modo. eẽ.
malam. s etiã pessimã uoluntatẽ Sigͦ. uolun¬
tas aut bona ẽ. aut mala. & utiq malũ ñ ha¬
bemus ex dõ: restat ut bonã uoluntatẽ babe¬
uoluntas a dño. & in psalits. Aduõ gressus ho¬
minis dirigentur: & uiam eiꝰ uolet. Et quod

Expanded text:
nam si nobis libera quaedam uoluntas ex deo est. quae nam si nobis libera quaedam uoluntas ex deo est. quae adhuc potest esse uel bona uel mala, bona uero uoluntas ex nobis est, melius est id quod a nobis quam quod ab illo est. quod si absurdissime dicitur, oportet fateamur etiam bonam uoluntatem nos diuinitus adipisci. quamquam uoluntas mirum si potest in medio quodam ita consistere, ut nec bona nec mala sit. aut enim iustitiam diligimus et bona est et, si magis diligimus, magis bona, si minus, minus bona est, aut si omnino non diligimus, non est bona. quis uero dubitet dicere uoluntatem nullo modo iustitiam diligentem non modo esse malam, sed etiam pessimam uoluntatem? si ergo uoluntas aut bona est aut mala et utique malam non habemus ex deo, restat ut bonam uoluntatem habeuoluntas a domino et in Psalmis: a domino gressus hominis diriguntur et uiam eius uolet et quod a
Abbreviated transcription (Latin):
atq ut homo sit ñ habet nͥ adõ. cur ñ auctori
dõ tribtiatur etiã qͥcquid in illo ẽ. bone uoluntatis
qd̾ ñ cẽt. nͥ eẽt. in quo e̾e̾t. S hoo mͦ ettã illud dici
pot̾: malam quoq uoluntatẽ dõ auctori tribu¬
endam. quia nec ipsa eẽ. posset in homine. nͥ ho¬
mo eẽt. in quo eẽt. Ut aut̃ homo sit : d̾s auctorẽ.
Iti & eiꝰ male uoluntatis clusam. q̃ nͥ hominem
haberet ubi eẽt. e̾e̾. omĩo ñ posset: ad auctorem
dm̃ eẽ. referendam. Qd̾ nefas ẽ. dicere. Quaꝓpt̃ nͥ
optineamꝰ ñ solũ uoluntatis arbitriũ quod huc
atq illuc liberu fiectitur. atq in eis naturali¬
bus bonis ẽ. quib & male uti matus potest.
s etiã uoluntatem bonã quȩ iam in eis bonis
ẽ. quorũ eẽ. usus non potest malus. nͥer oõno¬
bis e̾ẽ. ñ posse. nescio quc̃admodũ defendam its
qd̃ dictũ ẽ. Quid em̃ habes. qd̾ non accepisti.ᷤ

Expanded text:
atque ut homo sit, non habeat nisi a deo, cur non auctori atque ut homo sit, non habeat nisi a deo, cur non auctori deo tribuatur etiam quicquid in illo est bonae uoluntatis nisi esset in quo esset?\' sed hoc modo etiam illud dici potest malam quoque uoluntatem deo auctori esse tribuendam, quia nec ipsa esse posset in homine, nisi homo esset in quo esset. ut autem homo sit, deus auctor est; ita et eius malae uoluntatis, quae nisi hominem haberet ubi esset esse omnino non posset, ad auctorem deum esse referendum. quod nefas est dicere. Quapropter nisi obtineamus non solum uoluntatis arbitrium, quod huc atque illuc liberum flectitur atque in eis naturalibus bonis est, quibus et male uti malus potest, sed etiam uoluntatem bonam, quae iam in eis bonis est, quorum esse usus non potest malus, nisi ex deo nobis esse non posse, nescio quemadmodum defendamus quod dictum est: quid enim habes quod non accepisti?
Abbreviated transcription (Latin):
tatem & t̾ra nr̃a dabit fructũ suũ. Tanto
aut̃ magis delectat opus bonũ: quanto ma¬
gis diligitur ds. fũmu̾ atq in cõmittabile
tate: quid bom sit nr̃m. qd̾ nobis ñ fit erdõ. &e
quo m inueniri possit ignoro. Excepto eñ quod
apiꝰ ait. cũ de bonis hominũ loqueretꝰ. qͥd enum
habes qd ñ accepisti. si aut̃ accepisti. qͥd gloriaris
quasi non acceperis: Ipsa etiã ratioq̃ dehris reb
Autali quales sumꝰ inquiri pot̾. qu̾elibed im in q̃¬
renteni ueheñiter angustat. ne fic defendamꝰ etam
tt tiberũ aroitriũ auferre uideamur: rursus
ne tiberũ sic asseramꝰ arbitriũ. ut suꝑba inpi¬
etate ingrati dĩ gr̾ȩ iudicenniir. Namq illud apłi
qd̾ cõmemorauii. sic defendere quidã uoluerunt:
ut dicerent idõ quicqͥd etiã bone uoluntatis ha¬
bet homo dõ tribuendũ e̾̃e. quia & hoc in illo ẽe.
non posset. si homo ipse ñ eẽt. Cũ uͦ ut sit aliqͥd

Expanded text:
tatem et terra nostra dabit fructum suum. tanto tatem et terra nostra dabit fructum suum. tanto autem magis delectat opus bonum, quanto magis diligitur deus, summum atque incommutabile tate quid boni sit nostrum, quod nobis non sit ex deo, et quomodo inueniri possit ignoro. excepto enim, quod apostolus ait, cum de bonis hominum loqueretur: quid enim habes quod non accepisti? si autem accepisti, quid gloriaris, quasi non accepera talibus quales sumus iniri potest, quemlibet nostrum quaerentem uehementer angustat, ne sic defendamus gratiam, ut liberum arbitrium auferre uideamur, rursus, ne liberum sic asseramus arbitrium, ut superba impietate ingrati dei gratiae iudicemur. Namque illud apostoli quod commemoraui sic defendere quidam uoluerunt, ut dicerent \'ideo quicquid etiam bonae uoluntatis habet homo, deo tribuendum esse, quia et hoc in illo esse non posset, si homo ipse non esset; cum uero, ut sit aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ tanta p̃participib suis caritate suscepit.
Neq enĩ & ipse ita u̾bo dĩ couinctus ut ipsa
cõiunctione unus filius dĩ & idem ipse unus
filiꝰ hominis fieret: p̾cedentib hoc suę uolunta¬
tis meritis fecit. Unũ qͥppe illũ ẽe̾. oportebat.
Essent aut̃ & duo. & tres. & plures: si hoc fie¬
ri posset. ñ ꝑ dĩ ꝓpͥũ donũ. s ꝑ hominis liberũ
arbitriũ. Hoc gͦ. p̃cipue cõmendatur: hoc in
sapientie atq scientię thesauris in xp̃o abscon¬
ditis quantũ existimare audeo. p̾cipue docet᷑¬
& discitur. Idõ quisq nr̃ in bonũ opus fusciꝑe
agere implere nunc scit. minc nescit. nunc
delectatur. nc̃ ñ delectatur: ut nouerit ñ
suȩ facultatis s diuini muneris e̾ẽ. uł qd̾
scit. uł qd̾ delectatur. ac sic ab elationis ua¬
nitate sanetur: & sctat quã uere ñ de t̾ra
ista s sp̃itualit̾ dictũ sit. dñs dabit suaui¬

Expanded text:
quem tanta prae participibus suis charitate suscepit. quem tanta prae participibus suis charitate suscepit. Neque enim et ipse ita Verbo Dei conjunctus, ut ipsa conjunctione unus filius Dei et idem ipse unus filius hominis fieret, praecedentibus suae voluntatis meritis fecit. Unum quippe illum esse oportebat: essent autem et duo, et tres, et plures, si hoc fieri posset, non per Dei proprium donum, sed per hominis liberum arbitrium. Hoc ergo praecipue commendatur, hoc in sapientiae atque scientiae thesauris in Christo absconditis, quantum existimare audeo, p discitur. ideo quisque nostrum bonum opus suscipere, agere, inplere nunc scit, nunc nescit, nunc delectatur, nunc non delectatur, ut nouerit non suae facultatis, sed diuini muneris esse uel quod scit uel quod delectatur, ac sic ab elationis uanitate sanetur et sciat quam ucre non de terra ista, sed spiritaliter dictum sit: dominus dabit suaui
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ ẽ. qua hominũ adiuuat uoluntates. Qua
ut ñ adiuuuent᷑. in ipsis item causa ẽ: ñ
in dõ: siue dãnandi p̾destinati fc̃ ꝓpt̾ iniqͥta¬
tem suꝑbie siue contra ipsam suam suꝑbiã
adiuuandi. ut eruditi filii sint miscdiȩ. Un¬
uia eius. nec uiri ẽ. ut ambulet & dirigat¬
gressus suos: continuo subiungit. Corripe
me dñe: uerũtam̃ in iudicio. & ñ in furore
tuo. Tanquã diceret. Scio ad correptionẽ meã
ꝑtinere: quod minus abste adiuor. ut ꝑ¬
fecte dirigant᷑ gressus mei. Uerũtam̃ hoc ip¬
sum noli sic mect̃i agere. tanquã in furore qͦ
iniquos dannare statiusti : s tanquã in iu¬
dicio quo doces tuos ñ suꝑbire:. Unde alibi di¬
citur. & iudicia tua adiuuabunt me. Nulliꝰ
pande culpe humanę in dm̃ referas
talis medicina celitꝰ uenit. Ad elatũ hominem
ꝑ suꝑbiã. d̃s humilis descendit ꝑ miscd̾iam : gram
claram manifestãq cõmendans in ipso homine:

Expanded text:
dei est, qua hominum adiuuat uoluntates; qua dei est, qua hominum adiuuat uoluntates; qua ut non adiuuentur, in ipsis itidem causa est, non in deo, siue damnandi praedestinati sunt propter iniquitatem judicandi ut eruditi filii sint miseuia eius nec uiri est ut ambulet et dirigatgressus suos, continuo subiunxit: corripe me, domine, uerum tamen in iudicio et non in furore tuo, tamquam diceret: \'scio ad correptionem meam pertinere, quod minus abs te adiuuor, ut perfecte dirigantur gressus mei; uerum tamen hoc ipsum noli sic mecum agere, tamquam in furore, quo iniquos damnare statuisti, sed tamquam in iudicio, quo doces tuos non superbire\'. unde alibi dicitur: et iudicia tua adiuuabunt me. Nullius proinde culpae humanae in deum referastalis medicina coelitus venit: ad elatum hominem per superbiam, Deus humilis descendit per misericordiam, gratiam claram manifestamque commendans in ipso homine,