comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
corporis xp̃i nouerat. ñ ꝑ figurã in int̾iora
nariã. s et̾nã ꝓ nobis intrasse marimũ
orent inuic̾e omĩa menbra corporis xp̃i: qͣm¬
ꝓ inuicẽ sollicita st̃ menbra. nsi patitur
unũ m̾brũ compatiunt᷑ om̃ia mͥbra.
n si głificat᷑ unũ menbrũ congaudent om̃ĩa
m̾bra: ac sic orationib ꝓ inuicẽ menbroꝵ
omĩum adhuc int̾ra laborantiũ ascendit
ad capud. qđ p̾cessit incelũ. in qͦ ẽ propitia¬
tio ꝓropeccatis nr̃is. Namsi e̾et mecdiator¬
ti mediatores essent. nec sic ipsi paulo conᷤͤ¬
taret ratio qͦ. dtxerat unꝰ ds. unus media¬
unũ sumꝰ si seruemꝰ unitatẽ sp̃c inuincło
pacis: nec ꝓpt̾ malos bonos deseramꝰ. s ꝓp¬
ter bonos malos sufferamꝰ: ne cũ defendere
uolumꝰ qͦs temeraria p̾sumptione relinqui¬
mus in cognitos. cogam᷑ maiori scelere dap¬
nare inau¬

Expanded text:
Christi et nouerat non per figuram in interiora nariam sed aeternam pro nobis intrasse maximum orent inuicem omnia membra corporis Chri si patitur unum membrum, compatiuntur omnia membra et, si glorificatur unum membrum, congaudent omnia membra; ac sic oratio pro inuicem membrorum omnium adhuc in terra laborantium ascendet ad caput quod praecessit in caelum, in quo est propitiatio pro peccatis nosti mediatores essent; nec ipsi Paulo constaret ratio qua dixerat, Unus eniunum sumus, si servemus unitatem spiritus in vinculo pacis: nec propter malos bonos deseramus, sed propter bonos malos sufferamus; ne cum defendere volumus, quod temeraria praesumptione reliquimus incognitos, cogamur majori scelere damnare inau
Abbreviated transcription (Latin):
creduli laceratione diuellit᷑. S si eis q̃ mali
non faciunt in ead parte malefacta diplie¬
ant ceteroꝵ. nec obee sͥ aliena scelera cre¬
dant. q̃ in medio sui fieri gemunt ⁊ merent
lerant. qͦs fructuose tolerare inunitate in¬
tegritate potuert̃: Iosst̃ enĩ cdicere sitam
iam ppsis reb exꝑgefact̾i eiugilant aliqñ¬
s ad eos om̃s ꝑtinere qͥ catholice cõmum¬
cant unitati facillime ñ posse confiteri.
⁊ difficillime confiteri. Quaenĩ causam
eoꝵ cõmimione ad alios ñ ꝑtinent crimi¬
na alioꝵ: ea rausa scisma crm̃ ẽ omium.
qr cũ sr int̾ ipsos suos. alioꝵ scederib ma¬
culari ñ posse iam dicunt: simul fateant᷑
necesse ẽ. ñ se habuisse causã curab untate
discederent ubi eos ñ posst̃ alioꝵ sceła ma¬
culare. ⁊ ꝓpt̾ea scelerx scismatis aꝑtissimo.
tanꝗͣ uno mortifero uincłõ sciliꝙ ligan

Expanded text:
crudeli laceratione divellitur. Sed si eis qui mala non faciunt, in eadem parte malefacta displicent caeterorum, nec obesse sibi aliena scelera credunt, quae in medio sui fieri gemunt et mtolerant quod fructuose tolerare in unitatis integritate potuerunt? possunt enim dicere, si tamen iam ipsis rebus experti euigilant aliqsed ad eos omnes pertinere, qui catholicae non communicant unitati, facillime possunt convinci, etsi difficillime confiteri. Qua enim causa in eorum communione ad alios non pertinent crimina aliorum, ea causa schisma crimen est omnium: quia cum se inter ipsos suos aliorum sceleribus maculari non posse jam dicunt, simul fateantur necesse est non se habuisse causam cur ab unitate discederent, ubi eos non possunt aliorum scelera maculare, et propterea scelere schismatis apertissimo tanquam uno mortifero vinculo pariter colligan
Abbreviated transcription (Latin):
omĩa si eo mͦ intelligen¬
da st̃ qͦ ab
istis intelligunt᷑. nec
nob̾ nec
ipsis r̾atio cõnquadrat
ueritatis.
Si aũ alio mͦ docuero intelligenda. illi soli sua
prauitate turbant᷑ S ut ñ turbent᷑ ad ca¬
tholicũ fugiant intellect̾ũ: qr ñ inueni¬
unt exitĩ responsionis. du irretiunt᷑ cri¬
mine scismatis. Habent certe etiã ipsi ñ
tales dicã. s quos uł facent᷑ uł in sanissi
enĩ pedib ac ñ corde relinqͥt᷑ ds. Habent
n mendaces & ñ habentes fidẽ. altud pro¬
mittentes. ⁊ alit̾ conu̾santes: habent etiã
mortuos. Si enĩ sexui delicatiori ⁊ infirmi

Expanded text:
enda sunt, quo ab istis intelliguntur, nec nobis nec ipsis conquadrat ratio veritatis. Si autem alio modo docuero intelligenda, illi soli sua pravitate turbantur. Sed ut non turbentur, ad catholicum refugiant intellectum: quia non inveniunt exitum responsionis, dum irretiuntur crimine schismatis. Habent enim certe etiam ipsi;  dicam quod uel fatentur uel insanissimenim pedibus ac non corde relinquitur deus. habent etiam mendaces et non habentes fidem, id est aliud profitentes et aliter conuersantes. habent utique mortuos. si enim sexui delicatiori et infirmi
Abbreviated transcription (Latin):
uenit᷑ in
script᷑is. Bala ã ꝓpħa
ñ de popło isrł. s alienienigena conductꝰ ab
amico. ut popło dei maleticeret. conuersus
a dño ad benedicentũ ẽ. Cuiꝰ uerba om̃ia
bene imp̾cantis audimꝰ & legimꝰ. ⁊ cũ aliud
habet inuoto. uerba tam̃ p̾cantis & bona st̃.
⁊ ꝓ popło exaudiunt᷑ a dño. Uñ ñ mirũ ẽ
si uerba bona quȩ ꝓ popło dicunt᷑ inp̃cib :

Expanded text:
uenitur in scripturis Balaam propheta non de populo Israhel sed alienigena conductus ab inimico, ut populo dei malediceret, conuersus a domino ad benedicendum, cuius uerba omnia bene inprecantis audimus et legimus, et cum aliud haberet in uoto, uerba tamen precantis et bona sunt et pro populo exaudiuntur a domino. unde non mirum est sic uerba bona quae pro populo dicuntur in precibus,
Abbreviated transcription (Latin):
uod autẽ de sp̾u scõ de meo accipiet:
soluit iste questionẽ ne putet᷑ quasi is¬
quomꝰ est ipse de patre cũ ambo de patre.
ille natus. ille ꝓcedens. quȩ duo in illius na¬
turȩ sublimitate discernere om̃mno difficiꝰ¬
le est Ergo ne hoc putaret᷑ ut dixi. continuo
subiecit. omia quȩ habet pater mea sunt:
ꝓpterea dixi de meo accipiet. ita sine dubio
intelligi uolens. qͦd de patre accipiat. sed
ideo de ipsiꝰ quia om̃ia quȩ habet pater ip
ipso loquit᷑ quia non est a se ipso. quia de
patre ꝓcedit: sicut nec filius potest a se fa¬
cere quicquã. quia nec ipse a se ipso est sic̃
iam suꝑius exposui. non qͦd in om̃ib pa¬
tris nutũ expectet. Non enĩ ait. nͥ qͦd ui¬
derit patrẽ innuentẽ. sed quod uiderit
patrẽ facientẽ: scd̃m ea quȩ iã disputauimꝰ.

Expanded text:
dixit de Spiritu sancto, De meo accipiet, solvit ipse quaestionem: ne putaretur quasi tus, quomodo est ipse de Patre; cum ambo de Patre, ille nascatur, ille procedat; quae duo in illius naturae sublimitate discernere omnino difficile est: ergo ne hoc putaretur, ut dixi, continuo subjecit, Omnia quae habet Pater mea sunt, propterea dixi, De meo accipiet . Ita sine dubio intelligi volens quod de Patre accipiat. Sed ideo de ipsius, quia omnia quae habet Pater, ipipso loquitur, quia non est a se ipso qui de Patre procedit: sicut nec Filius potest a se facere quidquam, quia nec ipse a se ipso est, sicut jam superius exposui: non quod in omnibus nutum Patris exspectet; non enim ait, Nisi quod viderit Patrem innuentem; sed, quod viderit Patrem facientem , secundum ea quae jam dis
Abbreviated transcription (Latin):
gregatione tanqu̾a triticũ apaleis pur¬
gatũ ẽẽ p̾sumunt. Pistã enĩ uanitatẽ
iniquissimas ⁊ flagitiosissimas turbas ñ¬
uoces tantã cõmixturã e̾e̾ fatemini:s
Et idõ quia iusti ñ sunt. ñ emundant
narguunt in miscdĩa : s oleo ad ulatiois
inpinguant capita eoꝵ qͥb ipsi ẽe̾ capi¬
ta nolunt. qm̃ sub uno capite qui incęlo
est inunitate corporis. qđ ꝑ totã terrã ẽ.
e̾e nolunt: ut merito plebib eoꝵ dicat᷑
qui uos in felices dicunt. inerrorẽ uos
mittunt. ⁊ conturbant semitas pedum
ur̃oꝵ. Qui gͦ ñ uult sedẽ in concilio ua¬
nitatis. ñ euanescat tipo superbie: quȩ¬
rens conuenticła iustoꝵ. totiꝰ orbis unita¬
te seꝑata. quȩ ñ potest inuenire. Iusti
au̾ sunt ꝑ uniuersã ciuitatẽ quȩ abscon¬
di non potest. qr suꝑ montẽ constituta ẽ:
montẽ illum ctico cdanieł. in qͦ lapis ille si

Expanded text:
gregatione tanquam triticum a paleis purgregatione tanquam triticum a paleis purgatos esse praesumunt. Per istam enim vanitatem iniquissimas et flagitiosissimas turbas nuoces tantam paleam commixtam esse fatemini?\' et ideo, quia iusti non sunt, non emendant et arguunt in misericordia, sed oleo adulationis impinguant capita eorum quibus ipsi esse capita uolunt, quoniam sub uno capite quod in caelo est in unitate corporis quod per totam terram est esse nolunt, ut merito plebibus eorum dicatur: qui uos felices dicunt, in errorem uos mittunt et conturbant semitas pedum uestrorum. Qui ergo non uult sedere in conuenticulo uanitatis, non euanescat tyfo superbiae quaerens conuenticula iustorum a totius orbis unitate separata, quae non potest inuenire. iusti enim per uniuersam ciuitatem quae abscondi non potest, quia super montem constituta est — montem i
Abbreviated transcription (Latin):
sacrilegio seruat᷑. Spẽs enĩ domꝰ ⁊ locus
tab̾naculi claritatis dĩ est inuasis. ut
dixi ñ om̃ib. quȩ tam̃ inuna domo mag¬
na st̃: s in hisquȩ st̃ in honore scĩficata
his quisqͥs dilexerit speciẽ domis dĩ. ⁊ locũ
tab̾naculi claritatis enus. tolerat ea quȩ st̃
in contumelia. nec ꝓpt̾ hoc relinqͥt domũ
ne fiat ipse non uas in contumelia. qd̃
tam̃ in domo tolerat᷑. sed stercus qd̾ de-
mo ꝓicitur. ⁊ ꝓpt̾ ipsam tẽꝑalẽ cum
malis inuna domo congretionẽ orat
dicens. ne simul ꝑdideris cum peccatorib
animã meã. ⁊ c̃ uiris sanguinũ uitã mea̾:
repleta ẽ munerib. Hoc utiq orat. ne
semul pereat cũ his cũ quib eum simul
uiuere caritas om̃ia tolerans hortatur.
rere ob iniquitates popłi quȩ fiebant
in medio eoꝵ Et quia erant uasa in hono¬
re. ꝓprium signũ acciꝑe meruert̃: ut cũ
illi oms inciperent uastari atq deleri. non
ds ꝑderet cũ peccatorib animas eoꝵ. Isti

Expanded text:
eruiatur. species enim domus et locus tabernaculi claritatis dei in uasis est ut dixi non omnibus, quae tamen in una domo magna sunt, sed in his quae sunt in honore sanctificata,his quisquis dilexerit speciem domus dei et locum tabernaculi claritatis eius, tolerat ea quae sunt in contumelia nec propter haec relinquit domum, ne fiat ipse non uas in contumelia, quod tamen in domo toleratur, sed stercus quod de domo proicitur, et propter ipsam temporalem cum malis in una domo congregationem orat dicens: ne simul perdideris cum peccatoribus animam meam et cum uiris sanguinum uitam meam, repleta est muneribus. Hoc utique orat, ne simul pereat cum iis cum quibus eum simul vivere charitas omnia tolerans hortatur, rere ob iniquitates populi quae fiebant in medio eorum et, quia erant uasa in honore, proprium signum accipere meruerunt, ut, cum illi omnes inciperent uastari atque deleri, non deus perderet cum peccatoribus animas eorum? isti
Abbreviated transcription (Latin):
adhuc uruus felicianꝰ. ecce nomina eoꝵ.
int̾ dapnatos bagiensi concilio. gestis
ꝓ consularib allegata. talib recentib
⁊ p̾sentib fact̾is. qualłs ab initio satis
indicant. siqͥd prohuiꝰ modi adu̾sitatib
⁊ iniqͥtatib patiunt᷑: si nolunt corri¬
gi. saltẽ non audeant głari. E¬

Expanded text:
adhuc vivus Felicianus, ecce nomina eorum adhuc vivus Felicianus, ecce nomina eorum inter damnatos Bagaiensi concilio gestis proconsularibus allegata, talibus recentibus et praesentibus factis, quales ab initio fuerint, satis indicant. Si quid pro hujusmodi perversitatibus et iniquitatibus patiuntur, si nolunt corrigi, saltem non audeant glori
Abbreviated transcription (Latin):
imperatorib pet̾e. nisi ut isti de basili¬
cis quas nomine sacͥlego retinent ex¬
cludant᷑. illos aũ sua sponte regia po¬
multo mitius quã abitinenses. nulla im¬
ꝑiali lege. nulla uidiciaria uissione rn
menbresitanũ salurum uindicart᷑. Quib
reb consideratis. prius qͥd faciant. postea
qͥd patiant᷑ aduertant: ne cũ adu̾sus
fact̾a sua ocłos claudunt. & ad pęnas su¬
as oculos aꝑiunt. ⁊ hic frustra tẽpalia
patiant᷑. & in ultimo uidicio di. etiã
ꝓ hoc ipso qđ frustra eos talib moles¬
tiis ut eintlaret ad monuit: et̾no sup¬
plicio puniant᷑. Non uet̾a replico. ubi
fallunt qͦs posst̃: breuit̾ dico. p̃sentia
ingero digito ostendo. Dampnati ma-¬
ximianistȩ recipiunt᷑. ignote gentes
arguunt᷑. Maximiaristarũ baptismꝰ
acceptat᷑. orbis t̾rarũ baptismꝰ exsuffla-
tur. Ecce assurritani. ecce mustitani.
ecce non longe mortuus p̾texatꝰ. ecce

Expanded text:
imperatoribus petere, nisi ut isti de basiliimperatoribus petere, nisi ut isti de basilicis quas nomine sacrilego retinent excludantur, illos autem sua sponte regia poindicare multo mitius, quam Abitinenses nulla imperiali lege, nulla iudiciaria iussione in Membressitanum Saluium uindicarunt? quibus rebus consideratis prius quid faciant et postea quid patiantur aduertant, ne, cum aduersus facta sua oculos claudunt et ad poenas suas oculos aperiunt, et hic frustra temporalia patiantur et in ultimo iudicio dei etiam pro hoc ipso, quod frustra eos talibus molestiis ut emendaret ammonuit, aeterno supplicio puniantur. non uetera replico, ubi fallunt quos possunt; breuiter dico, praesentia ingero, digito ostendo: damnati Maximianistae recipiuntur, ignotae gentes arguuntur; Maximianistarum baptismus acceptatur, orbis terrarum baptismus extur. Ecce Assuritani, ecce Mustitani, ecce non longe mortuus Praetextatus, ecce
Abbreviated transcription (Latin):
passi st̃: qͦs abunitate xp̃i scisma fecisse.
non trecentoꝵ decẽ. s totiꝰ orbis auct̾ori¬
tate coniuncimꝰ. Si au dicit leuia ẽẽ.
quȩ passus ẽ saluiꝰ. quero utrũ si ali¬
quẽ donatistarũ eꝑoꝵ. saltare coger&
imꝑator. ⁊ nolenti facere. bestias ignesq
minaret᷑. ñ mallet illa ꝑpeti. quã illa
deficeret. & cum passus e̾e̾t. utrũ non
eum isti int̾ martires recitarent: Graui¬
ora gͦ passus ẽ salxiꝰ. cum qͦ saltatũ est:
ꝗ̧ͣ. si uiuus arsisset. Nam si cuiꝗͣ eoꝵ hȩc
duo p̃ponerent᷑. utrũ mallet ñ ipse sal¬
tare s saltari secũ quã uiuus incendi.
au̾ dicit nichil aliud impetͣsse a ꝓcon¬
sule pͥmanistas. nisi ut ꝑ abitinenses
saluius de basilica pelleret᷑. illos autẽ
sua sponte fecisse: qͥcqͥd ei postea crui¬
delit̾ turpit̾q fecert̃: cur ñ sͥ dicit.
sic etiã posse catholicos nichil alud ab

Expanded text:
passi sint, quos ab unitate Christi schisma fecisse, passi sint, quos ab unitate Christi schisma fecisse, non trecentorum et decem, sed totius orbis auctoritate convincimus. Si autem dicit levia esse quae passus est Saluius, quaero utrum, si aliquem Donatistarum episcoporum saltare cogeret imperator et nolenti facere bestias ignesque minaretur, non mallet illa perpeti quam illud admittere, et cum passus esset, utrum non eum isti inter sanctos martyres recitarent. grauiora ergo passus est Saluius, cum quo saltatum est, quam si uiuus arsisset. nam si cuiquam eorum haec duo proponerentur, utrum mallet non ipse saltare sed saltari secum quam uiuus incendi, autem dicit nihil aliud impetrasse a proconsule Primianistas. nisi ut per Abitinenses Saluius de basilica pelleretur, illos autem sua sponte fecisse quidquid ei postea crudeliter turpiterque fecerunt, cur non sibi dicit sic etiam posse catholicos nihil aliud ab
Abbreviated transcription (Latin):
utrũ qͥsquã se uel audisse uiq. uł legisse
cõmemorat. Notum ẽ om̃ib nugaces ⁊ tur-¬
meminit ab hõib qͦs in auxiliũ eꝑi petier̃t.
cum ep̃is eẽ saltatũ:An forte saluus
tc non erat ep̃c.qnͣ dãpnatio eiꝰ in bagi¬
ensis concilii sententia recitata ẽ.s d̃
si ⁊ ipse postea reconciliaret᷑ primiano. sic̃¬
ei reconciliatꝰ est. felicianꝰ. eiusdẽ plena¬
rii concilii ueridico ore dampnatꝰ. sicut
dari. sicut felicianꝰ. quẽ uero canes mor¬
tui collo suspensi inmundũ fecerint n᷑
potest expiari: Telle̾ scire qͥd ad hȩc
dicunt. tã manifesta. tã publica. tã re¬
centia . qui nobis antiqͦs całupnias suas¬
quasi crimina nr̃a obiciunt. Quisqͥs gͦ
arbitrat᷑ me falsa iact̾are. qͥd magnũ
est. qͥd difficile. ut animȩ suȩ curã ge¬
rens. ꝑgat menbresã. querat an fact̾a sint
ista. ⁊ defendat si pot̾. Si enĩ dicit ista
murent quando aliqͣ patiunt᷑. quanuis

Expanded text:
utrum quisquam se vel audisse unquam vel legisse utrum quisquam se vel audisse unquam vel legisse commemorat. Notum est omnibus, nugaces et turmeminit, ab hominibus quos in auxilium episcopi petierunt, cum episcopis esse saltatum? An forte Salvius tunc non erat episcopus, quia damnatio ejus in Bagaiensis concilii sententia recitatur? Quid, si et ipse postea reconciliaretur Primiano, sicei reconciliatus est Felicianus eiusdem plenarii concilii ueridico ore damnatus, sicut dari, sicut potuit Felicianus, quem uero canes mortui collo suspensi immundum fecerint non potest expiari? uellem scire quid ad haec dicunt tam manifesta tam publica tam recentia, qui nobis antiquas caluquasi crimina nostra objiciunt. Quisquis eorum arbitratur me falsa jactare, quid magnum est, quid difficile, ut animae suae curam gerens pergat Membresam, quaerat an facta sint ista, et defendat, si potest? Si enim dicit ista murent quando aliqua patiuntur, quamvis
Abbreviated transcription (Latin):
lulum actu̾terent talia. dicere parmenia¬
num tichonio. de ꝑferendis ꝑsecutionib
& gła tolerantiȩ. qualia dicunt õs hereti¬
ci. de quib cohercendis uł puniendis. simi¬
lia regum ussa ꝓferunt᷑: qualia certe
menbresitanis suis dic̃ etiam saluiꝰ. cui
tantas ab itinenses plagas. & contuinelias
intulert̃: ꝑ qͦs isti meruerant ut de ecdã
pellerent᷑. ut eius ceruici ñ mortuoꝵ ca-¬
num caclauera colligarent. ut postremo
cũ illo adturpes uoces cantationesq sal¬
tarent. Quẽ sermonẽ postea quã tanta
perpessus est: eum ꝓutamꝰ habuisse cum
sins qͦs miseros decepit. ut alteram sͥ basi¬
licã fabricarent. Quanta dixit de iusti¬
tia ꝓ qͥ talia ꝑpeti meruit. idõ se scm per¬
suadens qr passus. ẽ. ⁊cło illos iniqͥssimos
qr fecert̃. Tuscoꝵ. tirannoꝵ. cõmemoratur
antiqua crudelitas. qui mortua uiuis.
humana humanis corpora coniungebant.

Expanded text:
lulum adverterent talia dicere Parmenialulum adverterent talia dicere Parmenianum Tichonio de perferendis persecutionibus et gloria tolerantiae, qualia dicunt omnes haeretici, de quibus coercendis vel puniendis similia regum jussa proferuntur; qualia certe Membresitanis suis dicit etiam Salvius, cui tantas Abitinenses plagas et contumelias intulerunt, per quos isti meruerant ut de Ecclesia pelleretur, ut ejus cervici etiam mortuorum canum cadavera colligarent, ut postremo cum illo ad turpes voces cantationesque saltarent. Quem sermonem, posteaquam tanta perpessus est, eum putamus habuisse cum suis, quos miseros decepit ut alteram sibi basilicam fabricarent? Quanta dixit de justitia, pro qua talia perpeti meruit: ideo se sanctum persuadens, quia passus est; ideo illos iniquissimos, quia fecerunt. Thuscorum tyrannorum commemoratur antiqua crudelitas, qui mortua vivis, sed humana humanis corpora conjungebant :
Abbreviated transcription (Latin):
ñ habuert̃. & ꝑ cõpages eoꝵ qui uiam
pacis non agnouert̾. Quales turbasisti
auertentes axꝑi unitate. ⁊ ad suum no¬
men conuert̾e cupientes. interim tẽpora¬
lia supplicia scismatis sui. conferre au¬
dent passionib martirũ. ut eis pęnarũ
suarũ natalicia celebrent᷑. magno con-¬
uentu hominũ furiosoꝵ: quoꝵ ẽ nuime¬
ro illi st̃. qui &̾ nullo ꝑsequente. se ipsos
ultro. ꝑmontiũ abrupta p̾cipitant. ut
malam uitã peiore morte consũmant.
Non ert̃ indie illa stultȩ plebes qͥb di¬
cant. nos sumꝰ iusti qui patim᷑ ꝑsecuti¬
onẽ. ⁊ cecis uendatur reꝓbus lapis pro¬
gẽma p̾ciosa. ił est carnalis duricia pro
spͣuali patientia. Non ert̾ qͥ nomina
pͥncipũ furoris sui recitent ad altaria.
enĩ sunt p̾tia. quȩ isti ut accipiant
dum uolunt habere qđ uendant. excitant
adusum se potestatũ seueritatẽ. ꝑ animosam
se pati głant᷑. Iuantũ enĩ erat ut pau¬

Expanded text:
non habuerunt, et per compages eorum qui viam non habuerunt, et per compages eorum qui viam pacis non agnoverunt. Quales turbas isti avertentes a Christi unitate, et ad suum nomen convertere cupientes, interim temporalia supplicia scdent passionibus martyrum, ut eis poenarum suarum natalicia celebrentur magno conuentu hominum furiosorum, quorum e numero illi sunt, qui etiam nullo persequente se ipsos ultro per montium abrupta praecipitant, ut malam uitam peiore morte consumant. non erunt in illa die stultae plebes quibus dicatur: nos sumus iusti qui patimur persecutionem\' et caecis uendatur regemma pretiosa, id est, carnalis duritia pro spirituali patientia. Non erunt qui nomina principum furoris sui recitent ad altaria, enim sunt pretia, quae isti ut accipiant, dum volunt habere quod vendant, excitant adversum se potestatum severitatem per animosam se pati gloriantur. Quantum enim erat ut pau
Abbreviated transcription (Latin):
oculis tam multa de scripturis testi-¬
monia ꝓfert̾. quȩ intellecta atq pro¬
illoꝵ intellect̾ũ recipiantur. nichilo¬
minus eos de sua ꝑuersitate conun-¬
cunt: Nonne scriptũ est. non contra¬
dicas ullomͦ ueritati: Cui aũ nͥ ueri¬
tati contradicit᷑. cum etiã regi exuerita¬
te aliqͥd iubenti resistitur: S rex homo
qui minat᷑ uel qui uindicat: ad tempus
molestus ẽ. Non sic ille rex qui & uertas
sine causa ꝑ cussi filios ur̃os disciplinam
non receꝑunt: qui ꝓpt̾ea ꝑ humanas potes¬
tates n̾c miscditer ad monet. ne infine
sic uindicet. ut non se possint suꝑbi de
sua dãpnatione iactare. Sub uindicta
enĩ regum potest hominũ ꝑtinatia falso
nomine uirtutis iuste laudari: et̾nis au
ignib concremari. nec erit nec uocabi
unguant oleo adulationis indie illa.: aut
uaria decepti fallacia. coronatos somni¬
ent dãpnatos. dicentes euge euge. &
uirantes ꝑ canos eoꝵ. qui capt sanum

Expanded text:
oculis tam multa de Scripturis testioculis tam multa de Scripturis testimonia proferunt, quae intellecta atque coeorum intellectum recipiuntur, nihilominus eos de sua perversitate convincunt? Nonne scriptum est, Non contradicas ullo modo veritati ? Cui autem nisi veritati contradicitur, cum etiam regi ex veritate aliquid jubenti resistitur? Sed rex homo qui minatur vel qui vindicat, ad tempus molestus est: non sic ille Rex qui etiam VerSine causa percussi filios vestros; disciplinam non receperunt . Qui propterea per humanas potestates nunc misericorditer admonet, ne in fine sic vindicet, ut non se possint superbi de sua damnatione jactare. Sub vindicta enim regum potest hominum pertinacia falso nomine virtutis velle laudari; aeternis autem ignibus concremari, nec erit, nec vocabita qui caput ungant oleo adulationis, aut varia decepti fallacia coronatos somnient damnatos, dicentes, Euge, euge; et jurantes per canos eorum, qui caput sanum
Abbreviated transcription (Latin):
dñs. in ore suo cunct̾a de diuinis li¬
bris aduersus se ipsos ꝓroponentes:
eos de criminib quȩ obiciebant con-¬
iuncere nequiuert̃. qͦs ꝓpacexꝑi to
lerare noluert̾: ut sero postea cogi¬
tas particulas diuidendã. etiam sibi
manifestissimos sacrilegos qͦs ipsid̾ap¬
nart̃. rursus receptos ꝓ falsa donati
parte tolerart᷑:Et nc̃ iam tandem
aliqñ cognoscant ⁊ corrigant se. qͥ se
impiȩ fecisse ex eo saltẽ quod a maximia¬
no passi st̃ didicert̃. S licet erubescant
manifestissimis rationib corrigi quia
imperatoꝵ. uissionib restitert᷑. ne illa
quȩ se conquerunt᷑ fuisse ꝑpersos cor¬
recti perdidisse uideant᷑ : quasi ñ meliꝰ
perdunt illa qu̾a ꝑeunt:  Si enĩ habent
aliqu̾a umbrã quãuis falsam atq
fallacẽ. tam̾ nullam imaginẽ fortitu¬
dinis. uibenti ñ cede imꝑatori. cuiꝰ
uł humane laudis illecebra ẽ aꝑtissi¬
me contracdicere ueritati. cur clausis

Expanded text:
inus? more suo cuncta de diuinis liinus? more suo cuncta de diuinis libris aduersus se ipsos proponens. qui eos, quos de criminibus quae obiciebant conuincere nequiuerunt, pro pace Christi tolerare noluerunt, ut sero postea cogitas particulas diuidendam, etiam sibi manifestissimos sacrilegos quos ipsi damnarunt rursus receptos pro falsa Donati pace tolerarent? et nunc iam tandem aliquando cognoscant et corrigant, quod se impie fecisse ex eo saltem quod a Maximiano passi sunt didicerunt. sed scilicet erubescant manifeimperatorum jussionibus restiterunt, ne illa quae se conqueruntur fuisse perpessos, correcti perdidisse videantur: quasi non melius perdunt illa, quam pereunt. Si enim habent aliquam umbram, quamvis falsam atque fallacem, tamen nonnullam imaginem fortitudinis, jubenti non cedere imperatori: cujus vel humanae laudis illecebra est, apertissimae contradicere veritati? Cur clausis
Abbreviated transcription (Latin):
quib om̃ĩb causis efficit᷑: ut uel boni
falsis criminib infam̃tur. uł demere
de bonis falsa credant᷑: uł etiã mali
qͥ ꝓunitatis uinclõ tolerati. nil obst̃
bonis. dirupta bonoꝵ. pace ꝑuersissi¬
me fugiant. cum uexationi fruintoꝵ.
ñ parcitur: usurpantib sibi hominib
ante messem. quod angłi in messe fac¬
turi st̃. Quȩ cum ita sint: audent
etiã sacrilega scimata & hereses impie.
siquando in flagello ut secorrigant
adionent᷑. penas furoris sui etiam
int̾ martiria deputare. Quod etiaᷤ
existimans parmenianꝰ infine epłȩ
suȩ exhortat᷑ tichoniũ. ut in parte
donati ꝑmaneat. & ꝑsecutiones ꝑferat di¬
cens: non se debere uoluntate coniungi
eis. qͥb ꝑsecutione cogente non iuncti
sunt: adhibens etiã testimoniũ scriptu¬
re dicentis. ue his qui ꝑdidert̾ sustinen-¬
tiam. & diuertert̾ inuias prauas. Et
quid facient cum in spicere ceꝑit eos¬

Expanded text:
quibus omnibus causis efficitur, ut uel boni quibus omnibus causis efficitur, ut uel boni falsis criminibus infamentur uel temere de bonis falsa credantur uel etiam mali, qui pro unitatis uinculo tolerati nihil obsunt bonis, disrupta bonorum pace peruersissime fugiantur, cum uexationi frumentorum non parcitur, usurpantibus sibi hominibus ante messem quod angeli in messe facturi sunt. Quae cum ita sint, audent etiam sacrilega schismata uel haereses impiae, si quo in flagello ut se corrigant ammonentur, poenas furoris sui etiam inter martyria deputare. quod existimans etiam Parmenianus in fine epistulae suae exhortatur Tychonium, ut in parte Donati permaneat et persecutiones perferat, dicens non se debere uoluntate coniungi eis quibus persecutione cogente non iuncti sunt, adhibens etiam testimonium scripturae dicentis: uae his qui perdiderunt sustinentiam et deuerterunt in uias prauas! et quid facient, cum inspicere coeperit dom
Abbreviated transcription (Latin):
intra eadẽ retia congreati sunt. in littore
eligantur: donec hecti ab ouib cumqͥb
sub uno pastore in eiscdem pascus tandiu
pauert̾. in ultimo ad sinistrã segregen
ex ꝓmissis cdĩ ȩccłã declarata. quȩ super
montẽ ut dict̾um ẽ constituta abscon
cti necesse ẽ: idõ necesse ẽ. ut omĩb terra¬
rum partib nota sit. In concussũ gͥ fir-¬
mũq teneamꝰ. nullos bonos ab ea se pos¬
se diuidẽ. id ẽ nullos bonos. & si cogni¬
tos malos patiant᷑. ubic̾q uersantur
propt̾ eos se a longe positis ⁊ in cogni-
bonis. temerario scismatis sacrilegio
tib longe positis. ⁊ utrũ fact̾a sint.
uł facta sint ignorantib. & tam̃ in
orbe t̾rarum inunitatis uinculo per¬
manentib. ea ipsa fit firma securitas.
non hoc potius se facere. nͥ aut suꝑbiȩ
tumore furiosos. aut inuidentię liuo¬
re uesanos. aut sclari cõmoditate cor¬
ruptos. aut carnali timore ꝑuersos.

Expanded text:
intra eadem retia congregati sunt, in littore intra eadem retia congregati sunt, in littore eligantur , donec haedi ab ovibus cum quibus sub uno pastore in eisdem pascuis tamdiu paverunt, in ultimo ad sinistram segregentex promissis Dei Ecclesia declarata, quae super montem, ut dictum est, constituta abscondi non potest: et ideo necesse est ut omnibus terrarum partibus nota sit. Inconcussum igitur firmumque teneamus, nullos bonos ab ea se posse dividere, id est, nullos bonos, etiamsi cognitos sibi malos patiantur, ubicumque versentur, propter eos se a longe positis et incognitis bonis temerario schismatis sacrilegio tibus longe positis et utrum facta sint uel cur facta sint ignorantibus et tamen cum orbe terrarum in unitatis uinculo permanentibus ea ipsa sit firma securitas, non hoc potuisse facere nisi aut superbiae tumore furiosos aut inuidentiae liuore uaesanos aut saeculari commoditate corruptos aut carnali timore peruersos.
Abbreviated transcription (Latin):
tui enĩ estis. ⁊ uita ur̃a abscondita est
cum xpͣo indõ. Non sedemꝰ in conuen¬
ticłõ uanitatis. quia sic̃ dicit apłs. simul
nos excitauit. ⁊ simul nos sedere fecit
in cęlestib : sed in sp̃e nondũ. Spes au̾
quȩ uidet᷑ non ẽ spes. Quod em̃ uidet
mus. ꝑ patientiã expect̾amꝰ. Quã pati¬
entia isti miseri ꝑdidert̃. festinantes
se ante tempꝰ uelut a palea seꝑare: et
se ipsos leuissimã paleã uento ablatã
de area demonstrare. Qđ gͦ ait sapi¬
entia teneamꝰ. Qui me audit habitabit
in spe: & silebit sine timore ab omĩ ma¬
lignitate. Dum gͦ habitamꝰ in spe. cogi¬
temus ñ qđ sumꝰ s qd erimꝰ. quia filii
habitantes quia hȩc habitatio ñ habet
malos. nec conuenticdã uanitatis. fati
gregatione catholica toto orbe diffusa.
donec transeat iniquitas. donec tẽpore
messis rirania colligant᷑. donec ultimo
uentilabro a frum̾to palea separet᷑: do¬
nec pisces mali a piscib bonis cũ quib

Expanded text:
uae abscondita est cum Christo in Deo, non sedemus in conventiculo vanitatis, quia, sicut dicit Apostolus, Simul nos excitavit, et simul nos sedere fecit in coelestibus ; sed in spe, nondum in re. Spes autem quae videtur non est spes: quod enim mus, per patientiam exspectamus . Quam patientiam isti miseri perdiderunt, et festinantes se ante tempus velut a palea separare, se ipsos esse levissimam paleam vento ablatam de area demonstrarunt. Quod ergo ait Sapientia teneamus: Qui autem me audit, habitabit in spe, et silebit sine timore ab omni malignitate . Dum ergo habitamus in spe, cogitantes non quid sumus, sed quid erimus: quia filii habitantes, quia haec habitatio non habet malos, nec conventicula vanitatis, nec fgregatione catholica toto orbe diffusa, donec transeat iniquitas, donec tempore messis zizania colligantur , donec ultimo ventilabro a frumento palea separetur , donec pisces boni a piscibus malis, cum quibus
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ram. ꝑtotã gͥ ciuitatẽ coto orbe disfi¬
porali cõmixtione concordit̾ gemat. Non
enĩ sedebit in conuenticło uanitatis. et
ibi sedebit ubi conuersat᷑. Audiet aute
simoꝵ ñ patietur. ibi cũ impiis non sedebit.
Incali spe habitabit. ut ad rem cuiꝰ habet
enĩ iam resurreximꝰ sic̾ xp̃c. aut iã cũ
illo sedemꝰ incelestib: & tam̃ qͥa talem
spem nob̾ dedit. ⁊ ꝑ ipsam spem ĩa quo¬
cdamͦ ibi conuersamur dicit apłs. Si au̾
refurrexistis cũ xp̃o. quȩ sursũ st̃ quęri¬
te ubi xp̃c est in dextera sedens dĩ. Quȩ

Expanded text:
rgo istam ciuitatem toto orbe diffumporali commixtione concorditer gemat. non enim sedebit in conuenticulo uanitatis, quia ibi sedebit ubi conuersatur, audiet autesimorum non patietur, ibi cum impiis non sedebit. in tali spe habitet, ut ad rem cuius nunc habet enim iam resurreximus sicut Christus aut iam cum illo sedemus in caelestibus, et tamen quia talem spem nobis dedit et per ipsam spem iam quodammodo ibi conuersamur, dicit apostolus: si autem resurrexistis cum Christo quae sursum sunt quaerite, ubi Christus estin dextera dei sedens. q
Abbreviated transcription (Latin):
nemo nouit filiũ nisi pat̾. non dixit
& cui uoluerit pat̾ reuelare: queadmodũ
cũ diceret. nemo nouit patrẽ nisi filius.
addidit & cui uoluerit reuelare filius.
Oͦd non ita intelligendũ ẽ. quasi filius
a nullo possit cognosci nisi a patre suo.
pater aut̃ non solũ a filio. sed etiã ab eis
quib reuelauerit filiꝰ. Sic enĩ potius
dictũ est ut intelligamꝰ & patrẽ et ip-¬
sũ filiũ ꝑ filiũ reuelari: quia ipse ẽ men¬
tis nr̃e lum̃. ut qͦd postea intulit. & cui
uoluerit filiꝰ reuelare. ñ patrẽ tantũ. sed
etiã filiũ accipias. Ad totũ enĩ qͦd dixit¬
illatũ ẽ. Uerbo enĩ suo se pat̾ declarat.
Verbũ aut̃. ñ solũ id qͦd ꝑ uerbũ declarat᷑:
sed etiã seipsũ declarat.
scriptura quȩ de illo in eũgłio legitur.
multis ꝓbabilib docum̃tis non absurde
creditur ꝓphetiȩ gestasse ꝑsonã: & eo
maxime qđ de illo dñs dixit. plusqu̾a

Expanded text:
ium nisi pater, non dixit: "et cui uoluerit pater reuelare", quemadmodum cum diceret: nemo nouit patrem nisi filius, addidit: et cui uoluerit filius reuelare. quod non ita intellegendum est, quasi filius a nullo possit cognosci nisi a patre solo, pater autem non solum\' a filio sed etiam ab eis quibus reuelauerit filius. sic enim potius dictum est, ut intellegamus et patrem et ipsum filium per filium reuelari, quia ipse est menti nostrae lumen, ut, quod postea intulit: et cui uoluerit filius reuelare, non patrem tantum sed etiam filium accipias. ad totum enim qillatum est. Verbo enim suo se Pater declarat. Verbum enim non solum id quod per verbum declaratur, sed etiam se ipsum declarat. scriptura quae de illo in Evangelio legitur, multis probabilibus documentis non absurde creditur prophetiae gestare personam, et eo maxime quod de illo Dominus dicit, Plus qua
Abbreviated transcription (Latin):
ex dõ. Ouȩ omia nͥ de qͥb loquebat᷑. id ẽ & ille
uir ex qͦ mulier. & illa mulier q̃ ex uiro. et
ille uir qͥ ꝑ mulierẽ: Neq enĩ ille uir ꝑ mu¬
lierẽ ex quo uiro mulier: s uir qͥ natus ẽ post¬
ea ex uiro ꝑ mulierẽ. qũe admodũ hodieq
nascunt᷑. Ac ꝑ hoc si cũ ista dic̾et apłs de cor¬
porib loquebat᷑: ꝓcul dubio corpora utriꝰq
sexus ex dõ. Porro si ñ uult ex dõ ẽẽ hominũ
eis qͥ contͣ animarũ ꝓpaginẽ disputant.
Si aut̃ ita diuidit ut dicat mulierẽ ex uiro
corpꝰ. siue scdm totũ qͦ constat humana nat᷑a.
Nichil enĩ horũ tãqũa certũ affirmamͦ: sed qͥd
hoꝵ uerũ sit adhuc querimꝰ. Q uir ꝑ mulie¬
rẽ. siue ex patre tota hominis nat᷑a ducat᷑ q̃
ꝑ mulierẽ nascit᷑: siue sola caro unde questio

Expanded text:
ex deo. quae \'omnia\' nisi de quibus loquebatur, id est et ille ex deo. quae \'omnia\' nisi de quibus loquebatur, id est et ille uir, ex quo mulier, et illa mulier, quae ex uiro, et ille uir. qui per mulierem ? neque enim ille uir per mulierem, ex quo uiro mulier. sed uir. qui natus est postea ex uiro per mulierem. quemadmodum hodieque nascuntur. ac per hoc si, cum ista diceret apostolus, de corporibus loquebdeo esse hominum eis qui contra animarum propaginem disputant. si autem ita diuidit, ut dicat mulierem ex uiro corpus siue secundum totum. quo constat humana natura — nihil enim horum tamquam certum affirmamus, sed quid horum uerum sit adhuc quaerimus — et uir per mulierem, siue ex patre tota hominis natura ducatur, quae per mulierem nascitur, siue sola caro, unde
Abbreviated transcription (Latin):
linũ & femininũ significaret apls dicens. Sic̃
enĩ mulier ex uiro ita & uir ꝑ mulierẽ: qͥa mu¬
lier ex uiro facta ẽ. ut etiã uir ꝑ mulierẽ post¬
ea nasceret᷑. Si gͦ hȩc apl̃s dicens ñ etiã animas
& sꝑc. s tantũ corpora utriꝰq sexus uolebat
intelligi. cur continuo subiunx̃. om̃ia aut̃ ex
dõ. nͥ quia & corpora ex dõ. Ita qͥppe ait. Sicut
enĩ mulier ex uiro: ita & uir ꝑ mulierẽ. Om̃ia
aut̃ ex dõ. Eligat gͦ iste unde sit dictũ. Si
de corporib ꝓfecto & corpora ex dõ st̃. Quid ẽ
gͦ qͦd ubic̃q iste in scͥpturis legit. ex dõ qͥndo
de hominib agit᷑. ñ & corpora s tantũ animas
& sp̃s uult intelligi. Si uͦ qͦd dictũ ẽ. om̃ia
aut̃ ex dõ. & de corpore utriꝰq sexus. & de ani¬
ma ac sꝑu dictũ est: gͦ scłm om̃ia ẽ mulier
ex urro. Mulier enĩ ex uiro. uir ꝑ mulierẽ: om̃ia

Expanded text:
linum et femininum significarit apostolus dicens: sicut linum et femininum significarit apostolus dicens: sicut enim mulier ex uiro ita et uir per mu lierem. quia mulier ex uiro facta est, ut etiam uir per mulierem postea nasceretur. si ergo haec apostolus dicens non etiam animas et spiritus, sed tantum corpora utriusque sexus uolebat intellegi, cur continuo subiunxit: omnia autem ex deo. nisi quia et corpora ex deo? ita quippe ait: sicut enim mulier ex uiro ita et uir per mulierem. omnia autem ex deo. eligat ergo iste unde sit dictum. si do corporibus. profecto et corpora ex deo sunt. quid est ergo. quod ubicumque iste in scripturis legitet corpora, sed tantum animas et spiritus uult intellegi? si uero quod dictum est: omnia autem ex deo, et de corpore utriusque sexus et de anima ac spiritu dictum est, ergo secundum omnia est mulier ex niro; mulier enim ex niro, uir per mulierem, omnia
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ maledicto pecorib cõparo: s tãꝙͣ filiũ mo¬
neo. ut qͦd nescit se nescire fateat᷑. neq id qͦd
nondũ didic̃ docere moliat᷑. ne cõparet᷑ non
pecorib s illis hominib qͦs dic̃ apłs. uolen¬
tes ẽẽ legis doctores. ñ intelligentes neq
q̃ locunt᷑. neq de qͥb affirmant. Nã unde
ẽ qͦd ita scͥpturas de qͥb loqͥt᷑ ñ curat aduer¬
ipso sumꝰ. ñ uult iste ad corpꝰ s tantũ acł animã
& sꝑm ẽẽ referendũ. Si gͦ ex dõ ñ st̃ corpora:
falsũ ẽ qͦd scͥptũ ẽ. ex qͦ om̃ia ꝑ qũe om̃ia. in qͦ
om̃ia. Deinde ubi dic̃ idẽ apłs. sic̃ enĩ mulier
ex uiro ita & uir ꝑ mulierẽ. exponat nob iste
qũa ꝓpaginẽ significare uoluerit animȩ an
coeporis. au utriꝰq. S non uult eẽ ammas ex
ꝓpagine. Restat gͦ ut scđm ipsũ atq om̃s qui
animarũ ꝓpaginẽ destruunt. corpꝰ tantũ mascu¬

Expanded text:
pro maledicto pecoribus comparo, sed tamquam filium mopro maledicto pecoribus comparo, sed tamquam filium moneo, ut quod nescit se nescire fateatur neque id quod nondum didicit docere moliatur, ne comparetur non pecoribus, sed illis hominibus, quos dicit apostolus uolentes esse legis doctores non intellegentes? neque quae quuntur neque de quibus affirmant. Nam unde est, quod ita scripturas. de quibus loquitur, non curat adueripso sumus, non uult iste ad corpus, sed tantum ad animam et spLitum esse referendum. si ergo ex deo non sunt corpora, falsum est quod scriptum est: ex quo omnia, per quem omnia, in quo omnia. deinde ubi dicit idem apostolus: sicut enim mulie - ex uiro ita et uir per mulierem, exponat nobis iste quam propaginem significare noluerit, animae an corporis an utriusque; sed non uult \'esse animas ex propagine\': restat ergo, ut secundum ipsum atque omnes, qui animarum propaginem destruunt. corpus tantum mascu
Abbreviated transcription (Latin):
uenerit in corpus meũ: neq enĩ ego illã mͥ
donaui. scit ille qͥ donauit. utrũ illã de pa-¬
tre meo traxerit. aut sic̃ homini pͥmo nouã
creauerit: sciã etiã ego si ipse docuerit qͥn¬
docũq uoluerit. Nc̃ aut̃ nescio: nec me pu¬
det ut istũ fateri nescire qͦd nescio. Disce
inqͥt. Ecce apłs docet. Discã plane. si apso

Expanded text:
uenerit in corpus meum — neque enim ego illam mihi donaui —; scit ille qui donauit, utrum illam de patre meo traxerit an sicut homini primo nouam creauerit. sciam etiam ego, si ipse docuerit, quandocumque uoluerit; nunc autem nescio nec me pudet ut istum fateri nescire quod nescio. Disce, inquit, ecce apostolus docet. discam plane, si apostolus
Abbreviated transcription (Latin):
usus euigilet. poterit ad iita diuinitꝰ
uoluntate eligere alterã uitã: cuius
in mente gaudiũ ẽ: cuiꝰ int̾na atq ȩt̾na
felicitas. In e̾ quippe homimi anima ratio¬
nalis sed ueterẽ eiusctẽ rationis usum.
quonã potius uoluntate conuertat.
utrũ ad bona exterioris & inferioris:
an ad bona interioris suꝑiorisq naturȩ.
id ẽ utrũ ut fruat᷑ corpore ⁊ tẽpore:
an ut fruat᷑ diuinitate atq et̾nitate.
Inquacła qͥ ppe medietate posita ẽ: infra
se habens corꝑalẽ creatur̾a. supra se au̾¬
ꝙ siui & corporis creatorłm. Potest gͥ am
ma rationalis etiã temporali & corpo¬
rali felicitate bene uti. si non se adederit
creaturȩ. creatore neglecto. sed eampo¬
tius felicitatẽ fecerit seruire creatori:
qui ⁊ ipsam suȩ bonitatis abundantis¬
sima largitate donauit. Sicut enim
bona st̃ omĩa quȩ creauit ds ab ipsa

Expanded text:
usus euigilet, poterit adiuta diuinitus usus euigilet, poterit adiuta diuinitus uoluntate eligere alteram uitam, cuius in mente gaudium est, cuius interna atque aeterna felicitas. inest quippe homini anima rationalis, sed interest, eiusdem rationis usum quonam potius uoluntate conuertat, utrum ad bona exterioris et inferioris an ad bona interioris superiorisque naturae, id est, utrum ut fruatur corpore et tempore, an ut fruatur diuinitate atque aeternitate. in quadam quippe medietate posita est infra se habens corporalem creaturam supra se autem sui et corporis creatorem. Potest igitur anima rationalis etiam temporali et corporali felicitate bene uti, si non se dedent creaturae creatore neglecto, sed eam potius felicitatem fecerit seruire creatori, qui et ipsam suae bonitatis abundantissima largitate donauit. sicut enim bona sunt omnia, quae creauit deus, ab ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
bum di caro fact̾um ẽ. Hęc sunt certe
quinq tã breuit̾ a me cõmenorate. qu̾a
abste ꝓposite questiones. Proinde si pla¬
cet addamꝰ & sextã: & illud potisfimũ
requiramꝰ quȩ sit gr̃a testamenti noui.
Hanc ille omnͣs intuent᷑. os in hanc ut
oportune queq potuerit opꝰ suum con¬
ferat nob̾: non eo scilicet ordine quo
eas ⁊ tu ꝓposuisti. ⁊ego recolui. ÷ una¬
queq cũ fuerit necessaria uelut uoca¬
ta respondeat: & officium sui oꝑis un¬
pleat. Ergo ita nascat᷑ exordium Est
quęd̾a uita hominis carnalib sensibus
implicata. gaudiis carnalib dedita. carna¬
lem fugitans offensionẽ: uoluptatẽq con¬
sectans. huiꝰ uitȩ fęlicitas. tempalis e̾.
Ab hac uita incipe necessitatis. in eaꝑsis¬
tere uoluntatis. In hac qͥppe ex ut ero
matͥs in fans fundit᷑. Huiꝰ offensiones.
quantũ potest refugit. huiꝰ appetit
uoluptates: nichil ampliꝰ ualet. Sed pos¬
quã uenerit in etatẽ qua in eo ratioĩs

Expanded text:
um dei caro factum est. hae sunt certe quinque tam breuiter a me commemoratae quam abs te propositae quaestiones. proinde, si placet, addamus et sextam et illud potissimum requiramus, quae sit gratia testamenti noui. hanc illae omnes intueantur et in hanc, ut opportune quaeque potuerit, opus suum conferat nobis non eo scilicet ordine, quo eas et tu proposuisti et ego recolui, sed unaquaeque cum fuerit necessaria, uelut uocata respondeat et officium sui operis impleat. ergo ita nascatur exordium. Est quaedam uita hominis carnalibus sensibus implicata, gaudiis carnalibus dedita, carnalem fugitans offensionem uoluptatemque consectans. huius uitae felicitas temporalis est, ab hac uita incipere necessitatis est, in ea persistere uoluntatis. in hac quippe ex utero matris infans funditur, huius offensiones, quantum potest, refugit, huius appetit uoluptates, nihil amplius ualet. sed posteaquam uenerit in aetatem, qua in eo rationis
Abbreviated transcription (Latin):
UINOUE
Michi ꝓ¬
POSUISTI
pertractan-¬
das questi
soluendas
tas. sicut te uł legentẽ mouere uł cogi¬
tanti tibi in mentẽ uenire potuert̃ : in
conspectũ meum fusas quod̾amͦ. Quarũ
solutionẽ. si uelim disserendo ordinare.
ñ ut cãptim sicut ꝓposite st̃ de singłis
disserã : sed uno quoda tenore sermo¬
nis eas int̾ se conectã atq coteram dif¬
ficile opus uidet᷑. & tam̃ puto facilius
eas solui si hoc fecero. Inuicẽ qͥppe adu¬
uabunt si altera pendebit ex alt̾a. donec
om̃s ueniant in seriem disputationis.
ñ singillati separatis locis. quasi una¬
queq in sua pͥuata intentione habitet.
s unũ aliqͥd intuentes. & unũ collabo¬
rantes. socialt ratione & rndiuidua ueri¬
tate .I. oliusti gͦ & scripto cõmonuisti er¬
poni atq aperiri tͥ. qͥd sibi uelit uox
illa dii. ds m̾s deus meus ut qͥd mede¬

Expanded text:
uinque mihi proposuisti pertractandas quaestiosoluendas,as, sicut te uel legentem mouere uel cogitanti tibi in mentem uenire potuerunt, et in conspectum meum fusas quodam modo. quarum solutionem si uelim disserendo ordinare, non ut carptim, sicut propositae sunt, de singulis disseram, sed uno quodam tenore sermonis eas inter se conectam atque contexam. difficile opus uidetur. et tamen puto facilius eas solui, si hoc fecero. inuicem quippe adiuuabunt, si altera pendebit ex altera, donec omnes ueniant in seriem disputationis non singillatim separatis locis, quasi unaquaeque in sua priuata intentione habitet, sed unum aliquid intuentes et unum conlaborantes sociali ratione et indiuidua ueritate. Voluisti ergo et scripto commonuisti exponi atque aperiri tibi, quid sibi uelit uox illa domini: Deus m
Abbreviated transcription (Latin):
spes salutis ẽ. consolatio doloris. refec¬
tio laboris. noticia ueri luminis. fons
scĩtatis. hominẽ iuuenẽ castigat.
regnũ dĩ suꝑ terrã dat. tediũ animȩ
detrahit: tuba mirabilis ẽ. Qui dili-¬
git canticũ psalmoꝵ assidue. ñ potest
in corde suo. in postremo apud dm̃
gaudebit.⁊ animã suã in cęlo mi-¬

Expanded text:
Spes salutis est, consolatio doloris, perfecSpes salutis est, consolatio doloris, perfectio laboris, notitia veri luminis, fons sanctitatis, hominem juvenem castigat, regnum Dei super terram dat, taedium animae detrahit, tuba mirabilis est. Qui diligit canticum psalmorum assidue, non potest in corde suo, postremo apud Deum gaudebit, et animam suam in coelo mi
Abbreviated transcription (Latin):
anticũ psalmoꝵ animas decorat.
inuitat angłos in adiutoriũ. fugat
demones. expellit tenebras. efficit
scitatẽ: homini peccatori refectio
mentis ẽ. delet peccata. simile ẽ ele
minat. sic̃ aqua scĩficat. sic̃ ignis exu
miscdĩȩ ẽ. sors leticie ẽ. pars angłorũ
electa: asperitatẽ eicit. omnẽ furorẽ
depͥmit. iracundiã frangit. laus dei
assidua. similis ẽ melli. Canticũ psalmoꝵ
carmen ẽ electũ apud dm̃: om̃e pecca¬
tũ expellit. uinculũ caritatis emen¬
dat. om̃ia penetrat. om̃ia suffert. om̃ia
implet. om̃ia docet. om̃ia significat.
animã magnificat. os purificat. cor
letificat. turrẽ excelsã ȩdificat. homi¬
nẽ clarificat. sensũ aperit. om̃e malũ
occidit. ꝑfectionẽ instruit. excelsa
demonstrat. desideriũ regni cȩlestis
dat. pacẽ int̾ corpꝰ ⁊ animã facit. ig¬
nẽ sꝑitalẽ in corde succendit. contra
cotidie ẽ. radicẽ maloꝵ om̃iũ expellit:
sic̃ lorica induit. sic̃ galea defendit.

Expanded text:
anticum psalmorum animas decorat, invitat angelos in adjutorium, fugat daemones, expellit tenebras, efficit sanctitatem homini peccatori. Refectio mentis est, delet peccata, simile est eleminat, sicut aqua mundificat, sicut ignis exurmisericordiae est, sors laetitiae, pars angelorum electa. Asperitatem ejicit, omnem furorem deprimit, iracundiam frangit. Laus Dei assidua est. Simile est melli. Canticum psalmorum carmen electum est apud Deum. Omne peccatum expellit, vinculum charitatis commendat. Omnia perpetrat, omnia suffert, omnia implet, omnia docet, omnia significat, animam magnificat, os purificat, cor laetificat, turrim excelsam aedificat, hominem clarificat, sensum aperit, omne malum occidit, perfectionem instruit, excelsa demonstrat, desiderium regni coelestis dat, pacem inter corpus et animam facit. Ignem spiritalem in corde succendit, omnium otidie radicem omnium malorum expellit, sicut lorica induta et sicut galea defendit.
Abbreviated transcription (Latin):
uire: Quomͦ gͦ non ei seruitutẽ quȩ latria
dicit᷑ ex hibemꝰ cui templũ nos facimus: sed
nos ipsisumus: Et quomͦ non et ipse ds̃ nr ẽ.
de quo dicit apłs. nescitis quia templũ cdi estiᷤ.
et sp̃c dei habitat in uobis: et paulo post. głi¬
hbeamꝰ: pculdubio unus et solus dñs ds̃ nr̃
est ipsa tͥnitas. cui uni soli talem seruitutẽ
ꝑietatis iure debemꝰ.¬

Expanded text:
vire? Quomodo ergo non ei servitutem, quae latria vire? Quomodo ergo non ei servitutem, quae latria dicitur, exhibemus, cui templum non facimus, sed nos ipsi sumus? Aut quomodo non et ipse Deus noster est, de quo dicit Apostolus, Nescitis quia templum Dei estis, et Spiritus Dei habitat in vobis? Et paulo post: Glorihibeamus; procul dubio unus et solus Dominus Deus noster est ipsa Trinitas, cui uni et soli talem servitutem pietatis jure debem
Abbreviated transcription (Latin):
erum est autẽ quod pater om̃ib quȩ st̃
sepit. sed ȩqualitatẽ suã nulli dedit nͥ filio.
illo. Quȩ cũ ita sint: non est illa quã isti uolt̾
differentia tͥmitatis. quia in differens in tri-¬
nitate natura. indifferens in tͥnitate poten¬
tia est. ut om̃s honorificent filiũ ficut hono¬
rificant patrẽ quod ipse ait. & qui uolunt
pie uiuere dñm dm̃ suũ adorent & illi soli
seruiant. qͦd & antiquis patrib dei lege p̃cep¬
tũ est nec ullo modo aliter fieri potest. tit
solidño deo nr̃o ea quȩ deo debet᷑ seruitute
seruiamus. Ipsa est enĩ quȩ grece appellatur
latria: quod uerbũ positũ est cũ dice retur
dños habent. sed om̃s homines soli dño dõ
suo. hanc gͦ serintutẽ non exhibebimꝰ filio:
si de patre dictũ est. et illi soliserines. Iam uͦ¬
si aliquib terrȩ molib spui scõ templũ fa¬
bricaremꝰ. quis autẽ dubitaret ei nos latria.
id est ista de qua nunc loquor seruitute ser¬

Expanded text:
erum est autem quod Pater omnibus quae suncepit: sed aequalitatem suam nulli dedit, nisi Filio qillo. Quae cum ita sint, non est ista, quam volunt isti, differentia Trinitatis; quia indifferens in Trinitate natura, indifferens in Trinitate potentia est: ut omnes honorificent Filium, sicut honorificant Patrem, quod ipse ait ; et qui volunt pie vivere, Dominum Deum suum adorent, et illi soli serviant, quod et antiquis patribus Dei lege praeceptum est, nec ullo modo aliter fieri potest, ut soli Domino Deo nostro ea quae Deo debetur servitute serviamus. Ipsa est enim quae graece appellatur λατρεία. Quod verbum ibi positum est, cum diceretur, dominos habent, sed omnes homines soli Domino Deo suo: hanc ergo servitutem non exhibebimus Filio, si de Patre dictum est, Et illi soli serviessi aliquibus terrae molibus Spiritui sancto templum fabricaremus, quis dubitaret ei nos latria, id est, ista de qua nunc loquor servitute ser