comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
onem sed potius impediaga crenitat᷑ : quate¬
nus: quiacumspecier diuinarersit & appeci¬
bilis contrariaest ei carentia: silua uero appe¬
titformã & illustratione. cupidaque eius est
formam appetereram necerseest contra¬
ridatem suam. & omnis contrarietas interitum
adfent: minime igtur in teritum suum caren¬
tia desiderabit. nec uerospecier sei pra potest
cupere: &estenim plenum & ꝑf&turibonum
& omne quodderiderat inindigentia positũ est:
solaerzo siluaest qua ecupit in lustrationo. ꝑ¬
indeut semineus seur uirilem & de formitas
pulchritudinem. iatamen ut de formitas siluȩ
non enatura sed &accidentisit : quae silua fic
&cor rumpitur certe: cuq fit est aliquatenur.
&cum dissoluit. non est aliquanur: Conruptelaq ei
propter indiuiduam carentiam prouenit. pra
uero porsibilitate nonnatur aimmortalir est Ac
singeueratione. propterea quoduecer seerat his
quaenascuntur subiacere aliquid antiquitur & quo

Expanded text:
onem sed potius impedit ac renititur, quateonem sed potius impedit ac renititur, quatenus quia, cum species diuina res sit et appetibilis, contraria est ei carentia, silua uero appetit formam et illustrationem cupidaque eius est formam, appetere eam necesse est contrarietatem suam, et omnis contrarietas interitum affert: minime igitur interitum suum carentia desiderabit. Nec uero species se ipsam potest cupere, est enim plenum et perfectum bonum; et omne quod desiderat in indigentia positum est: sola ergo silua est quae cupit illustrationem, perinde ut femineus sexus uirilem et deformitas pulchritudinem, ita tamen ut deformitas siluae non ex natura sed ex accidenti sit. Quae silua fit et corrumpitur certe, cumque fit, est aliquatenus, et cum dissoluitur, non est aliquatenus corruptelaque eius propter indiuiduam carentiam prouenit. Ipsa uero possibilitate, non natura immortalis est ac sine generatione, propterea quod necesse erat his quae nascuntur subiacere aliquid antiquius, ex quo
Abbreviated transcription (Latin):
interise : est ergogenituraet interitus : h& ad presens
uis a nobis necersariafore. ad planationo anis¬
totelicidogmatis. deinitus renum in quib: &iã silua
est pretractari curauimus. ficut eius demaristo¬
telis uerba declarant. aitenim sic :
Nobi sergo uidebit indiuiduaesse silua carentie.
ita ut silua non sit & sistensquid sed& accidenti.
carentiauero principaliter &õmninonihil.i
& siluaquidem propehabeat essentia caren¬
tiae. nulla prorsum substantia. & alii sinquit
uidi turcarentia & si luaunũ esse non rectes pec.¬
tantib. cumi dembreue & grande coznominent̃.
duasq resseparatiꝰ spectandar in una eandẽq
rem redicant. &unum aliquid subiacer ecorpo¬
rib pitent. qui&i amsidiuidant maius illud&
minus ut sint duoaeq:. & hacduitate unarer
significatur. alia intermittit : si quidẽ i silua
tamquammater corporii formationiadiu¬
mento est. carentia uero non adiuu& formati¬

Expanded text:
interire. Est ergo genitura et interitus. Haec ad praesens interire. Est ergo genitura et interitus. Haec ad praesens uisa nobis necessaria fore ad explanationem Aristotelici dogmatis de initiis rerum, in quibus etiam silua est, praetractari curauimus, sicut eiusdem Aristotelis uerba declarant. Ait enim sic: «Nobis ergo uidebitur diuidua esse silua carentiae, ita ut silua non sit existens quid sed ex accidenti, carentia uero principaliter et omnino nihil, et silua quidem prope habeat essentiam, carentiae nulla prorsum sit substantia. Et aliis, inquit, uidetur carentia et silua unum esse non recte spectantibus, cum idem breue et grande cognominent duasque res separatim spectandas in unam eandemque rem redigant et unum aliquid subiacere corporibus putent. Qui etiamsi diuidant maius illud et minus ut sint duo, aeque ex hac duitate una res significatur, alia intermittitur, siquidem silua tamquam mater corporum formationi adiumento est, carentia uero non adiuuat formati
Abbreviated transcription (Latin):
liberi patris formamquis trans ferat in
simulacrum apollinis. uidetur enimlio cquaq
paito farme in aliam speciem dimigrare.
sod non propriae. uerum & accidenti:
si militer poterit & sistens qui d innon & srtenr.
corrum piacrerolui. sed non ut excorruptela ple¬
nus isferatur inceritus. proueniatq. ut id quoderat.
nilulomnino neq uspiam gentium sit: unaigit hoc
rationst uixtaquam posredstunilerpitat a fieri
uel innihilum: aliaueroratione esse &nonerre
dicitur quid quatiens nondum adlubito es fectuers
dicitur. quod iculdubio futur uerit si adhiboatur
erretur. quaecunta possibilitate dicuntur erse.
praosumpta e arum& ristentico contem plationo
pos sibilitatis : uccum aerdicimus porribilita cesta¬
tuam sorerum ad hue mecallum sit informe: estergo
stacuae nonest : & est quidemquia potest esse. non ii
iutemquia nondum ofpectus accersit. eodemq modo
aliquatenus nonest potestaliquid dis solui atque

Expanded text:
Liberi patris formam quis transferat in Liberi patris formam quis transferat in simulacrum Apollinis; uidetur enim hoc quoque pacto forma in aliam speciem demigrare, sed non proprie, uerum ex accidenti. Similiter poterit existens quid in non existens corrumpi ac resolui, sed non ut ex corruptela plenus afferatur interitus proueniatque, ut id quod erat nihil omnino neque uspiam gentium sit. Vna igitur haec ratio est iuxta quam posse Aristoteles putat et fieri uel in nihilum; alia uero ratione esse et non esse dicitur quid, quotiens nondum adhibito effectu esse dicitur quod procul dubio futurum erit, si adhibeatur effectus. Quae cuncta possibilitate dicuntur esse praesumpta eorum existentia contemplationicimus possibilitate statuam fore, cum adhuc metallum sit informe. Est ergo statua et non est, et est quidem quia potest esse, non est autem quia nondum effectus accessit. Eodemque modo aliquatenus non est potest aliquid dissolui atque
Abbreviated transcription (Latin):
danem. hoc &x accidentidicimus fieri: Cũ uer
candidum cognominanus. naturaeius &¬
sistente ficrialiquid dupliciter: dicimur
nan e sistere. semeliux tanaturam quod est
impossibile. ut quod nus quã omnino gentiũ
geo aliquid fiat quod sit : Iterum &acciden¬
tidicimus non & sistere cũquodfit aliterse
habebit quameratantea. &cuiplus accidit
quam anatur a tributum est. ut si& in farmi
marra aeris simulacrum fiat. in formitar
quiippeaeris &natura est. formae uero in p̃s¬
sio quamin ponit opifedenon&sistenti pro¬
uenit. propter eaq &xaccidenti dicit᷑ proue¬
nir e: fieritamen potest ut exeo quoq quod est
fiat aliud quod sit. sed hoc ex accidenti ut si
cuigramatico proueniat medicinae scien¬
ti& nam& luic &xperitofit. alterius quoq
dis ciplin aeperitus : Consequenterigicur
&iam corrupetur Aliquid & dissoluec᷑
&x sistens in aliud exsistens. sed non princi¬
paliter uerum & accidenti. ut si &x simulacro

Expanded text:
dinem, hoc ex accidenti dicimus fieri; cum uero dinem, hoc ex accidenti dicimus fieri; cum uero candidum cognominamus, naturam eius existente fieri aliquid, dupliciter dicimus non existere: semel iuxta naturam, quod est impossibile ut quod nusquam omnino gentium est, ex eo aliquid fiat quod sit; iterum ex accidenti dicimus non existere, cum quod fit aliter se habebit quam erat antea et cui plus accidit quam a natura tributum est, ut si ex informi massa aeris simulacrum fiat; informitas quippe aeris ex natura est, formae uero impressio, quam imponit opifex, de non existente prouenit proptereaque ex accidenti dicitur prouenire. Fieri tamen potest ut ex eo quoque quod est fiat aliud quod sit, sed hoc ex accidenti, ut si cui grammatico proueniat medicinae scientia; nam et hic ex perito fit alterius quoque disciplinae peritus. Consequenter igitur etiam corrumpetur aliquid et dissoluetur existens in aliud existens, sed non principaliter uerum ex accidenti, ut si ex simulacro
Abbreviated transcription (Latin):
diuidics llogis mũ notita eparefacte dupli¬
ei significatione nominũ. & sistentis scilic& et
non e sistentir : item uerborum fierietcorrũ¬
pi÷ & enimomniaquefiunt uel secundunatu¬
ram succ fiunt. uel& aliquo accidenti. it pu¬
ta simuscus aggratus conualercat. quod quide
a narur aest agratat& conualercit. nantario
quiamusicus est : eaccidenti porro qui amu¬
sicurest ÷ accidit quippe ut musicus erra.
qui eritudine sustiner& : sim ili terquodcor¬
rumpitur. siquideandidu pedalis procen¬
tatiporrũ patur in atrum calorẽ secundũ
natur amquide & principaliten inmu tationẽ
suiquia est candidum: & accidendiuero qui aest
podalis modi: Cunugitur dicimus musicum
conualescere. tunc quad fit & accidendi fit.
qui a prouenit ut conualescat. Porrocum
agrotare e umdicimus secundunatur am patit :
Rursum cumdicimur candidũ illud pedalis me¬
sur aecorrumpi. quia conuertatur innigre¬

Expanded text:
diuidit syllogismum notata et patefacta duplidiuidit syllogismum notata et patefacta duplici significatione nominum, existentis scilicet et non existentis, item uerborum fieri et corrumpi. Etenim omnia quae fiunt uel secundum naturam suam fiunt uel ex aliquo accidenti, ut puta si musicus aegrotus conualescat: quod quidem ex natura est, aegrotat et conualescit, non tamen quia musicus est; ex accidenti porro, quia musicus est, accidit quippe ut musicus esset qui aegritudinem sustineret. Similiter quod corrumpitur, si quid candidum pedalis proceritatis corrumpatur in atrum colorem, secundum naturam quidem et principaliter patitur immutationem sui, quia est candidum, ex accidenti uero, quia est pedalis modi. Cum igitur dicimus musicum conualescere, tunc quod fit ex accidenti fit, quia prouenit ut conualescat; porro cum aegrotare eum dicimus, secundum naturam patitur. Rursum cum dicimus candidum illud pedalis mensurae corrumpi, quia conuertatur in nigre
Abbreviated transcription (Latin):
lic& ꝓfiteat altera sine alteris essenon pors
ldemsingenitura & s̃i neinteritudicit mundu
er rediuina prouidentiur ꝑ petuitati ꝓpaca¬
tum cuius sententiacum si precdarie & nobilis
& ad placonici dogmatis considerationẽ sacirao¬
cammodata. nonatiorae pretereundaes : priuos
tamen& panendur uidetur physicorũ ueteru
sillagismur. qui arrerit nihileorum qui sunt.¬
nec generatum ẽẽ nec perituru forgfonmula
syllozismi talisest: si quia fit. idnec esse est uel
eceo fieri quodiamerat. uel exeo quod non est :
U trumq autẽ imporsibile : de qxistente quide
quia quodiam dudum est. fieri ad presens non
potest.⁊ idenim quad gignit̾. nondumest:
nec uero denonexistente. qui a necorse estei
quad fit suberre aliam materia & quafiat :
nihilergfit : sed nec corrum pit᷑: id enim
qt&ide marrupu axperit. si nullas reliqui¬
as dirsoluat. era pariter & naneruquadrati¬
rerum genitura &interitũ. sedaris coteles

Expanded text:
licet profiteatur altera sine alteris esse non posse. licet profiteatur altera sine alteris esse non posse. Idem sine genitura et sine interitu dicit mundum esse diuina prouidentia perpetuitati propagatum. Cuius sententia cum sit praeclara et nobilis et ad Platonici dogmatis considerationem satis accommodata, non otiose praetereunda est; prius tamen exponendus uidetur physicorum ueterum syllogismus, qui asserit nihil eorum quae sunt generatum esse nec periturum fore. Formula syllogismi talis est: si quid fit, id necesse est uel ex eo fieri quod iam erat uel ex eo quod non est. Vtrumque autem impossibile, de existente quidem quia quod iam dudum est fieri ad praesens non potest — id enim quod gignitur nondum est — nec uero de non existente, quia necesse est ei quod fit subesse aliquam materiam ex qua fiat: nihil ergo fit. Sed net idem corrumpitur ac perit: si in nullas reliquias dissoluatur, erit pariter et non erit, quod ratirerum genituram et interitum. Sed Aristoteles
Abbreviated transcription (Latin):
tamr erumoriginemcensuerunt: sunatamen
quimimobilem foredefendant : & oande qrom¬
nilius in unammolem redactam. unũominia
es secensenter immobilo. sineor tu esinem te¬
ritu utxonofaner melirsus. parmenides
seol par menider quidem unumomine ꝑfectum
& definitum pronuntiat. melissus infinicum
et inditerminatum. empedo des uarium & mul¬
tiforme. quid da merre siluamdoc& quactuor
diuersis sustentatam radicib: Ignis aquao
aeris terrae atq &lur fueri corporumido
cancretionem modedir cretionem : idemq concre¬
tionem quidẽ uocatamicitiã. discretione uero
discordicem : Ii suntapinor qui formata de¬
scriptamq qualitatib & corpur siluamerrȩp¬
nunticent ÷ Atuero quidetrahunt eiqualiia¬
tes informemq constituunt. & sine consortia
carporum solam ꝑsemet ipra menteintuent.
aristoteles quide triainitia constituit corpo¬
reaerei siluam specie carentiã : eaq singila
sine luum rerduorum conexiane considerat

Expanded text:
tam rerum originem censuerunt. Sunt tamen tam rerum originem censuerunt. Sunt tamen qui immobilem fore defendant et eandem ex omnibus in unam molem redactam, unum omnia esse censentes immobile sine ortu et sine interitu, ut Xenophanes, Melissus, Parmenides; sed Parmenides quidem unum omne perfectum et definitum pronuntiat, Melissus infinitum et indeterminatum. Empedocles uarium et multiforme quiddam esse siluam docet quattuor diuersis sustentatum radicibus ignis, aquae, aeris, terrae atque ex his fieri corporum modo concretionem, modo discretionem; idemque concretionem quidem uocat amicitiam, discretionem uero discordiam. Hi sunt, opinor, qui formatam descriptamque qualitatibus et corpus siluam esse pronuntiant. At uero qui detrahunt ei qualitates informemque constituunt et sine consortio corporum solam per semet ipsam mente intuentur, Aristoteles quidem tria initia constituit corporeae rei, siluam, speciem, carentiam, eaque singula sine duum residuorum conexione considerat,
Abbreviated transcription (Latin):
ninosine fine precereo qui tamen prouidentie
opur siluaequoq constitutionem erse pronun¬
tiauerunt. censenteam un aquadam au&or¬
dicurq: ad finem continuatione porretõ. nec
tamenomnes eodem mado: aAliterenim pythia¬
corar. uitem aliter plato diuersoq aristote¬
les medo &cum aliquanta difporentia stoici.
sedlu quidem ominer in formem eamec si ne
ullae qualitate constituunt. alii forma deder
quoutuntꝰ quaeiuiunt. lu mectum uagta¬
in quetadem sententia omeruser teatu¬
cumo chieanum & tet hyndicat panenter
erreeniturae : cumq: iuruir andũ deorue
constituat aqua. quamquidem ipsea ppella
strgbanti quitau tribuens reuetentia &iust¬
siurando nihil constituens reuerentius: at
uero a naximener aera iudicans in itiureru
initium quoq: corparum ceterorũ &iprus
aquae. consentither aclito caputreru ign
putanti : ominer ergohiqui uolaquȩ uelaeri
uelis nicriliuunt principatum. in motu pasi¬

Expanded text:
nino sine fine, praetereo. Qui tamen prouidentiae nino sine fine, praetereo. Qui tamen prouidentiae opus siluae quoque constitutionem esse pronuntiauerunt censent eam una quadam ab exordio usque ad finem continuatione porrectam, nec tamen omnes eodem modo; aliter enim Pythagoras et item aliter Plato diuersoque Aristoteles modo et cum aliquanta differentia Stoici. Sed hi quidem omnes informem eam et sine ulla qualitate constituunt, alii formam dederunt, quo utuntur quae uiuunt humectum uinque eadem sententia Homerus ecum Oceanum et Tethyn dicat parentes esse geniturae cumque iusiurandum deorum constituat aquam, quam quidem ipse appellat Stygem, antiquitati tribuens reuerentiam et iureiurando nihil constituens reuerentius. At uero Anaximenes aera iudicans initium rerum, initium quoque corporum ceterorum et ipsius aquae, non consentit Heraclito caput rerum ignem putanti. Omnes ergo hi qui uel aquae uel aeri uel igni tribuunt principatum in motu posi
Abbreviated transcription (Latin):
minesit nuncupato. factamuero& itac factã ut
sit quenon fuerit . sic probant quod opificib morta¬
libi apparata. ab alur opiricibus silua pr ebeat.
hisq. ipsrnatura suppedi apaturedeus doneno
apparauerit quiani hil deosit antiquiur. ipseii¬
tursiluestres impenrarmundi fabriee surrici¬
entes utilesq constituit: multarq alias probatio¬
ner acterunt. quas singillatim ꝑsequi longumesi:
qua e intellezant potius quam sentiantur. conecir
sibunuicem assignent in aliquo modo posiar. & ali¬
quatenus figuratis ut democrito & epicuro pla¬
cor ÷ addunt aliiqualitatem utanaxagorar.
sedhi comnium materiarum naturã propr¬
eatemq in singulir materur congestam essecenra
Alu propter exiguitat᷑e in diuiduorum corpo¬
runi quorum mimerus innullo finesit suptili¬
tatem siluae contexiputant. utdiodorur &
non nulli stoiei. quorum sit fortuitus tamooe¬
tus qua segrgatio : quaro piniones cum sint õ¬

Expanded text:
mine sit nuncupata; factam uero et ita factam ut mine sit nuncupata; factam uero et ita factam ut sit quae non fuerit, sic probant, quod opificibus mortalibus apparata ab aliis opificibus silua praebeatur hisque ipsis natura suppeditet, naturae deus, deo nemo apparauerit, quia nihil deo sit antiquius; ipse igitur siluestres impensas mundi fabricae sufficientes utilesque constituit. Multasque alias probationes afferunt quas singillatim persequi longum est. quae intellegantur potius quam sentiantur, conexis sibi inuicem assignent in aliquo modo positis et aliquatenus figuratis, ut Democrito et Epicuro placet. Addunt alii qualitatem, ut Anaxagoras, sed hic omnium materiarum naturam proprietatemque in singulis materiis congestam esse censet; alii propter exiguitatem indiuiduorum corporum, quorum numerus in nullo fine sit, subtilitatem siluae contexi putant, ut Diodorus et non nulli Stoicorum, quorum sit fortuitus tam coetus quam segregatio. Quas opiniones, cum sint om
Abbreviated transcription (Latin):
aeopties soleriuo si mera formuss uiam tunoae¬
color &ominicarens qualitate: quod uero taleesi
inuisibile certeest a in parme : in anis porro&
nihil propter eadicta. quia cum sit omniũ qua¬
litatum receperix. proppriã nullam haba
&natura : silu a ertou quaecuncta qua eacci¬
dunt recipiat in semanis appellate & utquȩ
cumpleriumquam posseuideatur : parro quia
sit &eper gomnium nihildicta atiosauero&
in digesiae nuncupat᷑ a simma chio. quod quidem
ꝑ senihil ualeat atiosoe : quoduero habeat opor¬
tuniatem suspiciendior dinis. abear nante
seme deo mundum moliente in digestaceni&:
stupida euero & admiratiane sugnificatio ani¬
maeum quandam similitudinemq. declarat.
iiquidem apificis & auctoris sum aiestate
capta stuper& : quod si facta est aeo siluacor po¬
rea quondam in formis. quam scriptur acerram
uocat. non est opinor desperandũ incorporeiqq̃
generis fore intellegibilem siluam. quaecae lino¬

Expanded text:
meret formas, etiam tunc decolor et omni carens qualitate. Quod uero tale est inuisibile certe habetur et informe; «inanis» porro et «nihil» propterea dicta quia, cum sit omnium qualitatum receptrix, propriam nullam habet ex natura. Silua ergo, ut quae cuncta quae accidunt recipiat in se, «inanis» appellata est, ut quae compleri numquam posse uideatur; porro quia sit expers omnium, «nihil» dicta. «Otiosa» uero et «indigesta» nuncupatur a Symmacho; quod quidem per se nihil ualeat, «otiosa», quod uero habeat opportunitatem suscipiendi ordinis ab exornante semet deo mundum moliente, «indigesta» censetur. «Stupidae» uero «ex admiratione» significatio animae uim quandam similitudinemque declarat, siquidem opificis et auctoris sui maiestate capta stuperet. Quod si facta est a deo silua corporea quondam informis, quam Scriptura terram uocat, non est, opinor, desperandum incorporei quoque generis fore intellegibilem siluam, quae caeli no
Abbreviated transcription (Latin):
nis tantũ inuenitꝰ : Estigit᷑ tota inquit anima intouis
partib: uiuentis animalor & nacura lir quiaem
eius species peromne sediuidit corpus sensur
uero tractur quidei ꝑonin ecoripus. uisur aut
ł &auditus &ceteri inceteris mnembris quat sunt
orgaua sentiendi : principalis uero animae pars
siue pi tomiae. a quani re peruntꝰ quã e nuntiam
singuli sensur. & quae dehis quae synctiunt iudica¬
umfacit &x aminatq cuiurmadisintea . quae ac¬
currunt sonsib: uarie ÷ hanc uero aricto tebor
asrerit locatam es sein peneer abilib: cerdisubi
aliae quoq: spacies animae sint locatȩ. idestimagina¬
ticimemoria ad pecitur. & cursic quipst omniũ
dumae uircum tͥra a quasi quaoda padicerare
do cordis emanant quando confextieibũ sciour
ꝑue icercondis ecterum corpur inpig& iinotius
conpordur quilocularirest. acordr i natiens
folasem̃ nõdus ap̃sumcor est . iuro a quoiner¬

Expanded text:
nis tantum inuenitur. «Est igitur tota, inquit, anima in totis nis tantum inuenitur. «Est igitur tota, inquit, anima in totis partibus uiuentis animalis». Et naturalis quidem eius species per omne se diuidit corpus, sensus uero tactus quidem per omne corpus, uisus autem uel auditus et ceteri in ceteris membris quae sunt organa sentiendi. Principalis uero animae pars siue potentia, ad quam feruntur quae nuntiant sensus singuli et quae de his quae sentiuntur iudicium facit examinatque cuius modi sint ea quae occurrunt sensibus uarie, hanc uero Aristoteles asserit locatam esse in penetralibus cordis, ubi aliae quoque species animae sunt locatae, id est imaginatio memoria, appetitus, excursio. Quippe omnium animae uirium initia et quasi quaedam radices e sede cordis emanant, quando confecti cibi sucus per uenas cordis ceterum corpus inrigat et motus corporeus, qui locularis est, a corde initium et quidam nodus ipsum cor est, iuxta quod intel
Abbreviated transcription (Latin):
ullaerum. ut generis alicuiur specier dicisola :
utrliao ricodisciplinae. quarost intelleiblit
ret & sinccorpore specierta meneier redicitur
enorano quaef actaest addocerinas ostentatio¬
nenia tem specie contionalis. uel species orati¬
onis forensis ÷ sicer cocumanimaquoq rersit sine
corpore & sine magnieudine. iuhiliuter est dicere
p irteranimae & i cem potentiar animȩ : ueli ũ¬
naturae indiuiduae in speciem naturalem: ux¬
ta quam nutritur. omne animal& rescit & suboui
cretaiel inspeciem sensilem iuxtaquam diepent¬
c interse quae animam habent. &item quaesola ui¬
.tafruunt idest animalia & stirpesi tem inea
speciem quaelo cum& locomutat ge rerpentia
omnia uel quihiahant appentũ qui inperfotio¬
rib inuenit᷑ anim alib inquib est cupiditas & ira¬
cundi &&item in eamspeciem qua eostperfecti¬
orcaerisratio neui uentiu quaeinnatura honi¬

Expanded text:
ullae sunt, ut generis alicuius species dici solet, ullae sunt, ut generis alicuius species dici solet, ut rhetoricae disciplinae, quae est intellegibilis res et sine corpore, species tamen eius esse dicitur ea oratio quae facta est ad doctrinae ostentationem et item species contionabilis uel species orationis forensis. Sic ergo, cum anima quoque res sit sine corpore et sine magnitudine, nihil interest dicere partes animae et item potentias animae, uel naturae indiuiduae, in speciem naturalem, iuxta quam nutritur omne animal et crescit et subolem creat, uel in speciem sensilem, iuxta quam differunt inter se quae animam habent et item quae sola uita fruuntur, id est animalia et stirpes, item in eam speciem quae locum ex loco mutat, ut serpentia omnia uel quae habent appetitum qui in perfectioribus inuenitur animalibus, in quibus est cupiditas et iracundia, et item in eam speciem, quae est perfectior ceteris ratione utentium, quae in natura homi
Abbreviated transcription (Latin):
in agendauitae quoq: passiones &periru propter¬
eaq definitioniadditum. possibilitate uitã haben¬
tii : & definitioquid e anime ꝑ ipateticis auctorib
taliresi. quaecameneea edi riunt manifestanta.
principio animam neq corporeum quicquã erse
uelsensile sed intelleabila potius & sinecor pore.
quae tamen recipiat᷑ acorpore quippe corpore
sit in animalib: quas dumuiuunt mouentur. Suia
enimnaturaler motus edit animamouentur ani¬
maluo cumagunt aliquid: uelcum patiunt: qua
cum sit intellegibilis & sinecorpore. consequenter
ticater re inuenit᷑ : quippecuius neq prolixitar
ulla neq: latrao nec pro funditor &te : nonenim est
utlinea uel superficier. nec uero figuram hab& ulle
qnec est diuidiue ut quae canst st &x partib: Aiuidit
tamen alio quoda ingenere. sic ut eeadem diuisio¬
ue uonmazis partiseius ullae quamuirtuter
& potentiae consicerent᷑. nc uero s pecios mur

Expanded text:
in agendo, uitae quoque passiones experiri, propterin agendo, uitae quoque passiones experiri, proptereaque definitioni additum: «possibilitate uitam habentis». Et definitio quidem animae Peripateticis auctoribus talis est. Quae tamen ex ea confiunt, manifestant principio animam neque corporeum quicquam esse uel sensile sed intellegibile potius et sine corpore, quae tamen recipiatur a corpore, quippe corpori it in animalibus quae, dum uiuunt, mouentur. Dum enim naturales motus edit anima, mouentur animalia, uel cum agunt aliquid uel cum patiuntur. Quae cum sit intellegibilis et sine corpore, consequenter te esse inuenitur, quippe cuius neque prolixitas ulla neque latitudo nec profunditas extet; non enim est ut linea uel superficies; nec uero figuram habet ullam nec est diuidua, ut quae constant ex partibus; diuiditur tamen alio quodam genere, sic ut ex eadem diuisione non magis partes eius ullae quam uirtutes et potentiae considerentur. Nec uero species eius
Abbreviated transcription (Latin):
cetercc in mobilinaturce minimeorganica: animali.¬
u muero & stirpium. &omnino qualium cum que
uit autentium organica sunt. quippemodulata:
& halient membrorum perquaeazant aliquidꝰ
aut patiantur osportuni atem. ut adsum endor
cibos & ad genoranda płolem paris eidemq nacure
tum ad sentiendu. & trans latiauin & lacͥo adlocũ mo¬
tum suncta gradientio: tumadr aciendu impecũ iuxta
desideria & appetitus. ut animalui quaesunt for¬
mior adequib concludit aris cotoler encelechian ani¬
mamerse corporis naturalis arganici: taleporro est
quodcor pus recipere oport& & est inquit : na sunt
quaedam sola porsibilitate animaliaut aua uelse.¬
mini: quaeclamcumepf&ctu &operatione ut que
adhibito fotu. & irdem &cuduns animecli& & quo
appar& entelechicom. foreanima noncuius lib&
corporis sede i quod potest anime sumerea uxtaei¬
demuiuere patrocinium moturq uitales & serere

Expanded text:
cetera immobili natura minime organica. Animalicetera immobili natura minime organica. Animalium uero et stirpium et omnino qualiumcumque uita utentium organica sunt, quippe modulata, et habent membrorum per quae agant aliquid aut patiantur opportunitatem, ut ad sumendos cibos et generandam prolem paris eiusdemque naturae, tum ad sentiendum et translatiuum ex loco ad locum motum, ut cuncta gradientia, tum ad faciendum impetum iuxta desideria et appetitus, ut animalium quae sunt firmiora. Ex quibus concludit Aristoteles «entelechiam animam esse corporis naturalis organici». Tale porro est quod corpus recipere oportet et est, inquit; nam sunt quaedam sola possibilitate animalia, ut oua uel semina, quaedam cum effectu et operatione, ut quae adhibito fotu ex isdem excuduntur animalia. Ex quo apparet entelechiam fore animam non cuiuslibet corporis, sed eius quod potest animam sumere, iuxta eiusdem uiuere patrocinium motusque uitales exercere
Abbreviated transcription (Latin):
uocat : hex enimobueniente. si lue qneolim fuerant.
in sola possibilitate perueniunt adf&tum te
quia quadiuuit dupleest. anima& corpur opinor.
& quae diseunt auab reb sciunt. doc crina& animee :¬
sedsriur dactrina. qu ai praanima erudit: eral¬
iisumus salute&corpore : suapriur ralute per.
quamcorpur in colame est: sic&iam uiuimur pri¬
uranima siccorporesiquidem uita corporis ina¬
nimiclocaticest. proptereaq anima en teleclua est.
corporis quodq corpora partundicunt mathama.¬
ticaut sphera &cybus. partimartificiore ut nauir
& staturo pleraq namir celix quaemocur orizinem
intrare habent. uit auidelic& utentuc. nacuralis
anima corporirenteleduasit necerre :xompecit
alia &ĩ amdiuisio: nauicor porum quag& simplicia
accelementa. qua esa compostte ut quae& sim plici¬
bus coagmentantur: compositorum partim organi¬
canuncupant. partinsine nomine . aurui. aes. gemme

Expanded text:
uocat; hac enim obueniente siluae quae olim fuerant uocat; hac enim obueniente siluae quae olim fuerant in sola possibilitate perueniunt ad effectum. Item quod uiuit duplex est, anima et corpus, opinor, ut quae discuntur duabus rebus sociantur, doctrina et anima, sed prius doctrina, qua ipsa anima eruditur. Item salui sumus salute et corpore, sed prius salute, per quam corpus incolume est. Sic etiam uiuimus prius anima quam corpore, siquidem uita corporis in anima locata est proptereaque anima entelechia est corporis. Quodque corpora partim dicuntur mathematica, ut sphaera et cubus, partim artificiosa, ut nauis et statua, pleraque naturalia, quae motus originem intra se habent, uita uidelicet utentia, naturalis anima corporis entelechia sit necesse est. Competit alia etiam diuisio, nam corporum quaedam simplicia, ut elementa, quaedam composita, ut quae ex simplicibus coagmentantur. Compositorum partim organica nuncupantur, partim sine nomine, ut aurum, aes, gemmae,
Abbreviated transcription (Latin):
sentia enim triplueriam intellegt : mnaqua con¬
stitxcarporis & utuelut animalic uelquae arte
fiunt essentia dietaquia h& ipsa &cetera quaese
facit esse: alter acum materia in forine & adliue
silulemente consideramur: h& quippe possibili¬
ta ceomnia est. quae ecea fieri possunt. arfectu
atem nondum quicquamutinarsaaerir. &intrac¬
tataligna : tertia oii accedens effoctum ꝑficit
cam. exornatq impressione formae : & quafor¬
na quamin signiuit ars io quod ꝑfectum est
nomenaccepit ursiatuao quao& similirdinafur me
animal certe est. &estut siluertrir & materialis
ersentico & li& composita &materiue formaq: quip
pecarpore constat & aiimgergocorpureĩ matere¬
riaes÷ animic uero species siue formeo ÷ iuxtaqua
speciem idest animam animalõ cognatũ. liane.
ergor pociem quaformantꝰ singula generaliter arir¬
totelor entolechian idest abrolutam pretionem

Expanded text:
sentia enim trifariam intellegitur: una quae consentia enim trifariam intellegitur: una quae constat ex corpore, uelut animalia uel quae arte fiunt, essentia dicta, quia haec ipsa est et cetera quae sunt facit esse; altera qua materiam informem et adhuc siluam mente consideramus, haec quippe possibilitate omnia est quae ex se fieri possunt, effectu autem nondum quicquam, ut massa aeris et intractata ligna; tertia cui accidens effectus perficit eam exornatque impressione formae, ex qua forma quam insigniuit ars, id quod perfectum est nomen accepit, ut statua, quae ex similitudine formae, animal certe est, et est ut siluestris et materialis essentia, et haec composita ex materia formaque quippe ex corpore constat et anima; ergo corpus eius materia est, anima uero species siue forma, iuxta quam speciem, id est animam, animal est cognominatum. Hanc ergo speciem qua formantur singula generaliter Aristoteles entelechiam, id est absolutam perfectionem,
Abbreviated transcription (Latin):
aiunt: nonigit anince &corpur applicatione soci¬
antur : siuero ꝑ mixtas unt. anima unuialiquis
nonerit. sed permixta mult s toicis piritum
uest animam unum quiderre profitent: noner¬
go ꝑ mixta sunt : suꝑestut ex concretionemanent :
ergo& ꝑseinuice transeunt duocorpora & locur
unus quocorpur continetur duob: corporibus
praebebit capacitatem. cumuar quodaqua̾r ec ipit
uinum &aquam simulcapere non pos si: neq: igit
& applicatione. neq ꝑmextione neq uero coner¬
tione carpus &anima sociant᷑: e quo confit anima
nones recorpus: Estigitur uirtus & potentu
carens corpore quodq: ost inea principale copeam
enaturȩ suae sedem habeat necerre est : Atuero
aris toteler animai desinit: hactenus: anima est
prima ꝑfectio corporis macuralis. organici
possibilitate uita habentis: ꝓr&toñe nunc appel¬
lans. s pecialem essentiam : quaeest ineffigi yes¬

Expanded text:
aiunt: non igitur anima et corpus applicatione sociaiunt: non igitur anima et corpus applicatione sociantur. Si uero permixta sunt, anima unum aliquid non erit, sed permixta multa; Stoici spiritum, id est animam, unum quid esse profitentur: non ergo permixta sunt. Superest ut ex concretione manent; ergo et per se inuicem transeunt duo corpora et locus unus quo corpus continetur duobus corporibus praebebit capacitatem, cum uas quod aquam recipit uinum et aquam simul capere non possit. Neque igitur ex applicatione neque permixtione neque uero concretione corpus et anima sociantur; ex quo confit animam non esse corpus. Est igitur uirtus et potentia carens corpore, quodque est in ea principale competentem naturae suae sedem habeat necesse est. At uero Aristoteles animam definit hactenus: «Anima est prima perfectio corporis naturalis organici possibilitate uitam habentis», perfectionem nunc appellans specialem essentiam quae est in effigie. Es
Abbreviated transcription (Latin):
animae principale positum in media sede
cordis. sensuum &or dicer etinere. utcũ quid
nuntiahunt de prox umo recognoscat: uocẽ
quoq dicunt epenetrali p&toris idestcorde
mnti gremio cordis. nitente spirituquaneruir
opsiturlim er iner i&tus: corapulmone secernit
utroq & uitalib ceteris quos aucium angustiar
ariatanto forma oqlingue & ceceris uoc alib:
rganis. U. ticulato sedisanos sermonis elementic.
quo quidem inter preu mentis arcanimotur
aperiant : id porro principala animaeuacat :
ergo rp̃manim amersebicentes : corpur esreani¬
mam plane fatent quoa suta est corpuscor pori
sociatumest: societar porro uela plicatione
fit. uele& ꝑmixtione. uel& concritione si aa pli¬
cita sunt corpus&animo . quodex ad plicatione
cmpositum horum duum quatenur totuinerit e¬
uiuum: uita enm secundũ ipses in solo spuqui ap¬
plicitus non p anat ad corpus nitimum: ni lul
enum penetrat applicitu. &tatũ animal uiuer

Expanded text:
animae principale positum in media sede animae principale positum in media sede cordis sensuum exordia retinere, ut, cum quid nuntiabunt, de proximo recognoscat». Vocem quoque dicunt e penetrali pectoris, id est corde, mitti, gremio cordis nitente spiritu qua neruis obsitus limes interiectus cor a pulmone secernit utroque et uitalibus ceteris, quo faucium angustias arietante formanteque lingua et ceteris uocalibus organis articulatos edi sonos, sermonis elementa, quo quidem interprete mentis arcani motus aperiantur. Id porro principale animae uocat. Ergo spiritum animam esse dicentes corpus esse animam plane fatentur. Quod si ita est, corpus corpori sociatum est. Societas porro uel ex applicatione fit uel ex permixtione uel ex concretione. Si applicita sint corpus et anima, quid ex applicatione compositum horum duum quatenus totum erit uiuum? Vita enim secundum ipsos in solo spiritu, qui applicitus non permanat ad corpus intimum nihil enim penetrat applicitum; et totum animal uiuere
Abbreviated transcription (Latin):
us. astilleso forum saporer discernit. hicua po¬
rer odoraminũ. ille as perum leuigatio ie q
tactu atq le omnia ad prerens: neq: tanien
precritorum meminit sensur ullus. ner sus¬
picatur futur oe : intima euero delilierationis
& considerationis propriũcuiusq sensr
in tellegere passionem. & & his quae nunti¬
ant collizere quid sit illud & presens quidem
accipere. ab sentis uit̾e meminis se. fucurũ
ltem prouidere: definit idem intim a mentis
deliberatione sic intinus est motur animar
uisracionahilis. habent quippe&iam mute
uimanimae principalom. quidircernunt
cibos. unazinant᷑ declinant in sidia s. praerup¬
ta& praecipitia suꝑsiliunt. necerritudune
re cognoscunt non tamenrationabilem qur
patius naturalem : solus uero homo ex mortabis
utaitioa cnr sippus. sicut hare nea ime¬
di&ate carsis. omnia filorumten& pedibus
gcordiautcumquid E bestiolir placarincurre¬
rit & quacumq parte deproximo sentiarsic

Expanded text:
us, ast ille sucorum sapores discernit, hic uapous, ast ille sucorum sapores discernit, hic uapores odoraminum, ille asperum leuigationemque tactu, atque haec omnia ad praesens; neque tamen praeteritorum meminit sensus ullus nec suspicatur futura. Intimae uero deliberationis et considerationis proprium cuiusque sensus intellegere passionem et ex his quae nuntiant colligere quid sit illud et praesens quidem accipere, absentis autem meminisse, futurum item prouidere». Definit idem intimam mentis deliberationem sic: «Intimus est motus animae uis rationabilis». Habent quippe etiam muta uim animae principalem, qua discernunt cibos, imaginantur, declinant insidias, praerupta et praecipitia supersiliunt, necessitudinem recognoscunt, non tamen rationabilem, quin potius naturalem; solus uero homo ex mortalibus ut ait idem Chrysippus: «Sicut aranea in medietate cassis omnia filorum tenet pedibus exordia ut, cum quid ex bestiolis plagas incurrerit ex quacumque parte, de proximo sentiat, sic
Abbreviated transcription (Latin):
auiuimus .s piramus autem natur ali :pir:
ergo &i amuiuimus eodo spiritu. uiuimus au¬
temanimanaturalis igitꝰ spiritur animaess
inuenit: hecigit᷑ inquit ostomparterdiui sam
uenit᷑ : constatenim a principale &quinq sen¬
dsili &ianiuocili substantia. & serendi procroia¬
diq. potentiae: porro partes anima uelut ercapi¬
tefontis cordirsedemananter. puniuer sumcor¬
purporrigunt. Omnbaq mebraurq quaq
uit alis pirituco plont reguntq & mnoderantur
inumerabilib: dauersiq uircutibus : nucrie
adolendo. mouendo motib. localib: instruea
sinsib: compallondo adoperandum . toraq ani¬
me sonsur qui sunt rius officia. ueludramos
illa tamquã trabe pandit futurorearum quas
sentiunt nuirior. ipsadeis quaenuntia uerint
iudi cauerint iudicatii: exporro quaerenti unt
composita sunt ut potecorpora singuliq ite sen¬
sus unum quiddam sentiunt. hnceolores. sonos ali¬

Expanded text:
et uiuimus; spiramus autem naturali spiritu, et uiuimus; spiramus autem naturali spiritu, ergo etiam uiuimus eodem spiritu; uiuimus autem anima, naturalis igitur spiritus anima esse inuenitur». «Haec igitur, inquit, octo in partes diuisa inuenitur; constat enim e principali et quinque sensibus, etiam uocali substantia et serendi procreandique potentia. Porro partes animae uelut ex capite fontis cordis sede manantes per uniuersum corpus porriguntur omniaque membra usque quaque uitali spiritu complent reguntque et moderantur innumerabilibus diuersisque uirtutibus, nutriendo, adolendo, mouendo motibus localibus, instruendo sensibus, compellendo ad operandum, totaque anima sensus, qui sunt eius officia, uelut ramos illa tamquam trabe pandit futuros eorum quae sentiunt nuntios, ipsa de his quae nuntiauerint iudicat ut rex. Ea porro quae sentiuntur composita sunt utpote corpora singulique item sensus unum quiddam sentiunt, hic colores, sonos ali
Abbreviated transcription (Latin):
omnium animalium sanguis anima est: qu aosi
ita intellegunt᷑ ut debent animamerse anima¬
lium sanguinem quia sit ueluculũ in rationabi¬
liranimae part escuiur sunt in portuni appe¬
citus: hab& planerationem talis ad rortiosi
autem conficentur animam hominis..
cinamurquoq intelleimus: & quo ueneruur
piedm̃ : estq: diũcum diuinitati cogiatius
queerse dicimur & filii summidi. qua cogiatio
cundo. Romninoratione : quar atiocinamur
sanguinꝰe putareerse non recte opinantis
est. qua e omnia nobis aduersum enpedo eleaqu
dicta sint : stoici uero corquide sedemerre
principalis anime partis consentiunt Eane
sarguinem quicumcor porenascit̾ : spirituo
quippe ⁊enonquerit: hactenus: quo recedante aa
poremnoritur animal: hoc certeonimalesta¬
tur ali porros piritur ecedente . morit᷑ animal
natur alis igitus spiritus anima est: tremclir¬
sippur una& oadõ inquit certe rerpiramus

Expanded text:
omnium animalium sanguis anima est». Quae si omnium animalium sanguis anima est». Quae si ita intelleguntur ut debent, animam esse animalium sanguinem, quia sit uehiculum inrationabilis animae, cuius partes sunt importuni appetitus, habet plane rationem talis assertio. Si autem confitentur animam hominis racinamur quoque intellegimus et quo ueneramur pie deum estque nobis cum diuinitate cognatio «diique» esse dicimur et «filii summi dei». Quam cognationem cum deo et omnino rationem qua ratiocinamur sanguinem putare esse non recte opinantis est. Quae omnia nobis aduersum Empedoclea quoque dicta sint. Stoici uero cor quidem sedem esse principalis animae partis consentiunt nec tamen sanguinem qui cum corpore nascitur. Spiritum quippe Zeno quaerit hactenus: «Quo recedente a corpore moritur animal, hoc certe anima est; naturali porro spiritu recedente moritur animal, naturalis igitur spiritus anima est». Item Chrysippus: «Vna et eadem, inquit, certe re spiramus
Abbreviated transcription (Latin):
sempor fluitatq immutat᷑ : & auima igiturque
.secundae condicionis est. eadem patiec que cor¬
pur:mutabit ergotepore & senio ceens it̾e qua
fest natur a corporis adteptabitꝰ. atq ita male
fundato sententia honestum inuenir e non potest
&xitum : Atuero & illir quiug̾e putanter resilua.
&adunationẽ quadam sibi continuatam en pe¬
docler quidem principalem animae uimconstrauut
incorporꝰ esicdicens sanguine cordisenĩnos ter
uig& intellatus si quidem intimis sensib nostris
sentiamus eaquae sunt &tranos. proptercos¬
uationemui deoq ait terrainterreno sentimus.
at ethera flaminis. umare uinesto nostro spira¬
bnile flatii s ed delus omnib: qualia sint quantamue
interre liabeat disferentiamcordir sanguine
diiudicamus : Hae brei quoque uidentͥ secundũ
huncopinan deanimae principali cumdicunt.
Clamat apudine sanguir fratristui: &item
alioloco: none detis carnem cum sanguine. quia

Expanded text:
semper fluit atque immutatur; et anima igitur, quae semper fluit atque immutatur; et anima igitur, quae secundae condicionis est, eadem patietur quae corpus; mutabitur ergo tempore et senio, ceteris item quae fert natura corporis attemptabitur. Atque ita male fundata sententia honestum inuenire non potest exitum. At uero ex illis, qui iugem putant esse siluam et adunatione quadam sibi continuatam, Empedocles quidem principalem animae uim constituit in corde sic dicens: Sanguine cordis enim noster uiget intellectus, siquidem intimis sensibus nostris sentiamus ea quae sunt extra nos propter cognationem. Ideoque ait: Terram terreno sentimus, at aethera flammis, humorem humecto, nostro spirabile flatu. Sed de his omnibus, qualia sint quantamue inter se habeant differentiam, cordis sanguine diiudicamus. Hebraei quoque uidentur secundum hunc opinari de animae principali, cum dicunt: «Clamat apud me sanguis fratris tui», et item alio loco: «Non edetis carnem cum sanguine, quia
Abbreviated transcription (Latin):
a uolant. aculeirq se secundum natura suax
os fendunt. quae non facerent suncapite con¬
sistere. quod est mnanimae principale &ci am
in cordengant : croco dilor enim aiuilsis cordib
aliquan diuuiuero & resistere aduersu uidla¬
tiam. hocidem &ĩam intestudinib obseruatũ:
marinir &terrestrib caprir. aduer sumq ua
res ponditur ab aluis nibilerrenurũ. sicũ mitia
& quasi quaedam funda menta dogm atar inbe¬
cillar iinur idonea lactasint. tatũ corũ dog mã
.nui& quac est enim eorum de animicapinio nẽ pa
quod&minutis carpusculis conste ergacorpur
initiumest animae. &eritanim aepr oprianul¬
la subsiantia. sed pociur corporir: corpurani
animã creat iuxta ipsos. uit amqu canimae
contingit: Ergo secundum hanee rumopiniono.
utuuquai sit eadem anima soddiuor sahaboat᷑
atq mutabilis: cumenimdicant corpur erseanti¬
quius animadant corpori principatũ : ioporro

Expanded text:
m uiuunt et uolant aculeisque secundum naturam suam m uiuunt et uolant aculeisque secundum naturam suam se defendunt, quae non facerent, si in capite consisteret quod est in anima principale. Illud etiam in corde negant; crocodilos enim auulsis cordibus aliquamdiu uiuere et resistere aduersum uiolentiam, hoc idem in testudinibus obseruatum marinis et terrestribus capris. Aduersum quae respondetur ab aliis nihil esse mirum si, cum initia et quasi quaedam fundamenta dogmatis imbecilla et minus idonea iacta sint, totum eorum dogma nutet. Quae est enim eorum de anima opinio? Nempe quod ex minutis corpusculis constet. Ergo corpus initium est animae et erit animae propria nulla substantia, sed potius corporis; corpus enim animam creat iuxta ipsos uitamque animae. Contingit ergo secundum hanc eorum opinionem ut numquam sit eadem anima sed diuersa habeatur atque mutabilis. Cum enim dicant corpus esse antiquius anima, dant corpori principatum. Id porro
Abbreviated transcription (Latin):
uelidipsum a tomica suquodã & siueratiane con¬
currenter inunu& anima creanter. ut epicuro.
plac& obsimilitudinem a tomorum. quaru una
conimota omnem spmidest animã niouen fimul:
undeplerumq auditaniue fandorem & frigur
simulhominer recordari. uelcũquis edit a cerba
quaedã qui hoc uident ad siduespuune in crem̃to
saliuat. & cumos citantib: simul orcitent alii inque
consonis rythimis mouernor iuxta sonos: quae cũ
ita sint quaerunt quimagir capitx quã pedib. sa¬
piamus. quan doscientie dirciplinaeq: adsiduo
sensus eercititio corrobosent᷑. prudentiaeq
initium & aliquo temptamento orsum usuque
aũi frequens obseruatio pudimenta crarru¬
dlimenta item artenequas tem pora atq usues¬
firmata fit dir ciplin&: idemneant pricipa¬
dema nimisium consister eincapite. pͥropter ea
quad pleraq animalia capitereeco iiuant ab
dempur& aant solitoe tam quamnullo damno

Expanded text:
uel id ipsum atomi casu quodam et sine ratione conuel id ipsum atomi casu quodam et sine ratione concurrentes in unum et animam creantes, ut Epicuro placet, ob similitudinem atomorum, quarum una commota omnem spiritum, id est animam, moueri simul. Vnde plerumque audita niue candorem simul et frigus homines recordari, uel, cum quis edit acerba quaedam, qui hoc uident assidue spuunt incremento saliuae et cum oscitantibus simul oscitant alii, inque consonis rhythmis moueri nos iuxta sonos. Quae cum ita sint, quaerunt qui magis capite quam pedibus sapiamus, quando scientiae disciplinaeque assiduo sensus exercitio corroborentur prudentiaeque initium ex aliquo temperamento orsum usuque dum frequens obseruatio rudimenta creat, rudimenta item artem quae tempore atque usu confirmata fit disciplina. Idem negant principalem animae uim consistere in capite propterea quod pleraque animalia capite secto uiuant ad tempus et agant solita tamquam nullo damno
Abbreviated transcription (Latin):
animae partidoderunt :spiritus quippeut ipse
ad seueraut ꝑ fances adpulmone com means. in ro¬
spiratione ad tenuatur. ad cordis sedem facittr an¬
s. itu deindeper arterias quaesunt a cordaepor¬
r&te. ꝑ uenit adcaroticas ita appellatas uenar.
quodaudom uulner atemarte adferant sopori
uorum angustos ieatus. atq. ibi primũ narcida¬
cunt initium sentiendi. & intermanare adceieꝵ
corpus: is queco munis est t actur sed fit ꝓpriur
abdiuersitatem ienbrorum. quib sentimus :
qualia enim fuerint organa sentiendi. talis sen¬
sur &sistit. ut poculos uisus. auditur paurer.
atq in eundem madu ceteri Unur tamenest
spsquiin multir deformat᷑. aute nĩ molerquȩda
sunc leuer & globorae eaedemq ad modum dileate
ex quib anima subsistit. quod totũ sp̃rest ut arcle¬
piades putat: autigntae a tomi iuxtademoeritũ.
qui& is de corporibi ignem &aninsa cenr& gcudi

Expanded text:
animae parti dederunt. Spiritus quippe, ut ipsi animae parti dederunt. Spiritus quippe, ut ipsi asseuerant, per fauces ad pulmonem commeans, in respiratione attenuatus, ad cordis sedem facit transitum, deinde per arterias quae sunt a corde porrectae peruenit ad caroticas ita appellatas uenas quod eaedem uulneratae mortem afferant soporifuorum et angustos meatus, atque ibi primum nasci dicunt initium sentiendi et intermanare ad ceterum corpus. Isque communis sensus est tactus, sed fit proprius ob diuersitatem membrorum quibus sentimus. Qualia enim fuerint organa sentiendi, talis sensus existit, ut per oculos uisus, auditus per aures, atque in eundem modum ceteri; unus tamen est spiritus, qui in multis deformatur. Aut enim moles quaedam sunt leues et globosae eaedemque admodum delicatae, ex quibus anima subsistit, quod totum spiritus est, ut Asclepiades putat, aut ignitae atomi iuxta Democritum, qui ex isdem corporibus et ignem et animam censet excudi,