comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ib uidet᷑. icłoq łs clat munꝰ intelligen¬
di. ⁊ sentienci ⁊ uidendi. Uerbum gͥ dei
apotelesma. id ẽ. diffinitio ⁊ consummatio
oisputationis. qͦd infundit᷑ prudentiorb.
& dubia confirmat. Pulchre autẽ etiam hni qͥ
in aduentum xp̃i non crediderunt. se ipsos
reuincunt. ut confiteantur qͦo negandum
putant. Di cunt enim arietem urrbum
dei. &. non credunt passionis misterium.
cum in illo misterio uerbum dei sit. in qͦ
impletum ẽ. sacͥficium. Ergo pͥmum a c¬
cendamꝰ in nobis ignẽ mentis. ut opetur
in nob̾: queramꝰ subitientis materiem.
qͥd sit qͦd nutriat anim̃a: tanꝙͣ in tenebͥs
requiramꝰ eam. Neq uł patres seiebant
qͥd esset manna. In uenerunt in qͥt man¬
na. dicentes ipsum esse sermoñe ⁊ uerbum
dei. uude oiũs ilisciplinȩ fonte. iugi ac
ꝑpetuo flitunt ac diriuant᷑. hec est esca
cȩlestis. Significat᷑ autem ex ꝑsona dicen¬

Expanded text:
omnibus videtur; ideoque Deus dat munus intelligenomnibus videtur; ideoque Deus dat munus intelligendi, et sentiendi, et videndi. 5. Verbum ergo Dei est, id est, definitio et consummatio disputationis, quod infunditur prudentioribus, et dubia confirmat. Pulchre autem etiam ii, qui in adventum Christi non crediderunt, se ipsos revincunt; ut confiteantur, quod negandum putant. Dicunt enim arietem Verbum Dei, et non credunt passionis mysterium; cum in illo mysterio Verbum Dei sit, in quo impletum est sacrificium. 6. Ergo primum accendamus in nobis ignem mentis, ut operetur in nobis. Quaeramus subjicientis materiam, quid sit quod nutriat animam, tamquam in tenebris requiramus eam. Neque enim vel Patres sciebant, quid esset manna: invenerunt, inquit, manna dicentes ipsum esse sermonem et Verbum Dei ; unde omnes disciplinae fonte jugi ac perpetuo fluunt atque derivant. 7. Haec est esca coelestis. Significatur autem ex persona dicen
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃m ysaac patri dicere. ecce ignis ⁊ ligna.
ubi ẽ. hostia qͥ hori de ẽ: Nam qui que¬
rit dubitat. qui respondit querenti pro¬
nuntiat. & dubitatioñe ab soluit. Ec ce ig¬
tine mat̾ia dr̃. Tercium qͥd suꝑest. nisi
dicenti. ubi hostia: Ds̃ in quit ꝓuidebie
sibi sacrificium fili: Gifferainꝰ paulisꝑ mifsi¬
um. Ostendit deus pendentem arietem corni¬
bus. Aries autẽ ẽ. uerbum plenũ tranqͥllita¬
tis. ⁊ mocłationis. atq patientie. qͦ ostendit᷑
bonum sacrificium esse patientiam. & pru-¬
dent̃ emerendi ac ꝓpitiandi rationem cog¬
noscere. Unde & ꝓpħa ait. Sacrificate sa¬
crificium iusticiȩ. Itaq iusticiȩ. ita ut sa¬
pientiȩ sacrificium e̾. Ecce gͦ mens calila
et feruens. ut ignis qͤ oꝑat᷑. Ecce ⁊ intelli¬
gibilia. iid ẽ. mat̾ia: ubi ẽ. tercium intelli¬
gere. Ecce color. ubi est ui dere: ecce sensibi¬
lia. ubi ẽ. sentire. Materia enim non ab

Expanded text:
sanctum Isaac Patri dicere: Ecce ignis et ligna, sanctum Isaac Patri dicere: Ecce ignis et ligna, ubi hostia ? quid horum deest? Nam qui quaerit, dubitat: qui respondet quaerenti, pronuntiat, et dubitationem absolvit. Ecce igtine materia dicitur: tertium quid superest, nisi dicenti. Ubi hostia? Deus, inquit, providebit sibi sacrificium, fili . 3. Differamus paulisper mysterium. Ostendit Deus arietem pendentem cornibus : aries autem est Verbum plenum tranquillitatis, et moderationis, atque patientiae; quo ostenditur bonum sacrificium esse sapientiam, et prudenter emerendi ac propitiandi rationem cognoscere. Unde et propheta ait: Sacrificate sacrificium justitiae . Itaque justitiae, ita ut sapientiae sacrificium est. 4. Ecce ergo mens calida et fervens, ut ignis, quae operatur: ecce et intelligibilia, id est, materia; 784 ubi est tertium, intelligere? Ecce color; ubi est videre? Ecce sensibilia; ubi est sentire? Materia enim non ab
Abbreviated transcription (Latin):
unicus. multipler. subtilis. mobilis. qui ser¬
mones suos molat prius. ne qͥd offendat.
uł in sensu uł in alloqͥo. Deniq illi babilo
erat. & ad diem colligebat᷑. in liem alt̾m
non seruabat᷑. eo qd inuenta sapientiȩ. in tem¬
pore sint gratiora. nec tam iniranda quȩ
spatio temꝑis reperiunt᷑. ꝙͣ illa quȩ p̃sentis
fun iluntur in genii uiuacitate: siue quia
futura reuelant᷑ myffl̃a. eo qd seruatium
iuanua usq ad solis exortum. esui ẽẽ. ĩam
grãm. Oriente autem iusticiȩ sole. & splen¬
didiorib xp̃i corꝑis ⁊ sanguinis sacram̃tis
refulgentib. cessarent inferiora. ꝑ fecta
illa sum̃ la popło forent. Hale ꝙ nos dilige.
quia nos qͦa: te diligimꝰ. Eontuli. Sambro
artem est. Scripserunt enim. que sp̃e his
loqui clabat. S tam̃ hi qui de arte scͥpse¬
runt. de eoum scͥptis artem inuenerunt.
et condider̃t cõmenta artis. ⁊ magisteria.
Deniq in arte requirunt᷑ p̃cipue ut sit

Expanded text:
unicus, multiplex, subtilis, et mobilis: qui serunicus, multiplex, subtilis, et mobilis: qui sermones suos molat prius, ne quid offendat vel in sensu, vel in alloquio. Denique Babyloni erat, et ad diem colligebatur, in diem alterum non servabatur; eo quod inventa sapientiae in tempore sint gratiora, nec tam miranda quae spatio temporis reperiuntur, quam illa quae praesentis funduntur ingenii vivacitate: sive quia futura revelantur mysteria, eo quod servatum manna usque ad solis exortum, esui jam esse noabere gratiam: oriente autem justitiae Sole, et splendidioribus Christi corporis et sanguinis sacramentis refulgentibus, cessarent inferiora, perfecta illa sumenda populo forent. Vale, et nos dilige, quia nos quoque te diligimus. EPISTOartem est; scripserunt enim quae Spiritus iis loqui dabat. Sed tamen ii, qui de arte scripserunt, de eorum scriptis artem invenerunt, et condiderunt commenta artis, et magisteria . 2. Denique in arte requiruntur praecipue, ut sit
Abbreviated transcription (Latin):
anime ac uenter. subtilis e. illiꝰ que ascendit
ad xp̃m. iłoq laudatur uoce sponsi dicen¬
tis. uimbilicꝰ tuus erat tornatilis. non ddefici¬
ens mixto. uenter tuus aceruus tritici minu¬
ti inter lilia. E st enim in om̃i doctrina tor¬
natus. & potus sp̃ualis. non deficiens plen-¬
tudine. & cȩlestium secretore cognitione. Hen¬
ter qͦ ꝙ animȩ misicus sic̃ umbilieus. quo
uentre non solum fortem cibum fumit. quo cor¬
da firmantur. s etiam suaue ac florulentum.
quo delectant᷑. Et fortasse hoc docuit moyses
multis orationib. ⁊piis. illud miti gancdum
sacrilegium. In libro qͦq regnorum cum se
et statim se ei dñs reuelauit. ut cognoscamꝰ
ea quȩ corporea sunt. crassa esse. ⁊ pinguia.
ea quȩ sp̃ualia. mollia et subtilia: ut non
possint comp̃hencdi oculis. Deniq &e sp̃e sa
sapientiȩ subtilis & mobilis legitur in libͦ
sapientiȩ. quia in illa sp̃e intelligentiȩ. sc̃s.

Expanded text:
animae ac venter subtilis est illius, quae ascendit animae ac venter subtilis est illius, quae ascendit ad Christum; ideoque laudatur voce sponsi dicentis: Umbilicus tuus 1051 crater tornatilis, non deficiens mixto, venter tuus acervus tritici minuti inter lilia . Est enim in omni doctrina tornatus, et potus spiritalis non deficiens plenitudine, et coelestium secretorum cognitione. Venter quoque animae mysticus, sicut umbilicus, quo ventre non solum fortem cibum sumit, quo corda firmantur; sed etiam suavem ac florulentum, quo delectantur. Et fortasse hoc docuit Moyses multis orationibus, et piis illud mitigandum sacrilegium. 7. In libro quoque Regnorum cum se et statim se ei Dominus revelavit ; ut cognoscamus ea, quae corporea sunt, crassa esse et pinguia: ea quae spiritalia, mollia et subtilia, ut non possint comprehendi oculis. Denique et spiritus sapientiae subtilis et mobilis legitur in libro Sapientiae , quia est in illa spiritus intelligentiae, sanctus,
Abbreviated transcription (Latin):
celoł qd̃ sine offensione ascendat ex ħ mun¬
Do. ascendat c̃ leticia: iocunditate. sic̃ uiti ꝓpago:
sic̃ fumꝰ se ad suꝑna subrigat. fla grans odoie
resurrectionis piȩ. & suauitatem fidei. sic̃
adeserto sic̃ uitis ꝓpago. fumo incensa. odo¬
rificata mirra. ⁊ thure. ab om̃ib puluerib
unguenti: Pulchre subtilitatẽ eius exp̃s¬
sit pulueris comparatione: & unguenti cõ¬
memoratione: quia in erodo subtile legimꝰ.
et ex multis compositum thimiama. illud
esse incensum ꝓpħicum. qd̾ est sc̃or oratio.
ut dirigatur in conspectu dñi. sic̃ ⁊ lauid
dicit. Dirigat᷑ oratio mea sic̃ incensum in
calipsi ioħis legimꝰ qͥa stetit augłs ante al¬
tare. habens thuribulum aureum in ma¬
nu sua. & lata sunt ei chimiamata multa
de orationib scõꝵ om̃ium. & ascendit inqͥt
fumꝰ thunamatum orationib scõrum. de ma¬
nu angłi. in conspectu dei. Et umbilicus

Expanded text:
coelorum; quod sine offensione ascendat, et ex hoc muncoelorum; quod sine offensione ascendat, et ex hoc mundo ascendat cum laetitia et jucunditate: sicut vitis propago, et sicut fumus se ad superna subrigat, flagrans odorem resurrectionis piae, et suavitatem fidei, sicuta deserto, sicut vitis propago fumo incensa, odorificata myrrha et thure ab omnibus pulveribus unguenti . 5. Pulchre subtilitatem ejus expressit pulveris comparatione et unguenti commemoratione; quia in Exodo subtile legimus , et ex multis compositum thymiama illud esse incensum propheticum, quod est sanctorum oratio; ut dirigatur in conspectu Domini, sicut et David dicit: Dirigatur oratio mea, sicut incensum in calypsi Joannis legimus quia stetit angelus ante altare, habens thuribulum aureum, et data sunt ei thymiamata multa de orationibus sanctorum omnium. Et ascendit, inquit, fumus thymiamatum orationum sanctorum de manu angeli in conspectu Dei . 6. Et umbilicus
Abbreviated transcription (Latin):
et mulcens tanqͣm fauo qͦdam. ita diuersa¬
rum uirdutum suauitate. ⁊ sermone sapien¬
tiȩ. fãui enim mellis. sermones sunt boni.
ficut scͥptum est in ꝓuerbus. Cur autẽ nu¬
nutum sit. causam accipe. Quia et granũ
sinapis minutum est. qd̾ eomparatur reg¬
no celoꝵ. & fides que sicut granũ est sina¬
pis. potest montes montes tollere. ⁊ iactare
in mare. Et ferm̃to simibe ẽ. regnum celori.
qͦd abscondit mulier in farine m̃suris tͥ bꝰ.
donec ferm̃taret᷑ totum. Et moyses caput
uituli aurei comminuit sĩe puluerem.
et misit in aqͣm & dedit popło bibere: in¬
erassatum enim erat cor eoꝵ ꝑfidiȩ imma¬
uitate. ut emolliret᷑. & fidei sum̾et subti¬
litatem.: Deniq illa mulier quȩ bene emolu¬
erit: assumif᷑. ila aũ quȩ male moluert. dẽ¬
linquetur. Fmole gͦ et tu fidem tuam. ut sis
sicut illa anima que. rĩ in se caritatem ex¬
citat. qͣm mirantur ascendentem iurtutes

Expanded text:
et mulcens tamquam favo quodam, ita diversaet mulcens tamquam favo quodam, ita diversarum virtutum suavitate et sermone sapientiae: Favi enim mellis sermones sunt boni, sicut scriptum est in Proverbiis . 3. Cur autem minutum sit, causam accipe; 1050 quia et granum sinapis minutum est, quod comparatur regno coelorum : et fides quae sicut granum est sinapis, potest montes tollere, et jactare in mare . Et fermento simile est regnum coelorum, quod abscondit mulier in farinae mensuris tribus, donec fermentetur totum . Et Moyses caput vituli aurei comminuit sicut pulverem, et misit in aquam, et dedit populo bibere ; incrassatum enim erat eor eorum perfidiae immanitate, ut emolliretur, et fidei sumeret subtilitatem. Denique illa mulier, quae bene emoluerit, assumetur; ea autem quae male emoluerit, derelinquetur. 4. Emole ergo et tu fidem tuam, ut sis sicut illa anima quae Christi in se charitatem excitat, quam mirantur ascendentem virtutes
Abbreviated transcription (Latin):
eur añs ds manna pluerit ppło
patrum. & nunc non pluat. Si
manna hochie plerisq in locis inuenitur. s
nunc non ẽ. tanti res miracsi. qͥa uenit qd̃
ꝑfectum ẽ. Perfectum autem panis decelo
corpus ex iurgine. de qͦ satis euangeliũ te do¬
cet. Quanto hȩc prestantiora suꝑiorib: Illud
enim manua. hoc eꝰ. panem illum qui maniluca¬
uerunt. mortui sunt: hunc autem panem qui
manna. hoc e̾ pluiuia spũalis sapientiȩ. que
ingeniosis ⁊ querentibꝰ de celo infunditur.
et irrorat mentes piorẜ et obdulcat fatices¬
uiifusioñe. delectat᷑: nec alium cibum reqͥritꝰ
nec in solo pane uuinit. s in om̃i uerbo dei. Qui
curiosior fuerit. querit qͥd sit istud. qͦd mel¬
le auiciꝰ sit. respondit illi minist̃ dei. hic ẽ
panis quem dedit tibi deus manducare. Qd
sit iste punis audi. Sermo inqͥt qũe orclina¬
uit as̃. hec gͦ ordinatio dei. hȩc alimonia
alit alit anuña sapientis. &. illuminat atq
obdulcat resplendens uerttatis chorusco.

Expanded text:
eus manna pluerit populpatrum, et nunc non pluat. Si manna hodie plerisque in locis invenitur, sed nunc non est tanti res miraculi; quia venit quod perfectum est. Perfectum autem panis de coelo, corpus ex Virgine, de quo satis Evangelium te docet. Quanto praestantiora haec superioribus? Illud enim manna, hoc est, panem illum qui manducaverunt, mortui sunt: hunc autem panem qui manna, hoc est, pluvia spiritalis sapientiae, quae ingeniosis et quaerentibus de coelo infunditur, et irrorat mentes piorsapientiae, delectatur nec alium cibum quaerit, nec in solo pane vivit, sed in omni verbo Dei. Qui curiosior fuerit, quaerit qle dulcius sit. Respondet illi minister Dei: Hic est panis, quem dedit tibi Deus manducare . Quid sit iste panis, audi: Sermo, inquit, quem ordinavit Deus. Haec ergo ordinatio Dei, haec alimonia alit animam sapientis, et illuminat atque obdulcat, resplendens veritatis corusco,
Abbreviated transcription (Latin):
am te qͥd debeas loqui. Int̾rogationes gͦ ille
in meclio. ⁊ responsiones. habent sapientiȩ
ma est. qͥa ait. ego ero tecum. Et qͣmins de¬
derit ei signa facere. tam̃ dubitanti it̾m.
ut scias qͥa signa non credentib ꝓmissum
autem credentib. respondit ad infirmita¬
tem. uł menti uł uoti. Ego aꝑiam os cuum.
et instruam te qͥd debeas loqui. Perfectum
euangelio. Petite & dabitur uob̾. querite
& inuenietis. pulsate & aperietur uobis.
pete
ctore quere. habes ylen. intelligibilia qͥbus
queras. pulsa & aperit tibi d̾s uerbum.
Que petit mens tua ẽ. quȩ oꝑat᷑ sicut ig¬
nis intelligibilia in qͥb m̃tis ardor oꝑat᷑.
si c̃ ignis in lignis. aꝑit tibi uerbum ds̃.
qd est apotelesma. Habemꝰ ⁊ alibi in euan¬
gelio. dicente dño. Cum antem tradent

Expanded text:
am te quid debeas loqui . 9. Interrogationes ergo illae am te quid debeas loqui . 9. Interrogationes ergo illae in medio et responsiones habent sapientiae μα est; quia ait: Ego ero tecum . Et quamvis dederit ei signa facere; tamen dubitanti iterum, ut scias quia signa non credentibus, promissum autem credentibus, respondit ad infirmitatem vel meriti, vel voti: Ego aperiam os tuum, et instruam te quid debeas loqui. Perfectum Evangelio: Petite, et dabitur vobis: quaerite, et invenietis: pulsate, et aperietur vobis . Petectore quaere. Habes ὕλην intelligibilia, quibus quaeras: pulsa, et aperit tibi Deus Verbum. Quae petit, mens est, quae operatur, sicut ignis: intelligibilia, in quibus mentis ardor operatur, sicut ignis in lignis: aperit tibi Verbum Deus, quod est Ἀποτέλεσμα. Habemus et alibi in Evangelio, dicente Domino: Cum autem tr
Abbreviated transcription (Latin):
citur anima prudentum. ⁊ delectatur.
qͦd ẽ. candidum. ⁊ suaue. ueritatis splen¬
dore illuminans. & uirtutum suaui¬
tate demulcens audientium animas.
In se enim didicerat ꝓpħa. qͥd esset con¬
summandȩ rei aition. Nam cui nucteret᷑
ad popłm dei lib̾andum ad regem egipti:
ait. Quis sum ego ut uaclam. & educaui ppłm
aregis potestate: Respondit dñs. Ego ero
tecum. In terrogat it̾m moyses. Quid dicam
illis. si reqͥrant qͥs e̾. dominꝰ qͥ misie te. et ĩ ouo¬
m̃ est illi: Dirit dominꝰ. Ego sum qui sum.
Dices: qui ẽ misit me. hoc ẽ uerum nonien
fuit inqͥt in illo ẽ. & non. s ẽ. in illo fuit.
Respondit moyses. Si non crediderint mͥ.
neq obaudierint uocem meam. dicentes.
qͥa non apparuit tibi ds: qͥd dicam illis:
Dedit illi signa facere ut crederet᷑. quia. a
dño missus est. Tercio ait moyses. Non sum
dignus. ⁊ gracili uoce sum. &e tardiore lur¬
gua: qͦmͦ me audiet pharao: Responsum
est ei. Hade & ego aꝑiam os tuum. rinstiu¬

Expanded text:
um, et delectatur: quod est candidum et suave, veritatis splendore illuminans, et virtutum suavitate demulcens audientium animas. 8. In se enim didicerat propheta quid esset consummandae rei αἴτιον. Nam cum mitteretur ad populum Dei liberandum, ad regem Aegypti, ait: Quis sum ego, ut vadam, et educam 785 populum a regis potestate? Respondit Dominus: Ego ero tecum . Interrogabat iterum Moyses: Quid dicam illis, si requirant: Quis est Dominus, qui misit te, et quod nomen est illi? Dixit Dominus: Ego sum qui sum. Dices: Qui est, misit me . Hoc est verum nomen fuit, inquit, Est et Non: sed Est in illo fuit . Respondit Moyses: Si non crediderint mihi, neque obaudierint vocem meam, dicentes, quia non apparuit tibi Deus, quid dicam illis ? Dedit illi signa facere, ut crederetur quia a Domino missus est. Tertio ait Moyses: Non sum dignus, et gracili voce sum, tardiore lingua, quomodo me audiet Pharao ? Responsum est ei: Vade, et ego aperiam os tuum, et instru
Abbreviated transcription (Latin):
sententia est. Principio funs conuenit.
Principium sem̃ est. finis mnessis. Disce
inqͥt exmne. natura adiuuat discentem
Deus auetor nat᷑e est. Dei qͦq ut benedica¬
mus: qͥa hoc nate est ꝑdisc̃e. Puri enu corde
non discunt merementa per naturam. que¬

Expanded text:
sententia est. Principio finis convenit: sententia est. Principio finis convenit: principium semen est, finis messis. 15. Disce, inquit, ex me: natura adjuvat discentem: Deus autem auctor naturae est. Dei quoque, ut bene discamus; quia hoc naturae est, perdiscere: duri enim corde non discunt
Abbreviated transcription (Latin):
qui ꝑdñm non quesiuit: qͥa querebat
idola. non inuenit. Pulchre autẽ quod
affer mͥ de uenatione tua ut manducem.
Excitat atq adolet uelut igni qͦdam ad¬
hortationis suȩ m̃ten eius ut oꝑetur. et
querat. Sc c̾s oros qͥd ẽ. qd̾ tam cito inue¬
nisti: hic in int̾rogatione est. Tertiꝰ oros
in responsione: qd̾ tradidit dñs ds tuus
in manꝰ meas. Apotelesma d̾s est. qͥ conclu¬
dit &e consũmat om̃ia. De qͦ dubitandum
non ẽ. Est ⁊ ille oros de spontaneis. si uon
seminaueritis non metetis. Nam ⁊ si eul¬
tura ꝓuocet semina. tam̃ nat᷑a spontaneo
qͦdam ut surgant in his oꝑatur ingenio.
Unde & paulus. Ego plantaui. apollo
rigauit. s õs increm̃tum dedit. Itaq neq
qͥ plantat ẽ qͥcqͣm. neq qui rigat. sed
qui dat increm̃tum ds. Dat tibi ideus
in sp̃u. et in corde tuo seminat dñs. Age
gͦ ut inspiret. ⁊ seminet. ut metas. si non
seminau̾̃s non metes. Quasi ammoneris
ut semines. Non seminasti non metes:

Expanded text:
t idola, non invenit. . 12. Pulchre autem quos affer mihi de venatione tua, ut manducem . Excitat atque adolet velut igni quodam adhortationis suae mentem ejus, 786 ut operetur et quaerat. Secundus ὅρος Quid est, quod tam cito invenisti? Hic in interrogatione est. Tertius ὅρος in responsione: Quod tradidit Dominus Deus tuus in manus meas . Ἀποτέλεσμα Deus est, qui concludit et consummat omnia: de quo dubitandum non est. 13. Est et ille ὅρος de spontaneis: Si non seminaveritis, non metetis ; nam etsi cultura provocet semina, tamen natura spontaneo quodam, ut surgant, in iis operatur ingenio. 14. Unde Apostolus: Ego plantavi, inquit, Apollo rigavit, sed Deus incrementum dedit. Itaque neque qui plantat, est quidquam; neque qui rigat: sed qui dat incrementum, Deus . Dat tibi Deus in spiritu, et in corde tuo seminat Dominus. Age ergo, ut inspiret, et seminet; ut metas: si non seminaveris, non metes. Quasi admoneris ut semines: non seminasti, non metes;
Abbreviated transcription (Latin):
uiiqͣm es tacitus mͥ. nec im quã
tuo me transmissum filentio
querar: qui scian qd tuo non
desun pectori. Nam eum id pendas qͦd
pluns est. qui potest etiam id negare
qd̃ sepe etiam i multos defluit. non t̃a
amoris usu. ꝙͣ officii ucissitudine: Ego
uͦ etiam ex meo animo cuam uicẽ estimo.
ut nunqͣ me tibi ⁊ temͥ absent̾e pucem. q̃m
semꝑ animis adherenꝰ. cum num ꝙͣ tuas
litteras mͥ deesse opiner. aut meas tibi. cũ
te cotidie coram alloquar. inte oculos. stu¬
dia. atq om̃ia officia mea dirigani. his
tecum delectat congredi. Nam littere tuȩ
ut aꝑte cum indiuu duo pectoris mei lo¬
quar. uerecundar me faciunt. Unde
peto ut suꝑsedeas gr̃arum relatu. Qͥ
enim mei inuos officii summa merces ẽ.
sime debito erga uos muneri. ñ desuisse
arbitrere. Uale. & nos dilige. qͥa ego qͦꝙ
Ntiochus uir non reddidit
mͥ erimietatis cuȩ litteras. nec
suꝑ sedi respondendi mun̾e.
Nam per meos homines de¬
di licteras. & nisi fallor alia oborta copia

Expanded text:
uam es tacitus mihi, nec umquam tuo me transmissum silentio querar, qui sciam quod tuo non desim pectori. Nam cum id pendas, quod pluris est; qui potes etiam id negare, quod saepe etiam in multos defluit, non tam amoris usu, quam officii vicissitudine? 2. Ego vero etiam ex meo animo tuam vicem aestimo, ut numquam me tibi, et te mihi absentem putem; quoniam semper animis adhaeremus: numquam tuas litteras mihi deesse opiner, aut meas tibi; cum te quotidie coram alloquar, in te oculos, studia, atque omnia officia mea dirigam. 3. His tecum delectat congredi; nam litterae tuae, ut aperte cum individuo pectoris mei loquar, verecundari me faciunt. Unde peto ut supersedeas gratiarum relatu; mihi enim mei in vos officii summa merces est, si me debito erga vos muneri non defuisse arbitrarer. Vale, et nos dilige, quia ego quoque Antiochus vir consularis reddidit mihi eximietatis tuae litteras, nec supersedi respondendi munere; nam per meos homines dedi litteras, et ni fallor, alia oborta copia,
Abbreviated transcription (Latin):
Qui ante corde uidobaris eẽ. cecatus: ce¬
pisti lucem̃ sacram̃toꝵ uidere. Ergo fres
dilectissimi uenimus usq ad altare: ad
tractatum ub̾iorem. Q ideo qͥa id tẽꝑis ẽ.
disputationem integram ñ possumꝰ inci

Expanded text:
qui ante corde videbaris esse caecatus, coequi ante corde videbaris esse caecatus, coepisti lumen sacramentorum videre. Ergo, fratres dilectissimi, venimus usque ad altare, ad tractatum uberiorem. Et ideo quia id temporis est, disputationem integram non possumus inci
Abbreviated transcription (Latin):
ut aculꝑa ad gr̃am. transeat. Nolite ociosũ
putare. Sunt quidam. scio certe aliquem
fuisse qui diceret cum illi dicẽmus. in hac eta¬
te magis baptitari debes: dicebat ille. Qua¬
re baptieer: Peccatum non habeo. Nunqͥd
peccatum contraxi : Lic lutum ñ habuit:
qd̾ ei xp̃s ñ lauerat. hoc ẽ. non ei aꝑuerat
oculos. Nullus eñĩ homo. sine peccato. Ergo
agnoscit se hominem: qui confugit ad bap¬
tismum xp̃i.Itaq & cibi imposuit lutum. hoo
est uerecundiam. prudentiã. considãtionẽ
fragilitatis tuȩ: & dixit tibi. Uade in syloam.
Quid est syloas: Qł interp̃tat᷑ inqͥt missus.
hoc ẽ. uade. in illũ fontem: in quo eripx diũ
predicatur. Uade ad illum fontem: in quo
oĩum xp̃s redemit errores. Isti. lauisti. ue¬
nisti ad altare: iudere cepisti que non uide¬
ras. Hoc est ꝑ fontem dñi. & p̃dicationẽ
Dñce passionis: tuno aꝑti st̃ oculi tui.

Expanded text:
ut a culpa ad gratiam transeat. 13. Nolite otiosum ut a culpa ad gratiam transeat. 13. Nolite otiosum putare. Sunt quidam, scio certe aliquem fuisse qui diceret, cum illi diceremus: In hac aetate magis baptizari debes, dicebat ille: Quare baptizor? Peccatum non habeo. 365 Numquid peccatum contraxi? Hic lutum non habuit, quod ei Christus non leverat, hoc est, non ei aperuerat oculos; nullus enim homo sine peccato. 14. Ergo agnoscit se hominem, qui confugit ad baptismum Christi. Itaque et tibi imposuit lutum, hoc est, verecundiam, prudentiam, considerationem fragilitatis tuae; et dixit tibi: Vade in Siloam. Quid est Siloas? Quod interpretatur, inquit, missus, hoc est: Vade ad illum fontem in quo crux Domini praedicatur: vade ad illum fontem in quo omnium Christus redemit errores. 366 15. Isti, lavisti, venisti ad altare, videre coepisti, quae ante non videras; hoc est, per fontem Domini et praedicationem Dominicae passionis tunc aperti sunt oculi tui:
Abbreviated transcription (Latin):
it p̃figurare. Om̃s quidem sc̃i euangłiste.¬
ioħes qui ultimnꝰ scͥpsit euangłim quasi ne¬
cessarus requisitꝰ. & electꝰ axp̃o: maiore qͣdã
tuba fudit eterna my. stĩa. Quicqͥd locutꝰ
est: myst̾ium est. Alius dixit cȩtum euratũ.
Solus ioħes qͥd ait: Tulit lutum & liuit
suꝑ oculos eiꝰ: & dixit ei. uade in syloam.
M̾ exurgens uuit & lauit: & uenit udens.
Consida & tu oculos cordis tui. Hi debas qͦ
corporalia sunt corꝑalib oculis: s quȩ sacͦ¬
mentoꝵ st̃. cordis oculis adhuc uidere non
poteras. Ergo quando dedisti nom̃ tuum:
tulit lutum & liniuit suꝑ ooulos tuos. Qđ
significat ut peccatum tuum facereris: ut
conscientiam recognosceres: ut penitentiam
ageres delictoꝵ: hoc ẽ. sortẽ huimanȩ gen̾atiõis
agnosceres. Nam &̃ si non conficeatur pec¬
eatum qui uenit ad baptismum: tam̃ hoc
ipso implet confessionem om̃ium peccatoꝵ
quo baptizari petit ut iustificetur: hoc ẽ.

Expanded text:
it praefigurare. Omnes quidem sancti evangelistit praefigurare. Omnes quidem sancti evangelistJoannes qui ultimus scripsit Evangelium, quasi necessarius requisitus et electus a Christo, majore quadam tuba fudit aeterna mysteria. Quidquid locutus est, mysterium est. Alius dixit caecum curatum, Joannes quid ait? Tulit lutum, et linivit super oculos ejus, et dixit ei: Vade in Siloam. Et exsurgens ivit, et lavit, et venit videns . 12. Considera et tu oculos cordis tui. Videbas quae corporalia sunt, corporalibus oculis: sed quae sacramentorum sunt, cordis oculis adhuc videre non poteras. Ergo quando dedisti nomen tuum, tulit lutum, et linivit super oculos tuos. Quid significat? Ut peccatum tuum fatereris, ut conscientiam tuam recognosceres, ut poenitentiam ageres delictorum, hoc est, sortem humanae generationis agnosceres. Nam etiamsi non confiteatur peccatum, qui venit ad baptismum, tamen hoc ipso implet confessionem omnium peccatorum, quod baptizari petit, ut justificetur, hoc est,
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃s infundit᷑. sp̃s sapientiȩ & intellectꝰ.
sp̃s consilii atq uͥtutis. sp̃s cognitionis
atq pietatis. sp̃s sc̃ĩ timoris. Septem
tutes ad sp̃m ꝑtinent: s iste quasi car¬
dinales sunt. quasi pͥncipales. Quid
titudo. Iste st̃ septem uirtutes: quan¬
do consignaris Nlam ut ait apłs sẽs.
ita multiformis sp̃s sc̃s. qui habeat di
uersas uariasq uariasq uirtutes.
Unde & d̾s uirtutum dr᷑: qd̾ aptari pt̃
patri & filio & sp̃ui sc̃o. Sed hoc alt̾us
quo ante non uenisti:uidere habes.
qͦd ante ñ iudebas. Hoc ẽ. mist̾ium qͦd
legisti in ͤuangłio: si tam̃ legisti. Gerte
audisti. Gecus obtulit se saluatori: ut
curaretur. Q ille qui alios uerbo tm̃.
& sermone curabat: & refundebat im¬
perio lum̃ oculoꝵ: tam̃ in libro euanglii
qui seͥbitur scd̾m ioħm. qui uere pre ce¬
teris uidit magna myst̾ia. & de signa¬
uit & declaranit: myst̾ium hoc in illo uolu¬

Expanded text:
sanctus infunditur, Spiritus sapientiae et intellectus, sanctus infunditur, Spiritus sapientiae et intellectus, Spiritus consilii atque virtutis, Spiritus cognitionis atque pietatis, Spiritus sancti timoris: septem tutes ad Spiritum pertinent: sed istae quasi cardinales sunt, quasi principales. Quid titudo. 10. Istae sunt septem virtutes quando consignaris. Nam ut ait Apostolus sita multiformis est versas variasque virtutes. Unde Deus virtutum dicitur, quod aptari potest Patri et Filio et Spiritui sancto. Sed hoc alteriu. Quoniam venisti, videre habes quae ante non videbas, hoc est, mysterium quod legisti in Evangelio; si tamen non legisti, certe audisti. Caecus obtulit se Salvatori ut curaretur: et ille qui alios verbo tantum et sermone curabat, et refundebat imperio lumen oculorum; tamen in libro Evangelii qui scribitur secundum Joannem, qui vere prae caeteris vidit magna mysteria, et designa declaravit; mysterium hoc in illo volu
Abbreviated transcription (Latin):
ipse auctor ẽ. nob̃ huiꝰ assertionis petrꝰ apłs¬
petrꝰ ait. Dñe ñ solum pedes: s &̃ manus
& caput. Uide sidem. Qđ aute exeusant.
humilitatis fuit. Qđ postea obtulit: deuo¬
tio fidei. Respondit ei dñs: qͥa dixerat
manus & caput. ui laut ñ necesse ht̃
iterum lauare: nͥ ut solos pedes lauet. Qre
hoc s̃ Quia in baptismace om̃is culpa dilu¬
itur. Recedit gͦ culpa. Sed qͥa adam sub¬
plantatus adiabolo ẽ. & uenenũ ei infusũ ẽ.
supra pedesnideo lanas pedes. ut in ea parte
qua insidiatꝰ est serpens. mauis subsidiu m
sc̃ificationis accedat: quo postea te sup¬
plantare non possit. Lauas gͦ pedes: ut
laues uenena serpentis. Ad humilitatẽ
quoq ꝓficit: ut i mysti̾o ñ erubescamꝰ.
qd̾ d̾dignamur in obsequio Sequit᷑ sp̃ua¬
le signaculum. qd̾ audistis hodie legr
quia post fontem suꝑ est ut ꝑfeclio fiat:
quando ad inuocationem sacerdotis sp̃s¬

Expanded text:
ipse auctor est nobis hujus assertionis Petrus aposipse auctor est nobis hujus assertionis Petrus aposPetrus ait: Domine, non solum pedes, sed etiam manus et caput . Vide fidem. Quod ante excusavit, humilitatis fuit: quod postea obtulit, devotionis et fidei. 7. Respondit illi Dominus, quia dixerat manus et caput: Qui lavit, non necesse habet iterum lavare, nisi ut solos pedes lavet . Quare hoc? Quia in baptismate omnis culpa diluitur. Recedit ergo culpa: sed quia Adam supplantatus a diabolo est , et venenum ei effusum est supra pedes, ideo lavas pedes; ut in ea parte in qua insidiatus est serpens, majus subsidium sanctificationis accedat, quo postea te supplantare non possit. Lavas ergo pedes, ut laves venena serpentis. Ad humilitatem quoque proficit, ut in mysterio non erubescamus, quod dedignamur in obsequio. CAPUT le signaculum, quod audistis hodie legi, quod post fontem super est quo perfectio fiat, quando invocatione sacerdotis Sp
Abbreviated transcription (Latin):
sti ciam. uide humilitatem: uide grãm. ui¬
de scĩficationem. Hisi lauero inqͥt tibi
pedes: ñ habebis partem mecum. Non ig¬
noramus qd ȩccła romana hanc consue¬
tudinem ñ habeat: cuiꝰ tipum in om̃ibus
sequimur & formam. Hanc tam̃ consuetu¬
dinem ñ habet: ut pedes lauet. Ni de gͦ
forte ꝓpter multitudinem declinauit. St̃
tam̃ qui dicant. & excusare conentur: qͥa
hoc ñ in mystĩo faciendum ẽ. ñ in baptisma¬
te: non in regeneratione: s quasi hospiti
pedes lauandi st̃. Alud ẽ. humilitatis: ali¬
ud sc̃ificationis. Deniq audi: qͥa myst̾ium
est ꝙ scĩficatio. Nisi lauero inqͥt tͥ pedes:
non habebis partem mecum: Hoc ideo di¬
co. non qd̵ alios rep̃hendam: s mea officia
ipse commendem. In oĩbus cupio seqͥ eccłam
romanam. Sed tam̃ & nos homines sen¬
sum habemꝰ. ldõ qd̾ alibi rectius seruat᷑:
petrum: ipsius inheremꝰ deuotioni. Ad
hoc eccła romana qͥd respondet: Utiq

Expanded text:
stitiam, vide humilitatem, vide gratiam, vistitiam, vide humilitatem, vide gratiam, vide sanctificationem: Nisi lavero, inquit, tibi pedes, non habebis mecum partem. 5. Non ignoramus quod Ecclesia Romana hanc consuetudinem non habeat, cujus typum in omnibus sequimur et formam: hanc tamen consuetudinem non habet, ut pedes lavet. Vide ergo, forte propter multitudinem declinavit. Sunt tamen qui dicant et excusare conentur, quia hoc non in mysterio faciendum est, non 363 in baptismate, non in regeneratione: sed quasi hospiti pedes lavandi sint. Aliud est humilitatis, aliud sanctificationis. Denique audi quia mysterium est et sanctificatio: Nisi lavero tibi pedes, non habebis mecum partem . Hoc ideo dico, non quod alios reprehendam, sed mea officia ipse commendem. In omnibus cupio sequi Ecclesiam Romanam: sed tamen et nos homines sensum habemus; ideo quod alibi rectius servatur,Petrum, ipsius inhaeremus devotioni. Ad hoc Ecclesia Romana quid respondet? Utique
Abbreviated transcription (Latin):
ad uitam. Imitare illum piscem: qui
minorem quidẽ adeptus ẽ. grãm. tam̃
stridunt ꝓcelle. s picis natat. Non
sos fuictus. undas graues: seuas tempe¬
states. Ꝙ tu esto piscis ut scłi te unda
non demergat. Pulchre aut̃ pater dic̃
ad filium: ego hodie genuite. Hoc est
quando redemisti popłm. quando ad
çeli regnum uocasti. qñ implesti uolũ¬
tatem meam: ꝓbasti meum te esse filiũ.
Ascendisti de fonte. Quid secutũ est:
Audisti lectionem. Succ inctisacerdis
licet enim & prb̃i fecerunt: tam̃ exor¬
dium ministũ asũmo ẽ. sac̃ dote. Suc¬
cinctus inquam summus sac̾dos: pedes
tibi lauit. Qd̃ istud myst̾ium: Audi¬
sti utiq qͥa dñs cũ lauisset discipłis
aliis pedes. uenit ad petrror ꝙ ait
celoꝵ mͥ lauas pedes: Habes hoc qr
alibi. uenit ad ioħem: & ait ioħs.
ad me: Ego sum peccator & tu uenis ad me
peccatorem: ut tua quasi peccata deponas.
qui peccatum ñ feceris: Uide om̃em ui¬

Expanded text:
ad vitam. Imitare illum piscem qui ad vitam. Imitare illum piscem qui minorem quidem adeptus est gratiam; tamen stridunt procellae: sed piscis natat, non rsos fluctus, undas graves, saevas tempestates. Et tu esto piscis, ut saeculi te unda non mergat. Pulchre autem Pater dicit ad Filium: Ego hodie genui te , hoc est, quando redemisti populum, quando ad coeli regnum vocasti, quando implesti voluntatem meam, probasti meum esse te Filium. 4. Ascendisti de fonte, quid secutum est? Audisti lectionem. Succinctus summus sacerdos, licet enim et presbyteri fecerint, tamen exordium ministerii a summo est sacerdote. Succinctus, inquam, summus sacerdos pedes tibi lavit. Quod est istud mysterium? Audisti utique quia Dominus cum lavisset discipulis aliis pedes, venit ad Petrum, et ait coelorum mihi lavas pedes? Habes hoc et alibi: Venit ad Joannem, et ait illi ad me ? Ego sum peccator, et tu venis ad me peccatorem, ut tua quasi peccata deponas, qui peccatum non feceris? Vide omnem ju
Abbreviated transcription (Latin):
reoipimur. & detergim᷑ & resurgimus.
hoc ẽ. resuscitamur. Accipis autem iny¬
st̃ium. hoc ẽ unguentũ supͣ caput. Qua¬
re supra caput: Quia sensus sapientis
incapite eius. Salomon ait. friget ip
sapientia sine gr̃a. Sed ubi gr̃a ceperit
regeneratios habes in actib apłoꝵ. qd̵
filius amortus. patͥs uox resulta uit.
filius meus estu. ego hodie genui te:
unde pͥmogenitꝰ a mortuis dr̃. Ergo
resurrectio qͥd ẽ. nͥ qñ de morte ad
uitam resurgimꝰ: Sic gͦ in baptis¬
inate qm̃ similitudo mortis est. si ne ͦ
dum mergis & resurgis: & similitu¬
do fit resurrectionis. Recte itaq
sed̾m interp̃tationem apłi petri.
sicut illa generatio resurrectio fuit: ita &e
ista resurrectio generatio est. Sed qͥd di¬
cis: Quia in aquam m̃gis. ideo ꝑegͥnaris:
ideo te dubitatio tenet: Legimus qͥdẽ:
ꝓducat terra ex se fructum germinantẽ.
tia. Illa qͥdem in pͥncipio ereatures
tibi reseruatum est. ut a qua quȩ te re¬
generaret ad grãm: sic̃ alia generauit

Expanded text:
recipimur et demergimur et surgimus, hoc est, resuscitamur. Accipis autem μύρον, hoc est, unguentum supra caput . Quare supra caput? Quia sensus sapientis in capite ejus, Salomon ait ; friget enim sapientia sine gratia: sed ubi gratiam accepregeneratio? Habes in Actibus apostoloruFilius a mortuis, Patris vox resulta verit: Filius meus es tu, ego hodie genui te . Unde et primogenitus a mortuis dicitur. Ergo resurrectio quid est, nisi quando de morte ad vitam resurgimus? Sic ergo et in baptismate, quoniam similitudo mortis est, sine dubio dum mergis et resurgis, similitudo fit resurrectionis. Recte itaque secundum interpretationem apostoli sicut illa resurrectio regeneratio fuit, ita et ista resurrectio regeneratio est. 3. Sed quid dicis quia in aquam mergis? Ideo peregrinaris, ideo te dubitatio tenet? Legimus quidem: Producat terra ex se fructum germinantem .tia. Illa quidem in principio creaturae: sed tibi reservatum est, 362 ut aqua te regeneret ad gratiam, sicut alia generavit
Abbreviated transcription (Latin):
morte iħy baptiratur. Quid est in morte:
Ut quomͦ xp̃s mortuus ẽ: sic &e tu mortem
gustes. Quomͦ xp̃s mortuus ẽ. peccato. &
deo iuiuit. ita & tu suꝑioribꝰ illecebris pec
militudine. Cum enĩ mergis: mortis suscipiᷤᷤ
& sepulture similitudinẽ. Grucis illiꝰ accipis
sacramentum: qͦd in cruce xp̃s pependit. &
res: ne te diabolus possit abstrahere. Teneat
te clauiᷤ xp̃i:. quẽ reuocat humane conditio¬
nis infirmitas. Ergo mersisti: uenisti ad sac̾do¬
tem. Quid tibi dixit: Ds̃ inquit pater
omp̃s qui te regenerauit ex aqua et
sp̃u scõ. concessitq tibi peccata tua: ip̃e
te unguat in uitam eternam. Uide
ubi unctus es: in uitam inqͥt ȩternam.
Noli hanc uitam illi uite ante ferre.
uerbigr̃a. Sierurgat ininicꝰ aliqͥs. si
uelit tibi fidem tuam auferre. si minat᷑
mortem ut p̃uariceris qͥsqͣm: uide qͥd
eligas. Noli elig̾e illud. Elige in qͦd̾ un

Expanded text:
morte Jesu baptizatur. Quid est in morte? morte Jesu baptizatur. Quid est in morte? ut quomodo Christus mortuus est, sic et tu mortem degustes: quomodo Christus mortuus est peccato, et Deo vivit, ita et tu superioribus illecebris peccmilitudine. Cum enim mergeris, mortis suscipis  sepulturae similitudinem: crucis illius accipis sacramentum, quod in cruce Christus pependit, et res; ne te diabolus possit abstrahere. Teneat te clavus Christi, quem revocat humanae conditionis infirmitas. 24. Ergo mersisti , venisti ad sacerdotem: quid tibi dixit? Deus, inquit, Pater omnipotens qui te regeneravit ex aqua et Spiritu sancto, concessitque tibi peccata tua, ipse te ungat in vitam aeternam. Vide ubi unctus es: in vitam, inquit, aeternam. Noli hanc vitam illi vitae anteferre. Verbi gratia, si exsurgat inimicus aliquis, si velit tibi fidem tuam auferre, si minatur mortem, ut praevaricetur quisquam, vide quid eligas: noli eligere illud in quo n
Abbreviated transcription (Latin):
ldeo &. xp̃o es consepultꝰ. Qui enĩ xp̃o con¬
sepelitur: cum xp̃o resurgit. Tertio in t̾ro¬
gatus es. Credis & in sp̃m sc̃m: Dixisti.
Eredo. Tercio mersisti: ut multiplicem lap¬
sum suꝑioris ȩtatis. absolueret tͥna confessio.
Deniq ut uob afferamꝰ exemplum: sc̃s petaꝰ¬
postea qͣm inpassione dñi lapsus uidet᷑ in¬
firmitate condicionis humane. qui ante ne¬
gauerat: postea ut ip̃m lapsum aboleret
mo te. Tercio dixit: ut tercio absolu̾etur.
Sieut gͦ peccatum dimitcit pat̾. sic dimit¬
tit filius: sic & sp̃s sc̃s. In uno aut̃ nomine
baptirari nos: hoc ẽ. in noĩe patͥs ⁊ filii ce
sp̃s scĩ. Noli mirari qͥa dixi unũ nomen:
ubi est uua substantia. una diuinitas. una
maiestas: Hoc est nom̃ de qͦ dictum est. In qͦ
opportet om̃s homines saluos fieri. In hoc
nomine: om̃s saluati estis. Reducti estis ad
lectione p̾senti: qm̃ quic̃q baptiratur. in

Expanded text:
ideo et Christo es consepultus; qui enim Christo conideo et Christo es consepultus; qui enim Christo consepelitur, Christo resurgit. Tertio interrogatus es, Credis et in Spiritum sanctum? dixisti, Credo. Tertio mersisti, ut multiplicem lapsum superioris aetatis absolveret trina confessio. Denique, ut vobis afferamus exemplum, sanctus aposteaquam in passione 360 Domini lapsus videretur infirmitate conditionis humanae; qui antea negaverat, postea ut illum lapsum aboleret mo te . Tertio dixit, ut tertio absolveretur. 22. Sic ergo peccatum dimittit Pater, sicut dimittit Filius, sic et Spiritus sanctus. In uno autem nomine baptizari nos jussit, hoc est, in nomine Patris, et Filii, et Spiritus Sancti. Noli mirari quia dixit unum nomen ubi est, una substantia, una divinitas, una majestas. Hoc est nomen de quo dictum est: In quo oportet omnes salvos fieri In hoc nomine omnes salvati estis, redditi estis ad lectione praesenti, quoniam quicunque baptizatur, in
Abbreviated transcription (Latin):
tisma. de quo baptismate audi qͥd di¬
cat scͥptura: imo filiꝰ dei. Quia pha¬
risei qui noluer̃t baptizari baptismo
ioħis. consilium dei sp̃uerunt. Ergo bap¬
tismum ꝯsiliũ dĩ est. Quanta ẽ. gr̃a. ubi
est consilium di. Audi gͦ. Nam ut in hoc
scło nexus diaboli solueret᷑. inuentum ẽ.
quomͦ homo uiuus moreret᷑: & uiuus re¬
surgeret. Quid est uiuuss Hoc ẽ. uita cor¬
poris uiuens: cum ueniret ad fontem. &
mergeret᷑ in fontem. Quid ẽ. aqua nisi
de terra: Satis sit gͦ sententiȩ celesti: sñ
mortis stupore. Qd̃ mergis soluitur senten
tia cerra es. ꝙr in terrã ibis. Impleta sen¬
tentia: locus ẽ. beneficio remedioq gelesti.
Ergo aqua de terra. Possibilitas aut̃ uite
nr̃e : non admiteebat ut terra oꝑirem.
& de terra resurgeremꝰ. Deinde ñ terra
lauat: s aqua lauat. Ideo fons qͣsi sepul¬
patrem. omĩpotentẽ : Dixisti. Eredo. ꝙ
mersisti: hoc ẽ. sepultus es. lt̾m int̾roga

Expanded text:
tisma. De quo baptismate audi quid ditisma. De quo baptismate audi quid dicat Scriptura, immo Filius Dei, quia Pharisaei qui noluerunt baptizari baptismo Joannis, consilium Dei spreverunt . Ergo baptismum consilium Dei est. Quanta est gratia, ubi est consilium Dei? 19. Audi ergo: nam ut in hoc quoque saeculo nexus diaboli solveretur, inventum est quomodo homo vivus moreretur, et vivus resurgeret. Quid est vivus? Hoc est vita corporis vivens, cum veniret ad fontem, et mergeretur in fontem. Quid est aqua, nisi de terra? Satisfit ergo sententiae coelesti sine mortis stupore. Quod mergis, solvitur sententia illa: Terra es, et in terram ibis ; impleta sententia, locus est beneficio remedioque coelesti. Ergo aqua de terra, possibilitas autem vitae nostrae non admittebat ut terra operiremur, et de terra resurgeremus. Deinde non terra lavat, sed aqua lavat; ideo fons quasi sepulPatrem omnipotentem? dixisti, Credo, et mersisti, hoc est sepultus es. Iterum interro
Abbreviated transcription (Latin):
pentis. rescindere qͦq om̃e qd̾ nocuit: pͥm̃
quidem sententiam tulit in homiñe terra
es. & in terram ibis. & morti homin̾e fecit
obnoxium. Erat diuina sententia: solui
humana condicione ñ poterat. Remediũ
datum ẽ. ut homo moreret᷑ & resurgeret.
Quare : ut & illud qͦd ante clamnationis
loco cesserat: loco cederet bñficii. Quid
illud est. nisi morss Queris quomͦ: Quia
mors interueniens: finem facit peccati.
Quando enim morim᷑: utiq peccare de¬
s istimus. Satis factum gͦ sententie ui¬
debatur: qñ homo qui factus fuerat
ut uiueret. si tam̃ ñ peccaret: incipie¬
bat mori. Sed ut dei gr̃a perpetua per¬
seueraret: mortuus ẽ. homo. S xp̃s in¬
uenit resurrectionemr: id ẽ. ut redinte¬
graret celeste beneficium. qͦd fraude fu¬
erat serpentis admissum. Utrumq gͦ
pro nobis : qͥa ⁊ mors finis ẽ. peccatoꝵ:
& resurrectio nature ẽ reformatio. Ne
runtamen ne in hoc scło diaboli fraus
uł insidie p̃ualerent: inuentum ẽ. bap¬

Expanded text:
pentis, rescindere quoque omne quod nocuit; primum quidem sententiam tulit in hominem: Terra es, et in terram ibis ; et morti hominem fecit obnoxium. Erat divina sententia, solvi humana conditione non poterat. Remedium datum est, ut homo moreretur, et resurgeret. Quare? Ut illud quod ante damnationis loco cesserat, loco cederet beneficii. Quid illud est nisi mors? Quaeris quomodo? Quia mors interveniens finem facit peccati. Quando enim morimur, utique peccare desistimus. Satisfactum ergo sententiae videbatur, quia homo qui factus fuerat ut viveret, si tamen non peccaret, incipiebat mori. Sed ut Dei perpetua gratia perseveraret, mortuus est homo: sed Christus invenit resurrectionem, id est, ut redintegraret coeleste beneficium, quod fraude fuerat serpentis amissum. Utrumque ergo 359 pro nobis; quia et mors finis est peccatorum, et resurrectio naturae est reformatio. 18. Verumtamen ne in hoc saeculo diaboli fraus vel insidiae praevalerent, inventum est bap
Abbreviated transcription (Latin):
sacerdotem: leuitas & prb̃m in fonte uidi¬
sti. Quid ẽ. baptismũs In pͥncipio ds̃ nr̃
hominem fecit: ut si peccatum ñ gustaret.
morte non moreret᷑. Peceatum concraxit:
factus est obuoxius morti: eiectus e̾. de pa¬
radyso. Sed dñs qui sua uellet beneficia

Expanded text:
sacerdotem, levitas et presbyterum in fonte vidisacerdotem, levitas et presbyterum in fonte vidisti. Quid est baptismum? 17. In principio Deus noster hominem fecit, ut si peccatum non gustaret, morte non moreretur. Peccatum contraxit, factus est obnoxius morti, ejectus est de paradiso. Sed Dominus qui sua vellet beneficia
Abbreviated transcription (Latin):
Utitur uerbis cȩlestib: celestia uerba: quȩ
xp̃i sunt. Qd baptireinis in noĩe patͥs ce filii
& sp̃s sc̃i. Si gͦ ad hominis sermonem. ad
inuocationem sc̃i aderat p̃sentia trintatisͥ
quanto magis ibi ad est. ubi sermo oꝑatur
columba: Ut increduli uocarent᷑ ad fi¬
deui. In principio signum debuit esse:
in posfiorib debet eẽ. ꝑfectio. Alind acci
decosten. Q subito factus ẽ. magnꝰ sonꝰ.
quasi cum ui magna sp̃s ferretur: &
uise sunt lingne disꝑse: sic̃ ignis. Quid
hoc significat. nͥ descensum sp̃s sc̃i. qui
se uoluit e̾ incredulis eorꝑaliter de¬
monstrare: Hoc ẽ. corporalit̾ ꝑ signum:
sp̃ualiter ꝑ sacram̃tum. Ergo manifestũ
testimoruum eiꝰ aduentus. Nobis autem¬
iam fidei p̃rogatiua defertur: qͥa in pͥn¬
cipio signa incredulis fiebant: nob̃ iam
in plenitudine eccłe ñ signa s fide ueri¬
tas colligenda ost. Nunc disputemꝰ qͥd¬
sit. qd̾ dr̃ baptisma. Uenisti ad fontem:
descendisti in eum. Attendisti suminũ

Expanded text:
estia verba quae? Christi sunt, quod baptizemus in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti. Si ergo ad hominum sermonem, ad invocationem sancti aderat praesentia Trinitatis, quanto magis ibi adest, ubi sermo operatucolumba? Ut increduli vocarentur ad fidem. In principio signum debuit esse, in posterioribus debet esse perfectio. 15. Accipe  subito factus est magnus sonus, quasi cum vi magna Spiritus ferretur, et visae sunt linguae dispersae, sicut ignis . Quid hoc significat, nisi descensum Spiritus sancti, qui se voluit incredulis etiam corporaliter demonstrare, hoc est, corporaliter per signum, spiritaliter per sacramentum? Ergo manifestum testimonium ejus adventus, nobis autem fidei jam praerogativa defertur; quia in principio signa incredulis fiebant, nobis jam in plenitudine Ecclesiae non signo, sed fide veritas colligenda est. sit quod dicitur baptisma. Venisti ad fontem, descendisti in eum, attendisti summum
Abbreviated transcription (Latin):
quasi ñ sit d̾s potens. qui mundet le¬
prosum: Mitte illũ ad me. Misit illũ.
de in iordanen. Merge. ⁊ sanaberis. Iue
cepi cogitare secum: & dicere. Hoc ẽ.
totum. Ueni de syria in terram udeã:
sint in patͥa mea. Oireriuit gͦ serui.¬

Expanded text:
quasi non sit Deus potens, qui mundet lequasi non sit Deus potens, qui mundet leprosum? Mitte illum ad me. Misit illum; de in Jordanem, merge, et sanaberis. 14. Ille coepit cogitare secum et dicere: Hoc est totum? Veni de Syria in terram Judaeamsint in patria mea. Dixerunt er
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃ĩtatem p̃stantium. Illud ꝓmitto: qͦd
diuniora ⁊ pͥora sacram̃ta sunt. xp̃ia¬
per mare transiit uideoꝵ ppłs: ut de
baptismo interim loquam᷑: At tam̃ qui
transiert̃ uidei: mortui st̃ om̃s in deser¬
to. Ceterũ qͥ ꝑhunc fontem transit. ħ
est a terrenis ad cȩlestia: hic ẽ. iptransit᷑.
ideo pascha. hoc ẽ. transitꝰ. Transitꝰ apec¬
cato ad uitam: aculpa ad grãm: ab inqͥ¬
nam̃to ad scĩficationem. Qui ꝑ hunc fon¬
tem transit: ñ morit᷑ s resurgit. Naa¬
man gͦ leprosus erat. Puella quedam ait
uxori illiꝰ. Dñs m̃s siuult mundari: ua¬
dat in terram isrł. & ibi inueniet eum
qui possit ei lepram tollere. Dixit illa
dñe suȩ. Uxor marito. Naãman regi sy¬
riȩ: qui eũ quasi acceptissimũ sͥ misit
ad regemisrł. Audiuit rex isrł qd̾ mi¬
sisset ad eum cuiꝰ lepram mundaret: &e
scidit uestem suam. Tunc heliseus ꝓpħa
mandat ei. Quid ẽ. qd̾ scidisti uestem:

Expanded text:
sanctitate praestantia. Illud promitto quod sanctitate praestantia. Illud promitto quod diviniora 352 et priora sacramenta sunt Chriper mare transiit Judaeorum populus? ut de baptismo interim loquamur. Attamen qui transierunt Judaei, mortui sunt omnes in deserto. Caeterum qui per hunc fontem transit, hoc est a terrenis ad coelestia; hic est enim transitus, ideo pascha, hoc est, transitus ejus, transitus a peccato ad vitam, a culpa ad gratiam, ab inquinamento ad sanctificationem: qui per hunc fontem transit, non moritur, sed resurgit. CAman ergo leprosus erat, puella quaedam ait uxori illius: Dominus meus si vult mundari, vadat in terram Israel, et ibi inveniet eum, qui possit ei lepram tollere. Dixit illa dominae suae, uxor marito, Naaman regi Syriae, qui eum quasi acceptissimum sibi misit ad regem Israel. Audivit rex Israel quod missus esset ad eum cujus lepram mundaret, et scidit vestem suam. Tunc Elisaeus propheta mandat ei: Quid est quod scidisti vestem,