comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
discurrit: libidini discurrit flectit
ge num siũ. Qui furiosus est: fexo
adorat iram genu. Q ui mammonã
suspicit. et d̃s eiꝰ est uenter: flectit
genu auaritiȩ atq luyuriȩ. Et qͥd
me necesse ẽ. singi̾a ꝑagrare: Totiẽ
drabolo filectimꝰ genu: quotienscũq
peccamus. Hȩc aut spĩtaliter expo¬
nentes. non statim iuxta litterã
orandi consuetudinẽ tollimus: qua
dm̃ genu posito supliciter ad oramꝰ
fixoq in terram poplite magis qđ
ab eo poscimus impetramꝰ. Legimꝰ
enĩ et paulum in littoie sic orasse:
et geniculationes in oratiõe p̃ceptas
Sed sicut illud edificat simplices:
sic uerã geniculationẽ ẽẽ docemus
in animo. quia multi corporale flec¬
tentes genu: animȩ nequaꝙͣ popli¬
erecto dm corpore dep̾cantes: ma¬
gis se animo curuauerunt. Porro
qͦd sequit᷑ ad patrem. ex quo omĩs
paternitas in celis et in terra no¬
minat᷑. non ut in latinis codicibꝰ

Expanded text:
discurrit, libidini flectit discurrit, libidini flectit genu suum. Qui furiosus, flexo adorat iram genu. Qui mammonam suspicit, et Deus ejus est venter, flectit genua avaritiae atque luxuriae. Et quid me necesse est singula peragrare? Toties diabolo flectimus genu, quotiescumque peccamus. Haec autem spiritualiter exponentes, non statim juxta litteram orandi consuetudinem tollimus, qua Deum genu posito suppliciter adoramus, et fixo in terram poplite, magis quod ab eo poscimus, impetramus. Legimus enim et Paulum in littore sic orasse, et geniculationes in oratione praeceptas . Sed sicut illud aedificat simplices: sic veram geniculationem esse docemus in animo; quia multi corporale flectentes genu, animae, nequaquam poplierecto Deum corpore deprecantes, magis se animo curvaverunt. Porro quod sequitur, ad Patrem ex quo omnis paternitas in coelis, et in terra nominatur, non ut in Latinis c
Abbreviated transcription (Latin):
et infernoꝵ. non ad genua corporis.
sed ad subiectionẽ mentis. et inclina¬
tionem animȩ. cordisq obsequium
ꝑtiuet. terrę se coequantis. ut psal¬
mista quoq canit dicens. Ad hesit
paium̃to anima mea. Les enĩ spi¬
ritalis et incorporea anima. rei cor¬
porali pauimento quomodo potuit
ad herere: Esto quippe in nomine
iħu flectant genu terrestria. nun¬
quid et angłos cęterasq uirtutes
quȩ in cęlestibus ꝑseuerant possumꝰ
affirmare speciem hab̾e corpoream.
ut in nomine eiꝰ flectant genu. uł apd
inferos aĩmas uincłis corporis lib̾atas.
genu quod non habent et̃ fieruras:
Quomodo gͥ quicumq subiectꝰ
est saluatori. stectere ei genu dr:
sic qui peccati seruus est. et habet
sp̃m̃ seruitutis iterũ in timore. genu
scribit᷑ flexisse peccatũ. Reliqui mͥ
ait drĩs. septem milia uiroꝵ qui
non curuauert̃ genua ante baal.
ydola scilicet atq peccata. Qui for¬
nicatoi est. et ꝑlupanaria scortaꝙ

Expanded text:
et infernorum , non ad genua corporis, et infernorum , non ad genua corporis, sed ad subjectionem mentis et inclinationem animae, cordisque obsequium pertinet, terrae se coaequantis, ut Psalmista quoque canit, dicens: Adhaesit pavimento anima mea . Res enim spiritualis et incorporea anima, rei corporali pavimento quomodo potuit adhaerere? Esto quippe in nomine Jesu flectant genu terrestria: numquid et angelos caeterasque virtutes, quae in coelestibus perseverant, possumus affirmare speciem habere corpoream, ut in nomine ejus flectant genu? vel apud inferos animas vinculis corporis liberatas, genu quod non habent, esse flexuras? Quomodo 599 igitur quicumque subjectus est Salvatori, flectere ei genu dicitur: sic qui peccati servus est, et habet spiritum servitutis iterum in timore, genu scribitur flexisse peccato. Derelinquit mihi, ait Dominus, septem millia virorum, qui non curvaverunt genua ante Baal , idolo scilicet atque peccato. Qui fornicator est, et per lupanaria scortaque
Abbreviated transcription (Latin):
et liberat. Sꝑamꝰ aũt qr et libera¬
turus sit. Quantũ putas eum tri¬
bulationũ pondus urgebat ut
diceret. qͥ de tantis et talibus mor¬
ib lib̾auit nos: Recte gͥ petit
it deficiat fides ephesioꝵ. in pres¬
suris suis atq angustiis. quas ꝓpt̾a
patit᷑ quia ephesiis exangłũ p̃dica¬
bat. Quȩ quidem pressurȩ funt:¬
apud incredulos penȩ sunt: apud
fideles gła atq uictoria. quia uicis¬
se est aduersariis in angustiis non
cessisse. PNopterea curuo genua
ex quo õmĩs paternitas in cęlis et
in terra nominat᷑. Quomodo in su¬
ꝑioribus demonstratũ est ad effigiem
corporalium luminũ eẽ ocłos spĩtales:
tium sic nc̃ intelligendũ alia ẽẽ ex¬
teriors hominis genua. alia interi¬
oris. Et enĩ illud qđ dr in ysaia
confortamini manus dimisse et
genua dissoluta. et in alio loco ipse
apłs. ut in nomine inquit iħu om̃e
genu flectat᷑ cȩlestium terrestrium

Expanded text:
et liberat: speramus autem, quia et liberaet liberat: speramus autem, quia et liberaturus sit . Quantum putas eum tribulationum pondus urgebat, ut diceret: qui de tantis et talibus mortibus liberavit nos? Recte igitur petit, ne deficiat fides Ephesiorum in pressuris suis atque angustiis, quas propterea patitur, quia Ephesiis Evangelium praedicabat. Quae quidem pressurae apud incredulos poenae sunt, apud fideles gloria atque victoria, quia vicisse, est adversariis in angustiis non cessisse. Propterea curvo genua ex quo omnis paternitas in coelis, et in terra nominatur. Quomodo in superioribus demonstratum est, ad effigiem corporalium luminum esse oculos spirituales: sic nunc intelligendum, alia esse exterioris hominis genua, alia interioris. Etenim illud quod dicitur in Isaia: Confortamini manus dimissae, et genua dissoluta . Et in alio loco ipse Apostolus: Ut in nomine, inquit, Jesu, omne genu flectatur, coelestium, terrestrium,
Abbreviated transcription (Latin):
iniquos. pacem peccatoꝵ uidens. et
reliqua. suꝑ quȩ infert. Ego autẽ
din. Ergo sine causa iustificaui cor
meũ. et laui inter innocentes manꝰ
meas: et factus sum fiagellatꝰ tota
die. Non itaq mirum est. si plurib
paulo angustiis in epheso et in asia
coartato ephesii temptabant᷑: et ha¬
bebant uecessariũ orationum eius
auyilium ne deficerent in p̾ssuris
illius. Quod aut̃ in epheso et in asia
fuerit apłs plura ppessus. scriptũ
gis de ipsius pauli discimus epłis
in quib ait. Si uirta hominem
ad bestias pugnaui in epheso. qͥd
mͥ ꝓdest. si mortui non resurguis:
Et in scđa ad corinthios. Nolo uos
ignorare fr̃s de tribulatiõe nr̃a
quȩ facta est in asia: qr supͣ mo¬
dum. et suꝑ uirtutem aggraua¬
ti sumus. ita ut desperaremus
atiam uiuere. Sed ipsi in nobis¬
met ipsis responsum mortis habu¬
imꝰ. ut non confidentes essemꝰ in
nob̾. s in dõ qui suscitat mortuos
qui de talib mortibꝰ liberauit nõ

Expanded text:
iniquis, pacem peccatorum videns , et iniquis, pacem peccatorum videns , et reliqua. Super quae infert: Ego autem dixi: ergo sine causa justificavi cor meum, et lavi inter innocentes manus meas, et factus sum flagellatus tota die. Non itaque mirum est, si pluribus Paulo angustiis in Epheso, et in Asia coarctato, Ephesi tentabantur, et habebant necessarium orationum ejus auxilium, ne deficerent in pressuris ejus. Quod autem in Epheso et in Asia fuerit Apostolus plura perpessus, scriptum gis de ipsius Pauli Epistolis discimus, in quibus ait: Si juxta hominem ad bestias pugnavi in Epheso, quid mihi prodest, si mortui non resurgunt ? Et in secunda ad Corinthios: Nolo vos ignorare, fratres, de tribulatione nostra, quae facta est in Asia: quia super modum, super virtutem aggravati sumus, ita ut desperaremus etiam vivere: sed ipsi in nobismetipsis responsum mortis habuimus, ut non confidentes essemus in nobis, sed in Deo qui suscitat mortuos, qui de talibus mortibus liberavit nos,
Abbreviated transcription (Latin):
Dicat aliquis. Si fuissent ephesi
in angustiis constituti: recte pau¬
lus ꝓeis poterat dep̃cari. ne defice¬
rent. atq lassescerent. Nc̃ uͦ ridici¬
lum ẽ. paulo in tribulationib po¬
sito. rogare eũ ne ephesii in suo
labore deficiant. Sed ad hanc que¬
stiunculam dissoluendam illud
sumet᷑ exemplũ : temptationẽ uĩ
in carne mea non spreuistis neq ah¬
iecistis. Ostendit᷑ siquidem in hor
dicto: qđ in carne pauli aliis sit
nata temptatio. Considemꝰ tocius
mundi homines. & qͥd incommun
de omĩb loquor. eos qui in xp̃m pl¬
tant᷑ credẽ discuttamus : et uidel¬
mꝰ hac eos uł. maxime questione d¬
tari. quare scĩs uiris et do seru¬
entib. multa aduersa ueniant.
contra scelerati. impii. parricid
floretint. uigeant. sint diuites.
potentes. Quoꝵ uerba sub sua ꝑ¬
sona dđ exprimens ait. Quã bol
õs isrł: rectis corde. Mei uͦ pens
moti sunt pedes. pene effusi sunt
gressus mei: qm̃ emulatus sum suꝑ

Expanded text:
Dicat aliquis: Si fuissent Ephesi Dicat aliquis: Si fuissent Ephesi in angustiis constituti, recte Paulus pro eis potuerat deprecari, ne deficerent atque lassescerent: nunc vero ridiculum est, Paulo in tribulationibus posito, rogare cum, ne Ephesi in suo labore deficiant. Sed et ad hanc quaestiunculam dissolvendam, illud sumetur exemplum: Tentationem vestram in carne mea non sprevistis, neque abjecistis. Ostenditur siquidem in hoc dicto, quod in carne Pauli aliis sit nata tentatio. Consideremus totius mundi homines et quid in commune de omnibus loquor, eos qui in Christum putantur credere, discutiamus, et videbimus hac eos vel maxime quaestione tentari, quare sanctis viris et Deo servientibus, multa adversa eveniant, et contra scelerati, impii, parricidae floreant, vigeant, sint divites et potentes. Quorum verba sub sua persona David exprimens ait: Quam bonus Deus Israel rectis corde. Mei vero pene moti sunt pedes: pene effusi sunt gressus mei. Quoniam aemulatus sum super
Abbreviated transcription (Latin):
ait. peto ne deficiã in tribulatiõib
meis ꝓ uob̾. Totum enĩ qđ patioi.
quod tribulor. qđ coartor. ur̃ȩ sa¬
lutis est causa: dum uob̃ euangłm
locutꝰ est: ut pluraliter tribulati¬
onũ numero. głam subiungeret
singłarem. et diceret in tribulati¬
forte quia latinus et ꝑhyꝑbaton uł
ad fiductam. uł accessum. uł ad fi¬
dem hoc estimet ẽẽ referendum &
dicat in quo habemꝰ fiduciã. et
accessum et fidemꝰ. q̃ fiducia acces¬
sus et fides: ur̃a est gła. Sed ma¬
gis suꝑior sectandus est sensus.
sit ꝓpter quod peto ne deficiatis¬
in tribulationib meis ꝓ uobis. qui
est gła ur̃a illud exponi quod pri
ephesiis petat: ne in p̃ssuris apłi
lassescant. atq deficiant. Si qͥdem
et ea quȩ sequunt᷑. huic magis sen¬
sui congruunt. ꝓpterea curuo
xp̃i: ut det uob̾ sedm diuitias
grẽ suȩ uirtutẽ confortari. Neci¬
sariam quippe habebant fortitu¬
dinẽ ne in tribulatioĩb uinc̾ent᷑.

Expanded text:
ait: Peto, ne deficiam in tribulationibus ait: Peto, ne deficiam in tribulationibus meis pro vobis. Totum enim quod patior, quod tribulor, quod coarctor, vestrae salutis est causa, dum vobis Evangelium locutus est, ut plurali tribulationum numero, gloriam subjungeret singularem, et diceret: In tribulatiforte quis altius et per hyperbaton, vel ad fiduciam, vel ad accessum, vel ad fidem hoc existimet esse referendum, et dicat, in quo habemus fiduciam, 597 et accessum, et fidem. Quae fiducia, accessus et fides, vestra est gloria. Sed magis superior sectandus est sensus. sit: Propter quod peto, ne deficiatisin tribulationibus meis pro vobis, quae est gloria vestra, illud exponi quod pro Ephesiis petat, ne in pressuris apostoli lassescant atque deficiant. Siquidem et ea quae sequuntur, huic magis sensui congruunt. Hujus rei i, ut det vobis secundum divitias gloriae suae virtute confortari. Necessariam quippe habebant fortitudinem, ne in tribulationibus vincerentur.
Abbreviated transcription (Latin):
iuste uixerit : credet in eũ iusticiam
Nec opus est plura dicere: cũ fre¬
quenter mͥ necessitas incubuerit
de xp̃o similiter disserendi. PRoy¬
ter quod peto ne deficiatisintri¬
bulatioĩb meis ꝓ uob̾: quȩ est gła¬
ur̃a. Id qđ latinus translator exp̃s¬
sit ne deficiatis: potest uixta greci
sermonis ambiguitatẽ & ita legi.
ne deficiam: ut sit sensus ꝓpter
qđ peto ne deficiam in tribulatio¬
apłs rogat. et a dño magnoꝑe de¬
p̃catur: ne deficiat in p̃ssuris suis.
Uidebat quippe se de iherłm usq ad
hylliricum eu̾głm p̃dicasse isse Ro¬
mam. ad hyspanias uł ꝑrexisse. uł
ire disponere. totus mundus ad
doctrinam ipsius de potestate prin¬
replebant᷑. Ob quam causam omĩs
exercitus demonũ. omĩs turba im¬
micarum fortitudinum. contra ip¬
sum factao cuneoi dimicabat ut ꝑ
tribulationes et angustias eu̾głum
xp̃i desineret p̃dicare: et lassus ali¬
quando requiesceret. Hoc ẽ ita qđ

Expanded text:
juste vixerit, credit in eum justitiam. juste vixerit, credit in eum justitiam. Nec opus est plura dicere, cum frequenter mihi necessitas incubuerit de Christo similiter disserendi. Propter quod peto, ne deficiatis in tribulationibus meis pro vobis, quae est guod nunc Latinus translator expressit, ne deficiatis, potest juxta Graeci sermonis ambiguitatem et ita legi, ne deficiam. Ut sit sensus: Propter quod peto, ne deficiam in tribulatioApostolus rogat, et a Domino magnopere deprecatur, ne deficiant in pressuris suis. Videbat quippe se de Hierusalem usque ad Illiricum Evangelium praedicasse, isse Romam, Hispaniam perrexisse, vel ire disponere, totus mundus ad doctrinam ipsius, de potestate prinreplebantur. Ob quam causam omnis exercitus daemonum, omnis turba inimicarum fortitudinum contra ipsum facto cuneo dimicabat, ut per tribulationes et angustias Evangelium Christi desineret pquando requiesceret. Hoc est itaque quod
Abbreviated transcription (Latin):
tam. Et utiq uixta illos. si creata
est: nata ẽẽ non potuit. Si autem
ata: In quo habemꝰ fidutiam ꝙ
iccessum in confidentia ꝑ fidem eiꝰ.
ichil nob̾ ita potest ad dm̃ p̃b̾e
uu ciam et conscientiȩ puritaten
de qua dr. si conscientia nos non
rep̃henderit confidentiam habemus
dutiam ad dm̃. sic et accessum ut
nr̃ at eum sensus accedat. et dili¬
gentiꝰ contemplet᷑: et aliquid sibi
de eiꝰ maiestate assumat et uendicet:
et quasi de radiis solis calorem quen¬
dam splendoremq luminis mutuet᷑
et dicat: signatum est suꝑ nos lum̃
uultus tui dñe. Magnũ est gͦ non
solum nos habere fiduciam. sed hab̾e
eã in confidentia. nec tantũ habere
accessus principium et ougo fides in
xp̃o est. Qui gͥ omĩa ratione et ordi¬
ne facit : iste credit in xp̃m sermo¬
nẽ atq rationem. Qui sapientiam
potuerit cõp̃hende : credit in xp̃m
sapientiam. Qui intelleyerit ueri¬
tatem: credit in xpm̃ ueritatẽ. Qui

Expanded text:
tam. Et utique juxta illos creata tam. Et utique juxta illos creata est, nata esse non potuit. Si autem ata? In quo habemus fiduciam, et accessum in confidentia per fidem ejus. Nihil nobis ita potest ad Deum praebere fiduciam, et conscientiae puritatem, de qua dicitur: Si conscientia nos non reprehenderit, confidentiam habemus duciam ad Deum: sic et accessum, ut noster ad eum sensus accedat, et diligentius contempletur, et aliquid sibi de ejus majestate assumat et vindicet, et quasi de radiis solis, calorem quemdam splendoremque luminis mutuetur et dicat: Signatum est 596 super nos lumen vultus tui, Domine . Magnum est ergo non solum nos habere fiduciam, sed etiam habere eam in confidentia. Nec tantum habere accessus, principium et origo, fides in Christo est. Qui igitur omnia ratione et ordine facit, iste credit in Christum sermonem atque rationem: qui sapientiam potuerit comprehendere, credit in Christum sapientiam: qui intellexerit veritatem, credit in Christum veritatem: qui
Abbreviated transcription (Latin):
presepe intueris infantem: s angłos
simul ausculta laudantes. Herodes
ꝑsequit᷑: sed ad oiant magi. Igno¬
rant pharisei: s stella demonstrat.
Daptitatur a seruo: sed uox de suꝑ
nĩ intonant̃ auditur. Aquis mer¬
gitur. sed columba descendit: ĩ mo
sp̃e in columba. Ad passionem ue¬
nit. et pati timet. et uult transire
calicem: et petrũ qr calicem tune¬
bat accusat. Qd hac stulticia pru¬
dentiꝰ. uarietate distinctiꝰ. sapientia
ndinẽ iuncturãq sermonis et ȩccłia
facta intelligi possit: et t̾i pͥooeͤ¬
cie. id est ꝓpositio quam nos gen̾e
neutrali in latino sermone ꝓpositũ
habemus exp̃ssam. tam̃ sapientiam
magis in xp̃o facta potest resonare
ꝙͣ cȩt̾a. Fatuum quippe dĩ sapientiꝰ
sticos intellectus dr. facta sapien¬
tia intelligant arriani frustra se
de illo testimonio głari. in quo sa¬
pientia in utio uiarũ dĩ. crea¬
tam se et genitam loquit᷑ et funda¬

Expanded text:
praesepe intueris infantem: sed angelos praesepe intueris infantem: sed angelos simul ausculta laudantes. Herodes persequitur, sed adorant Magi . Ignorant Pharisaei, sed stella demonstrat. Baptizatur a servo: sed vox desuper Dei intonantis auditur . Aquis mergitur: sed columba descendit, immo Spiritus in columba . Ad passionem venit, et pati timet, vult transire calicem, et Petrum quia calicem timebat, accusat. Quid hac stultitia prudentius, varietate distinctius, sapientia ordinem juncturamque sermonis, et Ecclesia facta intelligi possit, et πρόθεσις, id est, propositio quam nos genere neutrali in Latino sermone propositum habemus expressam: tamen sapientia magis in Christo facta potest resonare quam caetera. Fatuum quippe Dei sapientiussticos intellectus dicitur facta sapientia , intelligant Ariani frustra se de illo testimonio gloriari, in quo sapientia in initio viarum Dei creatam se et genitam loquitur et funda
Abbreviated transcription (Latin):
uidet᷑ in xp̃o. Si autẽ principatibus
quidam principem aeris istius et
angłos eiꝰ interp̃tant᷑ ignota fuit mul¬
tiplex sapientia deiꝰ quȩ nunc eis
ꝑ ȩccłiam reuelata est quantomago
patriarchis et ꝓpħis ignota fuit
quos supra non ignorasse mysten¬
um xp̃i. sed ita ut apłos uescisse
monstrauimus: Multiplex qͥppe
potestatib reuelata est. ꝙͣ olim ds
futuram in sua mente decreuent
et nc̃ eẽ ꝑfectam. ex eo qđ uidemꝰ
agnoscimus. Crux itaq xp̃i non
solum nob̾ sed et angłis cunctisq
in cȩlo uirtutib ꝓfuit : et aꝑutt
sacram̃tũ qđ antea nesciebant.
Deniq ad cęlum cum corpoie do¬
minũ reuertentẽ mirantur et
dicunt. Quis est iste qui ascendn
de edom. ful uida uestimenta euss
ex bosor. sic formosus in stola can¬
dida: Et in alio loco. Quis est isti
simplicem fidem. sed multiplicem
et multifariam ẽẽ sapientiam. i
ñ solum uaria sit. set multa uat¬
etate distincta. Respicis cunas
uide pariter et celum. U̾ agientem in

Expanded text:
 principibus quidam principem aeris istius et angelos ejus interpretantur, ignota fuit multiplex sapientia Dei, quae nunc eis per Ecclesiam revelata est, quanto magis patriarchis et prophetis ignota fuit, quos supra non ignorasse mysterium Christi, sed ita ut apostolos, nescisse monstravimus? Multiplex quippe potestatibus revelfuturam in sua mente decreverat, et nunc esse perfectam, ex eo quod videmus, cognoscimus. Crux itaque Christi non solum nobis, sed et angelis cunctisque in coelo virtutibus profuit, et aperuit sacramentum quod antea nesciebant. Denique ad coelum 595 cum corpore Deum revertentem mirantur, et dicunt: Quis est iste qui ascendit de Edom, fulvida vestimenta ejus ex Bosor, sic Al. hic formosus in stola candida . Et in alio loco: Quis est iste  in Ecclesia esse simplicem fidem, sed multiplicem et multifariam esse sapientiam, ut non solum varia sit, sed multa varietate distincta. Respicis cunas Christi: vide pariter et coelum. Vagientem in
Abbreviated transcription (Latin):
tale et in alia epła siquis tamen
eam recipit: prudentibus quibq
lectoribus paulus subindicat di¬
cens. hi om̃s testimoniũ accipien¬
tes ficłi. ñ retulert̃ ꝓmissionem.
d̾o ꝓ nob̾ meliꝰ quid ꝓuidente: ut
ñ absq nob̾ consummarent᷑. Prop¬
terea et uniuersa creat᷑a conge¬
miscit nob̾cũ. qui in tab̾nacło isto
in gemiscimꝰ et condolet. qui a timo¬
re di in utero concepimꝰ et dolemꝰ.
subiecta ẽ liberet᷑: et fiat unus
pastor et unꝰ grex: et oratio dñi cõ¬
pleat᷑ dicentis. fiat uoluntas tua¬
sieut in erlo: ita et in terra En¬

Expanded text:
tale et in alia Epistola si quis tamen tale et in alia Epistola si quis tamen eam recipit prudentibus quibusque lectoribus Paulus subindicat, dicens: Hi omnes testimonium accipientes fidei, non retulerunt promissionem, Deo pro nobis melius quid providente: ut non absque nobis consummarentur . Propterea et universa creatura congemiscit nobiscum, qui in tabernaculo isto ingemiscimus, et condolet, qui a timore Dei in utero concepimus et dolemussubjecta est, liberetur, et fiat unus pastor et unus grex: et Oratio Domini compleatur dicentis: Fiat voluntas tuasicut in coelo et in terra . Er
Abbreviated transcription (Latin):
ut duos conderet in semet ipso in
unum nouũ hominẽ: E qđ magis
uidet᷑ superiori de iudeis atq gen¬
tilibus sensui conuenire: sic sua¬
hominem iuyta imaginẽ et simi¬
litudinẽ di factũ eandem post re¬
conciliationẽ formam recepturum
quam et nc̃ angłi habent: et ipse
ꝑdidit. N ouum aut̃ hominem
habitaturus ẽ. in nouo mundo¬
quando erit celum nouum et ter¬
ra noua. et bibiturus est. calicem
INũ nouum in regno dĩ: et can
de bit. Lilud quoq qđ alibi scribi¬
t᷑. ecce facio noua quȩ nẽ orientur
sic sentiet: ut principium in no¬
uatioĩs in p̾senti scło fieri estimet::
cȩterũ ꝑfectam consum matamq
nouitatem. nec dum in isto putet
scło posse compleri. Et quomodo
nẽ ꝑ pseculum uidemꝰ in enigma¬
te tunc autẽ facie ad faciem: sic &
in staurationẽ noui hoĩs. te̾ plene
ꝑfecteq complendam. cũ cȩ lestia ter¬
renaq fuerint copłata. & in uno
spũ et sensu eademq sententia.
accesserimꝰ ad patrem. A escio quid

Expanded text:
Ut duos conderet in semetipso in unum novum hominem, magis videtur superiori de Judaeis et Gentibus sensui conhominem 345 juxta imaginem, et similitudinem Dei factum, eamdem post reconciliationem formam recepturum, quam et nunc Angeli habent, et ipse perdidit. Novum autem hominem habitaturus est in noquando erit coelum novum et terra nova , et bibiturus est calicem Jesu novum in regno Dei , et cantdebit. Illud quoque quod alibi scribitur: Ecce facio nova quae nunc orientur , sic sentiet, ut principium innovationis in praesenti saeculo fieri existimet. Caeterum perfectam consummatamque novitatem, necdum in isto putet saeculo posse compleri. Et quomodo nunc per speculum videmus in aenigmate, tunc autem facie ad faciem : sic et instaurationem novi hominis tunc plene perfecteque complendam, cum coelestia terrenaque fuerint copulata, et in uno spiritu, et sensu eademque sententia, accesserimus ad Patrem. Nescio quid
Abbreviated transcription (Latin):
locus aduersum eos uł maxime si¬
eit qui diuersas naturas nitunt᷑
introducere. Quomͦ enĩ ꝑegrini
fac̾ti sunt ciues scõꝵ. et quomodi
domestici di fuerunt quondã ali¬
enati a conuersatiõẽ isrł. si ñ potet¬

Expanded text:
locus adversum eos vel maxime facit, qui diversas naturas nituntur introducere. Quomodo enim peregrini facti sunt cives sanctorum, et quomodo domestici Dei fuerunt quondam alienati a conversatione Israel, si n
Abbreviated transcription (Latin):
Hum̾a annos tuos⁊ pudebit eadem uelle q̃ uolu¬
eras puer. ead̾e parare. Hoc deniq tibi circa diẽ¬
mortis presta. Moriant᷑ ante re uecia. Sola u̾tꝰ¬
enut᷑. ⁊ puto si uenalis eẽf non ͭ ͭ e emptorem.
uult. Bephendas te opoitet añ ꝗͣ emendes.

Expanded text:
umera annos tuos, et pudebit eadem velle, quae volueras puer, eadem parare. Hoc denique tibi circa mortis diem praesta: moriantur ante te vitia. Dimitemitur. Et puto, si venalis esset, non haberet emptorem. vult; deprehendas te oportet, antequam emendes.
Abbreviated transcription (Latin):
patiebatur paulus e nimio amore xp̃i
ut eum semꝑ quẽ diligebat etiã suꝑ¬
flue & extra ordinarie nominaret. qd̾
positũ in quo ordinẽ dep̃henditur tur¬
basse sententie: et anteriorem ꝓpositi¬
onẽ reliquisse pendentẽ. Neq uero
parua laus ephesioꝵ est: ñ p̃dicatio¬
nem. sed uerbum ueritatis audisse. Si¬
quidem inter p̃dicationẽ & uerbum
ueritatis multam ẽẽ distantiã. & in alia
ppła legimꝰ. Et uerbum inquit meũ
sp̃dicatio mea ñ in ꝑsuasibilib hu¬
mane sapientiȩ uerbis: sed in ostensiõe
sp̃e et uirtutis. Queramꝰ diligentius
ubi alibi scriptũ sit. qđ uerbum qͥs
iudierit ueritatis. ut ex collatiõe eoꝵ
possit ꝑspicue pauli sensus aperiri:
ubi quoq euangłium nominatũ sit.
siue cũ addimento siue absolute. Uerbi
gr̃a. Cum ad ditamento ȩuugłiũ meum.
num: uł qđ nc̃ dicit᷑ ad ephesios euan

Expanded text:
patiebatur Paulus de nimio amore Christi, patiebatur Paulus de nimio amore Christi, ut eum semper quem diligebat, etiam superflue et extraordinarie nominaret. Quod ppositum, in quo ordinem deprehenditur turbasse sententiae, et anteriorem propositionem reliquisse pendentem. Neque vero parva laus Ephesiorum est, non praedicationem, sed verbum veritatis audisse. Siquidem inter praedicationem et verbum veritatis multam esse distantiam, et in alia Epistola legimus: Et verbumea, non in persuasibilibus sapientiae verbis, sed in ostensione spiritus et virtutis . Quaeramus 560 diligentius, ubi alibi scriptum sit, quod verbum quis audierit veritatis, ut ex collatione eorum possit perspicue Pauli sensus aperiri: ubi quoque Evangelium nominatum sit, sive cum additamento, sive absolute. Verbi gratia cum additamento, Evangelium meum , num ; vel quod nunc dicitur ad Ephesios
Abbreviated transcription (Latin):
nec diabolus et angłi eiꝰ poter at
negare regnantẽ ẽẽ sperantes ses ñ
in laudem głȩ eiꝰ. qđ quidem & nue
ex parte uidemꝰ expleri: quia alid
sit merces eiꝰ qui uoluntate seque
dm̃. alia qui necessitate. Uerunsai
at et̃ sꝑans et ante sꝑans quod ẜ
diuersitate spei. diuersa sint p̃mia
recepturi. Iii quo et nos audito
uerbo ueritatis. ȩuangłii salutis ur̃e
in quo credentes signati estis sp̃u
sc̃o ꝓmissionis. In quo haut dubi¬
um quin in xp̃o. inter ceteros qui
audierunt uos quoq ephesii uerbũ
ueritatis audistis euũgłum salutis
ur̃ȩ: cui credendo signati estis sp̃
reꝓmissionis sc̃o. Uidet᷑ autẽ uixta
ordinẽ lectionis non stare sententia:
nec ei qđ p̾latum est in quo et uos
audito uerbo ueritatis ȩuangłio sa¬
lutis ur̃e redditũ aliquid quod seqͣ¬
tur. qr statim scodo ponit᷑ in quo. lã
quia suꝑfluum ẽ sublatũ ẽ medio po¬
test textum redde̾ lectioni. Hoc aũ

Expanded text:
nec diabolus, et angeli ejus poterunt negare regnantem, esse sperantes: sed non in laudem gloriae ejus. Quod quidem et nunc ex parte videmus expleri, quia alia sit merces ejus, qui voluntate sequatur Deum, alia qui necessitate. Verumtameiat, et sperans, et ante sperans, quod pro diversitate spei diversa sint praemia recepturi. In quo et vos audito verbo veritatis Evangelii salutis vestrae, in quo et credentes signati estis Spiritu sancto promissionis. In quo: haud dubium quin in Christo. Inter caeteros qui audierunt, vos quoque, Ephesii, verbum veritatis audistis, Evangelium salutis vestrae, cui credentes, signati estis spiritu repromissionis sancto. Videtur autem juxta ordinem lectionis non stare sententia, nec ei quod praelatum est: In quo et vos audito verbo veritatis Evangelii salutis vestrae, redditum aliquid quod sequatur, quia statim secundo ponitur, in quo. quod quia superfluum est, sublatum e medio potest textum reddere lectioni. Hoc autem
Abbreviated transcription (Latin):
consilii uult saluari om̃s. et in agni¬
tionem ueritatis uenire. Sed quia nul¬
lus absq ꝓpria uoluntate saluatur:
liberi enim arbitrii sumus. uult nos
bonum uelle: ut cũ uoluerimus uelit
in nob̾ et ipse suum implere consilium
I rͦ ot ee. ẽet manifestior sensus: eos
qui sꝑauerunt in xp̃o sorte uoeatos

Expanded text:
consilii, vult salvari omnes, et in agniconsilii, vult salvari omnes, et in agnitionem veritatis venire . Sed, quia nullus absque propria voluntate salvatur liberi enim arbitrii sumus, vult nos bonum velle, ut cum voluerimus, velit in nobis et ipse suum implere consilium.τες, esset manifestior sensus, eos qui speraverunt in Christo, sorte vocatos
Abbreviated transcription (Latin):
ad partẽ dñi ẽẽ trans latos. Et illi qͥdem
aliena et sibi uł com missa uł usurpata
tenuerunt: iste uͦ recepit sua. et ascen¬
dens in altum captiuam duxit cap¬
tiuitatem. id ẽ eos qui ante capti fue¬
rant in ꝑditionem. ipse cepit ad uitam
ut reduceret in excelsum. et qͦdam mͦ
ẽ capta captiuitas. dũ ꝑ sed̾am captiui¬
stat̃
qui prius capti fuerant liberantur.
Considerantum quod et hic n p oop¬
natio et ꝓpositum si mul posita sint
in mundo fiunt dei uoluntate et con¬
silio ꝑagantur: alioquin et mala deo
poterunt imputari. sed quo uniuersa
quȩ facit. consilio faciat et uoluntate.
quod scilicet et ratione plena sint et
potestate facientis. Nos uero homines
pleraq uolumus facere consilio. sed ne¬
quaquam uoluntatẽ sequit᷑ effectus.
Illi autẽ nullus resistere potest: quin
omĩa quȩ uoluerit faciat. U ult autẽ
ea quȩ cumq sunt plena rationis atq

Expanded text:
ad partem Domini esse translatos. Et illi quidem ad partem Domini esse translatos. Et illi quidem aliena, et sibi vel commissa vel usurpata tenuerunt. Iste vero recepit sua: et ascendens in altum captivam duxit captivitatem , id est, eos qui ante capti fuerant in perditionem, ipse cepit ad vitam, ut reduceret 558 in excelsum: et quodammodo est capta captivitas, dum per secundam captivitatem qui prius capti fuerant, liberantur. Considerandum quod et hic πρnatio et propositum, simul posita sint,in mundo fiant, Dei voluntate et consilio peragantur: alioquin et mala Deo poterunt imputari; sed quo universa quae facit, consilio faciat et voluntate, quod scilicet et ratione plena sint et potestate facientis. Nos homines pleraque volumus facere consilio: sed nequaquam voluntatem sequitur effectus. Illi autem nullus resistere potest, quin omnia quae voluerit, faciat. Vult autem ea quaecumque sunt plena rationis atque
Abbreviated transcription (Latin):
cet. summa. et in uno num̃o habeo
omnia quȩ ante descripsi. Sie itaq
uniuersa mẏsteria. et omĩs dispensa¬
tio uetustatis ñ solum q̃ in terris. sed
etiã quȩ in cęlis gesta sunt in xꝑi
passione complentur. Cum enĩ semel
michi xp̃s passus fuerit et sepultus.
et resurrexerit. et ad patrem uicꝰtor
ascendit. ñ necesse habeo ueterem nu¬
merũ : qr in uno omĩa teneo. Diligent̃
attendite qđ non solum om̃s hẏstorie
scripturarum quas in terra gestas
sp̃e sẽs enumerat. sed etiã in cęlestibus
quȩ nob̾ occultȩ sunt. in xp̃i recapi¬
tulata passione teneantur.In quo
et sorte uocati sumꝰ p̾destinatĩ sedm
consilium uoluntatis suȩ. Uerbum
hereditatis et sortis ꝑ quas in xp̃i par¬
tem uenimꝰ ostendit nos de alia potesta¬
te ad aliam trans migrare. et scđm il¬
lud qđ in deutonomio scriptum ẽ qñ
diuidebat altissimꝰ gentes cũ disse¬
minaret filios adam de angłoꝵ ditiõe

Expanded text:
ucerescit, et in uno numero habebo ucerescit, et in uno numero habebo omnia quae ante descripsi. Sic itaque universa mysteria et omnis dispensatio vetustatis non solum quae in terris, sed etiam quae in coelis gesta est, in Christi passione completur. Cum enim semel mihi Christus passus fuerit, et sepultus, et resurrexit, et ad Patrem victor ascenderit: non necesse habeo veterem numerum, quia in uno omnia teneo. Diligenter attendite, quod non solum omnes historiae Scripturarum, quas in terra gestas Spiritus sanctus enumerat: sed etiam in coelestibus quae nobis ocultae sunt, in Christi recapitulata passione teneantur. In quo et sorte vocati sumus: praedestinati secundum consilium voluntatis suae. Verbum haereditatis et sortis, per quas in Christi partem venimus, ostendit nos de alia potestate ad aliam transmigrasse: et secundum illud quod in Deuteronomio scriptum est: Quando dividebat Altissimus gentes, cum disseminaret filios Adam , de angelorum ditione
Abbreviated transcription (Latin):
bo greco non usi sint translatores:
cũ istiusmodi licentia. dialectica qͦẜ
phylosophya sicut in greco habentur
assumpte sint. Nam & oratores in epy
rum ꝓpter memoriam iudicum & eoꝵ
ut quȩ prius latius disputarant. bre¬
u postea sermone cõphendant. et u nus¬
quisq recordari eoꝵ incipiat quȩ au¬
ndũ. et postea cepit ẽẽ in mundo. tã
uisibilium quã inuisibiliũ creatura¬
adam de paradiso eiectus ẽ: ꝑ salua¬
torem reuocandus erat. Quod in frab̾¬
añi crucem suam ipse portauit. Qđ̾
anson scãm comam nutriens. dalile
auꝑis dilexit amplexuis et omnia
indis sui secreta confessus ẽ. Salua¬
sunt omnia id est uniuersa in hac
mani festiꝰ fiat cotidiane consuetu¬
mis a liqđ ponamꝰ exemplum. Uerbi
ausa. uiginti denarios erogaui: rur¬
in quinq. et alios quind eci. Trigiita
quoq et ter decies: ꝑ diuersa tẽpora
dedi. Et hȩc si in unum uoluero sup¬
putare. centenarii mͥ numeri succres¬

Expanded text:
bo Graeco non usi sint translatores, bo Graeco non usi sint translatores, cum istiusmodi licentia, dialectica et philosophia sicut in Graeco habentur, assumptae sint. Nam et oratores in epilrum propter memoriam judicum et eorum ut quae prius latius disputarant, brevi postea sermone comprehendant, et unusquisque recordari eorum incipiat quae aundum, et postea esse coepit in mundo, tam invisibilium quam visibilium creaturaAdam qui de paradiso ejectus est, per Salvatorem revocandus erat . Quod in fabrDomini, crucem suam ipse portavit . Quod Samson sanctam comam nutriens, Dalilae pauperis dilexit amplexus, et omnia cordis sui secreta confessus est , Salvasunt omnia, id est, universa in hac manifestius fiat, quotidianae consuetudinis aliquod ponamus exemplum. Verbi causa: Viginti denarios erogavi, rursum quinque, et alios quindecim; triginta quoque et ter decies, per diversa tempora dedi. Haec si in unum voluero supputare, centenarii mihi numeri summa s
Abbreviated transcription (Latin):
id est ꝓpositionẽ. Inter p̾destinationꝰ
a ut̃ et ꝓpositũ hi qui solent inter
uerba discutere. hoc asserunt interi
qd p̃destinatio alieuiꝰ rei multo anti
in mente eiꝰ qui destinet qͥd futurimn
sit p̃figuret. ꝓpositũ aut̃ cũ iam iua¬
na sit machinatio. et pene eogitatio
sequat᷑ effectꝰ. Quod uͦ ait ꝓposuit n
co: ad misterium reterendum est. Si¬
quidem supra dixerat. ut notũ falt
nob̾ mystirium uoluntatis sue: qd
mysterium dispensatio ẽ. plenitudia
tempoꝵ: ut statuto tempore omĩa li¬
pleantur. Quomͦ enĩ heres quãdiu
paruulus ẽ. licet ipsius bona sint
nec dum ei debet᷑ hereditas: ita ei m¬
steriũ qd p̃destinatũ fuerat a deris
ad optionẽ filioꝵ eiꝰ ante non poturt
dispensari. nͥ suo ueniret tempore. Ii
quo et alibi in numero singłari pl¬
lusait. Ut aut̃ uenit plenitudo ta¬
poris misit d̃s filium suum qui as
uenire non potuit: nisi mysterius
temporis impleret᷑. Reca pitylis

Expanded text:
id est, propositionem. Inter praedestinationem autem, et propositum, hi qui solent inter verba discutere, hoc asserunt interesse, quod praedestinatio alicujus rei multo ante in mente ejus qui destinet quid futurum sit, praefiguret: Propositum autem, cum jam vicina sit machinatio, et pene cogitationem sequatur effectus. Quod vero ait, proposuit in eo, ad mysterium referendum est: siquidem supra dixerat: ut notum faceret nobis mysterium voluntatis suae, quod mysterium dispensatio est plenitudinis temporum, ut statuto tempore omnia compleantur. Quomodo enim haeres quamdiu parvulus est, licet ipsius bona sint, tamen necdum ei debetur haereditas : ita et mysterium quod praedestinatum fuerat a Deo in adoptionem filiorum ejus, ante non potuit dispensari, nisi suo veniret tempore. De quo et alibi numero singulari Paulus ait: Ut autem venit plenitudo temporis, misit Deus Filium suum : qui ante venire non potuit, nisi mysterium temporis impleretur. Recapitulare
Abbreviated transcription (Latin):
compellim᷑ mutare ordinem lec̾tionis.
redemption̾ẽ ꝑ sanguinem ipsius re¬
missionẽ peceatoꝵ: sca̾m diuitias gr̃e
eiꝰ quȩ habundauit in nob̾ in omni
sapientia et prudentia: ut cñ huc¬
usq distinxerimꝰ. qđ scilicet omnis
sapientia et prudentia. ad suꝑiora
ungant᷑ : de inceps inferamꝰ: notum
faciens nob̾ mysteriũ uoluntatis sue
seãm placitum suum. Dotest aut̃ &¬
hac manente sententia. qđ ex parte
uideant. & ex parte ꝓpħetent. nunc in omi
sapientia et prudentia dici reuelatũ
eis ẽẽ mysteriũ: ñ quo ipsi in omni
sapientia et prudentia mysteriũ di¬
dicerint: sed ds in omĩ sapientia sua
atq prudentia iuxta qđ conseqͥ pot̾as¬
eis mysterium reuelauit. e cridim
placitũ suum quod ꝓposuit in eo in

Expanded text:
compellimur mutare ordinem lectionis, compellimur mutare ordinem lectionis, redemptionem per sanguinem ipsius, remissionem peccatorum, secundum divitias gratiae ejus, qua abundabit in nobis in omni sapientia et prudentia, ut cum hucusque distinxerimus, quo scilicet, omni sapientia et prudentia, ad superiora jungantur, deinceps inferamus: notum faciens nobis mysterium voluntatis suae secundum placitum suum. Potest autem et hac manente sententia, quod ex parte videant, et ex parte prophetent, nunc in omni sapientia et prudentia, dici revelatum eis esse mysterium. Non quo ipsi in omni sapientia et prudentia mysterium didicerint, sed Deus in omni sapientia sua atque prudentia, juxta quod consequi poteis mysterium revelaverit. 556 Secundum pla
Abbreviated transcription (Latin):
sione credentes quȩ ẽ stulticia non cre¬
dentib. sapientiam possideamꝰ atq pru¬
dentiam : deinde qd ꝑscripturas suas
nob nota fecerit uniuersa mysteria. Quo¬
modo primum cęlũ et terram machi na¬
tus sit. & omĩa quȩ intra ea sunt fec̾it
ordinauerit. atq distinxerit: ut plasma¬
Eꝰ ho. & usq ad passionẽ. xp̃i mundus
impletus sit. et quo modo ex uisibili¬
b ea quȩ sunt inuisibilia cognosean¬
tur. ad extremũ quod etiã ea quȩ in
terra sunt sapientia indigeant ato
prudentia. Quotus enĩ quisq nr̾m
scit quid sit illud qd̾ aues in aera su¬
spendat. pisces in fiuetib ñ necet:
hominũ grissus ꝓmoueat: rabiem in¬
citet bestiarum: S qui diligens lector
est statim nobis illud opponit. Si ex par¬
te cognoseit paulus. & ex parte ꝓpħat
et ne uidet ꝑ specłm & in enigmate.
quomͦ uł ipsi uł ephesiis in omĩ sapi¬
entia atq prudentia đͦi myst̾ium
reuelatum est: Hac itaq necessitate

Expanded text:
edentes quae est stultitia non credentibus sapientiam possideamus atque prudentiam. Deinde quod per Scripturas suas nobis nota fecerit universa mysteria: quomodo primum coelum, et terram machinatus sit, et omnia quae intra ea sunt, fecerit, ordinarit atque distinxerit: ut plasmatus homo, et usque ad passionem Christi mundus impletus sit, quomodo ex visibilibus ea quae sunt invisibilia cognoscantur. Ad extremum, quod etiam ea quae in terra sunt, sapientia indigeant atque prudentia. Quotus enim quisque nostrum scit quid sit illud quod aves in aera suspendat, pisces in fluctibus, nec non hominum gressus promoveat, et rabiem incitet bestiarum? Sed qui diligens lector est, statim nobis illud opponet: Si ex parte cognoscit Paulus, et ex parte prophetat, et nunc videt per speculum in aenigmate , quomodo vel ipsi, vel Ephesiis, in omni sapientia atque prudentia Dei mysterium revelatum est? Hac itaque necessitate
Abbreviated transcription (Latin):
det uob̾ sp̃m sapientiȩ et reuelatioĩs.
Quod aut̃ seqͥt᷑ illuminatos ocłos cor¬
dis ur̃i : ita ꝑ yꝑbaton reddi potest. ꝓpt̾a
et ego audiens fidem urãm in dño ihu.
in agnitione eiꝰ illuminatos ocłos cor¬
dis ur̃i et in om̃s scõs.: ñ cesso gr̾as ag̾ers

Expanded text:
det vobis spiritum sapientiae et revelationis. Quod autem sequitur: illuminatos oculos cordisvestri, ita per hyperbaton reddi potest: Propterea et ego audiens fidem vestram in Domino Jesu in agnitione ejus, illuminatos oculos cordis vestri, et in omnes sanctos, non cesso, gratias agens
Abbreviated transcription (Latin):
ginẽ suꝑ cęlestis. et in carne ñ uiuimꝰ
sed in spũ. et tesaurizamꝰ nob̾ in celis
ubi et cor habemꝰ: dicimͦ nẽ cȩlȩsti benc¬
dictione benedicti: siue certe qđ omĩs
sit. tam̃ de cȩlestib computet᷑. B en edix̃
nos inqͥd in om̃i benedietione spĩtali in
cȩlestib in xp̃o: in sermone dei. et sa¬

Expanded text:
ginem supercoelestis: et in carne non vivimus, ginem supercoelestis: et in carne non vivimus, sed in spiritu: et thesaurizamus nobis in coelis ubi et cor habemus, dicimur nunc coelesti benedictione benedicti: sive certe, quod omnis sit, tamen de coelestibus computetur. Benedixit nos, inquit, in omni benedictione spirituali in coelestibus in
Abbreviated transcription (Latin):
cȩlestib sunt: qr t̾rena benedictio non
capit sp̃italem. Siquidem et benedictio¬
nes illȩ quȩ in leuitieo dei precepta ser¬
uantib ꝓmittunt᷑. uerbi causa ex ternis gen¬
tib fenerari. plena ẽt horrea frumentis¬
benedictos ẽẽ in urbib. benedictos
melotis & caprinis pellibus erraunit¬
et in egestate et in angustia. in deser¬
tis montib in spe luncis & in cauernis
petrarũ ꝑsecutoꝵ impetꝰ declinantis
Syĩtalit̾ gͦ accipienda sunt omĩa. et
sp̃italia ñ in terrenis locis: s in cȩlesti¬
bus expectanda. Quod uͦ ait benedpxit
in om̃i benedictiõe sp̃itali in cȩlestibus
quasi iam in p̃terito fac̾tum sit. et non
in futͦo ꝓmissũ: id est benedixit. & non
benedicturus ẽ: querit᷑ quom̃ ad huc
in terra nos positos. celesti benedietione
bene dixerit. Siue gͥ qđ conuersatio
nrã in cęlis ẽ. et ñ sumus de mundo ist.
s deposita imagine choiei portamꝰ una¬

Expanded text:
coelestibus sunt; quia terra benedictionem non coelestibus sunt; quia terra benedictionem non capit spiritualem. Siquidem et benedictiones illae quae in Levitico Dei praecepta servantibus promittuntur : verbi causa, externis Gentibus fenerare, plena esse horrea frumentisesse in urbibus , benedictos melotis et in caprinis pellibus 547 erraverunt: in egestate, in angustia, in desertis montibus, in speluncis et cavernis petrarum, persecutorum impetus declinantes . Spiritualiter ergo accipienda sunt omnia, et spiritualia, non in terrenis locis, sed in coelestibus exspectanda. Quod vero ait: Benedixit nos in omni benedictione spirituali in coelestibus, quasi jam in praeterito factum sit, et non in futuro promissum, id est, benedixit, et non benedicturus est, quaeritur quomodo adhuc in terra nos positos, coelesti benedictione benedixerit. Sive igitur quod conversatio nostra in coelis est, et non sumus de mundo isto; sed deposita imagine choici, portamus ima
Abbreviated transcription (Latin):
qui benedixit nos in omĩ bene dic¬
tione sp̃iali. in cęlestib in xp̃o. Qͦ¬
modo scãm substantiã atq naturã
ds bonus. nos cõmunione sui effic̃
nos prestat ẽẽ benedictos. Dat qͥppe
legis lator benedictiones: et benedic¬
tio dni suꝑ capud iusti: cuiꝰ bene¬
dictioĩs cognom̃tũ habet baruch
qͥ in lingua nr̃a benedictũ sonat. Be¬
nedixit aut̃ nos. non inuna benedieti¬
one s cunctis. non quo om̃s omĩa conse¬
quam̃. s dum singłi. uł singłas. uł plures
habemꝰ. ex omib om̃s ꝑ singłas possideamꝰ:
et non in terrenis uenedictionib s in sp̃i¬
talib. Sunt qͥppe et terrene benedictio¬
nes hab̾e quempiam lib̾os: affluere opib
honore et sanitate gaułe. Quȩ terrena
benedictio. usq ad irrationabilia ium̃ta
descendit. Dictum ẽ qͥppe de illis. Bene¬
dixit eos dñs: et dixit. Crescite et mul¬
tiplicamini. Sp̃itales uͦ benedietiones in

Expanded text:
nos in omni benedicnos in omni benedictione spirituali in coelestibus, in Christo. Quomodo secundum substantiam atque naturam Deus bonus, nos communione sui effecit nos praestet esse benedictos. Dat quippe legislator benedictiones, et benedictio Domini super caput justi : cujus benedictionis cognomentum habet Baruch, qui in lingua nostra, benedictum sonat. Benedixit autem nos, non in una benedictione, sed in cunctis. Non quo omnes omnia consequamur, sed dum singuli, vel singulas, vel plures habemus ex omnibus, omnes per singulas possideamus. Et non in terrenis benedictionibus, sed in spiritualibus. Sunt quippe terrenae benedictiones, habere quempiam liberos, affluere opibus, honore et sanitate gaudere: quae terrena benedictio usque ad irrationabilia jumenta descendit. Dictum est quippe de illis: Benedixit eis Dominus, et dixit: Crescite et multiplicamini . Spirituales vero benedictiones in
Abbreviated transcription (Latin):
Quod aut̃ ait. fidelib. in xp̃o iħu:
et hoc ad distinctionẽ diligentis¬
simȩ obseruatioĩs est positum. St̃
qͥppe plures fideles: s ñ ĩ xp̃o iħu.
Siquis reddat depositũ. si quis com¬
mendata ñ abneget. fidelem se ami¬
cũ exhibeat. animã magis ꝗͣ fidem
paratus sit ꝓde qđ de ñ nullis phylo¬
sophys legimꝰ: et ne illi satis gła¬
rentur. attheniensis meretrix ꝑpe¬
trauit: iste fidelis quidem ẽ. s non
ue ambo adutrumꝙ hoc ẽ et grã
et pax. tam ad dm̃ patrem. quamad
patrem pax uͦ referat᷑ ad xp̃m. Siqui¬
dem et statim sequit᷑ in laudem głȩ
gr̃e suȩ. in qua gratifica uit nos in
dilecto ut grã patris in eo sit. qđ fili¬
um ꝑsalute nr̃a dignatꝰ ẽ mittere:
pax uero filii. in eo qdđ ꝑ ipsũ patri re¬
conciliati sumus: os destructo medio
pariete inimicicias in carne sua eua¬
cuans fecit ut rumq unũ. De nerie¬
tus ds et pater dñi nr̃i iħu xp̃i:¬

Expanded text:
Quod autem ait, fidelibus in Christo Jesu, Quod autem ait, fidelibus in Christo Jesu, et hoc ad distinctionem diligentissimae observationis est positum. Sunt quippe plures fideles; sed non in Christo Jesu. Si quis reddat depositum; si quis commendata non abneget, fidelem se amicum exhibeat: animam magis quam fidem paratus sit prodere, quod de nonnullis philosophis legimus et ne illi satis gloriarentur, Atheniensis meretrix perpetravit, iste quidem fidelis est: sed non e ambo ad utrumque, hoc est, et gratia et 546 pax, tam ad Deum Patrem, quam adPatrem, pax vero referatur ad Christum. Siquidem statim sequitur: In laudem gloriae gratiae suae: in qua glorificavit nos in dilecto; ut gratia Patris in eo sit, quod Filium pro salute nostra dignatus est mittere: Pax vero Filii in eo, quod per ipsum Patri reconciliati sumus, et destructo medio pariete, inimicitias in carne sua evacuans, fecerit utrumque unum. Benedictus Deus et Pater Domini nostri
Abbreviated transcription (Latin):
plusquã necesse ẽ. putant ex eo qd̾
sunt et fideles. essentiȩ uocabulo
nuncupatos. ut qͦmͦ a scõ scĩ. a iusto
iusti. a sapiente sapientes: ita ab eo
qͥ ẽ. hi qui sunt appellent᷑: et uxta
cundem apłm. elegisse dm̃ ea quȩ
ñ erant. ut destrueret ea quȩ erañ
Ipsam etiã script᷑ã q̃ in testimoniũ
ad ducta ẽ ita edisserunt: ut destru¬
ctionẽ eoꝵ quȩ erant. ex conseq̃ntib
intelligamꝰ. Ut non inquit głiet᷑
omĩs caro inconspectu dei. Si enĩ
grãm referat. s sui meriti & uir¬
tutis estimet quod subsistit: statĩ
qđ ẽ. ẽẽ destruit᷑. et mcipit non ẽẽ
quod fuerat. Alii uͦ simpliciter. non
fideli: et sunt uasa quoq scã. et
mute pecudes quȩ d̾o mac̾tant᷑
in templo: ꝓpterea eos quos scõs dix¬
erat uocauit fidelis: qr fides ex m̃¬
tis ꝓpͥe descendit arbitrio: scĩfica¬
tio uero ex sc̃ificantis int̾dũ absq
uoluntate nr̃a sumit᷑ largitate.

Expanded text:
us quam necesse est, putant ex eo quodus quam necesse est, putant ex eo quodsancti et fideles, essentiae vocabulo nuncupatos. Ut quomodo a sancto sancti, a justo justi, a sapiente sapientes: ita ab eo qui est, hi qui sunt appellentur, et juxta eumdem Apostolum elegisse Deum ea quae non erant, ut destrueret ea quae erant. Ipsam etiam Scripturam quae in testimonium adducta est, ita edisserunt: ut destructionem eorum quae erant, ex consequentibus intelligamus; Ut non, inquit, glorietur omnis caro in conspectu Dei . Si enim, gratiam referat; sed sui merititutis aestimet quod subsistat, statim quod est esse destruitur, et incipit non esse quod fuerat. Alii vero simpliciter, non fideli . Et sunt vasa quoque sancta, et mutae pecudes quae Deo mactantur in templo : propterea eos quos sanctos dixerat, vocavit et fideles: quia fides ex mentis propriae descendit arbitrio: sanctificatio vero ex sanctificantis interdum, absque voluntate nostra, sumimur largitate.
Abbreviated transcription (Latin):
tariolos edidisse: e quib licet pau¬
ca decerpsimꝰ et non nulla quȩ nob̾
uidebant᷑. ad iecimꝰ siue subtraximꝰ.
ut studiosus statim in principio le¬
ctor agnoseat. hoc opus uel alie
ministerium eiꝰ ꝑ qui
res agitur ostendit:
uidet᷑ michi in illam sententiam
sensus iste congruere: ne mo uentt
ad me. nisi pater m̃s attraxerit en
ad me: atq ita fiet. ut et illud
qd in ioħis euangło legit᷑. omĩa
ꝑ illũ facta sunt. haud dubiũ
quod patris obtemꝑet uoluntati:
quo modo et nẽ non p̃iudicat patri.
tendi putent: ut sic̃ sapientia. et
uerbum. & uirtꝰ di. et ueritas. et re¬
surrectio. et uia dr: ita etiã uolum¬
tas appellet᷑. Non nulli nicħ referre
existimant. utrũ ꝑ uoluntatẽ di. an
ex di dixerit uoluntate: qr his p̃posi¬
tioib apłs indifferent̾ utit᷑. & id ip
sũ significare ꝑ uoluntatẽ di. quasi
dixisset. ex uoluntate dei. S cĩs õib
qui sunt ephesi. Quidam curiosiꝰ¬

Expanded text:
tariolos edidisse, e quibus licet pautariolos edidisse, e quibus licet pauca decerpsimus, et nonnulla, quae nobis videbantur, adjecimus, sive subtraximus, ut studiosus statim in principio lector agnoscat hoc opus, vel alienministerium ejus per quem res agitur, ostendit, videtur mihi in illam sententiam sensus iste congruere: Nemo venit ad me, nisi Pater meus attraxerit eum ad me . Atque ita fiet, ut et illud quod in Joannis Evangelio legitur: Omnia per illum facta sunt , haud dubium quod Patris obtemperet voluntati: quomodo et nunc non praejudicat Patri, tendi putent: ut sicut sapientia et Verbum, et virtus Dei, et veritas et resurrectio, et via dicitur: ita etiam voluntas appelletur. Nonnulli nihil referre existimant, utrum per voluntatem Dei, an ex Dei dixerit voluntate: quia his praepositionibus Apostolus indifferenter utatur: et sum significare, per voluntatem Dei, quod si dixisset, ex voluntate Dei. Sanctis omnibus qui sunt Ephesi. 545 Quidam curiosi