comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dum hȩc eius tamquam ministe¬
ria uitio quolib& seu perturba¬
tione omnimodo deficiunt de¬
sistentibus nuntiis sentiendi&
ministris mouenditam quam nos
habens cur adsit absedit. Siaũ
nonita deficiunt ut in morte
ad sol& tur batur eius intentio
tamquam conantis reinte grar
labentia nec ualentis & inqu¬
bus rebus turbatur in decognos¬
citur que pars ministeriorũ
in causasit ut si potuerit med¬
cina succurrat. Namque ali¬
udẽẽ ipsam aliudhȩc eius cor¬
poraliaministeria uel uasa uel
organa uel siquid aptius dici
possunt. hinc euidenter elu¬
c& quod plerumque se uehe¬
menti cogitationis intenti on
auertit ab omnibus ut preoci¬
lis patentibus rec te que ualen¬
tib multa posita nesciat & si
maior intentio est dumam¬
bulabat repente subsistat aue¬
tens utique in perandinutum
aministerio motionis quape¬
des agebantur: Si autem non
tanta est cogitationis intent
ut figat ambulantem loco sed
tamen tanta est ut partem illã

Expanded text:
dum haec eius tamquam ministedum haec eius tamquam ministeria uitio quolibet seu perturbatione omni modo deficiunt desistentibus nuntiis sentiendi et ministris mouendi, tamquam non habens cur adsit abscedit. si autem non ita deficiunt, ut in morte adsolet, turbatur eius intentio, tamquam conantis redintegrare labentia nec ualentis. et in quibus rebus turbatur, inde cognoscitur quae pars ministeriorum in causa sit, ut, si potuerit, medicina succurrat. Namque aliud esse ipsam, aliud haec eius corporalia ministeria, uel uasa uel organa uel si quid aptius dici possunt, hinc euidenter elucet, quod plerumque se uehementi cogitationis intentione auertit ah omnibus, ut prae oculis patentibus recteque ualentibus multa posita nesciat et, si maior intentio est, dum ambulabat, repente subsistat, auertens utique imperandi nutum a ministerio motionis, qua pedes agebantur; si autem non tanta est cogitationis intentio, ut figat ambulantem loco, sed tamen tanta est, ut partem illam
Abbreviated transcription (Latin):
factus est homo inanimam
uiuam: Vnde ergosit ipsa
id est dequa uelut materiae
dr̃ hunc flatum fecerit que
anima dicitur dum queritur
nihil corporeum deb& occur¬
rere : sicut enim ds̃ omnemcre
aturam sic anima omnemcor¬
nitate precellit. Perlucemta
men & aerem que in ipso quoq:
mundo precellencia sunt cor¬
pora magis que habent facien¬
diprestantiam quã patiendi
corpulentiame sicut umor &
terra tam quã per ea que
sp̃itui similior a sunt corpus
administrat. Nuntiat enim
aliquid lux corporea cui aut̃
nuntiat non hoc est quod illa
& hȩc est anima cuinuntiat
non illa quenuntiat & cumadi¬
flictiones corporis moleste
sentit actionem suam qua illi
regendo ad est turbatio eius
tempora mento in pediri of¬
fenditur & hȩc offensiodolor
uocatur & aer quineruis in¬
fusus par& uoluntati ut mem¬
bramoueat Non autẽ ipseuo¬
luntas est & illa pars media
motum membrorum nun¬
tiat ut memoria teneatur
Nion ipsa memoria est : Denique

Expanded text:
factus est homo in animam factus est homo in animam uiuam. Unde ergo sit ipsa, id est de qua uelut materie deus hunc flatum fecerit, quae anima dicitur, dum quaeritur, nihil corporeum debet occurrere. sicut enim deus omnem creaturam, sic anima omnem crnitate praecellit. Per lucem enim et aerem, quae in ipso quoque mundo praecellentia sunt corpora, magisque habent faciendi praestantiam, quam patiendi corpulentiam, sicut humor et terra tanquam per ea quae spiritui similiora sunt, corpus admaliquid lux corporea; cui autem nuntiat, non hoc est, quod illa; et haec est anima, cui nuntiat, non illa, quae nuntiat. et cum adflictiones corporis moleste sentit, actionem suam, qua illi regendo adest, turbato eius temperamento inpediri offenditur, et haec offensio dolor uocatur. et aer, qui neruis infusus est, paret uoluntati, ut membra moueat, non autem ipse uoluntas est. et illa pars media motum membrorum nuntiat, ut memoria teneatur, non ipsa memoria est. denique,
Abbreviated transcription (Latin):
qnm̃ corporalis motus qui sen¬
sum sequitur. Sine inter¬
uallis temporum nullus est.
gere autẽ inter ualla tempo .xxii.¬
sum spontaneo motunisi per
adiutorium memoriȩ nonua¬
lemus: Ideo tres tam quam
uentriculi cerebri demons
trantur unus anterior ad fa¬
ciem a quo sensus omnis. alter
posterior adceruicem a quo
motus omnis certius inter utrũ¬
queinquo memoriam uigere
demonstrant Necum sensũ
sequitur motus non conectat
homo quod faciendum est si fu
erit quod fecit oblitus: hȩc illi
certis indiciis probata eẽ dicunt
quando & ipse partes aliquo
affecte morbo uel uitio cũ
defecissent officia uelsentien¬
diuel mouendi membra uel
motus corporis reminiscen¬
disatis quid ualerent singu¬
ledeclararunt eis queat hi¬
bita curatio cuir ei repar an¬
de profecerint exploratum. ẽ
sed anima inistis tamquam
inorganis auit. Nihilhorũ
est ipsa sed uiui ficat & regit
omnia: Et perhȩc corpori
consulit & huic urtae inqua

Expanded text:
quoniam corporalis motus, qui senquoniam corporalis motus, qui sensum sequitur, sine interuallis temporum nullus est, agere autem interualla temporum spontaneo motu nisi per adiutorium memoriae non ualemus, ideo tres tamquam uentriculi cerebri demonstrantur: unus anterior ad faciem, a quo sensus omnis. Alter posterior ad cervicem, a quo motus omnis. Tertius inter utrumque, in quo memoriam vigere demonstrant, ne cum sensum sequitur motus, non connectat homo quod facieerit quod fecit oblitus. haec illi certis indiciis probata esse dicunt, quando et ipsae partes aliquo adfectae morbo uel uitio, cum defecissent officia uel sentiendi uel mouendi membra uel motus corporis reminiscendi, satis quid ualerent singulae declararunt eisque adhibita curatio cui rei reparandae profecerit exploratum est. sed anima in istis tamquam in organis agit, nihil horum est ipsa; sed uiuificat et regit omnia et per haec corpori consulit et huic uitae, in qua
Abbreviated transcription (Latin):
nec crescerent nostracorpor
nec ungues capillos que produ¬
cerent sed sihoc solum e& inno¬
bis sine sensumotu que illo spon¬
taneo non diceretur homo fac
riorem unde sensus omnes
distribuuntur ad frontem con¬
locataest atque infaciesunt ipsxiii¬
sa uelut organa sentiendiex¬
cepto tangendi sensum qui per
totũ corpus diffunditur qui ta¬
men &iam ipse abeadem ante¬
riore parte cerebriostenditur
habere uitam suam. queretror¬
sus ꝑuerticem atque ceruicem
ad medullam spinȩ dequaloque¬
bamur paulo ante deducitur
unde hab& utique sensum intan¬
gendo & facies sicut totum cor¬
pus exceptis sensibus uidendi
audiendi ol faciendigustandi
quin sola facie prelocatisunt:
Ideo scriptum arbitror quod in
faciem ds̃ suflauerit homini
flatũ uitȩcum factus est ina¬
nimam uiuam Anterior
quippe pars posteriori meri¬
coprȩponitur: quia &ista du¬
cit illa sequitur. & abista sen¬
sus ab illa motus est. Sicut con¬
silium prȩcedit actionen: et

Expanded text:
nec crescerent nostra corpora, nec crescerent nostra corpora, nec ungues capillosque producerent. Sed si hoc solum esset in nobis sine sensu motuque illo spontaneo, non diceretur homo facterior, unde sensus omnes distribuuntur, ad frontem collocata est, atque in facie sunt ipsa velut organa sentiendi, excepto tangendi sensu qui per totum corpus diffunditur; qui tamen etiam ipse ab eadem anteriore parte cerebri ostenditur habere uiam suam, quae retrorsus per uerticem atque ceruicem ad medullam spinae, de qua loquebamur paulo ante, deducitur, unde habet utique sensum in tangendo et facies, sicut totum corpus, exceptis sensibus uidendi, audiendi, olfaciendi, gustandi, qui in sola facie praelocati sunt — ideo scriptum arbitror, quod in faciem deus sufflauerit homini flatum uitae, cum factus est in animam uiuam. anterior quippe pars posteriori merito praeponitur, quia et ista ducit, illa sequitur et ab ista sensus, ab illa motus est, sicut consilium praecedit actionem. Et
Abbreviated transcription (Latin):
Anima ergo qñmres est incor¬
porea corpus quod incorpore¬
ouicinum est sicuti est ignis
uel potius lux & aer primitus
agit et perhȩc c&era quecras¬
siora sunt corporis sicuti
umor & terra unde carnis
corpulentia solidatur que
magis sunt ad patiendum
subdita quam predita ad faciendi
Nonmi hiergo uidetur dictum
factus est homo in animam uiuã
nisiquia sentire coepit in corpo¬
re quodestanima animate uiuenr¬
tis que carnis certissimum indie
nam mouentur & arbusta non
tantum ui ex trinsecus inpellen¬
te uelut cumuentis agitantur
sed illo motu quo intrinsecus ag¬
tur quidquid ad incrementum
speciemq: arboris pertin& quo
dutitur sucus in radicem uertitur¬
que in ea quibus constat erbe na¬
tura uelligni : Fuib il enim horũ
sine interno motu sedistemotus
non est spontaneus qualis ille qu
sensui copulatur adcorporis ad¬
ministrationem sicut in omni
animalium genere quam uocat
scriptura animam uiuam pã¬

Expanded text:
anima ergo quoniam res est incoranima ergo quoniam res est incorporea corpus, quod incorporeo uicinum est, sicuti est ignis uel potius lux et aer, primitus agit et per haec cetera quae crassiora sunt corporis, sicuti humor et terra — unde carnis corpulentia solidatur — quae magis sunt ad patiendum subdita quam praedita ad faciendum. Non mihi ergo uidetur dictum: factus est homo in animam uiuam, nisi quia sentire coepit in corpore: quod est animatae uiuentisque carnis certissimum indicium. nam mouentur et arbusta non tantum ui extrinsecus inpellente, uelut cum uentis agitantur, sed illo motu, quo intrinsecus agitur quidquid ad incrementum speciemque arboris pertinet, quo ducitur sucus in radicem uertiturque in ea, quibus constat herbae natura uel ligni; nihil enim horum sine interno motu. sed iste motus non est spontaneus, qualis ille, qui sensui copulatur ad corporis administrationem, sicut in omni animalium genere, quam uocat scriptura animam uiuam. na
Abbreviated transcription (Latin):
uericerti que conprehendat
abipsorum quoque oculorũ
luce se auertat eamq: ad hoc
ne gotium nontantum nullo adium̃to
obtutum mentis attollat :
quomodo ex eo genere aliquid
est cum eiusdem generis sũmũ
non sitnisi lumen quod ex oculis
emicat quo illa non ad uuatur
nisi ad corporeas formas coloresq:
sentiendos: hab& que i p̃sa innu¬
merabilia longe dissimilia
cunsto generi corporũ que
nonnisi intellectu atquera¬
tione conspiciat quo nullus
carnis sensus aspirat: Iuapp¬
ter non est quidem humane a xi¬
mȩ natur anec deterra nec
de aqua nec deaere nec deig¬
ne quolib& sed tamen crassio¬
ris sui materiam hoc est umi¬
dam quandam terram que in
carnis uers a est qualitatem
per subtiliorem natur am cor¬
poris ad ministrat id est ꝑlucẽ
& aerem Nullus enim sinehis
duobus uel sensus incorporeẽ
uel ab anima spontaneus cor¬
poris motus : sicut autẽ prius
eẽ deb& nossequã facere it a
sentire prius est quã mouero

Expanded text:
ueri certique conprehendat, ueri certique conprehendat, ab hac ipsorum quoque oculorum luce se auertat eamque ad hoc negotium non tantum nullo adiumentoobtutum mentis adtollat: quomodo ex eo genere aliquid est, cum eiusdem generis summum non sit nisi lumen, quod ex oculis emicat, quo illa non adiuuatur nisi ad corporeas formas coloresque sentiendos habetque ipsa innumerabilia longe dissimilia cuncto generi corporum, quae nonnisi intellectu atque ratione conspiciat, quo nullus carnis sensus aspirat? Quapropter non est quidem humanae animae natura nec de terra nec de aqua nec de aere nec de igne quolibet; sed tamen crassioris corporis sui materiam, hoc est humidam quandam terram, quae in carnis uersa est qualitatem, per subtiliorem naturam corporis administrat, id est per lucem et aerem. nullus enim sine his duobus uel sensus in corpore est uel ab anima spontaneus corporis motus. sicut autem prius esse debet nosse quam facere, ita sentire prius est quam mouere.
Abbreviated transcription (Latin):
quas ar terias uocant diffundi¬
tur &ignis non solum feruidam
qualitatem cuius sedes in ieco¬
re est uerum &iam luculentã
quam uelute liquari ac sub uo¬
lane ostendunt in excelsumce¬
rebri locum tamquam in caelut̃
corporis nr̃iunde & radiemi¬
cant oculorum & decuius me¬
suo uelut centro quodam non
solum adoculos sed &iam aq
onsus c&eros tenues fistule de¬
ucuntur. adaures ii delic&¬
& ad nares ad palatum ꝓpt̃ audi¬
endum ol faciendum ad quegus¬
tandum ipsum que tangendi sen¬
sum quiꝑ totum corpus est ab
eodem cerebro dirigi perme¬
dullam ceruie is & eam que con¬
tin&ur ossibus quibus dors
spina conseritur ut indese
tenuis simi quidamribuli qui
tangendi sensum faciunt per
cuncta membra diffundant¬
xuiii. Cumigitur his quasinuntus
accipiat anima quid quideã
corporalium non lat& ipsaue¬
rousque ad eo aliud quiddam
sit ut cum uult intellegere
uel diuina uel dm̃ uelomnin o
&iam seipsam suas que consi¬
derare uirtutes ut aliquid

Expanded text:
quas arterias uocant, diffundiquas arterias uocant, diffunditur; et ignis non solum feruidam qualitatem, cuius sedes in iecore est, uerum etiam luculentam, quam uelut eliquari ac subuolare ostendunt in excelsum cerebri locum, tamquam in caelum corporis nostri. unde et radii emicant oculorum et de cuius medio uelut centro quodam non solum ad oculos, sed etiam ad sensus ceteros tenues fistulae deducuntur, ad aures uidelicet, ad nares, ad palatum, propter audiendum, olfaciendum atque gustandum; ipsumque tangendi sensum, qui per totum corpus est, ab eodem cerebro dirigi per medullam ceruicis et eam, quae continetur ossibus, quibus dorsi spina conseritur, ut inde se tenuissimi quidam riuuli, qui tangendi sensum faciunt, per cuncta membra diffundant. Cum igitur his quasi nuntiis accipiat anima quidquid eam corporalium non latet, ipsa uero usque adeo aliud quiddam sit, ut, cum uult intellegere uel diuina uel deum uel omnino etiam se ipsam suasque considerare uirtutes, ut aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
cum uero dm̃ eẽ const& supra
omne mundi corpus ut supri
omnem sp̃m quem creauit in¬
comparabili omnino distanti
quomodo idrectedi ci potest:
anforte quanto magis ds̃ un¬
uerse creaturaesuae presens
est omnipotentia singularito
magis potuit ex aere flatum
facere quȩ anima hominis eã¬
xxii. Sedcum anima non sit corsi
cesseest. in quemundi elemes
&iam aeristenumerettr necs
depuri illius caelestis queig
elemento facta anima diceretur¬
.uiIi. credioporteret: Omne quip¬
pecorpus i nomne corpuspos¬
semutari: Nonde fuerunt qui
ad sererent : corpus autẽ aliquod
si ue terrenum siuecaeleste
conuertiinanimam fieri que
naturam incorpoream nec quẽ¬
quam sensis sescio nec fides ha¬
b&. Dein de sinon est contemnen¬
dum quod medici nontantum
di cunt uerum &iam probare xui¬
so ad firmant quam uisomnis
caro terrenam soliditatẽ in prõ¬
tugerat hab& tamen inse &
aeris aliquid quod & pulmonib:
continetur & acorde peruenas

Expanded text:
cum uero deum esse constet supra cum uero deum esse constet supra omne mundi corpus et supra omnem spiritum, quem creauit, inconparabili omnino distantia, quomodo id recte dici potest? an forte quanto magis deus uniuersae creaturae suae praesens est omnipotentia singulari, tanto magis potuit ex aere flatum facere, quae anima hominis esset? sed cum animcesse est inque mundi elementis etiam aer iste numeretur, nec si de puri illius caelestisque ignis elemento facta anima diceretur, credi oporteret. omne quippe corpus in omne corpus posse mutari non defuerunt qui adsererent; corpus autem aliquod, siue terrenum siue caeleste, conuerti in animam fierique naturam incorpoream nec quemquam sensisse scio nec fides habet. Deinde — si non est contemnendum, quod medici non tantum dicunt, uerum etiam probare se adfirmant — quamuis omnis caro terrenam soliditatem in promtu gerat, habet tamen in se et aeris aliquid, quod et pulmonibus continetur et a corde per uenas,
Abbreviated transcription (Latin):
Stationis ambagibus natura
liter insitum est: ẽẽ omnino
in cõmutabilem & incorrup¬
tibilem dm̃tota eorum millẽ¬
formis fabula repente dila¬
bitur. quam in suis uanis ac
sacrilegis mentibus nonnisi
dĩ turpissima mut abilitate
finxerunt: Non estigitur
materies animȩ humanȩ
nec anima inrationalis.
Quidergo est unde anima fla¬
tudĩ facta est ancorpus ali¬
quod erat terrenũ quidem
& humidum nullomodo hinc
enim potius. carofacta est:
Nam quid aliud est limus
quam terra humida : Nec hu¬
moresolo anima facta creden¬
da est quasi caro de terra anima¬
xi deaqua: Nimis enim absurdun
est inde factã putare animam
hominis unde facta est carops¬
cis &uo lucris. Ergo fortassis
ex aerehuic enim elemento&i
flatus competit : sed noster non
dĩ unde supr a deximus hocpo¬
tuisse congruenter putari sian¬
ma mundi tamquam unius mi¬
ximi animantis dm̃ crederemes
ut ita eam flauerit deaere cor¬
poris sui sic ut flat nostra desur

Expanded text:
tationis ambagibus naturaltationis ambagibus naturaliter et ueraciter insitum est, esse omnino incommutabilem et incorruptibilem deum, tota eorum milleformis fabula repente dilabitur, quam in suis uanis ac sacrilegis mentibus nonnisi de dei turpissima mutabilitate pinxerunt. Non est igitur materies animae humanae nec anima inratiocalis. Quid ergo est, unde anima flatu dei facta est? an corpus aliquod erat terrenum quidem et humidum? nullo modo; hinc enim potius caro facta est. nam quid aliud est limus quam terra humida? nec humore solo anima facta credenda est quasi caro de terra, anima de aqua. nimis enim absurdum est inde factam putare animam hominis, unde facta est caro piscis et uolucris. Ergo fortassis ex aere? huic enim elemento etiam flatus conpetit; sed noster, non dei. unde supra diximus hoc potuisse congruenter putari, si animam mundi tamquam unius maximi animantis deum crederemus, ut ita eam flauerit de aere corporis sui. sicut flat nostra de sui.
Abbreviated transcription (Latin):
quid mirum siquodam dĩius¬
to occulto que iudiciosinetur
demones in cordibus &iam
utgi lantium tale aliquidpos¬
se: Manichei aut̃ quis exp̃i¬
anos uel putant uel putari
uolunt: in hac opinatione
trans lationis uel reuolutio¬
nis animarum eo sunt illis
gentium philo sophis uel siqui
alii uanihomines: hoc putant
deterior es & detestabilior es
quod illi animȩ naturam adĩ
natura discernunt. Isti autẽ
cum aliudnihil dicant ẽẽ ani¬
mam quamipsam dĩ substan¬
tiam at que id omnino quod
ds̃ est non trepidant eam tã
turpiter commutabilem di¬
cere ut nullum sit herbe seu
uermiculigenus ubieã non eẽ
conmixtam uel quo reuolui
non possemirabili opinen¬
tur insania: quitamen sire¬
motis ab animo suorerum
obscuris simarum questio¬
nib: quas carnalicor deuer¬
santes nec esseest ut in opi¬
niones falsas noxias mons¬
trosas que labantur & pro¬
uoluantur : unum illud fir¬
missime teneant quod omni
animȩ rationali ullius dispu¬

Expanded text:
quid mirum, si quodam dei iusquid mirum, si quodam dei iusto occultoque iudicio sinuntur daemones in cordibus etiam uigilantium tale aliquid posse? Manichaei autem, qui se christianos uel putant uel putari uolunt, in hac opinione translationis uel reuolutionis animarum eo sunt illis gentium philosophis uel si qui alii uani homines hoc putant deteriores et detestabiliores, quod illi animae naturam a dei natura discernunt, isti autem, cum aliud nihil dicant esse animam quam ipsam dei substantiam atque id omnino, quod deus est, non trepidant eam tam turpiter commutabilem dicere, ut nullum sit herbae seu uermiculi genus, ubi eam non esse conmixtam uel quo reuolui non posse mirabili opinentur insania. qui tamen si remotis ab animo suo rerum obscurissimarum quaestionibus, quas carnali corde uersantes necesse est ut in opiniones falsas, noxias monstrosasque labantur et prouoluantur, unum illud firmissime teneant, quod omni animae rationali sine ullius dispu
Abbreviated transcription (Latin):
tamen suo generiquã humano:
longeque plus ab hominibus
quam a peccorib differunt
Numquamerunt hominum animȩ
stesiea quȩ similiora sunt trahunt
Si autem hoc argumentum falsum
est quomodo erit uera illa opinia:
quando qui demnihil aliud affer
quo & iam si non uera saltem uero¬
similis habeatur : unde procliuius
&ipsecrediderimꝰ quod &iam eo¬
rum posteri sectatores illos ho¬
mines quihȩcprimitus insuis
lbris posuerunt in hac uitapo¬
tius intellegi uoluis se quadã
peruersitate morum actur¬
pidine homines pecorum si¬
miles fieri acsic quodĩmodo
inpecora cõmutari ut hoc de¬
decore obiesto eos acupidita¬
tum prauitate reuo carent
Nam illa quȩ feruntur accidis¬
se int quidam quasi recordaren¬
tur inquorum animalium
corporibus fuerint aut falsa
narrantur aut ludificationi¬
bus demonum hoc ineorum
inimis factum est: Sienim
contingit in somnis ut fallaci
memoria quasi recordetur
sehomo fuis se quod non fuit:
aut egis se quod non egto

Expanded text:
tamen suo generi quam humano tamen suo generi quam humano longeque plus ab hominibus quam a pecoribus differunt, numquam erunt hominum animae istae, si ea, quae similiora sunt, trahunt. si autem hoc argumentum falsum est, quomodo erit uera illa opinio, quandoquidem nihil aliud adferunt, quo etiamsi non uera, saltem uerisimilis habeatur? unde procliuius et ipse crediderim, quod etiam eorum posteri sectatores, illos homines, qui haec primitus in suis libris posuerunt, in hac uita potius intellegi uoluisse quadam peruersitate morum ac turpitudine homines pecorum similes fieri ac sic quodam modo in pecora commutari, ut hoc dedecore obiecto eos a cupiditatum prauitate reuocarent. Nam illa, quae feruntur accidisse, ut quidam quasi recordarentur in quorum animalium corporibus fuerint aut falsa narrantur aut ludificationibus daemonum hoc in eorum animis factum est. si enim contingit in somnis, ut fallaci memoria quasi recordetur se homo fuisse, quod non fuit, aut egisse, quod non egit,
Abbreviated transcription (Latin):
suã quidicebat. Ne tradiders
bestus animam confitentem
tibi. Quales cauendos dñs sig¬
nificat: ubi dicit eos indutos
uestitu ouium: intus aut̃ eẽ lu¬
posrapaces. uel ipsi diabolo
& angelis eius. Nam & ille dc¬
tus est leo &draco. Quidenim
adferunt argumenti philoso¬
phi quiputant hominumam
mas inpecora uel pecorumin
homines post mortem posse
trans ferri hoc certe quodmo¬
rum similitudo ad idtrahat
uelut auaros informicas. Fa¬
paces inmiluos. sȩuos ac super¬
bos in leones: sec tatores in m¬
de uoluptatis insues: & si quas¬
milia: hȩc quippe ad seri. it nec
adtendunt: perhanc rationi
nullomodo fieriposse ut peco¬
ris anima post mortem in hor¬
nemtrans feratur : Nulloms¬
do enim porcus similior eri
homini quamporco. et cũman¬
suescunt leones canib: uel&iã
ouibus fiunt similior es quam
hominib: Cumigitur a pecorũ
morib: pecora non recedunt
& quȩ aliquantulum ceterisdis¬
similia fiunt : similiora sunt

Expanded text:
suam, qui dicebat: ne tradideris suam, qui dicebat: ne tradideris bestiis animam confitentem tibi — quales cauendos significat dominus, ubi dicit eos indutos uestitu ouium, intus autem esse lupos rapaces — uel ipsi diabolo et angelis eius; nam et ille dictus est et leo et draco. Quid enim adferunt argumenti philosophi, qui putant huminum; num animas in pecora uel pecorum in homines post mortem posse transferri? hoc certe, quod morum similitudo ad id trahat, uelut auaros in formicas, rapaces in miluos, saeuos ac superbos in leones, sectatores inmundae uoluptatis in sues et si qua similia. haec quippe adserunt nec adtendunt per hanc rationem nullo modo fieri posse, ut pecoris anima post mortem in hominem transferatur. nullo modo enim porcus similior erit homini quam porco; et cum mansuescunt leones, canibus uel etiam ouibus fiunt similiores quam hominibus. cum igitur a pecorum moribus pecora non recedunt et quae aliquantulum ceteris dissimilia fiunt, similiora sunt
Abbreviated transcription (Latin):
sentiat ubi dictum est. Ho
mo in honore positus non intel¬
lexit conparatus est pecorib¬
insensatis & similis factus est
eis Aut ubictem legitur. Ne
tradideris bestus animam ẽ¬
fitentem tibi : Neque enim ñ
omnes hereticiscripturasca¬
tholicas legunt: Nec obaii¬
ud sunt hereticinisi quodeas
non recte in tellegentes suas
falsas opinationes contraeo¬
rum ueritatem peruicaciter
ad serunt. sed quo quomo do
sehabeat uelbonahabeat opi¬
nio philo sophorum dereuo¬
lutionib: animarum catoli¬
cȩtamen fidei non conuenit
credere animas pecorum in
homines aut hominum in pe¬
xIII. coratrans migrare: Fier
sane homines uitȩ genere
pecorib: similes & ipsȩ res
humaneclamant & scriptu¬
ra testatur: unde est illud
quod commemor aui. homo
inhon ore positus non in tellexit
comparatus est iumentis insensa¬
tis & similis factus eis. Sed in hac
uita uti que non post mortem:
proinde ueltalibus bestiis nole¬
bat in potestatem dari animã

Expanded text:
sentiat, ubi dictsentiat, ubi dictmo in honore cum esset, non intellexit; conparatus est pecoribin sensatis et similis factus est eis, aut ubi item legitur: ne tradideris bestiis animam confitentem tibi. neque enim non omnes haeretici scripturas catholicas legunt nec ob aliud sunt haeretici, nisi quod eas non bene intellegentes suas -falsas opiniones contra earum ueritatem peruicaciter adserunt. sed quoquo modo se habeat uel non habeat opinio philosophorum de reuolutionibus animarum, catholicae tamen fidei non conuenit credere animas pecorum in homines aut hominum in pecora transmigrare. Fieri sane homines uitae genere pecoribus similes et ipsae res humanae clamant et scriptura testatur. unde est illud, quod commemoraui: homo in honore positus non intellexit; conparatus est iumentis insensatis et similis factus est eis, sed in hac uita utique, non post mortem. proinde uel talibus bestiis nolebat in potestatem dari animam
Abbreviated transcription (Latin):
ipsã non facit nisi creator omniũ
naturarum an illa dematerie
corporali: quurnonergo & ista :
nisi forte quoduelut gradatim
fieri conceditur. compendio
possedm̃ facere quis quam
negauit. Proinde quelib&
adhibeatur interpositio.
sicorpus est materies animȩ
irationalis quod neminemum
quam scio ausum eẽ sentire:
nisi qui& ipsam animam non¬
nisi ingenere alicuius corporis¬
xii ponit. Dem de cauendum
est nequȩ dam trans latio ani¬
mȩ fieri a pecore in hominẽ
posse credatur quodueritati
fidei quȩcatholicȩ omnino
contrarium est : Si concesse¬
rimus innationalem animã
ueluti materiem subiacere
underationalis anima fiat.
sic enimfi& ut si hec in melius
cõmutataerit hominis illa
quoque inded terius cõmutata
sit pecoris : de quo ludibrio.
quorundam philosophorũ
&iam eorũ posterierubuerunt
nec eos hoc sensisse sednon
recte intellectos eẽ dixerunt :
et credo ita ee uelut siquisquã
&iam descripturis nr̃is hoc

Expanded text:
ipsam non facit nisi creator omnium ipsam non facit nisi creator omnium naturarum. an illa de materie corporali? cur non ergo et ista? nisi forte quod uelut gradatim fieri conceditur conpendio posse deum facere quisquam negabit. proinde quaelibet adhibeatur interpositio, si corpus est materies animae inratioquam scio ausum esse sentire, nisi qui et ipsam animam nonnisi in genere alicujus corporis ponit. 13. Deinde cavendum est ne quaedam translatio animae fieri a pecore in hominem posse credatur quod veritati fideique catholicae omnino contrarium est, si concesserimus irrationalem animam veluti materiem subjacere, unde rationalis anima fiat. Sic enim fiet, ut si haec in melius commutata, erit hominis; illa quoque in deterius commutata, sit pecoris. De quo ludibrio quorumdam philosophorum etiam eorum posteri erubuerunt, nec eos hoc sensisse, sed non recte intellectos esse dixerunt. Et credo ita esse, velut si quisquam etiam de Scripturis nostris hoc
Abbreviated transcription (Latin):
noniam illa materies huius sed
illius ista defluxio est Nãma¬
teries aliqua cumformatur:
presertim adõ in melius sine
dubitatione formatur: Sed &i¬
am sicuius quam in aliꝰa beatitu¬
dine facta a dõ uitae defluxio
anima humana poss& intelleqi
necsic credenda erat eẽ coe¬
pisse in aliquo actumeritorũ
suorum nisi ex quo propriã
coepit agereuitam dũ anima
fasta ẽ animans carnem &
eius sensib: uelut nuntus utens
atque inseipsa seui ueresenti¬
ens suauoluntate intellectu
memoria: Sienim est aliquid
unde istam defluxionem for¬
matȩ carnidr̃inspirar& tam¬
quam suflando animam faci¬
ensidem que beatum esti nul¬
lomodo mouetur: aut mutatur
aut amittit aliquid cum hoc
ab eo defluit unde animafit:
on est enim corpus uttam quã
exbalando minuatur: Siaut
astua inrationalis materies
est quodammodo dequafitan¬
marationalis id est humana
rursus quaeritur &iamipsa
inrationalis unde fiat q̃uia &

Expanded text:
non iam illa materies huius, sed non iam illa materies huius, sed illius ista defluxio est. nam materies aliqua cum formatur, praesertim a deo, in melius sine dubitatione formatur. sed etiam si cuiusquam in aliqua beatitudine factae a deo uitae defluxio anima humana posset intellegi, nec sic credenda erat esse coepisse in aliquo actu meritorum suorum, nisi ex quo propriam coepit agere uitam, dum anima facta est animans carnem et eius sensibus uelut nuntiis utens atque in se ipsa se uiuere sentiens sua uoluntate, intellectu, memoria. si enim est aliquid, unde istam defluxionem formatae carni deus inspiraret, tamquam sufflando animam faciens, idemque beatum est, nullo modo mouetur aut mutatur aut amittit aliquid, cum hoc ab eo defluit, unde anima fit. non est enim corpus, ut tamquam exhalando minuatur. Si autem anima inrationalis materies est quodammodo, de qua fit anima rationalis, id est humana, rursus quaeritur, etiam ipsa inrationalis unde fiat, quia et
Abbreviated transcription (Latin):
secreto uniuersitatis otiosa
requiescit sin euigili sensumo¬
que uitali. Sienim nulla pror¬
sus ad huc uita erat quomodo
e& uitae futurae que dam in cor¬
porea nec uiua materies autfal¬
sum est aut nimis lat&. Si aute
iam uiuebat necbeate nec miss¬
re: quomodo rationalis erat:
quodsitun cration alis fac ta est
cum ex illa materie naturahu¬
mane animȩ facta est inratio¬
nalis ergo uitam materis era:
animȩ rationalis. id est huma¬
nȩ Quid ergo inter illum peco¬
ris que distabat anrationalis
erat iam possibilitate non dun
facultate : Si enim uidemus in¬
fantilem animam: iamutique
hominis animam nondũ coeps¬
se utiratione & tamen eam
rationalem iam dicimus : Cur
non credatursic in illa materis
dequa facta est qui&um fussi
motum &iam sentiendisicut
in ista in fantili quȩiam certem
ma est hominis quietus est
adhuc motus ratio cinandi
Nam siam beata erat uitade
qua facta est hominis anima
deterius ergo facta est &ideo

Expanded text:
secreto uniuersitatis otiosa secreto uniuersitatis otiosa requiescit sine uigili sensu motuque uitali? si enim nulla prorsus adhuc uita erat, quomodo esset uitae futurae quaedam incorporea nec uiua materies? aut falsum est aut nimis latet. si autem iam uiuebat nec beate nec misere, quomodo rationalis erat? quodsi tunc rationalis facta est, cum ex illa materie natura humanae animae facta est, inrationalis ergo uita materies erat animae rationalis, id est humanae? quid ergo inter illam pecorisque distabat? an rationalis erat iam possibilitate, nondum facultate? si enim uidemus infantilem animam, iam utique hominis animam, nondum coepisse uti ratione et tamen eam rationalem iam dicimus, cur non credatur sic in illa materie, de qua facta est, quietum fuisse motum etiam sentiendi, sicut in ista infantili, quae iam certe anima est hominis, quietus est adhuc motus ratiocinandi? Nam si iam beata erat uita, de qua facta est hominis anima, deterius ergo facta est, et ideo
Abbreviated transcription (Latin):
ut omnino caro e& sic fortasse
potuit & anima contequunea
ipsa natura fier& quȩ anima
dicitur : cuius uel pulchritu¬
douirtus uel de formitas uiti¬
um est habere aliquam mate¬
riem prosuo genere spĩtalem
quȩ nondum ẽ& anima sicut
terra de quacaro facta est iam
erat aliquid quamuis non erat
caro Sed enim terra inple¬
bat mundi infimam partem
antequam deilla corpus homi¬
nis fier & conferens uniuerso
totum suum: ut &iam sinulla
ex ea caro fier& animantiscu¬
ius quam specietamen sua
mundi fabricam molemque
compler& secundum quam di¬
citur mundus caelũ & terra :
At uero illa spĩtalis materies
si fuit ulla unde anima fier&:
uelsi est ulla unde animȩ fiunt.
quidipsa est quo dnomen quã
speciem quem usum in rebus
conditis ten& : uiuit annon:
Si uiuit quid agit .: Quid con¬
fert uniuersitatis effectib
beatam neuitam gerit an
miseram an neutram uiuifi¬
cat aliquid: an abhoc & &iã
opere uacat: & in quodam

Expanded text:
ut omnino caro esset: sic fortasse ut omnino caro esset: sic fortasse potuit et anima, antequam ea ipsa natura fieret, -quae anima dicitur, cuius uel pulchritudo uirtus uel deformitas uitium est, habere aliquam materiem pro suo genere spiritalem, quae nondum esset anima, sicut terra, de qua caro facta est, iam erat aliquid, quamuis non erat caro. Sed enim terra inplebat mundi infimam partem, antequam de illa corpus hominis fieret, conferens uniuerso totum suum, ut, etiamsi nulla ex ea caro fieret animantis cuiusquam. specie tamen sua mundi fabricam molemque conpleret, secundum quam dicitur mundus caelum et terra. At uero illa spiritalis materies, si fuit ulla, unde anima fieret, uel si est ulla, unde animae fiunt, quid ipsa est? quod nomen, quam speciem, quem usum in rebus conditis tenet? uiuit, an non? si uiuit, quid agit? quid confert uniuersitatis effectibus? beatamne uitam gerit, an miseram, an neutram? uiuificat aliquid? an ab hoc etiam opere uacat et in quodam
Abbreviated transcription (Latin):
sed tamen aliquiderat : unde il
fier & quȩ nondũ erat uii.
lumergo credibile est in primis
lis sex dierum operibus dm̃
condidisse non solam futuri
corporis humani caus alemra¬
tioneni uerum &iam materi¬
em dequa fier& idest terra
decuius limo uel puluere fin¬
geretur: animȩ aut̃ solam ibi
condidisserationẽ secundũ
quã fier& non &iam quandã
prosuo genere materiã dequa¬
uiii fier&: Si enim quiddam in¬
cõmutabile e& anima nullo
modo eius quasi materiem quȩ¬
rere deberemus : Nunc autẽ
mut abilitas eius satis indicat
eam interimuitiis at que falla¬
cus de formem reddi. For¬
mari autem uirtutibas ue¬
ritatis que doctrina sed insua
iamnatura qua est anima
sicut &iam caro insuanatura
quaiam caro est : Et salute
decoratur & morbis uulne¬
ribus que foedatur : Sed sic̃
hec excepto quodiam caro
est in quanatura uel ꝓficit:
& pulcra uel deficit ut de¬
formissit: habuit &iam mate¬
riem id est terram dequafier&

Expanded text:
sed tamen aliquid erat, unde illa sed tamen aliquid erat, unde illa fieret, quae nondum erat. Num ergo credibile est in primis illis sex dierum operibus deum condidisse non solum futuri corporis humani causalem rationem uerum etiam materiem, de qua fieret, id est terram, de cuius limo uel puluere fingeretur, animae autem solam ibi condidisse rationem, secundum quam fieret. non etiam quandam pro suo genere materiam, de qua fieret? si enim quiddam incommatabile esset anima, nullo modo eius quasi materiem quaerere deberemus; nunc autem mutabilitas eius satis indicat eam interim uitiis atque fallaciis deformem reddi, formari autem uirtutibus ueritatisque doctrina, sed in sua iam natura, qua est anima, sicut etiam caro in sua natura, qua iam caro est, et salute decoratur et morbis uulneribusque foedatur. sed sicut haec excepto, quod iam caro est,-in qua natura uel proficit, ut pulchra, uel deficit, ut deformis sit, habuit etiam materiem, id est terram, de qua fieret,
Abbreviated transcription (Latin):
rum aliarũ naturarũ non ipsi
naturas: alio quinsii am ibicrs¬
taessent sic ut erant future
non adhuc essent futurȩ quod suta
est non dum erat in conditis reb
animare humanȩ ulla natura:
&tunc eẽ coepit cũ eam ds̃ suflan¬
dofecit: at que indidit homini:
sed nonideo quȩstio sublata est
quaqueritur. adhuc utrum eã
naturam quȩ anima dicitur
& ante nonerat exnihilo crea¬
uerit . tã quã ipse flatus eius ñ
ex aliqua substantia subiacente
factus sit : sicut deflatu dice¬
bamus quem facit anima excor¬
poresuo sed omnino exnihilo
tunc factus sit flatus cũ dr̃fla¬
re uoluit: Idemque hominis
anima factus sit : anueroiam
erat aliquid spĩtale quã uis hoc
quid quiderat nondum aninȩ
naturaerat atque ex hoc fac¬
tus sit flatus dĩ quȩ natura e&
animȩ : sic ut nec corporis hu¬
mani natura iam erat: antequã
ds̃ eam delimo terrȩ uelpulue¬
reformauiss& : Nonenim caro
humanaerat puluis autlimus

Expanded text:
arum aliarum naturarum, non ipsas arum aliarum naturarum, non ipsas naturas? alioquin si iam ibi creatae essent, sicut erant futurae, non adhuc essent futurae. quod si ita est, nondum erat in conditis rebus animae humanae ulla natura et tunc esse coepit, cum eam deus sufflando fecit atque indidit homini. Sed non ideo quaestio sublata est, qua quaeritur adhuc, utrum eam naturam, quae anima dicitur et antea non erat ex nihilo creauerit, tamquam ipse flatus eius non ex aliqua substantia subiacente factus sit, sicut de flatu dicebamus, quem facit anima ex corpore suo, sed omnino ex nihilo tunc factus sit flatus, cum deus flare uoluit, idemque hominis anima factus sit: an uero iam erat aliquid spiritale, quamuis hoc, quidquid erat, nondum animae natura erat, atque ex hoc factus sit flatus dei, quae natura esset animae, sicut nec corporis humani natura iam erat, antequam deus eam de limo terrae uel puluere formauisset. non enim caro humana erat puluis aut limus,
Abbreviated transcription (Latin):
dicorpus dõ eẽ subditum di¬
cimus sed illum ẽẽ supraom¬
nem creaturam: siue cor¬
poralem siue spĩtalem nec dese
ipso nec decorporeis elementis
credendum est animam fecisse
suflando: Vtrum aut̃ ex eo qđ
omnino nonerat ĩ dest exnihilo
an ex aliquare quȩiam ab illo fac¬
ta spitaliter erat sed anima non¬
dum erat. merito queri potest:
Sienimdm adhuc aliquid exnihi¬
locreare non credimus pos
tea quam creauit omnia simul
& obhoc a consũmatis omnibus
operibus requieuisse credimis
que inchoauit facere ut quid¬
quid deinde facer & ex his face¬
r& non uideo que mam modun
intellegamus adhuc eum exm
hilo animas facere: Andico¬
dum est eum in illis qui demopt¬
ribus primorum sexdierũ
fec isse diemillum occultũ ac
hoc potius credi oport& sp̃it¬
lem at que intellec tualem nans¬
ram scilic& unitatis angelics
& mundũ id est caelũ & terram
atque in illisiam extantibus n¬
turis. rationes ereasse futus¬

Expanded text:
di corpus deo esse subditum didi corpus deo esse subditum dicimus, sed illum esse supra omnem creaturam siue corporalem siue spiritalem, nec de se ipso nec de corporeis elementis credendus est animam fecisse sufflando. Utrum autem ex eo, quod omnino non erat, id est ex nihilo, an ex aliqua re, quae iam ab illo facta spiritaliter. erat, sed anima nondum erat, merito quaeri potest. si enim deum adhuc aliquid ex nihilo creare non creteaquam creavit omnia simul, et ob hoc a consummatis omnibus operibus requievisse credimus, quae inchoavit faceret, ut quidquid deinde faceret, ex his faceret; non video quemadmodum intelligamus, adhuc eum ex hilo animas facere. an dicendum est eum in illis quidem operibus primorum sex dierum fecisse diem illum occultum ac, si hoc potius credi oportet, spiritalem atque intellectualem naturam, scilicet unitatis angelicae, et mundum, id est caelum et terram, atque in illis iam extantibus naturis rationes creasse futur
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ flatum facere: hoc añma
facere:cuis ententiae congru¬
it: quod per esaiam dicit dr̃
op̃s enim ame proced& &fla¬
tum omnem ego feci: Nãnon
quem lib& flatum corporeã
dicere sequentia docent : Cũ
enim dixiss& omnem flatũ
ego feer: & ꝓpt̃ peccatum in¬
quit pusillum quid contristaui
eum & percussi eum: Quider¬
godicit flatumnis. animan:
quȩ propt peccatũ percussa
& contristata est: Quidigitur
est omnem flatum ego fẽci i¬
si omnẽ animã ego feci: Sier¬
godm̃ diceremus tam quã cor¬
poreimundihuius animam:
cuimundus ipse e& tãquam
corpus unius animantis rec¬
tenoneum diceremus sufflan¬
do fecisse animam hominis
nisi corpoream deisto aere
subiacente sibi excorpore
suo non tamen quod dediss&
suflando deseipso dedis sepu¬
tare debemus: sedita desibi
subiecto aere corporis sui.
sicut anima dehuius modi
resimiliter adiacente. hoc
est decor pore. non dese ipsa
flatum facit. Nunc uero
quia non tantũmodo mun¬

Expanded text:
autem flatum facere, hoc animam autem flatum facere, hoc animam facere. cui sententiae congruit quod per Esaiam dicit deus: spiritus enim a me procedet, et flatum omnem ego feci; nam non quemlibet flatum corporeum eum dicere sequentia docent. cum enim dixisset: omnem flatum ego feci, et, propter peccatum, inquit, pusillum quid contristaui eum et percussi eum. quid ergo dicit flatum nisi animam, quae propter peccatum percussa et contristata est? quid igitur est: omnem flatum ego feci, nisi: omnem animam ego feci? Si ergo deum diceremus tamquam corporei mundi huius animam, cui mundus ipse esset tamquam corpus unius animantis, recte non eum diceremus sufflando fecisse animam hominis, nisi corpoream de isto aere subiacente sibi ex corpore suo, non tamen quod dedisset sufflando de se ipso dedisse putare deberemus, sed ita de sibi subiecto aere corporis sui, sicut anima de huiusmodi re similiter adiacente, hoc est de corpore, non de se ipsa flatum facit. nunc uero quia non tantummodo mun
Abbreviated transcription (Latin):
e substantia quȩ corpusr egit
& mou& aliud flatus que mre¬
gendo & mouendo facit decor¬
pore sibi subdito non descipsa
ue lompus ẽ subditũ cumita¬
que longe quidemin conpara¬
silimodo sed tamen animna
regat subditum corpus & dr̃
subditam creaturam : quurnon
potius intellegatur de subiecta
sibi creatura fecis sed s̃ animam
ineo quod suflas sedictus este
quando quidem ipsa anima
quamiuis corpori suo nonitado¬
minetur ut ds̃ uni uersitatiqua
condidit tamen ei us motunon
desua substantia flatum facit:
Possemus quidem dicere nec ipsũ
diflatum ẽe animam hominir
seddm̃ suflando fecisse annnã
in homine. Sed neputentur me¬
liora quefecit uerbo quam quod
fecit Flatu quia & in nobis melius
est uerbum quamflatus
tubil est interim secu dimsu¬
pradictamrationem curani¬
onam ipsum flatum didicert
dubitemus dum intellegatur
non eẽdinatura ad que substan¬
tia sed hoc ipsum eẽ suflare
quo dest flatum facere : quod

Expanded text:
mae substantia, qua corpus regit mae substantia, qua corpus regit et mouet, aliud flatus, quem regendo et mouendo facit de corpore sibi subdito, non de se ipsa, cui corpus est subditum. cum itaque longe quidem inconparabili modo sed tamen anima. regat subditum corpus et deus subditam creaturam, cur non potius intellegatur de subiecta sibi creatura fecisse deus animam in eo, quod sufflasse dictus est, quandoquidem ipsa anima, quamuis corpori suo non ita dominetur ut deus uniuersitati, quacondidit, tamen eius motu, non de sua substantia flatum facit? Possemus quidem dicere nec ipsum dei flatum esse animam hominis, sed deum sufflando fecisse animam in homine; sed ne putentur meliora quae fecit uerbo quam quod fecit flatu, quia et in nobis melius est uerbum quam flatus, nihil est interim secundum supra dictam rationem, cur animam ipsam flatum dei dicere dubitemus, dum intellegatur non esse dei natura atque substantia, sed hoc ipsum esse sufflare, quod est flatum facere, quod
Abbreviated transcription (Latin):
dum itaque est & intellegeno
neque ullomodo dubitandum
quod recta fides hab& anima
sic eẽ ad õtamquam rem qua
fecerit : nontam quamnatura
cuius ipseest siuegenus
siue quo quomodo protuler
& quomodo inquiunt script
suf lauit infaciem eius. & fac¬
tus est homo manimam uiuani
si non animađi parsest uel dĩ
omnino substantia . Inimoue¬
ro ex hoc uerbo satis appar&
ita non eẽ cum enim homosu¬
flat animaita que ipsa subia¬
centem sibi naturam corpo¬
ris mou& & deilla non descip¬
sa flatum facitnisi forte isti
tamtar disunt ut nesciantis¬
to reci pro cohalitu quemde
hoc aere circum fusoducimus
&reddimus fieri &iam flatũ
cumuo luntate suflamus qđ¬
si&iam non ex hoc quiforinse¬
cus adiac& accepto & reddito
sed ex ipsius nostricorporis
natura quae constat sufflan¬
do aliquid eiceremus non eadẽ
natura est corporis & anime
quod & ipsiutique consentiunt
Qua ꝓpt̃ &&iam sic aliud estani¬

Expanded text:
dum itaque est et intellegendum dum itaque est et intellegendum neque ullo modo dubitandum, quod recta fides habet, animam sic esse a deo tamquam rem, quam fecerit, non tamquam naturae, cuius ipse est, siue genuerit siue quoquo modo protulerit. Et quomodo, inquiunt, scriptum est: sufflauit in faciem eius, et factus est homo in animam uiuam, si non anima dei pars est uel dei omnino substantia? immo uero ex hoc uerbo satis adparet ita non esse. cum enim homo sufflat, anima utique ipsa subiacentem sibi naturam corporis mouet et de illa, non de se ipsa flatum facit; nisi forte isti tam tardi sunt, ut nesciant isto reciproco halitu, quem de hoc aere circumfuso ducimus et reddimus, fieri etiam flatum, cum uoluntate sufflamus. quodsi etiam non ex hoc, qui forinsecus adiacet, accepto et reddito, sed ex ipsius nostri corporis natura, qua constat, sufflando aliquid eiceremus, non eadem natura est corporis et animae: quod et ipsi utique consentiunt. quapropter etiam sic aliud est ani
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ cum homo delimoforma¬
tus cogitar&ur. quidergo
nunc dicendum est in eo qđ
scriptum est suflauit ds
nisi qui a sicut non manibus
corporis finxit ita nec fauci¬
bus labisue sufflauit uerũ
tamen hoc uerbo scriptura
in questione difficillim ec plu¬
rimum nos quantum opinor
adiuuit. nam cumquidam exho
uerbo crediderint aliquid eẽ
animam de ipsa substantia dĩ
idest eius demnaturȩ cinusille
est hoc ideo putantes quia cum
homo suflataliquid deseipso
eicit inflatu hinc potius admo¬
nendi sumus hanc inimi cam
fideicatholicereꝓbares entem¬
.I. Nos enim credimus dĩ naturã
at que substantiam quȩ intri¬
nitate creditur amultis inte¬
legitur a paucis omnino eẽ in¬
cõmutabilẽ : Porro auteman¬
me naturam uel in deterius
uel in melius cõmutari posse
quis ambigit: acperhoc sacr¬
lega opinio est: eam & dm̃ cri¬
dere unius eẽ substantiaequio
enim hoc modo aliud quã &ils
cõmut abilis creditur : credi¬

Expanded text:
dei, cum homo de limo formadei, cum homo de limo formatus cogitaretur; quid ergo nunc dicendum est in eo quod scriptum est: sufflauit deus, nisi quia sicut non manibus corporis finxit, ita nec faucibus labiisue sufflauit? Uerum tamen hoc uerbo scriptura in quaestione difficillima plurimum nos, quantum opinor, adiuuit. Nam cum quidam ex hoc uerbo crediderint aliquid esse animam de ipsa substantia dei, id est eiusdem naturae, cuius ille est, hoc ideo putantes, quia cum homo sufflat, aliquid de se ipso eicit in flatu, hinc potius admonendi sumus hanc. inimicam fidei catholicae reprobare sententiam. nos enim credimus dei naturam atque substantiam, quae in trinitate creditur a multis, intellegitur a paucis, omnino esse incommutabilem. porro autem animae naturam uel in deterius uel in melius commutari posse quis ambigit? ac per hoc sacrilega opinio est eam et deum credere unius esse substantiae. quid enim hoc modo aliud quam et ille commutabilis creditur? creden
Abbreviated transcription (Latin):
proposueramus &deipso
homine facto maxime quo
decius corpore quantum sa¬
tis duximus quod sec undum
scripturas uisum est disseru¬
imus: sed quiad eanimahuma¬
na non parua questio est adhunc
ram librum differendam pi¬
taunnus nescientes quantum
nos dñs adiuturus e& recte
loqui cupid osillud tamen
scientes nisi quantum ipse ad¬
iuuaret reste non ẽe locuturor
recte est autem ueraciter
at que congruenter nihil
aud aciter refellendo. Ni¬
hil temere affirmando dum
adhuc dubium est uerum fal¬
sumnesit. Siue fidei. siue sci¬
enti exp̃ianȩ : quod autem do¬
ceripotest uelrerum ratio¬
ne apertissima uelscriptu¬
rarum auctoritate certis¬
sima sinecunctatione ad se¬
rendo: ac primum illud uide¬
amus quod scriptum est fla¬
uit uel suflauit infaciemeius
flatum uitae: Non nulliaũ
codices habent spirauit
uel inspirauit in faciem eius:
sed cum grecihabeant
flauit uel sufflauit eẽ dicen¬
dum: quȩ rebamus autem insu¬
periore sermone demanib:

Expanded text:
proposueramus et de ipso proposueramus et de ipso homine facto maximeque de eius corpore, quantum satis duximus, quod secundum scripturas uisum est, disseruimus. sed quia de anima humana non parua quaestio est, ad hunc eam librum differendam putauimus nescientes, quantum nos dominus adiuturus esset recte loqui cupidos, illud tamen scientes, nisi, quantum ipse adiuuaret, recte nos non esse locuturos. recte autem est ueraciter atque congruenter nihil audacter refellendo, nihil temere adfirmando, dum adhuc dubium est, uerum falsumne sit, siue fidei siue scientiae christianae, quod autem doceri potest, uel rerum ratione apertissima uel scripturarum auctoritate certissima sine cunctatione adserendo. Ac primum illud uideamus, quod scriptum est: flauit uel sufflauit in faciem eius flatum uitae. nonnulli enim codices habent: spirauit uel inspirauit in faciem eius. sed cum graeci habeant flauit uel sufflauit esse dicendum. quaerebamus autem in superiore sermone de manibus