comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sariam libtatem ⁊ hyrdita¬
temid̃ꝙ metianus libro
un. de fideiomissis scribit.
tate.in possit cogi adirei
h̃rditatem maximesipre¬
tium ẜui offeratin. ⁊ recte
ait nõ oꝑtere subinçerto
cautĩoms ꝯmittere se adi¬
tiom hrditatis ¶n q soli¬
dũm caꝑe nõ possunt exasse
hrdes instituti ⁊ rgati resti¬
tuere solidum adrre h̃rdi¬
tatem ⁊ restitere cog etur.
cum inch̾ hoñeris ap̾ut eoᷤᷤ
iastitutus ⁊ rogatũs sim
stichũ manimintere. uel
titu fidci ꝯmissum sit ut i¬
sticho eandem recsteret. stic¬
hus cogeremẽ põt adire⁊
restituere hrditatem ¶tał
quo cãus adiuo pio t̾mi¬
erat abeolib̾tas data.⁊ ab
altero brditas diuus pius¬
⁊ ẽĩ rescripsit cassio dextro ĩ
do a pãphulo restatorelega¬
tus ẽ. eumq theodorus. oꝰt

Expanded text:
sariam libertatem et hereditatem: idque Maecianus libro septimo de fi‹dei›commissis scribit.Itate, an possit cogi adire hereditatem, maxime et si pretium servi offeratur. et recte ait non oportere sub incerto cautionis committere se aditioni hereditatis. Hi qui solidum capere non possunt, ex asse heredes instituti et rogati restituere solidum, adire hereditatem et restituere cogentur, cum nihil oneris apud eos institutStichum manumittere uel Titii fidei commissit, ut Sticho eandem redderet: Stichus cogere me possit adire et restituere hereditatem.Talis quoque casus a diuo Pio termierat ab eo libertas data et ab altero hereditas. diuus etenim Pius rescripsit Cassio Dextro in to a Pamphilo testatore legatus est eum
Abbreviated transcription (Latin):
pe põt.qr scriptis hrdiboin¬
stitutis nõ solet nocere.ado
cipe possit. nec eĩ exigimur
utad eat h̾rditatem. sisuf¬
ficitut eidelatasit. ac qnq
possit. ¶Siii adoptione
datus postea q̃ nissu patris
adoptiui hr̃ditãtem adut
bo.ponem acciꝑe hr̃ditater
ꝙip̃e potius hebit. q̃ pater
adoptiuus. ¶Ilud notan¬
dũ est. ꝙ ⁊ si adierit hrdita¬
tem in adoptionẽdatus ct̃.¬

Expanded text:
 quia scriptis heredibus instituti non solet nocere adopcipere possit: nec enim exigimus, ut adeat hereditatem, sed sufficit, ut ei delata sit adquirique possit.Si in adoptionem datus, posteaquam iussu patris adoptiui hereditatem adiit, onem accipere hereditatemque ipse potius habebit, quam pater adoptiuus.Illud notandum est, quod et si adierit hereditatem in adoptionem datus, con
Abbreviated transcription (Latin):
cutor egerit diuus scũ. resc¬
psit dandũ in dñm. iuditi¬
um ũtile. ¶Cum eo ꝗ ꝓtu
tore negotia gessit ⁊̃ ante
pub̾tate̾ agi posse tutele.i¬
nulla dubitatio ẽ. qr tutor
nõ est. Quare siꝗs finita tu¬
telaꝓtutore negotia in pu¬
b̾is gessit tenebitur. S ⁊ si
ministrauit. dem̃ qĩ tutor
eꝙ tenebitur ex eoꝙ ꝓtut
qͣuis deuoluatur hic gestꝰ.
intutele actionẽ. ¶Siꝗs
qͣiͣ tutor. negotia gesẜit eiꝰ
qiam pubes c̃.n tutorem

Expanded text:
tutor egerit, diuus Seuerus rescripsit dandum in dominum iudicium utile. Cum eo, qui pro tutore negotia gessit, etiam ante pubertatem agi posse nulla dubitatio est, quia tutor non est. Quare si quis finita tutela pro tutore negotia impuberis gessit, tenebitur. Sed et si ministrauerit, deinde quasi tutor, aeque tenebitur ex eo quod quamuis deuoluatur hic gestus in tutelae actionem. Si quis quasi tutor negotia gesserit eius qui iam pubes est neque tutorem
Abbreviated transcription (Latin):
accipi pot. ut ꝗignorauit. m¬
mitiouł postea scire incipiat.
it ꝙ si ea que cãe cognitiõe ꝓtrb¬
unali desiderat uł que decrecu er¬
datur illud q̃ntur si sederit qde
p̃tor ꝓtribunali. si postulatior¬

Expanded text:
accipi potest, ut qui ignorauit initio, pos‹t›ea scire incipiat. it. quod si ea, quae causae cognitionem pro tribunali desiderat uel quae decretum exdatur, illud quaeritur, si s‹ed›it quidem praetor pro tribunali, sed postulation
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗ cũ rogatus est. ad testm̃
scribend̾. idẽ quor cũ tabu¬
las scripsissi signauit. iu¬
be̾tius celsus la beõi suo sa¬
lutem.aut nõ intelligo
qo sit de quome ꝯsulis.a¬
ut ualde stult᷑a ẽ ꝯsulrato
tua plus eĩ q̃ ridiculũ est.
dubitare. ã aliqsiure testi

Expanded text:
qui, cum rogatus est ad testamentum scribendum, idem quoque cum tabulas scripsisset, signaverit. Iuventius Celsus Labeoni suo salutem. non intellego quid sit, de quo me consulueris, aut valide stulta est consultatio tua: plus enim quam ridiculum est dubitare, an aliquis iure testi
Abbreviated transcription (Latin):
ditioni parere hrs nõ potu¬
crit. ꝗͣ in sua potate no habe¬
bat.ucluti instituiͬtiõe colla¬
ta in alterius fac̾tũ aut q̃¬
dam casũ si illeputa ꝯsul
fc̃s fuĩt tunc. postulãtib
creclitorib ꝯstituet pretor.
nisi ut intra cͥtum tpc̃ br̃di¬
tas obtigerit. adita q fin̾it
se bona dẽfu̾cti.creditorib
possidere iussuꝵ ⁊ interim
q̃ urguebũt pcuritores di¬

Expanded text:
dicioni heres parere non poterit, quam in sua potestate non habebit, veluti institutione collata in alterius factum aut quendam casum, "si ille" puta "consul factus fuerit", tunc postulantibus creditoribus constituet praetor, nisi intra certum tempus hereditas optigerit aditaque fuerit, se bona defuncti creditoribus possidere iussurum et interim quae urguebunt per procuratores di
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ si uenerit respond̾e pigͣnora¬
ꝙeiꝰ ꝙ eius capienda. ⁊ distra¬
hendasi ꝯtẽpnet ł̃ mulctis co¬
hercenta Hnd ergosi int̾ro¬
gata dixerit se pregnãtem.
ptum. pretor debebit obstetri
ut possit inspici ¶ Ddergo si
inspicise nõ patiatur. ut̃ ad
domũno ueniat cq̃ pretoris
auctõritas int̾uemet. ¶ Sii
om̃s uł plures. renutiauerit
pregnãtem noẽe ain mulier
possit ĩuinaꝵexpin ex hac cã.
idmaritus desiderauit. Cetez
libor suscipiendoꝵ ductus est.
uł ip̃a cumillu̾serat. ut cred̾et¬
xxx. dies prestitu atur.mmulic¬
ri. Ouidigit᷑ sempdicemus.
mantolicere uxore. ad pretore

Expanded text:
 si venit, respondere: pignoraque eius capienda et distrahenda, si contemnat, vel multis coercenda. Quid ergo, si interrogata dixerit se praegnatem? ptum praetor debebit obstetricut possit inspici. Quid ergo, si inspici se non patiatur vel ad domum non veniat? Aeque praetoris auctoritas interveniet. Si omnes vel plures renuntiaverint praegnatem non esse, an mulier possit iniuriarum experiri ex hac causa? id maritus desiderauit: ceteruliberorum suscipiendorum ductus est uel ipsa eum illexerat ut credetriginta dies praestituantur mulieri. Quid ergo? semper dicemus marito licere uxorem ad praetorem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsulti penã adhibemus. scił.
ut liceat marito nõ agnoscͬe
Si finge nõ ẽe eoꝯtentũ ma¬
ritũ. q se patrẽ potius oꝑtet.
q carc filiouelit cogedaigͥ erit
remedus ptoris. ⁊ iius ueire

Expanded text:
sulti poenam adhibemus, scilicet ut liceat marito non agnoscere? sed finge non esse eo contentum maritum, qui se patrem potius optet quam carere filio uelit. cogenda igitur erit remediis praetoris et in ius uenire
Abbreviated transcription (Latin):
h̾rortas sisoluam creditori
nõ rẽpetam. Qd̃ si hrs post
restitũtionẽ soluat. repetet.
intelligitur. Et sĩ enS mie¬
hirestituta sit h̾rditas qui
pupillosmetutoris auc̃te
crediderit. si solui̾t michi
pupillus. nõ repetet.at sii
hrdi soluit repetet. nõ reͣpeti¬
turus. si añ restitutione sol¬
ditione qͣi̾us leuissima. hr¬
des sint instituti q parere so¬
len̾t. dicend̾ est cogi restitue
hrditatem desiderãtibo his
qb restituere rogati sũt.qr
⁊̃ necessarii h̃rdes fidei omisse
hrditatis restituende grã.s
ditioni parere er.ꝯpellendi.
¶ Siꝗs rogatus restituc hrdi¬
tatẽ decessit. an quam eam

Expanded text:
tas, si soluam creditori, non repetam: adquin heres si post restitutionem soluat, repetet: intellhi restituta sit hereditas, qui pupillo sine tutoris auctoritate crediderit, si solverit mihi pupillus, non repetet: at si heredi solverit, repetet, non repetiturus, si ante restitutionem solndicione quamvis levissima heredes sint instituti, cui parere solent, dicendum est cogi restituere hereditatem desiderantibus his, quibus restituere rogati sunt, quia etiam necessari heredes fideicommissae hereditatis restituendae gratia condicioni parere erunt compellendi. Si quis rogatus restituere hereditatem decessit, antequam eam
Abbreviated transcription (Latin):
Cuius pena. in .c. aurcos exbo¬
nis dãpnati extendit᷑. ⁊ inde
pt̾ẽ  dumdiã ei cuius opa ꝯ
uictus erit. p̾mu nõĩe se datu¬
rũ. pretor pollicetur pt̾e in
publicum redacturum.

Expanded text:
cuius poena in centum aureos ex bonis damnati extenditur: et inde partem dimidiam ei, cuius opera convictus erit, praemii nomine se daturum praetor pollicetur, partem in publicum redacturum.
Abbreviated transcription (Latin):
Opͥ. Si a primohrde insti¬
tuto tiliũ exhrdauero. asõ
aut sb̃stituto nõ ex brdauõ
⁊ dũ pendet. an prior aditu
sccłs br̃s quasi abinitio in¬
utilit᷑ institutus. cũ ab co
filius exbrdatus nõsit. Si¬
⁊ si in postũo filio ide accid̾it.
ut natus uno patre aquo
exhrdatus sit moriat᷑. cade
dicenda erũt desubstituto.
qm̃ cum est natusfiliꝰ. loco
cius est. qui supstes ẽ.

Expanded text:
.Si Primo herede instituto filium exheredauero, a Secundo autem substituto non exheredauero et, dum pendet, an prior aditurSecundus heres, quasi ab initio inutiliter institutus, cum ab eo filius exheredatus non sit. quod si in postumo filio idem acciderit, ut natus uiuo patre a quo exheredatus sit moriatur, eadem dicenda erunt de substituto, quoniam cum est natus filius, loco eius est, qui superstes e
Abbreviated transcription (Latin):
D̾. Cetera igitur pret̃ ħ
uideamus ⁊ qdẽ corporale¬
gari om̃a⁊ iura ⁊ ẜuitutes
ta sũt. legari nõ possunt qr
hec legarinõ posse.senatus
ceñsuit.inola ⁊ passa ꝯsu¬
lib. ¶tractartñ poterit. si
qñ marmorauł colũpne fu¬
crint sepate abediban lega

Expanded text:
num Cetera igitur praeter haec videamus. et quidem corpora legari omnia et iura et servitutes ta sunt legari non possunt, quia haec legari non posse senatus censuit Aviola et Pansa consulibus. Tractari tamen poterit, si quando marmora vel columnae fuerint separa
Abbreviated transcription (Latin):
sai se põt. ¶ Si ap̃tore deturcu¬
rator m̾te capto. aut muto siũ
uẽti ercusatur iire liboꝵ ¶ Ro¬
me ditos tutores eos tm̃ accipe
in ꝯt᷑inẽtibdati sũt. ¶Si tita
corporis aut m̃tis ualitudine
bagendis rebolib̾tus ꝓbibea¬
tur ũt nec suis ꝗdẽ negotus su¬
ffitiat neccͣitati erit succurrent̾
ne ĩpossibile ei in iũgatur tute

Expanded text:
se potest.Si a praetore detur curator mente capto aut muto siue uentri, excusatur iure liberorum.Romae datos tutores eos tantum acciin continentibus dati sunt.Si tanta corporis aut mentis ualetudine ab agendis rebus libertus prohibeatur, ut ne suis quidem negotiis sufficiat, necessitati erit subcumbendum, ne inpossibil
Abbreviated transcription (Latin):
u mopse̾met pistrimĩ exerccat.
sndalios puto excusandos q̃ q
intra mimeꝵ sũt. uirbici aut pi¬
stores acollegaꝵ quo filioꝵ tu¬
tela excͣusãtui S⁊ ⁊ħgenus ex¬
cusatiomis c̃. siꝗs sc dicat ibido¬
micilium no albere. ubi adtute¬
cũ diuo patre significauit. Uͥ pu¬
pillus educari debeats mora¬

Expanded text:
 semet pistrinum exerceant: sed non alios puto excusandos quam qui intra numerum sunt.Urbici autem pistores a collegarum quoque filiorum tutelis excusantur.Sed et hoc genus excusationis est, si quis se dicit ibi domicilium non habere, ubi ad tutecum diuo patre significauit. UBI PUPILLUS EDUCARI UEL MORA
Abbreviated transcription (Latin):
pub̾tate s q̃ morte tutoris ułpu¬
pilli. ¶ Filũ fanł. emãcipatur
si tutelã ad ministret. ⁊̃ directoti¬
neri. iuł putat. ¶ Si adhuci¬
ꝑubes tutele agat nicħ̾ ꝯsumet.
¶Su furiosi curatore nõ tutelef

Expanded text:
pubertate, sed etiam morte tutoris uel pupilli. Filium familias emancipatum, si tutelam administret, etiam directo teneri Iulianus putat. Si adhuc impubes tutelae agat, nihil consumitur. Cum furiosi curatore non tutelae,
Abbreviated transcription (Latin):
penalis ẽ. ¶Hec actio tũc ꝯpetit
cũ tutele. actio est. hoc est finitad
tenctur. nisi ꝗ intutela gerenda
rẽ ex bonis pupilli abstulent.
si furãdi .aĩo fecit ⁊̃ furti tenetur
utraq. aũt actione obligatur
altera alteram nõ tollet /S ⁊odi¬
cutus fui̾t pupillus ꝙ fuãt abla¬
tũ tollitur. hoc iuditiũ. qr nchi
ab sit pupillo. ¶Hec actio licet
induplũ sit insimplorei ꝑsecuti¬
oñẽ otinet.⁊ no totadupli penac¬

Expanded text:
enalis est. Haec actio tunc competit, cum et tutelae actio est, hoc est finita dtenetur, nisi qui in tutela gerenda rem ex bonis pupilli abstulerit. Quod si furandi animo fecit, etiam furti tenetur. utraque autem actione obligatur et altera alteram non tollet. sed et condicutus fuerit pupillus quod fuerit ablatum, tollitur hoc iudicium, quia nihil absit pupillo. Haec actio licet in duplum sit, in simplo rei persecutionem continet, non tota dupli poena
Abbreviated transcription (Latin):
puẽnz iurisdictionis sieiso
liꝯpetit cuinoĩatim hoc ded¬
it uł lex. uł senatus ꝯsultu
uł priceps. ¶Surdo ĩpuber
poterit tutordar. ¶Si cuiuᷤ
pat̾ in hostium potate ẽ tu¬
torẽdan nõ posse palã est.si
si datus sit. an ĩpendẽti sit
datio q̃ri põt. ⁊nõ putoua¬
lere datione. Sic ẽi post pa¬
tris regressũ recidit in pot̾a
curator substãtiedani debi.
nem medio pereat.
tutelã agnouit in solidũ
debet teneri.siñoagnouit
dũ taxat depeculid.agno¬
uisse aũt uidetur siueges¬
sit. siue gerẽti filioꝯsen sit
siue oĩo attigit tutelã. Uñ
cũ ꝗdamfilio scripsissiut
diligent̃ tutelã gereret cu

Expanded text:
que iurisdictionis, sed ei soli competit, cui nominatim hoc dedit vel lex vel senatus consultum vel princeps. Surdo impuberi poterit tutor dari. Ei cuius pater in hostium potestate est tutorem dari non posse palam est: sed si datus sit, an in pendentdatio, quaeri potest. et non puto dationem ualere: sic enim post patris regressum reccidit in potestcurator substantiae dari debet, ne in medio pereat. tutelam agnouit, in solidum debet teneri, si non adgnouit, dumtaxat de peculio. adgnouisse autem uidetur, siue gessit, siue gerenti filio consensit siue omnino attigit tutelam. unde cum quidam filio scripsisset, ut diligenter tutelam gereret, 'cum
Abbreviated transcription (Latin):
abste̾tus an ius antiquũ pos¬
sit locũ hre uerba amittũt ut
antiquũ locum hr̃e. ¶Utru
ãt eidera defert᷑ successio q t̾c
legittimus dep̃ h̃nditur. an
uero ci q t̃c fuit cũ filio defert
ut pura ꝓponamus fuissede¬
fũcte ꝯsanguineu eiusq filiõ
deliba̾te filio defũcte ꝯsangin¬
neũ cius obisse mox filiũ repi¬
diasse matris hrditat̾e anosã¬
gumei filius admitti possit.
⁊ iuł. recte putat circa tͣtulia¬
nũ locum ẽe succed̾eti agnato
¶dait senatus q̃ uidicata.
trãsacta finita ue sũt ratama¬
ueãt ita intelligendẽ ut in¬
dicata acçipe deben a b eocui

Expanded text:
tus, an ius antiquum possit locum habere? uerba admittunt, ut antiquum locum habere. Utrum autem ei defertur successio, qui tunc legitimus deprehenditur, an uero ei, qui tunc fuit, cum filio defertur? ut puta proponamus fuisse defunctae consanguineum eiusque filium, deliberante filio defunctae consanguineum obisse, mox filium repudiasse matris hereditatem: an consanguinei filius admitti possit? et Iulianus recte putat circa Tertullianum locum esse succedenti adgnato. Quod ait senatus: 'quae iudicata transacta finitaue sunt, rata maneant', ita intellegendum est, ut 'iudicata' accipere debe‹a›mus ab eo
Abbreviated transcription (Latin):
m̃to. uł cũ bis que ibi sũt.
agasone eĩ missũ muillã
a patre famił nõ ꝑtinere.i
adfu̾di legatũ mutius ⁊¬
it. ꝗa nõ idciroo illo erat.
offenderat. qi ad tp̃s relega¬
tus. respõsum ẽ. ⁊ eum ad
uillelegatũ nõ ꝑtinere. q̃¬
gro ꝯsueuert̃.q̃ in alios a¬
gros reu̾tebãtur.⁊ qi aba¬
locõmodati.ĩ ea sũt ꝯditi¬
oc. ut adlegatũ ꝑtineãt. qr
nõ ita magro fuerãt. ut ei
agro uiderẽtur destinati q̃
res in ꝓpõsito quo sugge¬
rit. ut̾ ytalicaꝵ reꝵ. ẽẽ credã¬
turhee res. qͣs in ytalia eẽ
testator uoluit.¶Pm̃ ⁊ si
idcircomissa est.ut ꝑ ea
merces initaliã aduehe¬
rẽtur. in italico patrimo¬
noadiun gendãnam ⁊
si dediss ĩꝓuintiã. de pecu¬
mis quas in italia exerce¬
bat. ituras.⁊ redituras. di¬
cend̃ est.hanc quo italici
patrimomii ẽqratiõe igit

Expanded text:
t: agasonem enim missum in villam a patre familias non pertinere ad fundi legatum Mucius ait, quia non idcirco illo erat offenderat, quasi ad tempus relegatus, responsum est eum ad villae legatum non pertinere. quagro consuerunt, qui in alios agros reuertebantur, et quasi ab alio commodati in ea sunt condicione, ut ad legatum pertineant, quia non ita in agro fuerant, ut ei agro uiderentur destinati. quae res in proposito quoque suggerit, ut Italicarum rerum esse credantur hae res, quas in Italia esse testator uoluit.Proinde etidcirco missa est, ut per eam merces in Italiam adueherentur, in Italico patrimonio adiungendam: nam et si dedisset in prouincia de pecuniis, quas in Italia exercebat, ituras et redituras, dicendum est hanc quoque Italici patrimonii esse.Rationem igit
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ supius ꝑ ĩferius. ⁊ inferi
exhr̃tatus postumus ide¬
tur. siue ita dixerit q cũꝙ
michi nascetur siueita ex
seia fiue ita uent̾ ex hrs es¬
to.S ꝯsi dixenit postum
exh̃rs estonatus uł posti
mortẽ uł muo testatoreñ
rũpet. ¶Licet aũt postumi
pret̾itus agnascentorum¬
met. ut pars testĩ rũpatur.
ut puta siꝓponas aprimo
gradu postumũ ex brdatũ
ascđo pret̾itũ. Ham hic pri¬
mus gradus ualet. secũdus¬

Expanded text:
et superius per inferius et inferius exheredatus postumus uidetur siue ita dixerit: 'quicumque mihi nasceretur', siue ita: 'ex Seia', siue ita: 'uenter exheres esto'. sed et si dixerit: 'postumus exheres esto', natus uel post mortem uel uiuo testatore non rumpet. Licet autem postumus praeteritus adgn‹a›scendo rumnit, ut pars testamenti rumpatur: ut puta si proponas a primo gradu postumum exheredatum, a secundo praeteritum: nam hic primus gradus ualet, secundus
Abbreviated transcription (Latin):
tutelã nõ administrauerĩt et
os soluendo sĩt utrũꝙ nulle ꝑ¬
tes admistratioĩs inueniunt᷑
clectiõĩ locus erit anut eiusdez
peciũe debitores excipe debebũt
piculi societatẽ. Qd̃ mag̾ratio
suadet. Si qdã exhis ydoẽmons̃
honerabũtur. sinc dubio cet᷑eri.
nec iniq cũ singuloꝵ ꝯtumati¬
apuꝑillo dãpnum insolid̃ de¬
derit .Uñ querend̃ est. anacto̾es
pupillus ei q solus ꝯuẽitur in

Expanded text:
 non administraverint et omnes solvendo sint, utrum, quia nullae partes administrationis inveniuntur, electioni locus erit an ut eiusdem pecuniae debitores excipere debebunt periculi societatem? quod magis ratio suadet. Si quidam ex his idonei non sint, onerabuntur sine dubio ceteri, nec inique, cum singulorum contumacia pupillo damnum in solidum dederit. Vnde quaerendum est, an actiones pupillus e
Abbreviated transcription (Latin):
pub̾tatẽ ad olescẽtis ydenea
fuerãt prare cogendi noerũt
cũ actione inferre nõ potuert̃.
¶Curator a patre testõ datus
ĩpub̾is negotus se perrorez

Expanded text:
pubertatem adulescentis idonea fuerunt, praestare cogendi non erunt, cum actionem inferre non potuerunt. Curator a patre testamento datus impuberis negotiis se per e
Abbreviated transcription (Latin):
terito aũt siue peculiũ no sit
ab ẽptum suie adc̃ptum sit ĩ
id ꝙ facere possit. Qsi supioris
tp̾ris nõie patre de peculio pu¬
pillus ꝯuẽire maliñt.ĩnus e
utił ex quotutele agi posse ce¬
pit ꝯputabitur/ nẽ capiatur
pat̾ inducta totius tp̃ris eã tp̃̾s
quo filius famił. tu telã gessit¬

Expanded text:
culium non sit ademptum siue ademptum sit, in id quod facere possit. quod si superioris temporis nomine patrem de peculio pupillus conuenire maluerit annus enim utilis ex quo tutela agi posse coepit computabitur: ne capiatur pater inducta totius temporis causa, tempus, quo filius fami
Abbreviated transcription (Latin):
his q̃ postea gesta sũt habue
post pubeitatẽ admĩstrãtur.
si posterioractus priori cohe¬
reat. n diui sus ꝓpriã ratiõe
h̾t. In de descendit q̾o queuul¬
go circa filiũ famił. tractata ẽ
q̃ tutor test̾odatus post tutela
gestã emãcipatus ĩ eodẽ offitio
ꝑseuerauerit. scđ̾m sabini⁊ cas

Expanded text:
his, quae postea gesta sunt, habuepost pubertatem administrantur, si posterior actus priori cohaereat neque diuisus propriam rationem habet. Inde descendit quaestio, quae uolgo circa filium familias tractata est, qui tutor testamento datus post tutelam gestam emancipatus in eodem officio perseuerauit. et secundum Sabini et Cas
Abbreviated transcription (Latin):
culodatus adqctũ.in substi¬
tutum adt̾tio grãdu ptineat.
R̾. cã inderi uolu̾tatem patris
famił. fuisse. ut t̾tiogradu
scriptos hrdes ita demũ sub¬
stitiͣt si tota hrditas uacas¬
siidq. apparet euident̾ ex co

Expanded text:
 substitutos tertio gradu pertineat. respondi eam uideri uoluntatem patris familias fuisse, ut tertio gradu scriptos heredes ita demum substituerit, si tota hereditas uacasset, idque apparere euidenter ex eo
Abbreviated transcription (Latin):
curr. hoc ẽi attinet. dãpna post¬
e fca nddeduci ne amota por¬
tio legꝯtis fidei ꝯmissis detra¬
pondere nũomensura ꝯstãt
nec dapnopostea incidẽte ex
portione q̃ fieret adextima¬
tione eor bõꝵ que mortis tpr
fucrũt. qcqͣ detra hi certis uo
corporib ⁊ his ip̃is ita relic
bituraut eor exta bũt q̃. qua¬
lla erũt ea portio debebit᷑. que

Expanded text:
tur: hoc enim attinet damna postea facta non deduci, ne amota portio legatis fideiue commissis detrapondere numero mensura constant, nec damno postea incidente ex portione, quae fieri ad aestimationem eorum bonorum, quae mortis tempore fuerunt, quicquam detrahi.Certis uero corporibus et his ipsis ita relictbitur aut eorum quae exstabunt qualia erunt ea portio debebitur, quae
Abbreviated transcription (Latin):
hãnt.ut quoadcũ daudio
iustomoraticẽtis uob̾ alm¬
ta ⁊ uestiaia legata sĩt tñ hãc
fuisse defuncte cogitationẽ
int̾ pretorut.⁊ post morte

Expanded text:
beant, ut, quoad cum Claudio Iusto morati essetis, alimenta et vestiarium legata sint, tamen hanc fuisse defunctae cogitationem interpretor, ut et post mortem
Abbreviated transcription (Latin):
scripta pcipiãt qitum est.
ãsi qͣto.minores recdoitur
puenerĩt. q̃ est q̃ titas ciba
nominus pcep̃it purilus. R
cibaria ⁊ uestiaria. lib̾tisd̃¬
fũcti integra debi. n ex eo
auxisse ca quereliq̃rat id̾i.
gauit. ut ex usuris eiꝰ sũme
ubtis cibaria ⁊ uestiaria pr̃a¬
ret. q̃ statuerat. codicilłaũt
candẽ sumã uetuit dari ga¬
io.scio.sidari publio meiu
dubitaretur doceat sibi ate¬
statore imrũctũ ideri scdm
uolũtate̾ testatoris. recepis¬
sse ca hoonera. q̃ ascripta e¬
rãt ei fũme.q̾ in eũ codicil

Expanded text:
scripta percipiant". quaesitum est, an, si quando minores reditus pervenerint, quam est quantitas cibarno minus perceperint. Paulus rcibaria et vestiaria libertis defuncti integra deberi, neque auxisse ea quae reliquerat videri.gauit, ut ex usuris eius summae libertis cibaria et uestiaria praestaret, quae statuerat: codicillis autem eandem summam uetuit dari Gaio Seio, sed dari Publio Maeuideliberaretur, doceat sibi a testatore iniunctum, uideri secundum uoluntatem testatoris recepisse ea onera, quae adscripta erant ei
Abbreviated transcription (Latin):
nem pret̾itum petere nõposse
h̾rditas eĩ in ẜo grado u̾satur.
natam. ꝯpete. Si si ⁊ defecerit
oditioinstitutiõis. ad huc
tantũdem dicit preteritu

Expanded text:
nem praeteritum petere non posse: hereditas enim in secundo gradu versatur, natam competere. sed et si defecerit condicio institutionis, adhuc tantundem dicit praeteritum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ hrdem. ¶ Si ex h̾rdatus sit
filius ⁊ istititus optinẽte co
gradu. in quoinstitutus est
puto ꝯmisso edicto ab alio fi
posse ¶Aprimogradu p̃terit
ẽfilius. asccło exh̾rdatus. si
ĩprimo gradu scripti nõ sĩt
ĩrebohumams mortis tṗrte

Expanded text:
 heredem. Si exheredatus sit filius et institutus, optinente eo gradu, in quo institutus est, puto commisso edicto ab alio filposse. A primo gradu praeteritus est filius, a secundo exheredatus. si in primo gradu scripti non sint in rebus humanis morti
Abbreviated transcription (Latin):
cutus ⁊̃ pendete ꝯditiõe testa¬
m̃taric lib̾tatis adire br̃di¬
tatem põt./ Itẽ siuctestator
eũ alicnamĩt siuc hrs post
mort̾e testatoris iussu dm
h̾rdita tem adibit.

Expanded text:
tiam pendente condicione testamentariae libertatis adire hereditatem potest. Item siue testator eum alienauerit siue heres post mortem testatoris, iussu domini hereditatem adibit.
Abbreviated transcription (Latin):
li int̾ sit ⁊ mag̃ ẽe arbitror in hac
actione.ꝙ inter est nõ ꝯuenire.
s rei tm estimatione. ¶Intute¬
la eruna obligatione duas ac
fui̾t actum. de ratiõibꝰ distrabẽ¬
dis agi nõ po̾t siue ꝯt̾ra tuteleac

Expanded text:
li intersit. et magis esse arbitror in hac actione quod interest non uenire, sed rei tantum aestimationem. In tutela ex una obligatione duas essfuerit actum, de rationibus distrahendis agi non potest, siue contra, tutela
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ sepissime rescriptũ est. q̃ diuul
unus exotutorib ydoneus ẽnõ
posse. ad magr̾atus ꝗ dederũt uem¬
ri sicerit accipiend̾ sinõ ꝯtutor
obhoc ꝯueniatur ꝙ suspectũ fac̃ẽ
uł satis exigere nolun̾t. ¶Hanc
actionẽ ⁊ in hrdem tutoris ꝯpetẽ
ꝯstat. S⁊ h̾rdi pũpilli cque ꝯpeti

Expanded text:
 saepissime rescriptum est, quamdiu uel unus ex tutoribus idoneus est, non posse ad magistratus qui dederunt ueniri, sic erit accipiendum, si non contutor ob hoc conueniatur, quod suspectum facere uel satis exigere noluit. Hanc actionem etiam in heredem tutoris competere constat. Sed et heredi pupilli aeque competit
Abbreviated transcription (Latin):
ditiũ ererceat. decffectu legi¬
ti q̃ritur. ⁊ dictũ estata dem
ntile inderi legatũ ẽc̃simala
cã adusariꝰ testatoris hũitut
litigãte h̾rde m̃ci debin̾t. Cũc
c̃ĩ non tm̃litis emolum̃ti.
iidetur ẽe in legato. nec ꝓpsũ¬

Expanded text:
ectu legati quaeritur. et dictum ita demum utile uideri legatum esse, si malam causam aduersarius testatoris habuit, ut litigante herede uinci debuerit: tunc enim non tantum litis emolumentumuidetur esse in legato nec p
Abbreviated transcription (Latin):
nepos ꝯẜuãda iui erit portios q̃
ta.indeamus finge ẽi patruoscp¬
to hr̃di cobrdem datu hũc nepot̾e
patrẽ aũt ciusd̾e pret̾itum acce¬
pisse ccͣ. tabulas bõꝵ ponem ꝙad
edictũ pretoris atturet. semisses
poti utrũ uirił.an q̃rtã debeat ẜ¬
uari. Hã simauinatus pot̃ate
fuiss ꝯiũgebatur munã ꝑtem
cũ patre suo. Et ppoamus aliu̇ee
ex codẽ nepote ĩ familia.aui. duo
unã quartã hituri erant patre i
fuissẽt in amipotãte.an ergon̾e
ĩsexũtia tuendus sit. q nõ infa¬
milia retẽtus ẽ.⁊ cui abscedet ps
q̃ huic cessura ẽ patri eiustin an
⁊ patruo ⁊ puto⁊ patruona ⁊ lega¬

Expanded text:
nepos, conservanda illi erit portio, sed quanta videamus. finge enim patruo scripto heredi coheredem datum hunc nepotem, patrem autem eiusdem praeteritum accepisse contra tabuedictum praetoris attinet, semisses poti, utrum uirilis an quarta debeat seruari? nam si in aui natus potestate fuisset, coniungebatur in unam partem cum patre suo. et proponamus esse alium ex eodem nepotem in familia aui: duo unam quartam habituri erant patre eofuissent in aui potestate: an ergo nunc in sescunciam tuendus sit, qui non in familia retentus est? et cui abscedet pars, quae huic cessura est, patri eius tantum an et patruo? et puto et patruo: nam et lega
Abbreviated transcription (Latin):
bor ponis ambouna ptem hant
¶ Si filius sit in pot᷑ate sit alius:
mãcipatus ex defũcto unꝰ neposi
pot̾ate. alius nepos emãcipatus
elegant̾. sccũ. tractat patrinisema¬
ꝯferat. Et at posse dicitres eũ ptiᷤ
ħituri. Que snĩa uera c̃. si ꝯsisint
duo nepotes er codẽ filio.huꝙem¬
ãcipati sũt.⁊ ex altero coꝵ ꝓnepos ĩ
potãtẽ defũcti pt̃e hebit nepos unu
⁊exalionepote defũctoduo pnepo¬
tes unus erncpotiboemãcipatus
li patruonõ⁊ patruomaior.¬

Expanded text:
sessionis ambo unam partem habent. Si sit filius in potestate, alius emancipatus, ex defuncto unus nepos in potestate, alius nepos emancipatus, eleganter Scaevola tractat, patruus emaconferat. et ait posse dici tres eum partes nt duo nepotes ex eodem filio hique emancipati sunt et ex altero eorum pronepos in potestate defuncti: partem habebit nepos unusepos et ex alio nepote defuncto duo pronepotes: unus ex pronepotibus emancipatus li patruo, non etiam patruo maior
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ teneatur.¶ Et tutor ꝗde
ꝑiculũ cõe est in admimstra¬
tione tatele ⁊ insołio̾ uniu̾¬
sitenetur. Plane sipecunia
⁊ si ip̃i tutores res pupiuli fu¬
rati sũt. Uideamus an ea actio¬
ne que ppo̾itur. exlege.xii. tab¬

Expanded text:
eorum teneatur. et tutorum quidem eorum teneatur. et tutorum quidem periculum commune est in administratione tutelae et in solidum uniuersi tenentur. plane si pecunia d si ipsi tutores rem pupilli furati sunt, uideamus, an ea actione, quae proponitur ex lege
Abbreviated transcription (Latin):
finite tutele ydonei ꝑma̾siss
tutores licet eis satis nõ ẽet
ex actũ curator̃ ẽe ꝑiculũ. sim¬
inus tutoꝵ ⁊ magrãtuum..
hoc ẽ tunc ẽeꝓiculũ eius ꝗ su¬
spectũ nõ fecissi aut satis no
cregissicũ finita tutela non
mnuemreturydoneus fuisse.
is usuris subitiend̾ c̃e eum q
aꝯtutorib sus mutuã pecu¬
mam pupilli accepit ⁊ cau̾it
certasꝙusuras ꝓmisit qua
⁊ alii debitores pupillo depẽ¬
dũt. ꝯa hic sibi no ꝯ sũpsitnc
clã nec quasi sua peccuñia licẽt᷑
abutitur.⁊ nisi higusuris a
ꝯtutore mutuu ei dareturali¬
unde accẽpiss. Emultũ refeit
palã aꝑte ꝙ debitore seut ex¬
neũ ⁊ quelibet faceret pupil¬
loan sub administratioe tu¬
tele.pupilliꝙ utilitate latẽ¬
ter sua ꝯmoda pupilli peccuia
pupillodati sũt. unus tutȩla
gessit. ⁊ soluendonoest. scõs
titio tu telã gerendã manda¬
uit.⁊ titius quedã admin¬
strauit. Tertius Nch oĩo gess¬
it.Quesitũ est qtenus ꝗĩq

Expanded text:
finitae tutelae idonei permansissent tutores, licet et satis non esset exactum, curatorum esse periculum, si minus, tutorum et magistratuum: hoc est tunc esse periculum eius, qui suspectum non fecisset aut satis non exegisset, cum finita tutela non inueniretur idoneus fuisse. is usuris subiciendum eum, qui a contutoribus suis mutuam pecuniam pupilli accepit et cauit certasque usuras promisit, quas et alii debitores pupillo dependunt, quia hic sibi non consumpsit nec clam nec quasi sua pecunia licenter abutitur et, nisi his usuris a contutore mutuum ei daretur, aliunde accepisset: et multum refert, palam aperteque debitorem se ut extraneum et quemlibet faceret pupillo an sub administratione tutelae pupillique utilitate latente sua commoda pupilli pecunia unus tutelam gessit et soluendo non est, secundus Titio gerendam mandauit et Titius quaedam administrauit, tertius nihil omnino gessit: quaesitum est, quatenus quisque
Abbreviated transcription (Latin):
ministratioei tutele ꝑmissa
nõ c̾et. Quãtum ẽi facit into¬
tũ denegata tantũ demual
sũea re de q̃ agit᷑ denegatãsit.
tũ dotem dare debet s ⁊̃ inpẽdia
q̃ admiptias facienda sunt.
tus sui tp̃r datis tutoribocessa¬
uerat ĩ exigenda satistatioẽ
dem̃ qͥdã excusatis. a seq̃tibi
magrãtib dextra tutor asũp¬
tus fuerat creatis ꝯueiebat᷑
insolid̃duplicirationeq cũ
magrãtus ee̾t ⁊ tutores dedis¬
si satisdatione no exegissi. Ex
diu̾sodc̃m est. licet satis exac
tele udoneos fuisse tutores.n
cofsatione curator obẽe tuto¬
rib deb̾e. Pnutiauit sundie¬

Expanded text:
ministratio tutelae permissa non esset: quantum enim facit in totum denegata, tantundem ualet, si in ea re de qua agitur denegata sit. tum dotem dare debet, sed etiam impendia, quae ad nuptias facienda sunt. tus sui tempore datis tutoribus cessaverat in exigenda satisdatione, deinde quibusdam excusatis a sequentibus magistratibus Dexter tutor adsumptus fuerat: creatus conveniebatur in solidum duplici ratione, quod cum magistratus esset et tutores dedisset satisdationem non exegisset. ex diuerso dictum est, licet satis exacttelae finitae idoneos fuisse tutores neque cessationem curatorum obesse tutoribus debere. pronuntiauit, si
Abbreviated transcription (Latin):
pupillares incursulatronuz
peãt. uł argẽtarius cuitutõ
pecumã dedit cũ fuiss celeber¬
rimus solid̃ reddere no possit.
nicħ conõie tutor prãre cõgit᷑.
in fidciussorẽ qdem insolidu
p q̃libet eor ꝯmittitur scipło
at si int̾ eos diuisa sit tutela
urbica negotia. alius pegri¬
na administret. tũc ex substã¬
tia cuiusq rei aut omitti. ꝯͣ
fideuissore stipulatione aut
nõ ꝯmitti dicemus. Halicet
om̃s tutores sint ⁊ tutelã ge¬
rãt. t̾n cumꝗs de eare q̃ ext̾ra
suã regionẽ erit exꝑiri uł ad

Expanded text:
pupillaris incursu latronum pereat uel argentarius, cui tutor pecuniam dedit, cum fuisset celeberrimus, solidum reddere non possit, nihil eo nomine tutor praestare cogitur. in fideiussorem quidem in solidum per quemlibet eorum committitur stipulatio: at si inter eos diuisa sit tutela rurbica negotia, alius peregrina administraret, tunc ex substantia cuiusque rei aut committi contra fideiussorem stipulationem aut non committi dicemus: nam licet omnes tutores sint et tutelam gera‹n›t, tamen cum quis de ea re, quae extra suam regionem erit, exper
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯseq̃s erit dicere quarte re¬
tentionẽ amisissecumqco
actus ẽ. qr in solidum acti¬
ones trãseunt meum q co¬
egit.plane siꝓponas fideis¬
missarium noita coegisse.
ut tota h̃rditas in se transfe¬
raturcum cepint cet̾i d̾side
rare sibi restitui b̾rditate
dicendum ẽ falcidia eumi
utipossẽ recte. Igit᷑ metianꝰ
ait. multum int̾ es̃se utrũ
totã restitui hrditatem si¬
bi fidei ꝯmissarius desidera¬
nam sisolaꝑs trãsfertur. ĩ
residuo falcidie locus erit. si
totbrditas traslata sit. ces¬
sat huius legis bñfitium.
¶Si ẜuoduoꝵ rogatus qs
sit restituere hrditatem. ⁊
alt̾ cogere uelit. suspectam
dicentem. alt̾ restitũe sibi
ño. ¶Si pat̾ filioquẽmpo
hrditatatem ã filius patrẽ
suum si suspectam dicat h̾r¬
ditatem cogere posfit ⁊ no
ẽ dubium patrem afilioi
ꝑpretorẽ cogi posse.Si ⁊ si
id fidei omissũ.ad castrẽse
it ꝯmunus militie sustin¬
ebat. alio uequooffitio p̃¬
erat. młtomag̾ dicendem

Expanded text:
ens erit dicere quartae retentionem amisisse eum qui coactus est, quia in solidum actiones transierint in eum qui coegit. plane si proponas fideicommissarium non ita coegisse, ut tota hereditas in se transferatur: cum coeperint ceteri desrare sibi restitui hereditatem, dicendum Falcidia eum uti posse. recte igitur Maecianus ait multum interesse, utrum totam restitui hereditatem sibi fideicommissarius desideranam si sola pars transfertur, in residuo Falcidiae erit locus: si tota hereditas translata sit, cessat huius legis beneficium. Si servo duorum rogatus quis sit restituere hereditatem et alter cogere velit suspectam dicentem, alter restituere sibi non. Si pater filio, quem in reditatem, an filius patrem suum, si suspectam dicat hereditatem, cogere possit? et non est dubium patrem a filio per praetorem cogi posse. Sed et si id fideicommissum ad castrense it, qui munus militiae sustinebat alioue quo officio praeerat, multo magis dicendum
Abbreviated transcription (Latin):
⁊adiecitħ uerba si ea ꝯditi
lib̾tus filũ mei ex soluat.
⁊situttisq eis domus co¬
munis. quesitum ẽsi filia
legis fa. bñfitiouti uolint
adquartam retinendam
an ex hroitate que ci relic¬
ta est.declucto ere alieno ei
laturam uͣm non ał ea q̃ ei
data sunt accepturã.si mõ
eam qͥitam suppleãt qua
uolimtate defũcti.soluen
dum prestande pareret.
dotemꝯstitutas adminis¬
trauit. ca q decedens ante
rationem sibi redoitã ad¬
ministratiõis. exasse eu̾de
maritum brdem reliqd eur¬
ꝙ fidei ꝯmisit. ut .x. untias.
filio cõicum moreretur re¬
scitueret duas aut untias
nepoti. quefitum ẽ an idi
quor ꝙ ex admĩnstratiõe
reꝵ. ap̾mantum resedisse
ꝯstiterit. cum ceteris boms
debe. ¶filie q̃ mater rogaue¬
rat.si inpubes decessiss. resti¬
tuere hrditatem titio patr¬
uus legittimus hrs extitit.
mrationelegis fa. ponẽda.
desiderat decduci sortes. ex
quaꝵ usuris. alimta inpu¬
bes defũcta. ex ꝑsona testat¬

Expanded text:
aec uerba: 'sed ea condiciolibertus filii mei exsoluat et sit eis utrisque domus communis'. quaesitum est, si filia legis Falcidiae beneficio uti uolet ad quartam retinendam, an ex hereditate, quae ei relicta est, deducto aere alieno eiulaturam, uerum non alias ea, quae ei data sunt, accepturam, si modo ea quartam suppleant, quam uoluntati defuncti soluendum praestando pareret. dotem constitutas administrauit eaque decedens ante rationem sibi redditam administrationis ex asse eundem maritum heredem reliquit eiusque fidei commisit, ut decem uncias filio communi cum moreretur restitueret, duas autem uncias nepoti. quaesitum est, an id quoque, quod ex administratione rerum apud maritum resedisse constiterit, cum ceteris bonisdebere. Filiae, quam mater rogauerat, si impubes decessisset, restituere hereditatem Titio, patruus legitimus heres exstitit: in ratione legis Falcidiae ponenda desiderat deduci sortes, ex qu‹a›rum usuris alimenta impubes defuncta ex persona testat
Abbreviated transcription (Latin):
tanda c̃. si idtp̃c. quomagis
colonodñoue. eñ fructũ tol¬
lere expedit.itaꝙ cũ oleaĩma

Expanded text:
tanda est, sed id tempus, quo magis colono dominove eum fructum tollere expedit. itaque cum olea imma
Abbreviated transcription (Latin):
dimidia h̾rs institutus sit ħr¬
aut ex semisse. Qd si exminore
pte q̃dimidia hrs ĩstitutus sit.
dicimus nõexmaiore ꝑteq̃ in¬
ĩstitutus sit.¶Ei quedote nõ
h̃t nullum legatũ debebitur.
licet sub p̾textu dotis legetũ.
¶Siex neo hrde instituto sub
ꝯditione. excepte ꝑsone lega¬
tũ sit. si prdi .x. dedent. ita eile

Expanded text:
dimidia heres institutus sit aut ex semisse: quod si ex minore parte quam dimidia institutus sit, dicimus non ex maiore parte, quam ininstitutus sit? Ei, quae dotem non habet, nullum legatum debebitur, licet sub praetextu dotis legetur. Si extraneo herede instituto sub hac condicione exceptae personae legatum sit, si heredi decem dederit, ita ei le
Abbreviated transcription (Latin):
ffr̃. N epos ꝗ in potãte mãsit ⁊fi¬
lius suus h̃rdes instituti sũt. ne¬
poti legatũdedit. pat̾ ciusema¬
ꝯtetus est. qda in cum solũ ꝗmi
potãte ẽẽt. legati actionẽ dintã¬

Expanded text:
 Nepos qui in potestate mansit et filius suus heredes instituti sunt: nepoti legatum dedit: pater eius emancontentus est. quidam in eum solum, qui in potestate esset, legati actionem n
Abbreviated transcription (Latin):
edicti eqtas. no ẽ
abigua. ne ꝯtrabx¬
tes decipiãtũ du
falsus tutor adhibetur. ¶O¬
ba au̾t edicti hec sũt. Qud̾ eo
¶Uerbis edicti multa desũi¬

Expanded text:
edicti aequitas non est ambigua, ne contrahentes decipiantur, dum falsus tutor adhibetur. Uerba autem edicti haec sunt. 'Quod eo uerbis edicti multa desu
Abbreviated transcription (Latin):
dũ. qͣuis a nõ tutore gestu
est. nõ ꝑtinere adhãc ꝑtem
edicti .R. Od eĩ siduo tutores
alt̾ falsus alt̾ uerus. auctez
accõmodauerit. nõ neuale¬
bit ꝙ gestũ est.¶Itẽ hoc ed̾e
licet singularit scriptũ fit.

Expanded text:
dum quamvis a non tutore gestum est, non pertinere ad hanc partem edicti: quid enim si duo tutores, alter falsus, alter verus auctoritatem accommodaverint, nonne valebit quod gestum est? Item hoc edictum licet singu
Abbreviated transcription (Latin):
lib̾tĩnrĩ. cibana pr̃abitis ꝓ
arbitrio ur̃o nõignorãtes
quos erhis caros habuer̃. at
alioloco. ꝑthyrũ policromu.
ypatiũ. com̃do ut ⁊ uob̾cusit¬
⁊ cibaria pretis. peto. quero
imomĩibo cibar

Expanded text:
tris cibaria praestabitis pro arbitrio uestro, non ignorantes, quot ex his caros habuerim'. item alio loco: 'Prothymum Polychronium Hypatium commendo: ut et uobiscum sint et cibaria praestetis, peto'. quaero, an omnibus cibar
Abbreviated transcription (Latin):
Dnoh̾rde instituto git.¬
ita scripsit. ate petogaiseu.
ꝗcqd ex brditate mea red¬
oigeris illis allũpins mer
ds singlis denos aureos. an
alloscripto ħ̃rde. nõ possit tñ
cũ. alũpins relicturã peciñar.
ut suet ac restituat ĩtra falci¬

Expanded text:
herede instituto ita scripsit: 'a te peto, Gai Sei, quidquid ex hereditate mea redegeris, illis alumnis meis des singulis denos aureos eandalio scripto herede non possit, tamen eum, alumnis relictam pecuniam et seruet ac restituat, intra Falci
Abbreviated transcription (Latin):
cepto horo legiocreo. ꝙ nõ
est.afixũ nã⁊ hoc instro do¬
mus putat. ꝯtineri. sicut
ꝑthrrũ domus. Si uelam̃¬
ẽ.¶fistule aũt canales⁊ cra¬
teres.⁊siqua  sut alia  adi
aquassaliẽtes necessaria.
Itẽ sere ⁊ claues magis do¬
mus portio. q̃ domũs ĩstrã
fũt.¶Specularia quoraf
fixa. magis putodomus
ẽẽpte. nam ⁊ in ẽptione i¬
domus ⁊specularia ⁊ pigi¬
nẽta cedere siue in edifitio
sũt posita.siucad tp̃s detͣc¬
ta.Esinõ sint repõita. ad
hoc t̾nsint. ut suppleãtur.¬
siqua  desĩt.in stropotiusꝯ
tinebũtur Cãcellos quoq
instr̃oꝯtineri puto. ¶Si si
fundus nõ cũ instrõlegatꝰ.¬

Expanded text:
cepto horologio aereo, quod non est adfixum: nam et hoc instrumento domus putat contineri, sicut prothyrum domus, si uelam.Fistulae autem et canales et crateres et si qua sunt alia ad aquas salientes necessaria, item serae et claues magis domus portio quam domus instrumentum sunt.Specularia quoque adfixa magis puto domus esse partem: nam et in emptione domus et specularia et pegmata cedere, siue in aedificio sunt posita siue ad tempus detracta. sed si non sint, reposita ad hoc tamen sint, ut suppleasi qua desint: instrumento potius continebuntur. Cancellos quoque instrumento contineri puto. Sed si fundus non sit cum instrument
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃ ⁊ diuus seuerus reseno¬
serunt.nũquid ergo ⁊ legi¬
ripossit. ei cui alia domum
leget.s negand erit.qr cuu
legatum ẽ. non est possorũ¬
turus. ¶Si duob domumi
alti eoꝵ marmora adertrus¬
tionẽ domus seiane. qua e
legauerat nõ male agitabi¬

Expanded text:
r et divus Severus rescripserunt. numquid ergo et legari possit ei, cui aliam domum legem? sed negandum erit, quia cui legatum est non est possessor futurus. Si duobus domum alteri eorum marmora ad exstructionem domus Seianae quam ei legaverat, non male agitabi
Abbreviated transcription (Latin):
stipui anti ⁊ legari posen¬
unt.purũ igitur legatum
catonianaregula itedr
⁊ exalus aliꝗd iunctu eicu
edes legauit. anlegatũ ua¬

Expanded text:
stipulanti et legari aiunt. purum igitur legatum Catoniana regula impediet, et ex alteris aliquid iunctum ei cui aedes legauit, an legatum ua
Abbreviated transcription (Latin):
nuolib̾oꝵ ẽe debeat islegatum
datũ est.ut isferre possit. afilioꝯ̃.
fficere in ca neccitudmne tunc ẽc
quando dies legati cedit.
rcelł. Qui filiũ cmancipamĩt.
ancpote ex eo retimĩat in potãte
test̾ofiliũ exhr̃dauit nepotẽ exa¬
liqua ꝑte ĩstituit brdem.⁊ aliur
filiũ emancipatũ pret̾ut. põt de¬
fendi. nepote quor bor.po.c̃c.ta.

Expanded text:
um esse debeat is cui legatum datum est, ut id ferre possit a filio confficere in ea necessitudine tunc esse, quando dies legati cedit.rum.Qui filium emancipauerat et nepotem ex eo retinuerat in potestate, testamento filium exheredauit, nepotem ex aliqua parte instituit heredem et alium filium emancipatum praeteriit. potest defendi nepotem quoque bonorum
Abbreviated transcription (Latin):
titioita legauit iutiotiton
ro bono cunisobseqs. gris
uat aureos.x. si reb nepotis
mei int̾uemat omneq o
ministrationẽ rez nepotis
mei.adsolitudinẽ suã reuo¬
cauĩt. q̃rocũ lutius titius a¬
liquotp̃r meini nẽgotia ga¬
ẜit ⁊ pcũ nõstet quominus.
gerat publius aũt meinus
noll⁊ cũ administrareafit¬

Expanded text:
ita legauit: 'Lucio Titio uiro bono, cuius obsequio gratias uiuat aureos decem, si rebus nepotis mei interueniat omnemque administrationem rerum nepotis mei ad sollicitudinem suam reuocauerit'. quaero, cum Lucius Titius aliquo tempore Maeuii negotia gesserit et per eum non stet, quo minus gerat, Publius autem Maeuius nollet eum administrare
Abbreviated transcription (Latin):
negotus q̃ ad ministraresi
defucti uolũtatẽ uellet ꝑccy¬
turũ legatũ. ¶ Uxore hr̃de sor¬
pta ita cauit. lib̾tis meisoib̾
alim̃toꝵ nõie sĩguł anuor
narios .xii.ab h̾rde dari uolo
si abuxore mea nõ recessint
Aucro cũ pat̾ fa. suauolu̾ta¬
te de cuntate difficile ꝓfeccii
sit.ea aũt assidue ꝓficiscati

Expanded text:
negotiis, quae administrare secundum defuncti uoluntatem uellet, percepturum legatum. Uxore herede scripta ita cauit: 'libertis meis omnibus alimentorum nomine singulis annuos denarios duodecim ab herede dari uolo, si ab uxore mea non recesserint'. quaero, cum pater familias sua uoluntate de ciuitate difficile profectus sit, ea autem adsidue profic
Abbreviated transcription (Latin):
praniuolonõ ideo mimus ã¬
nuo scio proppte hr̃ditaria
uiuẽtis filic deb̾i placuit. ꝙ
duo alis hrdib institutis
uita decesẜĩt. cũ tazlabor q̃ pe¬
cunia diuisionẽ recipẽt ¶me
certã formã crogatiois ãnu¬
e nõm certã libalis uolũta¬
tẽ huerũt. ¶ Uxori pret̾ idꝙ
bat.aurco.c. dari uolo.nnuu̇
uidetur. ⁊ semel.c. aureos re¬
liq̾se ¶libtis dari uoloq̃uiu¬

Expanded text:
ri uolo.' non ideo minus annua Seio pro parte hereditaria uiuentis filiae deberi placuit, quod duo aliis heredibus institutis uita decesserunt, cum tam labor quam pecunia diuisionem reciperent. 'certam formam erogationis annuae, non incertam liberalitatis uoluntatem habuerunt. 'Uxori praeter id, bat, aureos centum dari uolo': annuum uidetur et semel centum aureos reliquisse. 'Libertis dari uolo qu
Abbreviated transcription (Latin):
inpupillũ uł mnrem eius ĩpẽ¬
uta a patre pupilui siꝗd debi¬
tum fuit. queritur. Et mag̾
putocũ integra sit acͣtiotu¬
torino ẽẽ in ꝯtrarium iudi

Expanded text:
pupillo uel in rem eius impenuta a patre pupilli si quid debitum fuit, quaeritur. et magis puto, cum integra sit actio tutori, non esse in contrarium iudi
Abbreviated transcription (Latin):
pillo hñti nis anullordatus sit
ĩgenus tutor uł curatoro seq̃s ẽ
ut excu satio ens obhãc ꝯditio¬
nũdiu̾sitatem nõ debet accipi.
At si.ante q̃ pupillus uł pubes

Expanded text:
s sit ingenuus tutor vel curator, consequens est, ut excusatio eius ob hanc condicionum diversitatem non debeat accipi. At si antequam pupillus vel pubes
Abbreviated transcription (Latin):
Ermog̾. Lib̾tus senatoris filio¬
rum cius tutelã administrans
abalus tutelis nõ excusatur.
ingemis lib̾tino tutordatus
excusan debeat cand̾e excusatiõe
ꝯpetere ⁊̃ ei quis anulloꝵ ĩpet̾ras

Expanded text:
m Libertus senatoris filiorum eius tutelam administrans ab aliis tutelis non excusatur. ingenuus libertino tutor datus excusari debeat, eandem excusationem competere etiam ei, qui ius anulorum impetras
Abbreviated transcription (Latin):
ut ĩgenius excusatus fuerit.
post ĩpetratum bñfitium. den¬
uo eidẽ tutor curator ue dari po¬
terit. Ex c̃plo eoquo placuit.⁊ re¬
scriptũ est.cum q tp̃re quo intra
annũ erat ex quo rei publice cã
ab ẽe desierat excusatus fuit pre¬
terito eõ ip̃m suo loco dari posses

Expanded text:
ut ingenuus excusatus fuit, post impetratum beneficium denuo eidem tutor curatorue dari poterit exemplo eo, quo placuit et rescriptum est eum, qui tempore, quod intra annum abesse desierat, excusatus fuit, praeterito eo ipsum suo loco dari posse.
Abbreviated transcription (Latin):
qno fenerauit uł nõ deposu
insuos usus utit. Et diuus se¬
uerus ita dec̾uit doceri igitu
debet ĩusus suos pecuniamu¬
tisse./ Utisse insuos iisus non
accipimus eñ ꝗ debitor patri
pupillifuit. deraipe nha non
soluit. hic ẽi eꝗs usuras prab¬
it. quas potri pͣmiẜat. ¶Siti¬
tor pecurriã pupillarẽ uone¬
mine fenerauit. ita demũ co¬
geturuẜas q̃s ꝑcepit prãre si
Iuscipiat pupillus ceteroru
nõuim ꝑiculũ. ¶ Si depõi op¬
teat pecumas ad p̾dioꝵ ꝯpa¬
tione si ꝗd̾e factum ẽ usurenõ
currẽt sinũo fcm̃ non est si ꝗ¬
dẽ nec preceptũ est ut geponãt᷑
nariut sinõfiat depos tioui
qͣtotardius fiat legittiensu¬
re pr̾entur. si igit᷑. ꝯminatioi̾t¬
cesẜit. ii dex ꝗ q̃n cognoscet de¬
cretũ pretoris seqͥturi ide solẽt¬

Expanded text:
n faenerauit uel non deposuit, in suos usus uertit, et ita diuus Seuerus decreuit. doceri igitur debet in usus suos pecuniam uertisse.Uertisse in suos usus non accipimus eum, qui debitor patris pupilli fuit, deinde ipse sibi non soluit: hic enim eas usuras praestabit, quas patri promiserat.Si tutor pecuniam pupillarem suo nomine faenerauit, ita demum cogetur usuras quas percepit praestare, si suscipiat pupillus ceterorum nominum periculum.Si deponi oporteat pecunias ad praediorum comparationem, si quidem factum est, usurae non current: sin vero factum non est, si quidem nec praeceptum est, ut deponantur, nari, ut, si non fiat depositio vel quanto tardius fiat, legitimae usurae praestentur: si igitur comminatio intercessit, iudex qui quandoque cognoscet decretum praetoris sequetur. Idem solent