comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pls paulus benecli¬
cens thessalonicenses. uos inquit dñs mul¬
tiplicet et habundare faciat caritate in
inuicem et in om̃s: hanc benedictionem
dedit ut nos inuicem diligeremꝰ. qui legẽ

Expanded text:
s Paulus benedicens Thessalonicenses: Vos, inquit, Dominus multiplicet, et abundare faciat in charitate in invicem et in omnes . Hanc benedictionem dedit ut nos invicem diligeremus, qui legem
Abbreviated transcription (Latin):
peccatum intrauit in mundũ. et ꝑ pecca-¬
tum mors: et ita in omnes homines pertͣn¬
siitꝰ in quo omnes peccauerunt Ergo
totus ille homo in interiore et exteriore
sui parte inueterauit ꝓpter peccatum: et
penȩ mortalitatis addictus ẽ Renouatur
autem nunc scđm interiorem hominem
ubi scđm sui creatoris imaginem reformat᷑:
exuens se iniusticiam hoc ẽ ueterem homi¬
nem: et induens iusticiam hoc ẽ nouum
hominem: Tunc autem cum resurget cor-¬
pus spiritale quod seminatur animale. eti¬
am exterior percipiet celestis habitudiniᷤᷤ
dignitatem: ut totum quod creatum est
recreȩtur: et totum quod factum ẽ reficia¬
tur: illo rec̾ante qui creauit. et reficien-¬

Expanded text:
peccatum intrauit in mundum et per peccapeccatum intrauit in mundum et per peccatum mors; et ita in omnes homines pertransiuit, in quo omnes peccauerunt. ergo totus ille homo, id est et interiore et exteriore sui parte, inueterauit propter peccatum et poenae mortalitatis addictus est; renouatur autem nunc secundum interiorem hominem, ubi secundum sui creatoris imaginem reformatur, exuens se iniustitiam, hoc est ueterem hominem, et induens iustitiam, hoc est nouum hominem. tunc autem, cum resurget corpus spiritale, quod seminatur animale, etiam exterior percipiet caelestis habitudinis dignitatem, ut totum, quod creatum est, recreetur et totum, quod factum est, reficiatur illo recreante, qui creauit, et reficient
Abbreviated transcription (Latin):
apłs interiorem hominem pro sp̃ũ mentis:
exteriorem uero in corpore atq ista morta¬
li uita uult intelligi: non tamen utrũq
horum simul duos homines eum dixisse
aliquando in eiꝰ litteris legitur: sed unũ
quem totum deus fecerit. id ẽ et id quod in¬
terius ẽ. et id quod exterius: sed eum ad ima¬¬
ginem suam non fecit nisi scd̃m id quod
interius ẽ non solum incorporeum. uerũ
etiam rationalem: quod pecoribus non in÷:
Non itaq unum hominem fecit ad imaginẽ
suam. et alterum fec̾ non ad imaginem
suam: sed quia hoc utrumq interius et ex¬
terius simul unus homo ẽ. hunc unum
hominẽ ad imaginem suam fecit: non se-¬
cundum id quod habet corpus corporalẽq
uitam: sed secundum id qd̾ hab et rationa-¬
lem mentem qua cognoscat deum: et oĩbꝰ
irrationalibus eadem rationis excellentia
preponatur. Ueterem autem hominem ni-
chil aliud apłs quam uitam ueterem dic̃
quȩ in peccato ẽ: in quo secundum adã
uiuitur: De quo dicit: Punum hominẽ

Expanded text:
s interiorem hominem per spiritum mentis, exteriorem uero in corpore atque ista mortali uita uult intellegi; non tamen utrumque horum simul duos homines eum dixisse aliquando in eius litteris legitur, sed unum, quem totum deus fecerit, id est et id, quod interius est, et id, quod exterius; sed eum ad . imaginem suam non fecit nisi secundum id, quod interius est, non solum incorporeum, uerum etiam rationale, quod pecoribus non inest. non itaque unum hominem fecit ad imaginem suam et alterum fecit non ad imaginem suam, sed quia hoc utrumque, interius et exterius, simul unus homo est, hunc unum hominem ad imaginem suam fecit, non secundum id, quod habet corpus corporalemque uitam, sed secundum id, quod habet rationalem mentem, qua cognoscat deum et omnibus inrationalibus eadem rationis excellentia praeponatur. hil aliud apostolus quam uitam ueterem dicit, quae in peccato est, in quo secundum Adam uiuitur: de quo dicit: per unum hominem
Abbreviated transcription (Latin):
ox leticiȩ et salutis in tabernaculis c.xuii.¬
iustoꝵ: ubi uocem meroris et exicii putabans
eẽ. qͥ in eorũ corpora seuiebãt: Non enĩ seuiebãt¬
in interiora gaudia scõrum: de sꝑe futura
Unde et apłs dicit Quasi tristes: semꝑ autem
gaudentes Et iterum: Non solum autem: s
etiam glori amur inquit in tribulationibus:¬

Expanded text:
ox laetitiae et salutis in tabernaculis justorum:» ubi vocem moeroris et exitii putabant esse, qui in eorum corpora saeviebant. Non enim sentiebant interiora gaudia sanctorum de spe futura. Unde et et Apostolus dicit, «Quasi tristes, semper autem gaudentes» ; et iterum, «Non solum autem, sed etiam gloriamur,» inquit, «in tribulationibus
Abbreviated transcription (Latin):
qui quamuis p̃ceptis apłi obtemperent.
ut cum silentio oꝑantes suũ panẽ mandu¬
cent. possunt tamen multis ex causis in dige¬
re supplemento aliquo taliũ sustentationũ.
cum dixisset talia docens et p̃monens. his
hac occasione pigrescerent. p̃uidens conti¬
nuo subiecit: Uos autẽ fr̃s nolite in firma¬
ri benefacientes: E ad titum cum scrib̾et
dicens.zenam legis ꝑitum et apollo sollici¬
te p̃mitte. ut nichil illis desit. ut ostendet
unde illis nichil de eẽ deberet. continuo
subiun xit. Discant autẽ et nr̃i bonis oꝑibꝰ
p̃ eẽ. ad necessarios usus ne sint infructu.¬

Expanded text:
qui quamuis praeceptis eius obtemperent, ut cum silentio operantes suum panem manducent, possunt tamen multis ex causis indigere supplemento aliquo talium sustentationum, cum dixisset talia docens et praemonens: his  hac occasione pigrescerent, praeuidens continuo subiecit: uos autem, fratres, nolite infirmari benefacientes. et ad Titum cum scriberet dicens: Zenam legis peritum et Apollo sollicite praemitte, ut nihil illis desit, ut ostenderet, unde illis nihil deesse deberet, continuo subiunxit: discant autem et nostri bonis operibus praeesse ad necessarios us us, ne sint infructu
Abbreviated transcription (Latin):
cemꝰ. cum dilectione etiã a nobis separe.¬
mus: Uidete enĩ quid dicat apłs: Si quis
notate. et nolite commisceri cum eo: Sed
ne tibi subriperet ex hoc iracumdia & tur¬
baret oculũ tuũ. non inquit ut inimicum
eum existimetis. s corripite ut fr̃em. ut
erubescat: A quo indixit seꝑationem. ñ
precidit dilectionẽ¬

Expanded text:
cemus, cum dilectione a nobis etiam separemus. Videte enim quid dicat Apostolus: Si quis am, hunc notate, et nolite commisceri cum eo. Sed ne subreperet tibi ex hoc iracundia, et turbaret oculum tuum, Non, inquit, ut inimicum eum existimetis, sed corripite ut fratrem, ut erubescat . A quo indixit separationem, non praecidit dilectione
Abbreviated transcription (Latin):
exemplo non eẽ contraria: At enim dñs ait
Nolite solliciti eẽ. animȩ ur̃ȩ quid manduce¬
tis. neq corpori ur̃o quid induamini: Rec-¬
te qm̃ supra dixerat non potestis deo serui¬
re et mammonȩ: Qui enim ꝓpt̾ hoc ȩuan¬
gelium p̃dicat: ut habeat unde manducet
et unde uestiatur. simul se putat et deo ser-¬
uire quia euangelium p̃dicat. et mãmonȩ
quia ꝓpt̃ ista necessaria p̃dicat. qđ dñs di¬
cit fieri non posse: Ac ꝑhoc ille qui ꝓpter
ista ȩuangeliũ p̃dicat. non deo s mãmonȩ
seruire conuincit᷑. et si ds illo ad aliorum
prouectũ quomͦ ipse nescit utatur: Nam
huic sententiȩ subiungit dicens: Ideo dico
uobis. nolite soliciti eẽ animȩ ur̃ȩ qͥd man-¬
ducetis. neq corpori ur̃o quid induamini.
non ut ista non ꝓcurent. quantũ necessita¬
ti sat ẽ unde honeste potuerint. s ut non
ista intueantur. et ꝓpt̃ ista faciant. qͥcquid
in ȩuangelii p̃conio facere iubentur. Uos¬

Expanded text:
 At enim dominus ait: nolite solliciti esse animae quid manducetis neque corpori quid uestiamini. recte, quoniam supra dixerat: non potestis deo seruire et mamonae. qui enim propter hoc euangelium praedicat, ut habeat unde manducet et unde uestiatur, simul se putat et deo seruire, quia euangelium praedicat, et mamonae, quia propter ista necessaria praedicat: quod dominus dicit fieri non posse. ac per hoc ille, qui propter ista euangelium praedicat, non deo, sed mamonae seruire conuincitur, etsi deus illo ad aliorum prouectum, quomodo ipse nescit, utatur. nam huic sententiae subiungit dicens: ideo dico uobis: nolite solliciti esse animae quid manducetis neque corpori quid uestiamini, non ut ista.non procurent, quantum necessitatis est unde honeste potuerint, sed ut non ista intueantur et propter ista faciant quidquid in euangelii praedicatione facere iubentur.
Abbreviated transcription (Latin):
quosdã quidẽ dedit łs in ȩccłia apłos. quos¬
dam autẽ ꝓpħas: hoc intelligo quod ipse
scripsisti ꝓpħas eos dictos isto loco exqui¬
bus agabus erat. non illos qui uenturũ in
carne dñm ꝓphetarunt Euangłistaᷤᷤ uero
inuenimꝰ quos apłos fuisse non legimus si¬
cut fuerunt marcus et lucas: Pastores au
tem et doctores quos maxime ut discer¬
nerem uolusti eosdem puto eẽ. sicut &
tibi uisum ẽ. ut non alios pastores alios
doctores intelligamus. s ideo cum predi-¬
xisset pastores ad iunxit et doctores. ut in¬
telligerent pastores ad officium suum ꝑti¬
nere doctrinam: Ido enim non ait. quosdã
autẽ pastores quosdã uero doctores. s cũ
suꝑiora ipso locutionis generȩ distingue¬
complexus ẽ quosdã autẽ pastores et boc¬

Expanded text:
Quosdam quidem dicit Deus in Ecclesia Apostolos, quosdam autem prophetas, hoc intelligo quod ipse scripsisti. Prophetas eos dictos isto loco ex quibus Agabus erat, non illos qui venturum in carne Dominum prophetarunt. Evangelistas vero invenimus quos Apostolus fuisse non legimus, sicut fuerunt Marcus et Lucas; pastortem et doctores, quos maxime ut discernerem voluisti, eosdem puto esse, sicut et tibi visum est, ut non alios pastores, alios doctores intelligamus; sed ideo cum praedixisset pastores, subjunxisse doctores, ut intelligerent pastores ad officium suum pertinere doctrinam. Ideo enim non ait, Quosdam autem pastores, quosdam vero doctores; cum superiora ipso locutionis genere distingueamplexus est, quosdam autem pastores et doc
Abbreviated transcription (Latin):
te et sobrietate commendat. non ꝓcrean-¬
di officium etiã eis quȩ continentiȩ bonũ
capiunt. tanquã ad obsequelam legis impo¬
nit Oeniq cur hoc dixerit pandit cum ad¬
iungit et dicit Nullam occasionẽ dare ad¬
uersario: maledicti gr̃a: Iam enĩ quedam
conuersȩ sunt retro post sathanan: ut
his uerbis eius intelligamꝰ eas quas nubere
uoluit melius potuisse continere quã nube¬
re. s melius nubere. quã retro ire pꝰ satha¬
nan. id ẽ ab excellenti illo uirginalis uel
uidualis castitatis ꝓposito. in posteriora
respiciendo cadere et interire: Siquis fi
non grauetur ȩccłia dei. ut his quȩ uere
uiduȩ sunt sufficiat

Expanded text:
te et auctoritate commendat, non procreandi officium etiam eis, quae continentiae bonum capiunt, tamquam ad obsequellam legis inponit. denique cur hoc dixerit, pandit, cum adiungit et dicit: nullam occasionem dare aduersario maledicti gratia; iam enim quaedam conuersae sunt retro post satanan, ut his uerbis eius intellegamus eas, quas nubere uoluit, melius potuisse continere quam nubere, sed melius nubere quam retro ire post satanan, id est ab excellenti illo uirginalis uel uidualis castitatis proposito in posteriora respiciendo cadere et interinon grauetur ecclesia, ut his quae uere uiduae sunt sufficiat
Abbreviated transcription (Latin):
N his uerbis apparet quantam non solum curã
scãrum plebium ẽẽ uoluerit ministrare necessa-¬
ria sc̃is dei seruis consilium in hoc dans: quia
hoc magis illis qui hoc faciebant ꝓderat. quam illꝰ
erga quos faciebant: illis enim alliud ꝓderat: id
ẽ hoc erga se obsequio frm suorum sancte uti:
nec ꝓpter hoc cdeo seruire nec ista sumere nisi
ad supplendam necessitatem non ad pascendã
pigriciam: s etiam suam curã beatus apłs tantã
dicit in hac ministratione quȩ nunc ꝑtitum
transmittebatur : ut comitẽ peregrinationis suȩ
ꝓꝑter hoc commemoraret ordinatum ab ȩccłiiᷤᷤ
boni testimonii hominem dei. cuius laus inqͥt
in euangelio ẽ per oms ęccłias: et ad hoc dicit
illum ordinatum comitem sibi: ut deuitaret
hominum reprehensiones. ne sine testimonio
scõrum in hoc ministerio socium tanquam ͥ
accipere. et in suos sinus conuertere ab infir-¬
mis uł impiis putaretur: quȩ accipiebat ad
supplendas necessitates scõrum ꝑ se afferenda

Expanded text:
n his uerbis adparet, quantum non solum curam sanctarum plebium esse uoluerit ministrare necessaria sanctis dei seruis, consilium in hoc dans, quia hoc magis ipsis qui hoc faciebant proderat quam illis erga quos faciebant — illis enim aliud proderat, id est hoc erga se obsequio fratrum suorum sancte uti nec propter hoc deo seruire nec ista sumere nisi ad supplendam necessitatem, non ad pascendam pigritiam — sed etiam suam curam beatus apostolus tantam dicit in hac ministratione, quae nunc per Titum transmittebatur, ut comitem peregrinationis suae propter hoc commemoret ordinatum ab ecclesiis, boni testimonii hominem dei, cuius laus, inquit, in euangelio est per omnes ecclesias. et ad hoc dicit illum ordinatum comitem sibi, ut deuitaret hominum reprehensiones, ne sine testimonio sanctorum in hoc ministerio sociorum tamquam sibi accipere et in suos sinus conuertere ab infirmis et inpiis putaretur. quae accipiebat ad supplendas necessitates sanctorum per se adferenda
Abbreviated transcription (Latin):
uoetea similitudinem carnis peccati in qua
uenerat dictus ẽ et ipse peccatum: sacrificand̾
ad diluenda peccata In ueteri quippe lege: pet¬
cata uocabant᷑ sacrificia ꝓ peccatis Qd uere
iste factus ẽ: cuius umbrȩ erant illa Hinc apłs
cum dixisset obsecramꝰ ꝓ xp̃o reconciliari
in ipso Non ait. ut in quibꝰdam mendosis co-¬
dicibus legitur: is qui non nouerat pecca¬
tum ꝓ nobis peccatum fecit. tanquam pro
ꝓ peccatis ꝑ quod reconciliari ualeremꝰ Iꝑse¬
ẽ ergo peccatum ut nos iusticia. nec nr̃a s dei.
nec in nobis s in ipso: sicut ipse peccatum non
suũ s nr̃m. nec inse s in nobis constitutũ simi¬
litudine carnis peccati. in ꝗͣ crucifixus ẽ. de

Expanded text:
opter similitudinem carnis peccati in qua venerat , dictus est et ipse peccatum, sacrificandus ad diluenda peccata. In vetere quippe lege peccata vocabantur sacrificia pro peccatis : quod vere iste factus est cujus umbrae erant illa. Hinc Apostolus cum dixisset, Obsecramus pro Christo reconciliari us justitia Dei in ipso . Non ait, ut in quibusdam mendosis codicibus legitur, Is qui non noverat peccatum, pro nobis peccatum fecit; tanquam pro pro peccatis, per quod reconciliari valeremus. Ipse ergo peccatum, ut nos justitia; nec nostra, sed Dei; nec in nobis, sed in ipso: sicut ipse peccatum, non suum, sed nostrum; nec in se, sed in nobis constitutum, similitudine carnis peccati, in qua crucifixus est, de
Abbreviated transcription (Latin):
delis nisi ea fide quȩ ꝑdilectionẽ oꝑat᷑:
Quis utiliter mansuetus. cui non dilectio
moderetur: Quis abeo continet unde t᷑¬
patur. nisi diligat unde honestatur: Me¬
rito itaq magister bonus dilectionẽ sic
sepe commendat. tanquam sola precipi¬
enda sit. sine qua non possunt ꝓdesse. cȩ¬
tera bona et quȩ non potest haberi sine
cȩteris bonis. quibus homo efficitur bonꝰ:¬

Expanded text:
delis, nisi ea fide quae per dilectionem operatur? delis, nisi ea fide quae per dilectionem operatur? Quis utiliter mansuetus, cui non dilectio moderetur? Quis ab eo continet unde turpatur, nisi diligat unde honestatur? Merito itaque magister bonus dilectionem sic saepe commendat, tanquam sola praecipienda sit, sine qua non possunt prodesse caetera bona, et quae non potest haberi sine caeteris bonis, quibus homo efficitur bon
Abbreviated transcription (Latin):
quam definiuit apłs de corde puro. et cons.¬
cientia bona. et fide non ficta Hac diligi¬
mus inuicem. hac diligimus dm: Neq enĩ
uera dilectione diligeremus inuicem. ni¬
si diligentes d̾̃m: Diligit enim unus quisq
proximum tan quam se ipsum. si diligit
dm Nam si dm non diligit. non diligit se¬
ipsum: In his autem caritatis duobus p̃cep¬
tus nr̃ Defructu itaq nobis mandans.
hȩc mando inquit uobis. ut diligatis inui¬
cem: Unde et apłs paulus. cum contra oꝑa
carnis commendare fructus sꝑc uellet.
isto capite ex orta et religata contexuit.
quȩ sunt gaudium. pax longanimitas. be.¬
nignitas. bonitas. fides. mansuetudo. con¬
tinentia Quis autem bene gaudet. qui
bonum non diligit unde gaudet: Quis
pacem ueram nisi cum illo potest hab̾e
quem ueraciter diligit: Quis ẽ. longani¬
mis in bono ꝑseueranter manendo. nisi
ferueat diligendo: Quis ẽ benignus nisi
diligat cui opitulatur: Quis bonus nisi
diligendo efficiatur: Quis salubriter fi.¬

Expanded text:
quam definit Apostolus, de corde puro et conscientia bona, et fide non ficta . Hac diligimus invicem, hac diligimus Deum. Neque enim vera dilectione diligeremus invicem, nisi diligentes Deum Diligit enim unusquisque proximum tanquam seipsum, si diligit Deum: nam si non diligit Deum, non diligit seipsum. In his enim duobus praeceptus noster. De fructu itaque nobis mandans, Haec mando, inquit, vobis, ut diligatis invicem. Unde et apostolus Paulus, cum contra opera carnis commendare fructum spiritus vellet, isto capite exorta et religata contexuit, quae sunt, gaudium, pax, longanimitas, benignitas, bonitas, fides, mansuetudo, continentia . Quis autem bene gaudet, qui bonum non diligit unde gaudet? Quis pacem veram, nisi cum illo potest habere quem veraciter diligit? Quis est longanimis in bono perseveranter manendo, nisi ferveat diligendo? Quis est benignus, nisi diligat cui opitulatur? Quis bonus, nisi diligendo efficiatur? Quis salubriter fi
Abbreviated transcription (Latin):
ays fidei est non uisa credere: premium
erit creditorum adeptione gaudere: Itẽ ex eo-
qd̾ temporale aliquid plus diligitur antequã
habeatur: uilescit autem cum aduenerit Ns
enĩ satiat animam: nisĩcorruptibit gaudii ue-¬
et certa ȩternitas E ternum uero ardentius di¬
ligitur adeptum: quam desideratum: Nemo
enim plus de illo existimat quam se habet:
ut fiat uilius. quia speratum ẽ amplius S
tanta ibi ẽ excellentia: ut multo plus adepta
sit caritas: quam uel fides credit. uel spes desi

Expanded text:
aus fidei est, non visa credere: praemium erit, creditorum adeptione gaudere. CCLXII. od temporale aliquid plus diligitur antequam habeatur, vilescit autem cum advenerit; non enim satiat animam, nisi incorruptibilis gaudii veet certa aeternitas: aeternum vero ardentius diligitur adeptum, quam desideratum. Nemo enim plus de illo aestimat quam se habet, ut fiat vilius, quia speratum est amplius: sed tanta est ibi excellentia, ut multo plus adeptura sit charitas, quam vel fides credidit, vel spes desi
Abbreviated transcription (Latin):
Iundo et simplici oculo opꝰ ẽ ut inueni¬
atur. uia sapientiȩ. cui tantȩ malorũ et ꝑ-¬
uersorum hominũ deceptiones errores¬
q obstrepunt: Quos om̃s euadere: hoc ẽ
uenire ad certissimã pacẽ et immobilem
stabilitatem sapientiȩ: Uehementer enim
metuendum ẽ. ne studio altercandi et con¬
tendendi quisq ñ uideat qđ apaucis uide¬
ri pot̃ ut paruus sit strepitus contradicen¬
tium. nisi etiã sibi ipsi obstrepant: Quo ꝑti¬

Expanded text:
undo et simplici oculo opus est ut inveniatur via sapientiae, cui tantae malorum et perversorum hominum deceptiones erroresque obstrepunt, quos omnes evadere, id est, venire ad certissimam pacem et immobilem stabilitatem sapientiae! Vehementer enim metuendum est ne studio altercandi et contendendi quisque non videat quod a paucis videri potest, ut parvus sit strepitus contradicentium, nisi etiam ipse sibi obstrepat. Sequit
Abbreviated transcription (Latin):
atur. et spe geritur: Nam tunc erit cum ab
mica destruetur mors. cum immutati fu¬
erimus et ȩquales angłis facti: Omnes enĩ
inquit resurgemus. s non om̃s inmittabi.¬
mur: E dominus: Erunt inquit ȩquales
angłis dei: Apprehensi enim sumus modo
intimore ꝑfidem. tunc autẽ apprehende¬
mus in caritate ꝑ speciem: Quamdiu enĩ
sumus incorpore peregrinamur a dño.
ꝑfidem enĩ ambulamꝰ et non ꝑspeciem:
Ipse itaq apłs qui dicit. ut apprehendam
sicut apprehensus sum. aꝑte se non app̃-¬
hendisse confitetur: fr̃s inquit. ego me
non arbitror apprehendisse

Expanded text:
atur, et spe geritur: nam tunc perfecta erit, cum abinimica destruetur mors, cum immutati fuerimus et aequales angelis facti: Omnes enim, inquit, resurgemus, sed non omnes inmutabimur, et dominus: Erunt, inquit, aequales angelis dei. adprehensi enim sumus modo in timore per fidem, tunc autem adprehendemus in caritate per speciem. quam diu enim sumus in corpore, peregrinamur a domino; per fidem enim ambulamus, non per speciem. ipse itaque apostolus, qui dicit: Ut adprehendam, sicut et adprehensus sum, aperte se non adprehendisse confitetur: Fratres, inquit, ego me non arbitror adprehendisse
Abbreviated transcription (Latin):
spiritum fidei propter quod scriptũ larii.¬
est. credidi propter quod locutus sum: et
nos credimus propter qđ et loquimur:
Non diceret eundem spiritum fidei: nisi
ammonens etiam antiquos iustos ipsũ
quia illis futura preñtiabant᷑ quȩ iam
facta nobis annuntiantur: et tempore
ueteris testamenti uelabatur. quod tem¬
pore noui testamenti reuelatur: ideo eius
sacramenta uariata sunt ut alia ẽẽnt in
ueteri testamento. alia in nouo: cum fides
ipsa uaria non sit:

Expanded text:
spiritum fidei, propter quod scriptum est: Credidi, propter quod locutus sum, et nos credimus, propter quod et loquimur. non diceret \'eundem spiritum fidei nisi admonens etiam antiquos iustos ipsum Christi. sed quia illis futura praenuntiabatur, quae iam facta nobis adnuntiatur, et tempore ueteris testamenti uelabatur, quae tempore noui testamenti reuelatur, ideo eius sacramenta uariata sunt, ut alia essent in uetere testamento alia in nouo, cum fides ipsa uaria non sit
Abbreviated transcription (Latin):
Scđm formã dei dictum ẽ. ante om̃s tate.
colles genuit me. id ẽ. ante om̃s altitu¬
dines creaturarum: Q ante luciferũ ge
suarũ. quia scđm formã dei dixit. ego sũ
ueritas. et scđm formã serui. ego sũ uia
Quia enĩ ipse ẽ. primogenitus amortius.
iter facit ȩccłiȩ suȩ ad regnũ dei. ad ui¬
tam ȩternã cui caput. ẽ. ad in mortalita.¬
tem etiã corporis. ideo creatus ẽ. inpͥn.¬
cipio uiarum dei. in oꝑa eius: Seđm for.
mã enim dei principium qđ et loquit᷑
nobis. in quo principio fecit d̃s cȩlũ et
terram Scd̾m formã autẽ serui. sponsus
procedens de thalamo suo: Sedm formã
dei primogenitus omnis creaturȩ. & ipse
ẽ. ante omnes et illi omnia constant. scb̃m
formã serui & ipse ẽ. caput corporis ȩccłiȩ¬

Expanded text:
m formam Dei dictum est, Ante omnes colles genuit me , id est, ante omnes altitudines creaturarum; et, Ante luciferum gensuarum . Quia secundum formam Dei dixit, Ego sum ueritas, secundum formam serui: ego sum uia. quia enim ipse est primogenitus a mortuis, iter fecit ecclesiae suae ad regnum dei, ad uitam aeternam, cui caput est ad immortalitatem etiam corporis; ideo creatus est in principio uiarum dei in opera eius. secundum enim formam dei principium est, quod et loquitur nobis, in quo principio fecit deus caelum et terram; secundum formam autem serui sponsus procedens de thalamo suo. secundum formam dei primogenitus omnis creaturae et: ipse est ante omnes et omnia illi constant; secundum formam serui ipse est caput corporis ecc
Abbreviated transcription (Latin):
liberationem ab ȩterno igne ꝓmittunt. ue¬
rum eis tantum qui xꝑi baptismate ablu.¬
ti et corporis eius et sanguinis participes
facti sunt quomodo libet iuxerint. inqua¬
cumq heresi uel impietate fuerint. contra

Expanded text:
liberationem ab aeterno igne promittunt, uerum eis tantum, qui Christi baptismate abluti et corporis eius et sanguinis participes facti sunt, quomodolibet uixerint, in quacumque haeresi uel inpie
Abbreviated transcription (Latin):
sa ẽ. si tales post quantalibet tempora li¬
berati regnum dei possidebunt: S qm̃
falsa non ẽ. ꝓfecto regnum dei non pos.¬
sidebunt: Et si mregni dei possessione nũ¬
quam erunt. ȩterno supplicio tenebũ.¬
tur. qm̃ non ẽ medius locus ubi non sit
insupplicio. qui illo non fuerit constitu¬

Expanded text:
st, si tales post quantalibet tempora liberati regnum Dei possidebunt. Sed quoniam falsa non est, profecto regnum Dei non possidebunt. Et si in regni Dei possessione numquam erunt, aeterno supplicio tenebuntur; quoniam non est medius locus, ubi non sit in supplicio, qui illo non fuerit constitu
Abbreviated transcription (Latin):
gentea. s et lignea et fictilia. contemp¬
nere et abicere. et dampnare. quando ñ
nisi in die dñi uasa lignea diuini ardoriᷤᷤ
incendio concrementur. et fictilia ab
eo cui data ẽ. ferrea uirga frangantur.:
Sic gͦ arguens cyprianus eos qui tanꝗͣ.
malorũ consortium deuitantes se ab uni¬
tate diruꝑant. ostendit magnã domum
quã dixit apłs ubi eẽnt non solum aurea
uasa et argentea. s et lignea et fictilia
non se intellexisse nisi ȩccłiam ubi eẽnt
boni et mali. donec infine sicut area uen¬
tilata purgetur Qluod si ita ẽ in ipsa ec¬
clesia id ẽ in ipsa domo magna erant ua¬
sa incontumeliam. quorum sermo ut can

Expanded text:
eligere, lignea uero et fictilia contemeligere, lignea uero et fictilia contemnere et abicere et damnare, quando non nisi in die domini uasa lignea diuini ardoris incendio concrementur et fictilia ab eo cui data est ferrea uirga frangantur. sic igitur arguens Cyprianus eos, qui tamquam malorum consortium deuitantes se ab unitate dirruperant, ostendit magnam domum quam dixit apostolus, ubi essent non solum aurea uasa et argentea, sed et lignea et fictilia, non se intellexisse nisi ecclesiam, ubi essent boni et mali, donec in fine sicut area uentilata purgetur. quod si ita est, in ipsa ecclesia, id est in ipsa domo magna erant uasa in contumeliam, quorum sermo ut can
Abbreviated transcription (Latin):
tate se mundant. aua sis fictis in con¬
tumeliam. ne cum ipsis ꝑeant. quos in
domo magna tolerare coguntur: Ex¬
De quibus ait apłs.
sermo eorũ sicut cancer serpit. uellem
intelligere foris fuisse. s me cyprianus
non sinit: Cum enĩ ad antonianũ scribeis
ostenderet. ante tempꝰ ultimȩ separatio
nis iustorum et iniquorũ nullomͦ ẽẽ
propt̾ commixtionẽ malorũ ab unitate
eccłiȩ recedendũ ubi declarat quam sit
sc̃s. et ila quã meruit martyrii claritate
dignissimus ait: Quantus arrogantiȩ
timor ẽ quanta humilitatis et lenitatis
obliuiȩ. et arrogantiȩ suȩ quanta iacta¬
tio. ut quis aucleat. aut facere se posse cre¬
dat. qđ nec apłis concessit dñs ut aitania
a frumento putet se posse discernere.
aut quasi ipsi paleam facere. et areã pur-¬
gare concessum sit.paleas conetur atriti¬
co separare. cumq apłs dicat. indomo aut̃
magna non solum sunt uasa aurea et ar-¬

Expanded text:
tate se mundant a uasis factis in contate se mundant a uasis factis in contumeliam, ne cum ipsis pereant quos in domo magna tolerare coguntur. de quibus ait apostolus: sermo eorum sicut cancer serpit, uellem intellegere foris fuisse; sed me Cyprianus ipse non sinit. cum enim ad Antonianum scribens ostenis justorum et iniquorum nullo modo esse propter commixtionem malorum ab Ecclesiae unitate recedendum, ubi declarat quam sit sanctus, et illa quam meruit martyrii claritate dignissimus, ait: Quantus arrogantiae tumor est, quanta humilitatis et lenitatis oblivio, et arrogantiae suae quanta jactatio, ut quis audeat aut facere se posse credat, quod nec Apostolis concessit Dominus, ut zizania a frumento putet se posse discernere, aut quasi ipsi palam ferre et aream purgare concessum sit, paleas conetur a tritico separare: cumque Apostolus dicat, « In domo autem magna, non solum sunt vasa aurea et ar
Abbreviated transcription (Latin):
uosdam qui circa ueritatẽ aberraue¬
rañt. et fidem quorundã subuertebant.
quorũ sermo ut cancer serpebat. cum
euitandos eẽ diceret. inuna tamen domo
magna eos fuisse significat. s tanquam
uasa incontumeliã Credo quod nundũ
foras exierant: Aut si iam exierant. qͦmͦ
eos dicit in eadẽ domo magna cum ua¬
sis honorabilibus. nisi forte ꝓpt̾ ipsa sacra¬
menta quȩ separatis etiã hereticorũ con¬
uenticulis non mutata sunt: Ad unam
magnã domũ dicit om̃s. s diuersis me-¬
ritis ꝑtinere. alios in honorẽ. alios incon¬
ipsum abistius modi. erit uas in honorẽ
scĩficatum utile dño. ad omne opꝰ bonũ
paratum: Quid ẽ autẽ mundare semet
ipsum abistius modi. nisi quod paulo an¬
te dixit. recedat abiniquitate omnis qͥ
nominat nomen dñi: E ne quis quam
putaret tanquã in una domo magna
perire se posse cum talibus uigilantis¬
sime predixit: Nouit dñs qui sunt eius
eos udelicet qui recedendo ab iniqui¬

Expanded text:
usdam, qui circa veritatem aberraverant, et fidem quorumdam subvertebant, quorum sermo ut cancer serpebat, quos cum evitandos esse diceret, in una tamen domo magna eos fuisse significat, sed tanquam vasa in contumeliam. Credo quod nondum foras exierant. Aut si jam exierant, quomodo eos dicit in eadem magna domo cum vasis honorabilibus: nisi forte propter ipsa Sacramenta, quae separatis etiam haereticorum conventiculis non mutata sunt, ad unam magnam domum dicit omnes, sed diversis meritis pertinere, alios in honorem, alios in conipsum ab istiusmodi, erit uas in honorem sanctificatum, utile domino, ad omne opus bonum paratum. quid est autem mundare semet ipsum a talibus nisi quod paulo ante dixit: recedat ab iniustitia omnis qui nominat nomen domini? et ne quisquam putaret tamquam in una domo magna perire se posse cum talibus uigilantissime praedixit: nouit dominus qui sunt eius, eos uidelicet qui recedendo ab iniqui
Abbreviated transcription (Latin):
Dictum ẽ. ualida sicut mors dilectio Et
quia ipsa caritas occidit quod fuimus ut
simus quod non eramus facit in nobis qͣn¬
dam mortem dilectio: Ipsa morte mortuuᷤ
erat qui dicebat. mundus mͥ crucifixus
ẽ. et ego mundo: Ipsa morte mortui erat
quibus dicebat. mortui estis et uita ur̃a ab¬
scondita ẽ cum.rꝑo in deo:¬

Expanded text:
dictum est, «Valida est sicut mors dilectio.» Et quia ipsa charitas occidit quod fuimus, ut simus quod non eramus; facit in nobis quamdam mortem dilectio. Ipsa morte mortuus erat qui dicebat, «Mundus mihi crucifixus est, et ego mundo» : ipsa morte mortui erant quibus dicebat, «Mortui enim estis, et vita vestra abscondita est cum Christo in Deo
Abbreviated transcription (Latin):
cȩlis. Unde ꝑspicit᷑. qui ad regnũ t̾renũ.
et qui ꝑtineant ad regnum celorum: Istam
distinctionem qui etiam illo tempore ꝑ
dei grãm intelligentes filii ꝓmissionis ef.¬
fecti sunt. noui testamenti heredes in oc.¬
culto dei. consilio deputati sunt. etiam si
uetus testamentũ ꝓ temporũ distributione
diuinitus datũ populo ueteri congruent̃

Expanded text:
caelis. unde perspicitur qui ad regnum terrenum caelis. unde perspicitur qui ad regnum terrenum et qui pertineant ad regnum caelorum. istam distinctionem qui etiam illo tempore per dei gratiam intellegentes filii promissionis effecti sunt, noui testamenti heredes in occulto dei consilio deputati sunt, etiamsi uetus testamentum per temporum distributionem diuinitus datum populo ueteri congruenter
Abbreviated transcription (Latin):
terrena felicitas Unde illa quo ẽ. popłs
uictoriarum reportatio et habundantia
filiorũ ac fructuũ terrenorũ. et si quib hũ¬
ius modi Hȩc sunt ꝓmissa ueteris testamen¬
ti. quibus etiam figurantur ad nouum tes.¬
tamentũ ꝑtinentia spiritalia: Tamen qͥ
propter illa terrena suscipit legem dei.ip.¬
se ẽ heres ueteriꝰ testamenti Ea quippe se-¬
cundũ uetus testamentum ꝓmittunt᷑ atq
tribuuntur quȩ scdm hominẽ ueterẽ con¬
cupiscunt᷑: Quȩ autẽ illic ab nouũ testam̃.¬
loqueretur tantus apłs. qui duo testamen¬
ta in ancilla et libera allegorica significa¬
tione distincta eẽ dicebat. ueteri filios car¬
nis. nouo filios ꝓmissionis a tribuens: Non
qui filii carnis inquit filii dei. s filii ꝓmissi.¬
onis deputantur in semine: filii gͦ carnis
ꝑtinent ad terrenã ihrłm quȩ seruit cum
filiis suis. filii autẽ ꝓmissionis ad eam quȩ
sursum ẽ. liberam matrẽ nr̃am ȩternã in

Expanded text:
terrena felicitas. unde illa terra, qua estuictoriarum reportatio et abundantia filiorum ac fructuum terrenorum et si qua huius modi, haec sunt promissa ueteris testamenti. quibus etsi figurantur ad nouum testamentum pertinentia spiritalia, tamen qui propter illa terrena suscipit legem dei, ipse est ueteris heres testamenti. ea quippe secundum uetus testamentum promittuntur atque tribuuntur, quae secundum hominem ueterem concupiscuntur; quloqueretur tantus apostolus, qui duo testamenta in ancilla et libera allegorica significatione distincta esse dicebat ueteri filios carnis, nouo filios promissionis attribuens. non qui filii carnis, inquit, hi filii dei, sed filii promissionis deputantur in semen. filii ergo carnis pertinent ad terrenam Ierusalem, quae seruit cum filiis suis, filii autem promissionis ad eam quae sursum est, liberam matrem nostram aeternam in
Abbreviated transcription (Latin):
cet in cibo et potu. aut inparte diei festi
aut neomeniȩ aut sabbatorũ qđ ẽ umbra
futurorũ: Ita quippe et cur ea legi atq
accipi oporteat ostendi Id ẽ ne ꝓpħias
ex tinguamus quia inumbra facta sunt
futurorũ et curare nos ñ delere eos qͥ
nos hinc uidicare uoluerint. qđ corpora¬
lit̾ iam ñ obseruemꝰ sicut alibi tale quid¬
dam dixit. hȩc infigura contingebant
illis. scripta sunt autẽ ꝓpt̾ correptionem
nrãm. in quos finis scłorum obuenit Cũ
gͦ tale aliquid legit᷑ in instrumento uete¬
ris testamenti quale a nobis obseruari
uel uissum ñ ẽ in nouo testamento. uel
etiã ꝓhibitũ quid significet querendũ ẽ
ñ reprehendendũ : quia eo ipso quo iam
ñ obseruat᷑. ñ dampnatũ s impletum
probatur.

Expanded text:
cet in cibo et potu aut in parte diei festi cet in cibo et potu aut in parte diei festi aut neomeniae aut sabbatorum, quod est umbra futurorum. ita quippe et cur ea legi atque accipi oporteat, ostendit, id est ne prophetiam extinguamus, quia in umbra facta sunt futurorum, et curare nos non debere eos, qui nos hinc iudicare uoluerint. quod corporaliter iam non obseruemus, sicut alibi tale quiddam dixit: haec in figura contingebant illis; scripta sunt autem propter correptionem nostram, in quos finis saeculorum obuenit. cum ergo tale aliquid legitur in instrumento ueteris testamenti,. quale a nobis obseruar uel iussum non est in nouo testamento uel etiam prohibitum, quid significet quaerendum est, non reprehendendum, quia eo ipso, quo iam non obseruatur, non damnatum, sed inpletum probatur.
Abbreviated transcription (Latin):
Siquerat᷑ a nobis cur ñ eo ritu colamus
dm̃. quo coluerunt hebrei patres tem¬
pore testamenti ueteris. respondemus
aliud nobis dm̃. precepisse ꝑ patres noui
testamenti neq hoc contra uetus testam̃¬
tum. cum et in illo id sit ante p̃dictum:
Sic enĩ hoc ipsum p̃nuntiatum ẽ ꝑ pro¬
pħam: Ecce dies ueniunt dicit dñs. et cõ¬
summabo suꝑ domũ isrł. et suꝑ domũ u¬
da testamentum nouũ: Non scđm testam̃¬
tum qđ feci patribꝰ eorum in die qua aypre¬
hendi manũ eorũ ut educerẽ eos de terra
hic si obiectũ fuerit ñ nos ꝑtinere ad do¬
mũ isrł et domũ uida ex doctrina apłica
nos defendimus. quia semen abrahȩ xꝑm
eẽ docet apłs. nobisq ad corpus euis ꝑti¬
nentibus dicit. ergo abrahȩ semen ẽstis:
Porro si quesitũ anobis fuerit. cur illius tes¬
tamenti auctoritatẽ teneamꝰ. ciius ritum
ñ obseruamꝰ. et ad hoc exlitteris apłicis res¬
pondemus: Ait enĩ apłs. nemo gͦ uos uidi¬

Expanded text:
atur, cur non eo ritu colamus deum, quo coluerunt Hebraei patres tempore ueteris testamenti, respondemus aliud nobis deum praecepisse per patres noui testamenti neque hoc contra uetus testamentum. cum et in illo id sit ante praedictum. sic enim hoc ipsum praenuntiatum est per prophetam: ecce dies ueniunt, dicit dominus, et consummabo super domum Israhel et super domum Iuda testamentum nouum, non sntum, quod feci patribus eorum in die, qua adprehendi manum eorum, ut eicerem eos de terra um nouum. hic si obiectum fuerit non nos pertinere ad domum Israhel et domum Iuda, ex doctrina apostolica nos defendimus, quia semen Abrahae Christum esse docet apostolus nobisque ad corpus eius pertinentibus dicit: ergo Abrahae semen estis. porro si quaesitum a nobis fuerit, cur illius testamenti auctoritatem teneamus, cuius ritum non obseruamus, et ad hoc ex litteris apostolicis respondemus. ait enim apostolus: nemo ergo uos iudi
Abbreviated transcription (Latin):
Erat enim głiosus in predicatione uerbi dĩ.
et uiuens scdm̃ regulam uirge illiꝰ directio¬
nis. et diligebant eum qͥ in illo diligebant
xp̃m. qͥ sequebant᷑ bonũ odorẽ. diligebant
amicum sponsi sui Ipsa sponsa quȩ dic̃ in
canticis canticoꝵ: post odorem unguentoꝵ
tuoꝵ currimꝰ: Illi autẽ quantomagis eũ
uidebant in gloria predicationis euangłii.
et in uita inculꝑabili. tantomagis inui-¬
dia torquebant᷑. et occidebant᷑ bono odore¬

Expanded text:
Erat ergo gloriosus in praedicatione verbi Dei, Erat ergo gloriosus in praedicatione verbi Dei, et vivens secundum regulam illius virgae directionis: et diligebant eum qui in illo diligebant Christum, qui sequebantur bonum odorem; diligebat amicum sponsi sui ipsa sponsa, quae dicit in Canticis canticorum, Post odorem unguentorum tuorum curremus . Illi autem quanto magis eum videbant in gloria praedicationis Evangelii et in vita inculpabili, tanto magis invidia torquebantur, et occidebantur bono odore
Abbreviated transcription (Latin):
Nde bonus odor. qui significatur nomina-¬
tis quibꝰdam aromatibꝰ Audi paulum
illum minimũ fimbriũ de uestimento. qd̾
tetigit mulier in fluxu sanguinis. et sa¬
nata est: Audi ipsum dicentem: Ap̃i bonꝰ
odor sumus in omni loco: et inhis qui sal-¬
ui fuint. et inhis qui pereunt: Saluum fi-
eri hominem bono odore non ẽ imꝓbabi-¬
le neq incredibile: Perire autẽ hominẽ
bono odore quȩ ratio ẽ: Magna uirtus:
magna ueritas Et si capi non potest: ita ÷:
Nam ut noueris quia difficile capit᷑: statĩ
subiecit Et ad hȩc qͥs idoneus: qui intel¬
ligat homines mori bono odore: Tam̃
aliquid dicã fr̃s: Ecce paulus ipse p̃dica¬
bat euangłiũ: Multi illũ amabant pre-¬
dicatorẽ euangłii: multi inuidebant: Iili¬
qͥ amabant bono odore uiuebant: illi qͥ¬
inuidebant bono odore peribant: Ideo ꝑe
untibꝰ non malus odor: s bonus odor: Inde
enim magis inuidebant: quia tam bona
grã preualebat: Nemo enĩ ĩuidet misero¬

Expanded text:
nde bonus odor qui significatur nominatis quibusdam aromatis. Audi Paulum illum minimum, fimbriam de vestimento quod tetigit mulier in fluxu sanguinis, et sanata est ; audi illum dicentem: Christi bonus odor sumus in omni loco, et in iis qui salvi fiunt, et in iis queri hominem bono odore non est improbabile neque incredibile: perire autem hominem bono odore, quae ratio est? Magna vis, magna veritas: etsi capi non potest, ita est. Nam ut noveritis quia difficile capitur, statim subjecit: Et ad haec quis idoneus? Quis intelligat homines mori bono odore? Tamen aliquid dicam, fratres. Ecce ipse Paulus praedicabat Evangelium; multi illum amabant praedicatorem Evangelii, multi illi invidebant: qui illum amabant, bono odore salvabantur; qui illi invidebant, bono odore peribant. Ideo ercuntibus non malus odor, sed bonus erat. Inde enim magis invidebant, quia tam bona gratia pr
Abbreviated transcription (Latin):
leuissima putarentur. nisi in scripturis de¬
monstrarentur opinione grauiora: Quis
enim dicentẽ fr̃i suo fatuȩ. reum gehen¬
nȩ putaret. nisi ueritas diceret: Cui tam̃
uulneri subiecit continuo medicinã. pre¬
ceptum frat̾nȩ reconciliationis adiungẽs
Mox quippe ait: Si gͦ offeres munus tuũ
magnũ peccatum sit dies obseruare & m̃.¬
ses et annos et tempora sicut obseruant
qui certis diebus siue mensibus siue an¬
nis uolunt uel nolunt aliquid inchoare.
eo quot scđm uanas doctrinas hominum
fausta uel in fausta estimant tempora. nisi
qui talibus ait. timeo uos ne forte sine cau¬
sa laborauerim in uobis

Expanded text:
levissima putarentur, nisi in Scripturis demonstrarentur opinione graviora. Quis enim dicentem fratri suo, Fatue, reum gehennae putaret, nisi Veritas diceret? Cui tamen vulneri subjecit continuo medicinam, praeceptum fraternae reconciliationis adjungens: mox quippe ait, Si ergo offers munus tuum magnum peccatum sit dies observare, et menses, et annos, et tempora sicut observant qui certis diebus, sive mensibus, sive annis volunt et nolunt aliquid inchoare, eo quod secundum vanas doctrinas hominum fausta vel infausta existiment tempora, nisi qui talibus ait: Timeo, ne forte sine causa laboraverim in vobis
Abbreviated transcription (Latin):
oui testamenti caritas legẽ facit uiiͦi.
Unde dicit dñs: Nonueni legem soluere :
s ad implere dic̃ aut̃ apłs: Plenitudo le-¬
gis caritas: et fides quȩ per dilectionẽ
operatur: factum ẽ itaq homini facile in no-¬
uo testamento quod in ueteri difficile
fuit habenti fidem quȩ per dilectionem
operatur. atq illo digito dei hoc ẽ sp̃u dĩ
intus eam in corde scribente. non foris
in lapide: Unde dicit apłs: Non in tabu-¬
lis lapideis s in tabulis cordis carna libꝰ
q̃m caritas dei qua ueraciter implet᷑
lex. ubi significat᷑ uetꝰ testamentũ. quod ẽ
opus tantum modo dĩ et conscriptio digiti
dei Quod apłs dicit Itaq lex quidem scã.
et mandatum sc̃m et iustum et bonum
Lex ergo scã. et bona dei opus ẽ ubi homo¬
nichil agit. quia non obtemperat. s rea-¬
tu potiꝰ premitur. lege minante atq dãp¬
nante: Peccatum enĩ inquit ut appareat
peccatum. ꝑ bonum mͥ operatum ẽ mortẽ:

Expanded text:
oui testamenti caritas legem facit. unde dicit dominus: non ueni legem soluere, sed inplere, dicit autem apostolus: plenitudo legis caritas et: fides quae per dilectionem operatur. factum est itaque homini facile in nouo testamento, quod in uetere difficile fuit, habenti fidem, quae per dilectionem operatur, atque illo digito dei, hoc est spiritu dei intus eam in corde scribente, non foris in lapide. unde dicit apostolus: non in tabulis lapideis, sed in tabulis cordis carnalibus, quoniam caritas dei, qua ueracitcr inpletur lex — ubi significatur uetus testamentum, quod est opus tantummodo dei et conscriptio digiti dei — quod apostolus dicit: itaque lex quidem sancta et mandatum sanctum et iustum et bonum. lex ergo snihil agit, quia non obtemperat, sed reatu potius premitur lege minante atque damnante. Peccatum enim, inquit, ut appareat peccatum per bonum, mihi operatum est mortem ;
Abbreviated transcription (Latin):
Cornu excedit carnẽ. necesse ẽ. ut carnem
suꝑando sit firmũ fir̃mũ ad ꝑdurandũ. et
capax uocis: S unde hoc: Quia carnẽ su¬
perauit: Qui uult eẽ. tuba cornea. suꝑet carnẽ
Qb ẽ. suꝑce carnẽ : Transcendat carnales affectꝰ
uincat carnales libidines: Audi tubaᷤ corneas.
lis: Adhuc carne calcas terrã. et sꝑu erum¬
pis in cȩlum: Incarne enim ambulantes
inquit. non scđm carnẽ militamus : Ex libͦ¬

Expanded text:
xcedit carnem: necesse est ut carnem superando sit firmum ad perdurandum, et capax vocis. Sed unde hoc? Quia carnem superavit. Qui vult esse tuba cornea, superet carnem. Quid est, superet carnem? Transcendat carnales affectus, vincat carnales libidines. Audi tubas corneas: lis; adhuc carne calcas terram, et spiritu erumpis in coelum: «In carne enim ambulantes,» inquit, «non secundum carnem militamus» .
Abbreviated transcription (Latin):
cõmemorat letamini gentes cum plebe
euis. Iste gͦ unus grex sub pastore uno.
hereditas dei ẽ ñ solũ patris s etiã filii
nam filii uox ẽ. funes ceciderunt mͥ in
pͥclaris et enĩ hereditas mea p̃clara ẽ in
Q ipsius herelitatis uox ẽ apud ꝓpħam:
Dñe ds nr̃ posside nos. hanc hereditatẽ
ñ moriens pat̾ filio reliquit. s ipse filius
eam sua morte mirabilit̾ adquisiuit: qũa
resurrectione possedit:¬

Expanded text:
commemorat: Laetamini, Gentes, cum plebe ejus . Iste ergo unus grex sub pastore uno, haereditas Dei est, non solum Patris, sed etiam Filii. Nam Filii vox est, Funes ceciderunt mihi in praeclaris, etenim haereditas mea praeclara est mihi : et ipsius haereditatisnoster, posside nos . Hanc haereditatem non moriens Pater Filio reliquit; sed ipse Filius eam sua morte mirabiliter acquisivit, quam resurrectione possedit
Abbreviated transcription (Latin):
uult illuminat. et quẽ uult excecat: S
non ẽ iniqͥtas ap̃d dm̃: cui dic̃ ȩccłia: Miseri¬
cordiam et uidicium: cantabo tͥ domĩne:
Illuminat ergo misericordiaꝰ excecat iudi-¬
cio: utiq equissimo et si occultissimo In¬
scrutabilia sunt uidicia eius. cui tamen
iustos sine dubio dominus ipse testatur.
horum quippe iudei sepulchra construe¬
bant et monumenta ornabant quibus
dicit: Edificatis sepulchra ꝓphãrum et or-¬
natis monumenta ustorum S illi om̃s
et si ꝓ temporis dispensatione ueteris testa

Expanded text:
ult excaecat. Sed non est iniquitas apud Deum , cui dicit Ecclesia: Misericordiam et judicium cantabo tibi, Domine . Illuminat ergo misericordia, excaecat judicio, utique aequissimo, etsi occultissimo. Inscrutabilia enim sunt judicia ejus . Cui tamen terique Prophetae, quos justos sine dubio Dominus ipse testatur. Horum quippe Judaei sepulcra construebant, et monumenta ornabant, quibus dicit: Aedificatis sepulcra Prophetarum, et ornatis monumenta justorum . Sed illi omnes, etsi pro tempor
Abbreviated transcription (Latin):
presenti scło maligno S cum aliter pateat
intellectus. quid necesse ẽ hic diabolum pu-¬
tare significatum. ac non potius deum ue¬
rum iustũ etbonum. qui excecauit menteᷤᷤ
infidelum huiꝰ seculi. ut non hic distingua-¬
tur in quibꝰ deus huius seculi. ac deinde
inferatur. excecauit mentes infidelium.
s ita potius in quibꝰ deus. ac deinde sub¬
inferatur seculi huius excecauit mentes
infidelium. hoc est infidelium seculi huius
bonus mentes excecet aliquorum: Non enĩ
attendunt saluatoris uerba dicentis. ego¬

Expanded text:
praesenti saeculo maligno . Sed cum alter pateat praesenti saeculo maligno . Sed cum alter pateat intellectus, quid necesse est hic diabolum putare significatum, ac non potius Deum verum, justum et bonum, qui excaecaverit mentes infidelium saeculi hujus: ut non hic distinguatur, in quibus Deus saeculi hujus, ac deinde subinferatur, excaecavit mentes infidelium; sed ita potius, in quibus Deus, ac deinde subinferatur, saeculi hujus excaecavit mentes infidelium, hoc est infidelium saeculi hujusbonus mentes excaecet aliquorum. Non enim attendunt Salvatoris verba dicentis:
Abbreviated transcription (Latin):
legis et ꝓpharum sic transeant ad xp̃m: .uͦ.
ut non sint in eis in quibus obuelatum ẽ et
ipsum euangelium: In his enĩ quipereuni:
est obuelatum: Ait apłs: In quibus deus
huius seculi excetauit mentes infideliũ.
ut non fulgeat illuminatio euangelii
gloriȩ xp̃i. qui ẽ imago dĩ. ubi miser iste
deum scłi huius uult intelligi malum.
tanquam illi seruierit moyses in ueteri testa.¬
m̃to qͣsi hoc apłs dixerit. ubi si necesse ẽẽt in¬
telligi deum seculi huiꝰ deum ĩpioꝵ hoc ÷
diabolum. qm̃ omnes dii gentium demo-¬
nia. et utiq multo maxime princeps demo-¬
niorum non mirum ẽẽt quando quidem
quorũdam ds̃ etiam uenter ẽ dictus Ait
enim apłs: Quorum deus uent̾ ẽ nec ideo
deus uenter ẽ: Ita si potest dici d̾s huiꝰ sełi
diabolus. non ideo diabolus deus ẽ. quia nec
demonia st̃ chii. quamuis dii gentium sint
demonia: Potest quippe scłm in malo intel¬
ligi: Unde dicit apłs petrus Cripite uos de

Expanded text:
Legis et Prophetarum, sic transeant ad Christum, ut non sint in eis in quibus obvelatum est et ipsum Evangelium. In his enim qui pereunt, esse obvelatum ait Apostolus, In quibus Deus saeculi hujus excaecavit mentes infidelium, ut non fulgeat illuminatio Evangelii gloriae Christi, qui est imago Dei . Ubi miser iste Deum saeculi hujus vult intelligi malum: tanquam illi servierit Moyses in Vetere Testamento, quasi hoc Apostolus dixerit. Ubi si necesse esset intelligi Deum saeculi hujus, deum impiorum, hoc est, diabolum; quoniam omnes dii gentium daemonia, et utique multo maxime princeps daemoniorum: non mirum esset, quandoquidem quorumdam deus etiam venter est dictus: ait enim Apostolus, quorum deus venter est ; nec ideo deus venter est. Ita si potest dici deus hujus saeculi diabolus, non ideo diabolus deus est; quia nec daemonia sunt dii, quamvis dii gentium sint daemonia . Potest quippe saeculum in malo intelligi: unde dicit apostolus Petrus, Eripite vos de
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ infidelitas et illuminatio fides. quẽ fide¬
lem quando uenit xꝑc inuenit. quandoqͥ¬
dem apłs natus ingente ꝓpħarum dicit.
fuimus enim et nos aliquando natura filii
irȩ. sicut et cȩteri: Si filii irȩ. filii uindic.¬
te. filii penȩ. filii gehennȩ. quo modo nat᷑a
nisi quia peccante primo homine uitiũ
pro natura moleuit:¬

Expanded text:
 infidelitas, et illuminatio fides; quem fidelem quando venit Christus invenit? Quandoquidem Apostolus natus in gente Prophetarum dicit: Fuimus et nos aliquando natura filii irae, sicut et caeteri . Si filii irae, filii vindictae, filii poenae, filii gehennae. Quomodo natura, nisi quia peccante primo homine, vitium pro natura inolevit