comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lũtate eiuc que ea uerba habuerit accidere
Deinde ex utilitatis et honestatis partibus
ostendere ꝙͣ mutile aut ꝙͣ turpe sit id quod
aduersarii dicant oportuisse fieri. Aut opor¬
tere et id qd̾ noc fecerimus ant postulemus
ꝙͣ̃ utile aut ꝙͣ honestu sit. Denide leges no¬
bis caras eẽ nõ ꝑꝑter literas que tenues et
obscure note sunt uolũtatis.s ꝓpter carum
teru quibus destriptu ẽ utilitatẽ et coru
qui scripserũt sapiẽtia et diligẽtia. Postra
quid sit lex describere debet ur ca tudcatur
in sententiis nõ in uerbis consistere etiudce
is iudeatur legi obtemperate qui sentẽtia
eius nõ qui scriptura sequat. Denide qua
indignu sit eodẽ affiti supplitio eu qui ꝓpt̾
aliquod scelus et andatiaz toñ leger fecerit
et eu qui honesta aut necessaria decausa ñ
ab sententia s ab litteris legis recesserit ati
hic et huimoĩ ratioraibus et accipi causam

Expanded text:
luntatem eius, qui ea verba habuerit, accedere; luntatem eius, qui ea verba habuerit, accedere; deinde ex utilitatis et honestatis partibus ostendere, quam inutile aut quam turpe sit id, quod adversarii dicant fieri oportuisse aut oportere, et id, quod nos fecerimus aut postulemus, quam utile aut quam honestum sit; deinde leges nobis caras esse non propter litteras, quae tenues et obscurae notae sint voluntatis, sed propter earum rerum, quibus de scriptum est, utilitatem et eorum, qui scripserint, sa- pientiam et diligentiam; postea, quid sit lex, descri- bere, ut ea videatur in sententiis, non in verbis con- sistere; et iudex is videatur legi optemperare, qui sen- tentiam eius, non qui scripturam sequatur; deinde, quam indignum sit eodem affici supplicio eum, qui propter aliquod scelus et audaciam contra leges fecerit, et eum, qui honesta aut necessaria de causa non ab sententia, sed ab litteris legis recesserit; atque his et huiusmodi rationibus et accipi causam
Abbreviated transcription (Latin):
s cu cogitationẽ assequi possent et uolũtatẽ
interp̃tari. Demde illu scriptorẽ siscripta
sua stultis homĩbus et barbaris uidicibus
cõmitteret oriã sũma diligentia pscrip¬
turu fuisse. Hunc uõ ꝙ intellige̾t quales
uiri iudicaturi essent idcirco eu que ꝑspi¬
cua uideret esse nõ ascripsisse. Neq eniscͥo
ti sui uos recitatores. s uolũtatis intpreter
fore putauit. Postea querere ab aduersa¬
riis quid si hoc fetisset quid si hoc accidiss
eoꝵ aliquit in quibꝰ aut causa sit Honestis¬
sima aut necessitudo certissima tu ne ac
cusaretis at qui lex hoc nusꝙ excipit Non
ergo scriptis omiã. s queda que per spicua
sint tacitis exceptionibus caueri. Demd̾ nul¬
lam tem neq legibus neq scriptura ulla de¬
niq neq insermone quidẽ cotidiano atq
ĩperiis domestitis recte posse admĩstrari. si
unusquisq uelit uerba spectare et nõ ad no¬

Expanded text:
sed qui cogitatione assequi possent et voluntatem sed qui cogitatione assequi possent et voluntatem interpre- tari; deinde illum scriptorem, si scripta sua stultis hominibus et barbaris iudicibus committeret, omnia summa diligentia perscripturum fuisse; nunc vero, quod intellegeret, quales viri res iudicaturi essent, idcirco eum, quae perspicua videret esse, non adscrip- sisse: neque enim vos scripti sui recitatores, sed vo- luntatis interpretes fore putavit; postea quaerere ab adversariis: quid, si hoc fecissem? quid, si hoc acci- disset? eorum aliquid, in quibus aut causa sit honestissima aut necessitudo certissima: tamenne ac- cusaretis? atqui lex nusquam excepit; non ergo omnia scriptis, sed quaedam, quae perspicua sint, tacitis exceptionibus caveri; deinde nullam rem ne- que legibus neque scriptura ulla, denique ne in ser- mone quidem cotidiano atque imperiis domesticis recte posse administrari, si unus quisque velit verba spectare et non ad vo
Abbreviated transcription (Latin):
coarguet. Contra scriptu aut qui dicet pͥm
inducet eu locu per quẽ equitas cause de¬
mõstrat. Aut ostender quo aiõ quo cõsilio
qua de causa fecerit. Et quãtũq causa as¬
sumet assuptionis partibus se defendet de
quibꝰ ante dictu ẽ. Atq in hoc loco cũ diutrꝰ
cõmoratus sui ftĩ rationẽ et equitatẽ cause
exornauĩt tu ex his fere contra aduersaĩos
dicet oportere causa accipi Demõstrabit
nulla eẽ lege que aliquã rem ĩutilẽ aut in¬
iqua fieri uelit. Omiã supplicia que alegib
profitiscant᷑ culpe aut malitie uindicande
causa constituta cẽ. Edtriptorẽ ipu si eristat
factu hoc probaturu et idẽ ip̃m si eitalis
res accidiss factiren fuisse et ea relegis scpͥ¬
torez certo ex ordine iudices certa etate pre
ditos cõstituisse ut essent nõ qui scriptum
sun recitatent ꝙ qui uis puer fice̾ posset

Expanded text:
coarguetur. Contra scriptum autem qui dicet, primum coarguetur. Contra scriptum autem qui dicet, primum inducet eum locum, per quem aequitas causae demonstretur; aut ostendet, quo animo, quo consilio, qua de causa fecerit; et, quamcumque causam assumet, assumptio- nis partibus se defendet, de quibus ante dictum est. atque in hoc loco cum diutius commoratus sui facti rationem et aequitatem causae exornaverit, tum ex his locis fere contra adversarios dicet oportere causas accipi. demonstrabit nullam esse legem, quae aliquam rem inutilem aut iniquam fieri velit; omnia suproficiscantur, culpae ac malitiae vin- dicandae causa constituta esse; scriptorem ipsum, si exsistat, factum hoc probaturum et idem ipsum, si ei talis res accidisset, facturum fuisse; ea re legis scriptorem certo ex ordine iudices certa aetate prae- ditos constituisse, ut essent, non qui scriptum suum recitarent, quod quivis puer facere posset,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ qui eu contra ꝙͣ qd̾ scriptiu sit aliquit pro¬
bare uelit nõ equitatis presidio id face̾ cona¬
r Siquid igitur ex hac ipã causa aꝓpiam
actusator deroget omĩbꝰ partibꝰ iustius et
ꝓbabilius accusate uideat. Nam superior
oratio hoc omĩs fatiebat ut iudites etiam¬
si nollent nctẽ eẽt hec autẽ etiam si nectr ñ
eẽt ut uellent contra iudicare id autẽ fiet
si quibꝰ ex lotis culpa demõstrabit nõ eẽ in
eo qui opatioẽ aut remotione. aut relatione
crimĩs. aut cõcessionis partibus se defendit¬
De quibꝰ ante ut potuim diligent᷑ p̃scripsi¬
mus de his locis que ues postusabit ad cauãz
aduersarior inprobanda transferemus
aut cause et ratioẽs afferent. quare et quo
consilio ita sit in lege aut intestamẽto scͥptũ
ut sententia quoq et uolũtate scriptoris non
ipãsolu scripture causa confirmatu eẽ uide¬
atur. Aut aliis quoq cõstitutionibus factu

Expanded text:
sit eum, qui contra quam scriptum sit aliquid prosit eum, qui contra quam scriptum sit aliquid probare velit, non aequitatis praesidio id facere conari. si quid igitur ex hac ipsa quippiam ac- cusator derogat, omnibus partibus iustius et probabi- lius accusare videatur. nam superior oratio hoc omnis faciebat, ut, iudices etiamsi nollent, necesse esset; haec autem, etiamsi necesse non esset, ut vellent contra iudicare. id autem fiet, si, quibus ex locis culpa de- monstrabitur esse in eo, qui comparatione aut remotione aut relatione criminis aut concessionis partibus se defendet—de quibus ante, ut potuimus, diligenter perscripsimus—, si de iis locis, quae res postulabit, ad causam adversariorum inprobandam transferemus; aut causae et rationes afferentur, quare et quo consilio ita sit in lege aut in testamento scriptum, ut sententia quoque et voluntate scriptoris, non ipsa solum scrip- tura causa confirmata esse videatur; aut aliis quoque constitutionibus factum
Abbreviated transcription (Latin):
amẽtia ẽẽ eius uei qui pectarit potiꝰ ꝙͣ legis
ipĩns uerba cognoscere. his et ciusmoĩ ratio¬
nibuc ostendit᷑ causa extra scriptu accipi
nõ oportere. Secunda pars est in qua osten¬
dendu ẽ si m ceteris legibus oporteit. In hac
nõ oportere ħ demõstrabit᷑ silex autad res
marimas utilissimas honestissimas reli¬
giosissimas nidebit᷑ ꝑtinere. Aut ĩutile aut
turpe. aut nephas esse tali inre nõ diligẽtis¬
sime legi obtempare. Aut ita lex diligentes
ueniat quitꝙͣ intam diligẽti scriptura prę¬
teritu arbittati. Tertius ẽ locus ei qui ꝓscpͥ¬
to dicet maxime necessarius per que opor¬
tet ostendat si cõueniat causa contra scriptũ
accipiam tñ mĩme oportere que ab adu̾sariis
afferatur. Qui lotus id circo huic ẽ necessati
ꝙ semper nec qui conͣ scriptu dicit equitat᷑
aliquid afferat oportet ¶lam sũma ĩpudẽtia

Expanded text:
amentiam esse eius rei, qui peccarit, potius quam legis amentiam esse eius rei, qui peccarit, potius quam legis ipsius verba cogno- scere. his et huiusmodi rationibus ostenditur causam extra scriptum accipi non oportere. Secunda pars est, in qua est ostendendum, si in cete- ris legibus oporteat, in hac non oportere. hoc de- monstrabitur, si lex aut ad res maximas, utilissimas, honestissimas, religiosissimas videbitur pertinere; aut inutile aut turpe aut nefas esse tali in re non diligen- tissime legi optemperare; aut ita lex diligenter veniat quicquam in tam diligenti scriptura praeteritum ar- bitrari. Tertius est locus ei, qui pro scripto dicet, maxime necessarius, per quem oportet ostendat, si conveniat causam contra scriptum accipi, eam tamen minime oportere, quae ab adversariis afferatur. qui locus id- circo est huic necessarius, quod semper is, qui contra scriptum dicet, aequitatis aliquid afferat oportet. nam summa inpudentia
Abbreviated transcription (Latin):
se teuc contra legem fecisse dicat excepti¬
one ipẽ in lege ascribat passuri nesint.
postea hoc ꝙ fatiat indignius et ĩpudẽti
dices asstribere passuruc ne sit ppłs atq hoc
c̃ẽ indignius ꝙͣ tem uerbo et licteris muta¬
re nõ possunit eam reipã et iuditio max ͤ
cõmutare. Demde indignũ eẽ delege ali¬
quid derogari aut legẽ abrogan aut aliq̃
ex parte cõmutar cu populo cognoscendi et ꝑ¬
bandi aut inprobandi potestas nulla fiat hoc
ipĩs indicibus ĩ iudiosissimu futuru nõ
Hunc locu ẽẽ neq hoc tp̃s legu corrigendaꝵ
apud populu hoc et per populu agi ꝯuenire
qd̾ si nũc idagant uelle se scrre qui lator sit ꝗ
sint accepturi se actioẽs uidere et dissuadere
a iudicibus. Post si displiciat a populo corrigi
cõuenire. Demde siscriptu nõ extatet mag¬
nopere que reremꝰ neq isti. ne siextra pericu¬
lu quid eẽt crederem. Nunc cuscriptu sit

Expanded text:
se reus contra legem fecisse dicat, exceptionem ipse in lege adscribat, passurine sint; postea hoc, quod faciat, indignius et inpuden- tdices adscribere, passurusne sit populus? atque hoc esse indignius, quam rem verbo et litteris mutare non possint, eam re ipsa et iudicio maximo commutare; deinde indignum esse de lege aliquid derogari aut legem abrogari aut aliqua ex parte com- mutari, cum populo cognoscendi et probandi aut in- probandi potestas nulla fiat; hoc ipsis iudicibus in- vidiosissimum futurum; non hunc locum esse neque hoc tempus legum corrigendarum; apud populum haec et per populum agi convenire; quodsi nunc id agant, velle se scire, qui lator sit, qui sint accepturi; se factiones videre et dissuadere ia conservari ab iudicibus, post, si displiceat, a populo corrigi convenire; deinde, si scriptum non exstaret, magnopere quaereremus ne- que isti, ne si extra periculum quidem esset, credere- mus; nunc cum scriptum sit,
Abbreviated transcription (Latin):
titia et cogitare oportere quẽ animu ĩ eu
nõ ꝑꝑ malitia ĩ tinsetiis sunt. Qm̃ ergo in
genetali tonstitutioẽ tata diu ꝑꝑ enis partiu
tultitudinẽ cõmoramur ne forte uarieta¬
te et dissimilitudine teru deduct alicuius
animꝰ inquẽda ertore deferat᷑ quid etia
nobis ex eo gene̾ testet. et quare restet admo¬
nendus ur suriditialez causa esse dicebams¬
In qua et equi et iniqui natura et premii aut
pene tatio quererctur eas causas in quibꝰ de
equo et iniquo querit᷑ exposuimus. Restat nc̃
Nam et apud uidites depremio sepe actusato¬
ru queritur et a senatu aut aconsilio aliqd̃
premiu sepe petitur. Ac neminẽ cõueniet ar¬
bitrari nos cu aliquod exemplu ponarnu
ꝙ in senatu agatur ab iuditiali genere exem¬
ploru reçedere. Quidquid eniz de hoiẽ pro¬
bando aut improbando dicit cu adea dicti¬
onẽ sentẽtiaru quoq ratio accomodetur id

Expanded text:
titiam; cogitare oportere, quem animum in eum titiam; cogitare oportere, quem animum in eum non propter malitiam in miseriis sint. Quoniam ergo in generali constitutione tamdiu prop- ter eius partium multitudinem commoramur, ne forte varietate et dissimilitudine rerum diductus alicuius animus in quendam errorem deferatur, quid etiam no- bis ex eo genere restet et quare restet, admonendum videtur. Iuridicialem causam esse dicebamin qua aequi et iniqui natura et praemii aut poenae ratio quaere- retur. eas causas, in quibus de aequo et iniquo quae- ritur, exposuimus. restat nunc, nam et apud iudi- ces de praemio saepe accusatorum quaeritur et a se- natu aut a consilio aliquod praemium saepe petitur. ac neminem conveniet arbitrari nos, cum aliquod exemplum ponamus, quod in senatu agatur, ab iudi- ciali genere exemplorum recedere. quicquid enim de homine probando aut inprobando dicitur, cum ad eam dictionem sententiarum quoque ratio accommodetur, id
Abbreviated transcription (Latin):
illud pectatu erit extenuandu ut ꝙͣ minimũ
obfinsse uideat᷑. et aut tuxpe aut ĩutile demõ¬
strandu tali de homiẽ suplitiu sumẽ. Dcĩde¬
a lotis comunibus misericordia captare opte¬
bit exhis p̃ceptis que inprimo libro sũt etpo¬
sita. Aduersarius autẽ malefacta angebit
nichil inptudenter s omiã excrudelitate et
malitia facta dicet. Ipũ inmiscricordẽ supbũ
fuisse et si poterit ostendet semper ĩ imicu fu¬
isse et arnicu nullo mõ fieri posse. Sibñfitia
pioferret aut aliqua de causa facta nõ ꝑꝑ bem
uolẽtia demõstrabit aut postea odiu acre
susceptu. aut illa omiã malefitur eẽ dełcta
aut lemora bñfitia ꝙͣ malefitia aut cũ bñfi¬
tus honos habitus sit pro malefitio penã sũ¬
mi oportere. Demde turpe eẽ aut ĩutile ig¬
nosci. Demq de quo ut potestas eẽt sepeop¬
tarint in eu potestate nõ uti sũmã ẽẽ stul¬

Expanded text:
illud pecca- tum erit extenuandum, ut quam minimum illud pecca- tum erit extenuandum, ut quam minimum obfuisse videatur, et aut turpe aut inutile demonstrandum tali de homine supplicium sumere. deinde locis commu- nibus misericordiam captare oportebit ex iis praecep- tis, quae in primo libro sunt exposita. Adversarius autem malefacta augebit: nihil impru- denter, sed omnia ex crudelitate et malitia facta dicet; ipsum inmisericordem, superbum fuisse; et, si poterit, ostendet semper inimicum fuisse et amicum fieri nullo modo posse. si beneficia proferet, aut aliqua de causa facta, non propter benivolentiam demonstrabit, aut postea odium esse acre susceptum, aut illa omnia maleficiis esse deleta, aut leviora beneficia quam male- ficia, aut, cum beneficiis honos habitus sit, pro male- ficio poenam sumi oportere. deinde turpe esse aut inutile ignosci. deinde, de quo ut potestas esset saepe optarint, in eum  ob potestatem non uti summam esse stul
Abbreviated transcription (Latin):
profectu esse uideatur. Deinde maiorũ suoꝵ
bñfitia siqua exstabũt proferre. Demd̾ osten¬
dete nõ odio neq crudelitate fecisse qd̾ fecerit
s aut staltitia aut inpulsu alicuiꝰ aut aliqua
honesta aut probabili causa. Postea pollicer et
confirmare se et hoc pacto doctu et bñfitio
eoꝵ qui sibi ignouerint confirmatu omĩ tpẽ
se aut tonsanguncu aut amaioribꝰ primis
amitu esse demõstrabit et amplitudinẽ sue
uolũtatis ⁊obilitate gr̃s eoꝵ qui se saluu ue¬
lint digntate ostendete. Et cetera ea que per
sonis ad honestate et amplitudine sunt attͥ¬
buta tu cõquestioẽ sine arrogantia inse eẽ de¬
mõstrabit ut honote potius aliquo ꝙ̃ ullo sup¬
plitio digtius esse uideat. Dernde ceteros pro¬
ferte quibꝰ traiora delicta concessa sint.. It me¬
tu profitiet sise misicordẽ in potestate et ꝑto¬
pensu adignoscendu fuisse ostendet.Atq ip

Expanded text:
profectum esse videatur; deinde maiorum suorum profectum esse videatur; deinde maiorum suorum beneficia, si qua exstabunt, proferre; deinde ostendere non odio neque crudelitate fecisse, quod fecerit, sed aut stultitia aut inpulsu alicuius aut aliqua honesta aut probabili causa; postea polliceri et confirmare se et hoc peccato doctum et beneficio eorum, qui sibi ignoverint, con- firmatum omni tempore ase aut consanguineum  aut iam a maioribus inprimis amicum esse demonstrabit et amplitudinem suae vo- luntatis, nobilitatem generis, eorum, qui se salvum velint, dignitatem ostendere, et cetera ea, quae per- sonis ad honestatem et amplitudinem sunt adtributa, cum conquestione, sine arrogantia, in se esse demon- strabit, ut honore potius aliquo quam ullo supplicio dignus esse videatur; deinde ceteros proferre, quibus maiora delicta concessa sint. ac multum proficiet, si se misericordem in potestate, propensum ad igno- scendum fuisse ostendet. atque ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ abeo qui peccatoru uinder ẽc̃ debet urig¬
noscat imipetrate. Quate parte cuis generi
uti licebit ut sipto aliquo claro aut fortiuito
din. Quod si iudices hic prosius bñfitus ꝓto suo
studio qd in uos semper habuit tali suo tẽpore
multor suoru ⁊tẽ fcoru causa um delicto ue
rem hoc postulante impetrari. Demde augere
bñficia licebit et iudices per locu comunẽ ad
ignoscendi uolũtatẽ deducete. Quare hoc genꝰ
ꝙͣꝙͣ in iiditus nõ uerset᷑ nisi quada ex p̾te
aut inconsilio desyphasẽ diu deliberatu est
et de quĩto minitorio pullo. apud lutiu opi¬
miu et ens consiliu diu factu ẽ et magis in
hoc quidẽ ignoscendi ꝙͣ cognoscendi postula¬
tio ualuit. Nam semper animo bono se mpo
catur postulabat cõmeõrare siqua poterit be¬
nefitia et ostendere sipoterit ea maiora esse ꝙ
hec que deliquerit ut plus ab eo bom ꝙͣ mali

Expanded text:
est ab eo, qui peccatorum vindex esse debet, ut igest ab eo, qui peccatorum vindex esse debet, ut ignoscat, impetrare. quare parte eius generis, uti licebit; ut si pro aliquo claro aut forti virodum: quodsi, iudices, hic pro suis beneficiis, pro suo studio, quod in vos semper habuit, tali suo tempore multorum suorum recte factorum causa uni delicto ut rem hoc postulante impetrari. deinde augere beneficia licebit et iudices per locum communem ad ignoscendi voluntatem ducere. quare hoc genus quamquam in iudiciis non versatur nisi quadam ex parte, aut in consilio de Syphace diu deliberatum est, et de Q. Numitorio Pullo apud L. Opimium et eius consilium diu dictum est, et magis in hoc qui- dem ignoscendi quam cognoscendi postulatio valuit. nam semper animo bono se in pcatur, postu- labit, commemorare, si qua sua poterit beneficia et, si poterit, ostendere ea maiora esse quam haec, quae deliquerit, ut plus ab eo boni quam mali
Abbreviated transcription (Latin):
testate et hominu ĩ firititate et uti suũ am¬
mu nõ euentu considerẽt. in quibꝰ omĩbus
conqͥstionẽ suaru erumpnaru et crudelitatis
aduersarioru indignatioẽ in ec̃ oportebit
Ac nemine inuari cõueniet. si aut inhis aũ
in aliis exemplis scripti quoq controuersiam
adiuctiuã uidebit. Quo degenẽ post erit no¬
nus assumũt. Quate omĩbus cognitis nõ eĩt
difficile in una quãq causarur transferre
ꝙ ex eoquoq genere cõuemet. Ut mbis etẽ¬
plis concessionis inc̃ omĩbꝰ scripti ꝯtrouisia
ea que ex scripto et ex sentẽtia nomiãt Sed
mus. Alio autez loco de scripto et de sentẽna
dicemus. Nunc in altera concessioras ptẽ
considerationẽ intendemus. Deprecatio est
inqua nõ defensio facti. s ignostendi posta¬
latio continet hoc genus iux in uditio pto¬
ban potest. ideo qd̾ contesso pectato disti culi

Expanded text:
testate et hominum infirmitate et, uti suum antestate et hominum infirmitate et, uti suum animum, non eventum considerent. in quibus omnibus conquestionem suarum aerumnarum et crudelitatis ad- versariorum indignationem inesse oportebit. Ac neminem mirari conveniet, si aut in his aut in aliis exemplis scripti quoque controversiam adiunctam videbit. quo de genere post erit nonus assu- munt. quare omnibus cognitis non erit difficile in unam quamque causam transferre, quod ex eo quoque genere conveniet; ut in his exemplis concessionis inest omnibus scripti controversia, ea quae ex scripto et sententia nominatur; sed, ecepta dedimus, alio autem loco de scripto et de sententia dicemus. Nunc in alteram concessionis partem consideratio- nem iam intendemus. Deprecatio est, in qua non de- fensio facti, sed ignoscendi postulatio continetur. hoc genus vix in iudicio probari potest, ideo quod con- cesso peccato difficile
Abbreviated transcription (Latin):
ĩutile esse concedi eandẽ tem que ab aduersaĩo
cõmissa sit. per magnu esse et magno fatur
detriniẽto.si ea res ab his qui potestatẽ hñt
iudicandi neglecta sit. Defensor aute ꝯu̾sis
omĩbꝰ hic partibus poterit uti mariẽ autẽ
ĩuolũtate defendenda cõmorabit. et inea re
adaugenda que uolũtati fuerit ĩpedimẽto et
se plusꝙ fecerit facere nõ potuisse. Et ĩ omĩbꝰ
rebus uolũtate spectare oportere et se cõuinti
nõ posse qd̃ nõ absit a culpa et suo ex nomiẽ
comunẽ hominu infirmitatẽ posse dĩnati
Dende nichil esse indignius ꝙ̃ eu qui tulpa
cateat supplitio nõ carete. Loci huiꝰ tomuẽs
actusatoris in cõfessioẽ et quãta potestas pec¬
candi relinquat᷑ si semel institutu sit ut nõ
de facto s de facti causa querat. Defensoris
conq̃stio est calamitatis euis que nõ culpa s
maiore ini quada acciderit. et de fortune po¬

Expanded text:
inutile esse concedi eam rem, quae ab ad- versario inutile esse concedi eam rem, quae ab ad- versario commissa sit: permagnum esse et magno fu- turum detrimento, si ea res ab iis, qui potestatem habent vindicandi, neglecta sit. Defensor autem conversis omnibus his partibus pot- erit uti; maxime autem in voluntate defendenda com- morabitur et in ea re adaugenda, quae voluntati fuerit inpedimento; et se plus, quam fecerit, facere non po- tuisse; et in omnibus rebus voluntatem spectari opor- tere; et se convinci non posse, quod absit a culpa; suo nomine communem hominum infirmitatem posse dam- nari. deinde nihil esse indignius quam eum, qui culpa careat, supplicio non carere. Loci autem communes: accusatoris in confessionem, et quanta potestas peccandi relinquatur, si semel in- stitutum sit, ut non de facto, sed de facti causa quaera- tur; defensoris conquestio est calamitatis eius, quae non culpa, sed vi maiore quadam acciderit, et de for- tunae po
Abbreviated transcription (Latin):
fortuitu nõ necessariu fuerit. Postea demõ¬
strare potuisse uitari. et hac ratioẽ prouider
potuisse si hoc aut illud fecisset aut ne fecisset
precaueri et diffintionibꝰ ostendẽ Non hanc
inprudẽtia aut casu aut necessitudine. s
mertia negligẽtia fatintate nomiãti optẽ
Ac si qua necessitudo turpitudinẽ iidebit
habete oportebit per locoru comuniu ĩplica¬
tionẽ tedarguẽtez demõstrare quid uis ꝑpen
mori demq satius fuisse. ꝙͣ huimodi neccĩtudi
obtemperate. Atq tu ex his locis de quibꝰ ĩ ne¬
gotiali parte dictu est iuiris et equitatis nam
oportebit querẽ Et quasi in absoluta uiriditi¬
ali per se hoc ipũ ab tebus omĩbꝰ seperatincõ¬
siderare. Atq hoc in loco si facultas erit exẽplis
uti oportebit quib insimili excusatioẽ nõsit
ignotu et tontẽtione magis illis ignoscẽdu
fuisse. Et ex deliberatiomis partibus turpe ant

Expanded text:
fortuitum, non necessarium fuerit; postea demonfortuitum, non necessarium fuerit; postea demonstrare potuisse vitari: hac ratione provideri potuisse, si hoc aut illud fe- cisset, aut, nisi fecisset, praecaveri; et definitionibus ostendere non hanc inprudentiam aut casum aut ne- cessitudinem, sed inertiam, neglegentiam, fatuitatem nominari oportere. ac si qua necessitudo turpitudi- nem videbitur habere, oportebit per locorum commu- nium inplicationem redarguentem demonstrare quid- vis perpeti, mori denique satius fuisse quam eius- modi necessitudini optemperare. atque tum ex iis locis, de quibus in negotiali parte dictum est, iuris et aequitatis naturam oportebit quaerere et quasi in absoluta iuridiciali per se hoc ipsum ab rebus omni- bus separatim considerare. atque hoc in loco, si fa- cultas erit, exemplis uti oportebit, quibus in simili excusatione non sit ignotum, et contentione, magis illis ignoscendum fuisse, et deliberationis partibus, turpe aut
Abbreviated transcription (Latin):
et necessario sumuc in portu coacti. Infir¬
matio est. nã tr̃ ex lege populi eẽ oportet
iudicatio est. Cu rostrata naui in portu
deprehensa. lex publicarit. cũq hec naui
ĩuitis nautis in temp estatis ĩportu cõiec¬
ta sit oporteat ne eam publicari. Horu
triu generu idtirco m unu locu cõtuli¬
mus exempla. ꝙ similic mea p̃ceptio argu
mẽtoru traditur. Nam in his omĩb pri¬
mu siquid res ipã dabit facultatis cõiec¬
tura induci ab accusatore oportebit ut id
quod uolũtate factu negabit. Consulto fac¬
tuz suspitioẽ aliqua demõstret. Dende in¬
ducere diffimtioẽ necessitudinis aut cas
aut inprudẽtie et etempla ad eam diffirri
tionẽ adiũgere. In quibꝰ inprudentia fuis¬
se indeat. Ant casus aut netessitudo. et ab
his id qd̾ teus inferat seperare idem ostendẽ
dissimile qd̃ leuius facilus nõ ignorabile ñ

Expanded text:
et necessario sumus in portum coacti. infiret necessario sumus in portum coacti. infirmatio est: navem ex lege tamen populi esse oportet. iudicatio est: cum rostratam navem in portu deprehensam lex publicarit cumque haec navis invitis nautis vi tempestatis in portum coniecta sit, oporteatne eam publicari? Horum trium generum idcirco in unum locum con- tulimus exempla, quod similis in ea praeceptio argu- mentorum traditur. nam in his omnibus primum, si quid res ipsa dabit facultatis, coniecturam induci ab accusatore oportebit, ut id, quod voluntate factum ne- gabitur, consulto factum suspicione aliqua demon- stretur; deinde inducere definitionem necessitudinis aut casus aut inprudentiae et exempla ad eam defini- tionem adiungere, in quibus inprudentia fuisse videatur aut casus aut necessitudo, et ab his id, quod reus in- ferat, separare, id est ostendere dissimile, quod le- vius, facilius non ignorabile, non
Abbreviated transcription (Latin):
flumĩs magnitudine scirent fiuusse ĩ pedi¬
meto trñ quide capitis acceessierũt. Inten¬
tio est hostie quas debiusti ad saccifitiu p̃s¬
to nõ fuerũt. Depulsio est. Concessio. Ratio
flumen em subito accreuit et ea tetradua̧i
nõ potuerũt. Infirmatio est. Tñ qm̃ quod lex
iubet factu nõ. Supplitio dignus es. Iudica¬
tio est. Cuz inea re contra legera redemptor
aliquid fecerit qua in te studio eiuc subita
flumĩs obiterit magnitudo. Supplitio dig¬
nuc ne sit. Necessitudo aute infert᷑ cũ ĩqͣdã
reus id qd̾ fecerit fetisse defendit᷑ hoc mõ
ler est apud rhodios ut si quia tostrata in
portu nauic deprehensa sit publicet᷑. Cu¬
autẽ magna malto tempestas esset ui
uentoru inuitis nautis in rhodoꝵ portũ
nauum coegit. Questor nauira popnli uo¬
cat. Naius dñs negat oportere publicari
Intentio est. Rostrata nauisum portu depte¬
hensa ẽ. Depulsio est. Contessio. Ratio ui

Expanded text:
flu- minis magnitudinem scirent fuisse inpediflu- minis magnitudinem scirent fuisse inpedimento, tamen quidam capitis arcesserunt. intentio est: hostiae, quas debuisti ad sacrificium, praesto non fuerunt. depulsio concessio. ratio: flumen enim subito accrevit et ea re traduci non potuerunt. infirmatio: tamen, quon- iam, quod lex iubet, factum non est, supplicio dignus es. iudicatio est: cum in ea re contra legem redemptor aliquid fecerit, qua in re studio eius subita fluminis obstiterit magnitudo, supplicio dignusne sit? Necessitudo autem infertur, cum vi quadam reus id, quod fecerit, fecisse defenditur, hoc modo: lex est apud Rhodios, ut, si qua rostrata in portu navis depre- hensa sit, publicetur. cum magna in alto tempestas esset, vis ventorum invitis nautis in Rhodiorum por- tum navem coe+git. quaestor navem populi vocat, na- vis dominus negat oportere publicari. intentio est: rostrata navis in portu deprehensa est. depulsio con- cessio. ratio: vi
Abbreviated transcription (Latin):
erat in eo portu fanu diane eiuc cui intulu
ymolate nõ litebit. Inprudẽtes legis tu exissẽt̃
uitulu imolauert. Accusant᷑. Intentio ẽ. uitu¬
lu imolasti et cui nõ licebat. Depulsioẽ ĩcon¬
cessione posita. Ratio est. nescrri nõ licere In¬
firmatio est. tñ qm̃ fecisti qd̾ nõ licebat. Ex
lege supplitio dignꝰes. Iudicatio est cuid fe¬
cerit qd nõ oportuerit et id nõ oportere ne¬
scierit sit ne supplitio dignus. Casus autẽ n¬
fertur inconcessioẽ cu demõstrabit᷑ aliqua
fortune uic uolũtati obstitisse. Ut in hac cũ
lacedemonus lex eẽt. ut hostias insi ad sacrifi¬
nu quodda redemptor prebuisset capitale
eẽt. hostias is qui redemerat cu sacrifitii di¬
ci uict̾ime nullo mõ possent Redemptor sue
uolũtatis ostendende causa hostias cõstituͭ
omẽs in lutore ut qui transflumẽ essẽt u¬
dere possent cu omẽs studio eins subitam

Expanded text:
erat in eo portu fanum Dianae eius, cui vitulum erat in eo portu fanum Dianae eius, cui vitulum immolare non licebat. in- prudentes legis, cum exissent, vitulum immolaverunt. accusantur. intentio est: vitulum immolastis ei deo, cui non licebat. depulsio est in concessione posita. ratio est: nescivi non licere. infirmatio est: tamen, quoniam fecisti, quod non licebat ex lege, supplicio dignus es. iudicatio est: cum id fecerit, quod non oportuerit, et id non oportere nescierit, sitne supplicio dignus? Casus autem inferetur in concessionem, cum demon- stratur aliqua fortunae vis voluntati obstitisse, ut in hac: cum Lacedaemoniis lex esset, ut, hostias nisi ad sacrificium quoddam redemptor praebuisset, capital esset, hostias is, qui redemerat, cum sacrifici victimae nullo modo possent. redemptor suae voluntatis ostendendae causa hostias constituit omnes in litore, ut, qui trans flumen essent, videre possent. cum omnes studio eius subitam
Abbreviated transcription (Latin):
ab utroq ex omĩbꝰ partibus honestatis et
ex omĩbus utilitatis partibus exemplic
signis ratiotinãdo qd̾ tuiꝰq offitii iuric
potestatis sit queri oportebit et fuerit ne
ei quo de agitur id iuri offitii potestatis
attributu nec ne. Locos ħ̾ comunes exipa
re siquid idignationis at conq̃stionibus
habebit. sii oportebit. Concessio ẽ ꝑquã
non factu ipr̃ improbatur ab re sed uti igͦs¬
catur id petitur. Cuius partes sunt due. P̾ur¬
gatio et deprecatio. Purgatio est per quã huꝰ
qui accusatur nõ factu ipũ. s uolũtas defendi¬
tr. Ea habet partes tres. Inprudc̃tiã. Cisu. ne¬
cessitudine. Inprudẽtia ẽ cu scisse aliquid isa
arguit᷑ negatur ut apud quosda lex erat. ne
quic diane uitulu iniolaret. Naute quidam
tum aduersa tempestate inalto iactarẽt᷑ uone¬
tunt si eo portu quẽ conspitiebant potiti essẽt
ei deo qui ibi eẽt se uitulu ymolatores. Casuaũt

Expanded text:
ab utroque ex omnibus partibus honestatis et ab utroque ex omnibus partibus honestatis et ex om- nibus utilitatis partibus, exemplis, signis, ratiocinando, quid cuiusque officii, iuris, potestatis sit, quaeri opor- tebit et fueritne ei, quo de agetur, id iuris, officii, potestatis attributum necne. Locos autem communes ex ipsa re, si quid indigna- tionis aut conquestionis habebit, sumi oportebit. Concessio est, per quam non factum ipsum pro- batur ab reo, sed ut ignoscatur, id petitur. cuius partes sunt duae: purgatio et deprecatio. Purgatio est, per quam eius, qui accusatur, non factum ipsum, sed vo- luntas defenditur. ea habet partes tres: inprudentiam, casum, necessitudinem. Inprudentia est, cum scisse aliquid is, qui arguitur, negatur; ut apud quosdam lex erat: ne quis Dianae vitulum immolaret. nautae quidam, cum adversa tem- pestate in alto iactarentur, voverunt, si eo portu, quem conspiciebant, potiti essent, ei deo, qui ibi esset, se vitulum immolaturos. casu
Abbreviated transcription (Latin):
teligione int̾fuerit dedendus sit hostib
nec ne. Hoc genus cause asupenote hic
differt ꝙ in illo concedit se teut oporru¬
isse facere id qd fieri dicat actusator oꝑ¬
tuisse. s alicui reiaut homĩ causa attri¬
buit que uolũtati sue fuexit impedimẽto
tur. In hoc autẽ nõ accusare alteru necͦ
culpa in aliu tranfferre debet. ẜ demõ¬
strare illa rem nichil adse neq ad potesta¬
te neq ad offitiu suu ꝑtinuisse. aut ꝑtinẽ
atq in hoc gene̾ hoc accidit noui. ꝙ accusa¬
tor quoq sepe ex regatioẽ remotioẽ crimi-¬
nationẽ conficit ut si qui eu accuset qui
cuz p̃tor eẽt inexpeditioẽ ad arma popu¬
lu uocarit tu consules adeẽnt. Nam ut
insuperiore exemplo reus a suo offitio et
apotestate factu dimouebat. sic inhoc ab
eius offitio ac potestate qui accusat᷑ ip̃e ac¬
cusator factu remouendo. Hac ipã gatioẽ
renotionis confirmat accusatioẽ. Inhac

Expanded text:
religione interfuerit, dedendusne sit hosti- bus religione interfuerit, dedendusne sit hosti- bus necne? hoc genus causae cum superiore hoc differt, quod in illo concedit se reus oportuisse facere id, quod fieri dicat accusator oportuisse, sed alicui rei aut homini causam attribuit, quae voluntati suae fuerit inpedimento,tur. in hoc autem non accusare alterum nec culpam in alium transferre debet, sed demonstrare eam rem nihil ad se nec ad potestatem neque ad officium suum per- tinuisse aut pertinere. atque in hoc genere hoc ac- cidit novi, quod accusator quoque saepe ex remo- tione criminationem conficit, ut si quis eum accuset, qui, cum praetor esset, in expeditionem ad arma populum vocarit, cum consules essent. nam ut in su- periore exemplo reus ab suo officio et a potestate factum demovebat, sic in hoc ab eius officio ac po- testate, qui accusatur, ipse accusator factum remo- vendo hac ipsa ratione confirmat accusationem. in hac
Abbreviated transcription (Latin):
tiatio defensoris cu malio tulpa sit et
in ipõ nõ sit. supplitio reru affiti nõ oꝑ¬
tere. Ipĩus aute rei fit temotio cu quod
datur crimini negat neq ad se neq ad of¬
fitiu suu teus ꝑtinuisse ne siqd̾ in eosit
delictu sibi atrribui oportere. Id cause ergo
ẽ huiꝰmoĩ. In eo federe qd̾ factu ẽ cu samu¬
tibus quida adolescens p̃nobilic portã su¬
stinuit iissu impetratoris fedete autem
a senatu improbato. et unperatore samu¬
tibus dedito quida insenatu eu quoq di¬
cit qui porca tenũt dedi oporte̾. Intẽtio
est dedi oportet. Depulsio nõ oportet. Qõ
est oportet ne. Rõ est nõ ernim eu fuit of¬
fitiu nec mea potestas cu et id etatis nõ
ut satis honestu fedus feriretur. Infir̃tio¬
est. At eni qm̃ particeps tu factus es ĩtur¬
pissimo federe sũme religionis. dedite cõ¬
uenit. Iudicatio ẽ cu ic qui porestatis nicħ
Habuit iussu imperatoris infedere et ĩ tãta

Expanded text:
culpa sit, aut in ipso non sit, supplicio se affici non oportere. Ipsius autem rei fit remotio, cum id, quod datur crimini, negat neque ad se neque ad officium suum reus pertinuisse; nec, si quid in eo sit delictum, sibi adtribui oportere. id causae genus est huiusmodi: in eo foedere, quod factum est quondamitibus, quidam adolescens nobilis porcum sustinuit jussu imperatoris; foedere autem hoc in senatu improbato, et imperatore Samnitibus dedito, quidam in senatu eum quoque dicit, qui porcum tenuit, dedi oportere. Intentio est: Dedi oportere. Depulsio est: Non oportet. Quaestio est: Oporteatne? Ratio: Non enim meum fuit officium, nec mea potestas, cum et id aetatis non ut satis honestum foedus feriretur. Infirest: at enim quoniam par- ticeps tu factus es in turpissimo foedere summae re- ligionis, dedi te convenit. iudicatio est: cum is, qui potestatis nihil habuerit, iussu imperatoris in foedere et in tanta
Abbreviated transcription (Latin):
tyranno occiso.u. eiuis proximos generatioẽ
magistratus necato. Alexandru qui apud phe¬
reos in thesalia torannide occuparat uxor
sua cui thebe nomẽ fuit noctu cu simul cu¬
baret occidit huiꝰ filiu suu quẽ a tyrãno ha¬
bebat sibi in p̃mii loco deposcit.Sũt qui ex lege
occidi pueru dicant oportere. Res in uiditio
est. In hoc genere utramq in parte idẽ loci atq
eadem p̃cepta cõuenient. ideo ꝙ uterq suã legẽ

Expanded text:
s proximos cognatione magistratus necato. Alexan- drum, qui apud Pheraeos in Thessalia tyrannidem occu- parat, uxor sua, cui Thebe nomen fuit, noctu, cum si- mul cubaret, occidit. haec filium suum, quem ex ty- ranno habebat, sibi in praemii loco deposcit. sunt qui ex lege occidi puerum dicant oportere. res in iudicio est. In hoc genere utramque in partem idem loci atque eadem praecepta
Abbreviated transcription (Latin):
ler iubeat utra uetet. Nam sepe ea que uetet
quasi exceptioẽ quada corrigete uidet᷑ illã que
iubet Deinde utra lex de genere omĩ. utra de
parte quadam utra comuniter in plures. utra
in aliqua certa tem scripta uideat᷑. Nam que
inparte aliqua et que in certa rem scripta ẽ

Expanded text:
lex iubeat, utra vetet; nam saepe ea, quae vetat, quasi exceptione quadam corrigere videatur illam, quae iubet; deinde, utra lex de genere omni, utra de parte quadam; utra communiter in plures, utra in aliquam certam rem scripta videatur; nam quae in partem aliqu
Abbreviated transcription (Latin):
iactare cepit usq adeo ut dñs nauis cu idẽ
gub̾nator ẽẽt inschapham confugeret et rrĩ
funculo qui a puppi religatus scaphani.m¬
nexan trahebat nan quo ad posset modera¬
tetur. Ille hoc cuiꝰ merces erant ingladim
ĩnam ibidem incũberet. Hic ille naufragus
ad gubernandu accessit et naui quo adpo¬
tuit est opitulatus. Sedatis ħ fructibus et

Expanded text:
actare coepit, usque adeo, ut dominus navis, cum idem gubernator esset, in scapham confugeret et inde funiculo, qui a puppi religatus scapham adnexam tra- hebat, navi, quod posset, moderaretur, ille autem, cuius merces erant, in gladium in navi ibidem in- cumberet. hic ille naufragus ad gubernaculum ac- cessit et navi, quod potuit, est op
Abbreviated transcription (Latin):
qd permittit uolũtariu est. Deinde ĩ utra le¬
ge si nõ obtempatu sit pena affitiatꝰ aut ĩ utra
maior pena statuatꝰ. Mam maxime ꝯẜuanda
est ea que diligẽtissima et scã est. Dernde utra
lex iubeat utra uetet. Nam sepe ea que uetet
quasi exceptioẽ quada corrigete uidet᷑ illã que

Expanded text:
 in utra lege, si non optemperatum sit, poena adiciatur aut in utra maior poena statuatur; nam maxime conservanda est ea, quae diligentissime sancta est; deinde, utra lex iubeat, utra vetet; nam saepe ea, quae vetat, quasi exceptione quadam corrigere videatur illam, quae
Abbreviated transcription (Latin):
remus cu ceteri nõ possent aut nollẽt opͦi
tular si tucu spes deseruisset opitulatus sit¬
Ex anmo finẽ sii comodi causa s eo cõsilio
fecit ormã ut hoc conficete posset. Ex casu si
nõ fortuna s industria factu idebit᷑ aut si
industrie fortuna obstitisset. In homiẽ autẽ
quibꝰ ratiomibus iuxtrit quid sũptꝰ incami
tem aut laboris nisũpserit et siquis aliqũ
tale fecerit. Num aliem laboris aut deorũ
borntatis premiu sibi postulet. Nu aliqñ
ipẽ tale obcansa aliquẽ p̃mio affiti negarit
oportere aut num iam satis pro eo qd̾ fecĩt
honos habitus sit aut nectẽ fuerit ei facere
id qd̾ fecerit. Aut num eiusmoĩ sit fcũ ut
nisi fetisset supplitio dignꝰ eẽt nõ quia fecit
premio. aut nũ ante tempꝰ premiũ petat

Expanded text:
remus, cum ceteri non possent aut nollent opi- remus, cum ceteri non possent aut nollent opi- tulari, si tum, cum spes deseruisset; ex animo, si non sui commodi causa, si eo consilio fecit omnia, ut hoc conficere posset; ex casu, si non fortuna, sed indu- stria factum videbitur aut si industriae fortuna obsti- tisse. In hominem autem, quibus rationibus vixerit, quid sumptus in eam rem aut laboris insumpserit; ecquid aliquando tale fecerit; num alieni laboris aut deorum bonitatis praemium sibi postulet; num aliquando ipse talem ob causam aliquem praemio affici negarit opor- tere; aut num iam satis pro eo, quod fecerit, honos habitus sit; aut num necesse fuerit ei facere id, quod fecerit; aut num eiusmodi sit factum, ut, nisi fecisset, supplicio dignus esset, non, quia fecerit, praemio; aut num ante tempus praemi
Abbreviated transcription (Latin):
eas intelliget dissidere. Ceteris aute partibus
aptas inter se omẽs et alia malia ĩplicitã ui¬
Debit. Nunc de p̃miis considerem licunus
Crassus consul quosda in citeriore gallia mil¬
lo illustri neq certo duce neq eo normẽ neq
nuo preditos ut digmi essent qui hostes .p.r.¬
c̃ẽ dicerent᷑ qui tũc ex cursionibꝰ et latrociniis
ĩfesta prouĩtia reddant consectatas ẽ et cõ¬
fecit. Romria rediit triũphu ab senatu postu¬
lat. Hic ut et indep̃catioẽ inchilad nos at
nisi alia quoq incidet constitutio aut pars
constitutionis simplex erit rudicatio et ĩ qdẽ¬
appositos locos exponemus. Ratio igit᷑ p̃mi
quatuor est in partes distributa. In bñfitia. In
hominẽ. In premii genus. Infacultates. Bene¬
fitia ex sua ui extpe exammo enis qui fecit
ex tasu considerant᷑. ex sua in querent᷑ hoc
modo. Hagna an parua. facilia an difficilia
tione honestent᷑. Ex tpe̾ aute si tũ cu ĩ dige¬

Expanded text:
eas intelleget dissidere, ceteris autem partibus aptas inter se omnes et aliam in alia impli- catam videbit. Nunc de praemiis consideremus. L. Licinius Crassus consul quosdam in citeriore Gallia nullo inlustri neque certo duce neque eo nomine neque numero praeditos, uti digni essent, qui hostes p et latrociniis infestam provinciam redderent, consectatus est et confecit. Ro- mam redit: triumphum ab senatu postulat. hic et in deprecatione nihil ad nos att propterea quod, nisi alia quoque incidet constitutio aut pars constitutionis, simplex erit iudi- catio et in qappositos locos ex- ponemus. ratio igitur praemii quattuor est in partes distributa: in beneficia, in hominem, in praemii genus, in facultates. Beneficia ex sua vi, ex tempore, ex animo eius, qui fecit, ex casu considerantur. ex sua vi quaerentur hoc modo: magna an parva, facilia an difficilia,tione honestentur; ex tempore autem, si tum, cum indige
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ necessitudime ns implicita demõstra¬
bit. Qd̃ nõ debuerit ex honestate cõsidrabit᷑
De utroq distinctius in deliberatiuo geriẽ
dicetur. Deinde orniã fcã eẽ ab reo q̃ ĩ ip̃iꝰ
fuerũt potestate. Qd minꝰ ꝙ conuenerit¬
factu sit culpa ad alterius accidisse. Demde
malterius culpa exponenda demõstrãdũ
est quãtu uolũtatic et studii fuerit in ipõ
et id signas confirmandu Huiꝰ moĩ. Ex cetã
diligentia ex antefactis aut dictis atq hoc
ipĩ utile fuisse facere. Inutile aute nõ facere
et cu cetera uita fuisse hoc magis consen
causa dimouebit᷑ ut mhac eade resiq̃sto
mortuus eẽt et idcirco legatie pecuma da¬
ta nõ eẽt accusatioẽ alterius et culpe depul¬
sione dempta ceteris similit᷑ uti locis opor¬
tebit et ex concessiomis partibus que cõue¬
ment assumẽ de quibus nobis dicendu
erit. Loci autẽ comunes idem utrisq fere

Expanded text:
est necessitudinis vis implicata, demonstraest necessitudinis vis implicata, demonstrabit quid debuerit, ex honestate considera- bitur. de utroque distinctius in deliberativo genere dicetur. deinde omnia facta esse ab reo, quae in ipsius fuerint potestate; quod minus, quam conveneritfac- tum sit, culpa id alterius accidisse. deinde alterius culpa exponenda demonstrandum est, quantum volun- tatis et studii fuerit in ipso, et id signis confirman- dum huiusmodi: ex cetera diligentia, ex ante factis aut dictis; atque hoc ipsi utile fuisse facere, inutile autem non facere, et cum cetera vita fuisse hoc magis consentcausa demovebitur, ut in hac eadem re, si quaestor mortuus esset et idcirco legatis pe- cunia data non esset, accusatione alterius et culpae depulsione dempta ceteris similiter uti locis oportebit et ex concessionis partibus, quae convenient, assumere; de quibus nobis dicendum erit. Loci autem co
Abbreviated transcription (Latin):
si quid aut ex comiecturah aut alia cõstitu¬
tione sumi possit iuderi oportebit. Demd
pleraq et ex compatioẽ et ex relatioẽ crimĩs
in hanc quoq causa conuemre poterũt
Accusator ħ illu cuiꝰ culpa id factu reus
dicet . primu defendet si poterit. Sin minꝰ
quẽ ipẽ accuset culpa ꝑtinere. Postea dicet
suo queq offitio consulere oportere nec si il¬
le peccasser. Hũc oportuiss pectare. Derade
si ille deliquerit seperatim illu sicut hunc
accusari oportere et nõ eu huic defensioẽ
cõningi illiꝰ actusatioẽ. Defensor autẽ cũ¬
et cetera si qua exaliis incidẽt cõstitutioĩb
pertractari de ipã remotioẽ sic argumẽtabi¬
tur. Primu cuiꝰ acciderit culpa demõstra¬
bit. Deinde cu id aliena culpa actidisset os¬
tendet se aut nõ poniusse aut nõ debuisse
id facere qd̾ accusator dicat oportuisse Ed¬
ñ potuisse ex ntilitatis partibus in quibus

Expanded text:
si quid aut ex coniecturali aut ex alia constitusi quid aut ex coniecturali aut ex alia constitutione sumi possit, videri oportebit. deinde pleraque et ex comparatione et ex relatione criminis in hanc quoque causam convenire poterunt. Accusator autem illum, cuius culpa id factum reus dicet, primum defendet, si poterit; sin minusd huius, quem ipse accuset, culpam pertinere. postea dicet suo quemque officio consulere oportere; nec, si ille peccasset, hunc oportuisse peccare; deinde, si ille deliquerit, separatim illum sicut hunc accusari oportere et non cum huius defensione coniungi illius accusationem. Defensor autem cum cetera, si qua ex aliis incident constitutionibus, pertractarit, de ipsa remotione sic ar- gumentabitur: primum, cuius acciderit culpa, demon- strabit; deinde, cum id aliena culpa accidisset, ostendet se aut non potuisse aut non debuisse id facere, quod accusator dicat oportuisse; quid potuerit, ex utilitatis partibus, in quibus
Abbreviated transcription (Latin):
fama aut ad parentes aut ad liberos ꝑtinue¬
rit. aut ad aliqua qua cara esse omĩbꝰ aut
necesse est. aut oportet ẽẽ fuerit iũdicata
Remotio criminis ẽ cu eius intentio facti
quod ab aduersario infert᷑ inaliu aut ĩ
aliud dimouet᷑ id sit biptito. Nam tũ cã
tu res ipã remouet᷑. Causa remotionis hoc
nobis exemplo fit. Rodii quosda legatunt
athenas legatis questores sumptu quẽ oꝑ¬
tebat dari non dederũt legati profecti nõ
sunt. Accusant. Iuteutio est. Proficisci oꝑ¬
tuit. Depulsio ẽ nõ oportuit. Questio est
oportuerit ne. Ratio est. Sũptus ein qui
de publico dari solet. Is aquestore nõ est
uobis erat negotii datu conficere oporte¬
bat. Iudicatio ẽ cu is quilegati erant. Sup̃¬
tus qui debebatur de publico nõ dat Opor¬
tuerit ne eos conficere nichilominꝰ legati¬
onẽ. Hoc ingenere primũ sicut inceteris

Expanded text:
famam aut ad parentes aut ad liberos pertinefamam aut ad parentes aut ad liberos pertineret aut ad aliquam rem, quam caram esse omnibus aut necesse est aut oportet esse, vin- dicata. Remotio criminis est, cum eius intentio facti, quod ab adversario infertur, in alium aut in aliud de- movetur. id fit bipertito; nam tum causa, tum res ipsa removetur. causae remotioni hoc nobis exem- plo sit: Rhodii quosdam legarunt Athenas. legatis quaestores sumptum, quem oportebat dari, non dede- runt. legati profecti non sunt. accusantur. intentio est: proficisci oportuit. depulsio est: non oportuit. quaestio est: oportueritne? ratio est: sumptus enim, qui de publico dari solet, is ab quaestore non est ublice vobis erat negotii datum, conficere oportebat. iudi- catio est: cum iis, qui legati erant, sumptus, qui de- bebatur de publico, non daretur, oportueritne eos con- ficere nihilo minus legationem? hoc in genere pri- mum sicut in ceteris,