comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
neqz per prophetas. neqz per
sacerdõtes. neq per sompnia peteriti si¬
bi dñs ullum responsum daret saul
rex israel ad phitonissam perrexit: ut
ex mortius aliquem sibi per fue artis ĩ¬
cantationes suscitaret. Que cũ quereret
ex eo quem mortis de sompno cuperet
resolui: ille sibi samuelem uelle respõ¬
dit suscitari. duscitatus uero samuel
sauli quĩd eueniret pronunciat. Hac
in quiens hora tu et filii tui cras metũ
eritis: sed et isrel trãdam tecũ in ma¬
nu immicoꝵ eius. Qualiter ergo sa¬
muel a phiconissa suscitari dicit. dũ
phitonissa demoniacis incantationib
et prestigiis uti iuidetur. Et quomõdo
saul qui in uiuentibus prophetis dei
responsum non inuenit. resuscitatũ a
morte prophetam aũdire meruit. Uñde
non hunc ẽẽ saiuelem illum prophe¬
tam perfectum facilius intelligitur.:s
diabolus qui se transsigurat ĩ angelũ
lucis in phantusia sannelis ꝯfideret᷑.
quõd ex sermonibus eius recte dinoscit᷑.

Expanded text:
neque per prophetas, neque per neque per prophetas, neque per sacerdotes, neque per somnia, petenti sibi Dominus ullum responsum daret, Saül rex Israel ad pytonissam perrexit, ut ex mortuis aliquem sibi per suae artis incantationes suscitaret. Quae cum quaereret ex eo, quem mortuum de somno cuperet resolvi, ille sibi Samuelem velle respondit suscitari. Suscitatus vero Samuel, Saüli quid eveniret, praenuntiat, Hac, inquiens, hora tu et filii tui mecum eritis, sed et Israel tradam tecum in manum inimicorum ejus . Qualiter ergo Samuel a pythonissa suscitari dicitur, dum pythonissa daemoniacis incantationibus et praestigiis uti videtur? Et quomodo Saül, qui in viventibus prophetis Dei responsum non invenit, resuscitatum a morte prophetam audire meruit? Unde non hunc esse Samuelem illum prophetam perfectum, facilius intelligitur; sed diabolus qui se transfigurat in angelum lucis , in phantasia Samuelis consideretur. Quod ex sermonibus ejus recte dignoscitur,
Abbreviated transcription (Latin):
pe arripiebatur per totum illum diem
prophetaret. donec dauid etiã immineris
morcis periculum ip̃o suo spũ arrepto.
domini dispensatione euãderet.d qua¬
liter hoc sentiri potest dum ita scribitur.
et factus ẽ super eum spũs dñi et ambu¬
lans prophetabat. insi forte sic in hoc lo¬
co accipiatur spũs dei. quomõdo et in
alio loco spus dñi malus saularripie¬
bat Ueriuntamen ubicunq sine ãddi
sensu dubitatur. Ubicũq uero cum ãd¬
ditamento dicitur spũs dñi malus. ut
est in libro samuelis. aintelligitur dia¬
bolus ẽẽ qui dñ propter ministerium.
malus propter uicium dictus iudetur.
Sepe quoq cum singulariter sp̃s tantũ
et non ãdditur sanctus. aut dei aut ali¬
ud quõdcunq ex his que ad signandũ
deprehenditur contrarius spũs qui est
diabolus aut subiectus quisq sibi ex his
qui iinistrant demonib dinoscit᷑.xi.
ost etiam i angustia ꝯstitutus
hostili se premente impetu. cũ

Expanded text:
pe arripiebatur, per totum illum diem pe arripiebatur, per totum illum diem prophetaret, donec David etiam imminens mortis periculum, ipso suo spiritu arreptus, Domini dispensatione evaderet. Sed qualiter hoc sentiri potest, dum ita scribitur: Et factus est super eum spiritus Domini, et ambulans prophetabat? nisi forte sic in hoc loco accipiatur spiritus Domini, quomodo et in alio loco spiritus Domini malus Saül arripiebat . Verumtamen ubicumque sine additsensu dubitatur. Ubicumque vero cum additamento dicitur spiritus Domini malus, ut est in libro Samuelis, intelligitur diabolus esse: qui Domini propter ministerium, malus propter vitium dictus videtur. Saepe quoque cum singulariter spiritus tantum, et non addito, sanctus, aut Dei, aut aliud quodcumque ex his, quae ad signandum deprehenditur; contrarius spiritus qui est diabolus, aut subjectus quisque sibi ex his qui ministrant daemonibus, dignoscitur.ost etiam in angustia constitutus, hostili se premente impetu, cum
Abbreviated transcription (Latin):
aul imuidie stimulo suscitatus¬
et malo spũ sepe arreptus. cũ
dauid occidere uellet. et ipse da¬
iud tunc cum samuele et ceteroꝵ prophe¬
et ip̃m interficiendum de mẽdio ꝓphetaꝵ
rapere iubet. sed illos protinus ut ãduem¬
ebant spũs qui in prophetis loquebatur
arripiebat. Ip̃e quoqz saul quasi iũctum
famulis opus strictus artus post eos ex¬
iens. cum inter prophetas uenerat pro¬
phetabat. Diximus autem cũ de balaam
et asina eius disseruimus. quoniã spũs
sancti uerba dicentium merito pensant᷑.
sedip̃ius uoluntate ubicũq uolu̾it pro¬
feriutur. per quõd tamen proferentiũ
ca merita in melius non augentur si
bona non habent opera. sicut in balaam
et saul et caypha pontifice. Unde tales
prophete in uidicio. nonne in tuo nomĩe
prophetriumus. dampnati domino re¬
spondebunt. et tamen eterni ignis cori¬
sortium inter ceteros impios subibunt.
at uero et hoc loco quidam estimant q̃d̾
saul non diuino spũ. sed malo illo quo se¬

Expanded text:
aül invidiae stimulo suscitatuset malo spiritu saepe arreptus, cum David occidere vellet, et ipse David tunc cum Samuele et caeterorum propheet ipsum interficiendum de medio prophetarum rapere jubet. Sed illos, protinus ut adveniebant, spiritus qui in prophetis loquebatur, arripiebat. Ipse quoque Saül quasi injunctum famulis opus tertiis acturus post eos exiens, cum inter prophetas venerat, prophetabat . Diximus autem cum de Balaam et asina disseruimus, quoniam Spiritus sancti verba, non dicentium merito pensantur, sed ipsius voluntate ubicumque voluerit proferuntur: per quod tamen proferentium ea merita non in melius augentur, si bona non habent opera, sicut in Balaam, et Saül, et Caipha pontifice. Unde tales prophetae in judicio, Nonne in tuo nomine prophetavimus? damnati Domino respondebunt: et tamen aeterni ignis consortium inter caeteros impios subibunt . At vero et hoc loco quidam aestimant, quod Saül non divino spiritu, sed malo illo quo sae
Abbreviated transcription (Latin):
oculis. integro corpore totius humam ge¬
neris commune debitum soluit. Duabus
autem causis ut sapiences auint mortis
eius et sepulcri nemo conscius erat: qua¬
tinus illam faciem que consortio sermonis
domini iutisauerat mortis merore repres¬
sam nillus iũderet: et ne sepulcrum eius
populus ifrael si cognouisset ubi ẽẽt ãdo¬
rarec. Unde et uirgam in qua signa fece¬
rat ut plurimi putant ne adoraretur
secum abstulerat. Quoniam et serpentem
quem fecerat filii ismel postinodum ado¬
nbant. Omnis autem illius etas in tres
quãdragenarias partes diuiditur. Qua¬
draginta enim annis in egipto in domo
pharaonis ab infantia licteras didicit.
quãdraginta annis exul ex egipto in do¬
mo sacerdotis mãdian fuit. et quãdragĩ¬
ta annio per desertum ducatum populo
prebuit. Certe et nos consummatis hie
quẽ de pentateuco historica narratione
comprehendimus: primi libri finem de mi¬
mbilibus hic facere conueniat. ut scdũs

Expanded text:
oculis, integro corpore, totius humani geoculis, integro corpore, totius humani generis commune debitum solvit . Duabus autem causis, ut sapientes aiunt, mortis ejus et sepulcri nemo conscius erat, quatenus illam faciem, quae consortio sermonis Domini rutilaverat, mortis moerore repressam, nullus videret; et ne sepulcrum ejus populus Israel, si cognovisset ubi esset, adoraret. Unde et virgam in qua signa fecerat, ut plurimi putant, ne adoraretur secum abstulerat; quoniam et serpentem quem facerat, filii Israel postmodum adorabant. Omnis autem illius aetas in tres quadragenarias partes dividitur. Quadraginta enim annis in Aegypto in domo Pharaonis ab infantia litteras didicit. Quadraginta annis exsul ex Aegypto in domo sacerdotis Madian fuit. Et quadraginta annis per desertum ducatum populo praebuit. Certe et nos consummatis his quae de Pentateucho historica narratione comprehendimus, primi libri finem de Mirabilibus hic facere conveniat, ut secundus
Abbreviated transcription (Latin):
insipientia confutaretur. ec aduentus xͥ
per prophetam gentilem qui futurꝰ erat
gentium saluator in lege dei scriberetur.
In omni populi ismel it̾inere columpna
mibis pẽr diem nũꝙͣ defuit. nec coram po¬
pulo columpna ignis per noctem: ut noc¬
tis frigore deferisi et a tenebris illuminati.
pergerent cum igne. et a calore solis pro-¬
tecti fuerunt in die sub mibe. Quem dñs
custos isiuel uere peotegit: nec sol ꝑ dicm.
Unet unꝙͣsima per noctem exurit.xxxuii.¬
ãdragesimo anno egressionis fili¬
oꝵismel de egipto: quãdragesia
secunda mansione in campestri¬
bus moab super idr danem populus sedit:
Sub̾i moyses deuteronominum hoc ẽ iterati¬
onem legis prẽdrcauit. et postea ꝯstituto
pro se in ducatu populi ihu filio mum ex
tribu efframi imperio domini montẽ gaỹ
transiuit: in montem nebo solus ascendit.
ubi cencesmo et uicesimo etatis sue ãno
nec motis dentibus uec caliginantibus

Expanded text:
insipientia confutaretur, et adventus Christi insipientia confutaretur, et adventus Christi per prophetam gentilem, qui futurus erat gentium Salvator, in lege Dei scriberetur, In omni populi Israel itinere columna nubis per diem nunquam defuit, nec coram populo columna ignis per noctem , ut noctis frigore defensi, et a tenebris illuminari pergerent cum igne. Et a calore solis protecti fuerunt in die sub nube. Quem Dominus custos Israel vere protegit, nec sol per diem nec unquam luna per noctem exurit.adragesimo anno egressionis filirum Israel de Aegypto, quadragesima secunda mansione in campestribus Moab super Jordanem populus sedit, ubi Moyses Deuteronomium, hoc est, iterationem Legis praedicavit : et postea constituto pro se in ducatu populi Jesu filio Nun ex tribu Ephraim , imperio Domini in montem Abarim transituum, in montem Nebo solus ascendit, ubi centesimo et vigesimo aetatis suae anno, nec motis dentibus, nec caligantibus
Abbreviated transcription (Latin):
mibibus et in igne sepe inuenit. et in ore mu¬
ti anmalis lingue plectrum in uerba guber¬
nauit.Ex quo intelligimus nil in natura do¬
minum asine conmnctasse. sed per aerẽ oris
eius illa etiam ignorance prophece ignoran-¬
tiam compescuisse: quatinꝰ et dnm̃ sp̃ũ. et si
in se loqueretur elatus in superbiam nõ eẽt.
qui frequenter et per res insensibiles ⁊ bru-¬
tum et mutum et subiectum sibi animal
eundem comperisset. Quorram spiritꝰ dei
soquitur minus conueniat. dicut et saul ꝓ¬
phetas occidere uolens. mala nicitatus uolũ-¬
tatẽ uenerat: et tamen spũ dm̃ arreptus int̾
exs quos persequebatur prophetabat. uñde
et ip̃e balaam ad malẽdicendum deductus.
et issuduosens implere. non maledicerẽ dei
populo potuit: sed contin uolintatem suã
a dommi spiritu coactus ẽ benedicere his
ergo duabus causis balaam uenire a dño
permissus est ut per mutum animal ciꝰ

Expanded text:
nubibus et in igne saepe invenit, et in ore munubibus et in igne saepe invenit, et in ore muti animalis linguae plectrum in verba gubernavit. Ex quo intelligimus nihil in natura asinae Dominum commutasse, sed per aerem oris ejus, illa etiam ignorante, prophetae ignorantiam compescuisse: quatenus Domini Spiritus etsi in se loqueretur, elatus in superbiam non esset, qui frequenter, et per res insensibiles, et brutum et mutum et subjectum sibi animal, eumdem loqui comperisset. Quoniam Spiritus Deiuntati ejus qui loquitur, minus conveniat. Sicut et Saül prophetas occidere volens, mala incitatus voluntate venerat, et tamen Spiritu Domini arreptus, inter eos quos persequebatur, prophetabat . Unde et ipse Balaam ad maledicendum deductus, et illud volens implere, non maledicere Dei populo potuit, sed contra voluntatem suam a Domini Spiritu coactus est benedicere . His ergo duabus causis Balaam venire a Domino permissus est, ut per mutum animal ejus
Abbreviated transcription (Latin):
alach filius sephor cũ in terram¬
suam ismel uenisse comperiss.
mnicios misit ut balaam arlo¬
lum iuitaret et populum israel male¬
diceret. Qui cum sedens super asinam
pergeret: et asina angelum ĩ angustiis
stantem euaginato glãdio iudẽs timu¬
isset: ter cesa demũ dño substitit. uñde
amplius flagellata humano more et
sormone quasi querulosa ancilla logͥt᷑.
Et illa loquente: statim balaam oculi
ut angelum cerneret aperiunt. In hoc
adminbili signo quamus asma com¬
petentia sibi uerba profatur. non tn
suamente nec affectu loquitur. s dñs
de quõ dicitur. Et aperuit dñs os asine.
Sicut ãd loquendum os aperuit: ita
etiam linguam et palatum in uerba
gubernauit. Asina enim ꝯuĩd et quo¬
mõdo diceret. et si aliquid diceret omĩo
nesciebat. Quomam et hommes qui a¬
hieno inflati sp̃ulocuntur: et adhuc cũlocunt᷑
ꝯĩid dicunt nesciunt et nil ex eo recõrdant᷑
cum resipiscunt: sed qui loquendi mõdos et ĩ

Expanded text:
alach filius Sephor, cum in terramsuam Israel venisse comperisset, nuntios misit, ut Balaam hariolum invitaret, ut populo Israel malediceret. Qui cum sedens super asinam pergeret, et asina angelum in angustiis stantem evaginato gladio videns timuisset, ter caesa demum domino substitit. Unde amplius flagellata humano more et sermone, quasi querulosa ancilla, loquitur. Et illa loquente, statim Balaam oculi, ut angelum cerneret, aperiuntur . In hoc admirabili signo quamvis asina competentia sibi verba profatur, non tamen sua mente nec affectu suo loquitur; sed Dominus de quo dicitur, Et aperuit Dominus os asinae, sicut ad loquendum os aperuit, ita etiam linguam et palatum in verba gubernavit. Asina enim quid et quomodo diceret, et si aliquid diceret, omnino nesciebat. Quoniam et homines qui aieno inflati spiritu loquuntur, et adhuc cum loquuntur, quid dicunt nesciunt, et nihil ex eo recordantur cum resipiscunt. Sed qui loquendi modos et in
Abbreviated transcription (Latin):
saipis et seprilture similitudinẽ. Crucis
illius accipis sacramentũ: quod ĩ cruce
xp̃us pependit. et clauis confirum est
corpus. Tu ergo cum crucisigeris xp̃o:
heres ne te diabolus possit abstrabe.
Teneat te clauus xp̃i: quem reuocat
humane conditionis infirmitas.
Ergo mersisti: uenisti ad sacerdotem
qui te regenerauit ex aqua et sp̃u scõ
concessitq tibi peccata tua: ip̃e tẽ un¬
guet in uitam eternam. Uide uͥ unctͤ
es: In uitam inquit eternam. Nosi
hanc uitam illi uite anteferre. Der¬
bigratia si exurgat inimicus aliquis
si uelit fidem tuam auferre. si minai
mortem. ut preuaricetur quisquam
iude quid esigas. Nosi esigere issud: e

Expanded text:
scipis et et sepulturae similitudinem: crucis scipis et et sepulturae similitudinem: crucis illius accipis sacramentum, quod in cruce Christus pependit, et clavis confixum est ejus corpus. Tu ergo cum crucifigeris, Chrishristi adhaeres; ne te diabolus possit abstrahere. Teneat te clavus Christi, quem revocat humanae conditionis infirmitas. 24. Ergo mersisti , venisti ad sacerdotem: qui te regeneravit ex aqua et Spiritu sancto, concessitque tibi peccata tua, ipse te ungat in vitam aeternam. Vide ubi unctus es: in vitam, inquit, aeternam. Noli hanc vitam illi vitae anteferre. Verbi gratia, si exsurgat inimicus aliquis, si velit tibi fidem tuam auferre, si minatur mortem, ut praevaricetur quisquam, vide quid eligas: noli eligere illud
Abbreviated transcription (Latin):
sus uidetur infirmitate conditionis
humane. qui ante negauerat postea
ut illum lapsum aboleret et solueret.
quia amote. Tercio dixit: ut tercio ab̾¬
solueret᷑. Sicut ergo peccatũ dimictit
pater: sic dimictit filius. sic et sp̃s sc̃s.
In uno autem nomine baptizari nos
ubi ẽ una substantia. unadiuinitas.
una maiestas. Hoc ẽ nomen de quo dic¬
tum ẽ: in quo oportet om̃es saluos fieri.
In hoc nomine ommnes saluati estis. red¬
diti estis ad grũm uite. Clamat ergo a¬
postolus sicut aũdistis in lectione pñti.
quoniam quicunq baptizat᷑: in morte
ihũ baptizatur. Quĩd ẽ in morte. ut
quomodo rp̃us mortuus ẽ: sie et tu mor¬
tem degustes. Quomodo rp̃us mortuᷤ
ẽ peccato et deo uiuit: ita et tu suꝑiori¬
bus illecebris peccatorum mortuus sis
per baptismatis sacramentu. et resur¬
gas per gr̃am xp̃i. Mors ergo ẽ: sed nõ
in mortis corporalis ueritate. s ĩ simi¬
litudine. Cum enĩ mergis: mortis su¬

Expanded text:
sus videretur infirmitate conditionis sus videretur infirmitate conditionis humanae; qui antea negaverat, postea ut illum lapsum aboleret et solveret, quia amo te . Tertio dixit, ut tertio absolveretur. 22. Sic ergo peccatum dimittit Pater, sicut dimittit Filius, sic et Spiritus sanctus. In uno autem nomine baptizari nos ubi est, una substantia, una divinitas, una majestas. Hoc est nomen de quo dictum est: In quo oportet omnes salvos fieri In hoc nomine omnes salvati estis, redditi estis ad gratiam vitae. 23. Clamat ergo Apostolus, sicut audistis in lectione praesenti: Quoniam quicumque baptizatur, in morte Jesu baptizatur . Quid est in morte? Ut quomodo Christus mortuus est, sic et tu mortem degustes: quomodo Christus mortuus est peccato, et Deo vivit; ita et tu superioribus illecebris peccatorum mortuus sis per baptismatis sacramentum, et surrexeris per gratiam Christi. Mors ergo est, sed non in mortis corporalis veritate, sed in similitudine; cum enim mergis, mortis su
Abbreviated transcription (Latin):
uens: cum ueniret ad foritem et mer¬
geretur in fontem. Qiũd ẽ aqua mifi
de terra. fatis fit ergo sentencie celestis
sine mortis stupore. Quõd mergis: sol¬
uit᷑ sentencia isla terra es et in terrũ
ibis. Impleta sentencia: locus ẽ benefi¬
cio remẽdioq celesti. Ergo aqua de ter¬
ra. Possibilitas autem uite nr̃e. non
ad mittebat ut terra operirem̃ et de ter¬
ra resurgeremꝰ. Demde non term lauat
s aqua lauat: ideo foris qͣrͣ sepultura
omnpotentem. dixisti crẽdo. et mersi¬
sti. Hoc ẽ sepultus es. Iterum interro
et in crucẽ eius: dixisti crẽdo. et mersisti
ideo et xp̃o es consepultus. Qui eĩ xp̃o
consepelitur: cu xp̃o resurgit. Tertio
interrogatus es. crẽdis et in sp̃m sc̃m:
dixisti crẽdo. tertio mersisti ut multi¬
plicem lapfum superioris etatis absol¬
ueret trina confessio. Deniq ut uob̾
afferamus exemplum: sanctus apłs
petrus. poscea ꝙͣ in passione dñi lap¬

Expanded text:
vens, cum veniret ad fontem, et mervens, cum veniret ad fontem, et mergeretur in fontem. Quid est aqua, nisi de terra? Satisfit ergo sententiae coelesti sine mortis stupore. Quod mergis, solvitur sententia illa: Terra es, et in terram ibis ; impleta sententia, locus est beneficio remedioque coelesti. Ergo aqua de terra, possibilitas autem vitae nostrae non admittebat ut terra operiremur, et de terra resurgeremus. Deinde non terra lavat, sed aqua lavat; ideo fons quasi sepultura omnipotentem? Dixisti: Credo, et mersisti, hoc est, sepultus es. Iterum interroget in crucem ejus? Dixisti: Credo, et mersisti; ideo et Christo es consepultus: qui enim Christo consepelitur, cum Christo resurgit. Tertio interrogatus es: Credis et in Spiritum sanctum? Dixisti: Credo, tertio mersisti? ut multiplicem lapsum superioris aetatis absolveret trina confessio. 21. Denique ut vobis afferamus exemplum, sanctus apostolus Petrus posteaquam in passione 360 Domini lap
Abbreviated transcription (Latin):
Quando eni morimur: ũtiq peccare
desistimꝰ Satisfactum ergo sentencie
iũdebatur. quando homo qui factus
fuerat ut uiueret si tamen ñ p̾curet
incipiebat mori. Sed ut dei ꝑppetua gr̃a
per seueraret: mortuus ẽ homo s xpus
muenit resurrectionem. Ioẽ ut redinte¬
graret celeste beneficium: quõd finũde
fuerat serpentis amissum. Uteũq ergo
pronobis: Quia et mors finis ẽ ꝓcc̃oror
et resurrectio nata ẽ reformatio. Derũ¬
tamen ne in hoc seculo diaboli fuuis̃ uel
insidie preualerent muentum est bap¬
tisima. De quo baptismate audi quid
dicat scriptura imo filius dei. Quia
pharisei qui noluerunt baptrari bap¬
tismo iohannis: consilium dei spreuert
Ergo baptisium consilium dei ẽ. Qnta
egrutia ubi ẽ corisilium dei. Aũdi ergo
nam ut in hoc seculo nerue diaboli sol¬
ueretur: muentum ẽ quomõdo horo
uuius moreretur et uiuus resurgeret.
Quid ẽ uiius: hoc ẽ iuta corporis ui¬

Expanded text:
Quando enim morimur, utique peccare Quando enim morimur, utique peccare desistimus. Satisfactum ergo sententiae videbatur, quia homo qui factus fuerat ut viveret, si tamen non peccaret, incipiebat mori. Sed ut Dei perpetua gratia perseveraret, mortuus est homo: sed Christus invenit resurrectionem, id est, ut redintegraret coeleste beneficium, quod fraude fuerat serpentis amissum. Utrumque ergo 359 pro nobis; quia et mors finis est peccatorum, et resurrectio naturae est reformatio. 18. Verumtamen ne in hoc saeculo diaboli fraus vel insidiae praevalerent, inventum est baptisma. De quo baptismate audi quid dicat Scriptura, immo Filius Dei, quia Pharisaei qui noluerunt baptizari baptismo Joannis, consilium Dei spreverunt . Ergo baptismum consilium Dei est. Quanta est gratia, ubi est consilium Dei? 19. Audi ergo: nam ut in hoc quoque saeculo nexus diaboli solveretur, inventum est quomodo homo vivus moreretur, et vivus resurgeret. Quid est vivus? Hoc est vita corporis vi
Abbreviated transcription (Latin):
sis fiebant. nobrs iam in plenitũdĩe ecͣce
non signa s fĩdei ueritas cossigenda ẽ.
baptisma. Uenisti ad fontem descendi¬
sti in eum:. acteñdisti summũ sacerdotẽ
leuitas et pbr̾m in forite iũdisti. Qiũd
ẽ baptisinum: in principio deus nr̃ ho¬
minem fecit: ut si peccatũ ñ gustaret.
morte non moreretur. Peccatũ contra¬
rit: factus ẽ obriorius morti. eiectus
ẽ de parãdiso. Sẽd dominus qui suã uel¬
let beneficia permanere et insidias om̃s
abolere serpentis. rescindere quoq quõd
nocuit: primum qrĩdem snĩam tulit
in homine. terra es et in tercum ibis. et
morti hominem fecit obnorium. Erat
diuna sentencia: solui humana condi¬
tione non poterat. Remedium datum ẽ
ut homo moreret᷑ et resurgeret. Quare.
ut et ifsũd quod ante dampnatiorns lo¬
co cesferat: loco cederet beneficii. Quĩd
illũd ẽ insi mors: queris quomõdo. qͥa
mors interueniens. finem facit p̾cati.

Expanded text:
lis fiebant, nobis jam in plenitudine Ecclesiae lis fiebant, nobis jam in plenitudine Ecclesiae non signo, sed fide veritas colligenda est. baptisma. Venisti ad fontem, descendisti in eum, attendisti summum sacerdotem, levitas et presbyterum in fonte vidisti. Quid est baptismum? 17. In principio Deus noster hominem fecit, ut si peccatum non gustaret, morte non moreretur. Peccatum contraxit, factus est obnoxius morti, ejectus est de paradiso. Sed Dominus qui sua vellet beneficia permanere, et insidias omnes abolere serpentis, rescindere quoque omne quod nocuit; primum quidem sententiam tulit in hominem: Terra es, et in terram ibis ; et morti hominem fecit obnoxium. Erat divina sententia, solvi humana conditione non poterat. Remedium datum est, ut homo moreretur, et resurgeret. Quare? Ut illud quod ante damnationis loco cesserat, loco cederet beneficii. Quid illud est nisi mors? Quaeris quomodo? Quia mors interveniens finem facit peccati.
Abbreviated transcription (Latin):
surcti aititur uerbis celestib. Celestia
uerba que xp̃i sunt. qd̾ baptiremus ĩ no¬
ame patris et filii et spũs sancti. Si gͦ
adhominum sermonem. ad iuocationẽ
sancti aderiat pñtia trmmicatis: qntoma¬
gis ibi adest ubi sermo operat᷑ etermus.
Pultis scire quia desceridit spũs. Aũdi¬
te quia quasi columba descendit. Quare
quasi cosumba: ut incrẽdusi uocarent
adfidem: in principio signũ debuit ẽẽ
iposteriorib debet ẽẽ perfectio. Accipe
aliũd. Post mortem dm̃ nr̃i iħu xp̃i. ił
postosi erant in unoloco et ombãt ĩ die
pente costen: et subito factus ẽ magms
somis quasi cum ui magna spũs ferret
et uise furit lingue disperse sicut ignis.
QQuĩd hoc significat. nisi descensum sp̃s
sancti qui se uosuit ĩcrẽdusis etiam corpo¬
riliter demonstrare: Hoc ẽ corporasiter
per signũ. spiritaliter per facramentum
Eigo manifestum testimonium eiꝰ aduẽ¬
tus. nobis autem iam fidei prerogatiua
defertur: quia in principro signa incredu¬

Expanded text:
ibus. Coelestia verba quae? Christi sunt, quod baptizemus in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti. Si ergo ad hominum sermonem, ad invocationem sancti aderat praesentia Trinitatis, quanto magis ibi adest, ubi sermo operatur aeternus? Vultis scire quia descendit Spiritus? Audisti quia quasi columba descendit . Quare quasi columba? Ut increduli vocarentur ad fidem. In principio signum debuit esse, in posterioribus debet esse perfectio. 15. Accipe aliud: Post mortem Domini nostri Jesu Christi apostoli erant in uno loco, et orabant in die pentecostes; et subito factus est magnus sonus, quasi cum vi magna Spiritus ferretur, et visae sunt linguae dispersae, sicut ignis . Quid hoc significat, nisi descensum Spiritus sancti, qui se voluit incredulis etiam corporaliter demonstrare, hoc est, corporaliter per signum, spiritaliter per sacramentum? Ergo manifestum testimonium ejus adventus, nobis autem fidei jam praerogativa defertur; quia in principio signa incredu
Abbreviated transcription (Latin):
hannes et crẽdĩdit. Descendit xp̃us:
descendit et spũs sarictus. Quare pͥ¬
forma baptismatis et usus hoc ha¬
beat ut ante fons consecretur et tũc
descendat qui baptizandus ẽ. Nam
ubi pͥmum ingreditur. sacerdos exor¬
cismmum facit. Secundo: creaturã
aque inuocationem. Postea et pre¬
cem defert ut sautificetur fons: et
assit pñtia trinitatis eterne. xpũs
autem ante desceridit. secutus ẽ spũs.
Quaratione: ut non qͣi rp̃e egere doꝰ
ihus sanctificationis misteriõ iudere¬
tu sed sanctificaret ip̃e. sanctificaret

Expanded text:
 Joannes, et.credidit. 18. Descendit Christus,  Joannes, et.credidit. 18. Descendit Christus, descendit et Spiritus sanctus . Quare prforma baptismatis et usus hoc habeat, ut ante fons consecretur, et tunc descendat qui baptizandus est? Nam ubi primum ingreditur sacerdos, exorcismum facit secundum creaturam aquae, invocationem postea et precem defert; ut sanctificetur fons, et adsit praesentia Trinitatis aeternae: Christus autem ante descendit, secutus est Spiritus. Qua ratione? Ut non quasi ipse egere Dominus Jesus sanctificationis mysterio videretur: sed sanctificaret ipse, sanctificare
Abbreviated transcription (Latin):
Uidisti aquam: sz non aqua omnes
sanat. sz aqua sanat que hẽt gr̾am
xp̃i. Aliud ẽ elementum. aliud conse¬
derit et aquamꝰ illam consecrauerit.
formam baptismatis daret. uenit ad
iohannem. et ait illi iohannes. Ego
ate debeo baptizari et tu uenis ad me
respondit illi xpris. Sine modo. sic
enm decet nos implere omnem iusi¬
ciam. Uide quia ornis iusticia ĩ hai¬
tismate constituta ẽ. Ergo quare xp̃s
descendit nisi ut caro ista mundare¬
tur. caro quam suscepit de nr̃̃ con¬
ditione. Non enm ablutio peccatoꝵ
suoꝵ xp̃o necessaria erat qui pcc̾m
non fecit: s nobis erat necessaria qͥ
pẽco manemꝰ obnorii. Ergo si propt̾
nos baptismum nobis forma ẽ con¬
stituta. fider nr̃e forma proposita ẽ.
Desceñdit xp̃us. iohannes astabat
qui baptizabat: et ecce qͣiͣ columba
sprĩs sanctus descendit. Nõ columba
desceridit sed quasi columba. memẽ¬
to quid dixerim. Xp̃us carnẽ suscepͭ:

Expanded text:
Vidisti aquam: sed non aqua omnis Vidisti aquam: sed non aqua omnis sanat ; Christi. Aliud est elementum, aliud consederit, et aquam illam consecraverit, formam baptismatis daret, venit ad Joannem, et ait illi Joannes: Ego a te debeo baptizari, et tu venis ad me? respondit illi Christus:  Sine modo, sic enim decet nos implere omnem justitiam . Vide quia omnis justitia in baptismate constituta est. 16. Ergo quare Christus descendit, nisi ut caro ista mundaretur, caro quam suscepit de nostra conditione? Non enim ablutio peccatorum suorum Christo necessaria erat, qui peccatum non fecit: sed nobis erat necessaria, qui peccato manemus obnoxii. Ergo si propter nos baptismum, nobis forma est constituta, fidei nostrae forma proposita est. 17. Descendit Christus, Joannes astabat qui baptizabat, et ecce quasi columba Spiritus sanctus descendit. Non columba descendit, sed quasi columba. Memento quid dixerim: Christus carnem suscepit,
Abbreviated transcription (Latin):
Qui per hunc fontem transit. nõ mo¬
ritur sed resurgit. Naamã ergo lepro
sus erat. puella quedam ait uxori il¬
lius. Dñs meus si uult mundari:
uadat in terram israel. et ibi ĩueniet
eum qui possit ei lepram tollere. Di¬
xit illa dñe sue: uxor marito. naͣman
regi syrie. Qui eum quasi acceptissi¬
mum sibi: misit ad regem ismel. au¬
diuit rex ifrael qd̾ misisset ad eũ cuiꝰ
lepram mundaret: et scidit uestẽ suã.
Tunc heliseus propheta mandat ei.
Quĩd ẽ qd̾ sc̃idisti uestem quasi non
sit deus potens qui mundet leprosũ:
mitte illum ad me. Misit illũ. Cui ad¬
uenienti: ait prophetu. Uãde descẽde¬
in ior̃danem: merge et sanaberis. Ille
cepit cogitare secum et dicere. hoc est
totum. Deni de syria in terrã iudeã
ora non fint in patria mea. Dixerũt
ergo serui. Domine quare non facis
uerbum prophete: magis fac et expe¬
rire. Tunc isse iuit: in iordane mersit.
et surrexit sanus. Quid eĩ significat:

Expanded text:
qui per hunc fontem transit, non moqui per hunc fontem transit, non moritur, sed resurgit. CAPUT sus erat, puella quaedam ait uxori illius: Dominus meus si vult mundari, vadat in terram Israel, et ibi inveniet eum, qui possit ei lepram tollere. Dixit illa dominae suae, uxor marito, Naaman regi Syriae, qui eum quasi acceptissimum sibi misit ad regem Israel. Audivit rex Israel quod missus esset ad eum cujus lepram mundaret, et scidit vestem suam. Tunc Elisaeus propheta mandat ei: Quid est quod scidisti vestem, quasi non sit Deus potens, qui mundet leprosum? Mitte illum ad me. Misit illum; cui advenienti ait propheta: Vade in Jordanem, merge, et sanaberis. 14. Ille coepit cogitare secum et dicere: Hoc est totum? Veni de Syria in terram Judaeamora non sint in patria mea. Dixerunt ergo ei servi: Domine, quare non facis verbum prophetae? Magis fac et experire. Tunc ille ivit in Jordanem, mersit, et surrexit sanus . 15. Quid ergo significat?
Abbreviated transcription (Latin):
disti sacerdotem iudisti leuitam. ne for¬
te aliquid dixerit. hoc ẽ totum. mimo ẽ
totum. uere totum. ubi tota innocẽtia
tota pretas. tota grtia. tota sanctifica¬
tio. Bidisti que uidere potuisti oculis tiu
corporis. et humanis conspectib: non
iũdisti ilsa que operantur et nõ uidẽt᷑
Illa multo maiora sunc que ñ uident᷑.¬
dicamus pͥmum. tene cautionẽ uocis
mee: et exige. Mirantur misteria uide¬
orũ que patribus nr̃is data fũt. Pri¬
mum uecustatem saciumentoꝵ. deĩ¬
de sanctitatem prestantiũ. Illũd pro¬
micto: quod diuinora et priora fũt¬
transiit uideoꝵ populus ut de bap¬
tismo interim loquam᷑. Actamen
qui transierunt iudei: mortui fũt
om̃s in deserto. Ceterum qui ꝑ hũc
fontem transit hoc ẽ a terrens ad ce¬
lestia. hic ẽ enim transitus. Ideo pas¬
cha. hoc ẽ trasitus eius. transitus
a peccato ãd uitam. aculpa ad gr̃am.
ab inquinamento ad sanctifioationẽ.

Expanded text:
disti sacerdotem, vidisti levitam. Ne fordisti sacerdotem, vidisti levitam. Ne forte aliquis dixerit: Hoc est totum? Immo est totum. Vere totum, ubi tota innocentia, tota pietas, tota gratia, tota sanctificatio. Vidisti quae videre potuisti oculis tui corporis, et humanis conspectibus: non vidisti illa quae operantur; quia non videntur. Illa multo majora sunt quae non videntudicamus primum, tene cautionem vocis meae, et exige. Miramur mysteria Judaeorum, quae patribus nostris data sunt, primum vetustate sacramentorum, deinde sanctitate praestantia. Illud promitto quod diviniora 352 et priora transiit Judaeorum populus? ut de baptismo interim loquamur. Attamen qui transierunt Judaei, mortui sunt omnes in deserto. Caeterum qui per hunc fontem transit, hoc est a terrenis ad coelestia; hic est enim transitus, ideo pascha, hoc est, transitus ejus, transitus a peccato ad vitam, a culpa ad gratiam, ab inquinamento ad sanctificationem:
Abbreviated transcription (Latin):
te. accipe aliũd. Malachieł ait propheta:
quia labia sacerdotis custodiu̾t scientiã.
et legem requirunt ex ore ip̃ius: anges
ẽ emin dei ommpotentis. Hec ĩdeo dicũt᷑
ut sacerdotis gloriam predicemꝰ. non ut
aliquid personalibus meritis arrogetur
Ergo abrenuinciasti mundo. abreminci¬
asti seculo: esto sollicitus. Qui pecumã
debet semper cautiorem suam cõsiderat.
Et tu qui fidem dabe xp̃o: fidem serua q̃
multo preciosior ꝙͣ pecuma ẽ fides enm
eternum patrimonium ẽ: pecunia tempo¬
nise. Et tu ergo semper recordare quid ꝓ
miseris. Cautior si teneas promissionẽ
tuam: tenebis et cautionem. Demde ac¬
cessisti propius: uidisti foritem. iudisti
et sacerdotem supra fontem. Nec hoc pos¬
sum dubitare quod in animum uestrũ
non potuerit cudere: quod cecidit in illũ
syrum n aamã Quia et si mundatus
ẽ: tamen ante dubitauit. Quare dicã
accipe. Ingressus es: uidisti aquam . ui¬

Expanded text:
te . Accipe aliud Malachiae prophetae: te . Accipe aliud Malachiae prophetae: Quia labia sacerdotis custodiunt scientiam, et legem exquirunt ex ore ipsius; angelus est enim Dei omnipotentis . Haec ideo dicuntur, ut sacerdotis gloriam praedicemus, non ut aliquid personalibus meritis arrogetur. 8. Ergo abrenuntiasi mundo, abrenuntiasti saeculo, esto sollicitus. Qui pecuniam debet, semper cautionem suam considerat: et tu qui fidem debes Christo, fidem serva, quae multo pretiosior quam pecunia est; Fides enim aeternum patrimonium est, pecunia temporale. Et tu ergo semper recordare quid promiseris; et eris cautior. Si teneas promissionem tuam, tenebis et cautionem cessisti propius: vidisti fontem, vidisti et sacerdotem supra fontem. Nec hoc possum dubitare, quod in animum vestrum non potuerit cadere, quod cecidit in illum Syrum Naaman ; quia etsi mundatus est, tamen ante dubitavit. Quare? Dicam, accipe. 10. Ingressus es, vidisti aquam, vi
Abbreviated transcription (Latin):
abreninitio. Memor esco sermoĩs tui.
et nunquam tibi excidat tue series cau¬
tionis. Si cyrographum homini dẽderis
teneris obriorius. ut pecuniam eiꝰ acci¬
pias teneris astrictus. et reluctaricẽ
tione comunceris. ubi promiseris consi¬
dera: uel quibus promiseris. Leuitam
iuĩdisti. sedminister est xp̃i. uidisti il¬
lum ante altaria ministrare. Ergo cyro¬
guiphum tuum tenetur non in terra s
in celo. considera ubi capias sacramẽta
celestia. Si hic corpus ẽ xp̃i. hic et ange¬
li constituti funt. Ubi corpus: ibi aqui¬
łe. Legisti in euangelio: ubi corpus xp̃i.
ibi et aquile uolare consuerũt. Ut terre¬
na fugiant celestia petant. Quare hoc
dico. quia et homines Angesi quicunq
annunciant xp̃m: et in angelorum acciti¬
scifsi uĩdentur locum. Quomodo. Accipe
baptiste rationem. Iohannes natꝰ ex uiro
et muliere. Attamen audi quia angelus
ẽ ip̃e. Ecce micto angesum meũ ante fa¬
ciem tuam: et parabit uiam tuã ance

Expanded text:
Abrenuntio. Memor esto sermonis tui, Abrenuntio. Memor esto sermonis tui, et nunquam tibi excidat tuae series cautionis. Si chirographum homini dederis, teneris obnoxius, ut pecuniam ejus accipias: teneris astrictus, et reluctantem ione convinceris. 6 et 7. Ubi promiseris considera, vel quibus promiseris. Levitam vidisti, sed minister est Christi. Vidisti illum ante altaria ministrare. Ergo chirographum tuum tenetur non in terra, sed in coelo. Considera ubi capias sacramenta coelestia. Si hic corpus est Christi, hic et angeli constituti sunt. Ubi corpus, ibi et aquilae, legisti in Evangelio . Ubi corpus Christi, ibi et aquilae volare consuerunt; ut terrena fugiant, coelestia petant. Quare hoc dico? Quia et homines angeli 351 quicumque annuntiant Christum, et in angelorum adscisci videntur locum. Quomodo? Accipe Baptistae rationem. Joannes natus erat ex viro et muliere; attamen audi quia angelus est et ipse: Ecce mitto angelum meum ante faciem tuam, et praeparabit viam tuam ante
Abbreviated transcription (Latin):
peccata concẽdat huic peccata donent.
que porest ẽẽ comparatio. Ideo propter
gratiam operis et mimeris: non os tan¬
git ep̃us sed nares ut bonum odorẽ acci¬
pias pietatis eterne. ut dicis. Xꝑ̃i enim
Romis odor sumus deo. Quemadmodũ
dixit apłus sanctus: et fic in te fidei deuo¬
tionisq plena flagraritia. Uenimꝰ ad¬
fontem: ingressus es. considera quos
uideris. quid locutus sis considera. re¬
pete diligenter. Occurrit tibi leuita. oc¬
currit pbr̃: unctus es quasi athleta xͥ.
ꝯͣ̃i luetam huius seculi luctaturus: ꝓ¬
fessus es luctaminis tui certamina
Qui luctatur: habet quod speret. Ubi
certamen: ibi corona. luctaris ĩ seculo
s coronaris a xp̃o: et procertaminib
seculi cororiaris. Nam et si in celo pͥmi¬
um. hic tamen meritum premii cosso¬
cntur. Quando te interrognuit abrenũ¬
cias diabolo et operib eius. quid respon¬
disti: abrenuncio. abremincias seculo
et uoluptatib eius: quid respondisti.

Expanded text:
peccata concedat, huic peccata donentur, peccata concedat, huic peccata donentur, quae potest esse comparatio?, ideo propter gratiam operis et muneris non os tangit episcopus, sed nares; ut bonum odorem accipias pietatis aeternae, et ut dicas: Christi enim bonus odor sumus Deo, quemadmodum 350 dixit Apostolus sanctus ; et sit in te fidei devotionisque plena fragrantia. CAPUT fontem , ingressus es: considera quos videris, quid locutus sis considera, repete diligenter. Occurrit tibi levita, occurrit presbyter: unctus es quasi athleta Christi, quasi luctam hujus saeculi luctaturus, professus es luctaminis tui certamina. Qui luctatur, habet quod speret: ubi certamen, ibi corona. Luctaris in saeculo, sed coronaris a Christo, et pro certaminibus saeculi coronaris? Nam etsi in coelo praemium, hic tamen meritum praemii collocatur. 5. Quando te interrogavit: Abrenuntias diabolo et operibus ejus, quid respondisti? Abrenuntio. Abrenuntias saeculo et voluptatibus ejus, quid respondisti?
Abbreviated transcription (Latin):
e sacramentis que ac pͥmus.¬
cepistis sermoriem adorior: cuiꝰ
rationem non putaui ante pre¬
micti In rp̃iano enim uiro prima est
fides: ideo rethome fideles dicunt qui
baptizati sunt. Et pater nr̃ abraham
ex fide iustificatus. non ex operibus.
Eego accepistis baptisium credidistis.
Nefas ẽ enim me aliud estimare. Neq
enim uocatus ẽẽs ad gr̃am: nͥ dignũ te
xpus sua gratia iudicasset. Ergo qrud
erimꝰ sabbato: nempe apertionem. Qͤ
unsteria celebrata sunt apertionis. ꝙͣ¬
cum ei oblatus eẽt surdus et mutus. ⁊
tomgit aures eius et os eius. Aures quia
suidus erat: os quia mutus. Et aut. Ef¬
fata Hebraicum uerbum ẽ: quod latine
dicitur ãdaperire. Ideo ergod tibi sacerdos.
aures tetigit: ut aperirent᷑ aures tue
id sermoriem et ad eloquium sacerdotie.
oed dicis michi. Quare nares: quia
mitus erat. Os tetigit: quia loqui nõ
poterat sacramenta celestia. ut uocem
acciperet a xp̃o. Et ib̾i quia uiri. hie qr
mlieres baptizantur: et non eadẽ ꝙͣta¬

Expanded text:
e sacramentis quae accepistis, sermonem adorior, cujus rationem non oportuit ante praemitti; in christiano enim viro prima est fides. Ideo et Romae fideles dicuntur qui baptizati sunt: et pater noster Abraham ex fide justificatus est, non ex operibus . Ergo accepistis baptismum, credidistis. Nefas est enim me aliud aestimare; neque enim vocatus esses ad gratiam, nisi dignum te Christus sua gratia judicasset. 2. Ergo quid egimus sabbato? Nempe apertionem: quae mysteria celebrata sunt apertionis, quancum ei oblatus esset surdus et mutus, et tetigit aures ejus et os ejus: aures, quia surdus erat; os, quia mutus, et ait: Ephpheta . Hebraicum verbum est, quod Latine dicitur adaperire. Ideo ergo tibi sacerdos aures tetigit, ut aperirentur aures tuae ad sermonem, et ad alloquium sacerdotis. 3. Sed dicis mihi: Quare nares? Ibi quia mutus erat, os tetigit; ut quia loqui non poterat sacramenta coelestia, vocem acciperet a Christo. Et ibi, quia vir; hic, quia mulieres baptizantur, et non ead
Abbreviated transcription (Latin):
tute sub hoste aliquo populo constituto
sed eam captiuitatem dico que maiorẽ
quando diabolus cum fius seuõdñat᷑
imperio. et captiua sibi colla fubicit p¬
catorum. Ergo habes unum baptisma.
aliud in diluuio habes. Tercium genus:
quando in mari rubro baptizati fũt pa¬
tres. Habes quartum genus ĩ piscina:
quando moriebatur aqua. Nunc te cõ¬
sulo: utrum credere debeas quia habes
pñtiam trinitatis in hoc baptismate
quo baptizatur in ec̃ca. Idem itaq di¬

Expanded text:
tatem sub hoste aliquo populo constitutam: tatem sub hoste aliquo populo constitutam: sed eam captivitatem dico quae major est, quando diabolus cum suis saevo dominatur imperio, et captiva sibi colla subjicit peccatorum. 9. Ergo habes unum baptisma, aliud in diluvio, habes tertium genus, quando in mari Rubro baptizati sunt patres, habes quartum genus in piscina, quando movebatur aqua. Nunc te consulo utrum credere debeas quia habes 357 praesentiam Trinitatis in hoc baptismate, quo baptizatur in Ecclesia.
Abbreviated transcription (Latin):
do curabatur.Demde ait ad illum ꝑa¬
liticum. descende. ait ille. Hominem
non habco. Uide ubi baptizaris. unde
sit baptisia. nisi de cruce xp̃i. de mor-
te xp̃i: ibi ẽ omne misterium. quia ꝓ
te passus ẽ. in ip̃o rẽdimeris. in ip̃o sul¬
uaberis. Homiem inquit non habeo.
Hoc ẽ quia per hominem mors. et per
hominem resurrectio mortuoꝵ. Non
poterat descendere. non poterat salua¬
ri. qui non credebat qd̾ dñs iħs carnẽ
dictum ẽ. et mictet dr̃s hominem qui
saluos faciat illos. dicebat hominem
non habro. et ĩdeo ad sanitatẽ meruit
peruenire: quia crẽdebat in adueĩentẽ.
Meliortamen et per fectior fuisset si
crẽdrdisset iam uenisse quem sperabat
rimus figuram precessisse in iordane.
quando naaman leprosus ille munda¬
tus ẽ. Puesla illa ex captiuis que ẽ.
nͥ que spem hẽbat ecc̃e. et figurã repñta¬
bat: Captiuus enĩ enat popusus nati¬
onum: capeiuus erut non dico captiui¬

Expanded text:
do curabatur. Deinde ait ad illum pado curabatur. Deinde ait ad illum paralyticum: Descende. Ait ille: Hominem non habeo . Vide ubi baptizaris. Unde sit baptisma, nisi de cruce Christi, de morte Christi? Ibi est omne mysterium, quia pro te passus est. In ipso redimeris, in ipso salvaberis. 7. Hominem, inquit, non habeo; hoc est, quia per hominem mors, et per hominem resurrectio mortuorum . Non poterat descendere, non poterat salvari, qui non credebat quod Dominus noster dictum est: Et mittet Dominus hominem qui salvos faciat eos ; dicebat: Hominem non habeo; et ideo ad sanitatem meruit pervenire, quia credebat in advenientem. Melior tamen et perfectior fuisset, si credidisset jam venisse quem sperabat ximus figuram praecessisse in Jordane, quando Naaman leprosus ille mundatus est. Puella illa ex captivis quae est, nisi quae speciem habebat Ecclesiae, et figuram representabat? Captivus enim erat populus nationum, captivus erat, non dico captivi
Abbreviated transcription (Latin):
nam: et quotienscũq desceridiss an¬
gesus mouebat aqua: et qui prior de¬
scendisset. sanabatur ab om̃i languo¬
re ꝯuocunq tenebatur. Quod signi¬
ficat figuram uenturam dm̃ nr̃i ihũ
quod ad horam noiussimam seruabat᷑.
ut moctasu ip̃m diem deprrhenderet.¬
et differret occasum. Quotieuscumiqz
ergo descendisset angelus mouebatur
aqua. Dicis forte. Quare modo nõ mo¬
uetur: Audi quare. Signa incredulis.
fides crẽdentib. Qui prior descendiss:
sanabatur ab omni infirmitate. Qui
prior: tempore an horiore: utrũq intel¬
lige. Ur tempore: prior qui descendiss
Si honore: qui prior descendissz. hoc
est qui haberet dei metum. studium
iusticie. gr̾am caritatis. castitatis af¬
fectum. ip̃e magis sanabatur. Tamẽ
tunctemporis unus saluabatur. Tũc
in quam temporis in figura qui prior
descerĩdisset: solus cumbat᷑. Qnͣto ma¬
multi egri iacebant. Et facile ibi ml¬
ti egri iacebant: ubi unus tantũmo¬

Expanded text:
nam, et quotiescumque descendisset annam, et quotiescumque descendisset angelus, movebatur aqua; et qui prior descendisset, sanabatur ab omni languore quocumque tenebatur. Quod significat figuram venturam Domini nostri quod ad horam novissimam servabatur; ut in occasu ipso diem deprehenderet,et differret occasum. Quotiescumque ergo descendisset angelus, movebatur aqua. Dicis fortasse: Quare modo non movetur? Audi quare? Signa incredulis, fides credentibus . 5. Qui prior descendisset, sanabatur ab omni infirmitate. Qui est prior, tempore, an honore? Utrumque intellige. Si tempore, prior qui descendissetSi honore, qui prior descendisset, hoc est, qui haberet Dei metum, studium justitiae, gratiam charitatis, castitatis affectum; ipse magis sanabatur. Tamen tunc temporis unus sanabatur, tunc, inquam, temporis in figura qui prior descendisset, solus curabatur. Quanto mamulti aegri jacebant. Et facile ibi multi aegri jacebant, ubi unus tantummo
Abbreviated transcription (Latin):
baptismatis precessisse cipit secũ¬
besterno cepimius disputare qͥd dus.
est diliuuium. nsi in quo iustus ad
seminarium iusticie reseruatur. p̾ca¬
tum moritur. Ideo dñs iudit hominũ
pullulare delicta: iustum solum cũ
sua progenie reseruauit. aquã autẽ
supra montes quoq exire precepit. Et
ĩ deo i isso disuuio omnis corruptesa
carns interiit: sola iusti prosapia ⁊
forma permansit. Nonne hoc e dilu¬
uium quod ẽ baptisma quo pcc̃a oĩa
diluuntur. sola iusti mens. et gra re¬
suscitatur: multa sunt genera bap¬
tismatũ. s unum baptisia clamat
aplũs. Quare: Sunt baptismata
gentium. sed non sunt baptisiata.
i auatra sunt. baptisiata ẽẽ nõ pos¬
funt. Carolauatur. non culpa diluit᷑.
mimo in issolauacro contrrhitur. Erãt
audem baptismata iudeoꝵ. alia suꝑ¬
flua alia in figura. et figura ip̃a no¬
bis proficit quia ueritatis est mincia.
Quid lectum est heri: Angelus ĩquit
secuñdum tempus descendebat in pisti¬

Expanded text:
baptismatis praecessisse hesterno coepimus disputare. Quid est diluvium , nisi in quo justus ad seminarium justitiae reservatur, peccatum moritur? Ideo Dominus ut vidit hominum pullulare delicta, justum solum cum sua progenie reservavit; aquam autem supra montes quoque exire praecepit. Et ideo in illo diluvio omnis corruptela carnis interiit, sola justi prosapia et forma permansit. Nonne hoc est diluvium, quod est baptisma; quo peccata omnia diluuntur, sola justi mens et gratia resuscitatur? 2. Multa sunt genera baptismatum, sed unum baptisma, clamat Apostolus . Quare? Sunt baptismata gentium, sed non sunt baptismata. Lavacra sunt, baptismata esse non possunt. Caro lavatur, non culpa diluitur; immo in illo lavacro contrahitur. Erant autem baptismata Judaeorum, , alia superflua, alia in figura. Et figura ipsa nobis proficit, quia veritatis est nuntia. Quid lectum est heri? Angelus, inquit, secundum tempus descendebat in pisci
Abbreviated transcription (Latin):
tion posse. ideo moyses misit lignum
in fontem. et cepit aqua que ante
erat amara dulcescere. Quid signifi¬
ct. insi quia omnis creatura corrup¬
cese obnoria aqua amara ẽ omibus.
ei si ad tempuo suaus ẽ ad tempus io¬
cuñda. amara ẽ que non potest aufer¬
cepcetatum. Ubi biberis: sities. Dbi
potus ceperis suauitatem. iterum ama¬
atudinem senties. Amam ergo aqua:
sedubi crucem xp̃i ubi acceperis celeste
admmientum incipit ẽẽ dielcis ⁊ suauis.
et merito duscis in qua cuspa reuocat᷑.
ergo in figum tantum ualuerũt bap¬
tismata. quanto amplius ualet baptis¬

Expanded text:
non posse; ideo Moyses misit lignum non posse; ideo Moyses misit lignum in fontem, et coepit aqua quae antea erat amara, dulcescere 13. Quid significat, nisi quia omnis creatura corruptelae obnoxia, aqua amara est omnibus. Etsi ad tempus suavis est, etsi ad tempus jucunda; amara tamen est, quae non potest auferre peccatum. Ubi biberis, sities: ubi potus coeperis suavitatem, iterum amaritudinem senties. Amara ergo aqua: sed ubi crucem Christi, ubi acceperis coeleste sacramentum, incipit esse dulcis et suavis: et merito dulcis, in qua culpa revocatur. Ergo si in figura tantum valuerunt baptismata, quanto amplius valet baptis