comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ maximã uĩ hab̾e cogendi dos ut faciant
imꝑata: qđo ille qͥ carminib cogit. ea se ꝓde
uł euertere cõminat᷑. ubi se & iã osyridis mẽbra
dissipaturũ tribilit̃ dic̃. si facere uissi negͥhi¬
rint. Hac atq huiꝰ modi uesana & in sarihi¬
minẽ diisminari. nec qͥb libet s ipsis celesth
& syderea luce fulgentib nec sine effectu sas
imo uͦ sub specie mirantis & causas rerũ talũ
requirentis dat intelligi illos ha agere sp̃s
quoꝵ genꝰ suꝑiꝰ sub alioꝵ opinatione descris
ñ ut ipse posuit natura s uitio fallaces: qu
simulant dõs & animas de functoꝵ. Dȩmoni
aũ ñ ut ait ipse simulant: s plane s̃. Et qdq
uidet᷑ herbis & lapidib & animantib & e
certis quib dã ac uocib & figurationib at
figm̃tis. qͥb dã & iã obseruatis inceli c̃uersu
motib syderũ. fabricari int̾ra ab hominib p¬
testates idoueas uariis effectib exequends.
totũ hoc ad eosdẽ ipsos dȩmones ꝑtinet lud¬

Expanded text:
iant imperata, quando ille qui carminibus cogit, ea se prodere vel evertere comminatur, ubi se etiam Osiridis membra dissipaturum terribiliter dicit, si facere jussa neglexerint. Haec atque hujusmodi vana et insana hominem diis minari, nec quibuslibet, sed ipsis coelestibus et siderea luce fulgentibus, nec sine effectu, sed atur: imo vero sub specie mirantis et causas rerum talium requirentis, dat intelligi illos haec agere spiritus, quorum genus superius sub aliorum opinatione descripsit, non, ut ipse posuit, natura, sed vitio fallaces, qui simulant deos et animas defunctorum, daemones autem non, ut ait ipse, simulant, sed plane sunt. Et quod ei videtur herbis et lapidibus et animantibus et sonis certis quibusdam ac uocibus et figurationibus adque figmentis, quibusdam etiam obseruatis in caeli conuersione motibus siderum fabricari in terra ab hominibus potestates idoneas uariis effectibus exsequendis, totum hoc ad eosdem ipsos daemones pertinet lud
Abbreviated transcription (Latin):
ala incęlo uł tr̃a. quib ad se in uisibilẽ co¬
lndũ exeicet animã ad huc uisibilib dedi¬
tam. Ui uͦ & quando faciat: in cõmutabile
esilũ pęnes ipsũ ẽ. in cuiꝰ dispositione iã tp̃ra
fuas quȩ cũq futura s̃. Nã tẽporalia moueas.
qͣralit̃ ñmonet᷑. neo alit̃ nouit facienda quã
futa. nec alit̾ inuocantes exaudit quã in¬
uuturos uidet. Nã & cũ exaudiunt angłi
i ipse meis exaudit tanquã inuͦ nec manu
fito cẽplo suo. sic̃ in humilib scĩs siuis eiq¬

Expanded text:
cula in caelo uel terra, quibus ad se inuisibilem colendum excitet animam adhuc uisibilibus deditam; ubi uero et quando faciat, incommutabile consilium penes ipsum est, in cuius dispositione iam tempora facta sunt quaecumque futura sunt. Nam temporalia mouens temporaliter non mouetur, nec aliter nouit facienda quam facta, nec aliter inuocantes exaudit quam inuocaturos uidet. Nam et cum exaudiunt angeli eius, ipse in eis exaudit, tamquam in uero nec manu facto templo suo, sicut in hominibus sanctis suis, ei
Abbreviated transcription (Latin):
nollet eis saerificus significari quȩ uelut sibi
delectabilia desidare putatꝰ ẽ : ñ utiq de his
offerendis in lege ueteri precepisset. Et ideo
mutanda erant oportuno cercoq iam cẽpore.
ne ipsi dõ desidabilia uł certe in nob accepta¬
bilia ac ñ potiꝰ quȩ his significata sunt creden¬
tur. Hinc & alio loco psalmi alt̾ius: si esur¬
ero inquit. ñ dicã tͥ. Ms̃ ẽ. enĩ orb t̾ra: &¬
plenitudo eiꝰ. Nũ quid manducabo carnes
tauroꝵ. aut sanguiẽ hẏrcoꝵ potabo. lan¬
subiungens quid illa significent: immola inqͥt
dõ sacrificiũ laudis. & redde altissimo uota
tua. Et inuoca me indie tribulationis. &¬

Expanded text:
nollet eis sacrificiis significari, quae velut sibi nollet eis sacrificiis significari, quae velut sibi delectabilia desiderare putatus est, non utique de his offerendis in Lege vetere praecepisset. Et ideo mutanda erant opportuno certoque jam tempore, ne ipsi Deo desiderabilia, vel certe in nobis acceptabilia, ac non potius quae his significata sunt, crederentur. Hinc et alio loco psalmi alterius: Si esuriero, inquit, non dicam tibi; meus est enim orbis terplenitudo eius. Numquid manducabo carnes taurorum aut sanguinem hircorum potabo? Tamsubiungens quid illa significent: Immola, inquit, Deo sacrificium laudis et redde Altissimo uota tua et inuoca me in die tribulationis,
Abbreviated transcription (Latin):
& dõs multos ac damones colendos ẽẽ c̃ten.¬
dunt nullus fere sit tã litteratꝰ & tã doccus.
qͥ audeat in laude uł seruo suo dicere damo¬
nẽ habes: s cuilibet hoc dicere uoluerit.
ñ sẽ alit̾ accipi quã male dicere uoluisse du¬
bitare ñ possit. Quȩ gͥ nos causa cõpellit.
ut pꝰ offensionẽ auriũ tã multarũ ut iam
poenȩ sint om̃iũ quȩ h uerbũ ñ nͥ in malã
parcẽ audire c̃suer̃ qđ diximꝰ cogam̃ ex¬
ponere. cũ possimꝰ angłoꝵ nomine adhibito.
eandẽ offensionẽ quę nomine daemonum
huiꝰ nominis. si diuinos intueam libros: a¬
liquid affert cognitione dignissimũ. Dȩ moẽs
enĩ dicunt᷑ qm̃ uocabulũ grecũ ẽ. abscientia
tia in flat. caritas uͦ ae dificat. Qđ recce alit̃¬
ñ in celligit᷑: nͥ seientiã tunc ꝓdeẽ eũ eartes
in est. ⁊ sine hac aũ in flare id ẽ. insuꝑbũ
in anissimȩ quasi uentositatis excollere.

Expanded text:
et deos multos ac daemones colendos esse contenet deos multos ac daemones colendos esse contendunt, nullus fere sit tam litteratus et doctus, qui audeat in laude uel seruo suo dicere: \'Daemonem habes\'; sed quilibet hoc dicere uoluerit, non se aliter accipi, quam maledicere uoluisse, dubitare non possit. Quae igitur nos causa conpellit, ut post offensionem aurium tam multarum, ut iam paene sint omnium, quae hoc uerbum non nisi in malam partem audire consuerunt, quod diximus cogamur exponere, cum possimus angelorum nomine adhibito eandem offensionem, quae nomine daemonum huius nominis, si diuinos intueamur libros, aliquid adfert cognitione dignissimum. Daemones enim dicuntur quoniam uocabulum Graecum est ob scientiam at, caritas uero aedificat; quod recte alitn intellegitur, nisi scientiam tunc prodesse, cum caritas inest; sine hac autem inflare, id est in superbiam inanissimae quasi uentositatis extollere.
Abbreviated transcription (Latin):
dicant̾ ⁊ & ñ potiꝰ eligat uiã. ubi ẽtaminantes
inagis dȩ mones euitent᷑. & ab inc̾taminabili
deo ad in eundã societatẽ in c̃taminatoꝵ angłoꝵ
homines a c̃taminatione mundent᷑ S Ne¬
de uerb̾ etiã nos certare iudeam. qm̃ ñ nulli
istoꝵ ut ita dixerim damonicolarũ. in quib
& labeo ẽ. cosdẽ ꝑhibent ab aliis angłos dici
quos ipsi damones nuncupant: iam mͥ debonis
angłis aliquid uideo disserendũ. qͦs isti ẽẽ ñ
negant s cos bonos daemones uocare quã an¬
głos malunt. Nos aũ sic̃ scriptura loqͥt᷑ sedm
quã xp̃iani sumꝰ. anglos qͥdẽ partim bonos
partĩ malos. nũquã uͦ bonos damones legi¬
mus: s ubicũq illarũ litterarũ hoc nom̃
positũ reꝑit᷑. siue damones siue dȩmonia
dicant᷑: ñ nͥ maligni signficant᷑ sp̃s. Ꝙ hanc
loquendi c̃ suetudinẽ in tantũ popłi usq qͣq
secuti s̃: ut eori etiã qͥ pagani appellantur

Expanded text:
aedicantur, et non potius eligat uiam, ubi contaminantes aedicantur, et non potius eligat uiam, ubi contaminantes magis daemones euitentur et ab incontaminabili Deo ad ineundam societatem incontaminatorum angelorum homines a contaminatione mundentur? de uerbis etiam nos certare uideamur, quoniam nonnulli istorum, ut ita dixerim, daemonicolarum, in quibus et Labeo est, eosdem perhibent ab aliis angelos dici, quos ipsi daemones nuncupant, iam mihi de bonis angelis aliquid uideo disserendum, quos isti esse non negant, sed eos bonos daemones uocare quam angelos malunt. Nos autem, sicut scriptura loquitur, secundum quam Christiani sumus, angelos quidem partim bonos, partim malos, numquam uero bonos daemones legimus; sed ubicumque illarum litterarum hoc nomen positum reperitur, siue daemones, siue daemonia dicantur, non nisi maligni significantur spiritus. Et hanc loquendi consuetudinem in tantum populi usquequaque secuti sunt, ut eorum etiam, qui pagani appellantur
Abbreviated transcription (Latin):
Falũ aũ illi fallacesq mediatores demones. qui
cũ ꝑ sp̃s immunditiã miseri ac maligni multis
effectib clareant. ꝑ corporaliũ tam̃ locoꝵ int̃¬
ualla. & ꝑ aerioꝵ corpoꝵ leuitatẽ. a ꝓuecti
animoꝵ Nos auocare atq auertere molumt᷑.⁊
ñ uiã p̃bent ad dm̃. s ne uia teneat᷑ impediuint:
quandoqͥdẽ & inipsa uia corporali quȩ falus¬
sima ẽ. & plenissima erroris. qua ñ it agit
damonũ amici ꝑ elem̃toꝵ gradus ordinant.
int̃ achereos dõs & t̾renos homines. aereis
da monib mediis constitutis. hoc deos opmant᷑
habe p̃cipuũ: ut ꝓpt̃ hoc int̃uallũ locoꝵ con¬
trectatione ñ c̃tamment᷑ humana. lta daemo¬
ties contamnari potius ab homiib quã
homines mundari a daemonib eredunt: & dõs
ipsos contamniari potiusse nͥ loci altitudine
mumirent᷑. Quis tã infelix ẽ. ut ista uia mun¬
dari se existimet. ubi homines c̃tammantes.
daemones contaminati. dii contaminabiles p̃¬

Expanded text:
Falsi autem illi fallacesque mediatores daemones, qui, r spiritus inmunditiam miseri ac maligni multis effectibus r clareant, per corporalium tamen locorum interualla et per aeriorum corporum leuitatem a prouectu animorum nos auocare adque auertere moliuntur, non uiam praebent ad Deum, sed. ne uia teneatur, inpediunt. Quando quidem et in ipsa uia corporali quae falsissima est et plenissima erroris, qua non iter agdaemonum amici per elementorum gradus ordinant inter aetherios deos et terrenos homines aeriis daemonibus mediis constitutis, hoc deos opinantur habere praecipuum, ut propter hoc interuallum locorum contrectatione non contaminentur humana. Ita daemones contaminari potius ab hominibus, homines mundari a daemonibus credunt, et deos ipsos contaminari potuisse, nisi loci altitudine munirentur. Quis tam infelix est, ut ista uia mundari se existimet, ubi homines contaminantes, daemones contaminati, di contaminabiles pr
Abbreviated transcription (Latin):
uorint᷑. &̾ ipsos deos ñ ob aliud appellant
edi colas: nͥ qđ cȩlũ colant. ñ utiq uenerando
sinbabitando. tanquã cȩli quosdã colonos.
n siẽ appellant᷑ coloni qͥ c̃ditionẽ debent ge¬
utali solo ꝓpt̃ agriculturã sub dñio possẽssoꝵ:
si ait qͥdã latimi eloqͥi magnꝰ auctor. Urbs an.¬
aqua fuit: Srii tenuere coloni. Ab incolendo
eñ colonos uocauit: ñ ab agriceultura. Hinc
& euitates amaiorib ciuitatib ueli⁊ ppłoꝵ
erammib condicȩ. coloniȩ nimcupantur.
tone uerbi huiꝰ om̃mo uerissimũ ẽ. S quia
Saliarũ rerũ dr̃ cultꝰ: idõ latine uno ũbo
siguficari cultꝰ dõ debitꝰ ñ pocest. Nã &e ipsa
rdigio quãus distmnetꝰ ñ quẽlibet sed di cutũ
significare uideat᷑. unde isto nomine int̃ p̃tati sunt

Expanded text:
ur: et ipsos deos non ob aliud appellant coelicolas, nisi quod coelum colant; non utique venerando, sed inhabitando; tanquam coeli quosdam colonos; non sicut appellantur coloni qui conditionem debent genitali solo, propter agricul ait quidam Latini eloquii magnus auctor: Urbs antiqua fuit, Tyrii tenuere coloni. Ab incolendo enim colonos uocauit, non ab agricultura. Hinc et ciuitates a maioribus ciuitatibus uelut populorum examinibus conditae coloniae nuncupantur. tione uerbi huius omnino uerissimum est; sed quia et aliarum rerum dicitur cultus, ideo Latine uno uerbo significari cultus Deo debitus non potest. Nam et ipsa religio quamuis distinctius non quemlibet, sed Dei cultum significare u
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ pħa uerb utrũq distidaetũ ẽ: satisq decla¬
ratũ illa sacrificia ꝑ se ipsa ñ requirere dm̃. qͥb
significant᷑ haec sacrificia quę requirit dñs. I
epła qua inscribit᷑ ad hebreos: benefacere inqͥt
& cõmunicatores eẽ nolite obliusei. Ialib enum
sacrificiis placet᷑ dõ. Ac ꝑ hoc. ubi scriptum ẽ.
miscdiã uolo quã sacrificium. nichil aliud quã
sacrificiũ sacrificio p̃latũ oportet intelligi:
qm̃ illud qd ab hõminib appellat̾ saerificium
signũ ẽ ueri sacrificii. Porro aũ mmscđia uerũ
sacrificiũ ẽ. Unde dictũ ẽ: qđ paulo ante
commemoraui. Talib eiĩ sacrificus placet᷑ dõ.
Quȩ cũq gͥ inministerio tabnaculi siue templi.
multis modis de sacrificiis legunt᷑ diuinitus
eẽ p̃cepta: addilectionẽ dĩ & ꝓ xiimi significa¬
Indam referunt᷑. In his enĩ duob p̾ceptis. ut
seriptũ ẽ. tota lex pendet & ꝓpħae. Proinde
uerũ sacrificiũ ẽ. om̃e opꝰ quo agit᷑ ut scã socie¬

Expanded text:
 distinctum est satisque declaratum illa sacrificia per se ipsa non requirere Deum, quibus significantur haec sacrificia, quae requirit Deus. In epistula, quae inscribitur ad Hebraeos: Bene facere, inquit, et communicatores esse nolite obliuisci; talibus enim sacrificiis placetur Deo. Ac per hoc ubi scriptum est: Misericordiam uolo quam sacrificium nihil aliud quam sacrificium sacrificio praelatum oportet intellegi; quoniam illud, quod ab omnibus appellatur sacrificium, signum est ueri sacrificii. Porro autem misericordia uerum sacrificium est; unde dictum est, quod paulo ante commemoraui: Talibus enim sacrificiis placetur Deo. Quaecumque igitur in ministerio tabernaculi siue templi multis modis de sacrificiis leguntur diuinitus esse praecepta, ad dilectionem Dei et proximi significando referuntur. In his enim duobus praeceptis, ut scriptum est, tota luerum sacrificium est omne opus, quod agitur ut sancta socie
Abbreviated transcription (Latin):
Illa nãq iusio dĩ tantae pulchritudinis uisio ÷
& tanto amore dignissima: ut sine hae qubi¬
libet aliis bonis p̃ditũ atq abundantẽ ñ dibi¬
tet plotinꝰ in felicissimũ dicere. Cũ gͦ ad hu
unũ qͥdã angłi. qͥdam uͦ ad se ipsos colendos
signis & miralib excitent. & ħ ita ut illi ii
peͣgi. hoc enĩ sunt om̃s ille artes uocabuls
miores. Postremo respondeant homines: a
ullus natura suȩ sensus qͥđ rationales erat
ex aliqͣ parte uiuit in eis. Respondeane
inquã: eis ne sacrificandũ sit dus uł anga
qͥ sibi sacrificari uibent. an illi uniem uloꝰ
illi ulla miraeula facerent. s tantũ p̃apta
alii qͥdẽ ut s sacrificaret᷑. alii uͦ id uetarar
s um tantũ iub̾ent dõ: satis deb̾et picas
ipsa discernere. quid hoꝵ de fastu suphua
quid de uera religione descendet. Pus an
dicã. Si tantũ mirabilib faetis humanas
ꝑ mouerent mentes qͥ sacrificia sexpetut
lui aũ qͥ hoc ꝓhibent & uni tantũ dõ salf¬

Expanded text:
Illa namque uisio Dei tantae pulchritudinis uisio est et tanto amore dignissima, ut sine hac quibuslibet aliis bonis praeditum adque abundantem non dubitet Plotinus infelicissimum dicere. Cum ergo ad hunc unum quidam angeli. quidam uero ad se ipsos latria colendos signis mirabilibus excitent, et hoc ita, ut illi istos periurgi; hoc enim sunt omnes illae artes uocabulo digniores; postremo respondeant homines, si ullus naturae suae sensus, quod rationales creati sunt, ex aliqua parte uiuit in eis; respondeant, inquam, eisne sacrificandum sit dis uel angelis, qui sibi sacrificari iubent, an illi uni, cui iuilli ulla miracula facerent, sed tantum praeciperent, alii quidem ut sibi sacrificaretur, alii uero id uetarent, sed uni tantum iubipsa discernere quid horum de fastu superbiae, quid de vera religione descenderet. Plus etiam dicam: si tantum hi mirabilibus factis humanas permoverent mentes, qui sacrificia sibi expetunt, illi autem qui hoc prohibent, et uni tantum Deo sacrif
Abbreviated transcription (Latin):
quã ille sit sol & ipsa sit luna. Lunã qͥppe
solis obiectii aluminari putant. Diẽ gͦ ille
magnꝰ platonicꝰ: animã rationalẽ siue potiꝰ
intellectualis dicenda sit. exqͦ genere & iam
immortaliũ beatoꝵq animas ẽẽ incelligia
quos incęlestib habitare ñ dubitat. ñ habe
supͣ sẽ naturã nͥ dĩ qͥ fabricatꝰ ẽ. mundum
a quo & ipsa facta ẽ. nec aliunde illis suꝑnis
p̃beri uitã beatã & lum̃ intelligentiȩ ueri¬
tatis. quã unde p̃bet᷑ & nob: ÷ c̃sonans
euangłio ubi legit̾. Euit homo missus adõ:
cui nom̃ erat ioħis. Hic uenit in testimoniũ
ut testimoniũ ꝑhib̾et delumine : ut om̃s
credent ꝑ eũ. Non erat ille lumen: s ut
testimoniũ ꝑhib̾et delumine. Erat lum̃
uerũ: qđ illuminat om̃em hominẽ ueni¬
entẽ in hunc mundũ. Inqua differentia
satis ostendit᷑. animã rationalẽ uł intellec¬
tualẽ qualis erat in ioħe ibi lum̃ eẽ ñ p̾sse:

Expanded text:
quam ille sit sol, et ipsa sit luna. Lunam quippe quam ille sit sol, et ipsa sit luna. Lunam quippe solis objectu illuminari putant. Dicit ergo ille magnus Platonicus, animam rationalem sive potius intellectualis dicenda sit, ex quo genere etiam immortalium beatorumque animas esse intelligit, bus sedibus habitare non dubitat, non habere supra se naturam nisi Dei, qui fabricatus est mundum, a quo et ipsa facta est; nec aliunde illis supernis praeberi uitam beatam et lumen intellegentiae ueritatis, quam unde praebetur et nobis, consonans euangelio, ubi legitur: Fuit homo missus a Deo, cui nomen erat Iohannes; hic uenit in testimonium, ut testimonium per perhiberet de lumine, ut omnes crederent per eum. Non erat ille lumen, sed ut testimonium perhiberet de lumine. Erat lumen uerum, quod inluminat omnem hominem uenientem in hunc mundum. In qua differentia satis ostenditur animam rationalem uel intellectualem, qualis erat in Iohanne, sibi lumen esse non posse,
Abbreviated transcription (Latin):
suos cultores dõs. Qui cũq gͥ sumt incelestib
habitationib immortales & beati si nos ñ amant
nec beatos ẽẽ nos uolunt: colendi utiq ñ sunt.
Si aũ amant & beatos uolunt: ꝓfecto inde uolunt
unde & ipsi sunt. An aliunde ipsi beati aliun¬
losopbis in hac q̃stione conflicrꝰ. Uider̃ eñ siusq
lut̾is multismodis copiosissime mandauerunt.
hinc illos unde & nos fieri beatos: ob iecto qͦdã
lime intelligbili qđ deus ẽ. illis & aliud ẽ.
quã illi. aquo illustrant᷑ ut clareant. atq eiꝰ
participatione ꝑfecti beatiq subsistant. Se pe
multũq plotinꝰ asserit sensũ platonis expla¬
nans. ne illã quidẽ quã credunt eẽ uniũsita¬
tis animã aliunde beatã ẽẽ quã nr̃am: idq¬
bilit̃ illuminante intelligibilit̾ lucet. Dat
&iã similitudinẽ ad illa meorporea de his
celestib conspicius amplisq corporib : tan¬

Expanded text:
suos cultores deos. Quicumque igitur sunt in caelestibus suos cultores deos. Quicumque igitur sunt in caelestibus habitationibus inmortales et beati, si nos non amant nec beatos esse nos uolunt, colendi utique non sunt. Si autem amant et beatos uolunt, profecto inde uolunt, unde et ipsi sunt; an aliunde ipsi beati, aliunlosophis in hac quaestione conflictus. Viderunt enim suisque litteris multis modis copiosissime mandauerunt hinc illos, unde et nos, fieri beatos, obiecto quodam lumine intellegibili. quod Deus est illis et aliud est quam illi, a quo inlustrantur, ut clareant adque eius participatione perfecti beatique subsistant. Saepe multumque Plotinus adserit sensum Platonis explanans, ne illam quidem, quam credunt esse uniuersitatis animam, aliunde beatam esse quam nostram, idqbiliter illuminante intelligibiliter lucet. Dat etiam similitudinem ad illa incorporea de his coelestibus conspicuis amplisque corporibus, tan
Abbreviated transcription (Latin):
si rutꝰ quȩ ꝑtinet ad colendũ dm̃. Pinde si tan¬
imͦ cultꝰ ipse dicat᷑: ñ soli dõ deb̾i uidecur.
um᷑ enĩ colere & iã homines. quos honorifica
ad mordatione uł p̃sentia frequentamꝰ. Nec
slĩca quib nos religiosa humilitate subicimꝰ:¬

Expanded text:
olendum Deum. Proinde si tantummodo cultus ipse dicatur, non soli Deo deberi uidetur. Dicimur enim colere etiam homines, quos honorifica uel recordatione uel praesentia frequentamus. Nec solum ea, quibus nos religiosa humilitate subicim
Abbreviated transcription (Latin):
cultꝰ. Ropt̃ quẽ uno uerbo significandũ: qm̃
mͥ satis idoneũ ñ occurrit latinũ. greco ubi
necesse ẽ. insinuo quid uelim dicere. Latri¬
in qͥppe mrĩ. ubicũq scãrũ scripturarũ posi.¬
um ẽ. int̾p̃tati s̃ serutaitẽ. S ea seruitꝰ quȩ¬

Expanded text:
cultus; propter quem uno verbo significandum, quoniam cultus; propter quem uno verbo significandum, quoniam mihi satis idoneum non occurrit Latinum, Graeco ubi necesse est insinuo quid velim dicere. Latriam quippe nostri, ubicunque sacrarum Scripturarum positum est, interpretati sunt servitutem. Sed ea servit
Abbreviated transcription (Latin):
& mundus factꝰ ẽ. beatã eẽ ñ posse. lta ilis
qd om̃s homines appetunt idẽ. uitã beatã. qd¬
nquã isti assecuturũ negant: qͥ ñ illi uniopt¬
mo qui ẽ. in cõmutabilis dĩ puritate casti am¬
ric. ad heserit. S quia ipsi quoq siue cedard
uanitati erroriq popłoꝵ siue ut ait apłs enal¬
ciorum deferendos eẽ censerent. quib uan ã
parua exparte respondimꝰ: nunc uidendus
ac disserendũ ẽ. quantũ ds̃ donat. imnoa¬
les ac beati incelestib sedib dominationl̃.
p̾atestatib c̃stituti. qͦs isti deos. & ex quib qͦscdã
uł bonos dȩmones uł nob̾cũ angłos nominant.
qͥm̃ credendi sunt uelle a nob̾ religionẽ pietatẽq
seruari. hoc ẽ. ut aꝑtius dicã utrũ & iã s an
tantũ dõ suo qͥ & iã nr̃ ẽ. placeat eis ut saera
faciamꝰ. & sacrificimꝰ uł aliqua nr̃a. seu nos
ipsos religionis ritib c̃secremꝰ. Hic ẽ. enĩ diui¬
nitati uł si exp̃ssius dicendũ ẽ. dĩtati debitus

Expanded text:
undus factus est, beatam esse non posse; ita illud quod omnes homines appetunt, id est vitam beatam, quemquam isti assecuturum negant, qui non illi uni optimo, qui est incommutabilis Deus, puritate casti amoris adhaeserit. Sed quia ipsi quoque sive cedentes vanitati errorique populorum, sive, ut ait Apostolus, evanciorum deferendos esse censerent, quibus jam non parva ex parte respondimus: nunc videndum ac disserendum est, quantum Deus donat, immortales ati, quos isti deos et ex quibus quosdam uel bonos daemones uel nobiscum angelos nominant, quo modo credendi sint uelle a nobis religionem pietatemque seruari; hoc est, ut apertius dicam, utrum etiam sibi an tantum Deo suo, qui etiam noster est, placeat eis ut sacra faciamus et sacrificemus, uel aliqua nipsos religionis ritibus consecremus. Hic est enim divinitati, vel, si expressius dicendum est, deitati debitus
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ gerebat ad nr̃ȩ minta tionis cẽpise
cremplũ. Post ilã uͭ tẽptationẽ eũ angłi sic̃
scriptũ ẽ. ministrarent ei. boni utiq & scĩ.
ac ꝑhoc spiritib immundis metuendi & tre¬
mendi: magis magisq innotescebat damonib
quantꝰ eẽt. ut ei uibenti. quãuis in illo ẽtẽpti¬
bilis uidet᷑ carnis infirmitas resistere nullꝰ
scientia qua inflant᷑ damones uilis ẽ: ñ qͥ earũ
ienari sint. s qđ illis dĩ qua scificant᷑ caritas
cara ẽ. Pr& cuiꝰ ñ tantũ in corporali uerũ & iã
in cõmutabili & ieffabili pulchritudine ciuꝰ
sõ amore in ardescunt. om̃a quȩ infra sunt
& qđ illud ẽ. ñ sunt. seq ipsos int̾ illa c̃tem¬
nunt: ut ex toto qđ boni sunt eobono exquo
boni sunt ꝑ fruant᷑. Et ideo certius etiã tpr̃a¬
lia & mutabilia ista Nouer̃: quia eoꝵ prin¬
cipales causas inuerbo dĩ conspierunt ꝑ qđ
factus ẽ. mundiis. Quib causis quędã ꝓbant᷑.¬

Expanded text:
 ad nostrae imitationis temperaret exemplum. Post illam uero tentationem, cum angeli, sicut scriptum est, ministrarent ei, boni utique et sancti ac per hoc spiritibus inmundis metuendi et tremendi, magis magisque innotescebat daemonibus quantus esset, ut ei iubenti, quamuis in illo contemtibilis uideretur carnis infirmitas, resistere nullus scieignari sint, sed quod illis Dei, qua sanctificantur, caritas cara est, prae cuius non tantum incorporali, uerum etiam incommutabili et ineffabili pulchritudine. cuius sancto amore inardescunt, omnia, quae infra sunt et, quod illud est, non sunt seque ipsos inter illa contemnunt, ut ex toto, quod boni sunt, eo bono, ex quo boni sunt, perfruantur. Et ideo certius etiam temporalia et mutabilia ista nouerunt, quia eorum principales causas in Verbo Dei conspiciunt, per quod factus est mundus; quibus causis qu
Abbreviated transcription (Latin):
ossi platonici malt̃ dõs quã dȩmones dicere.
eisq anmimerire qͦs a sũmo dõ ẽditos dõs
seribit eorũ auctor & magister plato: dicant
laborandũ ẽ. Si enĩ sic immortales ut camen
a sũmo dõ factos. & si ñ ꝑ se ipsos s ei aqͦ faeti s̃
adherendo beatos cẽ dicunt: hoc diẽnt qd diciinꝰ.
qͦlibet eos nomine appellent. Hanc aũ
platonicoꝵ ẽẽ sententiã. siue om̃iũ. siue melioꝵ.
in coꝵ litt̃is inueniri potest. Nã & de ipso Nomine
qđ huiꝰ modi immortalẽ beatãq ereaturã dõs
appellant. idõ & int̾ nos & ipsos poene nulla
dissensio ẽ: quia & in nr̃is sacris lict̾is legit᷑.¬

Expanded text:
os si Platonici malunt deos quam daemones dicere eisque adnumerare, quos a summo Deo conditos deos scribit eorum auctor et magister Plato: dicant laborandum est. Si enim sic immortales, ut tamen a summo Deo factos, etsi non per se ipsos, sed ei, a quo facti sunt, adhaerendo, beatos esse dicunt; hoc dicunt quod dicimus, quolibet eos nomine appellent. Hanc autem Platonicorum esse sententiam, sive omnium, sive meliorum, in eorum litteris inveniri potest. Nam et de ipso nomine, quo hujusmodi immortalem beatamque creaturam deos appellant; ideo inter nos et ipsos pene nulla dissensio est, quia et in nostris sacris Litteris legit
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ita sciunt: ut eidẽ dño infirmitate
carnis induto dixerint: Quid nob & tͥ in
natarene: Uenuisti ꝑde nos. Clarũ est
in his uerb̾ qđ ieis & tanta scientia ene
& caritas ñ erat. Poenã suã quippe form¬
dabant ab illo: ñ in illo iusticiã diligebant.
Tantũ uͦ eis inmotuit: quantũ uoliuit. linti
aũ uoluit: quantũ oportnt. S in notus.
ñ sic̃ angłis scĩs. qui eiꝰ seđ̾m id qđ uerbun¬
dĩ ẽ. participata ȩt̾nitate ꝑfruunt᷑: s sẽ
eis t̾rendis innocescendũ fuit. ⁊ ex quorũ
Mrannica qͦdã mͦ potestate fuerat libaturis
p̃destinatos in suũ regnũ & głam semꝑ uer¬
cẽ & ueracit̾ sẽpit̃ã. Innotuit gͦ daemonb¬

Expanded text:
hoc ita sciunt, ut eidem Domino infirmitate carnis induto dixerint: Quid nobis et tibi, Iesu Nazarene? Venisti perdere nos? Clarum est in his uerbis, quod in eis et tanta scientia erat, et caritas non erat. Poenam suam quippe formidabant ab illo, non in illo iustitiam diligebant. Tantum uero eis innotuit, quantum uoluit; tantum autem uoluit, quantum oportuit. Sed innotuit non sicut angest, participata aeternitate perfruuntur, sed sicut eis terrendis innotescendum fuit, ex quorum tyrannica quodam modo potestate fuerat liberaturus praedestinatos in suum regnum et gloriam semper ueracem et ueraciter sempiternam. Innotuit ergo daemon
Abbreviated transcription (Latin):
inoria nr̃ȩ uitinis tpr̃ib platonẽ cȩtis ex¬
cellentius intellexisse laudat᷑. Is cũ de hu¬
mortalia illis uiela faciebat. Ita ħ ipsum
qđ mortales sunt homines corpore. ad mi.¬
sediã dĩ patris ꝑtinere arbitratꝰ ẽ: ue sẽ ꝑ
huiꝰ uitȩ miseria tenerent᷑. Hac om̃a ix
manimi passiui miseria. ñ mortale sic̃ hões
s ęcnũ corpꝰ accepit. Essent quippe felicio.¬
res hominib. si mortale cũ eis habent corpꝰ
& cũ diis animũ beatũ. Essent aũ pares
hominib si cũ animo misero corpꝰ saltem
mortale cũ eis hab̾e meruissent: si tamen
ad qͥrerent aliquid pietatis. ut ab erũnis uł
inmorte requiescerent. Hunc uͦ ñ solũ felici.¬
ores hominib ñ sunt ammo misero: s etiã
miseriores s̃ ꝑpetuo corporis uincuilo. Non

Expanded text:
oriae uicinis temporibus Platonem ceteris excellentius intellexisse laudatur. Is cum de huors mortalia illis uincla faciebat.\' Ita hoc ipsum, quod mortales sunt homines corpore, ad misericordiam Dei patris pertinere arbitratus est, ne semper huius uitae miseria tenerentur. Hac misericm, quae in animi passiui miseria non mortale sicut homines, sed aeternum corpus accepit. Essent quippe feliciores hominibus, si mortale cum eis haberent corpus et cum dis animum beatum. Essent autem pares hominibus, si cum animo misero corpus saltem mortale cum eis habere meruissent; si tamen adquirerent aliquid pietatis, ut ab aerumnis uel in morte requiescerent. Nunc uero non solum feliciores hominibus non sunt animo misero, sed etiam miseriores su
Abbreviated transcription (Latin):
gearũ uł spongiarũ uł huiꝰcemodi rerũ. mun¬
dare daemones amicos suos: ut tanto ipsi sordidi.¬
ores fiant quanto fiuint homines eis uelut t̃gen¬
tib mundiores. Qđ si ita ẽ: c̃taminatiorib du
miscent᷑ daemonib qͥ ne c̃taminarent᷑ hominum
ꝓpinqͥtatẽ c̃trectationẽq uitar̃. An forte du
posunt ab hominib c̃tammatos mundare dȩ¬
mones nec ab eis c̃tamiari. & eo mͦ ñ possent
& homines: Quis talia sentiat. nͥ quẽ fallaris¬
simi damones deceper̃: Quid qđ si uideri &
ude c̾tammat. uident᷑ ab hominib dii quos
iusbiles dic̃ clarissima mundi lumina & cȩc̃a
hda. tutioresq̃ sunt daemones ab ista hominũ
c̃tammatione qͥ ñ possunt uidi nͥ uelint: Aut
siñ udi s uide c̃taminat: negent abistis claris¬
sims mundi luminib qͦs dõs opinant᷑ uidi hoc̃s
& du ẽtaminarent᷑ si hominib miscerent᷑. etiã

Expanded text:
e spongiarum uel huiusce modi rerum mune spongiarum uel huiusce modi rerum mundare daemones amicos suos, ut tanto ipsi sordidiores fiant, quanto fiunt homines eis uelut tergentibus mundiores. Quod si ita est, contaminatioribus di miscentur daemonibus, qui, ne contaminarentur, hominum propinquitatem contrectationemque uitarunt. An forte di possunt ab hominibus contaminatos mundare daemones, nec ab eis contaminari, et eo modo non possent et homines? Quis talia sentiat, nisi quem fallacissimi daemones deceperunt? Quid quod, si uideri et uidere contaminat, uidentur ab hominibus di, quos uisibiles dicit, \'clarissima mundi lumina et cetera sidera, tutioresque sunt daemones ab ista hominum contaminatione, qui non possunt uideri, nisi uelint? Aut si non uideri, sed uidere contaminat, negent ab istis clarissimis mundi luminibus, quos deos opinantur, uideri homines, et di contaminarentur, si hominibus miscerentur, etiamsi
Abbreviated transcription (Latin):
aplatonẽ p̃dicari asseuerat: qđ ipse sit solꝰ
qui ñ possit pęnuria sermonis humani quã.¬
uis oratione uł modice comp̃hendi.⁊ uix aũ
sapientib uiris. cũ se ugore animi quantum
licuit acorpore remouer̃:: intellectũ huiꝰ modi¬
& id quoq inc̃dũ uelut in altissimis tenebris
rapidissimo choruscamine lum̃ candidũ nẽm¬
care. Sigͦ supͣ om̃a uere sũmus ds. intelligbli
& in effabili quadã p̾sentia. & si mẽdũ.  si

Expanded text:
a Platone praedicari adseuerat, quod ipse sit solus a Platone praedicari adseuerat, quod ipse sit solus qui non possit penuria sermonis humani quauis oratione uel modice conprehendi; uix autem sapientibus uiris, cum se uigore animi quantum licuit a corpore remouerunt, intellectum huius Dei, id quoque interdum uelut in altissimis tenebris rapidissimo coruscamine lumen candidum intermicare. Si ergo supra omnia uere summus Deus intellegibili et ineffabili
Abbreviated transcription (Latin):
participatione etiã nos immortales & beati si.¬
mus: s ad illã trmitatẽ cuiꝰ & angłi partici¬
patione beati sunt. Ideo quando informa seru
ut mediator eẽt infra angłos ẽẽ uoluit. informa
dĩ supͣ angłos mansit: idẽ in inferiorib uia uitȩ
Nqui insuꝑiorib uita. Non enĩ uerũ ẽ. qđ idem
platonicus ait platonẽ dixisse. Nullus ds̃ mis.¬
cetur homini: & ħ p̃cipuum eoꝵ sublimitatis
ait ẽẽ specim̃. qđ nulla attrectatione hominũ
contaminant᷑. Ergo damones contaminari
fatetur. Ꝙ ideo eos aquib contaminant᷑ mun
dare ñ possunt: om̃sq immundi parit̃ fiunt
& darmones contrectatione hominũ. & hoẽs
cultu daemonũ. Aut si & contrectari misceriq
hominib nec tam̃ c̃taminari damones pͦss̃.
eos sublimit̃ separatos humana contrectatio
contaminare non possit. Dm̃ quidẽ summũ
om̃iũ ereatorẽ quẽ nos uerũ dm̃ dicimꝰ. sic

Expanded text:
participatione etiam nos immortales atque beati siparticipatione etiam nos immortales atque beati simus, sed ad illam trinitatem, cuius et angeli participatione beati sunt. ideo quando in forma serui ut mediator esset infra angelos esse uoluit, in forma dei supra angelos mansit: idem in inferioribus uia uitae qui in superioribus uita. non enim uerum est quod idem Platonicus ait Platonem dixisse: nullus deus miscetur homini; et hoc praecipuum eorum sublimitatis ait esse specimen quod nulla attrectatione hominum contaminantur. ergo daemones contaminari fatetur, dare non possunt omnesque inmundi pariter fiunt, et daemones contrectatione hominum et homines cultu daemonum. Aut si et contrectari miscerique hominibus, nec tamen contaminari daemones possunt, eos sublimiter separatos humana contrectatio contaminare non possit. Deum quidem summum omnium creatorem, quem nos uerum Deum dicimus, sic
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ se potus opponit ad impedim̃tũ quam
int̃ponit ad beatitudinis ad uitoriũ. etiã
ipsa multitudine obstrepit quodãmͦ. Ne
possit ad illud unũ beatificũ ꝑ ueniri:¬
ad qd ut ꝑduceremꝰ. ñ multis s uno medicitore
opꝰ erat. & hoc eo ipso cuiꝰ participatione simus
beati: ħ ẽ. uerbo dĩ ñ facto ꝑ qđ facta s̃ omnia.
Nec tam̃ obhoc mediator ẽ. quia uerbũ. maxime
quippe immortale & maxime beatũ uerbum
longe ẽ. amortalib miseris: s mediator ꝑ quod
homo. eo ipso utiq ostendens ad illud ñ solum
beatũ uerũ etiã beatificũ bonũ ñ oportere q̃ri
alios mediatores. ꝑ quos arbitremur Nob̃ ꝑuen-¬
tionis gradus ẽẽ moliendos: quia beaiꝰ & beati.¬
ficus ds̃ factꝰ particeps humanitatis nr̃ȩ cõpen.¬
dium p̾buit participandȩ̨ diuinitatis suȩ. Neq
enĩ nos amortalitate & miseria lib̾ans. ad an.¬
głos immortales beatosq ita ꝑducit ut eoꝵ

Expanded text:
quae se opponit potius ad impedimentum quam quae se opponit potius ad impedimentum quam interponit ad beatitudinis adiutorium, etiam ipsa multitudine obstrepit quodam modo, ne possit ad illud unum beatificum perueniriad quod ut perduceremur, non multis, sed uno mediatore opus erat, et hoc eo ipso cuius participatione simus beati, hoc est uerbo dei non facto, per quem facta sunt omnia. nec tamen ob hoc mediator est, quia uerbum. maxime quippe immortale et maxime beatum uerbum longe est a mortalibus miseris; sed mediator per quod homo, eo ipso utique ostendens ad illud non solum beatum uerum etiam beatificum bonum non oportere quaeri alios mediatores, per quos arbitremur nobis peruentionis gradus esse moliendos, quia beatus et beatificus deus factus particeps humanitatis nostrae compendium praebuit participandae diuinitatis suae. neque enim nos a mortalitate et miseria liberans ad angelos immortales beatosque ita perducit, ut eorum
Abbreviated transcription (Latin):
rtalitati & beatitudini copulet᷑. Qđ possit
delectare in daxmonũ immortalitate : miserũ
ẽ. Qđ possit offende in xͥ mortalitate : iam
ñ ẽ. Ibi gͦ cauenda ẽ. miseria sempitña: hic
mors timenda ñ ẽ. quȩ ñ eẽ potuit sempit̾na
& beatitudo amanda ẽ. sempit̾na. Adħ se
quippe int̃ ponit medius immortalis & mi¬
ser. ut ad immortalitatẽ beatã transire ñ
sinat: qm̃ ꝑsistit qđ impedit id ẽ. ipsa mi-¬
seria. Ad ħ se aũ int̃ posiut mortalis & beatꝰ:
ut mortalitate trans acta. & ex mortuis fa-¬
ceret immortales qđ in se resurgendo mon¬
strauit. & ex miseris beatos unde nunquã
ipse discessit. Alius ẽ. gͦ meduis malus qͥ
sẽparat amicos : alius bonus qͥ reconciliat
inimicos. Et ideo multi s̃ medi sepͣratores:
quia multitudo quę beata ẽ. uniꝰ dĩ parti¬
cipatione fit beata. Cuiꝰ participationis
pͥuatione misera multitudo maloꝵ angłoꝵ

Expanded text:
rtalitati et beatitudini copuletur? quod possit rtalitati et beatitudini copuletur? quod possit delectare in daemonum immortalitate miserum est; quod posset offendere in Christi mortalitate iam non est. ibi ergo cauenda est miseria sempiterna, hic mors timenda non est, quae non esse potuit sempiterna, et beatitudo amanda est sempiterna. ad hoc se quippe interponit medius immortalis et miser ut ad immortalitatem beatam transire non sinat, quoniam persistit quod impedit, id est ipsa miseria. ad hoc se autem interposuit mortalis et beatus ut mortalitate trans acta ex mortuis faceret immortales, quod in se resurgendo monstrauit, et ex miseris beatos, unde numquam ipse discessit. alius est ergo medius malus, qui separat amicos, alius bonus, qui reconciliat inimicos; et ideo multi sunt medii separatores, quia multitudo quae beata est unius dei participatione fit beata. cuius participationis priuatione misera multitudo malorum angelorum,
Abbreviated transcription (Latin):
nos & dm̃ & mortalitatẽ habe oportuit
nanscuntẽ. & beatitiuidiẽ ꝑ manentem :
cransit congruerent moricuris ad id qđ¬
ut ꝑ id qđ ꝑ manet trans ferret ex mortuif.
B oni gͥ angłi int̾ miseros mortales & beatos
amortales medii eẽ ñ possunt: quia ipsi
quoq & beati & immortales s̃. Possumt aũ
media eẽ angłi mali : quia immortales sunt
cũ illis. miseri cũ istis. His contrarius ẽ. me¬
diator bonus. qui ad uersus eoꝵ immortali¬
tatẽ & miseriã. & mortalis eẽ ad tẽpꝰ uoluit
& beatꝰ in ęt̃ñitate ꝑ sistere potuit: ac sic
eos & mimortales suꝑbos & miseros noxios
ne immortalitatis iactantia seducerent ad
miseriã. & suę mortis humilitate & suae
beatitudinis benignitate destrux̃: in eis qrũ
corda ꝑsuã fidẽ mundans ab illoꝵ immun¬
dissima dominatione lib̾auit. Homo itaq
mortalis & miser longe se uinctꝰ ab immorta¬
lib & beatis. quid eligat mediũ ꝑ qđ immo¬

Expanded text:
nos et deum et mortalitatem habere oportuit nos et deum et mortalitatem habere oportuit transeuntem et beatitudinem permanentem, ransit, congrueret morituris, et ad id, quod permanet, transferret ex mortuis. Boni igitur angeli inter miseros mortales et beatos inmortales medii esse non possunt, quia ipsi quoque et beati et inmortales sunt; possunt autem medii esse angeli mali, quia inmortales sunt cum illis, miseri cum istis. His contrarius est mediator bonus, qui aduersus eorum inmortalitatem et miseriam et mortalis esse ad tempus uoluit, et beatus in aeternitate persiseos et immortales superbos et miseros noxios, ne immortalitatis iactantia seducerent ad miseriam, et suae mortis humilitate et suae beatitudinis benignitate destruxit in eis quorum corda per suam fidem mundans ab illorum immundissima dominatione liberauit. homo itaque mortalis et miser longe seiunctus ab immortalibus et beatis quid eligat medium per quod immo
Abbreviated transcription (Latin):
beatis. mortalitatẽ cũ mortalib miseris. P¬
fecto enĩ si beati sunt: inuident nemini. Nã
quid miserus inuidentia: & ideo mortalib
miseris quantũ possunt ad c̃sequendã beati¬
tudinẽ consulunt: ut etiã immortales ua¬¬
leant eẽ pꝰ mortẽ. & angłis immortalib be¬
sunt. etiã miseri sint necesse ẽ. quęrendus
ẽ. medius. qui ñ solũ homo uerũ etiã ds̃ sit.
ut homines ex mortali miseria adbeatã im¬
mortalitatẽ huiꝰ medui beata mortalitas int̃.¬
ueniendo ꝑducat. Quẽ neq ñ fieri mortalẽ
oporcebat: neq ꝑ manere mortalẽ. Mortał
quippe factus ẽ : ñ infirmata uerbi duuni¬
itate. s carnuis infirmitate suscepta. Non
aũ ꝑmansit in ipsa carne mortał. quã re¬
suseitauit amortuis: qm̃ ipse ẽ. fructꝰ medi¬
ationis eiꝰ. ut nec ipsi ꝓpt̃ quos libandos
mediator effectꝰ ẽ. in ꝑpetua uł carnis
morte remanẽnt. Proinde mediatorẽ inẽ

Expanded text:
beatis; mortalitatem cum mortalibus miseris? Pbeatis; mortalitatem cum mortalibus miseris? Profecto enim, si beati sunt, inuident nemini nam quid miserius inuidentia? et ideo mortalibus miseris, quantum possunt, ad consequendam beatitudinem consulunt, ut etiam inmortales ualeant esse post mortem et angelis inmortalibus besunt etiam miseri sint necesse est. quaerendus est medius, qui non solum homo uerum etiam deus sit, ut homines ex mortali miseria ad beatam immortalitatem huius medii beata mortalitas interueniendo perducat. quem neque non fieri mortalem oportebat neque permanere mortalem. mortalis quippe factus est non infirmata uerbi diuinitate, sed carnis infirmitate suscepta. non autem permansit in ipsa carne mortalis, quam resuscitauit a mortuis, quoniam ipse est fructus mediationis eius, ut nec ipsi propter quos liberandos mediator effectus est in perpetua uel carnis morte remanerent. proinde mediatorem inter
Abbreviated transcription (Latin):
ñ potiꝰ remotis̃ ab hominib diisq c̃unis
quã inẽ utrosq medii constituti. Ian
enim medii eẽnt. si habent & ipsi dus
quȩdã sua. ñ cumbinis alt̃ utroꝵ s cũ sos¬
lis utrorũq cõmunia: sic̃ homo mel
quiddã ẽ. s int̃ pecora & anglos. ute
pecus ẽ animal irrationale atq mortale.
angłs aũ animal rationale & imortale.
meduis homo ẽẽt in ferior angłis. suꝑior peco¬
rib habens cũ pecorib mortalitatẽ. ratioẽm
cũ angłis: animal rationale mortale. Ita gͦ
cũ querimꝰ mediũ int̾ beatos immortales.
miserosq mortales : ħ inuenire debemꝰ qđ
ad mortale sit beatũ. aut immortale sit mise¬
magna ẽ. int̾ homines ꝗ̃stio. Quidã enĩ c̃di-¬
tionẽ suã humilius inspexer̃: negaueruntq
hominẽ capacẽ ẽẽ posse beatitudinis quã diu
mortalit̾ uuit. Quidã uͦ extuler̃ se: & ausi
sunt dicere sapientię cõpoces beatos eẽ mor-
beatos. beatitudinẽ habentes cũ immortalib

Expanded text:
n potius remoti sunt ab hominibus disque coniuncti, quam inter utrosque medii constituti? Tunc enim medii essent, si haberent et ipsi duo quaedam sua, non cum binis alterutrorum, sed cum singulis utrorumque communia; sicut homo medium quiddam est, sed inter pecora et angelos, ut, quia pecus est animal inrationale adque mortale, angelus autem rationale et inmortale, medius homo est, sed inferior angelis, superior pecoribus, habens cum pecoribus mortalitatem, rationem cum angelis, animal rationale mortale. Ita ergo cum quaerimus medium inter beatos inmortales miserosque mortales, hoc inuenire debemus, quod aut mortale sit beatum, aut inmortale sit misemagna est inter homines quaestio. Quidam enim condicionem suam humilius inspexerunt negaueruntque hominem capacem esse posse beatitudinis, quamdiu mortaliter uiuit. Quidam uero extulerunt se et ausi sunt dicere sapientiae compotes beatos esse possbeatos, beatitudinem habentes cum inmortalibus
Abbreviated transcription (Latin):
nist rationalẽ mentẽ ꝑ hib̾e. Duos̃ residua:
onali ratione librata medietas. neq susta¬
latur insũma neq ininfima deprimatͥ
psa ẽ. aũ illa demonũ misera ęãntas: u
ec̃na miseria. Qui enĩ ait animo passiua.
etiã misera dixisset: nͥ eoꝵ cultorib erudi¬
buisset. Porro quia ꝓuidentia summi di
sic̃ etiã ipsi fatent᷑. ñ fortuita temeritate
regit᷑ mundus: nusquã eẽt istoꝵ ȩt̾nam¬
seria. nͥ eẽt magna malitia. Si gͥ beati rat
dicunt᷑ eudȩ mones: ñ sunt eudemonis. d¬
mones qͦs int̾ homines & deos isti in medo
loaiuer̃. Quis gͦ ẽ. locꝰ bonoꝵ damonũ qͥ
supͣ homines in fra deos. istis p̃beant adu¬
torium illis ministeriũ: Si enĩ boni et̃nq
sunt: ꝓfecto & beati sunt. Ec̃ña aũ banti¬
do medios eos eẽ ñ sinit: quia multũ dis
comparat multũq ab hominib separa.
U nde frustra isti conabunt᷑ ostende: quenꝰ
dȩmones bonisi & immortales sunt & li¬

Expanded text:
esidua, um, ut proportionali ratione librata medietas neque sustollatur in summa, neque in infima deprimatur. Ipsa est autem illa daemonum misera aeternitas uel aeterna miseria. Qui enim ait animo passiua\', etiam \'misera\' dixisset, nisi eorum cultoribus erubuisset. Porro quia prouidentia summi Dei, sicut etiam ipsi fatentur, non fortuita temeritate regitur mundus, numquam esset istorum aeterna miseria, nisi esset magna malitia. Si igitur beati recte dicuntur eudaemones, non sunt eudaemones daemones, quos inter homines locaverunt. Quis ergo est locus bonorum daemonum, qui supra homines, infra deos, istis praebeant adjutorium, illis ministerium? Si enim boni aeternique sunt, profecto et beati sunt. Aeterna autem beatitudo medios eos esse non sinit, quia multum diis comparat, multumque ab hominibus separat. Unde frustra isti conabuntur ostendere, quomodo daemones boni, si et immortales sunt
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ dicimꝰ locũ mediũ Neo sũmũ eẽ nec in¬
fimũ: ita darmones eũ sint animalia rati¬
onalia Nec beatos eẽ nec miseros sicuti st̃
arbusta uł pecora quȩ sunt sensus uł rati¬
onis oxꝑtia. recte possumꝰ dicere. Quoꝵ
gͦ natio mentib inẽ: aut miseros eẽ aut bo¬
atos necesse ẽ. ltẽ ñ possumꝰ recte : dicere
nec mortales eẽ damones nec ȩt̃nos. Om̃a
nãq uiuentia. aut ięt̾nũ uinunt : aut
finiunt morte qđ uiuunt. lam uͦ iste ep̃re
ȩt̃nos damones dix̃. Quid gͥ restat nͥ ut
hi medii de duob sũmiis unũ habeant.
& de duob infimis alt̾um Nã si utraq
de imis habebunt. aut utraq desummis.
medii ñ erunt s in alterutã partẽ ł re.¬
siluint ł reoũbunt. Quia gͦ his butis sic̃
demonstratũ ẽ. carere utrisq ñ possunt:
acceptis ex utraq parte singulis mediabu¬
ntur. Ac ꝑ hoc quia deinfimis habe non

Expanded text:
sicut dicimus locum medium nec summum esse nec insicut dicimus locum medium nec summum esse nec infimum, ita daemones, cum sint animalia rationalia, nec beatos esse nec miseros, sicuti sunt arbusta uel pecora, quae sunt sensus uel rationis expertia, recte possumus dicere. Quorum ergo ratio mentibus inest, aut miseros esse aut beatos necesse est. Item non possumus recte dicere nec mortales esse daemones nec aeternos. Omnia namque uiuentia aut in aeternum uiuunt, aut finiunt morte quod uiuunt. Iam uero iste tempore aeternos daemones dixit. Quid igitur restat, nisi ut hi medii de duobus summis unum habeant et de duobus infimis alterum? Nam si utraque de imis habebunt aut utraque de summis, medii non erunt, sed in alterutram partem uel resiliunt uel recumbunt. Quia ergo his binis, sicut demonstratum est, carere utrisque non possunt, acceptis ex utraque parte singulis mediabuntur. Ac per hoc quia de infimis habere non
Abbreviated transcription (Latin):
inmediũ ad ducere atq discutere: & lonq̃
ẽ. & ñ necessariũ. Si enĩ recolit qͥ hac legi
quid in libro egerimꝰ octauo ineligendis phr¬
soplns cũ quib hac debeata uita quȩ pꝰ meai
futura ẽ. questio tractaret᷑ utrũ adeã unidõu
qͥ &iã effector ẽ. deoꝵi anplurimis dis relgy
sacrisq seriendo ꝑuenire possimꝰ. ñ eta he
eadẽ repeti expectat: p̃sertĩ cũ possit relaga¬
do si forte oblitus ẽ. ad ininculare memoran.
C legimꝰ enĩ platonicos om̃iũ plylosophoꝵ mti¬
to Nobilissimos. ꝓpr̃ea quia saꝑe potuer licet¬

Expanded text:
in medium adducere atque discutere, et longum in medium adducere atque discutere, et longum est et non necessarium. Si enim recolit qui haec legit, quid in libro egerimus octauo in eligendis philosophis, cum quibus haec de beata uita, quae post mortem futura est, quaestio tractaretur, utrum ad eam uni Deo uero, qui etiam effector est deorum, an plurimis dis religione sacrisque seruiendo peruenire possimus: non etiam hic eadem repeti expectat, praesertim cum possit relegendo, si forte oblitus est, adminiculari memoriam. Elegimus enim Platonicos omnium philosophorum merito nobilissimos, pr
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑiorib. miseriã cũ inferiorib. Qm̃ merito
malitiȩ miseris : beatitudinẽ quã ñ hñt in¬
uide nob possunt potuis quã p̾bere. Unde
nichil liñt amici daemonũ qđ nob dignum
afferant cur eos tãquã ad uitores colere debe¬
amiis. quos potius ut deceptores uitare debe¬
mus. Quos aũ bonos & ideo ñ solum immor¬
tales uerũ etiã beatos. deoꝵ nomine sacris
& sacrificiis ꝓpt̃ uitã beatã pꝰ mortẽ ad ipi¬
rscendam colendos putant: quales cũq illi
sint & quolibet uocabulo digni sint. ñ eos
uelle ꝑtale religionis ob sequiũ nͥ unuĩ dñ
coli a quo ereati & cuiꝰ participatione beatis
adiuutinte ipso in seq̃nti libro diligentiꝰ dise¬
tioNe quo quomͦ
uti possunt: beats
ẽẽ om̃s homines
uelle. Qui aũ snt
ut unde fiant. dui mortaliũ quȩrit infirmitis:
multȩ magnęq ẽtrouersiȩ agitatȩ s̃ in quib
phylosopłni sua studia & otia c̃triuer̃. Quis¬

Expanded text:
superioribus, miseriam cum inferioribus, quoniam merito superioribus, miseriam cum inferioribus, quoniam merito malitiae miseri sunt, beatitudinem, quam non habent, inuidere nobis possunt potius quam praebere. Unde nihil habent amici daemonum quod nobis dignum adferant, quur eos tamquam adiutores colere debeamus, quos potius ut deceptores uitare debemus. Quos autem bonos et ideo non solum inmortales, uerum etiam beatos deorum nomine sacris et sacrificiis propter uitam beatam post mortem adipiscendam colendos putant, qualescumque illi sint et quolibet uocabulo digni sint, non eos uelle per tale religionis obsequium nisi unum Deum coli, a quo creati et cuius participatione beati sunt, adiuuante ipso in sequenti libro diligentius disseratione quoquo modo uti possunt, beatos esse omnes homines uelle. Qui autem sint uel unde fiant dum mortalium quaerit infirmitas, multae magnaeque controuersiae concitatae sunt, in quibus philosop