comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
men. quia optinet pͥmĩ
omẽ scisma ht̃ hr̃sim an¬
nexam. maxic̃ ex quo ꝑseu¬
erat. ut .s. uł dic. Q nod licet
heresis sit maius crimen ĩ
sui natura quam scisma.
tũ qr exmaiori ꝯtumacia il¬
li de quib ait ieronimus.
uidentur fecisse scisma. quã
alii ydolatram granus di¬
cũtur peccasse. ⁊ scd̃m hoc. il¬
lud sceleracius eit ad u̾biũ.
Nam quãto maior ẽ ꝯtẽp¬
tus. tãto magis scelera cius
peccatur. auidice aut̃ hor

Expanded text:
en, quia obtinet primum omne schisma habet heresim annexam, maxime ex quo perseverat, ut supra, vel dic quod licet heresis sit maius crimen in sui natura quam schisma, tamen quia ex maiori contumacia illi, de quibus agit Hieronymus, videntur fecisse schisma, quam alii idolatriam, gravius dicuntur peccasse et secundum hoc illud sceleratius erit adverbium. Nam quanto maior est contemptus, tanto magis scelerate peccatur. A iudice autem homine
Abbreviated transcription (Latin):
IItem d̾ ecͤ solue̾ aliq̃ cẽsu
insignum sb̃ iectõis epĩsi¬
tuas. ut ibi officies ñ ał ꝓi
aliqͣ uuͣsdictoẽm n ꝯmittis
symoniam uec ał peccas.

Expanded text:
e solvere aliquem censum in signum subiectionis eptuas ut ibi officies, non aliquam iurisdictionem, nec committis simoniam, nec alias peccas.
Abbreviated transcription (Latin):
bat attestatoẽs. uł iegat ĩ
examinatoẽ cãe. Item᷑ qui
ꝓuindicta sanguinis de¬
stinandas. om̃s tales effi

Expanded text:
bat attestationes vel legat in examinatione cause. Item qui pro vindicta sanguinis destinandas. Omnes tales effi
Abbreviated transcription (Latin):
sanguneis. nec q̃ tc̃. si po¬
ss ibi eẽ ꝑiculum. ꝙ loge
strictins ẽ in claustralib
obẜ̃uandum. officiũ aut̃
ginirgie. que adustioẽm.
uł abscisionem inducat
ẽ sine oĩ ex cept̃ talibin

Expanded text:
sanguineis, nec etiam tunc si posset ibi esse periculum, quod longe strictius est in claustralibus observandum. Officium autem chirurgie, que adustionem vel abscissionem inducat, est sine omni exceptione talib
Abbreviated transcription (Latin):
Qd̾ aut̃ dictum ẽ ꝙ iste uĩ¬
cit hoĩcidam. intlligas ĩ
dampno dato. Quiã maiꝰ
dãpnum ẽ ĩ amissioẽ uni¬
us aiẽ ꝗͣ infiitoꝵ corpoꝵ¬
ius peccat homicida . xiii.
⁊ipẽ scit ⁊ tacet. Nũ ꝗd pec¬
cat uidetur ꝙ sic. In leuiti¬
co. aiã que audierit uocez

Expanded text:
d autem dictum est, quod iste vincit homicidam, intelligo in damno dato, quia maius damnum est in amissione unius anime, quam infinitorum corpoius peccat homicida. DE ILLOet ipse scit et tacet, nunquid peccat? Videtur quod sic, in Levitico: Anima que audierit vo
Abbreviated transcription (Latin):
cedat. Et etiam ab illo ꝙ
factum sec̾tum tencat. po
de ꝯsułc. ut in grediatur
religionem uł trãfferat

Expanded text:
cedat et etiam ab illo quod factum secretum teneat. Potde consulere ut ingrediatur religionem vel transferat
Abbreviated transcription (Latin):
copulasant ñ. in primoca¬
su si uult uxor religionem
intrare põt. si mantus silr̾
uetula uxor. ⁊ ñ est suspet¬
ta d̾in ꝯtinẽtia. licencier i.
inꝵ ⁊ ꝓmittat in manu ł
oũ ꝯu̾so. indelicet ꝙ uxor
possit intrare religionem
uirosene ⁊ ñ supecto d̾ in cõ¬
tinẽcia. qr in huius nõ ad
imꝑia uidicantur. ex̃. de ꝯ¬

Expanded text:
copula, aut non. In primo casu, si vult uxor religionem intrare, potest, si maritus similiter vetus uxor et non est suspecta de incontinentia, licentiet virum et promittat in manu veonverso, videlicet quod uxor possit intrare religionem, viro sene et non suspecto de incontinentia, quia in huiusmodi non ad imparia iudicantur.
Abbreviated transcription (Latin):
dum ꝯpleuerant. ueꝵ est q̃
hoc. si uxor de ꝯsẽsu uiri emi¬
fat tale uotũ. ⁊ postea uir ꝓ¬
hibeat. quia debet ei obedire
uxor .q nullo modo peccat
uror obediendo. licet peccet
uir id ꝙ consenserat ꝓhibẽ¬

Expanded text:
dum compleverant. Verum est etiam hoc, si uxor de consensu viri emiserat tale votum et postea vir prohibet, quia debet ei obedire uxor et in nullo peccat uxor obediendo, licet peccet vir id quod consenserat prohibe
Abbreviated transcription (Latin):
aliquis religionem. nũd
potent allegare d̾ceptoẽ.
poterit se dicere deceptum
cuius ꝯdictio melior fcã ẽ.
nec alt̾uis dolo. s sue poci¬
us fatuitati ascribat exͣ.

Expanded text:
quis religionem nunquid poterit allegare deceptionem poterit dicere se deceptum, cuius conditio melior facta est nec alterius dolo, sed sue potius fatuitati ascribat.
Abbreviated transcription (Latin):
supplet eratem. ita ⁊ ĩ spũ¬
im pubes ⁊ doli capax emi
tinẽtie. urdetur ꝙ sit obliga¬
tus. nisi pat̃ statim cum
pubes. doli tñ capar spõte
intrauit. ꝯsułem ei ad cau¬
telam ꝙ nõ exiret. uł si exi¬
uxorem: nõ tñ dico ip̃m te¬
neri. nisi stõm distict̃. su

Expanded text:
supplet etatem, ita et in spimpubes, dontinentie, videtur quod sit obligatus, nisi pater statim cum pubes, doli tamen capax, sponte intravit, consulerem ei ad cautelam quod non exiret vel, si exiuxorem. Non tamen dico teneri, nisi s
Abbreviated transcription (Latin):
ubi dr̃ nõ existimet abbas
Quia abdicacio ꝓprictatis.
sicut ꝯcustodia castitatis.
acͥo c̃ adnexa regłe moãcha¬
li. ut ꝯͣ cam necꝰ sũmus põ

Expanded text:
em: « Nec aestimet abbas quia abdicatio proprietatis, sicut et custodia castitatis, adeo est annexa regulae monachali, ut contra eam nec summus
Abbreviated transcription (Latin):
ipã nõ uult ĩ gredi religi¬
tum castitatis ĩ secło uelit
ĩ domo ꝓpͥa ꝑ mane᷑ suscepo
aliquo religionis uelo. ad
ħ dicas ꝙ nõ sufficit. Et ni¬
ch̾ominus ꝯsumand̃ est

Expanded text:
ingredi religitum castitatis in seculo velit in domo propria permanere, suscepto aliquo religionis velo? Ad hoc dicas quod non sufficit et nihilominus consummandum est
Abbreviated transcription (Latin):
se dicit uelle incrait cum
uirexigit ab ea debitũ et
tñ ꝑcͣastinando differtur.
dico ꝙ epẽ debet arbitraiͣ
gressa. cogatur ꝑ excoĩcaci¬
onem satiffacere iuro. qr¬
tñ si ullo tiino elapso illa
ing̾deretur. nch̾ominus
tenct̾ ingressus. dum mõ
añ carnalẽ copulam. ar.¬
sa ⁊ fecent ꝓ fessioẽm taci¬

Expanded text:
se dicit velle intrare, cum vir exigit ab ea debitum et tamen procrastinando differt? Dico quod episcopus debet arbitrari gressa, cogatur per excommunicationem satisfacere viron, si termino elapso illa ingrederetur, nihilominus teneret ingressus, dummodo ante carnalem copulam. sa et fece
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓͥmittit ꝯtinẽtiam obliga¬
tur quãtum in ea est mai¬
n ꝯsensu. tale uotum: Tuc̃
enim q̃ si maritus ꝓhiberet
ac uotum franger̾e̾t ista ip¬
sa tñ debet instantissime
ꝑ seucrare in uoto ꝙ fecit.

Expanded text:
mittit continentiam, obligatur quantum in ea est. Mariconsensu tale votum. Tunc enim, etsi maritus peteret ac votum frangeret, ipsa tamen debet instantissime perseverare in voto quod fecit.
Abbreviated transcription (Latin):
peteꝰ om̃s decimas pret̾ti¬
ꝯtritum. ⁊ p̃ces suas niti
dimittẽ uñ uiuat. Cũ ħ
idem eẽt ei datura postea.¬
ad eccłiam reu̾tantur. exͣ.¬

Expanded text:
petere omnes decimas pretericontritum et preces suas niti dimittere unde vivat, cum hoc idem esset ei datura postead ecclesiam revertantur.
Abbreviated transcription (Latin):
dico ꝙ si eccłia recipit ĩpie̾¬
re feudum ꝙ miles tenet᷑
ꝑeam. si durãte pignore
recipit ab eo ẜuiciũ feudi.
tur fructus ꝯputaeꝰ in sor

Expanded text:
dico, quod si ecclesia recipit in pignore feudum, quem miles tenet per eam, si durante pignore recipit ab eo servitium feudi, tenetur fructus computare in sor
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ ad colonias iusticorum.
ecclia recipit. coloniã colo¬
in sui inpignore d fructͤ
in sortem ꝯpͥutare. d̾duc¬
to iir̃ suo. qlaborib. q ex¬
pẽsis. eluia suꝑ ħ nullumi
priuił. ĩ ueĩo eccͤ ꝯncessu.¬

Expanded text:
dere ad colonias rusticorum, ecclesia recipit coloniam coloni sui in pignore, debet fructus in sortem computare, deducto iure suo et laboribus et expensis, quia super hoc nullum pri
Abbreviated transcription (Latin):
quis peccat ind̾m. Cõ¬
seq̃nter. de sortilegis ꝯ diui¬
licet futura p̃dice̾ sͥ falsor
⁊ illicite ascribẽtes ĩnume¬
ras aiãs trahunt ad ĩferos
est agendum. in deamus

Expanded text:
quis peccat in deum, consequenter de sortilegis et divilicet futura predicere, sibi falso et illicite ascribentes, innumeras animas trahunt ad inferos, est agendum. Gratianus
Abbreviated transcription (Latin):
ẜm eum ĩbaptõ deletur om¬
nis uregłanrtas quã quis
sine peccato nõ .bapt̃s enĩ
nõ tollit nisi peccata ⁊⁊ seq̃¬
doctores ꝯs̃ dicunt ꝙ siue
cum peccoꝰ suĩ absq peccoͣ.
ut uid̾x uł officiał occidiss.
mille hoiẽs ante bapt̃m. ñ

Expanded text:
ur omnis irregularitas quam quis sine peccato, non. Baptismus enim non tollit nisi peccata et sequdoctores omnes dicunt, quod, sive cum peccato sive absque peccato, si iudex vel officialis occidisset mille homines
Abbreviated transcription (Latin):
ro. tnͣsferens seadilla fuit
datus ecc̃e constantinopoł.
pͥmus locus post romã ⁊ a
misit eũ alexandria. di .xxii.¬
pre remouet prelatꝰ ab ad¬
ministratõne ecc̃e. exͣ. de cderi

Expanded text:
 Romam, transferens se ad illam fuit datus ecclesie Constantinopolitane primus locus post Romanam et amisit eum Alexandrina. Ppre removetur prelatus ab administr
Abbreviated transcription (Latin):
ficiens. It cũ d̾icus punit̾
ꝓcontumatia debet pena
inciꝑe ab excõĩcatõne min¬
oris deinde cresçente ꝯtuma¬
modeponi ⁊ ñ ulta si est cor¬
ribibił . Si u̾o est incorrigi¬
bilis post deposicõm debet
excõicari minori excõicati¬
one dem̃ crescente contuma¬
tia anachatizari Siħnõ ꝓ
a pena lt̃ma uferat. Iste

Expanded text:
igi. Item cum clericus punitur pro contumacia, debet pena incipere ab excommunicatione minori. Deinde crescente contumaimo deponi et non ultra, si est corrigibilis. Si vero est incorrigibilis, post depositionem debet excommunicari minori excommunicatione, deinde crescente contumacia anathematizari. Si hoc non a pena legima inferatur. Iste
Abbreviated transcription (Latin):
dicio. Qd̃ iuidex si ꝑ pẽdit
ꝙ testes uelĩt de ponere ccͣ¬
istũ ꝯpeieraeͣ. d niti eroffõ
suo. q̃ si acrãtus taccat ad
repellendum illos adtesti¬
in fames. uł grauis oppi¬
moĩs. E appoe̾ndo cis aliqͣ
similẽ cansã .ii.9 .uii. q̃rẽ

Expanded text:
dico quod iudex si perpendit, quod testes velint deponere ct peierare, debet niti ex offici suo, etiamsi accusatus taceat, ad repellendum illos a testiinfames, vel gravis opinionis, vel opponendo eis aliquam similem c
Abbreviated transcription (Latin):
luc tpr̃ treugue ⁊ nõ port¬
ant merces ꝓhĩtas. de ꝗ¬
eis fidem defendẽdo eos ĩ
suo t̾ritorio. ł maritana ⁊
alatronib uł piratis. de¬

Expanded text:
luc tempore treuge et non portant merces prohibitas eeis fidem, defendendo eos in suo territorio vel maritima, a latronibus vel piratis, de
Abbreviated transcription (Latin):
hoc intelligas in bello ĩ¬
iusto. nam tales ĩbello iu¬
sto nõ reꝓbo nisi sit ibi cõ¬
na cum armis cui nõli¬
ceat anna d̾ferẽ.ũ. ẽ licus
cus qͣtum ad iregłanta¬
tẽ auf. os dico in distĩcte

Expanded text:
hoc intelligas in bello iniusto. Nam tales in bello iusto non reprobo, nisi sit ibi corna cum armis, cui non liceat arma deferre, ut clericus Quantum ad irregularitatem autem, omnes dico indistincte
Abbreviated transcription (Latin):
potit᷑. Quia hoiẽm int̾fec̃.
si uoͣ nũdum erat mãtu.
nõ dr̃ homicidam qͣtum
ad iregulantatem. s u̾
homicida habebitur qͣtũ
ad pñiam. Et idem dillo
ꝗ dat uł accipit uenenũ.
ł sinille ne fiat generatio

Expanded text:
quia hominem interfecit. Si vero nondum erat animatum, non dicitur homicida quantum ad irregularitatem, sed ut homicida habebatur quantum ad penitentiam. Et idem de illo qui dat vel accipit venenum vel simile, ne fiat generatio
Abbreviated transcription (Latin):
contͣctatio rei aliene mo¬
bilis corꝑalis fraudulosa
iniitodño lucrifaciendi
l.Contractõ. apponat᷑ in di¬
finiterqr sine ea ñ est ꝓprie
furtũ. licet int̾ueniat uo¬
luntas u̾bũ ⁊ scriptura. ał
si concupiscat rem alienã
tnͣsgressor alt̾ius p̾cepti
ñ concupisces ⁊c̃. rei aliene.
apponit. qr ñ cõmutitur
furtũ inreplenissime ꝓ¬
pria. plenissimedico. qr
si alius hr̃et in reip̃aius.i
puta creditorcui res ÷pig¬
nori obligata uł cõmo¬
subripiens alicui taliꝑso

Expanded text:
contrectatio rei aliene mobilis, corporalis, fraudulosa, invito domino, lucri faciendi Contrectatio apponitur in diffinitione, quia sine ea non est proprie furtum, licet interveniat voluntas, verbum vel scriptura. Alias si concupiscat rem alienam , est transgressor alterius precepti, non concupisces et cetera. Rei aliene ideo apponitur, quia non committitur furtum in re plenissime propriam. Plenissime dico, quia si alius haberet in re illa ius, puta creditor, cui res est pignori obligata, vel commosurripiens fu
Abbreviated transcription (Latin):
roligionis status corrũpi¬
gligẽs discipłs in obediẽs.
iu ueris ociosus/ sene :ob
tus rumor in claustro lis
incapitulo dissolutõ in cho¬
roᷤ irreu̾entia iuxta altare.

Expanded text:
religionis totam massam corrumpugligens, discipulus inobediens, juuenis ociosus, senex obstus, rumor in claustro, lis in capitulo, dissolucio in choro, et irreuerencia circa dei altare.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑagant᷑. u In epta leticia.⁊
scurilicas ĩmundicia mul¬
tiloquiũ ebetudo sensuum.¬
tis. Inconsid̾atio in constan¬
tia s p̃cipitatõsamor sui odi¬
um d̾i affectus p̾sentis scłi.

Expanded text:
tur inepta laetitia, scurrilitas, immunditia, multiloquium, hebetudo sensuntis, inconsideratio, inconstantia, praecipitatio, 147 amor sui, odium Dei, affectus praesentis saeculi,
Abbreviated transcription (Latin):
ui condũt leges miqͣs
uł statuta contͣlegẽ
dei ⁊ contͣ lib̾tatem ecc̃asti¬
cam ut solet fac̾e płiq x
pͥncipes ⁊ cõmitates circa
soluendas corã iudice ecc̃a¬
stico ⁊ multa alia equipol¬
lentia ip̃õ uire ñ ualẽt le¬
gessue. qr nulla lex potest

Expanded text:
ui condunt leges iniquas vel statuta contra legem dei et contra libertatem ecclesiasticam, ut solent facere plerique principes et comites circa epetendas coram iudice ecclesiastico et multa alia equipollentia, ipso iure non valent leges, quia nulla lex potest
Abbreviated transcription (Latin):
nenda sũt ei illa capitula
dequib fu̾it inquirendu
ut facultatẽ hãt defenden¬
di se ip̃m. Et ñ solũ noĩa s¬
sit dcm appareat publican¬
dĩ nec n exceptõnes ⁊ repli¬
catõnes legutune admit¬
tendr̃ ne ꝑ supp̾ssionẽ no¬
minũ infamandi ꝑ excep

Expanded text:
nenda sunt illa capitula de quibus fuerit inquirendum, ut facultatem habeat defendendi seipsum et non solum dicta, sesit dictum appareat, publicanda, necnon exceptiones et replicationes legitime admittende, ne per suppressionem nominum, infamand
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾amaliuol̾ ⁊ maledicis s
apuidis ⁊honestis. nec se
nuit ⁊ diffamatõ manife¬
stat. debet corã ecc̃e seniorib
u̾tatẽ diligentꝰ ꝑscrutari.
ut si rei poposc̾it qlitas. ca¬
nonica disficutõ culpã fen¬

Expanded text:
malevolis et maledicis, sed a providis et honestis, nec semnuit, et diffamatio manifestat, debet coram Ecclesiae senioribus veritatem diligentius perscrutari, ut, si rei poposcerit qualitas, canonica districtio culpam fer
Abbreviated transcription (Latin):
cum aliꝗs picit lapidẽ ad
exĩ sꝑato ꝑcutitur ⁊ mori¬
tur.uł incidit arborem ⁊
caũ arboris aliꝗs opprim¬
itur. Et similia. ħ drstĩ. a¬

Expanded text:
cum aliquis proiicit lapidem ad ex insperato percutitur et moritur; vel incidit arborem et casu arboris aliquis opprimitur et similia. Sed hic
Abbreviated transcription (Latin):
pcc̃icusꝰ iudiciũ ⁊ correctio
scd̾m aĩam ad ip̃m ꝑtinet¬
ne ꝙ est cõpleta p̾scriptio
cũ bona fide continua ⁊ iu¬
sto titulo ⁊ alus cutũstan¬
ciis supͣ positis. postea incip̾
hr̃e possessor conscĩam reia¬
liene. nũꝙͥ tñr restitũe rem
dñi dicentis in lege. ñ con¬
cupiscẽs rẽ ꝓxi.t It̃ qr om̃e

Expanded text:
ectio secundum animam ad ipsam pertinetd est completa prescriptio, cum bona fide continua, ex iusto titulo et aliis circumstantiis suprapositis; postea incipit habere possessor conscientiam rei aliene; numquid tenetur restituere rem? quia dicitur in lege, non concupisces rem
Abbreviated transcription (Latin):
scqui ortando eos. nõ ut
occidant uł uulneref ipõs
uolentos. hr̃ticos uł pa¬
ganos s ut ecclĩam fide
qͥ piuam liberẽt ac defen¬
dant ⁊ t̾ram ab infidelibꝰ
occupatam redigant ad
odtum fidei xpĩane. Et su¬
ꝑ hec facit eccłia codie re¬
missiones magnas q̃ lic
ibi hinc ind̃ aliꝗ occidãt᷑
nõ est ħ p̃lato uł ecclie im¬
putandum. Immo pecca¬
ret nnisi se opponerer ꝯ̃ ta
les. poss enim dici sibi ⁊¬
m̾cenanius. ⁊ ꝗ ñ est past¬
or qic̃. Er eẽr merito de po¬

Expanded text:
ut occidant vel vulnerent ipsos violentos hereticos vel paganos, sed ut ecclesiam, fidem et patriam liberent ac defendant et terram ab infidelibus occupatam reducant ad cultum fidei christiane et super hoc facit ecclesia quotidie remissiones magnas. Et licet ibi hinc inde aliqui occidantur, non est hoc prelato sive ecclesie imputandum; immo peccaret nisi opponeret se contra tales. Posset enim dici sibi mercenarius et qui non est pastor et cetera et esset merito depo
Abbreviated transcription (Latin):
It ꝙ si pena est apposita in cõ¬
tractu mutui. numꝙͥ saltẽ
pena illa pot̾it petiabsq ꝑi¬
culo usx/ ad ꝙ dico. Ꝙ si pe¬
na est iudiciał .i. auidice im
sit ꝯtẽpnit int̾mino statu¬
to solu̾e pecumã creditori.
pena sit conuentõnab i. de
penedebitũ c̾ta die soluat᷑
sit intentio recta ut .s. dc̃m

Expanded text:
id si pena est apposita in contractu mutui; numquid saltem pena illa poterit peti absque periculo usure? Ad hoc dico, quod si pena est iudicialis et a iudice impsit, contemnit in termino statuto solvere pecuniam creditori, pena sit conventionalis, id pene debitum certa die solvatur, sit intentio recta. Utrum
Abbreviated transcription (Latin):
It̾ ⁊ille qͥ ueniente tp̃r solu¬
tionis noluit dare ubũ dila¬
tionis debitoriqui iuram̃¬
to astrictus solu̾e nisi datae¬
is pecunia uł aliquo eqͥpol¬
lenti. lic exp̾sseñ exigat tñr¬

Expanded text:
t illi, qui veniente termino solutionis, nolunt dare verbum dilationis debitori, qui est iuramento astrictus solvere, nisi data eis pecunia, vel aliquo equipollenti, licet expresse non exigan
Abbreviated transcription (Latin):
sonemnfiliũ uł nepotẽ ur de¬
inceps assũptõ legictima.⁊
sp̃es enĩ sũt duesuna d̾r ar¬
rogatõ alia simplex adoptõ.
arrogat᷑ ille qui si iiris ÷¬

Expanded text:
sone in filium vel in nepotem vel deinceps assumptio legitima. Species eius sunt due: una dicitur arrogatio, alia simplex adoptio. Arrogatur ille qui sui iuris
Abbreviated transcription (Latin):
Et alr qui in dñm parentẽ¬
ueausus ꝙͣ qui in extrane¬
ui ⁊ qui inmagistrũ ꝙͣ qui
inpͥuatũ. In huiꝰmodi reicõ¬
sidãtioneetatis quoq rõ ha¬
betur. locus facit utidẽ ułt
furtũ uł sacrilegiũ sit ic̾.⁊¬
uł furẽ diurnũ ac nocturnũ
qͣlitate fcm uł atrocius uel
leuius÷ ut furta manifesta
añmanifestis discerni so¬
lent᷑ rixa accrasatoris expi¬
latõnẽ a furtis  petulantia
auiolentia. Qntitas discer¬
nit furẽ ab abio eo. Namqͥ
suẽ unũ rapu̾itut sur. coher¬
cebit᷑ qui gregẽut abigeus
euentus spectat ut adem̃cis¬

Expanded text:
et aliter qui in dominum parentemve ausus est quam qui in extraneum, et qui in magistrum quam qui in privatum. In huius rei consideratione, etatis quoque ratio habeatur. Locus facit, ut idem vel furtum vel sacrilegium sitfurem vel diurnum vel nocturnum. Qualitate factum vel atrocius vel levius est, ut furta manifesta a non manifestis discerni solent rixe a grassaturis, expillationes a furtis, petulantia a violentia. Quantitas discernit furem de abigeo, nam qui suem unum surripuerit, ut fur coercebitur, qui gregem, ut abigeus. Eventus spectatu
Abbreviated transcription (Latin):
symoniaci nec tenetur re¬
nũciare. tais si inimicuᷤ
ms̃ daret fraudulent᷑ pec¬
cuiam ꝓelectoẽ mea. ut po¬
stea cassaretur electio. ⁊ ego
remanerẽ in famis. alius
si me inuito ⁊ ex p̃sse ꝯͣdicẽ¬
te. aliquis latent̃ de dit uł

Expanded text:
simoniaci nec tenentur rennuciare. Unus, si inimicus meus daret fraudulenter pecuniam pro electione mea, ut postea cassaretur electio et ego remanerem infamis. Alius, si, me invito et expresse contradicente, aliquis latenter dedit
Abbreviated transcription (Latin):
ab antiquo fuit decimał
⁊ una eadẽq res nõ debeat
nasterio uł eccli̾a. secus for¬
te poss dicimn laico. adsili¬
tudinem cius ꝙ dictum ẽ
fundo uendito excepto la¬
pidicins ñ uidentur ꝑ il¬
lam exceptoẽm excepte nͥ
lapidicine q̃ tunc appareb¬
ant. licet płes alie ẽẽnt ĩ fũ¬
do q̃ nõ apparebant. Itẽ qr¬

Expanded text:
ab antiquo fuerit decimalis et una eademque res non debeat nasterio vel in ecclesia. Secus forte posset dici in laico, ad similitudinem eius quod dictum est fundo vendito, exceptis lapidicinis, non videntur per illam exceptionem excepte, nisi lapidicine que tunc apparebant, licet plures alie esse possent in fundo que non apparebant.
Abbreviated transcription (Latin):
p̃scripẜit d̾cimas alicuiũ
parrochie. ibi dico ꝙ deciẽ
noualium ⁊ illaꝵ reꝵ q̃i
non ꝯsueuerant deciman
debent nõ obstante tali p̃
ad quam deuir̃ coĩ spectat

Expanded text:
pserit decimas alicuius parochie, ibi dico quod decime novalium et illarum rerum que non consueverunt decimari, debent non obstante tali pread quam de iure communi spectat
Abbreviated transcription (Latin):
maria In pͥmocasun ⁊ fur
suspendendus aut dem̃bͣn¬
dusaut ex oclandus. s alr
arbitrio iudicis puniendu
udelicet ut fustiget᷑ ur ex

Expanded text:
niariam. In primo casu non est fur suspendendus aut demembrandus aut exoculandus, sed alias arbitrio iudicis puniendus, videlicet ut fustigetur vel e
Abbreviated transcription (Latin):
si aliqͥs enut rem furtuã
ignorant̾ ⁊ bona fide ⁊ in fo¬
rõ publico ⁊ publice numꝙͥ
tere a dño cũ dep̾hendit rem
retine rem doit᷑ p̾cium sit ei
Nec pot̃ sedefend̾e occõne sta¬
tuti suꝑħ edici in płisq lo¬
cis cũ tale statutũ sit cont̾¬

Expanded text:
si aliquis emit rem furtivam ignoranter et bona fide et in foro publico et publice; numquid tere a domino, cum deprehendit rem retinere rem donec pretium sit ei nec potest se defendere occasione statuti super hoc editi in plerisque locis, cum sta
Abbreviated transcription (Latin):
sis liq̃t ꝙ qui accepit equũ
cũ ꝓcedat cũ illa recõmitait
furtũ nisi incasu .s.e. sĩ. In¬
rem sibi adutendũ conces¬
sã alii cõmodau̾it numꝙͥ
cõmittit fuitũ. utiq qr nõ
erat ei concessa ad usũ istũ
mictit furtũ si pignore ob¬
inuenias aliene rei fcãm
contͣuoluntatẽ dñĩ intel¬
lige furtũ cõmissũ circaħ¬
casu fortuito. nũꝙͥ tenebit᷑
adrestitutõm postea fur:
utiq. Q fuit nmora resti¬
tuendi ¶ I⁊ ñ lib̾at᷑ fur reddẽ¬
doremdet̾iorẽ. It̾ tñr resti¬
tuererem cũ om̃ib fructib
⁊ si meliorauit eã pascendo
forte equũ uł porcũ furti¬
uũ uł simile ñ potest pet̾e
uł retinere expensas. It̾ cũ
reddit᷑ estimatõ reiñ ÷ tm̃ cõ

Expanded text:
sis liquet, quod qui accepit equum illum procedat cum illa re, committit furtum, nisi in causa, scirem sibi ad utendum concessam, alii commodaverit; numquid committit furtum? Utique, quia non erat ei concessa ad usum istum.mittit furtum, si pignore sibi obionem aliene rei factam contra voluntatem domini, intellige furtum commissum. Iustquasi fortuito; numquid tenebitur ad restitutionem postea fur? Utique, quia fuit in mora restituendi. Item non liberatur fur reddendo rendeteriorem. Item tenetur restituere rem cum omnibus fructibus et si melioravit eam, pascendo forte equum, vel porcum furtivum, vel simile, non potest petere vel retinere expensas. Item cum redditur estimatio re
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯiugał. ñ pcepisset dñs post
diliuiuũ eos copularidicens
nali concupia ñ posset cõmi
si ñ exigis redde ꝓscĩficatione
ꝑfc̃a deus tͥ computabit sine
ꝙ tͥ debetur exigis s reddas ꝙ

Expanded text:
aecepisset Dominus post diluvium eos copulari, dicennali concupiscentia non possint commisi non exigis, redde. Pro sanctificatione perfecta Deus tibi computabit, si non quod tibi debetur exigis, sed reddis quod
Abbreviated transcription (Latin):
ente. mulier u̾o adoptare ñ
pot̾ nͥ ex rescͥpto pͥncipis in
solatĩ filioꝵ amissoꝵ ei con¬
cedat᷑ ¶ pot adoptari quilz
tam masculus ꝙͣ femina dũ¬
mꝰ sit minoris etatis pat̾ ad¬
optiuo ita ꝙ filiꝰ eiꝰ nat̾alis
eẽ possit. ¶ Effectus adopti¬
onis ÷ ut ille qui adoptat᷑ ꝑ¬
omĩa.q. filiꝰ hatur ita ⁊̃ ut ab
intestato succedat. It arroga¬
tus ⁊ eiꝰ filii uł nepotes si
quos in potestate ht̃ tnͣseũt
inpotestatẽ arrogantis qd̾

Expanded text:
ente. Mulier vero adoptare non potest, nisi ex rescripto principis in solatium filiorum amissorum ei concedatur. Potest adoptari quilibet, tam masculus, quam femina, dummodo sit minoris etatis patre adoptivo, ita quod filius eius naturalis esse possit. Effectus adoptionis est, ut ille qui adoptati filius habeatur, ita ut etiam ab intestato succedat. Item arrogatus et eius filii vel nepotes, si quos in potestate habet, transeunt in potestatem arrogantis quod
Abbreviated transcription (Latin):
esꝰ etas suffic̾e ñ ualebat. seu
alia cã lt̃ima fu̾it impeditus.
elꝰ acc̃atio debet audiri  alioqͥn
bio repellendus znͥ ꝓprio firã¬
uerit iuram̃to ꝙ posteadidi¬
c̾it ea q̃ obicit. ⁊ ad ħ ex mali

Expanded text:
ejus aetas sufficere non calebat, seu alia causa legitima fuerat impeditus, ejus accusatio debet audiri. Alioquinbio repellendus, nisi proprio firmaverit juramento quod postea didicerit ea
Abbreviated transcription (Latin):
uolentes fouere uẜas dicũt
expacto soluatꝰ. alii dicunt
quibz assentio ꝙ solaspes
siue intentio facit hoĩem
usurariũ. uñ qui sub tali
spe mutuaũit pecuniã qͥcꝙͥ
postea ⁊̃ gratis .i. sine sua ex¬
actione õblatũ ultͤ sortẽ ac¬

Expanded text:
lentes favere usuris dicunt ex pacto solvantur. Alii dicunt, quibus assentio, quod sola spes sive intentio facit hominem usurarium, unde qui sub tali spe mutuat pecuniam, quicquid postea, etiam gratis, id est sine sua exactione oblatum, ultra sortem re
Abbreviated transcription (Latin):
pecuniã sub usuris pp̃ nego¬
tia mea tractanda. tũ tenis
mͥ restitu̾e illas uẜas si sol¬
iui uł si ñ solui lib̾areme ab
ipsa obligatione. ꝓbant. ħ¬

Expanded text:
pecuniam sub usuris propter negotia mea tractanda, tu teneris mihi restituere illas usuras, si solvi, vel, si non solvi, liberare me ab ipsa obligatione. It
Abbreviated transcription (Latin):
t̾. uͥ sañ genum ad fructus
possessionũ que sibi sũt ar
socero ꝓnum̾atadote pigno
nobligate cõputandos in
sortẽ ñ credimꝰ cõpellendu
cũ freq̃nt̾ dotis fructus ñ suͨ¬
ficiant ad mͣii hon̾a suppor¬
tanda ħaut̃ intelligas cũ¬

Expanded text:
 Sane generum, ad fructus possessionum, que sibi sunt a socero pro numerata dote pignori obligate, computandos in sortem, non credimus compellendum, cum frequenter dotis fructus non sufficiunt ad matrimonii onera supportanda. Ra
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓhibemus ne laici deciãs.
nẽtes inalios laicos possit
aliqñ tranfferre. siquis uoͣ
receꝑit ⁊ ecdic suc nõ red¬
dident. xpĩana sepultura

Expanded text:
hibemus ne laici decimas clo detinentes, in alios laicos possint aliquo modo transferre. Si quis vero receperit et ecclesie non reddiderit, christiana sepultura
Abbreviated transcription (Latin):
Scisma ẽ illicita discessio co¬
rũ int̃ quos urutas eẽ d̾bet.
ꝑ sic. srissma est illicitus ab
scessus. Sicitur aut̃ stisma
ascissura. qr ꝑscismafit ĩ
scisma. Differt auf abhr̃¬
si. quia heresis in prĩcipio

Expanded text:
Scisma est illicita discessio eorum inter quos unitas esse debet, vel dic scisma est illicitus ab scessus. Dicitur autem schisma a scissura, quia per schisma fit in  Differt autem ab heresi, quia heresis in principio
Abbreviated transcription (Latin):
sura. necde rapina uł fuito
uͤ de symonia. nͨ deystriona¬
tu. nec demetricio nec de ale
a uł alio siłis fundãt isti opi¬
nonẽ suã suꝑ illã aucte.¬
honora dñm uistis labo¬

Expanded text:
sura, nec de rapina vel furto, nec de simonia, nec de histrionatu, nec de meritricio, nec de alea, nec de alio simili. Fundant isti opinionem suam super illa auctoriHonora dominum de tuis labo
Abbreviated transcription (Latin):
p̃donis eadẽ est q̃ ⁊ rapto¬
rs cum ut̃q raptor dici
possit. ut p̃do cõtineat᷑ sb̃
raptoe tamqͥ spes sõ gne̾.
Et ita quos par facimus
coĩquinat ⁊ equat. peãd¬

Expanded text:
predonis eadem est que et raptoris, cum uterque raptor dici possit, ut predo contineatur sub raptore tamquam species sub genere. Et ita quos par facinus coinquinat et equa pena d
Abbreviated transcription (Latin):
na mulctaĩ. ¶Quos tñ
in uenit᷑ ado enormiter
excessisse ꝙ mõtẽ ł m̃bri
trũcatoẽm debeat̃ sustine᷑.
debet reẜuarc pumẽtos
regie potestati.ex. s ĩ ar

Expanded text:
ia mulctari. Quos tamen invenerit adeo enormiter excessisse, quod mortem vel membri detruncationem debeant sustinere, debet reservare puniendos regie potestati. QUOD R
Abbreviated transcription (Latin):
troducit ut interoget. sciat
se fidem xpĩanam ⁊ baptõ
p̃uaricasse. ⁊ paganũ ⁊ ap¬
ostatã. i.aetro ab euntẽ q di
inimicũ. irã dei grauit in
et̃num incurreͣ. nisi eccli̾a¬
stica pnia emẽdatus deo re¬
ꝯcilietur. Sicit enim ap᷑. si
ue mãducatis siũ bibitis
siue aliꝗd aliud facitis ⁊̃

Expanded text:
roducunt, ut interrogent, sciant, se fidem Christianam et baptismum praevaricasse, et ut paganum et apostatam, id est retro abeuntem et Dei inimicum, iram Dei graviter in aeternum incurrisse, nisi ecclesiastica poenitentia emendatus Deo reconcilietur. Dicit enim Apostolus: Sive manducatis sive bibitis, sive aliquid aliud facitis, in
Abbreviated transcription (Latin):
aug̃ nõ obẜuetis dies ꝗt
dñr egyptiaci. aut kłas ia¬
nuani. in quib cãtilene
quedam ⁊ ꝯmessatoẽs. ⁊ a
in uicẽ doã doãntur qiͣ ĩ prĩ¬
cipio anni boĩfati auguno¬
aut aliquot menses aut
ia q qui has ⁊ quascum q̃
diuinatoẽs aut fata aut
sẽtit obẜuantib aut tali

Expanded text:
um: Non observetis dies qui dicuntur egyptiaci aut kalendas ianuarii, in quibus cantilene quedam et commessationes et ad invicem dona donantur, quasi in principio anni boni fati auguaut aliquos menses, aut ia qui has, et quascunque divinationes, aut fata, aut sentit observantibus i
Abbreviated transcription (Latin):
sta cã. ut ꝓdefensioẽ strate
publice. ꝯtra p̃donos in
ꝑ defensioẽ fidei. ⁊ patrie
contra paganos uł hr̃tico.
uł ꝓalia simili cã. et reci¬
piens facit illud ꝓpt̃ qd̾
fuit im poĩtum. Lib̾e ꝯsi¬
ne scrupło ꝯsciẽ. pot̃ reci¬
ꝑe si aut̃ nescit aqb fue¬
rt institutũs. cͥdittũ qd̾
mõ nec facit expẽsas. qr ñ
est neccesse cum t̾ra sit bñ
purgata ⁊ ĩpace. Patus ẽ
tñqlabores q expensas ĩ¬
pende si eẽt necce̾. ita tr̃ꝙ

Expanded text:
sta causa, ut pro defensione strate publice contra predones in pro defensione fidei et patrie contra paganos vel hereticos vel pro alia simili causa et recipiens facit illud propter quod fuit impositum, libere et sine scrupulo conscientie potest recipere. Si autem nescit a quibus fuerit institutum, credit tamen quod modo nec facit expensas, quia non est necesse, cum terra sit bene purgata et in pace, paratus est tamen et labores et expensas impen
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗ symoẽ ꝯdẽpnãtur nulla
ꝯsuetudine obstance. ex̾.e.¬
ectus uł ordinatus seu ali¬
us ꝓeis nõ exactꝰs s gͣtis¬
ad offerat. Dicũt ꝗdam ꝙ
si fit expactoẽ p̃cedẽte ẽ sy¬
monia. ał nõ ali ⁊ meliu̾
distĩgut. utrum prĩcipalr̃¬

Expanded text:
 Simone condemnantur, nulla consuetudine obstante. ectus vel ordinatus seu alius pro eis non exactus, sed gratis offerat, dicunt quidam quod si fit ex pactione precedente est simonia, alias non. Alii et melius distinguunt, utrum principali
Abbreviated transcription (Latin):
iudex. sicut ñ cõmisit crum̃
nequicie ita ñ careat mun̾e
scĩe. oportet ut sciat cognos¬
cere quicꝙͥ debeat iudicare.
iudiciaria enĩ potestas hoc
expostulat ut ꝙ debet indi¬
care discernat /Diligẽs gͥ ĩ¬
quisitor subtił inuestiga¬
tor.sapient̾ iqĩ astute int̾ro¬
get a ꝓcc̃ore ꝙ forsitan igno¬
ret Neu̾ecundia uelit occul¬
tare. Cognito itaq cͥmine
uarietates eiꝰ ñ dubitet in
b cognitis ad sit bemuolꝰ
paratus erig̾e ⁊ secũ honuᷤ
portare.hãt dulcedmẽ ĩ af¬
fectione ꝑietatẽ in alt̾ius
crimine disc̾tionẽ in uari¬
etate a diuuer conꝰitentẽ
orando elemosinas ⁊ cet̾a

Expanded text:
udex, sicut non commisit crimen nequitiae, ita non careat munere scientiae. Oportet ut sciat cognoscere quidquid debeat judicare. Judiciaria enim potestas hoc postulat, ut quod debet judicare discernat. Diligens ergo iquisitor, subtilis investigator, sapienter et quasi astute interroget a peccatore quod forsitan ignoret, vel verecundia velit occultare. Cognito itaque crimine, varietatbus cognitis adsit benevolus, paratus erigere, et secum onus portare. Habeat dulcedinem in affectione, pietatem in alterius crimine, discretionem in varietate. Adjuvet confitentem orando, eleemosynas da
Abbreviated transcription (Latin):
uxores filios. ẜuos ancillaᷤᷤ
seu mancipia n ñ rusticos¬
os qui ñad eo curiales sũt
ut eoꝵ ꝯsiło scelera ꝓpetren¬
tur. Et eos qui ignorant̾ ex¬
cũ illis. qͥ excõicatis cõicant
Quicũq aut̃ autorator aũ

Expanded text:
os, filios, servos, ancillas seu mancipia, nec non rusticosos qui non adeo curiales sunt, ut eorum consilio scelera perpetrentur, et eos qui ignoranter excum eis qui excommunicatis communicant. Quicunque aut
Abbreviated transcription (Latin):
di .i. fc̃a puniunt᷑ ut furta.
infideles aduocatõnes/ aũ
scripta. ut falsa ⁊ famo si
libesliꝰ aut ꝯeilia ut ꝯuira¬
tõnes s au ꝯscĩa ut latronũ¬
alios suadendo monuisse
sũt .uii. modis. causas ꝑso¬
na locoᷤ ⁊ temꝑe ᷤ qͣlitate
qͣntitate ⁊ euentu. Causa
iniurie gr̃ã uident᷑ adhibe¬
ri puniunt᷑ cũ qͥs ꝑiram

Expanded text:
nis: Aut facta puniuntur, ut furta infide advocationis, aut scripta, ut falsa charta et famosi libelli, aut consilia, ut coniurationes, aut conscientia latronualios suadendo monuisse, sunt VII modis: causa, persona, loco, tempore, qualitate, quantitate, eventu. Causa,iniurie gratia videntur adhiberi. Puniuntur, cum quis
Abbreviated transcription (Latin):
a culpa ⁊apena coactio a to¬
to ⁊ a tanto. si frat absoluta
atanto si fuit condicionaliᷤ¬
tio si forte aliqͥs deceptus ꝑ
fraudẽ uł dolũ altius uł ꝓ
errorẽ fcĩ ꝓbabilẽ fecit nõ
faciendu uł omisit faci

Expanded text:
a culpa et a pena coactio, a toto, si fuerit absoluta, a tanto, si fuerit conditionaltio: si forte aliquis deceptus per fraudem vel dolum alterius vel per errorem facti probabilem, fecit non faciendum. Fallit
Abbreviated transcription (Latin):
eã lis ÷ cũ ip̃a credebat uirũ
defunctũ ⁊ nupsit alii. qr ma¬
ritꝰ rediens tũr eã reciꝑe ñ ob¬
stante tali adult̾ioᷤn stet̾it sci¬
uenit᷑ iiiͦ. si cognita fu̾it la¬
tent̾ ab aliqͦ quẽ credebat eẽ
pssã haut̃ intelligo deui ab

Expanded text:
Tertius est cum ipsa credebat virum defunctum et nupsit alii, quia maritus rediens tenetur eam recipere, non obstante tali adulterio, nisi steterit scivenit. Quartus si cognita fuerit latenter ab aliquo, quem credebat esse pressa: hoc autem intelligo de
Abbreviated transcription (Latin):
auit eã sibi post adult̾iũ com¬
missũ uł eã publice adult̾an¬
tẽ retinet in ꝯsortio maritali
liqͥs infidelis ꝯuigẽ infidelẽ
dimittat dato sͥ libello repu¬
dii. ⁊ illa nubat alii ẜm suũ
sit ab alio cognita cui se con¬
une̾it. nͥ alit̾ fu̾it fornicata.

Expanded text:
avit eam sibi post adulterium commissum, vel eam publice adulterantem retinet in consortio maritali.liquis fidelis coniugem infidelem dimittat dato sibi libello repudii et illa nubat alii secundum non obstante quod sit ab alio cognita cui se coniunxerit, nisi aliter fuerit fornicata.
Abbreviated transcription (Latin):
iuncto .u̾. licet oꝑa illa que
dalo dimttendanec ea de¬
mitti possũt parit̾idimit¬
ti. est ꝓscandalo tollendo
cessandũ ⁊ eis ꝓutando scã¬

Expanded text:
iuncto: Licet opera illa, quedalo dimittenda nec ea decommitti possunt, pariter et dimitti, est pro scandalo tollendo cessandum et eis pro vitando scan
Abbreviated transcription (Latin):
scandala ꝓuita doctrina
iusticiaq tuñ effugies. in
reliquis sũt fugienda pro
uita. Quia ꝓnullo scanda
care ꝓaliquo scandalo tñ¬
nati sũt ita ꝙ detiores effi¬
qr uidex nec falsã snĩam.
nec testis falsũ testimoni¬
ũ debet ferre ꝓ aliquo scan¬

Expanded text:
Scandala pro vita, doctrina, iustitiaque, tu non effugies sunt in reliquis effugienda. Pro vita, quia pro nullo scandalcare pro aliquo scandalo. Taeriores effiiudex falsam sententiam nec testis falsum testimonium debet ferre pro aliquo scan
Abbreviated transcription (Latin):
habũdabãt. Ea decimas¬
d̾o dabant ⁊ cesai̾ censum
reddebant. modo aut̃ qr i
cdiscessit deuotõd̾i. accessit
in ditio fisci. nolumus cũ
⁊fiscus ꝙ nõ accipit xps̃ pa¬

Expanded text:
abundabant, quia Deo decimas dabant, et caesari censum reddebant. Modo autem, quia discessit devotio Dei, accessit indictio fisci. Noluimus parfiscus, quod non accipit
Abbreviated transcription (Latin):
tere. nisi. pp̃. uł alius d̾suo
redimendis. ꝯmutandis.
uł differendis. licet ꝗ dam
aliter dixent̃. ⁊ alii dubita¬
uent. dico ꝙ suns diocesa¬
aucͣratem prestare. qr exp̃

Expanded text:
 alius de suo redimendis commutandis vel differendis, licet quidam aliter dixerint et alii dubitarint, dico quod suus diocesaauctoritatem prestare. DE
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗd pot̾it duccͣaliam ueoe̾
si duxent. It num ꝗd ab il¬
la scd̾a poterit exige̾ debi¬
tum. ad primũ dico ꝙ ces¬
sãte ĩpedim̃to monẽdus
ẽ diligent̃ redire ad moã¬
stĩum. Et peccat si nõ fac̃.¬

Expanded text:
d poterit ducere aliam uxorem? si duxerit? Item nunquid ab illa secunda poterit exigere debitum? Ad primum dico, quod cessante impedimento monendus est diligenter redire ad monasterium et peccat si non fac
Abbreviated transcription (Latin):
gentiam qͣ potuit. ĩputa
tur ei. ħ disti. ꝓbatur. di.li.¬
sepe ꝯtingit si duo frẽs exͣ.¬
tate hic patet siẽ distictoẽ.¬
Qd̃ homicidiũ uolũtaui¬
raic. ¶Peã homicidii spũa
ł tollr̃ ꝑ pnĩam. uñ cͥca ta
penã corꝑalem ĩ fistamus.
¶peã hoĩcidii ꝯmissi. uĩguꝰ.
⁊ sic dissuadendo retrahit
a bono ꝓpoĩto hoiẽm uolẽtẽ
alium̾ lib̾are amorte. ⁊ sic
quodam mõ indirecte de¬
fendit homicidam. peã
in quam est nregulałtus.
ĩ pedit ꝓmouend̃ q deicit
iam ꝓmotum ⁊ de pe.di.

Expanded text:
o licite rei dabat operam, ut quia magister causa discipline verbebat aliquis fenum de curru vincidebat et similia. Hic si adhibuit diligentiam quam potuitmando, non nimis tarde vel demisse, sed tempore congruo et alte, ita quod si aliquis erat ibi vel veniebat, poterat fugere ehic dissuadendo, retrahit a bono proposito hominem volentem alium liberare a morte et sic quodammodo indirecte defendit homicidium. Pena in quam est irregularitas, impedit promovendum et deiicit iam promotum
Abbreviated transcription (Latin):
aut licite. si illicite. ut pu¬
ta ꝓiciebat lapidẽ u̾sus lo¬
ca. uñ ꝯsueuerunt hoiẽs
transitum face. uł dum
aliquis abone uł equo. ꝑ¬
cussus ẽ ⁊ similia. ħ in di¬

Expanded text:
licite rei aut licite, utputa proiiciebat lapidem versus loca ubi consueverunt hominis transitum facere, vel dum aliquis a bove vel equo percussus est et similia.
Abbreviated transcription (Latin):
u̾o iudex ꝑ ĩprudentiã assẽ¬
soris male iudicauit erit᷑
excusatꝰ uidex si simplexe¬
rat ⁊ hũit bonã conscĩa nͨ
fuit inculpa eligendo talẽ
assessorẽ qr bonꝰ ⁊ sufficiẽs
cõit̾ credebut᷑ In maiori eĩ
culpa fuit hic assessor qͣm
dice. Multienĩ illit̾ati ⁊ sim¬
plices hñt nũdictõm ⁊ ius¬
te ⁊ ideo p̾cise teneb̾r assessor
ris .l.ii. si aut̃ officiales qui¬
cũq sint hñt c̾cos redoituᷤ
sibͥassignatos ñ lic eis a¬

Expanded text:
vero iudex per imprudentiam assessoris male iudicaverit, erit excusatus iudex, si simplex erat et habuit bonam conscientiam, nec fuit in culpa eligendo talem assessorem, quia bonus et sufficiens communiter credebatur. In maiori enim culpa fuit hic assessor, dice. Multi enim illiterati et simplices habent iurisdictionem et iuste, et ideo precise tenebitur assessor t. Si autem officiales quicumque sint, habent certos redditus sibi assignatos. Non licet eis a
Abbreviated transcription (Latin):
ne inferioris loci q̃ ab utqͣ
parte ñ insolert̃ accipiũt
sicut officiales. Ab hiis ex¬
torta ꝑ ĩmod̾atã imꝓbita¬
tẽ repeti solent. Mag̃q rep¬
hendimꝰ qui talia usitater
repetierint qͣ qui ead̾ morte

Expanded text:
ne inferioris loci que ab utraque parte non insolenter accipiunt, sicut officiales, ab his extorta per immoderatam improbitatem repeti solent; magisque reprehendimus qui talia inusitata repetierunt, quam qui ea de more
Abbreviated transcription (Latin):
aliqua sponte oblata nlła
fraude adhĩta uł miniis.
uł coactõẽ in clirecta recip¬
iat. ñ tnr̾adrestitutõem.
s eracra ase uł asius direc¬
te uł in directe tenetur re¬
stituere. di .uiii. de eulognᷤ.

Expanded text:
aliqua sponte oblata, nulla fraude adhibita vel minis vel coactione indirecta, recipiat, non tenetur ad restitutionem, sed exacta a se vel suis directe vel indirecte tenentur restituere.
Abbreviated transcription (Latin):
si tñ eccłia eẽt tenus nec ha¬
beret sac̾dos uñ poss susten¬
suetudinem eligẽdam que
amplius soluit. e saltem
medium inter illas.ar.x.q.¬

Expanded text:
Si enim ecclesia esset tenuis, nec haberet sacerdos unde posset sustensuetudinem eligendam que amplius solvit vel saltem medium inter illas. Ex
Abbreviated transcription (Latin):
uerit illd̾ absq ulla exp̾ssi
detectũ p̾sumpẜit reuela¬
re ñ solũ a sac̾dotalio ffõ de¬

Expanded text:
uerint illud absque ulla expressione detectum presumpserit revelare non solum eum a sacerdotali officio de
Abbreviated transcription (Latin):
¶Iuram̃tũ est affirmacio e
negõ de aliquo sacre rti ate¬
stacione firmata. ¶Causa ĩ¬
institucionis est duplex.
una ꝓpt̾infi̾mitatẽ hoĩũ
de facili dubitãcium. Ca¬

Expanded text:
Iuramentum est affirmatio vel negatio de aliquo, sacra rei attestatione firmata. Causa institutionis est duplex una propter infirmitatem hominum de facili dubitantium. A
Abbreviated transcription (Latin):
tũe. Qr cũ ex officio suo te¬
nec᷑ iudicare. ⁊ bñ iudica¬
re⁊ gratis. turpit̾ accepit
⁊crim̃ concussionis cõmi¬
sit. Et idẽ dico si accepit pe¬
cuniã ut ñ iudicaret cu
deb̾et iudicare. uł ut noz
male iudicaret .i.q.i. Iube¬

Expanded text:
tuere, quia cum ex officio suo teneretur iudicare et bene iudicare et gratis, turpiter accepit et crimen concussionis commisit. Et idem dico si accepit pecuniam ut non iudicaret, cum deberet iudicare, vel ut non male iudicaret. Gu
Abbreviated transcription (Latin):
incentione ded̾it .s. ut ius
i. Si u̾odedit ũ animũ iu¬
dicis sibi sub sp̃e recti incli¬
naret. ⁊ ita indirecte ac ta¬
cite intendebat ip̃m cor¬
rumꝑe. ñ illi s pauꝑib
uł illi in cuiꝰ iniuriã data
fuit iuxta arbitriũ ecc̃e

Expanded text:
 ut ius vero dedit ut animum iudicis sibi sub specie recti inclinaret et ita indirecte ac tacite intendebat ipsum corrumpere non illi, sed pauperibus vel illi in cuius iniuriam data fuerit, iuxta arbitrium ecclesie,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ equũ uideb̾r religioni
nime credo idẽ ꝙ in pͥmo
scuut uł scire debuit se in¬
sufficientẽ ⁊ tñ iudicarer
talẽ cãm p̾sũpsit. Et idẽ
si erat sufficies quo ad sci¬
entiã si uoluisset libros re¬
negligens ⁊ noluit stud̾e
ꝙͣ debit condẽpnare abso¬

Expanded text:
 equum videbitur religioni nime credo idem quod in prscivit vel scire debuit se insufficientem et tamen iudicare talem causam presumpsit et idem si erat sufficiens quo ad scientiam, si voluisset libros renegligens et noluit studere quem debuit condemnare abso
Abbreviated transcription (Latin):
titueret. pot̃ a spoliato repe¬
tere i ͦ ꝙ dedit ꝓ ipsa re boã
dit postea ad conseruatioñ
⁊ mod̾ate expense pot̾ repe¬
t̾e. uł cũ eo ꝙ ex ip̃a re sibi
aduenit uiq ad congu ẽ¬
tẽ cõpensare qͣntitatẽ/ Ro¬

Expanded text:
t, potest a spoliato repetere illud quod dedit pro ipsa re et dit postea ad conservationemm moderate expense, potest repetere vel, cum eo quod ex ipsa re sibi advenit, usque ad concurrentem compensare quantitatem,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ si ille fecit inquiri diligẽ¬
ter ⁊ ñ potuit inuenire cui
eẽt res. hic consulo ꝙ qͥcꝙ¬
res illa ualet ultͣ id ꝙ isti
debet᷑ cũ aucͣte ecc̃e eroget᷑ ĩ
pias causas ꝓaĩa illiꝰ cus
res fuit. Et consulo ꝙ hoc
fiat publice ut euitet᷑ oĩs
suspitõ. Et sic credo ꝙ erit
libatus. qr ⁊̃ in ħ gessit u¬

Expanded text:
 si ille fecit inquiri diligenter et non potuit invenire cuius esset res? Hic consulo quod quicquid illa valet ultra id quod isti debetur, cum auctoritate ecclesie erogetur in pias causas, pro anima illius cuius res fuit et consulo quod hoc fiat publice, ut evitetur omnis suspicio. Et sic credo quod erit liberatus, quia etiam in hoc gessit u
Abbreviated transcription (Latin):
hẽat corruptã incentionẽ
qr plus debuit tim̃e dm ꝙͣ
hoĩem In t̾cio ñ tñr. excus¬
atur enĩ ꝓpt̾ bonũ obedĩe
licz forte peccet dñs contra
d̾m ⁊ male p̾çipiendo. xeui

Expanded text:
habeat corruptam intentionem. quia plus debuit timere deum quam hominem. In tertio non tenetur. Excusatur enim propter bonum obedientie, licet forte peccet dominus contra deum male precipiendo. Gui
Abbreviated transcription (Latin):
bimet q̃ pectͣm illorũ ꝙ oc¬
cidẽt eum. Et sic grauius
morietur in aiã. qr q̃ tim¬
et in latitãte. si forte est ĩ
mortali ⁊ moi̾atur ĩ peĩtẽ.
si uõ nõ maĩfestat. formi¬
dat ipm̃ iñdaciũ sm̃ quo
ut᷑ nullũ posse adhibĩ re¬
medium. so. plane ur̃ sẽ¬

Expanded text:
etiam peccatum illorum qui occident eum, ne sic gravius morientur in anima quod etiam timet in latitante, si forte est in mortali et moriatur impenitens. Si vero non manifestat, formidat ipsum mendacium, super quo videtur nullum posse adhiberi remedium. Solutio: Plane vide
Abbreviated transcription (Latin):
dic̃ augꝰ. nũans illudint᷑
adulatur quis attribuẽ¬
do alicui bonum ꝙ nõ ht̃.
approbando malũ ꝙ hf̃.i
Et suꝑ extollendo bonum
cdo eẽ mortale. s inẜo gͣ¬

Expanded text:
inus numerans illud inter adulatur quis, attribuendo alicui bonum quod non habet, approbando malum quod habet et superextollendo bonum credo esse mortale, sed in
Abbreviated transcription (Latin):
ra restituendi. uñ ñ p̾ciũ ꝙ¬
dedit pot̾it repet̾e ab illo eꝰ
res nec expensas si qͣs ibu
fec̃. ⁊ omnẽ ucilitatẽ ꝙͣ exil¬
la rehu̾it tñr restitũe. Si
restituat ⁊̃ rem det̾iorẽ qͣm
ad ip̃m ꝑuenit ñ lib̾at. Et
si aliqͦ tp̃r medio fuit meli¬
or res ꝙͣ fu̾at tp̃r emptionis
sũ cũ postea uendidit altei

Expanded text:
ra restituendi. Unde nec pretium dedit poterit repetere ab illo cuius res est, nec expensas suas, si quas ibi fecit et omnem utilitatem quam ex illa re habuit, tenetur restituere. Si restituat etiam rem deteriorem quam ad ipsum pervenit, non liberatur et si aliquo tempore medio fuit melior res, quam fuerat tempore emptionis, sive cum postea vendidit alteri,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ heretici iudicandi. ⁊ ꝑꝯ
sequẽs ex comunicati. licz
enim isti nichil exp̃sse di¬
cant ccͣ aliquẽ articulum.
los ꝑfidos nuncios cẽ d̾i.
quos ꝯstat hr̃ticos. ⁊apo¬
statas extitisse q ĩsimili
caũ dampnatus fuit de
anastasus si nõ ꝑfitẽtur
hoc u̾bo tantum. uł facuit̃
ꝓpt̃ metum. s incorde am
llo deuiant a fide. nec cdico
cos apostatas nec hr̃ticos
nec ex comuinicatos. peccãt
fuit nictus. augustinus.¬

Expanded text:
et heretici iudicandi et per consequens excommunicati. Licet enim isti nihil expresse dcontra aliquem articulum slos perfidos nuncios esse dei, quos constat hereticos et apostatas extitisse. Et in simili casu fuit damnatus de Anastasius. Si vero profitentur hoc verbo tantum vel faciunt propter metum, sed in corde in nullo deviant a fide, nec dico eos apostatas nec hereticos nec excommunicatos. Peccant fuerit metus. Augustinus
Abbreviated transcription (Latin):
milẽ coactõẽm suscepit᷑ ali¬
qui sacram̃tum bapfi. ⁊ po¬
stea recesẜit anrã fide. sut̃ ꝯ.¬
ꝓpellẽdi redire. ne nom̃ dnĩ
blasphemetur. ⁊ fides qͣ su¬
scepunt uilis ac ꝯtr̃ptibi¬

Expanded text:
milem coactionem, susceperunt aliqui sacramentum baptismi et postea recesserunt a nostra fide, compellendi sunt redire, ne nomen domini blasphemetur et fides, quam susceperunt, vilis ac contemptibi
Abbreviated transcription (Latin):
cuntur ꝗ nec nouũ nec uetꝰ
recipui̾t testam̃tum. Qͥ ñ
se abagar. ancilla abrae.
de qua eoꝵ fuit origo. aga¬
renos uocari nolunt. s po¬
cius a sarra cius uxore. li¬
b̾a se saracenos appellaue¬
rut. st̃ tñ int̾ saricenos q¬
dam qui receput̃ .u. libros
moysi. s ꝓph̾as respucrut̃.
hu dicũtur samantan.¬

Expanded text:
cuntur qui nec novum nec vetus recipiunt testamentum; qui non se ab Agar ancilla Abrahe, de qua eorum fuit origo, agarenos vocari volunt, sed potius a Sara eius uxore et libera, se sarracenos appellaverunt. Sunt tamen inter sarracenos quidam qui receperunt V libros Moysi, sed prophetas respuerunt. Hi dicuntur samaritan
Abbreviated transcription (Latin):
stioꝵ utilitate pẽrsata post
notabile fcm au̾hiis qui
fecitadultus fu̾it ⁊ discretͦ
ñ molent̾ ⁊ ualide ꝯͣ obliui¬
onẽuł ignorantiã p̾suma¬

Expanded text:
sterii tui utilitate pensata, post notabile factum. Aut is qui fecit adultus fuerit et discretus, ut uiolenter et ualide contra obliuionem uel ignorantiam presuma