comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
muit sollicitꝰ fui auditꝰ. nec uob intestimoniũ doo
m̃s. Competentib dico. Fornicari uob ñlicet. Suffi¬
iant uob urores. Concubinas ñ licet hr̃e nob. Audiat
ds. si uos surdi estis. Audiant angłi eiꝰ. si uos contes¬
nicis. Concubinas non licet uob hr̃e. & si habetis¬

Expanded text:
m vester auditus, ne vobis sit in testimonium dolor meus. Competentibus dico: Fornicari vobis non licet, sufficiant vobis uxores; concubinas vobis non licet habere. Audiat Deus si vos surdi estis; audiant angeli ejus, si vos contemnitis, concubinas non licet vobis habe
Abbreviated transcription (Latin):
st̃ in nr̃is officiis graciora. Que cũ liceret nobis ⁊̃ ñ i
dñs cũ se tͥbutũ ñ debere monitrasset. soluit tũ. nesm¬
daliz aret eos. quib ad ct̃nã salutẽ gerens hominem
consulebat. Iam uͦ apłs quẽ ad modun ista cõm̃det.
ei uerba cestantur. uͥ dic̃. Cũ enĩ lĩ sim exom̃ib.
om̃ium me scruũ feci. ut plures lucri facerẽ. Cũ paulo

Expanded text:
sunt in nostris officiis gratiora, quae cum liceret nobis etiam nosunt in nostris officiis gratiora, quae cum liceret nobis etiam nodominus, cum se tributum non debere monstrasset, soluit tamen, ne scandalizaret eos, quibus ad aeternam salutem gerens hominem consulebat. iam uero apostolus quemadmodum ista commendet, eius uerba testantur, ubi dicit: cum enim liber sim ex omnibus, omniu
Abbreviated transcription (Latin):
Ac umraria scł bt̃ u ñ ambo xͥani fuerant. conuigi
mi conur fideł. relinquere conuigẽ licte potut
ges. in relinquendis infidelib ꝑmissa licentia non
utant᷑. t ibi aut̃ uidet᷑. infideles quoq dimitti afide¬
lib non licere. qr ħ uetat apłs. Cũ gͦ dicã licere. qr hñ¬
uetat dñs. non ÷ tñ expedire. qr ħ ne fiat monet apłs
Quio enĩ scis in quio mulier. si uirũ saluũ facies: Aut
uñ scis uir. scisiuxorẽ saluã facies : Cũ ⁊̃ suꝑiꝰ dixisse¬
in mundi eẽnt. nc̃ aut̃ scĩ sunt. Si ad lucrandos conui¬
ges ⁊ filios .xͣ. ĩ exemplis que iã ꝓuenerant uidetur hor¬
tatus. Cũ gͦ ñ expediat ⁊̃ infideles conuiges dinutti
afidelib. causa eudent̃ exp̃ssa ÷. Non enĩ ꝑꝑuincu¬
lũ cũ talib c̃iuigale seruandũ ÷. ẜ ut querantur iniꝰ.
recedi ab infidelib conuigib apłs uetat. Multa sunt
aut̃ facienda non iubente lege. s lib̾a caritate: i ea

Expanded text:
i enim coniux fidelis relinquere coniugem licite potuit ges in relinquendis infidelibus permissa licentia non utantur. tibi autem uidetur infideles quoque dimitti a fidelibus non licere, quia hoc uetat apostolus, cetat Dominus; non tamen expedire, quia hoc ne fiat monet ApostQuomodo enim scis inquit mulier, si virum salvum facies? aut unde scis vir, siinmundi essent; nunc autem sancti sunt. sic ad lucrandos coniuges et filios Christo etiam exemplis, quae iam prouenerant, uidetur hortatus. cur ergo non expediat etiam infideles coniuges dimitti a fidelibus, causa euidenter expressa est. non enim propter uinculum cum talibus coniugale seruandum, sed ut adquiractur in Christo, recedi ab infidelibus coniugibus apostolus uetat. Multa sunt autem facienda non iubente lege, sed libera caritate; et ea
Abbreviated transcription (Latin):
ec concubine ad tp̃s adhibete. si filioꝵ causa con¬
ne fieri nuptias ex male coniunctis honeste pꝰea.
placito consequente. manifestũ:. Houellar̃ ꝯstitut᷑¬
qͥ cũ multis mulierib concũb̾e. cũ aliq̾ua solet.
Nã quẽ admodũ qͥlegitimã uxorẽ ht̃. aliã hr̃e du¬
rante eodẽ matͥmonio ñ pot̾. ita ⁊ qͥ unã concubi¬
nã ht̃. non potest alias eo cp̃re habere. Idẽ de unico
dei. non obfint mat̾ ancilla. s obfuit frat̾ua dis¬
n libe mulieris consuetudine ñ concubinatꝰ ẜ nup¬
de incelligende sunt: si non corpore questũ fecerit.
fidelis. & concubinã habeat. non cõmunicet. Cet̃m
ne non repellatur. cantũ ut uniꝰ mulieris. aut uaoris
aut concubine ut ei placuerit. sit coniunetione con¬
si conunx de ÷ concubinã.

Expanded text:
ec concubinae ad tempus adhibitae, si filiorum causa conne fieri nuptias ex male coniunctis honesto postea placito consequente manifestum est. Semel autcum multis mulieribus concumbere cum aliquo solet; nam quemadmodum qui legitimam uxorem habet, aliam habere durante eodem matrimonio non potest, ita et qui unam concubinam habet, non potest alias eo tempore habere. Nulla dei, non offuit mater ancilla, sed offuit fraterna disn liberae mulieris consuetudine non concubinatus, sed nuptiae intelligendae sunt, si non corpore quae stum fecerit. habet, si concubinam habuerit, non communicet. Ceterune non pellatur, tantum aut unius mulieris, aut uxoris aut concubinae, ut ei placuerit, sit conjunctione consi conjux deest concubinam.
Abbreviated transcription (Latin):
sac̃dotali modamine pꝰ posito. in nocentes ac mini¬
mis causis culpabiles ex cõmunicare p̃sũpsẽrint. aut
ad grãm festinantes reciꝑe fortasse noluerint. auicuns
ep̃is cuiꝰ libet ꝓuintie littĩs moneant᷑. ⁊ si parcere nolu¬
erint. cõmunio iłł usꝙ ad tp̃s synodi arequis ep̃is

Expanded text:
sacerdotali moderatione postposita, innocentes, aut minimis causis culpabiles excommunicare praesumpserint, aut ad gratiam festinantes recipere fortasse noluerint, a vicinis episcopis cujuslibet provinciae litteris moneantur, et si parcere noluerint, communio illis ad tempus synodi a reliquis epis
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sentiũ dicta ÷ maritũ suũ cont̾ uoluntatẽ suã.
in monasterio urbici abbatis eẽ conuersũ. Qđ quia
ad ciusdẽ abbatis culpã ⁊ inuidiã non÷ dubium
ꝑtinere exꝑientiȩ tuȩ p̃cipimꝰ. ut diligenti inquifi¬
tione discutiat. si forte cũ eiꝰ uoluntate conuersus
sit . ł ipsi se mutare ꝓ miserit. Et si ħ repperit.⁊ illũ
in monafero ꝓudeit ꝑmanere: ⁊ hanc sic ꝓmist

Expanded text:
sentium questa est, maritum suum contra voluntatem suam in monasterio Urbici abbatis esse conversum, quique quia ad ejusdem abbatis culpam et invidiam non est dubium pertinere, experientiae tuae praecipimus ut diligenti inquisitione discutiat, si forte cum ejus voluntate conversus sit, vel ipsa se mutare promiserit. Et si hoc reperit, et illum in monaster
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ exconsensu ⁊ causa uacandi deo nũꝗ̃ ꝓpt̾ hominem
seꝑanda. ⁊ si fornicata fuerit dimittenda. S illaul¬
uente. altã non deducenda. q ad ulcĩ regnũ di ñ
possidebunt. ⁊ penitñtia illius ꝑscͥpturai recipienda

Expanded text:
nisi ex consensu et causa vacandi Deo nunquam propter hominem nisi ex consensu et causa vacandi Deo nunquam propter hominem separanda, et si fornicata fuerit dimittenda; sed illa vivente altera non deducenda, quia adulteri regnum Dei non possidebunt, et poenitentia illius per scripturas recipienda
Abbreviated transcription (Latin):
uror ÷ uiri. q nec om̃is filiꝰ heres ᷑ patris. Nuptiarũ
aut̃ feda int̾genuos sunt legitima. ⁊ int̾ equales.⁊
mulco pͥus ħ ipsũ dño constituente. quã initiũ roman
uiris existeret. Itaq aliud ⁊ uror. aliud concubina. sic̃
dam harũ ꝑsonarũ discretionẽ. testimoniũ ponit ex
genesi. Xbi dr̃ abrahe. Eice ancillã. ⁊ filiũ eiꝰ. Non
moniũ dedit. non ita accipiendũ ÷ quasueã conui¬
gato dedit. nͥ forte illa mulier. ⁊ ingenua facta.⁊
ootata letigitime. ⁊ publicis nuptiis honestata uideit᷑.¬
qr pat̾no arbitrio uiris coniuncte carent culpa. Si muli¬
eres que auiris habebantur in matͥmonio ñ fuerint.
qr aliuo ÷ nupta. aliuo ẽ concubina. Exepła leoiis pͥ¬
uał eẽ debeat q̃ hñda ÷ scđm legem. Uirgo
casta ⁊ desponsata inuirginitate. ⁊ dotata legitime
& apparentib tradita. ⁊ asponso. ⁊ aparalimphis accipi
ste inconuigiũ liquide sumenda. ⁊ om̃ib dieb uite.

Expanded text:
uxor est viri, quia nec omnis filius est heres patris. Nuptiarum autem foedera inter ingenuos sunt legitima, et inter coaequales, multo prius hoc ipsum Domino constituente, quam initium Romani juris exsisteret. Itaque aliud est uxor, aliud concubina; sicut dam harum personarum discretionem testimonium ponit ex Genesi, ubi dicitur Abrahae: Ejice ancillam et filium ejus; non imonium dederit, non ita accipiendum est quasi de conjugato eam dederit, nisi forte illa mulier ingenua facta et dotata legitime et publicis nuptiis honestata videatur. Paterno arbitrio viris junctae carent culpa si mulieres quae a viris habebantur in matrimonio non fuerunt, quia aliud est nupta aliud concubina. Quod non irgo casta et desponsata in virginitate, et dotata legitime, et a parentibus tradita, et a sponso et a paranymphis accipieste in conjugium liquide sumenda: et omnibus diebus vitae
Abbreviated transcription (Latin):
insignitã despondit. dotẽq utͥq placitã sponsus qͦꝙ¬
e cum scͥpto ꝑ actũ ħ continente inuitatis ab ut᷑q parte ca¬
didit. aut mox. aut apto tp̃r. ne uidĩ aute tp̃s lege dif¬
finitũ tale ꝗ̃ fieri p̾sumat᷑. ambo ad nuptialia federa
mum benedictionẽ ⁊ uelam̃ celeste suscipiunt. dugꝰ sib¬

Expanded text:
insignitum desponderit, dotemque utrique placitam sponsus einsignitum desponderit, dotemque utrique placitam sponsus es cum scripto pactum hoc continente, coram invitatis ab utraque tradiderit, aut mox aut apto tempore, ne videlicet ante tempus lege definitum tale quid facere praesumat, ambo ad nuptialia foederamum benedictionem et velamen coeleste suscipiunt. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
id nubentes pꝰbenedictionẽ. inta uno inuicẽ uinđo
copulantur. uidł necompagẽ coniugał unitas dis¬
rumpant. At uͦ qd̃ eadẽ uitã candidõ purpureoq oo¬
lore ꝑ miscetur. Candor qͥppe ÷ mundicia ite. pur
pura ad sanguinis postitatẽ adhibetur. ut ħ signo.
i continentia ⁊ lex tenenda ab utrisq ad q̃pf anmo¬
neantur. ⁊ pꝰħ redoendũ debitũ ñȩnegetur. Idem.
Qđ in pͥmis anulus asponso sponse datur: fit ħ ni¬
mirũ. ł ꝓpt̾ mutue dilectionis signũ. uł ꝓpt̾ io
magis. ut eodem pignore eoꝵ corda iungant᷑. Uñ ⁊ qͣrto
digito anulus inseritur .i. qđ in eo uena q̃dam ut fertͤ
sanguinis ad cor usq ꝑueniat. Responsa nicħ adꝯsul
ostrates tam mares quã femine.abulgaroꝵ
non ligaturã aureã ł argenteam. aut ex quolibet
iͤatello compositã. qñ nuptialia federa contrahunt.
incapitib deferunt. S pͦ sponsalia que futurarũ sunt
arris ponsã sibi sponsus ꝑdigitum fidei anulo ase¬

Expanded text:
 nubentes post benedictionem a Levita uno vinculo copulantur, videlicet ne compagem conjugalis unitatis disrumpant. At vero quod eadem vitta candido purpureoque colore permiscetur, candor quippe ad munditiam vitpura ad sanguinis posteritatem adhibetur, ut hoc signo et continentiae lex tenenda ab utrisque ad tempus admoneatur, et post haec reddendum debitum non negetur. Item. Quod imprimis annulus a sponso sponsae datur, fit hoc nimirum vel propter mutuae dilectionis signum, vel propter id magis, ut eodem pignore eorum corda jungantur. Unde et quarto digito annulus inseritur, id est quod in eo vena quaedam, ut fertur, sanguinis ad cor usque perveniat. CAP. 9. - Inviolostrates, tam mares quam feminae, non ligaturam auream, vel argenteam, aut ex quolibet metallo compositam, quando nuptialia foedera contrahunt, in capitibus deferunt; sed post sponsalia, quae futurarum sunt arrhis sponsam sibi sponsus per digitum fidei annulo
Abbreviated transcription (Latin):
iquis sine urore
forsitan exea libos susceꝑit. sancimꝰ om̃i modo ñ con¬
cedi heredib defuncti. eandẽ uł lib̾os eiꝰ. si. ĩ liberos
habuerit. inseruitutẽ deducere. s pꝰ mortẽ dñi eripiatꝰ
inlibtatẽ una cũ sobole sua. Cust libꝰ.xiiii cap xiiii¬
iquis cũ muliere lib̾a consuctudinẽ hãt ñ affectio¬
legitimos in potestate sua hab̾e. Liceat ei cũ matre cꝵꝵ¬

Expanded text:
quis sine uxore anserit, et forsitan ex ea liberos susceperit, sancimus omnimodo non concedi haeredibus defuncti, eamdem vel liberos ejus. si etiam liberos habuerit, in servitutem deducere, sed post mortem domini eripiatur in libertatem una cum sobole sua. CAP. LII. De quis cum libera muliere consuetudinem habeat non affectiolegitimos et in potestate sua habere, liceat ei cum matre
Abbreviated transcription (Latin):
is desicdatur. Intelligr̃ tñ semꝑ filiã pat̾ consentire:
Inͥ eidñit̃ disentiat. It̃. S ponsalia. sic̃ nuptiȩ consensu
fiunt contͣhentiũ. Et idõ sic̃ nuptiis. ita sponsalib fi¬
Sliã familias consentire oportet. Que patͥs uoluntatis
non repugnat. consentire intelligitur. Tunc aut̃ dis
sentiendi apatre licentia conceditur. si indignꝰ morib
uł turpis sponsus ei apatre eligitur. Filio familias
dissentiente. sponsalia eiꝰ nomine fieri ñ possunt.
It̃. Insponsalib contͣhendis. etas contrahentiũ diffi¬
uita non ÷. ut in mat̾moniis. Qua ꝓpt̃ apͥmordio eta¬
tis sponsalia effici possunt : si mͦ id fieri abut᷑q ꝑso¬
na intelligatur .i. si non sint minores quã. Uii. annis.

Expanded text:
Intelligitur tamen patri filia consentire, nisi evidenter dissentiat. Item, sponsalia sicut nuptiae consensu fiunt contrahentium. Et ideo sicut in nuptiis, ita et in sponsalibus patris familias filiam consentire oportet, quae si patris voluntati non repugnat, consentire intelligsentiendi a patre licentia conceditur, si indignus moribus vel turpis sponsus ei a patre eligitur. Filiofamilias dissentiente, sponsalia ejus nomine fieri non possunt.ibus contrahendis aetas contrahentium definita non est ut in matrimoniis. quapropter et a primordio aetatis sponsalia effici possunt, si modo id fieri ab utraque persona intellegatur, id est, si non sint minores quam septem annis.
Abbreviated transcription (Latin):
heronimꝰ ait. ⁊ ria legitima conuigia. inscͥpturis le
copulata. Si uoluerit pat̾ eus dotabit eam. Iste uir
quantũ iudicauerit pat̾. ⁊ dabit p̃ciũ pudicicie eiꝰ.
terciũ. filia p̃dicta dep̾hensa. si non fuerit uoluntas
patris. thet eam auiro p̾dicto. ⁊ cradet eã alio. ⁊ oo¬
tabit eã. ⁊ legitima erit ei.S. pͥmũ his duob p̃fert᷑¬

Expanded text:
eronymi. CVII. Tria legitima conjugia in Scripturis legcopulata. quantum judicaverit pater, et dabit pretium pudicitiae ejus. Tertium, filia praedicta deprehensa. Si non fuerit voluntas patris, trahet eam a praedicto viro, et tradet eam alii, et dotabit eam, et legitima erit ei. Sed primum his duobus praefert
Abbreviated transcription (Latin):
anathematirauit. It̃. Etiã romanoꝵ eccłia. añ paucos an
romano. ⁊ marime qͥ indignitatib existunt. qͥ ⁊̃ eidem
dioscoro cõmunicatores ꝑ manser̃ usq ad eiꝰ mortem.
It̃. Eciã origenẽ sĩ ad tp̃ra theophili scẽ memorie uł suꝑiꝰ
aliqͥs recurrerit. pꝰ mortẽ inueniet anathematizatum.
papa antiqͥoris .r. It̃. Sc̃a s nod̾ dixit. d̃ ufficiunt ꝗ q̃¬

Expanded text:
anathematizavit. » Item: « Etiam Romanorum Ecclesia ante paucos annRomani, ex maxime qui in dignitatibus existunt, qui etiam eidem Dioscoro communicatores permanserunt usque ad ejus mortem. Item. Etiam Origenem si ad tempora Theophili sanctae memoriae, vel superius aliquis recurrerit, post mortem inveniet anathematizatum; papa antiquioris Romae. Item. Sacra synodus dixit: « Sufficiunt q
Abbreviated transcription (Latin):
sit feminarũ. non mediocris causa ÷. ut uirginitas mare
miscendi fidem liboꝵ ꝓcreandoꝵ causa. qr pͥma᷑ hũ
mani gñis. in uta mortalitate societas. uerũ ⁊̃ infirmi¬
tatis inuicẽ excipiende illicitos concubitꝰ euitandos.
mutuã qͦdã mͦ seruitutẽ. ut si alt̃ĩ eoꝵ continentia ppe

Expanded text:
sit feminarum, non mediocris est causa, ut virginitas Mariae miscendi fidem liberorum procreandorum causa, quae prima eat humani generis in ista mortalitate societas, uerum etiam infirmitatis inuicem excipiendae ad inlicitos concubitus euitandos mutuam quodam modo seruitutem, u
Abbreviated transcription (Latin):
uos recolo ut in ꝓferenda sententia eẽ p̃cipites nul
siagnou̾is culpã. Si aut̃ nicħ eũ peccasse prudenter
aiertis. fac ꝗ sc̃m uirũ facere oportet. ut sit̾ conting̃
taꝗ homini ꝗ utiq homo dicit in psalmo. T urbatꝰ est
in cundiã tuã. ⁊ tranquillet mentẽ tuã: ad euidendã
faciendaq iusticiã. Aufer gesta eccłiastica. q̃ ꝑturba¬
cior qͥ consiłatior forsitan fecisti. Rabanꝰ dp̃ssuris¬
suidicamꝰ. dicente psalmista. Nec dãpnabit illui.
cũ iudicabit᷑ illi. Multi deniq sac̃dotũ. culpam
relo cdei se ꝑseqͥ ꝓ fitentur. ẜ dum indiscrete haguit.
sac̃ legii facinus incurrunt. Et dũ p̃cipites quasi
ad emendandũ ruunt. ipsi qͦq multo mag̃ det̾ius

Expanded text:
os recolo ut in proferenda sententia esse praecipites nullagnoveris culpam. Si autem nihil eum peccasse prudenter advertis, fac quod sanctum virum facere oportet, ut si tibi contingit tanquam homini qui utique homo dicit in Psalmo: Turbatus est tuam iracundiam, et tranquillet mentem tuam ad videndam faciendamque justitiam: aufer gesta ecclesiastica, quae perturbatior quam consideratior forsitan fecisti. CAP. CXXXIjudicamur, dicente Psalmista: Nec damnabit eum cum judicabitur illi . Multi denique sacerdotum culpam zelo Dei persequi se profitentur, sed dum indiscrete hoc agunt, sacrilegii facinus incurrunt, et dum praecipites quasi ad emendandum ruunt, ipsi quoque deterius
Abbreviated transcription (Latin):
ne conceditur. Ex ðer ormisde p̃p cap
I nullus fidelis cuiꝰcũq conditionis sit. occulte
nuptias faciat. s benedictione a sacerdote accepta.
ollũ sine dote fiat coniuigiũ. Iuxta possibilitatẽ fiat
dos. nec sine publicis nuptiis quisquã nube. uł
dedit. sit illa legitima uxor. quã uis nulla dos. nulla

Expanded text:
n licet. Ex Decret. Hormisdae pap., c. 6. Ut nullus fidelis, cujuscunque conditionis sit, occulte nuptias faciat, sed benedictionem a sacerdote accepta Nullum sine dote fiat conjugium; juxta possibilitatem fiat dos, nec sine publicis nuptiis quisquam nubere vel acramentum dederit, sit illa legitima uxor, quamvis nulla dos, nulla
Abbreviated transcription (Latin):
penitentiȩ medicina. societatis nr̃e participiũ sorciat᷑.
Eos uͦ qͥ a ut spontanee aut negligent̾ incidint. sub ea
fideliũ patres magitros censeri: Nonne miserabilis
insanie cognoscitur. si filiꝰ patrẽ. discipłs magistrum
s conet᷑ sub iugare. & iniqͥs obligationib illũ sue pacesta¬
ti subicere. a quo credit non solum int̾ra. ẜ ĩ incelisse
ligari posse ⁊ sollui. ħ sic beatꝰ gregoriꝰ in epła admau¬
ritũ imꝑatorẽ directa cõmemorat. Constantinꝰ ma¬
gnꝰ imꝑator om̃iũ regũ ⁊ pͥncipũ. fere tocius orb̾diĩs.
euidenter intelligens in scã nicena sy nodo. pꝰ om̃s
ep̃os ultimus residens. nullã uidicii sententiã sup
cos dare p̃sumpsit. s illos ñ dños uocans. non suo de¬
bere sub cẽ iudicio. uęrũ se ad illoꝵ pendẽ arbit̾um ui¬
dicauit. Supͣ dicto qͦq anaffio. p̃libatꝰ papa gelasius¬

Expanded text:
poenitentiae medicina societatis nostrae participationem sortiantur. poenitentiae medicina societatis nostrae participationem sortiantur. Eos vero, qui aut spontanee, aut negligenter inciderint, sub eo fidelium patres et magistros censeri? Nonne miserabilis insaniae esse cognoscitur, si filius patrem, discipulus magistrum sibi conetur subiugare et iniquis obligationibus illum suae potestati subicere, a quo credit non solum in terra, sed etiam in coelis se ligari posse et solvi? Haec, sicut beatus Gregorius in epistola ad Mauritium imperatorem directa commemorat, Constantinus Magnus imperator, omnium regum et principum fere totius orbis dominust evidenter intelligens, in saepiscopos ultimus residens, nullam judicii sententiam super eos dare praesumpsit, sed etiam illos dominos vocans, non suo debere subesse judicio, verum se ad illorum pendere arbitrium judicavit. Supradicto quoque Anastasio p
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ ut suꝑ hoc nr̃a auctoritate. curã de his sũmere
studeat. Et qr docta diunutꝰ sc̃ĩtas tua ualde nouit
aliuo ẽẽ exnecessitate aliud exignorantia. atq aliud
qđ exstudio delinqͥtur. utud qͦq post̾ius. duob pͥorib
strictiꝰ eẽ puniendũ. io sirco sollert̃ inuigilet. ⁊ cau
ta discretione singłoꝵ modos di udicet᷑. quatinus
simulata. uł non exuoluntate ꝓcesserit. qr ut bñ nosti ple
Ac ħmõi. Noluit inquit incelligere ut bñ ageret. si¬
los aut̃ qͥ studio suo obligant᷑. & contẽptii int̾ dicta
nr̃a pꝰ ponunt. ñ nͥ dign̾a satis factione p̃ueniente
c̃is qͥppe canonib cautũ constat. ut qͥ ex c̃municatis ensiep¬
cõmunicau̾it. excõmunicet᷑. Ipsi tñ penitñtiȩ atq ab¬
so lutionis modos. eo modamine decreuimꝰ. ut qͥcũq seu
exignorantia. seu timore. seu necessitate negocũ euiꝰ qͣm
maximi ⁊ maxime necessarii. eoꝵ seu conuictu. saluta¬
tione. oratione. oscło ue contaminauerit eũ minoris

Expanded text:
mus ut super hoc nostra auctoritate freta curam de his sumere studeat. Et quia docta divinitus sanctitas tua valde novit aliud esse ex necessitate, aliud ex ignorantia, atque aliud quod ex studio delinquitur, istudque posterius duobus prioribus strictius esse puniendum, idcirco solerter invigilta discretione singulorum modos dijudicet, quatenus simulata, vel non ex voluntate processerit, qualiter bene nosti. Plede hujusmodi: Noluerunt, inquit, intelligere, ut bene agerent. Illos autem qui studio suo obligantur, et contemptu interdicta nostra postponunt, nonnisi digna satisfactione praeveniente, ctis quippe canonibus cautum constat, ut qui excommunicatis communicaverit excommunicetur. Ipsius tamen poenitentiae atque absolutionis modos eo moderamine decernimus ut quicunque seu ignorantia, seu timore, seu necessitate negotii cujusquam maximi et maxime necessarii, eorum se convictu, salutatione, oratione, osculatione contaminaverit, cum minoris
Abbreviated transcription (Latin):
malecdictionis sententiã ꝓfer. ñ ad hanc eruo¬
to ultionis. s exnisticie ex amine erũpunt. Incus
subtile iuditiũ aspiciunt. ⁊ mala foris urgentu
qua maledictione ferire debeant cognoscu̾nt. uor
maledicto ñ peccant. qͦ ab int̾no uidice ñ discordã¬

Expanded text:
maledictionis sententiam proferunt, non ad hanc ex voto ultionis, sed ex justitiae examine erumpunt . Intus subtile Dei judicium aspiciunt, et mala foris exsurgentia, qua maledictione ferire debeant cognoscunt, et eo maledicto non peccant, quo ab interno judice non discorda
Abbreviated transcription (Latin):
tis cõmunicant. siue illos qͥ cõmunucant cũ eis. qͥ ex cõmũ¬
nicitis cõmunicant. Qui cũq aut̃ aut arator. aut ꝑ egͥ n.¬
siue uiator int̾rĩ ex cõmunicatoꝵ deuen̾it. uͥ non possit
licentiã damꝰ. & siqͥs excõmunicatis. ñ ꝓsustentatione suꝑ¬
bie. s humauitatis causa dare uoluerit. non ꝓhibemus.¬
ploratã. nos docere digneris. quomͦꝰ recte a nachemateros
tur ꝓpat̾s peccito filius. aut ꝓmariti uxor. aut pami ser
qua legimꝰ quosdã contẽptores dei. cũ suis om̃ib qͥ eiusclẽ
impietatis participes fuerint. parit̾ int̾fectos. t̃ unc qͥp¬
pe ad trorẽ uiuentiũ. mortalia corpora ꝑ imebantur.
ligaueris suꝑ t̾ram er̃ ligata ⁊ incelo: auimas obligat.
deqͥb dictũ ÷. Anima patͥs mea ÷. ⁊ aĩa filii mea ÷. aĩa
q̃ peccauit ipsa moriet᷑. Audistis fortassis aliquos magni
nominis sacerdotes. cũ domo sua quẽ piã anathemati¬
tasse peccantiũ. Ego aut̃ siqͥs ame quesierit utrũ recte

Expanded text:
t excommunicatis, sive illos qui communicant cum eis qui excommunicatis communicant. Quicunque autem aut arator, seu peregrinus, aut viator in terram excommunicatorum devenirit, ubi non possit licentiam damus. Et si quis excommnnicatis non pro sustentatione superbiae, sed humanitatis causa ploratam, nos quoque docere digneris, quo modo recte anathemetur pro patris peccato filius aut pro mariti uxor aut pro domini seruqua legimus quosdam contemtores Dei cum suis omnibus, qui ejusdem impietatis participes fuerunt, pariter interfectos. Tunc quidem ad terrorem viventium mortalia corpora perimebantur, ligaveris in terra erunt ligata et in coelo, animas obligat, de quibus dictum est: Anima patris mea est, et anima filii mea est. Anima, quae peccaverit ipsa morietur . Audistis fortasse aliquos magni nominis sacerdotes cum domo sua quempiam anathematizasse peccantium. Ego autem si quis ex me quaesierit, utrum recte
Abbreviated transcription (Latin):
honorib uł suis facultatib inueniat. quã comparẽ
ducat: ipso animo ad ult̾ ÷. nec cũ illa quã cupit in¬
uenire. s cũ ista cũqͦ siccubat. ut cũ ea ñhabeat ma¬
tiȩ filios ꝓpagare non possunt. S alia sunt adnuptias
ꝓpͥe ꝑtinentia. qͥb abad ulc̃iis nuptie decernuutese ti¬
cisti ł chori coniugał fides. ⁊ cura ordinate filiosuons
arae cirius. quo malo ad ulti utunt᷑ male. Augͦd t̃ꝑtito¬

Expanded text:
honoribus uel facultatibus suis inueniat, quam conparem ducat, ipso animo adulter est, nec cum illa, quam cupit inuenire, sed cum ista, cum qua sic cubat, ut cum ea non habeat matiae filios propagare non possint. Sed alia sunt ad nuptias pertinentia, quibus ab adulteriis nuptiae discernuntur, sicut est thori conjugalis fides, et cura ordinate filios proccentiae carnis, quo malo adulteri utuntur male. LXVI.
Abbreviated transcription (Latin):
sa eiꝰ audiatur. ac diligentiꝰ tractet᷑. ꝙ non oportit ei
negari audientiã roganti. & ille ep̃c qui iuste aut ini̾te
eu̾m ab iecit paciente̾r accipiat ut negotiũ discutiatur.
ut ꝓbetur sententia eiꝰ aplurimis. ł em̃det᷑. t am̃ pͥusꝗͥ
om̃ia diligent̃ ⁊ fidelit̃ examinentur: eũ qͥ fuerit acõ¬

Expanded text:
sa eius audiatur ae diligentius tractetur, quia non oportet ei negari audientiam roganti. Et ille episcopus, qui iuste aut iniuste eum abiecit, patienter accipiat, ut negocium discutiatur, ut vel probetur sententia eius a plurimis vel emendetur. Tamen priusquam omnia diligenter et fideliter examinentur, eum qui fuerat a com
Abbreviated transcription (Latin):
& oblationes ꝓ eis offerende. ⁊ misse celebrande annon.
Qͥb respondemꝰ. Si om̃ib depeccatis suis purã confes¬
sionẽ agentib. ⁊ digne penitentib. cõmunio infine
scđ̾m canonicũ uissũ danda ÷ cur canones int̾dicunt
eis qͥ ꝓpecatis suis penã extremã ꝑsoluunt. ⁊ conficent᷑.
ł confiã desidant : Scriptũ ÷ enĩ. Non iudicat dĩbis¬

Expanded text:
n. Quibus respondemus: Si omnibus de peccatis suis puram confessionem agentibus, et digne poenitentibus, communio in fine secundum canonicum jussum, danda est, cur canones interdicunt eis, qui pro peccatis suis poenam extremam persolvunt, et confitentur vel confiteri desiderant? Scriptum est enim: Non
Abbreviated transcription (Latin):
olet queri. cũ masculꝰ ⁊ femina nec ille couigali¬
maritꝰ. nec illa uxor alt̾ius. sibimet ñ filioꝵ ꝓcrem
copulant᷑ : ea fide media. ut nec ille cũ altã nec illa eũ
alt̾o io faciat : utrũ nuptię sint uocande. Et pot̾ qͥdẽ
fortasse non absurde ħ appellari connubiũ. siuisq ad
mortẽ alicuiꝰ eoꝵ id int̾ eos placuerit. ⁊ ꝓlis gn̾ationẽ
qͣuis ñ ea causa coniuncti sunt. non tñ uitauer̃. utł

Expanded text:
olet quaeri, quum masculus et femina, nec ille maritus, nec illa uxor alterius, sibimet non filiorum procopulantur, ea fide media, ut nec ille cum altera, nec illa cum altero id faciat utrum nuptiae sint vocandae? Et potest quidem fortasse non absurde hoc appellari connubium, si usque ad mortem alicujus eorum id inter eos placuerit, et prolis generationem, quamvis non ea causa conjuncti sint, non tamen vitaverint, ut
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ libet hominẽ ep̃ali auctoritate uinculo ana re¬
thematis ligari oporteat. atq unanimi cunctoꝵ
seutentia decretum ÷. ꝓhis trib criminib fieride¬
bere. cũ ad sruodũ cãnonice uissus uenire ꝯtẽpse¬
rit: aut pꝰꝗͣ illuc uen̾it sac̾dotalib respuit obedi¬
re p̃ceptis. aut ante finitã causȩ suę ex aminatio.¬

Expanded text:
quemlibet hominem episcopali auctoritate vinculo anathematis ligari oporteat. Atque unanimi cunctorum sententia decretum est, pro his tribus criminibus fieri debere, cum ad synodum canonice jussus venire contempserit, aut postquam illuc venerit, sacerdotalibus respuit obedire praeceptis; aut ante finitam causae suae examinatio
Abbreviated transcription (Latin):
futuro. Nullꝰ ei xp̃i mn aue dicat. aut eũ osculari p̃su¬
mat. hullꝰ pb̃r missam celebrare cũ eo audeat. ł sac¬
sc̃m corpꝰ ⁊ sanguinẽ dñi crade. Nemo ei iungat᷑ in
consorcio. neq inaliqͦ negotio. & siqͥs ei se sociauerit.
⁊ cõmunicauerit eiꝰ oꝑib malignis. nouit se simili
ꝑcussũ anathemate. ħis exceptis. qͥ obhanc causã ei
unguntur. ut eũ reuocent aberrore. ⁊ ꝓuocent ad satiꝰ¬
factionẽ. nͥ forte resipuerit. ⁊ dĩ gr̃ã inspirante ad pe¬
t nemo ep̃oꝵ quẽ libet sine cerga ⁊ manifesta peccati
causa. cõmunione pͥuet eccłiastica. S ub anathemate
mine: &. illi qͥ alit̾ non pot̾it corrigi. Cali etꝰ qoil ar¬
Ex cõmunicatos qͦq a sac̃dotib nullus recipiat.
añ utͥusq partis examinationẽ iustã. nec cĩ eis
oratione. aut cibo ł potu. ł oscło cõmunicet. nec auꝰ
eis dicat. Quia qͥcũq in his. uł aliis ꝓhibitis. sciat᷑
tonẽ. ⁊ ipse simili excõmunicationi sub iacett.

Expanded text:
futuro. Nullus ei Christianus Ave dicat , aut eum osculari praesumat. Nullus presbyter missam celebrare cum eo audeat m corpus et sanguinem Domini tradere. Nemo ei jungatur in consortio, neque in aliquo negotio. Et si quis ei se sociaverit et communicaverit ejus operibus malignis, noverit se simili percussum anathemate, his exceptis qui ob hanc causam ei junguntur ut eum revocent ab errore et provocent ad satisfactionem, nisi forte resipuerit, et, Dei gratia inspirante, ad poeUt nemo episcoporum quemlibet sine certa et non manifesta peccati causa communione privet ecclesiastica. Sub anathemate crimine, et illi qui aliter non poterit corrigi. CAP. XCIV. QExcommunicatos quoque a sacerdotibus nullus recipiat ante utriusque partis examinationem justam, nec cum eis in oratione, aut cibo, vel potu, aut osculo communicet, nec Ave eis dicat: quia quicunque in his, vel aliis prohibitis scienterinstitutionem, et ipse simili excommunicationi subjaceat.
Abbreviated transcription (Latin):
centes ꝓ scełe alieno ꝗ ñ trahunt. s exadã in qͦ om̃s pecca¬
uer̃ originale peccatũ sp̃itali supplicio puniamꝰ. & enĩ
dassiciani filius. si extͣxit expatre noxã pͥmi hominis sa¬
cro fonte baptismatis expiandã. tñ qͥcqͥd pꝰea qͥ eumge¬
nuit peccati pat̾ eiꝰ admisit. uͥ particeps iste nonfuit.
ũ adeũ ꝑtinere qͥs ambigat : Qͥd dicã de conuige. quid
dicã detot animab. uniu̾sa familia: Saroĩcen ꝯcłm¬

Expanded text:
centes pro scelere alieno quod non trahunt, sicut ex Adam in quo omnes peccaverunt , originale peccatum spirituali supplicio puniamus? Etenim Classiciani filius et si traxit ex patre noxam primi hominis sacro fonte baptismatis expiandam, tamen quidquid postea qui eum genuit, peccati pater ejus admisit, ubi particeps iste non fuit, ad eum non pertinere quis ambigat? Quid dicam de conjuge? quid dicam de tot animabus in universa familia? CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
corporis cap̃÷ xp̃c. Singłi aut̃. sumꝰ alt̃ alt̾iuis meni¬
bra. ⁊ si patitur unũ m̃brũ compatiunt᷑ om̃ia
secretẽ corripiatur. de iñ cũ testib redarguat
nouissime in conuentu eccłie publice conuenil.
Qã si has tres cõmonitiones ⁊ pias correptionis
tẽpnit. & satis facere despicit. pꝰħ sit tͥ inquit sũ¬

Expanded text:
. Singuli autem sumus alter alterius membra; et si compatitur unum membrum, compatiuntur omnia secrete corripiatur, deinde cum testibus redarguatur, novissime in conventu ecclesiae publice conveniatur. Quodsi has tres commonitiones, et pias correptiones contempnit, et satisfacere despicit, post haec sit
Abbreviated transcription (Latin):
ut uł dãpnent in nocentes. uł solu̾e se noxios arbi¬
trent᷑. cũ ap̃ dĩ non scientia sac̾dotũ. s reoꝵ uita
qͥratur. Legimꝰ in leuitico de lepsis. uͥ iubentur ut
ostendant se sacerdotib. ⁊ si lepͣm habuerint tunc
poffitio suo cũ peccatoꝵ audierit uarietates. scit
excomunicatꝰ. cũ reconciliat eccłia. in celo soluitur
emo condẽpnet uincła eccłiastica. non enĩ homo

Expanded text:
 dampnent innocentes vel solvere se noxios arbitrentur, cum apud Deum non sententia sacerdotum, sed reorum vita queratur. Legimus in Levitico de leprosis, ubi iubentur, ut ostendant se sacerdotibus et, si lepram habuerint, tunc pro officio suo, cum peccatorum audierit varietates, scit excommunicatus; cum reconciliat Ecclesia, in coelo solvitur emo contemnat vincula ecclesiastica; non enim homo
Abbreviated transcription (Latin):
aliquis consistñs aliquid iniuste fecerit: senel. ⁊bis
ai c̃c̃io si uecesse fuerit. uocabit illũ sua aminonitio:
ꝑsuũ nuntiũ canonice adem̃dationẽ. siue cõpostint
⁊ ad penitñtiã. ut deo & eccłie satis faciat ꝗ̃ lesit.Siañ
despexit atq contẽpserit eius amonitione ⁊ salubin¬
mam inuicationem. feriat illũ pastorali iuirga.ħ
est sententia ex cõmuicationis. ut a cõmunione sã¬
eccliȩ om̃iuĩq xp̃ianoꝵ sit seꝑatꝰ. usq ad congruã satis¬
factionẽ. ⁊ dignã em̃dationẽ. Quã ex cõmunicaio
nẽ debet idẽ ep̃c seniori illius notã facẽ. & om̃ib su¬
is co ep̃is. ⁊ om̃ib suis parrochianis. ne eũ recipiat

Expanded text:
aliquis consistens aliquid injuste fecerit, semel, bis atque tertio si necesse fuerit, vocabit illum sua admonitione per suum nuntium canonice ad emendationem sive compositionem, et ad poenitentiam, ut Deo despexerit atque contempserit ejus admonitionem atque saluberrimam invitationem, feriat illum pastorali virga, hoc est sententia excommunicationis, ut a communione satus usque ad congruam satisfactionem, et dignam emendationem, quam excommunicationem idem debet episcopus seniori illius notam facere, et omnibus suis coepiscopis, et omnibus suis parochianis, ne eum recipiant
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ om̃ib ꝑ emptorio. id÷ qd causã extinguit fuerit
uocatus. ⁊ p̃senciã suã ꝗ ap̃eum uidice̾m a quo ei de¬
nuntiatũ ÷ ex hib̾e noluerit. aduersus eũ incontuma¬
cẽ iudican pot̾. qͥn ĩmo nec retͣctari ꝑ appellationẽ
negotia possunt. quotiens incontumacẽ fuerit ui¬
uentis ex euagłica uitate. celestinꝰ ad nestoriũ scͥbens.
⁊ ephesma synodꝰ de eodẽ discernens. ⁊beatꝰ gregori
ad ioħm scͥbens comꝓbauit. Deꝑemptorio aut̃ scͥpto
affricanũ conciliũ monstrat de cresconio. ut sicon¬
uontus resipiscere detrectauit. suo contẽptu ⁊ con¬
tumatia faciente auctoritate iudiciaria ꝓtinꝰ ex¬
dudatur. & itẽ beatꝰ gregori. desetentia incontu¬
macem scribens ad maximũ p̃sũptorẽ salonitanũ ep̃m
dict. hortamur ut ad nos uenire om̃i pꝰ posita excusatiõe
festines quatinꝰ seruata iusticia. ħ de qͥb accusaturis et
cognos çere. & finire.ẜ canonica instituta. xͦ reuelante

Expanded text:
nibus peremptorio, id est quod causam exstinguit, fuerit evocatus, et praesentiam suam apud eum judicem a quo ei denuntiatum est exhibere non voluerit, adversus eum quasi in contumacem judicari potest. Quinimo nec retractari per appellationem negotia possunt, quoties in contumacem fuerit jutentiis ex pericet Ephesina synodus de eodem decernens , et beatus Gregorius ad Joannem scribens comprobant. De peremptorio autem scripto, Africanum concilium monstrat de Cresconio, ut si conventus resipiscere detrectaverit, suo contemptu et contumacia faciente, auctoritate judiciaria protinus excludatur. Et item beatus Gregorius de sententia in contumacem, scribens ad Maximum praesumptorem Salonitanum episcopum dicit : Hortamur ut ad nos venire omni postposita excusatione festines, quatenus servata justitia haec de quibus accusaris et cognoscere et finire secundum canonica instituta, Christo revelante
Abbreviated transcription (Latin):
lara unisius penẽtalib occultat᷑ d morciuis uant
foras. cũ pecrator neqͥtias suas sponte confitst lit
ro gͦ dr̃ ueni foras. ac si aꝑte cui libi mortuo incu¬
pa dr̃a. Cur reatũ tuũ intra conscientiã tua ab¬
sco udis. Foras iam ꝑ confessionẽ egrede: qͥ apͣ te pan¬

Expanded text:
 in suis penetralibus occultatur, sed mortuus venit foras, dum peccator nequitias suas sponte confitetur. Lazaro ergo dicitur, Veni foras, ac si aperte cuilibet mortuo in culpa diceretur: Cur reatum tuum intra conscientiam abscondis? foras jam per confessionem egredere,
Abbreviated transcription (Latin):
exhibemꝰ. ut sc̃a cõmunione sĩgͥnati. stud̾ ant tͥb con¬
tinius annis ꝑ ebdomodã om̃i scda. ⁊ sęxta feria. aut
i abhis quos ex cõmunicatos habebamꝰ. sac̾m̃ta q̃ c̃q
suscipitis. constat qr idolatͥam ñ ut satholici ẽetis.
ẜ ut scismatici efficeremini. accepisse reliqͥsse uidemini.

Expanded text:
exhibemus, ut sancta communione saginati studeant tribus continuis annis per hebdomadam omni secunda et sexta feria, aut Si ab his quos excommunicatos habebamus sacramenta quaecunque suscipitis, constat quia idololatriam, non ut Catholici essetis, sed ut schismatici efficeremini, reliquisse videmini.
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ reddendũ. neł se occidat ł alios: donec ei sanitas
restituat᷑. ħ ideo nori ht̃ duplex cor: qr ille cui cõm̃dat᷑
gladius. cũ ꝓ mittebat se redditurũ poscenti: non
cõgitabat furentẽ posse repet̾e. Manifestũ ÷ noneẽ cul¬
pandũ aliqñ uerũ tacere. Filsũ aut̃ dr̃e. non inue¬
nit᷑ concessũ scĩs. aug̃ sr̃ epłam ad ũalachas

Expanded text:
esse reddendum, ne vel se occidat vel alios, donec sanitas esse reddendum, ne vel se occidat vel alios, donec sanitas ei restituatur. Homo ideo non habet duplex cor, quia ille cui commendatus est gladius, cum promittebat se redditurum poscenti, non cogitabat furentem posse repetere. Manifestum est non esse culpandum aliquando verum tacere, falsum autem dicere non invenit
Abbreviated transcription (Latin):
in augurio homo quał ego: dehaugurio ⁊̃ man¬
duit eis dicendũ ꝑhominẽ suũ. quid sibi uelit
queri solet. an qr non serio s ioco dictũ ÷ ut exit
Aocuit. non÷ habendũ mendatiũ. Mendatia
enĩ am̃datib serio aguntur: non ioco. Cũ autẽ
ꝑfectũ ⁊ spũalẽ hominẽ ꝓista tẽꝑali uita. in cui
siqͥdẽ aliud ÷ falsum dr̃e. aliud uerũ tacere. siqͥs forte
ł adistã uisibilẽ mortẽ nonuult hominẽ ꝓde. ꝑatꝰ eẽ
debet uerũ occultare. ñ falsũ dr̃e. ut neq ꝓdãt: neq
m̃tiat᷑. nec occidat animã suã: ꝓ corpore alt̾ius. Item.
duo sunt gn̾a mendatiorũ. in quib non magna
culpa ÷. s tñ non sunt sine culpa. cũ aut iocam᷑. aut
ciosũ: qr non fallit. Nouit enĩ ille cui dr̃ causa ioci
qdẽ dicendũ ÷ tãꝗͣ uerbi gr̃a. si cui gladius ꝯm̃det᷑.
⁊ ꝓmittat se redditurũ cũ ille qͥ cõm̃dauit poposcerit.¬
i si forte gladiũ suũ repetat furens: manifestũ ÷ nõ

Expanded text:
in augurio homo qualis ego? De quo augurio etiam mandavit eis dicendum per hominem suum: quid sibi velit quaeri solet, an quia non serio sed joco dictum est, ut exitus docuit, non est habendum mendacium? mendacia enim a mendacibus serio aguntur, non ioco; cum autem rfectum et spiritualem hominem pro ista temporali vita in cujus siquidem aliud est falsum dicere, aliud est verum tacere. Si quis forte vel ad istam visibilem mortem non vult homindebet verum occultare, non falsum dicere, ut neque prodat, neque mentiatur, nec occidat animam suam pro corpore alterius. Item: Duo sunt genera mendaciorum, in quibus non magna culpa est, sed tamen non sunt sine culpa. Cum autem jocamur aut ciosum, quod non fallit; novit enim ille cui dicitur, joci cquidem dicendum est; tanquam, verbi gratia, si cui gladius commendetur et promittit se redditurum, cum ille qui commendavit poposcerit; si forte gladium suum poposcerit furens, manifestum est non
Abbreviated transcription (Latin):
udicandus : qͥ dic̃ falsũ qd putat uerũ. qͣm
quantũ in ipso: ille m̃tim᷑ non fallit ipse. s fallit᷑.
inipso ÷ ille m̃timur. qͥ dic̾ uerũ ꝗ putat falsum.
Quantũ enĩ ad animum eiꝰ attinet. qr ñ qđ sentit
ħ dic̃: ñ uerũ dic̃. qͣ uis uerũ inueniatur ẽẽ qđ. t.
Nec ullo mͦ lib ÷ amendatio. qui ore nesciens uerũ loquitur.
m̃ciat᷑. ut cũ falli ꝗ̃ intiri minꝰ malũ. quantũ ꝑtuiet.
ad hominis uoluntatẽ. tñ longe sit colerabiliꝰ inhis q̃
areligione sunt se uincta m̃tiri. ꝗ in his sine quoꝵ fide
ł noticia ds coli non pot̾. falli. Item. homo non solũ
ħ debet loqͥ qđ animo gerit. siue illud uerũ sit. siue
putet᷑ ⁊ non sit. Om̃is aut̃ qͥ m̃titur contͣ idꝗ animo
sentit: loquit᷑ uoluntate fallendi. lugꝰ in .ix. psalo¬

Expanded text:
udicandus est, qui dicit falsum, quod putat verum; quoniam, quantum in ipso est, non fallit ipse, sed falliturario ille mentitur, qui dixit verum, quod putat falsum, quantum enim ad animum ejus attinet, quia non quod sentit, hoc dicit; non verum dicit, quamvis verum inveniatur esse nec ullo modo liber est a mendacio, qui ore nesciens verum loquitur, mentiatur, ut cum falli, quam mentiri minus sit malum, quantum pertinet ad hominis voluntatem, tamen longe sit tolerabilius in his, quae a religione sunt sejuncta, mentiri, quam in his, sine quorum fide, vel notitia Deus coli non potest, falli. » Idem: « Homo non solum hoc debet loqui, quod animo gerit, sive illud verum sit et putetur, et non scit. Omnis autem qui mentitur, contra id quod animo sentit loquitur, voluntate fallendi. CAP. CXXXIV.
Abbreviated transcription (Latin):
ħ uob̾ q̃ secunt᷑ buit̃ ex libroꝵ auctoritate noraui.
Qui dño suo fidelitatẽ iurat. ista sex inmemiorid
seꝑ hr̃e debet. In colume. tutũ. honestũ. utile faci¬
le. possibile. In colume uidł. ne sit indapnupnũ¬
ano suo ddecorpore suo. T utũ: ne sit ei indapnus
desecreto suo. ł deminutionib ꝑ quas cutꝰ eẽ podust.
honestũ: ne sit ci inclapnũ desua iusticia.⁊ de alis

Expanded text:
c vobis quae sequuntur breviter ex librorum auctoritate notavi. Qui domino suo fidelitatem jurat, ista sex in memoria semper habere debet: Incolume, tutum, honestum, utile, facile, possibile. Incolume, videlicet, ne sit domino in damnum de corpore suo. Tutum, ne sit ei in damnum de secreto suo, vel de munitionibus per quas tutus esse potest. Honestum, ne sit ei
Abbreviated transcription (Latin):
deos colit. Cui questioni possunt illa testimonia
lech. si tñ abimelech ꝑ deos suos uirauit: sic̃ laban
Si aliqͥd forte incautiꝰ nos iurasse contig̾it. qd obser¬
uatum peiorẽ uergat inexitũ: illud consilio salu¬
uomodo. licet om̃ino sint cautissime uu
citur obligari. Quid aut̃ leuiuis abuis. quid us stu
guuis pite iationis acumine uestigerunłi cudũ¬

Expanded text:
urat per Deos falsos, quos colit. Cui quaestioni possunt illa testimonia lech, si tamen per Deos suos juravit, sicut Laban Si aliquid forte nos incautius iurasse contigerit, quod observatum peiorem vergat in exitum, illud consilio saluDuo mala licet omnino sint cautissime pracitur obligare. Quid autem levius ex his, quidve sit gravius purae rationis acumine investigemus.
Abbreviated transcription (Latin):
cordis: si dicas ꝑ dm̃. iuras. si dicas testis ÷ ds̃. non
iuras: Quid enĩ ÷ ꝑ dm̃. nͥ testis est dĩ: Aut quid.
tuam iuiras : Uis filiis tuis redoere. qñ ꝑfilios tuos
tiuras: Quid aut̃ uis debemꝰ saluti. filiis nr̃is. deo
nr̃o. nͥ caritatis : ueritatis ⁊ non falsitatis: Maxime
aut̃ cũ ꝑdm̃ fit: ipsa uera ÷ uiratio. Quia ⁊ cũ dic̃.
qͥsq ꝑmeã salutẽ : salutẽ suã deo obligat. qñ dicit
ꝑfilios meos opignerat filios suos dẽo. ut ħ ueniat
in cap̃ eoꝵ: qđ exit deore ipsius. si uerũ: uerũ. si falsũ
falsum. Cum gͦ filios sues. ł cap̃ suũ. ł salutẽ suã.
quisq uirationẽ nominans: quicqͥd nominat obligat.

Expanded text:
cordis, si dicas: Per Deum, juras; si dicas: Testis est Deus, non juras. Quid enim, Per Deum, nisi Testis est Deus? Aut quid, tuam juras, jus filiis tuis redde, quando per filios tuos juras. Quod autem jus debemus saluti, filiis nostris, Deo nostro, nisi charitatis, veritatis et non falsitatis. Maxime autem cum per Deum fit, ipsa est vera juratio. Quia et cum dicit quisque Per meam salutem, suam Deo obligat: quando dicit Per filios meos, oppignerat filios suos Deo: ut hoc veniat in caput eorum, quod exit de ore ipsius, si verum, verum; si falsum, falsum. Cum ergo filios suos, vel caput suum, vel salutem suam quisqu
Abbreviated transcription (Latin):
si aliqͥs̃ dolose ostendat uiã. sciens inea ec̃ latrones.
s ñ incorde suo. Aliud em̃ putabat: ⁊ nesciens uerũ
dendas res eccłiȩ postulauit. Rirolus gͦ romã ue¬
niens: ꝑipiã obsedit. ibiq relicto exercitũ. in sc̃ã re¬
surrectione ab adriano papa rome honorifice sus¬
ceptꝰ ÷. Post scãm uͦ resurrectione reuersus papiã.
cep̃ desidiũ regẽ. De iñ romã reu̾sus: constituit ibi
synodũ cũ adriano papa in patriarehio latani in
tẽ eligendi pontificẽ. ⁊ ordinandi apłicã sedem.
ꝑ diffiniuit. ⁊ ut nisi arege laudetꝰ ⁊ inuestiat

Expanded text:
si aliquis dolose ostendat viam, sciens in ea esse latrones,  non in corde suo. Aliud enim putabat, et nesciens verum dendas res Ecclesiae postulavit. Carolus vero Romam veniens, Papiam obsedit, ibique relicto exercitu in sancta resurrectione ab Adriano papa Romae honorifice susceptus est. Post sanctam vero resurrectionem reversus Papiam cepit Desiderium regem, deinde Romam reversus, constituit ibi synodum cum Adriano papa, in patriarchatu Lateranensi in jus eligendi pontificem et ordinandi apostolicam sedem, pere diffinivit, et ut, nisi a rege laudetur et investiatur
Abbreviated transcription (Latin):
ħ ꝓuͦ ht̃: qd falsii ÷. non ꝑre falsa: sciens uirationẽ
inꝰt̾ponit. Da aliũ. Scit falsũ eẽ. ⁊ dic̾ uerũ cẽ. ⁊ iurat.
tãꝗͣ uerũ sit: qd scit falsũ eẽ. Uidetis ꝗͣ ista de testan¬
da sit belua. ⁊ dereb humanis ext̃minanda: Quis
enĩ fieri uelit : Om̃s homunes talia de testant᷑. fac
aliũ. Putat falsũ eẽ. ⁊ uirat. tãꝗ̃ uerũ sit. forte uerũ ÷
Uerbi gr̃a ut intelligatis. Nluit in illo loco: Int̾rogaᷤᷤ

Expanded text:
 quod falsum est; non pro re falsa sciens jurationem interponit. Da alium qui scit falsum esse, et dicit verum esse; et jurat tanquam verum sit, quod scit falsum esse. Videtis quam ista detestanda sit bellua, et de rebus humanis exterminanda? Quis enim hoc fieri velit? Omnes homines talia detestantur. Fac alium, putat falsum esse, et jurat tanquam verum sit, et forte verum est. Verbi gratia, ut intell
Abbreviated transcription (Latin):
multũ int̾÷. sĩ nescit illũ uiratũ falsũ. anscit.
Si enĩ nescit. ⁊ ideo dic̃. uira mͥ. ut fides e sit. non
audeo dr̃e non ẽẽ peccatũ. tñ humana tẽptatio ÷.
Si aut̃ nouit fecisse. si scit eũ fecisse. uidit fecisse.⁊
cogit iurare. homicida ÷. Ille enĩ se suo ꝑiurio in¬
t̾imit. s iste manũ int̾ficientis ⁊ imp̃ssit᷑. ⁊ p̃ssit.¬

Expanded text:
multum interest, si nescit illum jurare falsum, an scit. Si enim nescit, et ideo dixit: « Jura mihi, ut fides ei sit, » non audeo dicere esse peccatum, tamen humana tentatio est. Si autem novit eum fecisse, si scit eum fecisse, vidit fecisse, et cogit jurare, homicida est. Ille enim se suo perjurio interimit; sed iste manum interficientis et imp
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ ordinati sunt: nec recepti ab illa pairochia inqua fuerant denominati. uolu
alias occupare parrochias. ⁊ ui p̃sulibꝰ carum inferre. seditiones adũsus eos exceitando hos
abiei placuit. Qđ si uoluerint in pb̃rii ordine ubi pͥus fuerant ut pb̃ri residere : nõ abiciantur¬
ꝓpͥa dignitate. Si aut̃ seditiones cõmouent ibidem constitutis ep̃is. pbrii qͦ honor talibus auferat᷑.
fiantq dampnatione notabiles.

Expanded text:
i ordinati sunt, nec recepti ab illa parochia, in qua fuerant denominati, voluerintque alias occupare parochias, et vim praesulibus earum inferre, seditiones adversus eos excitando, hos abjici placuit. Quod si voluerint in presbyterii ordine, ubi ppropria dignitate. Si autem seditiones commovent ibidem constitutis episcopis, presbyterii quoque honor talibus auferatur, fiantque damnatione notabiles.
Abbreviated transcription (Latin):
ut negare ea que sibi fr̾ntas ur̃a concedendai poposcerat: minime patẽm̃. S pt̾ hoc uenitad
nos qd sine uerecundia momorare nõ possumꝰ. fr̾ñtatem. tua grãmaticam. ⁊ illa difficiliora quibus¬
ac̃i exoponere. Qucĩ re ita moleste suscepimus. acsumꝰ uehementius asꝑnati. ut ea quȩ pͥus dicta
fuerant: ingemitum. ⁊ tͥsticiam uerteremus. quia in uno hore cum iouis laudibus: xp̃i laud es
eẽ non possunt. Et quã gͣue nefandumq sit epis canere. qd nec laico religioso cõueniat. Et quã uis
conitꝰ fuerit excusare. de nõ tam̃ adbuc animo nõ recessit. quia quantum execrabile e: de sacer-¬
dote ncarari. tanto ittrum necesse sit districta ⁊ ueraci oportet satisfactione cognosci. Ut nõ si post
cindent̃ hec quȩ ad nos ꝑ lata sunt. falsa ẽẽ oltruerint. neq uos nugis. ⁊ scłaribꝰ luttis studere
constiterit: ⁊ dõ nr̃o gr̃as agamꝰ quicor nr̃m maculciri blasphemis nefandorum laudib non

Expanded text:
ut negare ea quae sibi fraternitas vestra concedenda poposcerat, minime pateremur. Sed post hoc pervenit ad nos, quod sine verecundia memorare non possumus, fraternitatem tuam Grammaticam, et illa difficiliora quibusdam exponere. Quam rem ita moleste suscepimus, ac sumus vehementer aspernati, ut ea quae prius dicta fuerunt, in gemitum et tristitiam verteremus: quia in uno ore cum Jovis laudibus, Christi laudes esse non possunt. Et quam grave nefandumque sit episcopis canere, qconatus fuerit excusare, de nostro tamen adhuc animo non recessit; quia quantum execrabile est hoc de sacerdote narrari, tanto utrum ne ita sit, districta et veraci oportet satisfactione cognosci. Unde si post hoc evidenter haec quae ad nos perlata sunt falsa esse claruerint, neque vos nugis et saecularibus litteris studere constiterit; et Deo nostro gratias agemus, qui cor vestrum maculari blasphemis nefandorum laudibus non