comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dñi. Modicum enĩ ferm̃tũ. totam massã
corrumpit. Et inquibd̃ã exemplaribus
fert᷑ ꝓũbioꝵ. Ne introducas impiũ inta¬
b̾naculis iustoꝵ. Urgent nos in hoc loco
udei & hebiomte qui circumcisionẽ car-¬
nis accipiunt. quomͦ possimus p̃sentẽ lo¬
cum exponẽ. incircumcisos corde & incir¬
cũcisos carne. quod uidelicet post sp̃ũ¬
alem intelligentiam. etiam carnis cir¬
cũcisionẽ susciꝑe debeamꝰ. S qui legimꝰ
paulũ dicentẽ. contestor autẽ omnẽ hoĩẽ
qui circumcidit᷑. qm̃ si circum cidamini
incircumcise aures ur̃e. & noluistis audire.
& inexodo. locutꝰ ẽ moyses in conspectudñi
dicens. ecce filii isrł ñ audiert̃ te: ce quomͦ
audiet me pharao. Ego autẽ sũ tardi ser¬
cumcisus labiis. int̾rogemꝰ eos immo co¬
gamꝰ cureuicidere aures. & labia resecare
ut scripturã implere iudeant᷑. Sin autẽ
ceꝑint. circumcisionẽ aurium int̃p̃tari.

Expanded text:
Dei. Modicum enim fermentum totam massam Dei. Modicum enim fermentum totam massam corrumpit ; et in quibusdam exemplaribus fertur Proverbiorum: Ne introducas impium in tabernacula justorum. Urgent nos in hoc loco Judaei et Ebionitae, qui circumcisionem carnis accipiunt: quomodo possumus praesentem locum exponere incircumcisos corde et incircumcisos carne? quo videlicet post spiritualem intelligentiam, etiam carnis circumcisionem suscipere debeamus. Sed qui legimus Paulum dicentem: Contestor autem omnem hominem qui circumciditur: quoniam si circumcidaminiincircumcisae aures vestrae, et noluistis audire . » Et in Exodo locutus est Moyses in conspectu Domini, dicens: Ecce filii Israel non audierunt te, et quomodo audiet me Pharao? Ego autem sum tardi sercumcisus labiis. » Interrogemus eos, imo cogamus circumcidere aures et labia desecare, ut Scripturam implere videantur. Sin autem coeperunt circumcisionem aurium interpretari,
Abbreviated transcription (Latin):
t dices ad exasperantẽ me
domum isrł. Hec dic̃ dñs d̃s. Susfi¬
ciant uobis omnia scelera ur̃a domꝰ istł.
eoquod inducitis filios alienos siue alieni¬
genas in cucumcisos corde. & incircucisos
carne. ut sint in scũario meo. & polluant
domum meã. & offertis panes meos. adipẽ
& sanguinẽ. Et dissoluistis siue p̃teristis
pactum meum in omnib scelerib urĩs. ce
ñ seruastis p̃cepta scũarii mei & posiustis
custodes obseruationũ meaꝵ. in sanctua¬
rio meo uobismet ipsis.
uando dicit sufficiant uob̾ omnia sce¬
lera siue iniquitates ur̃e: ad pͥoꝵ pec¬
catoꝵ hortat᷑ penitentiam. ne augeamus
pecc̃a pecc̃ĩs. & matĩam futuro paremꝰ
incendio: s audiamus illud qd̃ ysaias lo¬
quit᷑. Ue his qui attrahunt peccata sicut
funicło longo. &e sicut iugo corrigiȩ uituli
iniquitates. Primumq peccatũ ẽ. qd̃ in¬
ducunt filios alienos siue alienigenas
incircumcisos corde. & incircumcisos carne.
ut sint inscũarium d̃i. & polluant domũ

Expanded text:
t dices ad exasperantem me domum Israhel haec dicit Dominus Deus sufficiant vobis omnia scelera vestra domus Israhel eo quod inducitis filios alienos incircumcisos corde et incircumcisos carne ut sint in sanctuario mdomum meam: Et offertis panes meos, adipem, et sanguinem: et dissolvitis  Al. dissolvistis pactum meum in omnibus sceleribus vestris: Et non servastis praecepta Sanctuarii mei: et posuistis custodes observationum mearum in sanctuario meo vobismetipsis. Quando dicit, sufficiant vobis omnia scelera, sive iniquitates vestrae, ad priorum peccatorum hortatur poenitentiam, ne augeamus peccata peccatis, et materiam futuro paremus incendio; sed audiamus illud quod Isaias loquitur: Vae his qui attrahunt peccata sicut funiculo longo, et sicut jugo corrigiae vituli iniquitates . Primumque peccatum est, quod inducunt filios alienos, sive alienigenas incircumcisos corde, et incircumcisos carne, ut sint in sanctuario Dei, et polluant domum
Abbreviated transcription (Latin):
tibi autem ñ sic dedit dñs ds tuus. Genti¬
um eñi ẽ. adire caldeos ariolos. aruspi-¬
ces. liuinos. sortilogos. oracula demonũ.
quib errori earum illuditur. Unde &
lent. ipso qͥ int̾rogandꝰ erat sciente quid
int̾rogarent: ut & in eo miraculũ sit sci¬
re cur uenerint. & ad ea respondẽ que ta¬
titus sermo in animo continebat.
t factus t̃. sermo dñi ad me dicens.
fili homĩs ioquere seniorib isrł: & dices

Expanded text:
tibi autem non sic dedit Dominus Deus tuus . » Gentitibi autem non sic dedit Dominus Deus tuus . » Gentium enim est adire Chaldaeos, ariolos, aruspices, divinos, sortilegos, oracula daemonum quibus errori earum illuditur. Unde etlent, ipso qui interrogandus erat sciente quid interrogarent, ut et in eo miraculum sit scire cur venerint, et ad ea respondere, quae tacitus sermo in animo continebat. « Et factus est sermo Domini ad me dicens: Fili hominis, loquere senioribus Israel, et dices
Abbreviated transcription (Latin):
Ie factum ẽ. in anno
septimo. in quinto. indecima m̃sis.
uenerunt uiri de seniorib isrł ut int̾roga¬
tent dñm. & sederunt coram me.
Iost undecim menses ce quint dies su¬
̃ioris uisionis: rursum sermo fit ad ꝓ¬
pħam. postqͣm uenerunt de seniorib dom̃
isrł ut in terrogarent dñm &e sederunt co¬
testantur. Saul querens asmas ꝑgit̾ ad
samuel. accipitq consiliũ aꝑuero. ut offe
tar ꝓpħe quartam partem sicli. Egrotante
filio ieroboam mittit᷑ insilo ad achiam ꝓ
nes ꝙ colliridas. uuas ce laguntulã mel¬
lis ut de filiĩ infirmitate cognosceret. Da¬
uid quoq ꝓpħa alium int̾rogat ꝓph̾am
nathan: utrũ tempłm dño edificare debe¬
at. Et achab sciscitatur. ascendat an non
ramoth galaad. In ysaia quoq & in regũ
uolumine que sennacherib uentura sĩt
cũ agabũ legerimꝰ quȩ paulo uent᷑a sint
ꝓpħare. Scriptũ ẽ enim indeuteronomio.
bentes quas dñs ꝑditurꝰ ẽ. in conspectu
tuo: iste somnia & diuinationes audient.

Expanded text:
 factum est in anno septimo, in quinto, in decima mensis, venerunt viri de senioribus Israel, ut interrogarent Dominum, et sedebant coram me. Post undecim menses, et quinque dies superioris rophetam postquam venerunt viri de senioribus domus Israel, ut interrogarent Deum, et sederunt cotestantur. Saul quaerens asinas , pergit ad Samuel, accepitque consilium a puero, ut offerret prophetae quartam partem sicli. Aegrotante filio Jeroboam mittitur in Silo ad Achiam Anes et collyridas, uvas et lagunculam mellis, ut de filii infirmitate cognosceret . David quoque propheta alium interrogat prophetam Nathan utrum templum Domino aedificare debeat. Et Achab sciscitatur ascendat an non in Ramoth Galaad . In Isaia quoque et in Regum volumine, quae Sennacherich ventura sint cum Agabum legerimus , quae Paulo ventura sint prophetare. Scriptum est enim in Deuteronomio: « Gentes quas Dominus perditurus est, in conspectu tuo istae somnia et divinationes audient,
Abbreviated transcription (Latin):
dimittunt᷑: ut faciant desideria cordis sui.
Abominationes patrum suoꝵ ostende
eis. de dices adeos. Lxx. Iniquitates patrum
eorũ contestare eos. c dices ad eos. Si pec¬
cata patrum ñ redundant ad filios. qͦmͦ
abominationes & iniquitates patrum. nc̃
seniorib ꝓponunt᷑: Hac uidelicet causa.
ut ostendantur similia parentib agere. &
hereditario malo longissimũ funem tra

Expanded text:
dimittuntur ut faciant desideria cordis sui . dimittuntur ut faciant desideria cordis sui . Abominationes patrum suorum ostende eis, et dices ad illos. LXX: Iniquitates patrum eorum contestare eis, et dices ad eos. Si peccata patrum non redundant ad filios, quomodo abominationes, et iniquitates patrum nunc senioribus ponuntur? Hac videlicet causa, ut ostendantur similia parentibus agere, et haereditario malo, longissimum funem tra
Abbreviated transcription (Latin):
S cĩs & congrue int̾rogantib datur pro¬
missio. Ad huc loquente te dicam ȩcce assũ.
Peccatorib autem quales fuerunt senio¬
res isrł. & qͦrũ scelera in conseq̃ntib ꝓpħa
describit. ñ dat᷑ responsio s increpatio ꝓ peccĩs.
& addit iusiurandũ. uiuo ego. ut firmior
sit sententia denegantis. Qd̃ autẽ dixere
lixͣ. si respondero uob̾. simmachꝰ manifes¬
tius transtulit. ñ respondebo uob̾.
uudicas eos. si iudicas fili homĩs. Lxx̃.:
Iiultus eos fuero ultione fuli hominis.
Ui quidem ad introgandũ inuenerunt.
cupientes de his qͥb ambigunt & futura
cognoscere. Tu autẽ fili homĩs iudica eos:
ut ñ ꝓpħe sit responsio s sententia iudi¬
cantis. ꝓ iniquitatib que fecerunt & pa¬
trum secuti sunt scelera. Uel certe si ultus
eos fuemo ultione: ut sit sensus. Tanta mni¬
quitate cooꝑti st̃: ut ne em̃datione qͥdem
& nurus urãs: cum mechate. fuerint. Unde
&e peccatores qui in ꝓfundũ uenere peccati

Expanded text:
s et congrua interrogantibus datur promissio, adhuc loquente te dicam: « Ecce adsum. » Peccatoribus autem, quales fuerunt seniores Israel, et quorum scelera in consequentibus propheta describit, non datur responsio; sed increpatio pro peccatis: et addit jusjurandum: vivo ego, ut firmior sit sententia denegantis. Quod autem dixere LXX, si respondero vobis: Symmachus manifestius transtulit, non respondebo vobis. Si judicas eos: si judicas, fili hominis. LXX: si ultus eos fuero ultione, fili hominis: Illi quidem ad interrogandum me venerunt, cupientes de his, quibus ambigunt, et futura cognoscere; tu autem, fili hominis, judica eos, ut non prophetae sit responsio, sed sententia judicantis pro iniquitatibus quae fecerunt, et patrum secuti sunt scelera. Vel certe, si ultus eos fuero ultione, ut sit sensus: Tanta iniquitate cooperti sunt, ut ne emendatione quidem, et nurus vestras, cum moechatae fuerint . Unde et peccatores, qui in profundum venere peccati,
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitatem debeat oppugnare. Hanc autẽ
nominant. Interrogauit gͥ idola exta con¬
suluit ad dexteram facta ẽ diuinatio et.
ut ꝑgeret contra ierłm. ce oppugnaret eã:
aggeres comportaret. arietes poneret:edi¬
ficaret munitiones. urbemq concluderet:
& incede apiret os suum: & fremitum ex¬
ultantis & ululantis exercitus concitaret.
Hoc inquit faciens. uidebitur habitatori¬
b ierłm oraculum frustra consulere: ce qͣsi
sabbators otium terere: ludere uidelicet.
&e nicħ oꝑis ꝑpetrare. Rex autem babiloniᷤ
ñ insua fortitudine. s in iniquitate popłi
confisurus ẽ. qua eos scit offendisse dm̃.¬
& patrum peccata nouis cumulãse delictis:
ꝙ preuaricationes eoꝵ omĩb patuisse. &
iccuro ñdubitabit de uic toria. quia cõ¬
fidit de iniquitate ierłm. Hec iuxta hebrai¬
cum: a quo lxxͣ. ñ tam sensu quam u̾bis
inplerisq discordant. Cap̃. lxii¬
ii autem ꝓfane. impie dux isrł. cuiꝰ

Expanded text:
civitatem debeat oppugnare. Hanc autem civitatem debeat oppugnare. Hanc autem nominant. Interrogavit igitur idola; exta consuluit. Ad dexteram facta est divinatio ejus, ut pergeret contra Jerusalem, et oppugnaret eam, aggeres comportaret, arietes poneret, aedificaret munitiones, urbemque concluderet, et in caede aperiret os suum, et fremitum exsultantis et ululantis exercitus concitaret. Hoc, inquit, faciens, videbitur habitatoribus Jerusalem oraculum frustra consulere; et quasi sabbatorum otium terere, ludere videlicet, et nihil operis perpetrare. Rex autem Babylonis, non in sua fortitudine, sed in iniquitate populi confisurus e, et peccata patrum novis cumulasse delictis, et praevaricationes eorum omnibus patuisse, et idcirco non dubitavit de victoria, quia confidet de iniquitate Jerusalem. Haec juxta Hebraicum, a quo LXX non tam sensu quam verbis in plerisque discordant. « Tu autem, profane, impie dux Israel, cujus
Abbreviated transcription (Latin):
dius ce cet̾a que ꝓphetia gladii continent᷑.
hominis scire quis iste sit gladius. & aꝑtiꝰ
ꝑsonam dĩcere gladii seuientis: Ausculta
quȩ dico. Pone duas uias. ut ꝑillas gladiꝰ
ueniat regis babilonis. Qui egredietur¬
quidẽ uno itinere caldeoꝵ: s cum uenerit
ꝑdesertum &e solitudinem adbiuium t̾rȩ
arabie que appellatur filiorum ãmon. qͣrũ
una iua ierłm ducit ad dexteram partem.
sinistro uͦ ad rabath filioꝵ ammon q̃ ẽ ciui¬
tas metropolis. & hodie philadelphia no¬
minetur: memor inquit internitionis
que accidit regi assirio. quando centum
octoginta quinq milia una nocte sunt
cesa. formidabit ad partem dexteram de¬
clinare. & ire contra munitissimã ierłm: s
stabit inipso compito: & ritu gentis sue
oratulum consulet. ut mittat sagittas
inpharetram. & cõmisceat eas in scriptas
siue signatas nominib singuloꝵ: ut ui¬
deat cuius sagitta exeat. & quam prius

Expanded text:
dius, » et caetera quae prophetia gladii continentur.dius, » et caetera quae prophetia gladii continentur. » Vis, fili hominis, scire quis iste sit gladius, et apertius pesonam discere gladii saevientis? Ausculta quae dico: pone duas vias, ut per illas gladius veniat regis Babquidem uno itinere Chaldaeorum, sed cum venerit per desertum et solitudinem ad bivium terrae Arabiae, quae appellatur filiorum Ammon, quarum una via Jerusalem ducit ad dexteram partem, sinistra vero ad Rabbath filiorum Ammon, quae est civitas metropolis, et hodie Philadelphia nominatur: memor, inquit, internecionis quae accidit regi Assyrio quando centum octoginta quinque millia, una nocte sunt caesa, formidabit ad partem dexteram declinare, et ire contra munitissimam Jerusalem; sed stabit in ipso compito, et ritu gentis suae oraculum consulet, ut mittat sagittas suas in pharetram, et commisceat eas inscriptas, sive signatas nominibus singulorum, ut videat cujus sagitta exeat, et quam prius
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ recordati estis manu capiemini.
Scio me in hoc loco iuxta.lixͣ. int̾pretes
multiplicem legisse expositionem rabath
filioꝵ ãmon referentis ad gentium popłm.
ne congregant᷑. & factis dari nominis dig¬
nitatem: regemq confusionis diabolum sa¬
re inom̃i uiarum capite. & insidiari in oc¬
culto. impleriq illum uersiculũ. uixta se¬
mitam scandalũ posuerunt mͥ. & start ul
uł nouũ sibi ad qui rere seruitium. e scy
aodexteram ꝑgert ad eos scilicet qui indexte¬
ra parte sunt positi. ut ex pugnet eos. ut
exuitet incede: ut arietib & congestione
opum terrenoꝵs capiat miseram ierłm :
Et pͥmo quidem uideatur ei nicħ agere:
a frustra conari. Illo uͦ recordante iniqͥtates
eors qui inȩccł̃ia cõmorant̃. immo malis
opib reducunt adu̾sarias potestates in me¬
moriam scelerum pͥstinoꝵ. patefiunt omiã
peccata popłi &e cogitationes eor: & iccirco
capuntur. quia nouis uetera delicta cu
& loquere adgladium & dic. gladius gla¬

Expanded text:
 revocastis, manu capiemini. » Scio me in hoc loco juxta LXX interpretes multiplicem legisse expositionem Rabbath filiorum Ammon referentis ad gentium populumne congregantur, et factis dent nominis dignitatem, regemque confusionis diabolum stare in omni viarum capite et insidiari in occulto, implerique illum versiculum: « Juxta semitam scandalum posuerunt mihi . » Et stavel novum sibi acquirere servitium, et semper ad dexteram pergere, ad eos scilicet qui in dextera parte sunt positi, ut expugnet eos, ut exsultet in caede, ut arietibus et congestione operum terrenorum capiat miseram Jerusalem. Et primo quidem ut videatur ei nihil agere et frustra conari. Illo vero recordante iniquitates eorum, qui in ecclesia commorantur, imo malis operibus reducunt adversarias potestates in memoriam scelerum pristinorum, patefiunt omnia peccata populi et cogitationes eorum, et idcirco capiuntur, quia novis vetera delicta cumi hominis, et loquere ad gladium, et dic: Gladius gla
Abbreviated transcription (Latin):
pulchre transtulit simmachꝰ. neq hoc neq
illud. Quia enim dixerat. aufer cidarim.
qui postea usq ad aduentum xp̃i reges
fuert̃ pariter ce sacerdotes. quoꝵ unus hir¬
canus pontifex diadema capiti suo impo¬
suit. frustra sibi ce hoc ce illud uoluit uen¬
dicare: cum regnũ ei ñ deberetur post se¬
dechiam. s illi cui repositum erat. & qui
fuit expectatio gentiũ. de quib loquitur
& malachias. Nos sacerdotes. qui contami¬
natis nomen meũ. Et post paululũ. Non
ẽ uoluntas mea in uob̃. & uictimas ñ sus¬
cipiam de manib ur̃is. Ab ortu enĩ solis
usq adoccasũ magnum ẽ nomen meũ in
gentib. & in omni loco sacrificatur qe offertur
nomini meo oblatio munda. Que mundia
oblatio sine sanguine hutoꝵ. arietum atq
taurorum. in xp̃i completur aduentu: qͣnds
uenit desideratus gentib. & ortus ẽ sol uisti¬
cie: incuiꝰ pennis est sanitas

Expanded text:
» pulchre transtulit Symmachus « neque hoc, neque » pulchre transtulit Symmachus « neque hoc, neque illud. » Quia enim dixerat, « aufer cidarim, qui postea usque ad adventum Christi reges fuerunt pariter et sacerdotes, quorum unus Hyrcanus pontifex diadema capiti suo imposuit, frustra sibi et hoc et illud voluit vindicare, cum regnum ei non deberetur post Sedeciam, sed illi cui repositum erat, et qui fuit exspectatio gentium, de quibus loquitur et Malachias: Vos, sacerdotes, qui contaminatis nomen meum . Et post paululum: Non est voluntas mea in vobis, et victimas non suscipiam de manibus vestris. Ab ortu enim solis usque ad occasum, magnum est nomen meum in gentibus: et in omni loco sacrificatur et offertur nomini meo oblatio munda. Quae munda oblatio, sine sanguine hircorum, arietum, atque taurorum , in Christi completur adventu, quando venit desideratus gentibus, et ortus est sol justitiae, in cujus pennis est sanitas
Abbreviated transcription (Latin):
p̃finita ẽ inte: & ꝓpter te sacerdocium ce reg¬
num interiit populi uideoꝵ. Cidaris enĩ
insigne pontificis ẽ: corona hoc est diade¬
ma. regis indicium. Honne hec est. cidaris.
&e hec corona. que nicħ fecit iudicio. s adi¬
mitationem regis babilonii quos uolebat
exaltabat. & qͦs uolebat humiliabat: Prop¬
tẽ ponam tͥ in perpetuum. que ñ statim tͥ
reputata est i.. s donec ueniat. xp̃c cuius
ẽ. iudicium. & tradat ei pater regnum ce sac̃¬
docium. uł eccł̃iam degentib congregatam.
Non eñi iudicat pater quenquam s: omne
iudicium dedit filio. Et in alio loco. Ds̃ ait
iudicium tuũ regida: & iusticiã tuam filio
regis. Iste ẽ. cui repositum ẽ imꝑiũ ce sacer¬
docium sempit̃num. De quo loquebatur
& iacob. Non deficiet princeps ex uida. neq
dux defemorib eiꝰ. donet ueniat cui reposi¬
tũ ẽ: & ipse erit expectatio gentiũ. In co lo
co ubi nos int̾pretati sumꝰ non ne hec est.

Expanded text:
praefinita est in te, et propter te sacerdotium et regpraefinita est in te, et propter te sacerdotium et regnum interiit populi Judaeorum. Cidaris enim insigne pontificis est: corona, hoc est, diadema, regis indicium. Nonne haec est cidaris, et haec corona quae nihil fecit judicio; sed ad imitationem regis Babylonii, quos volebat exaltabat, et quos volebat humiliabat? Proponam tibi in perpetuum, quae non statim tibi reputata est, sed donec veniat Christus, cujus est judicium, et tradat ei Pater regnum et sacerdotium, vel Ecclesiam de gentibus congregatam: Non enim judicat Pater quemquam; sed omne judicium dedit Filio . Et in alio loco: Deus, ait, judicium tuum regi da, et justitiam tuam filio regis . Iste est cui repositum est imperium, et sacerdotium sempiternum, de quo loquebatur et Jacob: Non deficiet princeps ex Juda, neque dux de 251 femoribus ejus, donec veniat cui repositum est: et ipse erit exspectco ubi nos interpretati sumus, « Nonne haec est,
Abbreviated transcription (Latin):
Et hoc ñ fiet. donec ueniat cuł ẽ iudicium:.
&e tralam ei. I xxͣ. Et tu ꝓphane impie
dux isrł. curꝰ uenit dies intempore iniqui¬
tatis finis. hec dĩc dñs ds̃. Abstrilisti cida¬
rim. & posuisti coronã. hec ñ erit similis.
humiliasti excelsum. & subleuasti bumi¬
lem. Iniquitatem. iniquitatem ponam eã.
nec hec talis erit donec ueniat cui debetur
ce dabo ei. Simmachꝰ hunc locum ita
interpretatus ẽ. Lu autem ꝓphane impie
dux isrłcuiꝰ uenit dies intempore iniqͥta¬
tis constitutus. Hec dũi dñs d̾s. abstulit
cidarim &e tulit coronam. neq hoc neq
illud humilem subleuauit. & sublimem
humiliauit. Iniquitatẽ. iniquitatem.
iniquitatem faciam illud. Et hoc ñ fuit
iste cuiꝰ iudiciũ ẽ. quem daturꝰ sum. Post
urbis ierłm subũsionẽ. &e captiuitatẽ po¬
płi. ad ducem isrł sermo dirigitur. quem ne¬
mini dubium ẽ. significari sedechiam. in qͦ
regum isrł de stirpe dauid imperiũ finitũ
c̃. Neuit inquit tibi dies. que longo temꝑe

Expanded text:
 est judicium, et tradam ei. LXX: Et tu, profane, inique dux Israel, cujus venit dies, in tempore iniquitatis finis. Haec dicit Dominus Deus: Abstulisti cidarim, et posuisti coronam. Haec non erit similis. Humiliasti excelsum, et sublevasti humilem. Iniquitatem, iniquitatem ponam eam: nec haec talis erit, donec veniat cui debetur: et dabo ei. Symmachus hunc locum ita interpretatus est: Tu autem, profane, inique dux Israel, cujus venit dies in tempore iniquitatis constitutus: Haec dicit Dominus Deus: Abstulit cidarim, et tulit coronam: neque hoc neque illud: humilem sublevabit, et sublimem humiliabit. Iniquitatem, iniquitatem, iniquitatem faciam illud. Et hoc non fuit iste, cujus judicium est, quem daturus sum. Post urbis Jerusalem subversionem et captivitatem populi, ad ducem Israel sermo dirigitur, quem nemini dubium est significari Sedeciam, in quo regum Israel de stirpe David imperium finitum est. Venit, inquit, tibi dies, quae longo tempore
Abbreviated transcription (Latin):
pacem mitt̾e suꝑ t̾ram s gladium. & diui¬
dere inter se omnẽ consanguinitatis affec¬
tum. ut mali corruant &e sc̃i resurgant.
S hoc impium ẽ. credere de gladio salua¬
toris. & ñ pocius dedi abolo qui dm̃ in ce¬
cłia sceptra subũtit. quuncerficit cunctos
inpopło ce duces & hospitesdĩ. & tunc a dño
compbatur: qnͣdo udam ꝓditorem ce simi¬
les eius subũterit. qui postqͣm comecdit
bucellam. intrauit in illũ sathanas. Du¬
plicaturq & triplicatur gladius inter-¬
fectorum. ut soluatur pectatũ ierłm: qͥa
suscepit de manu dñi duplicia peccatasis
Gaudet autem dñs & exultat. & hortatore
gladii seuientis. ut uacdat siue ad dexterã
siue adsinistram. & quocumq eum faciei
sue culerit appetitus: ut interfectis malis
c factus ẽ sermo dñi ad me: Cap̃. lxi¬
dicens. Et tu fili homĩs pone tibi¬
duas uias. ut ueniat gladiꝰ regis babylons
De t̾ra una egredientur ambo. & manuca¬

Expanded text:
pacem mittere super terram, sed gladium ; et divipacem mittere super terram, sed gladium ; et dividere inter se omnem consanguinitatis affectum, ut mali corruant, et sancti resurgant. Sed hoc impium est credere de gladio Salvatoris, et non potius de diabolo, qui Domini in Ecclesia sceptra subvertit, qui interficit cunctos in populo, et duces, et hospites Dei: et tunc a Domino comprobatur, quando Judam proditorem et similes ejus subverterit . Qui postquam comedit buccellam, intravit in illum Satanas. Duplicaturque et triplicatur gladius interfectorum, ut solvatur peccatum Jerusalem, quia suscepit de manu Domini duplicia peccata sua. Gaudet autem Dominus et exsultat, et hortator est gladii saevientis, ut vadat sive ad dexteram, sive ad sinistram, et quocumque eum faciei suae tulerit appetitus, ut interfectis malis, Et factus est sermo Domini ad me, dicens: Et tu, fili homiduas vias, ut veniat gladius regis Babylonis: De terra una egredientur ambae: et manu ca
Abbreviated transcription (Latin):
parato adcedem: ut uadat siue addexterã
uoluerit siue adsinistram. Quocumq ait
faciei tuȩ placuerit audacter ingredere:
me habens ducem. me aduitorem. Ego plau¬
dam manu ad manũ. ut seuientẽ te contra
adu̾sarios meos qͣsi fautor tuus & ex hor¬
tator instigem. Ne dubites. ne formides. &
pati timeas qd̃ passus ẽ sennacherib: ego
dñs sum locutus. Meȩ minister es uolun-¬
tatis. meam comple sententiam. Possum
iuxta anagogen gladium acutum paratũ¬
q aocedem acciꝑe diabolũ. de quo ait apłs.
tradere huiuscemodi sathane in interitum
carnis ut sp̃c saluus fiat. Et in alio loco.
himeneus &e alexander qͦs tradidi sathane.
ut discant ñ blasphemare. Et in psalmis
tiam ĩmissionẽ ꝑ angłos pessimos. Hunc
qͥdam putant gladium &e in manu fuis¬
se angłi: qñ sub dauid ꝑcuciebatur ierłm.
Alii autem & de illo dici gladio suspicant᷑.
de quo in ȩuangłio scriptum ẽ. Non ueni

Expanded text:
parato ad caedem, ut vadat sive ad dexteram parato ad caedem, ut vadat sive ad dexteram voluerit, sive ad sinistram. Quocumque, ait, faciei tuae placuerit, audacter ingredere, me habens ducem, me adjutorem. Ego plaudam manu ad manum, ut saevientem te contra adversarios meos, quasi fautor tuus et exhortator instigem. Ne dubites, ne formides, et pati timeas quod passus est Sennacherib: ego Dominus sum locutus, meae minister es voluntatis, meam comple sententiam . Possumus juxta anagogen, gladium acutum paratumque ad caedem accipere diabolum, de quo ait Apostolus: Tradere hujuscemodi Satanae in interitum carnis, ut spiritus salvus fiat . Et in alio loco: Hymenaeus et Alexander: quos tradidi Satanae, ut discant non blasphemare . Et in Psalmis stiam, immissionem per angelos pessimos . Hunc quidam putant gladium et in manu fuisse angeli, quando sub David percutiebatur Jerusalem . Alii autem et de illo dici gladio suspicantur, de quo in Evangelio scriptum est: Non veni
Abbreviated transcription (Latin):
nec aliquem imminentiũ malorum reliqͥt
ex ꝑtem. Factus est in popło. factus inducibus
isrł. factus in hospitib meis acsacerdotib. qͥ
habitabant intemplo meo. Iccirto ꝑtute fe¬
mur siue manum. & habitum plangentis
assume. Hic enĩ gladius ꝓbatus est mͥ. & hoc
cũ sceptrum meũ regnumq subuerterit:
qd̃ ultra ñ erit. ꝙ ĩsedechia rege finietur.
terum tibi ꝓpħa iubco. ut qui femur per¬
cusseras ꝓstupore &e miraculo. ꝑcucias &
manus. ut ñ solum semel. s sccło ac tercio
gladius ueniat ad interficiendũ. Primo
eñi uenerat nabuchodonosor qn tulit ie¬
choniam. & scd̃o qͣndo regnabat ioachim:
tertio quando sedechias. Et hic ẽ. gladius
triplicatus. quando facta ẽ magna occisio.
Et in tantum multiplicauit ruinas: ut
obstupesc̾ent animo. & corde tabescerent. &
in om̃ib portis eorum daret conturbationẽ.
Precipitur gͦ illi hoc ẽ gladio acuto ce lima¬
to ad fulgendum. amictoq & expedito &

Expanded text:
nec aliquem imminentium malorum reliquit nec aliquem imminentium malorum reliquit expertem; factus est in populo, factus in ducibus Israel, factus in hospitibus meis ac sacerdotibus, qui habitabant in templo meo. Idcirco « Percute femur sive manum, et habitum plangentis assume. » Hic enim gladius probatus est mihi. Et hoc cum sceptrum meum regnumque subverterit, quod ultra non erit, et in Sedecia rege finietur. Iterum tibi, Propheta, jubeo, ut qui femur percusseras, pro stupore et miraculo percutias et manus, ut non solum semel, sed secundo ac tertio gladius veniat ad interficiendum, primo enim venerat Nabuchodonosor, quando tulit Joachim. Et secundo quando regnabat Joachim. Tertio quando Sedecias. Et hic est gladius triplicatus, quando facta est magna occisio, et intantum multiplicavit ruinas, ut obstupescerent animo et corde tabescerent, et in omnibus portis eorum daret conturbationem; praecipitur ergo illi, hoc est, gladio acuto et limato ad fulgendum, amictoque et expedito et
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ ñ nulla que discreꝑant. Peo qd̃ nos diximꝰ.
qui moues sceptrum filii mei. succidisti oẽ
lignũ: illi tͣnstulerunt. interfice. contemne.
repelle om̃e lignum. Rursum ubi nos dixi¬
mus. qui fugerant. gladio traditi sunt: ce illi
& aliĩ transtulerunt. hospites mei siue habi¬
tatores. Et ubi nos diximus plaude super
fem̃: illi posuerunt ꝑcute manũ. Et ubi
transtulimꝰ. & hoc cum sceptrum subũterit:
illoꝵ habet edicio. trib repuisa ẽ. Loquitur
autem ad gladium nabuchodonosor. ut ue¬
niat contra ierłm: & exacuatur atq limet᷑.
multos eñi eẽ cedendos. Et ad ipsum apostro¬
pham facit. Lu es qui moues atq subu̾tis
sceptrum filii mei. imꝑium uidelicet popłi
isrł. & omẽ lignum succidis. unrũsam popłi
multitudinẽ. Dediinquit istũ gladium ut
teneatur manu nabuchodonosor: & sit in
manu uiri robustissimi. Inde oꝓpħa cla¬
ma ce ulula. & mala instantia uocis lamen¬
tatione testare. Hic gladius nulli pepercit.

Expanded text:
repant pro eo quod nos diximus: Qui moves sceptrum filii mei, succidisti omne lignum. » Illi transtulerunt, « Interfice, contemne, repelle omne lignum. » Rursum ubi nos diximus, « Qui fugerant gladio traditi sunt, » et illi et alii transtulerunt, « hospites mei sive habitatores. » Et ubi nos diximus: « Plaude super femur, » illi posuerunt, « Percute manu. » Et ubi transtulimus: « Et hoc cum sceptrum subverterit, » illorum habet editio, « tribus repulsa est. » Loquitur autem ad gladium Nabuchodonosor, ut veniat contra Jerusalem, et exacuatur atque limetur, multos enim esse caedendos, et ad ipsum apostropham facit: Tu es qui moves atque subvertis sceptrum filii mei, imperium videlicet populi Israel, et omne lignum succidis, universam populi multitudinem. Dedi, inquit, istum gladium ut teneatur manu Nabuchodonosor et sit in manu viri robustissimi. Unde o propheta clama et ulula, et mala instantia vocis lamentatione testare. Hic gladius nulli pepercit,
Abbreviated transcription (Latin):
r mentis hominũ: null audeat repugna.¬
re. Infirmabitur enĩ omnium bellatoꝵs sp̃e.
& canta cunctos occupabit trepidatio atq
formido: ut timore cogente artus & iusce¬
ra dissoluantur: & uesica humore tenere ũ
ualtat. ita ut urina genua polluant᷑. Hata¬
ie ẽ enĩ ut timore cogente uesita laxet̾ et ad¬
u̾sus homĩs uoluntarem humor defluat.
Qd quidem ꝙ inmorborum magnitudine
accidere solet. ut postqͣm uires defecerint
egrotantium. ñ solum genua si &e lectuli
polluant᷑. Ecce inquit uenit qd̃ sepe p̾dixi
& oꝑe completur acfiet: qd̾ ñ ego s dñs est
loquutus. Scio quendam in contricione lũ¬
pors &e fluentib aquis multa testimonia
replicasse. ut ꝓpħe castitas impleretur. & a¬
maritudo animi ce dolor mentis internus:
qd̾ aque seminum genua polluant. S hec
erꝑositio ad p̃sentem ñ ꝑtinet locum. Cap. lx¬
It factus ẽ sermo dñi ad me dicens.
fili homĩs ꝓpheta ce dices. Hec dĩc

Expanded text:
re mentes hominum, nullus audeat repugnare mentes hominum, nullus audeat repugnare. infirmabitur enim omnium bellatorum spiritus, et tanta cunctos occupabit trepidatio, atque formido, ut, timore cogente, artus et viscera dissolvantur et vesica humorem tenere non valeat, ita ut urina genua polluantur; naturale est enim ut timore cogente vesica laxetur, et adversus hominis voluntatem humor defluat. Quod quidem et in morborum magnitudine accidere solet, ut postquam vires defecerint aegrotantium, non solum genua, sed et lectuli polluantur. Ecce, inquit, venit quod saepe praedixi, et opere completur, ac fiet, quod non ego, sed Dominus est locutus. Scio quemdam in contritione lumborum, et fluentibus aquis multa testimonia replicasse, ut Prophetae castitas impleretur, et amaritudo animi et dolor mentis internus, quod aquae seminum genua polluant, sed haec expositio ad praesentem non pertinet locum. « Et factus est sermo Domini ad me, dicens: Fili h
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ ierłm. & om̃s infractuosas arbores ad
quarũ radices securis posita sit intelligi ha¬
bitatores eius. gladiumq int̾ptari pro in¬
cendio. Tercio iubetur ꝓpħe. ut tacentibi
illis nec in t̾rogantib. cur ista uaticinatus sit:
faciat ꝑque interrogetur. ce respondeat que
dñs ẽ. loquutus. Ingemisce inquit & euila¬
re ñ leui uoce nec dolore moderato. s incõ¬
tricione lumbor. ut gemitus tuus eximil
uiscerib &e amaritudine animi ꝓferatur.
Et hoc facies coram eis. ut cum te interro¬
gauerint cur tanto gemitu conteraris. &
quid tibi mali acciderit ut sic ingemisal
tu eis meo sermone respondeas. Iccuto
plango. & dolorem cordis mei dissimulais
ñ ualeo: quia auditus qui semꝑ meis all¬
rib in sonuerat oꝑe completur. & uentt
imminens. uidelicet babilonii furentis
exercitus. Quicum uenerit & uallauerit
ierłm: tunc tabescet omne cor. & dissolus¬
tur uniũse manus. ut occupante pais¬

Expanded text:
esse Jerusalem, et omnes infructuosas arbores ad esse Jerusalem, et omnes infructuosas arbores ad quarum radices securis posita sit bitatores ejus gladiumque interpretari pro incendio. Tertio jubetur prophetae ut tacentibus illis nec interrogantibus cur ista vaticinatus sit, faciat per quae interrogetur, et respondeat quae Dominus est locutus. Ingemisce, inquit, et ejulate non levi voce nec dolore moderato, sed in contritione lumborum, ut gemitus tuus ex imis visceribus et amaritudine animi proferatur. Et hoc facies coram eis, ut cum te interrogaverint cur tanto gemitu conteraris, et quid tibi mali acciderit, ut sic ingemescas, tu eis meo sermone respondeas: Idcirco plango, et dolorem cordis mei dissimulare non valeo, quia auditus qui semper meis auribus insonuerat, opere completur, et venit imminens videlicet Babylonii furentis exercitus; qui cum venerit et vallaverit Jerusalem, tunc tabescet omne cor, et dissolventur universae manus, ut occupante pavo
Abbreviated transcription (Latin):
rat. & udebit unisisa caro quia ego dñs
succendi eam. hoc ẽ siluam siue flammã.
nec extinguetur: hic aliis ñbis loquitur.¬
Ut sciat omĩs caro quia ego dñs eduxi gla¬
dium meũ de uagina sua irreuocabilem.
Uere enim contra ierłm ñ ẽ. flamina sopita.
nec extinctum incendium. nec reuocatus
gladius: quia modicum tempꝰ in medio.
& ierłm cum templo suo babilomo igne
T tu fili hominis ingemisce incõ¬
tritione lumborum. & in amaritudinib
ingemisce coram eis. Cumq dixerint ad
te quare tu gemis: dices. Pro auditu qͥa
uenit. & tabescst omne cor. & dissoluent
uniu̾se manus. & infirmabitur omĩs sp̃c¬
ce ꝑcuncta genua fluent aquȩ. Ecce uenit¬
rum tuoꝵ. &e indolorib geme inconspe
entur humore. Ecte uenit. & erit. dĩc dñs
stilla. ad austrum. affricum. & meridiem.
& ad saltum meridianum. Qd̃ quia uidebat᷑
obscurum. & dicta ꝓpħe popłs nesciebat. scb̃o
ponitur manifestius. saltum meridianũ

Expanded text:
rat: Et videbit universa caro, quia ego Dominus rat: Et videbit universa caro, quia ego Dominus succendi eam, hoc est, silvam, sive flammam, nec exUt sciat omnis caro, quia ego Dominus eduxi gladium meum de vagina sua irrevocabilem. » Vere enim contra Jerusalem non est flamma sopita nec exstinctum incendium, nec revocatus gladius, quia modicum tempus in medio, et Jerusalem cum templo suo Babylonio igne t tu, fili hominis, ingemisce in contritione lumborum, et in amaritudinibus ingemisce coram eis. Cumque dixerint ad te: Quare tu gemis? dices: Pro auditu, quia venit et tabescet omne cor, et dissolventur universae manus, et infirmabitur omnis sp cuncta genua fluent aquae. Ecce venit etrum tuorum, et in doloribus geme in conspeentur humore. Ecce venit et erit, dicit Domi, vel stilla ad Austrum, Africum et Meridiem, et ad saltum meridianum. Quod quia videbatur obscurum, et dicta prophetae populus nesciebat, secundo ponitur manifestius, saltum meridianum
Abbreviated transcription (Latin):
isrł. hec dĩc dñs. Ecce ego ad te & eiducam
gladium meũ de uagina sua. & interfici¬
am ex te iniquũ & iniustum. Pid eo qd̃¬
dietur gladius meus de uagina sua su
ꝑomnem carnem a meridie usq ad a¬
quilonem. & cognoscet omĩs caro quia
ego dñs eduxi gladium meũ de uagina
sua. non reuertetur ultra.
Iuia supra dixerat. ipsi dicunt de me.
nunquid ñ ꝑ parabolas loquit᷑ iste. &
iccirco dñs id qd̃ ꝑmeta foram siue pa¬
rabolã. & ut alii uertere pũbium ẽ. lo¬
quutus: nunc manifestius loquitur. sal¬
tus nageph ce daron & theman. eẽ. ierłm
t̾ram iudeȩ. flammamq que combustu¬
ra sit saitum. intelligi gladium deuoran¬
tem. qui eductus ẽ de uagina sua. ut in¬
terficiat iustum & impium. Hoc est enun
lignum uiride &e aridum. Unde & dñs.
Siin ligno ait uiridi tanta faciunt. in sicco
quid facient: Pro qͦ nescio quid uolentes.
lixͣ. iniquũ & iniustum interp̃tati sunt:
qͣsi ñ idem utrumq significet. Qd̃q ibi dixe¬

Expanded text:
icit Dominus Deus: Ecce ego ad te, et educam gladium meum de vagina sua, et interficiam ex te iniquum et injustum. Sic egrer gladius meus de vagina sua super omnem carnem a Meridie usque ad Aquilonem, et cognoscet omnis caro quia ego Dominus eduxi gladium meum de vagina sua: non revertetur ultra. Quia supra dixerat: Ipsi dicunt de me, numquid non per parabolas loquitur iste? et idcirco Dominus id quod per metaphoram sive parabolam, et, ut alii vertere, proverbium, est locutus, nunc manifestius loquitur, saltus Nageb et Darom et Theman esse Jerusalem, terram Judaeae; flammamque quae combustura sit saltum, intelligi gladium devorantem, qui eductus sit de vagina sua, ut interficiat justum et impium. Hoc est enim lignum viride et lignum aridum. Unde et Dominus: Si in ligno, ait, viridi tanta faciunt: in sicco quid facient ? Pro quo, nescio quid volentes, LXX iniquum et injustum interpretati sunt: quasi non idem utrumque significet. Quodque ibi dixe
Abbreviated transcription (Latin):
cute manum ad manũ. & duplicetur gladiꝰ
ac triplicetur gladius interfectoꝵ. Hic est
gladius occisionis magne qui obstupesce¬
re eos facit. ce corde tabescere. & multipli¬
cat ruinas. In omĩb portis eorum dedi cõ¬
turbationẽ gladii a cuti & limati ad ful¬
gendũ. amicti ad cedem. Exacuere. uade

Expanded text:
cute manu ad manum, et duplicetur gladius ac triplicetur gladius interfectorum. Hic est gladius occisionis magnae, qui obstupescere eos facit, et corde tabescere, et multiplicat ruinas. In omnibus portis eorum dedi conturbationem gladii acuti et limati ad fulgendum: amicti ad caedem. Exa
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ diuinatio. supͣ ierłm: ut ponat arietes.
ut aꝑat os incede. ut eleuet uocẽ in ulula¬
tu. ut ponat arietes contra portas. ut com¬
portet aggerem. ut edificet munitiones.
Eritq quasi consulens frustra oraculum in
oculis eoꝵ. & sabbatorum ocium imitans
Ipse autem recordauitur iniquitatis adcapi¬
endum. Iccirco hec dĩc dñs ds̃. Pro eo qd̃ rem¬

Expanded text:
salem, ut ponat arietes, ut aperiat os in caede, ut elevet vocem in ululatu, ut ponat arietes contra portas, ut comportet aggerem, ut aedificet munitiones. Eritque quasi consulens frustra oraculum in oculis eorum, et sabbatorum otium imitans, ipse autem recordabitur iniquitatis ad capiendum. Idcirco haec dicit Dominus Deus: Pro eo q
Abbreviated transcription (Latin):
um de uagina sua. & occidam inte ius¬
tum &e impium. Pro eo autem qd̃ occi¬
di inte iustũ &e impiũ: egredietur gla¬
dius meus de uagina sua. ad oninem.
carnem ab austro usq adaquilonem.
ut sciat omĩs caro quia ego dñs eduxi.
gladum meũ de uagina sua irrauocabilẽ ⁊.¬

Expanded text:
um de vagina sua, occidam in te justum et impium pro eo autem quod occidi in te iustum et impium idcirco egredietur gladius meus de vagina sua ad omnem carnem ab austro ad aquilonem ut sciat omnis caro quia ego Dominus eduxi gladium meum de vagina sua inrevocabilem
Abbreviated transcription (Latin):
filii mei succidisti omẽ lignũ. & dedi eum
ad leuigandũ. ut teneat᷑ manu. Iste exacut᷑
ẽ. gladius. ce iste limatus: ut sit in manu int̃¬
ficientis. Clama &e ulula fili hoĩs. quia hic
factus ẽ in popło meo. hic incunctis ducib
isrł. Qui fugerant: gladio traditi sunt cũ
popło meo. Iccirco plaude suꝑ fem᷑ qͥa ꝓba

Expanded text:
 succidisti omne lignum. Et dedi eum ad levigandum, ut teneatur manu: iste exacutus est gladius, et iste limatus, ut sit in manu interficientis. Clama, et ulula, fili hominis, quia hic factus est in populo meo, hic in cunctis ducibus Israel qui fugerant: Gladio traditi sunt cum populo meo, idci
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ iechonie. & eiꝰde numeri sacram̃to.
cade ce diuini numeris sacram̃to. salua¬
ret quatuor angulos mundi. de quib
scͥptum ẽ. multi ab oriente ce occidente ce
aquilone & meridie uenient. & accubabt̃
cũ abraham ysaac & iacob in regno celoꝵ.

Expanded text:
em Jechoniae, et ejusdem numeri sacramento άδι, et divini numeri sacramento salvaret quatuor angulos mundi, de quibus scriptum est: Multi ab Oriente et Occidente, et ab Aquilone et Meridie venient, et accubabunt cum Ab
Abbreviated transcription (Latin):
egrafen habebat unũ cubitũ: illud signi¬
ficat. qd̃ &e peccatores &e iusti dni ꝓpitiatio¬
ne saluentur. dicente apło paulo. Recon¬
ciliati sumꝰ dõ insanguine fuii eiꝰ. Et de
peccatorib d̾r. qd̃ dimidii cubiti m̃surã
habeant ꝑ circuitũ. qͥ tam̃ saluent᷑ miscd̃ĩa
creatoris iuxta illud qd̃ in psalmo scͥptũ ẽ.
ꝓ nichilo saluos facies eos. De iustis qd̃
inuno saluent᷑ numero solitario atq
ꝑfecto. & imitent᷑ unam diuinitatẽ dicen¬

Expanded text:
unum cubitum, illud significat, quod et peccatores et justi Domini propitiatione salventur, dicente apostolo Paulo: « Reconciliati sumus Deo in sanguine Filii ejus . » Et de peccatoribus dicitur, quod dimidii cubiti mensuram habeant per circuitum, qui tamen salventur misericordia creatoris, juxta illud quod in Psalmo scriptum est: « Pro nihilo salvos facies eos. » De justis, quod in uno salventur numero solitario atque perfecto, et imitantur unam divinitatem dicen
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ti ponit᷑ e gradꝰ ei u̾si ad orientẽ. gradꝰ
huiꝰ ꝓpiciatorii. uł uiginti quatuor libroᷤᷤ
uetĩs instrum̃ti debemꝰ acciꝑe. qui ha¬
bebant citharas in apocalipsi ioħis &e co¬
ronas incapitib suis. uł sacram̃tũ patris
ce filii ce sp̃c scl̃. in quo uera nobis datur ꝓpi¬
tiatio. Et ut dicamꝰ aꝑtius: ꝓpterea gra¬
duum numerꝰ incertꝰ relinquit᷑. ut qnͣtoc̃q
studio ad altiora scand̃e potuerimꝰ. in inferi¬
orib nos putemꝰ collocatos & cogitemus

Expanded text:
Orientem, gradus hujus propitiatorii vel viginti quatuor libris veteris Instrumenti debent accipi: qui habebant citharas in Apocalypsi Joannis , et coronas in capitibus suis: vel sacramentum Patris et Filii et Spiritus sancti, in quo vera nobis datur propitiatio. Et ut dicamus apertius, propterea graduum numerus incertus relinquitur, ut quantocumque studio ad altiora scandere potuerimus, in inferioribus nos putemus collocatos, et cogitemus
Abbreviated transcription (Latin):
Ot arihel duodecim cubitoꝵ in latitu¬
dine ꝑduodecim cubitos latitudinis
quadrangulũ equis lat̾ib. qd̃ nemo du
apłoꝵ numerũ de cuiꝰ sacram̃to sup̃dixisse
me memini. ꝑ quatuor aũ latera mundi
ouodeni cubiti simul efficiunt quadragin¬
ta octo cubitos sacerdotalium ciuitatum.
ut istis quasi fundam̃tis in toto orbe di¬
uisis. eccłie fortitudo solidet᷑. Porro crepido

Expanded text:
et arihel duodecim cubitorum in longituet arihel duodecim cubitorum in longitudine per duodecim cubitos latitudinis quadrangulatum aequis lateribus et crepido apostolorum numerum, de cujus sacramento supra dixisse me memini. Per quatuor autem latera mundi duodeni cubiti simul efficiunt quadraginta octo cubitos sacerdotalium civitatum, ut istis quasi fundamentis in toto orbe diffusis Ecclesiae fortitudo solidetur. Porro crepido
Abbreviated transcription (Latin):
Ipse autẽ arihel quatuor cubitoꝵ erat. cab
arihel usq sursum cornua quatuor siue ut
in lxxͣ d̾r:. ab arichl usq ad suꝑiora cornuũ
cubitꝰ unꝰ. Arihel ut pleriq estimant in¬
t̃p̃tat᷑ lux mea d̃s. De quocr in ysaia ꝓpħa
ubi scͥptum ẽ. ue tibi ciuitas arihel quam
expugnauit siue circũdedit dauid. plemo
diximus. Ut autẽ ego arbitror leo uł fortis
dĩ qd̃ nom̃ refertur ꝓpͥe ad altare. in quo uł
illuminatio diẽ. uł leo & fortitudo eius.
dicente iacob ad uidam. Gatulus leonis
filimi uida. ad p̃dam fili ascendisti. reqͥ¬
escens accubiusti ut leo. & quasi leena.
Quis suscitabit eum: Cubitoꝵ. autẽ qua¬
tuor est. & cornua habet quatuor. siue
ut suꝑiora quatuor cornuũ cubito uno
fimunt᷑. ut euangłioꝵ. m̃sura &e intotũ
orbem fortitudo discurrens. sub illumina¬
tione d̃i. & leonis fortitudine demonstret᷑
adunumq cubitum ꝑueniant diuine
confessionis. & ut paulatim obscuritas
p̃sentis loci manifestior fiat: sequitur.

Expanded text:
ipse autem arihel quattuor cubitorum et ab arihel usque sursum cornua quattuor etitur, ab Ariel usque ad superiora cornuum cubitus unus. Ariel, ut plerique aestimant, interpretatur lux mea Deus. De quo et in Isaia propheta, ubi scriptum est: « Vae tibi, civitas Ariel, quam expugnavit sive circumdedit David , » plenius diximus. Ut autem ego arbitror leo vel fortis Dei, quod nomen refertur proprie ad altare, in quo vel illuminatio Dei est, vel leo et fortitudo ejuonis Juda, ad praedam, fili mi, ascendisti: requiescens accubuisti ut leo, et quasi 529 leaena, quis suscitabit eum ? Cubitorum autem quatuor est, et cornua habet quatuor; sive superiora quatuor cornuum, uno cubito finiuntur; ut Evangeliorum mensura et in totum orbem fortitudo discurrens, sub illuminatione Dei, et leonis fortitudine demonstretur, ad unumque cubitum perveniant divinae confessionis. Et ut paulatim obscuritas praesentis loci manifestior fiat, sequitur:
Abbreviated transcription (Latin):
ħ quoq erat fossa aitaris. ce de sinuterre
usq ad crepidinẽ nouissimã duo cubiti. &
latitudo cubiti uniꝰ. & acrepidine minore
usq ad crepidinem maiorẽ quatuor cubiti.
& latitudo uniꝰ cubiti. Ipse aut̃ ariel qua¬
tuor cubitoꝵ &e ab ariel usq sursũ cornua
quatuor. & arihel duodeci cubitoꝵ. in lon¬
gitudine. ꝑduodecĩ cubitos latitudims.

Expanded text:
c quoque erat fossa altaris. Et de sinu terrae usque ad crepidinem novissimam duo cubiti, et latitudo cubiti unius: Et a crepidine minore usque ad crepidinem majorem quatuor cubiti, et latitudo cubiti unius. Ipse autem Ariel quatuor cubitorum: et ab Ariel usque ad sursum, cornua quatuor. Et Ariel duodecim cubitorum in longitudine per duodecim cubitos latitudinis:
Abbreviated transcription (Latin):
animalib positꝰ ẽ. continent᷑. Suꝑiora aũ
&e ad crepidinẽ siue ꝓpitiatoriũ ꝑuenientia.
qd̃ theodotion ipso hebraico nomine appel¬
lauit azara unius cubiti hñt latitudinẽ
ut dualis numerꝰ transeat ad solitarium.
&e bonũ nuptiarum qd̃ inferiꝰ ẽ. ad unionis

Expanded text:
animalibus positus est continentur. Superiora autem animalibus positus est continentur. Superiora autem et ad crepidinem sive propitiatorium pervenientia, quod Theodotio ipso Hebraico nomine appellavit azara, unius cubiti habent latitudinem, ut dualis numerus transeat ad solitarium et bonum nuptiarum quod inferius est ad unionis
Abbreviated transcription (Latin):
theodotion posuer̃t t̃minũ . lxxͣ. rursũ gisũ
int̾p̃tati st̃ C uiꝰ ũbi ut ante iamdixi ñ possũ
scire rationẽ. nec cuiꝰ lingue sit dicẽ confiden¬
ter. nͥ hoc admonere lectorem qd̃ ubi nc̃ defi¬
nitionem int̃pretatꝰ sũ: supͣ coronam tnͣstu¬
lerim. Iuudq b̾uit̾ demonstrat᷑. qd̃ in circui¬
tu ipsiꝰ altaris. idest inimagine & circulo
reputandum fuerit labium. &e quasi corona
in modum lilii. hñs in aspectu plurimam
uenustatẽ. Que dcfinitio siue gisus ꝑcir¬
cuitũ palmi umiꝰ siue ꝑalaistos: latitu¬
dine tendebat᷑. fõuea autẽ altaris siue
ꝓfundum ae altitudo ꝓqua in hebraico
ponitur ꝯaber. de sinu t̾re usq ad crepidi¬
nem nouissimã uł usq ad ꝓpitiatoriũ ma¬
ximũ duob cubitis erat. & latitudo eiꝰ cubi¬
tiuniꝰ. Inferiora enĩ et ꝓfundo & t̾re cohe¬
rentia: duali numero qͥ & in immundis

Expanded text:
Theodotio posuerTheodotio posuert: cujus verbi, ut ante jam dixi, non possum scire rationem, nec cujus linguae sit dicere confidenter, nisi hoc admonere lectorem, quod ubi nunc definitionem interpretatus sum, supra coronam transtulerim. Illudque breviter demonstratur, quod in circuitu ipsius altaris, id est, in margine et circulo repandum fuerit labium et quasi corona in modum lilii habens in aspectu plurimam venustatem: quae definitio sive gisus per circuitum palmi unius sive παλαιστῆς latitudine tendebatur. Fovea autem altaris sive profundum et altitudo, pro qua in Hebraico ponitur gab, de sinu terrae usque ad crepidinem novissimam, vel usque ad propitiatorium maximum, duobus cubitis erat. Et latitudo ejus cubiti unius. Inferiora enim et profunda et terrae cohaerentia duali numero, qui et in immundis
Abbreviated transcription (Latin):
inueniet eam: Multum ẽ. si uoluerimꝰ
templum salomonis huic templo: ce om̃s
partes eiꝰ ce tab̾nacula ei comparare. Quod
quia difficillimum ẽ. interim inp̃sentiarũ
attare quod ezechieli ostensum ẽ. altari qd̃
in exodo legimus. ex parte modica conferamꝰ.
Ibi altare quinq cubitoꝵ in longitudine
&e qͥnq cubitoꝵ in latitudine. idẽ qua¬
drangulũ. ce triũ cubitoꝵ in altitudine de
scribit᷑. hic uͦ recedens asensib qͥnq tendit
adunionem inquo cubitꝰ ꝑfectꝰ siue uerissi¬
sextam ut supͣ diximꝰ hũs partẽ cubiti. In
sinu autẽ eis hoc ẽ altaris erat cubitꝰ. qui
scilicet ea que igne consumebant᷑ suscipi¬
ebat. & in latitudine eiꝰ aliꝰ cubitꝰ. ut & in¬
tĩora hoc ẽ secreta & spacia altaris que in
latitudine demonstrant᷑. uno cubito fini¬
rent᷑. Ouod autem sequit᷑ &e definitio usꝙ
ad labium eiꝰ ꝓ quo aquila. Simmachꝰ &e

Expanded text:
inveniet eam? Multum est si voluerimus inveniet eam? Multum est si voluerimus templum Salomonis huic templo, 527 et omnes partes ejus et tabernacula comparare. Quod quia difficillimum est, interim in praesentiarum altare, quod Ezechieli ostensum est, altari quod in Exodo legimus, ex parte modica conferamus . Ibi altare quinque cubitorum in longitudine et quinque cubitorum in latitudine, id est, quadrangulum, et trium cubitorum in alscribitur. Hic vero recedens a sensibus quinque tendit ad unionem, in quo cubitus perfectus sive verissisextam, ut supra diximus, habens partem cubiti. In sinu autem ejus, hoc est altaris, erat cubitus qui scilicet ea quae igne consumebantur suscipiebat, et in latitudine ejus alius cubitus, ut et interiora, hoc est, secreta et spatia altaris, quae in latitudine demonstrantur, uno cubito finirentur. Quod autem sequitur: « Et definitio usque ad labium ejus, » pro quo Aquila, Symmachus, et