comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
culis se tenentẽ loricã uirtutis
indutꝰ est: ita qui ẽ circũdatꝰ mul¬
tiplici ueste iusticiȩ. nec ad simi¬
litudinẽ cerui in iecur accipiet
sagittã: nec in desidia corruet
et furores : s erit mundo corde.
habens artificẽ huiꝰ lorice dm̃:
qui unicuiq sc̃oꝵ omĩa arma
fabricat᷑ : et ñ sinet eu a iaculo
uolante ꝑdiem. et a sagittis ar¬
dentib ꝑcuti parit̃ et exuri.
Et calciati pedes. in p̃paratione
ęu̾giłii pacis. Diligentꝰ obserua¬
te qđ uirtut̃ẽ quandam animȩ
appellauerit pedes quib ingredi¬
mur in eo qui dicit. ego sũ uita:
& quos oportet calciare p̃parati¬
one eu̾głii pacis. In hoꝵ calciam̃¬
toꝵ figurã et il a calciam̃ta in
exodo p̃cesserunt. quȩ haberi pas¬
cha uescentib imꝑant᷑. et his qͥ
ad faciendũ iter parati sunt.
Sic enĩ ait. Mandu cabitis illud
lumbi ur̃i p̃cincti: et calciam̃ta
manib ur̃is. et comedetis illud

Expanded text:
culis se tenentem loricam virtutis culis se tenentem loricam virtutis indutus est: ita qui est circumdatus multiplici veste justitiae, nec ad similitudinem cervi in jecur accipiet sagittam, nec in desideria corruet et furores, sed erit mundo corde, habens artificem hujus loricae Deum, qui unicuique sanctorum omnia arma fabricatur, et non sinit eum a jaculo volante per diem, et a sagittis ardentibus percuti pariter et exuri. Et calciati pedes, in praeparatione Evangelii pacis. Diligentius observate, quod virtutem quamdam animae appellaverit pedes, quibus ingredimur in eo qui dicit: Ego sum via , et quos nos oportet calciare praeparatione Evangelii pacis. In horum calciamentorum figuram, et illa calciamenta in Exodo praecesserunt, quae habere Pascha vescentibus imperatur et his, qui ad faciendum iter parati sunt. Sic enim ait, manducabitis illud: lumbi vestri accincti, et calciamentamanibus vestris: et comedetis illud
Abbreviated transcription (Latin):
ad huc in lumbis erat leui patͥs
sui abraham quando obiuauit
ei melchisedech: uidet᷑ nob̾ ac cin¬
xisse lũbos suos. qui nequaquã
uxori debitũ reddit. nec seruit
libidini: sed imitat᷑ ingenitũ
dm̃: generationis negotiis non
ministrans. Hoc idem reor & illd̃
significare quod ioħes zonã pel¬
liceam. habebat circa lũbos suos.
et non erat de immundis qͥ ꝓpter
fluxum seminis extra castra ꝓiecti.
cũ archa unĩ habitare non posst̃:
nec ex his de quib in numeris scͥ¬
bit᷑. sint uestim̃ta eiꝰ dissuta. Q
aut̃ xp̃o accinctꝰ est ueritate. hec
uestimenta in altũ colligit. & sur¬
sum trahit. et nudoꝵ laterum
feditatẽ. balteo spũali. uł adstrin¬
git. et includit. & paratꝰ ad p̃liũ
est : & oꝑa habet lucentia. quȩ
lucerne dicunt᷑ ardentes. Et
induti loucã iusticie. Sicut dif¬
ficile uulnerat᷑ in his uł marime
locis quȩ uitã tenent. qui conser¬
tam hamis. et ferreis in uicẽ cir¬

Expanded text:
Adhuc in lumbis erat Levi patris Adhuc in lumbis erat Levi patris sui Abraham, quando obviavit ei Melchisedec , videtur nobis accinxisse lumbos suos, qui nequaquam uxori debitum reddit, nec servit libidini: sed imitatur ingenitum Deum, generationis negotiis non ministrans. Hoc idem, reor, et illud significare quod Joannes zonam pelliceam habebat circa lumbos suos , et non erat de immundis, qui propter fluxum seminis extra castra projecti, cum arca Domini habitare non possunt : nec ex his de quibus in Numeris scribitur: Sint vestimenta ejus dissuta . Qui autem Christo accinctus est veritate, haec vestimenta in altum colligit, et sursum trahit: et nudorum laterum foeditatem balteo spirituali velat, stringit, et includit, et paratus ad praelium est, et opera habet lucentia, quae lucernae dicuntur ardentes. 679 Et induti loricam justitiae. Sicut difficile vulneratur, in his vel maxime locis quae vitam tenent, qui confertam hamis, et ferreis invicem cir
Abbreviated transcription (Latin):
mortẽ fignificari putent. Hoc qͦq
re. ad eundem sensũ referunt:
quasi non possit aliquis omĩa in
p̃senti uita oꝑari. sed ex parte qͥd
dicens ephesios ad futuras tempta¬
tiones. & ꝑsecutiones quas eis pau¬
uidebat spũ ꝓuenire : cohortari
et moneri ut omĩa faciant ꝑ q̃
possint in fide stare eu̾głii. nec
in ꝑsecutiõe corruere. Diem aut̃
malã. ꝓpͥe de quadragesimo oct᷑a¬
uo psalmo arbitaram᷑ ẽẽ nẽ sũptã.
Ot ate gͦ succinc̾ti lumbos ue¬
stros in ueritate. Qđ uixta m̃bra
carnis & corporis omnia menbra
animȩ in scripturis uocentur:
nulli dubiũ est. De quib unu̾
puto ẽẽ nunc menbrũ lumbos.
quos ut accingamꝰ ueritate p̃ci¬
pitur. Scriptũ est quoq in ęu̾gło
cincti : et lucerne ardentes in ma¬
nib urĩs. Quia gͥ lũbi semꝑ in ge
neratiõe accipiunt᷑. & semine se¬
cundũ illud. de fructu lũbi tui
ponam suꝑ thronũ tuũ: s alibi

Expanded text:
mortem significari putent. Hoc quoqumortem significari putent. Hoc quoqure, ad eumdem sensum referent: quasi non possit aliquis omnia in praesenti vita operari, sed ex parte quiddicens, Ephesios ad futuras tentationes, et persecutiones quas eis Pauvidebat spiritu provenire, cohortari et moneri, ut omnia faciant, per quae possint in fide stare Evangelii, nec in persecutione corruere. Diem autem malam, proprie de quadragesimo octavo psalmo arbitramur esse nunc sumptam. State ergo succincti lumbos vestros in veritate. Quod juxta membra carnis et corporis, omnia membra animae in Scripturis vocentur, nulli dubium est, de quibus unum puto esse nunc membrum, lumbos, quos ut accingamus veritate, praecipitur. Scriptum est quoque in Evangelio cincti, et lucernae ardentes in manibuer accipiuntur et semine, secundum illud: De fructu lumbi tui ponam super thronum tuum . Et alibi:
Abbreviated transcription (Latin):
plicit̾ arma tractanda sunt. &
omĩb telis armisq succintꝰ de
qͥb & insequentib explicat᷑ sciat
se tc̃ stare posse. si uniu̾sa fuerit
oꝑatꝰ. et plenꝰ cunctis uirtutib.
stabilem figat gradũ. & non
moueat᷑ de acie. sitq ex his de
quib dñs ait. st̃ quidã de his¬
a stantib. et in alio loco. etenĩ
fide statis. et psalmista. statuit
inquit supra petram pedes meos.
Tercia quoq a quibdam int̃pre¬
tatio subinducit᷑ dicentib. non
omne aduersũ diabolũ pbeliũ
morte finiri : sed cũ de isto scło
exierimꝰ. tunc nob̾ foitiꝰ et aꝑtius.
p̾sentib contra p̃sentes futurũ
ẽẽ certam̃. et sic illud quod paulo
ante posuimꝰ exponunt neq p̃sen¬
tia. neq futura. ut futura hȩc
dicant ẽẽ. quȩ post uitã istam sũ
in eunda certamina. nec ñ & ild̃
qua ꝓpter contendimꝰ. siue inp̃senti.
siue in fut᷑o placere illi. ut p̃seis
tempus hanc uitã: futurũ post

Expanded text:
pliciter arma translata sunt, et pliciter arma translata sunt, et omnibus telis armisque succinctus, de quibus in sequentibus explicatur, sciat tunc se stare posse, si universa fuerit operatus, ut plenus cunctis virtutibus, stabilem figat gradum, et non moveatur de acie, sitque ex his de quibus Dominus ait: Sunt quidam de hic stantibus ; et in alio loco: Etenim fide statis ; et Psalmista: Statuit, inquit, supra petram pedes meos . Tertia quoque a quibusdam interpretatio subinducitur, dicentibus: non omne adversum diabolum praelium morte finiri; sed cum de isto saeculo exierimus, tunc nobis fortius et apertius, praesentibus contra praesentes futurum esse certamen: et sic illud quod paulo ante posuimus, exponent, neque praesentia, 678 neque futura: ut futura haec dicant esse, quae post vitam istam sint ineunda certamina. Necnon et illud: Quapropter contendimus, sive in praesenti, sive in futuro, placere illi , ut praesens tempus, hanc vitam, futurum, post
Abbreviated transcription (Latin):
sit hec ẽ tenebrȩ: & ñ lux. Quẽ¬
ad modũ si fugiat ħo a facie le¬
onis & incurrat in ursum: et in¬
tͦeat in domũ suã. & reclinet
manꝰ suꝑ parietẽ. et moideat eũ
colub̾. Nonne tenebre dies dnĩ:¬
et non lux :. Et caligo ñ habers
splendoie: Quomͦ enĩ ñ mala est
hȩc dies. quȩ tenebris & caligi¬
ne in uoluit᷑: De qua iohel qͦq
ꝓpħa cõmemoiat diceis. Canite
tuba in syon p̃dicate in monte
sc̃õ meo: et confundant᷑ om̃s qͥ
habitant terrã: qm̃ ad est dies
dnĩ. qr ꝓpe est dies tenebrarũ
et turbinis: dies nebulȩ et cali¬
ginis. Et sophonias de eadẽ die lo¬
qͥt᷑ dicens. Prope ẽ dies dni magna
ꝓpe & uelox nimis. Uox diei dñĩ
amara. & dura. & foitis. dies irȩ.
dies illa. dies angustie & necessitatis
& reliqua: post quȩ infert & affligã
homines & ambulabt̃ ceci. quia
dño peccauert̃. Ut gͥ possit quis
in hac die diabolo resistere qr ipse

Expanded text:
et haec est tenebrae, et non lux. Quemet haec est tenebrae, et non lux. Quemadmodum si fugiat homo a facie leonis, et incurrat in ursum: et introeat in domum suam, et reclinet manus suas super parietem: et mordeat eum coluber. Nonne tenebrae dies Domini, non lux: et caligo non habens splendorem ? Quomodo enim non mala est haec dies, quae tenebris et caligine involvitur? De qua Joel quoque propheta commemorat dicens: Canite tuba in Sion: praedicate in monte sancto meo: et confundantur omnes qui habitant terram; quoniam adest dies Domini: quia prope est dies tenebrarum et turbinis, dies nebulae et caliginis . Et Sophonias de eadem die loquitur dicens: Prope est dies Domini magna, prope et velox nimis. Vox diei Domini amara, et dura, et fortis: dies irae, dies illa, dies angustiae et necessitatis , et reliqua. Post quae infert: Et affligam homines, et ambulabunt ut caeci: quia Domino peccaverunt . Ut igitur possit quis in hac die diabolo resistere: quia ip
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃o. Plixiꝰ forsitan ꝙͣ lector uolu¬
erit de hoc capitulo disputatũ
sit. Sed queso det ueniã diffi¬
cultati ipsius loci. & ꝑsone ephe¬
sioꝵ qͥ post artes magicas scire
debuerant a quib fuisseq̃ aliqñ
decepti. Iheo sumite omĩa arma
łi: ut possitis resistere in die ma¬
lo. et in uniuersa oꝑa parati sta¬
re. Diem malũ. aut p̃sens tempꝰ
ostendit. de qͦ supͣ dixerat. redim̃¬
tes tẽpus. qm̃ dies mali st̃. ꝓpter
angustiã. & uitȩ huiꝰ labores. qr
ñ absq sudore et certa mina ꝑue¬
niamꝰ ad palmã. aut certe consũ¬
matioĩs atq iudicii. quando dia¬
bolus inimicus & uindex. in sua
nos cupiet parte retin̾e: de qua
liberabit᷑. qui intelligit suꝑ ege¬
nũ & pauꝑem. in die enĩ mala li¬
berabit eum dñs. Hȩc est dies: de
qua & in alio loco scriptũ est. Ecce
uenit diesirȩ dñi. Et alibi. Dies
enĩ dñi insanabił ueniet: furo¬
ris et ire. Et rursũ. Ue desidan¬
tib diẽ dnĩ. Ut qͥd uob̾ dies dñi :

Expanded text:
stro. Prolixius forsitan quam lector voluerit, de hoc capitulo disputatum sit: sed, quaeso, det veniam difficultati ipsius loci et personae Ephesiorum, qui post artes magicas scire debuerant, a quibus fuissent aliquando decepti. Ideo sumite omnia arma Dei, ut possitis resistere in die malo: et universa operati, stare. Diem malam, aut praesens tempus ostendit, de quo supra dixerat: Redimentes tempus, quia dies mali 677 sunt, propter angustiam et vitae hujus labores, quia non absque sudore et certamine pervenimus ad palmam: aut certe consummationis atque judicii, quando diabolus, inimicus et vindex, in sua nos cupiet parte retinere, de qua liberabitur, qui intelligit super egenum et pauperem: In die enim mala liberabit eum Dominus . Haec est dies, de qua et in alio loco scriptum est: Ecce venit, dies irae Domini ; et alibi: Dies enim Domini insanabilis veniet, furoris et irae ; et rursum: Vae desiderantibus diem Domini: Ut quid vobis dies Domini?
Abbreviated transcription (Latin):
S p̃o hanc tangit. uidet. accipit ad monim̃tũ.
Ordo sac̾ bona traditio. pia uictima panis.
Secretũ felix. noua uirtꝰ. utile sacrũ.
Quo sĩs sanguis liqͦr ÷ uitale lauachrũ
Nã qi peccantes medicina semꝑ egemꝰ
h anc ꝓ poẽis medicinã semꝑ habemꝰ.
Hec dat᷑ ad uitã. s si reꝰ: hunc uerearis
Qͥ patͥs ad dextrã sedet. ⁊ mac̾tat᷑ in aris.
Ecce uides in lege typos. ⁊ signa ꝑisse.
ad ꝓpͥũq caput tͥa sacͣmenta redisse

Expanded text:
s hanc tangit, videt, accipit ad monimentum Ordo sacer, pia traditio, pia victima panis, Secretum felix, nova virtus, utile sacrum, Quo factus sanguis, liquor est vitale lavacrum. Nam quia peccantes medicina semper egemus, Hanc pro peccatis medicinam semper habemus. Haec datur ad vitam, sed si reus hanc verearis, Qui Patris ad dextram sedet et mactatur in aris. Ecce vides in lege typos et signa perisse, Ad propriumque caput tria sacramenta redisse
Abbreviated transcription (Latin):
ħreuit̾ qd̾ dicit: cale ẽ Si me uis
habere cõsortem. habe ꝙ honesimũ.
qũe ego consortẽ. & filiũ .&. uisce¬
ra mea habeo. Qũẽ si ñ susceꝑis.
nec hab̾e uolueris: & ipse intelli¬
gis. qd̾ me hab̾e ñ possis. Si aut̃
in se loquentẽ habens: ea iuxta ui¬
mo se opponit: & spondet quȩ ille
debebat. Ut aut̃ supͣ diximꝰ: cocũ
illuo ẽ. qͦd ablatũ furto. & ꝑ luxuriã
ꝑditũ. ñ pocerat ab solui. Qđ phy

Expanded text:
Breviter quod dicit tale est: Si me vis Breviter quod dicit tale est: Si me vis habere consortem, habeto et Onesimum, quem ego consortem, et filium meum, et viscera mea habeo: quem si non susceperis, nec habere volueris, et ipse intelligis quod me habere non possis. Si autemin se loquentem habens, ea juxta vimo se opponit, et spondet quae ille debebat. Ut autem supra diximus, totum illud est, quod ablatum furto, et per luxuriam perditum, non poterat absolvi: quod Ph
Abbreviated transcription (Latin):
ue estͥ. Ut ȩc̃num illũ reciperẽ
Nullus. ecernꝰ dñt serui sui. Potes¬
tͥas quippe eiꝰ & utriusq conditio.
morte finit᷑. Honesimꝰ uͦ qui ex fi¬
de xp̃i. facꝰtus ecernꝰ ẽ. et̾no phylemo¬
ni. quia in xp̃m & ipse crediderat.
sp̃y lib̾catis accepto: iam ñ seruꝰ. ẜ
fr̃cepit ẽẽ de seruo. Er carissimꝰ.
suo: cui honesimũ ut carnis ante
condicio. ica postea sp̃s copulabatꝰ.
Et cunc quid quando erat ei
subiectus in carne. ñ erat ei iuncꝰ¬
tͥus in dño: nunc aut̃ & in carne ei¬
pplici. dño suo lege. constringi: ut
ei & carnis neccessitate uingat᷑ ad
cempꝰ: & in ecernũ sp̃y copuletur.
Si gͦ habes me sociũ. suscipe illũ
sic̃ me. Phylemoii. paulũ socium
habere cupiebat: ꝙ̾ in xp̃m credenꝰ.
cales utiq uolebat habere ꝓfectus:
ut paulo simił fieret: & ei cõmu¬
nicaret in uincłis. Consideremꝰ
gͦ. quantũ hic lauoet᷑ honesimus:
pauli debeat desiderare consortiũ.

Expanded text:
est. Ut aeternum illum reciperes. Nullus aeternus dominus servi sui: potestas quippe ejus, et utriusque conditio, morte finitur. Onesimus vero qui ex fide Christi factus aeternus est, aeterno Philemoni, quia in Christum et ipse crediderat, spiritu libertatis accepto, jam non servus, sed frater coepit esse de servo, frater charissimus, suo, cui Onesimum ut carnis ante conditio: ita postea spiritus copulat. Et tunc quidem quando erat ei subjectus in carne, non erat ei junctus in Domino; nunc autem ei et in carne jlici domino suo lege constringi, ut ei et carnis necessitate jungatur ad tempus, et in aeternum spiritu copuletur. Si ergo habes me socium, suscipe illum sicut me. Philemon Paulum socium habere cupiebat, et in Christum credens, tales utique volebat habere profectus, ut Paulo similis fieret, et ei 759 communicaret in vinculis. Consideremus ergo quantum hic laudetur Onesimus, Pauli debeat desiderare consortium.
Abbreviated transcription (Latin):
abraham. si fidem illius habueri¬
mꝰ filii uocamur abrabam. patriar¬
chas quoq et ꝓpħas si tam̃ nos ab
eis peccata non separent nr̃os patres
dicimus : ita puto et angłos cȩterasq
uirtutes habere principes sui gen̾is
in cȩlestibꝰ quos patres gaudeant ap¬
pellare. Archangłs enĩ nͥ angłor
dici non potest. Et dominatio. et
principatus et potestas nisi inferi¬
ores subiectos habeant non uocant᷑.
Potest gͦ et hoc dici. ex eo qđ łs pa
tiam pater est. et unigenitꝰ non ẽ
ad optione filius s natura: cetere
quoq creature paternitatis nom̃
ad optione meruerunt. Quicquid
autẽ de patre et filio dicimus: hoc
sciamꝰ dictũ ẽẽ de spu sco. Nam &
saluator nr̃ patrem ẽẽ se nouit:
dicens. fili dimittunt᷑ tͥ peceata.
et filia. fides tua te saluam fecit:
nus scołoꝵ suoꝵ parabolas atq
coniugia ex hoc uł maxime loco
firmandas putat: nequaꝗͣ. intel¬
ligens ut supͣ diximꝰ ad similitudi¬

Expanded text:
Abraham, si fidem illius habueriAbraham, si fidem illius habuerimus, filii vocamur Abraham: patriarchas quoque et prophetas si tamen nos ab eis peccata non separent nostros patres dicimus: ita puto et angelos, caeterasque virtutes habere principes sui generis in coelestibus, quos patres gaudeant appellare. Archangelus enim, nisi angelorum dici non potest, et dominatio, et principatus, et potestas, 602 nisi inferiores subjectos habeant, non vocantur. Potest ergo et hoc dici, ex eo quod Deustiam Pater est, et unigenitus non est adoptione Filius, sed natura: caeterae quoque creaturae paternitatis nomen adoptione meruerunt. Quidquid autem de Patre et Filio dicimus, hoc sciamus dictum esse de Spiritu sancto. Nam et Salvator noster Patrem esse se novit, dicens: Fili, dimittuntur tibi peccata ; et: Filia, fides tua te salvam fecit ; nus saeculorum suorum probolas atque conjugia, ex hoc vel maxime loco confirmandas putat: nequaquam intelligens, ut supra diximus, ad similitudi
Abbreviated transcription (Latin):
storem bonum: s nemo iuxta natu¬
ram bonꝰ nisi unꝰ ds. et cȩtera ut di¬
cantur bona. bonitate illius conse¬
quunt᷑. Sicut gͦ solus bonus bonos
facit: et solus immortalis ĩ mortalita¬
tem tribuit. et solus uerus. ueritatis
nom̃ imꝑtit: ita et solus pater. qr
creator est omĩum. et uniuersoꝵ cau¬
sa substantiȩ prestat cęt̾is ut patres
ẽẽ dicantur. De terrenis celestes con¬
templen t᷑. Adam quẽ primum plas¬
mauit ds̃ : et creator ipsuis et pater
fuit. Certe dõ patri scit se deb̾e qđ
subsistit. Rursum hi qui geniti st̃
ex adam: patrem illum intelligunt.
ex quo orti sunt. Unde et in eu̾gło
et abraham retroisum ẽẽt generatio
supputata: ad extremũ scriptura ait
filii seth. filii adam. filii dei: ut pa¬
ternitatis in terra uocabulũ. a deo
primũ ortum eẽ monstraret. Suerit
uero quam ob causam et in cȩlis ab
eo omĩs paternitas appelletur. Quo¬
mͦ nos qui non sumus de genere

Expanded text:
storem bonum ; sed nemo juxta natustorem bonum ; sed nemo juxta naturam bonus, nisi solus Deus. Caetera ut dicantur bona, bonitate illius consequuntur. Sicut ergo solus bonus, bonos facit, et solus immortalis, immortalitatem tribuit, et solus verus, veritatis nomen impertit: ita et solus Pater, quia Creator est omnium, et universorum causa substantiae, praestat caeteris ut patres esse dicantur. De terrenis coelestia contemplemur: Adam quem primum plasmavit Deus, et Creator ipsius, et Pater fuit, certe Deo Patri scit se debere quod substitit. Rursum hi qui geniti sunt ex Adam, patrem illum intelligunt, ex quo orti sunt. Unde et in Evangelio et Abraham retrorsum esset generatio supputata, ad extremum Scriptura ait: Filii Seth, filii Adam, filii Dei ; ut paternitatis in terra vocabulum, a Deo primum ortum esse monstraret. Quaeritur vero quam ob causam, et in coelis ab eo omnis paternitas appelletur. Quomodo nos, qui non sumus de genere
Abbreviated transcription (Latin):
Et hec dices filiis isrł. Qui est mi¬
sit me. Nun qͥd solus d̾s erat. et
cet̾a non erant ᷤ. Erant utiq an¬
geli. celũ. terra. uł maria. et ipse
ooyses. eui dñs loquebat᷑. et isrł.
it egyptii ad quos. et contra quos
stantiȩ sibi ꝓprium uendicat d̃s:
lla ut diximus causa quia cȩtera
ut sint. uĩ sumpsere beneficio. Ds
ii qui semꝑ ẽ. nec habet aliunde
principium. sed ipse sui origo ẽ
ueq causa substantiȩ: non po¬
ist intelligi aliunde hab̾e quo
uibsistit. Nam et in igne aliud
est esse calidum: aliud calefactũ
Ignis absq calore intelligi ñ potest
cetera quȩ ex igne calefiunt calore
illius mutuant᷑: et paulatun si
ignis abscesserit calore tenuato re¬
deunt in naturã suam. et nequaꝙͣ
calida nuncupant᷑. Tuyta hunc
sensum et in ęu̾głio dr ad eum qͥ
saluatorem non quasi di filium sed
quasi magistrũ bonum putabat:
quid me appellas bonum: Nemo ẽ
bonus: nͥ unus ds̃. Et certe terrã
bonam legimus et hominẽ. et pas¬

Expanded text:
est, misit me ad vos. Numquid solus Deus erat, et caetera non erant? Utique angeli, coelum, terra, vel maria, et ipse Moyses, cui Dominus loquebatur, et Israel, et Aegyptii, ad quos, et contra quos stantiae, sibi proprium vindicat Deus? illa, ut diximus, causa: quia caetera ut sint, Dei sumpsere beneficio. Deus vero qui semper est, nec habet aliunde principium, 601 et ipse sui origo est, suaeque causa substantiae, non potest intelligi aliunde habere quod substitit. Nam et in igne aliud est calidum, aliud calefactum. Ignis absque calore intelligi non potest. Caetera quae ex igne calefiunt, calorem illius mutuantur, et paulatim si ignis abscesserit, calore tenuato, redeunt in naturam suam, et nequaquam calida nuncupantur. Juxta hunc sensum et in Evangelio dicitur ad eum qui Salvatorem non quasi Dei Filium, sed quasi magistrum bonum putabat: Quid me appellas bonum? nemo est bonus, nisi unus Deus . Et certe terram bonam legimus , et hominem , et pa
Abbreviated transcription (Latin):
lectilem. quoꝵ typũ illi in monte.
dñs ostendit. Et quomͦ patriarchȩ
& ꝓpħȩ habuerunt aliqua que
apłos non habuisse credendum est:
sic econtrario ꝓ oportunitate tem¬
poris. et ꝓ euuangłii p̾dicatione
habuert̃ apłi magis notum miste¬
rium xp̃i. quod scierunt quidem
et scĩ antiquitus uiri. sed non ita
ut apłi: quib p̃dicandi necessi¬
tas incum bebat. Qd̃ est aut̃ hoc
misterium qđ sic̃ uunc. aliis ge¬
neratioĩb non fuit reuelatum:
Utiq illd̃ qđ sequit᷑. ẽẽ gentes cohe¬
redes et con corporales et comparti¬
cipes ꝓmissioĩs in xp̃o iħu. ꝑ euan

Expanded text:
lectilem, quorum typum illi in monte lectilem, quorum typum illi in monte Dominus ostendit . Et quomodo patriarchae, et prophetae habuerunt aliqua quae apostolos non habuisse credendum est: sic econtrario pro opportunitate temporis, et pro Evangelii praedicatione, habuerunt apostoli magis notum mysterium Christi. Quod scierunt quidem et sancti antiquitus viri, sed non ita ut apostoli, quibus praedicandi necessitas incumbebat. 591 Quod est autem hoc mysterium, quod, sicut nunc, aliis generationibus non fuit revelatum? Utique illud quod sequitur, esse gentes cohaeredes, concorporales, et comparticipes promissionis in
Abbreviated transcription (Latin):
Incerta et occulta sapientiȩ tuȩ
manifestasti. mͥ. Et ad eum qui
sibi de sapientia supplaudebat :¬
ĩs loquitur ꝑ ꝓpħam. Nunquid̃
tu sapientior es daneele: Aut ille
gͥ de quo iam supͣ disseruimus te¬
nendusi est sensus. ita patriarchas
rp̃i ignorasse mysterium: quia aliud
sit tenere qͥd manib. aliud fut᷑ũ
in spũ p̃uidere: aut dicendũ quomͦ
ñ sunt similes facies facieb. sic nec
ciam. aliũ genera li guarũ. aliũ
dona curationum aliũ opitulatiões
et gubernationes. alium esse sapi¬
entem. hunc fidelem. istum pollere
scientia secretoꝵ: illum simplici tan¬
tũ fide ẽẽ contemptũ. Neq enĩ om̃s
in exemplum salomonis de naturis
bestiarum et uolucrũ et herbarum
similiter sunt locuti. ut disputa¬
rent a credro libani. usq ad hyso¬
pum quȩ exit ꝑ parietẽ et contrario
salomon non ita forsitan uiderit. ut
moyses om̃s speties uictimaꝵ. et
culturȩ dei nec ei facie ad faciem

Expanded text:
Incerta et occulta sapientiae tuae Incerta et occulta sapientiae tuae manifestasti mihi . Et ad eum qui sibi de sapientia supplaudebat, Deus loquitur per prophetam: Numquid tu sapientior es Daniele . Aut ille igitur de quo jam supra disseruimus, tenendus est sensus, ita patriarchas Christi ignorasse mysterium, quia aliud sit tenere quid manibus, aliud futurum in spiritu praevidere. Aut dicendum, quomodo non sunt similes facies faciebus, sic nec tiam, alium genera linguarum, alium dona curationum, alium opitulationes et gubernationes, illum esse sapientem, hunc fidelem, istum pollere scientia secretorum, illum simplici tantum fide esse contentum . Neque enim omnes in exemplum Salomonis de naturis bestiarum et volucrum, et herbarum similiter sunt locuti, ut disputarent a cedro Libani, usque ad hyssopum, quae exiit per parietem. Econtrario Salomon non ita forsitan viderit, ut Moyses omnes species victimarum, et culturae Dei; nec ei facie ad faciem
Abbreviated transcription (Latin):
Unde et ioħes ꝓpterea maior pro¬
phetis omĩb dicitrr. quia quem
ceteri ꝓpħauerunt ipse conspex̾it
et digito demonstrauerit dicens.
Eece agnus oei: ecce qui tollit pe¬
cata mundi. Luxta quẽ sensum:
et illud exponi potest. Multi ꝓpĩs
cognouerant. Quod si nesciebass
uentura: quomͦ desid̾are pote¬
rant. quȩ penitus ignorabant.
salomoni in sompnio pollicenti
atq dicentem. Pro eo quod petisti
a me uerbum istud. et non petisti
tibi dies multos. neq postulasti di¬
uitias. nec animas inimicoꝵ tuoꝵ:
s petisti ut intelligeres et audires
iudicium ecce feci uerbum tuum:
& dedi tibi cor prudens et sapiens.
ñ surget similis tibi. Et quomͦ
pientiorem fuisse salomonẽ. et ret̾¬
tro patriarchis uox diuina polli¬
cita sit : Qui de se quoq toquit᷑
ipse loquit᷑ confident̃: d̾s docuit
me sapientiam. et intellectũ sc̃oꝵ
cognoui : Nec non et dauid de sc̃i¬
entia occulti mysterii głat᷑ dicens.

Expanded text:
Unde et Joannes propterea major proUnde et Joannes propterea major prophetis omnibus dicitur : quia quem caeteri prophetaverunt, ipse conspexerit, et digito demonstrarit, dicens: Ecce Agnus Dei: ecce qui tollit peccata mundi . Juxta quem sensum et illud exponi potest: Multi prophecognoverant. Quod si nesciebant ventura, quomodo desiderare poterant, quae penitus ignorabant? minum 590 Salomoni in somnio pollicentem atque dicentem: Pro eo quod petiisti a me verbum istud, et non petiisti tibi dies multos, nec postulasti divitias, nec animas inimicorum tuorum, sed petisti ut intelligeres, et audires judicium: ecce feci verbum tuum, et dedi tibi cor prudens et sapiens snon surget similis tibi . Et quomodo  omnibus sapientiorem fuisse Salomonem, et retro patriarchis vox divina pollicita sit? qui de se quoque ipse loquitur confidenter: Deus docuit me sapientiam, et intellectum sanctorum cognovi . Necnon et David de scientia occulti mysterii gloriatur, dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
in consequentibus indicat᷑. Fiat ma¬
filium hoĩs quẽ confirmasti tͥ. Aut
gͥ uixta montanũ patriarchas et
ꝓpħas in extasi locutos accipiendũ:
et nescisse quid dixerint: aut si hoc
querit᷑ quomͦ nẽ paulus ait. quod
aliis generatioib non fuit notuo¬
illud est respondendum. quod caute
paulus signanterq testatus sit filis
hominũ ignotũ fuisse mysterium
ñ filiis dĩ: ad quos loquit᷑. ego dixi
dii estis et filii excelsi om̃s. quod
scilicet et hii qui ad optioĩs sp̃m¬
acceꝑint. de quib patriarchȩ et
ꝓpħe fuerunt. dei scierint sacͣm̃tũ
Aut si hoc recipit᷑ non. et nimiũ
uolentũ et coactum uidet᷑. illuc
sermo transibit. ut dicat non de¬
finite et generalit̾ dixisse paulũ
aliis generatioĩb ignotũ fuisse oĩo
dñi sacram̃tũ: sed sic quomͦ nẽ
reuelatũ ẽ scĩs eiꝰ et apłis neseis¬
se patriarchas ueteres et ꝓphȩtas
Aliud enĩ ẽ in spũ uẽt᷑ ra cognos¬
cere : aliud ea cernere oꝑe cõpleta.

Expanded text:
s indicatur: Fiat mafilium hominis quem confirmasti tibi . Aut igitur juxta Montanum, patriarchas et prophetas in ecstasi locutos accipiendum, et nescisse quae dixerint: aut si hoc quaeritur quomodo nunc Paulus dicat, quod aliis generationibus non fuit notuillud est respondendum, quod caute Paulus signanterque testatus sit, filiis hominum ignotum fuisse mysterium, non filiis Dei, ad quos loquitur: Ego dixi: dii estis, et filii Excelsi omnes . Quod scilicet hi qui spiritum adoptionis acceperint, de quibus patriarchae, et prophetae fuerint, Dei scierint sacramentum. Aut si hoc non recipitur, et nimium violentum et coactum videtur, illuc sermo transibit, ut dicat non definite et generaliter dixisse Paulum aliis generationibus ignotum fuisse omnino Domini sacramentum: sed sic quomodo nunc revelatum est sanctis ejus et apostolis, nescisse patriarchas veteres, et prophetas. Aliud est enim in spiritu ventura cognoscere, aliud ea cernere opere completa.
Abbreviated transcription (Latin):
remus. hoꝵ decem unus ẽ dñs.
et unus ẽ pat̾. non utiq omĩ¬
um patrem et dnm̃ omnium
uocaremꝰ: sic et in eo qđ ait.
unus d̾s et pater omniũ. alioꝵ
pater alioꝵ p̃s accipiendus est.
Tale quid de creaturis et d̃o. etiã
zeno cum suis stoycis suspicat᷑:
quẽ secutꝰ uirgilius ait. Dõ
namq ire ꝑ om̃s terrasq tͣctusq
pio cęlum ac terras. camposq li¬
quentes. lucentemq globum
lunȩ tytaniaq astra. sp̃s intus
alit: totaq in fusa ꝑ artus mens
agitat molem: et magno se coi

Expanded text:
remus: horum decem, unus est dominus, remus: horum decem, unus est dominus, et unus est pater: non utique omnium patrem, nec dominum omnium vocaremus: sic et in eo quod ait: Unus Deus et Pater omnium, aliorum Pater, aliorum Deus accipiendum est. Tale quid de creaturis, et de Deo etiam Zeno cum suis Stoicis suspicatur. Quem secutus Virgilius ait : Deum namque ire per omnes Terrasque tractusque pio coelum ac terras, camposque liquentes, Lucentemque globum lunae, Titaniaque astra, Spiritus intus alit, totamque infusa per artus Mens agitat molem, et magn
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s hereticos. ut sciant ñ hab̾e¬
se baptisma: sed in una xp̃i ȩcła
fontem ẽẽ uitalem. Potest unũ
baptisma et ita dici: qđ licet
ter baptrremur ꝓpter myste¬
rium trinitatis tamen unũ
baptisma reputet᷑. Unum qͦq
baptisma est in aqua et sp̃u et
igni: et de quo dñs loquitur.
Baptisma habeo baptizari. Et
alibi. baptismate meo baptiza¬
bimini. Diuersitas autem p̃po¬
sitionum in quibꝰ d̾r. unus deus
et pater omniũ. qui suꝑ om̃s.
et ꝑ omĩa. et in omnibus : diuer¬
sam intelligentiam sapit. Suꝑ
omnes enĩ est us̃ pater: quia
auctor ẽ omniũ. Per omnia
filius: quia cuncta tͣnscurrit:
uaditq ꝑ omĩa. In omnibus
sp̃s sc̃s: quia nichil absq eo
est. N ec uͦ putandum unum
deum et patrem omĩum esse
commnuniter ut scilicet et ad
irrationabilia ium̃ta nom̃ pa¬
tris possit aptari. Set quo mͦ si
in decem hominib quinq filiis
et quinq seruis pariter dice¬

Expanded text:
omnes haereticos, ut sciant se non habeomnes haereticos, ut sciant se non habere baptisma, sed in una Christi Ecclesia fontem esse vitalem. Potest unum baptisma et ita dici, quod licet ter baptizemur propter mysterium sanctae Trinitatis, tamen unum baptisma reputetur. Unum quoque baptisma est in aqua, et spiritu, et igni, et de quo Dominus loquitur: Baptisma habeo baalibi: Baptismate meo baptizabimini . Diversitas autem praepositionum in quibus dicitur: Unus Deus, et Pater omnium, qui super omnes, et per omnes, et in omnibus, diversam intelligentiam sapit. Super omnes enim est Deus Pater, quia auctor est omnium. Per omnes Filius, quia cuncta transcurrit, vaditque per omnia. In omnibuss sanctus, quia nihil absque eo est. Nec vero putandum, unum Deum, et Patrem omnium esse communiter, ut scilicet ad irrationabilia jumenta, nomen Patris possit aptari; sed quomodo si in decem hominibus, quinque filiis, et quinque servis, pariter dice
Abbreviated transcription (Latin):
dñs. nec filius ds. D ed absit ut
non sit. uł in dominatione ditas:
uł in deitate dominatio. Unys ẽ
dñs et unus est ds : quia patris
et filii dñatio una. una diuini¬
tas ẽ. ꝓpterea et fides una đr:
quia similiter in patrem et in fi¬
lium. et in sp̃o sc̃o credimꝰ. Et¬
unum baptisma. E odem enĩ mͦ
et in patrem. et in filium et in
sp̃m sc̃o baptiramur: et ter
mergiur. ut trinitatis unũ
appareat sacramentũ. et non
bapti zam᷑ in nominibus patris
et filii et sp̃e sc̃i. sed in uno noĩe
qđ intelligitur ũs. Et miror qͣ
consequentia in uno uocabulo
eodem oꝑe. eodem sacram̃to. nat᷑ȩ
diuersitatem. arrius. macedonius.
et eunomius suspicentur: con¬
cordantes in impietatȩ discordiȩ:
et creaturȩ in filio et spũ sc̃õ
cenosum fontem tenentes diuer¬
sos here seon riuulos duxerint.
Unum baptisma et contra ua¬
lentinum facit. qui duo baptis¬
mata esse contendit.: et contra

Expanded text:
Dominus, nec Filius Deus. Sed absit, ut Dominus, nec Filius Deus. Sed absit, ut non sit, vel in dominatione deitas, vel in deitate dominatio. Unus est Dominus, et unus est Deus, quia Patris et Filii dominatio, una divinitas est. Propterea et fides una dicitur, quia similiter in Patrem, et in Filium, et in Spiritum sanctum credimus. Et baptisma unum, eodem enim modo, et in Patrem, et in FiliuSpiritum sanctum baptizamur et ter mergimur, ut Trinitatis unum appareat sacramentum. Et non baptizamur in nominibus Patris et Filii et Spiritus sancti, sed in uno nomine, quod intelligitur Deus. Et miror qua consequentia in uno vocabulo, eodem opere, et eodem sacramento, naturae diversitatem Arius, Macedonius, et Eunomius suspicentur, concordante in impietate discordia, et creaturae in Filio et Spiritu sancto coenosum fontem tenentes, diversos haereseon rivulos duxerunt. Unum baptisma, et contra Valentinum facit, qui duo baptismata esse contendit, et contra
Abbreviated transcription (Latin):
dñs una fides. unũ baptis ma:
unus ds et patir omnium. qui
suꝑ om̃s et ꝑ omĩa. et in omĩb¬
nobis. Quomodo alia ẽ fides.a
baptismate deo et dño: sic bab¬
tisma. oñs et ds. alia sunt a tri¬
bus singłis quȩ pariter nomi¬
nantur. H oc autem dico ꝓpter
sabellium. qui eundem deum
patrem a arbitratur et filium:
confunditq ꝑsonas. dum eandẽ
diuinitatem in utroq dep̾hendit
Cece manifestissime unus dãs
filius. et unus ũs̃ et pater uo¬
catur: qđ ad counthios quoq ple¬
nuus scriptum est. Sed nob̾ unꝰ
õs pater ex quo omĩa. et unus
nos ꝑ ipsum. Sicut enim deo
patri non adimit filius. ne dñs
sit. cum dñs solus ipse dicatur.
ita et filio non aufert pater ne¬
ũs sit : quia pater ũs tantũm
nominatur. Legimus et in alli
loco. Et scitote qm̃ dñs ipse est
ũs. Et alibi. Dñs d̃s tuus: os
unus est. Si enĩ ut existimant
arriani. ũs pater. solus ẽ peus
eadem consequentia. solus ertꝰ

Expanded text:
Dominus, una fides, unum baptisma, Dominus, una fides, unum baptisma, unus Deus et Pater omnium, qui super omnes, et per omnes, et in omnibus. Quomodo alia est fides a baptismate, Deo et Domino: sic baptisma, Dominus et Deus, alia sunt a tribus singulis, quae pariter nominantur. Hoc autem dico propter Sabellium, qui eumdem Deum Patrem arbitratur et Filium, confunditque personas, dum eamdem divinitatem in utroque deprehendit. Ecce manifestissime unus Dominus Filius, et unus Deus Pater vocantur. Quod ad Corinthios quoque plenius scriptum est: Sed nobis unus Deus Pater, ex quo omnia, et unusnos per ipsum . Sicut enim 610 Deo Patri non adimit Filius ne Dominus sit, cum Dominus solus ipse dicatur: ita et Filio non aufert Pater ut Deus sit, quia Pater Deus tantummodo nominatur. Legimus et in alio loco: Et scitote quoniam Dominus ipse est Deus ; et alibi: Dominus Deus tuus, Deus unus est . Si enim, ut existimant Ariani, Deus Pater solus est Deus, eadem consequentia, solus erit
Abbreviated transcription (Latin):
uatoris implet᷑. pater da. ut xͦ¬
modo ego et tu unũ sumus: sic
et isti in nob̾ unum sint. Non¬
ignoro in eo qđ nẽ exposui solli¬
citi seruare unitatem sp̃s in uin¬
culo pacis. Sp̃m a plerisq ñ scm̃
accipi. sed affectum mentis atq
scientiam: iuxta quam omium
credentium erat anima una et
cor unum. Et ab apło uirgini
p̃cipitur. ut sit scã corpore et
sp̃s. carnis uidelicet oꝑenet
mentis affectu. Seo generalis
explanatio. et ad specialem inter¬
pretationem trahi potest. quod
seruet unitatem sp̃s in uincło
pacis. qui non rapiatur omĩ uen¬
to doctrine. neq in morem stul¬
ti. quasi luna mutet᷑: nc̃ diabo¬
lo seruiens. nunc ueo: habeat uͦ
unum coipiis bonoꝵ oꝑum. et
semꝑ carnem suam yeo tẽplum
ermbeat: et unum sp̃or. tadem
semꝑ sentiens: in una spe uo¬
cationis: ut neqͣꝙͣ de reꝓmis¬
si ombus ambigens. sed in resitr¬
rectione et restitutiõe omĩum so¬
lida mente confidat. tys

Expanded text:
vatoris impletur: Pater, da ut quovatoris impletur: Pater, da ut quomodo ego et tu unum sumus, sic et isti in nobignoro in eo quod nunc exposui: solliciti servare unitatem spiritus in vinculo pacis, Spiritum a plerisque non sanctum accipi, sed affectum mentis atque sententiam, juxta quam omnium credentium erat anima et cor unum . Et ab Apostolo virgini praecipitur: Ut sit sancta et corpore et spiritu : carnis videlicet opere, et mentis affectu. Sed et generalis explanatio ad specialem interpretationem trahi potest, quod servet unitatem spiritus in vinculo pacis, qui non rapiatur omni vento doctrinae, neque in morem stulti quasi luna mutetur , nunc diabolo serviens, nunc Deo. Habeat vero unum corpus bonorum operum, et semper carnem suam Deo templum exhibeat. Et unum spiritum: per sentiens: in una spe vocationis, ut nequaquam de repromissionibus ambigens, in resurrectione et restitutione omnium, solida mente confidat. Unus
Abbreviated transcription (Latin):
in omĩbꝰ. Quod autẽ ait. unum
corpus et unus sp̃s: uł simpli¬
citer unũ corpus xp̃i intelligit᷑
gine est dignatus assumere:
ne illum quidam putent toti¬
ens in coiporatum. quotiens in
ueteri apparuit testamento. Et
unus sꝑs gc̃s. Unus quippe lar¬
gitoi et scĩficator est ominum.
Uł certe unum corpus ad uitã
refertur. et oꝑa quȩ grece di¬
sp̃s ad scientiam et contẽplationẽ
nec ab uno eius spũ separatus
consequenter erit in una spe uo¬
cationis. Queritur qͦmͦ una spes
uocationis sit : cum apud patrẽ
diuerse sint mansiones. Ad qđ
unam spem uocationes regnum
cȩloꝵ quasi unum bonum pei
patris esse dicemus: et in una
domo uarias mansiones. Aua
enĩ gła solis. alia lunȩ: alia
stellaꝵ. A ait certe illuo sub¬
tilius in dicatur: qđ in fine et
consummatione rerum. in pri¬
stinum statum restituenda sc̃
omĩa. quando om̃s unum corpꝰ
efficimur: et in uirum ꝑfectũ
reformam᷑. et oratio ꝑ nobis sal¬

Expanded text:
in omnibus . Quod autem ait: Unum in omnibus . Quod autem ait: Unum corpus, et unus spiritus, vel simpliciter unum corpus Christi intelligitur, gine est dignatus assumere: ne illum quidem putent toties corporatum, quoties in veteri apparuit Testamento. Et unus Spiritus sanctus: unus quippe largitor, et sanctificator est omnium. Vel certe unum corpus, ad vitam refertur et opera quae Graece dispiritus. ad scientiam et contemplationem, nec ab uno ejus spiritu separatus, consequenter erit in una spe vocationis. Quaeritur quomodo una spes vocationis sit, cum apud Patrem diversae sint mansiones, ad quod unam spem vocationis regnum coelorum, quasi unum bonum Dei Patris esse dicemus, et in una domo varias mansiones. Alia enim gloria solis, alia lunae, alia stellarum , aut certe illud subtilius indicatur, quod in fine et consummatione rerum in pristinum statum restituenda sint omnia, quando omnes unum corpus efficimur, et in virum perfectum reformamur, et oratio pro nobis Sal
Abbreviated transcription (Latin):
nobismet ipsis placere. Solli¬
citi seruiare unitatem sp̃c in uin¬
culo pacis. U num corpus et unꝰ
sp̃s: sicut uocati estis in una s̃pe
unitatẽ scĩ sp̃s fuerant conse¬
cuti. recte dr. solliciti seruare
unitatem sp̃s: in uincło pacis.
Qui enĩ quid habet: seruandi
illi sollicitudo precipit᷑. Qui
autẽ non habet : studiũ illi ut
hab̾e ualeat imꝑatur. Hic
locus uł maxime ad uersum
hereticos facit : qui pacis uincło
dissipato atꝙ corrupto. putant
se tenere sp̃s unitatem cum uni¬
tas sp̃s in pacis uincło conseruet᷑
Quando enu non id ipsum om̃s
loquimur. et alius dicit. ego sũ
pauli. ego apollo. et ego cephȩ
diuidimus sp̃s unitatem: eam
in partes ac mẽbra discerpimus.
Nec statim aliquis illi opponat.
Quomͦ gͦ diuerse sunt grẽ et
uaria r arismata. cũ unitas cus¬
todienda sit sp̃s : Sunt quidem
uariȩ donationes. sed in eodem
Sp̃u: et diuersa ministeria. sed
idem diĩs: et multiplices oꝑati¬

Expanded text:
nobismetipsis placere . Sollinobismetipsis placere . Solliciti servare unitatem spiritus in vinculo pacis. Unum corpus, et unus spiritus, sicut et vocati estis in uunitatem sancti Spiritus fuerant consecuti, recte dicitur, solliciti servare unitatem spiritus in vinculo pacis. Qui enim quid habet, servandi illi sollicitudo praecipitur, qui autem non habet, studium habere valeat, imperatur. Hic locus vel maxime adversum haereticos facit, qui, pacis vinculo dissipato atque corrupto, putant se tenere spiritus unitatem: cum unitas spiritus in pacis vinculo conservetur. Quando enim non idipsum omnes loquimur, et alius dicit: Ego sum Pauli, ego Apollo, ego Cephae , dividimus spiritus unitatem, et eam in partes ac membra discerpimus. Nec statim aliquis illud opponat: Quomodo ergo diversae sunt gratiae, et varia charismata, cum unitas custodienda sit spiritus? Sunt quidem variae donationes, sed in eodem spiritu: et diversa ministeria, sed idem Dominus: et multiplices operati
Abbreviated transcription (Latin):
illud qđ ad galathas scribitur:
alterutrum onera ur̃a portate.
Possumꝰ gͦ utrumq testimoniũ
et aliter interp̃tari: ut uł alte.¬
rutrum onera portare. uł suf¬
ferre inuicem in caritate. eos eõ¬
plere dicamus qui diuites sunt.
et in opiam pauꝑum subleuant
Si quis egrotanti fr̃i prebet ob¬
sequium: suffert eum in cari¬
tate. Si quis in celibatu beatã
transigens uitam alium qui et
uyorem habet et liberos. et seip¬
sum uix potest pascere. adiuua¬
rit: et ut cumq potest pascere
fuerit consolatus: alienum onus
portasse laudabit᷑. Et qui ma¬
trem uł sororem uiduam cerneis
egestate tabescere. non potest
adiuuare. huic siquis porreyerit
manum: sustinuit eum in cari¬
tate. Siue autẽ suꝑiorem sensũ.
siue posteriorem sequamur. nec
peccantem fratrem nec in opem
consolatur. qui non habet cari¬
tatem : et contempnit uerba apłi
commonentis. Debemꝰ autẽ nos
qui fortiores sumus. in firmita¬
tes imbecilloꝵ portare: et non

Expanded text:
illud quod ad Galatas scribitur: illud quod ad Galatas scribitur: Alterutrum onera vestra portate . Possumus ergo utrumque testimonium et aliter interpretari: ut vel alterutrum onera portare, vel sufferre invicem in charitate, et eos complere dicamus, qui divites sunt, et inopiam pauperum sublevant. Si quis aegrotanti fratri praebet obsequium, suffert eum in charitate. Si quis in coelibatu beatam transigens vitam, alium qui et uxorem habet et liberos, et seipsum vix potest pascere, adjuverit, et utcumque potest, fuerit consolatus, alienum onus portasse 608 laudabitur. Est qui matrem vel sororem viduam cernens egestate tabescere, non potest adjuvare: huic si quis porrexerit manum, sustinuit eum in charitate. Sive autem superiorem sensum, sive posteriorem sequamur: nec peccantem fratrem, nec inopem consolatur, qui non habet charitatem, et contemnit verba Apostoli commonentis: Debemus autem nos, qui fortiores sumus, infirmitates imbecilliorum portare, et non
Abbreviated transcription (Latin):
passione turbat᷑. et specialiter
ira et furore non rumpit᷑: quã
qui hahuerit beatitudinem quȩ
dñi uoce ꝓmissa est consequet᷑ :
ut possideat terram: id est im¬
peret corpori suo. dñeturq sub¬
iecto: et hec sit eius prima here¬
ditas: in carne non carnaliter
uuere. Non nulli rugata fron¬
te. demisso supercilio. uerbisq
trutinatis. auctoritatem sibi doe¬
toꝵ et iudicum uendicant. ñ
quo ipsi dignum aliquid arro¬
gantia nouerint: sed quo sim¬
plices quosq fratrũ. sui quedam
uideant comparatione nescire.
Sysfenoutes inuicem: in cari¬
tate. Si quis intelligit quid sit
sufferentes inuicem in caritate.
non putabit in scõs uiros hoc
conuenire mandatũ: uerum
in eos qui sunt in uirtutum
initiis constituti. Scĩ quippe
mines aliqͣ adhuc passione su¬
perant᷑. N ec mirum si ephesii hec
audiant: cum in multitudine
credentiũ sint aliqui qui ad huc
inuicem sufferre se debeant. Hos
ipsum mͥ uidetur significare et

Expanded text:
passione turbatur: et specialiter passione turbatur: et specialiter ira et furore non rumpitur. Quam qui habuerit, beatitudinem, quae Domini voce promissa est, consequetur: ut possideat terram, id est, imperet corpori suo, domineturque subjecto; et haec sit ejus prima haereditas, in carne non carnaliter vivere. Nonnulli rugata fronte, demisso supercilio, verbisque trutinatis, auctoritatem sibi doctorum, et judicum vindicant. Non quo ipsi dignum aliquid arrogantia noverint: sed quo simplices quosque fratrum, sui quaedam videant comparatione nescire. Sufferentes invicem in charitate. Si quis intelligit quid sit, sufferentes invicem in charitate, non putabit in sanctos viros hoc convenire mandatum: verum in eos qui sunt in virtutum initiis constituti. Sancti quippmines aliqua adhuc passione superantur. Nec mirum si Ephesi haec audiant, cum in multitudine credentium sint aliqui qui adhuc invicem sufferre se debeant. Hoc ipsum mihi videtur significare et
Abbreviated transcription (Latin):
cit. ego sum uia. et non declinat
neq ad dexteram neq ad sinistrã.¬
et auertit pedem suum ab omĩ
uia mala: completurq in eo. a
dño gressus hominis dirigunt᷑.
Um oorii humilitate et man¬
suetudine cum patientia. Qui
terram et cinerem esse se nouit.
et post paululum. in puluerẽ
dissoluendũ: nunquã suꝑbia ele¬
uabitur. Et qui dei ȩternitate
ꝑspecta. breue et pene ad instar
puncti humane uite spacium
cogitarit. ante ocłos suos semꝑ
habebit interitum: et erit hu¬
milis atq deiectus. Coruptibile
quippe corpus aggrauat animã.
et terrenum hoc tabernacłm sen¬
sum opprimit multa curantem.
Opter quod cum omni humilita¬
te dicamus. Diĩe non ẽ exalta¬
tum cor meum neq elati sunt
ocłi mei. Omnis autẽ humili¬
tas. non tam in sermone. quã
in mente est : ut humiles nos
ẽẽ conscientia nouerit: et nunꝙͣ
nos uł scire. uł intelligere. uel
esse aliquid estimemꝰ. Mansue¬
tudo quoq illa est. q̃ nulla

Expanded text:
cit: Ego sum via , et non declinat, cit: Ego sum via , et non declinat, neque ad dextram, neque ad sinistram, avertit pedem suum ab omni via mala , completurque in eo: A Domino gressus hominis diriguntur . Cum omni humilitate et mansuetudine, cum patientia. Qui terram et cinerem esse se novit, et post paululum in pulverem dissolvendum, numquam superbia 607 elevabitur. Et qui Dei aeternitate perspecta, breve et pene ad puncti instar humanae vitae spatium cogitarit, ante oculos suos semper habebit interitum, et erit humilis atque dejectus. Corruptibile enim corpus aggravat animam, et terrenum hoc tabernaculum, sensum opprimit multa curantem . Propter quod cum omni humilitate dicamus: Domine, non est exaltatum cor meum, neque elati sunt oculi mei . Omnis autem humilitas, non tam in sermone, quam in mente est, ut humiles nos esse conscientia, noverit, numquam nos vel scire, vel intelligere, vel esse aliquid aestimemus. Mansuetudo quoque illa est, quae nulla
Abbreviated transcription (Latin):
Est et alia expositio. quȩ recipi¬
enda sit nec ne. erit in potestate
lectoris : uincłm animȩ corpus hoc
dici. Et quia paulus ob ministe¬
rium ȩuangłii corpus acceꝑit: con¬
sequent̃ xꝑi uinctus sit appellatꝰ.
Corpus hoc uincłm dici. et eos
qui in corpore uincti st̃. uinctos
terrȩ appellari: iheremias quoꝙ
in scd̾o al fabeto testatur dicens:
ut humiliaret sub pedib suis õs
uinctos terre. Et alibi hoc ipsum
qui erant in uincłis exite: et qui
in tenebris reuelamini. Potest
quidem uincłm hic peccati: et
tenebras ignorantiȩ aduentu &
predicatione xp̃i ꝓpħa ostendere
dissolutas. Sed et suꝑior sensus
habet locum. qđ uincłm corpus
sit. et tenebrȩ terrena hȩc habi¬
tatio: ubi sunt rectores tenebra¬
rũ et montes tenebrosi ad quos
pedes ꝓhibemur offende. Quod
autẽ ait. ut digne ambuletis
uocatiõẽ qua uocati estis : digne
uocatione ambulare credendus
est. qui ingredit᷑ ꝑ eum qui di¬

Expanded text:
Est et alia expositio, quae recipiEst et alia expositio, quae recipienda sit, necne, erit in potestate lectoris: Vinculum animae, corpus hoc dici, et quia Paulus ob ministerium Evangelii corpus hoc acceperit, consequenter Christi vinctus sit appellatus. Corpus hoc vinculum dici, et eos qui in corpore vincti sunt, vinctos terrae appellari, Jeremias quoque in secundo alphabeto testatur, dicens: Ut humiliaret sub pedibus suis omnes vinctos terrae . Et alibi hoc ipsum qui erant in vinculis, exite, et qui in tenebris, revelamini . Potest quidem vinculum hic peccati, et tenebras ignorantiae, adventu et praedicatione Christi propheta ostendere dissolutas. Sed et superior sensus habet locum: quod vinculum, corpus sit, et tenebrae, terrena haec habitatio, ubi sunt rectores tenebrarum, et montes tenebrosi, ad quos pedes prohibemur offendere. Quod autem ait: Ut digne ambuletis vocatione qua vocati estis. Digne vocatione ambulare credendus est, qui ingreditur per eum qui di