comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
si om̃is reprehensio de animi ran¬
core descendit. Beatus qui dicere
potest. Corripiet me iustus in m̃ia
et increpabit me: oleum autem
longe fecisti ate: dignum te ꝓ¬
basti oleo et lacte sc̃orum. Qrãt
sibuam in paruulis babilonis
dulces s truces matres. quibus
lac mortis emulgeant. quos Glã¬
dis mulceãt fauorib. flãmis n¬
triãt sempit̾nis. Nam eccłie ã
lũpnus ex uberib sapĩe lactiꝰ mesiori ᷤ
exꝑtus dulcediẽm. lam in eo cres
cere in sasutem: iam et ex eosaci¬
atus eructuat dicens. Meliora
sunt ub̾a tua uino fraglantia ũ¬
guentis optimis. Et ħ ad matrẽ.
Uerum item gustato ac ꝓbato
q̃ suauis ẽ dñs. ut uere patrem
duscissimũ. ait ad ip̃m. Qm̃ mag¬
na multitudo dulcedinis tue¬
dñe q̃ abc. timentib te. Imple¬
tũ ẽ. ꝓfecto desicłium nr̃m. Oũ
enĩ cͥum dolens cern̾em tanta te
auiditate de labiis adusantiũ
mortis escam. pecci sugg̾e fomitẽ:
optans tͥ et gemens. intra me
aiebam. Quismͥ det te frẽm me¬

Expanded text:
 omnis reprehensio de animi rancore descendit. Beatus qui dicere potest: Corripiet me justus in misericordia, et increpabit me; oleum autem longe fecisti a te, dignum te probasti oleo et lacte sanctorum. 9. Quaerant sibi jam in parvulis Babylonis dulces, sed truces matres, quibus lac mortis emulgeant, quos blandis mulceant favoribus ac flammis nutriant sempiternis. Nam Ecclesiae alumnus ex uberibus sapientiae, lactis melioris expertus dulcedinem, jam in eo coepit crescere in salutem; jam et ex eo satiatus eructat, dicens: Meliora sunt ubera tua vino, fragrantia unguentis optimis . Et hoc ad matrem. Verum item gustato, ac probato quam suavis est Dominus, ut vere patrem dulcissimum, ait ad ipsum: Quam magna multitudo dulcedinis tudisti timentibus te! . Impletum est profecto desiderium nostrum. Olim enim, cum dolens cernerem tanta te aviditate de labiis adulantium, mortis escam, peccati sugere fomitem, optans tibi et gemens, intra me aiebam: Quis mihi det te fratrem me
Abbreviated transcription (Latin):
ram. Quid enĩ. Disꝑsisti. dedisti pau¬
ꝑibus. sed pecuniam. Quid uͦ pecunia ẽ.
ad illam qͣm pea cõmutasti iusticiã:
Iusticia ĩquit eius manet ĩ scłm scłi.
Nlum ita ⁊ pecunia: Questuosũ sane
honestumq cõmertiũ. illã q̃ pret̾it
ꝓilla dare q̃ ꝑmanet. Sic semꝑ tͥ ne¬
gocian detur. bone ⁊ om̃i laude pro
Bñdictioem̃ tuam libent̾ accepimꝰ.
p̃sertĩ qd̾ tãti tue huiꝰ ꝑfectionis fue¬
rit cumulata iocũditate. Latorem

Expanded text:
ram. Quid enim? Dispersisti, dedisti pauram. Quid enim? Dispersisti, dedisti pauperibus, sed pecuniam. Quid vero pecunia est ad illam quam pro ea commutasti justitiam? Justitia, inquit, ejus manet in saeculum saeculi . Num ita et pecunia? Quaestuosum sane honestumque commercium, illam quae praeterit, pro illa dare quae permanet. Sic semper tibi negotiari detur, bone et omni laude prosBenedictionem tuam libenter accepimus, praesertim quod tanta tuae hujus perfectionis fuerit cumulata jucunditate. Latorem
Abbreviated transcription (Latin):
onge satis exiit sermo quẽ feci iui¬
sti. et magnũ dedit suauitatis odoiẽ.
ad qͦscũq potuit ꝑuenire. Extincta
ẽ. auaricia. Cui ñ suaue redoleat:
Caritas regnat. cui dulce ñ sapiat:
Lñ hoc cognoscunt om̃s qr u̾e sapi¬
ens sis. qͥ sapĩe hostem maximũ cõ¬
tͥuisti. hoc certe tuo et sacerdotio dig¬
num ⁊ nomĩe. Tali ꝓfecto decebat
cere testimonio. hoc p̾clara illa tua¬
stua studia fine compleri. Uera illa
⁊ indubitata sap̃ia ẽ. q̃ turpia lu¬
cra contẽpnit. et indignũ sibi iudi¬
cat. eodem cũ ydolorum seruitute
id plane magnificũ. Nec enĩ tãto
nomini qͥcqͣm augere głe potuit
sublimitas dignitatis. auxit autẽ
płimũ humilitas pauꝑtatis. Pau
m̾ebitur. nͥ qd uiga ratio. mirand
minime ducit. si sapiens sapient̾ agit.
et ille sapiens qui incunctis huiꝰ mũ¬
di sapiẽtium sitt̾is. ⁊ studiis ludens.
oẽm quoq studuit ⁊ potuit diuinã
qͦdãmodo reuocare ⁊ renouare scͥptu¬

Expanded text:
onge satis exiit sermo quem fecisti, et magnum dedit suavitatis odorem, ad quoscunque potuit pervenire. Exstincta est avaritia; cui non suave redoleat? charitas regnat; cui dulce non sapiat? quando hoc cognoscunt omnes quia vere sapiens sis, qui sapientiae hostem maximum contrivisti: hoc certe et tuo sacerdotio dignum et nomine. Tali profecto decebat cere testimonio, hoc praeclara illa tua studia fine compleri. Vera illa et indubitata sapientia est, quae turpia lucra contemnit, et indignum sibi judicat eodem cum idolorum servitute id plane magnificum. Nec enim tanto nomini quidquam augere gloriae potuit sublimitas dignitatis: auxit autem plurimum humilitas paupertatis. Paupmerebitur? Nisi quod vigil ratio mirandum minime ducit, si sapiens sapienter agit, et ille sapiens qui in cunctis hujus mundi sapientium litteris et studiis ludens, omnem quoque studuit et potuit divinam quodammodo revocare et renovare Scriptu
Abbreviated transcription (Latin):
sociastis. s nc̃ ip̃am grauit᷑ lesistis.
qͣtinus a tanto malo cicius desista¬
tis. Alioqͥn si ñ m̾emur exaudiri.
s contẽpnimur. et nos frẽs et ami¬
ci ur̃i et qͥ cotidie oramus ꝑ uobis
et filiis ur̃is et regno: ex ħiam no¬
u̾itis paruitatẽ nr̃am ĩ quib ua¬
luerit ñ posse deẽe eccłie dei. et
ministro eius uen̾abłi udelicet
patͥ et amico nr̃o ep̃o parisiensi.
qui nrãm adu̾sus uos humilita¬
dem int̾pellans. nr̃as ꝓ se ad do¬
minũ papam iure frat̾uitatis
litt̾as reqͥsiuit. Uerũ nos iustũ

Expanded text:
sociastis, sed nunc ipsam graviter laesistis, sociastis, sed nunc ipsam graviter laesistis, quatenus a tanto malo citius desistatis. Alioquin si non meremur exaudiri, sed contemnimur, et nos fratres, et amici vestri, et qui quotidie oramus pro vobis et filiis vestris et regno; ex hoc jam noveritis parvitatem nostram, in quibus valuerit, non posse deesse Ecclesiae Dei, et ministro ejus, venerabili videlicet patri et amico nostro episcopo Parisiensi: qui nostram adversus vos humilitatem interpellans, nostras pro se ad dominum Papam jure fraternitatis litteras
Abbreviated transcription (Latin):
regi francorum.L. stephanus
abbas cist̾ciensis. totusq conuen¬
tus abbatum et frm̃ cist̾ciensiũ.
salutẽ. sospitatẽ. et pacẽ in xͦ iħu.¬
Rex celi et t̾re regnum uob̾ in t̾ra
donauit. donaturꝰ ⁊ in celo. si
id qd̾ accepistis. uiste et sapient̾
ãministrare studueritis. ħẽ. qd̾
uob̾ optamus. ⁊ ꝑ uob̾ oramus.
ut et hic fidelit̾: et felicit̾ regnetis. illic.¬
Cet̾m uos qͦnã consilio eisdẽ ur̃is
humilit̾ requisistis. mͦ tã acrit̾ re¬
punatis: Qua enim iã fiducia ma¬
nꝰ ꝓ uob leuare presumimꝰ ad spon¬
sum eccłie. qͣm ita et sine causa ut
putamus ausu inconsulto contͥsta¬
tis: Grauẽ siqͥdem adu̾sum uos apd̾
eũdẽ spõsum et dñm suum q̃ rimo¬
niã deponit: dũ quẽ acceꝑat defẽ¬
sorẽ. sustinet oppugnatorẽ. Atten¬
ditis iã cui ex hoc uos infensum
audactꝰ qͥdem s amant̾ intimare
curauimꝰ: monentes et rogantes ꝑ
illã inuicẽ amiciciam nr̃am et fra¬
t̾nitatem cui uos satis dignant̾

Expanded text:
regi Francorum LUDOVICO, STEPHANUS abbas Cisterciensis, totusque conventus abbatum et fratrum Cisterciensium, salutem, sospitatem, et pacem in ChriRex coeli et terrae regnum vobis in terra donavit, donaturus et in coelo, si id quod accepistis, juste et sapienter administrare studueritis. Hoc est quod vobis optamus, et pro vobis oramus; ut et hic fideliter, et illic feliciter regnetis. Caeterum vos quonam consilio eisdem nostrihumiliter requisistis modo tam acriter repugnatis? Qua enim jam fiducia manus pro vobis levare praesumimus ad Sponsum Ecclesiae, quam ita, et sine causa ut putamus, ausu inconsulto contristatis? Gravem siquidem adversum vos apud eumdem Sponsum et Dominum suum querimoniam deponit, dum quem acceperat defensorem, sustinet oppugnatorem. Attenditis jam cui ex hoc infensum vos audacter quidem, sed amanter intimare curavimus: monentes et rogantes per illam invicem amicitiam nostram et fraternitatem, cui vos satis dignanter
Abbreviated transcription (Latin):
cellentiam conuenire. p̾sertim
qi idem ep̃c ꝑ manũ omĩum re¬
ligiosorũ se ad iusticiã offert: sitũ
prius qd̾ qͥdem eadem ip̃a iusticia
uidetur exigere. res ei sue iniuste
ablate restituantur: eius int̾im pe¬
tioni diffe̾ndo. suꝑsedimꝰ. Et si qͥdẽ
deo inspirante placu̾it uobis p̾cib
nr̃is aurem inclinare. nr̃o consilio
studioq pacem cũ ep̃o immo cũ
deo reformare: ꝑati sumus huius
rei gr̃a fatigari usq ad uos. qͦcũq

Expanded text:
enire, praesertim quia idem episcopus per manum omnium Religiosorum se ad justitiam offert, si tamen prius quod quidem eadem ipsa justitia videtur exigere res ei suae injuste ablatae restituantur: ejus interim petitioni differendo supersedimus. Et siquidem Deo inspirante placuerit vobis nostris precibus aurem inclinare, nostro consilio studioque pacem cum episcopo, imo cum Deo reformare; parati sumus hujus rei gratia fatigari usque ad vos, quocunq
Abbreviated transcription (Latin):
conualuistis de infirmitate. re¬
floriustis in nouitate sc̃a. Bigitꝰ dĩ
ẽ iste: subtilit̾ oꝑans. suauit̾ re¬
nouans. salubrit᷑ mutans. ñ qͥd̾
de mal bonos s de bonis faciens
meliores. Quis dabit mͥ ut tͣnseã ⁊
uideam uisioẽm hãc magnam:
Nec enim munꝰ mira. minꝰue ioẽ¬
da ista promotio ẽ. qͣm illa muta¬
tio. nͥ qd multo faciliꝰ reꝑias mul¬
tos scłares conu̾ti ad bonum. q̃m
unũ quempiã de religiosis tͣnsire
ad melius. Rarissima auis in t̾rie
ẽ qui de gradu quem forte in re¬
ligione semel accig̾it. uł parum
ascendat. Hrm̃ pide dilectissimi
tã insigne ꝗͣ salubre fc̃m. ñ solũ
nos qui serui ur̃e sc̃ĩtatis ẽẽ ꝑcupi¬
mꝰ. secd et uniu̾sam m̾ito lecificat
ciuitatem dei. quippe qͦ rariꝰ eo ⁊
clarius Erat autẽ et necessaruim
ad cautelam proximã defectui. me¬
diocͥtatem tͥnscendere: et declinare
teporem qui uomitũ deo ꝓuocat.
Si sic oportebat ꝓpt̾ conscientiam.

Expanded text:
convaluistis de infirmitate, refloruistis in novitate sancta. Digitus Dei est iste, subtiliter operans, suaviter renovans, salubriter mutans, non quidem de malis bonos, sed de bonis faciens meliores. Quis dabit mihi ut transeam, et videam visionem hanc magnam? Nec enim minus mira minusve jucunda ista promotio est, quam illa mutatio: nisi quod multo facilius reperias multos saeculares converti ad bonum, quam unum quempiam de religiosis transire ad melius. Rarissima avis in terris est, qui de gradu, quem forte in religione semel attigerit, vel parum ascendat. Vestrum proinde, dilectissimi, tam insigne, quam salubre factum non solum nos, qui servi vestrae sanctitatis esse percupimus, sed et universam merito laetificat civitatem Dei: quippe quo rarius, eo et clarius. Erat autem et necessarium ad cautelam, proximam defectui mediocritatem transcendere, et declinare teporem, qui Deo vomitum provocat; sed et sic oportebat propter conscientiam.
Abbreviated transcription (Latin):
non ualuit p̃pelire: mnuidit perse¬
uerantie: Hoc nimirum sue posse suf¬
fic̾e malicie iudicans si hanc posset
auferre tibi qͣm solam uirtutũ no¬
uerat coronari. Obsecro te per uisce
aut uel non prius qͣm ad nos loco qͥdẽ
oportuno uenias loqui: si qd̾ forte
tantis malis que iam nobis ex ur̃a
cliscessione aut uenisse sentimus. aut
uentura metuimus. queat remedit̃i

Expanded text:
non valuit praepedire, invidit persenon valuit praepedire, invidit perseverantiae: hoc nimirum suae posse sufficere malitiae judicans, si hanc posset auferre tibi, quam solam virtutum noverat coronari. Obsecro te per visceraut vel non priusquam ad nos loco quidem opportuno venias loqui, si quod forte tantis malis, quae jam nobis ex vestra discessione, aut venisse sentimus, aut ventura metuimus, queat remedium
Abbreviated transcription (Latin):
Licite ne clices illum recedere: qui ⁊
sibi commissis lacrimabile scanda¬
lum reliquit. nec commissoris licen¬
centiam expectauit: S quorsum
inquies denlunt hec que sic retrac¬
tare uoluistie: ut te manifeste leui¬
tatis arguam. ut est et non ẽẽ apd̃
te euidenter ostendam. sicq errore
tuum iam tandem agnoscens et eru¬
bescens. uel sero cdicas ab apostolo non
omni fpiritui credere. discas a salo¬
mone. multos quidem amicos. unũ
autem habere consiliarium de mil¬
le. discas precursoris domini exẽplo
non sollum mollib non uestiri: s
nec in modum uento agitate arũ¬
clinis circumferri omni uento doc¬
trine. discas ex eriangłio domum
tuam supra petram fundare. dis¬
cas et cum discipulis serpentis non ob¬
liuisci prudentiam cum simplicita¬
te columbe: et tam ex his. qm ex aliis
atq aliis scripturarũ testimoniis hãc
colligas summ̃a. qͣmtum tibi uicle¬
licet usq mͦ mille formis ille seductor
elusit. qui cum in de boni initium

Expanded text:
Licitene, dices, illum recedere, qui et sibi commissis lacrymabile scandalum reliquit, nec commissoris licentiam exspectavit? 2. Sed quorsum, inquies, tendunt haec, quae sic retractare voluisti? Ut te manifestae levitatis arguam, ut Est et Non esse apud te evidenter ostendam: sicque errorem tuum jam tandem agnoscens et erubescens, vel sero discas ab apostolo, non omni spiritui credere ; discas a Salomone multos quidem amicos, unum autem habere consiliarium de mille ; discas Praecursoris Domini exemplo, non solum mollibus non vestiri, sed nec in modum vento agitatae arundinis circumferri omni vento doctrinae; discas ex Evangelio domum tuam supra petram fundare ; discas et cum discipulis serpentis non oblivisci prudentiam cum simplicitate columbae : et tam ex his, quam ex aliis atque aliis Scripturarum testimoniis hanc colligas summam, quantum tibi videlicet usque modo milleformis ille seductor illusit, qui cum in te boni initium
Abbreviated transcription (Latin):
ignatiour̃a fecit me familiarẽ sup. xu.ii.¬
samiliaritas presumptorẽ. Assit soli¬
ta cordi ur̃o benignitas. ne forte pre¬
sũptio pariat indignatioẽm. Au¬
dite tñ patient̾ ñ solum quidege¬
rim. s et cur eg̾im siforte causa fac¬
tum possit uł aliquatenꝰ excusa¬
re. Ausus sum retinere cłicos ling̾.
qui uocati erãt. composita tam̃
pace int̾ eos. ip̃isq ꝑsuasis stare de¬
inceps de facienda electione in be¬
nepsacito ur̃o et consilio bonorũ.
sicut in litt̾is eorum continetur.
Erat autẽ ꝑnecessarium eos hac ui¬
ce remanere. ꝓpt̾ terras et posses¬
siones eccłie. que date sunt prede
et direptioni. dũ non ẽ qui custo¬
diat aut defendat. Itaq ꝑsonis
gatur si placet cura eligendi. et
randa uexatio. Reliqua dicenda
cõmisimus donno ħberto abbati
scĩstepħi diuionensis. et archid̃.¬

Expanded text:
ignatio vestra fecit me familiarem, familiaritas praesumptorem. Adsit solita cordi vestro benignitas, ne forte praesumptio pariat indignationem. Audite tamen patienter, non solum quid egerim sed et cur egerim: si forte causa factum possit vel aliquatenus excusare. Ausus sum retinere clericos Lingonenses qui vocati erant, composita tamen pace inter eos: ipsisque persuasis stare deinceps de facienda electione in beneplacito vestro et consilio bonorum, sicut in litteris eorum continetur. Erat autem pernecessarium eos hac vice remanere, propter terras et possessiones Ecclesiae, quae datae sunt praedae et direptioni, dum non est qui custodiat aut defendat. Itaque personis gatur, si placet, cura eligendi qui randa vexatio. Reliqua vero dicenda commisimus domino Herberto abbati Sancti-Stephani Divionensis, et archid
Abbreviated transcription (Latin):
tificat sibi. Ideo ait. Desudet ele
mosina in manu tua. donec inue
qui recipiet iustũ in nomĩe iusti.
mercedem iusti accipiet. Soluamꝰ
ꝓinde nature debitum. ne pecce¬
mꝰ. simꝰ gr̃e coadiutores. ut et par¬
ticipes fieri me̾amur: Sane utrũq
ita in uob̃ admiramͣ ut utrũq da¬
tum uobis desuꝑ fateam᷑: qͥtinus
diunis laudib et̾nalit̾ misceat᷑.¬

Expanded text:
tificat sibi. Ideo ait: Desudet eleetificat sibi. Ideo ait: Desudet eleemosyna in manu tua, donec invenqui recipit justum in nomine justi, mercedem justi accipiet Solvamus proinde naturae debitum, ne peccemus: simus gratiae coadjutores, ut et participes fieri mereamur. Sane utrumque ita in vobis admiramur, ut utrumque datum vobis desuper fateamur: quatenus divinis laudibus aeternalit
Abbreviated transcription (Latin):
et opinionis odor bene ut cõꝑi
uacuam: cum qd̾ ante sparserat
uͥq fama uolans. res ip̃a faciat
manifestum. Quomͦ nc̃ uł ma¬
nuit et inualuit sacerdotał u
gor. in defensione uidelicet pau¬
perũ. et pauperum quib ñ erat
eccłia scõrum. S hoc uobis cõmu¬
ne cum płibus quippe qd̾ et a cũc¬
tis sub̃am huius mundi habenti¬
b exigit᷑. Uerum hoc opus ep̃ale
hoc pat̾ne piecatis tã egregium
specim̃. hic uere cliuinuc feruor
quo ꝓtuendis sinc pauꝑib ille ꝑ¬
culdubio zelum ur̃m accendit.
et accuxit. qͥ facit angłos suos
spẽ. et ministros suos ignem urẽ¬
dem̃ ħ totum inqͣm speciale acces¬
sit ur̃e clignationic decus insig¬
ne officii. ornam̃tum corone. Ali¬
ld ẽ refic̾e̾ uentrẽ esurientis. alud
scãm relare pauꝑtatem. Ibi enĩ ser¬
uit᷑ nature. hic gr̃e. Uisitabis inqͥt
spẽm tuã et ñ peccabis. Ergo qui ã¬
lienã carnem fouet. facit ne peccet.
qͥ autẽ alienã scĩtatem honorat. frue¬

Expanded text:
et opinionis odor bene, ut compevacuam, cum quod ante sparserat ubique fama volans, res ipsa faciat manifestum. Quomodo nunc vel manuit et invaluit sacerdotalis vigor in defensione videlicet pauperum, et pauperum quibus non eraEcclesia sanctorum: sed hoc vobis commune cum pluribus, quippe quod et a cunctis substantiam hujus mundi habentibus exigitur. Verum hoc opus episcopale, hoc paternae pietatis tam egregium specimen, hic vere divinus fervor, quo pro tuendis suis pauperibus ille procul dubio zelum vestrum accendit et accinxit, qui facit Angelos suos spiritus, et ministros suos ignem urentem; hoc totum, inquam, speciale accessit, vestrae dignitatis decus, insigne officii, ornamentum coronae. Aliud est relicere ventrem esurientis, et aliud sanctam zelare paupertatem. Ibi enim servitur naturae, hic gratiae. Visitabis, inquit, speciem tuam, et non peccabis . Ergo qui alienam carnem fovet, facit ne peccet: qui autem alienam sanctitatem honorat, fruc
Abbreviated transcription (Latin):
Siñ humilit̾ sentiebã. sed exal¬
taui aĩam meã. Et itẽ. Qui se
putat aliqͥd ẽe. c̃ nichil sit. ip̃e
se seducit. Contͣ hoc autẽ ut a
se sentiat ẽẽ. qd̾ se sentit ẽẽ: sol¬
licite seipm int̾rogat. Quid ha¬
bes qd̾ ñ accepisti: Si autẽ accepisti
qͥd głaris qͣi ñ acceperis: Itẽ qͥ hu¬
manas laudes consueuit ꝑfecte
condempn̾e. c̃ se laudari ꝑcipit. de
eo qd in se nouit ñ ẽẽ. nullatenꝰ
acqͥescens. illd̾ sibi cõmemorat.
Qui te beatificant. in errorem te
mittunt. S ⁊ illius nichilominꝰ
u̾sicłi recordatur. Uerũtam̃ ua¬

Expanded text:
humiliter sentiebam, sed exaltavi animam meam : et item: Qui se putat aliquid esse, cum nihil sit, ipse se seducit . Contra hoc autem ut a se sentiat esse, quod se sentit esse, sollicite se ipsum interrogat: Quid habes quod non accepisti? Si autem accepisti, quid gloriaris quasi non acceperis? Item, qui humanas laudes consuevit perfecte contemnere, cum se laudari percipit de eo quod in se novit non esse, nullatenus acquiescens, illud sibi commemorat: Qui te beatificant, in errorem te mittunt . Sed et illius nihilominus versiculi recordatur. Verumtamen va
Abbreviated transcription (Latin):
purum eẽ. cłicum erubescit᷑ in eccłla.
seq uiles estimãt ⁊ ingłios qͥ qͦcũq
eminenciori loco ñ fu̾int sublima¬
ti. Scolares. pu̾i ⁊ impubes adoles¬
centuli. ob sangͥnis dignitatem ꝓ¬
mouent᷑ ad eccłiasticas dignitateᷤ.
⁊ desubferula tͣnffu̾ntur ad pͥnci¬
pandũ presbit̾is. letiores int̾im ꝙ
lurgas euaserĩt. ꝗ̃ qd̾ m̾uerint pͥn¬
cipatum. Nec tã illd̾ blanditur adep¬
tum. ꝗͣ ademptũ magist̾ium. Et
hoc qͥdem ininitio. Processu uͦ tẽ¬
ꝑis paulatĩ insosescẽtes. doct sunt
imbreu uenditare altaria. sub¬
stris nimirũ in hac disciplina uten
lucra conquir̾e cautulus uideariꝰ.
qͣntalib uigilantia rẽ possis serua¬
re tuã. qͣntocũq studio regũ tͥ ac
pͥncipum grãm captare cures: di¬
cimus tñ ue t̃re cui rex puerẽ. ⁊ cu¬
ius pͥncipes mane comedt̃. Nlec di¬
ram. sic̃ nͦ serã. cũ mustos uidea¬

Expanded text:
icum erubescitur in Ecclesia; icum erubescitur in Ecclesia; seque viles aestimant, et inglorios, qui quocumque eminentiori in loco non fuerint 472 sublimati. Scholares pueri et impuberes adolescentuli ob sanguinis dignitatem promoventur ad ecclesiasticas dignitates, et de sub ferula transferuntur ad principandum presbyteris; laetiores interim quod virgas evaserint, quam quod meruerint principatum; nec tam illis blanditur adeptum, quam ademptum magisterium. Et hoc quidem in initio. Processu vero temporis paulatim insolescentes, docti sunt brevi vindicare altaria, substris nimirum in hac disciplina utentlucra conquirere cautulus videaris, quantalibet vigilantia rem possis servare tuam, quantocumque studio regum tibi ac principum gratiam captare cures, dicimus tamen: Vae terrae, cui rex puer est, et cujus principes mane comedunt . 26. Nec diram, sicut nec seram: cum multos videa
Abbreviated transcription (Latin):
militatem abhorreat. Non despicit
ula maiestas cor contritũ ⁊ humili¬
atum in nr̃o gñe: q̃ corpus ex eo hu
slescio qͦ pacto familiarius semper
humilitati ꝓpinq̃re solet diuinitas.
Deniq illa se induit ut appareret ho¬
minib. Substanciã. formã. habitũq
gestauit humilem. ipsius nob̾ cõmen¬
dans uirtutis excellentiã. qͣm specia¬
li sui uolu̾it honorare p̾sentia. uobis¬
bitror hãc eẽ. necessariam. qͣnto ma¬
ior noscit᷑ mat̾ia suppet̾e̾ suꝑbiendi.
Genus. etas. scientia. cathedra. ⁊ qd̾
insolentie fomes. elationis occasio:
Qͣmꝗͣ eẽ. possint ⁊ humilitatis. c̃e¬
ditantib qͥdem honores blandiunt᷑:
s oña pensantib tedio sunt atq for¬
midini. Nom̃ autẽ capiũt hoc u̾bũ.
Multi enim ñ tãta fiducia ⁊ alacͥ¬
tate. current ad honores. si ẽẽ. sẽ¬
tirent ⁊ on̾a. Grauar ꝑfecto metue¬
rent: nͨ cum tanto labore ⁊ ꝑicło qͣꝵ¬
libet affectarent infulas dignitatũ

Expanded text:
militatem abhorreat. Non despicit illa majestas cor contritum et humiliatum in nostro genere, quae corpus ex eo humescio quo pacto familiarius semper humilitati propinquare solet divinitas. Denique illa se induit, ut appareret hominibus. Substantiam, formam, habitumque gestavit humilem, ipsius nobis commendans virtutis excellentiam, quam speciali sui voluerit honorare praesentia. CAbitror hanc esse necessariam, quanto major noscitur materia suppetere superbiendi. Genus, aetas, scientia, cathedra, et, quod insolentiae fomes, elationis occasio? Quanquam esse possint et humilitatis. Meditantibus quidem honores blandiuntur, sed onera pensantibus taedio sunt atque formidini. Non autem omnes capiunt hoc verbum. Multi enim non tanta fiducia et alacritate currerent ad honores, si esse sentirent et onera. Gravari profecto metuerent, nec cum tanto labore et periculo quarumlibet affectarent infulas dignitatum.
Abbreviated transcription (Latin):
utiq ꝓ meo libitu uł laudare te
possim. uł derogare tͥ. Sanũ uas
⁊ inconcussum conscientia: ⁊ se¬
cretis seruandis idoneũ. Nullis pa¬
tẽs insidiĩs. nlłi uiolentie cedens:
nulli quippe ocło uł manui ac¬
cessibił. excepto dũtaxat spiu qͥ
scrutat᷑ ⁊̃ alta dĩ. Quicqͥd in ea re¬
posuero. securꝰ sum qr ñ ꝑdã. serua¬
bit uiuo defuncto restituet. Nlam
qͦcumq uado ego. ip̃a it mecũ: se¬
cum ferens depositum qd̾ seruã¬
dum acceꝑit. Adest uiuo. mortu
fusio inseꝑabił. ꝓ qͣlitate depositi.

Expanded text:
utique pro meo libitu vel laudare te utique pro meo libitu vel laudare te possim, vel derogaret inconcussum conscientia, et secretis servandis idoneum, nullis patens insidiis, nulli violentiae cedens; nulli quippe oculo vel manui accessibilis, excepto duntaxat Spiritui, qui scrutatur etiam alta Dei. Quidquid in ea reposuero, securus sum quia non perdam: servabit vivo, defuncto restituet. Nam quocunque vado ego, ipsa it mecum, secum ferens depositum quod servandum acceperit. Adest vivo, mortuufusio inseparabilis pro qualitate depositi.
Abbreviated transcription (Latin):
m̾e existimet supͣ id qd̾ uidet in me.
aut audit aliqͥd ex me. Cum uero
laudar se comꝑit de bono. qd̃ se for¬
te habere cognoscit: nichilominꝰ
qͣntũ in se ẽ. scuto u̾itatis. curat a
se iacłm fauoris expellere. dans
qd̾ sũ. Et ppulsans a se oẽm suspi¬
nob̃. sed nomini. t. d. głam. Me¬
tuit nuimir̃ si alit̾ eg̾it: ne forte
audiat ab ip̃o. Recepisti m̾cedem
tiã. Et it̾m. Głam ab inuicem
q̃ritis. ⁊ głam q̃ẽ. a solo deo non
uultis. Refugiẽs ergo ⁊ de hoc
ad consilium apłi. ꝓbat ip̃e opꝰ
suũ. ut sic habeat in semet ip̃o
qui sibi oleum fauoris sine fraude
reseruet. ne in aduentu sponsi lã¬
pas conscientie uacua extinqͣtur.
llon in alt̾o inqͣm: nec enĩ tutũ ar¬
bitrat᷑ labiis hominũ cõmit̾te głam
suam. arche utiq sine claue. et
sine sera. nulliq omĩo clause no¬
cere uolenti. Nõ tutum plane. sed
stultũ. ibi thesaurũ tuum recon¬
uolu̾is. Si ponis in os meũ iã nõ
in tua. s in mea potestate ẽ: cũ

Expanded text:
me existimet supra id quod videt in me, aut audit aliquid ex me . Cum vero laudari se comperit de bono quod se forte habere cognoscit, nihilominus, quantum in se est, scuto veritatis curat a se jaculum favoris repellere: dans quod sum . Et propulsans a se omnem suspinobis, sed nomini tuo da gloriam . Metuit nimirum, si aliat ab ipso, Recepisti mercedem tuam ; et iterum, Gloriam ab invicem quaeritis, et gloriam quae a solo Deo est, non vultis . Refugiens ergo et de hoc ad consilium Apostoli, probat ipse opus suum, ut sic habeat in semetipso qui sibi oleum favoris sine fraude reservet, ne in adventu sponsi lampas conscientiae vacua exstinguatur. Non in altero, inquam. Nec enim tutum arbitratur labiis hominum committere gloriam suam, arcae utique sine clave, et sine sera, nullique omnino clausae nocere volenti. Non tutum plane, sed stultum, ibi thesaurum tuum reconvolueris. Si ponis in os meum, jam non in tua, sed in mea potestate est, cum
Abbreviated transcription (Latin):
delictaquis intelligit: Nã sipos¬
sem dic̾e cum pauso. qd̾ quid̃
songe ẽ. a me. nicħ mͥ consciꝰ sũ:
ñ tñ in hoc ẽẽ. iustificatum opor¬
det me głari. Nõ enim qͥ seip̃m
cõmendat ille ꝓbatꝰ ẽ. s quẽ d̾s
cõmendat. Si applauserit mͥ u
sticiam humanꝰ dies. ꝓminimo
habeo. qm̃ ille lucet cm̃ in facie.
Homo enĩ uidet in facie: deus
autẽ intuetur cor. Propt̾ ħ ihere¬
mias ñ satis ppłarib sententiis ue¬
lud qͥb dã humani diei radiis mo¬
uebat᷑: s fident̾ loq̃batur deo. Di¬
ẽ homĩs ñ concupiui tu scis. Si
m̃c mͥ arriserit dies: neq me ip̃m
ĩquit uidico. qi n ip̃e me satis intel¬
ligo. Solus mito constitutꝰ ẽ. iuidex
corda uniu̾sorum. ⁊ intelligit oĩa¬

Expanded text:
delicta quis intelligit? Nam si possem dicere cum Paulo, quod quidem longe est a me, Nihil mihi conscius sum : non tamen in hoc esse justificatum oporteret me gloriari: Non enim qui se ipsum commendat, ille probatus est, sed quem Deus commendat. . Si applauserit mihi justitiam humanus dies, pro minimo habeo, quia ille lucet tantum in facie. Homo enim videt in facie, Deus autem intuetur cor. Propter hoc Jeremias non satis popularibus sententiis, velut quibusdam humani diei radiis, movebatur, sed fidenter loquebatur Deo: Diem hominis non concupivi tu scis. Si meus mihi arriserit dies, neque me ipsum, inquit, judico : quia nec ipse me satis intelligo. Solus merito constitutus est judex corda universorum,
Abbreviated transcription (Latin):
Cur enim nesciret. quas ⁊ audit
⁊ uidet: His p̾cipue duob sensib
.i. uisui ⁊ auditui. nemo fidẽ putat
ẽẽ negandam. Hoc nos scire constã¬
ter astruimꝰ. qd̾ uidimꝰ ⁊ audiu¬
mꝰ. Meritoitaq ñ erat opꝰ dño ih̾u.
ut qͥs testimoniũ ꝑhiberet de homĩe

Expanded text:
Cur enim nesciret, quas et audit, Cur enim nesciret, quas et audit, et videt? His praecipue duobus sensibus, id est visui et auditui, nemo fidem putat esse negandam. Hoc nos scire constanter adstruimus, quod vidimus et audivimus. Merito itaque non erat opus Domino Jesu, ut quis testimonium perhiber
Abbreviated transcription (Latin):
toto credo me uł ip̃i consciẽtie mee
quippe cũ nͨ ip̃a qͥdem q̃at me com¬
prehend̾e totũ. Nec pot̾ iudicare de
ciãm. Audit deus in corde cogitan¬
tis. qd̾ ñ audit uł ip̃e qui cogitat.
Aderat auris ꝓph̾e absentis ori fur¬
tiue poscentis pecuniã: ⁊ ego qͣntũ¬
libet in occulto ledere cogitans aut
proximũ nequit̾. aut tͣpit̾ meĩpm.
ñ u̾ear aurem nusꝗͣ. absentẽ: Tre¬
mẽda prorsus auris ⁊ reu̾enda. cui
ñ cessat qͥes. ñ tacet silentium. Deniq
ait. Auferte malum cogitõnum ue¬
strar̃ ab ocłis mĩs. S quid ẽ. qd̾ dicit
ab ocłis mĩs: An ⁊ nr̃a deus ñ solum
audit. s ⁊ uidet archana: Quales ocłi
qui contemplant᷑ cogitatiões:. Non
sũt colorate ut uideant᷑. sic̃ nͨ sonãt
ut audiant᷑. Solẽt sentiri ã cogitãte.
ñ auduri ab auscultante: ñ a cõtem¬
plante uideri. Merito tñ dñs nouit
cogitatiões hominũ qm̃ uane sũt.

Expanded text:
toto credo me vel ipsi conscientiae meae, toto credo me vel ipsi conscientiae meae, quippe cum ne ipsa quidem queat me comprehendere totum; nec potest judicare de nscientiam. Audit Deus in corde cogitantis, quod non audit vel ipse qui cogitat. Aderat auris Prophetae absentis ori furtive poscentis pecuniam : et ego quantumlibet in occulto laedere cogitans aut proximum nequiter, aut turpiter me ipsum, non verear aurem nusquam absentem? Tremenda prorsus auris et reverenda, cui non cessat quies, non tacet silentium. Denique ait: Auferte malum cogitationum vestrarum ab oculis meis. Sed quid est quod dicit, ab oculis meis? an et nostra Deus non solum audit, sed et videt arcana? Quales oculi, qui contemplantur cogitationes! Non sunt coloratae, ut videantur, sicut nec sonant ut audiantur. Solent sentiri a cogitante, non audiri ab auscultante, non a contemplante videri. Merito tamen Dominus scit cogitationes hominum quoniam vanae sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
tas. Beatus nẽpe homo qͥ semper
ẽ. pausdꝰ. Nõ pot̾ dice̾ arrogãs ⁊ pre¬
sumptor: qͥ seip̃m impudent̾ osten¬
umitatores. qͣ rep̾hensores: cecꝰ dux
offende̾ solet indisciplinata conuer¬
satio. Nõ dicet ypocrita gła mea
testimonium conscientie mee. qr
⁊ si udicantiũ scd̾m faciẽ. u̾bo. uul¬
tu. habituue simulatorio eludat
opinioni: sed ñ eiꝰ qui scrutat᷑ re¬
nes et corda. fallit uł euadit iudi¬
cium. Siqͥdem deus ñ irridet᷑. Ci
meat ergo ⁊ iste nemoris auremi
linguã licet manuq cessantib. au¬
ri tũ uͥq presenti. de qͥcũq silua la¬
tebrose duplicitatis ⁊ spinose cal¬
liditatis. tacentis et qͥescentis cor lo¬
qͥtur. cogitatio confitetur. Prauũ
ẽ. cor hominis ⁊ inꝑscrutabłe. ita
no die: addidit. s nec ego meip̃m
iudico. Quare: Quia ñ possum ait
ratã uł ip̃e de me ꝓferre sentẽciã.
Ecce enim nichil mͥ conscuis sum:
ñ tñ in hoc iustificatꝰ sum. Nõ ex

Expanded text:
Beatus nempe homo qui semper est pavidus . Non potest dicere arrogans et praesumptor, qui se ipsum impudenter ostenimitatores quam reprehensores, caecus dux offendere solet indisciplinata conversatio. Non dicet hypocrita: Gloria mea est testimonium conscientiae meae: quia etsi judicantium secundum faciem, verbo, vultu habituve simulatorio illudat opinioni; sed non ejus qui scrutatur renes et corda, fallit vel evadit judicium, siquidem Deus non irridetur. 22. Timeat ergo et iste nemoris aurem. Lingua licet manuque cessantibus, auri tamen ubique praesenti 470 de quacumque silva latebrosae duplicitatis et spinosae calliditatis tacentis et quiescentis cor loquitur, cogitatio confitetur. Pravum est cor hominis et imperscrutabile , ita no die; adjecit: Sed nec ego me ipsum judico. Quare? Quoniam non possum, ait, ratam vel ipse de me proferre sententiam. Ego enim nihil mihi conscius sum, non tamen in hoc justificatus sum. Non ex
Abbreviated transcription (Latin):
corrig̾e̾. Si has atq huiꝰmi qͣs foris
licet uacãs. intꝰ actitare ñ cesso. mni¬
qͥtates obseruau̾is. o dñe qͥs sustine¬
bit: an forte iam ñ ago illa s patior.
Agunt᷑ qͥdem in me. s a me ñ agũ¬
tur si ñ consentio. Sane si mei ñ
fu̾nt dominati tũc immacłatꝰ
ero. ⁊ ĩmacłatꝰ coram eo. ñ solũ si
caruero. s ⁊ si obseruau̾o me ab ũ¬
quitate mea. Mea dix̾im ñ qr facio
sed qr sustineo. Corpus gesto mor¬
tis. carnẽq pec̾ci. sufficit int̾im
mͥ si ñ regnet pecc̃m in meo morta¬
li corꝑe. Si corpꝰ cͥmini ñ reputat᷑.
nͦ qd̾ habitat in eo pec̃cm. sitñ¬
ñ condelector. si tñ ñ exhibeo m̃bra
arma iniqͥtati. ꝓ hac orabit ad
de o misi̾cors. qͥs etiã sc̃s in temꝑe
oportuno. supplex nimirũ qd̾ ma¬
lũ sentiat. ⁊ nichominus sc̃s dũ
ñ consentiat᷑. Supplex ꝑ ꝑicło. sc̃s¬

Expanded text:
corrigere? Si has atque hujusmodi, quas, foris corrigere? Si has atque hujusmodi, quas, foris licet vacans, intus actitare non cesso, iniquitates observaveris, o Domine, quis sustinebit? An forte jam non ago illa, sed patior? Aguntur quidem in me, sed a me non aguntur, si non consentio. Sane si mei non fuerint dominata, tunc immaculatus ero, et immaculatus coram eo, non solum si caruero, sed et si observavero me ab iniquitate mea. Mea dixerim, non quia facio, sed quia sustineo. Corpus gesto mortis, carnemque peccati: sufficit interim mihi, si non regnet peccatum in meo mortali corpore. Sic corpus crimini non reputatur, nec quod habitat in eo peccatum: si tamen non delector, si tamen non exhibeo membra mea, arma iniquitati. Pro hac orabit ad te, o misericors, quivis etiam sanctus in tempore opportuno: supplex nimirum, quod malum sentiat; et nihilominus sanctus, dum non consentiat: supplex pro
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃is: Respondebat ñ sermonib s
cogitationib. audiebat ñ loq̃ntes
uidebat ñ apparẽtes. Contremisco
totꝰ tuam dñe iħu qͣntillo possum
intuitu consid̾ans maiestatẽ. pre¬
sertim cum recordor. in qͣntis ipsiꝰ
aliqͣndo contemptor extit̾im. S ⁊
nc̃ cũ iã a facie maiestatis fugi
ad genua pietatis qͥd amplius fa¬
cio: Uereorne. qͥ aliq̃n contrariꝰ ex¬
titi maiestati: ⁊ nc̃ ingratꝰ pieta¬
ti inueniar. Quid enim si cessent
manꝰ. ⁊ ñ cesset pectꝰ: Quid sios
iam silet ⁊ nͣdum cor qͥescit: Si sin¬
głi illicit motꝰ animi m̃i singła st̃
q̃dam in te deus conuitia. utputa
iracũdie motꝰ in mansudiẽm. in¬
uidie in caritatem. in frugalita¬
tẽ luxie. turpitudinis ĩ castita¬
tem. ⁊ innum̾a his similia q̃ de
cenoso lacu prurientis pectoris m̃i
etiãnũc incessant̾ ebulliunt. mũ¬
dantes ⁊ impingentes in serenita¬
tẽ prefulgentis uultus tui: quid
magnũ feci solos cohib̾e artus. actꝰ

Expanded text:
ris? Respondebat non sermonibus, sed cogitationibus. Audiebat non loquentes, videbat non apparentes. 23. Contremisco totus, tuam, Domine Jesu, quantillo possum intuitu considerans majestatem, praesertim cum recordor, in quantis ipsius aliquando contemptor exstiterim. Sed et nunc cum jam a facie majestatis fugi ad genua pietatis, quid amplius facio? Vereor ne qui aliquando contrarius exstiti majestati, et nunc ingratus pietati inveniar. Quid enim si cessant manus, et non cessat pectus? Quid si os jam silet, et necdum cor quiescit? Si singuli illiciti motus animi mei singula sunt quaedam in te, Deus, convicia, utputa iracundiae motus in mansuetudinem, invidiae in charitatem, in frugalitatem luxuriae, turpitudinis in castitatem, et innumera his similia, quae de coenoso lacu prurientis pectoris mei etiam nunc incessanter ebulliunt, inundantes et impingentes in serenitatem praefulgentis vultus tui: quid magnum feci solos cohibere artus, actus
Abbreviated transcription (Latin):
dentͣ eẽ. student ⁊ malicia. Mali¬
monitioẽm apłi. nemo contẽpnat
adolescͤiam. Meliores bone indolis
adolescentes: inuet̾atis dierũ ma¬
lorum. Puer centũ annoꝵ male¬
dictꝰ ẽ. ⁊ ẽ. ẽ regione senectꝰ uen̾a¬
bił ñ diut᷑na. neq num̾o annoꝵ
computata. Bonus puer samuel
qͥ loq̃nti dõ promptꝰ erat. auditor
dicẽs. Loq̃ye dñe qr audit seruus
tuus. Acsi dic̾e̾t. Paratꝰ sũ ⁊ ñ sum
mias qͥ añ scĩficatus qͣ natꝰ. c̃ se ex¬
cusaret de pueritia. nicħominus
constitutꝰ ẽ. suꝑ gentes. ⁊ suꝑ regna.
Bonus quoq damel cuiꝰ sp̃m susei¬
tauit deus ut conuinc̾et iniqua

Expanded text:
identur, esse student et malitia. Malimonitionem Apostoli, nemo contemnat adolescentiam . Meliores bonae indolis adolescentes inveteratis dierum malorum. Puer centum annorum maledictus est: et est e regione senectus venerabilis, non diuturna, neque numero annorum computata . Bonus puer Samuel, qui loquenti Deo promptus aderat auditor, dicens: Loquere, Domine, quia audit servus tuus ; ac si diceret: Paratus sum et non sum mias, qui ante sanctificatus quam natus, cum se excusaret de pueritia, nihilominus constitutus est super gentes et super regna . Bonus quoque Daniel, cujus spiritum suscitavit Deus, ut convinceret iniqua
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutis decor. manifestior appa-¬
uꝑbia ẽ. appetitus ꝓpͥe excellẽ¬
tie. Hec in spẽs duas diuidit᷑.
incecam. ⁊ uanã suꝑbiã. Que qͥdẽ
⁊ aliis nominib appellari possũt
contumatia et uanitas. Quarũ
pͥor intelligentie. post̾ior uolun¬
tatis uitium ẽ. Nam ⁊ ex illa rati¬
onis fallit᷑ ocłs: ⁊ ex ista uolunta¬
tis appetitꝰ male afficit᷑. Qd̾ meliꝰ
ex singłarum diffinitionib demõ¬
strabimꝰ. seca suꝑbia seu seu con

Expanded text:
virtutis hujus decor manifestior appavirtutis hujus decor manifestior appa appetitus propriae excellentiae. Haec in species duas dividitur, in caecam et vanam superbiam. Quae quidem et aliis nominibus appellari possunt, contumacia et vanitas: quarum prior intelligentiae, posterior voluntatis vitium est. Nam ex illa rationis fallitur oculus, et ex ista voluntatis appetitus male afficitur. Quod melius ex singularum definitionibus demons
Abbreviated transcription (Latin):
qͣi solam ex illa plenitudie humi¬
litatẽ in se cognosce̾t. solã repen¬
disse. ac respondisse memorat᷑ in
litatem ancille sue. Quid deinde
auctor ⁊ dator uͥtutum xp̃c in qͦ
om̃s thesauri sapĩe ⁊ scientie sũt
absconditi. in quo om̃is plenitudo
diuinitatis habitat corꝑalit̾. ñ ne
tñ ⁊ ip̃e de humilitate. tanꝗͣ sũma
sue doct᷑ne. suarũq uͥtutum gła¬
tus ẽ. Biscite ait a me ñ qd̾ sobriꝰ.
aut castus. aut prudens. aut aliqͥd
eiꝰmodi. s qr mitis sũ ⁊ humił corde.
Ame inqͥt discite. Non ad doctrinas
patͥarcharum. ñ ad ꝓph̾arum libros
ego uos muto: s me uob̾ exemplũ.
me formã humilitatis exhibeo.
Inuid̾unt mͥ altitudĩem qͣm ha¬
beo apd̾ patrẽ. angłs ⁊ femina:. is¬
le potentie. illa scientie. Nos autẽ
emulamini carismata meliora.
discentes a me qr mitis sũ ⁊ humi¬
reor indagare aliquid ⁊ de su¬
ꝑbia: qͣtinus ex oppolito sibi uitio

Expanded text:
quasi solam ex illa plenitudine humiquasi solam ex illa plenitudine humilitatem in se cognosceret, solam rependisse ac respondisse memoratur in litatem ancillae suae . 18. Quid deinde auctor et dator virtutum Christus, in quo omnes thesauri sapientiae et scientiae sunt absconditi, in quo omnis quoque plenitudo divinitatis habitat corporaliter? nonne tamen et ipse de humilitate, tanquam summa suae doctrinae suarumque virtutum, gloriatus est? Discite, ait, a me, non quod sobrius, aut castus, aut prudens, aut aliquid ejusmodi: sed, quia mitis sum et humilis corde . A me, inquit, discite. Non ad doctrinam patriarcharum, non ad prophetarum libros ego vos mitto; sed me vobis exemplum, me formam humilitatis exhibeo. Inviderunt mihi altitudinem quam habeo apud Patrem, angelus et femina: ille potentiae, illa scientiae. Vos autem aemulamini charismata meliora, discentes a me quia mitis sum et humireor indagare aliquid et de superbia, quatenus ex opposito sibi vitio
Abbreviated transcription (Latin):
corde puro et conscientia bona:
pluris estimãs aĩe uitã ꝙ̃ corꝑis.
minꝰ horrens carnis mortẽ ꝗͣ fidei.
ꝓposumꝰ. sola nͥ falor tractãda
restat humilitas. Hec duab p̾mis¬
sis uirtutib. intãtum ẽ. necessaria:
ut absq ista. ille nec ẽẽ. uirtutes
uideant᷑. Nempe ut castitas seu ca¬
ritas detur. humilitas m̾etur. qm̃
humilib deus dat grãm. Seruat
tas consummat. nã uirtꝰ in infir¬
mitate. hocẽ. in hũmilitate ꝑfici¬
tur. Inimicam om̃is gr̃e. omĩsq
initium pecc̃i debellat suꝑbiam:
et tã ã se ꝗͣ a cet̾is uirtutib. suꝑbã
illius propulsat tirannidem. Si¬
eqͥdem cũ ex aliis qͥbusq bonis u¬
rium mag̾ suarum caꝑe soleat ĩ¬
crem̃tum suꝑbia: sola hec omniũ
ppugnacłm qd̃dam. turrisq uir¬
tutum. eiꝰ fortit̾ resistit malicie.
obuiat presumptioni. Sola deniq
ẽ. de qua omnium plena uͥtutũ
maria. głiandum eẽ. putauit. Au¬
dito quippe ab angło aue gr̃a plena:.

Expanded text:
corde puro et conscientia bona: pluris aestimans animae vitam quam corporis, minus horrens carnis mortem quam fidei. oposuimus, sola, ni fallor, tractanda restat humilitas. Haec duabus praemissis virtutibus in tantum est necessaria, ut absque ista illae nec esse virtutes videantur. Nempe ut castitas seu charitas detur, humilitas meretur: quoniam humilibus Deus dat gratiam . Humitas consummat; nam virtus in infirmitate, hoc est in humilitate, perficitur . Inimicam omnis gratiae, omnisque initium peccati debellat superbiam, et tam a se quam a caeteris virtutibus superbam illius propulsat tyrannidem. Siquidem cum ex aliis quibusque bonis virium magis suarum capere soleat incrementum superbia, sola haec omnium propugnaculum quoddam turrisque virtutum, ejus fortiter resistit malitiae, obviat praesumptioni. Sola denique est, de qua omnium plena virtutum Maria gloriandum esse putavit. Audito quippe ab angelo, Ave, gratia plena,
Abbreviated transcription (Latin):
umilitas ẽ. contẽptus ꝓpͥe ex¬
cellentie. Contẽptus opponit᷑
appetitui. Duab quoq suꝑbie
specieb. due nichilominꝰ humili¬
tatis opponuntur. Contͣ cecam.
ut qͥd de se nou̾it sentire humilit̾.
sontͣ uanã: nec consentire asiter
sentientib. Nempe qͥ de se ip̃o sẽ¬
tire humilit̾ nouit. in neutro ip¬
siuis de se uiditium falli pot̾. uideł.
ut aut maiꝰ aliqͥd putet ẽẽ qͣ sit:
aut a se ẽẽ. qd̾ sit. Et id̾o pacient̾
carẽs qd̾ sibi nouit dẽẽ. humilit̾
deeo qd̾ c̾tus ẽ. adẽe: ñ in se. s in

Expanded text:
umilitas est contemptus propriae excellentiae. Contemptus opponitur appetitui. Duabus quoque superbiae speciebus, duae nihilominus humilitatis opponuntur: contra caecam, ut quis de se noverit sentire humiliter; contra vanam, nec consentire aliter sentientibus. Nempe qui de se ipso sentire humiliter novit, in neutro ipsius de se judicium falli potest, videlicet ut aut majus aliquid putet se esse quam sit, aut a se esse quod sit. Et ideo patienter carens quod sibi novit deesse, humiliter de eo quod certus est adesse,
Abbreviated transcription (Latin):
declit filio. Et ego m p̾sumam. q
nͨ ip̃e pat̾ sibi assumit᷑. Uelim no¬
lim ip̃i me astare necẽe ẽ. ip̃i hoꝵ
q̃ gessim in corꝑe redd̾e ratioẽm:
cui nͨ u̾bum pret̾uolat. nͨ subt̾su¬
git cogitatio. Sub tã eqͦ libratore
m̾itorum. sub tã intimo secretoꝵ
inspectore. qͥs głabitur castũ se ha¬
bere cor: Sola ꝓfecto que ñ solet
głari ñ nouit presum̾e. contend̾e
nõ consueuit: grãm inuentura ẽ.
in ocłis pietatis humilitas. Deus¬

Expanded text:
dedit Filio : et ego mihi praesumam quod nec ipse Pater sibi assumit? Velim, nolim, ipsi me adstare necesse est: ipsi horum quae gesserim in corpore, reddere rationem, cui nec verbum praetervolat, nec subterfugit cogitatio. Sub tam aequo libratore meritorum, sub tam intimo secretorum inspectore, quis gloriabitur castum se habere cor? Sola profecto, quae non solet gloriari, non novit praesumere, contendere non consuevit, gratiam inventura est in oc
Abbreviated transcription (Latin):
Obsecro te ꝑ eum qui ꝓ nobis cru¬
cifixus ẽ. ut satis afflictos ãplius
cruciare parcatis. et tͥsticiã super
tͥsticiam add̾e desistatis. qr ut ue¬
rum fatear. sic ꝓ hac ecelle gn̾ali ⁊¬
graui scissura. affectus sũ. ut te¬
deat aĩam meã uite meẽ. etiã uo

Expanded text:
Obsecro te, per eum qui pro te cruObsecro te, per eum qui pro te crucifixus est, ut satis afflictos amplius cruciare parcas, et tristitiam super tristitiam addere desistas: quia, ut verum fatear, sic pro hac Ecclesiae generali gravique scissura affectus sum, ut taedeat animam meam vitae meae, etiam te et
Abbreviated transcription (Latin):
rũt me gratic. Quid enim debuit
tͥ fac̾e ⁊ ñ fecit: Hineã tͥ plantauit
electã et speciosam. Sepem ei cͥcũ¬
dedit uotiue continentie. torcular
distͣctissime discipline fodit in ea.
et edificauit sc̃e pauꝑtatis turrĩ.
ad celos usq ꝑtingentem: te culto¬
rẽ et custodem constituit. Hone¬
stauit te in laborib tuis: et com¬
plebit illos si ꝑmittis. S tu ꝓchue
fas destruis mac̾iam eius. et race¬
mis optimis plenam. exponis om̃ib
qͥ p̾tergrediunt᷑ uiam. Heu qͥs pro¬
hibebit aprum de silua ut ñ exter¬
minet. et singłarem ferũ ne depas¬
cat eam. Mirum uͦ si in hoc morti
te pparare putas bñ. qd̾ qͥdem ad
me scͥpsisti ut in tanto scandaso ⁊
in anathemathe dñi pape mori
uelle ñ timeas. Deinde si tta neces¬
sarium erat ñ potuit aliud tẽpus
consid̾ari. nͥ cũ necessitatib uni¬
u̾sał eccłie detineor. ut illi misere
qͣm exponis ñ liceat subuenire:

Expanded text:
runt me gratis . Quid enim debuit runt me gratis . Quid enim debuit tibi facere, et non fecit? Vineam tibi plantavit electam et speciosissimam. Sepem ei circumdedit votivae continentiae, torcular 147 districtissimae disciplinae fodit in ea, et aedificavit sanctae paupertatis turrim, ad coelos usque pertingentem. Te cultorem atque custodem constituit: honestavit te in laboribus tuis, et complebit illos, si permittis. Sed tu, proh fas! destruis maceriam ejus, et racemis optimis plenam exponis omnibus qui praetergrediuntur viam. Heu! quis prohibebit aprum de silva, ut non exterminet; et singularem ferum, ne depascat eam? Mirum vero si in hoc morti te bene praeparare putas, quod quidem ad me scripsisti, ut in tanto scandalo, et in anathemate domini papae mori velle non timeas. Deinde, si ita necessarium erat, non potuit aliud tempus considerari, nisi cum necessitatibus universalis Ecclesiae detineor, ut illi miserae, quam exponis, non liceat subvenire?
Abbreviated transcription (Latin):
Quis te cred̾et ad tantũ prumpere
malũ. homĩem tantis preditũ bom
Quomͦ potuit arbor bona pessimũ
hũc ex se ꝓducere fructum: Oqͣm
t̾ribilis deus in iudiciis suꝑ filios
hominum: Non miror qd diabłs
istud potuit. s qd deus ꝑmisit.
quippe cui iam tot annis pure sic̃
credimꝰ et deuote seruisti. Quid
faciet de me utiq pigro et negli
pietatis ht̃ hec fuga tua de qua
filii lugent. adu̾sarii rident: Mi¬
rum qd̾ te ñ t̾ruit alnaldi abbatis
exemplum. cuius similis p̾sump¬
tio. digno s pauendo fine. ut bene
meministi: in b̾ui ẽ. uindicata. Et
qͥdẽ ille qͣlẽcũq ut bñ noui ego ha¬
buit cãm: tu nullam. Numqͥd e¬
nim aut monachi tuis erant ino¬
bediẽtes impiis. aut conu̾si segnes
inoꝑib. aut uicimi forte tͥ tuis¬
ue reb infesti. aut certe modica
et ñ sufficiens suba mundi. qͣtinꝰ
relinq̃re cog̾eris quos uł regere uł
pascere ñ suffic̾es: uide ne et te tã¬
gat uox illa dĩ: quia odio habue¬

Expanded text:
Quis te crederet ad tantum prorumpere malum, hominem tantis praeditum bonis? Quomodo potuit arbor bona pessimum hunc ex se producere fructum? O quam terribilis Deus in judiciis super filios hominum! Non miror quod diabolus istud potuit, sed quod Deus permisit, quippe cui jam tot annis pure, sicut credimus, et devote serviisti. Quid faciet de me, utique pigro et negligpietatis habet haec fuga tua, de qua filii lugent, adversarii rident? Miror quod te non terruit Arnoldi abbatis exemplum: cujus similis praesumptio digno, sed pavendo fine, ut bene meministi, in brevi est vindicata. Et quidem ille qualemcunque, ut bene novi ego, habuit causam, tu nullam. Numquid enim aut monachi tuis erant inobedientes imperiis, aut conversi segnes in operibus, aut vicini forte tibi tuisve rebus infesti, aut certe modica et non sufficiens substantia mundi, quatenus relinquere cogereris, quos vel regere, vel pascere non sufficeres? 2. Vide ne et te tangat vox illa Dei: Quia odio habue