comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
UImꝑator gratianꝰ. ualentinianꝰ. ⁊ theodosius. aug̾a :
flauiano p̃facto p̃fecto p̃torii illirici. Si uindicari
in aliquos seueriꝰ contͣ urãm consuctudinẽ ꝓ cause
intuitu iusserimꝰ. nolumꝰ statĩ cos aut subire penã.
on eos homicidas arbitramꝰ. quos ad uersus ex¬
cõmunicatos Zelo catholice matͥs ardentes: eoꝵ qͦs¬
libet trucidasse contigerit. liigꝰ mexordio qͤstion¬
micidiũ ꝑtine: ꝓfecto nec hominẽ deputauit ꝗ tale
inut̾o geritur. hinc de anima questio agitari solẽt.
utrũ quicquid formatũ non ÷: nec animatũ ꝗ possit
intelligi. ⁊ iõ non sit homicidiũ. qr nec exinimitũ
informe puerꝑiũ iã ꝗđ fuerat: s ad huc quodã modo
informit̾ animatũ. qm̃ magna de anima questio ñ÷
p̃cipitanda indilussa temeritate sententie: iõ lexuo¬
luit ad homidiũ ꝑtinere. qr nonduĩ pot̾ dici anima
uiua in eo corpore. ꝗ sensu caret. Augꝰ ꝗstioñ d̃ ueti

Expanded text:
ator Gratianus, Valentinianus et Theodosius Augusti, Flaviano praefecto praetorii Illyrici. Si vindicari in aliquos severius contra nostram consuetudinem pro causae intuitu jusserimus, nolumus statim eos aut subire poenam, eos homicidas arbitramur, quod adversus excommunicatos zelo catholicae matris ardentes, eorum quoslibet trucidasse contigerit. Ne tmicidium pertinere, profecto nec hominem deputavit, quod tale in utero geritur. Hic de anima quaestio solet agitari, utrum quidquid formatum non est, nec animatum quidem possit intelligi, et ideo non sit homicidium, quia nec exanimatum informe puerperium jam quidem fuerat , sed adhuc quodammodo informiter animatum, quoniam magna de anima quaestio non est praecipitanda indiscussa temeritate sententiae, ideo lex noluit ad homicidium pertinere, quia nondum dici potest anima viva in eo corpore, quod sensu caret. CAP. 57. - Quod
Abbreviated transcription (Latin):
etrus qui tabitã mortuã in dia lõgo¬
orando suscitauit. annania ⁊ saphirã m̃cientes
morti increpando tradidit. Neq eni orasse in coꝵ
extinctione legr̃.s. solũ mͦ culpã quã ꝑ petrauerant
do ab itulit: ⁊ illi readiait orando. Ioħ .uiii. do
culos qui sub p̃textu tui nominis in xp̃icolas de¬
baebantui. tanto uehem̃ciꝰ accendetur: quanto ille
puitat famĩ tui nominis obfuscatã fuisse cgno¬
scisi qm̃ licet credi possit. ꝗ te nolente illi naui
compescueris: in norius non habis. scriptũ qipe¬

Expanded text:
etrus, qui Tabitham mortuam orando suscitavit, Ananiam et Sapphiram mentientes morti increpando tradidit. Neque enim orasse in eorum exstinctione legitur, sed solummodo, culpam quam perpetraverant, do abstulit, et illi reddidit orando. C. XVII. B. culos, qui sub praetextu tui nominis in Christicolas debacchantur, tanto vehementius accendaris, quanto illorum pravitate famam tui nominis obfuscatam fuisse cognoscis; quoniam, licet credi possit, quod te nolente illi navigcompescueris, innoxius non habeberis. Scriptum quip
Abbreviated transcription (Latin):
sextã. Icem. Beat gregoriꝰ dum sr angłoꝵ coniugis scbie.
laretur .s. om̃mo cognoscitur: ex ħ conuigio non posse
sobolẽ suberescere. Uñ necesse ÷ ut iam .iiii.ł.u. inuicẽ
Qnatione copilentur. In quib nimirũ uerb luce dari
patit᷑. ꝙ dũ doctor insĩgnis duoꝵ fr̃m soboles ꝓhibet
in mat̾monio iungi. in.iiii. uͦ gn̾atione. ꝑmittit neo¬
phitos copulari: ut quãꝗ̃ cultores ꝑuersĩ dogmatis

Expanded text:
sextsextatur. Sed omnino cognoscitur ex hoc conjugio non posse sobolem subcrescere. Unde necesse est ut in IV, vel V invicem ationes copulentur. In quibus nimirum verbis luce clarius patet quia, dum doctor insignis duorum fratrum soboles prohibet in matrimonio jungi, in quarta vero generatione permittit neophytos copulari, nequaquam, ut cultores perversi dogma
Abbreviated transcription (Latin):
tatores: cont᷑ ueritatis regłam. sanãq doctͥnã. dog¬
matitare dolemꝰ. Sedentes eñ in cathedra pestilend
dictant iura que nesciunt. ⁊ docent illa que nullati
didicer. Nam ut fertur. ita gn̾ationes ad uob fr̃ib
altͥnserꝰ ꝓ deuntes enum̾ant. ut eorũ inuicẽ filios.
ꝓ cul dubio dicendus ÷: diuidunt atq impite nll¬
merando. ꝓgeniem desccare contendunt. Qͥ nimirũ ne¬
qunq̃ inhuiꝰ fetoris rictus pestilent iraũpeut ui sacre
pibulũ scͥture uuacis ingenii faueib ruminarent
cendentiũ gñationes non diuerse dici. sed eodẽ ac sub
uns nomine debeant uni formit appellari. cestat lib
fram filios usq adc̾ciam gen̾ationẽ. Filii quo ꝙ mar
chit. filii manasse.: nati sunt ingenib ioserh. Porro
ut sisis gn̾ationes subputari debent. ut nr̃i dusputa¬
tres auciimant. dũ ioseph exutroq filios. effraim
sel amanasse nepotes hr̃et. nequaq̃ scriptura diceret.
q uidit filios effraim. usq ad c̾ciã. s usq ao gnationẽ

Expanded text:
 sanamque doctrinam dogmatizare dolemus. Sedentes enim in cathedra pestilentiae dictant jura quae nesciunt, et docent illa quae nullatenus didicerunt. Nam, ut fertur, ita generationes a duobus fratribus altrinsecus prodeuntes enumerant ut eorum invicem filios dividunt, atque imperite numerandam progeniem desecare contendunt. Qui nimirum nequaquam in hujus fetoris ructus pestilenter irrumperent, si sacrae pabulum Scripturae vivacis ingenii faucibus ruminarent.cendentium generationes, non diversae dici, sed eodem ac sub uno nomine debeant uniformiter appellari, testatur liber hraim filios ust in genibus Joseph. Porro autem si sic cognationes supputari deberent ut vestri disputatores autumant, dum Joseph ex utroque filio, Ephraim scilicet et Manasse, nepotes haberet, nequaquam Scriptura diceret, quia vidit filios Ephraim usque ad tertiam, sed usque ad
Abbreviated transcription (Latin):
Neq enĩ dñs inseruo. pat̾ infilio. maritꝰ uicon¬
iuge. cũ sint utq xͥani: non debent ꝓseqͥ uicia
re negligentie merito tenebuntur: Augꝰ ad
tĩꝗͣ se ipsũ : ut quẽ potuerit hominẽ ł benifi¬
centie consolatione. ł in formatione doctrine.
ł discipline cohortatione ad ducat ad colendũ dm̃.¬
di non sunt. s ubi potestas dat᷑. ⁊ amalo ꝓhibendi
⁊ aobonũ cogendi. Nã si uoluntas malaᷤ sẽꝑ sue
ꝑmittenda est libtati. qr urłitici recusantes ⁊mͦ¬
murantes tam duris flagellis amalo ꝓhibebant᷑.
sẽp sue ꝑmittenda ÷ lib̾tati. quare paulus non÷
ꝓmissus uti pessima uoluntate. qua ꝑsequebat᷑
tur. mutatꝰ ut mitteret᷑ : missus. ut qualia fecerat

Expanded text:
Neque enim dominus in servo, pater in filio, maritus in conjuge, cum sint utrique Christiani non debent persequi rei negligentiae merito tenebuntur? CAP. 62.am seipsum, ut quem potuerit hominem vel beneficentiae consolatione, vel informatione doctrinae, vel disciplinae coertione adducat ad colendumt a malo prohibendi, et ad bonum cogendi. Nam si voluntas mala semper suae permittenda est libertati, quare Israelitici recusantes et murmurantes tam duris flagellis a malo prohibebantur, semper suae permittenda est libertati, quare Paulus non est permissus uti pessima voluntate, qua persequebattur, mutatus ut mitteretur, missus ut qualia fecerat
Abbreviated transcription (Latin):
uincło repocit. ⁊ quodã mͦ rruocat fugientẽ. Idor
aut usq adsextũ gñis gradũ. consinguinicas on¬
sbicuta est ut sicut sexetatib mundi gn̾atio ⁊ homi¬
nis istatus finitur. ita ꝓpinquitas gnris cot gridib¬
sidorꝰ inethimologiissius. usq ad septimã gn̾ationẽ
c̃sanguinitatis abstinendũ: ⁊ sic legitimo conubio
con uingendũ asseruit. Iñ reor eum fecisse. ꝗ gene¬
alogie seriem retexens. quo usq ordinẽ numerandi
ꝑduce poisit. eo cognationẽ sanguinis seruandũ
estim auit. Sicq ad inuocationẽ gñis ⁊ amiticiȩ uis
confirmand. redire ad conubiui sancunt. qñ iam
cognationis ordo iumerari desinit. In quo ramus¬
culo cõsanguuntatis legitima conuibia fieri pos
cruncus. Illis se orsum se iuinct̾is exradice illiꝰ crunci¬
egrediuntur isti ramusculi. nepos ⁊ neptis pͥmꝰ. ꝓne¬
pos ⁊ ꝓ neptis scđs. ab nepos ⁊ ab neptis t̾cius ad nẽpos
i ad neptis quartus. tͥnepos ⁊ tͥneptis quintꝰ. tͥnepotis

Expanded text:
quodam modo revocat fugientem . Ideo autem usque ad sextum generis gradum consanguinitas constituta est , ut sicut sex aetatibus mundi generatio, nis status finitur, ita propinquitas generis tot gradibsidorus in etymologiis suis, usque ad VII generationem consanguinitatis abstinendum et sic legitimo connubio conjungendum asserit. Inde reor eum fecisse quod genealogiae seriem retexens, quousque ordinem numerandi perducere possent, eo cognationem sanguinis servandam aestimavit, sicque ad invocationem generis et amicitiae jus confirmandum, redire ad connubium sancivit, quando jam cognationis ordo numerari desinit. CAP. 46. - In quo ramusculo consanguinitatis legitima connubia fieri posor, sit ipse truncus. Illis seorsum sejuegrediuntur isti ramusculi. Nepos et neptis, primus; pronepos et proneptis, secundus; abnepos et abneptis, tertius; adnepos et adneptis, quartus; trinepos et trineptis, quintus; trinepotis
Abbreviated transcription (Latin):
fusione sanguinis illoꝵ suũ crim̃ agnosceret.: Ab¬
sit ut ea que ꝑꝑ bonũ aclicitũ facimꝰ aut hiñs.
quid acciderit : nob̾ imputet᷑. Alioquin nec ferra¬
tñta domestica. ⁊ agrestia sunt hñda. nequis eis
Ii ñlicet pͥuata potestate alicui hominẽ occi¬
de ł in nocentẽ cuiꝰ occidendi licentiã. lex nulla
concedit: ꝓfecto ũ qui se ipsũ occidit homicida ÷.
& tanto fit nocentior cũ se occidit. quanto in no¬
centior in eo causa fuit. qua se occidendũ putauit.
tem. Nonlicet homini se ipsũ occide. cũ in eo
ꝗ scͥptũ ÷ non occides. nicħ de inde addito. nec
ipse utiq p̃cipitur. uitelligatur ex cpt. Item

Expanded text:
fusione sanguinis eorum suum crimen agnosceret? Abfusione sanguinis eorum suum crimen agnosceret? Absit ut ea quae propter bonum ac licitum facimus, aut habemus, quid acciderit, nobis imputetur! Alioquin nec ferramenta domestica et agrestia sunt habenda, ne quis eis  licet privata potestate alicui hominem occidere vel innocentem cujus occidendi licentiam lex nulla concedit, profecto etiam qui seipsum occidit homicida est; et tanto fit nocentior cum se occiderit, quanto innocentior in eo causa fuit qua se occidendum putavit. Item: non licet homini seipsum occidere cum in eo quod scriptum est: Non occides , nihil deinde addito, nec ipse utique cui praecipitur intelligatur exceptus. Item
Abbreviated transcription (Latin):
hic negat dei uerbũ ualidũ eẽ .i. forte. & qui tam
facile ł cam uelocit᷑ querit diuoluere. hic ñ credit
uerbũ dñi manere inet̃nũ. Confice t̾rã ⁊ quatuor
locis distantib magna int̾ capedine. ⁊ confectã
i conglutinã. finge cuiꝰcũq figure ł inm̾sitatis
corpꝰ uolueris. Ex coeł matiensi. capło .iii.
ane consanguinitas que inpͥo uiro obseruanda ÷
ħ nimirũ. in uxoris parentela delege nuptiarũ
custodienda ÷. qr constat eos duos fuisse incarne
una. cõmunis illis utraq parentela ẽẽ credẽda ÷
sic̃ scriptũ ÷. Erunt duo incarne una. Ex cõcłio¬

Expanded text:
hic negat Dei verbum validum esse vel forte. Et quia tam hic negat Dei verbum validum esse vel forte. Et quia tam facile et tam velociter quaerit dissolvere, hic non creditverbum Domini manere in aeternum. Conspice terram ex quatuor locis distantibus magna intercapedine et confectam et conglutinatam, finge cujuscunque figurae vel immensitatis corpus volueris Ex concilio Matisconensi. Sane consanguinitas quae in proprio viro observanda est, haec nimirum in uxoris parentela de lege nuptiarum custodienda est; quia constat eos duos fuisse in carne una; communis illis utraque parentela esse credenda est, sicut scriptum est: Erunt duo in carne una . Ex c
Abbreviated transcription (Latin):
a nob scitas ut̃a: si aliquis homo cõmatres int̾se sp̃ũ.¬
ales hab̾e ualeat unã pꝰ altam. In quo fr̃nitas tua
meminisse debet scriptũ ÷. crunt ouo incarnu una.
Itaq cũ constat qr uir uixor una caro ꝑconubiũ afia¬
untur: restat nimirũ uirũ cõpatrẽ constitui illi
mulieri: cuiꝰ matͥmonio assũpta uxor cõmat̾ cẽ uide¬
batur. Et iccirco liquet. uirũ illi femine non posse ui¬
gi incopła. que cõmat̾ eius erat. cũ q̃ idem una fuert
caro effectus. Idẽ karolo archiepo
susuqit. aut cũ ialla qͣ ante cỹm cenderit. eũ sacro eris¬
nt fuerit uncta. fornicitionis ppetrauerit scelus.
iitima tam̃ sih abuerit. non aimittere cogat᷑ ułorẽ.
Nob ÷ quaiscdã feminas temunas dehoiose qiasen u¬

Expanded text:
a nobis sanctitas vestra, si aliquis homo commatres spirituales habere valeat unam post alteram, in quo fraternitas tua meminisse debet scriptum esse: Erunt duo in carne una . Itaque cum constet quia vir et uxor una caro per connubium efficiuntur, restat nimirum virum compatrem cmulieri cui in matrimonio assumpta uxor commater esse videbatur: et idcirco liquet virum illi feminae non posse jungi in copula quae commater erat ejus, cum qua idem una fuercaro effectus. Idem Carolo archiepissusceperit, aut cum illa quam ante episcopum tenuerit, cum sacro chrismate fuerit uncta, fornicationis perpetravit scelus; legitimam tamen, si habuerit, non dimittere cogatur uxorem. nobis quasdam feminas desidiose, quas
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ consobrinã. neptẽ. nouertĩ. fr̃ĩs urorem ł dexpͥa
cognatione. ł q̃ cognat᷑ habuerit. nullus. audeat sibi
inconuigio copulare. Siquis huic nefario comugio
conuen̾it. i inco ꝑmanserit: sciat se apłice auctoritatis
anathematis uinđis in nodatũ.&. nullus sacerdos
tribuat ei cõmunionẽ. Si uͦ conuersus diuisusq fue¬
rit atili copulatione. digne penitñtię sub mutatur
ut sacerdos loci considerauerit. Beda in historia¬
om̃ib licet. Nequaꝗͣ enĩ insacris eoquiis inuenitur.
ꝗ huic capło contradicere iuideat᷑. Resp̃ Grg

Expanded text:
 consobrinam, neptem, novercam, fratris uxorem, vel de propria cognatione, vel quam cognatus habuit, nullus audeat sibi in conjugio copulare. Si quis huic tali nefario conjugio convenerit et in eo permanserit, sciat se apostolicae auctoritatis anathematis vinculis esse innodatum, et nullus sacerdos tribuat ei communionem. Si vero conversus divisusque fuerit a tali copulatione dignae poenitentiae submittatur, ut sacerdos loci consideraverit. Decretum Gregoriomnibus licet. Nequaquam enim in sacris eloquiis invenitur, quod huic capitulo contradicere videatur
Abbreviated transcription (Latin):
co sunt. Itẽ. Mariti aut̃ filiꝰ exalia uxore. ⁊ uxoris filia
exalio marito. ł contͣ matͥmoniũ recte contͣhunt. li
qui coierint : nec uir. nec uxor. nec matͥmoniũ ino
lr̃: nec dos. Itaq qͥ exeo coitu nascuntur : in potestat
patͥs non sunt. s tales sunt quantũ ad patriã potis¬
tatẽ ꝑtinent: quales hi sunt quos mnat̾ uulgo cond¬
pit. Nam nec hi patrẽ hr̃e intelligunt᷑. Cũ his ⁊̃ in¬
gͦ. ut dissoluto tali coitu: dotis exactione locus sit.
Ii neptẽ exfilia. id÷ ut accipiat sororis sue filiam.
Int̾roga nominũ legionẽ. Nẽpe auuncłs iste illiꝰ
Illa huiꝰ neptis uocatur. It̃. Qͥd ÷ qd dubitari quet.
cũ lex diuina ̃ fr̃s patruelos ꝓhibeat conuenire
in coniugalẽ copulã. qͥ sibi quarto copulantur
sorcio conuignꝰ uidet᷑ exceptꝰ. Urbanꝰ.ii. cłicis ne

Expanded text:
co sunt. Item mariti filius ex alia uxore et uxoris filia ex alio marito vel econtra matrimonium recte contrahunt, licqui coierint, nec vir, nec uxor, nec nuptiae nec matrimonium intelligitur, nec dos. Itaque, qui eo coitu nascuntur, in potestate patris non sunt, sed tales sunt quantum ad patriam potestatem pertinet, quales hi sunt quos mater vulgo conpit. nam nec hi patrem habere intelleguntur, cum his etiam intur ergo, ut et dissoluto tali coitu nec dotis exactioni locus sit.t neptem ex filia, id est ut accipiat sororis suae filiam. Interroga nominum legionem, nempe avunculus iste illius, illa hujus neptis vocatur. Item, quod dubitari queat cum divina etiam fratres patrueles prohibeat convenire in conjugalem copulam qui sibi quarto copulantur sortio conjugii videtur exceptus. CAP. LV. I
Abbreviated transcription (Latin):
duos exantiquiorib genuensib quib hec ꝓpinqͥta ᷤᷤ
nota ÷. qui bone fame ueracisq testimonuꝰ sint. re¬
moto amore timore. p̃cio. ⁊ om̃i malo studio. supͣ¬
dicto mͦ ꝯsangumitatẽ firmauerit : sine om̃i mo¬
ra coniuigia dissoluant᷑. Qđ si ꝓpinqͥ ł extͣnei.
uerbis cm̃ ꝓpinquitatẽ testantur. ⁊ iuram̃to ꝓba¬
re ł noluerint. ł nequiuerint: coniuigiũ nulla¬
tenꝰ dissoluatur. s competens eis penitentia ꝓpt̃
in famiam ł peccati macłam si forte in hac re̾ con
⁊ istã eiꝰ c̃iugẽ .N. quicqͥd inde scis aut audisti
atus uicinis. aut atius antiquiorib ꝓpinquis.
qđ tu ꝑnullũ ingeniũ nec ꝓpt̾ amorem. nec ꝓpt̃

Expanded text:
duos ex antiquioribus Januensibus, quibus haec propinquitas nota est, qui bonae famae et veracis testimonii sunt, remoto amore, timore, pretio et omni malo studio, supradicto modo consanguinitatem, sine omni mora conjugitem testantur, et juramento probare noluerint, vel nequiverint, conjugium nullatenus dissolvatur, sed competens eis poenitentia propter infamiam vel peccati maculam, si forte in hac re contret istam ejus conjugem, quidquid inde scis aut audisti a tuis vicinis aut a tuis antiquioribus propinquis, quod tu per nullum ingenium, nec propter amorem, nec propter
Abbreviated transcription (Latin):
mines erant. Fieri gͦ debuit qñ potuit. ut exictente
copia un ducerentur urores quȩ iam non erant
urores: ut non solum illud ut fieret nulla necessita seẽt
ymittantur fr̃na coniugia. melior tam̃ consuetudo
ipsa mali exhorrere licentiã. sicq ad uersetur qͣsi nũq
lce potuerit. Copulatio gͥ maris i femine. quantum
attinet ad genꝰ humanũ. qd̾dã seminarũ÷ ciuitatis.
cdestis uͦ ciuitas opꝰ habet. ut noxã gn̾ationis euadat.

Expanded text:
mines erant. Fieri ergo debuit quando potuit, ut existente mines erant. Fieri ergo debuit quando potuit, ut existente copia unde ducerentur uxores, quae jam non erant rores, ut non solum illud fieret, ut nulla necessitas esset,  legibus permittantur fraterna coniugia, melior tamen conipsa malit exhorrere licentiam, sicque aversetur, quasi nunquam licere potuerit. Copulatio ergo maris et feminae, quantum attinet ad genus humanum, quoddam seminarium est civitatis. Coelestis vero civitas opus habet ut noxam generationis evadat.
Abbreviated transcription (Latin):
uogͥ genꝰ humanũ pꝰ pͥmã copulã uiri di .xii
facti expuluere. ⁊ conuigis eiꝰ exiuri latere. marũ
feminarũq coniunctione opꝰhr̃et ut gignendo nul¬
tiplicarent: nec ẽẽnt ulli homines. nͥ qui ex illis duob
tanto pꝰea factũ ÷ dãpnabilius religione ꝓhibente.
habita ÷ enĩ ratio rectissima caritatis. ut hominesqͥb
cẽt utił atq honesta concordia dnisarũ necessitudi¬
nũ uincłis necterentur. Nec unꝰ in uno multas hr̃e.
s singłe spargerentur in singłos. ac sic ad socialẽ uitã
diligentius plurune plurimos obtin̾ent. Pat̃ qͥppe i
socer. auarũ sunt necessitudinũ nomina. Ut gͦ aliũ
quisq hãt patrẽ. aliũ socerũ: nũosius secaritas porri
gat. Utrũq aut̃ unꝰ adã eẽ cogebatur. ⁊ filiis ⁊filiab
suis. qñ fr̃s sororesq conuigio iungebantur. Sic ieui
uxor enis. utriq sexui filioꝵ fuit ⁊ socrus ⁊ mat̾. Que¬
si due femine fuissent. mat̾ altã ⁊ socrus altã: copi¬

Expanded text:
ur genus humanum post primam copulam uiri facti ex puluere et coniugis eius ex uiri latere manum feminarumque coniunctione opus haberet, ut gignendo multiplicaretur, nec essent ulli homines, nisi qui ex illis duobustanto postea factum est damnabilius religione prohibente. Habita est enim ratio rectissima caritatis, ut homines, quibus esset utilis adque honesta concordia, diuersarum necessitudinum uinculis necterentur, nec unus in uno multas haberet, sed singulae spargerentur in singulos ac sic ad socialem uitam diligentius conligandam plurimae plurimos obtinerent. Pater quippe et socer duarum sunt necessitudinum nomina. Ut ergo alium quisque habeat patrem, agit. Utrumque autem unus Adam esse cogebatur et filiis et filiabus suis, quando fratres sororesque conubio iungebantur. Sic et Eua uxor eius utrique sexui filiosi duae feminae fuissent, mater altera, et socrus altera, copi
Abbreviated transcription (Latin):
um: anathema sit. Tacharias p̃y cap̃ .i.
sserentib hominib de germane partib didici. qd̾
beate recordationis. p̃p. gregorius. dũ eos ad religi¬
onẽ xͥ anitatis diuina gratia illustraret. licentiã iłsis
dedisset: inquarta sese copulari gn̾atione. Qã quidẽ
xͥinis licitũ non ÷: dũ usq se cognoiunt .S. dũ rudes
erant inuicandi ad fidem. ꝙ minime scͥptũ reꝑimꝰ non

Expanded text:
ap. 1 . Asserentibus hominibus de Germaniae partibus, didici quod beatae recordationis papa Gregorius, dum eos ad religionem Christianitatis divina gratia illustraret, licentiam illis dedisset in quarta sese copulari generatione. Quod quidem Christianis licitum non est, dum usque se cognoverint. Sed dum rudes erant invitandi
Abbreviated transcription (Latin):
luerit. Item. manifestũ ÷ ita uoluisse legem feminã
sub uiro eẽ. ut nulla uota eiꝰ que abstinentie causa
uouerit : reddantur ab ea: nͥ auctor uir fuerit ꝑmit¬
tendo. Nũ cũ ad peccatũ eiusđ uiri ꝑcinere uoluerit
ut faciat mulier qd̾ uouerit: qr ꝑ missa iam pͥus a uiro
fuerat. Uiri dix̃ cẽ peccatũ. qr ab nuit qđ pͥus conces¬
serat non cñ mulieri uł exħ ꝑ missũ dedit. ut cum
pͥus uir ei concesserit. p̾ea si ꝓhibuerit. contẽpnatur.

Expanded text:
suum. Manifestum est ita uoluisse legem feminam esse sub uiro, ut nulla uota eius, quae abstinentiae causa uouerit, reddantur ab ea, nisi auctor uir fuerit permittendo. nam cum ad peccatum eiusdem uiri pertinere uoluerit,ut faciat mulier quod uouerat, quia permissa prius a uiro fuerat. uiri dixit esse peccatum, quia abnuit quod prius concesserat; non tamen mulieri uel ex hoc permissum dedit, ut, cum prius ei uir concesserit. postea si prohibuerit contemnatur.
Abbreviated transcription (Latin):
Ioluit ita lex. aliquio uouere cap̾. liu¬
deo aduersus animã suã. ut ñ inaliquarũ rerũ
licitarũ atq concessarũ abstinentia. in eisdẽ uotis
feminę ualcat auctoritas. s uirilis. ita ut si adhuc
in nupte concesserat pat̾ uota ꝑsoluere. si añq̃ ꝑ sol¬
uerit nupserit. ⁊ uro eiꝰ ħ cognitũ non placuerit.

Expanded text:
oluit ita lex aliquid vovere Deo adversus animam suam, ut non in aliquarum rerum licitarum, atque concessarum abstinentia in iisdem votis feminae valeat auctoritas, sed virilis; ita ut si adhuc innuptae concesserat pater vota persolvere, antequam persolverit nupserit, et viro ejus hoc cognitum non placueri
Abbreviated transcription (Latin):
uundđs magnꝰ mat̾tera magna .i. auie tã pat̾ne
sup quidẽ. actauus aiuuiã. Infra. ad nepos ad nertas.
Ex obliquo. fr̃is & sororis ꝓnepos ꝓneptis. fr̃s patrudes.
sorores patrudes. amitinꝰ amitine. con sobriui consobti¬

Expanded text:
auunculus magnus matertera magna, id est auiae tam paternae auunculus magnus matertera magna, id est auiae tam paternae supra quidem atavus, atavia. Infra adnepos, adneptis. Ex obliquo fratris et sororis pronepos, proneptis; fratris patruelis, sororis patruelis, amitini
Abbreviated transcription (Latin):
modo inaña istũ cuũ maritũ quẽ iniuste dimise¬
ras. ita tenebis ⁊ amplexabis: ⁊ ei inseruitio. ⁊ ina.¬
more. ⁊ intunore ita eris subdita. ⁊ obediens. sic̃ ꝑre
tũ uxor debet suo subiecta cẽ marito. Nec unꝗͣ abeo
ce seꝑabis: nec illo uiuente altĩ uiro te sociabis. nec
coniugio aut adult̾io: sic te ds̃ ad uiuet. augͦ lib

Expanded text:
modo in antea istum tuum maritum quem injuste dimiseras ita tenebis et amplexaberis, et ei in servitio, in amore et in timore ita eris subjecta et obediens, sicut per rectum uxor suo debet subjecta esse marito, nec unquam ab eo te separabis, nec illo vivente alteri viro te sociabis, nec conjugio aut adulterio: sic te Deus adjuvet. FINIS LIB
Abbreviated transcription (Latin):
atis hinc apparet. Aug̃¬
quẽ ad modum uiris feminas subditas. ⁊ penẽ fa¬
niulasler eẽ uoluerit uxores.: qđ dicens. aouersus
uxorẽ uir testimonium iñ lapidaretur. Mali¬
huerũ ec̃ demonstret᷑. ipse cam̃ ñ uicissim lapid ait¬
si boc falsum constiterit: sed tm̃mnͦꝰ castigatur. ⁊ dãp¬
nificatur eiq ꝑpetuo iubetur ad herere: qua carere uo¬
luerat. In alis aut̃ causis eũ qͥ testimonio falso cuiꝗͥ
nocuerit. quasi ꝓbaret᷑ iussit occidi. cidẽ plecti iubet¬
pena qua fuerat᷑ si uerũ eẽt. itte plectendus. ler̾ sr̃ epła¬
a suo xͦ. Uerbũ aut̃ domini blasphematur. ł contẽp¬
nitur dei pͥma sententia. ⁊ ꝓnichilo ducitur. ł xͥ in
desicdat. cũ ⁊̃ gentiles femine uiris siuis seruiant:

Expanded text:
atis hinc adparet quemadmodum subditas feminas uiris et paene famulas lex esse uoluerit uxores, quod dicens aduersus uxorem uir testimonium unde lapidaretur iuerum esse demonstraretur, ipse tamen non uicissim lapidatusi hoc falsum esse constiterit, sed tantummodo castigatur et damnificatur eique perpetuo iubetur adhaerere qua carere uoluerat. in aliis autem causis eum, qui testimonio falso cuiquam nocuerit, quo, si probaretur, iussit occidi, eadem poena plecti iubet, qua fuerat, si uerum esset, iste plectendus. Si ati suo Christo; verbum autem Domini blasphematur vel dum contemnitur Dei prima sententia et pro nihilo ducitur, vel cum desiderat, cum etiam gentiles feminae
Abbreviated transcription (Latin):
istentib eis pͥmũ illicita consentire. ⁊ cos uerbis ac
cremplis instruere: ⁊ que pꝰ detalib egerint. rõna¬
bilit᷑ ⁊ fidelit̃ excludere oporteret. Nam iurta apłim
bonũ qd̾ in infirma ad huc radice plantatũ erat
erureret᷑.s aliqͥntulũ firmaretur.: ⁊ usq aoꝑfetio¬
nẽ custo diretur. hec ergo go ioħs iccireo ꝑstriiger¬
do curaui. ut hi qui occisione noue desponsito¬
nis alicita matͥmonia contra hunc eruditissimũ
uirũ causantur. non gn̾alit̃ .iiiͦi. gñationis coplam

Expanded text:
consentire, et eos verbis ac exemplis instruere, et quae post de talibus egerint, rationabiliter et fideliter excludere oporteret. Nam juxta Apostolum bonum quod infirma adhuc radice plantatum erat, exureretur, sed aliquantum firmaretur, et usque ad perfectionem custodiretur. Haec ergo ego Joannes idcirco perstringenda curavi, ut hi qui occasione novae dispensationis illicita matrimonia contra hunc eruditissimum virum causantur, non generaliter quartae generationis copulam
Abbreviated transcription (Latin):
ut angłoꝵ .iiii. gn̾atione contracta matͥmonia mini
soluentur. humillimꝰ pat̾ gregorius inter ceta calem
coniungtione. ipsi ⁊ angłoꝵ genti que nuꝑ aofidẽ
uenerat᷑. ne abono ꝗ ceꝑat meuendo austeriora re¬
aedet : spalit i non gn̾alit cerassime scripiuse meco¬
gnoscas. Uñ ⁊ mͥ om̃is romana ciuitis celtis exiffic.
Nec ea intentione ħ illis scripsi mandita: ut pꝰꝙ firma
radice infide fuerunt solidati. si infra ꝓͥam ippin¬
qua consanguinitatẽ inuenti fuerint: non sepent.

Expanded text:
ut Anglorum quarta generatione contracta matrimonia minime solverentur, humillimus pater Gregorius inter caetera talem conjunctione, ipsi et Anglorum genti quae nuper ad fidem venerat, ne a bono quod coeperat, metuendo austeriora, recederet, specialiter et non generaliter certissime scripsisse me cognoscas. Unde et mihi omnis Romana civitas testis existit. Nec in ea intentione haec illis scripsi mandata ut postquam firma radice in fide fuerint solidati, si infra propriam consanguinitatem inven
Abbreviated transcription (Latin):
ror legitima societate coniuncta. sine ulla culpa
eo mñ eam rectissime dimiti. si uiro suo picat ñ ero ute
cua. ũ m̃ ł delatrocinio diuitias congeras. aut ñ solite
lenocinia quib nrãm domũ tͣnsigebas. ⁊ĩ xp̃ianꝰ exercas:
aut si qͥo aliud ł facinorosum ł flagitiosũ inutio noult

Expanded text:
or legitima societate conjuncta sine ulla culpa r attenditur eo modo eam rectissime dimitti, si viro suo dicat: Non ero uxor tua nisi mihi de latrocinio divitias congeras, aut nisi solita lenocinia quibus nostram domum transigebas, etiam Christianus exerceas, aut si quid aliud vel facinorosum, vel flagitiosum in viro
Abbreviated transcription (Latin):
deferens: qd quidã uiri ⁊ mulieres pretito sabbato pas¬
chili die. ꝓmagno popłoꝵ incursu: nescientes filios
suos suscepissent ex lauacro sc̃õ. Cupis gͦ scire. si ꝓtali
pne accidenti: debeant uiri ac milieres ad ꝓp̾riũ usũ
redire annon.: Nos uͦ exhac re uesti. inquisiuimꝰ pͥoꝵ
dicta. Inuenimꝰ aut̃ in archiuis huiꝰ apłice sedis. iã
talia contigisse in eccłia. his auriȩ. ⁊ ethesiorũ. simulq
abhac apłica sede uolentib scire. utrũ uiri ac mu¬
lieres: reddirent ad ꝓpͥum thorũ. Beate memorie.
pͥncipis ꝓhibentes talia ꝑscͥpser̃ ⁊ confirmauer̃: ut
nullo mͦ se inconiugio reciꝑent mulieres ac uiri.

Expanded text:
deferens, quod quidam viri et mulieres praeterito Sabbato paschali die prae magno populorum incursu nescientes filios suos suscepissent ex lavacro sancto. Cupis ergo scire si pro tali ratione accidenti debeant viri ac mulieres ad proprium usum redire, an non. Nos vero ex hac re moesti, inquisivimus priorum dicta. Invenimus autem in archivis hujus apostolicae sedis jam talia contigisse in Ecclesia Hisauriae, Ephesiorum, simulque e volentibus scire, utrum viri ac mulieres redirent ad proprium torum, beatae memoriae principis prohibentes talia perscripserunt, et confirmaverunt, ut nullo modo se in conjugio rec
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ista femina cũ qua ad ult̾iũ ł fornicationẽ fecisti
uñ disciplinã ł penitñtiã suscepisti : ampliꝰ ñ adultãbis.
b uto die inantea istã tuã coniugẽ. nom̃. iłł. quã in¬
Nuste dimiseras. ita tenebis. sic̃ ꝑrectũ maritꝰ suã de¬
bet habere conuigẽ. indilectione: ⁊ debita disciplina.
Nec eã ꝑullũ malũ ingeniũ ate seꝑabis. nec ea uiuente.
aliã accipies. sicte ds̃ adiuuet. de eadẽ

Expanded text:
cum ista femina cum qua adulterium vel fornicationem fecisti, unde disciplinam vel poenitentiam suscepisti, amplius non adulterabis Ab isto die in antea, istam tuam conjugem nomine N. quam injuste dimiseras, ita tenebis, sicut per rectum maritus suam debet habere conjugem in dilectione, et debita disciplina. Nec eam per ullum malum ingenium a te separabis, nec ea vivente aliam accipies. Sic te Deus adjuvet. CA
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcul dubio plus tenebitur amore diuine grẽ quã carns
luxurie: ⁊ menbrũ qđ eũ scandalizat forcit̃ amputabit
discedat. Non ÷ seruituti subietꝰ fr̃. aut soror in hui
mõi. Id: si in fideł noluerit eẽ cũ coniuge fideli.: hie
agnoscat fidelis suã lib̾tatẽ. Non ita se sub iectũ de¬
putet seruituti. ut ipsã dimittat fidẽ. ne coniugẽ am¬
mitt infidelẽ ħ .⁊ de fidelib atq parentib ħ .i defr̃ib
ac sororib intelligit᷑ ꝓpt̾ xp̃m eẽ om̃s dimittendos. cum¬
ponuit᷑ ista conditio. ut xp̃m ñ dimitat.: si eum secum
hr̃e desidat. ħ gͦ ⁊ dedomo. ⁊ deagris. ħ ÷ dehis reb que
carnẽ suã co inquinat s ĩ qui simulacrũ fac̃ mecht̾.
Qđ si inhis factis ꝑseu̾at. ⁊ penitentiã non agit. recede
ab illa ⁊ noli conuiuere cũ illa. S in aut̃. ⁊ tu para¬
siue uiro. siue mulieri. pot̾ enĩ in euis modi penitñtia ẽ.¬

Expanded text:
cul dubio plus tenebitur amore diuinae gratiae quam carnis uxoriae, et membrum, quod eum scandalizat. fortiter amputatnon est enim seruituti subiectus frater aut soror in huius modi, id est si infidelis noluerit esse cum coniuge fideli, hic agnoscat fidelis suam libertatem, ne ita se subiectum deputet seruituti, ut ipsam dimittat fidem, ne coniugem amittat infidelem. Hoc et de filiis atque parentibus, hoc et de fratribus ac sororibus intellponitur ista conditio ut Christum dimittat, si eum secum habere desiderat. Hoc ergo et de domo et de agris, hoc est de his rebus quae carnem suam coinquinat, sed etiam qui simulacrum facit moechatur, quod si in his factis perseverat et poenitentiam non agit, recede ab illa et noli convivere cum illa. Sin autem, et tu partisive viro, sive mulieri. Potest enim in hujusmodi poenitentia e
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ fornicationẽ. sic̃ supͣ considatũ ÷ gn̾alẽ ⁊ uniuĩsalem
intellige cogim᷑. Cũ aut̃ ait excepta fornicationis causa.:¬
ñ dix̃ cuiꝰ. uł ipsoꝵ. uiri. aut femine. Non enĩ cm̃ forni¬
cantẽ uxorẽ dimitt̾e concedit᷑.s quisqͥs eam quoq uxorẽ
dimittit aqua ipse cogitur fornicari. causa utiq forni¬
cationis dimittit. Uelud si aliquẽ cogat uxor sacͥficare
idolis. Qui talẽ dimittit. causa fornicationis dimitat.
Nicħ enĩ iniqͥus quã fornicationis causa dimittere
uxorẽ: si ⁊ ipse conuincitur fornicari. Occurrit enim
illud. In quo enĩ alt̾m uidicas: te ipsũ condẽpnas. Eadẽ
agis: quȩ iudicas. Qua ꝓpt̾ quisqͥs fornicationis causa

Expanded text:
 fornicationem, sicut supra consideratum est, generalem et universalem intelligere coguntur. Cum autem ait, excepta causa fornicationis, non dixit, cujus ipsorum, viri aut feminae. Non enim tantum fornicantem uxorem dimittere conceditur, sed quisquis eam uxorem quoque dimittit, a qua ipse cogitur fornicari, causa utique fornicationis dimittit, velut si aliquem cogat uxor sacrificidolis, qui talem dimittit, causa fornicationis dimittit,Nihil autem iniquius, quam fornicationis causa dimittere uxorem, si et ipse convincitur fornicari. Occurrit enim illud, In quo enim alterum judicas, temetipsum condemnas: eadem enim agis quae judicas . Quapropter, quisquis fornicationis c
Abbreviated transcription (Latin):
ullo tp̃r cõmedas. p̃t̃ pascha ⁊ diẽ natał dñi. In pane
iaqua ⁊ sale penitere. In uigiliis. in ieiuniis. oratiõib
&. demosinis. om̃i tp̃re ꝑseuera. Armis nũꝗͣ cingere:
nec inquolibi loco litigare p̃sumas. Uxorẽ numquam
ducere. concubinã nõn habere. uec adult̾iũ cõmitt̾e.
Inbalnco nũꝗͣ lauare. inconuiuiis letantiũ nũꝗͣ te

Expanded text:
umquam tempore comedas praeter pascha et diem natalis Domini. In pane et aqua et sale penite. In ieiuniis, vigiliis, orationibus et elemosinis omni tempore persevera. Arma numquam cingere nec causam in quolibet loco litigare praesumas. Uxorem numquam ducas, nec concubinam habeas, nec adulterium committas. In balneo numqu
Abbreviated transcription (Latin):
mitẽ. debuit exciꝑe ultionis uindictã. Nã si uerũ qd
absit fuisset sic̃ ad ult̃ mñtitꝰ:. pꝰ octo annos penit̾ntia
forsitan ꝑacta. dimittẽ eã ꝑ aꝓbatã ciusã pot̾as si uo¬
luisses. occide tñ eam. nullatenꝰ debiusti. Non enim
uult ds̃ mortẽ peccatoris. s ut conuertat᷑ ad penitñtiã ⁊
uiuat. Io circo placeat tͥ consiliũ nr̃m. ⁊ faciat tͥ ħ qđ
sis cuus tͥmet ipsi homicida. Relin. quere qua ꝑꝑ te
rogamꝰ ħ malũ scłm: qd̾ te traxit adtã in manisuimũ
peccati facinꝰ. In grede in monastiũ. humiliare sub ma¬
infinita dĩ bonitas peccatis tuis. & refrigeret aĩa tua
scias. Sin aut̃ publicã penitñtiã ꝑ mauens indomo tua

Expanded text:
mitem debuit excipere ultionis vindictam. Nam, si verum, quod mitem debuit excipere ultionis vindictam. Nam, si verum, quod absit, fuisset, sicut adulter mentitus est, post octo annos poenitentia forsitan peracta dimittere eam per approbatam causam poteras, si voluisses, occidere tamen eam nullatenus debuisti. Non enim Deus vult mortem peccatoris, sed ut convertatur ad poenitentiam et vivat . Idcsis tuus tibimet ipsi homicida. Relinque quapropter te rogamus hoc malum seculum, quod te traxit ad tam immanissimum peccati facinus, ingredere monasterium, humiliare sub mainfinita dei bonitas peccatis tuis et refrigeret animam tuam, scias. Sin autem publicam penitentiam in domo tua
Abbreviated transcription (Latin):
adult̾arũ. uł aliqͥd huiꝰ mõi quid aliud hñdi sunt nsi¬
minonere te cũ lacͥmis ⁊ multo gemuitu cordis cusi¬
mus fili aitulfe. s ñfiliꝰ dici debes. qui tam crudelit
infelix homicidiũ ꝑpetasti. Nam occidisti urorẽ cuã
paitẽ corporis tui. logitimo mat̾monio tͥ sociatã. si n
causa mortis. ñ tibi resistentẽ. non insidiantẽ qͦcũq
mn uitȩ tuȩ. ñ inuenisti cã cũ alio iuro ne fariã rẽ faci
entẽ. s contacitꝰ adiabolo. impio furere flamatꝰ. latronũ
more. atrocius eã gladio tuo crudelior om̃i bestia int̾¬
ophanos fecisti. Inducere suꝑ eã uis mortis causa pꝰmor¬
ulla diuina humanaq lex. testimonio ĩ idoneo. quẽ¬
piã condepnat ł uistificit. quanto mag̃ ꝑistũ flagitiosis¬
simũ ⁊ celestũ. nec illa uiua debuit condẽpnari. noc tu
pꝰeuis mortẽ accusari : Prius causa cͥminis subtilit̾ erat
inuestiganda. ⁊ tunc si ita fuisset inuenta scđ̾ legis tra¬

Expanded text:
adulterarum, vel aliquid hujusmodi, quid aliud habendi sunt Admonere tecum lacrymis, et multo gemitu cordis curamus, fili Hastulphe, sed non filius dici debes, qui tam crudeliter infelix homicidium perpetrasti. Nam occidisti uxorem tuam partem corporis tui legitimo matrimonio tibi sociatam, sine causa mortis; non tibi resistentem, non insidiantem quocunque modo vitae tuae. Non invenisti eam cum alio viro nefariam rem facientem, sed concitatus a diabolo, impio furore inflammatus, latronum more atrocius eam gladio tuo, crudelior om, filios tuos orphanos fecisti. Inducere super eam vis mortis causam post morneo, quempiam condemnat, vel justificat: quanto magis per istum flagitiosissimum et scelestum, nec illa viva debuit condemnari, nec tu post mortem ejus excusari. Prius causa criminis: subtiliter erat investiganda, et tunc si ita fuisset inventa, secundum legis tra
Abbreviated transcription (Latin):
antũ ualet sociale uingculũ. ut cũ causa
ꝓcreandi colligitur. nec ipsa causa ꝓcreandi
soluatur. Posset enim homo sterilẽ dimittere
uxorem. ⁊ ducere dequa filios habeat. ⁊ cam̃ ñ
licet. Item. Manet uincłm nuptiarũ : ⁊̃ siples
cuiꝰ causa initiũ ÷ manifesta sterilitate non
subscquatur. ita ut iam scientib conuigib ñ se filios
habituros. sepatare s tũ ł ipsa causa filioꝵ acq aliis
copulare nonliceat. Qđ si fecerint: cũ eis quib se co¬
pulauerint ad ultiũ cominitaunt. Ipsi aut̃ conui¬
gio manente plane uxoris uoluntate ad hibere aliã.
uñ cõmunes filii nascant᷑ uniꝰ comixtione ac semi¬
ne. alt̾ius aut̃ uire ac pocestate ap̃ antiquos patres
fas erat. Utrũ ⁊ nc̃ fas sit itare cemere ñ dixerim.

Expanded text:
antum valet sociale vinculum, ut cum causa procreandi colligitur, nec ipsa causa procreandi solvatur. Posset enim homo sterilem dimittere uxorem, et aliam ducere de qua filios habeat, et tamen non licet. Item: Manet vinculum nuptiarum, etiamsi proles cujus causa initum est, manifesta sterilitate non subsequatur, ita ut jam scientibus conjugibus non se filios habituros separare se tamen vel ipsa causa filiorum atque aliis copulare non liceat. Quod si fecerint, cum eis quibus se copulaverint adulterium committunt. Ipso autem conjugio manente, plane uxoris voluntate adhibere aliam unde communes filii nascantur, unius commistione ac semine alterius, aut jure et potestate apud antiquos patres fas erat, utrum et nunc fas sit, temere non dixerim.
Abbreviated transcription (Latin):
nisi ita eẽt. neq cont̾ ꝓhibitionẽ dñi apłs aliqͥd mo
illud. qd̾ ⁊ ibi dic̃. p̃ceptũ dñi ñ habeo: consiliũ aut̃ do.
& hic dic̃. ego dico: non dñs. Quale ÷ enĩ p̃ceptũ dñi
est ego dico. Illud aut̃ dissimile ÷: qr de nubendo. ⁊ ñ
nubendo pot̾ dici. ħ bñ ficri licet. illud melius. qm̃
iuge infideli dimittendo. ł ñ dimittendo. qm̃ unũ
hoꝵ non expedit. aliud expedit: dici ñ oportet. ⁊ qui
dimittit bñ fac̃. ⁊ qui non dimittit meliꝰ fac̃. S dici
oportet. ñ dimittat. Quia scł non expedit. Sic gͦ possumꝰ¬

Expanded text:
nisi ita esset, neque contra prohibitionem Domini Apostolus aliquid monnisi ita esset, neque contra prohibitionem Domini Apostolus aliquid monidem, quod ibi dicit: Praeceptum Domini non habeo, consilium autem do, et hic dicit: ego dico, non dominus. quale est enim \'praeceptum domini est e god i co, illud autem dissimile est, quia de nubendo et non nubendo potest dici, hoc bene fieri, illud melius, quoniam iuge infideli dimittendo uel non dimittendo, quoniam unum horum non expedit, aliud expedit, dici non oportet: qui dimittit, bene facit; et qui non dimittit, melius facit, sed dici oportet: non dimittat, quia etsi licet, non expedit. sic ergo possum
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ. si uirgd c̃siliũ quo p̃ceptũ eã non compellit ar¬
lutis. sic̃÷ uñ iã diu loqͥtur: discessio coniuigis fida
q ꝑ niciosissime scandalizantur offensi. uerũ ⁊̃ q
inalia conuigia cum cecidint. uiuentib eis aquib
dimittuntur ad ult̾ius nexib colligati difficiler
dici. si dimiserit infidelẽ bñ facit. si ñ dimiserit:
meliꝰ facit. sic dictũ:. qui dat nuptũ. bñ fac ⁊
qui non dat nuptũ. meliꝰ facit. qm̃ illud non solu¬
s utrũq parit̾ licet. Uñ ad nicħ hoꝵ p̃cepto dñi qͥsq
compellitur. s ñ utrũq expedit. Aliuo minꝰ. aliuo am¬
mittendo infideli con iugio queritur: utrũq qͥdẽ
parit̾ licitũ ÷ ꝑ iusticiã q̃ corã dño ÷ ⁊ ideo nicħ hoꝵ
hominũ. & iõ idꝗ non expedit apłs ꝓhibet. dante
sibi dño libum ꝓhibendi locũ. qr neq idꝗ monet

Expanded text:
esset, si virgo consilium quo praeceptum eam non compellit, aresset, si virgo consilium quo praeceptum eam non compellit, arlutis. sicut est, unde iam diu loquimur, discessio coniugis fideliquia perniciosissime scandalizantur offensi, uerum etiam quia in alia coniugia cum ceciderint uiuentibus eis, a quibus dimittuntur, adulterinis nexibus colligati difficillime dici, si dimiserit infidelem, bene faciet, si non dimiserit, melius facit, sicut dictum est: Qui dat nuptum bene facit, et qui non dat nuptum melius facit; quoniam illud non solum utrumque pariter licet unde ad nihil horum praecepto Domini quisquam conpellitur — sed etiam utrumque expedit, aliud minus, aliud amendo uel non dimittendo infideli coniugio quaeritur, utrumque quidem pariter licitum est per iustitiam, quae coram domino est, et hominum, et ideo id quod non expedit apostolus prohibet dante sibi domino liberum prohibendi locum, quia neque id, quod monet
Abbreviated transcription (Latin):
Diẽ cñ. De uirguul aut p̃ceptũ dñi non habes consi¬
liũ aut̾ a .o. Non ut ħ consiliũ alienũ existinemn
fidele in eo sp̃u. deqͦ ait. Puto aut̃ quod ⁊ ego spmoi
habeam. Uerũptam̃ aliuo ÷ dñi iubentis imꝑiũ. aliuo
conserui. scđ̃m rusccłia caritatis que illi adño ÷ inspi¬
tata at donata. fidele consiliũ. Ibi aliud facere ñ lie
hic aut̃ licet. Ita sane: ut ipsum licitum partim qde
expediit. paitim uͦ non expediat. Ẽxpedit tunc: qnñ¬
solũ ꝑiusticiã que corã deo ÷ ꝑmittitur. S. ñ homitib
nullũ exħ impediñtũ salutis infert᷑. uelut cũ dat
consiliũ ñ nubendi apłs uirginib uñ p̃ceptũ dñi se
ñ hr̃e cestat᷑ licat aliud facerȩ id÷ nubere. ⁊ minꝰ conti¬
nentie bonũ cene innuptiis. ipsũq licitũ ĩ expedit.
qm̃ inuenta ⁊ illicitare ruiturã carnis infirmitatem
sic excepit honestate nubendi ut neminẽ impediat
ad salutẽ. quã uis magis expediret magisq honatĩ

Expanded text:
ceptum Domini non habeo, consilium autem do . Non ut hoc consilium alienum aestimemus fidele in eo Spiritu de quo ait: Puto autem quod et ego Spiritum Dei habeam. Verumtamen aliud est Domini jubentis imperium, aliud sericordiam caritatis, quae illi est a domino inspirata atque donata, fidele consilium. ibi aliud facere non licet, hic autem licet, ita sane, ut ipsum licitum partim quidem expediat, partim uero non expediat. expedit tunc, q justitiam, quae coram Deo est permittitur, sed etiam hominibus nullum ex hoc impedimentum salutis infertur, velut cum dat consilium non nubendi Apostolus virginibus, unde praeceptum Domini se non habere testatur, licet aliud facere, id est nubere, et minus continentiae bonum tenere in nuptiis, ipsumque licitum etiam expedit, quoniam in vetita et illicita ruituram carnis infirmitatem sic excepit honestatem nubendi ut neminem impediat ad salutem, quam magis expediret, magisque honestum
Abbreviated transcription (Latin):
sius cñ si pot̾ ep̃c laborare desudet. ne occidat᷑. si uep
ñ pot̾: nullo mͦ liceat ei requirenti eã redde ad occiden¬
dum. que se ei obtulit a doefendendũ. S sollerti cura
tͣns mittat cam ad locũ quẽ ipsa deleg̾it. ut secura
possit uiuere. Si uͦ int̾ dũ maritꝰ eã inuen̾it & repea¬
erit. scđm scłi potestatẽ habebit qđ ei agere uelit.¬
S audiat scm̃ augustinũ dicentẽ. Cũ enĩ uir auir¬
tute nom̃ acceꝑit. ⁊ mulier a mollicia .i. fragilitte
quare contͣ crudelissimã libidinis bestiã uult uiꝰ¬
quisq uxorẽ suã ẽẽ uictricẽ.cũ ipse ad primũ libi¬
dinis ictũ uictus cadat. Nam quicqͥd contͣ fidem
catholicã non licet mulierib. nec uiris licebit. si
aut̃ ead̾ mulier timore ꝑt̾rita. aloco uͥ eã ep̃c desti¬
nauit aufug̾it. ⁊ uir eius ab ep̃o semel. aut bis ait
sepius repetierit: si uitã ei obtinere possit ꝑquirat.
& redoat. Sin aut̃. om̃ino ñ redoat. Maritꝰ uͦ qͥdui

Expanded text:
si potest episcopus laborare desudet ne occidatur. Si vero non potest, nullo modo liceat ei requirenti eam reddere ad occidendum, quae se ei obtulit ad defendendum, sed solerti cura transmittat eam ad locum quem ipsa delegerit ut secura possit vivere. Si vero interdum maritus eam invenerit et repetierit, secundum saeculi potestatem habebit, quised audiat S. Augustinum dicentem: Cum enim vir a virtute nomen accepit, et mulier a mollitie, id est fragilitate, quare contra crudelissimam libidinis bestiam vult unusquisque uxorem suam esse victricem, cum ipse ad primum libidinis ictum victus cadat? Nam quidquid contra fidem catholicam non licet mulieribus, nec viris licebit. Si autem eadem mulier timore perterrita, a loco ubi eam episcopus destinavit aufugerit, et vir ejus ab episcopo semel, aut bis, vel saepius repetierit, si vitam ei obtinere possit, perquirat et reddat: sin autem, omnino non reddat. Maritus vero, quandiu
Abbreviated transcription (Latin):
llud uͦ cõmuni de creto scđm canonũ instituta
aefinimꝰ ⁊ p̃iudicamꝰ. ut siquis cũ uxore alt̾ius uiuẽ¬
te eo fornicatꝰ fuerit: moriente marito. sy nodali ui¬
ditio aditꝰ ei claudatur illicitꝰ. nec ult̃ius ei coniun¬
gatur matͥmonio. ꝗͣ pͥus polluit ad ult̾io. Nolumꝰ
enĩ nec xp̃iane religionł conuenit. ut ullus ducat
inconuigiũ : ꝗ̃ pͥus polluit ꝑ ad ulteriũ. Exc̃cł melden

Expanded text:
llud vero communi decreto secundum canonum instituta definimus et judicamus, ut si quis cum uxore alterius, vivente eo, fornicatus fuerit, moriente marito, synodali judicio aditus ei claudatur illicitus, ne ulterius ei conjungatur matrimonio quenim, nec Christianae religioni convenit, ut ullus ducat in conjugium quam prius polluit per adulterium. CAP. 212.
Abbreviated transcription (Latin):
cindẽ sũpsisse dinoscitur: om̃i mo̾is publice peniten¬
tiȩ subigantur. Deqͦ ctiã pꝰpenitñtiã p̃fata si expedi¬
erit seruabitur regła : nͥ forte idẽ aut mulier. uirũ
qui mortuus fuerat occidisse notent᷑. aut ꝓpinquitas
uł alia que libi accio cͥminał impediat. Qd̾ si ꝓbatũ
fuerit: sine ulla spe coniugii cum penitñtiã ꝑpetuo
mancant. Si aut̃ negau̾it se eandẽ feminã iuuente
eoꝵ conuinci potuerit. purgent legalit̾ famã sue op¬
pinionis. i sũpto utantur conuigio. si alia ut oiximꝰ

Expanded text:
dem sumpsisse dignoscitur, omnimodis publicae poenitentiae subigatur. De quo etiam post poenitentiam, praefata, si expedierit, servabitur regula, nisi forte idem aut mulier virum, qui mortuus fuerat, occidisse notentur, aut propinquitas vel alia quaelibet actio criminalis impediat. Quod si probatum fuerit, sine ulla spe conjugii cum poenitentia perpetuo maneant. Si autem negaverit se eamdem feminam vivente eorum convinci potuerit, purgent legaliter famam suae opinionis, et sumpto utantur conjugio, si alia, ut diximus,
Abbreviated transcription (Latin):
impio se miscuit mat̾monio. ꝑ om̃ia tua fr̃nitas
studeat seꝑare. ⁊ penitentiȩ dignę sub mittere:
quatinꝰ ab et̃na exuti dãpnatione animas eoꝵ lu
ꝓbant᷑ retulisti: si liceat eos coniuigio copulari.
S hi cur ꝓhibeant᷑ a coniugio. aut ꝓ huiꝰ mõi pe¬
nit̾ntiã agere compellantur. dũ exħ absq condẽp¬
natione cẽ ꝑ hibentur: Quia ñ pat̾ ꝓfilio. neq filiꝰ
sufficiat. Caue aut̃. ne alit̾ agere subiectis ꝯcedas.
ne a recto tͣmite inueniaris deuiare. Ex de̾r gͥgͥ¬

Expanded text:
impiissimo se miscuit matrimonio, per omnia tua fraternitas impiissimo se miscuit matrimonio, per omnia tua fraternitas studeat separare et poenitentiae dignae submittere, quatenus, ab aeterna erutas damnatione animas eorum lprobantur, retulisti, si liceat eos coniugio copulari. Sed hi cur prohibeantur a coniugio aut pro huiusmodi poenitentiam agere compellantur, dum ex hoc absque condemnatione esse perhibentur? Quia non pater pro filio neque filius sufficiat. Cave autem, ne aliter agere subiectis concedas, ne a recto tramite inveniaris deviare. sed mag