comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dicabit fines t̾rȩ. Pater ñ iudicat quenquã in quit in ȩuangłio.
sed om̃e iudiciũ dedit filio. Et illud. Potestatẽ dedit ei iudiciũ face¬
re. quia filiꝰ hominis ẽ. De quo etiã alibi ipse filiꝰ dicit. Ego autẽ
c̃stitutus sũ rex ab eo suꝑ syon montẽ scm eius. De qͥ etiam impio
annectit dicens. Et sullimabit cornu xp̃i sui: hoc ad corpus eiu
quod ẽ. eccłã quidã referri uolunt. Om̃s qͥppe unctos eiꝰ crismate
recte xp̃os possumꝰ dicere. qͦd tamen totũ cum suo capite corpꝰ unus t
ubiq dilatauit. & in fide firmit̾ stabiliuit: & regna mundi con¬
fregit & suꝑare ei fecit. iuxta qͦd ꝑpsalmistam ait . Ecoĩa cornua
peccatoꝵᷤ confringam id ÷ regna. & exaltabunt᷑ cornua ust.
ornua iusti regnum ÷ popłi electi. His enĩ quanquã impolite ut
intelligere. potuimꝰ & michi tradita fuerant. inculcauimꝰ qualit̃
anna de xp̃o atq de eccl̃ã gentiũ & repulsione synagogȩ ꝓpħaue¬

Expanded text:
ines terrae. » -- « Pater non judicat quemquam, inquit in Evangelio, sed omne judicium dedit Filio . » Et illud: « Potestatem dedit ei facere judicium, quia Filius hominis est . » De quo etiam alibi ipse Filius dicit: « Ego autem constitutus sum rex ab eo super Sion montem sanctum ejus . » De quo etiam imperio annectit, dicens: « Et sublimabit cornu Christi sui. » Hoc ad corpus ejus, quod est Ecclesia, referri volunt. Omnes quippe unctos ejus chrismate recte christos possumus dicere, quod tamen totum cum suo capite, corpus, unusubique dilatavit, et in fide firmiter stabilivit, et regna mundi confregit, et superari ea fecit. Juxta quid per Psalmistam ait: « Et omnia cornua peccatorum confringam, » id est regna, « et exaltabuntur cornua justi . » Cornua justi, regnum est populi electi. His quanquam impolite, ut intelligere potuimus, et mihi tradita fuerant, inculcavimus qualiter Anna de Christo, atque de Ecclesia gentium, et repulsione Synagogae prophetave
Abbreviated transcription (Latin):
aduersar ios suos ac eorũ iniusticiã hic patiendo ꝑtulit. ibi
impiis ueracit̾ dicit᷑ demonstrare iusticiã. Orbem terre scõs ui¬
ros debemꝰ accipe: qui de uniuersali eccła quasi de coror nȩ

Expanded text:
hristus qui adversarios suos, ac eorum injustitia, hic patiendo pertulit, ibi hristus qui adversarios suos, ac eorum injustitia, hic patiendo pertulit, ibi impiis veraciter dicitur demonstrare justitiam. Orbem terrae, sanctos viros debemus accipere, qui de universali
Abbreviated transcription (Latin):
discedite ame oꝑarii iniquitatis. nescio qͥ estis. Cũ his etiam
pars domꝰ comedetur. quia iudeos gloriantes de suȩ cerimo¬
niis legis atq de electorũ numero se eẽ. iactantes. unde & di¬
xerunt. Nos ꝑatrẽ. habemꝰ abraham. Qui olim domꝰ dei dicti
sunt: dẽ gehennȩ flãma concremabit. Unde ñ immerito
de utrisq sequitur. Dñs iudicabit fines t̾rȩ. Qd quanuis iux¬
ta bistoriã possit intelligi. quia ipse iudicabit om̃s fines cr̃ȩ
iuxta qͦd ꝑ psalmistã dicitur: quia in manu eiꝰ om̃sfines t̾re.
ũidelicet sua potestate cuncta decernens: tam̃ de futuro ut di¬
ximus accipitur iudicio. ubi iusta retributio futura ẽ. adno
crunal ipsiꝰ: ut reodat unquisq rationẽ ꝓut gessit. Unde &
psalmista reddes inqt unicuiq scđm oꝑa sua. Tunc scilicet. qͣn¬
ao congregabunt᷑ ante eũ oñs gentes: & segregabit om̃sab in¬
uicem tanquã segregat pastor oues ab hedis. hinc ꝑ ꝓphetã

Expanded text:
Discedite a me, operarii iniquitatis, nescio qui estis. » Cum his etiam pars domus comedetur, quia Judaeos gloriantes de suae caeremoniis legis atque de electorum numero se esse jactantes, unde et dixerunt. « Nos patrem habemus Abraham , » qui olim domus Dei dicti sunt, tunc gehennae flamma concremabit. Unde non immerito de utrisque sequitur: « Dominus judicabit fines terrae. » Quod quamvis juxta historiam possit intelligi, quia ipse judicat omnes fines terrae. Juxta quod per Psalmistam dicitur: « Quia in manu ejus omnes fines terrae , » videlicet sua potestate cuncta decernens, tamen de futuro, ut diximus, accipitur judicio ubi juxta retributio futura est a Domtribunal ipsius, ut reddat unusquisque rationem prout gessit se » Unde et Psalmista: « Reddet unicuique secundum opera sua . » Tunc scilicet quando congregabuntur ante eum omnes gentes et segregabit omnes ab invicem, tanquam segregat pastor oves ab haedis . Hinc per Prop
Abbreviated transcription (Latin):
miraculis choruscare. & quasi tonitrua intonare clamore gran¬
di: & ꝑsonuit terra a uoce p̾dicationis. et credidert̃ se suꝑandos
ingemuert̃q dicentes. De nobis. Non enĩ fuit tanta erult̾at io
heri & nudius terciꝰ. Ne nobis. Qͥ s nos seruabit de manu deorum
et cesus ẽ. isrł: & fugit unꝰquisq in cab̾naculum siuĩ. Et hic
enim in hoc qͦd ab alienigenis archa capta dicit᷑. p̃figurabat᷑
a gentibus duo testamenta accipienda eẽ. quȩ ꝑ archam si¬
gnificari diximꝰ. Duo qͦ filii heli mortui sunt ofni & fine¬
es. Per ofni enĩ qͥ discalciatꝰ. & ꝑfinees qui dicit᷑ os mutũ. per
qͦs significari diximꝰ longe suꝑius sacerdotiũ iudeorum.
pui modo mortui referuntur: ipsiꝰ sacerdotii finis intelligi¬
tur. Qͥ bene postquã archa capta ẽ. mortui referunt᷑. quia
postꝗͣ duo testamenta ad sapientes istiꝰ scłi & gentiles ꝑuener̃

Expanded text:
miraculis coruscare, et quasi tonitrua intonare, « clamore granmiraculis coruscare, et quasi tonitrua intonare, « clamore grandi, et personuit terra » a voce praedicationis , et crediderunt se superandos. « Ingemueruntque dicentes: Vae nobis ! Non enim fuit tanta exsultatio heri et nudiustertius. Vae nobis ! Quis nos set caesus est Israel, et fugit unusquisque in tabernaculum suum. » Et hic enim in hoc quod ab alienigenis arca capta dicitur, praefigurabat a gentibus duo Testamenta accipienda esse, quae per arcam significari diximus. « Duo quoque filii Heli mortui sunt, Ophni et Phinees. » Per Ophni enim, qui discalceatus; et per Phinees, qui dicitur os mutum, per quos significari diximus longe superius sacerdotium Judaeorum, qui modo mortui referuntur, ipsius sacerdotii finis intelligitur. Qui bene postquam arca capta est, mortui referuntur: quia postquam duo Testamenta ad sapientes istius saeculi et gentiles pervenerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
tur qui qͣttuor ȩuangelia reciꝑe noluert. Misit gͦ popłs in
sylo. & culert̃ inde archã fȩderis dñi exercituum sedentis
suꝑ cherubim. Et ut cognouert̃ philistũm qͦd uenisset
archa dñi in castra: timuert̃ dicentes. uenit ds̃ in castris.
rcha enĩ quã filui isrł de sylo in p̾lium tulerunt ⁊ duo
testamenta significat: quȩ fideles ex iudaico popło ad gen¬
tes transtulerunt. Quȩ bene dicit᷑ dñi exercituum sedentis
suꝑ cherubim. Cherubim nanq plenitudo scientiȩ int̾pre¬
tatur. quȩ in duob testamentis inuenit᷑: quanquã ad xp̃m¬
possit referri. inaꝰ sunt om̃s chesauri sapientiȩ & scientiaȩ
reconditi. Quȩ philistiim audientes iudelicet sapientes istĩ
scłi. seu ipsi immudi sp̃s de quib suꝑiꝰ diximus extremuert̃:
scilicet quia cȩꝑunt apłi uerbis pluere ex scientia utriꝰq testam̃t

Expanded text:
tur qui quatuor Evangelia recipere noluerunt. « Misit ergo populus in tur qui quatuor Evangelia recipere noluerunt. « Misit ergo populus in Silo, et tulerunt inde arcam foederis Domini exercituum, sedentis super Che in castra. Timueruntque, dicentes: Venit Deus in castra. » Arca enim quam filii Israel de Silo in praelium tulerunt, duo Testamenta significat, quae fideles ex Judaico populo ad gentes transtulerunt. Quae bene dicitur « Domini exercituum sedentis super Cherubim. » Cherubim namque plenitudo scientiae interpretatur, quae in duobus Testamentis invenitur, quanquam ad possit, in quo sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae reconditi . Quae Philisthiim audientes, videlicet sapientes istius saeculi, seu ipsi immundi spiritus de quibus superius diximus extremuerunt, scilicet quia coeperunt Apostoli verbis pluere, ex scientia utriusque Testamenti
Abbreviated transcription (Latin):
p̾idem uersantur id ÷ mȩditant᷑ in lege dni die ac nocce ut sal¬
uatorem ãplius inuenire ualeant adiutorẽ: philistum ĩ affec
ueniunt. & aciem contͣ isrł instruunt. Affec qͥppe furor nouus
interp̾tatur. & bene furor nouus int̾pretatur. qͥa quo amplius
les immundi sp̃s diuinis legib insistere conspiciunt & spem suã
in xp̃m collocare. eo acriora ac noua certamina felle suȩ maliciee
abacti construere. ñ cessant. Unde multos qͥ in suis uirtutibus
confidunt & in humana sapientia głantur. aut legẽ ꝓut udei
sentiunt. carnalit̾ acciꝑe cupiunt & grãm ȩuangelii contẽpnere
ñ metuunt: immundi sp̃s facile ꝓsternunt. Nã sequitur. Inito
autẽ cẽrtamine derga uertitͭ philisteis. & cesa sunt in illo certami¬
ne passim ꝑ agros quasi qͣttuor milia uirorũ. Quattuor enĩ ista
milia uiroꝵ incertamine philistinorũ quo congressisunt filii

Expanded text:
pidem versantur, id est, meditantur in lege Domini die ac nocte, ut salpidem versantur, id est, meditantur in lege Domini die ac nocte, ut salvatorem amplius invenire valeant adjutorem, Philisthiim in Aphec veniunt, et aciem contra Israel instruunt. Aphec quippe furor novus interpretatur. Et bene furor novus interpretatur, quia quo amplius fideles immundi spiritus divini legibus insistere conspiciunt, et spem suam in Christum collocare, eo acriora ac nova certamina felle suae malitiae abacti construere non cessant. Unde multos qui in suis virtutibus confidunt, et in humana sapientia gloriantur, aut legem prout Judaei sentiunt carnaliter accipere cupiunt, et gratiam Evangelii contemnere non metuunt, immundi spiritus facile prosternunt. Nam sequitur: « Inito autem certamine, terga vertit Israel Philisthaeis, et caesa sunt in illo certamine passim per agros, quasi quatuor millia virorum. » Quatuor enim ista millia virorum in certamine Philistinorum quo congressi sunt filii
Abbreviated transcription (Latin):
peccata filioꝵ heli ꝑpessi st̃ filii isrł. Unde bene affec furor no¬
uus. siue apphendens int̾pretatur : qͦd merito conuenit rebus ge¬
stis. Qͥ enim irã dñi meruerunt: ab hostib app̃hensi surit.
erũ iuxta anagogen qͥd significet: breuit᷑ enucleandum ẽ. Porri
imundos significant sp̃c. qui poculo suꝑbiȩ debriati. & ipsi de
cȩlestib cecĩdert̃. & multos cotidie hominũ ꝑuertere festinant
poculo suȩ maliciȩ. Contra qͦs isrł fideles uidelicet ne uicti ĩ munr¬
dis spiritib cedant. sed ut suꝑare possint iuxta lapidẽ adiutorii
metant᷑ castra. Lapis enĩ adiutorii legem significat. xp̃i: ubi lapis
uerus xp̃c inuenitur de qͦ seriptũ ÷ lapidẽ quem reꝓbauer̃
edificantes & cȩtã. luxta quẽ morant᷑ fideles ut xp̃m muenire
possint. ac dicere esto nobis in lapidẽ adiutorii & in petrã refu¬
gii. Et illud. Adiutoriũ nr̃m in noĩe dñi. Ded dũ iꝑsi iuxta la¬

Expanded text:
a filiorum Heli perpessi sunt filii Israel. Unde bene Aphec furor novus, sive apprehendens interpretatur, quod merito convenit rebus gestis. Qui enim iram Domini meruerunt ab hostibus apprehensi sunt. Verum juxta anagogen quid significet, breviter enucleandum est. Porroimmundos significant spiritus, qui poculo superbiae inebriati, et ipsi de coelestibus ceciderunt, et multos quotidie hominum pervertere festinant, poculo suo malitiae. Contra quos Israel, fideles scilicet, ne victi immundis spiritibus cedant, sed ut superare possint, juxta lapidem adjutorii castrametantur. Lapis enim adjutoriis legem significat Chriest: « Lapidem quem reprobaverunt aedificantes , » etc. Juxta quem morantur fideles, ut Christum invenire possint, ac dicere, « Et nobis in lapidem adjutorii; et in petram refugii. » Et illud, « Adjutorium nostrum in nomine Domini . » Sed dum ipsi juxta la
Abbreviated transcription (Latin):
demonstratum ẽ. Scriptum nanq ẽ. Non gloriet᷑ prudens in
prudentia sua. nec sapiens in sapientia sua. nec diues in diui¬
dis suis. sed qͥ gloriatur in dño glorietur. hinc iterũ alibi dr̃
Perdam sapientiã sapientiũ. & prudenciã prudendtũ repbabo

Expanded text:
demonstratum est. Scriptum namque est: « Non glorietur prudens in demonstratum est. Scriptum namque est: « Non glorietur prudens in prudentia sua, nec sapiens in sapientia sua, nec dives in divitiis suis: sed qui gloriatur, in Domino glorietur . » Hinc iterum alibi dicitur: « Perdam sapientiam sapientium, et prudentiam prudentium reprobabo
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Unde de scĩs animalib ꝑ ezechielem dr̃. Pedes eorũ pedes
recti. Pedes scõrum pedes rectł dicunt᷑ quia eorũ oꝑa ad sequen¬
dam iniqͥtatem ñ sunt retorta. quia int̾ fluctus huiꝰ scłi seruan¬
tur a dño. Sed dũ illi seruant᷑. impii econtrario qͥ prȩdicatio¬
nibus eoꝵ contrarii fuert̃: in tenebris conticescunt. scilicet iudei :
qui cenebris infidelitatis & ignorantis inuoluunt᷑. & lumer
ueritatis contẽplari non merent᷑. dũ sine diuino adiutorio sibi
posse sufficere credidert. Unde & sequit᷑. Quia non infortit u¬
dine sua roborabit᷑ uir uidelicet ꝓpria: sed in uirtute. diui¬
na potens ÷ uir id ẽ. gentilis popłs uel potest generalit̾ intelli¬
gi: quia nullus suis uirib bona oꝑari ualet. nec diabolo re¬
Sistere immo sise contͣ dnm erigere tẽptauerit: honũ si quod
habere uidet᷑ amittit. qͦd in ipso pͥmo angło & postea in hoĩc

Expanded text:
tur unde sanctis animabus per Ezechielem dicitur: « Pedes eorum pedes tur unde sanctis animabus per Ezechielem dicitur: « Pedes eorum pedes recti . » Pedes sanctorum pedes recti dicuntur, quia eorum opera ad sequendam iniquitatem non sunt retorta; quia inter fluctus hujus saeculi servantur a Domino. Sed dum illi servantur, impii e contrario qui eorum praedicationibus contrarii fuerunt, in tenebris conticescent, scilicet: Judaei, qui tenebris infidelitati et ignorantiae involvuntur, et lumen veritatis contemplari non merentur, dum sine divino adjutorio sibi posse sufficere crediderunt, unde et sequitur. « Quia non in fortitudine sua roborabitur vir. » Videlicet propria, sed virtute divina potens est vir, id est gentilis populus; vel potest generaliter intelligi, quia nullus suis viribus bona operari valet, nec diabolo resistere, imo si se contra Dominum erigere tentaverit, bonum si quod habere videtur amittit, quod in ipso primo angelo, et postea in homine
Abbreviated transcription (Latin):
leuitas ẽ. derrenȩ cogitationis a quo etiã ipsi sũmi prȩdicatores
umiimes eẽ. nequeunt. cũ ꝓ auditorib suis solliciti salubrib
curis incessant᷑ intendunt. & quasi ꝑ itinera mundi uno iux
caleaneo terrę uix puluerẽ ligant. sed hunc puluerẽ leuitatis
cotidie ꝑ esfusionẽ doctores abluere festinant lacrimarum
incẽ. qliodin canticis canticorũ cum ȩccła ad officiũ prȩdi¬
cationis surgere p̃ciꝑitur: sponso respondit dicens. Expolia¬
ui me tunica mea quomͦ induar illa: Laui pedes meos. quom
inquinabo illos: Acsi aꝑte dicat. Deserui negocia scłaria cui
causa. quomodo repetã illa: & iam secretȩ compunctionis fle¬
tibus ablui quicqͥd in incessu p̾dicationis & in cogitationibus
trenis deliqui. quom immundis sordib iterũ polluar : Sed
licet hoc ꝑtimescant electi. pedes eorũ a deo seruant᷑ ut in nulla
fece hereticȩ prauitatis fedent᷑. neq ad prauũ aliqͦd opus dilaban¬

Expanded text:
 cogitationis, a quo ipsi etiam summi praedicatores immunes esse nequeunt, cum pro auditoribus suis solliciti salubribus curis incessanter intendunt, et quasi per itinera mundi imo vix calcaneo terrae pulverem lingant, sed hunc pulverem levitatis quotidie per effusionem doctores abluere festinant lacrymarum. Hinc est quod in Canticis canticorum cum Ecclesia ad officium praedicationis surgere praeciperetur, sponso respondit, dicens: « Exspoliavi me tunica mea, quomodo induar illa? Lavi pedes meos, quomodo inquinabo illos ? » Ac si aperte dicat: Deserui negotia saecularia tui causa, quomodo repetam illa? Etiam secreta compunctionibus, fletibus ablui, quidquid in incessu praedicationis, et in cogitationibus terrenis reliqui, quomodo immundis sordibus iterum polluar? Sed licet hoc pertimescant electi, pedes eorum a Deo servantur, ut in nulla faece haereticae pravitatis foedentur neque ad pravum aliquod opus dilaban
Abbreviated transcription (Latin):
ineessus actionis & ipsũ opus p̃dicationis acciꝑe possumꝰ. quo d
dns inuiã iusticiȩ dirigit. de quib dñs ipsis p̃dicatorib ait. In
quã cunq domũ ut ciuitatem intraueritis & non receꝑint uos: ex¬

Expanded text:
incessus actionis et ipsum opus praedicationis, accipere possumus, quod incessus actionis et ipsum opus praedicationis, accipere possumus, quod Dominus in viam justitiae dirigit. De quibus Dominus ipsis praedicatoribus ait: « In quamcunque domum vel civitatem intraveritis, et non receperint vos
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ quorũ fidem stabilita ÷ eccła. de qͥb scriptũ est. sub qͦuo
curuantur qͥ portant orbẽ. Ipsi quidẽ sunt qͥ alibi columnȩ di¬
cuntur sic̃ scriptum ẽ. Columnȩ cęli contremiscunt & pauent
ad nutũ eius: uidelicet scĩ eccłȩ prȩdicatores suꝑ qͦs fabricȩ eccłae¬
structura c̃surgit. sic̃ alia scriptura testat᷑ dicens. Qui uicerit:
faciam illũ columnã in templo dĩ mei. Nam qͥsquis indĩ oꝑe re¬
cta intentione firmat᷑. colũna instructura fabricȩ spũalis erigi¬
tur: ut in hoc tẽplo qͦd ÷ eccłã positus & utilitate ꝓsit et decore
Unde de scorum p̃dicatione sub infert᷑. Pedes scõrum suoꝵ seruabit
et impi in tenebris conticescent: quia ñ in fortitudine sua robo¬
rabitr: uir. Dicet pedes ipsi doctores designent᷑. sicut ꝑmoysen
dns ineer scandala ꝑsecutoꝵ seruauit: ueruntamen pedes scoiũ

Expanded text:
super quorum fidem stabilita est Ecclesia. De quibus scriptum est: « Sub quo super quorum fidem stabilita est Ecclesia. De quibus scriptum est: « Sub quo curvantur, qui portant orbem » Ipsi quidem sunt qui alibi columnae dicuntur, sicut scriptum est: « Columnae coeli contremiscunt et pavent ad nutum ejus , » videlicet sstatur, dicens: « Qui vicerit, faciam illum columnam in templo Dei mei . » Nam quisquis in Dei opere, recta intentione firmatur, columna in structura fabricae spiritalis erigitur, ut in hoc templo, quod est Ecclesia positus, et utilitate prosit, et decore. Unde de sanctorum praedicatione subinfertur: « Pedes sanctorum suorum servabit, et impii in tenebris conticescent, quia non in fortitudine sua roborabitur vir. » Licet pedes ipsi doctores designentur, sicut per MoyDominus inter scandala persecutorum servavit . » Verumtamen pedes sanctorum
Abbreviated transcription (Latin):
sue enuitatis: qui uidebat᷑ ignobilis ante tribumal p̃sidis.
Qui etiã nunc amultis contẽpnendus putat᷑: quia ubiscłi fim
aduenerit. ubi patriȩ cęlestis ingressũ aꝑuerit electis. iã cun¬
ctis parebit sullimis. & soliũ glȩ tenebit sine fine. qͥa regni
eius ñ erit finis. Nam sequit᷑ quia ipse dñabitur a mariusq
ad mare. & cȩcera. Oñi enim sunt cardines terrȩ: & posuit
sup eos orbem. Cardines t̾rȩ quattuor climata mundi intel¬
liguntur uidelicet oriens. occidens. septentrio. & meridies.
suꝑ quȩ posuit orbẽ : quia uidelicet ubiq dilacauit eccł̃am su
hinc psalmista ait. Ab ortusolis usq ad occasũ: laudabile
nomen dni. Hinc iterũ scriptum ẽ. A finib t̾rȩ audiuimꝰ
laudes iusti. Et iterũ de sc̃is prȩdicatoribꝰ In omnẽ terram
exiuit sonus eoꝵ: & in fines orbis cerrȩ uerba eorũ. Quanqͣm
cardines cerrȩ ut quibusdã placet ipsi p̃dicatores intelligant᷑

Expanded text:
suae civitatis, qui videbatur ignobilis, ante tribunal praesidis. Quia etiam nunc a multis contemnendus putatur, quia ubi saeculi finis advenerit, ubi patriae coelestis ingressum aperuerit electis, jam cunctis parebit sublimis. Et solium gloriae tenebit sine fine, quia regni ejus non erit finis . Nam sequitur: « Quia ipse dominabitur a mari usque ad mare , » etc. « Domini enim sunt cardines terrae, et posuit super eos orbem. » Cardines terrae quatuor climata mundi intelliguntur, videlicet oriens, occidens, septentrio, atque meridies, super quae posuit orbem, quia videlicet ubique dilatavit Ecclesiam suam. Hinc Psalmista ait: « Ab ortu solis usque ad occasum, laudabile nomen Domini . » Hinc iterum scriptum est: « A finibus terrae audivimus laudes justi . » Et iterum de sanctis praedicatoribus: « In omnem terram exivit sonus eorum, et in fines orbis terrae verba eorum . » Quanquam cardines terrae, ut quibusdam placet, ipsi praedicatores intelligantur,
Abbreviated transcription (Latin):
quomodo de samuele potest accipi qͦd̃ edificata sit ei domus
cederet. cũ legamus in sequentib qͦd filii illiꝰ auersi de iis eiꝰ
post auariciam dec linauer̃ & ꝑuerterunt iudiciũ: Nisi for¬
te domꝰ eius hoc loco plebẽ israheliticã intelligamꝰ. quȩ eunctis
diebus sacerdotii eiꝰ dño seruierit. de qua scriptũ ÷: & requi
isrł baalim & astaroth: & seruierunt dño soli. Quod uero
subdit᷑. futurum ẽ. autẽ ut qͥcunq remanserit indomo Tua
ueniat ut oret᷑ ꝓeo & offerat nũmum argenteũ & tortã ꝑ anis.
non ꝓpriȩ dicit᷑ de domo huiꝰ heli sed illius aaron de qͦ genere
huc usq ñ desunt qͥ ueniant & conuertant᷑. de quib dicitur
Reliquiȩ scdm electionem grẽ saluȩ factȩ st̃. De calib enĩ reliqͥ¬

Expanded text:
quo modo de Samuele potest accipi, quod aedificata sit ei domus cederet; cum legamus in sequentibus, quod filii illius aversi de viis ejus post avaritiam declinaverint, et perverterint judicium? Nisi forte domum ejus hoc loco plebem Israeliticam intelligamus, quae cunctis diebus sacerdotii ejus Domino servierit. De qua scriptum est: Et reqIsrael Baalim et Astaroth, et servierunt Domino soli . Quod vero subditur: Futurum est autem, ut quicunque remanserit in domo tua, veniat ut oret pro eo, et offerat » Non proprie de domo dicitur hujus Heli, sed illius Aaron, de quo genere etiam hucusque non desunt, qui veniant et convertantur. De quibus dicitur: « Reliquiae secundum electionem
Abbreviated transcription (Latin):
p̃e qͦs mortificauerit. idem repetit dicendo deducit ad infe¬
uitam nxãm apłs dixit absconditã. Ipse descendic ad inferosͤ
cnon ẽ. anima eiꝰ in inferno derelicta : sed cito resurrexit amor¬
nus & reduxit eũ pater ad semet ipsũ. De quo inferendo dicit᷑
historia cũ hoc nobis certissimũ est uidelicet quia humiliat
suꝑbos & exaltat humiles. Sed altiori intelligentia de dño po¬
cest accipi. qͥ ꝓpt̃ nos pauꝑ factꝰ ÷ uoluntate patris: quia sic do¬

Expanded text:
re, quos mortificaverit, idem repetit dicendo: « Deducit ad infere, quos mortificaverit, idem repetit dicendo: « Deducit ad infeo vitam nostram Apostolus dixit absconditam. Ipse descendit ad inferos, et non est anima ejus in inferno derelicta, sed cito resurrexit a mortuis et reduxit eo Pater ad semetipsum . De quo inferendo diciturhistoria cum hoc nobis certissimum est, videlicet quia humiliat superbos, et exaltat humiles . Sed altiori intelligentia de Domino potest accipi, qui propter nos pauper fact
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmansit. Qͣd in ȩuangłio p̃figuratũ ÷ ubi petrꝰ auriculã seru
principis sacerdotũ amputauit. Quia uidelicet popłs iudeorũ
pͥncipis sacerdotũ indebito mancipatꝰ obsequio. adeo ut suasu
illorũ baraban dimitti. iħm uͦ peterent crucifigi: in dñi passio¬
totã littere intelligentiã audiat in sinistra. Hinc in canticis can¬
ticorũ sponsus eccłȩ quã mysterio crucis redemit ex infidelitate
synagoge loquit᷑ dicens. Dub arbore malo suscitãuite. & reliqua
Acsi dixisset. sub arbore crucis a ꝑpetua morte liberaui te. Sed
ibi corruꝑta ẽ. mater tua. ibi uiolata ẽ. genitrix tua. id est
maior  pleb̾is me negando & baraban eligendo a me reꝓba¬
ta ẽ. atq infirmata ẽ. De qua recte sub infert᷑. Dñs morͣcifi¬
cat & uiiuificat. deducit ad inferos & reducit: Mortificat
multã infiliis synagogã scilicet. uiuificat sterilẽ ȩccłam
gendum. Quanuis possit cõmodius intelligi eosdẽ. uunfica¬

Expanded text:
 auriculam servi principis sacerdotum amputavit . Quia videlicet populus Judaeorum principis sacerdotum indebito mancipatus obsequio, adeo ut suasu illorum Barrabam dimitti, Jesum vero peterent crucifigi . In Domini passiototam litterae intelligentiam audiat in sinistra. Hinc in Canticis canticorum sponsus Ecclesiae, quam mysterio Crucis redemit, ex infidelitate Synagogae loquitur, dicens: « Sub arbore malo suscitavi te , » et reliqua; ac si dixisset: Sub arbore crucis a perpetua morte liberavi te. Sed « ibi corrupta est mater tua, ibi violata est genitrix tua, » id est major pars plebis, me negando et Barrabam eligendo, a me reprobata est atque infirmata. De qua recte subinfertur: « Dominus mortificat et vivificat, deducit ad inferos et reducit. » Mortificat multam in filiis Synagogam scilicet, vivificat sterilem, Ecclesiam gentium. Quamvis possit commodius intelligi eosdem vivifica
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓdidit :÷ gccła fecunda fuit. hinc ꝑsalomonẽ dicite blorebini
amigdasus. impinguabit᷑ locusta: dissipabitur capparis. A mig¬
dasum qͥppe. florẽ prius cunctis arborib oftendit. & quid
toribus suis pͥmituos uirtutũ flores aꝑuit. & ad inferenda po¬
ma bonoꝵ operũ uenturos scõs quasi arbusta sequentia p̃uenit:
In qua mox locusta impinguata ẽ. grã celestis infusa. Sedstatĩ
capparis dissipat᷑. quia dum grã gentilitatẽ attigit. iudea
in sua sterilitate. remanens. bene uiuendi ordinẽ amisit. De
qua adhuc subdit᷑. Et quȩ multos habebat filios infirmata ẽ.
Scilicet sẏnagoga iudeoꝵ & terrena ierłm. quȩ multos filios car¬

Expanded text:
perdidit, Ecclesia fecunda fuit. Hinc per Salomonem dicitur: « Florebit perdidit, Ecclesia fecunda fuit. Hinc per Salomonem dicitur: « Florebit amygdalum, impinguabitur locusta, dissipabitur capparis . » Amygdalum quippe florem prius cunctis arboribus ostendit; et quid toribus suis, primitivos virtutum flores aperuit, et ad inferenda poma bonorum operum venturos sanctos, quasi arbusta sequentia praevenit, in qua mox est locusta impinguata, gratia coelesti infusa: sed statim capparis dissipatur, quia dum gratia gentilitatem attingit, Judaea in sua sterilitate remanens, bene vivendi ordinem amisit. De qua adhuc subditur: « Et quae multos habebat filios, infirmata est. » Scilicet Synagoga Judaeorum, et terrena Jeru
Abbreviated transcription (Latin):
gratulat᷑ in dño. iuxta qͦd olim isaias p̃dixerat. Lȩtabit᷑ deserta & inui
& exultabit solitudo. & florebit qͣsi lilium. Ista enĩ priꝰ deserta ac soli¬
tudo peꝑit septẽ. Septenario qppe numero unitas ac uniuersita s
ꝑfectionis solet demonstrari: eoqͦd primo impari & pͥmo pari id ẽ.
ternario & quat̾nario numero tanꝙͣ ex diuersounitas dot a
conficitur. Et idõ ꝑ ipsũ figurantur uniu̾si qͦs in unitatefidi
sca eccła ꝑ quattuor partes mundi dño genuit. De ipsa icerđ
nec habuit filios ante grãm regenerationis: quȩ postea gendes & por¬
płos deo inso ut p̃diximus oꝑante generauit. Unde subiungitur.
agis quã eiꝰ quȩ habet uiruͭ hoc ÷ synagoga quȩ ueluc uigeãn
uiri ita legis onere p̾mebatur. A ut certe referendũ⁊ que aneq̃m
eiceret᷑ uirũ se habere credebat. Ded postquã abiecta ẽ. &e uirum

Expanded text:
gratulatur in Domino, juxta quod olim Isaias praedixerat: « Laetabitur deserta et invia, gratulatur in Domino, juxta quod olim Isaias praedixerat: « Laetabitur deserta et invia, et exsultabit solitudo, et florebit quasi lilium . » Ista enim prius deserta ac solitudo peperit septem. Septenario quippe numero unitas ac universitas perfectionis solet demonstrari, eo quod primo impari, et primo pari, id est ternario et quaternario numero tanquam ex diverso, unitas tota conficitur. Et ideo per ipsum figurantur universi, quos in unitate fidei sancta Ecclesia per quatuor partes mundi Domino genuit. De ipsa iterumNec habuit filios ante gratiam regenerationis, quae postea gentes et populos, Deo in se, ut diximus, operante, generavit: unde subjungitur, « magis quam ejus quae habet quae antequam ejiceretur virum se habere credebat, sed postquam abjecta est et virum
Abbreviated transcription (Latin):
mos. & quȩ multos habebat filios infirmata ẽ. In hebreo &.lxͣx..
non plurimi sed septẽ legunt᷑ : unde iudei deliramenta fingunt
uidelicet qͦd nato samuele inqͥunt mortuus sit filius pͥmogenitus fe¬
nennȩ. & singulis annȩ filiis nascentib singuli filii fenenne mortui
sint. Sed quia stare ñ potest: ptermittimꝰ & ad intellectũ altiorem
ꝓperabimꝰ. Nã & in greco ut aiunt ita legit᷑. sterilis peꝑit septem. et
multa infiliis infirmata ẽ. Sterilis enĩ quȩ plurimos siue septẽ peꝑit
ȩccła exgentib intelligit᷑: quȩ multos filios ꝑfontẽ baptismatis et
donũ sp̃s scĩ eui septiformis dr̃ ꝓpter septenariã oꝑationem sui id ÷
sapientiȩ & intellectꝰ. c̃silii & fortitudinis. scientiȩ & pietatis. & timo¬
ris dei gignere ñ cessat. Quȩ priꝰ sterilis erat ingentibꝰ: sednc̃ fȩcunda

Expanded text:
mos., et quae multos habebat filios infirmata est. » In Hmos., et quae multos habebat filios infirmata est. » In Hnon plurimi, sed septem leguntur: unde Judaei deliramenta fingunt, videlicet quod nato Samuele inquiunt mortuus sit filius primogenitus Phenennae, et singulis Annae filiis nascentibus, singuli filii Phenennae mortui sint. Sed quia stare non potest, praetermittimus, et ad intellectum altiorem properabimus. Nam et in Graeco, ut aiunt, ita legitur: « Sterilis peperit septem, et multa in filiis infirmata est. » Sterilis enim quae plurimos, sive septem peperit. Ecclesia ex gentibus intelligitur, quae multos filios per fontem baptismatis, et donum Spiritus sancti, qui septiformis dicitur propter septenariam operationem sui, id est sapientiae et intellectus, consilii, et fortitudinis, scientiae, et pietatis, et timoris Dei gignere non cessat. Quae prius sterilis erat in gentibus, sed nunc fecunda
Abbreviated transcription (Latin):
it. sed ꝑ facuitatis fastidiũ ab eiꝰ intellectũ ieiumnauit. Huiusergo
messẽ famelicus comedit. qͥa nimirũ gentilis popłs uerba legis
intelligendo edidit. aqͥb iudaica plebs sine intellectu laborauit.
os famelicos fidei dñs prȩuidit. cũ ꝑ euangłium dixit beati qͥ esu¬
riunt & sitiunt iusticiã: qm̃ ipsi saturabunt᷑. Ded quia udaicus
popłis messem ꝑdidit : recte subiungit᷑ qualit̾ ipse ꝑiit. cũ dicitur.¬
rapuit. quia in eũ uitam fidei fraudulentȩ suggestionis iaculis ex¬
tinxit : ut unde se inherere dõ crederet. inde eiꝰ ordinationi re¬
pugnaret. De qͦ et drͣ. Et bibent sitientes diuitias eiꝰ. Huius enim
sitientes diuitias bibunt: qͥa fluentis sacrȩ locutionis quȩ iuda¬
icus popłs in suꝑbiȩ ostentatione. possederat. conuersȩ gentiliũ
mentes irrigantur. De quib bene dicit᷑. Donec sterilis peꝑit pluri¬

Expanded text:
it, sed per fatuitatis fastidium, ab ejus intellectu jejunavit. Hujus ergo it, sed per fatuitatis fastidium, ab ejus intellectu jejunavit. Hujus ergo messem famelicus comedit, quia nimirum gentilis populus verba legis intelligendo edidit, a quibus Judaica plebs sine intellectu laboravit. Hos famelicos fidei Dominus praevidit, cum per Evangelium dixit: « Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabuntur . » Sed quia Judaicus populus messem perdiditrapuit, quia in eum vitam fidei, fraudulentae suggestionis jaculis exstinxit, ut unde se inhaerere Deo crederet, inde ejus ordinatione repugnaret. De quo et dicitur: « Et bibent sitientes divitias ejus. » Hujus enim sitientes divitias bibunt, quia fluentis sacrae locutionis, quae Judaicus populus in superbiae ostentatione possederat, conversae gentilium mentes irrigantur. De quibus benedicitur: « Donec sterilis peperit pluri
Abbreviated transcription (Latin):
mum loqͥ uerbũ dei. sed quia reppulistis illud & indignos uos
iudicastis ȩternȩ uitȩ. ex hoc ibimꝰ ad gentes. De quib subiungit᷑.
t famelici saturati sunt. Famelici enĩ gentiles intelliguntur
qui prius esurienant panẽ uerbi dei. Sed quia iudei a propriis
sedibus elocati st̃. & esuriem sustinuere iurta qͦd ꝑ ꝓħam olim
dictũ fuerat mictã in uobis famem. ñ famẽ panis neq sicim aquȩ
sed audiendi uerbũ dei. ex eodẽ cibo spũaliter saturari &perunt.
Inde & ingreco ita habet᷑. & esurientes transier̃ cerrã. quia ad genteᷤ
ad qͣs ipsa eloquia dĩ transier̃. multũ esuriendo ñ derrena prout
iudei sed cȩlestia sapuer̃. Hinc in libro beati iob scriptũ ÷. Cuius
messẽ famelicus comedet. & ipsũ rapiet armatꝰ. & bibent sitientes
diuitias eiꝰ. lud aici enĩ popłi messis fuerant sacrȩ legis eloqͥa. ex qͥb
sapient̾ satiari debuerat ñ comȩdit. qͥa legẽ quidẽ uerbotenꝰ tenu¬

Expanded text:
loqui verbum Dei, sed quia repulistis illud, et indignos vos judicastis aeternae vitae, ex hoc ibimus ad gentes . » De quibus subjungitur, « et famelici saturati sunt. » Famelici enim gentiles intelliguntur, qui prius esuriebant panem verbi Dei. Sed quia Judaei a propriis sedibus elocati sunt, et esuriem sustinuere, juxta quod per prophetam olim dictum fuerat: « Mittam in vobis famem, non famem panis, neque sitim aquae, sed audiendi verbum Dei , » ex eodem cibo spiritaliter saturari coeperunt. Unde et in Graeco ita habetur: « Et esurientes transierunt terram: » quia gentes, ad quas ipsa eloquia Dei transierunt, multum esuriendo, non terrena, ut Judaei, sed coelestia sapuerunt. Hinc in libro beati Job scriptum est: « Cujus messem famelicus comedet, et ipsum rapiet armatus, et bibent sitientes divitias ejus . » Judaici enim populi messis, fuerant sacrae legis eloquia, ex quibus sapienter satiari debuerat, non comedit: quia legem quidem verbotenus tenu
Abbreviated transcription (Latin):
iungit᷑. Suscitans de puluere egenũ. & de stercore erigens
pauꝑem. pat̾ uidelicet. de terrȩ huluere filiũ tam cito suscita.
mistam dr̃. Non derelinques animã meã in inferno. nec dabis
sc̃m tuum uidere corruptionẽ. Ipse etiam sicut supra dictũ
est cũ pauꝑ apparuisset atq egenꝰ in carne : ut sua pauꝑtate
atq humilitate suꝑaret diabolũ suꝑbum. qui rex dicitur
suꝑ om̃s filios suꝑbiȩ. tam̃ maiestad dei patris de stercore
cum sullimauit ineffabiliter. & hoc quaro: Queris quare r duo

Expanded text:
Suscitans de pulvere egenum et de stercore erigens pauperem. » Pater videlicet de terrae pulvere Filium tam cito suscitavimistam dicitur: « Non derelinques animam meam in inferno, nec dabis Sanctum tuum videre corruptionem . » Ipse etiam, sicut supra dictum est, cum pauper apparuisset, atque egenus in carne ut supra paupertate atque humilitate superaret diabolum superbum, qui rex dicitur super omnes filios superbiae, tamen majestas Dei Patris, de stercore eum sublimavit ineffabiliter, et hoc quare? Quaeris quare? Audi
Abbreviated transcription (Latin):
Q de gelo descendi recipe uoluert̃ qͥ multa beneficia signoꝵ atq mi¬
raculorũ cis contulit. & ingratꝰ apparuit ⁊ idõq dũ ii suꝑbirenit
et terrena saperent. de maiorib minores ꝓͣeisdem panib elocati a
ꝓpriis sedib st̃ euulsi. Quia dũ carnaliter legẽ uoluerunt de¬
fendere. & se subtraxert̃ ne crederent. in saluatorẽ. & inipsis
panibus idẽ. diuinis eloquiis terrena tantũ sapere uoluer̃t. et
locum & gentẽ & ipsa eloquia dĩ ꝑdiderunt : iuxta qͦd dñs eis
cõminatus ẽ. dicens. Auferet᷑ a uobis regnũ dei. & dabit᷑ genti

Expanded text:
qui de coelo descendi , » recipere noluerunt qui multa beneficia signorum atque miqui de coelo descendi , » recipere noluerunt qui multa beneficia signorum atque miraculorum eis contulit, et ingratus apparuit. Ideoque dum hi superbirent, et et terrena saperent, de majoribus minores effecti, pro eisdem panibus elocati, a propriis sedibus sunt evulsi. Quia dum carnaliter legem voluerunt defendere, et se subtraxerunt ne crederent in Salvatorem, et in ipsis panibus, id est divinis eloquiis, terrena tantum sapere voluerunt, et locum, et gentem, et ipsa eloquia Dei perdiderunt, juxta quod Dominus eis comminatus e
Abbreviated transcription (Latin):
loquit᷑ dicens. Miserere mei ds̃ miserere mei. qm in de confilit
anima mea. Infirmꝰ erat popłs gentilis. qͣndo alienul ahesta¬
mento dĩ fuerat. Hinc salomon de eadem grentiẽ insirini¬
tate ais. lepusculus plebs inualida quȩ collocat in petra eubil
suũ. Plebs ẽ. inualida natio gentiũ fidelis. quȩ insuis uiribꝰ
nil fidens. sed in auxilio sui redẽptoris sperare. didicit: & hoc ẽ
estomͥ in lapidẽ fortissimũ & in domũ inunitam ut saluesme
Inde bene de. abiectione iudeorũ & salute gentiũ subinfertur.
Replet prius ꝓ panib se locauert̃: & samelici saturati st̾ ln
greco habetur. pleni panib minorati st̃. & esurientes transierunt
terrã. Repleti priꝰ seu pleni panib iudei intelligunt᷑ qui minorati
sunt: qͥa uidelicet credita sunt illis eloquia dei quȩ ꝑ panes desig¬
nantur. quia latiari uidebant᷑ prius. Sed quia sp̃ualiter intelligere¬
neglexerunt: nec etiã ipsum qͥ de semet ipso ait. ego sũ panis uiuus

Expanded text:
um: « Miserere mei, Deus, miserere mei, quoniam in te confidit anima mea . » Infirmus erat populus gentilis, quando alienus a testamento Dei fuerat. Hinc Salomon de eadem gentium infirmitate ait: « Lepusculus plebs invalida, quae collocat in petra cubile suum . » Plebs est invalida natio gentium fidelis, quae in suis viribus nil fidens, sed in auxilio sui Redemptoris sperare didicit. Et hoc est Esto mihi in lapidem fortissimum, et in domum munitam, ut salves me . » Unde bene de abjectione Judaeorum et salute gentium subinfertur: « Repleti prius pro panibus se locaverunt, et famelici saturati sunt. » In Graeco ita habetur: « Pleni panibus minorati sunt, et esurientes transierunt terram. » Repleti prius, seu pleni panibus Judaei intelliguntur, qui minorati sunt: quia videlicet credita sunt illis eloquia Dei, quae per panes designantur, quibus satiari videbantur prius. Sed quia spiritaliter intelligere, nec etiam ipsum, qui de semetipso ait: « Ego sum panis vivus,
Abbreviated transcription (Latin):
ad ipsum conuertit᷑. quia prauitas malignȩ intentionis quã de
pharetra sua liuoris exercere iudaica pfidia uoluit ineã con¬
uersaẽ: quia suȩ malicia infidelitatis dãnata extitit. & grãm
fortitudinis qua gł abatur posse sine adiutorio diuino humd¬
na sufficientia legẽ implere amisit: & eandemgrãm ualita¬
clinis credentes ex gentib qui priꝰ infirmi iudebant esse ño
largiente ꝑcepunt: sicut subnectit᷑. Eo infirmi accinetilusnt

Expanded text:
am de pharetra sui livoris exerere Judaica perfidia voluit, in eam conversa est, quia sua malitia infidelitatis damnata exstitit, et gratiam fortitudinis qua gloriabatur posse sine adjutorio divino humana sufficientia legem implere, amisit, et eamdem gratiam valetudinis credentes, ex gentibus qui prius infirmi videbantur esse, Domino largiente, pe
Abbreviated transcription (Latin):
mui patris cui omĩa de sacrificiis filioꝵ isrł. Quare calce
abiecistis uictimã meã & munera mea quȩ prȩcepi ut offerrent᷑
in tẽplo. & magis honorasti filios tuos quã me. ut comederȩtis
pͥmitias om̃is sacrificii popłi mei isrł: Propt̾ea ait dñs ds isrł.
oquens locutꝰ sum: ut domꝰ tua & domus patris cur ministraret

Expanded text:
tris tui omnia de sacrificiis filiorum Israel. Quare calce abjecistis victimam meam, et munera mea quae praecepi ut offerrentur in templo: et magis honorasti filios tuos quam me, ut comederetis primitias omnis sacrificii populi mei? Propterea ait Dominus Deus Israel: Loquens locutus sum, ut domus tua, et domus patris tui, ministrar
Abbreviated transcription (Latin):
uocauit samuelẽ. Damuel &ͥ interp̃tatur nomen eiꝰ. ds. annę
uidelicet pͥmogenitꝰ & ꝓphetiȩ grã decoratus. qͥs alius intelli¬
gendus ẽ: nisi dñicus homo. dns scilicet ac redemptor nr̃
bit dñs ds̃ tanquã me: ipsũ audietis. & reliã. Deniq ipse de
deum & hominẽ confitetur om̃is ȩccła. De qua & subnectit᷑. Et ad¬
duxit eũ secum postquã ablactauerat in uitulis trib & trib modus
farmȩ. & amfora uini: & adduxit eũ in domũ dñi in sylo. Bene
ait pͦtquã ablactauerat. quia uidelicet anna id ẽ. scã ȩccła ex na¬
tionibus de qͥb dñs ait. & alias oues habeo quȩ ñ sunt ex hoc ouili.
et illas oportet me adducere: & uocẽ meã audient: prius lacte
enutriuit filiũ quẽ corde concepit ꝑfidẽ id ẽ. simplici intellectu
in suis auditoribus. de qͦ laulus apl̃s ait. Lac uobis potũ dedi non
escã. scilicet qͥa mysteriũ incarnationis & crucis & p̃cepit et p̾di

Expanded text:
inquit Samuelem. » Samuel, qui interpretatur nomen ejus Deus, Annae videlicet primogenitus et prophetiae gratia decoratus, quis alius intelligendus est, nisi Dominicus homo, Dominus scilicet ac Redemptor noster? bit Dominus Deus, tanquam meipsum audietis , et reliquis denique ipse de Deum et hominem confitetur omnis Ecclesia. De qua subnectitur. « Et adduxit eum secum, postquam ablactaverat, in vitulis tribus, et tribus modiis farinae, et amphora vini, et adduxit eum in domum Domini in Silo. » Bene ait: « Postquam ablactaverat, » quia videlicet Anna, id est sancta Ecclesia ex nationibus. De quibus Dominus ait: « Et alias oves habeo quae non sunt ex hoc ovili, et illas oportet me adducere, et vocem meam audient . » Prius lacte enutrivit filium, quem corde concepit per fidem, id est simplici intellectu in suis auditoribus. De quo Paulus apostolus ait: « Lac vobis potum dedi, non escam . » Scilicet quia mysterium incarnationis et crucis
Abbreviated transcription (Latin):
loqui. sultimia głantes. Recedant uetera de ore. ur̃o. & cȩtera.
Redarguit seã ȩccła iudeos & sapientes huiꝰ scłi excollentes se contͣ
scientiã dei ne suꝑbe sapiant. ne praue dedõ sentiant sed humi¬
idõ pauci sint. sermones cui. Recedant inquã uetera legis de ore
ipsorũ. & cȩcera quȩ ad ueterẽ hominem ꝑtinent idẽ. ad carnalẽ
conu̾sationẽ. sed scientiã quȩ ex dõ ÷ inquirere satagant. Nonsint¬

Expanded text:
es. Recedant vetera de ore vestro, » etc. Redarguit sancta Ecclesia Judaeos et sapientes hujus saeculi, extollentes se contra scientiam Dei, ne superbe sapiant, nec prave de Deo sentiant, sed humiu super terram . » Ideo pauci sint sermones tui. Recedant, inquam, vetera legis de ore ipsorum, et caetera quae ad veterem hominem pertinent, id est ad carnalem conversationem. Sed scientiam qu
Abbreviated transcription (Latin):
ore ipsorũ. & sciant qͥa nemo potest habere nͥ ab ipso ꝑceꝑit scientiã
ueritatis. qͥa ipse ẽ. scientiarũ dñs. & ipsinecesse ÷ ut p̃parentur
bonȩ cogitationes. quia scriptũ est. Sp̃s enim sc̃s disciplinȩ effugi¬
et fictũ. & auferet se acogitationib quȩ st̃ sine intellectu. Qm in
maliuolã animam ñ introibit sapientia. nec habitabit in corꝑͦe
subdito peccatis. et. sp̃s scrutatur etiã ꝓfunda dei. Uerum quia
iudei głantes in lege. Altiora se quȩrentes & nescientes qͥa dĩ est
scientiarũ & arbiter c̾scientiarũ. & carnaliter sapientes ita agero
despexerunt: a fastu suȩ suꝑbiȩ corruentes humiliati st̃. Nam
sequitur. Arcus fortiũ suꝑatus ẽ. & infirmi accineti st̃ robore.
reus enĩ nomine insacro eloquio aliquando dies iudicii. iuxta
qͥd ꝑ psal mistã dr̃. Ostendisti popło tuo dura. potasti nos uiNo

Expanded text:
ant quia nemo potest habere, nisi ab ipso perceperit, scientiam veritatis: « quia ipse est scientiarum Dominus, et ipsi, necesse est, ut praeparentur bonae cogitationes. » Quia scriptum est: « Spiritus enim sanctus disciplinae effugiet fictum, et auferet se a cogitationibus, quae sunt sine intellectu. Quoniam in malevolam animam non introibit sapientia, nec habitabit in corpore subdito peccatis . » Et spiritus scrutatur etiam profunda Dei . Verum quia Judaei gloriantes in lege, altiora se quaerentes, et nescientes quia Deus est scientiarum, et arbiter conscientiarum, et carnaliter sapientes, ita agere despexerunt, a fastu suae superbiae corruentes, humiliati sunt. Nam sequitur: « Arcus fortium superatus est, et infirmi accincti sunt robore. » Arcus enim nomine, in sacro eloquio, aliquando dies judicii, juxta quod per Psalmistam dicitur: « Ostendisti populo tuo dura, potasti nos
Abbreviated transcription (Latin):
ariet unam decimã ꝑagnum. Hȩc uͦ decima: decima pars erat
oephi. Unde datur intelligi qͦd non potuerit tres modios farinȩ
cũ uitulis trib offerre. sed nouẽ decimas qͥb scđ̾m hebraicã men¬
suram unꝰ efficitur oephi. Cȩterũ allegorice qͦd noluit illũ ducere
ad domũ dñi anteqͣm ablactaret᷑ : significat matrẽ eccłam quẽ¬
libet filiorũ suorum ñ ante ad sacerdotiũ ꝓuehere. quã illum
a lacte. infantię & paruitate sensus educatũ effecerit capace in

Expanded text:
arietem, unam decimam per agnum. Haec vero decima, decima pars erat arietem, unam decimam per agnum. Haec vero decima, decima pars erat ephi: unde datur intelligi, quod non potuerit tres modios farinae cum tribus vitulis offerre, sed novem decimas, quibus secundum Hebraicam mensuram unus efficitur ephi. Caeterum allegorice, quod noluit illum ducere ad domum Domini antequam ablactaretur, significat matrem Ecclesiam quemlibet filiorum suorum non ante ad sacerdotium provehere, quam illum a lacte infantiae et parvitate sensus educatum, effecerit capacem
Abbreviated transcription (Latin):
gentiũ. ut ostendat se puerũ genuisse: id ÷ ꝑcepisse se ueracit᷑ ꝑfectã
fidem xp̃i. & cam se oꝑib demonstrare. uelle. Et adduxit eũ in sylo in
domum dñi. quia cũ eadem ꝑfecta fide mysterii incarnationis axp̃i
& erucis crophei iunxit se pͥmitiuȩ ȩccłȩ ex sẏnagoga iudeoꝵ quȩ do¬
mus dĩ dicta fuerat. de qͣ dictũ ÷ domũ cuam ddecet scĩtudo. dicamꝰ
et aliter scđ̾m opiniones aliquorũ. Nã quod ait acdduxit eũ secũ pꝰcqm
ablactauerat in uitulis trib & tribus modiis farinȩ. in hebreo ut
Aiunt ñ trib modiis sed modio farinȩ haberi dict̃. & apud latinos.
seriptoꝵ. uitio putant deprauatũ. & ñ contra legis mandatũ tres
modios obtulisse: quia mibi p̃cipitur. ut mense pͥmo offerrent sim¬
le oleo consperse cres decimas ꝑ singulos uitulos. duas decimas per

Expanded text:
gentium, ut ostendat se puerum genuisse, id est, percepisse se veraciter perfectam gentium, ut ostendat se puerum genuisse, id est, percepisse se veraciter perfectam fidem Christi, et eam se operibus demonstrare velle. « Et adduxit eum in Silo in domum Domini. » Quia cum eadem perfecta fide mysterii incarnationis Christi, et crucis trophaei, junxit se primitivae Ecclesiae ex Synagoga Judaeorum, quae domus Dei dicta fuerat. De qua dictum est: « Domum tuam decet sanctitudo . » Dicamus et aliter secundum opiniones aliquorum. Nam quod ait: « Adduxit eum secum postquam ablactaverat, in vitulis tribus, et tribus modiis farinae, » in Hebraeo, ut aiunt, non tribus modiis, sed modio farinae haberi dicunt, et apud Latinos scriptorum vitio putant depravatum, et non contra legis praeceptum tres modios obtulisse: quia ibi praecipitur, ut mense primo offerrent similae oleo conspersae tres decimas per singulos vitulos, duas decimas per
Abbreviated transcription (Latin):
ui scire. int̾ uos. nͥ xp̃m iesum & hunc crucifixũ: iudeis quidẽ scan¬
dalum. gentib autẽ stulticiam. Ꝙ recte in uitulis tribꝰ. Tres enim
uituli. t̾ria ut nob̾ traditum ÷ tẽpora significant. Ante legẽ uide¬
stabatur. qͥa grãm incarnationis nondũ habebat. In t̾cio tẽpore
grẽ Apparente iã. & fidẽ ꝑcepit credendo. & p̃dicationem qͦdã mͦ
pͣsentauit qͥa manifeste credidit. unde & seqr̃. Et in trib moduis
farinȩ. ꝑtres modios farmȩ cres uirtutes in unitate fidei cõpactas
acciꝑe debemꝰ. fidẽ uidelicet & spem & caritatẽ. quas ꝑfectas obtulit
ȩccła. seu tres modii farinȩ tres accipiunt᷑ filii noe: quos plures cre¬
dens ȩccłã ꝑduxit adfidẽ. atq idõ obtulit confitendo. Honnulli etiã
infarina modiorũ corpus dñi accipiunt. & in amfora uini sangui¬
nis mysteriũ ipsius. quȩ mysteria cotidie celebrat ȩccła offerendo. et
sumit ore ad imitandũ. Hȩc st̃ enim dona quȩ ꝓ puero offert eccłã

Expanded text:
rucifixum: Judaeis quidem scandalum, gentibus autem stultitiam . » Et recte « in vitulis tribus. » Tres enim vituli, tria, ut nobis traditum est, tempora significant. Ante legem videstabatur, quia gratiam incarnationis nondum habebat. In tertio tempore gratiae, eo apparente, jam et fidem percepit credenntavit, quia manifeste se credidit. Unde et sequitur, « et in tribus modiis farinae. » Per tres modios farinae, tres virtutes in unitate fidei compactas accipere debemus, fidem videlicet, et spem, et charitatem, quas perfectas obtulit Ecclesia; seu tres modii farinae, tres accipiuntur filii Noe, quos plures credens Ecclesia perduxit ad fidem, atque Deo obtulit confitendo. Nonnulli etiam in farina modiorum, corpus Domini accipiunt: et in amphora vini, sanguinis mysterium ipsius, quae mysteria quotidie celebrat Ecclesia offerendo, et sumit ore ad imitandum. Haec sunt enim dona quae pro puero offert Ecclesia