comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
houas tam̃ in cȩlesti ciuitate suum locum habuissẽt.
Sast itaq qr in angłis anteꝗ̾ qͥdã illoꝵ caderen
f̃ erat ille ꝑfectꝰ numerꝰ Alio qͥn necesse erat ut
aut hoĩes aut angłi aliqͥ cadent. qm̃ extͣ numerui
ꝑfectiumi. ibi nullius manere potat .B. Non niehel
suffrigat᷑ illi sententiȩ q̃ angios ñ ẽẽ factos. inꝑfe¬
ao mimero existiuit. B. Dic illam. A. Si angłiui
illo ꝑfect̃o. numero facti st̃. ⁊ nullatenꝰ facti sunt
homines uͥ ꝓ restauratione ꝑditoꝵ angłoꝵ. palã
illã ñ ascendent. B. hoc constat. A. Si qͥs uͦ dixerit.
qQ tantum letabunt᷑ electi homines de angłoꝵ ꝑdi¬
tione. quantũ gaudebt̃ de sua assũptione. qm̃ absq
qꝗtilatione defendi : Aut qͦmͦ dicemꝰ angłos qͥ cecide¬
et in hominibꝰ restauratos: Si illi sme hoc nitio
ꝑmansuri erant si ñ ccidissent: .i. sime Stoti sitons¬

Expanded text:
sent. Sequitur itaque quia in angelis, antequam quidam illorum caderent, non erat ille perfectus numerus: alioquin necesse erat ut aut homines, aut angeli aliqui caderent: quoniam extra numerum perfectum ibi nullus manere poterat. BOS. Nonnihil suffragatur illi sententiae, quae angelos non esse factos in perfecto numero existimat. BOS. Dic illam. ANS. Si angeli in illo perfecto numero facti sunt, et nullatenus facti sunt homines, nisi pro restauratione perditorum angelorum, palam illam non ascenderent. BOS. Hoc constat. ANS. Si quis vero dixerit quia tantum laetabuntur electi homines de angelorum perditione, quantum gaudebunt de sua assumptione, quoniam absque gratulatione defendi? Aut quomodo dicemus angelos, qui ceciderunt, ex hominibus restauratos ; si illi sine hoc vitio permansuri erant, si non cecidissent, id est sin
Abbreviated transcription (Latin):
facere sic sciiit. a peccato ade se cernere. ita in eis¬
dem tota uiciss. si ñ peccassent. Restat gͦ ut non
cõplecta in illo pͥmo mimero angłoꝵ suꝑna eiuits
S de hominib cõplenda fuisse dicat᷑. Que si rata
sunt. plures ert̃ electi homines. qͣm sint reprobi
angliu. Rationabilia inualde uident᷑ q̃ dicis
S qͥd dicemꝰ quia legitur de dõ. constituit t̾nnos
ut scđm numerũ bonoꝵ angłoꝵ assumendꝰ in¬
telligat᷑ numerus electoꝵ hominum: A. hoc
ñ repugnat p̃dicte sententiȩ. si certum ñ ẽ qd̾ toti¬
dem angłi cecidissent quot remanserunt. Nam
si plures st̃ angłi electi quam reꝓbi. ⁊ necesse ẽ ut
reꝓbos electi homines restaurent. & pot̃ fieri ut
beatoꝵ numero coequentur. ⁊ sic plures erunt
homines usti ꝗͣ angłi: intꝰti. S memento quo pa¬
eto in cepi respondere questioni tuȩ̨. uidelicet¬
ut si qͥd dixero qd̾ maioꝵ non confirmet aucto

Expanded text:
facere, sic scivit a peccato Adae secernere; ita in eisfacere, sic scivit a peccato Adae secernere; ita in eisdem tota vicisset, si non peccassent. Restat ergo ut non completa in illo primo numero angelorum superna civitas, sed de hominibus complenda fuisse dicatur. Quae si rata sunt, plures erunt electi homines, quam sint reprobi angeli. BOS. Rationabilia mihi valde videntur quae dicis: sed quid dicemus; quia legitur de Deo: Constituit terminos ut secundum numerum bonum angelorum, assumendus intelligatur numerus electorum hominum. ANS. Hoc non repugnat praedictae sententiae, si certum non est quod totidem angeli cecidissent, quot remanserunt. Nam si plures sint Angeli electi, quam reprobi; 83 et necesse est ut reprobos electi homines restaurent; et potest fieri ut beatorum numero coaequentur; et sic plures erunt homines justi quam angeli injusti. Sed memento quo pacto incoepi tuae respondere quaestioni: ut, videlicet, si quid dixero quod major non confirmet aucto
Abbreviated transcription (Latin):
comieniens uidetur. p̃sertim ẽ illam in ali¬
qͥb tam eito ꝑfecerit. ⁊ c̃ intelligi possit
qr in pͥmis ħominib quando peccaue¬
runt illani. feenset si ñ peceassent. siẽ¬
fecit in ꝑseuerantib angłis. Quis
enim ñdũ ꝓueherent᷑ adillam
equalitatem angłoꝵ. ad
quani ꝑuenturi erant homines c̃ ꝑfectꝰ ẽẽt numerꝰ
de illis assum̃dꝰ. in illa tam̃ rusticia in qua erant ui¬
uon possent. quẽ adinodum qui uicti peceauerunt
sic infirmati st̃. ut quantũ in ipsis ẽ: sine pecent
eẽ ñ possint. Qius enĩ audeat dicere plus ualereu
iusticiã. ad alligandum in seruitute hominem in
pͥma suasione sibi conscientẽ: ꝗͣ ualeret iusticia. &
confirmandũ eum in libtate sibi in eadẽ prima
temptatione. adherentem. Nam quem ad modum
qm̃ humana natitra tota erat in pͥmis parentib
tora in illis uicta ẽ ut peccaret. excepto solo illo ho

Expanded text:
nconveniens videtur, praesertim cum illam in alinconveniens videtur, praesertim cum illam in aliquibus tam cito perfecerit; et cum intelligi possit quia in primis hominibus quando peccaverunt, illam fefecit in perseverantibus angelis. Quamvis enim nondum proveherentur ad illam aequalitatem angelorum, ad quam perventuri erant homines, cum perfectus esset numerus de illis assumendus. In illa tamen justitia, in qua erant, vinon possent: quemadmodum quia victi peccaverunt, sic infirmati sunt, ut, quantum in ipsis est, sine peccato esse non possint. Quis enim audeat dicere plus valere injustitiam ad alligandum in servitute hominem in prima suasione sibi consentientem, quam valeret justitia ad confirmandum eum in libertate, sibi in eadem prima tentatione adhaerentem? Nam quemadmodum quoniam humana natura tota erat in parentibus primis, tota in illis victa est ut peccaret excepto illo solo hom
Abbreviated transcription (Latin):
expectabat ds̃ ut eam de hominib cõpleret. qm̃
corꝑeam mundi natam in meliꝰ mutaret. Aut si ꝑ¬
fecta erat in numo. nõ erat ꝑfecta in consũmatio¬
ne. ⁊ differenda erat eiꝰ confirmatio etiã si nulłꝰ in
ea peceass usq ad cam mundi qͣm expectamꝰ re¬
nouationem. aut si ñ diutiꝰ illa confirmatio diffe¬
renda erat. ac celeranda erat mundana renouati¬
o. ut c̃ eadẽ confirmatione fieret. S qđ mundũ
nouit̃ factum statim ds̃ renouare. ⁊ eas res q̃ post
renonationem illam non ert̃ in ipso initio ante¬
quam appareret. eur facte eẽnt destruere institu¬
erit. om̃i caret ratione. Sequit᷑ gͥ qͥa angłi non
ita fuert̾ in num̃o ꝑfecto. ut eoꝵ confirmatio
diu ñ differret᷑. ꝓpterea qr mundi noui reuoca¬
tionem mox oportet fieri qd̾ ñ ꝯuenit. Qd̃ aut̃
eandem confirmationem usq ad mundi futu¬
ram renouationem differre ds uoluerit. m¬

Expanded text:
exspectabat Deus ut eam de hominibus compleret, quando exspectabat Deus ut eam de hominibus compleret, quando corpoream mundi naturam in melius mutaret: aut si perfecta erat in numero, non perfecta erat in confirmatione; et differenda erat ejus confirmatio, etiam si nullus in ea pecasset, usque ad eam mundi, quam exspectamus, renovationem: aut si non diutius illa confirmatio differenda erat, acceleranda erat mundana renovatio, ut cum eadem confirmatione fieret. Sed quod mundum noviter factum statim Deus renovare, et eas res, quae post renovationem illam non erunt, in ipso initio, antequam appareret cur factae essent destruere instituerit, omni caret ratione. Sequitur ergo quia angeli non ita fuerunt in numero perfecto, ut eorum confirmatio non diu differetur propterea quia mundi novi renovationem mox oporteret fieri: quod non convenit. Quod autem eamdem confirmationem usque ad mundi futuram renovationem differre Deus voluerit, i
Abbreviated transcription (Latin):
iurationabili uitĩ sponte fã
hoc etiam insensibilis creatura ꝑ dei dispositio¬
nem naturalit̾ exhiberet. Solemus nanq in maio¬
rum nr̃oꝵ exaltatione congaudere. ut cum in nata¬
liciis scoꝵ festiua exaltatione iocundamur. de gła
illoꝵ letantes. Qua sententia illud adiuuare iudet᷑
qr si adam ñ peccass. differret tam̃ ds̃ illam euui¬
tatem ꝑficere. donec cõpleto ex hominib q̃ expe¬
ctabat numero. ipsi quoq homines in corꝑm ut
ita dicam ĩmortalem ĩmortalitatem tͥnsimitarent᷑.¬
abebant enim in ꝑadiso quandam imnortalitatẽ.
id÷ potestatem non moriendi. s ñ erat ĩmortalis
hec potestas. quia poterat mori. ut scilieet ipsi ñ
possent mori. Qđ si ita ẽ ut uidelicet rationalem
illam et beatam ciuitatem.⁊ hanc mundanã. in¬
sensibilemq nataͣm. ds̃ ab initio ꝓposuerit simul
ꝓficere. uidetur quia aut illa ciuitas ñ erat com¬
pleta in numero angłoꝵ ante maloꝵ rumam. sed

Expanded text:
in rationali natura sponte facit, hoc et jam insensibilis creatura per Dei dispositionem naturaliter exhiberet. Solemus namque in majorem nostrorum exaltatione congaudere: ut cum in natalitiis sanctorum exsultatione festiva jucundamur de gloria eorum laetantes. Quam sententiam illud adjuvare videtur: quia si Adam non peccasset, differret tamen Deus illam civitatem perficere, donec, completo ex hominibus, quem exspectabat, numero, ipsi quoque homines in corporum, ut ita dicam, immortalem transmutarentHabebant enim in paradiso quamdam immortalitatem, id est, potestatem non moriendi: sed non erat immortalis haec potestas, quia poterat mori, ut, scilicet, ipsi non possent mori. Sed si ita est, ut, videlicet, rationem illam et beatam civitatem, et hanc mundanam insensibilemque naturam Deus ab initio proposuerit simul perficere: videtur quia aut illa civitas non erat completa in numero angelorum ante malorum ruinam; sed
Abbreviated transcription (Latin):
tur. donec ds̃ mͥ meliꝰ aliqͦ mͦ reuelet. Certꝰ em̃
siren si qͥd dico qd̾ sacrȩ scͥpturȩ absq dubio contꝰ¬
dicat duma falsum est nec illuo tenere. uolo si
cognouero. S siinillis reb de quib cliiersa ser¬
nr possunt sine ꝑicło sicuti est istid unde se¬
uc aigomꝰ si enĩ nescimꝰ utrũ plures homines
picłm. si inꝗͣ in huiꝰmodi reb sic exponimꝰ diuma dic¬
ta ut diuersis sententiis fauere uideͬnt᷑. nec alicubi
inuenit᷑. uͥ qͥd indubitant̃ tenendum sit det̾minẽt
ñ arbitror rep̃hendi debere. Illud aut̃ qd̃ dixisti con¬
stituit t̾minos popłoꝵ. seu gentium. iusta numerũ
significant. aut diuersa siue repugnantia. ita intel¬
ligendum ÷ ut ⁊ ꝑ angłos dei. ⁊ ꝑ filios isrł soliiusti¬

Expanded text:
 aliquo modo revelet. Certus enim sum, si quid dico quod sacrae Scripturae absque dubio contradicat, quia falsum est: nec illud tenere volo, si cognovero. Sed si in illis rebus de quibus diversa sentiri possunt sine periculo, sicut est illud unde nunc agimus: si enim nescimus utrum plures homines periculum: si, inquam, in hujusmodi rebus sic exponimus divina dicta, ut diversis sententiis favere videantur, nec alicubi invenitur, ubi quid indubitanter tenendum sit determinent, non arbitror reprehendi debere. Illud autem quod dixisti: Constituit terminos populorum, seu gentium, juxta numerum significant, aut diversa sine repugnantia, ita intelligendum est, ut et per angelos Dei, et per filios Israel
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. Ad millum enim ꝑtinet uindictã facere. nͥ ad
illum qui dñs ẽ om̃iũ. Nam c̃ t̾renȩ potestates ħ
recte faciunt: ipse fac̃ a qͦ ad hoc ipsum st̃ ordi¬
nate. B. Remouisti repugnantiã ꝗͣ putabã in ẽẽ:
s ẽ aliud ad qd̾ tuum habere uolo responsũ.
Nam c̃ ds sic sit lib̾ ut nulli legi nulliꝰ subraceat
uditio. ⁊ ita sit benignꝰ. ut nichil benigmꝰ cogi¬
tari queat. ⁊ nicħ sit rectũ aut decens nͥ qd̾
ipse uult: mirũ uidet᷑ si dicimꝰ qͥa nullate¬
aquo etiã ds̃ quas aliis facimꝰ solemꝰ indulgentu
petere. A.uerũ ÷ qd̃ dicis de lib̾tate. ac uoluntate
⁊ benignitate illiꝰ. s sic eas debemꝰ rationabilit̾ intelli¬
gere ut dignitati eiꝰ ñ uideam᷑ repugnare. Lib̾tas
dicenda ẽ q̃ aliqͥd dõ uidecens. oꝑat᷑. Qd̾ aut̃ dr̃ qͥi qd

Expanded text:
um enim pertinet vindictam facere, nisi ad illum qui Dominus est omnium: nam cum terrenae potestates hoc recte faciunt, ipse facit Deus, a quo ad hoc ipsum sunt ordinatae. BOS. Removisti repugnantiam, quam putabam inesse; sed est aliud, ad quod tuum volo habere responsum: nam, cum Deus sic sit liber ut nulli legi, nullius subjaceat judicio, et sit ita benignus ut nihil benignius cogitari queat, et nihil sit rectum aut decens, nisi quod ipse vult: mirum videtur, si dicimus quia nullatea quo etiam de his, quas aliis facimus, solemus indulgentiam petere. ANS. Verum est quod dicis de libertate, et voluntate, et benignitate illius; sed sic eas debemus rationabiliter intelligere ut dignitati illius non videamus repugnare. Libertasdicenda est, quae aliquid Deo indecens operatur. Quod autem d
Abbreviated transcription (Latin):
miliatenꝰ eẽt. n ali inde eccidissets Ao Sigͦ nul
hus hanc certitudniẽ haberet. ñ ẽẽt unde ullus.
de alieno dãpno gauderet. B. Ita mͥ uidet᷑. Ao
Dutas ne illoꝵ aliquem habiturum hane certi¬
tudinem. si multo plures eĩt qͣm qͥ cecidert
.B. sleq̃qꝗͣ possum opinari qd̾ eam habeat. aut habe
debent: Quomꝰ nãq poterit quis serre utruma
ꝑ restaurando qd̾ ĩmuuitum erat. aut ꝓ cõpledo
Qd̾ ñdum ꝑfectum erat de illo numero. onstitu¬
ende enitatis sit factus. S om̃s certi erunt so
fnccos eẽ. ad ꝑfitiendam illam cuntatem. Ad fri¬
ꝗ si plures ert̃. ꝗͣ repbi angłi millus poterte aut
debebit seire se nõ ee ibi assumptum.  palieno
Asũ itaq uideamꝰ. qͥa si plures eit hor̃es electi

Expanded text:
nullatenus esset, nisi alius inde cecidisset? ANS. Si ergo hanc certitudinem nullus haberet, non esset unde ullus de alieno damno gauderet. BOS. Ita videtur. ANS. Putasne aliquem illorum habiturum hanc certitudinem; si multo plures erunt, quam qui ceciderunt? BOS. Nequaquam possum opinari quod eam habeat, aut habere debeat. Quomodo namque quis poterit scire utrum pro restaurando quod imminutum erat, aut pro complendo quod nondum perfectum erat de illo numero constituendae civitatis, sit factus: sed omnes certi erunt se factos esse ad perficiendam illam civitatem? ANS. Ergo si plures erunt quam reprobi angeli nullus poterit aut debebit scire se non esse ibi assumptum, nisi pro ANS. Cum itaque videamus quia si plures erunt homines electi
Abbreviated transcription (Latin):
hoc rationalis ⁊ iusta facta ẽ. Qđ si ad sũmũ bonũ
eligendũ ⁊ amandũ iusta facta ẽ. ad hoc aut talis
facta ẽ. ut aliquando assequeretur qd̃ amaret ⁊ eli¬
geret aut ñ. S si ad hoc iusta ñ ÷ facta. ut qd̾ sic
amat ⁊ eligit assequat᷑. frustra facta ẽ talis. ut sic
illud amet. ⁊ eligat. nec ulla erit ratio. eur illd̃
assequi debeat aliquando. Quãdui gͦ amando ⁊ eli¬
gendo sũmũ bonum uista faciet ad qd̾ facta ẽ. mi¬
sera erit quia indigens erit. contra uoluntatem
ñ habendo qđ desiderat. qđ minis absurdũ ẽ. Qua¬

Expanded text:
hoc rationalis et justa facta est. Quod si ad summum bonum hoc rationalis et justa facta est. Quod si ad summum bonum eligendum et amandum justa facta est; aut talis ad hoc facta est, ut aliquando assequeretur quod amaret et eligeret, aut non. Sed si non ad hoc justa est facta, ut quod sic amat et eligit assequatur, frustra facta est talis, ut sic illud amet et eligat; nec ulla ratio erit cur illud assequi debeat aliquando. Quandiu ergo amando et eligendo summum bonum, justa faciet ad quod facta est, misera erit; quia indigens erit contra voluntatem, non habendo quod desiderat: quod nimis absurdum est. Qua
Abbreviated transcription (Latin):
bet. Idõ nanq rationał ẽ: ut dise̾nat int̾ iustum
⁊ iniustũ. ⁊ iit̃ bonũ ⁊ malum. ⁊ int̾ magis
bonũ. ⁊ minꝰ bonum. Alioqͥn frustra facta ẽẽt ra¬
tionał. S ds non fecit eam rationalem frust᷑. Qre
ad hoc eam factam eẽ rationale dubium nõ ÷
Simili ratione ꝓbatur. qͥa adhoc accepit potesta¬
tem discernendi. ut odisset. ⁊ uitaret malutm.
ac amaret & eligeret bom̃i atq mag̃ bonũ. mag̃ ama¬
ret ⁊ eligeret. Alit̾ namq frust᷑ illi ds̃ dedisb. iͥstam¬
pecestate dise̾nendi. gͥa in uanum discernet si scd̾m discre¬
tionẽ sĩ aamaret ⁊ uitu. S non cõuenit ut ds tͥantã pote¬
statem frustra ded̾it. Ad ħ itaq factã ẽẽ rationalem
nataͣm certum ÷. ut sumum bonum suꝑ om̃ia a¬
maret ⁊ eligeret. ñ ꝓpt̾ aliud s ꝓpt̾ ipsum. Si enim
ꝓpt̃ aliud: non ipsum s aliud amat. At hoc ñ iusta
facere nequit. Ut gͥ frustra ñ sit ration ał. simulad

Expanded text:
 rationalis est, ut discernat inter justum et injustum, inter bonum et malum, inter majus bonum et minus bonum; alioquin frustra facta esset rationalis. Sed Deus non fecit eam rationalem frustra. Quare ad hoc eam factam esse rationalem dubium non est. Simili ratione probatur quia ad hoc accepit potestatem discernendi, ut odisset et vitaret malum, ac amaret et eligeret bonum, atque majus bonum magis diligeret et eligeret. Aliter namque frustra illi Deus dedisset potestatem illam discernendi: quia in 87 vanum discerneret, si secundum discretionem non amaret et vitaret. Sed non convenit ut Deus tantam potestatem frustra dederit. Ad hoc itaque factam esse rationalem naturam certum est, ut summum bonum super omnia amaret et eligeret, non propter aliud, sed propter ipsum; si enim propter aliud, non ipsum, sed aliud amat. At hoc nisi justa facere nequit. Ut igitur frustra non sit rationalis, simul ad
Abbreviated transcription (Latin):
inanuiduoꝵ: quantũ in num̃o nat᷑arum. necesseẽ
hunraiam nataum. ut ad cõplementũ eiꝰdem ꝑfeclio¬
nis eẽ factam. autt illi suꝑ habundare. qđ de mini¬
mi unca natura drcere ñ audemꝰ. Quare ꝓ se ipsa
ibi facta ẽ: ⁊ ñ solum ꝓ restaurandis indiuiduis al

Expanded text:
iduorum, quantum in numero naturarum, necesse est humanam naturam aut ad complementum ejusdem perfectionis esse factam, aut illi superabundare: quod de minimi vermiculi natura dicere non audemus. Quare pro seipsa ibi facta est, et non solum pro restaurandis individuis al
Abbreviated transcription (Latin):
penso beneficio eui das. ꝗͣ si ñ ꝓmisisses: qm̃
te debitorem ante tempꝰ dationis illi facere ñ
es eunctatꝰ. Tale ÷ c̃ quis sc̃ę conu̾sationis spõ¬
te uoc̾et ꝓpositum. Quãuis nãq seruare illud
ex necessitate pꝰ uotum debeat. ne a postate dãp¬
nationem incurrat. ⁊ licet cogi possit seruare.
si nolit. si tam̃ ñ inuitꝰ seruat. qd̃ uouit. ñ ininꝰ
ꝯmunem uitã. s etiam eiꝰ licentiam sibi ꝓpt̃
dm̃ abnegauit. nec sc̃e uiuere dicendꝰ ÷ ne-¬
cessitate. s eadẽ qͣ uoluit lib̾tate. Quare mł¬
tomag̃ si d̃s fac̃ bonũ homini qđ incepit. li¬
cet non deceat eũ a bono ꝓposito deficere. totũ
nullꝰ egens i ncepit. Non enĩ illũ latuit qͥd hõ
facturꝰ erat cũ illumfecit. ⁊ tam̃ bonitate sua illũ
creando sponte se ut ꝑficeret inceptum bonũ. qͣsi
obligauit. Demiq d̾s nichil facit necessitate. quia

Expanded text:
penso beneficio, cui das, quam si non promisisses: quoniam penso beneficio, cui das, quam si non promisisses: quoniam te debitorem ante tempus dationis illi facere non es coactus. Tale est cum quis sanctae conversationis sponte vovet propositum. Quamvis namque servare illud ex necessitate post votum debeat, ne apostatae damnationem incurrat; et licet cogi possit servare, si nolit: si tamen non invitus servat quod vovit, non minus, licentiam sibi propter Deum abnegavit; nec sancte vivere dicendus est necessitate, sed eadem qua vovit libertate. Quare multo magis si Deus facit bonum homini quod incoepit, licet non deceat eum a bono incoepto deficere, totum gens incoepit. Non enim illum latuit quid homo facturus erat, cum illum fecit: et tamen bonitate sua illum creando, sponte se ut perficeret incoeptum bonum quasi obligavit. Denique Deus nihil facit necessitate, quia
Abbreviated transcription (Latin):
ad tantum bonum. At si ncħ p̃ciosius cogno¬
seitur ds̃ fecisse ꝗͣ rationalem naturã peni¬
tꝰ ꝑire sinat. B. Non potest alit̾ putare. cor
nequit. nͥ ꝑ integram peccati satisfationẽ. qͣm
uullus peccator facere potest. B. Intelligo iã ne¬
cesse ẽẽ. ut ds̃ fatiat qd̃ incepit. ne aliter quam
tiã. ut salutẽt ꝓcuret humanam. Quomͦ gͦ ne¬
gari poterit plus hoc ꝓpt̾ se facere ꝗͣ ꝓpt̾ nos :
si uos saluat necessitate A. Est necessitas quȩ
bene facienti gr̃am aufert aut minuit. ⁊ ẽ ne
necessitate cui subiacet inuictꝰ bene facit. aut
nulla. aut mior illigrã debecur. Cum uͦ ipse se
sponte necessitate beneficiendi subdit. nec inui¬
s gr̃a : quia nullo coegente illam suscepit. aut
seruat. s gratis. Nam si qđ hodie sponte ꝓmit¬
tis cras te daturũ. eadem cras uoluntate das:
ꝗͣuis necesse sit te eras reddere ꝓmissum. si po¬
tes aut mentiri. ñ tam̃ minꝰ tibi debet ille ꝓ ĩ¬

Expanded text:
naturam ad tantum bonum. At si nihil pretiosius agnoscitur Deus fecisse, quam rationalem naturam tus perire sinat. BOS. Non potest aliter putare cor nequit, nisi per integram peccati satisfactionem, quam nullus peccator facere potest. BOS. Intelligo jam necesse esse, ut Deus perficiat quod incoepit; ne aliter quam tiam, ut salutem procuret humanam. Quomodo ergo negari poterit plus hoc propter se facere, quam propter nos? si nos salvat necessitate? ANS. Est necessitas, quae benefacienti gratiam aufert aut minuit; et est nnecessitate, cui subjacet invitus, benefacit, aut nulla, aut minor illi gratia debetur. Cum vero ipse se sponte necessitati benefaciendi subdit, nec invised gratia; quia nullo cogente illam suscepit aut servat, sed gratis. Nam si quod hodie sponte promittis te cras daturum eadem cras voluntate das, quamvis necesse sit te cras reddere promissum, si potes, aut mentiri; non tamen minus tibi debet ille pro im
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitatem celestem. ita ꝑ uincentẽ inuificentur
a peccato. tot homines qͦt illũ mimerũ ꝯplecturi
erant. ad quẽ ꝯplendum factꝰ ẽ homo. S hoc facere
nullatenꝰ pot̃ peccator homo. quia peccator pecca¬
torẽ iustificare nequit. D. Et nicħ iustiꝰ.⁊ meħ ĩpos¬
sibiliꝰ. s. ex his om̃ib uidet᷑ miscdia dei ⁊ spes hõĩs
pire. quantũ ad beatitudinẽ spectat ad quã factꝰ
ẽ homo. A. Expecta adhuc parũ. B. Quid habes

Expanded text:
civitatem coelestem: ita per vincentem justificentur civitatem coelestem: ita per vincentem justificentur a peccato tot homines, quot illum numerum completuri erant, ad quem complendum factus est homo. Sed hoc facere nullatenus potest homo peccator; quia peccator peccatorem justificare nequit. BOS. Et nihil justius, et sibilius: sed ex his omnibus videtur misericordia Dei et spes hominis perire, quantum ad beatitudinem spectat, ad quam factus est homo. ANS. Exspecta adhuc parum. BOS. Quid habes
Abbreviated transcription (Latin):
la q̃ ostendisti potuit addere. A. Nonne abstu¬
lit d̾o. qͥcqͥd de humana natura facere. ꝓposu¬
erat sꝙNon pot̾ negari. A. Intende districtã
iusticiam ⁊ udica scdm illam utrũ ad eqͣlita
tem peccati satiffatiat deo. nͥ id ipsum qd̃ ꝑmit¬
tendo se uinei a diabolo dõ abstulit. diabolũ
uincendo restituat. ut quem ad modum ꝑ hoc
qd̾ uictus ÷ rapuit diabolus qd̾ dei erat. &̾
dc̃ ꝑdidit. ita ꝑ hoc qd̾ uincat ꝑdat diabolꝰ. ⁊
aliqͥd cogitari. A. Putas ne sũmã iusticiã hãc
iusticiam posse uiolare.̃. Non audeo cogitare. A. Nul d¬
latenꝰ gͦ debet aut pot̃ acciꝑe homo adõ. qõ ds̃ illi
dare ꝓposuit. si non reddit deo totum qđ illi abstu¬
lit. ut sic̃ ꝑ illum ds̃ ꝑdidit. ita ꝑ illũ recuꝑet. Qđ¬
non alit̾ fieri ualet. nͥ ut quẽ admodum ꝑ uictum
tota humana natura corrupta ⁊ qͣsi ferm̃tata ẽ
peccato c̃ quo nullũ ds̾ assumit. ad ꝑficiendã illã

Expanded text:
mala quae ostendisti, potuit addere. ANS. Nonne abstumala quae ostendisti, potuit addere. ANS. Nonne abstulit Deo quidquid de humana natura facere proposuerat? BOS. Non potest negari. ANS. Intende in districtam justititem peccati homo satisfaciat Deo; nisi idipsum quod, permittendo se vinci a diabolo, Deo abstulit, diabolum vincendo restituat: ut quemadmodum per hoc quod victus est, rapuit diabolus quod Dei erat, et Deus perdidit; ita, per hoc quod vincat, perdat diabolus, et potest cogitari. ANS. Putasne summam justitiam, hanc justitiam posse violare? BOS. Non audeo cogitare. ANS. Nullatenus ergo debet aut potest accipere homo a Deo, quod Deus illi dare proposuit; si non reddit Deo totum quod illi abstulit: ut sicut per illum Deus perdidit, ita per illum Deus non aliter fieri valet, nisi ut, quemadmodum per victum tota humana natura corrupta et quasi fermentata est peccato, cum quo nullum Deus assumit ad perficiendam illam
Abbreviated transcription (Latin):
nia huiꝰ contumeliȩ dõ irrogate nͥ pͥꝰ honorau̾it
dm̃i uincendo tliabolum. sic̃ illum inhonorau̾it
ictus adiabolo. Uictoria uͦ talis debet ẽe. ut sic̃
fortis ac potestate ĩmortalis consensit facile dia¬
bolo ut peccaret. unde iuste incurrit penã ĩmor¬
talitatis. ita infitmꝰ ⁊ mortalis. qualem ipse se fe
cit. ꝑ mortis difficultatem uineat diabolum. ut
nullo mͦ peccet. Qđ facere nõ potest. quãdui ex
uulnere pͥmi peccati. concipitur ⁊ nascit᷑ in
peccato. B.Iterum dico quia ⁊ ratio ꝓbat qd̾
dicis. ⁊ impossibile ẽ. A. Adhuc accipe unũ sine
quo iuste non reconciliat᷑ homo nec minus
impossibile. Bi Tot iam ꝓposiusti nob q̃ facere
debemꝰ. ut qͥcqͥd suꝑ addas ñ me magis terre¬
re possit. Adudi tam̃ .B. Audio. A. Quid abstu¬
lit homo deo. conunci se ꝑmisit adiabolo.b.
Dic tu ut incepisti. quia ego nescio qͥd suꝑ ħ ma

Expanded text:
nia hujus contumeliae Deo irrogatae, nisi prius honoraverit nia hujus contumeliae Deo irrogatae, nisi prius honoraverit Deum vincendo diabolum; sicut inhonoravit illum victus a diabolo. Victoria vero talis esse debet, ut sicut fortis ac potestate immortalis consensit facile diabolo ut peccaret, unde juste incurrit poenam mortalitatis: ita infirmus et mortalis, qualem se fecit ipse, per mortis difficultatem vincat diabolum, ut nullo modo peccet; quod facere non potest, quandiu ex vulnere primi peccati concipitur et nascitur in peccato. BOS. Iterum dico quia et ratio probat quod dicis; et impossibile est. ANS. Adhuc accipe unum, sine quo juste non reconciliatur homo: nec minus impossibile est. BOS. Tot jam proposuisti nobis, quae facere debemus, ut quidquid superaddas, non me magis terrere possit. ANS. Audi tamen. BOS. Audio. CAPUT lit homo Deo, cum vinci se permisit a diabolo? BOS. Dic tu, ut incoepisti; quia ego nescio quid, super haec
Abbreviated transcription (Latin):
tet qͥa scd̾m qͣnͣtitatẽ peccati. exige̾t ds satis¬
fationem. B. Non possũ negare. A. Non ergo
satisfacis. si ñ reddis aliqͥd maiꝰ ꝗͣ sit id ꝓ quo
peccatum facere ñ debueras. B Et rationem
uideo sic exigere. ⁊ om̃ino eẽ ĩpossibile: Aislec
dĩ ullũ obligatũ aliqͣtenꝰ debito peocati assu¬
non minus sit difficile homiem reconeiliari dõ.
B Nlisi fdes me consolaret᷑. hoc solum me cogeret des¬
pare. A audi tam̃ . B. Die. A. homo inꝑadiso sine¬
peceato factus. quasi positꝰ ÷ ꝓ deo int̾ dm̃ ⁊ dia¬
bolum. ut uinceret diabolum ñ consentiendo su¬
adenti peceatum. ad excusationẽ ⁊ honorem dei.
⁊ ad confusionem diaboli. c̃ ille infirmior in terra
ħ facile posset efficere. nulla ui coactus. sola se¬
suasione sponte uinei ꝑmisit ad uoluntatẽ dia¬
boli. ⁊ contra uoluntatẽ ⁊ honorem dei. B. Ad
quid ins tendere:. A. lndiea tu ipse siñ ẽ contͣ
honorem dei. ut homo reconcilietur illi cũ calũp¬

Expanded text:
tet quia secundum quantitatem exigit Deus satisfactionem. BOS. Non possum negare. ANS. Non ergo satisfacis, si non reddis aliquid majus, quam sit id pro quo peccatum facere non debueras. BOS. Et rationem video sic exigere, et omnino esse impossibile. ANS. Nec Deus ullum obligatum aliquatenus debito peccati assunon minus sit difficile hominem reconciliari Deo. BOS. Nisi fides me consolaretur, hoc solum cogeret me desperare. ANS. Audi tamen. BOS. Dic. CAPUT peccato factus, quasi positus est pro Deo inter Deum et diabolum, ut vinceret diabolum non consentiendo suadenti peccatum ad excusationem et honorem Dei, et ad confusionem diaboli; cum ille infirmior in terra homo facile posset efficere, nulla vi coactus, sola suasione sponte se vinci permisit ad voluntatem diaboli, et contra voluntatem et honorem Dei. BOS. Ad quid vis tendere? ANS. Judica, tu ipse, si non est contra honorem Dei, ut homo reconcilietur illi cum calum
Abbreviated transcription (Latin):
ũ tͣnsferat. qd̾ aufert sic̃ homo pecumam. ꝗͣ alii au-¬
fert. in suã conu̾tit uoluntatem. ħ tam̃ qd̾ aufert u¬
tit᷑. ad suum honorẽ. ꝑ hoc qͥa aufert. Auferendo em̃
Nam si d̾s ita sic̃ ꝓbas suitm debet honorem seruare. cur
uł ad modicum patit᷑ illum uiolare : Qd̾ enĩ aliqͦ mͦ
ledi sinitur. ñ integre nec ꝑfecte custodit᷑. A. Dei ho-¬
nor nequit aliqͥd quantũ ad illũ ꝑtinet addi uł minu¬
.Idem itaq ipse sibi ÷ honor incorruptibił ⁊ nullomͦ
mutabilis. Uerum quando una q̃q creataᷤ sirũ ⁊ qͣsi
sibi p̃ceptum ordinem siue naturalit̃ fiue rationa¬
bilit̃ seruat. dõ obedire. ⁊ eum honorare dr̃. ⁊ ħ ma

Expanded text:
non transferat, quod aufert; sicut homo pecuniam, quam alii aufert, in suam convertit utilitatem: hoc tamen quod aufert, utitur ad suum honorem, per hoc, quia aufert. Auferendo enim, nam si Deus ita, sicut probas, suum debet honorem servare, cur vel ad modicum patitur illum violari? Quod enim aliquo modo laedi sinitur, non integre nec perfecte custoditur. ANS. Dei honori nequit aliquid, quantum ad illum pertinet, addi vel minui. Idem namque ipse sibi honor est incorruptibilis, et nullo modo mutabilis. Verum quando unaquaeque creatura suum, et quasi sibi praeceptum ordinem, sive naturaliter, sive rationabiliter servat, Deo obe
Abbreviated transcription (Latin):
bet ordinare. q̃dã ex uiolata ordins pulcͥtii¬
dinis deformitas. ⁊ d̾s in sua dispositione uidẽ
ita st̃ ĩpossibilia. necesse ẽ ut om̃e peccatũ satis¬
fatio aut peua sequat᷑. R. Satisfecisti obiectio
in se ẽ. hoc aliqͥs facere uidetur. c̃ uoluntatẽ
suã uoluntati eiꝰ subic̃ aut subthit. R Nescio

Expanded text:
bet ordinare, quaedam ex violata ordinis pulchritbet ordinare, quaedam ex violata ordinis pulchritudine deformitas, et Deus in sua dispositione videretuita sunt impossibilia; necesse est ut omne peccatum satisfactio aut poena sequatur. BOS. Satisfecisti objectionin se est hoc aliquis facere videtur; cum voluntatem suam voluntati ejus subjicit, aut subtrahit.
Abbreviated transcription (Latin):
dit illiꝰ dispositiom ⁊ unit̾sitatis ordinẽ. ⁊ pułcͥtu¬
dinem quantum inse ẽ ꝑturbat. licet potestatẽ¬
aut dignitatem dĩ millatenꝰ ledat aut decoloret.
Si enĩ ea q̃ eęli ambitu continent᷑ uellent ñ ẽẽ sub
cȩlo. aut elongari cȩlo nullatenꝰ possent nͥ sub
magis aqualibet cęli parte elungarent᷑. tanto
magis opposite parti ꝓpinqͣrent. Ita qͣuis ho
uł malus angłs diuinȩ uoluntati ⁊ ordinatiõi
subieere nolit. ñ tam̃ ea fugere ualet. quia si
uult fugere de sub uoluntate iuibente. currit
sub uoluntatem punientem. Et si q̃sieris qua
tis p̃fate ordinẽ ⁊ pulcͥtudinem sumina sapi¬
entia conuertit. Ipsa nanq ꝑu̾sitatis sponta¬
nea satisfatio. ł añsatis faciente pene exactio ex
cepto ħ ꝙr de malis multimodis bona facit in
eadem uniu̾sitate suum tenent locum ⁊ ordi¬
ins pulcͥtudinem. Quã si diuina sapientia uͥ
ꝑu̾sitas rectum ordinem ꝑturbare nitit᷑ nõ
adderet: fieret in ipsa uniu̾sitate quã ds de¬

Expanded text:
illius dispositioni, et universitatis ordinem et pulchritudinem, quantum in se est, perturbat, licet potestateaut dignitatem Dei nullatenus laedat aut decoloret. Si enim ea, quae coeli ambitu continentur, vellent non esse sub coelo aut elongari a coelo, nullatenus possent nisi sub magis a qualibet parte coeli elongarentur, tanto magis oppositae parti appropinquarent. Ita, quamvis homo, vel malus angelus divinae voluntati et ordinationi subjacere nolit, non tamen eam fugere valet; quia si vult fugere de sub voluntate jubente, currit sub voluntatem punientem. Et si quaeris qua tis praefatae ordinem et pulchritudinem summa sapientia convertit. Ipsa namque perversitatis spontanea satisfactio, vel a non satisfaciente poenae exactio excepto hoc quod Deus de malis multimodis bona facit in eadem universitate locum tenent suum et ordinis pulchritudinem. Quas si divina sapientia, ubi perversitas rectum ordinem perturbare nititur, non adderet, fieret in ipsa universitate, quam Deus de
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ uł futura ÷ in quodam rationabili ⁊ ꝑfecto
numero p̾seitam ẽẽ a do̾. ita ut nec maiorẽ nec
minorem illum ẽẽ deceat ñ ẽ dubitandũ. Aut
enim nescit d̾s in quo numero meliꝰ eam deceat
constitui qd falsum ẽ. aut si seit in eo illã con¬
stituet. quem ad ħ deceptionẽ intelliget. Qua¬
ꝓpt̃ aut angłi illi qui cecidert̃ facti erant. ad
hoc ut eẽt intra illum numerum aut quia ex
cidert̃. qd̾ absurdum ẽ opinari . B. Ueritas est
aꝑta qđ dicis. A. Qm̃ gͦ de illo numero ẽẽ de¬
buerit. aut restaurandus ẽ ex necessitate nu

Expanded text:
vel futura est, in quodam rationabili et perfecto numero praescitam esse a Deo; ita ut nec majorem, nec minorem illum esse deceat, non est dubitandum. Aut enim nescit Deus in quo numero melius eam deceat constitui, quod falsum est: aut si scit, in eo illam constituet, quem ad hoc decentiorem intelliget. Quapropter aut angeli illi qui ceciderunt, facti erant ad hoc ut essent intra illum numerum: aut quia extciderunt: quod absurdum est opinari. BOS. Veritas est aperta quod dicis. ANS. Quoniam ergo de illo numero esse debu
Abbreviated transcription (Latin):
ut pluat: iustũ ÷ ut pluat. ⁊ si uult ut hõ aliqͥs
occidat᷑. iustũ ÷ ut occidat᷑. Qua ꝓpt̃ si ñ decet dñi
aliqͥd inuste. aut inordinate facere. ñ ꝑtinet ad eiꝰli¬
b̾tatem. aut benignitatẽ. aut uoluntatẽ. peccantem
qͥ ñ soluit dõ qd̾ abstulit ĩpunitũ dimittere. B. Omia
mͥ aufers. q̃ putabam tͥ obici posse. A. Uide adhue

Expanded text:
t pluat; et si vult ut aliquis homo occidatur, justum est ut occidatur. Quapropter si non decet Deum aliquid injuste aut inordinate facere, non pertinet ad ejus libertatem, aut benignitatem, aut voluntatem, peccantem qui non solvit Deo, quod abstulit, impunitum dimittere. BOS. Omnia mihi aufers, quae putabam tibi posse objici. ANS. Vide adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ mentiri. s potiꝰ dm̃ illum ñ eẽ. Nã naqͣqͣm potest
uelle mentiri uoluntas. nͥ inꝗͣ corrupta ẽ ueritas.
ĩmo q̃ deserendo ueritatem corrupta ẽ. Cũ gͦ dicit
si ds̃ uult mentiri. ñ ẽ aliud ꝗͣ si ds̃ talis ẽ natura
q̃ uelit mentiri. ⁊ ioc̾eo ñ sequit᷑ iustũ ẽẽ mendati¬
um. Nisi ita intelligat᷑ sic̃ c̃ de duob ĩpossibilib dici¬
mꝰ. si ħ ẽ illud ẽ. qͥa nec ħ nee illud ÷. Ut si qͥs dieat¬

Expanded text:
mentiri; sed potius Deum illum non esse. Nam nequaquam potest velle mentiri voluntas, nisi in qua corrupta est veritas, imo quae deserendo veritatem corrupta est. Cum ergo dicitur, si Deus vult mentiri, non est aliud quam si Deus est talis natura, quae velit mentiri: et idcirco non sequitur, justum esse mendacium, nisi ita intelligatur, sicut cum de duobus impossibilibus dicimus: Si hoc est, illud est; quia nec hoc, nec illud est: ut si q
Abbreviated transcription (Latin):
Non possum negare. A uide ⁊ hoc. Iusticiam homi¬
num nemo ͤ seit eẽ sublege. ut scđm eiꝰ qͣntitatem
mensura retributionis adõ recõpensetur. B. Itacre¬
dimꝰ. A.Si aut̃ peccatum ñ soluit᷑. nec punitur.
ꝗͣ iusticia qd̾ ualde inqueniens uidet᷑. Ad ħ etiã
extendũt᷑ ħ inquenientia. ut in iusticiam summ

Expanded text:
Non possum negare. ANS. Vide et hoc: Justitiam hominum nemo nescit esse sub lege, ut secundum ejus quantitatem, mensura retributionis a Deo recompensetur. BOS. Ita credimus. ANS. Si autem peccatum nec solvitur, nec punitur, quam justitia: quod valde inconveniens videtur. Ad hoc etiam extenditur haec inconvenientia, u
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗͣ suȩ dignitatis honorem. B. concedere me
oportet. A.uidetur tͥ qd̾ integre seruet si sie
auferri sibi ꝑmittto ut nec̃ soluat᷑. nec ipse
auferentẽ pumats Bt Non audeo dicere .A.
Necesse ẽ gͦ ut aut ablatꝰ honor soluat᷑. aut pe¬
na sequat᷑. alioqͥn. aut sͦ ds̃ ipsis iust᷑ ñ erit. aut u
trumq impotens erit. qd̾ neftas ẽ uł cogitare. Bolli
chil rationabiliꝰ dici posse intelligo. S uolo ate audi.
rei si pena peccantis sit illi honor: aut cuiꝰ modi ho¬
nor sit. Si enĩ pena peccantis ñ ÷ euiꝰ honor õ pecca¬
to ñ soluit qd̾ abstulit. s punit᷑ sic ꝑdit ds honorẽ
suum ut ñ recłꝑet. qd̾ his q̃ dicta st̃ repugnare ui-¬
decur. A. Dm̃ ĩpossibile ẽ honorem suum ꝑdere. aut e.¬
uim peccator sponte soluit. qd̾ debet: aut ds̃ ab iniucto
accipit. Nam aut homo debitam subiectionem dõ siue
ñ peccando. siue qd̾ peccat soluendo uoluntate sponta¬
nea exhibet. aut d̾s c̃ inuitum sibi torquendo subicit.

Expanded text:
Concedere me oportet. ANS. Videtur tibi quod eum integre servet si sic auferri sibi permittit, ut nec solvatur, nec ipse auferentem puniat? BOS. Non audeo dicere. ANS. Necesse est ergo ut aut ablatus honor solvatur, aut poena sequatur; alioquin aut sibiipsi Deus justus non erit, aut ad utrumque impotens erit: quod nefas est vel cogitare . BOS. Nihil rationabilius dici posse intelligo . CAPUT XIV.re si peccantis poena sit illi honor, aut cujusmodi honor sit. Si enim poena peccantis non ejus honor est, cum peccator non solvit quod abstulit, sed punitur, sic perdit Deus honorem suum, ut non recuperet: quod his quae dicta sunt repugnare videtur. ANS. Deum impossibile est honorem suum perdere: aut enim peccator sponte solvit quod debet, aut Deus ab invito accipit. Nam aut homo debitam subjectionem Deo, sive non peccando, sive quod peccat solvendo, voluntate spontanea exhibet; aut Deus eum invitum sibi torquendo subjicit,
Abbreviated transcription (Latin):
epe & studio sissime amultis
respondere querentib memorie scribendo
cõmendarem. Picunt enim eas sibi placere.
et arbitrantur satis fac̾e quod petunt. non
ut ꝑ rationem ad fidem accedant. sed ut eorũ
que credunt intellectu & contemplatione
delectãt᷑ et ut sint quantum possunt ꝑati
semꝑ ad satiffacionem om̃i poscenti se rationẽ
de ea que in nob̃ spe. est. Quam questionem
solent et infideles nob̾ simplicitatem xp̾ianã
quasi fatuam deridentes obicere. et fideles
multi in corde uersare qua scilicet ratione
uel necessitate ds̃ homo factus sit et morte
sua sicut credimus & confitem᷑ mũdo uitam
cum hoc aut ꝑ aliam ꝑsonam si ue angłicã
si ue humairam. aut sola uoluntate facere
potuerit. Nequa questione non solum lit̾ati
sed etiam in literati multi querunt & ratio¬
tari postulant. & licet inquirendo ualde ui¬
deat᷑ difficilis. in soluendo tamen om̃ib est
intelligibilis. & ꝓꝑt̾ utilitatem et pulcritu¬

Expanded text:
epe et studiosissime a multis respondere quaerentibus, memoriae scribendo commendarem: dicunt enim sibi placere eas, et arbitrantur satisfacere. Quod petunt, non ut per rationem ad fidem accedant, sed ut eorum, quae credunt, intellectu et contemplatione delectentur, et ut sint quantum possunt, parati semper ad satisfactionem omni poscenti se rationem de ea, quae in nobis est, spe. Quam quaestionem solent et infideles nobis, simplicitatem Christianam quasi fatuam deridentes, objicere, et fideles multi in corde versare: qua scilicet ratione vel necessitate Deus homo factus sit, et morte sua, sicut nos credimus et confitemur, mundo vitamhoc aut per aliam personam, sive angelicam, sive humanam, aut sola voluntate facere potuerit, de qua quaestione non solum litterati, sed etiam illitterati multi quaerunt et ratiotari postulant, et licet in quaerendo valde videatur difficilis, in solvendo tamen omnibus est intelligibilis, et propter utilitatem rat
Abbreviated transcription (Latin):
sun milla ciuitate futurũ inoueniens uide¬
tur. neresse e ut angli ñ sint factii malo es ẽ¬
cco irers e plures futuri beati homines q
sunt museri angłi.. Non iuideo qua retioneh
hegari queat A. Aliam adhuc eiꝰdẽ senterde
posse dici puto rationem .B. hane qͦq ꝓferre de¬
bes. a redimꝰ hanc mundi molẽ corꝑeam ĩ me¬
U ẜ enouandam. nec ħ fucurũ ẽẽ. donee ĩplett᷑
numer dectoꝵ homniũ. ⁊ illa beata ꝑfieras

Expanded text:
n illa civitate futurum inconveniens, videtur necesse esse ut angeli non sint facti illo perfecto numero, et plures futuri sint beati homines, quam sint miseri angeli. BOS. Non video qua ratione hoc negari queat. ANS. Aliam adhuc ejusdem sententiae posse dici puto rationem. BOS. Hanc quoque proferre debes. ANS. Credimus hanc mundi molem corpoream in melius renovandam; nec hoc futurum esse, donec impleatur numerus electorum hominum, et illa bea
Abbreviated transcription (Latin):
siue rect̾os corde id÷ uoluntate. hic ẽ solꝰ ⁊ to¬
tꝰ honor quẽ debemꝰ dõ. ⁊ a nob̃ exigit ds̃. Sola
uanq talis uoluntas oꝑa facit placita dõ c̃po¬
dõ qd̾ suum ẽ. ⁊ dm̃ exhonorat. ⁊ ħ ẽ peccare:
Quã dui autem non soluit qd̾ rapuit. manet in
enin qui ledit salutem alt̾ius n suffic̃. si salutẽ
restituit: nͥ ꝓ illata doloris iniuria reõpenset
aliqͥd. qd̾ placeat illiquẽ exhonorauit rostitutt.¬
hoc qͦ adtendendum. qr c̃ aliqͥs qd̾ ini̾te abstulit
soluit. hoc debet dire qđ ab illo non posset exi¬
gi. si alienum ñ rapuisset. Sic gͦ debet om̃is qui
peccat. honorem deo quem rapuit soluere. ⁊ ħ÷
his om̃ib qm̃ rationem sequi ꝓposuimꝰ. ꝗͣuis aliꝗͣ¬
tulum me terreas. nicħ habeo qd̾ dicere possĩ ꝯtͣ.¬

Expanded text:
untate; hic est solus et totus honor, quem debemus Deo, et quem a nobis exigit Deus. Sola namque talis voluntas opera facit placita Deo, cum poDeo quod suum est, et Deum exhonorat; et hoc est peccare. Quandiu autem non solvit quod rapuit, manet in enim qui laedit salutem alterius non sufficit, si salutem restituit, nisi pro illata doloris injuria recompenset aliquid; Hoc quoque attendendum, quod cum aliquis, quod injuste abstulit, solvit; hoc debet dare, quod ab illo non posset exigi, si alienum non rapuisset. Sic ergo debet omnis qui peccat, honorem, quem rapuit Deo, solvere; his omnibus, quoniam rationem sequi proposuimus, quamvis aliquantulum me terreas, nihil habeo quod possim
Abbreviated transcription (Latin):
quam ꝑ dĩ ꝑsonam. Qualit̾ rephendant in fideles
quotł om̃s dĩ morte sibi nos redemisse. & sic
dilectionem suam erga nos osteñdisse & ꝓnob̾
expugnare diabolum uenisse. Quod nułam
libaret. Quomodo licet humilia que dicimꝰ
de xp̃o non ꝑtineant addignitatem. tamen
in conueniens uideat᷑ infidelib ea de illo dici
scđ̾m hominem. & unde illis uideat᷑ idẽ hoc

Expanded text:
UT VI. Qualiter reprehendant infideles quod dicimus Deum morte sua nos redemisse, et sic dilectionem suam erga nos ostendisse, et pro nobis expugnare diabolum venisse. BOS. I. Quomodo licet humilia, quae dicimus de Christo, non pertineant ad divinitatem, tamen inconveniens videatur infidelibus ea de illo dici secundum hominem: et unde illis videatur idem homo
Abbreviated transcription (Latin):
nullam nouit peocati ꝓenam. ⁊ qͥ eam semꝑ as¬
pieit ȩternam. Nan neꝗͣꝗ putandum ẽ bonos
angłos ẽẽ confirmatos casu maloꝵ. s suo me¬
rito. Sic̃ nãq si boni c̃ malis peoeassent simua
dãpnati eẽnt. ita uisti si c̃ iustis stetissent: pa¬
confirmaret᷑. aut necesse erat aliquẽ cassu¬
rũ. qui ad illos confirmandos ꝑumretur.
ti st̃ illi qui stetert̃. qͥ parit̾ eẽnt om̃s si stecis¬
sent. Quẽadmodum ostendi sic̃ potui uͥ trae¬
taui curdĩ diabolo ꝑseuerantia ñ dedit. B. ꝓ
basti malos angłos. de humana nataͣ restaurã¬
dos. Et patet ex hac ratione qͥa ñ ĩ mminori

Expanded text:
lam novit peccati poenam, et qui eam semper aspicit aeternam. Nam nequaquam putandum est bonos angelos esse confirmatos casu malorum, sed suo merito. Sicut namque, si boni cum malis peccassent, simul damnati essent: ita injusti, si cum justis stetissent, paconfirmaretur, aut necesse erat aliquem casurum, qui ad alios confirmandos puniretur: stetissent: quem modum ostendi, sicut potui, ubi tractavi cur Deus diabolo perseverantiam non dedit. BOS. Probasti malos angelos de humana natura restaurandos: et patet ex hac ratione quia non in minori
Abbreviated transcription (Latin):
A.Non ẽ itaq aliud peccare. quã ñ redderet deo¬
debitum.B. Qđ ẽ debitum qd̾ deo debemꝰ: A. Dĩs
uoluntas rationał creaturȩ. subiecta debet ẽẽ
uoluntati dei. B. Nichil ueriꝰ. A. hoc ẽ debitũ
qđ debet angłs ⁊ homo d̾o. qd̃ soluendo nullꝰ
peccat. ⁊ qd̾ om̃is qui ñ soluit peccat. hec est¬

Expanded text:
n est itaque aliud peccare quam Deo non reddere debitum? BOS. Quod est debitum quod Deo debemus? ANS. Omnis voluntas rationalis creaturae subjecta debet esse voluntati Dei. BOS. Nihil verius. ANS. Hoc est debitum, quod debet angelus et homo Deo, quod solvendo nullus peccat; et quod om
Abbreviated transcription (Latin):
quam iustũ danqnando ubiẽ euis omĩpotẽtia.  si uͦ
potuit si ⁊non noluit quomodo defendemꝰ sapientiam
eius atq iustitiam . a. Pc̃ pat̾ non quẽ ad modum uderis
intelligere hominẽ illũ tractauit. aut uinocentem ꝑ
nocẽte morti traddit. Nõ enĩ eũ inuictum ad mortẽ
ille coegit aut occidi ꝑmisit. sed idem ipse sponte
suã mortem sustinuit. ut homines saluaret . B. Qam¬
si non inuitũ qm̃ uolũtati patris cõsensit quodã tam̃
modo illũ coegisse uidet᷑ pcipiendo. Dicitur eñi qr xͦ¬

Expanded text:
quam justum damnando, ubi est ejus omnipotentia? Si vero quam justum damnando, ubi est ejus omnipotentia? Si vero potuit, sed noluit, quomodo defendemus sapientiam ejus atque justitiam? ANS. Deus Pater non quemadmodum videris intelligere, hominem illum tractavit, aut innocentem pro nocente morti tradidit. Non enim eum invitum ad mortem ille coegit, aut occidi permisit; sed idem ipse sponte sua mortem sustinuit, ut homines salvaret. BOS. Etiamsi non invitum, quoniam voluntati Patris consensit, quodammodo tamen illum coegisse videtur praecipiendo. Dicitur enim
Abbreviated transcription (Latin):
aliqͥd humile aut rinfirmũ pati. nõ hoc intelligimꝰ
sc dm sullimitatẽ impassibilis nat᷑e. s scđm infirmi¬
catem humane sustantie quam gerebat et sic
nr̃e fidei nulla ratio obuiare cognoscit᷑. Sic enĩ
nullã diuine substantie significamꝰ humilitatem.
s unã dĩ ⁊ hominis monstramꝰ ẽẽ ꝑsonã. Non ergo in
carnatione dĩ ulla eius humilitas intelligitur
facta. s nat᷑a hominis creditur exaltata. B.ita sit
tatem hominis de xp̃o dicit᷑. uerum quomodo
iustũ. aut rationabili ꝓbari. pot̾it. quia ds̃ homi¬
nem illum. quẽ pat̾ filium suũ dilectum in quo
sibi bene complacuit uocauit. & quem filius se¬
ipsum sic tractauit fecit aut tractari ꝑmisit. e¬
Que autem iusticia est hominem omĩũ iustissi
naret ut nocentẽ lib̾aet dãpnandis non uidicaret᷑:
ad idẽ enĩ res dediici udet᷑ in conueniens qd̃
supra dictũ ẽ. Nam si alit̾ peccatores salure non potuit.¬

Expanded text:
aliquid humile aut infirmum pati, non hoc intelligimus aliquid humile aut infirmum pati, non hoc intelligimus secundum sublimitatem impassibilis naturae; sed secundum infirmitatem o obviare cognoscitur. Sic enim nullam divinae substantiae significamus humilitatem; sed unam Dei et hominis monstramus esse personam. Non ergo in incarnatione Dei humilitas ejus ulla intelligitur facta; sed natura hominis creditur exaltata. BOS. Ita sit: erum quomodo justum aut rationabile probari poterit quia Deus hominem illum, quem Pater Filium suum dilectum, in quo sibi bene complacuit , vocavit, et quem Filius seipsum fecit, sic tractavit aut tractari permisit? Quae autem justitia est hominem omnium justissimnaret ut nocentem liberaret, damnandus non judicaretur? Ad idem enim res deduci videtur inconveniens, quod supra dictu
Abbreviated transcription (Latin):
ia omĩno est in iustieia: ita in malo nulla penitꝰ¬
est i iticia. llichil igit᷑ erat indiabolo. cur ds
contra illũ ad lib̾andũ hominẽ sua titi fortitudine
dĩ cũ aliqͥd facit. licet non uideamꝰ cur uelit. Uolũ¬
tas dĩ namq nũquã est in racionabilis .B. uerũ ẽ
si constat dm̃ id uelle unde agit᷑. Neqͥquam enĩ aqͥ¬
escunt multi dm̃ aliqͥd uelle. si ratio repugnare
uidet᷑ .a. eͥd tibi uidet᷑. uidet᷑ repugnare rationi. eũ¬
fatem᷑. q̃ de euis incarnationẽ credimꝰ. s R Ut bre¬
uit̾ dicã altissimũ ad tã humilia inclinari om̃ipo¬
tentẽ aliquid fac̾e cũ tanto labore. a. Qui hoc dic̃t
ñ intelligunt quod credimꝰ. diuinã enĩ nat᷑am absq
dubio asserimus inpassibilem nec nullatenus posse
asua celsitudine bumiliari. nec in eo qđ fac̾e uult
duas naturas in una ꝑsona. Qua ꝓpt̃ cũ dieimꝰ dm̃

Expanded text:
la omnino est injustitia; ita in malo nulla est penitla omnino est injustitia; ita in malo nulla est penitus justitia. Nihil igitur erat in diabolo, cur Deus contra illum ad liberandum hominem sua uti fortitudine Dei, cum aliquid facit, licet non videamus cur ita velit: voluntas namque Dei nunquam est irrationabilis. BOS. Verum est, si constat Deum id velle unde agitur: nequaquam enim acquiescunt multi Deum aliquid velle, si rationi repugnare videtur. ANS. Quid tibi videtur repugnare rationi, cufatemur quae de ejus incarnatione credimus. BOS. Ut breviter dicam: Altissimum ad tam humilia inclinari, omnipotentem aliquid facere cum tanto labore. ANS. Qui hoc dicunt non intelligunt quod credimus. Divinam enim naturam absque dubio asserimus impassibilem, nec ullatenus posse a sua celsitudine humiliari, nec in eo quod vult faceduas naturas in una persona. Quapropter, cum dicimus Deum