comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hay sacerdotis de sylo. Et host honestiores quidẽ
atq intelligibiles animos: prima uel secunda
ammonitione uerbis corriprat. Improbos autem
ce duros ao superbos uł inobedientes: uerberum ł
corporis castigatione in ip̃o initio peccati coher¬
ceat: sciens ĩcriptum. Stultus uerbis non corrigit᷑
Et iterum ꝑcuce filium tuum uirga: &e liberabis
animam eius a morte. Meminere debet semper
abbas quod est: meminere quod dicitur. & scire
quia cui plus commititur. plus ab eo exigetur.
Sciatq quam difficilem ce arduam tem susce¬
pit regere animas: & multorum seruire morib
Et alium quidem blandimentis alium uero incre¬
pationib alium suasionib. & scdm uniuscuiꝰq
qualitatem uł intelligentiam ita se om̃ib confor¬
met ce aptet: ut non solum detrimentum gregis
sibi commissi non ꝑaciatur. uerum in augmen¬
tatione boni gregis gaudeat Ante omĩa ne dissi¬
mulans aut paruipenden. salutem animarum si¬

Expanded text:
Heli sacerdotis de Silo . Et honestiores quidem, Heli sacerdotis de Silo . Et honestiores quidem, atque intelligibiliores animos prima vel secunda admonitione verbis corripiat: improbos autem et duros, ac superbos, vel inobedientes verberum vel corporis castigatione in ipso initio peccati coerceat: sciens scriptum: Stultus verbis non corrigitur . Et iterum: Percute filium tuum virga, et liberabis animam ejus a morte . Meminere debet semper abbas quod est, meminere quod dicitur; et scire, quia cui plus committitur, plus ab eo exigitur. Sciatque quam difficilem et arduam rem suscepit, regere animas, et multorum servire moribus: et alium quidem blandimentis, alium vero increpationibus, alium suasionibus. Et secundum uniuscujusque qualitatem vel intelligentiam se omnibus conformet, ut non solum detrimenta gregis sibi commissi non patiatur, verum in augmentatione boni gregis gaudeat. Ante omnia ne, dissimulans aut parvipendens salutem animarum si
Abbreviated transcription (Latin):
tit: ce de cuiuslibet ordine id faciat. Sin alias.
ꝓpria teneant loca: quia siue seruus sine liber¬
equalem seruitutis miliciam baiulamus: quia¬
non est apud dm̃ ꝑsonatum acceptio. Solum¬
modo in hac parte apud ipsum discernitur:
si meliores ab aliis in operib bonis. ⁊ humiles
inueniamur. Ergo equalis sit ab eo omĩbus
karitas: una prebeatur in omnib scd̾m meri¬
n doctrina sua namq abbas apłicam debet
illam semper formam seruare in qua dicit.
Argue. bsecta. inccepa id est miscens tẽporib
tempora: terrorib blatidimenta. Dirum ma¬
gista. pum patris ostentat affectum: id est in¬
disciplinatos &e inquietos debet diruis anguece:
obedientes autem & mites ce pacientes. ut
in melius proficiant. obsetrare. Neglegentes
autem ce contempnentes ut increpet ce cor
ripiat ammonemus. neq dissimulet peccata
delinquentium: s mox ut ceperint oriri radici¬
tus ea ut preualet amputet: memor periculi

Expanded text:
rit, et de cujuslibet ordine id faciat: sin alias, rit, et de cujuslibet ordine id faciat: sin alias, propria teneant loca. Quia sive servus, siaequalem sernon est apud Deum personarum acceptio : sed solummodo in hac parte apud ipsum discernimur, si meliores ab aliis in operibus bonis et humiles inveniamur. Ergo aequalis sit ab eo omnibus charitas, una praebeatur in omnibus secundum merin doctrina sua namque abbas apostolicam debet illam semper formam servare, in qua dicit: Argue, obsecra, increpa : id est, miscens temporibus tempora, terroribus blandimenta, dirum magistri, pium patris ostendat affectum; id est, indiscobedientes autem et mites et patientes, ut in melius proficiant, obsecrare. Negligentes vero et contemnentes ut increpet et cripiat, ammonemus. Neque dissimulet peccata delinquentium, sed mox, ut coeperint oriri, radicitus ea, ut praevalet, amputet, memor periculi
Abbreviated transcription (Latin):
no cum aliquis suscipit nomen abbis:
duplici debet doctrina suis p̾esse disci¬
pulis: id est omĩa bona ce scã factis amplius
quam uerbis ostendat. ut capacib discipullis
mandata domini uerbis p̾ponat: duis uero
corde ce simpliciorib factis suis diuina precrp¬
ta demonstret. Omnia uero que discipulis do¬
cuerit eẽ contraria in suis factis indicet non a¬
genda: ne aliis predicans ipse reprob inutnia¬
tur. nequando illi dicat deus peccanti. Quare tu
enarras iusticias meas & assumis testoaentum
meum per os meum. Tu uero odisti disciplinã:
ce proiecisti sermones meos post te. Et qui in frĩs
tui ocło festucam uidebas. i tuo trabem non
udisti. Non ab eo ꝑsona in monasti̾o discerna¬
tur: non unus plus ametur quam alius. insi
quem in bonis actib aut obedientia inuenerit
meliorem. Non p̾ponatur ingenuus ex seruitõ
conu̾tenti: n n alia rationabilis causa existat.
Quod si ita iusticia dictante abbati uisum fue¬

Expanded text:
o cum aliquis suscipit nomen abbatis, duplici debet doctrina suis praeesse discipulis; id est, omnia bona et sancta factis amplius, quam verbis ostendat. Ut capacibus discipulis mandata Domini verbis proponat; duris vero et simplicioribus factis suis divina praecepta demonstret. Omnia vero quae discipulis docuerit esse contraria, in suis factis indicet non agenda: ne aliis praedicans ipse reprobus inveniatur : ne quando illi dicat Deus peccanti: Quare tu enarras justitias meas, et assumis testamentum meum per os tuum: tu vero odisti disciplinam, et projecisti sermones meos post te . Et qui in fratris tui oculo festucam videbas, in tuo trabem non vidisti . Non ab eo persona in monasterio discernatur, non unus plus alio ametur, nisi quem in bonis actibus, aut obedientia invenerit meliorem. Non praeponatur ingenuus ex servitio convertenti, nisi alia rationabilis causa existat. Quod si ita ratione dictante abbati visum fue
Abbreviated transcription (Latin):
d portam monasterii ponatur uasterii¬
senex sapiens: qui sciat accipere respon¬
sum ⁊ rẽddere. cuius maturitas eum non sinat
uagari. Qui portaruis cellam debet habere
uxta portam: ut uenientes semper presentẽ
inueniãt. a quo responsum accipiant. Et mox
ut aliquis pulsauerit. aut pauper clamaue¬
tir: deo gratias responteat aut benedicat ae
cum om̃i mansuetudine timoris dei reddat ros¬
ponsum festinanter cum feruore karitatis. Q
portarius si indiget solatio: iuniorem fratrem
accipiat. Monasterium autem si potest fieri ita
debet constitui. ut omĩa necessatia id est aqua.
molendinum. ortus pistrinum uł artes diu̾se
infra monasti̾um exerceantur: ut non sit neces¬
sitas monachis uagandi foras. quia omnino ñ
expedit animab eorum. Hanc autem regulã

Expanded text:
d portam monasterii ponatur senex sapiens, qui sciat accipere vel reddere responsum; cujus maturitas eum non sinat vagari. Qui portarius cellam debet habere juxta portam, ut venientes semper praesentem inveniant, a quo responsum accipiant. Et mox ut aliquis pulsaverit, aut pauper clamaverit, Deo gratias respondeat, aut Benedic: et cum omni mansuetudine timoris Dei reddat responsum festinanter cum fervore charitatis. Qui portarius, si indiget solatio, juniorem fratrem accipiat. Monasterium autem si fieri potest ita debet constitui, ut omnia necessaria, id est, aqua, molendinum, hortus, pistrinum, vel artes diversae infra monasterium exerceantur, ut non sit necessitas monachis vagandi foras, quia omnino non expedit animabus eorum. Hanc autem Regula
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ humilitatẽ ⁊ ĩticiã ⁊ sique sũt alie uͥtutes ꝑ¬
uenit᷑. hec enĩ sũt mansiones ꝑ qs adregnũ ce¬
leste ⁊ dĩi patrẽ uenturos nos eẽ credimus.
⁊ tr̃ mͦ meditatio eiꝰ fu̾it in dm̃. Beatꝰ qͥ
execͣtꝰ fu̾it peccł̃ : ⁊ maliciã. ⁊ clm̃ solũ benignũ
⁊ piũ dilexerit redẽptorẽ. ⁊ castos uigit ⁊ scõs
habuerit cogitatꝰ. Beatꝰ qͥ ab oĩb pollutis cogi¬
fontib ablm. ⁊ aĩe sue uulnera curare. Beatꝰ qͥ
fuent effectꝰ tanꝗͣ nubes. ad ꝓfundendã plu¬
uã lacͥmaꝵ. ꝑ quas possit extinguere flãmas

Expanded text:
 si quae sunt aliae virtutes, pervenitur. Haec enim sunt mansiones per quas ad regnum coeleste et Deum Patrem venturos nos esse credimus. ntummodo meditatio ejus fuerit in Deo. Beatus qui exsecratus fuerit peccatum et malitiam, et Deum solum benignum, et pium dilexerit Redemptorem, et castos jugiter et sanctos habuerit cogitatus. Beatus qui ab omnibus pollutis cogifontibus ablui, et animae suae vulnera semper curare. Beatus qui fuerit effectus tanquam nubes, ad proferendam pluviam lacrymarum, per quas possit exstinguere flammas
Abbreviated transcription (Latin):
dere uitã. si dũ uiuimꝰ in p̃senti. sollicite dñi
custodierimꝰ precepta. Sine dubio illi uerã ui¬
tam app̃bendunt infuturo scło. qͥ ad huciu¬
met ipsis condunt thesaurũ. hinc ⁊ alibi soͥptiunẽ.
Pone chesautũ tuũ in p̃ceptis altissim. ⁊ ꝓderit
tͥ magis qͣm autũ. Thesaurus enĩ t̃renus. diuitiaᷤ¬

Expanded text:
dere vitam; si dum vivimus in praesenti, sollicite Domini custodierimus praecepta. Sine dubio illi veram vitam apprehendunt in futuro saeculo, qui adhuc vmetipsis condunt thesaurum. Hinc et alibi scriptum est: Pone thesaurum tuum in praeceptis Altissimi, et proderit tibi magis quam auru
Abbreviated transcription (Latin):
lentia. magna mĩa. Unicꝰ natꝰ ẽ. ⁊ noluit mancre
unꝰ. Sed dłs unicũ euntẽ ꝙ ip̃m. quẽ genuerat ⁊
ꝑ quem cuncta creauerat. misit in hunc mundũ
ut non eẽt unꝰ. sed fr̃s haberet adoptatos. Non
enĩ nos nati sumꝰ de deo. quomͦ ille genitus. sed
adoptati ꝑ grãm eius sumꝰ. Ex munere enim
diuino priꝰ potestatem adoptionis accepimꝰ.
pꝰea ut filii dei eẽ meream consecuti sumꝰ. Hinic

Expanded text:
ia: Unicus natus est, et noluit manere unus. Sed Deus Unicum eumdemque ipsum quem genuerat, et per quem cuncta creaverat, misit in hunc mundum, ut non esset unus, sed fratres haberet adoptatos. Non enim nos nati sumus de Deo quo modo ille Unigenitus, sed adoptati per gratiam ejus sumus. Ex munere enim divino prius potestatem adoptionis accepimus, postea ut filii Dei esse mereremur, consecuti sumus. Hinc
Abbreviated transcription (Latin):
parit̃ p̃p̃arat ⁊ et̃nam. Ad cõꝑationẽ erũ istiꝰ tͣn¬
sitorie uite. illa dr uera uita inqua untutib di¬
iites monachi inꝑpetuũ felicit᷑ cũ xp̃o regnãt.
Abiit aliqñ zachatias ad abbatẽ siluanũ. ⁊ in¬
uenit eũ in excessu mentis. ⁊ erant manꝰ eiꝰ exten¬
te ad celum. & cũ uidisset ita. olansit ostiũ ⁊ exi¬
it. & int̾ͣns circa horã sextã ⁊ nonã. uiuenit eũ
eodẽ mͦ. Circa decimã uͦ horã pulsauit. ⁊ ing̾ssꝰ
ĩuenit eũ qͥescentẽ. & dix̃ ei. Qd habuisti hodie
pat̃ : Qui dix̃ ei. Infirmatꝰ sum hodie fili. Ille
uͦ tenens pedes eiꝰ: dicebat. Non te dimittã. nͥ
indicaueris mͥ que uidisti. Respondit senex.
Ego in celũ raptꝰ sũ. ⁊ uidi głam dei. ⁊ illiesteti usꝙ

Expanded text:
parat et aeternam. Ad comparationem enim istius transitoriae vitae illa dicitur vera vita in qua virtutibus divites monachi, in perpetuo feliciter cum Christo regnant. Abiit aliquando Zacharias ad abbatem suum Sylvanum, et invenit eum in excessu mentis, et erant manus ejus extensae in coelum; et cum vidisset ita, clausit ostium et exiit. Et intrans circa horam sextam atque nonam, invenit eum eodem modo. Circa decimam vero horam pulsavit, et ingressus invenit eum quiescentem, et dicit ei: Quid habuisti hodie, Pater? Qui dixit ei: Infirmatus sum hodie, fili. Ille vero tenens pedes ejus, dicebat: Non te dimittam, nisi indicaveris mihi quid vidisti. Respondit ei senex: Ego in coelum raptus sum, et vidi gloriam Dei, et illic steti usque
Abbreviated transcription (Latin):
uites eẽ debent ĩ uirtutib scis. ⁊ oꝑib boms.
Quia ñ carnales. s sp̃ales duntie lib̾ant aiumã
in die uindute ⁊ ultionis. uñ ⁊ salomonait. Nõ
ꝓdert̃ diuitie indie ultionis: iꝰticia aut̃ lib̾abit
a morte. fundamentũ enĩ quod dic̃ bonũ siue

Expanded text:
vites esse debent in virtutibus sanctis et operibus bonis, vites esse debent in virtutibus sanctis et operibus bonis, quia non carnales, sed spirituales divitiae liberant animam in die vindictae et ultionis. Unde et Salomon ait: Non proderunt divitiae in die ultionis. Justitia autem liberabit a morte . Fundamentum enim quod dicit bonum, sive
Abbreviated transcription (Latin):
tolit semet ip̃m ĩ maculatũ deo. ⁊ mundauit cõ¬
scĩam nrãm ab oꝑib mortuis. id ẽ apeccatis. O¬
pera enĩ mortua intelligunt᷑ peccata. Ibi ẽ gͦ con.¬
scientia bona. ubi ẽ in nocentia pura simplici¬
tas tota et fides non ficta. Illa ꝓculdubio ẽ cõ¬
scientia bona: ubi nonẽ uicioꝵ accusatio illa
quam nec peccati remordet culpa. nec crimi¬
nũ moles aocusat. Que nullũ odit. nulli nocet.
igna. Dix̃ abbas agaton. son debet monachꝰ
ꝑmutere ꝯscientie sue ut accuset eũ in qͣcunq
re. Incelligere gͦ debent monachi. ⁊ sic̃ angłi cũ
timore ⁊ tremore hymnos canentes assistunt cre¬
atori. ita ⁊ monachi debent ĩ psalmodiis corã dõ
cũ metu ⁊ corde puro osistere tpr̃e or̃onis. Głatio
gͦ monachi ⁊laus ĩ conspectu angłoꝵ ⁊ hoĩum:
humilitas ⁊ simplicitas cordis. Głatio monachi:
chi in oꝑib bonis ⁊ thesauritent sͥ fandamentũ bonũ.
onachi qͥ diuites ñsunt in reb t̃renis. di¬

Expanded text:
tulit immaculatum Deo, et mundavit conscientiam nostram ab operibus mortuis , id est, peccatis. Opera enim mortua intelliguntur peccata. Ibi ergo est conscientia bona, ubi est innocentia bona et pura, simplicitas tota et fides non ficta. Illa est procul dubio conscientia bona, ubi non est vitiorum accusatio ulla, quam nec peccati remordet culpa, nec criminum moles accusat; quae nullum odit, nulli nocet, nigna. Dixit abbas Agathon: Non debet monachus permittere conscientiae suae ut accuset eum in quacunque re. Intelligere ergo debent monachi ut sicut angeli cum timore et tremore hymnos canentes assistunt Creatori, ita et monachi debent in psalmodiis coram Deo cum metu et corde puro consistere tempore orationis. Gloriatio ergo monachi, et laus in conspectu angelorum et hominum, humilitas, et simplicitas cordis. Gloriatio monachi, chi in operibus bonis, et thesaurizent sibi fundamentum bonum Monachi, qui divites non sunt in rebus terrenis, di
Abbreviated transcription (Latin):
miscricors. atꝙ benignꝰ in illã beatã spem. ⁊ in ef¬
fabilẽ leciciã ⁊ mansionẽ et̃nã. uͥ semꝑ ẽ laudatio
⁊ exultatio. ⁊ iocanditas sempit̃na. Si de sideras
ẽt̃ celestis. semꝑ que t̾rena sũt execrare ⁊ despice.
ꝑ fectoꝵ exempla sectare ⁊ umitator existẽ. nec co¬
gites uitra te dicens. Multꝰ ẽ labor. ꝓpositiatꝙ
institutionis monachatꝰ nr̃i. Ego añ sũ pariuis
⁊ ĩfirmꝰ ñ ualeo in hoc ꝓposito ꝯsistere. Odilecti ᷤ¬

Expanded text:
am beatam spem et ineffabilem laetitiam et mansionem aeternam, ubi est semper laudatio et exsultatio, et jucunditas sempiterna. Si desideras esse coelestis, semper quae terrena sunt exsecrare et despice, perfectorum exempla sectare, et imitator existe. Ne cogites intra te dicens: Multus est labor propositi atque institutionis monachatus nostri; ego autem sum parvus et infirmus, non valeo in hoc proposito consistere. O dilectis
Abbreviated transcription (Latin):
ratur ⁊ suꝑfluũ ẽ. Int̾rogatꝰ ẽ qͥdam senix
a frẽ qͥd faceret ⁊ saluus eẽt. Ille aut̃ expolian ᷤ
se uestim̃to suo. ⁊ cingens lumbos suos. ⁊ ex¬
tendens manꝰ suas lixit. Sic debet monachus
nusꝰ eẽ ab cĩ materia scłati. ⁊ crucisigere se ad¬
u̾sus temptationes. atꝙ cectamina mundi. Diit abb̃as
quod poscit exauditur. ⁊ cũ siducia crucisixo astabit.
precepti ẽ cariras de corde puro ⁊ conscientia bo¬
na. finis dicit. io ẽ ꝑfectio precepti. et tocius legis. sa¬
ritas gͦ que nos caros deo ⁊ hoĩb õib facit. ⁊ istius
rã illud ẽ ubi nullꝰ dolus ẽ. rec aliqͦd machinatur
malũ. ybi simulatio nulla. s tota puritas regnat.
Ubi non corde aliud tenetur. aliud ore profert᷑. u¬
bi ñ inuenit᷑ illud. uana locuti sũt unusquisꝙ
ad ꝓximũ suũ. Beatꝰ enim mundo corde. qͦmã hic¬

Expanded text:
nterrogatus quidam senex a fratre quid faceret ut salvus esset, ille exspolians se vestimento suo, et cingens lumbos suos, atque extendens manus suas, dixit: Sic debet monachus nudus esse ab omni materia saeculi, et crucifigere se adversus tentationes atque certamina mundi. Dixit abbas quod poscit exauditur, et cum fiducia Crucifixo astabit. ecepti est charitas de corde puro et conscientia bona . Finis dicit, id est, perfectio praecepti et totius legis. Charitas ergo quae nos charos Deo et hominibus facit, et istius rum illud est ubi nullus dolus est, nec aliquod machinatur malum; ubi simulatio nulla, sed tota puritas regnat; ubi non corde aliud tenetur, et aliud ore profertur; ubi non invenitur illud: Vana locuti sunt, unusquisque ad proximum suum. Beati enim mundo corde, q
Abbreviated transcription (Latin):
ollens monachꝰ crucẽ suã ⁊ xp̃m sequenꝰ:
mortificatis menbris suꝑ t̾ram imũdo
mortuus. ⁊ ꝯfiguratꝰ morti ihu xp̃i. et in lig¬
no chũce passionis affixus. hic configit᷑ cruci
xp̃i. quiq uestigia eiꝰ ita sectatur. ut oñsatio¬
nẽ illiꝰ imitari possit. ut sit mansuetꝰ sic̃ ille
suit. ⁊ mitis ⁊ humilis corde. Uerb̾atꝰ ñ respon¬
deat. maledictꝰ ñ remaledicat. s uincat in
humilitate suꝑbiã. Iste cũ paulo cdicere potest.

Expanded text:
crucem suam, et Christum sequens mortificatis membris super terram, et mundo mortuus, et configuratus morti Jesu Christi, et in ligno Dominicae passionis affixus, hic configitur cruci Christi. Qui vestigia ejus ita sectatur, ut conversationem illius imitari possit, ut sit mansuetus sicut ille fuit, et mitis et humilis corde, verberatus non respondeat, maledictus non remaledicat, sed vincat in humilitate superbiam; iste cum Paulo dicere potest:
Abbreviated transcription (Latin):
dei uocem᷑ ⁊ simꝰ. Magna ẽ grã conditoeis nr̃i. qua nob̾
donauit. ut eũ amare ⁊ noueriꝰ ⁊ possimꝰ. Et ita ama.¬
re ut patrẽ filii cum hoc ⁊ magnum ẽc̃t. si sic illũ ama¬
re possemꝰ quomͦ fideles serui amant dños suos. Qya¬
lit̃ aut̃ filii effici debeamꝰ. isdera ioħs in eu̾głio testa¬
tur. Quotqͦt ant̃ receꝑunt eũ inquiens. dedit eis
potestatem filios dei fieri. his qͥcredunt ĩ noĩe eius.

Expanded text:
 Pater, etc. Magna est gratia Conditoris nostri, quae nobis donavit ut eum amare et noverimus et possimus: et ita amare, ut patrem filii, cum et hoc magnum esset, si sic illum amare possemus quomodo fideles servi dominos, qliter autem filii Dei effici debeamus, idem Joannes testatur. Quotquot autem receperunt eum, dedit eis potestatem filios Dei fieri iis qui credunt in nomine ejus
Abbreviated transcription (Latin):
qui sunit illi angłici chori. que societas scõrum
spũum. que maiestas inĩne iusionis dei. ⁊am¬
pliꝰ plangit quia. bonis ꝑ hennb deest qmͣ fle¬
bat priꝰ cum mala et̃na metuebat. Sic ꝙ fit ut
ꝑfecta cõpunctio formidinis tratat animũ cõ¬
pit aĩa: cũ sese in lacͥrais celestis regni defide¬
noaffligit. Irriguũ uͦ inferiꝰ accipit: cũ infer¬
ni supplicia flendo ꝑtimescit. Dicebãt de albe
arsemio. qr toto tpr̃e inte suc sedens adopꝰ ma¬
nuũ. pannũ habebat in simi ꝓpt̃ lacͥmas que¬

Expanded text:
sint illi angelorum chori, quae societas sanctorum spirituum, quae majestas aeternae visionis Dei, et amplius plangit, quia bonis perennibus deest, quae flebat prius cum mala interna metuebat. Sicque fit ut perfecta compunctio formidinis tradat animum compit anima, cum sese in lacrymis coelestis regni desiderio affligit. Irriguum vero inferius accipit, cum inferni supplicia flendo pertimescit. Dicebant de abbate Arsenio quod toto tempore vitae suae sedens ad opus manuum, pannum habebat in sinu propter lac
Abbreviated transcription (Latin):
sitiens aĩa: priꝰ timore ꝯpungit᷑ post amore. priꝰ
enĩ sesẽ ĩ lacͥmis afficit. qr dũ maloꝵ suoꝵ reco¬
lit: pro his ꝑpeti. supplicia et̃na ꝑtimescit. At uͦ
cũ longa meroris auxierudine fuerit formido cõ¬
sũpta: quedã iam dep̃sup̃tione uenie securi¬
tas nascit᷑. ⁊ in amore celestiũ gaudioꝵ am¬

Expanded text:
sitiens anima, prius timore compungitur, post amore. Prius enim sese in lacrymis afficit, quia dum malorum suorum recolit, pro his perpeti supplicia aeterna pertimescit. At vero cum longa moeroris anxietudine fuerit formido consumpta, quaedam jam de praesumptione veniae securitas nascitur, et in amore coelestium gaudio
Abbreviated transcription (Latin):
uidentes. qui asfinnabat dicens. qr uͥtutẽ quã
uidi stantẽ suꝑ baptisina: candẽ udi etiã suꝑ
nestim̃tũ monachi. qnͣdo accipit habitum
sp̃alem. Cuidam semi daca ẽ grã uidendi qͦ ficbãt
⁊ dicebat. Ytoi in cenobio aliqñdo meditantem
fit̃m ĩ tella. ⁊ eoce demon nicmens stabat foris
cellã. & dũ ft̃ ille meditaret᷑. non p̃ualebat in¬
gredi. Cũ ant̃ cessaret ameditando: tunc ing̾die
scriptũ ẽ ꝙ axa filia calepb. suspiraris dr̃t¬
I patri suo. Damͥ bñdictionẽ. Terrã australẽ et
arentẽ declisti mͥ: iunge ⁊ irriguã. & dedit ei pãt̃

Expanded text:
bat dicens: quia virtutem quam vidi stantem super baptisma, eamdem vidi etiam super vestimentum monachi, quando accipit habitum spiritualem. Cuidam seni data est gratia videndi quae fiebant, et dicebat: Quia vidi in coenobio aliquando meditantem fratrem in cella, et ecce daemon veniens stabat extra cellam; et dum frater ille meditaretur, non praevalebat ingredi: cum autem cessasset a meditando, tunc ingredieScriptum est quia Axa filia Caleph suspirans dixit patri suo: Da mihi benedictionem. Terram australem et arentem dedisti mihi, junge et irriguam. Et dedit ei pater
Abbreviated transcription (Latin):
uetꝰ homo nr̃ simul crucisixus ẽ ut destruatur
coepus pecrati. id ẽ crimina atꝙ pecrata que
simul unũ crepꝰ appellat. Quod destrui dicit ꝑ
bonã uitã ⁊ fidem catholicã. Om̃is enĩ ĩmundi¬
cia ⁊ libido. uno noĩe uicat᷑ fornicatio. que
si pͥmũ anfcraturꝰ a cordrs cogitatione. ñ pro¬
rũpit moꝑ. Ueruntam̃ si deloctatione uel cõ¬
sensu fuerit lactata: ita crescit in colubrũ. ut
mortifero snũ lactentem suo occidit ueneno.
Eugo ñ lactet᷑ s mortificetur a nob̾: ne morti¬
siccanit ab illis. Crucifigatur a nob̃: necru¬
cifigamur abillis. Huic ⁊ paułꝰ iterum ait.
Qui anit̃ sũt xp̃i. carnẽ suam crucifixerũt cũ

Expanded text:
imul crucifixus est, ut destruatur corpus peccati , id est, crimina atque peccata, quae simul unum corpus appellat, quod destrui dicit per bonam vitam et fidem catholicam. Omnis enim immunditia et libido uno nomine vocatur fornicatio, quae si primum auferatur a cordis cogitatione, prorumpit in opus. Verumtamen si delectatione vel consensu fuerit lactata, ita crescit in colubrum, ut mortifero suum lactantem occidat veneno. Ergo non lactetur, sed mortificetur a nobis, ne mortificemur ab illa. Crucifigatur a nobis, ne crucifigamur ab illa. Hinc et Paulus iterum dicit: Qui autem sunt Christi, carnem suam crucifixeru
Abbreviated transcription (Latin):
sꝑate meam qͦ offect᷑ nob̾ grãm. in rruelitinem
iħu xp̃i. Ac sidiceret monachis. Qñtomag̃ mag¬
na ẽ nob̾ grã promissa. tanto amplrꝰ cdigmi eẽ cu¬
rate. ut eã ꝑficere ualeatio. & recte dicit. sꝑa¬
te in eã que offertur uobgtãm. ĩ reuelationem
ibu xp̃i. Quia qui suocinctis lumbis mentis. s
ẽ iniite ⁊ corpore castꝰ dm̃ aduentum expectat.
prelio nirilit̃ preparati. ⁊ ad om̃ib curis scłi ex¬
pediti. Qdͦ iuxta menbra carnis ⁊ corpouis oĩa
menbra aĩe in scupturis nocentur. nulli dis.¬
qͦs ut accingami auenitatẽ p̃cipit᷑. Sint lumbi
ur̃i precincti. ⁊ lucerne ardentes ĩ manib ũs.
urã. Ac si diat In corde libidinem reserate. ne exte¬
riꝰ turpit᷑ in formcationem cadatis. sĩ castꝰ arepore
non tñ cõre: nullũ premiũ ht̃ in repiissione.¬

Expanded text:
sperate in eam quae offertur vobis gratiam, in revelationem Jesu Christi . Ac si diceret monachis: Quanto major est vobis gratia promissa, tanto amplius digni esse curate, ut eam percipere valeatis. Et recte dicit, sperare in eam quae offertur vobis gratiam, in revelationemisti; quia qui succinctis lumbis mentis, id est, et mente et corpore castus Domini adventum exspectat, praelio viriliter praeparati, et ab omnibus curis saeculi expediti. Quod juxta membra carnis et corporis, omnia membra animae in Scripturis vocentur nulli dubiquos ut accingamus a Veritate praecipitur. Sint lumbi vestri praecincti, et lucernae ardentes . Hinc et vestra . Ac si dicat: In corde libidines resecate, ne exterius turpiter in fornicationem cadatis. Nam castus corpore non tamen corde, nullum praemium habet in rep
Abbreviated transcription (Latin):
excõĩcetur. & uos ñ cõmisceamini tam du cũ
excõicato. quã dui obediens preceptis consen
datus preceptis nĩis obediat. Aꝑtum hoc ĩ loco
apłs dat indicium. ut excõmunicato nec ĩ ac¬
tu. nec in consilio nec in aliqͦ ꝯmisceat᷑ consortio.
Inuno enim eodẽꝙ homine. ⁊ frãmitatẽ simul
diligere. ⁊ uicra possumꝰ odire. Aliud ẽ enĩ quod
frat est. aliut qd uiciosus homo ẽ. Diligamꝰ gͦ
in eo fr̃nitatẽ nram̃. ⁊ odio habeamus uiciosi¬
tatem suã. ꝑsequamur in eo uiciũ. ⁊ emenda¬
tum ut nosmet ipsos diligamꝰ cũ. Hinc beatꝰ
gregoriꝰ ait. Sic sic nimirũ ꝓximis nrĩs exhi¬
bere odii discretionẽ debemus. ut ĩcis ⁊ dili¬

Expanded text:
excommunicetur. Et vos non commisceamini tandiu cum excommunicato donec obediens praeceptis consenndatus praeceptis nostris obediat. Apertum hoc in loco Apostolus dat indicium, ut cum excommunicato nec in actu, nec in consilio, nec in aliquo commisceamur consortio. In uno eodemque homine et fraternitatem simul diligere et vitia possumus odisse. Aliud enim est quod frater est, aliud quod vitiosus est homo. Diligamus ergo in eo fraternitatem nostram, et odio habeamus vitiositatem ejus. Persequamur in eo vitium, et emendatum ut nosmetipsos diligamus eum. Hinc beatus Gregorius ait: : Sic sic nimirum proximis nostris exhibere odii discretionem debemus, ut in eis et dili
Abbreviated transcription (Latin):
mãm salutẽ panꝑ factus ẽ. ut nos diuitiarũ
suarũ socios faceret ⁊ in effabilis fut᷑e gł: par¬
ticipos demonstraret. hũc gͦ diligere sine int̃miᷤ¬
sione deberꝰ. ut ab ip̃o qͦꝙ diligi meream᷑. ⁊ cũ
illo ĩ mansione illa que apud patrẽ p̃parata
ẽ sc̃is introeamꝰ. Ubi contẽplabim᷑ omnẽ natu¬
rã angłoꝵ ⁊ archangłoꝵ nirtinũ ⁊ potestatũ

Expanded text:
am salutem pauper factus est , ut nos divitiarum suarum socios faceret, et ineffabilis futurae gloriae participes demonstraret. Hunc ergo diligere sine intermissione debemus, ut ab ipso quoque diligi mereamur, et cum illo in mansionem illam, quae apud Patrem praeparata est sanctis, introeamus; ubi contemplabimur omnem naturam angelorum et archangelorum, virtutum et potestatum,
Abbreviated transcription (Latin):
cõprehendendũ calmen ꝑfectiomis aocincti. dũ
altior intꝰ appetunt. exceriꝰ cuncta derelinquũt.
Qui reb habitis se nudant gła honoris se ex¬
consolamen nolunt. qui int̃nis gãnoiis dũ uen.¬
ti appropiant uitã ise funditus corporee deles¬
tationis necant. C̃alib uamq ꝑ apłm dicit᷑.
Ncetui erim elbis. ⁊ inta uir̾a abscondita ẽ cum xp̃o iñ de.¬

Expanded text:
ndendum culmen perfectionis accincti, dum altiora interius appetunt, exterius cuncta derelinquunt, qui rebus habitis se nudant, gloria honoris se exconsolationem nolunt, qui internis gaudiis dum mente appropiant, vitam in se funditus corporeae delectationis necant. Talibus namque per Paulum dicitur: Mortui enim estis, et vita vestra abscondita est cum Christo in De
Abbreviated transcription (Latin):
misit eũ saluatorẽ mundi. et credimꝰ caritati
quã ht̃ ds in nob̃. quia uidelicet cũ haberet u¬
nicũ. noluit ẽẽ unũ. s ut fr̃s haberet adoptauit
illi alios qͥ cũ illo possid̾ent uitã et̃nã. Dix̃ abbas
pastor. qr int̾rogauit qͥdam fr̃ albem pemen.
dicens. Quid ẽ quod dñs in euangłio dic̃. ma
suam ꝓamico ponat: Quom fit hoc: Respon¬
dit senex. Si qͥs audit u̾bum malũ a ꝓximo
suo. ⁊ cum possit ei similia respondere. pugnat
tam̃ in corde suo portare laborem. ⁊ ium sͥ facit.
ne forte respondeat illi malũ. ut ñ contristet
illũ. iste talis aĩam ponit ꝓamico. Contigit
aliqnͣdo albem pambo iter cũ frib in partes
egypti facerẽ. ⁊ uidens qͦsdã scłares sedentes dicit
eis. Surgite ⁊ salutate. ⁊ osculamim monachoᷤᷤ
ut bñdicamin. Frequent̃ enĩ cũ deo locunt᷑. ⁊¬
m̃s uir ⁊ ex uiciis uicia oriantur
se subleuant. ut qr una uutꝰ sine alia uł nul¬
la ẽ omĩno uł minima. uicissim se sua con¬

Expanded text:
misit eum Salvatorem mundi: et credimus charitati, quam habet Deus in nobis. Quia videlicet cum haberet Unicum, noluit esse unum, sed ut fratres haberet, adoptavit illi alios, qui cum illo possiderent vitam aeternam. Dixit abbas Pastor, quia interrogavit quidam frater abbatem Poemenem, dicenam pro amico ponat . Quomodo fit hoc? Respondit senex: Si quis audit verbum malum a proximo suo, et cum possit ipse similia respondere, pugnat tamen in corde suo portare laborem, et vim sibi facit ne forte respondeat illi malum ut contristet illum, iste talis animam suam ponit aliquando abbatem Pambo iter cum fratribus in partibus Aegypti facere; et videns quosdam saeculares sedentes dixit eis: Surgite, et salutate, et osculamini monachos ut benedicamini, frequenter enim cum Deo loqu, et ex vitiis vitia oriantur.se sublevant; ut quia una virtus sine alia vel nulla est omnino, vel minima, vicissim sua con
Abbreviated transcription (Latin):
lingue ꝯtinentiã ⁊ castitatẽ corꝑis. Dix̃ abbas
euagriꝰ. Mentẽ errantẽ uł nutantẽ solidat lec¬
tio. ⁊ iugilie ⁊ or̃o. Concupiscentiã uͦ marces¬
sere facit esuries. et labor ⁊ solituto. Iracundiã
aut̃ repͥmit psalmodra ⁊ longanimitas et

Expanded text:
linguae continentiam et castitatem corporis. Dixit abbas Evagrius: Mentem errantem vel nutantem solidat lectio et vigiliae, et oratio. Concupiscentiam vero marcescere facit esuries, et labor, et solitudo. Iracundiam autem reprimit psalmodia, et longanimitas, et
Abbreviated transcription (Latin):
ad dnm. pꝰ ea aut̃ in enarrabile gaudiũ hñt.
Sic̃ ignem eiũ qͥ accendere uolũt priꝰ infu¬
mant᷑ ⁊ sic obtinent quod uolũt. ita oportet
nos diunũ ignẽ oũ lacͥmis atq laborib ĩ nob̾
ipsis accendere. Scͥptũ ẽ enĩ qr ds nr̃ ignis cõ¬
Dixit abbas yꝑiciꝰ. Nocte ⁊ die laboret mona¬
chꝰ ugilans. in or̃onib ꝑmanens. Cõpungẽs
inc dñs ait. Beati pacisici. qm̃ silii daiuo¬
cabuntur. In pace ꝑfectio ẽ: uͥ nichilir¬
pugnat. ⁊ io filii dei pacifici sunt. qm̃ icis
nichil resistit deo. Pacifici aut̃ insemet ipsis
sut: qui õs animi sui motꝰ ꝯponentes fuint
regnũ dei. Si filii dei sumꝰ. pacifici eẽ debemus.
Pacificos ant̃ oportet ẽẽ dei filios ⁊ humiles. mente miteᷤ¬
⁊ corde simplices. sermone puros aĩo in nocentes. affectu

Expanded text:
ad Dominum, postea autem inenarrabile gaudium habent. Sicut enim qui ignem accendere volunt, primum infumantur, et sic obtinent quod volunt, ita oportet nos divinum ignem cum lacrymis atque laboribus in nobis ipsis accendere. Scriptum est enim quia Deus noster ignis conDixit abbas Hyperitius: Nocte et die laborat monachus, vigilans, in orationibus permanens, compungens Hinc Dominus ait: Beati pacifici, quoniam filii Dei vocabuntur . In pace perfectio est, ubi nihil repugnat. Et ideo filii Dei pacifici sunt, quoniam nihil in eis resistit Deo. Pacifici autem in semetipsis sunt, qui omnes animi sui motus componentes, fiunt regnum Depacificos enim oportet esse Dei filios et humiles, mente mites, corde simplices, sermone puros, animo innocentes, affectu
Abbreviated transcription (Latin):
ent homo in corde suo quia peccator ẽ : ds̃ non
Si em̃ cõspererimꝰ peccata nt̃a. ronindebimꝰ pec¬
cata proximi. Stulticia ẽ eni habenti hõi mor¬
tuũ suuim. ⁊ relicto eo abire et flere mortuum ꝓ¬
xim sui. Qnͣto enĩ manꝰ dñi occidit om̃e pͥmo¬
genitũ in terra egypti. ñ erat domꝰ in qua ñ ia¬
ceret mortinis. slon enĩ ẽ homo qui iuiat ⁊ ñ¬

Expanded text:
erit homo in corde suo quia peccator est, Deus nonSi enim conspexerimus peccata nostra, non videmus peccata proximi. Stultitia est enim homini habenti mortuum suum, et relicto eo, abire et flere mortuum proximi sui: Quando enim manus Domini occidit omne primogenitum in terra Aegypti, non erat domus, in qua non jaceret mortuus . Non enim est homo qui
Abbreviated transcription (Latin):
dicentem. In principio fecit deus celũ. & terrã.
conditoremq optimũ rerũ sapientissime forma¬
tarum. glorificemus. & ex insibiliũ pulchritu¬
dine. illum qui nimis optimus est contemple¬
mi. ẜ ex magnitudine corꝑum circũ scrłtorũ
metiamur illũ infinitum. & maximũ. omnẽq
cogitationem cordis humani. suȩ uirtutis am-¬
plitudicne transgredientẽ. Nam licet creaturȩ
naturã. minime comprebendamus. tamen
id ipsũ qđ tenuiter nr̃o subicitur incellectin.
tantũ habet admirationis. ut ętiam uelocissima
mens. inferior uideatur bis reb. quȩ in hoc
mundo habentura exiguȩ. Debitãq suꝑ om¬
nib laudem condicori referamus impensiuᷤ:
Cui gła & honor. nunc &e semꝑ. & in scła scłoꝵ¬

Expanded text:
dicentem: In principio fecit Deus coelum et terram, dicentem: In principio fecit Deus coelum et terram, Conditoremque optimum rerum sapientissime formatarum glorificemus, et ex visibilium pulchritudine, illum qui nimis optimus est contemplemur. Et ex magnitudine corporum circumscriptorum metiamur illum infinitum, et maximum, omnemque cogitationem cordis humani suae virtutis amplitudine transgredientem. Nam licet creaturae naturam minime comprehendamus, tamen idipsum quod tenuiter nostro subjicitur intellectui, tantum habet admirationis, ut etiam velocissima mens inferior videatur his rebus quae in hoc mundo habentur exiguae, debitamque super omnibus laudem Conditori referamus impensius: cui gloria et honor, nunc et semper, et in saec
Abbreviated transcription (Latin):
naturã suã eum ꝑtrahentes. inferius. Elemen¬
torũ aut̃ distractio. in partes ducta diuersas:
ruine causas. & solutionis importat. Quod enĩ
uolenteR. natura recusante demptatur. celeri¬
ter dissipatur: utpote singulis partib ꝑ qͣs
moles constructa. subsistit. ad suũ principiũ
redeuntib. ꝓpter harũ igitua opinionũ ne¬
cessitates. secta priorũ phylophoꝵ. hii qui post¬
ea successere recissa. ꝓprias asstitiones subice¬
re festinarunt: quintam quandã naturam
corꝑis ut dẏamus. in celi. siderũq substantiã
subesse. firisantes. Sllius aut̃ quidã de acrio¬
rib. hȩc quidem quȩ narrauimus cuncta de ᷤᷤ¬
truxit: ꝓpriũ uere dogna uisus est cominen¬
dare. De quib si reserre singula maluerimus:
similem illis patiemira errorem. Sed eos a se¬
metipsis uicissim deici relinquamus. & omĩ
illoꝵ contentione postposita. sequamue moysen

Expanded text:
naturam suam eum pertrahentes inferius. Elemennaturam suam eum pertrahentes inferius. Elementorum autem distractio in partes ducta diversas ruinae causas et solutionis importat. Quod enim violenter natura recusante tentatur, celeriter dissipatur: ut pote singulis partibus per quas moles constructa subsistit, ad suum principium redeuntibus. Propter harum igitur opinionum necessitates, secta priorum philosophorum, hi qui postea successere rescissa, proprias assertiones subjicere festinarunt: quintam quamdam naturam corporis, ut diximus, in coeli siderumque substantiam subesse firmantes. Alius autem quidam de acrioribus, haec quidem quae narravimus cuncta destruxit, proprium vero dogma visus est commendare. De quibus si referre singula maluerimus, similem illis patiemur errorem. Sed eos a semetipsis vicissim dejici relinquamus, et omni illorum contentione postposita, sequamur Moysen
Abbreviated transcription (Latin):
luris: uestibuli motu. idem ommino uel direc¬
tum erga circuli rotunditatẽ continet inter¬
uallũ. Quoꝵ aut̃ naturales motus mutari so¬
lent: eorum ȩtiã qualitates. ipsas mutabiles
esse nenesse est. Licet nec de illis principalib
corporib. quȩ uocantua elementa. possibi¬
le nobis est credere. celũ fuisse compositum.
qm̃ ea quȩ ex diuersa materia. constriun¬
tur. minime sibi conueniunt. nec possunt
sine ui aliqua. motũ tenere concordem.
int pote singulis partib. aliũ. atq aliũ im¬
petũ habentib ex natura. nimioq labore
quȩ cõposita sunt. in motu continentua assiduo.
Neq enĩ potest una. atq eadem ratio. reb inter
esse dissimilib. ac repugnantib consonare:
cũ ea quȩ leuiorib sunt amica. grauiorib con¬
traria iudictnt᷑. Nam cũ ad suꝑna. & glestia ꝓ¬
peramus. pondere terreno deprimim᷑. Cũ aut̃
ad una demergim᷑: uim facimus igni. contra

Expanded text:
luris, vertibili motu, idem omnino vel direcluris, vertibili motu, idem omnino vel directum, erga circuli rotunditatem continet intervallum. Quorum autem naturales motus mutari solent, eorum etiam qualitates ipsas mutabiles esse necesse est. Licet nec de illis principalibus corporibus, quae vocantur elementa, possibile nobis est credere coelum fuisse compositum: quoniam ea quae ex diversa materia construuntur, minime sibi conveniunt, nec possunt sine vi aliqua motum tenere concordem, ut pote singulis partibus, alium atque alium impetum habentibus ex natura, nimioque labore quae composita sunt, in motu continentur assiduo. Neque enim potest una atque eadem ratio, rebus inter se dissimilibus ac repugnantibus consonare: cum ea quae levioribus sunt amica, gravioribus contraria judicentur. Nam cum ad superna et coelestia properamus, pondere terreno deprimimur. Cum autem ad ima demergimur, vim facimus igni, contra
Abbreviated transcription (Latin):
deo documentis. De celo quoq si eadem dixe¬
ris non peccabis. licet phylosophoꝵ multilo¬
quax disputatio. plurima suꝑ celi natura diᷤ¬
seruit. Quoꝵ alii compositũ ex quatuor asse¬
runt elementis. ipsũq esse inuisibilem. partẽq
habere delluris. ꝓpter insitam sibi duritiem.
habere ȩtiã ignis societatẽ. ex quo quasi ꝑspi¬
cuũ putatur. esse. nichilominis etiam reliqͣtũ
portionũ ꝑmixtiones amplectitus. Non nul¬
li aut̃ huiusmodi opinione contẽpta. quintã
quandã naturã. in celi compositione ꝓprio
commenti arbitrio. subiunxerunt: quibus
uidetur corpus ȩtereũ. non aer esse non ter-¬
ra. non aqua. non ignis. nec aliud penitus
quod simplex esse credatur. ob hoc udeli¬
cet. quod simplitib familiare est. motum
semꝑ habere directum. quoꝵ lemora sursũ
semꝑ intendunt. grauiora uero deorsum la¬
buntur. Sed nec suꝑior. aut inferior pars tel¬

Expanded text:
deo documentis. 11. De coelo quoque si eadem dixedeo documentis. 11. De coelo quoque si eadem dixeris non peccabis, licet philosophorum multiloquax disputatio plurimum super coeli natura disseruerit. Quorum alii compositum ex quatuor asserunt elementis, ipsumque esse invisibilem, partemque habere telluris, propter insitam sibi duritiem, habere etiam ignis societatem, ex quo quasi perspicuum putatur esse, nihilominus etiam reliquarum portionum permixtiones amplectitur. Nonnulli autem, hujusmodi opinione contempta, quintam quamdam naturam, in coeli compositione proprio commenti arbitrio, subjunxerunt: quibus videtur corpus aethereum, non aer esse, non terra, non aqua, non ignis nec aliud penitus quod simplex esse credatur, ob hoc videlicet, quod simplicibus familiare est, motum semper habere directum, quorum leviora sursum semper intendunt, graviora vero deorsum labuntur. Sed nec superior aut inferior pars tel
Abbreviated transcription (Latin):
deduci necesse est corpus. in quas singulȩ pͣt¬
tes corerint. Quod si lapides & ligna. cunctaq
terrena. semꝑ ad inferiora pelluntur:
ibi erit sine dubio ꝓpria conueniensq
terie positio. Si uero aliquid de leuiorib ex media
regione mouebitur. id ad suꝑna ferri certissimũ
est. qm̃ familiarẽ est reb grauissimis. ima sem¬
per appeiere. Ima aut̃ dicimus. mediũ totius
mundi locũ. Non ergo mireris. si nusquã telluᷤᷤ
iclinat. ut pote mediã omniũ sortita sedem.
in qua eam necesse est semꝑ stare. nullatenuꝰq
contra naturã. de ꝓpriis finib submoueri. Hoꝵ
igitur. si quid tibi ꝓbabile uideatur: ad sapi-¬
entiã creatoris. qui hȩc ita disposuit. oportet
de huiusmodi transferre miracula. Neq enim
minuetua rerũ dignitas. maximarũ: si quę
sit eoꝵ ratio. detegamus: aut si secus euenerit.
simplicitatem fidei potiorem. cȩteris fieri sua¬

Expanded text:
deduci necesse est corpus in quas singulae pardeduci necesse est corpus in quas singulae partes coierint. Quod si lapides et ligna, cunctaque terrena, semper ad inferiora pelluntur: ibi erit sine dubio propria conveniensque terrae positio. Si vero aliquid de levioribus ex media regione movebitur, id ad superna ferri certissimum est: quoniam familiare est rebus gravissimis ima semper appetere. Ima autem dicimus, medium totius mundi locum. Non ergo mireris, si nusquam se tellus inclinat, ut pote mediam omnium sortita sedem, in qua eam necesse est semper stare, nullatenusque contra naturam, de propriis finibus submoveri. Horum igitur si quid tibi probabile videatur, ad sapientiam creatoris, qui haec ita disposuit, oportet te hujusmodi transferre miracula. Neque enim minuetur rerum dignitas. maximarum, si quae sit earum ratio detegamus, aut si secus evenerit, simplicitatem fidei potiorem caeteris fieri sua
Abbreviated transcription (Latin):
bilis terre grauitudo firmata respondere:
dicentes. quia terix fines in manu sunt dei.
Hoc nichilominus. uel nobis ad credendũ com¬
modius. uel auscultantib utilius poterit in¬
ueniri:. licet quidã de fisicis phylosophys
talia quadã dispositione cominententur
Terrã immobilem ꝑmanere ferunt. quod
in mundo sita sit. & parib undiq collecta
spatiis. ad sũmitatẽ usq non habere: quo
magis ualeat inclinari. & ob hoc semꝑ in
semetipsa consistit. impossibileq esse. ut
eam patiatur equalitas circũdata. ullum
inuenire momentũ. in alium flectendi se
locũ. Mediam aut̃ regionem. non fortuito
uel sponte: nec aliqua sorte quesitã dene¬
re tellurem: sed naturaliter necessarieq si¬
tui eius esse decretã. Celesti enĩ corꝑe. ulte¬
riorem in suꝑioribus nacto sedẽ. quȩcũq
inquiunt. arbitramus pondera de locis
sũmiorib ad una descendere: in medium
congregantur locũ. & in eas stationes. totũ

Expanded text:
bilis terrae gravitudo firmata, respondere, bilis terrae gravitudo firmata, respondere, dicentes: Quia terrae fines in manu sunt Dei . Hoc nihilominus, vel nobis ad credendum commodius, vel auscultantibus utilius poterit inveniri. 10. Licet quidam de physicis philosophis tali quadam dispositione commententur terram immobilem permanere. Ferunt enim quod in mundo sita sit, et paribus undique collecta spatiis, ad summitatem usque non habere, quo magis valeat inclinari, et ob hoc semper in semetipsa consistit, impossibileque esse, ut eam patiatur aequalitas circumdata, ullum invenire momentum, in alium flectendi se locum. Mediam autem regionem, non fortuito vel sponte: nec aliqua sorte quaesitam tenere tellurem: sed naturaliter necessarieque situi ejus esse decretam. Coelesti enim corpore, ulteriorem in superioribus nacto sedem; quaecunque, inquiunt, arbitramur pondera de locis summioribus ad ima descendere, in medium congregantur locum; et in eas stationes totum
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ quid circuli eius infixi sunt. Sed & si um¬
quã in psalmo audieris. ego confirmaui colũ¬
nas eius: conpositoriã ꝓfecto uirtutem eius co¬
lumnas intellige. Quod aut̃ dictũ est. ipse suꝑ
maria fundauit eã. quid aliud scilicet signifi¬
cat. quã quia undiq orbem terrȩ. aquarũ na¬
tura circũfusa complectitut: Quomͦ ergo cũ
sit aqua fluida. semꝑq ad decliuiora conten¬
dere soleat. pendula est. & in neutrã diffun¬
dicur partem: Illud quoq non reputas. qͥa
non minorem. sed ȩtiam maiorẽ difficultatẽ
nobis ipsa tellus importat. cũ tanto sui pon¬
dere librata teneatira in aere: Sed necesse est
siue suꝑ se ipsam loquatã esse concesseris. siue
suꝑ aquas eam ferri dixerimus: nusquã nos
a pietatis cogitatione discedere conueniet. sed
contineri uirtute creatoris omnia fatea mira.
Hec itaq nos oportet. & nobis ipsis suadere.
& sciscitantib ubi sit ampla. & insustenta¬

Expanded text:
super quid circuli ejus infixi sunt . Sed et si unsuper quid circuli ejus infixi sunt . Sed et si unquam in psalmo audieris: Ego confirmavi columnas ejus , compositoriam profecto virtutem ejus, columnas intellige. Quod autem dictum est: Ipse super maria fundavit eum , quid aliud scilicet significat, quam quia undique orbem terrae, aquarum natura circumfusa complectitur? Quomodo ergo cum sit aqua fluida, semperque ac decliviora contendere soleat, pendula est, et in neutram diffunditur partem? Illud quoque non reputas, quia non minorem, sed etiam majorem difficultatem nobis ipsa tellus importat, cum tanto sui pondere librata teneatur in aere. Sed necesse est, sive super se ipsam locatam esse concesseris, sive super aquas eam ferri dixerimus: nusquam nos a pietatis cogitatione discedere conveniet, sed contineri virtute creatoris omnia fateamur. Haec itaque nos oportet, et nobis ipsis suadere, et sciscitantibus ubi sit ampla, et insustenta
Abbreviated transcription (Latin):
menta. querenda sunt. & iterum deficiendũ est
cũ inuenire uolueris. quo fulcimine resistente
fundus ultimus continetira. Sin aut̃ aliud quod¬
dam ualidius esse corpus indiixeris. quod terram
ꝓhibeat ad ima descendere: cogitare debebis
illud quoq ip̃m simili fundatũ repagulo. qđ
non sinat inferius decidere quȩ portantua. Hu¬
ic quoq ipsi. si quid confingentes potuerimus
opponere. denuo aliud subesse munimen: ne¬
cessario discursura est mens. & ita in infinitũ
cogitatione ducemua. semꝑ his quȩ inuenum¬
tur firmamentis. alia noua querentes. Et quan¬
to longius sermone ꝓgredimur. tantomagis
uirtutem sustentatricem terre suꝑducere com¬
pellemui: quȩ simul omnia. quȩ suꝑiecta sunt
ualeat sustentare. ꝓpterea disquisitioni metas
debebis imponere: ne quandoq curiositati
tuȩ. nimis in comprehensibia ꝑtractanti.
uerbũ iob uideatur obsistere. & interrogeris.

Expanded text:
menta quaerenda sunt, et iterum deficiendum est menta quaerenda sunt, et iterum deficiendum est cum invenire volueris quo fulcimine resistente fundus ultimus continetur. 9. Sin autem aliud quoddam validius esse corpus induxeris, quod terram prohibeat ad ima descendere: cogitare debebis illud quoque ipsum simili fundatum repagulo, quod non sinat inferius decidere quae portantur. Huic quoque ipsi, si quid confingentes potuerimus opponere, denuo aliud subesse munimen: necessario discursura est mens, et ita in infinitum cogitatione ducemur, semper his quae inveniuntur firmamentis, alia nova quaerentes. Et quanto longius sermone progredimur, tanto magis virtutem sustentatricem terrae superducere compellemur: quae simul omnia quae superjecta sunt valeat sustentare. Propterea disquisitioni metas debebis imponere: ne quandoque curiositati tuae, nimis incomprehensibilia pertractancti, verbum Job videatur obsistere, et interrogeris
Abbreviated transcription (Latin):
ne temptaueris. Si enim discreueris eius nigro¬
rem. frigiditatem. gͣuitudinẽ. densitatẽ. & eas qua¬
litates. quȩ sapore gustatus. comprebensibiles ha¬
bentur: nichil erit penitus quod telluri subia¬
ceat. Hec igitur obmutentes: nec illud hortam᷑
inquiri. suꝑ quid sit terra firmata. Torquebitua
enĩ mens. ad nullũ certũ exitũ ꝑueniente discur¬
sionis indagine. Siue enĩ aerem dixeris eus sub¬
esse fundamini: ꝓfecto deficies cogitando. quẽ¬
ad modũ liquida & diffusa natura. tanto ponde¬
re depressa substitit. ac non potius labitura: un¬
diq terre diffugiens densitatẽ. ac semꝑ eminen-¬
tior cũ premente consistens. Q uod aquã ꝓposue¬
ris terrenȩ stabilitati esse subditã: nichilomi¬
nus ꝑcunctari necesse est. quomͦ moles tam gra¬
uis & spissa. minime sub aqua demergitur. sed
ab infirmiore natura. suꝑiec̾tio tanti ponderis.
sustentatur. Siquidem ipsius ȩtiã aquȩ funda¬

Expanded text:
ne tentaveris. Si enim discreveris ejus nigrone tentaveris. Si enim discreveris ejus nigrorem, frigiditatem, gravitudinem, densitatem, et eas qualitates quae sapore gustus comprehensibiles habentur, nihil erit penitus quod telluri subjaceat. Haec igitur omittentes, nec illud hortamur inquiri, super quid sit terra firmata. Torquebitur enim mens ad nullum certum exitum perveniente discursionis indagine. Sive enim aerem dixeris ejus subesse fundamini: profecto deficies cogitando, quemadmodum liquida et diffusa natura, tanto pondere depressa substitit ac non potius labitur: undique terrae diffugiens densitatem, ac semper eminentior cum premente consistens. Quod si aquam posueris terrenae stabilitati esse subditam, nihilominus percunctari necesse est, quomodo moles tam gravis et spissa, minime sub aqua demergitur, sed ab infirmiore natura, superjectio tanti ponderis sustentatur. Si quidem ipsius etiam aquae funda