comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uebesq modo ac uirtute regebat estt
etiam lirĩ quor pietas q fidesq prestitu
et longe uicit sapiẽna cunctos. recipue¬
ingerti coluere in nuĩe diuos hecaoleo
pefutus cura udere sagaci. Otia quistu¬
diis leti tenuere decoris. Inq acadeima
umbrifera mitidoq liceo. Fuderũt claras
fecundi pectoris artes ł quibꝰ ereptum
primo iam flore uiuente. te patria ĩ me¬
dia urtutu mole locauit. fu cũ aricife¬
rascutas requiete relaxas. Quod patrie
uotis studiis nobisq sacrasti. Tu igitur
aiu poteris inducere contra ea que a
me disputant᷑ et de diuinatioẽ dicere
qui et gesseris ea quegessisti et ea que pro¬
nũtiaiti accuratissime scripseris. Quid
arte perspici possũt. nescire me fatebr
om̃es habet inse nũos ueritatis. Quatuor
tali iacti casu ueneriu efficiũt. nũ etia
centu uenereos si quachoingẽta tales cie¬
ceris easu futuros putas. Aspersa temere
pigmenta intabula oris liniamẽta effi¬

Expanded text:
urbisque modo ac virtute regebant, Rite urbisque modo ac virtute regebant, Rite etiam vestri, et longe vicit sapientia cunctos, Praecipue coluere vigenti numine divos. Haec adeo penitus cura videre sagaci, Otia qui studiis laeti tenuere decoris, Inque Academia umbrifera nitidoque Lyceo Fuderunt claras fecundi pectoris artis. E quibus ereptum primo iam a flore iuventae Te patria in media virtutum mole locavit. Tu tamen anxiferas curas requiete relaxans, Quod patriae vacat, id studiis nobisque sacrasti. Tu igitur animum poteris inducere contra ea, quae a me disputantur de divinatione, dicere, qui et gesseris ea, quae gessisti, et ea, quae pronuntiavi, accuratissume scripseris? Quid?arte perspici possint? Nescire me fateor, actum, quod omnes habet in se numeros veritatis? Quattuor tali iacti casu Venerium efficiunt; num etiam centum Venerios, si quadringentos talos ieceris, casu futuros putas? Aspersa temere pigmenta in tabula oris liniamenta effi
Abbreviated transcription (Latin):
uidis iuitali rore rigabat. Que tũ cu pu¬
eris flãmato fulmitiis ictu. Cõcidit atq
auulsa pedum uestigia liquit. Tuz quis no
artis scripta et monimẽta uolũtas uoces
tristificas cartis promobat etruscis Om̃es
um constanti uoce ferebãt. Uel dirã mn¬
Eripere et stragem horribile cedemq
uereri. Atq hed fixa graui fato ac fu¬
data tenere. Nec post accessu ad colum
formata decorem. Sancta Iouis speties
Claros spectaret ĩ ortus. Tu foret occul¬
tus ppłus sanctusq senatus Cernere co¬
natus posset sisolis adortu. Conuersa
inde patrũ sedes ppłiq uderet. Hec
tardata diu spẽs multu ꝙ morata. Cõ¬
sule te tande celsa est ĩ sede locata Atq
una fici ac signati tpr̃is hora Iupit᷑ ex¬
celsa clarabat sceptra colũna. Ac cladei
patrie flãma ferroq putata uocibꝰ Allo¬
brogu patribꝰ ꝓplis ꝙ patebat Rite igit¬
uegeres quor monumẽta tenetis. Quipplos

Expanded text:
vidis vitali rore rigabat; Quae tum cum puvidis vitali rore rigabat; Quae tum cum pueris flammato fulminis ictu Concidit atque avolsa pedum vestigia liquit. Tum quis non artis scripta ac monumenta volutans Voces tristificas chartis promebat Etruscis? Omnes um constanti voce ferebant Templa deEripere et stragem horribilem caedemque vereri; Atque haec fixa gravi fato ac fundata teneri, Ni prius excelsum ad columen formata decore Sancta Iovis species claros spectaret in ortus. Tum fore ut occultos populus sanctusque senatus Cernere conatus posset, si solis ad ortum Conversa inde patrum sedes populique videret. Haec tardata diu species multumque morata Consule te tandem celsa est in sede locata, Atque una fixi ac signati temporis hora Iuppiter excelsa clarabat sceptra columna, Et clades patriae flamma ferroque parata Vocibus Allobrogum patribus populoque patebat. Rite igitveteres, quorum monumenta tenetis, Qui populos
Abbreviated transcription (Latin):
tusq petisset. Aut cũ terribili percussus
flunline ciuis Luce serenanti uitalia lu¬
minalinquit. At cum se grauido tͤmefcc̃
corpore tellus.Iam uero uarie noctur¬
no tempore uise. Terribiles forme bellũ
motusq monebant. Multaq per terras
uates oracula furẽti pectore fundebãt
tristes minitãtiacasus. Atq ea que lap¬
sutande cegdere uetusto. hec fore ꝑ¬
petuis signis clarisq frequẽtans. Ipẽ deũ
genitor Relo terrisq canebat. Nũc ea
Frquato que quondam et consule Coc¬
ta liddius ediderat tirene gentis arus¬
pex. Omĩa fixa tuus glometans detex¬
minat annus. Nam pater altitonani
stellãti nixus olimpo. Ipẽ suos quonda
ĩiecit sedibus ignes. Tu spes ex ere uetꝰ
gn̾ataq nate Concidit elapseq uetus¬
te numine leges. Et diuũ simulacra per¬
emit fulminis ardor. Hlic siluestris eãt
romani nõis altrix Martia que ꝑuos
mauortis semine natos. Uberibus gra¬

Expanded text:
tusque petessens? Aut cum terribili perculsus tusque petessens? Aut cum terribili perculsus fulmine civis Luce serenanti vitalia lumina liquit? Aut cum se gravido tremefecit corpore tellus? Iam vero variae nocturno tempore visae Terribiles formae bellum motusque monebant, Multaque per terras vates oracla furenti Pectore fundebant tristis minitantia casus, Atque ea, quae lapsu tandem cecidere vetusto, Haec fore perpetuis signis clarisque frequentans Ipse deum genitor caelo terrisque canebat. Nunc ea, Torquato quae quondam et consule Cotta Lydius ediderat Tyrrhenae gentis haruspex, Omnia fixa tuus glomerans determinat annstellanti nixus Olympo, Ipse suas arces, ainiecit sedibus ignis. Tum species ex aere vetus venerataque Nattae Concidit, elapsaeque vetusto numine leges, Et divom simulacra peremit fulminis ardor. Hic silvestris erat Romani nominis altrix, Martia, quae parvos Mavortis semine natos Uberibus gra
Abbreviated transcription (Latin):
Menteq diuina celum terrasq petissa
que penitus mẽtes hominu uitasq retẽ¬
tant ⁊ theris eterni septa atq inclusa ea¬
uernis. Et sistellarũ morꝰ cursusq nagã¬
tes Nosse uelis que sint signor ĩ sede ldca¬
te. Que uerbo et falsis graiorũ uocibus
errant. Reuera certo lapsuspatio ueferũ¬
turr.Omĩa iam cernes diuina mẽte No¬
tata. Nam primu astroru uolucres te
consule motus Concursusq graues stel¬
laru ardore micãtes. Tu quoq cũ ture¬
ulos ab albano ĩ mõte niuales llistrasti et
leto mactasti lacte latmas iidisti et cla¬
rotremulos ardore cometas. Multaꝙ
misceri nocturna strage putasti. Quod
ferme dicũ in tempus cecmere lat̾ine
Cu claram spetiem cõcreto lumine luna
aibdidit et subito stellanti nocte peremp¬
ta est. Quid uero phebi fax tristis nũtia
belli. Que magnu ad columen flãmato
ardore uolabat. Precipites celi partes obi¬

Expanded text:
Menteque divina caelum terrasque petessit, Menteque divina caelum terrasque petessit, Quae penitus sensus hominum vitasque retentat Aetheris aeterni saepta atque inclusa cavernis. Et, si stellarum motus cursusque vagantis Nosse velis, quae sint signorum in sede locatae, Quae verbo et falsis Graiorum vocibus erant, Re vera certo lapsu spatioque feruntur, Omnia iam cernes divina mente notata. Nam primum astrorum volucris te consule motus Concursusque gravis stellarum ardore micantis Tu quoque, cum tumulos Albano in monte nivalis Lustrasti et laeto mactasti lacte Latinas, Vidisti et claro tremulos ardore cometas, Multaque misceri nocturna strage putasti, Quod ferme dirum in tempus cecidere Latinae, Cum claram speciem concreto lumine luna Abdidit et subito stellanti nocte perempta est. Quid vero Phoebi fax, tristis nuntia belli, Quae magnum ad columen flammato ardore volabat, Praecipitis caeli partis obi
Abbreviated transcription (Latin):
cõmemoraui respondebo Quid scamo¬
nee radia ad purgandu quid Aristo¬
logia ad morsus serpentu possit que
nomẽ ex ĩuẽtore repperit. rem ipsa
ĩuentor ex sõnio. posse uideo quod sa¬
tis est cur possit nescio. Sic uẽtor et ĩbri¬
um sigria que dixi rõem quam hẽant
nõ satis perspitio uizet euentu agnosco
scio approbo Similit᷑ quod fixu ĩ extis
quid fibra ualeat accipio que causa sit
nescio. Atq horũ quidẽ plena uita est
extis enim fere omẽs utũtur. Quid de
fulguru ui dubitare possũ nõne cum
multa alia mirabilia tum illud ĩ pͥmis
cũ sũma manꝰ ĩfastigio Ioius optimi ma¬
ximi quitũ exat fictisis ecelo ictus esset
demõstratus. Sed quo potius utax aut
auctore aut teste. Qte cuiꝰ edidici et̃
uersus et libenter qiũdez quos in scdo
consulatu urania musa pronũtiat Prĩ¬
cipio ethereo flãmatus iupit̾ igne uer¬
titur et totu collustrat lumine mũdu

Expanded text:
commemoravi, respondebo. Quid scammocommemoravi, respondebo. Quid scammoneae radix ad purgandum, quid aristolochia ad morsus serpentium possit, quae nomen ex inventore repperit, rem ipsam inventor ex somnio, video, quod satis est; cur possit, nescio. Sic ventorum et imbrium signa, quae dixi, rationem quam habeant, non satis perspicio; vim et eventum agnosco, scio, adprobo. Similiter, quid fissum in extis, quid fibra valeat, accipio; quae causa sit, nescio. Atque horum quidem plena vita est; extis enim omnes fere utuntur. Quid? de fulgurum vi dubitare num possumus? Nonne cum multa alia mirabilia, tum illud in primis: Cum Summanus in fastigio Iovis optumi maxumi, qui tum erat fictilis, e caelo ictus esset demonstratus. Sed quo potius utar aut auctore aut teste quam te? cuius edidici etiam versus, et lubenter quidem, quos in secundo de consulatu Urania Musa pronuntiat: Principio aetherio flammatus Iuppiter igni Vertitur et totum conlustrat lumine mundum
Abbreviated transcription (Latin):
ceruice recepit. Uidemus hec signa nũꝙͣ
fere mẽtientia nec tamẽ cũ ita fiat uide¬
mus.Uos quoq signa udẽtes aquaru
dulcis ali̾pne Ci clamore ꝑatis ĩ anes
futdere uoces Absurdoq sono fontes
et stagna cietis. Quis est qui ranũculos
hoc ifidere suspicari possit. set mest et
ranũculis natura queda significans a¬
liquid pex se ip̃a satis certa cognitioĩ ant̃
honi obscura Mollipedesq boues spec¬
tantes lumina celi Naribus humiferũ
duxere ex aere sucum Non quero euͣ
qm̃i quid eueniat ĩtelligo.Iam uero sẽp
ũdis semperq grauata. Lentiscus tri¬
plici solita granddescere fetu. Tu fruges
fundens tria tempora mõstrat arãcdi
Nec ħ quide quero cur hec arbor una
tex floreat aut cur arandi maturitatẽ
ad signũ floris accõmedet. Hoc sũ con¬
tentiss ꝙ etiam siquo quodq fiat igno¬
rem quid fiat ĩtelligo. Pro omni igit᷑
diuinatioẽ idemq p̾ro rebus his qual

Expanded text:
cervice recepit. Videmus haec signa numquam cervice recepit. Videmus haec signa numquam fere mentientia nec tamen, cur ita fiat, videmus. Vos quoque signa videtis, aquai dulcis alumnae, Cum clamore paratis inanis fundere voces Absurdoque sono fontis et stagna cietis. Quis est, qui ranunculos hoc videre suspicari possit? sed inest in ranunculis vis et natura quaedam significans aliquid per se ipsa satis certa, cognitioni autem hominum obscurior. Mollipedesque boves spectantes lumina caeli Naribus umiferum duxere ex ae+re sucum. Non quaero, cur, quoniam, quid eveniat, intellego. Iam vero semper viridis semperque gravata Lentiscus triplici solita grandescere fetu Ter fruges fundens tria tempora monstrat arandi. Ne hoc quidem quaero, cur haec arbor una ter floreat aut cur arandi maturitatem ad signum floris accommodet; hoc sum contentus, quod, etiamsi, cur quidque fiat, ignorem, quid fiat, intellego. Pro omni igitur divinatione idem, quod pro rebus iis, quas
Abbreviated transcription (Latin):
tñ siscĩt diuinatioĩ similiora idleamus
Atq etiam uentos p̃monstrat sepe futõs
Inflatum mare cũ subito penitus q tu¬
mescit. Saxa q cana salis tiueo spuma¬
ta liquore Tristificas certant neptũno
reddere uoces. Aut densus stridor cum
celso e uertice mõtis. Ortus adangescit
sopłor sepe repulsus. Atq his reꝵ p̃sen¬
sionibus pronostica tua referta sũt. Ꝙs
igitur elicere causas presensionũ potelt
et si uidebo fothum stoitu ẽe conatũ
qui hactenus aliquid egit ut earũ roẽz
rerum explicaret que ĩmari celo ue fle¬
rent. Ella uero cur cueniũt quis proba¬
biliter dixerit. Canofluxit ide fligiens
e gurgite ponti. Clamans nũtiat horri
brles Instare procellas haud modicos
tremulo fundens e guture cantus. Sepe
etiam per triste canit de pectore carmẽ
Et matutinis acredula uocibꝰ instat.
relas. Cum ꝓrimũ gelidos rores aurora
remittit. Fusca q nõ nũꝙͣ cursans per
lictora corinx demersit caput et fluctũ

Expanded text:
tioni sunt similiora, videamus: Atque etiam ventos praemonstrat saepe futuros Inflatum mare, cum subito penitusque tumescit, Saxaque cana salis niveo spumata liquore Tristificas certant Neptuno reddere voces, Aut densus stridor cum celso e vertice montis Ortus adaugescit scopulorum saepe repulsus. Atque his rerum praesensionibus Prognostica tua referta sunt. Quis igitur elicere causas praesensionum potest? etsi video Boe+thum Stoicum esse conatum, qui hactenus aliquid egit, ut earum rationem rerum explicaret, quae in mari caelove fierent. Illa vero cur eveniant, quis probabiliter dixerit? Cana fulix itidem fugiens e gurgite ponti Nuntiat horribilis clamans instare procellas Haud modicos tremulo fundens e gutture cantus. Saepe etiam pertriste canit de pectore carmen Et matutinis acredula vocibus instat,rellas, Cum primum gelidos rores aurora remittit. Fuscaque non numquam cursans per litora cornix Demersit caput et fluctum
Abbreviated transcription (Latin):
to potius uidicate sint Deinde ostender
ͣpericulosu sit ascripto recedere.
Ocus coĩs ẽ contra eu. qui cũ fatea

Expanded text:
to potius iudicatae sint. Deinde ostendetur, quam periculosum sit ab scripto recedere. Locus communis est contra eum, qui, cum fatea
Abbreviated transcription (Latin):
etrore uersatur Tum idem omninoq
sempiternum. Nonne deum ita tollu
ut nullam opinione eius reliqua fati¬
at Qd autera que diogenes appolloni¬
ates utitur in deo. quemꝰ sensum habẽ
potest aut quam formam dei. ĩam de
platonis inconstantia longum ẽ dicẽ
qui in Timeo patrem huiits mũdi no¬
minari neget posse. In legum autem
libris quid ͦ sit bminino deus inquiri
oportere non s censeat. Qđ uero sine
corpore ullo deum uult esse ut greci
diclint

Expanded text:
errore versatur? cum idem omnino, qerrore versatur? cum idem omnino, qsempiternum, nonne deum omnino ita tollit, ut nullam opinionem eius reliquam faciat? Quid aer, quo Diogenes Apolloniates utitur deo, quem sensum habere potest aut quam formam dei? Iam de Platonis inconstantia longum est dicere, qui in Timaeo patrem huius mundi nominari neget posse, in Legum autem libris quid sit omnino deus anquiri oportere non censeat. quod vero sine corpore ullo deum vult esse ut Graeci dicunt
Abbreviated transcription (Latin):
quendam corone similem efficit
lucis orbem qui cingit celum quem ap¬
dellat cdeum in quo nec figuram duli¬
nam nec sensum quisꝙͣ suspicari pot
multaq eiusdem monstra. Quippe ꝗ
bellum qui discordiam qui cupiditate
ceteraq generis ciusdem ad dermire¬
uocat qͣise morbo uel somno uł obliui¬
one uel uetustate delentur. Fademq
de sideribus quia reprehensa ialio. ia
inhoc omittantur. Empedocles autes
multa alia peccans in deorum opinioe
turpissime labitur. Quatuor enim nãs
ex quib omia stare censet diuinas ee
uult quas et nasci et extingui perspicuũ
est et sensu omni carere. Nec uero pro¬
tagoras qui sese negat omnino de diis
Qułod liqueat. sint hon sint quales ue
sint quicꝙͣ iudetur de natura rerum
suspicari. Qd democritus qui tum ima¬
gines earumq figuras in deor num̃o
defert. tum illamꝰ naturam que ima¬
gines fundat ac mittat tum smãm ĩ
delligentiam q nrãm nõne ĩ maximo

Expanded text:
quiddam: coronae similem efficit quiddam: coronae similem efficit lucis orbem, qui cingit caelum, quem appellat deum; in quo neque figuram divinam neque sensum quisquam suspicari potest. multaque eiusdem monstra, quippe qui bellum qui discordiam qui cupiditatem ceteraque generis eiusdem ad deum revocet, quae vel morbo vel somno vel oblivione vel vetustate delentur; eademque de sideribus, quae reprehensa in alio iam in hoc omittantur. Empedocles autem multa alia peccans in deorum opinione turpissume labitur. quattuor enim naturas, ex quibus omnia constare censet, divinas esse vult; quas et nasci et extingui perspicuum est et sensu omni carere. Nec vero Protagoras, qui sese negat omnino de deis habere quod liqueat, sint non sint qualesve sint, quicquam videtur de natura deorum suspicari. Quid Democritus, qui tum imagines eorumque circumitus in deorum numero refert, tum illam naturam quae imagines fundat ac mittat, tum sententiam intellegentiamque nostram, nonne in maximo
Abbreviated transcription (Latin):
pulsetur deinde si mentem istam qĩ
animal aliquod ẽẽ uoluit. erit aliꝗd
interius ex quo illud animal nominet
Qd autem interius mente cingatur
non placet apta simplexq mens nulla
re adiuncta que sentire possit fingi
intelligentię nr̃e et innotionem ueni¬
qui soli et lune reliquisq sideribus aĩoq
preterea diuinitatem dedit non sensit
per naturam rerum omͦne intentum
et cõmeantem ex quo aimi nri caperẽ¬
tur non indit discrenone hũoꝵ aior
discerpi et lacerari deum. et cum muse
auten quicq̃p ignoraret animus hois
siẽet deus Quo modo porro deus iste
sinihil eet nisi aius aut inficus aut in¬
fusus esset in mũdo Tum Genofanesa
mente adiuncta omĩa prẽterea quoa
est infinitum deum uoluit ẽe. De ipsa
mente idem reprehendes ut ceteri de
infitate autem uehementius in qua
nihil nec sentiens nec coniuctum pot̾
ee Nam parmenides qui couentum

Expanded text:
pulsa sentiret. deinde si mentem istam quasi pulsa sentiret. deinde si mentem istam quasi animal aliquod voluit esse, erit aliquid interius ex quo illud animal nominetur; quid autem interius mente: cingatur non placet, aperta simplexque mens nulla re adiuncta, quae sentire possit, fugere intellegentiae nostrae vim et notionem viqui soli et lunae reliquisque sideribus animoque praeterea divinitatem dedit, non sensitsse per naturam rerum omnem intentum et commeantem, ex quo nostri animi carperentur, non vidit distractione humanorum animorum discerpi et lacerari deum, et cum miserautem quicquam ignoraret animus hominis, si esset deus? quo modo porro deus iste, si nihil esset nisi animus, aut infixus aut infusus esset in mundo? Tum Xenophanes, qui mente adiuncta omne praeterea, quod esset infinitum, deum voluit esse, de ipsa mente item reprehendetur ut ceteri, de infinitate autem vehementius, in qua nihil neque sentiens neque coniunctum potest esse. Nam Parmenides quidem commenticium
Abbreviated transcription (Latin):
ardentia partim refrigerata dicenda st
timo repetam superioꝵ. Tales em milesis
qui primus de talibus rebus quesiuit a¬
quam dixit ẽẽ initium rerum demde
autem eam mentem que ex aqua cũcta
Fingeret. Si deus potest ẽẽsine uisu et¬
sime mente cur aque adiunxit. s& ipsa
mens constare non potest uacans corꝑe
Anaximandri autem opinio est natiubs
esse deos longis interuallis orientis oc
menes Aera deum statuit eumq gigni
ẽeq ĩmensum & infinitum et semiper¬
uno in motu quasi aer sine ulla fora
deus esse possit. Cum presertim deum n
modo aliqua s&c pulcherrima spetie ẽe
deceat aut non omne quod ortum sit
mortalitas consequatur. Inde Anagi¬
goras qui accepit ab Anaximene dis¬
ciplinam primus omniu rerum discre¬
tionem et motum mentis infinite rati¬
one designari et confici uoluit ĩ quo nõ
uidit nec motum sensu se iunctum et
ĩotmnenter infinitum nullum ee̾ posse
neq sensum omnino quo nõ ip̃a nata

Expanded text:
ardentia partim refrigerata ducenda sunardentia partim refrigerata ducenda suntimo repetam superiorum. Thales enim Milesius, qui primus de talibus rebus quaesivit, aquam dixit esse initium rerum, deum autem eam mentem quae ex aqua cuncta fingeret: si dei possunt esse sine sensu; et mentem cur aquae adiunxit, si ipsa mens constare potest vacans corpore? Anaximandri autem opinio est nativos esse deos longis intervallis orientis occmenes aera deum statuit, eumque gigni esseque inmensum et infinitum et semper in motu: quasi aut aer sine ulla forma deus esse possit, cum praesertim deum non modo aliqua sed pulcherrima specie deceat esse, aut non omne quod ortum sit mortalitas consequatur. Inde Anaxagoras, qui accepit ab Anaximene disciplinam, primus omnium rerum discriptionem et modum mentis infinitae vi ac ratione dissignari et confici voluit. in quo non vidit neque motum sensu iunctum et in continentem infinito ullum esse posse, neque sensum omnino quo non ipsa natura
Abbreviated transcription (Latin):
presentia. Ꝙ uero mundum ipsum a¬
nimantem sapientem q dixerit nullo
modo uidetur animi naturam intelli¬
gentis in qua figura cadere possit de qͦ
dlicam equidem paulo post. Nunc aũt
hactenus admirabor eorum tarditatẽ
qui animante ĩmortalem et eundebtm
rotundum esse uelint. ꝙ ea forma neg&
ullam ec̾ pulcriorem plato. At mihi uł kili
formosior. Que uero uitatribuitꝰ᷑ isti
rotundo deo. nempe ut ea celeritate
contorqueatur cui par nulla quidem¬
Ne cogitari possit.In qua non uidet ut¬
non mens constans et uita beata possit
insistere. Quodq in nr̃o corpore si mini¬
ma exꝑte si uelicetur molestum sit. cur
ita non habeatur molestum in deo. Terra
enim profecto quoniam pars mũdi es t̾
pars est etiam dei At qui terre marimas
regiones inhabitabiles incultasq uide¬
mus ꝙ pars earum appulsu solis exarẜit
pars diriguerit niue pluuiisq longmqͦ
solis abscessu. Ed si mundus est deus qm

Expanded text:
praesentia. Qui vero mundum ipsum apraesentia. Qui vero mundum ipsum animantem sapientemque esse dixerunt, nullo modo viderunt animi natura intellegentis in quam figuram cadere posset. de quo dicam equidem paulo post, nunc autem hactenus: admirabor eorum tarditatem qui animantem inmortalem et eundem beatum rutundum esse velint, quod ea forma neget ullam esse pulchriorem Plato: at mihi vel cyliformosior. Quae vero vita tribuitur isti rutundo deo? nempe ut ea celeritate contorqueatur cui par nulla ne cogitari quidem possit; in qua non video ubinam mens constans et vita beata possit insistere. Quodque in nostro corpore si minima ex parte significetur molestum sit, cur hoc idem non habeatur molestum in deo? terra enim profecto, quoniam mundi pars est, pars est etiam dei; atqui terrae maxumas regiones inhabitabilis atque incultas videmus, quod pars earum adpulsu solis exarserit, pars obriguerit nive pruinaque longinquo solis abscessu; quae, si mundus est deus, quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
eẽt. Esto igitur tam ĩmenso spatio quero
balbe cur rpipo nrã cessauerit labore¬
ne fugiebat. Atiste nec attingit deum nͨ
erat sllus cum omes neͣ nutini diui¬
no celum ignes terre maria parerent.
Qd autem erat quo concupisceret des
mundum sigins et luminibus tanꝙͣ edi
lis. Si ut deus ipse melius habitaret an¬
tea uidelicet tempore infinito inteneb̾s
tanqͣr ingurgustio habitauerat. Post at
uarletate nature eum deli ctari put¬
amus qua celum et terras extraornatas
uidemus que ista potest esse delectatio
deo que si ẽẽt non ea tam diu carere
potuisse. An hic ut fere dicitis causa a
deo constituta hoium sunt sapientiu¬
ne propter paucos ergo tanta facta est
rerum molitio an stultorum. at pͥmã
causa non fuit. Cur de improbis bene
merẽtur. deinde quid est assecutus. Cũ
stulti sunt. Miserius enim stultitia ꝗd
dorum compensatione leniant. stulti
nec uitare uenientia possint nec ferre

Expanded text:
esset—isto igitur tam inmenso spatio quaero esset—isto igitur tam inmenso spatio quaero Balbe cur Pronoea vestra cessaverit. laboremne fugiebat? at iste nec attingit deum nec erat ullus, cum omnes naturae numini divino, caelum ignes terrae maria, parerent. Quid autem erat quod concupisceret deus mundum signis et luminibus tamquam aedilis ornare? si ut deus ipse melius habitaret, antea videlicet tempore infinito in tenebris tamquam in gurgustio habitaverat. post autem: varietatene eum delectari putamus, qua caelum et terras exornatas videmus? quae ista potest esse oblectatio deo? quae si esset, non ea tam diu carere potuisset. an haec, ut fere dicitis, hominum causa a deo constituta sunt? sapientiumne? propter paucos igitur tanta est rerum facta molitio. an stultorum? at primum causa non fuit cur de inprobis bene mereretur; deinde quid est adsecutus, cum , maxime quod stulti sunt miserius enim stultitia quidorum conpensatione leniant, stulti nec vitare venientia possint nec ferre
Abbreviated transcription (Latin):
fore sempitermim. Hunc censes primis
ut dicitur labris gustasse phicam .i. natẽ
rationem qui quicꝙͣ quod ortum sit pu¬
tet eternum esse posse. Que est enim co¬
agmenratio non dissolubilis aut quid
e cuius principium aliqd sit nihil sit ex
eadem requiro que paulo ante. mĩstros
machinas omnem totius operis designa¬
tionem atq appatum. Sin alia est dur
mortalem fecerit mundum nõ quẽad
modu platonicus deus sempiternus.
Ab utroq autem sciscitor cur mundi
edificatoes repente extiterint ĩnũablia
secula dormierũt. Non enim si mundus¬
nullus erat. secula non erant. Secula nẽ
dico non ea quę dierum noctiumq nũo
innorum cursibus confur iduntur. Na
fateor ea sine mundi conuersione effici
non potuisse. S& fuit quedam ab infini¬
to tempore cternitas quam nulla circũ¬
scriptio temporis metiebatur. Spatio tn
qualis ea fuerit intelligi potest. Ꝙ ne in
cognitionem quidem dadit Ut fuerit
tempus aliquod nullum cum tempuis

Expanded text:
fore sempiternum. hunc censes primis fore sempiternum. hunc censes primis ut dicitur labris gustasse physiologiam id est naturae rationem, qui quicquam quod ortum sit putet aeternum esse posse? quae est enim coagmentatio non dissolubilis, aut quid est cuius principium aliquod sit nihil sit exteadem, requiro quae paulo ante, ministros machinas omnem totius operis dissignationem atque apparatum; sin alia est, cur mortalem fecerit mundum, non, quem ad modum Platonicus deus, sempiternum. Ab utroque autem sciscitor edificatores repente exciti ante innumerabilia secula dormierunt». nullus erat, secula non erant. Secula nunc dico, non ea que dierum noctiumque numero anni cursibus conficiuntur; nam fateor ea sine mundi conversione effici non potuisse. Sed fuit quedam ab infinito tempore eternitas, quam nulla temporum circumscriptio metiebatur. Spatio tqualis ea fuerit intellegi potest, quod ne in cogitationem quidem cadit ut fuerit tempus aliquod nullum cum tempus
Abbreviated transcription (Latin):
rehiltam uerens ꝙͣne dubitare de aliqͦ
re uideretur tanꝙͣ modo ex degru con¬
cilio ex Epicuri int̾mũdiis descendisset
Audite in quit non futiles cõmentitias¬
q sinas non opificem edificatoremq m¬
undi platonis de Thunco deum nec anũ
fatidicam stoicorum popora qua latie
licet prouidentiam dicere. Nec uero mũ¬
dum ipsum animo et sensibus preditum
rotundum ardentem uolubilem deum
portenta et miracula non disserentium
operis quam construi a deo atq edificari
mundum facit. Que molitio que ferram¬
ta qui uectes que machine qui ministri
tanti muneris fuerunt. Quemadmodũ
obedire & parere uoluntati architecti
aer ignis Aqua Terra potuerũt. Und uo
orte ille qnq forme. ⁊ quib relique for¬
mantur apte cidentes ad animum effici¬
endum prriendosq sensus. longum ẽ ad
omia que talia sunt ut optata magis qua
inuenta uideantur. S& illa palmaris ꝗ

Expanded text:
nihil tam verens quam ne dubitare aliqua de nihil tam verens quam ne dubitare aliqua de re videretur, tamquam modo ex deorum concilio et ex Epicuri intermundiis descendisset, Audite inquit “non futtilis commenticiasque sententias, non opificem aedificatoremque mundi Platonis de Timaeo deum, nec anum fatidicam Stoicorum Pronoeam, quam Latine licet Providentiam dicere, neque vero mundum ipsum animo et sensibus praeditum rutundum ardentem volubilem deum, portenta et miracula non disserentium operis, qua construi a deo atque aedificari mundum facit; quae molitio quae ferramenta qui vectes quae machinae qui ministri tanti muneris fuerunt; quem ad modum autem oboedire et parere voluntati architecti aer ignis aqua terra potuerunt; unde vero ortae illae quinque formae, ex quibus reliqua formantur, apte cadentes ad animum afficiendum pariendosque sensus? longum est ad omnia, quae talia sunt ut optata magis quam inventa videantur; sed illa palmaris, quod, qui
Abbreviated transcription (Latin):
qui honesta cõmiscerent cum cõmodil
Ut ea interse magnitudine et quasi gͣ¬
dibus non genere differĩt. Nec enimꝰ e
non uerborum perua s& rerum ꝑ mag̾
dissensio. Uerum hec alias nunc quod
cepimus sicocte ridetur. Mihi rio ĩꝗt
cocta uidetur. s& ne hic qui interueit
me intuens ignoret que res agatur
de natura agebatur deoꝵ. que eu mi¬
hi uidereturꝰ ꝑ obscura ut semꝑ uideri
solet Epicuri ee uelleio sciscitabar sma
Quamobrem inquit uellei nisi mole¬
stum est repete que ceperas. Repeta
uero quanꝙͣ non mihi s& tibi hic ue¬
nit adiutor. Ambo enim inquit ab co¬
dem philone nhil scire didicistis. Tũ
ego quid didicerimꝰ Cocta uiderit tu
autem nolo existimes me adutore
huc uenisse s& auditorem et quidem
quum libero iuditio nulla eius modi
astrictum necessitate ut mihi. uelim no¬
lun sit cęrta quedam tuenda snia Tum
uellenis confidenter sane ut solet etiam

Expanded text:
qui honesta commiscerent cum commodis, qui honesta commiscerent cum commodis, ut ea inter se magnitudine et quasi gradibus non genere differrent. haec enim est non verborum parva sed rerum permagna dissensio. verum hoc alias; nunc quod coepimus, si videtur. Mihi vero inquit Cotta videtur. sed ut hic qui intervenit me intuens ne ignoret quae res agatur, de natura agebamus deorum, quae cum mihi videretur perobscura, ut semper videri solet, Epicuri ex Velleio sciscitabar sententiam. quam ob rem inquit Vellei, nisi molestum est, repete quae coeperas. Repetam vero, quamquam non mihi sed tibi hic venit adiutor; ambo enim inquit adridens ab eodem Philone nihil scire didicistis. Tum ego: Quid didicerimus Cotta viderit, tu autem nolo existimes me adiutorem huic venisse sed auditorem, et quidem aecum, libero iudicio, nulla eius modi adstrictum necessitate, ut mihi velim nolim sit certa quaedam tuenda sententia. Tum Velleius fidenter sane, ut solent isti,
Abbreviated transcription (Latin):
rebant Aderat etiam Quintus Lucilis
balbus qui tantos progressus habebat
in stoycis. Ut cum excellentibo ir eo ge¬
nere grecis compararetur. Tum me ut
Cocta uidit per oppõnie inquit uenis.
Oritur enim magna de re mihi alte¬
catio cum uelleio cuipro tuo studio ñ
est alienum te inter esse. Atqui mihi
quoq uideor inꝙͣ uenisse ut dicis opoẽ¬
tune. Tres enim trium discipl. naxu
principes conuenistis. M. N pno si ad¬
in honore sunt uacaret locus . Tu Cocta
si inquit liber Antiochi nr̃i qui ab eo nu¬
per ad bullin missus est ueraloquitur
nihil est quod pisonem familiarem tu¬
um desideres. Antiocho enim stoyci cũ
ꝑ ipateticis re consentire uidentur. ubil
disceptare quo de libro balbe uelim scire
quid sentias. Ego ne inquit ille mire ran¬
tiochum homine in primis acutu non
uidisse interẽe plurimum inter stoicos
qui honesta a cõmodis non nomie s& ge¬
nere toto disiungerent et ꝑ ipateticos

Expanded text:
rebant. aderat etiam Q. Lucilius rebant. aderat etiam Q. Lucilius Balbus, qui tantos progressus habebat in Stoicis, ut cum excellentibus in eo genere Graecis compararetur. Tum ut me Cotta vidit Peroportune inquit venis; oritur enim mihi magna de re altercatio cum Velleio, cui pro tuo studio non est alienum te interesse. Atqui mihi quoque videor inquam venisse, ut dicis, oportune. tres enim trium disciplinarum principes convenistis. M. enim Piso si aduidem quae in honore sunt, vacaret locus. Tum Cotta Si inquit liber Antiochi nostri, qui ab eo nuper ad hunc Balbum missus est, vera loquitur, nihil est quod Pisonem familiarem tuum desideres; Antiocho enim Stoici cum Peripateticis re concinere videntur verbis discrepare; quo de libro Balbe velim scire quid sentias. Egone inquit ille, miror Antiochum hominem in primis acutum non vidisse interesse plurimum inter Stoicos, qui honesta a commodis non nomine sed genere toto diiungerent, et Peripateticos,
Abbreviated transcription (Latin):
clamo postulo obsecro ploro atq ĩplo¬
ro fidem non leiussima de re ut q̃r
ille inciuitate fieri facinora capita¬
lia ab mnico amante argentu accipere
mexetri& non uult. Set ut assint cog¬
noscant animaduertant quid de xlig¬
one pietate sanctitate cerimoniis fide
iure surando Ed de templis de lubris
sacrifitiisq solemnibui. Qd de ipsis a¬
uspitiis quib nos presumus extimãdũ
sit hec enim omnlia ad hanc dediis im¬
mortalibus questionem referenda st̃
Profecto cos ipsos qui se certi aliquid hr̃e
arbitrantur addubitare coget doctissi¬
morum hoium de maxinsa re tanta
dissensio. Quod sepe alias tum maxie
animaduerti cum apud. G. Coctam
familiarem meum accurate saneq di¬
ligenter de diis ĩ mortalibus disput.itu¬
ist. Nam cum feriis latinis ad eum ip¬
sius rogatu accersituq uenissem often¬
di eumꝰ sedentem meredra et cum Q
relleio senatore disputãt ad quȩma
Epicure i primas ex nr̃is homĩbꝰ defe¬

Expanded text:
clamo postulo obsecro oro ploro atque inploclamo postulo obsecro oro ploro atque inploro fidem non levissuma de re, ut queritur ille in civitate fieri facinora capitalia: ab amico amante argentum accipere meretrix non vult, sed ut adsint cognoscant animadvertant, quid de religione pietate sanctitate caerimoniis fide iure iurando, quid de templis delubris sacrificiisque sollemnibus, quid de ipsis auspiciis, quibus nos praesumus, existimandum sit haec enim omnia ad hanc de dis inmortalibus quaestionem referenda sunt: profecto eos ipsos, qui se aliquid certi habere arbitrantur, addubitare coget doctissimorum hominum de maxuma re tanta dissensio. Quod cum saepe alias tum maxime animadverti cum apud C. Cottam familiarem meum accurate sane et diligenter de dis inmortalibus disputatumst. nam cum feriis Latinis ad eum ipsius rogatu arcessituque venissem, offendi eum sedentem in exedra et cum C. Velleio senatore disputantem, ad quem tum Epicurei primas ex nostris hominibus defe
Abbreviated transcription (Latin):
fero nec satis fieri potest. ut qui hac ra¬
tione philosophantur hi nil habeant
quod sequantur. Dictum est omnino
de haç re alioloco diligentius. S& ꝗa
nimis indociles quidam tardiq sunt
ammonendi uidentur sepius. Non eni
sumus hi quibus nil uerum esse uidea¬
tur s& hi qui omnib ueris falsa quedã
adiuncta esse dicamus tanta similltu¬
tudine. ut nulla insit certa iudicandi
et disserendi ratio. Ex quo existit illud
multa esse probabilia que quanꝙͣ non
perciperentur
quendam haberent insignem et illus¬
trem his sapientis uita Regeretur. S&
iam ut omni me inuidiaꝰ liberem po¬
nam in medio sententias philosop hor
de natura deoꝵ quo quoq loco cõuocã¬
di om̃es uidentur. qui que sit deorum
natura indicent. Tum demum mihi
Achademia uidebitur si aut concesserit
om̃es. aut eric ĩuentus aliquis qui quod
uerum sit inuenerit. Etaq mihi libet
exclamare ut insinephebis prodeum
popularium omnium adolescentium

Expanded text:
fero. Nec tamen fieri potest ut qui hac rafero. Nec tamen fieri potest ut qui hac ratione philosophentur hi nihil habeant quod sequantur. dictum est omnino de hac re alio loco diligentius, sed quia nimis indociles quidam tardique sunt admonendi videntur saepius. non enim sumus i quibus nihil verum esse videatur, sed i qui omnibus veris falsa quaedam adiuncta esse dicamus tanta similitudine ut in is nulla insit certa iudicandi et adsentiendi nota. ex quo exsistit et illud, multa esse probabilia, quae quamquam non perciperentur, quendam haberent insignem et inlustrem, his sapientis vita regeretur. Sed iam, ut omni me invidia liberem, ponam in medio sententias philosophorum de natura deorum. quo quidem loco convocandi omnes videntur, qui quae sit earum vera iudicent; tum demum mihi procax Academia videbitur, si aut consenserint omnes aut erit inventus aliquis qui quid verum sit invenerit. itaque mihi libet exclamare ut in Synephebis: pro deum, popularium omnium, omnium adulescentium
Abbreviated transcription (Latin):
preiudicata poteRat ut etiam sine rõe
ualeret autoritas. &autem ad mirã¬
tur nos hanc potissime disciplinam
secutos his quatuor achademicis libs
satis responsum uidetur. Nec uero de¬
sertarum xerum relictarumq patͦ¬
cinium suscepimus. non enim honum
interitu sententie quoq occidunt &
lucem autoris fortasse desiderat. Ut
hec inphya ratio contra omia dissere¬
di nullamq rem aperte iudicandi pro¬
fecta ⁊ socrate repetita ab archesila cõ¬
firmata a carneade usq ad nr̃am uig¬
nit etatem quam nunc prope modum oͦt¬
bam esse in ipsa gretia intelligo. Quod ñ
academie uitio E& tarditate horum ar¬
bitror contigisse. Nam si singulas disci¬
plinas percepisse magnum est quanto
maius om̃es. Quod facere his necesse e
quib propositum est ueri reperiendi
causa et contra omes philosophos et pro
omnib dicere. Cuius reitante ta ꝙ
difficilis facultatem consecutum esse
me non profiteor secutum esse preme

Expanded text:
praeiudicata poterat, ut etiam sine ratione praeiudicata poterat, ut etiam sine ratione valeret auctoritas. Qui autem admirantur nos hanc potissimum disciplinam secutos, his quattuor Academicis libris satis responsum videtur. Nec vero desertarum relictarumque rerum patrocinium suscepimus; non enim hominum interitu sententiae quoque occidunt, sed lucem auctoris fortasse desiderant. ut haec in philosophia ratio contra omnia disserendi nullamque rem aperte iudicandi profecta a Socrate repetita ab Arcesila confirmata a Carneade usque ad nostram viguit aetatem; quam nunc prope modum orbam esse in ipsa Graecia intellego. quod non Academiae vitio sed tarditate hominum arbitror contigisse. nam si singulas disciplinas percipere magnum est, quanto maius omnis; quod facere is necesse est quibus propositum est veri reperiendi causa et contra omnes philosophos et pro omnibus dicere. cuius rei tantae tamque difficilis facultatem consecutum esse me non profiteor, secutum esse prae me
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa nulla ratione melias frui potui.
ꝙͣ si me non modo ad legendos libros
secletiam adtotam phiam iam pertr¬
actandam dedissem. Omnes autem
enis partes atq omnia membra tum
facile noscuntur. cum tote questiones
scribendo explicantur. Est enim admi¬
rabilis quedam continuatio series q r
Ut alia ex alia nexa et om̃es inter se ap¬
te colligateq uideantur. Ꝙ autem te¬
quirunit ir quid quaq de re ipsi senti¬
amus curiosius id fatiunt ꝙͣ necesse ẽ
Non enimtam autores in disputando
ꝙͣ rationis momenta querenda sunt
Quin etiam obest pleruq his qui dis¬
cere uolunt autoritas eorum qui se
docere profitentur. desinunt enim su¬
um iuditium adhibere. Ed habent ra¬
tum quod ab eo quem probant iudi¬
catum uident. Hec uero probare soleo
id quod de pictagoricis accepimu
quos ferunt siquid affirmarent in
disputando cum ex hisquereretur qrͣ
ita est respondẽ solitos ipse dixit. ⁊p̃e
autem erat pictagoras tantum opinio

Expanded text:
ipsa nulla ratione melius frui potui ipsa nulla ratione melius frui potui quam si me non modo ad legendos libros sed etiam ad totam philosophiam pertractandam dedissem. omnes autem eius partes atque omnia membra tum facillume noscuntur, cum totae quaestiones scribendo explicantur; est enim admirabilis quaedam continuatio seriesque rerum, ut alia ex alia nexa et omnes inter se aptae conligataeque videantur. Qui autem requirunt quid quaque de re ipsi sentiamus, curiosius id faciunt quam necesse est; non enim tam auctoritatis in disputando quam rationis momenta quaerenda sunt. quin etiam obest plerumque iis qui discere volunt auctoritas eorum qui se docere profitentur; desinunt enim suum iudicium adhibere, id habent ratum quod ab eo quem probant iudicatum vident. nec vero probare soleo id quod de Pythagoreis accepimus, quos ferunt, si quid adfirmarent in disputando, cum ex iis quaereretur quare ita esset, respondere solitos ipse dixit; ipse autem erat Pythagoras: tantum opinio
Abbreviated transcription (Latin):
nihil est quod expedire tam facile possi
Nam cum otio langueremus et is esset
rei publice status Ut ea unius consilio
atq mnimo gubernari necesse ẽct. Primu
ip̃ius reipublice causa phyam nostris
hominibus explicandata putaui magi
extimans intere̾e ad decus & ad lando
ciuitatis restam graues ta q preclaras
latinis etiam litetis contineri. eoq me
minus mei instituti penitet. ꝙ facile sẽ¬
tio ꝙͣ multos non modo discendi se &
scribendi studio cõmoneri. Complures
igitur grecis institutionib eruditi ea q̃
Adicetant cum ciuib suis eruditis co¬
municare non poterant. ꝙ illa que ⁊g
cit accepissent latine diei posse diffid̾e¬
tet. Quo in genere tantum profecisse uid¬
mur ut a g̾recis ne uerbor quidem copia
uincereniur. Hortata est etiam ut me
gna et graui cõmota ĩ iuria  Cun si inicẽ
Aliqͣ leu̾ationem reperire potiussem ñ
adhanc potissimum confugissem. Ea uõ

Expanded text:
nihil est quod expedire tam facile possimus. nihil est quod expedire tam facile possimus. Nam cum otio langueremus et is esset rei publicae status ut eam unius consilio atque cura gubernari necesse esset, primum ipsius rei publicae causa philosophiam nostris hominibus explicandam putavi, magni existimans interesse ad decus et ad laudem civitatis res tam gravis tamque praeclaras Latinis etiam litteris contineri. eoque me minus instituti mei paenitet, quod facile sentio quam multorum non modo discendi sed etiam scribendi studia commoverim. complures enim Graecis institutionibus eruditi ea quae didicerant cum civibus suis communicare non poterant, quod illa quae a Graecis accepissent Latine dici posse diffiderent; quo in genere tantum profecisse videmur, ut a Graecis ne verborum quidem copia vinceremur. Hortata etiam est ut me gna et gravi commota iniuria; cuius si maiorem aliquam levationem reperire potuissem, non ad hanc potissimum confugissem. ea vero
Abbreviated transcription (Latin):
edidimiis uariumq sermonem. partim
admirantium. Unde hoc philosopandi
nobis subito studium extitiss& partim ꝗc
ꝙͣ ne de recerti haberemꝰ scire cupiẽtiu
Multis etiam sensi mirabile uideri eꝵ
rebus offunderet deserteq discipline et
pridem relicte patrocinium nec opinatu
a nobis esse susceptum. Nos autem nec
subito cepimus philosophari. nec medioc¬
rem apͦ tempore etatis inco studio opera
curamq consũpsimus. Cum minime
uidebamur tum maaxime phabamur
quod et orationes declarant referte phio¬
rum sententiis et doctissimoꝵ hominu
familiaritates quib semper domus nra
florint et pr̃incipes illi dyodoriis philus
Anthiocus. sollidonias ⁊ Quibus instituri
sumus. Et si omnia philosophie precepta
referuntur ad uitam arbitramur nos
et publicis et priuatis in rebus ea prestitu¬
se que ratio eł doctrina prescripsexit.Sin
autem quis requirit que causa nos impu¬
lerit. ut ħtam sero litteris mandaremus

Expanded text:
edidimus, variumque sermonem partim edidimus, variumque sermonem partim admirantium unde hoc philosophandi nobis subito studium extitisset, partim quid quaque de re certi haberemus scire cupientium; multis etiam sensi mirabile videri eamrebus offunderet, desertaeque disciplinae et iam pridem relictae patrocinium necopinatum a nobis esse susceptum. Nos autem nec subito coepimus philosophari nec mediocrem a primo tempore aetatis in eo studio operam curamque consumpsimus, et cum minime videbamur tum maxime philosophabamur; quod et orationes declarant refertae philosophorum sententiis et doctissimorum hominum familiaritates, quibus semper domus nostra floruit, et principes illi Diodotus Philo Antiochus Posidonius, a quibus instituti sumus. et si omnia philosophiae praecepta referuntur ad vitam, arbitramur nos et publicis et privatis in rebus ea praestitisse quae ratio et doctrina praescripserit. Sin autem quis requirit quae causa nos inpulerit ut haec tam sero litteris mandaremus,
Abbreviated transcription (Latin):
hoium uite consuli et prouideri. Nam
tempestates et temporum uariationes
celiq mutationes. quib om̃ia q̃ terra
gignit maturata pubescunt adiis iminor¬
Palibus tribui generi humano putant Mł¬
taq dicendo in his libris colligunt. Que
talia sunt ut ea ipsa dii immortales ad
usum hoium fabricati pene uidcantur
Contra quos Carneades ita disseruit ut
excitaret homĩes non socordes ad ueri ĩ¬
uestigandi cupiditatem. Res enim nul¬
la estꝰ de qua tantopere non solum ĩdocti
s& eciam docti dissentiant: Quor oppini¬
ꝯnes cumtam uarie sint tamq interse
dissentientes. Alterum profecto fieri põt
ut eorum nulla. Alterum certe nõ pot
obiurgatões placare et innidos uitupera¬
tores Zonfutare possimus. Ut alteros rep̃¬
hendisse peniteat. alteri didicisse se gaud¬
ant. Nam qui ammonent amice docedi
sunt qui inimice insectantur repellendi
Multum autem influxisse uideo de libis
nostris quos tamen plures breui tempore

Expanded text:
hominum vitae consuli ethominum vitae consuli ettempestates ac temporum varietates caelique mutationes, quibus omnia quae terra gignat maturata pubescant, a dis inmortalibus tribui generi humano putant, multaque quae dicentur in his libris colligunt, quae talia sunt ut ea ipsa dei inmortales ad usum hominum fabricati paene videantur. Contra quos Carneades ita multa disseruit, ut excitaret homines non socordes ad veri investigandi cupiditatem. res enim nulla est de qua tantopere non solum indocti sed etiam docti dissentiant; quorum opiniones cum tam variae sint tamque inter se dissidentes, alterum fieri profecto potest ut earum nulla, alterum certe non potest obiurgatores placare et invidos vituperatores confutare possumus, ut alteros reprehendisse paeniteat, alteri didicisse se gaudeant; nam qui admonent amice docendi sunt, qui inimice insectantur repellendi. Multum autem fluxisse video de libris nostris, quos compluris brevi tempore
Abbreviated transcription (Latin):
tas. que sanctitas que religio. Hec enim
omnia pure atop caste tribuenda deoru
num sunt.Si animaduertunt᷑ ab hil
et si est aliquid adeis ĩmortalibus honi
gencri tributum.Sin autem dii neq po¬
Qsunt nos iuuare nęq uolunt neq omni¬
no curant. neq quid agamus mimadue¬
rtunt nec est quod abhis ad hoium ui¬
tam permanare possit. Quid est ꝙ ullos
deis i mortalibus cultus honores precel
idhibeamus: In spetie autem ficte sim¬
ulationis sicut relique figurationes uir¬
tutes item pietas messe noꝰ potest cũ qua
simul sanetitatem et religionem tolli ne¬
cesse est. Quibus sublatis Serturbatio ui¬
te sequitur et magna confusio. Atꝙ ha¬
ud scio in pietate̾ aduersus deos subla¬
ta fides aut societas generis humani &
una excellentissimaꝰ uirtus : estitia toł¬
latur. Sunt uitem alii philosophi et hi
nente atq ritione omnem mundu
administrari atq regi censeant. Neq
uero id solum s& etiam ad uiuenduin

Expanded text:
tas quae sanctitas quae religio? haec enim tas quae sanctitas quae religio? haec enim omnia pure atque caste tribuenda deorum numini ita sunt, si animadvertuntur ab is et si est aliquid a deis inmortalibus hominum generi tributum; sin autem dei neque possunt nos iuvare nec volunt nec omnino curant nec quid agamus animadvertunt nec est quod ab is ad hominum vitam permanare possit, quid est quod ullos deis inmortalibus cultus honores preces adhibeamus? in specie autem fictae simulationis sicut reliquae virtutes item pietas inesse non potest; cum qua simul sanctitatem et religionem tolli necesse est, quibus sublatis perturbatio vitae sequitur et magna confusio; atque haut scio an pietate adversus deos sublata fides etiam et societas generis humani et una excellentissuma virtus iustitia tollatur. Sunt autem alii philosophi, et hi mente atque ratione omnem mundum administrari et regi censeant, neque vero id solum, sed etiam ab isdem