comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
⁊bona adim̾ent. Nec dubiũ erat cͥpiscõꝵ etiã maximã turbã
tẽpestas illa depopłatura ẽẽt. paruo discrimine ĩt hoĩũ gn̾a.
Et enĩ tũ soł ocłis iudicabat᷑: cumqͥs pallore potiꝰ aut uestẽ ꝙͣ
fide hereticꝰ estimaret᷑. ħ neqͣꝙͣ. placitura martino: ep̃i sentiebat᷑.
S male ꝯsciis illa uł molestissima erat cura: nese ab eoꝵ ꝯmu-¬
nione adueniens abstin̾et: ñ defuturis qͥtanti uiri ꝯstantiã pre-¬
missa auctoritate seq̃rent̾. Ineũt cũ imꝑatore ꝯsilium:
ut missis obuã magistris officialibꝰ urbẽ illã ꝓpiꝰ ue¬
taret᷑ accetłe. nisi se cumpace ep̃oꝵ ibi ꝯsistentium ad-¬
fore fat̾et᷑. Quos ille calide ẽ. frustratꝰ. Profitet᷑ se cum
pace aͥ ẽẽ uentur̃. Postremo ĩgressus nocturno tp̃r.
adiĩt eccłiã tantũ oratiõĩs gr̃a. Post tridie palatiũ ꝓe-¬

Expanded text:
et bona adimerent. nec dubium erat, quin sanctorum etiam magnam turbam et bona adimerent. nec dubium erat, quin sanctorum etiam magnam turbam tempestas ista depopulatura esset, paruo discrimine inter hominum genera: etenim tum solis oculis iudicabatur, ut quis pallore potius aut ueste quam fide haereticus aestimaretur. haec nequaquam placitura Martino episcopi sentiebant, sed male consciis illa uel molestissima erat cura, ne se ab eorum communione adueniens abstineret, non defuturis qui tanti uiri constantiam praemissa auctoritate sequerentur. ineunt cum imperatore consilium, ut missis obuiam magistri officialibus urbem illam propius uetaretur accedere, nisi se cum pace episcoporum ibi consistentium adfore fateretur. quos ille callide frustratus profitetur, se cum pace Christi esse uenturum. postremo ingressus nocturno tempore adiit ecclesiam tantum orationis gratia. postridie palatium pe
Abbreviated transcription (Latin):
s nos celare ñpotuit. Inqͦ illud ẽ. miracłi q facie ad faciem cũ
eo angłs ẽ. locutꝰ. Maximꝰ imꝑator alias sane bonꝰ. depͣuat᷑
ꝯsiliĩs sac̾dotũ: pꝰpͥcilliani necẽ. itachiũ ep̃m. p̾scilliani ae¬
cusatorẽ cet̾osq illiꝰ socios qͦs nominari nõẽ. necesse regia tue¬
bat᷑: neqͥs eiꝰ cͥmini daret. oꝑa illĩ cuiꝰ cũq modi hominẽ fuisse
dãpnatũ. Int̾ea martinꝰ multis gͣuibꝰq laborantiũ causis. ad
comitatũ ire ꝯpulsus: ꝓcellã ipsã tociꝰ tẽpestatis ĩcurrit. Cõgre¬
gati apd̃ treueros ep̃i tenebant᷑. qͥ cotidie ꝯmitnicantes itachio:
ꝯmunẽ scausã fecerant. his uͥ nunciatũ ẽ. inopinantibꝰ ad eẽ
martinũ: totis ãtmis labe factati msitare ⁊ trepidare ceper̃. Etiã
pͥdie imꝑator ex eoꝵ sentũtia decreu̾at tͥ binos sũma potestate
armatos ad his panias umitt̾e qͥh̃eticos ĩqͥrerent. dep̾hensis uitã

Expanded text:
tavit; sed nos celare non potuit: in quo illud est miraculi, quod facie ad faciem cum eo est angelus collocutus. Maximus imperator, alias sane bonus, depravatus consiliis sacerdotum, post Priscilliani necem Ithacium episcopum Priscilliani accusatorem caeterosque illius socios, quos nominari non est necesse, vi regia tuebatur, ne quis ei crimini daret, opera illius cujuscumquemodi hominem fuisse damnatum. interea Martinus multis grauibusque laborantium causis ad comitatum ire conpulsus procellam ipsam totius tempestatis incurrit. congregati apud Treueros episcopi tenebantur, qui cotidie communicantes Ithacio communem sibi causam fecerant. his ubi nuntiatum est inopinantibus adesse Martinum, totis animis labefactati mussitare et trepidare coeperunt. et iam pridie imperator ex eorum sententia decreuerat, tribunos summa potestate armatos ad Hispanias mittere, qui haereticos inquirerent, deprehensis uitam
Abbreviated transcription (Latin):
ut abeis editist̃ s aborigene em̃datos. siũ corruptos ꝑ obelos ⁊ afferiscos.
ixͥani homini int̾p̾tati undam ñseqͣris. p̾sertĩ cũ ea q̃ addita st̃ ex
hominis uidĩ atq blasphemi pꝰ passionẽ xͥ editiõe transtulit. Uis ama¬
tor ẽẽ septuaginta int̾p̃tũ: ñlegas ea quesub ast̾iscis st̃ immorade
deuoluminibꝰ: ut te uet̾ũ fauctorẽ ꝓbes. Qd̃ sifec̾is: õs eccłar̃ biblio¬
tecas ꝯdẽpnare cogeris. Uix enĩ aut uiꝰ aut alt̾ ĩueniet᷑ lib: qͥ ista ñ
habeat. Porro qd dicis ñdebuisse me int̾p̾tari pꝰuet̾es. ⁊ nouo ut̾is sillo¬

Expanded text:
ut ab eis editi sunt, sed ab Origene emendatos siue corruptos per obelos et asteriscos et ut ab eis editi sunt, sed ab Origene emendatos siue corruptos per obelos et asteriscos et Christiani hominis interpretatiunculam non sequaris, praesertim cum ea, quae addita sunt, ex hominis Iudaei atque blasphemi post passionem Christi editione transtulerit. uis amator esse uerus septuaginta interpretum, non legas ea, quae sub asteriscis sunt, immo rade de uoluminibus, ut ueterum te fautorem probes. quod si feceris, omnes ecclesiarum bibliothecas condemnare cogeris. uix enim unus aut alter inuenietur liber, qui ista non habeat. Porro quod dicis non debuisse me interpretari post ueteres et nouo uteris syllo
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃m. ⁊ ĩeccłia declamantẽ sac̾dotĩ honore suscipuĩt. me auti
das. Adnos enĩ tantis maris atq t̾rar̃ ate diuisos spaciis. uix
uocis tue.
sonꝰ ꝑuenit. Et siforsitan litt̾as scripseris.
ante eas italia ac roma suscipiet. quã adme cũi mittende st̃
deferant᷑. Qđ̃ aut̃ inaliis queris epłis. cur mea pͥor ĩlibris canoni¬
cis int̾p̾tatio asteriscos habeat. ⁊ uirgulas p̾notatas ⁊pꝰ ea aliam
trans lationẽ absq his signis edidim. pace tua dix̾im uidis mͥ
ñ intellig̾e qͥ quesisti. Illa enĩ int̾p̃tatio septuagiita ĩtp̾tũe̾: ⁊ uͥ
habet᷑ inhebreo. Ubi autẽ ast̾isci idẽ. stelle p̾lucentes extheodocioĩs
ediciõe aborigine additũ ẽ. uibi greca tͣnstulimꝰ. Hic deipso hebraico
q intelligebamꝰ exp̾ssimꝰ sensuũ potiꝰ u̾itatẽ: quã u̾boꝵ ĩt̾ilũ ordi¬
nẽ ꝯseruantes. Et miror qͦmͦ septuaguita ĩtp̾tũ libros legas ñpuros

Expanded text:
pum et in ecclesia declamantem sacerdotii honore suscipiunt, me autem das. ad nos enim tantis maris atque terrarum a te diuisos spatiis uix uocis tuae sonus peruenit et, si forsitan litteras scripseris, ante eas Italia ac Roma suscipiet, quam ad me, cui mittendae sunt, deferantur. Quod autem in aliis quaeris epistulis, cur mea prior in libris canonicis interpretatio asteriscos habeat et uirgulas praenotatas et postea aliam translationem absque his signis ediderim, pace tua dixerim, uideris mihi non intellegere, quod quaesisti. illa enim interpretatio septuaginta interpretum est ehabetur in Hebraeo, ubi autem asterisci, id est stellae praelucentes, ex Theodotionis editione ab Origene additum est; et ibi Graeca transtulimus, hic de ipso Hebraico, quod intellegebamus, expressimus sensuum potius ueritatem quam uerborum interdum ordinem conseruantes. et miror, quo modo septuaginta interpretum libros legas non puros,
Abbreviated transcription (Latin):
primuis ominũ carnifice compulso palmam sanguinis
oc cupasset. Iã uͦ aduersꝰ omnes penas atq fupplicia qui¬
bis plerũq humana cessit infirmitas: ita a confessione
dñi non recedens. immobilis obstitisset: ut letus ulceribꝰ.
congaudens e̾ruciatibus. qudibet inter tormenta risisset.

Expanded text:
primus omnium. carnifice conpulso, palmam sanguinis primus omnium. carnifice conpulso, palmam sanguinis occupasset. iam uero aduersus omnes poenas adque supplicia quibus plerumque humana cessit infirmitas, ita a confessione Domini non recedens, inmobilis obstitisset, ut laetus ulceribus congaudensque cruciatibus quaelibet inter tormenta risisset.
Abbreviated transcription (Latin):
ab omm integer labe cõmitat᷑. Nam licet ei ratio tr̃poris
ñ poterit prestare martirium gloria tam̃ martiris
non carebit: quia uoto atq uirtute. ⁊ potuit esse martir
⁊ uoluit. Quod si ei neronianis decianisq temporibus
in illa que tunc extitit dimicare congressione litursset.
testor deum celi atq terre. sponte equuleum ascendisset:
ultro se ignibꝰ intulisset. hebreisq pueris equandus. in ter
flaminarũ globos media licet imnum domini infornace
cantasset. Quod si uͥsuamam illud supplicium. persecuto-¬
ri forte placuisset: nunquam profecto impar propħe
serris ⁊ lamminis deseccari membra tunuisset. at si pre.¬
cisis rupibus abruptisq montibus agere felicem furor im¬
pius maluisset : perhibeo cõfisus testimonio ueritatis spon¬¬
te cecidisset. Si uero gentium doctoris exemplo gladio
deputatꝰ. int̾ alias ut sepe prouenit uictimas duceretur.

Expanded text:
ab omni integer labe comitatur. nam licet ei ratio temporis ab omni integer labe comitatur. nam licet ei ratio temporis non potuerit praestare martyrium, gloria tamen martyris non carebit, quia uoto adque uirtute et potuit esse martyr et ueluit. quodsi ei Neronianis Decianisque temporibus in illa. quae tunc extitit, dimicare congressione licuisset, testor Deum caeli atque terrae, sponte eculeum ascendisset, ultro se ignibus intulisset.. Hebraeisque pueris aequandus inter flammarum globos media licet hymnum Domini in fornace cantasset. quodsi Esaianum illud supplicium persecutori forte placuisset, numquam profecto inpar profetae serris et lamminis desecari membra timuisset ac si praecisis rupibus abruptisque montibus agere felicem furor impius maluisset, perhibeo confisus testimonium ueritati, sponte cecidisset. si uero gentium doctoris exemplo gladio deputatus inter alias, ut saepe prouenit, uictimas duceretur,
Abbreviated transcription (Latin):
ciant. Concidi fateor. obortisq lacrimis fleui uberrime.
Quin etiam dũ hec ad te frater scribimus. fluunt lacri-¬
me: nec ullum impacientissimi doloris admitro solaciũ.
Te uero ubiꝰ^ nunciatum est participem esse uoliu luc-¬
tus mei qui tras socuis amoris. Ueni gͦ adme staton
ut pariter lugeamus. quẽ pariter amamus.quan ꝗͣ
sciam iurum illum non esse lugendum: cui post euic
tũ triumphatumq seculum nunc demian reddita est
corona iusticiȩ. S tamen ego non possum michi imperare qͥn
doleam. Premisi quidem patronum: sed solaciũ uite p̾sentis
amisi. Et si racionẽ ullam dolor admitteret: gaudere de-¬
berem. Est enim ille ut est consertus apostolis ac prophetis.
⁊ quod pace sc̃oꝵ omnium dixerim  in illo ustorum grege
nulli secundus: ut spero. credo. confido. Illis potissimũ qui
stolas suas in sanguine lauerint aggregatus. agnũ ducem

Expanded text:
iant\'. concidi, fateor, obortisque lacrimis fleui uberrime. iant\'. concidi, fateor, obortisque lacrimis fleui uberrime. quin etiam dum haec ad te, frater, scribimus, fluunt lacrimae, nec ullum inpatientissimi doloris admitto solacium. te uero, ubi hoc mihi nuntiatum est, participem esse uolui luctus mei, qui eras socius amoris. ueni ergo ad me statim, ut pariter lugeamus, quem pariter amamus: quamquam sciam uirum illum non esse lugendum, cui post euictum mundum triumphatumque saeculum nunc demum reddita est corona iustitiae. sed tamen ego non possum mihi imperare, quin doleam. praemisi quidem patronum, sed solacium uitae praesentis amisi: etsi, si rationem ullam dolor admitteret, gaudere deberem. est enim ille consertus apostolis ac profetis, et, quod pace sanctorum omnium dixerim, in illo iustorum grege nulli secundus: ut spero, credo et confido, in illis potissimum, qui stolas suas in sanguine lauerunt, adgregatus agnum ducem
Abbreviated transcription (Latin):
Ego sancta genua illius cõplexus. benedictionem pro cõ¬
suetu dine flagitabam: superpositamq capiti meo manum
tactu blandissimo sentiebam. cũ int̾ benedictionis uerba
sollempnia familiare illud ora suo crucis nom̃ iteraret.
Mox in eum luminibꝰ intentis. cum ex saciari uultu illiꝰ
conspectuq non possem: subito michi in sublime sublatus
eripit᷑. donec emensa aeris istius uastitate. cũ tamen rapi-¬
da nube subuectũ. acie sequeremur oculorum patenti
celo receptus. uideri ultra non potuit. Nec multũ post
sanctum presbiterum clarũ discipulum illius. qui nuꝑ
excesserat: uideo eandem quam magistrum uiam scan-¬
dere. Ego impudens sequi cupiens. dum altos gressus mo-¬
lior ⁊ conitor: euigilo. Sompnoq excitꝰ. congratulari
solito tristior uultu loquentis parit᷑ ⁊ dolentis. Qaud tu
inquam tam tristis loqui gestis: duo inquit monachi
a turonis affuerunt: dompnum martinum obisse nun-¬

Expanded text:
ego sancta genua eius conplexus benedictionem pro conego sancta genua eius conplexus benedictionem pro consuetudine  flagitabam, superpositamque capiti meo manum tactu blandissimo sentiebam, cum inter benedictionis uerba sollemnia familiare illud ori suo crucis nomen iteraret. mox in eum luminibus intentis, cum exsatiari uultu illius conspectuque non possem, subito mihi in sublime sublatus eripitur: donec emensa aeris istius uastitate, cum tamen rapida nube subuectum acie sequeremur oculorum, patenti caelo receptus uideri ultra non potuit. nec multum post sanctum Clarum presbyterum, discipulum illius, qui nuper excesserat, uideo eadem qua magistrum uia scandere. ego inpudens sequi cupiens, dum altos gressus molior et conitor, euigilo: somnoque excitus congratulari solito tristior uultu loquentis pariter et dolentis. quid tu, inquam, tam tristis loqui gestis? at ille duo' inquit cmonachi modo a Turonis adfuerunt: domnum Martinum obisse nunt
Abbreviated transcription (Latin):
ie mane digressis es: eram residens solus in cel¬
lula: subieratq me illa quȩ sepus occupat cogita¬
tio: spes futuroꝵ. presentiũq fastidiũ. uidicii metus : for¬¬
mido penarũ. Et quod consequens erat. atq unde cogita¬
tio tota descenderat: peccatoꝵ meorum recordatio. tristem
me confectumq rrodiderat. Dcinde cũ fatigata angore ammi
dine solet. sompnus obrepsit: qui ut semꝑ matutinis ho¬
ris leuior incertusq ita sus pensꝰ ac dubius per membra
diffundit᷑: ut quod in alio sopore ñ euenit. pene uigi¬
lans dormire te sentias: cũ repente sc̃m martinum
episcopum iudere michi uideor: pre textum toga can-¬
dida: uultu igneo: stellantibus oculis: crine purpureo.
Atq ita mͥ in ea habitudine corporis formaq quã noue.¬
ram uidebat᷑: ut quod eloqui nobis pene difficile est non
possit aspici. cũ possit agnosci. Arridens michi paululum :¬
libellum quem de uita illiꝰ scripseram. dextera p̾ferebat.

Expanded text:
a me mane digressus es, eram residens solus in cellula, subieratque me illa quae saepius occupat cogitatio, spes futurorum praesentiumque fastidium, iudicii metus, formido poenarum, et, quod consequens erat adque unde cogitatio tota descenderat, peccatorum meorum recordatio tristem me confectumque reddiderat. deinde cum fatigata animi angoreitudine solet, somnus obrepsit — qui ut semper matutinis horis lenior incertusque, ita suspensus ac dubius per membra diffunditur, ut quod in alio sopore non euenit, paene uigilans dormire te sentias —: cum repente sanctum Martinum episcopum uidere mihi uideor, praetextum toga candida, uultu igneo, stellantibus oculis, crine purpureo: adque ita mihi in ea habitudine corporis formaque, qua eum noueram, uidebatur, ut, quod eloqui nobis paene difficile est, non posset aspici, cum posset agnosci. adridensque mihi paululum libellum, quem de uita illius scripseram, dextera praeferebat.
Abbreviated transcription (Latin):
leriq mortaliũ studio ⁊⁊ głe scłari inanit̃ dediti: ex inde
ꝑhennẽ ut putabant memoriã nõis sui quesiuer. si uitas
claroꝵ uiroꝵ stilo illustrassent. Quȩ res utiq ñ ꝑhennẽ
moriã licet incassũ ꝓpagabant:: ⁊ ꝓpositis magnoꝵ uiroꝵ exẽplis.
ñ parua emulatio legentibꝰ excitabat᷑. S tñ nicħ ad beatam
illã ȩt̾nãq uitã. hec eoꝵ cͣnra ꝑtinuit. Quid enĩ aut ipsis occa

Expanded text:
lerique mortales studio et gloriae saeculari inaniter dediti exinde perennem, ut putabant, memoriam nominis sui quaesierunt, si uitas clarorum uirorum stilo inlustrassent. quae res utique non perennmoriam, licet incassum, propagabant, et propositis magnorum uirorum exemplis non parua aemulatio legentibus excitabatur. sed tamen nihil ad beatam illam aeternamque uitam haec eorum cura pertinuit. quid enim aut ipsis occa
Abbreviated transcription (Latin):
milibꝰ dedni lenitate dicemꝰ. Uob̃ datũẽ. scire mist̾iũ. Aeꝑĩde ut
ad exordiũ diu̾ticłi reu̾tam̃. ħeditatẽ illã uob̃ arbitror ꝯtẽpuendũ:
nec aliqͥd aiudice scłi postulandũ. Quo enĩ uob̃ illos qͥ etiã sui iudi-
tio nesciũt u̾itatẽ: qđo qͥdẽ pilatꝰ exipsoꝵ curia sic loqͣtur ad dñm:
Quid ẽ. u̾itas: Nẽpe hic iudex erat. ⁊ negotia causaq litigantiũ libri¬
pende iusticiȩ tanto statuto uire soluebat. Et qͥs ħ ualebat fac̾e. si
rant: ut ĩnocentẽ mallet absolu̾e quã punire. ⁊tñ u̾itatẽ qͣsi disc̾e
cupiat ĩqͥrit. Nã u̾itatis ignoratio: int̾rogantis ẽ. actio. Quid gͦ dici-¬
mꝰ: Inanes sine dubio mortaliũ curas. ⁊uni formem mundialiũ

Expanded text:
milibus de Domini lenitate dicemus: Vobis datum est scire mysterium . Ac proinde, ut ad exordium diverticuli revertamur, haereditatem illam vobis arbitror contemnendam. nec aliquid a judice saeculi postulandcio nesciunt veritatem? Quandoquidem Pilatus ex ipsorum curia, sic loquitur ad Dominum: Quid est veritas ? Nempe hic judex erat, et negotia causasque litigantium libripende justitiae tanto statuto jure solvebat: et quid hic valebat facere, sirant, ut innocentem mallet absolvere quam punire: et tamen veritatem quasi discere cupiat, inquirit. Nam veritatis ignoratio, interrogationis est actio. Quid ergo dicemus? Inanes sine dubio mortalium curas, et uniformem mundialium
Abbreviated transcription (Latin):
limant᷑. Qd̃ siñplacent impolita : formidat aĩmꝰ qͥd iudiciĩ m̾eãt᷑
ĩformia. Quã ego tñ ñ ad iudiciũ ⁊ subsellia: s ad fauenti ũ mͥ corda
transmisi. Deniq mea sentũtia ñ ꝓdiisset: nͥ fuiss ꝑuos desecreto
uecundie uelut manu qͣdã caritatis educta.S qm̃ iã illã melio¬
tare: cuiꝰ gu̾satio: circũ cisionis ẽ. int̾p̃tatio: uuta totiꝰ legis ennar-¬
Dei enĩ u̾bũ uitaẽ. Y nos aliud uidendo quã uitaẽ: u̾bũ dĩ fecimꝰ
obscurũ. Qđ si ea uita que sola uitaẽ. uiu̾emꝰ: narratio legis

Expanded text:
 quid judicii mereantur informia: quamquam ego illam non ad judicum subsellia, sed ad faventium mihi coronam transmisi. Denique mea sententia non prodisset, nisi fuisset per vos de secreto verecundiae, velut manu quadam charitatis educta. Sed quoniam jam illam meliotractarem, cujus conversatio circumcisionis est interpretatio, et vita totius legis enarDei enim verbum vita est, et nos aliter vivendo quam vita est, verbum Dei facimus obscurum. Quod si ea vita quae sol
Abbreviated transcription (Latin):
impleũ dõ. ⁊inermis armatũ. ⁊ur̃ mulier occidit. Sic uos plene
dño. carnis affectibꝰ triũphatis: ñqueratis refugã. qr auob̃ eẽt etiã¬
sioccurreret. occidendus. Remittite palliũ: tunichã detrahenti.
ꝑ eccuna eoꝵ cũ ipsis fit inĩt̾itũ: qͥ xp̃o peccuniã p̃tuler̃. Exeuntes

Expanded text:
implevit Deo, et inermis armatum, et virum mulier occidit . Sic vos Domino implevit Deo, et inermis armatum, et virum mulier occidit . Sic vos Domino plenae carnis affectibus triumphatis: non quaeratis refugam, qui a vobis, etiamsi occurreret, foret occidendus. Remittite pallium tunicam detrahenti . Pecunia eorum cum ipsis sit in interitum, qui Christo pecuniam praetulerunt . Exeuntes
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃s: isutiq qͥdix̃. siqͥs amau̾it patrẽ. aut matrẽ. suꝑme: nõ:
amore iugulate: ⁊ iuxta legis latoris imꝑiũ ꝑtranseuntes.
p̃miũ urtutũ ex̾cete. cũ reditu. uidelicet. ut p̾t̾ita transeuntes.
nec scłi mirabilibꝰ inherentes. uͥ pͥmũ ad eũ quinos misit ĩmun-¬
dũ cũ femorali gladio remeamꝰ: resistentes nob̃. remorantesq
maniꝰ. ⁊ hoc aporta faciamꝰ adportã: idẽ. necũ inporta ocłi. frẽn
fuero ꝑsecutꝰ. portã fortasse auris obsideat. ⁊ ꝑaliam partẽ p̃t̾¬
dim̃ta descendut̃. ⁊ ꝑquas sensus carnis ĩtroeũt. ꝑ quas nͥ late
uirilit̾ execite: statĩ uob̃ abipso moysi: tał facti laudatore di¬
dextrã suã dũparricidiũ fac̾e ñrecusat: impleuit. qͥfilii su dũ
illã dõ armat oblitꝰ ẽ: ⁊ ĩprecepti respictens maiestatẽ. atrocitatẽ
udith oblib̾tatẽ cuuũ uł salutẽ. sesub specie formeationis tricis¬

Expanded text:
s utique qui dixit: Si quis amaverit patrem, aut matrem super me, non est amore jugulate: juxta legislatoris imperium pertranseuntes primum virtutum exercitum cum reditu: videlicet ut praeterita transeuntes, nec saeculi mirabilibus inhaerentes; ubi primum ad eum, qui nos misit in mundum, cum femorali gladio redeamus: resistentes nobis, remorantesquimamus: et haec a porta faciamus ad portam: id est, ne cum in porta oculi fratrem fuero persecutus, portam fortasse auris obsideat, et per aliam portam praeterdimenta descendunt: et per quas sensus carnis introeunt: per quas nisi, late viriliter exsecutae, statim vobis ab ipso Moyse talis facti laudatore didexteram suam, dum parricidium facere non recusat, implevit . Qui filii sui, dum illam Deo armat, oblitus est, et in praecepti respiciens majestatem, atrocitatem Judith ob libertatem civium vel salutem, se sub specie fornicationis
Abbreviated transcription (Latin):
idiligenti circũ spectione ꝓuidendũẽ: an ante istã mortẽ que se¬
paratione ut diri aĩe corporisq gen̾at᷑. mori scło huic anatema-¬
tizatis sipot̾ dici om̃ibꝰ eiꝰ uoluntatibꝰ. que nob̃ extͣ lineã uitał
gradũ ꝑfecte substantie sublat̾uis in m̾gat. qm̃ qͥhic mortuus fu-¬
erit mundi. uoluptatibꝰ. recte uiuendo. ⁊eorꝑis stimulo ᷤᷤ obterendo.
sepultura. huic ⁊ mors alia ꝯmunis illa debet᷑: que aĩã uĩcłis cor¬
ꝑis soluit dib̾at. cu corꝑi eque suũ sepulcrũ. ⁊sua sepultura debet᷑.
his duab̃ mortibꝰ pꝰgeminũ sepulcrũ. beata illa ⁊ ꝑpetua uita succe¬
dit. Cetũ qͥtotũ muidũ hic lucͥ fec̾it: ambiendo. rapiendo. qm̃ hie facta

Expanded text:
et diligenti circumspectione providendum est, an ante istam mortem, quae separatione, ut dixi, animae corporisque generatur, mori saeculo huic anathematizatis, si potest dici, omnibus ejus voluptatibus, quae nobis extra lineam vitalis gradum perfectae substantiae sublaturus immergat. Quoniam qui hic mortuus fuerit, munsepultura. Huic et mors alia communis illa debetur, quae animam a vinculis corporis solvit et liberat, cui corpori aeque suum sepulcrum, et sua sepultura debetur. His duabus mortibus post geminum sepulcrum, beata illa et perpetua vita succedit. Caeterum qui totum mundum
Abbreviated transcription (Latin):
adimaginẽ patriarche sollicitissimꝰ reqͥsiuit: unũ. uͥ ⁊ uet̾em ho¬
minẽ cũ actibꝰ suis spoliatꝰ occuleret: ⁊licet necdũ corpus posuisset
carnalia ñhab̾et ĩcarne. aliud: uͥcorꝑe ip̃o. cũ uen̾it dñs ꝯfrin¬
g̾e t̾rã eiꝰ. exposito: aĩam collocet inquiete: ⁊ fidĩ tũc pat̾ ille de¬
het filii s. ꝯtẽptu ut diximꝰ pecunie ꝯparauit : in qͦ diues cũꝑe nõ
pot̾it. recubare. Huc õs ꝑ egrinos mundi. huc egentes. hue etiã ex-
buit ĩ hac t̾ra: qm̃ nemo qͥ eũ seq̃ret᷑ inuentꝰ ẽ. At nẽ ꝯfidite. que¬

Expanded text:
nem patriarchae sollicitissimus requisivit: unum, ubi et veterem hominem cum actibus suis spoliatus occuleret: et licet necdum corpus deposuisset, carnalia non haberet in carne: aliud, ubi corpore ipso, cum venerit Dominus confringere terram ejus, exposito, animam collocet in quiete, ut fidei tunc pater ille haec filiis contemptu, ut diximus, pecuniae comparavit: in quo dives cum paupere non potuit recubare. Huc omnes peregrinos mundi, huc egentes, huc etiam exhabuit in hac terra, quoniam nemo qui eum sequeretur inventus est. At n
Abbreviated transcription (Latin):
offensione duretis. Qui enĩ ꝑseu̾au̾it usq ĩfinem. hic saluus erit.
Nã sicausa offensionis xp̃c est: amplexandũẽ. inpũ patris elogiũ ñdo-¬
ut nequã. ꝓpt̾ filiũ hominis: gaudete ĩ illa die ⁊ exultate ecce
mces ur̃a multaẽ. ĩcelo. hãc m̾cedem offensio illa ꝓuidit: siñ-
penitet u̾itatis. Qd̃ si uocate ad dñm: inmagine leuitar̃: sp̃alib
gladiis corporeos occidistis affectus. quẽ patrem desidãtis: Une.
dũẽ. qͥcũ .xͦ ẽ. possidendũ. Nõ reu̾tamini ad mortuũ. qͥ seqͥmini ui-¬
uentẽ : mortu ĩquid sepeliant mortuos suos. Aesi iãpdem dixistis.
patri ñ nouimꝰte: ut testam̃tũ dĩ seruaretis: qͥd ad huc repudiati
afilio separaturꝰ inmissus ẽ. Hoc ẽ. u̾e eircũcidẽ naturã. quidĩ for-¬

Expanded text:
offensione duretis. Qui enim perseveraverit usque in finem, hic salvus erit . Nam si causa offensionis est Christus, amplexandum est impii patris elogium, non dopter filium hominis: gaudete in illa die, et exsultate: ecce merces vestra multa est in coelo . Hanc mercedem offensio illa providit, cujus poenitet veritatis. Quod si vocatae ad Dominum in imagine Levitarum, spiritualibus gladiis, corporeos occidistis affectus: quem patrem desideratis? Unus est um Christo est possidendum. Ne revertamini ad mortuum, qui sequimini viventem. Mortui, inquit, sepeliant mortuos suos . At si jampridem dixistis: Pater, non novimus te: ut testamentum Domini servaretis: quid adhuc repudiati a filio separaturus immissus est . Hoc est vere circumcidere naturam, quod
Abbreviated transcription (Latin):
reqͥes utrique ñdesit. qm̃ cũ ex corpore ⁊ aĩa hõ sit. tñ nec anima sine
corꝑe. homo dici potest: neccorpꝰ sine aĩa hõ ẽ: cũ tñ aĩa ⁊ corpꝰ sit hõ.
S uͥ hoc nom̃. q̃ ex duobꝰ nominibꝰ sius ꝓpͥe t̾ciũ duoꝵ comircione ꝑficit᷑.

Expanded text:
requies utrique non desit. Quoniam cum ex corpore et anima homo sit: tamen nec anima sine requies utrique non desit. Quoniam cum ex corpore et anima homo sit: tamen nec anima sine corpore homo dici potest, nec corpus sine anima homo est: cum tamen anima et corpus homo. Sed ubi hoc nomen, quod ex duobus nominibus
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ receꝑũt ꝯsolationẽ suã. Uob̃ aut̃ filie: inuent̾o ꝯsolatio ur̃a
debet᷑. Ulob̃ exeradatio ista: future heditatis ĩcelestibꝰ fecit aug¬
m̃tũ. Uob̃ sua mundus ipse sub dux̃. uͥ uos ñsuas eẽ ꝯgnouit. Im-
medi is diues ardoribꝰ. lataro ĩsinu patris abrahe recũbente:
emit. Quid ẽ. sepulchrũ: locus utiq qͥetis. uͥ iuxta mundi ratio¬
nẽ: defuc̃toꝵ corpora collocant᷑. uera gͦ ĩtelligentia locũ sibi re¬
qͥestionis. pat̾ abrahã fide sua ⁊ ꝯtẽptii peccunie: ꝯparauit. Istud
sibi sepulcrũ ⁊ paulinꝰ nr̃. nuꝑq ipse diues cũ sua matre familias
comparauit. qui ꝯu̾sationi scli moriente s. amundialibꝰ oꝑibꝰ iãqͥes¬
duplex sepulex sepulerũ. ext̾ioris hominis ũt̾ioris. qͥ es una. Uam
si homo exduabꝰ substantiis ꝯstat. m̾ito ⁊ sepulerũ duplex hab̾e debe¬
bit: ut cũ alt̾utra substantia. ĩsuã naturã dissociata remeau̾it:

Expanded text:
onsolatio vestra debetur; vobis exhaeredatio illa, futurae haereditatis in coelestibus fecit augmentum: vobis sua mundus ipse subduxit, ubi vos non suas esse cognovit: imo diris dives ardoribus, Lazaro in sinu patris Abrahae recumbente, cha peregrinus emit? Quid est sepulcrum? Locus est quietis, ubi, juxta mundi rationem, defunctorum corpora collocantur. Vota ergo intelligentia, locum sibi requietionis pater Abraham fide sua et contemptu pecuniae comparavit . Istud sibi sepulcrum et Paulinus noster nuper ipse divitiis cum sua matrefamilias comparavit, qui conversatione saeculi morientes, a mundialibus operibus jam quiesduplex sepulcrum, exterioris hominis et interioris quies una. Nam si homo ex duabus substantiis constat, merito et sepulcrum duplex habere debebit: ut cum alterutra substantia in suam naturam dissociata remeaverit,
Abbreviated transcription (Latin):
eccłie pauꝑtatẽ. Ferte ĩquã. inpudicoꝵ elogia: urginitatis he¬
redes. Uisitatas uos ẽẽ cognoscite. ⁊ tanta uisitatione clarificatas.
ne partẽ cũ infidelibꝰ hab̃etis. Mundus iste uos: cũ ur̃o dño nõ
agnouit. Se descło ẽẽtis: sc łm uos amaret. Reges scł̃i. afiliis suis
tribita ñposcũt. Indomibꝰ regũ sũt: qͥ mollibꝰ uestiunt᷑. Tebedeus:

Expanded text:
quam, impudicorum elogia, virginitatis haeredes. Visitatas vos esse cognoscite, et tanta visitatione clarificatas, ne partem cum infidelibus haberetis. Mundus iste vos cum Domino vestro non agnovit. Si de saeculo essetis, saeculum vos amaret. Reges saeculi a filiis suis tributa non poscunt. In domibus regum sunt, qui mollibus vestiuntur . Zebedaeus
Abbreviated transcription (Latin):
cente. Nãqͥ duplex s̃ sepulerũ noluerit ꝯmꝑare: habebit forsitan iuxta
ꝯditionẽ nat̾e uͥ corpꝰ mortale ꝯdat̾. ñ habebit uixta m̾iti legem.
uͥ aĩa reqͥescat. Quid qd ita ꝯstitutũ ẽ. ut mors ĩta que ꝑdissolutionem
seꝑationẽq aĩe gen̾at̾ ⁊ corꝑis: media sit ⁊duar̃ mortuũ. ⁊ duarũ¬
utar̃: Bis enĩ. necesse ẽ. mori: ⁊bis eiuita debet᷑. Nã ⁊beatꝰ paulus.

Expanded text:
cente. Nam qui duplex sibi sepulcrum noluerit comparare, habebit forsitan juxta conditionem naturae, ubi corpus mortale condatur: non habebit juxta meriti legem, ubi anima requiescat. Qarum mortium et duaruum. Bis enim hominem necesse est mori, et bis ei vita debetur. Nam et beatus Paulus
Abbreviated transcription (Latin):
licet. ip̃i enĩ cecist᷑: qͥ illã putant hab̾e aliqͥd potestatis. Ds̃ aũ qͥ ip̃e
ratioẽ. ut nħ ñplena ratione formauit : ita nħ ab homine fieri
spatia decurrant. late potãdi usũ. ꝑ hominẽ tractũ cursus sui aĩantib̾
exibent: ut ipsũ mare aqͥs ĩfluentibꝰ nexcrescat. ut ułut uent̾ qͥdã
laticũ aquas sitire uideat᷑: ne ułfontibꝰ inet̾nũ manantibꝰ uł flumi¬
nib sine fine currentibꝰ uł pluuiis assidue ruentib᷑ ꝑpetuo t̾ra dilu

Expanded text:
et. Ipsi enim caeci sunt, qui illam putant habere aliquid potestatis. Deus autem, qui ipse ratio est, ut nihil non plena ratione formavit: ita nihil ab homine fieri spatia decurrunt late, potandi usum per omnem tractum cursus sui animantibus exhiberent: ut ipsum mare aquis influentibus non excrescat, sed ut velut venter quidam laticum aquas sitire videatur: ne vel fontibus in aeternum manantibus, vel fluminibus sine fine currentibus, vel pluviis assidue ruentibus, perpetuo terra dilu
Abbreviated transcription (Latin):
uestẽ breuẽq atq hispidã. qͥnq ꝯꝑatã. argenteis rapit: atq an̾ mar¬
tini pedes iratꝰ exponit. En ĩq̾d uestẽ: s pauꝑ hic ñ est. Ille nicħ mot̾.
iubet eũ paululũ stare ꝓforibꝰ: secreto itaq ꝓcurans. dũsibi uestem
nudus ĩpon̾et: totis uiribꝰ elaborans. ut possit occultũ ẽẽ qđ fecerat.
S qđo ĩ sc̃is uiris latent ista: querentibꝰ uelint. nolint. eũcta ꝓdunt᷑.¬

Expanded text:
uestem, breuem adque hispidam, quinquestem, breuem adque hispidam, quinqtini pedes iratus exponit. En, inquit, vestem: sed pauper hic non est. Ille nihil motus, jubet eum paululum stare pro foribus, secretum utique procurans dum sibi vestem nudus imponeret; totis viribus elaborans, ut posset occultum esse quod fecerat. Sed quando in sanctis viris latent ista? quaerentibus velint nolint cuncta produnt
Abbreviated transcription (Latin):
tũ. cũ ei archidiachonꝰ dare tunicã distuliss irrupit: dis simulatũ
se aclerico q̃rens alg̾e deploraus. Nlec mora scs̃ pauꝑ ñ uidente in¬
tra amphibulũ sibi tunicã latent̾ edux̃ : pauꝑemq ꝯtectũ discedẽ
iubet. Deĩ paulopꝰ archidiachonꝰ ingressus admonet ꝓꝯsuetudine
expectare in eccłia ppłm: illũ ad agenda sollẽpnia. deb̾e ꝓcedẽ. sui ille
respondens ait. Pauꝑem pͥus. dese autẽ dicebat. oport̾e uestiri: se
ad eccłiã ñposse ꝓcedẽ. insi uestẽ pauꝑ acciꝑet. diachonꝰ uͦ nicħ in¬
telligens. qr extrinsecꝰ indutũ amphibalo ueste. nudũ int̾uis nõ
uidebat. pꝰ tremo pauꝑem ñ ꝯparere causat᷑. Michi ĩqͥt uestis quȩ
pparataẽ. deferat᷑ : pauꝑ ñde erit uestiendus. Artatꝰ demũ clericus
necessitate ꝯpulsus. Iãq felle ꝯmoto: ⁊ ꝑximis tab̃̾nis nigerruam

Expanded text:
tum, cum ei archidiaconus dare tunicam distulisset, irrupit, dissimulatum tum, cum ei archidiaconus dare tunicam distulisset, irrupit, dissimulatum se a clerico querens, ac algere deplorans. Nec mora: Sanctus paupere non vidente, intra amphibalum sibi tunicam latenter educit, pauperemque contectum discedere jubet. Dein paulo post archidiaconus ingressus admonet, pro consuetudine exspectare in ecclesia populum: illum ad agenda solemnia debere procedere. Cui ille respondens ait, pauperem prius de se autem dicebat oportere vestiri: se ad ecclesiam non posse procedere, nisi vestem pauper acciperet. Diaconus vero nihil intellegens, quia extrinsecus indutum amphibalo, ueste nudum interius non uidebat, postremo pauperem non conparere causatur. mihi, inquit, uestis, quae parata est, deferatur: pauper non deerit uestiendus. tum demum clericus necessitate conpulsus, iam felle commoto, e proximis tabernis bigerricam
Abbreviated transcription (Latin):
uorͥoo isityr teorore Rehietis scolis beato os¬
iuro iũxi: paucos pꝰ dies euntẽ ad eccl̃iã seq̃bam̃. Int̾im ei
semi nudus hybernis m̃sibꝰ pauꝑ occurrit: orans s uestim̃tũ dari.
Tuẽ ille accessito archidiachono: iussit algentẽ sine dilatione uestiri.
Deĩde secretariũ ingressus cũsolus ut erat ei ꝯsuetudo residẽt.: hãc
enĩ sibi eciã ineccłia solitudinẽ ꝑmissa clericis libtate prabat. cũ
qͥdẽ ĩ alio secretario prb̃ri resicdent. ułsalutationibꝰ uacantes. uł au-¬
diendis negotiis occupati: martinũ uͦ usq ĩeã horã. qͣsollẽpnia pͥpłõ
agi ꝯsuetudo deposceret. sua solitudo cohibebat. Illud ñ p̾t̾ibo. qͥm
sublimi solio qͣsi regio tributiali. celsa sede residentem. Sedebat
aut̾ martinꝰ insellula rusticana. ut st̃ inusibꝰ seruuloꝵ. qͣs
nos rustici galli tripetias. uos scolastici. aut c̾te tu qͥ degretia ue¬
nis. tripodas nuncupatis. Ergo ħ secretũ bĩ iuiri pauꝑ ille capta-¬

Expanded text:
empore relictis scholis beato miro junxi, paucos post dies euntem ad ecclesiam sequebamur. Interim ei seminudus hibernis mensibus pauper occurrit, orans sibi vestimentum dari. Tunc ille, arcessito archidiacono, jussit algentem sine dilatione vestiri, deinde secretarium ingressus, cum solus, ut erat illi consuetudo, resideret hanc enim sibi etiam in ecclesia solitudinem permissa clericis libertate praestabat; cum quidem in alio secretario presbyteri sederent vel salutationibus vacantes, vel audiendis negotiis occupati: Martinum vero usque in eam horam qua solemnia populo agi consuetudo deposceret, sua solitudo cohibebat. Illud non praeteribo, sublimi solio et quasi regio tribunali celsa sede residentem. Sedebat autem Martinus in cellula rusticana, ut sunt istae in usibus servulorum, quas nos rustici Galli tripetias, vos scholastici, aut certe tu qui de Graecia venis, tripodas nuncupatis; hoc ergo secretum beati viri pauper ille capta
Abbreviated transcription (Latin):
ata impolita tradantur. Nam ut de reliquis tac eam
rogo quemadmodum tam cito epistola illa potuit
peruenire. quam nuper ad aureliũ diaconem scripsera¬
mus : Ego enim tolose positus tu treueris constitu¬
ta:⁊tam longe a patria filio in quietante diuulsa:
qua tan dem familiarem illam epistolam occasione
ita es Nanq accepi litteras tuas: quibus sci
in eadem epistola. qua de obitu dompni martini fece¬
rim mentionem. ipsum beati uiri transitum expone¬
re debuissem. Quasi uͦ ego illam epistolam aut legendã
alii preter quam ipsi ad quem missa iudetur ediderĩ:
aut ego tanto sim operi destinatus. ut omina que de
martino cognosci oportet. me potissimum scribente¬
in notescant. Itaq si qua de obitu sancti episcopi audi-¬
re desideras: ab illis potuis qui interfuere cognosce. Ego
tibi statu nichil scribere: ne ubiq me publices. Tamen
si das fidem nulli te eẽ. lecturã: paucis tue satis fac̾iam

Expanded text:
adque inpolita tradantur. nam ut de reliquis taceam, adque inpolita tradantur. nam ut de reliquis taceam, rogo quemadmodum tam cito ad te epistula illa potuit peruenire, quam nuper ad Aurelium diaconum scripseramus. ego enim Tolosae positus, tu Treueris constituta et tam longe a patria filio inquietante diuulsa, qua tandem familiarem illam epistulam occasione furata es? namque accepi litteras tuas, quibus scribis in eadem epistula, qua de obitu sancti Martini fecerim mentionem, ipsum beati uiri transitum exponere debuisse. quasi uero ego illam epistulam aut legendam alii praeterquam ipsi, ad quem missa uidetur, ediderim, aut ego tanto sim operi destinatus, ut omnia, quae de Martino cognosci oportet, me potissimum scribente notescant. itaque si quae de obitu sancti episcopi audire desideras, ab illis potius, qui interfuere, cognosce: ego tibi statui nihil scribere, ne ubique me publices. tamen, si das fidem nulli te esse lecturam, paucis tuae satisfaciam
Abbreviated transcription (Latin):
ulpicius scucrus bassule parenti uenerabili salutem.
Si parentes uocari in iis liceret te plane expila-¬
tionis furtiq ream. ad pretoris tribunal iusto loro¬
tudteis traheremus. Quid enim non conquerar: quam
att patior miuriam: nullam michi domi cartulam.
millum libellum. nullam epistolam reliquisti. ita fu-¬
raris omnia: ita uniuersa diuulgas. Si quid ad amicum
familiariter scripsi. si quid forte dum ludimus. quod uelim
tam̃ ocultũ esse dic taui omnia ad te prius pene quam fu¬
erint scripta aut dictata perueniunt. Nimirum oberra-¬
tos habes notarios meos per quos tibi nr̃e in eptie publi¬
cantur. Nec tamen aduersus eos possum moueri si tibi
patent. qui in ius nostrum ex tua potissimũ liberalitate
uenerunt: seq adhuc tuos quam meos esse meminerunt:
Tu sola es rea. tusola culpabilis: que ⁊ michi insidiaris. ⁊i
illos fraude circunuienis. ut sine dilectu ullo familiarit᷑
scripta aut negligenter emissa. illucubrata tibi penitus

Expanded text:
ulpicius Seuerus Bassulae parenti uenerabili salutem. Si parentes liceret in ius uocari, te plane expilationis furtique ream ad praetoris tribunal iusto dolore traheremus. quid enim non conquerar, quam a te patior iniuriam? nullam mihi domi chartulam, nullum libellum, nullam epistulam reliquisti: ita furaris omnia, ita uniuersa diuulgas. si quid ad amicum familiariter scripsi, si quid forte, dum ludimus , quod uelim tamen occultum esse, dictaui, omnia ad te prius paene quam fuerint scripta aut dictata perueniunt. nimirum obarratos habes notarios meos, per quos tibi nostrae ineptiae publicantur. nec tamen aduersus eos possum moueri, si tibi parent, qui in ius nostrum ex tua potissimum liberalitate uenerunt seque adhuc tuos quam meos esse meminerunt. tu sola es rea, tu sola culpabilis, quae et mihi insidiaris et illos fraude circumuenis, ut sine dilectu ullo familiariter scripta aut neclegenter emissa inlucubrata tibi penitus
Abbreviated transcription (Latin):
idem monast̾iũ fr̃m̃ hum̾is reportat᷑: cũ coherceri ĩ eo ĩmundus sp̃s tĩ-
ualeret: necessitate qͦ gente ferreis neribꝰ alligat᷑. pedes c̃manibꝰ uin-¬
ciunt᷑. Nõ ĩm̾ita pena fugitiuaᷤ: ut quẽ ñ cohibuerat fides. cathene co-¬
hib̃ent. Post bienniũ demũ oratione sc̃oꝵ ab ĩmudo sp̃u lib̾atꝰ. ad here-¬
mũ un discesserat mex regressusẽ: ⁊ ip̃e correctus. et aliis post fut̾us
exemplo: ne ꝗ̃ aut false iusticie umbra decipiat: aut ĩcerta mobilita
ĩutili leuitate ꝯpellat. semel cepta deserere. hec uos deuͥtutibꝰ dñi qͣs
ĩseruis suis uł unitandas oꝑatꝰ ẽ. uł tim̃das: scire sufficiant. S qr
satis feci auribꝰ ur̃is. immo etiã u̾bosior fui. fortasse ꝗͣ debui: tumͦ.
ad me aũ loq̃bat᷑ debitũ fenꝰ ex solue. ut te de martino tuo ut es
de illiꝰ uita atq uͥtutibꝰ edidisse:

Expanded text:
idem monasterium fratrum humeris reportatus, cum coerceri in eo immundus spiritus non idem monasterium fratrum humeris reportatus, cum coerceri in eo immundus spiritus non valeret, necessitate cogente, ferreis nexibus alligatur, pedes cum manibus vinciuntur: non immerita poena fugitivo, ut quem non cohibuerat fides, catenae cohiberent. Post biennium demum oratione Sanctorum ab immundo spiritu liberatur; ad eremum unde discesserat, mox regressus est, et ipse correptus, et aliis post futurus exemplo, ne quem aut falsae justitiae umbra decipiat, aut incerta mobilitas inutili levitate compellat semel coepta deserere. Haec vos de virtutibus Domini, quas in servis suis vel imitanda operatus est vel timenda, scire sufficiat. Sed quia satisfeci vestris auribus, immo etiam verbosior fui fortasse quam debui, tu modo ad me autem loquebatur debitum fenus exsolve, ut te de Martino tuo, ut es de illius vita atque virtutibus edidisse?
Abbreviated transcription (Latin):
cũ uano illo honore ꝯtẽpn̾e: heremũ ꝯstant̾ ingressus. breui tp̃r
ĩ oĩ gñe uͥtutũ ꝑfectꝰ emicuit. Potens ieuiniis humilitate ꝯspicuus.
fide firmꝰ. facile se antiqͥs monachis studio uͥtutis eqͣuerat: cũ int̾im
subiit eũ cogitatio ĩ iecta ꝑdiabolũ. qͥrectiꝰ eẽt ut rediret ad patriã.
filiũq unicũ. acdomũ totã. cũ uxore saluaret. qd utiq eẽt acceptiꝰ
dõ: quã si solũ se scło eriꝑe ꝯtentꝰ. salutẽ suoꝵ ñsine impietate ne¬
glig̾et. Isti̾ modi gͦ false iusticie colore suꝑatꝰ. pꝰ qͣdrienniũ fere cel¬
lulã suã. atq ꝓpositũ ħemita deseruit. S uͥ ad ꝓximũ monast̾iũ qͥ
amultis fr̃ib habitabat᷑ accessit: causã discessioĩs. atq ꝯsiliũ q̃rentibꝰ
õiũ est digressis afr̃ĩbꝰ. Uix ecõspectii abscesserat: impletꝰ demone. eru¬
entasq spumas ore ꝓuoluens. suis dentib se ipsũ lacerabat. Deĩde ad

Expanded text:
cum uano honore contemnere, eremum constanter ingressus breui tempore in omni genere uirtutum perfectus emicuit. potens ieiuniis, humilitate conspicuus, fide firmus facile se antiquis monachis studio uirtutis aequauerat, cum interim subiit eum cogitatio iniecta per diabolum, quod rectius esset ut rediret ad patriam filiumque unicum ac domum totam cum uxore saluaret : quod utique esset acceptius Deo, quam si solum se saeculo eripere contentus salutem suogligeret. Istiusmodi ergo falsae justitiae colore superatus, post quadriennium fere cellulam suam atque propositum et emita deseruit. Sed ubi ad proximum monasterium, quod a multis fratribus habitabatur, accessit, causam discessionis atque consilium quaerentibus omnium digressus est a fratribus. Vix e conspectu abscesserat, impletur a daemone, cruentasque spumas ore provolvens, suis dentibus se ipse lacerabat. Deinde ad
Abbreviated transcription (Latin):
Inmartino illud mirabile erat : qͥ ñ solũ hoc qͥ supͣ retulimꝰ s mul¬
ta istiꝰmodi si qͦtiens accidissent. longe añ p̾iidebat: ⁊ sͦ nunciata

Expanded text:
in Martino illud mirabile erat, quod non solum hoc, quod supra rettulimus, sed mulin Martino illud mirabile erat, quod non solum hoc, quod supra rettulimus, sed multa istius modi, si quotiens accidissent, longe antea praeuidebat aut sibi nuntiata
Abbreviated transcription (Latin):
iabolũ uͦ tã cõspicabilẽ ⁊ subiectũ ocłis habebat: ut siue
ĩ ꝓpria substantia cõtineret.siue indiu̾sas figuras sp̃ua-¬
lesq neqͥcias transtulisset. qͣlibet ab eo sub imagine uideret᷑.
cruentũ in manu tenens: cũ ingenti fremitu cellulã eiꝰ irru¬
pit. Cruentãq ostendens dexterã. ⁊ amisso recens scelere con-¬
gaudens: uͥ ÷ inqͥt martine uirtus tua: unũ de tuis mͦ int̾.¬
feci. Tunc ille cõuocatis fr̃ibꝰ: refert qͥd diabolꝰ indicasset.
Sollicitos ẽẽ.p̾cepit ꝑ cellulas singłoꝵ: quisnã hoc casu fuisset
affectꝰ. Neminẽ qͥdem deẽe. de monachis: s unũ rusticũ merce.¬
de cõductũ ut uehiculo ligna defferret.isse adsil uã nunciarrt.
⁊ uulneris. Iunctis scilicet bubꝰ dissoluta arctiꝰ lora cõstringit.
bouẽ s excuso capite int̾ inguina cornu miecisse. Nec multũ pꝰ
uitã rrodidit. Uideris qͦ iidicio dñi. diabolo data fuerit hȩc potestas.

Expanded text:
iabolum vero tam conspicabilem et subjectum oculis habebat, ut sive se in propria substantia contineret, sive in diversas figuras spiritualis nequitiae transtulisset, qualibet ab eo sub imagine videretur, cruentum in manu tenens cum ingenti fremitu cellulam ejus irrupit, cruentamque ostentans dexteram, et admisso recens scelere congaudens, Ubi est, inquit, Martine, virtus tua? unum de tuis modo interfeci. Tunc ille convocatis fratribus refert quid diabolus indicasset; sollicitosque esse praecipit per cellulas singulorum, quisnam hoc casu fuisset affectus. Neminem quidem deesse de monachis, sed unum rusticum mercede conductum, ut vehiculo ligna defet uulneris: iunctis scilicet bubus dum dissoluta. artius lora constringit, bouem sibi excusso capite inter inguina cornu adegisse. nec multo post uitam reddidit. uideris, quo iudicio Domini diabolo data fuerit haec potestas.
Abbreviated transcription (Latin):
mine inqͥt dĩ: iubeo te redire. Mox semala bestia: adu̾bũ
sci retrorsit. ⁊ĩ ult̾iorẽ ripam. nb expectantib trans meauit. Qđ
cũ õs ñsine miracło c̾neremꝰ: altiꝰ ingemiscens ait. Serpentes me
audiũt: ⁊ homines ñ audiũt:

Expanded text:
mine, inquit, Domini iubeo te redire. mox se mala bestia ad uerbum sancti retorsit et in ulteriorem ripam nobis inspectantibus transmeauit. quod cum omnes non sine miraculo cerneremus, altius ingemescens ait: serpentes me audiunt, et homines non audiunt.
Abbreviated transcription (Latin):
fiat illud me aũ dictassẽ. Michiq deaĩo meo crełẽ. qd corã dõ loq̃ns
uire caritatis ex posco nũquã mͥ uisũ fuise. etiã nũc xͥanos ex iuidis

Expanded text:
fiat illud me ante dictasse. mihique de animo meo crede, quod coram deo loquens iure caritatis exposco, numquam 30 mihi uisum fuisse etiam nunc Christianos ex Iud
Abbreviated transcription (Latin):
qltabim̃. que sit eo ꝑnitiosior qͥñ errore s ꝓposito ẽ. hac uoluntate fal¬
laci. Qd sirespondes ut te abhac purges serẽtia. tũc apłos ista laudabi-¬
lit̾ sumilasse. necanttalitarent᷑ infirimꝰ qͥ ex uidis multi er etlid̃ant.⁊
uet̾a sac̃m̃ta paululũ obseruando ueracit̾ com̃dare debuisse: nepu¬
tarent̾ ille ꝓphice significatiõĩs obseruaciones ⁊piissimis patribꝰ custo¬
dite. tãquã saclegia diabolica apost̾i̾s detestande: It̃ enĩ eũueniss
fides q̃ priꝰ illis obseruatioibꝰ p̾nũtiata. pꝰmortẽ ⁊ resurectionẽ diũ re
uelataẽ: amiserãt tãquã uitã offici sui uerũptam sic̃ defucta cor¬
pora necessarioꝵ deducenda erant qͦdã mͦ ad sepulturã nec simu¬
late sreligiose ñaũ deseranda ꝯtinuo. uł uumicoꝵ obtraetationibꝰ
tãquã cantũ morsib̾ ꝓicienda. Proĩde nuc̃ qͥsqͥs xͥ auoꝵ quã uis sit ex¬
plus deductor. ł baiuł corporis. s impiꝰ sepulture uiolator. Fateor sane.

Expanded text:
delabimur, quae sit eo perniciosior, quo non errore, sed proposito est ac voluntate fallaci. Quod si respondeas, ut te ab hac purges sententia, tunc Apostolos ista laudabiliter simulasse, ne scandalizarentur infirmi qui ex Judaeis multi crediderant, et eavetera sacramenta paululum observando veraciter commendare debuisse, ne putarentur illae propheticae significationis observationes a piissimis patribus custoditae, tanquam sacrilegia diabolica a posteris detestandae? Jam enim cum venisset fides quae prius illis observationibus praenuntiata, post mortem et resuelata est, amiserant tamquam uitam officii sui. uerum tamen sicut defuncta corpora necessariorum deducenda erant quodam modo ad sepulturam nec simulate sed religiose, non autem deserenda continuo uel inimicorum obtrectationibus tamquam canum morsibpius deductor vel bajulus corporis, sed impius sepulturae violator. 17. Fateor sane,
Abbreviated transcription (Latin):
uer̃ ẽẽt qͣ dicebat illi qͥsiñ cirẽcisiõe p̃pucii atq alii s obseruationibꝰ ũbre
futuroꝵ putabant credentes saluos ẽẽ ñposse. Ergo ⁊ timotheũ ꝓpt̾ea
eͥrẽcidit. neiudis ⁊ maxime cognationi eiꝰ mat̾ne sic uident᷑ qͥex-
gentibꝰ ĩ xp̃m credid̾ant detestari circũcisionẽ sic idolatria detes-¬
tanda ẽ. cũ illã ds fieri p̾cepit: hac̃ sathanas ꝑsuaserit. ⁊titũ ꝓpt̾e̾a
ñeirẽcidit. ne oceasionẽ daret eis qͥsiũ illa cͥrc̃cisioe dicebant credentes

Expanded text:
s obseruationibus umbrae futurorum putabant credentes saluos esse non posse. Ergo et Timotheum propterea circumcidit, ne Iudaeis tt maxime cognationi eius maternae sic uiderentur, qui ex gentibus in Christum crediderant, detestari circumcisionem, sicut idolatria detestanda est, cum illam deus fieri praeceperit. hanc satanas persuaserit; et Titum propterea non circumcidit. ne
Abbreviated transcription (Latin):
adu̾itatẽ eu̾głii. Id gͦ faciebat qđ fac̾e ñdebebat. ⁊ sitale aliqͥd paul
ip̃e iã fec̾at. correctũ pociꝰ etiã ipsũ eredã. coapłi sui correctionem
nõ potuisse neglig̾e: quã m̃dacit̾ aliqͥd ĩsua epła posuisse. ⁊ epła qͣ¬
libet. Qiranto magis mn illa ĩqͣ p̾locutus ait. Queaut̾ scribo. ecce corã
dõ qr ñm̃tior: ego qͥdem illud petrũ. sic egisse eredo. ut g̃s eog̾et
udaitare. hoc enĩ lego scrpsisse apłm paulũ. quẽ m̃titũ ẽẽ ñcredito.
Et idõ ñ recte agebat ħ petrus. Erat enĩ ꝯtra eu̾głii u̾itatẽ ut puta
legitima illa celebranda suscepit. ut putari uidet̾ ꝑ ea sacm̃ta. etiã
xͥanã salutẽ dari: s ne illa quepͥoribꝰ ut ꝯgruebat temporibꝰ ĩum-¬
bris rer̃ futurar̃ ds̃ fieri usserat. tãquã idolatriã gentiliũ dãp-¬
nare credẽt᷑. hoc ẽ. enĩ qđ illi iacob̾ ait. auditũ de eo ẽẽ qͥ discessioẽm

Expanded text:
facere non debebat. et si tale aliquid Paulus ipse iam fecerat, correctum potius etiam ipsum credam coapostoli sui correctionem non potuisse neglegere, quam mendaciter aliquid in sua epistula posuisse et epistula qualibet. quanto magis in illa. in qua praelocutus ait: Quae autem scribo uobis, ecce coram deo. quia non mentior. Ego quidem illud Petrum sic egisse credo, ut gentes cogeret iudaizare. hoc enim lego scripsisse Paulum, quem mentitum esse non credo. et ideo non recte agebat hoc Petrus; erat enim contra euangelii ueritatem, ut putarerant, legitima illa celebranda suscepit, ut putari uideretur per ea sacramenta etiam Christianam salutem dari. sed ne illa, quae prioribus, ut congruebat, temporibus in umbris rerum futurarum deus fieri iusserat, tamquam idolatriam gentilium damnare crederetur. hoc est enim, quod illi Iacobus ait auditum de illo esse, quod discissionem