comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
&. pat̾ ur̃ celestis pascit ea. Nonne uos pluris estis illis:
Id÷ cariꝰ uos ualetis. Qͥautiq rationale animal sicuti
: homo. sublimiꝰ ordinatũ ÷ in rerũ nat̾a quã irrationa¬
bilia: sicuti sunt aues. Qͥs aut̃ urm̃ inqͥt curans pot̾
adicere ad staturã suam cubitũ unũ: Et deuestim̃to
qͥd solliciti estis: Id: cuiꝰ potestate atq dñatu factũ :
etiã uestiri potest. Non aut̃ ur̃a cura factũ ÷:ͥut ad
hanc staturã ueniret corpꝰ nr̃m. Ex hoc intelligi
pot̾ qđ sicuretis ⁊ uelitis adicere unũ cubitũ hiuiesta¬
turȩ: ñ potestis. Illi gͦ etiã tegendi corporis curam re-
linquite: cuiꝰ uidetis cura factũ e̾ẽ. uit tantȩ staturȩ
corpꝰ habeatis. Dandum aut̃ erat etiã docum̃tũ ꝓpt̃¬

Expanded text:
ter coelestis pascit ea. Nonne vos pluris estis illis? id est, carius vos valetis, quia utique rationale animal, sicuti est homo, sublimius ordinatum est in rerum natura, quam irrationabilia, sicuti sunt aves. Quis autem vestrum, inquit, curans potest adjicere ad staturam suam cubitum unum? Et de vestimento quid solliciti estis? id est, cujus potestate atetiam vestiri potest; non autem vestra cura factum esse ut ad hanc staturam veniret corpus vestrum, ex hoc intelligi potest, quod si curetis, et velitis adjicere unum cubitum huic staturae, non potestlinquite, cujus videtur cura factum esse ut tantae staturae corpus habeatis. Dandum autem erat documentum et
Abbreviated transcription (Latin):
serunt. neq metunt. neq congregant in horrea: & con¬
sid̾ate lilia agri qͦmͦ crescunt iñ laborant. neq uent:
Cum istis p̃cipit ut laborarent oꝑantes manib suis. ita
ut habeant qͦd aliis etiã possint tͥbuere. & qͦd sepe de se¬
ipso dicit. qͦd manib suis oꝑatꝰ ÷ ne quẽ grauaret. & de
illo scͥptũ ÷ qͦd comunxerit se aqͥlȩ ꝓpt̾ artis similitudi¬
nem. ut simul oꝑarent᷑ unde uictũ transigerent: non
uidet᷑ imitatꝰ aues celi & lilia agri his & huiꝰ modi
scͥpturaꝵ lo cis satis apparet. dñm nr̃m ñ hoc impbare
siquis humano more ista ꝓcuret : s siqͥs ꝓpt̾ ista deo iui¬
licet. ut inoꝑib suis ñ regnũ dĩs istoꝵ ac quisitionem
intueat᷑. Ad hane gͦ regulã hoc totũ p̾ceptũ redigit᷑.
ut etiã in istoꝵ ꝓuisiõe regnũ dĩ cogitemꝰ. Inmilitia u̾
regni dĩ ita ñ cogitemꝰ. Ista enĩ etiã si aliquando defuerint
quȩ plerunq ꝓpt̾ exercitationẽ nrãm ds̃ sinit: ñ solũ

Expanded text:
neque metunt, neque congregant in horrea; et, Considerate lilia agri quomodo crescunt; non laborant neque nent; cum istis praecipit ut laborent, operantes manibus suis, ita ut habeant quod etiam aliis possint tribuere. Et quod saepe de scipso dicit, quod manibus suis operatus sit, ne quem gravaret ; et de illo scriptum est quod conjunxerit se Aquilae propter artis similitudinem, ut simul operarentur unde victum transigerent : non videtur imitatus aves coeli et lilia agri. His et hujusmodi Scripturarum locis, satis apparet Dominum nostrum non hoc improbare, si quis humano more ista procuret; sed si quis propter ista Deo militet, ut in operibus suis non regnum Dei, sed istorum acquisitionem. ad hanc ergo regulam hoc totum praeceptum dirigitur, ut etiam in istorum prouisione regnum dei cogitemus, w in militia uero regni dei ista non cogitemus. ita enim, etiam si aliquando defuerint, quod plerumque propter exercitationem nostram deus sinit, non solum
Abbreviated transcription (Latin):
uł incertũ ÷ qͥlis futurꝰ sit. qͥ nc̃ uł malus uł bonꝰ apparet.
Si gͦ qͥspiã uerbi gr̃a conquestꝰ de stomacho ieninare no.¬
luit. ⁊ tĩ id ñ credens. edacitatis id uitio tͥbueris: temere
iudicabis. Item. simanifestã edacitatẽ ebriositatẽq cog¬
noueris . & ita rep̾henderis qͣsi nũquã ille possit corrigi
atq mutari : nichilominꝰ temere iudicabis. Nõgͥrepre.¬
hendamꝰ ea quȩ nescimꝰ qͦ animo fiant. neq ita rep̾hen¬
damꝰ quȩ manifesta sunt ut desꝑemꝰ sanitatẽ: & uita.¬

Expanded text:
incertum est, qualis futurus sit qui nunc uel malus uel bonus apparet. si ergo quispiam uerbi gratia conquestus de stomacho ieiunare noluit et tu id non credis edacitatis id uitio tribuens, temere iudicabis. item si manifestam edacitatem ebriositatemque cognoueris et ita reprehenderis, quasi numquam ille possit corrigi atque mutari, nihilo minus temere iudicabis. non ergo reprehendamus ea quae nescimus quo animo fiant, neque ita reprehendamus quae manifesta sunt, ut desperemus sanitatem, et uita
Abbreviated transcription (Latin):
peꝑcit. s ꝓpt̾ infidelitatẽ fregit illos : S qͥsqͥs uult
diligere dm̃ .&. cauere ne offendat. ñ se arbitretur
duob dñis posse seruire. & intentionẽ cordis sui
rectã ab omĩ duplicitate explicet. Ita enĩsentiet de
dño inbonitate.&. insimplicitate cordisqueret illũ.¬
Idõ in qͥt dico uob̾. ñ hab̾e sollicitudinẽ in anima ur̃ã
quid edatis: neq corpori qͥd induatis. Ne forte quãuis
iam suꝑflua ñ querant᷑ ꝓpt̾ ipsa necessaria cor dupli¬
sulere alicui uidi uolumꝰ. nr̃m emolum̃tũ ibi potiꝰ
quam illiꝰ utilitatẽ attendamꝰ. ⁊ idõ nob̾ ñ uideam̾
peccare. qr ñ suꝑflua s necessaria sunt quȩ conseqͥ
uolumꝰ. Dñs aut̃ ammonet ut meminerimꝰ multo
ampliꝰ nob̾ dm̃ dedisse. qͦd nos fecit & cõposuit ex
cura nos duplicare cor ñ uult. Nonne anima inquit¬
plus ÷ quã esca. It tu intelligas eum qͥ dedit aninam:
multo faciliꝰ ȩscã e̾e daturũ. ẜ corpꝰ quã uestim̃tũ: Id:

Expanded text:
percit, sed propter infidelitatem fregit illos ? Sed quisquis vus diligere Deum, et cavere ne offendat, non se arbitretur duobus dominis posse servire, et intentionem cordis sui rectam ab omni duplicitate explicet: ita enim sentiet de Domino in bonitate, et in simplicitate cordis quaeret illuIdeo inquit dico vobis, non habete sollicitudinem in anima vestra quid edatis, neque corpori quid induatis, ne forte quamvis jam superflua non quaerantur, propter ipsa necessaria cor duplim consulere alicui videri volumus, nostrum emolumentum ibi potius quam illius utilitatem attendamus, et ideo nobis non videamur peccare, quia non superflua, sed necessaria sunt quae consequi volumus. Dominus autem admonet ut meminerimus multo amplius nobis Deum dedisse, quod nos fecit et composuit ex tum, quorum cura nos duplicare cor nplus est quam esca? Ut intelligas eum qui dedit animam, multo facilius escam esse daturum, et corpus quam vestimentum, id est,
Abbreviated transcription (Latin):
aũt etiã illa de uictu corporis necessario. uł
de sacramto dñici corꝑiᷤ iuxta hãc sententiam uult
acciꝑe: oportetꝰ ut coniuncte accipiant᷑ om̃ia
tria dut scilic& cotidianũ pane̾ simul petamꝰ. et
necessariũ corpori. & sacram̃tũ uisibile .&. inuisibi¬
nifestũ ÷: iuxta illud qͦd ait idẽ dñs. Non exies inde
donec soluas nouissimũ quadrantẽ: uł illud qͦdde-¬
bitores appellauit qͥ ei nuntiati sunt extincti. uł
Dix̃ enĩ putare homines qͦd illi ultra modũ debito¬
res e̾ent. id: peccatores : ⁊ addidit. Am̃ dico
uob̾: nͥpenitentiã egeritis similit̾ morie¬
mini. Non hic gͦ qͥsq urgetur pecuniã dimittere
debitorib:s quȩcũq in eũ aliꝰ peccauerit. Nã pe-¬
cuniã dimittere: illo potiꝰ iubem᷑ p̃cepto qͦd suꝑiꝰ
dictũ ÷. Siqͥs tibi tum cã tollere uoluerit. & iudi¬
tio tecũ contende : dimitte illi &. pailliũ. Nec ibi
necesse : om̃i pecuniario debitori dimittere debi.¬

Expanded text:
orporis necessario, vel de Sacramento Dominici corporis istam sententiam vult accipere, oportet ut conjuncte accipiantur omnia tria; ut scilicet quotidianum panem simul petamus, et necessarium corpori, et sacratum visibilem, et invisibinifestum est, vel illo quod ait idem Dominus, Non exies inde donec reddas novissimum quadrantem ; vel illo quo debitores appellavit qui ei nuntiati sunt exstincti, vel Dixit enim putare homines quod illi ultra modum debitores essent, id est peccatores; et addidit, Amen dico vobis, nisi poenitentiam egeritis, similiter moriemini . Non hic ergo quisque urgetur pecuniam dimittere debitoribus, sed quaecumque in eum alius peccaverit. Nam pecuniam dimittere illo potius jubemur praecepto, quod superius dictum est, Si quis tibi tunicam tollere voluerit, et judicio tecum contendere, remitte ei et vestimentum : nec ibi necesse est omni pecuniario debitori dimittere debi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbaueritis ꝑ epłas. hos mittam ꝑferre grãm uram in
ierusalem. Quod si dignũ fuerit ut ⁊ ego eam: mecũ
ibunt. Ueniam aut̃ ad uoscũ in macedoniã transiero.
Macetdoniã enĩ ꝑtransibo: apud uos forsitan remanebo
uł etiã hẏemabo ut uosme deducatis qͦcunq iero:
Nolo eñiuos nunc intransitu uide. Sꝑo eñi me aliquid

Expanded text:
baueritis per epistulas, hos mittam perferre gratiam uestram in Hierusalem. quod si dignum fuerit ut ego eam, mecum ibunt. ueniam autem . ad uos, cum Machedoniam pertransiero. nam Machedoniam pertransibo. apud uos etiam forsitan remanebo, uel etiam hiemabo, ut uos me deducatis quocumque iero. nolo enim nos modo in transitum uidere: spero enim me a
Abbreviated transcription (Latin):
sꝰ. qͥseruit mamonȩ : illi utiq seruit qͥ reb istis terre
diliget. id ÷ dm̃: aut alterũ patiet᷑. & alterũ contẽp¬
net. Patit᷑ enĩ durũ & ꝑnitiosũ dñm: qͥsqͥs seruit¬
mamone. Sua enĩ cupiditate implicatꝰ subditur
diabolo: ⁊ ñ eum diligit. Quis ÷ eni qͥ diligat diabo
lȩ alienȩ coniunctꝰ ÷ ꝓpt̃ cupiditat̾e suã. durã patit᷑
seruitutẽ: etiã si ñ diligat eum cuiꝰ ancillã diligit:
alterũ aut̃ contẽpnet dix̃: ñ odio habebit. Nulliꝰ
enĩ fere conscientia: dm̃ pot̾ odisse. Contẽpnit autẽ
id ÷ ñ timet. cũ quasi de eiꝰ bonitate securꝰ :. Ab hac
⁊ dicas. Miseratio dĩ magna ÷. Ignoras qr patientia
dĩ ad penitentiã te inuitat : Cuiꝰ eni tanta miscđia

Expanded text:
 servit mammonae, illi utique servit, qui rebus istis terrendiliget, id est, Deum; aut alterum patietur, et alterum contemnet. Patitur enim durum mammonae; sua enim cupiditate implicatus, subditur diabolo: et non eum diligit; quis est enim qui diligat diabollae alienae conjunctus sit, propter cupiditatem suam duram patitur servitutem, etiamsi non diligat eum cujus ancillam diligit. Alterum autem contemnet, dicit, non, odio habebit. Nullius enim vere conscientia Deum potest odisse, contemnit autem, id est non timet, cum quasi de ejus bonitate securus est. Ab hac ne dicas: Miseratio Dei magna est , ignorans quia patientia Dei ad poenite
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd inte ẽ. tenebrȩ sunt. tenebrȩ quante : Qui locꝰ
sic intelligendꝰ :: ut nouerimꝰ omĩa oꝑa nr̃a te e̾e̾
munda & placere in conspectu dĩ si fiant simplici
corde. id÷ intentione suꝑna. Ifine illo caritatis: qr
tentionẽ qua facimꝰ quicqͥd facimꝰ. acciꝑe. Quȩ si
munda fuerit & recta. ⁊ illud aspiciens qͦd aspicien¬

Expanded text:
e sunt, tenebrae quantae? qui locus sic intellegendus est, ut nouerimus omnia opera nostra tunc esse munda et placere in conspectu dei, si fiant simplici corde, id est intentione in superna, fine illo caritatis, quitentionem, qua facimus quidquid facimus. quae si munda fuerit et recta et illud aspiciens quod aspicien
Abbreviated transcription (Latin):
S tam̃ sapientia quȩ in hac qͦ uita concessa ÷ͥ fide.¬
lib seruis dĩtñ ÷ desꝑanda. Ea ÷ aut̃ ut id qͦd dño re¬
uelante fugiendũ ẽẽ intellexerimꝰ. cautissima ui¬
gilantia fugiamꝰ: & id qͦd dño reuelante appetendũ
ẽe̾ intellexerimꝰ. flagrantissima caritate appetamꝰ.
Ita enĩ reliqͦ mortalitatis huiꝰ onere ipsa morte de¬
positoͥ ex om̃i hominis parte oportuno tempore
ꝑficiet᷑ betitudo. quȩ in hac uita inchoata ÷: et
cui capessendȩ atq optinendȩ aliquando. nunc oĩs
consideranda & cõm̃danda distinctio ÷ Nãcũ uita m̃a
sint dignitate. quãitis temporalib pͥus actis. ad illa
transeatꝰ: tͥum pͥmarũ petitionũ impetrationes qu̾a¬
quã in hac uita quȩ isto scło agit᷑ exordiũ capiant.

Expanded text:
quae in hac quoque vita concessa est, fidelibus servis Dei non est desperanda. Ea est autem, ut id quod Domino revelante fugiendum esse intellexerimus, cautissima vigilantia fugiamus; et id quod Domino revelante appetendum esse intellexerimus, flagrantissima charitate appetamus. Ita enim reliquo mortalitatis hujus onere ipsa morte deposito, ex omni hominis parte opportuno tempore perficietur beatitudo, quae in hac vita inchoata est, et cui capessendae atque obtinendae aliquando nunc omnis consideranda et commendanda distinctio est. Nam cum vita nostra sint dignitate, quamvis temporalibus prius actis ad illa transeatur; trium primarum petitionum impetrationes quanquam in hac vita, quae isto saeculo agitur, exordium capian
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ uidebt̃. oremꝰ ñ in duci in temptationẽ ne habea¬
mꝰ duplex cor. ñ appetendo simplex bonũ qͦ referamꝰ
omĩa quȩ oꝑam᷑: & simul temporalia & ęt̃na sectando.
Temptationes eni de his reb quȩ graues & calamitose
uident᷑ hominib. ñ in nosualent. si ñ ualeant ille
putant. Si sapientia ÷ qua beati st̃
pacifici. qm filiĩ dĩ ipsi uocabunt᷑ : oremꝰ ut liberem᷑
amalo. Ipsa enĩ lib̾atio liberos nos faciet id÷ filios dĩ:
ut spũ adoptionis clamemꝰ abba pat̾. Sane ñ negligen¬

Expanded text:
deum uidebunt, oremus non induci in temtationem, ne habeamus duplex cor, non appetendo simplex bonum, quo referamus omnia quae operamur, sed simul temporalia et terrena sectando. temtationes enim de his rebus, quae graues et calamitosae uidentur hominibus, non in nos ualent, si non ualeant illae putant. si sapientia est, qua beati sunt pacifici, quoniam ipsi filii dei uocabuntur, oremus, ut liberemur a malo. ipsa enim liberatio liberos nos faciet, id est filios dei, ut spiritu adoptionis clamemus: abba, pater. CCVIIII. DE IE
Abbreviated transcription (Latin):
orare p̾cepit. eã potissimũ com̾dandã e̾ẽ iudicauit.
quȩ ꝑtinet ad dimissionẽ peccatoꝵ an qua nos mi¬
sericordes ẽẽ uoluit : Quod unũ ÷ consiliũ miserias
euadendi. Nulla enĩ alia sententia sic oramꝰ : ut quasi
pacis cam᷑ cum dõ. dicimꝰ enĩ dimitte nob̾: sic ꝙ nos
dunittimꝰ. In qua pactione simentim᷑ : totiꝰ orationis
nullus : fructꝰ. Sic enĩ dicit. Si eni dimiseritis homi¬
nib delicta eoꝵ: dimittet ꝙ uob̃ pat̾ ur̃ qͥ in celis iͥ
cordis mundationẽ: de qua nc̃ agitur. Nam & in hoc oꝑe ca¬
uendũ ÷ ne surrepat aliqua ostentatio & appetitꝰ laudis
humanȩ qͥ duplicet cor. ⁊ñ sinat mundũ ⁊ simplex esse.
ad intelligendũ dm̃. Cum aut̃ ieiunatis inqͥt: nolite
fieri sic̃ hypocritȩ tristes. Exterminant en̾i uultum

Expanded text:
raecepit, eam potissimum commendandam esse judicavit, quae pertinet ad dimissionem peccatorum: in qua nos misericordes esse voluit, quod unum est consilium miserias evadendi. In nulla enim alia sententia sic oramus, ut quasi paciscamur cum Deo: dicimus enim, Dimitte nobis sicut et nos dimittimus. In qua pactione si mentimur, totius orationis nullus est fructus. Sic enim dicit: Si enim dimiseritis hominibus delicta eorum, dimicordis mundationem, de qua nunc agitur. Nam et in hoc opere cavendum est ne subrepat aliqua ostentatio et appetitus laudis humanae, qui duplicet cor, et non sinat mundum et simplex esse ad intelligendum Deum. « Cum autem jejunatis, inquit, nolite fieri, sicut hypocritae, tristes: exterminant enim vu
Abbreviated transcription (Latin):
aliqͥd. ut t̾renũ cõmodũ adipiscat᷑. qͦmͦ erit mundũ
qͦd in t̾ra uolutat᷑: Si aut̃ in gelo: mundũ erit. qr
munda sunt quȩcũq çelestia. Sordescit enĩ aliqͥd
cuminferioꝵ mscetur nat᷑e. quatus in suo genere
ñ sordeat: qr etiã de puro argento sordidat᷑ aurũ
simisceatꝰ᷑ ita ⁊ animꝰ nr t̾renoꝵ cupidrrate sordes¬
cit : quauis ipsa t̾ra in suo genere atq ordine¬
munda sit. Cȩlum aut̃ hoc loco ñ corporeũ acceꝑim.
qr om̃e corpꝰ ꝓt̾ra habendũ:. Totũ enĩ mundũ deb&¬

Expanded text:
atur, quomodo erit mundum, quod in terra volutatur? Si autem in coelo, mundum erit, quia munda sunt quaecumque coelestia. Sordescit enim aliquid, cum inferiori miscetur naturae, quamvis in suo genere non sordidae; quia etiam de puro argento sordidatur aurum, si misceatur: ita et animus noster terrenorum cupiditate sordescit, quamvis ipsa terra in suo genere atque ordinemunda sit. Coelum autem hoc loco non corporeum acceperimus, quia omne corpus pro terra habendum
Abbreviated transcription (Latin):
temporalib signis erhibet᷑ animȩ. Quȩ om̃ia tẽ
utiq ñ erunt. cũ erunt om̃s docibiles dõ: ⁊ ipsã
in effabilem lucẽ ueritatis ñ motii coopoꝵ signifi¬
cantes. s puritate mentis haurientes. Nã fortasse
ducando in alim̾tũ conuertit᷑. sic̾ scͥpt᷑ę aꝑiendo & dis¬
serendo animã pascunt. Potꝰ aut̃ paratus sicuti ÷ tran¬
sit in corpꝰ: ut isto tempore panis sit ueritas. cũ coti¬
tandi ⁊ sermocinandi quasi frangendi atq mandendi
opꝰerit : s solo haustu sincere atq ꝑspieue ueritatis.
Et peccata nob̾ ne dimittunt᷑: & ne̾ dimittimꝰ. Quȩ
harũ quatuoꝵ reliquaꝵ scda petitio ÷. Tunc autẽ
nulla erit uenia peccatoꝵ : qr nulla peccata ⁊ temp

Expanded text:
 signis exhibetur animae: quae omnia tunc utique non erunt, cum omnes erunt docibiles Deo , et ipsam ineffabilem lucem veritatis non motu corporum significantes, sed puritate mentis haurientes. Nam fortasse et dendo, in alimentum convertitur, sicut Scripturae aperiendo et disserendo animam pascunt; potus vero paratus, sicuti est, transit in corpus: ut isto tempore panis sit veritas, cum quotitandi et sermocinandi, quasi frangendi atque mandendi, opus erit, sed solo haustu sincerae et perspicuae veritatis. Et peccata nunc nobis dimittuntur, et nunc dimittimus; quae harum quatuor reliquarum secunda petitio est: tunc autem n
Abbreviated transcription (Latin):
in orientalib partib ñ cotidie çenȩ dn̾icȩ cominu.¬
nicantꝰ cũ iste panis cotidianꝰ dictꝰ sit᷑ Ut gͦ illi ta¬
ceant neq de hac re suã sententiã defendant. uł
ipsa auctoritate ȩccłastica qͦd sine scandalo ista faci.¬
unt. neq ab eis qͥ eccłi is p̃sunt facere ꝓhibenturͥ
neq ñ ob temꝑantes dãpnant᷑. Uñ ꝓbat᷑ ñ hunc in
illis partib intelligi cotidianũ pane̾. Nam magni pec¬
s ut de istis ut dictũ ÷ nichil in aliquã partẽ diseramꝰ
illud certe debet occurrere cogitãtibus. regulã
nos orandi adño accepisse quã transgredi ñ oportet.
uł addendo aliqͥd uł p̾tereundo. Qd cũ ita sit.
quis ÷ qͥ audeat dicere semel tantũ nos orare deb̾e
orationẽ dm̃icã. Aut certe etiã siterũ uł t̾cio usq ad eã
orandum. preliquas partes diei : Nũ enĩ iã dicere
poterimꝰ dã nob̾ hodie quodiã accepimꝰ.aut poterit
qͥsq cogere ut etiã ultima diei parte sacram̃tũ illud

Expanded text:
ntalibus partibus, non quotidie coenae dominicae communicant, cum iste panis quotidianus dictus sit: ut ergo illi taceant, neque de hac re suam sententiam defendant vel ipsa auctoritate ecclesiastica, quod sine scandalo ista faciunt, neque ab eis qui ecclesiis praesunt facere prohibentur, neque non obtemperantes damnantur; unde probatur non hunc in illis partibus intelligi quotidianum panem; nam magni pecie: sed ut de istis, ut dictum est, nihil in aliquam partem disseramus, illud certe debet occurrere cogitantibus, regulam nos orandi a Domino accepisse, quam transgredi non oportet vel addendo aliquid, vel praetereundo. Quod cum ita sit, quis est qui audeat dicere, semel tantum nos orare debere orationem dominicam; aut certe etiam si iterum vel tertio, usque ad eam orandum per reliquas partes diei? Non enim jam dicere poterimus, da nobis hodie, quod jam accepimus: aut poterit quisque cogere, ut etiam ultima diei parte Sacramentum illud
Abbreviated transcription (Latin):
ut sp̃italit̾ tantũ ẽe uideat᷑ int̾ iꝰtos & peccatores. quam
corporalit̃ int̾ celũ ⁊ t̾ram. Cuiꝰ rei significande grã cũ ad
orationem stamꝰ. ad orientẽ conuertim᷑. unde çelũ surgit.
ñ tanquã ibi habitet ds̃. quasi çeteras mundi partes deseru¬
erit qͥ ubiq p̾sens ÷. ñ locoꝵ spatiis s maiestatis potentia:
s ut ãmoneat᷑ animꝰ ad naturã excellentiorẽ se conuerte
tius. id ÷ ad corpꝰ celeste conuertit᷑. Conuenit etiã gradib
religionis. & plurimũ expedit: ut om̃ium sensib & par¬
uuloꝵ ⁊ magnoꝵ bene sentiat᷑ de dõ & idõ qͥ uisibilib
adhiic pulcͥtudinib dediti sunt. nec possunt aliqͥd incor¬
poreum cogitareͥ qm̃ necesse ÷ çelũ preferant t̾rȩ. tole¬
rabilior ÷ opimo eoꝵ si dm̃ quẽ adhuc corporalit̾ cogitant

Expanded text:
inter justos et peccatores, quantum corporaliter inter coelum et terram. 18. Cujus rei significandae gratia, cum ad orationem stamus, ad orientem convertimur, unde coelum surgit: non tanquam ibi habitet et Deus, quasi caeteras mundi partes deseruerit qui ubique praesens est, non locorum spatiis, sed majestatis potentia; sed ut admoneatur animus ad naturam tius, id est ad corpus coeleste convertitur. Convenit etiam gradibus religionis, et plurimum expedit, ut omnium sensibus et parvulorum et magnorum bene sentiatur de Deo. Et ideo qui visibilibus adhuc pulchritudinibus dediti sunt, nec possunt aliquid incorporeum cogitare, quoniam necesse est coelum praeferant terrae; tolerabilior est opinio eorum, si Deum quem adhuc corporaliter c
Abbreviated transcription (Latin):
decedentes succedentesq ꝑagitur. &
uera quãdiu nc̃ insuꝑiora. nc ĩiferiora. id÷ nc
insp̃italia nc̃ in carnalia animi affectꝰ alternat:
tanquã ei qͥ aliqndo pascitur cibo. aliqͣndo famem
patit᷑. cotidie panis : necessariꝰ. qͦ reficiat᷑ esuriens.
& relabens erigat᷑. Sic̃ itaq corpꝰ nrm in hac uita
ante illã scilicet iminutationẽ cibo reficit᷑ qr sentit
dispendiũ ab intentione dĩ patit᷑ ͥ p̾ceptoꝵ cibo re¬
ficiat᷑. Da nob̾ hodie aut̃ dictũ ÷ qu̾adiu dr̃ ho-¬
die : id÷ in hac temꝑali uita. Sic enĩ cibo spitali pͥ
hanc uitã saturabimꝰ in et̾num. ut ñ tunc dicatur
cotidianꝰ panis. qr ibi temporis uolubilitas quȩ dieb
dies succede facit. unde appellat᷑ cotidie. nulla erit.
Ut aut dictũ ÷ hodie siuocem eiꝰ audieritis. quod

Expanded text:
dentes succedentesque peragitur. Et revera quamdiu nunc in superiora, nunc in inferiora, id est, nunc in spiritualia, nunc in carnalia animi affectus alternat, tanquam ei qui aliquando pascitur cibo, aliquando famem patitur; quotidie panis necessarius est, quo reficiatur esuriens, et relabens erigatur. Sicut itaque corpus nostrum in hac vita, ante illam scilicet immutationem, cibo reficitur, quia sentit dispendium ab intentione Dei patitur, praeceptorum cibo reficiatur. Da nobis hodie autem dictum est, quamdiu ddie, id est, in hac temporali vita. Sic enim cibo spirituali post hanc vitam saturabimur in aeternum, ut non tunc dicatur quotidianus panis; quia ibi temporis volubilitas, quae diebus dies succedere facit, unde appelletur quotidie, nulla erit. Ut autem dictum est, Hodie si vocem ejus audieritis ; quod
Abbreviated transcription (Latin):
bit formidolosũ: nec om̃ino metuenda erit illa temp¬
tatio. Qdtam̃ in hac uita quãdiu istã mortalitatẽ ceũferimꝰ. in qͣm
serpentina ꝑsuasione inducti sumꝰ. ñ sꝑandũ ẽ posse fieri: s tam̃ aliqͣndo

Expanded text:
bit formidolosum, nec omnino metuenda erit ulla tenbit formidolosum, nec omnino metuenda erit ulla tentatio. Quod tamen in hac vita quamdiu istam mortalitatem circumferimus, in quam serpentina persua
Abbreviated transcription (Latin):
Non eñi intalem incidit iudas qͥuendidit dñm: in
qualem incidit petrus cũ t̾ritꝰ dnm̃ negauit. Sunt
etiã humane temptationes credo cũ bono qͥsq
animo scđmhũam tam̃ fragilitatẽ in aliqͦ consilio labi.¬
tur. aut irritat᷑ in fr̃ẽ. studio corrigendi : paulo tam̃
amplius quã xͥana tranqͥllitas postulat. de qͥb apłs
quã poteritis ferre : s faciat cum temptatione etiã
dit. ñ id nob̾ orandũ e̾e ut ñ temptem᷑: s ne in teuitationem
inducam᷑. Iuducim᷑ en̾isi tales acciderint : quas ferre ñ
possumꝰ. S cũ temptationes ꝑiculose inquas inferriatq
induci ꝑnitiosũ ÷ aut ꝓsꝑis reb temporalib aut aduersis
nos amalo. Orandum eni ÷ ut ñ solũ ñ inducam᷑ inma¬
lum qͦ caremꝰ. qͦ sexto loco petit᷑. s ab illo etiã lib̾em᷑. qͦ
iam inducti sumꝰ. Qͦd cũ factũ fuerit nichil remane¬

Expanded text:
non enim in talem incidit ludas, qui uendidit dominum, in non enim in talem incidit ludas, qui uendidit dominum, in qualem incidit Petrus, cum territus dominum negauit. sunt etiam humanae temtationes, credo, cum bono quisque animo, secundum humanam tamen fragilitatem in aliquo consilio labitur aut irritatur in fratrem studio corrigendi, paulo tamen amplius, quam christiana tranquillitas postulat. de quibus aposquod potestis, sed faciat cum temptatione etiam dit non id nobis orandum esse ut non tentemur, sed ne in tentationem inducamur. Inducimur enim, si tales acciderint quas ferre non possumus. Sed cum tentationes periculosae in quas inferri atque induci perniciosum est, aut prosperis rebus temporalibus, aut adversis nos a malo. Orandum est enim ut non solum non inducamur in malum, quo caremus, quod sexto loco petitur; sed ab illo etiam liberemur, quo jam inducti sumus. Quod cum factum fuerit, nihil remane
Abbreviated transcription (Latin):
ipsi dicant. qͦmͦ locutꝰ ÷ cũ illo diuite: cuiꝰ cupiditatẽ
stultissimã arguere uoluit dicens. Stulte ͥ. hac noc¬
te anima tua expostulat᷑ ate. hȩc quȩ p̾parasti cuiꝰ
ert̃: Certe hoc ipse dñs in eu̾u̾gło dicit: Cui heretiei
isti. uelint nolint colla submittunt. Si aute hoc mo.¬
uent᷑ qͦd temptandũ iustũ sathanas petit a dõ.ͥ ñ ego
expono quare sit factũ: s ipsos cogo exponere quare
sit dictũ in euangło ab ipso dño discipłis. Ecce satha¬
nas petiit uexare uos: quomͦ triticum. & petro
ait. Ego aut̃ postulauine deficiat fides tua. Cum
aut̃ hoc exponunt mͥsimul illud qͦd ame querunt
exponunt sibi. Si uero ñ ualuerint hoc exponere:
ñ audeant id qđ in euuangło sine offensione in tel¬
ligunt in aliquo libro cũ temeritate culpare. Fi¬
unt gͥ temptationes ꝑ sathanan ñ potestate eiꝰ s per¬
missũ dñi ad homines : aut ꝓsuis peccatis puniendos

Expanded text:
ipsi dicant, quomodo locutus est cum illo diuite, cuius cupiditatem i ipsi dicant, quomodo locutus est cum illo diuite, cuius cupiditatem i stultissimam arguere uoluit dicens: stulte, hac nocte anima tua expostulatur a te; et quae praeparasti . cuius erunt? certe hoc ipse dominus in euangelio dicit; cui haeretici isti, uelint, nolint, colla submittunt. si autem hoc mouentur, quod temtandum iustum satanas petit a deo, non ego expono, quare sit factum, sed ipsos cogo exponere quare sit dictum in euangelio ab ipso domino discipulis: ecce, satanas expetiuit uexare uos quomodo triticum; et Petro ait: ego autem postulaui, ne deficiat fides tua. cum autem hoc exponunt mihi, simul illud quod a me . quaerunt exponunt sibi. si uero non ualuerint hoc exponere, non audeant id quod in euangelio sine offensione non intellegunt, in aliquo libro cum temeritate culpare. Fiunt igitur temtationes per satanan non potestate eius, sed permissu domini ad homines aut pro suis peccatis puniendos
Abbreviated transcription (Latin):
ditate cecata. tam̃ cũ cogitat & ratiocinat᷑. quicqͥd in
ea ratiocinatione uerũ ÷ ñ ei tͥbuendũ ÷ .s ipsi lumi-¬
ni ueritatis aqͦ ł tenuit᷑ ꝓ sui capacitate illustratur.
ut uerum aliqͥd in ratiocinando sentiat᷑: qͥd mirum si
diaboli anima praua cupiditate ꝑuersa. quicquid
tam̃ uerũ de iusto uiro cogitauit cũ eũ temptare
uellet. ipsiꝰ dĩ uoce. id ÷ ipstꝰ ueritatis uoce audisse
phibet᷑. quicqͥd aut̃ falsum illi cupiditati tͥbuit᷑ qͣ
diaboli nom̃ accepit. hũaquã etiã ꝑ creaturã corpo¬
ralem atq nisibilẽ ds̃ plerũq locutꝰ ÷ seu bonis seu
malis. tanꝗͣ omĩum dñs & rector.& ꝓcuiꝰq rei meri.¬
creaturã tali oꝑi accomodatã. ds locutꝰ cũ diabolo
dr̃. nec dignitatis e̾e̾ arbitrent᷑. & quasi iustitię
angłica quãquã stulta ⁊ cupida. tanquã si loque.¬
retur cũ anima humana stulta ⁊ cupida &. Aut

Expanded text:
ditate caecata, tamen cum cogitat et ratiocinatur, quidquid in ditate caecata, tamen cum cogitat et ratiocinatur, quidquid in ea ratiocinatione verum est, non ei tribuendum est, sed ipsi lumini veritatis, a quo vel tenuiter pro sui capacitate illuut uerum aliquid in ratiocinando sentiat: quid mirum, si diaboli anima praua cupiditate peruersa quidquid tamen uerum de iusto uiro cogitauit, cum eum temtare uellet, ipsius dei uoce , id est ipsius ueritatis uoce, laudasse perhibetur, quidquid autem falsum, illi cupiditati tribuitur, qua diaboli nomen accepit? quamquam etiam per creaturam corporalem atque uisibilem deus plerumque locutus est seu bonis seu malis tamquam omnium dominus et rector et pro cuiusque rei mericreaturam tali operi accommodatam deus locutus cum diabolo dicitur? Nec dignitatis esse arbitrentur et quasi iustitiae angelica, quanquam stulta et cupida, tanquam si loqueretur cum anima humana stulta
Abbreviated transcription (Latin):
s maiestate ubiq presto esse TNon ꝑ partes diuisum : sed
ubiq ꝑfectũ dsi carnalit̾ intuent᷑ qͦd dictũ ÷.çelu̾ mͥ thro¬
nus ÷ & terra scabellũ pedũ meoꝵ. cui loco ⁊ dñs attestat᷑
ante pedes dĩ stetit. &. corã illo aliqͥd locutꝰ : Nã qnͣdo
illi ualent intelligere nullã e̾e̾ animã qu̾auis ꝑuersã
quȩ tam̃ ullomͦ ratio cinari potest: in cuiꝰ conscientia
non loquat᷑ dĩ : Quis eñĩ scͥpsit in cordib hominum
naturalẽ legemͥ nisi ds̃ : De qua lege apłs dicit. Cũ
eni gentes quȩ legẽ ñ habent naturalit̾ quȩ legis sunt
faciunt. hi legẽ ñ habentes ipsi sibi sunt lex: qͥ ostendñt
opꝰ legis scͥptum in cordib suis. contestante conscientia
eoꝵ.&. inter se inuicem cogitationũ accusantiũ.
aut etiã excusantiũ. indie qua iudicabit ds̃ occulta
hominum. Quappt̾ si omĩs anima rationalis etiã cupi¬

Expanded text:
sed maiestate ubique praesto esse, non per partes diuisum, sed sed maiestate ubique praesto esse, non per partes diuisum, sed ubique perfectum. quod si carnaliter intuentur quod dictum est: caelum mihi thronus est et terra scabillum pedum meorum - cui loco et dominus attestaante pedes dei stetit et coram illo aliquid locutus est? nam quando illi ualent intellegere nullam esse animam quamuis peruersam, quae tamen ullo modo ratiocinari potest, in cuius conscientia non loquatur deus? quis enim scripsit in cordibus hominum naturalem legem nisi deus? de qua lege apostolus dicit: cum enim gentes, quae legem non habent, naturaliter quae legis sunt faciunt, hi legem non habentes ipsi sibi sunt lex, qui ostendunt opus legis scriptum in cordibus suis, contestante conscientia illorum et inter se inuicem cogitationum accusantium aut etiam excusantium in die, qua iudichominum . Quapropter si omnis anima rationalis etiam cupi
Abbreviated transcription (Latin):
nari. ñ oretut igne ñ contingat᷑ s ut ñ exurat᷑
Uasa eñi figuli ꝓͦbat fornax: & homines iustos
temptatio tribulationis. Ioseph gͦ temptatꝰ : ille¬
cebra stupri: s ñ ÷ illatꝰ intemptationẽ. Susanna
temptata ÷ : uec ipsa inducta uł illata in teptationẽ.
Multisalii utriusq sexuᷤ. Iob maxime. cuiꝰ amirabilem sta¬
bilitatẽ ind̾o ño suo. cum illi heretici hostes ueteris testa¬
m̃ti ore sacͥlego irride uoluerint: illud p̾çeteris uenti-¬
lant. qͦd sathanas petiuerit eũ temptandũ. Querunt en̾i
ab imꝑitis hominib.talia intelligere nequaquã ualenti.¬
b. quomͦ sathanas cũ dõ loqui potuerit. ñ intuentes. ñ
enĩ possunt cum suꝑstitione & contentione ȩȩcati sunt
dm̃ ñ locispatiũ mole corporis occupare. & sic alibi esse
alibi ñ e̾e̾. aut certe hic partẽ abere aliã. & alibi aliam:

Expanded text:
nari, non oret, ut igne non contingatur, sed ut non exuratur. nari, non oret, ut igne non contingatur, sed ut non exuratur. uasa enim figuli probat fornax, homines uero iustos temtatio tribulationis. Ioseph uero temtatus est inlecebra stupri, sed non est inductus in temtationem. Susanna temtata est, nec ipsa inducta uel inlata in temtationem, multique utriusque sexus. sed Iob maxime, cuius admirabilem stabilitatem in domino deo suo cum illi haeretici hostes ueteris testamenti ore sacrilego irridere noluerint, illud prae ceteris uentilant, quod satanas petiuerit eum temtandum. quaerunt enim ab imperitis hominibus talia intellegere nequaquam ualentibus, quomodo satanas cum deo loqui potuerit, non intuentes — non enim possunt, cum superstitione et contentione caecati sint — deum non loci spatium mole corporis occupare et sic alibi esse, alibi non esse, aut certe hic partem habere aliam et alibi aliam,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑeo qͥd ÷ ut scire uos faciat: Sic̃ diem lȩtũ dicimꝰ. qͦd
lȩtos faciatꝰ. Frigꝰ pigrũ qͦd pigros facit : E intumerabilia
huiꝰmodi. quȩ siue in consuetudine loquendi. siue in
sermone doctoꝵ. siue inscͥpt᷑is scĩs reperiunt᷑. Qd ñ in-¬
telligentes heretici.qͥ ueteri testam̃to aduersant᷑ uelut
ignorantiȩ uitio notandũ putant eũ de qͦ dictum ÷:
temptat uos dñs ds̃ ur̾. Quasi in euangło de dño scͥptũ
ñ sit : hoc aut̃ dicebat temptans eũ. Nam ipse sciebat
qͥd ẽet facturꝰ. Si enĩ nouerat cor eiꝰ qu̾e temptabat.
qͥd ÷ qͦd uoluit uidere temptando : S ꝓfecto illud
factũ ÷ ut ipse sibi notꝰ fieret qͥ tempt̾abat᷑. suãq des¬
perationẽ condẽpnaret : saturatis turbis de pane
dñiqͥ eas ñ hab̾e qͦd ederent existimauerat. Nongͦ
hic oratur ut ñ temptemꝰ s ut ñ inferam᷑ in temp¬
tationẽ. Tanquã siqͥspiã cui necessȩ ÷ igne exami¬

Expanded text:
eo quod est: ut scire uos faciat, sicut diem laetum dicimus, quod laetos faciat, et frigus pigrum, quod pigros facit, et innumerabilia huius modi, quae siue in consuetudine loquendi siue in sermone doctorum sine in scripturis sanctis reperiuntur. quod non intellegentes haeretici, qui ueteri testamento aduersantur, uelut ignorantiae uitio notandum putant eum de quo dictum est: temtat uos dominus deus uester, quasi in euangelio de domino scriptum non sit: hoc autem dicebat temtans eum; nam ipse sciebat, quid esset facturus. si enim nouerat cor eius quem temtabat, quid est quod uoluit uidere temtando? sed profecto illud factum est, ut ipse sibi notus fieret qui temtabatur suamque desperationem condemnaret saturatis turbis de pane domini, qui eas non habere quod ederent existimauerat. Non ergo hic oratur, ut non temtetur, sed ut non inferamur in temtationem, tamquam si quispiam, cui necesse est igne exami
Abbreviated transcription (Latin):
sicut ñ audebant cũ adhic carnalit̾ saperent. in t̾ra eũ
collocare s in celo: sic pꝰea meliori fide uł intelligentia
magis eu̾ in animis iustoꝵ quã inpeccatoꝵ requirant.
Recte gͦ intelligit᷑ qͦd dictũ ÷. pat̾ nr̃ qͥ es in ceł. in cordib
iustoꝵ ẽẽ dictum: tanquã in templo sc̃o suo. Simul etiã
ut qͥ orat: in se qͦ ipso uelit habitare quẽ inuocat. & cũ
hoc affectat : teneat iusticiã qͦ munere inuitat᷑ ad in¬
habitandũ animũ ds̃. Iã uideamꝰ quȩ sint petenda.
um quȩ petunt᷑ : hoc ÷. Sc̃ĩficet᷑ nom̃ tuũ. Qͦd ñ sic pe¬
tit᷑ quasi ñ sit scm̃ nom̃ dĩ.s ut sc̃m habeat᷑ ab hominib
id ÷ illis ita innotescat ds̃. ut ñ existiment aliqͥd sanctiꝰ
qͦd magis offendere timeant. Neq enĩqr dictũ ÷ notus
inudȩa dĩ. in isrt magnũ nom̃ eiꝰ. sic intelligendũ ÷ qͣsi
alibi minor sit ds̃. alibi maior: s ibi magnũ ÷ eiꝰ nomen

Expanded text:
sicut non audebant, cum adhuc carnaliter saperent, eum in terra collocare, sed in coelo, sic postea meliori fide vel intelligentia magis eum in animis justorum quam in peccatorum requirant. Recte ergo intelligitur quod dictum est, Pater noster qui es in coelis, in cordibus justorum esse dictum, tanquam in templo sancto suo. Simul etiam ut qui orat, in se quoque ipso velit habitare quem invocat: et cum hoc affectat, teneat justitiam; quo munere invitatur ad inhabitandum animum Deus. 19. Jam videamus quae sint petenda. ium quae petuntur hoc est, Sanctificetur nomen tuum. Quod non sic petitur, quasi non sit sanctum nomen Dei, sed ut sanctum habeatur ab hominibus: id est, ita illis innotescat Deus, ut non existiment aliquid sanctius, quod magis offendere timeant. Neque enim quia dictum est, Notus in Judaea Deus, in Israel magnum nomen ejus ; sic intelligendum est quasi alibi minor
Abbreviated transcription (Latin):
Item fiat uoluntas tua. recte intelligit᷑ obȩdiat̾ p̾ceptis
tuis. sic̃ incelo ⁊ in t̾ra: id ÷ sic̃ ab angłis. ita ab hominib. Na
fiert uoluntatẽ dĩ cũ obtemꝑat᷑ p̾ceptis eiꝰ ipse dñs dicit:
cum ait Os̃ es.bꝰ ÷ ut faciam uoluntatẽ erꝰ qͥ misit me. Et
sepe. Nonueni facere uoluntatẽ meã̾. s uoluntatẽ eiꝰ qͥ me¬

Expanded text:
Item Fiat voluntas tua, recte intelligitur, obediatur praeceptis Item Fiat voluntas tua, recte intelligitur, obediatur praeceptis tuis: sicut in coelo et in terra, id est, sicut ab Angelis, ita ab hominibus. Nam fieri voluntatem Dei, cum obtemperatur praeceptis ejus, ipse Dominus dicit, cum ait, Meus cibus est ut faciam voluntatem ejus qui rie misit ; et saepe, Non veni facere voluntatem meam, s
Abbreviated transcription (Latin):
solo illustrante sapientes & beati sunt: qr ⁊⁊ hoc ꝓmisit dñs suis
inresurrectione. Erunt ĩ qͥt sic̃ angłi inçelis. E idõ pꝰ illã peti¬
tionẽ qua dicimꝰ adueniat regnũ tuũ: seqͥt᷑. Fiat uoluutas
tua. ut om̃i mͦ tͥ adhereant. teq ꝑfruant᷑. nullo errore ob-¬
mibilante sapientiã eoꝵ. nulla miseria impediente beatitu¬
dinem illoꝵ. ita fiat inscĩs tuis qͥ in t̾ra st̃: & de t̾ra qͦd ad
corpꝰ attinet facti sunt. Et quãuis incelestẽ habitationẽ atq
immutationẽ. tam̃ de t̾ra assumendi st̃ : ad hoc respicit etiã
illa angłoꝵ p̾dicatio. Gła in excelsis dõ.& in t̾ra pax hominib
bone uoluntatis. Ut cũ pͣcesserit bona uoluntas nr̃a quȩ¬
uocant̾ẽ seqͥtꝰ ꝑficiat᷑ in nob̾ bona uoluntas dĩ. sicuti ÷ ingelestib̾
angłis ut nulla aduersitas resistat nr̃ȩ beatitudini. qͦd ÷ pax.

Expanded text:
Deo illustrante sapientes et beati sunt; quia et hoc promisit Dominus suis: Deo illustrante sapientes et beati sunt; quia et hoc promisit Dominus suis: In resurrectione erunt, inquit, sicut Angeli in coelis . 21. Et ideo post illam petitionem qua dicimus, Adveniat regnum tuum, sequitur, Ftua, ut omnimodo tibi ad haereant teque perfruantur, nullo errore obnubilante sapientiam eorum, nulla miseria impediente beatitudinem eorum; ita fiat in sanctis tuis qui in terra sunt, et de terra, quod ad corpus attinet, facti sunt, et quamvis in coelestem habitationem atque immutationem, tamen de terra assumendi sunt. Ad hoc respicit etiam illa Angelorum praedicatio, Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonvocantem sequitur, perficiatur in nobis voluntas Dei, sicuti est in coelestibus Angelis; ut nulla adversitas resistat nostrae beatitudini, quod est pax.
Abbreviated transcription (Latin):
eu̾u̾głiũ p̃dicatũ fuẽit in oĩb gentib: que res ꝑtinꝙ. ad scĩfi¬
cationem nominis dĩ. Non enĩ ⁊ hic ita dictũ ÷ adueniat
regnũ tuũ : quasi nc̃ dĩ ñ regnet. S forte qͥs dicat. adue
semꝑq in ea regnauerit a constitutione mundi. Adue¬
niat ꝗͦ: accipiendũ ÷ manifestet᷑ hominib. Quẽad modũ
eñi etiã p̾sens lux absens ÷ çecis. & eis qͥ oculos claudunt.
ita dĩ regnũ quauis ñquã discedat de t̾ris: tam̃ igno
cũ eiꝰ uingenitꝰ non solũ intelligibilit᷑ s etiã uisibilit̃
in homine dñico de ģȩlo uenerit: iudicaturꝰ uiuos ⁊
mortuos. Post qͦd iudicium. id: cũ discretio ⁊ separatio
iustoꝵ ab iniustis facta fuerit.ita in habitabt iustos
ds. ut ñ opꝰ sit quenquã doceri ꝑ hominẽ: s sint om̃s
ut scͥptũ ÷ docibiles dõ. Deinde beata uita om̃i ex par.¬
çelestes angłi scĩssimi atq beatis sin¬

Expanded text:
ium praedicatum fuerit in omnibus gentibus : quae res pertinet ad sanctificationem nominis Dei. Non enim et hic ita dictum est, Adveniat regnum tuum, quasi nunc Deus non regnet. Sed forte quis dicat, Advensemperque in ea regnaverit a constitutione mundi. Adveniat ergo accipiendum est, manifestetur hominibus. Quemadmodum enim etiam praesens lux absens est caecis, et eis qui oculos claudunt; ita Dei regnum, quamvis nunquam discedat de terris, tamen abscum ejus Unigenitus non solum intelligibiliter, sed etiam visibiliter in homine Dominico de coelo venerit judicaturus vivos et mortuos. Post quod judicium, id est, cum discretio et separatio justorum ab injustis facta fuerit, ita inhabitabit justos Deus, ut non opus sit quemquam doceri per hominem, sed sint omnes, ut scriptum est, docibiles Dcoelestes Angeli sanctissimi atque beatissi
Abbreviated transcription (Latin):
& it̾ra fiat uoluntas dĩlid ÷ ut quẽ admodũ conde
lectamꝰ legi scđm interiorem hominẽ : ita etiã corpo.¬
ris immutatione facta huic nr̃e delectatiomi. nul¬
la pars nr̃a t̾renis dolorib seu uoluptatib aduerse¬
tur. Nec illud aueritate abhorret ut accipiamꝰ fiat
uoluntas tua sic̃ in gelo &. int̾ra. sic̃ ir ipso dño iħu¬
xͦ. ita &. in ȩecla: tanqu̾a in uiro qͥpatͥs uoluntatem
implerit hta infemina quȩ illi desponsata÷. Cebiꝰ
eñi ⁊ t̾ra conuenient̃ intelligit᷑ quasi iur q. femina
qm t̾ra çelo fȩcundante. fructifera÷. Quarta peti¬
tio:: Pauem nr̃m cotidianũ da nob̾ hodie. Paius
cotidiarꝰ. aut ꝓhis om̃ib dictꝰ ÷. quȩ huiꝰ uitȩ necessita.¬
tem sustentant. de qͦ cũ p̾ciꝑet ait. nolite cogitare de
dñs dic̃. Oꝑamini ȩscam: quȩ ñ corru̾pit᷑. & illud. Ego
sum panis uite: qͥ de çelo descendi. S hoo triũ quid
sit ꝓbabiliꝰ consid̾ari pot̾. Nã forte qͥspiã moueat᷑. cur

Expanded text:
ra fiat voluntas Dei, id est, ut quemadmodum corde delectamur legi secundum interiorem hominem, ita etiam corporis immutatione facta, huic nostrae deectationi nulla pars nostra terrenis doloribus seu voluptatibus adversetur. Nec illud a veritate abhorret, ut accipiamus Fiat voluntas tua, sicut in coelo et in terra, sicut in ipso Domi ita et in Ecclesia: tanquam in viro qui Patris voluntatem implevit, ita et in femina quae illi desponsata est. Coelum enim et terra convenienter intelligitur, quasi vir et femina; quoniam terra coelo fecundante fructifera est. em nostrum quotidianum da nobis hodie. Panis quotidianus, aut pro iis omnibus dictus est, quae hujus vitae necessitatem sustentant, de quo cum praeciperet, ait, Nolite cogitare de Dominus dicit, Operamini escam quae non corrumpitur; et illud, Ego sum panis vitae, qui de coelo descendi . Sed horum trium quid sit probabilius, considerari potest. Nam forte quispiam moveatur, cur
Abbreviated transcription (Latin):
nrm cotidiauũ da nob̾ hodie. ⁊ dimitte nob̾ debita nr̃a
sic̃ & nos dimittimꝰ debitorib nr̃is: & nenos inferas intem¬
ptationem. S lib̾a nos amalo. Cum in om̃i dep̾catione be.¬
niuolentia concilianda sit eiꝰ quẽ dep̾cam᷑. deinde dicendũ
qͥd dep̃cemꝰ laude illiꝰ ad quẽ oratio dirigit᷑ solet beniuo¬
lentia conciliari. & hoc in orationis pͥncipio ponisolet.
Multa enĩ dicta sunt inlaudem dei. quȩ ꝑ om̃s sc̃as scͥp¬
turas uarie lateq diffusa poterit qͥsq considerare cũ
pat̾ ñr̃. aut ut oraret patrem dm̃ Is dñs eis insinuatus :
÷ illud. Filios genui & exaltaui: ipsi aut̃ me spreuert̃. &.
illud ego dixi diĩ estis: & filii excelsi. Uos aut̃ sic̃ homines
sumubi ÷ timor m̃s: & si pater sum. ubi ÷ honor m̃s: Et
alia ꝑmulta. ubi argunnt᷑ iudȩi qͦd fili ĩ e̾e̾ peccando nolu¬
erunt. exceptis eis quȩ in ꝓpħia dicunt᷑ de fut᷑o popło xͥa¬

Expanded text:
e nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris: et ne nos inferas in tentationem; sed libera nos a malo. Cum in omni deprecatione benevolentia concilianda sit ejus quem deprecamur, deinde dicendum quid deprecemur; laude illius ad quem oratio dirigitur, solet benevolentia conciliari, et hoc in orationis principio poni solet:Multa enim dicta sunt in laudem Dei, quae per omnes sanctas Scripturas varie lateque diffusa poterit quisque considerare, cum Pater noster, aut ut oraret Patrem Deum; sed Dominus eis insinuatus esest illud, Filios genui, et exaltavi; ipsi autem spreverunt me ; et illud, Ego dixi, Dii estis, et filii Excelsi omnessum, ubi est timor meus? et si Pater sum, ubi est honor meus ? et alia permulta, ubi arguuntur Judaei, quia filii esse peccando noluerunt: exceptis eis quae in prophetia dicuntur de futuro populo christia
Abbreviated transcription (Latin):
ec incerisis deinonioꝵ. Unde apparet illud ẽẽ. ꝓhibitum.
ne in honciẽ alienoꝵ doꝵ aliqua re utam̃ : aut ut existi¬
ignorant ad hȩc honoranda ȩdificemꝰ. Et cum
t̾epla. idola. luci. et si qid̃ huiꝰmodi data potestate uertunt᷑.
quãius manifestũ ẽ cum id agimꝰ ñ ea nos honorare. s potius
detestari : ido tanĩ in usus nr̃os priuatos dũ taxat & pprios.
ñ debemꝰ in de aliqͥd usurpare. ut appareat nos pietate ista
destruere: nõ auacia Cõ uͦ ĩusus cũmunes ñ ꝓͥos ac pͥuatos uł
ĩhonorẽ clĩuericõu̾tũt᷑: hoc deillis sit qd̾ deipsis hom̃ib c̃ ex

Expanded text:
et incensis daemoniorum. unde apparet illud esse prohibitum, et incensis daemoniorum. unde apparet illud esse prohibitum, ne in honorem alienorum deorum aliqua re utamur aut uti existi nostrum animum ignorant, ad haec honoranda aedificemus. et cum templa, idola, luci et si quid huius modi data potestate euertuntur, quamuis manifestum est, cum id agimus, non ea nos honorare, sed potius detestari, ideo tamen in usus nostros priuatos dum taxat et proprios non debemus inde aliquid usurpare, ut appareat nos pietate ista destruere, non auaritia. cum uero in usus communes, non proprios ac priuatos, uel in honorem dei ueri conuertuntur, hoc d
Abbreviated transcription (Latin):
mus ui t̾ris. nescio utrũ inuenire possimꝰ. Neq enĩ tan¬
tũmͦ limiti. s uniũsis ꝓuncus pax conciliat᷑ uratione
barbarica : unde & illud sequet᷑. ut ñ fruges tantũ. quȩ
ab eis custodiunt᷑ qui ꝑ dõs falsos iurauert: s ubiq inqͥ¬
nata sint om̃ia: quȩ ipsa pace muniunt᷑ : qmͣ uiratio
illa confirinat. Qđ̾si absurdissimũ est dicere: nec illa te
moueant. quȩ mouebant. Itẽ si de area uel toreulari
tollat᷑ aliqͥd ad sacrificia dȩmonioꝵ sciente xp̃iano: ido
peccat si fieri ꝑmittit: ubi ꝓhibendi potestas ẽ. Qđ
si factũ comꝑit. aut ꝓhibñdi potestatẽ ñ habuit : utit᷑
mundis reliqͥs fructibꝰ. unde illa sublata st̃: sic̃ fontib
ut im̃ de quib haurͣi aquã ad usũ sacrificioꝵ cercissime
scimꝰ. E adẽ est etiam ratio lauacroꝵ. Neq enĩ spm̃ dedu¬
cere de aere dubitamꝰ : in quẽ scimꝰire fumũ ex aris om̃ib

Expanded text:
mus in terris, nescio utrum inuenire possimus. neque enim tanmus in terris, nescio utrum inuenire possimus. neque enim tantum modo limiti sed uniuersis prouinciis pax conciliatur iuratione barbarica. unde et illud sequetur, ut non fruges tantum, quae ab eis custodiuntur, qui per deos falsos iurauerunt, sed ubique inquinata sint omnia, quae ipsa pace muniuntur, quam iuratio illa confirmat. quod si absurdissimum est dicere, nec illa te moueant, quae mouebant. Item si de area uel torculari tollatur aliquid ad sacrificia daemoniorum sciente Christiano, ideo peccat, si fieri permittit, ubi prohibendi potestas est. quod si factum comperit aut prohibendi potestatem non habuit, utitur mundis reliquis fructibus, unde illa sublata sunt, sicut fontibus utimur, de quibus hauriri aquam ad usum sacrificiorum certissime scimus. eadem est etiam ratio lauacrorum. neque enim spiritum deducere de aere dubitamus, in quem scimus ire fumum ex aris omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
que ipse cõme morasti de laban et abiinelech: si tam̃ abimelech
ꝑ dos suos uiraũ. sicut laban ꝑ dm̃ iacob. Hȩx ut dixi alia
questio est. quȩ me merito fortassis moueret. nisi illa exẽ¬
pla occurrissent de isaac .&. iacob: S si qua alia possunt in¬
ueniri. si tam̃ illud ñ adhuc mouet. qđ in nouo testam̃to
dictũ est. ne om̃ino iuremꝰ quod mͥ quidẽ ꝓpterea dictũ
uidet᷑. non qr uerũ urare peccatũ ẽ: s quia peierare ĩ¬
mane peccatũ est. a qͦ nos longe eẽ uoluit. qui om̃imͦ ne
iuremꝰ ad monuit. S tͥ aliud uidi scio unde nẽ disputan.¬
dũ non est: ut illud potiꝰ aganius unde me consulendũ
putasti. Proinde sicut ñ iuras. ita nee aliũ si hoc placet
uirare cõpellas. Quãuis dictũ sit ne uremꝰ : nusquã aut̃
in scriptis scĩs legi meminerĩ. ne ab alio uirationẽ acci¬
piamꝰ. Alia uͦ q̃s tio ẽ : utrũ ea pace debeamꝰ uti quȩ int̃
alios inuicẽ uirantes facta ẽ. Qđ si noluerimꝰ : ubi uiua¬

Expanded text:
quae ipse commemorasti de Laban et Abimelech, si tamen Abimelech per deos suos iurauit sicut. Laban per deum Nachor. haec, ut dixi, alia quaestio est, quae me merito fortassis moueret, nisi illa exempla occurrissent de Isaac et Iacob et si qua alia possunt inueniri, si tamen illud non adhuc mouet, quod in nouo testamento dictum est, ne omnino iuremus. quod mihi quidem propterea dictum uidetur, non quia uerum iurare peccatum est, sed quia periurare immane peccatum est, a quo nos longe esse uoluit, qui omni modo ne iuremus admonuit.. sed tibi aliud uideri scio, unde nunc disputandum non est, ut illud potius agamus, unde me consulendum putasti. proinde sicut non iuras, ita nec alium, si hoc placet, iurare compellas, quamuis dictum sit, ne iuremus, nusquam autem in scripturis sanctis legi meminerim, ne ab alio iurationem accipiamus. alia uero quaestio est, utrum ea pace debeamus uti, quae inter alios inuicem iurantes facta est. quod si noluerimus, ubi uiua