comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ugi colis occidentibus occisura in ꝑpetiũ subsidia frumen¬
triã hos igitur exdudimus quiuistum nobis conferrecon¬
suerunt hos nolumus in tẽpore necessitctis pas cere quinos
omni ae tecte pauerunt : quantt sunt quae ab ipsis nobis. hoc
ipso tem poreminis trantur : Non solo pane uiuit bomo: nos¬
io illic familia pleriq: &iã nostri parentes sunt : Red damus
qđ accepimus sedueremur netumulemus inopiam: Primũ
omniũ miseri cordia numquã destituitur sed adiuuatur.
einde subsidia annonȩ quaehis in ꝑtiendic sunt. conlatine
redimamus reparemus aliro : Numquid his deficientibus
non ali nobis redimendicultores uidentur quanto uilua
est pascere quã emere cultorem ubi&iã repares. ubinu
quen reformes : ad de sunuenias quod ignarũ & alieni usus nu¬
mero possis substituere non cultiu. quid plura conlato au
coalta frumenta sunt : Ita nec abundaentiã urbis minuit ap

Expanded text:
agricolis occidentibus, occasura in perpetuum subsidia frumenagricolis occidentibus, occasura in perpetuum subsidia frumentaria. Hos igitur excludimus, qui victum nobis inferre consuerunt: hos nolumus in tempore necessitatis pascere, qui nos omni aetate paverunt? Quanta sunt quae ab ipsis nobis hoc ipso tempore ministrantur! Non in solo pane vivit homo . Nostra illic familia, plerique etiam nostri parentes sunt. Reddamus quod accepimus. 47. Sed veremur ne cumulemus inopiam. Primum omnium misericordia numquam destituitur, sed adjuvatur. Deinde subsidia annonae, quae his impartienda sunt, collatione redimamus, reparemus auro. Numquid his deficientibus, non alii nobis redimendi cultores videntur? Quanto vilius est pascere, quam emere cultorem! Ubi etiam repares, ubi invenias quem reformes? Adde si invenias, quod ignarum, et alieni usus, numero possis substituere, non cultui. 48. Quid plura? Collato auro, coacta frumenta sunt. Ita nec abundantiam urbis minuit, et
Abbreviated transcription (Latin):
terrae ministrant: illȩ &ic̃ consormẽm generissui ad iuuon
mo inpugnat quinibilase alienum deb& credere
uc quid humaniest: Quanto ille rectius quied iam puecta
es sisset a decte & famem toleraret ciuittes atq ut intalibus
ol&s poterent uulgo ut peregrini urbe ꝓbaberentur. prae¬
s turae urba naecurã c&eris maiorem sustinens. conuocauit
ionoratos & locupletiores uiros. poposcit ut mmediũ consuleret
dcens quã inmane ess& peregrinos eici quã bominẽ ex homi¬
c exuer& quicibum morienti negaret: Canes antemen sã
npastos esse nom patimur & homines excludimus  quã mnati¬
le quoq torpopulos mundo perire. quos dira conficiebat
tles quantos urbi suae perire. qui solerent adiumento esse
id in conferendis subsidis uel in cele brandis commercus.
nominẽ fame aliena iuuare protrabere ut plurimũ diem pos¬
st non in opiam repellere immatet cultoribus extinctis tot

Expanded text:
terra ministrat. Illae etiam conformem sui generis adjuvant, terra ministrat. Illae etiam conformem sui generis adjuvant, homo impugnat, qui nihil a se alienum debet credere quidquid humani est. 46. Quanto ille rectius, qui cum jam provecta processisset aetate, et famen toleraret civitas, atque ut in talibus solet peterent vulgo ut peregrini urbe prohiberentur, praefecturae urbanae curam caeteris majorem sustinens, convocavit honoratos et locupletiores viros, poposcit ut in medium consulerent, dicens quam immane esse peregrinos ejici, quam hominem ab homine exui, qui cibum morienti negaret. Canes ante mensam impastos esse non patimur, et homines excludimus: quam inutile quoque tot populos mundo perire, quos dira conficiebat tabes: quantos urbi suae perire, qui solerent adjumento esse, 120 vel in conferendis subsidiis, vel in celebrandis commerciis: neminem famem alienam juvare: protrahere ut plurimum diem posse, non inopiam repellere; immo tot cultoribus exstinctis, tot
Abbreviated transcription (Latin):
bat quid facer& quasi ei alimenta deessent. herebat anb¬
guo. nam capiebant annonã horrea &ille si egere crediba
Resteigitur salomon qui contin& inquit frumenta relinqui
illud nationibus non heredibus: quoniã ad auaritiae emo¬
lumentũ & successorũ iura nom ꝑuenit. qđ non legitime ad qu¬
ritur: quacsiuentis quibdã. ita extraneis diripientib: dissi¬
patur: et addidit: Captans annonã maledictus in plebet
Senedictio autem incapite eius qui participat: uides ergo qđ
largitorẽ frumenti essedeceat . non pr&ii captatorẽ. Nomnet
igitur ista utilitas inquacplus honestati de trahitur quam
utilitati cediungitur: Sed & illi qui peregrinos urbȩ ꝓhiben t¬
b: partus negire. in itaiã consortia uiuendi auocare . Cũqu¬
bus fuerunt cõmunia iura cũ his nolle in tẽpore necessitatis
subsidia partiri : Ferȩ non expellunt fertes. & homo exdudi
hominẽ Ferȩ acbestiae cõmunem putant omnib: uictũ quẽ

Expanded text:
bat quid faceret: quasi ei alimenta deessent, haerebat ambbat quid faceret: quasi ei alimenta deessent, haerebat ambiguo. Non capiebant horrea annonam, et ille se egere credebat. 44. Recte igitur Salomon: Qui continet, inquit, frumentum, relinquet illud nationibus , non haeredibus, quoniam avaritiae emolumentum ad successorum jura non pervenit. Quod non legitime acquiritur, quasi ventis quibusdam, ita extraneis diripientibus dissipatur. Et addidit: Captans annonam maledictus in plebe est: benedictio autem ejus qui participat . Vides ergo quod largitorem frumenti esse deceat, non pretii captatorem. Non est igitur ista utilitas, in qua plus honestati detrahitur, quam utilitati adjungitur. CAPUT bus partus negare, inita jam consortia vivendi averruncare: cum quibus fuerint communia jura, cum his nolle in tempore necessitatis subsidia partiri. Ferae non expellunt feras, et homo excludit hominem. Fere ac bestiae communem putant omnibus victum, quem
Abbreviated transcription (Latin):
fus : Augetur pr&iũ item quã sorte cumulatum sinoris
quopericulũ capitis aceruatur. tibi conditae fruges multi¬
qlcatur usura Tusrũmentũ quas fenerator occultes qua¬
s uenditor austo necris : quid inp̃caris meeleorinbus
quia mecior futura sit famis quia sinibil frugum suꝑsit
quasi infecundior annus sequactur : Luerum tuumda¬
num publicum est. Iosepb ses omnibus aperuit horrea ron
dausit nec pretia captauit annonae sed ꝑ enne sab siduũ
collo cauit nibil sibi ad qui siuit sed quem ãd modum
fames &icm in posterum uinceretur prouida ordina¬
tione disposuit: Legisti quem ammodum huns
mentceriũ pretii captactorẽ exponat dñs ibs in eucengelio.
cuius possessio diuites frustus attulit. &ille quasi egens
dicebat: quid faciam non habeo quo comgregem: destruam
horreamea & maiora faciam cum scire non posset utrum
sequenti nocte anima sua ab eodem reposceretur nescit¬

Expanded text:
pas. Augetur pretium tamquam sorte cumulatum fenoris, pas. Augetur pretium tamquam sorte cumulatum fenoris, quo periculum capitis acervatur. Tibi conditae frugis multiplicatur usura: tu frumentum quasi fenerator occultas, quasi venditor auctionaris. Quid imprecaris male omnibus, quia major futura sit fames, quasi nihil frugum supersit, quasi infecundior annus sequatur? Lucrum tuum damnum publicum est. 42. Joseph sanctus omnibus aperuit horrea, non clausit: nec pretia captavit annonae, sed perenne subsidium collocavit: nihil sibi acquisivit, sed quemadmodum fames etiam in posterum vinceretur, provida ordinatione disposuit . 43. Legisti quemadmodum hunc frumentarium pretii captatorem exponat in Evangcujus possessio divites fructus attulit, et ille quasi egens dicebat: Quid faciam? Non habeo quo congregem, destruam horrea, et majora faciam ; 119 cum scire non posset, utrum sequenti nocte anima sua ab eo reposceretur. Nescie
Abbreviated transcription (Latin):
minũ publicos partus: Curpopulis minuis abundantia
cur asfectus in opiam : Cur optari facis a pauperibus ste¬
rilitatem: Cũ enim non sentiunt beneficia fecunditatis.
te auctionante pr&iũ tecondente frumentũ optant po¬
us nihil nasci quaimnre desame publica negotiari. ambis
frumentorũ incdigentia alimentorum penuria uberes poli
partus ingemescis. fles publita fertilitate horrea fru¬
nm plena deplorts explortes quando sterilior prouentus
si quando exilior partus uotis tuis. gaudes arrisisse male¬
distum. ut nibił usquã nccscer&ur: Tunc messem tua uenis¬
ela&ccris tunctibi deomnium miseria congeris opes &hanc
cuindustriam uoces hancdiligentiã nominces quae callidi¬
tetis uersutia est: quae astatia fraudis est. Et hoc ture me¬
dum uocas quod est commentum nequitiae: Latrocinium
los anfenus appellem. Captantur tã quam latrocinii tem¬
cora quibus in uiscera hominum durus insidictor obre¬

Expanded text:
minum publicos partus? Cur populis minuis abundantiam? minum publicos partus? Cur populis minuis abundantiam? Cur affectas inopiam? Cur optari facis a pauperibus sterilitatem? Cum enim non sentiunt beneficia fecunditatis, te auctionante pretium, te condente frumentum, optant potius nihil nasci, quam te de fame publica negotiari. Ambis frumentorum indigentiam, alimentorum penuriam, uberes soli partus ingemiscis, fles publicam fertilitatem, horrea frugum plena deploras, exploras quando sterilior proventus sit, quando exilior partus. Votis tuis gaudes arrisisse maledictum, ut nihil cuiquam nasceretur. Tunc messem tuam venisse laetaris, tunc tibi de omnium miseria congeris opes: et hanc tu industriam vocas, hanc diligentiam nominas, quae calliditatis versutia, quae astutia fraudis est; et hoc tu remedium vocas, quod est commentum nequitiae. Latrocinium hoc, an fenus appellem? Captantur tamquam latrocinii tempora, quibus in viscera hominum durus insidiator obre
Abbreviated transcription (Latin):
tia collegit in caritate uendidit: Nunc carius emere aliqur
compellitur . nuncuis adhibetur emptori: omnibus defir¬
tur emendi copia nulli in rogatur in iuria : his igitur quo¬
tũ cuiusq fert ingeniũ disputtentis. ex surgit alius dicens.
Sona est quidem agricultura quae fructus ministrat omn¬
bus quae simplici industria accumulat terrarũ fecundita¬
tem nihil doli. nihil fraudis inter serens: Deniq siquid
uitii fuerit plus dispendi est: Quia sibene aliquis semina¬
uerit: melius met&. Si sincerũ tritici granũ seuerit puri¬
orem ac sincerã messem collig&. Fecunda est terra mul¬
tiplicatũ reddit quod acceperit: Fidelis estager fenera¬
tos sol& restituere prouentus. Dereditib igitur uberis
glebae expectecredebes tui mercedem laboris. defertili¬
ticte pinguis soliiusta sperare compendia. Cur ad frauden
conuertis naturae indulgentiam: Cur in uides usibus ho¬

Expanded text:
ntia collegit, in charitate vendidit. Num charius aliquis emere ntia collegit, in charitate vendidit. Num charius aliquis emere compellitur? Num vis adhibetur emptori? Omnibus defertur emendi copia, nulli irrogatur injuria. 40. His igitur quantum cujusque fert ingenium disputatis, exsurgit alius, dicens: Bona quidem agricultura, quae fructus ministrat omnibus, quae simplici industria accumulat terrarum fecunditatem, nihil doli, nihil fraudi interserens. Denique si quid vitii fuerit, plus dispendii est; quia si bene aliquis seminaverit, melius metet: si sincerum tritici granum severit, puriorem ac sinceram messem colligit. Fecunda terra multiplicatum reddit, quod acceperit: fidelis ager feneratos solet restituere proventus. 41. De reditibus igitur uberis glebae exspectare debes tui mercedem laboris, de fertilitate pinguis soli justa sperare compendia. Cur ad fraudem convertis naturae industriam? Cur invides usibus ho
Abbreviated transcription (Latin):
u non simplicitatis seduer sutia est. Et aluts ait. Captans pre¬
ta frumenti maledistus in plebeest: Dffinita est sententia:
nluł disputictioni relinquens. Quale controuersarũ ge¬
nus solet dicendiesso : cũ alius allegat agriculturã laudabilm
apudomnes habere fructus torraẽ simpliceresse. quoplus qui
sminauerit co pbatiorẽ fore. uberiores reditus indistrae
non fraudi dari: negligentiam magis & incuria ruris inculti
reprehendi solere : Araui inquit studiasius. uberius seminaui
diligentiur ex colui: bono collogi prouentu. sollicitius
recandi seruaui fideliter: prouide casteduar Nunc in
tempore famis uendo. subuenio esurientibus uendo frumon¬
tũ non alienum sed meũ. Nompluris quam c&ier immno &ia
minure pretio: quid hic fraudis est. Cum multi possent peridi¬
tari si non haberent quod emerent: Nunc industria incrima
uocatur nunc diligentia dephenditur. nunc pro uidentia
uituperctur: fortas sedicat: &iosepli frumenta in abundo¬

Expanded text:
 non simplicitatis, sed versutiae est. Et alius ait: Captans pretia frumenti, maledictus in plebe est . 38. Definita est sententia, nihil disputationi relinquens, quale controversum genus solet dicendi esse, cum alius allegat agriculturam laudabilem apud omnes haberi, fructus terrae simplices esse, plus qui seminaverit eo probatiorem fore, uberiores reditus industriae non fraudari, negligentiam magis et incuriam ruris inculti reprehendi solere. 39. Aravi, inquit, studiosius, uberius seminavi, diligentius excolui, bonos collegi proventus, sollicitius recondidi, servavi fideliter, provide custodivi. Nunc in tempore famis vendo, subvenio esurientibus: vendo frumentum non alienum, sed meum; non pluris quam caeteri, immo etiam minori pretio. Quid hic fraudi est, cum multi possent periclitari, si non haberent quod emerent? Num industria in crimen vocatur? Num diligentia reprehenditur? Num providentia vituperatur? Fortasse dicat: Et Joseph 118 frumenta in abunda
Abbreviated transcription (Latin):
inedico utiliite ram : quae aestimatur secundũ uulgi oppiniones.
onort fic&ur auaritia moriatur concupiscentia. Sc̃s in nogo¬
natione introisse senegat: quia praetiorũ captaere ineremen

Expanded text:
hanc dico utilitatem, quae aestimatur secundum vulgi opinionem. hanc dico utilitatem, quae aestimatur secundum vulgi opinionem. Mortificetur avaritia, moriatur concupiscentia. Sanctus in negotiationem introisse se negat; quia pretiorum captare incremen
Abbreviated transcription (Latin):
causã necis excitauit: Certehoc negitre nom possunt. pati¬
isse fieri ut tateret qui deillo gygenegant potuisse fien
ut anulibene ficio aibs conderetur. Sed fabula & siuim non
habet ueritatis. hanctamen rationẽ habet ut si possit ca¬
rese uir iustus tamen ita peccatũ declinat. quasi celarim
possit: nec ꝑ sonã suã indutus anulo: sed uitã sua xp̃m indi¬
tus abscondat. sicut apostolus ait. Quauita nrã abscend
nen ose uctet: Noleb it sexp̃s hic cognosci. nolebat praeditari lo
cungolio nomensuũ cuminterris uersaretur. uenit ut later&
situlum hoc Et nos ergo simlimodo abscondamos uitam nram
ap̃ exemplo fugiamus iastantiã praedicari non expettomus
diuis esthic esse inbumiliticte ibu ingloria. Cum xp̃s inquit
aparuerit uita nra Tunc & uos cũ illo apparebits ingloria
nonuncat igitur hones tatem utilites sedoonestues utlitatem

Expanded text:
causam necis excitavit. Certe hoc negare non possunt potucausam necis excitavit. Certe hoc negare non possunt potuisse fieri ut taceret, qui de illo Gyge negant potuisse fieri ut annuli beneficio absconderetur. 36. Sed fabula, etsi vim non habet veritatis, hanc tamen rationem habet, ut si possit celare se vir justus; tamen ita peccatum declinet, quasi celare non possit: nec personam suam indutus annulum, sed vitam suam Christum indutus abscondat, sicut Apostolus ait: Quia vita nostra abscnemo se jactet . Nolebat se Christus hic cognosci, nolebat praedicari in Evangelio nomen suum, cum in terris versaretur: venit ut lateret saeculum hoc. Et nos ergo simili modo abscondamus vitam nostram Christi exemplo, fugiamus jactantiam, praedicari non exspectemus. Melius est hic esse in humilitate, ibi in gloria. Cum Christus, inquit, apparuerit, tunc et vos cum illo apparebitis in glorian vincat igitur honestatem utilitas, sed honestas utilitatem:
Abbreviated transcription (Latin):
quac erat ad caput eius & lenticulam sustulit aquae dorm¬
entibusq cunctis egressus ec astris. transiuit hncacumen monis
arguere cepit stipatores regios & praecipue principem mibi
abner: qđ nequaquã fidam adhiberet custodiã regi & dnos¬
Deniq demaostrar& ubiesset lancea regis uellenticula ques
ad capud eius. et appellatus arege lance ãmreddidit: Etdi
dem exilio mutitns. nestamen salutem praeralit in nocenta
cũ iam secundo facultate sibi tributa regis necanidi porius
uti occasionis beneficio. quae ei securitatẽ salutis metum
& regnũ offerebat exuli: ubiopus fuit iohanni grgeoani
quisi tacuisset non ẽ& occisus abherode: Prestirehocil
potuit silentiũ suũ ut & iuderetur & non occideretur. Sedo
non solũ petcare se ꝓpt̃ salutis defensionem passus noniss
sed nealienũ quidem petcatũ ferre acꝑp&i potuit Ideo ins

Expanded text:
quae erat ad caput ejus, et lenticulam sustulit. Itaque dormquae erat ad caput ejus, et lenticulam sustulit. Itaque dormientibus cunctis, egressus de castris transivit in cacumen montis, et coarguere coepit stipatores regios, et praecipue principem militiae Abner, quod nequaquam fidam custodiam regi et dodenique demonstraret, ubi esset lancea regis, vel lenticula quae erat ad caput ejus. Et appellatus a rege lanceam reddidit: Et Dominus, sedem exsilio mutans. Nec tamen salutem praetulit innocentiae, cum jam secundo facultate sibi tributa regis necandi, noluisset uti occasionis beneficio: quae et securitatem salutis metuenti, et regnum offerebat exsuli. 35. Ubi opus fuit Joanni Gygeo annulo, qui si tacuisset, non esset occisus ab Herode ? Praestare hoc illi potuit silentium suum, ut et videretur et non occideretur: sed quia non solum 117 peccare se propter salutis defensionem passus non est, sed ne alienum quidem peccatum ferre ac perpeti potuit; ideo in se
Abbreviated transcription (Latin):
us quid in quã mibi opus est figmento anuli. cuporsim
art ex rebus igestis qđ uir sapiens cũ sibi inpetcato non so
ltendũ sed &itom regnandũ uider&. si peccatũ ad mitter&
onta autem periculũ salutis cerner& declinar& flagitiũ
egerit ttemen mcegis salutis periculũ ut ut caret flagitio
eflagitium quo sibi regnum parar&s:. Denie dauid cũ su¬
pret a facie regis saul. cãcum rex cumtribus milib uirorũ
storũ ad inferendam netem indeserto quaereret in gres¬
s incastra regis cũdormientẽ offendiss& non solũ ipso non
usit sed &i com protexit ne ab aliquo quisimul ingressus fu¬
rit perĩmeretur : Nã cumdicer& ei abisai conclusit dnis
odie inimicã tuũ inmanib tuis & nunc occidam eũ : respondit
ut nisi hora illius uenerit ut moriatur ud in pugnã descen¬
irit & ad ponetur mihi non sit ad nõ inicere manũ mea

Expanded text:
scelus? Quid, inquam, mihi opus est figmento annuli, cum possim scelus? Quid, inquam, mihi opus est figmento annuli, cum possim docere ex rebus gestis quod vir sapiens cum sibi in peccato non solum latendum, sed etiam regnandum videret, si peccatum admitteret; contra autem periculum salutis cerneret, si declinaret flagitium; elegerit tamen magis salutis periculum, ut vacaret flagitio, quam flagitium quo sibi regnum pararet? 33. Denique David cum fugeret a facie regis Saul, quod eum rex cum tribus millibus virorum electorum ad inferendam necem in deserto quaereret, ingressus in castra regis, cum dormientem offendisset, non solum ipse non percussit, sed etiam protexit; ne ab aliquo qui simul ingressus fuerat, perimeretur. Nam cum diceret ei Abessa: Conclusit hodie Dominus inimicum tuum in manibus tuis, et nunc occidam eum? respondit: erit illum, aut nisi hora illius venerit, ut moriatur, aut in pugna discesserit, et apponatur mihi; non sit a Domino injicere manum meam
Abbreviated transcription (Latin):
ficio eius possit latere cum deli querit: Nonenim minus si¬
giat peccatorũ contagiũ quã si non possit latere: Non enim
latebra sapienti spes inpunitatis. sed in nocentia est. Deniqla
noniusto: sed in iusto positi est. Quia iustus. legem heb& mn¬
tis suae & aequitatis aciustitiae suae normam Ideoq non
terrore poenae reuocatur aculpa. sed hones tactis regula.
Ergo ut ad proposita redeamus. non fabulasa proueris. seduor
profabulosis exempla profercm. Quid enim mihi opus ot
fingere hiatum terrae aequum aeneum. anulumq aureum
indigito defuncti reptum. cuius anuli tanta sit uis ut pro
nolit econspestu seprae sentium subtrabat. ut prȩsens.
inttur anulo quo possit ꝓpria flacgitia celaore. & regna
qui nolit : nepeccare grauius ducat sceleris contagiũ poena
uloribus: Anuero spe inpunitatis utatur ad pp&randum

Expanded text:
ficio ejus possit latere, cum deliquerit: non enim minus fuficio ejus possit latere, cum deliquerit: non enim minus fugiet peccatorum contagium, quam si non possit latere. Non enim latebra sapienti spes impunitatis, sed innocentia est. Denique lex non justo, sed injusto posita est ; quia justus legem habet mentis suae, et aequitatis ac justitiae suae normam: ideoque non terrore poenae revocatur a culpa, sed honestatis regula. 32. Ergo ut ad propositum redeamus, non fabulosa pro veris, sed vera pro fabulosis exempla proferam. Quid enim mihi opus est fingere hiatum terrae, equum aeneum, annulumque aureum in digito defuncti repertum; cujus annuli tanta sit vis, ut pro velit: cum autem nolit, e conspectu se praesentium subtrahat, ut praesens non m si isto utatur annulo, quo possit propria flagitia celare, et regnum assequi; nolitne peccare, et gravius ducat sceleris contagium poenarum doloribus: an vero spe impunitatis utatur ad perpetrandum
Abbreviated transcription (Latin):
sopli disputent seduerissimis iustorum uirorũ exemplis
doecere possumus: Nonigitur ego simulabo terraehiatum
quae magnis quibus dam dissiluerit soluta im bribus in quẽ
descendisse grger atqr ibi fabularũ illum aequum aent umos¬
disse a platone inducitur. quiin lateribus suis fores bcbet
ubi aperuit anim aduertisse anulum aureum indigito mortu
minis cuius illic exanimum corpus iaceret. auriq auari
sustulisse anulum: Sed cum se a pastores recepisset regios
Dequorum ipsenu mero for&. Casu quodam quod paleam en
anuli ad pcelmã conuerteret. ipse omnes uidebat. atq anila
uidebatur . deinde cũ in locũ suũ reuocass& anulũ. tidebatin
abomnib: : cuius sollers factũ mirte culi ꝑ anuli oportunitat
reginae stupro potius. necem regi intulit. C&erisq: interenpo
quos necandos putacuerat nesibi in pedimento forent. Lid
regnũ adeptus est:: Da inquithunc anulũ sapienti. utbene¬

Expanded text:
sophi disputabant, sed verissimis justorum virorum exemplis sophi disputabant, sed verissimis justorum virorum exemplis docere possumus. 30. Non igitur ego simulabo terrae hiatum, quae magnis quibusdam dissiluerit soluta imbribus, in quem descendisse Gyges, atque ibi fabularum illum equum aeneum offendisse a Platone inducitur, qui in lateribus suis fores haberet: quas ubi aperuit, animadvertit annulum aureum in digito mortui hominis, cujus illic exanimum corpus jaceret, aurique avarum sustulisse annulum. Sed cum se ad pastores recepisset regios de quorum ipse numero foret, casu quodam, quod palam ejus annuli ad palmam converterat, ipse omnes videbat, atque a nullo videbatur: deinde cum iab omnibus. Cujus solers factus miraculi, per annuli opportunitatem reginae stupro potitus, necem regi intulit, caeterisque interemptis, quos necandos putaverat, ne sibi impedimento forent, Lydiae regnum adeptus est. 31. Da, inquit, hunc annulum sapienti, ut bene
Abbreviated transcription (Latin):
dnduit sexp̃s ꝑsetutorũ defendi uulnere. qui uoluit suo uul¬
t omnes sanare : Curenim sepotiorem altero iudic&. cum
i sit xp̃iani prae ferre sibitlterum nibilsibi arrogere
lla sibi honorem assumere nonuindicare meriti sui p̃tium
nde curnon tuũ potius tolerare in commodum quamalienũ
inmodum diripere assuescas: quid tam aduersus naturam
ũ non esse contentum eo qđ habetcs aliena quaerere. ambi
turpiter : Namsi honesias secundũ naturã. Omnia enim
ut ds̃ bona ualde: Torpitudo itaq contraria est : Nom po¬
stergo & honestati conuenire & turpitudini cum baeo
dirigamus sententiam. ut nibil expetendum sit. nisi quod
onestum : Nihil agit sapiens. nisi quod cum sinceritaete.
smestaude sit. Neq quic quã facit inquo secrimine quo¬
qutm obliga. etiam silatere possit: Sibienim est reus prius¬
qucem caseris: Nec teem pudenda apud eum publicatio fla¬
gti quam conscientia est: quod non fictis fabulis ut philo¬

Expanded text:
us persecutorum defendi vulnere, qui voluit suo vulnere omnes sanare. 28. Cur enim te potiorem altero judices, cum viri sit christiani praeferre sibi alterum, nihil sibi arrogare, nullum sibi honorem assumere, non vindicare meriti sui pretium? Deinde cur non tuum tolerare potius incommodum, quam alienum commodum diripere assuescas? Quid tam adversus naturam, quam non esse contentum eo quod habeas, aliena quaerere, ambire turpiter? Nam si honestas secundum naturam, omnia enim fecit Deus bona valde, turpitudo utique contraria est. Non potest ergo honestati convenire et turpitudini, cum haec dirigamus sententiam: ut nihil expetendum sit, nisi quod honestum. Nihil agit sapiens, nisi quod cum sinceritate, sine fraude sit: neque quidquam facit, in quo se crimine quoquam obliget, etiamsi latere possit. Sibi enim est reus priusquam caeteris; nec tam pudenda apud eum publicatio flagitii, quam conscientia est. Quod non fictis fabulis, ut philo
Abbreviated transcription (Latin):
istud ipso naturae iure. quod si non lic& nondare. quomalo
de trahere lic& Nec ipsȩ leges nos docent eaquae detrac¬
ta sunt alicui cumin iuria ꝑsonae. Autrei ipsius cumulans¬
titui iubent. quo furem adetrechendo. aut poena de terreit
aut multa reuoc&. Poenettemen quod aliquis possit autpa¬
nã nontimere aut multã in ludere. Numquid dignũ est
ut aliqui alteri detrabat: Seruile hoc uitiũ & familiare ul¬
timȩ conditioni adeo contra naturã. ut in opia magis hoce¬
quere uidectur qua natura suadere. Seruoru temenos¬
d furta diuitũ rapinae publicae. quidae tancontra
inta quans ps uiolare alterum tiu commodicausa. Cum
anmibs ex cabandã sub eundes molestias. suscipienda labo
nitir alis affestus ꝑsuccdeat. etgloriosũ unieuur ducatir
aticulis propris quȩ rat uniuer sorũ tranquillitatem
piltoq sibiunus quisq arbitretur gratius excidia paras¬

Expanded text:
istud ipso naturae jure. Quod si non licet non dare, quomodo istud ipso naturae jure. Quod si non licet non dare, quomodo detrahere licet? Nec ipsae leges 113 nos docent? ea quae detracta sunt alicui, cum injuria personae, aut rei ipsius cumulo, restitui jubent; quo furem a detrahendo, aut poenis deterreant, aut mulcta revocent. 22. Pone tamen quod aliquis possit aut poenam non timere, aut mulctae illudere; numquid dignum est ut aliqui alteri detrahant? Servile hoc vitium, et familiare ultimae conditioni; adeo contra naturam, ut inopia magis hoc extorquere videatur, quam natura suadere. Servorum tamen occulta furta, divitum rapinae publicae. 23. Quid autem tam contra naturam, quam violare alterum tui commodi causa; cum pro omnibus excubandum, subeundas molestias, suscipiendum laborem naturalis affectus persuadeat: et gloriosum unicuique ducatur, si periculis propriis quaerat universorum tranquillitatem: multoque sibi unusquisq
Abbreviated transcription (Latin):
precepit. cumfurem mori iubet cuu&at mercennariũ deb
mercede defraudari cum pecuniam sine usuris reddnda
censuit. Sub uenire enim non babenti. humanitactis st: di¬
riti& autẽ plus extorquere quam dederis. Etenim siudeo
auxilio tuo eguit quia non habuit undesuo redder& non
impium est ut subhumanitatis simulactione amplius ab
poscas qui non habebat undeminus soluer&  absoluis grꝰ
alteri debitorem. ut tondem nes tibi: ethanc humanitatm
uocas, ubi est iniquitatis auctio. hoc prestamus ceteris
animantib:: quod alia genera animantium conferre aliquil
nesciunt. Ferȩ autem eripiunt. homines tribuunt: Vnde&
psccl inisticait. Iustus miscretur et tribuit: Sunt tamenqu¬
bus & serȩ conferunt. Si quidem conlatione. sobolem suam
nutriunt. et aues cibo suo pullos satiant suos: Hominiau¬
tem soli tributum est ut omnes tãquam suos pascat: Deb&

Expanded text:
praecipit , cum furem mori jubet , cum vetat mercenarium debita praecipit , cum furem mori jubet , cum vetat mercenarium debita mercede fraudari, cum pecuniam sine usuris reddendam censuit . Subvenire enim non habenti humanitatis est: duritiae autem plus extorquere quam dederis . Etenim si ideo auxilio tuo erit opus, quia non habuit unde de suo redderet; nonne impium est ut sub humanitatis simulatione amplius ab eo poscas, qui non habebat unde minus solveret? Absolvis igitur alteri debitotorem, ut condemnes tibi: et hanc humanitatem vocas, ubi est iniquitatis auctio? 21. Hoc praestamus caeteris animantibus, quod alia genera animantium conferre aliquid nesciunt: ferae autem eripiunt, homines tribuunt. Unde et Psalmista ait: Justus miseretur, et tribuit . Sunt tamen quibus et ferae conferant. Si quidem collatione sobolem suam nutriunt, et aves cibo suo pullos satiant suos: homini autem soli tributum est, ut omnes tamquam suos pascat. Debet
Abbreviated transcription (Latin):
ude trabendum quicqua patemus cucontra nature legem
e non iuuare Sic enĩ nascimur ut consentiant membra miem¬
is et eduru alteri adhaereat & obsequatur sibi mutuo m¬
inrio. Quiod siunum desit officiosuo impediantur cetert
iseruat oculũ manus nonnesibi operissui usam negauit
unedem uulneret quamtoru sibiactium profestũ in uiderit
etqunto grauius ese totũbomine quam unu membrũ detra¬
iilam si ino no membro torum corpus uolatur utiq inuno
lomine communio totius humamtactis dissoluitur. uuclatur
naturageneris humani et sce etelesiae congregatio quae
tus dt mortem sanguinis sui euatuattem delerut. Quid
quosletimo ipsclex dñi hant formam terenduum edo cal
it nihil alteri detrelias tui commodi seruandi gratia cum
dicit Non trans feras termnos quos statuerunt priores
tu cumuitulum errantem fratristu reducendum

Expanded text:
Nec detrahendum quidquam putemus, cum contra naturae legem Nec detrahendum quidquam putemus, cum contra naturae legem sit non juvare. Sic enim nascimur ut consentiant membra membris, et alterum alteri adhaereat, et obsequantur sibi mutuo ministerio. Quod si unum desit officio suo, impediantur caetera: ut si eruat oculum manus, nonne sibi operis sui usum negavit? Si pedem vulneret, quantorum sibi actuum profectum inviderit? Et quanto gravius est totum hominem quam unum membrum detrahi? Jam si in uno membro totum corpus violatur, utique in uno homine communio totius humanitatis solvitur; violatur natura generis humani, et sanctae Ecclesiae congregatio, quae tuus est, mercedem sanguinis sui evacuatam dolebit. 20. Quid! quod etiam ipsa lex Domini hanc formam tenendam edocet, ut nihil alteri detrahas, tui commodi servandi gratia, cum dicit: Non transferas terminos, quos statuerunt patres tui ; cum vitulum errantem fratris tui reducendum
Abbreviated transcription (Latin):
exucts qua mn bembrorum tuorum ministeria conuertis
sittcs. Finge hane et claoculo uirtutem ut possit detri¬
here sensum capiti. auditum auribus. menti cogitactiones
odorectum nacribus. oriscporem et sibi conferat: Non necon¬
nestactum dissoluet naturacVinde pulcbre apostulus an
Si totum corpus oculus. ubi auditus: Sitotum auditus. ubi
odoratus omnes ergo unum corpussumus. et diuersi
membra sed omnia corpori necessceria: Noneni potest
membrum membro dicere. non ei mihi necesscrium: Quin
etiam ipst quatuidentur in firmiora membra esse. malio
magis necessaria sunt & maiorem plerumq tuend
pituntur ei membra omnia: Vnde qua graue est: ut de¬
lanis aliquidei cumos compatioportet. ettui debemus
onsertum ministeru ei fraudi et noxe simus. haecurq
mnatiraeest quaenos ad omne adstringit humanutate ut
ialuri tamqua unius partis corporis inucem deferamuis

Expanded text:
exuas, quam membrorum tuorum ministeria convertas: exuas, quam membrorum tuorum ministeria convertas: sitas. 18. Finge hanc et da oculo virtutem, ut possit detrahere sensum capiti, auditum auribus, 112 menti cogitationes, odoratum naribus, ori saporem, et sibi conferat; nonne omnem statum dissolvet naturae? Unde pulchre Apostolus ait: Si totum corpus oculus, ubi auditus? Si totum auditus, ubi odoratus ? Omnes ergo unum corpus sumus et diversa membra, sed omnia corpori necessaria; non enim potest membrum de membro dicere: Non est mihi necessarium. Quin etiam ipsa quae videntur infirmiora membra esse, multo magis necessaria sunt, et majorem plerumque tuencompatiuntur ei membra omnia. 19. Unde quam grave est ut detrahamus aliquid ei, cui nos compati oportet: et cui debemus consortium ministerii, ei fraudi et noxae simus! Haec utique lex naturae est, quae nos ad omnem astringit humanitatem, ut alter alteri tamquam unius partes corporis invicem deferamus.
Abbreviated transcription (Latin):
tis sicut quaerebat et paulus. hoc est enim conformarixpo
ut formam susciperet hominis quamoperum suorum locu¬
pletteret uirtutibus Tuergo spolices. quem xp̃s induit.
tuexui is. quem uestiuit ilis: hoc enim agis. quaendo alterius
detrimento. Tuat commoda augeri expetis. Considereo
ohomo unde nomen sumpseris: ab humo utique: quaenihil
cuiqua eripit. sedomnia largitur omnibus etdiuersos
usum omnium animantiũ fructus minis trat. Inde apellat
humanitas speciclis et domestica uirtus hominis. quae
consortem adiuuat. ipsate doceat forma tui cos poris men¬
brorumq usus Num quid mem brum tuum alterius men¬
bri officia sibi uindicat: aut oculus officiumoris. Auto
oculi officium sibiuindicat aut manus pedum minis teriu
Aut pes manus quin etiam ipsȩ manus dextra acrinista
disꝑtitec habient officia plerteq: ut siusum commutes
utriusq aduersus naturam sit priusq totum bomi nem

Expanded text:
tis, sicut quaerebat et Paulus. Hoc est enim conformari Christo, tis, sicut quaerebat et Paulus. Hoc est enim conformari Christo, ut formam susciperet hominis, quam operum suorum locupletaret virtutibus. Tu ergo spolias, quem Christus induit? Tu exuis, quem vestivit Christus? Hoc enim agis, quando alterius detrimento tua commoda augere expetis. 16. Considera, o homo, unde nomen sumpseris; ab humo utique, quae nihil cuiquam eripit, sed omnia largitur omnibus, et diversos in usum omnium animantium fructus ministrat. Inde appellata humanitas specialis et domestica virtus hominis, quae consortem adjuvet. 17. Ipsa te doceat forma tui corporis, membrorumque usus. Numquid membrum tuum alterius membri officia sibi vindicat, aut oculus officium oris, aut os oculi officium sibi vindicat, aut manus pedum ministerium, aut pes manuum? Quin etiam ipsae manus dextera ac sinistra dispartita habent officia pleraque, ut si usum commutes utriusque, adversum naturam sit; priusque totum hominem
Abbreviated transcription (Latin):
sibi utile est sed quod omnibus. Itaq haecsit formala ut
inter duoilla honestum attutile errare neque amus es
quod iustus mhil alteri detrahendum putet. nec alterius inco¬
nodo suum commodum augeri uelit. hane forma tibi prae¬
scribit apostolus dicens : Omnia licent: sed nonomnia expedi¬
unt. Omnia licent sed non omnia aedificant: Nemo qđ suu
ot quaerat sed quod alterius. Hoc est. nemo commodũ suũ
quaerat sed edterius: Nemo honorem suum sed alterius. uin¬
de et alibidicit aluor alterũ existimantes superiore sibi non
denter etiã in pro uerbis dedaratũ possumus aduertere.
Vicente scõ persalomonem spu. Filisi sapiens fueris. tibis apiens
eris et pximis. Siautẽ malus euaseris. solus hauries mala: Sa¬
piens enim aliis consulit sicut iustus. quando quidem consors
suest utriusq forma uirtutis.. Siquis igitur uult placere¬
omnibus peromnia quaerat non quod sibi utile sed quod mul¬

Expanded text:
sibi utile est, sed quod omnibus. 13. Itaque haec sit formula, ut sibi utile est, sed quod omnibus. 13. Itaque haec sit formula, ut inter duo illa, honestum atque utile, errare nequeamus; eo quod 111 justus nihil alteri detrahendum putet, nec alterius incommodo suum commodum augeri velit. Hanc formam tibi praescribit Apostolus dicens: Omnia licent, sed non omnia expediunt: omnia licent, sed non omnia aedificant. Nemo quod suum est quaerat, sed quod alterius ; hoc est nemo commodum suum quaerat, sed alterius: nemo honorem suum quaerat, sed alterius. Unde et alibi dicit: Alter alterum existimantes superiorem sibi, non denter etiam in Proverbiis declaratum possumus advertere, dicente sancto per Salomonem Spiritu: Fili, si sapiens fueris, tibi sapiens eris et proximis; si autem malus evaseris, solus hauries mala . Sapiens enim aliis consulit, sicut justus; quando quidem consors sui est, utriusque forma virtutis. CAPUT III. omnibus, per omnia quaerat non quod sibi utile est, sed quod mul
Abbreviated transcription (Latin):
set non qdiam acceperim autiam ꝑfectussim. sequor autem
si con prehendam. Ntctm subiecit. quicũq ergo ꝑfectisunis
Duplex enim forma ꝑfectionis. alia medios. alia plenos num¬
ros habens: aliahic alia ibi : alia secundum hominis pas¬
sibilitactem. alia secundum ꝑfectionem futurtem. Dsauit
iustus ꝑomnia sapiens suꝑ omnia ꝑfectus in omnibus In
ter ipsos quoq homines distantia est: Ater danibel sapies
de quo dictum est: quis dambele sapientior : Aliter alisp¬
entes Aliter salomon. quirepletus est sapientia suꝑomnen
sapientiam antiquorum suꝑ omnes sapientes egypti Alul
est enim communiter sapere : aliud sapere perfeste : quico¬
muniter sapit protem porcelibus sapit. prose sapit ut aliti
aliquid detrabat et sibi adiungat quiꝑ fecte sapit nsc
sua spectecre commoda. sed .llud quod ae ternũ est: quo di¬
corũ atꝙ honestum itoto affestu intendit. quaerens nond

Expanded text:
set: Non quod jam acceperim, aut jam perfectus sim: sequor autem set: Non quod jam acceperim, aut jam perfectus sim: sequor autem si comprehendam , statim subjecit: Quicumque ergo perfecti sumus . Duplex enim forma perfectionis: alia medios, alia plenos numeros habens: alia hic, alia ibi: alia secundum hominis possibilitatem, alia secundum perfectionem futuri. Deus autem justus per omnia, sapiens super omnia, perfectus in omnibus. 12. Inter ipsos quoque homines distantia est. Aliter Daniel sapiens, de quo dictum est: Quis Daniele sapientior ? Aliter alii sapientes, aliter Salomon, qui repletus est sapientia super omnem sapientiam antiquorum, et super omnes sapientes Aegypti . Aliud est enim communiter sapere, aliud sapere perfecte. Qui communiter sapit, pro temporalibus sapit, pro se sapit; ut alteri aliquid detrahat, et sibi adjungat. Qui perfecte sapit, nescit sua spectare commoda: sed ad illud quod aeternum est, quod decorum atque honestum, toto affectu intendit, quaerens non quod
Abbreviated transcription (Latin):
cscitur: Cui secundum est commune officium. quod ipso
sermone significatur non esse arduae uirtutis ac singula¬
ris. quod potest plurimis esse commune: Nam pecuniȩ
compendia captare. familiare multis elegantiore cor¬
uiuio ec suauioribus delestari epulis. usitectum est leiuna¬
reautem et continentom esse. paucorum est. Et alieni cupi¬
dum non esserarum: Contra autem detrahere uelle alte¬
ri et non esse contentum suo.:Nam in hoc. cumplerisq: com¬
sortium est: Alia igitur pͥrima alia media officia. prima
cumpaucis media cũ pluribus. Deniq inhisdem uerbis srequin
dis cretio est: Alter enĩ bonumdm dicimus alter hominem Alitr
iustũ dm̃ appellamus aliter hominem. Similiter & sapientmdn
aliter dicimus aliterhomine. Quoid & in euangelio docemur. Estr
ergo &uos ꝑ fecti. sicut et pater uester quiin caelis esi ꝑfestus ast
psum pͥuulum lego ꝑfectum et non ꝑsestum. Namcũdixis¬

Expanded text:
ciscitur. Cui secundum est commune officium, quod ipso ciscitur. Cui secundum est commune officium, quod ipso sermone significatur non esse arduae virtutis ac singularis, quod potest plurimis esse commune. Nam pecuniae compendia captare familiare multis, elegantiori convivio et suavioribus delectari epulis usitatum est: jejunare autem et continentem esse paucorum est; et alieni cupidum non esse, rarum: contra autem detrahere velle alteri, et non esse contentum suo; nam in hoc cum plerisque consortium est. Alia igitur prima, alia media officia. Prima cum paucis, media cum pluribus. 11. Denique in iisdem verbis frequenter discretio est. Aliter enim bonum Deum dicimus, aliter hominem: aliter justum Deum appellamus, aliter hominem. Similiter et sapientem Deum aliter dicimus, aliter hominem. Quod et in Evangelio docemur: Estote ergo et vos perfecti, sicut et pater vester qui in coelis est, perfectus est . Ipsum Paulum lego perfectum et non perfectum. Nam cum dixis
Abbreviated transcription (Latin):
quod constans et honestum sit. Et ideo etiam sialii uideatir
pauper sibi diues est qui non eorum quae caduta. sedeidu
quae aeterna sunt aestimatione censetur. Et quoniam¬
illiid et utile tractauimus. sequitur utrum bonestatem et
utilitaetem interse comparare deboamus. et quaerere quid
sit sequendum: Sicut enim supra tractauimus utrum hones¬
tum illud. anturpe ess&. Et secundo loco utrum utile aninu¬
tle: similiter in hoc loco utrum honestum sit anutile. non¬
nulli requirendum putant. Nos autem mouemur. nehaec
interse uelut compugnantia inducere uideamur : quae su
praiam unum esse ostendimus. net honestum esse posse nisi
quod utile: nec utile nisi quod honestum: Quia non sequi¬
mur sapientiam carnis. apud quã utiliits peccuniariae
stius commoditatis pluris habetur. sed sapientiã quae ex
do est apud quem ea quae in hoc saeculo magna aestimantur.
ꝓfestũ et obsolutum officium auero uirtutis fonte profi¬

Expanded text:
quod constans et honestum est. Et ideo etiamsi alii videatur quod constans et honestum est. Et ideo etiamsi alii videatur pauper, sibi dives est: qui non eorum quae caduca, sed eorum quae aeterna sunt, aestimatione censetur. um illud et utile tractavimus, sequitur utrum honestatem et utilitatem inter se comparare debeamus, et quaerere quid sit sequendum. Sicut enim supra 110 tractavimus, utrum honestum illud an turpe esset; et secundo loco, utrum utile an inutile: similiter hoc loco, utrum honestum sit an utile nonnulli requirendum putant. 9. Nos autem movemur, ne haec inter se velut compugnantia inducere videamur, quae jam supra unum esse ostendimus: nec honestum esse posse, nisi quod utile: nec utile, nisi quod honestum; quia non sequimur sapientiam carnis, apud quam utilitas pecuniariae istius commoditatis pluris habetur, sed sapientiam quae ex Deo est, apud quam ea quae in hoc saeculo magna aestimantur, od perfectum et absolutum officium est, a vero virtutis fonte profi
Abbreviated transcription (Latin):
conceptione fecundat. autre suscitat mortuos aut ciborũ to¬
perat amaritudines. et facit farinae ammixtionẽ dulcesca¬
re autdecempanibus distributis. roliquias collegit plebe
siturata aut sirrum securis excussum et influuii ior danis
mersũ. profunda misso in aqua ligno facit suꝑ natterae. aut
emundatione leprosũ. aut siccitate ymbrib: aut famemins¬
tat fecunditacte. Quando ergo iustus solus est. quicudõ sen¬
mors neq uita neq angelus Quando autem feriatur ane¬
gotio quinum quam feriatur amerito quo com sum matir
negotium: Quib: aute locis circũ scribitur. cuitotus min¬
dus diuitiarũ possessio est: Qua estimatione diffiniur
quinec opinione conprehenditur: Et enim quasi ignora¬
tur. et cognoscitur. quasi moritur et ecceuiuit. Quasitris¬
tis et semꝑ laetior. ut egenus et largus. ut quinihil habe¬
at et possideat omnia. Nihil enim spectat uir iustus nis

Expanded text:
conceptione fecundat: aut resuscitat mortuos: aut ciborum temconceptione fecundat: aut resuscitat mortuos: aut ciborum temperat amaritudines, et facit farinae admixtione dulcescere: aut decem panibus distributis, reliquias colligit, plebe saturata: aut ferrum securis excussum, et in fluvii Jordanis mersum profundum, misso in aquas ligno, facit supernatare: aut emundatione leprosum, aut siccitatem imbribus, aut famem mutat fecunditate 7. Quando ergo justus solus est, qui cum Deo semmors, neque vita, neque angelus . Quando autem feriatur a negotio, qui numquam feriatur a merito, quo consummatur negotium? Quibus autem locis circumscribitur, cui totus mundus divitiarum possessio est? Qua aestimatione definitur, qui numquam opinione comprehenditur? Etenim quasi ignoratur et cognoscitur: quasi moritur, et ecce vivit: quasi tristis, et semper laetior: ut egenus, et largus: ut qui nihil habeat, et possideat omnia . Nihil enim spectat vir justus, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
ru diuersisq: consiliorũ a terbabat fraudib & circũ ueni¬
re insidus moliebactur. Sed omnes eius apparatus prophe¬
t deprebendebat. &iugore mentis ꝑ gratiadi ubiq prę¬
sens cogitactiones hostium suis ad nuntiabat. & mouebat
qub cauerent locis: quod ubi regiseriae manifestum est
misso exercitu dausit proph&am. Orauit helystus etom¬
nes us cȩcitate ꝑcuti fecit. Et captiuos intrare in samaria
quiuenerant obsidegrẽ eũ. Conferamus boc otiũ cum alicrũ
otio : Aluenĩ requies cendi causa obducere animũ anego¬
tus solent & etonuentu coetuq hominũ subtra here sese. Et
aut ruris p&ere seer&ũ captare agrorũ solitudines. aut in¬
tra urbem uacare animo indulgere quieti et tranquillitati.
helescus autem aut in solitudine ior danem transitu suo diui¬
lit ut pars defluat postorior superior aute in fontẽ recurrit
aut in carmelo resoluta difficultate generandi in opi sterilen

Expanded text:
trum, diversisque consiliorum acervabat fraudibus, et circumvenitrum, diversisque consiliorum acervabat fraudibus, et circumvenire insidiis moliebatur: sed omnes ejus apparatus propheta deprehendebat, et vigore mentis per gratiam Dei ubique praesens, cogitationes hostium suis annuntiabat, et monebat quibus 109 caverent locis. Quod ubi regi Syriae manifestatum est, misso exercitu, clausit prophetam. Oravit Elisaeus, et omnes illos caecitate percuti fecit, et captivos intrare in Samariam, qui venerant obsidere eum . 6. Conferamus hoc otium cum aliorum otio. Alii enim requiescendi causa abducere animum a negotiis solent, et a conventu coetuque hominum subtrahere sese; et aut ruris petere secretum, captare agrorum solitudines, aut intra urbem vacare animo, indulgere quieti et tranquillitati: Elisaeus autem aut in solitudine Jordanem transitu suo dividit ; ut pars defluat posterior, superior autem in fontem recurrat: aut in Carmelo resoluta difficultate generandi, inopina sterilem
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ non poterant uintere quidimicabant. Ergo moyses
et insilentio loquebatur. et in otio operabatur: Cuius autẽ
maiora negotia quã huius otia: quiqua dra ginta diebus
positus in monte totã lege complexus ẽ. Et in illa solitudi¬
ne quicũ eo loqueretur nande fuit: Vnde et dauid ait
Aidiã quidloquẽtur in medneds. Et quantẽ plus est sicũ aliquo
ssli quatur qua ipse secũ : Transibant a postoli et umbra eorũ
rab it infirmos. langebantur uestimenta eorũ et sanitas
deferebatiur. Sermone locutus est heliees et pluiua stetit
accepidit suꝑ terrã trib annis et sexmensib:. Iterũ locutus
etrdria farinae non defecit et uas olei toto famis diutur¬
o tempore non est exinanitum. Et quoniã plerosq delec¬
tort bollita quid est prestantius magnis exercitus lacertis
ansuis meritis confecisse proeliũ: Sedebat heliseus in uno
lto. &rexseriae magna belli malem inferobat populo pa¬

Expanded text:
quem non poterant vincere qui dimicabant. Ergo Moyses quem non poterant vincere qui dimicabant. Ergo Moyses et in silentio loquebatur, et in otio operabatur. Cujus autem majora negotia, quam hujus otia, qui quadringinta diebus positus in monte, totam Legem complexus est, et in illa solitudine qui cum eo loqueretur, non defuit ? Unde et David ait: Audiam quid loquatur in me Dominus Deus . Et quanto plus est si cum aliquo Deus loquatur, quam ipse secum! 3. Transibant apostoli, et umbra eorum curabat infirmos. Tangebantur vestimenta eorum, et sanitas deferebatur . 4. Sermonem locutus est Elias, et pluvia stetit nec cecidit super terram tribus annis et sex mensibus. Iterum locutus est, et hydria farinae non defecit, et vas olei toto famis diurnae tempore non est exinanitum . 5. Et quoniam plerosque delectant bellica; quid est praestantius, exercitus magni lacertis, an solis meritis confecisse praelium? Sedebat Elisaeus in uno loco, et rex Syriae magnam belli molem inferebat populo pa