comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sẽs martinus turonoꝵ ep̃c ple¬
nus uirtutib & scĩtate. p̃bens infir¬
mis multa beneficia: oc togesimo pͥmo
ȩtatis suȩ anno. ep̃atus aut uicesimo
sexto. apud condatensem diocesis sue
uicum. excedens a scło: feliciter migrauit
ad xp̃m. Transiit aũt media nocte q̃
dñica habebatur: aitico cesarioq con¬
sulibꝰ. Aulti enim in eius transitu psal¬
lentium uoces audierunt in cęlo: qđ
in libro uirtutum eius pͥmo pleniꝰ ex¬
posuimus. Nam cũ pͥmũ sc̃s dei apud
condatensem ut diximus uicũ egro¬
tare cepisset: pictaui ppłi ad eius tran¬
sitũ sicut turonici conuener̃t. Quo
migrante: grandus altercatio int̾ u¬
trũq popłm surrexit. Dicebant enun
pictaui. Nost̃ est monachus: nob̃ ab¬
ba extitit: nos reqͥrimus cõmendatũ.

Expanded text:
s Martinus Turonorum episcopus, plenus virtutibus et sanctitate, praebens infirmis multa beneficia, octogesimo et primo aetatis suae anno, episcopatus autem vigesimo sexto apud Condatensem dioecesis suae vicum excedens a saeculo feliciter migravit ad Christum. Transiit autem media nocte, quae Dominica habebatur, Attico Caesarioque consulibus. Multi enim in ejus transitu psallentium audierunt in coelo, quod in libro virtutum ejus primo plenius exposuimus. Nam cum primitus sanctus Dei apud Condatensem, ut diximus, vicum aegrotare coepisset, Pictavi populi ad ejus transitum sicut Turonici convenerunt. Quo migrante, grandis altercatio in utrumque surrexit populum. Dicebant enim Pictavi: Noster est monachus; nobis abb
Abbreviated transcription (Latin):
deficiunt: cuius diuitiȩ non decres¬
cunt. Ipsi soli seruo fidem: ipsi me to¬
ta deuotione cõmitto. Quẽ cũ ama¬
uero casta sum: cum tetigero munda
sum. cum acceꝑo uirgo sum. Nec de¬
erunt post nuptias filii uͥ partus

Expanded text:
deficiunt, cujusque divitiae numquam decresdeficiunt, cujusque divitiae numquam decrescunt. Ipsi soli servo fidem meam, ipsi me tota devotione committo. Quem cum amavero, casta sum: cum tetigero, munda sum: cum accepero, virgo sum. Nec deerunt post nuptias filii, ubi partus
Abbreviated transcription (Latin):
um cinxir lapidib p̾ciosis. Tradi¬
Taurib meis in estimabiles margari
& circundedit me uernantibus.
ꝙ coruscantib gemmis. Posuit sig¬
In in faciem meam: ut nullũ p̃ter
n amatorem admittam. Induit me
ade auro texta: & inmensis moni¬
lib ornauit me. Sstendit mͥ thesauros
ro ad contumeliam prioris amatoris uł
aspicere alium: & illum relinquere:
est generositas celsior: possibilitas for¬
tior. aspectus pulchrior ⁊ amor suauior:
& omui grã e legantior. A quo iam mͥ
thalamus collocatus est: cuius mͥ orga¬
na modulatis uocib resonant: cunis
mͥ uirgines iustissimis uocib cantant.
Iam mel & lac ex eius ore suscepi: iam
amplexib eius astricta sum: iam corp
euis corpori meo soc iatum est. & sanguis
enis ornauit genas meas. Cuius mater
uirgo est: cuius pater feminã nescit:
cui angłi seruiunt: curis pulcͥtudinẽ
sol & luna mirantur. Cunis odore re¬
uiuiscunt mortui. cuius tactu confor¬
tantur infirmi: cuius opes nũquam

Expanded text:
 pretiosis. Tradidit auribus meis inaestimabiles margaritas, et circumdedit me vernantibus atque coruscantibus gemmis. Posuit signum in faciem meam, ut nullum praeter ipsum amatorem admittam. Induit me cyclade auro texta, et immensis monilibus ornavit me. Ostendit mihi thesauros ro ad contumeliam prioris amatoris vel aspicere alium et illum relinquere, est generositas celsior, possibilitas fortior, aspectus pulchrior, amor suavior, et omni gratia elegantior. A quo mihi jam thalamus collocatus est, cujus mihi organa modulatis vocibus resonant, cujus mihi virgines justissimis vocibus cantant. Jam mel et lac ex ore ejus suscepi, jam amplexibus ejus ri meo sociatum est, et sanguis ejus ornavit genas meas. Cujus mater virgo est, cujus pater feminam nescit; cui angeli serviunt, cujus pulchritudinem sol et luna mirantur, cujus odore reviviscunt mortui, cujus tactu confortantur infirmi, cujus opes numquam
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃e uirginib sacris. Di
em festum sacratissime
uirginis celebremus. hi
psalmi resonent: inde concrepent
lectiones. Hinc popłoꝵ turbȩ leten¬
tur: inde subleuentur pauꝑes xp̃u
Omnes ergo gratulemur in dño: & ad
ȩdificationem uirginum. qualiter pe¬
sa sit agnes beatissima ad memorian
reuocemus. Tercio decimo ȩtatis sus
anno. mortem ꝑdidit & uitam iuen
quia solum uitȩ dilexit auctorem. In¬
fantia computabatur in annis: s erat
dem uiuencła: s anmo cana. Pulc ha
facie: s pulchrior fide. Quȩ dũ a so¬

Expanded text:
ti virginibus sacris. 1. Diem festum sacratissimae virginis celebremus: hinc psalmi resonent, inde concrepent lectiones: hinc populorum turbae laetentur, inde subleventur pauperes Christi. Omnes ergo gratulemur in Domino, et ad aedificationem virginum qualiter passa sit Agnes beatissima, ad memoriam reuoluamus. Tercio decimo aetatis suae| anno mortem perdedit uitam inuenit Quia solum uitae| delexit auctorem infantia conputabatur in annis . sed| erat quidem iuuencola . sed animo cana| Pulchra faciae sed pulcrior fide et elega
Abbreviated transcription (Latin):
s reꝓmitt̾e: si consensum eius con¬
io non negars. Le ẽ.i.
de a me fomes peccati: nutrim̃tum
tinoris: pabulum mortis: discede a
e. quia iam ab alio amatore p̃uenta
n. qui mͥ satis meliora te obtulit orna¬
enta. & anulo fidei suȩ subarrauit

Expanded text:
 mittere . si consensuum eius coniugio non negaret. cede a me fomis peccati nutrimentum facinoris| pauolo mortis. discede a me quia iam ab alio amatore . praeuenta| sum qui mihi satis ante miliora obtullit ornamenta et a| nolo fidei subarraui
Abbreviated transcription (Latin):
iq detulerat secum p̃ciosissima orna¬
enta: quȩ abeata agne ueluti quedam
ꝓcora sunt recusata. Unde fac tũ est
uiienis maiori urgeretur stimuloꝰ. &
atans eam meliora uelle acciꝑe orna¬
enta. omnem lapidum p̾ciosoꝵ secum

Expanded text:
denique detulerat secum pretiosissima ornamenta quae a beata Agnete veluti quaedam stercora sunt recusata. Unde factum est ut juvenis majori perurgeretur stimulo, et putans eam meliora velle accipere ornamenta, omnem lapidem pretiosum secum
Abbreviated transcription (Latin):
ultuna p̾sentis ȩccłiȩ tempora desig¬
nat: quando pro ea quȩ nunc est¬
uniu̾salis gentis illius cecitate. qua¬
xꝑianos inquantum ualet ꝑsequi
non desistit. acrior in quib dã anti¬
xp̃i ꝑsecutio consurget: ẽquidem plu¬
rimis ad p̃dicationem enoch & heliȩ.
aꝑfidia conu̾sis: s cȩteris ad instine¬
tum antixp̃i tota intentione contra
fidem dimicantib. Pars gͥ uideȩ in
qua regnabat archelaus: ꝑfidos an¬
tixp̃i sequaces ostendit. Aatħm.¬

Expanded text:
ultima praesentis Ecclesiae tempora desigultima praesentis Ecclesiae tempora designat, quando per ea, quae nunc universali gentis illius caecitate Christianos in quantum valet persequi non desistit, acrior in quibusdam Antichristi persecutio consurget. Et quidem plurimis ad praedicationem Enoch et Eliae a perfidia conversis, sed caeteris ad instinctum Antichristi tota intentione contra fidem dimicantibus. Pars igitur Judaeae in qua regnabat Archelaus perfidos Antichristi sequaces ostendit.
Abbreviated transcription (Latin):
iptum transferri : fidem scilicet
in carnationis & ȩccliȩ societatẽ.
ꝑ doctores scõs gentib committi. Quod
erant in egipto usq ad obitum herodis:
indicat figurate fidem xp̃i in gentibus
mansuram. donec plenitudo earum in
troeat: & sic omnis isrł saluus fiat.
Obitus quippe herodis: terminum inten¬
tionis malitiosȩ qua nunc contra ec¬
cłiam udea seuit insinuat. Occisio
paruulorum: mortem humilium sꝑu.
quos fugato a se xp̃o udei ꝑemere de¬
signat. Quod aũt defuncto herode.
re dit ad terram isrł iħc: finem seculi
denuntiat: quando enoch & helia p̃di¬
cantibus. iudei sopita modernȩ inui¬
diȩ flamma. fidem ueritatis accipient.
Et bene cum uideam deserit. fugere
peccatorum tenebras olim ꝑsecutores
reliquit: ipsos ob lucem fidei. tandẽ
se querentes reuisit. Quod dampna¬
to licet herode. ioseph timore arche¬
lai filii eius in iudeam ubi metropo¬
lim habebat ire formidans. monente
angło. in nazareth galileȩ secedit:

Expanded text:
ptum transferri, fidem scilicet Dominicae incarnationis et Ecclesiae societatem per doctores sanctos gentibus committi. Quod erant in Aegypto usque ad obitum Herodis indicat figurate fidem Christi in gentibus mansuram donec ptroeat, et sic omnis Israel salvus fiat. Obitus quippe Herodis terminum intentionis malitiosae; qua nunc contra Ecclesiam Judaea saevit, insinuat; occisio parvulorum, mortem humilium spiritu, quos, fugato a se Christo, Judaei perimere desiderant. Quod autem defuncto Herode redit ad terram Israel Jesus, finem saeculi denuntiat, quando Enoch et Elia praedicantibus, Judaei, sopita modernae invidiae flamma, fidem veritatis accipient. Et bene cum Judaeam deserit, fugere, peccatorum tenebras olim persecutores reliquit, ipsos ob lucem fidei tandem se quaerentes revisit. Quod, damnato licet Herode, Joseph timore Archelai filii ejus Judaeam, ubi metropolim habebat, ire formidans, monente angelo, in Nazareth Galilaeae secedit,
Abbreviated transcription (Latin):
hoc illi qui potuerunt eum in corpo¬
re hab̾e p̃sentem sic̃ martha & maria.
quando & lazarus unus erat ex recum
bebat: & qũauis ex eis quȩ mittebantur.
sceleratissimȩ furaretur: ꝑ illum tamen
necessaria parabant᷑. Hinc est illud quod
cum ei dicer& dñs. qd̃ facis fac uelocit :
arbitrati sunt qͥdam qd̃ ei usserit ꝓpter
diem festũ necessaria p̃parare: uł indigen¬
tib aliquid dare. Nullomͦ gͥ de huiusce¬
modi ministris dicera dñs. ubi ego sum
ibi erit & minister m̃s: & si quis mͥ mini¬
grau̾it honorificabit eum pater ms̃: qm̃
udam talia ministrantem. reꝓbatum po¬
tius quã honoratum uidemus. Ut quid
gͦ alibi querimꝰ. quid sit munstrare xp̃o:
&. non poti mistiꝰ ipsis uerb agnosemius
Cum enim dixit si quis mͥ ministrat me
sequatur: hoc intelligi uoluit. ac si dice¬
ros. Si quis me non sequitur: non mͥ
ministrat. Almnistrant ergo ihu xp̃o: qͥ
suas: sicut alibi scͥptum est. Qui se dicit

Expanded text:
hoc illi qui potuerunt eum in corpohoc illi qui potuerunt eum in corpore habere praesentem, sicut Martha et Maria, quando et Lazarus unus erat ex recumbipse. Et quamvis ex eis quae mittebantur sceleratissime furaretur, per illum tamen etiam necessaria 412 parabantur. Hinc est illud quod cum ei diceret Dominus: Quod facis fac velociter, arbitrati sunt quidam quod eum jusserit propter diem festum necessaria praeparare vel indigentibus aliquid dare. Nullo modo igitur de hujuscemodi ministris diceret Dominus: Ubi ego sum, ibi erit et minister meus. Si quis mihi ministraverit, honorificabit eum Pater meus, quoniam Judam talia ministrantem reprobatum potius quam honoratum videmus. Ut quid ergo alibi quaerimus quid sit ministrare Christo, et non potius in istis ipsis verbis agnoscimus? Cum enim dixit, Si quis mihi ministrat, me sequatur; hoc intelligi voluit, ac si diceret, Si quis me non sequitur, non mihi ministrat. Ministrant ergo Jesu Christo,suas: sicut alibi scriptum est, Qui se dicit
Abbreviated transcription (Latin):
i quis mͥ ministrat: me sequat᷑.
ut sequam᷑ uestigia euis. Ecce qđ dictũ
est: si quis mͥ ministrat. me sequatur.
Quo fructu: qua mercede: quo p̃mio.
ubi sum in quit: illic ꝙ minister m̃s erite
Gratis ametur: ut oꝑis quo ministratur
illi p̃tium sit esse cũ illo. Ubi enĩ bene
erit sine illo .ꝰ. dut quando male esse
poterit cum illo . Audi euidentius. Si
quis mͥ ministrau̾it: honorificabit eum
pater meus. Quo honoreͥ nͥut sit cũ
filio ens .i. Quod enim suꝑius diacit.
ubi ego sum. illic & minister ms̃ erit:
hoc intelligitur exposusse cum dicit.
honorificabit eum pater ns̃. Nam qu̾e
maiorem honorem acciꝑe poterit ad¬
optatus. quã ut sit ubi est unicue:
non equalis factus diuinitati. s con-¬
sociatus ȩternitati.
pid sit ministrare xp̃o. cui operi
merces tanta ꝓmittitur: hoc po¬
tus debemꝰ inquirere. Si enim hoc
sunt corpori necessarsa p̃parare. aut
cenanti cibũ coquere. uł appon̾e uel
poculũ dare potũq miscere: fecer̃t

Expanded text:
i quis mihi ministrat, me sequatur. ut sequamur vestigia ejus. Ecce quid dictum est, si quis mihi ministrat me sequatur? quo fructu? qua mEt ubi sum, inquit, illic et minister meus erit. Gratis ametur, ut operis quo ministratur illi pretium sit esse cum illo. Ubi enim bene erit sine illo, aut quando male esse poterit cum illo? Audi evidentius: Si quis mihi ministraverit, honorificabit eum Pater meus. Quo honore, nisi ut sit cum Filio ejus? Quid enim superius ait? Ubi ego sum, illic et minister meus erit. Hoc intelligitur exposuisse cum dicit: Honorificabit eum Pater meus. Nam quem majorem honorem accipere poterit adoptatus quam ut sit ubi est unicus, non aequalis factus divinitati, sed consociatus aeternitati? Quid sit autem ministrare Christo, cui operi merces tanta promittitur, hoc potius debemus inquirere. Si enim hoc sunt corpori necessaria praeparare, aut coenanti cibum coquere vel apponere, vel poculum dare, potumque miscere, fecerunt
Abbreviated transcription (Latin):
quando faciebat. qđ non facers
nisi uoluisset. Potestate enim fecit.
non condicioue: quia ipse uoluit :
non quia uideus potuit. Transfigurauit
gͦ in se: infirma menbra corporis sui. Ee
forte de illis dic tum est. qui seminant
in lacrimis. in gaudio metent: id est
de infirmiorib. Non enim in lacͥmis
seminabat ille ip̃sius xꝑi magnꝰ preco:
quando dicebat. Ego enim iam immo¬
lor: & tempꝰ resolutionis meȩ instat.
bonum certamen certaur: cursum con-¬
summaui: fidem seruaui: de cȩtero
suꝑ est mͥ corona iusticiȩ: corona de
mͥ messem: cui me ipsum impendo
sementem. Hȩc uerba quantũ intelli¬
gimus fr̃s exultantis sunt: non plo¬
rantis. Nũquid quando ista dicebat:
in lacrunis erat.. Nonne similis erat
seminarunt: quia & si seminarunt
in lacͥmis transit dolor & gemitus:
transit tristicia cũ fine: ꝙ uenit le¬

Expanded text:
quando faciebat quod non faceret, nisi voluisset. Potestate enim fecit, non conditione; quia ipse voluit, non quia Judaeus potuit. Transfiguravit ergo in se infirma membra corporis sui. Et forte de illis dictum est, Qui seminant in lacrymis, in gaudio metent: id est, de infirmioribus. Non enim in lacrymis seminabat ille ipsius Christi magnus praeco, quando dicebat: Ego enim immolor, et tempus meae resolutionis instat. Bonum certamen certavi, cursum consummavi, fidem servavi: de caetero superest mihi corona justitiae, corona de mihi messem, cui me ipsum impendo sementem. Haec verba, quantum intelligimus, fratres, exsultantis sunt, non plorantis. Numquid quando ista dicebat, in lacrymis erat? Nonne similis erat seminarunt: quia etsi seminarunt in lacrymis, transiet dolor et gemitus: transit tristitia cum fine, et venit lae
Abbreviated transcription (Latin):
erucis eẽt ꝑuenturus intimauit dicẽs.
Amen amen dico tibi: cum eẽs iumor
cingebas te. & ambulabas uͥuolebas.
Cum aũt senueris extendes manꝰ tuas:
& alius te cinget & ducet quo nonuis.
nmanuum namq extensione designa¬
uit. qđ ꝑ mortem erucis martirio eo¬
ronandus: in cinctione alterius. quod
uinciendus a ꝑsecutore: inductu quo
non uellos. qd tormenta passionis con¬
tra uoluntatem esset passurus humanȩ
fragilitatis. S ne grauis forte uidetur
petro p̃dicła a dno passio crucis. hanc
suo confestum lenire curauit exemplo:
ut cruciatum martyrii eo leuius ferr&.
quo se meminiset similem suo redemp¬

Expanded text:
crucis esset perventurus, intimavit dicens: crucis esset perventurus, intimavit dicens: Amen amen dico tibi, cum esses junior, cingebas te, et ambulabas ubi volebas: cum autem senueris, extendes manus tuas, et alius te cinget et ducet quo non vis. In manuum namque extensione designavit quod per mortem crucis martyrio coronandus; in cinctione alterius, quod vinciendus a persecutore; in ductu quo non vellet, quod tormenta passionis contra voluntatem esset passurus humanae fragilitatis. Sed ne gravis forte videretur Petro praedicta a Domino passio crucis, hanc suo confestim lenire curavit exemplo, ut cruciatum martyrii eo lenius  Al., levius ferret, quo se meminisset similem suo Redemp
Abbreviated transcription (Latin):
ectio sancti eugłii quȩ nob mo¬
do lecta est fr̃s̃ mei. tanto maiori a no¬
bis intentione deb& ꝑ singula uerba
pensari: quanto magna gratiȩ suꝑnȩ
dulcedine. tota redundat. Commñdat
cõmendat testimonium eugł̃icȩ des¬
criptionis. qđ ueritate diuina subnixũ.
nullus fidelium dubitare ꝑmittitur:
cõmendat placidam suȩ carnis absolu¬
tionem. quam dño specialiter se ui¬
Itante percepit. Lee dico
pia consic̾are ualeamus: lib& su¬
piora parimꝑ atteno̾e. Appariunt añe
post resurrectionem disciplis septem
inter quos erant petrus &. iohannes:
frustra in piscando tota nocte laboran¬
tibus. Et stans in littore: copiosa re¬
oxq egressos ad terram: inuitauit
ad prandium. Et inter prandendum.
tercio petrum anse amaret in terroga¬
uit: ac tercio amorem confitenti: quia
ter eum negauerat. ei tercio pascendas
suas oues cõmisit: ac deinde quia pro
earũdem ouium. id est animarũ fideli¬
um cura pastorali. usq ad martirium

Expanded text:
ectio sancti Evangelii quae nobis lecta est, fratres mei, tanto majori a nobis intentione debet per singula verba pensari, quanta magna gratiae supernae dulcedine tota redundat. Commendat commendat testimonium evangelicae descriptionis, quod veritate divina subnixum nullus fidelium dubitare permittitur: commendat placidam suae carnis absolutionem, quam Domino specialiter se viitante percepit. Sed ut pia considerare valeamus, libet superiora parumper attendere. Apparuit Dominus post resurrectionem discipulis septem, inter quos erat Petrus et Joannes, quibus frustra in piscando tota nocte laborantibus, et stans in littore copiosa reoxque egressos ad terram invitavit ad prandium, et inter prandendum tertio Petrum an se amaret, interrogavit; ac tertio amorem confitenti, quia ter eum negaverat, ei tertio pascendas suas oves commisit: ac deinde quia pro earumdem ovium, id est, animarum fidelium cura pastorali usque ad martyrium
Abbreviated transcription (Latin):
cipłs. qui testimonium ꝑhib& de his
& scripsit hȩc : continuo subiecit & ait
Et scimus: quia uerum est testimonium
euis. Quia gͦ & nos cum cȩteris fidelib
scimus uerum ẽẽ testimonium eius÷
curemus ꝑ omnia recta fide intelligen¬
do. recta oꝑatione exercendo quȩ do-¬
cuit. ad dona sempiterna quȩ ꝓmisit

Expanded text:
cipulus qui testimonium perhibet de his, cipulus qui testimonium perhibet de his, et scripsit haec, continuo subjecit, et ait: Et scimus quia verum est testimonium ejus. Quia ergo et nos cum caeteris fidelibus scimus verum esse testimonium ejus, curemus per omnia recta fide intelligendo, recta operatione exercendo quae docuit, ad dona sempiterna quae promisit
Abbreviated transcription (Latin):
pondit: nisi indic to ieiunio. omnes
in cõmune dñm p̃carentur: ut ille
digna scrib̾e posset. Et hoc ita patra¬
to: instructus reuelatione. ac sancti
sp̃c gratia debriatus. om̃s hereticoꝵ
tenebras patefac te. subito ueritatis
luce dispulit: in principio erat inqͥ
ens uerbum: & uerbũ erat apud dm̃:
& ds̃ erat u̾bum. Similemq initiis
totum sui sermonis cursum faciens:
factum. ita etiam uerum dm̃ uere ex
deo patre ȩternaliter natum: uere cũ
patre. & cum sꝑu scõ semꝑ existentem.
darissima assertione ꝑdocuit: immo
omnia diuinȩ ueritatis & uere diuini¬
tatis. quantum alteri mortalium nul¬
li licuit archana reserauit. Et hoc
uirgini pͥuilegium recte seruabatur:
ut ad scrutanda uerbi in corruptibi¬
lis sacramenta. in corrupto ipse non
solum corde. s & corpore proderet.
De cuius dictoꝵ ueritate. quam sit ne¬
mini ambigendum: ipse quoq eurauit
ostendere. Qui cum dixisset hic est dis¬

Expanded text:
pondit, nisi indicto jejunio omnes pondit, nisi indicto jejunio omnes in commune Dominum precarentur, ut ille digna scribto, instructus revelatione, a sancti Spiritus gratia inebriatus, omnes haereticorum tenebras patefecit, et subita veritatis luce dispulit: In principio, inquiens, erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Similemque initiis totum sui sermonis cursum faciens Dfactum, ita etiam verum Deum, vere ex Deo Patre, et aeternaliter natum, vere cum Patre et Spiritu sancto semper existentem clarissima assertione perdocuit. Imo omnia divinae veritatis et verae divinitatis, quantum alteri mortalium nulli licuit arcana reseravit. Et hoc virgini privilegium recte servabatur, ut ad scrutanda Verbi incorruptibilis sacramenta, incsolum corde sed et corpore proderet. De cujus dictorum veritate quam sit nemini ambigendum ipse quoque curavit ostendere, qui cum dixisset, Hic est dis
Abbreviated transcription (Latin):
lo. Non aũt p̃tereunter intuendum
quod dicitur: qui testimonium ꝑhib&
de his. & scͥpsit hȩc. Ehibuit quippe
testimonium uerbo dei p̃dicando: ꝑhi¬
buit scribendo: ꝑhibuit denuo eadem
quȩ scripserat docendo: ꝑhib& nunc
tempora. ꝑ annos circiter seraginta¬
bentis amminiculo uerbũ p̃dicabat.
est: irrumpentes in eccł̃iam heretiei. qͣsi
in destituta pastore ouilia lupi: martion.
simplicitatẽ fidei eugł̃icȩ ꝑuersa macu¬
lauere doctrina. S dum ipse post oc¬
eisionem domitiani. ꝑmittente pio
pͥncipe nerua. rediro effesum: cõpul¬
sus est ab omnib pene tunc asiȩ epis.
& multarum eccłiarum legationibue
de coȩterna patri diunitate xp̃i. altius
facere sermonem: eo quod in trium
eugłistarum scriptis. matħi uidelic&
marci. & lucȩ de humanitate eiꝰ atq
de his quȩ ꝑ hominem gessit suffici¬
ens sͥ uidentur hab̾e testimonium.
Quod ille se non aliter facturum res¬

Expanded text:
lo. Non autem praetereunter intuendum lo. Non autem praetereunter intuendum quod dicitur, Qui testimonium perhibet de his, et scripsit haec. Perhibuit quippe testimonium verbo Dei praedicando, perhibuit scribendo, perhibuit denuo eadem quae scripserat docendo: perhibet ettempora, per annos circiter sexagintabendi adminiculo verbum Dei praedicabat. est, irrumpentes in Ecclesiam haeretici, quasi in destituta pastore ovilia lupi, Marcion, simplicitatem fidei evangelicae perversa maculavere doctrina. Sed dum ipse, post occisionem Domitiani, permittente pio principe Nerva, rediret Ephesum, compulsus est ab omnibus pene tunc Asiae episcopis, et multarum Ecclesiarum legationibus de coaeterna Patri divinitate Christi altius facere sermonem, eo quod in trium evangelistarum scriptis, Matthaei videlicet, Marci et Lucae, de humanitate ejus ac de his quae per hominem gessit, sufficiens sibi viderentur habere testimonium. Quod ille se non aliter facturum res
Abbreviated transcription (Latin):
peculatiua felicitas quȩ hic
inchoatur. illic sine fine ꝑfi¬
citur: quando & suꝑnorum ciuium.
& ipsius domini presentia. non ꝑ
speculum & in enigiate sicut nunc.
s facie ad faciem uidebitur. Unde
recte de ea. sub typo discipłi quem di¬
ligebat. quemq supra pectus suum fe¬
cit discumb̾e: dicit iħc. Sic eũ uolo
manere donec ueniam. Ac si aꝑte di¬
cat. Nolo gustum speculatiue suaui¬
tatis. quamꝰ maxime in scĩs meis di¬
ligo. sꝑantib in protectione a larum
mearum. in ebriatis ab ub̾tate domus
meȩ. sicut laboriose usum actionis le¬
ti conditione finere: s post mortem
sublimius me apparente. atq in meȩ
conspectu maiestatis illos ꝑducente
ꝑfici. Sequitur. Hic est discipłs ille
qui testimonium ꝑhib&s de his &. sẽp¬
sit hȩc: & scimmis quia uerum est testi¬
monium eius. Iam manifestȩ beatus.
iohannes suam ꝑsonam designat ex of¬
ficio: quam designare uitat ex uocabu¬

Expanded text:
peculativa autem felicitas, quae hic peculativa autem felicitas, quae hic inchoatur, illic sine fine perficitur, quando et supernorum civium et ipsius Domini praesentia non per speculum et in aenigmate, sicut nunc, sed facie ad faciem videbitur. Unde recte de ea sub typo discipuli quem diligebat, quemque supra pectus suum fecit discumbere, dicit Dominus: Sic eum volo manere donec venio. Ac si aperte dicat: Nolo gustum speculativae suavitatis, quam maxime in sanctis meis diligo, sperantibus in protectione alarum mearum, inebriatis ab ubertate domus meae, sicut laboriosae usum actionis lethi conditione finiri, sed post mortem sublimius me apparente, atque in meae conspectum majestatis illos perducente perfici. Sequitur: Hic est discipulus ille qui testimonium perhibet de his, et scripsit haec. Et scimus quia verum est testimonium ejus. Jam manifeste beatus Joannes suam per sonam designat ex officio, quam designare vitat ex vocabu
Abbreviated transcription (Latin):
exrtendes manus tuas & alius te cin-¬
get & ducet quo non uis: ꝑfectionem
expͥmit ac tiue conu̾sationis. quȩ temp
tationum solet igne ꝓbari. Unde alibi
de ea dicit aꝑtius. Bͥ eati qui ꝑsecutio¬
nem patiuntur: ꝓpter iusticiam. Cui
recte subiungit dicens. sequere me:
quia minirum iuxta eiusdem petri uo¬
cem. xp̃c passus est ꝓ nobis. relinqũes
uob̾ exemplum. ut sequamini uestigia
euis. Quod aũt dicit de ioħ̃e. sic eum
uolo manere donee uemam: statum
contemplatiuȩ uirtutis insinuat. quȩ
non ꝑ mortem finienda ut ac tiua.
cum morte deficit: mercedem post mor¬
tem accepturus ȩternam. Quis enim
in illa uita panem efurienti dat. ubi
nemo esurit: quis aquam sicienti. uͥ
nemo sitit: . Quis mortuum sepelit:
ubi terra uiuentium est .s. Quis cȩte
ra muiscd̃iȩ oꝑa exercet. ubi nullus mi¬
ser inuenitur.. Actionis ergo ibi labor
nullus: s solus p̃teritȩ actionis ꝑpe¬
tuus ꝑmanet fructus.Ui.¬

Expanded text:
Extendes manus tuas, et alius te cinExtendes manus tuas, et alius te cinget et ducet quo non vis, perfectionem exprimit activae tationum solet igne probari. Unde alibi de ea dicit apertius: Beati qui persecutionem patiuntur propter justitiam . Cui recte subjungit dicens: Sequere me. Quia nimirum juxta ejusdem Petri vocem: Christus passus est pro nobis, relinquens nobis exemplum, ut sequamicit de Joanne, Sic eum volo manere donec venio, statum contemplativae virtutis insinuat, quae non per mortem finienda ut activa, scum morte deficit, mercedem post mortem accepturus aeternam. Quis enim in illa vita panem esurienti dat, ubi nemo esurit? quis aquam sitienti, ubi nemo sitit? quis mortuum sepelit, ubi terra viventium est? quis caetera opera misericordiae exercet, ubi nullus miser invenitur? Actionis ergo ibi labor nullus, sed solus praeteritae actionis perpetuus remanet fructus. S
Abbreviated transcription (Latin):
ontemplatiua uita est. cum longo
quis bone actionis exercitio e¬
doctus. duitinȩ orationis dulcedine
instructus: crebra lacrimarum cõpun-¬
ctione assuefac tus: a cunctis mundi
negotiis uacare. & in sola dei dilectio¬
ne oculum mentis intende didicerit:
gaudiumq ꝑpetuȩ beatitudinis. qdđ̃
infutura ꝑcepturus est uita. etiam in
p̾senti cȩperit ardenter desiderando
p̾gustarẽ. & aliquando ȩtiam quan-¬
tum mortalib fas est. in excessu men¬
tis speculando sublimiter euolare. Hȩx aũt
uita diuinȩ speculationis illos maxime
recipit: qui post longa monasticȩ rudi¬
menta uirtutis. secreti ab hominibus
degere norunt: eo liberiorem ad cele¬
stia meditanda animum habenteẜ quo
a terrenis separatum tumultib. Namq
ac tuia non solis in cenobio monachis.
s & cuncto ut diximus ppło dei. ge¬
neraliter ingredienda ꝓponitur. Et
quidem utrumq apłm & petrum ui¬
delicet & ioħ̃em. quamuis inter homi
nes pro excellentis culmine gr̃ȩ constat.

Expanded text:
ontemplativa autem vita est, cum longo quis bonae actionis exercitio edoctus, diutinae orationis dulcedine instructus, crebra lacrymarum compunctione assuefactus, a cunctis mundi negotiis vacare, et in sola dilectione oculum mentis intendere didicerit, gaudiumque perpetuae beatitudinis quod in futuro percepturus est, vita etiam in praesenti coeperit ardenter desiderando praegustare, et aliquando etiam, in quantum mortalibus fas est, in excessu mentis speculando sublimiter evolare. Haec autem vita divinae speculationis illos maxime recipit qui post longa monasticae rudimenta virtutis secreti ab hominibus degere norunt, eo liberiorem ad coelestia meditanda animum habentes, quo a terrenis separantur tumultibus. Namque activa non solis in coenobio monachis, sed et cuncto, ut diximus, populo Dei generaliter ingredienda proponitur. Et quidem utrumque apostolum, et Petrum videlicet et Joannem, quamvis inter homines positum, pro excellentis culmine gratiae constet
Abbreviated transcription (Latin):
De quib ꝓfecto animalibꝰ: deo ꝑ psalmi¬
stam dr̃. Animalia tua habitabunt in
ea. Et sepe uidemus qđ petra salis bru¬
tis animalib pomtur: ut ex eadem salis
petra lamb̾e debeant & meliorari. Qua¬
si gͦ inter bruta animalia petra salis: de¬
b& eẽ sacerdos in popłis. Curare nãq
sacerdoti necesse est. quȩ singłis dicat :
unum quẽq qualiter moneat: ut qͥs¬
quis sacerdoti iungitur. quasi ex salis
tactu. ȩternȩ uitȩ sapore condiatur.
Sal & enim terrȩ non sumus: si corda
audientium non condimus. Quod ꝓ¬
fecto condim̃tum ille ueraciter ꝓxi¬
mo impendit: qui p̃dicationis uerbũ
non fubtrahit. S tunc uere aliis rec¬
ta p̃dicamus: si dicta reb ostendimus:
sinos ipsi diuino amore cõpungimur:
&. humanȩ uitȩ quȩ sine culpa transi¬
re nequaquam potest. cotidianas macu¬
las. lacrimis lauamus. Tunc aũt de
nobis uere cõpungimur: si studiose pa¬

Expanded text:
De quibus profecto animalibus Deo per PsalmiDe quibus profecto animalibus Deo per Psalmistam dicitur: Animalia tua habitabunt in ea . Et saepe videmus quod petra salis brutis animalibus ponitur, ut eamdem salis petram lambere debeant, et meliorari. Quasi ergo inter bruta animalia petra salis debet esse sacerdos in populis. Curare namque sacerdotem necesse est, quae singulis dicat, unumquemque qualiter admoneat, ut quisquis sacerdoti jungitur, quasi ex salis tactu, aeternae vitae sapore condiatur. Sal etenim terrae non sumus, si corda audientium non condimus. Quod profecto condimentum ille veraciter proximo impendit qui praedicationis verbum non subtrahit. 10. Sed tunc vere aliis recta praedicamus, si dicta rebus ostendimus, si nosipsi divino amore compungimur, et humanae vitae, quae sine culpa transire nequaquam potest, quotidianas lacrymis maculas lavamus. Tunc autem de nobis vere compungimur, si studiose pa
Abbreviated transcription (Latin):
lic&s terrȩ fructꝰ. possessor bonus sine
pecunia non mandiicat: quia discre¬
tus pastor p̃rogat talentum uerbi÷
ne ad dãpnationem suam de ȩcclia sti-¬
pendium sumat alim̃ti. Tunc enun
de terra nr̃a cum pecunia fructus co¬
medimus: quando sumentes ȩcclesi¬
astica subsidia in p̃dicatione laboramꝰ.
Precones namq uenturi uidicis sumꝰ.
Qͥs uͦ uenturum uidicem nuntiat. si
p̃co tacet.s Promde considandũ nob̃
est: ut in quantum ual& quisq in qͣn¬
tum sufficit. & terrorem uenturi iudi¬
cii. & dulcedinẽ regni susceptȩ eccl̃iȩ
insinuare contendat. Et qui una eadẽ¬
q exhortationis uoce. non sufficit
simul cunctos ammonere ÷ debet
singłos in quantũ ual& instruere.
pͥuatis locutionib edificare: exhor¬
tatione simplici. fructũ infilioꝵ suoꝵ
cordibus querere.i
Iebemus frẽ pensare continue
fidelium debemus. Uos gͥ qui pastores
estis: pensate quia dei animalia pascitis.

Expanded text:
licet terrae fructus possessor bonus sine licet terrae fructus possessor bonus sine pecunia non manducat, quia discretus pastor praerogat talentum verbi, ne ad damnationem suam de Ecclesia stipendium sumat alimenti. Tunc enim de terra nostra cum pecunia fructus comedimus, quando sumentes ecclesiastica subsidia in praedicatione laboramus. Praecones namque venturi judicis sumus. Quis ergo venturum judicem nuntiet, si praeco tacet? 9. Proinde considerandum nobis est ut, in quantum valet quisque, in quantum sufficit, et terrorem venturi judicii, et dulcedinem regni, susceptae Ecclesiae insinuare contendat. Et qui una eademque exhortationis voce non sufficit simul cunctos admonere, debet singulos, in quantum valet, instruere, privatis locutionibus aedificare, exhortatione simplici fructum in filiorum suorum cordibus quaerere. Debemus namque pensare continuo fidelium debemus. Vos igitur, qui pastores estis, pensate quia Dei animalia pascitis.
Abbreviated transcription (Latin):
impendebat. S debemꝰ sine cessatione
meminisse: qđ de quibdam in osee¬
scͥptum est. Peccata popłi mei comed̃ n
Cur aũt peccata popłi comedẽ dicunt᷑
nͥ quia peccata delinquentium fouent
ne temporalia stipendia amittant.
S & nos qui ex oblationib fidelium ui¬
uimus. quas illi ꝓ suis peccatis obti¬
lerunt. si comedimus & tacemus: eoꝵ
ꝓculdubio peccata manducamus.
ensemus cuius sit apud dm̃ cri
chil contra peccata p̃dicando agere. Au¬
diamus quid beati iob uoce dr̃. Si ad¬
uersum me terra mea clamat: & cun
ipsa fulci eius deflent: si fruetus eius eo¬
medi absq pecunia. Terra eium contra
possessorem clamat: quando contra pa-¬
storem suum iuste ȩcclia murmurat.
Cuius ȩtiam sulci deflent: si corda audi¬
entium quȩ a precedentib sunt patͥ¬
b p̃dicationis uoce. & uigore inuec¬
tionis exarata. uident aliquid quod
lugeant de uita pastoris. Cuius uide¬

Expanded text:
impendebat. Sed debemus sine cessatione impendebat. Sed debemus sine cessatione meminisse quod de quibusdam scriptum est: Peccata Populi mei comedent . Cur autem peccata populi comedere dicuntur, nisi quia peccata delinquentium fovent, ne temporalia stipendia amittant? Sed et nos qui ex oblationibus fidelium vivimus, quas illi pro peccatis suis obtulerunt, si comedimus et tacemus, eorum procul dubio peccata manducamus. Pensemus ergo cujus sit apud Deum crime, et nihil contra peccata praedicando agere. Audiamus quid beati Job voce dicitur: Si adversum me terra mea clamat, et cum ipsa sulci ejus deflent, si fructus ejus comedi absque pecunia . 1500 Terra enim contra possessorem suum clamat quando contra pastorem suum juste Ecclesia murmurat. Cujus etiam sulci deflent, si corda audientium, quae a praecedentibus sunt patribus praedicationis voce et vigore invectionis exarata, vident aliquid quod lugeant de vita pastoris. Cujus vide
Abbreviated transcription (Latin):
in p̃dicatione consequitur: ne ap̃dica¬
tionis uoce ꝑ indigentiani lassetur:
huic ꝓculdubio ad recipiendam mer¬
cedem nichil obstat in patria: qͥa sump
o pastores agimus: qui & mercedem
consequim᷑. & tamen oꝑarii nequaqũa
sumus . fructus quippe scẽ eccliȩ
instipendio cotidiano ꝑcipimus: s tamen
ꝓ ȩterna ȩccł̃ia minime in p̃dicatione l¬
boramus. Pensemus cuius dampnation
sit: sine labore hic ꝑciꝑe mercedẽ labs¬
ris. Ecce ex oblatione fidelium uiuimꝰ
s quid ꝓ animab fidelium laboramus.
Illa in nr̃m stipendium sumimus. quȩ ꝓ
redimendis peccatis suis fideles obtu¬
lerunt: nec tamen contra peccata eadẽ
uel orationis studio uel p̃dicationis.
ut dignum est insudamus. Hix ꝓ culpu
sua quẽ piam aꝑta uoce rep̃hendimus
& adhuc qđ est grauus aliquando si
ꝑsona in hoc mundo potens sit. eius fu¬
sitan & errata laudantur: ne si adu̾setim
ꝑ iracundiam. munus subtrahat quod

Expanded text:
in praedicatione consequitur, ne a praedicain praedicatione consequitur, ne a praedicationis voce per indigentiam lassetur, huic procul dubio ad recipiendam mercedem nil obstat in patria, quia sumpto Pastores, agimus, qui et mercedem consequimur, et tamen operarii nequaquam sumus? Fructus quippe sanctae Ecclesiae in stipendio quotidiano percipimus, sed tamen pro aeterna Ecclesia minime in praedicatione laboramus. Pensemus cujus damnationis sit sine labore hic percipere mercedem laboris. Ecce ex oblatione fidelium vivimus, sed quid pro animabus fidelium laboramus? Illa in stipendium nostrum sumimus quae pro redimendis peccatis suis fideles obtulerunt, nec tamen contra peccata eadem vel orationis studio, vel praedicationis, ut dignum est, insudamus. Vix pro culpa sua quempiam aperta voce reprehendimus. Et adhuc quod est gravius aliquando si persona in hoc mundo potens sit, ejus forsitan errata laudantur, ne, si adversetur, per iracundiam munus subtrahat quod
Abbreviated transcription (Latin):
piens dicit. Si nos uob sp̃ualiase¬
minauimus: magnũ est si ur̃a car¬
nalia metamus..¬
quia iam de mercede sunt
oꝑis. ipsa alimenta sustentationis:
ut hic merces de labore p̾dicationis in¬
ꝑficitur. Qua in re consid̾andum est.
qđ uni nr̃o oꝑi. due mercedes deben¬
tur : una in uia. altera in patria. U¬
na quȩ nos in labore sustentat. alte
ra quȩ in resurrectione remunerat.
Merces itaq quȩ inp̃senti recipitur:
hoc in nobis deb& agere. ut ad sequen¬
tem mercedem robustuis tendatur.
Uerus gͦ quisq p̃dicator non ideo p̃di¬
care deb&. ut in hoc tempore merce¬
dem recipiat : s ideo mercedem re-¬
ciꝑe ut p̃dicare subsistat. Quisquis
namq deo p̃dicat. ut hic uel laudis. uel
muneris mercedem recipiat: ȩterna
ꝓculdubio mercede se pͥuat. Quisqͥs
uero uel ea quȩ dicit. ideo hominib
placere appetit. ut dum placet quod
dr̃. ꝑ eadem dicta non ipse s dominꝰ
ametur ͥ uel idcirco terrena stipendia

Expanded text:
piens, dicit: Si nos vobis spiritalia sepiens, dicit: Si nos vobis spiritalia seminavimus, magnum est si vestra carnalia metamusquia jam de mercede sunt operis ipsa alimenta sustentationis, ut hic merces de labore praedicationis inperficitur. Qua in re considerandum est quod uni nostro operi duae mercedes debentur, una in via, altera in patria; una quae nos in labore sustentat, alia quae nos in resurrectione remunerat. Merces itaque quae in praesenti accipitur: hoc in nobis debet agere, ut ad sequentem mercedem robustius tendatur. Vetus ergo quisque praedicator non ideo praedicare debet, ut in hoc tempore mercedem recipiat, sed ideo mercedem recipere, ut praedicare subsistat. Quisquis namque ideo praedicat ut hic vel laudis vel muneris mercedem recipiat, aeterna procul dubio mercede se privat. Quisquis vero vel ea quae dicit, ideo placere hominibus appetit, ut, dum placet quod dicitur, per eadem dicta non ipse, sed Dominus ametur, vel idcirco terrena stipendia
Abbreviated transcription (Latin):
dicite. Par huie domui. Et si ibi fuerit
filius pacis: requiesc suꝑ illam par
ur̃a. Din aũt: ad uos reu̾tetur. Pax quȩ
ab ore p̃dicatoris offertur. aut requies¬
cet in domo. si in ea filius pacis fuerit.
aut eundem: ad p̃dicatorem reu̾tetur:
quia aut erit quisq p̃destinatus adiii¬
tam. & celeste uerbum sequetur quod
audit: aut si nullus audire uoluerit.
ipse p̃ddicator sine fructu non erit: qr
ad eum pax reu̾tetur: qm̃ ei a dño¬
dñs ꝓ labore sui oꝑis merces recon¬
pensatur. E cce aũt qui peram & sacu¬
lum portare ꝓhibuit: sumptus et
alimenta ex eadem p̾dicatione con¬
cessit. Nam sequitur. In eadem aũt
domo manete: edentes & bibentes
quȩ apud illos sunt. Dignus ẽ enim
oꝑarius mercede sua. Si pax nr̃a re¬
cipitur⁊ dignum est ut in eademdomo
maneamus. edentes & bibentes quȩ
apud illos sunt: ut ab eis terrena
stipendia consequamur. quib p̃mia
patriȩ cȩlestis offerimus. Unde eti¬
am paulus. hȩc ipsa ꝓ minimo susci¬

Expanded text:
e: Pax huic domui. Et si ibic fuerit filius pacis, requiescet super illum pax vestra; sin autem, ad vos revertetur. Pax quae ab ore praedicatoris offertur, aut requiescit in domo, si in ea filius pacis fuerit, aut ad eumdem praedicatorem revertitur; quia aut erit quisque praedestinatus ad vitam, et coeleste verbum sequitur quod audit; aut si nullus audire voluerit, ipse praedicator sine fructu non erit, quia ad eum pax revertitur, quoniam ei a Domino pro abore sui operis merces recompensatur. 7. Ecce autem qui peram et sacculum portare prohibuit sumptus et alimenta ex eadem praedicatione 1499 concedit. Nam subditur: In eadem autem domo manete, edentes et bibentes quae apud illos sunt. Dignus est enim operarius mercede sua. Si pax nostra recipitur, dignum est ut in eadem domo maneamus edentes et bibentes quae apud illos sunt, ut ab eis terrena stipendia consequamur, quibus praemia patriae coelestis offerimus. Unde etiam Paulus haec ipsa pro minimo susci
Abbreviated transcription (Latin):
h: pecunia clausa est. Pecunia uͦ clausa:
est sapientia occulta. Qui gͥ sapientiȩ
uerbum hab&: s hoc erogare ꝓximo ne-¬
qligit: quasi pecuniam in saculo ligatam
renet. Unde scriptum est. Sapientia
abscondita & thesaurus occulius: quȩ
utiltas inutrisq . Quid uͦ ꝑ peram. nͥ
onera scłi: & quid hoc loco ꝑ calciam̃ta.
nsi mortuoꝵ oꝑum exempla signanturas
ui gͦ officium predicationis suscipit ÷
dignum non est ut onus scłarium ne-¬
gotioꝵ portet: nedum hoc euis colla
deprimit: ad p̃dicanda celestia non assur¬
gat. Nec debos stultoꝵ oꝑum exempla
conspic̃e: ne sua oꝑa quasi ex mortuis
pellib credat munire. Sunt & enim
multi: qui prauitatem fuam̃. ex alienis
prauiratib tuentur. Quia enim alios
talia fecisse considerant: se hȩc facere
licenter putant. hii quid aliud faciũt :
nisi pedes suos ex mortuoꝵ animali¬
um munire pellib conantur.. Onĩis uͦ
qui salutat inuia. ex occasione salutat
itineris: non ex studio optandȩ eiꝰdẽ

Expanded text:
lo pecunia clausa est; pecunia vero clausa est sapientia occulta. Qui igitur sapientiae verbum habet, sed hoc erogare proximo negligit, quasi pecuniam in sacculo ligatam tenet. Unde scriptum est: Sapientia abscondita, et thesaurus occultus, quae utilitas in utrisque? Quid vero per peram, nisi onera saeculi; et quid hoc loco per calceamenta, nisi mortuorum operum exempla signantur? Qui ergo officium praedicationis suscipit, dignum non est ut onus saecularium negotiorum portet, ne dum hoc ejus colla deprimit, ad praedicanda coelestia non assurgat. Nec debet stultorum operum exempla conspicere, ne sua opera quasi ex mortuis pellibus credat munire. Sunt etenim multi qui pravitatem suam ex alienis pravitatibus tuentur. Quia enim alios talia fecisse considerant, se haec facere licenter putant. Hi quid aliud faciunt, nisi pedes suos ex mortuorum animalium munire pellibus conantur? Omnis vero qui salutat in via, ex occasione salutat itineris, non ex studio optandae ejusdem
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid cogitabat. E rat apud hone¬
stas mentes: nuditas ipsa uestita
Sicut enu apud nequã homines.
turpis cogitatio a concupiscentia
uestib non arcetur: ita apud scõs
uiros honesta simplicitas. ad concupiscen¬
dum nuditate non trahitur. S ficut ui¬
tiosis ad corruptelam nuda sunt omĩa:
ita religiosis ad castimoniam oꝑta sunt
uniuersa. Quid aũt ait euglica lectio
Qui scandahz auerit unum de pufillis istiᷤ
qui in me credunt: expedit ei ut sus¬
pendatur mola asinaria in collo eus:

Expanded text:
aliquid cogitabat; erat apud honealiquid cogitabat; erat apud honestas mentes nuditas ipsa vestita. Sicut enim apud nequam homines turpis cogitatio a concupiscentia vestibus non arcetur, ita apud sanctos viros honesta simplicitas ad concupiscendum nuditate non trahitur; sed sicut vitiosis ad corruptelam nuda sunt omnia, ita religiosis ad castimoniam operata sunt universa. Quid autem ait evangelica lectio? Qui scandalizaverit unum de pusillis 287 istis, qui in me credunt: expedit ei, ut suspendatur mola asinaria in c
Abbreviated transcription (Latin):
Usq adeo enim nuda uirtus apta cȩlo
est: ut quamuis ustus. quamuis sc̃s.
aurum uel diuitias possidens. ñ possit
eẽ ꝑfectus. Talem quippe uoluit ado¬
lescentem illum dñs. ad paradisum re¬
dire: qualis adam fuerat de paradisi
sublimitate deiectus.
udus adam: incola paradisi fuit.
Deiq post peccatum nuditatẽ
suam ꝑuidens: foliis pudenda
contexit. Erius enim qũa peccaro. ho¬
nestatis erat colore uestitus: atq ideo
nuditatem in honestam non natura in¬
stituit: s delicti reatus inuenit. Nam
sc̃i angłi in splendidissimo habitu con¬
stituti. nũquid tumcis oꝑuntur &
palliis ᷤ. S cum sit in illis natiuita¬
tis sue nuda substantia: uestiti uiden¬
tur esse qđ scĩ sunt. Sic gͣ & adam
custodiens honestatis angłicȩ digni¬
tatem: erat quidem nudus mundanis
uestibus: s immortalitatis erat splen¬
dore uestitus. Nichil prauum respici¬
ebant oculi eius: non cor etus turpe

Expanded text:
Usque adeo enim nuda virtus apta coelo Usque adeo enim nuda virtus apta coelo est, ut, quamvis justus, quamvis sanctus, aurum vel divitias possidens, non possit esse perfectus. Talem enim voluit adolescentem illum Dominus ad paradisum redire, qualis Adam fuerat de paradisi sublimitate dejectus; enim Adam incola paradisi fuit: denique post peccatum nuditatem suam pervidens, folio puden la contexit. Prius enim quam peccaret honestatis erat colore vestitus; atque ideo nuditatem inhonestam non natura instituit, sed delicti reatus invenit. Nam et sancti angeli in splendidissimo habitu constituti, nunquid tunicis operiuntur et palliis? Sed cum sit in illis nativitatis suae nuda substantia, vestiti videntur esse, quod sancti sunt. Sic igitur et Adam custodiens honestatis angelicae dignitatem, erat quidem nudus mundanis vestibus, sed immortalitatis erat splendore vestitus. Nihil pravum respiciebant ejus oculi; non cor ejus turpe
Abbreviated transcription (Latin):
enim ad imꝑium cȩloꝵ ꝑuenitur
sipbia. diuitiis p̃fec tura: s humilitate.
paupiȩ. lenitate. Arta enim & angusta
est uia: quȩ ducit ad uitam. Quisqͥs
ͦ honorib inflatus fuerit. & auri thes¬
auris dilatatus: tanqũa omistum et
impeditum animal. ꝑ angustum regai
iter transire non poterit: simul etiam
ut se estimat ꝑuenisse. sarcinam eius
exigua porta non capiens. reꝑcusso
limine reteorsum redire cogetur. Tam
enim angusta est diuiti porta cȩlestis:
quam est camelo foramen acus exigu¬
um. Unde ait dñs. Facilius est ca¬
melum ꝑ foramen acus tranfire: qu̾a
diuitem intrare in regnum cȩloꝵ.
icut camelum anumal tormo XI.¬
sum atq deforme. exigua cauerna
preterire non patitur: ita & diuitem a¬
uarum atq mendacem arta cęli ianua.
minime intrare ꝑmittit. Nam ideo mui¬
di in scło nascimur: nudi etiam accedi
Quam aũt in congeuum & absurdum
illi diuiti meugħio a saluatore dicitur:

Expanded text:
enim ad imperium coelorum pervenitur enim ad imperium coelorum pervenitur superbia, divitiis, praefectura, sed humilitate, pauperie, lenitate. Arcta enim et angusta est via quae ducit ad regnum . Quisquis ergo honoribus inflatus fuerit, et auri thesauris dilatatus, tanquam onustum et impeditum animal, per angustum regni iter transire non poterit; simul etiam ut se existimat pervenisse, sarcinam ejus exigua porta non capiens, repercusso limine, retrorsum abire cogetur; tam enim angusta est diviti porta coelestis, quam est camelo acus foramen exiguum; unde ait 286 Dominus: Facilius est camelum per foramen acus transire, quam divitemim camelum, animal tortuosum atque deforme, exigua caverna praeterire non patitur; ita et divitem avarum atque mendacem arcta coeli janua minime intrare permittit. Nam ideo nudi in saeculo nascimur, nudi etiam ad lavaQuam autem incongruum et absurdum illi diviti in Evangelio a Salvatore dicitur:
Abbreviated transcription (Latin):
audistis euanglicam lectionẽ
intelligere potestis quȩ munstr
ac sacerdotib dei reuerentia debea¬
tur: uel qua ipsos clericos inuicem
humilitate se oporteat preuenire. dit
dñs ꝑcunc tantib discipłis. quis eoꝵ
in regno cęloꝵ maior ẽẽt futurus:
statuto coram om̃ib puerulo. Quic̃q
humiliauerit se sicut paruulus iste
hic maior erit in regno cęloꝵ. Unde
intelligimus qđ humilitate ꝑuenitur
ad regnum : simplicitate penetratur
cȩlum. Quisquis gͦ cupit tenere diui¬
nitatis fastigia: humilitatis ima sec¬
tetur. Quicumq uult frẽm p̃uenire
regnando: pͥus illum p̃uemat obse¬
quendo: sicut ait apłs. honore in¬
uicem p̃uenientes. Uincat eum offici¬
is: ut possit uincere sc̃itate. Si enun
te ñ lesit fr̃: obseqͥum meret᷑ ut diligas. Qãs
forsitan lesit: magiꝰ obseqͥũ meret᷑ ut uincas
ut amantib uicissitudinẽ. leden¬
tib pacientiam rependamus. Qui
enim fuerit pacientior ad inuriam
potentior constituetur in regno. Non

Expanded text:
angelicam lectionem, intelligere potestis quae ministris ac sacerdotibus Dei reverentia debeatur, vel quia ipsos clericos invicem humilitatis sedulitate se oporteat praevenire. Ait Dominus percunctantibus discipulis quis eorum in regno coelorum major esset futurus, statuto coram omnibus puerulo: Quicunque humiliaverit se sicut puer iste, hic major erit in regno coelorum ; unde intelligimus quod humilitate pervenitur ad regnum, simplicitate penetratur ad coelum. Quisquis ergo cupit Divinitatis tenere fastigia, humilitatis ima sectetur; quicunque vult fratrem praevenire regnando, prius illum praeveniat obsequendo, sicut ait Apostolus: Honore invicem praevenientes , vincat eum officiis, ut possit vincere sanctitate. Si enim te non laesit frater, obsequium meretur, ut diligas: quod si forsitan laesit, magis officium meretur, ut vincasut amantibus vicissitudinem, laedentibus patientiam rependamus. Qui ergo fuerit patientior ad injuriam, potentior constituetur in regno; non