comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
clusus ea obsidione senior hannibal im¬
perator penoꝵ ad sũmam egestatem re¬
dactus esset. hanno imperator nouus
cartaginiensrum. cum equitib quin¬
gentis. et triginta milicib peditũ. xxͦi
etiam elefantis: ex improuiso intercessit.
erpugnationem q cuutatis. paulispes
distulit. Sed concinuo eiuitas capta ẽ.
Deni marimo bello uicti et profligati.
undecim elefanti in potestatẽ redacti.
agrigentini: sub corona om̃s uenditi
sunt. Hanuibal semor facta cũ pari¬
cis eruptione. defugit. Gineo coielio
asaina. galio diulio consulib cũ han¬
nibal senior ora italix maricina instru¬
ta septuaginta nauiũ classe uastaret:
romani et ipsi classem fabricari atq m¬
strui preceperunt. Quod diulius con¬
sul celeriter impleuit. Nam intra sex¬
aginta dies quam arbores cese erant:
centũ trigiita nauiũ classis deducta
in anchoris stetit. Corneluis asaina
consul alter cũ sedecim nauib li pa

Expanded text:
clusus ea obsidione senior Annibal, imclusus ea obsidione senior Annibal, imperator Poenorum, ad summam egestatem redactus esset, Anno, imperator novus Carthaginiensium, cum equitibus mille quingentis, et triginta millibus peditum, triginta etiam elephantis, ex improviso intercessit, expugnationemque civitatis paulisper distulit: sed continuo civitas capta est. Poeni maximo bello victi et profligati, undecim elephanti in potestatem redacti, Agrigentini sub corona omnes venditi sunt. Annibal senior, facta cum paucis eruptione, diffugit. Cn. Cornelio Asina C. Duilio consulibus, cum Annibal senior oram Italiae maritimam instructa septuaginta navium classe vastaret, Romani et ipsi classem fabricari atque instrui praeceperunt: quod Duilius consul celeriter implevit. Nam intra sexagesimum diem, quam arbores caesae erant, centum triginta navium classis deducta in anchoris stetit. Cornelius Asina, consul alter, cum
Abbreviated transcription (Latin):
ta sunt. tantũ ut gloriam fame cele¬
brem. atq illustrem consequerentur.
Per quos colligi datur. quanta nobis qͥ¬
bus eternitas beata promittit᷑: sint co¬
Dleranda pro uita. cũ illi tanca pocuer̃t
colerapro fama: Cap̃.xuii.
nno ab urbe condita quadrin¬
idest apio claudio quinto fabio consulib
mamertinis quoꝵ messana nobilis siei¬
lic ciuitas erat. auxilia contra hieronem
siracusanũ regem. et penoꝵ copias hiero¬
ni uuctas. et apiũ claudiũ consulem cũ
erercitu misere romani. Qui tam cele¬
riter siracusanos penos q superauit. ut
ipse quoq rex regum magnitudine ꝑter¬
ritus: ance se uictum: quam congressũ u
prodiderit. Qui cu ex infractis uiribus
amissa q fiducia cum pacem supplex
rogaret. ducentis argenti talentis iussu
consulũ multatus accepit: Cap̃ x uiii
onsules agrigentum sicilie ei¬
uicatem. ibiq presidia penorũ
operib ualloq cinrerunt. Cumq in¬

Expanded text:
ta sunt, tantum ut gloriam famae celeta sunt, tantum ut gloriam famae celebrem atque illustrem consequerentur: per quos colligi datur quanta nobis, quibus aeternitas beata promittitur, sint toleranda pro vita, cum illi tanta potuerint tolerare pro fama. CAPUT VII.nno ab Vrbe condita CCCCLXAppio Claudio Q. Fabio consulibus Mamertinis, quorum Messana nobilis Sieiliae ciuitas erat, auxilia contra Hieronem Syracusanum regem et Poenorum copias Hieroni iunctas et Appium Claudium consulem cum exercitu misere Romani. qui tam celeriter Syracusanos Poenosque superauit, ut ipse quoque rex rerum magnitudine perterritus ante se uictum quam congressum fuisse prodiderit: qui exim fractis uiribus amissaque fiducia cum pacem supplex rogaret, ducentis argenti talentis iussu consulum multatus accepit. consules onsules Agrigentum, Siciliae civitatem, ibique praesidia Poenorum, operibus valloque cinxerunt. Cumque in
Abbreviated transcription (Latin):
ac ꝑinde inimici ueritatis. De quibus flenteᷤ
hec dicimꝰ. Et quos misericordit̾ si pa¬
ciant᷑ arguimꝰ: ut sanemus. Qui uici¬
oso oculo hec uident. atq ideo clupli¬
cia illis uident᷑ que uident. Et confusi
caligine nequitie in id cadunt ut mi¬
mis uidendo plus uideant. eum tam̃
id quod ͤ udere ita ut est non possunt.
Qui grauiora arbitrant᷑ flagella pͥatͥs
quam hostis incendia. qui acerbiorem
uocant blandientẽ. ãmonentẽ ⁊ redi¬
mentem d̾m: quã persequentẽ. domi¬
nantem. trucidantẽ q diabolum. Quã¬
quã si de patre intelligerent: de casti¬
gatione gauderent. et si preusderetur
fructus eruditionis: esset disciplina co¬
lerabilis. Ae propter spem que nunc
gentib data est: ancea uero non fuerat.
ieuiora ducerent: et si grauiora paceren¬
tur. Quamquã contemptus miseriarũ
possunt etiam a suis discere. apud quos
sũma mala pro suminis bonis estina¬

Expanded text:
ac perinde inimici veritatis, de quibus flentes ac perinde inimici veritatis, de quibus flentes haec dicimus, et quos misericorditer, si patiantur, arguimus, ut sanemus, qui vitioso oculo haec vident, atque ideo duplicia illis videntur quae vident: et confusi caligine nequitiae, in id cadunt, ut minus videndo plus videant, cum tamen id quod est, ita ut est, videre non possint: qui graviora arbitrantur flagella patris quam hostis incendia: qui acerbiorem vocant blandientem, admonentem, et redimentem Deum, quam persequentem, dominantem, trucidantemque diabolum. Quamquam si de patre intelligerent, de castigatione gauderent: et si praevideretur fructus eruditionis, esset disciplina tolerabilis: ac propter spem, quae nunc gentibus data est, antea vero non fuerat, leviora ducerent, etsi graviora paterentur: quamquam contemptus 232 miseriarum possunt etiam a suis discere, apud quos summa mala pro summis bonis aestima
Abbreviated transcription (Latin):
cũ post mortẽ agathoclis
cartaginienses siciliam instructa clas¬
se uastarent. a pirro rege epiri ab ita¬
lia arcessito terrestri nauali q certa¬
mine sepe superati: nouissime ad ro¬
mana bella conuersi sunt. Prodolor.
Legunt ne ista de ueterib qui de recen¬
tib conquerunt᷑ : Immo legunt. et
ea non equitate sed emulatione conieuitł.
Marimo eñĩ illo et ieffabili quem
nec ipsi discernunt stimulo cõpungun¬
tur. non propter tempora mala sed
propter tempora xpiana. & diriuatio
est inuidi ulceris. ut quicqͥd sub erecra¬
bili agit᷑: atrocuis esse uideat᷑. Sic ut
etiam inter nos sepe inimicoꝵ nideri
solet. eos quos execrant᷑. nicbil non pͣ¬
uum. nichil non turpe. nichil ñ sub¬
sceuũ. nichil non uulnerosum. dicto
facto ue agere. Et hoc iam pene sim¬
pliciter. intantũ enĩ captũ cor obli¬
quat inuidia: ut rectũ natura non
uideat. De quoꝵ numero sunt isti.
sed multo miseriores. quia inimici dei.

Expanded text:
cum post mortem Agathoclis Carthaginienses Siciliam instructa classe uastarent, a Pyrrho rege Epiri ab Italia arcessito terrestri naualique certamine saepe superati, nouissime ad Romana bella conuelegunt ne ista de veteribus, qui de recentibus conqueruntur? Immo legunt, et ea non aequitate, sed aemulatione conjiciunt. Maximo enim illo et ineffabili, quem nec ipsi discernunt, stimulo compunguntur, non propter tempora mala, sed propter tempora Christiana: et derivatio est invidi ulceris, ut quidquid sub exsecrabili agitur, atrocius esse videatur: sicut etiam inter nos saepe inimicorum oculis videri solet, eos quos exsecrantur, 231 nihil non pravum, nihil non turpe, nihil non subsicivum, nihil non in vulnus suum, dicto factove agere, et hoc tamen pene simpliciter. In tantum enim captum cor obliquat invidia, ut rectum natura non videat, de quorum numero sunt isti: sed multo miseriores, quia inimici Dei,
Abbreviated transcription (Latin):
ante coruo alite. Unde postea coruinus
est clictus. Occiso prouocatore gallo hos¬
tes territi. spar simq fugientes. graui¬
ter trucidati sc̃. Humerandũ etiã inter
mala censeo. pͥmũ illud ictũ cũ cartagi¬
niensib fedus. qd̃ isdem temporib fint.

Expanded text:
ante coruo alite, unde postea Coruinus ante coruo alite, unde postea Coruinus est dictus. occiso enim prouocatore Gallo, hostes territi sparsimque fugientes grauer trucidati sunt. Numerandum etiam inter mala censeo primum illud ictum cum Carthaginiensibus foedus, quod isdem temporibus fuit
Abbreviated transcription (Latin):
septimo. iterũ galioꝵ inundatio iuxta ani¬
enem fluuiũ. ad quartũ ab urbe lapidẽ
consedit. facile sine cdubio pond̾e multi¬
tudinis et alacritate uirtutis ꝑturba¬
tam occupatura ciuitatẽ. nisi ocio et
lentitudine torpuisset. Ubi atrocissi¬
mã pugnã mallius torquatus singu¬
lar iter mchoauit. ticus quintius die¬
tator eruentissima congressione confe¬
cit. fugati ex hoc prelio plurini galli
instauratis iterum copus in bellũ ru¬
entes. agio sulpitio dictatore suꝑati st̃.
Post paululũ quoq tuscoꝵ pugra sub
gaio martio consecuta est ubi conlei
datur. quantũ hominũ cesum est. quan¬
do octo milia st̃ capta tuscoꝵ. Tercio
aucẽ in hisdem dieb galli se in predam
ꝑ maritima loca subiectis q campos
ab albanis montib diffuderunt. Ad¬
uersus quos nouo militũ dilectu ha¬
bito. conscriptis q legionib decem. sex¬
aginta milia romanoꝵ. negatis sibi la¬
tinoꝵ auxiliis processerunt. Confecit
hanc pugnã marcus ualerius. auxili

Expanded text:
terribilis Gallorum inundatio juxta Anienem, fluvium, ad quartum ab Urbe lapidem consedit, facile sine dubio, pondere multitudinis et alacritate virtutis, perturbatam occupatura civitatem, nisi otio et lentitudine torpuisset: ubi atrocissimam pugnam Manlius Torquatus singulariter inchoavit 160, T. Quinctius dictator cruentissima congressione confecit. Fugati ex hoc praelio plurimi Galli, instauratis iterum copiis in bellum ruentes, a C. Sulpitio dictatore superati sunt. Post paululum quoque Tuscorum pugna sub C. Marcio consecuta est: ubi conjici datur quantum hominum caesum sit, quando octo millia sunt capta Tuscorum. Tertio autem in iisdem diebus Galli se in praedam per maritima loca subjectosque campos, ab Albanis montibus diffuderunt: adversum quos novo militum delectu habito, conscriptisque legionibus decem, sexaginta millia Romanorum, negatis sibi Latinorum auxiliis, processerunt. Confecit hanc pugnam M. Valerius, aux
Abbreviated transcription (Latin):
meo ñ plenis annis septẽ. Uixit patre aspe¬
rior. om̃ib hominib autẽ libidine intem¬
perantior. qui etiã nouercã suã. iuliã uxo¬
rem durit. Hic contͣ parthos bellũ moli¬
ens. int̾ edissam et charpͥas ab hostib circũ¬
uentꝰ occisus est. Post hunc nonꝰ decimꝰ ab
augusto ophilus macer. qͥ p̃fectus p̃torio
erat. cũ filio diadumeno: inuasit ĩperiũ.
sed emenso anno continuo apud oulaidẽ
militari cumultu occisus est: Cap̃

Expanded text:
in eo annis non plenis septem. uixit patre aspein eo annis non plenis septem. uixit patre asperior, omnibus autem hominibus libidine intemperantior, qui etiam nouercam suam Iuliam uxorem duxerit. hic contra Parthos bellum moliens, inter Edessam et Carras ab hostibus circumuentus occisus est. Post hunc nonus decimus ab Augusto Ophilus Maorinus, qui praefectus praetorio erat, cum filio Diadumeno inuasit imperium sed emenso anno continuo apud Archelaidem militari tumultu occisus est. A
Abbreviated transcription (Latin):
galiã seuerꝰ e syria ad t̾rium euule bellũ.
Unũ iã enĩ rome adu̾sus uilianũ. aliud
in siria contͣ piscenniũ gesserat. Terciũ
clodiꝰ albinꝰ. iuliani in occidendo ꝑtinace
sociꝰ. qͥ se in gallia cesarẽ fecerat: suscitabat.
Cuiꝰ bello. multũ utr ĩq romanisangͥnis
fusũ est. Albinꝰ tñ apd iugdiiũ oppressus
et int̾fectꝰ est. Seuerꝰ uictor in britannias
defectu pene om̃ium socioꝵ trahit᷑. ubi
pirtẽ insule. a cet̾is indomitis gentib ual¬
bodistinguendũ putauit. Itaq maximam
fossã. firmissimũ q uallũ crebris insuper
amari. ad mare durit. ibiq apd̃ eboracũ op¬
pidũ: morbo obiit. Reliqͥt duos filios. bassi¬
anũ et geta. Quoꝵ geta hostis publicꝰ iudi¬
cat᷑ interut. bassianꝰ anconii cognomine
assũpto: regno potit᷑ est: Cap̃.¬
nno ab urbe condita
anconiꝰ. bassianꝰ. idẽ q caracalla. octauꝰ.xͦ.
ab augusto pͥncipatũ adept᷑ est. mansitq

Expanded text:
Syria, ad tertium civile bellum, unum enim jam Romae adversus Julianum, aliud in Syria contra Pescennium gesserat, tertium Clodius Albinus, 502 Juliani in occidendo Pertinace socius, qui se in Gallia Caesarem fecerat, suscitabat: cujus bello multum utrimque Romani sanguinis fusum est. Albinus tamen apud Lugdunum opet interfectus est. Severus victor in Britannias defectu pene omnium sociorum trahitur: ubi partem insulae a ceteris indomitis gentibus uallo distinguendam putauit. itaque magnam fossam firmissimumque uallum, crebris insuper milia passuum a mari ad mare duxit. ibique apud Eboracum oppidum morbo obiit. reliquit duos filios, Bassianum et Getam: quorum Geta hostis publicus indicatus interiit, Bassianus Antonini cognomine adsumpto regno potitus est. 504 Anno ab Vrbe condita Antoninus Bassianus idemque Caracalla octauus decimus ab Augusto principatum adeptus est mansitque
Abbreviated transcription (Latin):
augusto. qͥ serto mense quo regnare cepe¬
rat: iuliani iurisperiti scelere in palacio
occisus. Iulianꝰ interfecto ꝑtinace. inua¬
sit imperiũ. sed mox a seuero apud pon¬
tem moluiũ: bello ciuili uiet᷑ et int̾fect᷑
est mense septimo postꝗͣ ceꝑat imꝑare.
Ita int̃ ꝑtinacem et iulianũ: unus annus
tripolitanꝰ. ab oppido lepti. qͥ se ex nomine
ĩperatoris quẽ occisũ ult᷑ fuerat ꝑtinacem
appellari uoluit. septim᷑. xͦ. ab augusto
destitutũ adeptꝰ imperiũ: decẽ ⁊ sept̃e an¬
nis tenuit. Hic nacura seius. multis sepe
bellis lacessit᷑. fortissime qͥdem rem publi¬
cam: sed laboriosissime rexit. Pescennium
nigrũ qͥ in egypto atq in syria. ad tiran¬
nidẽ aspirau̾at: apd̾ citicũ uicit ⁊ int̾fecit.
Iudeos ⁊ samaritas rebellare conantes ferro
ꝑdomuit. Parthos. arabas. adiabenosq su¬
ꝑauit. Quinta post neronẽ ꝑsecutione m̃¬

Expanded text:
Augusto. qui sexto mense quam regnare coepeAugusto. qui sexto mense quam regnare coeperat Iuliani iuris periti scelere in palatio occisus est. lulianus interfecto Pertinace inuasit imperium sed mox a Seuero apud pontem Muluium bello ciuili uictus et interfectus est mense septimo postquam coeperat imperare. ita inter Pertinacem et Iulianum unus annus Tripolitanus ab oppido Lepti, qui se ex nomine imperatoris, quem occisum ultus fuerat, Pertinacem appellari voluit, septimus decimus ab Augusto; destitutum adeptus imperium, decem et septem annis tenuit. Hic natura saevus, multis semper bellis lacessitus, fortissime quidem rempublicam, sed laboriosissime rexit. Pescennium Nigrum, qui in Aegypto et Syria ad tyrannidem spiraverat, apud Gizicum vicit et interfecit. Judaeos et Samaritas rebecohercuit. Parthos Arabas Adiabenosque superauit. quinta post Neronem persecutione Ch
Abbreviated transcription (Latin):
nius. cõmodꝰ. xuͥ. ab augusto. patͥ succes¬
sit in regno. mansit q in eo annis trede¬
cim. adusus germanos bellũ felicit᷑ gessit.
Ceterũ ꝑ omĩa luxurie et obscenitatis de¬
decore deprauat᷑. gladiatoriis quoq ar¬
mis: sepissime in ludo depugnauit. & in
amphitheatro feris sese frequent̾ obiecit.
Int̾fecit etiã quã plurimos senatores :
maxime qͦs adu̾tit nobilitate industria¬
q excellere. Flagitia regis. pena urbis in se¬
quit᷑. Nam fulmine capitoliũ ictũ est. ex
qͦ facta inflãmatio. bibliotechã illã. ma¬
ioꝵ cura studio q cõpositam. edesq alias
iuxta sitas: rapaci turbine concremauit.
Deinde aliud incendiũ postea rome ȩxortũ.
edem ueste. et palatiũ. plurimã q ur bis̃
partẽ: solo coeqͣuit. Cominodꝰ cunctis
incõmodus. in domo uestaliani strangu¬
lat᷑: interisse fert᷑. hostis generis huma¬
ii.etiã luuiꝰ iudicat᷑. Post hunc a senatu
ereat᷑ est senex eliuii ꝑcinar. sextꝰ decimꝰ as

Expanded text:
ntus decimus ab Augusto, patri successit in regnum: 496 mansitque in eo annis tredecim. Adversus Germanos bellum feliciter gessit. Caeterum per omnia luxuriae et obscenitatis dedecora depravatus, gladiatoriis quoque armis saepissime in ludo depugnavit, et in amphitheatro feris sese frequenter objecit; interfecit etiam quamplurimos senatores, maxime quos animadvertit nobilitate industriaque excellere. Flagitia regis poena Urbis insequitur. nam fulmine Capitolium ictum, ex quo facta inflammatio bybliothecam illam, maiorum cura studioque compositam, aedesque alias iuxta sitas rapaci turbine concremauit. deinde aliud incendium postea Romae exortum aedem Vestae et Palatium plurimamque Vrbis partem solo coaequauit. Commodus cunctis incommodus in domo Vestiliani strangulatus interisse fertur, hostis generis humani etiam unius iudicatus. Post hunc a senatu creatus est senex Heluius Pertmax sextus decimus ab
Abbreviated transcription (Latin):
demo a quadͣgesimo die mot᷑ est alter
sexus. nonagesimo primũ die palpitat.
&r concepta femina gestantis uultum
pallore inficit. crura quoq prepedit.
languida tarditate. In utroq sexu cũ
fit q pleniluniis auctior egritudo. qd̃ cẽ¬
pus etiam editis semꝑ nocet. Cum salsi¬
ores escas edit gͣuida: ungulis caret par¬
tus. At eũ prope ad uterum liberandũ
uenerint. momenta maturitatis. eni¬
tentis sp̃m retinere plurimũ congru¬
it. qm̃qͥdem letali mora oscitacio suspen¬
dit puerperia. Comtͣ naturam est

Expanded text:
denique a quadragesimo die motus. Alter denique a quadragesimo die motus. Alter sexus nonagesimo primum die palpitat et concepta femina gestantis vultum pallore inficit, crura quoque praepedit languida tarditate. In utroque sexu cum fitque pleniluniis auctior aegritudo, quod tempus etiam editis semper nocet. Cum salsiores escas edit gravida, unguiculis caret partus. At cum prope ad uterum liberandum venerint momenta maturitatis, enitenti spiritum retinere plurimum congruit, quoniam quidem letali mora oscitatio suspendit puerperia. Contra naturam est
Abbreviated transcription (Latin):
patri suo similem. Hic ifides hyolaum
ereat. qui sardiniã ingressus. palantes
incolarũ animos ad concordiam eblan¬
ditus. olbiam atq alia greca oppida extru¬
xit. Iolenses ab eo dicti. sepulero eius tem¬
plum addiderunt. qd̾ imitatꝰ uirtutem
patriu. malis plurimis sardiniam libe¬
rasset. Ante omnia sobolem cogitantib
sternutatio post coitꝰ cauenda. ne priꝰ
semen excutiat ĩpulsus repentinꝰ: quã
penetrabilib se matris insinuet humor
paternꝰ. Quod si natalis materia hese¬
rit. decimꝰ a conceptu dies dolore grauidas
ãmonebit. Iam inde incipiet & eapitis
inqͥetudo. & caligine uisus hebetabitur
Ciborum quoq fastidiis: stomachi clau¬
det᷑ cupido. Conuenit int̾ omnes corda
primũ ex uniuersa formari carne. eaq
in diem quintũ & sexagesimũ crescere
dein minui. at exossib spinas. eapropter¬
si corpusculũ in marem figurat᷑. melior
est color grauidis &: ꝓnior partitudo ut̃i.

Expanded text:
patri suo similem. Hic Iphicles Iolaum patri suo similem. Hic Iphicles Iolaum creat, qui Sardiniam ingressus, palantes incolarum animos ad concordiam eblanditus, Olbiam atque alia Graeca oppida extruxit. Iolenses ab eo dicti sepulcro eius templum addiderunt, quod imitatus uirtutem patrui malis plurimis Sardiniam liberasset. Ante omnia subolem cogitantibus sternutatio post coitus cauenda, ne prius semen excutiat inpulsus repentinus, quam penetralibus se matris insinuet umor paternus. Quod si natalis materia haeserit, decimus a conceptu dies dolore grauidas admonebit. Iam inde incipiet et capitis inquietudo, et caligine uisus hebetabitur; ciborum quoque fastidiis stomachi claudetur cupido. Conuenit inter omnes, corda primum ex uniuersa formari carne, eaque in diem quintum et sexagesimum crescere, dein minui; at ex ossibus spinas. Planesi corpusculum in marem figuretur, melior est color gravidis et pronior partitudo uteri,
Abbreviated transcription (Latin):
cula uiciant. ita ut hebetet᷑ uisu ful¬
gor infensus. & solitam emulationẽ uul¬
tus extinc̃tꝰ splendor amittat. facies q
obtonsi nitoris. quadam caligine nubilet᷑.
Mulierũ alie in eternũ steriles st̃. alie
mutatis coniugiis exuunt sterilitatẽ.
nonnulle tantũ semel pariunt. quedã
aut feminas. aut mares semꝑ. Post
annũ quinqͣgesimũ fecunditas ommũ
conqͥescit. nam in annũ octogesimum
uiri generant. sicuti masmissa rex
mathimannũ filiũ septuagesimum.
ꝙ sextũ annũ agens genuit. Cato octo¬
gesimo exacto ex filia salonis elientis sui
auũ uticensis catonis ꝓcreauit. Comper¬
tum &e illud est. qd̃ int̾ duos conceptus
cũ int̾cessit paululũ tẽporis. uterq resi¬
det. sicut in hercule & ificle fratre eius¬
apparuit. Qui gestati eodem honere.
int̃uallis tam̃ quib concepti fuerant
nati uident᷑. et de proconosia ancilla que
e duplici adultĩo geminos edidit. utr̃q

Expanded text:
cula uitiant, ita ut hebetetur uisu fulcula uitiant, ita ut hebetetur uisu fulgor offensus et solitam aemulationem uultus extinctus splendor amittat faciesque obtunsi nitoris quadam caligine nubiletur. Mulierum aliae in aeternum steriles sunt, aliae mutatis coniugiis exuunt sterilitatem, nonnullae tantum semel pariunt, quaedam aut feminas aut mares semper. Post annum quinquagesimum fecunditas omnium conquiescit; nam in annum octogesimum uiri generant, sicuti Masinissa rex Mathumannum filium septuagesimum et sextum annum agens genuit, Cato octogesimo exacto ex filia Salonis clientis sui auum Vticensis Catonis procreauit. Compertum et illud est, quod inter duos conceptus cum intercessit paululum temporis, uterque residet, sicut in Hercule et Iphicle apparuit fratre eius, qui gestati eodem onere, interuallis tamen quibus concepti fuerant nati uidentur; et de Proconnesia ancilla, quae e duplici adulterio geminos edidit, utrumque
Abbreviated transcription (Latin):
paruis spectata documentis. int̾ mons¬
trifica merito numerant᷑. Contacte
his fruges non germinabunt. acescent
musta. morient᷑ herbe. amittent arbores
fetus. ferrũ rubigo corripiet. ngrescent
era. Si quid canes inde ederint: in rabiẽ
efferabunt᷑. nocituri morsib quib lym¬
phaticos faciunt. Parua hec sunt. bicu¬
men in uidea qd̾ asphaltites gignit. lacus
adeo lentũ mollicie glutmosa ut a se
nequeat separari. enĩuero si abrũpere
partem uelis: uniuersitas sequet᷑ semn¬
diq non potest. qm in quantũ ducat᷑
extendit᷑. Sed ubi admota fuerint cru¬
ore illo polluta fila: sponte discerpitur.
&r applicita tabe deducit᷑ paulo ante cor¬
pis unũ. fit q de tenacitate conexa con¬
tagione particio repentina. Habet pla¬
ne illud inde solum salutare qd̃ auertit
sidus helene ꝑniciosum nauigantibus
huius. quã diu st̃ in sua lege non inno¬
centib oculis contuent᷑ aspectus. Spe¬

Expanded text:
paruis spectata documentis inter monsparuis spectata documentis inter monstrifica merito numerantur. Contactae his fruges non germinabunt, acescent musta, morientur herbae, amittent arbores fetus, ferrum robigo corripiet, nigrescent aera, si quid canes inde ederint in rabiem efferabuntur, nocituri morsibus quibus, lymphaticos faciunt. Parua haec sunt. Bitumen in Iudaea quod Asphaltites gignit lacus adeo lentum mollitie glutinosa, ut a se nequeat separari, enimuero si abrumpere partem uelis, uniuersitas sequetur scindique non potest, quoniam in quantum ducatur extenditur. Sed ubi admota fuerint cruore illo polluta fila, sponte dispergitur, et adplicita tabe diducitur paulo ante corpus unum, fitque de tenacitate conexa contagione partitio repentina. Habet plane illud in se solum salutare, quod auertit sidus Helenae perniciosissimum nauigantibus.huius, quamdiu sint in sua lege, non innocentibus oculis contuentur; aspectu spe
Abbreviated transcription (Latin):
ciderat uideret᷑. ĩminentia mala ñ dubis
signis apparuer̃t̃. Nam fausta quedam ex
plebe. partu uno edidit qͣtuor geminos.
mares duos. feminas totidem. monstr uosa
fecunditate portendens indiciũ future ca¬
lamitatis. Quãlibet trogus actor affir¬
mat in egypto septenos uno utero simul
gigni. qd̃ ibi minꝰ mirũ. cũ fetifero po¬
tu uilus ñ tancũ terrarũ. sed etiã homi¬
nũ fecundet arua. Legimꝰ gneũ pompe¬
ium eutybidem feminã asia exhibitam.
quã constabat tricies enixam. cũ uigi¬
ti eius liberis. in theatro suo publicasse.
Unde competens hoc loco duco suꝑ ho¬
minis generatione tractare. Et enĩ cũ
de animalib que digna dictu uidebunt᷑
pro ut patria cuiusq ãmonebit simus
notaturi: iure ab eo potissimũ ordiem᷑
qd̃ rerũ natura sensus iudicio. et rat̃onis
capacitate p̃posuit omnib De menstru¬
fisicus ostendit. mulier solum animal
menstruale est. Cuius ꝓfluuia non

Expanded text:
ciderat uideretur, inminentia mala non dubiis ciderat uideretur, inminentia mala non dubiis signis apparuerunt; nam Fausta quaedam ex plebe partu uno edidit quattuor geminos, mares duos, feminas totidem, monstruosa fecunditate portendens futurae calamitatis indicium; quamlibet Trogus auctor adfirmet in Aegypto septenos uno utero simul gigni; quod ibi minus mirum, eum fetifero potu Nilus non tantum terrarum sed etiam hominum fecundet arua. Legimus Cn. Pompeium Eutychidem feminam Asia exhibitam, quam constabat tricies enixam, cum uiginti eius liberis in theatro suo publicasse. Vnde competens hoc loco duco super hominis generatione tractare. Etenim cum de animalibus quae ligna dictu uidebuntur, prout patria cuiusque admonebit simus notaturi, iure ab eo potissimum ordiemur, quod rerum natura sensus iudicio et rationis capacitate praeposuit omnibus. Iysicus ostendit, mulier solum animal menstruale est, cuius profluuia non
Abbreviated transcription (Latin):
ueniunt᷑ aduersa. ut non sit facile dis¬
cernere calamitosior an beatior fuerit
Primũ qd̃ apud auunculum in petitiõe
magisterii equitũ prelat᷑ est ei lepidus
tribunus cũ quadam auspicantium
um pre graui potestate antonis phili¬
pensis. Inde proscͥptionis inuidia abdica¬
tio postium agrippe post adoptionem.
Deinde desiderio eius insignis penitentia.
naufragia sicula. turpis ibi in spelunca
occultatio. sediciones militum plurime
perusina cura. detectum filie adulteriũ.
&r uoluntas parricidalis. Nec minore
dedecore neptis infamia incusate. mor¬
tes filioꝵ & amissis liberis non solum oe¬
bitatis dolor. urbis pestilentia. fames
italie. bello yllirico. angustia rei mili¬
taris. corpus morbidũ. contumeliosa dis¬
sentio priuigni neronis. uxoris etiam ty¬
berii. cogitationes parum fide. att in
hunc modũ plura. Huius tamen supre¬
ma quasi lugeret sesm penuria insecuta
est frugũ omniũ. ac ne fortuitũ quod ac¬

Expanded text:
ueniuntur aduersa, ut non sit facile disueniuntur aduersa, ut non sit facile discernere, calamitosior an beatior fuerit. Primum quod apud auunculum in petitione magisterii equitum praelatus est ei Lepidus tribunus, cum quadam auspicantium um praegraui potestate Antonii, Philippensis, inde proscriptionis inuidia; abdicatio Postumi Agrippae post adoptionem, deinde desiderio eius insignis paenitentia; naufragia Sicula; turpis ibi in spelunca occultatio; seditiones militum plurimae; Perusina cura; detectum filiae adulterium et uoluntas parricidalis; nec minore dedecore neptis infamia; incusatae mortes filiorum et amissis liberis non solus orbitatis dolor; urbis pestilentia, fames Italiae, bello Hillyrico angustiae rei militaris, corpus morbidum, contumeliosa dissensio priuigni Neronis, uxoris etiam Tiberii cogitationes parum fidae, atque in hunc modum plura. Huius tamen suprema quasi lugeret saeculum, penuria insecuta est frugum omnium; ac ne fortuitum quod ac
Abbreviated transcription (Latin):
menses de cetero statuta ordinis sui tẽpora
detinerent. Ille gͦ annꝰ solus trecentos
qͣdraginta qͣtuor dies habuit. Alis dem¬
ceps tricenos sexagenos qͥnos ꝙ qͣdrantẽ.
Et tum quoq uiciũ admissum est per
sacerdotes. Nam cũ p̃ceptum esset an¬
no quarto. ut int̾calarent unũ diem. ⁊
oporteret confecto anno quarto id obser¬
uari. anteꝗͣ. quintꝰ auspicaret᷑. illi incipi¬
ente quarto int̾calarunt. non desinente.
sie ꝑ annos ser oy triginta. eũ nouẽ dies
tantũmodo sufficere debuissent: duodecĩ
sunt intercalati. qd̃ deprehensum augꝰ¬
tus reformauit. Iussit q annos duodecĩ
sine int̾calatione decurrere. ut tres illi
dies qui ultra nouem necessarios temere
fuerant int̾calati hoc modo possent re¬
pensari. qua disciplina omniũ postea tẽ¬
porum fundata ratio est. uerum cum
et hec & multa alia augusti tempori¬
bus debeant᷑. qui pene sine exemplo re¬
rum potitus est. tanta & tot eius in¬

Expanded text:
menses de cetero statuta ordinis sui tempora menses de cetero statuta ordinis sui tempora detinerent. Ille ergo annus solus trecentos quadraginta quattuor dies habuit, alii deinceps trecentenos sexagenos quinos et quadrantem. Et tunc quoque uitium admissum est per sacerdotes. Nam cum praeceptum esset, anno quarto ut intercalarent unum diem, et oporteret confecto quarto anno id obseruari, antequam quintus auspicaretur, illi incipiente quarto intercalarunt, non desinente. Sic per annos sex et triginta cum nouem dies tantummodo sufficere debuissent, duodecim sunt intercalati. Quod deprehensum Augustus reformauit, iussitque annos duodecim sine intercalatione decurrere, ut tres illi dies, qui ultra nouem necessarios temere fuerant intercalati, hoc modo possent repensari. Ex qua disciplina omnium postea temporum fundata ratio est. Verum cum et hoc et multa alia Augusti temporibus debeantur, qui paene sine exemplo rerum potitus est, tanta et tot in uita eius in
Abbreviated transcription (Latin):
hebant. eos q octies multiplieatos
in annũ nouũ reseruabant. ut contrac¬
tus nonagenariꝰ numerꝰ inter menses
per tricenos dies scinderet᷑. Qui anno
nono restituti efficiebant dies qͣdrigen¬
tos qͣdraginta qͥtuor. qͦs embolismos. uel
yꝑbolluntas nominabant. Qd̃ cũ in¬
initio romani ꝓbassent. contẽplatione
numeri parilis offensi. neglectũ breui
perdiderunt. trans lata in sacerdotes int̾.¬
calandi potestate. Qui plerũq gratifican¬
tes orationib publicanoꝵ. pro libidine
sua subtrahebant tempora uel augebatł.
Cum hec sic forent constituta. modusq
uel omnino dissimulat᷑ preteriret᷑. non¬
ñquam accidebat ut menses qͥ fuerant
tͣnsacti hyeme. modo estiuũ. modo au¬
tunnale tempꝰ inciderent. Itaq gauis
cesar uniuersam hanc inconstantiam
incisa tempoꝵ turbatione composuit.
et ut statum certũ preterit᷑ acciperet
error dies uginti unũ. &. quadͣtitem:
simul int̾calauit. quo pacto regradati

Expanded text:
hebant, eosque octies multiplicatos hebant, eosque octies multiplicatos in annum nonum reseruabant, ut contractus nonagenarius numerus in tres menses per tricenos dies scinderetur; qui anno nono restituti efficiebant dies quadringentos quadraginta quattuor, quos embolismos uel hyperballontas nominabant. Quod eum initio Romani probassent, contemplatione numeri parilis offensi neglectum breui perdiderunt, translata in sacerdotes intercalandi potestate; qui plerumque gratificantes rationibus publicanorum pro libidine sua subtrahebant tempora uel augebant. Cum haec sic forent constituta modusque uel omnino dissimulatus praeteriretur, nonnumquam accidebat, ut menses qui fuerant transacti hieme, modo aestiuum modo autumnale tempus inciderent. Itaque C. Caesar uniuersam hane inconstantiam, incisa temporum turbatione, composuit, et ut statum certum praeteritus acciperet error, dies uiginti unum et quadrantem simul intercalauit; quo pacto regradati
Abbreviated transcription (Latin):
habere qͥnq atq qͥnqͣginta & trecentos
dies cepit. Postmodũ cũ ꝑspicerent te¬
mere annũ clausũ intͣ dies quos supra
diximus. qnͣdoq uidere appareret. solis
meatũ non ante trecentesimũ sexagesi¬
mum qͥntũ diem. habundante insuꝑ
qͣdrantis particła z odiacũ conficere de¬
cursũ. qͣdrantẽ illũ & decẽ dies addide¬
runt. ut ad liquidũ annus dieb trecen¬
tis sexaginta qͥnq & qͣdrante constaret.
hortante obseruatione imparis num̃i.
quẽ pitagoras monuit preponi in om¬
nib oportere. Unde propt̃ dies impares
diis suꝑis. & ianuariꝰ dicatur & martius.
propt̾ pares februar iꝰ. qͣsi ominosus
diis inferũ deputatur. Cum itaq hec
diffinitio toto orbe placuisset. custodien¬
di qͣdrantis gr̃a. a diuersis gentib uarie
int̾calabatur. Nec umqͣ. tam̃ ad liqͥdũ
fiebat tempoꝵ ꝑequatio. Greci gͦ singłis
annis undecim dies & quadrantẽ detra¬

Expanded text:
habere quinque atque quinquaginta et trecentos habere quinque atque quinquaginta et trecentos dies coepit. Postmodum eum perspicerent temere annum clausum intra dies quos supra diximus, quandoquidem appareret solis meatum non ante trecentesimum sexagesimum quintum diem, abundante insuper quadrantis particula, zodiacum conficere decursum, quadrantem illum et decem dies addiderunt, ut ad liquidum annus diebus trecentis sexaginta quinque et quadrante constaret, hortante obseruatione inparis numeri, quem Pythagoras monuit praeponi in omnibus oportere. Vnde propter dies inpares diis superis et Ianuarius dicatur et Martius, propter pares Februarius quasi ominosus diis inferis deputatur. Cum itaque haec definitio toto orbe placuisset, custodiendi quadrantis gratia a diuersis gentibus uarie intercalabatur, nec umquam tamen ad liquidum fiebat temporum peraequatio. Graeci ergo singulis annis undecim dies et quadrantem detra
Abbreviated transcription (Latin):
matrone suis seruis cenas ponerent.
sicuti saturnalib dñi. Ille ut honore
prõptius obseqͥum ꝓuocarent. hui qͣsi
gr̃am repensarent ꝑfecti laboris. Marxi¬
me q hunc mensem principem testat᷑
fuisse qd quia ab hoc quint᷑ erat quin¬
tilis dictus est. deinde num̃o decurrente
decenber sollempnẽ circũ finiebat intͥ
diem trrentesimũ quartũ. Tunc enĩ
iste numerus explebat annũ. ita ut
sex menses trecentoꝵ dierũ essent. qͣtuor
reliqui tricenis & singłis explicarent᷑.
Sed qm ratio illa ance numã. lune
cursu discreparet: lunari cõputati¬
one annũ ꝑequarunt: quinqͣginta &
uno die auctis. ut gͦ ꝑficerent duode¬
cu menses. de sex mensib suꝑioribus.
detraxerunt dies singłos. eos q qͥnqua¬
ginca istis ꝙ uno dieb annexerunt.
factiq qͥnqͣginta septẽ diuisi st̃ in du¬
os menses. quoꝵ alt̾ uiginti nouẽ. alter
uiginti octo dies detinebat. Sic annus

Expanded text:
matronae seruis suis cenas ponerent, matronae seruis suis cenas ponerent, sicuti Saturnalibus domini; illae ut honore promptius obsequium prouocarent, hi quasi gratiam repensarent perfecti laboris; maximeque hunc mensem principem testatur fuisse, quod qui ab hoc quintas erat Quintilis dictus est, deinde numero decurrente December sollemnem circuitum finiebat intra diem trecentesimum quartum; tunc enim iste numerus explebat annum, ita ut sex menses tricenum dierum essent, quattuor reliqui tricenis et singulis expedirentur. Sed quoniam ratio illa ante Numam a lunae cursu discreparet, lunari computatione annum peraequarunt, quinquaginta et uno die auctis. Vt ergo perficerent duodecim menses, de sex mensibus superioribus detraxerunt dies singulos, eosque quinquaginta istis et uno diebus adnexuerunt, factique quinquaginta septem diuisi sunt in duos menses, quorum alter uiginti nouem, alter uiginti octo dies detinebant. Sic annus
Abbreviated transcription (Latin):
tus ẽ consul creat᷑. octauũ decimũ annũ
agens. Qui pͥncipatũ ita aggressus est
ut uigilantia illius ñ mͦ securũ. uerum
etiã tucũ imꝑium esset. qd̃ tempꝰ ferme
solũ reꝑtum est quo pͥmum & arma ces¬
sauerint & ingenia floruerint. scilicet
ne mnerti iusticia languerent uirtutis
oꝑa bellis quiescentib. Tunc gͦ pͥmum
cursus anni ꝑspecta ratio. que a rerum
origine ꝓfunda caligine tegebat᷑. Nam an¬
te augustũ cesarem incerto modo annũ
cõputabant. quia apud egyptios qͣtuor
mensib t̃minabat᷑. apud archades trib.
apd̃ archananas sex. In italia apud laui¬
nios tredecim. quoꝵ annꝰ trecentis septu¬
aginta quatuor dieb ferebat᷑. Romani¬
in inicio annũ decem mensib cõputa¬
bant. a martio auspieantes adeo ut
eius die pͥma de aris uestalib ignes accen¬
derent. mutarent ueteribr uirides lau¬
reas. senat᷑ ꝙ. populus comitia agerent.

Expanded text:
stus est consul creatus, octauum decimum annum stus est consul creatus, octauum decimum annum agens, qui principatum ita ingressus est, ut uigilantia illius non modo securum, uerum etiam tutum imperium esset. Quod tempus ferme solum repertum est, quo plurimum et arma cessauerint et ingenia floruerint, scilicet ne inerti iustitio langueret uirtutis opera, bellis quiescentibus. Tunc ergo primum cursus anni perspecta ratio, quae a rerum origine profunda caligine tegebatur. Nam ante Augustum Caesarem incerto modo annum conputabant, qui apud Aegyptios quattuor mensibus terminabatur, apud Arcadas tribus, apud Acarnanas sex, in Italia apud Lauinios tredecim, quorum annus trecentis septuaginta quattuor diebus ferebatur. Romani initio annum decem mensibus computauerunt a Martio auspicantes, adeo ut eius die prima de aris Vestalibus ignes accenderent, mutarent ueteribus uirides laureas, senatus et populus comitia agerent,
Abbreviated transcription (Latin):
consulatu eoꝵ olimpias septima et du¬
centesima actis publicis annotata est.
Quat̃ ergo multiplicatis sex et ducenti
olimpiadib erunt anni octitgenti ui¬
ginti qͣtuor. quib de septima olimpia¬
de annectend̾ est pͥmus annꝰ. ut in soli¬
dum colligant᷑ anni octingenti uiginti
quinq. Ex qua sũma detraetis qͣt uor
& uiginti annis olimpiadũ retro sex
manifeste anni octingenti & unus reli¬
qui fient. Quapropt̃ cũ octingentesimo
pͥmo anno urbis condite. ducentesima sep¬
tima olimpias computet᷑. par est romã
septime olimpiadis anno pͥmo credi con¬
ditam. In qua regnatũ est annis ducen¬
tis qͣdraginta uno. decem uiri ereati an¬
no trecentesimo scd̃o. Primũ punicũ bel¬
lum anno trecentesimo octogesimo nono.
Scd̃m quingentesimo tͥcesimo quinto.
Tercium sercentesimo quarto. sociale
sexcentesimo sexagesimo scd̾̃o. ad hyrti¬
um & gaium pansam consules anni sey¬
centi decem. Quoꝵ consulatu cesar aug̾¬

Expanded text:
consulatu eorum olympias septima et duconsulatu eorum olympias septima et ducentesima actis publicis annotata est. Quater ergo multiplicatis sex et ducentis olympiadibus erunt anni octingenti uiginti quattuor, quibus septima olympiade adnectendus primus annus est, ut in solidum conligantur anni octingenti uiginti quinque. Ex qua summa detractis quattuor et uiginti annis olympiadum retro sex, manifeste anni octingenti et unus reliqui fient. Quapropter cum octingentesimo primo anno urbis conditae ducentesima septima olympias computetur, par est Romam septimae olympiadis anno primo credi conditam. In qua regnatum est annis ducentis quadraginta uno. Decemuiri creati anno trecentesimo secundo. Primum Punicum bellum anno quadringentesimo octogesimo nono, secundum quingentesimo tricesimo quinto, tertium sescentesimo quarto, sociale sescentesimo sexagesimo secundo. Ad Hirtium et C. Pansam consules anni septingenti decem; quorum consulatu Caesar Augu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ luctacio opiniones erat ostheni ꝙ apol¬
lodori. cõprobantib olĩpiadis septime anno
scd̃o. pomponio attico & marco tullio olim¬
piadis sexte anno t̾cio. Collatis gͥ nr̃is et
grecoꝵ temꝑib inuenimꝰ incipiente olimpi¬
ade septima romam conditam. anno post
ylium eaptũ qͣr ingentesumo t cesimo t̾eio.
Qppe certamen olympicũ qd̃ hercules in
honorem attaui materni pelopis ediderat
int̾missum picus filius eiꝰ instaurauit pꝰ
excidiũ troie anno qͣdringentesimo octa¬
uo. Ergo ab isto numeratur olimpias
pͥma. ita sex mediis olimpiadib int̾iecti.
quib singulis anni quaterni imputan¬
tur. cum septuma ceptante roma con¬
dita sit. int̾ exortũ urbis ⁊ troiam cap¬
tam iure esse annos qͣdringentos tͥginta
tres constat. Huic argumento illud ac¬
cedit. qd̾ cũ gaus pompeiis gallus et
quintꝰ ueranus urbis condite anno
octingentesimo pͥmo fuerint consules.

Expanded text:
et Lutatio, opiniones Eratosthenis et Apolet Lutatio, opiniones Eratosthenis et Apollodori comprobantibus, olympiadis septimae anno secundo, Pomponio Attico et M. Tullio olympiadis sextae anno tertio. Conlatis igitur nostris et Graecorum temporibus inuenimus incipiente olympiade septima Romam conditam, anno post Illium captum quadringentesimo tricesimo tertio. Quippe certamen Olympicum, quod Hercules in honorem ataui materni Pelopis ediderat, intermissum Ifitus Eleus instaurauit post excidium Troiae anno quadringentesimo octauo. Ergo ab Ifito numeratur olympias prima. Ita sex mediis olympiadibus interiectis, quibus singulis anni quaterni inputantur, cum septima coeptante Roma condita sit, inter exortum urbis et Troiam captam iure esse annos quadringentos triginta tres constat. Huic argumento illud accedit, quod cum C. Pompeius Gallus et Q. Veranius urbis conditae anno octingentesimo primo fuerint consules,
Abbreviated transcription (Latin):
dicemꝰ. Tacius in arce ubi nc̃ edes est uinonĩ
monete. qͥ anno qͥnto. quã ingressus urbem
fuerat a laurentib int̾emptus septima ꝙ
uicesima olimpiade hominem exiuit.
Numa in colle pͥmũ qͥrinali. deinde propt
edem ueste. in regia que adhuc ita appellat᷑
um edes facta est. qui regnauit annos du¬
os & tͥginta. obuit olimpiade quinta & tͥce¬
sima. Ancus marciꝰ in sũma sacra uia ubi
edes larum est. qͥ regnauit annis qͣtuor &
uiginti. obut olimpiade pͥma ꝙ qͣdragesi¬
ma. Tarquiniꝰ priscus ad mugoniã portã
supͣ sũmam nouam uiam. qͥ regnauit
annos septẽ &e triginta. Seruiis tullius
esquiliniꝰ supͣ cliuũ urbiũ. qui regnauit
annos duos & qͣdraginta. Tarquiniꝰ suꝑbus
ox ipse esquilimꝰ supͣ eliuũ pulliũ ad facu¬
dalem lacum qui regnauit annis qͥnq ꝙ.
uiginti. Cincio romã duodecima olimpia¬
de placet conditam. pictori oc̃taua. nepoti

Expanded text:
dicemus. Tatius in arce, ubi nunc aedes est Iunonis dicemus. Tatius in arce, ubi nunc aedes est Iunonis Monetae; qui anno quinto quam ingressus urbem fuerat a Laurentibus interemptus est. Septima et uicesima olympiade hominem exiuit. Numa in colle primum Quirinali, deinde propter aedem Vestae in regia quae adhuc ita appellatur; um aedes facta est; qui regnauit annos duos et triginta, obiit olympiade quinta et tricesima. Ancus Marcius in summa sacra uia, ubi aedes Larum est; qui regnauit annos quattuor et uiginti, obiit olympiade prima et quadragesima. Tarquinius Priscus ad Mugoniam portam supra summam nouam uiam; qui regnauit annos septem et triginta. Seruius Tullius Esquilinus supra cliuum Vrbium; qui regnauit annos duos et quadraginta. Tarquinius Superbus et ipse Esquilinus supra cliuum Pullium ad Fagutalem lacum; qui regnauit annos quinque et uiginti. Cincio Romam duodecima olympiade placet conditam, Pictori octaua, Nepoti
Abbreviated transcription (Latin):
q pͥmum est roma quadrata. qd̃ ad equili¬
brium foret posita. Ea incipit a silua que
est in area apollinis & ad suꝑcilium scalarũ
caci habet terminũ. Ibi tuguriũ fuit fau¬
stuli. ibi romulus mansitauit. qui auspica
to fundamenta muroꝵ iecit: duodeuginti
.ꝓdidit. mathematicoꝵ nobilissimꝰ. ioue in
piscib saturno uenere marte mercur io. in
sccepione. sole in tauro. luna in libra consti¬
tutis. et obseruatũ deinceps ne qua hostia
parilib cederet᷑. ut dies iste a sanguine purꝰ
eset. euius significatõnem de partu ylie trac¬
tam uolunt. Idem romulus regnauit annõ
septem ꝙ tͥginta. De cannensib egit pri¬
nũ tumphum. & caroni regi eoꝵ detraxit
spolia. que ioui feretr io pͥmus suspendit.¬
& opima dixit. Rursum de autennatib
tͥumphauit. de ueientib t̾cio. aput ca¬
pree paludem nonis qͥntilib apparere
desiit. Ceteri reges quib locis habitauer̃t

Expanded text:
que primum est Roma quadrata, quod ad aequilique primum est Roma quadrata, quod ad aequilibrium foret posita. Ea incipit a silua quae est in area Apollinis, et ad supercilium scalarum Caci habet terminum, ubi tugurium fuit Faustuli. Ibi Romulus mansitauit, qui auspicato murorum fundamenta iecit duodeuiginti prodidit mathematicorum nobilissimus, Ioue in piscibus, Saturno Venere Marte Mercurio in scorpione, Sole in tauro, Luna in libra constitutis. Et obseruatum deinceps, ne qua hostia Parilibus caederetur, ut dies iste a sanguine purus esset, cuius significationem de partu Iliae tractam uolunt. Idem Romulus regnauit annos septem et triginta. De Caeninensibus egit primum triumphum, et Acroni regi eorum detraxit spolia, quae Ioui Feretrio primus suspendit et opima dixit. Rursum de Antemnatibus triumphauit, de Veientibus tertio. Apud Caprae paludem nonis Quintilibus apparere desiit. Ceteri reges quibus locis habitauerunt
Abbreviated transcription (Latin):
pandana uocitata est. Pars etiam infi¬
ma capitolini montis. habitaculũ car¬
mente fuit. ubi nc̃ carmentis fanum
est. a qua carmentali porte nom̃ datũ¬
est. Palatiũ nemo dubitauerit qͥn ar¬
chades habeat actores a quib primũ pallan¬
teum oppidũ conditũ qd aliquandiu ab¬
xrigenes habitatũ. ꝓpter incõmodum ui¬
cine paludis. quã pret̾fluens tyberis fecerat
ꝓfecti reateᷤᷤ postmodũ reliquerunt. Sunt
qui uelint a balatib ouium mutata lit¬
tera. uel apale pastorali dea. aut ut silenꝰ
pbat a palancho yꝑborei filia. quã herculẽ
ibi cõpressisse uisus est nomen monti adap¬
tatum. Sed quãquã ista sic congruant
palam est prosꝑo illi augurio deberi glori¬
am romani nominis. maxime eũ annoꝵ
ratio faciat cardinẽ ueritati. Nam ut
affirmat uarro actor diligentissimꝰ romã
condidit romulus. marte genit᷑. & rea sil¬
uia. uel ut nonnulli marte ꝙ ylia. Dicta¬

Expanded text:
Pandana uocitata est. Pars etiam infiPandana uocitata est. Pars etiam infima Capitolini montis habitaculum Carmentae fuit, ubi Carmentis nunc fanum est, a qua Carmentali portae nomen datum. Palatium nemo dubitauerit quin Arcadas habeat auctores, a quibus primum Pallanteum oppidum conditum; quod aliquamdiu Aborigines habitarunt, propter incommodum uicinae paludis, quam praeterfluens Tiberis fecerat, profecti Reate postmodum reliquerunt. Sunt qui uelint a balatibus ouium mutata littera, uel a Pale pastorali dea, aut ut Silenus probat a Palantho Hyperborei filia, quam Hercules ibi conpressisse uisus est, nomen monti adoptatum. Sed quamquam ista sic congruant, palam est prospero illi augurio deberi gloriam Romani nominis, maxime cum annorum ratio faciat cardinem ueritati: nam, ut adfirmat Varro auctor diligentissimus, Romam condidit Romulus, Marte genitus et Rea Siluia, uel ut nonnulli Marte et Ilia; dicta
Abbreviated transcription (Latin):
galem sabini receperunt. disciplinã augn¬
randi ab eo edocti. Suo quoq numini
idẽ hercules instituit aram. que maxi¬
ma aput pontifices habet᷑. eũ se ex n¬
chostrate euandri matre. que a uatici¬
nio carmentis dicta est. ĩmortalem com¬
perisset. Conceptũ etiã intra qd̃ ricus sa¬
croꝵ. factis bouicidus docuit boetios:¬
herculis in boario foro est. in quo
argum̃ta coniuiui lete marestatis ipsiꝰ
remanent. Nam diuinit᷑ neq muscis
illo neq canib ingressus est : etenĩ cũ
uiscerationẽ sacrificii litaret. myagrũ
d̾m dicit᷑ ĩprecatus clauã uͦ in aditu reli¬
quisse cuꝰ olfatu refugerunt canes. Id
usq ñc̃ durat. Edem etiã que sartuni
erariũ fert᷑ comites eius condiderunt
in honorem saturni. quẽ cultorem regio¬
nis illiꝰ cognouerant extitisse. Item et
montẽ capitolinũ saturniũ nominauert.
Catelli quoq quod excitauer̃t. portã appel¬
lauerunt saturniam. que postmodum

Expanded text:
galen Sabini receperunt, disciplinam augugalen Sabini receperunt, disciplinam augurandi ab eo docti. Suo quoque numini idem Hercules instituit aram, quae maxima apud pontifices habetur, cum se ex Nicostrate, Euandri matre, quae a uaticinio Carmentis dicta est, inmortalem conperisset. consaeptum etiam, intra quod ritus sacrorum, factis bouicidiis, docuit Potitios,Herculi in Boario foro est, in quo argumenta et conuiuii et maiestatis ipsius remanent. Nam diuinitus neque muscis illo neque canibus ingressus est. Etenim cum uiscerationem sacrificolis daret, Myiagrum deum dicitur inprecatus, clauam uero in aditu reliquisse, cuius olfactu refugerunt canes; id usque nunc durat. Aedem etiam, quae Saturni aerarium fertur, comites eius condiderunt in honorem Saturni, quem cultorem regionis illius cognouerant extitisse. Iidem et montem Capitolinum Saturnium nominauerunt. Castelli quoque quod excitauerunt portam appellauerunt Saturniam, quae postmodum