comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
scilicet atque concessa uictum necessariũ quaerese sui apos¬
tolatur integritate seruata. siquando unde uiuesent aliud
non habesent. nisi forte quispiam putase audebit aut dice¬
se. apostolum paulum. non pertinuisse ad eorumperfectio¬
nem qui relictir omnibur xp̃m secuti sunt qm̃ nequem quã
eorum grauaset quibus eu angeliũ praedicabat suũ uictum
suir manibus trans gebat. ubi matis impletũ est quod ait
plus omnibus illis labor aui & adiunxit non go autem
sed gratia dimecũ. Vt hoc quoque appaseat digratiae depu¬
tandum quod & animo & corpose poterat usq ad eo plur
illis omnibur laborase. ut neque cessaset abeuargelio psȩ¬
dicando neque tamen & euargelio sicut illi sustenta set hanc
uitam. Cum id pertot geter in quibur xp̃i nomen non fuerat
prophetatũ multo latius atque festilius seminaset ubi
ostendit & euangelio uiuendi hoc est uictum habendi. non nece¬

Expanded text:
scilicet atque concessa, victum necessarium quaerere, sui aposscilicet atque concessa, victum necessarium quaerere, sui apostolatus integritate servata, si quando unde viverent, aliud non haberent. Nisi forte quispiam putare audebit aut dicere apostolum Paulum non pertinuisse ad eorum perfectionem, qui, relictis omnibus, Christum secuti sunt, quoniam ne quemquam eorum gravaret quibus Evangelium praedicabat, suum victum suis manibus transigebat . Ubi magis impletum est quod ait: Plus omnibus illis laboravi ; et adjunxit: Non ego autem, sed gratia Dei mecum . Ut hoc quoque appareat Dei gratiae deputandum, quod et animo et corpore poterat usque adeo plus omnibus illis laborare, ut neque cessaret ab Evangelio praedicando, neque tamen ex Evangelio, sicut illi, sustentaret hanc vitam, cum id per tot gentes, in quibus Christi nomen non fuerat prophetarum, multo latius atque fertilius seminaret. Ubi ostendit ex Evangelio vivendi, hoc est victum habendi, non neces
Abbreviated transcription (Latin):
sabbati quando eis patrium morem seruantibur opera¬
riutique non licebat. Tertio uero die dñr resurrexit
eosque reuocauit ad spem. quam de illo non habese iam
coeperant. tamen situnc fecissent putasemur eos illa
quae animos eorum occupauerat desperatione fecisse. Nunc ue¬
ro post eum sibi desepulcro redditũ uiuum post oblatam suis
oculis & manibur non solum uidendam uerum &iam targendi
atque palpandam Rediuiuae carnis euidentissimam ueritatẽ
post inspecta uulnerum loca usque ad apostoli thome confessio¬
nem. Quise aliter crediturum non esse psȩ dixerat. Post accep¬
tum eius insufflatione spm scm̃ post uerba insuar auses
eius ore prolata. Sicut misit me pater & ego mitto uor.
Quorum̃ remiseritis peccata remittuntur eir. & quorũ
retenueritis retenta sunt. Subito fiunt sicut fuesunt non
hominum sed piscium piscatores.: his ergo quos hoc mouet
res pondendumest non eos fuisse prohibitos arte sua licita

Expanded text:
sabbati, quando eis morem patrium servantibus, operasabbati, quando eis morem patrium servantibus, operari utique non licebat; tertio vero die Dominus resurrexit, eosque revocavit ad spem quam de illo non habere jam coeperant: tamen si tunc fecissent, putaremus eos illa quae animos eorum occupaverat, desperatione fecisse. Nunc vero post eum sibi de sepulcro redditum vivum, post oblatam suis oculis et manibus, non solum videndam, verum etiam tangendam atque palpandam redivivae carnis evidentissimam veritatem; post inspecta vulnerum loca, usque ad apostoli Thomae confessionem, qui se aliter crediturum non esse praedixerat; post acceptum ejus insufflatione Spiritum sanctum, post verba in suas aures ejus ore prolata, Sicut misit me Pater, et ego mitto vos: quorum remiseritis peccata, remittuntur eis, et quorum retinueritis, rehominum, sed piscium piscatores? His ergo quos hoc movet respondendum est non fuisse eos prohibitos arte sua, licita
Abbreviated transcription (Latin):
redierint petrus & filii zebedaei ad id quod fuerunt prius¬
quam ad ño uocasentur. erant enimpiscatorer quando
eis dixit. Uenite postme & faciam uos piscatoser hominũ
Tunc eum quippe illi secuti sunt ut magisterio eius relictir
omnibus adhererent . In tantũ ut cum abeo illediuertrir¬
tir abscederet cui dixerat. uade uende quae haber & da
pauperibus & habelir thesaurum in caelo & ueni sequese
me. Diceret ei petrus. Ecce nos dimisimus omnia & secuti
sumus te. Quid est ergo quod nunc quasi a postolatu relic¬
to siunt quod fuerunt. & quod dimiserant repetunt tam¬
quam obliti quod audierant. Nemoponens manũ suꝑ ara¬
tum respiciens retro aptus est regno caelorum. Quod
sifecissent defuncto ihũ prius quam resurr&x isset amor¬
tuis quod quidem non poterant qm̃ dier quo crucisixur
est totus eos tenebat attentor usque ad eius sepulturam
quae ante uesperam facta est. Sequens autem. Dies erat

Expanded text:
redierint Petrus et filii Zebedaei ad id quod fuerunt priusredierint Petrus et filii Zebedaei ad id quod fuerunt priusquam a Domino vocarentur: erant enim piscatores quando eis dixit, Venite post me, et faciam vos piscatores hominum . Tunc eum quippe illi secuti sunt, ut magisterio ejus relictis omnibus adhaererent: in tantum ut cum ab eo dives ille tristis abscederet, cui dixerat, Vade, vende quae habes, et da pauperibus, et habebis thesauram in coelo; et veni, sequere me, diceret ei Petrus, Ecce nos dimisimus omnia, et secuti sumus te . Quid est ergo quod nunc quasi Apostolatu relicto fiunt quod fuerunt, et quod dimiserant repetunt, tanquam obliti quod audierant, Nemo ponens manum super aratrum, et respiciens retro, aptus est regno coelorum ? Quod si fecissent defuncto Jesu, priusquam resurrexisset a mortuis: quod quidem non poterant, quoniam dies quo crucifixus est, totos eos tenebat attentos, usque ad ejus sepulturam, quae ante vesperam facta est; sequens autem dies erat
Abbreviated transcription (Latin):
ost narrationem rei gestae inqua thomas discipulus
oblatis sibi targendir inxp̃i carne uulnerũ locir
uidit quod credere nolebat & credidit. Interponit
haec eu arge lista iohannes & dicit. Multaquidem & alia
stgna fecit ilir̃ in conspectu discipulorum suorum quȩ ñ suit
sinem. Sed narratur hic deinde quem admodum se
manifesta uerit dñi admare tiberiadis & in capturã
piscium commendauerit ecolesiae sacramentum qualis
sutura est ultima resurrectione mortuonim. ad hoc
itaque commendandum ualere arbitror quod tam¬
quam finis est interpositur libri. quod esset &iam secu¬
turae narrationis quasi pro he mium quod ei quodam¬
modo faceset eminentiorem locum. quae narratio in¬
cipit ita. postea manifestauit se iterum ihr ad mare tibe¬
riadis. manifestauit autẽ sic. Erant simul sy mon petsur
galilea & filii zebedaei. & alii & discipulis eiusduo. dicit
ei symonpetsus. uado piscari. Dicunt ei uenimur & nor
tecum. Quaerisolet de hacpiscatione discipulorim ut sũ

Expanded text:
ost narrationem rei gestae, in qua Thomas discipulus oblatis sibi tangendis in Christi carne vulnerum locis, vidit quod credere nolebat et credidit; interponit haec evangelista Joannes, et dicit: « Multa quidem et alia signa fecit Jesus in conspectu discipulorum suorum, quae non sunt finem: sed narratur hic deinde quemadmodum se manifestaverit Dominus ad mare Tiberiadis, et in captura piscium commendaverit Ecclesiae sacramentum, qualis futura est ultima resurrectione mortuorum. Ad hoc itaque commendandum valere arbitror, quod tanquam finis interpositus est libri, quod esset etiam secuturae narrationis quasi prooemium, quod ei quodammodo faceret eminentiorem locum, quae narratio incipit ita: « Postea manifestavit se iterum Jesus ad mare Tiberiadis; manifestavit autem sic Erant simul Simon Petrus  alii ex discipulis ejus duo. Dicit eis Simon Petrus: Vado piscari. Dicunt ei: Venimus et nos tecum. » 2. Quaeri solet de hac piscatione discipulorum, cur
Abbreviated transcription (Latin):
iberib apperentib uelasc̃ ꝑniaturalr humeris abus¬
ueulis ncebut ergo si qudem absq mulierume phabis
humole ulipares euenuat non esse pecitum congentoli eno
Nibiuero utus mulerum inblendimentie curnis occurrtot
prgo memiechos aiebiat omni genere acogitictionib suis

Expanded text:
 naturalis humoris abundantiam. Dicebat ergo: Siquidem absque mulierum phantasiis tale aliquid eveniat, non esse peccatum, congenitus enim Ubi vero visus mulierum, et blandimenta carnis occurrunt,ergo monachos, aiebat, omni genere a cogitationibus suis
Abbreviated transcription (Latin):
dutete libros Nen spatiolocorim credeidum estmonde
capere sionporse quȩ ieo scribi quomodoposisdnit siseritui¬
ra nonfor& sed capacitate ligoiciu conpre hoidi fortas¬
se nompossent Quamuis salua reum fideplerum que
quid quoderat obs corum uel dubium causa dratione red¬
dita eeponitur. sed quando id quoda portum est urlauge¬
tur uel& teuatur. Nec tamenatramite significande
ue itats ei rcetur qm̃ si cuerba renquȩ indicatur acedunt
ut uoluntas loquentis nec fellentir dppare at qui n ouit qro¬
usque credatur a quo ultra quam credendum est uel minuitur
loquendo celiquiduel augeur. Hunc loquenidi modum greco
nomine non iolum grecarum uerum eiam latinarum litte¬
ra rom magistri yperboleo qui modus sicut hoc locoite in
non nullir aliis diuinis lit teris inuenitur ut est pos uerunt in
celo ossuum uerticem capillipe ambulantium indelictis su¬
is & multa huius modiquȩ scripturis scir nondeuint. Sicut ali
tropilo cutionũ modi de quibus operosus dis putarem. pine uoer¬

Expanded text:
unt libros. Non spatio locorum credendum est mundum capere non posse, quae in eo scribi quomodo possent, si scripta non ferret? sed capacitate legentium comprehendi fortasse non possent: quamvis salva rerum fide, plerumque iquid quod erat obscurum vel dubium, causa et ratione reddita exponitur: sed quando id quod apertum est vel augetur, vel extenuatur, nec tamen a tramite significandae veritatis erratur; quoniam sic verba rem quae indicatur excedunt, ut voluntas loquentis nec fallentis appareat, qui novit quousque credatur, a quo ultra quam credendum est vel minuitur loquendo aliquid, vel augetur. Hunc loquendi modum graeco nomine, non solum graecarum, verum etiam latinarum litterarum magistri hyperbolen vocant. Qui modus, sicut hoc loco, ita in nonnullis aliis divinis Litteris invenitur: ut est, Posuerunt in coelum os suum ; et, Verticem capilli perambulantium in delictis suis ; et multa hujusmodi, quae Scripturit, locutionum modi. De quibus operosius disputarem, nisi evange
Abbreviated transcription (French):
quo as rselien disis uine. ⁊et onner quilane pengerinur per
ibconstytmancumi numesun discipulosim perquen estert oe
doconra unuen sitar intellgisgurata tantsaeronosto
nos cooinunic a ses nossemur &cidem beatitudini sociari

Expanded text:
quos apprehendistis nunc; ut omnes qui hanc spem gerimus, per quos apprehendistis nunc; ut omnes qui hanc spem gerimus, per illum septenarium numerum discipulorum, per quem potest hoc loco nostra universitas intelligi figurata, tanto Sacramento nos communicare nossemus, et eidem beatitudini sociari
Abbreviated transcription (Latin):
cipuli quando dercenderunt intoram uderunt priuior posts
&piscem suꝑ positum & panem ubinon ẽ intellegendum dios
proiem fusse suꝑ postum prunis sed tantum subaudeida
iuderunt. Quod uerbum sirep&amus eoloco ubisub aude¬
dum est itor totum dicipotest Uiderunt prunas posta
& pisden suꝑ positum & panẽ uiderunt. uelito potius ude¬
runt prunas positas & piscẽ ruꝑpositum. Viderunt & pas
iubente &iaem dño at tulerunt & depiscibur quor ips ere¬
rant. Quodeor fecirre quam uira narrantẽ : ee presu
tamen dñmiussisse non tacitum est. Ait enim. ad fegte des¬
cibur quos ad praehendistis nunc. & utique iubente illo cosis
fecisse quis eselat. Hinc ergo fecit prandiumdñr illis septn
dis cipulis suir. Depisce scilicet quem prunir super positum
uiderant. huic adiunge ir & illis quos ceperant. & depane
quem nilil ominur eor uidisse narratum est. Piscis a sur
piter nam. propter quod dictum est. Ad ferte depiccibs

Expanded text:
cipuli quando descenderunt in terram, viderunt prunas positas, cipuli quando descenderunt in terram, viderunt prunas positas, et piscem superpositum, et panem. Ubi non est intelligendum etiam panem fuisse superpositum prunis, sed tantum subaudiendum, viderunt: quod verbum si repetamus ex loco ubi subaudiendum est, ita totum dici potest: Viderunt prunas positas, et piscem superpositum, et panem viderunt. Vel ita potius: Viderunt prunas posJubente etiam Domino attulerunt et de piscibus quos ipsi ceperant: quod eos fecisse quamvis a narrante non sit expressum, tamen Dominum jussisse non tacitum est. Ait enim: Afferte de piscibus quas apprehendistis nunc. Et utique jubente illo, eos non fecisse quis credat? Hinc ergo fecit prandium Dominus illis septem discipulis suis: de pisce scilicet, quam prunis superpositum viderant, huic adjungens ex illis quos ceperant, et de pane quem nihilominus eos vidisse narratum est. Piscis assus,piternam. Propter quod dictum est, Afferte de piscibus
Abbreviated transcription (Latin):
discipuilis suis beati iohannis apłi euargeliũ terminatur in
quo iamper tractauimus ut ualuimus par tempriorem
usque adeum locum ubi narratum est captor fuisse pisces
centum quinqueginta tser adiscipulir quibus se de monstrauit
ẽ cum magniessent retia non esse disrupta. Deinde quae secun¬
tur consideranda sunt & quantũ adiuuat dñs sicut res postu¬
are uidebitur disserenda per acta quippe illa piscatione
icit eis ihiĩ. uenite prandete. et nemo audebat discumbenti¬
im interrogase eum tuquis es scienterquia dm̃ est
eorum non solum nease. sed nedubita se quidem ullus audeset
qm̃ siquisquam dubitaset utique interrogase debeset. Sicergo
dictum est. Nemo audebat interrogase tuquis es. acsidicesetir¬
nemo audebat dubitare quodipse esset. Et uenit ihr & acces¬
pit panem &dat eis & piscem similiter. Eccedictum est &iam
quid pranderint de quo prandio aliquid suaue ac salubredice¬
mus & nor siparscat &nor. Superus namatum ẽ quod isti dr¬

Expanded text:
discipulis suis, beati Joannis apostoli Evangelium terminatur: in quo jam pertractavimus, ut valuimus, partem priorem, usque ad eum locum ubi narratum est captos fuisse pisces centum quinquaginta tres a discipulis quibus se demonstravit, et cum magni essent, retia non esse disrupta. Deinde quae sequuntur consideranda sunt, et quantum adjuvat Dominus, sicut res postulare videbitur, disserenda. Peracta quippe illa piscatione, Dicit eis Jesus: Venite, prandete. Et nemo audebat discumbentium interrogare eum, Tu quis es? scientes quia Dominus est. eorum non solum negare, sed ne dubitare quidem ullus auderet: quoniam si quisquam dubitaret, utique interrogare deberet. Sic ergo dictum est: Nemo audebat interrogare: Tu quis es, ac si diceretNemo audebat dubitare quin ipse esset. Et venit Jesus, et accepit panem, et dedit eis, et piscem similiter. Ecce dictum est etiam quid pranderint; de quo prandio aliquid suave ac salubre dicemus et nos, si pascat et nos. Superius narratum est quod isti dis
Abbreviated transcription (Latin):
Nidinus &cilũ ueneibilem patrẽ aput thebicidẽ
eorũ nomine presbiterũ habentẽ in monas terio suo ert
fere monachos quem tempore eo qđ acceditir adsicera¬
mentie summe curã. summẽq ꝑspeximus habere flgen¬
tiam muquis eorum quiaccidit in aliquo deferat censei¬

Expanded text:
Vidimus et alium venerabilem patrem apud Thebaidam, Dioscorum nomine, presbyterum, habentem in monasterio suo centum fere monachos, quem tempore eo quo acceditur ad Sacramenta, summam curam summamque perspeximus adhibere diligentiam, ne quis eorum qui acc
Abbreviated transcription (Latin):
es ge pran dircent deit si moni pero sc meniohaniur dili¬
plone plur hur dieit ei. &lam dñe tuscir quia mote ⁊ diecte
pasce agnor meor dieit ei iterum. Si mon iohannis diligismne
ait illi &ramdñe tuscin quia mote. Dicit ei parce agnor meni
Dicit ei tertio Simoniohannis amorsme. Contristatus est
p&rus quia dixit ei tertio a masme &tlicitei Dñe tuom¬
nia scis tuscis quia mote dicitei pasce ouermeas. Amenamꝗ

Expanded text:
Iohannis diligis me plus his dicit ei etiam Domine tu scis quia amo te dicit ei pasce agnos meos dicit ei iterum Simon Iohannis diligis me ait illi etiam Domine tu scis quia amo te dicit ei pasce agnos meos dicit ei tertio Simon Iohannis amas me contristatus est Petrus quia dixit ei tertio amas me et dicit ei Domine tu omnia scis tu sc
Abbreviated transcription (Latin):
mas. Sed siue aspiciendo tantum siue &iam targendo uiderit
&crediderit illud quod sequitur. matis gentium fidem
praedicat atque commendat. Beatiqui ñ uiderunt &csedi¬
derunt. praeteriti temporis usus est uerbis tam quam ille
quid quoderat futurũ insua nouerat praedestinatione iam
factum. Sediam sermo iste a prolixitate cohibendus est do¬
nabit dñr ut dehis quae restant alias disputemus.
De eoquod diert. multaquidemer al.ia SiGpa

Expanded text:
mas. Sed sive aspiciendo tantum, sive etiam tangendo viderit mas. Sed sive aspiciendo tantum, sive etiam tangendo viderit et crediderit, illud quod sequitur, magis gentium fidem praedicat atque commendat, Beati qui non viderunt, et crediderunt. Praeteriti tempqui quod erat futurum in sua noverat praedestinatione jam factum. Sed jam sermo iste a prolixitate cohibendus est: donabit Dominus ut de his quae restant alias disputemus. De eo quod sequitur, Multa quidem et alia signa
Abbreviated transcription (Latin):
thomas &dixit ei. dñs meus & dr̃ meus. Uidebat targe
batq hominem & conficebatur dm̃ quẽ ñ uidebat reque tan¬
gebat. Sedꝑ hoc quod uideliat atque targebat illudiam re¬
mota dubitatione credebat. Dicit ei ihr̃. quia uidistime
credidisti. non ait tetgistime. sed uidistime. qm̃ generalis quodã¬
modo sensus est uisus. Nam & ꝑ alios quattuor sensus nominari
solet. uelut cumdicimus. audi & uide quambene sonet. ol fac
& uide quam bene oleat. Iusta & uide quambene sapiat. Tan¬
ge & uide quam bene caleat. ubique sonuit uide cũ uisus pro¬
prie non ngetur ad oculos pertinere. unde & hic ipse dñr. Infer
inquit dgitum tuum & uide manus meas. Quid aliudait quã
targe.xuide. nec tamen oculor ille habebat indgito. ergo siue
intuendo siue &iam targendo quia uidistime inquit credidis¬
ti Quamuis diciposiit non ausum suisse discipulum targese cũ
se ossesset ille targendum. non enim scriptum est & tegit dio¬

Expanded text:
Thomas, & dixit ei: Dominus meus, & Deus meus. 29. Dixit ebatque hominem, et confitebatur Deum quem non videbat neque tangebat; sed per hoc quod videbat atque tangebat, illud jam remota dubitatione credebat. Dicit ei Jesus: Quia vidisti me, credidisti. Non ait, tetigisti me; sed, vidisti me: quoniam generalis quodammodo sensus est visus. Nam et per alios quatuor sensus nominari solet: velut cum dicimus, Audi et vide quam bene sonet, olfac et vide quam bene oleat, gusta et vide quam bene sapiat, tange et vide quam bene caleat. Ubique sonuit, Vide, cum visus proprie non negetur ad oculos pertinere. Unde et hic ipse Dominus, Infer, inquit, digitum tuum huc, et vide manus meas: quid aliud ait quam, Tange et vide? Nec tamen oculos ille habebat in digito. Ergo sive intuendo, sive etiam tangendo, Quia vidisti me, inquit, credidisti. Quamvis dici possit non ausum fuisse discipulum tangere, cum se offerret ille tangendum: non enim scriptum est, Et tetigit Tho
Abbreviated transcription (Latin):
sepul tus est. ib iergo propter parasceuen iudaeorum quia
uretaerat monumentũ posuerunt ilim̃ adceleratam
ut in telle sepulturam. neaduesper as ceset quondo
lam pr opter parasceuen quamcenam puram udaei
lanne usitatius apud nosuocant facere tale ali quid non
lopider a sublatum amonumento ⁊ina abbati est quem
iani dieme dontinium propter dñi resurrectionẽ morg

Expanded text:
sepultus est. Ibi ergo propter Paraceven Judaeorum, quia sepultus est. Ibi ergo propter Paraceven Judaeorum, quia juxta erat monumentum, posuerunt Jesum. Acceleratam vult intelligi sepulturam, ne advesperasceret, quando jam propter Parasceven, quam coenam puram Judaei Latine usitatius apud nos vocant, facere tale aliquis non llapidem sublatum a monumento. Una Sabbati est, quam jam diem Dominicam propte
Abbreviated transcription (Latin):
teni & ne odimus qui uenerat adilim̃i nocte primun
rens mixturam myrre & aloes quasi libras centum:
lonita distinguendũ est ut dicamus primũ ferens mixtura
hrrre. Sed ut quod dictũ est primum ad superiosem sen¬
um pertineat. uienerat᷑ enim adihm̃ nicodimus nocte
rimum. quod idem iohannes narrauit in prioribur eu¬
angeliisui par tibur. hicergo intellgendũ est adihm̃ non
unc solum. sed tunc primũ uenisie nicodimũ. uentitasse
utem postea ut fieret audiendo disc ipulus. quod cer te
nodo in reuelatione corporis beatissimi stephani fere om¬
uibus gentibur declaratur. acceperunt ergo corpus ihũ
algauerunt illud in linteiscum aromatibur. sicut mos
uda cis est sepelere. non mihi uidetur euargelista frustra
sicere uoluisse sicut mos iudaeis est sepelire. Ito. quippe ni
fallor admenent in huius modi officiis quae mortuir & hi¬
bentur morem cuilisq gentir esse seruandum. Erat autẽ
tus est. ita in hoc monumento nemo ante illũ nemo post illũ

Expanded text:
at ad Jesum nocte primum, ferens misturam myrrhae et aloes quasi libras centum. Non ita distinguendum est ut dicamus: Primum ferens misturam myrrhae, seu ut quod dictum est, primum, ad superiorem sensum pertineat. Venerat enim ad Jesum Nicodemus nocte primum, quod idem Joannes narravit ipse in prioribus Evangelii sui partibus . Hic ergo intelligendum est ad Jesum non tunc solum, sed tunc primum venisse Nicodemum; ventitasse autem postea, ut fieret audiendo discipulus, quod certe modo in revelatione corporis beatissimi Stephani fere omnibus gentibus declaratur. Acceperunt ergo corpus Jesu, et ligaverunt illud linteis cum aromatibus, sicut mos Judaeis est sepelire. Non mihi videtur evangelista frustra dicere voluisse, sicut mos Judaeis est sepelire. Ita quippe, nisi fallor, admonuit in hujusmodi officiis, quae mortuis exhibentur, mortem cujusque gentis esse servandam Erat autem tus est, ita in hoc monumento nemo ante illum, nemo post illum
Abbreviated transcription (Latin):
cunt facite quae autem faciunt facese nolite. Dicunt eñ
& non faciunt. Docent ser monibus quod soluunt moribu
Consequens est ergo ut quiminimus est in reno caelorum
Qualis nunc est ecclesia non intret inrgnum caelorum
qualis tuncerit ecclesia qm̃ docendo quod soluit ad eosim
societatem qui faciunt quod docent non pertinebit et̃
ideo non erit innumer o pisciũ magnosum qm̃ qui fecat¬

Expanded text:
autem faciunt, facere nolite: dicunt enim et non faciunt : docent sermonibus, quod solvunt moribus. Consequens est ergo, ut qui minimus est in regno coelorum, qualis nunc est Ecclesia, non intret in regnum coelorum, qualis tunc erit Ecclesia; quoniam docendo quod solvit, ad eorum societatem qui faciunt quod docent, non pertinebit: et ideo non erit in numero piscium magnorum; quoniam qui fec
Abbreviated transcription (Latin):
us aper tissime diceretur consuetudine audiendi ab
llo parabolar non intellgebant. & aliquid aliud eum
sgnificase credebant. Sed ea quae secuntur insermo¬
lxuii. De eo quod dierr. abienuet engo treuum
ads emner ipsos discipuhi.usque ad. beari

Expanded text:
vis apertissime diceretur; consuetudine audiendi ab vis apertissime diceretur; consuetudine audiendi ab illo parabolas, non intelligebant, et aliquid aliud eum significare credebant. Sed ea quae sequuntur in sermoXXI. De eo quod sequitur, Abierunt ergo iterum ad semetipsos dis
Abbreviated transcription (Latin):
se sinamnat in quibus mimoari iuhistioner ue selisut¬
tis alicuius necessitate compellimur. nam ista quae
se ipsa manifesta sunt quid sirgula &iam sgnificent
laerere scãe quidem deliciae sunt. sed otiosorum qđ non
unus nos. Tunc ergo intraut & ille discipulus qui uenerat
rimus ad monumentum prior uenit & posterior intra¬
t neque hoc utiq uacat sed mihi ad ista nonuacat.
tuidit in quit & credidit. hic ñ nulli parum at tenden¬
erputant hoc iohannem credidisse quod i h̃ resurrexe¬
it Sed quod sequitur non hoc indicat. quid sibi enim
ult quod statim ad iunxit. Nondum enim sciebant
cripturam quia a portet eũ amortuis renirgese. Non
go eum credidit resurrecisse quẽ nesciebat oporte¬
t resurgese. Quidergo uidit quid credidit. uidit scilicet
nan emonumentum & credidit quod dixerat mulier
um demonumento esse sublatum. Nondum enim
ciebant scripturam qui a oportet eum amor tuis
fesurgese. & ideo quando id abipso dño audiebat quar¬

Expanded text:
stinamus, in quibus immorari quaestionis vel obscuritatis alicujus necessitate compellimur. Nam ista quae per seipsa manifesta sunt, quid singula etiam significent quaerere, sanctae quidem deliciae sunt, sed otiosorum, quod non sumus nos. Tunc ergo introiit et ille discipulus qui venerat primus ad monumentum. Prior venit, et posterior intravit. Neque hoc utique vacat, sed mihi ad ista non vacat. Et vidit, inquit, et credidit. Hic nonnulli parum attendentes, putant hoc Joannem credidisse, quod Jesus resurrexit; sed quod sequitur, hoc non indicat. Quid sibi enim vult quod statim adjunxit, Nondum enim sciebant Scripturam, quia oportet eum a mortuis resurgere? Non ergo eum credidit resurrexisse, quem nesciebat oportere resurgere. Quid ergo vidit? quid credidit? Vidit scilicet inane monumentum, et credidit quod dixerat mulier, eum de monumento esse sublatum. Nondum enim sciebant Scripturam, quia oporteret eum a mortuis resurgere. Et ideo quando id ab ipso Domino audiebant, quam
Abbreviated transcription (Latin):
luom dehienannento & nescimur ubi pouerunt eum
tatia uassecta sedlioc in pluribus codicibus quos noses¬
dir tipubus qeuener unt admonumentum. custbato
te oiduo simul & ille aliur discipulus praceu curt e co¬
us petro & uentt primus ad monumentum. Aduer os¬
da lui et conimendanda recapitulatio quomo dorrues
ust ad ul quod suerat praetermissum. et t anien que
hos sequeretur adiunctum est. Cumenim iam dr ists
uenerunt admonumentum. ngremis est ut narrat
cumprior uenerit aliur ille discipulur que s apsuna itrie¬

Expanded text:
um de monumento, et nescimus ubi posuerunt eum. famulatus affectu; sed hoc in pluribus codicibus quos in prodiscipulus, et venerunt ad monumentum. Currebant autem duo simul, et il alius discipulus praecucurrit citius Petro, et venit primus ad monumentum. Advertenda hic et commendanda est recapitulatio, quomodo reditum est ad id quod fuerat praetermissum; et tamen quasi hoc sequeretur adjunctum est. Cum enim jam dixisset, venerunt ad monumentum, regressus est ut narrarentum prior venerit alius ille discipulus, quem seipsum signif
Abbreviated transcription (Latin):
uerum pascha fieret xp̃r uelut ouis immolabatur:
hinc ea secuntur quae in iuriosa xp̃opilatur & colors
eius irgessit: Sed alia disputatione tractanda sunt :
De eoquod dicit runc ad piracheudit pil a

Expanded text:
verum Pascha fieret, Christus velut ovis immolabatur. verum Pascha fieret, Christus velut ovis immolabatur. Hinc ea sequuntur quae injuriosa Christo Pilatus et cohors ejus ingessit; sed alia disputatione tractanda sunt. d quod sequitur, Tunc ergo apprehendit Pil
Abbreviated transcription (Latin):
nullã rruenio causam. est autem consuecudo uobis ut unũ
Aimittam uobir in pascha uultis ergo dimittam uobitrgẽ
iudaeorũ : Credo cumdixisset pilatus quid est ueritar:
inmentẽ illiuenisse continuo consuetudinem iuda eosũ
qua solet eis dimĩtiunus in pascha &ideo non &pectut
ut responderet ihr̃: quid est ueritas. nemora fieret an
recoluisset morẽ quoposset eis perpascha dimĩti qal
eũ ualde uoluisse manifestum est a uelli tamen ex eue
corde non potuitihm rgemi esse iudaeorum. tamqũ
hoc ibi sicut in titulo ipsa ueritas sixerit dequa quid
esset interrogauit. Sed hoc audito clamauerunt rur¬
sum omner dicenter. Non hunc sedbarabban Erat
autem barabbar latro. non reprachendimus o iudaei
quod ꝑ pascha liberatis nocentem : sed quod occidiais in¬
nocenten: Quod tamen nisi fieset uerum pascha ñ seito
sed umbra ueritatis aiudaeis errantibur tenebatur
& mirabili dispensatione diuinae sapientiae ꝑ homins
fallacet eiurdem umbsȩ ueritas implebatur : qui uit

Expanded text:
autem consuetudo ut unum dimittam vobis in Pascha. Vultis ergo dimittam vobis regem Judaeorum? Credo, cum dixisset Pilatus Quid est veritas? in mentem illi venisse continuo consuetudinem Judaeorum, qua solet eis dimitti unus in Pascha; et ideo non exspectavit ut responderet ei Jesus quid est veritas, ne mora fieret, cum recoluisset morem quo posset eis per Pascha dimitti, quod eum valde cupivisse manifestum est. Avelli tamen ex ejus corde non potuit Jesum esse regem Judaeorum, tanquam hoc sibi, sicut in titulo, ipsa Veritas fixerit, de qua quid esset interrogavit. Sed hoc audito, clamaverunt rursum omnes dicentes: Non hunc, sed Barabbam. Erat autem Barabbas latro. Non reprehendimus, o Judaei, quod per Pascha liberatis nocentem, sed quod occiditis innocentem. Quod tamen nisi fieret, verum Pascha non fieret. Sed umbra veritatis a Judaeis errantibus tenebatur, et mirabili dispensatione divinae sapientiae per homines fallaces ejusdem umbrae veritas implebatur; quia ut
Abbreviated transcription (Latin):
dema lesacientibus bene ipsefaciebat: Cumergoncers¬
seic dĩ acetumidoeit consũmatũ est : Quid nisi quodor¬
plietia tanto ante praedixerat᷑. deindequia siq usaore¬
seiar qđ onte quã moresetur fieri adhuc opor tesit tan¬
quam ille qui potestatem habebat ponendi animam suan
xtterũ sumendieam: peractis ominibur quae ut per¬
desentur & pectabat : inclinato capite tradidit spm
quis ita dormit quando uoluenit sicut i hr mor tuus e
quando uoluit: quis ita uestẽ ponit quando uoluent
sicut se carne &uit quando uoluit : quis ita cum uol¬
ereut abit. Quomodo cum uolut obut: quanta spenor
uedi uemenda potestas est iudicantis: si apparuit tenti

Expanded text:
de male facientibus bene ipse faciebat. 6. Cum ergo accepisde male facientibus bene ipse faciebat. 6. Cum ergo accepisset Jesus acetum, dixit: Consummatum est. Quid, nisi quod prophetia tanto ante praedixerat? Deinde quia nihil remanserat quod antequam moreretur fieri adhuc oporteret, tanquam ille qui potestatem habebat ponendi animam suam, et iterum sumendi eam , peractis omnibus quae ut peragerentur exspectabat, Inclinato capite tradidit spiritum. Quis ita dormit quando voluerit, sicut Jesus mortuus est quando voluit? Quis ita vestem ponit quando voluerit, sicut se carne exuit quando voluit? Quis ita cum voluerit abit, quomodo cum voluit obiit? Quanta speranda vel timenda potestas est judicantis, si apparuit tanta
Abbreviated transcription (Latin):
factus oboediens usque ad mor temcrucis : non utique
sanguis eius inpeccator ũ remissionẽ. hoc est in nr̃am
mundationem fuisset effurur. nec moueat quomodo
sphorgeam orieius potuerint ad mouere: qui incrucẽ
suerat & altatus a terra. Sicut enĩ apud alior euange¬
listas lentur. quod hic praetermisit: in arundine
est factum ut in sphongea talir potus ad crucis subli¬
mia leuasetur: per arundinẽ uer oscriptura signi¬
sicabatur quae implebatur hoc facto. Sicut enini
lirguadicitur uel gsȩca uel latina: uel alia quaelibet
sonum sgnificans: qui lingua promitur . Sic arundo
dicipotest littera quae arundine scribitur Sed
sonor sgnuisicantes uocis humane usitatissime dicimur
liguas: Scriptura muero arundinem dici quo minue
pepulus un pius: patiebatur ista misericors xp̃r. Qusa¬
ieb at quid facer et nesciebat: Quipatiebatur qiufa
nonso lura q uodieset. & cursieret sciebat: erimau

Expanded text:
factus obediens usque ad mortem crucis , non utique factus obediens usque ad mortem crucis , non utique sanguis ejus in peccatorum remissionem, hoc est, in nostram mundationem fuisset effusus. 5. Nec moveat quomodo spongia ori ejus potuerit admoveri, qui in cruce fuerat exaltatus a terra. Sicut enim apud alios evangelistas legitur, quod hic praetermisit, in arundine est factum , ut in spongia talis potus ad crucis sublimia levaretur. Per arundinem vero Scriptura significabatur, quae implebatur hoc facto. Sicut enim lingua dicitur vel graeca vel latina, vel alia quaelibet sonum significans, qui lingua promitur; sic arundo dici potest littera, quae arundine scribitur. Sed sonos significantes vocis humanae usitatissime dicimus linguas: Scripturam vero arundinem dici, quo minuspopulus impius, patiebatur ista misericors Christus. Qui faciebat, quid faceret nesciebat: qui patiebatur autem, non solum quid fieret et cur fieret sciebat, verum etiam
Abbreviated transcription (Latin):
tur haecomnia qui a ppasebat : & idemipse dis ponebat
haec omnia quilatebat: Nidit ergo quia dospanelat
sunt omnia quae opostebat ut siesent antequam acci¬
peret acetum & traderet sp̃m. atque ut hoc &iam¬
consũmasetur quod scriptur a praedixerat : & insiti
mea potauer̃ me acetum : Sitio inquit. tamquam
diceset: Hoc minus fecistis date quodestis: Iuda eiquip¬
re ipsierant acetum degeneranter auino patriarcha¬
rum & prophetarum : et tamquam depleno uase
deiniquitate mundihuius impleticor habentes ue¬
lut sphorgeam cauernosis quodam modo atque tor¬
tuosis latibulis fraudulentunis sopum autem cui
circum posuerunt sphorgeam aceto plenã : qm̃ herba
est lumilis & pectus purgat: ipsius xp̃i humilitatem
consuenter accipimus quam circum dederunt &
se circũ uenisse putauerunt. Uinde est illud inpsalmo
aspergesme y sopo & mundabor. xp̃inamq: humili¬
tate mundamur: quia nisi humili asset semet ipsũ

Expanded text:
atur haec omnia qui apparebat, et idem ipse disponebat atur haec omnia qui apparebat, et idem ipse disponebat haec omnia, qui latebat. Vidit ergo quia consummata sunt omnia quae oportebat ut fierent antequam acciperet acetum, et traderet spconsummaretur quod Scriptura praedixerat, Et in siti mea potaverunt me aceto , Sitio, inquit: tanquam diceret, Hoc minus fecistis, date quod estis. Judaei quippe ipsi erant acetum, degenerantes a vino Patriarcharum et Prophetarum; et tanquam de pleno vase, de iniquitate mundi hujus impleti, cor habentes velut spongiam, cavernosis quodammodo atque tortuosis latibulis fraudulentum. Hyssopum autem cui circumposuerunt spongiam aceto plenam, quoniam herba est humilis, et pectus purgat, ipsius Christi humilitatem congruenter accipimus: quam circumdederunt, et se circumvenisse putaverunt. Unde est illud in psalmo, Asperges me hyssopo, et mundabor . Christi namque humilitate mundamur; quia nisi humiliasset semetipsum,
Abbreviated transcription (Latin):
mariae tamquam matris eiur portio ponesetur : ẽngi¬
que siedebemus accipere quod dictum est exilla hora us¬
cepit eam discipulus in sua : ut adeiuscuram quicqua
si esset necessariumpertineret: Suscepit ergo eamins
ñ praedia quae nulla propriae possidebat: sed officia que
propriae dispensatione . & sequenda curabat : Deinde
subiungit. postea sciensi hr̃ quia omnia consũmata suit
ut consunnna setur scriptura dicit: Sitio Nasero
positumerat aceto plenum: illi autẽ sphongeam plenã
aceto eniopo circumponenter obtule sunt orieius : Cumer¬
g accepiset ilĩ acetum dixit:. Consumniatũ est. auit¬
clinato capite tradidit spm̃. Quis potest quae facitita
disponese. Quomodo diposuit homo iste: quae passur est
Sel honio mediator di & hominum. Homo dequo prae
dietum letur: & homo est : & quis ggnoscet euni q̃n
quines ꝑ quos haec siebant: noncognoscebant hominem
dnr: hemo namque appasebat qui dt latebutt enitib¬

Expanded text:
Mariae tanquam matris ejus portio poneretur. MagiMariae tanquam matris ejus portio poneretur. Magisque sic debemus accipere quod dictum est: Ex illa hora suscepit eam discipulus in sua, ut ad ejus curam quidquid ei esset necessarium, pertineret. Suscepit ergo eam in sua, non praedia, quae nulla proprie possidebat, sed officia, quae propria dispensatione exsequenda curabat. Deinde subjungit: Postea sciens Jesus quia omnia consummata sunt, ut consummaretur Scriptura, dicit: Sitio. Vas ergo positum eraCum ergo accepisset Jesus acetum, dixit: Consummatum est. Et inclinato capite, tradidit spiritum. » Quis potest quae facit, ita disponere, quomodo disposuit homo iste quae passus est? Sed homo mediator Dei et hodictum legitur: Et homo est, et quis agnoscit eum? quoniam omnes per quos haec fiebant, non agnoscebant hominem Deum. Homo namque apparebat, qui Deus latebat. Patieb
Abbreviated transcription (Latin):
enim non &eis erat quidixeruntei. Ecce nos dimisi
mus omnia & secuti sumur te : Sed ibi quo que audie¬
rant: Quicumque istadimiserit propterme accipi¬
et in hoc saeculo septiens tantũ : Habebat ergo ille dis¬
cipulus centũ pliciter plura quam dimiserat inquae
susciperet eius matrem qui illa donauerat : Sed in ea
societate beatus iohanner receperat centuplum ubi
nemo dicebat aliquid suũ. sed erant illis omnia com¬
munia sicut in apostolorum actibus scriptum est.
Sic enimapłi erant quasi nihil habenten &omnia
possidenter:. quomodo ergo matrem magistri& dũi
sui
discipulus e famulus accepit in sua : ubi aliquid suum
nemodicebat: Anquia paulo post in eodem librs saitis
Quot quot enim possesorer praediorũ uel domosum
erant uendenter ad ferebant precia illorum e& ponedoꝵ
prout cuique opuserat: Intellgendum est sic distribiã
fuisse luue discipulo quod opus erat ut illic &iam bratie

Expanded text:
enim non ex eis erat qui dixerenim non ex eis erat qui dixermus omnia, et secuti sumus te. Sed ibi quoque audierat, Quicumque ista dimiserit propter me, accipiet in hoc saeculo centies tantum . Habebat ergo ille discipulus centupliciter plura quam dimiserat, in quae susciperet ejus matrem qui illa donaverat. Sed in ea societate beatus Joannes receperat centuplum, ubi nemo dicebat aliquid suum, sed erant illis omnia communia; sicut in Apostolorum Actibus scriptum est. Sic enim Apostoli erant, quasi nihil habentes, et omnia possidentes . Quomodo ergo matrem magistri et Domini sui discipulus et famulus accepit in sua, ubi aliquid suum nemo dicebat? An quia paulo post in eodem libro legitur, Quotquot enim possessores praediorum vel domorum erant, vendentes afferebprout cuique opus erat ; unde intelligendum est sic distributum fuisse huic discipulo quod opus erat, ut illic etiam beatae
Abbreviated transcription (Latin):
dicebat. Siquis autem suir & maximne domesticii non
rouidet sidẽ negauit. et est in sideli deterior. Quid
utem tam cuiq: domesticum quam pasentes filiis. aut
asentibur filĩ huius itaque saluberrimi praecepti
bse magister. scõrum deseipso constituebat &emplum:
uando non ut famulae dr̃ qua meseauerat & rgebat.
ed ut matrihomo dequa creatus suerat & quam relin¬
uebat. alterum prose quodam modo filium prouide¬
at . Namcurhoc fecerit : quod sequitur indicat.
ait enim euangelista. Et e illa hora accepit eam disci¬
pulus in suã. de seipsodicens: Sic quippe commemora¬
r se solet. quod eũ dilgebat ihr̃ qui utique omnes : sed
psum praeceterir & familiasiur dilgebat. Ita ut in
con uiuio super pectus suum discumbere faceret. Csedo¬
ut istius euargelii quod ꝑ eũ fuerat praedicaturus di¬
uinam &xcellentiam hoc modo altius commendaset :
Sed in quae sua iohannes matrem dñi accepit. Neque

Expanded text:
dicebat: Si quis autem suis, et maxime domesticis non dicebat: Si quis autem suis, et maxime domesticis non providet, fidem negavit, et est infideli deterior . Quid autem tam cuique domesticum quam parentes filiis, aut parentibus filii? Hujus itaque saluberrimi praecepti ipse magister sanctorum de seipso constituebat exemplum, quando non ut famulae Deus quam creaverat et regebat, sed ut matri homo de qua creatus fuerat et quam relinquebat, alterum pro se quodammodo filium providebat. Nam cur hoc fecerit, quod sequitur indicat: ait enim Evangelista, Et ex illa hora accepit eam discipulus in sua, de seipso dicens. Sic quippe commemorare se solet, quod eum diligebat Jesus: qui utique omnes, sed ipsum prae caeteris et familiarius diligebat, ita ut in convivio super pectus suum discumbere faceret ut istius Evangelii, quod per eum fuerat praedicaturus, divinam excellentiam hoc modo altius commendaret. Sed in quae sua Joannes matrem Domini accepit? Neque
Abbreviated transcription (Latin):
luer eece filiur tuus. Deinde dicit discipulo.: Ecdi matio
a. E &illa hora accepit eamdiscipulus insuã: hor
minununi est illa hora dequa int̃ aquam conuersiro
inuinum docerat matri Quid mihi & tibi est mulier
nondũ uenit hora mea. Hanc itaque hor am praedr¬
ret quae tunc nondũ uenerat inqua debeset agnose¬
t moriturus. Dequa fueratmortaliter natus T̃ur
eigo diuina facturur. ñ diuinitatir sed infir. mitatis
miatrem uelut in cognitam repellebat : Nunc auten
tiuraania iam patient ꝙ qua suerat factur homo assie¬
u comiendabat humano. Tuncenim quimao an
eneauerat in notescebat uirtutem: Nunc uero que
maria pepeserat pendebat incrucens Moraligi¬
tur insinuatur locus facit quod faciendum ad mo
net. Et xemplo suo suor instruxitpr aeceptor bonus
ut asiliis pus impendatur cura pasentibur ⁊amiquã
lgnum illud ubierant spca membra morientir &iã
cadhiedra fuerit magistridocentir: n ex hac doctri¬
na sana didicer at paulus apłur quod docebat quanio

Expanded text:
lier, ecce filius tuus; deinde dicit discipulo: Ecce mater tua. Et ex illa hora accepit eam discipulus in sua. Haec nimirum est illa hora de qua Jesus aquam conversurus in vinum dixerat matri: Quid mihi et tibi est, mulier? Nondum venit hora mea . Hanc itaque horam praedixerat, quae tunc nondum venerat, in qua deberet agnoscere moriturus de qua fuerat mortalis natus. Tunc ergo divina facturus, non divinitatis, sed infirmitatis, matrem velut incognitam repellebat; nunc autem humana jam patiens, ex qua fuerat factus homo, affectu commendabat humano. Tunc enim qui Mariam creaverat innotescebat virtute; nunc vero quod Maria pepererat pendebat in cruce. Moralis igitur insinuatur locus. Facit quod fanet, et exemplo suo suos instruxit praeceptor bonus, ut a filiis piis impendatur cura parentibus: tanquam lignum illud ubi erant fixa membra morientis, etiam cathedra fuerit magistri docentis. Ex hac sana doctrina didicerat Paulus apostolus quod docebat, quando
Abbreviated transcription (Latin):
prat enim magnus dier ille sabbati. Rogauerunt pilatũ
ist angesentur eosumcrura & tollesentur. Nonerura
polesentur. sedhi quibur ideo frangebantur ut mosesen¬
qr & auferentur & ligno nependenter incrucibus mas¬
umdiem festum suidiutur ni cruciatus horrose foe¬
lisent. uenesunt ergo militer & primi quidem frger
trura & altesius quicruci fixus est cumeo. Ad ilim̃ au

Expanded text:
agnus dies ille sabbati, rogaverunt Pilatum, ut frangerentur eorum crura, et tollerentur. » Non crura tollerentur, sed hi quibus ideo frangebantur ut morerentur, auferrentur ex ligno, ne pendentes in crucibus, magnum diem festum sui diuturni cruciatus horrore foedarent. « Venerunt ergo milites, et primi quidem fregerunt crura, et alterius qui crucifixus est cum eo
Abbreviated transcription (Latin):
rent eum Sedut erucisgesetur: id est iudicio ae potest¬
e praesdir erucisgesetur. Sed ideo illis traditm cro
euangelista ut eoscrimine implicator aquo alienet
sonabantur ostenderet: Non eñ faceret hoc pilatus
nsut id quod eor cupere cernebat impleret: Quas
desfequrdurs Susceperunt autẽ ihm̃ & ehixerunt po¬
test ad uuliter iam referri apparitorer praesesir. nemo¬
cen euidentius dicitur militerergo cumerucis traet
eueri Quamuis euangelista etiam sitotum uidacir test

Expanded text:
rent eum, sed ut crucifigeretur, id est, ut judicio ac potestrent eum, sed ut crucifigeretur, id est, ut judicio ac potestate praesidis crucifigeretur. Sed ideo illis traditum dicit evangelista, ut eos crimine implicatos, a quo alieni esse conabantur, ostenderet. Non enim faceret hoc Pilatus, nisi ut id quod eos cupere cernebat impleret. Quod ergo sequitur; Susceperunt autem Jesum, et eduxerunt. Potest ad milites jam referri apparitores praesidis. Nam postea evidentius dicitur: Milites ergo cum crucifixissent eum. Quamvis evangel
Abbreviated transcription (Latin):
nox uincitur: Responderunt enim pontificer :
ñ habemus regeninisi caesarem. tuncergo tradi¬
dit eis illũ ut crucifgerent: Aper tissime quippe
contracaesasem uenise uideretur: si rgem se non
habere nisi caesarem prositentibus. alium regem
uellet intellegere dimittendo in punitum quem pidp¬
terhor ausus ei tradiderant occidendum tradidit
ergo eis illum ut crucifgesctur. Sednum quid ex an¬
te cupiebat quando dicebat : Accipite eũ uos. & se
cundũ legem uestram iudicate eum: Cur autem
illi tantopere noluerunt dicenter. nobis non licet¬
intter ficere quemquam & ominimodo instantes ut ñ ao
sedapra esde occideretur: ̃ideo eum occidendumaer¬
ie i feuisantes sinunceum accipiunt occidendum: dit
lsdri sit. sur diccumest tuncego tradidit cir ilum le¬
enstrse cogi anali quol inter est plane interest none
enimdictum tunc ergo tradiditem illum ut eruergt¬

Expanded text:
mox vincitur. 9. Responderunt enim pontifices: mox vincitur. 9. Responderunt enim pontifices: Non habemus regem nisi Caesarem. Tunc ergo tradidit eis illum ut crucifigeretur. Apertissime quippe contra Caesarem venire videretur, si regem se non habere nisi Caesarem profitentibus, alium regem vellet ingerere dimittendo impunitum, quem propter hos ausus ei tradiderant occidendum. Tradidit ergo eis illum ut crucifigeretur. Sed numquid aliud et ante cupiebat quando dicebat, Accipite eum vos, ecundum legem vestram judicate eum? » Cur autem illi tantopore voluerunt, dicentes: « Nobis non liceinterficere quemquam, » et omni modo instantes, ut non ab eis, sed a praeside occideretur, et ideo eum occidendum accipere recusantes, si nunc eum accipiunt occidendum? aut si hoc non sit, cur dictum est: « Tunc ergo tradidit eis illum eretur? An aliquid interest? Plane interest. Non est enim dictum: Tunc ergo tradidit eis illum, ut crucifige
Abbreviated transcription (Latin):
tempnere caesarem auctorempotestatis suae quen¬
ad modum Igem gerar aliene: ad huc tamen euangi¬
lista sequitur &dicit : pilatus autem cum audisset
hos sermoner adduxit forarihm &r sedit pro tribuna¬
li in loco qui dicitur lithostratur hebraice autem
gabbatha erat autem parasceue paschȩ hora quasi
sexta. Qua hora sit dñi crucifixur propter eu angelistȩ
alterius testimonium quidixit: erat autem hora
certia & crucisixerunt eum : Qm̃ magna disceptatio
solet oboriricum ad ipsum locum ubi crucifixus nar¬
ratur uentum fuerit : ut potuerimur sidñs uolue¬
rit disseremur. Cumergo protribunali sedisset pilatus
dicit iudaeis: ecce rex uester. illi autem clamabant
tolle tolle crucifge eum. Dixitenspilatur. regem
ur̃m crucifgam. Ad huc terrorem quende caesase
rgesserant superare conatur degnominia eosum
uiolens eor frargere dicendo: Regem ur̃m crucistgam :
quos degnominia xp̃imitgare ñ potuit : sed timore

Expanded text:
temnere Caesarem, auctorem potestatis suae, quemtemnere Caesarem, auctorem potestatis suae, quemadmodum legem gentis alienae. Adhuc tamen evangelista sequitur, et dicit: Pilatus ergo cum audisset hos sermones, adduxit foras Jesum, et sedit pro tribunali in loco qui dicituGabatha. Erat autem parasceve Paschae hora quasi sexta. » Qua hora sit Dominus crucifixus, propter evangelistae alterius testimonium, qui dixit: « Erat autem hora tertia, et crucifixerunt eum , » quoniam magna disceptatio solet oboriri, cum ad ipsum locum, ubi crucifixus narratur, ventum fuerit, ut potuerimus, si Dominus voluerit, disseremus. CDicit Judaeis: Ecce rex vester. Illi autem clamabant: Tolle, tolle, crucifige eum. Dixit eis Pilatus: Regem vestrum crucifigam? Adhuc terrorem quem de Caesare ingesserant, superare conatur, de ignominia eorum volens eos frangere dicendo, Regem vestrum crucifigam? quos de ignominia Christi mitigare non potuit: sed timore