comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
homo. Cum timere debet homo. a quo factus est homo.
Quod supra homines est tune. & homines non te terrebu.
Mortem sempiternam tunc. & praesentem non curabis.
Uoluntatẽ illam incorruptã & quictam sine labe concupice.
& promittentẽ dona ista temporalia totũ inundũ deridebis
Ama ergo & time. Ama quod ꝓmuittit ds̃. tinc quod mr¬
natur ds̃. Nec corrumperis ex eo quod promittit. nec ter¬
reberis ex eo quod minatur homo. Et timuit omnis homo.
& annuntiauerunt opera dĩ. Et facta eius intellexerunt.
Quid est facta cius intellexcrunt: Hoc erat illud o dñe
iłiu arp̃e quod tacebas. & sicut oius ad uictimã ducebaris.
& non aperiebas coram tondente os tuum. Et nos eũ prr¬
tabamus esse in plaga &e dolors positum. & scientẽ ferre
infirmitatem. Hoc m̃crat quod abscondebas speciem tuam.
speciosi forma prae filus hominum. Hoccine erat illud quod
uidebaris non habere speciem neq decorem. Portabas in

Expanded text:
im timere debet homo, a quo factus est homo. im timere debet homo, a quo factus est homo. Quod supra homines est time, et homines te non terrebunt. Mortem sempiternam time, et praesentem non curabis. Voluptatem illam incorruptam, et quietem sine labe concupisce; et promittentem dona ista temporalia, et totum mundum deridebis. Ama ergo, et time: ama quod promittit Deus, time quod minatur Deus; nec corrumperis ex eo quod promittit, nec terreberis ex eo quod minatur homo. Et timuit omnis homo: et annuntiaverunt opera Dei, et facta ejus intellexerunt. Quid est, facta ejus intellexerunt? Hoc erat illud, o Domine Jesu Christe, quod tacebas, et sicut ovis ad victimam ducebaris, et non aperiebas coram tondente os tuum, et nos te putabamus esse in plaga et dolore positum, et scientem ferre infirmitatem? Hoccine erat quod abscondebas speciem tuam, speciose forma prae filiis hominum ? Hoccine erat illud, quod videbaris non habere speciem neque decorem ? Portabas in
Abbreviated transcription (Latin):
corpus occidunt. sed cum qui potestatẽ habet & corpus &
animam mittere in gehennam. Praedicauerunt dñm. Nã
primo petrus timuit. & inunicum timuit. Nondũ erat
anima eius ẽruta ab uumico. Interrogatus ab ancilla qͦd
inter discipłos esset eius. negauit dñm ter. Resurrexit
dñs. firmauit columnã: lam petrus praȩdicet sine ti¬
more &e cum tunore. sine tunore eorum qui corpus occidt̃.
cũ timore eius qui habet potestatem & corpus & animiã
occidendi in gehennã ignis. Timuit omnis homo. & annun¬
tiauerunt opera dĩ. Namq annuntiantes istos apłos ope¬
ra dĩ exhibuerunt principes sacerdotũ sibi. & commina¬
ti sunt dicentes ne in nomino iħu praedicarent. Et illi
aixerunt. Dicite nobis. cui magis obtemperare oportet. dõ
an homimibus. Quid illi dicerent: Hominib potius quã
dõ: Sine dubio non responderent: nisi dõ potius. Iili aũ
sciebant quid uiberet ds̃. & contempserunt minantes sa¬

Expanded text:
corpus occidunt, sed eum qui potestatem habet, et corpus et corpus occidunt, sed eum qui potestatem habet, et corpus et animam mittere in gehennam . Praedicaverunt Dominum: nam primo Petrus timuit, et inimicum timuit; nondum erat anima ejus eruta ab inimico. Interrogatus ab ancilla quod inter discipulos ejus esset, negavit Dominum ter . Resurrexit Dominus, firmavit columnam: jam Petrus praedicat sine timore, et cum timore; sine timore eorum qui corpus occidunt, cum timore ejus qui habet potestatem et corpus et animam occidendi in gehenna ignis. Timuit omnis homo: et annuntiaverunt opera Dei. Namque annuntiantes istos Apostolos opera Dei, exhibuerunt sibi principes sacerdotum, et comminati sunt dicentes ne in nomine Jesu praedicarent. Et illi dixerunt: Dicite nobis cui magis obtemperare oporteat, Deo, an hominibus ? Quid illi dicerent? Hominibus potius quam Deo? Sine dubio non responderent, nisi, Deo potius. Illi autem sciebant quae juberet Deus, et contempserunt minantes sa
Abbreviated transcription (Latin):
runt corde ab eis qui permanserunt in impietato. Displi¬
cuit eis illoꝵ duritia. quęsierunt consiliũ salutis suac. &
dixerunt apłis. Quid faciemus. Conturbati sunt ergo
om̃s qui uidebant eos. id est qui intelligebant quod lingue
corum infirmatae sunt suꝑ cos. qui intelligebant quia
in omnib suis malis perscrutationib consiliorum ubiq
defecerunt. Conturbati sunt isti. Et timuit om̃is hom
homo. id est om̃is utens ratione ad intelligenda quac fac¬
ta erant. Unde illi qui non tunuerunt pecora potuis
nominandi sunt : bestiae potius immanes & truces. leo
rapiens & rugiens ille adhuc popłs. At uero om̃is ho¬
mo timuit. id est qui credere uoluerunt. qui udiciũ uen¬
turum contremuerunt. Et tinuit omnis homo. Et an¬
nuntiauerunt opera dĩ. Iile qui dicebat a timore inimici
erue animam nicam. tunuit om̃is homo. Atunore inimici
cruebatur. sed tunori dĩ subdebatur. Non tuneat eos qͥ

Expanded text:
runt corde ab eis qui permanserunt in impietate; displirunt corde ab eis qui permanserunt in impietate; displicuit eis illorum duritia; quaesierunt consilium salutis suae, et dixerunt Apostolis: Quid faciemus? Conturbati ergo sunt omnes qui videbant eos : id est, qui intelligebant quod linguae eorum infirmatae sunt super eos, qui intelligebant quia in omnibus suis malis perscrutationibus consiliorum ubique defecerunt. Conturbati sunt isti. 16. vers. 10. Et thomo: id est omnis utens ratione ad intelligenda quae facta erant. Unde illi qui non timuerunt, pecora potius nominandi sunt, bestiae potius immanes et truces. Leo rapiens et rugiens, ille adhuc populus. At vero omnis homo timuit: id est, qui credere voluerunt, qui judicium venturum contremuerunt. Et timuit omnis homo: et annuntiaverunt opera Dei. Ille qui dicebat, A timore inimici erue animam meam, timuit omnis homo. A timore inimici cruebatur sed timori Dei subdebatur. Non timebat eos, qui
Abbreviated transcription (Latin):
Si nihil uiderunt. quomodo testes fuerunt: Sed defecert̃
scrutantes scrutationes. Defecerunt aluce dĩ. defecerunt
ab ipso defectu consilioꝵ suorum. Quando quod uoluerunt
nilnl proficere potuerunt. utiq defecerunt. Quare hoc :
Quia accessit homo ad cor altum. & exaltatus est as̃. Propte¬
rea postea cum innotusset xp̃i resurrectio. & ueniens sp̃s
sc̃s impleret fiducia timentes quosdã discipulos ut audereã
iam mortem non timentes praedicare quod uiderant. ex al¬
tato dõ in maiestate sua qͥ ppt̃ ñam infirmitatẽ huimmilis¬
est iudicatus. & ubi cȩperunt tubae celestes ꝑsonare iudicẽ
uenturum quẽ primo uiderant udicatum. conturbati ft̃
om̃s qui uidebant cos. Exaltatoq dõ ut dixi. praedicato
xp̃o. iusi sunt uidaci a quibusdam iudacis. uisi sunt defi¬
cientes in scrutationib suis. Uidebant enim illi in nonun
crucifixi & occisi manib suis fieri tanta miracula. recesse¬

Expanded text:
si nihil viderunt, quomodo testes sunt? Sed defecerunt si nihil viderunt, quomodo testes sunt? Sed defecerunt scrutantes scrutationes: defecerunt a luce Dei, defecerunt in ipso effectu consiliorum suorum: quando quod voluerunt, nihil perficere potuerunt, utique defecerunt: Quare hoc? Quia accessit homo, et cor altum; et exaltatus est Deus. Propterea postea cum innotuisset Christi resurrectio, et veniens Spiritus sanctus impleret fiducia timentes quosdam discipulos, ut auderent jam mortem non timentes praedicare quod viderant, exaltato Deo in majestate sua, qui propter nostram infirmitatem humilis judicatus est; et ubi coeperunt tubae coelestes personare judicem venturum, quem primo viderant judicatum, Conturbati sunt omnes qui videbant eos. Exaltato Deo, ut dixi, praedicato Christo, visi sunt Judaei a quibusdam Judaeis, visi sunt deficientes in scrutationibus suis. Videbant enim illi in nomine crucifixi, et occisi manibus suis, fieri tanta miracula: recesse
Abbreviated transcription (Latin):
priore Ait ilis pilatus. Habetis custodiam ite. cust ordite
sicut scitis. Iili autẽ abeiuites munierunt sepulchrũ. sig¬
nantes lapidem cum custodib Posuerunt custodes militeᷤ
ad sepulebrum. Concussa terra dñs resurrexit. Miracula
facta sunt talia circa sepulchrũ. ut &e ipsi milites qui custa¬
des aduenerant testes fierent si uellent uera nuntiare.
Ded auaritia illa quae captiuauit discipłm comitẽ. xp̃i.
captiuauit & militem custodẽ sepulchri. Damus uobis inqͥ
unt pecuniam. & dicite quia uobis dormientib uenerunt
discipuli eius. & abstulerunt cum. Uere defecerunt scru
tantes scrutationes. Quid est quod dixisti o infelit astutia.
Tantunine deseris lucẽ consili pietatis. & in profunda
uersutiae demergeris ut hoc dicas. dicite quia uob̾ dormien¬
tibus uenerunt discipuli eius. & abstulorunt eũ: Normi¬
entes testes adhibes. Uere tuipse obdormisti. qui scrutan
do talia defecisti. Si dormiebant. quid uidere potuert:

Expanded text:
odite sicut scitis. Illi autem abeuntes munierunt sepulcrum, signantes lapidem cum custodibus . Posuerunt custodes milites ad sepulcrum. Concussa terra Dominus resurrexit: miracula facta sunt talia circa sepulcrum, ut et ipsi milites qui custodes advenerant, testes fierent, si vellent vera nuntiare; sed avaritia illa quae captivavit discipulum comitem Christi, captivavit et militem custodem sepulcri. Damus, inquiunt, vobis pecuniam; et dicite quia vobis dormientibus venerunt disciptulerunt eum. Quid est quod dixisti, o infelix astutia, tantumne deseris lucem consilii pietatis, et in profunda versutia demergeris, ut hoc dicas: Dicite quia vobis dormientibus venerunt discipuli ejus, et abstulerunt eum! Dormientes tesdo talia defecisti. Si dormiebant, quid videre potuerunt?
Abbreviated transcription (Latin):
Quanta  mniqua locuti sunt iudaei. quanta ma¬
la direrunt non solum iudaei. sed & omnes qui propter
idola ap̃ianos persecuti sunt. Quando seuiebant in
ap̃ianos. puitabant quod possent finire axp̃ianos. Cũ pu¬
tabant quod possent finire: axp̃iani creuerunt. & ipsi fi¬
niti sunt. Oppilatum est os loquentium iniqua. Ne¬
mo audet modo publice logui contra xp̃m. qm̃ oppilatũ
erat. c̃tiam uulpes audebant contra agnum. Uicit lco
de tribu uida. & siluerunt uulpes. qm̃ oppilatum est
os loquentium iiqua ꝯ¬

Expanded text:
Quanta iniqua locuti sunt Judaei? Quanta maQuanta iniqua locuti sunt Judaei? Quanta mala dixerunt, non solum Judaei, sed et omnes qui propter idola Christianos persecuti sunt? Quando saeviebant in Christianos, putabant quod possent finire Christianos: cum putabant quod possent finire, Christiani creverunt, et ipsi finiti sunt. Oppilatum est os loquentium iniqua. Nemo audet modo publice loqui contra Christum: jam omnes erat, etiam vulpes audebant contra Agnum. Vicit Leo de tribu Juda , et siluerunt vulpes: Quoniam oppilatum est eos loquentium iniqua
Abbreviated transcription (Latin):
ignominiam ipsorũ iudacoꝵ qui reicientes ucrum regem
elegerunt uulpem cȩsarem. rex uero lȩtabitur in dõ.
Illi facti sunt partes uulpium. rex uero lȩtabitur in dõ
Quem sibi uisi sunt quasi superasse cũ crucifigerent: tunc
crucifixus fudit pretium. quo emit orbẽ terrarum. Rer
uͦ letabit᷑ in dño. Laudabitur om̃is qui uirat in ipso. Qua¬
re laudabitur omnis qui iurat in ipso: Quia sibi elegit
xp̃m non uulpẽ. quia quando illi udaei insultauerunt.
tunc dedit ille unde redimeremur. Ad ipsum ergo nos¬
pertinemus qui nos redemit. qui pro nobis mundũ uicit
non armato milite sed irrisa cruce. Rex uero lȩtabit᷑
in dño. laudabit᷑omnis qui uirat in ipso. Qui
urat in co. scunt᷑ uel dẽ Qui pollicetur ei uitã suã.
qui uouet ei debemus cum & reddit. qui fit xp̃ianus.
Hoc est quod dur & hi ait. laudabitur omiuis qui nui¬
rat in ipso. Qm̃ oppilãtum est os loquentium iniqua

Expanded text:
ignominiam ipsorum Judaeorum, qui rejicientes verum regem, ignominiam ipsorum Judaeorum, qui rejicientes verum regem, elegerunt vulpem Caesarem. Rex vero laetabitur in Deo. Illi facti sunt partes vulpium: Rex vero laetabitur in Deo. Quem sibi visi sunt quasi superasse cum crucifigerent, tunc crucifixus fudit pretium quo emit orbem terrarum. Rex vero laetabitur in Deo: laudabitur omnis qui jurat in ipso. Quare, laudabitur omnis qui jurat in ipso? Quia sibi elegit Christum, non vulpem; quia quando illi Judaei insultaverunt, tunc dedit ille unde redimeremur. Ad ipsum ergo pertinemus qui nos redemit, qui pro nobis mundum vicit, non armato milite, sed irrisa cruce. Rex vero laetabitur in Deo: laudabitur omnis qui jurat in ipso. Quis jurat in eo? Qui pollicetur ei vitam suam, qui vovet illi et reddit, qui fit christianus: hoc est quod ait, Laudabitur omnis qui jurat in ipso. Quoniam oppilatum est os loquentium iniqua.
Abbreviated transcription (Latin):
hostibus. Partes uulpium erunt. Uulpes dicit reges scłi.
qui tunc fuerunt quando debellata est iudaea. Audite
ut noueritis & intelligatis. quia ipsos dicit uulpes R
gem habere noluerunt. & partes uulpium secuti sunt.
Quando enim pilatus prȩses in uidȩa legatus occĩdit
xp̃m : ex uocib udaeoꝵ dixcrat ipsis uidacis. Regeni
ur̃m crucifigam. Quia dicebatur tex udaeorũ. & uer̾
ter ipse. Et illi repellentes xp̃m dixerunt. Non habe¬
mus regẽ nisi cȩsarem. Reiccerunt agnum. elegert̃ uul¬
peni: merito partes uulpium facti sunt. Rex uero.
Ideo ita positũ est: quia illi uulpem elegerunt. regẽ uero
noluerunt. Rex uero id est uerus rex cui titulus inscrip¬
tus est quando est passus. nam pilatus hunc titulum suꝑ
caput eius scriptũ posuit. rex iudacorũ hebrea lingua. gre¬
ca &e latina. ut om̃s qui transirent legerent głam regis o

Expanded text:
hostibus. Partes vulpium erunt. Vulpes dicit reges saeculi, hostibus. Partes vulpium erunt. Vulpes dicit reges saeculi, qui tunc fuerunt quando debellata est Judaea. Audite, ut noveritis et intelligatis quia ipsos dicit vulpes.  Christum regem habere noluerunt, et partes vulpium facti sunt. Quando enim Pilatus praeses, in Judaea legatus, occidit Christum ex vocibus Judaeorum, dixit ipsis Judaeis: Regem vestrum crucifigam? Quia dicebatur rex Judaeorum, et verus rex ipse. Et illi repellentes Christum, dixerunt: Nos non habemus regem nisi Caesarem . Rejecerunt agnum; elegerunt vulpem; merito partes vulpium facti sunt. 20. vers. 12. Rex vero: ideo ita positum est quia illi vulpem elegerunt, regem vero noluerunt. Rex vero: id est verus rex, cui titulus inscriptus est, quando passus est. Nam Pilatus hunc titulum super caput ejus inscriptum posuit, Rex Judaeorum, hebraea lingua, graeca, et latina: ut omnes qui transirent legerent gloriam regis, et
Abbreviated transcription (Latin):
cupiditate ire sub terrã. Omnis enĩ qui contra salutẽ
suã cupit terrena. sub terra est: quia terrã sibi prȩpo¬
suit. terram super se posuit. &e so subterfecit. lili ergo
timentes terrã perdere qui dixerunt de dño ihu ap̃o cũ
iuderent multas turbus ire post eum quia mirabilia fa¬
ciebat : si illũ inquiunt dimiserimus uiuum. uenient ro¬
mani. & tollent nobis & locũ & gentem. Timuerunt
perdere terrã. & ierunt sub terram. Aocidit. eis & quod
timuerunt. Nam ideo uoluerunt axp̃m occidere ne ter¬
rã perderent. & ideo terrã perdiderunt: quia xp̃m occi¬
derunt. Occiso enim axp̃o quia dixerat illis dñs auferet᷑
a uobis regnũ & dabitur genti facienti iustitiã: secutac
sunt illos magnae calamitates persecutionũ. uicerunt
illos imperatores romani & reges gentiũ. exclusi sunt
impletus est laudatoribus xp̃i. Ecce perdiderunt a ro¬
manis locũ quia xp̃m occiderunt. quia propterea occide¬

Expanded text:
cupiditate ire sub terram. Omnis enim qui contra salutem cupiditate ire sub terram. Omnis enim qui contra salutem suam cupit terrena, sub terra est: quia terram sibi praeposuit, terram super se posuit, et se subter fecit. Illi ergo timentes terram perdere, quid dixerunt de Domino Jesu Christo, cum viderent multas turbas ire post illum, quia mirabilia faciebat? Si illum dimiserimus vivum, venient Romani, et tollent nobis et locum, et gentem . Timuerunt perdere terram, et ierunt sub terram: accidit eis et quod timuerunt. Nam ideo voluerunt Christum occidere, ne terram perderent; et ideo terram perdiderunt, quia Christum occiderunt. Occiso enim Christo, quia dixerat illis ipse Dominus, Auferetur a vobis regnum, et tradetur genti facienti justitiam , secutae sunt illos magnae calamitates persecutionum. Vicerunt illos imperatores Romani, et reges gentium: exclusi sunt impletus est laudatoribus Christi. Ecce perdiderunt a Romanis locum, quia Christum occiderunt, qui propterea occide
Abbreviated transcription (Latin):
si uero inuanum quesierunt animã meam. Quid nubi
fecerunt. qui quesierunt animã meã ꝑdere. Utuam
quęrerent anima mcã. ut crederent mecũ. Ded quę sic¬
runt animã meam. ut perderent me. Quid facturi :
Nonenim rapturi erant gluten. quo adhesit anima mea
post te. Quis enim nos se parabit a karitate xp̃i. Tri
gladius. Dextera tua suscepit me. Ergo propt̃ illud
gluten & propt̃ potentissimã dexterã tuã inuanũ quę siert̃
animam meã. Quotquot persccuti sunt uel per scqui cu¬
piunt aeccłam potest de his hoc intelligi. maxime hoc
tamen accipiamus de iudacis qui quęsierunt animã ap̃i
perdere. & in ipso capite nr̃o quod crucifpxcrunt. & in his
discipłis cius quos postea persecuti sunt. Quȩsicrunt
animã meam. Introibunt in inferiora terrac. Cerram
ꝑdere noluerunt. ut crucifigerent xp̃m in infcriora ter¬
rae ierunt. Quae sunt inferiora terrac. Terrenas cu¬
piditates. Melius est carne ambulare suꝑ torrã. quã

Expanded text:
si vero in vanum quaesierunt animam meam. Quid mihi fecerunt qui quaesierunt animam meam perdere? Utinam quaererent animam meam, ut crederent mecum! Sed quaesierunt animam meam ut perderent me. Quid facturi? Non enim rapturi erant gluten, quo adhaesit anima mea post te. Quis enim nos separabit a charitate Christi? tgladius ? Dextera tua suscepit me. Ergo propter illud gluten et propter potentissimam dexteram tuam, in vanum quaesierunt animam meam. Quotquot persecuti sunt, vel persequi cupiunt Ecclesiam, potest de his hoc intelligi: maxime hoc tamen accipiamus de Judaeis, qui quaesierunt animam Christi perdere, et in ipso capite nostro quod crucifixerunt, et in discipulis ejus quos postea persecuti sunt. Quaesierunt animam meam. Introibunt in inferiora terrae. Terram perdere noluerunt, ut crucifigerent Christum: in inferiora terrae ierunt. Quae sunt inferiora terrae? Terrenae cupiditates. Melius est carne ambulare super terram, quam
Abbreviated transcription (Latin):
natalicia celebramus. Ubi est furor sȩuientium:
Sagittae infantiũ factae sunt plagę eorum. & infir¬
matae sunt suꝑ cos linguae eorum. Quo ꝑduxerant
illas scrutationes suas quas perscrutantes defecerunt.
ut ẽtiam mortuo dño & sepulto custodes ponerent ad
sepulchrum: Dixerunt enim pilato. seductor ille hoc
do dicuntur seductores. ergo illi pilato seductor inqui
unt ille dixit adhuc uiuens. post tres dies resurgam
iube ergo custodiri sepulchrũ usq indiem tertiũ. ne for

Expanded text:
i est furor saevientium? Sagittae infantium factae sunt plagae eorum, et infirmatae sunt super eos linguae eorum. Quo perduxerunt illas scrutationes suas, quas perscrutantes defecerunt, ut etiam mortuo Domino et sepulto, custodes ponerent ad sepulcrum? Dixerunt enim Pilato, Seductor ille; hoc orum suorum quando dicuntur seductores: ergo illi Pilato, Seductor ille, inquiunt, dixit adhuc vivens: Post tres dies resurgam. Jube itaque custodiri sepulcrum u
Abbreviated transcription (Latin):
ci in mar¬
orabat uex
Hoc orabat. ut eruerentur ab immicis: &e non cos possent
occiders mimici. Ergo exauditi non sunt quia sunt¬
occisi. & descruit as̃ contritos corde seruos suos. & speran¬
tes in sc despexit. Absit. Quis enim inuocauit dũm.
& derelictus est: Quis sperauit in eum. & descrtus est
ab eo: Eraudiebantur ergo & occidebantur. & tamen
ab inimicis cruebantur. Alu timentes consentiebant &
uiuebant. & tamen ipsi ab inimicis absorbebuntur. Occĩsi
eruebantur. & uiuentes absorbebantur. Inde est & illa
uor gratulationis. Forsitan uiuos absorbuissent nos. Nul

Expanded text:
ci in marorabat ista Hoc orabat, ut eruerentur ab inimicis, et non eos possent occidere inimici. Ergo exauditi non sunt, quia occisi sunt; et deseruit Deus contritos corde servos suos, et sperantes in se despexit? Absit. Quis enim invocavit Dominum, et derelictus est? quis speravit in eum, et desertus est ab eo ? Exaudiebantur ergo, et occidebantur; et tamen ab inimicis eruebantur. Alii timentes consentiebant, et vivebant; et tamen ipsi ab inimicis absorbebantur. Occisi eruebantur, viventes absorbebantur. Inde est et illa vox gratulationis: Forsitan vivos absorbuisse
Abbreviated transcription (Latin):
sed & nr̃am. & nemo dicat quod hodis in tribulatione pas¬
sionum ñ sumus. Demꝑ enim hoc audistis. quia illis tempo¬
rib aeccła quasi tota simul impellebatur. nunc autem per
singulos temptatur. Alligatus est quidem diabolus ne fa¬
ciat quantũ potest. ne faciat quantum uult. tamen tantũ
temptare sinitur. quantum ex̃pedit proficientibus. Nec
nobis expedit esse sinc temptationibus. Nec rogemꝰ dm̃
ut non tẽptemur. sed ne inducanur in temptationem. Di

Expanded text:
sed et nostram. Et nemo dicat quod hodie in tribulatione passed et nostram. Et nemo dicat quod hodie in tribulatione passionum non sumus. Semper enim audistis hoc, quia illis temporibus Ecclesia quasi tota simul impellebatur, nunc autem per singulos tentatur. Alligatus est quidem diabolus, ne faciat quantum potest, ne faciat quantum vult; tamen tantum tentare sinitur, quantum expedit proficientibus. Non nobis expedit esse sine tentationibus: nec rogemus Deum ut non tentemur, sed ut non inducamur in tentationem. 2.
Abbreviated transcription (Latin):
ASSIOM.S SC̃ORU martirũ diem
hodie festũ babentes in corũ recordatione
gaudeamus. recolentes quid patiebantur. &
intelligentes quid intuebantur. Numquã
enim tantas tribulationes carne tolerarent. nisi magnã
quietem mente conspicerent. Hunc itaq psalmũ pro
ipsa sollemnitate curramus. Hesterno enim die multa
audiuit karitas ur̃a. nec hodie tamen huic festiuitati
negare nr̃am potuimus seruitutem. Itaq qm̃ maxime
dñi passio commendatur in hoc psalmo. nec potuerunt
esse fortes martires nisi intuerentur eũ qui primus est¬
passus. neq talia sustinẽrent in passione qualia ille nisi
talia sperarent in resurrectione qualia ipse de se demon¬
strauit. nouit aut̃ sc̃itas ur̃a caput nr̃m esse dñm nr̃m
iłim xxp̃m. omnesq illi coberentes menbra esso illius capi¬
tis. eiusq uocẽ iam habetis notissimam qm̃ non ex solo
capite sed etiam ex corpore loquitur. uocesq eius non tan
proprium secutura. agnoscamus hnc non solum illuis uocem

Expanded text:
assionis sanctorum martyrum diem hodie festum habentes, in eorum recordatione gaudeamus, recolentes quid patiebantur, et intelligentes quid intuebantur. Nunquam enim tantas tribulationes carne tolerarent, nisi magnam quietem mente conciperent. Hunc itaque psalmum pro ipsa solemnitate curramus. Hesterno enim die multa audivit Charitas Vestra, nec hodie tamen huic festivitati negare potuimus nostram servitutem. Itaque quoniam maxime Domini passio commendatur in hoc psalmo, nec potuerunt esse fortes martyres, nisi intuerentur eum qui primus passus est; nec talia sustinerent in passione, qualia ille, nisi talia sperarent in resurrectione, qualia ipse de se demonstravit: novit autem Sanctitas Vestra caput nostrum esse Dominumistum, omnesque illi cohaerentes membra esse illius capitis; ejusque vocem jam habetis notissimam, quoniam non ex solo capite, sed etiam ex corpore loquitur; vocesque ejus non tantproprium secutura: agnoscamus hic non solum illius vocem,
Abbreviated transcription (Latin):
Di me non prõtegas. quia pullus sum. nluus me rapiet.
tiens uolui filios tuos congregare tamquã gallina pul¬
los suos. & noliusti. Pariuili sumus. Ergo protegat nos
ds̃ sub umbraculo alarum suarum. Quid cum maiores
facti fuerimus. Bonum est nobis. ut & tunc protegat
nos: ut sub illo maioro pulli nos simus somꝑ. Semꝑ onĩ
ille maior est. quantunicumq creucrimus. Nemo dicat
protegat me cum paruulus sum. quasi aliquando ad tan¬
tam magnitudinẽ possit ꝑuenire qua sibi sufficiat.
Dine protectione dĩ nihul os. Semꝑ ab illo ꝓtegi uolimꝰ¬

Expanded text:
Si me non protegas quia pullus sum, milvus me rapiet. Si me non protegas quia pullus sum, milvus me rapiet. alem, quoties volui filios tuos congregare, tanquam gallina pullos suos, et noluisti ! Parvuli sumus: ergo protegat nos Deus sub umbraculo alarum suarum. Quid cum majores facti fuerimus? Bonum est nobis ut et tunc protegat nos, ut sub illo majore semper nos pulli simus. Semper enim ille major est, quantumcumque creverimus. Nemo dicat, Protegat me, cum parvulus sum: quasi aliquando ad tantam magnitudinem possit pervenire, quae sibi sufficiat. Sine protectione Dei nihil es. Semper ab illo protegi
Abbreviated transcription (Latin):
nos qui dici sumus sobrii simus. Hortatur nos: ut scđm
dicm ambulemus honeste. Dicut in die inquit honeste
ambulemus. Et iterum. Uos inquit filii lucis estis. &
filii diei: non sumus noctis neq tenebrarũ. Qui sunt
filu noctis & filu tenebrarum. Qui om̃ia mala operant᷑
Usqueadeo filii noctis sunt.: ut timaint iuderi quae
operantur. & quae publice operantur mala. Ideo publice
operantur pauci. Qui aut̃ operantur publice talia. sunt
quidem in lucc solis. sed in tenebris cordis. Nemo ergo
in diluculo operatur. nisi qui in xp̃o operat᷑. Ded qui oti¬
osus menor est cp̃i. in ipso meditatur in omnib actionib
suis. & est illi aduitor in bono opere. ne ꝑ infirmitatem
suam deficiat. Di memoratus sum tui suꝑ stratũ meũ
in diluculis meditabar uite:. quia factus es adiutor m̃s.
Et in uelamento alarũ tuarum crultabo. Hilaresco
in bonis operibus. quia in me est uclamen pennarũ tuarũ

Expanded text:
nos qui diei sumus, sobrii simus. Hortatur nos ut secundum nos qui diei sumus, sobrii simus. Hortatur nos ut secundum diem ambulemus honeste: Sicut in die, inquit, honeste ambulemus . Et iterum: Vos, inquit, filii lucis estis, et filii diei; non sumus noctis neque tenebrarum . Qui sunt filii noctis, et filii tenebrarum? Qui omnia mala operantur. Usque adeo filii noctis sunt, ut timeant videri quae operantur: et quae publice operantur mala, ideo publice operantur. Qui autem talia publice operantur, sunt quidem in luce solis, sed in tenebris cordis. Nemo ergo in diluculo operatur, nisi qui in Christo operatur. Sed qui otiosus memor est Christi, in ipso meditatur in omnibus actionibus suis; et est illi adjutor in bono opere, ne per infirmitatem suam deficiat. Si memoratin diluculis meditabar in te; quia factus es adjutor meus. 16. Et in velamento pennarum tuarum exsultabo. Hilaresco in bonis operibus, quia super me est velamen pennarum tuarum.
Abbreviated transcription (Latin):
est: memor sit dĩ. Quando
aliquis quictꝰ
est. non ꝑ quictem dissoluat᷑. & obluuscat᷑ dm̃. Si meinor
est dĩ quando quietus est: in actionib suis d meditatur¬
in dm̃. Diluculo enim dixit actiones. quia om̃is homo dilu¬
cilo incipit aliquiad agere. Quid ergo dunit: Si memor
fui tui in stratu meo. & in diluculis meditabar in te
Si ergo non fui memor un stratu meo. & in diluculo ñ
meditabar inte. Qui quando otiosus est non cogitat
dm̃. in actib suis cogitare potest dm̃. Qui autẽ memor
euis est quando quietus est: in ipso meditatur cũ agit.
ne in actione defiçiat. Ideo quid adiecit. Et in diluculis
meditabar inte. Quia factus es adiutor ñs. Et̾eium n¬
si ads̃ adiuuet bona opera nr̃a. impleri a nobis non possunt
Et digna debemus operari. id est tamquã in luco. quan¬
do xp̃o demonstrante operam᷑. Quicumq operat᷑ mila.
in nocte operatur. non in diluculo. apło dicente. Qui me¬
briantur nocte inebriant᷑. & qui dermiunt nocte dormura

Expanded text:
quando aliquis quietus est, non per quietem dissolvatur et obliviscatur Deum; si memor est Dei quando quietus est, in actionibus suis in Deum meditatur. Diluculum enim dixit actiones, quia omnis homo diluculo incipit aliquid agere. Quid ergo dixit? Si memor fui tui in strato meo, et in diluculis meditabar in te. Si ergo non fui memor in strato meo, et in diluculo non meditabar in te. Qui quando otiosus est non cogitat Deum, in actionibus suis cogitare potest Deum? Qui autem memor ejus est quando quietus est, in ipso meditatur cum agit, ne in actione deficiat. Ideo quid adjecit? Et in diluculis meditabar in te; quia factus es adjutor meus. Etenim nisi Deus adjuvet bona opera nostra, impleri a nobis non possunt. Et digna debemus operari; id est tanquam in luce, quando Christo demonstrante operamur. Quicumque operatur mala, in nocte operatur, non in diluculo, Apostolo dicente: Qui inebriantur, nocte inebriantur; et qui dormiunt, nocte dormiunt:
Abbreviated transcription (Latin):
missione lucri uel terrore danni. uel promissione uitę
uel terrore mortis. aut alicuius potentis inimicitiis. aut
alicuius potentis anicitiis. Omnib modis iustat diabolꝰ.
quemadmodum deiciat. Et in persecutionib uiuimus.
ce habemus ꝑpetuos inimicos diabolũ & angłos eius. sed
non timeamꝰ. Sic sunt diabolus & angłi eius quasi mil¬
uii. Sub illuis gallinȩ alis simus. & non nos potest contin¬
gere. Ciallina cnim quae nos protegit fortis est. Iinfir¬
ma est propt̾ nos: sed fortis est in sc̃. Dñs nr̃ iħo xp̃c. ip¬

Expanded text:
romissione lucri, vel terrore damni, vel promissione vitae, romissione lucri, vel terrore damni, vel promissione vitae, vel terrore mortis, aut alicujus potentis inimicitiis, aut alicujus potentis amicitiis? Omnibus modis instat diabolus, quemadmodum dejiciat; et in persecutionibus vivimus, et habemus perpetuos inimicos, diabolum et angelos ejus: sed non timeamus. Sic sunt diabolus et angeli ejus, quasi milvi: sub illius gallinae alis sumus, et non nos potest contingere; gallina enim quae nos protegit, fortis est. Infirma est propter nos; sed fortis est in se Dominus noster
Abbreviated transcription (Latin):
debat. qui carnalib oculis deditꝰ carnali affectu circa
dñm tenebat᷑: Et ait illi. Absit a te dñe ꝓpitus
tibi esto. Et dñs. Redi post me satanas. non enim
sapis quae sunt dĩ. sed quae sunt hominum. Quare
quae sunt hominum. Quia antecedere me uis: redi
post me ut me sequaris. ut iam sequens xxp̃m diceret.
Adglutinata est anima mea post te. Mcrito adne¬
ctit. Me suscepit dextera tua. Adglutinata est ani¬
ma mea post te: me suscepit dextera tua. Dixit hoc
xp̃o in nobis. id est in homine quẽ gestabat in nobis. quẽ
offerebat pro nobis. Dixit hoc. dicit hoc & aeccła in
xp̃o. dicit in capite suo. quia & ipsa passa est hic persecu¬
tiones magnas. & singillatim ẽtiam modo patit᷑. Quis
enim pertinens ad xp̃m non uariis tẽptationib agitat᷑:
Et cotidie cum illo agit diabolus & angłi cius. ut per¬
uertat᷑ qualibet cupiditate. qualibet suggestione aut ꝓ¬

Expanded text:
debat, quia carnalibus oculis deditus, carnali affectu circa debat, quia carnalibus oculis deditus, carnali affectu circa Dominum tenebatur; et ait illi: Absit a te, Domine; propitius esto tibi. Et Dominus: Redi post me, satanas; non enim sapis quae Dei sunt, sed quae sunt hominum . Quare, quae sunt hominum? Quia antecedere me vis, redi post me, ut sequaris me: ut jam sequens Christum diceret, Agglutinata est anima mea post te. Merito annectit: Me suscepit dextera tua. Agglutinata est post te anima mea; me suscepit dextera tua. Dixit hoc Christus in nobis: id est, in homine quem gestabat pro nobis, quem offerebat pro nobis, dixit hoc. Dicit hoc et Ecclesia in Christo, dicit in capite suo; quia et ipsa passa est hic persecutiones magnas, et singillatim etiam modo patitur. Quis enim pertineet quotidie agit cum illo diabolus et angeli ejus, ut pervertatur qualibet cupiditate, qualibet suggestione, aut p
Abbreviated transcription (Latin):
tabo. Adglutinata est anima mea post te. Uidete
desiderantem. uidete sitientem: udete quomͦ heret dõ
Nascatur in uobis isto affectus. Si iam germinat. co¬
pluatur & crescat. perueniat ad tale robur. ut ce uos
dicatis ex toto corde. Adglutinata est anima nca post
te. Ubi est ipsũ gluten: Ip̃sum gluten karitas est. Ka¬
ritatem babe. quo glutine adglutinet᷑ anima tua post
dm̃. non cũ dõ sed post dñi. ut ille praecedat. tu sequa¬
ris. Qui enim uolucrit dm̃ antecedere. consilio suo ui
uere uult: & non uult sequi praecepta dĩ Propterea
& petrus repulsus est: quando uoluit consiliũ dare
xp̃o passuro pro nob̃. Adhuc enim infirmus erat pe¬
trus. & quanta utilitas esset generis humani in sangui¬
ne ap̃i non nouerat. Dñs autẽ qui uonerat redimere nõ
& dare pretiũ pro nobis sanguinc̃ suũ: cȩpit praedica¬
re passionẽ suam. Eerpauit petrus quasi dñm moritu
rum. quẽ uolebat hic semꝑ uiuere. Quomodo illũ ui¬

Expanded text:
9. Agglutinata est anima mea post te. Videte desirantem, videte sitientem, videte quomodo haeret Deo. Nascatur in vobis iste affectus. Si jam germinat, compluatur, et crescat: perveniat ad tale robur ut et vos dicatis ex toto corde, Agglutinata est anima mea post te. Ubi est ipsum gluten? Ipsum gluten charitas est. Charitatem habe, quo glutine agglutinetur anima tua post Deum. Non cum Deo, sed post Deum; ut ille praecedat, tu sequaris. Qui enim voluerit Deum antecedere, consilio suo vult vivere, et non vult sequi praecepta Dei. Propterea et Petrus repulsus est, quando voluit consilium dare Christo passuro pro nobis. Adhuc enim infirmus erat Petrus, et quanta utilitas esset generis humani in sanguine Christi non noverat: Dominus autem qui venerat redimere nos, et dare pretium pro nobis sanguinem suum, coepit praedicare passionem suam. Expavit Petrus quasi moriturum Dominum, quem volebat hic semper vivere quomodo illum vi
Abbreviated transcription (Latin):
milia hominũ. ut res suas uenderent. & prȩtia rerũ sua¬
rum ante pedes apłoꝵ ponerent. Quod diues unꝰ non fecit.
quando hoc ore dñi audiuit. & a dño tristis abscessit. Hoc
fuerat crucifixus. Quanto maius uulnus erat in corde ip¬
añs repulit plebẽ suã quam praesciuit: Absit. Nam &
ego israhelita sum ex semine abralis̃. de tribu beniamun
Non rẽpulit ds plebem suam quam praesciuit. Utiq
i omnib. Sea area uentilata. massa intromissa est.
palca iacet. Toti quicquia uides iudeor reproborum:
palcã uides. Ulnde iudes ntã palcã. Lam inde exuit mas¬
sa. iam in horreo recondita est. Ambas res uideamus.
ambas discernamus. Quid psalmus adiungit. Qm̃ u
mani ciis fines t̃rȩ. Agnoscimus lapidẽ angularem
Iapis angusaris ap̃e. Hon potest c̃e angulus. nisi duos
in se copiusl auerit parietes. Ad angulũ de diuerso ueni¬

Expanded text:
millia hominum, ut res suas venderent, et pretia rerum suamillia hominum, ut res suas venderent, et pretia rerum suarum ante pedes Apostolorum ponerent . Quod dives unus non fecit, quando ore Domini audivit, et a Domino tristis abscessit , hoc ristus fuerat crucifixus. Quanto majus vulnus erat in corde ipfratres? Numquid Deus repulit plebem suam; quam praescivit? Absit: nam et ego Israelita sum, ex semine Abrahae, de tribu Benjamin. Non repulit Deus plebem suam, quam praescivit» . Utique in omnibus; sed area ventilata, massa intro missa est, palea jacet . Totum quidquid vides Judaeorum reproborum, paleam vides. Unde vides istam paleam, jam inde exiit massa, jam in horreo recondita est. Ambas res videamus, ambas discernamus. 8. «vers.» 4. Quid Psalmus adjungit? «Quoniam in manu ejus fines terrae.» Agnoscimus lapidem angularem; lapis angularis, Christus. Non potest esse angulus, nisi duos in se copulaverit parietes: ad angulum de diverso veni
Abbreviated transcription (Latin):
li icisus ol castro & contra naturã insertus es in bonã di¬
uam. quantõmagis qui scđm naturã sunt inserent᷑ suac olĩ¬
uas. ut quomodo tu non p̾manens in infidelitate meriusti
inseri in oliuã cum esses olcastȩx. sic isti correcti facilius sus
oliias naturalit̾ inserantur. Hoc de illis apł̃s. Crgo ipsa
est arbor. Etiansi aliqui ex ramis fracti sunt. non omues
Nam si om̃s rami frangerentur. unde petrus: Unde io¬
batur. qui suo fructu oliuã testabatur. Nonne om̃s isti
inde: Unde etiã quingenti illi fr̃s. quib dñs post resurre¬
ctionẽ apparuit: Unde tot milia ad uocẽ petri. quando
sp̃i scõ repleti apłi omnũ gentiũ lungius locuti sunt. Can¬
ta auiditate dĩ laudis & suac accusationis conuersa sunt:
ut qui primo sanguinẽ dñi fuderunt sęuientes. bibere
discerent iam credentes. Sic autẽ om̃ia illa conuersa suił

Expanded text:
li incisus oleastro, et contra naturam insertus es in bonam olili incisus oleastro, et contra naturam insertus es in bonam olivam; quanto magis qui secundum naturam sunt, inserentur suae olivae» ? Ut quomodo tu non permanens in infidelitate, meruisti inseri in olivam, cum esses oleaster; sic isti correcti facilius suae olivae naturaliter inserantur: hoc de illis Apostolus. Ergo ipsa est arbor; etsi aliqui ex ramis fracti sunt, non omnes. Nam si omnes rami frangerentur, unde Petrus? unde Jobatur, et suo fructu olivam testabatur? Nonne isti omnes inde? Unde etiam quingenti illi fratres quibus Dominus post resurrectionem apparuit ? unde tot millia ad vocem Petri, quando Spiritu sancto repleti Apostoli omnium gentium linguis locuti sunt, tanta aviditate Dei laudis et suae accusationis conversi sunt, ut qui primo sanguinem Domini fuderunt saevientes, bibere discerent jam credentes? Sic autem omnia illa conversa sunt
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s deos. Quia non repellet dñs plebẽ suam. Laus illi. iu¬
repellot: Hic nobis int̾ꝑretari aliquid non licet. prȩscrip¬
tum habemus ab apło. Ecrposuit hoc apłs unde sit dictũ
Erat enim plebs iudaca. plebs ubi fuerunt propħac. plebs
ubi fuerunt patriarchac. plebs etiã scđm carnẽ ꝓpagata
ac scmine abrahae: plebs in qua praccesserunt om̃ia sacra¬
menta saluatorẽ nr̃m promittentia. plebs ubi institutũ
est templũ. unctio sacerdotis ad figurã. ut cũ om̃s ipsas
umbre preterirent. ipsa lix adueniret. Erat ergo ista
plebs dĩ. ad eã propħe missi. in illa nati qui missi. ei tradita
& credita cloquia dĩ. Quid ergo: Totũ illud damnatũ ẽ:
Absit. Arbor oliuȩ ipsa dicta est ab apło. Cȩpit enim
ista arbor a patriarehis. Sed fuerunt ibi rami aridi. qͥa
nunis alti per superbiã Praccisi ergo propt̃ sterilitatem.
superbiret ol caster insertus. quid ait apłs. Si tu ex natura¬

Expanded text:
omnes deos.» 7. «Quia non repellet Dominus plebem suam:» laus illi, juomnes deos.» 7. «Quia non repellet Dominus plebem suam:» laus illi, jut? Hic nobis interpretari aliquid non licet: praescriptum habemus ab Apostolo, exposuit hoc Apostolus unde sit dictum . Erat enim plebs Judaea, plebs ubi fuerunt Prophetae, plebs ubi fuerunt Patriarchae, plebs etiam secundum carnem propagata de semine Abrahae; plebs in qua praecesserunt omnia sacramenta Salvatorem nostrum promittentia; plebs ubi institutum est templum, unctio, sacerdos ad figuram, ut cum omnes ipsae umbrae praeterirent, ipsa lux adveniret: erat ergo ista plebs Dei; ad eam Prophetae missi in illa nati qui missi; ei tradita et credita eloquia Dei. Quid ergo? totum illud damnatum est? Absit. Arbor olivae ipsa dicta est Apostolo, coepit enim ista arbor a Patriarchis: sed fuerunt ibi rami aridi, quia nimis alti per superbiam; praecisi ergo propter sterilitatem, superbiret oleaster insertus, quid ait Apostolus? «Si tu ex natura
Abbreviated transcription (Latin):
deos discernit. Deos dixit participatione ñ natura. gr̃a qua
uoluit facere deos. Quantus ds̃ est qui facit deos. Aut
quales du sunt quos facit homo: Quam magnus ille deos fa¬
ciendo. tam isti nihil qui ab homine facti sunt. Ds̃ uerus fa¬
cit deos credentes in sc. quib dedit potestatẽ filios dĩ fieri
Et ideo ipse uerus ds̃. quia ds̃ non factus est. Nios uero fa¬
cti non ueri du. meliores tamen illis quos homo fecit: q̃m
simulachra gentiũ argentũ & aurũ. opis manuũ hominũ
Os babent & ñ loquent᷑. oculos habent & non uidobunt
Nobis autẽ ds̃ nr̃ oculos uidentes facit. nec in eo tam̃
nos deos fecit: quia uidentes oculos nobis fecit. Nam fe¬
cit hoc & pecorib: Sed ideo nos deos fecit. quia interio¬
res oculos nr̃os illuminauit. Ergo sit laus illi. confessio illi.
sit iubilatio illi: quia magnus est dñs. & rex magnus suꝑ

Expanded text:
deos discernere» . «Deos» dixit participatione, non natura; gratia, qua deos discernere» . «Deos» dixit participatione, non natura; gratia, qua voluit facere deos. Quantus Deus est qui facit deos? Aut quales dii sunt quos facit homo? Quam ille magnus deos faciendo, tam isti nihil qui ab homine facti sunt. Deus verus facit deos credentes in se, quibus dedit potestatem filios Dei fieri . Et ideo ipse verus Deus, quia Deus non factus est: nos autem facti, non veri dii, meliores tamen illis quos homo facit. Quoniam simulacra Gentium argentum et aurum, opus manuum hominum: os habent, et non loquentur; oculos habent et non videbunt . Nobis autem Deus noster oculos videntes fecit. Nec in eo tamen nos deos fecit, quia videntes oculos nobis fecit; nam fecit hoc et pecoribus: sed ideo nos deos fecit, quia interiores oculos nostros illuminavit. Ergo sit laus illi, confessio illi, sit jubilatio illi: «Quia magnus est Dominus, et rex magnus super
Abbreviated transcription (Latin):
ciũ. Et enĩ illi dęmones uolentes uideri du ñ sibi ista exĩ¬
gerent ut fallerent. nisi quia sciunt ea deberi uero dõ. Hoc
enĩ mos est deberi uero dõ. quod sibi exigit falsus ds̃. Ergo
uerũ templũ dĩ agnoscimus. Templũ enĩ dĩ sc̃m est inquit.
quod estis uos. Si ergo nos sumus templũ dĩ. ara dĩ anima
nr̃a est. Sacrificiũ dĩ quod est: Forte hoc facimus modo
Imponimus in ara sacrificium. quando dm̃ laudamus. Do¬
cet enĩ nos psalmus dicens. Sacrificiũ laudis glorificauit
me. & ibi uia est quo ostendã illi salutare dĩ. At̃ uero sire¬
quiras sacerdotẽ. supra cęlos est. Interpellat pro te: qui
in terra mortuus est pro te. Ergo ds̃ magnus est dñs. &
rex magnus suꝑ omnes deos. Hic accipe homines deos. Non
enĩ rea dñs super dęmonia. Et hinc habemus scripturae
testimoniũ. Ds stetit in sỹnagoga deoꝵ. in medio autem

Expanded text:
cium. Etenim illi daemones volentes videri dii, non sibi ista exicium. Etenim illi daemones volentes videri dii, non sibi ista exigerent ut fallerent, nisi quia sciunt ea deberi vero Deo. Hoc enim mos est deberi vero Deo, quod sibi exigit falsus deus. Ergo verum templum Dei agnoscimus. «Templum enim Dei sanctum est,» inquit, «quod estis vos» . Si ergo nos sumus templum Dei; ara Dei anima nostra est. Sacrificium Dei quid est? Forte hoc facimus modo, imponimus in ara sacrificium, quando Deum laudamus; docet enim nos psalmus, dicens: «Sacrificium laudis glorificabit me, et ibi via est, ubi ostendam illi salutare Dei» . At vero sacerdotem si requiras, super coelos est; interpellat pro te, qui in terra mortuus est pro te . Ergo «Deus magnus est Dominus, et rex magnus super omnes deos.» Hic accipe homines «deos:» non enim rex Dominus super daemonia. Et hinc habemus Scripturae testimonium: «Deus stetit in synagoga deorum; in medio autem
Abbreviated transcription (Latin):
nr ihe xp̃c ꝑ quẽ om̃ia. &e nos in ipso. Siergo non nobis. qͥb:
Audi ex alio psalmo. Qm̃ dn gentiũ dȩ monia. dñs autẽ co¬
quia terribilis super om̃ia dȩ monia as. Quid magnũ e̾c̾t
suꝑ om̃ia demonia: Quia di gentiũ demonia. Qłbi autẽ
dĩ tius. Dñs autẽ cęlos fecit. Illud fecit dñs tuus. ubi ñ
possunt habitare demonia. De cęlis enim deiecta sunt dęmo¬
na. çli p̃ponunt᷑ demonis. dñs tuus & celis. quia dñs tius
cęlos fecit. Quanto ergo altior est dȩmonus duis gentiũ.
quia altior est cęlis unde ceciderunt angłi ut fierent demo¬
arrepticu tamguã uates inducti. Hacc omnia demonibus
gentes exhibucrunt. hec om̃ia uero non nisi uni magno dõ
debent᷑. Templũ fecerunt gentes demonib habet templũ¬
ds̃. Sacerdotes fecerunt gentes dȩmonib. habet dĩ sacer¬
dotẽ. Dacrificiũ exhibuert̃ gentes dȩmonib. habet ds̃ sacrisi¬

Expanded text:
, per quem omnia, et nos in ipso» . Si ergo non nobis, quibus? , per quem omnia, et nos in ipso» . Si ergo non nobis, quibus? Audi ex alio psalmo: «Quoniam dii Gentium daemonia; Dominus autem coequia terribilis super omnia daemonia Deus: quid magnum, esse super omnia daemonia? «Quia dii Gentium daemonia.» Ubi autem Deus tuus? «Dominus autem coelos fecit.» Illud fecit Dominus tuus, ubi non possunt habitare daemonia: de coelis enim dejecta sunt daemonia. Coeli praeponuntur daemoniis, Dominus tuus et coelis; quia Dominus tuus et coelos fecit. Quanto ergo altior daemoniis diis Gentium, qui altior est coelis, unde ceciderunt angeli, ut fierent daemoarreptitii tanquam vates inducti. Haec omnia daemonibus gentes exhibuerunt; haec omnia vera nonnisi uni magno Deo debentur: templum fecerunt gentes daemonibus; habet Deus templum: sacerdotes fecerunt gentes daemonibus; habet Deus sacerdotem: sacrificium exhibuerunt gentes daemonibus; habet Deus sacrifi
Abbreviated transcription (Latin):
nes deos. Propterea ergo iubilemus illi. qm̃ ñ repellet dĩs
plebẽ suã lubilemus illi. qm̃ in manu eius om̃s fines terrȩ.
& altitudines montiũ ipsius sunt. In his omnib iubilemꝰ
illi. Qm̃ ipsius est mare. & ipse fecit illud. & aridã trã
manus enus finxerunt. lubilemus illi. Sed hȩc om̃ia quis
sibi uelint si congruent̃ discutiant᷑. tempus forte ñ sufficn
Sed rursus si penitꝰ negligantur. debitores remanebimꝰ
Breuit itaq pro tempore quantũ ꝑstringere poterimꝰ
accipite. quia & pauca semina uberrimã messem refer̃t.
demus. hoc ꝓosuit. qm̃ ds̃ magnus ẽ dñs. &e rex magnꝰ suꝑ
om̃s deos. Sunt ergo dii suꝑ quos sit magnus ds̃ nr. cui uibi¬
lamus. cui exultamus. cui landes cantici dicimus. Sunt. scd
non nobis. Apł̃s enĩ ait. Nam & si sunt qui dicuntur du si¬
ue in celo siue in terra. quemadmodũ sunt multi dii & do¬

Expanded text:
nes deos:» propterea ergo jubilemus illi. «Quoniam non repellet Dominus nes deos:» propterea ergo jubilemus illi. «Quoniam non repellet Dominus plebem suam:» jubilemus illi. «Quoniam in manu ejus» ibus jubilemus illi. «Quoniam ipsius est mare, et ipse fecit illud, et aridam terram manus ejus finxerunt:» jubilemus illi. Sed haec omnia quid sibi velint, si congruenter discutiantur, tempus forte non sufficit: sed rursus si penitus negligantur, debitores remanebimus. Breviter itaque pro tempore, quantum perstringere potuerimus, accipite; quia et pauca semina uberrimam messem referunt, demus, hoc posuit: «Quoniam Deus magnus est Dominus, et rex magnus super omnes deos.» Sunt ergo dii super quos sit magnus Deus noster, cui jubilamus, cui exsultamus, cui laudes cantici dicimus; sunt, sed non nobis. Apostolus enim ait: «Nam etsi sunt qui dicuntur dii, sive in coelo, sive in terra, quemadmodum sunt dii
Abbreviated transcription (Latin):
occupemus faciẽ eius in confessione. & in psalmis uibilomꝰ ei
lam diximus quid sit iubilare. Repetitũ est. ut confir¬
metur in faciendo. Ipsa repetitio exhortatio est. Non
enim iã obliti sumus. ut iã monẽri nos uelimus quas di¬
cta sint superius. ut iubilemus. Sed plerumq in affe¬
ctu animi repetitur uerbũ quod notũ erat. ñ ut inno¬
tescat: sed ut ipsa repetitio faciat confirmationẽ. Re¬
petitur enĩ ad intelligendũ affectũ dicentis. Inde est
quod dicit dñs. Amen amendico uobis. Sufficiebat am̃
unũ. Quare amen amen. nisi quia ipsa repetitio con¬
firmatio est: In psalmis ergo inquit iubilemus ex Et
quae dicimꝰ in psalmis. quae dicimus. potius sentiamꝰ in ui¬
bilatione. Quae sunt quae ꝑtinent ad laudẽ cantici huiꝰ.
iã audite. Qm ds̃ magnus est dñs. & rex magnus suꝑ om¬

Expanded text:
eveniamus faciem ejus in confessione.» 5. «Et in psalmis jubilemus illi.» eveniamus faciem ejus in confessione.» 5. «Et in psalmis jubilemus illi.» Jam diximus quid sit jubilare; repetitum est, ut confirmetur in faciendo: ipsa repetitio exhortatio est. Non enim jam obliti sumus, ut jam moneri nos velimus, quae dicta sint superius, ut jubilemus: sed plerumque in affectu animi repetitur verbum quod notum erat, non ut innotescat, sed ut ipsa repetitio faciat confirmationem; repetitur enim ad intelligendum affectum dicentis. Inde est quod dicit Dominus, «Amen, amen dico vobis» ; sufficiebat «Amen» unum; quare, «Amen, amen,» nisi quia ipsa repetitio confirmatio est? «In psalmis» ergo, inquit, «jubilemus illi.» Et quae dicemus in psalmis? quae dicemus, vel potius sentiemus in jubilatione? quae sunt quae pertinent ad laudem cantici hujus? Jam audite: «Quoniam Deus magnus est Dominus, et rex magnus super om