comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tellegi uoluit inter eum quem mittit & seipsum quan
inter ipsum & patrem dm̃ : Hoc susto modo acceperimus
nescio quos gradus quod absit arrianorum more facu
Illi quippe cum audiunt haec cuargelica uerba seu legunt.
statim ad illos gradus sui dogmatis currunt quibus non
ascendunt aduitam sed prȩcipitantur in mortem: Con¬
nuo quippe dicunt quantũ apłur filii distat afilio quas¬
uis dixerit qui accipit siquem misero me accipit: tanti
& filius distat a patre quamuis dixerit qui autem mea¬
pit accipit eum qui me misit.: Sed si hoc dicis oblitur erh
tice gradus tuos. Sienim tanto inter uallo propter
dñi uerba filiũ a patre quantum apłm distinguir afilio
ubi positurus es sp̃m sc̃m : &xcidit netibi eum uor pon
solere post filium: erit ergo ipse int̾ apłm & filium : &
multo ampliur distabit filiur ab apło quam pater ass

Expanded text:
intelligi voluit inter eum quem mittit et seipsum, quantum intelligi voluit inter eum quem mittit et seipsum, quantum inter seipsum et Patrem Deum? Hoc si isto modo acceperimus, nescio quos gradus, quod absit, Arianorum more faciemus. Illi quippe cum audiunt haec evangelica verba, seu legunt, statim ad illos gradus sui dogmatis currunt, quibus non ascendunt ad vitam, sed praecipitantur in mortem. Continuo quippe dicunt: Quantum apostolus Filii distat a Filio, quamvis dixerit, Qui accipit si quem misero, me accipit; tantum et Filius distat a Patre, quamvis dixerit, Qui autem me accipit, accipit eum qui me misit. Sed si hoc dicis, oblitus es, haeretice, gradus tuos. Si enim tanto intervallo propter haec Domini verba Filium a Patre, quantum apostolum distinguis a Filio, ubi positurus es Spiritum sanctum? Exciditne tibi, eum vos ponere solere post Filium? Erit ergo ipse inter apostolum et Filium; et multo amplius distabit Filius ab apostolo quam Pater a Filio.
Abbreviated transcription (Latin):
epit ac facienda monstrauit qui efficese beatos potest :
est iatur traditor iudar electus. Quid est ergo quod
lo codicit. Nonne gouor duodecim elegi & unur & uobir
uabolus est : An & ipse ad aliquid est electur ad quoderat¬
que necessarius. Hon autem ad beatitudinem dequa modo
beatieritir si feceritis ea. hoc non deomniburdicit. Scit
n quos ad societatem beatitudinir huiur elegerit. Non
ac eis iste quipanem illius sic edebat ut suꝑ eũ leuaret cal¬
eum: Illimanducabant panem dñm. ille panen dñi con
dniu: Illi uitam. ille poenani. Quienim manducat in
quia ego sum : Id est ego sum dequo illa scriptura psȩcesita
dictum est. Quimanducat meũ panem leuauit suꝑ meca¬
caneum: Deinde sequitur &dicit. Amen amen dico uoli
qui acciit eum siquem misero me accipit. qui autem m
accipit accipit eum qui me misit. Tantumne diftare

Expanded text:
praecepit, ac facienda monstravit, qui efficere beatos potest? Non praecepit, ac facienda monstravit, qui efficere beatos potest? Non est, inquit, traditor Judas electus. Quid est ergo quod alio loco dicit, Nonne ego vos dudiabolus est ? An et ipse ad aliquid est electus, ad quod utique erat necessarius; non autem ad beatitudinem, de qua modo ait, Beati eritis si feceritis ea? Hoc non de omnibus dicit: scit enim quos ad societatem beatitudinis hujus elegerit. Non est ex eis iste qui panem illius sic edebat, ut super eum levaret calcaneum. Illi manducabant panem Dominum, ille panem Domini contra Dominum: illi vitam, ille poenam. « Qui enim manducat inquia ego sum. Id est, ego sum de quo illa Scriptura praecessit, ubi dictum est: Qui manducat meum panem, levabit super me calcaneum. Deinde sequitur, et dicit: Amen, amen dico vobis quia qui accipit eum, si quem misero, me accipit. Qui autem me accipit, accipit eum qui me misit. Tantumne distare
Abbreviated transcription (Latin):
uidiuimus scm euargłium loquente dño atque dicente .
amen amendico uobis non est seruur maior dño suo:
Aneque apłur maior eo quimisit illum. Si haec scitir
ti eritis si feceritis ea: Hoc ideo dixit quia lauerat dir¬
ulorum peder magister humilitatir. & uerbo & gemplo
poterimus eaquȩ sunt operosius disserenda ipso ad iuuan
sserere : sinon in eisquȩ manifesta sunt immoremur :¬
uergo haec dñs promisisset. ad iunxit: Non de omnib:
is dico ego scioquos elegerim : sed ut impleatur scriptura
manducat meum panem leuauit suꝑ me calcaneũ suum.
quid est aliud. nisi conculcauit me: Notũ est dequo loqua
iudas ille traditor eius attingitur : Ergo ipsum nonele¬
. unde ab eir quos elegit isto sermone discernit. Quod
rgodico inquit. beatieritir si seceritis ea non deomnibus uo
dico : Est inter uor qui nonerit beatus. neque faciet ea : ego
uos elegerim : Quos. nisi eos quibeati erunt faciendo quȩ

Expanded text:
num atque dicentem, « Amen, amen dico vobis; non est servus major domino suo, neque apostolus major eo qui misit illum: si haec scitis, beati eritis si feceritis ea. » Hoc ideo dixit, quia laverat discipulorum pedes, magister humilitatis et verbo et exemplo: sed poterimus ea quae sunt operosius disserenda ipso adjuvante disserere, si non in eis quae manifesta sunt immoremur. Cum ergo haec Dominus praemisisset, adjunxit, « Non de omnibus vobis dico: ego scio quos elegerim: sed ut impleatur Scriptura, Qui manducat panem mecum, levabit super me calcaneum suum. » Hoc quid est aliud nisi, conculcabit me? Notum est de quo loquatur; Judas ille traditor ejus attingitur. Ergo ipsum non elegerat, unde ab eis quos elegit, isto sermone secernit. Quod ergo dico, inquit, Beati eritis si feceritis ea, non de omnibus vobis dico: est inter vos qui non erit beatus, neque faciet ea. Ego scio quos elegerim. Quos, nisi eos qui beati erunt faciendo quae
Abbreviated transcription (Latin):
nobis beatus euangelis tal. Ate dreptin¬
quid festũ paschȩ sciens ihs quia uenic eiꝰ
hora ut transeat ex hoc mundo ad patrem. Ecce pascha
etce transitus: unde &. quo: de hoc mundo seilisa
ad patrem. Spes ñbris in capite ẽ. data: quo essenc
illo transeunte sine dubio secucura. Quid ergo infide¬
les & ab hoc capite atq ab eiꝰ corpore aliene Nonne & ip¬
si transeunt quia non ꝑmanent: transeunt plane & ipsi
sed aliudẽ transire demundo. aliud transire cũmun¬
do. Aliud ad patrem. aliud adhostẽ. Nam& aegii

Expanded text:
ngelista: Ante diem, inquit, festum paschae sciens Jesus quia venit ejus hora, ut transeat ex hoc mundo ad Patrem. Ecce pascha, ecce transitus. Unde, et quo? De hoc scilicet mundo ad Patrem. Spes membris in capite est data, quod essent illo transeunte sine dubio secutura. Quid ergo infideles, et ab hoc capite atque ab ejus corpore alieni? nonne et ipsi transeunt, quia non permanent? Transeunt plane et ipsi. Sed aliud est transire de mundo, aliud transire cum mundo, aliud ad Patrem, aliud ad
Abbreviated transcription (Latin):
ibillo tuorabatur praeloqui uoluit: ut hoc quoque
inselese. Csuid autem muru sisusyit acena reposunrt
ures ee quid mirum sipseeuexit se lintea: quiso: ana
ui a ceient habid est inuottur ut honis Quidmisi
pist aquam inpeluemi und: Lauarit pese ducapuloiea
quunterran saoguinem fudit. quo immutdidiam q¬
set peccatorum s Quid mirum silinteo quo erat pisep
pedes quos lauerat tersit: qui carnȩ qua er at inde
euargelistarũ uestigia confirmauit : & linteo quiden
ut se precingeset posuit uestimenta quȩ habebat. Uit
formam ser ui accipeset quando semet ipsum & inanius
non quod habebat deposuit: sed quod non habebat acctoto
Crucisgendus sane suis epoliatus est uestimentis: & mo¬
solum eis proquibus erat subitusus mortem sedetia
ili qui eũ fuerat traditurus ad morten: Tanta
quippe humanȩ humilatatas utilitas. ut eam suo tͦpsi¬
darot e empla. centon diuina sublimitas: quia
Tlenit enim filius hominis querese &e ralunn facerqõ

Expanded text:
illo ignorabatur, praeloqui voluit; ut hoc quoque in scelere. 7. Quid autem mirum si surrexit a coena, et posuit anivit. Quid mirum si precinxit se linteo: qui formam servi accipiens: habitu est inventus ut homo? Quid mirum si misit aquam in pelvim: unde lavaret pterra sanguinem suum fudit: quo immundicias dilueret peccatorum: Quid mirum si linteo quo erat precinctus: pedes quos laverat tersit: qui carne qua erat indutus evangelistarum vestigia confirmavit. Et linteo quidem ut se precingeret: posuit vestimenta que habebat: ut autem formam servi acciperet: quando semetipsum exinanivit: non quod habebat deposuit: sed quod non habebat accepit. Crucifigendus sane suis expoliatus est vestimentis: et mosolum eis pro quibus subiturus venerat mortem; sed etiam illi qui fuerat eum traditurus ad mortem. Tanta quippe est humane humilitatis utilitas: ut eam suo commendaret exemplo divina sublimitas. Quianiret. Venit enim Filius hominis quaerere et salvum facere quod
Abbreviated transcription (Latin):
& hoc ad intellgentiam conscribendum : Quod autẽ
apatre sibi dicit datũ calicem passionis. profecto illud
est quod ait apłur: Sidr̃ pro nobis quis contranos qui
silio in proprio non pepercit sed pronobis omnibur
tradidit eum : uerum auctor calicir huius est &xiamp¬
se quibibit: unde idem apłur item dicit : xp̃s dilgitim¬

Expanded text:
et hoc ad intelligentiam conscribendum. Quod autem et hoc ad intelligentiam conscribendum. Quod autem a Patre sibi dicit datum calicem passionis, profecto illud est quod ait Apostolus: Si Deus pro nobis, quis contra nos? Qui Filio proprio non pepercit, sed pro nobis omntradidit eum . Verum auctor calicis hujus est, etiam ipse qui bibit. Unde idem Apostolus item dicit: Christ
Abbreviated transcription (Latin):
is seslium & abscidit eius auriculam dextram: erat
autem nomen seruo malchus : Solus hic euargelista
&iam nomen sesui eius expsessit: Sic̃lucas solus quod
ius auriculã dñs tetigerit & sanauerit eum. Mal¬
hus autem interpsȩtatur renaturus : Quidergo
uris prodño amputata & ad nõ sanata signisicat
nisi auditũ amputata ue tustate renouatum: Vt
it innouitate sp̃i & non inuetustate littere : Quod
cui praestitũ suerit a xp̃o quis dubitet segnatusum es¬
se cum xp̃o: Quod autem seruus inuentus est. & hoc
ad illampertinet uetustatem quae inseruitutem
generat quod est agar. Sedcũ accesit sanitas figu¬
rata est & libestas s actum tamen petridñs in pro¬
bauit : & progrediultra prohibuit dicens : Mitte
gladium inuaginam. Calicẽ quã dedit mihipater
nonbibam illũ : In suo quippe facto ille discipulus
magistrum defendese uoluit non quod sgnisicatũ
est cogitauit : & ille gitur adpatientiam commo¬
nendus fute.

Expanded text:
pis servum, et abscidit auriculam ejus dextram. Erat pis servum, et abscidit auriculam ejus dextram. Erat autem nomen servo Malchus. Solus hic evangelista etiam nomen servi hujus expressit, sicut Lucas solus quod ejus auriculam Dominus tetigerit et sanavit eum . Malchus autem interpretatur regnaturus. Quid ergo auris pro Domino amputata, et nisi auditum amputata vetustate renovatum, ut sit in novitate spiritus, et non in vetustate litterae ? Quod cui praestitum fuerit a Christo, quis dubitet regnaturum esse cum Christo? Quod autem servus inventus est, et hoc ad illam pertinet vetustatem quae in servitutem generat, quod est Agar . Sed cum accessit sanitas, figurata est et libertas. Factum tamen Petri Dominus improbavit, et progredi ultra prohibuit dicens: Mitte gladium in vaginam. Calicem quem dedit mihi Pater, non bibam illum? In suo quippe facto ille discipulus magistrum defendere voluit, non quod significandum est cogitavit. Et ille igitur ad patientiam commonendus fuit,
Abbreviated transcription (Latin):
quam se abeir permittes et ad praehendi non os¬
dem illi facesent propter quoduenerant. sedie
ipse faceret propter quoduenerat. eum quios
illi occidendũ quaerebant saeuiendo: Sed quaens
nos & ipse moriendo. proinde quia tenere uoler¬
bus nec ualentibus ostendit potestatem suani i
teneant eum ut faciat denescientibur uoluntas
suam. Iterũ ergo eos in terrogauit : quid quacr
illi autẽ dixerunt . ihm̃ na⁊ asenũ : Responditꝰ
dixiuobis quia ego suni Siergo me quaeritis sinite hos abire.
ut impleretur sermoquemdixit quia quos de disti
mihi nom perdidi &x hisquem quã : Sime inquit quaeri¬
tis sinite hos abise: Inimicos uidet & hoc faciunt quod
ubet. Sinunt eos abise. quor ñ uult perire : Num quid
autem ñ erant postea morituri cur ergo situnc mo¬
esentur perdeset eor. nisiquia nondũ in eũ sic csedebant
quemodo credunt quicumque ñ pereunt : Simon ergo
petius habens gladium eduxit eum & ꝑcussit princi¬

Expanded text:
quam se ab eis permitteret apprehendi, non ququam se ab eis permitteret apprehendi, non quidem illi facerent propter quod venerant, sed nec ipilli occidendum quaerebant saeviendo; sed quaerebat nos et ipse moriendo. Proinde quia temere volentibus nec valentibus ostendit potestatem suam, jam teneant eum, ut faciat de nescientibus voluntatem suam. Iterum ergo eos interrogavit: Quid quaeritis? Illi autem dixerunt: Jesum Nazarennite hos abire. Ut impleretur sermo quem dixit: Quia quos dedisti mihi non perdidi ex eis quemquam. Si me, inquit, quaeritis, sinite hos abire. Inimicos videt, et hoc faciunt quod jubet. Sinunt eos abire, quos non vult perire. Nunquid autem non erant postea morituri? Cur ergo si tunc morerentur, perderet eos, nisi quia nondum in eum sic credebant, quomodo credunt quicunque non pereunt? Simon ergo Petrus habens gladium, eduxit eum, et percussit princi
Abbreviated transcription (Latin):
udas quitradebat eum cum ipsis : Vt ergo dixit
is eosum : abierunt retrorsum & ceciderunt
interrans ubinunc militum cohors. & ministripro¬
pum acphoriseoruni: ubi terror & munimen ar¬
nini: nempe una uoxdicentis gosum tantam turu
odur ferocem armisq terribilem sine telo ullo per¬
sit. reppulit strauit Dr̃ enim latebat incarne ers¬
ter nusdier ita membrir occultabatur humansi
lanternis & facibur quae sesetur occidendus atens¬
bris. Ego sumdicit & impios dełcit: quid iudicatis
faciet . qui iudicandur hoc fecit : quid rgnaturis
terit: qui moriturur hoc potuit: & nunc ubios
tatur antichristur. ut retroredeant & ntr¬
ram cadant . qm̃ desesentes caelestia : terrenadi¬
derant: Ceste ad conpraehendendũ ihm ꝑ secuts
cum traditore uenesuntti quẽ quȩ rebant in ue
Audierunt gosum. quase non conpraehendera
Sed abierunt retro &ceciderunt: nisiquia has
uoluit quipotuit quicquid uoluit: Ueruni sin¬

Expanded text:
qui tradebat eum, cum ipsis. Ut ergo dixit eis: Ego sum, abierunt retrorsum, et ceciderunt in terram. » Ubi tunc militum cohors, et ministri principum ac Pharisaeorum? ubi terror et munimen armorum? Nempe una vox dicentis: « Ego sum, » tantam turbam odii ferocem, armisque terribilem, sive ullo telo percussit, repulit, et stravit. Deus enim latebat in carne, et sempiternus dies ita membris occultabatur humanis, ut laternis et facibus quaereretur occidendus a tenbris. Ego sum, dicit; et impios dejicit. Quid judicaturus faciet, qui judicandus hoc fecit? Quid regnaturus poterit, qui moriturus hoc potuit? Et nunc ubiquudaeis exspectatur Antichristus, ut retro redeant, et in terram cadant, quoniam deserentes coelestia, terrena desiderant. Certe ad comprehendendum Jesum persecutores cum traditore venerunt, quem quaerebant invenerunt, audierunt Ego sum: quare non comprehenderunt, sed abierunt retro, et ceciderunt, nisi quia hoc voluit, qui potuit quidquid voluit? Verum si nun
Abbreviated transcription (Latin):
ul nisimissos sgnificat in latino: misit ergo desiu
suum non incarne peccat sed in similitudine cars
peccati & misit filius eor quos nator incarne pte¬
catti sc̃i ficauit a labe peccati: Sed qm perhoc quod
sequitur: et proeis sc̃i fico meipsum: Quid est enim
& pro eis goscitisicomeipsum. nisi eos in meipsosa

Expanded text:
st, nihil nisi missos significat in latino. Misit ergo Deus Filium st, nihil nisi missos significat in latino. Misit ergo Deus Filium suum non in carne peccati, sed in similitudine carnis peccati ; et misit Filius ejus eos quos natos in carne peccati sanctifisequitur: Et pro eis ego sanctifico meipsum. Quid est enim: Et pro eis ego sanctifico meipsum, nisi: Eos in meipso
Abbreviated transcription (Latin):
eosinme: Deniq sequitur & hoc apertiur in sinuase
nonidesinit: Sarmo tuus inquit ueritas est : Quid aliud
dixit quam goueritas sum : c̃secum quippe euargeliu
as oc habet quod &iam ibiletur ubidictum est :
in principio erat uerbum & uerbumerat apud dm̃
& dr erat uerbum : & utique ipsum uerbum nouimur
urgenium diflum quod earo factum est & hiabita¬
unt ciniobiss Tainde ee hic pomipotuit & in quibus dan
codicibus positum est uerbum tuum ueritar etidac
inquibusdam codicibus &iam ibi seriptum est. q
principioerat sermo Ingipeo autem sine ulla uarea¬
te &ibi &ehic aorõc est Sc̃isicat itaque pater mue
nueota. Id est in uerbo in ungenito suo suos hesederut¬
que cobereder. Sed nuncad hue deapostolir loqutar
Nooseeutus adiungit: Sicut memisisti in mundur
Ago misi eos inmundum: Qquo smisit nisia płorlue

Expanded text:
eos in me? Denique sequitur, et hoc apertius insinuare eos in me? Denique sequitur, et hoc apertius insinuare non desinit. Sermo tuus, inquit, veritas est. Quid aliud dixit quam: Ego veritas sum? Graecum quippe Evangelium Λόγος habet, quod etiam ibi legitur ubi dictum est: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum . Et utique ipsum Verbum novimus unigenitum Dei Filium, quod caro factum est, et habitavit in nobis . Unde et hic poni potuit, et in quibusdam codicibus positum est, Verbum tuum veritas est; sicut in quibusdam codicibus etiam ibi scriptum est In principio erat sermo. In graeco autem sine ulla varietate, et ibi et hic λόγος est. Sanctificat itaque Pater in veritate, id est, in Verbo suo, in Unigenito suo, suos haeredes ejusque cohaeredes. 4. Sed nunc adhuc de Apostolis loquitur; nam secutus adjungit, Sicut me misisti in mundum, et ego misi eos in mundum. Quos misit, nisi Apostolo
Abbreviated transcription (Latin):
tiam: demundo inquit non sunt sicut & go nonsum de
mundo: sc̃ifica eos inueritate: Sic enim seruantur &
malo quod superius orauit ut fieset : Quaeri autem
potest quomodo demundo iam nonerant si sc̃ĩficati
inueritate nondumerant : Aut si i amerant cur pos¬
eat ut sint : Anquia & scificati in eadem prosiciunt
sc̃ĩ tate siunt que sanctioser: neque hoc sine adiutorio
gratiaedĩ. Sed illo eorum sci ficante prouectum quiscĩ¬
sicauit inceptum: unde & apłur dicit : qui in uobis opur
honum coepit perficiet usque indiem xp̃iihũ: Sc̃ifican
ueritatis umbrȩ fueslint sc̃i ficationes ueterir testamen¬
ti. Et eum sci ficantur inueritate. utique scificantur
inxp̃o qui ueraciter dixit : ego sumuia & ueritas &
uerit tanc uere liberieritu : Vt ostender & hoc seprius
locise ueritatem quod post modum filium : Quidergo
aliud & hoc locodixit sc̃ifica eos inueritate nisi sc̃i fica

Expanded text:
tiam. De mundo, inquit, non sunt, sicut et ego non sum de tiam. De mundo, inquit, non sunt, sicut et ego non sum de mundo. Sanctifica eos in veritate. Sic enim servantur ex malo, quod superius oravit ut fieret. Quaeri autem potest quomodo de mundo jam non erant, si sanctificati in veritate nondum erant? aut si jam erant, cur poscat ut sint? An quia et sanctificati, in eadem proficiunt sanctitate, fiuntque sanctiores, neque hoc sine adjutorio gratiae Dei, sed illo eorum sanctificante profectum, qui sanctificavit incoeptum? Unde et Apostolus dicit: Qui in vobis opus bonum coepit, perficiet usque in diem Christi Jesu . Sanveritatis umbrae fuerunt sanctificationes Veteris Testamenti; et cum sanctificantur in veritate, utique sanctificantur in Christo, qui veraciter dixit: Ego sum via, et veritas, verit, tunc vere liberi eritis . Ut ostenderet hoc prius dixisse Veritatem, quod postmodum Filium. Quid ergo aliud et hoc loco dixit: Sanctifica eos in veritate, nisi: Sanctifica
Abbreviated transcription (Latin):
Io quens ad liuc dñs ad patsem & orans prodr¬
cipulis suis dicit Ego dedieisser monemtiu
& mundur odio eor habuit. nondum idap¬
difuerant passionibus suis quae illos postea
sunt secutae : sed more suodicit ista uerbi
praeteria temporis futura psȩnuntianr
Deinde causam subiciens cur eos oderit nur¬
dus: quid non sunt in quit demundo sicutas
egonon sum demundo: Hoc cirregeneration
conlatum est : Nam generatione demundo
erant propter quod eis iam dixerat ego uos
demundo elegi:donatum est ergo eir ut sico
ipse nec ipsi essent demundo : eos ipso liberan
spuscõ ipse natus est dequo illi renati: nam
sipropterea illi iam non demundo quia renas
sunt despũ scõ. propterea ille numquan demus¬
do quia natus est despũ sc̃o non rogo inquit q̃
tolas cor demundo. sed ut seruer eo s cema
ad huc necessarium habebant quamuis iam non essent
demundo esse tamen inmundo: nepetit eandem senten¬

Expanded text:
oquens adhuc Dominus ad Patrem, et orans pro discipulis suis, dicit: Ego dedi eis sermonem tuum, et mundus odio eos habuit. Nondum id experti fuerant passionibus suis, quae illos postea sunt secutae; sed more suo dicit ista, verbis praeteriti temporis futura praenuntians. Deinde causam subjiciens cur eos odio habuit mundus: Quia non sunt, inquit, de mundo, sicut et ego non sum de mundo. Hoc eis regeneratione collatum est. Nam generatione de mundo erant: propter quod jam eis dixerat: Ego vos de mundo elegi. Donatum est ergo eis, ut sicut ipse, nec ipsi essent de mundo, eos ipso liberante  Spiritu sancto ipse natus est, de quo illi renati. Nam si propterea illi jam non de mundo, quia renati sunt de Spiritu sancto, propterea ille nunquam de mundo, quia natus est de Spiritu sancto: Non rogo, inquit, ut tollas eos de mundo, sed ut serves eos ex malo. Adhuc enim necessarium habebant, quamvis jam non essent de mundo, esse tamen in mundo. Repetit eamdem senten
Abbreviated transcription (Latin):
sequium sepsesta sedõ : pror sus non mihi uidetur aliud
significase uoluisse. nisi ut intellȩgesent atque gaudesent
tammultos sexp̃o adquisituros cum de iuda cosum
congregationibus pellesentur:ut eos non sufficere pel¬
lese sedñsinirent uiuere ne omner ad nomen xp̃i sua
psedicatione conuerterent : & ab obseruatione iu¬
dausmi tamquam diuine ueritatis auerterent: Hoc
enimid eiudeir dictumi debemus accipere. dequibus dixerat
& trasinagogas facient uos : Nam tester id est marti¬
rer xp̃i &iam si occisi sunt agentibus. non tamen illi
arbitrati sunt dẽ Sed hissuis falsis obsequium sepsestase
cumhoc facerent: Iuda eosum autem omnis qui occidit
dens quod desseresent dm̃ isrł quicumque conuerte¬
soitur adxp̃m:ut enim & ipsum xp̃m occiderent. ista

Expanded text:
sequium se praestare Deo. Prorsus non mihi videtur aliud sequium se praestare Deo. Prorsus non mihi videtur aliud significare voluisse, nisi ut intelligerent atque gauderent tam multos se Christo acquisituros, cum de Judaeorum congregationibus pellerentur, ut eos non sufficerent pellere, sed non sinerent vivere, ne omnes ad nomen Christi sua praedicatione converterent, et ab observatione Judaismi tanquam divinae veritatis averterent. Hoc enim de Judaeis dictum debemus accipere, de quibus dixerit: Extra synagogas facient vos. Nam testes, id est, martyres Christi, etiam si occisi sunt a gentibus, non tamen illi arbitrati sunt Deo, sed diis suis falsis obsequium se praestare, cum hoc facerent. Judaeorum autem omnis qui occidit dens quod desererent Deum Israel, quicunque converterentur ad Christum. Ut enim et ipsum Christum occiderent, ista
Abbreviated transcription (Latin):
nes esuais inquit facient uor nec ait & uentt hora uton¬
nus qui inter sicit uos arbitsetur obsequium sepsestas
l̃ quider goait. Sedueut hora quem aa modie dioget
suali quid boni post mala ista psȩ dicer&. quidlibiergo
boe dietu sur fuisset: sep arabunt qui de masi too se gonoi
collatam aut separabunt quidem illiuos. setuonit foro
ationem: non consolationem post tribulationem uentu¬
tam illis esse prȩdiceset : Anforte sic eos illa desygogir sepa¬
fatio suerat turbatura aut morimallent quam in hac
itta sine iuda eosum congregationibus immorari : absit
ut sic turbasentur. qui dĩ ñ hominũ gloriam require¬
ant : Quidergo est &trasynagogam facient uor sed
uenit hor acum potius dicere debuisse uideatur &ue
ut hora ut omnis qui interficit uos arbitsetur obse¬
quium sepsestasedõ. Neque enim saltimdictum est sed
uenit hora ut intersiciant uor. quasiut eis mors pro
consolatione illius separationis accider &: seduenit in¬
quit hora ut omnis qui inter sicit uos arbitsetur ob¬

Expanded text:
 facient vos. Nec ait, Et venit hora ut omnis qui interficit vos, arbitretur obsequium se praestare Deo. Quid ergo ait? Sed venit hora: quemadmodum diceret, si aliquid boni post mala ista praediceret. Quid sibi ergo hoc dicturus fuisset: Separabunt illi quidem vos, sed ego vos colligam; aut, Separabunt quidem illi vos, sed venit hora onem super tribulationem, non consolationem post tribulationem venturam illis esse praediceret? An forte sic eos illa de synagogis separatio fuerat turbatura, ut mori mallent quam in hac vita sine Judaeorum congregationibus immorari? Absit ut sic turbarentur, qui Dei, non hominum gloriam requirebant. Quid ergo est, extra synagogas facient vos, sed venit venit hora, ut omnis qui interficit vos, arbitretur obsequium se praestare Deo? Neque enim saltem dictum est, Sed venit hora ut interficiant vos, quasi ut eis mors pro consolatione illius separationis accideret: sed venit, inquit, hora, ut omnis qui interficit vos arbitretur ob
Abbreviated transcription (Latin):
qun dos qui turie misisti: quia diuenĩ ri
quod nonuideniur nondum sumur tta consu
quem adiuodũ erimur cum meruerimus
quadesedimus : Rectissime giduibe
eredat nuundus Hic ut cognoscat mundus te

Expanded text:
mundus quia tu me misisti. Quamdiu enim credimus quod non videmus, nondum sumus ita consummati, quemadmodum erimus cum meruerimus videre quod credimus. Rectissime igitur ibi, Ut credat mundus; hic, Ut cognoscat mundus: ta
Abbreviated transcription (Latin):
sarguimnis pacciebatur: Tetigit me aliquis: ego oninisen
ur tuitem de me gisse : Nam uirtutir nomine appella¬
mariae Quomodo fiet istud qm̃ uirum non cognosco :
Respondit: Sp̃r scĩ superueniet inte & uirtus altissimi
obumbrauit tibi : & ipsedñr promittois eum discipulir

Expanded text:
sanguinis patiebatur: Tetigit me aliquis, ego enim sensi virtutem de me exisse . Nam virtutis nomine appellaMariae: Quomodo fiet istud; quoniam virum non cognosco? Respondit: Spiritus sanctus superveniet in te, et virtus Altissimi obumbr
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ uenientem inuos &eritis mihi dester in hyerusa¬
lem & in tota iudaea & samaria & usque in finer ter¬
re: hocest arguere mundum. Sed quis audeat dicese
arguat ipse xp̃rcum clamet a postolur anuultir &¬
perimentum accipere eiur qui inme loquitur gpi
quos ttaque arguat spr̃ scr arguit utique & xũi. sed¬
quantũ mihi uidetur quia per spm scm diffundenda
erat caritar in cordibus eorim quae foros piund
timosem quo impediri possent. ne arguereniundũ
quiper secutionibur ferenebat auderent: prepterea
fepulit in ur̃er cor dibus caritatem dic enitm auleb
depulio indeuendi labebitis liber tatem qi ine preane
lreunus inseparabilia este opera trinitatis Sediee¬
ma sgorutiendandar fuisse per sonaruit non solin
sine separatione. uerum &iam sine consusione d

Expanded text:
superuenientem in uos, et eritis mihi testes in Hierusasuperuenientem in uos, et eritis mihi testes in Hierusalem et in tota Iudaea et Samaria et usque in totam terrarguat ipse Christus; cum clamet Apostolus, An vultis experimentum accipere ejus qui in me loquitur Christus ? Quos itaque arguit Spirquantum mihi videtur, quia per Spiritum sanctum diffundenda erat charitas in cordibus eorum, quae foras mittit timorem, quo impediri possent, ne arguere mundum, qui persecutionibus fremebat, auderent, propterea et in vestris cordibus charitatem. Sic enim timore depulso, arguendi habebitis libertatem. Saepe autem diximus inseparabilia esse opera Trinitatis, sed sigillatim commendandas fuisse personas, ut non solum sine separatione, verum etiam sine c
Abbreviated transcription (Latin):
ueuisem &e lo cutur ei fiuissem percatun non labe¬
rent: Nunc autem & curationem non habert obepe cero
uor s ed ne for te quirdieat hoc adiud aeos proprie per¬
ciere non admundũe nonne art alio lo co didemun¬
doessetis mundus quod suũ esset dilger & inumquidũ
arguit denuisticia ubiaite pater iuste mundus iuistros¬
nouit. numquid ñ arguit deiudicio ubsait sinistris
esedicturum. ite ingnem aeternũ qui paratus est dia¬
bolo & angeliseius: et multa alia repperiuntur n
ecõ euantelio ubidehis xp̃r arguit mundum: Quid est
ergo quodtam quã proprie tribuit hoc spũsco anfor¬
te quia xp̃r iniuda eorũ tantũ gentem lo cutus esti
mundum non uidetur arguisse ut ille intellegatur
argus qui audit arguentem: Sp̃s autem ser indiscipu¬
lis eius toto orbediffusis ñ unam gentẽ intellgitur
arguisse sed mundum: nam hoc illis ait ascensurus
incaelum non est ur̃m scire tempora quae pater po¬
suit insua potestate : Sed accipietis uirtutem sp̃r sci

Expanded text:
 locutus eis fuissem, peccatum non haberent; nunc autem excusationem non habent de peccato suo ? Sed ne forte quis dicat hoc ad Judaeos proprie pertinere, non ad mundum, nonne ait alio loco: Si de mundo essetis, mundus quod suum esset diligeret ? Nunquid non arguit de justitia, ubi ait: Pater juste, mundus te non cognovit ? Numquid non arguit de judicio, ubi se ait sinistris esse dicturum: Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus ? Et multa alia reperiuntur in sancto Evangelio, ubi de his Christus arguit mundum. Quid est ergo quod tanquam proprie tribuit hoc Spiritui sancto? An forte, quia Christus in Judaeorum tantum gente locutus est, mundum non videtur arguisse, ut ille intelligatur argui qui audit arguentem? Spiritus autem sanctus in discipulis ejus toto orbe diffusis, non unam gentem intelligitur arguisse, sed mundum. Nam hoc illis ait ascensurus it: non est uestrum scire tempora quae pater posuit in sua potestate, sed accipietis uirtutem spiritus sancti
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ iniquitatem qua iniquus est dilgit : Et rursus odis¬
se se dicitur: qm̃ qđ ei nocet hoc dilgit: Odit ergo inse
haturam dilgit uitium : Odit qđ factus est ꝑ dĩbonita¬
tem : dilgit qđ in eo factum est perliberam uoluntatem:
Uinde nos quoq illum diligere. & prohibemur si secte in¬
tellegimur. &iubemur: Prohibemur scilicet ubi nobis
dicitur : nolite dilgese mundum: Iubenur autẽ ubi
nobis dicitur. Diligite inimicos ur̃or: Ipsi sunt enim mun¬
dur qui nor odit: ergo prohibenur dilgere in illo quod ipse
diligit inseipso. & iubemur dilgere in illo : quod ipse odit
bemurq naturam. cumipse insedilgat uitium. oderitq
naturam : ut noseum &dilgamus &oderimus recte
cum se ipse dilgat oderitq per uersae.

Expanded text:
quoniam iniquitatem qua iniquus est diligit: et rursus odisquoniam iniquitatem qua iniquus est diligit: et rursus odisse se dicitur, quoniam quod ei nocet, hoc diligit. Odit ergo in se naturam, diligit vitium: odit quod factus est per Dei bonitatem, diligit quod in eo factum est per liberam voluntatem. Unde nos quoque illum diligere et prohibemur, si recte intelligimus, et jubemur: prohibemur scilicet, ubi nobis dicitur, Nolite diligere mundum ; jubemur autem, ubi nobis dicitur, Diligite inimicos vestros . Ipsi sunt mundus qudiligit in seipso, et jubemur diligere in illo quod ipse odit bemurque diligere naturam, cum ipse in se diligat vitium, oderitque naturam, ut nos eum et diligamus, et oderimus recte, cum se ipse diligat oderitque perverse.
Abbreviated transcription (Latin):
recouciliationem quem mundus odit eceadeni mas
per tinenraduasa urȩ quȩ perfecta sunt ad perditions
Denique cumdixisset. Sidemundo essetis mundus quad
suumerat dilgeret : continuo subiecit : quia uesode
mundo nonestis. sed ego elegiuor demundo proptesta
odit uos mundus: Ergo & ipsi inde erant: unde ut non
essent. electi sunt. Inde non meritis suir. quorum nulla
bona praecesserant opera : Non natura quaetota su¬
erat per liberum arbi trium in ipsa radice uitiata
Sed gratuita hoc est uera gratia:. Quienim demundo
mundum elegit. fecit quodelgeset non inuenit quia
eliquiae per electionem gratiae saluȩ factȩ sunt.
i autem gratia in quit iamnon e operibur : alio quin
gratia iam non est gratio. Siautem quaeratur quomo¬
do sedilgat mundur perditionis . qui odit mundum re¬
demptionis: Dilgit se utiq falsa dilectione non uera:
proinde falso sedilggit. & uere odit: Quienim dilgit ini¬
quitatem odit animam suam: Sed dilgere sedicitur:

Expanded text:
reconciliationem: quem mundus odit, ex eadem massa reconciliationem: quem mundus odit, ex eadem massa pertinens ad vasa irae, quae perfecta sunt ad perditionem . Denique cum dixisset, diligeret; continuo subjecit, Quia vero de mundo non estis, sed ego elegi vos de mundo, propterea odit vos mundus. Ergo et ipsi inde erant, unde ut non essent, electi sunt inde, non meritis suis, quorum nulla bona praecesserant opera; non natura, quae tota fuerat per liberum arbitrium in ipsa radice vitiata: sed gratuita, hoc est vera gratia. Qui enim de mundo mundum elegit, fecit quod eligeret, non invenit: quia reliquiae per electionem gratiae salvae factae sunt. Si autem gratia, inquit, jam non ex operibus; alioquin gratia jam non est gratia . 4. Si autem quaeratur quomodo se diligat mundus perditionis, qui odit mundum redemptionis; diligit se utique falsa dilectione, non vera. Proinde falso se diligit, et vere odit. Qui enim diligit iniquitatem, odit animam suam . Sed diligere se dicitur,
Abbreviated transcription (Latin):
nos dese ipso dñs consolatur : quicum dixirr& haec man¬
do uobis ut dilgatis inuicem adiecit atque ait : simun¬
dus uos odit. scito tequia me priorem uobis odiohabuit:
Curergo semenbrum supra uesticen extollit : recusass ẽc̃¬
se in corpore . sinonuis odium mundi sustinere cum capite¬
Sideniundo mquit enecis mundus quod suum erat qig¬
que xiam ipsam mundinomine appellat sicuti petsug¬
Neiet in xp̃o mundum reconcilianr s̃bi. Itemq Ni¬
Abuterani uenit silus hominir ut iudicet nun dun
onitantum nostrosum sed & totius mundi te
edo iqundus ecclena est : & totus mundus adit eeda
Mundus gitur odit mundũ inimicur reconcillo
Dnmanus saluatum in quinatur mundatũ Sedes
iundus quenidĩ inxp̃o reconciliat sibi. de quiꝑ xp̃i
demundo electur est inimicodam nato. contaminaa
Decader quippe massa quac tota inadam perut surt
uasa misericordiae in quibus est mundus pertinenriã

Expanded text:
nos de seipso Dominus consolatur, qui cum dixisset; Haec mannos de seipso Dominus consolatur, qui cum dixisset; Haec mando vobis, ut diligatis invicem, adjecit atque ait: Si mundus vos odit, scitote quia me priorem vobis odio habuit. Cur ergo se membrum supra verticem extollit? Recusas esse in corpore, si non vis odium mundi sustinere cum capiteSi de mundo, inquit, essetis, mundus quod suum erat dique etiam ipsam mundi nomine appellat; sicut esoncilians sibi . Itemque illud. Non venit Filius hominis ut judicet mundum, non tantum nostrorum, sed etiam totius mundi . Totus ergo mundus Ecclesia est, et totus mundus odit Ecclesiam. Mundus igitur odit mundum, inimicus reconciliatum, damnatus salvatum, inquinatus mundatum. 3. Sed iste mundus quem Deus in Christo reconciliat sibi, et qui per Chde mundo electus est inimico, damnato, contaminato. Ex ea quippe massa quae tota in Adam periit, fiunt vasa misericordiae, in quibus est mundus pertinens ad
Abbreviated transcription (Latin):
Tit quod cumq petieritis patrem in nomine meodet uobitꝰ
Tuncutique dabit nobir sidiligamus inuicem : Cum ale
ipsum ipsedederit nobis qui norelegit non habenter frui¬
tum quia non eumnos elegeramur : & posuit nos ut sue¬
tum ad feramus. Hoc est inuicem dilgamus. quenfruc¬
tim sine illo ad ferre nom possumur sicut palmiter facer
sine uite nil possunt : Caritar est ergo fructus noster
quam desinit apłus decorde puro & conicientiabona
& side nonficta : hac dilgimus inuicem. hac dilgimus
dm̃: neque enim uera dilectione dilgesemur inuicem
nisi dilgoterdñi: Diligit enim unur quirque proximum
Des uctuitaq nobis mandanr. Haec mando inquit uobis
ut dilgatis inuicem: Vinde &apłur paulus. cum contra
opera carnis commendare fructum sp̃r uellet a capite
hoc posuit : Fructus inquit sp̃r est caritatis : ac deinde
cetera tamquam existo capite exosta & religata conte¬
xuit : Qquice sunt : gaudium pax longanimitas bengni¬

Expanded text:
umque petieritis Patrem in nomine meo, det vobis: tunc utique dabit nobis, si diligamus invicem; cum et hoc ipsum ipse dederit nobis, qui nos elegit non habentes fructum, quia non eum nos elegeramus; et posuit nos ut fructum afferamus, hoc est, invicem diligamus: quem fructum sine illo habere non possumus, sicut palmites facere sine vite nihil possunt. Charitas ergo est fructus noster, quam definit Apostolus, de corde puro et conscientia bona, et fide non ficta . Hac diligimus invicem, hac diligimus Deum. Neque enim vera dilectione diligeremus invicem, nisi diligentes Deum Diligit enim unusquisque proximum De fructu itaque nobis mandans, Haec mando, inquit, vobis, ut diligatis invicem. Unde et apostolus Paulus, cum contra opera carnis commendare fructum spiritus vellet, a capite hoc posuit, Fructus, inquit, spiritus charitas est: ac deinde caetera tanquam ex isto capite exorta et religata contexuit, quae sunt, gaudium, pax, longanimitas, benigni
Abbreviated transcription (Latin):
epat firmatus ne caderet : quod postea quamper spm̃
gauerat timens mortem : Ideo dñr in hoc consequenti
capitulo dequo nunc nobis loquendum est Haec ingut̃
locutus sum uobis ut non scandaligemini: Caniturqui¬
pe inpsalmo. paxmulta dilgentibus lgem tuan & ñ
est eis scandalum Merito itaque promisso spũ sc̃o quo¬
in eis operante siese t testes eiur subiunxit: haeclocutur
sumuobis ut non scandalizemini. Cumenim carita sdi
scandalum: Deinde quae passuri essent iam & primens ait :
xtra sinagogas facientuos: Quid autem malierat apłir
x pelli deiudaicis sin agogis. quasinon inde sefuerant sepa¬
aturi &iam sieor nullus & peller& : sed nimirũ hoc uolu¬
e denuntiase quia iuda ei xp̃m non fuerant recepturi
quo isti non suerant recessuri : &ideo futurum erat
uit foras mitterentur cum illo ab eis qui esse nollent in
illo hi quiesse non possent sine illo : Namprofecto quia

Expanded text:
erat firmatus ne caderet. Quod posteaquam per Spirierat firmatus ne caderet. Quod posteaquam per Spiri quem negaverat timens mortem. Ideo Dominus in hoc consequenti capitulo, de quo nunc vobis loquendum est, Haec, inquit, locutus sum vobis, ut non scandalizemini. Canitur quippe in Psalmo, Pax multa diligentibus legem tuam, et non est illis scandalum . Merito itaque promisso Spin eis operante fierent testes ejus, subjunxit: Haec locutus sum vobis, ut non scandalizemini. Cum enim charitas Dscandalum. Deinde quae passuri essent jam exprimens ait: Extra synagogas facient vos. Quid autem mali erat apostolis expelli de Judaicis synagogis, quasi non inde se fuerant separaturi, etiam si eos nullus expelleret? Sed nimirum hoc voluit denuntiare, qui Judaei Christum non fuerant recepturia quo isti non fuerant recessuri, et ideo futurum erat ut foras mitterentuillo hi qui esse non possent sine illo. Nam profecto, quia
Abbreviated transcription (Latin):
Inhir quae praecedunt hoc eu argelii capitulum dñrdis¬
cipulos suos ad iimicorum odia perferenda confirmans
suo quoq praeparauit &emplo ut eum imitando sie
puocd sapnsserent destes eiur. hoc utique meir opeante
tostimorurem ꝑ lubebitin ⁊ttiq quia ille phibebit &uo
uo: plibebiti Ilein cordibus uestrir uor in uocibus uexdr
ile inspirando uor fanandout possĩt impler ih on uesor
erram geit sonus eosuim Parum quippe fuerat rur a¬
oertar a cemplo suo nis implerae ip̃ũ suo deniq aplis
perius cum iam uerbaeius audisset ubidixerat nonet
dñ scu si cemplum sufficer& debuit imitare : Sucubi
&ngauit onutiq ferens quod illum ferre cernebte
sum ueno accepit donum spr sci quemingauerat predu¬
uit & quẽ confiteri timuerat non timuit prositeru
prius enm̃ ꝓemplo quidem suerat edoctus ut quod fier
conuenerat nossed: Sed nondũ fuerat uirtute fultur ie
q uod nouerat faceret : Instructuserat ut star& sedi

Expanded text:
In his quae praecedunt hoc Evangelii capitulum, Dominus discipulos suos ad inimicorum odia perferenda confirmans, suo quoque praeparavit exemplo, ut eum imitando fierquod et ipsi fierent testes ejus, hoc utique in eis operante testimonium perhibebitis. Utique quia ille perhibebit, etiam vos perhibebitis: ille in cordibus vestris, vos in vocibus vestris; ille inspirando, vos sonando: ut possit impleri, In omnem terram exivit sonus eorum . Parum quippe fuerat eos adhortari exemplo suo, nisi impleret Spiritu suo. Denique apostolus Petrus cum jam verba ejus audisset, ubi dixerat, Non Domini sui, si exemplum sufficeret, debuit imitari: succubuit et negavit, non utique ferens quod illum ferre cernebat. Cum vere accepit donum Spiritus sancti, quem negaverat praedicavit; et quem confiteri timuerat, non timuit profiteri. Prius enim exemplo quidem fuerat edoctus, ut quod fieri convenerat nosset; sed nondum fuerat virtute fultus, ut quod noverat faceret: instructus erat ut staret, sed non
Abbreviated transcription (Latin):
ad eum male habentes & laemonia habentes & erat
omnis ciuitas congreata adianuam &curauit multos
qui u& abantur uariis langoribus & daemoni amulta
eiciebat.. Id auteni cum commeniorasset matheur& t
testinioniũ propheticum ad didit dicenr: ut adimplest¬
tur quod dictum est ꝑ esaiam prophetam dicentem ip¬
se infirmutater nr̃ar accepit. & egrotationer postauit¬

Expanded text:
ei omnes male habentes, et daemonia habentes; et erat ei omnes male habentes, et daemonia habentes; et erat omnis civitas congregata ad januam; et curavit multos qui vexabantur variis languoribus; et daemonia multa ejiciebat . Id autem cum commemorasset Matthaeus, etiam testimonium propheticum addidit, dicens: Ut adimpleatur, quod dictum est per Isaiam prophetam dicentem: Ipse infirmitates nostra
Abbreviated transcription (Latin):
ad dm̃ orationem srenauit & sixit .: Quis praeter samson
propt̃ suam sitim. maxillam mostui a sini exundante sa¬
tiatus ẽ : Quis praeterheliam currd igneo inaltic
subuectus ẽ : Quis praȩt̃ helis saeum quod paulo ante
commemoraui . sepulto suo cadauer alterius red didit
uitae : Quis praeter danihelen inter ora inclusorũ
secum leonum esurieitium uixit in nocuus : Quis praet̃
tres uiros ananiam azarian misahelem in flammis ar¬
dentibus & non urentibus de ambulauit in laesus : Prae¬
tereo cetera qm̃ haec satis esse arbitror quibus de¬
monstretur & alios scor quedam opera miranda fecisse
quaenemo alius fecit : Sed quitammultauitia & malas
ualetudines uexationesq: mosteclium tanta potestate
sanaret : nullus omnino legitur antiqorum : Vt enim
taceantur quos iubendo sicut occurrebant saluos sin¬
gulos fecit : Marcus euangelista quodamloco ait :
ues pere autem facto cum occidis s& sol adferebant

Expanded text:
ad Deum oratione frenavit et fixit ? Quis praeter Samson ad Deum oratione frenavit et fixit ? Quis praeter Samson propter suam sitim maxilla mortui asini exundante satiatus est ? Quis praeter Eliam curru igneo in alta subvectus est ? Quis praeter Elisaeum, quod paulo ante commemoravi, sepulto suo cadavere, cadaver alterius reddidit vitae? Quis praeter Danielem inter ora inclusorum secum leonum esurientium vixit innocuus ? Quis praeter tres viros, Ananiam, Azariam, Misaelem, in flammis ardentibus et non urentibus deambulavit illaesus ? 3. Praetereo caetera, quoniam haec satis esse arbitror, quibus demonstretur et aliquos sanctos quaedam opera miranda fecisse, quae nemo alvaletudines, vexationesque mortalium tanta potestate sanarit, nullus omnino legitur antiquorum. Ut enim taceantur, quos jubendo sicut occurrebant salvos singulos fecit; Marcus evangelista quodam loco ait: Vespere autem facto, cum sol occidisset, afferebant
Abbreviated transcription (Latin):
antiquos fecisse prophetas: fecit enimhelias. fec it heli¬
seus : & cum in hac carne uiueret. & cum in suo monum̃¬
tosepultus iaceret. Nam quidam postanter mostuũ
cum inruentibur hostibur eoresigissent. eumq ibi posus¬
sent: continuo resurreit : Fecit tamen aliqua xp̃r qus
nemo aliurfecit : quod quinq: milia hominũ dequinq &
quat tuor milia deseptem panibur pauit : Quod super
aquas ambulauit. & petro ut hoc faceset psestitit : Quod
aquam mutauit inuinum. quod aperuit oculos cȩci
nat: & alia multa quae commemor are lorgum est :
Sed respondetur nobis & alios fecisse quae ipse ñfecit &
quae nemo alius fecit.: Quis enimnisimorser aegiptios pla¬
gis tot tantisq per cussit. Diuis o maripopulum duxit.
manna decaelo esurientib: impetrauit: Aquam depe¬
tra sitientibus fudit : quis nisi ihr naue populo transitu¬
ro iordanis fluenta diuisit & currentem solem emissa

Expanded text:
antiquos fecisse Prophetas. Fecit enim Elias , fecit Eliantiquos fecisse Prophetas. Fecit enim Elias , fecit Elisaeus et cum in hac carne viveret , et cum in suo monumento sepultus jaceret. Nam quidam portantes mortuum, cum irruentibus hostibus eo refugissent, eumque ibi posuissent, continuo resurrexit . Fecit tamen aliqua Christus, quae nemo alius fecit: quod quinque millia hominum de quinque, et quatuor millia de septem panibus pavit ; quod super aquas ambulavit, et Petro ut hoc faceret praestitit ; quod aquam mutavit in vinum ; quod aperuit oculos caeci nati , et alia multa quae commemorare longum est. Sed respondetur nobis, et alios fecisse quae ipse non fecit, et quae nemo alius fecit. Quis enim nisi Moyses Aegyptios plagis tot tantisque percussit , diviso mari populum duxit , manna de coelo esurientibus impetravit aquam de Petra sitientibus fudit ? Quis nisi Jesus Nave populo transituro Jordanis fluenta divisit , et currentem solem emissa
Abbreviated transcription (Latin):
ixerat dñr qui me odit & patrem meim odit: Vtq
enim quiodit ueritatem nec esse est oderit &aqo
ueritas nata ẽ : unde iam quantum datumẽ lociti
sumus: Deinde addidit unde nobis nunc loquendũ et.
Sio pera. non fecissem in eis quae neno alius fecit pe¬
catum non haberent : Pec catũ illud scilic& magnum
dequo & superius ait si non uenirssem & locutus fus
sem eis peccatum non haberent: hoc est peccatũ. quo
in eum loquenten & operantem non crediderunt ne
enim nullum habebant peccatum. ante quam loquere¬
tur eis &operaretur in eis. sed hoc peccatũ quo inaun
non crediderunt. Ideo sic commemoratur. quia ipsopec¬
cato tenentur & cetera: Hoc enim siñ habesent & intum
credesent dimit tesentur &cetera: Sed quid est hoc quos
cum dixisset si opera non fecissem in eis mox addidit que
nenio alius fecit : nulla quippe inoperibus xp̃i uidentir
esse maiora quam suscitatio mostuo sum quod scimus diã

Expanded text:
ixerat Dominus: Qui me odit, et Patrem meum odit. Utique enim qui odit veritatem, necesse est oderit et a quo veritas nata est: unde jam quantum datum est, locuti sumus. Deinde addidit unde nobis nunc loquendum est: Si opera non fecissem in eis, quae nemo alius fecit, peccatum non haberent. Peccatum illud scilicet magnum, de quo et superius ait, Si non venissem, et locutus eis fuissem, peccatum non haberent. Hoc est peccatum quo in eum loquentem et operantem non crediderunt. Neque enim nullum habebant peccatum, antequam loqueretur eis et operaretur in eis; sed hoc peccatum quo in eum non crediderunt, ideo sic commemoratur, quia ipso peccato tenentur et caetera. Hoc enim si non haberent, et in eum crederent, dimitterentur et caetera. 2. Sed quid est hoc quod cum dixisset, Si opera non fecissem in eis, mox addidit, quae nemo alius fecit? Nulla quippe in operibus Christi videntur esse majora quam suscitatio mortuorum; quod scimus etiam
Abbreviated transcription (Latin):
cepta seruet non habet qui non dilgit : quodergo dit
Sipraecepta mea seruaueritir manebitir indilectione
mea s ostendit non unde dilectio generetur sedunde monr¬
ineduoe tam quam dicer& : Nolite uorputare manere
indilectione mea sinon seruatir praecepta mea:
Sienim seruaueritr manebitis: Hoc est hinc apparel
si indilectione mea manebitir. simea praecepta seruabite¬

Expanded text:
cepta servet non habet, qui non diligit. Quod ergo ait, cepta servet non habet, qui non diligit. Quod ergo ait, Si praecepta mea servaveritis, manebitis in dilectione mea, ostendit non unde dilectio generetur, sed unde monstretur. Tanquam diceret, Nolite vos putare manere in dilectione mea, si non servatis praecepta mea: si enim servaveritis, manebitis. Hoc est, hinc apparebit quod in dilectione mea manebitis, si praecepta me