comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
inob alieuũ uidet᷑ aut arduui:
sta uere & ꝑfecte nob cõmunicauit
se ipsũ. ut uisibilit̃ et̃ corporis a an¬
guinis sui mirifico sacm̃to. eccliam¬
suã sibi umiẽs & ꝯcorporans. tanta
grã insigniret: ut ipse caput er
a psacetis c orũ suũ. ñ nominetem¬

Expanded text:
 videatur aut arduum, ita vere et perfecte communicavit nobis seipsum, ut visibiliter etiam corporis et sanguinis sui mirifico sacramento, Ecclesiam sibi uniens et concorporans tanta gratia insigniret, ut ipse caput ejus, et ipsa esset corpus suum, non nomine te
Abbreviated transcription (Latin):
ex do: pͥmo ex ipsis nat᷑ ẽ as. Noligini
rari o ħo qͥa efficeris ꝑ grãm filiꝰ. qͥa
curꝰ nasceres ex đo. EReuera enĩ ut
setur iores essemꝰ ĩ ipso. de ꝯformita¬
te & unitate tante grẽ ĩ humili nr̃a
nat᷑a: nat᷑am carnis nrȩ sibi uniut

Expanded text:
ex Deo, primo ex ipsis natus est Deus. Noli ergo mirari, o homo, quia efficeris per gratiam filius, quia curus nasceris ex Deo. » Revera enim ut securiores essemus in ipso de conformitate et unitate tantae gratiae in humili nostra natura naturam carnis nostrae sibi uni
Abbreviated transcription (Latin):
UOniã a uere fidei cogni¬
tione. originalis delicti ei¬
tate tenti. ad uarios errores deuao
ut instigante diabolo idolacrie &
peccatorũ passionib deseruientes al
mortẽ obstinata m̃te tenderemꝰ. mas¬
na sua grã u̾bũ cłi caro factũ ẽ. x
habitauit in nob̃: ut qͥ de suo erat
in comp̃hensibilis. de nr̃o nob̃ fieret
cognoscibilis. de nr̃o qͣsi euicino fre¬
ret appetibilis: dũ germanȩ carns
nr̃ẽ głam in ipso. głam qͣsi unige¬
niti a patre uideremꝰ: & ex ipsiꝰ iã
qͣsi cooriginalis głȩ uisibilib signis

Expanded text:
uia a vere fidei cognitione originalis delicti caecitate tenti, ad varios errores decideramus, ut, instigante diabolo idololatriae, et peccatorum passionibus deservientes, ad mortem obstinata mente tenderemus, magna sua gratia Verbum Dei caro factum est, et habitavit in nobis : ut qui de suo erat incomprehensibilis, de nostro nobis fieret cognoscibilis, et de nostro quasi e vicino fieret appetibilis, dum germanae carnis nostrae gloriam in ipso, gloriam quasi Unigeniti a Patre, videremus: et ex ipsius jam quasi co
Abbreviated transcription (Latin):
sacm̃tũ corporale. & corpꝰ xpĩ spũale.
duȩ st̃ et̃ eiꝰ cõmestiones. una cor¬
poralis. altera spũalis. & boni qͥdẽ
duab cõmestionib sumunt corpap̃i.
mali tantũ una.uET Qđ sic̃ nec¬

Expanded text:
sacramentum corporale, et corpus spirituale, duae sunt etiam ejus comestiones, una corporalis, altera spiritualis; et boni quidem duabus comestionibus sumunt corpus Christi, mali tantum una. Quia
Abbreviated transcription (Latin):
umꝰ: si ipsũ nob̃ incomp̃hensibilẽ. in
his qͤ ex nichilo fecit mirabilẽ: iN
seipso credamꝰ mirabiliorẽ. Hortando ꝗ
& in ducendo ad fidẽ. modũ ꝓlogi ex¬
cedere uisus sũ: s iđo. qͥa fidẽ ma¬
gis uidi necessariã. ad ꝑcipiendã
ueritatẽ sacm̃ti unde acturus sũ.
Nc̃ igit᷑ pͥmã portiunculã huiꝰ oꝑis. deo
annuente expediã de ueritate dñici cor¬
poris. sccdã de ipsiꝰ sacͣm̃ti uariis ques¬
tiunculis.

Expanded text:
cimus, si ipsum nobis incomprehensibilem, in cimus, si ipsum nobis incomprehensibilem, in his quae ex nihilo fecit, mirabilem in seipso credamus mirabiliorem. Hortando quidem et inducendo ad fidem, modum prologi excedere visus sum: sed ideo, quia fidem magis vidi necessariam ad percipiendam veritatem sacramenti, unde acturus sum. Nunc igitur primam portiunculam hujus operis, Deo annuente, expediam de veritate Dominici corporis; secundam, de ipsius sacramenti variis quaestiunculis.
Abbreviated transcription (Latin):
cut beato benedicto simul uisibilis
ẽ. Cũ gͦ sensus ñ debeat p̃iudicare
nus c̾ẽ credat qͦd sibi ñ ẽ intelligibi¬
le: sic̃ enĩ sonꝰ oculo ẽ in uisibilis.
color auri ẽ in audibilis: sic omniby
sensibꝰ corporeis. anime intellectus ẽ
in sensibilis. Nũqͥd gͦ minꝰ ẽ qđ in¬
tellectu suo animã corporalia &
spũalia discernit: in uirgultis uel
herbis naturã caloris uł frigoris hu¬
moris uł sicutatis dep̃hendit: cogi¬
tationes a se dissidentes insensibili
sua discretione cõpescit: ad corpo¬
reos etiã sensus regendos insensibili¬
ter se afficit: & in his om̃ib sola a se
intelligit᷑ & intelligit: Quorsũ hec
Ut sicut illa qͤ in comp̃hensibilia st̃
sensib. ñ minꝰ e̾ẽ credunt᷑ sic qͦ st̃
incomp̃hensibilia intellectib huma¬
nis. ñ minꝰ ẽẽ credant᷑. Ut gͥ ait a¬
postolꝰ Dm̃ nc̃ ꝑ speculũ & in enigma¬
te ꝯtẽplantes. multũ de ipso cognos¬

Expanded text:
cut beato Benedicto simul visibilis cut beato Benedicto simul visibilis est? Cum ergo sensus non debeat praejudicare nus esse credat quod sibi non est intelligibile? Sicut enim sonus oculo est invisibilis, color auri est inaudibilis, sic omnibus sensibus corporeis animae intellectus est insensibilis. Nunquid ergo minus est quod intellectu suo anima corporalia et spiritualia discernit, in virgultis vel herbis naturam caloris vel frigoris, humoris vel siccitatis deprehendit, cogitationes a se dissidentes insensibili sua discretione compescit, ad corporeos etiam sensus regendos insensibiliter se afficit, et in his omnibus sola a se intelligitur et intelligit? Quorsum haec? Ut, sicut illa quae incomprehensibilia sunt sensibus non minus esse creduntur, sic quae sunt incomprehensibilia intellectibus humanis non minus esse credantur. Ut igitur ait Apostolus, Deum nunc per speculum et in aenigmate contemplantes, multum de ipso cognos
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. fatię ad fatiẽ contẽplent᷑: & ei mi¬
nifesta gła fatient᷑. Quȩ enĩ creati¬
ra cũ cũtũ scripta sit. inꝰm̃sũ pos¬
sit comp̃hende : di enĩ aliqͣtenus
in m̃bris ecłȩ ꝯgrua corporis nrĩ
ꝓbemꝰ similitudine: uariis m̃bris
uarii sensus distribuunt᷑: ꝑ qͦs co¬
lor oculis. sonꝰ aurib dissimiliter
sentiunt᷑ & sic in ceteris. Ut gͥ fic¬
rate loqͣr. si uisus auditui uariẽ¬
tatẽ colorũ. & uisui p̃dicaret aud¬
tus uarietatẽ sonorũ: nonne alte¬
rũ alteri crede oporteret. in his
ꝗͣ minime sentiret: Ñ enĩ deb̾ec
ẽt̃ incredibile: qͥa ei ee̾t in comp̃hi¬
sibile. Nonqͥd enĩ minꝰ sunt qͣ ui¬
dent᷑. quã qͦ audiunt᷑: & e conu̾so
Ecce oculus. plaustri motũ uidet:
auris stridorẽ eiꝰ tarditatẽ sua ñ ꝑ¬
cipit. Cũ gͦ motꝰ & stridor sine se ñ
st̃ ñ qͥd minꝰ simul st̃. qͥa uisus &
audit᷑ simul ea ñ ꝑcipiunt: Ñquio
totꝰ mundus simul ñ ẽ. qͥa nulli si¬

Expanded text:
est, facie ad faciem contemplentur, et ejus manifesta gloria satientur. Quae enim creatura, cum circumscripta sit, immensum possit comprehendere? Si enim aliquatenus in membris Ecclesiae congrua corporis nostri probemus similitudine, variis membris varii sensus distribuuntur, per quos color oculis, sonus auribus dissimiliter sentiuntur: et sic in caeteris. Ut igitur figurate loquar, si visus auditui varietatem colorum, et visui praedicaret auditus varietatem sonorum, nonne alterum alteri credere oporteret in his quae minime sentiret? Non enim deberet esse incredibile, quia ei esset incomprehensibile. Nunquid enim minus sunt quae videntur, quam quae audiuntur, et e converso? Ecce oculus plaustri motum videt, auris stridorem ejus tarditate sua non percipit. Cum ergo motus et stridor sine se non sint, nunquid minus simul sunt quia visus et auditus simul ea non percipiunt? Nunquid totus mundus simul non est, quia nulli si
Abbreviated transcription (Latin):
pite scił & m̃bris. aliqͣndo ñ de um¬
uerso. s uł de capite uel de m̃bris
loqunt᷑. aliqnͣdo cũ facmento. aliqͣn¬
do sine facram̃to: simplicib ut de re
ineffabili ñ intellecta errores. plus
autẽ quã oportet saꝑe uolentib gig¬
nunt᷑ hereses: adeo ut simplices ñ ꝑ
fectꝰ instructi. errando ꝑeant. plus
quã oportet sapientes nisi corrrecti
fuerint. docendo & defendendo qͥd
nesciunt. se & alios ꝑdant: Alii enim
qͦd de m̃bris dicit᷑. capiti ascribunt:
alii qͦd de capite: m̃bris imponunt:
& de utroq uel alterutro tã ꝯfuse sen¬
tiunt: ut uł caput nimis humiliet.
uł m̃bra nimis głificet᷑: & sic nec qđ
uerũ nec qͦd dignũ ẽ utrĩ q diudr¬
cent. Nec solũ. de ueritate corporis
xpĩ: sed & de sacram̃to ipsiꝰ uarͥier¬
rores uarieq ꝓueniunt hereses. Alii
enĩ panẽ & uinũ ñ mutatũ. s solũ
sacram̃tũ sicut aquã baptismatis.
figurate uocari dicunt: sicut cũ d ietꝰ

Expanded text:
pite scilicet et membris, aliquando non de universo, sed vel de capite, vel de membris loquuntur, aliquando cum sacramento, aliquando sine sacramento, simplicibus ut de re ineffabili non intellecta errores, plus autem quam oportet sapere volentibus gignuntur haereses, adeo, ut simplices nisi perfectius instructi, errando pereant, plus quam oportet sapientes nisi correcti fuerint, docendo et defendendo quod nesciunt, se et alios perdant. Alii enim quod de membris dicitur, capiti ascribunt; alii, quod de capite, membris imponunt; et de utroque vel alterutro tam confuse sentiunt, ut, vel caput nimis humilient, vel membra nimis glorificent, et sic nec quod verum nec quod dignum est utrinque dijudicent. Nec solum de veritate corporis Christi, sed et de sacramento ipsius, varii errores, variaeque proveniunt haereses. Alii enim panem et vinum non mutatum, sed solum sacramentum, sicut aquam baptismatis, figurate vocari dicunt, sicut cum dicitur:
Abbreviated transcription (Latin):
maiori hostis ꝯfusione. nos reparans:
ad soluendũ ꝓ nob̃ adȩ debitũ. ipse
nichil ex se debens nr̃ uicariꝰ extitit.
Itaq ut nos libos & securos ab hoste
sblała ꝑ uoluptate cibi uetiti ade
oblata facultate sanguinus siui diolu¬
nos ta redemit: ut qr añs asie qua
sertio sulo iniuste uita spol ar er ipsũ

Expanded text:
majori hostis confusione nos reparans, majori hostis confusione nos reparans, ad solvendum pro nobis Adae debitum, ipse nihil ex se debens, noster vicarius exstitit: et, ut nos liberos et securos ab hoste redderet, pro voluptate cibi vetiti Adae oblata, facultatem sanguinis sui volunos ita redemit, ut quia Dominus a nequam servo suo injuste vita spoliatus est, ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
tale aliqͥd qͣle in illo resurgẽte mon¬
potuit. nos ñ possumꝰ: responde & dic
I do xp̃c potuit: qͥa as. Respondebit ille
sꝑabo qđ poterit ⁊ ĩ me. qđ demõstra¬
uit ĩ se ꝓpt̾ me. Y Reuera enĩ qr ut
ait ysaias. puer natꝰ ẽ nob̾. ⁊ filiꝰ datꝰ ẽ
nob̾: & cũ illo ut dictũ ẽ omĩa qͥcqͥd
ĩ hõe gessit ꝓpt̾ nos fec̃. ut cũ ipse ha¬
bens omĩa nob̃ datꝰ ẽẽt: ĩ ipso tã habun¬
danti donio nichil ad salutẽ ꝑtinẽs nob
remꝰ. doctrinis. exemplis. sacm̃tis. ꝓmis¬
sionib. benefitiis. dilectionẽ suã nob̾
cõm̃dans. & nrãm exc̾itans. fragilitatẽq
roborans. pietatis affectu se nob patrẽ
uocari & ẽẽ uoluit: quetũq ĩ nomine
suo peteremꝰ se daturũ ꝓmisit. Et qͥa
originalit̾ & miserabiliter serui eramꝰ
hostis nr̃i: hostes autẽ dĩ patͥs nri. ea¬
dẽ nat᷑a qͣ ꝑieramꝰ. maiori nr̃o honore.

Expanded text:
tale aliquid, quale in illo resurgente montale aliquid, quale in illo resurgente monpotuit, nos non possumus, responde et dic: Ideo Christus potuit quia Deus. Respondebit ille: sperabo quod poterit et in me, quod demonstravit in se propter me? » Revera enim quia, ut ait Isaias, puer natus est nobis, et filius datus est nobis : et cum illo, ut dictum est, omnia, quidquid in homine gessit propter nos fecit, ut cum ipse habens omnia, nobis datus esset, in ipso tam abundanti dono, nihil ad salutem pertinens nobis remus, doctrinis, exemplis, sacramentis, promissionibus, beneficiis, dilectionem suam nobis commendans et nostram excitans, fragilitatemque roborans, pietatis affectu se nobis patrem vocari et esse voluit, quaecunque in nomine suo peteremus se daturum promisit: et, quia originaliter et miserabiliter servi eramus hostis nostri, hostes autem Dei patris nostri eadem natura qua perieramus, majori nostro honore,
Abbreviated transcription (Latin):
potẽces efficim̃: qͥd dõ adiutore nob̾
prã nocet infirmitas. qͦ & humilita¬
tis anget meritũ. & uirtutis nes¬
cit decm̃tũ: Qd enĩ forcitudinis rũ¬
ticus amitteret: si ĩ causa sua ꝯtͣ
aliquẽ potentẽ rex ei patrocinaret᷑.
fatiemꝰ uirtutẽ: & ipse ad nichilũ
deducet inimicos nr̃os. Itẽ dñs in
cungłio. Confidite: qͥa ego uici mun¬
dũ. Qd cur diceret: nisi illa sua uic
te fremitꝰ mundi: cui donatꝰ ẽ arti¬
timeamꝰ.  Qcqͥd igit᷑ potẽtiȩ seunas¬
cẽdo. seu ĩfirmos curando. mortuos
suscitando. ipse a mortuis surgẽdo.
cȩlos ascẽdẽdo monstrauit. nob̾ fec̃:
ut ad roborãdã ĩfirmitatẽ nram &
salutẽ ꝯferendã. potens credẽt᷑. &
cẽt: & illuc ñ desparet caro ꝑueni¬
re: qͦ carnẽ cognouerat ascẽdisse.
Serpetis astuta ꝑnities. Ut laude
xp̃i te au̾tat axp̃o. dolose p̃dicat. quẽ
uituꝑ are ñ audet: exaggerat maiesta¬
tẽ eiꝰ. ut singularẽ fatiat: ne tu spes

Expanded text:
potentes efficimur, quid, Deo adjutore, nobis nocet nostra infirmitas, quae et humilitatis auget meritum, et virtutis nescit detrimentum? Quid enim fortitudinis rusticus amitteret, si in causa sua contra aliquem potentem rex ei patrocinaretur faciemus virtutem, et ipse ad nihilum deducet inimicos nostros . Item Dominus in Evangelio: Confidite, quia ego vici mundum . Quod cur diceret, nisi illa sua victte fremitus mundi, cui donatus est artitimeamus. Quidquid ergo potentiae seu nascendo, seu infirmos curando, mortuos suscitando, ipse a mortuis resurgendo, coelos ascendendo, monstravit, nobis fecit, ut ad roborandam infirmitatem nostram et salutem conferendam potens crederetur et esset, et illuc non desperaret caro pervenire, quo carnem cognoverat ascendisse. « Serpentis astuta pernicies, ut laude sti te avertat a Christo, dolose praedicat, quem vituperare non audet: exaggerat majestatem ejus, ut singularem faciat: ne tu speres
Abbreviated transcription (Latin):
tram̃to corporis & sanguinis xp̃i pul¬
lulat: de ueritate & untute ipsiꝰ
aspirante diuina gr̃a qͣnto fidele po¬
tero absoluã: ñ humana qͥdẽ ratio¬
ne qͦ ad hoc ñ suppetit: s ipsiꝰ xp̃i scõ
borata consistit: a qͥby qͦ firmiꝰ uerã
obtinet fide. eo certius eternã asseg
salutẽ. N enĩ ut ait apłs in ꝑsirasi

Expanded text:
corporis et sanguinis Christi pullulant, de veritate et virtute ipsius, aspirante divina gratia. quanto fidelius potero absolvam; non humana quidem ratione, quae ad hoc non suppetit, sed ipsius Christi borata consistit, a quibus quo firmius veram obtinet fidem, eo certius aeternam assequitur salutem. Non enim, ut ait Apostolus, i
Abbreviated transcription (Latin):
siliꝰ ñ renat᷑ s nat᷑. nos iniqͥtatibꝰꝯ
ceptos & seruos diaboli natos. penr
grãm filios di renasci facet: & eos
scda natiuitate recolligens & im¬
mutans. ad suã głam ꝓueheret:
qͥb pͥma sua natiuitate om̃imo¬
dis p̃celleret. Ut gͦ dificũ corpꝰ api¬
uiꝰ eẽt potẽtiȩ cla resceret: Nc̃ u
uitrũ sine sua uł illiꝰ lesione pen¬
trat: sic ipsũ ñ fantasticũ s ueru
uirgnis matris uirginalia integ
integrũ ptͣnsiens. nec ab eis disse
nec ea dissipat. Res qͥdẽ stupenda
& ieffabilis : s nob ñ ineredibili a
om̃ipotẽti ñ impossibilis. Unde aui¬
miracula suꝑat qđ ẽ natꝰ ex uiroi¬
ne : in atͥsq integritatẽ solus potus¬
it nec conceptꝰ uiolare nec natui
t autẽ sic nasceret᷑ łs. illũ decuit
nob̾ ꝓfuit: ut mundꝰ natꝰ nos ini¬
A aret. potent̃ natꝰ infirmos ro¬
boraret. Suã enĩ munditiã. ut
conformitate illa sibi uniti pla¬
hostẽ seuissimũ nr̃a infirmitatis

Expanded text:
Filius non renatus, sed natus, nos in iniquitatibus conceptos, et servos diaboli natos, per gratiam filios Dei renasci faceret; et eos secunda nativitate recolligens et immutans, ad suam gloriam proveheret, quibus prima sua nativitate omnimodis praecelleret. Ut ergo deificum corpus esset potentiae claresceret, sicut sol vitrum sine sua vel illius laesione penetrat, sic ipsum non phantasticum, sed verum virginis matris virginalia integra integrum pertransiens, nec ab eis dissipatur, nec ea dissipat. Res quidem stupenda et ineffabilis, sed nobis non incredibilis, quia Omnipotenti non impossibilis. Unde Augmiracula superat quod est natus ex virgine, matrisque integritatem solus potuit nec conceptus violare nec natus. » Ut autem sic nasceretur Deus, illum decuit, nobis profuit, ut mundus natus nos mundaret, potenter natus infirmos roboraret. Suam enim munditiam, ut conformitate illa sibi uniti plahostem saevissimum nostra infirmitate
Abbreviated transcription (Latin):
appellari et̃ uniu̾sũ. hoc ẽ caput cũ
corpore suo. qđ ẽ ȩccłia. Et multis scrip¬
turarũ locis inuenimꝰ xꝑm etrã hoc
mͦ appellari. ut cũ om̃ib mbris iN
nẽ apłs paulꝰ: unꝰ panis inqͥt. unum
corpꝰ multi sumꝰ. O sacm̃tũ pietatis:
o signũ unitatis: o uinculũ caritatis:
Qui uult uiuẽ habet ubi uiuat: unde
uiuat. Accedat: credat: uiuat ĩ deo
De do incorporet᷑. ut uiuificet᷑: ñ abhor¬
reat a cõpage m̃brorũ ñ sit putre m̃¬
brũ. qđ resecari mereat᷑. hereat cor¬
pori: uiuat đo de do. Itẽ aus̃ ĩ tͣcta¬

Expanded text:
appellari etiam universum, hoc est, caput cum corpore suo quod est Ecclesia. » Et multis Scripturarum locis invenimus Christum etiam hoc modo appellari, ut cum omnibus membris intnem Apostolus: Unus panis, inquit, unum corpus multi sumus . O sacramentum pietatis, o signum unitatis, o vinculum charitatis! Qui vult vivere, habet ubi vivat, habet unde vivat. Accedat, credat, vivat in Deo. De Deo incorporetur, ut vivificetur. Non abhorreat a compage membrorum, non sit putre membrum quod resecari mereatur; haereat corpori, vivat Deo de Deo. Item August
Abbreviated transcription (Latin):
puũ: ut hominẽ ĩ unitate ꝑsone
sue assup̃tũ. & qͣsi ex adiuncta di¬
uinitate deificatũ. ita głificam
ut ñ solũ hominib. s & om̃ibꝰ an¬
gelicis spiritibꝰ adorandũ p̃ferens.
in dextera patris collocaret. Unde
augͥtinꝰ in libro ꝯtͣ maximinũ. An
apłs: propter qͦd eũ exaltauit. &
dedit illi nom̃ qͦd ẽ suꝑ ome no¬

Expanded text:
puum: ut hominem in unitate personae suae assumptum, et quasi ex adjuncta divinitate deificatum, ita glorificaret, ut non solum hominibus, sed et omnibus angelicis spiritibus adorandum praeferens, in dextera Dei Patris collocaret. Unde Augustinus in libro contra Maximinum : Ait Apostolus: Propter quod eum superexaltavit, et dedit illi nomen quod est
Abbreviated transcription (Latin):
ret: in mente u ita hebetẽ intellec¬
tũ babuit: ut parũ corporalia. mi¬
nus spũalia discerneret. Ñ igt᷑ decct
ut bestiali sensu. uł modico intellet¬
tu nr̃o. qͦ nec terrena ista scire suffi¬
cimꝰ imm̃sitatẽ diuine maiestatis
comp̃hẽdẽ uelimꝰ. cũ ipsi angłi qui

Expanded text:
ret; in mente vero ita hebetem intellecret; in mente vero ita hebetem intellectum habuit, ut parum corporalia, minus spiritualia discerneret. Non igitur decet, ut bestiali sensu vel modico intellectu nostro, quo nec terrena ista scire sufficimus, immensitatem divinae majestatis comprehendere velimus; cum ipsi angeli, qui
Abbreviated transcription (Latin):
a quo factꝰ ẽ sũ enĩ lapidi datũ ñ
ẽ ut sentrat. nec petudi ut iatelli¬
gat: sic ñdũ homini datũ ẽ. ut cum
angłis dm sicut ẽ uideat. Cũ gͥ nec
sentiat᷑ a lapide. nec intelligat᷑ a pe¬
cude cui p̃est: ñ qͥd homo se minus
ee intelligit. qͥa hoc suis inferioribꝰ
renas qͥslibet. cõmunit̾ ñ ehibet
ꝑceptibilẽ: nũqͥd a nob̾ longe suis
inferiorib minꝰ ẽẽ putandꝰ ẽ. qͥ lon¬
ge longiꝰ ꝗͣ nr̃a inferioriora nr̃am.
comp̃henđe ñ possumꝰ suã ueritatẽ:
Quanto enĩ sensu uł int̾ellectu lon¬
ge sunt a nob̾ que sub nob̃ facta
sunt: tanto & in cõparabilit ampliꝰ
longe sumꝰ ab eo qui nos fecit. Ex
quõ enĩ ħo cũ in honore ẽet ñ intel¬
lexit. & cõꝑatꝰ ium̃tis insipientib si¬
milis factꝰ ẽ illis: in corpore qͥdẽ besti¬
ales sensus recłpit: qͥb tantũ corpo¬
ralia. nec illa etiã uere ꝑfecteq senti¬

Expanded text:
a quo factus est. Sicut enim lapidi datum non a quo factus est. Sicut enim lapidi datum non est ut sentiat, nec pecudi ut intelligat, sic nondum homini datum est ut cum angelis Deum sicut est videat. Cum ergo nec sentiatur a lapide, nec intelligatur a pecude cui praeest, nunquid homo se minus esse intelligit, quia hoc suis inferioribusrenas quaslibet communiter non exhibet perceptibilem; nunquid a nobis longe suis inferioribus minus esse putandus est, qui longe longius quam nostra inferiora nostram comprehendere non possumus suam veritatem? Quanto enim sensu vel intellectu longe sunt a nobis, quae sub nobis facta sunt, tanto et incomparabiliter amplius longe sumus ab eo qui nos fecit. Ex quo enim homo cum in honore esset non intellexit, et comparatus jumentis insipientibus similis factus est eis : in corpore quidem bestiales sensus recepit, quibus tantum corporalia, nec illa etiam vere perfecteque senti
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sentẽ in cęlo & in terra uere & sustã¬
tialiter c̾e. & cũ uere caro comesta. &
inguis eiꝰ bibitꝰ fuerit a pplo. ipsum
liter tãq salubriter dignat᷑ ꝓ nob̾ ope
conuertit substantiã. multomagis fi¬
deles suos sub tante spei imagine &
uirtute. in corporis sui transfigurabat
tãq necessario misterio dicturꝰ: prius
fideles ammonendos arbitror. ut ꝙͣ¬
uis sit in cõprehensibile. ñ tam̃ uideat᷑
incredibile᷑. qͥa & si capaces ñ sumꝰ ad
intelligendũ. d̾s utiq ñ ẽ impotens
ad ꝑagendũ: qͥ ut ait psalmista. omĩa.
qͥcũq uoluit fecit in cęlo & in tęrra:
pensare enĩ debet humana paruitas
modũ suũ: ut qͥa ñ accepit ut mag¬
nalia cdi ualeat cõprehende : ñ minꝰ¬
tam̃ credat ẽẽ. cũ enĩ. homo creatura
sit. s excellens: sicut p̃ẽ qͥbdã crea¬
turis supͣ quas factꝰ ẽ ÷ sic et̃ nũdũ¬
qͥbdã eqtꝰ subẽ longe dissimiliꝰ ei

Expanded text:
praesentem in coelo et in terra vere et substanpraesentem in coelo et in terra vere et substantialiter esse; et cum vere caro comesta, et sanguis ejus bibitus fuerit a populo, ipsum liter, tamque salubriter dignatur pro nobis convertit substantiam, multo magis fideles suos sub tantae spei imagine et virtute, in corporis sui transfigurabit tamque necessario mysterio dicturus, prius fideles admonendos arbitror, ut quamvis sit incomprehensibile, non tamen videatur incredibile; quia etsi capaces non sumus ad intelligendum, Deus utique non est impotens ad peragendum, qui, ut ait Psalmista: Omnia quaecunque voluit fecit in coelo et in terra . Pensare enim debet humana parvitas modum suum, ut quia non accepit ut magnalia Dei valeat comprehendere, non minus credat esse. Cum enim homo creatura sit, sed excellens, sicut praeest quibusdam creaturis super quos factus est, sic etiam ququatus, subest longe dissimilius ei
Abbreviated transcription (Latin):
ãi fortiꝰ ẽ hominib. Uidet᷑ enĩ stultũ
s: stultis. xp̃m in spetie panis & uini.
brute scił rei presentẽ nobis corpora¬
liter fieri: tantilla formula panis
tantã maiestatẽ contineri. S qͥs indo
reprehendere debeat: qͦd in ipso piũ.
nob̾ autẽ ẽ necessariũ: Congruere
qͥdẽ ñ uidet᷑ eiꝰ dignitati. ut corrupti¬
bilis sustantia panis. incorruptibile
corpꝰ tiꝰ fratus: congruit nr̃ȩ saluti ut¬
in tali sacram̃to pane angelorũ nos
refitiat: sapientissime qͥdẽ. ut occul¬
to mysterio fides exerceat᷑ ad meritũ:
fortissime autẽ. ut mens tali cibo ro¬
borata. hoste deuicto. fortiꝰ nitat᷑ ad
regnũ: sapientissime inquã ac for¬
tissime. ut tanti. sin operis de re
minima & maxima. nec cõprehendi
possit potentia. nec artifitiũ. Suꝑ
om̃ia enĩ ẽ mirabile. gcistentẽ sustã¬
tiã panis in coexistentẽ sustantiã suȩ¬
tur. ñ esse. ipsãq carnẽ cũ sit localis.

Expanded text:
idetur enim stultum, sed stultis, Christum in specie panis et vini, brutae scilicet rei, praesentem nobis corporaliter fieri; tantilla formula panis, tantam majestatem contineri. Sed quis in Deo reprehendere debeat, quod in ipso pium, nobis autem est necessarium? Congruere quidem non videtur ejus dignitati, ut corruptibilis substantia panis incorruptibile ejus corpus fiat; sed congruit nostrae saluti, ut tali sacramento pane angelorum nos reficiat; sapientissime quidem, ut occulto mysterio fides exerceatur ad meritum; fortissime autem, ut mens tali cibo roborata, hoste devicto, fortius nitatur ad regnum. Sapientissime, inquam, et fortissime, ut tanti sui operis de re minima et maxima nec comprehendi possit potentia, nec artificium. Super omnia enim est mirabile existentem substantiam panis, in coexistentem substantiam tur non esse; ipsamque carnem, cum sit localis,
Abbreviated transcription (Latin):
mutit. ideo parcendũ sensuit illi qu
uxorẽ patͥs sui hũit. quẽ p̃cepit ogre¬
gata ȩccł̃a tͣdendũ satanȩ in interimi
carnis. uͥ sp̃c saluus sit in die dñi nẽ
misceri fornicariis. Non utiq forus
cariis huiꝰ mundi. aut auaris. aut
oquin debueratis de ħ mundo ex¬
re. Nunc autẽ scͥpsi uob̃ ñ cõmis¬
ceri. Siqͥs fr̃ nomĩat᷑ aut fornc̃o

Expanded text:
icare permittit, ideo parcendum censet illi, qui icare permittit, ideo parcendum censet illi, qui uxorem patris sui habuit — quem praecipit congregata • ecclesia tradendum satanae in interitum carnis, ut spiritus saluus sit in die domini misceri fornicariis, non utique forni- cariis huius mundi aut auaris aut ioquin debueratis de hoc mundo exiisse. nunc autem scripsi uobis non commisceri, si quis frater nominatur fornicator
Abbreviated transcription (Latin):
aliis aculeis p̃ceptorũ q̃ ad se ueritatẽ
coertionis ꝑtinent. excitandi sumꝰ. uͥ
gressus nr̃os in uiã dñi ex utrisq
testimoniis illo duce atq adiutore
disigentes. nec patientiȩ noĩe
torpescamꝰ. nec optentui diligñtiȩ se¬
uiamꝰ. Ide. Ne quis ea testimonia
scͥpturarũ q̃ cõmixtione bonorũ ⁊ ma¬
lorũ in ȩccłia. ł p̃sentẽ indicant. ł fu¬
tura ꝓnuntiant. sic accipiat. Ut dis¬
cipline seueritatẽ siue diligentiã sol¬
uendã oĩno atq ãmittendã ñ illis
edoctis licteris s opinatione sua de¬
ceptus existimet. Neq enĩ qr illã pͥmi
popłi ꝑ mixtionẽ moẏses dĩ famulus
patientissime ꝑferebat. iõ ñ in multos
gladiot̃ uindica:ũ. ⁊ finees sacerdos adulteros
simul inuentos ferro ultore fixit qͥs
una de gͣdationibꝰ & ex cõmunicatdo¬
cũ in eccłiae disciplina uisibilis firet
gladius cessaturus. Nec qr beat alo

Expanded text:
aliis aculeis praeceptorum, quae ad severitatem aliis aculeis praeceptorum, quae ad severitatem coercitionis pertinent, excitandi sumus, ut gressus nostros in via Domini ex utrisque testimoniis illo duce atque adjutore dirigentes, nec patientiae nomine torpescamus, nec obtentu diligentiae sstimonia scripturarum, quae conmixtionem bonorum et malorum in ecclesia uel praesentem indicant uel futuram praenuntiant, sic accipiat, ut disciplinae seueritatem siue diligentiam soluendam omnino atque omittendam non illis edoctus litteris, sed sua opinatione deceptus existimet. neque enim, quia illam primi populi permixtionem Moyses dei famulus patientissime perferebat, ideo non in multos etiam gladio uindicauit; et Phinees sacerdos adulteros simul inuentos ferro ultore confixit. quod utique degradationibus et excommunicatiocum in ecclesiae disciplina uisibilis fuerat gladius cessaturus. nec quia beatus
Abbreviated transcription (Latin):
canes in ȩccłia pp̃ pacẽ eccłȩ tolle¬
remus. ⁊ canibꝰ scm̃ uͥ pax eccłȩ tu¬
reptiones inuenimꝰ in ȩccł̃ia malos
qͦs ecclesiastica disciplina corrige̾
aut coercere ñ possumꝰ. tt̃ ne as¬
cendat in cor nr̃m imꝑia & ꝑniti¬
osa p̾sũptio. qͣ estimem᷑ nos ab his
ẽẽ seꝑandos uͥ peccatis eorũ ñ inqui¬
nemur atq ita pꝰ nos tͣhere conem᷑
ueluti mundos scõsq discipulos ab umi¬
tatis cõpage quasi a malorũ consortio
segẽgatos. ueniant in m̃tẽ ille de
scripturis similitudines ⁊ diuina ora¬
cula ł certissima exempla qͥbꝰ demon¬
stratũ ⁊ p̃nuntiatũ ÷ malos in eccłia
ꝑmixtos bonis usq in finẽ scłi tẽpꝰq
iuditii fut᷑os. ⁊ nichil bonis in unita¬
te ac participatione sacram̃torũ qui
eorũ factis ñ ꝯsenserint ob futuros.
bos aut nefarios exercendȩ. tunc rur¬
sus ne socordia segnitiaq dormiamus

Expanded text:
canes in ecclesia propter pacem ecclesiae tolecanes in ecclesia propter pacem ecclesiae toleremus, et canibus sanctum, ubi pax ecclesiae tureptiones invenimus in ecclesia malos, quos ecclesiastica disciplina corrigere aut coercere non possumus, tunc, ne ascendat in cor nostrum impia et perniciosa praesumptio, qua existimemus nos ab his esse separandos, ut peccatis eorum non inquinemur, atque ita post nos trahere conemur veluti mundos sanctosque discipulos, ab unitatis compage quasi a malorum consortio segregatos veniant in mentem illae de Scripturis similitudines et divina oracula vel certissima exempla, quibus demonstratum et praenuntiatum est, malos in Ecclesia permixtos bonis usque in finem saeculi tempusque judicii futuros, et nihil bonis in unitate ac participatione Sacramentorum qui eorum factis non consenserint obfuturos. bos aut nefarios exercendae, tunc rursus, ne socordia segnitiaque dormiamus,
Abbreviated transcription (Latin):
in p̃dicto. Sicut ⁊ infirmitatis di¬
uersitas ãmonet eorũ qͦs utiq ñ
ꝑdendos s corrigendos curandosq
suscepimus. ⁊ alius sic. ⁊ aliꝰ autem
si sanandus fuerit. Itẽ etiã ÷ rõ
dissimulandi & tollerandi malos ĩ
eccłia ⁊ ẽ rursus rõ castigandi. corripi¬
endi. ñ ãmittendi. ł a cõmunone re¬
mouendi. Erãt aut̃ homines ñ ser¬
uantes modũ. ⁊ cũ in unã partẽ ꝓ¬
cliuit ire ceꝑint. ñ ꝑspicuit̃ diuinȩ
auctoritatis alia testimonia quibus
possint ab illa intentione reuocari.
⁊ ĩ ea q̃ ex utrisq tẽꝑata ẽ. ueritate ac
riꝑe inquietos. ñ dare sc̃m canibus
ut ethnicũ hr̃e eccłȩ ꝯtẽptorẽ. a ꝯ-¬
page corꝑis m̃brõ ꝙ scandalizat
a uellere ita ꝑturbãt eccłiȩ pacem.
uͥ conent᷑ añ tempꝰ separare zizania
atq ħ errore cecati ipsi potiꝰ a xꝑia
nã ꝑtine̾ arbit᷑mur ex utrisq testi¬
moniis tutã sententiã mod̾ari. ut

Expanded text:
 est, sicut infirmitatis diuersitas admonet eorum, quod utique non perdendos, sed corrigendos curandosque suscepimus, et alius sic, alius autem sic sanandus est; ita etiam est ratio dissimulandi et tolerandi malos in ecclesia, et est rursus ratio castigandi, corripiendi, non admittendi uel a communione remouendi. Errant autem homines non seruantes modum et, cum in unam partem procliuiter ire coeperint, non respiciunt diuinae auctoritatis alia testimonia, quibus pet in ea, quae ex utrisque temperata est, veritate ac re inquietos, non dare sanctum canibus, ut ethnicum habere ecclesiae contemptorem, a conpage corporis membrum, quod scandalizat, auellere, ita conturbant ecclesiae pacem, ut conentur ante tempus separare zizania atque hoc errore caecati ipsi potius a Christi nam pertinere arbitramur ex utrisque testimoniis tutam sententiam moderari, ut et
Abbreviated transcription (Latin):
De eadẽ re dic̃ hermes ĩ libͦ pastorũ. ł go
dixi pastori. Dñe siqͥs mulierẽ fidelẽ habe¬
bit in dño. ⁊ hanc inuenerit in ad ultio
nũqͥd peccat uir si ꝯuiuit cũ illa: et
dixit mͥ. Quãdiu nescit peccatũ eiꝰ sine
cͥmine uiuit cũ illa. Si aut̃ scierit uit
uxorẽ suã deliqͥsse: ⁊ ñ egerit peniten

Expanded text:
De eadem re dicit Hermes in libro Pastorum Ego dixi pastori: Domine, si quis mulierem fidelem habuerit in domo et hanc invenerit in adulterio, nunquid peccat vir si convivit cum illa? Et dixit mihi: Quandiu nescit peccatum ejus, sine crimine vivit cum illa; si autem sciverit vir uxorem deliquisse et non egerit poenit
Abbreviated transcription (Latin):
exceptis uocabulis q̃ ꝓpͥetatẽ ꝑsonarũ indi¬
cant. qͥcqͥo de una ꝑsona đr: de tͥbꝰ dignis¬
sime. possit intelligi. Atq ut ꝯfunden
sabellii declinantes tres ꝑsonas exp̾ssas
sub ꝓpͥetate distinguimꝰ. ñ ipsũ sibi pa¬
trẽ. ipsũ sibi filiũ. ipsũ s. sp̃ .s. c̃e dicen

Expanded text:
s vocabulis quae proprietatem personarum indicant, quidquid de una persona dicitur, de tribus dignissime possit intelligi: atque ut confundentSabellii declinantes, tres personas expressas sub proprietate disjungimus, non ipsum sibi Patrem, ipsum sibi Filium, ipsu
Abbreviated transcription (Latin):
mixtio ꝯiugũ sine uoluptate car¬
nis fieri ñ pͥ: a sacri loci ingressum
culpa nullatenꝰ ẽẽ pot̃. Nos autẽ si
pͥores auctoritates. ⁊ rõnẽ seqͥ nolumꝰ:
det̾minemꝰ beatũ gregoriũ ħ dixisse de
illa uoluptate .i. modata libidine ꝓ qͣ ex¬
plenda ꝯiuges frequent̃ coeunt. ñ quia
ab ing̾ssu eccłiȩ pꝰ suã ꝯmixtionẽ tem¬
perabant.

Expanded text:
mixtio conjugum sine voluptate carnis fieri non potest, a sacri loci ingressu aculpa nullatenus potest. Non enipriores auctoritates et rationes sequi volumus, determinemus beatum Gregorium hoc dixisse de illa voluptate, id est immoderata libidine pro qua explenda conjuges frequenter coeunt; non quia ab ingressu Ecclesiae post suam commistionem temperabant.
Abbreviated transcription (Latin):
.a.u.s. Nã nunc demonstrandũ ẽẽ
arbitror. pp̃ qͣs causas soleat fieri con¬
iugiũ. Est gͥ coniugii causa pͥncipał.
peccm ade. Sitio forncationis iuxta
pp̃ fornicationẽ. Pre t̾ea suit᷑ aliȩ ho¬
nestȩ cause de quibꝰ tñ nichil aut
corũ reconciliatio. ⁊ pacis redintegͣ¬
tio. Sunt ⁊̃ aliȩ minus honeste.
sicut uiri .m. ue pulchritu  q̃ aĩos amore
inflãmatos freq̃nt̾ impellit. ad in¬
eundũ ꝯiugiũ ut suum ualeant ex¬

Expanded text:
ae . Jam nunc demonstrandum est, arbitror, propter quas causas soleat fieri conjugium. Est ergo conjugii causa principalipeccatum Adae vitatio fornicationis, juxta nicationem . Praeterea sunt aliae honestae causae de quibus nihil vel corum reconciliatio et pacis redintegratio. Sunt etiam aliae minus honestae, sicut viri vel mulieris pulchritudo; quae animos amore inflammatos frequenter impellit ad ineundum conjugium ut suum valeant ex
Abbreviated transcription (Latin):
sunt corã hominibꝰ. q̃ peccantur
corã hominib. Ipsa corripienda se
cauit: Nã si solus nosti qr peccauit
in te. ⁊ eũ uis corã om̃ibꝰ arguere:
ñ es correptor s ꝓditor. Attende ꝙͣ.¬
admodũ iustus ioseph tanto fla¬
gitio ꝙ de uxore fuerat suspicatus
bat gͥ ce̾ta adulterii suspitio. ⁊ tñ
qr ipse solus senserat. ipse sciebat

Expanded text:
sunt coram omnibus, quae peccantur coram omnibus. Ipsa corripienda sunt Nam si solus nosti, quia peccavit in te, et eum vis coram omnibus arguere, non es correptor, sed proditor. Attende, quemadmodum vir justus Joseph tanto flagitio, quod de uxore fuerat suspicatus,bat itaque certa adulterii suspicio, et tamen, quia ipse solus senserat, ipse solus sc
Abbreviated transcription (Latin):
lutifero descendit illapsu in fontẽ. pleni
tate uicturis int̾ uisibiles hostes & ꝑicła
gͣdiendũ ẽ. In baptismo regen̾am᷑ ad uitã.
tinuo tͣnsit᷑is sufficiunt regn̾ationis bñfi¬
ua. Uicturis aut̃ necessaria st̃ ꝯfirmatio¬
nis auxilia. Regen̾atio ꝑ se soluit. mox ĩ pa¬
ce beati scłi recipiendos. ꝯfirmatio armat

Expanded text:
lutifero descendit illapsu, in fonte pulchritate victuris inter invisibiles hostes et pericula gradiendum est, in baptismo regeneramur ad vitam, tinuo transituris sufficiant regenerationis beneficia, victuris tamen necessaria sunt confirmationis auxilia. Regeneratio per se salvat mox in pace beati saeculi recipiendos, confirmatio armat
Abbreviated transcription (Latin):
tizandꝰ ꝑ ꝯfessionẽ u̾e fidi in alt̾iꝰ ꝯm̃da¬
uit do¬
miniũ ⁊ per
abrenun¬
tiationẽ
apͥoris
possessoriͤ
se alienaue¬
tione clericorũ ł .i. pꝰea signat᷑ baptizan
no in tẽptatiõis agnoscens signũ. iã sibi
eodẽ. De hĩc it̾m exorzizat᷑ diabolus.
ut sua nequitia cognoscens iꝰtũ suꝑ se dĩ
iudiciũ timens recedat ab homine. nec

Expanded text:
tizandus per confessionem verae fidei in alterius commendaverit dominium et per abrenuntiationem, a prioris possessoris se alienavet. cleric., c. 27. Postea signatur baptizandsuae interemptionis cognoscens signum, jam sibi sciat d. Dehinc iterum exorcizatur diabolus, ut suam nequitiam cognoscens, et justum super se Dei judicium timens recedat ab homine, nec
Abbreviated transcription (Latin):
culpa qͦsꝙ ab offitio remoueatur
satiñto dñi semel imposito ñ ca¬
rebit. ꝙͣuis ad iuditiũ ꝑmanente.
dãnatis. Od qͥdã dicunt baptis¬
mũ quẽ accepit ñ amitet qͥ rece¬
dit ab ȩccła. s iuis cñ dandi qͥd ac¬
cep̃ amitit. multis modis apparet sacm̃t
Ia ostendit᷑ causa cur ille qͥ ipsũ
baptisma amittẽ ñ pot̃. ius ddan¬
di possit amitẽ. Utrũq. .n. sacͣ¬
hõi dat᷑. illud cũ baptirat᷑. illud

Expanded text:
culpa quis ab officio removeatur, sacramento Domini semel imposito non carebit, quamvis ad judicium permanente. Quod quidam dicunt baptismum quem accepit non amittit qui recedit ab Ecclesia, sed jus tamen dandi quod accepit amittit, multis modla ostenditur causa cur ille qui illud Baptisma amittere non potest, jus dandi possit amittere. Utrumque enim sacrhomini datur: illud cum baptizatur, et illud
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ ioħem. Si tͣnsfert᷑ potestas a
dñõ ad ministros. tot ẽẽnt bap¬
tismata qͦt ministri: ⁊ ñ staret
unitas baptismi. Quis gͦ bapti
quẽ descendit. colũba. de qͦ dic̃¬
tũ ẽ. hic ÷ qͥ baptizat ĩ spũ scõ.
Petrus baptizat. hic ÷ qͥ baptizat.
Iudas baptizat. hic ÷ qͥ baptizat.
Nam si ꝓ diu̾sitate meritorũ bap¬
diu̾sa ert baptismata. S qͦ mͦcũ
baptizat bonꝰ ⁊ melior ñ iđo
tizat malꝰ. qͦd datũ ÷ unũ ẽ. nec
impar ꝓpt̾ impares ministros.
zat . Sed ne putet᷑ de his
malis. qͥ ignorant᷑ aut tolerant᷑
baptizet̃ qͦs dãnauit eccła. re¬
mus qͥ ꝑ meliorẽ dat᷑. nullomͦ¬

Expanded text:
Si enim transferretur potestas a Domino ad ministros, tot essent baptismata quot ministri, et non staret unitas baptismi. Quamvis ergo bquem descendit columba, de quo dictum est: Hic est qui baptizat in Spiritu sancto . Petrus baptizat: hic est qui baptizat. Judas baptizat: hic est qui baptizat. Nam si pro diversitate meritorum bapdiversa erunt baptismata; sed quzat bonus et melior, non ideo tizat malus; quod datum est, unum est, nec impar propter impares ministros, zat. » Sed ne putetur dictum de his malis, qui vel ignorantur aut tolerantur baptizent ques damnavit Ecclesia, remus, qui per meliorem datur: nullo
Abbreviated transcription (Latin):
dubitatiõem hãnt. utrũ ex om̃i
ligno ita dixerit. ds ẽẽ gustandũ.
ũ c̃ de oĩ ligno ita de scientie boni
⁊m ligno gustaret᷑. an uͦ de om̃i
ligno gustandũ. S de solo ligno

Expanded text:
dubitationem habeant utrum ex omni ligno ita dixerit deus esse gustandum, ut cum de omni ligno ita de scientiae boni et mali ligno gustaretur, an uero de omni ligno gustandum, de solo ligno
Abbreviated transcription (Latin):
psonã seqͥ digni aut indigni s
ordinẽ tͣditionis. ut ꝙͣuis aliqͥs
boni meriti sit. ñ tñ possit be¬
nedicẽ nͥ fuerit ordinat᷑. ut offi¬
tiũ ministerii exibeat. cũ gͥ ñ¬

Expanded text:
personam sequi aut digni aut indigni, sed ordinationem traditionis: ut quamvis aliquis boni meriti sit, non tamen possit benedicere, nisi fuerit ordinatus, ut officium ministerii exhibeat. Dei
Abbreviated transcription (Latin):
aliqͥs qͣre ĩ aqͣ solũmͦ ⁊ ñ aliqñ in uino bap¬
tismꝰ ꝯsecret᷑. Cui respondet ambrosiꝰ dicñs.
I dcͥco uniformit̾ id fieri ĩ aqͣ solet. ũ intelli¬
gat᷑ qr sic̃ aqͣ sordes corpis aut uestis abluit.
ita baptismꝰ macłas aiẽ sordesq uiciorũ ab¬

Expanded text:
s quare in aqua solummodo et non aliquando in vino baptismus consecretur. Cui respondit beatus Ambrosius idcirco uniformiter id fieri in aqua, ut intelligatur quod sicut aqua sordes corporis aut vestis abluit, ita baptismus maculas animae sordesque vitiorum
Abbreviated transcription (Latin):
typicã sac̾dotis ⁊ tactũ. sapientia ⁊ uir
diuina salutẽ eiusdẽ catetumini opetͦ
ut aꝑiant᷑ illi nares ad accipiendũ od
noticiȩ dĩ. ⁊ aꝑiant᷑ illi aures ad auas¬
endũ mandata eiꝰ di. sensusq intimo

Expanded text:
typicam, et sacerdotis tactum sapientia, et virtus divina salutem ejusdem catechumeni operetur; ut aperiantur ei nares ad accipiendum odorem notitiae Dei, ut aperiantur illi aures ad audiendum mandata Dei, sensuque intimo
Abbreviated transcription (Latin):
ta .i. rei cogitate adherens: noticia siue
m̃tis u̾bũ appellat᷑. Ipsa enĩ m̃tis con-¬
ceptio ꝓprie u̾bũ nuncupat᷑.⁊ de ip¬
sa ad uocẽ ext̾ius sonantẽ translatũ
÷ u̾bi uocabulũ. Itaq ꝑ memoriã exci¬
tatur noticia siue u̾bũ: exp̃ssã hñs
similitudinẽ scientie memorit̾ p̃cedentis:
de qͣ ꝓuenit ipsũ u̾bũ: ⁊ qͣsi gignit᷑. Con¬
tinet enĩ in se u̾bũ. ꝓrsus idẽ q ꝑ scien¬
tiam memorit̾ sciebat᷑. uñ ⁊̃ imago sci¬
entiȩ appellari pͭ. Iã uͦ ꝑ memoriã excita¬

Expanded text:
e mentis verbum appellatur. Ipsa enim mentis conceptio personae verbum nuncupatur, et de ipsa ad vocem exterius sonantem translatum est verbi vocabulum. Itaque per memoriam excitatur notitia sive verbum, expressam habens similitudinem scientiae memoriter procedentis, de qua provenit ipsum verbum, et quasi gignitur. Continet enim in se verbum prorsus idem, quod per scientiam memoria sciebatur; unde imago scientiae potest appellari. Jam vero per memoriam excita
Abbreviated transcription (Latin):
sana fide exponi ualeant: tñ qr in usi¬
tate st̃. ꝯtͣ fidẽ aliqͥd noui uidr̃ assere
tionis excogitate: meliꝰ ẽẽ arbitror sensũ
earũ pie ignorare: ꝗͣ de ilł aliqͥd temer
diffinire. Iã satis apparet ex p̃dictis. qu¬
liter di substantialia nomina de singlui
enuntianda ꝑsonis. Sic̃ aut̃ noĩa sib
stantialia de unaqͣq ꝑsona enunti
ant᷑ singłarit̾: ita enuntiant᷑ ⁊̃ ilaq̃¬

Expanded text:
sana fide exponi valeant, tamen, quia inusitatae sunt, contra fidem aliquid novi videntur asserer sive ostentationis excogitatae, melius esse arbitror sensum earum pie ignorare, quam de illis aliquid temere diffinire. Jam satis apparet ex praedictis, qualiter Dei substantialia nomina de singulis sint enuntianda personis. CAP. VII. De santur singulariter, ita enuntiantur etia
Abbreviated transcription (Latin):
etates .i. ꝑsonas. ł ui g̾ci expͥmunt yposta¬
sis. ħ ẽ subsistentias ꝯfitem᷑. hoc n dicen¬
do manifeste insinuauit se nicħ aliud ap-
pellare ꝓͥetatẽ ꝑsonarũ ꝗͣ ipsas ꝑsonas
plures se distinctas. nec intellig̾e aliud
ẽẽ ꝓͥetates nominũ ꝗͣ ipsas ꝑsonas a nomi¬
nibꝰ designata. cũ ipse sensũ suũ euident̃
st̃ cuiꝰdã p̃fationis u̾ba ĩ h̃c modũ ꝓlata
Ut in ꝯfessionẽ uere sẽpit̾neq ditatis. ⁊ in¬

Expanded text:
est personas, vel ut Graeci exprimunt, hypostases, hoc est subsistentias confitemur. » Hoc autem dicendo manifeste insinuat nihil aliud se appellare proprietatem personarum, quam ipsas personas plures, a se distinctas, nec intelligere aliud esse proprietates nominum, quam ipsas personas a nominibus designatas, cum ipse sensum suum evidenter sunt cujusdam praefationis verba in hunc modum prolata: « Ut in confessione verae, sempiternaeque D
Abbreviated transcription (Latin):
pellat᷑. Nam ꝗͣ uis uerũ sit. xp̃c̃ fuit semꝑ
sic̃ ipse nob̃ insinuat dicens. Añ quam
abrahã fieret ego sũ: tñ ħ nom̃ ei excar¬
nis assup̃tiõe tẽporalit̃. ⁊ ñ ab ȩt̾no ꝯueñ.
Qͦd tali similitudine innotesce̾ pot̃. de a¬
brahã in extremo die uitȩ suȩ uerũ fuit
dicere. Iste senex abrahã habitauit in a.r.
de solo filio enuntiant᷑. nec uident᷑ ẽẽ
relatiua. cũ suꝑiora respectu creature
đo ꝯuenientia de singłis dicant᷑ ꝑso¬
nis. ⁊ sint relatiua. pot̾ aut̃ ex supra
dictis conci do aliqͥd accidẽ. ⁊ dm̃ eẽ¬

Expanded text:
um sit, quod fuit semper, sicut ipse nobis insinuat, dicens: Antequam Abraham fieret, ego sum , tamen hoc nomen ei ex carnis assumptione temporaliter et non ab aeterno convenit, quod tali similitudine innotescere potest. De Abraham in extremo die vitae suae verum fuit dicere: Iste senex Abraham habitavit in Ur Cha de solo Filio enuntiantur, nec videntur esse relativa, cum superiora respectu creaturae Deo convenientia de singulis dicantur personis, et sint relativa. Potest autem ex supra dictis conjici, Deo aliquid accedere, et De
Abbreviated transcription (Latin):
sentiã
uideant᷑. Uñ manifestũ ÷ qd sic̃ ñ dicun¬
tur tres dii:ita nec tres ꝑsone dicerent᷑.
taceat᷑. & qͣuis tres ꝑsonas dicimꝰ. ⁊
diffinitio ꝑsone sit: nat᷑e rationał sub̃a
indiuidua: ñ tñ audemꝰ dic̾e̾ .p. ⁊.fi.
diuiduas. Sic enĩ tres diuinas sub̾as
⁊ tres deos uidem᷑ asserere. Sic̃ aut
unã dicimꝰ. ne ꝑsonarũ pluralitas ne¬
gari uideat᷑. legit᷑ aut̃ in quodã loco
coequales. Ex cuiꝰ locutionis similitu¬
dine uidet᷑ eas appellari posse ⁊ cõsub¬
stantiales. ⁊  d̾mĩpotentes. s qr ñ inue¬

Expanded text:
sancti; udiantur. Unde manifestum est quod, sicut non dantur tres dii, ita nec tres personae dicerentur, taceatur. Et quamvis tres personas dicimus, et distinctio personae sit naturae rationalis substantia individua, non dividuas. Sic enim tres divinas substantias et tres deos videremur asserere. Sicut autem . . ne personarum pluralitas negari videatur. Legitur etiam quodam loco,sicut sunt et cooequales. Ex cujus locutionis similitudine videtur appellari eas consubstantiales et coomnipotentes; s
Abbreviated transcription (Latin):
ł cognatiõe tñ ÷ ħ attendendũ. si int̃
uirũ ⁊ uxorẽ ꝓpriã repperit᷑ ĩ gͣdibꝰ
remotioribꝰ. pͦ eiꝰ indulgentia fieri.
sn fiat: debent seꝑari. Seꝑatio aut̃
cognatorũ sic fieri debet. u duo uł tres
de parentela iurent cognationẽ. aut
si eorũ parentela tota defecerit. tc̃ a
uicinis antiqͥoribꝰ ⁊ ueratioribꝰ fiat
gendũ ÷ q de uiro ⁊ de muliere co¬
pulatis legitime. si alt̾ moritur: ⁊
alt̾ fr̃ uiuit: licet suꝑstiti sine offen¬
sione scdas inire nuptias. iuxta apłm
dicentẽ. Mulier alligata ẽ qͣnto tp̃r

Expanded text:
endendum si inter virum et uxorem propriam reperitur in gradibus remotioribus, potest eis indulgentia fieri; quod si non fiat debent separari. Separatio autem cognatorum sic fieri debet, ut duo vel tres de parentela jurent cognationem; aut si eorum parentela tota defecerit, tunc a vicinis antiquioribus et veracioribus fiat gendum est quod de viro et de muliere copulatis legitime, si alter moritur et alter supervivit, licet superstiti sine offensione secundas inire nuptias, juxta Apostolum dicentem: Mulier alligata est vir
Abbreviated transcription (Latin):
omĩa ineffabilit̾ tͣnscendente. ꝙͣ uis catholicꝰ
neq̃at humana rõne refellere: tñ icħ¬
lominꝰ in fide q̃ tantis auctoritatibꝰ mu¬
nita ẽ ꝯstant̾ ꝑmaneat. memorit̃ reco¬
lens illã fidẽ ñ hr̃e meritũ. cui humana
ratio p̃bet exꝑim̃tũ.

Expanded text:
omnia ineffabiliter transcendente, quamvis Catholici nequeant humana ratione refellere, tamen nihilominus in fide, quae tantis auctoritatibus munita est, constanter permaneat, memoriter recolens, illam fidem non habere meritum, cui humana ratio praebet experimentum.
Abbreviated transcription (Latin):
rea. ⁊ cõꝑatione corporũ simplex. nec
partibꝰ suis diu̾sa locorũ occupansspa-¬
na. Quȩ cũ sit sui memor se qñq ꝯsi¬
arat: & cognoscit: ⁊ cognitã se diligit.
t̃itaq in eadẽ simplici sub̾a anime: t̾a.¬

Expanded text:
rea, et comparatione corporum simplex, nec partibus suis diversa locorum occupans spatia: Quae, cum sit sui memor, se quandoque considerat, et cognoscit, et cognitam se diligit. Sunt itaque in eadem simplici substantia
Abbreviated transcription (Latin):
bore. ⁊ sñ motu suo regit. ⁊ ꝓ nutu suo
uariat. pure ⁊ ꝑfecte simplicitatis ⁊ im¬
mutabilitatis statũ ñ excedens. Ñu id̾o
de mał irasci. uł de bonis gaudẽ dicit᷑. qͦd
aliquatenꝰ motũ ire uł gaudii more hu¬
torib apparet eos pumendo iustis ue¬
lut gaudens p̃mia ꝯferendo. Ita nullo
penitꝰ afficiat᷑ accidenti. s inuariabił
ꝑmanens diu̾sa sortitꝰ ÷ noĩa. ex rerũ
uarietate ꝗͣ fac̃. Ihis p̃dictis adiun

Expanded text:
bore et motu suo regit, et pro nutu suo variat, purae et perfectae simplicitatis et immutabilitatis statum non excedens. Non enim ideo de malis irasci, vel de bonis gaudere dicitur, quod aliquatenus motum irae, vel gaudii more atoribus apparet eos puniendo, justus velut gaudens praemia conferendo. Itaque nullo penitus afficitur accidente, sed invariabiliter permanens diversa sortitus est nomina ex rerum varietat
Abbreviated transcription (Latin):
discernendas. soli .p. oĩpotentiã soli fil
sapientiã soli spũi scõ. bonitatẽ assig¬
nans. Qͦo homines imꝑitos ⁊ fere totis
ueritatis ignaros ad inuenisse maui¬
fe manifestũ ẽ. Quis enĩ nͥ sit penis¬
posuit: Aut qͥs negat ipsũ ẽẽ bonĩ

Expanded text:
discernendas, soli Patri omnipotentiam, soli Filio sapientiam, soli Spiritui sancto bonitatem assignans; quod homines imperitos, et fere totius veritatis ignaros adinvenisse manifestum est. Quis enim non penisposuit? Aut quis negat ipsum esse bonum,
Abbreviated transcription (Latin):
ationẽ incurrit. ñ licet alt̃ form¬
catorẽ dimitẽ nͥ ipse exꝑs fornicationis
ex titerit. Uñ aug̃. tͣctans de sermone in
monte sic dic̃. Nicħ iniquiꝰ ẽ ꝗͣ fornicatio¬
nis causa. dimitt̾e uxorẽ. si ⁊ ipse ꝯuncit᷑
fornicari. Qpp̃ qͥsqͥs fornicatioĩs cause
uult abice̾ uxorẽ: pͥor debet ẽẽ a for-¬
tenti ñ licet. ad aliã tͣnsire copulã apło
dicente. his qͥ matͥmonio uincti st̃
p̃cipio ñ ego s dñs uxorẽ a uiro ñ di

Expanded text:
nem incurrit, non licet alteri fornicantem dimittere, nisi ipse expers fornicationis exstiterit. Unde Augustinus tractans de sermone in Monte, sic dicit: Nihil iniquius est quam fornicationis causa dimittere uxorem suam, si ipse convincitur fornicari. Quapropter quisquis fornicationis causa vult abjicere uxorem  dimisso non licet ad aliam transire copulam, Apostolo dicente: Iis qui matrimonio juncti sunt praecipio, non ego sed Dominus, uxorem a viro