comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Sed fortasse hot non ipius uitiũ fui̾t s poete. qui insignẽ pietate iuru ĩ¬
sigmi scele̾ fedam̃t Ubi estigr̾ opoeta illa pietas qua sepissime laudas.
Ecte pins Encas sulmone creatos. Quatuor hic uiuenes totidem¬
quos educat irfeus. uiuẽtis rapit inferias quos ymolat umbris Captiuo¬
q rogi ꝑfundat sanguine flãmas Cum ergo dicebat eodem ip̃o tpr̃e quo
culpa non illuis fuit qui lrãs fortasse non didicerat s tua. qui cũ eẽs cruditꝰ
ignorasti tñ quid eẽt pietas ⁊ illudipm̃ quod nepharie quod detestabilit̾
lexit Qiud ꝙ benus Encas aut sꝑnenda p̃cantes truadauit. adiuiratꝰ enĩ per
eundẽ prem̃ et ꝑ spes surgentis Iulii nequaꝙ̃ pepat furyis actensus ⁊ira.
Quisꝙͣ̃ ne igr̃ putet hunc aliquid in seuirtutis huisse. qui et furore tanꝙͣstipula
exarsit et manũ pus ꝑ quẽ rogabatur oblitꝰ irã frenare nõ quiuerit: Nullo igr̃

Expanded text:
sed fortasse hoc non ipsius vitium fuerit, sed poetae, qui Insignem pietate virum insed fortasse hoc non ipsius vitium fuerit, sed poetae, qui Insignem pietate virum insigni scelere foedaverit. Ubi est igitur, o poeta, pietas illa quam saepissime laudas? Ecce pius Aeneas Sulmone creatos Quattuor hic quos educat Ufens, uiuentis rapit, inferias quos immolet umbris captiuoque rogi perfundat sanguine flammas. cur ergo dicebat eodem ipso tempore quo culpa non illius fuit, qui litteras fortasse non didicerat, sed tua: qui cum esses eruditus, ignorasti tamen quid esset pietas, et illut ipsum quod nefarie, quod detestabiliter lexit. quid quod bonus Aeneas haut aspernanda precantis trucidauit? adiuratus enim per eundem patrem et spes surgentis Iuli, nequaquam pepercit furiis accensus et ira. quisquamne igitur hunc putet aliquid in se uirtutis habuisse, qui et furore tamquam stipula exarserit et manium patris per quem rogabatur oblitus iram frenare non quiuerit? nullo igitur
Abbreviated transcription (Latin):
in omĩb iu te sue actib non errant in ipã sententia errent. hoc est in religio¬
ne que rerũ om̃in caput ẽ Impietas enĩ suscepta in co quodẽ sũmn ꝑ cetã
uniuersa sequẽtur Ec q fici̾ non põt ut ipĩ qui errant in omĩ uita non exir
religione fallantur qm̃ pietas in sũmo regula tenẽs. tenorẽ suũ ẜnat ĩ cetis
Itafit ut in utͣqs ꝑte de conditione rerũ que geruntur qualis sit sũma ip̃a
efatuit possint intelligi qualia sint q̃ ab iis contra uira pietatis gerunt
alter nec pietate fuit. nec bello maior et armis que nobis docum̃ta insti¬
tie protulit. Uinxerat ⁊ post terga manꝰ quos mittẽt umbris. Inferias celo
spsussang̾ne flãmas. Quid pot̾ esse hac pietate dementiꝰ ꝙͣ mor¬
tuis humanas uictimas umolare. et ignẽ cruore hominũ tanꝙͣ oleo pascẽ

Expanded text:
in omnibus uitae suae actibus non errant, in ipsa summa errent, hoc est in religioin omnibus uitae suae actibus non errant, in ipsa summa errent, hoc est in religione, quae rerum omnium caput est: inpietas enim suscepta in eo quod est summum per cetera uniuersa sequeretur. aeque fieri non potest ut ipsi qui errant in omni uita, non et in religione fallantur, quoniam pietas in summo regulam tenens tenorem suum seruaret in ceteris. ita fit ut in utraque parte de condicione rerum quae geruntur qualis sit summa ipsa e faciunt possit intellegi, qualia sint quae ab iis contra iura pietatis geruntur. alter Nec pietate fuit, nec bello major et armis, quae nobis documenta justitiae protulit? Vinxerat et post terga manus, quos mitteret umbris Inferias, caeso sparsurus sanguine flammas. Quid potest esse hac pietate clementius, quam mortuis humanas victimas immolare, et ignem cruore hominum tanquam oleo pascere?
Abbreviated transcription (Latin):
ut arguerem s ut oñderem Qui uult sare om̃ia Senece librõs in maũ sũat
S et lutiuis tenebrosam ista uita circũscripte breuit̾q depinxit hͥs xsib.
Nunc uõ amane ad mortem noctem festo atq profesto Iotus itẽ parit̾q dies
ppłusq pr̃es q iactare indeforose omĩs decede̾ nusꝙͣ. unise atq idem studic
om̃s dedere ⁊ arti. ꝟba dare ut caute possint pugnare dolose. blanditia cer¬
tare bonũ simulare uirũ se. Insidias face̾ ut hostes sint omĩb om̃s. Nrõ aũt
ppło quid horũ pot̾ obici cuiꝰ omis religio ẽ sine scelere at sine macula uiuere
Cumigr̃ uideant se ac suos ea que diximꝰ gerẽ. Nrõs aũt nil aliud oꝑari
insi cquũ ⁊ bonũ poterant ex hoc siquid saperent intellige̾ et illos qui bo¬
nũ fatiũt pios eẽ ⁊ seĩpios qui nephanda ꝯmittunt Neq enĩ fiei̾ põt ut qui

Expanded text:
ut arguerem, sed ut ostenderem. qui uolet scire omnia, Senecae libros in manum sumat,ut arguerem, sed ut ostenderem. qui uolet scire omnia, Senecae libros in manum sumat,sed et Lucilius tenebrosam istam uitam circumscripte breuiterque depinxit his uersibus: nunc uero a mani ad noctem, festo atque profesto, totus item pariterque die populusque patresque iactare indu foro se omnes, decedere nusquam, uni se atque eidem studio omnes dedere et arti, uerba dare ut caute possint, pugnare dolose; blanditia certare, bonum simulare uirum se; insidias facere, ut si hostes sint omnibus omnes. nostro autem populo quid horum potest obici, cuius omnis religio est sine scelere ac sine macula uiuere? cum igitur uideant se ac suos ea quae diximus gerere, nostros autem nihil aliut operari nisi aecum et bonum, poterant, si quid saperent, ex hoc intellegere et illos qui bonum faciunt pios esse et se inpios qui nefanda committunt. neque enim fieri potest ut : qui
Abbreviated transcription (Latin):
pent qui uxores necent ut dotes ead lucrentur aut maritos aut adulteris mi¬
bant Qui natosex se pueros aut strangulent Aut si nimĩ pn ffuerĩt exponãt
qui nec culeũ metuãt. qui demiq sacrilegia dmittanti ⁊ deorĩ quas coluns tẽ¬
pla dispolient ⁊ ut quelema sunt atq inusitata dicam Nrui hẽditates cap¬
tent qui testimoiã supponat᷑. iustos hr̃des uelauferanti nel excludant. q̃ui
corꝑã sua libidĩb prostituat᷑. qui deniq ĩ memores. qui nati sunt cũ feĩs cũ¬
profanent. qui inrilia sua ferro metant Et quodẽ sceletatiꝰ ut sint religionis
antistites qui neluite quidẽ sue parcant. s eetinguendo publice aiãs suas uẽ¬
dant / qui sa indices sedeant. aut ĩmeritos pdant mercede torrupti. Aut nox¬
ios ĩpune dimitant qui celũ quoqi ipm ueneficiis appetant tanꝙ̃ illorũ mali¬

Expanded text:
perent; qui uxores necent, ut dotes earum lucrentur, aut maritos, ut adulteris nuperent; qui uxores necent, ut dotes earum lucrentur, aut maritos, ut adulteris nubant, qui natos ex se pueros aut strangulent, aut si nimium pii fuerint, exponant; qui nec culleum metuant; qui denique sacrilegia committant, et deorum, quos colunt, templa dispolient; et ut quae levia sunt atque illis usitata dicamus, qui haereditates captent, testamenta supponant, justos haeredes vel auferant, vel excludant; qui corpora sua libidinibus prostituant; qui denique immemores, quid nati sint, cum foeminis patuant et profanent; qui virilia sua ferro metant; et, quod est sceleratius, ut sint religionis antistites; qui ne vitae quidem suae parcant, sed extinguendas publice animas suas vendant; si judices sedeant, aut immeritos perdant mercede corrupti, aut noxios impune dimittant; qui coelum quoque ipsum veneficiis appetant, tanquam illorum mali
Abbreviated transcription (Latin):
Ex ant ergo et exquisitis penarũ gn̾ib excruciant. parũ q hñt in¬
t̾ficẽ quos oderũt nisi etiã crudelitas corpib illudat. Si qui aũt do¬
Uloris aut mortis metu uel sua sponte ꝑfidia celeste sacͣmentũ deẜue¬
rint ⁊ ad funesta sat̾fitia ꝯsenserit. cos laudant ⁊ honorib mac̾tant ut eoru
exemplo cetõs illitiant Qui aut magni. extimauerint fidem cultoresq se dei
nõ ab negauerit. in eos uo totos carnificine sue uirib ueluti sang̾nem sitiant
nullus apud cos supest a quib ab est hũanitas omĩs. et ire tos quert in homies¬
horrentes. cũ si ⁊ actus suos ssiderent et illorum quos tanꝙs̃ impiãs damnant iã
intelligant ꝙ mendaes sint ⁊ ns om̃ib que aduerfi bonos aut dicũt aut fa¬
tuĩt digniores. Non enĩ ex nr̃õ s exillorũ nuͣo semꝑ ceistũt qui mas obsideant
armati in arte p̃olentut / uel si palam grassari non licuit. uenena tam clamtem¬

Expanded text:
exant ergo, et exquisitis poenarum generibus excruciant; parumque habent inerficere quos oderunt, nisi etiam crudelitas corporibus illudat. Si qui autem doloris vel mortis metu, vel sua perfidia coeleste sacramentum deseruerint, et ad funesta sacrificia consenserint, eos laudant, et honoribus mactant, ut eorum exemplo caeteros illiciant. Qui autem magni aestimaverint fidem, cultoresque se Dei non abnegaverint, in eos vero totis carnificinae suae viribus, veluti sanguinem sitiant, ullus aput eos superest a quibus abest omnis anguine abhorrentes; cum si et actus suos considerent, et illorum quos tanquam impios damnant, jam intelligant, quam mendaces sint, et iis omnibus, quae adversus bonos aut dicunt, aut faciunt, digniores. Non enim de nostro, sed ex illorum numero semper existunt, qui vias obsideant armati, maria praedentur; vel si palam grassari non licuit, venena clam tem
Abbreviated transcription (Latin):
erat tum in nũo iudicũ Et qui auctor in p̾mis faciende ꝑsecutionis fuit
quo scele̾ non ꝯtentꝰ. etiã scriptis eosquos afflixerat insectꝰ est Composint
ne ac bengne ssulere putare. in quib ita falsitatem sacre scripture argue
sibi indebantur exposuit adeo multa. adeo intima enumerans. aliqñ ex
cadem disciplina fuisse uiddeatur. quod si fuit quis eñ demostenes poterit
ab impietate defendẽ qui religiomi cuiꝰ fuerat accessus ⁊ fidei cuiꝰ nom̃
induerit ⁊ sac̾menti quęd actepit p̃ditor factus est. nisi forte casui in manꝰ

Expanded text:
erat tum e numero iudicum et qui auctor in primis faciendae persecutionis fuit: erat tum e numero iudicum et qui auctor in primis faciendae persecutionis fuit: quo scelere non contentus etiam scriptis eos quos adflixerat insecutus est. conposune ac benigne consulere putaretur: in quibus ita falsitatem scripturae sacrae arguersibi uidebantur exposuit adeo multa, adeo intima enumerans, ut aliquando ex eadem disciplina fuisse uideatur. quod si fuit, quis eum Demosthenes poterit ab inpietate defendere, qui religionis cui fuerat induerat et sacramenti quod acceperat, proditor factus est? nisi forte casu in manus
Abbreviated transcription (Latin):
mare uoluit rõnem. ineptꝰ uamiis ridiculus appariut quia grauis ille consul¬
tor utilitatis aliene. non modo non oppugnaret.s ⁊ quid loqueret᷑ nosciebat
Nlam siqui nr̃orii affuerunt ꝙuis ipiũs gratia conticerent aĩmo tñ derisere
ut pote cum inderent homine profitentem se illuminaturii alios cu ip̃ẽ igno¬
raret tecus cẽt. rediturũ alios aberrore cũ ipẽ ignoraret. ubi pedes suos poneret
eruditurũ alios ad ueritatem cum ille ne sintillam quide nnã uidiss aliqñ
qmippe cũ sapiẽ professor profliga resapĩa inte̾tur Om̃s tñ idarguebant
ꝓ ulo ponissimũ tpie idopis eet agressus quo furebat ehiosa crudelitas
pħ̃m adulatorem ac tempori ẜuentem. ueru hic pro sua ĩanitate ꝯtemptꝰ
est qui⁊ gram̃ quã spauit non adeptꝰ est. et gloria quã captauit inculpa
rep̃hensionem q ꝯuersa est Aiui eandem materia mordatiꝰ scripsit ꝗ

Expanded text:
mare voluit rationem, ineptus, vanus, ridiculus apparuit; quia gravis ille consulmare voluit rationem, ineptus, vanus, ridiculus apparuit; quia gravis ille consultor utilitatis alienae, non modo quid oppugnaret, sed etiam quid loqueretur nesciebat. Nam si qui nostrorum affuerunt, quamvis temporis gratia conticerent, animo tamen derisere, utpote cum viderent hominem profitentem se illuminaturum alios, cum ipse caecus esset; reducturum alios ab errore, cum ipse ignoraret ubi pedes suos poneret; eruditurum quippe cum sapientiae professor profligare sapientiam niteretur. omnes tamen id arguebant, quod illo potissimum tempore id operis esset adgressus quo furebat odiosa crudelitas. o philosophum adulatorem ac tempori seruientem! uerum hic pro sua inanitate contemptus est, qui et gratiam quam sperauit non adeptus est et gloria quam captauit in culpam reprehensionemque conuersa est. alius eandem materiam mordacius scripsit, qui
Abbreviated transcription (Latin):
subuenire atq illos adueram uita reuocare id est adcultꝰ deorũ quoꝵ nc̃
ac maiestate mundus gubnatur / nec patihomines impitos quorã dam frau¬
dib illici. ne simplicitas corũ prede ac pabulo homĩbisit astutis Itaq sesusce/¬
pisse hoc mimꝰ phia dignũ ut ꝓferret non indentib lumẽsapiẽ. nõ mõ ut suscep¬
tis deoy cultib resanescant s etia ꝑtinaci obstinatione deposita corꝑis coutia¬
menta deuitent nen fcuas membrorũ laterationes frustra ꝑpeti uelint. utappa
rẽt aũt cuiꝰ rei grã cpusillud elaborass. effusꝰ est in principin laudes quoꝵ
pietas et promdentia ut quidem ip̃e dicebat tu incetis rebus. tũ p̃cipnȩ in
defendendis deorũ teligionib daruiss consultum ẽẽ tandẽ reb huãnis in co¬
hibita impia et anili suꝑstitione uniuersi homiẽs legitis sacris uacarent ac

Expanded text:
s hominum subuenire atque illos ad ueram uiam reuocare id est ad cultus deorum, quorum numine s hominum subuenire atque illos ad ueram uiam reuocare id est ad cultus deorum, quorum numine ac maiestate mundus gubernetur, nec pati, homines inperitos quorundam fraudibus inlici, ne simplicitas eorum praedae ac pabulo sit hominibus astutis: itaque se suscepisse hoc munus philosophia dignum, ut praeferret non uidentibus lumen sapientiae, non modo ut susceptis deorum cultibus resanescant, sed etiam ut pertinaci obstinatione deposita corporis cruciamenta deuitent neu saeuas membrorum lacerationes frustra perpeti uelint. ut autem appareret cuius rei gratia opus illut elaborasset, effusus est in principum laudes, quorum pietas et prouidentia, ut quidem ipse dicebat, cum in ceteris rebus tum praecipue in defendendis deorum religionibus claruisset: consultum esse tandem rebus humanis, ut cohibita inpia et anili superstitione uniuersi homines legitimis sacris uacarent ac
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑbius acͣ importumꝰ insultarent / quoꝵ alter antistitem phĩe profitebatur¬
deret In uictu tam sumptuosꝰ ut in scola uirtutis asẜtor. parsimonie pau¬
ꝑtatis q laudator in palano peius canẽt ꝙͣ domi ⁊ tñ intia sua pallio ⁊ capillis
⁊ quod maximũ est uelamentu diiciis porcendebat. quas ut augẽt ad aĩ¬
cicias inditiu miro ambitu penetrabat/ eosq sibi repente auctoitate falsi noĩs
obligabat/ non mõ ut corũ sententias uendẽt. uerũ etia ut ꝯfines suos qsͦ
seib agris q pellebat asuo repetendo hac fententia retarlaret Hic iorro
qui suas disputationes suas morib distribuebat nel mores suos disputatiõi surs q̃gio¬
b argnebat Ii aduersum se grauis censor et accusator acẽrimꝰ eodem ppso
tempore quo iustus ppłus nefarie laterabatur treslibros euocauit contra re

Expanded text:
superbius, an importunius insultarent; quosuperbius, an importunius insultarent; quoderet, in uictu tam sumptuosus, ut in schola uirtutis adsertor, parsimoniae paupertatisque laudator, in palatio peius cenaret quam domi. tamen uitia sua capillis et pallio et, quod maximum est uelamentum, diuitiis praetegebat: quas ut augeret, ad amicitias iudicum miro ambitu penetrabat eosque sibi repente auctoritate falsi nominis obligabat, non modo ut eorum sententias uenderet, uerum etiam ut confines suos, quos sedibus agrisque pellebat, a suo repetendo hac potentia retardaret. hic uero qui suas disputationes moribus destruehat uel mores suos disputationibus arguebat ipse aduersum se grauis censor et accusator acerrimus, eodem ipso tempore quo iustus populus nefarie lacerabatur tres libros euomuit contra rel
Abbreviated transcription (Latin):
tata uma lrã Ciprianũ notaret. qĩ ꝙ elegans ingeniñ et meliorib reb aptũ
ad aniles fabulas contulisset Quid si accidit hõc ei cuiꝰ eloq̃tia non insuauis
est. quid tanolem putemꝰ accidẽ is quorũ ẜmo ieiinꝰ est et ing̃tus. qui neq
uim ꝑsuadendi neq subtilitatem ar gumentandi neq ullam prorsꝰ acerbi
Ego quia defuerunt apud nos ydonei peritiq doctores ꝗ acrit
qui uehementer errores publicos redarguerent / qui causam oẽ
ueritatis ornate copioseq defenderent᷑. prouo cauit quosda
Nec ipã penuria ut auderent scribe̾ cont᷑ ignotam sibi uiꝰtatem. obimitto eos
qui priorib eam tpr̃ib ne quicꝙ lacesserunt Ego cum inbitinia oratorias
lrãs accutct accitus docerem. contigiss q ut eo̾dem tpr̃e dei templũ euer¬
tẽtur duo extiterũt ibide qui iacenti atq abiecte ueritati. nescio utrum

Expanded text:
tata una littera Coprianum uocaret, quasi quod elegans ingenium et melioribus rebus aptum tata una littera Coprianum uocaret, quasi quod elegans ingenium et melioribus rebus aptum ad aniles fabulas contulisset. quodsi accidit hoc ei cuius eloquentia non insuauis est, quid tandem putemus accidere eis quorum sermo ieiunus est et ingratus? qui neque uim persuadendi neque subtigo quia defuerunt apud nos idonei peritique doctores, qui vehementer, qui acriter errores publicos redarguerent, qui causam omnem veritatis ornate copioseque defenderent: provocavit quosdam haec ipsa penuria, ut auderent scribere contra ignotam sibi veritatem. Omitto eos, qui prioribus eam temporibus nequicquam lacessierunt. Ego cum in Bithynia oratorias litteras accitus docerem, contigissetque ut eodem tempore Dei templum everteretur: duo extiterunt ibidem, qui jacenti atque abjectae veritati, nescio utrum
Abbreviated transcription (Latin):
uio titulus est. declarat ꝙ idonens ueritatis asẜtor eẽ potuiss. si se totũ ad iad
studiũ ꝯtuliss Septimꝰ quoq Terculianꝰ fuit omĩ gne lrãrum peritꝰ. s in eloꝙ̃¬
do parũ facilis ⁊ minꝰ comptꝰ ⁊ multũ obscurus fuit Ergo nehis quidem satis
celebritatis ĩuenit. Unus igr̃ p̃cipinis ⁊ laiꝰ extitit Ciprianꝰ. qm̃ ⁊ magnam sibi
glouiam ex artis oratorie pro fessione quesierat ⁊ ad modu multa conscripsir
insuo gñe miranda Erat enĩ ingenio facli copioso suaui/ ⁊ que ẜmonis maxima ẽ
uirtus aꝑto ut disc̾nẽ non queras. utrũ ne ornatior in doq̃do an facilior in ex¬
plicando / an potentior in ꝑsuadendo fiũt Hic tñ placẽ ultra uerba sacͣmentu is
delib anoiantur. Deniq adoctis huiꝰ seculi quib forte scripture eius ĩ notue¬
runt derideri solent Audiui ego quẽdam homine sane diẜtum qui ĩmu¬

Expanded text:
uio titulus est, declarat quam idoneus ueritatis adsertor esse potuisset, si se totum ad id uio titulus est, declarat quam idoneus ueritatis adsertor esse potuisset, si se totum ad id studium contulisset. Septimius quoque Tertullianus fuit omni genere litterarum peritus, sed in eloquendo parum facilis et minus comptus et multum obscurus fuit. ergo ne hic quidem satis celebritatis inuenit. unus igitur praecipuus et clarus extitit Cyprianus, quoniam et magnam sibi gloriam ex artis oratoriae professione quaesierat et admodum multa conscripsit in suo genere miranda. erat enim ingenio facili copioso suaui et, quae sermonis maxima est uirtus, aperto, ut discernere non queas, utrumne ornatior in eloquendo an felicior in explicando an potentior in persuadendo fuerit. hic tamen placere ultra uerba sacramentum igdelibus audiantur: denique a doctis huius saeculi, quibus forte scripta eius innotuerunt, derideri solet. audiui ego quendam hominem sane disertum, qui eum inmu
Abbreviated transcription (Latin):
da indentur aĩalia mepta uulgaria existimant᷑ Iõ nil uerũ putant. nisi ꝙ auli¬
tu suaue est ml credibile nisi qđ pot in cuteͬ uolupte. Nlemo rem xͥitatepõ¬
eam interp̃tantur quia sunt aũt ipĩ omĩno rudesit aut c̃te parũ plocti. Nui
uit seiactare. et in teb malis placere gestit Siquidem ueritatẽ sepe expug¬
naçare conatur / ut ui monstret sua opes expetit. honores ꝯcupisat. sumꝰ¬
mũ deniq gradũ dignitatis exposat Ergo hecqͣ huilia despict archana. tã
ꝙ̃ ꝯtͣria sibi fugit Quippe que publico gandeat ⁊ multitud mẽ celebritate¬
q desideret Eofit ut sapiã ⁊ ueritas ydoncis p̃ conib indigeant Et si qui qͥ forte lor¬
toũ sead ea ꝯtulerunt defensiomi cius nen saffecerunt Ex ns qui michi non
sunt inimici. Felix non ignobilis inter causidicos soli fuit huiꝰ liber cuiꝰ octa¬

Expanded text:
da uidentur, anilia. inepta uulgaria existimantur. adeo nihil uerum putant nisi quod audida uidentur, anilia. inepta uulgaria existimantur. adeo nihil uerum putant nisi quod auditu suaue est, nihil credibile nisi quod potest incutere uoluptatem: nemo rem ueritate ponea interpretantur, quia sunt et ipsi aut omnino rudes aut certe parum docti. nam nim saeculo seruit, populo se iactare et in rebus malis placere gestit, siquidem ueritatem saepius expugnare conatur, ut uim suam monstret: opes expetit, honores concupiscit, summum denique gradum dignitatis exposcit. ergo haec quasi humilia despicit, arcana tamquam contraria sibi fugit, quippe quae publico gaudeat et multitudinem celebritatemque desideret: eo fit ut sapientia et ueritas idoneis praeconibus indigeat. et si qui forte litteratorum se ad eam contulerunt, defensioni eius non suffecerunt. ex iis qui mihi noti sunt Minucius Felix non ignobilis inter causidicos loci fuit. huius liber, cui Octa
Abbreviated transcription (Latin):
quid studiosie manis mauis illa doct̾na possit office̾ ut ia sciã lrãru nõ modo
nchil noceat religioni atq insticie. Sed etiã prosit ꝙ̃ pluriͫ. s is qui eas didiãt sit
in uirtutib instructior. in x̾itate sapientior. p̃terea si nulli alii nobis c̾te prodit/ de¬
lectabit se ꝯsciã. gaudebitq mens in uecitatis se luce uerfari quod estaĩe pabulu
incredibili quada Iocunditate ꝑfusum. uetũ non est desperandũ. fortasse non ca¬
niniꝰ surdis nec enĩtam in malo statu res est ut desint sane mentes. quib ueri¬
tas placeat/ et monstratũ sibi rectũ iter / ⁊ uideant ⁊ sequãtur Cirãbuatur modo
poculũ celestis melle sapiẽ. ut possint ab inprudentib amara remedia sine offenfio¬
ne potari. dũ illiciens pͥma dulcedo acerbitatẽ saporis asꝑi sub p̃textu suanitatis cc¬
nequicꝙͣ inhere aĩs corũ põt. nisi ꝙ aures blandiore sono mulcet. Iua uo que fordi¬

Expanded text:
quid studiosis inanis illa doctrina possit officere; ut jam scientia litterarum non modo nihil noceat Religioni atque justitiae, sed etiam prosit quamplurimum, si is, qui eas didicerit, sit in virtutibus instructior, et in veritate sapientior. Praeterea, etiamsi nulli alii, nobis certe proderit: delectabit se conscientia, gaudebitque mens in veritatis se luce versari; quod est animae pabulum, incredibili quadam jucunditate perfusum. Verum non est desperandum. Fortasse Non canimus surdis. Nec enim in tam malo statu res est, ut desint sanae mentes, quibus et veritas placeat, et monstratum sibi rectum iter et videant, et sequantur. Circumlinatur modo poculum coelesti melle sapientiae, ut possint ab imprudentibus amara remedia sine offensione potari; dum illiciens prima dulcedo acerbitatem saporis asperi, sub praetextu suavitatis ocnec quicquam haerere animis eorum potest nisi quod aures blandiore sono mulcet, illa uero quae sordi
Abbreviated transcription (Latin):
hoc adeos riferatur qui nullos crutiatꝰ nullã martem recusant. nea fide insti¬
tia q declinent. qui nõ tirannicas pi uissiones. non p̃sidiũ gladios tremunt qͦ¬
minꝰ ueram ac solidam lib̾tatem ꝯstanti mente defendant. que in hoc seculo ẽ¬
tuenda sapiã Quis cĩ tam insolens tam elatꝰ est. qui me netet oculos in celũ
tollẽ Quiseni imponet michi naĩtatem uel colendi quod nelui:. Siel ꝙ uelun
non tlendi Quis iam nobii intũs ultiũs relinquet si eti ã hoc quod uolun¬
tate fieri ꝙortẽat. libido extorquet aliena. nemo istud efficet. Si quid nobis ad
cempnendũ morte doloiẽ q mrtutis est quã ꝯstantia si tenemꝰ cur stulti iudi¬
camur facientes ca que phi laudant fecte igr Seneca ad in congruentiam
hemĩb obiectans ait. Sũma uirtꝰ illis uidetur magnꝰ aĩmꝰ ⁊ idem eum

Expanded text:
hoc ad eos referatur qui nullos, cruciatus, nullam mortem recusant, ne a fide iustihoc ad eos referatur qui nullos, cruciatus, nullam mortem recusant, ne a fide iustitiaque declinent, qui non tyrannicas iussiones, non praesidum gladios tremunt, quominus ueram et solidam libertatem constanti mente defendant, quae in hoc solo tuenda sapienti est. quis enim tam insolens, tam elatus est qui me uetet oculos in caelum tollere, qui inponat mihi necessitatem uel colendi quod nolim uel quod uelim non colendi? quid iam nobis ulterius relinquatur, si etiam hoc quod uoluntate fieri oportet libido extorqueat aliena? nemo istut efficiet, si quid nobis ad contemnendam mortem doloremque uirtutis est. quam constantiam si tenemus, cur stulti iudicamur facientes ea quae philosophi laudant? recte igitur Seneca incongruentiam hominibus obiectans ait: summa uirtus illis uidetur magnus animus, et idem eum
Abbreviated transcription (Latin):
hosti quẽ uoluit occide᷑ eaq pena ueniã quã non meruit accepit Ecte sexus in p̾¬
firmitas ⁊ fragilis etas dilacerari se toto corꝑe utiq ppenditͦ. non ncc̃itate /qr licet
uitare si nelint. s uoluntate qr ꝯfidunt indeo Hec est uera uittꝰ quã pħi qͦ
gloriabundi non res uerbis inanib iactant/ disserentes / mlesse tam ⁊ grucni
uiri sapientis g̃uitati atq ꝯstantie.ꝙͣ nullis terrorib desmĩa ⁊ ꝓposito posse depelli¬
S tanti essecruciari ⁊ mor ne fidẽ ꝑdat. ne ab offitio discedat. ne metu mortis
aut dolore acerbo subactꝰ aliquid faciat ĩiustu. insi forte illis delirare uidet.
Flactus in liricis cũ dicit iustũ ⁊ tenatẽ ꝓpositi uirii. nõ ciuin ardor praua iubẽ¬
tni. non uultus in stantes tiranni mente quatit solida. quo nil ueriꝰ dici pot. S

Expanded text:
hosti quem uoluit occidere, eaque poena ueniam quam non meruerat accepit: ecce sexus inhosti quem uoluit occidere, eaque poena ueniam quam non meruerat accepit: ecce sexus infirmus et fragilis aetas dilacerari se toto corpore urique perpetitur non necessitate, quia licet uitare si uelint, sed uoluntate, quia confidunt deo. haec est uera uirtus, quam philosophi quoque gloriabundi non re, sed uerbis inanibus iactant disserentes nihil esse tam congruens uiri sapientis grauitati atque constantiae quam nullis terroribus de sed tanti esse cruciari et mori, ne fidem prodat, ne ab officio discedat, ne metu mortis aut dolore acerbo subactus, aliquid faciat injustum. Nisi forte delirare illis videtur Flaccus in lyricis, cum dicit: iustum et tenacem propositi uirum non ciuium ardor praua iubentium, uon uultus instantis tyranni mente quatit solida. quo nihil uerius dici potest, si
Abbreviated transcription (Latin):
uersi redeant Et aluus ꝓpter miraculũ uirtutis nonus ppls accedat Namͤ ndeat
uilsꝰ dilaterari hores uariis tormentor gñib ⁊ int̾ o fatigdatos carifices ĩ uictaz
tenere patĩaz / existimant id quod ies est inec ꝯsensur taz multorũ nec ꝑseneran¬
tiã morientin uanã esse. nec ipã patiã sme deo crutiatꝰ tantos posse suꝑare latro¬
nos etiã robusti corꝑis uiri eismoĩ lateratione ꝑferre non queunt. exdamant ⁊
gemitꝰ edunt. uicunt᷑ cu dolore qr deest ilis inspirata patiã Hrĩ aut utde
iris taceam pueti ⁊ mulior cule torturus suas taciti m̃cunt ⁊ exp̾m̾e illis gemi¬
tum. necignis põt̃ Erant Romam ⁊ mutio glorient aregulo. quer alter ne¬
candu se hostib tradidit ꝙ captiuii puduit uiu̾e Alter ab hestib dep̃hensꝰ cũ
moeret mortẽ se uitare non posse manũ foco uecit ut pro fatinore suo satisfaceret

Expanded text:
uersi redeant et alius propter miraculum uirtutis nouus populus accedat. nam cum uideat uersi redeant et alius propter miraculum uirtutis nouus populus accedat. nam cum uideat uulgus dilacerari homines uariis tormentorum generibus et inter fatigatos carnifices inuictam tenere patientiam, existimant, id quod res est, nec consensum tam multorum nec perseuerantiam morientium uanam esse nec ipsam patientiam sine deo cruciatus tantos posse superare. latrones et robusti corporis uiri eiusmodi lacerationes perferre non queunt, exclamant et gemitus edunt, uincuntur enim dolore, quia deest illis inspirata patientia: nostri autem, ut de uiris taceam, pueri et mulierculae tortores suos taciti uincunt et exprimere illis gemitum nec ignis potest. eant Romani et Mucio glorientur aut Regulo, quorum alter necandum se hostibus tradidit, quod captiuum puduit uiuere, alter ab hostibus deprehensus cum uideret mortem se uitare non posse, manum foco iniecit, ut pro facinore suo satisfaceret
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ cã teligionẽ non tñ ĩuiriis ⁊ uexatione nõ soluat᷑. s augeant semꝑ i faciant fir¬
miorez Nlam et inhec quoq illoꝵ malitia dñiat᷑ quĩ euertisse se funditꝰ reli¬
ligionem dei opinant᷑. si hoiẽs inquinauerĩt. Cũ ⁊ deos sanisfacẽ liceat. ⁊ mulliis fit tã¬
E malus dei cultor qui data facultate ad platandũ deũ reũtat: ⁊ quidẽ deuotione maio
ponit pnia. Si ergo ipĩ cũ deos suos sibi arbitrantꝰ iratos cu donis ⁊ saccifich̾s ⁊ odorib
placari eos credunt. Quid est tandem cur deũ ntm̃ tã ĩmitem tã inplacabilem putẽt
ut uideaturis iam xpiãms esse non posse quidiis eorũ coactꝰ ĩuitꝰ q libarit. nisi
quod ꝑtormenta fecerunt. Quis idoffitiũ libens subeat quod ab ĩmria cepit Qs
cũ inderit laterũ suorũ acatrices non magis odit deos ꝓpt̾ quos ct̾na penaꝵ insignia
⁊ ĩ p̃ssas iiscerib suis notas gestet. Ita fit ut data diuinitꝰ pace ⁊ qui fuerunt uni¬

Expanded text:
ne non soluat, sed augeat semper et faciat firmiorem. nam et in hoc quoque illorum malitia conuincitur, quod euertisse se funditus religionem dei opinantur, si homines inquinauerint, cum et deo satisfacere liceat et nullus sit tam malus dei cultor quin data facultate ad placandum deum reuertatur et quidem deuotione maiorponit paenitentia. si ergo ipsi cum deos sibi arbitrantur iratos, tamen donis et sacrificiis et odoribus placari eos credunt, quid est tandem cur deum nostrum tam inmitem, tam inplacabilem putent, ut uideatur is iam Christianus esse non posse qui diis eorum coactus inuitusque libarit? nisi quod per tormenta fecerunt. quis id officium libens obeat quod ab iniuria coepit? quis cum uideat laterum suorum cicatrices, non magis oderit deos, propter quos aeterna poenarum insignia et inpressas uisceribus suis notas gestet? ita fit ut data diuinitus pace et qui fugerunt uni
Abbreviated transcription (Latin):
tis iautrissent. si regem siui repudiassent. Aput illos igr et cesemme corũ rege
nerari eñ uissit. ne si fussi alienigena iustar possent excusa tionẽ de lege p̃tende
q eũ non suscepissent simł ⁊ nulla omio gens cẽt in terra cuiꝰ spẽs ĩ mortali¬
se insinuaret elegit Atilla diuino fpũ hausta repleta ⁊repit ⁊ sin
ullo attactu uiri repente uirginalis uterus intumuit. si aiãlia
quedar uento ⁊ aura concipe solere omĩb notũ est Cur quisꝙͣ mirũ putet
qui cũ spũ dei facile est et quicquid uelit granataz ẽẽ uirginẽ dicimꝰ Quod
sane mcredibile poss uderi nisi hoc futuru ante multa secula ꝓphete tocinissẽt
et facta est in multa miẜatione mater uirgo It ysaias ppħa cuiꝰ hec uerba sunt ꝓptea

Expanded text:
tis incurrerent, si regem suum repudiassent. aput illos igitur et ex eorum semine tis incurrerent, si regem suum repudiassent. aput illos igitur et ex eorum semine regenerari eum iussit, ne si fuisset alienigena, iustam possent excusationem de lege praetendere, quod eum non suscepissent, simul, ut nulla omnino gens esset in terra cui spes inmortalise insinuaret elegit. at illa diuino spiritu hausto repleta concepit et sine ullo adtactu uiri repente uirginalis uterus intumuit. quodsi animalia quaedam uento et aura concipere solere omnibus notum est, cur quisquam mirum putet, cum dei spiritu, cui facile est quidquid uelit, grauatam esse uirginem dicimus? quod sane incredibile posset uideri, nisi hoc futurum ante multa saecula prophetae cecinisset facta est in multa miseratione mater uirgo. item propheta Esa
Abbreviated transcription (Latin):
dns locutꝰ est filios genui ⁊ exaltani: ip̃i aut me exprenert agnouit bos pos¬
sessorem suũ i⁊ asmus p̾sepiũ dnĩ sui. israclaut̃ me non ꝯgnouit ⁊ pplus me¬
us me non intellexit Ueremias quoq silẽ ait Cognouit tempꝰ suii turtur
et prundo et ruris passeres custodierunt tpr̃a introitꝰ sui. pplus aut̃ mens nõ
cognouit iuditiũ dñi Quo dicitii sapientes sumꝰ ⁊ lex dñi nobisciĩ est. Incis¬
sum facta est metatura falsa scribe ꝯfusi sunt. sapientes trepiddanerunt
torem nirtutis mitte ad hoiẽs renasci eũ denuo in carne p̃cepit/ ⁊ ip̃i hommem
similẽ fic̾i cui dux comes. ⁊ magr̃ eẽt futurus. Sed tamen quĩ demens i pius ẽ
erga suos dens ad cos ipõs eũ misit quos oderat . ne inppetuũ illis salutesn uia
claudẽt. si daret iis liberam facultatem feꝙ̃di den. ut et p̃miu inte adipiscerẽ¬
tur si secuti fuissent. ꝙ pluximi eorũ fatiũt atq fecerunt. ⁊ culpa sua in penã mor¬

Expanded text:
s locutus est: filios generaui et exaltaui, ipsi autem me spreuerunt. agnouit bos possessorem et asinus praesepem domini sui: Israhel autem me non agnouit et populus me non intellexit. Hieremias quoque similiter ait: cognouit tempus suum turtur et hirundo, et ruris passeres custodierunt tempora introitus sui, populus autem meus non cognouit indicium domini. quomodo dicetis: sapientes sumsum facta est metatura falsa, scribae confusi sunt, sapientes trepidaverunt torem virtutis mittere ad homines, renasci eum denuo in carne praecepit, et ipsi homini similem fieri, cui dux, et comes, et magister esset futurus. Sed tamen quoniam clemens est et erga suos deus, ad eos ipsos eum misit quos oderat, ne illis in perpetuum salutis uiam clauderet, sed daret iis liberam facultatem sequendi deum, ut et praemium uitae adipiscerentur, si secuti fuissent, quod plurimi eorum faciunt atque fecerunt, et culpa sua in poenam mor
Abbreviated transcription (Latin):
utiq multo altiorem ddignitatis gradum deo iudice ꝯse quetur. nam ꝓfec¬
to in hac uita soculari qm̃ breuia ⁊ caduca sunt omĩa ⁊ p̃ferunt se alteris
nil submotius Reb enĩ celestib yriasunt ista umiusa terrena Sic̃ enim
esapiã hominũ sũma stulticia ẽ ap̃ deum Stulticia ut docui suma sapiã est . si¬
cut deo humilis ⁊ abiectꝰ est qui fuĩt xspicuꝰ ⁊ sublimis in terra. Nam ut
taceam ꝙ hec pñtia terre bona quib magnꝰ homo tribuitur uirtuti ꝯru
sunt / ⁊ uigorẽ mentis enaeruant / que tũ põt firma cẽ nebilitas q̃ ꝙ es que
lit hũliabitur et qui se hũiliat exaltabitur/ Cuiꝰ p̃cepti salubritas docet ꝙ
qui sc ap̃ hoiẽs planũ fecit᷑. hũlib que p̃buerit apud dcũ p̃cellens ⁊ insis¬
nis heatur Neq enĩ falsa est illa snĩa que apud E uripidem fert in hunc

Expanded text:
utique multo altiorem dignitatis gradum deo iudice consequetur. nam profecto in hac uita saeculari quoniam breuia et caduca sunt omnia, et praeferunt se alteris a sapientiae ratione submotius: rebus enim caelestibus contraria sunt ista uniuersa terrena. sicut enim sapientia hominum summa stultitia est aput deum, stultitia, ut docui, summa sapientia est, sic deo humilis et abiectus est qui fuerit conspicuus et sublimis in terra. nam ut taceam quod haec praesentia terrae bona, quibus magnus honos tribuitur, uirtuti contraria sunt et uigorem mentis eneruant, quae tandem potest firma esse nobilitas, quae opes, quae lit, humiliabitur; et qui se humiliat, exaltabitur. Cujus praecepti salubritas docet, quod qui se apud homines planum fecerit, humilemque praebuerit, hic apud Deum praecellens et insignis habeatur. Nec enim falsa est illa sententia, quae apud Euripidem fertur in hunc
Abbreviated transcription (Latin):
et uerberant Castigare enĩ iudetur quicũq dissentit. nec magno ope ẽ mirã¬
spe constitutꝰ. nec dei nescuis. Sequitur qr iustos eadem ncc̃itas que ipsum

Expanded text:
et uerberant. castigare enim uidetur quicumque dissentit. nec est magnopere miranet uerberant. castigare enim uidetur quicumque dissentit. nec est magnopere miranspe constitutus, nec Dei nescius; sequiturque justos eadem necessitas, quae ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
tanti et tam ꝑtinacis och ꝙ̃ potissimũ cise dicamꝰ. uerum neueritas odiũ
pariat utait poeta qͣi oliuino spũ instructus. an erubescunt corã iustis ⁊ bonis
cẽ neꝙͣ. an potius utrũq inam ⁊ ueritas iõ semp ĩuisa est. ꝙ is qui pectat uult hri
liberũ pectandi locum nec aliter putat malefactorũ uoluptatib secirius pfrui
posse ꝙ̃si nemo sit cui delicta non placeant Ergo tanꝙ scelerum ⁊ malitie sue
testes extirpare funditꝰ nituntꝰ et tollẽ graue̾s ꝙ sibi putant tanꝙͣ uita eorũ
ccarguatur. Cur enĩ sunt aliqui intempestine bom qui corruptis morib publiq
uitu bñ uiuendo faciant Cur non eque sunt om̃s mali rapaces ĩpudia adultei¬
puiri cupiodi frandulenti. qũi potius anferant᷑ͦ quib corã male uiu̾e̾ pudet q
rectantiu fontem et si non uerbis qr tacent. tñ ip̃o uite gn̾e dissimili fatiũt feriũt

Expanded text:
tanti et tam pertinacis odii quam potissimum causam esse dicamus? utrumne ueritas odium tanti et tam pertinacis odii quam potissimum causam esse dicamus? utrumne ueritas odium parit, ut ait poeta quasi diuino spiritu instinctus, an erubescunt coram iustis et bonis esse nequam, an potius utrumque? nam et ueritas ideo semper inuisa est, quod is qui peccat uult habere liberum peccandi locum nec aliter se putat malefactorum uoluptate securius perfrui posse, quam si nemo sit cui delicta non placeant. ergo tamquam scelerum et malitiae suae testes extirpare funditus nituntur et tollere grauesque sibi putant, tamquam uita eorum coarguatur. cur enim sint aliqui intempestiue boni, qui corruptis moribus publicis conuicium bene uiuendo faciant? cur non omnes sint aeque mali rapaces inpudici adultereriuri cupidi fraudulenti? quin potius auferantur quibus coram male uiuere pudet, qui peccantium frontem etsi non uerbis, quia tacent, tamen ipso uitae genere dissimili feriunt
Abbreviated transcription (Latin):
utiq cũ aiãs eorum et opes ⁊ liberos ferro ⁊igni appetant. tamẽ parcitur uis¬
tis et estlocus interarma dementie ut si adeo seuiti placuit nil plus in eos fit ꝙ̃
nt octidantur uel inẜuitutem adducantur. Hoc enĩ menarrabile est quo ol fit
aduersus eos quid malefecerint nesciũt ⁊ nulli nocentiores hñtur ꝙͣquisunt
ex homib innocentes Audent igr̃ horẽs improbissim institie faci anẽ tionre
qui feras immanitate uincũt. qui placidissimũ dei gregem uastant iupi ceuraꝵ¬
tores atra innebula quos improba nentris exegit cecos rabies. Uerum hos non
uentris s cordis rabies efferauit. necatra in nebula s aꝑta in p̃dicatione gras¬
santur Het eos umꝙͣ conscĩa sceletum reuotat. ne sanctum ac piũ nomen
uistitie ore illo molent quod cruore ĩnocentiũ tanꝙͣrictꝰ bestiarum madet. hu

Expanded text:
stibus? quibus utique, cum animas eorum et opes et liberos ferro et igni adpetant, tamen parcitur uicstibus? quibus utique, cum animas eorum et opes et liberos ferro et igni adpetant, tamen parcitur uictis et est locus inter arma clementiae, aut si adeo saeuiri placuit, nihil plus in eos fit quam ut occidantur uel in seruitutem abducantur. hoc uero inenarrabile est quod fit aduersus eos qui malefacere nesciunt, et nulli nocentiores habentur quam qui sunt ex omnibus innocentes. audent igitur homines inprobissimi iustitiae facere mentionem, qui feras inmanitate uincunt, qui placidissimum dei gregem uastant lupi ceu raptores atra in nebula, quos inproba uentris exegit caecos rabies. uerum hos non uentris, sed cordis rabies efferauit nec atra in nebula, sed aperta praedatione grassantur nec eos umquam conscientia scelerum reuocat, ne sanctum ac pium nomen iustitiae ore illo uiolent quod cruore innocentium tamquam rictus bestiarum madet. huius
Abbreviated transcription (Latin):
Kiuersa igr̃ mala quib humanũ genꝰ seipm̃ inficẽ ꝯficit ĩiuistꝰ atq ĩpiꝰ
deorum cultꝰ induxit. nec enĩ poterant retinẽ pietatẽ qui cocm̃ om
niu prẽm deũ tanꝙͣ prodigi et rebelles liberi abnegassent. non nũꝙͣ
tñ sentiũt se malos esse et ueterũ scłorum statũ laudant et de suis morib me¬
ricis qr comectant abeẽ iustitiam ꝙͣ obuersantem oculis sus non tantum
non suscipuĩt necagnoscnt. uerũ etiam uolenter oderunt ⁊ ꝑsequũt᷑ et ex¬
terminare ꝯtendunt ffingamꝰ interim non eẽhanc iustitia quã nos seꝗmur
Quõ si illa uenĩt quã ueram putant eam recipiant qui lani̾ãt / et occiolũt
eos quos ⁊ ip̃i fatentur ymitatores eẽ iustorũ qui bona opantur et iusta. Cũ si
im̃mõ malos octiderent. digni eeñt ad quos iustitia non ueniret. cu nulla fuit
alia causa linquendi terrã ꝙ humani eruoris effusio. ꝙͣto magis pios cum intẽ¬

Expanded text:
iuersa igitur mala, quibus humanum genus se ipsum inuicem conficit, iniustus atque inpius deorum cultus induxit. nec enim poterant retinere pietatem qui communem omnium patrem +deum tamquam perfidi ac rebelles liberi abnegassent. Nonnumquam tamen sentiunt se malos esse et ueterum saeculorum statum laudant et de suis moribus meritisque coniectant abesse iustitiam: quam obuersantem oculis suis non tantum non suscipiunt nec adgnoscunt, uerum etiam uiolenter oderunt et persecuntur et exterminare contendunt. fingamus hanc interim non esse iustitiam quam nos sequimur: quomodo si illa uenerit quam ueram putant, eam recipient? qui laniant et occidunt eos quos et ipsi fatentur imitatores esse iustorum, quia bona operentur et iusta, cum si tantummodo malos occiderent, digni essent ad quos iustitia non ueniret: cui nulla fuit alia causa linquendi terram quam humani cruoris effusio. quanto magis, cum pios inter
Abbreviated transcription (Latin):
tis institu̾at uirtutis ⁊ ad iusticia formet nemi dubuĩ põt esse. quinis
int̾ telestem terrenũ q differat. Nam in homine intertena et in ꝓpria
toct̾na cẽ niillopasto pot̃ nec et mens terrenis uiscerib indusa. et talen
uatur et si maxie possit sũma tũ metute cape nequeat et om̃ĩbꝯ uiciis
resistẽ quoꝵ matiã in iusceib ꝯtinetur Eofitut terrenꝰ doctor ꝑfectꝰ

Expanded text:
tis uirtutis instituat et ad iustitiam formet. nemini dubium potest esse quin is tis uirtutis instituat et ad iustitiam formet. nemini dubium potest esse quin is  ne nihil inter caelestem terrenumque differat. nam in homine interna et propria doctrina esse nullo pacto potest: nec enim mens terrenis uisceribus inclusa et tabe ceatur. et si maxime possit, summam tamen uirtutem capere nequeat et omnibus uitiis resistere, quorum materia in uisceribus continetur. eo fit ut terrenus doctor perfectus
Abbreviated transcription (Latin):
S qui fa p̃cipuit nec fatiunt/ ab est ab eis fides et si hoiẽs fuerint ꝯtemp¬
nuntur ut loues Sideus epponẽtur ci excusatio fragilitatis humane.
Supest ut factis uerba firmentue quoo phi face̾ nequiuerunt Itaq cũ ipiũs
prereptiones iuntantur affectib quos uinci predicant oportẽ nominẽ
possunt ad uirtutẽ quã falso predicant crudire. ob camq cam̃ putant nemi¬
nem ad huc ꝑfectu oxtitisse sapientem .i. in quo sume doctrme ac sciẽ
sũma netus ac pfesta uisticia con sensit. quod quide uerũ fuit Nemo cm̃ pꝰ
pmundñ ꝯditum talis extitit nsi xpũs qui et uerbo sapiamq tradidit
⁊ destrinam pñti uirtute firmauit Age mit ꝯsideremus andoctor ecelo
missus pessit non esse ꝑfectꝰ nendum̃ dehoc loquor que uẽisse adcone¬
gant / fingamꝰ aliquẽ de celo esse mittendii qui uitã hominĩ rucdimen¬

Expanded text:
Sed qui praecipiunt, nec faciunt, abest ab iis fides. Et si homines fuerint, contemSed qui praecipiunt, nec faciunt, abest ab iis fides. Et si homines fuerint, contemnentur ut leves; si Deus, opponetur ei excusatio fragilitatis humanae. superest ut factis uerba firmentur: quod philosophi facere nequeunt. itaque cum ipsi praeceptores uincantur adfectibus quos uinci praedicant oportere, neminem possunt ad uirtutem quam falso praedicant erudire ob eamque causam putant neminem adhuc perfectum extitisse sapientem, id est in quo summae doctrinae ac scientiae summa uirtus et perfecta iustitia consenserit; quod quidem uerum fuit. nemo enim post mundum conditum talis extitit nisi Christus, qui et uerbo sapientiam tradidit et doctrinam praesenti uirtute firmauit. Age nunc consideremus an doctor e caelo missus possit non esse perfectus. nondum de hoc loquor quem uenisse a deo negant. fingamus aliquem de caelo esse mittendum, qui uitam hominum rudimen
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ cu audiet p̃cipientem non uult imponi sibi necessitatem parendi tanꝙͣi
uetas dolorem uel mortem timere E hoc adeo cont̾ nã est. ut iis affectib aĩa¬
ua uniuersa subiecta sint. uel siadeo putas repugnari posse nẽ. tu ipẽ qui p̃ti¬
pis facut sciam fiei̾ posse Cum aũt ipe non facias que insolentia est ut hoĩ
libero ĩ ponẽ uelis leges quib ip̃e non parcas. prius diste quid dores et añꝙͣ
mores aliorũ corrigas tuos corrige Quis neget iusta eẽ hane responsione
qui etia in ꝯtemptii ueniet huiꝰ modidõctor et deludetur uecissim: qr
indebitire ⁊ ip̃e delude̾ Quid ergo faciet ille p̾ceptor si hecei fuerint oppo¬
sita quõ adimet cecusatione ꝯtumacib nisi nt pñtib factis doceat se pos¬
luntexempla ꝙͣ uerba quia loqui faale est prestate uõ difficile
uninam quidem tam multi bii facerent ꝙͣ multibñ loquũtur.

Expanded text:
enim cum audit praecipientem, non uult inponi sibi necessitatem parendi, tamquam enim cum audit praecipientem, non uult inponi sibi necessitatem parendi, tamquam uetas dolorem, uetas mortem timere, sed hoc adeo contra naturam est, ut his adfectibus animalia uniuersa subiecta sint: uel si adeo putas repugnari posse naturae, tu ipse qui praecipis fac, ut sciam fieri posse. cum autem ipse non facias, quae insolentia est ut homini libero inponere uelis leges quibus ipse non pareas? prius disce qui doces et antequam mores aliorum corrigas, tuos corrige.\' quis neget iustam esse hanc responsionem? quin etiam in contemtum ueniet huiusmodi doctor et deludetur uicissim, quia uidebitur et ipse deludere. quid ergo faciet ille praeceptor, si haec ei fuerint obposita? quomodo adimet excusationem contumacibus, nisi ut praesentibus factis doceat poslunt exempla, quam verba; quia loqui facile est, praestare difficile. Utinam quidem tam multi bene facerent, quam multi loquuntur bene.
Abbreviated transcription (Latin):
tis actederet Cum igr̃ auit ad docendos hoĩẽs non ut deus uenit curse tam huĩ¬
repulit Ant dminitate intanit Cur non maiestatez suaz subipã salnte
mortesatispatefecit. s ut iualidus inditiu ductꝰ est ut mortalis ddampa¬
natus ut mortalis occixꝰ Refutabo hec diligent̾ / nec quicqppatiar errare Illa
enĩmagna et mirabili rõne sunt facte quaquicũ p̾cepit non tuĩ mirari
dosmetdez al homib esse cruciatu. uerui etiã facile puidebit/ ne deum q¬
dem potnisse fe creli siea ipã que arguit facta non essent Quitũqi dat p̃cept
homib al uita mores q fugit aliorũ Quero olebeat ne ip̃ẽ face̾ que p̃cepit¬
segiegare mt̃ quos habitet ip̃e et ipi eodem mõ niuendũ est quo docetesse
uiuenar nosialiter ieit ip̃e p̃ceptiesus fidem detrahat/ leniorem qi doct¬
nam suam faciat. si reipã rescluat quod uerbis nitatur astringẽ unusquisq

Expanded text:
tis accederet. \'cur igitur aiunt \'ad docendos homines non ut deus uenit? cur se tam humitis accederet. \'cur igitur aiunt \'ad docendos homines non ut deus uenit? cur se tam humireppulit aut diuinitate uitauit? cur non maiestatem suam sub ipsa saltem morte patefecit, sed ut inualidus in iudicium ductus est, ut nocens damnatus, ut mortalis occisus? \' refutabo haec diligenter nec quemquam patiar errare. illa enim magna et mirabili ratione sunt facta: quam quicumque perceperit, non tantum mirari desinet deum ab hominibus esse cruciatum, uerum etiam facile peruidebit ne deum quidem potuisse credi, si ea ipsa quae arguit facta non essent. Quicumque praecepta dat hominibus ad uitam moresque fingit aliorum, quaero debeatne ipse facere qusegregare inter quos agit, et ipsi eodem modo uiuendum est quo docet esse uiuendum, ne si aliter uixerit, ipse praeceptis suis fidem detrahat leuioremque doctrinam suam faciat, si re ipsa resoluat quod uerbis nitatur adstringere. unus quisque