comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quia sine uerbo uirtute ⁊ sapientia. sine uita
⁊ ueritate numquam eẽ potuit. Hoc enim trtũ
est. filius cd̃i. Ipse eni ẽ. ueritas ⁊ uita. Ipse ẽ.
uerbũ. uirtus ⁊ sapientia patris. Sapientia utiq
quam ipse genuit: non que sapientẽ eum fe¬
cerit. Est gͣ pater sapiens: qui sapientiã genuit.
Est ⁊ uerar: quia ueritatẽ genuit.S quia nũ¬
quam fuit non sapiens ⁊ non ueraa: nuꝗͥ
fuit ante sapientiam ⁊ ueritatẽ. Ilum ꝗͣ enim
sapiens sine sapientia eẽ potest. Sustulerunt
gͣ lapides uidi ut lapidarent. Besponait eis.
ch̾s. Multa bona ostendi oꝑa uob̾ expatre meo.
ꝓpter quod eorũ opus me lapidatis: An quia ad
ueritatis uiam uos reuoco: Anquia uos abetͥne
mornis ꝑichis eruo: An id̃o fortasse q in firmos
ur̃os sanam. cecos illuminaui. lepsos mundaui.
paraliticos curam. ⁊ mortuos suscitam: Hec em̾i

Expanded text:
quia sine Verbo, sine virtute et sapientia, sine vita quia sine Verbo, sine virtute et sapientia, sine vita et veritate nunquam esse potuit. Hoc enim totum est Filius Dei. Ipse enim est « veritas et vita . » Ipse est Verbum, virtus et sapientia Patris. Sapientia utique, quam ipse genuit, non quae sapientem eum fecerit. Est igitur Pater sapiens, quia Sapientiam genuit. Est et verax, quia Veritatem genuit. Sed quia nunquam fuit non sapiens, et non verax, nunquam fuit ante Sapientiam, et Veritatem. Nunquam enim sapiens sine sapientia essse potest. Sustulerunt ergo lapides ut lapidarent eum. Respondit eis Jesus: Multa bona opera ostendi vobis ex Patre meo: propter quod eorum opus me lapidatis? An quia ad veritatis viam vos revoco? an quia vos ab aeternae mortis periculis eruo? an ideo fortasse, quia infirmos vestros sanavi, caecos illuminavi, leprosos mundavi, paralyticos curavi et mor
Abbreviated transcription (Latin):
nolunt. Ques mee uocem meam audiunt. ⁊ ego
cognoseo eas ⁊ secuntur me: ⁊ ego uitã et̾nã do
eis: ⁊ non rapiet eas quisquã de manu mea.
& de his quidem satis iam suꝑiꝰ dirimus. Pro¬
bat autẽ quod non rapiat eas quisqꝗͣ de manu
sua: dum dicit. Pater m̾s quod dedit michi
maiꝰ om̃ibꝰ ẽ. & nemo potest raꝑe de manu pa¬
tris nũ. S ne aliquis dic̾et. quia non inde cose¬
quitur ut de eiꝰ manu rapi non possint: ad di¬
dit dicens. Ego ⁊ pat unum sumus. Si enim
ipse ⁊ pater unum sunt: cum nemo eas raꝑe
possit de manu patris nemo potest raꝑe eas
de manii filii. S unde uł ille pat̾ uł iste filiꝰ
ẽẽ ꝓbatur: Fxr eo utiq ꝓbatur quod ait. Pat
meus quod dedit michi maus omibus ẽ. Ipsum
enim delisse: genuisse fuit. Non enim pri
fint ille qui dedit quam ille eu dedit: quiano
fint ille prius qui genuit. quam ille. quem
genuit. Neq eñi aliquando patͥ sine filio fuit:

Expanded text:
nolunt. Oves meae vocem meam audiunt, et ego nolunt. Oves meae vocem meam audiunt, et ego cognosco eas, et sequuntur me, et ego vitam aeternam do eis, et non rapiet eas quisquam de manu mea. Et de his quidem satis jam superius diximus. Probat autem quod non rapit eas quisquam de manu sua, dum dicit: Pater meus quod dedit mihi, majus omnibus est, et nemo potest rapere de manu Patris mei. Sed ne aliquis diceret, quia non inde consequitur, ut de ejus manu rapi non possint, addidit, dicens: Ego et Pater unum sumus. Si enim ipse et Pater unum sunt, cum nemo eas rapere possit de manu Patris, nemo potest rapere eas de manu Filii. Sed unde vel ille, Pater; vel iste, Filius esse probatur? Ex eo utique, quod ait: Pater meus quod dedit mihi, majus omnibus est. Ipsum enim dedisse, genuisse fuit. Non enim prius fuit ille, qui dedit, quam ille cui dedit; quia non prius fuit ille qui genuit, quam ille quem genuit. Neque enim aliquando Pater sine Filio fuit;
Abbreviated transcription (Latin):
acta sunt encenia
in iherosolimis: ⁊ hyemps erat. & am¬
bulabat iħs intemplo: inportieu salomo¬
nis. Encenia dicebant uidĩ illam festiuita¬
tem. quam celebrabant ꝓtempli edificacio¬
ne siue innouatione. In hac autem festuu¬
tate ambulabat iħs intemplo inportieu salo¬
monis: ostendens se illam sapientiam ẽẽ que¬
tur inlibris sapientiae salomonis. S quia hy¬
emps erat.⁊ quia minidie gelu congelati erãt.
⁊ caritatis ignem non habebat : regem ⁊ dñm
suum occide cupiebant. Proxima enim sibi
ri contra dicriss mox romanorũ ministris
occidendus traderetur. Hic ẽ enim quod pi¬
lato dicunt. Si hunc dimttis: non es amieus
cesaris. Dnĩs em̾ qui se regem facit: c̃otͣalieit
cesari. Respondit eis iħs. Loquor uob̃ ⁊ non
dite. Oꝑa non mentiuntur. S uos non creditis
uerb̃ meis neq oꝑibus meis: quia non estis ex
ouibis mis. Mani festũ ẽ. g quod ex ouibus xp̃i
non sunt: quicũq uerb̃ euuangłicis credere

Expanded text:
acta sunt encoenia in Jerosolymis, et hiems erat. Et ambulabat Jesus in templo in porticu Salomonis. Encaenia dicebant Judaei illam festivitatem quam celebrabant pro templi aedificatione, sive innovatione. In hac autem festivitate ambulabat Jesus in templo, in porticu Salomonis, ostendens se illam sapientiam etur in libris Sapientiae Salomonis. Sed quia hiems erat, et quia invidiae gelu Judaei congelati erant, et charitatis ignem non habebant, regem, et dominum suum occidere cupiebant. Proxima enim sunt ri contradixisset, mox Romanorum ministris occidendum traderent. Hinc est enim, quod Pilato dicunt: « Si hunc dimittis, non es amicus Caesaris. Omnis enim qui se regem facit contradicit Caesari . » Respondit eis Jesus: Loquor vobis, et non dite. Opera non mentiuntur. Sed vos non creditis verbis meis, neque operibus meis, quia non estis ex ovibus meis. Manifestum est igitur quod ex ovibus Christi non sunt quicunque verbis evangelicis credere
Abbreviated transcription (Latin):
resurrexit: uerum etiam quia manibꝰ pedibꝰ q
ligatus foras ꝓcessit.  hoc fortasse significatio ẽ:
ut intelligamus quia peccator quaceumq hora
conuersiis fuerit ⁊ ngemuerit. inta uiuet ⁊ nõ
morietur. Ligatus tamen adhuc ẽẽ iidetur: do¬
nec ab ep̃is solutus. eccłie sachranientis reconei¬
lietur. Iste enĩ talis quamuis foris ligatus appa¬
reat. intiis tamen ligatus non ẽ: quia peceatorũ
uincłis solutus. Iam dõ ꝑ peniteneiam uinetus
ẽ. Unde ⁊ lazarus ac si penitus ligatus non eet.
de sepulero liber exint. Quem tamen dn̾s solũe
uissit: quatenis ⁊ nos eos ostendamus ẽẽ solu¬
tos. qui audita uoce euuangłii inamina ꝑpem
tenciam resuscitari meruerunt. Multi gͦ ex iu¬
dis qui uenerant ad mariam ⁊ martham. ⁊ i¬
aant que fecit iħs. credidunt in eum. Quidã

Expanded text:
resurrexit, verum etiam quia pedibus manibusque resurrexit, verum etiam quia pedibus manibusque ligatus foras processit. Et haec fortasse significatio est, ut intelligamus quia « peccator, quacumque hora conversus fuerit et ingemuerit, vita vivet, et non morietur. » Ligatus tamen adhuc esse videtur, donec ab episcopis solutus, Ecclesiae sacramentis reconcilietur. Iste enim talis, quamvis foris appareat, intus tamen ligatus non est, quia peccatorum vinculis solutus, jam Deo per poenitentiam vinctus est. Unde et Lazarus, ac si penitus ligatus non esset, 263 de sepulcro liber exivit. Quem tamen Dominus solvere jussit, quatenus et nos eos ostendamus esse solutos qui, audita voce Evangelii, in anima per poenitentiam resuscitari meruerunt. Multi ergo ex Judaeis, qui venerant ad Mariam et Martham, et viderant quae fecit Jesus, crediderunt in eum.
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ eleuatis sursum ocłis : dixit. Lat̾ gr̃as aga
tibi quia audistime. Ego autẽ sciebam qm sẽꝑ
me audis. Iħs autem scãm eam partẽ qua homo
ẽ. fremit. turbatur. lacrimatur. orat eraudit᷑
& gr̾̃as agit. Hec autẽ quare dixerit. quare ora¬
uerit ⁊ gras egerit. moa reddidit causam di¬
cens. ꝓpt᷑ ppłm qui cireum stat dixri: ut eredat
quia tu me misisti. bie ẽ. emĩ qd̾ alibi ait. Ego
ame ipso non ueni s pat̾ m̾s misit me. Hec eũ
diciss: uoce magna clamauit. Lazare ueni
foras. Qu magno somno p̾mitur. ⁊ͣ magna
clamandus ẽ. Magno enim somno grauatur. qͥ
inpeceato sepultus neq in pueritia. neq in ad¬
olescentia. neq in uiuentute. neq in senectute
excitatur. Hoc enim significant illi quatuor dies.
quibus lazarus iam fetens iacuit insepuehro.
Q stacim ꝓdiit qui erat mortinis. ligatus pedes
⁊ manus institis: ⁊ facies eius insudario erat
quidem mĩrabile ẽ. non solum quia mortuus

Expanded text:
go tibi, quoniam audisti me. Ego autem sciebam quia semper me audis. Jesus enim secundum eam partem, qua homo est, fremit, turbatur, lacrymatur orat, exauditur, et gratias agit. Haec autem cur dixerit, cur oraverit, et gratias egerit, mox reddidit causam dicens: Propter populum, qui circumstat, dixi, ut credant, quia tu me misisti. Hinc est enim, quod alibi ait: « Ego a me ipso non veni, sed Pater meus misit me . » Haec cum dixisset, voce magna clamavit: Lazare, veni foras. Qui magno somno premitur, magna voce clamandus est. Magno enim somno gravatur, qui in peccato sepultus, neque in pueritia, neque in adolescentia, neque in juventute, neque in senectute excitatur. Hoc enim significant illi quatuor dies, quibus Lazarus jam fetens jacuit in sepulcro. Et statim prodiit, qui erat mortuus, ligatus pedes, et manus institis et facies illius sudario erat quidem mirabile, non solum quia mortuus
Abbreviated transcription (Latin):
lunca.:⁊ lapis suꝑ positus erat ei. Ait iħs. Tollite
lapidem. Non enim possunt resurgere qui lapi¬
de p̾muntur ⁊ clauduntur. Lapis iste littera
legis ẽ. qm̃ in lapide scripta ⁊ data ẽ. Lnttera .ni.
occidit: sp̃s autẽ uiuificat. Tollatur lapis. remo¬
ueatur littera que occidit. ⁊ a ceedat sp̃s qui
inuificat. Dicit ei marta soror eiꝰ qui mortuus
fuerat. Dñe iam fetet quatriduanus ẽ. Quid
enim fetor ⁊ qͥd dies .iiii. significent: suꝑius di¬
xximus. diẽ eis iħs. Nonne diari tibi qm si eredi

Expanded text:
superpositus erat ei. Ait Jesus: Tollite lapidem. Non enim possunt resurgere qui lapide premuntur et clauduntur. Lapis iste, littera legis est, quoniam in lapide scripta et data est. « Littera enim occidit spiritus autem vivificat . » Tollatur ergo lapis, removeatur littera quae occidit, et accedat spiritus qui vivificat. Dicit ei Martha, soror ejus qui mortuus fuerat: Domine, jam fetet, quatriduanus enim est. Quid enim fetor, et quid dies quatuor significent, superius diximus. Dicit ei Jesus: Nonne dixi tibi quoniam, si credi
Abbreviated transcription (Latin):
ponuntur isi amulieribus: Mulierum namq
consilio factũ ẽ. ut om̃is homo moriatur. ⁊ in se¬
pulchro ponat᷑. R lacrimatus ẽ. iħs. Lacrime¬
mus gͥ ⁊ nos ꝓ omibus illis. quos infetore iutiorũ
iacere sentimus : si forte nr̃is lacrimis eos dñs
resuscitare dignetur. dixer̃ gͦ nidi. Ecce quomͦ
plon poterat hic qui apperuit occłos ceci. facere

Expanded text:
ponuntur nisi a mulieribus? Mulierum namque ponuntur nisi a mulieribus? Mulierum namque consilio factum est ut omnis homo moriatur et in sepulcro ponatur. Et lacrymatus est Jesus. Lacrymemur igitur et nos pro omnibus illis quos in fetore vitiorum jacere sentimus, si forte nostris lacrymis eos Dominus resuscitare dignetur. Dixerunt ergo Judaei: Ecce, quomodo Non poterat hic, qui aperuit oc
Abbreviated transcription (Latin):
iħs. uidens eum cecidit ad pedes eiꝰ. ⁊ diã ei. Dn̾e
si fuisses hic: non eẽt mortuus fr̃ nis. ambe so¬
rores. idem dieunt. idem intelligunt. ⁊ ueram
uitam axp̃m ẽẽ credunt: quo p̾sente ⁊ uolente
nemo moriatur. Iħs gͦ uidens eam plorantem
n iudeos qui uenerant cum ea plorantes: in fre¬
muit sp̃u ⁊ curbauit se ipsum. Flon gͥ aliunde
turbatus ẽ. ẜ ipse turbaint se ipsũ. ⁊ magnum
aliquio signifieauit nob ꝑ hoc ip̃m. Iste eni fremit
&e hec turbatio nos docet. quid nos quoq intali re
inpeceatis turpiter degentibus ⁊ fetentibus dm̃¬
ad oramus. Hos enim ait apłs quid oremus neseinꝰ:
Unde ⁊ psalmista. Sacrificium do sp̃s contribulat᷑:
eor contritum ⁊ humiliatum ds non sꝑuit. E diã¬
ado ar. Adam ubi es. Quod quidẽ tale fint ae si
diceret. Consida modo de quanta głia inquantã
miseriam de uolutus es: ⁊ talit̾ quidem illi po¬
nuntur qui ꝑ lazarũ significantur. S aquibus

Expanded text:
s, videns eum, cecidit ad pedes ejus, et dixit ei: Domine, si fuisses hic, non esset mortuus frater meus. Ambae sorores idem dicunt, idem intelligunt, et veram vitam Christum esse credunt, quo praesente et volente 262, nemo moriatur. Jesus ergo videns eam plorantem, et Judaeos qui venerant cum ea plorantes, infremuit spiritu et turbavit seipsum. Non igitur aliunde turbatus est, sed ipse turbavit seipsum, et magnum aliquid significavit nobis per hoc ipsum. Iste enim fremitus et haec turbatio nos docet quid nos quoque in tali re in peccatis turpiter degentibus et fetentibus Deum oramus. « Nos enim, ait Apostolus, quid oremus, nescimusUnde et Psalmista: « Sacrificium Deo spiritus contribulatus; cor contritum et humiliatum Deus non spernia Deo dicitur: « Adam, ubi es? » Quod quidem tale fuit ac si diceret: Considera modo de quanta gloria in quantam miseriam devolutus es. Et taliter quidem illi ponuntur, qui per Lazarum significantur. Sed a quibus
Abbreviated transcription (Latin):
posceris ado dabit tibi ds. Diẽ illi iħs. Resurget
frtuus. At illa. Scio inquit quia resurget in
resurrectione in nouissimo die. De illa resurree¬
tione certa sum. hanc autẽ face̾ posse non dubi¬
to: s utrum facias certa non sum. Dieit ei cħs
Ego sum resurrectio ⁊ uita. ꝑme resurgunt. ⁊
uiuunt. quiẽq uiuunt ⁊ resurgunt. Qui credit
ime etiam si mortuus fuerit uniet. Qui gͥ non
credit non uiuet. Uiuet autẽ: s in penis. Talis
autẽ uita : mors ẽ. potius dicenda quam uita.
Nera enim uita : mortis amaritudinẽ non hab.
Qui gͥ eredit in xp̃m. quamuis temporaliter moria¬
tur uiuet tam̃ inet̾num. Similit̾ aũ ille qui ui

Expanded text:
posceris a Deo, dabit tibi Deus. Dicit illi Jesus: Resurget frater tuus. At illa: Scio, inquit, quia resurget in resurrectione in novissimo die. De illa resurrectione certa sum. Hanc te facere posse non dubito; sed utrum facias, certa non sum. Dicit ei Jesus: Ego sum resurrectio et vita. Per me resurgunt et vivunt quicunque vivunt et resurgunt. Qui credit in me, etiam si mortuus fuerit, vivet. Qui igitur non credit, non vivet. Vivet autem, sed in poenis. Talis autem vita mors est potius dicenda, quam vita. Vera enim vita mortis amaritudinem non habet. Qui igitur credit in Christum, quamvis temporaliter moriatur, vivet tamen in aeternum. S
Abbreviated transcription (Latin):
g ⁊ nos: non sic̃ illi. Queramus fide. ⁊ pietate:
&e non effugiet de mamibus nr̃is. His em̾ manibꝰ
app̃henditur ⁊ tenetur tħs. X abuit iterum trãs
iordanem. in eum locum ubi fuerat ioħ̃s. bap¬
azans primum. ⁊ mansit illic: ⁊ multi uene¬
runt ad eum ⁊ dicebant. quia ioħs quidẽ sig¬
num fecit nullum. Onña autẽ quecũ q dix̃
ioħs de eo uera erant: & multi eredidunt in eũ
Fortasse ad hoc iuerat dñs illue: ut isti ad eum
uenirent. eum uident. & in eum crederent. atxia.

Expanded text:
fide et pietate, et non effugiet de manibus nostris. His enim manibus apprehenditur et tenetur Jesus. Et abiit iterum trans Jordanem, in eum locum ubi fuerat Joannes baptizans primum, et mansit illic. Et multi venerunt ad eum, et dicebant: Quia Joannes quidem signum fecit nullum. Omnia autem, quaecunque dixit nnes de hoc, vera erant. Et multi crediderunt in eum. Fortasse ad hoc iverat Dominus illuc, ut isti ad eum venirent, eum viderent et in eum crederent. XXXII.
Abbreviated transcription (Latin):
martham ⁊ mariam cõsolandam inde iuideos
bethamam ad uenisse. De quibꝰ subdit᷑. Multi au̾
uenerant ad martham et mariam. ut consolaren¬
tur eas de frẽ suo. Martha gͦ ut audiuit q iħis
uenit. occurrit illi. Maria aũ domi sedebat.

Expanded text:
Martham et Mariam consolandam inde Judaeos Martham et Mariam consolandam inde Judaeos Bethaniam advenisse. De quibus subditur: Multi autem venerant, ad Martham et Mariam, ut consolarentur eas de fratre suo. Martha ergo, ut audivit quia Jesus venit, occurrit illi. Maria autem domi
Abbreviated transcription (Latin):
michi aliis autẽ mortinis ẽ. Facilius ego eum¬
de morte resuscitare possum: quam aliquis hõo
de somno eum excitare ualeat. Uado gͥ ut asomno
exeitem eum. Tunc gͦ dicr̃ eis iħs manifeste. La¬
z arus mortiis ẽ: ⁊ gaudeo ꝓpt̾ uos ut credatis qr
non eram ibi.S eamus ad eum. Baudeo inquit
qm non eram ibi. Si enĩ iħs ibi eẽt: ille mortuuis
non ẽẽt. Ubi namq ẽ. uita: mors eẽ. non potest.
Ego inquit dñs. sum resurrectio ⁊ inta. si audeo
resurrectione fides ur̃a roboretur: ciis mortẽ
ego absens uob̃̾ annuntio. Diẽ ergo thomas qui
ar didimus: ad condiscipłos. Eamus ⁊ nos .⁊
moriamur eum eo. Hocem̃ dicit thomas. quia
tanto odio ad uersus iħm ⁊ discipłos eius uideos
inflammatos eẽ seiebat: ut nicħ insi penam
ce mortẽ. ab eis expertaret. Uenit itaq iħs: ⁊ m
Erat aũ bethana nxta iherosolimã: quasi sta¬
Ans quindecim. Nlon erat gͥ ualde difficile ad

Expanded text:
mihi: aliis autem mortuus est. Facilius ego mihi: aliis autem mortuus est. Facilius ego de morte eum resuscitare possum, quam aliquis homo eum de somno excitare valeat. Vado igitur, ut a somno excitem eum. Tunc ergo dixit eis Jesus manifeste: Lazarus mortuus est, et gaudeo propter vos, ut credatis, quoniam non eram ibi. Sed eamus ad eum. Gaudeo, inquit, quoniam non eram ibi. Si enim Jesus ibi esset, ille mortuus non esset. Ubi enim est vita, mors esse non potest. « Ego, inquit Dominus, sum resurrectio et vita . » Gaudeoresurrectione fides vestra roboretur, cujus mortem ego absens vobis annuntio: Dixit ergo Thomas, qui dicitur Didymus, ad condiscipulos: Eamus et nos, et moriamur cum eo. Hoc enim dicit Thomas, quia tanto odio adversus Jesum et discipulos ejus Judaeos inflammatos esse sciebat, ut nihil nisi mortem, et poenam ab eis exspectaret. Venit itaque Jesus, et Erat autem Bethania juxta Hierosolymam quasi stadiis duodecim. Non erat igitur valde difficile ad
Abbreviated transcription (Latin):
rit indie non offendit: quia lucem hinius mun¬
di indet. Si autem ambulauerit in nocte offen¬
ait: quia lua non ẽ. meo. Quid ẽ. inquit quod
dicitis: Me sequimim. pꝰ me uenite: ego sum
lua mundi. ego sum dies. hore uos. Nonne duo¬
aecim hore sunt diei: Ido ego uos duodecim
elegi. quia duodecim hore sunt diei. Qua gͥ hore
estis: aiẽ sequimini. Hoc enim horarum ꝓpriũ
ẽ. Siquis autẽ hunc diẽ sequatur. siquis ieo am¬
bulauerit. siquis michi credidit. non offendet.
Quare: Qina luicẽ hius mudi uidet. Ego sũ
lua mundi. Si autem innoete ambulanerit.
si errorũ ⁊ tenebrarum prmeipẽ secutus fuerit.
hoc ẽ: in nocte ambulare: offendet. ⁊ eadet. Are:
quia luar non ẽ.in eo: quia errous tenebre ex¬
cecauerunt occłos eius. Hec ait. E post hec dieit
eis. Lazarus amicus nr dormit: ẜ uado ut
a somno excitem eum. Direrunt gͦ discipłi eius.
dñe si dormit: saluus erit. Assolet infirmis
somnus signum eẽ. salutis. dixerat aũ ait euuan

Expanded text:
us mundi videt. Si autem ambulaverit in nocte, offendit, quia lux non est in eo. Quid est, inquit quod dicitis? Me sequimini, post me venite. « Ego sum lux mundi . » Ego sum dies. Vos horae. Nonne duodecim horae sunt diei? Ideo ego vos duodecim elegi, quia sunt duodecim horae diei. Quia igitur horae estis, diem sequimini. Hoc enim horarum proprium est. Si quis autem hunc diem sequatur, si quis in eo ambulaverit, si quis mihi crediderit, non offendet. Cur? Quia lucem hujus mundi videt. Ego sum lux mundi. Si vero in nocte ambulaverit, si errorem et tenebrarum principem secutus fuerit hoc est enim in nocte ambulare, offendet et cadet. Cur? Quia lux non est in eo, quia erroris tenebrae excaecaverunt oculos ejus. Haec ait, et post haec dicit eis: Lazarus amicus noster dormit, sed vado, ut a somno excitem eum. Dixerunt ergo discipuli ejus: Domine, si dormit, salvus erit. Assolet infirmis somnus signum esse salutis. Dixerat autem, ait eva
Abbreviated transcription (Latin):
mee: tale ẽ. ac si dic̾e̾t. E si diligo meas: diligor
ameis. S quomodo eognoseo: uis audire quom:
diẽ nouit me pater.:⁊ ego agnoseo patrẽ. Sic inquit
cognoseo id ẽ. diligo meas &e diligor ameis: sieut
diligor apatre ⁊ diligo patrẽ. Unde ⁊ insequentibꝰ
ait. Siẽ dilexit me pater ⁊ ego dileri uos. Itemq¬

Expanded text:
 diligor a meis. Sed quomodo cognosco? Vis audire quomodo? Sicut novit me Pater, et ego agnosco Patrem. Sic, inquit, cognosco, id est diligo meas et diligor a meis, sicut diligor a Patre et diligo Patrem. Unde et in sequentibus ait: « Sicut dilexit me Pater, ego dilexi vos . » Itemq
Abbreviated transcription (Latin):
priusquam aminam suscepiss uł posuiss tħs.
eum pater non diligebat: Diligebat utiq .s
hec ad hominẽ referenda sunt: qui inde m̃ito
ado diligit᷑. quia factus ẽ. ei obediens usq ad¬
mortẽ. Potest aũ ⁊ alit̾ intelligi. ut sic dieatur.
Qua̾ta erga me patris sit dilectio: ieo maari¬
me intelligi potest. quod ego ipse sieut uolo pono
amnnã meam.⁊ iterum sumo eam. Hec enim
potestas nulli alii data ẽ. Ilemo tollit eam ame.
s ego pono eam ame ipso. Potestatem abeo po¬
nendi aĩmam meam : ⁊ potestatem habeo it̾m
sumendi eã. Hoc mandatum accepi apatre m̃o.
Habebat enim u potestate iħs. ⁊ iiuere quantũ
uolebat: ⁊ mori quando uolebat. Tantum mã
quantum uoluit: mortinis ẽ. quando uoluit.
Sepe uidi. uoluerunt app̾hende eum ⁊ non po¬
tuerunt. ⁊ hocid̃o quia nolebat. Tantum gͥ
concessit. Quod autẽ ait. hoc mandatum acce¬
ꝑi apatre meo. patre honorando diẽ. Hoc eni

Expanded text:
priusqam animam suscepisset, vel posuisset Jesus, priusqam animam suscepisset, vel posuisset Jesus, eum Pater non diligebat? Diligebat utique. Sed haec ad hominem referenda sunt, qui inde merito a Deo diligitur, quia « factus est ei obediens usq aliter intelligi, ut sic dicatur. Quanta erga me sit Patris dilectio, in eo maxime intelligi potest, quod ego ipse, sicut volo, pono animam, et iterum sumo eam. Haec enim potestas nulli alii data est. Nemo tollit eam a me, sed ego pono eam a meipso. Potestatem habeo ponendi animam meam, et potesendi eam. Hoc mandatum accepi a Patre meo. Habebat enim in potestate Jesus et vivere quantum volebat, et mori, quando volebat. Tantum vixit, quantum voluit: mortuus est, quando voluit. Saepe Judaei voluerunt apprehendere eum, et non potuerunt. Et hoc ideo, quia nolebat. Tantum igiconcessit. Quod autem ait: Hoc mandatum accepi a Patre meo, Patrem honorando dicit. Hoc enim
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ uerbum eorum mine. ut om̃s unum sint sicut
ce tu pater mne ⁊ ego inte ut ⁊ ipsi in nob̾ unim
sint. & animam meam pono ꝓ ouibus meis: In de
inquit ꝓbatur quod diligam eas. quia animiã
meam pono ꝓ ouibus mis. Hisi em̃ eas dilexiss.
animam ꝓ eis non posuiss. & alias oues habeo
que non sunt er hoc ouili. ⁊ illas oportet me.
ad ducere.: ⁊ uocem meam audient: ⁊ fiet unu̾
ouile ⁊ umis pastor. Hoc ẽ. enim quod apłs ait.
Ipse ẽ. paa nr̃a qui fec̃ utraq unum. Iunrit
enim duos parietes. unum ex cireumeisione ⁊
alterum erp̾̃pucio uenientem. Iud̃is erñ loque¬
batur dñs quibus se gentiles iungere ꝓmittebat.
ut ex duobus ꝓpłis una domus edificaretur. ⁊
una eccłia construeretur. Facta ẽ gͣ paar inter
uideos. ⁊ gentiles. Unum ẽ. ouile. unus ẽ. pastor
unam legem tenent. unum dm̃ ad orant. ⁊ uniꝰ
pastoris secuntur uocem. Propterea me pat̾
diligit: ⁊ ego pono amimam meam ut iterum
sumam eam. Quid ẽ hoc : Numquid enim

Expanded text:
s unum sint, sicut et tu, Pater, in me, et ego in te, ut ipsi in nobis unum sint . » Et animam meam pono pro ovibus meis. Inde, inquit, probatur quod diligo eas, quia animam meam pono pro ovibus meis. Nisi enim eas dilexisset, animam pro eis non posuisset. Et alias oves habeo, quae non sunt ex hoc ovili. Et illas oportet me adducere, et vocem meam audient, et fiet unum ovile, et unus pastor. Hoc est enim, quod Apostolus ait: « Ipse est pax nostra, qui fecit utraque unum . » Junxit enim duos parietes, unum ex circumcisione, et alterum ex praeputio venientem. Judaeis enim loquebatur Dominus, quibus se gentiles jungere promittebat, ut ex duodus populis una domus aedificaretur et una Ecclesia construeretur. Facta est igitur pax inter Judaeos, et Gentiles. Unum est ovile, unus est pastor, unam legem tenent, unum Deum adorant, et unius pastoris vocem sequuntur. Propterea me Pater diligit, quia ego pono animam meam, ut iterum sumam eam. Quid est hoc? Nunquid enim,
Abbreviated transcription (Latin):
Quod autẽ ait quẽ pat̾ scĩ ficauit: tale ẽ. ae si di¬
ceret. quẽ pater sc̃m genuit. Idem enum fuit
⁊ sc̾ĩficasse & genusse. Si non facio oꝑa patris
mi: nolite erede michi. Mirabilia sunt oꝑa
patris : mitabilia sunt oꝑa ⁊ filii. Faeit ille qd̾
uult: facit ⁊ iste quicꝗͥd uult. Seq̃r. Si aũ facio.

Expanded text:
Quod autem ait, quem Pater sanctificavit, tale est ac si diQuod autem ait, quem Pater sanctificavit, tale est ac si diceret: Quem Pater sanctum genuit. Idem enim fuit et sanctificasse et genuisse. Si non facio 260 opera Patris mei, nolite credere mihi. Mirabilia sunt opera Patris. Mirabilia sunt opera et Filii. Facit ille quod vult. Facit et iste quidquid vult Se
Abbreviated transcription (Latin):
ponderunt ei iucd̃ĩ. De bono oꝑe non lapi¬
damus te: s de blasphenia.⁊ quia tu homo eũ
sis. facis te ipsum dñĩ. Stulti iudi int̾rogant
eum quis sit. & palam responde rogant: et
quia ueritatẽ eis respondet. eum occid̾e uolut̃
Respondit eis cħs. Nonne scriptum ẽ. in lege
ur̃a. quia ego dixi dii estis: Legem hoc in loco
psalmos uoeat : quia ⁊ ipsi uidicant. dum ⁊ no¬
centes damnant. ⁊ bonos iustificant. Si illos diãc
deos ad quos sermo d̾i factus ẽ:⁊ non pocest solui
scriptura. quẽ pater scĩficauit ⁊ misit inmun¬
dum. uos dicitis quia blasphemas. quia di xi
filius di sum : Si inquit ad optum filii dii dicun¬
tur. quare naturalis filius ds n̾o dicatur : Si illi
dicuntur dii ad quos sermo di factus ẽ. ⁊ ido quidẽ
dicuntur qi sermonẽ di eustodiunt. quare no̾
magis ipse sermo di dicatur as: Nlon enim po¬
cest solui seriptura: quia nõ p̾teribit ex ea unũ
iota. neq unum apex. donec tota compleantur

Expanded text:
e non lapidamus te, sed de blasphemia; et quia tu, homo cum sis, facis teipsum Deum. Stulti Judaei interrogant eum quis sit, et palam eum respondere rogant, et quia veritatem eis respondet, eum occidere volunt. Respondit eis Jesus: Nonne scriptum est in lege vestra quia ego dixi: Dii estis? Legem, hoc in loco Psalmos vocat, quia et ipsi judicant, dum et nocentes damnant, et bonos justificant. Si illos dixit deos, ad quos sermo Dei factus est, et non potest solvi Scriptura; quem Pater sanctificavit et misit in mundum, vos dicitis: Quia blasphemas; quia dixi: Filius Dei sum? Si, inquit, adoptivi filii dii dicuntur, cur naturalis Filius, Deus non dicatur? Si illi dicuntur dii, ad quos sermo Dei factus est, et ideo quidem dicuntur, quia sermonem Dei custodiunt, cur non magis ipse sermo Dei dicatur Deus? Non enim potest solvi Scriptura, quia « non praeteribit ex ea unum iota, neque unus apex , » donec tota compleatur.
Abbreviated transcription (Latin):
Mercennariꝰ ẽ. autẽ ille ep̃s qui inpasrendis ⁊ re¬
gendis ouibus. sola temporalia ⁊ transitoria que¬
cede rerum temporalium oues dineas pascit.
& iste quidem apud dm̃ pastor non ẽ: ⁊ si ab ho¬
minibus pastor dicatur. Hic autẽ non habet oues
diligeret ut ꝓprias.⁊ se ꝓ eis ꝑ irłis obicere non
dubitaret. S uidet lupum uenientem. iudet
diabolum ensq satellites immmentes. satelli
tes nimq diaboli heretici sunt ⁊ seismatiei. om̃sq
deceptores: ⁊ dimitait oues ⁊ fugit. Dmittit utiq
Oña enm hec uerba murus quidam sunt: quib
abhereticis oues eccłie de fenduntur. His lupus
pellitur. his uie̾itur ⁊ fugatur. Mercennaris
autẽ fugit qi mercennariꝰ ẽ: ⁊ no̾ ꝑtinet ad eum
de ombus. Non em̃ fug̾et. si mercennariꝰ non
eẽt. Non fugeret si ꝓ amore ⁊ caritate. ⁊ non ꝓ
mercede seruiret. ꝑ fecta enim caritas. foras

Expanded text:
Mercenarius enim est ille episcopus, qui in pascendis et reMercenarius enim est ille episcopus, qui in pascendis et regendis ovibus sola temporalia et transitoria quaero et mercede rerum temporalium oves Dominicas pascit. Et iste quidem apud Deum pastor non est, etsi ab hominibus pastor dicatur; hic autem non oves proprisent, diligeret ut proprias, et se pro eis periculis objicere non dubitaret. Sed videt lupum venientem, videt diabolum ejusque sates namque diaboli haeretici et schismatici sunt, omnesque deceptores, et dimittit oves et fugit. Dimittit utiqueOmnia enim haec verba muri quidam sunt, quibus ab haereticis oves Ecclesiae defenduntur; his lupus pellitur, his vincitur, et his fugatur. Mercenarius autem fugit, quia mercenarius est, et non pertinet ad eum de ovibus. Non enim fugeret, si mercenarius non esset, non fugeret, si pro amore et charitate, et non pro mercede serviret. « Perfecta enim charitas foras
Abbreviated transcription (Latin):
qui non ꝑ ipsum egredumtur. q in peceato ⁊ ñ
i an̾o moriuntur. Seq̃r. Fur non uenit. nisi
ut furetur. ⁊ mactet ⁊ ꝑdat. Ego uem ut intã
habeant: ⁊ habinidantius habeant. Quidẽ. ⁊ ha¬
bundantius habeant. nisi p̾ter hanc uitam tẽ¬
poralem. quam eum aliis commnunter habent.
uatam q̃: et̾nam aliis om̃ibus ampluis habeant:
Qgo sum pastor bomis. Gonus axui.¬
pastor : animam suã dat ꝓ ouibus suis. Ego inqͥt¬
sum pastor bonus. Audite hoc pastores:⁊ a me
uno pastore. boni pastores eẽ dicite. Bonus em̃
pastor ẽ. qui animã suam dat ꝓ ouibus suis. Hec¬
ẽ enim diffinitio boiis pastoribus. Hoc ego feci:
hoc ⁊ uos facite si necesse fuerit. Maiorem enim
dilelectionem nemo habet. quam ut animam suã
ponat quis ꝓ annois suis. Mercennarius autem
&e qui non ẽ. pastor. euius non sunt oues ꝓpͥe in
det. lupum ueniẽtem: ⁊ dimittit oues ⁊ fugit.

Expanded text:
qui non per ipsum egrediuntur, quia in peccato et non qui non per ipsum egrediuntur, quia in peccato et non in Domino moriuntur. Sequitur: Fur non venit, nisi ut furetur, et mactet et perdat. Ego veni ut vitam habeant et abundantius habeant. Quomodo abundantius habeant, nisi, praeter hanc vitam temporalem, quam cum aliis communiter habent, vitam quoque aeternam aliis omnibus amplius habeant? XXX. Ego sum pastor bonus. Bonus pastor animam suam dat pro ovibus suis.Ego, inqsum pastor bonus. Audite hoc, pastores, et a me uno pastore boni pastores esse discite. Bonus enim pastor est, qui animam suam dat pro ovibus suis. Haec est definitio boni pastoris, hoc ego feci, hoc et vos facite, si necesse fuerit. « Majorem enim dilectionem nemo habet, quam ut animam suam ponat quis pro amicis suis. Mercenarius autem, et qui non est pastor, cujus non sunt oves propriae, videt upum venientem, et dimitti
Abbreviated transcription (Latin):
nerunt fures sunt ⁊ latrones : s non audierũt
eos oues. Nlota quod ait uenerunt: non enim
diarit qui missi sunt. De se autẽ suꝑuis ait:
& quis ibit nob̾: respondit. Ecce ego mitte me.
Qui gͥ uenerunt a se ipsis:⁊ adeo missi non sũt:
fures fuerunt ⁊ latrones. Hinc ẽ. en̾i quod dñs
ait. Ego uemi in nomine patris mĩ. ⁊ non ac¬
cepistis me. Alius ueniet in nomine suo: ⁊ illũ
accipietis. Ille enim non mittit᷑: qui suo no¬
mine uenit. E tales quidẽ non audiunt oues.
si enim audiunt iam non sunt oues. Ego sum
ostium. ꝑ me siquis introierit saluabitur.
ce ingredietur ⁊ egredietur. Qui enim legalit᷑
ordinatur: ꝑ ipsum eccłia ingreditur.  si
inbono ꝑseuerat: ꝑ ipsum qͦ de hac uita egre¬
ditur. ł ipse quidem paseua inuemiet siue
ingrediens siue egrediens : ingrediens quidem
temporalia egrediens. uero et̾na. Unde psalmis¬
ta. dũs regit me ⁊ nicħ mͥ deerit: in loco paseue
ibime collocauit. Multi em̃ ꝑ ipsum ingrediunt᷑

Expanded text:
fures sunt et latrones, sed non audierunt eos oves. Nota quod ait, venerunt. Non enim dixit, qui missi sunt. De se autem superius ait: et quis ibit? » respondit: « Ecce ego, mitte me. » Qui igitur venerunt a seipsis, et a Deo missi non sunt, fures fuerunt et latrones. Hinc est enim quod Dominus ait: « Ego veni in nomine Patris mei, et non accepistis me. Alius veniet in nomine suo, et illum accipietis . » Ille enim non mittitur qui suo nomine venit. Et tales quidem non audiunt oves. Si enim audiunt, jam non sunt oves. Ego sum ostium. Per me si quis introierit, salvabitur, et ingredietur, et egreordinatur, per ipsum Ecclesiam ingreditur. Et si in bono perseverat, per ipsum quoque de hac vita egreditur. Et iste quidem pascua inveniet sive ingrediens, sive egrediens. Ingrediens quidem, temporalia: egrediens, vitam aeternam. Unde Psalmista: « Dominus regit me, et nihil mihi deerit: in loco pascuae ibi me collocavit . » Multi enim per ipsum ingrediuntur
Abbreviated transcription (Latin):
illuminantur : ita unius tenebris omia eace¬
cantur. Iecesse ẽ. gͥ ut eccłie occłs necesse ẽ.
ut sacerdos ⁊ ep̃s simpler sit. sine macła sit.
sine errore sit : quatimis de euis uita. de enis
doctrina. de eiꝰ moribus:⁊ sc̃a conuersatione.
omnna menbra illuminentur. Si uero quod
absit nequam fuerat. si hereticꝰ fuerit. si for¬
nicator ⁊ ad ulter fuerit totum corpus tene¬
brosum erit. Non diarit totum corpus neꝗͣ
erit : s totum corpus tenebrosum erit : qm
non om̃s ens nequiciam imitantur. quam¬
uis eis tenebris om̃s inuoluantur. Omnes
enuim inuoluuntur tenebris : quia extine¬
ta ẽ. in eis lucerna luminis. Non enim ea
tenebris oritur lumen: neq ex mendatio
ueritas nascitur. Si ergo toeiꝰ corporis lumen
uertatur intenebras. ipse tenebre quante
erunt. Hoc aũ ⁊ de amma intelligi potest.
cuuis occłs ẽ. in tellectus. Qui si uere lucis
lumen amiserit : mor tota anima erroris

Expanded text:
illuminantur, ita unius tenebris omnia excaeilluminantur, ita unius tenebris omnia excaecantur. Necesse est igitur ut Ecclesiae oculus, necesse est ut sacerdos et episcopus simplex sit, sine macula sit, sine errore sit; quatenus de ejus vita, de ejus doctrina, de ejus moribus, et sancta conversatione omnia membra illuminentur. Si vero, quod absit! nequam fuerit, si haereticus fuerit, si fornicator et adulter fuerit, totum corpus tenebrosum erit. Non dixit totum corpus nequam erit, sed totum corpus tenebrosum erit; quoniam non omnes ejus nequitiam imitantur, quamvis ejus tenebris omnes involvantur. Omnes enim involvuntur tenebris, quia exstincta est in eis lucerna luminis. Non enim ex tenebris oritur lumen, neque ex mendacio nascitur veritas. Si ergo totius corporis lumen vertatur in tenebras, ipsae tenebrae quantae erunt? Hoc autem et de anima intelligi potest, cujus oculus est intellectus. Qui si verae lucis lumen amiserit, mox tota anima erroris
Abbreviated transcription (Latin):
corpus tenebrosum erit. Si gͦ lumen quod
inte ẽ. tenebre sint. ipse tenebre quante er̃.:
hanc autẽ similitudinem ad quid attulerit
non clare apparet. nisi fortasse quia discipłis
loquebatur. quibus in huius sermonis exordio
dixerat. uos estis sal terre. uos estis lua
mundi: ut ꝑ hoc indelicet intelligant. qua¬
les ineccłie corpore eẽ. debeat. E tale ẽ. ac si
diceret. Sic̃ ocłs ẽ. lucerna corporis ata ⁊ uos
estis lucerna eccłie: quia  simplex ⁊ sine
macula fuerit totum corpus lucidum erit.
Si uero nequa ⁊ sine lumine fuerit: totum
corpus tenebrosum erit. Flam neq manus qͦ
er tedantur. neq pedes quo ambulent: neq
cetera membra cognoscent. ad quam partem
se dirigere debeant. Si gͦ lumen quod inte ẽ.
tenebre sint : ⁊ illud inse lumine careat. neq
se ipsum illuminare ualeat. sine quo cetera
menbra lumen non habent. consida modo.
ipse tenebre quante erunt. Tante utiq : quan¬
ta ⁊ menbra. Sicut enim unius lumine om̃ia

Expanded text:
Si ergo lumen quod in te est tenebrae sint, ipsae tenebrae quantae erunt? Hanc autem similitudinem ad quid attulerit, non clare apparet, nisi fortasse quia discipulis loquebatur, quibus in hujus sermonis exordio dixerat: « Vos estis sal terrae, et vos estis lux mundi : » ut per hoc videlicet intelligant, quales in Ecclesiae corpore esse debeant; et tale est ac si diceret: Sicut oculus est lucerna corporis, ita et vos estis lucerna Ecclesiae; qui si simplex et sine macula fuerit, totum corpus lucidum erit; si vero nequam et sine lumine fuerit, totum corpus tenebrosum erit. Nam neque manus quo extendantur, neque pedes quo ambulent, neque caetera membra cognoscent ad quam partem se dirigere debeant. Si ergo lumen quod in te est, tenebrae sint, et illud in se lumine careat, neque in ipsum illuminare valeat, sine quo caetera membra lumen non habent, considera modo ipsae tenebrae quantae erunt! Tantae utique quanta et membra. Sicut enim unius lumine omnia
Abbreviated transcription (Latin):
Ei autẽ id est deo patri qui potest omma fa¬
cere que nob̃ necessaria sunt suꝑ habundant̃
q̃ petimus. id ẽ qui potest om̃ia facere et nob̃
tribuere plusquam nos petere sciamus : aut
petere p̾sumamus. Et hoc scđm uirtutem di¬
uinitatis potentie. Que uirtus dumiitatis oꝑa-¬
tur in nob̃: miracula. fidem. uirtutes et doc¬
trinam. Ipsi głia meccłia: et in xp̃o iħu. In
eccłia est deo patri głia. quia multitudo fi¬
delium glorificat et laudat dm̃ patrem in
om̃ibus que agit. ꝑ illam etiam głificatur:
iudeta quod dñs dixit. uideant oꝑa ur̃a bona:
et głificent patrem urum. In xxp̃o iħu qͦq

Expanded text:
Ei autem, id est Deo Patri qui potest omnia facere quae vobis sunt necessaria superabundanter quam petimus, id est qui potest omnia nobis tribuere plus quam petere sciamus, et petere praesumamus, et hoc secundum virtutem divinitatis potentiae suae: quae virtus divinitatis operatur in nobis miracula, fidem, virtutes et doctrinam, sit gloria in Ecclesia et in Christo Jesu. In Ecclesia est gloria Dei Patris, quia multitudo fidelium glorificat et laudat Deum Patrem in omnibus quae agit. Per illam etiam glorificatur: juxta quod Dominus dicit: Videant opera vestra bona, et glorificent Patrem vestrum . In Christo q
Abbreviated transcription (Latin):
sum cordis mei ad dm̃. ut sitis in caritate
radicati. sicuti arbor plantata radicitus fir¬
matur interra ut humorem habeat. et
ne auento facile eradicetur. Et nõ solum
radicati sed fundati in ipsa caritate quasi
solidissima petra: ut possitis intelligere
que sit latitudo caritatis. Latitudo caritatis
est qua diligitur deus. Et nõ solum amici
sed etiam umici. De quo mandato dicit
psalmista. Latum mandatum tuũ minis. Lon¬
gitudo caritatis est. ꝑseuerantia in bonis
oꝑibus. Longanimitas etiam siue longitudo
caritatis est abmicio fidei usque ad finem
spei : id ẽ dum ꝑuemiamus usque ad illud.
ut quod modo tenemus inspe: tunc possi¬
deamus in repatienter ꝓ dei amore aduer
sa huiꝰ scłi tolerare. Sublimitas sine altitu¬
do caritatis est : ut ꝓ om̃ibus nr̃is bonis oꝑ

Expanded text:
sus cordis mei ad Deum, ut sitis in charitate sus cordis mei ad Deum, ut sitis in charitate radicati, sicut arbor plantata radicitus firmatur in terra ut habeat humorem, et a vento facile non eradicetur, et non solum radicati, sed et fundati in ipsa charitate, quasi super solidissimam petram, ut possitis intelligere quae sit latitudo charitatis. Latitudo charitatis est qua diligitur Deus, et non solum amicus, sed etiam inimicus. De quo mandato dicit Psalmista: Latum mandatum tuum nimis . Longitudo charitatis est perseverantia in bonis operibus. Longanimitas etiam sive longitudo charitatis est ab initio fidei usque ad finem spei, usque dum perveniamus ad illud, ut quod modo tenemus in spe, tunc possideamus in re, patienter pro Dei amore adversa saeculi hujus tolerantes. Sublimitas sive altitudo charitatis est, ut pro omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
scõrum sp̃uum. sunt qui alios diligunt uo
diligunt arcangłos uocare patres. Sic de
cet̾is uirtutibus intelligendum Ideoq dicit
ex quo pat̾ntas incelo et interra nomutat᷑:
quia ⁊ angłi incelo et homines interra.
ab illo exordium sumpserunt : & ab illo qui
ẽ pater om̃ium rerum acceꝑunt. ut alios
patres uocarent. Ut det uob̾ scđm di¬
tias głiȩ sue uirtutem corroborari ꝑ spm̃
ꝑfidem incordibus ur̃is. Id circo in quit flec¬
to genua mea ad patrẽ dñ nr̃i tħu xp̃i :
ut ipse det uobis uirtutẽ scđ̾m largitatẽ¬
głiȩ sue. ut sitis corroborati infide. ut possit
xp̃s habitare ꝑfidem in interiore homine ħ
illis specialiter dicitur habitare.: qui fidem
enis habent. Incaritate radicati et fundati
ut possitis comphendere in uob̃ metipsis
cum om̃ibus scĩs : que sit latitudo. ⁊longi¬
tudo. et sublimitas et ꝓfundum. Ne suꝑiori¬
bus ista pendent. Ideo etiam sub mitto sen¬

Expanded text:
sanctorum spirituum sunt qui alios diligunt arcsanctorum spirituum sunt qui alios diligunt arcdiligunt archangelos appellare patres, sic de caeteris virtutibus intelligendum. Ideo dixit, ex quo omnis paternitas in coelo et in terra nominatur, quia et angeli in coelo et homines in terra ab illo exordium sumpserunt, et ab illo qui est Pater omnium rerum acceperunt ut patres aliorum vocarentur. Ut det vobis secundum divitias gloriae suae virtute corroborari per fidem in cordibus vestris. Idcirco, inquit, ego flecto genua mea ad Patrem Domini nostri, ut ipse det vobis virtutem secundum largitateae, ut sitis corroborati in fide, et possit Christus habitare per fidem in interiori homine, hillis specialiter dicitur habitare qui fidem ejus habent. In charitate radicati et fundati, ut possitis comprehendere in vobismetipsis cum omnibus sanctis, quae sit latitudo, longitudo, sublimitas et profundum. Ex superioribus ista pendent: Ideo etiam submitto sen
Abbreviated transcription (Latin):
R̃s : Obsecro uos ne deficiatis intribu¬
lationibus meis ꝓuobis: id est ne re¬
cedatis afide xp̃i. dum me uidetis tribulari
ꝓ uobis. Que tribulatio est gloria ur̃a.
Conenientius diceret. que tribulationes
sunt głie ur̃e. Pro illis ergo apłs tribulaba¬
tur. quia. qum illis p̃dicabat uerbum com¬
phendebatur a psequitoribus. s tribulatio
oiꝰ ela corum erat qui confortabantur nifide.
et p pasnionem suam ad quirebat eis głam
et̃nam. Huiꝰ rei gratia id est ꝓpterea neuos
recelatis afide xp̃i. flecto ego genua mea
membra : ita etiam dicuntur esse et interi¬
ora. Unde hic apłs nõ loquitur de exteriori¬
sensum mentis. Flecto inquit genua mea ad
est submitto et humilio cordis mei: orando
am̃ ꝓuobis. Quod que sequitur ad patrem
am̃ nr̃i iħu xxp̃i. in greco sermone nõ habet᷑
nisi tantum mͦ patrem : ut intelligatur ab¬
solute creator eẽ om̃ium rerum. Iuod uero
pater. nobis autem ad optiue. Sequitur. E de
habemus quod appellamus patres. et sunt

Expanded text:
 obsecro vos ne deficiatis in tribulationibus meis pro vobis, id est, ne recedatis a fide Christi, dum me videtis tribulari pro vobis, quae tribulatio est gloria vestra. Convenientius diceret, quae tribulationes sunt gloria vestra. Pro illis ergo Apostolus tribulabatur, quia dum illis praedicabat verbum, comprehendebatur a persecutoribus. Sed ejus tribulatio gloria illorum erat, qui confortabantur in fide, et per passionem suam acquirebant gloriam aeternam. Hujus rei gratia, id est propterea ne vos recedatis a fide Christi, flecto ego genua mea membra, ita etiam dicuntur esse et interiora. Unde hic Apostolus non loquitur de exteriorisensum mentis. Flecto, inquit, genua mea, id est, submitto et humilio sensum cordis mei, orando Deum pro vobis. Quod sequitur, ad Patremristi, in Graeco sermone non habetur, nisi tantummodo ad Patrem, ut intelligatur absolute Creator esse omnium rerum. Quod vero pater, nobis autem adoptivus. Sequitur: Ex quhabemus quos appellamus patres, et sunt
Abbreviated transcription (Latin):
amini in om̃em plenitudinem dei. Ic circo in¬
quit exoro scire uos caritatem xp̃i. ut imple¬
amini uirtutibus et mereamini annumerari¬
in numero fidelium : ex quibus cotidie corpus
xp̃i impletur. Plenitudo corporis xp̃i est eccłia:
que cotidie ex om̃ibus gentibus impletur. Ei aut̃
qui potens est omnia facere suꝑ habundanter

Expanded text:
amini in omnem plenitudinem Dei. Idcirco, inamini in omnem plenitudinem Dei. Idcirco, inquit, exoro scire vos charitatem Christi, ut impleamini virtutibus, et mereamini annumerari numero fidelium ex quibus quotidie corpus Christi impletur. Plenitudo enim corporis Christi est Ecclesia, quae quotidie ex omnibus gentibus impletur Ei autem qui potens est om
Abbreviated transcription (Latin):
patientia. longanimitate. et ꝑ seuerantia in
bonis oꝑibus. sublimitatẽ patrie celestis que¬
ramus : sꝑantes nos adeo remimerandos. Pro¬
fundum autẽ siue occultum caritatis ẽ.: ut
om̃ia bona que habenus. de occulto dei dono
et inspiratione nob uenire credamus. hec
Scire etiam suꝑ emmnentem scientiȩ carita¬
tem xp̃i. Det uobis ȩtiam scire ⁊intellig̾e
caritatẽ xp̃i : suꝑ eminentẽ scientie huma
ne. hoc ẽ ut det uobis scientiam quatmꝰ
possitis intelligere quanta sit caritas xp̃i: qui
ꝓ nobis mortuus est. Iue caritas transcendit
⁊ exceddit om̃em scientiam humanam. Et nõ
solum humanam sed etiam diuinam que om̃ibꝰ
largitur. Quomͦ possumus illam scire . si suꝑ¬
emmens est scientie que om̃ibus tribuitur:
Hoc debenius intelligere : quia ignoramus
illam. Quis enim hominũ mortalium ualet
comp̃hendere. quanta caritas fuit in deo patre.
qui ꝓnob̃ unicum filium nõ solum in carnari
sed etiam mori ꝑmisit : Sequitur. Ut imple-¬

Expanded text:
ientia, longanimitate, perseverantia in bonis operibus, sublimitatem patriae coelestis quaeramus, sperantes nos a Deo remunerandos. Profundum autem sive occultum charitatis est, ut omnia bona quae habemus de alto Dei dono et inspirationem nobis venire credamus. HaecScire etiam supereminentem scientiae charitatem Christi. Det vobis etiam intelligere charitatem Christi suvobis scientiam quatenus possitis intelligere quanta sit charitas Christi qui pro nobis mortuus est, quae charitas transcendit et excedit omnem scientiam humanam, et non solum humanam, sed etiam divinam quam hominibus largitur. Et quomodo possimus illam scire, si supereminens est scientia quae omnibus tribuitur? Hoc debemus scire, quia ignoramus illam: quis enim hominum mortalium valet comprehendere quanta charitas fuit in Deo Patre, qui pro nobis unicum Filium non solum incarnari, sed etiam mori permisit? Sequitur: Ut imple
Abbreviated transcription (Latin):
tamen in hoc dicitur fides eẽ una. quia
unum dm̃ credunt trinitatem habere in
ꝑsonis: unitatem insubstantia. Unum est
baptisma quo om̃s equaliter ꝑ imiuersum
orbem baptizantur: qui signaculum fidei
ꝑcipiunt. Uns ẽ deus om̃ium creatura¬
rum. et pater om̃ium rerum. id est cre¬
ator. qui substantia pat̾ suꝑ om̃s creaturas
excellit : et ꝑ om̃ia sub̃ filus. quia om̃ia
ꝑ ipsum facta sunt et reparata : ⁊ in om̃ibꝰ
diffusus est. et in om̃ibꝰ creaturis iuxta il¬
lud. sp̃s dm̃ repleuit orbem terrarum.: qui¬

Expanded text:
tamen in hoc dicitur esse una fides, quia tamen in hoc dicitur esse una fides, quia unum Deum credunt trinitatem habere in personis, et unitatem in substantia. Unum est baptisma, quia omnes aequaliter per universum orbem baptizantur, qui signaculum fidei percipiunt. Unus est Deus omnium creaturarum, et pater omnium rerum, id est creator, qui, subaudis Pater, super omnes creaturas excellit, et per omnia est Filius, quia omnia per ipsum facta sunt et reparata, et in omnibusdiffusus est, et in omnibus creaturis, juxta illud: Spiritus Domini replevit orbem terrarum . Uni
Abbreviated transcription (Latin):
peccatorem ͥqui diues est. sustentet sua ele¬
mosina pauꝑem. Solliciti id est studiosi.
cauti. et attenti semꝑ sitis seruare unitatem
sp̃c : ut unum sapiatis de xp̃o. ut unam fidẽ
habeatis. ut nõ sint in uobis scismata atq he¬
reses. Et hoc agite in uinculo pacis. id est in
dilectione dei et ꝓdenni : sue in coricordia
fraternitatis. Dilectio reete uinculum appel¬
latur. quia duos ligat et coniungit. dm̃ ui-¬
delicet et hominẽ: uł duos ꝓximos. Unũ
corpus scilicet xp̃i estis. et unus sp̃s sub sc̃s
habitat in uob̃ sicut uocati estis in uira spe
in baptismate scđm illud sc̃ĩ estote: quia eggo
sc̃s sum : ideoq scẽ uiuere debetis. Bene aut̃
fideles unam spem habent ꝑ uenieniendi
ade patriam celestem. Anus dñs est omiũ
creaturarum: una fides esse debet mom̃ib
credentibus. Unum baptisma ẽ. licet alii
maiorem alii minorem fidem habeant.
quia maiora et minora de deo intelligunt.

Expanded text:
peccatorem; vel qui dives est, sustineat sua elepeccatorem; vel qui dives est, sustineat sua eleemosyna pauperem. Solliciti, id est studiosi, cauti et attenti sitis semper. Servare unitatem spiritus, ut unum sapiatis de Christo, ut unam fidem babeatis; et non sint in vobis schismata atque haereses, et hoc agite in vinculo pacis, id est in dilectione Dei et proximi, sive in concordia fraternitatis. Dilectio etenim vinculum recte appellatur, quia duos ligat et conjungit, Deum videlicet et hominem, vel duos proximos. Unum corpus Christi vos estis, et unus Spiritus sanctus habitat in vobis, sicut vocati estis in una spe in baptismate, secundum illud: Sancti estote, quia ego sanctus sum , ideo sancte vivere debetis. Bene autem fideles unam spem habent perveniendi ad patriam coelestem. Unus est Dominus omnium creaturarum, una fides debet esse in omnibus credentibus, quibus unum baptisma est. Licet alii majorem, alii minorem fidem habeant, qui majora et minora de Deo intelligunt,