comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cũ matre sua. quarũ causarũ me iudicẽ poscit. utcũ illȩ causȩ fuerint t̃minatȩ
fiat de ipsa domo qđ ego uoluero Quid auc̃ uelle potero dõ regente nisi qđ ititia
iub& & pietas postulat Habouiã in patriasua aliquos agellos : Dispon& eossic
distribuere ut &iã illic inipso loco positȩ pauꝑi largiat᷑ excłȩ Diaconꝰ ꝯpponiensis
homo pauꝑẽ. Quid alicui cferat: ñ habet Eam̃ delaborib sius ante quã. eẽt ciericꝰ
emerat aliquos seruulos. Hodie illos inc̃spectu ur̃o manu missurus ÷ epis copalib¬

Expanded text:
e, fiat de ipsa domo quod ego voluero. Quid autem velle potero, Deo regente, nisi quod justitia jubet et pietas postulat? Habet etiam in patria sua aliquos agellos: disponit eos sic distribuere, ut etiam illic in ipso loco positae pauperi largiatur ecclesiae. Diaconus Hipponensis homo pauper est: quid alicui conferat, non habet: tamen de laboribus suis, antequam esset clericus, emerat aliquos ser
Abbreviated transcription (Latin):
Iiquis ep̃s dãpnatꝰ asynodo uł prbt aut diaconꝰ a suo ep̃o ausi fuerint deminister
sacro ẽtingere siue ep̃s iuxta p̃cedentẽ c̃suetudinẽ. siue prbt aut diaconꝰ. nullon
liceat ei nec in alia sy nodo restitutionis spem autlocũ hab̾e satisfactionis: Sa
cõmunicantes & om̃s abici de eccła. Et maxime si postea quã didicerit adũsũ meq¬
ratos ꝓlatã fuisse sententiã. eisdẽ cõmunicare tẽptauerint. IN AFRICANO
dignet᷑ ut siqͥs cuiꝰ lib& honoris clericus iudicio ep̃oꝵ quocũq crimine fuc
dãpnat᷑. ñ liceat eum siue abeccłiis quib p̃fuit. siue a quolib& homine defensas
int̾̃posita poena dãpni pecuniȩ atq honoris. quo nec ȩtatẽ nec sexũ ex cusandu

Expanded text:
ministerio sacro contingere, sive episcopus iuxta precedentem consuetudinem, sive presbiter aut diaconus, nullo modo liceat ei nec in alia synodo restitutionis spem aut locum habere satisfactionis. Sed et communicantes ei omnes abici de ecclesia et maxime, si posteaquam didicerint adversus memoratos fuisse prolatam sententiam, eisdem communicare tentaverint. Adignentur, ut si quis cujuslibet honoris clericus judicio episcoporum quocunque crimine fuerit damnatus, non liceat eum sive ab ecclesiis quibus praefuit, sive a quolibet homine defensari, interposita poena damni pecuniae atque honoris, quo nec aetatem, nec sexum excusandum
Abbreviated transcription (Latin):
uo no limas factũ ad mediũ deducamis Saul quippe ꝑsecutor.cũ ad purgandũuen¬
rẽ spelunca fuisset ĩgressus. illic cũ uinis sunis inerat dauid qͥ iã longo tẽpore ꝑsecut¬
us eus mala tolerabat: Qumq enĩ uiri sui alfenendũ saul accȩderent. fregit eos
s oroclameas ei ab scidit: Quid ꝑsaul isimali retiores : Quid ꝑdaud nsibom subd̃iti de¬
Roniant. : Saul igt᷑ uentrẽ purgate ẽ. prauos p̃positos conceptã in corde maliciã inde
panstrarie: Tauia nãq saul ferire metuit. quia piȩ sub ditoꝵ m̃tes ab om̃i se peste
sucrestationis abstinentes.: ppositoꝵ  uitã nillo lingia didio ꝑcutunt. aãcude¬

Expanded text:
 Davidis factum ad medium deducamus. Saul quippe persecutor, cum ad purgandum ventrem speluncam fuisset ingressus, illic cum viris suis David inerat, qui jam tam longo tempore persecutionis ejus mala tolerabat. Cumque eum viri sui ad feriendum Saul accenderent, fregit eos et oram chlamydis ejus abscidit . Quid per Saul, nisi mali rectores? quid per David, nisi boni subditi designantur? Saul igitur ventrem purgare est pravos praepositos conceptam in corde malitiam usquemonstrare. David namque Saul ferire metuit, quia piae subditorum mentes ab omni se peste obtrectationis abstinentes, praepositorum vitam nullo lingua
Abbreviated transcription (Latin):
quis euatu&: Ruaciuar dic glam suã. si abeis quib p̃dicabat. uolunsq accipe
uite teporalis cxpensa. Nolebat amppe inpsenti laboris sui fructũ sed ĩfuturo
petipere Siergo ille qui nihil habebit noluit deenangelio ubilaboribat. sedumus
mamb uiuere. neglam suȩ mercedis amitteret. quid nos qui & propria dolumus
amore possidendi. ñ inuendi necessitate relitiquere. & accipere insuꝑ uolumus. n
inde uiuanq sedunde censũ nr̃m incremtis dãpnabilibus augeamus e sex¬
ROPTER quod uolui & rogaui hesterno die ut hodiȩ frequentius c̃uȩ¬
& intentio uotũq: nr̃m ẽ. ut apud xpm̃ uob̾cũ sine fine uiuams. Eredo

Expanded text:
 voluisset accipere vitae temporalis expensam. Nolebat quippe in praesenti laboris sui fructum, sed in futuro, recipere. Si ergo ille qui nihil habebat, noluit de Evangelio, ubi laborabat, sed suis manibus vivere, ne gloriam suae mercedis amitteret: quid nos, qui propria nolumus, amore possidendi, non vivendi necessitate, relinquere et accipere insuper volumus, non unde vivamus, sed unde censum nostrum incrementis damnabilibus augeamus? quod volui et rogavi hesterno die, ut hodie frequentius convet intenti
Abbreviated transcription (Latin):
dum Rumusculos & gloriolas & palpantes adolatores q̃si hostes deuit
uestium tum̃ti animo ñ appetas Seculariũ & maximẽ potentiui
consortiũ deuita Hab&o simplicitatẽ colũbȩ. necuiquã machineri
dolos. It serpentis astutiã ne alioꝵ supplanteris insidiis Non mu
credentis ẽ Illã ex orna. illã uesti. illi offer donaria. in illaxp̃i
suscipe. Nescio enĩ quomodo plus placeat mundo qͥ xp̃o displica
titillat te desideriũ. disce qđ quod possis docere & racionale
dusi offer xp̃o: Neuis miles ant quã tiroi Ne prar magaster sis aeconier¬

Expanded text:
dum. Rumusculos et gloriolas, et palpantes adulatores quasi hostes fuge.dum. Rumusculos et gloriolas, et palpantes adulatores quasi hostes fuge.vestium tumenti animo non appetas. Saecularium et maxime potentium consortium devita. Habeto simplicitatem columbae, ne cuiquam machineris dolos, et serpentis astutiam, ne aliorum supplanteris insidiis. Non mucredentis est: illam exorna, illam vesti, illi offer donaria, in illa Christum suscipe. Nescio enim quomodo plus placeat mundo, qui Christo disptitillat te desiderium, disce quod possis docere, et rationalem hostiam offer Christo. Ne sis miles antequam tiro: ne prius magister sis ante
Abbreviated transcription (Latin):
nec peccent monemꝰ Neq millis tantũ. sed & innos ipsos seueri
iudices funnus Volentesq festucã de oculo alterius tollere. nỹm
prius trabẽ eiciamꝰ Nullũ lȩsi. nullius nom̃ de mea scrptura de¬
signatũ ẽ Neminẽ specialit̃ m̃s sermo pulsauit: Generalis de diuiti
disputatio est. sed qͥ mihi irasci uoluerit: prius ipse dese qđ talis est
hominem aofficia & salutationes & conuiuia ueluti quasdã catenas
fugus uoluptatũ: Sit uilis tibi uesꝑtinꝰ cib holera a ligumina Int
pisciculos ꝓsũmis ducas deliciis: Qui xp̃m desiderat. & illo pane
uescit᷑ ñ quȩrat magnope quãde p̃ciosis cibis stercus conficiat: Qu¬
quid postgulam ñ sentitur : idem tibi sit quod panis & ligumina¬
Semꝑ inmanu tua sacra sit lectio. frequent̃ orandũ & flexo corpore
mens engenda addnm̃ Crebrȩ uigilia. & uentre uacuo sȩpiꝰ dortiu¬

Expanded text:
ne peccent, monuimus: neque in illos tantum, sed in nos ipsos severi ne peccent, monuimus: neque in illos tantum, sed in nos ipsos severi judices fuimus, volentesque festucam de oculo alterius tollere, nostram prius trabem ejecimus. Nullum laesi, nullius nomen mea scriptura designatum est. Neminem specialiter meus sermo pulsavit. Generalis de vitiis disputatio est. Qui mihi irasci voluerit, prius ipse de se, quod talis sit, hominum et officia et salutationes et conuiuia ueluti quasdam catenas fugias uoluptatum. sit nilis et uespertinus cibus holera et legumina interdumque pisciculos pro summis ducas deliciis. qui Christum desiderat et illo pane uescitur, non quaerit magnopere, quam de pretiosis cibis stercus conficiat. quicquid post gulam nSemper in manu tua sacra lectio sit. Frequenter orandum, et flexo corpore mens erigenda ad Dominum. Crebrae vigiliae, et ventre vacuo saepius dormien
Abbreviated transcription (Latin):
Amico rapere quippiã : furtũ ẽ: Fecłam fraudere : sacrilegium ẽ Accepisi¬
pauꝑib erogandũ & esurientib plurimis uł cautũ eẽ. u̾elle uł timidin
Aut qđ aꝑtissimi sceleris ẽ exinde aliquid subtrahere omniũ p̃donũ cruda¬
tatẽ superat Alt̃ fame torquet᷑. & tu ndicas qm̃ uentris eius satis sit .
Aut dunde statĩ qđ accipis. autsi timidus dispensator es dimitte largitori u
sua ipse distribuat. Nolo sub occasione mea sacculus tuus plenussit Men
mex melius me seruare potest Ipse ẽ optimꝰ dispensator. qui nihil sibi re¬
seruat. Coegisti me nepotiane km̃e talia scribendo omniũ me linguis
ꝓdere. Aut enĩ nihil scribendũ fuit. ne hominũ iudiciũ subiremꝰ. qdt
facere uoluisti. aut scribens nosse adũsũ nos. cunctoꝵ maledicoꝵ telai
torquenda Quos obsecro ut quiescant. & desinant maledicere. Nonen
ut ad ũsariis sed ut amicis scripͥsimꝰ. nec inuenti sumꝰ ineos qui peccant. sa

Expanded text:
amico rapere qui piam furtum est Ecclesiam fraudere sacrilegium esesurientibus plurimis, vel cautum esse velle vel timidum, aut quod apertissimi sceleris est aliquid exinde subtrahere, omnium praedonum crudelitatem superat. Alter fame torquetur, et tu judicas, quantum ventri ejus satis sit. Aut divide statim quod acceperis: aut, si timidus dispensator es, dimitte largitorem, ut sua ipse distribuat. Nolo, sub occasione mea, sacculus tuus plenus sit. Nemo mea melius me servare potest. Ipse est optimus dispensator, qui nihil sibi reservat. Coegisti me, Nepotiane charissime, talia scribendo confodiendum me omnium linguis prodere. Aut enim nihil scribendum fuit, ne hominum judicium subiremus, quod tu facere prohibuisti: aut scribentes nosse, adversum nos cunctorum maledicorum tela esse torquenda. Quos obsecro ut quiescant et desinant maledicere. Non enim ut adversariis, sed ut amicis scripsimus. Nec invecti sumus in eos qui peccant, sed
Abbreviated transcription (Latin):
cunt  Quancȩ infelicitatis s̃ qui melioratione ꝓximq deteniores funt : Dũq augma
ilae ue psꝑitatis aspicunt. ãpud semet ipsos anxie afflicti cordis sui peste moruntur
und inuidis infelicus : Quodõ consoccta felicitas ifficit. poena ne quiores eruit
dimergunt᷑ Deillo namq scriptum ẽ : Inaidia diaboi mors intrauit in orbe Tarã pn iua
enĩ ipse celũ ꝑdidit. condito hoc homini inuidit & dĩpnatione sua ꝑditos uidhuc alios ꝑ¬
dendo cumulauit: Cognoscant inuidi quantis lapsib: subcrescentis nuinȩ subiaceant᷑
Quiadũ linorẽ a corde ñ ꝓiciunt ad aꝑtas nequituas deucoluunt᷑: Nis eñ cam inuidiss&e

Expanded text:
citatis sunt, qui melioratione proximi deteriores fiunt; dumque augmenta alienae prosperitatis aspiciunt, apud semetipsos anxie afflicti, cordis sui peste moriuntur. Quid invidis infelicius, quos dum conspecta felicitas afficit, poena nequiores reddit?demerguntur. De illo namque scriptum est: Invidia diaboli mors intravit in orbem terrarum . Quia enim ipse coelum perdidit, condito hoc homini invidit, et damnationem suam perditus adhuc alios perdendo cumulavit. Cognoscant invidi quantis lapsibus subcrescentis ruinae subjaceant, quia dum livorem a corde non projiciunt, ad apertas operum nequit
Abbreviated transcription (Latin):
udicemq ꝓuiticiȩ melius uis apudte prandere quã inpa¬
latio. Qđ si obtenderis facere te hȩc ut roges ꝓmiseris atque
iudex scłi plus deferet clerico continenti : quam¬
diuiti It magis scĩtatẽ tuã uenerat᷑. quã opes Aut si talis
est qui ñ audit clericos nisi int̃ fialas : libent̃ carebo hunuscemodi
beneficio. & xp̃m rogabo ꝓ iudice . qui magis potest cititius sub¬
uenire: Melius ẽ. enĩ confidere in dño. quã c̃fidere in homine
Melius est sꝑare in dño quã sꝑare in principib Numquã uinũ redo¬
ode leas. ne audios phnlo sophi. Hoc non e osculũ porrigere sed obinat¬

Expanded text:
judicemque provinciae melius apud te prandere quam in pajudicemque provinciae melius apud te prandere quam in palatio. Quod si obtenderis facere te haec, ut roges pro miseris atque subjectis, judex saeculi plus defert clerico continenti quamdiviti, et magis sanctitatem tuam venerabitur quam opes. Aut si talis est qui non audiat clericos nisi inter phialas, libenter carebo hujuscemodi beneficio, et Christum rogabo pro judice, qui magis potest et citius subvenire. Melius est enim confidere in Domino quam confidere in homine. Melius est sperare in Domino quam sperare in principibus. Nunquam vinum redoleas, ne audias illud philosophi: Hoc non est osculum porrigere, sed vin
Abbreviated transcription (Latin):
ãs i eccła loqueris tacitꝰ quilib&e respondeat Cur eigo heter dicisise
ñ facis: Delcat magister ẽ qmi pleno uentre de ie nimis qabcisit
subiceetus ponaifici tuo ae quasi animȩ parente suscipe : Amare filioto
petere qđ des Sed agenus arrogantia t̃ clemtiort tt uelb uldẽn
quã pontifea xp̃i ẽ. Non omĩa pͥossumꝰ om̃s: Alius in eccła oculus et
tim& sũtatẽ Multoq meliis ẽ. eduob inꝑfectis rusticitatẽ habere
scãm. quã eloquentiã peccatricẽ Multi ȩdificant parietes. &
colũnas eccłȩ subtrahunt Mlarmora nitent auro. splendent
laquearia gemmis. Altare distinginit᷑ & ministroꝵ xp̃i nulla electio
est Nuncuͦ portemus crucẽ xp̃i. & diuitias lutũ putemus Qui
miramur quod xp̃c uocat iniquũ mam mona: Quidsuscip¬
tibi detestanda s̃ scłariũ maxime hoꝵ qui honorib tument
Turpe ẽ antefores dñi sac̃dotis crucifixi & pauꝑis. & qui cibo
quoq uescebat᷑ alieno. lictores consulũ & milites excubare

Expanded text:
sia loqueris, tacitas quilibet respondeat: \'cur ergo haec ipse non facis?\' delicatas magister est, qui pleno uentre de ieiuniis disputat; subjectus pontifici tuo, et quasi animae parentem suspice. Amare, filiorumpetere quod des. Sed et genus arrogantiae est clementiorem te velle videri quam pontifex Christi est. Non omnia possumus omnes. Alius in Ecclesia oculus est, timet sanctitatem: multoque melius est e duobus imperfectis rusticitatem habere sanctam quam eloquentiam peccatricem. Multi aedificant parietes, et columnas ecclesiae substruunt, marmora nitent, auro splendent laquearia, gemmis altare distinguitur, et ministrorum Christi nulla electio est. Nunc vero portemus crucem Christi, et divitias lutum putabimus. Quid miramur quod Christus vocat iniquum mammona ? quid suspictibi detestanda sunt saecularium, maxime horum qui honoribus tument. Turpe est ante fores sacerdotis Christi crucifixi et pauperis, et qui cibo quoque vescebatur alieno, lictores consulum et milites excubare:
Abbreviated transcription (Latin):
ita sinũ suũ uestim̃tacius ñ conburentur: Aut nqius ambulauert supcirlo
aynbielat considenter Bene & arguit Seiꝰ oporta tetimo mu bonũ habe
abiis qui foris sunt̃  Lic& corã dño incetdas tams astutioimonsũ benũ cabea
suꝑ filios lncis Cum ate hoc genis non amputat᷑ dis repuenit stibi te locu
Ipsete adetrahertiũ morsibus tradidisti si agap&arũ consortũ n dimie r
Benignus es g̃andeo Pudcus falsũ ẽ : Si pudicitis queris feminã quan
crderis. conũsante m̃te dilige. ñ corporali frequent orustũ. Fon ue auari

Expanded text:
in sinu suo, vestimenta ejus non comburentur? Aut si quis ambulaverit super carbones ambulat confidenter . Bene et argute; sed oportet testimonium bonum habere ab his qui foris sunt. Licet coram Domino incedas, tamen coram hominibus bona filios lucis. Cum a te hoc genus non amputatur, das reprehendentibus te locum. Ipse te detrahentium morsibus tradidisti, si agapetarum consortium non dimiseris. Benignus es? gaudeo. Pudicus? falsum est. Si pudicitiam quaeris, feminam, quam videris bene conversantem, mente dilige, non corp
Abbreviated transcription (Latin):
exp̃ssius. quid aptiꝰ potest dici. Si impio inquitlocut᷑ ñfueris ut se ab impietate
custodiat. &ille pierit: sanguinẽ eiꝰ demanu tua requiram Hoc ẽ dicere. Siei perd
sua ñ annuntiaueris. si eũ non argueris ut ab impietate sua conũtat᷑ & uiuat: &tes
ñ increpasti. & ipsũ quite cente peccauit. Flamis ꝑhennib ꝑdã. Quis rogo tam
saxei pectoris. quis tã ferreus erit. queni sententia ista ñ t̾reat : quis tã alienus

Expanded text:
expressius, quid apertius potest dici? Si impio, inquit, locutus non fueris, ut se ab impietate custodiat, et ille perierit, sanguinem ejus de manu tua requiram. Hoc est dicere: Si ei peccata sua non annuntiaveris, si eum non argueris ut ab impietate sua convertatur, et vivat; et te, qui non increpasti, et ipsum, qui te tacente peccavit, flammis perennibus perdam. Quis rogo tam saxei pectoris? quis tam ferreus erit, quem sententia ista non terreat? quis tam alienus
Abbreviated transcription (Latin):
uod ñ oporteat sac̃dotes aut cdericos excollatis uł cõmessationib c̃uiuia celebra
hoc aut̃nec laicis posse congruere
ui semel in clero deputatis̃. aut monachoꝵ uitã expetiuer̃. statu
neque admilitiã. ad dignitatẽ aliquã uenire mundanã. aut hoc
tẽptantes & non agentes pęnitentiã quo minꝰ redeant. ad hoc qđ ꝓpt̃ dm̃
primitus elegerunt anathematitari tã nieodẽc̃ cilior t̃ UI

Expanded text:
. Nec oporteat sacerdotes, aut clericos, ex collatis vel comessationibus convivia celebrare. Hoc autem nec laicis posse congruere.ui semel in clero deputati sunt, aut monachorum vitam expetiverunt, statuimus, neque ad militiam neque ad dignitatem aliquam venire mundanam: aut hoc tentantes, et non agentes poenitentiam, quo minus redeant ad hoc quod propter Dominum primitus elegerunt, anathematizari. CAPUT LXXXVI. Si
Abbreviated transcription (Latin):
iquis clericus adũsus clericũ hab&
apud quos utrȩq partes uoluerint iudicium continebunt. Siquis
aut̃ p̃t̃ hȩc fecerit canonicis correptionib sub iacebit
Quod siclericus hab& causam adũsus epm̃ ꝓprium ut¬
ad ũsus aliũ. aut sy nodum ꝓuintiȩ iudi cetur. Qued si ad uersus
eiusdẽ ꝓuintiȩ metropolitanum ep̃s uł clericus hab& querelam
petat primatẽ dioceseos. aut sedem regiȩ urbis constanti nopolitanȩ
lericos in eccła ministrantes sic̃ iã constituimꝰ. in alt̾ius ciuitatis
eccłam statutos fien ñ opostet. sed contentos eẽ in quib ab initio
ministrare meruer̃. exceptis illis qui ꝓpͥas ammittentes ꝓuincias. ex
necessitate ad aliam eccłam transierunt¬

Expanded text:
quis clericus adversus clericum habet apud quos utraeque partes voluerint, judicium obtinebunt. Si quis autem praeter haec fecerit, canonicis correptionibus subjacebit. Quod si clericus habet causam adversus episcopum adversus quemquam, apud synodum provinciae iudicetur. Quod si adversus eiusdem provinciae metropolitanum episcopus vel clericus habuerit querelam, petat primatem dioicetur. CAPUT LXXXVII. Clericos in ecclesia ministrantes, sicut jam constituimus, in alterius civitatis ecclesiam statutos fieri non oportet, sed contentos esse, in quibus ab initio ministrare meruerunt, exceptis illis, qui proprias amittentes provincias, ex necessitate ad aliam ecclesiam transierunt
Abbreviated transcription (Latin):
iquis aꝓprio epõ prbt aut diacoñ. aut asy nono fuerit ep̃s forte dap̃natꝰ.
& imperatoris aurib molestus exstiterit oport& ad maius ep̃oꝵ
conũti c̃ciliũ. & qua& putauerint habere iusta. plurimis ep̃is
suggerant. eoꝵq. discussiones ac udicia prestolentur Siuero haec
paruipendentes molesti fuerint imperatori. hos nulla uenia dignos
eẽ. nec locũ satisfactionis habere. nec spem futurȩ restitutionis
penitus operiri
larit̃ cantores existunt iqui & de codice canunt alios in pulpitum
sed iussione prbi sedeat. Similit̃ aut̃ & diaconus honore habeat᷑ ab obsequ¬
tibus idẽ subdia conis & omnib clericis

Expanded text:
io episcopo presbyter aut diaconus, aut a synodo fuerit episcopus forte damnatus, et imperatoris auribus molestus exstiterit, oportet ad majus episcoporum converti concilium: et quae putaverint habere justa, plurimis episcopis suggerant, eorumque discussiones ac judicia praestolentur. Si vero haec parvipendentes, molesti fuerint imperatori, hos nulla venia dignos esse, nec locum satisfactionis habere, nec spem futurae restitutionis penitus opperirilariter cantores existunt, qui et de codice canunt, alios in pulpitum sed jussione presbyteri sedeat. Similiter autem et diaconus honore habeatur ab obsequentibus, id est subdiaconis et omnibus clericis.
Abbreviated transcription (Latin):
Q ec hoc quoq p̃tereundũ eẽ duximus quosdã lucri turpis. T iniꝰ¬
cupiditate captos. usurariã exercere pecuniam. & foenore uelle dites¬
cere. Quod nos ñ dicamine hos quis inclericali officio c̃stituti
sed & in laicos cedere. qui xp̃ianos se dici cupiunt condolemus
Quod uindicari acrius in eos qui fuerint confutatis deter¬
nimus ut omins peccandi oportunitas adimaturca¬
DCERO CONSTITUTI DIFEUGIUNT
Si qui inclero sunt prbe & diaconꝰ. & a carnib abstinent placuit
eas quida c̃tingere. & ita si uoluerint continere. Quodsi mtan¬
tum eas ab ominaitur ut nec olera qua̧ cum eis coquuntur
existimentur comedenda. tam quam non consentientes regul
ab ordine cessare debebunt in c̃ellio nesete

Expanded text:
ec hoc quoque praetereundum esse duximus, quosdam lucri turpis cupiditate captos, usurariam exercere pecuniam, et foenore velle ditescere, quod nos, non dicam in eos qui sunt in clericali officio constituti, sed in laicos cadere, qui Christianos se dici cupiunt, condolemus. Quod vindicari acrius in eos qui fuerint confutati decernimus, ut omnis peccandi opportunitas adimaturin clero constituti diffugiunt. XXXIII. Hi qui in clero sunt presbyteri, et diaconi, et a carnibus abstinent, placuit eas quidem contingere, et ita, si voluerint, continere. Quod si in tantum eas abominantur, ut nec olera, quae cum eis coquuntur, existiment comedenda, tanquam non consentientes regulae, ab ordine cessare debebunt. De rebus eccle
Abbreviated transcription (Latin):
labalio Ñ Recipiendis ep̃o t̃ xui
sus ep̃s dix̃ Hoc quoq ommib plac&. ut siue diaconꝰ siue prbt. siue qͥs clericoꝵ
ab epõ suo cõmunione fuerit pͥuat᷑. & adalterũ ꝑrexerit epm̃. & scient ad quẽ c̃fugit
eũ abepõ suo fuisse abiectũ. nmn oportet ut ẽi cõmunionẽ incdulgent. Qdsi fecent
scut se conuocatis epĩs causas eẽ dicturũ. Uniũsi dixer̃ hoc statutũ & pacẽ ser¬
catus ante audientiã cõmunicare ẜsũps eriꝗ ipse inse dãpp¬
tem placut uniũso c̃cilio. ut qui ex cõmunicatꝰ fuerit ꝓsuo neglectu. siue ep̃s siue
qͥlib& clericꝰ. & tẽpore ex cõmunicationis suȩ ante audientiã cõmunionẽ p̃sũpsert.

Expanded text:
ab alio non recipiendis episcopo. XVIscopus dixit: Hoc quoque omnibus placet, ut sive diaconus, sive presbyter, sive quis clericorum, ab episcopo suo communione fuerit privatus, et ad alterum perrexerit episcopum, et scierit ad quem confugit eum ab episcopo suo fuisse abjectum, non oportet ut ei communionem indulgeat; quod si fecerit, sciat se convocatis episcopis causas esse dicturum. Universi dixercatus ante audientiam communicare praesumpserit, ipse in se damnatem placuit universo concilio ut qui excommunicatus fuerit pro suo neglectu, sive episcopus, sive quilibet clericus, et tempore excommunicationis suae, a
Abbreviated transcription (Latin):
Iuitũq temere ac penculose neq timorẽ dĩ p̃oculis habentes nec agnoscen
existunt. hi nequaquã debent in aliã eccła recipi. sed omne necessitatẽ ẽu
illis imponi ut ad suas parrochias reũtant᷑. Qđ si ñ fecerint. oportet eos cõma¬
tẽptauerit ñc̃sentiente ep̃o a quo discessit. is qͥ regulȩ mancipat᷑. ordinatio
uando s̃ quidã in die dominico genu flectentes. & in dieb pentecostes. ut omĩa
uniũsis locis c̃sonant̃ obseruent᷑. placuit scõ c̃cilio stantes dño uota ꝑsolues¬

Expanded text:
uicunque temere ac periculose, neque timorem Domini prae oculis habentes, nec agnoscentes  sub regula prorsus existunt, hi nequaquam debent in aliam Ecclesiam recipi, sed omnem necessitatem convenit illis imponi, ut ad suas parochias revertantur. Quod si non fecerint, oportet eos commutentaverit, non consentiente episcopo a quo discessit, is qui regulae mancipatur, ordinatio unt quidam in die Dominico genua flectentes, et in diebus Pentecostes: ut omnia in universis locis consonanter observentur, placuit sancto concilio stantes die Dominico
Abbreviated transcription (Latin):
si quid eos fortasse agere rep̃hensibilit̃ uident. ne unde recte mala redar
guunt inde ꝑ elationis inpulsũ in ꝓfundiora mergant᷑ Ammonendis clerici
ne cũ culpã suoꝵ p̃positoꝵ c̃siderant: contra eos audatiores fiant. Sedsic eoꝵ p̾rua
apud sem& ipsos diudicent. ut tam̃ diuino timore c̃stracti ferre sub eis iugũ
reuerentiȩ ñ recusent Quia facta p̃positoꝵ oris gladio feriendañs &iã cũ recte
rep̃hendenda iudicant᷑ Plerosq clericos in prudentiȩ uitio ñ msi ĩ cẽpatio¬
dura cõpescit. quia dũ se delinquere nesciunt nefesse ẽ ut aplurimis mcre¬
mmonendi s̃ subditi ne p̃positoꝵ suoꝵ uitam CONSTITVTIS¬

Expanded text:
si quid eos fortasse agere reprehensibiliter vident: ne unde rectesi quid eos fortasse agere reprehensibiliter vident: ne unde recteguunt, inde per elationis impulsum in profundiora mergantur. Admonendi sunt clerici, ne cum culpas suorum praepositorum considerant, contra eos audaciores fiant; sed sic eorum prava apud semetipsos dijudicent, ut tamen divino timore constricti ferre sub eis jugum reverentiae non recusent, quia facta praepositorum oris gladio ferienda non sunt, etiam cum recte reprehendenda judicantur . 2. Plerosque clericos ab dura compescit: quia dum se delinquere nesciunt, necesse est ut a plurimis increndi sunt subditi, ne praepositorum suoru
Abbreviated transcription (Latin):
signũ religionus non religionis officũ hy pocentaurus simibes q nec nt
nec homines mixtũq ut ait poda genus ꝓlisq biformis: Quorũ quiaen
sordida atq infami numerositate satis suꝑ qua nra pars occidua poles
quatinꝰ sic uiuat ut bonũ exemplũ uitȩ suȩ scłarib p̃beat: Et inclericos si
quid iuste rep̃hendit᷑. ex eiꝰ uitio ipsa religionis nr̃e estimatio grauat᷑ : Clencs
discant ut quae a seniorib suis iubent᷑ impleant. ut humilit̃ eoꝵ imperiis subias¬
ceant ut nec subiectio eos conterat. nec locꝰ suꝑior excollait: Clerici discant
qͦ modo ante occulti arbitris oculos ꝑ humilitatẽ & oboedientiã sua interuon
componant:. quatinꝰ ñ cũ rȩꝓbis puniant᷑ sed cũ dectis et̃na p̃mia sorti antur
Ammonendi s̃ clerici ut tanto circa se sollicitus uiuant quanto cos aliena
cura ñ implicat. Dicendũ ẽ clericis ne p̃positoꝵ suoꝵ uitã temere iudica

Expanded text:
signum religionis, non religionis officium, hippocentauris similes, nec equi, nec homines, mixtumque, ut ait poeta , genus, prolesque biformis: quorum quidem sordida atque infami numerositate, satis superque nostra pars occidua polletquatenus sic vivat, ut bonum exemplum vitae suae saecularibus praebeat. Et in clerico, si quid juste reprehenditur, ex ejus vitio ipsa religionis nostrae aestimatio gravatur. Clerici discant, ut quae a senioribus suis jubentur, impleant, ut humiliter eorum imperiis subjaceant, ut nec subjectio eos conterat, nec locus superior extollat. Clerici discant quomodo ante occulti Arbitri oculos per humilitatem et obedientiam sua interiora componant, quatenus non cum reprobis puniantur, sed cum electis aeterna praemia sortiantur. Admonendi sunt clerici, ut tanto circa se sollicitius vivant, quanto eos aliena cura non implicat. Dicendum est clericis ne praepositorum suorum vitam temere judicent,
Abbreviated transcription (Latin):
mitam ł eas tantũ ꝑsonas q̃ suspitiones effugiunt
estint᷑ Oblitiq diumȩ scripturȩ dicentis: Qui pecuniã suã ñ dedit ad usurã: Mlutu ũ
dintes centesimos exigunt. Iuste censuit scã & magna sy nodus. ut si quis inuentus
fuert p̃ hanc diffinitionẽ usuras accipiens. aut ad ex inuentione aliqua ł quo lib&
mnodo negcotium transigens. aut hemiolia idẽ. sescupla exigens ł aliquid tale ꝓrs¬
ex cogitans turpis lucri gr̃a. deiciat᷑ aclero & alienus existat a regula

Expanded text:
amitam, vel eas tantum personas quae suspicionem effugiunt. sectantur, oblitique divinae Scripturae dicentis: Qui pecuniam suam non dedit ad usuram : mutuum dantes centesimas exigunt, juste censuit sancta et magna synodus, ut si quis inventus fuerit post hanc diffinitionem usuras accipiens, aut adinventione aliqua, vel quolibet modo negotium transigens, aut hemiola, id est, sescupla exigens, vel aliquid tale proexcogitans turpis lucri gratia, dejiciatur a clero, et alienus existat a regula
Abbreviated transcription (Latin):
mari deb& sermo doctoꝵ. ut & ad suas singulis congruat: & tam̃ a cõmunis ȩdificatio¬
nis arte nũꝗ recedat. Quid enĩs intentę m̃tes auditoꝵ. nisi ut ita dixerim q̃c
inqthara tensiones tractȩ chordarũ : Quas tangendi artifex ut ñ sibimet ip
dissiile canticũ faciat : dissimilit̃ pulsat. Et idcirco chordȩ c̃sonã modulationẽ
reddunt : quia uno quidẽ plectro sed ñ uno inpulsu feriuntur Doctor quisq ut in
una cunctos uirtute caritatis ȩdific& ex unadoctrina. ñ una eadẽ exhortation
tangere corda audientiũ deb& Doctor & enĩ qͥ loci sui necessitate exigitur sũma
dicere. hac eadẽ necessitate c̃pellit᷑ sũma monstrare. Illa nãq uox libentꝰ auditoꝵ co
penetrat : quã dicentis uita cõm̃dat: Quia qđ loquendo imperat: ostendendo adiuua

Expanded text:
congruat, et tamen a communis aedificatiocongruat, et tamen a communis aedificationis arte nunquam recedat. Quid enim sunt intentae mentes auditorum, nisi, ut ita dixerim, quaedam in cithara tensiones stratae chordarum, quas tangendi artifex, ut non sibimetipsi dissimile canticum faciat, dissimiliter pulsat? Et idcirco chordae consonam modulationem reddunt, quia uno quidem plectro, sed non uno quidem impulsu feriuntur. Doctor quisque, ut una cunctos virtute charitatis aedificet, ex una doctrina, non una eademque exhortatione tangere corda audientium debet. Doctor etenim qui loci sui necessitate exigitur summa dicere, hac eadem necessitate compellitur summa monstrare. Illa namque vox libentius auditorum cor penetrat quam dicentis vita commendat, quia quod loquendo imperat, ostendendo adjuva
Abbreviated transcription (Latin):
laudib eoꝵ quos salubrit̃ obiurgatos corrigere cupit. Sic̃ apłs ad corintho
fac̃: quos a laudib inchoat: & increpationi b ꝓbat. Sed erant apud corinthi
qui & laude &increpatione digni essent Ille u̾sic discrete. sic utraq om̃ib loqͥt¬
ant acs emret iSos oiscreia circũsrectione prs ends ant
uia igit᷑ qualis eẽ. debeat pastor suꝑius ostendimꝰ : nc̃ qualit̃ doceat demoni¬
tremus. Non una eidẽq cunctis exortatio c̃gruit : quia nec cunctos par moꝵ
qualitas astringit. Sȩpe nãq aliis officiunt : quaȩ aliis ꝓs Quia & plerumq
herbȩ quȩ hȩc animalia nutriunt. alia occidt̃: Et lenis sibilus equos mitigat :
catulos instigat Et medicam̃tũ qđ hunc morbũ inminurst : alteri uires iun
Et panis quiuit᷑ã fortiũ roborat: paruuloꝵ necat ꝓ qualitate igit᷑ audientiũ: for

Expanded text:
laudibus eorum, quos salubriter objurgatos corrigere cupit, sicut apostolus ad Corinthios laudibus eorum, quos salubriter objurgatos corrigere cupit, sicut apostolus ad Corinthios facit, quos a laudibus inchoat, et increpationibus probat. Sed erant apud Corinthios, qui et laude et increpatione digni essent. Ille vero indiscrete loquitur, qant ac semetipsos discreta circumspectione praevideant. Quia igitur qualis esse debeat pastor superius ostendimus, nunc qualiter doceat demonstremus. Non una eademque cunctis exhortatio congruit, quia nec cunctos par morum qualitas astringit. Saepe namque aliis officiunt quae aliis prosunt, quia et plerumque herbae quae haec animalia nutriunt, alia occidunt, et lenis sibilus equos mitigat, catulos instigat; et medicamentum quod hunc morbum imminuit, alteri vires jungit: et panis, qui vitam fortium roborat, parvulorum ne
Abbreviated transcription (Latin):
doctor strenuus. nisi eos quos doc& uidit id suã similitudinẽ poenitentiȩ c̃ft̃¬
sione nigrescere: & nitore scłari deposito lam̃tationis habitũ depeccatirecorda¬
tione induere. ut pote adhuc exteriorib hoc ẽ. carnalib ñ aꝑit intelligentie
sꝑitalis ꝓfundiora mysteria. nedũ audita ñ capiunt : prius incipiant contẽpner
quã uenerar mandata cȩlestia: Alit̃ est agendũ erga eos qui nrõ cõmittuna
regimini sed offendunt : atq alit̃ cũ his qui nob̵ cõmissi ñs̃. Quisi uistis. ue i¬
nerandi s̃. Siuͦ delinquunt : ꝓsola caritate ut locꝰ ẽ corrpiendi s̃. Nontam̃
cũ seueritate : sic̃ hi qri nob̾ regendi s̃ cõmissi. Prius docendi s̃ seniores plel
hommibus: qui idonei s̃: & alios docere : Ingeniũ boni doctoris ẽ : incipere a

Expanded text:
doctor strenuus, nisi eos quos docet viderit ad suam similitudinem poenitentiae confesdoctor strenuus, nisi eos quos docet viderit ad suam similitudinem poenitentiae confessione nigrescere, et nitore saeculari deposito, lamentationis habitum de peccati recordatione induere, ut pote adhuc exterioribus, hoc est carnalibus, non aperit intelligentiae spiritalis profundiora mysteria: ne, dum audita non capiunt, prius incipiant contemnere quam venerari mandata coelestia. Aliter est agendum circa eos qui nostro committuntur regimini, si sed offendunt, atque aliter cum his qui nobis commissi non sunt. Qui si justi sunt, venerandi sunt; si vero delinquunt, pro sola charitate, ut locus est, corripiendi sunt, non tamen cum severitate, sicut hi qui nobis regendi commissi sunt. 7. Prius docendi sunt seniores plebis, nda hominibus fidelibus, qui idonei sunt et alios docere . 8. Ingenium boni doctoris est incipientis a
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ib: ea quȩ sunt clausa aperienda sunt. Multi sunt enim: quica
pere non possunt. Quib siindiscrete manifestentur : statim
aut de trahunt aut neglegunt. Prima quippe prudentiae uirtus
.ẽ : eam quam docere oporteat existimaire ꝑsonã. Rudib popłis
seu carnalibus: plana atq. cõmunia: non sumna atꝙ ardut¬
p̃dicanda s̃ ne in m̃sitate doctrinȩ opprimant᷑ potiꝰ quã erudiant᷑ : Vnde&puilus¬
apłs ait Non potui uob loqͥ quasi sꝑitalib sed quasi carnalib: Tamquã parauuis us
xp̃o: lac uob̾ potũ dedi ñ escam. Cernalib quippe animis. nec alta nimis decelestis
nec t̾rena c̃uenit p̃dicare sed mediocrit᷑. ut initia eoꝵ moresq desiderant edocer
Coruus dũ suos pullos uiderit alb coloris: nullis eos cibis alit sed tantumde acet¬
dit. donec pat̾no colore ingrescant. & sic illos frequent̃i cibo reficiat Ita &ecet

Expanded text:
omnibus ea quae sunt clausa, aperienda sunt. Multi sunt enim qui ea omnibus ea quae sunt clausa, aperienda sunt. Multi sunt enim qui ea capere non possunt: quibus si indiscrete manifestentur, statim aut detrahunt, aut negligunt. Prima quippe prudentiae virtus est, eam quam docere oporteat, existimare personam. Rudibus populis, seu carnalibus, plana atque communia, non summa atque arduaaedicanda sunt, ne immensitate doctrinae opprimantur potius quam erudiantur. Undeiritualibus, sed quasi carnalibus; tanquam parvulis in Christo, lac vobis potum dedi, non escam . Carnalibus quippe animis, nec alta nimis de coelestibus, nec terrena convenit praedicare: sed mediocriter, ut initia eorum moresque desiderant, edoceri. Corvus dum suos pullos viderit albi coloris, nullis eos cibis alit: sed tantumdem attendit, donec paterno colore nigrescant, et sic illos frequenti cibo reficit. Ita et Ecclesiae
Abbreviated transcription (Latin):
uip̃ficit᷑ ad regim̃ talit̃ erga disciplinã subtoꝵ p̃stare se deb& ut ñ soluĩ aucto:¬
ntate: ueruaiã humilitate clarescat. Sed cam̃ ita erit in eo uirt humili¬
Uratis nedissoluatur uita subditoꝵ inuitiis. Atq ita auctoritas aderit
potestatis: ne ꝑtumorẽ corđ seueritas existat inmoderationis Flexẽ indĩsac̃
litas : loco tam̃ necessario libere transgressores iustitiȩ increpabant Aliquand
caritas: non c̃dicio exigit᷑ I ISIUORI DEDOCIRINE DISCRETIONIE
ritasondmmnib una eadẽq doctrina .ẽ. adhibenda: sed ꝓqualitate moꝵ diũsa
exortatio erit doctoꝵ Nam quosdã increpatio dura: quosdã uͦ exortatio corrigit
blancda: Sic̃ꝑiti medici aduarios corporis morbos diuso medicamine seruiumnt:
ta ut iuxta uulnerũ uarietates medicina diuersasit: sic doctor ecci
singulis quibusq congruum doctrinȩ remedium adhibebit. Et qͥd
cuique opor teat. ꝓaetate ꝓsexxũ: ac ꝓfessione ad minciabit: Ndon

Expanded text:
gimen, taliter erga disciplinam subditorum praestare se debet, ut non solum auctoritate, verum etiam humilitate clarescat. Sed tamen ita erit in eo virtus humilitatis, ne dissolvatur vita subditorum in vitiis; atque ita auctoritas aderit potestatis, ne per tumorem cordis severitas existat immoderationis. Haec est enim inlitas, loco tamen necessario libere transgressores justitiae increpabant. 2. Aliquando charitas, non conditio exigit. CAPUT XLIII. De doctrinae di, Non omnibus una eademque doctrina est adhibenda, sed pro qualitate morum, diversa exhortatio erit doctorum. Nam quosdam increpatio dura, quosdam vero exhortatio corrigit blanda. Sicut periti medici ad varios corporis morbos diverso medicamine serviunt, ita ut juxta vulnerum varietates, medicina diversa sit: sic et doctor Ecclesiae singulis quibusque congruum doctrinae remedium adhibebit, et quid cuique oporteat pro aetate, pro sexu ac professione, annuntiabit. Non
Abbreviated transcription (Latin):
lectione didicerit : quod illi ds̃ inspirauerit: ñ qđ p̃sũptione humanisensus inueni
A dñtiab eis inquit exme: Ex me & ñ exte Mea ũba loqueris eis Non ẽ qđ exeis anqd
detuis infleris Ex me inquit eis anñtia Sed iã quid annunti&: audiam᷑ Sime
dicente adimpiũ. impie morte morieris: ñ fueris locut᷑ ut se custodiat . mpius aui

Expanded text:
lectione didicerit, quod illi Deus inspiraverit, non quod praesumptione humani sensus invenerit. lectione didicerit, quod illi Deus inspiraverit, non quod praesumptione humani sensus invenerit. Annuntiabis eis, inquit, ex me. Ex me, et non ex te, mea verba loqueris eis; non est quod ex eis tanquam de tuis infleris: ex me, inquit, eis annuntia. Sed jam quid annuntiet, audiamus. Si me dicente ad impium, Impie, morte morieris, non fueris locutus, ut se custodiat impius a
Abbreviated transcription (Latin):
& pie docere ꝓpt̾ suȩ ad ministrationis officiũ Certus qđ ei nihil sua iustitia
suffraget᷑: de cuiꝰ manu anima ꝑeuntis exigitur. Quando qͥcũq alius pereri
quẽ nulla docendi necessitas man&. solus poenas suis scelerib dabit Ille au
cui dispensatio uerbi cõmissa ẽ & iãsi sc̃e uiuat: & tam̃ ꝑdite uiuentes arguer
aut erubescat aut metuat: cũ om̃ib qͥ eo tacendo perierint: perit. Et qͥde
ꝓderit ñ pumiri suo. qͥ pumendus. ẽ. alieno peccato : Mentior nisi hoc dñs ꝑhez eq
hominis speculatorẽ dedite domui isrł. Nec hoc transeuntes debemꝰ audire ꝗs
sac̃dotẽ speculatorẽ appellat᷑. Ut sic̃ speculatoris ẽ. deloco editiore ꝓspicere. plus o
c̃tẽplari : ita sac̃dos deb& eẽ ꝓpositi sublimitatr celsior cunctis. ac maiorisscier
Audies inquit sermonẽ exoremeo : & anñtiab̵ eis ex me Vt hoc dicat sac̃dos qđ ex dim

Expanded text:
 pie docere propter suae administrationis officium; certus quod ei nihil sua justitia  pie docere propter suae administrationis officium; certus quod ei nihil sua justitia suffragetur: de cujus manu anima pereuntis exigitur. Quando quicunque alius perierit, quem nulla docendi necessitas manet, solus poenas sui sceleris dabit. Ille autem cui dispensatio verbi commissa est, etiamsi sancte vivat, et tamen perdite viventes arguere aut erubescat, aut metuat, cum omnibus qui eo tacente perierint, perit. Et quid ei proderit non puniri suo, qui puniendus est alieno peccato? Mentior, nisi hoc Dominus per hominis, speculatorem dedi te domui Israel . Nec hoc transeunter debemus audire, quod sacerdotem speculatorem appellat; ut sicut speculatoris est de loco editiore prospicere, et plus omnibus contemplari, ita sacerdos debet esse propositi sublimitate celsior cunctis, ac majoris scienAudies, inquit, sermonem ex ore meo, et annuntiabis eis ex me ; ut hoc dicat sacerdos, quod ex divina
Abbreviated transcription (Latin):
uod ũ dic̃ apłs: ut nos formã debeamꝰ ex hibere fidelib: quid ualebit si is cuit ex
tandi bonos. uł castigands malos cura cõmissa. ẽ. bene uiuendo se imitandũ bon
Uexhibeat & malos tacendo ñ arguat : Ad hocenĩ nisi me fallit opinio scẽ uiuend
sac̃doti: nec dicta sua repugnantib factis euacu& : Si qđ p̃dicat fier debe ñ faciat.
sed &iã fiducialit̃ p̃dicando singulis ante oculos peccata sua c̃stituat. Quȩ pȩ
maneat durat ꝙ̃ gła oboedientib ostendat. Nullius salutẽ : desꝑando c̃tẽpnat: Ann
em̃dari nolentium plangat: imitatꝰ apłm quiait. Ut lugeã multos ex his qͥante p¬
cauer̃ & ñ eger̃ poenitentiã łtiterũ Quis ifirmat᷑ & ego ñ ifirmor : Iuis scan&¬
zatur &ego non uror : Quaꝓpt̾ sciens quod si quib libet diuitib ac potentib m
uiuentib parcat aut forieat᷑ : eos ꝑdat siul &pereat Et scẽ deb& iiuere ꝓpt̃ exi¬

Expanded text:
olus , ut nos formam debeamus exhibere fidelibus, quid valebit si is cui vel exhortandi bonos, vel castigandi malos, cura commissa est, bene vivendo se imitandum bonis exhibeat, et malos tacendo non arguat? Ad hoc enim nisi me fallit opinio sancte vivendum est sacerdoti, ne dicta sua repugnantibus factis evacuet. Si quod praedicat fieri debere, non faciat, sed etiam fiducialiter praedicando singulis ante oculos peccata sua constituat: quae poena maneat duris, quae gloria obedientibus, ostendat, nullius salutem desperando contemnat, animas emendari nolentium plangat, imitatus Apostolum qui ait: Ut lugeam multos ex his qui ante pet non egerunt poenitentiam. Et iterum: Quis infirmatur, et ego non infirmor? Quis scandalizatur, et ego non uror? Quapropter sciens quod si quibuslibet divitibus ac potentibus male viventibus parcat, aut foveat eos, perdat simul, et pereat. Et sancte debet vivere propter ex
Abbreviated transcription (Latin):
beant ammouere quã meruit. quinon erubuit confiteri qđ fecit
Submago moderamine pastores eccłae uł soluere studeant ał ligare
Sedutrum iuste an iniuste oblig& pastor. pastoris tamen sententa a
grezi timenda est neis qui sub ẽ. & cum in iuste forsitan ligatur
bligationis suȩ sententiã ex alia culpa mereat᷑ Pastor quisq uł absoluere in¬
crete timeat uł ligare. Is aut̃ qui submanu pastoꝵis ẽ. ligari timeat iuste ł in¬
te. nec pastoris sui iudiciũ temere rep̃hendat Ne &si iniuste ligatus. ẽ.
ipsa tumidȩ rephensionis suꝑbia. culpa quae nonerat fiat. GR de Epĩs¬

Expanded text:
beant amovere quam meruit qui non erubuit confiteri quod fecit. beant amovere quam meruit qui non erubuit confiteri quod fecit. Sub magno moderamine pastores Ecclesiae vel solvere studeant vel ligare. Sed utrum juste an injuste obliget pastor, pastoris tamen sententia gregi timenda est: ne is qui subest, et cum injuste forsitan ligatur, obligationis suae sententiam ex alia culpa mereatur. Pastor quisque vel absolvere indiscrete timeat vel ligare. Qui sub manu pastoris est, ligari timeat iuste vel iniuste: nec pastoris sui iudicium temere reprehendat, ne, etsi iniuste ligatus est, ex ipsa tumidae reprehensionis superbia culpa, quae non erat, fiat. Fabianus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓponat ne mala hominũ ante p̃sumamus credere quamꝓbare. Qus
hoc exemplo nisinos ad monemur: ne ad ꝓferendam sententiam um qũ
p̃cipites eẽ debeamus. netemere indiscussa udicemus. ne quȩ lib& mala
audita nos moueant. ne passim dicta sine ꝓbatione credamꝰ. Cause uidelis
pensandȩ s̃. & tunc ligandi atq soluendi potestas exercenda. Uidendum qui
culpa aut quȩ sit poenitentia secutura pꝰ culpã. ut quos omp̃s ds̃ ꝑ conpunes
tionis grãm uisitat. illos pastoris sententia ab soluat. Tunc uera . ẽ. absolu¬
tio p̃sidentis. cumint̃niꝰ arbitrium se quitur uidicis: Quodbene quatri¬
duanimortui resuscitatio illa significat. quȩ uidelic& demonstrat
quia prius mortuum dñs uocauit & uiuificauit dic̃s. Lazare ueni fora
Et post modũ quiuiuus egressus fuerat. adiscipulis ẽ solutꝰ sicut scriptum
Cumq ezressus eaẽ quifuerat ligatus institis. tunc dioxit discipulis suis
Soluite eum & sinite abire Scilic& ut pastores eicłae ei poenam di¬

Expanded text:
ponat, ne mala hominum ante praesumamus credere quam probare? Quid hoc exemplo nisi nos admonemur, ne ad proferendam sententiam unquam praecipites esse debeamus, ne temere indiscussa judicemus, ne quaelibet mala audita nos moveant, ne passim dicta sine probatione credamus? Causae videlicet pensandae sunt, et tunc ligandi atque solvendi potestas exercenda. Videndum quae culpa, aut quae sit poenitentia secuta post culpam, ut quos omnipotenstionis gratiam visitat, illos pastoris sententia absolvat. Tunc vera est absolutio praesidentis, cum interni arbitrium sequitur judicis. Quod bene quatriduani mortui resuscitatio illa significat, quae videlicet demonstrat quia prius mortuum Dominus vocavit et vivificavit dicens: Lazare, veni foras ; et postmodum is qui vivens egressus fuerat a discipulis est solutus, sicut scriptum est: Cumque egressus esset, qui fuerat ligatus institis, tunc dixit Jesus discipulis suis: Solvite eum et sinite abire . Scilicet ut pastores Ecclesiae ei poenam de
Abbreviated transcription (Latin):
o quia enpłi xpͥi sabentes potestatẽ de euangło unuere. laborabant mani
bedris um edeles centia tuã nulla sorde cõmacules Atie adaltare xp̃ne
aside halamo uirgo ꝓcedas & habeas deforas bonõ testimoniũ Temuner¬
V nom̃tuiꝰ nouerint: uultũ tiĩ nesciant. Cum adꝑfestã aetatẽ ueneris
dom unta comses fuerit &te uł populus uł pontifex ciuitatis adelencum
cradis laucdatoribus tuis. imio iriorib aurem nelibent ac cõmodeiic¬

Expanded text:
 Christi, habentes potestatem de Evangelio vivere, laborabant manibus merearis, ut adulescentiam tuam nulla sorde conmacules, ut ad altare Christi quasi de thalamo uirgo procedas et habeas de foris bonum testimonium feminaeque nomen tuum nouerint, uultum nesciant. cum ad perfectam aetatem ueneris, si tamen uita comes fuerit, et te uel populus uel pontifex ciuitatis in clerum credas laudatoribus tuis, immo inrisoribus aurem ne libenter adcommode
Abbreviated transcription (Latin):
tib meis Ego enim didici: in quib sũ sufficiens eẽ: Scio & abundari.
noui &penuriã pati. Omiã possũ : in eo qui me confortatꝰ. Uerũtam̃ uos
benefecistis usib mittere meis: Sed ut ostenderet in eo qđ illi bene¬
fecer̃ : quid ipse quȩreret. ne int̃ illos. eẽt. qui se ipsos pascunt ñ oues. non
tã sux gaud& subuentũ ẽẽ. necessitati qũ Ii÷ gratulat᷑ fecunditati
Quid gͦ quȩrebat: Non quia quȩro inquit datũ: sed requiro fudo Non ut eto
inquit explear : sed ne uos in anes remineatis : Qui gͦ non poss̃ facere q
paulus ut manib suis se transigant: accipiant delacte ouiũ sustentent miã
necessitatẽ. sed ñ neglegant ouiũ infirmitatẽ Nec hoc ibi quȩrant tamqiã

Expanded text:
ciens esse. Scio et abundare, novi et penuriam pati. Omnia possum in eo qui me confortat. Verum tamen vos benefecistis, usibus mittere meis . Sed ut ostenderet in eo quod illi benefecerunt, quid ipse quaereret, ne inter illos esset, qui se ipsos pascunt, non oves: non tam suae gaudet subventum esse necessitati, quam illorum gratulatur fecunditati. Quid ergo ibi quaerebat? Non quia quaero, inquit, datum, sed requiro fructum. Non ut ego, inquit, explear, sed ne vos inanes remaneatis. Qui ergo non possunt facere quod Paulus, ut manibus suis se transigant, accipiant de lacte ovium: sustentent suam necessitatem, sed non negligant ovium infirmitatem. Non hoc ibi quaerant, tanqua
Abbreviated transcription (Latin):
possidebant. Et id circo scientes nihil aliud esse res eccłe. uota fideliun
p̃cia peccatortm. & patrimonia pauꝑũ. ñ eas uindicauer̃ in usussi
ut ꝓprias. sed ut cõm̃datas pauꝑib diuiser̃: Hoc ẽ possidendo c̃tẽpis¬
re ñ sibi sed aliis posside̾re. Nec habendi cupiditatẽ eccłȩ facultate
ambire. sed eas pietate subueniendi susciꝑe Quod hab& eccła.
cũ omnib nihil habentib cõmune hab&. Nec aliquid inde eis qui sibi
de suo sufficiunt erdgare quando nihil aliud sit habentibus dare quĩ
erudiant. aut peccantes ñ arguant. Tes tante dño ad ꝓpħam

Expanded text:
possidebant. Et idcirco scientes nihil aliud esse res ecclesiae, npossidebant. Et idcirco scientes nihil aliud esse res ecclesiae, npretia peccatorum, et patrimonia pauperum; non eas vindicaverunt in usus suos, ut proprias, sed ut commendatas pauperibus diviserunt. Hoc est enim possidendo contemnere, non sibi, sed aliis possidere; nec habendi cupiditate ecclesiae facultates ambire, sed eas pietate subveniendi suscipere. Quod habet ecclesia, cum omnibus nihil habentibus habet commune, nec aliquid inde eis qui sibi de suo sufficiunt debet erogare, quando nihil aliud sit habentibus dare quam erudiant, aut peccantes non arguant, testante Dom