comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Alterũ dampnatũ qui uiciis ac malis. Illi aũt in dexteriore tm̃ uia ducẽ ponũt
neq unũ neq ꝑpetuũ ponuĩt. siquidẽ quẽlib doctorẽ bone artis inducunt qr
desidia reuocetihoiẽs ⁊ frugẽ doceat Sed neq ingredi fatiũt in ea uiã nisi
sexus et gñis ⁊etatis in hoc celeste iter inducimꝰ quia deus qui eius me dux est
ĩmortalitati nulli homĩ nato negat. forma q iparũ miarĩ non est ita ut alipu¬
cauerunt Quidem̃ opus est y. lrã in reb Sriis atq dũsis. S altera illa¬
melior ꝯu̾sa est ad solis ortũ. Ntera illa deterior ad occasum. qm̃ qui ue¬
ritatẽ ⁊ institiã sequitur is accepto immortalitatis p̾mio phẽni luce potie¬
tur Qui aut ab illo malo duce illectꝰ p̃tulit̾ uitia uirtutib mendatiũ
ueritati ntẽ est ad occasum ⁊ tenebras deferatur De uia uirtutis que¬

Expanded text:
m dexteriore tantum uia ducem ponunt neque unum neque perpetuum, siquidem quemlibet doctorem bonae artis inducunt, qui a desidia reuocet homines et frugi esse doceat. sed neque ingredi faciunt in eam uiam nisi sexus et generis et aetatis in hoc caeleste iter inducimus, quia deus, qui eius uiae dux est, immortalitatem nulli homini nato negat. forma quoque ipsarum uiarum non ita est ut illi putauerunt. quidmelior conversa est ad solis ortum, altera illa deterior, ad occasum; quoniam qui veritatem ac justitiam sequitur, is, accepto immortalitatis praemio, perenni luce potietur: qui autem ab illo malo duce illectus praetulerit vitia virtutibus, mendacium veritati, necesse est ad occasum et tenebras deferatur. Describam igitur u
Abbreviated transcription (Latin):
deo q̃i ex̃urienti profundunt nina tanꝙͣ sitienti. Accendunt luĩa
ueluti in tenebris agenti. Quidsi suspicari aut ꝑaꝑe non possẽt
que sint bona illa cebestia / quor magyitudmẽ terreno adhuc cor pore obuoluti.
sensu ql cape non possumꝰ. Iam se cũ ns officiis inanib stultissimos cẽ cog¬
noscant uel si celeste lumẽ quod dicimꝰ solẽ ⁊ templari uelintꝙͣ non sentiet
ꝙ̃ non indigeat lucernis corũ deus. qui ipẽ in nsum hoĩs tam clarã ta lucidã

Expanded text:
si esurienti, profundunt uina tamquam sitienti, accendunt lumina si esurienti, profundunt uina tamquam sitienti, accendunt lumina uelut in tenebris agenti. quodsi suspicari aut percipere animo possint quae sint bona illa caelestia, quorum magnitudinem terreno adhuc corpore obuoluti sensu capere non possumus, iam se cum his officiis inanibus stultissimos esse cognoscant, uel si caeleste lumen quod dicimus solem contemplari nelint, iam sentiant quam non indigeat lucernis eorum deu
Abbreviated transcription (Latin):
aĩꝰ mĩsterio corporis nõ corpus mĩsterio aĩ uti deãt Idem maximũ bonumi
iudicant opes quas si bonis artib assequi non possunt malis assequũt
fraudant rapiñt spoliant insidiantur abiurant. nichil deniq moderati
ac pensi heñt du mõ auro choruscent ⁊ argento gẽmis uestib fulgeãt. aui
dissimo uentri suggerant opes. stipati familiariũ gregib ꝑ dimõtũ pplm̃
semꝑ incedant sic additi ⁊ ẜuientes uoluptatib ni̃ uigorẽq mentis extĩq¬
unt Et cum uiue se maxiẽ putẽt ad mortem concitassime ꝓperant Na
sic̃ in ẜio libro docuimus teli ratio in aĩo terre aut̃ in corpore est qui bona aĩ¬
negligunt. et corporis appetunt / in morte ac tenebris uersantur. que sunt
uiendo. longe absunt ab intellecta rerũ diuinarii Eadem miseros ubiq
cecitas p̃ssit᷑. Sicut em̃ qui sit uerꝰ deus Ita qui sit nerꝰ cultꝰ ignorant¬

Expanded text:
animus ministerio corporis, non corpus ministerio animi uti debeat. Iidem maximum bonum animus ministerio corporis, non corpus ministerio animi uti debeat. Iidem maximum bonum judicant opes. Quas si bonis artibus assequi non possunt, malis assequuntur; fraudant, rapiunt, spoliant, insidiantur, abjurant. Nihil denique moderati aut pensi habent, dummodo auro coruscent, argento, gemmis, vestibus fulgeant, adissimo uentri opes ingerant, stipati familiarum gregibus per dimotum populum semper incedant. sic aaaicti et sermentes uoiuptatibus mm uigoremque mentis extinguunt et cum uiuere se maxime putant, ad mortem concitatissime properant. nam sicut in secundo libro docuimus, caeli ratio in animo, terrae autem in corpore est. qui bona neclegunt animi, corporis adpetunt, in tenebris ac morte uersantur, quae sunt corpori seruiendo, longe absunt ab intellectu rerum diuinarum. eadem miseros ubique caecitas premit. sicut enim qui sit uerus deus, ita qui sit uerus cultus ignorant
Abbreviated transcription (Latin):
religiosos se putant si templa ⁊ aras hostrarũm sanguine cruentaueriit.¬
si fõcos oddorati ac ueteris uim ꝑfusione madefẽcerũt qui etrã sacrasda¬
pes apparant. et exquisitas epulas qͣi aliquid inde libaturis offeriũt Qmequid
aspcũ carũ quicquid oꝑe aut odore p̃tiosum id gratũ est diis suis nõ ex aliqua di¬
uinitatis rõne quã nesant̃ s ex suis cupiditãtib uidicant. nec intelligunt
terrems opib deũ non indigere. Nichilq sapiũt insi terram. bona q ⁊ ma¬
la solius corpons sensu ac noluptate ꝑpendunt huiꝰ arbitrio religionẽ ponde¬
rent. sic totius uite sue acta disponũt. et quĩse semel a celi ꝯtemplatione aũ¬
terunt sensũ q illũ celestem corꝑi manciparũt. libidinb frena pmittunt.
tanꝙͣ cecũ ablatam p̃ uoluptatẽ ꝙ momentis olum cape festinant. Cum

Expanded text:
religiosos se putant, si templa et aras hostiarum sanguine cruentauerireligiosos se putant, si templa et aras hostiarum sanguine cruentauerisi focos odorati ac veteris vini profusione madefecerint. Quin etiam sacras dapes apparant, et exquisitas epulas, quasi aliquid inde libaturis offerunt. Quidquid aspectu rarum, quidquid opere aut odore pretiosum est, id gratum esse diis suis, non ex aliqua divinitatis ratione, quam nesciunt, sed ex suis cupiditatibus judicant; nec intelligunt terrenis opibus Deum non indigere. Nihil enim sapiunt, nisi terram; bonaque et mala solius corporis sensu et voluptate perpendunt. Hujus arbitrio, ut religionem ponderant, sic totius vitae suae acta disponunt. Et quoniam se semel a coeli contemplatione averterunt, sensumque illum coelestem corpori mancipaverunt, libidinibus fraena permittunt; tanquam secum ablaturi voluptatem, quam momentis omnibus capere festinant, cum
Abbreviated transcription (Latin):
Iut ab hom̃bus nil aliud in nobis nisi sola iustitia puniatur Demus operam
totis iuiribus ut increamur adeo simul et ultionem passionis ⁊ p̃mium
instruente ac suffragante ipã ueritate ⁊ple
sine quo nec sciri quicꝙͣ pot̾ nec explicãi
Uenio nũc ad ia quod est sũmum huiꝰ oꝑiu
⁊ maximum ut doccam quo ritu quo sacri¬
ab ec sumꝰ. non ut celum uideremꝰ ⁊ solẽ
quod anaxagoras putauit. s ut artificem solis ⁊ celi deũ pura ⁊ in tegra mẽ¬
te coleremũs Quãuis aũt p̾cedentib libris pro ingemi mediocrĩtate
defenderim ueritatem tñ ex ritu quoq ip̃ẽ elucere maeĩe põt. Nichil
enĩ sancta ⁊ singularis illa maiestas aluid ab homine desiderat ꝙͣ sola
In nocentia. quam siquis optulerit deosfatis piessatis gloriose litauit Ho¬
mines aũt neglecta iustitia cũ sĩt omĩb flagicns aut̃ scelerib inꝗnati i

Expanded text:
ut ab hominibus nihil aliut in nobis nisi sola iustitia puniatur, demus operam ut ab hominibus nihil aliut in nobis nisi sola iustitia puniatur, demus operam totis uiribus ut mereamur a deo simul et ultionem passionis et praemiinstruente ac suffragante ipsa ueritate conpleusine quo nec sciri quicquam potest nec explicari. uenio nunc ad id quod est summum operis huius et maximum, ut doceam quo ritu quoue sacriab eo sumus, non ut caelum uideremus et sόlem, quod Anaxagoras putauit, sed ut artificem solis et caeli deum pura et integra. mente coleremus. quamuis autem praecedentibus libris pro ingenii mediocritate defenderim ueritatem, tamen ex ritu quoque ipso elucere uel maxime potest. nihil enim sancta et singularis illa maiestas aliut ab homine desiderat quam solam innocentiam: quam si quis obtulerit deo, satis pie, satis religiose litabit. omnes autem neglecta iustitia cum sint omnibus flagitiis ac sceleribus inquinati,
Abbreviated transcription (Latin):
Hicquid ergo iduersus nos mali principes moliũtur.fic̃i ipẽ ꝑmittit
et tñ inuictissimi ꝑsecutores quib dei nomẽ ꝯtumelie at indibrio
fuit inon se putent ĩpunclaturos. qui indignationis adũsus nos. eiꝰ
qĩ mĩstri fueĩt spumentur enõ inditio dei /qui accepta ptãte sup humanum
modũ fuerint abusi et̾ insultauerint et deo suꝑbius eiꝰ q nomẽ etnum.
uestigiis sius sb̾sternunt impie nepharieq calcardu/ ppterea uĩdicaturũ
se in cos celeriter pollicetur/ et ext̃minaturu bestias malas de terra Sedidẽ
ꝙͣuis ppli sui uexationes et hic in pñti soleat uĩdicate. tũ iubet nos specta¬
re pacient᷑ illii celestis iudicqi diem quo ipe pro suis quẽq meritis hõretat aut
pũat Eua ꝓpter non sperent saclege aĩe ⁊ temptos ⁊ ĩultos fore/ quos sic
obterunt. Ueniet rabiosis at noratib lupis mertes sua qui uistas et sim¬
plices aiãs nullis facinorib ad missis excruaauerint Nos tnĩ mõ laboremꝰ

Expanded text:
idquid ergo aduersus nos mali principes moliuntur fieri ipse permittit. et tamen iniustissimi persecutores, quibus dei nomen contumeliae ac ludibrio fuit, non se putent inpune laturos quia indignationis aduersus nos eius quasi ministri fuerunt. punientur enim iudicio dei qui accepta potestate supra humanum modum fuerint abusi et insultauerint etiam deo superbius eiusque nomen aeternum uestigiis suis subiecerint impie nefarieque calcandum. propterea uindicaturum se in eos celeriter pollicetur et exterminaturum bestias malas de terra. sed idem quamuis populi sui uexationes et.hic in praesenti soleat uindicare, tamen iubet nos expectare patienter illum caelestis iudicii diem, quo ipse pro suis quemque meritis aut honoret aut puniat. quapropter non sperent sacrilegae animae contemptos et inultos fore quos sic obterunt. ueniet rabiosis ac uoracibus lupis merces sua, qui iustas et simplices animas nullis facinoribus admissis excruciauerunt. nos tantummodo laboremus
Abbreviated transcription (Latin):
pfectꝰ c̃ẽ indeatur Manentib enĩ p̃ceptis eorũ que solent ad probitatẽ
rete dare ignota illis suꝑstruemꝰ ad ꝑficiendam ⁊sumendam q institia
quã nõ tenent Ea nõ que possent cũ illis cẽ coiã. p̃terimmiitã ne quid ab illis¬

Expanded text:
perfectus esse videatur. Manentibus enim praeceptis eorum, quae solent ad probitatem perfectus esse videatur. Manentibus enim praeceptis eorum, quae solent ad probitatem recte dare, ignota illis superstruemus, ad perficiendam consummandamque justitiam, quam non tenent. Ea vero, quae possunt cum illis esse co
Abbreviated transcription (Latin):
ex reb corruptis. s que uirtutib aĩ qui oritur eꝰ celo. Hic uerus est cultꝰ
in quo mens colentis scipam deo ĩmaculatam uictimã sistit. Id aũt ipm̃ quõ
IApud Ciceronem catullus in hortensio phĩam reb omĩbus p̃ferens male
fediat uel unũ ꝑuũ de offitio libellii ꝙ longami orõnem pro seditioso ho¬
mine Cornelio  que sententia non utiq Catulli qui illua fortasse nõ
dixit. Sed Cicero mi est putanda qui scripsit Credo ut libros quos de
officiis erat scripturꝰ ꝯmodaret in quib ipis ml ẽẽ testatur in omĩ pħia
ueritas cognita. ꝙͣto magis nos fac̾e̾ debemꝰ qui adeo cruditi ⁊ illumĩa¬
ti possumꝰ uera ꝑciꝑe. Nec tñ sic docebimꝰ ut qͣi uirtutis p̾ma elem̃ta t᷑¬
⁊damus quod est infinitũ. s tanꝙ dotendum susceꝑimꝰ eũ qui apud illos ia

Expanded text:
ei rebus corruptis, sed quae uirtutibus animi qui oritur e caelo, hic uerus est cultus, ei rebus corruptis, sed quae uirtutibus animi qui oritur e caelo, hic uerus est cultus, in quo mens colentis se ipsam deo inmaculatam uictimam sistit. id autem ipsum quoaput Ciceronem Catulus in Hortensio philosophiam rebus omnibus praeferens malle se dicit uel unum paruum de officio libellum quam longam orationem pro seditioso homine Cornelio. quae sententia non utique Catuli, qui illut fortasse non dixit, sed Ciceronis est putanda, qui scripsit, credo ut libros quos de officiis erat scripturus commendaret: in quibus ipsis nihil esse testatur in omni philoueritas cognita, quanto magis nos facere debemus qui a deo eruditi et inluminati possumus uera praecipere! nec tamen sic docebimus ut quasi prima uirtutadamus, quod est infinitum: sed tanquam docendum susceperimus eum, qui apud illos jam
Abbreviated transcription (Latin):
celestem sensum s humanũ potius attribiuĩt iõ qr illis necĩa ⁊ grata cre¬
dunt eẽ que nobis quib aut esuriẽtib opꝰ est cibo aut sitientib potu.¬
aut ueste algentib saut cũ sol decesẜit lumen ⁊ indere possimꝰ. Nullis
igr̃ ex reb tam probari ⁊ intelligi põt /deos istos cũ aliqñ uixerĩt mortuos
sa quod homines asꝑnantur attingẽ. Et quisquis illis hane sagina p̾sti
diligũt. hũc tuent᷑. huic omiã q̃ optauit prestant Merito ergo ꝑsius huiꝰ¬
mõĩ suꝑstitiones suo more deridet. Qua tu inquit mercede deoꝵ emeĩs
auiculas pulmone ⁊ lactib unctis. Sentiebat uidelicet nõ carne epus eẽ
ad placandum celestem maiestatem. s mente sancta ⁊ iusto aĩo ⁊ pectore
ut ip̃e ait ꝙ gñali sit honestati gn̾osum. Hec religio celestis non que constat

Expanded text:
coelestem sensum, sed humanum potius attribuunt. Ideoque illis necessaria et grata crecoelestem sensum, sed humanum potius attribuunt. Ideoque illis necessaria et grata credunt esse, quae nobis; quibus aut esurientibus opus est cibo, aut sitientibaut ueste algentibus aut cum sol decesserit lumine, ut uidere possimus. nullis igitur ex rebus tam probari et intellegi potest deos istos, cum aliquando uixerint, mortuos ci quod homines aspernantur attingere. et quisquis illis hanc saginam praesdiligunt, hunc tuentur, huic omnia quae optauerit praestant. merito ergo Persius huiusmodi superstitiones suo more deridet: qua tu inquit mercede deorum emeris auriculas? pulmone et lactibus unctis? sentiebat uidelicet non carne opus esse ad placaudam caelestem maiestatem, sed mente sancta et iusto animo et pectore, ut ipse ait, quod naturali sit honestate generosum. haec est religio caelestis, non quae constat
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ huãm capitis indetur hr̃e mensuram Itm̃ sit fulgorii ut mortaliũ hominũ
aties queat ꝯtueri Et si paulisꝑ intendis / ebetatos oculos / caligo ac tẽbre
ꝯseꝙ̃tur Quid tandem lumis quid claritatis ap̃ ipm̃ deũ. pẽnes quem
nulla nox ẽsesse arbitremur. qui hans ipam̃ lucem sic modoratꝰ est ut ne¬
q imio fulgore neq calore nchemẽti noceret aiañtib. Tantũq istarum
turitas postularet. Num igitur mentis sue compos est putandus qui ⁊ auctori
et datori lumĩs candelaꝵ aut cerarũ offert pro munere. Aluid uo ille ano¬
bis exigit lumen et quidem nõ fumidui s utait poeta liquidũ atq claru
mentis .s ꝓpter quod a poetis focos nũcupantur quod exhibere nõ põt nisi
qui deũ agnou̾it. Illorũ aũt dii qr terreni sunt egent lumĩb ine in tenebris
sint quoꝵ cultores qr celeste ml sapiũt/ et religiones quib deẜuiut ad te̾rã

Expanded text:
 humani capitis videtur habere mensuram, tantum sit fulgoris, ut eum mortalium luminum acies non queat contueri; et si paulisper intenderis, hebetatos oculos caligo ac tenebrae consequantur: quid tandem luminis, quid claritatis apud ipsum Deum, penes quem nulla nox est, esse arbitremur? qui hanc ipsam lucem sic moderatus est, ut neque nimio fulgore, neque calore vehementi noceret animantibus; tantumque istarum turitas postularet. Num igitur mentis suae compos putandus est, qui auctori et datori luminis candelarum ac cerarum lumen offert pro munere? Aliud vero ille a nobis exigit lumen, et quidem non fumidum, sed ut ait poeta liquidum atque clarum, mentis scilicet, propter quod a poetis φῶτες nuncupamur, quod exhibere non potest, nisi qui Deum agnoverit. Illorum autem dii, quia terreni sunt, egent luminibus, ne in tenebris sint: quorum cultores, quia coeleste nihil sapiunt, etiam religiones, quibus deserviunt, ad terram
Abbreviated transcription (Latin):
et uerberant Castigare enĩ iudetur quicũq dissentit. nec magno ope ẽ mirã
spe constitutꝰ. nec dei nescuis. Sequitur qr iustos eadem ncc̃itas que ipsum

Expanded text:
et uerberant. castigare enim uidetur quicumque dissentit. nec est magnopere miranet uerberant. castigare enim uidetur quicumque dissentit. nec est magnopere miranspe constitutus nec dei nescius, sequiturque iustos eadem necessitas quae ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
bendos puto tanꝙ diuinẽnt spũ aliquo instigati. Q si nt legii sancte uim r̃ol¬
tͦ nemq ꝑudit ita illuo quoq scissent aut̾ explicasset in quib p̃ceptꝭ lexꝰ
ip̃a consisteret. non pħi functꝰ fuisset loffitio s ꝓpħe quod qr fac̾ẽ ille nõ¬

Expanded text:
bendos puto, tanquam divinent spiritu aliquo instincti. Quod si, ut legis sanctae vim rabendos puto, tanquam divinent spiritu aliquo instincti. Quod si, ut legis sanctae vim rationemque pervidit, ita illud quoque scisset aut explicasset, in quibus praeceptis lex ipsa consisteret: non philosophi functus fuisset officio, sed prophetae
Abbreviated transcription (Latin):
piterna que uocat ad offitiũ iubendosuetando a fraude deterreat ique
tñ nec probos frustra iubet aut uetat. Nec improbos iubendo aut uetando
mouet. Huiclegi nec ꝓpagarifas est neq derogari ex hac aliquidlicet neq¬
querendus explanator aut interpres alius. Nec erit alia lex Rome. Alia
Fathens alia nũc alia post hac Sed ⁊ om̃s gentes et omĩ tpr̃e una lex ⁊ sem¬
Ipiterna et ĩmutabilis ꝯtinebit. Unus quisq erit coĩs qi magister et Imꝑatõ
omniũ deus. Ille legis huiꝰ muentor disceptator sator. Cui qui non parebit
ip̃e se fugiet at naturã homis asꝑnetur. Noc ip̃o luet maximas penas etia pͥ¬
⁊ si cetã supplicia que putantur esfug̃ĩt Quis satͣmentum dei sciens tam
siomficanter en arrare legem dei possit quã illa homo longe a ueritatis
nõtitia remotꝰ exp̃ssit Ego uero cos qui uera inprudentes loquũt᷑ sic ha¬

Expanded text:
piterna, quae uocet ad officium iubendo, uetando a fraude deterreat, quae piterna, quae uocet ad officium iubendo, uetando a fraude deterreat, quae tamen neque probos frustra iubet aut uetat nec inprobos iubendo aut uetando mouet. huic legi nec obrogari fas est neqquaerendus explanator, aut interpres ejus alius. Nec erit alia lex Romae, alia Athenis, alia nunc, alia posthac: sed et omnes gentes, et omni tempore una lex, et sempiterna, et immutabilis continebit; unusque erit communis quasi magister, et imperator omnium Deus, ille legis hujus inventor, disceptator, lator; cui qui non parebit, ipse se fugiet, ac naturam hominis aspernatus, hoc ipso luet maximas poenas, etiamsi caetera supplicia quae putantur effugerit. » Quis sacramentum Dei sciens, tam significanter enarrare legem Dei posset, quam illam homo longe a veritatis notitia remotus expressit? Ego vero eos, qui vera imprudentes loquuntur, sic ha
Abbreviated transcription (Latin):
Et est uia quã phi querũt. Sedhiõ nõ inueniũt qr in terra potius ubi ap¬
parere nõ po̾t querũt Errant ergo uelut in mari magno nec quo ferã¬
tur intelligũt qr nec ma cernunt nec dutem sequiitur ullũ Eidẽ
nãq rõne. hanc inte iua queri oportet qua in alto iter nanib q̃ritur que
ne Itaq si oculos in cclumsemꝑ intendis et solem qua oritur obẜues cumq
habeas inte qͣi namon duce suasponte in uiã pedes ditigentur / Et illud
celeste lumen quod sanis mentib multo clarius sole est ꝙͣ hic carne mõ¬
tali indeamꝰ Sic reget sic gubnabit ut ad sũmu sapiẽ uirtutisq portu
sine ullo errore polucat / Susapienda igitur lex dei est que nos ad hoc iter
dirigat Illa fancta illa celestis qua M. Tullius in libro de re publica ter¬
tio pens diuna uote depinxit Cuiꝰ ego ne plura dicerem uerba subieci
Est qui dẽ uera lex. recta ratio ne congruens. diffusa in omẽs constans sẽ¬

Expanded text:
ec est uia quam philosophi quaerunt, sed ideo non inueniunt, quia in terra potius ubi apparere non potest quaerunt. errant ergo uelut in mari magno nec quo ferantur intellegunt, quia nec uiam cernunt nec ducem sequuntur ullum. eadem namque ratione hanc uitae uiam quaeri oportet qua in alto iter nauibus quaeritur:  sed aeternae. itaque si oculos in caelum semper intendas et solem qua oritur observes eumque habeas uitae quasi nauigii ducem, sua sponte in uiam pedes dirigentur et illut caeleste lumen, quod sanis mentibus multo clarior sol est quam hic quem carne mortali uidemus, sic reget, sic gubernabit, ut ad summum sapientiae uirtutisque portum sine ullo errore perducat. suscipienda igitur dei lei est, quae nos ad hoc iter dirigat, illa sancta, illa caelestis, quam Marcus Tullius in libro de re publica tertio paene diuina uoce depinxit: cuius ego, ne plura dicerem, uerba subieci. est quidem uera lei recta ratio, naturae congruens, diffusa in omnis, constans, sem
Abbreviated transcription (Latin):
On enĩ ipĩ hoiẽs ꝑsoquũtur qui cam̃ cr irascantur ĩ nocentib nõ
hñt. S illi spũs ꝯtaminati ⁊ ꝑditi quib ⁊ ueritas et nota est ⁊ ĩuisa
Cinsinuant se mentib corũ. et instigant nescios furorẽ. Hn enĩ ꝙ¬
diupax est ĩ ppło dei fugitant uistos ⁊ pauent ⁊ cu corꝑa hominũ occupant aiãs¬
ꝙͣ din uexant adiurantur ab is ⁊ noĩe derueti fugantur quo audito tremunt
exclamant ⁊ urise nerberari qr testantur ⁊ interrogati quisint qñ uenerint
quo in hoiem̃ irrepserint. confitentur. sic extorti atq cͤenciati uirtute diini
nõis expellantur. ꝓpter hec uerba ⁊ minas sanctos ⁊ iustos uiros semꝑ oderũt
et quia ꝑse notẽ nͥs nil pñt publicis eosodiis ꝑsequũtur quos sibi graues sentui.
exercent seuitia ꝙͣ uolentissime pñt ut aut corũ fidem minuat ꝑdolorem at
cohcere Non me fugit quid econtͣrio rñderi possit

Expanded text:
non enim ipsi homines persecuntur, qui causam cur irascantur innocentibus non abent, sed illi spiritus contaminati ac perditi, quibus ueritas et nota est et inuisa, insinuant se mentibus eorum et instigant nescios in furorem. hi enim, quamdiu pax est in populo dei, fugitant iustos et pauent, et cum corpora hominum occupant animasque diuexant, adiurantur ab iis et nomine dei ueri fugantur. quo audito tremunt et exclamant et uri se uerberarique testantur et interrogati qui sint, quando uenerint, quomodo in hominem inrepserint, confitentur. sic extorti et excruciati uirtute diuini nominis exulantur. propter haec uerbera et minas sanctos et iustos uiros semper oderunt. et quia per se nocere iis nihil possunt, publicis eos odiis persecuntur, quos sibi graues sentiunt, exercentque saeuitiam quam uiolentissime possunt, ut aut eorum fidem minuant per dolorem aut, am coercere. non me fugit quid responderi e contrario possit
Abbreviated transcription (Latin):
cdare itaq M. Tulluis Etenĩ si nemo est inquit qui emori malit ꝙͣ ⁊uerti
hois figura aĩo esse efferato Michi quidẽ tanto indetur ꝙpto p̃stabilior ẽ aiꝰ

Expanded text:
clare itaque M. Tullius: etenim si nemo est inquit quin emori malit quam conuerti clare itaque M. Tullius: etenim si nemo est inquit quin emori malit quam conuerti hominis figura animo esse efferato? mihi quidem tanto uidetur, quanto praestabilior est animus
Abbreviated transcription (Latin):
docentes non fraudes ẽẽ deape s astucie Quo libidines coħcebunt qui Iouẽ
ħ culem liberũ appollinem delfos ueuerantior quoꝵ adulteria ⁊ scupra ĩ
maref ⁊ feĩas non tm̃ doctis nata sunt s etiã exp̃muntur intheatris atq cã¬
tantut ut sintomĩb notiora. possunt ne int̾ hec iusti esse hoiẽs qui etiam¬
si nã sint bom ab ipĩs tñ diis erudiñtur ad ĩiustitia Adplacandu enĩ deũ
quẽ colasiis reb opꝰ est quib illũ gaudere ac delestari scias Sicfitut in¬
tam colentiũ deus pro qualitate nõis siu fouet. qm̃ religiosissimꝰ esttultꝰ i¬
mitati Hns igr̃ homĩb qui dcorum suoꝵ moribi gcuũt qr grauẽ hñt
acerbamq iustitia. eandem ptãtem sua ꝙ̃ in cetis reb utuntut. Aduersꝰ
instos molenter exerg̃nt Flec ĩmerito a ꝓph̃is bestie nominantur. Pre¬

Expanded text:
docentis non fraudis esse decipere, sed astutiae? quomodo libidines cohercebunt qui Iouem docentis non fraudis esse decipere, sed astutiae? quomodo libidines cohercebunt qui Iouem Herculem Liberum Apmares et feminas non tantum doctis nota sunt, sed exprimuntur etiam in theatris atque cantantur, ut sint omnibus notiora? possuntne inter haec iusti esse hommes, qui etiamsi natura sint boni, ab ipsis tamen diis erudiantur ad iniustitiam? ad placandum enim deum quem colas iis rebus opus est, quibus illum gaudere ac delectari scias. sic fit ut uitam colentium deus pro qualitate numinis sui formet, quoniam religiosissimus est cultus imitari. iis igitur hominibus qui deorum suorum moribus congruunt. quia grauis est et acerba iustitia, eandem inpietatem suam qua in ceteris rebus utuntur, aduersus iustos uiolenter exercent, nec inmerito a prophetis bestiae nominantur. prae
Abbreviated transcription (Latin):
sublimissimas ptãtes. ubi enĩ non sunt nniuersi pares equitas non est ac ox¬
dudit inequalitas ustitia ipam̃. auꝰ uis omis in eo est ut pares fatiat eos ꝗ
ad huiꝰ uite conditionem pari sorte uenerunt

Expanded text:
sublimissimas potestates. ubi enim non sunt uniuersi pares, aequitas non est, et exsublimissimas potestates. ubi enim non sunt uniuersi pares, aequitas non est, et excludit inaequalitas ipsa iustitiam, cuius uis omnis in eo est, ut pares faciat eos qui ad huius uitae condicionem pari sorte uenerunt
Abbreviated transcription (Latin):
q bñ inoicandi quod ⁊ ipm̃ laudabile est in hoĩe iusto. si secã reteris coequãdi¬
quã. Citero equalitatẽ uocat. deus enĩ qui hoic̃s gnãt ⁊ inspirat om̃s equos
gregat. Namsic̃ om̃b unicũ siuĩ lumẽ equalit̃ diuidit emittit omĩb fontes
iuictũ sb̃mĩstrat quietẽ dulcissimã somni tribuit. sic omĩb equitatẽ uirtutẽ¬
q largitur. Nemo a puo eũ ẜuus est nemo dñs. Sienĩ cũctis idẽ pater ẽ
equo iure om̃s liberi sumꝰ. Nemo deo pauꝑ est nisi qui ustitia mdiget Ne¬
mo diues nisi qui mrtute plenꝰ est. nemo deniq egregius nisiquibonꝰ et egre¬
fectissimꝰ nisi qui om̃s gradus uirtutis impleuerit Quareneq Romani neq
greci iustitiã tenere p̾otuerũt qr dispares multis gradib homines hũerint
a pauperib ad diuites. ab humilib ad potentes. aprmnatis deniq ad regum

Expanded text:
ique bene judicandi, quod et ipsum laudabile est in homine justo; sed se ique bene judicandi, quod et ipsum laudabile est in homine justo; sed se quam Cicero equalitatem vocat. Deus enim qui hominem generat et inspirat, omnes equos, gregatur. nam sicut omnibus unicum suum lumen aequaliter diuidit, emittit omnibus fontes, uictum sum ministrat, quietem somni dulcissimam tribuit, sic omnibus aequitatem uirtutemque largitur. nemo aput eum seruus est, nemo dominus: si enim cunctis idem pater est, aequo iure omnes liberi sumus. nemo deo pauper est nisi qui iustitia indiget, nemo diues nisi qui uirtutibus plenus est, nemo denique egregius nisi qui bonus eerfectissimus nisi qui omnes gradus uirtutis inpleuerit. quare neque Romani neque Graeci iustitiam tenere potuerunt, quia dispares multis gradibus homines habuerunt, a pauperibus ad diuites, ab humilibus ad potentes, a priuatis denique usque ad regum
Abbreviated transcription (Latin):
uerissime diffinit  in alioloco dixim Si ergo pietas est cognoscẽ deũ tuniꝰ cogni¬
Itionis hec sũma est ut colas. Ignorat utiq iustitiã qui relig̾ionẽ dei non tenẽt.
quõ enĩ põt cam ipãs nosce qui unde oriatur ignorat. plato quidẽ multa de¬
Euno deo locutꝰ est aquo ait ꝯstitutu esse mundum. si nichil de religione somph¬
niauerat enĩ deũ non cognouerat Quid si institie defensionẽ uel ip̃e nel quis¬
lib alius ĩplere uoluiss. in p̾mis religiones deorũ euertẽ debuit qr cont̃¬
Irie sunt pietati quod quidẽ Goctes qr face̾ temptanit in carcerem diectꝰ est
ut iã apparẽt quid esset futurũ hͥs omĩb qui institiã uetã defendẽ deo q singi¬
lari ẜuire cepissent. Altera est igitur institie pars equitas equitatẽ dico. nõ ut¬

Expanded text:
verissime definivit, ut alio loco diximus. Si ergo pietas est cognoscere Deum, cujus cognverissime definivit, ut alio loco diximus. Si ergo pietas est cognoscere Deum, cujus cogntionis haec summa est, ut eum colas, ignorat utique justitiam, qui religionem Dei non tenet. Quomodo enim potest eam ipsam nosse, qui unde oriatur ignorat? Plato quidem multa de uno Deo locutus est, a quo ait constitutum esse mundum: sed nihil de religione; somniaverat enim Deum, non cognoverat. Quod si justitiae defensionem vel ipse, vel quilibet alius implere voluisset, in primis religiones deorum evertere debuit, quia contrariae sunt pietati. Quod quidem Socrates quia facere tentavit, in carcerem conjectus est; ut jam tunc appareret quid esset futurum iis hominibus, qui justitiam veram defendere, Deoque singulari servire coepissent. Altera est justitiae pars aequitas: aequitatem dico non ut
Abbreviated transcription (Latin):
sũmenirtutis hũissent. cuiꝰ orige in religione Ratio in equitate est Sed n
qui p̾mam ꝑtem illã nesciuert nec seaindã quidẽ tenere potuerunt. bolo
aũt prins circũscripte ac breuit on quid sit oñdere ut intelligat phõs ignorasse¬
pales que ab ea diuelli separi q non pñt. pietas ⁊ equitas. nam fides tꝑantia probi¬
tas innocentia integritas ⁊ cet̾a eiusmõi uel nã uel institutis parentũ pñt eẽ in hiis
omĩb qui iusticiã nescĩt sicuti semꝑfuorũt. Nam romani uetẽs qui istiͣ
gloriari solebant. iis utiq uir tutib gloriabantur que nt diei ꝓficisci a institia
pñt ⁊ ab ip̃o fonte secerni pietas nõ et equitas qͣi uene sunt cins. ns enĩ duo¬
b fontib ꝯstat tota institia Sedcaput cins et origo in illo pͥmo est. In secundo
uis omĩs ac rano est pietas aut nichil aliua ꝙ̃ dei notio sicut Trimegistus

Expanded text:
summae uirtutis habuissent, cuius origo in religione, ratio in aequitate est! sed ii summae uirtutis habuissent, cuius origo in religione, ratio in aequitate est! sed ii qui primam illam partem nescierunt, ne secundam quidem tenere potuerunt. uolo autem prius circuipales, quae ab illa divelli separarique non possunt, pietas et aequitas. Nam fides, temperantia, probitas, innocentia, integritas, et caetera hujusmodi, vel natura, vel institutis parentum, possunt esse in iis hominibus qui justitiam nesciunt, sicuti semper fuerunt. Nam Romani veteres, qui justitia gloriari solebant, iis utique virtutibus gloriabantur, quae ut dixi proficisci a justitia possunt, et ab ipso fonte secerni. Pietas vero et aequitas, quasi venae sunt ejus; his enim duobus fontibus constat tota justitia. Sed caput ejus et origo in illo primo est, in secundo vis omnis ac ratio. Pietas autem nihil aliud est quam Dei notio; sicut Trismegistus
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ insticiã qua priddie laudauerat substulit non quidẽ pħi grauitate tuiꝰ
ptudẽtie firma ⁊ stabilis debet esse sententia Sed oratoriõ exerah gñe ĩ
utrãq ꝑtem disserendi quod ille fac̾ẽ solebat utalios quio lib asserentes pos¬
s refutare eã disputationẽ qua iustitiã enertit ap̃ Ciceronem leluis furis r̃¬
cordatur Credo qm̃ de republica disẜebat ut defensionem blanditionem q cius
induceret sinequa putabat regi non posse rẽ publicã/ Carneades aut̃ ut ari¬
stotilẽ refellẽt ac platonẽ iusticie patronos p̾ma illa dispitatione collegit oĩa
que pro institia dicebantur ut possit illa sic̃ feat euertẽ Eratenĩ facilimn
nulla in terra funt ut quid esset aut qualis apħis cernetur. atq utinã tot ⁊¬
tales uiri ꝙ̃tum el oꝙ̃tie ꝙͣtum aĩ tantũ etiã sciẽ ad implendam defensione

Expanded text:
et justitiam, quam pridie laudaverat, sustulit, non quidem philosophi gravitate, et justitiam, quam pridie laudaverat, sustulit, non quidem philosophi gravitate, cujus firma et stabilis debet esse sententia, sed quasi oratorio exercitii genere in utramque partem disserendi. Quod ille facere solebat, ut alios quidlibet afferentes posset refutare. Eam disputationem, qua justitia evertitur, apud Ciceronem L. Furius recordatur: credo, quoniam de republica disserebat, ut defensionem laudationemque ejus induceret, sine qua putabat regi non posse rempublicam. Carneades autem, ut Aristotelem refelleret ac Platonem justitiae patronos, prima illa disputatione collegit ea omnia, quae pro justitia dicebantur, ut posset illa, sicut fecit, evertere. Erat enim facillimum nulla in terra fuit, ut quid esset, aut qualis, a philosophis cerneretur. Atae, quantum animi, tantum etiam scientiae ad inplendam defensionem
Abbreviated transcription (Latin):
qui nec audiant diuina nec sentiant.si cerã digitis sus ymagina¬
ram metuant ⁊ adorent Que uo cã sit ut eos qui sapientes sunt stultos putẽt
magna ratio est. nec enĩ frustra falluntur que nobis diligent̾ est explicanda
ut errores suos tandem si fieri possit agnoscant iusticia suapte nãi spem̃ quã¬
dã stultiae ht̃. quod ego et diũis ⁊ hũanis cestimoniis ⁊ firmare possum Sed
nil fortasse ap̃ istos agamus. nisi eos de sini doceamus auctoritatib inon posse
ꝙ̃ꝙͣ uistum c̃ẽ quod ẽ ꝯuic̃tum cũ uera sapĩa nisi idem stultꝰ iudeatur Car
quod acumen/qui nescit ipm̃ ex p̃dicatione Citeronis intelliget ac lucili Ap̃ ꝙ̃
disserens neptunꝰ de re diffialima oñdit non posse id explicare nec si carne¬
hic nãrar queda pulchtiã eadem ipm̃ oratus remittat. Is cũ legatus ab atheniensib Romam missus eẽt¬
de disputauit de iustitia copiose audiente Gallia ⁊ catone censorib tũt orato

Expanded text:
qui nec audiant diuina nec sentiant, sed terram digitis suis imaginatam metuant et adorent. Quae uero causa sit ut eos qui sapiemagna ratio est nec enim frustra falluntur. Quae nobis diligenter est explicanda, ut errores suos tandem si fieri possit agnoscant. Justitia suapte natura speciem quamdam stultitiae habet, quod ego et divinis, et humanis testimoniis confirmare possum. Sed nihil fortasse apud istos agamus, nisi eos de suis doceamus auctoribus, non posse quemquam justum esse, quod est conjunctum cum vera sapientia, nisi idem stultus esse videatur. Carnquod acumen, qui nescit, ipsum ex praedicatione Ciceronis intelliget, aut Lucilii, apud quem disserens Neptunus de re difficillima, ostendit non posse id explicari, nec si Carneadem ipsum Orcus remittat. Is, cum legatus ab Atheniensibus Romam missus esset, disputavit de justitia copiose, audiente Galba, et Catone censorio, maximis tun
Abbreviated transcription (Latin):
utiq multo altiorem ddignitatis gradum deo iudice ꝯse quetur. nam ꝓfec¬
to in hac uita soculari qm̃ breuia ⁊ caduca sunt omĩa ⁊ p̃ferunt se alteris
nil submotius Reb enĩ celestib yriasunt ista umiusa terrena Sic̃ enim
esapiã hominũ sũma stulticia ẽ ap̃ deum Stulticia ut docui suma sapiã est . si¬
cut deo humilis ⁊ abiectꝰ est qui fuĩt xspicuꝰ ⁊ sublimis in terra. Nam ut
taceam ꝙ hec pñtia terre bona quib magnꝰ homo tribuitur uirtuti ꝯru
sunt / ⁊ uigorẽ mentis enaeruant / que tũ põt firma cẽ nebilitas q̃ ꝙ es que
pom̃tia q̃ uirtꝰ cum possit deus. reges qͦ ipõs. infiores etiã infimis facẽ Et
lit hũliabitur et qui se hũiliat exaltabitur/ Cuiꝰ p̃cepti salubritas docet ꝙ
qui sc ap̃ hoiẽs planũ fecit᷑. hũlib que p̃buerit apud dcũ p̃cellens ⁊ insis¬
nis heatur Neq enĩ falsa est illa snĩa que apud E uripidem fert in hunc

Expanded text:
utique multo altiorem dignitatis gradum deo iudice consequetur. nam profecto in hac uita saeculari quoniam breuia et caduca sunt omnia, et praeferunt se alteris a sapientiae ratione submotius: rebus enim caelestibus contraria sunt ista uniuersa terrena. sicut enim sapientia hominum summa stultitia est aput deum, stultitia, ut docui, summa sapientia est, sic deo humilis et abiectus est qui fuerit conspicuus et sublimis in terra. nam ut taceam quod haec praesentia terrae bona, quibus magnus honos tribuitur, uirtuti contraria sunt et uigorem mentis eneruant, quae tandem potest firma esse nobilitas, quae opes, quae potentia, cum possit deus reges quoque ipsos inferiores etiam infimis facere? et lit, humiliabitur, et qui se humiliat, exaltabitur. cuius praecepti salubritas docet quod qui se aput homines planum fecerit humilemque praebuerit, hic aput deum praecellens et insignis habeatur. ne
Abbreviated transcription (Latin):
adoratur in templis. illuditur in theatris ⁊ qui hee fecerint nõ penas uiolati
numis pendunt. s honorati laudatiq discedunt. Num nos pens destriumꝰ
to fieri que geruntur. Num peiuisꝙͣ Epicuri qui etiã quidem deos secutare
dos omĩo non esse. siquidem nec colentes respicuit. neq etiã colentib irascũ
tur. p̾terea cum contͣ metꝰ dixerunt nilaliud effice̾ tonantur ꝙͣ ut nemo
deũ timeat. Et hec tñ ab omĩb ⁊ auduĩtut libenter ⁊ disscruntur impune.
Non erge aduers nos ipĩ insaniũt qr dni non coluntur a nobis. a multis enĩ
non coluntur Sed quia ueritas penes nos est que ut est uerissime dictu
odm̃ parit. quid igitur existimabimꝰ nisi nescire illos quid patiantur. ꝑgit
enĩ ceco et irrationabili furore quẽ nos mdemꝰ illi nesciũt

Expanded text:
adoratur in templis, inluditur in theatris? et qui haec fecerint, non poenas uiolati adoratur in templis, inluditur in theatris? et qui haec fecerint, non poenas uiolati numinis pendunt, sed honorati etiam laudatique discedunt. num peius nos destruimuto fieri quae geruntur? num peius quam Epicurei, qui esse quidem deos, sed curare dos omnino non esse, siqtur. Praeterea cum contra metus disserunt, nihil aliud efficere conantur, quam ut nemo deos timeat. et haec tamen ab hominibus et audiuntur libenter et disseruntur inpune. Non ergo ideo aduersus nos insaniunt, quia dii non coluntur a nobis — a multis enim non coluntur — sed quia ueritas penes nos est, quae, ut est uerissime dictum, odium parit. quid igitur existimabimus nisi nescire illos quid patiantur? pergitur enim caeco et inrationabili furore, quem nos uidemus, illi nesciunt
Abbreviated transcription (Latin):
tum sin possit ulasci ꝙͣ etiã ẜuorũ suorũ labores ⁊ ĩ iuirias. Et iõ cum tam nephã
da ꝑpetim. ne uerbo quidẽ reluctam. s deo remittimꝰ ultionẽ. non ut ñ fati¬
ũt qui defensores eẽ suor deorũ iuderiuolunt ⁊ seuiũt efferate adũsꝰ non tolentes
Ex quo intelligi datur ꝙ non sit bonũ deos colẽ qm̃ bono potius adducendi hoiẽs
ad bonũ fuerant non malo. Sed quia illud malũ est. etiã offitio eus bono caret
Atem̃ pũiendi sunt qui destruat religiones: Num peius nos destriumꝰ ꝙ̃ na¬
no egiptiorũ qui turpissimas bestiarũ ac pecudũ figuras colunt. Quedã etiã
pudentia dictu tanꝙ̃ deos adorant. Num peius ꝙ̃ idem ipĩ qui cũ deos tolẽ
sedicant. tñcos publice turpiterq derident. de quib etiã mimos
risu ⁊ uoluptate patũtur Qualii hec religio aut ꝙͣta maiestas putanda est q̃

Expanded text:
tum sui possit ultum sui possit ulur, ne uerbo quidem reluctamur, sed deo remittimus ultionem, non ut ii faciunt qui defensores se deorum suorum uideri uolunt et saeuiunt efferate aduersus non colentes. ei quo intellegi datur quam non sit bonum deos colere, quoniam bono potius adducendi homines ad bonum fuerant, non malo: sed quia illut malum est, etiam officium eius bono caret. at enim puniendi sunt qui destruunt religiones. num peius nos destruimus quam natio Aegyptiorum, qui turpissimas bestiarum ac pecudum figuras colunt, quaedam etiam pudenda dictu tamquam deos adorant? num peius quam idem ipsi, qui cum deos colere se dicant, tamen eos publice turpiterque derident, de quibus etiam mimos agi cum risu et uoluptate patiuntur? qualis haec religio aut quanta maiestas putanda est quae
Abbreviated transcription (Latin):
s consulendu est etiã nolentib. quando quid sirbonũ nestũt. Cur ergo tã
trudeliter uexant crutiant debilitant si salnos uolunt aut unde pietas tã
impia ut eos miseris malis aut ꝑdant aut ĩutiles fatiant quib uelint ẽẽ
ꝯsultũ. Anuo dnis p̃stant. At non est saccificiũ quod exp̾mit᷑ ĩuito. nisi eĩ
sponte fiat atq ce aiõ procedat execratio est Cur enĩhorẽs ꝓscriptione in¬
iuriis cart̾e tormentis adacti fatũt Endii sunt isti qui sic coluntur uel ꝓpter
hoc colendi non sunt ꝙ sic coli uolunt digni .s. detestatione hominũ quib cũ
lacrimis tum gemitu cum sangne de membris omib fluente libatur At nos
ꝯt non expetimꝰ dim̃ deũ nrm̃ qui est om̃ĩu uelint noluit colat aliquis ĩ¬
uitꝰ nec si non coluĩt irascim Confidimꝰ enĩ in maicstate enis quitam ꝯtep̃¬

Expanded text:
Sed consulendum est etiam nolentibus, quando quid sit bonum, nesciunt. Cur ergo tam Sed consulendum est etiam nolentibus, quando quid sit bonum, nesciunt. Cur ergo tam crudeliter vexant, cruciant, debilitant, si salvos volunt? aut unde pietas tam impia, ut eos miseris modis aut perdant, aut inutiles faciant, quibus velint esse consultum? An vero diis praestant? at non est sacrificium, quod exprimitur invito. Nisi enim sponte atque ex animo fiat, execratio est; cum homines proscriptione, injuriis, carcere, tormentis adacti faciunt. Si dii sunt isti, qui sic coluntur, vel propter hoc solum colendi non sunt, quod sic coli volunt; digni scilicet detestatione hominum, quibus cum lacrymis, cum gemitu, cum sanguine de membris omnibus fluente libatur. At nos contra non expetimus, ut Deum nostrum, qui est omnium, velit, nolit, colat aliquis invitus; nec, si non coluerit, irascimur. Confidimus enim majestati ejus, qui tam contemp
Abbreviated transcription (Latin):
Dorant itaq hostes suos latrones ⁊ int̾fectores suos iuctũ pla¬
cant ⁊ aĩas suas cum thure ip̃o cremandas aris detestabilib ĩpo¬
nũt Irascantur etiã miseri ꝙ non silẽs a ln pareant in credibili mẽ¬
tuĩ tecitate Quid enĩ uideant qui solem non indent qͣi uõ sidii cent
indigerent hominũ auxilio aduersus contemptores suos. Quid igẽ nobis ira¬
saintur si ulli ml possunt nisi ꝙ ipĩ deos suos destrinĩt de quoꝵ prãte diffiduit
magis irreligiosi ꝙ̃ qui non omio colunt Cicero insuis legib cũ caste ad sacri
deus ipe ĩ dexerit. Recte hoc quidem neq enĩ fas est desꝑare dedeo quẽ
ĩõ colas quia parentẽ putas. nã quõ uindicare ĩiuria colentis se pot qui sua
non põt. libet igr̃ exiis quer̾e cuir potissimũ prestare se putent cogenolo ĩui¬
tos ad sacrificiũ ipi ne quos cogunt. At non est bñficiu quod ingerit᷑ recusanti

Expanded text:
dorant itaque hostes suos: latrones et interfectores suos victimis placant; et animas suas cum thure ipso cremandas aris detestabilibus imponunt. Irascuntur etiam miseri, quod non similes alii pereant, incredibili mentium caecitate. Quid enim videant, qui solem non vident? Quasi vero si dii essent, indigerent hominum auxilio, adversus contemptores suos. Quid ergo nobis irascuntur, si illi nihil possunt? nisi, quod ipsi deos suos destruunt, de quorum potestate diffidunt, magis irreligiosi quam qui omnino non colunt. Cicero in suis Legibus, cum caste ad sacrifDeus ipse vindex erit. « Recte hoc quidem. Neque enim fas est desperare de Deo, quem ideo colas, quia potentem putes. Nam quomodo vindicare injuriam colentis se potest, si suam non potest? Libet igitur, ex his quaerere, cui potissimum praestare se putent, cogendo invitos ad sacrificium. Ipsisne, quos cogunt? at non est beneficium, quod ingeritur recusanti.
Abbreviated transcription (Latin):
obusigitut illis uistitie fontib ĩmutatis. omĩs uirtꝰ et omĩs ueri¬
tas tollitur et ipa uistitia remigrat in celũ Et iõ non est ueru
quid officeret. ꝙ nullis aliis prẽterꝙ̃ nr̃o ppło reuelatũ est Dicet aliquis
nõne sunt Apud uos alii pauꝑes alii ꝯuutes alii ẜui aln dñi. Nonne int̾ singu¬
los aliquid int̾est nil net alia cã est qr nobis inuicẽ futurrũ. futurũ nomen in

Expanded text:
obus igitur illis justitiae fontibus immutatis, omnis virtus, et omnis veritas tollitur, et ipsa justitia remigrat in coelum. Ideo non est illud quid efficeret; quod nullis aliis, praeterquam nostro populo revelatum est. Dicet aliquis: Nonne sunt apud vos alii pauperes, alii divites; alii servi, alii domini? Nonne aliquid i
Abbreviated transcription (Latin):
rorũ õe dicimꝰ qr iustis ĩmortalitas ⁊ iuistis pena etna ꝓposita est. Quõ autẽ
he uie uel in celũ tollant uel ad infera pͥcipitent explicabo ⁊ aperia q̃ sint x
uero supplicia eorũ monstrabo. Nam fortasse aliquis expectet ut sepatim de
uiciis ac xtutib dicam cum do bono ac malo disserentib nobis etiã quod ẽ
Sriu possit intelligi Siue enĩ uirtutes inferas uitia sua sponte decedẽt
Siue nitia eximai uirtutes ultro subibũt. sic bonorũ ac malorũ natura
trabi sine uirtute possunt neq nirtutes inferri sine detractione uicioꝵ Has
igr̃ ias longe alit̾ inducimꝰ ꝙͣ induci aphis solent p̾mũ ꝙ ntriq ꝓpositũ eẽ dici¬

Expanded text:
rorum esse dicimus, quia iustis inmortalitas, iniustis poena aeterna proposita est. quomodo autem rorum esse dicimus, quia iustis inmortalitas, iniustis poena aeterna proposita est. quomodo autem hae uiae uel in caelum tollant uel ad inferna praecipitent explicabo, aperiamque quae sineorum supplicia monstrabo. nam fortasse aliquis expectet ut separatim de uitiis ac uirtutibus dicam, cum de bono aut malo disserentibus nobis etiam quod est contrarium possit intellegi. sine enim uirtutes inseras, uitia sua sponte decedent, siue uitia eximas, uirtutes ultro subibunt: sic bonorum ac malorum constittrahi sine uirtutibus possint nec uirtutes inseri sine detractione uitiorum. has igitur uias longe aliter inducimus quam induci a philosophis solent, primum quod utrique
Abbreviated transcription (Latin):
liora as titubantẽ. hoc est si aut phiãm didiãt aut elaqp̃tiam aut̃ aliquid ho¬
neste artis quo euadat ad bonam frugem quod fieri sine labore maxio nõ
põt honestam ⁊ copiosam uitam disputant paraturam Si nõ frugalitatẽs
Sdẽ idest desidie inhecne luxurie se trade̾ que sua uia quidẽ iudetur ad
tempꝰ uera bona ignoranti post aũt amissa omĩ dignitate ac re familiari in
omibus miseriis ĩģnom̃ia qo inctirũ ad corpꝰ ergo ⁊ adhant uitam quam ẜ¬
in terra dudinꝰ fines eaꝵ maꝵ retulerũt / poete fortasse meluis qui hoc biuium
apud inferos esse uoluerũt Sed in eofalluntur ꝙ eas uias mortuus ꝓposuerunt.
utriq ergo uere s tñ utriq nõ recte qr oportuit uias ipãs ad inta. fines earin¬
non ad mortẽ referti. Nos igitur ⁊ meluis et uerius qr istas dnas uias celi ⁊ infe¬

Expanded text:
liora titubantem, hoc est si aut philosophiam didicerit aut eloquentiam aut aliquid holiora titubantem, hoc est si aut philosophiam didicerit aut eloquentiam aut aliquid honestae artis quo euadat ad bonam frugem, quod fieri sine labore maximo non potest, honestam et copiosam uitam disputant peracturum; si uero dere, id est, desidiae, inertiae, luxuriae se tradere; quae suavia quidem videntur ad tempus vera bona ignoranti, post autem, amissa omni dignitate ac re familiari, in omnibus miseriis ignominiaque victurum. Ad corpus ergo, et ad hanc vitam, quam in terra ducimus fines earum uiarum rettulerunt. poetae fortasse melius, qui hoc biuium aput inferos esse uoluerunt, sed in eo falluntur quod eas uias mortuis proposuerunt. utrique ergo uere, sed tamen utrique non recte, quia oportuit uias ipsas ad uitam, fines earum ad mortem referri. nos igitur melius et uerius, qui duas istas uias caeli et infe
Abbreviated transcription (Latin):
tus ⁊ solidas atq intorruptas noluptates. Uitia nõ in ꝗbusdã delinimẽtis nã¬
lib illice̾ aiõs hominũ ⁊ inaniũ iocunditatũ sp̃ẽ captos. ad acerbas amarita¬
dines miseriasq produce Capiens prorsꝰ disputatio. si uirtutũ ipãrum
formas ut teminos scirent. Non enĩ didicerant uelqui sint uel quid eas mẽ¬
cedis adeo maneat. quod nos ns duob libris docebimꝰ ĩ nõ qr ignora¬
bant aut aubitant aiãs hominũ ĩmortales esse/ et uirtutes ⁊ iitia terrens
honorib aut penis existimauerunt Omĩs ergo hecide duab uhs dispũͦ.
ad frugalitatẽ acluxuria spectat. dicunt enĩ humane unte airsu y. lrẽ
cẽ similem. ꝙ unusquisq hominũ cũ prime adolescentie limen attigit
at nesciat in ꝙͣ ꝑtem se potiꝰ indinet Si ducem nactus fuit qui erigat ad me¬

Expanded text:
tus et solidas atque incorruptas uoluptates, uitia uero quibusdam delenimentis natutus et solidas atque incorruptas uoluptates, uitia uero quibusdam delenimentis naturalibus inlicere animos hominum et inanium iucunditatum specie captos ad acerbas amaritudines miseriasque perducere. sapiens prorsus disputatio, si uirtutum ipsarum formas ac terminos scirent. non enim didicerant uel quae sint uel quid eas mercedis a deo maneat: quod nos his duobus libris docebimus. hi uero quia ignorabant aut dubitabant animas hominum inmortales esse, et uirtutes et uitia terrenis honoribus aut poenis aestimauerunt. omnis ergo haec de duabus uiis disputatio ad fruesse similem, quod unusquisque hominum, cum primae adolescentiae limen attigeriac nesciat in quam se partem potius inclinet. Si ducem nactus fuerit, qui dirigat ad me