comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
piẽtia Ut em ĩuita sic m oroẽ niichilẽ
diffitilus ꝙͣ quid deceat iudere toperos
appellãt hoc greci. nos dicimus sane de¬
cotum de quo p̃clite et multa p̃ciprũt
et res ẽ cogitioẽ dignissuna Esinus ig¬
noratione non modo niuita sed et sepis¬
sime in poemates et in oroẽ peccat. Est
autem quid deceat orathori iudendu nõ
in sententiis solur sed etiam in uerbis.
Nonenim omĩs fortuna. non omĩs ho¬
nos. nõ omĩs auctoritas. nõ omĩs etas nͦ
uero locus aut tempus. aut auditor omĩs
codem. aut uerborum genera tractandris
est aut siãr. semperq in omĩ parte orõni
ut uite quid deceat. est considerandũ qđ̾
et de re de qua agitur positumiẽ et ĩ ꝑsoñs
ge et late parentẽ Phy solent in offitiisitͣ¬
tare Non cum de recto ipõ disputant. Nã
id quidẽ unũ est gramatici in poetis elo¬
quẽtes inomni et genere et parte causaꝵ
Quã enim indecoru ẽ de stillicidiis. cu

Expanded text:
pientia. Vt epientia. Vt edifficilius quam quid deceat videre. Pre/pon appellant hoc Graeci, nos dicamus sane decorum; de quo praeclare et multa praecipiuntur et res est cognitione dignissima; huius ignoratione non modo in vita sed saepissime et in poematis et in oratione peccatur. est autem quid deceat oratori videndum non in sententiis solum sed etiam in verbis. Non enim omnis fortuna, non omnis honos, non omnis auctoritas, non omnis aetas nec vero locus aut tempus aut auditor omnis eodem aut verborum genere tractandus est aut sententiarum semperque in omni parte orationis ut vitae quid deceat est considerandum; quod et in re de qua agitur positum est et in personge et late patentem philosophi solent in officiis tractare—non cum de recto ipso disputant, nam id quidem unum est—, grammatici in poetis, eloquentes in omni et genere et parte causarum. Quam enim indecorum est, de stillicidiis cum
Abbreviated transcription (Latin):
tudo intelligi nõ potest Sedid nec dubi¬
ur est et o siquid hñt questiors hoc tnĩ
ipũ ad id quod propositũ ẽ nõ est necessa¬
ntia a sophistarũ ab hystoricor a poctarũ
explicandus est nobis est qualis futurus
sit. Ecit igitur eloquẽs. hunc em anctor̃
Antomio querimus is qui inforo causisq
cinilibus ita dicit ut probet ut delecterꝰ
ut flectat probare necessitatis ẽ delectar
suauitatis: Flectere uctotie. Nam idu
tium ex omĩbus ad optinẽdas causas põt
plurimũ Sed qͦt quot offitia oroĩs tot
sunt genera dicendi Subtile in probãdo
moditu indelectando ueheniẽs inflectẽ¬
do inquo unouis omĩs oratoris ẽ. Alag¬
ni igitur iuditii sũ me ctiam facultatisꝰ
ẽẽ debebit moderator ille et qĩ tempator
Huiꝰ tripartite uarietatis. Nlam et uidica¬
bit quid tuiq opus sit et poterit quocũꝙ¬
mõ causa postulabit diçere. Sedẽ eloque¬
tie sicut teliquar terum fundamẽtu sã¬

Expanded text:
tudo intellegi non potest; sed id nec dubitudo intellegi non potest; sed id nec dubium est et, si quid habet quaestionis, hoc tamen ipsum ad id quod propositum est non est necessaorum eloquentia, a sophistarum, ab historicorum, a poetarum explicandus est nobis qualis futurus sit. erit igitur eloquens—hunc enim auctore Antonio quaerimus—is qui in foro causisque civilibus ita dicet, ut probet, ut delectet, ut flectat. Probare necessitatis est, delectare suavitatis, flectere victoriae: nam id unum ex omnibus ad obtinendas causas potest plurimum. Sed quot officia oratoris, tot sunt genera dicendi: subtile in probando, modicum in delectando, vehemens in flectendo; in quo uno vis omnis oratoris est. magni igitur iudici, summae etiam facultatis esse debebit moderator ille et quasi temperator huius tripertitae varietatis; nam et iudicabit quid cuique opus sit et poterit quocumque modo postulabit causa dicere. Sed est eloquentiae sicut reliquarum rerum fundamentum sa
Abbreviated transcription (Latin):
esset illud quo ipĩ differrent ab orat hori¬
bus Numero max̾ iudebant᷑ antea et
uersu. Nunc apud orathores iam ipe nu¬
metus increbrunt. Quicquid est enim qd̾
subaurium mensuram aliquã cadit etia
si ab est auersu. Fam id quide orathorii
est uitium.nurrierus uocatur. qui grece
rithinos dicit᷑. Itaq uideo usum esse nõ¬
nullis platonis et demochriti loqutione
et si absit auersu tamẽ quod incitatus ferat
et clarissimis uerborũ lumĩbus utat᷑ potrꝰ
uersicli sunt mhil est aliud quotidiam dis¬
simile sermonis. Nec tamen id ẽ poete max¬
imum et si est colaudabilior ꝙ uirtutes ora¬
thoris persequit᷑. tum uersu sit astrictior
Ego autẽ etiam si quorũdam grandis et or¬
nata uox est poetaꝵ tñ mea cum licẽtiam
statuo maiorem eẽ ꝙͣ in nobis fatiendor
iungendorumq uerborũ. tum etiã non¬
tiulloꝵ uolũtati uocibus magis ꝙ̃ rebus ĩ¬
rum propteã ceteratum terum dissimili¬

Expanded text:
esset illud quo ipsi differrent ab oratoriesset illud quo ipsi differrent ab oratoribus: numero maxime uidebantur antea et uersu; nunc apud oratores iam ipse numerus concrebruit: quicquid est enim, quod sub aurium mensuram aliquam cadit, etiam si abest a uersu nam id quidem uitium orationis est, numerus uocatur, qui Graece rhytmos dicitur. Itaque uideo uisum esse nonnullis Platonis et Democriti locutionem, etsi absit a uersu, tamen quod incitatius feratur et clarissimis uerborum luminibus utatur, potius quod versiculi sunt, nihil est aliud quotidiani dissim le sermonis. Nec tamen, id est, Poetae maximum: ersi est co laudabilior, quod virtutes Oratoris perse quitur, cum versu sit adstrictior. Ego autem etiam si quorundam grandis et ornata vox est Poetarum tamen in eacum licentiam statuo maiorem, quam in nobis, faciendorum iungendorumque verborum, tum etiam nonnullorum voluptati, vocibus magis, quam rebus inrum—, propterea cete- rarum rerum dissimili
Abbreviated transcription (Latin):
go ĩcorrupta quodãmõ. Itaq setino potis
ꝙͣ orõ dicitur. Ouãꝙ̃ enim omĩs ẽ oratio
loqutio. tamẽ Uniuc orõme loqutio hos
ꝓprio signata tioiẽ est. Sophistarũ d̾ꝗb
tor in causis persequi. Sed hoc differunt
quod cum sit his propositum nõ perturbat
animos. sed placare potius.nec tam psuadet᷑
ꝙ̃ delectare et apertius id fatiunt ꝙͣ nos. et
crebrius cõtinnas magis sm̃as exquirũt
ꝙͣ probabiles Ate sepe discedunt intexunt
fabulas uerba apertius transfexũt ea que
ita disponũt. ut pictores uarietatem coloꝵ
Paria paribus referunt aduersa contrariis
hystoria finitima est in qua et narrat᷑ or¬
nate et regio sepe aut pugna describitur
Interponũtut etiam contiones et hortatio¬
nes. Ded in his tracta quedam et ł luens
expetitur. Non hec cõtorta et acris oratio
Ab his nõ multo sẽcus ꝙͣ apoetis. Hec eloqu¬
entia quam querimus senocanda ẽ Na
etiam poete questionẽ attulerant quidnã

Expanded text:
sermo potius quam oratio dicitur. Quamquam enim omnis locutio oratio est, tamen unius oratoris locutio hoc proprio signata nomine est. sophistarum, de quibus tor in causis persequi. Sed hoc differunt quod, cum sit his propositum non perturbare animos, sed placare potius nec tam persuadere quam delectare, et apertius id faciunt quam nos et crebrius, concinnas magis sententias exquirunt quam probabilis, a re saepe discedunt, intexunt fabulas, verba altius transferunt eaque ita disponunt ut pictores varietatem colorum, paria paribus referunt, adversa contrariis,. huic generi historia finitima est, in qua et narratur ornate et regio saepe aut pugna describitur; interponuntur etiam contiones et hortationes, sed in his tracta quaedam et fluens expetitur, non haec contorta et acris oratio. ab his non multo secus quam a poetis haec eloquentia quam quaerimus sevocanda est. Nam etiam poetae quaestionem attulerunt, quidnam
Abbreviated transcription (Latin):
possunt. Nam et partir ipũm et defin¬
iri et argui partitioẽs diuidere et argum¬
entor locos nosce et argumẽtatioem ipaz
concludere et nidere que sumẽda sit̃
argumc̃tando quidq exiis que sumta sũ
effitiatur et uera a faisie uerisimilia ab ĩ¬
credibilib iudicare et distinguere et aut
male suita aut male conclusa rprehen¬
dere et cadem uł anguste disserere ut dy
quis et iniquis utilib aut in utilib. hoᷤᷤ¬
nestic turpib qm̃ põt hrẽ orator sine
illis maximaꝵ terum artibus facultatẽ
aut topiam. Quare hec sint tibi mr. Cice¬
ro que exposui quasi iditia fontium il¬
loꝵ ad quos si nobis hisdem ducib per
ueneris.tum et ip̃a melis et multo ma¬
iora cognostes. Citero. Ego ueto ac magͦ
quidemꝰ Studeo my pater multisq ex
tius p̃clarissimis munerib nuillum ina

Expanded text:
possunt. Nam et partiri ipsum et definpossunt. Nam et partiri ipsum et definire et ambigui partitiones dividere et argumentorum locos nosse et argumentationem ipsam concludere et videre quae sumenda in argumentando sint quidque ex eis quae sumpta sunt efficiatur et vera a falsis, veri similia ab incredibilibus diiudicare et distinguere et aut male sumpta aut male conclusa reprehendere et eadem vel anguste disserere, ut diquis iniquis, utilibus inutilibus, honestis turpibus quam potest habere orator sine illis maximarum rerum artibus facultatem aut copiam ? Qua re haec tibi sint, mi Cicero, quae exposui, quasi indicia fontium illorum; ad quos si nobis eisdem ducibus aliisve perveneris, tum et haec ipsa melius et multo maiora alia cognosces. C. Ego vero ac magno quidem studio, mi pater, multisque ex tuis praeclarissimis muneribus nullum ma
Abbreviated transcription (Latin):
di darent᷑ at ut expectato ciinisq uidex
legis mentem interp̃tetur. Demde erit
utendum exemplis in quibus omĩs equi¬
tas perturbetur si uerbis legum ac non
sententiis pareatur. Demde genus eius
modi calliditatis et calumine retrahat
inodium iudicis cum quadam ĩuidiosa
quetela et si inicidet imptudentie delictũ
causa que non ad fletum. sed ad casum ne¬
cessitatenue ꝑtinet. quod genus paulo
ante attigimus erit hisdem equitatis sẽ¬
tentiis contra acerbitatem uerborũ dep̃¬
candum. Siscripta interse dissentient
tanta series artis est. et sic interse sunt cõ¬
nexa et apta ut que paulo ante p̾cepta de¬
dimus ambigui queq proximasinẽ et
scripti eadem ad hoc genus omẽ tertui
referantur. Nam quibus locis i ambig¬
uo defendimus eam significatioẽ que
nos adiunat eisdem in contrariis legib¬
Demde est effitiendum ut alterius sinã
illa nrã Achadeiã. Horuerũt neq sĩtie

Expanded text:
is darentur atque ut ex facto cuiusque iudex is darentur atque ut ex facto cuiusque iudex legis mentem interpretaretur. Deinde erit utendum exemplis, in quibus omnis aequitas perturbetur, si verbis legum ac non sententiis pareatur. deinde genus eius modi calliditatis et calumniae trahatur in odium iudicis cum quadam invidiosa querella. Et si incidet imprudentiae causa, quae non ad delictum, sed ad casum necessitatemve pertineat, quod genus paulo ante attigimus, erit eisdem aequitatis sententiis contra acerbitatem verborum deprecandum. Sin scripta inter sese dissentient, tanta series artis est et sic inter se sunt pleraque conexa et apta, ut, quae paulo ante praecepta dedimus ambigui quaeque proxime sententiae et scripti, eadem ad hoc genus causae tertium transferantur. nam quibus locis in ambiguo defendimus eam significationem quae nos adiuvat, eisdem in contrariis legibDeinde est efficiendum, ut alterius scripti illa nostra Academia effloruerunt, neque sine
Abbreviated transcription (Latin):
lectoris sensu ꝙͣ alege explicari. Cur ita sc̃¬
ripserit si ita nõ senserit. Cur quom ca que
plane scripta sint neglexerit que nusquã
scripta sunt proferat᷑. Cur prudẽtissimos
inscribendo uitos sũme stultitie putet
ec̃ damnandos. Quid impediet stptorẽ
quominus extiperet illud quod adũsariꝰ
etuam ⁊d̾ est si qua poterit ĩ ueniri quare
nõ sit exceptum. Aut iniqua lexaut ĩu¬
tilis futura dicetur. aut alia causa obrem¬
perandi alia abrogandi dissentire aduer¬
sarii uocem atq legis. Demde amplificã¬
dicausa de conseruandis legibus de peri¬
culo publicaru terum atq priuataru
cu aliis locis tum perorando maxime
grauiter erit uehemẽterq dicendum
Ille autem qui se smã legis defendet et
uolu̾̃tate defendet in consilio atas i mte¬
scriptoris non in uerbis ac lris uim legis
positam esse defendet quoq nichil excepe¬
rit in lege laudabit ne diuerticula pectã¬

Expanded text:
latoris sensum quam a lege explicari. Cur ita sclatoris sensum quam a lege explicari. Cur ita scripserit, si ita non senserit? Cur, cum ea quae plane scripta sint neglexerit, quae nusquam scripta sint proferat? Cur prudentissimos in scribendo viros summae stultitiae putet esse damnandos ? Quid impedierit scriptorem quo minus exciperet illud, quod adversarius, etiam ratio est, si qua poterit inveniri, qua re non sit exceptum: aut iniqua lex aut inutilis futura dicetur aut alia causa obteinperandi alia abrogandi; dissentire adversari vocem atque legis. Deinde amplificandi causa de conservandis legibus, de periculo publicarum rerum atque privatarum cum aliis locis tum in perorando maxime graviter erit vehementerque dicendum. ille autem qui se sententia legis et voluntate defendet in consilio atque in mescriptoris, non in verbis ac litteris vim legis positam esse defendet quodque nihil exceperit in lege laudabit, ne deverticula peccat
Abbreviated transcription (Latin):
nam scriptoris prudentiam eẽ defendit
Uterq id quod aduersarius ex ambiguo
scripto intelligendu eẽ dicet. aut obscurũ¬
aut absurdum. aut mutile aut iniquum
aut turpe esse defendet. aut etiam discepta¬
tentiam ꝙͣuis prudentem et iustum ho¬
minem si integrum daretur scriptũ non
tii. Contrarium autem sic si probabit fore
ut multa iutia stulta miq̃ contraria con¬
sisse uidetur et aliud scripsisse qui scripto
intetur eum te exposita recitatione utio¬
portebit. Demde instare aduersario itera¬
te tenouare intertogare. num aut stpnũ
neget aut contraria fcũm infitiet᷑. post
uditem aduim scripti uocet. Pac confi¬
rmatioẽ usus amplificet rem lege laudã¬
da audatiamq confutet enus qui quomi
palam contrafecerit idq fateatur. Adsit
tamẽ fcumq defendat Demde ĩfirmet
defensionẽ quom aduersarius aliud uolu¬
isse. aliud scripsisse scriptorẽ. a liud scrap¬
sisse dicat nõ esse ferendum a quoꝙ potius

Expanded text:
nam scriptoris prudentia esse defendet; nam scriptoris prudentia esse defendet; uterque id quod adversarius ex ambigue scripto intellegendum esse dicet aut absurdum aut inutile aut iniquum aut turpe esse defendet aut etiam discrepatentiam quemvis prudentem et iustum hominem, si integrum daretur, scripturum ti; contrariam autem si probarint, fore uti multa vitiosa stulta iniqua contraria coniptor videtur et aliud scripsisse, qui scripto nitetur, eum re exposita recitatione uti oportebit, deinde instare adversario, iterare renovare interrogare num aut scriptum neget aut contra factum infitietur. post iudicem ad vim scripti vocet. Hac confirmatione usus amplificet rem lege laudanda audaciamque confutet eius qui, cum palam contra fecerit idque fateatur, adsit tamen factumque defendat. Deinde infirmet defensionem, cum adversarius aliud voluisse aliud sensisse scriptorem, aliud scripsisse dicat, non esse ferendum a quoquam potius
Abbreviated transcription (Latin):
autem scripta non sunt ea aut ꝯsuetudie
aut conuentu hominum et quasi consensu
retinentur. Atq hec etiam imprimis ut
nrõs mores legesq tueanir. quodã modo
esse debebunt eaque dda erunt in orõib
de natura de legibus de more maiorum
de propulsanda miuria de ulciscenda d̾
omĩ parte uiris si imprudenter aut nece¬
ssitate aut casu quippiam fecerint quod
non concederetur iis qui sua sponte et
uoluntate fecissent. Ad eius facti dep̾catio¬
nem ignoscendi petenda uenia ẽ q̃ sume¬
tur explerisq locis equitatis. Expositum est
ut potin breuissime de omĩ controuẽsiaꝵ
genere nisi preterea tuquid queris. Cice.
llud equidem quod iam unum testare ui¬
deo quale sit quom disceptatio uersetur m
scriptis. Marcus. Recte intelligis. isto eiz
exposito munus quod promisi omẽ con¬
fecero.Sunt igitur ambigur duob ad¬
uersariis p̾cepta cõmumia. Uterq enim
eam significationem qua utetur ipẽ dig¬

Expanded text:
Quae autem scripta non sunt, ea aut consuetudine Quae autem scripta non sunt, ea aut consuetudine aut conventis hominum et quasi consensu obtinentur. Atque etiam hoc in primis, ut nostros mores legesque tueamur, quodam modo esse debebunt ea quae dicenda erunt in orationibus de natura, de legibus, de more maiorum, de propulsanda iniuria, de ulciscenda, de omni parte iuris. Si imprudenter aut necessitate aut casu quippiam fecerit, quod non concederetur eis qui sua sponte et voluntate fecissent, ad eius facti deprecationem ignoscendi petenda venia est, quae sumetur ex plerisque locis aequitatis. Expositum est, ut potui brevissime, de omni controversiarum genere, nisi praeterea tu quid requiris. C. Illud equidem quod iam unum restare video, quale sit, cum disceptatio versatur in scriptis. P. Recte intellegis; isto enim exposito munus promissi omne confecero. Sunt igitur ambigui duobus adversariis praecepta communia. Vterque enim eam significationem qua nitetur ipse dig
Abbreviated transcription (Latin):
magnitudo hoñ ne aut indicia. aut
dignitas postulabit. Citero. Habeo ista
nũc ea que quom quale sit quippiam dis¬
ceptatur queri ex utraq parte deceat ue¬
lim audire. Martus. Confiteant᷑ in isto
genere que arguũtur seid fecisse ipũm
in quo teprehendit᷑. Sed quona uit
se fecisse dicunt᷑ uiris est omĩs rõ nobis
uictus indiuinum et humanu ius est
distributa. Quorum equitatis est unus
alterum religioms Equitatis autem iuis
est duplex cuiꝰ altera directi ueri et iusti
et ut diçitur equi et bom ratione defen¬
ditur altera aduicissitudinẽ referende
gratie pertinet quod in benefitio grata
iniuria pumtio nominat᷑. Atꝙ hec co¬
munia sunt nature atq legis. Sed pro¬
pria legis ut ea que scripta sunt et caque
sine lrĩs aut gentium uire aut maioru
more retinent᷑. Scriptorum autẽ aliud
ẽpriuatim publicum. aliud publicum
ler. senatus consultum foedus priuatu
tabule pactum. cõuentu. stipulatio

Expanded text:
magnitudo hominumve aut invidia aut magnitudo hominumve aut invidia aut dignitas postulabit. C. Habeo ista; nunc ea quae, cum quale sit quippiam disceptatur, quaeri ex utraque parte deceat velim audire. P. Confitentur in isto genere qui arguuntur, se id fecisse ipsum in quo reprehenduntur; sed quoniam iure se fecisse dicunt, iuris est omnis ratio nobis ris vis in divinum et humanum ius est distributa; quorum aequitatis est unum, alterum religionis. aequitatis autem vis est duplex: cuius altera derecta veri et iusti et, ut dicitur, aequi et boni ratione defenditur; altera ad vicissitudinem referendae gratiae pertinet; quod in beneficio gratia, in iniuria poenitio nominatur. Atque haec communia sunt naturae atque legis; sed propria legis et ea quae scripta sunt, et ea quae sine litteris aut gentium iure aut maiorum more retinentur. Scriptorum autem privatum aliud est, publicum aliud: publicum lex senatus consultum foedus, privatum tabulae pactum conventum stipulatio.
Abbreviated transcription (Latin):
uarie esse positus uideatur. Sed huic
tñ ipĩ confugiendum ẽ ad equitatis locos
ad terum iudicatarum auctoritatẽ ad
finem aliquem perituli. Cõmuneq sit
Hoc preceptum ut quom uterq definiret
ꝙͣ maxime potuerit ad cõmunẽ sensu
uimq uerbi tñ similibus exemplis eorũ
qui ita locuti sunt suam definitioẽ sinã
confirmet. Atq accusatori in hoc gene̾
Causarum locus ille cõmums mĩme eẽt
conçedendus utis qui de re cõfiteatur
uerbi se interp̃tatioẽ defendat Defen¬
sor autem ad ea que ꝓposuit equitate ui.¬
tatur et ea cũ secum fatiat non resed de¬
prauatione uerbi se urgeri queratur. Q
in genere percersere poteris plurosq ĩ¬
uemendi locos. Ulam et similib utitꝰ
et contrariis et consequẽtibus. ꝙͣꝙͣ uterq
tamen reus insi planc erit absurda fre¬
quentis. Amplificandi autem cause
aut que digredientur a causa dicisolent
ante sunt posita sumẽtur: simõ rerum

Expanded text:
uasi vare positus esse videatur. Sed huic uasi vare positus esse videatur. Sed huic tamen ipsi confugiendum est ad aequitatis locos, ad rerum iudicatarum auctoritatem, ad finem aliquem periculi; communeque sit hoc praeceptum, ut cum uterque definierit quam maxime potuerit ad communem sensum vimque verbi, tum similibus exemplisque eorum qui ita locuti sint suam definitionem sententiamque confirmet. atque accusatori sit in hoc genere causarum locus ille communis, minime esse concedendum, ut is qui de re confiteatur verbi se interpretatione defendat; defensor autem et ea quam proposui aequitate nitatur et ea cum secum faciat, non re sed depravatione verbi sese urgeri queratur. Quo in genere percensere poterit plerosque inveniendi locos; nam et similibus utetur et contrariis et consequentibus quamquam uterque, tamen reus, nisi plane erit absurda causa, frequentius. amplificandi autem causa quae aut cum degredientur a causa dicere volent ante posita sumentur, si modo rerum
Abbreviated transcription (Latin):
pecuma absoluto rursusq reuocato p̃¬
uaricatorem accusator eẽ definiat oẽ
uiditii corruptelam a reo. Defensor
autẽ non omnem sed tantum mõ actu¬
satoris corruptelam a reo. Sit ergo hec
contentio prima uerborum in quo et̾
si propius accedat ad consuetudinẽ mẽ¬
temq ser monis defensoris definitio cũ
accusator sententia legis nitetur Hegat
enim probari oportere eos qui leges scpͥ
corruptum sit.Si unus accusator cor¬
ruptus sit non recidete utitur equitate
utilitate quasi scribenda lex si eẽt queq
tamẽ complectent᷑ in iudiciis corruptis ea
uerbo uno preuaricatiomis comp̃hẽdisse
dicitur. Defensor autem testatur cõsuetu¬
dinem sermonis. uerbiq uim ex cõtraio
reperiet quasi ex ueto accusatore cui con¬
trarium est nomen preuaricatioms ex
consequẽtibus quod ea littera de accusa¬
tore soleat dari uudici et ex nonnẽ ipõ ꝙ
significat eum qui in cõtrariis causis qr¬

Expanded text:
pecunia absoluto rursusque revocato prpecunia absoluto rursusque revocato praevaricationem accusator esse definiat omnem iudici corruptelam ab reo, defensor autem non omnem, sed tantum modo accusatoris corruptelam ab reo, sit ergo haec contentio primum verborum, in quo, etiam si propius accedat ad consuetudinem mentemque sermonis defensoris definitio, tamen accusator sententia legis nitetur; negat enim probari oportere eos qui leges scripcorruptum sit , si unus accusator corruptus sit, non rescindere; nititur aequitate utilitate quasi scribenda lex sit, quaeque tum complecteretur in iudiciis corruptis, ea verbo uno praevaricationis comprehendisse dicit; defensor autem testatur consuetudinem sermonis verbique vim ex contrario repetit quasi converso accusatore, cui contrarium est nomen praevaricatoris, et ex consequentibus, quod ea littera de accusatore soleat dari iudici, et ex nomine ipso, quod significat eum qui in contrariis causis q
Abbreviated transcription (Latin):
argumẽtis obscuratis defensionbrs de¬
fensoris. aut p̃teritis aut obscuratiss
suspitionum argumẽtis terum ipãru
euentuc erit causq natrandi. In confir¬
mandis aute nrĩs argumẽtatioĩb ĩfit¬
mandisq contrariis. Sepe erunt actusa¬
tori animor motus incitandi reo r¬
tigandi. Atq hoc quidem utrisq max̃
inperoratione fatienda alteri frequeri¬
tatione argumẽtorum et toaceruatioẽ
uniuersa alteri siplane causam tedargi¬
endo explicarit enumeratioẽ. ut quicꝙͣ
diluerit et miseratione ad extremum¬
adinoũ comectura tractanda sit nuc
de diffinitioẽ andiamuc Mar. Cõmu¬
ma dantur in isto genere accusatori de¬
fensoriq precepta. Ut ein defimendo
describendoq magis ad sensum iudicis
ii. qui audient magis et propius accesẜit
is uincat nectẽ est. Uon em argumen¬
tando tractatur hoc genus. sed tanꝙ̃ ex¬
plicando excutiendoq uerbo. Ut si mreo

Expanded text:
argumentis, obscuratis defensionibus. Deargumentis, obscuratis defensionibus. Defensori aut praeteritis aut obscuratis suspicionum argumentis, rerum ipsarum eventus erunt casusque narrandi. in confirmandis autem nostris argumentationibus infirmandisque contrariis saepe erunt accusatori motus animorum incitandi, reo mitigandi. Atque hoc quidem utrique maxime in peroratione faciendum; alteri frequentatione argumentorum et coacervatione universa; alteri, si plane causam redarguendo explicarit, enumeratione, ut quidque diluerit, et miseratione ad extremumad modum coniectura tractanda sit. Nunc de definitione audiamus. P. Communia dantur in isto genere accusatori defensorique praecepta. Vter enim definiendo describendoque verbo magis ad sensum iudicis ei qui audient, magis et propius accesserit, is vincat necesse est. Non enim argumentando tractatur hoc genus, sed tamquam explicando excutiendoque verbo, ut, si in reo
Abbreviated transcription (Latin):
tem ner. Consequẽtia autem diluet expo¬
nendo nõ esse illa certa uiditia facti que
etiam admisso consequi possent. Cõsistetq
insingulis et ea aut eorum que facta dic
minis aut sibi cum accusatore cõmunia
essent pro periculo potiusꝙͣ contra salutẽ
ualere debere. Tertiumq questiorus genꝰ
uniuersum et quod poterit in singulis
ex teprehensionis lotis de quib atite dic¬
tum est refelletur. Harum causarum pͥn¬
cipia suspitiosa ad acerbitate ab accusato¬
te ponentur. Denũtiabiturq cõmune n¬
sidiarum periculum. Incitabunturq ani¬
mi ut actendant. Ateo antem querelacõ¬
flati criminis collectarũq subspitionu
ctiam accusatoris insidie. et item cõinuẽ
periculum proferetur animiq ad mise¬
ticordiam allitient᷑. et modite benino¬
lentia inditiu colligetur Marratio autẽ
accusatotis erit quasi mẽbratim gestine¬
gotii suspitiosa explicatio.Sparsic oĩb

Expanded text:
temneret. consequentia autem diluet expotemneret. consequentia autem diluet exponendo non esse illa certa indicia facti, quae etiam nullo admisso consequi possent, consistetque in singulis et ea aut eorum, quae ipse facminis, aut sibi cum accusatore communia esse et pro periculo potius quam contra salutem valere debere; testiumque et quaestionum genus universum et quod poterit in singulis ex reprehensionis locis de quibus ante dictum est refellet. harum causarum principia suspiciosa ad acerbitatem ab accusatore ponentur, denuntiabiturque commune insidiarum periculum excitabunturque animi, ut attendant. A reo autem querella conflati criminis conlectarumque suspicionum et accusatoris insidiae et item commune periculum proferetur animique ad misericordiam adlicientur et modice benevolentia iudicum conligetur. Narratio autem accusatoris erit quasi membratim gesti negoti suspiciosa explicatio, sparsis omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
queri uoluissent et tñ et de incestu et d̾
cõuiratioẽ que fcã me consule ẽ queren¬
dum putauerunt frridenda etiam dis¬
putatio qua utisolent ad infirmandas q̃s¬
tiones et meditata. puerilisq dicenda et
tum fatienda fides diligenter esse et sine
cupiditate quesitum dicta questionis argu¬
mentis et comectura ponderanda Atq hec
accusatioris fere membra sunt defensio¬
nis autem primutti infirmatio causarũ
aut nõ fuisse aut nõ tantas aut nõ sibi soli
aut cõmodius potuisse idem consequi aut
nõ his se eẽ morib nõ ea ruta aut nullos
Anui motus. aut nõ tam ĩpotẽtes fuissẽ
Facultatum autem infirmatioẽ utetꝰ.si aut
uires. aut animum. aut copias. aut opes ab¬
fuisse demõstrabit. Aut alienum tempus a
locum nõ ydoneum. aut multos arbitros. qͦꝵ
crederet nemimi. aut se non tam apertumi
ut id susciperet quod occultare nõ posset n
neq tam amẽtem ut penam ac uiditia cõ¬

Expanded text:
quaeri noluissent, tamen de incestu et de quaeri noluissent, tamen de incestu et de coniuratione, quae facta me consule est, quaerendum putaverunt. Inridenda etiam disputatio est , qua solent uti ad infirmandas quaestiones, et meditata puerilisque dicenda. Tum facienda fides diligenter esse et sine cupiditate quaesitum dictaque quaestionis argumentis et coniectura ponderanda. Atque haec accusationis fere membra sunt. defensionis autem primum infirmatio causarum, aut non fuisse aut non tantas aut non sibi soli aut commodius potuisse idem consequi, aut non eis se esse moribus, non ea vita, aut nullos animi motus aut non tam impotentis fuisse. Facultatum infirmatione autem utetur, si aut vires aut animum aut copias aut opes afuisse demonstrabit, aut alienum tempus aut locum non idoneum aut multos arbitros, quorum crederet nemini, aut non se tam apertum, ut id susciperet, quod occultare non posset, neque tam amentem, ut poenas ac iudicia con
Abbreviated transcription (Latin):
tatione cõmum nõ fuisse illum tam amẽ¬
tem ut iuditia. facti aut effugere aut occł¬
tare nõ posset ut ita apertum ẽẽt ut locu
crimini telinque̾t. Cõmiunic ille contra
locus audatiam temeritati nõ prudentie
eẽ coniunctam. dequitur ille locuc adan¬
gendu nõ esse expectandum dum fateat
argumẽtis peccata conuingi et hic etiã ex¬
empla ponẽtur. atq hec quidem de argu¬
mẽtis. Sinautẽ erit testium facaltas. pri¬
mum genus ipũm erit laudandum dicẽ¬
dumq ne argrimẽtis tenẽtur tenc ipũm
sua cautioẽ effecisse testes nõ potuisse effu
gere. Demde singuli laudent. Que autez
essent laudabilia dictum est. Dende argu
nues dicendu erit nõ esse ex fortuna fidẽ
possint. Sin questiones habite postulatio¬
nes ue hẽantur causam adiuuabunt. Con
te repudiassent de institutic. Atheniẽsiu
De nrõrum etiam prudentissimoꝵ honĩ
ĩstitutis qui quom in dominos de serui

Expanded text:
tatione communi, non fuisse ilium tam amentatione communi, non fuisse ilium tam amentem, ut indicia facti aut effugere aut occultare non posset, ut ita apertus esset, ut locum crimini relinqueret. Communis ille contra locus, audaciam temeritati, non prudentiae esse coniunctam. sequitur ille autem locus ad augendum, non esse exspectandum, dum fateatur; argumentis peccata convinci; et hic etiam exempla ponentur. atque haec quidem de argumentis. Sin autem erit etiam testium facultas, primum genus erit ipsum laudandum dicendumque, ne argumentis teneretur reus, ipsum sua cautione effecisse, testis effugere non posse; deinde singuli laudentur—quae autem essent laudabilia dictum est—; deinde argnues, dicendum erit non esse ex fortuna fidem possint. Sin quaestiones habitae aut postulatio, ut habeantur, causam adiuvabunt, confte repudiassent; de institutis Atheniensium, de nostrorum etiam prudentissimorum hominum institutis, qui cum in dominos de servis
Abbreviated transcription (Latin):
causis effici dixisti. Alartus. Consequẽtia
quedam signa p̃teriti et qĩ ĩpressa facti ue¬
stigia que quidem uł maxime subspitioẽ
mouent et sunt quasi tatita criminũ testi¬
monia Atq hec quidẽ grauiora ꝙͣ cause
cõmuniter identur simulare et arguere
omẽs posse. quoru mõ int̾fuũt aliquid. h¬
Hec ꝓprie attingunt eos ipõs qui arguũ¬
tur ut telum ut uestigia. ut cruor ut dep̃¬
hensum aliquid quod ablatum ereptũ ue
iuideatur ut responsum ĩconstanter ut
hesitatum et ut titubatum ut curi aliquo
uisus ex quo suspitio oriatire ut eo ipõ ĩ lo¬
co uisus in quo facinus ut pallor ut tremõ
ut scriptu aut obsignatum aut depositum
quippiam FCec enim talia sunt que aut ĩ
te ipã aut etiam anteꝙͣ fcũm est. aut postea
suspitiosum crimen effitiant. Que si non
exunt tamẽ causis ipĩs et effitiendi facul¬
tatibuc uti oportebit. Adiuncta illa dispu¬

Expanded text:
causis effici dixisti. P. Consequentia causis effici dixisti. P. Consequentia quaedam signa praeteriti et quasi impressa facti vestigia; quae quidem vel maxime suspicionem movent et sunt quasi tacita criminum testimonia atque hoc quidem graviora, quod causae communiter videntur insimulare et arguere omnis posse, quorum modo interfuerit aliquid, haec proprie attingunt eos ipsos qui arguuntur, ut telum, ut vestigium, ut cruor, ut deprehensum aliquid quod ablatum ereptumve videatur, ut responsum inconstanter, ut haesitatum, ut titubatum, ut cum aliquo visus ex quo suspicio oriatur, ut eo ipso in loco visus in quo facinus, ut pallor, ut tremor, ut scriptum aut. obsignatum aut depositum quippiam. Haec enim talia sunt, quae aut in re ipsa aut etiam ante quam factum est aut postea suspiciosum crimen efficiant. quae si non erunt, tamen causis ipsis et efficiendi facultatibus niti oportebit, adiuncta illa dispu
Abbreviated transcription (Latin):
bonorũ aut maloꝵ metu fecisse dicit᷑ qd̾
fit alicuiꝰ qui illa mutiroq genere maiora
petuntur. Spectant᷑ etia ad causa facti.
motus animoꝵ.siira recensi odiu uetus
si ulciscendi studiu. si ĩuirie dolor. sihono¬
tis siglorie. si imperii sipecume tupiditas.
si petituli timor. si es alienum. si angustia
tei familiaris si audax. si leuis. si crudelis.
effitiendi. sicum opinione celandi aut sipa¬
ferendi aut si uditii pena leuior ꝙͣ facti
premiu.aut si facinoris Uoluptas maiõ
ꝙͣ damnationis dolor. hisenim fere reb
facti subspitio confirmat᷑ cu et uolũtatis
tate autẽ utilitas ex adductione alicuns
cõmodi tutatio neq ĩcõmodi quate ut ã
spes. Aut metus impulisse uideant aut
alius reperitur animi motus qui etiã citiꝰ
infraudem ꝙͣ rõ utilitati ĩpellit. Quã ob
rem inhec sunt dicta de carisir. Citero Te¬
neo et quero qui sunt illi euentus quos ex

Expanded text:
bonorum aut malorum metu fecisse dicitur; quod bonorum aut malorum metu fecisse dicitur; quod fit acrius, quo illa in utroque genere maiora ponuntur. Spectant etiam ad causam facti motus animorum, si ira recens, si odium vetus, si ulciscendi studium, si iniuriae dolor, si honoris, si gloriae, si imperi, si pecuniae cupiditas, si periculi timor, si aes alienum, si angustiae rei familiaris, si audax, si levis, si crudelis, efficiendi, si cum opinione celandi aut, si paferendi; aut si iudici poena levior quam facti praemium; aut si facinoris voluptas maior quam damnationis dolor. his enim fere rebus facti suspicio confirmatur, cum et voluntatistate autem utilitas ex adeptione alicuius commodi vitationeque incommodi quaeritur, ut aut spes aut metus impulisse videatur aut aliquis repentinus animi motus, qui etiam citius in fraudem quam ratio utilitatis impellit. Quam ob rem haec sint dicta de causa. C. Teneo et quaero qui sint illi eventus quos ex
Abbreviated transcription (Latin):
mẽdis locis conitianit᷑. Qui ꝙ̃ ꝙͣ satis ẽ ei
qui uidet. quid in quoq loco lateat quiq il¬
los locos tanꝙ̃ thesautos aliquos argumnẽto¬
rum notatos habet. tñ ea que sunt certaꝵ
causarum propria tangenius. In cõiectirĩ
igitur quom ẽ infitiandu tens accusatoi̾
hec premia duo sunt. Sed accusatorem
pro omĩ accusatore et reo appello. possunt
enim etiam sine accusatioẽ in causis Hec
cidem controuersiaru genera uersari Sed
hec duo sunt eipreria causa. et euentus
Causam rationẽ efficiendi euentum id qd̾ ẽ
effectum.Atq ipã quidẽ partitio causatu
paulo ante ĩsuasioms locis distributa ẽ que
erum in consilio capiendo futuri tẽporis
fcõ argumẽtabitur colligere debebit. quã
obrem et utilitate illi quẽ arguet fuisse et
ab eo effici potuisse demõstret Utilitatis cõ¬
iectura moriet᷑ si illud qd̾ arguit᷑ aut sẽpe

Expanded text:
niendi locis coiciantur. Quod quamquam satis est ei niendi locis coiciantur. Quod quamquam satis est ei qui videt quid in quoque loco lateat quique illos locos tamquam thesauros aliquos argumentorum notatos habet tamen ea quae sunt certarum causarum propria tangemus. in coniectura igitur, cum est in infitiando reus, accusatori haec prima duo sunt—sed accusatorem pro omni actore et petitore appello; possunt enim etiam sine accusatione in causis haec eadem controversiarum genera versari—, sed haec duo sunt ei prima, causa et events. Causam appello rationem efficiendi, eventum id quod est effectum. Atque ipsa quidem partitio causarum paulo ante in suasionis locis distributa est. quae enim in consilio capiendo futuri temporis facto argumentabitur, conligere debebit, quam ob rem et utilia illi, quem arguet, fuisse et ab eo effici potuisse demonstret. Vtilitatis coniectura movetur, si illud quod arguitur aut spe
Abbreviated transcription (Latin):
traria. Ac ne hoc quidẽ genus meas cauãs
ĩcurrit. que coniectura continẽtur. Quod
enim fcũm negatur. id quod argui nõ põt
scripto defimendu ẽ quam iim habcat
Ut cum extestamẽtis quid sit pens aut
cum ex lege predii queritur que sint cũta
cesa nõ scripti genus. sed uerbi intͣp̃tatio
controuersiam parit. Quom autẽ aut plu¬
ra significantꝰ scripto propter uerbi aut
uerboru ambiguitatẽ ut liceat ei quicõ¬
tra dicat eo detrahere significationẽ scͥpti
quo expediat ac uelit aut si ambigne scͥptũ
nõ sit uł auerbis ad uolũtatẽ et sinã scrip¬
toris abducere uł alio se eadem de re cõtra¬
rie scripto defendere tum disceptatio ex
scripti contentioẽ existit ut in ambiguis
disceptature. quid marime significet᷑ ĩscptꝭ
sentio uidelicet contentione utrũ potius
uidex sequatur inceteris scriptis utrũ ma¬
gis comprobandu sit disceptatio autem

Expanded text:
traria. At ne hoc quidem genus in eis causis traria. At ne hoc quidem genus in eis causis incurrit quae coniectura continentur. Quod enim factum negatur, id coargui scriptscripto definiendum est quam vim habeat, ut cum ex testamentis quid sit penus aut cum ex lege praedi quaeritur quae sint ruta caesa, non scripti genus, sed verbi interpretatio controversiam facit. cum autem aut plura significantur scripto propter verbi aut verborum ambiguitatem, ut liceat ei qui contra dicat eo trahere significationem scripti, quo expediat ac velit; aut, si ambigue scriptum non sit, vel a verbis voluntatem et sententiam scriptoris abducere vel alio se eadem de re contrarie scripto defendere, tum disceptatio ex scripti contentione exsistit, ut in ambiguis disceptetur quid maxime significetur, in scripti sententiaeque contentione utrum potius iudex sequatur, in contrariis scriptis utrum magis comprobandum sit. Disceptatio autem
Abbreviated transcription (Latin):
aute ubi ita dicitur nõ minuit mage¬
statem qui eg̾ disceptatione turbuletr
Populi emi dolor iustissim tñ actitauit¬
gostas autẽ qm̃ ẽ magnitudo quedam. po¬
co. menis potestate ac iute retinende
Aucta potuis ẽ ꝙͣ dimimita Et ubiita
uocauit. Extitit illa disceptatio minuerit ne
et equam per uim egerit In his autem caus
ubi aliquid recte factum aut concedendu eẽ
stũm defenditur cum est facti subiecta rõ
sicut ab opimio iure feci salutis omiũ et
tis indemtiatum necare. Eta disceptatioẽs
ex quae in his controuersiis oriũtur quesũt
certis persomi ac temporib notate fiunt
rursus infinite detractis temporib et per
sons. rursum ad consultationis formam
rationẽq reuocant᷑. Sed in grauissimis fir¬
maniẽtis etiam illa ponenda sunt ĩ qua ex
sccipto legis aut testamẽtis aut uerborum
ipõrum iuditiis aut alicuius stipulatioĩs
ut cautionis opponũtur defensiom con¬

Expanded text:
autem, ubi ita dicitur: Non minuit maieautem, ubi ita dicitur: Non minuit maiestatem quod egit de Caepione turbulentius; populi enim dolor iustus vim tum illam eiestas aute eius potestate ac iure retinendo, aucta potius est quam deminuta; et ubi itavocavit; exsistet illa disceptatio: Minueritne et aequam per vim egerit. in eis autem causis, ubi aliquid recte factum aut concedendum esse factum defenditur, cum est facti subiecta ratio, sicut.ab Opimio: Iure feci, salutis omnium ettis indemnatum necare ? Ita disceptationes eae, quae in his controversiis oriuntur, quae sunt certis personis ac temporibus notatae, fiunt rursus infinitae detractis personis et temporibus et rursum ad consultationum formam rationemque revocantur. sed in gravissimis firmamentis etiam illa ponenda sunt, si quae ex scripto legis aut testamenti aut verborum ipsius iudici aut alicuius stipulationis aut cautionis opponuntur defensioni con
Abbreviated transcription (Latin):
tur ꝙꝙͣ nõ ea magis ꝙͣ que contra rationẽ
defensionis afferuritur ꝙ ipẽ defensiome
idẽs tontinẽt causam. Sed distinguendi
grã rationẽ appellamus eam que refertur
ateo ad tecusandum depellendi crimĩcã
que insi eõt quid defenderet nõ habetet
firmamẽtu ante appellamus quod tont
ad labefactanda rationẽ refertur smeqͦ
accusato stare nõ potest. Ex contmẽtiis au¬
te et ex firmamẽti conflictioẽ et quasi cõ¬
cirsu questio quedam exorit᷑ quam diste¬
ptationẽ uoco. In qua quid uemat ĩiudi¬
tiu et de quo disceptetur queri solet Nam
prima aduersarioꝵ contentio diffusam
Habet questionẽ ut in cõiectura ceperit ne
pecunas detius In diffinitioẽ minucit¬
ne maiestatẽ norbanus In equitate uite¬
ne occiderit opimnus gracura hec que
prmia tõtentionẽ hñt exarguendo eũ
tesistendo lata ut dixi hec et confusa sũt
Rationu et firmamẽtoru contenno ad¬
ducit in angrstam disceptationẽ ea ĩcõ¬

Expanded text:
gis quae contra rationes defensionis adferuntur quam ipsae defensionis rationes continent causas. Sed distinguendi gratia rationem appellemus earn, quae adfertur a reo ad recusandum depellendi criminis causa, quae nisi esset, quid defenderet non haberet; firmamentun autem, quod contra ad labefactandam rationed refertur, sine quo accusatio stare non posset. ex rationis autem et ex firmamenti conflictione et quasi concursu quaestio quaedam exoritur, quam disceptationem voco; in qua quid veniat in iudicium et de quo disceptetur quaeri solet. Nam prima adversariorum contentio diffusam habet quaestionem, ut in coniectura: Ceperitne pecunias Decius; in definitione: Minueritne maiestatem Norbanus; in aequitate: Iurene occiderit Opimius Gracchum. Haec, quae primam contentionem habent ex arguendo et resistendo, lata, ut dixi, et fusa sunt. Rationum et firmamentorum contentio adducit in angustum disceptationem. Ea in con
Abbreviated transcription (Latin):
pro uerisimilibus sumta sunt. Primum
dubia sunita ẽẽ pro certis. deinde etiam ĩ
perspicue fłis cadem posse dici. Tum exiis
que sumserit non effici que uelit. Accedẽ
autem oportet ad singła si uiuersa fran¬
gentur. Comimeõranda sunt etiam exẽpla
quibus simili disputatioẽ creditum nõsit
Conquerenda condictio cõmumis piculi
si ingeniis hominu criminosoꝵ sit expo¬
sita uita ĩ ocentium Cicero. Quoniã und
ĩueniunt᷑ que ad fidem ꝑtinent habeo. quẽ
Argumẽtationẽ querere uderis .i. que sit
argumẽti erplicatio que sunta ex locis iis

Expanded text:
pro veri similibus sumpta sunt: primum pro veri similibus sumpta sunt: primum dubia sumpta esse pro certis; deinde etiam in perspicue falsis eadem posse dici; tum ex eis quae sumpserit non effici quod velit. Accidere autem oportet: ut singula, sic universa frangentur. Commemoranda sunt etiam exempla quibus in simili disputatione creditum non est; conquerenda condicio communis periculi, si ingeniis hominum criminosorum sit exposita vita innocentium. C. Quoniam unde inveniuntur quae ad fidem pertinent habeo, quem Argumentationem quaerere videris, quae est argumenti explicatio; quae sumpta ex loci
Abbreviated transcription (Latin):
que cum et fcũm constat et qualia sint
uocatur indubium. ¶lar. Est ita ut di¬
cis. Cicero. Que sunt igitur in eo genẽ
partes. Alar. Aut iure factum depelle¬
tur.aut ulciscendi grã doloris. aut pie¬
tatis. aut pudicitie. aut teligionis. aut
priẽ nomine aut demq necessitate n¬
scitia casu. Nam que monu animi et
ꝑtuirbatione facta sine orõne sunt de
fensionẽ contra crimeri in legitimis
iuditiis non hñt. In liberis discepta¬
tiombus habere possunt. FCoc ĩgenẽ
quom quale quid sit queritur ex controu̾¬
sia uire an recte actum sit queri solet. qͦꝵ
disputatio ex locoru disceptatione sinẽ¬
da est. Cicero. Age sus ergo quonia ĩcon¬
firmationẽ et reprehensionẽ diuiseras o¬
rationis fidem et dictum de altero ẽ expoẽ
nunc in rep̃hendendo.MLar. Aut totũ
est negandum quod in argumẽtatione ad¬
uersaruis sumserit. si fictum aut falsu
eẽ possis dicere aut redarguendu ea que

Expanded text:
quae, cum et factum constat et nomen, qualia sint quae, cum et factum constat et nomen, qualia sint vocatur in dubium? P. Est ita ut dicis. C. Quae sunt igitur in eo genere partes? P. Aut iure factum depellendi aut ulciscendi doloris gratia aut pietatis aut pudicitiae aut religionis aut patriae nomine aut denique necessitate inscitia casu. nam quae motu animi et perturbatione facta sine ratione sunt, ea defensiones contra crimen legitimis iudiciis non habent, in liberis disceptationibus habere possunt. Hoc in genere, in quo quale sit quaeritur, ex controversia, iure necne actum sit quaeri solet; quorum disputatio ex locorum descriptione sumenda est. C. Agesis ergo , quoniam in confirmationem et reprehensionem diviseras orationis fidem et dictum de altero est, expone nunc de reprehendendo. P. Aut totum est negandum quod in argumentatione adversarius sumpserit, si fictum aut falsum esse possis docere, aut redarguenda ea quae
Abbreviated transcription (Latin):
singula mouent suo tpẽ partim et si ui¬
dentut esse exigna perse multum tamẽ
quom sunt coaceruata profitiunt. Atq
in his uerisimilibus in sunt nõ nũꝙ etiã
certe rerum et proprie note. Mlatime
autem facit fidem ac similitudinem ue¬
ri. Primo etemplum deide introducta
tei similitudo. Fabula etiami nõ nũꝙͣ et¬
si est incredibilis tamẽ homines cõmon¬
et. Cicero. Quid diffimtionis que ratio
est et que uia. Alar. Non dubium est
id quod quin definitio genere declaretur
et proprietate quadam aut etiam cõmu¬
nium frequẽtia ex quibus proprium qd
sit eluceat. ed quoniam de propriis o¬
ritur plerumq magna diffensio diffi¬
miendum sepe est excontrariis. sepe etiam
ex dissimilibus sepe ex paribus. Quã obrẽ
descriptiones quoq sunt in hoc genere
sepe apte et enumeratio consequẽtium
Emprimis cõmouet explicatio nomĩs
fere ea que de facto queq de facti appella¬
tione querunt nempe igitur ea restat

Expanded text:
singula movent e suo pondere, partim, etiam si visingula movent e suo pondere, partim, etiam si videntur esse exigua per se, multum tamen cum sunt coacervata proficiunt. Atque in his veri similibus insunt non numquam etiam certae rerum et propriae notae. Maximam autem fidem facit ad similitudinem veri primum exemplum, deinde introducta rei similitudo; fabula etiam non numquam, etsi sit incredibilis, tamen homines commovet. C. Quid, definitionis quae ratio est et quae via? P. Non dubium est id quidem quin definitio genere declaretur et proprietate quadam aut etiam communium frequentia, ex quibus proprium quid sit eluceat. Sed quoniam de propriis oritur plerumque magna dissensio, definiendum saepe est ex contrariis, saepe etiam ex dissimilibus, saepe ex paribus. Quam ob rem descriptiones quoque sunt in hoc genere saepe aptae et enumeratio consequentium, in primisque commovet explicatio vocabuli fere ea quae de facto quaeque de facti appellatione quaeruntur. Nempe igitur ea restant
Abbreviated transcription (Latin):
liquando. Futura insunt etiam intẽpori¬
bus illa que et temporis quasi natura no¬
tant ut Hyens. uer. estas. ut autunini tẽ¬
pora ut mensis. ut dies utnox hora. tẽ¬
pestas que sunit naturalia. Fortuita autez
sacrifitia Resta dies nuptie. ł lam facta
et euentus aut consilii sunt aut imprudẽ¬
tie que est aut in casu aut inquadam ani
sitas ponenda. Rerum autem bonarum
et malarum tria sunt genera. Nam aut
ĩanimis aut incorporibus aut exͣ esse po¬
ssunit. Fuius igitur materie ad argum¬
entum subiecte plustrande aiõ partes cru¬
ntonĩs et ad id qd̾ agetur ex singulis con¬
iectura capienda Est em genuc argum¬
entoru aliud quod ex facti uestigiis sumi¬
tur ut telum cruor. clamor. editus. tituba¬
tio permutatio coloris. orõ inconstans.
tremor aut eorum aliquid quod sensu ꝑ¬
cipi possit. Etiam si preparatum aliquid
si cõmunicatum cum aliquo si postea ui
sum auditum. Uerisimilia autem ꝑtim

Expanded text:
aliquando futura. Insunt etiam in temporialiquando futura. Insunt etiam in temporibus illa quae temporis quasi naturam notant, ut hiemps, ut aestas, aut anni tempora, ut mensis, ut dies, ut nox hora tempestas, quae sunt naturalia; fortuita autem sacrificia, festi dies, nuptiae. iam facta et eventus aut consili sunt 38 aut imprudentiae, quae est aut in casu aut in quadam animsitas ponenda. Rerum autem bonarum et malarum tria genera sunt; nam aut in animis aut in corporibus aut extra esse possunt. Hac igitur materie ad argumentum subiecta perlustrandae animo partes erunt omnes et ad id quod agetur ex singulis coniectura capienda. est etiam genus argumentorum aliud quod ex facti vestigiis sumitur, ut telum cruor clamor auditus titubatio permutatio coloris, oratio inconstans, tremor eorum , aliorum quid quod sensu percipi possit; etiam, si praeparatum aliquid, si communicatum cum aliquo, si postea visum auditum indicatum. veri similia autem partim