comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
potissimũq fecis set. uel etiã p̃cepisset :
nisi ea mente qua immortalitatẽ animȩ
uidit nequaquã faciendũ. quin etiã ꝓhiben¬
dũ. ẽẽ iudicasset. At enĩ multi se int̾emer̃ :
ne in manus hostiũ ꝑuenirent. Non modo
querimꝰ utrũ sit factũ: sed utrũ fuerit facien¬
dũ. Sana quippe ratio etiã exemplis ante¬
ponenda. ẽ: cui quidẽ & exempla concordan:
Sed illa qua tanto dignũora sunt imitatione
quanto excellentiora pietate: ñ fecer̃ patri¬
quando si ꝑsecutionẽ paterent᷑ fugere ad mo¬
nuit de cuitate in ciuitatẽ. potuit ad mone¬
re ut sibi manus in ferrent. ne in manus ꝑse¬
quentiũ ꝑuenirent. Porro si hoc ille ñ iussit
aut monuit ut eo mͦ sui ex hac uita emigra¬
rent. quib migrantibͤ mansiones aeternas
p̃paraturũ. eẽ ꝓmisit. quaelibet exempla
ꝓponant gentes quae ignorant dm̃: mani¬
festũ . ẽ. hoc ñ licere colentib unũ uerũ¬

Expanded text:
potissimumque fecisset uel etiam praecepisset, potissimumque fecisset uel etiam praecepisset, nisi ea mente, qua inmortalitatem animae uidit, nequaquam faciendum, quin etiam prohibendum esse iudicasset. At enim multi se interemerunt, ne in manus hostium peruenirent. Non modo quaerimus utrum sit factum, sed utrum fuerit faciendum. Sana quippe ratio etiam exemplis anteponenda est, cui quidem et exempla concordant, sed illa, quae tanto digniora sunt imitatione, quanto excellentiora pietate. Non fecerunt patriquando eos, si persecutionem paterentur, fugere admonuit de ciuitate in ciuitatem, potuit admonere ut sibi manus inferrent, ne in manus persequentium peruenirent. Porro si hoc ille non iussit aut monuit, ut eo modo sui ex hac uita emigrarent, quibus migrantibus mansiones aeternas praeparaturum esse se promisit, quaelibet exempla proponant gentes, quae ignorant Deum, manifestum est hoc non licere colentibus unum ueru
Abbreviated transcription (Latin):
opinionẽ. maiorq animus merito dicen¬
dus : ẽ: qui uitã erumnosã magis potest
ferre quã fugere. & humanũ uidiciũ ma¬
ximeq uulgare qđ plerũq caligine er¬
roris in uoluit᷑ p̃conscientiae luce ac pu¬
ritate contẽpnere. Quã obremsi magno
animo fieri putandũ cũ sibi homo in gerit
mortẽ : ille potius clemobrotus in hac a¬
nimi magnitudine reperitur. quẽ feruN
lecto platonis libro ubi de immortalitate
animi disputauit se p̃cipitẽ dedisse de
muro. atq ex hacuita emigrasse ad eam
quã credidit. eẽ meliorẽ. Nichil enĩ urge¬
bat aut calamitatis aut criminis seu u̾erũ
seu falsũ qđ ñ ualendo ferre se auferret :
sed ad capessendã mortẽ atq ad huius
uitȩ suauia rumpenda uincla sola affuit
animi magnitudo. Qđ tam̃ magne potiꝰ
factũ. eẽ. quã bene: testis ei potuit. eẽ. pla¬
to ipse quẽ legerat. Qui ꝓfecto id p̃cipue

Expanded text:
opinionem, maiorque animus merito dicenopinionem, maiorque animus merito dicendus est, qui uitam aerumnosam magis potest ferre quam fugere et humanum iudicium maximeque uulgare, quod plerumque caligine erroris inuoluitur, prae conscientiae luce ac puritate contemnere. Quam ob rem si magno animo fieri putandum est, cum sibi homo ingerit mortem, ille potius Theobrotus in hac animi magnitudine reperitur, quem ferunt lecto Platonis libro, ubi de inmortalitate animae disputauit, se praecipitem dedisse de muro adque ita ex hac uita emigrasse ad eam, quam credidit esse meliorem. Nihil enim urguebat aut calamitatis aut criminis seu uerum seu falsum, quod non ualendo ferre se auferret; sed ad capessendam mortem adque huius uitae suauia uincla rumpenda sola adfuit animi magnitudo. Quod tamen magne potius factum esse quam bene testis ei esse potuit Plato ipse quem legerat, qui profecto id praecipue
Abbreviated transcription (Latin):
obȩdient̃ occidere: & merito quaerit᷑ utrũ
ꝓius sudĩ sit habendũ qđ iepte filiã quae
patri occurrit occidit. cũ id se uouisset
immolaturũ dõ qđ ei redeunti de p̃lio uicꝰ¬
tori primitus occurrisset: nec sanson alit̾
excusat᷑ qđ se ipsũ cũ hostib ruina domꝰ
opp̃ssit. nisi quia sp̃s latent̃ hoc iusserbet.
qui ꝑ illũ miracula faciebat. His igit᷑ ex¬
ceptis quos uel lex iusta generaliter. uel
ipse fons iustitiae ds̃ spetialit̾ occidi
iubet: quisquis hominẽ uel se ipsũ uel
quem libet occiderit. homiᷤdicii crimine
petrauer̃: animi magnitudine fortasse
mirandiñ sapientiae sanitate laudandi
sunt. Qũa quã si rationẽ diligentius cori¬
sulas. nec ipsa quidẽ animi magnitudo
recte nominatur. ubi quisq ñ ualendo
tolerare uel quęq asꝑa uel aliena peccata
se ipse int̃emerit. Magis enĩ infirma de¬
p̃henditur quae ferre ñ potest uel durã
sui corporis seruitutẽ. uel stultã uulgi

Expanded text:
oedienter occidere; et merito quaeritur utrum pro iussu Dei sit habendum, quod Iephte filiam, quae patri occurrit, occidit, cum id se uouisset immolaturum Deo, quod ei redeunti de proelio uictori primitus occurrisset; nec Samson aliter excusatur, quod se ipsum cum hostibus ruina domus obpressit, nisi quia spiritus latenter hoc iusserat, qui per illum miracula faciebat — his igitur exceptis, quos uel lex iusta generaliter uel ipse fons iustitiae Deus specialiter occidi iubet, quisquis hominem uel se ipsum uel quemlibet occiderit, homicidii crimine erpetrauerunt, animi magnitudine fortasse mirandi, non sapientiae sanitate laudandi sunt. Quamquam si rationem diligentius consulas, ne ipsa quidem animi magnitudo recte nominabitur, ubi quisque non ualendo tolerare uel quaeque aspera uel aliena peccata se ipse interemerit. Magis enim mens infirma deprehenditur, quae ferre non potest uel duram sui corporis seruitutem uel stultam uulgi
Abbreviated transcription (Latin):
con uicti conant᷑ asserere ñ ꝓpt̃ uitȩ p̃sen¬
tis utilitatẽ. sed ꝓpt̾ eam quae post mortẽ
futura. ẽ. colendos dõs. Quae nisi fallor
quȩstio multo erit oꝑosior & subtiliore dis¬
putatione dignior: ut & contͣ philosophos
in ea disseratur . ñ quos libet s qbi apud illos
ex cellentissima gła clarist̃. & nob̾cũ mul
& qͦd ds̃ uerus mundũ condiderit. & de pro¬
uidentia eius qua uniuersũ qͦd condidit
regit. Sed q̃m & ipsi in illis quȩ contͣ nos
sentiunt refellendi st̃ de. ẽẽ. huic officio
ñ debemus : ut refutatis impiis contradic¬
tionib ꝓuirib quas ds̃ imꝑtierit asseramꝰ
ciuitatẽ dei ueramq pietatẽ & dĩ cultũ. in
quo uno ueracit̾ sempit̃na beatitudo ꝓmit¬
titur. Hic itaq modus sit huius uoluminis :
ut deinceps disposita ab alio sumamꝰ ex or¬
dio:

Expanded text:
 asserere, non propter vitae praesentis utilitatem, sed propter eam, quae post mortem futura est, colendos deos. Quae, nisi fallor, quaestio multo erit operosior, et sublimiore disputatione dignior; ut et contra philosophos in ea disseratur, non quoslibet, sed qui apud illos excellentissima gloria clari sunt, et nobiscum multet quod verus Deus mundum condiderit, et de providentia ejus, qua universum, quod condidit, regit. Sed quoniam et ipsi in illis quae contra nos sentiunt, refellendi sunt; deesse huic officio non debemus: ut refutatis impiis contradictionibus pro uiribus, quas Deus impertiet, adseramus ciuitatem Dei ueramque pietatem et Dei cultum, in quo uno ueraciter sempiterna beatitudo promittitur. Hic itaque modus sit huius uoluminis, ut deinceps disposita ab alio sumamus exordio.
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ipsis inimicis ad uersus dm̃ cuius sacra¬
mentũ ger̃ murmurare ñ dubitant : modo
cũ illis theatra. mͦ ęccłias nobiscũ replentes.
De correctione aut̃ quorũdã tͣaliũ multo
minus : ẽ. desperandũ : si a pđ aptissimos
aduersarios p̃destinatulatitant : ad huc
ignoti etiã sibi. ꝑ plexȩ quippe st̃ istȩ duȩ
ciuitates in hoc scło. inuicẽq ꝓmixtȩ : donec
ultimo uidicio dirimantur. De quarũ ex or¬
tu & ꝓcursu & debitis finib qͦd dicendum
arbitror quantũ diuinitus ad iuuabor ex¬
pediã ꝓpt̃ głiam ciuitatis dĩ quae alienis¬

Expanded text:
cum ipsis inimicis aduersus Deum, cuius sacracum ipsis inimicis aduersus Deum, cuius sacramentum gerunt, murmurare non dubitant, modo cum illis theatra, modo ecclesias nobiscum replentes. De correctione autem quorundam etiam talium multo minus est desperandum, si aput apertissimos aduersarios praedestinati amici latitant, adhuc ignoti etiam sibi. Perplexae quippe sunt istae duae ciuitates in hoc saeculo inuicemque permixtae, donec ultimo iudicio dirimantur; de quarum exortu et procursu et debitis finibus quod dicendum arbitror, quantum diuinitus adiuuabor, expedia
Abbreviated transcription (Latin):
rũ eius hostiles manus euaderetis. Ro¬
mulus & remus a sylũ constituisse ꝑhi¬
bent᷑: qͥo quisqͥis fugeret ab om̃i noxa
lber. e& : augere quęrentes creandȩ mul¬
titudinẽ ciuitatis. Mirandũ in honorẽ
xp̃i ꝓcessit exemplũ. Hoc constituerunt
euersores urbis : qͦd constituerant ante a
conditores: Quid autẽ magnũ si hoc fecer̃
illi ut ciuiũ suors numerus suppleretur.
qͦd fecer̃ isti ut suor hostiũ numerositas
modius potuerit. respondeat inimicis
suis redẽpta familia xp̃i dñi: & peregri¬
na ciuitas regis xp̃i. Meminerit sanẽ in
ipsis inimicis latere ciues futuros. ne in¬
fructuosũ uel apud ipsos putet qͦd donec
ꝑueniat ad confessos portat in fensos:
sic̃ ex illoꝵ numero etiã dĩ ciuitas habet̃
secũ quã diu peregrinatur in mundo. con¬
nexos cõmunione sacramentoꝵ. nec secũ
futuros in ȩt̃na sorte sc̃oꝵ. Qui partim
in occulto: partim in aꝑto sunt. Qui etiã

Expanded text:
rum eius hostiles manus euaderetis. Rorum eius hostiles manus euaderetis. Romulus et Remus asylum constituisse perhibentur, quo quisquis confugeret ab omni noxa liber esset, augere quaerentes creandae multitudinem ciuitatis. Mirandum in honorem Christi processit exemplum. Hoc constituerunt euersores Urbis, quod constituerant antea conditores. Quid autem magnum, si hoc fecerunt illi, ut ciuium suorum numerus subpleretur, quod fecerunt isti, ut suorum hostium numerositas modius potuerit, respondeat inimicis suis redemta familia domini Christi et peregrina ciuitas regis Christi. Meminerit sane in ipsis inimicis latere ciues futuros, ne infructuosum uel aput ipsos putet, quod, donec perueniat ad confessos, portat infensos; sicut ex illorum numero etiam Dei ciuitas habet secum, quamdiu peregrinatur in mundo, conexos communione sacramentorum, nec secum futuros in aeterna sorte sanctorum, qui partim in occulto, partim in aperto sunt, qui etiam
Abbreviated transcription (Latin):
quando construi theatra ꝓhibebat. quando
reb ꝓsꝑis uos facile corrumpi atq euerti
securos. ẽẽ. nolebat. Neq enĩ censebat ille
felicẽ. ẽẽ.rem publicã stantib moenibus.
ruentib morib : sed in uobis plus ualuit
qđ dȩmones impii seduxer̃. quã qͦd ho¬
mines ꝓuidi p̃cauer̃. Hinc . ẽ. qͦd mala
quȩ facitis uobis imputari ñ uultis: mala
uero quae patimini xp̃ianis tẽporib im¬
putatis. Neq enĩ in ur̃a securitate pacatã
rem publicã. sed ur̃am luxuriã quaeritis
impunitã : qui de prauati reb ꝓsperis
nec corrigi potiustis ad uersis. Uolebat
uos ille scipio terreri abhoste. ne in luxu¬
riã flueretis: nec contriti ab hoste luxuriã
rep̃sũstis. Perdidistis utilitatẽ calamitatis :¬
& miserrimi factiestis: & pessimi ꝑman¬
cendo ad monet ut corrigamini penitendo:
qui uobis etiã in gratis p̾stitit ut uel sub
nomine seruor eius. uel in locis martr¬

Expanded text:
quando construi theatra prohibebat, quando quando construi theatra prohibebat, quando rebus prosperis uos facile corrumpi adque euerti stili terrore nolebat. Neque enim censebat ille felicem esse rem publicam stantibus moenibus, ruentibus moribus. Sed in uobis plus ualuit quod daemones inpii seduxerunt, quam quod homines prouidi praecauerunt. Hinc est quod mala, quae facitis, uobis inputari non uultis, mala uero, quae patimini, Christianis temporibus inputatis. Neque enim in uestra securitate pacatam rem publicam, sed luxuriam quaeritis inpunitam. qui deprauati rebus prosperis nec corrigi potuistis aduersis. V Volebat uos ille Scipio terreri ab hoste, ne in luxuriam flueretis: nec contriti ab hoste luxuriam repressistis, perdidistis utilitatem calamitatis, et miserrimi facti estis et pessimi permancendo admonet, ut corrigamini paenitendo; qui uobis etiam ingratis praestitit, ut uel sub nomine seruorum eius uel in locis marty
Abbreviated transcription (Latin):
sania: sed astutia sp̃uũ nefandoꝵ p̃udeis
illã pestilentiã iã fine debito cessaturã.
aliã longe grauiorẽ qua plurimũ gau¬
det ex hac occasione ñ corporib sed mo¬
rib curauit immittere : quae animos mise¬
roꝵ tantis obcȩcauit tenebris. tanta defor¬
forsitanerit si anr̃is posteris audiet. ro¬
mana urbe uastata. quos pestilentia ista
possedit atq inde fugientes chartaginẽ
ꝑuenire potuer̃ in theatris quotidie cer¬
tatim ꝓhistrionib insanirent. Omentes¬
amentes. Quis. ẽ. hic tantus ñ error sed furor.
ut exitiũ ur̃m sic̃ audiuimꝰ plangentib
orientalib popłis. & maximis ciuitatib
in remotissimis t̃ris publicũ luctũ mero¬
rẽq ducentib uos theatra quęreretis. in¬
traretis. impleretis. & multo in saniora quã
fuerant antea faceretis : Hanc animoꝵ
labẽ hanc pestem. hanc ꝓbitatis & hones¬
tatis euersionẽ uob̾ scipio ille metuebat.

Expanded text:
sania; sed astutia spirituum nefandorum praeuidens sania; sed astutia spirituum nefandorum praeuidens illam pestilentiam iam fine debito cessaturam aliam longe grauiorem, qua plurimum gaudet, ex hac occasione non corporibus, sed moribus curauit inmittere, quae animos miserorum tantis obcaecauit tenebris, tanta foedaforsitan erit, si a nostris posteris audietur Romana urbe uastata, quos pestilentia ista possedit adque inde fugientes Carthaginem peruenire potuerunt, in theatris cottidie certatim pro histrionibus insanirent. amentes! quis est hic tantus non error, sed furor, ut exitium uestrum, sicut audiuimus, plangentibus orientalibus populis et maximis ciuitatibus in remotissimis terris publicum luctum maeroremque ducentibus uos theatra quaereretis intraretis inpleretis, et multo insaniora quam fuerant antea faceretis? Hanc animorum labem ac pestem, hanc probitatis et honestatis euersionem uobis Scipio ille metuebat,
Abbreviated transcription (Latin):
humili pietate humanũ mutaret affec¬
tũ. & ad ominatu suꝑboꝵ demonũ libare.
scire ista dissimulatis aduertite. qͥ ad uer¬
sus libatorẽ a talib: dñis murmuratis.¬
Si ludi scȩnici & spectacula turpitudinũ.
& licentia uanitatũ. ñ hominũ uitiis sed
diuinos honores deferretis illi scipioni
quã dõs huius modi coleretis. Neq enim
erant illi dii suo pontifice meliores. Ecce
attendite : si mens tam dui potatis erro¬
rib ebria uos aliqͥd sanũ considerare
ꝑmittit. Dii ꝓpt̃ sedandã corporũ pes¬
tilentiã ludos scȩnicos sibi exhibi iubae¬
bant:
Pontifex autẽ ꝓpt̾ animoꝵ cauendã pesti¬
lentiã ipsã scęnã construi ꝓhibebat. Si ali¬
qͦa luce mentis animũ corpori p̃ponitis:
eligite quẽ colatis. Neq enĩ & illa corpoꝵ
pestilentia idõ conquieuit: quia popłobel¬
licoso & solis antea ludis circensib assueto
ludoꝵ scęnicors delicata sub intrauit in¬

Expanded text:
humili pietate humanum mutaret adfechumili pietate humanum mutaret adfectum et a dominatu superborum daemonum liberaret. scire dissimulatis, aduertite, qui aduersus liberatorem a talibus dominis murmuratis: ludi scaenici, spectacula turpitudinum et licentia uanitatum, non hominum uitiis, seddiuinos honores deferretis illi Scipioni quam deos huius modi coleretis. Neque enim erant illi di suo pontifice meliores. Ecce adtendite, si mens tam diu potatis erroribus ebria uos aliquid sanum cogitare permittit! Di propter sedandam corporum pestilentiam ludos sibi scaenicos exhiberi iubebant; pontifex autem propter animorum cauendam pestilentiam ipsam scaenam constitui prohibebat. Si aliqua luce mentis animum corpori praeponitis, eligite quem colatis! Neque enim et illa corporum pestilentia ideo conquieuit, quia populo bellicoso et solis antea ludis circensibus adsueto ludorum scaenicorum delicata subintrauit in
Abbreviated transcription (Latin):
ulla sententiarũ discrepantia uir optimꝰ
caueã theatri senatũ construere molientẽ
ab hac dispositione & cupiditate cõpescuit :¬
ꝑsuasitq oratione grauissima ne grecã
luxuriã uirilib patriȩ morib paterent᷑
obrepere. & ad uirtutẽ labe factandã ener¬
uandãq romanã peregrinae consentire
nequitiae. Tantũq auctoritate ualuit : ut
uerbis eiꝰ cõmota senatoria ꝓuidentia etiã
subsellia qͥb ad horã congestis in ludoꝵ
spectaculo iã uti ciuitas cȩperat deinceps
ꝓhiberet apponi. Quanto studio iste ab
urbe roma ludos ipsos scęnicos abstulis set.
si auctoritati eoꝵ quos dõs putabant re¬
sistere auderet. quos. eẽ. noxios dȩmones
ñ in telligebat. aut si intelligebꝰ placandos
etiã ipse potuis quã contẽpnendos exis¬
timabat: Nondũ enĩ fuerat declarata
gentib suꝑna doctrina quae fide cor mun¬
lus ad cęlestia uel suꝑ cęlestia capessenda

Expanded text:
ulla sententiarum discrepantia uir optimus, ulla sententiarum discrepantia uir optimus, caueam theatri senatum construere molientem ab hac dispositione et cupiditate conpescuit persuasitque oratione grauissima, ne Graecam luxuriam uirilibus patriae moribus paterentur obrepere et ad uirtutem labefactandam eneruandamque Romanam peregrinae consentire nequitiae, tantumque auctoritate ualuit, ut uerbis eius commota senatoria prouidentia etiam subsellia, quibus ad horam congestis in ludorum spectaculo iam uti ciuitas coeperat, deinceps prohiberet adponi. Quanto studio iste ab urbe Roma ludos ipsos scaenicos abstulisset, si auctoritati eorum, quos deos putabat, resistere auderet, quos esse noxios daemones non intellegebat aut, si intellegebat, placandos etiam ipse potius quam contemnendos existimabat. Nondum enim fuerat declarata gentibus superna doctrina, quae fide cor mundans ad caelestia uel supercaelestia capessenda
Abbreviated transcription (Latin):
ros etiã iugo seruitutis opp̃ssit. Nam
.xxxi
quando illa quiesceret in suꝑbissimis m̃
tib donec continuatis honorib ad potes¬
tatẽ regiã ꝑueniret : Honorũ porro cori¬
tinuandoꝵ facultas ñ. eẽt: nisi ambitio
p̃ualeret. Minime aut̃ p̃ualeret ambi¬
tio : nisi in popło auaritia luxuriaq: cor¬
rupto. Auarus uͦ luxuriosusq popłs
scđis reb effectus . ẽ: quas nasica ille ꝓ¬
uidentissime cauendas. eẽ. censebat.
quando ciuitatẽ hostiũ maximã fortis¬
simã. opulentissimã. nolebat auferri: ut
timore libido p̃meret᷑: libido p̃ssa ñ lu¬
xuriaret᷑ : luxuriaq ꝓhibita nec auari¬
tia gras saret᷑. Quib obseratis ciuitati utił
uirtꝰ floreret & cresceret: eiq uirtuti lib̾tas
congrua ꝑmaneret. Hinc etiã erat & ex hac
ꝓuidentissima patriȩ caritate ueniebat.
qͦd idem ipse ur̃ pontifex maximꝰ a senatu
illius tẽporis qđ sepe dicendũ. ẽ. electꝰ sine

Expanded text:
ros etiam iugo seruitutis obpressit. CAPUT ros etiam iugo seruitutis obpressit. CAPUT XXXI. Qntibus, donec continuatis honoribus ad potestatem regiam peruenil\'et? Honorum porro continuandorum facultas non esset, nisi ambitio praeualeret. Minime autem praeualeret ambitio, nisi in populo auaritia luxuriaque corrupto. Auarus uero luxuriosusque populus secundis rebus effectus est, quas Nasica ille prouidentissime cauendas esse censebat, quando ciuitatem hostium maximam fortissimam opulentissimam nolebat auferri, ut timore libido premeretur, libido pressa non luxuriaretur luxuriaque cohibita nec auaritia grassaretur; quibus uitiis obseratis ciuitati utilis uirtus floreret et cresceret eique uirtuti libertas congrua permaneret. Hinc etiam erat et ex hac prouidentissima patriae caritate ueniebat, quod idem ipse uester pontifex maximus, a senatu illius temporis quod saepe dicendum est electus sine
Abbreviated transcription (Latin):
catoni. timens in firmis animis hostium
securitatẽ: & tanquã pupillis cuubus
idoneum tutorẽ neces sariũ uidens esse
t̾rorẽ. Nec eũ sententia fefellit. Re ipsa
ꝓbatũ . ẽ. quia uerũ diceret. Deleta qͥppe
chartagine. magno scilicet t̾rore romanȩ
rei publicȩ depulso & extincto: tanta de
reb ꝓsꝑis orta mala continuo subsecuta
sunt. ut corrupta disruptaq: concordia
prius sȩuis cruentisq seditionib . deinde
mox malarũ cõnexione causarũ bellis
etiã ciuilib tantȩ strages ederent᷑. tantꝰ
sanguis effunderet᷑. tanta cupiditate ꝓ¬
scriptionũ ac rapinarũ ferueret immani¬
tas. ut romani illi qui uita in tegriore
mala metuebant ab hostib ꝑdita in te¬
gritate uitȩ crudeliora paterent᷑ aciuib:
eaq ipsa libido dominandi quae int̃ alia
generis humani feratior in erat uniũso
popłoromano postea quã in paucis po¬
tentiorib uicit. obtritos fatigatosq cȩte¬

Expanded text:
Catoni, timens infirmis animis hostem, Catoni, timens infirmis animis hostem, securitatem; et tanquam pupillis civibus idoneum tutorem, necessarium videns esse terrorem. Nec eum sententia fefellit: re ipsa probatum est, quam verum diceret. Deleta quippe Carthagine, magno scilicet terrore Romanae reipublicae depulso et exstincto, tanta de rebus prosperis orta mala continuo subsecuta sunt, ut corrupta disruptaque concordia prius saevis cruentisque seditionibus, deinde mox malarum connexione causarum, bellis etiam ciuilibus tantae strages ederentur, tantus sanguis effunderetur, tanta cupiditate proscriptionum ac rapinarum ferueret inmanitas, ut Romani illi, qui uita integriore mala metuebant ab hostibus, perdita integritate uitae crudeliora paterentur a ciuibus; eaque ipsa libido dominandi, quae inter alia uitia generis humani meracior inerat uniuerso populo Romano, postea quam in paucis potentioribus uicit, obtritos fatigatosque cete
Abbreviated transcription (Latin):
nasica ille scipio ur̃ quondã pontifex
uiueret. quẽ sub t̃rore belli punici insus¬
cipiendis frigiis sacris cũ uir optimus
quereret᷑ uniuersus senatus elegit. cuius
os fortasse ñ auderets aspicere : ipse uos
abhac impudentia cohib̾et. Cur enim
afflicti reb aduersis de tẽporib quȩri¬
mini xp̃ianis: nisi quia ur̃am luxu¬
riã cupitis habere securã. & ꝑditissimis
morib remota om̃i molestiarũ asꝑitate
diffiuere : Neq enĩ ꝓpt̃ ea cupitis habe
pacẽ. & om̃i genere copiarũ ab undare.
ut his bonis honeste utamini : hoc .ẽ. mo¬
deste. sobri e. tẽperant̃. pie : sed ut in fini¬
ta uarietas uoluptatũ in sanis effusi onib
exquirat᷑. scđisq reb: ea mala oriantur
in morib qua seuientib peiora sint hos¬
tib. At ille scipio pontifex maximꝰ ur̃.
ille iudicio totius senatus uir optimꝰ. istã
uobis metuens calamitatẽ nolebat ȩmu¬
lã tunc imꝑio romano chartaginẽ dirui:
& decernenti ut dirueret᷑ contradicebat

Expanded text:
Nasica ille Scipio uester quondam pontifex uiueret, quem sub terrore belli Punici in suscipiendis Phrygiis sacris, cum uir optimus quaereretur, uniuersus senatus elegit, cuius os fortasse non auderetis aspicere, ipse uos ab hac inpudentia cohiberet. Quur enim adflicti rebus aduersis de temporibus querimini Christianis, nisi quia uestram luxuriam cupitis habere securam et perditissimis moribus remota omni molestiarum asperitate diffluere? Neque eniasica ille Scipio uester quondam pontifex pacem et omni genere copiarum abundare, ut his bonis honeste utamini, hoc est modeste, sobrie, temperanter, pie; sed ut infinita varietas voluptatum insanis effusionibus exquiratur, secundisque rebus ea mala oriantur in moribus, quae saevientibus pejora sint hostibus. At ille Scipio pontifex maximus vester, ille judicio totius senatus vir optimus, istam vobis metuens calamitatem, nolebat aemulam tunc imperii Romani Carthaginem dirui, et decernenti ut dirueretur, contradicebat
Abbreviated transcription (Latin):
tis licet barbarȩ tam̃ humanȩ : qui pro¬
phetã ñ deseruit nec inuiscerib beluae.
Haec quoq illi cũ quib agimus malunt
irridere quã credere : qui tam̃ in suis litte¬
ris credunt arionẽ methymneũ nobilis si¬
mũ citharistam cũ. eẽt. deiectus de naui
exceptũ delfini dorso. & ad terras. ẽẽ. ꝑ¬
uectũ. Uerũ illud nr̃m de iona ꝓpħa iri¬
credibiliꝰ . ẽ : Plane incredibilius. qͥa mi

Expanded text:
tis, licet barbarae, tamen humanae, qui protis, licet barbarae, tamen humanae, qui prophetam non deseruit nec in uisceribus beluae. Haec quoque illi, cum quibus agimus, malunt inridere quam credere, qui tamen in suis litteris credunt Arionem Methymnaeum, nobilissimum citharistam, cum esset deiectus e naui, exceptum delphini dorso et ad terras esse peruectum. Verum illud nostrum de Iona propheta incredibilius est. P
Abbreviated transcription (Latin):
uoluerunt. Non hic locus. ẽ. ut ea ꝑtractemꝰ:
cũ suffitiant ista quae diximus.: Sed si ea
quae sustentandis uiuentib sunt necessa¬
ria sic̃ uictus & amictus . quamuis cũ graui
afflictione desint. non frãgunt in bonis per
ferendi tolerandisiuir tutẽ. nec eradicant
ex animo pietatẽ. sed exercitatam faciunt
fȩcundiorẽ : quanto magis cũ de sunt ea quȩ
curandis funerib: condendisq: corporibus
defunctoꝵ ad hiberi solent. ñ efficiunt mise¬
ros in occultis piorũ sedib iã quietos. ac ꝑ
hoc quando ista cadauerib xp̃ianoꝵ ita
illa magnȩ urbis uel etiã alioꝵ oppidoꝵ
uastatione defuer̃.: nec uiuorũ culpa .ẽ. qͥ
non potuer̃ ista p̃bere. nec pena mortuoꝵ
miserrimũ . ẽ. si aliquo duci potuer̃ ubi dm̃
suũ ñ in uener̃. Sunt inscripturis scĩs huius
etiã cladis magna solatia. Euer̃ in captiui¬
deseruit fideles suos sub damnatione gen¬

Expanded text:
uoluerunt; non autem hic locus est, ut ea pertractemus, uoluerunt; non autem hic locus est, ut ea pertractemus, cum sufficiant ista quae diximus. sed si ea quae sustentandis uiuentibus sunt necessaria, sicut uictus et amictus, quamuis cum graui afflictferendi tolerandique uirtutem nec eradicant ex animo pietatem, sed exercitatam faciunt fecundiorem: quanto magis, cum desunt ea, quae curandis funeribus condendisque corporibus defunctorum adhiberi solent, non efficiunt miseros in occultis piorum sedibus iam quietos! Ac per hoc quando ista cadaueribus Christianorum in illa magnae urbis uel etiam aliorum oppidorum uastatione defuerunt, nec uiuorum culpa est, qui non potuerunt ista praebere, nec poena mortuorum, miserrimum est, si aliquo duci potuerunt, ubi Deum suum non inuenerunt. Sunt in scripturis sanctis huius etiam cladis magna solacia. Fuerunt in captiuideseruit fideles suos sub dominatione gen
Abbreviated transcription (Latin):
die tercia resurrecturus religiosȩ mulieris
bonũ opus p̃dicat. p̃dicandũq cõmendat :
quod unguentũ p̃ciosũ suꝑ menbra eius ef¬
fuderit. atq hoc ad eũ sẽpeliendũ fecerit.
& laudabilit̃ cõmemorantur in euangłio
qui corpus eius de cruce acceptũ diligent̃
atq honorifice tegendũ sepeliendũq cura¬
runt. Uerũ iste auctoritates ñ hoc ad mo¬
nent qđ insit ullus cadauerib: sensus: sed
ad dĩ ꝓuidentiã cui placent᷑ talia pietatis
officia corpora quoq mortuoꝵ ꝑtinere
significant ꝓpt̃ fidẽ resurrectionis as¬
truendã. Ubi & illud salubrit̃ discitur.
quanta possit. ẽẽ. remuneratio ꝓelemosinis
quas uiuentib & sentientib exhibemus :
sineq hoc apud dm̃ perit quod ex animis
hominũ menbris officii diligentiaeq per¬
soluitur. Sunt quidẽ & alia quae scĩ patri¬
archae de corporib suis uel condendis uel
trans ferendis ꝓphetico sp̃u dicta in telligi

Expanded text:
die tertio resurrecturus religiosae mulieris die tertio resurrecturus religiosae mulieris bonum opus praedicat praedicandumque commendat. quod unguentum pretiosum super membra eius effuderit atque hoc ad eum sepeliendum fecerit. et laudabiliter commemorantur in euangelio qui corpus eius de cruce acceptum diligenter atque honorifice tegendum sepeliendumque curarunt. uerum istae auctoritates non hoc admonent, quod insit ullus cadaueribus sensus, sed ad dei prouidentiam, cui placent etiam talia pietatis officia, corpora quoque mortuorum pertinere significant propter fidem resurrectionis astruendam. ubi et illud salubriter discitur, quanta possit esse remuneratio pro elemosynis, quas uiuentibus et sentientibus exhibemus, si neque hoc apud deum perit, quod exanimis hominum membris officii diligentiaeque persoluitur. sunt quidem et alia, quae sancti patriarchae de corporibus suis uel condendis uel transferendis prophetico spiritu dicta intellegi
Abbreviated transcription (Latin):
cadauera recesser̃ in tẽporis puncto.
reddenda & redintegranda ꝓmittitur
Nec ideo tam̃ contẽpnenda & abicienda xx¬
sunt corpora de functoꝵ maximeq iusto¬
rũ. atq fideliũ : quib tanquã organis
& uasis ad om̃ia bona oꝑa sõs usus. ẽ. sp̃s.
Si enĩ pat̾na uestis & anulus ac si quid
huius modi tanto carius: ẽ. posteris. quan¬
to erga parentes maior affectus: nullo
mͦ ip̃sa sꝑnenda sunt corpora: quae utiq
multo familiarius atq conuinctius quã
quȩ libet indumenta gestamus. Haec enĩ
ñ ad ornamentũ uel ad utoriũ quod ad¬
hibetur ex trinsecus : sed ad ipsã naturã
hominis ꝑtinent. Unde & antiquoꝵ iustoꝵ
funera. officiosa pietate curata sunt: & ex¬
equiae celebratȩ. & sepultura ꝓuisa: ipsiq
dũ uiuerent de sepeliendis uel etiã trans¬
ferendis suis corporib filiis mandauer̃.
It tobias sepeliendo mortuos dm̃ ꝓmeru¬
isse teste angło cõmendat᷑. Ipse quoq dñs

Expanded text:
cadauera recesserunt, in temporis puncto cadauera recesserunt, in temporis puncto reddenda et redintegranda promittitur! Nec ideo tamen contemnenda et abicienda sunt corpora defunctorum maximeque iustorum atque fidelium, quibus tamquam organis et uasis ad omnia bona opera sancte usus est spiritus. si enim paterna uestis et anulus ac si quid huius modi tanto carius est posteris, quanto erga parentes maior affectus, nullo modo ipsa spernenda sunt corpora, quae utique multo familiarius atque coniunctius quam quaelibet indumenta gestamus. haec enim non ad ornamentum uel adiutorium, quod adhibetur extrinsecus, sed ad ipsam naturam hominis pertinent. unde et antiquorum iustorum funera officiosa pietate curata sunt et exequiae celebratae et sepultura prouisa, ipsique, cum uiuerent, de sepeliendis uel etiam transferendis suis corporibus filiis mandauerunt. et Tobis sepeliendo mortuos deum promeruisse teste angelo commendatur. ipse quoque dominus
Abbreviated transcription (Latin):
sepulturȩ. pompa exequiarũ : magis sunt
uiuorũ solatia quã subsidia mortuorũ.
Si aliquid ꝓdest impio sepultura p̃ciosa.
oberit pio uilis aut nulla : Preclaras exe¬
quias in conspectu hominũ exhibuit pur¬
purato illi diuiti turba famuloꝵ : sed mul¬
to clariores in conspectu dñi ulceroso illi
pauperi ministeriũ p̃buit angłoꝵ : qui
eũ ñ extuler̃ in marmoreũ tumulũ. sed
in abra hȩ gremiũ sustuler̃. Rident haec
illi contra quos defendendã suscepimꝰ
ciuitatẽ dei. Uerũ tam̃ sepulturȩ curã etiã
eoꝵ phrlosophi contem pser̃. & sepe uni¬
uersi exercitus dũ ꝓt̃rena patria more¬
rentur : ubi post ea iacerent uel quib: bes¬
tiis aesca fierent ñ curarunt. Licuitq po
etis de hac re plausibilit̃ dicere. Cȩlo tegit᷑
qui non habet urnã. Quanto minus debent
matio non solũ ex terra uerũ etiã ex alioꝵ
elementoꝵ secretissimo sinu quodilapsa

Expanded text:
sepulturae, pompa exsequiarum, magis sunt sepulturae, pompa exsequiarum, magis sunt uiuorum solacia quam subsidia mortuorum. Si aliquid prodest inpio sepultura pretiosa, oberit pio . uilis aut nulla. Praeclaras exequias in conspectu hominum exhibuit purpurato illi diuiti turba famulorum, sed multo clpauperi ministerium praebuit angelorum, qui eum non extulerunt in marmoreum tumulum, sed in Abrahae gremium sustulerunt. rident haec illi, contra quos defendendam suscepimus ciuitatem dei. uerum tamen sepulturae curam etiam eorum philosophi contempserunt. et saepe uniuersi exercitus, dum pro terrena patria morerentur, ubi postea iacerent uel quibus bestiis esca fierent, non curarunt, licuitque de hac re poetis plausibiliter dicere: caelo tegitur, qui non habet urnam. quanto minus debent matio non solum ex terra, uerum etiam ex aliorum elementorum secretissimo sinu, quo dilapsa
Abbreviated transcription (Latin):
Absit ut falsũ sit quod ueritas dixit. Dic¬
tum.ẽ. enĩ aliquid eos facere cũ occidunt.
quia incorpore sensus . ẽ. occidendo postea
uero nichil habere quid faciant. quia
nullus sensus .ẽ. incorpore occiso. Multa
itaq corpora xp̃ianoꝵ t̾ra ñ texit. sed
nullũ eoꝵ quisquã a cęlo & terra separa¬
uit : quod totum implet p̃sentia sui qui
nouit unde resuscitet qđ crea uit. Bicitur¬
quidem in psalmo : Posuer̃ mortalia seruoꝵ
tuoꝵ ȩscã uolatilib cęli. carnes sc̃oꝵ tuors
bestiis terrae: Effuder̃ sanguinẽ eoꝵ sicut
aquã incircuitu ierłm. & non erat qui sepeli¬
ret: Sed magis ad ex agerandã crudelitatẽ
eoꝵ qui ista fecer̃. non ad eoꝵ infelicitatẽ
qui ista ꝑ pessi sunt. Quã uis enĩ haec in cons¬
pectu hominũ dura & dira uideant᷑: sed pre¬
ciosa in conspectu dñi mors scõrũ eiꝰ. Pro in¬
de ista om̃ia id.ẽ. curatio funeris. conditio

Expanded text:
Absit, ut falsum sit quod ueritas dixit. DicAbsit, ut falsum sit quod ueritas dixit. Dictum est enim aliquid eos facere cum occidunt, quia in corpore sensus est occidendo; postea uero nihil habere quod faciant, quia nullus sensus est in corpore occiso. Multa itaque corpora Christianorum terra non texit, sed nullum eorum quisquam a caelo et terra separauit, quam totam inplet praesentia sui, qui nouit unde resuscitet quod creauit. Diciturquidem in psalmo: Posuerunt mortalia seruorum tuorum escas uolatilibus caeli, carnes sanctorum tuorum bestiis terrae; effuderunt sanguinem eorum sicut aquam in circuitu Hierusalem, et non erat qui sepeliret, sed magis ad exaggerandam crudelitatem eorum, qui ista fecerunt, non ad eorum infelicitatem, qui ista perpessi sunt. Quamuis enim haec in conspectu hominum dura et dira uideantur, sed pretiosa in conspectu Domini mors sanctorum eius. Proinde ista omnia, id est curatio funeris, conditio
Abbreviated transcription (Latin):
ri sunt quid accidat ut moriantur: sed mo¬
riendo quoire cogant᷑. Cũ igit᷑ xp̃iani noue¬
rint longe meliorẽ fuis se religiosi pauꝑis mortẽ
int̾ lingentiũ canũ linguas. quã impii
diuitis inpurpura & brsso. horrenda illa
genera mortiũ quid mortuis obfuer̃ qui
uerũ nec sẽpeliri potuerunt. Neq istud
pia fides nimiũ reformidat tenens p̃dictũ.
nec absumentes bestias resurrecturis corpo¬
rib: obfuturas : quor capillus capitis non
peribit. Nullo modo diceret ueritas. nolite
timere eos qui corpus occidunt. animã
autẽ non possunt occidere. si quicquã ob. ẽte.
futurȩ uitȩ quicqͥd inimici de corporibus
occisors facere uoluissent. Nisi forte quis¬
piã sic ab surdus. ẽ. ut contendat eos qui
corpus occidunt non debere timeri ante
mortẽ ne corpus occidant. & timeri debe
post mortẽ. ne corpus occisum sepeliri non
si habent tanta quae de cadauerib faciaN.

Expanded text:
ri sunt, quid accidat ut moriantur, sed mori sunt, quid accidat ut moriantur, sed moriendo quo ire cogantur. Cum igitur Christiani nouerint longe meliorem fuisse religiosi pauperis mortem inter lingentium canum linguas quam inpii diuitis in purpura et bysso, horrenda illa genera mortium quid mortuis obfuerunt, qui uerum nec sepeliri potuerunt. Neque istud pia fides nimium reformidat, tenens praedictum nec absumentes bestias resurrecturis corporibus obfuturas, quorum capillus capitis non peribit. Nullo modo diceret ueritas: Nolite timere eos, qui corpus occidunt, animam autem non possunt occidere, si quicquam obesset futurae uitae, quidquid inimici de corporibus occisorum facere uoluissent. Nisi forte quispiam sic absurdus est, ut contendat eos, qui corpus occidunt, non debere timeri ante mortem, ne corpus occidant, et timeri debere post mortem, ne corpus occisum sepeliri non si habent tanta, quae de cadaueribus faciant.
Abbreviated transcription (Latin):
gam quã breuẽ uitã. hoc idem facit. Neq
enĩ aliud melius & alud deterius. aut
aliud mauis & aliud breuius. ẽ: qͦd iam
parit̃ non .ẽ. Quid aut̃ int̃. ẽ. qͦ mortis
genere uita ista finiat᷑. quando ille cui
finit᷑ iterũ mori ñ cogitur : Cũ autẽ uni¬
cuiq mortaliũ sub quotidianis uita e¬
huius casib in numerabiles mortes qͦdam
mͦ cõminent᷑ : quã diu incertũ . ẽ. quae nam
earũ uentura sit. quaero utrũ satius sit unã
ꝑpeti moriendo. an om̃s timere uiuendo:
Nec ignoro quã citius eligat᷑ diu uiuere sub
timore. tot mortium: quã semel moriendo
nullã deinceps formidare. Sed aliud. ẽ. qd
carnis sensus infirmit̃ pauidus refugit :
aliud qͦd mentis ratio diligent̃ enueleata
conuincit. Mala mors putanda ñ. ẽ : quã
bona uita p̃cesserit. Neq enĩ facit malam
mortẽ : nisi quod sequitur mortẽ. Non itaq:
multũ curandũ. ẽ. eis qui necessario moritu¬

Expanded text:
gam quam breuem uitam hoc idem facit. Neque gam quam breuem uitam hoc idem facit. Neque enim aliud melius et aliud deterius, aut aliud maius et aliud breuius est, quod iam pariter non est. Quid autem interest, quo mortis genere uita ista finiatur, quando ille, cui finitur, iterum mori non cogitur? Cum autem unicuique mortalium sub cottidianis uitaehuius casibus innumerabiles mortes quodam modo comminentur, quamdiu incertum est quaenam earum uentura sit, quaero utrum satius sit unam perpeti moriendo an omnes timere uiuendo. Nec ignoro quam citius eligatur diu uiuere sub timore tot mortium quam semel moriendo nullam deinceps formidare. Sed aliud est quod carnis sensus infirmiter pauidus refugit, aliud quod mentis ratio diligenter enucleata conuincit. Mala mors putanda non est, quam bona uita praecesserit. Neque enim facit malam mortem, nisi quod sequitur mortem. Non itaque multum curandum est eis, qui necessario moritu
Abbreviated transcription (Latin):
utrũ cuiquã talit̾ acciderit. ut dũ habere
creditur torqueret᷑. Uerũ tam̃ etiã si ac¬
cidit. ꝓfecto qui int̾ illa tormenta pauꝑ¬
tatẽ scãm confitebatur. xp̃m confitebatur.
Qua ꝓpt̾ & si ñ meruit abhostib credi:
non potuit tam̃ scãe pauꝑtatis confessor
sine cȩlesti mercede torqueri. Multos in qͥ¬
unt etiã xp̃ianos fames diuturna uasta¬
uit. Hoc quoq in usus suos boni fideles pie
tolerando uerter̃. Quos enĩ fames necauit :
malis uitae huiꝰ sic̃ corporis morb eripuit.
Quos aut̃ ñ necauit: docuit parcius uiuere.
docuit ꝓductius ieiunare. Sed enĩ multi
etiã xp̃iani int̾fect sunt: multi multarũ
mortiũ feda uarietate consumpti. Hoc si
egre ferendũ. ẽ : om̃ib qui in hac uita pro¬
creati sunt utiq cõmune. ẽ. Hoc scio nemi¬
nẽ fuisse mortuũ: qui non fuerat aliqͣri¬
do moriturus. linis aut̃ uitȩ : tam lon¬

Expanded text:
utrum cuiquam talium acciderit, ut dum habere utrum cuiquam talium acciderit, ut dum habere creditur torqueretur: uerum tamen etiamsi accidit, profecto, qui inter illa tormenta paupertatem sanctam confitebatur, Christum confitebatur. Quapropter etsi non meruit ab hostibus credi, non potuit tamen sanctae paupertatis confessor sine caelesti mercede torqueri. Multos, inquiunt, etiam Christianos fames diuturna uastauit. Hoc quoque in usus suos boni fideles pie tolerando uerterunt. Quos enim fames necauit, malis uitae huius, sicut corporis morbus, eripuit: quos autem non necauit, docuit parcius uiuere, docuit productius ieiunare. CAPUT XIetiam Christiani interfecti sunt, multi multarum mortium foeda uarietate consumti. Hoc si aegre ferendum est, omnibus, qui in hanc uitam procreati sunt, utique commune est. Hoc scio, neminem fuisse mortuum, qui non fuerat aliquando moriturus. Finis autem uitae tam lon
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓdere maluerunt : boni non erat̃
Ad monendi autẽ fuerant qͥ tanta pacie¬
bant᷑ ꝓ auro quanta eẽnt sustinenda ꝓxp̃o.
ut eũ potius diligere discerent qui ꝓse pas¬
sos &et̃na felicitate ditaret. ñ aurũ & argen¬
tũ ꝓ quo pati mserrimũ fuit. seu mentien¬
do ocultaretur. seu uerũ dicendo ꝓderetur.
Nãq int̃ tormenta nemo xp̃m confitendo
amisit: nemo aurũ nisi negando seruauit.
Quo circa utiliora erant fortasse torm̃ta.
quae bonũ incorruptibile amandũ doce¬
bant : quã illa bona quae sine ullo fructu
dños sui amore torquebant. Sed quidam
etiã ñ habentes qđ ꝓderent dũ non credun¬
tur torti sunt. & hi forte habere cupiebaN:
nec sc̃ã uoluntate pauperes erant. Quibus de¬
monstrandũ fuit. ñ facultates sed ipsas cu¬
piditates talib dignas. ẽẽ. cruciatibus.
Si uero uitȩ melioris ꝓposito reconditum
aurũ argentũq ñ habebant. nescio qͥdem

Expanded text:
prodere maluerunt, boni non erant. prodere maluerunt, boni non erant. Admonendi autem fuerant, qui tanta patiebantur pro auro, quanta essent sustinenda pro Christo, ut eum potius diligere discerent, qui pro se passos aeterna felicitate ditaret, non aurum et argentum, pro quo pati miserrimum fuit, seu mentiendo occultaretur, seu uerum dicendo proderetur. Namque inter tormenta nemo Christum contitendo amisit, nemo anrum nisi negando seruauit. Quocirca utiliora erant fortasse tormenta, quae bonum incorruptibile amandum docebant, quam illa bona, quae sine ullo utili fructu dominos sui amore torquebant. Sed quidam etiam non habentes quod proderent, dum non creduntur, torti sunt. Et hi forte habere cupiebant nec sancta uoluntate pauperes erant; quibus demonstrandum fuit non facultates, sed ipsas cupiditates talibus dignas esse cruciatibus. Si uero uitae melioris proposito reconditum aurum argentumque non habebant, nescio quidem
Abbreviated transcription (Latin):
rius gaudere potuer̃ qui monatu dei sui
illuc̃ migrauer̃ quo accedere non posset :
Unde paulinus nr̃ nolensis ep̃s ex opu¬
lentis simo diuite uoluntate pauꝑrimꝰ.
& copiossime sc̃s̃. quando & ipsã nolã
barbari uastauer. cũ abeis teneretur
ubi enĩ sint om̃ia mea tu scis. Ibi eñi ha¬
bebat om̃ia sua: ubieũ condere & thes¬
aurizare ille monuerat. qui haec mala
mundo uentura p̃dixerat. Ac ꝑ hoc qui
dño suo monenti obedierant. ubi & quomͦ
thesaurizare deberent: nec ipsas t̾renas
diuitias barbaris incursantib amiser̃.
Quos aut̃ ñ obȩdisse pęnituit: quid de
talib reb faciendũ. eẽt. si ñ p̃cedente sa¬
pientia certe consequente experientia
didicer̃. At enĩ quidã boni etiã xp̃iani
tormentis ex cruciati sunt ut bona sua
hostib ꝓderent: illi uero nec ꝓdere nec
ꝑdere potuer̃ bonũ qͦ ipsi bonierant.
Si autẽ torqueri quã mãmona iniqͥtatis

Expanded text:
rius gaudere potuerunt, qui monitu Dei sui rius gaudere potuerunt, qui monitu Dei sui illuc migrauerunt, quo accedere omnino non posset! Unde Paulinus noster, Nolensis episcopus, ex opulentissimo diuite uoluntate pauperrimus et copiosissime sanctus, quando et ipsam Nolam barbari uastauerunt, cum ab eis teneretur, ubi enim sint omnia mea, tu scis.\' Ibi enim habebat omnia sua, ubi eum condere et thesaurizare ille monstrauerat, qui haec mala mundo uentura praedixerat. Ac per hoc qui Domino suo monenti oboedierant, ubi et quo modo thesaurizare deberent, nec ipsas terrenas diuitias barbaris incursantibus amiserunt. Quos autem non oboedisse paenituit. quid de talibus rebus faciendum esset, si non praecedente sapientia, certe consequente experientia didicerunt. At enim quidam boni etiam Christiani tormentis excruciati sunt, ut bona sua hostibus proderent. Illi uero nec prodere nec perdere potuerunt bonum, quo ipsi boni erant. Si autem torqueri quam mammona iniquitatis
Abbreviated transcription (Latin):
bonis. facile tribuant. cõmunicent.: thesau¬
rirent sibi fundam̃tũ bonũ in futurũ. ut
app̃hendant uerã uitã. Haec qui de suis
diuitiis faciebant. magnis sunt lucris leuia
dampna solati: plusq lȩtati ex his quae
facile tribuendo tutius seruauer̃. quam
contristati ex his quae timide retinendo
facilius amiser̃. Hoc enĩ potuit in terra
perire : quod piguit inde trans ferre. Nã
qui receper̃ consiliũ dñi suidicentis. no¬
lite uobis condere thesauros in t̾ra. ubi
tinea & rubigo ext̾minant. et ubi fures
effodiunt & furant᷑. sed thesaurizate
uob̾ thesaurũ incȩlo quo fur ñ accedit.
neq tinea corrumpit. ubi enĩ. ẽ. thes¬
aurus tuus ibiert & cortuũ : tribulati¬
onis tẽpore ꝓbauer̃ quã recte sapueruu
non contẽpnendo ueracissimũ p̃ceptorẽ.
& thesauri sui fidelissimũ in uictissimũq
custodẽ. Nã si multi gauisi sunt ibi se
habuisse diuitias suas quo contigit ut
hostis ñ accederet. quanto certius & secu¬

Expanded text:
tribuant, communicent, thesaurizent sibi fundamentum bonum in futurum, ut adprehendant ueram uitam. Haec qui de suis diuitiis faciebant, magnis sunt lucris leuia damna solati plusque laetati ex his, quae facile tribuendo tutius seruauerunt, quam contristati ex his, quae timide retinendo facilius amiserunt. Hoc enim potuit in terra perire, quod piguit inde transferre. Nam qui receperunt consilium Domini sui dicentis: Nolite uobis condere thesauros in terra, ubi tinea et rubigo exterminant et ubi fures effodiunt et furantur; sed thesaurizate uobis thesaurum in caelo, quo fur non accedit neque tinea corrumpit; ubi enim est thesaurus tuus, illic erit et cor tuum, tribulationis tempore probauerunt quam recte sapuerint non contemnendo ueracissimum praeceptorem et thesauri sui fidelissimum inuictissimumque custodem. Nam si multi gauisi sunt ibi se habuisse diuitias suas, quo contigit ut hostis non accederet: quanto certius et secu
Abbreviated transcription (Latin):
quib in hac uita ñ in debitis utitur. sed
plus quã debuit delectatur. Deinde ha¬
bent aliã causã boni quare temporalib
affligant᷑ malis. qualẽ habuit iob: ut
sibi ipse humanus animus sit ꝓbatus
& cognitus quanta uirtute pietatis dm̃¬
ciderit fidelib & piis qđ eis ñ in bonũ
uerteretur. nisi forte putandũ. ẽ. apłicã
illã uacare sententiã ubi ait. Scimꝰ quia
serunt om̃ia quae habebant: nbn quid fidẽ :
Nunquid pietatẽ : nunquid in terioris ho¬
minis bona qui . ẽ. ante dm̃ diues: Heae
sunt opes xp̃ianoꝵ : quib opulentꝰ dicebat
apłs. Est autẽ questus magnus pietas cum
sufficientia. Nichil enĩ intulimꝰ inhunc

Expanded text:
quibus in hac uita non indebitis utitur, sed quibus in hac uita non indebitis utitur, sed plus quam debuit delectatur. Deinde habent aliam causam boni, quare temporalibus adfligantur malis, qualem habuit Iob: ut sibi ipse humanus animus sit probatus et cognitus, quanta uirtute pietatis ciderit fidelibus et piis, quod eis non in bonum verteretur: nisi forte putandum est apostolicam illam vacare sententiam, ubi ait, Scimus quiaserunt omnia quae habebant. Numquid fidem? numquid pietatem? numquid interioris hominis bona, qui est ante Deum dives ? Hae sunt opes Christianorum, quibus opulentus dicebat Apostolus: Est autem quaestus magnus pietas cum sufficientia. Nihil
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ simul. ñ quia simul agunt malam
uitam. sed quia simul amant tẽporalẽ
uitã. Non quidẽ ȩqualit̃. sed tam̃ simul.
quã boni contempnere deberent: ut illi
correpti atq correcti consequerent᷑ et̃nã.
Ad quã consequendã si nollent. eẽ. socii.
ferrent᷑ & diligerentur in imici: quia do¬
nec uiuunt sem̃ꝑ incertũ. ẽ. utrũ uolunta¬
tẽ sint in melius mutaturi. Qua in re non
utiq parẽ sed longe grauiorẽ habent cau¬
sam: quib ꝑ ꝓphetam dicitur. Ille qͥdem
in suo peccato morietur : sanguinẽ autẽ
eius de manu speculatoris requirã. Ad hoc
eñi speculatores hoc.ẽ. popłoꝵ p̃positi
constituti sunt in ȩccłiis. ut non parcant
obiurgando peccata : nec ideo tam̃ ab hu¬
iuscemodi culpa penitus alienus. ẽ. qui
licet p̃positus non sit in eis. tam̃ quib uitȩ
huius necessitate coniungitur multa
monenda uel arguendã nouit & negli¬
git. deuitans eoꝵ offensiones ꝓpt̃ illa

Expanded text:
-enim simul, non quia simul agunt malam -enim simul, non quia simul agunt malam uitam, sed quia simul amant temporalem uitam, non quidem aequaliter, sed tamen simul, quam boni contemnere deberent, ut illi correpti adque correcti consequerentur aeternam, ad quam consequendam si nollent esse socii, ferrentur et diligerentur inimici, quia donec uiuunt semper incertum est utrum uoluntatem sint in melius mutaturi. Qua in re non utique parem, sed longe grauiorem habent causam, quibus per prophetam dicitur: Ille e quidem in suo peccato morietur, sanguinem autem eius de manu speculatoris requiram. Ad hoc enim speculatores, hoc est populorum praepositi, constituti sunt in ecclesiis, ut non parcant obiurgando peccata. Nec ideo tamen ab huius modi culpa penitus alienus est, qui, licet praepositus non sit, in eis tamen, quibus uitae huius necessitate coniungitur, multa monenda uel arguenda nouit et neglegit, deuitans eorum offensiones propter illa