comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cuset ꝑ aliam dilectionem: ad aliã
dilectionẽ. Omĩno sic tenet se ista
cdilectio. Quomͦ ipsa cõpaginata ẽ
in unũ. sic om̃s qui exilla pendent
inũ facit: et quasi conflat illos ig¬
nis. Aurũ est conflatur massa. & fit
unũ aliquid. Sed nͥ feruor caritatis
accendat: ex multis in unũ conflari
ñ potest. Quia dm̃ diligimꝰ : inde. ag¬
noscimus. quia diligimꝰ filios di. Et
unde cognoscimus. quia diligimus
filios dĩ: Quia dm̃ diligimus: &
p̃cepta eius facimus. Suspiramus
hic: ex difficultate faciendi p̾cep¬
tũ dĩ Audi quid sequatur. Nomo
labore amatur qđ amas. Sine la-¬
bore amatur ds̃ Auaritia iussura
ẽ labores. pericula. trituras. tribu.¬
lationes: & obtẽꝑaturus es. Quo
fine: Ut habeas. unde impleas
archam: ꝑdas securitatẽ. Secu¬
rior forte eras auteꝗ haberes.
quã cũ habere cȩpisses. Ecce qͥd
tibi iussit auaricia. Implesti domũ: tim̃t᷑
latrones. Ad quisisti aurũ : ꝑ didisti sõnũ Ecce qͥd

Expanded text:
am dilectionem; omnino sic se tenet ista dilectio: quomodo ipsa compaginata est in unum, sic omnes quae ex illa pendent, unum facit, et quasi conflat illos ignis. Aurum est, conflatur massa, et fit unum aliquid: sed nisi fervor charitatis accendat, ex multis in unum conflari non potest. Quia Deum diligimus, inde cognoscimus quia diligimus filios Dei. 4. Et unde cognoscimus quia diligimus filios Dei? Quia Deum diligimus, et praecepta ejus facimus. Suspiramus hic ex difficultate faciendi praeceptum Dei. Audi quid sequatur. Homo, m. Cum labore amatur quod amas: sine labore amatur Deus. Avaritia jussura est labores, pericula, trituras, tribulationes; et obtemperaturus es. Quo fine? Ut habeas unde impleas arcam, perdas securitatem. Securior forte eras antequam haberes, quam cum habere coepisti. Ecce quid tibi jussit avaritia: implesti domum, timentur latrones; acquisisti aurum, perdidisti somnum. Ecce quid
Abbreviated transcription (Latin):
cMiisse
uos credo
qui
stis
hester¬
no die.
id est. qui enĩ ñ diligit frẽm
suũ quẽ uidet. dm̃ quẽ ñ uidet
quomͦ potest diligere : & hoc
manclatũ habemus exipso. ut

Expanded text:
minisse vos credo, qui stis hesterno die, id est, Qui enim non diligit fratrem suum quem videt, Deum quem non videt quomodo potest diligere? Et hoc mandatum ha
Abbreviated transcription (Latin):
ergo aite Om̃is qui diligit patrẽ
diligit & filiũ. Et in hoc cognosci¬
nius: quia diligimus filios dĩ Quid
ẽ hoc fr̃se Paulo ante de filio dĩ
dicebat: ñ defiliis dĩ Ecce unus po-¬
situs ẽ xp̃c contẽplandus nobis: &
dictũ ẽ nobis. Om̃is qui credit qđ¬

Expanded text:
it Patrem, diligit Filium. 3. In hoc cognoscimus quia diligimus filios Dei. Quid est hoc, fratres? Paulo ante de Fili o Dei dicebat, non de filiis Dei: ecce unus positus est Christus contemplandus nobis, et dictum est nobis, Omnis qui credit q
Abbreviated transcription (Latin):
remur a malo. Ipsa enĩ liberatio libe¬
ros nos faciet. id ẽ. filios dĩ: ut sp̃u
adoptionis clamemꝰ. abba pater
ane ñ negligent̃ pretereundũ ẽ.¬
quod ex om̃ibus his sententiis
potissimũ cõmendandã esse ui¬
dicauit quȩ ꝑtinet ad dimissio¬
nem peccatoꝵ. in qua nos miseri¬
cordes esse uoluit: qđ unũ. ẽ. con¬
siliũ miserias euadendi. In nulla
enĩ alia sententia sic oramus. ut
quasi paciscamur. Cũ dicimus enĩ
dimitte nobis sicut & nos dimitti¬
mus: in qua pactione si mentim᷑.
totius orationis nullus. ẽ. fructꝰ.
Sic enĩ dicit. Si enĩ dimiseritis
hominibus delicta eoꝵ: dimittet
uobis & pater ur̃ qͥ in cęlis ẽ. Si
autẽ non dimiseritis hominibus:
neq pater ur̃ dimittet uobis delic¬

Expanded text:
remur a malo: ipsa enim liberatio liberemur a malo: ipsa enim liberatio liberos nos faciet, id est filios Dei, ut spiritu adoptionis clamemus, Abba, Pater . 39. Sane non negligenter praetereundum equod ex omnibus iis sententiis, potissimum commendandam esse judicavit, quae pertinet ad dimissionem peccatorum: in qua nos misericordes esse voluit, quod unum est consilium miserias evadendi. In nulla enim alia sententia sic oramus, ut quasi paciscamur cum Deo: dicimus enim, Dimitte nobis sicut et nos dimittimus. In qua pactione si mentimur, totius orationis nullus est fructus. Sic enim dicit: Si enim dimiseritis hominibus delicta eorum, dimittet et vobis Pater vester qui in coelis est. Si autem non dimiseritis hominibus, neque Pater
Abbreviated transcription (Latin):
bit de corpore mortis huiꝰ. Si for¬
titudo ẽ qua beati sunt qͥ esuriunt
bunt᷑. oremꝰ ut panis nr̃ cotidianus
detur nobis hodie. quo fulti atq su¬
stentati ad plęnissimã illã saturita¬
tẽ uenire possimꝰ. Si consiliũ est quo
beati sunt misericordes qm̃ ipsorum
miserebit᷑. dimittamꝰ debita debitori¬
bus nr̃is. & oremus ut nobis nr̃a di¬
mittantur. Si intellectus ẽ quo be¬
ati sunt mundicordes qm̃ ipsi dm̃ ui¬
debunt. oremꝰ non induci in tẽptatio¬
nem. ne habeamus duplex cor non ap-¬
petendo simplex bonũ quo referamus
om̃ia quȩ oꝑamur. sed simul tẽporalia
& terrena sectando. Tẽptationes enĩ
de his rebus quę graues & calamito¬
sȩ uidentur hominibus non in nos
ualent: si non ualeant illȩ. quȩ blan-¬
ditiis earũ rerũ accidunt. quas homi¬
nes bonas & lȩtandas putant. Si sa-¬
pientia ẽ qua beati sunt pacifici qm̃
ipsi filii dĩ uocabunt᷑. oremꝰ ut libe¬

Expanded text:
bit de corpore mortis huius? si forbit de corpore mortis huius? si fortitudo est, qua beati sunt qui esuriunt buntur, oremus ut panis noster quotidianus detur nobis hodie, quo fulti atque sustentati ad plenissimam illam saturitatem venire possimus. Si consilium est quo beati sunt misericordes, quoniam ipsorum miserebitur; dimittamus debita debitoribus nostris, et oremus ut nobis nostra dimittantur. Si intellectus est quo beati sunt mundi corde, quoniam ipsi Deum videbunt; oremus non induci in tentationem, ne habeamus duplex cor, non appetendo simplex bonum, quo referamus omnia quae operamur, sed simul temporalia et terrena sectando. Tentationes enim de his rebus quae graves et calamitosae videntur hominibus, non in nos valent, si non valeant illae quae blanditiis earum rerum accidunt, quas homines bonas et laetandas putant. Si sapientia est qua beati sunt pacifici, quoniam ipsi filii Dei vocabuntur ; oremus ut libe
Abbreviated transcription (Latin):
in scła scłoꝵ. Si pietas ẽ qua beati st̃
mites. quia ipsi hereditate possidebunt
terrã: petamus ut ueniat regnũ eius.
siue in nosmet ipsos ut mitescamus.
siue de cęlo in terras in claritate
aduentus dñi. quo nos gaudebimus
& laudabimus dicente illo. Uenite
benedicti patris mei: accipite reg-¬
num. qđ uobis paratũ est ab origi¬
ne mundi. In dño enĩ inquit ꝓphe¬
ta laudabit᷑ anima mea: audiant mi¬
tes & iocundentur. Si scientia ẽ qua
beati sunt qͥ lugent qm̃ ipsi conso¬
labunt᷑. oremus ut fiat uoluntas
eiꝰ sicut in cęlo & in terra. quia cũ
corpus tamqua terra. sp̃ui tãqua cȩ¬
lo. sũma & tota pace consenserit.
ñ lugebimꝰ. Nã nullus alius huius
tẽporis luctus ẽ: nisi cũ aduersũ
se ista confligunt. & cogunt nos di¬
cere. uideo aliã legẽ in menbris me¬
is repugnantẽ legi mentis meȩ. et
luctũ nr̃m lacrimosa uoce testari.
Miser ego homo: quis me libera¬

Expanded text:
in saeculum saeculi. si pietas est, qua beati sunt in saeculum saeculi. si pietas est, qua beati sunt mites, quia ipsi hereditate possidebunt terram, petamus, ut ueniat regnum eius siue in nos ipsos, ut mitescamus nec ei resistamus, siue de caelo in terras in claritate aduentus domini, quo nos gaudebimus et laudabimur dicente illo: uenite, benedicti patris mei, percipite regnum, quod uobis paratum est ab origine mundi. in domino, inquit propheta. laudabitur anima mea; audiant mites et iucundentur. si scientia est, qua beati sunt qui lugent, quoniam ipsi consolabuntur, oremus, ut fiat uoluntas eius sicut in caelo et in terra, quia, cum corpus tamquam terra spiritui tamquam caelo summa et tota pace consenserit, non lugebimus. nam nullus alius huius temporis luctus est, nisi cum aduersum se ista confligunt et cogunt nos dicere: uideo aliam legem membris meis repugnantem legi mentis meae, et luctum nostrum lacrimosa uoce testari: miser ego homo; quis me libera
Abbreviated transcription (Latin):
dicit᷑. tunc autẽ potus. cũ labore¬
nullo disputandi & sermocinandi
quasi frangendi atq mandendi opus¬
erit. s solo haustu sincerȩ atq ꝑspicuȩ
ueritatis.t peccata nunc nobis di¬
mittuntur & nc̃ dimittimꝰ. quȩ harũ
quatuor reliquarũ scda petitio est.
tc̃ autẽ nulla erit uenia peccatorũ.
quia nulla peccata.t tẽptatio¬
nes tẽporalẽ istã uitã infestant. non
autẽ erunt. cũ ꝑfectũ erit qͦd dictũ
est. abscondes eos in absoandito uul-¬
tus tui.t malũ a quo liberari
optamus. & ipsa liberatio a malo ad
hanc utiq uitã ꝑtinet. quã & iusti¬
tia đi mortalẽ meruimus. & unde
ipsius miscđia liberamur.
idetur etiã mͥ septenarius
iste numerus harũ petitionũ
congruere illi septenario numero.
ex quo totus iste sermo manauit.
Si enĩ timor dĩ ẽ quo beati sunt pau-¬
petamus ut scĩficetur in hominib
nonen di. timore casto ꝑmanente

Expanded text:
dicitur; tunc autem potus, cum nullo ldicitur; tunc autem potus, cum nullo labore disputandi et sermocinandi, quasi frangendi atqerit, sed solo haustu sincerae ac perspicuae veritatis. Et peccata nunc nobis dimittuntur, et nunc dimittimus, quae harum quatuor reliquarum secunda petitio est; tunc autem nulla erit venia peccatorum, quia nulla peccata. Et tentationes temporalem istam vitam infestant, non autem erunt cum perfectum fuerit quod dictum est: Abscondes eos in abdito vultus tui . Et malum a quo liberari optamus, et ipsa liberatio a malo ad hanc utique vitam pertinet, quam et justitia Dei mortalem meruimus, et unde ipsius misericordia liberabimur. Videtur etiam mihi septenarius iste numerus harum petitionum congruere illi septenariex quo totus iste sermo manauit. si enim timor dei est, quo beati fiunt paupetamus, ut sanctificetur in hominibus nomen dei, timore casto permanente
Abbreviated transcription (Latin):
quatuor quȩ petimꝰ: ad tẽporalẽ
istã uitã ꝑtinere mͥ uident᷑. Quoꝵ
primũ ẽ. anẽ nr̃m cotidianum
da nobis hodie. Hoc ipso enĩ qđ dicꝰ¬
tus ẽ cotidianus panis. siue spiri¬
talis significet᷑. siue in sacramento.
aut in uictu isto uisibili. ad hoc
tẽpus ꝑtinet qđ appellauit hodie.
ñ quia spiritalis cibus ñ ẽ sẽpit̾nus.
s quia iste qͥ cotidianꝰ dictus ẽ in
scripturis. siue in strepitu sermo¬
nis. siue quibꝰ que tẽporalibus sig-¬
nis exhibetur animȩ. Quȩ om̃ĩa tẽ
utiq non erunt. cũ erunt om̃s doci¬
biles dõ: & ipsã ineffabilẽ lucẽ ueri¬
tatis. ñ motu corporũ significantes.
s puritate mentis haurientes. Nlã for¬
tasse ꝓpterea & panis dictus ẽ ñ potꝰ.
quia panis frangendo atq manden¬
do in alimentũ conuertit᷑. sicut scrip¬
turȩ aperiendo & disserendo animã
pascunt. potus autẽ paratus sicuti ẽ
transit in corpus. ut isto tẽpore pa¬
nis sit ueritas. cũ cotidianus panis

Expanded text:
quae petimus, ad temporalem istam vitam pertinere mihi videntur. Quorum primum est, Panem nostrum quotidianum da nobis hodie. Hoc ipso enim quod dictus est quotidianus panis, sive spiritualis significetur, sive in Sacramento aut in victu isto visibilis, ad hoc tempus pertinet, quod appellavit hodie: non quia spiritualis cibus non est sempiternus; sed quia iste qui quotidianus dictus est in Scripturis, sive in strepitu sermonis, sive quibusque temporalibus signis exhibetur animae: quae omnia tunc utique non erunt, cum omnes erunt docibiles Deo , et ipsam ineffabilem lucem veritatis non motu corporum significantes, sed puritate mentis haurientes. Nam fortasse et propterea panis dictus est, non potus, quia panis frangendo atque mandendo, in alimentum convertitur, sicut Scripturae aperiendo et disserendo animam pascunt; potus vero paratus, sicuti est, transit in corpus: ut isto tempore panis sit veritas, cum quotidianus panis
Abbreviated transcription (Latin):
es. in extrȩmo ĩqͥsitionis tus̨. ea uidelicet intentione. qͣ
soles ueheñt cauere m̃datiũ. Siqͥs c̾stituat inqͥs ante te par¬
uulũ. ⁊ int̾roget utrũ cũ creuerit fut᷑ sit castꝰ. uł fur ñ
sit futͣtꝰ. sine clubio respondebis. nescio. ⁊ utrũ in eade
paruula etate c̾stitutꝰ cogitet aliqͥd boni uł mali. dices.
nescio. Si itaq de morib eiꝰ fut᷑is nichil audes certiꝓ
nuttere. ⁊ de eiꝰ p̃senti cogitatione qd ẽ. illud qđ qͣndo
ad baptismũ offerunt᷑. ꝓ eis parentes tanqua fidedictores
spondent. ⁊ dict̾ illos facere. qł ula etas cogitare ñ pot̾. aug
si pot̾ occultũ ẽ: Int̾rogamꝰ enĩ eos a qͥb offerunt᷑. ⁊ dicimꝰ.
Credis in dm̃ patr̾e ołpotent̾. de illa etate quȩ utrũsit ds¬
ignorat. Respondent. credit. ⁊ ad cet̾a sic respondet᷑ sin¬
gula q̃ gerunt᷑. Unde miror parentes. parentes in istis
reb tã fident̾ ꝓ paruulis responde. ut dicant eos face̾

Expanded text:
o inquisitionis tuae ea uidelicet intentione, qua soles uehementer cauere mendacium. si constituam\', inquis, ante te paruulum et interrogem, utrum, cum creuerit, futurus sit castus uel fur non sit futurus, sine dubio respondebis: Nescio, et utrum in eadem paruula aetate constitutus cogitet aliquid boni uel mali, dices: Nescio. si itaque de moribus eius futuris nihil audes certi promittere et de eius praesenti cogitatione, quid est illud, quod, quando ad baptismum offeruntur, pro eis parentes tamquam fidedictores respondent et dicunt illos facere, quod illa aetas cogitare non potest aut, si potest, occultum est? interrogamus enim eos, a quibus offeruntur, et dicimus: Credit in dignorat. Respondent: Credit; et ad cetera sic respondetur singula, quae quaeruntur. Unde miror, parentes in istis rebus tam fidenter pro parvulo respondere, ut dicant, eum
Abbreviated transcription (Latin):
fic̾ ad c̃secrationẽ quiis ad uitȩ et̃nȩ participationẽ ñ sufficiat.
q̃ c̃ secratio rerũ qͥdẽ fac̾ hereticũ extra dm̃ gregẽ habentẽ
ñ iterũ similit̾ c̃ secrandũ qͥnto potiꝰ in catholica eccła et̾ pen
stipule miniteriũ frumta purganda portent ut ad masse
societatẽ mediante area ꝑducant᷑: Illud aut̾ nolo te faulat.
ut existimes reatꝰ uinqulũ ex adã tractũ alit̾ ñ posse di¬
ruipi n parnuli ad ꝑcipienda xp̃i gr̾am a parentib offerant᷑
Sic enĩ scribens dicis. ut sic̃ parentes fuert̾ pauctores ad
coꝵ pena. ꝑ fidẽ parentũ identide iustificent᷑. cũ uideas
multos ñ offerri a parentib. s et̾ a qͥbuslibet extͣneis. sic̃ adñĩs
baptismũ q̃ aerte ꝓpͥos filios nec habuert̾ ullos. nec habere
dispont᷑. Ae ꝑ hoc nchil aliud hic fieri uides nͥ qđi eũgłio

Expanded text:
ficit ad consecrationem, quamuis ad uitae aeternae participationem non sufficiat, quae consecratio n iterum similiter consecrandum: quanto potius in catholica Ecclesia etiam per stipulae ministerium frumenta purganda portantur, ut ad massae societatem mediante area perducantur? 6. Illud autem nolo te fallat, ut existimes reatus vinculum ex Adam tractum, aliter non posse disrumpi, nisi paruuli ad percipiendam Christi gratiam a parentibus offerantur; sic enim scribens dicis: \'Ut, sicut parentes fuerunt auctores ad eorum poenam, per fidem parentum identidem iustificentur\', cum uideas multos non offerri a parentibus sed etiam a quibuslibet extraneis, sicut a dominis sebaptismum, quae certe proprios filios nec habuerunt ullos nec habere disponunt. ac per hoc nihil aliud hic fieri uides, nisi quo
Abbreviated transcription (Latin):
fert̾. ut gr̃a spu̾ali ad uitã regenerent᷑ et̾nã.s qđ eosputant
ħ remedio t̾e porałe retinerȩ uł reciꝑe sanitatẽ. Non em̃i
ꝓpt̾ea illi ñ regenerantur. qͥa ñ ab istis hac intentione
offerunt᷑. Celebrant᷑ enĩ ꝑeos necessaria ministeria. ⁊ ũþa sacra¬
m̃toꝵ. sine qͥb ẽ secrari paruulus ñ potꝰ. Sp̃s aut̾ ille scs qͥhabitat
in sc̃is. ex qͥb una illa colu̾ba leargentata cariatis ine cblat
agit qđ agit et̃ ꝑ seruitutẽ aliquando ñ solu siplicit ignoran¬
tĩi. uerũ et̃ dapͥnabilit̾ indignoꝵ. Offerunt qppe paruuli
ad ꝑcipiendã spualit̾ gr̾am. nͥ tã ab eis qͦrũ gestant᷑ manib
quauis ⁊ ab ipsis si ⁊ ipsi boni fideles sc̃. ꝙͣ ab uniu̾sa sogietate
scoꝵ atq fideliũ. ab om̃ib nãꝙ offerri recte itelligunt᷑. qͥb

Expanded text:
utant hoc remedio temporalem retinere uel recipere sanitatem. non enim propterea illi non regenerantur, quia non ab istis hac intentione offeruntur. celebrantur enim per eos necessaria ministeria et uerba sacramentorum, sine quibus consecrari paruulus non potest. spiritus autem ille sanctus, qui habitat in sanctis, ex quibus una illa columba deargentata caritatis igne conflatur; agit, quod agit, etiam per seruitutem aliquando non solum simpliciter ignorantium uerum etiaad percipiendam spiritalem gratiam non tam ab eis, quorum gestantur manibus, quamvis et ab ipsis, si et ipsi boni fideles sunt, quam ab universa societate sanctorum atque fidelium. Ab omnibus namque offerri recte intelliguntur, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
nos angustus intellectus in hac epła
Uidetis certe questionẽ. Nȩc ques¬
tio & nos ĩpsos turbat:. si ñ intelli-¬
gatur. Aut nos sumus antixp̃i. aut
illi sunt. antixp̃i. Illi nos antixp̃os
uocant. & dicunt qd̃ exiumus ab-
eis. nos similiter illos: Sed desig-¬
nauit hec epła antixp̃os. Quicũq
antixp̃c: Iam ergo quęramus quis
neget : & ñ attendamus ad lin¬
guam ad linguã. sed ad facta. Si
eium om̃s int̃̾rogentur : om̃s uno
Quiescat paululũ lingua. uitã
in t̾roga. Si in uenerimus hoc. si
ipsa scriptura nobis dixerit. quia
negatio ñ tantũ lingua fiat. sed
e factis. Certe in uenimus multos
& morib dissentiut axp̃o: Ubi
in uenimus hoc: In scriptura Pau
loqueretur: ait: Confitentur se
nosse dm̃ : factis autẽ negant:
In uenimus & istos antixpõs. Quis¬
Non audio quid sonet: sed uideo
quid uiuat. Oꝑa loquinit᷑. & uerba

Expanded text:
nos angustus intellectus in hac Epistola. nos angustus intellectus in hac Epistola. Videtis certe quaestionem; haec quaestio et nos et ipsos turbat, si non intelligatur. Aut nos sumus antichristi, aut illi sunt antichristi: illi nos antichristos vocant, et dicunt quod exivimus ab eis; nos illos similiter: sed designavit haec Epistola antichristos. Quicumque Antichristus. Jam ergo quaeramus quis neget, et non attendamus ad linguam, sed ad facta. Si enim omnes interrogentur, omnes uno um. Quiescat paululum lingua, vitam interroga. Si invenerimus hoc, si ipsa Scriptura nobis dixerit quia negatio non tantum lingua fit, sed et factis, certe invenimus multos et moribus dissentiunt a Christo. Ubi invenimus hoc? In Scriptura. Pauloqueretur, ait: « Confitentur se nosse Deum, factis autem negant . » Invenimus et istos Antichristos. QuisNon audio quid sonet, sed video quid juvat. Opera loquuntur, et verba
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ testam̃tum dñicȩ hereditatis:
Recitamus: & ibi nos in uenimus. La¬
bo tibi gentes hereditatem tuã: &
possessione tuã t̃minos t̾re. Tenemꝰ¬
enĩ hereditatẽ.xp̃i. Illi eã ñ tenent:
ñ cõmunicant orbi t̾rarũ. ñ cõmu¬
nicant unĩusitati redẽpte sanguine
x p̃i. Nabemus ipsũ dñm resurgent̃e
a mortuis: qui se dubitantib manib
discipłoꝵ p̃buit palpandũ. Et eũ
adhuc illi dubitarent: ait illis. Opor¬
tebat. xp̃m pati. & resurgere tertia
die: & p̃dicari in nomine eius pęni-¬
tentiã & remissionẽ peccatoꝵ Ubi:
Qua Quib e Per om̃s gentes: in¬
cipiens abhierłm. Securi sumus de
unitate hereditatis: Quis quis hiuic
hereditati ñ cõmunicat. foris exiit
Sed ñ contristemur. Exierunt. sed
ñ erant ex nobis. Nam si fuissent ex
nobis: ꝑmansissent utiq nobiscũ:
Si ergo ex nobis exierunt: antixp̃i st̃
mendaces sunt: negant iħi ẽẽ
tem questionis. Singulos int̾roga:

Expanded text:
enim testamentum dominicae haereditatis, enim testamentum dominicae haereditatis, recitamus, et ibi nos invenimus, Dabo tibi gentes haereditatem tuam, et possessionem tuam terminos terrae . Tenemus haereditatem Christi: illi eam non tenent; non communicant orbi terrarum, non communicant universitati redemptae sanguine Domini. Habemus ipsum Dominum resurgentem a mortuis, qui se dubitantium manibus discipulorum praebuit palpandum. Et cum adhuc illi dubitarent, ait illis: Oportebat Christum pati, et resurgere tertia die, et praedicari in nomine ejus poenitentiam et remissionem peccatorum. Ubi? qua? quibus? Per omnes gentes, incipiens ab Jerusalem . Securi sumus de unitate haereditatis. Quisquis huic haereditati non communicat, foras exiit. 8. Sed non contristemur: Ex nobis exierunt, sed non erant ex nobis: nam si fuissent ex nobis, permansissent utique nobiscum. Si ergo ex nobis exierunt, antichristi smendaces sunt, negant Jesum esstem quaestionis. Singulos interroga,
Abbreviated transcription (Latin):
sed ñ erant ex nobis: Na̾ si fuissent
ex nob̾: ꝑ mansissent utiq nob̾cum
Quicũq ergo ñ manent nob̾cum
sed exeunt ex nobis: manifestũ est.
antixp̃i: Ex m̃dacio Et quis est
uenis hereticũ: Qui negat. qui a
nũ sacram̃tũ. Attendite qđ inspira¬
uerit nob̾ dñs as: & quid in sinuare
uobis uelim. Ecce exiert̃ anobis: &
facti sunt donatistȩ. Int̾rogemus eos.
utrũ iłic sit xp̃c: Statim confitent᷑.
nos possunt illi dicere antixp̃os. nec¬
nos illos. quia & nos confitemͥ &
illi. Si ergo nec illi nos dicunt. nec
nos illos: ergo nec ipsi anobis exiert̃.
nec nos abipsis. Si ergo ñ a nobis
exiuimus: in unitate sumꝰ: Si in
unitate sumus. quid faciunt in
hac ciuitate duo altaria: Quid
faciunt diuisȩ domꝰ. diuisa coniu¬
gia: Quid facit cõmimis lectus.
& diuisus xp̃c: Ad monet nos uul
nus. fateri qđ uerũ ẽ. Aut ipsi
a nobis exierunt: aut nos ab ipsis:
Sed absit. ut nos ab ipsis. Nabemꝰ

Expanded text:
sed non erant ex nobis. Nam si fuissent sed non erant ex nobis. Nam si fuissent ex nobis, permansissent utique nobiscum. Quicumque ergo non manent nobiscum, sed exeunt a nobis, manifestum est, antichristi? Ex mendacio. Et quis est enis hereticum? Qui negat, quod num sacramentum. Attendite quid inspiraverit nobis Dominus Deus, et quid insinuare vobis velim. Ecce exierunt a nobis, et facti sunt Donatistae: interrogamus eos utrum Jesus sit Christus: statim confitentur nos possunt illi dicere antinos illos, quia et nos confitemur et illi. Si ergo nec illi nos dicunt, nec nos illos, ergo nec illi a nobis exierunt, nec nos ab illis. Si ergo non a nobis exivimus, in unitate sumus. Si in unitate sumus, quid fhac civitate duo altaria? quid faciunt divisae domus, divisa conjugia? quid facit communis lectus, et divisus Christus? Admonet nos, vult nos fateri quod verum est. Aut ipsi a nobis exierunt, aut nos ab ipsis. Sed absit ut nos ab ipsis: habemus
Abbreviated transcription (Latin):
sacram̃ti nom̃ est : quomͦ si dicatur
ꝓpħa. quomͦ si dicatur sacerdos. sic
xp̃c cõmendatur unctus. in quo eẽt
Quia lapis paruiis erat: offendert̃
in illũ. & fracti st̃. Sed creuit lapis:
& factus ẽ mons magnꝰ. Et quid ait
scriptura: Quicũq offenderit in
lapidem istũ conquassabitur : & super
quẽ uenerit lapis iste. conteret eũ:
Discernenda st̃ sane uerba. Offenden¬
tem dixit conquassari: suꝑ quẽ Autẽ
uenerit. conteri. ꝑ rimo quia humi¬
lis uenit: offendert̃ in illũ homines:
Quia excelsus uent̾us ẽ ad iudiciũ.: suꝑ
quẽ uenerit. conteret eũ: Sed illũ ñ con¬
teret uent̾us: quẽ ñ quassauit cũ ue¬
nit. Qui in humiłe ñ offendit: ñ
formidabit excelsũ. Breuit̃ audistis
fr̃s: qui in humilẽ ñ offendit. ñ for¬
midabit excelsum: Om̃ib enĩ malis.
dicit xp̃c : amarũ ẽ illis: Et enĩ au¬
dite & uidete. Om̃s certe qui exeunt¬
enĩ sic designauit. Ea nob̾ exiert᷑:

Expanded text:
sacramenti nomen est. Quomodo si dicatur propheta, quomodo si dicatur sacerdos; sic Christus commendatur unctus, in quo esset quia lapis parvus erat, offenderunt in illum, et fracti sunt. Sed crevit lapis, et factus est mons magnus ; et quid ait Scriptura? Quicumque offenderit in lapidem istum, conquassabitur; et super quem venerit lapis iste, conteret eum . Discernenda sunt verba: offendentem dixit conquassari; super quem autem venerit, conteri. Primo quia humilis venit, offenderunt in illum homines: quia excelsus venturus est ad judicium, super quem venerit, conteret eum. Sed illum non conteret venturus, quem non quassavit cum venit. Qui in humilem non offendit, non formidabit excelsum. Breviter audistis, fratres: qui in humilem non offendit, non formidabit excelsum. Omnibus enim malis dicit Christus, amarum est illis. 7. Etenim audite, et videte. Omenim designavit: « Ex nobis exierunt,
Abbreviated transcription (Latin):
sibi factã putat: fortasis inscriptionẽ
minatur: si audiat alitigante. qđ
antixp̃c sit Dicit ei xp̃c. Patiens esto:
Si falsũ audisti. gaude mecũ. quia
& ego falsa ab antixp̃is audio: Si autẽ
uerũ audisti: conueni conscientiã
tua. Et si audire times: ẽẽ plus time:
Ergo uos qđ abintio audistis: in
uobis maneat: Qđ si in uobis ꝑman¬
serit. qd ab initio audistis: & uos in
filio & patre manebitis: Hȩc est
pollicitatio. quã ipse pollicitus ẽ no¬
bis. Forte enĩ quęreres mercedem.
& diceres Ecce nunc qđ abinitio
audiui. custodio: obtẽpero. pericula.

Expanded text:
sibi factam putat; fortassis inscriptionem sibi factam putat; fortassis inscriptionem minatur, si audiat a litigante quod antichristus sit. Dicit ei Christus: Patiens esto; si falsum audisti, gaude mecum, quia et ego falsa ab antichristis audio: si autem verum audisti, conveni conscientiam tuam; et si audire times, esse plus time. 11. Ergo vos quod ab initio audistis, in vobis maneat. Quod si in vobis manserit quod ab initio audistis; et vos in Filio et Patre manebitis. Haec est pollicitatio quam ipse pollicitus est nobis. Forte enim mercedem quaereres, et diceres: Ecce in me quod ab initio audivi custodio, obtempero; pericula
Abbreviated transcription (Latin):
Laudãt ista om̃ia dnm̃. Nuqͥd au¬
disti. quia laudat dnm̃ auaritia: Nũ
audisti. quia laudat dnm ebrietas.
quia laudat luxuria. laudat nugaci¬
tas: Quic qͥd ibi ñ audis laudẽ dare
dño: ñ fecit dñs. Corrige qđ tu fe-¬
cisti: ut saluet᷑ qđ uite ds fecit Si
autẽ ñ uis. & amas. & amplecteris pec¬
cata tua: contrarius es xp̃o. Intussis.
forissis: antixp̃c es: Intus sis. forissis:
palea es: Sed quare foris ñ es: Quia
occasionẽ uenti ñ inuenisti. Iam
ista manifesta sunt fr̃s: nequis
dicat. xp̃m ñ colo. sed dm̃ colo
patrẽ ipsius: Om̃is qui negat filiũ
nec filiũ. nec patrẽ habet: & qui con¬
fitetur filiũ. & filiũ & patrem ha.¬
bet. U os grana alloqͥtur. Et qͥ palea
erant: audiant. & grana fiant. Unus-¬
quisq considerans conscientiã suã. si
munnidi amator ẽ. mutetur : fiat ama-¬
tor xp̃i. ne sit antixp̃c. Siquis ei dixe¬
rit qđ antixp̃c sit: irascitur. in uriã

Expanded text:
laudam ista omnia Dominum. Numquid aulaudam ista omnia Dominum. Numquid audisti quia laudat Dominum avaritia? numquid audisti quia laudat Dominum ebriositas; quia laudat luxuria, laudat nugacitas? Quidquid ibi non audis laudem dare Domino, non fecit Dominus. Corrige quod tu fecisti, ut salvetur quod in te Deus fecit. Si autem non vis, et amas et amplecteris peccata tua; contrarius es Christo. Intus sis, foris sis, antichristus es: intus sis, foris sis, palea es. Sed quare foris non es? Quia occasionem venti non invenisti. 10. Jam ista manifesta sunt, fratres. Ne quis dicat: Christum non colo, sed Deum colo Patrem ipsius. Omnis qui negat Filium, nec Filium nec Patrem habet: et qui confitetur Filium, et Filium et Patrem habet. Vos grana alloquitur; et qui palea erant, audiant, et grana fiant. Unusquisque considerans conscientiam suam, si mundi amator est, mutetur; fiat amator Christi, ne sit antichristus. Si quis ei dixerit quod antichristus sit, irascitur, injuriam
Abbreviated transcription (Latin):
contrarius ẽ. Et uultis nosse. quã
aꝑte resistant isti xp̃o: Aliquando
euenit ut aliqͥd mali faciant : & in-¬
cipiant corripi. Quia xp̃m ñ au-¬
dent blasphemare : ministros eius
blasphemant. a quib corripiuntur:
Si autẽ ostenderis illis. quia xp̃i
uerba dicis. ñ uerba tua. conantur
quantũ posst̃. ut te conuincant. uer-¬
hoc cotidie homines. conuicti de
factis suis. & pͣua uoluntate ꝑuersi.
artificẽ accusant: Clamat illis ar-¬
tifex de cęlo: quia ipse nos fecit.
qui nos refecit: Quid te feciꝰ Ego
hominẽ feci : ñ latrocinũ. Ego
hominẽ feci: ñ auariciã Ego ho-¬
minem feci: ñ ad ulteriũ. Audisti
quia laudant te me oꝑa mea exore
triũ pueroꝵ: Ipse ymnus erat: qui
eos abignib defendebat: Laudant
oꝑa dm̃i dñm. laudat celũ. terra mare.
laudant om̃a quȩ sunt in celo laudant
angłi. laudant stellȩ. laudant lumi-¬
naria. laudat. quic qͥd natat. quicqͥd
uolat. quicqͥd ambulat. quicqͥd repit:

Expanded text:
Christo. Et vultis nosse quam aperte resistant isti Christo? Aliquando evenit ut aliquid mali faciant, et incipiant corripi; quia Christum non audent blasphemare, ministros ejus blasphemant, a quibus corripiuntur: si autem ostenderis illis quia Christi verba dicis, non verba tua; conantur quantum possunt ut te convincant verhoc quotidie homines convicti de factis suis? Prava voluntate perversi, artificem accusant. Clamat illis artifex de coelo quia ipse nos fecit, qui nos refecit: Quid te feci? Ego hominem feci, non avaritiam; ego hominem feci, non latrocinium; ego hominem feci; non adulterium. Audisti quia laudant me opera mea. Ex ore trium puerorum ipse hymnus erat qui ab ignibus defendebat . Laudant opera Domini Dominum; laudat coelum, terra, mare; laudant omnia quae sunt in coelo; laudant Angeli, laudant stellae, laudant luminaria; laudat quidquid natat, quidquid volat, quidquid ambulat, quidquid repit,
Abbreviated transcription (Latin):
fuissent ex nobis: ꝑmansissent utiq
nob̾cum. Sed ut manifestarentur
didit. ut manifestarentur: quia &
intus cũ st̃. ñ ex nob̾ st̃. Non tam̃
manifesti st̃: sed exeundo manifestan¬
tur. Et uos unctionẽ habetis asc̃õ.
ut ipsi uob̾ manifesti sitis: Unctio
est in unctione uisibili Hanc unc¬
tionẽ xp̃i dicit om̃s qui habent¬
nec opus eẽ ut doceantur. quia
ipsa unctio docet eos Seribano
Scribo uob̾. ñ qd nescieritis ue¬
ritatẽ. sed quia nostis eã : & quia
Ecce ammoniti sumꝰ. quomͦ cog¬
Ueritas: Ipse dixit. Ego sũ ueri¬
tas: Om̃e autẽ mendaciũ. ñ ẽ
exueritate. Om̃s ergo qui mentiuntur.
ñdum sunt exxp̃o. Non dixit. qtłd̃a
mendaciũ est ex ueritate: & qđlam
mendaciũ ñ ẽ exueritate: Sententia
attendite : ne uos palpetis. ne uos ad-¬
uletis. ne uos decipiatis. ne uobis il¬
ludatis. Om̃e mendaciũ. ñ ẽ ex ueri-¬
tate. Wideamꝰ quomͦi antixp̃i menti

Expanded text:
fuissent ex nobis, permansissent utique fuissent ex nobis, permansissent utique nobiscum: sed ut manifestarentur, didit, ut manifestarentur, quia et intus cum sunt, non ex nobis sunt; non tamen manifesti sunt, sed exeundo manifestantur. Et vos unctionem habetis a sancto, ut ipsi vobis manifesti sitis. Unctio sacramentum est in unctione visibili. Hanc unctionem Christi dicit omnes qui habentnec opus esse ut doceantur, quia ipsa unctio docet eos. 6. Scribo vobis, non quod nescieritis veritatem; sed quia nostis eam, et quia Ecce admoniti sumus quomodo cogeritas. Ipse dixit, Ego sum veritas . Omne autem mendacium non est ex veritate: omnes igitur qui mentiuntur, nondum sunt ex Christo. Non dixit quoddam mendacium ex veritate, et quoddam mendacium non ex veritate. Sententiam attendite; ne vos palpetis, ne vos aduletis, ne vos decipiatis, ne vos illudatis: Omne mendacium non est ex veritate. Videamus ergo quomodo antichristi
Abbreviated transcription (Latin):
accipiunt nob̾cũ sacram̃ta. accipiunt
nob̾cũ baptisma. accipiunt nob̾cũ qd̃
nort̃ fideles se acciꝑe benedictionẽ.
eucharistiã. & quicqͥd in sacram̃tis
sc̃is ẽ: ipsius altaris cõmunicationẽ
accipiunt nob̾cũ. & ñ sunt ex nobis.
Tẽptatio ꝓbat. quia ñ st̃ ex nob̾. Quan¬
do illis tẽptatio euenerit: uelut occa¬
sione uenti uolant foris. quia gra¬
na ñ erant: Om̃s autẽ tunc uolabt̃
qđ sepe dicendum ẽ: cũ area dñica
cȩperit uentilari indie iudicii. Ex
nobis exiert̃:. sed ñ erant ex nobis:
Qd si fuissent ex nobis: ꝑ mansissent
utiq nobiscũ Nã uultis nosse caris¬
simi quã certissime dicatur hoc: &
ut remaneant foris. Sed de uolun
in humorib malis: Qui se in me¬
lius cõmutat: in corpore mẽnbrũẽ:
Qui autẽ in malicia ꝑmanet. humor
malus ẽ: & quando exierit. releua¬
buntur qui p̃mebantur. Ex nobis exie¬
runt: sed ñ erant ex nobis. Qđ si

Expanded text:
accipiunt nobiscum Sacramenta, accipiunt accipiunt nobiscum Sacramenta, accipiunt nobiscum Baptismum, accipiunt nobiscum quod norunt fideles se accipere, Benedictionem, Eucharistiam, et quidquid in Sacramentis sanctis est; ipsius altaris communicationem accipiunt nobiscum, et non sunt ex nobis. Tentatio probat quia non sunt ex nobis. Quando illis tentatio venerit, velut occasione venti, volant foras; quia grana non erant. Omnes autem tunc volabunt, quod saepe dicendum est, cum area dominica coeperit ventilari in die junobis exierunt, sed non erant ex nobis: quod si fuissent ex nobis, permansissent utique nobiscum: Nam vultis nosse, charissimi, quam certissime dicatur hoc, ut ut remaneant foris. Sed de voluntin humoribus malis. Qui se in melius commutat, in corpore membrum est: qui autem in malitia permanet, humor malus est; et quando exierit, relevabuntur qui premebantur. Ex nobis exierunt, sed non erant ex nobis: quod si
Abbreviated transcription (Latin):
traria. Corporis integritas : eximi-¬
uersis mẽnbris constat. Et quid
de concordia menbroꝵ dicit. apłs:
Si patitur unũ menbrũ : conpatiunt᷑
om̃ia menbra Ꝙ si głificat᷑ unũ m̃brũ.
congaudent om̃ia mẽnbra. Si ergo
in głificatione menbri. cȩtera mem¬
bra congaudent. & in passione men¬
bri om̃ia m̃bra conpatiunt᷑ : con¬
cordia m̃broꝵ ñ habet antixp̃m
Et sunt. qui intus sic sunt in cor
adhuc curatur corpus ipsius. &
sanitas ꝑfecta ñ erit. nͥ in resurrec¬
tione mortuoꝵ. sic sunt in corpo-¬
re xp̃i : quomͦ humores mali. Quan¬
do euomuntur : tunc releuatur cor¬
pus. Sic & mali quando exeunt.
Ex me exiert̃ humores isti: sed ñ
erant exme. Quid est. ñ erant ex
me: Non de carne mea p̃cisi sunt:
sed pectus mͥ p̃mebant cũ in eẽnt:
Ex nobis exierunt: sed nolite tris¬
tes eẽ. ñ erant ex nobis: Unde ꝓbas
Qđ si fuissent ex nob̾: ꝑmansissent
utiq nob̾cũ. Ninc ergo uideat cari¬
tas ur̃a: quia multi Iñ sunt ex nobis.

Expanded text:
traria. Corporis integritas universis membris constat. Et quid de concordia membrorum dicit Apostolus? Si patitur unum membrum, compatiuntur omnia membra; et si glorificatur unum membrum, congaudent omnia membra . Si ergo in glorificatione membri caetera membra congaudent. et in passione omnia membra patiuntur; concordia membrorum non habet antichristum. Et sunt qui intus sic sunt in corpquidem adhuc curatur corpus ipsius, et sanitas perfecta non erit nisi in resurrectione mortuorum: sic sunt in corpore Christi, quomodo humores mali. Quando evomuntur, tunc relevatur corpus: sic et mali quando exeunt, Ex me exierunt humores isti, sed non erant ex me. Quid est, non erant ex me? Non de carne mea praecisi sunt, sed pectus mihi premebant cum inessent. 5. Ex nobis exierunt; sed, nolite tristes esse, non erant ex nobis. Unde probas? Quod si fuissent ex nobis, permansissent utique nobiscum. Hinc ergo videat Charitas vestra, quia multi qui non sunt ex nobis,
Abbreviated transcription (Latin):
dñs: Hipocrite. quomoͦ potestis
bona loqui. cũ sitis mali: Uoces ur̃as
ad aures meas affertis: ego cogita¬
tiones ur̃as inspicio. U oluntatem
malã ibi uideo: & falsos fructus
ostenditis. N oui. quid unde colli-¬
gam. Non colligo de tribulis ficus:
non colligo de spinis uuas. Unaq̃q
arbor. a fructu suo cognoscitur.
gat. Ideo m̃dax : quia aliud loquit᷑¬
aliud agit: Iam ergo fr̃s. si facta u-¬
terroganda sunt: ñ solũ multos in¬
uenimus antixp̃os foras exisse. sed¬
& mnultos ñdũ manifestos qđ foras
exierint: Quot quot eni habet
ȩccła ꝑ iuros. fraudatores. maleficos
sortilogoꝵ inquisitores. ad uteros.
ebriosos. feneratores. mangones. &
om̃ia quȩ numerare ñ possumus.¬
si contraria sunt doctrinȩ xp̃i: con-¬
traria st̃ uerbo dĩ Uerbũ autẽ di:¬

Expanded text:
 Hypocritae, quomodo potestis bona loqui cum sitis mali ? » Voces vestras ad aures meas affertis, ego cogitationes vestras inspicio. Voluntatem malam ibi video, et falsos fructus ostenditis. Novi quid inde colligam? Non colligo de tribulis ficus, non colligo de spinis uvas. Unaquaeque arbor ex fructibus cognoscitur. gat. Ideo maliud agit. 9. Jam ergo, fratres, si facta interroganda sunt, non solum multos invenimus antichristos foras exiisse; sed multos nondum manifestos, qui minime foras exierunt. Quotquot enim habet Ecclesia perjuros, fraudatores, maleficos, sortilegorum inquisitores, adulteros, ebriosos, foeneratores, mangones, et omnia quae numerare non possumus; contraria sunt doctrinae Christi, contraria sunt verbo Dei: Verbum autem D
Abbreviated transcription (Latin):
uos inducet in omẽm ueritatẽ.
Propt̾ea & fidentia p̃dicande ue-¬
ritatis. qua impleti st̃ aduentu
& diffidentia timori dat᷑. quẽ con-¬
sũmatio caritatis excludit. Et idõ
donũ dĩ dr̃: quia eo qđ qͥsq nouit
ñ ꝑfruit᷑. nͥ id diligat. Frui autẽ¬
di sapientia. nichul ẽ aliud: quã
ei dilectione coherere. Neq qͥsqua
ad ꝑmanendũ sanciunt᷑. quȩcũq
sanciunt᷑ Nec dubiũ ẽ. a sanci-¬
eudo. sc̃itatẽ uocari. Maxime illis
testimonus utunt᷑ assertores huiꝰ
sententie. qđ scriptũ ẽ. Qđ natũ
ẽ de carne. caro ẽ : & qd natũ ẽ¬

Expanded text:
vos inducet in omnem veritatem . Propterea et confidentia praedicandae veritatis, qua impleti sunt in adveet diffidentia timori datur, quem consummatio caritatis excludit. et ideo donum dei dicitur, quia eo quod quisque nouit non fruitur, nisi id diligat. frui autem sapientia dei nihil est aliud quam ei dilectione cohaerere, neque quisquam ad permanendum sanciuntur quaecumque sanciuntur nec dubium est a sanciendo sanctitatem uocari. maxime autem illo testimonio utuntur assertores huius sententiae, quod scriptum est: quod natum est de carne, caro est; et quod natum e
Abbreviated transcription (Latin):
ut ipsa dĩtas patͥs & filu hoc loco
dit aliud testimoniũ. qđ dicit
ne conexarũ sibi rerũ ubi dr̃. om̃ĩa¬
caput mulieris uir. caput uiri xp̃c.
caput autẽ xp̃i ds̃. nulla fit cõme.¬
moratio fp̃s scĩ: ad hoc ꝑtinere di-¬
cunt. qđ ñ fere in his q̃ sibi cone-¬
xa st̃ numerari soleat ipsa conȩxio ꝑ
Unde in illo etiã loco crinitatẽ
ipsã uident᷑ agnoscere. qͥ legt̃ at¬

Expanded text:
ut ipsa deitas patris et filii hoc loco dit aliud testimonium, quod dicine conexarum sibi rerum, ubi diCaput mulieris vir, caput viri Christus, caput autem Christi Deus, nulla fit commemoratio Spiritus sancti; ad hoc pertinere dicunt, quia non fere in iis quae sibi connexa sunt numerari solet ipsa connexio. Unde in illo etiam loco Trinitatem ipsam videntur agnoscere qui legunt at
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ: s ꝓpter uisibiliũ etiã unita¬
tem. corporalia exempla data st̃.
ut intelligeret᷑ si eri posse. ut aliqua
tria ñ tam̃ sigillatĩ. s etiã simul sin¬
gilare nom̃ optineant. Nec qͥsꝗ mire.¬
imassubstantiã Inpatre qͥdẽ & filio.
multiꝰ libris disseruert̃ docti & reli¬
e qͥd filiꝰ in sinuare conati st̃: qđ ille
genitor. ille genitus. ille ñ de filio.
uis ex parteͫ dissimilit & omĩno in

Expanded text:
nem, sed propter uisibilium etiam unitanem, sed propter uisibilium etiam unitatem corporalia exempla data sunt, ut intellegeretur fieri posse, ut aliqua tria non tantum singillatim, sed etiam simul singulare nomen obtineant, ne quisquam miretmque substantiam. Et de patre quidem ac filio multis libris disseruerunt docti et spiet quid filius, insinuare conati sunt: quod ille genitor, ille genitus; ille non de filio, nulla ex parte dissimilis et omnino indi
Abbreviated transcription (Latin):
aqua nẽ ad fontis appellationẽ
ꝑtineat. nc̃ ad fluuii. nc̃ ad potio¬
nis: cũ in illa trinitate dixerimꝰ
dic ñ ẽ nͥ radix nec robur ẽ aliqͥd ans¬
quã robur: nec ramos. nͥ ramos pos¬
sumꝰ dicere: Non enĩ qđ r radix
potest dici & robur & rami.: nec
lignũ qd ꝑtinet ad radicẽ. potest
aliqͦ tͣnsitu nc̃ in radice eẽ. nc̃ in
sed tantũ mͦ in radice: cũ illa re¬
gula nominis maneat. ut racdix lig¬
nũ sit. & robur lignũ. & rami lig¬
nũ : nec tam̃ tria ligna dicant᷑ s
unũ. At si habent ͤ aliquã dissimi¬
litudinẽ. ut possint ñ ab surde tria
ligna nominari. ut etiã tria lig¬
na dici possint ꝓpt̾ firmitatis
diu̾sitatẽ : illud certe om̃s conce¬
dunt. si exfonte tria pocula im¬
pleant᷑. posse dici tria pocula. tres
int̾rogatus. in qͦlibet hoꝵ aquã
eẽ respondeas quãuis hic nul
lus tͣnsitus fiat de fonte in flu¬
illiꝰ diuine nature similitudi.¬

Expanded text:
aqua nunc ad fontis appellationem aqua nunc ad fontis appellationem pertineat, nunc ad fluuii, nunc ad potionis, cum in illa trinitate dixerimus dix non est nisi radix nec robur est aliud quam robur nec ramos nisi ramos possumus dicere; non enim quod dicitur radix, potest dici et robur et rami; nec lignum, quod pertinet ad radicem, potest aliquo transitu nunc in radice esse, nunc in sed tantummodo in radice, cum illa regula nominis maneat, ut radix lignum sit et robur lignum et rami lignum, nec tamen tria ligna dicantur, sed unum. aut si haec habent aliquam dissimilitudinem, ut possint non absurde tria ligna nominari, ut etiam tria ligna dici possunt propter firmitatis diuersitatem, illud certe omnes concedunt, si ex uno fonte tria pocula inpleantur, posse dici tria pocula, tres interrogatus in quolibet horum aquam esse respondeas, quamuis nullus hic transitus fiat, sicut de fonte in fluillius diuinae naturae similitudi
Abbreviated transcription (Latin):
su di uidicamꝰ. tale aliqͥd accidat:¬
Nã cũ de fonte int̾rogati. ñ possi mꝰ
dicere. qđ ipse sit fluuiꝰ. nec deflu¬
uio int̾rogati. possimꝰ eu̾ fontẽ uoca¬
re. rursũ potionẽ quȩ de fonte uel
flumine ẽ. nec fluuiũ possimꝰ ap¬
pellare nec fontẽ : tam̃ in hac trini-¬
tate aquã nominamꝰ. & cũ de singu.¬
lis querit᷑: sigillatĩ aquã respondemꝰ.
Nã si quęro utrũ infonte aqua sit
respondet᷑ aqua: Q̾ si queramꝰ utrũ
aqua sic influuio: nichil aliud res¬
pondet᷑ Alia de potione ñ poterit
ẽẽ responsio: nec tam̃ eas tres aquas
s unã aquã dicimꝰ. Sane cauendũ
ẽ: ne qͥsꝗͣ ineffabiłe illiꝰ maiestatis
substantiã. sic̃ fontẽ istũ uisibilẽ atq
corporeũ. uel fluuiũ. uel potionẽ co¬
gitet In his eniꝰ. aqua illa quȩ nc̃
in fonte ẽ. exit influuiu̾. nec uise
manet: & cũ de fliuuio uel fonte in
potionẽ tͣnsit. ñ ibi ꝑmanet unde
sumit᷑ ltaq sic fieri potest. ut ẽade

Expanded text:
su diiudicamus, tale aliquid accidatnam cum de fonte interrogati non possumus dicere, quod ipse sit fluuius, nec de fluuio interrogati possumus eum fontem uocare, rursus potionem, quae de fonte uel fluuio est, nec fluuium possumus appellare nec fontem, tamen in hac trinitate aquam nominamus et cum de singulis quaeritur, singillatim aquam respondemus. nam si quaero, utrum in fonte aqua sit, respondetur aqua; et si quaeram, utrum aqua sit in fluuio, nihil aliud respondetur, et in illa potione non poterit alia esse responsio; nec tamen eas tres aquas, sed unam dicimus. sane cauendum est, ne quisquam ineffabilem illius maiestatis substantiam sicut fontem istum uisibilem atque corporeum uel fluuium uel potionem cogitet. in his enim aqua illa, quae nunc in fonte est, exit in fluuium nec in se manet; et cum de fluuio uel de fonte in potionem transit, non ibi permanet, unde sumitur. itaque fieri potest, ut eadem
Abbreviated transcription (Latin):
git. Nuic sententiȩ contͣdict. qͥ arbi¬
tͣntur istã cõmunionẽ. quã siue ditatẽ.
siue dilectionẽ. caritatẽ ue appellamꝰ.
ñ eẽ substantiã. Quęrt̃ autẽ scđ̾m sub¬
stantiã sibi ex poni spm̃ scm̃ nec
intelligt̃ ñ alit̾ dicipotuisse. ds dilec¬
tio ẽ: nͥ ẽẽt substantia dilectio Pu¬
cunt᷑ aͥppe consuetudine rerũ corpo

Expanded text:
tentiae contradicunt, qui arbitrantur istam communionem, quam siue deitatem siue dilectionem caritatemue appellamus, non. esse substantiam; quaerunt autem secundum substantiam sibi exponi spiritum sanctum, nec intellegunt non aliter potuisse dici: deus dilectio est, nisi substantia esset dilectio. ducu
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c: neq de filio tanꝗ nepotẽ sũmi
patͥs. nec tam̃ id qd̃ ẽ nulli debere s
patri. ex qͦ om̃ia: ne duo pͥncipia con
stituamꝰ sine pͥncipio. qđ falsissimũ
ẽ & absurdissimũ. & ñ catholicȩ fidei:

Expanded text:
: neque de Filio tanquam nepotem summi Patris: nec tamen id quod est, nulli debere, sed Patri, ex quo omnia; ne duo constituamus principia sine principio, quod falsissimum est et absurdissi
Abbreviated transcription (Latin):
minẽ mutabiłẽ scilicae creaturã in
meliꝰ comutandã in effabili miscłia
tẽporali dispensatione suscepit: mul¬
ta de illo in scripturis inueniunt᷑
ita dicta ut impiaᷤ hereticoꝵ m̃tes
pͥus uolentes docere quã nosse in er¬
rorẽ miserint: ut putarent eũ ñ eqͣlẽ
patri. nec eiꝰdẽ substantiȩ: qͣlia st̃ illa
qm̃ pat̾ maior me ẽ. caput mulieris

Expanded text:
em mutabilem, scilicet creaturam in melius commutandam, ineffabili misericordia temporali dispensatione suscepit, multa de illo in scripturis inueniuntur ita dicta, ut inpias haereticorum mentes prius uolentes docere quam nosse in errorem miserint, ut putarent eum non aequalem patri nec eiusdem esse substantiae, qualia sunt illa: quoniam pater maior me est, et: caput mulieris
Abbreviated transcription (Latin):
pat̾ ẽ: respondebimꝰ. ds Si quęrat᷑
utrũ ds sit filiꝰ: hoc respondebimꝰ:
Nec si fuerit de spũ scõ talis int̾roga
hominib dictũ ẽ. Dn estis. Non enĩ
st̃ nat᷑alit̾ dii: qͥcũq st̃ facti atq con¬
diti ex patre ꝑfiliũ. dono sp̃sscĩ. Ipsa

Expanded text:
pater? Respondebimus: deus. si quaeratur, utrum deus sit filius, hoc respondebimus. nec si fuerit de spiritu sancto talis interrogathominibus dictum est: dii estis. non enim sunt naturaliter dii, quicumque sunt facti atque cond
Abbreviated transcription (Latin):
ala maiestas nũꝗ caret. semꝑ digniᷤᷤ
digna tͥbuendo. quãius extremo iu¬
dicio multo manifestius int̾ homines.
unigeniti filii dĩ udicis iuuoꝵ atq
mortuoꝵ claritas indubitata fulsura
sit Credimꝰ etiã inle uenturũ
conuenientissimo tẽpore. & iudicatum
uiuos et mortuos: siue istis nominib
iusti & peccatores significent᷑. siue
qͦs tc̃ ante mort̾e̾ nr̃ãm int̾ris in¬
uentus ẽ appellati sint uiui: mor-
cui uͦ qͥ eiꝰ aduentu resurrecturi
st̃. Nec dispensatio tẽporalis est:¬

Expanded text:
illa maiestas numquam caret, semper dignis digna tribuendo, quamuis in extremo iudicio multo manifestius inter homines unigeniti filii dei iudicis uiuorum atque mortuorum claritas indubitata fulsura sit. Credimus etiam inde uenturum conuenientissimo tempore et iudicaturum uiuos et mortuos. siue istis nominibus iusti et peccatores significentur, siue quos tunc ante mortem in terris inuenturus est, appellati sint uiui, mortui uero, qui in eius aduentu resurrecturi sunt, haec dispensatio temporalis
Abbreviated transcription (Latin):
cłi. neq factus ẽ a patre. quia sicut
dicit euangelista om̃ia ꝑ ipsũ facta
sunt: neq ex tempore genitus. qm̃ sem¬
pit̃ne ds sapiens. sempit̾nã secũ ha-¬
bens sapientiã suã. neq impar ẽ patri.
id ẽ in aliquo minor: quia & apłs di¬

Expanded text:
dei neque factus est a patre, quia, sicut dei neque factus est a patre, quia, sicut dicit euangelista, omnia per ipsum facta sunt, neque ex tempore genitus, quoniam sempiterne deus sapiens sempiternam secum habet sapientiam suam; neque inpar est patri, id est in aliquo minor, quia et apos
Abbreviated transcription (Latin):
conditaq materia. sed de seipso
id qđ ẽ ipse Noc eni & nos co¬
namur cũ loquimur. si diligent̃
consideremus nr̃e uoluntatis ap-¬
petitũ: ñ cũ m̃itimur. sed cũ uerũ
auditoris inferre: ut in nob̾ quidẽ
ipsi maneamꝰ. nec recedamꝰ anobis.
& tam̃ tale indiciũ. qͦ fiat in alte-
ro nr̃a notitia ꝓferamꝰ. ut qͣntũ fa¬
cultas conceditur. quasi alter ani-¬
mus ab animo ꝑ quẽ se indicet ꝓ-¬
ferature Id facimꝰ conantes. & uer-¬
bis. & ipso sono uocis. & uultu. &
gestu corporis: tot scilicet machi¬
nam̃tis id qđ intus ẽ demonstrare
cupientes. quia tale aliquid ꝓfer-¬
re ñ possumꝰ: & ideo ñ potest lo¬
quentis animꝰ penitus in notescere.
Unde etiã iñdaciis locus patet.
Ds autẽ pater. qui uerissime se in-¬
dicare animis cognituris & potuit
ae uoluit: hoc ad seipsũ indicandũ
genuit. qđ ẽ ipse qui genuit. Qui
suauiter. Quã obrem unigenitus filiꝰ

Expanded text:
conditaque materia, sed de se ipso conditaque materia, sed de se ipso id quod est ipse. hoc enim et nos conamur, cum loquimur, si diligenter consideremus nostrae uoluntatis adpetitum, non cum mentimur, sed cum uerum auditoris inferre? ut in nobis quidem ipsi maneamus nec recedamus a nobis et tamen tale indicium, quo fiat in altero nostra notitia, proferamus, ut, quantum facultas conceditur, quasi alter animus ab animo, per quem se indicet, proferatur. id facimus conantes et uerbis et ipso sono uocis et uultu et gestu corporis, tot scilicet machinamentis id, quod intus est, demonstrare cupientes, quia tale aliquid proferre non possumus; et ideo non potest loquentis animus penitus innotescere. unde etiam mendaciis locus patet. deus autem pater, qui uerissime se indicare animis cognituris et uoluit et potuit, hoc ad se ipsum indicandum genuit, quod est ipse qui genuit: qui suauiter. Quamobrem unigenitus filius