comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
git ad mores hominũ: prepostero qͥ dem
ordine usus: quia prius uita ꝓpria corri¬
genda erat ꝑ circums pectionẽ morũ: acde¬
inde ceteris que extra propriã naturã fue¬
runt studium adhibend̾u: ut pͥmum inte¬
riores cordis oculis mundarent᷑ a uitiis:
&e postea aperirent᷑ in contẽplatione ueri¬
tatis. S elatio que foris magna apparere uo¬
luit. primum exteriora quesiuit. ut prius
ꝑost exteriorem scientiã uiam iactantiȩ
aperiret. deinde etiã interiora sua seru¬
tando ad ostentationẽ foras proiceret. Un¬
de recd̾e cum dixisset prudentiã se quȩsisse
parit̾ ad iunxit etiam doctrinã: quia mens
głe & ostentationis cupida. nequaquã pru-¬
dentiam circũspectionis ad beneuiuendum
s ad docen̾u habere uoluit. ⁊ ideo scien¬
tiam prudentie. sine scientia doctrine in¬
utilem sibi ⁊ infruct̾uosam fore reputauit.
Q d autẽ etiam errores ⁊ stultitiã scire se

Expanded text:
git ad mores hominum, praepostero quidem git ad mores hominum, praepostero quidem ordine usus; quia prius vita propria corrigenda erat per circumspectionem morum; ac deinde caeteris quae extra propriam naturam fuerunt, studium adhibendum, ut primum interiores cordis oculi mundarentur a vitiis, et postea aperirentur in contemplatione veritatis. Sed elatio quae foris magna apparere voluit, primum exteriora quaesivit, ut prius per exteriorem scientiam viam jactantiae aperiret, deinde etiam interiora sua scrutando ad ostentationem foras projiceret. Unde recte cum dixisset prudentiam se quaesisse, pariter adjunxit etiam doctrinam; quia mens gloriae et ostentationis cupida, nequaquam prudentiam circumspectionis ad bene vivendum, sed ad docendum habere voluit; et ideo scientiam prudentiae sine scientia doctrinae inutilem, sibi et infructuosam fore reputavit. Quod autem etiam errores et stultitiam scire se
Abbreviated transcription (Latin):
altiora quererẽ. ⁊ profundiora inuestiga¬
rem: ut scilicet scirem prudentiã atq doct¬
crinã. erroresq & stultitiã. Quod autẽ dic̃
decdise se cor suum. sic incelligendum est.
quia liberum illud fecit ⁊ expeditũ. ut non ꝑ
illa aut illa cdiuideretur: s totum propositȩ
considerationi intenderet In quo uerbo etiã
tipum suꝑbie & tumorẽ elationis expͥmit. qd̾
corsuum contemplationi sapientiȩ dedisse
se dicit: quasi illi possibi litas inueniendi
rerum ꝓtinus sub esset: si tam̃ uoluntas que¬
rendi non de esset. Ad quid autẽ dedit cor-
suum exponit dicens. Ut scirẽ prudentiã
atq doctͥnam. erroresq ⁊ stultitiã. Suꝑius
multa se sapient̃ contemplatũ fuisse ⁊ didi¬
cisse testatus est: nunc autem post hec omĩa
inuestigare cdisponit. ut sciat prudentiã.
atq doctrinam erroresq & stultitiam:
unde patet quia superiora adrerũ natu¬
ram referenda st̃. Hoc uero que subiun-¬

Expanded text:
altiora quaererem, et profundiora investigaaltiora quaererem, et profundiora investigarem; ut scilicet scirem prudentiam atque doctrinam, erroresque et stultitiam. Quod autem dicit dedisse se cor suum sic intelligendum est, quod liberum illud fecit et expeditum ut non per illa aut illa divideretur, sed totum propositae considerationi intenderet. In quo verbo etiam typum superbiae et tumorem elationis exprimit: quod cor suum contemplationi sapientiae dedisse se dicit; quasi illi possibilitas inveniendi verum protinus subesset, si tantum voluntas quaerendi non deesset. Ad quid autem dederit cor suum, exponit dicens: Ut scirem prudentiam atque doctrinam, erroresque et stultitiam. Superius multa se sapienter contemplatum fuisse et didicisse testatus est; nunc autem post haec omnia investigare disponit, ut sciat prudentiam, atque doctrinam, erroresque et stultitiam. Unde patet quod superiora ad rerum naturam referenda sunt; haec vero quae subjun
Abbreviated transcription (Latin):
gatione ⁊ consideratione tantarũ rerum.
tandem resipiscens agnouerit hanc qͦq glati¬
onẽ uanã. ⁊ propt̃ boc subiungat. & agno ui
eo qd̾ in multa sapientia. multa sit in digna¬
tio: & qui addit scientiã: addit ⁊ dolorem.
Siquis aut̃ distinguere uelit sententiã. &
hoc q& postremo intulim᷑. seorsum a supra¬
dictis partiri potest. ⁊ sic a p̃cedentib infer¬
rt: ut quasi ea que supradicta st̃ omĩa locutꝰ¬
locutus in corde suo. scilicet quod magnus
efectus ẽ: ⁊ quod p̃cessit sapientia om̃s qui
fuert̃ ante eum in ierłm: qd̾ menseius con-¬
templata est multa sapient̃ ce didicit. & eum
hec omĩa cdixisset in corde suo. deuide altiora
ad huc inuestiganda testetur. Ac sidiceret.
hec onĩa que supra exposita sc̃. locutus sum
incorde meo: ⁊ cũ hec uniuersa locutus essẽ
in corde meo. tẽ demũ ex p̃cedenti contẽplati¬
one fiduciã sumens. dedi cor meũ ad huc ut

Expanded text:
gatione et consideratione tantarum rerum; gatione et consideratione tantarum rerum; tandem resipiscens agnoverit hanc quoque gloriationem vanam, et propter hoc subjungat: Et agnovi sapientia multa sit indignatio; et qui addit scientiam, addit et laborem. Si quis autem distinguere velit sententiam, et hoc quod postremo intulimus seorsum a supradictis partiri, potest sic a praecedentibus inferre, ut quasi ea quae supra dicta sunt, omnia locutus sit in corde suo, scilicet quod magnus effectus est, quod praecessit sapientia omnes qui fuerunt ante eum in Hierusalem, quod mens sua contemplata est multa sapienter et didicit; et cum haec omnia dixisset in corde suo, deinde altiora adhuc investiganda testatur; ac si diceret: Haec omnia quae supra dicta sunt locutus sum in corde meo, et cum haec universa locutus essem in corde meo, tunc demum ex praecedenti contemplatione fiduciam sumens dedi cor meum, ut adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
Q ue uerba sub eodem sensu duobus mols
suꝑiorib coniungi possunt. Qa enĩ pͥmĩ
hanc elationẽ ostensurꝰ. sic ceperat. locuais
sum incorde meo. ac deinde qͥd locutussit
subiunxit. ecce magnus effectus sum. ⁊pcs
sapientia om̃s qui fuert̃ ante me in ierłb.
& mens mea contẽplata ẽ multasapientẽ
n didici. & postea id quod mͦ proposumꝰ intulit.
dediq cor meũ. ut scirem prudentiã atq doc¬
trinam erroresq ⁊ stultitiam : potest hec tota
series sub una continatione cõprehendi: ut
tocum hoc incorde suo dixisse intelligatur.
seslicet quod mnaͣnus effect̾us sit: ⁊ quod om̃s qͥ
ante eum fuert̃ in ierłm sapientia precesserit.
&r qd̾ mens eiꝰ multa sapient̃ contemplata sit.
multaq didicerit: i quod cor suum dederit
ut sciret prudentiã atq doctrinã. erroresq
oostultitiam. n qͦd pꝰ hȩc omĩa. cum ita locutꝰ
c̾et incorde suo. o se exculisset de in uesti¬

Expanded text:
tiam. Quae verba sub eodem sensu duobus modis tiam. Quae verba sub eodem sensu duobus modis superioribus conjungi possunt; quia enim primum hanc elationem ostensurus, sic coeperat. Locutus sum in corde meo; ac deinde quid locutus sit subjungit. Ecce magnus effectus sum, et praecessi sapientia omnes, qui fuerunt ante me in Hierusalem; et mens mea contemplata est multa sapienter et didici; et postea id quod modo proposuimus intulit. Dedique cor meum ut scirem prudentiam atque doctrinam, errores et stultitiam. Potest haec tota series sub una continuatione comprehendi, ut totum hoc in corde suo dixisse intelligatur scilicet quod magnus effectus sit; et quod omnes qui ante eum fuerunt in Hierusalem sapientia praecesserit; et quod mens ejus multa sapienter contemplata sit multaque didicerit; et quod cor suum dederit ut sciret prudentiam atque doctrinam, erroresque et stultitiam; et quod post haec omnia cum ita locutus esset in corde suo, et se extulisset de investi
Abbreviated transcription (Latin):
didicisti. s exꝑim̃ta rerum te docuert̃. que
mens tua contẽplataẽ. sapient̃: ut inde con¬
templatio sapientie. rationi certior fieret
qd̾ hanc ipse rerũ effectus ex ꝑimenti man¬
feste cõprob aret.Neq enĩ congruere uh¬
tur trpo suo ut abbominib disceres. quim
tantũ supra homines estimatione eleuatus
fueras: ut ñ solum multa sapient̃. s ⁊ or
putares. Ergo contẽplatꝰ es ⁊ didicisti. quia co¬
gitasti ⁊ ꝓbasti. quatinus eo maiorem uim
atq potentiã intelligentie tue demonst¬
res. quo cunct̾a argum̃ta rationis tue ad
tan iste uoluntarie in sapientia sua stult̾
factus est: ut stultos sapientiã doceat. Non
enĩ uias erroris sui tam diligent̃ nobis en¬
neret: nisi in eodem suo errore: nrãm eri¬
ditionem cogitaret. Propt̾ea ingeminat
ahuc ⁊ comm̃dat malam illam diliga¬
tiam suam: atq eam de qua tumuit sap¬
entiã qualit̾ adeptus sit. sub iungit di

Expanded text:
didicisti; sed experimenta rerum te docuerunt quae didicisti; sed experimenta rerum te docuerunt quae mens tua contemplata est sapienter, ut inde contemplatio sapientiae rationi certior fieret quod hanc ipse rerum effectus experienti manifeste comprobaret? Neque enim congruere videtur typo tuo ut ab hominibus disceres, qui in tantum supra homines aestimatione elevatus fueras, ut non solum multa sapienter, sed et putares: ergo contemplatus es et didicisti; quia cogitasti et probasti, quatenus eo majorem vim atque potentiam intelligentiae tuae demonstrares quo cuncta argumenta rationis tuae ad tan iste voluntarie in sapientia sua stultus factus est, ut stultos sapientiam doceat. Non enim vias erroris sui tam diligenter nobis exponeret nisi in eodem suo errore nostri eruditionem cogitaret. Propterea ingeminat adhuc et commendat malam illam diligentiam suam, atque eam de qua tumuit, sapientiam qualiter adeptus sit, subjungit, dic
Abbreviated transcription (Latin):
magis spectabat. ut qui iã defect̾ũ tuum
exꝑtus fueras: erga omĩa inuentatua plu¬
rima ñ ad pauea aliorũ plurima s pauca
potius uocares ea que ñ potuisti omĩa. Sed
quia temeritas curiositatis iam repressa erat
ꝑ defectũ ⁊ afflict̾ionẽ suam in uestigatio¬
ire omĩum: s tumare elationis creuerat in
contẽplatione plurimorũ: id̾o adhuc tumu¬
isti ⁊ dixisti.E cce magnꝰ effectussum: ⁊ pre¬
cessi sapientia om̃s qui fuert̃ ante me in ie¬
rusalẽ: ⁊ mens mea contẽplata ẽ multa ⁊
didici sapient̃. S quesote. si p̃cessisti sapi-¬
entia om̃s qui fuert̃ ante te in ierłm: a
quo didicisti ut dioeres. mens mea contẽ¬
plata ẽ sapient̾ ⁊i didicie s Si sapientior õib
ab omib didicisti. ⁊ omĩum sapientia inte in
collect̾a ẽ: ut inde p̃cedente sapientia deun¬
uersis singulos qdđ discens a fingulis. doctors
hab uisti uniu̾sos:An forte ñ ab hominil

Expanded text:
magis spectabat, ut qui jam defectum tuum magis spectabat, ut qui jam defectum tuum expertus fueras erga omnia; inventa tua plurima non ad pauca aliorum plurima; sed pauca potius vocares ad ea, quae non potuisti, omnia. Sed quia temeritas curiositatis jam repressa erat per defectum et afflictionem sui in investigatione omnium; sed tumor elationis creverat in contemplatione plurimorum; ideo adhuc tumuisti et dixisti: Ecce magnus effectus sum, et praecessi sapientia omnes qui fuerunt ante me in Hierusalem et mens mea contemplatdidici. Sed, quaeso te, si praecessisti sapientia omnes qui fuerunt ante te in Hierusalem, a quo didicisti ut diceres: Mens mea contemplata est multa sapienter et didici? Si sapientior omnibus ab omnibus didicisti et omnium sapientia in te uno collecta est, ut inde praecederes sapientia de universis singulos, quod dicens a singulis doctores habuisti universos? An forte non ab hominibus
Abbreviated transcription (Latin):
sapienter ar didici Ergo aliquantulum iam cor¬
restus eraf. quia non ctixisti mens mea contẽpla¬
ta ẽ omĩa sapient̃. sicut superius ꝓposueras
querere ⁊ inuestigare sapient̾ de omib que
fiunt sub sole: s moderatiꝰ aliquid intulisti
dicens. mens mea contẽplata est multa sapi-¬
enter: ut ostenderes te occupatũ occupatio¬
ne pessima. ii uitisse uanitatẽ ⁊ afflictionẽ
sps̃. ne amplius de uniuersis presumeres. sed
tam̃ noctum plene correptũ. ut de plurimis
non suꝑbires. Querendo igitur omĩa inuenis¬
ti plurima ñ omĩa: ce deficiendo ad om̃ĩa. in¬
telleristi nondebere hominẽ de omĩb presu¬
mere: s inueniendo plurima ñ considerasti
non debere hominem etiam de plurimis suꝑbire.
Ergo scđm aliquid correptus fuisti. ⁊ scd̾m
aliquid in correptus cum dixisti mens mea
contemplata ẽ multa sapient̃. ⁊ ditici quia
licet multa fuerint ad pauca. ipsa tam̃ pau¬
ca fuert̃ ad omĩa: hoc uero ad humilitatẽ

Expanded text:
lum jam correctus eras, quia non dixisti, mens mea contemplata est omnia sapienter, sicut superius proposueras quaerere et investigare sapienter de omnibus quae fiunt sub sole; sed moderatius aliquid intulisti, dicens: Mens mea contemplata est multa sapienter, ut ostenderes te eruditum occupatione pessima, et vidisse vanitatem et afflictionem spiritus, ne amplius de universis praesumeres, sed tamen nondum plene correctum ut de plurimis non superbires. Quaerendo igitur omnia invenisti plurima, non omnia, et deficiendo ad omnia intellexisti non debere hominem de omnibus praesumere; sed inveniendo plurima non considerasti non debere hominem etiam de plurimis superbire. Ergo secundum aliquid correctus fuisti, et secundum aliquid incorrectus, cum dixisti: Mens mea contemplata est multa sapienter et didici; quia licet multa fuerint ad pauca, et ipsa tamen pauca fuerunt ad omnia. Hoc vero ad humilitatem
Abbreviated transcription (Latin):
uestigare ꝓfunda. Quomodors Sapient̾. Ocor
insipiens. Ergo sapientiã nonqueris. s tantũ¬
modo ꝑ sapientiã querere te ꝓfiteris. Hoc
em̃ cdixisti ꝓposuim animo meo querere &
inuestigare sapient̾ de cunetas que funt sub
sole. Si gͦ sapienter quȩres. ꝑ sapientiã queres.
& dicis. Utiq sic ꝑsapientiã queram. Male eñ
quererẽ. siꝑ sapientiã non quererem. Nlamsi sixe
sapientia nonque̾rem: etiã si sapientiam quent.¬
rem: insipient̾ quererẽ. Sapientiã uero insipiei¬
ter querere. id ipsum iam sapere non e̾ẽt: sed
desipere. Quaꝓpt̾ sapient̾ querã. & ꝑ sapientiã
queram: ⁊ sapientiam queram. Dicergo michi.
sapientiã perquã queres. ubi queres: et perquĩ
sapientiam queres sapientiã perquã queress
Iaminquit habeo sapientiam. ꝓerquã queram:
dixisti eunct̾a que fiunt sub sole.s Et inqͥc
mauis aliquid: & multo manis ꝓposui. Nanqu

Expanded text:
vestigare profunda. Quomodo? sapienter. O cor vestigare profunda. Quomodo? sapienter. O cor insipiens! Ergo sapientiam non quaeris, sed tantummodo per sapientiam, quaerere te profiteris: hoc enim dixisti: Proposui in animo meo quaerere, et investigare sapienter de cunctis quae fiunt sub sole. Si ergo sapienter quaeras, per sapientiam quaeres. Et dicis: Utique sic; per sapientiam quaeram. Male enim quaererem, si per sapientiam non quaererem. Nam si sine sapientia quaererem, etiamsi sapientiam quaererem, insipienter quaererem. Sapientiam vero insipienter quaerere, idipsum jam sapere non esset, sed desipere. Quapropter sapienter quaeram, et per sapientiam quaeram, et sapientiam quaeram. Dic ergo mihi sapientiam per quam quaeres, ubi quaeres? et per quam sapientiam quaeres sapientiam. Per quam quaeris? Jam, inquit, habeo sapientiam per quam quaeram dixisti cuncta quae fiunt sub sole? Quia, inquit, majus aliquid, et multo majus proposui.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ posui manimo meo querere ⁊ inuestigare sa¬
pienter de omĩb que fiunt sub sole. Magnum
ꝓpositum: si ad effectum uenire potuisset. Sed
nens humana. quomodo ad tanta sufficeret
Magna igit᷑ suꝑlia. mortalem hominẽ de tan
tis p̃sumere: oe rursum magna curiositas.
tam mulca appecere. Proposii inquit. Uidate
quomode elationẽ sonant om̃a. Non ait cogi¬
tam. s proposui. ut saltem uenialis fuisset.¬
& humana temptatio. si subito ac transitorie.
sicut non nũquã solet tumicla cogitatio ani¬
mũ cangeret: ⁊ tam̃ ꝑ consensum recapta uł
apꝓlata nonfuisset. Nunc uero ñ solumela¬
ta. uerum etiã cȩca mens. ad tantũ erroris
pro fundum eorrint: ut non solũ id qd uordi¬
natum erat scere cegitaret. s etiam id qd̾ iii¬
pasibse fuerat. implere se pose prȩsumeret. Iro¬
pasuian animo meo. Ingens anatus. Et quo:
Querere nuniestigare. Querere ignota &x in¬

Expanded text:
Proposui in animo meo quaerere et investigare saProposui in animo meo quaerere et investigare sapienter de omnibus, quae fiunt sub sole. Magnum propositum si ad effectum venire potuisset, sed mens humana quomodo ad tanta sufficeret? Magna igitur superbia mortalem hominem de tam multis praesumere, et rursum magna curiositas tam multa appetere. Proposui, inquit. Videte quomodo elationem sonant omnia. Non ait, cogitavi; sed proposui, ut saltem venialis fuisset, et humana tentatio si subito ac transitorie, sicut nonnunquam solet, tumida cogitatio animam tangeret: et tamen per consensum recepta, vel approbata non fuisset. Nunc vero non solum elata, verum etiam caeca mens, ad tantum erroris profundum corruit, ut non solum id quod inordinatum erat facere cogitaret, sed etiam id quod impossibile fuerat implere se posse praesumeret. Proposui in animo meo. Ingens conatus. Et quae? Quaerere, et investigare. Quaerere ignota, et in
Abbreviated transcription (Latin):
quo eum non audiendo solum sed experiends mł¬
telligunt didicissẽ que docuit. Ac si diceret
Ego quiuos dõceo erꝑtus sum unuersa quȩ
dico. Nam quȩ sit uanitas inculmine t̾renȩpo¬
cestatis. quis melius scire potuit Ego qͥpe fui
rex isrł in ierusalem. Satis magna sublimitas.
in tanto popło ⁊ intam nobili ac famosa ciuitate
regnare. seque in regni solio uidere cunctis & po¬
cestate dum. ⁊ honore p̃latum. Et hec quor sum:
fuiinquit. Quasi enĩ iam non sũ. quia & sisy
icd ipsum iam nichil et agnosco quod sum. Et.
quomͦ ad id ꝑuenerit. ut nichil se esse agnosce¬
ret: deinde ꝓsequitur dicens. Proposui in ani¬
mo meo querere.& uestigare prudent᷑. de
om̃ib que funt sub sole. Quasi diceret. Ego
ixterius potestate cumidus ox iuterius seientia
inflatus. altiorame quȩrere conatꝰ sum: sed
ubi inanit̾̃ presumendo supra metumui abi
aeficiendo ueracit̾ deiectionẽ meam agnoui.

Expanded text:
quod cum non audiendo solum, sed experiendo inquod cum non audiendo solum, sed experiendo intelligunt didicisse, quae docuit. Ac si diceret. Ego qui vos doceo expertus sum universa quae dico. Nam, quae sit vanitas in culmine terrenae potestatis, quis scire melius potuit? Ego quippe fui rex Israel in Hierusalem. Satis magna sublimitas in tanto populo, et in tam nobili ac famosa civitate regnare, seque in regni solio videre cunctis, et potestate Dominum, et honore praelatum. Et haec quorsum? Fui, inquit. Quasi dicat: Jam non sum; quia etsi sum, idipsum jam nihil esse agnosco quod sum. Et quomodo ad id pervenerit ut nihil se esse agnosceret, deinde prosequitur dicens: Proposui in animo meo quaerere, et investigare prudenter de omnibus, quae fiunt sub sole. Quasi diceret: Ego exterius potestate tumidus et interius scientia inflatus, altiora me quaerere conatus sum. Sed ubi inaniter praesumendo supra me tumui, ibi deficiendo veraciter directionem mei agnovi.
Abbreviated transcription (Latin):
go eccłastes fui rex isrł in ierłm.
Primum mihi hoc nequaquã pre¬
tereundi uidetur: qd̾ quida hunc
librum salomonẽ inpęnitentia estimant con¬
scripsisse: ⁊ quod iccirco in eo uanitateia mun¬
danarũ rerum. ⁊ maxime carnalis uolupta¬
tis tam studiose arguat. qm̃ ipse exꝑim̃to oĩa
didicerit. deliciarũ luxi corruptus. & blandi¬
mentis seductus mulierum. Et iccireo noluit
isrł in ierusalem: quia deposita regnipurpu¬
ra de solio suo iam descenderat. contẽptaq qũa
male tenuerat potestate. in habitu penitentie
reatum suum plangebat. ido̾q ait rex fui¬
isrł in ierłm. Ntq utinã hoc uerum eẽ consta¬
ret: ⁊ tam certum de penitentia illius. quam
non dubium de culpa testimoniũ haberemus.
Hunc autẽ quia dubia ꝓ certis affirmare non
possumus: illa que dubia non st̃ ꝓsequamur.
Ego eccłastes. Se ipsum ut diximꝰ tiexemplũ
ꝓponit om̃ium que diturꝰ est: quãtinus uerbis
illius tanto citius auditores fidem adhibeant

Expanded text:
go Ecclesiastes fui rex Israel in Hierusalem. Primum mihi hoc nequaquam praetereundum videtur, quod quidam hunc librum Salomonem in poenitentia existimant conscripsisse: et quod idcirco in eo vanitatem mundanarum rerum, et maxime carnalis voluptatis tam studiose arguat; quoniam ipse experimento cuncta didicerit deliciarum luxu corruptus, et blandimentis seductus mulierum. Et quod idcirco noluit erusalem; quia deposita regni purpura, de solio suo jam descenderat, contemptaque quam male tenuerat potestate, in habitu poenitentiae reatum suum plangebat, ideoque ait: rex fuit in Hierusalem. Atque utinam hoc verum esse constaret, et tam certum de poenitentia illius, quam non dubium de culpa testimonium haberemus! Nunc autem, quia dubia pro certis affirmare non possumus; illa quae dubia non sunt prosequamur. Ego Ecclesiastes. Seipsum, ut diximus, in exemplum proponit omnium, quae dicturus est, quatenus verbis illius eo citius auditores fidem adhibeant,
Abbreviated transcription (Latin):
egrediaris. si foris res male es: q uia cum
ueritate ñ es. Si gͦ in ueritate queris. totis
quere. totꝰ accede: totus intra: quia ueritas
itus est. Quare tandiu queris ⁊ ñ in uenis
qd̾ queris:s Quia malequeris: qͥa ibi queris.
ubi non ẽ qd̃ queris. Tu enĩforis queris: &
quod queris intꝰ est. Idõmale queris. ⁊ idõ
in uenire ñ potes qd̃ queris: & ꝓpt̾ea ñibi
requiem in uenire poteris ubies: quia ue¬
ritas ibi non ẽ. ubi es. Ubi es: ᷤᷤ Subumbm
sub foliis. quia fructum ꝑ di disti. ⁊ ideo
species fallit te: & ueritas non est. N uocuq
ꝑrexeris fraudaberis: umbra totũ est quod
uides: & ueritas lateit. Que ẽ umbra :
Species rerũ uisibilium umbra ẽ: ⁊ cu am¬
mã tuã in ea effudisti ⁊ abscondisti tesib
foliis ut lateres. Et quomͦ lucem queris.
tenebras intrans:Infructu uanitatem
consperisti. ⁊ in foliis ueritatẽ ee̾ putas:
Si t̾rena omĩa ad fruendu uana sc̃: qͦmͦ

Expanded text:
egrediaris, si foris es, male es; quia cum egrediaris, si foris es, male es; quia cum veritate non es. Si ergo in veritate quaeris, totus quaere, totus accede, totus intra; quia veritas intus est. Quare tam diu quaeris, et non invenis quod quaeris? Quia male quaeris, quia ibi quaeris ubi non est quod quaeris. Tu enim foris quaeris, et quod quaeris intus est. Ideo male quaeris, et ideo invenire non potes quod quaeris, et propterea non ibi requiem invenire poteris, ubi es? quia veritas ibi non est ubi es. Ubi es? Sub umbra, sub foliis; quia fructum perdidisti, et ideo species fallit te et veritas non est in te. Quocunque perrexerit, fraudaberis: umbra totum est quod vides, et veritas latet. Quae est umbra? Species rerum visibilium umbra est, et tu animam tuam in eas effudisti, et abscondisti te sub foliis ut lateres. Et quomodo lucem quaeris tenebras intrans: in fructu vanitatem conspexisti, et in foliis veritatem esse putas? Si terrena omnia ad fruendum vana s
Abbreviated transcription (Latin):
ñ foris eam quert̃. Qui st̃ qui eam inuerita¬
tequert̾ Qui toto corde ad eam accedunt.
Qui non dimidii ueniunt ⁊ dimidiĩ recedt᷑:
s totiueniunt. ⁊ ertoto ueniunt: hi ueri¬
tatẽ in ueritate quert̃ Q. ui aut̃ corsuum
alibi colligunt. ⁊ alibi disꝑgunt: isti non
coti accedunt. nec erto accedunt: & id eo
ueritatẽ non inueniunt. quia id qd̾ de ueritate
alibi lucrari uidebant᷑. alibi ꝑ dunt: qui ꝗ congtꝰ¬
gant mercedes: ⁊ mittunt eas in saculum ꝑtu.¬
sum. Si parsimonia colligit. ⁊ auaritia disper¬
per ambitionẽ disꝑsisti. At tendis quia intras¬
ti.s quia exiuisti ñ attendis. Si intras ⁊ eris
foris esquẽ ad modum si exis ⁊ intras. intuses.
Si aut̃ foris es. ubicũq es. cũ ueritate non es:
qui a ueritas intus est. & quid inter ẽ ubisis.
si ibi non es ubi ueritas ẽ ᷤ U ndecũq uenias
& quacũq ingrediaris. si intꝰ es bene es. qui
cum ueritate es : ⁊ quocũq ꝑgas quacũq

Expanded text:
n veritate quaerunt. Qui sunt qui eam in veritate quaerunt? Qui toto corde ad eam accedunt. Qui non dimidii veniunt, et dimidii recedunt; sed toti veniunt, et ex toto veniunt: hi veritatem in veritate quaerunt. Qui autem cor suum alibi colligunt, et alibi dispergunt: isti non toti accedunt, nec ex toto accedunt, et ideo veritatem non inveniunt; quia id quod de veritate alibi lucrati videbantur, alibi perdunt. Qui congregant mercedes, et mittunt eas in sacculum pertusum . Si parcimonia colligit, et avaritia disperper ambitionem dispersisti? Attendis quod intrasti; sed quod exivisti, non attendis. Si intras et exis, foris es; quemadmodum si exis et intras, intus es. Si autem foris es, ubicunque es cum veritate non es; quia veritas intus est. Et quid interest ubi sis, si ibi non es ubi veritas est? Undecunque venias et quacunque ingrediaris, si intus es bene es; quia cum veritate es. Et quocunque pergas, quacunque
Abbreviated transcription (Latin):
plene dep̃hendunt. quanta pꝰo te sequatur
uanitas: oũ sentire ceꝑint exꝑiendo quanta
nte lateat laborantib difficultas. Propterea
ste ad iunrit ⁊⁊ ait. Uidi que fiunt cuncta
ub sole: ⁊ ecce uniu̾sa uanitas.⁊ afflictio

Expanded text:
plene deprehendunt, quanta post te sequatur plene deprehendunt, quanta post te sequatur vanitas, cum sentire coeperint experiendo quanta in te lateat laborantibus difficultas. Propterea iste adjunxit et ait: Vidi quae fiunt cuncta sub sole, et ecce universa vanitas et afflictio
Abbreviated transcription (Latin):
animũ: Quantũ ꝓmittis. ⁊ quantũ collis. Pro¬
mittis homini totũ quod ipse ñ est. & tollisco¬
tum quod ipse est. Quod si totum dares quod pro¬
mittis: & totũ tolleres qͦd tollis: Quid enĩ ꝓdest
homini si uniuersũ mundum lucret᷑. aiimȩ uͦ
sue detrimentũ patiatur  Quantomagis mͦ
quia fallacit̾ totum promittis. ⁊ ueracit̾ totum
collis. pessima es. & distendens. n dissipans. affli-¬
gens ⁊ crueians animos qͥbus dominaris. illa
semꝑ appetenda suggerens. quoꝵ inqͥsitio
aut noxia sit. aut uana: in uentio uero mul¬
tomagis aut inutilis. aut ꝑnitiosa. Si ergo dul¬
cis esses ⁊ sine labore animos possidere ualeres:
quis maliciam tuã unquã dep̾henderet. Nõ
aut̃ ipse labor ⁊ afflictio quã m̃tib ingerisodio¬
samte faciunt: ⁊ facilius qͦd ꝓmittisuanũ ẽẽ
agnoscitur: dum id qd̃ infers durũ ẽe̾ sentit᷑.
Sic multos erudis ad sapientiã.: quitẽ demuni

Expanded text:
animum? Quantum promittis, et quantum tollis? Proanimum? Quantum promittis, et quantum tollis? Promittis homini totum quod ipse non est, et tollis totum quod ipse est. Quid si totum dares quod promittis, et totum tolleres, quod tollis? Quid enim prodest homini si universum mundum lucretur, animae vero suae detrimentum patiatur? Quanto magis modo, quia fallaciter totum promittis, et veraciter totum tollis? Pessima es distendens et dissipans, affligens et crucians animos: quibus dominaris illa semper appetenda suggerens, quorum inquisitio aut noxia sit, aut vana; inventio vero multo magis aut inutilis, aut perniciosa. Si ergo dulcis esses, et sine labore animos possidere valeres, quis malitiam tuam unquam deprehenderet? Nunc autem ipse labor et afflictio quam mentibus ingeris odiosam te faciunt, et facilius quod promittis vanum esse agnoscitur, dum id quod infers durum esse sentitur. Sic multos erudis ad sapientiam, qui tunc demum
Abbreviated transcription (Latin):
pessima occupatio: quia dũ se cdilatat ult n
mensurã. aut effectũ capit. ⁊ anumũ ꝑmaua
scientiã inflat: uł si apphendere non uale l
dilationẽ ee desꝑationẽ fatigat. Hane sͦ oea
pationẽ pessimã dedit d̾e filiis hominuiut
custendant᷑ in ea. Ed ẽ distendant᷑. etis
intumescant. interiꝰ manes fiant. Nã qul
cistendit᷑ foris quid̃e mauis apparet .s uid
extrinsecus incrementũ accepisse cernte
inde ueractt᷑ inc̾ius soliditate a misse q̃¬
batur. Dum enĩ intrase pertingere nititur. in
id qdꝰ non ẽ. insemet ipso deficere incipit. ⁊ in ane¬
cere abeo quod ẽ. Sic nimirũ mens humana
dum ꝑ curiositatẽ ad inquirenda ea que ertra
ipsam sunt tenditur. ne semet ipsam conside¬
rare ualeat. ipsa sue inqͥsitionis occupatione
p̃peditur. Hanc gͦ occupationẽ pessimã dedit
d̾s filiis hominũ. ut distendant᷑ in ea. Opessi¬
ma occupatio:ͥ o distensio ꝑ nitiosa. quo trahis

Expanded text:
pessima occupatio, quia, dum se dilatat ultra pessima occupatio, quia, dum se dilatat ultra mensuram, aut affectum capit, et animum per inanem scientiam inflat; aut si apprehendere non valet per dilatpationem pessimam dedit Deus filiis hominum ut distendantur in ea. Quid est distendantur? Exterius intumescant, interius inanes fiant. Nam quod distenditur foris quidem majus apparet; sed unde extrinsecus incrementum accepisse cernitur, inde veraciter interius soliditatem amisisse comprobatur. Dum enim ultra se pertingere nititur in id quod non est, in semetipso deficere incipit, et inanescere ab eo quod est. Sic nimirum mens humana dum per curiositatem ad inquirenda ea quae extra ipsam sunt, tenditur ne semetipsam considerare valeat, ipsa suae inquisitionis occupatione praepeditur. Hanc ergo occupationem pessimam dedit Deus filiis hominum ut distendantur in ea. O pessima occupatio! o distentio perniciosa! quo trahis
Abbreviated transcription (Latin):
auersionẽ nrãm ⁊ occupationẽ ꝑessimã: ⁊ dede
banc occupationẽ pessimã filiis hominũ. ut
aistendant᷑ inea. Occupatio enĩ est distraclo
⁊ illigatio mentiũ que auertit ⁊ dissipat .
Alaqueat animas ne cogitare p̃ ualeat eaque
salutis st̃. & idõ occupatio. Quare pessimarꝰ
Quia ⁊ alia mala occupatio s non pessima: &
ipsa ẽ. que cirea nec essitates uite mortalis uit¬
satur. ⁊ sollicita est erga plurima: ⁊ hec ipsi
occupatio mala est: ⁊ ut ampluis aliqͥs dicisꝰ
ipsa malicia est: ut de illa dictum rectem
teligatur sufficit diei malicia sua. hee gͥoua¬
patio miserie uite mortalis necessaria est:
postea a głia uite in mortalis absorbendae
ido mala ẽ ad miseriã. s mala nonẽ ad culiũ
qͣm si penã habet ab eatitudine alienã culs
non habet. iustitiȩ ac ueritati contrariã cn¬
patio autẽ euriositatis quase mens ad illicita
extendit. ⁊ instat scrutari & in uestigare qdi
scire aut ñ conuenit aut noriu ẽ. ⁊psa d

Expanded text:
nostram et occupationem pessimam. Et dedit hanc occupationem pessimam filiis hominum ut distendantur in ea. Occupatio enim est distractio et illigatio mentium quae avertit et dissipat et illaqueat animas ne cogitare pervaleant ea quae salutis sunt, et ideo occupatio. Quare pessima? Quia est et alia mala occupatio, sed non pessima; et ipsa est quae circa necessitates vitae mortalis versatur, et sollicita est erga plurima; et ipsa occupatio mala est; et ut amplius aliquid dicamus, ipsa malitia est, ut de illa recte dictum intelligatur: Sufficit diei malitia sua. . Haec ergo occupatio miseriae vitae mortalis necessaria est; postea a gloria vitae immortalis absorbenda: et ideo mala est ad miseriam, sed mala non ad culpam; quoniam si poenam habent a beatitudine alienam, culpam non habet justitiae ac veritati contrariam. Occupatio autem curiositatis qua se mens ad illicita extendit, et instat scrutari et investigare quod ei scire aut non convenit, aut noxium est: ipsa est
Abbreviated transcription (Latin):
&r hic socius. Nam illic dñari. regnantis foret.
probitas: hic uero dñari. ñ regnantis ꝓbicas
est: s p̃mentis iniquitas. ⁊ patientis utilitas.
S głe animal speciẽ attendit exteriꝰ. morbũ
interius ñ attenchit. Putat magnũ esse qͦd infla¬
tum est: ⁊ideo gaudet ext̾iuis magnus uideri.
introrsus aut̃ uacuus ⁊ in anis e̾ẽ ñ timet. Posse¬
di inquit seruos & ancillas. multãq familiã
habui. Quid multa familia sine possessione
multa. ⁊ pecunia multa atq habundantia
sumpcuũ. facere pocuisset: ꝓpt̾ea ad iunrit &e

Expanded text:
et hic socius? Nam illic dominari, regnantis foret probitas. Hic vero dominari, non repugnantis probitas est, sed prementis iniquitas, et patientis utilitas. Sed gloriae animal speciem attendit exterius, morbum interius non attendit. Putat magnum esse quod inflatum est, et ideo gaudet exterius magnus videri. Introrsus autem vacuus et inanis esse non timet. Possedi, inquit, servos et ancillas, multamque familiam habui. Quid multa familia sine possessione multa; et pecunia multa, atque abundantia sumptuum facere potuisset? Propterea adjunxit, e
Abbreviated transcription (Latin):
Eece hominẽ audientẽ ueritatẽ. ⁊ confitentẽ
ueritatẽ. Quis putas iste est: ᷤ Alagnꝰ uidetur
om̃no ⁊ appropm quans ueritati: qui sic ꝓfitet᷑
ueritatẽ. Uere magnꝰ sinon abscondit᷑. Audit
enĩ ⁊ non uidet ueritatẽ. quia ipse ꝑ concupi¬
scentiã foris est: ueritas autẽ ꝑ sapientiam

Expanded text:
 veritatem, et confitentem veritatem. Quis putatis iste est? Magnus videtur omnino, et appropinquans veritati, qui sic profitetur veritatem. Vere magnus, si non absconditus. Audit enim, et non videt veritatem; quia ipse per concupiscentiam foris est: veritas autem per sa
Abbreviated transcription (Latin):
animã tuã. ⁊ eam aͦ semet ipsam introrsũ col¬
ligems. ubi sapientia lucet: ubi ueritas cog¬
noscitur. ⁊ prudentia in uenit᷑. Nam ⁊ hoc
ipsum erat deuitare stultitiam. ñ se ad inania
n uana appetenda effundere: s totã animi
intentionẽ. om̃sq cordis conatꝰ subrationis
moderamine cohibendo ueritati confirmare.
Hoc gͦ benefecisti. Sed usqueqͦ: Honec inqͥt
uderẽ qͥ desset utile filiis hominũ: quo fac¬
to opus est sub sole. numero dierũ uitȩ suȩ.¬

Expanded text:
animam tuam, et eam ad semetipsam introrsum colanimam tuam, et eam ad semetipsam introrsum colligeres: ubi sapientia lucet, ubi veritas cognoscitur, et prudentia invenitur. Nam, et hoc ipsum erat devitare stultitiam, non se ad inania, et vana appetenda effundere; sed totam animi intentionem omnesque cordis conatus sub rationis moderamine cohibendo veritati conformare. Hoc ergo bene fecisti. Sed usquequo? Donec, inquit, viderem, quid esset utile filiis hominum: quo facto opus est sub sole numero dieru
Abbreviated transcription (Latin):
re ad se: ⁊ iterũ atq iterũ deintꝰ clamat &
dicit. Adam ubi es:Ille uͦ ꝓditũ se sentiens.
⁊ conuictũ. uno aditu obstruso: alias fugȩ
latebras querit. ⁊ coercitꝰ a noluptate ad
auaritiam se effunchit. & enĩ prius fructũ adesũ
exper̾iit: nuuc folia adumbrã querit. Et tan¬
to profundius se a luce ueritatis abscondit. qͣn¬
to nequius sub studio parsimonie. uitium ambi¬
tionis tegit. Ipt̾ea infert ⁊ dicit. Cogitaui in
corde meo abstrahere a uino carnem meã. Crers
Ut animũ meũ inqͥt tralisferrẽ ad sapientiã:
deuitarẽq stultitiam. Bene hoc fecisti. Nemo
enim potest duob dnĩs seruire. Iocireo benefe¬
cisti. ut p̃cideres a te nebulosam ⁊ tenebrantẽ
conscientiã delectationẽ carnis: quatuiꝰ inue¬
nire potuisses luminosam ⁊ nichil impurita¬
tis habentẽ delect̾ationẽ ueritatis. Hene in
hoc fecisti. quia abstrahere ꝓposuisti a uino car¬
nem tuam: ut melius in ebriares sapientia

Expanded text:
et iterum itaque iterum de intus clamat, et dicit: Adam ubi es? Ille vero proditum se sentiens et convictum, uno aditu obstruso, alias fugae latebras quaerit; et coercitus a voluptate ad avaritiam se effundit Etenim prius fructum ad esum expetit, nunc folia ad umbram quaerit; et tanto profundius se a luce veritatis abscondit, quanto nequius sub studio parcimoniae vitium ambitionis tegit. Propterea infert, et dicit: Cogitavi in corde meo abstrahere a vino carnem meam. Quare? Ut animum meum, inquit, transferrem ad sapientiam, devitaremque stultitiam. Bene hoc fecisti. Nemo enim potest duobus dominis servire . Idcirco bene fecisti, ut praecideres a te nebulosam et tenebrantem conscientiam, delectationem carnis, quatenus invenire posses luminosam, et nihil impuritatis habentem delectationem veritatis. Bene in hoc fecisti, quod abstrahere proposuisti a vino carnem tuam, ut melius inebriares sapientia
Abbreviated transcription (Latin):
ar ꝓfugus. Uagus enĩ ꝑ in ordinatã concupis¬
centiã . & ꝓfugus ꝑ peccatricẽ consientiã. du
se in concupiscentua ꝑcogitationẽ dundit ⁊ in con¬
scientia ꝑ desperationẽ querte. pse sibi pecentae
ne rgdire uaeat ad selumenueritatis abscon¬
Eit S hancoccupationẽ pessimã dedit ds filis
hominũ ut distendantur in ea. Quare deditoᷤ
Ntiaistendant᷑ in ea: ut setendant ⁊ distendant
lborent ⁊ deficiant. n reuertant᷑ i saneer
cos Sien moccupatione sua ñ dstenderent᷑
neq laborarent. dulcis fieret ninis ipsaoe¬
cupatis. ⁊ nollent illam deser̾re. neq redire
laborart nos facit in malo nr̃o iauersione
uertamur ⁊ conuertam᷑ ad ipsũ uirũ. ⁊sponsum

Expanded text:
et profugus. Vagus enim per inordinatam concupiset profugus. Vagus enim per inordinatam concupiscentiam, et profugus per peccatricem conscientiam, dum se in concupiscentia per cogitationem dividit, et in conscientia per desperationem avertit, ipse sibi peccator ne redire valeat, ad se lumen veritatis abscondit. Ergo hanc occupationem pessimam dedit Deus filiis hominum ut distendantur in ea. Quare dedit, ut distendantur in ea? Ut se tendant et distendant, laborent et deficiant, et revertantur et sanet eos. Si enim in occupatione sua non distenderentur neque laborarent, dulcis fieret nimis ipsa occupatio, et nollent illam deserere, neque redire laborare nos fecit in malo nostro, in aversione vertamur et convertamur ad ipsum virum
Abbreviated transcription (Latin):
possidere: ꝓrecta foras ertra semezpsam iumat plia¬
redem rerum iusibilium spargitur. & ueritat ẽ quã
intus cecata a fonte haurire ñ potest. quasi per
rimuslas quasdła uisibilium arescentiy precordiis
saltem suggrrere conatur. S quo magis se foras
ꝑ intentionẽ adufibilia infunent. cancomagis
itus ab iniusibiliũ cognitione tenebrescit q̃ a
aum ampluis ꝑ exteriora spargitur. magis abinte¬
riorib a uersacecatur. Unde bene caim cum
sceluis detectũ cernerit. & maiori scelere rebus
dt uenia scderis desperaret: legitur dixisse ad do¬
minum. Ecce eieis me hocie afacietua & a facie
tua abscondar: ererouagus ⁊ pfugus suꝑt̾ram
Raproba ex eni mens erecta a facieadm̃ abscondi¬
dur. Eum se ꝑ exteriora spargens canto magils¬
⁊ ab intni luminis aspettu tegitur. quantõ na¬
gis ihis que foris sunt cogitandis semꝑ occu¬
pipata tenetur. Unde bene illic dicitur. uagus

Expanded text:
possidere, projecta foras extra semetipsam in multiplicpossidere, projecta foras extra semetipsam in multiplicitatem rerum visibilium spargitur, et veritatem quam intus caecata a fonte haurire non potest, quasi per rivulos quosdam visibilium arescentibus praecordiis saltem fugere conatur. Sed quo magis se foras per intentionem ad visibilia fundit tanto magis intus ab invisibilium cognitione tenebrescit; quia dum amplius per exteriora spargitur, magis ab interioribus aversa caecatur. Unde bene Cain cum scelus suum detectum cerneret, et majori scelere reprobus, de venia sceleris desperaret, legitur dixisse ad Dominum. Ecce ejicies me hodie a facie terrae! et a facie tua abscondar: et ero vagus et profugus super terram . Reproba etenim mens ejecta a facie Domini absconditur, dum se per exteriora spargens, tanto magis ab interni luminis aspectu tegitur, quanto magis in iis quae foris sunt, cogitandis semper occupata tenetur. Unde bene illic dicitur, vagus
Abbreviated transcription (Latin):
tigare. de cunctis que fiunt sub sole. ut robiq
insipiens: ⁊ dum proposin qd̾ non potui.&
dum feciqd̾ non debui: tercia adiuncta insi¬
pientia quod utrũq ignoraur. Quȩsiui tam̃
& inuestigaui qd̾ querere ⁊ inuestigare ꝓpo¬
sui. que siui ⁊ ñ inueni quod quesiui: aliquit
tam̃ inueni scilicet non posse me qd̾ credidi: &t
ibi agnoui. quia hanc ꝯcupationẽ pessimã de¬
dit d̾s filiis hominũ. ut distendant᷑ in ea.
Ergo insipientem fuisse ꝓfuit: s tam̃ insipi¬
entia sapientia non finit. Data est tam̃ insipi¬
entia: ut ad sapientiã erudiat filios hominũ.
Dimissi sunt sibi ut agnoscant se: ⁊ agnoscen¬
tes dãpnent. ⁊ fugiant qd̾ fact̾i st̃ ex se.
hanc gͦ occupationẽ pessimã dedit d̾s filiis
hominũ. ut distentłant᷑ in ea. Qa mens ho¬
minis in illo uno bono stare noluit. in quo
potuit felicit᷑ reguiescere: ⁊ sine distractio¬
ne uel occupatione sumne ueritatis plenitucinem

Expanded text:
tigare de cunctis quae fiunt sub sole. Utrobique tigare de cunctis quae fiunt sub sole. Utrobique insipiens, et dum proposui quod non potui, et dum feci quod non debui, tertia adjuncta insipientia: quod utrumque ignoravi. Quaesivi tamen et investigavi quod quaerere et investigare proposui, quaesivi, et non inveni d credidi, et ibi agnovi quod hanc occupationem pessimam dedit Deus filiis hominum ut distendantur in ea. Ergo insipientem fuisse profuit; sed tamen insipientia, sapientia non fuit. Data est tamen insipientia, ut ad sapientiam erudiat filios hominum. Dimissi sunt sibi, ut agnoscant se, et agnoscentes damnent, et fugiant quod facti sunt ex se. Hanc ergo occupationem pessimam dedit Deus filiis hominum ut distendantur in ea. Quia enim mens hominis in illo uno bono stare noluit, in quo potuit feliciter requiescere, et sine distractione vel occupatione, summae veritatis plenitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
dedit ds filiis hominũ: ut distendant᷑ in
e Quã occupationẽ dicis: Hano inqͥt ut
pponant in animosuo quȩrere ⁊ inuestiga¬
pe spenter de cunctis que fiuint sub sole.
Quare gͦ tu hanc occupationẽ pessimã dicis que¬
rere ⁊ inuestigare sapient̃ de cunttis que fiunt
sub sole:Colle ait sapient. Non enĩ ego occupa
occupatio pessima esset. sapient̃ querere. inues¬
tigare de cunctis que fiunt sub sole. S quis
hoc potest: Supra sensũ hominis ẽ: causas in¬
uestigare omĩum. ⁊ comp̃hendere rationẽ um¬
uersorũ que fiunt sub sole Eꝓpom potest.
fieri ñ potest: querere ⁊ inuestigare sapient᷑
de cunct̾is que fiunt subsole. Multa enĩ la¬
tent ⁊⁊ abscondunt᷑ plurima. & cunct̾a reser¬
uant᷑ in posterũ: nec debet inuestigari quod
sciri non licet. E rgo quod ñ potest sapienter
sapient̃ fieri. Ego igit᷑ insipient̃ proposui qd
sapienter facere non potui: querere ⁊ iues¬

Expanded text:
dedit Deus filiis hominum, ut distendantur in dedit Deus filiis hominum, ut distendantur in ea. Quam occupationem dicis? Hanc inquis, ut proponant in animo suo quaerere et investigare sapienter de cunctis quae fiunt sub sole. Quare ergo tu hanc occupationem pessimam dicis: Quaerere et investigare sapienter de cunctis quae fiunt sub sole? Tolle, ait, sapoccupatio pessima, esset sapienter, quaerere et investigare de cunctis quae fiunt sub sole. Sed quis hoc potest? Supra hominis sensum est causas investigare omnium et comprehendere rationem universorum quae fiunt sub sole. Ergo proponi potest, fieri non potest quaerere et investigare sapienter de cunctis quae fiunt sub sole. Multa enim latent et absconduntur plurima et cuncta reservantur in posterum, nec debet investigari quod fieri non licet. Ergo quod non potest sapienter sapienter fieri. Ego igitur insipienter proposui quod sapienter facere non potui, quaerere et inves
Abbreviated transcription (Latin):
cas tuamstultitiã. Queres enĩ ⁊ non inuenies
quod queres. laborabis ⁊ non ꝓficies: & sla ue¬
ratio dabit intellectum auctitui. Hanc enini
distendant᷑. ⁊ occupentur inuanitate. Propt̾ea
inquit uidi cunctͥa que fiunt sub sole. & ecce uni¬
uersa uanitas. & afflictio spiritus. Dõ grãs. Mo¬
doprimũ sapere cepisti. Modo iudeo te sapientiã
habere.ꝑ quam possis querere & inuestigare sa¬
pient̾ de cunctͥis quefiunt sub sole. Sapienter
enim inuenisti: & sapient̃ intelleristĩ quia uni¬
uersa uanitas. ⁊ afflict̾io sp̃c. Uelimtam̃ scire:
unde ista tibi plenitudo tam subita. Magnum
quodꝰ̃ erpectauimꝰ : ⁊ illud propositũ grande.
oñs nos attentos & expectantes iam fecerat.
Quis emĩ detanta ꝓmissione exiguum aliquid
cxire posse putaret. Querere inqͥt ⁊ inuesti¬
gare sapient̾ de cimctis que fiunt sub fole.
& quid postea: Hanc occupationẽ pessimã

Expanded text:
cas tuam stultitiam. Quaeres enim et non invenies cas tuam stultitiam. Quaeres enim et non invenies quod quaeres; laborabis et non proficies, et sola vexatio dabit intellectum auditui. Hanc enim odistendantur et occupentur in vanitate. Propterea, inquit, vidi cuncta, quae fiunt sub sole, et ecce universa vanitas et afflictio spiritus, Deo gratias. Modo primum sapere coepisti. Modo video te sapientiam habere, per quam possis quaerere, et investigare sapienter de cunctis quae fiunt sub sole. Sapienter enim invenisti et sapienter intellexisti quod universa vanitas et afflictio spiritus. Velim tamen scire unde ista tibi poenitudo tam subita. Magnum quoddam exspectavimus, et illud propositum grande omnes non attentos et exspectantes jam fecerat. Quis enim de tanta promissione exiguum aliquid exire posse putaret? Quaerere, et investigare sapienter de cunctis quae fiunt sub sole. Et qui postea: Hanc occupationem pessimam
Abbreviated transcription (Latin):
tantam sapientiã dedit:s Homo estr diquers
talis sapientia: Us̃ inguit decͥit. Nideanis
modo. Non enĩ indiscussus ꝑtransibis. xolimꝰ
enĩ prius sere utrũ posis de temet ipso rati¬
nem rt̾dere. qui cũ canto ꝓposito aduenisũ
ut putes eoꝵ que fiunt sub sole omĩum raci¬
nem inuestigare. Dic gͦ in illa sapientia. ꝑqul
rationẽ omĩum inuestigare ꝓponscuam sls
possibilitatem adhuc agnoscere potiusti : Ego in¬
quit nisi sperassem me ipsam rẽ posse ad effectum
ꝑducere. qđ omĩno impossibile crederẽ: ⁊ si facere
cogitarem: nequaquã tam̃ me facturũ ꝓponerẽ.
Ocor insipiens. hoc est qd̾ dixi. quia ñ cognouisti
te: iccirco p̃sumpsisti appetere quod erat supra
te: in altero cecum. in altero tumidũ. in utroq
stultum. Tu ergo inuostigabis sapient̃ de cunc¬
cis que fiunt sub sole. Inuestiga mͦ. satage. da
operã. Quere & inuenies. Quid inuemes.SSa¬
pientiã inuenies. Quã sapientiam. Ut agnos¬

Expanded text:
 quaeres talis sapientia: Deus, inquis, dedit. Videamus modo. Non enim indiscussus pertransibis. Volumus enim prius scire utrum possis de semetipso rationem reddere, qui cum tanto proposito advenisti, ut putes eorum, quae fiunt sub sole, omnium rationem investigare. Dic ergo in illa sapientia, per quam rationem omnium investigare proponis, tuam saltem possibilitatem adhuc agnoscere potuisti: ego, inquit, nisi sperassem me ipsam rem posse ad effectum perducere, quod omnino impossibile crederem, et si facere cogitarem, nequaquam tamen me facturum proponerem. O cor insipiens! Hoc est quod dixi; quia non cognovisti te, idcirco praesumpsisti appetere quod erat supra te, in altero caecum, in altero tumidum, in utroque stultum. Tu ergo investigabis sapienter de cunctis, quae fiunt sub sole. Investiga modo, satage, da operam. Quaere, et invenies. Quid invenies? Sapientiam invenies. Quam sapientiam? Ut cognos
Abbreviated transcription (Latin):
multi enim non essent. si facile corrigipeti¬
issent.: ⁊ in hoc manifeste ostenditur. quia
difficilis sit peruersoꝵ correct̾io: quod infiu
ta stultoꝵ multitudo. Nc̃ ergo ꝑuersi ista¬
ci. tam sunt ad correctionẽ peruersitate dt¬
ficiles. quã multitudine contra ueritatem
auclaces: ⁊ ido peruersi difficile corrigintꝰ
or stultorum infinitus est numerꝰ Uis inqͥs
scire: quam difficile persi corrigunt᷑: Caps
me .ẜ. go hodie tibi omĩum exempłu fian
Nam niego aliquando ꝑ uersus fui ⁊ non
intellexi ipse ꝑuersitatẽ meam: s pucau
me rectum esse. ⁊ recte agere: quandopti¬
posui in animo meo querere ⁊ in uestigart
sapient᷑ de cunctis que fiunt sub sole. e
erat tunc aliqua consio eratio ueritati
me que me corrigeret: i choiberet ne eirtas¬
re temptarẽ mensurã meam: neq appeteri
p̃sumerem que non st̃ clata hominib scirie

Expanded text:
multi enim non essent si facile corrigi potumulti enim non essent si facile corrigi potuissent. Et in hoc manifeste ostenditur quam difficilis sit perversorum correctio quod infinita est stultorum multitudo Nunc ergo perversi et stultitam sunt ad correctionem perversitate difficiles, quam multitudine contra veritatem audaces; et ideo perversi difficile corriguntur, et stultorum infinitus est numerus. Vis, inquit, scire quam difficile perversi corrigantur? Cape me. Ego hodie tibi omnium exemplum fiam. Nam et ego aliquando perversus fui et non intellexi ipse perversitatem meam; sed putavi me rectum esse, et recte agere quando proposui in animo meo quaerere et investigare sapienter de cunctis quae fiunt sub sole; nec erat tunc aliqua consideratio veritatis in me, quae me corrigeret et cohiberet; ne excedere tentarem mensuram meam, neque appetere praesumerem quae non sunt data hom