comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
omnes eundem potum spiritalẽ biberunt.
aliud illi. aliud nos: s specie uisibili. qd̃ ta¬
in hoc idem signi ficaret: uirtute spiritali.
Quom enĩ eundẽ potũ: Bibebant inquit
de spiritali: sequenti petra. Petra autem
erat xp̃c. Inde panis: inde potus. petra xͦ.
Et quomͦ biber̃t: ꝑcussa ẽ petra deuirga
bis. fiemina ꝑcussio: duo ligna crucis signi¬
ficat. Hic ẽ gͦ panis decęlo descendens: ut
siquis manducauerit ex ipso ñ moriat᷑.S¬
intus. ñ foris: qui manducat incorde. ñ qͥ
p̃mit dente. Ego sũ panis uiuus: qͥ decȩlo
descendi. Ideo uiuus: qͥa decelo descendit.
Decȩlo descendit & manna. S manna um¬
bra erat: iste ueritas ẽ. Si qͥs manducaue¬
rit ex hoc pane: uuiet ineternũ. et panis
quẽ ego dabo caro mea ẽ: ꝓmundi uita.¬
hoc quando caꝑet caro. quod dixit panem
carnẽ: Uocatur caro: qd ñ capit caro. Et idõ
magis ñ capit caro: quia uocatur caro.Hoc

Expanded text:
omnes eumdem potum spiritualem biberunt. omnes eumdem potum spiritualem biberunt. Aliud illi, aliud nos; sed specie visibili, quod tamen hoc idem significaret virtute spirituali. Quomodo enim eumdem potum? Bibebant, inquit, de spirituali sequente petra: petra autem erat Christus . Inde panis, inde potus. Petra ChriEt quomodo biberunt? Percussa est petra de virga bis : gemina percussio, duo ligna crucis significat. Hic est ergo panis de coelo descendens, ut si quis manducaintus premit dente. Ego sum panis vivus qui de coelo descendi . Ideo vivus, quia de coelo descendit. De coelo descendit et manna; sed manna umbra erat, iste veritas est. Si quis manducaverit ex hoc pane, vivet in aeternum. Et panis quem ego dabo pro mHoc quando caperet caro, quod dixit panem carnem? vocatur caro quod non capit caro, et ideo magis non capit caro, quia vocatur caro: hoc
Abbreviated transcription (Latin):
ducaueritis carnẽ filii hoĩs. & biberitis eiꝰ
sanguinẽ: non habebitis uit̾a in uobis. hȩc
ñ utiq cadauerib: s uiuentib loquebattr.
Unde ne istã uitã intelligentes & dehac re
litigarent: secutus ad tunxit. Qui mandu¬
cat meã carnẽ & bibit sangiuiise meũ: ha¬
bet uitã ȩternã. Hanc gͦ non habet. qui istũ
panẽ non manducat: nec istũ sanguinẽ
bibit. Nam tẽporalẽ uitã sine illo habere
hoiẽs possunt: ȩt̾nam uero om̃ino ñ pos¬
sunt. Qui gͦ ñ manducat eiꝰ carnẽ. nec bi¬
bit eiꝰ sanguinẽ: non habet inse uitã. Et

Expanded text:
eritis ejus sanguinem, non habebitis vitam in vobis. Haec non utique cadaveribus, sed viventibus loquebatur. Unde, ne istam vitam intelligentes et de hac re litigarent, secutus adjunxit, Qui manducat meam carnem, et bibit meum sanguinem, habet vitam aeternam. Hanc ergo non habet, qui istum panem non manducat, nec istum sanguinem bibit: nam temporalem vitam sine illo habere homines possunt, aeternam vero omnino non possunt. Qui ergo non manducat ejus carnem, nec bibit ejus sangu
Abbreviated transcription (Latin):
s delectatio: quanto fortius nos dicere debemꝰ
trahi hominẽ ad xp̃m. qͥ delectat᷑ ueritate. de¬
lectat᷑ beatitudine. delectat᷑ uisticia. delectat᷑
sẽpit̾na uita. qd̃ totũ xp̃cẽ : an uͦ habent¬

Expanded text:
sed delectatio: quanto fortius nos dicere debemus sed delectatio: quanto fortius nos dicere debemus trahi hominem ad Christum, qui delectatur veritate, delectatur beatitudine, delectatur justitia, delectatur sempiterna
Abbreviated transcription (Latin):
cendi: nã inde numquã recessi. Int̾ra ñ tan¬
gebat stantẽ. et quomͦ tangeret ad patrem
ascendentẽ: Sic tam̃: sic se tangi uoluit.
Sic tangit᷑ ab eis. aqͥb bene tangit᷑: ascen¬
dens ad p̾atrẽ. manens cũ patre: eqͣlis patri.
Inde & hic si ad uertis. nemo uenit ad me
nisi quem pat̾ attraxerit: noli cogitare in¬
uitũ: trahitur animꝰ et amore. Nec timere
debemꝰ. ne ab hõib qͥ uerba ꝑpendunt. et
areb maxime diuinis intelligendis longe
remoti st̃. in hoc scripturarũ scãrũ eugłico
uerbo forsitan rep̾hendam᷑: et dicat᷑ nobis
Quom uoluntate credo. si trahor: Ego dico pat̃¬
rũ est uoluntade: etiã uoluptate traheris.
Quid ẽ trahi uoluptate: Delectare indño: &
dabit tibi peticiones cordis tui. Est quedã uo¬
luptas cordis: cui panis dulcis ẽ. ille cȩlestis.
Porro si poete dicere licuit. trahit sua quẽq
uoluntas. ñ necessitas s uoluptas. ñ obligatio

Expanded text:
cendi, nam inde nunquam recessi. In terra non tancendi, nam inde nunquam recessi. In terra non tangebat stantem, quomodo tangeret ad Patrem ascendentem? Sic tamen, sic se tangi voluit: sic tangitur ab eis a quibus bene tangitur, ascendens ad Patrem, manens cum Patre, aequalis Patri. 4. Inde et hic si advertis, Nemo venit ad me, nisi quem Pater attraxerit. Noli te cogitare invitum trahi: trahitur animus et amore. Nec timere debemus ne ab hominibus qui verba perpendunt, et a rebus maxime divinis intelligendis longe remoti sunt, in hoc Scripturarum sanctarum evangelico verbo forsitan reprehendamur, et dicatur nobis, Quomodo voluntate credo, si trahor? Ego dico: parum est voluntate, etiam voluptate traheris. Quid est trahi voluptate? Delectare in Domino, et dabit tibi petitiones cordis tui . Est quaedam voluptas cordis, cui panis dulcis est ille coelestis. Porro si poetae dicere licuit, « Trahit sua quemque voluptas » ; non necessitas, sed voluptas; non obligatio,
Abbreviated transcription (Latin):
uitus: qui aut̃e trahit᷑ tanꝗͣ inuitꝰ cogi uidet᷑.
quomͦ istã soluimꝰ questionem. nemo uenit
ad me. nͥ pat̃ qͥ misit me traxerit eũ: Si tra¬
hitur ait aliqͥs: inuitus uenit. Si inuitus
uenit. nec credit. Siñ credit: nec uenit. N
enĩ ad xp̃m ambulando currimꝰ: s credendo.
Nec motu corporis: s uoluntate cordis acce¬
dimꝰ. Ideo illa mulier quȩ fimbriã tetigit.
magis tetigit: quã turba pcessit. Ideo dñs
dixit. Quis me tetigit: et mirantes discipłi:
dixert̃. Turbate cõprimit. et dicis. quis me
tetigit: Et ille repetiuit: tetigit me aliqͥs.
Illa tangit: turba p̃mit. Qͥd ẽ tetigit. nͥ credi¬
dit: Unde & mulieri illi post resurrectionẽ
dixit: uolenti se mutere ad pedes eiꝰ. Noli
me tangere. Nondũ enĩ ascendi ad patr̃e.
Quod uides. hoc solum me ẽẽ putas: nolime
tangere. Qͥd ẽ hoc : Sihoc solũ me putas qd tͥ
appareo. noli sic credere. hoc ẽ. noli me tan¬
gere: nondũ enĩ ascendi ad patr̃e. uibi ñ as¬

Expanded text:
 cogi videtur; quomodo istam solvimus quaestionem, Nemo venit ad me nisi Pater qui misit me, traxerit eum? 3. Si trahitur, ait aliquis, invitus venit. Si invitus venit, nec credit; si non credit, nec venit. Non enim ad Christum ambulando currimus, sed credendo: nec motu corporis, sed voluntate cordis accedimus. Ideo illa mulier quae fimbriam tetigit, magis tetigit quam turba quae pressit. Ideo Dominus dixit, Quis me tetigit? . Et mirantes discipuli, dixerunt: Turbae te comprimunt, et dicis, Quis me tetigit? Et ille repetivit: Tetigit me aliquis. Illa tangit, turba premit. Quid est tetigit, nisi credidit? Unde et mulieri illi post resurrectionem dixit volenti se mittere ad pedes ejus: Noli me tangere; nondum enim ascendi ad Patrem . Quod vides, hoc solum me esse putas; noli me tangere. Quid est? Hoc solum me esse putas quod tibi appareo, noli sic credere: hoc est, Noli me tangere; nondum enim ascendi ad Patrem; tibi non as
Abbreviated transcription (Latin):
Non sicut manducauert̃ inqͥt patres ur̃i
maniia: et mortui sunt. Qui manducat hc̃
pane uuet inȩt̃num. Qd̃ gͦ illi mortui
sunt: ita uult intelligi. ut ñ uiuant inet̾¬
nũ. Nam temporaliter et hi ꝓfecto mori¬
entur: qui xp̃m manducant᷑. S uiuent in

Expanded text:
erunt patres vestri manna, et mortui sunt: qui manducat hunc panem, vivet in aeternum. Quod ergo illi mortui sunt, ita vult intelligi, ut non vivant in aeternum. Nam temporaliter et hi profecto morientur, qui Christum manducant: sed vivunt in
Abbreviated transcription (Latin):
buntur abubertate domꝰ tue. et corrente
uoluptatis tuȩ potabis eos. qm̃ apudte ẽ
fons uitȩ. et inlumine tuo uidebimꝰ lumͦ:
Da amantem: et sentit qd̃ dico. Da deside¬
rantẽ : da feruentẽ. Da in ista solitudine
ꝑegrinantẽ atq sitientẽ : et sonti et̃ne pacͥe
suspirantẽ. Datalẽ : et scit qͥd dic̃ã. Si aut̃ẽ

Expanded text:
 et torrente voluptatis tuae potabis eos; quoniam apud te est fons vitae, et in lumine tuo videbimus lumen ? Da amantem, et sentit quod dico. Da desiderantem, da esurientem, da in ista solitudine peregrinantem atque sitientem, et fontem aeternae patriae suspirantem: da talem, et scit quid dicam.
Abbreviated transcription (Latin):
cendit.: Isti apane decȩlo longe erant: nec eũ
esurire nouerant. fauces cordis languidas
habebant: aurib aꝑtis surdi erant. uidebant
et ceci stabant. Panis quippe iste. interioris
hoĩs querit esuriẽ. Unde alio loco dicit. Bea¬
ti qͥ esuruint & sitiunt uisticiã: qm̃ ipsi sacu

Expanded text:
coelo? Isti a pane de coelo longe erant, nec eum esurire noverant. Fauces cordis languidas habebant, auribus apertis surdi erant, videbant et caeci stabant. Panis quippe iste interioris hominis quaerit esuriem: unde alio loco dicit, Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam, quoniam ipsi s
Abbreviated transcription (Latin):
& apatre tractus. Beatus es symon bariona:
qͥa ñ tibi reuelauit caro et sangus. s pater
m̃s qui uicȩlis ẽ. Ista reuelatio. ipsa ẽ. ad tͣc¬
tio. Ramum uiridem ostendis oui: & tͣhis
illam. Nutes puero demonstrant᷑: et cra¬
hitur. Et qd̃ currit trahit᷑. amando trahit᷑:
sine lesione corꝑis trahit᷑. cordis uinculo tra¬
hitur. Si ergo ista que inter delicias uolup
trahit reuelatus xp̃c apatre: Quid enĩ for¬
tus desiderat anima quã ueritatem: Quo
auidas fauces habere debet: Unde optare
ut sanũ sit intus palatũ uera uidicandi. nͥ
ut manducet et bibat sapientiã. iusticiã. ue¬
ritatẽ. ȩtͣnitat̃e: Ubi autẽ hoc: Ibi meliꝰ. ue¬
rius ibi: plenius ibi. Nam hic faciliꝰ possu¬
mus esurire. & hoc si bonã sꝑem habemꝰ.

Expanded text:
et a Patre tractus est. Beatus es Simon Bar-Jona, et a Patre tractus est. Beatus es Simon Bar-Jona, quia non tibi revelavit caro et sanguis, sed Pater meus qui in coelis est . Ista revelatio, ipsa est attractio. Ramum viridem ostendis ovi, et trahis illam. Nuces puero demonstrantur, et trahitur: et quo currit trahitur, amando trahitur, sine laesione corporis trahitur, cordis vinculo trahitur. Si ergo ista quae inter delicias et voltrahit revelatus Christus a Patre? Quid enim fortius desiderat anima quam veritatem? Quo avidas fauces habere debet, unde optare ut sanum sit intus palatum vera judicandi, nisi ut manducet et bibat sapientiam, justitiam, veritatem, aeternitatem? 6. Ubi autem hoc? Ibi melius, verius ibi, plenius ibi. Nam hic facilius possumus esurire, et hoc si bonam spem habemus,
Abbreviated transcription (Latin):
traxerit pat: Si trahendi sumꝰ: ab illo traha¬
mur. cui dixit quedã quȩ diligit. Post odo¬
rem unguentoꝵ tuoꝵ curremus. S qͥd in¬
telligi uoluit : Aduertamꝰ fr̃s: & quantum
possumꝰ capiamꝰ. Trahit pat̃ adfiliũ eos: qui
ꝓpterea credunt infilium. qͥa eũ cogitant
patrem habere dm̃. Ds̃ enĩpat̾: equalẽ sibi
genuit filiũ. Et qͥ cogitat. atq infide sua
sentit et ruminat. equalem ẽẽ patri eũ
inquẽ credidit: ipsũ trahit pater adfiliũ.
arrius credidit creaturã: ñ eũ traxit pa¬
ter. qͥa ñ considerauit patrẽ: qͥfiliũ ñcre¬
didit ȩqualẽ. Quid dicis oarri: Qd heretice
sedquem fecit ds̃ uerus. Nonte traxit
pater: ñ enĩ intellexisti patrẽ. cuiꝰ filius
negas. Aliud cogitas: ñ est ipse filiꝰ. Nec a
patre traheris: nec adfiliũ traheris. Ali¬
ud ẽ enĩ filiꝰ: aliud qd̃ tu dicis. Fotinus dix̃.
dit: non pat̾ eum traxit. Quem pater tra
xp̃c filius dei uiui. Uide quia tractus ẽ:

Expanded text:
rit? Si trahendi sumus, ab illo trahamur cui dicit quaedam quae diligit, Post odorem unguentorum tuorum curremus . Sed quid intelligi voluit, advertamus, fratres, et quantum possumus capiamus. Trahit Pater ad Filium eos qui propterea credunt in Filium, quia eum cogitant Patrem habere Deum: Deus enim Pater aequalem sibi genuit Filium: ut qui cogitat, atque in fide sua sentit et ruminat aequalem esse Patri eum in quem credidit, ipsum trahit Pater ad Filium. Arius credidit creaturam, non eum traxit Pater; quia non considerat Patrem, qui Filium non credit aequalem. Quid dicis, o Ari? quid, haeretice,sed quem fecit Deus verus. Non te traxit Pater: non enim intellexisti Patrem, cujus Filium negas: aliud cogitas, non est ipse Filius; nec a Patre traheris, nec ad Filium traheris: aliud est enim Filius, aliud quod tu dicis. Photinus dixit: dit, non Pater eum traxit. Quem Pater traxChristus Filius Dei vivi. Vide quia tractus est,
Abbreviated transcription (Latin):
mi etqͥ eam sũpseruit moriant᷑. In hoc gͦcibo
& potu. id ẽ corpore & sanguine dñi: nita ẽ.
Nam & qui eũ non sumit non habet uitã. & qͥ
eum sumit. habet uitã : et hanc utiq ȩt̃nã.
hunc itaq cibũ et potũ. societatẽ uult intelli¬
gi corꝑis & m̃brorũ suorũ. qd̃ ẽ sc̃a ȩccłia: in

Expanded text:
am sumpserint moriantur. In hoc vero cibo et potu, id est corpore et sanguine Domini, non ita est. Nam et qui eam non sumit, non habet vitam: et qui eam sumit, habet vitam, et hanc utique aeternam. Hunc itaque cibum et potum societatem vult intelligi corporis et membrorum suorum, quod
Abbreviated transcription (Latin):
discernens. In iudiciũ ego in hẽ mundũ ueni:
ut qui ñ uident uid eant. & qͥ uident cecifiant.
Quid ẽ hoc dñe: Magnã questionem fessis intulisti
s erige ures nr̃as. ut possimꝰ intelligere quod
dixisti. Uenisti: ut qͥ ñ uident uideant. Rec̾te
qͥa lum̃ es. rec̾te qͥa dies es: rec̾te quia de tene¬
bris lib̾as. Hoc om̃is anima accipit: om̃is in
go ne qͥa uenisti ceci funt. qͥ uidebant: dudi
qđ sequit᷑: & fortassis intelligis. Cõmoti st̃ eiũ
uerbis istis quida exphariseis: & dixert ei
Nũqͥd & nos ceci sumus: Audi iã quid est qd̾ mo¬
uebat: & qui uident cecifiant. Di x̃ eisiħs. Si ceciesse¬
tis. ñ hab̾etis peccatũ: cũ sit cecitas ipsa peccatũ. Si ce¬
ci essetis. idest si uoscecos aduerteretis. si uos cecos di¬
ceretis. & ad medicũ curreretis: si gͦ ita ceci essetis. ñ
hab̾etis peccatũ qͥa ego ueni auferre peccatũ. Nunc
uͦ dicitis quia uidemꝰ peccatũ ur̃m manet. Quare:

Expanded text:
o in hunc mundum veni, ut qui non vident, videant; et qui vident, caeci fiant. Quid est hoc, Domine? Magnam quaestionem fessis intulisti: sed erige vires nostras, ut possimus intelligere quod dixisti. Venisti ut qui non vident, videant: recte, quia lumen es; recte, quia dies es; recte, quia de tenebris liberas: hoc omnis anima accipit, omnis intgone quia venisti, caeci fient qui videbant? Audi quid sequitur, et fortassis intelliges. 17. Commoti sunt ergo verbis istis quidam ex Pharisaeis, et dixerunt ei: Numquid et nos caeci sumus? Audi jam quid est quod movebat, Et qui vident, caeci fiant. Dixit eis Jesus: Si caeci essetis, non haberetis peccatum. Cum sit caecitas ipsa peccatum. Si caeci essetis, id est, si vos caecos adverteretis, si vos caecos diceretis, et ad medicum curreretis; si ergo ita caeci essetis, non haberetis peccatum: quia veni ego auferre peccatum. Nunc vero dicitis, Quia videmus: peccatum vestrum manet. Quare?
Abbreviated transcription (Latin):
totũ. Ipse dabit ad dexterã resurtectionẽ. qͥ in
facie dedit illum inationẽ. In peccatis natꝰ es totꝰ.
& tu doces nos: & eiecert eũ foras. Ipsi illum
magistrũ fecert̃. ipsi ut discerent int̾rogauer̃:
dixi iã dudũ fr̃s. illi pellunt : excipit dñs. Ma¬
g̾is enĩ quia expulsus ẽ: xp̃ianꝰ factus ẽ. Audi¬
uit iħs. quia eiecer̃t eũ foras: & cũ inuenisset
eũ dixit ei. Tu credis infiliũ deiͣ Modo lauat
faciem cordis. Respondit ille & dix̃: quasi ad¬
huc inunctus. Quis ẽ dñe. ut credam in eũ : Et
dix̃ ei iħs. Et uidisti eũ: & qui loqͥt᷑ tec̃ ipse ẽ.
Missus ẽ ille. Iste lauans faciẽ in syloa: qđ int̃pre¬
tatur missus. Deniq iã facie cordis lota. & mun¬
data. cõscientia agnoscens illũ. ñ filiũ hominiᷤ
tantũ qđ ante credid̾at. sed iã filiũ dei qđ car¬
nẽ susceꝑat: ait. Credo dñe. Parũ est credo. Uis¬

Expanded text:
totum: ipse dabit ad dexteram resurrectionem, qui in totum: ipse dabit ad dexteram resurrectionem, qui in facie dedit illuminationem. In peccatis totus natus es, et tu doces nos? Et ejecerunt eum foras. Ipsi illum magistrum fecerunt, ipsi ut discerent toties interrodixi jam dudum, fratres, illi pellunt, excipit Dominus: magis enim quia expulsus est, christianus factus est. Audivit Jesus quia ejecerunt eum foras, et cum invenisset eum dixit ei: Tu credis in Filium Dei? Modo lavat faciem cordis. Respondit ille, et ait, quasi adhuc inunctus, Quis est, Domine, ut credam in eum? Et dixit ei Jesus: Et vidisti eum, et qui loquitur tecum, ipse est. Missus est ille, iste lavans faciem in Siloe, quod interpretatur Missus. Denique jam facie lota cordis et mundata conscientia, agntantum, quod ante crediderat, sed etiam Filium Dei, quem videbat, ait: Credo, Domine. Sed parum est di
Abbreviated transcription (Latin):
eis. In hoc mirabile ẽ. quia uos nescitis unde sit. &
aꝑuit oculos meos. scimꝰ autẽ: quia peccatores
ds̃ ñ audit. Sed siquis dĩ cultor ẽ: & uoluntatẽ
eius facit: hunc exaudit. Ad huc inunctꝰ loquit᷑
Nã & peccatores exaudit ds̃. Si enĩ peccatores ds̃ ñ
ex audiret: frustra ille publicanꝰ oculos in t̾ram
demittens. & pectꝰ suũ ꝑ cutiens. diceret. Dñe: ꝓ-¬
pitiꝰ esto mͥ peccatori. Et ista cõfessio meruit ui¬
stificationẽ. qͦ modo cecꝰ iste illuminationẽ. A scło
ñ est auditũ: qͥa aꝑuit oculos qͥs ceci nati. Nisi es¬
sec hic ado: ñ poterat facere qͥcquã. Lib̾ e. cõstan¬
ter: ueracit̃. Hec enĩ que facta sunt a dño: a qͦ
fierent. nͥ adño: Aut quando adiscipłis talia
fierent: nisi in eis dñs habitaret : Respõ dert̃
& dixer̃t ei. In peccatis natus es totus. Totꝰ qͥdẽ:
Cũ oculis clausis Sed qui aꝑuit ocłos: saluat &

Expanded text:
le homo, et dixit eis: In hoc mirabile est, quia vos nescitis unde sit, et le homo, et dixit eis: In hoc mirabile est, quia vos nescitis unde sit, et aperuit oculos meos. Scimus autem, quia peccatoresDeus non audit; sed si quis Dei cultor est, et voluntatem ejus facit, hunc exaudit. Adhuc inunctus loquitur. Nam et peccatores exaudit Deus. Si enim peccatores Deus non exaudiret, frustra ille Publicanus oculos in terram demittens et pectus suum percutiens diceret, Domine, propitius esto mihi peccatori. Et ista confessio meruit justificationem, quomodo iste caecus illuminationem. A saeculo non est auditum quia a constanter, veraciter. Haec enim quae facta sunt a Domino, a quo fierent nisi a Deo? Aut quando a discipulis talia fierent, nisi in eis Dominus habitaret? 14. Responderunt, et dixerunt ei: In peccatis natus es totus. Totus quid est? Cum oculis clausis. Sed qui aperuit oculos, salvat et
Abbreviated transcription (Latin):
& medic̃ querens. iudica me ds̃. & discerne cau¬
sã meã de gente sc̃a: illoꝵ scilicet qͥ dict̃ uidemuᷤᷤ
& eoꝵ peccatũ manet. Non autẽ illud iudiciũ
iã intulit mundo. qͦ de uiuis & mortuis in fine
scłi uidicabit. Scdm hoc eiũ dixerat: ego ñ udi¬
co quẽquã. Qm̃ pͥus uenit ñ ut iudicet mundũ:
sed ut saluet᷑ mundus ꝑ ipsum

Expanded text:
dica me, Deus, et discerne causam meam de gente non sancta : illorum scilicet qui dicunt, Videmus, et eorum peccatum manet. Non autem illud judicium jam intulit mundo, quo de vivis et mortuis in fine saeculi judicabit. Secundum hoc enim dixerat, Ego non judico quemquam : quoniam prius venit, non ut judicet mundum, sed ut salvetur mundus per ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
iudicas: Querebant quẽad modũ homini calũp¬
niarent᷑. ut de sinagoga pelleret᷑ sed a xp̃o inue¬
niretur. Sed ille cõstanter qđ sentiebat exp̃ssit. dit
enĩ. Quia ꝓpħaẽ. Adhuc quidẽ inunctus in corde.
nondũ dei filiũ confitet᷑: nec mentit᷑ tam̃. Ipse e¬
nĩ dñs. de seipso ait. Non ẽ ꝓpħa sine honore. nͥ in
patria sua. Non credidunt gͦ iudei de illo. quia
cecꝰ fuisset & uidisset: donec uocauert̃ parentes

Expanded text:
judicas? Quaerebant quemadmodum homini calumjudicas? Quaerebant quemadmodum homini calumniarentur, ut de synagoga pelleretur, sed a Christo inveniretur. Sed ille constanter, quod sentiebat, expressit. Ait enim: Quia propheta est. Adhuc quidem inunctus in corde, nondum Dei Filium confitetur, nec mentitur tamen. Ipse Dominus de seipso ait: Non est propheta sine honore, nisi in patria sua . Non crediderunt ergo Judaei de illo, quia caecus fuisset, et vidisset, donec vocaverunt parentes
Abbreviated transcription (Latin):
culos. & laui & uideo. Dicebant ergo ex pharise¬
is quida. Non om̃s sed quidã. Iam enim inunge¬
bantur qͥdã. Quid gͦ dicebant: nec uidentes nec
inunc̃ti Non ẽ hic homo adeo: qͥsabbatũ ñ custo¬
dit. Ipse potius custodiebat: qui sine peccato erat.
Sabbatũ enĩ sꝑitale: hoc ẽ ñ habere peccatũ. Deni¬
q fr̃s. hoc ãmonet deus: qͣndo comm̃dat sabbatũ.
Om̃e opus seruile: ñ facietis. Hec sunt uerba dei
sabbatũ cõmendantis: om̃e opꝰ seruile ñ facie¬
tis. Iam suꝑiores lectiones int̾rogate. qđ sit opus
seruile: & dñm audite. Om̃is qͥ facit peccatũ:
seruus ẽ peccati. Sed isti nec uidntes ut dixi nec
inuncti. sabbatũ carnalit̾ obseruabant. sꝑitalit̃
uiolabant. Alii dicebant. Quomͦ potest homo pec¬
cator. hec signa facere: Ecce st̾ in uncͣti. Et schis¬
ma erat in eis. Dies ille diuisus erat int̾lucẽ ꝙ te¬
nebras. Dict gͦ ceco iterũ. Tu qͥd dicis de eo qͥaꝑuit
oculos tuos: Qd de illo sentis: Quid estimas: qd

Expanded text:
os, et lavi, et video. Dicebant ergo ex Pharisaeis quidam. Non omnes, sed quidam: jam enim inungebantur quidam. Quid ergo dicebant, nec videntes, nec uncti? Non est iste homo a Deo, qui Sabbatum non custodit. Ipse potius custodiebat, qui sine peccato erat. Sabbatum enim spiritale hoc est, non habere peccatum. Denique, fratres, hoc admonet Deus, quando commendat Sabbatum: Omne opus servile non facietis . Haec sunt verba Dei Sabbatum commendantis: Omne opus servile non facietis. Jam superiores lectiones interrogate, quod sit opus servile, et a Domino audite: Omnis qui facit peccatum servus est peccati . Sed isti nec videntes, ut dixi, nec inuncti, Sabbatum carnaliter observabant, spiritualiter violabant. Alii dicebant: Quomodo potest homo peccator haec signa facere? Ecce sunt inuncti. Et schisma erat in eis. Dies ille divisus erat inter lucem et tenebras. Dicunt ergo caeco iterum: Tu quid dicis de eo qui aperuit oculos tuos? Quid de illo sentis? Quid existimas? Quid
Abbreviated transcription (Latin):
lutũ fecit & unxit ocłos meos: & dix̃ mͥ. Ua¬
de ad natatoriã: & laua: Et abii: & laui. & iudi.
Ecce adnuntiator fac̾tus est gr̃e: ecce euangłizat.
confitetur uidens. Cecus ille confitebat᷑. & cor im¬
piorum angebat᷑ quia ñ habebant in corde. qd̃
iam ille habebat in facie. Dixerunt ei. Ubi ẽ ille:
Ait. Nescio. In his uerbis animꝰ ipsuis ad huc inun¬
c̾to similis erat: nondũ uidenti. Sic ponamꝰ fr̃s:
tãquã illam inunctionẽ in animo habuerit. &
p̃dicat. & nescit quẽ p̃dicat. Ad duct̃ eũ ad pha¬
riseos: qͥ cecꝰ fuerat. Erat autẽ sabbatũ: quando
lutũ fecit iħs. & aꝑuit oculos eius. Iterũ ergo

Expanded text:
 fecit, et unxit oculos meos, et dixit mihi: Vade ad natatoriam, et lava, et abii et lavi, et video. Ecce annuntiator factus est gratiae. Ecce evangelizat, confitetur videns. Caecus ille confitebatur, et cor impiorum ringebatur, quia non habebant in corde, quod jam ille habebat in facie. Dixerunt ei, Ubi est ille? ait, Nescio. In his verbis animus ipsius adhuc inuncto similis erat nondum videnti. Sed ponamus, fratres, tanquam illam inunctionem in animo habuerit, et praedicat, et nescit, quem praedicat. Adducunt eum ad Pharisaeos, qui caecus fuerat. Erat autem Sabbatum quando lutum fecit Jesus, et aperuit oculos
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa cecꝰ natꝰ est. Quomͦ autẽ nc̃ uideat: nescimꝰ. Et di¬
xert̾. Ipsũ int̾rogate. etatẽ habet: ꝓ se loquat᷑. filiꝰ
quidẽ nost̃ est: s iuste cogerem᷑ loqui ꝓ infante.
Cecũ a natiuitate nouimꝰ loquentẽ olim scimnꝰ. ui¬
dentẽ modo uidemꝰ: ipsũ int̾rogate ut instrua

Expanded text:
 nescimus. Et dixerunt: Ipsum interrogate, aetatem habet, ipse de se loquatur. » Filius quidem noster est, sed juste cogeremur loqui pro infante, caecum a nativitate novimus, loquentem olim scimus, videntem modo videmus: ipsum interrogat
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑis reqͥrebat. Dolebat. angebat᷑. fatebat᷑. nec ei
sub ueniebat᷑. & conatꝰ est bene facere. Ait enum
abrahe. Pat̾ abrahã mitte la⁊ arũ ad fr̃s meos:
dicat illis quid hic agitur. ne & ipsi ueniant
in hunc locũ torm̃toꝵ. O infelix. quando uiuebaᷤᷤ
tẽ erat tempꝰoꝑandi. Modo enĩ in noete es: inqua
nemo possit oꝑari.Hec cũ dixisset: spuit in t̾rã
& fecit lutũ ex sputo. & liniuit lutũ suꝑ oculos eiꝰ.¬

Expanded text:
peris requirebat: dolebat, angebatur, fatebatur, nec ei peris requirebat: dolebat, angebatur, fatebatur, nec ei subveniebatur; et conatus est benefacere. Ait enim Abrahae: Pater Abraham, mitte Lazarum ad fratres meos, ut dicat illis quid hic agatur, ne et ipsi veniant in hunc locum tormentorum . O infelix! quando vivebas, tunc erat tempus operandi; modo jam in nocte es, in qua nemo possit operari. 7. « Haec cum dixisset, exspuit in terram, et fecit lutum ex sputo, et linivit lutum super oculos e
Abbreviated transcription (Latin):
iumꝰ. Si fieri posset. dehac uoce etiã posteros qͥ futu¬
ri sunt. securissimos faceremꝰ. Ecce ego inqͥt uobis¬
c̃ sũ: usq in cõsũmationẽ scłi Dies iste qui circuitu
solis huius impletur: paucas horas habet. Dies p̃¬
sentie. rp̃i: usq in cõsũmationẽ scłi extenditur.
Post resurrectionẽ uero uiuoꝵ & mortuoꝵ cum
positis ad dexterã dixerit. uenite benedic̾ti pa¬
tris mei ꝑcipite regnũ. positis autẽ ad sinistrã
dixerit. ite in ignẽ eternũ qui paratꝰ ẽ diabolo
& angłis eius. ibi erit nox. uͥ nemo poterit oꝑa¬
ri: sed reciꝑe qđ oꝑatꝰ est. Aliud ẽ tempꝰ oꝑationiᷤ.
aliud receptionis. Reddet enim uniciuq dñs:
nĩ tunc nox ualida: que inuoluat impios. S
& modo om̃is infidelis quando moritur. illa nocͣte
suscipit᷑: ñ est ut illic aliquid oꝑetur. In illa noc¬
te diues ardebat: & stillam aque de digito pau¬

Expanded text:
vimus: si fieri posset, de hac etiam voce posteros qui futuvimus: si fieri posset, de hac etiam voce posteros qui futuri sunt, securissimos faceremus. Ecce, inquit, ego vobiscum sum usque in consummationem saeculi . Dies iste qui circuitu solis hujus impletur, paucas horas habet, dies praesentiae Christi usque in consummationem saeculi extenditur. Post resurrectionem vero vivorum et mortuorum, cum positis ad dexteram dixerit, Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum, positis autem ad sinistram dixerit, Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus : ibi erit nox ubi nemo potest operari, sed recipere quod operatus est. Aliud est tempus operationis, aliud receptionis: reddet enim Dominus unicuiqnim tunc nox valida, quae involvat impios. Sed et modo omnis infidelis, quando moritur, illa nocte suscipitur: non est ut illic aliquid operetur. In illa nocte dives ardebat, et stillam aquae de digito pau
Abbreviated transcription (Latin):
quando transeuntib disci pulis egri cũ lec̾tu¬
nem transiens
umbra sua saluũ fecit: sed ip¬
se discipłis dixe¬
rat. Maiora horũ facietis. Dixe¬
rat quidẽ dñs
maiora hoꝵ facietis: sed ñ se ex¬
tollat caro &
sanguis. audiat dicentẽ. Sine me
do erit. qͣndo nemo poterit oꝑari: Nox ista impi¬
orũ erit: nox ista eorũ erit. quib in fine dicetur.
te in ignẽ eternũ: qui paratꝰ ẽ diabolo & angłis eiꝰ
Sed nox dicta ẽ. ñ flamina. ñ ignis. Audi quia & nox
ẽ de quodã seruo dicit. Ligate illi manꝰ & pedes:
& ꝓicite eũ intenebras exteriores. Oꝑetur gͦ homo
c̃ uiuit: ne illa noc̃te p̃ueniat᷑ uͥ nemo potest oꝑa¬
ri. Modo ẽ: ut oꝑetur fides ꝑ dilectionem. & si mo¬
do oꝑem᷑: hic ẽ deus. hic ẽ. rp̃s. audi ꝓmitentẽ:
& ne arbitreris absentẽ. Ipse dix̃. Ecce ego uobisc̃
sum. Quãdiui: Non sit in nobis sollicitudo qui ui¬

Expanded text:
quando transeuntibus discipulis aegri cum lectuquando transeuntibus discipulis aegri cum lectunem transiens umbra sua salvum fecit: sed ipse discipulis dixerat, Majora horum facietis . Dixerat quidem Dominus, Majora horum facietis: sed non se extollat caro et sanguis; audiat dicentem, Sine me do erit, quando nemo poterit operari? Nox ista impiorum erit: nox ista eorum erit quibus in fine dicetur, Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus. Sed nox dicta est, non flamma, non ignis. Audi quia et nox est. De quodam servo dicit, Ligate illi manus et pedes, et projicite eum in tenebras exteriores . Operetur ergo homo dum vivit, ne illa nocte praeveniatur, ubi nemo possit operari. Modo est ut operetur fides per dilectionem: et si modo operamur, hic et ne arbitreris absentem. Ipse dixit, Ecce ego vobiscum sum. Quamdiu? Non sit in nobis sollicitudo qui vi
Abbreviated transcription (Latin):
liges que sit nox. Inde sumꝰ audituri: qͥsnã sit dies
iste: Ipse dicat. Quamdiu in mundo sũ: luxsũ mun-¬
di. E cce ipse dies est. Lauat oculos cecus in die: ut ui¬
deat diem. Quamdiu inquit in mundo sũ: lux sũ
mundi. Ergo nescio que nox erit. quando ibi xp̃s
ñ erit: ideo nemo poterit oꝑari. Restat inqͥrere
fr̃s mei: pacient̃ accipite inquirentẽ me. uobisc̃
quero: uobiscũ inueniã a quo quero. Cõstat exp̃s¬
sum. ac definitũ diẽ. cõmemorasse dñm in hoc loco
se ipsum: id est lum̃ mundi. Quãdiu in qͥt sũ in hoc
mundo: lux sũ mundi. Ergo ipse oꝑatur. Quãdu
ascensũ dñi. fac̾ta ẽ nox ista metuenda. ubi nemo
erat quando sp̃s ses ueniens. & om̃s qui in uno
loco erant adimplens. dedit eis loqui omniũ gen¬
tiũ linguis: Numqͥd nox erat. quando claudus
ille ad uerbũ petri saluus effectus ẽ: immo ad
uerbũ dñi habitantis in petro : Nũqͥd nox erat.

Expanded text:
liges quae sit nox. Unde sumus audituri quisnam sit dies liges quae sit nox. Unde sumus audituri quisnam sit dies iste? Ipse dicat: Quamdiu in hoc mundo sum, lux sum mundi. Ecce ipse est dies. Lavet oculos caecus in die, ut videat diem. Quamdiu, inquit, in mundo sum, lux sum mundi. Ergo nescio quae nox erit, quando ibi Christus non erit; ideo nemo poterit operari. Restat inquirere, fratres mei, patienter accipite inquirentem me: vobiscum quaero, vobiscum inveniam a quo quaero. Constat, expressum ac definitum est, diem commemorasse Dominum hoc loco seipsum, id est lumen mundi: Quamdiu, inquit, sum in hoc mundo, lux sum mundi. Ergo ipse operatur. Quamdiu ascensum Domini facta est nox ista metuenda, ubi nemo erat, quando Spiritus sanctus veniens, et omnes qui in uno loco erant adimplens, dedit eis loqui omnium gentium linguis ? Numquid nox erat quando claudus ille ad verbum Petri salvus effectus est, imo ad verbum Domini habitantis in Petro ? Numquid nox erat
Abbreviated transcription (Latin):
q hic peccauit inquit. neq parentes eius: sed ut
manifestentur oꝑa dei in illo. Deinde sequit᷑ Me
oportet oꝑ arroꝑa eius qui misit me. Ecce ẽ ille mis¬
sus: in quo faciẽ lauit cecus. Et uidete quid dixe¬
rit. Me oportet oꝑari oꝑa eius qui misit me: donee
dies ẽ. Mem̃tote quomͦ uniuersã głiã illi dat. de qͦẽ.
quia ille habet filiũ qui de illo sit. ipse ñ habet de qͦ
sit. Sed quare dixisti dñe donec dies est : Audi qua¬
re. Ueniet nox: quando nemo potest oꝑari. Nec tu
dñe: Ita ne tantũ ualebit nox illa: ut nec tu in illa
immo non puto sed credo. atq confirmo te ibi fu¬
isse: quando dix̃ ds̃ fiat lux. & fac̾ta ẽ lux: Si enum
uerbo fecit: ꝑ te fecit. Ꝙ id̾̃o dic̾tũ est. Om̃ia ꝑ ipsũ
facta sunt: & sine ipso fac̾tũ est nichil. Diuisit ds̃
inter lucem & tenebras. lucẽ uocauit diẽ. tenebraᷤᷤ
uocauit noc̾tẽ. Que ẽ illa nox: que c̃ uenerit. ne¬
mo poterit oꝑ ari : audi qui sit dies: & tunc intel¬

Expanded text:
e parentes ejus: sed ut manifestentur opera Dei in illo. 4. Deinde quid sequitur? Me oportet operari opera ejus qui misit me. Ecce est ille missus in quo faciem lavit caecus. Et videte quid dixerit, Me oportet operari opera ejus qui misit me, donec dies est. Memento te quomodo universam gloriam illi dat de quo est: quia ille habet filium qui de illo sit, ipse non habet de quo sit. Sed quare dixisti, Domine, donec dies est? Audi quare. Venit nox quando nemo potest operari. Nec tu, Domine? Itane tantum valebit nox illa, ut nec tu possis imo non puto, sed credo atque confirmo te ibi fuisse, quando dixit Deus, Fiat lux; et facta est lux . Si enim Verbo fecit, per te fecit: et ideo dictum est, Os inter lucem et tenebras; lucem vocavit diem, et tenebras vocavit noctem . 5. Quae est illa nox, quae cum venerit, nemo poterit operari? Audi quid sit dies, et tunc intel
Abbreviated transcription (Latin):
ñ sum: si paganꝰ ẽ aut uideus. Si autẽ dixerit sum:
adhuc queris ab illo. Cathecuminꝰ. aut fidelis es:
Si responderit cathecuminꝰ: inunc̾tꝰ est. ñdũ lotus
S unde inunctꝰ quere: & respondet. Quere ab illo in
quẽ credat: eo ipso qͦcathecuminꝰ est. dicit. In xp̃m
Ecce modo loquor: & fidelib & cathecuminis. Qd
dixi de sputo & luto: Quia uerbũ caro factũ est.
Hoc & cathecumini audiunt. Sed ñ eis sufficiat: qđ
inuncti sunt. festinent ad lauacrũ: silum̃ inqͥrunt.

Expanded text:
Non sum, si Paganus est aut Judaeus. Si autem dixerit, Sum; Non sum, si Paganus est aut Judaeus. Si autem dixerit, Sum; adhuc quaeris ab eo, Catechumenus, an fidelis? Si responderit, Catechumenus; inunctus est, nondum lotus. Sed unde inunctus? Quaere, et respondet; quaere ab illo in quem credat: eo ipso quo catechumenus est, dicit, In Christum. Ecce modo loquor et fidelibus et catechumenis. Quid dixi de sputo et luto? Quia Verbum caro factum est. Hoc et catechumeni audiunt: sed non eis sufficit ad quod inuncti sunt; festinent ad lavacrum, si lumen inquirunt.
Abbreviated transcription (Latin):
natura: nisi quia peccante primo homine uitiũ
dũ mentem omnis homo cecus est natꝰ. Si enĩ ui¬
det: ñ opus habet ductore. Si opꝰ habet ductore: &
illuminatore. Cecus ẽ gͦ a natiuitate. Uenit dñs.
Quid fecit: Magnũ misteriũ cõmendauit. Spuit in
t̾ram. de saluia lutũ fecit. quia ũbũ caro factũ ẽ.
& inunxit oculos ceci. Inunctꝰ erat: & ñdũ uide¬
bat. Mittit illum ad piscinã: que uocatur siloe.
ꝑtinuit aut̃ ad euangłistã. cõmendare nobis nom̾
huiꝰ piscine: & ait. Qđ int̾pretat᷑ missus. Iam qͥ
sit missus. agnoscitis. Nisi enĩ ille fuisset missus:
nemo nr̃m esset ab iniquitate dimissus. Lauit gͦ
oculos in ea piscina: que int̾pretabat᷑ missus. Babti¬
datus ẽ in xp̃o. Si gͦ quando eũ in seipso quodã modo
babtizauit tunc illuminauit: quando inunxit.
fortasse cathecuminũ fecit. Potest quidẽ alit̾ atq
steriũ. Int̾roga hominẽ. p̃ianꝰ es  Respondec tibi

Expanded text:
natura? quia peccante primo homine vitium natura? quia peccante primo homine vitium ndum mentem omnis homo caecus natus est. Si enim videt, non opus habet ductore; si opus habet ductore et illuminatore, caecus est ergo a nativitate. 2. Venit Dominus: quid fecit? Magnum mysterium commendavit. Exspuit in terram, de saliva sua lutum fecit: quia Verbum caro factum est . Et inunxit oculos caeci. Inunctus erat, et nondum videbat. Misit illum ad piscinam quae vocatur Siloe. Pertinuit autem ad Evangelistam commendare nobis nomen hujus piscinae; et ait, Quod interpretatur Missus. Jam quis sit missus agnoscitis: nisi enim ille fuisset missus, nemo nostrum esset ab iniquitate dimissus. Lavit ergo oculos in ea piscina quae interpretatur Missus, baptizatus est in Christo. Si ergo quando eum in seipso quodammodo baptizavit, tunc illuminavit; quando inunxit, fortasse catechumenum fecit. Potest quidem aliter atque sterium. Interroga hominem, Christianus es? Respondet tibi,
Abbreviated transcription (Latin):
e homine quẽ dñs iħs illuminauit. qui
cecus natus fuit: ꝓlixa lec̾tio recitata est.
Quã si uniũ sam ꝑtrac̾tare conemur.
ꝓsui dignitate sic̃ ualemus singła considantes.
ñ sufficiet dies. Proinde peto & ad moneo kari¬
tatẽ urãm : ut in his que aꝑta sunt sermonẽ
nr̃m non requiratis. Nam iumis longũ erit:
in singłis immorari. Breuit̾ gͦ cecihuiꝰ illumi
& oꝑa & uerba sunt. Oꝑa quia fac̾ta sunt: uer¬
ba quia signa sunt. Sigͦ quid significet hoc qđ
fac̾tũ est cogitemꝰ: genus humanũ est iste cecꝰ.
Hec enĩ cecitas contigit in pͥmohomine. ꝑ pecca¬
tũ. de qͦ om̃s originẽ duximꝰ. ñ solũ mortis. sed e¬
tiam iniquitatis. Si enĩ cecitas ẽ infidelitas. &
illuminatio fides. quẽ fidelem quando uenit
xp̃s inuenit: Quando quidẽ apłs natus ingen¬
te ꝓpħarum dicit. fuimꝰ enim & nos aliquan¬
do natura filii ire. sicut & ceteriꝰ Si filii ire. fi¬
lii uindicte: filii pene. filii gehenne. Quomodo¬

Expanded text:
e homine quem Dominus Jesus illuminavit, qui caecus natus fuit, prolixa lectio recitata est: quam si universam pertractare conemur, pro sui dignitate, sicut valemus, singula considerantes, non sufficit dies. Proinde peto et admoneo Charitatem vestram, ut in iis quae aperta sunt, sermonem nostrum non requiratis: nam nimis longum erit in singulis immorari. Breviter ergo caeci hujus illuminopera et verba sunt: opera, quia facta sunt; verba, quia signa sunt. Si ergo quid significet hoc quod factum est cogitemus, genus humanum est iste caecus: haec enim caecitas contigit in primo homine per peccatum, de quo omnes originem duximus, non solum mortis, sed etiam iniquitatis. Si enim caecitas est infidelitas, et illuminatio fides; quem fidelem quando venit Christus invenit? Quandoquidem Apostolus natus in gente Prophetarum dicit: Fuimus et nos aliquando natura filii irae, sicut et caeteri . Si filii irae, filii vindictae, filii p
Abbreviated transcription (Latin):
rogatꝰ est ut cecus nasceret᷑: habebant enĩ paren¬
tes eius peccatũ. S non ipso peccato factũ est. ut ce¬
cus nasceretur. Si gͦ ñ peccato parentũ factũ est. ut
cecus nasceretur: quare cecus natus est: dudi ma¬
gistrũ docentẽ: querit credentẽ. ut faciat intelli

Expanded text:
rrogatus est, ut caecus nasceretur? Habebant enim perrogatus est, ut caecus nasceretur? Habebant enim petes ejus, sed non in ipso peccatum factum est ut caecus nasceretur. Si ergo non peccato parentum factum est ut caecus nasceretur, quare caecus natus est? Audi magistrum docentem, quaerit c
Abbreviated transcription (Latin):
potius quam tractemꝰ. Exiens: uidit hominem
cecũ. Non ut cũq cecũ: sed anatiuitate. Et int̾ro¬
gauerunt eũ. discipłi eius. Rabbi : Scitis rabbi:
quia magister est. Magistrũ appellabant. quia
discere desidabant. Questionẽ quippe dño ꝓpo¬
suerant: tamquã magistro. Qͥspeccauit. hic. a ut
parentes eius: ut cecus nasceretur: Respon¬
dit ihs. Neq hic peccauit. neq parentes euiꝰ:
ut cecus nasceretur. Quid ẽ qđ dixit : Si nuliꝰ
homo sine peccato: nũqͥd parentes huiꝰ ceci sine
oculos clausos habebat: concupiscentie mini¬
me iuigilabant: Quanta mala ceci cõmittunt:
A quo malo abstinet mens mala: etiã oculis clau¬
sis: Non poterat iudere.: sed nouerat cogitare.
& forte concupiscere aliquid quod cecus ñ posset
implere: sed in corde iudicari a cordis ꝑscrutatio¬
ne. Si ergo & parentes eius habuerunt peccatũ.
& iste habuit peccatũ: quare dñs dixit neq hic
peccauit neq parentes eius nisi ad rem de qua int̾¬

Expanded text:
xiens vidit hominem caecum: non utcumque caecum, sed, a nativitate. Et interrogaverunt eum discipuli ejus: Rabbi. Scitis Rabbi quia magister est. Magistrum appellabant, quia discere desiderabant: quaestionem quippe Domino proposuerunt tanquam magistro, Quis peccavit, hic, an parentes edit Jesus: Neque hic peccavit, neque parentes ejus, ut caecus nasceretur. Quid est quod dixit? Si nullus homo sine peccato, numquid parentes hujus caeci sine oculos clausos habebat, concupiscentiae minime vigilabant? Quanta mala committunt caeci! A quo malo abstinet mens mala, etiam clausis oculis? Non poterat videre, sed noverat cogitare, t forte concupiscere aliquid quod caecus non posset implere, sed in corde judicari a cordis perscrutatore. Si ergo et parentes ejus habuerunt peccatum, et iste habuit peccatum; quare Dominus dixit, Neque hic peccavit, neque parentes ejus: nisi ad rem de qua inte
Abbreviated transcription (Latin):
quia uado ad patrem. & iam ñ udebitis me: qm̃ in eũ
quẽ non uidebitis credetis in me. Et quando me ude¬
bitis qđ tunc ero: ñ uidebitis me. qđ sum uobiscũ modo.
Non uidebitis humilem: s excelsum. Non uidebitis. mor¬
talem: s sempit̃num. Non uidebitis iudicandũ s iu¬
dicaturũ: & de hacfide ur̃a. idest iusticia ur̃a. argu¬
et sp̃s sc̃s incredulum mundũ. Arguet etiam de iu¬
ditio: qͥa pͥnceps huiꝰ mundi iam iudicatꝰ ẽ. Quis ẽ iste.
nisi de quo ait alio loco. ecce uenit pͥnceps mundi. &
in me nichil in ueniet: idest nchil oꝑissui. nichil qd̾
ad eum ꝑtineat: nullum scilicet om̃ino peccatũ lerhoe
enim ẽ diabolus pͥnceps mundi. Non enĩ celi & terre.
& om̃ium que in eis sunt est diabolus pͥnceps: quasi¬
gnificatione intelligit᷑ mundus. ubi dictũ est. Et mundꝰ
ꝑ eum factus ẽ.S mundi ẽ di abolus pͥnceps: deqͦmun¬

Expanded text:
quia vado ad Patrem, et jam non videbitis me: quoniam in eum quia vado ad Patrem, et jam non videbitis me: quoniam in eum quem non videbitis credetis in me: et quando me videbitis, quod tunc ero, non videbitis me quod sum vobiscum modo; non videbitis humilem, sed excelsum; non videbitis mortalem, sed sempiternum; non videbitis judicandum, sed judicaturum: et de hac fide vestra, id est justitia vestra, arguet Spiritus sanctus incredulum mundum. 4. Arguet etiam de judicio, quia princeps hujus mundi judicatus est. Quis est iste, nisi de quo ait alio loco, Ecce venit princeps mundi, et in me nihil inveniet ; id est, nihil juris sui, nihil quod ad eum pertineat, nullum scilicet omnino peccatum? Per hoc enim est diabolus princeps mundi. Non enim coeli et terrae et omnium quae in eis sunt, est diabolus princeps, qua significatione intelligitur mundus, ubi dictum est, Et mundus per eum factus est: sed mundi est diabolus princeps, de quo mun
Abbreviated transcription (Latin):
eum tam̃ crede: cũ ꝓpt̾ea laudetur fides ex qua iustus
uiuit. qm̃ credit quem modo ñ uidet. xp̃m se aliquan¬
do esse uisurũ : Postremo scđm hanc iusticiã. nũquid
dic̾turi sumꝰ paulũ apłm ñ fuisse iustũ. confitentẽ seui
disse.xp̃m. post ascensionem eius in celum: De quo uti¬
q iam tempore dixerat: iam ñ uidebitis me. Num qͥd se¬
cundum hanc iusticiã iustus ñ erat gloriosissimꝰ stepha¬
nus. quicũ lapidaretur ait. ecce uideo celos aꝑtos.
& filium hominis stantẽ ad dexterã dei: Quid ergo
ẽ ad patrẽ uado. & iã non uidebitis me. nisi qđ mͦ sum
cum uobiscum sum: Tunc enim erat ad huc mortalis
insimilitudine carnis peccati: qͥ esurire poterat ac si¬
tire. fatigari poterat atq dormire. Hunc gͦxxp̃m. id
est talem xp̃m. cum transisset de hoc mundo ad patrẽ.
ñ erant iam uisuri. Et ipsa ẽ iusticia fidei dequa dicit
apłs: & si noueramꝰ xp̃m scđm carnẽ. s iam ñ nouimꝰ.¬

Expanded text:
eum tamen credere; cum propterea laudetur fides ex qua justus vivit, quoniam credit, quem modo non videt Christum, se aliquando esse visurum? Postremo secundum hanc justitiam, numquid dicturi sumus Paulum apostolum non fuisse justudisse Christum post ascensionem ejus in coelum , de quo utique jam tempore dixerat: Jam non videbitis me? Nunquid secundum justitiam hanc justus non erat gloriosissimus Stephanus, qui cum lapidaretur, ait: Ecce video coelos apertos, et Filium hominis stantem ad dexteram Dei ? Quid ergo est: ad Patrem vado, et non videbitis me? nisi quod modo sum vobiscum. Tunc enim erat adhuc mortalis in similitudine carnis peccati , qui esurire poterat, ac sitire, fatigari poterat atque dormire. Hunc ergo Christum, id est, talem Christum, cum transisset de hoc mundo ad Patrem, non erant jam visuri; et ipsa est justitia fidei, de qua dicit Apostolus: Et si noveram
Abbreviated transcription (Latin):
filius hominis ut iudicet mundum: s ut saluet᷑ mun
dꝰꝑ ipsum. Mundꝰ eo iudicante dampnatur: mundꝰeo
subueniente saluat᷑. Qm̃ sicut arbor foliis & pomis si¬
cut area paleis & frum̃tis. ita infidelib & fidelib ple¬
nus ẽ mundus. Princeps gͦ mundihuius. hoc ẽ pͥnceps
tenebrarũ harũ. idest infidelium. dequib eruitur
mundꝰ qͥb dicit᷑. fiustis aliquando tenebre. ne autẽ
lux in dño. pͥnceps mundi huiꝰ dequo alibi dixit. nẽ
princeps mundi huiꝰ missus ẽ foras utiq udicatꝰ est:
qm̃ iudicio ignis eterni in reuocabilit̾ destinat᷑ ẽ. Et de
petrus peccantib angłis ñ peꝑcit. s carcerib caligi¬
nis inferni retrudens. tradidit in uidicio puniendos
seruari: quomꝰ ñ a scõ sp̃u de hoc iudicio mundꝰ arguit᷑¬
mines in xp̃m. ne arguant᷑ de peccato infidelitatissuȩ.
quo peccato om̃ia detinent᷑. Transeant in numero fi
delium. ne arguant᷑ de iusticia eoꝵ. quos iustificatoᷤᷤ

Expanded text:
undum, sed ut salvetur mundus per ipsum . Mundus eo judicante damnatur, mundus eo subveniente salvatur: quoniam sicut arbor foliis et pomis, sicut area paleis et frumentis, ita infidelibus et fidelibus plenus est mundus. Princeps ergo mundi hujus, hoc est princeps tenebrarum harum, id est infidelium; de quibus eruitur mundus, quibus dicitur, Fuistis aliquando tenebrae; nunc autem lux in Domino : princeps mundi hujus de quo alibi dicit, Nunc princeps mundi hujus missus est foras , utique judicatus est; quoniam judicio ignis aeterni irrevocabiliter destinatus est. Et de Petrus, peccantibus angelis non pepercit, sed carceribus caliginis inferi retrudens tradidit in judicio puniendos sermines in Christum, ne arguantur de peccato infidelitatis suae, quo peccato omnia detinentur. Trdelium, ne arguantur de justitia eorum, quos justificatos
Abbreviated transcription (Latin):
rum qui ñ credunt: ñ solũ ꝑ seipsum. uerũ etiã ex bono
potest eoꝵ apparere qͥ credunt. Et qm̃ ista uox infideliũ
esse cõsueuit. quomͦ credemꝰ qđ non uidemꝰ. ideo creden¬
tium iusticiam. sic oportuit definiri: qͥa ad patr̃ uado.
& iam ñ uidebitis me. Beati enĩ qͥ ñ uident. &
ta ẽ fides eoꝵ. quia credebant qđ iudebant. id est fili¬
um hominis: s quia credebant qͦd ñ uidebant. idest
filium dei. Cum uͦ & ipsa forma serui sub tracta eoꝵ
esset aspec̾tib. cum uere ex om̃i parte impletũ ẽ: iust̃
& ñ uidebitis me. ut temporis int̾uallũ qͦ ñ uidebit᷑
significasse intelligeret᷑. siuebreue. siue longũ. tam̃
utiq t̃minatũ. S dicendo iam ñ uidebitisme: uelut

Expanded text:
rum qui non credunt, non solum per seipsum, verum etiam ex bono rum qui non credunt, non solum per seipsum, verum etiam ex bono potest eorum apparere qui credunt. Et quoniam ista vox infidelium esse consuevit, Quomodo credimus quod non videmus? ideo credentium justitiam sic oportuit definiri, Quia ad Patrem vado, et jam non videbitis me. Beati enim qui non vident, et creta est fides eorum, quia credebant quod videbant, id est Filium hominis; sed quia credebant, quod non videbant, id est Filium Dei. Cum vero et ipsa forma servi subtracta eorum esset aspectibus, tum vero ex omni parte impletum est, Justus et non videbitis me; ut temporis intervallum quo non videbitur, significasse intelligeretur, sive breve, sive longum, tamen utique termina
Abbreviated transcription (Latin):
stus ẽ: s pocius inflat᷑ putando seesse qđ nonẽ. Quo
pacto gͥ mundꝰ arguend ẽ de iusticia: nisi de iusticia
credentiũ : Arguit᷑ itaq depeccato. quia in x̃pm ñ
credit: & arguit᷑ de iusticia eoꝵ qͥcredunt. Ipsa qͥppe
fideliũ comparatio: infideliũ ẽ iutuꝑatio. Hoc & ip¬
sa expositio. satis indicat. Uolens enim aꝑire qͥd dixe¬
rit: deiusticia uͦ inqͥt. quia ad patrẽ uado. & iã ñ uide-¬
bitis me. Non ait &. iã ñ uidebunt me de quib dixerat
qͥa ñ credunt in me: s peccatũ qͥd uocaret exponens
de illis locutꝰ ẽ dicens. quia ñ credunt in me. Exponenꝰ
autẽ quã diceret iusticiã dequadix̃ mundus arguit᷑.
adipsos quib loquebat᷑ se conuertit atq ait. Quia ad
patrẽ uado: & iã ñ uidebitis me. Qua ꝓpt̾̃ mundꝰ de
peccato quidẽ suo. de iusticia uero arguit᷑ aliena: sicut
argiunt᷑ deluminie tenebre. Om̃a eni que argiunt᷑
ait apłs. alumine manifestant᷑. Quantũ enĩ malũ sit eo¬

Expanded text:
non est. Quo pacto igitur mundus arguendus est de justitia, nisi de justitia credentium? Arguitur itaque de peccato, quia in Christum non credit; et arguitur de justitia eorum qui credunt. Ipsa quippe fidelium comparatio, infidelium est vituperatio. Hoc et ipsa expositio satis indicat. Volens enim aperire quid dixerit, De justitia vero, inquit, quia ad Patrem vado, et jam non videbitis me. Non ait, Et jam non videbunt me; de quibus dixerat, quia non crediderunt in me. Sed peccatum quid vocaret exponens, de illis locutus est dicens, quia non crediderunt in me: exponens autem quam diceret justitiam, de qua mundus arguitur, ad ipsos quibus loquebatur, se convertit, atque ait, Quia ad Patrem vado, et jam non videbitis me. Quapropter mundus de peccato quidem suo, de justitia vero arguitur aliena, sicut arguuntur de lumine tenebrae: Omnia enim quae arguuntur, ait Apostolus, a lumine manifestantur . Quantum enim malum sit eo