comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nem nocuit nͥ solum ipsũ: Res¬
pondemꝰ: Si peccatũ pͥmorum
hominũ solis obfuit illis & nemi¬
ni nr̃m: quẽadmodum que in il¬
los ꝓpeccato lata ẽ. innos sen¬
tentia ꝑ transiuit. in quos ñ
transiuit & culpa: nisi forte
scđm uos in iustus ds̃ qui ex¬
ꝑtes eorum delicti. passus ẽ.
ligari: Hȩc ẽ enim in illis
post peccatum diuina senten¬
tia: postquã scilicet suasor
ad preuaricandum maledic¬
tus ẽ. serpens M ulieri aut̃
dixit ds̃: Multiplicans mul¬
tiplicabo merores tuos: et gemitũ
tuũ:. In tristiciis paries filios: et ad
uirum tuum conu̾sio tua: & ipse
dominabit᷑ tui Et ade dixit. Qm̃
audisti uocem mulieris tuȩ et
manducasti de ligno de quo p̃ce¬
peram tͥ de hoc solo ne manduca¬
res: maledicta terra inoꝑib tuis:
In merorib manducabis ex illa oĩb
dieb uitȩ tuȩ: spinas &e tribulos
germinabit tͥ: et edes fenũ agri
Insudore uultus tui edes panem
tuum donec reu̾taris interram

Expanded text:
nem nocuit, nisi solum ipsum. » Respondemus: Si peccatum primorum hominum solis obfuit illis, et nemini nostrum; quemadmodum quae in illos pro peccato lata est, in nos sententia pertransivit, in quos non transivit et culpa? Nisi forte secundum vos injustus Deus, qui expertes eorum delicti, passus est vinculo. Haec est enim in illis post peccatum divina sententia, postquam scilicet suasor ad praevaricandum maledictus est serpens: Mulieri autem dixit Deus: Multiplicans multiplicabo moerores tuos, et gemitum tuum. In tristitiis paries filios, et ad virum tuum conversio tua, et ipse dominabitur tui. Et Adae dixit: Quoniam audisti vocem mulieris tuae, et manducasti de ligno, de quo praeceperam tibi de hoc solo ne manducares, maledicta terra in operibus tuis, in moeroribus manducabis ex illa omnibus diebus vitae tuae: spinas et tribulos germinabit tibi; et edes fenum agri: in sudore vultus tui edes panem tuum, donec revertaris in terram
Abbreviated transcription (Latin):
putat ẽẽ uictoriam: ut in eis qd̃ scͥp.¬
tũ ẽ impleatur: ẜ quȩ enĩ quis pec¬
cat: ꝑ hec & torquetur: Ndam gͦ in
set: moriturũ fuisse: Respondemus:
Falleris heretice. falleris: ñ est ita:
Aut siita ẽ et non falleris: diinis
astrue documentis S absit ut in
scͥpturis scĩs auctorem mortis dm̃
ualeas reperire: Scͥptum est enim
Nolite zelare mortem merrore uite¬

Expanded text:
putat esse victoriam; ut in eis quod scripputat esse victoriam; ut in eis quod scriptum est impleatur: Per quae enim quis peccat, per haec et torquetur . LIBER set, moriturum fuisse. » Respondemus: Falleris, haeretice, falleris, non ita est. Aut si ita est, et non falleris, divinis astrue documentis. Sed absit ut in Scripturis sanctis auctorem mortis Deum valeas reperire. Scriptum est enim: Nolite zelare mortem in errore vit
Abbreviated transcription (Latin):
ñ p̃sumat: qͥa mecum stabit ante
tribunal xp̃i. rationem redditurus
inquiunt siue peccasset siue ñ pec¬
casset moriturũ fuisse tamen pec¬
catũ eiꝰ neminẽ nͥ solum nocuit
ipsum Et posse hominẽ ꝑliberũ
arbitrium tamquã ꝑse sͥ suffici-¬
entẽ implere qd̃ uelit: uel etiam
meritis oꝑum adõ gr̃am unicui¬
q dari: Libidinem naturale esse
neq ꝑituros auita ȩterna sisine
sacram̃to baptismi ex hac utta mi¬
grauerint. O malum dogina: qd̾
pacis inimicus inuenit: O dogma
ꝑ qd̃ scinditur matris unitas ecclȩ
renatorum: o dogia qd̃ sub nomi¬
ne xp̃i euertere xp̃i & mutare niti¬
tur fundam̃ta O dogna cui nefan¬
da sunt nomina mille: mille no¬
cendi artes: Arma contra legẽ su.¬
mit ex lege impugnat ȩuangłiũ:
Ex euangłio pugnans. et insuiꝑn¬
tiem de ueris mendatia fingens: ꝓuo.¬
cat ad mendatium ueritatẽ: S hȩc
sͥ sunt pena. quȩ inordinate ꝓferens

Expanded text:
non praesumat; quia mecum stabit ante non praesumat; quia mecum stabit ante tribunal Christi, rationem redditurus,» inquiunt, « sive peccasset, sive non peccasset, moriturum fuisse. II Tamen peccatum ejus neminem nisi solum nocuit ipsum; et posse hominem per liberum arbitrium, tamquam per se sibi sufficiens, implere quod velit, vel etiam meritis operum a Deo gratiam unicuique dari; libidinem naturale esse neque perituros a vita aeterna, si sine sacramgraverint. » O malum dogma, quod pacis inimicus invenit! O dogma, per quod scinditur matris unitas Ecclesiae renatorum! O dogma, quod sub nomine Christi evertere Christi et mutare nititur fundamenta! O dogma, cui nefanda sunt nomina mille, mille nocendi artes! Arma contra legem sumit ex lege; impugnat Evangelium ex Evangelio pugnans, et in sui perniciem de veris mendacia fingens, provocat ad mendacium veritatem. Sed haec sibi sunt poena, quae inordinate proferens
Abbreviated transcription (Latin):
dendi. Istos ostendebat apłs petrꝰ
runt uero & pseudo ꝓpħ̃ȩ inppło.
sicut et inuobis erunt magistri
mendaces. qͥ introducent sectas
ꝑditionis: & eum qͥemit eos dñm
negant. suꝑducentes sͥ celerẽ ꝑdi¬
tionem: & multi sequent᷑ eorum
luxurias ꝑ quos uia ueritatis blas¬
phemabitur: & inauaritia fictis
uerbis de uobis negotiabunt᷑
Quib iuditiũ iam olim ñ cessat ꝑ
ditio eorum ñ dormitat. Igitur
de magisterio gr̃e dĩ confidens:
his respondendũ tamquã ypom¬
nesticõ adbreuiatũ hunc facere
libellũ curaui. Quẽ si qͥs legere
uoluerit ñ u̾borũ mediocritatẽ
contẽpletur. s fidei rationẽ. & si
placet ad dm̃ qͥ docet hominem
scientiam. grãs referat: Si qͣ uero
sunt inquib nolentes errauimꝰ:
si tamen sunt aliqua corrigenda¬
intuitu caritatis deo iudice corri¬
gat: s is cui sensus ẽ catholicus cor¬
rigendi: Si autẽ nichil sciens uel
inuidiosus: uitiare quȩ sana sunt

Expanded text:
dendi. Istos ostendebat apostolus Pdendi. Istos ostendebat apostolus Prunt uero Pseudo prophetae in Populo, sic et in uobis erunt Magistri mendaces, qui introducent Sectas perditionis, et eum qui emit eos Dominum negant, superducentes sibi celerem perditionem: et multi sequentur eorum luxurias, per quos via veritatis blasphemabitur, et in avaritia fictis verbis de vobis negotiabuntur: quibus judicium jam olim non cessat, et perditio eorum non dormitat . Igitur de magisterio gratiae Dei confidens his respondendum, tanquam hypomnesticon, abbreviatum hunc facere libellum curavi. Quem si quis legere voluerit, non verborum mediocritatem contempletur, sed fidei rationem: et si placet, ad Deum, qui docet hominem scientiam, gratias referat. Si qua vero sunt in quibus nolentes erravimus, si tamen sunt aliqua corrigendaintuitu charitatis, Deo judice corrigat; sed is cui sensus est catholicus corrigendi. Si autem nihil sciens vel invidiosus est, vitiare quae sana sunt
Abbreviated transcription (Latin):
malefecerint: nos quodam modo
exeitant dormientes: ut arrepto cli¬
peo ueritatis. falsitatib eorũ corde
resistere uigilemꝰ euangłica tuba
nr̃is aurib insonante: Uigilate &
orate: ne intretis intemptationẽ:
Confidunt gͦ heretici chatolicam im¬
pugnantes inuirtute sua id.ẽ. inau¬
datia cordis sui gr̃a desolati: et in
habundantia diuitiarum suarũ
inoꝑib scilicet uoluntatis suȩ
głantes: s ds̃ dissipauit ossa homi¬
num ͥ placentiũ: confusi sunt
qͥa dñs spreuit eos Confidamus
dantib nos. et intellectum dans
nobis. et instruens nos inuia
hac quam ingredimur. firman.¬
do suꝑ nos ocłos suos: qͥa indeo
dixerim oportet consequenti
narrare sermone: atq eorum
ꝑuersis dogimatib in quantum
nos sua gr̃a dñs dignatus fuerit
instruere respondere. Igit᷑ contͣ
pelagianos ce celestianos hereticos
qͦs dñs tales futuros suo uitioante
constitutionẽ mundi p̃sciuit: et
exortos inmundo iuditio iusto
clampnauit: sermo nobis ẽ respon¬

Expanded text:
turi , nos quodam modo excitant dormientes, ut arrepto clypeo veritatis, falsitatibus eorum corde resistente vigilemus, evangelica tuba nostris auribus insonante, Vigilate et orate, ne intretis in tentationem . Confidunt ergo haeretici, Catholicam impugnantes, in virtute sua, id est, in audacia cordis sui, gratia desolati; et in abundantia divitiarum suarum, in operibus scilicet voluntatis suae gloriantes. Sed Deus dissipavit ossa hominum sibi placentium; confusi sunt, quoniam Dominus sprevit eos . Confidamus dantibus nos, et intellectum dans nobis, et instruens nos in via hac quam ingredimur, firmando super nos oculos suos: quia in Deo dixerim, oportet consequenti narrare sermone, atque eorum perversis dogmatibus, in quantum nos sua gratia Dominus dignatus fuerit instruere, respondere. Igitur contra Pelagianos et Coelestianos haereticos, quos Dominus tales futuros suo vitio ante constitutionem mundi praescivit, et exortos in mundo judicio justo damnavit, sermo nobis est respon
Abbreviated transcription (Latin):
dei dum contra regu¬
lam ueritatis diabo.¬
licis armis pugnare
nituntur. nos sollici¬
tudine repugnan¬
di faciunt cautiores se uero deci¬
piunt ante quam nr̃orũ ualeant
aliquem uulnerare: Cum enĩ ceci
euacuare thesauros fidei concer¬
tant. spe fide uacuati: faciunt ple¬
nitudine fidei ȩcclam opitulante

Expanded text:
dei, dum contra regulam veritatis diabolicis armis pugnare nituntur, nos sollicitudine repugnandi faciunt cautiores; se vero decipiunt, antequam nostrorum valeant aliquem vulnerare. Cum enim caeci evacuare thesauros fidei concertant, spe fidei vacuati, faciunt plenitudine fidei Ecclesiam opitulante
Abbreviated transcription (Latin):
quid inde biberis ⁊ quid ñ biberis
nesciunt:⁊ ꝓpter laudem tuam
omĩa illic bibenda salubriterar¬
bitrant᷑. Qmuis ⁊ audire ⁊ legere
ique dicta sunt haurire memoria:
qͥd ẽ nͥ bibere: S p̃dixit dñs de fi¬
delib suis: qd̃ ⁊si mortiferũ quid
biberint ñ eis nocebit. Ac per hoc
qui cum iuditio legunt. ⁊ scdm
regulam fidei approbanda appro¬
bant. ⁊inꝓbant inꝓbanda etiam¬
si cõmendant memoriȩ quȩ imꝓ¬
banda dicunt᷑: nulla uenenata sen¬
tentiarum prauitate leduntur.
hȩc me grauitatẽ ⁊ religionem tuã
siue mutua siue p̾uia caritate mo¬
nuisse uel cõmonuisse minime
penitebit dño miserante: quomͦi¬
libet accipias quod tͥ p̃rogandũ
putaui. Agam uero ei uberes gr̃as.
de cuius miscd̃ia saluberrimũ ẽ
fidere: si abis prauitatib ⁊ erroribꝰ
quos ex libris huius hominis os¬
tendere his litteris potui. alienã
atq integram fidem tuam uel in¬

Expanded text:
quid inde biberis et quid non biberis quid inde biberis et quid non biberis nesciunt et propter laudem tuam omnia illic bibenda salubriter arbitrantur. quamuis et audire et legere et quae dicta sunt haurire memoria quid est nisi bibere? sed praedixit dominus de fidelibus suis, quod etsi mortiferum quid biberint, non equi cum judicio legunt, et secundum regulam fidei approbanda approbant, et improbant improbanda; etiamsi commendant memoriae quae improbanda dicuntur, nulla venenata sententiarum prauitate laeduntur. haec me grauitatem et religionem tuam siue mutua siue praeuia caritate monuisse uel commonuisse minime paenitebit domino miserante, quomodolibet accipias, quod tibi praerogandum putaui. agam uero uberes ei gratias, de cuius misericordia saluberrimum est fidere, si ab his prauitatibus et erroribus, quos ex libris huius hominis ostendere his litteris potui, alienam atque integram fidem tuam uel in
Abbreviated transcription (Latin):
cũ uideas em̃dandũ: adu̾sus carita¬
tẽ facis. Si autẽ tͥ em̃dandꝰ ꝓpt̾ea ñ
uidetur. quia putas eũ recte ista sen¬
sisse: adu̾sus ueritatẽ sapis. udõ ille
melior qͥ em̃dari ẽ paratior. si ñ de¬
fuerit em̃dator. quam tu qui uel
sciens irridenter contẽpnis erran¬
tem. uel nesciens pariter sectaris
errorem: Omĩa itaq meisdem libͥs
ad te scͥptis ⁊ tͥ traditis sobrie uigi¬
lanterq considera: et plura quam
ego inuenies fortasse culpanda: Et
quecũq ibi sunt approbanda atq
laudanda. si quid ineis reuera forsi¬
tan ignorabas. atq isto disseren¬
te didicisti euident̾ ꝓfitere quid
illud sit. Et de hoc te gr̃as egisse.
ñ dehis quȩ illic imꝓbanda tam
multa sunt. om̃s nouerint qͥ uel
recitante illo tecum simul audier̃t.
uel eosdem postea libros legerunt:
ne meiꝰ ornato eloqͥo tamquã in
npretioso poculo. te inuitante ⁊ si
ñ bibente uenenum bibant: si tu

Expanded text:
cum uideas emendandum, aduersus earitacum uideas emendandum, aduersus earitatem facis; si autem tibi emendandus propterea non uidetur, quia putas eum recte ista sensisse, aduersus ueritatem sapis. et ideo ille melior, qui emendari est paratior, si non defuerit emendator, quam tu, si uel sciens inridenter contemnis errantem uel nesciens pariter sectaris errorem. omnia itaque in eisdem libris ad te scriptis et tibi traditis sobrie uigilanterque considera, et plura quam ego inuenies fortasse culpanda. et quaecumque ibi sunt adprobanda atque laudanda, si quid in eis reuera forsitan ignorabas atque isto disserente didieisti, euidenter profitere quid illud sit, ut de hoc te gratias egisse, non de his quae illic inprobanda tam multa sunt, omnes nouerint, qui uel recitante illo tecum simul audierunt uel eosdem postea libros legerunt, ne in eius ornato eloquio tamquam in pretioso poculo te inuitante etsi non bibente uenenum bibant, si tu
Abbreviated transcription (Latin):
ec putes inquit ad inuidiã
tuam forsitan reuocan¬
dum: quod in tua dictorum me¬
orũ constituã potestate iudiciũ
Ac ne forte cuiꝰquam curiosi lectoris
optutꝰ inter illicitas fibras elem̃¬
torum uestigia remanentia sollici¬
tent ⁊ offendant: contextã pagine
seriem pollice tuo discerpe. ne me
huiꝰ censionis exꝑtem puniant
attramenta quȩ indigna eloqͥa
significauerunt. ne hac occasione
⁊ tuum erga me iuditium quo mͥ
uehem̃ter indulges.⁊ meȩ quȩ late¬
bant ineptiȩ rideantur. Isto gͥ cũ
ille suos libros ⁊ mitio p̾munierit.
itermino cõmunierit atq tuis hu¬
meris imposuerit onus religiosum
correctionis ⁊emendationis sue hoc
apud te inueniat qd̃ petiuit. ut em̃¬
des eum iustꝰ in miscłia. ⁊ arguas
eũ Oleũ autẽ peceatoris quo inpin¬
guetur caput eiꝰ absit amanibꝰ atq
ocłis tuis: id ẽ assentatio indecens
adulantis. ⁊ deceptoria. lenitudo
blandientis. Qd̃ si em̃dare negligis

Expanded text:
ec putes, inquit, ad inuidiam tuam forsitan reuocandum, cum in tua dictorum meorum constituam potestate indicium. ac ne forte cuiusquam curiosi lectoris obtutus inter inlitas fibras elementorum uestigia remanentia sollicitent et offendant, contextam paginae seriem pollice seuero discerpe meque huius censionis experte puni atramenta quae indigna eloquia signauerunt, ne hac occasione et tuum erga me iudicium, quo mihi uehementer indulges, et meae quae latebant ineptiae rideantur. Isto igitur cum ille suos libros et initio praemuniuerit et termino communiuerit atque tuis humeris inposuerit onus religiosum correctionis et emendationis suae, hoc apud te inueniat quod petiuit, ut emendes eum iustus in misericordia et arguas cum ; oleum autem peccatoris, quo inpinguetur caput eius, absit a manibus atque . osculis tuis, id est assentatio indecens adulantis deceptoria lenitudo blandientis. quodsi emendare neglegis
Abbreviated transcription (Latin):
tuit uel poterit cogitare. nec quis¬
quã ꝓeis obtulit uel oblaturus ẽ.
sacrificiũ. qd̃ iste etiã ꝓ ñ baptiran¬
dis censuit offerendũ qͥd diceret
ñ inuenit. De quib si fuerit inter¬
rogatꝰ. eorũ animȩ qͥd meruerint.
ut illas ds̃ nec abluendas baptismo.
nec expiandas xp̃i corporis ⁊ sangͥ¬
nis sacrificio. unȩt̾num dãpnan.¬
das carni inserit peccatrici: aut
omĩno herebit. ⁊ ei nr̃a cunctatio
uel sero placebit. aut simul. ꝓoĩb
paruulis qui toto orbe terrarum
sine xp̃iano baptismate morun.¬
tur. etiã eorum nominib tacitis
poratis corpori xp̃i offerendum
frater ut hȩc tͥ placeant: absit ut
ista ł didicisse gaudeas. uel docere
p̾sumas. alioquin longe melior
inuenietur ipse quam tu. qͥa in
exoidio pͥmi sui libri modeste
atq humiliter p̃locutus ẽ. dicens.
Cũ tibi parere desidero: notã pre¬
sũptionis incurro. Et paulopost.
Quandoqͥdem inqͥt nec mͥ ipse uim

Expanded text:
tuit uel poterit cogitare nec quistuit uel poterit cogitare nec quisquam pro eis obtulit uel oblaturus est sacrificium, quod iste etiam pro non baptizandis censuit offerendum, quid diceret non inuenit. de quibus si fuerit interrogatus, eorum animae quid meruerint, ut illas deus nec abluendas baptismo nec expiandas Christi corporis et sanguinis sacrificio et in aeternum damnandas carni inseruerit peccatrici, aut omnino haerebit et ei nostra cunetatio uel sero placebit aut simul pro omnibus paruulis, qui toto orbe tsine christiano Baptismate moriuntur, etiam eorum nominibus tacitis, poratis corpori Christi, offerendum frater, ut haec tibi placeant, absit ut ista vel didicisse gaudeas, vel docere praesumas: alioquin longe melior invenietur ipse quam tu. Quia in exordio primi sui libri modeste atque humiliter praelocutus est, dicens: « Cum tibi parere desidero, notam praesumptionis incurro. » Et paulo post: « Quandoquidem, » inquit, « nec mihi ipse sim
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmo homini det. faciat. fingat
hominib quas eũ dare. facere. fin¬
gere. fides xp̃iana ñ dubitat. Quã
questionem iste cũ soluere conaret᷑
nec uires suas intueret᷑ destruens
animarũ ꝓpaginem. ⁊ asserens eas
puras abomĩ contagione peccati.
ñ de nichilo s de se ipso insufflare
creatorẽ: inaturã dĩ mutabilitatiᷤᷤ
opprobrio. qd necesse ñ fuerat in¬
famauit et dũuult reddere ratio.¬
nẽ ne ds̃ credat᷑ in uistꝰ. si puras ab
omi peccato animas. etiã illas quas
xp̃iana regeneratione ñ redemit.
uinculo peccati originalis in nec¬
tit eadixit quȩ te nolo docuerit:
Tantũ eñi salutis ⁊ felicitatis ñ bap.¬
tiratis pariulis tribuit: quantũ
nec pelagiana heresis potuit. Et
tam̃ de tot milib paruuloꝵ qui
nascunt᷑ eximpiis unt̾ ĩpios mori¬
untur. ñ quib homines ꝑ baptis¬
mũ cũ uelint subuenire ñ posst̃.
s de quib baptizandis nemo po¬

Expanded text:
primo homini, det, faciat, fingat primo homini, det, faciat, fingat hominibus, quas eum dare, facere, fingere fides christiana non dubitat. quam quaestionem iste cum soluere conaretur nec uires suas intueretur, destruens animarum propaginem et asserens \'eas puras ab omni contagione peccati\' non de nihilo, sed \'de se ipso insufflare creatorem\' et naturam dei mutabilitatis obprobrio, quod necesse non fuerat, infamauit et, dum uult reddere rationem, ne deus credatur iniustus, si puras ab omni peccato animas, etiam illas, quas christiana regeneratione non redimit, uinculo peccati originalis innectit, ea dixit quae te nolo docuerit. tantum enim salutis et felicitatis non baptizatis paruulis tribuit, quantum nec Pelagiana heresis potuit. et tamen de tot milibus paruulorum, qui nascuntur ex impiis et inter impios moriuntur, non quibus homines per baptismum, cum uelint, subuenire non possunt, sed de quibus baptizandis nemo po
Abbreviated transcription (Latin):
tiũ iudicat. uidet ꝓfecto nec contͣ
istos qui ꝓpaginem animarum de¬
fendunt. ꝓferenda illa testimonia.
uͥ pars nominat᷑. quia potuit scͥptu¬
ra significare illic aparte totum. si¬
cut uerbum caro factum ẽ. cum le¬
gimꝰ. ñutiq carnem solam. s homi¬
nem totum intelligimꝰ: nec contͣ
illos qui ꝓpaginem animarum de-¬
struunt ista ꝓferenda. uͥ ñ pars hoĩs.
s totum cõmemoratur: quia potu¬
it ibi scͥptura a toto partem signifi¬
care: sicut sepultum confitem᷑ xp̃m.
cum caro eiꝰ sola sepulta sit: Ac per
hoc ꝓpaginẽ animarũ nec temere
destruendã dicimꝰ: s ãmonemꝰ alia
testimonia ẽẽ querenda. quȩ ñ in¬
ueniant᷑ ambigua. Quã obrem qͥd te
iste docuerit: iund̃ gr̃as egeris ñ¬
dũ scio Manet qͥppe illa questio
sicut erat. in qua querit᷑ de anima¬
rũ origine utrum illas ds̃ exppa¬
gine illiꝰ uniꝰ quam pͥmo insuffla¬
uit homini. an ex flatu suo sieut

Expanded text:
tium iudieat. uidet profecto nec contra tium iudieat. uidet profecto nec contra istos qui propaginem animarum defendunt proferenda illa testimonia ubi pars nominatur, quia potuit scriptura significare illic a parte totum — sicut uerbum caro factum est cum legimus, non utique carnem solam, sed hominem totum intellegimus —, nec contra illos qui propaginem animarum destruunt ista proferenda, ubi non pars hominis, sed totum commemoratur, quia potuit ibi scriptura a toto partem significare, sicut sepultum confitemur Christum, cum caro eius sola sepulta sit. ac per hoc propaginem animarum destruendam dicimus, sed ammonemus alia testimonia esse quaerenda, quae non inueniantur ambigua. Quamobrem quid te iste docuerit et unde gratias egeris, nondum scio. manet quippe illa quaestio, sicut erat, in qua quaeritur de animarum origine, utrum illas deus ex propagine illius unius, quam primo insufflauit homini, an ex flatu suo, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
hominis carnem scͥpturam signi¬
ficare potiusse: Sic gͦ ihi qui defen¬
dunt animarum ꝓpaginem: illud
qd̃ dictum ẽ ex uno sanguine. per
sanguinem scilicet hominem idẽ
aparte totum significatum ẽẽ con¬
tendunt. Sicut enim uidetur illos
iuuare qd dictum ẽ ex uno sangui¬
ne. nec dictum ẽ exuno homine:
sic uidetur ⁊ istos iuuare qđ̵ dictũ
ẽ ꝑunum hominem peceatum
intrauit inmundum. ⁊ ꝑ peccatũ
mors. ⁊ta inom̃s homines ꝑtͣnsiit.
in quo om̃s peccauerunt: nec dictũ
ẽ. in quo omĩum caro peccauit:
Item sicut illos uidetur uiuare qd̃
dictum ẽ. hoc nunc os ex ossibus
meis. et caro de carne mea. quia
pars ẽ dicta ñ totum: sic iterum
istos qd̃ ibi continuo sequitur. hȩc
uocabitur mulier. qm̃ de uiro suo
sũpta ẽ. Debuit eñi dici auint qm̃
de uiro suo caro eiꝰ sumpta ẽ si non
tota mulier id. ẽ cum anima. s sola
caro sumeret᷑ ex uiro: Porro autem
utrisq auditis qui sine studio par¬

Expanded text:
hominis carnem, Scripturam signihominis carnem, Scripturam significare potuisse. Sic ergo et ii qui defendunt animarum propaginem, illud quod dictum est, ex uno sanguine, per sanguinem scilicet hominem, id est, a parte totum significatum esse contendunt. Sicut enim videtur illos juvare quod dictum est, ex uno sanguine, nec dictum est, Ex uno homine: sic videtur et istos juvare quod dictum est, Per unum hominem peccatum intrauit in mundum et per peccatum mors et ita in omnes homines pertransiit, in quo omnes peccauerun t, nec dictum est \'in quo omnium caro peccauit\'. itemque sicut illos uidetur iuuare quod dictum est: hoc nunc os ex ossibus meis et caro de carne m e a, quia pars est dicta, non totum, sic iterum istos, quodibi continuo sequitur: haec uocabitur mulier, quoniam de uiro suo sumta est. debuit enim dici aiunt \'quoniam de uiro suo caro eius sumta est\', si non tota mulier, id est cum anima. sed sola caro sumeretur ex uiro. porro autem utrisque auditis qui sine studio par
Abbreviated transcription (Latin):
scͥptum ẽ ex uno sanguine dm̃ fe¬
cisse omne genus hominum. uel
qd̃ ait adam. hoc nunc os ex ossib
meis. ⁊ caro de carne mea. quia ne¬
q ibi dictum ẽ ex una anima. ne¬
q hic anima de anima mea: putat
negari animas filiorum ex paren¬
tib. uel illius mulieris ex uiro. Qua¬
si uero si ñ exuno sanguine sed ex
una anima diceretur. aliud quam
totus homo intelligeretur: nec cor¬
poris ꝓpagatio negaret᷑: Sic etiam
si dictum eẽt anima de anima mea:
ñ utiq negaretur caro. quã de illo
exemptam fuisse constabat. A par.¬
te enim totum: sicut etiam a toto
partẽ plerumq scͥptura significat.
Nam certe si non ex uno sanguine. s
ex uno homine illo loco seͥptum
ẽẽt instinitum ẽẽ genus humanũ.
unde iste adhibuit testimonium:
ñ p̃iudicaret istis qui negant ani¬
marum ꝓpaginem. quamuis nõ
sola anima. nec sola caro. s utruꝙ:
sit homo: Responderent enĩ ato¬
to partem: id ẽ. ab homine solam

Expanded text:
scriptum est ex uno sanguine deum fescriptum est ex uno sanguine deum fecisse omne genus hominum uel quod ait Adam: hoc nunc os ex ossibus meis et caro de carne mea, quia neque ibi dictum est \'ex una anima\' neque hic \'anima de anima mea\', putat negari animas filiorum ex parentibus uel illius mulieris ex uiro; quasi uero, si non \'ex uno sanguine\', sed \'ex una anima\' diceretur. atotus homo intelligeretur, nec corporis propagatio negaretur. Sic etiam si dictum esset, Anima de anima mea; non utique negaretur caro, quam de illo exemptam fuisse constabat. A parte enim totum, sicut etiam a toto partem plerumque Scriptura significat. Nam certe si non, ex uno sanguine, sed, Ex uno homine, illo loco scriptum esset, institutum esse genus humanum, unde iste adhibuit testimonium, non praejudicaret istis qui negant animarum propaginem; quamvis non sola anima, nec sola caro, sed utrumque sit homo. Responderent enim a toto partem, id est, ab homine solam
Abbreviated transcription (Latin):
testimonia quecumq posuit. quibꝰ
animas dm̃ ñ ex illiꝰ pͥme ꝓpagine
attrahere .ẜ sicut ipsam primam
suas quibusq singulis insufflare.
uelut ꝓbare conatus ẽ ita sunt qd̾
ad istam questionem attinet in.¬
certa et ambigua: ut etiã alit̾ acci¬
pi quã ipse uult facillime possint:
Qd̾ iam in eo libro quem scͥpsi ad ami¬
cum nr̃m cuiꝰ cõmemorationem
suꝑiꝰ feci: satis quantum existimo
demonstraui: Cestimonia quippe
ipsa quȩ adhibuit uͥ legitur. deus
animas uel dare. uel facere. uel fin¬
gere. unde illas det uel unde faci-¬
at siue fingat ñ ostendunt: utrũ
ex ꝓpagine illiꝰ pͥmȩ. an insufflando
sicut illã pͥma. Iste autẽ exeo ipso qd̾
legitur animas ds̃ dare siue facere.
siue fingere. iam putat animarum
negatã ẽẽ ꝓpaginem: cum ds̃ eadẽ
scͥptura teste etiam corpora det si¬
ue faciat. siue fingat: quȩ tamen
ab illo ex ꝓpagniis semine dari fi.¬
eri. fingi. nemo ambigit. Item qd̾

Expanded text:
testimonia quaecumque posuit, quibus testimonia quaecumque posuit, quibus animas deum non ex illius primae propagine adtraherc, sed sicut ipsam primam suas quibusque singulis insufflare uelut probare conatus est, ita sunt, quod ad istam quaestionem adtinet. incerta et ambigua, ut etiam aliter accipi quam ipse uult facillime possint. quod iam in eo libro, quem scripsi ad amicum nostrum, cuius commemorationem superius feci, satis, quantum existimo, demonstraui. testimonia quippe ipsa quae adhibuit, ubi legitur deus animas uel dare uel facere uel fingere, unde illas det uel unde faciat sine fingat non ostendunt: utrum ex propagine illius primae an insufflando sicut illam primam. iste autem ex eo ipso, quod legitur animas deus dare siue facere siue fingere, iam putat animarum negatam esse propaginem, cum deus eadem scriptura teste etiam corpora det sine faciat siue fingat, quae tamen ab illo ex propagine seminis dari, fieri, fingi nemo ambigit. Item quod
Abbreviated transcription (Latin):
rationib oblatrantum. Et excussi
quasi quodam turbine: identidẽ
uictores inter ĩmania saxa collidi¬
iur: his p̃dictis questionẽ supra
dictã seopulosissimã sͥ ꝓposuit: uͥ
afide catholica naufragauit nisi
refecerit penitendo qđ̵ fregit. Illũ
gͦ turbinem atq illa saxa deuitãs.
nauem illis cõmittere nolui. et de
hac re ita scͥpsi. ut rationẽ potius
cunctationis meẽ. quam temeri¬
tatem p̃sũptionis ostenderem. Qd̃
opusculum meum cum apud te
inuenisset irrisit: seq illis cautibꝰ
animosiore impetu quam consul¬
ciore cõmisit: S quo eũ p̃fidentia
ista ꝑduxerit: puto qđ nunc uideas:
Uberiꝰ autẽ ago dõ gr̃as: si et antea
iam uidebas. Cũ eñi nollet cohib̾e
p̃cipitem cursum. ꝓpt̾ anticipem
excursum. mirabilem inuenit in.¬
cursum: asserens dm̃ paruulis sine
xp̃iana regeneratione defunctis
imͦ paradisum et postea regnũ con¬
ferre cȩlorum: Scͥpturarum uero

Expanded text:
rationibus oblatrantum et exhinc rationibus oblatrantum et exhinc quasi quodam turbine identimania saxa conlidimur. his praedictis quaestionem supra dictam scopulosissimam sibi proposuit, ubi a fide catholica naufragauit, nisi refecerit paenitendo quod fregit. illum ego turbinem atque illa saxa deuitans nauem illis committere nolui et de hac re ita scripsi, ut rationem potius cunctationis meae quam temeritatem praesumptionis ostenderem. quod opusculum meum cum apud te inuenisset, inrisit seque illis cautibus animosiore impetu quam consultiore commisit. sed quo cum praefidentia ista perduxerit, puto quod nunc uideas; uberius autem ago deo gratias, si et antea iam uidebas. cum enim nollet cohibere praecipitem cursum propter ancipitem excursum, miserabilem inuenit incursum asserens deum paruulis sine christiana regeneratione defunctis et modo paradisum et postea regnum conferre caelorum. Scripturarum uero
Abbreviated transcription (Latin):
tis expiatum ñ fuit originale pecca¬
tum: cur itaq ds̃ iustus et bonus.
paruuloꝵ animas quib p̃sciuit
ñ subuenturũ xp̃iane gr̃ȩ sacram̃¬
tum ab omni noxa ꝓpaginis lib̾as
mittendo incorpus qd exadam trai-¬
tur. uinculo peccati originalis ob¬
strinxerit. atq isto modo reas ȩt̾nȩ
dãpnationis effecerit. cũ inuenire
ñ posset nec uellet dicere etiã ipsas
ex illa una originem trahere pecca¬
tricem: maluit ꝑ naufragiũ mise¬
rabile exire. quã temerariũ cur-¬
sũ uelis depositis. ⁊ remis suȩ dis¬
putationis inhibitis. ꝓuida deli¬
beratione frenare. Uiluit quippe
iuueni senilis nr̃a eunctatio: qͣsi
huic molestissimȩ ac ꝑiculosissi¬
mȩ questioni magis fuerit im¬
petus eloquentiȩ quã consilium
prudentiȩ necessarium. Et p̾uidit
hoc etiã ipse: sed frustra. Nam hȩc
sͥ uelut ab adu̾sariis ꝓposituris ob¬
iectat. Exhinc alia inquit substru.¬
untur obꝓbria: querulis murmu¬

Expanded text:
tis expiatum non fuerit originale peccatis expiatum non fuerit originale peccatum —, cur itaque deus iustus et bonus parunlorum animas, quibus praesciuit non subuenturum christianae gratiae sacramentum, ab omni noxa propaginis liberas mittendo in corpus quod ex Adam trahitur uinculo peccati originalis obstrinxerit atque isto modo reas aeternae damnationis effecerit, cum inuenire non posset nec uellet dicere etiam ipsas ex illa ulla originem trahere peccatricem, maluit per naufragium miserabile exire quam temerarium cursum uelis depositis et remis suae disputationis inhibitis prouida deliberatione frenare. uiluit quippe iuueni senilis nostra cunctatio, quasi huic molestissimae ac periculosissimae quaestioni magis fuerit impetus eloquentiae quam consilium prudentiae necessarium. ut praeuidit etiam hoc ipse, sed frustra; nam haec sibi uelut ab aduersariis propositurus obiecta: exhinc alia, inquit, substruuntur obprobria querulis murmu
Abbreviated transcription (Latin):
misericors uanitas et dicit. Nonso¬
lum ñ eunt indãpnationẽ paruuli
⁊ si nullum eos xp̃iane fidei lauacrũ
uat: uerum etiã felicitate paradisi
post mortẽ interim ꝑfruunt᷑: post
resurrectionẽ autẽ. etiã regni cȩloꝵ
felicitatẽ possidebunt: Hȩc iste con¬
tra catholicam fundatissimã fidẽ
nunqͥd dicere auderet: si questionẽ
soluendam de anime origine uire
suas excedentẽ susciꝑe ñ auderet:
Horrendis ẽ enĩ coartatꝰ angustiis
ab eis qui dicunt cur ds̃ animam
tam in iusta animadu̾sione mul¬
tauit. ut incorpus eam peccati re¬
ligare uoluerit: cũ consortio carniꝰ
peccatricis ẽẽ incipit. quȩ peccatͥs
ẽẽ ñ potuit. Utiq enim dicunt:
Non potuit anima ẽẽ peccatrie nili
eam ds̃ miscuisset carnis consortio
peccatricis. Qua gͦ iusticia fecerit
id ds̃. cũ iste inuenire ñ posset maxi¬
me ꝓpt̾ea ȩteͬnam dãpnationem mo-¬
rientium paruuloꝵ quib ñ baptira¬

Expanded text:
misericors uanitas et dicit: non somisericors uanitas et dicit: non solum non eunt in damnationem paruuli, etsi nullum eos christianae fidei lauacrum uat, uerum etiam felicitate paradisi post mortem interim perfruuntur, post resurrectionem autem etiam regni caelorum felicitatem possidebunt. haec iste contra catholicam fundatissimam fidem numquid dicere auderet, si quaestionem soluendam de animae origine uires suas excedentem suscipere non auderet ? Horrendis est enim coartatus angustiis ab eis qui dicunt: cur deus animam tam iniusta animaduersione multauit, ut in corpus eam peccati relegare uoluerit, cum consortio carnis peccatrix esse incipit, quae peccatrix esse non potuit? utique enim dicunt: \'non potuit anima esse peccatrix, nisi eam deus miscuisset carnis consortio peccatricis.\' qua ergo iustitia id fecerit deus, cum iste inuenire non posset — maxime propter aeternam damnationem morientium paruulorum, quibus non baptiza
Abbreviated transcription (Latin):
ne ab illo miscd̃iam mereat᷑ homo.
contra eiꝰ sententiam a quo factus
ẽ homo. Intonat ꝑos ꝓprii corpo¬
ris ueritas. siquis ñ renatꝰ fuerit
ex aqua ⁊ sp̃u: ñ potest introire
in regnũ dĩ. Atq ut ab hac senten¬
tia exceptos martires faciat. quib
contigerit ante ꝓxp̃i nomine oc¬
cidi. qͣm xp̃i baptismate dilui:
dicit alio loco. Qui ꝑdiderit
aĩam suam ꝓpter me: inueniet eã:
Et ne cuiquã qͥñrenatꝰ fuerit xp̃ianȩ
fidei lauaero. ꝓmittatur peccati
originalis abolitio: clamat apłs.¬
salutis aũsiliũ. qui crediderit inqͥt
i baptiratus fuerit. saluus erit: qui
autẽ ñ crediderit. condẽpnabitur:
Cuiꝰ mysterium credulitatis in par¬
uulis ꝑ eorum responsionem aquibꝰ
gestant᷑ impletur: ne si factum ñ
fuerit. eant ex uno om̃s incondẽp¬
nationẽ. Et tam̃ contra tam mani¬
festas uoces. quas concinit ueritas:
ꝓcedit in mediũ magis uecors quã

Expanded text:
ne ab illo misericordiam mereatur homo ne ab illo misericordiam mereatur homo contra eius sententiam, a quo factus est homo. intonat per os proprii corporis ueritas: si quis non renatus fuerit ex aqua et spiritu, non potest introire in regnum dei. atque ut ab hac sententia exceptos martyres faciat, quibus contigerit ante pro Christi nomine occidi quam Christi baptismate dilui, dicit alio loco: qui perdiderit animam suam propter me, inucniet eam. et ne cuiquam, qui non renatus fuerit christianae fidei lauacro, promittatur peccati originalis abolitio, clamat aposts auxilium: qui crediderit, inquit, et baptizatus fuerit, saluus erit; qui autem non crediderit, condemnabitur. cuius mysterium credulitatis in paruulis per eorum responsionem a quibus gestantur inpletur, ne, si factum non fuerit, eant ex uno omnes in condemnationem. et tamen contra tam mahifestas uoces, quas concinit ueritas, procedit in medium magis uaecors quam
Abbreviated transcription (Latin):
qͥsquis cuipiam p̃bet assensũ adu̾¬
sus auctorem sententiȩ pͥncipalis:
quã sententiam merebitur pͥncipis:
Nouellos hereticos pelagianos iustis¬
sime conciliorum catholicorum
i sedis aplicȩ dãpnauit auctoritas:
eo qd̃ ausi fuerint ñbaptiratis par¬
uulis dare quietis ⁊ salutis locum.
etiam preter regnum cȩlorũ: Qd̃
ausi ñ fuissent nͥ negarent eos ha¬
bere originale peccatum: quod
ẽeͣt õpus absolui ꝑbaptismatis sa¬
cram̃tum: Iste autẽ sicut catholicꝰ
dicit paruultᷤ originali obstrictos
ẽẽ peccato. et tam̃ eos abhuiꝰmodi uin¬
culo sine lauacro regenerationis ab¬
soluit. ⁊ post mortem inparadisum
misericors mittit: post resurrectio¬
nem uero etiam in regnũ cȩlorũ
miscdior introducit. Talis sͥ saul
misericors uisus ẽ quando peꝑcit
regi quem ds̃ precepit occidi: S
merito inobediens miscd̃ia. uel
misericors inobedientia repbata
atq dampnata ẽ: ut caueat homo

Expanded text:
quisquis cuipiam praebet assensum aduequisquis cuipiam praebet assensum aduersus auctoritatem sententiae principalis, quam sententiam merebitur principis! Nouellos hereticos Pelagianos iustissime conciliorum eatholicorum et sedis apostolicae damnauit auctoritas, co quod ausi fuerint non baptizatis paruulis dare quietis et salutis salutis etiam praeter regnum caelorum. quod ausi non fuissent, nisi negarent eos habere originale peccatum, quod opus esset absolui per baptismatis sacramentum. iste autem sicut catholicus dicit paruulos originali obstrictos esse peccato et tamen eos ab huiusmodi uinculo sine lauacro regenerationis absoluit et post mortem in paradisum misericors mittit, post resurrectionem ucro etiam in regnum caelorum misericors introducit. talis sibi Saul misericors uisus est, quando pepercit regi quem deus praecepit occidi; sed merito inoboediens misericordia uel misericors inoboedientia reprobata atque damnata est, ut caueat homo,
Abbreviated transcription (Latin):
etiã meũ in hac parte ñ inuidentis
assensum: modo misccdia p̃scientia¬
q diuina ieffectum amplificet et
affectum: Hȩc uerba in scdo libro eiꝰ
lecta descripsi. Nunquid inhac cau¬
saerroris audatiam. temeritatem.
p̃sũptionem. habere quispiam posset
ampliorem: Ipse sententiã dñicã
recordatur: ipse suis litteris int̾po¬
nit ipse dicit quanquam senten¬
tia illa pͥncipalis obsistat qͥa qui ñ
renatus fuerit ex aqua ⁊ sp̃u sc̃o. ñ
intrabit in regnũ cȩlorum: iaudet
tam̃ sue censurȩ leuare ceruicẽ contͣ
sententiam pͥncipalem: Teneat in¬
qͥt etia meũ ñ inuidentis assensum:
qͥ dicit animas ñ baptizatorũ tẽpo¬
rarie mereri paradisum: Propt̾ has
enum: latronem atq dinocratem
tanquã p̾sẽbendo uel potiꝰ p̾iudican¬
do cõmemorat. In resurrectione
autẽ in meliora transferri. ⁊ regni
celoꝵ ꝑcipere p̃miũ: quanquam
sententia inqͥt pͥncipalis obsistat.
Iamgͦ ipse considera queso te frater.

Expanded text:
parte non inuidentis assen. sum, modo misericordiae praescientiaeque diuinae et effectum amplificet et affectum. haec uerba in secundo libro eius lecta descripsi. numquid in hac causa erroris audaciam, temeritatem, praesumtionem habere quispiam posset ampliorem? ipse sententiam dominicam recordatur, ipse commemorat, ipse suis litteris interponit, ipse dicit: quamquam sententia illa principalis obsistat, quia qui non renatus f uerit e x aqua et spiritu sancto, non intrabit in regnum caelorum, et audet tamen suae censurae leuare ceruicem contra sententiam principalem ! teneat, inquit, etiam meum non inuidentis assensum, qui dicit animas non baptizatorum temporarie mereri paradisum — propter has enim latronem atque Dinocratcm tamquam prae. scribendo uel potius praeiudicando commemorat —, in resurrectione autem in meliora transferri et regni caelorum percipere praemium, quamquam sententia, inquit, principalis obsistat. iam ergo ipse considera, quaeso te, frater,
Abbreviated transcription (Latin):
anima ñ sit extraduce: utinam
id uere didicisses: me tͥ docen¬
dum libentissime traderẽ: Sed
aliud ẽ discere: aliud uideris
didicisse: Si gͦ te didicisse arbi¬
traris quod ad huc neseis: non
plane didicisti. s temere credidisti
quod libenter audistr:. ⁊ subrepsit
tͥ falsiloquium ꝑsuauiloqͥum:
Qd̃ ñidõ dico. qͥa falsum ẽẽ iã certus
sũ. animas potiꝰ insufflari nouas
quã de origine parentũ trahi:
hoc eñi adhuc ab eis qui docere
id possunt. existimo reqͥrendũ:
s qͥa iste de hac re ita disseruit.
ut ñ solum eam quȩ adhuc diseu¬
tienda ẽ. ñ solueret questionẽ: ue¬
rũ etiã talia diceret. quȩ falsitatiꝰ
ñ habeant dubitationẽ. Cũ eñi
uellet ꝓbare dubia: ausus ẽ sine¬
tu reꝓbare dubitabis. qd̾ cum d̃
anima loqueret᷑. ñ uis inquid
animã ex carne peceati contra¬
here ualitudinem. ad quã iucis¬
sim scĩficationẽ uideas transire¬

Expanded text:
anima non sit ex traduce, utinam anima non sit ex traduce, utinam id uere didicisses! me tibi docendum libentissime traderem; sed aliud est discere, aliud uideri sibi didicisse. si ergo te didicisse arbitraris quod adhuc nescis, non plane didicisti, sed temere credidisti quod libenter audisti et subrepsit tibi falsiloquium per suauiloquium. quod non ideo dico, quia falsum esse iam certus sum animas potius insufflari nouas quam de origine parentum trahi — hoc enim adhuc ab eis qui docere id possunt existimo requirendum —, sed quia iste de hac re ita disseruit, ut non solum eam, quae adhuc discutienda est, non solueret quaestionem, uerum etiam talia diceret, quae falsitatis non habeant dubitationem; cum enim uellet probare dubia, ausus est dicetu reprobare dubitabis, quod, cum de anima loqueretur: non uis, inquit, animam ex carne peccati contrahere ualetudinem, ad quam uicissim sanctificatione
Abbreviated transcription (Latin):
laboret animã quã putat ẽẽ cor
poream uindicare apassionibus
corporis. dispitans de animȩ in¬
fantia. de paraliticis ⁊ oppressis aĩe
sensib de amputatis membris cor¬
poris absqy animȩ sectione: ñ tecũ
s cum illo potius agere debeo: Illi
quippe insudandum ẽ ut rationẽ
reddat dictorum suorum: nede
oꝑe iuiuenis uelle fatigare uidea¬
mur grauitatem senis: Quod
autẽ similitudines morũ qui
reperiuntur infiliis ñ ex animȩ
semine uenire disputat. conse¬
quens ẽ quidem ut hoc sentiãt
quieumq animȩ ꝓpaginem des¬
truunt. s nec illi qui hanc astru¬
unt ibi constituunt pondꝰ asser.¬
tionis suȩ. Uident enĩ et filios pa¬
rentũ dissimiles morib. qd̾ ideo
fieri putant. quia et ipse unus
homo plerumq suis morib alioᷤ
mores dissimiles habet: ñ utiq aĩa
altera accepta s uita inmelius uel
indeterius cõmutata habet ille
hoc te credis ab isto didicisse qd̾

Expanded text:
laboret, animam, quam putat esse claboret, animam, quam putat esse cpoream, uindicare a passionibus corporis disputans \'de animae infantia, de paralyticis et oppressis animae sensibus, de amputatis membris corporis absque animae sectione\', non tecum, sed cum illo potius agere debeo; illi quippe insudandum est, ut rationem reddat dictorum suorum, ne de opere iuuenis uelle fatigare uideamur grauitatem senis. quod autem similitudines morum, qui repperiuntur in filiis, non ex animae semine uenire disputat, consequens est quidem, ut hoc sentiant quicumque animae propaginem destruunt, sed nec illi qui hanc astruunt ibi constituunt pondus assertionis suae; uident enim et filios parentum dissimiles moribus, quod ideo fieri putant, quia et ipse unus homo plerumque suis moribus alios mores dissimiles habet non utique anima altera accepta, sed uita in melius uel in deterius commutata. ita hoc te credis ab isto didicisse, quod
Abbreviated transcription (Latin):
ture et essentiȩ: Nam. ifilio genito
integer manet. S: qͥa eum genu¬
it de se ipso: ñ aliud genuit quã
id quod ipse ẽ. Excepto enim qd̃
hominem assumpsit. ⁊uerbum
caro factum ẽ alius quidem u̾bũ
dei filius. s nonẽ aliud: hoc ẽ alia
ꝑsona ẽ s ñ diuersa natura. Et un¬
de hoc nͥ quia ñ creatus ex alio uł
ex nichilo. s natus ex ipso ẽ. non ut
melior quam erat ẽẽt.s omĩno ut
eẽt:⁊ quod ẽ ille unde natusẽ. ẽẽt
hoc ẽ unius eiꝰdemq nature ȩqua¬
lis. coeternus. omĩmodosimilis.
pariter immutabilis. parit̾ inui.¬
sibilis. pariter incorporeus. parit̾
ds̃: hoc omĩno qd̾ pater. nisi quod
filius ẽ ipse ñ pater: Si autẽ ma¬
net quidem ipse integer ds̃. nec
tamen de nullo uel de alio. s de se
ipio diuersũ aliquid indeterius
creat. ⁊ de incorporeo deo corpus
emanat: absit ut hoc catholieus
animus bibat: Non enĩ ẽ fluentũ
fontis diuini s fignientum cordiͤ

Expanded text:
turae et essentiae. nam et filio genito turae et essentiae. nam et filio genito integer manet; sed quia cum genuit de sc ipso, non aliud genuit quam id quod est ipse. excepto enim quod hominem assumpsit et uerbum caro factum est, alius est quidem uerbum dei filius, sed non est aliud; hoc est alia persona est, sed non diuersa natura. et unde hoc, nisi quia non creatus ex alio uel ex nihilo, sed natus ex ipso est, non ut melior quam erat esset, sed omnino ut esset et quod est ille, unde natus est, esset, hoc est unius eiusdemque naturae, aequalis, coaeternus, omni modo similis, pariter inmutabilis, pariter inuisibilis, pariter incorporeus, pariter deus, hoc omnino quod pater, nisi quod filius est ipse, non pater? si autem manet quidem ipse integer deus nec tamen de nullo uel de alio, sed de se ipso diuersum aliquid in deterius creaemanat; absit ut hoc catholicus animus bibat: non enim est fluentum fontis divini, sed figmentum cordis
Abbreviated transcription (Latin):
ra ꝑsuadere molitur: dm̃ incorpo¬
reum ñ de nichilo facere. s de semet¬
ipso flatum exalare corporeum:
Odoctrinã eui omĩs etas aures subri¬
notos atq ignotos. doctos atq in¬
doctos recitaturus inuitet: senio¬
res cum iuniorib conuenite: quod
nesciebatis discite: quod nunquã
audieratis audite. Ecce isto docen¬
te. ñ aliunde quod aliquomodo ẽ.
nec exeo quod omĩno ñ ẽ ds flatũ
creat: sed exeo quod ipse ẽ. Cum sit
incorporeus: corpus sufflat: Natu¬
ram gͦ suam ante quam mutetur
inpeccati corpore: ipse mutat incor¬
pus: An dicit quod ex natura sua ñ
mutat aliquid cum flatum facit:
Nongͦ eum deseipso facit: Non enum
aliud ẽ ipse aliud natura eiꝰ. Quis
hoc insanissimꝰ opinetur: Quodsi
dicit ita dm̃ de sua natura facere
flatum. ut ipse integer maneat:
ñ inde questio ẽ: s utrum qd̃ ñ ali¬
unde nec de nichilo. sed de illo est.
ñ hoc sit quod ille. idẽ eiusdem na¬

Expanded text:
ra persuadere molitur, Deum incorpora persuadere molitur, Deum incorporeum, non de nihilo facere, sed de semetipso flatum exhalare corporeum. O doctrinam cui omnis aetas aures subrinotos atque ignotos, doctos atque indoctos recitaturus inuitet. seniores cum iunioribus conuenite, quod nesciebatis discite, quod numquam audieratis audite. ecce isto docente non aliunde quod aliquo modo est nec ex eo quod omnino non est deus flatum creat, sed ex eo quod ipse est, cum sit incorporeus, corpus sufflat. naturam ergo suam, antequam mutetur in peccati corpore, ipse mutat in corpus. an dicit, quod ex natura sua non mutat aliquid, cum flatum facit? non ergo cum de se ipso facit; non enim aliud est ipse, aliud natura eius. quis hoc insanissimus opinetur? quodsi dicit ita deum de sua natura facere flatum, ut ipse integer maneat, non inde quaestio est, sed utrum quod non aliunde nec de nihilo, sed de illo est, non hoc sit quod ille, id est eiusdem na
Abbreviated transcription (Latin):
ipsum concipit sine dubio deside¬
rium: hec nempe ille iuuenis sua
sensa uerbis luculentissimis ⁊ suf¬
ficientissimis explicauit: asserens
ñ animȩ requiri alimenta s corpo¬
ri. Cura quidem illius: s tanquã
habitantis indomo: ⁊ moribundȩ
carnis imminentes ruinas ꝓuida
refectione fulcientis: Et illud ergo
explicet tͥ. quid anima illa diuitis
ruiturum destinare cupiebat. q̃
mortale corpus iam utiq non ha¬
bebat: et tamen sitiebat. ⁊aquȩ
stillam digito pauꝑis requirebat.
Habet uͥ se exerceat iste doctor senũ:
querat ⁊ inueniat si potuerit. eui
rei anima illa apud inferos hu¬
midum alimentum uel tam exi¬
guum mendicaret. cum ruinoso
habitaculo iam careret. Incorpore.
um sane dm̃ e̾ẽ quod credit: gra¬
tulor eum hinc saltem a tertullia¬
ni deliramentis ẽẽ discretum. Ille
quippe sicut animã: ita etiam dm̃
corporeum ẽẽ contendit. atqui
iste in hoc dissentiens. mirabilio.¬

Expanded text:
ipsum concipit sine dubio desideipsum concipit sine dubio desiderium. haec nempe ille iuuenis sua sensa uerbis luculentissimis et sufficientissimis explicauit asserens non animae requiri alimenta, sed corpori, cura quidem illius, sed tamquam habitantis in domo et moribundae carnis inminentes ruinas prouida refectione fulcientis. et illud ergo explicet tibi, quid anima illa diuitis ruiturum destinare cupiebat, quae mortale corpus iam utique non habebat et tamen sitiebat et aquae stillam de digito pauperis requirebat. habet ubi se exerceat iste doctor senum; quaerat et inueniat, si potuerit, cui rei anima illa apud inferos humidum alimentum uel tam exiguum mendicaret, cum ruinoso habitaculo iam careret. Incum sane Deum esse quod credit, gratulor eum hinc saltem a Tertulliani deliramentis esse discretum. Ille quippe sicut animam, ita etiam Deum corporeum esse contendit. A quo iste in hoc dissentiens, mirabilio
Abbreviated transcription (Latin):
tessus sit alimenta corporea ñ nisi
ꝓpter fultiendas ruinas corrupti¬
bilis corporis sui animã querere :
Uerbaeiꝰ ista sunt: Nunquid quia
anima inquit aut eybum querit
aut potum: ad ipsam transire credi¬
mus pastum: Et paulo post. Unde
tacula s ad corpus: euetiam p̾ter
cybum ꝓcuratur simili ratione
uestitꝰ. ut illi necessarius uideatur
pasture suggestus. cui cõpetit et
ipsos habere uestitus: Hanc ille
sententiam suam satis euidenter
expositam. ñ nulla etiam similitu¬
dine illustrans: adiecit atq ait: Qd
autẽ putamꝰ inquilinum quẽqͣm
suȩ habitationi ꝓspicere. ñne si eã
senserit aut tecto tremere. aut nu¬
tare pariete. aut labare fundami¬
ne. destinas querit. strues con¬
gerit. quib imminentẽ possit
ruinam sedulo diligenterq fulci¬
re. ne sub piculo mansionis discrim̃
uideat᷑ pendere mansori: Itagͦ
⁊ animam recognosce inquit car¬
nis sue desiderare cibum: ex qua

Expanded text:
fessus sit, alimenta corporea nonnisi fessus sit, alimenta corporea nonnisi propter fulciendas ruinas corruptibilis corporis sui animam quaerere? Verba ejus ista sunt: « Numquid quia anima, » inquit, « aut cibum quaerit aut potum, ad ipsam transire credimus pastum? » Et paulo post: « Undtacula, sed ad corpus; cui etiam praeter cibum procuratur simili ratione vestitus, ut illi necpasturae suggestus, cui conpetit et ipsos habere uestitus. hanc ille sententiam suam satis euidenter expositam nonnulla etiam similitudine inlustrans adiecit atque ait: quid autem putamus inquilinum quemquam suae habitationi prospicere? nonne, si eam senserit aut tecto tremere aut nutare pariete aut labare fundamine, destinas quaerit, strues congerit, quibus inminentem possit ruinam sedulo diligenterque fulcire, ne sub periculo mansionis discrimen uideatur pendere mansoris ? ita ergo et animam recognosce, inquit, carni suae desiderare cibum, ex qua