comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
głiosior fuit cet̾is in condinioe:
factus ẽ miserior hominib in
erigit. inde maxime deicitur.
Ido precipue necessaria ẽ do
seruientib. humilitas obedien¬
tie. ꝑ humilitatis gradum. ad
culmen ꝑuenitur sublimitatis.
Xp̾c sius parentib legitur ẽẽ
subditus. ut nos humilitatis
sue exemplo ad bonum infor¬
maret obedientie. Que ẽ mo¬
nachorum uita nisi caritas. hu¬
militas. & obedientia: Hee sũt
semite. q̃ ad et̾ne arcẽ ciuitatis
euntem deducunt in eif. Sicut
catholica fides que ꝑ dilectionẽ
oꝑatur. comitatur currentẽ in
nici erroris sectas. tota uob̾ caue¬
te intentione. scõrum patrũ in
fide sequimini uestigia. ⁊ uniu̾¬
salis eccłie scĩssima uos adun¬
gredieris. ⁊ simbolo catholice fi¬
dei noua nomina nolite insere¬
re.⁊ in eccłasticis offitiis. inaudi¬
tas priscis temporib traditiones
nolite diligere. ꝑ apłice doctri¬
ne publicam ꝑgite stratã. nec

Expanded text:
gloriosior fuit caeteris in conditione, gloriosior fuit caeteris in conditione, factus est miserior omnibus in erigit, inde maxime dejicitur. Ideo praecipue necessaria est Deo servientibus humilitas obedientiae. Per humilitatis gradus ad culmen pervenitur sublimitatis. Christus suis parentibus legitur esse subditus , ut nos humilitatis suae exemplo ad bonum informaret obedientiae. Quae est monachorum vita, nisi charitas, humilitas, et obedientia? Hae sunt semitae, quae ad aeternae arcem civitatis euntem deducit in eis, si catholica fides, quae per dilectionem operatur, comitatur currentem in nici erroris sectas tota vobis cavete intentione. Sanctorum Patrum in fide sequimini vestigia, et universali Ecclesiae sanctissima vos adjungrediaris . Et Symbolo catholicae fidei nova nomina nolite inserere; et in ecclesiasticis officiis inauditas priscis temporibus traditiones nolite diligere. Per apostolicae doctrinae publicam pergite stratam; nec
Abbreviated transcription (Latin):
in xp̃o conu̾sationis ur̃e
ꝑ laidradum electum
pontificem. laudabilẽ audiẽs
sollicitudinem. magno me eẽ
gaudeo delibutũ fa̾teor. Q a
xp̃c fons totius bonitatis. tales
adhuc in his dieb quando mul¬
torum refrigescit caritas. sui scĩ
nominis habet confessores. Q
honera scłarium occupationũ
abitientes. leue xp̃i iugum propͥ¬
is imponere ceruicib gestiunt.
⁊ ueram que foraᷤ timorem mit¬
tit caritatẽ. ⁊ pectorib suauiter
retinent.⁊ oꝑib ueracit̾ osten¬
dunt. s nunc tota hilaritate
mentis cepti itineris cursus ꝑa¬
genduᷤᷤ ẽ. Quia qui ꝑseueraue¬
rit usq in finem hic saluus erit.
Quiasi torpens pigritia clam
boni oꝑis irrepserit. mox mali¬
tia palam mali oꝑis succrescit.
Origo ÷ iniquitatis. amissiobo¬
nitatis.⁊dum sue uoluntatis se¬
quitur homo effectum: Mox
diuine seruntutis ꝑdit effectũ.
Inde prima angłi fuit : qui i
in sua gaudens potestate a sum¬
mo sedeclinanit bono: Et qui

Expanded text:
isto conversationis vestrae, per Laidradum electum pontificem laudabilem audiens sollicitudinem, magno esse me gaudio delibutum fateor; quia s fons totius bonitatis, tales adhuc in his diebus, quando multorum refrigescit charitas , sui sancti nominis habet confessores, qui onera saecularium occupationum abjicientes, leve Christi jugum 107 propriis imponere cervicibus gestiunt: et veram, quae foras timorem mittit, charitatem et pectoribus suaviter retinent, et operibus veraciter ostendunt. Sed nunc tota hilaritate mentis coepti itineris cursus peragendus est; quia qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit . Quia si torpens pigritia clam boni operis irrepserit, mox malitia palam mali operis succrescit. Origo est iniquitatis, amissio bonitatis. Et dum suae voluntatis sequitur homo affectum, mox divinae servitutis perdit effectum. Inde prima angeli ruina fuit, qui in sua gaudens potestate, a summo declinavit bono. Et qui
Abbreviated transcription (Latin):
existimant arriani. d̃s pater so¬
lus ẽ ds. eadem consequentia
tione ditas. uł in deitate do
natio una diuinitas ẽ. ꝑpterea
⁊ fides una dicitur. qr similit̾
zamur.⁊ ter mergimur. ut tri¬
nitatis unum appareat sacra
d̾s. Et miror qua consequentia
in uno uocabulo. eodem oꝑe.⁊
eodem sacramento. nature di¬
u̾sitatẽ arrius. macedonius.⁊
eunomius suspicentur. concor¬
dante impietans discordia. ⁊ a
creatura in filio ⁊ spiritu scõ ce¬
nosum fontẽ tenentes. diu̾sos
hereseon riuulos duxerunt.
Unum baptisma ⁊̃ contra ua¬
lentinũ facit. qͥ duo baptismata
eẽ contendit. ⁊ contra omnes
heticos ut sciant non hab̾e se
baptisma. s in una xp̃i eccłia
fontem eẽ uitalẽ. Potest unũ
baptisma ⁊ ita dici. qd̾ licet ter
baptiremur ꝓpt̾ mist̾ium tͥni¬
tats: Tamen unum baptisma
reputetur. Unum quoq bap¬
tisma ẽ in aqua. ⁊ in spiritu ⁊
igni. de quo dñs loquitur
baptismo habeo baptiranri.

Expanded text:
existimant Ariani, Deus Pater solus est Deus, eadem consequentia, tione deitas, vel in deitate domnatio, una divinitas est. Propterea et fides una dicitur, quia similitzamur. Et ter mergimur, ut Trinitatis unum appareat sacramDeus. Et miror qua consequentia in uno vocabulo, eodem opere, et eodem sacramento, naturae diversitatem, Arius, Macedonius, et Eunomius suspicentur concordante in impietate discordia et creaturae in Filio, et Spiritu sancto coenosum fontem tenentes, diversos haereseos rivulos duxerint. Unum baptisma, et contra Valentinum facit, qui duo baptismata esse contendit, et contra omnes haereticos: ut sciant non habere se baptismata, sed in una Christi Ecclesia fontem esse vitalem. Potest unum baptisma et ita dici, quod licet ter baptizemur, propter mysterium Trinitatis: tamen unum baptisma reputetur. Unum quoque baptisma est in aqua, in spiritu, et in igne. Et de quo Dominus loquitur: Baptisma habeo baptizari
Abbreviated transcription (Latin):
ta ÷ affirmant enĩ qͥdam. sub
inuocatione scẽ trinitatis unã
ẽẽ mersionẽ agendam. Uidet᷑
enim apłs huic obseruationi
eẽ contrarius. in eo loco ubi ait.
consepulti enim estis inxp̃oꝑ
baptismũ. Scimus enim xp̃m.
licet ħ sinechdochice sit intel¬
ligendum: Tres dies ⁊ tres noc¬
tes in sepulchro ẽẽ. ipso dicente
ad iudeos. Sicut fuit ionas in
uentre ceti tribus dieb ⁊ tribus
noctibus. sic erit & filius homins
incorde t̾re tribus dieb & trib
noc̾tib. Possunt tres nocꝰtes tres
mersiones. & tres dies tres eleua¬
tiones designare. Sicut. xp̃c die
lemus. Legimus & in epła scĩ pa¬
pe leonis. quam de baptismo ad
omnes sicilie conscripsit epõs
ubi post congruam disputatio¬
nis senẽ ita subiunx̃ dicens. Qmͣ¬
ius gͦ et illa q̃ad humilitatẽ.
illa que ad głam ꝑtinent. xpĩ
ꝑsonam. totũq quicqͥd in illo.⁊
uirtutis diuine e. ⁊ infirmitatis
humane. ad nr̃e reparationis
tendat effectum. proprie t̾n in

Expanded text:
 affirmantes quidam sub invocatione Trinitatis unam esse mersionem agendam. Videtur enim Apostolus huic observationi esse contrarius in eo loco, ubi ait: Consepulti enim estis in Christo per baptismum . Scimus enim Christum, licet hoc synecdochice sit intelligendum, tres dies et tres noctes in sepulcro fuisse, ipso dicente ad Judaeos: Sicut fuit Jonas in ventre ceti tribus diebus et tribus noctibus, sic erit et Filius hominis in corde terrae tribus diebus et tribus noctibus . Possunt tres noctes tres mersiones, et tres dies tres elevationes designare. Sicut Christus tlemus . Legimus et in epistola sancti papae Leonis, quam de baptismo ad omnes Siciliae conscripsit episcopos, ubi post congruam disputationis seriem, ita subjunxit dicens: « Quamvis ergo et illa quae ad humilitatem, et illa quae ad gloriam pertinent personam; totumque quod in illo virtutis divinae est et infirmitatis humanae ad nostrae reparationis tendat effectum, proprie tamen in
Abbreviated transcription (Latin):
te imbulemus. Si enim com¬
plantati facti sumus similitu¬
dini mortis eius. simul ⁊ resur¬
rectionis erimus. ⁊ cet̾a. Que la¬
tius magist̃ gentium ad cõmen¬
dandum sacramentum baptis¬
matis disputauit. ut appareret ex
huius doctrine spũ regenerandis
filiis hominum.⁊ in di filios ad¬
optandis illũ diẽ ẽe illud tempꝰ
electum. in quo ꝑ similitu dinẽ
formamq mist̾ii. ea que gerunt᷑
in membris. his quȩ in ipso ca¬
pite sunt gesta. congruerent. dũ
in baptismatis regula mors int̾
sepulturã triduanã imitat᷑ tͥna¬
na demersio.⁊ ab aquis eleuatio.
resurgentis instar ẽ de sepulchro.
S ⁊ beatus ieronimus in libro
scđo tractatus in epłam scĩ pau¬
li ad ephesios in expositione sen¬
tentie. U nus dominus. una fides.
unum baptisma. Unus ds ⁊ pa¬
t omnium. qui suꝑ omnes ⁊ ꝑ

Expanded text:
enim complantati facti sumus similitudini mortis ejus, simul et resurrectionis erimus, et caetera, quae latius magister gentium ad commendandum sacramentum baptismatis disputavit . Et apparet ex hujus doctrina, regenerandis filiis hominum, et in Dei filios adoptandis, illum diem et illud tempus electum, in quo per similitudinem formamque mysterii ea quae geruntur in membris, his quae in ipso capite sunt gesta, congruerent: dum in baptismatis regula et mors insepulturam triduam imitatur trina demersio et ab aquis elevatio, resurgentis instar est de sepulcro » . Sed et beatus Hieronymus in libro secundo Tractatus in Epistolam sancti Pauli ad Ephesios in expositione sententiae: Unus Deus, una fides, unum baptisma: unus Deus et Pater omnium, qui super omnes
Abbreviated transcription (Latin):
Ipsum adorab̾.⁊ illi soli ser¬
ues. Non ħ totum de p̾cepto est.
qd̾ dicitur. quia ante preceptum
ꝑ ammonitionẽ ad obedientiam
auditoris animus p̃paratur. Au¬
di isrł. hic nota obedientiã. D̾s tu¬
us. hic nota gr̾am. D̾s unus ẽ. hic
doc̾trinam. Quasi diceret᷑. Obe¬
dientiam exhibe. grãm intellige.
u̾tatem agnosce O. d̾ audis. hoc
est obedientia quam exigeris. qd
unus. u̾itas qua ulluminaris.⁊ ꝑfi¬
ceris. Dm̃ tuum audi. qui tibi mi¬
scaiam iã exhibuit  ⁊ necdum t̾n
ate seruitium accepit. ut scias ab
ipso ẽẽ utrumq scilicet qd̾ ate exi¬
git opus uirtutis. ⁊ qd̾ tibi ꝓmit¬
tit pͥmium retͥbutionis. Au¬
esce. Omnis enim uirc᷑ ab obe¬
dientia incipit. quẽadmo¬
dũ om̃e uicium ab inobedi¬
entia ꝓcedit. fr̾ust᷑ nãq uł
inobedienti gr̃a. uł contuma

Expanded text:
ipsum adorabis, et ei soli servies . Non hoc totum de praecepto est quod dicitur, quia ante praeceptum per admonitionem ad obedientiam auditoris animus praeparatur. Audi, Israel. Hic nota obedientiam. Deus tuus, hic nota gratiam. Deus unus est, hic doctrinam; quasi diceretur: Obedientiam exhibe, gratiam intellige, veritatem agnosce. Quod audis, hoc est obedientia, quam exigeris. Quod unus, veritas qua illuminaris et perficeris. Deum tuum audi, qui tibi misericordiam jam exhibuit, et necdum tamen a te servitium accepit, ut scias ab ipso esse utrumque, scilicet, et quod a te exigit opus virtutis, et quod tibi promittit praemium retributionis. Auesce. Omnis enim virtus ab obedientia incipit, quemadmodum omne vitium ab inobedientia procedit. Frustra namque vel inobedienti gratia, vel contuma
Abbreviated transcription (Latin):
his gͥ obseruantie mandatis. pen¬
det summa totius religionis.
osti km̾e qd̾ ea que de or¬
qinatione claustri mat̾iał
diximus. non solum scripta. s
etiam pro loco. ⁊ tempore.⁊ ꝑso¬
recessit. omnes consenserunt. ex¬
ceptis quibusdam laicis. qui ad¬
huc ⁊ portant ⁊ murmurant.⁊
tales qui in scło pauꝑiores uixe¬
rant. qm nunc uiuant.⁊ nunc
in monast̾io querunt. q̃ nec foris
hab̾e potuerunt. Sic cum da¬
tas quidam abierunt. quidã
remanserunt ad sairinas. Ad
Qui gͥ uestes. cibos. ⁊ quietẽ car¬
nis diligunt. ad debellandos
amalechitas. id est ad destruen¬
das carnis delectationes ñ pro¬
cedunt. hiͦc enim interp̾tatur ama¬
lech ꝓopłs lambens. Sic filii gad.
⁊ filii ruben. ⁊ dimidia trib ma¬
nasse rennuunt transire iordla¬
magis amant t̾ram gersen. aptã
nutriendis animalib obtinere. Q¬
q̃runt: hisunt qui motus animi
irrationabil es indesidiis carnis
inpͥmis fuit gͣuior. nunc est gra¬

Expanded text:
his igitur observantiae mandatis penhis igitur observantiae mandatis pendet summa totius religionis.sime, quod ea, quae de ordinatione claustri materialis diximus, non solum scripta, sed etiam pro loco, et tempore, et persorecessit, omnes consenserunt, exceptis quibusdam laicis, qui adhuc jugum portant et murmurant, et tales qui in saeculo pauperiores vixerant quam nunc vivant, et nunc in monasterio quaerunt quae nec foris habere potuerunt. Sic, cum Datas, quidam abierunt, quidam remanserunt ad sarcinas . AdQui igitur vestes, cibos et quietem carnis diligunt ad debellandos Amalechitas, id est, ad destruendas carnis delectationes non procedunt. Hoc enim interpretatur Amalech, populus lambens. Sic filii Gad, et filii Ruben, et dimidia tribus Manasse renuunt transire Jordamagis amant terram Jazer aptam nutriendis animalibus obtinere quaerunt, hi sunt qui motus animi irrationabiles in desideriis carnis s prius fuit gravior, nunc est gra
Abbreviated transcription (Latin):
so habitu culmen honoris. uel
laudem querunt. In capite gͦ pla¬
tearum disꝑsi sunt. qr ⁊ iacent
ꝑ minist̾ium oꝑis ⁊ honorari uo¬
lunt de imagine scĩtatis. Quid÷
gͥ cum tales ad altare accedunt.
qui nicħ nisi temporalia quer̾t:
Et que maior aut grauior abusio
inclaustro. uł in scło potest ẽẽ. qͣm
qd̾ ad sacrifitium dñici corporis
accedas sine reuerentia. ⁊ sine de¬
uotione : ꝑ ossunt ea q̃ diximus
animum legentis instruere. si ca¬
ueantur q̃ noxia sunt. si teneant᷑
utilia. ut p̾lati subditos diligent̃
custodiant. subditi prelatis be¬
nigne obediant. deuoti sint se¬
nes. laboriosi iuuenes. sit hones¬
tas in habitu. mediocritas inuic¬
tu. in claustro assidui. ad curiã
rari. ut ñ sint curiales s claustra¬
les. sint intenti psalmis ñ causis.
in claustro ñ sit rumor s lec̾tio. in
capitulo ñ lites s confessio. sit in
choro seuera simplicitas. circa
altare reuerentie honestas. Ex

Expanded text:
so habitu culmen honoris vel so habitu culmen honoris vel laudis quaerunt. In capite ergo platearum dispersi sunt quia et jacent per ministerium operis, et honorari volunt de imagine sanctitatis. Quid est igitur cum tales ad altare accedunt, qui nihil aliud nisi temporalia quaerunt? et quae major aut gravior abusio in claustro vel in saeculo potest esse, quam quod ad sacrificium Dominici corporis accedas sine reverentia ac sine devotione? Possunt ea, quae diximus, animum legentis instruere, si caveantur quae noxia sunt, si teneantur utilia, ut praelati subditos diligenter custodiant, subditi praelatis benigne obediant, devoti sint senes, laboriosi juvenes, sit honestas in habitu, mediocritas in victu, in claustro assidui, ad curiam rari; ut non sint curiales, sed claustrales; sint intenti psalmis, non causis; in claustro non sit rumor, sed lectio; in capitulo non lites, sed confessio; sit in choro severa simplicitas, circa altare reverentiae honestas. Ex
Abbreviated transcription (Latin):
ta sotietas. necnon ⁊ uirginũ ⁊ sci¬
monialium numerositas. qui sẽꝑ
apparere debent in secreto dĩ con¬
spectib. quos nunqmͣ necesse:
foris conspici. nunqͣm extraneis
gͣuius ẽ. ⁊ ideo disꝑsi deploram᷑
quasi lapides scũarii incapite oius
tearum. qr dum ꝑuitam ⁊ oratio¬
nem intus ẽẽ in contẽplatione
di semꝑ debuerant. ꝑ uitã repss¬
bam foris passim uõcant. Ecce iã
pene nulla ẽ sclaris uite ac̾tio.
qͣm sac̾dotes xp̃i non administret᷑.
nulla mundi negotia in quib
ministri altaris se non occupent.
nulla rerum improbitas qͣ mona¬
chicus ordo non se implicet. pene
nulia illecebris uite blandities qͣ
se castitas scĩmonialium ñ cõma¬
cularet. Scũarii gͦ lapides disꝑsi
sunt inplateis. cum religiosi qui¬
q lata mundi itinera sec̾tantur.
Et ñ solum inplateis. s in capite
omnium platearum disꝑgunt᷑.
dum ꝑ desidium huius mundi
oꝑa ꝑagunt.⁊ tamen dereligio¬

Expanded text:
ta societas, nec non et virginum et sanctita societas, nec non et virginum et sanctimonialium numerositas, qui semper apparere debent in secreto Dei conspectibus, quos nunquam necesse est foris conspici, nunquam extraneis gravius est, ideo dispersi deplorantur quasi lapides sanctuarii in capite omnium platearum, qui dum per vitam et orationem intus esse in contemplatione Dei semper debuerant, per vitam reprobam foris passim vacant. Ecce jam pene nulla est saecularis vitae actio, quam sacerdotes Christi non administrent; nulla mundi negotia, in quibus ministri altaris se non occupent; nulla rerum improbitas, qua monachicus ordo se non implicet; pene nulla illecebrae vitae blandities, qua se castitas sanctimonialium non commaculet. Sanctuarii ergo lapides dispersi sunt in plateis, cum religiosi quique lata mundi itinera sectantur. Et non solum in plateis, sed in capite omnium platearum disperguntur, dum per desiderium hujus mundi opere peragunt, et tamen de religio
Abbreviated transcription (Latin):
brietatib student. t̾renis in hi¬
ant. t̾rena sapiunt. assidui in
plateis. in eccła rari. tardi adin¬
uestigandam culpam peccatoris.
parati adinquirenda uestigia
leporis. uelociores ad congregan¬
Aos canes. qm ad conuo candos
pauꝑes. libentius porrigunt pa¬
nem cani qͣm pauꝑi. plures ser¬
uiunt eis admensam. ad missã
nullus. famulos aut famulas ha¬
bere secum uolunt. s clericos ha¬
b̾e non possunt. quia nolunt. hi
sunt quorum thalamus ornatior
pulchrior. camisia delicatior al¬
ba. Ecce quomodo obscuratũ ẽ
aurum. mutatus ẽ color optimꝰ.
disꝑsi sunt lapides scũarii. in
capite omnium platearum. Ob¬
scuratum ÷ aurum fuligine pec¬
catorum. mutatus ẽ color decoris
⁊ scĩtans in feditatẽ uitioꝵ. Qui
sunt gͥ isti lapides scu̾arii. disꝑ¬
si in capite omnium platearũ.
nisi ut quidam sapiens dicit. sa¬
c̃dotes xp̃i ⁊ ministri sacri alta¬
ris ⁊ canonicoꝵ sc̃a ⁊ do consecra¬

Expanded text:
brietatibus student, terrenis inhibrietatibus student, terrenis inhiant, terrena sapiunt; assidui in plateis, in ecclesia rari, tardi ad investigandam culpam peccatoris, parati ad inquirenda vestigia leporis, velociores ad congregandos canes, quam ad convocandos pauperes; libentius porrigunt panem cani, quam pauperi; plures serviunt eis ad mensam, ad missam nullus; famulas aut famulos habere secum volunt, sed clericos habere non possunt, quia nolunt. Hi sunt, quorum thalamus ornatior pulchrior; camisia delicatior alba. Ecce quomodo obscuratum est aurum, mutatus est color optimus, dispersi sunt lapides sanctuarii in capite omnium platearum . Obscuratum est aurum fuligine peccatorum, mutatus est color decoris et sanctitatis in foeditatem vitiorum. Qui sunt isti lapides sanctuarii dispersi in capite omnium platearum, nisi, ut quidam sapiens dicit, sacerdotes Christi et ministri sacri altaris, et canonicorum sancta et Deo consecra
Abbreviated transcription (Latin):
in his maculam. Tres sunt enĩ
musce egypti. id÷ uanitas. curio¬
sitas ⁊ uoluptas. Musca uanitatis
inquietat ⁊ maculat sacͥfitium
humiliati cord̃is. musca curiosita¬
tis sacrisitium orationis. musca
uoluptatis sacrifitium mortifi¬
cate carnis. Accedo gͥ ad altare
uanus. curiosus. uoluptati sub¬
ditus. Sunt etiam multi alii in
scło. qui ñ t̾m uani. curiosi. ⁊ uo¬
luptuosi. s etiam cum ambitiõe.
ñ cum deuotione accedunt ad
mensam xp̃i. qui non acced̾ent.
nisi seipsos aliquid recepturos
sꝑarent. Accessit ad iħm petrus.
accessit ⁊ uidas. accesserunt dis¬
cifigentes. Accedunt ⁊ cotidie
ad corpus xp̃i religiosi. accedt̾
⁊ ꝑuersi sacerdotes. qui ea que
offeruntur ad mensã xp̃i. offe¬
runtur in mensa diabo¬
li. Ipsa ẽ alea fati. In illa
dm̃ inuocant. in ista ꝑ¬
urant. N enim orationi ua¬
cant. s lusib exultant. Legẽ
di nec sciunt. nec discunt. ua¬
cantes ocio. comessationib ⁊ e¬

Expanded text:
in his maculam. Tres sunt autem in his maculam. Tres sunt autem muscae Aegypti, id est vanitas, curiositas et voluptas. Musca vanitatis inquietat, et maculat sacrificium humiliati cordis; musca curiositatis, sacrificium orationis; musca voluptatis sacrificium mortificatae carnis. Accedo igitur ad altare vanus, curiosus, voluptati subditus. Sunt etiam multi alii in saeculo, qui non tantum vani, curiosi et voluptuosi, sed etiam cum ambitione, non cum devotione accedunt ad mensam Christi, qui non accederent, nisi seipsos aliquid accepturos sperarent. Accessit ad Jesum Petrus, accessit et Judas, accesserunt cifigentes . Accedunt quotidie ad corpus Christi religiosi, accedunt et perversi sacerdotes, qui ea, quae offeruntur ad mensam Christi, offerunt in mensa diaboli. Ipsa est alea fati, in illa Deum invocant, in ista perjurant, non enim orationi vacant, sed lusibus exsultant, legem Dei nec sciunt, nec discunt, vacantes otio, comessationibus et e
Abbreviated transcription (Latin):
manent. quia spiritales semꝑ uni¬
tatis uinculum tenent. Suꝑ cor¬
pora uero diuisa uolucres descen¬
dunt. qr in diuisione carnaliũ
demones desidii sui pastum que¬
runt. Sunt ⁊ alie uolucres. im¬
portune scilicet cogitationes. q̃
in ipso nr̃e orationis sacrifitio
qndoq se ingerunt.⁊ qd̾ in nob̾
do inmolamus. hoc raꝑe uł cõ¬
maculare uolunt. S abrahã
abigente. diffugiunt uolucres.
qr manus sc̃e discretionis intus
uolunt. qd̵ gͣue ÷ animal. sensua¬
litas. per capram que altum pe¬
tit.⁊ clarum ht uisum. intellec¬
tualitas. ꝑ arietem qͥ ceruicosũ
ẽ animal. carnał imaginatio
signatur. q̃ cornib suꝑbie spu̾i
reluctat᷑. Hec trium annorũ di¬
cuntur ẽẽ. ut indiuidue trinita¬
tis imbuantur amore. Ego aut̃
ñ tantum gͣuor accessu uolucrũ.
s etiam in quietor importunitate
muscarum. q̃ uenientes ex egipto.
adhuc sequuntur sacͥficantes
in deserto. In illis timeo rapinã.

Expanded text:
manent quia spiritales semper unimanent quia spiritales semper unitatis vinculum tenent. Super corpora vero divisa volucres descendunt, quia in divisione carnalium daemones desiderii sui pastum quaerunt. Sunt et aliae volucres, importunae scilicet cogitationes, quae in ipso nostrae orationis sacrificio quandoque se ingerunt, et quod in nobis Deo immolamus, hoc rapere, vel commaculare volunt. Sed Abraham abigente diffugiunt volucres, quia manus sanctae discretionis intus volunt, quae grave est animal, sensualitas; per capram, quae altum petit, et clarum habet visum, intellectualitas; per arietem, qui cervicosum est animal, carnalis imaginatio signatur, quae cornibus superbiae spiritui reluctatur: haec trium annorum dicuntur esse, ut individuae Trinitatis imbuantur amore. Ego autem non tantum gravor accessu volucrum, sed etiam inquietor importunitate muscarum, quae venientes ex Aegypto adhuc sequuntur sacrificantes in deserto. In illis timeo rapinam,
Abbreviated transcription (Latin):
longitudinis. t̾minũ mortis. Supͣ
ꝓfundum gͥ timoris altitudo spei
locatur. neꝑtimorẽ ad desꝑatio¬
nẽ ammus ꝑducatur. Post spem
caritas. ptͦ caritatem ꝑseuerantia
gͥ ⁊ scde crucis mensuras. diligens
lector assignare pot̾it. cum uolue¬
rit. Nos autem reuertamur ad ea
q̃ cepimus. ut sacrifitium dignũ
do offerre ualeamus. Tria sunt
autem sa crifitii genera. Unũ dñi¬
ei corporis. alterum contriti cordis.
t̾cium mortificate carnis. Opor¬
tet gͦ precedere sacrifitiũ humi¬
litatis inmente. afflic̾tionis in
carne. ut habeatur deuotio in
dñici corporis consecratione. Cũ
obtulisset abraham sacͥfitium
⁊ turturem. animaliũ corpora di¬
iusit. aues uero indiuisas dimi¬
sit. descendebant autẽ uolucres
suꝑ corpora diuisa. s abraham
abigebat eas. Aues. sunt spirita¬
les. animalia. corda carnalia.
adu̾sus se inuicẽ aĩalia diuidun¬
tur. dũ ꝑ diuersa desidia distra¬
huntur. Porro aues indiuise re¬

Expanded text:
longitudinis terminum mortis. Supra longitudinis terminum mortis. Supra profundum igitur timoris altitudo spei locatur, ne per timorem ad desperationem animus perducatur. Post spem charitas, post charitatem perseverantia itur et secundae crucis mensuras diligens lector assignare potest cum voluerit. Nos autem revertamur ad ea, quae coepimus, ut sacrificium dignum Deo offerre valeamus. Tria sunt autem sacrificii genera. Unum Dominici corporis, alterum contriti cordis, tertium mortificatae carnis. Oportet igitur praecedere sacrificium humilitatis in mente, afflictionis in carne, ut habeatur devotio in Dominici corporis consecratione. Cum obtulisset Abraham sacrificium t turturem, animalium corpora divisit, aves vero indivisas dimisit. Descendebant autem volucres super corpora divisa, sed Abraham abigebat eas . Aves sunt spirituales, animalia corda carnalia. Adversus se invicem animalia dividuntur, dum perversa desideria distrahuntur. Porro aves indivisae re
Abbreviated transcription (Latin):
gła. Timeo gͥpenã. quero ueniã.
desidõ głam. S forsitan queris.
utrum repꝑire possis mensuras
utriusq crucis. Dnĩce crucis pro¬
fundum h̃t beatus iob. altitudi¬
nẽ dauid. latitudinẽ paulus.
longiudinẽ naboth. Deꝓfundo
timoris dicitur. erat iob uir rectus
⁊ timens dm̃. de altitudine spei
dicit dauid. In te dñe sꝑaui. non
confundar in et̾num. Paulus uͦ
ostendit nob̾ latitudinem carita¬
tis. dicens. Ante omnia mutuam
in uob̾ caritatẽ continuã haben¬
tes. quia caritas oꝑit multitudi¬
nem peccatoꝵ. Audis latitudinẽ
cũ dicit. oꝑit multitudinẽ pecca¬
toꝵ. hoc est etiam latũ mandatũ
ut qui diligit dm̃. diligat ⁊ frẽm
suum. De longitudine uero scͥ¬
tum ẽ. Cũ ahab rex isrł uineam
naboth uertere uellet in. ortũ¬
Qd̾ ille moralit̾ intelligens mori
maluit quam consentiret. ut la¬
bor excolende carnis uerteretur
Inortum uoluptatis. ⁊ uoluit ẽe
in bono ꝑseuerantie mensuram

Expanded text:
gloria. Timeo igitur poenam, quaero veniam, gloria. Timeo igitur poenam, quaero veniam, desidero gloriam. Sed forsitan quaeris, utrum reperire possis mensuras utriusque crucis? Dominicae crucis profundum habet beatus Job, altitudinem David, latitudinem Petrus, longitudinem Naboth. De profundo timoris dicitur: Erat vir rectus, et timens Deum . De altitudine spei dicit David: In te, Domine, speravi, non confundar in aeternum . Petrus vero ostendit nobis latitudinem charitatis dicens: Ante omnia mutuam in vobis charitatem continuam habentes, quia charitas operit multitudinem peccatorum . Audis latitudinem cum dicit: operit multitudinem peccatorum. Hoc est etiam latum mandatum, ut qui diligit Deum, diligat et fratrem suum . De longitudine vero scriptum est. Cum Achab rex Israel vineam Naboth vertere vellet in hord ille moraliter intelligens mori maluit quam consentire, ut labor excolendae carnis verteretur in hortum voluptatis, voluit esse in bono perseverantiae mensuram
Abbreviated transcription (Latin):
alienis. Prima igitur diaboli crux¬
scda cuiuslibet iusti. t̾cia uero
xp̃i: pͥma malitie. scda peniten¬
quaituor sunt dimensiones. In
cruce ⁊ enim diaboli altitudo. qͣ
extollitur suꝑ omne qd̾ colitur.
ꝑ fundum ẽ desꝑatio. de quapec¬
cator cum in profundum uene
rit. contempnit Latitudo incar¬
nalib qͥ latã ⁊ spatiosã uam
sequuntur. Longitudo uero ꝑ¬
tinatia. Incruce uero iusti ꝓfun¬
dũ ẽ humilitatis. longitudo as¬
siduitas laboris. altitudo contẽ¬
plationis. latitudo orationis.¬
q̃ ñ tantũ latitudine sua com¬
plectitur amicum. s eciam inimi¬
cum. Crux autem xp̃i h̾t̃ ꝓfundũ
timoris. altitudinẽ spei. latitudi¬
nem caritatis. longitudinẽ ꝑse¬
uerantie. In pͥma cruce crucior
ad scd̾am tendo. ꝓ t̾cia suspiro.
Primam timeo. sedam quero. t̾ciã
in scd̾a pena cum uenia. in t̾cia
gła. ad crucem malitie ꝑtinet
pena. ad crucẽ penitentie ꝑtinet
uenia. ad crucem uero iusticie

Expanded text:
alienis. Prima igitur crux diaboli, secalienis. Prima igitur crux diaboli, secunda cujuslibet justi, tertia vero Christi. Prima malitiae, secunda poenitensunt quatuor dimensiones, in cruce diaboli, altitudo, qua « extollitur super omne quod colitur, » profundum, desperatio de quacator, cum in profundum venerit malorum, contemnit . Latitudo in carnalibus, qui latam et spatiosam viam sequuntur. Longitudo vero pertinacia. In cruce vero justi profundum est humilitas, longitudo assiduitas laboris; altitudo contemplatio; latitudo oratio quae non tantum latitudine sua complectitur amicum, sed etiam inimicum. Crux autem Christi habet profundum timoris, altitudinem spei, latitudinem charitatis, longitudinem perseverantiae. In prima cruce crucior, ad secundam tendo, pro tertia suspiro. Primam timeo, secundam quaero, tertiam in secunda poena cum venia, in tertia gloria. Ad crucem malitiae pertinet poena, ad crucem poenitentiae pertinet venia, ad crucem vero justitiae
Abbreviated transcription (Latin):
Tres sunt siquidem cruces. pͥma
latronis desꝑantis. scda orantis
⁊ dicentis. memento mei dñe cũ
uen̾is in regnum tuum. t cia aut̃
xp̃i. Primus meruit crucẽ. s n̾
ꝓfuit ei ad salutem. scd̾s uͦ meruit.
s tñ ad salutem ꝓfuit. t̾cius non
meruit. portauit eam t̾n. s nob̃
ꝓfuit. his trib assimilari possũt
tres speties hominũ. quoꝵ hi pͥmi
sunt. qͥ portant crucem mortifi¬
quia ñ penitent. Sunt autẽ ⁊ alii
qui mortificant carnem. ⁊ prodest
eis ad salutẽ. orant ⁊ exaudiunt᷑.
audiunt etiam qd̾ dicitur. hodie
mecum eris in paradiso. Quan¬
do autem ħ audiunt: Cũ eugłiũ
legentes dicunt. beati pauꝑes.
nullis cͥminib implicati. subtra¬
hentes se aꝑuerso oꝑe. ab ocioso
sermone. ab immunda cogitatio¬
ne. inquorum manib labor est
assiduus. oratio in lingua. puri¬
tas in mente. portantes aliena
peccata. quasi sua. Hi sunt qͥ por¬
tant crucem. ñ ꝓ suis. s ꝓ peccatis

Expanded text:
Tres sunt siquidem cruces: prima Tres sunt siquidem cruces: prima latronis desperantis, secunda orantis et dicentis: Memento mei, Domine, cum veneris in regnum tuum , tertia autem Christi. Primus meruit crucem, sed non profuit ei ad salutem. Secundus vero meruit, sed tamen ad salutem profuit. Tertius non meruit, portavit eam tamen, sed nobis profuit. His tribus assimilari possunt tres species hominum, quorum hi primi sunt, qui portant crucem mortifiquia non poenitent. Sunt autem et alii, qui mortificant carnem, et prodest eis ad salutem, orant et exaudiuntur, audiunt etiam quod dicitur: Hodie mecum eris in paradiso. Quando autem hoc audiunt? Cum Evangelium legentes dicunt: Beati pauperesnullis criminibus implicati, subtrahentes se a perverso opere, ab otioso sermone, ab immunda cogitatione, in quorum manibus labor est assiduus, oratio in lingua, puritas in mente, portantes aliena peccata quasi sua; hi sunt, qui portant crucem, non pro suis, sed pro peccatis
Abbreviated transcription (Latin):
rib s uestibus: Quasi enim
structio uolatum simulo. s tn̾
pedib t̾ram tango. Uolito ha¬
bitu. s tango affectu. Pẽna siqͥ¬
dem contemplationis a t̾renis
ñ eleuat. quem corpulentia car¬
nee fragilitatis pondere suo grauat.
Unde beatus iob. Penna inquit
penne herodii ⁊ accipitris. cum aliqͥs
habitu simulat uitam cuiuslibet
antiqui patris. Inpennis igit᷑ similes st̃
s corpore diffeit᷑. qr structio corpore maior ẽ¬
riõ at̾ra ñ pot̾ eleuari. Qenim t̾renasa¬
punt.⁊ t̾renis inhiant. carnis de¬
sidio solent aggrauari. Unde ⁊
ĩ̾ritas dicit. hi sunt qui ueniunt
ad uos inuestimentis ouium.
intus autẽ sunt lupi rapaces. Ex¬
t̾ius enim contegor ouis uellere.
intus autẽ seriuo cupiditate.
Corã dño consisto ad altare ex¬
tensis manib qͣsi cruci affixus.
crucem simulans. ⁊ tamen por¬
tans. Cuius crucem: forsitan la¬
tronis. s utinam illius cui dictũ
hodie mecũ eris in paradiso.

Expanded text:
moribus, sed vestibus. Quasi enim moribus, sed vestibus. Quasi enim struthio volatum simulo, sed tamen pedibus terram tango: volito habitu, sed terram tango affectu. Penna siquidem contemplationis a terrenis non elevat, quam corpulentia carneae fragilitatis pondere suo gravat. Unde B. Job: Penna, inquit,e herodii et accipitris, cum aliquis habitu simulat quod vitam alicujus antiqui patris habeat. In pennis igitur similes sunt, sed corpore differunt, quia struthio corpore major eo a terra non potest elevari. Qui enim terrena sapiunt, et terrenis inhiant, carnis desiderio solent aggravari. Unde et Veritas dicit: Hi sunt, qui veniunt ad vos in vestimentis ovium, intrinsecus autem sunt lupi rapaces . Exterius autem contegor ovis vellere, intus autem saevio cupiditate. Coram Domino consisto ad altare extensis manibus quasi crucifixus, crucem simulans, et tamen non portans. Cujus crucem? forsitan latronis, sed utinam illius, cui dictum est: Hodie mecum eris in paradiso .
Abbreviated transcription (Latin):
tum repꝑi.genus ÷ leguminis. fol¬
lib maximum. ⁊ sonorum. s gra¬
norum paucitate sterile.⁊ pene
uacuum. idõq ꝑsiliquas desig¬
nantur fabule scłares. sterili sua¬
uitate resonantes. Cum gͥ scłaria
narro. stultos congrego.⁊ sic̾t
porci siliquas. sequuntur imniun¬
di nugas. Heu quam sepe occur¬
rit michi merula temptatiõis.
⁊ tam tardus curro ad uepres. ⁊
urticas correctionis. Cum autem
beatũ benedic̾tum ut ait beat᷑
gregorius urgeret temptatio car¬
nis. conspitiens urticarum ⁊ ue¬
pͥum uixta densa succrescere fru¬
tecta. nudum se in illis spinarũ
aculeis.⁊ urticarum incendiis pro¬
iecit. ⁊ ꝑ uulnera cutis eduxit uul¬
nus mentis. quia uoluptatẽ trax̃
in dolorem. Talis ad altare po¬
test accede. cui cum occurrerit
merula uoluptatis. currat hu¬
mił ad asꝑitatẽ correctionis. Ego
autẽ quomodo accedam. qui por¬
to plumam structionis in habi¬
tu religionis. ut non placeã mo

Expanded text:
tum reperi, genus est leguminis, foltum reperi, genus est leguminis, follibus maximum et sonorum, sed granorum paucitate sterile et pene vacuum. Ideoque per siliquas designantur fabulae saeculares sterili suavitate resonantes. Cum igitur saecularia narro, stultos congrego, et sicut porci siliquas, sequuntur immundi nugas. Heu! quam saepe occurrit mihi merula tentationis, et tam tardus curro ad vepres et urticas correptionis. « Cum autem beatum Benedictum, ut ait B. Gregorius, urgeret tentatio carnis, conspiciens urticarum et veprium juxta densa succrescere fruticeta, nudum se in illis spinarum aculeis et urticarum incendiis projecit, et per vulnera cutis eduxit vulnus mentis, quia voluptatem traxit in dolorem. » Talis ad altare potest accedere, cui cum occurrerit merula voluptatis, currit humilis ad asperitatem correptionis. Ego autem quomodo accedam? qui porto plumam struthionis in habitu religionis, ut placeam non
Abbreviated transcription (Latin):
offerebantur intemplo pueri. of¬
ferri solebant in hac purificatio¬
ne agnus. turtures. aut columbe.
Ego autem quid offeram. cũ nuu¬
lum istorum hab̾e queam: Of¬
feram ne porcum dehis quos tã¬
dui paui: Offeramne merulam
beati benedic̾ti. que touens. ⁊ tã
importune mͥ uolitans occurrit:
Offeram structionem. qm nutri¬
u ptꝰ conu̾sionẽ: O fferam fortas¬
sis porcum immunditie ꝓ agno
innocentie. merulam uolupta¬
tis pro turture castitatis. structio¬
nẽ simulationis pro columba
simplicitatis. Quid ẽ enim mo¬
raliter porcus u̾tens se inuolu¬
tabro luti. nisi peccator reu̾tens
ad immunditiam peccati:. Et
quid ÷ merula uolitans. nisi uo¬
luptas ꝑ suggestionẽ temptans:
Uel quid structio in deserco. nisi
simulatio inconu̾so: Adhuc me¬
cum habeo siliquas. cibum sci¬
licet porcorum. quia adhuc in
ore meo resonant scłares fabu¬
le. que sunt quasi cib spu̾um
immundoꝵ. Siliqua sicut scͥp¬

Expanded text:
offerebantur in templo pueri, ofofferebantur in templo pueri, offerri solebant in hac purificatione agnus, turtures et columbae. Ego autem quid offeram, cum nullum istorum habere queam? Offeram ne porcum de his, quos tandiu pavi? Offeram ne merulam beati Benedicti, quae toties et tam importune mihi volitans occurrit? Offeram struthionem, quem nutrivi post conversionem? Offeram fortassis porcum immunditiae pro agno innocentiae, merulam voluptatis pro turture castitatis, struthionem simulationis pro columba simplicitatis. Quid est enim moraliter porcus vertens se in volutabro luti, nisi peccator revertens ad immunditiam peccati? Et quid est merula volitans nisi voluptas per suggestionem tentans? Vel quid est struthio in deserto, nisi simulatio in converso? Adhuc mecum habeo siliquas cibum, scilicet porcorum, quia adhuc in ore meo resonant saeculares fabulae, quae sunt quasi cibus spirituum immundorum. Siliqua, sicut scrip
Abbreviated transcription (Latin):
te negligentiorẽ repꝑio. Qui licet
ablutis manib. lota facie. albis
uestib indutus. accedam ad alta¬
re. tamen ꝑuersus oꝑe. ore pollu¬
tus. immundus corde. xp̃i corpꝰ
meis ñ ꝑtimesco manib tractare.
accedo elatus ad humilem. irat᷑
ad mitem. crudelis ad miscđem.
tis iratum. crudelem misericor.
accedo seruus ad dominũ. ñ a¬
more s timore. ñ deuotione s usu.
accedo ad dñm cuius ꝑcussi ser¬
uum. ad patrem accedo cuius oc¬
cidi filium. ꝑ cussi u̾bo. occidi
exemplo.nec tamen ꝑtimesco do¬
minum. nec reuereor patrẽ. Ma¬
nens inturba fr̾m turbans aliqͦs.
⁊ ab aliquo turbatus. quandoq
accedo ad pacificum. Appropin¬
quo etiam tał ad o̾culum pacis.
qui prius reconciliatus accedẽ
debuissem ad osculum turbati
frĩs. In altari illum eundẽ con¬
in manib. grãs agens benedixit
in templo. Sonum ẽ saluatorẽ
puerum portare inmanib id ẽ
auditur. ut mnpace dimitat᷑. Cũ

Expanded text:
te negligentiorem reperio. Qui licet te negligentiorem reperio. Qui licet ablutis manibus, lota facie, albis vestibus indutus accedam ad altare, tamen perversus opere, ore pollutus, immundus corde, Christi corpus meis non pertimesco manibus tractare. Accedo ad humilem elatus, iratus ad mitem, crudelis ad misericortis iratum, crudelem misericors. Accedo servus ad Dominum, non amore, sed timore; non devotione, sed usu. Accedo ad Dominum cujus percussi servum. Ad Patrem accedo, cujus occidi filium; percussi verbo, occidi exemplo: nec tamen pertimesco Dominum, nec revereor Patrem. Manens in turba fratrum, turbans aliquos, et ab aliquo turbatus, quandoque accedo ad pacificum. Appropinquo etiam talis ad osculum pacis, qui prius reconciliatus accedere debuissem ad osculum turbati ris. In altari illum eumdem coniens manibus gratias agens benedixit in templo . Bonum est Salvatorem puerum portare in manibus et auditur, ut in pace dimittatur. Cum
Abbreviated transcription (Latin):
requiem animab ur̃is. Uides¬
a uoce humilitatis: In musica
siquidẽ xp̃i sex sunt uoces int̾
se consone ⁊ concordes. ꝑ rima
concordie uox ẽ humilitas cordis.
scda mortificatio carnis. t̾cia cõ¬
passio. quarta consolatio. quin¬
ta oratio. sexta deuotio. Notagͦ.
sus ⁊ ascensus uirtutum. Nota qͦ¬
modo concordet humilitas mor¬
tificationi. mortificatio compas¬
sioni. compassio consolationi.
consolatio orationi. oratio deuo¬
tioni. Nota iterum in descensu
quomͦ ꝑtineat deuotio ad oratio¬
nem. oratio ad consolationẽ.
consolatio ad compassionẽ. com¬
passio ad mortificationẽ. mortifica¬
tio ad humilitatẽ. In his sex uocib
cantatur canticum nouum. canti¬
cum caritatis. In his auditur iubi¬
lum unitatis. consonum melos
deuotionis. contemplationis dul
cim abusionib claustri ha¬
bens in manib ad eam discutien¬
dam pauca dic̾turus accedo. qui
me solum inter ceteros in hac par¬

Expanded text:
requiem animabus vestris . Videsrequiem animabus vestris . Videsa voce humilitatis? In musica siquidem Christi sex sunt voces inter se consonae et concordes. Prima concordiae vox est humilitas cordis, secunda mortificatio carnis, tertia compassio, quarta consolatio, quinta oratio, sexta devotio. Nota ergsus et ascensus virtutum. Nota quomodo concordet humilitas mortificationi, mortificatio compassioni, compassio consolationi, consolatio orationi, oratio devotioni. Nota iterum in descensus quomodo pertineat devotio ad orationem, oratio ad consolationem, consolatio ad compassionem, compassio ad mortificationem, mortificatio ad humilitatem. In his sex vocibus cantatur canticum novum, canticum charitatis. In his auditur jubilum unitatis, consonum melos devotionis, contemplationis dulccim abusionibus claustri habens in manibus, ad eam discutiendam pauca dicturus accedo, qui me solum inter caeteros in hac par
Abbreviated transcription (Latin):
tres dissone.⁊ discordes. In cantu
⁊ enim diaboli pͥma uox est ela¬
tionis. scd̾a sugestionis. t̾cia des¬
ꝑationis. S imuliter ⁊ in cantu pͥ¬
mi hominis. pͥma uox est delec¬
tatio. scd̃a consensus. t̾cia excusa¬
tio. Exhis sex  uocib constat
discordie cantus. Musica diabo¬
li ab altiori uoce cantari cepit.
Inchoauit enim in celo antipho¬
nam elationis dicens. Ponã sedẽ
meã ad aquilonẽ ⁊ ero simił al¬
tissimo. Altius gͥ inchoauit. qͣm
debuit. Si enim non excedet re¬
gulam subiec̾tionis. cantaret cũ
aliis angłis canticum ꝑpetue fe¬
licitatis. Descendens uero decelo
inchoauit antiphonã suggestio¬
nis in paradiso. desꝑationis in
inferno. Differt itaq musica xp̃i.
a musica diaboli. Iua enim incip̃
a uoce sublimiori. ħ autẽ abhu¬
miliori. Audi gͥ doctorẽ demusi¬
ca spũali doctrinam nob̃ facien¬
tem. Discite inquit ame qr mitis
sum.⁊ humił corde.⁊ inuenietis

Expanded text:
tres dissonae et discordes. In cantu tres dissonae et discordes. In cantu etenim diaboli prima vox est elationis, secunda suggestionis, tertia desperationis. Similiter et in cantu primi hominis prima vox est delectatio, secunda consensus, tertia excusatio. Ex his sex vocibus constat discordiae cantus. Musica diaboli ab altiori voce cantare coepit; inchoavit enim in coelo antiphonam elationis, dicens: Ponam sedem meam ad aquilonem, et ero similis Altissimo . Altius igitur inchoavit quam debuit. Si enim non excederet regulam subjectionis cantaret cum aliis angelis canticum perpetuae felicitatis. Descendens vero de coelo inchoavit antiphonam suggestionis in paradiso, desperationis in inferno. Differt itaque musica Christi a musica diaboli: illa enim incipit a voce sublimiori, haec autem ab humiliori. Audi igitur doctorem de musica spirituali doctrinam nobis facientem: Discite, inquit, a me quia mitis sum et humilis corde, et invenietis
Abbreviated transcription (Latin):
referatur ad pulsum cythare
manuum oꝑatio. ad flatum or¬
gani mentis deuotio. ad cantũ
uocis sermonis exhortatio. ꝑcute
gͥ cordas cithare manubone o¬
ꝑationis. ut concordes proximo
ꝑ exemplum mortificate carnis.
imple organum cordis flatu. ia
das dõ duicem sonum pie de¬
uotionis. Ut iterum concordes ma¬
gistro. canta canticum nouum.
canticum obedientie. canticum¬
dictionis. Quid prodest dulce¬
do uocis sine dulcedine cordis:
musice frangis eleuas uocem. sic
ꝑ ascensus ⁊ descensus uirtutũ.
frangas ⁊ eleues mentem. frangas
descendens ad compassionem ꝑ¬
.xiiii. eleues ascendens ad contem¬
piationem di. Noli cantare cum
lucifero incelo. seu cum pͥmo hoĩe
inparadiso. s cantes intemplo cũ
ex ex eo. eitiensuendentes datã
grãm.⁊ ementes uanam głam.
Cantus diaboli cupiditas. cant᷑
pͥmi hominis uoluptas. scdi ca¬
ritas. In cantu diaboli sunt tres
false uoces.⁊ in cantu pͥmi hoĩs

Expanded text:
referatur ad pulsum citharae, referatur ad pulsum citharae, manuum operatio; ad flatum organi, mentis devotio; ad cantum vocis sermonis exhortatio. Percute igitur chordas citharae manu bonae operationis, ut concordes proximo per exemplum mortificatae carnis. Imple organum cordis flatu, id das Deo dulcem sonum piae devotionis. Ut iterum concordes magistro, canta canticum novum, canticum obedientiae, non canticumtiae. Quid prodest dulcedo vocis sine dulcedine cordis? musicae frangis et elevas vocem, sic per ascensus et descensus virtutum frangas et eleves mentem. Frangas descendens ad compassionem proximi, eleves ascendens ad contemplationem Dei. Noli cantare cum Lucifero in coelo, seu cum primo homine in paradiso, sed cantes in templo cum ex eo , ejiciens vendentes datam gratiam, et ementes vanam gloriam. Cantus diaboli cupiditas, cantus primi hominis voluptas, secundi charitas. In cantu diaboli sunt tres falsae voces, et in cantu primi hominis
Abbreviated transcription (Latin):
tantur altitudine uocis. delec¬
tentur etiam elatione mentis.
N emo tn̾ altius cantat eo quẽ
añs audire consueunt de mon¬
te sc̃o suo. nemo dulcius qͣm cui
inclinat dñs aurẽ suam. Uoce
mea inquit dauid ad dñm cla¬
maui. ⁊ exaudiuit me demonte
scõ suo. Esto gͥ inualle humili¬
tatis. ut in monte sc̃o audiri me¬
rearis. Si sic cantas ut ab aliis lau¬
dem queras. uocem tuam uen¬
dis. ⁊ facis eam nontuam. s suam.
Caue nemonast̾ium uertas in
theatrum Habes in potestate
tua uocem tuam. habeto ⁊ animũ.
frangis uocem. frange ⁊ uolun¬
tatem. seruas consonantiã uo¬
cum. serua ⁊ concordiam moꝵ.
ut ꝑ exemplum concordes ꝑximo
ꝑ uoluntatẽ dõ. ꝑ obedientiam
magistro. Hec est concordia moꝵ
Sunt etiam tres species sonoꝵ
que fiunt pulsu. flatu. ⁊ cantu.
ad citharam ꝑtinet pulsus. ad
organum flatus. aduocem cant᷑.
assignari potest ħ consonantia
sonorum concordie morum. si

Expanded text:
tantur altitudine vocis, delectantur altitudine vocis, delectentur etiam elatione mentis. Nemo tamen altius cantat eo, quem Dominus exaudire consuevit de monte sancto suo, nemo dulcius quam cui Dominus inclinat aurem suam. Voce mea, inquit David, ad Dominum clamavi, et exaudivit me de monte sancto suo . Esto igitur in valle humilitatis, ut in monte sancto exaudiri merearis. Si sic cantas, ut ab aliis laudem quaeras, vocem tuam vendis, et facis eam non tuam sed ementi suam. Cave ne monasterium vertas in theatrum. Habes in potestate tua vocem tuam, habeto et animum, frangis vocem, frange et voluntatem, servas consonantiam vocum, serva et concordiam morum, ut per exemplum concordes proximo, et per voluntatem Deo, per obedientiam magistro: haec est concordia morum. Sunt etiam tres species sonorum, quae fiunt pulsu, flatu et cantu. Ad citharam pertinet pulsus, ad organum flatus, et ad vocem cantus. Assignari potest haec consonantia sonorum, concordiae morum: si
Abbreviated transcription (Latin):
cum exierint foras curiosi. Psal¬
modie uerba proferunt. s psal¬
modie sensum u̾ aitendunt. Un¬
de beatus gregorius. Uox inquit
psalmodie cum ꝑ intentionẽ cor¬
dis agitur. ꝑ hanc omnipotenti
dño ad cor iter paratur. ut inten¬
gr̃a compunctionis infundat᷑.
Item idem in eodem. Dũ inqͥt ꝑ
psalmodiam compunc̾tio effu¬
ditur. uia nob̾ incorde fit. per
qm adiħm infine ꝑuenitur.
Sunt etiam alii uoce dissoluti.
qui uocis sue modulatione glo¬
riantur. nec tantum gaudent
de dono gr̾e. s etiam alios sper¬
nunt tumentes elatione. aliud
cantant qm libri habeant. et
aliud forsitan iterum dicturi.
ut sint illud idem iterũ canta¬
turi. Tanta ẽ leuitas uocis. forsi¬
tan ⁊ mentis. Cantant forsitan
ut placeant popło. magis qͣm dõ.
Qui sic cantant. non cantant in¬
choro cum maria sorore moysi.
s inpalatio cum herodiade ut
placeant discumbentib uł he¬
rodi. Timeo autẽ ne sicut delec¬

Expanded text:
cum exierint foras curiosi. Psalcum exierint foras curiosi. Psalmodiae verba proferunt, sed psalmodiae sensum non attendunt. Unde beatus Gregorius. « Vox, inquit, psalmodiae cum per intentionem cordis agitur, per hanc omnipotenti Deo ad cor iter paratur, ut intengratia compunctionis infundatur. » Idem in eodem: « Dum, inquit, per psalmodiam compunctio effunditur, via nobis in corde fit, per quam ad Jesum in fine pervenitur. » Sunt etiam alii voce dissoluti, qui vocis suae modulatione gloriantur, nec tantum gaudent de dono gratiae, sed etiam alios spernunt tumentes elatione, aliud cantant quam libri habeant, et aliud forsitan iterum dicturi, si sint illud idem iterum cantaturi. Tanta est levitas vocis, forsitan et mentis. Cantant forsitan, ut placeant populo magis quam Deo. Qui sic cantant, non cantant cum Maria sorore Moysi, sed in palatio cum Herodiade, ut placeant discumbentibus vel Herodi. Timeo autem, ne sicut delec
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ꝑfecta medicina. seuerus ma¬
gister ñ crudeł.⁊ rationabił dis¬
ciplina. Si enim aliquis em̃da¬
toriam uindictã ferre recusaue¬
rit. nec tantum fr̃s. s etiam ma¬
gistrum clamosus ⁊ impudens
contempserit. etiam si non ab¬
cesserit. de ur̃a societate ꝓitiat᷑.
N enim ut ait beatus augustinꝰ
hoc fit crudeliter. s miscđiter
ne contagione pestifera płimos¬
uerum etiam in omnib motibꝰ¬
nrĩs nicħ fiat. qd̾ cuiusqͣm of¬
fendat aspec̾tum. congruum
mͥ fore uidetur. ut maxime in
eccłã cum ad opꝰ dĩ uentum fue¬
rit. humilitatis honestas dili¬
gentius obseruetur. ut qui in
eccłã ante conspec̾tum dĩ con¬
uenimus. ne ibidem det̾iores
simus. Sunt enim qui mente
uagi. attoniti ocuł. habitu dis¬
soluti. plana parietum ꝓspiti¬
entes ꝑlustrant. aliud cantant.
⁊ aliud cogitant. In choro sunt
corpore. s inforo mente. nunc
intus sunt. nunc foris exeunt.
nec tantum intus dissoluti. s etiã

Expanded text:
perfecta medicina, severus maperfecta medicina, severus magister non crudelis, et rationabilis disciplina. Si enim aliquis emendatoriam vindictam ferre recusaverit, nec tantum fratres sed etiam magistrum clamosus et impudens contempserit, etiam si non abscesserit, de vestra societate projiciatur. « Non enim, ut ait beatus Augustinus, hoc fit crudeliter, sed misericorditer, ne contagione pestifera plverum etiam in omnibus motibus nihil fiat, quod cujusquam offendat aspectum, congruum mihi fore videtur, ut maxime in ecclesia cum ad opus Dei ventum fuerit, humilitatis honestas diligentius observetur, ut qui in ecclesiam ante conspectum Dei convenimus, ne ibidem deteriores simus. Sunt enim quidam, qui mente vagi, attoniti oculis, habitu dissoluti, plana parietum prospicientes perlustrant, aliud cantant, et aliud cogitant. In choro sunt corpore, sed in foro mente; nunc intus sunt, nunc foras exeunt; nec tantum intus dissoluti, sed etiam