comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
periuł eũ seden tẽ m̃bris oͥmnib es sedire ctũ : Dehinc fusa oratione gauden¬
tes ad domũ suani regressi suN
beatimar tpris reliqui ae continent᷑ Qui cũ magnis uirtitib crebro
illustret in ꝑiuris tam̃ plerũq agitaultionẽ Nam aĩibudem
quas inimico humanigeneris sua dentep᷑ E rauerit: itaultio diuiaꝓ soge
manfesta pates cat dontam̃ causam remanseret muito st ln corser st le era¬

Expanded text:
periunt eum sedentem, membris omnibus esse directum. Dehinc, fusa oratione, gaudenperiunt eum sedentem, membris omnibus esse directum. Dehinc, fusa oratione, gaudentes ad domum suam regressi sunbeati Martyris reliquiae continentur, qui cum magnis virtutibus crebro illustretur, in perjuris tamen plerumque agitat ultionem. Nam cum ibidem quis, inimico humani generis suadente, perjuraverit, ita ultio divina prosmanifesta patescat: non tamen causam remanere inultam Martyr pr
Abbreviated transcription (Latin):
uella quaedam lippis oculis & nimio imbrelacripraruꝓfbuente : p̃ene
caetata erat : Cuius pat̃ audita uirtute martyris gloriosi : cũ eu adba¬
silicamt scãm ꝓperat Ce lebratisq uigiliis mane: niuperibus qui ul matri¬
culam illam erant erbumpotũq ꝓtulit : Aepulantibus uero illis ÷÷
im plorat Qua ques conte cum amuiu e aepulum adplicarent : illa sunrexet
Vud scũm secilturclucerepos eit Antoquã solo prestrata fuisset : & ad tente
dũ mi sericordiã dopearet᷑ : restrictis lacrimis purgatis lippitudin e oculis
leca surrexit łunc patre gaudente: domiriddit᷑ sana XXVIIIT¬
lius quidam puenilus pardũlus. cuiusparentes haud p̃cub ab ipsabasi¬
Vica conmanebans u secundo oreos scu cirno membris totis contractus
Asinespe celicuius bont. nutriebatur. Quitta concraxerat : ut genua
uib eius ore penitus separ ari ñ possen : Cuiis parentes. cũ ad scambasilicã
ingilassen ꝓiestũ in fantulũ corãsacroscis reli quiis post paululum rep¬

Expanded text:
uella quaedam lippis oculis et, nimio imbre lacrimarum profluente, pene caecata. Cuius pater, audita virtute martyris gloriosi, cum ea ad basilicam sanctam properat, celebratisque vigiliis, mane pauperibus qui ad matriculam illam erant cibum potumque protulit. Aepulantibus vero illis, inplorat. Qua quiescente, cum convivae aepulum adplicarent, illa surrexit et ad sanctum se altare ducere poscit. Antequam solo prostrata fuisset et adtente Domini misericordia deprecaretur, restrictis lacrimis, purgatis lippitudine oculis, laeta surrexit. Tunc, patre gaudente, domi redditur sana. 39. Alius quidam puerulus parvulus, cuius parentes haud procul ab ipsa basilica conmanebant, in secundo ortus sui anno membris totis contractus, sine spe alicuius boni nutriebatur. Qui ita contraxerat, ut genua ab eius ore penitus separari non possent. Cuius parentes, cum ad sanctam basilicam vigilassent, et proiectum infantulum coram sacrosanctis reliquiis, post paululum rep
Abbreviated transcription (Latin):
uis sexpet ÷ scilic& ⁊t qͥ meritis tutarineqͥbam beati iulianimarq¬
s saluarer p̃sidia In quodĩ gomitorarer uico unus ex puersmar
abhiec maorbo corripitur : Reclinatoq ad lectulũ capite : grauiter agere
uepie Erat aut febris assidua cũ stomachipituita : ita utsi al guid
A uiperet confestim reiceret. Nec erat ei crbus confortatio : sed magis
xitus putabat Deniq: mei cũ uiderent eũ in ex trema uexctri : ariolũ quendã

Expanded text:
vicum expetii, scilicet ut qui meritis tutari nequibam, beati martyris Julvicum expetii, scilicet ut qui meritis tutari nequibam, beati martyris Juliani salvarer praesidio. In quo dum commorarer vico, unus puer ex nostris ab hoc morbo corripitur, reclinatoque ad lectulum capite, graviter aegrotare coepit. Erat autem febris assidua cum stomachi pituita, ita ut si aliquid acciperet, confestim rejiceret; nec erat ei cibus confortatio, sed magis exitus putabatur. Denique mei cum viderent eum in extrema vexari, ariolum quemdam
Abbreviated transcription (Latin):
egrediens iuuenis dareres ponsũ : ut eos uidit in t̃ram corruit factꝰq
est sicut mertuus Cam currentes aut parentes es̃ : calumni ab ant᷑ homi¬
nibus ad serentes parentem suũ eorũ magicis artibus fius sipemptum
ł cadõ hensõ puero : leuauerunt eũ semĩ uiuum. At illedi manibus eorũ
elapsus ꝑ cussis palmis. coepit debac chando clamare uel dicere: qua a
martrris iuliani uirtute ex ureretur Clericus uero haec audiens posi¬
purgatus abs cessit De hinc firmatus infideportitor : iteͭ lumpsulnis
nenit lamex inde tempore ꝓcedente : quanti ibie ergumini frigo¬
ritici uel de uersis morbis obpressi martyris uirtute sanittis unt pu
nimina retinere nel numerũ potuit colligere. XL VI
Lponimus & istud quod insipientes corrigit & riboretsapiontes Igiturr
autim ep̃i tempare quo in gruentibus pec catis populi aruerna regio
abexcidialiis quam inguinariã uocan deuastabat᷑ : egobriuatens en

Expanded text:
egrediens juvenis dare responsum, ut eum vidit in terram corruit, factusque egrediens juvenis dare responsum, ut eum vidit in terram corruit, factusque est sicut mortuus. Concurrentes autem parentes ejus calumniabantur hominibus, asserentes parentem suum eorum magicis artibus fuisse peremptum, et apprehensum puerum elevaverunt eum semivivum. At ille de manibus eorum elapsus, percussis palmis, coepit debacchando clamare vel dicere quod martyris Juliani virtute exureretur. Clericus vero haec audiens, posipurgatus abscessit. Dehinc firmatus in fide portitor, iter totum cum pspervenit. Jam exinde, tempore procedente, quanti ibi energumeni, frigoritici, vel diversis morbis oppressi, Martyris virtute sanati sunt, nec nomina retineri, nec numerus potuit colligi. CAPUT XLponimus et istud, quod insipientes corrigat et roboret sapientes. Igitur Cautini episcopi tempore, quo, ingruentibus peccatis populi, Arverna regio ab excidio luis quam inguinariam vocant devastabatur , ego Brivatensem
Abbreviated transcription (Latin):
ini Aduem entibi suerobarbuaris aquodam en seaure u po efiemundis
direpta cst u sinurccondita Achis qui eam sustu lerat tartosibitopont
ut ecã penitus sustinere nompose. Statimq: conpugtus uirtute martyris. ac peni¬
QUAE POSTQUAM GESTASUN. MISIT CLERICUMSNUM DICENS :
Made in quit adbeati uili anibasilicam : & fundẽs orationẽ supplicaut
tibi celiquid caerȩ uel pulueris desepulcro iacentis uar giry dignentur adicui :
ut delatũ ame cum benedictione suscipiatur : Ille uero ueniens quae sibi fue¬
rant imperata flagitat ac suscipit: Et cũ suscepta ferre uellet tanto
grauat᷑ pondere. ut uix ceruicem possit erigere Vnde cremore magno
concussus pauim̃toprosternit᷑. &iterũcũ lacrims orationem funðens
surrexit in columis Et accepta : sensit ab eundi haberelibertatem.
Igitur arrepto itinere : in candescentenimiũ solesiti corripitur : ueniens
aut̃ adiullã uiaeꝓximã unã casulam adit aquã deposcens De qua

Expanded text:
simo. Advenientibus vero barbaris, a quodam esse aurea aestimata direpta est et sinu recondita. At is qui eam sustulerat, tanto subito pondere praegravatur, ut eam penitus sustinere non posset, statimque compunctus virtute Martyris, ac poeniQuae postquam gesta sunt, misit clericum suum, dicens: Vade, inquit, ad beati Juliani basilicam, et fundens orationem, supplica ut tibi aliquid cerae vel pulveris de sepulcro jacentis largiri dignentur aeditui, ut delatum a me cum benedictione suscipiatur. Ille vero veniens, quae sibi fuerant imperata flagitat ac suscipit. Et cum suscepta ferre vellet, tanto gravatur pondere, ut vix cervicem posset erigere. Unde tremore magno concussus, pavimento prosternitur, et iterum cum lacrymis orationem fundens, surrexit incolumis, et acceptam sensit abeundi habere se libertatem. 881 Igitur arrepto itinere, incandescente nimium sole, siti corripitur. Veniens autem ad villam viae proximam, unam casulam adit aquam deposcens: de qua
Abbreviated transcription (Latin):
uirtus euis allidit: Quadere rogo uos fidelis simi xp̃iani qui dm̃ timetis: subue¬
nite iȩnorantiae me .e. subueniteopp̃sso & debili & si timor di man&: in eusq adlocũ
suo suꝑ posicũ usq ad scam basilicam duxit uibi tridua nãoratione continuans
re dintigratis pedibus in columis abscessit biduana oratione continua

Expanded text:
virtus ejus allidit. Qua de re 1069 rogo vos, fidelissimi Christiani, qui Deum timetis, subvevirtus ejus allidit. Qua de re 1069 rogo vos, fidelissimi Christiani, qui Deum timetis, subvenite ignorantiae meae, subvenite oppresso et debili; et, si timor Dei manet Al., suo superpositum usque ad sanctam basilicam duxit. Ubi triduanam orationem continuans, redintegratis pedibus, incolumis abscessit. CAPUT XLVII. De contra
Abbreviated transcription (Latin):
loco luminerecepto adypria rediens adhul debilis claui cabat ueniensq
adcellulam conda tensem inqua lectũ niribeatibabetur. dum ibi tem node
domina uigili ae cȩlebrarent᷑ subito ante populo sensit urtutẽ diuinam
adesse Etspestante plebe seꝑ terrã trabens contraparietem erexit. inquo
fenestraretinet᷑ quaȩ fuit quondam beati corporis porta Et orans at q. quo
gaudio lacrimans integrȩsanita tirestituit᷑. nec ulteruis ullam ꝑtilit¬
demalis infirmitatibus grauitatemXLV
petentib: stipendia quaerendo circiuiret : curonis aduenit. Et parum per
moratus : Iter quod agere coeperat conat᷑ implere. Progres susq claudicando cum
satellitibus : decimo aburbe miliario. uĩ doloris opprimitur: Relictusq asociusr
solus suꝑripam aluer heiulabat. multis ad festiui tatem concurrentibus ꝓclamans
& dicens Vaemichi quia sollempnitatem uirigloriosi spectare nolũi : ideo me

Expanded text:
loco lumine recepto, ad propria rediens, adhuc debilis claudicabat. Veniensque loco lumine recepto, ad propria rediens, adhuc debilis claudicabat. Veniensque ad cellulam Condatensim, in qua lectum viri beati habetur, dum ibidem nocte dominica vigiliae celebrarentur, subito, orante populo, sensit virtutem divinam adesse. Et spectante plebe super terram trahens, contra parietem erexit, in quo fenestra retenetur, quae fuit quondam beati corporis porta. Et orans atque prae gaudio lacrimans, integrae sanitati restituitur, nec ulterius ullam de malis infirmitatibus gravitatem. CApetentibus stipendia quaerendo circuiret, Turonis advenit. Et cum parumper moratus, iter quod agere coeperat conatur explere. Et progressus claudicando cum satellitibus, decimo ab urbe milliario vi doloris opprimitur. Relictus vero a sociis, solus super ripam alvei ejulabat, multis ad festivitatem concurrentibus proclamans, et dicens: Vae mihi quia solemnitatem gloriosi Viri spectare nolui, ideo me
Abbreviated transcription (Latin):
troni openqua maroue us pictauis antistes aderat. non in merito hȩlargbe¬
utissimi discipulius p̃conandus. Qui sollem nitate explicita cum in lumina¬
to conciuegaudens remeauit adꝓpriam urbem XLV
PVSNVLIA CONŨ QUOQUE UICUM BICTAUENSEM DUM DUO PUERUL
noccedominica in unostratu qui esceren : iusum est eis quasi signum quod matuti¬
nos commouui soler sonantem audissent. Et surgentes decubilisuo direxerunt ad
aedan qumq: in atrium ꝑuenis ser aec cłde : in ueniues ibidem choros mulierũ
danentium: Ex territiq ualde cognoscentes cateruam esse de moniorum dumad
terrã corruuis nec saeul  aetatis in firmitas signosalutari p̃muiniuet: unus lu¬
mine alius & lumine & gissu multatur: Cum ꝑultorũ an norũ curricula in his
infirmitatibus grauarentur: iinus quitantũ lum eafuerat adbeatimas tim basilie
deuoteueniens ut orationem ex pleuit. statim uisum recepit. Alius in eodem scõ

Expanded text:
troni, in qua Maroveus Pictavis autistis aderat, non inmerito Helari betroni, in qua Maroveus Pictavis autistis aderat, non inmerito Helari beatissimi discipulus praeconandus. Qui, solemnitate explicita, cum inluminato concive gaudens remeavit ad propriam urbem. 45. Apud Vultaconum quoque vicum Pictavinsem, dum duo pueruli nocte dominica in uno stratu quiescerent, visum est eis, quasi signum, quod matutinis commovi solet, sonantem audissent; et surgentes de cubili suo, direxerunt ad eclesiam. Cumque in atrium eclesiae pervenissent, inveniunt ibidem choros mulierum canentium. Exterritique valde, cognoscentes catervam esse daemoniorum, dum ad terram corruunt nec se, ut esset aetatis infirmitas, signo salutare praemuniunt, unus lumine, alius et lumine et gressu multatur. Cumque per multorum annorum curricula in his infirmitatibus gravarentur, unus, qui tantum lumen caruerat, ad beati Martini basilicam devote veniens, ut orationem explevit, statim visum recepit. Alius, in eodem sancto
Abbreviated transcription (Latin):
deficient ex in ȩdia febris accessit. Vt aũt eum hicferuor attigit : cucurrit
patirataceclam it neples absq baptismo fungeretur: Quibaptitatus neen
ponfoatatus arpore pter illud spiritaleremedium : iam suffossis oculis iom
sausebris las atis atq dimissis. iamnullum spiraminis habens flatum suꝑbeatũ
sepul orim patre heiulante deponit᷑ Nec defuit illa uirgis caelorasuquae
squon damm paa uulum. inter manis confesioris erifita sres nra uubi priarum init
cuestimta coseres piuenim genas gradatim uirtute diuira insistente rubescere:
e lapitos oculos in lumine rediui uo laxari. Tunc a scõ uiuificatus & a pa trereaept᷑ :¬
sospestosusq hodie intestimonium uirtutis habetur XLIII
SHOET OTPICIAUO QUIDAM CAECVS PERSEX ANNOS LUMINE UIDU¬
atus tridua n apstratione ad bea tum tumulum orans: lum̃ quo carue¬
rat operante sołita uirtuterecepit. Actumest autem Perfestiui tatem scĩpa¬

Expanded text:
deficienti ex inaedia febris accessit. Ut autem eum hic fervor attigit, concurrit deficienti ex inaedia febris accessit. Ut autem eum hic fervor attigit, concurrit pater ad eclesiam, ne prolis absque baptismo fungeretur . Qui baptizatus nec confortatus corpore praeter illud spiritale remedium, iam suffossis oculis, iam palpebris laxatis atque demissis, iam nullum flatum spiraminis habens, super beatum sepulchrum, patre heiulante, deponitur. Nec defuit virtus illa caelestis, quae quondam parvuculum! videres pallentes genas gradatim, virtute divina insistente, rubescere, et sopitos oculos in lumine redivisospis usque hodie in testimonium virtutis habetur. 44. Sed et de Pictavo quidam caecus per sex annos lumine viduatus, triduana prostratione ad beatum tumulum orans, lumen quod caruerat, operante solita virtute, recepit. Actum est autem per festivitatem sancti pa
Abbreviated transcription (Latin):
quusoi tes usdo : hnc solus cotidierenouat etiam post sepul erum: Quid ergi agim̃
qud silemus quidoc cultamus pauer quod populi el amant multi nondiuer sein
que ssacions maremurapfpraspus no uuna heliseum seło nostro. quica lauer defuns¬
ba esliunoremnsit amonusmtorud quare atus confessar: nobis p̃ sentibus operatus dt¬
Q qit eniausa fueritn cadduitoriũ indiuisae trinitatis efflagitut sexplicabo
Quor emnitus Tactematerno desicuente: nutrici ad alendum datur : Quaehoc
liquore sterilis dum non copiose. ut illius aetatulae oportimnũ est lactis alim̃¬
ta minis trat Coepit quip ficere debuerat. di ep̃ tereunte decrescere. & itaminui
ut nbi lmplius epit qiquam pellis tenuis. quȩeius ossula contegeret remanera
Quima tremortua : unumppe in hoc exitu duxerat tinnũ . Erat enĩ unicũ patri
deucoria dilectione quo dam memoriale. Cui ut diximus uictu minuente

Expanded text:
unt viventes in saeculo, hic solus cotidie renovat etiam post sepulchrum. Quid ergo agimus? unt viventes in saeculo, hic solus cotidie renovat etiam post sepulchrum. Quid ergo agimus? Quid silemus? Quid occultamus pauci, quod populi declamant multi? Non diutius in hac statione moremur. Proferamus novum Heliseum saeculo nostro, qui cadaver defuncti vivum remisit a monumento; idque beatus confessor nobis praesentibus operatus est. Quae enim causa fuerit, adiutorium indivisae Trinitatis efflagitans, explicabo. Puer genitus, lacte materno deficiente, nutrici ad alendum datur. Quae hoc liquore sterilis, dum non copiose, ut illius aetatulae oportunum est, lactis alimenta ministrat, coepit, qui proficere debuerat, die praetereunte decrescere et ita minui, ut nihil in eo amplius quam pellis tenuis, qui eius ossola contegeret, remaneret. Qui, matre mortua, unum prope in hoc exitu duxerat annum. Erat enim unicum patri de uxoria dilectione quodam memoriale. Cui, ut diximus, victu minuente,
Abbreviated transcription (Latin):
ACIS ERGOREATIS SIME. CONEES SOR MORETUO PROPITIARISIMIEN¬
tatibus populi : & sanas languores omnium. cunctosq: tefideliter in uocantes tus
medica m̃tis in lustras Nec fraudas ex traneis : quod ypriis libent̃ indulges ho¬
uaretur decidentibus cataractis obstrictisq palbebris uad de caecatus est
Suꝑ quod malum adicit᷑ & illud : quod a suste ꝑcussus disrupto uisu. urus e crepuist
oculus lamenĩ uiginti quinq: annos in hac caȩcitatedeebat Ad monitus er
ꝑuisum : ad beatũ tumulũ uenit Vbi orationi incumbens die tertia uniusa
lumen recepit Dehins animatꝰ hoc medicamine at tentius coepit orare
Quarta aut̃ die oculus qui crepuerat : reformataperitur uisu. Quilic& nona
clarus cernit᷑ ut alter tam̃ luminis beneficium p̃bet: XLTIN n¬
EBILIS QUIDAM CUIUSMANUS CONTRACTA DIRI GUERAT. DUMINI
Sum qd ante beati sepulcrũ habetur oraret atente .: in scã eius uigilia uisicas

Expanded text:
Facis ergo, beatissime confessor, tuo more, propitiaris iniquFacis ergo, beatissime confessor, tuo more, propitiaris iniquitatibus populi et sanas languores omnium cunctosque te fideliter invocantes tuis medicamentis inlustras nec fraudas extraneis quod propriis libenter indulgis. Hotudinis gravaretur, decidentibus cataractis obstrictisque palpebris, valde caecatus est. Super quod malum adicitur et illud, quod a fuste percussus, disrupto visu, unus ei crepuit oculus. Iam enim viginti quinque annos in hac caecitate degebat. Admonitus ergo per visum, ad beatum tumulum venit, ubi orationi incumbens, die tertia unius oculi lumen recepit. Dehinc animatus hoc medicamine, attentius coepit orare. Quarta autem die oculus qui crepuerat reformato aperitur visu. Qui licet non tam clarus cernitur ut alter, tamen luminis beneficium praebet. 42. Debilis quidam, cuius manus contracta diriguerat, dum in atrium, qui ante beati sepulchrum habetur, oraret attente, in sancta eius vigilia visitatus,
Abbreviated transcription (Latin):
neat : & in diedominico nullũ opus absq sollem nitatibus mysticis agan
Ecceenĩ coram dñõ inlacrimis decumbimus: ueniam ꝓpopulo dep̃cantes. Et ad hu
spefest optinendi : si em̃ datio subsequat᷑ in plebe Nam hostilitates & in firmitatr
peraui turonis ad basili cãꝓpera : ibiq: teuisitans. optineo apud dnm utsaners
Cui ille. Dicmͥ quae sodomine : quis es aut quod est nom̃tuũ Cuiuir łto lr
inquit martinus turonorũ sacerdos In his scĩ uerbis pauꝑ surrexit a somnos
Adp̃hensoq: bacello : i ter imperatũ ad gredit᷑ & q̃ sibi fueras impera tapi
nuntiat Mense aũt septimo post quã haec acta st̃ : beatã basilicam aditor
erat caro palmarũ eĩ : quae clausa de cinebat᷑. Et condigiti eius directi fuissinm
sanguis ab eisdem erupit: Sed his omnibus medicatis oreyprio quaretulimus eir¬

Expanded text:
ineat, et in die Dominico nullum opus, absque solemnitatibus mysticis, agat. ineat, et in die Dominico nullum opus, absque solemnitatibus mysticis, agat. Ecce enim coram Domino in lacrymis decumbemus veniam pro populo deprecantes, et adhuc spes est obtinendi, si emendatio subsequatur in plebe. Nam hostilitates, et infirmitateperavi, Turonis ad basilicam meam propera; ibique te visitans, obtinebo apud Dominum ut saneris. Cui ille: Dic, quaeso, domine, quis es, vel quod est nomen tuum? Cui vir: Ego sum, inquit, Martinus Turonorum sacerdos. In his Sancti verbis pauper surrexit a somno, apprehensoque bacello, iter imperatum aggreditur, et quae sibi fuerant imperata populis nuntiavit. Mense autem septimo postquam haec acta sunt, beatam basilicam adiit, putruerat in eo caro palmarum ejus, quae clausa detinebatur. Et cum digiti ejus directi fuissent, sanguis ab eisdem erupit. Sed his omnibus medicatis, ore proprio quae retulimus enar
Abbreviated transcription (Latin):
taeñ: umcaeeos in luminat dũ paraliticossanat dũ reliquos aegrotas pristine
sanitati refamat Sed ego ut saepetestatussum : indignũ me ceñseo tantiuiri
i tude pmere. Tam̃ quia audax audeo : ueniam postulo legenti. Ui enĩ me in pel¬
muitnuꝑ Si sulsus ex cenomã nĩ cis pauꝑculus dum in hortellũ suũ meridiȩ obdor¬
missa nescio quid nequitiae ꝑpessus. esomno ex hiliens contractis inuolam digitis
cũ magnodolore manus debiles eleuauit Ipso quoq dolortp̃mente rursu soluit᷑ inspore¬
Et uidet ꝑ uisum : et ecceuir stabat ante eum nigris uestibus. cano autẽ capit Qu
quid sceleris comiisissem. Tunc uirille tamquã dñs decaeconato quia nequ
ille peccauerat neq parentes eius sed ut manifestaretur opus dĩ in illum ait. De bui¬
tastua : tormentum indicat populi delinquentis : Vade ergo nunc ꝑui cos & castula

Expanded text:
tat, dum caecos illuminat, dum paralyticos sanat, dumque et reliquos aegrotos pristinae tat, dum caecos illuminat, dum paralyticos sanat, dumque et reliquos aegrotos pristinae sospitati reformat. Sed ego, ut saepe testatus sum, indignum me censeo tanti viri signa depromere. Tamen quia audax audeo, veniam peto a legente. Quia enim me impelgerit nuper. Sisulfus ex Cenomanicis pauperculus, dum in hortulo suo meridie obdormisset, nescio quid nequitiae perpessus est. E somno autem exsiliens, contractis in volam digitis, cum magno dolore manus debiles elevavit, ipso quoque dolore premente, rursum solvitur in soporeet vidit per visum, et ecce vir stabat ante eum nigris vestibus, cano autem capite. Qui quid sceleris commisissem. Tunc vir ille, tanquam discipulis Dominus de caeco nato, quia neque ille peccaverat, neque parentes ejus, sed ut manifestaretur opus Dei in illo , ait: Debilitas tua tormentum indicat populi delinquentis. Vade ergo nunc per vicos et castella,
Abbreviated transcription (Latin):
quem sc̃s dĩꝓprio labore patefecit : Eusaq: oratione : aquam haurit : In positamq
lm pubiula : domire grediens deportauit : Cumq: ex inde in firmis multis cribu¬
eret sanitatesi quãdam uice renosindus frater eĩ ui febrium in pulsus decuibuit
actulo: Dctaua quoq: die cũ iam oculis in hoc iaceret ut spm exalaret atq om̃is
famnili aꝑ streperet mor tem condo lens patroniu funeris necessaria p̃pararet
uenit in m̃tẽ pres bi tero ut de aqua beari putei in ore functum guttao inferret:¬
Quainla taubi primũ os eius attigit. mox oculos aegrotus aperuit. : absoluta etiã
lingua nogat sibicd huc ex inde ministrari : Ac ceptoq calice utbibie: statim
Qm̃is frebris aufugit. & sic ad mirante familia sanus alectulo. in quo iacebat erestus:
cum ad sumptus ses dĩ demundo ad huc p̃dicatorhabeatur in mundo¬

Expanded text:
quem sanctus Dei proprio labore patefecit, fusaque oratione, aquam haurit, inpositaque quem sanctus Dei proprio labore patefecit, fusaque oratione, aquam haurit, inpositaque ampullula, domi regrediens deportavit. Cumque exinde infirmis multis tribueret sanitates, quadam vice Renosindus, frater eius, vi febrium inpulsus, decubuit lectulo. Octava quoque die cum iam oculis clausis in hoc iaceret, ut spiritum exalaret, atque omnis familia perstreperet, mortem condolens patroni, vel funeris necessaria praepararet, venit in mentem presbitero, ut de aqua beaQua illata, ubi primum os ejus attigit, mox oculos aegrotus aperuit, ablingua, rogat sibi adhuc exinde ministrari; acceptoque calice, ut bibit, statim omnis febris aufugit; et sic, admirante familia, sanus a lectulo in quo iacebat erectus eerit enarrare, cum adsumptus sanctus Dei de mundo adhuc p
Abbreviated transcription (Latin):
crũ sc̃i : cumdiutissime oras set : iterum eam secum assumit Accensa uerotimia¬
mata cũ eam desuꝑ retineret : in terrogat sibonui odorem facerens : Illa respondit
bonũ: Hlanc primã uocem filiae : mater maesta cogouit : In posita uero ori eius
aqua sinquam quondam defontibus benedictis acceperat : interrogat iterum qua¬
lemei saporem p̃beret : Illares ponđ bonum : Tuns matercum gaudio sospitem
domirefer: quam tristis ad beatitumuli fidefida de tulerat : XXX VIIII:¬
RIDIUS UIR RE LIGIOSUS EX IE MÕUICINO CAUSATANTUM DE UOTIONS TI¬
Lronis aduenit: Etbeatũ sepulcrum orando de osculans : ad monasterium scm̃
amne transito ꝑuenit : Quidum singula loca usi tat quae uirbeatus aut oran do
dep̃sserat. aut psallendo scĩficauerat. ubi uel fessocor pori somnd̃. uel in aedia defsi¬
cienti cibum pbuerat : Dumq cuncta circuit cunc taꝑ agrat : uenit ad puteum

Expanded text:
chrum sancti, cum diutissime orasset, iterum eam secum adsumit. Accensa vero timiachrum sancti, cum diutissime orasset, iterum eam secum adsumit. Accensa vero timiamata, cum eam desuper reteneret, interrogat, si bonum ei odorem facerent. Illa respondit: 'Bonum'. Hanc primam vocem filiae mater maesta cognovit. Inpositam vero ori eius aquam, quam quondam de fontibus benedictis acceperat, interrogat iterum, qualem ei saporem praeberet. Illa respondit: 'Bonum'. Tunc mater cum gaudio sospitem domi refert, quam tristis ad beati tumulum fide fida detulerat. 39. Aridius vir relegiosus ex Lemovicino causa tantum devotionis Turonus advenit, et beatum sepulchrum orando deosculans, ad monasterium sanctum, amne transito, pervenit. Qui dum singula loca visitat, qua vir beatus aut orando depresserat aut psallendo sanctificaverat, ubi vel fesso corpori somnum vel inaedia deficienti cibum praebuerat; dumque cuncta circuit, cuncta peragrat, venit ad puteum,
Abbreviated transcription (Latin):
mh ł mapibon osculatus uero fidelit̃ uelũ quo capsas carũ pignorũ ecoꝑturt
bor inpedesconstigit acppruseressibus domi regres sus est t en ĩ ars
bea tissime confessor nectibisatiest ꝓpriam ae dem ex ornarenigen aus
uelod inceps caecus quidam adminiculo dȩdicente ĩ noc cuor sum earum
neboci t̃ ꝓperat y duenens aut̃ quan dobeati pignora in altareloaaiant¬
SSominitsmni sollemnitate ui sum recipere meruit oculorum : Sed & alianhi¬
nominus mulier q̃ diumuta fuerat  sermonis usũ recepit xVi
so eiũ diebus cd beatiuri basi licã quidã &x iner guminis cũmultis secrutido
matrissuae muta e ꝓcessic : cuius os in tantũ obseratum fuit ut nec illas quas¬
Ecunabulorum tempus ex ꝑgit : posset uoces emittere y alater uero detam trist fetu¬
anxia cum iugeret as siduae. commoneturꝑ uisum ut beatip̃sulis sepulcrumad¬
ret: Que exhibita secum puella ꝑgit in trepida : Expositamq: ante sepuil¬

Expanded text:
ibus; osculatus vero fideliter velum, quo capsa sanctorum pignorum cooperta erat, mox in pedes constitit ac propriis gressibus domi regressus est. Haec enim agis, beatissime confessor, nec tibi sat est propriam aedem exornare prodigiis,Sed et deinceps caecus quidam, adminiculo deducente, in occursum earum velociter properat. Adveniens autem, quando beati pignora in altare locabantur, expedita solemnitate, visum recipere meruit oculorum. Sed et alia nihilhominus mulier, quae diu muta fuerat, sermonis usum recepit. 37. His etenim diebus ad beati viri basilicam quidam ex inerguminis, cum multis se cruciatibus matris suae muta processit. Cujus os in tantum obseratum fuit, ut nec illas, quae cunabulorum tempore eduntur voces posset emittere. Mater vero de tam tristanxia, cum lugeret assiduae, commonitur per visum, ut beati praesolis sepulchrum adiret. Quae, exhibitam secum puellam, pergit intrepida; expositamque ante sepul
Abbreviated transcription (Latin):
tos cos en eisdẽ sẽ in etcła ab dider: Illi aut̃ dõ maximas gratias referunt. quod
sebtentu pontificis dignatus fucrit liberart XXX UI¬
untur side plen reliquias beatiuiri portances uirtucos multas per¬
uncur :Nã leodo ualdus abrin catinȩ ciuitatis epr e domiulcarli qpus¬

Expanded text:
ntes eos, cum eisdem se in eclesia abdiderunt. Illi autem Deo maximas gratias referunt, quod ntes eos, cum eisdem se in eclesia abdiderunt. Illi autem Deo maximas gratias referunt, quod eos obtentu pontificis dignatus fuerit liberare. 36. Multi fide pleni reliquias beati viri portantes virtutes multas experuntur
Abbreviated transcription (Latin):
FNIENE PODEMA ANNO CUM FESTI UITAS QUEINAESTIUO CELEBRA
desiderabilis populis adueniss&. et dericus quidã cuius oculum nubs ur
iontexerat : aclum̃ nȩ uidere possit arcebat : ae dembeati confes soris adiũt
Nuegnia tũ eũ qediquis noste in lucescente caelo dum debasilica pcedier ilicm̃
quem olim ꝑdiderat recepere meruitineadem uero festiui tate : si
ergumini multũ seconlidentes Acbecctũ antistitẽ declamantes faterte
orepiciutt. & sic uirtute scĩ mundati suat ÷AXXV
uirsouiaao aũt : Idest posttertiã defestiuitate diem : erant quatdior
iunsti in carcere : Cũq eos sacuitia iudicis ita constringeret ut nel uitus nuos¬
sarta atilli p̃bero liceret : antistitis beati p̃sidia : cordepuro p̃cantuus uus
Dubec igitur douote agerent media die subito scinditur trabes qua pedes eorũ co¬
ebi coatabantur: Con sractisq: catenis liberatos sesentiunt Nec morati oscũ
tis obstupe factis ũt nec uerbis quidẽ cos in crepare p̃sumerent Qui anã sẽqui¬

Expanded text:
nique eodem anno, cum festivitas, quae in aestivo celebratur, desiderabilis populis advenisset, et clericus quidam, cuius oculum nubs tetra contexerat ac lumen ne videre possit arcebat, aedem beati confessoris adivit. Vigilata cum reliquis nocte, inlucescente caelo, dum de basilica procedit, visum, quem olim perdiderat, recipere meruit. In eadem vero festivitate tres inergumini multum se conlidentes ac beatum antestitem declamantes, fatenteore proiciunt, et sic virtute sancti mundati sunt. 35. In proximo autem, id est post tertiam de festivitate diem, erant quattuor vincti in carcere. Cumque eos saevitia iudicis ita constringeret, ut nec victus necessaria nulli praebere liceret, antestitis beati praesidia corde puro precantur. Dum haec igitur devote agerent, media die subito scinditur trabis, qua pedes eorum conclusi coartabantur, confractisque catenis, liberatos se sentiunt. Nec morati ostiumtum obstupefacti fuerunt, ut nec verbis quidem eos increpare praesumerent; qui etiam seque
Abbreviated transcription (Latin):
quidintimo corde gerer& cũ lacrimis patefecit : At illegra¬
tias agens dõ ꝓfide pueri addita &iã p̃dicatiopesã aerdota b
iuuẽ nẽ totondit & ģregimonas teria liaderuuT : Exhoc se in
humilitate fracribus exil ens caritatẽ cũ omnibus diligens intanto
sc̃i mettts apice cuectus a dseritur ut abomnbus tuqꝰ nã partaspei
Dern que quadã dominic aadmis sarũ ce lebrancla solẽ pia inutatur
Dixitq fratribus: lã epĩ oculinei caligincol tegiutur: ꝓecpgatu
Atille intuitus uidit quasi adfenestrã ib sidȩ scclã positam : & quas
dascens adentem ꝑcã urũ senẽ clericatꝰ horiore uencrabilem atc

Expanded text:
quid intimo corde gereret cum lacrymis patefecit. At ille graquid intimo corde gereret cum lacrymis patefecit. At ille gratias agens Deo pro fide pueri, et addita etiam praedicatione sacerdotali, juvenem totondit, et gregi monasteriali ascivit. Ex hoc se in humilitate fratribus exhibens, charitatem cum omnibus diligens, in tanto sanctitatis apice evectus asseritur, ut ab omnibus tanquam parens proximus II. Denique quadam die Dominica ad missarum celebranda solemnia invitatur, dixitque fratribus: Jam enim oculi mei caligine obteguntur, nec possum At ille intuitus, vidit quasi ad fenestram absidae scalam positam, et quasi descendentem per eam virum senem, clericatus honore venera
Abbreviated transcription (Latin):
riues lta norumus conscientiapec catores ⁊
gitur scs ue nantius : biturii territorii incola fuit parentibus
secđm seculidignitatẽ in genuis atq catholicis quidũcet iuueni
li&ate florens : A parentibus spons alunculo obbgatur. Cũq:
ut eati huic conuenit amorisepuellari p̃star & affabilon &cu
poculis frequentibus &iã calciamentade ferr& contigit ut adur¬
bem turonicã dño inspirante uenir& : Erat enĩ tunc t ẽ porisĩno¬
nasteriũ basilice scimartim ꝓpinquũ : in quosi luipus abla
gregẽ dõ de uotum regulari scept roregebat Ad hocuir isteda¬
uotus accedens uirtũ tesq cernens beatimartini at infrae
ut xoniiciomelius est seruireim pollucũ xp̃o quã ꝑ copelã piup¬
tialẽ contagio in uoluimundano relinquã sp̃onsam territori
& piã opere merear effectui condoriare : Hec intra se uoluens
aduenit ad ante dictũ abbatiẽ: Prouolutusq adpedeseis

Expanded text:
nues, ita novimus conscientia peccatores. 1. nues, ita novimus conscientia peccatores. 1. Igitur sanctus Venantius Biturigi territurii incola fuit, parentibus secundum saeculi dignitatem ingenuis atque catholicis. Qui dum esset iuvenili aetate florens, a parentibus sponsali vinculo obligatur. Cumque, ut aetati huic convenit, amori se puellari praestaret affabilem et cum poculis frequentibus etiam calciamenta deferret, contigit, ad urbem Toronicam, Domino inspirante, veniret. Erat enim tunc temporis monasterium bgregem Deo devotum regulari sceptro regebat. Ad hoc vir iste devotus accedens, virtutesque cernens beati Martini, ait intra se: Ut conjicio, melius est servire impollutum Christo, quam per copulam nuptialem contagio involvi mundano. Relinquam sponsam territorii , etiam opere merear effectui condonare. Haec intra se volvens, advenit ad antedictum abbatem, provolutusque ad pedes ejus,
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃i ꝑcipere : poscentesiugit̃ ut ipsẽ insinuar& cordi ipse ꝑfice r& ino¬
pere: Ipse loquer&ur inore : Quo facilius purgata mens cogit atio¬
ne eloquio actione cogitar& sc̃a loquer&ur iusta operar&
honesta Vnde factũ ẽ ut dũin his q̃ diuinitati sunt placita famu¬
labantur : obtiner entremittisibi peccati debitum. oru erentur
a caeni sordentis contagione cȩlest e ꝓmeritis inuitarent᷑ adreg¬
nũ Ponebant&iã & precessorũ exẽpla anteoculossuos atq: omni¬
potentẽ dnm ꝓeorũ affectibus conlaudabant : Quor uut diximꝰ
exc̃pla : sẽqui meditabantur Vnde & nos in p̃conio de uotidõfa¬
muli uenanti abbatis effarintentes : diiunitati potius donasu
referimus qui ad extera eius manifestũ c̃ effecisse : pđ fas cons¬
tititoperas se. dep̃cantes ut aꝓperiat osmuti. ad publicandir
operadtictu sui quia sicut eẽ nosrecognos cimus sc̃ientiate¬

Expanded text:
sancti percipere, poscentes iugiter, ut ipse insinuaret cordi, ipse perficeret in osancti percipere, poscentes iugiter, ut ipse insinuaret cordi, ipse perficeret in opere, ipse loqueretur in ore; quo facilius purgata mens cogitatione, eloquio, actione, cogitaret sancta, loqueretur iusta, operaretur honesta. Unde factum est, ut, dum in his quae Divinitati sunt placita famulabantur, obtenerent, remitti sibi peccati debitum, eruerentur a caeni sordentis contagio, caeleste pro meritis invitarentur ad regnum. Ponebant etiam et praecessorum exempla ante oculos suos atque omnipotentem Dominum pro eorum affectibus conlaudabant, quorum, ut diximus, exempla sequi meditabantur. Unde et nos in praeconio devoti Deo famuli Venanti abbatis effari nitentes, Divinitati potius dona sua referimus, quia dextera eius manifestum est effecisse quod sanctis constitit operasse, deprecantes, ut aperiat os muti ad publicanda opera antestitis sui; quia, sicut esse nos recognoecimus scientia te
Abbreviated transcription (Latin):
langebant enĩ dicentes : cuinos pat scẽ relinquis : post haec sepulturȩ locatꝰ
sepius semanfestis uir tutibus declarauit : Nã tricesimo ab eius obitu
lis ueneratur : dissolutis iẽbrorũ ligaturis directus ẽ : sed & multa alia
ibi gesta conperi : dequibus hec tantũ me moriae habenda mandaui:
ter rigenis cȩlestis potenti a p̃stat cum largiabr iugiter scđor̃i modo
peccator ũsuffragatores : uerũ &iã uite doctor es & nȩ qđ unicum¬
eẽ cernitur dũ a magestate diuina tribuitur: Multiplex quia
cunctis qui ex petere uoluerint affluenter indulgetur: Iuxta illud
&ite& accipi&is a reliqua : Vndeuigilanter incessanterq: deb& inuesti¬
gire mens humanas cõruitã : ut hocꝓuocata studio accensa ex ẽdo
adea semꝑ extendatur q̃u dõno uꝵ cẽ acceptabilia ut ab ipsoł me¬
reatur erui. ł possit audiri Hecaut ab eiusma iestate q̃ rebant

Expanded text:
Plangebant enim dicentes: Cui nos, Pater sancte, relinquis? Post haec sepulturae locatus, Plangebant enim dicentes: Cui nos, Pater sancte, relinquis? Post haec sepulturae locatus, saepius se manifestis virtutibus declaravit. Nam trigesimo ab ejus obitu lis veneratur, dissolutis membrorum ligaturis directus est. Sed et multa alia ibi gesta comperi, de quibus haec tantum memoriae habenda mandavi. terrigenis coelestis potentia praestat, cum largitur jugiter saeculo non modo peccatorum suffragatores, verum etiam vitae doctores aeternae; quod unicum cernitur, dum a magestate divina tribuitur multiplex, quia cunctis qui expetere voluerint affluenter indulgetur iuxta illud: Petite et accipietis, et reliqua. Unde vigilanter incessanterque debet investigare mens humana sanctorum vitam, ut hoc provocata studio, accensa exemplo, ad ea semper extendatur quae Deo novit esse acceptabilia, ut ab ipso vel mereatur erui vel possit audiri. Haec autem ab eius maiestate quaerebant
Abbreviated transcription (Latin):
dexteraduunas aluauit: Si inopes fuissent : ipse cibũ uestitũq dispensa¬
tione ilariporrigebat Tantaq: ei curade aegentibus fuit : ut &ã
pontes sũꝑ alueos amniũdiligent̃ instruer& nequisinundantibus aqͥs
naufragia seua iuger& : In his ergo uirtutibus clarusm populis declaratꝰ
Cũ ess& annorũ circiter quadrarinta : modicapulsatus febreꝑtriduũ lec
tulo decubauit : Nuntiatũ nͦq ẽ mihi :̃ tunctransitũ eius cẽꝑƿinquũ.
At ego uelo cius illuc ꝓperes ad lectulũ cius accessi sed nihil abeo conloci¬
tionis elicere potuit Gat enimualde defessus : Dehincinterposita qua¬
siunus horȩ spatio spm̃ ex alauit : Congregataq: ẽ ad eius ex equias mul¬
titudo illa redẽptorũ : quos supra diximus abco. uel aiugo seruit utis
uel adiuessis debitis ab solutos: quos uel alebat cibo ueluefaitute gebat:

Expanded text:
dextera divina salvavit, si inopes fuissent, ipse cibum vestitumque dispensadextera divina salvavit, si inopes fuissent, ipse cibum vestitumque dispensatione hilari porregebat; tantaque ei cura de aegentibus fait, ut etiam pontes super alveos amnium diligenter instrueret, ne quis, inundantibus aquis, naufragia saeva lugeret. 4. In his ergo virtutibus clarus in populis declaratus, cum esset annorum circittulo decubavit, nuntiatumque est mihi cum transitus esset propinquus. At ego velocius illuc properans, ad lectulum ejus accessi, sed nihil ab eo collocutionis elicere potui, erat enim valde defessus: dehinc, interposito quasi unius horae spatio, spiritum exhalavit. Congregataque est ad ejus exsequias multitudo illa 1227 redemptorum, quos supra diximus, ab eo vel a jugo servitutis, vel a diversis debitis absolutos, quos vel alebat cibo, vel vestitu tegebat.
Abbreviated transcription (Latin):
tionis aduenerit : & homo quidã dũ ad ecclesiã ꝑ ger& uiditpocorũ mul¬
titudin ẽ suã sege tẽ depascentẽ ingemuitq &ait : Vemihi qui annualis
mei laborisopera. Itadeperit ut nshic ꝓrsus ex earemaneat : & accep¬
ta securim. Amputatis ramis aditũ sepis clauderccepit : Confestim¬
q: contractamanus : inuitaretinuit qđ uoluntarie conp̃hendit:
dolore & iã instigante ad scm̃ confessorẽ mestus accessit : tra henspost
seramũ quẽ manu constrine eat narrauitq: omnia sicut gestaerit᷑:
Tiiilleobene dicto nescĩficato manũmanu ꝑ ungens abstractor doo¬
ramorestituit. Sed & deinceps multãs a serpentiũ morsũ & apuf¬
tulemalignae uirus. signocrucis locato desuꝑ reddiditsospitao
Ionnullos aũt obsessos demones seuiliuore utmanus inposuit ett̃¬
plo fugatis dem nibus mentẽ inueogia turbatã ad integritatẽ intelle¬
gentiae reparauit : Omnes enĩ quos cũq ꝑ eũ adiuersis infirmitatibus

Expanded text:
ecclesiam pergeret, vidit pecorum multitudinem suam segetem depascentem, ingemuitque, et ait: Vae mihi, quia annualis mei laboris opera ita deperit, ut nihil prorsus ex ea remaneat. Et accepta secure, amputatis ramis, aditum sepis claudere coepit: confestimque contracta manus invita retinuit, quod voluntarie comprehendit. Dolore etiam instigante ad sanctum Confessorem moestus accessit, trahens post se ramum quem manu constrinxerat, narravitque omnia sicut gesta erant. Tunc ille oleo benedictione sanctificato manum manu perungens, abstracto ramo, restituit. Sed et deinceps multos a serpentium morsu et a pusulae malignae virus, signo crucis locato desuper, reddidit sospitati. Nonnullos autem obsessos daemonis saevi livore, ut manus inposuit, extemplo fugatis daemonibus, mentem inergia turbatam ad integritatem intellegentiae reparavit. Omnes enim quoscumque per eum a diversis infirmitatibus
Abbreviated transcription (Latin):
culo ait̃ addeum Aecipe qua draginta aureos & elausisoculis residẽ in
loco unđ nobe transitus ÷ tp̃ tercunte me cũ regȩ: exclamainuir tute
lots ditiu lumen mectabicredulitate resaituã : Cũq: hic accpiupe¬
cupit feciss& qđ si bni fuereet imperatũ: ꝓcedit nouus cirula regis addex
curton confaipatus her&eicorũ cat̃ ua ex damat& isteceocituspe¬
cune ut fide epirccipera oculos suos: A tͥstecũ non minima arro¬
tuntia : inponensmanus suꝑoculos cius ait Secundusidẽ meufiat
tibi Hcc codicepstt obser u sunto culi hominiscũ dolore ũ ittu sole
uisũ ꝑderaes uerũaiã doluiquẽ a uaritiampellente sinxerat publicare :
Lceunt alticantesq diudediuinis scripturis. Eũflectim mnosedir
heraicus ut cognoscer& ueritate Ait ꝓSinos trȩreligionis si serip¬
turarũ sacrarũ testimoniate ad credendũ mimimemo uentõ uel
uir tiute in diuidue trinitatis miraculis experire : Edigitomeo
umulus mreus Etocũ inignȩiacto tucandente colligecie¬

Expanded text:
culo ait ad eum: Accipe quadraginta aureos, et clauloco unde nobis est transitus; et praetereunte me cum rege, exclama in virtute, ut perditum lumen mea tibi credulitate restituam'. Cumque hic, accepta pecunia, fecisset quod sipatus haereticorum caterva: exclamat et iste caecatus pecunia, ut fide episcopi reciperet oculos suos. At iste cum non minima arrogantia imponens manus super oculos ejus, ait: Secundum fidem meam fiat tibi. Haec eo dicente, ita obserati sunt oculi hominis cum dolore, ut non solum visum perderet, verum etiam dolum, quem avaritia impellente finxerat, publicartante. Altercantesque diu de Divinis Scripturis, cum flecti non possit hereticus, ut cognosceret veritatem, ait vir nostrae religionis: 'Si Scripturarum Sacrarum testimonia te ad credendum minime movent, vel virtutem individuae Trinitatis miraculis experire. Est digito meo anulus aureus; ego eum in igne iaceo, tu candentem college'. Proie
Abbreviated transcription (Latin):
aud ẽ inelnt t relicto dbbt senc in in sulamaris secibis condur
Aduen ientibus cutt gothis cic dripientib resmonascerii q̃ sineeusaude
deenansertit. abbatẽ senio incuruartũ sed scitaite erectũ offendunt:
Extractoq unus gladio quasi amputa turus ceruicẽ eius resupinis
xutt aspm̃ exalauit: Reliqͥ uerohecuidentes timoreꝑtritfugr

Expanded text:
ondunt. Advenientibus autem Gothis ac diripientibus res monasterii, quae sine custode remanserant, abbatem senio incurvatum, sed sanctitate erectum offendunt. Extractoque unus gladio, quasi amputaturus cervicem eius, resupinus ruit ac spiritum exalavit. Reliqui vero haec videntes, timore perter
Abbreviated transcription (Latin):
cho orante narraui. uol cum brachionẽ abbatẽ apignorib: scõ rum
uidiss: egres sũ ignẽ exposui : mysticũ esseputo eo quod non exurat
sed illumin& sed nec sine diuinae maiestatis gratia. quam uel p¬

Expanded text:
cho orante narravi, vel cum Brachionem abbatem a pignoribus sanctorum cho orante narravi, vel cum Brachionem abbatem a pignoribus sanctorum vidisse egressum ignem exposui, mysticum esse puto, eo quod non exurat, sed illuminet; sed nec sine divinae majestatis gratia, quae vel
Abbreviated transcription (Latin):
uuirtus est enĩ scõ rũ q̃ cernitis Et p̃sertim romeuoramini librum iuta
beati martini : &re colite qualiter uerba sacrata ꝓm̃ ti de capite
glob: ignis egressus usq: ad caelos uisus est conscendisse. Et ideo ne cir¬
reamini sed ipsũ cũ sc̃is nos reliquiis credite uisitasse. Tunc timore
apparuit populis uniuersis In illo fuit uirtutis indicium : in isto
gratiae supplem̃tũ Illud fuit tunł occultũ ꝓpt̃ actantiam : istum ma¬
nifestũ est cunctis adgloriam. lbi dẽ oorefestiuo fideliter dño cuncta
nuntiant᷑ hic in nou itate oratori : quod ad laudem dñ ꝑficeret in¬
lus tratione scõrũ pignorũ consecrat᷑. Ergofidelit̃ ut oportet a nobis
querendus est : & orandus ut ille uisi tet hunc populũ : qͥ plerãq: oratioos
uota ꝑ hũo sacrũ ignẽ sustulit in excelsũ Huno enĩ ignẽ uel cũ demona¬

Expanded text:
Virtus est enim sanctorum quam cernitis; et praesertim rememoramini librum Vitae Virtus est enim sanctorum quam cernitis; et praesertim rememoramini librum Vitae beati Martini, et recolite qualiter verba sacrata promenti de capite globus ignis egressus, usque ad coelos visus est conscendisse; et ideo ne terreamini, sed ipsum nos cum sanctis reliquiis credite visitasse. Tunc timore apparuit populis universis; in illo fuit virtutis indicium, in isto gratiae supplementum; illud fuit tunc occultum propter jactantiam, istud manifestum est cunctis ad gloriam; ibidem ore festiva fideliter acta Domino nuntiantur, hic in novitate oratorii quod ad laudem Domini proficeret illustratione sanctorum pignorum consecratur. Ergo fideliter, ut oportet, a nobis quaerendus est et orandus, ut ille visitet hunc populum, qui plerumque orationis vota per hunc sacrum ignem sustulit in excelsum. Hunc enim ignem vel cum de mona
Abbreviated transcription (Latin):
a dopis orationis fidedit̃ dedlcaren: Qua diligent compositar lcar
ex morelocato ad basi licã scam uigiliis noctẽ unã dicentos Maneuoro
uementes ad cellulum: altare quod extrexeram scifictusn ala neuer
Regressiq: ad basilicã scãs eius reliquias cũ saturnins uilianiq marq¬
rum uel etiam beatiillidii ex inde sollem nit̃. rahiantibs cerema
crucibq: ad mouimus Erat aũc sacordotũ al leiitarũ in albi s uesi¬
populi sequentis ordinis magnus conuentus : Cũq sacro scãpignora
pallus ac nafis ex ornata in excolso deferrems ꝑ uerĩ rignera
ostiũ oratoris : Ingredientib: aut̃ nob : subito repleiuteciiuuamo
illã fulgor terribilis it aut ptimore & splendo renimio adstan¬
tium ocũli clauderent᷑ Discurrebat aut̃ ꝑtotam cellulam ta  fulgur
nom paruum nob̵ ingerens metũ nec quisq scire poterat quid hoc łt¬
nisi om̃es pauore ꝓstrati solo iacebat Tunc ego Nolite inquit timere

Expanded text:
d opus orationis fideliter dedicarem. Quam diligenter conpositam, altare d opus orationis fideliter dedicarem. Quam diligenter conpositam, altare ex more locato, ad basilicam sanctam vigiliis noctem unam ducentes, mane vero venientes ad cellulam, altare quod erexeramus sanctificavimus. Regressique ad basilicam, sanctas eius reliquias cum Saturnini Iulianique martyrum vel etiam beati Illidii exinde solemniter, radiantibus cereis crucibusque, admovimus. Erat autem sacerdotum ac levitarum in albis vestipopuli sequentis opalliis ac nafis exornata in excelsum deferremus, pervenimus ad ostium oratorii. Ingredientibus autem nobis, subito replevit cellulam illam fulgor terribilis, ita ut prae timore et splendore nimio astantium oculi clauderentur. Discurrebat autem per totam cellulam tanquam fulgur, non parvum nobis ingerens 910 metum: nec quisquam scire poterat quid hoc esset, et omnes pavore prostrati solo jacebant. Tunc ego: Nolite, inquam, timere.
Abbreviated transcription (Latin):
tisa suis ait : Ite p̃parate iter ut eamꝰ adoccursũ regis quẽ uisurin suo
git᷑ in posita plaustris necessaria a caballis aditer p̃ paratis : ⁊ ãq in hoc
stanteratione ut deber& uiã incedere: ait: seuertant᷑ plaustra laxen¬
e equi ñ modo hociter incedimus: Dicentibus autem suis quȩ essac hx
leuito sut q̃tã instant᷑̃ parariiusserat tẽ facile de turbaras :  Ntsecre¬
tius ⁊ Prince psadquem nos ire compellitis obiit nec uiuentẽ siabier¬
mͦ inueniemus stupe facti audientes diem noant : ac sc̃ĩ uerba tacit
sfruant : Adue nentibus aut̃ ab urbe parisiaca hominibus taho¬
raregẽ transisse nuntiant quasa cerdos plaustra deitinere iusse
rat reuocari
miacele brant se merserat paucis uisibilis a capite ari ꝓrũpens:
Concepit erũ inspirante diui nae pietatis instinctu dnimis ute allula
ualde elagantẽ quã sẽs eu fronius adusinn netuarim a&s utrallula¬

Expanded text:
tus a suis, ait: Ite, praeparate iter, ut eamus ad occursum regis, quem visuri non sumus. tus a suis, ait: Ite, praeparate iter, ut eamus ad occursum regis, quem visuri non sumus. Igitur imponens plaustris necessaria, et caballis ad iter praeparatis, jamque in hoc stante ratione ut deberet viam incedere, ait: Revertantur plaustra, laxentur equi, non modo hoc iter incedimus. Dicentibus autem suis quae esset haec levitas, ut quae tam instanter parari jusserat, tam facile deturbaret, ait secretius: Princeps, ad quem nos ire compellitis, obiit, nec viventem, si abierimus, inveniemus. Stupefacti audientes diem notant, et Sancti verba taciti servant. Advenientibus autem ab urbe Parisiaca hominibus, ea hora regem transiisse nuntiant qua sacerdos plaustra de itinere jusserat revocari.nia celebranti emerserat paucis visibilis, a capitis arce procumpens. Concepit enim inspirante divinae pietatis instinctu animus, ut cellulam valde elegantem, quam sanctus Eufronius ad usum promptuarii habuerat, a