comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tam grandes et tam p̾ciosi codices ur̃i:
et multũ dolentur labores antiqͣrioꝵ
& sacelli miseroꝵ. et panis deceptoꝵ.
Si gͦ nec scͥpturaꝵ auctoritatis anti¬
quitas. nec miraculoꝵ potestas. nͥ maꝵ
sanitas. nec rõnis u̾itas uos asserit :
abite confusi. et redite confessi. ipsũ
eẽ xp̃m om̃ium in se credentiũ salua¬
torem. cuiꝰ nomen ⁊ cuius eccliam
ita exhibent p̾sentia tempora sicut p̾t̾ita
nuntiarunt: nõ ꝑ quẽlib de cau̾nosis
latebris ꝓcedentẽ. s quadam gente & q̃¬
dam reg̾no ad hoc ꝓpagam et instituto.
ubi de illo cuncta figuris p̾notarentur.
Q̃ nunc expͥssa reb agnosc̾entur ⁊ ibi
stolos p̾dicata p̾sentarent᷑ Proiide con¬
stituite uobis aliquẽ catecitandũ gen¬
tilem. in quo faustus defecisse nos risit:
ubi nõ ridendus s plangendꝰ ip̃e defecit.
Si eñi dix̾imus hommi gentili crede
xp̃o. qr deus est. et respondit unde cre¬

Expanded text:
tam grandes et tam pretiosi codices uestri tam grandes et tam pretiosi codices uestri et multum dolentur labores antiquariorum et saccelli miserorum et panis deceptorum. si ergo nec scripturarum auctoritatis antiquitas nec miraculorum potestas nec morum sanitas nec rationis ueritas uos adserit. abite confusi et redite confessi ipsum esse Christum omnium in se credentium saluatorem: cuius nomen et cuius ecclesiam ita exhibent praesentia tempora, sicut praeterita nuntiarunt. non per quemlibet de cauernosis latebris procedentem, sed quadam gente et quodam regno ad hoc propagato et instituto. ut ibi de illo cuncta figuris praenotarentur, quae nunc expressa rebus agnoscerentur, et ibi stolos praedicataliquem catechizandum gentilem. in quo Faustus defecisse nos risit, ubi non ridendus, sed plangendus ipse defecit. si enim dixerimus homini gentili: crede Christo, quia deus est. et responderit: unde cre
Abbreviated transcription (Latin):
austoritatẽ. nullã miracłi u̾itatem re¬
quirat. Quid dicitis: Quid ꝓfertis: Qm
rõnem qͣm u̾itatem: fabula illa ẽ lon¬
ga. et uana. piule ludibriũ. ꝙͣ mulie¬
bre auocamentũ. & angulare delira¬
mentũ. continens uutiũ truncũ. medi¬
um putridũ. & finem ruinosũ. Cũ.N.
uobis ex eius initio dictũ fu̾it ĩmorta¬
li. inuisibili. incorruptibili d̾o: qͥd facta
erat gens tenebraꝵ si cum ea pugnare
uoluiss: Et de medio eius quomͦ est in¬
corruptibilis ꝙ incõtaminabił d̾s: cuiꝰ
membra in pomis q in holerib mandu¬
cando ꝙ digendo cont̾itis & purgatis:
ꝙ de fine eius. quid fecit anima mise¬
ra. ut in globo tenebrarũ ꝑpetuo uin¬
culo puniatur: que nõ suo uitio s alie¬
no maculata d̾õ suo deficiente mũda¬
ri nõ potuit. quo nuitente polluta ẽ:
Hesitantib uobis & qͥd R̾ndeatũ. nõ
ĩuenientib conspiciuint᷑ tam multi ⁊

Expanded text:
auctoritatem, nullam miraculi ueritatem reauctoritatem, nullam miraculi ueritatem requirat. quid dicitis ? quid profertis? quam rationem, quam ueritatem? fabula illa est longa et uana, puerile ludibrium et muliebre auocamentum et aniculare deliramentum continens initium truncum et medium putridum et finem ruinosum. cum enim uobis ex eius initio dictum fuerit: inmortali, inuisibili, incorruptibili deo quid factura erat gens tenebrarum, si cum ea pugnare noluisset ? et de medio eius: quomodo est incorruptibilis et incontaminabilis deus, cuius membra in pomis et oleribus manducando et digerendo conteritis. ut purgetis? et de fine eius: quid fecit anima misera, ut in globo tenebrarum perpetuo uinculo puniatur. quae non suo uitio, sed alieno maculata deo suo deficiente mundari non potuit, quo mittente polluta est? haesitantibus uobis et quid respondeatis non inuenientibus conspiciuntur tam multi et
Abbreviated transcription (Latin):
uos putatis utam et̾nam hab̾e. ip̃e testi¬
moniũ ꝑhibent deme. ꝙ si cred̾etis moy¬
si crederetis ꝙ mͥ. de me eñi ille sc̃psit: &
hñt ibi moysen et ꝓpħas audiant eos. ⁊ si
moysen et ꝓpħas non audiunt. nec siquis
a mortuis resurrex̾it credent ei. Unde huc
existis. unde confiditis: Scͥpturas tanta
austoritate firmatas cõmendatasq res¬
puitis. miracula ñ facitis. que si fac̾etis
etiã ip̃a in uobis cau̾emus. p̃struente dño
nos ⁊ dicente. exurgent multi ꝑseudo ꝓ
fallant si fieri potest. etiã electos: ecce p̾¬
dixi uobis. usq adeo nichil credi uoluit
adu̾sus confirmatã sc̃pturaꝵ austorita¬
tẽ. que fidem suam reb ip̃is ꝓbat: que
ꝑ tempoꝵ successiones hec impleri ⁊ effi¬
ci ostendit. que tanto anteqͣm fierent
p̾nuntiauit. Restat ut rõnem uos exhi¬
bere dicatis. tam certam et iniuistam:
ut ꝑ se ip̃a declarata u̾itate. nullã testis

Expanded text:
us putatis uos uitam aeternam habere, ipsae testius putatis uos uitam aeternam habere, ipsae testimonium perhibent de me, et: si crederetis Moysi. crederetis et mihi; de me enim ille scripsit, et: habent ibi Moysen et proph etas, audiant eos, et: si Moysen et prophetas non audiunt, nec si quis a mortuis resurrexerit, credent ei! unde huc existis? unde confiditis? scripturas tanta auctoritate firmatas commendatasque respuitis, miracula non facitis: quae si faceretis. etiam ipsa in uobis caueremus praeinstruente nos domino et dicente: exurgent multi pseudochrfallant, si fieri potest, etiam electos; ecce praedixi uobis. usque adeo nihil credi uoluit aduersus confirmatam scripturarum auctoritatem, quae fidem suam rebus ipsis probat, quae per temporum successiones haec inpleri et effici ostendit, quae tanto antequam fierent, praenuntiauit. Restat, ut rationem uos exhibere dicatis, tam certam et inuictam, ut per se ipsam declarata ueritate nullam testis
Abbreviated transcription (Latin):
seminato implet. qd̾ ibi scͥptum est. pro¬
missum abrahe ꝙ ysaac & iacob in se¬
mine tuo benedicentur om̃s gentes. Qd
E respondetis cuinã de xp̃o crediditis. qͥb
testes alienigene nõ placent. Nr̃orum
porro libroꝵ auctoritas tot gentiũ cõsen
aut̃ nulla est. qr & a tam paucis ꝓfertur
ẜab eis qui d̾m et xp̃m mendacem colũt
tantͣm imitatores d̾i suiꝙ. xp̃i mendaceᷤᷤ
habeantur. Lama u̾o etiam ip̃a consulta
et uos pessimos iactat. et xp̃m ex semĩe
dauid contra uos p̾dicare nõ cessat. Uo
in quib hec scripta sunt. ut specie xp̃ia¬
na fallatis. uelut accipitis: ne tam̃ contͣ
uos legantur infalsatos dicitis. ꝓfertis in¬
de xp̃m dicentẽ. si mͥ ñ creditis. oͣꝑib cre¬
dite: et ego sum qui testimoniũ ꝑhibeo de
me. & testimoniũ ꝑhrbet deme qui me
misit pater: et nõ uultis contra uos inde
ꝓferri. scrutamini in scͥpturas in quibui¬

Expanded text:
seminato inplet, quod ibi scriptum est proseminato inplet, quod ibi scriptum est promissum Abrahae et Isaac et Iacob. in semine tuo benedicentur omnes gentes. quid ergo respondetis, cuinam de Christo credideritis, quibus testes alienigenae non placent? nostrorum porro librorum auctoritas tot gentium consensautem nulla est, quia et a tam paucis profertur et ab eis, qui deum et Christum mendacem colunt.tamquam imitatores dei et Christi sui mendaces habeantur. fama uero etiam ipsa consulta et uos pessimos iactat et Christum ex semine Dauid contra uos praedicare non cessat. uocin quibus haec scripta sunt, ut specie christiana fallatis, uelut accipitis; ne tamen contra uos legantur, infalsatos dicitis. profertis inde Christum dicentem: si mihi non creditis, operibus credite, et: ego sum, qui testimonium perhibeo de me, et testimonium perhibet de me, qui me misit pater, et non uultis contra uos inde proferri: scrutamini scripturas, in quib
Abbreviated transcription (Latin):
qm ꝑ eccłias xp̃i ab ip̃is apłis constitutas
nõ accepit. ut inde ad posteros firmata cõ¬
mendatõne tnscurreret: Quom ille cuiñ
credo ꝓfert mͥ scͥpturas. quib de illo credã:
et eis ip̃e conatur dare auctoritatẽ. cum
ego ipse non credam: Si aut̃ fame de xͦ
credidistis. hoc eñi et faustus magnis
augustiis coartatus tͣnseunt̾ attigit. ne
sailicet aut eos libros ꝓferre cogeretur. qͦt
austoritas nulla est. aut ad eos ligaret᷑
quoꝵ auctoritas ei contraria est. gͦ si de xͦ
fame credidistis: uidete utrum idonea te¬
stis sit. diligenter considerate quo uos
p̃cipitetis. Nala eñi multa fama de uo¬
bis disseminat: cui credi nõ uultis. Que
gͥ ratio est. hanc de xp̃o uelle ueracem.
qͣm de uobis uultis ẽẽ mendacem: Quid
qd̃ etiã fame xp̃i contradicitis: Ea qͥppe
clarior. ea p̃pollentior. aures & mentes ⁊
linguas omniũ gentiũ tenet. que xp̃d
ex semine dd̾ scd̃m scͥpturas hebreas dis¬

Expanded text:
 Christi ab ipsis apostolis constitutas non accepit. ut inde ad posteros firmata commendatione transcurreret ? quomodo ille, cui non credo, profert mihi scripturas. quibus de illo credam. et eis ipse conatur dare auctoritatem, cum ego ipsi non credam? Si autem famae de Christo credidistis — hoc enim et Faustus magnis angustiis coartatus transeunter adtigit, ne scilicet aut eos libros proferre cogeretur, quorum auctoritas nulla est, aut ad eos ligaretur, quorum auctoritas ei contraria est - ergo si de Christo famae credidistis, uidete utrum idonea testis sit, diligenter considerate. quo uos praecipitetis. mala enim multa de uobis fama disseminat, cui credi non uultis. quae igitur ratio est hanc de Christo uelle ueracem. quam de uobis uultis esse mendacem? quid? quod etiam famae Christi contradicitis. ea quippe clarior, ea praepollentior, aures et mentes et linguas omnium gentium tenet, quae Christo ex semine Dauid secundum scripturas Hebraeas dis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑu̾sitatib suis faciebant ut cũ aliqͥs
gentilis ad legem eoꝵ transiss. ⁊dest
factus eẽt ꝓselitus: haberet mores
eoꝵ et fieret filus gehenne. multopl
qͣm ip̃i ẽẽnt. Dabant enĩ magnam
oꝑam ut uideus fieret aliqͥs de genti¬
b : et iudeum factum cogebant suos
potuit. adu̾tere adimantus manicheus.
omĩo nõ eẽ contrariũ: quia totus eius
oculus. non ad inq̾sitionẽ s ad repͥhensi¬
onẽ scͥpture intentus erat. Cõmemorat
enĩ dicentem apłm. Circũcisus qͥs uoca¬
tus est: nõ adducat p̾putium. In p̃pu¬
tio qͥs uocatus est. nõ cͥcumtidatur.: e

Expanded text:
perversitatibus suis faciebant, ut cum aliquis perversitatibus suis faciebant, ut cum aliquis gentilis ad Legem eorum transisset, id est, factus esset proselytus, haberet mores eorum, et fieret filius gehennae, multo plus quam ipsi essent. Dabant enim magnam operam ut Judaeus fieret aliquis ex Gentibus, et Judaeum factum cogebant suos potuit advertere Adimantus manichaeus, omnino non esse contrarium; quia totus ejus oculus non ad inquisitionem, sed ad reprehensionem Scripturae intentus erat. Commemorat enim dicentem Apostolum: Circumcisus aliquis vocatus est? non adducat praeputium. In praeputio quis
Abbreviated transcription (Latin):
Quasi uo ꝓpterea dñs ꝓselitum dicit
filium gehenne. quia circũcidit᷑ et sab¬
batum obseruat: et nõ potius qr iun
imitari. non quia obseruant p̃cepta
legis. S quia faciunt contra legem.
Qd̃ alio loco de his aꝑtissime dicit. uͥ
ait. qd̃ reiciunt mandatũ d̾i. ut suã
constitutionẽ confirmẽt: qr cum lex
p̃ceꝑit honorari patrem ⁊ marrẽ ĩsti¬
tutrunt ip̃i quomͦ exhonorent᷑ ꝑenteᷤ
Et ltem cum eis dicit. Ue uobis scribe et
pharisei qui habetis clauem regni ce¬
loꝵ: nec ip̃i intratis. nec alios ꝑmitu¬
tis intrare. Uel cum alio loco p̃cepit au
rentur. Ait eñĩ. Cathedram moysi se¬
dent. que dicunt facite: que aut̃ faciũt
facere nolite. Dicunt eñi et nõ faciunt
Quo loco et auctoritatem legis que per
moysen data est confirmat dñs: et tñ
cauendos et fugiendos ẽẽ mores eorũ
qui legi qͣm acceꝑant. nõ obtempera¬
bant. aꝑtissime ostendit. Istis autem

Expanded text:
quasi uero propterea dominus proselytum dicit quasi uero propterea dominus proselytum dicit filium gehennae. quia circumciditur et sabbatum obseruat, et non potius quia Iuimitari. non qua obseruant praecepta legis, sed qua faciunt contra legem. quod alio loco de his apertissime dicit. ubi ait, quod reiciunt mandatum dei, ut suam constitutionem confirment. quia, cum lex praeceperit honorari patrem et matrem, instituerunt ipsi, quomodo exhonorentur parentes. et item cum eis dicit: uae uobis, scribae et pharisaei, qui habetis claues regni caelorum nec ipsi intratis nec alios permittitis intrare. uel cum alio loco praecepit audrentur. ait enim: super cathedram Moysi sedent; quae dicunt, facite; sed quae faciunt, facere nolite: dicunt enim et n. Quo loco et auctoritatem Legis quae per Moysen data est, confirmat Dominus, et tamen cavendos et fugiendos esse mores eorum qui Legi quam acceperant non obtemperabant, apertissime ostendit. Istis autem
Abbreviated transcription (Latin):
celso: idcirco p̾cepit tibi dñs custodire
diem septimũ. Et it̾m in genesi scͥptũ
est quẽadmodũ abrahe decͥcumcisio¬
ne loquitur. Testamentũ meũ custo
di: tu et semen tuũ qd̃ erit post te. Hoc
est testamentũ meũ qd̃ seruabis int̾
me et te: et semen tuuĩ. Omnẽ mas¬
culũ circũcides in carne preputii eoꝵ:
et sit hoc signum testamenti int̾me ⁊
uos. Octaua aut̃ die circũcides omnes
masculos in gente ur̃a. ut etiã dñatũ
et comꝑatum cͥcumcidatis p̃t̾ alieni¬
genã: et hoc erit testam̃tũ in gende
ur̃a. Et om̃is masculus qͥ nõ cͥcũcidet
p̃putium suũ ꝑdet animã suam de me¬
dia plebe: qr testamentũ meũ dissoluit
Hec omĩa u̾ba uet̾is testamenti. ut eis
de nouo testamento adu̾setur ꝓponit
adimantus. et contraria ẽẽ affirmat
circuitis mare et terram. ut faciatis
unum ꝓselitum: et cum fec̾itis erit fi¬
lius gehenne mulcoplusqͣm estis uos.

Expanded text:
celso. idcirco praecepit tibi dominus custodire celso. idcirco praecepit tibi dominus custodire diem septimum. et iterum in genesi scriptum est, quemadmodum Abrahae de circumcisione loquitur: testamentum meum custodi. inquit, tu et semen tuum, quod erit post te. hoc est testamentum meum. quod seruabis inter me et te et semen tuum; omne masculinum circumcides in carne praeputii ipsorum: et sit hoc signum testamenti inter me et uos. octaua autem die circumcidetis omnes masculos in gente uestra, ut etiam dominatum et comparatum circumcidatis praeter alienigenam: et hoc erit testamentum in gente uestra. et omnis masc.ulus, qui non circumcidet praeputium suum, perdet animam suam de media plebe, quia testamentum meum dissoluit. haec omnia uerba ueteris testamenti. ut eis de nouo testamento aduersetur. proponit Adimantus et contraria esse adfirmat ypocritae, qui circumitis mare et terram. ut faciatis unum proselytum; et cum feceritis, erit filius gehennae multo plus quam estis uos.
Abbreviated transcription (Latin):
que illis obseruationib significabant᷑.
ablate sunt seruiles obseruationes: s
eaꝵ int̾pretatõnes tenentur a liberis
Quicqͥd eñi futuram eccłiam signifi-¬
cauit: ꝓph̃ia est. Habes aut̃ eundem
te. que bona sunt tenete. Legenda ẽ
gͦ scͥptura diuina. et sp̃c sc̃i dispensa¬
tio cognoscenda et intuenda ꝓphetia: ⁊
reicienda carnalis seruitus. et liberał
intelligentia retinenda.
E eo qd̃ scͥptum est in deutõnomio
obserua et sc̃ifica diem. quẽ p̃cepit
tibi dñs. Sex dieb laborabis. et faci¬
es omẽ opus tuũ: septuna u̾o die sab¬
bati. epulare dño deo tuo. nullũ fa¬
tiens opus. ip̃e tu aut filius tuus. au̾
filia tua. aut puer tuus. aut puella
tua. bos tuus ꝙ asinus tuus. et omĩa
iumenta tua. et colonus tuus. Sic
aut̃ quiescet seruus tuus et ancilla
tua: quẽadmodũ et tu. Memento qm̃
seruus fiusti in egypto. et eruit te dñs
d̾s tuus in manu potenti et brachio ex¬

Expanded text:
quae illis observationibus significabantur, quae illis observationibus significabantur, ablatae sunt seruiles obseruationes, sed earum interpretationes tenentur a liberis. quicquid enim futuram ecclesiam significauit. prophetia est. habes autem eundemte, quae bona sunt. tenete. legenda est ergo scriptura diuina et spiritus sancti dispensatio cognoscenda et intuenda prophetia; et reicienda carnalis seruitus et liberalis intellegentia retinenda. De eo, quod scriptum est in deuteronomio: obserua et sanctifica diem, quem praecepit tibi dominus. sex diebus laborabis et facies omne opus tuum: septima uero die sabbati epulare domino deo tuo nullum faciens opus ipse tu aut filius tuus aut filia tua aut puer tuus aut puella tua, bos tuus et asinus tuus et omnia iumenta tua et colonus tuus. sic autem quiescat seruus tuus et ancilla tua quemadmodum et tu. memento. quoniam seruus fuisti in Aegypto et eruit te dominus deus tuus in manu potenti et brachio ex
Abbreviated transcription (Latin):
q ad culmen eccłie ꝓducebat. ita res¬
pondisse dñm. ut neq ꝑ ꝑabolam se
illa dixisse testatus sit. et ad om̃s ꝑ¬
tinere monstrau̾it: nõ hñt isti unde
auferant ꝙybos de faucib hominũ.
et eas laquo suꝑstitionis astringant. tor¬
tassis aliquis eoꝵ dicat. Edissere gͦ qͥd
significet caro porci. et cameli. ⁊ leporis
et corui. et milur et cet̾orum a qͥb ab¬
stinendũ in lege p̃cipitur. Nolo quia
longum est. S fac me nõ posse. Nun¬
qͥd ꝓpt̾ea nullus potest: Et sunt iam
uolumina ĩnumerabilia. in quibꝰ ista
exposita sunt. Nobis tamen ad hos re¬
fellendos satis est qd̃ eas obseruatio¬
nes umbram ẽẽ futuroꝵ nõ ego s a¬
płs dicit: cum etiam uetat seruiliter
obseruari. s tamen aliqͥd significare
declarat dicens. Nemo gͦ uos iudicet
in cybo aut in potu. aut in ꝑte diei fe¬
sti. aut neomenie aut sabbatoꝵ: qd̾
est umbra futuroꝵ. Illa itaq futura

Expanded text:
ique ad culmen ecclesiae producebat. ita resique ad culmen ecclesiae producebat. ita respondisse dominum. ut neque per parabolam se illa dixisse testatus sit et ad omnes pertinere monstrauerit: non habent isti. unde auferant cibos de faucibus hominum et eas laqueo superstitionis astringant. Fortassis aliquis eorum dicat: edissere ergo, quid significet caro porci et cameli et leporis et milui et corui et ceterorum. a quibus abstinendum in lege praecipitur. nolo. quia longum est. sed fac me non posse, numquid propterea nullus potest ? et sunt iam uolumina innumerabilia, in quibus ista exposita sunt. nobis tamen ad hos refellendos satis est, quod eas obseruationes umbram esse futurorum non ego, sed apostolus dicit. cum etiam uetat seruiliter obseruari, sed tamen aliquid significare declarat dicens: nemo ergo uos iudicet in cibo aut in potu aut in parte diei festi aut neomeniae aut sabbatest umbra futurorum . Illa itaque futura
Abbreviated transcription (Latin):
Hec sunt que coinqͥnant hominẽ. Non
lotis aut̃ manib manducare nõ coin¬
qnant hominẽ. De nõ lotis aut̃ mani¬
b uid̾i mouerant questionẽ⁊ cuiꝰ occa¬
sione dñs generalit̾ de his que in os ĩ¬
trant et in uentrem uadunt. et in seces¬
sum emittunt᷑. hoc est de alimentis
nr̃is dixit sententiã. Quã qͣm gͦ conuo¬
catis ad se turbis. eum dixisse scͥptũ
sit. non qd̾ intrat in os coinqͥnat homi¬
nẽ. s qd̾ ꝓcedit ex ore. tam̃ iste qͦ timo¬
re hoc addid̾it u̾bis suis. quib huiꝰ¬
modi testimoniũ cõmemorauit satis
apparet. sicut paulo ante dictũ est. ut
haberet qd̾ responderet eis qui sibi q̃sti¬
onem mouissent: cur pͥmates mani¬
cheoꝵ nefas sibi ẽẽ existiment. carm¬
b uesci. uidelicet ut illud qd̾ dñs ait
turbis tantum nõ electis concessisse
uideret᷑. S cum ex conseq̃ntib decla¬
ratum sit. etiam petro seorsum int̾ro¬
ganti. audientib q discipłis quos un¬

Expanded text:
nant hominem. non lotis autem manibus manducare non coinquinat hominem. de non lotis autem manibus Iudaei mouerant quaestionem, cuius occasione dominus generaliter de iis, quae in os intrant et in uentrem uadunt et in secessum emittuntur, hoc est de alimentis nostris dixit sententiam. quamquam ergo conuocatis ad se turbis eum dixisse scriptum sit non quod intrat in os coinquinat hominem. sed quod procedit ex ore' tamen iste quo timoro hoc addiderit uerbis suis, quibus huiusmodi testimonium commemorauit, satis adparet. sicut paulo ante dictum est. ut haberet quod responderet eis. qui sibi quaestionem mouissent. cur primates Manichaeorum nefas sibi esse existiment carnibus uesci. uidelicet ut illud. quod dominus ait, turbis tantum. non electis concessisse uideretur. sed cum ex consequentibus declaratum sit etiam Petro seorsum interroganti audientibusque eum discipulis, quos ut
Abbreviated transcription (Latin):
trarium ẽẽ putauerunt huic loco ue¬
t̃is testamenti. qd̃ dñs aio: om̃is qui
confessus fu̾it me. Aut in u̾ba mea
in gente ista adultera et peccatrite.
et filius hominis confundetur illum
rerũ temꝑaliũ nõ uideo. Qd̃ si ꝓpt̾ea
ꝑtinet. ne aliquis territus aid tͣauũ
rerum dampnis xp̃m confiti aut e¬
tamen sint infuna et incomꝑatõne sa¬
lutaris confessionis. non solum amit¬
tenda. s ultro etiã ꝑicienda: carnalib
tamen hec amantib et nondũ capien¬
tib ꝓmissa celestia. ne ab ydolis ⁊ de¬
monib ista pecerent. utilit̾ a dño deo
ẽẽ pollicita.

Expanded text:
trarium esse putauerunt huic loco uetrarium esse putauerunt huic loco ueteris testamenti, quod dominus ait: omnis, qui confusus fuerit me aut uerba mea in gente ista adultera et peccatrice, et filius hominis confundetur illum,rerum temporalium non uideo. quod si propterea pertinet, ne aliquis territus de talium rerum damnis Christum confiteri aut etamen sint infima et in conparatione salutaris confessionis non solum amittenda. sed ultro etiam proicienda, carnalibus tamen haec amantibus et nondum capientibus promissa caelestia, ne ab idolis et daemonibus ista peterent, utiliter a domino deo esse pollicita.
Abbreviated transcription (Latin):
bityentur hec ẽẽ contempta: audiant
ꝓpħam abicientẽ talem felicitatẽ. ⁊ ad
unum dñm d̾m confugiendũ esse cã¬
tantem. Ita eñi dicit. De gladio mali¬
gno erue me: et exime me de manu fi¬
lioꝵ alienoꝵ: quoꝵ os locutum ẽ ua¬
nitatem. et dextera eoꝵ dextera iniqui¬
tatis. Quoꝵ filii eoꝵ uelut nouelle con
stabilite in uiuentute sua. filie eoꝵ compo¬
site: et ornatesicut similitudo templi
Cellaria eoꝵ plena: tructantia ex hoc
in hoc. Oues eoꝵ fecunde multiplicã¬
ces in exitib suis: boues eoꝵ cyasse.
Non est riuna sepis nec exitus: neq
clamor inplateis eoꝵ. Beatum dixe¬
runt ppłm: qui hec sunt : beatus ppłs
cuiꝰ dñs d̾s eius. Atcendant gͦ quomͦ¬
irrideatur ista felicitas in hom̃ib im¬
piis. et tota beatitudo in deo solo ĩcon¬
cussa figatur Illi eñĩ dicunt b̾n ppłm
cui hec sunt: S beatus ppłs cuĩ est¬
dñs d̾s ip̃ius. Qd̾ aut̃ etiam illud con¬

Expanded text:
bitrentur haec esse contempta, audiant bitrentur haec esse contempta, audiant prophetam abjicientem talem felicitatem, et ad unum Dominum Deum confugiendum esse cantantem. Ita enim dicit: De gladio maligno erue me, et exime me de manu filiorum alienorum, quorum os locutum est vanitatem, et dextera eorum dextera iniquitatis. Quorum filii uentute sua. filiae eorum compositae et ornatae sicut similitudo templi. cellaria eorum plena et eructantia ex hoc in hoc. oues eorum fecundae multiplicantes in exitibus suis: boues eorum crassae. non est ruina saepis nec exitus neque clamor in plateis eorum. beatum dixerunt populum, cui haec sunt; beatus populus, cuius dominus deus eius. airrideatur ista felicitas in hominibus impiis, et tota beatitudo in Deo solo inconcussa figatur. Illi enim dicunt beatum populum cui haec sunt: sed beatus populus, cuius dominus deus ipsius. quod autem etiam illud con
Abbreviated transcription (Latin):
uo testamento. cuiꝰ premiũ et heredi¬
tas ad nouum hominẽ ꝑtinet. tamẽ
⁊ dñs isdem ip̃is quos uult eẽ rerũ
temꝑaliũ contemptores ut in eu̾ngłio
sibi seriuiant. ꝓmntir multiplicatõnẽ
earũdem rerum in hoc scło dicens. qd̃ acci¬
pient in hoc scło centies tantũ. in scło aũ
futuro uitam et̾nam. sicut etiam in ue¬
teri scͥptura dicit᷑. fideli homini totus
mundus diuitiarũ est. unde exultat
apls dicens. quasi nichil habentes et
omĩa possidentes: si gͦ in nouo testam̃¬
to pret̾ et̾nam possessionem que pro¬
mittit᷑ scĩs. huius qͦ possessionis que
tnsitura est. multiplicatio nõ subtra¬
hitur. et tanto fit uberior qͣndo contẽ¬
ptius possidetur: qͣntomagis in uet̾i
testamento carnalis ppłi p̃mia talia cẽ
debuerunt. ip̃o tamen uno & u̾o d̾o gu¬
bnatore om̃ium temꝑum omĩa ꝓ tem¬
pore moderante et administrante.S
ne ui solis noui testamenti libris isti ar¬

Expanded text:
uo testamento, cuius praemium et herediuo testamento, cuius praemium et hereditas ad nouum hominem pertinet, tamen et dominus iisdem ipsis, quos uult esse rerum temporalium contemptores, ut in euangelio sibi seruiant, promittit multiplicationem earundem rerum in hoc saeculo dicens. quod accipient in hoc saeculo centies tantum, in saeculo autem uenturo uitam aeternam, sicut etiam in uetere scriptura dicitur: fideli homini totus mundus diuitiarum est. unde exultat apostolus dicens: quasi nihil habentes et omnia possidentes: si ergo in nouo testamento praeter aeternam possessionem, quae promitransitura est, multiplicatio non subtrahitur, et tanto fit uberior, quanto contemptius possidetur; quanto magis in Veteri Testamento carnalis populi praemia talia esse debuerunt, ipso tamen uno et vero Deo gubernatore omnium temporum omnia pro tempore moderante et administrante. 2. Sed ne in solis Novi Testamenti libris isti ar
Abbreviated transcription (Latin):
qua notum eẽ iam debet. carnali adhuc
popło cong̾ent̾ carnalia ⁊ temporalia pre¬
mia fuisse ꝓmissa. s tamen ab uno deo cu¬
ius est om̃is creatura. et suꝑior et infior
Certe eñi ip̃e adimantus posuro testimo¬
niũ de euͣngłio. ubi dñs Ait. Nolite iura¬
re neq ꝑ celum quia thronus eius estĩ
neq ꝑ terram quia scabellum est pedum
eus. Qd̃ quidem et in uet̾ib libris scͥptũ
est. Celum mͥ thronus est: terra scabellũ
pedum meoꝵ. Quid gͦ mirũ si bona ths¬
ni sui dat sp̃italit̾ sibi seruientib: et
bona scabelli pedum suoꝵ dat carnałr
sibi seruientib. cum sp̃c suꝑior sit ⁊
caro infĩor sicut suꝑiora sunt celestia.
et infi̾ora t̾restria: Qͣmqͣm illa omĩa
idest ager. pratum. et fructus uentris.
et fructus terre. et iumentoꝵ et arm̃¬
tum boum. et grex ouiũ: possint etiã
sꝑitalit̾ intelligi. S nunc ad rem nõ
ꝑtinet ista tractatio. Si aut̃ in ip̃o no¬

Expanded text:
qua notum esse iam debet carnali adhuc qua notum esse iam debet carnali adhuc populo congruenter carnalia et temporalia praemia fuisse promissa, sed tamen ab uno deo, cuius est creatura omnis et superior et inferior. certe enim ipse Adimantus posuit testimonium de euangelio, ubi dominus ait: nolite iurare neque per caelum, quia thronus eius est. neque per terram, quia scabellum est pedum eius. quod quidem et in ueteribus libris scriptum est: caelum mihi thronus est, terra scabellum pedum meorum. quid ergo mirum, si bona throni sui dat spiritaliter sibi seruientibus et bona scabelli pedum suorum dat carnaliter sibi seruientibus, cum spiritus superior sit et caro inferior, sicut superiora sunt caelestia et inferiora terrestria? quamquam illa omnia, id est ager et pratum et fructus uentris et fructus terrae et iumentorum et armentum boum et grex ouium possint etiam spiritaliter intellegi. sed nunc ad rem non pertinet ista tractatio. si autem in ipso no
Abbreviated transcription (Latin):
potestatem inimicum. quẽ nundũ uo¬
lebat occidi. ꝓpt̾ certam rerum disposi¬
tõnem. qͣm ꝑ illum impleri oportebat.
Ita et dauid bonitas cõmendata ẽ ut
hab̾ent homines qd̾ amarent: et sauł
malitia ad exitum digniorem dilata ẽ.
ut haberent homines qd̃ timerent.
E eo qd̾ in deut̾onomio scͥptum ẽ.
si aure audieris uocem dñi d̾i tui.
bñdc̃s es ĩ agͦ tuo. bñdc̃s es ĩ pͣto tuo bñdictus
fructus uentris tui. et fructus terre tue:
et generatõnes iumentoꝵ tuoꝵ ⁊ armẽ¬
tum boum tuoꝵ. et grex ouium tuarũ:
bñdictus es in introitu tuo ⁊ egressu Hu¬
ic capitulo illud dicunt in euͣngłio esse
contrariũ. Siqͥs uult me sequi abneg
semetip̃m sͥͦ et tollat crucem suam ⁊
sequatur me. Quid eñi ꝓdest homini. si
totum mundũ lucretur. anime autẽ
sue detͥmentum patiatur: Aut qͣm da¬
bit homo cõmutationẽ ꝓ anima sua:
S ex illa regula ostendit᷑ nõ ẽẽ cont̾riũ

Expanded text:
potestatem inimicum, quem nondum uopotestatem inimicum, quem nondum uolebat occidi, propter certam rerum dispositionem, quam per illum inpleri oportebat. ita et Dauid bonitas commendata est, ut haberent homines quod amarent, et Saulis malitia ad exitum digniorem dilata est, ut haberent homines quod timerent. De eo, quod in deuteronomio scriptum est: si aure audieris uocem domini dei tui, benedictus es in agro tuo, benedictus es in prato tuo, benedictus fructus uentris tui et fructus terrae tuae et generationes iumentorum tuorum et armentum boum tuorum et grex ouium tuarum; benedictus es in introitu tuo et egressu. huic capitulo illud dicunt in euangelio esse contrarium: si quis uult me sequi, abneget semet ipsum sibi et tollat crucem suam et sequatur me. quid enim prode est homini, si totum mundum lucretur, animae autem suae detrimentum patiatur? aut quam dabit homo commutationem pro anima sua? sed ex illa regula ostenditur non esse contrarium,
Abbreviated transcription (Latin):
quid uellet inimicoꝰ ⁊ tamen tantam
potestatem ad mansuetudinẽ contulit
Dicatur michi quẽ timuit. cum int̾fi¬
cere noluit. Nec hominẽ possumꝰ dicere
timuisse qͦm acceꝑat in potestatẽ nec d̾m
qui dederat. Ubi gͣ difficultas fuit occidẽ¬
di: nec timor dilectio ꝑfecit inmuco.
Ecce dauid ille bellator impleuit p̃cep¬
tum xp̃i : qd̃ accepimꝰ ut diligamꝰ ini¬
micos. Atq utinã hoc imitarentur isti.
qui humanũ affectum miscd̃ie ad nes¬
cio que crudelia deliramenta torserunt.
Dum eñi credunt panem plorare. qd̾ fie¬
ri non potest: non eum porrigunt hõi.
quem plorantẽ uident. fortassis dicant
sicut solent ceci iactare insana cõuitia
meliorẽ fuisse dauid qui peꝑcit inimico.
qͣm d̾m qui dederit ei occidendi potesta¬
tem ⁊ quasi u̾o d̾s nesciret. cui dederit po
testatem hanc. Nouerat utiq uolun¬
tatem serui sui. s ut ceteris etiã hoĩb
ad imitandum ĩ notescet ea que in corde da

Expanded text:
quid uellet inimico; et tamen tantam quid uellet inimico; et tamen tantam potestatem ad mansuetudinem contulit. dicatur mihi quem timuit, cum interficere noluit. nec hominem possumus dicere timuisse, quem acceperat in potestatem, nec deum. qui dederat. ubi ergo nec difficultas fuit occidendi nec timor, dilectio pepercit inimico. ecce Dauid ille bellator inpleuit praeceptum Christi. quod accepimus, ut diligamus inimicos. atque utinam hoc imitar.ntur isti, qui humanum adfectum misericordiae ad nescio quae crudelia deliramenta torserunt! dum enim credunt panem plorare, quod fieri non potest, non eum porrigunt homini. quem plorantem uident. fortassis dicant, sicut solent caeci iactare insana conuicia, meliorem fuisse Dauid, qui pepercit inimico, quam deum qui dederat ei occidendi potestatem: quasi uero deus nescierit, cui dederit hanc potestatem. nouerat utique uoluntatem serui sui, sed ut ceteris etiam hominibus ad imitandum innotesceret ea quae in corde Dau
Abbreviated transcription (Latin):
Quis hoc diceret nisi qui sciret hoc deo
placere: ut malũ ꝓ malo nemo reddat:
S hoc ꝑfectorum est ut nõ oderint in
pecertorib pecc̃a. ip̃os aut̃ homines diligãt:
et cum iundicant nõ undicent acerbita
tio peceati. plus noceat peccatori qͣm̃ pe¬
na uindicte. Nec tamen hoc fecerunt
iusti homines. nisi auctoritate duuna.
ne quis arbitretur passim sibi ẽẽ ꝑmis¬
sum necare quẽ uelit. aut iudicio ꝑseqͥ:
aut penis quib lib affligere. Aliqͣndo aũ
aꝑte ponit᷑ in scͥpturis ip̃a diuina auc¬
toritas. aliqͣndo aut̃ occultatur ut et
manifestis lector instruatur. et exerce¬
atur obscuris. Certe inimicũ et ꝑsecu¬
torem suum nimis nigratum et nimis
infestũ saul regem. accepit dauid in po¬
testate. ut ei faceret qd̃ uellet: et elegit
ꝑcere potius qͣm occidere. Nõ eni erat uis¬
sus occidere. s neq ꝓhibitus. ĩmo etiam
diuinitus audierat᷑. se impune fac̾e qͥc¬

Expanded text:
quis hoc diceret, nisi qui sciret hoc deo quis hoc diceret, nisi qui sciret hoc deo placere, ut malum pro malo nemo reddat? sed hoc perfectorum est, ut non oderint in peccatoribus nisi peccata, ipsos autem homines diligant; et cum uindicant. non uindicent acerbitattio peccati plus noceat peccatori quam poena uindictae. nec tamen hoc fecerunt iusti homines nisi auctoritate diuina, ne quis arbitretur passim sibi esse permissum necare quem uelit aut iudicio persequi aut poenis quibuslibet adfligere. aliquando autem aperte ponitur in scripturis ipsa diuina auctoritas, aliquando autem occultatur. ut et manifestis lector instruatur et exerceatur obscuris. Certe inimicum et persecutorem suum nimis ingratum et nimis infestum Saul regem accepit Dauid in potestatem, ut ei faceret quod uellet; et elegit parcere potius quam occidere. non enim erat iussus occidere sed neque prohibitus; immo etiam diuinitus audierat se inpune facere quic
Abbreviated transcription (Latin):
solueretur ꝑalysi. et illa moreret᷑: tam̃
ad preces apłi ẽẽ factum non negant.
Quis aut̃ illis dixit nõ expediebat gen¬
tib impiis int̾fici. quas traditas ẽẽ diui¬
nitus in manus ppłi iudeoꝵ irridentes
mirari se fingunt: Cum aut̃ illa ñ
odio s bono animo apłi fec̾int. unde
isti comuncunt animos uiroꝵ sp̃ita¬
lium. qui in illo ppło fuerunt. qđ eos
oderant qui ꝑ ip̃os diuina iusticia de
hac uita iudebant᷑ auferri : Compes¬
cant potius temeritatẽ suam. et nõ de¬
cipiant imꝑitos. quib aut̃ nõ uacat
legere aut nolunt legere. aut ꝑu̾so
animo legunt: et non attendunt et
miscdiam ⁊ seu̾itatem d̾ĩ. utͥusq testam̃¬
ti litt̾is cõmendari. Nam de inimici di¬
lectione. ut nõ reddatur malũ ꝓ malo:
in uet̾ib libris legitur. Dñe d̾s meus
si feci istud: si est iniquitas in manib
meis. Si reddidi retͥbuentib mͥ mala: de¬
cidam m̾ito ab iniucis meis manis

Expanded text:
solueretur paralysi et illi moreretur: tamen solueretur paralysi et illi moreretur: tamen ad preces apostoli factum esse non negant. quis autem illis dixit "non expediebat gentibus inpiis interfici". quas traditas esse diuinitus in manus populi Iudaeorum inridentes mirari se fingunt cum autem illa non odio sed bono animo apostoli fecerint. unde isti conuincunt animos uirorum spiritalium, qui in illo populo fuerunt, quod eos oderant, qui per ipsos diuina iustitia de hac uita iubebantur auferri V conpescant potius temeritatem suam et non decipiant inperitos, quibus aut non uacat legere aut nolunt legere aut peruerso animo legunt et non intendunt et misericordiam et seueritatem dei utriusque testamenti litteris commendari. nam de inimici dilectione, ut non reddatur malum pro malo, nonne in ueteribus libris legitur : domine deus meus, si feci istud, si est iniquitas in manibus meis, si reddidi retribuentibus mihi mala, decidam merito ab inimicis meis inanis?
Abbreviated transcription (Latin):
usus est in eolibro quẽ isti nõ accipiunt
q̃m in anifeste continet ꝑ aclyti aduẽtũ.
idest consolatoris sc̃i sp̃c. quẽ lugentib
misit. cum ab eoꝵ oculis ip̃e ascendiss in
celum. Consolator eñi tristib mitritur.
scd̃m illam dñi eiusdem sententiã: bea¬
ti lugentes. qm̃ ip̃i consolabuntur. Ip̃e
etrã dixxit. tunc lugebunt filii sponsi :
cum ab eis ablatus fuerit sponsus. In
illo gͦ libro. ubi aꝑtissime sp̃s sc̃s quem
dñs consolatorem ꝓmiserar uenisse de¬
claratur. legimus ad sententiã petri ce¬
cidisse homines. et mortuos ẽẽ urpum
et uxorem. qui mentiri ausi erant spi¬
ritiu sco. qd̃ isti magna cecitate uitupe¬
rant: cum in apocrifis ꝓ magno legãt
et illud qd̃ de apło thoma cõmemora¬
ui: et ip̃ius petri filiam ꝑ alyticam fa¬
ctam precib patris. et ortolami filiam
ad precem petri ẽẽ mortuam. et respon¬
dent qd hoc eis exxpediebat: ut et ille

Expanded text:
usus est in eo libro, quem isti non accipiunt, usus est in eo libro, quem isti non accipiunt, quoniam manifeste continet paracleti aduentum, id est consolatoris sancti spiritus. quem lugentibus misit, cum ab eorum oculis ipse ascendisset in caelum. consolator enim tristibus mittitur secundum illam eiusdem domini sententiam: beati lugentes quoniam ipsi consolabuntur. ipse etiam dixit: tunc lugebunt filii sponsi, cum ab eis ablatus fuerit sponsus. in illo ergo libro, ubi apertissime spiritus sanctus, quem dominus consolatorem promiserat, uenisse declaratur, legimus ad sententiam Petri cecidisse homines et mortuos esse uirum et uxorem. qui mentiri ausi erant spiritui sancto. quod isti magna caecitate uituperant, cum in apocryphis pro magno opere legant et illud, quod de apostolo Thoma commemoraui, et ipsius Petri filiam paralyticam factam precibus patris et hortulani filiam ad precem ipsius Petri esse mortuam, et respondent. quod hoc eis expediebat, ut et illa
Abbreviated transcription (Latin):
nõ inimico. s supplici. Intellig̾ant potiꝰ
sine odio eẽ posse uindictani. qͣm pau¬
ci intelligunt. et tamen qͣmdui nõ in¬
telligitur. tamdiu noc̃e ẽ ut lector in
libris utriusq testamenti magno la¬
bore aut errore iacdetur : et putet cõ¬
trarias sibi eẽ scͥpturas. Qm̃ iundictã
sine odio nundũ apłi animo ceꝑant. qñ
irati eis a quib nõ recipiebantur hospicio.
q̃siuerunt de dño utrum uellet eos petere
ignem de celo sicut helyas fecerat: quo
igne homines ut hospitales consimu̾en¬
tur. Tunc respondit eis dñs. dicens eos
nescire cuiꝰ sp̃c filii cẽnt. et qd̃ ip̃e lib̾are
uenisset non ꝑ dere: qm̃ illi animo mi¬
mico ꝑdere cupiebant eos. quos uolebãt
igne consumi. Postea u̾o cũ impleti eẽnt
spũ scõ. et ꝑfesti facti ẽẽnt. qui iam possẽt
etiã inimicos diligere. acceꝑunt potestatẽ
undicandi: quia iam sine odio uindica¬
re poterant. Qua potestate petrus apłs

Expanded text:
non inimico, sed subplici. intellegant potius non inimico, sed subplici. intellegant potius sine odio esse posse uindictam, quam pauci intellegunt; et tamen quamdiu non intellegitur, tamdiu necesse est, ut lector in libris utriusque testamenti magno labore aut errore iactetur et putet contrarias sibi esse scripturas. Quam uindictam sine odio nondum apostoli animo ceperant, quando irati eis, a quibus non recipiebantur hospitio, quaesiuerunt de domino, utrum uellet eos petere ignem de caelo, sicut Helias fecerat, quo igne homines inhospitales consumerentur. tunc respondit eis dominus dicens eos nescire, cuius spiritus filii essent et quod ipse liberare uenisset, non perdere, quoniam illi animo inimico perdere cupiebant eos, quos uolebant igne consumi. postea uero cum inpleti essent spiritu sancto et perfecti facti essent, qui iam possent etiam inimicos diligere, acceperunt potestatem uindicandi, quia iam sine odio poterant uindicare. qua potestate et Petrus apostolus
Abbreviated transcription (Latin):
sustin̾e nõ potuit: et audiuit eam ne
ult̾uis tedium pateretur. Ex cuiꝰ comꝑa¬
tione multomagis d̾m qui est benignis¬
simus atq iustissimꝰ : dixit uindicare
electos suos de inimicis eoꝵ. Huic isti au¬
deant obicere questionẽ: et dicant si p̾¬
sunt. Quid est qd̾ iussisti. ut inimicos
nrõs diligamus: et de illis nos undi¬
care disponis: An forte contra uolun¬
tatem suoꝵ sanstoꝵ facturus est eos
quos illi diligunt pumiendo atq damp¬
nando: Inimo ip̃i potius ab ista calump¬
niosa cecitate conutantur ad deum et ini
utroq cestamento eius intelligant uolũ¬
tatem. ne in sinistra ꝑte inueniantur
int̃ eos quib disturus est dñs. Ite in
ignem et̾num. qui p̃ꝑaratus est diabo¬
lo et angelis eius. Esuriui eñi ⁊ nõ
dedistis michi manducare: et cet̾a talia
Displicet eñi istis miseris. qd̃ d̾s ppło
suo int̾ficiendos tradidit inimicos: et
ip̃i panem manducanti dari ꝓhibent

Expanded text:
sustinere non potuit et audiuit eam, ne sustinere non potuit et audiuit eam, ne ulterius taedium pateretur: ex cuius conparatione multo magis deum, qui est benignissimus atque iustissimus, dixit uindicare filios suos de inimicis eorum. huic isti audeant obicere quaestionem et dicant, si possunt: quid est, quod iussisti, ut inimicos nostros diligamus, et de illis nos uindicare disponis? an forte contra uoluntatem suorum sanctorum facturus est eos, quos illi diligunt, puniendo atque damnando ? immo ipsi potius ab ista calumniosa caecitate conuertantur ad deum et in utroque testamento eius intellegant uoluntatem, ne in sinistra parte inueniantur inter eos, quibus dicturus est domiuus: ite in ignem aeternum, qui praeparatus est diabolo et angelis eius. esuriui enim et non dedistis mihi manducare et cetera talia. displicet enim istis miseris, quod deus populo suo interficiendos tradidit inimicos; et ipsi panem mendicanti dari prohibent
Abbreviated transcription (Latin):
corꝵpꝰ dt̃u ꝓpt̾ea ĩ uob̾ multi infirmi et eg̾
et dormiunt sufficientes. Si aut̃ nosipoᷤᷤ
diiudicaremus: nõ utiq iudicarem᷑. Dũ
iudicamur aut̃ a dño corripimur: ne cũ
mundo dampnemur. Ecce manifestum
est d̾m cum dilectione corrig̾e: nõ solum
infirmitatib ⁊ egͥtudinib. S etiã mor¬
tib temꝑalib. eos quos nõ uult damp¬
nare cum mundo. Attendãt hec isti. et
uideant quomͦ potuerint. et impie agẽ¬
tes dari in manus ppłi. qͣmuis adhuc
carnalis. tamen unum d̾m colentis. ut
ab eo int̾ficerent᷑. cum in eo tam̃ ppło si
qui eẽnt sp̃itales sine alicuius odio in¬
tellig̾ent dispensatõnem di: et quom
nõ sit contrariũ qd̾ dñs nobis in eungłio
p̃cepit ut diligamus inimicos nr̃os de qͥb
tamen ꝓmuttit ip̃e uindictã. cum de illo
uidice similitudinẽ inducit. qui cocidia¬
nas int̾pellationes uidue mulieris petẽ¬
tis ut iundicaret qͣmius ẽẽt incꝰtus. nec
d̾̃m tunens nec homines reuerens. tam̃

Expanded text:
opterea in uobis multi infirmi et aegri et dormiunt sufficientes. si autem nos ipsos diiudicaremus, non utique diiudicaremur. dum iudicamur autem, a domino corripimur, ne cum hoc mundo damnemur ecce manifestum deum cum dilectione corrigere non solum infirmitatibus et aegritudinibus sed etiam mortibus temporalibus eos, quos non uult damnare cum mundo. Adtendant haec isti et uideant, quomodo potuerint et inpiae gentes dari in manus populi quamuis adhuc carnalis, tamen unum deum colentis, ut ab eo interficerentur ; cum in eo tamen populo si qui essent spiritales, sine alicuius odio intellegerent dispensationem dei, et quomodo non sit contrarium, quod dominus nobis in euangelio praecepit, ut diligamus inimicos nostros, de quibus tamen promittit ipse uindictam, cum de illo iudice similitudinem inducit, qui cotidianas interpellationes uiduae mulieris petentis, ut se uindicaret, quamuis esset iniustus nec deum timens nec homines reuerens, tamen
Abbreviated transcription (Latin):
uindicant occidendo. cum filios suos uo¬
lunt corrigere: qr in hac uita eos posse cor¬
rigi credunt. D̾s aut̃ qui nouit quid cui¬
q tribuat uindicat occidendo in quos
uoluerit: siue ꝑ homines. siue occulto re¬
num ordine. non quia eos odit in qͣntum
homines sunt. s inqͣntum peccatores st̃
Nam et in ip̃is uet̾ib libris legnius
dictum deo. et nichil odisti eoꝵ q̃ fecisti.
s omnia siue ꝑ penas. siue ꝑ p̃mia. i̾ticia
moderante disponit. Nonne apłs paul

Expanded text:
uindicant occidendo, cum filios suos uouindicant occidendo, cum filios suos uolunt corrigere, quia in hac uita eos posse corrigi credunt; deus autem qui nouit, quid cuique tribuat, uindicat occidendo in quos uoluerit siue per homines siue occulto rerum ordine, non quia eos odit, in quantum homines sunt, sed in quantum peccatores sunt. nam in ipsis ueteribus libris legimus dictum deo: et nihil odisti eorum, quae fecisti, sed omnia siue per poenas siue per praemia iustitia moderante disponit. nonne apostol
Abbreviated transcription (Latin):
loꝵ atq impietates gentiũ laberentur
Nam et in ipos similit̾ peccantes. non
dissimilit̾ uindicatum est. S omĩs hec
temꝑalis iundicta infirmos animos t̾¬
ret. ut enutritos sub disciplina erudiat
Ꝙ a sempitͥnis atq ineffabilib supplici¬
is possit auertere: quia plus timent cͣrͣ¬
nales homines qd̾ in p̾senti d̾s iundicat
qͣm illud qd̾ futurũ minatur. Potest g
eẽ dilectio in uindicante. qd̾ unus quisꝙ
in filio suo ꝓbat. cum eum ĩ mores pes¬
simos defluentem. seuerissima coercn¬
one constringit: et tantoniagis qͣnto
magis eum diligit. atq hoc mͦ corrigi
posse arbitratur. Non aut̃ occidunt fi¬
lios quos diligunt homines. qͣndo eos
corrigere uolunt: quia multi hanc uitã
ꝓ magno bono hñt et totum quare uo¬
lunt educare filios suos in hac uita spe¬
rant. fideles aut̃ atq sapientes hoĩes
qui credunt ẽẽ aliam uitam meliorẽ. et
qͣnta possunt ex ꝑte nouerunt: nec ip̃i

Expanded text:
lorum atque inpietates gentium laberentur. lorum atque inpietates gentium laberentur. nam et in ipsos similiter peccantes non dissimiliter uindicatum est. sed omnis haec temporalis uindicta infirmos animos terret. ut enutritos sub disciplina erudiat et a sempiternis atque ineffabilibus subpliciis possit auertere, quia plus timent carnales homines, quod in praesenti deus uindicat. quam illud, quod futurum minatur. Potest ergo esse dilectio in uindicante. quod unusquisque in filio suo probat, cum eum in mores pessimos defluentem seuerissima coherctione constringit et tanto magis, quanto magis eum diligit, atque hoc modo corrigi posse arbitratur. non autem occidunt filios, quos diligunt homines, quando eos corrigere uolunt, quia multi hanc uitam pro magno bono habent et totum, quare uolunt educare filios suos, in hac uita sperant. fideles autem atque sapientes homines, qui credunt esse aliam uitam meliorem et quanta possunt ex parte nouerunt nec ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
ei ꝑceretur in futuro uidicio. Si gͦ tẽpe
noui testamenti quo maxime caritas
cõmendatur. de penis uisibilib diumi¬
tus mniectus est carnalib timor: qͣn¬
tomag̃ tempore uet̾is testamenti h
congruit : S illi ppło intelligendũ ẽ
quẽ timor legis tanqͣm pedagogi coherce¬
bat. Nam hec est breuissima ⁊ aper¬
tissimã diffentia duoꝵ testamentoꝵ.
timor ⁊̃ amor. Illud ad uet̾em hoc ad
nouum hontinẽm ꝑtinet. utrumq tamen
uniꝰ d̾i miscd̾issima dispensatõne ꝓ latum
atq coniunctum. Et in uet̾i sc̃ptura ta¬
cetur animus uindicantũ qr paucissimi
sp̃itales diuinis reuelationib qͥd face¬
rent nou̾ant: ut ppłs cui terror utilis
erat. seuerissimo imꝑio domaretur. ut
quẽadmodũ iudebant dari in manus sua
int̾ficiendos inimicos impios. cultores¬
q sẏmulachroꝵ. sic ip̃i formi darent in
manus inimicoꝵ suoꝵ dari. si d̾i ueri
iussa contempnerẽt ÷ et ad cultum ydo¬

Expanded text:
ei parceretur in futuro iudicio. si ergo tempore ei parceretur in futuro iudicio. si ergo tempore noui testamenti, quo maxime caritas commendatur, de poenis uisibilibus diuinitus iniectus est carnalibus timor, quanto magis tempore ueteris testamenti hoc congruisse illi populo intellegendum est, quem timor legis tamquam paedagogi cohercebat ? nam haec est breuissima et apertissima differentia duorum testamentorum, timor et amor: illud ad ueterem, hoc ad nouum hominem pertinet, utrumque tamen unius dei misericordissima dispensatione prolatum atque coniunctum. et in uetere scriptura tacetur animus uindicantium, quia paucissimi spiritales diuinis reuelationibus quid facerent, nouerant, ut populus. cui terror utilis erat, seuerissimo imperio domaretur. ut quemadmodum uidebant dari in manus suas interficiendos inimicos inpios cultoresque simalacrorum, sic ipsi formidarent in manus inimicorum suorum dari, si dei ueri iussa contemnerent et ad cultum ido
Abbreviated transcription (Latin):
corruptissimas eẽ dicunt ubi sc̃ptum est
apł̃m thomam maledicisse homini a qͦ
ꝑ imprundentiã. palma ꝑcussus ẽ. igno¬
rante quis ẽẽt. maledictũq illud conti¬
nuo uenisse ad effectum. Nam cũ ille
homo q̃m minist̾er conuiuii erat. ut ap¬
portaret aqͣm ecisset ad fontem: a leone
occisus et dilaniatus est. Qd̃ ut manife¬
staretur ad alioꝵ t̾rorem. canis manũ
eius intulit mensis. ubi cõuiuabat᷑ apłs:
atq ita cum causa quereret᷑ a nescienti¬
b. eisq panderet᷑ in magnum tunorem
et magnũ honorẽ apłi eos cẽ conu̾sos:
atq hinc euͣngłu ecordiũ cõmendandi
extitisse. Si uellet aliqͥs dentes mani¬
cheoꝵ in ipõs conu̾tere: qͣm mordaciter
ista rep̾henderent: S quia et ibi nõ ẽ
tacitum quo aĩo factum sit: uidetur di¬
lestio uindicantis. Sic eñi et illa sc̃ptu¬
ra legitur. qd̃ deprecatus fu̾it apłs pro
illo. in quẽ temꝑalit̾ uindicatũ ẽ: ut

Expanded text:
corruptissimas esse dicunt, ubi scriptum est corruptissimas esse dicunt, ubi scriptum est apostolum Thomam maledixisse homini. a quo per inprudentiam palma percussus est, ignorante quis esset, maledictumque illud continuo uenisse ad effectum. nam cum ille homo, quoniam minister conuiuii erat. ut adportaret aquam, exisset ad fontem. a leone occisus et dilaniatus est. quod ut manifestaretur ad aliorum terrorem, canis manum eius intulit mensis, . ubi conuiuabatur apostolus. atque ita cum causa quaereretur a nescientibus eisque panderetur in magnum timorem et magnum honorem apostoli eos esse conuersos; atque hinc euangelii exordium commendandi extitisse. si uellet aliquis dentes Manichaeorum in ipsos conuertere, quam mordaciter ista reprehenderet! sed quia et ibi non est tacitum, quo animo factum sit. uidetur dilectio uindicantis. sic enim in illa scriptura legitur. quod deprecatus fuerit apostolus pro illo. in quem temporaliter uindicatum est, ut