comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
q suꝑ.iiͦiͦ. humerulos in .iiͦi. angulis erectos apparebant.I n suͣ¬
muate autẽ basis i. ipsa basis in sũmitate sua rotunda erat ai¬
titudine unꝰ cubiti & dimidii. ut conuenient᷑ luten super¬
positũ portaret. S culpsit quoꝙ in tabulatis illis q̃ erant e
ere & in angulis. fortassis humerulos significat qͥ in angulis
erant colũnaꝵ in qͥb similit̾ sculpturȩ factȩ st̃ ¶are aut̃e
posuit ad dexterã partẽ tẽpli cont᷑ orientẽ ad meridiẽ .i. in
angulo uͥ orientalis & meridionalis domꝰ paries iungebat᷑.
olumnas duas & funiculos capitelloꝵ suꝑ capitella colũnaꝵ
duos. In hebreo sic ẽ. colũnas q̾uas & coronas suꝑ capita eo¬
lũnaꝵ & reciacula duo. ꝑ coronas suꝑ capita colũnaꝵ aliqͥs
fortasłis intelligat nichil aliud significari nͥ ipsa capitella
rotunda colũis supposita. Qͥ autem fum eulos noninauit
aliud uoluisse uidet᷑ qd̾ tam̃ ñ satis patet nͥ in ipsis capitellis¬

Expanded text:
quatuor numerulos in quatuor angulis erectos apparebant. In summitate autem basis, id est, ipsa basis in summitate sua erat unius cubiti et dimidii, ut convenienter luterem superpositum portaret. Sculpsit quoque in tabulatis illis quae erant ex aere, et in angulis; fortassis humerulos significat, qui in angulis erant columnarum, in quibus similiter sculpturae factae sunt. Mare autem posuit ad dextangulo, ubi orientalis et meridionalis paries domus jungebatur. Columnas duas, et funiculos capitellorum super capitella columnarum duos. In Hebraeo sic est: Columnas duas et coronas super capita columnarum, et retiacula duo. Per coronas super capita columnarum aliquis fortassis intelligat, nihil aliud significari nisi ipsa capitella rotunda, columnis superposita. Quia autem funiculos nominavit, aliud voluisse videtur, quod tamen non satis patet nisi in ipsis capitellis
Abbreviated transcription (Latin):
hominẽ. ñ ẽ hereditatẽ eiꝰ possideas Muom̾ dictũ ẽ ad achib
iu lo co boc in qͦ linxert̃ canes sangumẽ naboth lambẽt ꝙͥ tiũ
sanguinẽ. eũ sangiuis naboth in ierrael esffisus sit. sanguinẽ uero
achab iuxta piscinã samariȩ canes linxerĩt: S in hoc loco dixtũ
e̾.i. tali loco qͥsi ita uilit̾ effusũ sicut tu sanguiẽ naboti effids¬

Expanded text:
 est ad Achab: In loco hoc in quo linxerunt canes sanguinem Naboth, lambent quoque tuum sanguinem; cum sanguis Naboth in Jezrael effusus sit, sanguinem vero Achab juxta piscinam Samariae canes linxerint? Sed in hoc loco dictum est, id est tali loco, quasi ita viliter effusum, sicut tu sanguinem Naboth effud
Abbreviated transcription (Latin):
Daub sei catbera selens E cec magiteriũ. Merito ce sapientis¬
mꝰ spose ẽ q̃ tenerritꝰ ligni uermiculus. Uermiculie sis
inse tenor & moliis darum lignũ ꝑforat. Quando tangitũ
micui mollius ilo: quando tangit nichil duriꝰ. In eo g aua
tenerrimꝰ appellat᷑ notat᷑ humilitas & mansuetudo. in cua
uer meulus ligni dicit᷑. fortitudo signatur. Pauia qn lede¬
batur nichil mansuetiꝰ: quando ledere uolebat: nchil seꝰ¬
rocuis. Tres pͥncipales uirtutes sapientia. humilitas fort

Expanded text:
pientissimus. Ipse est quasi tenerrimus ligni vermiculus. Vermiculus ligni in se tener et mollis, durum lignum perforat. Quando tangitur, nihil mollius illo; quando tangit, nihil durius. In eo igitur quod tenerrimus appellatur, notatur humilitas et mansuetudo; in eo quod vermiculus ligni dicitur, fortitudo signatur. David quando laedebatur, nihil mansuetius; quando laedere volebat, nihil ferocius. Tres principales virtutes: sapientia, humilitas, fort
Abbreviated transcription (Latin):
naaman ut ius fiat scilicet uoluntas tua. Ecce ñ cogo ampliꝰ
ut mea accipias. S tam̃ obsecro ut tua ꝯcedas. Concede
mͥ seruo tuo ut de hac t̾ra sc̃a in qͣ d̾s uerꝰ adorat᷑. tollam
& ferã mec̃ onꝰ duoꝵ burdonũ. Qre autẽ portare uolue
riñt t̾rã subiuingit. Non eñ faciet seruus tuus ultͣ holo¬
caustũ aut uictimã diis alienis nͥ dño. Ad hoc gͥ terrã fer¬
re uolebat. ut ex ea in t̾ra sua altare fac̾et dño in qͦ immola¬
ret. Abiit gͦ ab eo electo t̾rȩ tp̃r. Ambigutate dictionis

Expanded text:
Naaman, ut vis. Fiat, scilicet voluntas tua. Ecce non rogo amplius ut mea accipias; sed tamen obsecro ut tua concedas. Concede mihi servo tuo, ut de hac terra sancta in qua Deus verus adoratur, tollam et feram mecum onus duorum burdonum. Quare autem portare volue faciet servus tuus ultra holocaustum aut victimam diis alienis, nisi Domino. Adhuc igitur terram ferre volebat. Ut ex ea in terra sua altare faciat Domino, in quo immolaret. Abiit ergo ab eo electo tempore. Ambiguitate dictionis
Abbreviated transcription (Latin):
Eratq u̾nũ tẽpiis & ing̾diebar effrata. in hebreo exp̾ssius sonat
& adhuc spaciũ t̾rȩ. subaudit᷑ suꝑerat & ing̾diebar effrata.
uarta pars cadi st̾̃coris colũbaꝵ. cadus m̃sura ẽ. Stͥcuis colũbaꝵ
quidã idcirco ab esurientib ereptũ putãt ut gͣna a colũbis
alonge delata st̾coriq forte muixta & selecta aliquã famelicis re¬

Expanded text:
Ephratha . In Hebraeo expressius sonat: Et adhuc spatium terrae, subauditur supererat: Et ingrediebar Ephratha. Quarta pars cadi stercoris columbarum. Cadus mensura est: stercus columbarum quidem idcirco ab esurientibus ereptum putant, ut grana a columbis a longe delata stercori forte mista et electa aliquam famelicis re
Abbreviated transcription (Latin):
mi tres. Deinde ponit alios tres. & uirtutẽ eoꝵ exponit. quod
ꝑ media hostiũ castra irrũpentes aquã de cisterna quȩ erat
in bethleem attuler̃t. quos tam̃ licet int̾ alios.xxx. insignes
isfulserint pͥmis trib ne quaquã equandos ẽẽ testatur. dein¬
de annumerat reliquos. & in sũma.xxxuii.¬

Expanded text:
mi tres. Deinde ponit alios tres et virtutem eorum exponit, quod mi tres. Deinde ponit alios tres et virtutem eorum exponit, quod per media hostium castra irrumpentes aquam de cisterna, quae erat in Bethlehem, attulerunt; quos tamen licet inter alios triginta insignes effulserint, primis tribus nequaquam aequandos esse testatur. Deinde adnumerat reliquos et in summa tri
Abbreviated transcription (Latin):
si quis eas tang̾e uoluerit in crepand ando seilicet & casti¬
gando armab̾r ferro & ligno lanceato. hasta lignũ ẽ
lancea ferrũ. Quasi dicẽt. Qui in eos seuire uoluerit
utet᷑ ñ solũ uerbis quib erudiant᷑ sed uindieta qua ex¬
stirpent᷑ ut extirpati cõburant᷑ igne scilicet in extin¬
guibili usq ad nichilum consumendi. Nota aut̃ quod
igno ꝑcussio fit. ferro sectio. Lignũ gͦ lanceatũ est uindicta ñ
sum crucians s ext̾mmans. Hec sunt nomina fortium
diuid. Hic enumerat eos qui in exercitu dauid fortitudine
ccellentes erant quib & ipsum annumerat. quia ꝑfecta gła
sigis ñ eẽt fortes habere milites. nͥ & ipse fortis eẽt. Propt quod
psum cet̾is om̃ib prefert. quasi fortib fortiorẽ. quatinꝰ etiã
psoꝵ cõmendatio ad głam illi cedat. Numerat aut̃ẽ primũ
tres seorsum ꝑ se quasi excellentiores om̃ibꝰ. in quib dauid pͥ

Expanded text:
si quis eas tangere voluerit increpando scilicet et castisi quis eas tangere voluerit increpando scilicet et castigando, armabitur ferro et ligno lanceato. Hasta lignum est, lancea ferrum quasi diceret. Quin in eos saevire voluerit, utetur non solis verbis quibus erudiantur, sed vindicta exstirpentur, ut exstirpati comburantur igne scilicet, inexstinguibili usque ad nihilum consumendi. Nota autem quod ligno percussio fit, ferro sectio; lignum ergo lanceatum est vindicta non solum crucians, sed exterminans. Haec sunt nomina fortium David. Hic enumerat eos qui in exercitu David fortitudine excellentes erant; quibus et ipsum David annumerat; quia perfecta gloria regis non esset fortes habere milites, nisi et ipse fortis esset. Propter quod ipsum caeteris omnibus praefert, quasi fortibus fortiorem, quatenus etiam ipsorum commendatio ad gloriam illi cedat. Numerat autem primum tres seorsum per se, quasi excellentiores omnibus, in quibus David p
Abbreviated transcription (Latin):
INe fortis istł locutus ẽ mͥ. Q uid dixit mͥ: hoc uidelicet qu
ille qui iustus ẽ debet eẽ dĩator hominũ. Ita tam̃ qd̃ echator
sit intimore d̃ ut sic ꝑ iusticiã homines inseriores regat q
runlat clare absꝙ nubilo mane oriente sole ⁊ factus si ꝯs¬
minans sicut pluuis .i. irrigatione pluuiarũ germinat hei¬
ba de terra: Ud tam̃ factũ ñ ẽ meritis meis quia apud om
cuius ẽ totus mundus ñ ẽ tanta domus mea .i. familas pns¬
genies mea ut pactũ ȩternũ miret mecũ. ita firmũ in õs
atoy nunitũ ñ gr̃a sua hoc fecisset. Ex qua gra ẽ cuncta sa¬
lus mea & om̃is uolimtas mea ÷. quicquid uolo & desideꝰ¬
ro peã dat᷑ & implet᷑. & ñ ẽ qͥcquã circa me uel ad me pti¬
nens qd̾ ñ germinet & prosiciat. Preuaricatores aut̃ quass
saul tunt quasi spine euellent᷑ uniuersi. qͣm indignist̃ ut ꝑ¬
maneant in agro d̾i: quia spinȩ ñ tollunt᷑ manib quia
intractabiles sunt ⁊ ꝑ rebellionẽ pungunt tangentes &

Expanded text:
. Quid dixit mihi? hoc videlicet quod ille qui justus est debet esse dominator hominum. Ita tamen quod dominator sit in timore Dei; ut sic per justitiam homines inferiores regat, qrutilat clare absque nubilo mane oriente sole; et factus sum germinans, sicut pluviis, id est irrigatione pluviarum germinat herba de terra. Quod tamen factum non est meritis meis: quia apud Deum cujus est totus mundus, non est tota domus mea, id est familia et progenies mea, ut pactum aeternum iniret mecum, ita firmum in omnibus atque munitum nisi gratia sua hoc fecisset. Ex qua gratia est cuncta salus mea et omnis voluntas mea., id est quidquid volo et desidero per eam datur et impletur, et non est quidquam circa me vel ad me pertinens, quod non germinet et proficiat. Praevaricatores autem, qualis Saul fuit, quasi spinae evellentur universi, quoniam indigni sunt ut permaneant in agro Dei, quia spinae non tolluntur manibus, quia intractabiles sunt et per rebellionem pungunt tangentes. Et
Abbreviated transcription (Latin):
multis dieb uel annis. Suꝑius dictum ẽ qd̾ quatuor tantum
mensib fuit in regione pbilistinoꝵ. nc̃ aut̃ achis dicit multis
dieb uel annis moratũ ap̃se. Qd fortassis iccirco chxͣ ut certus
argum̃ tũ fidelitatis ipsius caꝑent ex t̃pris ꝓlixitate. ideo anniꝰ
o suꝑ ionathã filiũ eiꝰ & p̾cepit ut doc̾ent filios uida arcum
id÷ artẽ sagitandi qͣm saul & ionathas filiuseiꝰ sagittis phili¬
stum interierant. ut si denuo bellũ surg̾e̾t contra aduer¬
sarios se defendere possent. Sic̃ scriptum ẽ in libro iustoꝵ
Qdã librũ iustoꝵ hunc eundẽ librũ intelligendũ putant¬

Expanded text:
multis diebus vel annis. Superius dictum est quod quatuor tantum multis diebus vel annis. Superius dictum est quod quatuor tantum mensibus fuit in regione Philisthinorum; nunc autem ac his dici, multis diebus vel annis moratum apud se, quod fortassis idcirco dicitur rectius argumentum fidelitatis ipsius caperent ex temporis prolixitate, ideoque annet super Jonathan filium ejus; et praecepit, ut docerent filios Juda arcum, id est artem sagittandi; quoniam Saul, et Jonathas filius ejus sagittis Philisthiim interierant, ut si denuo bellum surgeret, contra adversarios se defendere possent. Sicut scriptum est in libro justorum. Quidam librum justorum hunc eumdem librum intelligendu
Abbreviated transcription (Latin):
enlisteo & ẽ. hoc iã p̾cesserat ẜ narrat᷑ p̾postere. Induabus
ueni gener meus eris. Primũ seilicet de meroth ꝓmissa: dem¬
eom quẽ illicitũ erat ut inuasis in quib ante cõmunis eib po¬
sus fuisset. scĩfacatus postea panis poneret᷑. Ided dicit uasa
pueroꝵ i. comitum suoꝵ scã quia nichil in eis cõmune con¬
anebat᷑ qͥ minus cibũ sc̃ificatũ caꝑent. Porro hec inqͥt uia pollu
ce i nos aua polluti sumus aliqͥtd uidendo forte uł conting̃n¬
ao ppt̃ qd̾ iure scd̾m legis consuetudinẽ a contingendis sacris
prohiberi deberemꝰ. s & ipsa sc̃ificabit᷑ inuasis .i. parcet᷑ nobis
at his si qua tetiginꝰ in munda. parcet᷑ dico ꝓpt̃ uasa quȩ mun¬
ra portamꝰ. Si dñs incitat te aduersum me. odoret᷑ saerifici¬
un. placet᷑ as̃ si ex ira eiꝰ ẽ. Aliud ꝯsiliũ ñ habeo ꝓ parte hac.
si aut̃ fili hominũ hoc faciunt. ipsi maledicti st̃̾ in ꝯspectu
añ: quia in iuste agunt qͥ eiecerunt me. &c̾. Est apud me

Expanded text:
etc. Hoc jam praecesserat, sed narratur praepostere. In duabus rebus gener meus eris. Primum scilicet de Merob promissa et deisecundum quem illicitum erat ut in vasis, in quibus ante communis cibus positus fuisset, sanctificatus postea panis poneretur. Ideo dicit vasa puerorum, id est comitum suorum sancta, quod nihil in eis commune continebatur, quo minus cibum sanctificatum caperent. Porro haec, inquit, via polluest nos via polluti sumus aliquid videndo forte vel contingendo, propter quod jure secundum legis consuetudinem a contingendis sacris prohiberi deberemus. Sed et ipsa sanctificabitur in vasis, id est parcetur nobis de his si qua tetigimus immunda. Parcetur dico propter vasa quae munda portamus. Si Dominus incitat te adversum me, odoretur sacrificium; placatur Deus, si ex ira ejus est: aliud consilium non habeo pro parte hac. Si autem filii hominum hoc faciunt; ipsi maledicti sunt in conspectu Domini, quia injuste agunt qui ejecerunt me, etc. Est apud me
Abbreviated transcription (Latin):
eũ. hȩc series ẽ narrationis. S aliqͥd in conuenientis hic sur¬
gere uidet᷑. Si enĩ usq ad diẽ septimũ t̾minꝰ soluende ꝓpo¬
sitionis positus fuerat & illi suscepta ꝓpositione ꝑ tres di¬
esin soluenda ea laborantes nichilq ꝓficientes tandẽ si¬
cut legit᷑ cũ dies septimꝰ ad e̾e̾t ad uxorẽ sanson locuti

Expanded text:
ientis hinc surgere videtur. Si enim usque ad diem septimum terminus solvendae propositionis positus fuerat, et illi, suscepta propositione, per tres dies in solvenda ea laborantes, nihil proficientes tandem, sicut legitur, cum dies septimus adesset, ad uxorem Samson locuti
Abbreviated transcription (Latin):
oseror eius cecidisse dnͣr. Repetit aut̃ a suꝑiorib scriptura
ela ista ꝯmemorans fortassis alio ordine quã gesta st̃. In
mno abisai filius sarie interfecit ies bidenob. Inscõo sobbocal
altu sũptus ẽ ⁊ polimitarius quia nultiplici decore cultũ dei
auaint in psabnis & canticis. ⁊ belleenites ꝓpt̾ patriã. ipse
esieet dauid interfecit goliath getheũ. Quod bellũ pͥmũ
suse uidet᷑. quãuis hic cõmemoret᷑ tertiũ. In iiͦ. ionathã
interfecit uirũ senos digitos singulis manib pedib ꝙ haben¬
tẽ qui sumlit᷑ fuit de stirpe arepha. Hȩc st̃ uerba nouissima

Expanded text:
et servorum ejus cecidisse dicuntur. Repetit autem a superioribus Scriptura, et servorum ejus cecidisse dicuntur. Repetit autem a superioribus Scriptura, bella ista commemorans fortassis alio ordine quam gesta sunt. In primo, Abisai filius Sarviae interfecit Jesbidenob; in secundo, Sobochai saltu sumptus est, et polymitarius, quia multiplici decore cultum Dei ornavit in psalmis et canticis: et Bethlehemites, propter patriam. Ipse scilicet David interfecit Goliath Gethaeum. Quod bellum primum fuisse videtur, quamvis hic commemoretur tertium. In quarto Jonathas interfecit virum senos digitos singulis manibus pedibusque habentem qui similiter fuit de stirpe Arepha Arafa
Abbreviated transcription (Latin):
uer debes auitate. P en salutẽ dĩȩ tuȩ dñe mirer nec areg¬
terã nec ad simniftrã nusquã scilieet deuiat qͥcquã exom̃b: que log¬
daent suꝑ terrã. Captatio ẽ ut attendat quid agendũ sit it s¬
piens. Portantes archã federis dñ & de posuert̃ archã dr. Qͥ¬
dã iccirco archã dñi depositã putant ut dauid anñi consuilis
u quia tẽ ei respondere noluit iccireo dixisse dauid ao sa
lũ transeuntẽ p̾stolaret᷑. Uñ ẽ qd seqͥt ascendit abachan
ẽ seorsũ sterit in loco eminentiore p̾stolans donet omĩs po
Edaud a binitio messis doner stillaret aqua suꝑ eosnido
q in illis regionib estate maxme tp̃re messis nec tonitrua
nait nec pluuie fiunt usq circa calendas septembras.
atũ ẽ aut̃ rursũ pͥliũ philistinoꝵ aduersũ isrł̃ & descend̾
uso. Quã in hoc loco arephã scptura nominat ipsa eredi¬
r fusse orpha moabitidis nurus noemi socia ruth. Decu
spgenie nati st̃ hi. uinͦ. gygantes qui hic in maner dauis

Expanded text:
mi rex, nec ad dexteram, nec ad sinistram est; nusquam scilicet deviat quidquam ex omnibus, quae locda super terram. Captatio est, ut attendat qui agendum sit ut sapiens. Portantes arcam foederis Domini, et deposuerunt arcam Dei. Quidam idcirco arcam Domini depositam putant, ut David Dominum consuleret. Sed quia tunc ei respondere noluit: idcirco dixisse David ad Sadlum transeuntem praestolaretur. Unde est quod sequitur: Ascendit Abiathar, hoc est, seorsum stetit in loco eminentiore praestolans, donec omnis popater David. Ab initio messis donec, stillaret aqua super eos. Nota quod in illis regionibus, aestate, maxime tempore messis, nec tonitrua sonant nec pluviae fiunt, usque ad circa Kalendas Septembris. Factum est autem rursum praelium Philistino. Quam in hoc loco Arepham Arafam Scriptura nominat, ipsa creditur fuisse Orpha Moabitis, nurus Noemi, socia Ruth de cujus progenie nati sunt hi quatuor gigantes, qui hic in manu David,
Abbreviated transcription (Latin):
ligendus ẽ. ut cupiditate laudis bellis se ingerens interiret.
Iã enĩ audierat mulieres canentes. saul ꝑcussit mille ꝙ dauio
decẽ milia. atq hac laude dauid in irã ȩxcitatus. mortẽ eiꝰ medi

Expanded text:
lligendus est, ut cupiditate laudis, bellis se ingerens, interiret. lligendus est, ut cupiditate laudis, bellis se ingerens, interiret. Jam enim audierat mulieres canentes: Percussit Saul mille, et David, decem millia. Atque hac laude David in iram excitatus mort
Abbreviated transcription (Latin):
ignorat & progeniẽ eius querit. cũ suꝑius ad isai patre
suũ misise legat᷑ dicens. mitte ad me dauio filiũ tuũ qui
ẽ in pascuis. dauid qͦq ad eũ uenisse &̃ corã eo stetisse dilec¬
tusq fuisse ab eo. & armiger eiꝰ factus asserat᷑: S notandum
qd̾ potentes in cotidiana hominũ frequentia positi. ñ om̃s
circa se conuersantes possunt agnoscere p̾cipue eos qͦs nec
dignitas ꝑsone ꝯmendat. nec dutina ꝯuersatio familiares
efficit. Qͥa qͥ dauid puer adhuc & ꝯtẽptibilis neq regia fam¬
uaritate dignus breui tͣpre cũ saul manserat. ñ mirũ est si eun¬
dẽ mͦ ad tã egregiũ opꝰ ꝓcecdentẽ diligentuᷤ notatũ ignorat Nĩ
qd̾ pͥus eũ ad isai patrẽ eius mutens ex noĩe uocat nequãquã nos¬
tie ad scribend̾ ẽ. quia eo noĩe illũ uocat qd̃ ex relatione suggen¬
tiũ didicit. ñ aut̃ ex p̾cedentis noticia familiaritatis agnouit.
Posuitq eũ saul suꝑ uiros belli. Hoc ñ amore seo odio fecsse inte¬

Expanded text:
ignorat, et progeniem ejus quaerit; cum superius ad Isai patrem ejus misisse legatur, dicens: Mitte ad me David filium tuum, qui est in pascuis. David quoque ad eum venisse, et coram eo stetisse, dilectusque ab eo fuisse, et armiger ejus factus asseratur. Sed notandum quod potentes in quotidiana hominum frequentia positi, non omnes circa se conversantes possunt agnoscere: praecipue eos quos nec dignitas personae commendat, nec diutina conversatio familiares efficit. Quia igitur David puer adhuc et contemptibilis, neque regia familiaritate dignus brevi tempore cum Saule manserat, non mirum est si eumdem modo ad tam egregium opus procedentem diligentius notatum ignorat. Nam quod prius eum ad Isai patrem ejus mittens ex nomine vocat; nequaquam notitiae ascribendum est quia eo nomine illum vocat quod ex relatione suggerentium didicit. Non autem ex praecedentis notitia familiaritatis agnovit, Posuitque eum Saul super viros belli. Hoc non amore, sed odio fecisse inte
Abbreviated transcription (Latin):
nũ usq ad lapidẽ magnũ. Nã & ipsũ nom̃ lapidẽ so¬
ni uocabulo deruatũ intelligat᷑. suꝑ quẽ lapide̾ po¬
suert arcħa dñi sic̃ suꝑius dictũ ẽ. Que archa erat
usq in illa die qͦ scilicet ꝑ cusit dñs bethsamitas ĩ agro
iosue in quo etiã culpa eoꝵ notari potest qd̃ ñ eã in do¬
nũ intro duxert̾ s foris dimisert̃ uͥ ab omĩb irreu̾enter
aspiceret᷑. Nã uiri cariathiarim ñ sic fecer̾t p̾ea. ꝑꝑ qd̾¬

Expanded text:
num, usque ad lapidem magnum. Nam, et ipsum nomen lapidem sox communi vocabulo derivatum intelligatur. Super quem lapidem posuerunt arcam Domini sicut superius dictum est: Quae arca erat usque in illa die, quo scilicet percussit Dominus Bethsamitas, in agro Josue. In quo etiam culpa eorum notari potest, quod non eam in domum introduxerunt, sed foris dimiserunt, ubi ab omnibus irreverenter aspiceretur. Nam viri Cariathiarim non sic fecerunt postea,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ tã aminimis quã a maximis collecta ẽ. ut sic̃ ꝑiculũ erat
om̃um ita oblatio ee̾t uniuersoꝵ. Sic gͥ om̃s dedert̃ ꝑ uniu̾¬
sã regionẽ a fine usq ad finẽ. Hoc ẽ qd seqͥt᷑ & usq ad abel
magnũ. Lapidẽ dic̃ de qͦ suꝑius dixerat. Erat aut̃ ibi
lapis magnus. & ꝯcidert̃ ligna plaustri uaccasq ĩposuert̃
suꝑ ea hic gͦ lapis quasi termunꝰ erat t̾rȩ philistum ꝙ is¬
rł. usq ad quẽ philistei archã dm̃i ꝓsecuti st̃. ubi & bethsa¬
mite archa suscepta holocausta obtuler̃t. Ad hunc gͥ la

Expanded text:
est tam a minimis quam a maximis collecta est, ut sicut periculum erat est tam a minimis quam a maximis collecta est, ut sicut periculum erat omnium, ita oblatio esset universorum. Sic igitur omnes dederunt per universam regionem a fine usque ad finem, hoc est quod sequitur: Et usque ad Abel magnum? lapidem dicit de quo superius dixerat: Erat autem ibi lapis magnus, et ceciderunt ligna plaustri: vaccasque imposuerunt super ea. Hic ergo lapis quasi terminus erat terrae Philisthiim, et Israel usque ad quem Philisthaei arcam Domini prosecuti sunt, ubi, et Bethsamit
Abbreviated transcription (Latin):
hõ calciam̃tum. Ille hõ qͥ suo iure cedebat ꝓximo sol¬
uebat calciam̃tũ suũ & dabat ꝓximo suo cui cedebat.
hic boor gͦ qui ꝓpinquus erat. dix̃ alt̾i qui ei cedebat.¬
IBER REGYM Ii¬
TBER REGUM¬
apud nos quatuor distinctionib claudit᷑. quarũ duç pͥo¬
res ap̃ hebreos liber samuelis dnͣr. duȩ sequentes ma¬
lachim. Ramathaim sic̃ in hebreo. uel ut qͥdã arima¬
uno filioꝵ septimũ natũ: qui ꝙ eiꝰ ut sint septẽ. Uidebis emi¬
lũ tuũ intẽplo inuniu̾sis ꝓsꝑis isrł. Uidebis in filiis tuis. ip¬
rata usq aduillã qͤ erat absq muro. Qd dic̃ .uͦ. ciuitates
qͥnq mures dedisse. ⁊ qͥnq anos aureos & pꝰea subiungit
ab urbe murata usq ad uillã quȩ erat abq muro ita intel
singłe singłos q̃s licet ꝓ dignitare specialit̾ ciuitares quasi
capita ꝓuintiarũ dedise dnͣr. tam̃ pecunia ñ solũ abhis qui
in ciitatib erant. s etiã auillis quȩ erant absq muro hoc

Expanded text:
o calceamentum. Ille homo, qui suo jure cedebat proximo, solvebat calceamentum suum, et dabat proximo suo cui cedebat. Hic Booz ergo qui propinquus erat, dixit alteri qui ei cedebatibros Regum Liber Regumpud nos quatuor distinctionibus clauditur, quarum duae priores apud Hebraeos liber Samuelis dicuntur; duae sequentes Malachim Ramatham, sicut in Hebraeo, vel ut quidam Arimatuno filiorum septimum natum; qui est et ejus, ut sint septem. Videbis aemulum tuum in templo in universis prosperis Israel. Videbis in filiis tuis: iprata usque ad villam, quae erat absque muro. Quod dicit quinque civitates quinque mures dedisse, et quinque anos aureos, et postea subjungit: Ab urbe murata usque ad villam quae erat absque muro, ita intelsingulae singulos, quos, licet pro dignitate specialiter civitates quasi capita provinciarum in civitatibus erant, sed etiam a villis quae erant absque muro: hoc
Abbreviated transcription (Latin):
ia. s fons inuocantis de maxilla e̾e̾ ꝑhibet᷑. dppellatũ ẽ gͦ n¬
m̃ loci illius maxilla. appellatũ ẽ & fons inuocantis de ma¬
xilla .i. ꝓ diuersis euentib aliud nom̃ loci sic .i. campi ꝓ int̾¬
fectione hominũ. aliuo fontis ꝓ emanatione aquarũ. fõns
gͥ fons dr̃ de maxilla scilicet ꝓductus. & ipse idem fon
in uocantis appellatͣ. uidelicet samsonis qͥ dm̃ inuocans
illũ de maxilla ꝓduxit. Hebreus aut̃ qd̾ dr̃ inuocantis
ñ ad p̾cẽ sed appellationẽ nominis referendũ dic̃. ut sit
sensus. Nom̃ loci ẽ inuocantis .i. nominantis uel appellan¬
tis fons de maxilla. hoc ẽ qͥ locũ suo nomine appellare
uoluerit. fontẽ de maxilla appellandũ dic̃ .i. lehi. Sic
gͦ nom̃ loci ẽ inuocanus uel appellantis fontẽ de maxil¬
ia. Nom̃ itaq loci & inuocantis ẽ. & lociẽ. Inuocantis qͥa

Expanded text:
la, sed Fons invocantis de maxilla esse perhibetur. Appellatum est nla, sed Fons invocantis de maxilla esse perhibetur. Appellatum est nomen loci illius maxilla. Appellatum est et Fons invocantis de maxilla, ut pro diversis eventibus, aliud nomen loci sit, id est campi, pro interfectione hominum; aliud fontis pro emanatione aquarum. Fons igitur, fons dicitur de maxilla, scilicet productus, et ipse idem fons invocantis appellatur videlicet Samsonis, qui Deum invocans illum de maxilla produxit. Hebraeus autem quod dicitur invocantis, non ad precem, sed ad appellationem nominis, referendum dicit, ut sit sensus. Nomen loci est invocantis, id est nominantis vel appellantis, fons de maxilla, hoc est qui locum suo nomine appellare voluerit, fontem de maxilla appellandum dicit, id est Lechi. Si ergo nomen loci est invocantis vel appellantis fontem de maxilla. Nomen itaque loci et invocantis est, et loci est, invocantis, quia
Abbreviated transcription (Latin):
dio ꝯcremat᷑. n maxilla asini. in mandibula pulli asi¬
narũ deleui eos & ꝑcussi mille uiros. In hebreo sic ha¬
hemor cumulũ de cumulis. Quasi dic̾e̾t. In max illa asi¬
mortuoꝵ. quos straui in maxilla asini. Qd aut̃ dicit
cumulũ de cumulis sic intelligendũ ẽ. qͥa eos in diuer¬
sis locis ꝓstrauerat & multos cumulos fecerat. de omĩ
b quasi unius factus accruus & cumulus ingens. Iccirco
appellatũ ẽ nom̃ loci illiꝰ fons inuocantis de maxilla. Ne
forte ꝯtrariũ ẽeͤᷤ uideat᷑ qd̾ suꝑiꝰ locus hic lehi .i. maxil¬
la uocandus drͣ. hic aut̃ ñ maxilla simplicit᷑. sed fons
inuocantis de maxilla appellatꝰ ꝑꝰibet᷑. Siẽ enĩ ĩ genesi
abrahã locũ appellasse legit᷑ dñs uidet. & stati subiungit
scͥptura. usq hodie dr̃ inqͥt in monte dñs uidebit. ita & he
nom̃ lo ci lehi .i. maxilla dr̃ & tam̃ eiꝰ loei pꝰea nom̃ ñ maris¬

Expanded text:
dio concrematur. In maxilla asini, in mandibula pulli asidio concrematur. In maxilla asini, in mandibula pulli asinarum delevi eos, et percussi mille viros. In Hebraeo sic hahemor, cumulum de cumulis, quasi diceret, id esmortuorum quos stravi in maxilla asini. Quod autem dicit cumulum de cumulis, sic intelligendum est, quia eos in diversis locis prostraverat, et multos cumulos fecerat: de omnibus autem quasi unus factus est acervus, et cumulus ingens. Idcirco appellatum est nomen loci illius: Fons invocantis de maxilla. Ne forte contrarium esse videatur: quod superius locus hic Lechi, id est maxilla, vocandus dicitur; hic autem non maxilla simpliciter, sed Fons invocantis de maxilla appellatus perhibetur. Sicut enim in Genesi Abraham locum appellasse legitur, Dominus videt; et statim subjunxit Scriptura, usque hodie dicitur: In monte Dominus videbit . Ita et hic nom
Abbreviated transcription (Latin):
quo se mou̾e possint. In hebreo sic habet᷑. Sog alghereh.
iest tibiã suꝑ femur. Ut sic dicat᷑ ꝑcussit eos ingen¬
n plaga tibiã suꝑ femur. od tam̃ ad eundẽ sensũ re¬
ferri pot᷑. Alius sensiᷤ ẽ. Pcussit eos ingenti plaga sic
scilicet. qr ꝑcussit tibiã suꝑ femur. hoc ẽ ꝑcusso femo¬
re insuꝑ & tibiã ꝑcuisit. Quia enĩ stantes uel ambu¬
iantes tibiis innitunt᷑. sedentes uͦ femori: possumꝰ ñ ui¬
conuenient̾ ꝑ tibiã pedites. ꝑ femur eqͥtes in tellig̾e̾.
Quid ẽ gͦ suꝑ femͣ tibiã ꝑcute̾. nͥ ꝑcussis maiorib ⁊̃ mi
eoꝵ fusus ẽ exercitꝰ .i. diffusus. uł effusꝰ siue expansus
ingenti multitudine t̾ram occupans. Sicut solent ad
odorẽ ignis li na consumi. Lina absqg. unde uestis li¬
nea. ñ ligna ꝑ .g. unde domꝰ lignea. Odorẽ aut̃ pͥmã ca-¬
lefactionẽ intellige ignis. qͥa leuis mat̾ia facili meen¬

Expanded text:
quo se movere possint. In Hebraeo sic habetur: Sogal ghereth, , quo se movere possint. In Hebraeo sic habetur: Sogal ghereth, , id est tibiam super femur, ut sic dicatur, percussit eos ingenti plaga tibiam super femur. Quod tamen ad eumdem sensum referri potest. Alius sensus est: Percussit eos ingenti plaga, sic scilicet quod percussit tibiam super femur hoc est percusso femore insuper et tibiam percussit. Quia vero stantes vel ambulantes tibiis innituntur, sedentes vero femori, possumus non inconvenienter per tibiam pedites, per femur equites intelligere. Quid est ergo super femur tibiam percuteorum fusus est exercitus, id est diffusus vel effusus, sive expansus ingenti multitudine terram occupans. Sicut solent ad odorem ardorem ignis lina consumi. Lina absque g unde vestis linea, non ligna per g, unde domus lignea. Odorem autem primam calefactionem intellige ignis, quia levis materia facili incen
Abbreviated transcription (Latin):
eam. Et qͦmͦ solutionẽ eiꝰ inuen̾int subiung̾. qr locuti sĩ
ad uxorẽ samson. Locuti st̃ scilicet post diẽ terciũ cũ de¬
fecissent. & illa p̾cib eoꝵ susceptis fleuit apud uirũ sui̾
septẽ dieb ꝯuiuii ñ tam̃ totis dieb uiiͣ. s quatuor dieb qͥ
suꝑfuert̾ de .uiiͤ. post tres. fleuit gͥ .uiiͣ. dieb .i. in illis septẽ
rũ fleuit. Samson gener thamnathei. Thãnatha locus ẽ
ritis. Licet hanc uindictã ꝓ mea inuria ulciscenda inso¬
cerũ meũ exercueritis. tam̃ ñdũ me ita placastis ut adhic
auobis ultionẽ ñ expetã. Percussitq eos ingenti plaga.
ita ut stupentes suram femori imponerent: Tipũ stupen¬
tiũ expͥm̾e uoluit sc̃ͥptura ꝑsurã femori impositã. Solens
enĩ stupentes & fatigati ñ nũquã tibiã reflexã femori al¬
teri ĩ pone̾. suraq ipsius tibiȩ ut pote parre ĩferior feis¬
ri affixa. sic sedere. quasi ꝯsiliũ ñ habentes & nescientes

Expanded text:
eam. Et quomodo solutionem ejus invenerunt, subjungit: quia locuti sunt ad uxorem Samson; locuti sunt scilicet post diem tertium cum defecissent. Et illa, precibus eorum susceptis, flevit apud virum suum: septem diebus convivii, non tamen totis septem diebus; sed quatuor diebus qui superfuerunt de  flevit. Samson gener Thanmathei. Thanmatha locus estritis: licet hanc vindictam pro mea injuria ulciscenda in socerum meum exercuistis, tamen nondum me ita placastis, ut adhuc a vobis ultionem non expetam. Percussitque eos ingenti plaga, ita ut stupentes suram femori imponerent. Typum stupentium exponere voluit Scriptura, per suram femori impositam. Solent enim stupentes et fatigati nonnunquam tibiam reflexam femori alteri imponere: suraque ipsius tibiae, utpote parte inferiori, femori affixa sic sedere, quasi consilium non habentes et nescientes
Abbreviated transcription (Latin):
scilicet uidissent .i. ñ reu̾enter neq cũ timore. ut tantã
rẽ decebat. s audacter irruentes respexissent archã
dñi. dignũ qͥppe fuerat ut qͥa philisteos qui digni ñ erat
archã dĩ retinere p̾sum̃tes ꝓ sua temeritate ꝑcussos audie¬
rant. ipsi qͦq infirmitatis & indignitatis suȩ memores. cͣu
magna reuentia & timore ad illã respiciendã accecdent.
nans. hinc ẽ qd̃ oza in subsequentib cũ ad eandẽ archã
sustentandã manũ extenderet ꝑcussus interut. quia in

Expanded text:
scilicet non reverenter, neque cum timore, ut tantam rem decebat; sed audacter irruentes respexissent arcam Domini. Dignum quippe fuerat, ut quia Philisthaeos, qui digni non erant arcam Dei retinere, praesumentes pro sua temeritate percussos audierant: ipsi quoque infirmitatis suae memores cum magna reverentia, et timore ad illam respiciendam accederent.nans. Hinc est quod Oza in sequentibus, cum ad eamdem arcam sustentandam manum extenderet, percussus periit, q
Abbreviated transcription (Latin):
qui tͥ nc̃ p̾sentatus ẽ & corã adductus: ꝓuisus ẽ ate ut sit .xͨ
tuus.: Poduxit itaq isai septẽ filios suos corã samuel. ꝙ ait
tis nullũ electũ ẽe̾ testat᷑ cũ dauid unus de septẽ a cdouee¬
& adductus ñ sit. & electus sit: Qua ꝓpt̾ sic intelligendũ est
Qd̾ .uii. adduxit illo solo excepto quẽ suꝑ e̾e dixit. & uerĩ
ẽ qd̾ de reliqͥs nullũ elegit dñs. Dauid cap̃ philistei attult¬

Expanded text:
 adductus, provisus est a te, ut sit Christus tuus? Adducit itaque Isai septem filios suos coram Samuele; et ait ctis nullum electum esse testatur, cum David unus de septem adhuc et adductus non sit, et electus sit? Quapropter sic intelligendum est quod sex adduxit, illo solo excepto quem superesse dixit, et verum est, quod de reliquis nullum elegit Dominus. David caput Philisthaei attul
Abbreviated transcription (Latin):
uit manũ uniꝰ filioꝵ suoꝵ donans ut sacerdotio fungeret᷑.
eiꝰ scł uida. eratq ipse leuites tã officio quã gen̾e ex pa¬
ire de una tͥbu. ex matre de altera. habitauitq ibi. idest
in bethleem. Habuit ap̃ se puerũ. puerũ uocat uel ꝓ exa¬
tȩ quia adolescens. uel ꝓ minist̾io quia famulus. U tente̾q
illius diuersiorio. diu̾soriũ dicit secretũ colliqͥum. uel cu¬
uiculũ in qͦ seorsũ manebat. Eilii iemini filii beniamin.

Expanded text:
vit manum unius filiorum suorum, donans ut sacerdotio fungeretur. vit manum unius filiorum suorum, donans ut sacerdotio fungeretur. et Juda: eratque ipse levites tam officio quam genere; ex patre de una tribu; ex matre de altera, habitavitque ibi, id est in Bethlehem. Habuit apud se puerum. Puerum vocat vel pro aetate, quia adolescens erat, vel pro ministerio quia famulus. Utentesque illius diversorio. Diversorium dicit secretum colloquium vel cubiculum, in quo seorsum manebat
Abbreviated transcription (Latin):
maxilla nominandꝰ ẽ. & maxilla nominandꝰ. Nã de ma¬
xilla ꝓiecta inuocans locũ uel fontẽ lehi uocat .i. ma
xilla. Latentib apud se insidiis. Nõ mirũ uideat᷑ qd̾ phi¬
listei samsonẽ occidere querentes. nec dormientẽ nec ligati
aggredi ausi sũt. donec uerũ fortitudinis eiꝰ exꝑim̃tũ cepss¬
sent. Tantus enĩ terror illius impsis erat. ut nec appropin¬
quare illi auderent ne forte si in dormientẽ aut ligatũ
subito irruerent pͥusquã eũ extingu̾e possent exestatis
& uinculis ruptis uniuersos trucidaret. Quẽ ad modim
cũ qͥs dormientẽ etiã leonẽ expauescit neq appropinq̾re
auder ut tangat ne subito euigilans irruat in actorẽ uul¬
neris. tanto crudelius seuiens quanto magis irritatus. Im¬
pleuitq uniꝰ filioꝵ suoꝵ manũ. & factus ẽ ei sacerdos. Quod
ait impleuit manũ filioꝵ suoꝵ. uel ad muna referendũ ẽ qͥb
conduxit illũ. sic̃ de hebreo exp̾ssius dicendũ uidet᷑ in uesti¬

Expanded text:
lla nominandus. Nam de projecta maxilla invocans locum vel fontem Lechi vocat, id est maxillam. Latentibus apud se insidiis. Non mirum videatur, quod Philisthaei Samsonem occidere quaerentes nec dormientem nec ligatum aggredi ausi sunt, donec verum fortitudinis ejus experimentum cepissent. Tantus enim terror in ipsis erat ut nec appropinquare illi auderent, ne forte si in dormientem aut ligatum subito irruerent, priusquam eum exstinguere possent excitatus, et vinculis ruptis universos trucidaret, quemadmodum cum quis dormientem etiam leonem expavescit, neque appropinquare audet ut tangat, ne subito vigilans irruat in auctorem vulneris, tanto crudelius saeviens, quanto iratus magis. Implevitque unius filiorum suorum manum, et factus est ei sacerdos. Quod ait, implevit manum filiorum suorum, vel ad munera referendum est, quibus conduxit illum, sicut de Hebraeo expressius dicendum videtur: Investi
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ abimelech: si. nullius p̾cii ẽ. Et adhuc aliud. quia serie
rebul abiectũ quendã & uilẽ constituit pͥncipẽ suꝑ nobile
uiros. Locutus ẽ iepte om̃s sermones suos corã dño. in
maspha. Sermones dicit uerba quȩ facta fuerant in tes
ipsũ & pͥncipes galaad de pͥncipatu suo. hȩc locutus ẽ
corã dñoad confirmationempacti qd̾ erat inter eos
si forte melior es balach filio sephor. qui scilicet hoc
repetis qd̾ magis uiris illius e̾e̾ uidebat᷑. q̃m hec t̾ra il
lius fuit quã illi tulimꝰ concerlente dõ nr̃o. quã sublatã¬

Expanded text:
e Abimelec? Quasi dicat nullius pretii est. Et adhuc aliud: quia servum suum Zebul abjectum quemdam, et vilem constituit principem super nobiles viros. Locutus est Jephte omnes sermones suos coram Domino in Maspha. Sermones dicit verba, quae facta fuerant inter ipsum, et principes Galaad de principatu suo. Haec locutus est coram Domino ad confirmationem pacti quod erat inter eos. Nisi forte melior es Balac filio Sophor, qui scilicet hoc repetis, quod magis juris illius esse videbatur; quoniam haec terra ejus fuit, quam illi abstulimus, concedente Deo n
Abbreviated transcription (Latin):
hostiũ. & clem̃tia in fortes isrł. quantũ adliberationẽ suoꝵ.
se descendit popłs dñi ad portas. qui pͥus timore hostiũ
gredi ñ audebat. ꝓstratis hostib ñ solũ egrediebat᷑ s & dña¬

Expanded text:
hostium; et clementia in fortes Israel, quantum ad liberationem suorum; hostium; et clementia in fortes Israel, quantum ad liberationem suorum; Tunc descendit populus Domini ad portas, qui prius timore hostium egredi non audebat, prostratis hostibus non solum egrediebatur, sed
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ualentes resistere inimicis. donec surg̾e̾t debbora. siui¬
geret dico mat̾ in isrł. Ideo noua bella eleg̃ dñs ꝑ infiru
fortia destruens. ꝑ feminã suꝑbos hostes ꝓsternens. Et ur
ius sit miraculũ dĩ. hoc ñ solũ duce femina. s & parua
clipeũ aut hastã leuau̾i̾t contra inimicos exceptis pai¬
cis .i. decẽ milib. qui pro salute popłi ꝑiculo se dede¬
dicite dño. Qascenttitis suꝑ nitentes asinos. & sedetis
in uidicio & ambulatis in uia. uos qui mͦ ꝓstratis hosti¬
b auxilio dĩ. in gła estis & potestatẽ habetis & pace̾:
nolite oblunsci oꝑũ dm̃. quib hȩc collata st̃ uobis.
loqͥmini uͥ collisi st̃ currus & hostiũ ẽ sufso catus exes¬
citus. ꝑ nitentes asinos significat głam. ꝑ sessionem
in iudicio potestatẽ. ꝑ deambulationẽ inuia pacẽ.
Ibi gͦ narrent᷑ iusticiȩ dm̃. quantũ ad susfocationẽ

Expanded text:
non valentes resistere inimicis. Donec surgeret Debbora: surnon valentes resistere inimicis. Donec surgeret Debbora: surgeret dico mater in Israel. Ideo nova bella elegit Dominus, per infirma fortia destruens, per feminam superbos hostes prosternens. Et ut majus sit miraculum Dei, hoc non solum duce femina, sed et parva clypeum Israel aut hastam levaverit contra inimicos, exceptis paucis, id est decem millibus, qui pro salute populi sui periculo se dededicite Domino. Qui ascenditis super nitentes asinos, et sedetis in judicio, et ambulatis in via. Vos qui mbus auxilio Dei, et in gloria estis, et potestatem habetis et pacem, nolite oblivisci operum Domini quibus haec collata sunt nobis. Loquimini ubi collisi sunt currus, et hostium suffocatus est exercitus. Per nitentes asinos significat gloriam; per sessionem in judicio, potestatem; per deambulationem in via, pacem. Ibi ergo narrentur, justitiae Domini, quantum ad suffocationem
Abbreviated transcription (Latin):
uenient̾ referri pot̃. qui auditis tantis mirabilib mo
ist̾ atq curbati. Sequit᷑ In dieb sangaꝵ filii anath in
dieb iahel quieuert̃ semite. & qui in grediebant᷑ ꝑ eas
anbulauert̃ ꝑ calles deuios. Post antiqua mirabilia. ad
noua miracula narranda accedit. Significat aut̃ qd
fili ssrł ante tẽpora sua intantũ circ̃quaq hostiũ t̾rore
artabant᷑ ut semitȩ quiescerent nemine ãbulante ꝑ
eas. & si qui sforte ꝑ eas incedere cogebant᷑ ñ publica
ura. s ꝑ calles de uios latitando assultus hostiũ declina¬
rent. Et hoc etiã in dieb sangar factũ ẽ qͥ licet tante
fortitudinis e̾ẽt ut sexcentos uno uomere sterneret.
tam̃ eo usq ñ potuit ut tantã ac talẽ pacẽ int̾ra po¬
ne̾t. qualem mͦ d̾s ꝑ hãc uictoriã ppło suo dedit. hoc es
qd̾ seqͥtur. Cessauert̃ fortes in isrł & quieuert̃. scilicet

Expanded text:
venienter referri potest: qui auditis tantis mirabilibus moti venienter referri potest: qui auditis tantis mirabilibus moti sunt atque turbati. Sequitur. In diebus Sumgar filii Anath, in diebus Jahel quieverunt semitae: et qui ingrediebantur per eas ambulaverunt per calles devios. Post antiqua mirabilia ad nova miracula narranda accedit. Significat autem, quod filii Israel ante tempora sua in tantum circumquaque hostium terrorem arctabantur, ut semitae quiescerent nemine ambulante per eas: et si qui forte per eas incedere cogebantur, non publica via, sed per calles devios latenter eundo assultus hostium declinarent. Et hoc etiam in diebus Samgar factum est; qui licet tantae fortitudinis esset, ut sexcentos uno vomere sterneret, tamen eousque non potuit ut tantam ac talem pacem in terra poneret, qualem modo Deus per hanc victoriam populo suo dedit. Hic est quod sequitur. Cessaverunt fortes Israel, et quieverunt, scilicet
Abbreviated transcription (Latin):
ais totus fumauit. eratq mons om̃is terribilis. & ascendit
res quasi fumꝰ de fornace. & nubes densissima montẽ oꝑu¬
r Iilic sͦ ex p̾sentia creatoris terra mota fumigauit. illic
e&s in nube densissima aquis distillant pauorẽ & reue¬
rentiã quasi quodã suo sudore testati. montesq ipsa
nibiũ obũbratione tecti fluxert̃ in fluctuatione nu¬
uũ uolitantiũ & descensu aquarũ. Synai a facie dei
sł. Hac una clausula omĩa p̾cedentia cõphendit.
hynai motus ẽ a facie dñi. Gyna stillauit aquis. Syna
afacie dñi defluxit. Q enĩ quasi gen̾alit̾ ꝓpt̾ miraculi
rcellentiã pͥmiserat t̾ra mota ẽ cęii ac nubes stillauert.
uontes fluxerunt. ubi hoc totũ adimpletũ sit specialit̃
ubuingens determinat dicens. Synai a facie dñi. Qͥ
uit aitꝰ montes fluxert̃ ꝑ yperbolẽ dictũ intelligi potest
qasi nimio terrore liquefacti. S & hoc qd̾ ait terra mo¬
taẽ ad ꝑturbationẽ hominũ habitantiũ in t̾ra con¬

Expanded text:
ino totus fumavit: eratque mons omnis terribilis, et ascendit ex eo quasi fumus de fornace, et nubes densissima montem operuit. Illic ergo ex praesentia Creatoris terra mota fumigavit: illic coeli in nube densissima aquis distillans pavorem, et reverentiam quodam suo sudore testati, montesque ipsa nubium obumbratione tecti fluxerunt in fluctuatione nubium volitantium, et descensu aquarum. Sinai a facie Dei Israel, hac una clausula omnia praecedentia comprehendit. Sina motus est a facie Domini. Sina stillavit aquis. Sina a facie Domini defluxit. Quod enim quasi generaliter propter miraculi excellentiam praemiserat: terra mota est, coeli ac nubes stillaverunt aquis, montes fluxerunt; ubi hoc totum adimpletum sit specialiter subjungens determinat dicens: Sinai a facie Domini. Quod autem ait: Montes fluxerunt, per hyperbolen dictum intelligi potest, quasi nimio terrore liquefacti. Sed et quod ait, terra mota est, ad perturbationem hominum habitantium in terra con
Abbreviated transcription (Latin):
ĩmanuᷤmeas filios ãmon. qui cũq pͥmꝰ fuerit egressus
holocaustũ offerã dño. Ritũ gentiliũ secutus hum¬
nũ sanguinẽ uouit sicut postea legimꝰ regẽ moab fili
suũ ĩ molasse suꝑ muros. Hoc gͦ contra legẽ. nͥ forte qͥ¬
culto in stinctu duno excusetur. ut recte ab apło i
ter scõs num̾atus sit. Percussert̃q uiri galaad effrat
quia dixerat fugitiulis ẽ galaad de effram. & habia
in medio effraim & manasse. In hebreo sic habetur
Ne galaad. ot interp̾tat᷑ uos galaad. oͦd ẽ cũ indignatiõe
ꝓnuntiatũ. Qsi diceret᷑. Uos qͥ estis aut quales: ut int̾ nos ha¬
dan. ac si dicet᷑ in exercitu siue in multitudine siue in agii¬
nib dan. uł ꝑ castra dan nom̃ loci signat᷑. uͥ mansit sanson
pͥmũ. Et forte ꝑ anticipationẽ dictũ quia postea locũ u̾
sexcenti uiri de tͥbu dan in cariathiarim uidȩ mansert
legimꝰ ex eo castroꝵ dan nom̃ accepisse. nͥ forte iccirco hic

Expanded text:
in manus meas filios Amon, quicunque primus fuerit egressus, holocaustum offeram Domino. Ritum gentilium secutus humanum sanguinem vovit, sicut postea legimus regem Moab filium suum immolasse super muros. Hoc ergo contra legem, nisi forte occulto instinctu divino excusetur, ut recte ab Apostolo inter sanctos numeratus sit . Percusseruntque viri Galaad Ephraim; quia dixerat: Fugitivus est Galaad de Ephraim, et habitat in medio Ephraim et Manasse. In Hebraeo sic habetur em Galaad, quod interpretatur vos Galaad, quod est cum indignatione pronuntiatum. QDan; ac si diceretur in exercitu sive in agminibus Dan. Vel per castra Dan nomen loci signatur, ubi mansit Samson primum. Et forte per anticipationem dictum; quia postea locum ubi sexcenti viri de tribu Dan in Cariathiarim Judae manserunt, legimus ex eo castrorum Dan nomen accepisse. Nisi forte idcirco hic
Abbreviated transcription (Latin):
patrẽ hic dic̃ maiorẽ. seniorẽ. hoorabiliorẽ. inter alios
lluis familiȩ de qua & ipse fuit. De fano Baalberith.¬
derits coniuratio interp̃tatur. hinc Baalberith idolum
comurationis Occidit frẽs suos filios ierobaal septua¬
ginta uiros. Si om̃s septuaginta occidit: qͦmͦ remansis
unus illoꝵ: S sic dictũ ẽ occidit . lxx. & remansit uni¬

Expanded text:
Patrem hic dicit, majorem, seniorem, honorabiliorem inter alios illius familiae, de qua et ipse fuit. De fano BaalberithBerith conjuratio interpretatur hinc Baalberith idolum conjurationis. Occidit fratres suos filios Jerobaal, septuaginta viros. Si omnes septuaginta occidit, quomodo remansit unus illorum? Sed sic dictum est: occidit septu
Abbreviated transcription (Latin):
res facti st̃ uͥ se dedert̃ discrimini. Sic itaq rome non nom̃
loci intelligendũ ẽ s altitudinẽ significat: in quo errauit
uanslatio. Ste llȩ manentes in ordine & cursu suo aduer¬
sis sisarã pugnaur̾t. Nõ ut mathe matici putant. ꝑ constel¬
iationis fatũ. uictũ sisarã scriptura affirmat. s figuratiue
clestia ipsa ad eiꝰ opp̾sionẽ quasi intendisse dic̃ qr dñscȩliit uin¬
cet᷑ sua ꝓuidentia disposuit. Quẽadmodũ gͦ in terra mon¬
ces siue ualles siue qͣlibet alia t̾rena arguunt᷑ uel laudan¬
nur cũ ab hominib in eis manentib & eis p̾sidentib rep̾¬
bensibile siue laudabile qͥd agit᷑. & ipsa hȩc loca fecisse
ndine suo pugnauert. Inten Alqu tionẽ & rationem
ustendit in eo qd ait manente septimi in ordine suo. Ma-¬
nent enĩ uͥ morã faciunt & uehement̃ intend̾t̃. In ordi¬

Expanded text:
res facti sunt, ubi se dederunt discrimini. Sic itaque Romae non nomen res facti sunt, ubi se dederunt discrimini. Sic itaque Romae non nomen loci intelligendum est, sed altitudinem significat, in quo erravit translatio. Stellae manentes in ordine, et cursu suo adversus Sisaram pugnaverunt. Non ut mathematici putant per constellationis fatum victum Sisaram scriptura affirmat, sed figurative coelestia ipsa ad ejus oppresionem quasi intendisse dicit; quia etur sua providentia disposuit. Quemadmodum ergo in terra montes, sive valles, sive quaelibet alia terrena arguuntur, vel laudantur, cum ab hominibus in eis manentibus, et eis praesidentibus reprehensibile, sive laudabile quid agitur, et ipsa haec loca fecisse anentes in ordine suo pugnaverunt. Intentionem et rationem ostendit in eo quod ait: Manentes in ordine suo. Manent enim, ubi moram faciunt, et vehementer intendunt. In ordi
Abbreviated transcription (Latin):
ditas cordis. Si li sic legatur diuiso contra se ruben magnanim
reꝑta contentio ẽ. hoc mͦ intelligi potest. Cũ ruben eeͣt a¬
uisus contra semet ipsũ. id: cũ dubitaret. & in semet ipso
uariis cogitationib & ꝯtrariis desideriis fluctuaret. & se¬
cũ rixaret᷑ utrũ ad bellũ ꝑgeret. nec ne. atq in hac dubite¬
tione morã face̾t. magnanimi de zabulon & neptalim ꝓmp¬
ti ad contentionẽ & certam̃ inuenti st̃. Uel ruben diuiso
ab aliis & recedente ne ꝑgeret ad pͥliũ qd tam̃ contra se er
id: contra honorẽ suũ. magnanimoꝵ reꝑta contentio est.
post ad allos qͦq irrisionẽ conuertit. Galaad dan & aser.
Isti uacabant. s zabulon & neptalim obtulert̃ animas su¬
as morti in regione roine. locũ notat ũ pugnatum ẽ
inhebreo habet᷑ rome zache. qd̾ interp̾tat᷑ suꝑ altitudinẽ
capi. Significat᷑ aut̃ qd̾ in cãpo uͥ p̾liatũ ẽ inimicis suꝑio¬

Expanded text:
iditas cordis. Si vero sic legatur: Divisio contra se Ruben magnanimorum iditas cordis. Si vero sic legatur: Divisio contra se Ruben magnanimorum reperta contentio est. Hoc modo intelligi potest. Cum Ruben esset divisus contra semetipsum, id est cum dubitaret, et in semetipso variis cogitationibus, et contrariis desideriis fluctuaret, et secum rixaretur utrum ad bellum pergeret necne, atque in hac dubitatione moram faceret: magnanimi de Zabulon, et Nephthalim, prompti ad contentionem, et certamen inventi sunt. Vel Ruben diviso ab aliis, et recedente ne pergeret ad praelium, quod tamen con contra honorem ejus: magnanimorum reperta contentio est. Post ad alios quoque irrisionem convertit. Galaad, Dan, Aser. Isti vacabant, sed Zabulon, et Nephthalim obtulerunt animas suas morti in regione Romae Merome . em campi. Significatur autem quod in campo ubi praeliatum est, inimicis superio