comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quã sibi. Cõmune cõmodũ ñ suũ expectat. & alienũ bonũ ꝓsuo di¬
cit emolum̃to. Beata et p̃clara iusticia. cuiꝰbonũ om̃ib ꝓficit. ex
uno plerũq ꝓficiscitur. atq ad om̃s ꝑuenit. Iustꝰ dd ꝗ parcebat
iminico. & malebat innocentiã suã quã uitã tueri. nemalo pu¬
blico uindicaret᷑. atq apperendi principis In malis qͦq causis
aliis exẽplũ ederet. cũ ipse uindictã de insidiatore sũpasset. Iu¬
stus abel ꝗde ouib suis quasei dñs dełat. pͥmicias dño putaue¬
rit offerendas. & idõ pluꝰ placuit dõ ꝗ morã ñ fec̃. deuotionẽ pro¬
bauit. Sed hoc impuiꝰ ferre ñ potuit. iusticiȩ p̃uaricator. racdx
iniꝗͥtatis. & idõ fr̃m occidit. ꝗa hosti a eiꝰ dõ magis quã oblatio
sua fuerat cõpbata. Sed ille occisuꝰ dõ loquebat᷑ inuoce sangui¬
nis sui. Hic uiui sifacie dñi repellebatur. Et cũadhuc adño

Expanded text:
quam sibi; commune commodum, non suum spectat et alienum bonum pro suo duquam sibi; commune commodum, non suum spectat et alienum bonum pro suo ducit emolumento. beata et praeclara iustitia, cuius bonum omnibus proficit; ex uno plerumque proficiscitur atque ad omnes peruenit. iustus Dauid, qui parcebat inimico et malebat innocentiam suam quam uitam tueri, ne malo publico uindicaretur atque appetendi principis in malis quoque causis aliis exemplum ederet, cum ipse uindictam de insidiatore sumpsisset. iustus Abel, qui de ouibus suis, quas ei dominus dederat, primitias domino putauerit offerendas, et ideo plus placuit deo, quia moram non fecit, deuotionem probauit. sed hoc impius ferre non potuit iustitiae praeuaricator, radix iniquitatis, et ideo fratrem occidit, quia hostia eius deo magis quam oblatio sua fuerat comprobata. sed ille occisus deo loquebatur in uoce sanguinis sui, hic uiuus a facie domini repellebatur et, cum adhuc a domino
Abbreviated transcription (Latin):
delinꝗt. Nichilhꝰ csententia sublimuiꝰ dictũ arbitror. Nichił in
aliis ꝗ sibi sapientiã setuli uendicar̃. nichil tale legi. nichiltale co¬
gnoui. Nec mirũ. qñꝗdẽ illi humano ingenio locuti st̃. hoc infu
nera. se ipse c̃fodiat. Nã sic̃ spinȩ nascunt᷑ in manu ebriosi ut scrip¬
tura asserit. it a et iniusti sermone nascunt᷑ quȩ conpungant loquẽ¬
tẽ. Loꝗt᷑ iniustꝰ. et int̾ior eiꝰ c̃scientia uulnerat᷑. ꝗa in om̃i sermone
quẽ loꝗt᷑. ñ ẽ fraudis immunis. Cuiꝰ enĩgͣuior ẽ pena quã ꝓpͥa. cũ
pom̃i sermone det penas : Serpens aliis infundit uenenũ. inui¬
st̃ sibi. In eũ enĩ refundit᷑ ꝗcꝗd effudit. Iniust gͥ ⁊ aliis inutilis et
sibi noxiuꝰ. Iusti aũt uita fructuosa aliis et sibi dulcis. Dic̃ enĩ sa¬
lomon. Fili si sapiens eristͥ. sapiens eris & ꝓximis. Si aũt malus
euaseris. soluꝰ auries mala. Adu̾timꝰ gͦ ꝗa iusticia aliis ẽ potiu nata

Expanded text:
hil hac sententia sublimius dictum arbitror; in illis, qui sibi sapientiam saeculi uindicarunt, nihil tale legi, nihil tale cognoui. nec mirum, quandoquidem illi humano ingenio locuti sunt, hoc infudnera, se ipse confodiat. nam sicut spinae nascuntur in manu ebriosi, ut scriptura asserit, ita et in iniusti sermone nascuntur quae conpungant loquentem. loquitur iniustus et mtenor eius conscientia uulneratur , quia in omni sermone quem loquitur non est fraudis immunis. cuius enim grauior est poena quam propria, cum pro omni sermone det poenas? serpens aliis infundit uenenum, iniustus sibi; in eum enim refunditur quicquid effuderit. iniustus igitur et aliis inutilis et sibi noxius, iusti autem uita fructuosa aliis et sibi dulcis; dicit enim Salomon: fili, si sapiens eris tibi, sapiens eris et proximis; si autem malus euaseris, solus hauries mala. Aduertimus ergo, quia iustitia aliis est potius nata
Abbreviated transcription (Latin):
soluꝰ hic tituluꝰ ẽ. quopsalmũ seruo dñi sescripsisse testetur. Q s iste
sit. audiamꝰ adquẽ loquatur. Dnẽ inꝗt in celo mnĩa tua. & ueritas¬

Expanded text:
solus hic titulus est, quod psalmum servo Domini se scripsisse testetur. Quis istesolus hic titulus est, quod psalmum servo Domini se scripsisse testetur. Quis istesit? Audiamus ad quem loquatur: Domine, inquit, in coelo miseri
Abbreviated transcription (Latin):
dissolutũ : Ergo ipse ꝗ tenet in om̃s scłaris sapientię pͥncipatũ. cũ
diceret ñ posse formã iusticiȩ cõp̃hendi. nͥ ante discutiendã iusti¬
ciȩ seriem putauiᷤsent. exẽplũ attulit ꝙ hiquelint aurũ querere.
priuꝰ se luto obliniant. Aurũ itaq iusticia. iniꝗtas lutũ ẽ. qđ a
nr̃is qͦq dictũ ẽẽ ñ dubiũ ẽ. cũ scriptũ sit. Ut lutũ platearũ delebo
rũ se querere dic̃. sed lutũ uersat. quȩ diuinitatẽ querit instatui sed
uas afiguli uirga c̃fringat. Nos aurũ querimꝰ. qͦ corpora nr̃a munde¬
mꝰ. mortificationẽ iħu xp̃i incorpore nr̃o circũferentes. ut et uita
iħu xp̃i incorpore nr̃o manifestetur. Bonũ aurũ sanguis ẽ xp̃i. diues
ad p̃ciũ. ꝓfluus ad lauandũ om̃e peccatũ. Ordinẽ diximꝰ. titulũ con¬
sidemꝰ. Infinẽ inꝗt seruo dñĩ psalmꝰ dd̃. In toto psalterii corpore.

Expanded text:
dissolutum? ergo ipse, qui tenet in omnes saecularis sapientiae principatum, cum dissolutum? ergo ipse, qui tenet in omnes saecularis sapientiae principatum, cum diceret non posse formam iustitiae comprehendi, nisi ante discutiendam iniustitiae seriem putauissent, exemplum attulit, quod hi, qui uelint aurum quaerere, prius se luto obliniant. aurum itaque iustitia, iniquitas lutum est. quod a nostris quoque dictum esse non dubium est, cum scriptum sit:ut lutum platearum delebo rum se quaerere dicit, sed lutum uersat, quae diuinitatem quaerit in statuis; sed uasa figuli uirga confringit. nos aurum quaerimus, quo corpora nostra mundemus, mortificationem Iesu Christi in corpore nostro circumferentes, ut et uita Iesu Christi in corpore nostro manifestetur. bonum aurum sanguis est Christi, diues ad pretium, profluus ad lauandum omne peccatum. ordinem diximus; titulum consideremus. In f inem, inquit, seruo domini psalmus D
Abbreviated transcription (Latin):
ic turus ꝓpħa inpsalmo sequenti quȩ eẽt forma iusti. ante for
mã expressit iniusti. Neq enĩ possumꝰ cognoscere que sit forma
iusticie. nͥ cognoscamꝰ quȩ sit iniꝗtatis effigies. St̃ enĩ sibi adu̾sȩ atey
c̃trariȩ. Namq in alt̾a simplex habitudo nat᷑e. in alt̾a fallax uer¬
sutia neꝗciȩ. Alia uirtutũ imagines p̃fert. alia uiciorũ cõmercia
p̃tendit. Conuenire aũt ordinẽ hunc & ipsa ratio docet. et side
c̃trariis sum̃da s̃ testimonia. ipsi doctores phylosophiȩ c̃fessi s̃ dũ
secunt᷑. Quiᷤᷤ aut̃ dubitet longe anteriorẽ dd platonis fuisse tpr̃ib.
quẽ ñsolũ magister eiꝰ. sed nec aui ꝗdẽ auiorũ eiꝰ uidẽ potuer̃. cũ
ille inpͥncipio regni fuerit iuideoꝵ. qđ ꝑ innumera annorũ curri¬
cula ꝓpagatũ ẽ. iste pꝰtpr̃a captiuitatis ꝗb regnũ gentiꝰ eiꝰ iã fuerat

Expanded text:
Dicturus Propheta in psalmo sequenti quae eDicturus Propheta in psalmo sequenti quae emam expressit iniusti. neque enim possumus cognoscere, quae sit forma iustitiae, nisi cognoscamus, quae sit iniquitatis effigies; sunt enim sibi aduersae atque contrariae. namque in altera simplex habitudo naturae, in altera fallax uersutia nequitiae; alia uirtutum imagines praefert, alia uitiorum commenta praetendit. conuenire autem ordinem hunc et ipsa ratio docet et, si de contrariis sumenda sunt testimonia, ipsi doctores philosophiae confessi sunt, dum secuntur. quis autem dubitet ionge anteriorem Dauid Platonis fuisse temporibus, quem non solum magister eius, sed nec aui quidem auorum eius uidere potuerunt, cum ille in principio regni fuerit Iudaeorum, quod per innumera annorum curricula propagatum est, iste post tempora captiuitatis, quibus regnum gentis eius iam fuerat
Abbreviated transcription (Latin):
iniudicio. qm̃ nouit dñs uiã iustorũ. Uiaseorũ utiq nouit. quorũ di¬
rigit gressus. St̃ enĩ gressus hõium ꝗ ad nõ dirigunt᷑. Diriguntur
adño & uiȩ iuiri. Has noũ dñs uias quȩ srectȩ. quȩ adillã uitã tendĩ
dicentis. Ego sum uia. &ueritas. et uita. Hlȩc bonaẽ uia. Tortuosa
oꝑant᷑ oꝑa eiꝰ. Ꝙ aũt opant᷑ iniꝗtatẽ. his dic̃ dñs. Discedite. ame om̃s¬
oparii iniꝗtatiꝰ. ñ noui uos. Ñ ꝑignorantiã. sed ꝑid qđ indigni sint
scientia dĩ nesciuntur. Pulchre aũt ait. Et it̃ impiorũ ꝑibit Sepa¬
rauit latinꝰ ut iter diceret. et tãquã discreuit iter auia. Grecꝰ aũt in
utͦq uiã dix̃. Nonociose tam̃ latinꝰ. ꝗa & dñs ego sũ uia dix̃. Non
dixit ego sũ iter. Perire aũt it impiorũ dix̃. ñ impios. Seruat eoꝵ
cio fuerit. nec erit. Qđ accidens igͥ ẽ ꝑit. qͦd substantiuũ manet.
peccati aculeo ñ om̃i substantiȩ suȩ dissolutione moriantur.XXXU.

Expanded text:
ouit, quorum dirigit gressus ; sunt enim gressus hominum qui a domino diriguntur. diriguntur a domino et uiae uiri. has nouit dominus uias quae sunt rectae, quae ad illam uitam tendunt dicentis: ego sum uia et ueritas et uita. haec bona est uia, tortuosa em, his dicit dominus: discedite a meomnesoperariiiniquitatis; non noui uos. non per ignorantiam, sed per id, quod indigni sint scientia dei, nesciuntur. Pulchre autem ait: et iter impiorum peribit. separauit Latinus, ut \'iter\' diceret, et tamquam discreuit iter a uia; Graecus autem in utroque \'uiam\' dixit. non otiose tamen Latinus, quia et dominus ego sum uia dixit, non dixit \'ego nitio fuit, nec erit. Quod accidens igitur est perit: quod substantivum, manet. peccati aculeo, non omni substantiae suae dissolutione moriantur. IN
Abbreviated transcription (Latin):
psalmꝰ. ut et no̾ serui simꝰ adiusticiã. ñ suꝑbi arrogantia. Seruitꝰ
enĩ stipendiũ lib̾tatis ẽ. Stipendiũ aũt mortiꝰ arrogantia ẽ. Sed
iã psalmi seriem adoriamur.
intellegendũ arbitror. ꝗa ꝗcꝗd dic̃ iniustꝰ
pecca¬
tũ est. Omĩs enĩ iniusticia peccatum. qm̃ ubi organũ ociosũ. qͦmͦ
potest cantꝰ ñ ẽẽ otiosuꝰ  de generis materiȩ decolorpartꝰ est.

Expanded text:
 arrogantiam. Servitus enim stipendium libertatis est: stipendium autem mortis arrogantia est. Sed jam ipsam psalmi seriem adoriamur. intelligendum arbitror, quia quidquid dicit injustus, peccatum est. Omnis enim injustitia, peccatum; quoniam ubi organum vitiosum, quomodo potest cantus non esse vitiosus? Degeneris materiae decolor partus est.
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ ñ posit occulta cognoscere. ꝗscͥutator ẽ intimorũ. Spectat omia
ds. nichil ẽ ꝙ eũ p̃tereat. nemo ꝗfallat. cui om̃ia p̃sentia que su
turas̃. & manfesta que latent. Et enĩ sisol istc mundanꝰ clausis ple¬
tũq domuciliorũ habitaculis suũ lum̃ int̃ serit. qͣntomagis dõ sum¬
mꝰ. aeternꝰ eti ã secreta penetralia m̃tis humane atꝙ om̃e anꝗłorũ
c̃siliũ scientia sua scrutat᷑ & puenit: Qd g alud agit iniustas. nisi
ut unꝗt atẽ sibi querat et odiũ: Sic enĩ scriptũẽ. Nonẽtimor dei
an oculos eiꝰ. Qm̃ dolose egit inc̃spectu eiꝰ. ut inueniret imꝗratem

Expanded text:
deus non possit occulta cognoscerequi scrutator est intimorum. spectat omnia deus; nihil est qutura sunt, et manifesta quae latent. Etenim si sol iste mundanus clausis plerumque domiciliorum habitaculis suum lumen interserit; quanto magis Deus summus aeternus etiam secreta penetralia mentis humanae atque omne angelorum consilium scientia sua scrutatur et praeuenit! quid ergo aliud agit iniustus nisi ut iniquitatem sibi quaerat et odium? Sic enim scriptum est: non est timor dei ante oculos eius, quoniam dolose e egit in conspectu eius, ut inuenir et
Abbreviated transcription (Latin):
dõ. sed semetipsũ ex inauit formã serui accipiens. insimilitu
dinẽ hõium factꝰ. & specie inuent᷑ ut hõ. Humiliauit semetip¬
sũ factꝰ obediens usq ad mortẽ. mortẽ aũt crucis. Hic ẽ gͦ equa¬
lis quasi dĩ filiuꝰ. hic serui formã in carne suscẽp̃. hic mortem gu¬
stauit. cuiꝰ magnitudo ñ ht̃ finẽ. quia finiᷤ legis ẽ xp̃c adiusti¬
ciã omi credenti. ut in ipsũ om̃s credamꝰ. hunc intimo ad oremꝰ
affectu. Bona seruitꝰ. quȩ om̃s lib̾os fac̃. Bona seruitꝰ. quȩ nom̃
suꝑ om̃e nom̃ ad quisiuit. Bona humilitas. quȩ fec̃ ut in nõe
eiꝰ om̃s genu signent. celestiũ terrȩstiũ & infernoꝵ. & om̃is lingua

Expanded text:
deo, sed semetdeo, sed semetm factus; et specie inuentus ut homo humiliauit semet ipsum factus oboediens usque ad mortem, mortem autem crucis. hic est ergo aequalis quasi dei filius, hic serui formam m carne suscepit, hic mortem gustauit, cuius magnitudo non habet finem, quia finis 1egis est Christus ad iustitiam omni credenti, ut in ipsum omnes credamus, hunc intimo adoremus affectu. bona seruitus quae omnes liberos fecit, bona seruitus quae nomen super omne nomen adquisiuit, bona humilitas quae fecit, ut in nomine eius omnes genu sinuent caelestium et terrestrium et infernorum et omnis lingu
Abbreviated transcription (Latin):
aliud. Dixerat ꝗdẽ & gabriel ad ioseph demaria:. pariet filium
Exut̾o uirginis. idem & seruuꝰ exiuit et dñs. Seruuꝰ ad oꝑandũ
dñs ad imꝑandũ. ut regnũ dõin hõiũ m̃tibꝰ radicaret. Uterꝙͣ
unꝰ. ñ alt̾ expatre. o alt̃ ex iurgine. sed idem qͥ añscła expatre.
ipse postea carnẽ sustep̃ ex uirgine. Idõ gͦ & seruuꝰ uocatur et
dñs. Propt̃ nos seruuꝰ. sed unitate diuinę substantiȩ. ds̃ ex deo
pͥnceps expͥncipe. aqualiꝰ ex eqͣli. Neq enĩ degenerẽ genuit.ĩ qͦ
se ipse cõplacere memorauit. Magnũ inꝗt tibi ẽ uocari puerũ.
meũ. ut statuas trib lacob. Seruat ubiq suȩ uocabula digni¬
tatis. Magnꝰ ds̃ et magnꝰ puer. nec incarne magnitudinis sue no¬
m̃ amittit. cuiꝰ magnitudinis nullus ẽ finis. Meritoq securꝰ.
cũ informa dĩ eẽt ut apłs dic̃. ñ rapinã arbitͣtuꝰ ẽ ẽẽ seequalẽ

Expanded text:
aliud. dixerat quidem et Gabriel ad Ioseph de Maria: pariet filium, aliud. dixerat quidem et Gabriel ad Ioseph de Maria: pariet filium, s idem et seruus exiuit et dominus, seruus ad operandum, dominus ad imperandum, ut regnum deo in hominum mentibus radicaret; uterque unus, non alter ex patre et alter ex uirgine, sed idem, qui ante saecula ex patre, ipse postea carnem suscepit ex uirgine. ideo ergo et seruus uocatur et dominus, propter nos seruus, sed unitate diuinae substantiae deus ex deo, princeps ex principe, aequalis ex aequali; neque enim degenerem genuit in quo se ipse conplacere memorauit. Magnum, inquit, tibi est uocari puerum meum, ut statuas tribus Iacob. seruat ubique suae uocabula dignitatis: magnus deus et magnus puer, nec in carne magnitudinis suae nomen amittit cuius magnitudinisnullusest finis. meritoque securus, cum in forma dei esset, ut apostolo dicit, non rapinam arbitratus est esse se aequalem
Abbreviated transcription (Latin):
tȩ ꝙ eẽt in medio paradisi edendũ. deligno aũt scientiȩ boni et
mali ñ edendũ. Errauit adã. mandata ñ tenuit. int̾̃ dictũ gusta¬
uit. Per lignũ cȩpimꝰ esurire. ꝗa caro suũ accepit alim̃tũ. Ideo dñs
in xp̃o cirnẽ iunx & lignũ. ut fames antiqua cessaret. uite grã
reddetur. Beatũ lignũ dm̃ ꝙ om̃iũ peccata crucifix. Beata caro
dñi. q̃uictũ oibꝰ ministrauit. De pauꝑtate gͥ et dolore dñi. ido¬
susceꝑit seruitutis. Audi uidee. & degrã c̃tumeliã fers. et hoc ad
ꝑfidiam deriuas. ꝓpt̾ꝙ magis crede debinsti. Ad te uocandũ ue¬
nit. & c̃uiciaris. Exut̃oseruũ dix̃. Audi arriane ex qͦut̃o. pau¬
lulũ supͣ recurre. Ex ut̃o inꝗt matris meȩ. uocauit dñs nomen
meũ. Qđ nom̃ eiꝰ sit auliamꝰ qͦ eũ pat̾ uocauit. Ecce uirgo inut̃o
uccipiet & pariet filiũ. et uocabit᷑ nom̃ eiꝰ hemmanuel. qđ int̃ꝑre¬

Expanded text:
tae, quod esset in medio paradisi, edendum: de ligno autem scientiae boni et tae, quod esset in medio paradisi, edendum: de ligno autem scientiae boni et mali, non edendum. Erravit Adam, mandata non tenuit, interdictum gustavit. 767 Per lignum coepimus esurire; quia suum caro accepit alimentum. Ideo Dominus in Christo carnem junxit et lignum, ut fames antiqua cessaret, vitae gratia redderetur. Beatum lignum Domini, quod omnium peccata crucifixit. beata caro Domini, quae victum omnibus ministravit! 4. De paupertate igitur et dolore Domini idosusceperit seruitutis. audi, Iudaee: et de gratia contumeliam fers et hoc ad perfidiam deriuas, propter quod magis credere debuisti. ad te uocandum uenit, et conuiciaris. \'ex utero seruum\' dixit. audi, Arriane, ex quo utero; paululum supra recurre: ex utero, inquit, matris meae uocauit dominus nomen meum. quod nomen eius sit, audiamus, quo eum pater uocauit: ecce uaccipiet et pariet filium et uocabitur nomen eius Emmanuei, quod interpre
Abbreviated transcription (Latin):
atꝙ trarũ se pauꝑem dixerit. quȩ sit ista pauꝑtas. Tucerte il¬
lũ diuitẽ dixisti. Quomͦ idem diues et pauꝑ ẽ: Audi amꝰ testi
nerũ sanare c̃sueũ. Medicꝰ uenit ut curaret egrotos. Qd ipse ha¬
buit qđ doleret. Audiamꝰ etiã esaiȩ testimoniũ. Pronob̾ inꝗt do
lec. ⁊ nos estimuumꝰ eũ eẽ indolorib. Exp̃ssit medici affectum. ꝗ
etiã supse nullũ uulnꝰ habuit ꝙ doleret. tm̃ c̃pasus ẽ uulneratis.
dolens. Et uos m manꝰ impias intulistis dicentes. Tollamꝰ iustũ. ꝗa in¬
utilis ẽ nob̵. Iniciamꝰ lignũ in pane eiꝰ. Bene panẽ dic̃ ꝓcarne eius
llle alim̃tũ detulit. isti. ꝓbnficio retulere suppliciũ. Nonmirum
gͦ siesuruunt. qͥsibi uite ȩt̃nȩ alimoniã denegar. Pulchre etiam
duo ista iunxer̃. iniciamꝰ lignũ inpanẽ eiꝰ. Hesciebãt qđ lo¬
dit xp̃i. Hoc ẽ lignũ qđ ade dñs demonstrauit dicens. De ligno ui¬

Expanded text:
atque terrarum se pauperem dixerit, quae sit ista paupertas. tu certe ilatque terrarum se pauperem dixerit, quae sit ista paupertas. tu certe illum diuitem dixisti; quomodo idem diues et pauper est? audiamus tesnerum sanare consueuit. medicus uenit, ut curaret aegrotos: quid ipse habuit quod doleret ? audiamus etiam Esaiae testimonium: pro n olet, et nos aestimauimus eum esse in doloribus. expressit medici affectum, qui, etiamsi ipse nullum uulnus habuit quod doleret, tamen conpassus est uulneratis. dolens, et uos mihi manus impias intulistis dicentes: tollamus iustum, quia inutilis est nobis. iniciamus lignum in panem eius\'. bene panem dicit pro carne eius; ille alimentum detulit, isti pro beneficio retulere supplicium. non mirum ergo si esuriunt, qui sibi uitae aeternae alimoniam denegarunt. pulchre etiam duo ista iunxerunt: iniciamus lignum in panem eius; nesciebant quid lodit Christi. Hoc est lignum quod Adae Dominus demonstravit, dicens de ligno vi
Abbreviated transcription (Latin):
dec larauit. cumorationẽ moisi hoĩs dĩ maluerit quã serui dnĩ
lego. uel potiũ ipsiuꝰ dni saluatoris ꝗlocut᷑ est in ꝓpħa. Gere iũ¬
diciaciꝰ sic̃ abissus multa. ut seruo honorificentiã reseruaret. sibi
ẽditionẽ seruitutiᷤꝰᷤ asscrib̾et. Uideor mͥ intelligere. Uideor au¬
sisse aliꝗd de grã sp̃ali. Aduersũꝰ iniusticiã ut diximꝰ. psalmꝰ hic̃
scriptꝰ ẽ. Et idõ pluꝰ gͣuat᷑ iniusticia ꝑfidorũ. ꝗ xp̃m iħm dnm̃
reciꝑe noluer. cũ ille ꝓpt̃ illos susceꝑit seruitutẽ. Ꝙdem̃ tã imi¬
quũ. quã ingͣtos tantis fuisse beneficiis. ut ꝗb ille salutẽ daret.
hisanguinẽ eiꝰ effuderẽt: Deniq alibi cũ desua passione loque¬
ret᷑. ad aceruandã uidaicȩ impietatiᷤ inuidiã sic ait. Ne auer¬
tas faciẽ tuã apuerotuo. qm̃ tribulor uelocit exaudime. Pauꝑ¬
& dolens ego sũ. Ueni paule. iñpretare nob̃ qͥratione dñs cȩli

Expanded text:
declarauit, cum orationem Moysi hominis dei maluerit quam \'serui domini\' lego uel potius ipsius domini saluatoris, qui locutus est in propheta. uere iudicia eius sicut abyssus multa, ut seruo honorificentiam reseruaret, sibi condicionem seruitutis adscriberet. uideor mihi intellegere, uideor hausisse aliquid de gratia spiritali. aduersus iniustitiam, ut diximus, psalmus hic scriptus est et ideo plus graua- tur iniustitia perfidorum, qui recipere noluerunt, cum ille propter illos susceperit seruitutem. quid enim tam iniquum quam ingratos tantis fuisse beneficiis, ut, quibus ille salutem daret, hi sanguinem eius effunderent? denique alibi, cum de sua passione loqueretur, ad acerbandam dudaicae impietatis inuidiam sic ait: n e auertas faciem tuam a puero tuo; quoniam tribulor, uelociter exaudi me. pauperetdolensegosum. Ueni, Paule, interpretare nobis, qua ratione dominus caeli
Abbreviated transcription (Latin):
sterũ ñ iuuaret. Martha martha. maria optima partẽ elegit
sibi quȩ ñ auferet᷑̃ illi. Si quȩ xͦ ministrabat adm̃sã. ñ confere¬
bat̃ ei que u̾bũ cupiebat audire. quẽ oꝑ antẽ. studioso cognitioĩs
et̃ne cferre pot̾imꝰ : Itatm̃ ut nec illiꝰ oꝑationi fides. nec hũiꝰ cogni¬
tioni sic̃ mariȩ desit oꝑatio. ne uł folia sinc fructusint. uł fructũ
sine monum̃tiꝰ nat᷑ alib sit intellectꝰ. & pateat inuiriȩ. P osumꝰ etiã
illud intellegẽ. qr folus se texer adã att eua. corporea uestiñta
ꝗscđm eugłm ad imitationẽ ligni sapientie nati ex uirgine. uitã

Expanded text:
sterium non iuuaret: Martha Martha, Maria optimam partem elegit sterium non iuuaret: Martha Martha, Maria optimam partem elegit sibi, quae non auferetur illi. si quae Christo ministrabat ad mensam non conferebatur ei quae uerbum cupiebat audire, quem operantem studioso cognitionis aeternae conferre poterimus, ita tamen, ut nec illius operationi fides nec huius cognitioni, sicut Mariae, desit operatio, ne uel folia sine fructu sint uel fructus sine munimentis naturalibus sit intectus et pateat iniuriae? Possumus etiam illud intellegere, quia foliis se texerunt Adam atque Eua corporea uestimenta um ad imitationem ligni sapientiae nati ex uirgine uitam
Abbreviated transcription (Latin):
dix̃ dhs̃. qr̃ tuennarras iuisticias meas: In misticis fructꝰ ẽ. imora¬
lib foliũ c̃tẽplatiõe misterioꝵ celestiũ. Nã uirtutes sine fide folia
P.Uident̃ iuirere. sed ꝓdeẽ ñ post Agitant᷑ uento qr n hñt funda¬
iitũ. Quanti gentiles habeit mĩam. ħabent sobrietate. sed fruc
Quidei hñt castimoniã. sedulitatẽ lectiõis multã. & diligenã. sed
sine fructu s̃. sed uersant᷑ ut folia. Hec forte s̃ folia quȩ saluatar in
illa ficu repꝑit. sed fructũ ñ reppit. Mistica saluãt & amorte libe¬
rant. Moralia aut̃ ornam̃ta decoris s. ñ subsidia redẽptiõis. Pre¬
stare aũt mistica moralibꝰ. etiã ipse dñs docet i eugło suo. dicens oe
maria que sedes secꝰ pedes dñĩ audiebat u̾bũ illiꝰ. cũ martha circa
ministeriũ festinaret. & quereret᷑ qđ soror eã ꝓpͥa curta m̃ se mini¬

Expanded text:
dixit deus: quare tu enarras iustitias m e a s ? in mysticis fructus est, in moradixit deus: quare tu enarras iustitias m e a s ? in mysticis fructus est, in moralibus folium contemplatione mysteriorum caelestium. nam uirtutes sine fide folia sunt; uidentur uirere, sed prodesse non possunt, agitantur uento, quia non habent fundamentum. quanti gentiles habent misericordiam, habent sobrietatem, sed frucqui Iudaei habent castimoniam, sedulitatem lectionis multam et diligentiam, sed sine fructu sunt, sed uersantur ut folia. haec forte sunt folia, quae saluator in illa ficu repperit, sed fructum non repperit. Mystica saluant et a morte liberant, moralia autem ornamenta decoris sunt, non subsidia redemptionis. praestare autem mystica moralibus etiam ipse dominus docet in euangelio suo dicens de Maria, quae sedens secus pedes domini audiebat uerbum illius, cum Martha circa ministerium festinaret et quereretur, quod soror eam propria circa mensae mini
Abbreviated transcription (Latin):
resurrectionis eiꝰ c̃sortiũ caꝑe acseruare possimꝰ. Nẽ ñ posumus.
odioso scło ñ sustinemꝰ. Hicenĩ corruptela ẽ. & cauendũ fuit. ne
corrũꝑemꝰ bonos fructꝰ. quos lignũ uitȩ claret. ꝗa nẽ corrupti illic
aũt incorrupti. qñ & mortui inꝗt resurgẽt incorrupti. & noscõ¬
mutabimꝰ. Oportet enĩ corruptibile hoc induere ĩ corruptelam.
& mortale hoc induere in mortalitatẽ. Ꝙd gͦ ꝓderat morituro
acciꝑe. qđ ei mors habebat auferre: Nouit gͦ sapientia ꝗb qñ
dare debeat. que necfoliũ amitit lignisui. Et idõ ꝗs fruct̾ sit sa¬
pientiȩ. qđ foliũ considemꝰ: Fructꝰ intior ẽ. foliũ quo fructꝰ uł aso¬
le torrenti uł afrigore defendant᷑. Fructꝰ uidet̃ cefides. pax. dõc¬
trina. excellentia uere cognitiois. intentio misteriorũ. ratio. Hsos
fruct bonauita custodit malactiã siꝑcep̃ amittit. Pete atori aut

Expanded text:
resurrectionis ejus consortium capere ac servare possimus. Nunc non possumus, resurrectionis ejus consortium capere ac servare possimus. Nunc non possumus, odioso saeculo non sustinemus. Hic enim corruptela est, et cavendum fuit ne corrumperemus bonos fructus, quos lignum vitae daret; quia nunc corrupti, illic autem incorrupti: quando et mortui, inquit, resurgent incorrupti, et nos commutabimur. Oportet enim corruptibile hoc induere incorruptelam, et mortale hoc induere immortalitatem . Quid ergo proderat morituro accipere, quod ei mors habebat auferre? Novit ergo sapientia quibus quando dare debeat, quae nec folium amittit ligni sui. Et ideo qui fructus sit sapientiae, quod folium, consideremus. Fructus interior est, folium, quo fructus uel a sole torrenti uel a frigore defendatur. fructus uidetur esse fides, pax, doctrinae excellentia, uerae cognitionis intentio, mysteriorum ratio. hos fructus bona uita custodit, mala, etiamsi percepit, amittit. peccatori autem
Abbreviated transcription (Latin):
ditione regni c̃culcet qđ ꝑitͥ tradet. cũ om̃em euacuauerit pͥnci
mparadisũ. Sic̃ dix̃ adlatͦnẽ. Am̃dico tibi. hodie mecũ eris in pa¬
radiso. Hoclignũ gͥ fructũ dabit ĩ tp̃r suo. Ligna t̾rena. fructũ
ñ dare sed ferre dicunt᷑. Sed lignũ uitȩ acsapientię. dat fructũ.
hoc ẽ largit᷑ et donat. Rursũ illud occurrit. Silignũ ẽ sapientiȩ.
cur ĩ tpr dabit & ñ sẽꝑ : Ne forte graue sit nob sentire de xp̃o.
Sed tu ꝗlegisti. quia dispensatorẽ fidelẽ & prudentẽ c̃stituet
dñs sup̃ familiã suã. ut det illis in tp̃r tritici m̃surã. in tpr̃ utiq¬
ñ semꝑ. turbari utiq ñ debes. Potest sapientia semꝑ fructũ da¬
re. sed ꝗa sapientia ẽ. debet sapient̃ dare. dispensare prudent̃:
Si qñ nos plenã m̃surã aut mereamͣ aut possimꝰ acciꝑe. Sic̃ hic
ex tremũ tẽpꝰ fructũ. ita& illic dabit fructũ bonũ. ingentibꝰ ut

Expanded text:
ditione regni conculcet, quod patri tradet, cum omnem euacuauerit princiditione regni conculcet, quod patri tradet, cum omnem euacuauerit princiin paradisum, sicut dixit ad latronem: amen dico tibi, hodie mecum eris in paradiso. Hoc lignum igitur fructum dabit in tempore suo. ligna terrena fructum non dare, sed ferre dicuntur, sed lignum uitae ac sapientiae dat fructum, hoc est largitur et donat. rursus illud occurrit: \'si lignum est sapientiae, cur in tempore dabit et non semper?\', ne forte graue sit nobis hoc sentire de Christo. sed tu, qui legisti, quia dispensatorem fidelem et prudentem constituet dominus supra familiam suam, ut det illis in tempore tritici mnon semper, turbari utique non debes. Potest sapientia semper fructum dare; sed quia sapientia 757 est, debet sapienter dare, dispensare prudenter, si quando nos plenam mensuram aut mereamur, aut possimus accipere. Sicut hic extremum tempus fructum, ita et illic dabit fructum bonum in gentibus; ut
Abbreviated transcription (Latin):
Un puto qđ is q inparadisũ gestit redire. hos debeat tͥnsire decursus
aqͣruisa đ ñ ociose exp̃ssit itẽ ipse sc̃s ꝓpħa. de monstrans qđ is ꝗtẽptati¬
ones om̃s subiret. debi sibi iã paradisi reꝗes. Itaq sic ait. decursus
aiqu aru descender oculi mei. Sic̃ enĩ romphea ẽ i ingressu para¬
disi ignea. ut ꝗredit ꝑignẽ reu̾tat᷑. uret peccata sua. ꝓbet.aurũ
suũ itaꝗredit ꝑhos decursuꝰ redit. Meritoꝙ dict̃ scĩ. transiumꝰ
ꝑignẽ & aquã. De istis decursib & esuas dic̃. Si transeas ꝑaiquam.
flumina tec̃cludent. Que flumina : Audi dicentẽ đđ. ꝗfestina
bat ad paradisũ. ł orsitan ꝑtͣnssisset anima nr̃a aquã intollerabi¬
lẽ. Non nulli de istis quartuor tẽptatiõib. etiã illud accipiunt.
Suꝑ aspidẽ & basiliscũ ambulabis. & c̃culeabis leonẽ et draconem.
Ut ambula uerit in incarnatiõe. c̃culcauerit inpassione. uł intra¬

Expanded text:
Unde puto quod is qui in paradisum gestit redire, hos debeat transire decursus aquarum. Quod non otiose expressit idem ipse sanctus Propheta, demonstrans his qui tentationes omnes subirent, deberi sibi jam paradisi requiem. Itaque sic ait: Decursus aquarum descenderunt oculi mei . Sicut enim romphaea est in ingressu paradisi ignea; ut qui redit, per ignem revertatur, urat peccata sua, probet aurum suum: ita qui redit, per hos decursus redit. Meritoque dicunt sancti: Transivimus per ignem et aquam . De istis decursibus et Esaias dicit: Si transeas per aquam, flumina non te concludent . Quae flumina? Audi dicentem Dabant ad paradisum: forsitan pertransisset anima -nostra aquam intolerabilem. Nonnulli de istis quattuor temptationibus etiam illud accipiunt: super aspidem et basiliscum ambulabis et conculcabis leonem et draconem, ut ambulauerit in incarnatione, conculcauerit in passione uel in tra
Abbreviated transcription (Latin):
ret᷑ iob iudicio celesti. hoc retulit diaboluꝰ. minime si gͣtꝰ eẽt deo
tat uniu̾sa. & pii cultoris p̃stet officiũ. Hȩc gͥ pͥma uirtꝰ. ut non
frangaris adu̾sis. ñ ex tollaris scđi s. Id te lex docet. ut in affucti¬
one ñ relaxes intẽptationẽ. nec desꝑationẽ induas ininctoriam.
N dicas uirtꝰ mea & fortitudo mea hȩc tribuit mͥ. sed om̃ĩa noueris
diuine mĩe deputanda. Cl amat esaias. ñ confudet̃ qui in angu¬

Expanded text:
retur Iob iudicio caelesti, hoc retulit diabolus: minime mirum si gratus esset deo, retur Iob iudicio caelesti, hoc retulit diabolus: minime mirum si gratus esset deo, tat uniuersa et pii cultoris praestet officium. haec igitur prima uirtus, ut non frangaris aduersis, non extollaris secundis. id te lex docet, ut in afflictione non relaxes intentionem nec desperationem induas, uictor iam non dicas: uirtus mea et fortitudo mea haec tribuit mihi, sed omnia noueris diuinae misericordiae deputanda. Clamat Esaias: non confundetur qui in angu
Abbreviated transcription (Latin):
lectꝰ misterioꝵ celestiũ. Lex enĩ exẽplar ẽ & umbra celestiũ. ũbra
fut᷑oꝵ bonoꝵ. Qui quȩ credit ĩlege in eugło recognoscit. medi¬
tet᷑ in tenebris codie. id est & in adu̾sis posituꝰ. & ꝓsperis. Lex enĩ p̃¬
cipit ut diligamꝰ dñm. Ꝙ dilig̃. inomĩ statusuo debet seruare diu¬
turne caritatis affec ũ. Pat̃ dilig̃ filiũ. dilig̃ etiã cũ arguit. dilig̃
etiã cũ u̾b̾at baculo. Ꝙenĩ parc̃ baculo suo. odit filiũ suũ. Nosqͦꝙ
dñs castigat & diligit. Itaq etiã cũ digna cohercione cõmittimꝰ
ille tm̃ dilig̃. ꝗ etiam recipit offensũ. Castigat. aũt dñs omẽm fili¬
um quẽ recip̃. Et tu cũ castigaris dilige. qr idõ castigaris ut recipi¬
aris. Nam ꝗd gͣnde ẽ. si tc̃ diligas dñmdm̃ tuũ. cũ tͥhabunclant
oĩa. cũ frueris optatĩ. cũ honorib. facultatib. lib̾is. gaudes: Et homi¬
ni aqͦ acceꝑimꝰ beneficiũ grãm referre c̃sueuimꝰ. Dem cũ lauda¬

Expanded text:
um. lex enim exemplar est et umbra caelestium, umbra futurorum bonorum. qui quae credit in lege in euangelio recognoscit, meditetur in tenebris et die, id est et in aduersis positus et prosperis; lex enim praecipit, ut diligamus dominum. qui diligit, in omni statu suo debet seruare diuturnae caritatis affectum. pater diligit filium, diligit etiam cum arguit, diligit etiam cum uerberat baculo; qui enim parcit baculo suo, odit filium suum. nos quoque dominus castigat et diligit. itaque etiam cum digna cohercitione committimus, ille tamen diligit, qui etiam recipit offensum; castigat autem dominus omnem filium quem recipit. et tu cum castigaris dilige, quia ideo castigaris, ut recipiaris. nam quid grande est, si tunc diligas dominum deum tuum, cum tibi abundant omnia, cum frueris optatis, cum honoribus facultatibus liberis gaudes? et homini, a quo acceperimus beneficium, gratiam referre consueuimus. denique cum lauda
Abbreviated transcription (Latin):
unꝰ ẽ. & diliges dñm dm̃ tuũ extoto corde tuo. & extota anima
tua. & ex tota uirtute tua. Ꝙ er̃ uerba hȩc quȩ ego p̃cipio tͥ hodie:
incorde tuo & in anima tua. et demonstrabis ea filiis tuis. & loq̃riᷤᷤ eis
sedens. et ĩitinere. & ĩꝗete. & ĩuigilia. alligab̃ ea insinu tuo. & ĩ
manu. et er̃ monilia an oculoᷤ tuo̾. & scribes ea suꝑlimina indomi
ciliis tuiꝰ. & ĩ ianuis tuis. Et infra. Et nc̃ isrł. ꝗd abste postulat dñs¬

Expanded text:
unus est; et diliges dominum deum tuum ex toto corde tunus est; et diliges dominum deum tuum ex toto corde ttua et ex tota uirtute tua. et erunt uerba haec, quae ego praecipio tibihodie, inc-ordetuoetinanima tua; et demonstrabis ea filiis tuis et loqueriseis sedens et in itinere et in quiete et in uigilia; et alligabis ea in signo in manu tua et erunt monilia ante oculos tuociliis tuis et in januis tuis . Et infra: Et nunc, Israel, quid abs te postulat D
Abbreviated transcription (Latin):
die ac nocte. Hoc ẽ beatꝰ ille ꝗ hec faciat. c̃silio. ratione prudentię.
Potest enĩ & paruuluꝰ ñ ꝑuirtutẽ sed ꝑ inpo̾sibilitatẽ. & inscienti¬
am delinquendi. ab hisquȩ dicta s̃ abstinere. Potest & inrationabi¬
li pecudi c̃uenire. cui nulla uis consilii. nulluꝰ sens erroriꝰ ẽ. Hoc ẽ
uir sapiens subditꝰ legi ẽ. uoluntate ñ necesitate. Plurimũ enĩ re¬
fert. qr in uoluntate mercedis ẽ fructꝰ. in necessitate dispensationis
obseꝗũ. Ita enĩ docuit nos apłs dicenꝰ. Si uolens hoc ago. mercedem
habeo. Si inuitꝰ. dispensatio mͥ credita ẽ. Ordo aũt c̃ueniens. ut pͥmo
diligas legẽ. scđo ut mediteriꝰ. Ꝙ dilig̃. ex uoluntate fac̃ mandata
legis. Ꝙ timet. inuitꝰ obseruat. Hanc disciplinã docendi etiã dĩ
iusticiã in lege accepimꝰ. Sic enĩ scriptũ ẽ. Audi isrł dñs ds̃ tuuꝰ ds̃

Expanded text:
die ac nocte, hoc est: beatus ille qui haec faciat consilio ratione prudentia. die ac nocte, hoc est: beatus ille qui haec faciat consilio ratione prudentia. potest enim et paruulus non per uirtutem, sed per inpossibilitatem et inscientiam delinquendi ab his quae dicta sunt abstinere; potest et inrationabili pecudi conuenire, cui nulla uis consilii, nullus sensus erroris est. hoc uirsapiens subditus legi est uoluntate, non necessitate. plurimum enim refert, quia in uoluntate mercedis est fructus, in necessitate dispensationis obsequium. ita enim docuit nos apostolus dicens: si uolens hoc ago, mercedem habeo; si inuitus, dispensatio mihi credita est. ordo autem conueniens, ut primo diligas legem, secundo ut mediteris. qui diligit, ex uoluntate facit mandata legis, qui timet, inuitus obseruat. hanc disciplinam docendi etiam dei iustitiam in lege accepimus; sic emm scriptum est: audi, Israel: dominus deus tuus deus
Abbreviated transcription (Latin):
illũ adurens. &om̃s ardore in flãmans libidinis. Uerecundꝰ si tͣn¬
seat erubescit. asingulis carpit᷑. Si flagiciosuꝰ. om̃ium ore laudat᷑.
& tãquã morb transit in animaᷤ singłoꝵ. Q enĩ in flagiciis cele¬
bris. plurimos ad imitationẽ ad duc̃ erroris. Itaq dũ peccatũ imi¬
bat. Illũ imitare fugientẽ utiq ñsedentẽ. ꝗ ait. Nsedi ĩ concilioma
explica nob̃. Demonstra has partes ut & noseas fugẽ posimꝰ. ne infi¬
ciat bonitatẽ. ñ ẽ usq ad unũ. Gñalit̃ gͦ ad om̃s flagiciosos. demũ
potest referri specialit̃ ad irrigores bonorũ. qͦs aꝗla. che auastas dix̃.
qđ isti uere morbi s̃. ꝗirridendo bonos plurimũ animiᷤᷤ oꝑant᷑ errorẽ.
m̃tẽq corrũpt̃. Quanta dix̃ aꝗb beatꝰ uir debeat abstinere. Etad¬
huc adic̃ alia. Sed inlege dñi fuit uoluntaᷤ eiꝰ. & in lege eiꝰ meditabit᷑

Expanded text:
illum adurens et omnes ardore inflammans libidinis. uerecundus si tranillum adurens et omnes ardore inflammans libidinis. uerecundus si transeat, erubescit, a singulis carpitur; si flagitiosus, omnium ore laudatur et tamquam morbus transit in animas singulorum; qui enim in flagitiis celebris, plurimos ad imitationem adducit erroris. itaque, dum peccatum imibat; illum imitare fugientem utiquexnon sedentem, qui ait: non sedi in concilio maexplica nobis; de- monstra has partes, ut et nos eas fugere poSsimus, ne inficiat bonitatem, non est usque ad unum. generaliter ergo ad omnes flagitiosos, demum potest referri specialiter ad inrisores bonorum, quos Aquilas zAevaordg dixit, quod isti uere morbi sunt, qui inridendo bonos plurimum animis operantur errorem mentesque corrumpunt. quanta dixit, a quibus beatus uir debeat abstinere! et adhuc adicit alia. S ed in lege domini f uit uolunt as eius et in lege eius meditabitur
Abbreviated transcription (Latin):
ripotest etiã adeccłe p̃minentes. Omẽ cor ĩ mesticia. qñ sapimi
quȩ scarnalia. & corporalib uoluptatib aciẽ nr̃i cordis infodim̃
Vñ ait dñs ad hiuꝰmꝰdi. qđ dedit illiꝰ cor carneũ. Apelib usꝙ
adcap serpit lues dira morborũ. qñ laborãt c̃tagio. qñ cõpatiũt᷑
aluis. Siꝗs effectu libidinis defraudet᷑. uidue pudorẽ expugnare
ñ potuit. agrũ inuade. & egre cuncti ĩuicẽ languores tͣnfer. Quo¬
tiẽs ĩgemisct̃ semorẽ. qđ diu potare ñ posint. qͦtiẽs dolent qđ scor¬
tari desierint. cũ scortandi habeãt uolunta tẽ. qͦcienꝰ int̃ fabu¬
las ebriorũ. uirtutes ꝓbro s̃. peccata laudi. honestas ludibrio.
c̃tinentia risui. mĩa uanitati. Isti sunt morbi ꝗmala sua ĩ mul¬
tos tnsfer̃. Apaucis corruptela ad om̃s ꝑuenit.
c̃ciliis derogantes sobrus. ructantes crapulã. Sedẽt intabernis.
de ebrietate certantes. In t̃ hos meretrix plena uino. huic arriden ᷤ.

Expanded text:
eminentes. omne cor in maestitia, quando sapimus quae sunt carnalia et corporalibus uoluptatibus aciem nostri cordis infodimus. unde ait dominus ad huiusmodi, quod dederit illis cor carneum. A pedibus usque ad caput serpit lues dira morborum, quando laborant contagio, quando compatiuntur aliis, si quis effectu libidinis defraudetur, uiduae pudorem expugnare non potuit, agrum inuadere, et aegri cuncti inuicem languores transferunt. quotiens ingemiscunt seniores, quod diu potare non possint! quotiens dolent, quod scortari desierint, cum scortandi habeant uoluntatem! quotiens inter fabulas ebriorum uirtutes probro sunt, peccata laudi, honestas ludibrio, continentia risui, misericordia uanitati! isti sunt morbi, qui mala sua in multos transferunt; a paucis corruptela ad omnes peruenit. sedent in conciliis derogantes sobriis, ructantes crapulam, sedent in tabernis de ebrietate certantes, inter hos meretrix plena uino, huic arridens,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ o en cogitau̾t ꝙerroris. uł in ea cogitatiõe ñstet̾it. uł certe
n ꝑseueraĩt in his cogitatiõib qͣs plenas erroriꝰ aditerit.
Selbec utrũ recte c̃ueniant. ꝗlegerit estimbit. Nãꝗ semel
sale ergitaint. nec stare in eo debuit nec ꝑseuerare. Secle
si pseuerauit beatꝰ et̃ ñ potuit. ꝗcsterit ĩeo qđ impbe cogitaũ¬

Expanded text:
quod esset erroris uel in ea cogitatione non steterit uel certe non perseuerauerit in his cogitationibus, quas plenas erroris aduerterit. sed haec utrum recte conueniant, qui legerit aestimabit. nam qui semel male cogitauit, nec stare in eo debuit nec perseuerare. sed etsi non perseuerauerit, beatus esse non potuit, quia stetit in eo quod improbe cogitau
Abbreviated transcription (Latin):
suma e scenditꝰ. ne fastidias. Ohomo pͥmum illũ uelut uilissimũ gͣ dum
llle pͥmꝰ ascensus te at̾ris separait. Aerem calcas. ubi abͥumo eleuas uesti¬
giĩ inurrtute positꝰ. surgñdo reliquisti t̾rã. Terrã relines. siculpã de¬
cdinas: Exordiũ gͦ ꝓcessioms auirtietẽ ẽ. abstinere apeccato. Ut siumus

Expanded text:
summa conscensumma conscenIlle primus ascensus te a terris separat; aerem calcas, ubi ab humo elevaveris vestigium. In virtute positus surgendo liquisti terram; terram relinquis, si culpam declinas. Exordium ergo processionis ad virtutem est abstinere a peccato. 19. Ut sciamus
Abbreviated transcription (Latin):
Nam q nͣ ꝑuenliunt adlegis p̃miũ. que nõ habñt seqñde legis
bonoꝵ abstinentia peccatorũ ẽ. Q uomiã legimiꝰ declia a malo &e fac
bonii : hicenĩ ordo ẽ discipline: ut abinferiorib ad ꝑfectiora ẽtendas.
fe tͣrearis mole maloꝵ quileuiorũ exordio debeas ꝓuocari. Sca¬
NAarũ enĩ similr̃. eẽ scriptura nos docet pietatis ascensum. ꝑquas
uidit angłos cdomini ascendentes ⁊ descendentes scł iacob um eper¬
citationis qui nob ꝓpositus ẽ. ut ꝑillum cognosceremꝰ gͣdũ iurtaras.
paulatim nos ꝓferre debere. & ita posse abimis ad sũma contendere
sipꝑ cessus gͣdiam̃ exiguos. ad ea que uident᷑ humanȩ altiora nature.
hust scalasꝰ semmꝑ habeto ꝓpositas. netimeas o homo gͣdus hos ascendere
discipline : pͥmꝰ gͣ dũ uicin ẽ t̾re. Scqñs simił ẽ pͥoris. Sic peq̃les gͣdus ud

Expanded text:
Nam quomodo perveniunt ad legis praemium, quae non habent sequendae legis Nam quomodo perveniunt ad legis praemium, quae non habent sequendae legis bonorum abstinentia peccatorum est, quoniam legimus: declina a malo et fac bonum. hic enim ordo est disciplinae, ut ab inferioribus ad perfectiora contendas, ne terrearis mole maiorum, qui leuiorum exordio debeas prouocari. scalarum enim similem esse scriptura nos docet pietatis ascensum, per quas uidit angelos domini ascendentes et descendentes sanctus Iacob uir exercitationis, qui nobis propositus est, ut per illum cognosceremus gradum uirtutis paulatim nos proferre debere et ita posse ab imis ad summa contendere, si per processus gradiamur exiguos ad ea, quae uidentur humanae altiora naturae. has tibi scalas semper habeto propositas. ne timeas, o homo, gradus hos ascendere disciplinae. primus gradus uicinus est terrae, sequens similis est prioris. sic per aequales gradus ad
Abbreviated transcription (Latin):
qui utã sine offensione concluserit. iure bãti appellatione cense t᷑.
qͥutit᷑ c̃ sortio bũtoꝵ. Sed forte dicas qua ratione gͦ alibi dir. Beatus
qui entellegit sr̃ egenũ & pauperẽ : Nonenĩ dix batꝰ quim tellererit
sed eum qui mtellegit. Quoniã quibonũ oꝑunt᷑. imipsoope c&quo
ꝑbentur inueniunt. remunerationẽ liuimipso opere consequentel
si quidem beeue fruct᷑ẽ conhentie. bonum factum. Qui ũt arulo
uimiolemt honsi semiel aut bis declinauertie culpa ad orat iun¬
si lit occur it .c ur bãtũ dicc᷑ miluerit. nõ eũ qui pietatis alius
sli fianctũ officio. sedeũ qui abimpioꝵ csilio tẽ peraueritu undet
eni magis saudandus quiuirtutis mumusimꝑleueros. quecrute
peccaras euaserit  siquidẽ necbos nec equna net lapis inpercato
et c̃sue uerit. aut sedere incathedra pestilentie ꝓ sedilla beanti¬
tudims non habent fructum: Que uirtutis nõ habrit sensum

Expanded text:
qui uitam sine offensione concluserit, iure beati appellatione censetur, qui uitam sine offensione concluserit, iure beati appellatione censetur, qui utitur consortio beatorum. Sed forte dicas: \'qua ratione ergo alibi dixit: beatus qui intellegit super egenum et pauperem? non enim dixit beatum qui intellexerit, sed eum qui intellegit\'. quoniam, qui bonum operantur, in ipso opere et quo probentur inueniunt, remunerationem sui in ipso opere consequentes, siquidem beatae fructus est conscientiae bonum factum. qui autem a malo temperant, non, si semel aut bis declinauerint culpam, statiillud occurrit, cur beatum dicere maluerit non eum, qui pietatis aliquo sit functus officio, sed eum, qui ab impiorum consilio temperauerit. uidetur enim magis laudandus, qui uirtutis munus impleuerit quam qui peccatum euaserit, siquidem esse consueverunt, aut sedere in cathedra pestilentiae. Sed illa beatitudinis non habent fructum, quae virtutis non habent sensum.
Abbreviated transcription (Latin):
scđm similitudinẽ nrt̃im. Et fec̃ inꝗ ds̃ hominẽ ad imaginẽdi fec̃
illum. masculũ⁊ feminã fec̃ eos. In homine ut̃q signat᷑. iniuro
quoꝵ natura eadẽ. eoꝵ oꝑationes utiq ñ possũt eͥẽ diserete . &
qͣrũ opꝰ equale. eoꝵ utiq eq̃lis ⁊ merces. Uirũ gͥ scriptura dicendo
c̃sortẽ copulȩ nom p̃t̃misit. Quia e hominẽ dicendo. c̃ sortem nõ tacutt
naturȩ. Itaque quẽ ad modum illic hominẽ factũ legimꝰ. &e cum
sit una natura. tamen principalem sexũ priuꝰ creatũ negare non
possumus: Ita : hic cum legimus uirũ de principali portione sexum
supparem recognoscimꝰ. Paria gͥ studia uirtutis batꝰ quinõ ẽ impius.¬
aut peccator ꝓpt̃ incerta exitus. Non enĩ otioso scriptum ẽ. Ante
mortem ne laudaueris aliquẽ. cͦ dũ in hacuita ꝗs quã ẽ. ñ potest de¬
fmnita p̃dicatione lauudari. qui patere adhuc possit errori. Ilc aũt

Expanded text:
m similitudinem nostram, et fecit, inquit, deus hominem, ad imaginem dei fecit illum, masculum et feminam fecit e o s. in homine uterque signatur, in uiro quorum natura eadem, eorum operationes utique non possunt esse discretae, et quorum opus aequale, eorum utique aequalis et merces. uirum igitur scriptura dicendo consortem copulae non praetermisit, quia et hominem dicendo consortem non tacuit naturae. itaque quemadmodum illic hominem factum legimus et, cum sit una natura, tamen principalem sexum prius creatum negare non possumus, ita et hic, cum legimus uirum, de principali portione sexum quoque subparem recognoscimus. paria igitur studia uirtutis, quia aut peccator, propter incerta exitus. non enim otiose scriptum est: ante mortem ne lauda a u e r i s aliquem. ergo dum in hac uita quisquam est, non potest definita praedicatione laudari, cum patere adhuc possit errori; ille autem,
Abbreviated transcription (Latin):
e c̃fragosũ it̃. c̃caua rupiũ. p̃rupta montiũ. densa siluaꝵ. tedia¬
sti parũ. iterũ tͣnsisti. Taliꝰ hec uitaẽ. cuiꝰ nec ꝓspera ꝑmanent nec
aduersa diut᷑na s̃. Ergo qͣsi ĩ uia locatũ. neq scđa extollãt. neq adusa te
frangant. nec plausibilia demoret᷑. nec mesta detineãt. F estina sep ad finẽ.
festina ut ꝑuenias. Elige tm̃uiã anquã curras. Due uies. una iuistoꝵ al¬
iniqtatis in me. Non solũ aut uita nr̃a uia ẽ secl etiã ipsa uita nr̃a. auit
uir tutis uaẽ. aut iniꝗtatis. Caue gͥ ne ĩte gͣsu suo collocet aueruta.
ousis ua criminis. Ne imꝓbitas. nelibido. & sis ua mnigtatis it inerantib
detrita flaginis. Lecet ÷ eligẽ qꝰͦs seqͥriꝰ. aut uistoᷤ aut iuusto. Iustor
ua angustior ẽ. iniustorũ latior. Illa sobrietatiꝰ angustior. hec ebri
eta t latior ut posit cape fluctuantes. ł lec ht̃ scłihuiꝰ illecebras.

Expanded text:
et confragosum iter, concaua rupium, praerupta montium, densa siluarum: taediaet confragosum iter, concaua rupium, praerupta montium, densa siluarum: taediasti parum; iterum transisti. talis haec uita est, cuius nec prospera permanent nec aduersa diuturna sunt. ergo quasi in uia locatum neque secunda extollant neque aduersa te frangant nec plausibilia demorentur nec maesta detineant. festina semper ad finem, festina, ut peruenias; elige tamen uiam, antequam curras. Duae uiae sunt, una iustorum, alra uia est, sed etiam ipsa uita nostra aut uirtutis uia est aut iniquitatis. caue igitur, ne in te gressus suos collocet auaritia et sis uia criminis, ne inprobitas, ne libido et sis uia iniquitatis itinerantibus detrita flagitiis. licet tibi eligere quos sequaris, aut iustos aut iniustos. iustorum uia angustior est, iniustorum etatis latior, ut possit capere fluctuantes; haec habet saeculi hujus illecebras,
Abbreviated transcription (Latin):
agunt᷑ inportꝰ. & sinullꝰ ꝗescentib sensꝰ ẽ nauigandi. tm̃cursꝰ eo ur¬
guet ad finẽ. & impellit ignaros:. Sic uitȩ nr̃ẽ spacio defluente. ad
enĩ dormis. o tẽpꝰtiũ ambulat. Et uide nedũ diudormis. p̃teat tẽpꝰ.
Idõ oosi doriniꝰ. cortuũ iugilet. Cor tuũ ñ feriet᷑. Sicor otiosũ sit. ñ
st̃ otiosa tp̃ra tua: Inuiaes o hõ ambula ut ꝑuenias. ne co nox inuia
occupet. ne cõsumat᷑ dies uitȩ. añquã ꝓgͣssũ uirtutis acceleres. Uia¬
tor es uite huiꝰ. oĩa tͣnseunt. oĩa pꝰte fiunt. oĩa in haciua cernis et tͣn¬
sis. Uidisti amȩnitatẽ arboꝵ :erbarũ uiriditatẽ. puritatẽ fontium
& qđ cũ ꝙ huimꝰdi qͦ delectant᷑ oculi. luuit spectare. delectaũ parũꝑ
attende. dũ attendis ꝑtͣnsisti. Iterũ dũ ãbulas incidisti scopulo sũ

Expanded text:
aguntur in portus, etsi nullus quiescentibus sensus est nauigandi, tamen cursus eos uraguntur in portus, etsi nullus quiescentibus sensus est nauigandi, tamen cursus eos urget ad finem et impellit ignaros, sic uitae rostrae spatio defluente ad penimdormis et tempus tuum ambulat — et uide ne, dum diu dormis, praetereat tempus. ideo, etsi dormis, cor tuum uigilet, cor tuum non ferietur; si cor otiosum non sit, non sunt otiosa tempora tua. in uia es o homo; ambula, ut peruenias, ne te nox in uia occupet, ne consumatur dies uitae, antequam progressum uirtutis acceleres. uiator es uitae huius, omnia transeunt, omnia post te fiunt, omnia in hac uia cernis et transis. uidisti amoenitatem arborum, herbarum uiriditatem, puritatem fontium et quodcumque huiusmodi, quo delectantur oculi, iuuit spectare: delectauit parumper attendere; dum attendis, pertransisti. iterum, dum ambulas, incidisti scopulosum