comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ti. ueritatẽ ꝑ qͣm facta sunt omĩa. ueritatẽ uerbum
carnẽ factũ et habitare in nob. ueritatẽ. ip̃m natum
de dõ. umũ de uno. unigenitum et coet̾num ueritatẽ
accepta forma serui nat̾um exuirgine maria. passũ.
crucifixim. resurgentẽ. ascendentẽm. ubiq ueritatem
et qͣm ꝑfecti capiant. & qͣm paruulus caꝑe potest. ue.¬
ritatẽ et iupane. et in lacte. in pane magnors. in lacte
paruuloꝵ ⁊dẽ quippe panis ut lac fiat. ꝑcarnẽ traici¬
tur. Qui autẽ huic ueritati contradicunt. et insua
uanitate decepti decipiunt. ranȩ sunt. tedium afferẽ¬
tis nrẽ qͣa illud ineffabile ieffabilit̾ uidi possit̾. quia
ñdum p̃diti fide nutrim᷑. et ꝑquedam tolerabiliora ut
ad illud capiendum apti et habiles efficiam᷑ itinera du¬
cimur. unde et apłs in xp̃o quidẽ diẽ eẽ. om̃s thesau¬
ros sapientiȩ et scientiȩ absconditos. eum tam̃ qͣmuis
iam grã eiꝰ renatis. s ad huc carnalib et animalib tã.¬

Expanded text:
a sunt omnia, Veritatem Verbum carnem factum et habitantem in nobis, veritatem Christum natum de Deo, unum de uno, unigenitum et coaeternum, veritatem accepta forma servi natum ex virgine Maria, passum, crucifixum, resurgentem, ascendentem: ubique veritatem et quam perfecti capiunt et quam parvulus capere non potest; veritatem, et in pane et in lacte, in pane magnorum, in lacte parvulorum. Idem quippe panis ut lac fiat per carnem trajicitur. Qui autem huic veritati contradicunt, et in sua vanitate decepti decipiunt, ranae sunt taedium inferenentis nostrae, qua illud ineffabile ineffabiliter videri possit; qua nondum praediti, fide nutrimur, et per quaedam tolerabiliora, ut ad illud capiendum apti et habiles efficiamur, itinera ducimur. Unde Apostolus in Christo quidem dicit esse omnes thesauros sapientiae et scientiae absconditos : eum tamen quamvis jam gratia ejus renatis, sed adhuc carnalibus et animalibus, tanq
Abbreviated transcription (Latin):
dot̃ saluos facere credentes. Cum in carne manifestatꝰ¬
est filiꝰ dĩ. in hunc mundũ missus ẽ. inplenitudine tẽ¬
poris factus exfemina. Quia eñĩ insapientia dĩ non
poterat mundus cognossere ꝑsapientiã dm̃. qm̃ lux lu¬
cet intenebris et tenebre eam ñ comp̃hender̾. placuit
dõ. ꝑstulticiã p̃dicationis saluos facere credentes ut

Expanded text:
 cum in carne manifestatest Filius Dei, in hunc mundum missus est, in plenitudine temporis, factus ex femina. Quia enim in sapientia Dei non poterat mundus cognoscere per sapientiam Deum; quoniam lux lucet in tenebris, et tenebrae eam non comprehenderunt: placuit Deo per stultitiam praedicationis salvos facere c
Abbreviated transcription (Latin):
plilosophoꝵ stoicoꝵ uł quoꝵq similiũ consentiat᷑
errori. Qui ꝓfocto quẽad modum uanitatẽ existi¬
mant ueritatẽ. sic stuporẽ deputant sanitatẽ igno¬
rantes sic hominis animũ quẽ ad modũ corporis m̃¬
brum desꝑatiꝰ egrotare. qͣndo & doloris amiserit sen¬

Expanded text:
cumque similium consentiatur errori: qui profecto quemadmodum vanitatem existimant veritatem, sic stuporem deputant sanitatem; ignorantes sic hominis animum, quemadmodum corporis membrum, desperatius aegrotare, quando et doloris amiserit sen
Abbreviated transcription (Latin):
tia fec̾isti. ergo omĩa insapientia in xp̃o fecisti. Ille
contemptus. ille expalmatꝰ. ille consputus. ille spinis
coronatus. ille crucifixꝰ. omĩa in illo fecisti. Audi quid
exillo tuo milite nuncies hominib quid exillo p̃cone
scõ p̃dices gentib xp̃m dĩ uirtutẽ oe dĩ sapientiã. Irri¬
deant iudei crucifixum xp̃m qͥa scandalum ẽ. eis.
Irrideant pagani crucifixũ xp̃m. qͥa stulticia est eis.

Expanded text:
tia fecisti.» Ergo omnia in Christo fecisti. Ille contemptus, ille expalmatus, ille consputus, ille spinis coronatus, ille crucifixus, omnia in illo fecisti. Audio, audio quid de illo tuo milite nunties hominibus; quid de illo praecone sancto praedices gentibus, Christum Dei Virtutem, et Dei Sapientiam. Irrideant Judaei crucifixum Christum, quia scandalum est eis; irrideant Pagani crucifixum Christum. quia stultitia est eis:
Abbreviated transcription (Latin):
et in malo. consuetudine quidẽ scripturarum nr̃arũ.
Nam quẽ admodũ loquunt᷑ auctores mundi. quid
ad nos: habes ingenesis libro. Erat ibi serpens sapi¬
entior om̃ib bestus. id ÷ saptesttor om̃ib bestũs acu.¬
tus et astutꝰ ad decipiendum agnoscit᷑. P ereat̃¬

Expanded text:
et in malo, consuetudine quidem Scripturarum nostrarum, nam quemadmodum loquantur auctores mundi, quid ad nos? habes in eodem libro, Erat ibi serpens sapientior omnibus bestiis . Iste sapientior omnibus bestiis, astutus et acutus ad decipiendum agnoscitur. Postea
Abbreviated transcription (Latin):
ħ asapientib et prudentib et reuelasti ea paruulis.
Abscondisti suꝑbis et reuelasti bumilib. quȩ sunt ip¬
sa: ñ enim cum ħ diceret cęlum et t̾ram attendebat
et quasi manu demonstrabat cum diceret .ħ. Quis
enĩ ñ uidit hȩc uident boni. uident mali. qͥa facit
solem suũ orriri fuꝑ bonos et malos. Quȩ sunt ergo
ista: omnia mͥ tradita sunt apatre meo. Honnẽ¬

Expanded text:
ulis. Abscondisti superbis, et revelasti humilibus. Quae sunt ipsa? Non enim cum hoc diceret, coelum et terram attendebat, et quasi manu demonstrabat, cum diceret haec. Quis enim non videt haec? Vident boni, vident mali: quia facit solem suum oriri super bonos et malos . Quae sunt ergo ista? Omnia mihi tradita sunt a Patre meo . SE
Abbreviated transcription (Latin):
apłs paulus. ubi cum dixisset de dõ. in illo eni uiuimꝰ.
mouemur et sumꝰ. qm̃ apđ athenienses loquebat᷑. ubi
isti doctissimi extiterant. ad iunx̃ continuo. Sic̃ et
quidã scđm uos dixerunt. Non ẽ. leue quod dixer̃¬

Expanded text:
 Paulus: ubi cum dixisset de Deo, In illo enim vivimus  Paulus: ubi cum dixisset de Deo, In illo enim vivimus et movemur et sumus; quoniam apud Athenienses loquebatur, ubi isti doctissimi exstiterant, adjunxit continuo, Sicut et quidam secundum vos dixerunt . Non est leve quod dixer
Abbreviated transcription (Latin):
hominũ qui ueritatem in iniquitate detinent᷑. & ue¬
ris fortasse quam ueritatẽ decineant. mniniquitate. sSͥa
qđ notum ẽ. dĩ manifestũ est in illis. Unde manifestũ
ẽ: sequit᷑ et dic̃. ds̃ enim illis manisestauit. Adhue¬
em̃ queris qͦmꝰ manifestauerit eis quib legẽ ñ degit.
Qmͦ gͦ: inuisibilia eñĩ eiꝰ constitutione mundi ꝑea q̃
facta sunt intellecta conspicuint᷑. tuer s quidã ñ sic̾
moyses famulꝰ dĩ. ñ sic̃ multi ꝓpħe ita intuentes et
intelligentes aduti sp̃u dĩ. Quẽ sp̃m side hauserunt.
faucib pietatis biberunt. ore interioris hominis rue¬
tauerunt. Non gͦ tales. S fuerunt alii dissimiles. qͥ
ꝑ istam creaturam potuerunt ꝑuenire ad intelligen¬
dum creatorẽ. et dicere de his quȩ fec̃ ds̃. Ecce quẽ fe¬
cit ds̃. ecce quȩ fecit gub̾nat et continet. Ipse ille qui
fecit implet sua p̾sentia ista quȩ fecit. Potuer̃ hoc di¬
cere. Nam ipsos et mactib apłorum cõmemorauit¬

Expanded text:
inent. Quaeris fortasse quam veritatem detineant in iniquitate? Quia quod notum est Dei, manifestum est in illis. Unde manifestum est? Sequitur, et dicit: Deus enim illis manifestavit. Adhuc quaeris quomodo manifestaverit eis, quibus legem non dedit? Quomodo ergo? Invisibilia enim ejus, a constitutione mundi, per ea quae facta sunt, intellecta conspiciuntur. Fuerunt ergo quidam, non sicut Moyses famulus Dei, non sicut multi prophetae ista intuentes et intelligentes, adjuti Spiritu Dei, quem Spiritum fide hauserunt, faucibus pietatis biberunt, ore interioris hominis ructuaverunt. Non ergo tales: sed fuerunt alii dissimiles, qui per istam creaturam potuerunt pervenire ad intelligendum Creatorem, et dicere de his quae fecit Deus: Ecce quae fecit, gubernat et continet; ille ipse qui fecit, implet sua praesentia ista quae fecit. Potuerunt hoc dicere. Nam ipsos et in Actibus Apostolorum commemoravit
Abbreviated transcription (Latin):
credenti.Non usq adeo inquam duci me putes
laudib meis. ut in iuriam faciam p̃cedentib scĩs.¬
Nec p̃sumam inqͣm insapientiã uerbi ne euacuet᷑
crux ap̃i. s scripturarum auctoritate contentꝰ simpli
citati pociꝰ studeo qͣm tumori. S meliꝰ inquis ratione
quis. qͣm testimonus edocet᷑. Quid gͦ: qͣm rationẽ affer¬
re potes si partũ p̃dices uirginiss si redditos ocłos ñ
neges cecis. si sepultos redissẽ ostendas amortuis: fi ho
rum gͦ et in comp̃hensibilis ratio. et ueritas ꝓmpta ẽ
facilius in negotuis fidĩ testimoniis credit᷑. qͣm ratiolie

Expanded text:
ego, Num usque adeo, inquam, duci me putas laudibus meis, ut injuriam faciam praecedentibus snec praesumam unquam in sapientia verbi, ne evacuetur crux Christi ; sed Scripturire potius studeo quam tumori. Sed melius, inquis, ratione quis quam testimoniis edocetur. Quid ergo? quam rationem afferre potes, si partum praedicas virginis, si redditos oculos non negas caecis, si sepultos redisse ostendis a mortuis? Si ergo horum et incomprehensibilis ratio, et veritas prompta est; facilius in negotiis fidei testimoniis creditur, quam ratio ve
Abbreviated transcription (Latin):
inuifibilia emĩ eiꝰ a constitutione mundi ꝑea que fa¬
cta sunt intellecta conspiciunt᷑. Semꝑitna q̃q un.¬
tus eiꝰ ac diuinitas. Quare manifestauit: ut sint in¬
excusabiles. Si manifestauit ut fint inexcusabiles.
unde gͦ culpabiles: quia cognoscentes dm̃. ñ fic̃ dm̃
glorificauer̃ quid÷ qđ dicis ñ sic̃ dm̃ glorificauer
nec gr̃as egerunt: hoc est gͦ dñi glorificare grãs age¬
re dõ. Hoc sane qͥdem impeius. si adimaginẽ creatꝰ.
coginto eris dõ ingratus. Hoc ẽ. prorsus ħ ÷ glorifica¬
re dm̃. grãs agere deo. Norũtfideles ubi &e qͣndo dica
qui sunt in excusabiles. quia cognoseentes dm̃ ñ sic̃
dm̃ glorificauerunt. nec grãs egerunt: S quid÷ s
euanuerunt in cogitationib suĩs. Unde euanuerunt.
nͥ quia suꝑbi fuerunt: euanescit et fumꝰ in altũ fur¬
gendo. et magis ignis lucet et roboratur humilius
app̃hendendõ. Euãnuer̃ incogitationib suis. et ob¬
scuratum ÷ insipiens cor eorum. Etiam fumus cum

Expanded text:
a constitutione mundi, per ea quae facta sunt, intellecta conspiciuntur; sempiterna quoque virtus ejus et divinitas. Quare manifestavit? Ut sint inexcusabiles. Si manifestavit ut sint inexcusabiles, unde ergo culpabiles? Quia cognoscentes Deum, non sicut Deum glorificaverNec gratias egerunt. Hoc est ergo glorificare Deum, gratias agere Deo? Hoc sane. Quid enim pejus, si ad imaginem creatus, cognito Deo eris ingratus? Hoc est prorsus, hoc est, glorificare Deum, gratias agere Deo. Norunt fideles ubi et quando dicaqui sunt inexcusabiles, quia cognoscentes Deum, non sicut Deum glorificaverunt, nec gratias egerunt. Sed quid? Sed evanuerunt in cogitationibus suis. Unde evanuerunt, nisi quia superbi fuerunt? Evanescit et fumus in altum surgendo, et magis ignis lucet et roboratur humilius apprehendendo. Evanuerunt in cogitationibus suis, et obscuratum est insipiens cor eorum. Etiam fumus, cum
Abbreviated transcription (Latin):
redarguit uerã fidem habuisse meo qđ dicebant ego
sum paulic hoc enĩ falsũ erat. Uerumtam̃ baptissumũ
habebant. ex cuius ueritate ut istam corrigerent fal¬
sitatẽ abeo ipso audiunt. Numqͥd paulꝰ pũob cruci¬
fixꝰ ẽ. aut in nomine pauli baptizati estis: erant illic
uerum habebant qm̃ credebant. xp̃m resurrexisse in
qͦ fuerant baptizati dat oꝑam apls. etiã illud curare
inqͦ eis fides sana ñ erat dicens. Si mortui ñ resurgunt
et ħ in eis sanum erat. illud etiam sanaret᷑ qđ resurg̾e
mortuos errore ꝑnitiosissimo ñ credebant. U idẽ¬

Expanded text:
redarguit, ueram fidem habuisse in eo quod dicebant: ego redarguit, ueram fidem habuisse in eo quod dicebant: ego sum Pauli; hoc enim falsum erat. uerum tamen baptismum habebant, ex cuius ueritate ut istam corrigerent falsitatem, ab eo ipso audiunt: numquid Paulus pro uobis crucifixus est aut in nomine Pauli baptizati estis? erant illic uerum habebant, quoniam credebant Christum resurrexisse, in quo fuerant baptizati, dat operam apostolus etiam illud curare, in quo eis fides sana non erat, dicens: si mortui non resurgunt, iderant et hoc in eis sanum erat, illud etiam sanaretur, quod resurgere mortuos errore perniciosissimo non credebant.
Abbreviated transcription (Latin):
li. ego autem apollo. ego autẽ cephȩ quamuis ñ ꝑimpio¬
rum s scõrum nomina. ipsi tam̃ impia scismata facie
bant. hoc ipsorum erat ꝓpͥum detestabile uitiũ. Qđ uͦ
tizatos ñ erroris eoꝵ s diuini apd̾ eos mimeris erat:
Hanc dĩ ueritatẽ in iniqͥtate suoꝵ scismatũ detine.¬
bant. Nanc app̃hendens beatissimus paulus ñ pilla
uitia destructa etiam istã destruit. s. phane confirma¬
tam illa emendanda conuincit. Numquid paulus ꝓ
uobis in quit crucifixꝰ ẽ. aut in nomine pauli baptiza¬
beant uerum baptisinũ. et ñ habeant uerã fidem. sic̃
fieri potest ut uerum habeant cuuangłim quod ñrec¬
te intelligendo. falsi aliquid credant de dõ. Numqͥd
ꝓpt̃ ipsam̃ fidĩ falfitatem. etiam euuangłiũ qđ uerũ
apd eos inuenitur detestandũ aut em̃dandũ putabimꝰ:
nec illos corinthios arbitro quos inscismata dissiluisse

Expanded text:
li, ego autem Apollo, ego autem Cephae: quamvis non per impioli, ego autem Apollo, ego autem Cephae: quamvis non per impiorum, sed sanctorum nomina, ipsi tamen impia schisbant; hoc ipsorum erat proprium detestabile uitium. quod utizatos, non erroris eorum, sed diuini apud eos muneris erat; hanc dei ueritatem in iniquitate suorum schismatum detinebant. hanc adprehendens beatissimus Paulus non per illa uitia destructa etiam istam destruit, sed per hanc confirmatam illa emendanda conuincit — numquid Paulus pro uobis, inquit, crucifixus est, aut in nomine Pauli baptizarum habeant baptismum et non habeant ueram fidem, sicut fieri potest, ut uerum habeant euangelium, quod non recte intellegendo falsi aliquid credant de deo: numquid propter ipsam fidei falsitatem etiam euangelium, quod uerum apud eos inuenitur, detestandum aut emendandum putabimus? nec illos Corinthios arbitror, quos in schismata dissiluisse
Abbreviated transcription (Latin):
Idõ filii. quia remissis peccatis nascimini. S ꝑcuiꝰ nom̃
remittunt᷑ peccata : numqͥd augustinie gͦ nec ꝑ nom̃
donati. Uidis quis augustinꝰ: aut quis donatꝰ. nec ꝑ no¬
men pauli. nec ꝑ nomen petri. Nam diuidentib sibi
ȩccłiam et partes facere de unitate conantib partu¬
riens paruulos mat̾ caritas in apło. exponit uiscera
fua. conscindit qͦdãmͦ uerbis uba fua. Plorat filios
qͦs uidet efferri. Reuocat adunũ nom̃ eos qui multa
nomina sibi facere uolebant. Repellit ab amore fuo :
ut xp̃s ametur. et dicit. Numquid paulꝰ ꝓuobis cru¬
cifixus ẽ. aut in nomine pauli baptizati estis: quid dic̃
nolo mei sitis. et mecum sitis. Mecum estote. Om̃s illiꝰ
sumꝰ qui ꝓ nob̾ mortiuis ẽ. qui nob crucifirꝰ ẽ. Unde et
hic dimittunt᷑ uobis peccata ꝑ nom̃ eiꝰ. ñ ꝑhominis ali¬
cuiꝰ. Iemporib apłoꝵ qui dicebant ego qͥdẽ sũ pau¬

Expanded text:
Ideo filioli, quia dimissis peccatis nascimini. Sed per cujus nomen Ideo filioli, quia dimissis peccatis nascimini. Sed per cujus nomen remittuntur peccata? Numquid per Augustini? Ergo nec per nomen Donati. Videris quis Augustinus, aut quis Donatus: nec per nomen Pauli, nec per nomen Petri. Nam dividentibus, sibi Ecclesiam, et partes facere de unitate conantibus parturiens parvulos mater charitas in Apostolo, exponit viscera sua, conscindit quodammodo verbis ubera sua, plorat filios quos videt efferri, revocat ad unum nomen eos qui multa nomina sibi facere volebant, repellit ab amore suo ut Christus ametur, et dicit: Numquid Paulus pro vobis crucifixus est? aut in nomine Pauli baptizati estis ? Quid dicit? Nolo mei sitis, ut mecum sitis: mecum estote; omnes illius sumus qui pro nobis mortuus est, qui pro nobis crucifixus est: unde et hic, Dimittuntur vobis peccata per nomen ur. Temporibus Apostolorum qui dicebant, Ego quidem sum Pau
Abbreviated transcription (Latin):
nes non norunt. et dñs eum nouit. ꝑmittit ds̃ bapti¬
zari ꝑeum. qͥa sibi tenuit potestatẽ. ut siue baptizaret¬
inminist̾ĩo seruus bonus. siue baptizaret in miste¬
rio seruus malus. ñ sciret se ille qui baptizaret᷑ bapti¬
zari. nͥ ab illo qui sibi tenuit baptizandi potestatẽ.
Eroo boues illi. dñm magnificarent ñ se. Uidete bo¬
uem magnificantẽ dñm suum. qͥa agnouit bos posses¬
sorẽ suum. Attendite bouẽ tĩtem nedeseratur posses¬
sor bouis. et inbouim p̃sumat᷑. Quomͦ expauescit eos
qui uolunt in eo spem ponere. Numquid paulus ꝓuobis
crucifixꝰ ẽ. aut in nomine pauli baptizati estis: quod de¬
di ñ ego dedi. Gratis accepistis. columba de celo descen¬
dit. Eg̃o inquit plantaui. apollo rigauit. s ds̃ increm̃¬
tum dẽdit. Neq qui plantat ÷ aliquid neq qui rigat.
bis filioli. qͥa remittuntur uobis peccata ꝑ nomen eiꝰ.

Expanded text:
nes non norunt, et Deus cum novit: permittit Deus baptines non norunt, et Deus cum novit: permittit Deus baptizari per eum, qui sibi tenuit potestatem. 8. Hoc autein ministerio servus bonus, sive baptizaret in ministerio servus malus, non sciret se ille qui baptizaretur baptizari, nisi ab illo qui sibi tenuit baptizandi potestatem.lli Dominum magnificaverunt, non se. Videte bovem magnificantem Dominum suum, quia agnovit bos possessorem suum : attendite bovem timentem ne deseratur possessor bovis, et in bove praesumatur; quomodo expavescit eos qui volunt in illo ponere spem: « Numquid Paulus pro vobis crucifixus est? aut in nomine Pauli baptizati estis » ? Quod dedi, non ego dedi: gratis accepistis, columba de coelo descendit. ntum dedit. neque qui plantat est aliquid neque qui rigat, bis, filioli, quia remittuntur vobis peccata per nomen ejus.
Abbreviated transcription (Latin):
Baptizauit autẽ dñs tãqͣm potestas. Intendite. Et po¬
tuit hanc potestatẽ seruo dare. noluit. Si enĩ daret
potestatẽ hanc seruis. id ÷ ut ipsoꝵ eẽt. quod dñi erat.
tot eẽnt baptisini. qͦt eẽnt serui. ut qͦmͦ dictus ẽ baptis¬
mus iohannis. sic diceret᷑ baptisius petri. baptisinus
Ille eñi baptismꝰ iohannis dictus ẽ.S forte aliquis ex¬
istit. et dicet. ꝓba nob̾. quia ille baptismꝰ iohis dictꝰ
ẽ. Probabo ipsa ueritate dicente. qͣndo interrogauit
iudeos. Baptismus iohannis unde ẽ. de cęlo an ex ho¬
minib : gͦ ne tot baptismi dicerent᷑ qͦt eẽnt serui. qͥ
baptizabant accepta potestate a dño. sibi tenuit dñs
baptizandi potestatẽ. seruis ministeriũ dedit. Diẽ se
seruus baptizare. recte dicit sic̃ apłs dicit. Baptizaui
autẽ et stepħe domũ s tãqͣm minist̃. Idõ si sit et ma¬
lus et contingat illi hab̾e ministĩum. ⁊si eum homi¬

Expanded text:
Baptizavit autem Christus tanquam potestas. Et poBaptizavit autem Christus tanquam potestas. Et potuit hanc potestatem servo dare, sed noluit. Si enim daret hanc potestatem servis, id est ut ipsorum esset quod Domini erat, tot essent baptismi quod servi, ut quomodo dictum est, baptismus Joannis, sic diceretur, baptismus Petri, baptismus illud enim baptisma Joannis dictum est. Sed forte aliquis resistit, et dicit: Proba nobis quia illud baptisma Joannis dictum est. Probabo, ipsa Veritate dicente, quando interrogavit Judaeos, Baptisma Joannis unde est? de coelo, an ex hominibus ? Ergo ne tot baptismata dicerentur, quot essent servi qui baptizarent accepta potestate a Domino; sibi tenuit Dominus baptizandi potestatem, servis ministerium dedit. Dicit se servus baptizare; recte dicit, sicut Apostolus dicit, Baptizavi autem et Stephanae domum : sed tanquam minister. Ideo si sit et malus, et contingat illi habere ministerium, et si eum homi
Abbreviated transcription (Latin):
trũ. Puistis enim inquit aliquando tenebre. nuc autẽ
lux s indño. Quod nemo potest inpaulo. nemo in petro
nemo in alio ullo apłoꝵ. Noc pocest indño. Ĩdeo bene
paulꝰ utilit̃ se contemnens illũ cõmendans. nũqͥd pauł
inquit ꝓuobis crucifixꝰ ẽ. aut in nomine pauli baptiza¬
ti estise ñ gͦ mme s mecum. ñ fubie s sub illo. M iui¬
tem alicui seruo tuo. ut daret baptismũ suũ tanꝗͣ uice
sua. transferret a se baptizandi potestatẽ. et constitue¬
ret in alio seruo suo. et tãtam uim daret baptismo tns¬
lato inseruum. qͣntam ium habet baptismꝰ datꝰ adño.
Noc noluit ideo ut in eo eẽt. spes baptizatorũ a quo se
baptizatos agnoscerent. Noluit gͦ seruum ponere spẽ
inseruo. idõq clamat apłs. cum uid̾et homines uolen¬
tes ponere spem in se ipso. Numquid paulus ꝓuobis
crucifixꝰ ẽ. aut innomine pauli baptirati estis: Bap¬
tirauit gͦ paulus tãqͣm minist̾. ñ tamꝙͣ ipsa potestas.

Expanded text:
. Fuistis enim aliquando tenebrae, nunc autem lux; sed in Domino . Quod nemo potest in Paulo, nemo in Petro, nemo in alio ullo Apostolorum, hoc potest in Domino. Ideo bene Paulus utiliter se contemnens, illum commendans: Numquid Paulus, inquit, pro vobis crucifixus est? aut in nomine Pauli baptizati estis? Non tem alicui servo suo, ut daret baptismum suum tanquam vice sua, et transferre a se baptizandi potestatem, et constituere in aliquo servo suo, et tantam vim dare baptismo translato in servum, quantam vim haberet baptismus datus a Domino. Hoc noluit ideo, ut in illo spes esset baptizatorum, a quo se baptizatos agnoscerent. Noluit ergo servum ponere spem in servo. Ideoque clamabat Apostolus, cum videret homines volentes ponere spem in seipso: Numquid Paulus pro vobis crucifixus est? aut in nomine Pauli baptizati estis ? Baptizavit ergo Paulus ta
Abbreviated transcription (Latin):
crucifirum. ñ tam̃ illa ÷ ueritas & ista uanitas. Uani¬
tas autẽ eẽt. si xp̃m mortẽ ñ unpleuisse s finxisse di¬
ceremus. si uulnera illa infantasinate fuisse. si sangui¬
nem ñ uerum. s simulatũ de uulnerib emanasse. si fal¬
sas eum cicatrices tãqͣm post falsa uulnera demonstrasse.
Cum uͦ ista omĩa uera dicimꝰ. facta dicimus. certa erp̃s¬
sa impleta credimꝰ et p̃dicamꝰ qͣmuis de sublimi illiꝰ et
de incommutabili ueritate ñ loquan .r. ñ tam̃ imꝰ in
uanitatẽ. Qui autẽ illa om̃ia in xp̃o frisa &e sunulata

Expanded text:
amen illa est ueritas et ista est uanitas. uanitas autem esset, si Christum mortem non impleuisse, sed finxisse diceremus, si uulnera illa in phantasmate fuisse, si sanguinem non uerum, sed simulatum de uulneribus emanasse, si falsas eum cicatrices tamquam post falsa uulnera demonstrasse. cum uero ista omnia uera dicimus, . facta dicimus, certa, expressa, impleta credimus et praedicamus, quamuis de sublimi illius et de incommutabili ueritate non loquamur, non tamen imus in uanitatem. qui autem illa omnia in Christo falsa et simu
Abbreviated transcription (Latin):
prudentiũ reꝓbabo. Si scđm scripturas sapiamꝰ ñ
cogim᷑ contͣ. xp̃ianam grãm disputare. et ea cdicere qͣ
b demonstrare conemur humanã nat̾am neq inpar¬
uulis medico indigere quia sana ẽ. et in maiorib sibi
ipsam adiusticiam si uelit posse sufficere. Acute qͥppe¬

Expanded text:
damnantis? Hoc si secundum scripturas sapiamus, non cogimur contra christianam gratiam disputare et ea dicere,  demonstrare conemur naturam humanam neque in paruulis medico indigere, quia sana est, et in maioribus sibi ipsam ad iustitiam, si uelit, posse sufficere. acute quippe
Abbreviated transcription (Latin):
ñ euacuet᷑ crux .xͥ. Miserabiles tenebras in animo hu¬
mano qͥ scit quẽadmodum debeat leonẽ domare. &
nescit quẽ ad modũ debeat uiuere. An et hoc ut sciat
sufficit ei liberum arbitrium lexq naturał: Hȩc ẽ. sapi¬
entia uerbi qua euacuatur crux xp̃i. S quid dixit:
ꝑdã sapientiã sapientiũ. qͣ ista crux ñ potest euacua¬
ri ꝑfecto ista sapientia ꝑstulticiã p̃dicationis qua cre¬
dentes sanant᷑ euertit᷑. Si enĩ possibilitas naturalis
ꝑlibum arbitriũ et ad cognoscendũ qͦmͦ uiuere debe¬
at. et ad bene uiuendũ fufficit sibi. gͦ xp̃s gratis mor¬
tuus÷. Ergo euacuatũ ẽ. scandalum crucis. Cur ñ
etiam ego hic exclamẽs immo exclamabo et istis in¬
crepͣabo dolore. xp̃iano. Euacuati estis a xp̃o. Qui in
natura iustificamini. a grã excidistis. Iguorantes
eñi dĩ iusticiã. et urãm uolentes constituere iusticiȩ
dĩ ñ estis fubiecti. Sic̃ eium finis legis. ita ȩtiam nat᷑r

Expanded text:
eatur esse miserabiles tenebras in animo humano, qui scit quemadmodum debeat leonem domare, et nescit quemadmodum vivere. An et hoc ut sciat sufficit ei liberum arbitrium lexque naturalis? Haec est sapientia verbi, qua evacuatur crux Christi. Sed qui dixit, Perdam sapientiam sapientum; quia ista crux non potest evacuari, profecto istam sapientiam per stultitiam praedicationis, qua credentes sanantur, evertit . Si enim possibilitas naturalis per liberum arbitrium, et ad cognoscendum quomodo vivere debeat, et ad bene vivendum sufficit sibi; ergo Christus gratis mortuus est ; ergo evacuatum est scandalum crucis. Cur non etiam ego hic exclamem? imo exclamabo, et istis increpitabo dolore christiano: Evacuati estis a Christo, qui in natura justificamini, a gratia excidistis : ignorantes enim Dei justitiam, et vestram volentes constituere, justitiae Dei non estis subjecti. Sicut e
Abbreviated transcription (Latin):
se. et te repellit. Et qui uere sic accessit addm̃ ut in
illo habitet ds̃ displicent illi om̃s qui in illo ponunt
spem suã. Propt̾ea datum ÷ qđdam exemplum. cum ip¬
sos apłos sibi diuiser̃ et inscisinata ierunt. qui dicebãt
ego sum pauli. ego autẽ apollo. ego uͦ cęphe id ÷ petͥ.
Hos plangit apłs et dic̃ eis. diuisus ẽ. xp̃se et se elegit qͦm
apd ipsos contẽneret Numquid paulus ꝓuob̾ crucifixꝰ
ẽ. aut in nomine pauli baptizati estiss uide bonũ mõ¬
tẽ. querentẽ głam ñ sibi. s aqͦ montes illuminant᷑ Nlo¬
lebat de se p̃siumi s de illo qͦ et ipse p̃sumpserat. Quisqͥs
gͦ ita se com̃dare uoluerit popłis. ut si forte contige¬
rit et aliquis tumultꝰ frangat pꝰ se popłos. et diuidat
ȩccłiam catholicam ꝓpt̃ se. ñ ẽ de illis montib quos
illuminat altissimꝰ. S quis ẽ. iste: contenebratꝰ ase ñ

Expanded text:
se, et te repellit. Et qui vere sic accessit ad Deum, ut in se, et te repellit. Et qui vere sic accessit ad Deum, ut in illo habitet Deus, displicent illi omnes qui non in illo ponunt spem suam. Propterea datum est quoddam exemplum, cum ipsos Apostolos sibi diviserunt, et in schismata ierunt qui dicebant: Ego sum Pauli, ego Apollo, ego Cephae, id est Petri. Hos plangit Apostolus, et dicit eis: Divisus est Christus? et se elegit quem apud ipsos contemneret: Numquid Paulus pro vobis crucifixus est? aut in nomine Pauli baptizati estis ? Vide bonum montem quaerentem gloriam, non sibi, sed a quo montes illuminantur: nolebat de se praesumi, sed de illo de quo et ipse praesumpserat. Quisquis rgo ita se commendare voluerit populis, ut si forte contigerit ei aliquis tumultus, frangat post se populos, et dividat Ecclesiam catholicam propter se, non est de illis montibus quos illuminat Altissimus. Sed quis est iste? Contenebratus a se, non
Abbreviated transcription (Latin):
triet: mͦ autem uult paruulꝰ iactare curam suã in
Responde et tu. Portum quero. ñ saxum. Illuminans¬
tu mirabilit̾ amontib et̃nis. Magnifice cum ponde di-¬
ctũ ẽ. neputet aliquis qđ eum montes illuminent.
cidunt et ipsi confracti sunt. Nescio qui sibi fecerunt
donatũ. nescio qui sibi fecerunt maximianũ. nescio
qͥ sibi fecer̃ illũ et illum. Quare: cum putant salutẽ
suam inhominib eẽ. ñ in dõ. O homo uenit adte lux
ꝑmontes. s ds̃ te illuminat ñ mons. Illuminans tu
inquit.tu ñ montes. Illuminans amontib quidẽ et̃¬
nis s tu illuminans. Ergo fr̃s ad hoc dictum ẽ. nequis¬
qͣm ur̃m uelut spem fuã poneret in homine. T̃m diu
ẽ. aliquid homo. qͣm diu illi heret a qͦ factus ẽ. homo.
Nam recedens ab illo nichil ẽ. homo. Et cum heret illi
tunc sic accipe confiliũ phominẽ ut illum consides qͥ
illuminat hominẽ. Et eñi et tu potes accede adillum
qͥ tͥ ꝑhominẽ loquitur. Non enĩ fecit illum accede ad

Expanded text:
triet? Modo autem vult parvulus jactare curam suam in Responde et tu: Portum quaero, non saxum. Jatu admirabiliter a montibus aeternis. Magnifice cum pondere dictum est, Tu; ne putet aliquis quod cum montes illuminent. ciderunt, et ipsi confracti sunt. Nescio qui sibi fecerunt Donatum, nescio qui sibi fecerunt Maximianum, nescio qui sibi fecerunt illum et illum. Quare computant salutem suam in hominibus esse, non in Deo? O homo, venit ad te lux per montes; sed Deus te illuminat, non montes. Illuminans tu, inquit: tu, non montes. Tu illuminans: a montibus quidem aeternis; sed, tu illuminans. Unde quam vestrum velit spem suam ponere in homine. Tamdiu est aliquid homo, quamdiu illi haeret a quo factus est homo. Nam recedens ab illo, nihil est homo, et cum haeret illis. Tu sic accipe consilium per hominem, ut illum consideres qui illuminat hominem. Etenim et tu potes accedere ad illum qui tibi per hominem loquitur; non enim fecit illum accedere ad
Abbreviated transcription (Latin):
nesciebat utrũ sic eẽt daturꝰ et cęt̾is. An uͦ ꝓpͥũ baptis¬
mũ sic habiturꝰ ut ꝑ quẽlibet daretur. siue excellen¬
tioris gr̃ẽ ministrũ. siue inferioris. siue ꝑcoiteni fructꝰ
hominan.siue sexageni. siue tri ceni siue ꝑfrum̃tũ
siue ꝑpaleam. ñ t̃ps illiꝰ uniꝰ eẽ. cognosceretur. Et hoc
ꝑsp̃m didicit. uelut columbã deĩcendentẽ et manen¬
tem suꝑ eũ. Itaq inuenimus dictum ab apłis et głam
meã quamuis utiq indño. et ministerium meũ. et pru¬
dentiã meã. et euuangłium meũ qͣmuis utiq adnõ
imꝑtitũ atq donatũ Baptisinus autẽ m̃s. nemo eoꝵ
om̃s equalit̃. nec equali prudentia sunt om̃s p̃diti. et
ineuuangłizando aliꝰ alio meliꝰ oꝑatur. Et idõ dici po¬
test aliꝰ alio doctior et ipsa doctrina saluari. Alius au¬
tem alio maiꝰ minꝰ ue baptizatꝰ dici ñ potest. siue ab in¬

Expanded text:
nesciebat, utrum sic esset daturus et ceteris an uero proprium baptisnesciebat, utrum sic esset daturus et ceteris an uero proprium baptismum sic habiturus, ut, per quemlibet daretur siue excellentioris gratiae ministrum siue inferioris siue per centeni fructus hominem siue sexageni siue triceni siue per frumentum siue per paleam, non nisi illius unius esse cognosceretur; et hoc per spiritum didicit uelut columbam descendentem et manentem super eum. Itaque inuenimus dictum ab apostolis et gloriam meam, quamuis utique in domino, et ministerium meum et prudentiam meam et euangelium meum, quamuis utique a domino inpertitum adque donatum, baomnes aequaliter nec aequali prudentia \' sunt omnes praediti et in euangelizando alius alio melius operatur et ideo dici potest alius alio doctior et ipsa doctrina salutari: alius autem alio magis minusue baptizatus dici non potest, siue ab in
Abbreviated transcription (Latin):
luisset dñs iħe baptismi sui potestatẽ alicui. uł ali¬
quib p̃cipuus seruis suis. quos iam fecisset amicos
suos qualib ait. Iam ñ uos dicam seruos s amicos.
ut quẽ admodũ ꝑiungam florentẽ demonstratꝰ ẽ. aã¬
ron sacerdos.ita ineius eccłia. ubi plura &ȩ maiora mi¬
racła facta funt. paliquod signum demonstrarent᷑
excellentioris scĩtatis ministri et dispensatores mi¬
steriorum dĩ. qui soli baptizare debent. S siħ fieret
qͣmuis eis a dño attributus. tam̃ ipsorum iam baptismꝰ
minẽ ipsorum baptitauerat. qͥ tanqͣm obliti in cuiꝰ
nomine baptirati eẽnt. ꝑhominũ sẽ diuidebant. Cũ¬
ciem se didicisse testat᷑. Nam scđm qđ aliud dixerit
et ego nesciebam eum. ñ plane uideo. nͥ qͥa scđm aliqͥd
uidelicet sponsum. filium dĩ. de cuiꝰ plenitudine om̃s
accipent. S quia sic ex eiꝰ plenitudine ipse acceꝑat
baptitandi potestatẽ ut iohannis baptismus diceret᷑

Expanded text:
luisset, dominus Iesus baptismi sui potestatem dare alicui uel aliquibus praecipuis seruis suis quos iam fecisset amicos suos, qualibus ait: iam non uos dicam seruos sed amicos, ut, quemadmodum per uirgam florentem demonstratus est Aaron sacerdos, ita in eius ecclesia, ubi plura et maiora miracula facta sunt, per aliquod signum demonstrarentur excellentioris sanctitatis ministri et dispensatores mysteriorum, qui soli baptizare deberent. sed si hoc fieret, quamuis eis a domino adtributus tamen ipsorum iam baptismusminem ipsorum baptizauerat, qui tamquam obliti in cuius nomine baptizati essent per hominum se nomina ciem se didicisse testatur. Nam secundum quid aliud dixerit, Et ego nesuidelicet sponsum filium dei de cuius plenitudine omnes acciperent, sed quia sic ex eius plenitudine ipse acceperat baptizandi potestatem, ut Iohannis baptismus diceretur,
Abbreviated transcription (Latin):
Demiq paulus apłs bom pastoris implebat officiũ ꝗͣdo
disciplinate ceꝑunt facere scisinata et alia ostia fibi po¬
nere. ñ qͥui intrarent ut congregarent᷑. s qͣ errarent
aliĩ ego apollo. alii ego xp̃i. expauescens ad eos qui di¬
xer̃ egõ sum pauli tãqͣm clamans ad oues. Miserere. qͣ
itis: ñ fum ostium. Numquid paulꝰ inquit ꝓuobis cru¬
cifixꝰ ẽ. aut in nomine pauli baptizati estis: qͥ autẽ di
p̃sumatis de dõ. et qͣntũ tribuatis hominib qͥa ma¬
ledictus om̃is qͥ spem suam ponit in homine. Modesti¬
pauli. ego apollo. suã ꝑsonam potiꝰ asfumpsit quam cal¬
caret et contemneret ut xp̃m głificaret. Numquid
paulus ꝓuob̾ crucifixꝰ ÷ aut in nomine pauli baptizati
sa amari ꝓsponso. nec amicos sponsi. Amici enĩ spon¬
si. apłi. huic sponso et ille humił ioħs qui putabat᷑ ip̃s
zelabat. Unde ait. Non sũ ego xp̃s. s qͥ post me uenic

Expanded text:
Denique Paulus apostolus boni pastoris implebat officium, quanDenique Paulus apostolus boni pastoris implebat officium, quandisciplinatae coeperunt facere schismata, et alia ostia sibi ponere, non qua intrarent ut congregarentur, sed qua errarent alii, Ego Apollo; alii, Ego Christi: expavescens ad eos qui dixerunt, Ego sum Pauli, tanquam clamans ad oves, Miserae, qua itis? non sum ostium: Numquid Paulus, inquit, pro vobis crucifixus est? aut in nomine Papraesumatis de Deo, et quantum tribuatis hominibus; quia maledictus omnis qui spem suam ponit in homine . ModestiPauli, ego Apollo ; suam personam potius assumpsit, quam calcaret et contemneret, ut Christum glorificaret: Numquid Paulus pro vobis crucifixus est, aut in nomine Pauli baptizatisa amari pro sponso nec amicum sponsi. Amici enim sponsi Apostoli. Huic sponso et ille humilis Joannes, qui putabatur Christus, zelabat. Unde ait: Non sum ego Christus, sed qui post me venit,
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ increm̃tũ dedit. Neq qͥ plantat ẽ. aliquid. neq
qͥ rigat. si qͥ in crem̃tũ dat deus. Iili dicebant ego sũ
pauli. ego apollo. ego cephȩ. Et ille. Diuisus ẽ. xp̃s:
in uno estote. unũ estote. unꝰ estote. Nemo ascendit
incęlum nͥ qui decelo descendit. Ecce uolumꝰ eẽ. tui
dicebant paulo. Et ille. Nolo sitis pauli. s eiꝰ estote
neq patrẽ quis nouit nͥ filiꝰ. et cui uoluerit filiꝰ reue¬
lare. Sic̃ gͦ ipse ꝑse nouit patrem nos aut̃ ꝑ illum¬
cat. et idõ pastor ꝑse ipsum intrat. Tenete gͦ qͦmꝰ dñs¬
ap̃s et ostium fit & pastor. Ostium pandendo se. pastor
intrando ꝑse. et quidem fr̃s mei qđ pastor ẽ. dedit et
menbris suis. Nam &e petrꝰ pastor. et paulus pastor.
et cętĩ apłi pastores. et bom ep̃i pastores. Ostiũ uͦ nemb
nr̃m se dic̃. Hoc sibi ipse ꝓpͥe tenuit. qͣm intrarent oues.

Expanded text:
Deus incrementum dedit: sed neque qui plantat est aliquid, neque Deus incrementum dedit: sed neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat, sed qui incrementum dat Deus . Illi dicebant: Ego sum Pauli, ego Apollo, ego Cephae. Et ille: Divisus est Christus ? In uno estote, unum estote, unus estote: Nemo ascendit in coelum, nisi qui de coelo descendit. Ecce volumus esse tui, dicebant Paulo. Et ille: Nolo sitis Pauli, sed ejus estote neque Patrem nisi Filius, et cui vult Filius revelare. Sicut ergo ipse per se novit Patrem, nos autem per illcat; et ideo pastor per seipsum intrat. Lumen cum s et ostium sit, et pastor: ostium pandendo se, pastor intrando per se. Et quidem, fratres, quod pastor est, dedit et membris suis: nam et Petrus pastor, et Paulus pastor, et caeteri Apostoli pastores, et boni episcopi pastores. Ostium vero nemo nostrum se dicit; hoc sibi ipse proprium tenuit, qua intrent oves.
Abbreviated transcription (Latin):
lo rigauit. ds̃ autem increm̃tũ dedit. Itaq neq qͥ plã¬
tat ÷ aliquid qͥ neq rigat. s qͥ increm̃tũ dat ds̃. Uide¬
tis ne nichil agere apłm. nͥ ut humiłetur homo et
exaltet᷑ ds̃ solus qͣndoqͥdẽ ineis qͥ plantant᷑ et rigant᷑.
nec ipsum plantatorẽ et rigatorẽ dic̃ eẽ. aliquid. s
qͥ increm̃tũ dat ds̃: quamuis etħ ipsum quod ille plã¬
tat hic rigat. ñ ipsis s dño tribuat dicens. Unicuiq
sic̃ dñs dedit. Ego plantaui apollo rigauit. hinc gͦ
in eadẽ intentione ꝑfistens adhoc uenit. ut diceret.
Itaq nemo głet᷑ in homine. Iã enĩ dixerat qui głatur
frs tranfiguraui inme et apollo ꝓpt̃ uos. ut in nob̃
discatis nẽ supͣ qͣm scriptũ ẽ. unus ꝓ alt̾o ufletur adũs
alt̾um. Uȩ illis qͥ oderunt unitatẽ. et partes sibi fa¬
ciunt in hominib. Audiant illum qui uolebat eos fa¬
cere unũ. in uno ad unũ. Audiant illũ dicentẽ nolite
uos facere multos. Ego plantaui apollo rigauit. s

Expanded text:
us incrementum dedit. Itaque neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat; sed qui incrementum dat Deus. Videtisne nihil agere Apostolum, nisi ut humilietur homo, et exaltetur Deus solus? Quandoquidem in eis qui plantantur et rigantur, nec ipsum plantatorem et rigatorem dicit esse aliquid, sed qui incrementum dat, Deum: quamvis et hoc ipsum quod ille plantat, hic rigat, non ipsis, sed Domino tribuat, dicens: Unicuique sicut Dominus dedit. Ego plantavi, Apollo rigavit. Hinc ergo in eadem intentione persistens, ad hoc venit ut diceret, Itaque nemo glorietur in homine . Jam enim dixerat, Qui gloriafratres, transfiguravi in me et Apollo propter vos; ut in nobis discatis, ne supra quam scriptum est unus pro altero infletur adversus ae. Vae illis qui oderunt unitatem, et partes sibi faciunt in hominibus! Audiant illum qui volebat eos facere unum in uno ad unum: audiant illum dicentem, Nolite vos facere multos: ego plantavi, Apollo rigavit; sed
Abbreviated transcription (Latin):
apłorum filiȩ regum sunt. Ille enim rex regũ illi au¬
tem reges de quib dictum ẽ. Sedebitis suꝑ xii. sedes
iudicantes duodecim tribꝰ isrł. Predicauer̃ uerbum
ueritatis. et genuer̾̃ eccłias ñ sibi s illi. Adhoc sacra¬
m̃tũ ꝑtinet qđ scriptũ ẽ. inlege. Si mortuus fuerit
dix̃ xp̃c. Dic fr̃ib meis. Dix inpsalmo. Harrabo nom̃
tuum fr̃ĩbꝰ meis. Mortuus ẽ. xp̃s et resurrex̃. ascendit¬

Expanded text:
orum, filiae regum sunt. Ille est enim Rex regum: illi autem reges de quibus dictum est, Sedebitis super duodecim sedes, judicantes duodecim tribus Israel . Praedicaverunt verbum veritatis, et genuerunt Ecclesias, non sibi, sed illi. Ad hoc sacramentum pertinet quod scriptum est in Lege: Si mortuus fuerit istus, Dic fratribus meis . Dixit in psalmo, Narrabo nomen tuum fratribus meis . Mortuus est Christus, resurrexit, ascendit
Abbreviated transcription (Latin):
dictum est. & oꝑa manuũ tuarũ sunt cęli. et de t̾ra hoc
idem dictum ẽ. qm̃ ipsius ẽ. mare et ipse fecit illud. et
manu hoc uerbo. Non em̃ humanis uerbis statura dĩ
distincta ẽ. qui ubiq totꝰ est. et nullo continet᷑ loco
Quod gͦ uerbo fecit. sapientia fecit. qđ manu fecit uir¬
tutem fecit. Xp̃s est autem dĩ uirtus. et dĩ sapientia.
Omĩa autẽ ꝑ ipsum facta funt. &e sine ipso factum est
nichil. Si eñi solus ibi filius intelligit. et sibiꝰ patri
ce sp̃ui scõ. ad illam reditur absurditatẽ. ut pat̃ non
sit sapiens de se ipso s de filio nec sapientia sapientiã ge¬
nuerit. s ea sapientia pat̾ dicatur sapiens eẽ. quam ge¬
nuit. Ubi enim ñ est intelligentia nec sapientia potest¬
eẽ. Ac ꝑhoc si pat̾ ñ intelligit̾ ipse fibi. s filius intelligit
patri ꝓfecto filius patrẽ sapientẽ facit. Et si hoc ẽ. dõ eẽ.
quod saꝑe.et ea illi essentia ÷ quȩ sapientia. ñ filiꝰ apa

Expanded text:
dictum est, Opera manuum tuarum sunt coeli; et de terra hoc idem dictum est: Quoniam ipsius est mare, et ipse fecit illud, et manu, hoc verbo: non enim humanis membris statura Dei distincta est, qui ubique totus est, et nullo continetur loco; quod ergo verbo fecit, sapientia fecit, et quod manu fecit, virtute fecit. Christus est autem Dei Virtus et Dei Sapientia : Omnia aun., c. 7: Si solus ibi Filius intelligit et sibi et Patri et Spiritui sancto, ad illam reditur absurditatem, ut Pater non sit sapiens de seipso, sed de Filio: nec Sapientia Sapientiam genuerit, sed ea sapientia dicatur Pater sapiens esse, quam genuit. Ubi enim non est intelligentia, nec sapientia esse potesse: ac per hoc si Pater non intelligit ipse sibi, sed Filius intelligit Patri, profecto Filius Patrem sapientem facit. Et si hoc est Deo esse quod sapere, et ea illi essentia est quae sapientia, non Filius a Pa
Abbreviated transcription (Latin):
celum &e t̾ram. Noli putare te iniuriam facere montib
scĩs. qͣndo dixeris auxiliũ meũ ñ amontib s a dño qͥ
fec̃ cȩlum & t̾ram. Ipsi montes ħ tͥ clamant. Mons erat
qui clamabat. Audio in uob̾ scimata fieri. et unusquisq
ur̃m dic̃. Ego sum pauli. ego apollo. ego cȩphe. ego
autẽ .xͥ. Leua ocłos in istum montẽ. audi quid dicat.
Et ne inipso monte remaneas: audi eñĩ quid sequat᷑.
torib diuinarum scripturarũ. attende om̃ib medul¬
lis suis. om̃ib ossibclamantẽ. dñe quis similis tͥ ut se¬
curꝰ sine ulla in iuria montiũ dicas. duxiliũ meũ a
dño. qͥ fecit cęlum & t̾ram. Non solũ tunc tͥ ñ suecen¬
sebunt montes: s tunc amabunt. Tunc magis paue¬
bunt. si in ipsis spem tuã posueris &e contristabunt᷑.¬

Expanded text:
ram . Noli putare injuriam te facere montibus sanctis, quando dixeris, Auxilium meum non a montibus, sed a Domino, qui fecit coelum et terram. Ipsi montes hoc tibi clamant. Mons erat qui clamabat: Audio in vobis schismata fieri, et unusquisque vestrum dicit, Ego sum Pauli, ego Apollo, ego Cephae, ego autem Christi. Leva oculos in istum montem, audi quid dicat; et nec in ipso monte remaneas. Audi enim quid sequatur: tores Scripturarum divinarum, attende omnibus medullis suis, omnibus ossibus clamantem, Domine, quis similis tibi ? ut securus sine ulla injuria montium dicas, Auxilium meum a Domino, qui fecit coelum et terram. Non solum tunc tibi non succensebunt montes; sed tunc amabunt, tunc magis favebunt: si in ipsis spem tuam posueris, contristabunt
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmissum eiꝰ tamqͣm finale. qͦ decurrit nr̃ã om̃is inten¬
tio qͦ cum uenerimꝰ nichil ampliꝰ reqͥramꝰ. nichil ampliꝰ
exigamus. S ad illud quoderit infine. qͦ ordine uenia¬
tur. neq hoc tacuit ꝓmittendo. et p̃nunciando. Pro¬
misit enĩ hominibꝰ diuinitatẽ. mortalib immortali¬
tatẽ peccatorib iustificationẽ. abiectis glorificationẽ.
Quicquid ꝓmisit. indignis ꝓmisit. ut ñ quasi oꝑib
merces ꝓmitteret᷑. s grã nomini suo gratis daretur.

Expanded text:
urrit nostra omnis intentio, quo cum venerimus, nihil amplius requiramus, nihil amplius exigamus. Sed ad illud quod erit in fine quo ordine veniatur, neque hoc tacuit promittendo et praenuntiando. Promisit enim hominibus divinitatem, mortalibus immortalitatem, peccatoribus justificationem, abjectis glorificationem. Quidquid promisit, indignis promisit, ut non quasi operibus merces promitteretur, sed gratia a nomine suo gratis daretur.
Abbreviated transcription (Latin):
quid amas. inuocas quicquid ͥ tͣe uocas. in uocas qͥcqͥd
uis ut ueniat. adte. Porro si dm̃ ꝓpt̃ea inuocas ut ue¬
niat ad te pecunia. ut ueniat hereditas. ut ueniat ad
te scłaris dignitas. illa in uocas quȩ uis ut uemiant
te docuit dñs. quod te docuit cȩlestis magist᷑. In uoca
Ipsum desid̾a. ipsum concupisce. Uide inuocantẽ dm̃.
ialio psalmo. Unã petii adño hanc reqͥram. Quid
÷ qđ petiits ut inhabitem indomo dñi ꝑomnes dies
uitȩ meȩ. Et ut quid ħs ut contempler delectatio¬
nẽ dñi. Si gͦ amator eẽ. uis: sincerissimis medullis ca¬
stisq suspiriis ipsum dilig e. ipsũ ama. illi fragla.
illi in hia. qͦ iocundius nichil inuenis. qͦ meliꝰ. quo le¬
tiꝰ. qͦ diuturmꝰ Quid enim tam diuturnũ qͣm id qd
ẽ. sempit̾nume ñ times nealiqͣndo a te ꝑeat. qͥ facit
ne tu ꝑeas: si gͦ tu in uocas dm̃. tãqͣm dm̃. securꝰ esto
ex audiris. ꝑtines adistum ũsum & multũ misericors

Expanded text:
quid amas; invocas quidquid in te vocas, invocas quidquid vis ut veniat ad te. Porro, si Deum propterea invocas, ut veniat ad te pecunia, ut veniat ad te haereditas, ut veniat ad te saecularis dignitas; illa invocas quae vis ut veniant it coelestis magister. Invoca ipsum desidera, ipsum concupisce. Vide invocantem Deum in alio psalmo: «Unam petii a Domino hanc requiram.» Quid est quod petit? «Ut inhabitem in domo Domini per omnes dies vitae meae.» Utquid hoc? «Ut contempler delectationem Domini» . Si ergo amator Dei esse vis, sincerissimis medullis castisque suspiriis ipsum dilige, ipsum ama, illi flagra, illi inhia quo jucundius nihil invenis, quo melius, quo laetius, quo diuturnius Quid enim tam diuturnum, quam id quod est sempiternum? Non times ne aliquando a te pereat, qui facit ne tu pereas. Si ergo tu invocas Deum tanquam Deum, securus esto, exaudiris; pertines ad istum versum, «Et multum misericors
Abbreviated transcription (Latin):
ueniat. hoc inuocas. Si autẽ dm̃ inuocares. ipse ad te
ueniret. ipse eẽnt diuitiȩ tuę. Nunc autẽ uis hab̾e
archã plenam. et inanem conscientiã. Ds̃ ñ implet do¬
mũ. s pectꝰ. Quid tͥ ꝓsunţ exteriores diuitie. site inte¬

Expanded text:
veniat, hoc invocas. Si autem Deum invocares, ipse ad te veniat, hoc invocas. Si autem Deum invocares, ipse ad te veniret, ipse esset divitiae tuae. Nunc autem vis habere arcam plenam, et inanem conscientiam: Deus non implet arcam, sed pectus. Quid tibi prosunt exteriores divitiae si te inte
Abbreviated transcription (Latin):
ñ cognoui seruiuit mͥ. Tetigit me aliqͥs. Ego eni sen¬
si uirtutẽ de mȩ exisse id ẽ. euuangłm missum totũ
orbẽ implesse. Tantigit᷑ autẽ fimbria exigua pars ue.¬
stim̃ti. et extrema. Fac uestẽ. xp̃i. quasi apłos. Ibi fim¬
bria paulꝰ erat. ħ ÷ extremus oe minimus. Nam utrũq
dese dixit. Ego sum minimꝰ apłoꝵ. Nam post om̃s
uocatꝰ ÷ pͦt om̃s credidit. plus om̃ibꝰ laborauit:
uõcauer. Nonne qͦtidie tales rogant dm̃s ñ rogant
dm̃. Attendite si possumꝰ hoc dicere. adiuuante ipso dõ.
Ds̃ gratis se uult coli. gratis se uult diligi. hoc ẽ. caste
amare. ñ ꝓptẽa illum amare. qͥa dat aliquid p̃t̃ se. ẜ
quia dat se. Qui gͦ inuocat dm̃ ut diues fiat. dm̃ ñ
inuocat. Hoc inuocat qđ uult ad se uenire. Qul ẽ. em̃
inuocare nͥ uocare inse: inse uocare dr̃ inuocare. Nã¬
cum dicis ds̃ da inͥ diuitias. ñ uis ut ipse ds̃ adte ue¬
niat. s uis ut diuitiȩ ueniant adte. Quod uis ut adte

Expanded text:
n cognovi, servivit mihi. Tetigit me aliquis. Ego enim sensi virtutem de me exisse, id est, Evangelium emissum totum orbem implesse. Tangitur autem fimbria exigua pars vestimenti et extrema. Fac vestem Christi quasi Apostolos. Ibi fimbria Paulus erat: hoc est, extremus et minimus. Nam utrumque de se dixit: Ego sum minimus Apostolorum . Nam post omnes vocatus est, post omnes credidit, plus omnibus sanavit. vocaverunt. Nonne quotidie tales rogant Deum? Non rogant Deum. Attendite, si possum hoc dicere adjuvante ipso Deo. Deus gratis se vult coli, gratis se vult diligi, hoc est caste amari; non propterea se amari, quia dat aliquid praeter se, sed quia dat se. Qui ergo invocat Deum ut dives fiat, Deum non invocat; hoc enim invocat quod ad se vult venire. Quid enim est incum dicis, Deus da mihi divitias; non vis ut ipse Deus ad te veniat, sed vis ut divitiae veniant ad te. Quod vis ut ad te
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ eum tenent. qͥ illũ possident. qͥ illũ colunt. qͥ tãqͣm de
domo ipsiꝰ magna sunt familia eiꝰ redempti magno sa¬
guine unici filii. Quantũ dedit nob̾ ds̃. ut ipsiꝰ mag
nr̃m debitorẽ fecit. Non aliquid a nob capiendo s
tanta nob ꝓmittendo. Parũerat ꝓmissio. Etiã scripto
se teneri uoluit ueluti faciens nobcum cyrographũ
ꝓmissorum suoꝵ. ut cũ ea quę ꝓmisit soluere inciꝑet
in scriptura ꝓmissoꝵ considaremꝰ ordinẽ soluendorũ.

Expanded text:
qui eum tenent, qui illum possident, qui illum colunt; tanquam de domo ipsius, magna sunt familia ejus, redempti magno sanguine unici Filii. Quantum dedit nobis Deus, ut ipsius nostrum debitorem fecit; non aliquid a nobis accipiendo, sed tanta nobis promittendo. Parum erat promissio, etiam scripto se teneri voluit, veluti faciens nobiscum chrirographum promissorum suorum; ut cum ea quae promisit solvere inciperet, in scriptura promissorum consi
Abbreviated transcription (Latin):
amas. ideo nichil ampliꝰ queris. Esto esuriens adhuc
pulsa adianuã patrifamilias. Habet adbuc qđ det.
Inimñdicitate es cum his om̃ib quȩ accepisti et nescis.
Pannosam carnẽ mortalitatis ad huc portas. Stolã
qͥa ipsi saturabunt᷑. Ergo si bonus ẽ. ds̃ qͥa ista tͥ dedit.
qͣnto beatior eris cum se ipsũ tͥ dedit: desidasti tanta
abillo. Rogo te desida et ipsum. Neq em̃ uere dulcio¬
ra sunt ista. qͣm ille aut exalia parte comparanda st̃
illi. Ergo qͥ dm̃ ipsum a qͦ accepit de quib gaudet p̃¬

Expanded text:
amas? Ideo nihil amplius quaeris? Esto esuriens, adhuc pulsa ad januam patrisfamilias; habet adhuc quod det. In mendicitate es cum omnibus his quae accepisti, et nescis. Pannosam carnem mortalitatis adhuc portas; stolam quia ipsi saturabuntur . Ergo si bonus est Deus, quia ista tibi dedit; quanto heatior eris, cum seipsum tibi dederit? Desiderasti tanta ab illo; rogo te, desidera et ipsum. Neque enim vere dulciora sunt ista, quam ille, aut ex aliqua parte comparanda sunt illi. Ergo qui Deum ipsum, a quo accepit de quibus gaudet