comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
llud sacram̃tũ qđ testuꝰ
iste iurauit de illa paren.¬
tela. q̃ int̾ filiũ ⁊ eiꝰ coniugẽ
.N. cõputat᷑. qđ tu illud ob¬
seruabis in qͣntũ sapis. aut
ꝑnullũ ingeniũ te socia¬
bis hiuc tue consanguineȩ.N.
cũ qͣ contͣ legẽ & rectã rp̃iani.¬
tatẽ tuã adult̾iũ & incestũ ꝑ¬
petrasti. nec inconiugio nec in
adult̾io eã tͥ sociabis. nec cũ il¬
la aduna m̃sã manducabis &
bibes aut subuno tecto maneb̾.
nͥ forte ineccła. aut in aliqͦ publi.¬
coloco. uͥ nulla mala suspitio
possit .ẽẽ. ⁊ ibicora testibus ido.¬
neis ꝓcerta necessitate parit̾
collocamini. Nec aliã coniugẽ
accipies nͥ forte pꝰ ꝑ acta penitn.¬

Expanded text:
llud sacramentum quod iste juravit de illa parentela quae inter filium et ejus conjugem N. computatur, quod tu illud observabis in quantum sapis aut per nullum ingenium te sociabis huic tuae consanguineae N. cum qua contra legem et rectam Christianitatem tuam, adulterium et incestum petrasti, nec in conjugio, nec in adulterio illam tibi sociabis, nec cum illa ad unam mensam manducabis et bibes, aut sub uno tecto manebis, nisi forte in ecclesia, aut in alio publico loco, ubi nulla mala suspicio possit esse, et ibi coram testibus idoneis pro certa necessitate pariter colloquamini; nec aliam conjugem accipies, nisi forte post peractam poeniten
Abbreviated transcription (Latin):
e occidendis hoĩb ne abes
qͥsq occidat᷑: ñ inͥplacet
consilui. nͥ forte sit miles auit pu.¬
olica functiõe teneat᷑. ut ñ ꝑse
testate. s eiꝰ congruit ꝑsone. qͥ
uͦ repellunt᷑ aliqͦ t̾rore ne ma.¬
le faciant &̃ ipsis aliqͥd fortasse
p̾stat᷑. hĩc aũdictũ ÷ ñ resista¬
mus malo. ne nos iundicta de.¬
cu sue possessiõi mur̃ circuduxit
aliqͥs exipsoꝵ usu ꝑcussus intereat
feriendo ł equus calcẽ iaciendo
alique łoccidat int̾fec̃. aut io
ñ debent. ap̃iani boues habere
cornua. aut equus ungłas aut¬
ruires unglas. auidentes canes
⁊ obħ ductores accep̃ armatos. di
in illa arma scelerati homines in¬
cidissent paulus in effusione san¬
guinis illoꝵ suu crim̃ agnosce.¬
ret : Absit. ut ea qͥp̃p bonũ acli¬
citũ facimꝰ aut ham̃s siqͥd ꝑh¬

Expanded text:
e occidendis hominibus, ne ab eis quisquam occidatur, non mihi placet consilium, nisi forte sit miles, aut publica functione teneatur, ut non pro se testate, si ejus congruit personae. Qui vero repelluntur aliquo terrore ne male faciant, etiam ipsis aliquid fortasse praestatur. Hinc autem dictum est, Non resistamus malo , ne nos cum suae possessioni muros circumduxerit, aliquis ex ipsorum casu percussus intereat: feriendo, vel equus calcem jaciendo aliquem occidat. Aut ideo non debent Christiani boves habere cornua, aut equus ungulas, aut dentes canes?et ob hoc deductores accepit armatos, si in illa arma scelerati homines incidissent , Paulus in effusione sanguinis eorum suum crimen agnosceret? Absit ut ea quae propter bonum ac licitum facimus, aut habemus, si
Abbreviated transcription (Latin):
gRADIBUS CONSANOUIITATS
rimo gradu suꝑiori linca
continent᷑. pat ⁊ mat̾. in.¬
feriori filiꝰ filia. qͥb q nulle alie
ꝑsone iungunt᷑. Scdo gͣdu cõ¬
tinet᷑ suꝑiori linea. auus aua.
matre accipiunt᷑. Quȩ ꝑsone
sequentib qͦ gͣdib similit̾ ꝓsus¬
tantia ear̃ q̃ in qͦ gͣdu subsistui
sone insedo gradu: iõ dupliceᷤᷤ
appellant᷑. qr duo aui ⁊ pat̃nꝰ
potũ st̾. siue ex filio siue er
filia procreati. fr̃. sororex.
patruus aut auunculus nominat᷑.
Qui ⁊ ipsi hoc ordine duplicant᷑.
ertio gradu ueniunt supͣ ꝑ¬
auis ꝑaua. infra ꝓ neposp.¬
neptis. Er obliqͦ fr̃is sororisq filiꝰ¬
ł filia. Patruus amita .i. patͥs
fr̃. ⁊ soror. Auunculus magnꝰ ma.¬
Quarto gͣdu ueniunt supͣ aba.¬
uis ab auia infra ab nepos ab nepo¬
tis. Exobliqͦ fr̃is & sororis neposnep.
na .i. auunculi ⁊ mat̾tere filius
ł filia. Amitinꝰ amitina .i. amite
filiꝰ ł filia. It̃q consobrini: qͥ exr

Expanded text:
gradibus consanguinitatis. . Primo gradu superiori linea continentur pater, mater; inferiori filius, filia, quibus nullae aliae personae junguntur. Secundo gradu continentur superiori linea avus, avia; matre accipiuntur. Quae personae, sequentibus quoque gradibus similiter pro substantia earum quae in quo gradu subsistunt ersonae in secundo gradu ideo duplices appellantur, quia duo avi sunt, potum sunt, sive ex filio sive ex filia procreati. Frater et soror ex patruus aut avunculus nominantur; qui et ipsi hoc ordine duplicantur. Tertio gradu ueniunt supra proauus proauia: infra pronepos proneptis: ex obliquo fratris sororisque filius filia, patruus amita, id esfrater et soror, avunculus maQuarto gradu veniunt supra abavus et abavia, infra abnepos et abneptis. Ex obliquo fratris et sororis nepos, neptiid est avunculi et materterae filius vel filia. Amitinus, amitina, id est amitae filius vel filia. Itemque consobrini qui ex
Abbreviated transcription (Latin):
tis ure c̃gͣtionẽ fateant᷑ eundẽ nes¬
toriũ cũ oĩb sius seqͣcibꝰ ac reliqͣs
ħereses anathematir antes: uene¬
randas qͦq sinodos qͣs sca̾ uniu̾sa¬
lis excła recipit. se reciꝑe ⁊i uenera¬
ri ꝓmittant. & absq ulla dubie¬
tate scitas ur̃a eos seruatis cis pͥiꝰ
ordinib ĩ suis ordinibꝰ ĩ suo retu

Expanded text:
regatione fateantur, eumdem Nestorium cum omnibus suis sequacibus ac reliquas haereses anathematizantes. Venerandas quoque synodos, quas universalis Ecclesia recipit, se recipere et venerari promittant; et absque ulla dubitatione sanctitas vestra eos, servatis eis propriis ordinibus, in s
Abbreviated transcription (Latin):
cessitas ꝓremedio repꝑit cessante
necessitate deb& utiq cessare. pa¬
timꝰ alia usurpatio. quã ad p̃ses
fieri tpꝰ ĩpellit. S canones apud
niocenã ꝯstituti denouationis fi¬
eri ꝑ miserͣ priꝰ ille canon apatͥb
ĩstitutꝰ ponend̾: ut possimꝰ adu̾tẽ¬
pͣceptũ. De his in qͥd qͥ nomiant
se ipsos catero id÷ mundos & ali¬
qͣndo ueniunt ad catholica᷑ xc.¬
clesiã placuit sce̾ ⁊ magne sino
do accepta manꝰ ĩ positione sic ma¬

Expanded text:
reperit, cessante necessitate debet utique cessare patimus, alia usurpatio, quam ad praesens fieri tempus impellit. Sed canones apud Nicaeam constituti de Novatianis fieri permiserunt. Prius ille canon a Patribus institutus ponendus est; ut possimus adveaeceptum. De his, inquit, qui nominant se ipsos Catharos, id est mundos, et aliquando veniunt ad catholicam Ecclesiam, placuit sanctae et magnae synodo, ut, accepta manus impositione, sic ma
Abbreviated transcription (Latin):
ũ indĩ nomine inromana ec
tradita diligentius tractaremꝰ.
suꝑ uenere litterę ur̃ȩ ut magis
e̾ent auetoritatiue &iã iuiue
uoces ꝓcesser̾ rogantes ut or di¬
nẽ p̾phationũ qͦue scã romana
ȩccła hauc tenꝰ haber&. nr̃is litte¬
ris uobis mandaremꝰ. tũ de ura
uoluntate & studio tã bono
multũ gauisi sumꝰ sacrũ ordinẽ
antecessoꝵ solierte relegentes. in¬
uenimꝰ has ix p̾fationes insacro
cathalogo tam̃ mͦ recipientes qͣs
longa retro uetustas in romana
ȩccła hactenꝰ seruauit. id unã
in alb̾ paschalibꝰ. aliã deascen¬
sione dñi. tciã depentecosten.
Quartã. de natale dñi. Iuintã
de apparitione dñi. Sextã de
apłis. Septimã de scã trini¬
tate. Oc tauã decruce. Nonam
de ieumio. ĩ quadragesimo tam̃¬
mͦ dicendã. his p̃fationes tenet
⁊ custodit scã romana ȩccła. ha̾
tenendas uobis mandamꝰ.¬

Expanded text:
Romana Ecc Patribus tradita, diligentius tractaremus, supervenere litterae vestrae, et ut magis essent auctoritativae, etiam vivae voces processernem praefationum quem sancta Romana Ecclesia hactenus haberet, nostris litteris vobis mandaremus. Tunc de vestra voluntate, et studio tam bono multum gavisi sumus, sacrum ordinem antecessorum solerter relegentes, invenimus, has novem praefationes in sacro catalogo solummodo recipiendas, quas longa retro vetustas in Romana Ecclesia hactenus servavit: unam, in Albis Paschalibus, aliam de Ascensione Domini, tertiam de Pentecostquartam de natali Domini, quintam de apparitione Domini, sextam de apostolis, septimam de sancta Trinitate, octavam de sancta cruce, nonam de jejunio in quadragesima tantum dicendam. Has praefationes tenet et custodit sancta Romana Ecclesia, has tenendas vobis mandam
Abbreviated transcription (Latin):
paruuli ⁊⁊ exsufflant᷑ & ex or¬
cirant᷑. ut pellat᷑ ab eis diaboli
potestas inimica. que decepit homi¬
nẽ ut possideret homines. Nõ gͦ cre¬
at᷑a dĩ minfantib exorcirat᷑ aut
naculo sc̃ę crucis. tã infronte qͣm
ĩ corde ut ipse apostata diabolus
ĩuase suo pͥstrino sue int̾eptionis
cognoscens signũ. iã sibi de incepꝰ
sciat illud ee̾ alienũ Raba nꝰ eod¬
iã dñr suꝑ eũ or̾nes ut fiat cathe¬
dictũ mos. ut ꝑsal typũ sapienci¬

Expanded text:
parvuli exsufflantur et exorcizantur, ut pellatur ab eis diaboli potestas inimica, quae decepit hominem, ut possideret homines. Non ergo creatura Dei in infantibus exorcizatur aut naculo sanctae crucis tam in fronte quam in corde, ut ipse apostata diabolus, in vase suo pristino suae interemptionis cognoscens signum, jam sibi deinceps sciat illud esse alienum. Eicuntur super eum orationes, ut fiat catedictum in os, ut per sal typicum sapien
Abbreviated transcription (Latin):
S tunc implet᷑ iusibilit᷑ cũ miste¬
riũ baptismi ñ cõtẽptꝰ religioniꝰ
s articulu necessitatis excludit.
a sic̃ millo latrone qͦd baptismisa¬
sic ĩ fantibꝰ qͥbaptizati mori un¬
tur cadẽ grã om̃ipotentis exple¬
re credenda ÷ qͦd ñ exĩpia uolun¬
tate s exetatis ĩ digentia nec cor¬
de credere adiusticiã possunt:
nec ore cͥfiteri ad salutt̃. Baptismꝰ¬
fuerit. Conu̾sio autͣ cordis potest
ũ cũ dĩ sacram̾̃tũ contẽpnit᷑.¬

Expanded text:
biliter, cum mysterium baptismi non contemptus religionis, sed articulus necessitatis excludit. Et sicut in illo latrone quod de baptismi sasic infantibus qui baptizati moriuntur eadem gratia Omnipotentis explere credenda est, quod non ex impia voluntate, sed ex aetatis indigentia, nec corde credere ad justitiam possunt, nec ore confiteri ad salutem. Ifuerit; conversio autem cordis potest um, cum Dei sacramentum contemnit
Abbreviated transcription (Latin):
Qui imat᷑nisute
ri ñ possunt. quia qui natꝰ adhuc
test quẽ gͥneratio ñ p̃cessit. Qui
celerate uiuint ĩ ȩccła cõmunica¬
re ñ desinit putantes se tali cõmu¬
nione mundari. discant nihil ad
emundationẽ ꝓficere sibi. Utba nꝰ¬

Expanded text:
Qui in maternis utere non possunt; quia qui natus adhuc test quem generatio non praecessit. Qui scelerate vivunt in Ecclesia et communicare non desinunt, putantes se tali communione mundari, discant nihil ad emundationem proficere sibi. DE
Abbreviated transcription (Latin):
las studio scę e̾u̾sationis ĩ macu¬
latã seruare̾ a drep̾sentandũ ant᷑
tribunal xepiͣ. Cuncti uͦ renati
albis ĩ duunt᷑ uestib ad ministe¬
riũ resurgentis eccłe. ltẽ. Utunt᷑
baptizati albis uestib ut qͦrͣ pri¬
me natiuitatis faciẽ uetusti er¬
roris pannꝰ fuscauerat habitusscȩ̃
tegit᷑ enĩ pꝰ sacrã unctione̾ capd̃
eiꝰ mistico uelamine ut intelligt᷑
se diademate regni isa c̾dotali dig¬
nitate potiri. amb̾ d̾ nuistus.¬

Expanded text:
las, studio sanctae conversationis immaculatam servare debet, ad praesentandum ante tribunal Christi. Cuncti vero renati albis induuntur vestibus, ad mysterium resurgentis Ecclesiae. Item: Utuntur baptizati albis vestibus, ut quorum primae nativitatis faciem vetusti erroris pannus fuscaverat, habitus secundae Tegitur etiam post sacram unctionem ejus caput sacro velamine, ut intelligat se diademate regni et sacerdotali dignitate potiri. Ad ult
Abbreviated transcription (Latin):
erus aut̃ baptismꝰ constat
ñ tã ablutione corporis qm fide
cordis. quẽ admodũ apłica doctri¬
na tradit dicens. Fide mundans
corda coꝵ. Et alibi. Saluos facit
baptisma. ñ carnis depositio sor¬
diũ. s conscie bone ĩ trogatio in¬

Expanded text:
erus autem baptismus constat non tam ablutione corporis quam fide cordis: quemadmodum apostolica doctrina tradit dicens: Fide mundans corda eorum. Et alibi: Salvos facit baptisma, non carnis depositio sordium, sed conscientiae bonae interrogatio
Abbreviated transcription (Latin):
Si ad matris corpꝰ id qđ mea c̃¬
cipitur ꝑtineret. ita ut ciꝰ pars
deputaret᷑ ñ baptirarct᷑ in fans
cuiꝰ mat᷑ baptirata : aliquo mor¬
tis urgente ꝑiculo. cũ eũ gestara
iutͣm. Nunc uͦ cũ &iã ipse bap¬
quid÷ in homine qͥ ñ baptiratur¬
putandũ ÷ dicturꝰ es ⁊ ipsã millo
baptizari ⁊ scĩficari quȩ mmtes¬
tinis & uesica ꝑdigestiones cor¬
poris digerunt᷑. Dicturꝰ es homi¬
nẽ baptizari & sc̾ificari inma¬
tris utero constitutũ si adħ sacͣ¬
mͣtũ accipiendũ necessitas cogat
bres qͣndo baptizant᷑ egrotilsido¬

Expanded text:
Si ad matris corpus in quod in ea concipitur pertineret, ita ut ejus pars deputaretur, non baptizaretur infans cujus mater baptizata est, aliquo mortis urgente periculo, cum eum gestaret in utero. Nunc vero cum etiam ipse bapquid in homine est, quando baptizaturputandum est, dicturus es, et ipsa in illo baptizari et sanctificari, quae intestinis et vesica per egestionem corporis digeruntur; dicturus es hominem baptizari et sanctificari in matris utero constitutum, si ad hoc sacramentum accipiendum necessitas cogat,bres, quando baptizantur aegroti
Abbreviated transcription (Latin):
rebapturare. S scissime frͣ si ille
qͥbaptirauit ñ errore̾ introducenᷤ
aut heresi s ꝓsola ignorantia ro¬
mant. locutionis infringendo lin¬
gĩcãun supͣ fati sumꝰ baptirans
d̾irissañ possumꝰ cͣsentire ut de¬

Expanded text:
r, si ille qui baptizavit, non errorem introducens aut heresim, sed, pro sola ignorantia Romane locutionis infringendo linguam, ut supra fati sumus, baptizans dixisset, non possumus consentire, ut de
Abbreviated transcription (Latin):
nem uere fidei malt̾iꝰ cõmͣdauerit
possessoris se alienauerit seruicio
exsufflat᷑ ab eo seua potestas ut
ꝑpiũ sac̾dotis misteriũ spui sc̃õ
cedat fugiens sp̃s malignꝰ auc̾¬

Expanded text:
e fidei in alterius commendaverit possessoris se alienaverit servitio, exsufflatur ab eo saeva potestas, ut per pium sacerdotis ministerium Spiritui sancto cedat fugiens spiritus malignu
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ nomine tͥnitatis trina & iã m̾sione
scmͣ baptisma unicuiq tribuere di
ite baptirate om̃s g̾s innoi̾e patris.¬
cis qͥin locis dilectionis tue uicinis
cõmorari dño solũmͦ se ĩ nomine
dñi baptiz atos fuisse forsitan c̃fit᷑¬
tur sine cuiꝰ dã dubitationis abiguo
eos acatholicã fide̾ uenientes sc̃e̾ tͥni¬
tatis noĩe baptirabis tacharias

Expanded text:
in nomine Trinitatis trina etiam mersione sanctum baptisma unicuique tribuere, diIte, baptizate omnes gentes in nomine Patriscis qui in locis dilectioni tuae vicinis commorari dicuntur, solummodo in nomine Domini se baptizatos fuisse forsitan confitentur, sine cujusdam dubitationis ambiguo eos ad Catholicam fidem venientes in sanctae Trinitatis
Abbreviated transcription (Latin):
De hinc itũ exortatꝰ diaboluꝰ ut
suã neqͥciã cognoscens. uixtũ suꝑ
se dĩ iudiciũ timens recedat ab ho¬
mine. nec iã c̃tendat eũ arte sua
subutere. ne baptismũ c̃seqͣtur s
magis honore̾ do̾ creatori suo exi¬
bens reddat opꝰ dõ creatori suo. GR¬

Expanded text:
Dehinc iterum exorcizatur diabolus, ut suam nequitiam cognoscens, et justum super se Dei judicium timens recedat ab homine, nec jam contendat eum arte sua subvertere, ne baptismum consequatur, sed magis honorem Deo creatori suo exhibens reddat opus Deo factori suo.
Abbreviated transcription (Latin):
tur se mundi actib re nuncia¬
re. Hic ipsi renunciat ⁊uite. lili¬
aptismi uicẽ aliqͣndo
implere passionẽ de latro¬
ne illo cui ñ baptirato dictũ:
hodie mecũ cris inparadiso. beatꝰ
cipͥanꝰ ñ leue documtũ assũpsit
qͦd & iã atq & iã c̃siderins ĩ ueni¬
o ñ tamͣ passionẽ ꝓ nomine xpͣi¬

Expanded text:
tur se mundi actibus renunciaturum, hic ipsi renunciat vitae. Ilaptismi vicem aliquando implere passionem de latrone illo, cui non baptizato dictus est: Hodie mecum in paradiso , beatus Cyprianus non leve documentum assumit, quod etiam atque etiam considerans invenio non tantum passionem
Abbreviated transcription (Latin):
lũ uł heretici docmatis usũ
simplã teneamꝰ baptismi mersi¬
c trina mersione baptismatis
nil responderi iuꝰ potest qmͣ ipsi
sensistis. ꝙ ĩ una fide nil offic̾ scȩͣ¬

Expanded text:
lum vel haeretici dogmatis usum simplam teneamus baptismi mersiDe trina mersione baptismi: Nihil verius responderi potest quam quod ipsi sensistis, quod in una fide nihil officit Eccl
Abbreviated transcription (Latin):
dere ꝓmisistis. t̾cio capita
ur̃a ĩ sacro dimersimꝰ. qͥ ordo bap¬
tismatis duplici misterii signifi¬
cationẽ cęlebrat᷑. Recte enĩ t̃cio
mersi estis qͥ accipistis baptismũ
petita diusio tipũ dñice ex pͥ¬
rexistis infide. ut peccatis absolu¬
ñ trinã mersionẽ uniꝰ misteriĩ

Expanded text:
promisistis, tertio capita vestra in fonte dimersimus. Qui ordo baptismatis duplici mysterii significatione celebratur. Recte enim tertio mersi estis, quia accepistis baptismum petita dimersio, typum Dominicae expriristo resurrexistis in fide, ut peccatis ablun trina mersione unius mysterii b
Abbreviated transcription (Latin):
uos ꝑoleũ sc̾ificationis ad auditum
renuncrandũ diabolo etͥ coͣmonito
Nunc uͦ de int̾ioribꝰ misteriis iã locu¬
turi sumꝰ. q̃ in ipso sco̾ fonte cęlebia¬
ta s. Cmissa enĩ certissima cautio
ĩfontẽ. fontẽ sacrũ. fonte̾ rede̾pti¬
onis. fontẽ scĩficatũ uirtute celes¬
ti.Itẽ. In ħ gͦ fonte anteqͣm nos toto
corpore tingueremꝰ interrogauimꝰ.
Credis indm̃ patre̾ om̃ipotentẽ : respͣ¬
distis : credo. Rursus int̾rogauimꝰ.
distis: similit᷑ credo. ħ aut̃ fecimꝰ

Expanded text:
vos per oleum sanctificationis ad auditum renunciandum diabolo esse commonitos. Nunc vero de interioribus jam mysteriis locuturi sumus, quae in ipso sancto fonte celebrata sunt. Emissa enim certissima cautionin fontem, fontem sacrum, fontem redemptionis, fontem sanctificatum virtute coelesti. Item. In hoc ergo fonte antequam vos toto corpore tingeremus, interrogavimus: Credis in Deum Patrem omnipotentem? Respondistis: Credo. Rursum interrogavimus: distis similiter, Credo. Haec autem fecimus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓgenie consanguinea suã du-¬
cat uxorẽ. ł eã quo qͦmͦ incesti
sũpserit ut incestũ luat ac pu.¬
blice iuxta canonicos gͣdꝰ
ulli exꝓpͥnqͥtate
sui sanguinis. usq ad sextũ
gͣdũ uxores ducant neq sñ bene¬
dictione sacerdotis. qͥ aũ nup¬
tierãt a sacerdote benedicti
nube audeant. exconeł aurs.
ullũ iniitroq sexu ꝑmittimꝰ
uroris usq in .uii. generis gͣdũ

Expanded text:
geniem, consanguineam suam ducat uxorem, vel eam quoquo modo incesti emere praesumpserit, ut incestum luat, ac publice, juxta canonicos gradus ulli ex propinquitate sui sanguinis usque ad septimum gradum uxores ducant, neque sine benedictione sacerdotis. Qui ante innupti erant, a sacerdote benedicti nubere audeant. CAP. 14.-- Nullum in utroque sexu permittimus uxo
Abbreviated transcription (Latin):
ł sacro sc̃m corpꝰ ⁊ sanguinẽ diutra¬
dert. Nemo ei iungat᷑ in consortio.
neq in aliqͦ negotio. Et siqͥs ci se soci¬
auerit. ⁊ comunicauerit eiꝰ oꝑib
malignis: nouerit se similis ꝑcussũ
anathemate. his ercȩptis qͥ ob hanc
cuusam ci iunguntꝰ ut eũ reuocen
ab errore ⁊ puocent ad satis factio¬
nẽ nisi forte respͥuerit. ⁊ dĩ gr̃a ins¬
pirante adpenitentie remediũ cõ¬
uersus fuerit. & digna emendatiõe
eccłȩ dĩ quã lesit humilit̾ satis fe¬
It nemo ep̃oꝵ ͥqm̃ libet sine cer
comunuone pͥuet eccłȩsiastica. Sub
nisi unde canonica docet auctori¬
tas quia anathema et̃na ÷ mortis
dãpiatio. ⁊ ñ nͥ ꝓ mortali debet
imponi crimine ⁊ illiqͥalit̾ ũ po¬
terit corrigi. calirtꝰ ep̃c Gallie.
cũ eis orationeaut cibo. uł potu ł
osculo cõmunic&. nec aue eis di¬
cat Quia qͥcũq in his uł aliis ꝓ¬
hibitis scient̃ ex cõmunicatis cõ.¬
municauerit iusta apołor insti¬

Expanded text:
vel sacrosanctum corpus et sanguinem Domini tradere. Nemo ei jungatur in consortio, neque in aliquo negotio. Et si quis ei se sociaverit, et communicaverit ejus operibus malignis, noverit se simili percussum anathemate; his exceptis, qui ob hanc causam ei junguntur, ut eum revocent ab errore, et provocent ad satisfactionem. Nisi forte resipuerit, et, Dei gratia inspirante, ad poenitentiam et remedium conversus fuerit, et digna emendatione Ecclesiae Dei quam laesit, humiliter satisfeUt nemo episcoporum quemlibet sine certa communione privet ecclesiastica. Sub um praesumat ponere, nisi unde canonica docet auctoritas, quia anathema est aeternae mortis damnatio, et nonnisi pro mortali debet imponi crimine, et illi qui aliter non poterit corrigi. CAP. XCIV. cum eis in oratione, aut cibo, aut potu, aut osculo communicet, nec ave eis dicat. Quia quicunque in his vel in aliis prohibitis scienter excommunicatis communicaverit, juxta apostolorum insti
Abbreviated transcription (Latin):
latitans. aut adhibitis testibus
p̾cio c̃ductis uł corruptis aut
qͣlib& calliditate. uł fraude ad
gradꝰ eccłasticos ꝑuenerit de¬
cretũ ẽ ut deponat᷑ ⁊ dñs eiꝰ eum
recipiat. Si uͦ auus uł pat̾ ab
alia patria inaliã migrans ine¬
ade̾ ꝓuintia filiũ genuerit &
ipse filiꝰ ibidẽ educatꝰ ⁊ ad gradꝰ
ȩccłasticos ꝓmotꝰ fuerit. ⁊ utrũ
seruus sit ignorau̾it. ⁊ p̾ea uenien
dñs ciꝰ legib eũ ad qͥsierit sancitũ
ẽ. ut si dñsciꝰ illi lib̾tatẽ dait uo¬
lucrit. ingradu suo ꝑmaneat si
uͦ cũ catena seruitutis a castrise¬
minicis abstrahere uoluerit gia¬
iquidẽ illustris uiri filii mͣi
amandiani. grauit̾ cõquerit᷑ ho¬
mines uiri suo deditos. alios ad¬
huc clericos. alios iã diaconosor¬
dinatos. cũ nͣ solũ pꝰmodũ nũqmͣ

Expanded text:
latitans, aut adhibitis testibus munere conductis, vel corruptis, aut qualibet calliditate vel fraude, ad gradus ecclesiasticos pervenerit, decretum est ut doponatur, et dominus ejus eum recipiat. Si vero avus aut pater, ab alia patria in aliam migrans, in eadem provincia filium genuerit, et ipse filius ibidem educatus, et ad gradus ecclesiasticos promotus fuerit, et utruetus, ignoraverit, et postea veniens dominus illius legibus eum acquisierit, sancitum est ut si dominus ejus illi libertatem dare voluerit, in gradu suo permaneat. Si vero eum catena servitutis a castris Dominicis abstrahere voluerit, graiquidem illustris viri, filii nostri Amandiani graviter conqueruntur, homines suo juri deditos, alios adhuc clericos, alios jam diaconos ordinatos, cum non solum post modernum,
Abbreviated transcription (Latin):
Sutant qͥdã
Iusurã tam̃ e̾e̾ inpecciuua.
qđ ꝓuidens scriptuiri duuna
om̃is rei aufert suꝑ habundan¬
solent munuscula acciꝑe diu̾si
generis ⁊ ñ intelligunt usurã
appellari & suꝑ habundantiã
quicqͥt illud ÷ si abeo qđ dede¬
rint plus acceꝑint. erc̃cł aga¬
ubi ampliꝰ reqͥrit qm dat᷑.
Uerbi grͣaͣ. Sidederis solidos .x.
& ampliꝰ quesieris. uł dederis
frum̾̃ti modiũ uũ i suꝑ aliqͥd
Qui cũq enĩ tẽpr̃e
messis uł umdemie ñ necessi¬
tate. s ꝓpt̾ oupiditatẽ cõpa¬
rat annonã. uł unũ. Uerbi
gr̃a. De duob den̾. cõparat mo¬

Expanded text:
utant quidam usuram tantum esse in pecunia. Quod praevidens Scriptura divina omnia rei aufert superabundansolent munuscula accipere diversi generis, et non intelligunt usuram appellari et superabundantiam quidquid illud est, si ab eo, quod dederint, plus acceperint. C. ubi amplius requiritur quam datur Verbi gratia, si dederis solidos decem, et amplius quaesieris, vel dederis frumenti modium unum, et super aliquid Quicunque enim tempore messis vel vindemiae, non necessitate, sed propter cupiditatem, comparat annonam vel vinum, verbi gratia, de duobus denariis comparat mo
Abbreviated transcription (Latin):
accipiat. qmͣ mercandi causa
tẽpr̃e statuto de cretũ fuerit
uenundari. Ceterũ si p̃÷ ñ ha¬
buerit necess ariũ ipsũ qđ de¬
dit sine ullo augin̾to recipiat.

Expanded text:
accipiat, quod mercandi causa tempore statuto decretum fuerit venundari. Ceterum, si speciem non habuerit necessarium, ipsum, quod dedit, sine ullo augmento recipiat.
Abbreviated transcription (Latin):
corporali peccato ꝓmoueat᷑ &
cõfessꝰ fuerit dese qđ ante or dina¬
tionẽ deliquerit. õblatã ñ cõse¬
er&e: manens mrelicͥis offitiis ꝓpĩ
te neqͥuerit. potestati suȩ iudi¬

Expanded text:
corporali peccato promoveatur, et confessus fuerit de se quod ante ordinationem deliquerit, oblata non consecret, manens in reliquis officiis propter te nequiverit, potestatis suae judi
Abbreviated transcription (Latin):
penitentiã & alios docuit. ⁊ sa¬
crifitiũ dõ obtulit. Dans exem¬
plũ doctorib sc̃ę ęccłȩ si lap¬
si fuerint ic̃ dignã dõ peniten¬
tiã gefserint. utrũq fac̾e posse.
docuit enĩ quando dix̃. Sacͥfi
tiũ dõ sp̃s c̃tribulatꝰ. Uidens
enĩ ꝓpħa scelera sua mundata
ꝑpenitentiã. nͣ dubitauit p̃di¬
cando ⁊ dño libando curare ali¬
ena. Lacͥmarũ effusio mou&
animi passionẽ. Satis factione
aut̃ impleta autit᷑ animꝰ abirri.¬

Expanded text:
poenitentiam et alios docuit, et sacrificium Deo obtulit, dans exemplum doctoribus sanctae ecclesiae, si lapsi fuerint et condignam poenitentiam Deo gesserint, utrumque facere posse. Docuit enim, quando dixit: Docebo cium Deo spiritus contribulatus . » Videns enim propheta scelera sua mundata per poenitentiam, non dubitavit praedicando, et Domino libando curare aliena. Lacrymarum ergo effusio movet animi passionem. Satisfactione autem impleta avertitur animus ab i
Abbreviated transcription (Latin):
tetur.: Quid ÷ gͦ graui carna¬
le delictũ admutere. sine quo
sũ beatũ principe̾ apłoꝵ pe¬
trũ ad cuiꝰ corpꝰ nunc indigni se¬
demꝰ lapsũ cͥe̾ cognoscimꝰ. S pꝰ
negitionẽ penitentia secuta ẽ.¬
ꝙ illũ ab apłatu ñ deiecit. quę
ante ipsũ negaturũ ee̾ p̃drx̃.
Tibi hec filii bearissime dicta suffi¬
tiant. ut illũ quę conspicis delic¬
ta fletu delere. ñ dubites in cons¬

Expanded text:
tetur? Quid est ergo gravius carnatetur? Quid est ergo gravius carnale delictum admittere sine quo psum beatum principem apostolorum Petrum  ad cujus corpus nos indigni sedemus lapsum esse cognoscimus; sed post negationem, poenitentia secuta e illum ab apostolatu non dejecit, quem ante seipsum negaturum esse praedixit. Tibi haec, fili charissime, dicta sufficiant, ut illum quem conspicis delicta fletu diluere, non dubites in cons
Abbreviated transcription (Latin):
ut tibi rescribem desac̾dorali
offitio pꝰ lapsũ resurgendi dũ
dicis deħ canones diuersos te
legisse diu̾sasq sententias. alq
resurgendi. alias ne quaqͣm. N̾
nos generalit᷑ a nicena synodoi¬
cipientes. hanc cũ reliqͥs .iiii. ue¬
neram᷑ quȩ ipsã sequentes in
cunc tis sententus un amimes
c̃cordant. Nos gͦ p̃cedentes pa¬
tres seqͥm᷑. ꝙ auctore dõ asacra
doctrina illoꝵ ñ discordamus
A capite itaq incipientes usq i
quartũ altaris ministeriũba
formã seruandã cognoscimꝰ.
ut quẽ minore maior p̾cedit.¬
sic̾ maior ÷ honore. ita sit ĩcͥmi¬
ne. Et quȩ maior seqͥt᷑ culpa.
maior ei implicet᷑ uindicta.i
sic pꝰea penitentia credat᷑ eeͥ
fue tuosa. Quid enĩ ꝓdest triti¬
cũ semmare. & fructũ eiꝰ non
colligere : aut domũ cõstruct.
& ñ illic habitare . pꝰ dignã euĩ.
satis factionẽ. credimꝰ Lapsũ
posse redire adhonorẽ ꝓpħadi¬
cente. Nũqͥd qͥcadit. ñ adicia¬

Expanded text:
ut tibi rescriberem de sacerdotali officio post lapsum resurgendi, dum dicis de hoc canone diversas te legisse divisasque sententias: alias resurgendi, alias nequaquam posse. Nam nos generaliter a Niceana incipientes, hanc cum reliquas quatuor veneramur, quae ipsam sequentes caeterae in cunctis sententiis unanimes concordant. Nos ergo praecedentes nos patres sequimur: quia auctore Deo, a sacra doctrina illorum non discordamus. A capite itaque incipientes, usque in quartum altaris ministrum hanc formam servandam cognoscimus: ut quem minoresicut est major honore ita sit in crimine; et quem major sequitur culpa, major ei implicetur vindicta, et sic postea poenitentia credatur esse fructuosa. Quid enim prodest triticum seminare, et fructum ejus non colligere? Aut domum construere, et non illic habitare? Post dignam enim satisfactionem credimus lapsum posse redire ad honorem, Propheta dicente: Nunq
Abbreviated transcription (Latin):
dño ministrare nͣ posse: isuis ho¬
norib frui. sibonã deinceps
uitã duxerint: & suũ sac̾do¬
tiũ c̃digne custodierint. Et
picere uident᷑. de quib dictum
ẽ. Quȩcũq solueritis in t̾ra eru̾t
soluta uncęlo. Alioquin hȩc
sententia aut dm̃i ñ ÷: aut uera
ẽ. Nos uͦ indubitant̃. tã dñi sa¬
cͥ dotes qm reliquos fideles pꝰdis¬
nã satisfactionẽ posse redire
ad honores creilimꝰ. testante dño
ẽ ñ reu̾tet᷑: Et alibi. Nolo in qͥt¬

Expanded text:
no ministrare non posse, et suis honoribus frui, si bonam deinceps vitam duxerint, et suum sacerdotium condigne custodierint. Et igere videntur, de quibus dictum est: Quaecunque solveritis in terra, erunt soluta in coelo . Alioquin haec sententia aut Domini non est, aut non vera. Nos vero indubitanter tam Domini sacerdotes quam reliquos fideles post dignam satisfactionem posse revocari ad honores credimus, testante Dominest, non revertetur ? Et alibi: Nolo, inq
Abbreviated transcription (Latin):
c̃uenit. Cuiꝰ si pꝰea actus ⁊ cõ¬
uersatio meruerit. priorẽ mt̃
monachos ubi tam̃ tu decre¬
ueris standi locũ obtineat. Sub¬
diaconos qͦq quossimł culpa
cõstringit. ab offitio suo irreuo¬
cabilit᷑ depositi int᷑ laicos co¬
mimione̾̃ accipiant. Inportu
aut̃ ueneris loco lapsũ diaconi.
aliũ qͥ ħ offitiũ implere debeat
aut c̃fessus fuerit. aut c̃ uictus.
depositꝰ ab offitio. cõmunione
c̃ cessa. in monasterio toto uitę
tino de fensori
ꝓcriminẽ adulterii qđ amusis¬
se ꝑhibet᷑: clericatꝰ or dine depo

Expanded text:
enit. Cujus si postea actus et conversatio meruerit, priorem inter monachos, ubi tu tamen decreveris, standi locum obtineat. Subdiaconi quoque quos simul culpa constringit, ab officio suo irrevocabiliter depositi, inter laicos communionem accipiant. In portu autem Veneris loco lapsi, diaconum alium qui hoc officium implere debeat, aut confessus, aut convictus fuerit, depositus ab officio communione concessa in monasterio toto vitae tino Defensori. crimine adulterii, quod admisisse perhibetur, a clericatus ord
Abbreviated transcription (Latin):
qui sacros ordines habent & ant̾
& pꝰ ordinationẽ c̾taminatoᷤᷤ mca¬
pitalib criminib see̾e̾ ꝓfiten¬
tur. Inqͥb ut mͥ uidet᷑ hȩc dis¬
tantia eẽ debet. ut hi qͥdep̾hen¬
si. uł capti fuerint publice ui
ꝑ uirio. furto. atq formcatio¬
ne & cet̾̃is huiꝰ modi cͥminib se¬
cdđm sacroꝵ canonũ instituta.
agridu ꝓpͥo deponant᷑: qr scan¬
positas hab̾e quas ultra modũ
uitiosas ee cõstat. Nẽpe inde
dethiaunt homines sacͥfitiodĩ
sic̃ quosdã filiis heli peccantib
fecisse legunt᷑. ⁊ rebelles hinc
atq c̃trarii existentes eoꝵ pͣuiꝰ
exemplis cotidie peiores fiunt.
Qͥ aut̃ de p̃dictis peccatis abs¬
c̃dite ase cõmissis. ꝑ occultã cõ¬
fessionẽ corã occłis dĩ p̃sente
& iã sac̾dote qͥeis indicturꝰ ÷
penitentiã c̾fitent᷑. & sem& ip¬
sos grauit᷑ deliqͥsse queruntur.
uigiliasq ⁊ sacras orationes cũ¬
lac̾mis purgare certauerint:

Expanded text:
qui sacros ordines habent, et ante vel post ordinationem contaminatos in capitalibus criminibus se esse profitentur, in quibus ut mihi videtur haec distantia esse debet, ut hi qui deprehensi vel capti fuerint publice in perjurio, furto, atque fornicatione, et caeteris hujusmodi criminibus, secundum sacrorum canonum instituta a gradu proprio deponantur: quia scanpositas habere, quas ultra modum vitiosas constat esse. Nempe inde detrahuntur homines a sacrificio Dei, sicut quondam filiis Heli peccantibus fecisse leguntur, atque contrarii exsistentes eorum pravis exemplis quotidie pejores fiunt. Qui autem de praedictis peccatis abscondite a se admissis per occultam confessionem coram oculis Dei, praesente etiam sacerdote, qui eis indicturus est poenitentiam, confitentur, et semetipsos graviter deliquisse queruntur, vigiliasque et sacras orationes purgare certaverint,
Abbreviated transcription (Latin):
ta cõfess fuerit. qđ ante erraue¬
riͣt ñ offerat. s tam̃ ꝓreligione
nom̃ pb̃ri portet. Si aut̃ ante
ipse cͥfess. s ab alio publice c̃uiciꝰ
portet. Similit̾ dediaconib ob¬
seruandũ. ut si ipse c̾fessus fu¬
erit ordinẽ subdiaconii retine¬

Expanded text:
m confessus fuerit quod ante peccaverit, non offerat, sed tantum pro religione nomen presbyteri portet. Si autem non ipse confessus, sed ab alio publice fuerit cportet. Similiter et de diaconis observandum est, ut, si ipsi confessi fuerint, ordinem subdiaconi acci
Abbreviated transcription (Latin):
nitatis reu̾tat᷑ ad antiqͥtatẽ. Er¬
go dũ qͥsq pꝰ opꝰ c̾fusionis suȩ
cͥfunditur. atq ignomuniam
portans. depositionẽ sua̾. cũ
bit. Memoresto und̃ excideris.
& age penitentiã. ipͥma oꝑafac.
Alioquin ueniã tibi. & mouebo
candelabrũ tuũ deloco eiꝰ. Ee
ce ĩquantũ ualui c̃cilii anqͥri¬
tani antiquã plane ⁊ plenam
auc toritate sententiã sacris
testimoniis ex planaui: osten¬
dens eũ posse restaurari ĩꝓpͥo or
dine qͥ ꝑpenitentię satisfactionẽ
nou̾ ꝓpria delicta de flere. Q
uͦ nec luget qm gessit & lugen¬
da sine ullo pudore religionis
eũ nullomͦ posse ad pͥstinũ gra¬
ħ aditiendũ putaui. ut quotien¬
cũq ĩ gestis c̃cilioꝵ discors senten¬
tia ĩuenit᷑. illiꝰ c̃cilu maiꝰ tenca¬
tur sententia: cuiꝰ antiqͥoꝵ aut
potiorextat aucto. exe eł ca

Expanded text:
nitatis revertatur ad suam antiquitatem. Ergo dum quisque post opus confessionis suae confunditur, atque ignominiam portans depositionem suam cum bit: Memor esto unde cecideris, et age poenitentiam, et prima opera fac; alioqui veniam tibi, et movebo candelabrum tuum de loco ejus. § 2. Ecce in quantum valui concilii Ancyrani antiquam plane et plenam auctoritatem sacris testimoniis explanavi, ostendens eum posse restaurari in proprer poenitentiae satisfactionem novit propria delicta deflere: qui vero neque luget quae gessit, sed lugenda sine ullo pudore religionis, eum nullo modo posse ad pristinum gra adjiciendum putavi, ut quotiescunque in gestis conciliorum discors sententia invenitur, illius concilii magis teneatur sententia, cujus antiquior aut potior exstat auctoritas. Da
Abbreviated transcription (Latin):
ugienda sunt om̃ib modis &
ab scidenda. langor acorpore.
imꝑitia ab animo. luxuria auen¬
trẽ. aciuitate seditio. ad omo dis¬
cordia: & in comune acunctis reb
intẽꝑantia Phrtagorica & illa
p̾cepta st̃: amicoꝵ omĩa cẽ com¬
munia & amicũ se ipsũ ẽẽ alt̾ũ.¬
duorũq tẽporũ maxime habendã
turis sumꝰ. & eoꝵ quȩ gesserimꝰ.¬
Pꝰ dm̃ ueritatẽ colendã: quȩ sola
homines dõ ꝓximos fatiat.¶ Illaq
enigmata: q̃ diligentissime aristo¬
teles insuis libͥs ꝑseqͥt᷑. Staterã ne
transiliaᷤᷤ: id ẽ ne p̃grediare iustitiã.
gnẽ gladio ne fodias: iratũ uidea¬
id est merorẽ¬

Expanded text:
uganda sunt omnibus modis et abscindenda, languor a corpore, imperitia ab animo, luxuria a ventre, a civitate seditio, a domo discordia, et in commune a cunctis rebus intemperantia. 566 Pythagorica et illa praecepta sunt: Amicorum omnia esse communia. Et Amicum seipsum eduorum temporum maxime habendam turi sumus et eorum que gessimPost Deum veritatem colendam, quae sola homines Deo proximos faciat. Illaque aenigmata, quae diligentissime Aristoteles in suis libris prosequitur: Stateram ne transilias, id est, ne praetergrediare justitiam. Ignem gladio ne fodias. Iratum videlid est: merore
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ eundẽ ex substantia panis &e uini
mystice idẽ corpus xp̃i consecra¬
tur Corpꝰ xp̃i : & ueritas &e fi¬
gura est: Ueritas : dũ corpꝰ ap̃i
& sanguis uirtute sp̃s in uerbo ipsi
ex panis uiniq substantia efficit᷑:
Figura u̾. ẽ id quod exteriꝰ sentit᷑.
Iteratur aut̃ cotidie hȩc oblatio.
lic& xp̃s semel passus sit. quia co¬
tidie peccamꝰ peccatis sine qͥb
mortalis infirmitas uiuere non
potest. &ideo quia cotidie labi¬
to consecrantis. sed ain uerbo crea¬

Expanded text:
per eumdem ex substantia panis et vini mystice idem corpus Christi consecretur. Corpus Christi et veritas et figura est: veritas, dum corpus Christi et sanguex panis et vini substantia efficitur; figura vero est id, quod exterius sentitur. §. 1. Iteratur autem quotidie haec oblatio, licet Christus semel passus sit, quia quotem peccatis, sine quibus mortalis infirmitas vivere non potest. Et ideo quia quotidie labito consecrantis, sed in verbo e
Abbreviated transcription (Latin):
Nala cõsuetu ro.¬
do que ñminꝰ quã ꝑniciosa
unt p̾uaricationes . ⁊ uarie p̃¬
sũptiones celerrime ñ conpsse
plegib uenerari ⁊ pͥuilegioꝵ
more ꝑpetuo cę̧lebrari. Isidor¬
sus auctoritati cedat. Pra¬
Ueritate mani¬
festa. cedat c̃suetudo ueritan.
tudine̾ rationi ⁊ueritati p̃po¬

Expanded text:
ala consuetudo non minus quam perniciosa unt praevaricationes et variae praesumptiones celerrime non compressae pro legibus venerari, in privilegiorum more perpetuo celebrari. Usus auctoritati cedat. Praveritati manifesta, cedat consuetudo veritati. tudinem
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ ueniunt᷑. nec c̃suetudinẽ uni¬
u̾se ȩccłę roborata s̃. s diu̾soꝵ lo¬
coꝵ diuersis morib ĩ numerabiliat̃
uariant᷑. ita ut uix aut om̃ino
nũqͣm ĩueniri possint cause quã
ineis cõstituendis homines secu¬
ti s. ubi facultas tribuit᷑. sine ul¬
la dubitatione resecanda estimo
quã uis enĩ neq ħ ĩ ueniri possũt
quomodo c̃tra fide̾ sint ipsa tam̃
religione quã paucissimis ⁊ ma

Expanded text:
etudine uniuersae ecclesiae roborata sunt, sed diuersorum locorum diuersis motibus innumerabiliter uariantur, ita ut uix aut omnino numquam inueniri possint causae, quas in eis instituendis homines secuti sunt, ubi facultas tribuitur, sine ulla dubitatione resecanda existimo. quamuis enim neque hoc inueniri possit, quo modo contra fidem sint, ipsam tamen religionem, quam p
Abbreviated transcription (Latin):
onsuetudo p̾cedens & ratio
quȩ c̃suetudinẽ suasit. tenen¬
da ẽ. ⁊qͥequit c̾tra longã con¬
suctudinẽ fiet. ad sollicitu di¬
neͣ suã reuocabit p̾ses ꝓuntie.¬

Expanded text:
onsuetudo praecedens et ratio, quae consuetudinem suasit, tenenda est. Et quidquid contra longam consuetudinem fiet, ad sollicitudinem suam revocabit praese
Abbreviated transcription (Latin):
ciensis eccłe archiep is copꝰ uice
supͣ dicti zacharie. pp. una
cũ kearolo magno francoꝵ pͥn¬
cipe. canonice tenuit. ut ag¬
noscant om̃s hec p̾dictoꝵ pͥn¬
cipũ capła. maxime apłi ca
auctoritate fore firmata.

Expanded text:
censis ecclesiae archiepiscopus, vice supradicti Zachariae papae una cum Karlomanno Francorum principe canonice tenuit; ut agnoscant omnes haec praedictorum principum capitula maxime apostolica auctoritate fore firmata.
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ eccłȩ ac seruoꝵ eiꝰ atq tociꝰ
ppłi utilitate.fidelit̾ ĩ uestiga¬
re curauimꝰ ⁊ ĩ trib se quenti¬
b libellis distincte cũ suis
qđ adimare ac ludonico.lo¬
thario. atq bearolo nobilissi¬
mis regib filiis. uidelic& lu¬
douici imꝑatoris pussimi ha
distulimꝰ. Itẽ his itaq ꝑ ac¬
tis ĩ fronte primi libelli po
ep̃is ac reliquis eccłasticis ordi¬
nis gͣdib ⁊ cunctis ducib atq
comitib om̃ib dnm tim̃itib
⁊gallias ⁊ francoꝵ ꝓuintias¬

Expanded text:
e ac servorum ejus, atque totius populi utilitate fideliter investigare curavimus, et in tribus subsequentibus libellis distincte cum suis coadunare, ac Ludovico, Lothario, atque Carolo nobilissimis regibus, filiis videlicet Ludovici imperatoris piissimi, hadistulimus. Item. His itaque peractis, est in fronte primi libelli posbus episcopis ac reliquis ecclesiastici ordinis gradibus, et cunctis ducibus atque comitibus, omnibus Deum timentibus per Gallias et Franco
Abbreviated transcription (Latin):
Ona ęccła qr nihil obsunt sa
fides ꝑdilectione̾ oꝑans uni
ponere uisi estis scribentes ꝑdi
u̾sas eccłas diu̾sas ee̾ c̃suetudi¬
nes si illis canonica ñ obstitit
auctoritas. ꝓ qua eis obuiare
debemꝰ. nil iudicamꝰ. uł cis re¬
Ridiculũ ẽ ⁊ satis ab hominabi¬
le dedecꝰ. ut traditiones quas
antiqͥtꝰ apatrib suscepimꝰ. in¬

Expanded text:
ana Ecclesia quia nihil obsunt salfides per dilectionem operans uni ponere nisi estis, scribentes per diversas Ecclesias diversas esse consuetudines, si illis canonica non obstitit auctoritas, pro qua eis obviare debemus, nil judicamus vel eis reRidiculum est et satis abhominabile dedecus, ut traditiones, quas antiquitus a patribus suscepimus, in
Abbreviated transcription (Latin):
Ne mouit iustimanꝰ augi
contrarias leges faciens singu¬
larẽ codicẽ ⁊ uocans eũ nouel¬
las constitutiones ĩ qͥb ñ ꝑmit¬
tit principe̾ in qͥb p̃ est tene¬
re possessione̾ aut edificare
domũ. aut heditari ex trane¬
ã ꝑsonã nͥ quis sibi cognatꝰ ex¬
Quodcũq imꝑator ꝑ
epistolã cõstituit. uł cognos¬
cens decreuit uł edicto p̾ce¬
pit lege̾ c̾e̾ constat. he sunt
que costitutiones appellant᷑.
Planc ex his quedã s ꝑsonales
que ñ ad exẽplũ trahunt᷑. Qd
ñ hoc princep̾iuilt. Nã qđ a¬
licui obmerita inclusit. uł si
cui penã irrogauit. uł sicui
sine exe̾plo subuenit ꝑsonã
ñ trans gredit᷑. p̃fatio libri
riosoꝵ bearoli atq lucdouici
imꝑator c̃tinet᷑ capła. Ite̾. Illa
que p̾modũ afidelib sce̾ dei

Expanded text:
emovit Justinianus Augustus contrarias regulas, faciens singularem codicem, et vocans eum novellas institutiones, in quibus non permittit principem, in quibus praeest, tenere possessionem, aut aedificare domum, aut haereditari extraneam personam, nisi quis sibi cognatus exQuodcunque imperator per epistolam constituit, vel cognoscens decrevit, vel edicto praecepit, legem esse constat; hae sunt quae constitutiones appellantur. Plane ex his quaedam sunt personales, quae non ad exemplum trahuntur, quod non hoc princeps vult. Nam quod alicui ob merita indulsit, vel si cui poenam irrogavit, vel si cui sine exemplo subvenit, personam  insertis. Praefatio libri riosorum Caroli atque Ludovici imperatorum continent capitula. Item. Illa quae postmodum a fidelibus sanctae Dei
Abbreviated transcription (Latin):
que lib&. c̾suetudo qua tam̃ uis
uetusta quantũ uulgata. ue¬
ritati ẽ omnino pꝰponenda &
usus qͥ ueritati ÷ c̾tariꝰ abolen¬
igit᷑ facta cedat error ueri
sit paulo ueritatẽ p̾dicanti.

Expanded text:
quit, consuetudo, quantumvis vetusta, quantumvis vulgata, veritati omnino est postponenda: et usus, qui veritati est contrarius, abolenitatis cedat error ueritsit Paulo ueritatem praedicanti.
Abbreviated transcription (Latin):
cõmͣdantia misteriis. Que ori¬
entẽ uersus nos orare litterarũ
forma p̾stitit: benedicimꝰ fon¬
tẽ babtismatis oleo unctionis
Huc accedit. qđ t̃ mergimꝰ quoᷤ
baptizamꝰ. oleo ungimꝰ. uerbis
abrenuntiare sathanȩ ⁊ angłis
ciꝰ ĩ formamꝰ. Und̾ hȩc ⁊ alia m
hunc modũ ñ pauca nͥ tacita
aut mistica traditione a patri¬
b eccłastico more reuerentiori
diligentia sunt ĩ ministerus
obseruata silentio quã publica

Expanded text:
commodantia mysteriis. Quae Orientem versus nos orare litterarum forma praestituit? Benedicimus fontem baptismatis, oleum unctionis. Huc accedit quod ter immergimus quos baptizamus, oleo ungimus, verbis abrenuntiare Satanae et angelis ejus informamus. Unde haec et alia in hunc modum non pauca nisi tacita ac mystica traditione a Patribus ecclesiastico more reverentiori diligentia in mysteriis observata silentio quam publicata
Abbreviated transcription (Latin):
apłica traditiones ꝑsuccessiones
ĩministerio c̃firmatas accepimꝰ
quadã uͦ c̾ suctudine roborata ap¬
ꝓbauit usus. Quib par ritꝰ ⁊ idẽ
utrisq pietatis debet᷑ affectus.
Unđ qͥs uł aliquantulũ sacrũ ex¬
ditas nichil estimare quantum
legio detrim̃ti latura sit despi¬
cientib liqͥdo cõstabit. Q enĩ
ut ĩ de ordiam᷑ script᷑a salutife¬
re crucis signaculo fideles do¬
cuit ĩ signari : Quł trifariã
digestã suꝑ pane̾ ⁊ calicẽ ꝓlixe
orationis uł c̾segrationis uerba
com̃dauit : naͣ modo qđ inȩu̾

Expanded text:
ica traditione per successiones in ministerio confirmatas accepimus; quasdam vero consuetudine roboratas approbavit usus, quibus par ritus et idem utrisque pietatis debetur affectus; unde quis vel aliquantulum sacrarum exditas nihili aestimare, quantum religio detrimenti latura sit, despicientibus liquido constabit. Quae enim, ut inde ordiamur, scriptura salutiferae crucis signaculo fideles docuit insigniri? Quae multifariam digesta super panem et calicem prolix et orationis et consecrationis verba com
Abbreviated transcription (Latin):
ones mod̾nas dicat deb̾e c̃tẽp¬
ni. nͥ qͥ inpunitũ sibi tamͣ es¬
tim& transire cõmissũ : Itẽ¬
ertũ theodorico regi.
ges romanoꝵ principũ. quas
ĩ negotus hom̃ũ custodiendaᷤ
ee̾ precepit multomagis cir¬
ca reuerentiã beati petri apłi
ꝓsue felicitatis augm̃to uel¬
le seruari.
ec̃ corrupta. ita ninc iobur¬

Expanded text:
nas dicat debere contemni, nisi qui impunitum sibi tantum existimet transire commissum? GELASIUS THEODORICO REGI. ges Romanorum principum, quas in negotiis hominum custodiendas esse praecepit, multo magis circa reverentiam beati Petri apostoli pro suae felicitatis augmento velle servari.esse corrupta, ita nunc su
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑbire. cui te potiꝰ ex pediret ob¬
tẽꝑare candidis morib quã in.¬
gellis uestib repugnare: Quia
& si te indum̃tũ monache delec̾.¬
tabat &e̾ hoc gratiꝰ pofset mari¬
to obseruato exoratoq summi
ꝙͣ illo inconsultu contẽptoq
p̾sumi. Quã si om̃ino non sine.¬
ret. quid tuo ꝓposito deserꝑuret
absit. ⁊ hinc displiceres dõ. qđ cõ¬
iuge tuo non du defuncto nõ
indueris sic̃ anna s sic̃ susanna.

Expanded text:
superbire, cui te potius expediret obsuperbire, cui te potius expediret oberare candidis moribus quam nigellis uestibus repugnare, quia. etsi te indumentum monachae delectabat, etiam hoc gratius posset marito obseruato exoratoque sumi quam illo inconsulto contemptoque praesumi? quod si omnino non sineret. quid tuo proposito deperiret? absit, ut hinc displiceres deo. quod coniuge tuo nondum defuncto non induereri# sicut Anna sed sicut Susanna.
Abbreviated transcription (Latin):
tibi adhoc ipse consenserat. Hã
si nũquã tumuisses eiꝰ ad sensum
numerus te nullus defendisset
annorũ. Non quia parit̃ tẽꝑabitiᷤᷤ
a cõmixtione carnali ideo tu me
cus cẽ desticeras. ĩmo uͦ tanto santiꝰ
int̾ uos coniuges manebatis quan¬
to santiora concordit̾ placita ser
uabatis. Nicħ gͦ de tua ueste. nich
de auro. uł d̃ argento. ł qͣcũq pe¬
cuma ł reb ullis t̃cenis sine ar¬
bito eiꝰ facere debuisti. It̃. Et qͥdẽ
ꝑmodulo ꝑsone habitꝰ matrona¬
lis aiuduali ueste distinctꝰ. qͥ pot̾¬
fidelib coniugatiᷤᷤ salua religioniᷤᷤ¬
causa. ł obseruantia c̃uenire. Hunc
te maritꝰ si deponere noluit ne te
uelud uiduã illo uiuente iactares.
puto qr ñ fuerat in hac re usq ad
dissensioniᷤᷤ scandalũ ꝑducend̾. ma¬
giᷤᷤ in obedientię malo. qͣ. illiꝰ absti¬
nentiȩ bono. Quid eñi ẽ. ab surdiꝰ
quã mulierẽ de humili ueste uiro

Expanded text:
tibi ad hoc ipse consenserat. nam tibi ad hoc ipse consenserat. nam si numquam tenuisses eius adsensum, numerus te nullus defendisset annorum, a commistione carnali, ideo maritus tuus esse destiterat, imo vero tanto sanctius inter vos conjuges manebatis, quanto sanctiora concorditer placita suabatis. nihil ergo de tua ueste, nihil de auro uel argento uel quacumque pecunia, rebus ullis terrenis tuis sine arbitrio eius facerpro modulo personae habitus matronalis afidelibus coniugatis salua religionis obseruantia conuenire. hunc te maritus si deponere noluit, ne te uelut uiduam illo uiuente iactares, puto, dissensionis scandalum perducendus, magis inobedientiae malo quam ullius abstinentiae bono. Quid enim est absurdius quam mulierem de humili veste viro
Abbreviated transcription (Latin):
coniraiis. A postolus nec
adtepus ut Auacetur ora¬
tioni nisi exc̃sensu uoluit coniu¬
ge carnali fraudare debito. itẽ.
idicat uir dimitto quidẽ uxorẽ
sine ulla causa fornicationis. s
continens ꝑ manebo. ideo ne dice¬
mus eũ impunẽ fecisse qd fecit:
Qͥs hoc dicere audebit qͥuolun¬
tatẽ dñi. hec dicentis intelligit:
qm̃ nec continentie causa dimit¬
ti coniugẽ uoluit. qͥ solã fornca¬
tionis causamercepit: It̃. Ecce
placuit continentia mulieri. iuiro
nõ placuit. Disscessit a uiro muli¬
er ⁊ cepit uiuere continent ipsa
scił casta mansura. s fac tura qua
dñs non uult. adulterũ uirũ. quia
cũ se noncontinuerit alterã q̃rae.
Quid sumꝰ dicturi mulieri. ñ ne
quã dic̃ ecclȩ sana doctrina red.¬
de debitũ uiro. ñ dũ tu queris
unde ampliꝰ honoreris ille unde
ciam. Id dõ patri consensu ãbo
uoueratis ꝑ seuerant usq in finẽ
redde debuistis. A quo ꝓposito si
lapsus ÷ ille: tu salte constantis.¬

Expanded text:
od idem apostolus nec ad tempus, ut uacetur orationi, nisi ex consensu uoluit coniuges carnali fSi dicat vir: Dimitto quidem uxorem meam sine ulla causa fornicationis, sed continens permanebo, ideone dicemus eum impune fecisse quod fecit? Quis hoc dicere audebit, qui voluntatem domini haec dicentis intelligit, quoniam nec continentiae causa dimitti conjugem voluit, qui solam fornicationis causam excepit? Item . Ecce placuit continentia mulieri, viro non placuit; discessit a viro mulier, et coepit vivere continenter, ipsa scilicet casta mansura, sed factura quod Dominus non vult adulterum virum: qui cum se non continuerit alteram quaeret. Quid sumus dicturi mulieri, nonne quod dicit Ecclesiae sana doctrina: Redde debitum viro , ne dum tu quaeris unde amplius honoreris, ille unde im deo pari consensu ambo uoueratis, perseueranter usque in finem reddere ambo debuistis. a quo proposito si lapsus est ille, tu saltem constantis