comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
omĩo discretum. et ab animãtis naca
aut sẜus corꝑis ibi formatur. ut fiat ui¬
sio aut ipã uoluntas id agit ut formidã¬
dum sẜum sẜiᷝͥ corꝑi admoueat in eoq
formatum detineat . s ꝓ illa spẽ corꝑis
que senciebatur extrisecus succedit
memoria retinẽs illam forͣm spẽm qͣm
ꝑ corꝑis sẜm combibit aĩa proq illa
uisione que foris erat cum Rus ex corͤ
sẜ̃ ibili formaret᷑ succedit intus simil
uisio cum ex eo qd̃ memoria tenet fort᷑
acies ammi. et absencia corꝑa cogitãt
uoluntasq ip̃a quõ foris corꝑi ob̃o for¬
mandũ s̃m admonebat formatũq
ungebat sic aciem recordantis aĩ conu̾¬
tat ad memoriã ut exeo qd̾ illa retinit
ista reformetur et fit incogitacõe simił
uisio. Sic̃ autẽ rõe discernebat᷑ spẽs ui¬
sibilis qua sensus corꝑis formabatur
et eius similitudo que fiebat in sẜu for¬
mato ut ẽẽt uisio. Alioquin ita erãt cõ¬
iuncte ut oĩo una eadẽq putaret᷑. sic il¬

Expanded text:
omnino discretum est ab animantis natura, aut sensus corporis ibi formatur ut fiat visio, aut ipsa voluntas id agit ut formandum sensum sensibili corpori admoveat, in eoque formatum detineat: sed pro illa specie corporis quae sentiebatur extrinsecus, succedit memoria retinens illam speciem quam per corporis sensum combibit anima; proque illa visione quae foris erat cum sensus ex corpore sensibili formaretur, succedit intus similis visio, cum ex eo quod memoria tenet, formatur acies animi, et absentia corpora cogitantur: voluntasque ipsa quomodo foris corpori objecto formandum sensum admovebat, formatumque jungebat, sic aciem recordantis animi convertit ad memoriam, ut ex eo quod illa retinuit, ista formetur, et sit in cogitatione similis visio. Sicut autem ratione discernebatur species visibilis qua sensus corporis formabatur, et ejus similitudo quae fiebat in sensu formato ut esset visio alioquin ita erant conjunctae, ut omnino una eademque putaretur: sic il
Abbreviated transcription (Latin):
ficat impius et qua xp̃iani
sum quanta potuit argumẽtatõe def¬
fendit. librũ gͦ quo hinc respondi def¬
siberat᷑ et regit᷑ de naͣ et gra nũcupaui.
In quo u̾ba q̃dã que uelut xisti romãi
epi et martyris pelagiꝰ posint. ita def¬
fendi tãꝙͣ re u̾a eius dẽ xisti eẽnt. id eĩ
putauerã s postea segi sexti phi ẽẽ nõ

Expanded text:
ficatur impius, et qua christiani sumus, quanta potuit argumentatione defendit. Librum ergo quo huic respondi, deliberatur et regitur, de natura et gratia nuncupaui. in quo uerba quaedam, quae uelut Xysti Romani episcopi et martyris Pelagius posuit, ita defendi, tamquam re uera eiusdem Xysti essent; id enim putaueram. sed postea legi Sexti philosophi esse, non
Abbreviated transcription (Latin):
scunt creauit. non quia creauit scunt. nec
aliter ea scuut creata qͣm creanda. Nõ eĩ
eius sapiẽ aliquid accessit ex eis. S ill
exñtibus sicut oꝑtebat. et qñ oꝑtebat illa
mansit ut erat. Et ita scͥptum est in libro
Eccãstico. Añqͣm crearentur omĩa nota
sunt illi sic et postꝙ̃ cõsũmata sũt. Sic in¬
quit nõ ałr. Et anteqͣm crearentur et
postq̃m cõsũmata sunt sic ei nota sunt
sepe iam diximus. Nrã u̾o scĩa ĩ reb
płimis pp̃ea et amissibilis est. ⁊ recep
et nrm u̾bum qd nascitur de nrã scĩa
dissiłe est illi u̾bo dei qd̾ natura est de
patus essencia. Tale est autẽ ac si dice¬
rẽ de patris scĩa de patris sapĩa uł qd̃

Expanded text:
it; non quia creavit, scivit. Nec aliter ea scivit creata, quam creanda: non enim ejus sapientiae aliquid accessit ex eis; sed illis existentibus sicut oportebat, et quando oportebat, illa mansit ut erat. Ita et scriptum est in libro Ecclesiastico: Antequam crearentur, omnia nota sunt illi; sic et postquam consummata sunt . Sic, inquit, non aliter, et antequam crearentur, et postquam consummata sunt, sic ei nota sunt.saepe jam diximus. Nostra vero scientia in rebus plurimis propterea et amissibilis est et receptet nostrum verbum quod nascitur de nostra scientia, dissimile est illi Verbo Dei quod natum est de Patris essentia. Tale est autem ac si dicerem, De Patris scientia, de Patris sapientia; vel, quod e
Abbreviated transcription (Latin):
quibus qñ nunciãdũ sit. Nam et nos
oramus eum nec tñ ncc̃itates nrãs do
tatis ab eo. Nec ista ex aliquo tpẽ cogͦ¬
uit ut nosset. s futura omĩa tpr̃alia
atq meis eciã quid et qñ ab illo peti¬
turi fueramus. Et quos et de quibus
uebus uł exauditurus eẽt sñ micõ pre

Expanded text:
quando nuntiandum sit: Nam et nos oramus eum, nec tamen necessitates nostras doc, priusquam petatis ab eo . Nec ista ex aliquo tempore cognovit, ut nosset: sed futura omnia temporalia, atque in eis etiam quid et quando ab illo petituri fueramus, et quos et de quibus rebus vel exauditurus vel non e
Abbreviated transcription (Latin):
natũ est u̾bum dedeo deus nũqd
ergo deus pr̃ in ea sapĩa qd̃ est. ipẽ sibi
alia didicit ꝑ sr̃m corꝑis sui. aliaꝑse ip¬
sum. Quis hec dicat qui nõ al rõnale . si
supra aiãm rõnalem deũ cogitat qͣntũ
ab eis cogitari põt. qui eumoĩbus aĩa¬
libus et omĩbus aĩs p̃ferunt. ꝙͣ uis per
speculum et meniginate comiciẽdo uide

Expanded text:
natum est Verbum de Deo Deus; numquid ergo Deus Pater in illa sapientia quod est ipse sibi, alia didicit per sensum corporis sui, alia per se ipsum? Quis hoc dicat, qui non animal rationale, sed supra animam rationalem Deum cogitat; quantum ab eis cogitari potest, qui eum omnibus animalibus et omnibus animis praeferunt, quamvis per speculum et in aenigmate conjici
Abbreviated transcription (Latin):
ei nll̾ m est. S ꝑ seipm̃ scit aliunde ab a¬
liqͦ didicit aut nĩcus uł testibus ut ca
sciret indiguit. Nõ utiq. Ad omĩa qͥppe
sciẽda que scit. sufficit sibi illa ꝑsectio
ht̃ quidem nũcios idest angłos nõ tñ
qui ei que nescit anũcient. Nõ emm
sũt ulla que nesciat. S bonum coꝵ est
de opibus suis eis consule̾ ueritatem

Expanded text:
ei nullum, sed per se ipsum scit, aliunde ab aliquo didicit, aut nuntiis vel testibus, ut ea sciret, indiguit? Non utique: ad omnia quippe scienda quae scit, sufficit sibi illa perfectio. Habet quidem nuntios, id est Angelos, non tamen qui ei quae nescit annuntient; non enim sunt ulla quae nesciat: sed bonum eorum est de operibus
Abbreviated transcription (Latin):
Ita loquit᷑ Ni mansitis in u̾bo meo uere
discipuli mei estis. Et q̃i quererẽt quo
fructu secutus ait. et cogͦscetis u̾itatẽ
Et rursus. qͣi dr̃ent. Quid ꝓdest mõrli¬
bus i̾tas. et u̾itas inquit lib̾abit uos
uñ. insi a morte. a coꝵ pocẽ a mutãbli ͭ ͤ
U̾itas quippe ĩmõrlis. ĩ coꝵpta. ĩ cõmu¬
tabił ꝑmanet. uera aut̃ ĩmõrlitas. u̾a
ĩ coꝵptibilitas. uera ĩcõmutabłitas ip¬
sa ẽ et̾nitas

Expanded text:
ita loquitur: si manseritis in uerbo meo, uere ita loquitur: si manseritis in uerbo meo, uere discipuli mei estis. et quasi quaererent: qufructu? secutus ait: Et cognoscetis veritatem. Et rursus quasi dicerent, Quid prodest mortalibus veritas? Et veritas, inquit, liberabit vos unde nisi a morte, a corruptione, a mutabilitate ? ueritas quippe immortalis, incorrupta, incommutabilis permanet; uera autem immortalitas, uera incorruptibilitas, uera incommutabilitas ipsa est aeternitas
Abbreviated transcription (Latin):
tem suã. Qͣnͣtum .n. ad id. qd̾ ortũ ẽ et̾¬
nitas ualet tm̃ ad fidẽ u̾itas. Ita gͦ nos
purgari oꝑtebat ut ille nb̃ fieret ortus
qui nob̃ man̾et et̾nus. Ne alt̾ nb̃ esset
infide alt̾ in u̾itate. necabeo qd̾ orti su¬
mus. ad et̾na trãsire possemꝰ nͥ eterno
ꝑ ortum nr̃m nobis sociato ad et̾ni ͭẽ
ipĩus traicerem᷑ Nc̃ itaq illuc qͦdã mͦ
secuta est fides nrã quo ascẽdit in quẽ
credimus. ortus. mortuus. resuscitatꝰ.
assũptus. Horũ qͣtuor duo pora nou̾a¬
mus in nb̃. scimus .n. hoiẽs et orui. et
mori. duo autẽ reliqua. idest resuscita¬
ri et assumi. Iuste in nob̃ futura sꝑamꝰ
quia m illo fcã credi miꝰ. Itaq ĩ ilo qͥa
et id qd̃ ortum erat transiit ad ec̾nitatẽ
transituꝵ ẽ et nrm̃ cũ fides ꝑuen̾it ad
u̾tatẽ. Iam enim credentib ut inu̾bo
fidei manerẽt. et inde ad u̾tatẽ. ac ꝑħ
ad et̾nitatẽ ꝑducti a morte liberarent᷑

Expanded text:
tem suam. quantum enim ad id quod ortum est aetetem suam. quantum enim ad id quod ortum est aeternitas ualet, tantum ad fidem ueritas. ita ergo nos purgari oportebat, ut ille nobis fieret ortus qui maneret aeternus, ne alter nobis esset in fide, alter in ueritate. nec ab eo quod orti sumus ad aeterna transire possemus, nisi aeterno per ortum nostrum nobis sociato ad aeternitatem ipsius traiceremur. nunc itaque illuc quodam modo secuta est fides nostra quo ascendit in quem credimus ortus, mortuus, resuscitatus, assumtus. horum quattuor duo priora noueramus in nobis; scimus enim homines et oriri et mori; duo autem reliqua, id est resuscitari et assumi, iuste in nobis futura speramus, quia in illo facta credidimus. itaque in illo quia et id quod ortum erat transiit ad aeternitatem, transiturum est et nostrum, cum fides peruenerit ad ueritatem. iam enim credentibus, ut in uerbo fidei manerent et inde ad ueritatem ac per hoc ad aeternitatem perducti a morte liberarentur,
Abbreviated transcription (Latin):
Qd̃ .n. nos tpr̃ale dicimus. ħ ille qd̾ or¬
tũ est applłauit. Ex quo gn̾e etiã nos su¬
mutabilitatẽ. Non .n. ꝓprie uecat᷑ et̾nũ
ꝙ aliqua ex ꝑte mutat ᷑ in ꝙͣ igit᷑ muta¬
qͣntũ ab et̾nitate mõrlitas. Nc̃ gͦ adhibe¬
mus fidem rebus tpr̃alit̾ gestis ꝓpt̾ nos
et ꝑ ipam̃ mũdam᷑ ut cum ad spẽm ꝑue¬
n̾mus ꝙ̃ admod̃ succedit fidei u̾itas ita
mortalitati succedat et̾nitas. Qppt̃ qm̃¬
nobis uita et̾ua. et dixit m̾tas nõ q̃ fiet
mortalitatẽ nrãm cõmutatã tenebit et̃¬
nitas. Qd̃ donec fiat ⁊ ut fiat quia reb
ortis accomodamꝰ fiem credulitatis sic̃ ĩ
et̾nis sisꝑamus u̾itatẽ contẽpłois. ue. fi¬
des morlis uite dissonaret a u̾itate et̾ne
uite ipã u̾tas prĩ coet̾na et de t̾m orta ẽ
cũ filius dr̃ sic uenit ut fieret filius hoͥᷤ
et ipẽ in se exciꝑet fidem nr̃am qua nos
ꝑduceret ad uu̾̃tatẽ suã. qui sic suscepit
mõrlitatẽ nrãm. ut nõ amitt̾et et̾nita¬

Expanded text:
quod enim nos temporale dicimus, hoc ille quod ortum est appellauit. ex quo genere etiam nos sumutabilitatem. Non enim proprie vocatur aeternum, quod aliqua ex parte mutatur. In quantum igitur mutaquantum ab aeternitate mortalitas. Nunc ergo adhibemus fidem rebus temporaliter gestis propter nos, et per ipsam mundamur; ut cum ad speciem venerimus, quemadmodum succedit fidei veritas, ita mortalitati succedat aeternitas. Qnobis vita aeterna; et dixit Veritas, non quae fiet mortalitatem nostram commutatam tenebit aeternitas. Quod donec fiat, et ut fiat, quia rebus ortis accommodamus fidem credulitatis, sicut in aeternis speramus ueritatem contemplationis — ne fides mortalis uitae dissonaret a ueritate aeternae uitae, ipsa ueritas patri coaeterna de terra orta est, cum filius dei sic uenit, ut fieret filius hominis et ipse in se susciperet fidem nostram qua nos perduceret ad ueritatem suam, qui sic suscepit mortalitatem nostram, ut non amitteret aeternita
Abbreviated transcription (Latin):
tamꝙ̃ ñalit̾ molite purgandi eramus
Purgati autẽ ut cõtemparem ᷑ eternis
nõ nisi ꝑtpr̃alia possemus qualib iam
contẽꝑati tenebam᷑. Sanitas .n. a morbo
płmũ distat s media curõ nisi morbo
cõgruat nõ ꝑducit ad sanitatẽ. In utilia
tẽꝑalia decipiũt egrotos. utilia tpr̃alia
suscipiunt sanãdos. et tͣicumt ad et̾na
sanatos. sens autẽ rõnał sic̃ pͣgata
cõtemplacõm debet reb et̾ius sic purgã¬

Expanded text:
turaliter inolitae, purgandi eramus. Purgari autem ut contemperaremur aeternis, non nisi per temporalia possemus, qualibus jam contemperati tenebamur. Sanitas enim a morbo plurimum distat, sed media curatio, nisi morbo congruat, non perducit ad sanitatem; inutilia temporalia decipiunt aegrotos, utilia temporalia suscipiunt sanandos, et trajiciunt ad aeterna sanatos. Mens autem rationalis, sicut purgata contemplationem debet rebus
Abbreviated transcription (Latin):
atore ab impietate iustificat᷑ a deformi
forma formosã tnͣsformat᷑ in formam
Est quippe et in ipã impietate qͣntoma¬
gis dampnabile iuiciũ tanto cercius ña
laudabilis. Et pp̃ hoc addidit. de gła in
głam. de gła creacõnis in głam iustifi¬
cacõnis. q̃muis possit et hoc alus modis
intlłigi. qd̃ dcĩ est de gła in głam. De¬

Expanded text:
atore ab impietate justificatur, a deformi atore ab impietate justificatur, a deformi forma formosam transfertur in formam. Est quippe et in ipsa impietate, quanto magis damnabile vitium, tanto certius natura laudabilis. Et propter hoc addidit, de gloria in gloriam: de gloria creationis in gloriam justificationis. Quamvis possit hoc et aliis modis intelligi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ speculũ uidẽtes nõ de specula ꝓspiciẽ¬
tes qd̃ in greca lingua nõ est ambiguũ
unde in latinã translate sũt apłicelitt̾e
Ibi quippe speculũ ubi appent ymagĩes
reꝵ ab specula decuius altitudĩe lõgus
aliquid intuem ᷑ eciã sono u̾bi distat
oĩo satisq appet apłm ab specło non ab
specula dixisse głam dñ speculantes.
Qd̾ uero ait. In eandẽ ymagiẽm tnsfor
cut alibi dicit. Uir quidẽ nõ d uelare ca
put cum sit ymago et gl̾a dei. De quib
u̾bis iam in libro .xii. disseriumꝰ. Tns¬
formam᷑ gͦ dixit de forma in fõrm. muta¬
muratq tnͣsimus de forma obscura ĩ for¬
mã lucidã quia et ipã obscura ymago
dei est. et si ymago ꝓfecto eciã et gła in
qua hor̃es creati sumus p̃stancõres ce¬
teris aĩalibus. De ipã quippe natura hu-¬
mana dem̃ est. uir quidẽ nõ debet uela¬
re caput cũ sit ymago et gła dei. Que n᷑a
in rebus creatis excellntissiã eũ a suocre¬

Expanded text:
per speculum videntes, non de specula prospicientes. Quod in graeca lingua non est ambiguum, unde in latinam translatae sunt apostolicae Litterae. Ibi quippe speculum ubi apparent imagines rerum, a specula de cujus altitudine longius aliquid intuemur, etiam sono verbi distat omnino; satisque apparet Apostolum a speculo, non a specula dixisse, gloriam Domini speculantes. Quod vero ait, In eamdem imaginem transfocut alibi dicit, Vir quidem non debet velare caput suum, cum sit imago et gloria Dei : de quibus verbis jam in libro duodecimo disseruimus. Transformamur ergo dicit, de forma in formam mutamur, atque transimus de forma obscura in formam lucidam; quia et ipsa obscura, imago Dei est; et si imago, profecto etiam gloria, in qua homines creati sumus, praestantes caeteris animalibus. De ipsa quippe natura humana dictum est, Vir quidem non debet velare caput, cum sit imago et gloria Dei. Quae natura in rebus creatis excellentissima, cum a suo Cre
Abbreviated transcription (Latin):
pĩam. et lumen eẽ in quo udentur que
eculis carnalibus non uidentur. et tñ
uirtantus tamq spiritalis. uidemus
mc inquit ꝑ speculum in enigmate. tc̃
aut fatie ad faciem. Quale sit et qd̾ sit
hoc speculũ si queramus ꝓfecto illd̾ occ᷑¬
rit ꝙ in specło non nisi ymago cernit᷑
Hoc gͦ facere conati sumus ut ꝑ hñc y

Expanded text:
iam, et lumen esse in quo videntur quae oculis carnalibus non videntur: et tamen vir tantus tamque spiritualis, Videmus nunc, inquit, per speculum in aenigmate, tunc autem facie ad faciem . Quale sit et quod sit hoc speculum si quaeramus, profecto illud occurrit, quod in speculo nisi imago non cernitur. Hoc ergo facere conati sumu
Abbreviated transcription (Latin):
desmũt iux uidisti. S illa lux que nõ
est qd̃ tu. et hec tibi ostẽdit aluid ẽẽ illas
oribus lux illa mõstrauit. Que igitur
cã est cur acie fixa. ipãm uid̾e̾ non possis
fit omibus inquitatibus tuis libꝵ
itaq istum iam tandem alñ precacõne
melius q̃m disputacõe coneludam: Au¬

Expanded text:
desinunt, vix vidisti. Sed illa lux quae non desinunt, vix vidisti. Sed illa lux quae non est quod tu, et hoc tibi ostendit, aliud esse illas oribus lux illa monstravit. Quae igitur causa est cur acie fixa ipsam videre non possis,fit omnibus iniquitatibus tuis? Librum itaque istum jam tandem aliquando precatione melius quam disputatione concludam.
Abbreviated transcription (Latin):
quam fixis oculis contẽplari ñ dũ ua¬
les. y magmẽ trinitatis agnosceres ip̃a
tua gignitur .i. qñ qd̃ scimus dicinꝰ
et si nullius gentis lingua significan¬
tẽ uocẽ uł ꝓferamus uł cogitemus. q
ex illo qd̃ nouimꝰ cogitacõ nrã formereꝰ
sitq in acie cogitatis ymago simillima
cognicõnis eius qͣm meõria cõtinebat
Ista duo .s. uelut parẽtem ac prolẽ t̾cia
uoluntate sine diłcoe iungẽte. Ꝙx quide̾
uoluntatẽ de cognicõe ꝓcedere. neõ enĩ
uult qd̃ oĩo quid uł quale sit nescit. nõ
in hac re intlłigibili natĩtatis et ꝓcessi¬
onis insinuari distãciam. quĩ nõ hocẽ
cogitacõe cõspic̾e qd̃ appet̾e. uł eciã ꝑfrui
uoluntate ceruit discerntq qui potest¬
Potiusti et tu ꝙͣuis non potueris. neq
possis explicare sufficienti eloquio. qd̾
uiter nubila siłitudinũ corꝑalium
que cogitacõibus hũanis occursare nõ

Expanded text:
quam fixis oculis contemplari nondum uaquam fixis oculis contemplari nondum uales, imaginem trinitatis agnosceres. ipsa tua gignitur, id est quando quod scimus dicimus, etsi nullius gentis lingua significantem uocem uel proferamus uel cogitemus, sed ex illo quod nouimus cogitatio nostra formetur sitque in acie cogitantis imago simillima cognitionis eius, quam memoria continebat, ista duo scilicet uelut parentem ac prolem tertia uoluntate siue dilectione iungente. quam quidem uoluntatem de cognitione procedere — nemo enim uult quod omnino quid uel quale sit nescit — non in hac re intellegibili natinitatis et processionis insinuari distantiam, quoniam non hoc est cogitatione conspicere quod appetere uel etiam perfrui uoluntate, cernit discernitqPotuisti et tu, quamvis non potueris neque possis explicare sufficienti eloquio, quod inter nubila similitudinum corporalium, quae cogitationibus humanis occursare non
Abbreviated transcription (Latin):
conturbatur. hõ tñ in ymagĩe ambulat
Qͣmꝙͣ .i. magna natura sit tñ uiciari po¬
tuit quia sũma nõ ẽ. et qͣmꝙ̃ uiciari potu¬
erit qr sũma nõ est quia sũme nature ca¬
pax est et eẽ ꝑticeps põt. magna natura
est. Queramus gͥ inhac ymagiẽ dei qͣn¬
dam sui gen̾is trutatẽ adiuuante nos
aliter possumus hec salubriter uestigare
et scd̃m sapiãm que ab illo est aliquid ĩ¬
uenire. Sz ea que in suꝑioribus libris.⁊
maxiẽ. in .x. de aĩa hũa uł mẽte diximꝰ
si lectoris uł memoria teneantur atq re¬
colantur uł dil̃ncia in eisdem locis in qui¬
bus conscripta sũt recenseantur non hic
mentem nosse semetipam. Nichil .n. tã
nouit mẽs qm id qd̾ sibi presto ẽ. nec mẽ¬
ti magis quitiͣ presto est q̃m ipã sibi. Et
alia qnͣtum satis iusum est adhibuimus
docum̃ta quibus hoc certissĩẽ ꝓbaretur

Expanded text:
conturbatur homo, tamen in imagine ambulat. Quanquam enim magna natura sit, tamen vitiari potuit, quia summa non est: et quanquam vitiari potuerit, quia summa non est, tamen quia summae naturae capax est, et esse particeps potest, magna natura est. Quaeramus igitur in hac imagine Dei quamdam sui generis trinitatem, adjuvante ipso aliter possumus haec salubriter investigare, et secundum sapientiam quae ab illo est aliquid invenire: sed ea quae in superioribus libris, et maxime in decimo, de anima humana vel mente diximus, si lectoris vel memoria teneantur atque recolantur, vel diligentia in eisdem locis in quibus conscripta sunt, recenseantur, non hic mentem nosse semetipsam . Nihil enim tam novit mens, quam id quod sibi praesto est: nec menti magis quidquam praesto est, quam ipsa sibi. Et alia, quantum satis visum est, adhibuimus documenta, quibus hoc certissime probaretur
Abbreviated transcription (Latin):
hoc si sed̾m hoc fcã est ad ymagiẽm dei qd̃
uti rõe atq intlłcu ad intlłndũ et conspici¬
endum deum potest profecto ab inicõ quo
ẽẽ cepit ista tam magna et mira natura
siueita ob soleta sithec ymago ut pene nł¬
la sit siue obscura atq deformis. siue clara
et pulera sit semꝑ.Deniq deformitatem
dignitatis eius miserans diuma scͥpt᷑a¬
qͣmꝙͣ̃ inquit in ymagiẽ ambulet hõ tam̃
uane conturbatus. thesaurizat et nescit
cui congregauit ea. Non itaq uaiitati
ymagiẽm dei tribueret nisi deformẽ cer¬
neret fcãm. nectiñ ualere illã deformi ͭ ͤ
ut auferat qd ymago est satis oñdit. ddo¬

Expanded text:
hoc si secundum hoc facta est ad imaginem Dei quod uti ratione atque intellectu ad intelligendum et conspiciendum Deum potest, profecto ab initio quo esse coepit ista tam magna et mira natura, sive ita obsoleta sit haec imago, ut pene nulla sit, sive obscura atque deformis, sive clara et pulchra sit, semper est. Denique deformitatem dignitatis ejus miserans divina Scriptm, inquit, in imagine ambulat homo, tamen vane conturbatur: thesaurizat, et nescit cui congregabit ea . Non itaque vanitatem imagini Dei tribueret, nisi deformem cerneret factam. Nec tantum valere illam deformitatem, ut auferat quod imago est, satis ostendit, d
Abbreviated transcription (Latin):
nisi eciam nou̾it se. Nam quõ amac qd̃
nescit. aut si quisꝙͣ dicit ex noticia gene¬
iali uł spali mentẽ credere se ẽẽ talem qͣ¬
les alias expta ẽ. Et ideo amare seietip¬
sam insipiẽtissiẽ loquit ᷑ Uñ .n. mẽs aliꝙͣ
niẽtem nouit si se non nouit. Neq .ni. ut
oculus corpis uidet alios oculos et se nõ
uidet. Ita mẽs nouit alias mentes et igͦ¬
rat semetip̃am. Poculos em̃corꝑis corͣ
uidemus quia radios qui ꝑ eos emicãt
et quitq̃t c̾̃nũt tangũt refring̾e ac retor¬
q̃re impõs non possumus nisi cũ in spe¬
culo intuemi ᷑ ꝙ sb̃tilissiẽ obsciuissiẽq dis¬
seritur. donec aꝑtissiẽ demrẽtur. ułita se

Expanded text:
nisi etiam se noverit: nam quomodo amat quod nescit? Aut si quisquam dicit ex notitia generali vel speciali mentem credere se esse talem, quales alias experta est, et ideo amare se ipsam, insipientissime loquitur. Unde enim mens aliquam mentem novit, si se non novit? Neque enim ut oculus corporis videt alios oculos, et se non videt; ita mens novit alias mentes, et ignorat semetipsam. Per oculos enim corporis corpora videmus, quia radios qui per eos emicant et quidquid cernimus tangunt, refringere ac retorquere in ipsos non possumus, nisi cum specula intuemur. Quod subtilissime obscurissimeque disseritur, donec apertissime demonstretur, vel ita se
Abbreviated transcription (Latin):
nos futuros ẽẽ fide uera et spe certa fir¬
maq teneamus. Sic enim iuic esndẽ
ymaginẽ portare possumus nõdumĩ
uisione sed in fide. nõdum in re s ĩspe
De corpis quippe resur rrõe tune loque¬
batur apłs cum hec dic̾et¬

Expanded text:
nos futuros, fide vera et spe certa firmaque teneamus. Sic enim nunc eamdem imaginem portare possumus, nondum in visione, sed in fide; nondum in re, sed in spe. De corporis quippe resurrectione tunc loquebatur Apostolus, cum haec dice
Abbreviated transcription (Latin):
eius plenam similitudĩem qner
a Ioh̾e a pło eciã de ĩmortalitate corpis
diũ udeu. Et inhac quippe similes eri¬
mus deo s tm̃m᷑ filio quia solus intri¬
nitate corpus accepit in quo mortuus
resurrexit atq id ad suꝑna ꝑuexit. Nã¬

Expanded text:
er hoc etiam de immortalitate corporis dictum videri. Et in hac quippe similes erimus Deo: sed tantummodo filio, qui solus in trinitate corpus accepit in quo a mortuis resurrexit, atque id ad superna provexit.
Abbreviated transcription (Latin):
S obiecit qͣi ab alio dc̃m et ait pocest
quidẽ eẽ. S ꝑ dei gr̃am inqͥes. deide
uelut respondẽdo subiũgit. ago hũa¬
nitati tue grãs ꝙ assertõem meã ꝙͣ
dudũ oppugnabas. nõ mͦ nõ oppug¬
nare aut ꝯfit̾i solũ ꝯtẽtꝰ nõ es. u̾m¬

Expanded text:
sibi quasi ab alio dictum et ait: potest quidem esse, sed per dei gratiam, inquies. deinde uelut respondendo subiungit: ago humanitati tuae gratias, quod assertionem meam. quam dudum oppugnabas, non modo non oppugnare aut non confiteri solum contentus non es, u
Abbreviated transcription (Latin):
Ed dicet aliquĩs non est ista meõria
qͣm mẽs sui menũsse ꝑhibetur que
sibi semper est pñs. Nemoria .ii. pret̾itoꝵ
est non pñtium. Nam quidam cũ de uir¬
tutibus agerent in quibus est etiã tul¬
lius in tria ista prudẽtiã diuiserũt. me¬
ciam rebus tribuẽtes futuris. qͣm nõ hñt
certamn nisi prescu futuroꝵ que non est
minus hoĩm nisi detur desup ut ꝓpħ̃tis. uñ
sc̃ptura sapie de homĩbus agẽtur cogita¬
coẽs inquit mortalium tumide. et incer¬
te ꝓuidencie nr̃e. Memoria u̾o de pret̾itis
et intll̾ncia de pñtibus certa est. S presẽ¬
tibus utiq in corꝑalibus rebus. Nam corͣ¬
les corpalium pñtes sunt aspcĩbus ccło¬
2. sed qui dicit meõriam non ẽẽ presen¬
passus ulixes oblitusue sui est. ythacus
discrimine tanto. uirgilius .ii. cum sui
non oblitum diceret ulyoem. quid aliᵈ
Quappter sicut in rebus p̃tentis ea me¬
moria d̾r qua fit ut ualeunt recoli et re¬

Expanded text:
ed dicet aliquis: Non est ista memoria, qua mens sui meminisse perhibetur, quae sibi semper est praesens. Memoria enim praeteritorum est, non praesentium: nam quidam cum de virtutibus agerent, in quibus est etiam Tullius, in tria ista prudentiam diviserunt, meiam rebus tribuentes futuris, quam non habent certam nisi praescii futurorum; quod non est munus hominum, nisi detur desuper, ut Prophetis. Unde Scriptura sapientiae de hominibus aiens: Cogitationes, inquit, mortalium timidae, et incertae providentiae nostrae . Memoria vero de praeteritis, et intelligentia de praesentibus certa est, sed praesentibus utique incorporalibus rebus: nam corporales corporalium praesentes sunt aspectibus oculorum. Sed qui dicit memoriam non esse praesenpassus Ulysses, Oblitusve sui est Ithacus discrimine tanto. Virgilius enim cum sui non oblitum diceret Ulyssem, quid aliuQuapropter sicut in rebus praeteritis ea memoria dicitur, qua fit ut valeant recoli et re
Abbreviated transcription (Latin):
dinci corꝑis in cuius figa tẽplũ aiide¬
is destructũ triduo se resuscitatuꝵ esse
dicebat. nũs ipẽ senarius ꝓ anno posi-¬
tus intlłigit Dixerũt .n. quadragĩta
et sex annis edificatũ templũ. et qua¬
dragies sexies sem fuint ducẽti septu
aginta sex qui nũs dieꝵ cõplet nouẽ
unt. S quia ipã ꝑfectio corꝑis dñĩ tot
diebus ad ꝑtum ꝑducta comꝑit ᷑ sic̃
a maioribus traditũ suscipiẽs ecc̃e cu¬
ceptus creditur quo et passus. ita mo¬
num̃to nouo quo sepultus est ubi nls
cõgruit uterus uirgĩs quo cõceptus ẽ
ubi nlłs señatus est morliũ natus
nariũ nũm quadragies sexies hñt
quo nũo annoꝵ templũ edificatũ ẽ.
quia eo nuo senarioꝵ corpus dnĩ per¬
fectũ est qd̃ mortis passiõe destructũ tri¬
duo resuscitauit. Dicebat .n. hoc de tem¬
plo corꝑis sui sicut euidentissiõ et robu¬
stissiõ eungłii testiõ decłatur. qd̾ ait
sicut fuit ionas in uentre ceti tubus di¬

Expanded text:
ici corporis, in cuius figura templum a Iudaeis destructum triduo se resuscitaturum esse dicebat, numerus ipse senarius pro anno positus intellegitur. dixerunt enim, quia XLVI annis aedificatum templum. et quadragies sexies seni fiunt CCLXXVI, quaginta sex Qui numerus dierum complet novem unt, sed quia ipsa perfectio corporis Domini tot diebus ad partum perducta comperitur, sicut a majoribus traditum suscipiens Ecclesiae cuprilis conceptus creditur, quo et passus: ita monumento novo quo sepultus est, ubi nul postea, congruit uterus virginis quo conceptus est, ubi nullus seminatus est mortalium. Natus narium numerum quadragies sexies habent. Quo numero annorum templum aedificatum est, quia eo numero senariorum corpus Domini perfectum est, quod mortis passione destructum, triduo resuscitavit. Dicebat enim hoc de templo corporis sui , sicut evidentissimo et robustissimo Evangelii testimonio declaratur, quo ait: Sicut fuit Jonas in ventre ceti tribus di
Abbreviated transcription (Latin):
scimus aliquid illi rei simile ostẽdere
nolui qualẽcumq intlłcm meũ suffi¬
ciẽs elocucõ mea secuta nõ fu̾it. Qͣmius
et in ipõ mtlłtu conatũ me senseũ mag̃
hũisse qͣm effem̃. et inuna quidẽ ꝑsona
qd̾ ẽ hõ memĩsse ymagiẽm sũme illiꝰ
tuntatis. Et in re mutabili tria illa ut
facilius intelligi possent. etiã ꝑ tẽꝑalr
int̾ualla. maxiẽ in libro nono mõstrare
uoluisse. Sed tra unius ꝑsoẽ nõ sĩc hũa¬
na poscit intẽcio tubus illis ꝑsonis con¬
uenire potu̾nt. Sĩc in hoc libro .xuͦ. demõ¬

Expanded text:
ra quae nos sumus, aliquid illi rei simile ostendere ra quae nos sumus, aliquid illi rei simile ostendere volui, qualemcumque intellectum meum sufficiens elocutio mea secuta non fuerit: quamvis et in ipso intellectu conatum me senserim magis habuisse quam effectum. Et in una quidem persona quod est homo invenisse imaginem summae illius Trinitatis, et in re mutabili tria illa ut facilius intelligi possint, etiam per temporalia intervalla maxime in libro nono monstrare voluisse. Sed tria unius personae, non sicut humana poscit intentio, tribus illis personis convenire potuerunt, sicut in hoc libro quinto
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ quas p̃nũciatus. et ꝑ quas annũcia¬
tus est xpc̃. nõ est aliud nomẽ sb̃ celo in
quo oꝑtet hoĩes saluos fien. Cõstituũ¬
tur autẽ purgati ab onĩ cõtagiõe cor¬
iupcõnis in placidis sedibus donec reci¬
piant corꝑa sua. sed iam incoꝵptibłia
que ornẽt non que onerẽt. Hoc .n. pla¬
euit optimo et sapientissiõ creatori u̾
sps̃ hoĩs deo pie sb̃̾ditus hẽat feliter sõ¬
ditũ corpus et sine fine ꝑmaneat ipsa
felicitas. Ibi u̾itatẽ sine ulla diff̾iculta¬
te iudebimus ea que clarissima ⁊ certis¬
sima ꝑ fruem᷑ nec aliquid q̃remus mẽ¬
te rõcinantes. sed contẽplantes c̾nemꝰ
Quare non sit filius spẽ sc̃s cũ de patre
ꝓcedat in illa luce nlła erit questio. ħ
u̾o ip̃a exꝑiencia tam michi ẽẽ appuit
difficilis qd̃ et illis qui hec dilignr̃ at¬
q intlłigñ legent. ꝓculdubꝰ similiter
appebit. ut cum me in scd̾o huiꝰ oꝑis
libro alio loco inde dictuꝵ eẽ ꝓmiẜmm

Expanded text:
iatus est Christus, non est aliud nomen sub coelo, in quo oportet homines salvos fieri . Constituuntur autem purgati ab omni contagione corruptionis in placidis sedibus, donec recipiant corpora sua, sed jam incorruptibilia, quae ornent, non onerent. Hoc enim placuit optimo et sapientissimo Creatori, ut spiritus hominis Deo pie subditus, habeat feliciter subditum corpus, et sine fine permaneat ista felicitas. 45. Ibi veritatem sine ulla difficultate videbimus, eaque clarissima et certissima perfruemur. Nec aliquid quaeremus mente ratiocinante, sed contemplante cernemus quare non sit Filius Spiritus sanctus, cum de Patre procedat. In illa luce nulla erit quaestio: hic vero ipsa experientia tam mihi apparuit esse difficilis, quod et illis qui haec diligenter atque intelligenter legent, procul dubio similiter apparebit, ut cum me in secundo hujus operis libro alio loco inde dicturum esse prom
Abbreviated transcription (Latin):
Deum namq ꝑtinẽtes eciam lõ¬
ge istis ingenio tardiores. qũ fine
ille agnus sñ ullo ab eis prci debito occi¬
sus non potẽcia pt̃atis pusꝙͣ iusticia
sanguĩs uicit. Pmde liberi a dyabli po¬
testate suscipiunt᷑ ab angelis scĩs a ma-¬
lis om̃ibus liberati ꝑ mediatorẽ dei et

Expanded text:
eum namque pertinentes etiam longe istis ingenio tardiores, quando fiille Agnus sine ullo ab eis peccati debito occisus, non potentia potestatis priusquam justitia sanguinis vicit. Proinde liberi a diaboli potestate, suscipiuntur ab Angelis sanctis, a malis omnibus liberati per Mediatorem Dei et
Abbreviated transcription (Latin):
se uidebatur .i. qñ xpc̃ occisus est. Tunc enĩ
sangius ille quĩ eius erat qui ullm huĩtoĩ¬
no pocm̃ ad remissioẽ i nrõꝵ fusus est
pcc̃oꝵ. ut quia eos dyabłs nũto tenebat
quos pocõres condicõe mortis obstruxit
hos ꝑeum m̾ito dimitt̾et quẽ nlłius pocĩ
reum ĩnũto pena mortis affecit. Hac u¬
sticia uictus et hoc iunculo ũctus est for¬
tis ut uasa eius erꝑentur que apud eũ
cũ ipõ et angelis eius fu̾ant uasa ire et ĩ

Expanded text:
enim sanguis ille, quoniam ejus erat qui nullum habuit omnino peccatum, ad remissionem nostrorum fusus est peccatorum, ut quia eos diabolus merito tenebat, quos peccati reos conditione mortis obstrinxit, hos per eum merito dimitteret, quem nullius peccati reum immerito poena mortis affecit. Hac justitia victus, et hoc vinculo vinctus est fortis, ut vasa ejus eriperentur , quae apud eum cum ipso et angelis ejus fuerant vasa irae, et in
Abbreviated transcription (Latin):
sicloquitur. Adhoc .n. tibi appui ut cõstitu¬
ain te m̃strũ et testẽ eoꝵ que a me iudes qͥ¬
bus eciam p̃eo tibi liberans te de ppło et de
gentibus inquas ego mitto te apire cclos
cecor ut au̾tant᷑ a tenebris et aptãte sa¬
thane ad dm̃ ut accipiant remissiõem
pccõrum et sortemq in scĩs et fidem que ĩ
me est. uñ et exhortans idem aplus cre¬
dentes ad graꝵ accoem deo prĩ qui eruit
nos inquit de potestate tenebraꝵ et tran¬
stulit nos in regnũ filii caritatis sue in
quo hẽmus redempcõem in remissioẽm
peõrum. In hac redempeõe tamꝙͣ p̃cium
pro nobis datus est sanguis xp̃i quo ac¬
cepto dyabłs non dicatus est. S ligatus
ut nos ab eius nexibus solu̾em ͦ nec ꝙ̃
debite fuso suo sanguiẽ redimisset pẽcoꝵ
retibus inuolutũ trahet ad scd̃e sempit̃¬
ne mortis exiciũ. s hactenus mouerent᷑¬
ad xpi grãm ꝑtinẽtes precogniti. et p̃de¬
stinati et electi ante constitucõm mundi

Expanded text:
quitur: Ad hoc enim tibi apparui, ut constituam te ministrum et testem eorum quae a me vides, quibus etiam praeeo tibi, liberans te de populo et de gentibus, in quas ego mitto te aperire oculos caecorum, ut avertantur a tenebris, et a potestate satanae ad Deum, ut accipiant remissionem peccatorum, et sortem quae in sanctis, et fidem quae in me est . Unde et exhortans idem apostolus credentes ad gratiarum actionem Deo Patri: Qui eruit nos, inquit, de potestate tenebrarum, et transtulit in regnum Filii charitatis suae, in quo habemus redemptionem in remissionem peccatorum . In hac redemptione tanquam pretium pro nobis datus est sanguis Christi, quo accepto diabolus non ditatus est, sed ligatus: ut nos ab ejus nexibus solveremur, nec qdebite fuso suo sanguine redemisset, peccatorum retibus involutum traheret ad secundae ac sempiternae mortis exitium ; sed hactenus moam pertinentes, praecogniti et praedestinati et electi ante constitutionem mund
Abbreviated transcription (Latin):
um itaq tantus est solus pr̃ uł solꝰ
mulpater et filius. et siẽ sc̃s. nlło modo
triplex dicẽdus. Corꝑa quippe adiuctõe
sua crescunt. Qͣius .n. qui adhẽt iycori
sue unũ corpus sit mais iñcorpus fit
qͣm si soliuis iuri eẽt aut soluis uxoris
In rebus aut spĩtalib eũ maiori minor
ad herescit sieut creatur creatori illa sic
maior qͣm erat nonille. In hus n que nõ
mõle magͣ sũt hoc ẽ mauis eẽ qd̾ ẽ me¬
lius esse. melior fit autẽ spc̃ alicuiꝰ crea¬
ture cum adheret creatori. ꝙͣ si nõ adhe¬
resit. et iõ eciam maior quia melior. Q
non ideo fit maior ꝙͣ ius fiat ille qͥ dnõ

Expanded text:
um itaque tantus est solus Pater, vel smul Pater et Filius et Spiritus sanctus, nullo modo triplex dicendus est. Corpora quippe adjunctione sua crescunt. Quamvis enim qui adhaeret uxori suae, unum corpus sit; majus tamen corpus fit, quam si solius viri esset, aut solius uxoris. In rebus autem spiritualibus, cum minor majori adhaerescit, sicut creatura Creatori, illa fit major quam erat, non ille. In iis enim quae non mole magna sunt, hoc est majus esse quod est melius esse. Melior autem fit spiritus alicujus creaturae, cum adhaeret Creatori, quam si non adhaereat; et ideo etiam major quia melior. Qunon ideo fit major, quamvis fiat ille qui
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ sib̾ris de sibero arbito. Quecũq
ista cã ẽ uõsũtatis si nõ pot̾ erre¬
sisti sine pcc̃o eĩ cedit᷑. Si ãt pot̾ nõ
ei cedat᷑ et nõ peccabit᷑. an forte
fallit hic aut nõ gͦ caueat nẽ fal
sat᷑. an tãta falsa ẽ ut cau̾i oĩo ñ
possit. nlła gͦ pcc̃a sũt. Qͥs eĩ peccat
ĩ eo qd cam̃i ullo inͦ pot̾. agnosco¬
u̾ba mea sũt. S ⁊ ip̃e dignetur
agnosc̾e suꝑiꝰ cũcta q̃ dca sũt de
bilitate uisticie pot̾ gͦ ei cãe qͥcũq¬
toriũ postulamͦ dicẽtes. Ne nos in¬
feras ĩtẽptatõem. O adintorĩ nõ
posc̾emꝰ si resisti nllo mͦ posse crede¬
qui nõ pot̾ falli. Nã et ħ ip̃m ad ca
uẽdũ pcc̃m ꝑtinet si u̾acit̾ dicimꝰ
dimitte nob debita nra siẽ ⁊ nos di¬
mittimꝰ debitoribꝰ nr̃is. Duobus eĩ
modis ⁊ ĩ corpore cauet᷑ morbi ina¬
sũ ⁊ ut nõ accidat ⁊ ut si acciderit
cito sanet ut nõ accidat caueamo
dicẽdo. Ne nos ĩferas ĩ tẽptatõrm

Expanded text:
in libris De libero arbitrio: quaecumque ista causa est uoluntatis, si non potest ei resisti, sine peccato ei ceditur ; si autem potest, non ei cedatur, et non peccabitur. an forte fallit incautum ergo caueat, ne f all atur. an tanta fallacia est, ut caueri omnino non possit? n ulla ergo peccata sunt. quis enim peccat in e o quod cverba mea sunt: sed etiam ipse dignetur agnoscere superius cuncta quae dicta sunt. De bilitate justitiae. Potest ergo ei cautorium postulamus, dicentes, Ne nos inferas in tentationem: quod adjutorium non posceremus, si resisti nullo modo posse credequi non potest falli. Nam et hoc ipsum ad endum peccatum pertinet, si ueraciter dicimus: dimitte nobis s debita nostra, sicut c t nos dimittimus debitoribus nostris. duobus enim modis etiam in corpore cauetur morbi malum: et ut non accidat et ut, si acciderit, cito sanetur. ut non accidat, caueamus dicendo: nenos inferas in temptationem;
Abbreviated transcription (Latin):
ꝵ nõ est nisi ꝙ de re que scitur gignit᷑
mur. s cum fallim᷑. Cum autẽ dubita¬
mus nõdum est u̾bum. de re dequa du¬
bitamus. Sed de ipã dubitacõe u̾bũ est
Ꝙͣuis .n. nõ nou̾imus an ueꝵ sit unde
dubitamus. Tñ dubitare nos nouumꝰ¬
qd̾ nouimus dicimus. quitqͥt eciã mẽti¬
u possumus. Qd̃ cum facimus utiq uo¬
lentes et sciẽtes fłm u̾bum hẽmus ubi
ueꝵ u̾bum est mẽtiri nos. Hoc .n. scuus
et cũ mẽtitos nos ẽẽ confitem᷑ ueꝵ dici¬
mus. qd̾ scimus enim dicimus. Scimꝰ
namq nos ẽẽ mentitos. u̾bum aũt̃ illd̃
qd̃ est deus. et potẽcius est nb̃ hoc nõ põt
sion .n. potest fac̾e quitꝙͣ nisi qd̃ uid̾it
prẽm facientẽ. Et nõ a seip̃o loquit᷑. sed
a prẽ illi est. Omẽ qd̾ loquit ͤ cũ ipm̃ pr̃
uince lequitur. Et magna illius u̾bi
potencia est non posse mentiri qr non
numquid sicut dici potest. uł iusio d̾ui¬
sioẽ uł sciã de scĩa. Ita dici pot̃ eẽncia de

Expanded text:
to mur, sed cum fallimur. Cum autem dubitamus, nondum est verbum de re de qua dubitamus, sed de ipsa dubitatione verbum est. Quamvis enim non noverimus an verum sit unde dubitamus, tamen dubitare nos novimuquod novimus dicimus. Quid, quod etiam mentiri possumus? Quod cum facimus, utique volentes et scientes falsum verbum habemus: ubi verum verbum est mentiri nos; hoc enim scimus. Et cum mentitos nos esse confitemur, verum dicimus: quod scimus enim dicimus; scimus namque nos esse mentitos. Verbum autem illud quod est Deus et potentius est nobis, hoc non potest. Non enim potest facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem: et non a se ipso loquitur, sed a Patre illi est omne quod loquitur, cum ipsum Pater unice loquitur: et magna illius Verbi potentia est, non posse mentiri; quia non numquid sicut dici potest vel visio de visione, vel scientia de scientia, ita dici potest essentia de
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ scire qd̃ uiuit. nec tamẽ sempit̾nũ ẽ
sinit cogitare ꝙͣuis non desinat scire.
Ex quo fit ut si põt ẽẽ maĩo aliq̃ scĩa
sempit̾na. et sempit̾na eẽ non potest
intimũ insi nrã cogitatõe nõ d̾r solus
deus intlłigatur hre u̾bum sempit̾nũ
sibiq coet̾num. nisi forte dicẽdũ est ip̃a
ueraciter cogitari ubum ẽẽ tam ꝓpetuũ
qͣm scĩa ipã ꝓpetua est. S quõ est u̾bum

Expanded text:
nec tamen sempiternum essinet cogitare, quamvis non desinat scire. Ex quo fit, ut si potest esse in animo aliqua scientia sempiterna, et sempiterna esse non potest intimum nisi nostra cogitatione non dicitur, solus Deus intelligatur habere Verbum sempiternum sibique coaeternum. Nisi forte dicendum est, ipsamveraciter cogitari, verbum esse tam perpetuum, quam scientia ipsa perpetua est. Sed quomodo est verbum,
Abbreviated transcription (Latin):
catur u̾bum quia põt hre. Tale ẽ enĩ ac
si dicatur iõ iam uocandũ ẽẽ u̾bum. qr
et ideo iam dignum est u̾bi noĩe quid ẽ
inqͣm hoc formabile nõdũ q formatũ ẽ
nisi quiddam mẽtis nr̃e. ꝙ hac at hac
uolubili quadã roẽ mecõe iactamus.
cum a nb̃ nunc hoc nc̃ illd̃ sic̃ inuentũ
fu̾it. uł occurrerit cogitatur. Et tũc fit
uenit. Atq in de forͣtur eius oiodam.
similitudĩem capiẽs ut quõ res queq
scitur sic etiã cogitet᷑ id sine uoce sine¬
cogitacõe uocis que ꝓfecto alicuius li¬
gue est sic incorde dicatur. Ac ꝑhoceciã
si concedamus ne de controu̾sia uoca¬
ꝙͣ formatũ sit quia iam ut ita dicã for¬
mabile est quis non uideat qͣnta hic
sit dissimilitudo ab illo dei u̾bo qd̾ in
forma dei sic est. ut nõ ante fu̾it forbi
ei dequo est. ⁊ cui mirabilit̾ coet̾na est.

Expanded text:
catur verbum quia potest habere? Tale est enim ac si dicatur, ideo jam vocandum esse verbum quia et ideo jam dignum est verbi nomine? Quid est, inquam, hoc formabile nondumque formatum, nisi quiddam mentis nostrae, quod hac atque hac volubili quadam motione jactamus, cum a nobis nunc hoc, nunc illud, sicut inventum fuerit vel occurrerit, cogitatur? Et tunc fit ervenit, atque inde formatur, ejus omnimodam similitudinem capiens; ut quomodo res quaeque sciturcogitatione, quae profecto alicujus linguae est, sic in corde dicatur. Ac per hoc etiam si concedamus, ne de controversia vocaquam formatum sit, quia jam, ut ita dicam, formabile est; quis non videat, quanta hic sit dissimilitudo ab illo Dei Verbo, quod in forma Dei sic est, ut non antea fuerit formei de quo est, et cui mirabiliter coaeterna est.
Abbreviated transcription (Latin):
deus ꝙ̃ ad med̾ hec faciant ꝑangłos su¬
os. et qͣntũ fi uelit eciã ꝑ angłos malos
siue smnendo siue iubendo siue cogẽdo ex
sede altissima impii sui nec cculoꝵ aciepe¬
netrare nec fiducia rõis enueleare nec pro¬
uectu mẽtis comp̃hend̾e ualco ut tã t̾tus
hinc loq̃r ad omĩa que requiri de huis reb
possunt ꝙͣ si eẽm angelus aut ꝓph̾a. aut
apłs. Cogitacões .n. morͣliũ timide ⁊ ĩcer

Expanded text:
 Angelos suos, et quantum fieri velit etiam per angelos malos, sive sinendo, sive jubendo, sive cogendo, ex occulta sede altissimi imperii sui; nec oculorum acie penetrare, nec fiducia rationis enucleare, nec provectu mentis comprehendere valeo, ut tam certus hinc loquar ad omnia quae requiri de his rebus possunt, quam si essem angelus, aut propheta, aut apostolus. Cogitationes enim mortalium timidae, et incer
Abbreviated transcription (Latin):
Lapis gͦ iacob ut dixi melius aͥd sigͥfi¬
cauit qͣm ẜpentes magoꝵ. At eĩ fcm̃ ma¬
goꝵ multo mrabilius. Ueꝵ ħ ita nõ pre¬
iudicant rebus intlłidis. tamꝙͣ si hoĩs
nom̃ scribat᷑ auro et dei atͣmẽto. Illas ⁊̃
nubes et ignes quõ fec̾int uł assũpẜint
tis celebͣcõe cõsũit᷑ uñ uł quõ conficiat᷑
uñ inusum religionis assumat ᷑ ⁊ si nũ¬
illam spẽm reꝵ uideant nisi int̾celebracõ

Expanded text:
 melius aliquid significavit quam serpentes magorum: at enim factum magorum multo mirabilius. Verum haec ita non praejudicant rebus intelligendis, tanquam si hominis nomen scribatur atrro, et Dei atramento. 21. Illas etiam nubes et ignes quomodo fecerint vel assumpserint tis celebratione consumitur, unde vel quomodo conficiatur, unde in usum religionis assumatur. Et si nunillam speciem rerum videant, nisi in
Abbreviated transcription (Latin):
tentes. ipam̃ dei ꝑsoam in se suscipiũt
sicuti ẽ intelłem tibi dabo et cõstituã te
eciam res que nõ erat qd̃ ꝓph̾a et erat
eneus exaltatus inh̾emo. sicut possũt
et litt̾e uł ꝑacto mĩst̾io transiture. sic̃ pa¬
is ad hoc fcũs in accipiẽdo satrõ cõsiũt᷑¬
nes fuint honorẽ tamꝙͣ religiosa posst̃
hr̃e stuporẽ tamꝙͣ nini nõ posst. Itaq il¬
la que ꝑ angelos fiunt quo difficiliora
ex ꝑsona dei angelus hõrdicẽs. Ego sũ
deus abrahã. deus ysaat̾ deus iacob. cũ
scͥptura dixisset uisus ẽ ei angłs dnĩ¬
Lequit᷑ et hõ exꝑsona dei dicẽs. Audi
ppls meus et loqͣrͣ tibi isrł ⁊ testificabor
tibi deus d̾s tuus ego sũ Assũpta ẽ uir¬
ga ad significacõem. et in ẜpentẽ angeli¬
ca facultate mutata ẽ. Que facultas
tum desit hoĩ assumptus ẽ tñ et ab hoĩe
geli et fcm̃ homĩs płimũ distat. Illd̃ et
p̃ ꝑticipibus suis. Ita uirga moysi conu̾¬

Expanded text:
tentes, ipsam Dei personam in se suscipiunt, sicuti est, Intellectum tibi dabo, et constituam te etiam res quae non erat quod propheta, et erat aeneus exaltatus in eremo , sicut possunt et litterae; vel peracto ministerio transitura, sicut panis ad hoc factus in accipiendo Sacramento consunes fiunt, honorem tanquam religiosa possunt habere, stuporem tanquam mira non possunt. Itaque illa quae per Angelos fiunt, quo difficiliora ex persona Dei angelus homini, dicens, Ego sum Deus Abraham, et Deus Isaac, et Deus Jacob; cum Scriptura praedixisset, Visus est ei angelus D dicens, Audi, populus meus, et loquar tibi; Israel, et testificabor tibi; Deus Deus tuus ego sum . Asssumpta est virga ad significationem, et in serpentem angelica facultate mutata est : quae facultas cum desit homini, assumptus est tamen et ab homine geli et factum hominis plurimum distat: illud et prae participibus suis ; ita virga Moysi conve
Abbreviated transcription (Latin):
exaltari filiũ honũs ut omĩs qͥ credit in
entes illũ ẜpentem exaltatũ in h̾emo ẜ¬
pentũ morsibus nõ ꝑibant. Uetus .n. hõ
nr̃ confixus ẽ cruci cum illo ut euacua
locucõis ꝑ efficientẽ id qd̃ efficit᷑ demr̃an¬
ꝑis erit. ꝙ̃ ẜpentis cauda sigͣt ꝙͣ moyses
tenuit ut redig̾etur in uurgã. Serpẽtes
autẽ magoꝵtamꝙͣ mortuis scłi nisi cre¬

Expanded text:
ari Filium hominis, ut omnis qui credit in entes illum serpentem exaltatum in eremo, serpentum morsibus non peribant. Vetus enim homo noster confixus est cruci cum illo, ut evacuarlocutionis per efficientem id quod efficitur demonstranporis erit, quem serpentis cauda significat, quam Moyses tenuit, ut rediret in virgam . Serpentes autem magorum tanquam mortui saeculi, nisi cre
Abbreviated transcription (Latin):
ed his ut dic̾e ceꝑam exceptis alia
sũt illa q̃ ꝙͣuis ex ead̾ mat̾ia coͣrli
ad aliquid tũ dĩnitus annũciand̾ nr̃s
ꝙibus ad mouẽtur que ꝓprie miracła
et signa dũr. Nec in om̃ibus que nõb̃
a dño deo annũciant᷑ ipĩus dei ꝑ sõa

Expanded text:
ed his, ut dicere coeperam, exceptis, alia sunt illa quae quamvis ex eadem materia corporali, ad aliquid tamen divinitus annuntiandum nostris sensibus admoventur, quae proprie miracula et signa dicuntur, nec in omnibus quae nobis a Domino De
Abbreviated transcription (Latin):
spĩ tñ dei missũ nobis de altissĩs ⁊ imꝑ¬
titã eius grãm mẽtibus nr̃is audeo fi¬
duciałr dr̃e nec deum prẽm nec u̾bũ el
nec spm̃ eius qd̃ deus unus ẽ ꝑ id ꝙ est
atq idipm̃ est. ullo mõ ẽẽ mutabilem
ac phoc multomius uisibilẽ. Qm̃ sũt¬

Expanded text:
n Dei missum nobis de altissimis et impartitam ejus gratiam mentibus nostris, audeo fiducialiter dicere, nec Deum Patrem, nec Verbum ejus, nec Spiritum ejus, quod Deus unus est, per id quod est, atque idipsum est, ullo modo esse mutabilem, ac per hoc multo minus esse visibilem. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
cõmemorat cũ expoñet qd scͥptũ ẽ.
Btĩ mũdo corde qm̃ ip̃i deũ indebũt.
Ouos nõ arguit ꝯscĩa ulla C. lxui.¬
pc̃ci. Et adiecit mũdus mũdo corde ꝯ¬
spicit᷑ tẽplũ dei nõ pot̾ ẽẽ pollutum.
hoc utiq agit᷑ ĩ nob conãdo saborãdo
orãdo ĩpetrãdo ut ad illã ꝑfcõm in q̃
possimꝰ dm̃ mũdo corde ꝯspic̾e eiꝰ gra

Expanded text:
d scriptum est: beati mundo corde, quoniam ipsi deum uidebunt? quos non arguit conscientia ulla peccati et adiecit: mundus mundo corde conspicitur, templum dei non potest esse pollutum. hoc utique agitur in nobis conando, laborando, orando, impetrando, ut ad illam perfectionem, in qua possimus deum mundo corde conspicere, eius gra
Abbreviated transcription (Latin):
qua nemo uistificat᷑ tãꝙͣ sufficiente
nate libo arbitͥo ĩmo ip̃e ꝓ ea clamat
ei cedat᷑ dicẽti. Sine me nicħ potestis fac̃e.
quẽ iste cõmemorat ilł resistit qui
dicũt hõiem nõ ẽẽ posse sine poc̃o in
hac uita. ut eĩ ea dice̾t accepit occ̃om
de zacharia et elysabet qd ĩ euuãgho
cõmemorati sũt ãbulasse ĩ oĩbꝰ isti¬
ficatõibꝰ legis sine q̃resa. Nũꝙͥ tñ ne¬

Expanded text:
qua nemo iustificatur, tamquam sufficiente naturae libero arbitrio. immo ipse pro ea clamat; ei cedatur dicenti: sine me nihil potestis facere. quem iste commemorat. illis resistit qui dicunt hominem non esse posse sine peccato in hac uita. ut enim ea diceret. accepit occasionem de Zacharia et Elisabeth. quod in euangelio commemorati sunt ambulasse in omnibus iustificationibus legis sine querella. numquid tamen ne