comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
unt. Difficile ẽ. de eĩmodi uidicare. Qͦ mͦ
nĩscientia nr̃a certa potest ẽe de ipsis: qui
ũqͣm de nobis habent scientiam nec caꝑese
pssumꝰ nec inuestigare: Hoc unũ certũ ẽ
bõꝵ animas insecreto diuine ꝯtemplationis
institutas. eorũ que foris aguntur tantum
bre: qͣntum uel illis ad gaudiũ. uel nobis
alauriliũ amet ip̃ ꝓdesse constat. Nosint̾¬
Quid ampliꝰuis: Times ne forte ñ orent. qͥ
qui & qͣndo tu ñ oras. orare tam̃ ñ cessant:
S ñ audiunt inquis: & ego inuentũ u̾ba ef¬
fundo. ñ audientib neq intelligentib loqͦts.
Ecce dicamꝰ. Non audiũt scĩ uerba postu¬
lantiũ: neq adbeatitudinẽ illoꝵ attinet.
ista nosse que foris aguntur. Ecce dicamꝰ.
Non audiũt. Numqͥd d̾s ñ audit: Qͥag̃
labores inuestigãre quid audiu̾t & qͣntũ
audiũt scĩ qͦs oras:. cũ ipse d̾s audiat ꝓpter
quẽ oras: Ipse uidet humilitatẽ tuam. qͥ
remun̾ãturus ẽ. deuotionẽ tuã. Tam̃ si au¬

Expanded text:
unt. Difficile est de hujusmodi judicare. Quomodo enim scientia nostra certa esse potest de ipsis, qui eam quam de nobis habent scientiam nec capere possumus nec investigare? Hoc unum certum est sanctorum animas in secreto divinae contemplationis constitutas eorum quae foris aguntur tantum scire quantum illis vel ad gaudium vel nobis ad auxilium prodesse constat. Nos intQuid amplius vis? Times ne forte non orent, ququi quando tu non oras, orare tamen non cessant? Sed non audiunt, inquis; et ego in ventum verba infundo, non audientibus et non intelligentibus loquens. Ecce dicamus. Non audiunt sancti verba postulantium, neque ad beatitudinem illorum attinet, ista nosse quae foris aguntur. Ecce dicamus. Non audiunt. Nunquid Deus non audit? Quid ergo labores investigare, quid audiant et quantum audiant sancti quos oras, cum ipse Deus audiat propter quem oras? Ipse videt humilitatem tuam, qui remuneraturus est devotionem tuam. Tamen si au
Abbreviated transcription (Latin):
Qrepat: qui licet surgens a mortius iã ñ
astuieꝰ. ⁊ mors ei ultra ñ dñabitur. tam̃ inse
aissi salute patitur: eius sanguis ñ iã inma¬
as ifideliũ. s mora fideliũ funditur. Hine
qͥpmsemis quale sit ꝓnobis hoc sacrificiũ.
⁊ rasolutione nr̃a passionẽ unigeniti filii

Expanded text:
rat. / Qui licet surgens a mortuis iam non moritur, et mors ei ultra non dominabitur, tamen in se in populi salutem partitur, eius sanguis non in manus infidelium, sed in ora fidelium funditur. Hinc ergo pensemus, quale sit sacrificium, quod pro absolutione nostra passionem unigeniti filii
Abbreviated transcription (Latin):
i culpe pꝰ mortẽ in solubiles nonsimne¬
Ist̃: multũ solet animas etiã p̃ moli
siunt. ut eos etiã pꝰ mortẽ bona adiuuẽt.
q his prsus ab aliis fiunt. Hȩc nãq sin¬
Airits uctima. ab et̾no interitu animã sab

Expanded text:
i culpae post mortem insolubiles non sunt, multorum solet animas etiam post mortem unt, ut eos etiam post mortem bona adjuvent: quae hic pro ipsis ab illis fiunt. Haec namque singulariter victima ab aeterno i
Abbreviated transcription (Latin):
ert̃ ñ nulli de animab carne solutiˢ
utrũ cognitionẽ habeant eoꝵ que in
M sdo geruntur: maxime illoꝵ qͥiam in
qpibio dñi sui. & in abscondito faciei eus
un luminis illustratione letantur. Aditi¬
unt qͥ ullid de animab scõꝵ. qd multi inq̃sti¬
nem adduct̃. si p̃ces supplicantiũ audiunt:

Expanded text:
aerunt nonnulli de animabus carne solutis, utrum cognitionem habeant eorum quae in hac vita geruntur, maxime illorum qui jam in gaudio Domini sui et in abscondito faciei ejus, veri luminis illustratione laetantur. Adjiciunt quoque illud de animabus sanctorum quod multi in quaestionem ad
Abbreviated transcription (Latin):
Su est dĩ tuus. Cũ diligis eũ: intel
quia bonum tuum ẽ ipse. Quid est
Sere: nisi concupiscere &e hab̾e uelle.
Alidere ⁊ frui: Si ñ habet᷑ uelle habere
si habetur uelle retinere. quamuis uerũ
bonum nunꝗͣ diligi possit. nͥ cũ habet᷑. neq
haberi nͥ cum diligit᷑. Bona ista que foris st̃
sepe amant᷑ cum ñ habent e tũ habentur
n nũꝗͣ despitiuntur. Ñtale ẽ. bonum qđ
ds̃ ẽ. Si amat᷑ habet᷑: si diligitur gustatur.
presens est dilectione. Si potes dilig̾e. potes
habere. Si hoc das: hoc recipis. N aliud pro
alio queritur: nec ꝓ alio illud datur. Qd̾

Expanded text:
Sic est Deus tuus. Cum diligis eum, intellige quod bonum tuum ipse est. Quid est diligere nisi concupiscere et habere velle et possidere et frui? Si non habetur, velle habere; si habetur, velle retinere, quamvis verum bonum nunquam diligi possit, nisi cum habetur; nec haberi nisi cum diligitur. Bona ista q cum non habentur; et cum habentur nonnunquam despiciuntur. Non tale est bonum quod Deus est. Si amatur, habetur; si diligitur, gustatur: praesens est dilectioni. Si potes diligere, potes habere. Si hoc das, hoc recipis. Non aliud pro illo quaeritur, nec pro alio aliud datur.
Abbreviated transcription (Latin):
erinas habes ab ipso habes. Obltꝰ
las s habent: qui tam̃ quia totũ ñ ha
is posidet. Qd̾ tu minꝰ habes ille plus
s aotu aliquid habes ille totũ habet.
is ilum amas: Quid illi dabis: S diciꝰ.
puis dare ñ possum tam̃ optare possũ.
aut islibonum eueniat. Possibilitas
tinpossum.: uelle possum. facerẽ qͥdẽ
ficis : Amo dm̃ meum. Quomͦ amas:
pinquit bonum illi. Qd bonũ illi cu
ns̃. qui extra illũ bonum inuenire nõ
tst: & om̃e bonum ipse est. Quid cupiͦ
iititum habet. totum possidet: Bono
tmnoptas. iusticie rectum. sapientie sen
ibet. Tu illum qui optimus ẽ. meliorẽ

Expanded text:
quod habes ab ipso habes? Oblituminus habentdivitias possidet. Quod tu minus habes ille plus habet, et quod aliquid habes ille totum habet. Quomodo ergo illum amas? Quid illi dabis? Sed dicis: Quamvis dare non possum, tamen optare possum. Cupio ut illi bonum eveniat. Possibilitas facere non possum, velle possum. Facerem quidemQuid facis? Amo Deum meum. Quomodo amas? Cupio, inquis, bonum illi. Quod bonum illi cupere potes, qui extra illum bonum invenire non est, et omne bonum ipse est. Quid cupis illi qui totum habet, totum possidet? Bono bonum optas, justitiae rectum, sapientiae sensum, habet. Tu illum qui optimus est meliorem
Abbreviated transcription (Latin):
utrum in mandato constituta sit: & si hoc
mandatum est homini ut diligat animã
suam. utrum hoc mandatum aliud ab illis
duobus mandatis que supra distincta sunt
in dilectione dĩ & proximi intelligendum sit.
aut idem cum illis. Quid est aũt animam
diligere. nͥ bonũ eiꝰ amare: Sicut enim car¬
nem suam aniare dr̃. qui bonũ illius amat.
et cõmodum appetit. & odisse qui ea que ad¬
usa sunt illi. et noxia aut studios&̃ agit. aut
uoluntarie sustinet: ita quoq animam suã
amare dr. qui amat ea que bona illi sunt et
tem: odit animam suam. Amas lu ouee
cussuras & uulnera: et dicis. amo carua
meam.÷ Qualis amor. Tu illam lelera oq
ama bonum illiꝰ. Si amas illã. benesae ul
potes: opta si non potes. Hoc ẽ. amare uend
et bonum uelle. Qui ꝑsequitur ocit. qu
uet diligit. Si me dilig̾e uis. sc me dilig
amorem uocamus. cum bonum dilig
cõmodum optat᷑. salus queritur. Quis

Expanded text:
utrum in mandato constituta sit; et si hoc utrum in mandato constituta sit; et si hoc mandatum est homini ut diligat animam suam, utrum hoc mandatum aliud ab illis duobus mandatis quae supra distincta sunt in dilectione Dei et proximi intelligendum sit, aut idem cum illis. Quid est autem animam diligere, nisi bonum ejus amare; sicut enim carnem suam amare dicitur qui bonum illius amat et commodum appetit; et odisse qui ea quae adversa illi sunt et noxia aut studiose agit aut voluntarie sustinet, ita quoque animam suam amare dicitur, qui amat ea quae bona illi sunt et quitatem, odit animam suam . Amas livores, et percussuras et vulnera, et dicis amo carnem meam, qualis amor? Tu illam laedere etama bonum illius, Si amas illam benefac illi si potes, opta si non potes. Hoc est amare benefacere et bonum velle. Qui persequitur odit, qui fovet diligit. Si me diligere vis, sic me dilige; amorem vocamus cum bonum diligitur, commodum optatur, salus quaeritur. Qui hoc
Abbreviated transcription (Latin):
Utrumq gͦ diligendum ẽ. s tam̃ magis illud
qd̾ melius est. Quamuis aũt utrumq eẽt di¬
ligendum: non tam̃ utrumq ut diligeret᷑
erat p̃cipiendum. Nam qi ꝑ nature affectũ
carnis sue amor sufficienter homini merat.
non erat precepto ꝓuocandus. ut illum ha¬
beret. s a̾monitione potiꝰ temꝑandus. neni¬
mis haberet. Carnis inquit apłs curam ne
feceritis in desi desidiis. Carnem suam quip¬
pe homo ante peccatum ꝑ affectũ nature di¬
lexit ad necessitatẽ. pͦ peccatum aũt ꝑuitiũ
concupiscentie iam nc̃ diligere consueuit
ad suꝑfluitatem: & iccirco in hac parte pre¬
cepto non eget. uͥ ꝑse uoluntarius ẽ. &ia si ñ
moneatur. s ꝓhibitione potꝰ et cõminatione
ne inpreceps eat si non teneatur. Sic gͦ dilec¬
tio carnis in p̃cepto ponenda ñ fuit: de qua
constabat quia satis haberet᷑ etiam si ñ preci¬
peretur. De dilectione uͦ anime queri potest.

Expanded text:
Utrumque ergo diligendum est, sed tamen magis illud Utrumque ergo diligendum est, sed tamen magis illud quod melius est, quamvis autem utrumque esset diligendum, non tamen utrumque ut diligeretur praecipiendum erat. Nam quia per naturae affectum carnis suae amor sufficienter homini inerat, non erat praecepto provocandus, ut illum haberet, sed admonitione potius temperandus ne nimis haberet, Carnis, inquit Apostolus, curam ne feceritis in desideriis . Carnem quippe suam homo ante peccatum per affectum naturae dilexit ad necessitatem; post peccatum autem per vitium concupiscentiae jam nunc diligere consuevit ad superfluitatem, et idcirco in hac parte praecepto non eget, ubi per se voluntarius est etiam si non moneatur, sed prohibitione potius et comminatione ne in praeceps eat si non teneatur. Sic ergo dilectio carnis in praecepto ponenda non fuit, de qua constabat quia satis haberetur, etiamsi non praeciperetur. De dilectione vero animae quaeri potest
Abbreviated transcription (Latin):
se homini uł p̃cipiendũ uł faciendũ est
contineatur. Duo m homine sunt: anima
& corpus. sp̃s & caro. Utrumq dĩ fec̃. & utrũq
homo a dõ accepit. Qd̾ aũt adõ ẽ. totum
bonum est. & qd̾ bonum ẽ. totum diligen
qd̵ accepit adõ bonum: quia bonitati in¬
gratus ẽẽt. si qd̾ ab ipsa e. bonum ñ dilig̾et.
Bene gͦ facit cũ diligit corpus suum: ita
tam̃ sibene diligat. id ẽ. si in eo diligat in
quo diligendum ẽ: similiter cũ diligit
melior ẽ. anima quam caro. Itaq inutroq
bene facit. cũ utrũq bene diligit. Corpis qͥp¬
pe diligendum ẽ. ad necessitatẽ. anima uero
diligenda est add bonitatẽ. Caro diligenda est
ut contra corruptionẽ foueatur: anima dili¬
genda ẽ. ut contra iniquitatẽ custodiatur.
Tam̃ si necessitas alterius incidit. et alterum
pati necesse sit. melius e̾. ut caro sustineat cor¬
ruptionẽ. quam anima faciat iniquitatem.

Expanded text:
se homini vel praecipiendum vel faciendum est se homini vel praecipiendum vel faciendum est contineantur. Duo in homine sunt: anima et corpus, spiritus et caro. Utrumque Deus fecit et utrumque homo a Deo accepit. Quod autem a Deo est, totum bonum est, et quod bonum est, totumDeo accepit; quia bonitati ingratus esset, si quod ab ipsa est bonum non diligeret. Bene ergo facit cum diligit corpus suum; ita tamen si bene diligat, id est si in eo diligat in quo diligendum est. Similiter cum diligit melior est anima quam caro. Itaque in utroque benefacit, cum utrumque bene diligit. Corpus quippe diligendum est ad necessitatem, anima vero diligenda ad bonitatem. Caro diligenda est ut contra corruptionem foveatur; anima diligenda est ut contra iniquitatem custodiatur. Tamen si necessitas alterius inciderit; et alterum pati necesse sit, melius est ut caro sustineat corruptionem, quam anima faciat iniquitatem.
Abbreviated transcription (Latin):
ed dicis. Quare tria data nõ tis. .uii.¬
sunt p̃cepta caritatis. ut similit̃
diligat homo seipsum sicut diligere debe¬
tur dm̃ & ꝓrimum: S considera quia fuꝑ¬
fluum foret ut illud fieri iuberetur: ad
quod faciendum sic homo ꝓnꝰ fuerat ex se.
ut illud aut non posset aut ñ uellet dimit¬
te. et si ꝓhiberetur. Nongͥ p̃cipiendum ho¬
mini erat. ut se diligeret: s timendũ uł ca¬
uendum magis erat ne nimis diligeret.
hoc si quidem nature insitũ erat. ut se odire
non posset scdm quam nemo carnẽ suam
odio habuit: cuiꝰ cõmodũ qui nature insitꝰ
est appetitus inseꝑabiliter diligit. et qd ad¬
uersum ẽ. semꝑ de testatur & fugit. Tam̃
quia questio aliqua ẽẽ uidetur. quare pre¬
ceptum non ẽ. homini. ut diligat seipsum
sicut mandatũ ẽ. ut diligat dm̃ & ꝑximũ
suũ: considerare nos oportet. si forte in his
duobus mandatis in quibus de dilectione
dĩ et ꝑximi agitur. id ẽe qd̾ ad diligendũ

Expanded text:
ed dicis: Quare tria data non sunt praecepta charitatis, ut similiter diligat homo seipsum, sicut diligere jubetur Deum et proximum? Sed considera, quod superfluum foret ut illud fieri juberetur, ad quod faciendum sic homo pronus fuerat ex se, ut illud aut non posset aut non vellet dimittere etsi prohiberetur. Non igitur praecipiendum homini erat ut se diligeret; sed timendum vel cavendum magis erat ne nimis diligeret. Hoc siquidem naturae insitum erat, ut se odire non posset; secundum quam, nemo carnem suam odio habuit ; cujus commodum qui naturae insitus est appetitus inseparabiliter diligit, et quod adversum est illi, semper detestatur et fugit. Tamen quia quaestio aliqua esse videtur quare praeceptum non est homini ut diligat seipsum, sicut mandatum est, ut diligat Deum et proximum suum; considerare nos oportet, si forte in his duobus mandatis in quibus de dilectione Dei et proximi agitur, id etiam quod ad diligendum
Abbreviated transcription (Latin):
& optas: & facis si potes. & facis quantus
si diligis quantũ potes: Tantum eiũ fra
quantum diligis. Si tantũ potes quarꝰ
diligis: tantum facis quantum diligad
aut minus potes: facis tam̃ quantũ pote
Si uͦ plus potes & minus diligis. quans
diligis tantum facis. Quid gͥ: Ita pitas
bonum: Non illum amas adbonũ suł
s amas illum ad bonum tuũ. et amas illi
bonum tuum. Neq enĩ sic amas isli adͥ
bonũ tuũ ut abillo sit bonũ tuĩ. et non

Expanded text:
et optas et facis si potes, et facis quantum potes si diligis quantum potes. Tantum enim facis quantum diligis. Si tantum potes quantum diligis, tantum facis quantum diligis. Si autem minus potes, facis tamen quantum potes. Si vero plus potes et minus diligis, quantum diligis tantum facis. Quid igitur? Ita pupias illum bonum? Non illum amas ad bonum suum, sed amas illum ad bonum tuum, et amas illum bonum tuum. Neque enim sic illum amas ad bonum tuum, ut ab illo sit bonum tuum, et non
Abbreviated transcription (Latin):
liter distincta & expressa. & consignata
numero. sp̃ualis uncelligibilis discretionis.
ut multitudo rationalis et intelligibiles
sp̃c subsistentes. habentes ingenitam ratio¬
nem. & formã sapientie concreate. ⁊ qualita¬
tem spiritalẽ utelligentie capacis. scdm mo¬
dum ⁊ m̃suram conditionis. ꝓfectus subli¬
mioris. ullustrationis suꝑuenture in ipsos.
Liberũ qͦq arbitriũ. inipso mox exordio
insitum innatũq pariter posidentes:
quo poterant sine uiolentia adutirũ s.
tione. inaltero derelicti sine oppreasis
gͦ querat qualis inexordio suo fe
simplicem uminaterialem. et scd̃ma¬
untelligentie rationalem: quartũ ñ
uoluntatis et electionis ꝓprie potestats
sequitur post hec consideratio magna
cessaria. adintelligentiam uitatis drbre
batur. qđ non erat in omnib: s ñ d
si equale erat. qđ equaliter inerat. Et
litas. ad formam autem intelligent
sp̃s erant. & natura simplices. ⁊ uitai

Expanded text:
liter distincta et expressa et consignata liter distincta et expressa et consignata numero spiritualis et intelligibilis discretionis et multitudo rationalis et intelligibiles spiritus subsistentes, habentes ingenitam rationem et formam sapientiae concreatae et qualitatem spiritualem intelligentiae capacis secundum modum et mensuram conditionis profectus sublimioris et illustrationis superventurae in ipsos. Liberum quoque arbitrium mox exordio insitum innatum pariter possidentes quo poterant sine violentia ad utrumlibecoactione, in altero derelicti sine oppresserat qualis in exordio suo facsimplicem et immaterialem; secundumintelligentiae rationalem; quartum vervoluntatis et electionis propriae potestatem. Et sequitur post hoc consideratio magna necessaria ad intelligentiam veritatis eebatur quod non erat in omnibus. Sed nondum constat an aequale erat quod aequaliter inerat. Et litas; ad formam autem intelligentiritus erant, naturaque simplices, et vita
Abbreviated transcription (Latin):
yeo quales facti sũt angłi diligentius
iniestigatam rationem ꝓponimus. Nã¬
st diximus qͣndo facti sc̃. et quia facti sunt
in principio:⁊ prima creatura anteqͣm nich
factum ẽ. scdm quã factum ẽ. ⁊ qd̾ factum ẽ
cum ipsa: unde & scđ̾m aliquid ante omĩa
facta ẽ. ipsa. que forma ẽ. omniũ et causa.
Deinde autem oportet ostendere quales facti
st̃ angli. tẽ ĩripso pͥmordio. & prima sub¬
sistentia. & initio conditionis suȩ. ieo qđ
primũ eẽ ceperunt: & quale illud fuit q
primum fuit ineis conditum ẽẽ. Qd ñ facti
sunt de matia p̃iacente. sicut corpora.
Mon enim inmateria p̃iacente creata ẽ.
sp̃ualis natura. quemadmodum corꝑ eã
plex et indiuiduũ & inmateriale ẽ. totum
qd̾ ẽ: s. facta ẽ. insua natura & eẽ suo. qͣntũ
ad substantiam spiritalem ꝑfecta. ñ ut mas¬
sa. aut confusa mat̾ia. aut rudis moles. aut
aceruus. aut congregatio cumulata. aut
erhis aliquid qͦd illam ñ contingit. s ꝑsona¬

Expanded text:
eo quales facti sunt angeli diligentius investigatam rationem proponimus. Nam diximus quando facti sunt, quod facti sunt in principio; et prima creatura antequam nihil factum est, secundum quam factum est, et quod factum est cum ipsa. Unde et secundum aliquid ante omnia facta est ipsa, quae forma est omnium et causa. Deinde autem oportet ostendere quales facti sunt angeli tunc in ipso primordio et prima subsistentia et initio conditionis suae; in eo quod primum esse coeperunt, et quale illud fuit, quod primum fuit in eis conditum esse. CAP. VI de materia praejacente sicut corporea. Non enim in materia praejacente creata est spiritualis natura, quemadmodum corpoream plex et individuum et immateriale est totum quod est; sed facta est in sua natura et esse quantum ad substantiam spiritualem perfecta; non ut massa aut confusa materia ut rudis moles, aut acervus, aut congregatio cumulata, aut ex his aliquid quod illam non contingit, sed persona
Abbreviated transcription (Latin):
Inon soluo. Tu postulasti: et ȩgo
lis non spospondi soluere cogor.
aodicum inter frequentes oc¬
pisir to et eadem necessitate astr̃i¬
sq gant ꝓmissores suos. Si inter¬
apo ⁊ iogationi tue tantum. & non
edificationi etiam responsum
uellem: breuiter respondere potu

Expanded text:
non solvo; tu postulasti, et ego quidem quod spopondi solvere cogor. Modicum inter frequentes ocdebito et eadem necessitate astringant promissores suos; si interrogationi tuae tantum et non etiam aedificationi, responsum dare vellem, breviter respondere
Abbreviated transcription (Latin):
quibusdam uxores incogntis
suũ postea hii qui dolum passi slut¬
qs ex intentione ñ fecerunt p̃bat is
tat. nec possunt constringi ad exaue
id qs nec intendunt cum facten in
luerunt cũ scirent. Ntrum condi

Expanded text:
quibusdam uxores incognitas facie suum postea ii qui dolum passi suod ex intentione non fecerunt, praebere tat, nec possunt constringi ad exsequendum id quod nec intenderunt cum facerent, nec voluerunt cum scirent. CAP. XI
Abbreviated transcription (Latin):
non est in eo qdͥ malum est qd̾ ꝓmisit: reuꝰ
tamen ẽ quia ꝓmitt̾e presumpsit. qd̃ sine
culpa implere ñ potuit. Nouissime seqͥ¬
tur uotum: in quo amplius aliquid a ꝓ¬
missione contineri uidetur. Quid sit uouere¬

Expanded text:
non est in eo quod malum est, quod promisit. Reus non est in eo quod malum est, quod promisit. Reus tamen est quia promittere praesumpsit, quod sine culpa implere non potuit. Novissime sequitur votum in quo amplius aliquid a promissione contineri videtur. CAP. III. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
eauis. Uerumꝰ aliquotiens contin¬
git. ut id qd̵ scdm delectationem placet. scd̾m¬
rationem non placeat: et ut nondum ipsa
ratio adquiescat ad illud. ut faciat ipsũ
quod ddelectat. Et est quidem in ipsa delec¬
tatione. quasi quedam uoluntas facti: s
in ipsa ratione nec dum tamen ẽ ꝓpositũ
faciendi. Si autem secutum fuerit post
uoluntatem ꝓpositum ut mens in id qd
delectat assensum consirmet. iam tenet᷑
siue adculꝑam si malum ẽ. siue ad me¬
ritum sĩbonũ ẽ. Hoc autem totũ scogitati¬
onis e. & uoluntatis ẽ. & propositum est.
totum in ipsa ẽ. et ad ipsam. siue bonum
sit siue malũ: et ñ tenetur nisi inse. et ꝗͥcũ
in se est tantum tenetur. Cũ autẽ ꝓmis¬
sio secuta fu̾it pꝰ propositum. iamobliga¬
ri incipit adu̾sus alium sponsor: & debi¬
tor fit ꝑmissionis sue ꝓu̾itate seruanda
acd ⁊ximum. Si quidem bonum est qd̾ ꝓ.¬
inisit: debitor est quia bonum ẽ. qd̾ ꝓmi¬
sit. Si autem malum est qd̾ ꝓmisit. debitor

Expanded text:
eris. Verum aliquoties contingit ut id quod secundum delectationem placet, secunrationem non placeat, et ut nondum ipsa rationi acquiescat ad illud ut faciat ipsum quod delectat. Et est quidem in ipsa delectatione quasi quaedam voluntas facti, sed in ipsa ratione necdum tamen est propositum faciendi. Si autem secutum fuerit post voluntatem propositum, ut mens in id quod delectat assensum confirmet, jam tenetur, sive ad culpam si malum est, sive ad meritum si bonum est. Hoc autem totum quod cogitationis est, et voluntatis est, et propositi est, totum in ipsa est, et ad ipsam sive bonum sit sive malum, et non tenetur nisi in se; et quantum in se est, tantum tenetur. Cum autem et promissio secuta fuerit post propositum, jam obligari incipit adversus alium sponsor, et debitor fit promissionis suae pro veritate servanda ad proximum. Siquidem bonum est quod promisit, debitor est quia bonum est, et quia promisit. Si autem malum est quod promisit, debitor
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpmissionis spontanẽt: que ad so¬
lum dm̃. et ad ea que dĩ sunt tnagis ꝓpͥe
refertur. Uouere si quidem est testificatio¬
ne ꝓmissionis spontanee. dõ se obligare.
ac debitorem statuere. Nam qui ꝓmittit:
simpliciter spondet se facturum aliquid.
Qui uͦ uouet. contestatur ꝓmissioni sue
et affirmat ip̃sam ꝓmissionẽ: uͥ inqu̾atũ
est ꝓmissio tenetur. in quantũ ẽ cortestatio
obligatur. Uotum aũt aliud occultũ ẽ.
as am̃ &r coram cso: aliud manifestum ad
dm̃ coram homine. Occultum uotũ frac¬
tum peccatum e̾: manifestum aũt uotũ
fractum peccatum & scandalum. In illo
ds̃ offenditur: in isto uͦ etiam inꝑximũ
peccatur. Qd̾ si queris que uota om̃ino
tenenda sunt. et que item sine culpa p̃¬
t̃mitti. siue etiam cõmutari possunt: hãc

Expanded text:
missionis spontaneae quae ad solum Deum et ad ea quae Dei sunt magis proprie refertur. Vovere siquidem est testificatione promissionis spontaneae Deo se obligare ac debitorem statuere. Nam qui promittit simpliciter spondet se facturum aliquid; qui vero vovet, contestatur promissioni suae et affirmat ipsam promissionem. Ubi inquantum est promissio, tenetur, inquantum est contestatio, obligatur. Votorum autem aliud occultum est ad Deum et coram Deo, aliud manifestum ad Deum coram homine. Occultum votum fractum, peccatum est. Manifestum autem votum fractum, peccatum et scandalum. In illo us offenditur, in isto vero etiam in proximum peccatur. Quod si quaeris quae vota omnino tenenda sint, et quae item sine culpa praetermitti sive etiam commutari possint, hanc
Abbreviated transcription (Latin):
trum̃ta pͥmissa st̃. subsequent᷑ tractari ex¬
poscunt. Et pͥmũ sicut dictũ ẽ de dedicati¬
one ȩccłȩ quasi de pͥmo baptismate. quo
ipsa quodamͦ ȩccła pͥmum baptizatur.
ut. in ea post modum homines ad salutem
regenerandi baptizent᷑. Quasi enĩ pͥmum
sacram̃tũ inbaptisi .io cognoscit᷑: ꝑ qd̃ fide¬
les om̃s inter menbra corporis xp̃i. ꝑ rege¬
nerationis noue gram̃ computantur. Id¬
circo hoc pͥmum tractandũ occurrit: pri¬
mum in dedicatione figuratũ ȩccłȩ. deinde
in sc̃ificatione anime fidelis exhibitum.
Qd̾ enĩ in hac domo orationis uisibiliter
ꝑfiguram expͥmit᷑: totũ in anima fideli ꝑ
inuisibilem ueritatẽ exhibetur. Ipsa enĩ ue-¬
rũ dĩ templum ẽ. confedatione uirtutum.
quasi quadam stratura lapidum sp̃ualiũ
edificata: ubi fides fundam̃tũ facit. spes
fabricam erigit. caritas comsũ mationem

Expanded text:
trumenta praemissa sunt, subsequenter tractari extrumenta praemissa sunt, subsequenter tractari exposcunt. Et primum, sicut dictum est, de dedicatione ecclesiae quasi de primo baptismate, quo ipsa quodammodo ecclesia primum baptizatur, ut in ea postmodum homines ad salutem regenerandi baptizentur. Quasi enim primum sacramentum in baptismo cognoscitur, per quod fideles omnes inter membra corporis Christi per generationis novae gratiam computantur. Idcirco hoc primum tractandum occurrit primum in dedicatione figuratum ecclesiae, deinde in sanctificatione animae fidelis exhibitum. Quod enim in hac domo orationis visibiliter per figuram exprimitur, totum in anima fideli per invisibilem veritatem exhibetur. Ipsa enim veritas Dei templum est consideratione virtutum, quasi quaedam structura lapidum spiritualium aedificata, ubi fides fundamentum facit. Spes fabricam exigit, charitas consummationem
Abbreviated transcription (Latin):
sepulchruin. patena lapidem: corꝑał pal¬
la sindonẽ qua inuolutum ẽ. corpꝰ xp̃i.¬
ost ordines quos in pͥma par¬
te ȩccłastice ad ministratio¬
nis posuimꝰ: ad sacͣm̃toꝵ con¬
sid̾ationẽ transimus. Et pri¬
sintent quidem de sacͣm̃to dedicationis ec¬
cłȩ. in qua cet̾a omia sacͣm̃ta celebrantur:
loquendum nobis uidet᷑. Suꝑiꝰ in ea quã
distinximꝰ alia sacͣm̃ta ẽẽ salutis. alia admi¬
nistrationis: alia exercitationis. Prima ad
remedium. scd̃a ad offitium: tercia ad exer¬
citium. Et illa quidem que ad ministra¬
tionis. siue pparationis sunt. ordinibꝰ co-¬
herent: qm̃ & ipsi ordines sacͣm̃ta st̃. & que
circa ordines considantur. qualia sunt in¬
dum̃ta sacra & uasa. & cet̾a huiꝰ modi.
Hec om̃ia quia ut dictũ ẽ. circa ipsos ordineᷤ
consid̾ant᷑: diuisim tractari ñ debuerũt.
Alia uͦ sacͣmenta omĩa ad que confitienda
& scĩficanda uniu̾sa hec quasi quedã ins¬

Expanded text:
sepulcrum; patena lapidem; corporalis palsepulcrum; patena lapidem; corporalis palla sindonem qua involutum est corpus Chriost ordines quos in prima parte ecclesiasticae administrationis posuimus ad sacramentorum considerationem transimus. Et primum quidem de sacramento dedicationis Ecclesiae, in qua caetera omnia sacramenta celebrantur, loquendum nobis videtur. Superius in ea quam itaque alia constat esse salutis, alia administrationis, alia exercitationis: Prima ad remedium, secunda ad officium, tertia ad exercitium. Et illa quidem quae administrationis sive praeparationis sunt ordinibus cohaerent, quoniam et ipsi ordines sacramenta sunt, et quae circa ordines considerantur, qualia sunt indumenta sacra et vasa, et hujusmodi. Haec omnia, quae, ut dictum est, circa ipsos ordines considerantur, divisim tractari non debuerunt. Alia vero sacramenta omnia ad quae conficienda et sanctificanda universa, haec quasi quaedam ins
Abbreviated transcription (Latin):
suis. & genua debilia. id ẽ. negligentiꝰ resoluta
roborare. & sic ad p̃dicandũ eugłm festinare.
ꝑ rectitudinẽ sui iusticiam significat p̾latoꝵ.
qua subiectos regere debent. Qui iccirco.
subtus acumen habet. ut rebelles ꝑ incre¬
pationẽ pungat. desuꝑ recurruus ẽ ut ꝑ
consolationẽ mites trahat. Anulus sacͣm̃tũ
fidĩ significat. quo sponsa xp̃i eccła subarrata
est: cuiꝰ custodes & pedagogi. ep̃i sunt & pre¬
lati. ꝑro signo ferentes hoc intesti moniũ illi.
quam solebant legitime certantes accipere.
Circulo aũt quo humeri contringuntur.
timor & disciplina dñi intelligitur. qͦse et
subditos sibi regere debent. Pduas uͦ lineas
ex utraq parte. id ẽ. ante & retro. a sũmo de¬
orsum pendentes. p̃dicatio utriꝰq testam̃ti.
uł dilectio dĩ & ꝑximi figuratur. De uasis
cris in ministerio diuino breuiter
attingimꝰ. Ara. crucem significat. calix¬

Expanded text:
suis; et genua debilia, id est negligentiis resoluta suis; et genua debilia, id est negligentiis resoluta roborare, et sic ad praedicandum Evangelium festinare. r rectitudinem suam justitiam significat praelatorum, qua subjectos regere debent. Qui idcirco subtus acumen habet, ut rebelles per increpationem pungat; desuper recurvus est, ut per consolationem mites trahat. Annulus sacramentum fidei significat, quo sponsa Christi Ecclesia subarrata est, cujus custodes et paedagogi episcopi sunt et praelati, pro signo ferentes hoc in testimonium illi. quam solebant legitime certantes accipere. Circulo autem quo humeri constringuntur, timor et disciplina Domini intelligitur, quo se et subditos sibi regere debent. Per duas vero lineas ex utraque parte, id est, ante et retro a summo deorsum pendentes; praedicatio utriusque Testamenti, vel dilectio Dei et proximi figuratur. CAP. XVIIae de vasis sacris in ministerio divino breviter attigimus. Ara crucem significat; calix
Abbreviated transcription (Latin):
par ꝑailectionẽ ad implenda.
x.Parsiuii. De sanddaliis & caligis bissinis siue lineis.
tuntur aũt ep̃i: & cardinales pb̃ri.
sandaliis: que calciam̃ta sunt p̃¬
dicatoꝵ. habent aũt hec de subtꝰ soleam in¬
tegnim. ne pes terrã contingat. de suꝑ uͦ
constant excorio ꝑ loca ꝑforato. quia gressus
p̾dicatoris. & subtus muniti eẽ debent ne t̃¬
renis polluantur. & desuꝑ aꝑti. ut ad celestia
cognoscenda reuelent᷑. Qd aut̃ locis quibͦdam
aꝑiuntunͣ: hoc significat. qd̃ eugłica p̾dicatio
nec om̃ib reuelari debet. nec abom̃ib abscondi.
sicut scriptum est. Uob̾ datum ẽ. nosse mist̾iũ
regni dĩ. ceteris aut̃ in parabolis. Ibi quippe
sandalia aꝑiunt᷑.: uͥ mist̾ia regni dĩ cognoscũit᷑.
Prĩ aut̃ quam sandalia impedib assumant.
induuntur caligis lineis. uł bissinis. usq ad
genua ꝓtensis & ibidem constrictis. ꝑ qd̃ signi-¬
ficatur. qd rectos gressus debent facere pedib

Expanded text:
enda. AP. XIV. De sandaliis et caligis byssinis sive lineis. Utuntur autem episcopi et cardinales presbyteri sandaliis, quae calceamenta sunt praedicatorum. Habent autem haec desubtus soleam integram, ne pes terram contingat; desuper vero constant ex corio per loca perforato, quia gressus praedicatorum et subtus muniti esse debent ne terrenis polluantur, et desuper aperti, ut ad coelestia cognoscenda revelentur. Quod autem locis quibusdam aperiuntur, hoc significat quod evangelica praedicatio nec omnibus revelari debet, nec ab omnibus abscondi, sicut scriptum est: Vobis datum est nosse mysterium regni Dei, caeteris autem in parabolis . Illic quippe sandalia aperiuntur, ubi mysteria regni Dei cognoscuntur. Prius autem quam sandalia in pedibus assumant, induuntur caligis byssinis vel lineis usque ad genua protensis, et ibidem constrictis, per quod significatur quod rectos gressus debent facere pedibus
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ deb̾e moyses in exodo constituit. se
qui uoluntarium dõ castitatis salfita
offerre debemus. sicut scͥptum est ba
ginib p̾ceptũ dnĩ ñ habeo. Et ipse ans
uoluntariis eunuchis loquens adues
potest caꝑe capiat. Ac si diceret. femnis
ego uos non uestio: nec cinꝗͣ necesitian
impono. Qui uult e̾e sacdos ipse se uet
& in gressurꝰ ad scã. ad ueretunda tga¬
uoluntarie indum̃tũ casticatis asfima
Notandum uͦ qd̾ sacͥdotib inferiors es
neq tunica datur iacinctina. ntq sups¬
niale. neq rationale neq laruna duree
quibus soli utuntur pontific& idi siu¬

Expanded text:
e debere Moyses in Exodo constituit. Sedqui voluntarium Deo castitatis sacrificium offerre debemus, sicut scriptum est: De virginibus praeceptum Domini non habeo . Et ipse Deus de voluntariis eunuchis loquens adjecit: Qui potest capere capiat . Ac si diceret: feminalibus ego non vestio, nec cuiquam necessitatem impono. Qui vult esse sacerdos ipse se vestiat, et ingressurvoluntarie munimentum castitatis assumat. Notandum vero quod sacerdotibus inferioris ordinis, neque tunica datur hyacinthina, neque superhumerale, neque rationale, neque lamina aurea; quibus soli utuntur pontifices, i
Abbreviated transcription (Latin):
ei nicħ sum. & cetera. De mappula
positis & diuino cultuͥ mancipa tis.
utns neglig entia sub repit. necesse ẽ.
Anide tegendam iugis adhibeatur di¬
Ualmaltica dr̃. a regione quidẽ uͥ pͥ¬

Expanded text:
a vel manipula. positis, et divino cultui mancipatis aliquoties negligentia subrepit, necesse est ut ad eam detergendam jugis adhibeatur didalmatica dicitur, a regione quidem ubi p
Abbreviated transcription (Latin):
tandum uͦ qd̾ ad inuicẽ concathenant᷑ rati¬
onale & suꝑ humerale: quia coherere aton¬
cordare debent ratio & oꝑa. ut qd̾ m̃tis in¬
tellectũ ꝑcipimꝰ. oꝑe impleamꝰ. Deinde aeĩa
quia ñ prꝰi rationale quã fuꝑ hum̾ale no¬
mi natur: qm̃ inscola uirtutũ oꝑa p̾cedũt.
ut sapientiam app̾hendas. sicut scriptũ est.
Amandatis tuis intellęxi. Et iterũ. Q cepit
iħc face & docere. Postea mantfestatio seqr̃
pꝰ rationale: ne docere p̾sumas. qd̾ pͥus non
didiceris. Huic enĩ corcordat. qd̾ in ipso ra¬
tionali duodecĩ lapides inserti erant.xͦiͥi.
patriarcharum nomina in sculpta inse
continentes. quia pontifex sc̃oꝵ patrũ exem¬
pla imp̾ssa memorie hab̃e debet. & scd̾m
ost ceta ornam̃ta suꝑ uł thyara.¬
imponitur capiti pontificis mytra
habent. r egimn signisicat Mintei¬
ornam̃to capitis nouisime laminaues

Expanded text:
tandum vero quod adinvicem concatenantur ratitandum vero quod adinvicem concatenantur rationale et superhumerale, quia cohaerere et concordare debent, ratio et opera, ut quod mentis intellectu percipimus opere impleamus. Deinde etiam quia non prius rationale quam superhumerale nominatur, quoniam in schola virtutum opera praecedunt, ut sapientiam apprehendas, sicut scriptum est: A mandatis tuis intellexi . Et iterum: Quae coepit Jesus facere et docere . Postea manifestatio sequitur post rationale, ne docere praesumas quod prius non didiceris. Huic etiam concordat quod in ipso rationali duodecim lapides inserti erant duodecim patriarcharum nomina inscripta in se continentes, quia pontifex sanctorum Patrum exempla impressa memoriae habere debet, et secundum ost caetera ornamenta superimponitur capiti pontificis mitra,habent regimen significatur. Miniorna
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ eo quod adportanda honera humeri sup¬
ponunt᷑. Icirco in ipso suꝑ hum̾ali duob
lapidibus pͥciosis quoꝵ usus adextro hum̾o
alter uͦ a sinistro suꝑpositꝰ fu̾at: nomina
duodecim patriarcharũ in scripta erant. sȩx
in uno. & in alt̾o: quia ꝑ nomina patriarcha¬
rũ memoria sc̃or intelligitur. quam sac̾dos
adextris & a sinistris. idẽ in ꝓsꝑis & in adu̾sis
cordi imp̾ssam semꝑ hab̾e & portare debet.
Nrm̃ uͦ sac̾dotiũ suꝑ humerale similit̾ in¬
textũ ñ ht̃ ut uetꝰ ꝓ eo quod xp̃iana reli¬
gio magis simplici ueritati studẽ debeat.
siue logion. qd̾ pectori pontificis
suꝑ imponitur: ut in eiꝰ corde sapiam & dis¬
cretionem in esse deb̾e ostendatur. In ipso
aut̃ rationali posita sunt manifestatio et
ueritas: & in doctrina sua pontifex nec ali¬
ud qua ueritas suggerit efferre presumat.
neq id qd̃ a ueritate int̾ hauserit. natione
& oꝑe approbare & manifestare desistat. Ho¬

Expanded text:
pro eo quod ad portanda onera humeri suppro eo quod ad portanda onera humeri supponuntur. Idcirco in ipso superhumerali duobus lapidibus pretiosis, quorum unus a dextro humero, alter vero a sinistro superpositus fuerat; nomina duodecim patriarcharum inscripta erant, sex in uno, et sex in altero, quia per nomina patriarcharum memoria sanctorum intelligitur, quam sacerdos a dextris et a sinistris, id est in prosperis et adversis cordi impressam semper habere et portare debet. Nostrum vero sacerdotium superhumerale similiter intextum non habet ut vetus, pro eo quod Christiana religio magis simplici veritati studere debeat sive logion, quod pectori pontificis superimponitur, ut in ejus corde sapientiam et discretionem inesse debere ostendatur. In ipso autem rationali posita sunt manifestatio et veritas, ut in doctrina sua pontifex nec aliud quam veritas suggerit, efficere praesumat, neque id quod a veritate intus hauserit ratione et opere approbare et manifestare desistat. No
Abbreviated transcription (Latin):
quartũ indum̃tũ tunica interior U.
siuẽ iacinctina: qua in uet̾i & in nouo testa¬
m̃to soli utuntur pontifices. Et merito pon¬
tisex duab tunicis induit᷑: qui debet de thes¬
auro suo ꝓferre noua & uetera. Propt̃ qd̾ &
ipsa tunica scda interior appellat᷑ ł iacinc¬
tina cuiꝰ color spẽm celi sereni imitat᷑: ut ꝑ
hoc intelligi detur. quia pontifex plus debet
de cͤestib cogitare. ꝗͣ de terrenis. Rectꝰ ordo.
Primũ in tunica linea & zona. & feminalib
ex pͥmitur mundicia carnis: deinde ꝑ tumcã
interiorem uł iacinctinam significatur mun
mento ueteri soli pontifices utebant᷑. eisdẽ
quib & ⁊ona fu̾at distincto coloribus. Sub
grã aũt. hoc uestimentum tam sac̾dotibus
quam pontificibus cõmune est. Qd̃ aũt ꝑqͣ
tuor colores in rona significari diximꝰ: idipsũ
in suꝑhunierali ꝑ eosdem quatuor colores
figuratũ inuenimus. Significat aut̃ suꝑhu¬
merale fortitudinẽ oꝑum & patienciã labosꝰ.

Expanded text:
quartum indumentum, tunica interior, sive hyacinthina, qua in Veteri et in Novo Testamento soli utuntur pontifices. Et merito pontifex duabus induitur tunicis, qui debet de thesauro suo proferre nova et vetera; propter quod et ipsa tunica secunda interior appellatur, vel hyacinthina cujus color speciem coeli sereni imitatur, ut per hoc intelligi detur, quod pontifex plus debet de coelestibus cogitare quam de terrenis. Rectus ordo: prius in tunica linea et zona et feminalibus exprimitur munditia carnis; deinde per tunicam interiorem vel hyacinthinam significatur mundmento Veteri soli pontifices utebantur; eisdem quibus et zona fuerat distincta coloribus. Sub gratia autem hoc vestimentum tam sacerdotibus quam pontificibus commune est. Quod autem per quatuor colores in zona significari diximus, idipsum in superhumerali per eosdem quatuor colores significatum invenimus. Significat autem superhumerale fortitudinem operum, et patientiam laborum,
Abbreviated transcription (Latin):
quando accedit adlocũ. Etiã qͣndo incor¬
he posita anima corpꝰ localit̾ mouet: ipsa
dam̃ localiter ñ mouetur. Sienĩ iccirco lo¬
ealter moueri existimat᷑. qͥa incorpore est
qͥlocalit̾ mouetur: qͣre ñ similit̾ sapien¬
mam ipsã incorde ẽ. sapientia. cũ anima
ipsa ꝑcorpꝰ localiter motũ. localiter mou̾i¬
d̃r: quare ñ etiam ꝑ ipsam animã localit̾
notã. sapientia que in anima ẽ localiter
moiu̾i dicatur: Siuͦ hoc ratio ñ pbat. ut
sapientia localiter moueri dicat᷑. cũ sit
tamen inanima: qͣre anima. localit̾ mou̾i
dicetur. qͣmuis incorꝑe sit qͦd localit̾ mou̾i
cernitur: Huiꝰmodi considãtione ꝓbant
sp̃m localiter ñ moueri. qͣmuis incorꝑe sit
qd̾̃ localiter mouetur: temꝑaliter tam̃ mo¬
ueri. qͥa uicissitudini subiacens. de alio in
aliud mutatur. S nos moccultis nimis
curiosos ẽẽ ñ oportet: neforte p̾sumamus
qͣm possumꝰ. Que sit uia sp̃s ds nouit: qui

Expanded text:
quando accedit ad locum. Etiam quando in corquando accedit ad locum. Etiam quando in corpore posita anima corpus localiter movet, ipsa tamen localiter non movetur. Si enim idcirco localiter moveri aestimatur, quia in corpore est quod localiter movetur, quare non similiter sapienmam ipsam in corde est sapientia, cum anima ipsa per corpus localiter motum moveri dicitur, quare non etiam per ipsam animam localiter motam sapientia, quae in ipsa anima est, localiter moveri dicatur? Si vero haec ratio non probat ut sapientia localiter moveri dicatur, cum sit tamen in anima, quare anima localiter moveri dicetur, quamvis in corpore sit quod localiter moveri cernitur? Hujusmodi consideratione probat  moveri, quamvis in corpore sit quod localiter movetur, temperaliter tamen moveri, quia vicissitudini subjacens de alio in aliud mutatur. Sed nos in occultis nimis curiosos esse non oportet, ne forte plus praesumamus quam possumus. Quae sit via spiritus solus novit qui
Abbreviated transcription (Latin):
ar qͥ uidet: ⁊ qͥa coneremari se aspicit. concͤ¬
adnuir. Sieq fit. ut res corporea incorꝑeam
ainit. dũ exigne iusibili ardor ac dolor mui¬
uilis trahitur: ut ꝑ ignẽ corporeũ mens in¬
aponca. etiã corporea flãma crucietur. Et pꝰ
qnia. Dũ gͦ peccatorẽ diuitẽ dampnatũ ue¬
tas inignẽ ꝑhibet: quisnã sapiets aĩas reꝑ¬
m teneri ignib neget: Qa ignis gehenne ad
laultrir aliqͥd lucebit. ⁊ ad aliqͥd ñ lucebit.
lmina uitioꝵ cremationẽ habet: & lumen
ilibet. Illic ignis ⁊ ad consolationẽ ñ lucet:
qnm̃ ut magis torqueat ad aliqͥd lucet. Nã
q̃us qͦq suos secũ intorm̃to reꝓbi flãma illu¬
ante uisuri st̃: quoꝵ amore deliquert̾: qͣtinꝰ¬
oꝵ uitã carnalit̾ contͣ p̃cepta conditoris
auerant. ipsoꝵ qͦ: intuitus eos inaugm̃to
te dampnatiõis affligat. Sicut electis igniᷤᷤ
udere nouit adsolatiũ. ⁊ tam̃ ardere adsup¬
qltũ nescit. ita ediuerso gehennȩ flãma

Expanded text:
tur quo videt, et quia concremari se aspicit concrematur. Sicque fit ut res corporea incorpoream exurat, dum ex igne visibili ardor ac dolor invisibilis trahitur, ut per ignem corporeum mens incorporea etiam corporea flamma crucietur. Et post pauca: Dum ergo peccatorem divitem damnatum veritas in ignem perhibet, quisnam sapiens animas reproborum teneri ignibus neget? Quod ignis gehennae ad aliquid lucebit et ad aliquid non lucebit.ma vitiorum cremationem habet, et lumen non habet. Illic ignis et ad consolationem non lucet, et tamen ut magis torqueat ad aliquid lucet. Nam sequaces quoque suos secum in tormento reprobi flamma illustrante visuri sunt, quor vitam carnaliter contra praecepta Conditoris amaverant, ipsorum quoque intuitus eos in augmento suae damnationis affligat. Sicut electis ignis ardere novit ad solatium, et tamen ardere ad supplicium nescit, ita e diverso gehennae flamma
Abbreviated transcription (Latin):
a corꝑib egresse. statim retrudi estimantur
sicut e conuerso ꝑfectoꝵ iustoꝵ. ⁊ qui abhas
uita purgati exeunt. sine mora adcelũ ibi
sicut scriptũ ẽ. Ubic̃q fuerit corpꝰ illiocm¬
gregabunt᷑ aquile. Est autẽ alia pena p̾ma
tem quȩ pͣgatoria dr̃. inqua hi qui ab hac
uita cũ quibdam culpis. iusti tam̃ iadutã
rũ. ineiusmodi pęna positarũ. sepe numero
monstratũ ẽ. in hoc mundo illam exerceri.
Et fortassis ꝓbabiliꝰ erit. ut inhis potissi¬
mũ locis singulȩ penã sustinere credantur.
inquib culpam cõmisert̃: sic̃ multis sepe do¬
cum̃tis ꝓbatũ ẽ. Alia uͦ siq̃st̃ harũ penarũ
loca: ñ facile assignantuꝵ. B̾catꝰ augustin
yqła petri ostendit: qͣmͦ apostate angłi
ssitã indic iuditii ultimã dampnationẽ.

Expanded text:
a corporibus egressae, statim retrudi aestimantur. a corporibus egressae, statim retrudi aestimantur. Sic econverso perfectorum et justorum et qui ab hac vita purgati exeunt, sine mora ad coelum, usic scriptum est: « Ubicunque fuerit corpus, illuc congregabuntur aquilae . » Est autem alia poena post mortem quae purgatoria dicitur, in qua hi qui ab hac vita cum quibusdam culpis, justi tamen, et ad vitam rum in ejusmodi poena positarum: saepe nimirum monstratum est in hoc mundo non exerceri illa. Et fortassis probabilius erit ut in his potissimum locis poenam singulae sustinere credantur, in quibus culpam commiserunt, sicut multis saepe documentis probatum est. Alia vero si quae sint harum poenarum loca, non facile assignantur. Beatus Augustinus in epistola Petri ostendit quod apostatae angeli futuram in die judicii ultimam da
Abbreviated transcription (Latin):
corꝑalib etiã locis. ⁊ tormenta impioꝵ &
gaudia iustoꝵ distinxit. Infernus locꝰ ẽ.
tollit. Marima tormenta locũ muohss
no certũ ñ ẽ. inqͣ parte eiꝰ. idest utĩ na
concauitatẽ illius. siue extͥnsecꝰ maliq̃ rgio¬
ne ambitus ipsius dispositus fit. qͣts tan
ueri similius uideat᷑ infra terrã. qasi eat¬
cerem quendã ⁊ uelut ergastulũ ibrariuĩ
eollocatum. In hoc inferno dict metingqu¬
bilem ignẽ eẽ. & qui ut semꝑ aulat nistea¬
mento ñ eget. abinitio mundi demonhter¬
nalit̾ cruciandis p̃ꝑatum: inquo seluato ig¬
ne etiam homines maligni cũ demonib tãt¬
nam penã passuri st̃: qͥa eis in hac uita po.¬
siti. adculpam consensert̃. Adhunc mfer¬
nũ animȩ sceleratoꝵ a corporib egros. stit̃
retrudi estimant᷑: sicut e querso ꝑfectoꝵ ui
stoꝵ. & qui abhac uita positi. ad culpã ton¬
sensert̃. Ad hunc infernũ anime sceleratoꝵ

Expanded text:
corporalibus etiam locis, etcorporalibus etiam locis, etgaudia justorum distinxit. Infernus locus stollit. Maxima tormenta locum in imo no certum non est, in qua parte ejus, id est utrum intra concavitatem illius, sive extrinsecus in aliqua regione ambitus ipsius dispositus sit, quamvis tamen verisimilius videatur: infra terram quasi carcerem quemdam, et vel ut ergastulum tenebrarum collocatur. In hoc inferno debent inexstinguibilem ignem, et qui ut semper ardeat, nutrimento non eget, ab initio mundi daemonibus aeternaliter cruciandis praeparatum. In quo scilicet igne, etiam homines maligni cum daemonibus aeternam poenam passuri sunt, quia eis in hac vita positis, ad culpam consenserunt. Ad hunc infernum animae sceleratorum, a corporibus egressae, statim retrudi aestimantur. Sic econverso s in hac vita positis, ad culpam consenserunt. Ad hunc infernum animae sceleratorum,
Abbreviated transcription (Latin):
nobis ñ intelligat᷑: quid int̾ ẽ. cũ ñ ido minꝰ
abillis sentiatur. qͣmuis a nobis ñ intelligat᷑:
Nil ⁊ enĩ refert a quib reb patiantur. s.
qͥd ac flãmã times: nͥ qr uri times : Siuuln̾a
& plage ñ dolerent: qͥs arma aut tela time¬
ret: Uide gͦ qͥa omĩa hec aquib dolor eẽ
potest: ñ timent᷑ nͥ ꝓpter ipsũ dolorẽ. Tolle
sensũ doloris: ñ ẽ. qͦd timeas. Pot̾at gͦ ds
etiã sino elem̃tis materialib animab cru¬
ciandis sensũ doloris dare: s dignũ ẽ. ut
meis puniant᷑. inquib peccauer̃t. priꝰ qui¬
dẽ sine corꝑib sicut in ipsis ꝑuerse sunt de¬
lectare. pꝰea uͦ cũ corꝑib sicut in ipsis corꝑi
icut peccatorib cruciandis naRũ.¬
d̾s penas corporales imꝑauit: ita
euam ad ipsas penas corꝑales loca corꝑalia
distinxit. Quia enĩ ea que foris ft̃ oꝑa eiꝰ
ñ solum instrum̃ta s etiã docum̃ta eẽ de
bent eoꝵ quȩ iniusibilit̾ oꝑatur: iccirco

Expanded text:
lligatur, quid interest cum non ideo minus ab illis sentiatur, quamvis a nobis non intelligatur? Nil etenim refert a quibus rebus patiantur, sed quid ignem ac flammam times, nisi quia uri times? Sed si vulnera et plagae non dolerent, quis arma aut tela timeret? Vide ergo quod omnia haec a quibus dolor esse potest non timentur nisi propter ipsum dolorem. Tolle sensum doloris, non est quod timeas. Poterat ergo Deus etiam sine elementis etiam materialibus animabus cruciandis sensum doloris dare; sed dignum est ut in eis puniantur in quibus peccaverunt prius quidem sine corporibus, sicut in ipsis perverse sunt delectatae; postea vero cum corporibus sicut in ipsis per icut peccatoribus cruciandis Deus poenas corporales praeparavit, ita etiam ad ipsas poenas corporales, loca corporalia distinxit. Quia enim quae foris sunt opera ejus, non solum instrumenta, sed etiam documenta eorum esse debent quae invisibiliter operatur, idcirco
Abbreviated transcription (Latin):
sͥ ut p̾ea possint ꝑdesse meruerunt. Est
enĩ quidã uidendi modꝰ: nec tã bonꝰ ut ñ
requirat ista p mortẽ: nec tam malus utei
ñ ꝓsint ista p̃ mortem. Est enĩ talis ĩ bono.
ut᷑ hec ñ requirat: & est rursus talis inma
rit addniuari. Quo cirea hic omine meritũ
comꝑatur: qͦ possit post hanc uitam releua¬

Expanded text:
ossent prodesse, meruerunt. Est enim quidam vivendi modus, nec tam bonus, ut non requirat ista post mortem; nec tam malus, ut ei non prosint ista post mortem: est vero talis in bono, ut his non requirat; et adiuuari. Quocirca hic omne meritum comparatur, quo possit post hanc vitam releua
Abbreviated transcription (Latin):
modi ambiguitatib uerboꝵ fluctuant: qͥ
ñ sunt radicati infide. Quid enĩ necesse
fuit ꝓpt̾ea torm̃ta gehenne sp̃ualia tantũ
credẽ: ꝙr substantia inferoꝵ spiritał tantũ.¬
lapsi st̃. &. ꝑ penã depressi: Quoꝵ nimirũ
ẽẽ dr̃: qr licet meis uoluntas ꝑ malitiã
ad aliud mutata sit: natura tam̃ etiã post.
eadem ꝑmansit. Anmarũ qͦq nc̃ in infe¬
ris dampnatarũ substantia ñ corporał s
sp̃ualis recte ꝑhibet᷑. qi nc̃ a corꝑib solute.
insola sp̃itali natura illic intormentis de¬
tinentur. Et iccirco qđ de ipsis inscͥpt᷑a
sacra scđm naturam rerũ corꝑaliũ cõme¬
moratur. m̾ito ñ corꝑalit̾ s sꝑitalit̾ intel¬
ligendũ creditur. Nam si id qd̃ ipse st̃.

Expanded text:
modi ambiguitatibus verborum fluctuant qui modi ambiguitatibus verborum fluctuant qui non sunt radicati in fide. Quid enim necesse fuit propterea tormenta gehennae spiritualia tantum credere, quia substantia inferiorum spiritalis et nolapsi sunt, et per poenam depressi. Quorum nimirum editur, quia licet in eis voluntas per malitiam ad aliud mutata sit, natura tamen etiam post eadem permansit. Animarum quoque nunc in inferis damnatarum substantia non corporalis, sed spiritualis recte perhibetur, quia nunc a corporibus solutae, in sola spirituali natura illic in tormentis detinentur et idcirco quod de ipsis in Scriptura sacra secundum naturam rerum corporalium commemoratur, merito non corporaliter sed spiritaliter intellige