comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
natur ꝑgrandinem: ftt qualisas
locustaꝵ. adȩt̾ñȩ damnationis cll¬
tatem. Nouissima plaga ẽ. mois
pͥmogenitorum. Primogenita s
m̃tis moralit sunt uoluntas ce in¬
tentio cuiuslibet oꝑantis. Dum
enim uoluntas & intentio corrũ¬
punt᷑: quasi primogenita egipti¬
orum morte ꝑcutiunt᷑. his igit᷑
plagis affligit᷑ obstinatio senis.
qui carnalibꝰ delectatur. loqͣcitate
gaudet. importunus &e grauis est
omnib more pecorum ꝓnꝰ aduicia:
iracundia tumens: adinurias ma¬
nifestꝰ ad omnia mobilis: luce uĩtatiꝰ
carens. & ideo seipsum palpans.
fateor. ut &e de canonico seuduerso
curiali eadem sentiamus. Licet enĩ
diuersꝰ sit habitꝰ idem tam̃ debet ẽẽ
religionis effectus: ut ñ affectent
uestibꝰ plac̾e̾ s moribꝰ. Cumgͦ dicit᷑
designat᷑ aliquid leuitatis. Quienĩ
sclarium hominum consortia dili¬
gunt: qui se consiliis pͥncipum li¬
bent̾ ingerunt: quisecretorum con¬

Expanded text:
gnatur per grandinem, fit quasi saltus gnatur per grandinem, fit quasi saltus locustarum ad aeternae damnationis caecitatem. Novissima plaga est mors primogenitorum. Primogenita siquidem mentis moraliter sunt voluntas et intentio cujuslibet operantis. Dum enim voluntas et intentio corrumpuntur, quasi primogenita Aegyptiorum morte percutiuntur. His igitur plagis affligitur obstinatio senis, qui carnalibus delectatur, loquacitagaudet, importunus et gravis est omnibus, more pecorum pronus ad vitia iracundia tumens, ad injurias manifestus, ad omnia mobilis, luce veritatis carens, et ideo seipsum palpans. fateor ut de canonico seu converso curiali eadem sentiamus. Licet enim diversus sit habitus, idem tamen debet esse religionis affectus, ut non affectent vestibus placere, sed moribus. Cum ergo dicitur designatur aliquid levitatis. Qui enim saecularium hominum consortia diligunt, qui se consiliis principum libenter ingerunt, qui secretorum con
Abbreviated transcription (Latin):
magis indurat᷑. Tc̃ enndñs aqͣs
insanguinẽ conũtit: cũ de rerum
causis aliqͥs carnalit sentit. Terra
enti dominat᷑ uana loquacitas.
Cynomia siquid̃ẽ & cymphes st̾im
portuni m̃tis impetu. &e caninimo¬
res. Mors pe coꝵ mortem designat
cogitationum: que pecoribꝰ assimili¬
ri solent. qñ rationabi intellectuca¬
rent. Sicenimhomo comꝑatꝰ ẽ. um̃¬
tis insipientibꝰ e similis fact᷑ẽ ilis
Sexta plagaẽ. cum tument uesice¬
&e corrumpunt᷑ uiscera: quod fit dͥi
int̾ĩora m̃tis tument odio. & ebuli¬
unt ira. Plaga uͦ grandinis inftu
est anime: que ore ledit dũ detraht
dat saltꝰ dumad carnales se erten¬
dit affectꝰ. Plaga siquidem tenbe¬
rum cecitatem designat animaꝵ
que palpabues ẽẽ comꝓbantur d
pũsa que mens cogitat oꝑe ppits¬
tur. hoc enim palpabile ẽ quod
t̃ plagam grandinis ce plagatal¬
brarum: media ponit᷑ plaga loci¬
starum Ab iniquitate ce em̃ q̃ dels¬

Expanded text:
magis induratur. Tunc enim Dominus aquas magis induratur. Tunc enim Dominus aquas in sanguinem convertit, cum de rerum causis aliquis carnaliter sentit. Terra ienti dominatur vana loquacitas. Cynomyia quidem et ciniphes sunt in portum mentis impetus et canini mores. Mors pecorum mortem designat cogitationum, quae pecoribus assimilari solent, quando rationabili intellectu carent; sicut enim homo comparatus est jumentis insipientibus, et similis factus est illis . Sexta plaga est cum tument vesicae, corrumpuntur viscera; quod fit, dum interiora mentis tument odio, et ebulliunt ira. Plaga grandinis in fruest animae, quae ore laedit cum detrahit; dat saltus, dum ad carnis se extendit affectus. Plaga siquidem tenebrarum caecitatem designat animarum, quae palpabiles esse comprobantur, dum perversa, quae mens cogitat, opere perpetrantur. Hoc enim palpabile est, quod ter plagam grandinis et plagam tenebrarum media ponitur plaga locustarum. Ab iniquitate etenim quae desi
Abbreviated transcription (Latin):
quasi lapis: cũ aliquis morte ꝓpe¬
tua induratur in peccatis. Post mo¬
rtem nabal abigail regina ꝯstitui¬
tur: quia qui sub ꝑu̾so magistro be¬
ne uixerit. citiꝰ ad regimen animaꝵ
sublimari ꝓmeretur. ut cumdauid
obtineat regnum: cũ xp̃oregnet in
ȩt̾̃num. Misit enĩ dd̾ nuncios ad a-¬
bigail: ipsa autẽ  secutaẽ eos
Nuntios dd̃ abigail sequit᷑: dũ qͥlib&
fidelis.eccłie doctores uita ce moribꝰ
imitat᷑. S & quinq puelle pedisse¬
que eiꝰ ierunt cum illa. Quinq pe¬
disseque euissunt. qͥnq corꝑis
sensus. quiquasi puelle pedis¬
seq̃ cumabigail gradiunt᷑. dũ
ꝑmũ diciam continentie cuilibet
iusto seruientes obsequunt᷑. Pharao
uͦ quipopulũ d̃i moysi dimittere
ꝓmisit nec tam̃ dimisit. illos de¬
signat qui uite melioris em̃dati¬
onem ꝓmittunt. nec culpã dimni
tionem quer̃t: quoꝵ t̾radiũsis
plagis asfligit᷑. nec emollit᷑. s ex
consuetudine peccandi.magis ac

Expanded text:
quasi lapis, cum aliquis morte perpequasi lapis, cum aliquis morte perpetua induratur in peccatis. Post mortem Nabal, Abigail regina constituitur, quia qui sub perverso magistro bene vixerit, citius ad regimen animarum sublimari promeretur, ut cum David obtineat regnum, et cum Christo regnet in aeternum. Misit enim nuntios David ad Abigail; ipsa autem secuta est eos. Nuntios David Abigail sequitur, dum quilibet fidelis, Ecclesiae doctores vita et moribus imitatur. Sed et quinque puellae pedissequae ierunt cum illa . Quinque pedissequae ejus, sunt quinque corporis sensus, qui quasi puellae pedissequae cum Abigail gradiuntur, dum per munditiam continentiae cuilibet justo servientes obsequuntur. Pharao vero, qui populum Dei Moysi dimittere promisit, nec tamen divisit , illos designat, qui vitae melioris emendationem promittunt, nec culpam dimitttionem quaerunt. Quorum terra diversis plagis affligitur, nec emollitur, sed ex consuetudine peccandi magis ac
Abbreviated transcription (Latin):
tate seruitutem. faciant de neces
fecerat libertas: deuotos reddit
ꝑcorrectionem alienapotestas.
Nabaluͦ designat quosdam docto¬
res. qui ex commonitione subditoꝵ
fiunt detĩores: qui pueris daiuidci¬
bum negant. quia pure uiu̾e uolẽti¬
bus ũbũ di ñ ꝓpinant. Tonsoribus
uͦ suis con iallꝰ uiuium parant.
quia uacantes ocio adulantium
confabulationes amant. Accusat
nabal dauid. & dicit. Hodie incre¬
uerunt seruiqui fugiunt dñõs
suos. ꝑũsi siquidem p̃latidolẽt
cum uident numerũ religio soꝵ
multiplicari timent cum ui
dent dauid. idẽ bonos su bditoᷤ
ungunregem. ce saul deici: idest
ꝑu̾sos p̾latos honore p̾lationis
indicauit abigail. Nabal omĩa
ũba q̃ audierat ad auid: & mortu¬
um ẽ. coreius intrinsecꝰ. &e factꝰ ẽ.
quasi lapis. Boni siquidem subditi
ꝑũsos magistros de negligentia
cominonent:.s excon monione
detĩores fieri quandoq solent. Q
emortuum ẽ cor nabal e factꝰ est

Expanded text:
tate servitutem, faciant de necesstate servitutem, faciant de necessfecerat libertas, devotos reddit per correctionem aliena potestas. Nabal vero designat quosdam doctores, qui ex commonitione subditorum fiunt deteriores; qui pueris David cibum negant, quia pure vivere volentibus verbum Dei non propinant. Tonsoribus vero suis convivium parant, quia vacantes otio, adulantium confabulationes amant. Accusat Nabal David, et dicit: Hodie increverunt servi, qui fugiunt dominos suos . Perversi siquidem praelati dolent, cum vident numerum religiosorum multiplicari: timent, cum David vident, id est bonos subditos, ungi in regem; et Saul dejici, id est perversos praelatos honore praelationis ndicavit Abigail Nabal omnia verba, quae audierat a David, et emortuum est cor ejus intrinsecus, et factus est quasi lapis. Boni siquidem subditi perversos magistros de negligentia commonent, sed ex commonitione deteriores fieri quandoque solent. Et emortuum est cor Nabal, et factus
Abbreviated transcription (Latin):
diẽ aceruus lapidum magnꝰ suꝑ
eum ꝓicit᷑: quia peccatoꝵ siue sup¬
pliciorum multitudine in et̾nũ gra-¬
uat᷑. Nec mirum si magnꝰ aceruus
lapidum suꝑ eum fuerit: qui ꝑ ob¬
stinationem usq in finem corĩpe¬
nitens gessit. Sunt etiam tres spẽs
obstinatoꝵ. Prima scilicet eoꝵ qͥ ex¬
correctione ꝓficiunt: scd̃a eoꝵ qͥ ex
commonitione detĩores fiunt. tcia
factꝰ ẽ melior: nabal ex commoniti¬
one detior: pharao ex afflictione
durior. Manasses incarcere positꝰ
cathenis ce compedibꝰ astrictꝰ. dm̃
cognouit: quẽ prius liber cognoᷤ¬
cere noluit. Tales sunt quidã clau¬
strales. quiquam dui sui iuris
sunt ꝑu̾se uuunt. dum uͦ incla¬
ustro quasi incarcere tenent᷑ astri¬
cti. cathenis obedientie scilicet ce
timoris. dum compedes cẽ addunt᷑.
quia uagari uł egredi foras ñ per-¬
mutuntur: fit quandoq ut deum
quẽ prius despexerant. correcti
diligant: & qui fecerant de liber¬

Expanded text:
diem acervus lapidum magnus super diem acervus lapidum magnus super eum projicitur, quia peccatorum sive suppliciorum multitudine gravatur. Nec mirum si magnus acervus lapidum super eum fuerit, qui per obstinationem usque in finem cor impoenitens gessit. Sunt etiam tres species obstinatorum. Prima scilicet eorum, correctione proficiunt; secunda eorum, qui ex commonitione deteriores fiunt; tertia factus est melior , Nabal ex commonitione deterior , Pharao ex afflictione exstitit durior . Manasses in carcere positus, catenis et compedibus astrictus, Deum cognovit, quem prius liber cognoscere noluit. Tales sunt quidam claustrales, qui quandiu sui juris sunt, perverse vivunt. Dum vero in claustro quasi in carcere tenentur astricti catenis, obedientiae scilicet et timoris; dum compedes etiam adduntur, quia vagari vel egredi foras non permittuntur; fit quandoque, ut Deum, quem prius despexerant, correpti diligant; et qui fecerant de liber
Abbreviated transcription (Latin):
funem hec tria torquent᷑. Est aut̃
laqueus infune dulcedo tẽporalis
in consuetudine: circundatio fut
impedim̃tast̃ carnis. Dulcedine
Ille autem laqueum euaserat efu
nicłm ruperat: qui dicebat. Amma
mea erepta ẽ. delaqueo uenantiũ.
laqueus contritus ẽ. &e nos lib̾atila¬
mus. Absalonu crinibꝰ inherens qi¬
rcui duriciam designat cuiuslibt
obstinati: qui dumpatris exeititi
fugeret. contigit ut condense ques¬
cui crinibꝰ inhereret. Absalonpar
patris int̾pretat᷑. quia pat̾ eilat
ꝑsequentem patiebatur ñ pati¬
lii qui patrem nolebat patiQuitd
intꝰ durior: ext̃ius uͦ fragilior ã d̃¬
ꝓbat᷑. Cu absalon suspensus m¬
ret: quia intĩus obstinationtin
m̃tis. ext̾ĩus uͦ fragilitatẽ caruls
mitatur. Crinib inherens sulis¬
ditur: quia suꝑfluitatis amol
detinetur. Mulus autem cumil¬
derat. ꝑtransut. s ipse quertus
spens̾ inhesit: quialurutiae c&¬
ꝑforatur: unde ce usq in hodiernũ

Expanded text:
haec tria torqueantur? Est autem haec tria torqueantur? Est autem laqueus in fune, dulcedo temporalis in consuetudine: circumdatio funis impedimenta sunt carnis. Dulcedine Ille autem laqueum evaserat, quniculum ruperat, qui dicebat: Anima mea erepta est de laqueo venantium, laqueus contritus est, et nos liberati sumus . Absalon vero crinibus inhaerens quercui , duritiam designat cujuslibet obstinati, qui dum patris exercitum fugeret, contigit ut condensae quercui crinibus inhaereret. Absalon pax patris interpretatur, quia pater eum licet persequentem patiebatur, non pax filii, qui patrem nolebat pati. Quercus, intus durior, exterius vero fragilior esse comprobatur. Cui Absalon suspensus inhaeret, quia interius obstinationem mentis, exterius vero fragilitatem carnis comitatur. Crinibus inhaerens suspenditur, quia superfluitatis amore detinetur. Mulus autem, cui insederat, pertransiit, sed ipse quercui suspensus inhaesit, quia luxuria perforatur. Unde et usque in hodiernum
Abbreviated transcription (Latin):
rrit ꝑ desidia ꝓpͥe uoluntatis. De¬
Nter abusiones sene obstinato.
mortis aduentum ñ abhorret: qui
quasi ad ostium mundihuius positꝰ
foris spectat: nec tam̃ uite p̾sentis
attendit egressum. nec ingressũ
future consid̾at. Audit mntiosmor¬
tis: ce credere non uult eis. Tres enĩ
sunt nuntii mortis: casꝰ. infirmi¬
tas. &e senectꝰ. Casus dubia. infir¬
mitas grauia: senectꝰ certa nunci¬
at. Casus mortẽ nunciat latentẽ:
infirmitas apparentem: senectꝰ
p̃sentem. Ex incertitudine mortiꝰ
timorꝰ. ex infirmitatis grauitate
dolor̾. ex certitudine senectutis ñ
obstinatio s humilitas ceafflictio
sequi deberet: s forsitan funiculus
triplex quo ligatur senex difficile
rumpit᷑. Triplex funicłs ẽ. praue
consuetudinis usus: qͥ extribꝰ con¬
ficitur. quando meditatio sermoni.
tur. Dum enim apueritia inm̃te
senis ꝑcogitationem semit̾a fecĩt
uoluptas. insermone uanitas. in
oꝑe ꝑu̾sitas: quid aluid agitur
nisi quod in osuetudin̾e quasum

Expanded text:
rrit per desideria propriae voluntatis. CAP. XV. De sene obstinato. mortis adventum non exhorret, qui quasi ad ostium mundi hujus positus foris spectat, nec tamen vitae praesentis attendit egressum, nec ingressum futurae considerat; audit nuntios mortis, et credere non vult eis. Tres sunt enim nuntii mortis: casus, infirmitas, senectus. Casus dubia, infirmitas gravia, senectus certa denuntiat. Casus mortem denuntiat latentem, infirmitas apparentem, senectus praesentem. Ex incertitudine mortis timor, ex infirmitatis gravitate dolor, ex certitobstinatio, sed humilitas et afflictio sequi deberet; sed forsitan funiculus triplex, quo ligatur senex, non facile rumpitur . Triplex funiculus pravae consuetudinis est usus, qui ex tribus conficitur, quando meditatio sermoni, tur. Dum enim a pueritia in mente senis per cogitationem semitam fecerit voluptas, in sermone vanitas, in opere perversitas, quid aliud agitur, nisi quod in consuetudinem
Abbreviated transcription (Latin):
isse conuincaris: ce dicatur dete.
Pauit stilem que ñ parit: & uidue
bene ñfecit. Sterilis que ñ parit
caro ẽ: que iuxta u̾bum domini
ñꝓdest quicquam. Uidua uͦ est
anima sponso uiduata celesti cui
bene ñ facit. qui inutilis carnis
concupiscentiis seruit. ce animecu¬
ram in excolendis uirtutibꝰ ñ at

Expanded text:
isse convincaris, et dicatur de te: isse convincaris, et dicatur de te: Parit sterilem, quae non parit, et viduae bene non fecit . Sterilis quae non parit, caro est, quae, juxta verbum Domini, non prodest quidquam . Vidua vero est anima, quae sponso viduata est coelesti. Cui bene non facit, qui inutilis carnis concupiscentiis deservit, et animae curam in excolendis virtutibus non a
Abbreviated transcription (Latin):
croceis nutriunt᷑ amplexant᷑ ster¬
cora: dum post sobrietatis ce con¬
tinentie uitam. reuocat eos uen¬
tris cura. Et fit qñq ut quim sua
domo ante conũsionẽ sobrie uixe¬
rant: postmodum in monastĩo
gulosi fiant. Placatur uent̃ d̃s eoꝵ
diu̾sorum hostiis ferculorũ: incli¬
nat aurem rumorib. excitat᷑ sapo¬
rum generibꝰ: de mulcet᷑ confabu¬
latione ñ oratione ocio gaudet. sõ¬
nolentia delectatur. ꝑ similitudinẽ
gͦ d̾o uent̾ assimilat᷑. dum eitanta
deuotione ꝑomnia serui t᷑ ht̃ ita¬
q manachos. canonicos. ꝯũsos.
qui ei obnixius seruiunt: eos ui¬
delicet qui sub ocio ineccłia dei
remisse uiuunt: qui ñ querunt
secretas orationes s fabuiosas ocio¬
sorum consessiones: int̾quos ñ
audiuntur singultꝰ ce suspiria
compuncte m̃tis. s risus ce cachĩ¬
nationes. & ructatꝰ ingurgitati
uentris. Miserabilior int̾ alias
abusiones hec abusio. ut delicatiꝰ
ineccłia quam in domo ꝓpria iux¬

Expanded text:
croceis, amplexantur stercora, dum post sobrietatis et continentiae vitam, revocat eos ventris cura. Et fit quandoque, ut qui in sua domo ante conversionem sobrie vixerat, postmodum in monasterio gulosus fiat. Placatur Deus venter diversorum hostiis ferculorum, inclinat aurem rumoribus, excitatus saporum generibus, demulcetur confabulatione non oratione, otio gratulatur, somnolentia delectatur. Per similitudinem igitur Deo venter assimilatur, dum ei tanta devotione per omnia serviatur. Habet itaque monachus canonicos et conversos, qui ei obnixius serviant, eos videlicet, qui sub otio in Ecclesia Dei remisse vivunt, qui non quaerunt secretas orationes, sed fabulosas otiosorum confessiones; inter quos non audiuntur singultus et suspiria compunctae mentis, sed risus et cachinnationes, et ructus ingurgitati ventris. Miserabilior inter alias abusiones haec abusio, ut delicatius in ecclesia quam in domo propria vix
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. & gła eorum in confusione erit
ꝑ similitudinem sepe scriptura
loquit᷑: ut quod in realiqua dis¬
cerni ñ pot̃. in consimili discerna¬
cumdicit᷑. Quoꝵ d̾s uent̾ ẽ: egła
dus templa construi: altaria erigi
ministri adseruiendum ordinari.
immolaripecudes: tura coneremari.
Deo siquid̃e uentri templumẽ coqͥ¬
na̾ altare m̃sa: ministri cociꝰ ĩmola¬
te pecudes parate carnes: fumꝰ in¬
censorum. odor sapoꝵ. Hec inierłm
ñ construunt᷑. s in babilone. quia
quoꝵ d̾̃s uent̾ ẽ. ce gła eorum incon-¬
fusione. Ipseẽ enim pͥnceps cocoꝵ
qui muros ietłm destruxit: qui tnͣs¬
tulit uasa domꝰ dm̃ in domo regis
babilonii. & fecit uasa templi uasa
palacu: & ut uerius dicam uasa m̃¬
se diuine fecit uasa coquine. Ait
que tc̃ sunt uasa templi dm̃. cum
uoluntati. funt autem uasa pa¬
latii: quando placere desiderant
cuilibet humane potestati. fiunt
etiam uasa coquine: dum corquod
prius sobrietati seruierat. postea
seruit gule. Unde ieremias. Qui

Expanded text:
et gloria in confusione eorum . Per similitudinem saepe Scriptura loquitur, ut quod in re aliqua discerni non potest, in consimili discernacum dicitur: Quorum Deus venter est, diis templa construi, altaria erigi, ministri ad serviendum ordinari, immolari pecudes, thura concremari. Deo siquidem ventri templum est coquina, altare mensa, ministri coqui, immolatae pecudes, coctae carnes, fumus incensorum, odor saporum. Haec in Jerusalem non construuntur, sed in Babylone, quia quorum Deus venter est, et gloria eorum in confusione. Ipse est enim princeps coquorum, qui muros Jerusalem destruxit, qui transtulit vasa Domini in domum regis Babylonis, et fecit vasa templi, vasa palatii, et, ut verius dicam, vasa mensae divinae fecit vasa coquinae . Aitquae tunc sunt vasa templi Domini, cum voluntati, fiunt autem vasa palatii, quando placere desiderant cuilibet humanae potestati. Fiunt etiam vasa coquinae, dum cor, quod prius sobrietati servierat, postea servit gulae. Unde Jeremias: Qui
Abbreviated transcription (Latin):
future beatitudinis alicuiloqui
liceat: placeret forsitan tibi frat̃
audire quid auctoritas indedicat.
dumẽ. qm̃ incorꝑaea natura cum
loqui d̃r: eius locutio nequaquam
una atq eadẽ qualitate format᷑.
Alit̃ enimloquit᷑ ds ad angłos: ali¬
ter angłi ad dm̃. Alit̾ loquit᷑ d̃s ad
scõꝵ animas: alit scõꝵ anime ad
deum. Nam quia nature spũali ex
corporea oppositione nil obstat:
loquit᷑ d̃s ad angłos scõs. eo ipso qͦ
cordibus eorum occulta sua inuisi¬
bilia ostendit: ut quicquid agerede¬
beant. in ipsa contemplatione ue¬
ritatis legant: &e uelut quedã pre-¬
cepta sint uocis. ipsagaudia con¬
templationis. Quasi enim audien¬
tib d̾r: quod uidentibꝰ inspiratur.
Unde cumeorum cordibꝰ contrahu¬
manam suꝑbiam animadu̾sionẽ
ultionis d̾s infunderet: dicit ue¬
nite. & descendamus. & confunda¬
mꝰ ibi linguas eoꝵ. Dicitur eis qui
numquã adiuina conteplatione
decrescere. in diuina contemplati¬
one semꝑ accrescere ẽ. & numqͣm¬

Expanded text:
futurae beatitudinis alicui loqui liceat. Placeret forsitan tibi, frater, audire quid auctoritas inde dicat. dum est quoniam incorporea natura cum loqui dicitur, ejus locutio nequaquam una eademque qualitate formatur. » Aliter enim loquitur Deus ad angelos, aliter angeli ad Deum, aliter Deus ad sanctorum animas, aliter sanctorum animae ad Deum. Nam, quia naturae spirituali ex corporea oppositione nil obstat, loquitur Deus ad angelos sanctos eo ipso quo cordibus eorum occulta sua et invisibilia ostendit, ut quidquid agere debeant in ipsa contemplatione veritatis legant; et velut quae dam praecepta sint vocis, ipsa gaudia contemplationis. Quasi enim audientibus dicitur, quod videntibus inspiratur. Unde cum eorum cordibus contra humanam superbiam animadversionem ultionis Deus infunderet, dixit: Venite, descendamus, et confundamus linguas eorum . Dicitur eis, quinunquam a divina contemplatione decrescere, in divina contemplatione semper accrescere est, et nunq
Abbreviated transcription (Latin):
motu semꝑ uenire. Quibꝰ & dicit.
Descendamus. ce confundamꝰ lin-
guas eoꝵ. Ascendunt angłi. in eo
quod creatorem conspiciunt: de¬
scendunt angł̃i. in eoquod crea¬
turarum sese mnillicitis erigentẽ.
examine districtionis p̃munt. Dicẽ
gͥ ẽ. descendamꝰ ce confundamꝰlin-¬
guas eoꝵ. inseipso. eis hoc qd̃ recte
agitur ostendere: de ꝑim int̾ne
uisionis. eorũ m̃tibꝰ exhibenda iu¬
dicia. motibꝰ occultis inspirare.
S ce angłi ad dm̃ loquuntur. sic̃
agnus qui occisus ẽ. acciꝑe uͥtutẽ
ce diuinitatẽ. & sapientiã. Uox
enm angłorum est in laude condi¬
toris: ipsa admiratio intime con¬
templationis. Miracula diuine
iurtutis obstupusse dixisse est
qm̃ excitatus cum reuerentia mo¬
tus cordis. magnus est ad aures in¬
circumscͥpti sp̃c clamor uocis. Que
uox se quasi ꝑ distincta u̾ba expli¬
cat: dumnse ꝑ innumeros modoᷤ
admirationis format. Ds̃ gͦ anglis
loquitur: cumeis uoluntas eius
intima uidendo manifestatur.

Expanded text:
t semper venire. Quibus et dicit: Descendamus et confundamus ibi linguam eorum. Ascendunt angeli in eo quod Creatorem conspiciunt, descendunt angeli in eo quod creaturam sese illicitis erigentem examine districtionis premunt. Dicere ergo est descendamus et confundamus linguas eorum, in se ipso eis hoc qagitur ostendere, et per vim internae visionis eorum mentibus exhibenda judicia motibus occultis inspirare. Sed et angeli ad Deum loquuntur, sicut Agnus, qui occisus est, accipere virtutem, et divinitatem, et sapientiam . Vox namque angelorum est in laude conditoris, ipsa admiratio intimae contemplationis. Virtutis divinae miracula obstupuisse, dixisse est, quia excitatus cum reverentia motus cordis, magnus est ad aures incircumscripti spiritus clamor vocis. Quae vox se quasi per distincta verba explicat, dum sese per innumeros modos admirationis format. Deus ergo angelis loquitur, cum eis voluntas ejus intima videnda manifestatur.
Abbreviated transcription (Latin):
bunt᷑ leuib penis. s torm̃tis gra¬
uioribꝰ cruciabuntur. Quid autẽ
cantes fabulis ce inundantes ag¬
mine ũborumfrĩb labori manu¬
um statutis horis instantibꝰ subsan¬
nantes detrahunt: Numquid la
bor labioꝵ ipsorum oꝑiet eos: De

Expanded text:
buntur levibus poenis, sed tormentis gravioribus cruciabuntur. Quid autem cantes fabulis, et inundantes animae verborum fratribus labori manuum statutis horis instantibus subsannantes detrahunt? Nunquid non labor labiorum ipsorum operiet eos? De
Abbreviated transcription (Latin):
ce ab aliis rep̾hendi uolunt. Nicħ
enim inse hab̾e desid̾ant: qd̾ ocłis
hominum ce ocłis diuine maiesta¬
tis ñ ostendant. & quia scͥptum rep¬
ꝑuint. beati mundo corde. qm̃ ipsi
dm̃ uidebunt. Id̾o ut dm̃ infuturo
uideant: oculum cordis apuluere
t̾rene uanitatis mundant. Infut᷑a
siquidẽ uita d̃s uidebit᷑: abhis quo
sum. qui erit nr̃i laboris p̃mium:
ut post huius tenebras mortalita¬
tisͥ gaudeamus luce diuine con

Expanded text:
et ab iis reprehendi volunt. Nihil et ab iis reprehendi volunt. Nihil enim in se habere desiderant, quod oculis hominum et oculis divinae majestatis non ostendant. Et quia scriptum reperiunt: Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt , ideo ut Deum in futuro videant, oculum cordis pulvere terrenae vanitatis mundant. In futura siquidem vita Deus videbitur ab iis, quosum, qui erit nostri laboris praemium, ut post hujus tenebras mortalitatis gaudeamus luce divinae con
Abbreviated transcription (Latin):
curis ẽtĩoribꝰ inhiant. ut aspu̾ali
doctrina refrigescant. Summa regt̃:
&e tam̃ ima ñ deserunt. Illa cũ potesta¬
te: ista cum humilitate. Non enim
a sapientibꝰ recedunt: & tam̃ simpli¬
cioribꝰ frĩb̾ condescendunt. Sic latens
fribꝰ insua uoluntate: ut tam̃ aliqñ
cognoscant᷑ in oꝑatione. Sic cogno¬
scuntur in suo oꝑe: ut uix rephen¬
di possint. cognoscentis estimatioe.
Sic adsunt qñꝙ ũ uidĩ nequeant:
quia quamius remoti sint corpore:
assunt tam̃ sollicita circũspectione.
Sicse intelligendum p̃bent cetĩs.
ut iux intelligi ualeant etiam a
discretis. Nec tam̃ sic secretumm̃tiᷤꝰ
obnubilant: quin ꝓ temꝑe ae loco
quibꝰ congruum uiderint. illud di¬
cant. & quia summo abbati toto
affectu m̃tis iaminherent: adhuc
int̾ris positi. formam summni abbatiᷤᷤ
tenent. Aꝓposito suo flecti neq̃unt:
ce eos qui subipsis sunt. ꝓpositasua
tenere cogunt. Alios rep̾hendunt:

Expanded text:
curis exterioribus inhiant, ut a spirituali curis exterioribus inhiant, ut a spirituali doctrina refrigescant. Summa regunt, et tamen ima non deserunt. Illa cum potestate, ista cum humilitate. Non enim a sapientibus recedunt, sed tamen simplicioribus fratribus condescendunt. Sic latent fratribus in sua voluntate, ut tamen aliquando cognoscantur in operatione; sic cognoscuntur in suo opere, ut vix reprehendi possint cognoscentis aestimatione; sic adsunt quandoque, ut videri nequeant, quia quamvis remoti sint corpore, adsunt tamen sollicita circumspectione; sic se intelligendos praebent caeteris, ut vix intelligi valeant etiam a discretis. Nec tamen sic secretum mentis obnubilant, quin pro tempore et loco quibus congruum viderint, illud dicant. Et quia summo abbati toto affectu mentis inhaerent, adhuc in terris positi formam summi abbatis tenent. A proposito suo flecti nequeunt, et eos qui sub ipsis sunt proposita sua tenere cogunt, alios reprehendunt,
Abbreviated transcription (Latin):
inquo clamamꝰ abba pat̾. qͥ om̃ĩa
oꝑatur quietus. nec tam̃ angustat᷑
intentus. Sic extĩora circumdat. ut
intĩora impleat᷑ sic intĩora implet:
ut extĩora circumdet. Sic summa
tegit. ut ima ñ deserat: sic imis
p̃sens ẽ ut asuꝑioribꝰ ñ recedat. Sic
latet insua specie. ut tam̃ cognosca
ut uideri nequeat: sic uideri ñualet.
ut tam̃ eius p̾sentiam apsa sua iudi¬
cia testentur. Sic se intelligendum
p̃bet. ut tam̃ ipsum nobis radium
siu intellectꝰ obnubilet: & rursũ sic
caligine nos ignorantie repͥmit.
ut tam̃ nr̃e m̃tis radiis sueclaritatiꝰ
int̾mittet: quatinꝰ ce subleuata quip¬
piam uideat. & reu̾berata contremis¬
cat. & quia eum sicutiẽ. uidere ñ pot̃.
aliqñ uidendo cognoscat. Sunt aũ
ineccłiis quidam p̾lati. qui licec di¬
u̾sis oꝑibꝰ sint intenti: tam̃ oꝑant᷑
quieti. Intĩora domus sueimplent
doctrina: extĩora uͦ circumdant ꝓ¬
uidentia. Nec tam̃ sic doctrine stu¬
dent. ut aꝓuidentia cessent. nec sic

Expanded text:
in quo clamamus: Abba Pater  , qui omnia operatur quietus, nec tamen angustatur intentus, sic exteriora circumdat, ut interiora impleat: sic interiora implet, ut exteriora circumdet: sic summa regit ut ima non deserat: sic imis praesens est, ut a superioribus non recedat: sic latet in sua specie, ut tamen cognoscatut videri nequeat: si videri non valet, ut tamen ejus praesentiam ipsa sua judicia testentur: sic se nobis intelligendum praebet, ut tamen ipsum nobis radium sui intellectus obnubilet, et rursum sic caligine nos ignorantiae reprimit, ut tamen menti nostrae radiis suae claritatis intermicet, quatenus et sublevata quippiam videat et recat: et quia eum sicuti est videre non potest, aliquando vivendo cognoscat. Sunt autem in Ecclesiis quidam praelati qui, licet diversis operibus sint intenti, tamen operantur quieti. Interiora domus suae implent doctrina, exteriora vero circumdant providentia; nec tamen sic doctrinae student, ut a providentia cessent; nec sic
Abbreviated transcription (Latin):
mitas inꝓsꝑis & adu̾sis. Sunt ae alie¬
tres basium spẽs que ñ in nrĩs edifi¬
ciis repꝑiuntur. sciłc. lignea. lapidea
ce pictã. s hefragiliores st̃ p̃cedentibꝰ:
citiusenim destcipossunt. Igne eñĩ
lignea comburit᷑. lapidea gelufran-¬
gitur. picta uͦnich̾portat. s ab alio
sustentat᷑ hec autẽ inedificio nr̃e
m̃tis oculo intelligibiliqͣndoq dis-¬
cernipossunt. Dũ enĩ facibꝰ iracun¬
die seu luxurie flaminis succendi¬
mur. quid aliud in nobis. qũa pati¬
entiebasis uł abstinentie fortitu¬
do destruit᷑: Dum caritas in nobis
frigescit. & mens ad diu̾sa desid̃ia
partitur: nonne lapidea basis fri¬
gore temptationis impates diudit᷑
Basis uͦ picta est patientia ficta. q̃
similitudinẽ tenet ñ u̾itatẽ: colo¬
rem ñ fortitudinẽ. Simulationis
&e enim patientia in ostñsione est:
ñ inoꝑatione. Erigamꝰ gͥ in edificio
tis: erigamus bases que nequeant.
gelu frangi. aut igne comburi: que
portent tabulas uirtutum q̃ susti¬

Expanded text:
mitas in prosperis et adversis. Sunt et aliae basum species, quae nunc in nostris aedificiis reperiuntur, scilicet lignea, lapidea et picta, sed hae fragiliores sunt praecedentibus, citius enim destrui possunt. Igne enim lignea comburitur, lapidea gelu frangitur, picta nihil portat, sed ab alio sustentatur. Haec autem in aedificio nostrae mentis, oculo intelligibili quandoque discerni possunt. Dum enim facibus iracundiae seu luxuriae flammis accendimur, quid aliud in nobis quam patientiae basis vel abstinentiae fortitudo destruitur? Dum charitas in nobis frigescit, et mens ad diversa desideria partitur, nonne lapidea basis frigore tentationis in partes dividitur? Basis vere picta est patientia ficta, quae similitudinem tenet non veritatem, colorem non fortitudinem. Simulationis etenim patientia in ostentatione est, non in operatione. Erigamus igitur in aedificio tiae; erigamus bases, quae nequeant gelu frangi aut igne comburi, quae portent tabulas virtutum, quae susti
Abbreviated transcription (Latin):
aurat᷑. intus ce extĩs. caro xp̃i deau¬
rat᷑ intꝰ diuinitate. ext̾ius miracłoꝵ
claritate: conscientia iusti intĩus ful¬
get splendore puritatis. ext̃ius uͦ oꝑi¬
b caritatis. Posuitq moyses tabulaᷤ
ꝑcircuitum tab̾naculi stantes: et
bine in castrature erant ꝑ singulas¬
tabulas. ut altera alteri iungeret᷑.
Due bases sub una tabula ponebant᷑
exutraq parte angulorum: ubi in¬
castrature laterum in angulis t̾mi¬
nantur. Tabule que disponunt᷑ ꝑcir¬
cuitum: designant moralit̾ ordinẽ
iurtutum. Bine uͦ incastrature que
erant insingulis tabulis: st̃ affectꝰ
m̃ts & exhibitio oꝑis. Dum enĩ menꝰ

Expanded text:
us et exterius. Caro Christi deauratur intus divinitate, foris miraculorum claritate. Conscientia justi interius fulget splendore puritatis, exterius vero operibus claritatis. Posuit Moyses tabulas per circuitum tabernaculi et binae incastraturae erant per singulas, ut altera alteri jungeretur. Duae bases sub una tabula ponebantur ex utraque parte angulorum, ubi incastraturae laterum in angulis terminantur. Tabulae, quae disponuntur per circuitum, designant moraliter ordinem virtutum. Binae vero incastraturae, quae erant in singulis tabulis, sunt affectus mentis et exhibiti
Abbreviated transcription (Latin):
pondus: sic patientie uirtꝰ edificii
spiritalis stistinet onus. Tres ĩscͥp¬
turis basium species inueniuntur:
scilicet enea. argentea. ce aurea.Enea
fortitudinem: argentea cũ fortitu¬
dine claritatem: aurea cũ fortitu¬
dine &e claritate fulgorem tenet.
fortitudo inoꝑe. claritas insetim¬
ne. fulgor inm̃te. Quimhisttin
patientiam seruat: quasibasis au¬
tea urtutum structurã firmt po¬
tat. his tribꝰ usus ẽ. moyses inconti¬
tutione tabernaculr: eneascilt at
gentea ce aurea. Edificauit moyses
tab̾naculum: qd̃ moralit̃ desigiat¬
anime claustrum. Tria possum al¬
signare tabernacła. scilicet mat̾a¬
le misticum ce morale: idest tab̃mi¬
culum moysi. tab̃naculum ⁊p̃i
tab̾naculum cuiuslibet iusti. T̃a̾¬
naculum moysi fuit exlic̾isis oi¬
tura: tabernaculũ ip̃i ẽ eccł̃ia tas¬
naculum iusti. quelibet fidelis an

Expanded text:
pondus, sic patientiae virtus, aedificii pondus, sic patientiae virtus, aedificii spiritualis sustinet onus. Tres autem in Scripturis basium species inveniuntur, scilicet aenea, argentea et aurea. Aenea fortitudinem, argentea cum fortitudine claritatem, aurea cum fortitudine et claritate fulgorem tenet. Fortitudo in opere, claritas in sermone, fulgor in mente. Qui in his tribus patientiam bene servat, quasi basis aurea virtutum structuram firmiter portat. His tribus usus est Moyses in constitutione tabernaculi, aenea scilicet, argentea et aurea . Aedificavit Moyses tabernaculum, quod moraliter designat claustrum animae. Tria possumus assignare tabernacula, scilicet materiale, mysticum et morale, id est tabernaculum Moysi, tabernaculum Christi, tabernaculum cujuslibet justi. Tabernaculum Moysi fuit ex diversis ortura. Tabernaculum Christi est Ecclesia. Tabernaculum justi
Abbreviated transcription (Latin):
ooꝰ. Quimnquit acceptis rebus ñ ex¬
tollitur: qui eas ad usũ uaneglorie
ñ intorquet: qͥ solus ñ possidet qd̃
accepit. s hoc miscdit̾ cũ indigenti¬
bꝰ diuidit: scit habundare. Qui accep¬
tis alim̃tis ñ adingurgitationem
uentris utitur. s ad reparationem
uirtutis: nec plus carm tribuit.
quam necessitas petit: scit saciari.
Qui aliñtoꝵ in opiam sine mur¬
muratione tolerat. nec ꝓ necessita¬
te uictꝰ aliquid agit unde animapec¬
cati laqueum incurrat: scit ce esuri¬
re. Quẽ gͦ in habundantia suꝑbia ñ
eleuat. nec in necessitate cupiditas
irritat: nouit habundare. nouit
penuriampati. Cum autem diceret
omnia possum. ne ꝑelationis tu¬
morem excederet equalitatem:
statim subiunxit. in eoquimecon¬
fortat. Qui enim quod faciunt
deo asscribunt. &e humilit̾ sentien¬
tes de se diffidunt: talib ñ euane¬
scit fructus suilaboris: quia nec ex¬
tollit᷑ in aures uanegłe. nec uento
matĩalib portant edificii sui

Expanded text:
 inquit, acceptis rebus non extollitur, qui eas ad usum vanae gloriae non intorquet, qui solus non possidet quod accepit, sed hoc misericorditer cum indigentibus dividit, scit abundare. » Qui acceptis alimentis, non ad ingurgitationem ventris utitur, sed ad reparationem virtutis, nec plus carni tribuit quam necessitas petit, scit satiari; qui alimentorum inopiam sine murmuratione tolerat, nec pro necessitate victus aliquid agit, unde anima peccati laqueum incurrat, scit esurire. Quem ergo in abundantia superbia non elevat, nec in necessitate cupiditas irritat, novit abundare, novit penuriam pati. Cum autem diceret omnia possum, ne per elationis tumorem excederet aequalitatem, statim subjunxit, in eo qui me confortat. Qui enim quod faciunt, Deo ascribunt, et humiliter sentientes de se diffidunt, talibus non evanescit fructus sui laboris, quia nec extollitur in auras vanae gloriae, nec vento materialibus portant aedificii sui
Abbreviated transcription (Latin):
micum. in se modestũ. E qualitas
m̃tis: lineam seruat religionis.
st̃ emim quidam qui nc̃ afflictione
carnis macerant᷑ nc̃ ad carnis uo¬
luptatemreu̾tunt᷑: sepe uigilant
aliis dormientibꝰ. s sepius dormiuis
aliis ugilantibꝰ. Nc̃ humilia ñc suo¬
lima: nẽblanda nc̃ asꝑa loquuntur:
nc̃ de frĩbus nc̃ de parentibꝰ glant᷑.
Qc̃ nichil nͥ ordinis statuta ꝑstre¬
punt: nc̃ nichil nͥ fabulas audires
re coloratas delectantur habere
cappas: nc̃ uilis placet habitus:
nc̃ mediocris. nc̃ suꝑfluus. Nc̃
dant illis olera pastũ. aqua potũ:
ñc uͦ exquisitis ferculis. nc̃ diu̾sis
poculis utuntur nc̃ laborant.
nc̃ labor displicet: amant subeẽ.
ut possint pẽẽ: honores fuguint.
ut honoribꝰ obuient. Hec ẽ. in equa¬
potest quod exuobis ẽ. cũ omnibꝰ
ait. scio humiliari ce abundare:
ubiq institutus sũ ce in om̃ibus
ce saciarice esurire: ae habundare.
ce penuriam pati. Omia possũ: in

Expanded text:
micum, in se modestum. Aequalitas micum, in se modestum. Aequalitas mentis lineam servat religionis. Sunt enim quidam, qui nunc afflictione carnis macerantur, nunc ad carnis voluptatem revertuntur, saepe vigilant aliis dormientibus, sed saepius dormiunt aliis vigilantibus. Nunc humilia, nunc sublimia, nunc blanda, nunc aspera loquuntur, nunc de fratribus, nunc de parentibus gloriantur, nunc nihil nisi ordinis statuta perstrepunt, nunc nihil nisi fabulas audire vre coloratas delectantur habere cappas, nunc vilis placet habitus, nunc mediocris, nunc superfluus. Nunc dant illis olera pastum, aqua potum, nunc vero exquisitis ferculis, nunc diversis poculis utuntur. Nunc laborant, nunc labor displicet. Amant subesse. ut possint praeesse, honores fugiunt, ut honoribus occurrant. Haec est inaequapotest, quod ex vobis est, cum omnibus ait: Scio humiliari, scio et abundare, ubique institutus sum, et in omnibus, et satiari et esurire, et abundare et penu
Abbreviated transcription (Latin):
Nhis quatuor claustri lat̾idͦ is
quatuor ordines columnarĩ diss¬
nuntur. E.x contemptuae emim lls
duocdecim colũpnarũ ordo ꝓcalle
scilicet humiliatio cordis. & asi dl
carnis. sermohumilis. abiectio uestiꝰ:
cibus tenus. pondꝰ laboris: amor
subiectionis. contemptꝰ honoris:
laudem fugere. alt̾ius consiliũ suo
p̃ferre. subditis obedire. de se deficẽ
hecolumne secantur: sculpunt᷑ ce po¬
liuntur. Secant᷑: qñ sica discretionis
uirtutes auiciis seꝑant᷑ Sculpunt᷑
qñ ea que mens cogitat manꝰ oꝑant᷑.
Sic salomon. intemplõcelaturas ꝓ¬
minentes fecisse legitur. ꝓminent ce¬
lature: dum nĩtis cogitationes ex-¬
t̾ius apparent. inexemploce oꝑatioe.
S quom poliunt᷑. Quando tribula¬
tionis adu̾sitate feriunt᷑. Qd̃ polit᷑:
equale efficit᷑. Equale ñ elatũ: lene
ñasperum.Primagͥ columna idẽ.
que sͥ nullum estimat equalem: s
efficitur cordeo subditũ. ꝓrimo a¬

Expanded text:
his quatuor claustri lateribus quasi his quatuor claustri lateribus quasi quatuor ordines columnarum disponuntur. Ex contemptu etenim sui duodecim columnarum ordo procedit, scilicet humiliatio cordis, et afflictio carnis, sermo humilis, abjectio vestis, cibus tenuis, pondus laboris, amor subjectionis, contemptus honoris, laudem fugere, alterius consilium suo praeferre, subditis obedire, de se diffidere. Hae columnae secantur, sculpuntur et poliuntur. Secantur quando discretione virtutis a vitiis separantur. Sculpuntur, quando ea quae mens cogitat, manus operatur. Sic Salomon in templo caelaturas prominentes fecisse legitur . Prominent caelaturae, dum mentis cogitationes exterius apparent in exemplo et operatione. Sed quomodo poliuntur? Quando tribulationis adversitate feriuntur. Quod politur, aequale efficitur. Aequale non elatum, laeve non asperum. Prima igitur columna, id quae sibi nullum existimat aequalem, sed efficitur cor Deo subditum, proximo a
Abbreviated transcription (Latin):
nubes temptationum: torporẽ fri¬
goris expellit: dilectionis calorem
nutrit: inuitat ad amor̃e proxinu.
Sicut lucifer p̃cedit solem: sicamn
ꝓrimi amorem dei. Hoc gͥ latꝰ clauist
sꝑitalis hortum respicit caritatis.
Tc̃ enimincipit diligi deus. cil inq̃
diligi ꝓximus. & sieut sol ouens ast¬
dit ad australẽ plagã: sic ꝑ amorn
ꝓriifitascensus ad catitatem In
latere uͦ claustri quod admeridit
respicit sumus: quando ardenteea¬
titatis sole diuine maiestatis lummn
ꝓ nuiia claritate tenuiter uiderl
Licet enimradius contemplatioms
recto tramite illuminet t̾tamcods
licet mens aut minimas aut nullis
temptationum habeat umbras ta¬
m̃ cum uidere plenitudinẽ diut¬
tatis uolumus: impeditur rats
ne possimus. Non ẽ gͥ quodiũta
animus: quunt̃ hec quatuor uit¬
tutum munimina manet consis¬
tꝰ. Nonenim ad carnis uoluptattis
ñ admundi uanitatẽ ñ ad odiũ pll¬
mi: ñ ad contemptum di. Desola

Expanded text:
nubes tentationum, torporem frinubes tentationum, torporem frigoris expellit, dilectionis calorem nutrit, invitat ad amorem proximi. Sicut lucifer praecedit solem, sic amor proximi amorem Dei. Hoc igitur latus claustri spiritualis, ortum respicit charitatis. Tunc enim incipit diligi Deus, cum incipit diligi proximus. Et sicut sol oriens ascendit ad australem plagam, sic per amorem proximi fit ascensus ad charitatem Dei. In latere vero claustri, quod ad meridiem respicit, sumus, quando ardente charitatis sole, divinae majestatis lumen prae nimia claritate tenuiter videmus. Licet enim radius contemplationis recto tramite illuminet terram cordis, licet mens aut minimas, aut nullas habeat tentationum umbras, tamen cum videre plenitudinem Deitatis volumus, impeditur ratio ne possimus. Non est igitur quo divertat animus, qui inter haec quatuor virtutum munimina manet constitutus. Non enim ad carnis voluptatem, non ad mundi vanitatem, non ad odium proximi, non ad contemptum Dei. CA
Abbreviated transcription (Latin):
icut ex quatuor latibꝰ claustri
matĩalis structura fieri solet.
sic in quatuor uirtutibꝰ animi qua¬
dratura claustri spũalis ꝑsimilitu¬
dinem assignari pot̾: que sunt con¬
temptꝰ sui. & contemptꝰ mundi. a¬
septemtrionẽ: t̃ciũ ad orientẽ: qͣitũ
ad meridiem. Dum enim carnis assi¬
duos defectus cernimus dũ cotidia¬
nos occasus animi uidemꝰ: tc̃ quasi m
latere claustri qd̃ ad occasum respic̃
sedemꝰ. Quid enim aliud nͥ occasũ con¬
sid̾amus: dum in nobis subtractis
radiis suꝑnisolis. diẽ diuine cogni¬
tionis deficere sentimus: Receden¬
te sole crescunt umbre. minuitur
claritas: sic recedente sole iusticie.
rium difficiles culpas. et eoꝵ corda
frigida geludesꝑationis concreta
consid̾at: quasi in latere claustri se¬
det. quod ad septemtrionẽ spectat.
Post tenebras uͦ ꝓfunde noctis. idẽ.
post cupiditatis ce odii cecitatẽ. au¬
rora iusticie suꝑni solis radios expan¬
dens. mĩtis illuminat secretũ. fugat

Expanded text:
icut ex quatuor lateribus claustri materialis structura fieri solet, sic in quatuor virtutibus animi quadratura claustri spiritualis per similitudinem assignari potest, quae sunt contemptus sui, contemptus mundi, aentrionem, tertium ad Orientem, quartum ad Meridiem. Dum enim defectus carnis assiduos cernimus, dum quotidianos occasus animi videmus, tunc quasi in latere claustri, quod ad occasum respicit, sedemus. Quid enim aliud nisi occasum cernimus, dum in nobis subtractis radiis superni solis, diem divinae cognitionis deficere sentimus? Recedente sole crescunt tenebrae, minuitur claritas, sic recedente sole justitiae,rium difficiles culpas, et eorum corda frigida, gelu desperationis concreta considerat, quasi in latere claustri sedet, quod ad Septentrionem spectat. Post tenebras vero profundae noctis, id est, post cupiditatis et odii caecitatem, aurora justitiae superni solis radios expandens, mentis illuminat secretum, fugat
Abbreviated transcription (Latin):
stus in animo: om̃s tam̃ indeseta
edificauert̃ heremus deseitũus¬
tur: quia ab hominib ñ inhabia
Mundus uͦ dicitur desectũ. quiad¬
seruerat xp̃m̃: similit & animꝰ dess¬
tum nuncupat᷑. qͣndo sp̃c scĩgal

Expanded text:
justus in anima, omnes tamen in deserto aedificaverunt. Eremus desertum vocatur, quia ab hominibus non habitatur; mundus vero dicitur desertum, quia deseruerat Christum: similiter et anima desertum nunc
Abbreviated transcription (Latin):
tatis. In his lex que int̾ em̃tes
ce uendentes habet᷑ ꝑ similitudi¬
nem pot̾ assignari. Auaritie m̃¬
sura ẽ. nunia parcitas. m̃surauͦ
uoluptatis suꝑfluitas: m̃sura
dispensationis. benignitas. m̾su¬
ra necessitatis sufficiens eqͣlitas:
auaritia subtrahit necessitani
spensatio necessitati miscdlit add¬
dit: necessitas debitum indigen¬
tie requirit. Solent mercatores
dentes sua distribuunt que mimi
ẽ: altera uͦ qua em̃tes aliena reci¬
punt. s hec maior est. Maiorem
sibi: minorem ꝓximo. Sic quicd̃a
p̃lati auaricie & uoluptatis mñ¬
sura utentes. nume parcitatis i¬
sculo subiectis ministrant: ipsi
autem pleno suꝑfluitatis utum̃
modio. Parcitatem p̾dicant su¬
iectis: s ipsi uoluptatẽ sequm¬
tur. Sc̃ & alii mercatores qͥretł
utentes mensuris: ementimus
ex sola benignitate miscdit i
pendunt. Quibꝰ benignitas ql¬
rumdam p̃latoꝵ comparatus
qui cum subiectis necessatias
uideant: addunt cẽ quandoqi

Expanded text:
s lex, quae inter ementes et vendentes habetur, per similitudinem potest assignari. Avaritiae mensura est nimia parcitas, mensura vero voluptatis superfluitas, mensura dispensationis, benignitas, mensura necessitatis, sufficiens aequalitas. Avaritia subtrahit necessitati, dispensatio necessitati misericorditer addit, necessitas debitum indigentiae requirit. Solent mercatores una, qua vendentes sua distribuunt, quae minor est; altera vero, qua ementes aliena recipiunt, sed haec major est, major est ipsis, minor est proximo. Si quidam praelati avaritiae et voluptatis mensura utentes, nimiae parcitatis vasculo subjectis ministrant, ipsi autem pleno superfluitatis utuntur modio. Parcitatem praedicant subjectis, sed ipsi voluptatem sequuntur. Sunt et alii mercatores, qui rectis utentes mensuris ementi munus ex sola benignitate misericorditer impendunt, quibus benignitas quorumdam praelatorum comparatur, qui cum subjectis necessaria provideant, addunt etiam quandoque
Abbreviated transcription (Latin):
seu lacte. ñ sagim ine pulm̃ta eoꝵ¬
ꝯdiant᷑. A carmbꝰ abstineant: nisi
aut necessitate aut dispensatiõe
extra conuentum alicui ꝯcedatur.
tisumꝰ: ne scilicet quod miscdit̾ ꝯce¬
ditur. ut a quibꝰdam fieri solet. qͣsi
exdebito requirat᷑. Non enimꝓmit.¬
timꝰ s concedimꝰ. Si autẽ locꝰ aut
regio aut possessio ministrauĩt sine
ꝓpositi abhorreat abstinentiam. q̃
de om̃ibꝰ ciborum gnĩbꝰ solũ carnis ex¬
cludit usum: cet̾a uͦ concedit ac be¬
ngne subministrat. In his ciborũ
gñĩbꝰ q̃ necessitatifrm̃ licitafore dix¬
imꝰ tria sunt obsecuanda: i. modꝰ m̃
te utam appositis: m̾sura. ut appo¬
sita sustentationi ñ delectatiomi suf¬
ficiant: numerꝰ. ut ex aliqͦ appositoꝵ
reficiant᷑. neabstinentia nimia caro
afflicta deficiat: aut saturitate lu¬
xuriet. In m̃sura debet ẽẽ equalitas:
ñquantitatis s sufficientie. Uñbe

Expanded text:
seu lacte non sagimine eorum pulmenta coseu lacte non sagimine eorum pulmenta condiantur. A carnibus abstineant, nisi aut necessitate, aut dispensatione extra conventum alicubi concedatur. ri sumus ne, scilicet quod misericorditer conceditur, ut a quibusdam fieri solet, quasi ex debito requiratur. Non enim promittimus, sed concedimus. Si autem locus aut regio aut possessio ministraverit, sine stri propositi abhorreat abstinentiam, quae de omnibus ciborum generibus solum carnis excludit visum, caetera vero concedit, et benigne subministrat. In iis ciborum generibus, quae necessitati fratrum licita esse diximus, tria sunt observanda, id est, modte utantur appositis; mensura, ut apposita sustentatione non delectationi sufficiant; numerus, ut ex aliquo appositorum reficiantur, ne abstinentia nimia caro afflicta deficiat, aut saturitate luxurietur. In mensura debet esse aequalitas, non quantitatis, sed sufficientiae. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
uoniam ꝑesumpͥmi parentis
culpasumpsit inicium. ideoca¬
uendum nobis ẽ. ne sic̃ ille ꝑ escã pa-¬
radisi meruit egressum: ita ce nos
arceam᷑ ab ingressu. Sunt gͥ tria ĩ
tum comedamꝰ. scił. cibi spẽs. hora.
ce m̃sura: ne illicitum. aut extra
horã aut ultra m̃surã aliquid su¬
mamꝰ. Illicitum comedit ad̾a inpa-¬
radiso & expellit᷑ extra horam io¬
nathas ce apatre maledicit᷑: ppłs uͦ¬
isrł ad sepulera concupiscentie ultͣ
m̃surã ce occidit᷑. Trans gredit᷑ adam
p̃ceptũ dñi. frangit ionathas qd̃
obseruabat multitudo populi:de¬
cipit᷑ isrł insaturitate cibi. Sicgͥ tͣn¬
sgressio meruit expulsionẽ: negli¬
gentia uoti communis maledictio¬
nem: saturitas mortem. In his fr̃
cotidie decipimur. dũ murmuran¬
tes indeserto cum isrłe & egiptias
transgredimur: &e quod cõmunit̃
afr̃ibꝰ tenet᷑ negligent̾ obseruamꝰ.
Nc̃ autem transeamꝰ ad eaque ne¬
cessitati fr̃m mediocritas ꝯcedit

Expanded text:
uoniam per esum primi parentis culpa sumpsit initium, ideo cavendum nobis est, ne sicut ille per escam paradisi meruit expulsionem, ita et nos arceamur ab ingressu. Sunt igitur tria in tum comedamus, scilicet cibi species, hora et mensura, ne illicitum, aut extra horam, aut ultra mensuram aliquid sumamus. Illicitum comedit Adam in paradiso, et expellitur ; extra horam Jonathas, et a patre maledicitur ; e ultra mensuram, et occiditur . Transgreditur Adam praeceptum Domini; frangit Jonathas quod observabat multitudo populi; decipitur Israel in saturitate cibi. Sic igitur transgressio meruit expulsionem; negligentia voti communis maledictionem; saturitas mortem. In his, fratres, quotidie decipimur, dum murmurantes in deserto cum Israele, ad Aegyptransgredimur, et quod communiter a fratribus tenetur, negligenter observamus. Nunc transeamus ad ea quae necessitati fratrum mediocritas concedit
Abbreviated transcription (Latin):
eqͣlitas ẽ. equalitas. ñ quantitatis s
sufficientie. Tc̃ enim res equalit̃ duu¬
dit᷑: cum uie qui diuidit ꝓut ciuq
opꝰ ẽ. singulis partit᷑. In hoc multimł¬
tociens decipiunt᷑:. cum delicatiori
alicui usum lautioris cibi ꝯcessum
uiderint. Non est inquiunt hec e¬
qua religio q̃ ꝑsonas recipit: diui
ubi quantum possunt fiunt duui¬
tes laboriosi. fiant pauꝑes delica-¬
ti. hi m̃suram querunt uolupta¬
tis ñ necessitatis. Quatuor ꝑsi
militudinem dicunt᷑ ẽẽ m̃sure:

Expanded text:
ntitatis, sed sufficientiae. Tunc enim res aequaliter dividitur, cum ille, qui dividit, prout cuique opus est, singulis partitur. In hoc multi multoties decipiuntur, cum delicatiori alicui usum cibi lautioris concessum viderint. « Non est, inquit, haec aequa religio, quae personas recipit, divitubi, quantum possunt, fiunt divites laboriosi, fiant pauperes delicati. Hi mensuram quaerunt voluptatis, non necessitatis. » Quatuor per similitudinem dicuntur esse mensurae,