comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in cuiꝰ nomine condita . ẽ. ciuitas id ẽ. enoch con¬
texti sunt cȩteri usq ad illũ finẽ de qͦ locutꝰ sũ.
donec illud genꝰ atq uniuersa ꝓpago diluuio
deleret᷑. Cũ uͦ filiꝰ seth unꝰ cõmemoratꝰ fuisset enos:
ñ dũ usq ad diluuiũ additis cȩteris. articułꝰ qͥ¬
dã int̃ ponit᷑. & dr̃. Hic liber natiuitatis hominũ
qͣ die fecit ds̃ adã. Ad imaginẽ dĩ fecit illũ mas¬
culũ et feminã fecit illos. & benedix̃ illos. & cog¬
nominauit nom̃ eoꝵ adã: qͣ die fecit illos Qđ m
uidet᷑ ad hoc int̃ positũ. ut hinc rurs incipet
abipso adã dinumeratio tẽpoꝵ: quã noluit
facere qͥ hȩc scripsit inciuitatẽ t̃renã : tanquã
eã ds̃ sic cõmemoraret ut ñ cõputaret. Sed qͣ re
hinc redit᷑ ad istã recapitulationẽ pꝰ ea qͥã cõ¬
memoratꝰ filiꝰ seth homo qͥ sꝑauit in uocare no¬

Expanded text:
in cuius nomine condita est ciuitas, id est Enoch, conin cuius nomine condita est ciuitas, id est Enoch, contexti sunt ceteri usque ad illum finem, de qua locutus sum, donec illud genus adque uniuersa propago diluuio deleretur; cum uero filius Seth unus commemoratus fuisset Enos, nondum usque ad diluuium additis ceteris articulus quidam interponitur et dicitur: Hic liber natiuitatis hominum, qua die fecit Deus Adam, ad imaginem Dei fecit illum. Masculum et feminam fecit illos, nominauit nomen eorum Adam, qua die fecit illos. Quod mihi uidetur ad hoc interpositum, ut hinc rursus inciperet ab ipso Adam dinumeratio temporum, quam noluit facere, qui haec scripsit, in ciuitate terrena; tamquam eum Deus sic commoneret, ut non conputaret. Sed quare hinc reditur ad istam recapitulationem, postea quam commemoratus est filius Seth, homo qui sperauit inuocare no
Abbreviated transcription (Latin):
nit᷑. qͦ pęccatũ significat᷑ : & ipse numerꝰ femina
claudit᷑. A qͦ sexu initiũ factũ ẽ. peccati: ꝑ qͦd om̃s
morimꝰ. Cõmissũ ẽ. aut̃ ut & uoluptas carnis
quȩ spui resisteret sequeret᷑. Nã & ipsa filia la¬
mech. noema: uoluptas int̾p̃tat᷑. E sech aut̃ ab
adã usq ad noe denariꝰ in sinuat legitimꝰ nume¬
rus. Cui noe tres adiciunt᷑ filii. Unde uno lapso
benedicunt᷑ a patre : ut remoto reꝓbo. & ꝓbatis
terã ꝑ alterã multiplicatas. Nã t̃ qͣ terni uel qͣt̃
terni: ipsũ faciunt. His ita se habentib : uideo¬
eẽ considandũ & cõmemorandũ. ista utraq ꝓ¬
genies quȩ distinctis generationib duas in sinu¬
at ciuitates. unã t̾rigenarũ. alterã regenera¬
toꝵ qͦmͦ pꝰ ea sic cõmixta fuerit atq confusa .
ut unuiersũ genꝰ humanũ exceptis . uIII. homi¬
quẽ ad modũ cũ ex camgenerationes enumera¬
rent᷑. cõmemorato ante cȩteros posteros eiꝰ illo

Expanded text:
nitur, quo peccatum significatur; et ipse numerus femina clauditur, a quo sexu initium factum est peccati, per quod omnes morimur. Commissum est autem, ut et voluptas carnis, quae spiritui resisteret, sequeretur. Nam et ipsa filia Lamech Noema Voluptas interpretatur. Per Seth autem ab Adam usque ad Noe denarius insinuatur legitimus numerus. Cui Noe tres adjiciuntur filii: unde uno lapso duo benedicuntur a patre, ut remoto reprobo et probatis teram per alteram multiplicatas. Nam ter quaterni, vel quater terni ipsum faciunt. His ita se habentibus, video considerandum et commemorandum, ista utraque progenies, quae distinctis generationibus duas insinuat civitates, unam terrigenarum, alteram regeneratorum, quomodo postea sic commixta fuerit atque confusa, ut universum genus humanum, exceptis octo homimerarentur, commemorato ante ceteros posteros eius illo,
Abbreviated transcription (Latin):
imꝑtita grã dictꝰ . ẽ. angłs. Uerũ hoc mouet
qͦsdã qͦd ex illis qͥ dicti sunt angłidĩ & ex mu¬
lierib qͣs amauer̾ ñ qͣsi homines generis nr̃i.
sed qͣsi grgantes legimꝰ. eẽ natos : qͣsi uͦ corpora
hominũ modũ nr̃m longe excedentia qͦd etiã
ne ante paucos annos cũ romanȩ urb qͦdago¬
this factũ ÷ apꝓpinq̃ret excidiũ romȩ fuit
femina cũ suo patre & sua matre. quȩ corpo¬
re qͦdã mͦ grganteo longe cȩteris p̃mineret :
Ad qͦã uisendã mirabilis fiebat usquaqͣq
concursus. Et hoc erat maxime ad mirationi:
qͦd ambo parentes eiꝰ nec saltim tã longierant
homines quã longissimos uiđe consueuimus.
lotuer̃ igit᷑ gr̃gantes nasci & priꝰquã filii dĩ
qͥ & angłidĩ dicti sunt filiab hominũ hoc est
scđm hominẽ uiuentiũ miscerent᷑ : filii scilicet
seth. filiis cam. Nã & canonica scriptura sic lo¬
qͥt᷑ in qͦ libro hȩc legimꝰ : cuiꝰ uerba ista s̃. Et factũ

Expanded text:
angelus. Verum hoc mouet quosdam, quod ex illis, qui dicti sunt angeli Dei, et ex mulieribus, quas amauerunt, non quasi homines generis nostri, sed gigantes legimus esse natos. Quasi uero corpora hominum modum nostrum longe excedentia, quod etiane ante paucos annos, cum Romanae urbis quod a Gothis factum est adpropinquaret excidium, Romae fuit femina cum suo patre et sua matre, quae corpore quodam modo giganteo longe ceteris praemineret? Ad quam uisendam mirabilis fiebat usquequaque concursus. Et hoc erat maxime admirationi, quod ambo parentes eius nec saltem tam longi homines erant, quam longissimos uidere consueuimus. Potuerunt igitur gigantes nasci, et prius quam filii Dei, qui et angeli Dei dicti sunt, filiabus hominum, hoc est secundum hominem uiuentium, miscerentur; filii scilicet Seth filiis Cain. Nam et canonica scriptura sic loquitur, in quo libro haec legimus, cuius uerba ista sunt: Et factum
Abbreviated transcription (Latin):
.c.xx. anni. Gygantes aut̃ erant suꝑ t̾rã indi¬
eb illis. Et pꝰ illud cũ intrarent filii dĩ ad fi¬
lias hominũ & generabant sibi : illierant grꝰ
Consuetudo qͥppe scripturȩ huiꝰ.ẽ: etiã speci¬
osos corpore bonos uocari. Sed & pꝰquã factũ
.ẽ: nati s̃ grgantes. Sic enĩ ait. Crgantes aut̃
generabant sibi : satis ostendit qͦd priꝰ anteqͥam
sic cadent filii dĩ dõ generabant ñ sibiͥ id ÷ non
dominante libidine coeundi. sed seruiente offi¬
cio ꝓpagandi. ñ familias fastꝰ sui sed ciues ciui¬
tatis dĩ: qͥb annuntiarent tanqͥã angłidĩ ut po¬
nerent indõ spẽ suã. similes illius qͥnatꝰ .ẽ. de seth
filius resurrectionis. & sꝑauit inuocare nom̃ dñi
dĩ. in qͦ sꝑauit sech cũ suis posteris coheredes et̃ noꝵ
bonoꝵ & sub dõ patre fr̃s filioꝵ. Non aut̃ illos ita
fuisse angłos dĩ ut homines ñ. eẽnt. sic̃ qͥdã putant.
sed homines ꝓculdubio fuisse. scriptura illa sine

Expanded text:
autem erant super terram in diebus illis et post illud, cum intrarent filii Dei ad filias hominum, et generabant sibi; illi erant gigConsuetudo quippe scripturae huius est, etiam speciosos corpore bonos uocare. Sed et postquam hoc factum est, nati sunt gigantes. Sic enim ait: Gigantes autem generabant sibi, satis ostendit, quod prius, antequam sic caderent filii Dei, Deo generabant, non sibi, id est non dominante libidine coeundi, sed seruiente officio propagandi; non familiam fastus sui, sed ciues ciuitatis Dei. quibus adnuntiarent tamquam angeli Dei, ut ponerent in Deo spem suam, similes illius, qui natus est de Seth, filius resurrectionis, et sperauit inuocare nomen Domini Dei; in qua spe essent cum suis posteris coheredes aeternorum bonorum et sub Deo patre fratres filiorum. Non autem illos ita fuisse angelos Dei, ut homines non essent, sicut quidam putant, sed homines procul dubio fuisse, scriptura ipsa sine
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ nullo pacto p̃tereundũ silentio uidet᷑. qͦd cũ
lamech ab adã septimꝰ fuisset inuentꝰ tot eius
annumerati st̃ filii donec undenariꝰ numerꝰ im¬
pleret᷑ qͦ significat᷑ peccatũ. Addunt᷑ enĩ tres filii
& una filia: uxores aut̃ aliud possunt signifi¬
care. ñ hoc qͦd nunc cõm̃datũ uidet᷑. Nunc enĩ de
generationib loqͥm᷑: illȩ uͦ unde sint genitȩ taci¬
tũ ẽ. Qm̃ gͦ lex denario numero p̃dicat᷑ unde ẽ.
mirabilis ille decalogus: ꝓfecto numerꝰ undena¬
riꝰ. qm̃ trans gredit᷑ denariũ transgressionẽ legis
ac ꝑ hoc peccatũ significat. Hinc .ẽ. qͦd in tabna¬
culo testimonii qđ erat initinere popłidĩ uelut
templũ ambulatoriũ .xi. uela cilicina fieri p̃cep¬
ta sunt. In cilicio qͥppe recordatio. ẽ peccatoꝵ ꝓp¬
ter hedos ad sinistrã futuros: qͦd confitentes in
cilicio ꝓsternim᷑. tanquã dicentes qͦd in psalmo¬

Expanded text:
mihi nullo pacto praetereundum silentio uidetur, quod, cum mihi nullo pacto praetereundum silentio uidetur, quod, cum Lamech septimus ab Adam fuisset inuentus, tot eius adnumerati sunt filii, donec undenarius numerus inpleretur, quo significatur peccatum. Adduntur enim tres filii et una filia. Uxores autem aliud possunt significare, non hoc quod nunc commendandum uidetur. Nunc enim de generationibus loquimur; illae uero unde sint genitae, tacitum est. Quoniam ergo lex denario numero praedicatur, unde est memorabilis ille decalogus, profecto numerus undenarius, quoniam transgreditur denarium, transgressionem legis ac per hoc peccatum significat. Hinc est quod in tabernaculo testimonii, quod erat in itinere populi Dei uelut templum ambulatorium, undecim uela cilicina fieri praecepta sunt. In cilicio quippe recordatio est peccatorum propter haedos ad sinistram futuros; quod confitentes in cilicio
Abbreviated transcription (Latin):
nantib succeđent patrib : sed qͦs regnandi
meritũ ꝓpt̃ uirtutẽ t̾renȩ utiles ciuitati uel
sors aliqua reꝑiret: uel ille potissimũ succedẽt
patri hereditario qͦdã iure regnandi quẽ prȩ
cȩteris filus dilexis set. Potuit aut̃ uiuente ad huc
lamech atq regnante fieri diluuiũ : ut ipsũ cũ ali¬
is om̃ib hominib exceptis qͥ in archa fuer̃ qũe ꝑ¬
deret inueniret. Neq enĩ mirandũ ÷ siuaria qͣn¬
titate numerositatis annoꝵ int̃ positȩ ꝑtã lon¬
guã ȩtatẽ ab adã usq ad diluuiũ. ñ eqͣlis numeri
lamech: decimꝰ aut̃ noe. Et idõ ñ unus filius la¬
mechsic̃ in cȩt̾is suꝑius. sed plures cõmemorati s̃ :
quia in certũ erat qͥs ei fuisset mortuo successurꝰ.
si regnandi tẽpus int̾ ipsũ & diluuiũ remansis¬
nꝰ set. Sed qͦmͦ se habeat siue ꝑ pͥmogenitos siue ꝑ
reges ex cam generationũ ordo decurrens: illiro

Expanded text:
nantibus succederent patribus, sed quos regnandi nantibus succederent patribus, sed quos regnandi meritum propter uirtutem terrenae utilem ciuitati. uel sors aliqua reperiret, uel ille potissimum succederet patri hereditario quodam iure regnandi, quem prae ceteris filiis dilexisset. Potuit autem uiuente adhuc Lamech adque regnante fieri diluuium, ut ipsum cum aliis omnibus hominibus, exceptis qui in arca fuerunt, quem perderet inueniret. Neque enim mirandum est, si uaria quantitate numerositatis annorum interposita per tam longam aetatem ab Adam usque diluuium non aequalis numeri am dixi, ab Adam Lamech, decimus Noe; et ideo non unus filius Lamech, sicut in ceteris superius, sed plures commemorati sunt, quia incertum erat quis ei fuisset mortuo successurus, si regnandi tempus inter ipsum et diluuium remansisset. Sed quoquo modo se habeat siue per primogenitos siue per reges ex Cain generationum ordo decurrens, illud
Abbreviated transcription (Latin):
pt̃ aliquã secretiorẽ causã quȩ me latet usq: ad
lamech & eiꝰ filios generationũ ꝑueniente con¬
textu cõm̃daret᷑ hȩc ciuitas quã dicimꝰ. eẽ. ter¬
renã. ac deinde cessaret scriptor b memorare
cȩteras quȩ usq ad diluuũ. eẽ. potuer̃. Potest &
illa causa. eẽ. cur ñ ordogenerationũ ꝑ pͥmoge¬
nitos duceret᷑ ut necesse ñ sit in illis hominib:
tã serã credere pub̾tatẽ : qͦd scilicet eadẽ ciui¬
tas quã cam in nomine enoch filii sui condidit.
longe lateq regnare potuerit & reges hab̃e. ñ
simul plures. sed singulis ȩtatib: singulos qͦsq
genuissent sibi successores qͥcũq regnassent.
ciuitas. t̾̃cius iarethquẽ genuit enoch. qͣrtus
meuida. quẽ genuit gaiddat qͥntꝰ matussa hel
quẽ genuit meuia. sextꝰ lamech quẽ genuit
matus sahel qͥ ÷ septimꝰ ab adã ꝑ cam. Non aut̃
erat consequens ut pͥmogeniti in regnũ reg¬

Expanded text:
ropter aliquam secretiorem causam, quae me latet, usque ad ropter aliquam secretiorem causam, quae me latet, usque ad Lamech et eius filios generationum perueniente contextu commendaretur haec ciuitas, quam dicimus esse terrenam, ac deinde cessaret scriptor libri commemorare ceteras, quae usque ad diluuium esse potuerunt. Potest et illa esse causa, quur non ordo generationum per primogenitos duceretur, ut necesse non sit in illis hominibus tam seram credere pubertatem, quod scilicet eadem ciuitas, quam Cain in nomine Enoch filii sui condidit, longe lateque regnare potuerit et reges habere non simul plures, sed suis aetatibus singulos, quos genuissent sibi successuros quicumque regnassent. ciuitas; tertius Gaidad, quem genuit Enoch; quartus Meuia, quem genuit Gaidad; quintus Mathusael, quem genuit Meuia; sextus Lamech, quem genuit Mathusael, qui est septimus ab Adam per Cain. Non autem erat consequens, ut primogeniti regum reg
Abbreviated transcription (Latin):
tant usq ad diluuiũ ꝓgeniẽ cam agenerationib
uacare potuisse : Sed qͥ hoc mouet᷑ : meminerit cũ
quȩrerẽ qͦmͦ credendũ sit antiqͦs illos homines ꝑ
tã multos annos agignendis filiis cessare potius¬
se duob modis istã solutã. eẽ. quȩstionẽ : aut de
sera pubtate ꝓportione tã longe uitȩ. aut de
filiis qͥ cõmemorant᷑ in generationib qđ ñ fue¬
rint pͥmogeniti. sed hiꝑ qͦs ad eũ quẽ intendebat
auctor libri poterat ꝑuenire : sic̃ ad noe inge¬
nerationib seth. Roinde in generationib: cãm
si ñ occurrit qͥ deb̾et intendi. atq p̃t̃ missis pͥmo¬
genitis ꝑ eos qͥ cõmemorati s̃ ꝑueniri oportebat:
sera pub̾tas intelligenda restabit. ut aliqͣntũ
post .c. annos pubes habilesq ad gignendũ fac¬
ti fuerint. ut ordo generationũ ꝑ pͥmogenitos oc¬
currer& usq ad diluuiũ ad numerũ annoꝵ tan¬
tȩ qͣntitatis occurrenle quã uis fieripossit ut ꝓ¬

Expanded text:
tant usque diluuium, progeniem Cain a generationibus uacare potuisse? Sed qui ex hoc mouetur, meminerit, cum quaererem, quo modo credendum sit antiquos illos homines per tam multos annos a gignendis filiis cessare potuisse, duobus modis istam solutam esse quaestionem: aut de sera pubertate, proportione tam longae uitae, aut de filiis qui commemorantur in generationibus, quod non fuerint primogeniti, sed hi, per quos ad eum, quem intendebat auctor libri, poterat perueniri, sicut ad Noe in generationibus Seth. Proinde in generationibus Cain, si non occurrit qui deberet intendi, ad quem praetermissis primogenitis per eos, qui commemorati sunt, perueniri oportebat, sera pubertas intellegenda restabit, ut aliquanto post centum annos puberes habilesque ad gignendum facti fuerint, ut ordo generationum per primogenitos curreret et usque diluuium ad numerum annorum tantae quantitatis occurreret. Quamuis fieri possit, ut p
Abbreviated transcription (Latin):
nom̃ uni ada: & nom̃ scđȩ sella. Et peꝑit ada iu¬
bal: hic erat pat̃ habitantiũ in tab̾naculis pe¬
cuarioꝵ & nom̃ fr̃ĩs eiꝰ uibal: hic fuit qͥostendit
ri. Soror aut̃ tubal: noema: Huc usq porrectȩ
sunt generationes sex cain: quȩ s̃ om̃s ab adã
UII. ad numerato ipso adã. Septẽ scilicet usq
.ẽ. generatio in filiis eiꝰ. in qͥb cõmemorat᷑ & fe¬
mina. Ubi elegant̃ significatũ ẽ t̾renã ciuitatẽ
usq in sui finẽ carnales habiturã generationes :
quȩ mariũ feminarũq coniunctione ꝓueniun.

Expanded text:
nomen uni Ada, et nomen secundae Sella; et peperit Ada Jonomen uni Ada, et nomen secundae Sella; et peperit Ada Jobel: hic erat pater habitantium in tabernaculis pecuariorum. Et nomen fratris ejus Jubal: hic fuit qui ostendit ri. Soror autem Thobel Noema . Huc usque porrectae sunt generationes ex Cain, quae sunt omnes ab Adam octo, annumerato ipso Adam, septem scilicet usque est generatio in filiis ejus, in quibus commemoratur et femina. Ubi eleganter significatum est, terrenam civitatem usque in sui finem carnales habituram generationes, quae marium feminarumque conjunctione proveniunt.
Abbreviated transcription (Latin):
Porro ille seth int̃p̃tat᷑ homo : sed cõmune ꝑ hi¬
bet᷑ . eẽ. in illa lingua id ÷ hebrea masculo & fe¬
minȩ. Nã sic de illo scriptũ. ẽ : masculũ & femi¬
nã fecit eos. & benedix̃ illos & cognominauit
int̃p̃tat᷑ homo nom̃. eẽt ambeꝵ. E nos aut̃ sic
int̾p̃tat᷑ homo. ut hoc ñ posse feminã nuncupa¬
ri periti linguȩ illiꝰ asseuerant : tanqͦã filios
resurrectionis. ubi ñ nubent. neq uxores du¬
cent.Non enĩ erit ibi generatio: cũ illuc ꝑduxe¬
rit regeneratioQua re & hoc ñ ut puto incassũ
notandũ arbitror: qđ in eis generationib: quae
ꝓpagant᷑ ex illo qͥ . ẽ. appellatꝰ seth. cũ genuis se
filios & filias dicat᷑. nulla ibi genita nominatĩ¬
in ipso fine qͦusq ꝓtendunt᷑ nouissima femina
genita nominatur. Sic enĩ legit᷑. Matussael ge¬
nuit lamech: & sũpsit sibi lamech duas uxores

Expanded text:
Porro ille Seth interpretatPorro ille Seth interpretatbetur esse in illa lingua, id est hebraea, masculo et feminae. Nam sic de illo scriptum est: Masculum et feminam fecit illos, et beneinterpretatur homo, nomen esset amborum. Enos autem sic interpretatur homo, ut hoc non posse feminam nuncupari periti linguae illius adseuerent, tamquam filius resurrectionis, ubi non nubent neque uxores ducent. Non enim erit ibi generatio, cum illuc perduxerit regeneratio. Quare et hoc non incassum notandum arbitror, quod in eis generationibus, quae propagantur ex illo qui est appellatus Seth, cum genuisse filios filiasque dicain ipso fine quousque protenduntur, novissima femina genita nominatur. Sic enim legitur: Mathusael genuit Lamech: et sumpsit sibi Lamech duas uxores,
Abbreviated transcription (Latin):
libris iã diximꝰ ñ ob aliud demones arrogantes
sibi diuinitatẽ dõsq se credi cupientes si ex pe¬
tere sacrificiũ et gaudẽ huiꝰ modi honorib: nisi
qͥa uerũ sacrificiũ uero dõ deberi sciunt. Cũ gͦ. eẽt¬
adã utriꝰq generis pat̃. id ÷ & cuiꝰ series ad t̾̃re¬
nã. & cuiꝰ series ad cęlestẽ ꝑtinet ciuitatẽ: occiso
abel: atq in eiꝰ int̾fectionẽ cõm̃dato mirabili sa¬
cram̃to facti s̃ duo patres singuloꝵ cam & seth:
istarũ ciuitatũ ingenere mortaliũ euidentius
indicia clarere cȩ̃per̃. Cain qͥppe genuit enoch:
Incuiꝰ nomine condidit ciuitatẽ trenã. scilicet
ñ peregrinantẽ in hoo mundo. sed in eiꝰ tẽporał
pacis felicitate qͥescentẽ. Cainꝰ int̃p̃tat᷑ posses¬
a matre eiꝰ: ad qͥsiui hominẽ ꝑdm̃. Enochuͦ. de¬
dicatio. Hic enĩ dedicat᷑ t̾rena ciuitas ubi condit᷑.
qm̃ hic habet eũ quẽ intendit & appetit finẽ.

Expanded text:
libris jam diximus, non ob aliud daemones arrogantes libris jam diximus, non ob aliud daemones arrogantes sibi divinitatem deosque se credi cupientes sibi expetere sacrificium, et gaudere hujusmodi honoribus, nisi quia verum sacrificium vero Deo deberi sciunt. CAPUT utriusque generis pater, id est et cuius series ad terrenam, et cuius series ad caelestem pertinet ciuitatem, occiso Abel adque in eius interfectione commendato mirabili sacramento facti sunt duo patres singulorum generum, Cistarum ciuitatum in genere mortalium euidentius indicia clarere coeperunt. Cain quippe genuit Enoch, in cuius nomine condidit ciuitatem, terrenam scilicet, non peregrinantem in hoc mundo, sed in eius temporali pace ac felicitate quiescentem. Cain autem interpretatur possesa matre eius: Adquisiui hominem per Deum. Enoch uero dedicatio; hic enim dedicatur terrena ciuitas, ubi conditur, quoniam hic habet eum, quem intendit et adpetit, finem.
Abbreviated transcription (Latin):
tates ne habeat duas necessitudines una ꝑsona.
cũ duȩ possint eas hab̾e. & numerꝰ ꝓpinqͥtatis
augeri: sed etiã qͥa nescio qͦmͦ in .ẽ. humanȩ ue¬
recundiȩ qͥddã naturale atq laudabile. ut
cui debet causa ꝓpinqͣtatis reuerendũ honorẽ.
ab ea contineat qͥ ã uis generatricẽ libidinẽ :
de qͣ erubescere uidemꝰ & ipsã puditiciã con¬
iugalẽ : Copulatio igit᷑ maris & fȩminȩ qͣntũ
attinet ad genꝰ mortaliũ : qͦddã seminariũ
.ẽ. ciuitatis. Sed t̾rena ciuitas generatione tan¬
tũ mͦ: cęlestis aut̃ regeneratiõne opus habet.
ut noxã generationis euadat. Utrũ aut̃ aliqͦd
fuerit uel si fuit qͣle fuerit corporale atq uisi¬
bile regenerationis signũ ante diluuiũ sicut
tacet : sacrificasse tam̃ dõ etiã illos antiqͥssimos
homines ñ tacet. Qͦd et in duob pͥmis fr̃ib cla¬
hostias dõ legit̾ im molasse. De qͦ re in p̃ceden¬
tibus

Expanded text:
tates, ne habeat duas necessitudines una persona, tates, ne habeat duas necessitudines una persona, cum duae possint eas habere, et numerus propinquitatis augeri; sed etiam quia nescio quomodo inest humanae verecundiae quiddam naturale atque laudabile, ut cui debet causa propinquitatis reverendum honorem, ab ea contineat, quamvis generatricem, tamen libidinem, de qua erubescere videmus et ipsam pudicitiam conjugalem. 3. Copulatio igitur maris et feminae, quantum attinet ad genus mortalium, quoddam seminarium est ciuitatis; sed terrena ciuitas generatione tantummodo, caelestis autem etiam regeneratione opus habet, ut noxam generationis euadat. Utrum autem aliquod fuerit, uel si fuit, quale fuerit corporale adque uisibile regenerationis signum ante diluuium, sicuttacet. Sacrificasse tamen Deo etiam illos antiquissimos homines non tacet; quod et in duobus primis fratribus clahostias Deo legitur immolasse . De qua re in praecedentibus
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ sumꝰ in cõnubiis consobrinarũ etiã nr̃is
tẽporib ꝓpt̃ gradũ ꝓpinqͥtatis fr̃no gradui
ꝓximũ quã raro ꝑmores fiebat qđ fieri ꝑleges
licebat: qͥa id nec diuina ꝓhibuit. et ñdũ ꝓhi¬
buerat lex humana. Uerũ tam̃ factũ etiã licitũ
ꝓpt̃ uicinitatẽ horrebat᷑ illicit: & qđ fiebat
cũ consobrina pęne cũ sorore fieri uidebat᷑: qͥa
paginũ ordinib dirimens longius abiret : &¬
ꝓpinqͥtas. eẽ . desisteret: eã nondũ longe positã
rursus matrimonii uinculo colligare: & qͦdã¬
mͦ reuocare fugientẽ. Unde iã plenohominib
orbe t̃rarũ ñ qͥdẽ sorores ex patre uel ex matre
uel ex ambob suis parentib natas: sed tamen
amabant de suo genere ducere uxores. Uerũ
qͥs dubitet honestius hoc tẽpore. etiã consobri¬
naꝵ ꝓhibita. eẽ. coniugia: non solũ scđm ea
quȩ disputauimꝰ ꝓpt᷑ multiplicandas affini¬

Expanded text:
autem sumus in connubiis consobrinarum etiam nostris autem sumus in connubiis consobrinarum etiam nostris temporibus propter gradum propinquitatis fraterno gradui proximum, quam raro per mores fiebat, quod fieri per leges licebat; quia id nec divina prohibuit, et nondum prohibuerat lex humana. Verumtamen factum etiam licitum propter vicinitatem horrebatur illiciti; et quod fiebat cum consobrina, pene cum sorore fieri videbatur: quiropaginum ordinibus dirimens longius abiret et propinquitas esse desisteret, eam nondum longe positam rursus matrimonii vinculo colligare, et quodammodo revocare fugientem. Unde jam pleno hominibus orbe terrarum, non quidem sorores ex patre vel matre, vel ex ambobus suis parentibus natas, sed tamen amabant de suo genere ducere uxores. Verum quis dubitet honestius hoc tempore etiam consobrinorum prohibita esse conjugia? non solum secundum ea quae disputavimus, propter multiplicandas affini
Abbreviated transcription (Latin):
artatũ. sed latiꝰ atq numerosiꝰ ꝓpinqͥtatib: ere¬
bris uinculũ sociale diffundẽt. qͦd humanoge¬
nere crescente & multiplicato etiã int̾ impios
dõꝵ multoꝵ falsoꝵq cultores sic obseruari cerni¬
mꝰ. ut etiã si ꝑuersis legib ꝑmittant᷑ fr̃na con¬
iugia. melior tam̃ consuetudo ipsã malit ex hor¬
rere licentiã. Et cũ sorores acciꝑe in matrimo¬
niũ pͥmis humani generis tẽporib om̃ino licu¬
erit: sic auerset᷑ qͣs̃ nũ qͥã licere potuerit. Ad
humanũ enĩ sensũ uel alliciendũ uł offenden¬
dũ mos ualet plurimũ. Qui cũ in hac causa in¬
modationẽ concupicentiȩ coherceat: eũ desig¬
nari atq corrũpi merito nefariũ iudicat᷑. Si
enĩ ÷ iniquũ auiditate possidendi trans gredi
limitẽ agroꝵ: quanto magis. ẽ. iniqͥus libidine
concũbendi subuertere limitẽ moꝵ : Exꝑti

Expanded text:
artatum, sed latius adque numerosius propinquitatibus creartatum, sed latius adque numerosius propinquitatibus crebris uinculum sociale diffunderet. Quod humano genere crescente et multiplicato etiam inter inpios deorum multorum falsorumque cultores sic obseruari cernimus, ut, etiamsi peruersis legibus permittantur fraterna coniugia, melior tamen consuetudo ipsam malit exhorrere licentiam, et cum sorores accipere in matrimonium primis humani generis temporibus omnino licuerit, sic auersetur, quasi numquam licere potuerit. Ad humanum enim sensum uel adliciendum uel offendendum mos ualet plurimum; qui cum in hac causa inmoderationem concupiscentiae coherceat, eum dnari atque corrumpi merito esse nefarium judicatur. Si enim iniquum est, aviditate possidendi transgredi limitem agrorum, quanto est iniquius libidine concumbendi subvertere limitem morum? Experti
Abbreviated transcription (Latin):
ñ solũ illud ut fieret nulla necessitas. ẽẽt: uerũ
etiã si fieret nefas. ẽẽt. Nã si ex nepotib pͥmorũ
hominũ qͥ iã consobrinas poterant acciꝑe con¬
uiges sororib matrimonio iuingerent᷑ : ñ iã duȩ
caritatẽ numerosi ore ꝓpinqͥtate nectendã dis¬
seminari ꝑ singulos singulȩ debuer̃. Esset enĩ
unꝰ homo filiis suis fr̃i scilicet sororiq: conuigib
& pat̃. et socer. et auunculus : ita et uxor eiꝰ eis¬
dẽ cõmunib filiis et mat᷑. et amita& socrus ÷
idẽq int̾ se filii eoꝵ ñ solũ eẽnt fr̃s atq coniu
cõnetebant nouẽ cõnecterent si. ẽẽnt in singuł
singulȩ : ut homo unꝰ hab̾et alterã sororẽ. alterã
uxorẽ. alterã consobrinã. alterũ patrẽ. alterũ
auunculũ. alterũ socerũ : alterã matrẽ. alterã
amitã. alterã socrũ: atq ita se ñ in paucitate co¬

Expanded text:
et non solum istud ut fieret, nulla necessitas esset, verum et non solum istud ut fieret, nulla necessitas esset, verum etiam si fieret, nefas esset. Nam si et nepotes primorum hominum, qui jam consobrinas poterant accipere conjuges, sororibus matrimonio jungerentur; non jam duae, caritatem numerosiore propinquitate nectendam disseminari per singulos singulae debuerunt. Esset enim unus homo filiis suis, fratri scilicet sororique coniugibus, et pater et socer et auunculus; ita et uxor eius eisdem communibus filiis et mater et amita et socrus; idemque inter se filii eorum non solum essent fratres adque coniugconectebant, nouem conecterent, si essent in singulis singulae, ut unus homo haberet alteram sororem, alteram uxorem, alteram consobrinaauunculum, alterum socerum, alteram matrem, alteram amitam, alteram socrum; adque ita se non in paucitate co
Abbreviated transcription (Latin):
diuersarũ necessitudinũ uinculis necterent᷑ : nec
unꝰ in uno multas hab̾et. sed singulȩ spargerent᷑
in singulos. ac sic ad sõcialẽ uitã diligentiꝰ colligen¬
dã plurimȩ plurimos obtinerent. Pat̃ qͥppe &
socer duarũ sunt necessitudinũ nomina. Ut gͦ
aliũ qͥsq habeat patrẽ. aliũ socerũ: numero se
caritas porrigit. Utrũ q: aut̃ unꝰ adã . eẽ. cogebat᷑.
et filiis filiab  suis : qͣndo fr̃s sororesq cõnubio iun¬
gebant᷑. Sic & ȩua uxor eiꝰ utrũq sexui filiorũ
mat̃ altera & socrus altera: copiosius se socialis
dilec dio colligaret. Ipsa deniq iã soror quȩ etiã
uxor fiebat duas tenebat neces situdines : qͥb
ꝑ singula distributis ut altera. eẽt. soror altera
uxor hominũ numero socialis ꝓpinqͥtas augeret᷑.
Sed hoc unde fieret tunc ñ erat. existente copia¬
unde ducerent᷑ uxores. quȩ ñ erant iã sorores

Expanded text:
diuersarum necessitudinum uinculis necterentur, nec diuersarum necessitudinum uinculis necterentur, nec unus in uno multas haberet, sed singulae spargerentur in singulos ac sic ad socialem uitam diligentius conligandam plurimae plurimos obtinerent. Pater quippe et socer duarum sunt necessitudinum nomina. Ut ergo alium quisque habeat patrem, alium socerum, numerosius se caritas porrigit. Utrumque autem unus Adam esse cogebatur et filiis et filiabus suis, quando fratres sororesque conubio iungebantur. Sic et Eua uxor eius utrique sexui filiorum mater altera et socrus altera, copiosius se socialis dilectio conligaret. Ipsa denique iam soror, quod etiam uxor fiebat, duas tenebat una necessitudines; quibus per singulas distributis, ut altera esset soror, altera uxor, hominum numero socialis propinquitas augeretur. Sed hoc unde fieret tunc non erat, inde ducerentur uxores, quae non erant jam sorores;
Abbreviated transcription (Latin):
uidas pͥmogenitꝰ fuit : Iudas inqͥt genuit phares
et ⁊arã. Nec istoꝵ geminoꝵ aliqͥs fuit pͥmogenitꝰ:
sed iã ante illos tres genuerat. Cos itaq tenuit
in ordine generationũ: ꝑ qͦs ad dauid atq inde
qͦ in tendat ꝑueninb&. E x qͦ intelligi potest uete¬
res qͦq homines ante diluuiũ ñ pͥmogenitos sed
eos fuisse cõmemoratos ꝑ qͦs ordo succedentiũ
generationũ ad noe patriarchã duceret᷑ .: ne
serȩ pub̾tatis illoꝵ obscura et ñ necessaria qͦͥestio
facti expuluere. et coniugis eiꝰ exuiri latere mariũ
feminarũq coniunctio ne opꝰ hab̾et ut gignendo
multiplicaret᷑ : nec. eẽnt ulli homines nisiqͥ ex
illis duob nati fussent: iuri sorores suas coniuges
acceper̃. Eͦd ꝓfecto quanto ÷ antiqͥus cõpellente
necessitate: tanto post ea factũ ÷ dãnabiliꝰ reli¬
gione
ꝓhibente. Habita ẽ. enĩ ratio rectissima caritatis.
ut homines qͥb eẽt utilis atq honesta concordia

Expanded text:
ludas, inquit, genuit Phar-es et Zarat; nec istorum geminorum aliquis fuit primogenitus Iudae, sed ante illos iam tres genuerat. Eos itaque tenuit in ordine generationum, per quos ad Dauid adque inde quo intenderat perueniret. Ex quo intellegi potest, ueteres quoque homines ante diluuium non primogenitos, sed eos fuisse commemoratos, per quos ordo succedentium generationum ad Noe patriarcham duceretur, ne serae pubertatis illorum obscura et non necessaria quaestio facti ex puluere et coniugis eius ex uiri latere manum feminarumque coniunctione opus haberet, ut gignendo multiplicaretur, nec essent ulli homines, nisi qui ex illis duobus nati fuissent: uiri sorores suas coniuges acceperunt; quod profecto quanto est antiquius conpellente necessitate, tanto postea factum est damnabilius religione hibente. Habita est enim ratio rectissima caritatis, ut homines, quibus esset utilis adque honesta concordia,
Abbreviated transcription (Latin):
nom̃ dni dĩ. de qͦ dictũ . ẽ. suscitauit mͥ ds̃ semen
aliud ꝓabel: Curgͦ huic ꝓpͥe tribuit᷑ qͦd pͥorũ
hominũ intelligit᷑. eẽ. cõmune : nisi qͥa oportebat
in eo qͥde patre generationũ in meliorẽ partẽ hc
.ẽ. suꝑnȩ ciuitatis saparatarũ pͥmꝰ cõmemoratur
exortꝰ. p̃figurari hominẽ. id ÷ hominũ societatẽ ÷¬
qͦe ñ scđm hominẽ in re felicitatis t̾renȩ . s scđm
dm̃ uiuit in spe felicitatis ȩt̃nȩ: nec dictũ. ẽ. hic
sꝑauit in dñm dm̃. aut hic in uocauit nom̃ dñidĩ.¬

Expanded text:
en aliud pro Abel ? Cur ergo huic proprie tribuitur quod piorum omnium intelligitur esse commune, nisi quia oportebat in eo qui de patre generationum in meliorem partem, hoc est supernae civitatis separatarum, primus commemoratur exortus, pquae non secundum hominem in re felicitatis terrenae, sed secundum Deum uiuit in spe felicitatis aeternae? Nec dictum est: <Hic sperauit in Dominum Deum\', aut: \'Hic inuocauit nomen Domini
Abbreviated transcription (Latin):
uiii Et sethinqͥt natꝰ. ẽ. filiꝰ & nominauit nom̃ eiꝰenos
hic sꝑauit inuocare nom̃ dñi dĩ. Nempe clamat
at testatio ueritatis. Inspe igit᷑ uiuit homo filius
resurrectionis: in spe uiuit quã diu peregrinat᷑.
Hic ciuitas dĩ : qͥe gignit᷑ ex fide resurrectionis
xp̃i. Ex duob nãq illis hominib abel qͦd int̃p̃ta¬

Expanded text:
 Et Seth, inquit, natus est filius, et nominavit nomen ejus Enos: hic speravit invocare nomen Domini Dei . Nempe clamat attestatio veritatis. In spe igitur vivit homo filius resurrectionis; in spe vivit, quamdiu peregrinatur hic civitas Dei, quae gignitur ex fide resurrectionis Christi. Ex duobus namque illis hominibus, Abel, quod interpreta
Abbreviated transcription (Latin):
pagationis ordinẽ uener̃. Exẽpli grã qͦ id fiat aptiꝰ
aliqͥd int̃ ponã : unde nullus ambigat fieri potu¬
isse qđ dico. Fuangłista matheus generationẽ do¬
minicȩ carnis ꝑ seriẽ parentũ uolens com̃dare¬

Expanded text:
opagationis ordinem uenerint. Exempli gratia, quo id fiat apertius, opagationis ordinem uenerint. Exempli gratia, quo id fiat apertius, aliquid interponam, unde nullus ambigat fieri potuisse quod dico. Euangelista Matthaeus generationem dominicae carnis per seriem parentum uolens com
Abbreviated transcription (Latin):
hunc eiꝰ pͥmogenitũ fuis se: ut ad mirantes merito
bio sine ullo ꝓposito continentiȩ. uel ñ genuerit
coniugatꝰ : qͣndo qͥdẽ etiã de ipso loqͥt᷑. & genuit
filios & filias. & fuer̃ om̃s dies sech.xii. ⁊ dcc̾ce¬
anni & mortuus. ẽ: atq ita deinceps qͥoꝵ annicõ¬
memorant᷑. nec filios filiasq genuisse reticentur :
acꝑ hoc ñ apparet om̃ino utrũ qͥ nominat᷑ geni¬
tꝰ ipse fuerit pͥmogenitꝰ : immouͦ qm̃ credibile
ñ . ẽ. patres illos ȩtate longa aut impuberes fuisse.
aut coniugib caruisse. uel foetb: uel illos eoꝵ fi¬
lios pͥmos eis natos fuisse credibile . ẽ. Sed cũ sacrȩ
scriptor hystoriȩ ad ortũ uitãq noe cuiꝰ tẽporib
diluuiũ factũ ÷ ꝑ secutiones generationsi. notatis
tẽporib intendeile ꝑuenire : eas utiq cõmemora¬
uit ñ quȩ pͥmȩ suis parentib fuerint. sed qͦe in ꝓ.¬

Expanded text:
hunc eius primogenitum fuisse? ut admirantes merito hunc eius primogenitum fuisse? ut admirantes merito bio sine ullo proposito continentiae uel non genuerit coniugatus; quando quidem etiam de ipso legitur: Et genuit filios et filias, et fuerunt omnes dies Seth d mortuus est; atque ita deinceps quorum anni commemorantur, nec filios filiasque genuisse reticentur: ac per hoc non apparet omnino utrum qui nominatur genitus, ipse fuerit primogenitus. Immo vero quia credibile non est patres illos aetate longa aut impuberes fuisse, aut conjugibus caruisse, vel fetibus, nec illos eorum filios primos eis natos fuisse credibile est: sed cum sacrae scriptor historiae ad ortum vitamque Noe, cujus tempore um est, per successiones generationum notatis temporibus intenderet peruenire, eas utique commemorauit, non quae primae suis parentibus fuerint, sed quae in pr
Abbreviated transcription (Latin):
ante diluuiũ : sed incȩlestis maluit. tanqͥã. eẽnt
memoria digniores: Porro aut̃ sethqͣndo natꝰ . ẽ.
ñ qͥdẽ taciti st̃ anni patris eiꝰ. sed iã genuerat
alios: & utrũ solos cam & abel affirmare qͥs au¬
deat : non enĩ qͥa soli nominati st̃ ꝓpt̃ ordines
generationũ quas cõmemorare oportebat : idõ
consequens uideri debet illos solos fuisse tuno
generatos ex adã. Cũ enĩ silentio cooptis om̃iũ
nominib cȩteroꝵ legat᷑ genuis se filios & filias :
quota fuerit ista ꝓles eiꝰ quis p̃sumat asserere si
culpã temeritatis euitat: Potuit qͥppe adã di¬
uinitꝰ ad monitꝰ dicere pꝰ ea quã sechnatus est:
suscitauit mͥ dñs sem̃ aliud ꝓ abel Qm̃ enĩ talis futurꝰ¬
erat qͥ impleret illiꝰ scĩtatẽ : ñ qͦd ipse pͥor pꝰeũ tẽ¬
poris ordine nasceret᷑. Demde qͦd scriptũ .ẽ. uix̃ aut̃
& genuit enos: qͥs possit mͥ in consid̾atꝰ asseuerare

Expanded text:
ante diluvium, sed in coelestis maluit, tanquam essent ante diluvium, sed in coelestis maluit, tanquam essent memoria digniores. Porro autem Seth quando natus est, non quidem taciti sunt anni patris ejus, sed jam genuerat alios: et utrum solos Cain et Abel, affirmare quis audeat? Non enim quia soli nominati sunt propter ordines generationum, quas commemorari oportebat, ideo consequens videri debet solos fuisse tunc generatos ex Adam. Cum enim silentio coopertis omnium nominibus caeterorum, legatur eum genuisse filios et filias, quota fuerit ista proles ejus, quis praesumat asserere, si culpam temeritatis evitat? Potuit quippe Adam divinitus admonitus dicere, posteaquam Seth natus est, Suscitavit enim mihi Deus semen aliud pro Abel; quoniam talis erat futurus, qui impleret illius sanctitatem, non quod ipse prior post eum temporis ordine nasceretur. Deinde quod scriptum est, Vixit autem genuitEnos: quis possit nisi inconsideratus adseuerare
Abbreviated transcription (Latin):
tate gaudentib ꝑsecutiones iniqͣs passura fuerat
pͥmꝰ ostendit. Sed qͥot annoꝵ erat adã cũ eos geñ
ñ apparet . Ex inde digerunt᷑ generationes aliȩ
de cain. aliȩ de illoquẽ genuit adã in eiꝰ succes¬
sione quẽ fr̃ occidit : & apellauit nom̃ il liꝰ sech
dicens ut scriptũ .ẽ. Suscitauit mͥ dñs sem̃ aliuo
ꝓ abel quẽ occidit cam. Cũ itaq istȩ duȩ series
generationũ una de seth. altera decam has
duas de qͥb agimꝰ distinctis ordinib insinuent
ciuitates.⁊ unã cȩlestẽ int̾ris peregrinantẽ.
alterã t̃renã t̃renis tanqͥa sint gaudus in hi¬
antẽ uel inherentẽ : nullus de ꝓpagine cam
cũ dinumerata sit connumerato adã usq ad oc¬
tauã generationẽ quot annoꝵ fuisset ex p̃ssus est
qͣndo genuit eũ qͥ cõmemorat᷑ pꝰeũ. Noluit eni sps
dĩ int̾renȩ ciuitatis generationib tẽpora notare

Expanded text:
tate gaudentibus, persecutiones iniquas passura fuerat, tate gaudentibus, persecutiones iniquas passura fuerat, primus ostendit. Sed quot annorum erat Adam, cum eos genuit, non apparet. Exinde digeruntur generationes aliae de Cain, aliae de illo, quem genuit Adam in eius successionem, quem frater occidit, et appellauit nomen illius Seth dicens, ut scriptum est: Suscitauit enim mihi Deus semen aliud pro Abel, quem occidit Cain. Cum itaque istae duae series generationum, una de Seth, altera de Cain, has duas, de quibus agimus, distinctis ordinibus insinuent ciuitates, unam caelestem in terris peregrinantem, alteram terrenam terrenis tamquam sola sint gaudiis inhiantecum dinumerata sit connumerato Adam usque ad octavam generationem, quot annorum fuisset expressus est, quando genuit eum qui commemoratur post eum. Noluit enim Spiritus Dei in terrenae civitatis generationibus tempora notare
Abbreviated transcription (Latin):
Aut enĩ tanto serior fuit ꝓportione pubtas qͣnto
uitȩ totius maior annositas. : aut qͦd magis uideo
.eẽ. credibile ñ hic pͥmogeniti filii cõmemorati s̃:
sed qͦs suc cessionis ordo poscebat ut ꝑueniret᷑ ad
noe. a qͦrursꝰ ad abrahã uidemꝰ. eẽ ꝑuentũ. ac de¬
inde usq ad certũ articulũ tẽporis quantũ opor¬
tebat signari etiã generationib memoratis
cursũ głosissimȩ ciuitatis in hoc mundo peregri¬
nantis et suꝑnã patriã reqͥrentis. Ed enĩ negari
ñ potest: prior om̃ib cau ex coniunctione ma¬
ris & feminȩ natꝰ ÷. Neq enĩ illo nato dixis set
adã qͦd dixisse legit᷑. ad qͥsiui hominẽ ꝑdeũ :
nisi illis duob ipse fuisset homo nascendo ad¬
ditꝰ srims hunc secutꝰ abel quẽ maior fr̃ occidit.
p̃figuratione qͣdã peregrinantis ciuitatis dĩ.
qͦd ab impiis et qͦdã mͦ t̃rigenis uel t̾renã ori¬
ginẽ diligentib et t̃renȩ cuutatis t̃rena felici¬

Expanded text:
Aut enim tanto serior fuit proportione pubertas, quanto uitae totius maior annositas; aut, quod magis uideo esse credibile, non hic primogeniti filii commemorati sunt, sed quos successionis ordo poscebat, ut perueniretur ad Noe, a quo rursus ad Abraham uideminde usque ad certum articulum temporis, quantum oportebat signari etiam generationibus commemoratis cursum gloriosissimae civitatis in hoc mundo peregrinantis, et supernam patriam requirentis. Quod enim negari non potest, prior omnibus Cain ex conjunctione maris et feminae natus est. Neque enim illo nato dixisset Adam, quod dixisse legitur, Acquisivi hominem per Deum; nisi illis duobus ipse fuisset homo nascendo additus primus. Hunc secutus Abel, quem major frater occidit, praefiguratione quadam peregrinantis civitatis Dei, quod ab impiis, et quodammodo terrigenis, id est terrenam originem diligentibus et. terrenae ciuitatis terrena felici
Abbreviated transcription (Latin):
sit scriptura incredibilis quȩ dicit ȩdificatã
abuno homine cuntatẽ eo tẽpr̃ qͦ ñ plus quã uiri
.iiͦiIͦiI. uel potius tres pꝰea quã fr̃ fr̃em occidit fu¬
isse uident᷑ int̾ra. ⁊id ÷ pͥmꝰ homo pat̾ om̃iũ. & ipse
cam & eiꝰ filiꝰ enoch. ex cuiꝰ nomine ipsa ciuitas
nuncupata .ẽ. Sed hoc qͦs mouet parũ consiđant
ñ om̃s homines qͥ tunc. eẽ. potuer̃ scriptorẽ sacrȩ
huiꝰ hrstoriȩ necesse habusse nominare: s eos
solos qͦs oꝑis suscepti ratio postulabat. Propositũ
uno ꝓpagatarũ ꝑ uenire ad abrahã: ac deinde
ex eiꝰ semine ad popłm dĩ: in qͦ distincto acȩt̃is
gentib p̃figurarent᷑ & p̃nuntiarent᷑ om̃ia qͥȩ

Expanded text:
ncredibilis, quae dicit aedificatam ab uno homine ciui tatem eo tempore, quo non plus quam uiri quattuor uel potius tres, postea quam fratrem frater occidit, fuisse uidentur in terra, id est primus homo pater omnium et ipse Cain et eius filius Enoch, ex cuius nomine ipsa ciuitas nuncupata est. Sed hoc quos mouet, parum considerant non omnes homines, qui tunc esse potuerunt, scriptorem sacrae huius historiae necesse habusolos, quos operis suscepti ratio postulabat. Propositum propagatarum pervenire ad Abraham, ac deinde ex ejus semine ad populum Dei: in quo distincto a caeteris gentibus praefigurarentur et praenuntia
Abbreviated transcription (Latin):
& .xxͣ. die m̃sis suꝑ montes ararath. a qͣ aut̃ mi¬
m̃ses erant: ꝓfecto & anni erant qͣles nunc habe¬
appellabat᷑ dies. ut om̃ia ꝓ portione minuant᷑ :
nec toto qͣtriduo nr̃o factũ ÷ illud tã grande
diluuiũ. qͦd memorat᷑ factũ .xl. dieb & noctib
Quis hanc absurditatẽ & uanitatẽ ꝑferat :cPꝰ¬
inde remoueat᷑ hic error: qͥ coniectura falsa
ita uult astruere scripturarũ nr̃arũ fidẽ. ut
q de t̾minant. Tantꝰ m̃sis qͣntꝰ et nunc ẽ: que iu¬
na cȩpta et finita concludit. Iantꝰ annꝰ qͣntꝰ et
nunc. ẽ: quẽ .xii. m̃ses lunares additis ꝓpter
cursũ solarẽ. uͦ dieb et qͣdrante consũmant:
qͣnti anni sexcentesimi uitȩ noȩ scđs erat m̃sis.
pliuuȩ memorant᷑. Iui dies ñ binas ac paulo
ampliꝰ horas habebant : s uigenas et qͣt̃nas
die noeduq trans actas. ac ꝑ hoc tam magnos
annos uixer̃ illi antiqͥ usq ampliꝰ quã. dcccc&an

Expanded text:
e XVII die mensis super montes Ararath . Isti moes profecto et anni erant, quales nunc habeappellabatur dies, ut omnia proportione minuantur; ergo nec toto quatriduo nostro factum est illud tam grande diluQuis hanc absurditatem et vanitatem ferat? Proinde removeatur hic error, qui conjectura falsa ita vult astruere Scripturarum nostrarum fidem, ut que determinant: tantus mensis, quantus et nunc est, quem luna coepta et finita concludit: tantus annus, quantus et nunc est, quem duodecim menses lunares, additis propter cursum solarem quinque diebus et quadrante, consummant: quanti anni sexcentesimi vitae Noe secundus erat mensis pluuiae memorantur, qui dies non binas ac paulo amplius horas habebant, sed uicenas et quaternas die noctuque transactas. Ac per hoc tam magnos annos uixerunt illi antiqui usque amplius quam n
Abbreviated transcription (Latin):
plius. de qͥb: dictũ ẽ & ampliꝰ eis labor & dolor
Illa uͦ numeroꝵ uarietas quȩ int̃ codices hebre¬
orũ inuenit᷑ & nr̃os neq de hac antiqͦrũ longe¬
uitate dissentit : & si qͥd habet ita diuersũ ut
uerũ. eẽ. utrũq ñ possit: rerũ gestarũ fides ab
ea ling᷑a repetenda ÷ ex qͣ in t̃p̃tatũ ẽ. qđ habemꝰ.
Quȩ facultas cũ uolentib ubiq gentiũ p̃stosit : ñ
sa dicere uident᷑ ex hebreis codicib em̃dare aus
.ẽ.nemo. Nonenĩ ẽ. illa diuersitas putata men¬
dositas: nec ego ullomͦ putandã existimo. Sed
ubi ñ. ẽ. scriptoris error : aliqͥd eos diuino sp̃uubi
sensus. eẽt consentaneus ueritati & p̃dicans ueri¬
tatẽ ñ int̾p̃tantiũ munere sed ꝓphetantiũ lib¬
tate alit̃ dicere uoluisse credendũ. ẽ. Unde me

Expanded text:
plius, de quibus dictum est: Et amplius eis labor et dolor. Illa uero numerorum uarietas, quae inter codices Hebraeos inuenitur et nostros, neque de hac antiquorum longaeuitate dissentit, et si quid habet ita diuersum, ut uerum esse utrumque non possit, rerum gestarum fides ab ea lingua repetenda est, ex qua interpretatum est quod habemus. Quae facultas cum uolentibus ubique gentium praessa dicere videntur, ex Hebraeis codicibus emendare ausus est nemo. Non enim est illa diversitas putata mendositas; nec ego ullo modo putandum existimo. Sed ubi non est scriptoris error, aliquid eos divino Spiritu, ubi sensus esset consentaneus veritati, et praedicans veritatem, non interpretantium munere, sed prophetantium libertate
Abbreviated transcription (Latin):
inuenit nãq in eadẽ generatione apud hebreos
uixisse iareth antequã genuisset enoch .c. lx.ii.
tũ. Sic factũ. ẽ : ut hic nulla. ẽẽt. int̾ codices utros¬
q uarictas. Sed rurs mouet cur in octaua gene¬
ratione anteqͥã de matussalã nasceret᷑ lamech.

Expanded text:
Inuenit namque in eadem generatione aput Hebraeos Inuenit namque in eadem generatione aput Hebraeos uixisse Iared, antequam genuisset Enoch, centum sextum. Sic factum est 15 ut hic nulla esset inter codices utrosque uarietas. Sed rursus mouet, quur in octaua generatione, antequam de Mathusalam nasceretur Lamech,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓdesse aliqͥd ñ putat᷑: & quotus qͥsq hominũ. ẽ.
cui ꝓfunditas utilitatis huiꝰ appareat : hic uͦ ubi
ꝑtot contextas generationes .c. anni alibi ad st̃.
alibi de suntꝰ. Et pꝰ natũ qͥ cõmemorandus fuerat
filiũ desunt ubi ad fuer̃. ad sunt ubi defuer̃. ut
sũma concordet: nimirũ cũ uellet ꝑsuade qͥ hoc
fecit idõnumerosissimos annos iuxisse antiquos
qđ eos breuissimos nuncupant. & hoc de matu¬
ritate pub̾tatis qͣ idonea filii gignerent᷑ cona
insinuandos putaret in credulis: ne homines
tam dui uixisse reciꝑe in fide nollent: addidit
.c. ubi gignendis filiis habilẽ ñ inuenid̃t &etatẽ.
nec eosdẽ post genitis filiis ut congruenle sũma
detrax̃. Sic qͥpp̃e uoluit credibiles facere idonea¬
rũ generandę ꝓli conuenientias ȩtatũ: ut tam̃
numero ñ fraudaret uniuersas aetates uiuentiũ
ipsũ. ẽ. quod magis mouet idõ illũ fecisse. cũ res
quas dicimꝰ postulauit: qͥa ñ fecit ubi postulauit.

Expanded text:
desse aliquid non putatur; et quotus quisque hominum est, cui profunditas utilitatis huius 10 appareat? Hic uero, ubi per tot contextas generationes centum anni alibi adsunt, alibi desunt, et post natum, qui commemorandus fuerat, filium desunt ubi adfuerunt, adsunt ubi defuerunt, ut summa concordet: nimirum cum uellet persuadere, qui hoc fecit, ideo numerosissimos annos uixisse » antiquos, quod eos breuissimos nuncupabant, et hoc de maturitate pubertatis, qua idonea filii gignerentur, conarinsinuandos putaret incredulis, ne homines tamdiu uixisse recipere in fidem nollent, addidit centum, ubi gignendis filiis habilem ao non inuenit aetatem, eosdemque post genitos filios, ut congrueret summa, detraxit. Sic quippe uoluit credibiles facere idonearum generandae proli conuenientias aetatum, ut tamen numero non fraudaret uniuersas aetates uiuentium ipsum est quod magis mouet ideo illum fecisse, cum res, quam dicimus, postulauit, quia non fecit, ubi non postulauit.
Abbreviated transcription (Latin):
ratione inuenit᷑. uidet᷑ habe qͣndã si dicĩ potest
error ipse constantiã: nec casũ redolet s indus¬
triã. Itaq illa diuersitas numeroꝵ alit̾ se ha¬
bentiũ in codicib grecis & latinis. & alit̃ in he¬
breis. ubi ñ ÷ ista de .c. annis priꝰ additis & pꝰea
detracts ꝑ tot generationes continuata pari¬
litas
int̃p̃tũ. sed scriptoris tribuat᷑ errori: qͥ de bibliothe¬
ca supͣdicti regis codicẽ describendũ pͥmꝰ accepit.
Nã etiã nunc ubi numeri ñ faciunt in certũ aliqͥd
qͦd facile possit in telligi uel qͦd appareat utiliter
difi: & negligent̃ describunt᷑. & negligentiꝰ emen¬
dant᷑. Quis enĩ sibi existimet. eẽ. dicendũ quot mi¬

Expanded text:
ratione invenitur: videtur habere quamdam, si dici potest, error ipse constantiam; nec casum redolet, sed industriam. 2. Itaque illa diversitas numerorum aliter se habentium in codicibus graecis et latinis, aliter in hebraeis, ubi non est ista de centum annis prius additis et postea detractis per tot generationes continuata parilitas,eptuaginta interpretum, sed scriptoris tribuatur errori, qui de bibliotheca supradicti regis codicem describendum primus accepit. Nam etiam nunc, ubi numeri non faciunt intentum ad aliquid quod facile possit intelligi, vel quod appareat utiliter disci, et negligenter describuntur, et negligentius emendantur. Quis enim existimet sibi
Abbreviated transcription (Latin):
inuentꝰ ÷ matussalã sex annis ante diluuiũ fu¬
utiq cireuitꝰ conficit solis in illoꝵ hominũ uita
ꝓlixima cõputatos. Sexcentesimo nẽpe anno uitȩ
noe scriptũ ÷ factũ. eẽ. diluuiũ. Cur gͦ ibilegit᷑
& aqͣ diluiui facta.ẽ. suꝑ t̾rã sexcentesimo anno

Expanded text:
inuentus est Mathusalam sex annis ante diluuium fuinuentus est Mathusalam sex annis ante diluuium fuutique circuitus conficit solis, in illorum hominum vita prolixissima computatos. Sexcentesimo nempe anno vitae Noe scriptum est factum esse diluvium. Cur ergo ibi legitur, Et aqua diluvii facta est super terram sexcentesimo anno