comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
binit. si idẽ erit ineo ꝗ relegatusẽ ad tp̃t
Nam hic ild̾ nonus in ordinẽ ueniti¬
Infiliis decurionĩ q̃o ẽ. utrũ is solus de¬
curionis filiuis ẽe uideatur. qui concep¬
tus ⁊ natus ẽ exdctͣione. auito ⁊ it qui
qnͣtum ꝑtinet ue fustib casaigetur.
⁊ ne ĩ ntetallũ det᷑. ñ nocet plebero pẽe
et natũ. si postea honor deturionis pr̃i
eooꝵ accesserit. In quo quo pap̃. ad̾ ex¬
onẽ eius moueatur. arbitror eũ qua¬
turtonis filiũ intuendũ. ꝓm̃ hic guo¬

Expanded text:
buit. non idem erit in eo, qui relegatus ad tempus est: nam hic uelut nouus in ordinem uenit.In filiis decurionum quaestio est, utrum is solus decurionis filius esse uideatur, qui conceptus et natus est ex decurione, an uero et is, qui quantum pertinet, ne fustibus castigetur et ne in metallum detur, non nocet plebeio patre esse natum, si postea honor decurionis patri eorum accesserit. in auo quoque Papiniaonem eius moueatur, arbitror eum quacurionis filium intuendum.Proinde hic quo
Abbreviated transcription (Latin):
ex senatus ꝯsulto trebellianꝯ
h̾editatẽ restimit placet ñ iud̃i
in frand̾ c̃ditoꝵ alienasse poet.¬
onem qmͣ reciñe potinsset. sed
tus ẽ q̃sitũ ẽ an is qͥ a t̃ditore emit

Expanded text:
ex senatus consulto Trebelliano totam hereditatem restituit, placet non videri in fraudem creditorum alienasse portionem, quam retinere potuisset, sed tus est: quaesitum, an is, qui a creditore emit,
Abbreviated transcription (Latin):
nõ dñs Nõ solũ aut̃ rẽ ipsã alie.¬
natã restitui oportet. s ⁊ fructꝰ
qͥ alienatõns tp̃r t̾re coherent.
qa in bonis fraudatoris fuit itẽ
eos ꝗ post inchoatũ iuditiũ rete¬
pti suit medio au tpr receptos
inrestittionẽ s̃ uenire. Itẽ ꝑtũ
antille ꝑfrand̾ alienate medio
tpͣr editum ĩ restitutõem ñ ueni¬
re. qr ĩbonis ñ funt. ¶ ꝑroculꝰ

Expanded text:
solum autem ipsam rem alienatam restitui oportet, sed et fructus, qui alienationis tempore terrae cohaerent, quia in bonis fraudatoris fuerunt, item eos, qui post inchoatum iudicium recepti sint: medio autem tempore perceptos in restitutionem non venire. item partum ancillae per fraudem alienatae medio tempore editum in restitutionem non venire,
Abbreviated transcription (Latin):
is qͦqͦ un̾am rẽ hr̃et qui seua¬
tĩ solũ ediũ uend̾e possit. ¶ hec̃
accio ⁊̃ ĩ ip̃m frandatorẽ datur
licet mela ñ putabat infrauda¬
torẽ eã dandã qr nulla actio in
eum ex añ gesto post bonoꝵ uẽ¬
dnionẽ daietur. ⁊ iniquã eẽ at¬
cionẽ dari meũ. cuibona ab¬
lata eẽt᷑. s ño quedã de his ꝑ¬
didisset si milla rõne recupe᷑¬
rari possent. nichilominus ac¬
tio ĩ eũ dabr ⁊ ptor ñ tm̃ emo¬
penam

Expanded text:
ret, qui separatim solum aedium vendere possit. Haec actio etiam in ipsum fraudatorem datur, licet Mela non putabat in fraudatorem eam dandam, quia nulla actio in eum ex ante gesto post bonorum venditionem daretur et iniquum esset actionem dari in eum, cui bona ablata essent. si vero quaedam disperdidisset, si nulla ratione reciperari possent, nihilo minus actio in eum dabitur et praetor non tam emopoenam
Abbreviated transcription (Latin):
Ifraudatorfideuissoꝵ aoͣ sclen¬
ti acceptũ tislent sit reus ñ ig¬
is quiscierit. Si tm̃ ille cui accepͣ᷑¬
tum fc̃m ẽ. soluendo ñ sit uidend̾
ẽ. an in rrũ etiã siignoraperit
accio dauda sit quiex donatio

Expanded text:
fraudator fideiussori suo scienti acceptum tulerit, si et reus non igis qui scierit. si tamen ille, cui acceptum factum est, solvendo non sit, videndum est, an in reum, etiamsi ignoraverit, actio danda sit, quia ex do
Abbreviated transcription (Latin):
let reꝰ. si resfit᷑int᷑ iss si priusqmͣ cre¬
dicores cũ eo exꝑirentur ieitcd̾it
filie dote iudicio dotis noĩe conũe¬
labes ait. nec ullũ regressunt
hĩturuĩ ad mulierẽssi uo sñuidi¬
te. indendũ ã mlla repetio cõpẽ¬

Expanded text:
let reus, si restituerit. sed si priusquam creditores cum eo experirentur, reddiderit filiae dotem iudicio dotis nomine convenLabeo ait nec ullum regressum habiturum ad mulierem: sin vero sine iudice, videndum, an ulla repetitio compe
Abbreviated transcription (Latin):
lie s noĩe frapdandi causa do¬
tẽ ded̾it. teneb̾r maritus si sc̃i¬
erit. eque mmulier. nec minꝰ. ⁊ pr̃
si ũ ignorau̾it ita ut caueat. Si
ad se dos ꝑuen̾̃it. restituat eã
Si ꝓcurator ignorãte dño cũ sci-¬
erit᷑ debitorẽ eiꝰ fraudãdꝰ cepas.¬

Expanded text:
liae nomine fraudandi causa dotem dederit, tenebitur maritus, si scierit: aeque mulier: nec minus et pater, si non ignorauerit, ita ut caueat, si ad se dos peruenerit, restitui eam. Si procurator ignorante domino, cum sciret debitorem eius fraudandi cep
Abbreviated transcription (Latin):
testo detessiss ignorans se rocuplec¬
tatũ ꝑsemos alio loco agentes.
Pater peculii castrensis filii serm̃
testam̃to lib̾m eẽ iussit. intestõ de¬
functo filio famł. mox pr̃e q̃ritur
anlib̾tas serno competat. Accurre¬
tere tał peculii seruũ adͥ amis cõsti¬
tuit. ⁊ sitestõ tam filii quͣ ꝑ atͥs idẽ
seruus accepiss lib̾tatẽ ⁊ utiq pa¬
rit̃ decessissent ñ dubitaretur extes¬
tam̃to filii eũ lib̾m ẽẽ. S ĩ suꝑiore
tasu ꝓub̾tate a pr̃e data illa dici pos¬
filius ĩ castrensi peculio eo usq ius
prĩs cessau̾it. ꝙ sim testatus detelse¬
rit filiꝰ pꝰ liminii ciusdã similitu¬
dine. pat̾ autiquo iure ht̃ peculiũ.
retroq uideatur habuisĩe rerum
dũia ñ pñ ut si heres uiuo filio.
umdcãm seruo imposuit. duatur
eũ pꝰ mortẽ ĩtestati filii ex islama¬

Expanded text:
ento decessisset ignorans se locupletatum per seruos alio loco agentes. Pater peculii castrensis filii seruum testamento liberum esse iussit: intestato defuncto filio familias, mox patre quaeritur, an libertas seruo competat. occurretere talis peculii seruum Hadrianus constituit: et si testamento tam filii quam patris idem seruus accepisset libertatem et utrique pariter decessissent, non dubitaretur ex testamento filii liberum eum esse. sed in superiore casu pro libertate a patre data illa dici posfilius in castrensi peculio, eousque ius patris cessauerit, quod si intestatus decesserit filius, postliminii cuiusdam similitudine pater antiquo iure habeat peculium retroque uideatur habuisse rerum dominia. Non tamen ut heres uiuo filio uindictam seruo imposuit, dicatur eum post mortem intestati filii ex illa ma
Abbreviated transcription (Latin):
lapes fere in arbore fundi tui
apes fecerint. siquis eas. ł famũ
abstułit: eum ñ temi tibi furti.
quia ñ fu̾nt tus eas q dstat p̾at̃¬
tarum t̾ra mari. celo: inm̾o eẽ.
Item dstat colonũ qui mnuis colit:
cumeo qui fructus ftantes surri-¬
puerit a ctifurti qͥa ut pͥmur
dereptuis eẽ eius ẽẽ cepisset.¬

Expanded text:
apes ferae in arbore fundi tui apes fecerint, si quis eas uel fauum abstulerit, eum non teneri tibi furti, quia non fuerint tuae: easque constat captarum terra mari caelo numero esse. Item constat colonum, qui nummis colat, cum eo, qui fructus stantes subripuerit, acturum furti, quia, ut primum decerptus esse
Abbreviated transcription (Latin):
tur dãꝑm iniurie qͣi corrumꝑit.
tem̃. ldemq scripsit ⁊ de tet̾is re¬
b pubuicis deq sonetatib.¬
taxat᷑ estimationẽ taciendam
infurti actionẽ exiatinant qͥa
sit iudici apd̾ quẽ furti agatur
possit ꝓbari qłitum debitum fuit
possit etiã apd̃ eũ iuditẽ eandẽ ꝓ¬
bare. ap̃ quẽ pecimiã petat. Siͦ
u̾o infurti iudicio ꝓbare ñ po¬
test. net illud quidem posse ostẽ¬
di. qnͣti euis int̾sit. s pot̃ post
furtum fcm̃ tabulas nactus ẽe
actorut ex hoc ꝓbet is qnͣti sua
¶De iege aquilia maior q̃stio ẽ.
quẽadm possit ꝓbari qnͣti eius
int̾sit. Nam si pot̃ alias ꝓbare.
ñ patitur dãpnũ. Qͥd erͣgo. si-
forte petumiã subconditione tre¬
ꝓbationẽ hẽam qui possĩt mori
pendente condinone. aut puta
tes. ⁊ signatores qui rem memi¬
nissent p̃sentes ñ hr̾em: uictũ
remansisse. nunc u̾o cũ furtia¬
gam: eoꝵ memoria. ⁊ p̾sentia ad
finem creoite petunie uti possũ.

Expanded text:
tur damno iniuriae, quasi corruperit. teneri: idemque scribit et de ceteris rebus publicis deque societatibtaxat aestimationem faciendam in furti actione existimant, qu‹i›a, si iudici, apud quem furti agatur, possit probari, quantum debitum fuerit, possit etiam apud eum iudicem eadem probare, apud quem pecuniam petat: si uero in furti iudicio probare non potest, ne illud quidem posse ostendi, quanti eius intersit. sed potest post furtum factum tabulas nanctus esse actor, ut ex eo probet, quanti sua De lege Aquilia maior quaestio est, quemadmodum possit probari, quanti eius intersit: nam si potest alias probare, non patitur damnum. quid ergo, si forte pecuniam sub condicione creeat, qui possunt mori pendente condicione? aut puta tes et signatores, qui rem meminis‹s›ent, praesentes non haberem, uictum rem amississe: nunc uero, cum furti agam, eorum memoria et praesentia ad fidem creditae pecuniae uti possum.
Abbreviated transcription (Latin):
epos ptio suo salitẽ. ab eo qͥ tͥ
ita dotẽ ꝓmisit. cũ cõmod̾ exit.
dotis faliee mee tͥ erunt aurei .c.
um hãt post̾ior ebligatõ. possit
ũbũ quomodo int̾ pretaris. utr̃
ete alieno deducto an ex tante:¬
ꝓtulus tũ dotẽ quis ita ꝓmisit. tũ
pot̾o doti tͥ erunt.c: ex istimo ad
id ꝙ actũ ẽ int̃ pretõm redigen¬
damẽe. Nam qui ambrgue loqtͣ.¬
le. exifimem de diuto ere alieno po
uadignitare mea pot̾o q̃ int̾ pre¬
tario magũ acpienda ẽ siita ꝓ¬
sine ĩ tõmodo meo pot̾o. d̾.
uti optimꝰ maxximꝰ q eẽt. ⁊ ad ie¬
ti ius sundi det̾ius fcm̃ ñ ẽẽ ꝑ do¬
maximusq sit: lib̾m eẽ sig̃itat
łoq si post̾ior pars adiectaũ eẽt:

Expanded text:
epos Proculo suo salutem.Ab eo, qui ita dotem promisit: 'cum commodum erit, dotis filiae meae tibi erunt aurei centuim habeat posterior obligatio, 'possit' uerbum quomodo interpretaris, utrum aere alieno deducto an extante?Proculus: cum dotem quis ita promisit: 'cum potuero, doti tibi erunt centum', existimo ad id quod actum est interpretationem redigendam esse: nam qui ambigue loquse existimem 'deducto aere alieno potua dignitate mea potero': quae interpretatio e‹o› magis accipienda est, si ita psine incommodo meo potero'. 12'uti optimus maximusque esset' et adieci 'ius fundi deterius factum non esse per domaximusque sit' liberum esse significat eoque, si posterior pars adiecta non esse
Abbreviated transcription (Latin):
et u̾ba isle aut ssle ñ solũ disiũt.¬
tiua s ⁊̃ subdisiuctiua oẽis st̃.
Diliunttiuũ ẽ ueluti tũ ditimus
aut dies ẽ. aut nox ẽ quoꝵ posi¬
lato alt̃o: poni alt̾m. itasinili

Expanded text:
a 'ille aut ille' non solum disiunctiua, sed etiam subdisiunctiuae orationis sunt. disiunctiuum est, ueluti cum dicimus 'aut dies aut nox est', quorum posilato altero poni alterum. ita simili
Abbreviated transcription (Latin):
erurus ait᷑. scͥptũ fit filio q filiis:
meis hosce tutores do: macł dñ
hoc filio: ad pluralẽ uidr transis¬
se ꝯtiuentẽ eiuidẽ sepum quẽ sĩ¬
gularis pͥor potitus hũisset. S ħ
fc̃i ñ uuis ht̃ q̃stionẽ. Porest eñ
fieri ut suigłari casu de filio sense¬
rit. dem̃ plenius oĩb lib̾is ꝑspex¬
isse intutore dando uolu̾it. qd̾ ma¬
gũ rõnabilr ẽẽ uidetur.

Expanded text:
 ita scriptum sit: 'filio filiisque meis hosce tutores do', masculishoc 'filio' ad pluralem uidetur transisse continentem eundem sexum, quem singularis prior positus habuisset. sed hoc facti, non iuris habet quaestionem: potest enim fieri, ut singulari casu de filio senserit, deinde plenius omnibus liberis prospexisse in tutore dando uoluerit. quod magis rationabile esse uidetur.
Abbreviated transcription (Latin):
rit. utrũ ne futuri tp̃ũ demonstͣtro
fiat. an ⁊ p̃teriti. si an scͥtos coditis¬
los quis rrluqͥt. qui quidẽ exuo¬
luntate scribenta unt̾ pretandũ ẽ
Quẽadmodũ ã hoc ũbũ ẽ: ñ sotũ psẽs¬

Expanded text:
rit', utrumne futuri temporis demonstratio fiat an etiam praeteriti, si ante scriptos codicillos quis relinquat. quod quidem ex uoluntate scribentis interpretandum est. quemadmodum autem hoc uerbum 'est' non solum praesens
Abbreviated transcription (Latin):
nami paĩs ñ debere tortueri in filiũ
constituũ ẽ. ⁊ puto recte dici nec
filii feruos incapd̃ prĩs eẽ int̾ro¬
d̾ate rõnis pemꝑam̃ta desiderant.
nec delet iuitiũ ꝓbationũ de domo
ret actusator simu̾e. dum aut li¬
b̾tos eius quẽ accusat. aut seruo
intestimonium uotat płm quoq
in extutienda u̾itate ⁊ nox ip̃a ⁊
cognitionis subtilio ossigent̾a

Expanded text:
nam patris non debere torqueri in filium constitutum est. et puto recte dici nec filii seruos in caput patris esse interroderatae rationis temperamenta desiderant. Nec debet initium probationum de domo rei accusator sumere, dum aut libertos eius quem accusat aut seruos in testimonium uocat. Plurimum quoque in excutienda ueritate etiam uox ipsa et cognitionis suptilis diligentia
Abbreviated transcription (Latin):
nandam u̾itatem in lucem em̃¬
gunt. Incãis quoq lib̾alib ñ oport
ꝑ eoꝵ tormenta de quoꝵ statu que¬
ritur u̾itatẽ inquii Pame¬
tiam si redibitus seruus fu̾it incap̃

Expanded text:
inandam ueritatem in lucem emergunt. In causis quoque liberalibus non oportet per eorum tormenta, de quorum statu quaeritur, ueritatem requitiamsi redhibitus fuerit seruus, in caput
Abbreviated transcription (Latin):
ea ꝯdicõ ẽ ut ꝓuitto heãt᷑. Nã infis¬
caub cãis id ꝯsttutũ ẽ. sed enĩ hec
pena magis ẽ ut ad u̾fus eũ locum
hãt. qui delatorem redemit. Cet̾m
fc̃a. smi oportet dstare prius ⁊ de
tramine ꝓminciare plane si forte
deretract᷑anda cã agatur. que se¬
meł iudicata ẽ. ꝑ delatoris corrup¬
telam. mortuus corruptor ñ effici¬
et. quo minus agi possit atu retͣc¬
tari cãm. hoc enĩ ñ pene. s cãe res¬
titutõ ẽ. ¶Lũ ꝗfalsum testaisitũ
dixit. posse adire hroitatẽ cõstat.
s denegatis ei actõib. fisco locꝰ erit.
obligões qͣs ademndo cõfudit ũres¬

Expanded text:
to habeatur: nam in fiscalibus causis id constitutum est. sed enim haec poena magis est ut aduersus ipsum locum habeat, qui delatorem redemit: ceteroquin m oportet constare prius et de crimine pronuntiare. plane si forte de retractanda causa agatur, quae semel iudicata est, per delatoris corruptelam, mortuus corruptor non efficiet, quo minus agi possit atque retractari causa: hic enim non poenae, sed causae restitutio est. Eum, qui falsum testamentum dsed denegatis ei actionibus fisco locus erit.Et obligationes, quas adeundo confudit, non res
Abbreviated transcription (Latin):
ierit. ꝙͣ uis in ius uocat. actro¬
nem Iuiuriarũ ĩ eũ compet̾e
offilius ait. U lp̃.¬
iquis ꝓpriũ seruũ diarah̾e ꝓ¬
hibetur aquolibet. iniuriaꝵ
uinaꝵ acciõ d̾abitur aut si ce¬
lauit mancipiũ uł qͥꝯͣ aliud
furandi aĩo fecit. etiã furti.
uł si iurginem inmaturam
stuprau̾it. ⁊ legis aquilie accio¬
nem compet̾e quidã plitãt.
r filiũ indibrio habeat. licet
iã uideor accipere. uelutisi
inpopinam oupẽit illũ si aleã¬

Expanded text:
oiret, quamuis in ius uoca‹t›, actionem iniuriarum in eum competere Ofilius ait. 24 Ulpquis proprium seruum distrahere prohibetur a quolibet, iniuriaruiuriarum actio dabitur: aut, si celauit mancipium uel quid aliud furandi animo fecit, etiam furti: uel, si uirginem inmaturam stuprauerit, etiam legis Aquiliae actionem competere quidam putant.l filium ludibrio habeat licet iam videor accipere: veluti si in popinam duxerit illum, si alea
Abbreviated transcription (Latin):
est qui fñ trande innuis uocariũ
pot᷑. expectandũ ẽẽ qd̾ ꝙnͣ magis¬
posse eos cõueniri. D aucł̾
comumeliam aliis ꝑtinet. ql
tñ q̃ ea m̃te magiaratus facit.
ut muttiam faciat. s ad iundit.¬
tam igiestatis publite respa-¬
ciat: ꝯctione iniiriarũ ñ tene¬
tur. Gaiui¬

Expanded text:
est, qui sine fraude in ius vocari non potest, exspectandum esse, quoad magisposse eos conveniri. Paulus lcontumeliam alicuius pertinet, quia tamen non ea mente magistratus facit, ut iniuriam faciat, sed ad vindictam maiestatis publicae respiciat, actione iniuriarum non tenetur. Gaiu
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑficies cesserit. Duu̾sũ dicemꝰ
sueriuis ꝓmisius ab hostib captꝰ
s si redierit pꝰ limimo recte ꝑe
tetur it̃. cessauit u hic obligõ.
area ã extat. sicut cet̾a extiͥb
edificiũ cõstitit. de niq lex xii.¬

Expanded text:
edit. diuersum dicemus, si seruus promissus ab hostibus captus sed si redierit postliminio, recte tunc petetur: cessauit enim hic obligatio. area autem ext‹a›t, sicut cetera, ex quibus aedificium constitit. denique lex
Abbreviated transcription (Latin):
soris cõpletur. ¶Si seruus fruc¬
tuariꝰ exre fructuarii dño ꝓprre¬
tatis aut usu fructuario stipła¬
retur. inupi ẽ stipłatio. at exre
ꝓprietarm si ip̃i dño aut fructu¬
ario stipisletur: recte stipłatur.
Tãtum n solutõis capax ẽ frut¬
tuariꝰ ħ casu: ñ etiã obligõn.¬
Areã ꝓmisi alienã. in ea dñs ĩfu¬
iã edifcauit. anstipłatio exti¬
idẽ rurm̃ legeaqͥlia seruus eftet¬
tus sit. peti eũ posse. Inꝑpetuũ .n.
sb̾lata obligõ restitui ñ ꝓot̃. ⁊
siseruus effectꝰ sit aliꝰ uidrͣ ẽẽ.
Nec simili argum̃to usus e̾. ut si
nauẽ ꝙͣ tu ꝓmisisti dñs dissolu̾it.
dem̃ hisde̾ tabił ropegĩt teneri
te. hic n eadẽ nauis ẽ qmͣte da-¬
turũ spopondisti. ut iudeat᷑ ma¬
ois obugõ cessare. qmͣ extuicta
eẽ. hoĩm ã manimsso similis
fiet. siea m̃te dissolutã ẽẽ nauẽ

Expanded text:
seruus fructuarius ex re fructuarii domino proprietatis aut fructuario stipul‹e›tur, inutilis est stipulatio: at ex re proprietarii si ipsi domino aut fructuario stipul‹e›tur, recte stipulatur: tantum enim solutionis capax est fructuarius hoc casu, non etiam ‹obligationis›.Aream promisi alienam: in ea dominus insulam aedificauit: an stipulatio extilege aliqua seruus effectus sit, peti eum posse: in perpetuum enim sublata obligatio restitui non potest, et si seruus effectus sit, alius uidetur esse. nec simili argumento usus est, ut, si nauem, quam tu promisisti, dominus dissoluerit, deinde isdem tabulis compegerit, teneri te: hic enim eadem nauis est, quam te daturum spopondisti, ut uideatur magis obligatio cessare quam extincta esse. homini autem manumisso simile fiet, si ea mente dissol
Abbreviated transcription (Latin):
b̾abrͣ reꝰ astipłatore. qd̾ ita po¬
t̃ admuti si ħ ip̃m exp̾ssim age¬
tur ut qͣi pena adiecta sit ĩꝑio¬
na stpłantis. sititio solutũ ñ
solutis. ñ facit cõceptio stipła¬
toĩs ut a me lib̾etur. porro si .x.

Expanded text:
 stipulatore. quod ita potest admitti, si hoc ipsum expressim agebatur, ut quasi poena adiecta sit in persona stipulantis, si Titio solutum non solutis non facit conceptio stipulationis, ut a me liberetur: porro si decem
Abbreviated transcription (Latin):
artio tũsit noua. ꝑtã lib̾tatõ¬
ditore circunsscͥptus mre exca
debiti soluta restinur. Rẽ a
castrensis pecuui soluente ꝑa¬
tre ꝓm̃ acciꝑe delemus. at si
alie̾nã dediuĩet. qmͣuis possit
resid̾e ap̃ eũ cui soluta ẽ. ꝓriꝰ
mortuo intestato fuio. s tc̃ ad¬
quisita creditur. tũ filiꝰ decessit.
tutiq cuiꝰ fu̾it euentus de cla

Expanded text:
actio cum sit noua, partam liberatioditore circumscriptus in rem ex causa debiti solutam restituitur.Rem autem castrensis peculii soluentem patrem perinde accipere debemus, ac si alienam dedisset, quamuis possit residere apud eum, cui soluta est, prius mortuo intestato filio: sed tunc adquisita creditur, cum filius decesserit: et utique cuius fuerit, euentus declar
Abbreviated transcription (Latin):
debet creditor actões mandato¬
ri adũsus debitorẽ. ut ei sansfi¬
li debnoris nos fecisse cõꝑatõm.
Nã cũtutor pupillo tenetur. ob
idiao cũ aito accepto ub̃atur.
ait̾ nec si dapnatꝰ tuto som̃it.¬
tutel e ꝯtraria actõe agendũ. at
ei ppillus adu̾sꝰ debitorẽ atuo¬
nib tedat. ¶Si c̾ditor a debito¬
re titipa sua cã tecid̾it. ꝓͣpeͣ ẽ. ut
actione mandati nichis amanda.¬
tore dseqͥ debeat. cũ ip̃iꝰ uitio acci¬
d̾it. ne wandatori possit actõib
torẽ dueu̾it priua aliqͥd exal¬
t̾utͣ ꝑte solu̾etur. ut ab emꝑtõre

Expanded text:
ditor actiones mandatori aduersus debitorem, ut ei satisfili debitoris nos fecisse comparationem: nam cum tutor pupillo tenetur ob iudicio cum altero accepto liberatur alter nec, si damnatus tutor sotutelae contraria actione agendum, ut ei pupillus aduersus debitores actionibus cedat.Si creditor a debitore culpa sua causa ceciderit, prope est, ut actione mandati nihil a mandatore consequi debeat, cum ipsius uitio acciderit, ne mandatori possit actionibus torem conuenerit, priusquam aliquid ex alterutra parte solueretur,
Abbreviated transcription (Latin):
petuma ꝑerrorẽ souuta ẽ. ad eũ
hỹditate pͦea deuoluta cã con¬
dicionis euanescit. q̃ rõ facit ut
uit. ut̾usq demonsttõe cessan¬
te. potior habebr cã eiꝰ petinie
q̃ sub ĩfamia debetur. mox eiꝰq̃
penã cõtinat. Tercio q̃ subiure¬
ypothete ł pignori ⁊tricta ẽ: p᷑
hũc ordinẽ potior hẽ br᷑ ꝓpͥa qmͣ
aliena tã. uł fidenissorit. qͥd̾ ue¬
t̾es iõ diffimert qd̃ ueris simile
uide̾tur. ding̃nt̾ debitorẽ admo¬
nitũ. ita negotiũ suũ gestursi

Expanded text:
per errorem soluta est: ad eum hereditate postea deuoluta causa condic‹t›ionis euanescit: quae ratio facit, ut uit, utriusque demonstratione cessante potior habebitur causa eius pecuniae, quae sub infamia debetur: mox eius, quae poenam continet: tertio quae sub hypotheca uel pignore contracta est: post hunc ordinem potior habfideiussoris. quod ueteres ideo definierunt, quod uerisimile uideretur diligentem debitorem admonitum ita negotium suum gest‹u›rum
Abbreviated transcription (Latin):
iam rata hr̃e noluit. nich̾ominꝰ
erit tutoꝵ pec̃a ub̾ata. nectute¬
res contra adolescentẽ accõm
utilẽ hẽbũt. qͥ suũ recuꝑauit.
plane si adolescens pec̃am resti¬
tuere tutori puꝑille maluerit
ꝓupillã hrdem magistrat᷑ acͥtͣ¬
piet.. ¶Soror cui legatũ ab hr̃¬
de fr̃e debebatur. pꝰ motã lega.s
q̃stionẽ tnͣsegit. ut noĩe debito¬
ris cõtẽpta legatum ñ pec̃et. pla¬
cuit ꝙͣuis nlła deleganio fc̃a. necs¬

Expanded text:
minus erit tutorum pecunia liberata nec tutores contra adulescentem actionem nec utilem habebunt, qui suum reciperauit. plane si adulescens pecuniam restituere tutori pupillae maluerit, pupillam heredem magistratus accipiet.Soror, cui legatum ab herede fratre debebatur, post motam legati quaestionem transegit, ut nomine debitoris contenta legatum non peteret. placuit, quamuis nulla delegatio facta ne
Abbreviated transcription (Latin):
Amosi quiiꝰ accusandi ñ hñt sũ
ulla dubitatione admittuntur
lad hanc actionẽ s ⁊ milites qui
casalias defend̾e si possiiit. Na
quiꝓpace extubant magis ma¬
gua ad hanc accusatõirẽ admit¬
tendi st̃. Serui quoq de ferentes

Expanded text:
amosi, qui ius accusandi non habent, sine ulla dubitatione admittuntur ad hanc accusationem.Sed et milites, qui causas alias defendere non possunt: nam qui pro pace excubant, magis magisque ad hanc accusationem admittendi sunt.Serui quoque deferentes
Abbreviated transcription (Latin):
edificia eẽnt. Nã roma̾ ñ muro
temis existimari. ex consuetudine
cotidiana posse ĩtelligi. cũ dit̾cinus
rouiam nos ire. ⁊̃ siextͣ urłẽ habi¬
taremus.Cellos.¬

Expanded text:
aedificia essent: nam Romam non muro tenus existimari ex consuetudine cotidiana posse intellegi, cum diceremus Romam nos ire, etiamsi extra urbem habitaremus. Cels
Abbreviated transcription (Latin):
hõ uestatur falsũ ẽẽ. ñ enĩ tarnt
ant aues feras ue. aut ponia. ftu¬
se teneat: recte gailũ diffinisse.
luꝑinũ u̾o ⁊ fabam fruges. pornus
dici. ꝗa ñ arista s siliqͣ ꝯtinentur.
q̃ s̾uins ap̃ alphenĩ infrum̃to con

Expanded text:
o uescatur, falsum esse: non enim carnem aut aues ferasue aut poma fru arista se teneat, recte Gallum definisse: lupinum uero et faba‹m› fruges potius dici, quia non arista, sed siliqua continentur. quae Seruius apud Alfenum in frumento con
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmitue enĩ ⁊ ꝓmintiasse ⁊ statiusse
solennis dic̾e eos. quiius hñt cognos¬
at separant. ꝓ iñ nichil inx̾̃erit ip
ta an uidua miemia sit an lib̾ima.
tibani ꝙ neq seqnͣtur. n ducantur
Solutũ ñ ĩtelligimus eũ ꝙ licet uru.¬
cua leuarus sit: manib tñ tenetur
at ne eũ quidẽ intelligimus solutũ:
qui in publico sñ uinculis seruatur.
fatiunt. Beare ẽ ꝓdẽe. Iubonis aũ
ur̃is computari sciendũ ẽ ñ solum
q̃ dñii nr̃i sunt. st si lona fide ano¬
bis possidear ur. ł suꝑficiaria sunt

Expanded text:
miscue enim et pronuntiasse et statuisse solemus dicere eos, qui ius habent cognosatque separant. proinde nihil intererit, nupta sit an uidua, ingenua sit an libertina: titulo qui neque sequantur neque ducantur. 'Solutum' non intellegimus eum, qui, licet uinculis leuatus sit, manibus tamen tenetur: ac ne eum quidem intellegimus solutum, qui in publico sine uinculis seruatur.iunt: beare est prodesse. in bonis autem nostris computari sciendum est non solum, quae dominii nostri sunt, sed et si bona fide a nobis possideantur uel superficiaria sint
Abbreviated transcription (Latin):
ditus iulreri ad quiratur. dicuti
arbusti pastinatõe. ultͣ ꝙͣ necc̃e fu¬
erat. Item doctrina pareroꝵ quorũ
noĩe hoñari mulitrẽ inuitã uł ig¬
norantẽ ñ opoetet. necogatur sum¬
do. aut mancipin carere. In his impẽ¬
sis ⁊ pistinũ ⁊ hoereũ insuie dotali
adietmũ: plerũq dicemus Uolun¬
tarie sunt q̃ spẽs duitaxat orrant.
ñ ⁊ fruitũ augent. ue sunt uirida¬
ria .⁊ aque salientes. ĩ crustatoẽs lo

Expanded text:
ditus mulieri adquiratur: sicuti arbusti pastinatione‹m› ultra quam necesse fuerat, item doctrinam puerorum. quorum nomine onerari mulierem ignorantem uel inuitam non oportet, ne cogatur fundo aut mancipiis carere. in his impensis et pistrinum et horreum insulae dotali adiectum plerumque dicemus. 'Uoluptariae' sunt, quae speciem dumtaxat ornant, non etiam fructum augent: ut sunt uiridia et aquae salientes, i
Abbreviated transcription (Latin):
plerumq fundũ siue uilla acci¬
stmitio locsi a fundo separat ut ⁊
moditus lotus possit fundꝑis diti.
aifundi animo eũ hẽbuimꝰ. si ⁊̃ ma¬
gnitudo locũ afundo seꝑat. s nr̃a
affectio.⁊. qͣlilet porno fundi pat̃¬
it. fundus dici. si iam hoc cõ satu¬
erimꝰ. nec ũ ⁊ fimttus lotus consti¬
ni pot̾. Nã si esi alii adiun̾imis
fundo. locus fundi efficretur. loti
appeslatõe ñ solũ adrusita u̾m ad

Expanded text:
plerumque sine uilla 'locum' accistitutio locum a fundo separat, ut et modicus locus possit fundus dici, si fundi animo eum habuimus. non etiam magnitudo locum a fundo separat, sed nostra affectio: et quaelibet portio fundi poterit fundus dici, si iam hoc constituerimus. nec non et fundus locus constitui potest: nam si eum alii adiunxerimus fundo, locus fundi efficietur.Loci appellationem non solum ad rustica uerum ad
Abbreviated transcription (Latin):
arbitratu ante tertam dienfi̾.
accepisti ⁊ qr opus effectũ ñ erat.
alii locasti. ⁊ cum post̾ior c̾ditor
conductor satis ũ daret. ipe  opm
fecisti. q̃ro an fidenaiorestenean¬
tur. R. sce ea u̾ba stipulatoñ. q̃
ate p̃posita sunt fideiusiores te
one conuen̾at. idẽ opus aln ñ lo¬
castitam. ⁊ si locaiti. pꝰea eai enĩ
locatio qmͣ secutus nõ es ꝑ indeꝰ
idenudor ꝓuenditore fundorũ
duorum. alt̾o eiucto conuent᷑
ab emptore condemumatus ẽ.
inc̾tam qnͣtitatem. qsitum ẽ au
cũ hẽde uenditoꝵis ante diemo qͦ
iudicatum fac̾e competmur age

Expanded text:
arbitratu tuo ante certam diem fieri, , cepisti: et quia opus effectum non erat, alii locasti et, cum posterior conductor satis non daret, ipse opus fecisti: quaero, an fideiussor teneatur.a te proposita sunt, fideiussores non ione conuenerat, id est opus alii non locasti, tametsi postea locasti: ea enim locatio, quam secutus es, perinde ideiussor pro venditore fundorum duorum altero evicto conventus ab emptore condemnatus est certam quantitatem: quaesitum est, an cum herede venditoris ante diem, quo iudicatum facere com
Abbreviated transcription (Latin):
ũ potes ⁊ pꝰ pletã legitimam eta¬
tem tam ab ipo suratore. qmͣ ab
heredib enũ insolidũ seruari
potuit. ⁊ cessante  eoͣ qui pupuius
siderareut ad u̾sus oĩs eos qui id̾
mandau̾nt actiones sibi mandẽ
diços tͥciti fide tua ẽẽ iubes. nõ
ob̾ligatur fidenissor qͥa in aliã
gari u potest. qr ñ ut estimatio
rerũ q̃ mersis nuo he̾nturꝰ petu¬
ulatus fidensiorem te acceꝑim
demĩ eandẽ pecumam ab auo m¬

Expanded text:
 post impletam legitimam aetatem tam ab ipso curatore quam ab heredibus eius solidum seruari potuit et cessante eo, qui pupillus siderare, ut aduersus eos, qui idem mandauerunt, actiones sibi mandentdios tritici fide tua esse iubes?', non obligatur fideiussor, quia in aliam gari non potest, quia non, ut aestimatio rerum quae mercis numero habentur in pecuulatus fideiussorem te acceperim, deinde eandem pecuniam ab alio
Abbreviated transcription (Latin):
sũ ꝯsignificatione falsũ fec̾int
uł rem amonuerint ꝑ inde ex
hus cãis at sierant falsarii pri¬
nuntur. S ⁊ duuus señs lege
cornelia de falsis dãpnauerat
p̃fectũ egipti qui instrum̃nĩ su¬
is cũ perat ꝓuintie falsũ fec̾n.
uelic pena tenetur. ¶¶ Is qui de¬
posita instrmuta ap̃ alium ab
eo ꝓdita ẽẽ ad u̾sariis suis dit̃:
attusare eũ falsi potest. ¶ ad
testam̃ta militũ senatus .c. ꝑti¬

Expanded text:
sine consignatione falsum fecerint vel rem amoverint, perinde ex his causis, atque si erant falsarii, puniuntur. sic et divus Severus lege Cornelia de falsis damnavit praefectum Aegypti, quod instrumentis suis, cum praeerat provinciae, falsum fecit. neliae poena tenetur. Is, qui deposita instrumenta apud alium ab eo prodita esse adversariis suis dicit, accusare eum falsi potest. Ad testamenta militum senatus co
Abbreviated transcription (Latin):
noĩatim filii. uł aliaꝵ ꝑsonarũ
ascͥbit. senatus .c. tenetur. Simi¬
łr ⁊ is quilib̾tatem sua manii ad¬
emit seruo testatoris ⁊ maxime
tui ase legata uł fid̾i cõmissa
data erant. senatus .c. tenetur.¬
Si pr̃onꝰ intestam̃to lib̾ti lega¬
tũ sibi scͥpu̾t ⁊ uenia impetrat¬
ta. abstin̾e alegato uissus ẽ. ane¬
bist hr̃e possit. ⁊ magis placet
ñ posse. nec tñ huic ꝯseqũs ẽ. ut e
si uxor dotem ł c̾ditor io ꝙ ĩdiẽ
sibi deb̾etur. sͥ ascͥpsit. simłr ue

Expanded text:
nominatim filii uel aliarum personarum adscribat, senatus consulto tenetur.Similiter et is, qui libertatem sua manu ademit serui testatoris et maxime cui a se legata uel fideicommissa data erant, senatus consulto tenetur.Si patronus testamento liberti legatum sibi scripserit et uenia impetrata abstinere legato iussus est, an ebere possit? et magis placet non posse. nec tamen huic consequens est, ut et, si uxor dotem vel creditor id, quod in diem sibi deberetur, sibi adscripserit e
Abbreviated transcription (Latin):
natõe filiũ suũ ꝗdam necau̾at
ꝗ nouattam ad ulr̾abat ĩ insu¬
lam eũ de portasse. ꝙ latoꝵis ma¬
gis qm pr̃is iure eum int̾fetiss.
slã prĩa potestas inpietate debet
ñ in atrotitare consist̾e. IW.

Expanded text:
filium suum quidam necaverat, qui novercam adulterabat, in insulam eum deportasse, quod latronis magis quam patris iure eum interfecit: nam patria potestas in pietate debet, non atrocitate consistere.
Abbreviated transcription (Latin):
eñałr nulianũs ait. eum qui he¬
res extitit. ei ꝓ quo int̾ uep̾at.
lib̾ari excã acessionis. ⁊ solum¬
modo quasi hr̃dẽ rei teu̾i den
scripsit. si fidenissor heres extu̾it
ei. ꝓ quo fideussit quasi reum
ẽe obligatũ. ⁊ ex cã fideiussonis
lib̾ari eum. uerũ reõ reũ sucte¬
dendem ex duabus causis eẽ obli¬
gatũ. nec enm pot̾ reꝑiri. que
uissore.⁊ reo repperitur. qͥa rei
obligatio plemor ẽ. Nam ubi
aliqua differrentia est obliga
tiomm. potest constitui abesa
uult oftendere ñ ẽẽ nouũ ut du¬
e obliganiones inuuius ꝑsona
t̾it. duas obligattones sustiet.
i teus suipulandi ex Iden.¬
uterit Heres reo stipulandi.
duas sp̃es obligationis sustine¬
bit plane si ex alt̾aeaꝵ gerit.

Expanded text:
er Iulianus ait eum, qui heres exstitit ei, pro quo intervenerat, liberari ex causa accessionis et solummodo quasi heredem rei teneri. denique scripsit, si fideiussor heres extiterit ei, pro quo fideiussit, quasi reum esse obligatum, ex causa fideiussionis liberari: reum vero reo succedentem ex duabus causis esse obligatum. nec enim potest repperiri, quae iussore et reo repperitur, quia rei obligatio plenior est. nam ubi aliqua differentia est obligationum, potest constitui alteravult ostendere non esse novum, ut duae obligationes in unius persona terit, duas obligationes sustinet: item si reus stipulandi exstiterit heres rei stipulandi, duas species obligationis sustinebit. plane si ex altera earum egerit
Abbreviated transcription (Latin):
dũ est ñ eẽ impletam satisd̾atio¬
nis stpulationem. plane si nõ
idoneum fidenissorẽ ded̾it. ma¬
gis ẽ. ut satis factũ sit. qͥa qui
oms qͣ hiturus sum ad ũsus eũ
gocioꝵ gectoꝵ. ¶Fidenissor ⁊
ipse obsigatur. ⁊heredem sui¬

Expanded text:
ationis stipulationem. plane si non idoneum fideiussorem dederit, magis est, ut satisfactum sit, quia qui onis, quam habiturus sum aduersus eum, gotiorum gestorum. Fideiussor et ipse obligatur et heredem
Abbreviated transcription (Latin):
igemina arbor eẽt. ⁊ suꝑrat̃¬
ram iinctirra eius emiserit¬
n̾et. una arbor uidetur eẽ. ⁊ si
id ꝙ ad tung̾etur. ñ extaret tot
arbores sunt. quot speties eoꝵ

Expanded text:
i gemina arbor esset et supra terram iunctura eius emineret, una arbor videtur esse. sed si id qua iungeretur non exstaret, totidem arbores sunt, quot species earu
Abbreviated transcription (Latin):
uitim cese arbores ¶Ip̃.¬
iudenturqͥ iguorante dño ce¬
landic eius cã ceduntur. nec
eẽ hanc furti actionẽ scrib̾ pe¬
diꝰ. cũ ⁊ sine furto fieri passit.
Sis radicitus arborẽ euessit. ł
extirpau̾it. hac actione si tene¬
tur. Neq enim. ł cidit. ł suctidit.
usubcecuit aquilia ñtenetur.
qͣi ruꝑit. etiã siñ tota arbor ce¬
ia sit recte m᷑ agetur. qͣi sesa.
Siue ã qͥs suis manib siue dũ
imꝑat seruo arbores cingi. sb̾¬
cecari. cedi: hac actione tenet᷑.
Idem ⁊ silib̾o imꝑet qd si seruo
suo ñ p̃cepit dñs: s ip̃e fua
uoluntate io admiserit. sab̃̾
ait compet̾e noxalem: ut in
sit: ꝓpetua ẽ. sed adu̾sus hr̃¬
dem non datur. heredi. cet̾is¬
n successorib dabitur condẽp¬
natio ã eius duplũ continet.¬
q arboꝵ p̾cium deduci oportet.
⁊ eius ꝙ suꝑẽ fieri estimationẽ.
furtim arborẽ cedit. qui clam
lcedit. Igitur siced̾it: ⁊ lucrifa¬
tiendi cã dtractau̾it. etiam fur¬

Expanded text:
urtim caesae arbores uidentur, quae ignorante domino celandique eius causa caeduntur. Nec esse hanc furti actionem scribit Pedius, cum et sine furto fieri possit, citus arborem euellerit uel exstirpauerit, hac actione non tenetur: neque enim uel caedit uel succidit uel subsecuit: Aquilia tamen tenetur, quasi ruperit. Etiamsi non tota arbor caesa sit, recte tamen agetur quasi caesa. Siue autem quis suis manibus, siue dum imperat seruo arbores cingi subsecari caedi, hac actione tenetur. idem et si libero imperet. Quod si seruo suo non praeceperit dominus, sed ipse sua uoluntate id admiserit, Sabinus ait competere noxale, ut in sit, perpetua est. sed aduersus heredem non datur: heredi ceterisque successoribus dabitur. Condemnatio autem eius duplum continetumque arborum pretium deduci oportet et eius quod superest fieri aestimationem. Furtim arborem caedit, qui clam caedit. Igitur si ceciderit et lucri faciendi causa contrectaverit, etiam fur
Abbreviated transcription (Latin):
R. eumq suo ad misso decurionũ¬
filii honorẽ amisit: ñ posse inpe¬
ins euitandĩ decurionis filii ho¬
norẽ uendicare. Ealss.
unta adimitur. aut ciui¬
tas. aut seruilis ditio irro¬
gatur. ⁊̃ hii qui ante ꝯtepti
⁊ post dãpnatione nati sunt
portionem ex bonis patrũ dãpna¬
torũ accipunt. lib̾is ã itademũ
porno tribuntur. si iustis nuꝑtiis
nanisunt lib̃is eius cui pars dñ.¬
taat duidia bonoꝵ ablata ẽ:
ꝑtes ñ dantur. id qdiui fr̃s Rse

Expanded text:
 qui suo admisso decurionum honorem amisit, non posse in poenis euitandis decurionis filii honorem uindicare. DE uita adimitur aut ciuitas, aut seruilis condicio irrogatur. Etiam ‹si› qui ante concepti et post damnationem nati sunt, portiones ex bonis patrum damnatorum accipiunt. Liberis autem ita demum portio tribuitur, si iustis nuptiis nati sint. Liberis eius, cui pars dimidia dumtaxat bonorum ablata est, partes non dantur: idque et diui fratres
Abbreviated transcription (Latin):
luerent. qͦs nulla coming̾et cuł¬
pa. int̾dum insũa egestatẽ
deuouiti. qd̃ tũ aliqua mod̾ati¬
one difarri platuit. ut qui ad
tiones concessas hrẽnt. ¶Si in
lch̃tũ aiãduersum erit. parro¬
no etus id qd in bonis illuis hĩ¬
turus eẽt sus inquẽ aĩaduersũ ẽ
sua morte de testisset. eripiendũ
ñ erit. reliqua pars bonoeũ que
ad mamimissorẽ ñ ꝑtipebat: fis¬
to erit uendicanda. ¶Exbonis
dampnatoꝵ portionem ad optims
ñ minus qmͣ naturanib cedi e¬

Expanded text:
s nulla contingeret culpa, interdum in summam egestatem deuoluti. quod cum aliqua moderatione definiri placuit, ut qui ad tiones concessas haberent. Si in libertinum animaduersum erit, patrono eius i‹d›, quod in bonis illius habiturus esset, si is in quem animaduersum est sua morte decessisset, eripiendum non erit: reliqua pars bonorum, quae ad manumissorem non pertinebit, fisco erit uindicanda. Ex bonis damnatorum portiones adoptiuis non minus quam naturalibus c
Abbreviated transcription (Latin):
rosum ꝑcõscientiã metu ĩ minen¬
tis accions quis adoptet in hoc
ut ex bonis que se adissurũ cogi¬
tat portio detrahatur. ¶ Si pses
useros dãpnatus hãt. ferintur ex¬

Expanded text:
rerum per conscientiam, metu imminentis accusationis quis adoptet in hoc, ut ex bonis, quae se amissurum cogitat, portio detrahatur. Si plures filios damnatus habeat, feruntur ex
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtebonoꝵ relegantur. ¶ si eo
muliex aut homo ꝑieritꝰ: fũmo
supplicio affictuntur. ¶Testam̃¬
tum qd̾ malo iure ualet inpune
suppͥmitur. nichil emĩ ẽ ꝙ ex eo
aut petatur aut dfiff̾e posfit.
¶ Uiuiui testam̃tũ a ꝑuerit. reti¬
tau̾it. resignau̾it. pena .l. cor¬
nene tetretur. ⁊ płmiq humilio¬
res aũ ĩ metallum dapnantur
aut honestiores ĩ infulam de¬
portantur. ¶ Siquis instrũtui
litis sue a ꝓturatore. ad u̾sario
ꝓditũ ẽẽ comucerit. ꝓcut ator
ti humiborsit: ĩ metastũ dãpꝑ¬
natur. si honestior ad emptabo
noꝵ ꝑte dippidia: ĩꝑpetuũ rele¬
gatur. ¶ Instrumenta bono¬
num penes se de ponta quit̃q
alt̾i alt̃o absente redclid̾it. ꝑ¬

Expanded text:
bonorum relegantur. quod si eo mulier aut homo perierit, summo supplicio adficiuntur. Testamentum, quod nullo iure ualet, impune supprimitur: nihil est enim, quod ex eo aut petatur aut consistere possit. Qui uiui testamentum aperuerit recitauerit resignauerit, poena Corneliae tenetur: et plerumque humiliores aut in metallum damnantur aut honestiores in insulam deportantur. Si quis instrumentum litis suae a procuratore aduersario proditum esse conuicerit, procurator si humilior sit, in metallum damnatur, si honestior, adempta parte bonorum dimidia in perpetuum relegatur. Instrumenta penes se deposita quicumque alteri altero absente reddiderit
Abbreviated transcription (Latin):
to ũ et partissume cõmeatũ dare
tatum. uenatũ. nilitem ñ initt̾e.
Nam ĩ ꝯisciplina augusti ita cane¬
tur. ¶ Et sistio fabeilib oꝑib ex¬
ert̾e miutes ñ eẽ alienũ. Uereor tñ¬
si qͥtꝙͣ ꝓmisero ꝙ ĩ usu meũ aut tu¬
um fiat. ne modus ĩ eare ñ ad hi¬
beatur. quimͥ sit tollerandus. ¶ Ot¬
n̾e. adexertitatõm ꝓdut̾e. claues
portarũ susciꝑe. ingͥslias int̾dũ tir¬
cuire frumm̃tationib cõmilitonũ ĩ¬
coħ̾cere. de uicta sidm̃ sue autorita¬
tis modũ casagare pͥncipiis frequẽ¬
t̾ int̾rẽ q̃relas commilitonũ aucłi¬
re ualitudinarios inspicere.  d̾.
inca ꝓuincia. ĩ qͣ bellica oꝑa pagunt.
scilit ne siudio tulture iilitia sua a-¬

Expanded text:
parcissime commeatum dare, catum uenatum militem non mittere. nam in disciplina Augusti ita cauetur: 'Etsi scio fabrilibus operibus exerceri milites non esse alienum, uereor t permisero, quod in usum meum aut tuum fiat, ne modus in ea re non adhibeatur, qui mihi sit tolerandus'. Ofnere, ad exercitationem producere, claues portarum suscipere, uigilias interdum circumire, frumentationibus commilitonum incoercere, delicta secundum suae auctoritatis modum castigare, principiis frequenter interesse, querellas commilitonum audire, valetudinarios inspicere. Macerin ea provincia, in qua bellica opera peragunt, scilicet ne studio culturae militia sua a
Abbreviated transcription (Latin):
trense   deseruit capate pumend̾.c
panłꝰ rescͥpsit. ¶ Deserniorẽ qͥa pa¬
tre suofũat oblatus. ñ indet̾iorem
militiã diuus pus dari iussit. ne
uideatur inꝗd p̃r ad suppliciũ filiũ
optulisse. Item diuus ⁊ ant̃. enm qͥ¬

Expanded text:
te non deseruerit, capite puniendum Paulus scripsit.Desertorem, qui a patre suo fuerat oblatus, in deteriorem militiam diuus Pius dari iussit, ne uideatur, inquit, pater ad supplicium filium optulisse. item diuus Seuerus e
Abbreviated transcription (Latin):
tio animi ici corporis mimis idoneus
nulitie remugniecur. Ignominiosa
uitur. Et is qͥ iguominia missus ẽ n
potear ⁊ si ñ ignomiiue m̃tione mil
sift̃. nch̾ominus ignomima missa
ĩtelliguntur. Iureuerens nuiles ĩitã
atribimo. uł certurione. s ⁊̃ aprm
cipt cohcendiũ ẽ. Nã eli ꝙ tenturi¬
oni nolemti castigare se resitẽit:
uet̃es notau̾unt si uicẽ tenuit mi¬
litiã mutat. Si industria fregit ł
inanum centurioni intulit. capite
pamitur. ¶ Ens fugam ⁊ cũ sb̃tusto¬
dia ł incart̾e eẽt. discessit. in muño
de sertorũ ñ compatandũ menarder
sc̃bit. ꝗacustodie refuga ñ militie
desertorẽ. eũ tm̃ quicarce effracto

Expanded text:
tio animi vel corporis minus idoneus militiae renuntiatur: ignominiosauitur. et is, qui ignominia missus est, npotest. et si sine ignominiae mentione missi sunt, nihilo minus ignominia missi intelleguntur.Inreuerens miles non tantum a tribuno uel centurione, sed etiami coercendus est. nam eum, qui centurioni castigare se volenti restiterit, veteres notaverunt: si vitem tenuit, militiam mutat: si ex industria fregit vel manum centurioni intulit, capite punitur. Eius fugam, qui, cum sub custodia vel in carcere esset discesserit, in numero desertorum non computandam Menander scripsit, quia custodiae refuga, non militiae desertor est. eum tamen, qui carcere effrac
Abbreviated transcription (Latin):
da. ¶Qui ppositum suũ ñ ꝓtexit.
cũ postit imꝑari cã factori haben¬
dus ẽ. si resuit̾e ñ pot̾it: parcendũ
ei. s ⁊ ineos qui p̃fectũ centurie a
iatronib circsiuentũ descruerũt.
adaĩadu̾ti pliacuit. Marcus.

Expanded text:
da. Qui praepositum suum non protexit, da. Qui praepositum suum non protexit, cum posset, in pari causa factori habendus est: si resistere non potuit, parcendum ei. Sed et in eos, qui praefectum centuriae a latronibus circumventum deseruerunt, animadverti placuit.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ disciplina coĩs exigit. cõmittitur.
ułi segnitie cͥmen. ł cõtumatie uł
desidie. ¶ Qui manus ĩtictit s̃posito
capite pannendut ẽ. Alugerunt ã pe¬
sulantie cruũdignitate p̃positi.⁊¬
¶ Cõtumatia omnus adu̾sus dutẽ. iuił
p̃sidem mlitatis capite pumniendaẽ.
Qui ĩ acieprior fugam fec̾it spectã¬
tib militib ꝓp̃ exemplũt capite pu¬
mendus ẽ. ¶ Expłoratores ⁊ secreca
mpitiant hostib. ꝓditores sunt ⁊ ca¬
patis penas liut. S ⁊ caligatus
qui metu hostiumr langnorẽ simula¬
int inparicanta eius ẽ. ¶ Siquis
cõntitonẽ nulu̾auit. sigͥdem lapi¬
de milma renituꝑ. Sigladio capi¬
tale admittit. ¶ Qui se muln̾anit
rei statutus fit. nt si ĩ patientia
doloris. aut redio uite aut morbo.
aut furore. aꝑt pudore mori malu¬
erit. ñ aĩadũtatur ĩ eũ s ignomi¬
nia mutatur. Si nich̾ tale p̃ten¬
dat capite punatur. ꝑunũ aut
lascima lapsis capitu pena rennt¬
tenda ẽ. ⁊ mulitie istatio irrogã¬

Expanded text:
 disciplina communis exigit, committitur: veluti segnitiae crimen vel contumaciae vel desidiae. Qui manus intulit praeposito, capite puniendus est. augetur autem petulantiae crimen dignitate praepositi. Contumacia omnis adversus ducem vel praesidem militis capite punienda est. Qui in acie prior fugam fecit, spectantibus militibus propter exemplum capite puniendus est. Exploratores, qui secreta nuntiaverunt hostibus, proditores sunt et capitis poenas luunt. Sed et caligatus, qui metu hostium languorem simulavit, in pari causa eis est. Si quis commilitonem vulneravit, si quidem lapide, militia reicitur, si gladio, capital admittit. Qui se vulneravit rei statutus sit, ut, si impatientia doloris aut taedio uitae aut morbo aut furore aut pudore mori maluit, non animaduertatur in eum, sed ignominia mittatur, si nihil tale praetendat, capite puniatur. per uinum aut lasciuiam lapsis capitalis poena remittenda est et militiae mutatio irrogan
Abbreviated transcription (Latin):
comꝑare in hic ꝓuincis inquib mi¬
litant. p̃tertuͣ sipat̾na eoꝵfiltꝰ dis¬
tisernere ꝑmtuntur. fisco ã uen¬
dicatur ꝓ̃diũ alicite comparatũ. si
delatũ fu̾it Sin s̃ dũ delata cã sn¬
pendia impleta funt uł missio cõti¬
g̾it delationi ñ ẽ locus: similites

Expanded text:
comparare in his provinciis, in quibus militant, praeterquam si paterna eorum fiscus distis emere permittuntur. fisco autem vindicatur praedium illicite comparatum, si delatus fuerit. sed et si nondum delata causa stipendia impleta sint vel missio contigerit, delatio
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ contub̾nium agens. ñ creditur ei. si
post iatũ tpĩs redit. ¶Qui ab hosti¬
b captus ẽ. ⁊ captũ eũ nͥ tłissugide.
conatt̃itz ut uet̾ams erit pestituen¬
git. ⁊ postea multos latrones app̃ben-¬
dit ⁊ tłisfugans de monstrauit. pos¬
se ei parti diuus adrianus Rsit ⁊ ei
tũ poslicendi ea nich̾ ꝑmitti oport̾e.¬

Expanded text:
 contubernium agens, non credetur ei. Si post multum temporis redit qui ab hostibus captus est et captum eum, non transfugisse constiterit: ut veteranus erit restituengit et postea multos latrones adprehendit et transfugas demonstrauit, posse ei parci diuus Hadrianus rescripsit: ei tamen pollicenti ea nihil permitti oporte
Abbreviated transcription (Latin):
flagitiũ ꝯspirent. ł si legio ꝯficiat
auocari militia solent. ¶ A pposi¬
tũ suũ ꝓteg̾e noluerunt. ł deserue¬
runt. Occiso eo capite puntuitut
bit scd̾m diui adͥaui rescͥptũ. Nam
⁊ dutes silla ⁊ cogta memorantur
eo hĩtu fuisse nature Ad besti as da¬
tus si ꝓfugit ⁊ militie. se dedit. qñq
ĩuentus capite pumiendus ẽ. Idem
si effugiens nulitie se dedit lectus.¬
ł disamuiauit capite pumendus
ẽ. ¶Temporarmũ exiliũ uolunta¬
rio militi ĩnssulam religõm assig

Expanded text:
flagitium conspirent uel si legio deficiat, flagitium conspirent uel si legio deficiat, auocari militia sole‹n›t. Qui praepositum suum protegere noluerunt uel deseruerunt, occiso eo capite puniuntur.bit secundum diui Traiani rescriptum: nam et duces Sulla et Cotta memorantur eo habitu fuisse naturae. Ad bestias datus si profugit et militiae se dedit, quandoque inuentus capite puniendus est: idemqsi effugiens militiae se dedit lectusu‹e› dissimulauit, capite puniendus est. Tempor‹a›rium exilium uoluntario militi insulae relegationem adsig
Abbreviated transcription (Latin):
chil eoꝵ patiantur. ⁊ is ꝙ uolens tnͣs¬
firg̾e appre hensus ẽ capite puim¬
etur. S si ex inꝓniso. dñ iter qͥs
facit. capitur ab hostib inspecto
uite eius pͥsedentis actu uenia ei
dabr̃. Et si expleco tp̃r militie re¬
deatur. ut uet̾anus restituatur.
⁊ m̾ita accipietur. ¶ Milesqui ĩ
bello arama amisit. ł alienauit
capite punitur. humane militiã
mutat. ¶Qaliena arma surri¬
puit. gͣdu mattie pumendus ẽ.¬
In bello quirem a duce ꝓhubitã
fecit aut mandata ñ seruauit.
capite punitur. ⁊̃ si rei benegesse¬
rit. e qͥ agm̃ excessit ex cã. ł fusti¬
b cedit᷑. uł iitare nilitia solet.¬
nec ñ ⁊ siqͥs uallũ tnͣscendat. aut ꝑ
nuuirũ castra ingrediatur capite
punitur. Si uͦ siꝗs fossã tͣnsiuit. mi¬
lia reitur. ¶ Q sedicionẽ atrocẽ
nulitiũ cõtitauit capite punctur.
Si int uociferatõm aut leuem q̃re¬
lã seditio nata ẽ. tt̃ gͣdu militie de¬
itmur. ⁊ cũ multi milites ĩ aliqd̾

Expanded text:
patiantur.Et is, qui uolens transfugere, adprehensus est, capite punitur.Sed si ex improuiso, dum iter quis facit, capitur ab hostibus, inspecto uitae eius praecedentis actu uenia ei dabitur, et, si expleto tempore militiae redeat, ut ueteranus restituetur et emerita accipiet.Miles, qui in bello arma amisit uel alienauit, capite punitur: humane militiam mutat.Qui aliena arma subripuit, gradu militiae pellendus est.In bello qui rem a duce prohibitam fecit aut mandata non seruauit, capite punitur, etiamsi res bene gesserit.Sed qui agmen excessit, ex causa uel fustibus caeditur uel mutare militiam solet.Nec non et si uallum quis transce‹n›dat aut per murum castra ingrediatur, capite punitur.Si uero quis fossam transiluit, militia reicitur.Qui seditionem atrocem militum concitauit, capite punitur: Si intra uociferationem aut leuem querellam seditio mota est, tunc gradu militiae deicitur. Et cum multi milites in aliquod