comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
arbores sunt. S non ꝓfecto fructifere: nͥ forte glandium. aut
siliquarum quas porci manducant. Qusq occupant t̾ram: q̃¬
ne si exis et cernis ista: pudebit ociosam iacere securim. pud¬
bit sine causa falcem apłicam accepisse: In hunc quondam
agrum ysaac patriarcha exierat. cum pͥmo rebecca occurrit
ei: et ut scͥptura habet. erierat ad meditandum. Iue ad meditã¬
dum: tu ad extirpandum egrediaris necesse est. libi iam p̾ces¬
re incipias: id qͥdem sero. Aute uixta consilium saluatoris se¬
disse. debueras. ante estiniasse opꝰ. metiri uires. ponderasse
sapientiam. merita comparasse: sumptus computas se uir¬
tutum. A ge gͦ puta tempꝰ putationis ad ẽẽ: si tam̃ medi¬
cationis p̃iuit. Si eor mouisti: mouenda iam ungua. mouen¬
da ẽ ce manus. Accingere gladio tuo: gladio sp̃s quod ÷ u̾bũ
ãei. Glifica manum et brachium dextrum. in faciendo uin¬

Expanded text:
arbores sunt, sed non profecto fructiferae; nisi forte glandium aut arbores sunt, sed non profecto fructiferae; nisi forte glandium aut siliquarum, quas porci manducant. Quousque occupant terram? Nonne, si exis et cernis ista, pudebit otiosam jacere securim; pudebit sine causa falcem apostolicam accepisse? 13. In hunc quondam agrum Isaac patriarcha exierat, cum primum Rebecca occurrit ei: et, ut Scriptura habet, Exierat ad meditandum . Ille ad meditandum, tu ad exstirpandum egrediaris necesse est. Tibi jam praecessitare  al. cogitare incipias, id quidem sero. Ante, juxta consilium Salvatoris, sedisse debueras, ante aestimasse opus, metiri vires, ponderasse sapientiam, merita comparasse, sumptus computasse virtutum. Age ergo, puta tempus putationis adesse, si tamen meditationis praeivit. Si cor movisti, movenda jam lingua, movenda est et manus. Accingere gladio tuo, gladio spiritus, quod est verbum Dei . Glorifica manum et brachium dextrum in faciendo vin
Abbreviated transcription (Latin):
t̃i cruce. in laboribus płimus. Felix qͥ dic̃e potuit . plus
nũbus laboraui. Gła est: s nil in ea mnane. nil molle. nil resu¬
inum. Si labor terret: merces inuitet. Unĩqͥsq enum seđm
lium laborem. mercedem accipiet. Et si ille plus om̃ibꝰ labo¬
iuut. non tamen totum elaborauit. Et ad huc locus est. Exi i
igrum dñi tui: et consid̾a diligenter. hodieq qͣntis de ueteri
naledicto siluescat spinis ac tribulis. Exi inqͣm in mundũ.
ager est enim mundus. isq creditꝰ tibi. Exi in illum uon
tanqͣm dñs. s tanqͣm uillicꝰ. uidere ⁊ ꝓcurare unde exige¬
ipsi qui ussi sunt ire in orbem uniu̾sum. orbem circuie¬
runt p̾sentia corporis: s mentis ꝓuidentia. Et tu leua o¬
culos quosdam consid̾ationis tue: et uide regiones. si ñ
sunt magis sicce ad ignem. quam albe ad messem. Quam
multe quas putaueras fruges. diligent̾ inspecte. uepres po¬
tius apparebunt. Immo ne uepres quidem: annose ⁊ uet̾nosȩ

Expanded text:
Christi cruce, in laboribus plurimis. Felix qui dicere potuit: Plus omnibus laboravi . Gloria est, sed nil in ea inane, nil molle, nil resupinum. Si labor terret, merces invitet. Unusquisque enim secundum suum laborem mercedem accipiet. Et si ille plus omnibus laboravit, non tamen totum elaboravit, et adhuc locus est. Exi in agrum Domini tui, et considera diligenter, quantis hodieque de veteri maledicto silvescat spinis ac tribulis. Exi, inquam, in mundum: ager est enim mundus, isque creditus tibi. Exi in illum, non tanquam dominus, sed tanquam villicus, videre et procurare unde exigenipsi qui jussi sunt ire in orbem universum, orbem circumierunt praesentia corporis, sed mentis providentia. Et tu leva oculos quosdam considerationis tuae, et vide regiones, si non sunt magis siccae ad ignem, quam albae ad messem. Quam multae, quas putaveras fruges, diligenter inspectae, vepres potius apparebunt? Imo ne vepres quidem: annosae et veternosae
Abbreviated transcription (Latin):
uellas. & destruas. & disꝑdas. & dissipes: et edifices et plantes.
Qd horum fastum sonat: Rusticani magis sudoris scemate
de nobis. impositum senserimꝰ ministerium. ñ dñium datum
ẽ sum ego maior ꝓpħa: et si forte par potestate. s m̃itoꝵ est¬
nulla comꝑatio. Hec loquere tibi: et doce te ipsum qͥ alios
doces. Puta te uelut unum aliqueni de ꝓphis. Anñ satis ad tt
Et nimium. d gr̃a dei es id qͦd es. Qͥd: Esto qͦd ꝓpħa. Eqͥd plus¬
qͣm ꝓpħaᷤ. i sapis. eris contentus mensura quam tibi mensus.
as. Nã qͦd ampliꝰ ẽ: amalo ẽ. Disce eremplo ꝓpħiico p̾sidere.: ñtã
ad impitandum. quam ad factitandum quod tempꝰ reqͥri
Asce sarculo tibi opꝰ ẽe ñ sceptio ite opꝰ facris ꝓphe  cqde ille

Expanded text:
vellas et destruas, et disperdas et dissipes, et aedifices et plantes . vellas et destruas, et disperdas et dissipes, et aedifices et plantes . Quid horum fastum sonat? Rusticani magis sudoris schemate de nobis, impositum senserimus ministerium, non dominium datum. Non sum ego major propheta; et si forte par potestate, sed meritorum non est comparatio. Haec loquere tibi, et doce te ipsum, qui alios doces. Puta te velut unum aliquem ex prophetis. An non satis ad te? Et nimium. Sed gratia Dei es id quod es. Quid? Esto quod propheta: nuquam tibi mensus est Deus. Nam quod amplius est, a malo est. Disce exemplo prophetico praesidere non tam ad imperitandum, quam ad factitandum quod tempus requirit. Disce sarculo tibi opus esse, non sceptro, ut opus facias prophetae
Abbreviated transcription (Latin):
habere p̃ oeulis ñ erit inutile. Nec consid̾atio te facit hono¬
ris contemptorem in honore ipso. atq id magnum. N rece¬
dat a pec̾tore. elipeus tibi est uel a sagitta ila homo cum
in honore eĩt non intellexit. Loquere gͦ tibi. Abiectꝰ eram in doms
dei mei. Quale÷ hoc. de pauꝑe et abiecto. leuari suꝑ gentes de reg¬
na: Qd ego aitt que dom̃ patris mei: ut sedeam excelsis sub lumniors
Sane qui dixit mͥ amice ascende suꝑiꝰ: amicum fore confidit.
Simimꝰ inueniar. non expedit qͥdem. Q eleuauit. et deicere pos
Sera querela: qm̃ eleuans allisisti me. Ñ: qͦd blandiat᷑ celsi¬
tudo. sollicitudo maior. Illa discrimen intendit: hec ani¬
cum ꝓbat. Hinc accingañ si nolum̃ tandem eũ rubore no¬
uissinum locum tenere. factum supiorem dissimulare neqͥm̃
s enim ad qͥd om̃imodis atcendendum. Non enum ad dnan¬
dum opinor. Nã & ꝓpħa cum similit̃ leuaret᷑ audiit. d e¬

Expanded text:
habere prae oculis non erit inutile. Haec te consideratio facit honohabere prae oculis non erit inutile. Haec te consideratio facit honoris contemptorem in honore ipso. Atque id magnum. Non recedat a pectore: clypeus est tibi vel a sagitta illa, Homo cum in honore esset, non intellexit . Loquere ergo tibi: Abjectus eram in domo Dei mei. Quale est hoc, de paupere et abjecto levari super gentes et regna? Quis ego, aut quae domus patris mei, ut sedeam excelsis sublimior? Sane qui dixit mihi: Amice, ascende superius , amicum fore fidit. Si minus inveniar, non expedit quidem. Qui elevavit, et dejicere potest. Sera querela: Quoniam elevans allisisti me . Non est quod blandiatur celsitudo, ubi sollicitudo major. Illa discrimen intendit, haec amicum probat. Huic accingamur, si nolumus tandem cum rubore novissimum locum tenere. sed enim ad quid omnimodis attendendum. Non enim ad dominandum opinor. Nam et propheta, cum similiter levaretur, audivit: Ut e
Abbreviated transcription (Latin):
tuñ est in diffinitione hominis quam dieunt anunal rõnale.
mnonale. qͥd diligentiꝰ intueri si libe. licet. Nonẽ qͦd tue ii eo
uit ꝓfessioni obuet. aut dignitati: est uͦ qͦd saluti asfere qͥ at.
Nam consid̾anti duo hec simul. põnale mortaleq is tͥ erinde
ocurrit fructus: ut̾ mortale qͦd in te est rõnale humilier. &e rur¬
ũ rõnale mortale ⁊ fortoe: qͦd neutrum neglectui exit homimi cir¬
cinspecto. di qua adhuc p̃sens consid̾anda reqͥrit locus. tracta¬
buntur infra: et forte utiliꝰ. ex partium collatione. Nunc qͥs¬
sis e de quo is factus adũtendum. Quanqͣni qͦd dixi de qͦ id
m̃ p̃tereundum putem. tue potiꝰ relinquendum aguitioni
una dico. indignum tͥ citia ꝑfectum agere. de tanta assũpto
ꝑfectione. Qͥd n erubescas minimꝰ inueniri in magnis. qui
te recordaris magnum in minimis extitisse: Non es oblit pͥme
ufectui qͥdem. Ipsam ad singła tua imꝑia iudicia. instituta

Expanded text:
amen est in definitione hominis, quem dicunt animal rationale, mortale: quod diligentius intueri si libet, licet. Non est quod tuae in eo aut professioni obviet, aut dignitati: est vero quod saluti afferre queat. Nam consideranti duo haec simul, rationale, mortaleque; is tibi exinde occurrit fructus, ut et mortale, quod in te est rationale humiliet; et rursum rationale, mortale confortet: quod neutrum neglectui erit homini circumspecto. Si qua adhuc praesens consideranda requirit locus, tractabuntur infra, et forte utilius ex partium collatione. Csis, et de quo sis factus, advertendum. Quanquam quod dixi, de quo, id mihi praetereundum putem, tuae potius relinquendum agnitioni. Illud dico indignum tibi, citra perfectum agere de tanta assumpta perfectione. Quidni erubescas minimus inveniri in magnis, qui te recordaris magnum in minimis exstitisse? Non es oblitus priaffectui quidem. Ipsam ad singula tua imperia, judicia, instituta,
Abbreviated transcription (Latin):
Nẽpe de consideratione ut memini. sermo mͥ ad tuam dig
nationem. Et sane magna ista res. et egens consid̾atione
non minima. Qͦd si res magnas amagnis consid̾ari opor¬
tet. cui eque id studii ut tͥ competit: qͥ parem suꝑ t̾ramĩ
habes: s tu scd̾m sapĩam ⁊ potestatẽ datam tͥ desuꝑ facieᷤ
de hoc. Non÷ mee humilitatis dictare tͥ. sic uł sic fieri qͥc qͣm
Suffictte intimasse. oportere aliqͥd fieri: unde ⁊ ecclia conso¬
cur & obstruat᷑ os loquentium iniqua. hec pauca uicea

Expanded text:
Nempe de consideraNempe de consideranationem est et sane magna ista res et egens consideratione non minima. Quod si res magnas a magnis considerari oportet, cui eque ut tibi id studii competit, qui parem super terram non habes? Sed tu secundum sapientiam et potestatem datam tibi desuper facies de hoc. Non est meae humilitatis dictare tibi sic vel sic fieri quidquam; sufficit intimasse oportere aliquid fieri unde et ecclesia letetur et obstruatur os loquentium iniqua. hec abbas Cla
Abbreviated transcription (Latin):
recurrunt ad dñm: & dñs ad eos. Ascendite inqͥt. Ascenderus
denuo: denuoq fusi. ⁊ confusi sunt. Ita dõ pͥmũ qͥdẽ fauente
scdo et ubente: iusti iustum certam̃ in eunt. et succumbunt
S qͦ inferiores in certamine: eo fide suꝑiores inuenti sunt.
Qͥd putas de me facerent isti: si meo hortatu it̾ato ascend̾ en
it̾ato succumberent: Qñ me audirent monentem. t̾cio ites¬
repet̾e. repet̾e opꝰ in qͦ semel iam & scdo frustrati forent: Et t̃n
isrłite unam ⁊ alt̾am ñ reputantes frustrationẽ: t̾cio parent
et suꝑant. S dicunt forsitan isti. Uñ scimꝰ qͦd adño sermo es¬
sus sit: Que signa tu facis. ut credamꝰ tibi: Non est qͦd ad ista
ipse respondeam: parcendũ ẽ u̾econdiȩ meȩ. Responde tu pro
me. & ꝓ te ip̃o: scdm ea quȩ uidisti ce audisti: aut certe scđ̃m qͦd
tͥ inspirau̾̃it ds. S forte miraris me ꝓsequi ista: qͥ aliud ꝓposue¬
ram. facio. ñ oblitꝰ ꝓpositi: s qͦd apposito non iudicem aliena

Expanded text:
recurrunt ad Dominum. Et Dominus ad eos: Ascendite, inquit. Ascendunt denuo, denuoque fusi et confusi sunt. Ita Deo primum quidem favente, secundo et jubente, justi justum certamen ineunt, et succumbunt. Sed quo inferiores certamine, eo fide superiores inventi sunt. Quid putas de 417 me facerent isti, si meo hortatu iterato ascenderent, iterato succumberent? quando me audirent monentem tertio repetere iter, repetere opus, in quo semel jam, et secundo frustrati forent? Et tamen Israelitae unam et alteram non reputantes frustrationem, tertio parent, et superant . Sed dicunt forsitan isti: Unde scimus quod a Domino sermo egressus sit? Quae signa tu facis, ut credamus tibi? Non est quod ad ista ipse respondeam: parcendum verecundiae meae. Responde tu pro me et pro te ipso, secundum ea quae audisti, et vidisti; aut certe secundum quod tibi inspiraverit Deus. Sed forte miraris me prosequi ista, qui aliud proposueram. Facio non oblitus propositi, sed quod a proposito non judicem aliena.
Abbreviated transcription (Latin):
slam ÷ consortẽ fieri xp̃i. cuiꝰ illa uor est: olꝑbria erꝓ branaũ
s lreid e runt suꝑ me. c̃ iam reeurrat stilus ad suam matians
ein ea que ꝓposueramꝰ suo tͣmite gradiatur oratio.
son enĩ is ꝑ omia qͦd contemplationem intelligi uolo: qͦo ec
ororum certitudinem. illa ad inqͥsitionem magis se habeat.
lurta qͥueni sensum potest contẽplatio qͥdem diffiuri. uer̾ certds
ntustis an umi de quacumq re. siue app̾hensio ueri ñ dubia

Expanded text:
 consortem fieri Christi, cujus illa vox est: Opprobria exprobrantium tibi ceciderunt super me . Nunc jam recurrat stilus ad suam materiam, et in ea quae proposueramus, suo tramite gradiatur oratio. Non enim idem per omnia quod contemplationem intelligi volo; quod haec ad rerum certitudinem, illa ad inquisitionem magis se habeat. Juxta quem sensum potest contemplatio quidem definiri, verus certusque intuitus animi de quacunque re, sive apprehensio veri non du
Abbreviated transcription (Latin):
et emittente. et retinente. Uerbun tuum consid̾atio tua.
Quȩ si ꝓcedit ñ recedat. Sic ꝓgrediatur. ut ñ egrediat᷑. sic exeat.
ut ñ deserat. In acqͥsitione salutis nemo tͥ germanior unico
matͥs tue. Contra salutẽ ꝓpͥam cogites nichil. Minꝰ dixi conꝰ
p̃ter. dixise debueram. Qcqͥd se consid̾ationi offerat. qͦs ñ qͥ qͥñ
ad tuam ipsiꝰ salutem ꝑtineat: respuendũ. Et hec tui consi

Expanded text:
et emittente  al. ex se emittente, et retinente. Verbum tuum, consideratio tua: et emittente  al. ex se emittente, et retinente. Verbum tuum, consideratio tua: quae si procedit, non recedat. Sic progrediatur, ut non egrediatur; sic exeat, ut non deserat. In acquisitione salutis nemo tibi germanior unico matris tuae. Contra salutem propriam cogites nihil. Minus dixi, Contra: Praeter, dixisse debueram. Quidquid se considerationi offerat, quod non quoquo modo ad tuam ipsius salutem pertineat, respuendum. CAPUT IV. Noti
Abbreviated transcription (Latin):
tinet fruetum. quatuor ut occurrunt tͥ consid̾anda reor. te
que sub te. que cirea te. que supra te sunt. Ate tua consid̾a¬
tio mehoet: ne frustra extendaris in alia. te neglecto. Qd tͥ
prodest si uniu̾sum mundum lucreris: te unum ꝑdens: Et¬
si sapiens sis: deest tͥ ad sapientiam. si tͥ non fueris. Qnͣtum uͦ.
Ut qͥdem ego senserim: totum. Noũis licet omĩa mysteria
nou̾is lata t̾re. alta celi. ꝓfunda maris: si te nescieris. ens
similis edificanti sine fundam̃to. riunam ũ structuram
faciens. Qͥcqͥd extruxeris extra te: erit instar congesti pulueris
uentis obnoxium. t̃ gͦ sapiens. qͥ sͥ ñ ẽ. Sapiens. sͥ sapiens ert
et bibet de fonte putei sui primꝰ ipse. A te ꝓiñ incipiat ꝯsidatio¬
tua: non solum aitem. et inte finiatur. Qͦ cunq euaget᷑: ad tẽ
reuocaueris eam. cum salutis fructu. Iu pͥmꝰ tibi: tu ultimꝰ
Sume exemplum de sũmo omnium patre: ũbum suum

Expanded text:
tinet fructum, quatuor, ut occurrunt, tibi consideranda reor: te, quae sub te, quae circa te, quae supra te sunt. A te tua consideratio inchoet, ne frustra extendaris in alia, te neglecto. Quid tibi prodest si universum mundum lucreris, te unum perdens? Etsi sapiens sis, deest tibi ad sapientiam, si tibi non fueris. Quantum vero? Ut quidem senserim ego, totum. Noveris licet omnia mysteria, noveris lata terrae, alta coeli, profunda maris; si te nescieris, eris similis aedificanti sine fundamento, ruinam, non structuram faciens. Quidquid exstruxeris extra te, erit instar congesti pulveris, ventis obnoxium. Non ergo sapiens, qui sibi non est. Sapiens sibi sapiens erit: et bibet de 418 fonte putei sui primus ipse. A te proinde incipiat tua consideratio; non solum autem, sed et in te finiatur. Quocunque evagetur, ad te revocaveris eam cum salutis fructu. Tu primus tibi, tu ultimus. Sume exemplum de summo omnium Patre, Verbum suum
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ uͭ ñ dñm ep̃orum. s unũ ex ipsis. Porro frẽm diligen¬
dum dm̃: et participem tim̃tium eum. De cet̾o oportere
⁊ eẽ considera formam iusticie: scĩmomȩ specłm. pieta¬
as exemplar: assertorem ueritatis. fidei defensorem: do¬
torem gentium. xp̃ianorum ducemt anicũ sporii. spos¬
ẽparanimphun cleri ordinatorem. pastorem plebium:
magistrum insipientium. refugium oppressorum. paupe¬
rum aduocatum. miserorum spen: tutorem pupillorum.
iudicem induarum. oculum cecorum. linguam mutorum.
bacłm senum ultorem sceleriim: maloruni mecum. bonorũ
glani uirgam potentium. malleum tyrannorum: tegum
patrem. legum mod̾atorem. canonum dispensaterem. sal dre
orbis lumen⁊ sacerdotem altissimi. uicarium xp̃i. xp̃m dĩu
intellectum. Ubi malcie iuncta potentia est: aliꝗͥd tͥ supra
hominem p̃sumendum. Uultus tuus suꝑ facientes mala.
luneat sp̃m ire tuȩ qui hominem non ueretur: gladiũ non
somidat. ł iuieat orõnem: qͥ ammonitionem contemysit.

Expanded text:
um episcoporum, sed unum ex ipsis; porro fratrem diligentium Deum, et participem timentium eum. De caetero oportere te esse considera formam justitiae, sanctimoniae speculum, pietatis exemplar, assertorem veritatis, fidei defensorem, doctorem gentium, Christianorum ducem, amicum Sponsi, Sponsae paranymphum, cleri ordinatorem, pastorem plebium, magistrum insipientium, refugium oppressorum, pauperum advocatum, miserorum spem, tutorem pupillorum, judicem viduarum, oculum caecorum, linguam mutorum, baculum senum, ultorem scelerum, malorum metum, bonorum gloriam, virgam potentium, malleum tyrannorum, regum patrem, legum moderatorem, canonum dispensatorem, sal terrae, orbis lumen, sacerdotem Altissimi, vicarium Christi, christuintellectum. Ubi malitiae juncta potentia est, aliquid tibi supra hominem praesumendum. Vultus tuus super facientes mala. Timeat spiritum irae tuae, qui hominem non veretur, gladium non formidat. Timeat orationem, qui admonitionem contempsit.
Abbreviated transcription (Latin):
haeas ficdem: uacans tibi. e codȩ de di qnimi aute fiedelis ue¬
nleis: auet pridens: fiaer potiꝰ cõmiteudũ daue e dlioꝰ.
rti hoc  nqͣm si idoneus non reꝑttur: et sinuiꝰ fedelem
austinere potiꝰ consulo qͣm te immerg̾e laberittnioi here
oiento s aluatorem: uidam equonomum haprusse d¬

Expanded text:
 Si quominus aut fidelis inveniatur, aut prudens, fideli potius committendum. Sane e duobus tutius hoc. Quanquam si idoneus non reperitur, etsi minus fidelem sustinere potius consulo, quam te immergere labyrintho huic. Memento Salvatorem Judam oeconomum habuisse
Abbreviated transcription (Latin):
Nonne ad singłas supputationes istas irascimur. urimur.
auxiamur Quam colerabiliꝰ rerum qͣm mentium susti¬
neremus iacturam. Quare inqͥt non magis fraudem pati¬
mini: Q ueso. tuqͥ alium doces. doce te ipsum: si tam̃ iam
eulrene sons le ione satorum et tucensdeis. re nuilisues
mentis posse ractare confiento. Omuimolis ronlis lude
les: ñula obliusearis.
unt cañs que ignorare te nolumi moea quoumq et lucia

Expanded text:
us defectus. Nonne ad singulas supputationes istas irascimur, urimur, us defectus. Nonne ad singulas supputationes istas irascimur, urimur, anxiamur? Quam tolerabilius rerum, quam mentium sustineremus jacturam! Quare, inquit, non magis fraudem patimini? Quaeso, tu qui alios doces, doce te ipsum: si tamen jam excurrere sine laesione satorum; et tu te ista sine vulnere mentis posse tractare confidito. Omnimodis consulo studles, nonnulla obliviscaris. 21. Sunt tamen quae ignorare te nolim, mores quorumque et studia.
Abbreviated transcription (Latin):
quortindam eiꝰ modi scrutantium cotidie omnẽ sub¬
stantiam suani: num̃antium singła: de minutis e qũ¬
drantibꝰ exigentiũ rõnem. Nonita ille egyptius. qui ioseph
omnibus traditis. ignorabat qͥd haberet in domo sua
fidem tamen habuit seruo. suꝑ omĩa bona sua constitu¬
ens eum. It hic erat alienigena. Mira res. S̃ atis suꝑq ep̃
ad manum habent qͥbus animas credant: et cui suas cõ¬
mittant facultatulas non inueniunt: Optimi uidelicet
estimatores rerum. qͥ magnam de minimis. paruani.
aut nullam de marimis curam gerant. S ut liqͥdo datur
intelligi: patientiꝰ ferimꝰ xp̃i iacturam qͣm nr̃ãm. Cotidi¬
anas expensas. cotidiano reciꝑcamꝰ scrutinio: et continua
dnĩci gregis detͥmenta nescinꝰ. De p̃cio escarum ⁊ num̃o
panũ. cum ministris cotidiana discussio est: rara ad modũ
cum prb̃ris celebratur collatio de peccatis popłorum. Ca¬
dit asina et est qͥ subleuet eam: perit anima. et nemo qui

Expanded text:
quorumdam ejusmodi, scrutantium quotidie omnem substantiam suam, numerantium singula, de minutis et quadrantibus exigentium rationem. Non ita ille Aegyptius, qui Joseph omnibus traditis, ignorabat quid haberet in domo sua fidem tamen habuit servo, super omnia bona sua constituens eum: et hic erat alienigena. 20. Mira res! Satis superque episcopi ad manum habent, quibus animas credant: et cui suas committant facultatulas, non inveniunt. Optimi videlicet aestimatores rerum, qui magnam de minimis, parvam aut nullam de maximis curam gerant. Sed, ut liquido datur intelligi, patientius ferimus Christi jacturam, quam nostram. Quotidianas expensas quotidiano reciprocamus scrutinio, et continua dominici gregis detrimenta nescimus. De pretio escarum et numero panum cum ministris quotidiana discussio est: rara admodum cum presbyteris celebratur collatio de peccatis populorum. Cadit asina, et est qui sublevet eam: perit anima, et nemo est qui
Abbreviated transcription (Latin):
Ns. i de cetis osficialibus oec̾nendum. Serũ hoc erabuncan
nestĩ ad fimam : utiliꝰ ad eremplum: eptim canon. qu
piet auariciam ex calumpnia: hoc ÷ non a consciento
elim uł ante dicta. quasi epilogando repetere: Il cro dlere

Expanded text:
iis, id de caeteris officialibus decernendum. Verum hoc ex abundantiis, id de caeteris officialibus decernendum. Verum hoc ex abundantnestius ad famam, utilius ad exemplum? Optimus canon, qui projicit avaritiam ex calumnia, et non a conscientiavelim vel ante dicta quasi epilogando repetere, vel addere
Abbreviated transcription (Latin):
lese es austeritatem tam̃ suadeo tibi: s gͣnitatatẽ Iua
infir miores sides. het reymit leuores. Iuasi adsit odibie¬
melior. s to uet seuerꝰ uelini: nec disoluti. &d hac medo¬
ertat e greatiꝰ utt nec de seueritate sis oneri nec de fanilo¬
uasee xoretemptui: In palacio papam: domi te patrefari¬
lus erbidbeco Ameue te domesbici tui si non.si et oat elar¬
iti Ndal is semꝑ eustodia oris: quȩ tam̃ asfabilititas pra¬
tuem non erelucat. O udiꝙ frenanda liigua p̃ceps: Iige¬
sne antem ri conuiuo Ille conuenientior habitiis si neut
qͥdem seuerꝰ sis. uultu serenꝰ uerbo serꝰ¬
dapellani tui. et qui tecũ iugiter duunis int sunt
osticuer non si t ine honore. T̃uum ⁊ tales ÷ͥ puider
Qu dio ni snt Seriunat᷑ eis ab om̃ibus: tanqͣm ti pi ers¬
seria de manu qua accipiant. his contenti sint que cũ pu¬
ceris iis: tu uidde ne egeant. duꝑ hoc. quem sogr ab aue¬
tamibꝰ petere lep̃ henderis: uidica gieaitam. I cle ostur¬

Expanded text:
ec austeritatem tamen suadeo tibi, sed gravitatem. Illa infirmiores fugat, haec reprimit leviores. Illa, si adsit, odibimelior. Ego nec severius velim, nec dissolutius. Quid hac mediocritate gratius, ut nec de severitate sis oneri, nec de familiaritate contemptui? In palatio papam, domi te patremfamilias exhibe. Ament te domestici tui: si non, facito ut timeant. Utilis semper custodia oris, quae tamen affabilitatis gratiam non excludat. Ergo ubique frenanda lingua praeceps, maxime autem in convivio. Ille convenientior habitus, si tu actu quidem severus sis, vultu serenus, verbo seriCapellani, et qui tecum jugiter divinis intersunt officiis, non sint sine honore. Tuum est tales tibi providere, qui digni sint. Serviatur eis ab omnibus tanquam tibi. Necessaria de manu tua accipiant. His contenti sint quae tu provideris illis: tu vide ne egeant. Super hoc quem forte ab adventantibus petere deprehendes, judica Giezitam : id de ostiar
Abbreviated transcription (Latin):
rim. Per alium ut dixi illa facies. at is si fidelis ñ fuerit̃
sraudabit: si ñ fuerit prudens fraud abitur. Querendiᷤ
ꝑꝓinde fidelis et prudens: quem constituas suꝑ fann¬
liam tuani. Adhuc inutilis est: si t̾eium desit. Queris
qͥd hoc : Auctoritas. Qͥd enim ꝓdest ei uelle et scire qͥꝙ
da gͦ facultas agendi ꝓ libitu. Si in p̃uidicium rõns pu¬
tas hoc fieri: meñrd fideles. qͥ ag̾e nichilominꝰ ꝓ rõne
apetes. unde tota faciitate mancipet᷑ essectui. eumetis ate
unctatione parentouis. Subdendi gͥ om̃s. Quluã patlat
untradictorem. hemo qͥ dicat: cur fecistisis. Loce sanii ste¬
ueat er eludere: et admitere qͦs uoluerit. mnutare nunistros.
ussere ministeria adqͥo. et qn uoluert: Ita tinoeront sbeu
ut sat et uitilitati. Prest om̃bo ut omĩb psiti e⁊ dle omiibrs
l ãdestimnas et susurratas delationes ñ recipi as asd risus euir

Expanded text:
rim. Per alium, ut dixi, illa facies. At is, si fidelis non fuerit, rim. Per alium, ut dixi, illa facies. At is, si fidelis non fuerit, fraudabit: si non fuerit prudens, fraudabitur. Quaerendus proinde fidelis et prudens, quem constituas super familiam tuam. Adhuc inutilis est, si tertium desit. Quaeris quid hoc? Auctoritas. Quid enim prodest ei velle et scire quaeda ergo facultas agendi pro libitu. Si in praejudicium rationis putas hoc fieri, memento fidelem, qui agere nihilominus pro ratione suppetet, unde tota facilitate mancipetur effectui, cunctis sine cunctatione parentibus. Subdendi igitur omnes. Nullum patiatur contradictorem. Nemo qui dicat, Cur fecisti sic? Potestatem habeat excludere et admittere quos voluerit, mutare ministros, transferre ministeria ad quos et quando voluerit. Ita timori sit omnibus, ut sit et utilitati. Praesit omnibus, ut omnibus prosit, et de omnibus. Clandestinas et susurratas delationes non recipias adversus eum:
Abbreviated transcription (Latin):
portet ingenuum: quem nulla deorsum trahat iucdigna
affectio. Opoitet rectum: quem nulla seorsum auertat
sinistra uitentio. Sportet cauitum: quem nulla subucat
furtiua suspicio. Oportet ingilem: quem nulla ab se se as¬
ducat pegrma. et curiosa cogitatio. Oportet firmum: qus
nulla concituat repentina turbatio. Oportet inuictũ. que
nulla fatiget uł continua tribulatio. Oportet amplum: qus
nulla coartet t i temporalis amissio. His te non dubites et
bonis pͥuancium. et feriendum malis: si animũ diuidens
et dĩ rebus. & tius parit̾ reiculis uolueris imꝑtiri.
Rocurandus quem implices: qͥ ꝓ te molat. Ero te dico:
non tecum. Quedam ꝑtemoꝵ. facies. quedã ꝑte ⁊ alios sims
quedã ꝑ alios ⁊ absq te. Qͥs sapiens et intelliget hec: Ñ ÷
qd̾ int̾ ista dormitet consid̾atiõ tua. Ego uͦ agenda domꝰ
tue sub eo geñe qͦd nouissimum posui locanda censue¬

Expanded text:
Oportet ingenuum, quem nulla deorsum trahat indigna Oportet ingenuum, quem nulla deorsum trahat indigna affectio. Oportet rectum, quem nulla seorsum avertat sinistra intentio. Oportet cautum, quem nulla subeat furtiva suspicio. Oportet vigilem, quem nulla ab sese abducat peregrina et curiosa cogitatio. Oportet firmum, quem nulla concutiat repentina turbatio. Oportet invictum, quem nulla fatiget vel continua tribulatio. Oportet amplum, quem nulla coarctet rei temporalis amissio. 18. His te non dubites et bonis privandum, et feriendum malis, si animum dividens, et Dei rebus, et tuis pariter reculis volueris impertiri. Procurandus quem implices, qui pro te molat. Pro te dico non tecum. Quaedam per temet facies; quaedam per te et alios simul; quaedam per alios ac absque te. Quis sapiens, et intelliget haec? Non est quod inter ista dormitet consideratio tua. Ego vero agenda domus tuae sub eo genere, quod novissimum posui, locanda censue
Abbreviated transcription (Latin):
edet iam curiȩ. ereundum palatio. donui expecfant noᷤ
nii qͥ ñ mͦ circa. s quodãmꝰ intra te sunt. Non: supuaeu¬
a consid̾atio. qua intendis disponere donui tuȩ. ꝓuidere
his qͥ in sinu tuo. et in gremio tuo sunt. Ego dieo et necessa¬
ria Paulum audi. siqͥs domii sue p̾esse nescit. qͦmͦ ecelie
ce diligentiam habebit: Item. Si qͥs suoꝵ marine domefi¬
corum curam ñ habet. fidem negauit: et÷ infideudecerior.
&hec dicens ñ te moneo sũmis occupatum itendere in¬
funis: et qͣsi minutum fieri minimis impendere qđ inari¬
mis debes. ad te intrices. unde eripuit te ds: Hec iquit
omĩa adicientur uobis. Ueruntam̃ et hec oportet facere.
cit. simul & eustodiȩ ium̃torum. et cure mensarum: tu ꝑ
te qͥm intend̾e ualeas. et tuş domui. & dñi pariter. de qͣ
sollietuline rerum minorum. & uilium: oportet ẽẽ ani¬
mum tam magnis. et tam multis intentum rebus. Spor¬
tet lib̾um: quẽ nutia sͥ uendicet uiolenta oceupatio.S

Expanded text:
edet jam curiae: exeundum palatio; domi exspectant nos. Hi non modo circa, sed quodammodo intra te sunt. Non est supervacua consideratio, qua intendis disponere domui tuae, providere his qui in sinu tuo et in gremio tuo sunt. Ego dico et necessariam. Paulum audi: Si quis domui suae praeesse nescit, quomodo Ecclesiae Dei diligentiam habebit? item: Si quis suorum et maxime domesticorum, curam non habet, fidem negavit et est infideli deterior . Et haec dicens, non te moneo summis occupatum intendere infimis et quasi minutum fieri; minimis impendere quod maximis debes. Quid te intrices, unde te eripuit Deus? Haec, inquit, omnia adjicientur vobis . Verumtamen et haec oportet facere cit simul et custodiae jumentorum, et curae mensarum: tu per te quomodo intendere valeas et tuae domui, et Domini pariter? de quasollicitudine rerum minorum et vilium oportet esse animum, tam magnis et tam multis intentum rebus. Oportet liberum, quem nulla sibi vindicet violenta occupatio.
Abbreviated transcription (Latin):
assuescas: frustratoriasq ꝙ uenatorias p̾cid̾e dilationes. Cau¬
sa uiduȩ intret ad te: causa pauꝑis. & eiꝰ qͥ non ht̃ qͦd det. a¬
liis alias multas pot̾is cõmittere t̾minandas: qͣmplures.
ne dignas audientia iudicare. Qͥd enim opꝰ ẽ admitt̾e illos.
quoꝵ pecc̃a manifesta sunt p̾cedentia ad iudicium: ł anta :
impudentia ñ nullorum. ut cũ manifeste ambitionis pruri¬
gine scateat tota facies causȩ eoꝵ. ñ erubescant audientiã
flagitare: publicantes sem& ip̃os ad multorum conscĩas.
in quo uel soliꝰ suȩ satis pot̾ant confundi uidicio. Ñ fuit qͥ
retund̾et attͥtas frontes: & ideo plures facti st̃. & magis indu
lururiosus luxuriosum erubuit: Plena ÷ ambitiosis eccłi
ñ ÷ iam qͦd horreat in studiis & molitionib ãbitionis. non
plus qͣm spelunca latͦnis in spoliis uiatorũ. Si xp̃i discipłs es.

Expanded text:
assuescas, frustratoriasque et venatorias praecidere dilationes. Cauassuescas, frustratoriasque et venatorias praecidere dilationes. Causa viduae intret ad te, causa pauperis, et ejus qui non habet quod det. Aliis alias multas poteris committere terminandas, quam plures nec dignas audientia judicare. Quid enim opus est admittere illos, quorum peccata manifesta sunt praecedentia ad judicium? Tanta est impudentia nonnullorum, ut cum manifestae ambitionis prurigine scateat tota facies causae eorum, non erubescant audientiam flagitare, publicantes semetipsos ad multorum conscientias, in quo vel suae solius satis poterant confundi judicio. Non fuit qui retunderet attritas frontes; et ideo plures facti sunt, et magis indurluxuriosum luxuriosus erubuit? Plena est ambiciosis ecclesia. Non est iam, quod horreat in studiis et molicionibus ambicionis non plus quam spelunca latronis in spoliis viatorum. Hec Bernhardus,
Abbreviated transcription (Latin):
Aliꝰ moleuit mos. dies alii sunt: & alii hominum mores. et tẽ¬
pora ꝑiculosa non instant iam. s exstant. fraus et circũuen¬
tio. & uolentia inualuere suꝑ t̾ram. Calũpniatores multi: de¬
beceret. Miror namq quemadinodum religiose aures tuȩ audi¬
e sustinent huiusmodi disputationes aduocatorum. et pug¬
nas uerborum: que magis ad subuersionem quam ad inuen-¬
inguas suas loqui mendacium. diserti aduersus iusticiam:
ruditi ꝓ falsitate. Sapientes sunt ut faciant mala: eloquentes ut
mpugnent uerum. Hi sunt qͥ instruunt a qͥbꝰ fuerant instruẽ¬
lĩ astruunt non comꝑta s sua: struunt de ꝓpͥo calum pnias in no¬
centie: destruunt simplicitatem ueritatis: obstruunt iudicii
uias. Hichil ita absq labore manifestam facit ueritatem: ite bre¬
uis et pura narratio. Gͦ illas qͦs ad te necesse erit intͣre causas.
neq enim om̃s necesse erit. diligenter uelim. s breuit deride

Expanded text:
alius inolevit mos, dies alii sunt, et alii hominum mores et temalius inolevit mos, dies alii sunt, et alii hominum mores et tempora periculosa non instant jam, sed exstant. Fraus, et circumventio, et violentia invaluere super terram. Calumniatores multi, deforum deceat  al. deceret. Miror namque quemadmodum religiosae aures tuae audire sustinent hujusmodi disputationes advocatorum, et pugnas verborum, quae magis ad subversionem, quam ad inventlinguas suas loqui mendacium, diserti adversus justitiam, eruditi pro falsitate. Sapientes sunt ut faciant malum, eloquentes ut impugnent verum. Hi sunt qui instruunt a quibus fuerant instruendi; adstruunt non comperta, 415 sed sua; struunt de proprio calumnias innocentiae; destruunt simplicitatem veritatis, obstruunt judicii vias. Nihil ita absque labore manifestam facit veritatem, ut brevis et pura narratio. Ergo illas quas ad te necesse erit intrare causas neque enim omnes necesse erit, diligenter velim, sed breviter decidere
Abbreviated transcription (Latin):
tui ñ ita consueuerunt: eris molestus quampluribꝰ. qͣsi qui
a patrũ uestigiis deuiaris. Nempe id uideberis agẽ in sugil¬
lationem eorum. S et notabere uulgari ꝓuerbio. qͥ hoc fi¬
cit qͦd nullus. mirantur om̃s: ueluti qͥ cupias ad miration
fore. Nec potes eorum omĩa simul et subitolerrata corrigͥ
uel excessus redig̾e in modũ. Erit cum acceperis tempꝰ in
scđm sapientiam tibi a do datam. paulatim et oportune is
studeas. Int̾im sane. malo alt̾us utere in bonum quod potes
Quamqͣm si de bonis. et non de nouis sumamꝰ exempla: no
defuere romani pontifices. qͥ s ocia int̾ maxima negocis
inuenirent. Obsidio urbi et barbaricꝰ ensis ciuum ceruicibꝰ
imminebat: nunquid tamen istud beatum papam G̃regoriũ¬
terruit. quominꝰ sapientiam scriberet in ocio: Eonempe temꝑis
tem iherechielis tam diligenter. ꝗͣ eleganter exposuit. S esto.

Expanded text:
tui non ita consueverunt: eris molestus quam pluribus, quasi qui tui non ita consueverunt: eris molestus quam pluribus, quasi qui a patrum vestigiis subito deviaris: nempe id videberis agere in suggillationem illorum. Sed et notabere vulgari proverbio: Qui hoc facit quod nullus, mirantur omnes: veluti qui cupias admirationi fore. Nec potes eorum omnia simul et subito vel errata corrigere, vel excessus redigere in modum. Erit cum acceperis tempus, ut secundum sapientiam tibi a Deo datam paulatim et opportune id studeas. Interim sane malo alterius utere in bonum quod potes. Quanquam si de bonis, et non de novis sumamus exempla, non defuere Romani pontifices, qui sibi otia inter maxima negotia invenirent. Obsidio urbi, et barbaricus ensis civium cervicibus imminebat: nunquid tamen istud terruit beatum papam Gregorium, quominus sapientiam scriberet in otio? Eo nempe temportem Ezechielis tam diligenter, quam eleganter exposuit. CAPUT X.
Abbreviated transcription (Latin):
fortitudo est. S uide ne in hoc differant. ut iusticie qͥdem
in asfectu res ste: a fortitudine autẽ efficatia eiꝰ÷ porro pos¬
sessio atq usus apud temꝑantiam. Restat ut doceamꝰ ab
hac cõmunione prudentiam ñ excludi. Nne ipsa ẽ que mo¬
dum dui animi neglectu posthabitũ. et uiciorum inui¬
dia qͣsi in abditis reclusum. & cooꝑtum quadam uetusta¬
tis caligine pͥor repꝑit. & auertit: Epot̾ea dico tibi a paucis ad¬
uertitur. qͥa paucoꝵ prudentia est. Iusticia itaq querit.
prudentia inuenit: uendicat fortitudo. temꝑantia possi¬
det. Non mͥ hoc loco ꝓpositum de uirtutibꝰ disputare: sed
hec dixerim hortans ad uacandum considerationi: ciuiꝰ
beneficio hec & similia adu̾tuntur. Cui tam pio tamq uti¬
l ocio nullam inuita oꝑam dare: ñne uitã ꝑdere est: Qͥd tam̃.
Si te phylosophie huic totum repente deuou̾is: p̃decessores

Expanded text:
fortitudo est. Sed vide ne in hoc differant, ut justitiae quidem fortitudo est. Sed vide ne in hoc differant, ut justitiae quidem in affectu res sit; a fortitudine autem efficacia ejus; porro possessio atque usus apud temperantiam. Restat ut doceamus ab hac communione prudentiam non excludi. Nonne ipsa est, quae modum, diu animi neglectu posthabitum, et vitiorum invidia quasi in abditis reclusum, et coopertum quadam vetustatis caligine, prior reperit et advertit? Propterea dico tibi: a paucis advertitur, quia paucorum prudentia est. Itaque justitia quaerit, prudentia invenit, vindicat fortitudo, temperantia possidet. Non mihi hoc loco propositum est de virtutibus disputare: sed haec dixerim hortans ad vacandum considerationi, cujus beneficio haec et similia advertuntur. Cui tam pio, tamque utili otio nullam in vita operam dare, nonne vitam perdere est? CAPUT IX.si te philosophiae huic totum repente devoveris? Praedecessores
Abbreviated transcription (Latin):
um est. ut iuideatur ẽẽ ꝓprium singularum: An ipsum
uirtus ẽ. & nichil aliud: S sic uirtus non eẽt multiplex:
s eẽnt om̃s una. an potius qͥa sine eo uirtꝰ non ẽ. omnium
qͦdam modo intima uis una ẽ. et medulla uirtutum: in
qͦd non illud participando cõmunicant: s totum a singuliᷤ
atq utegrum possidetur: Uerbi causa. Qͥd tam iusticie
quam modus: Alioqͥn sisextra modum reliquit: non plane
cuiq tribuit quod suum est. quod tam̃ suum ipsiuis est
facere. Qͥd tam rursum temꝑantie. que non aliunde ꝓfec¬
to tempantia ẽ. nͥ quod nil immoderatum admitit: s
puto fatebere. etiam non minꝰ ẽẽ fortitudinis. cum uel
maxime ipsa sit. que ab irruentib uiciis. & qͣsi suffoca¬
re hinc ⁊ inde conantib. purum illud potenter eruit.
et uendicat in qͦddam stabile fundamentum boni. se¬
demq uirtutis. oͦ modum ten̾e iusticia ẽ. temꝑantia ẽ.

Expanded text:
um est, ut videatur esse proprium singularum? An ipsum um est, ut videatur esse proprium singularum? An ipsum virtus est, et nihil aliud? Sed sic virtus non esset multiplex, sed essent omnes una. An potius, quia sine eo virtus non est, omnium quodammodo intima vis una est et medulla virtutum, in r omnes? praesertim quod non illud participando communicant, sed totum a singulis atque integrum possidetur. Verbi causa, quid tam justitiae, quam modus? Alioquin si quid extra modum relinquit, non plane cuique 414 tribuit quod suum est: quod tamen suum ipsius est facere. Quid tam rursum temperantiae, quae non aliunde profecto temperantia est, nisi quod nil immoderatum admittit? Sed, puto, fatebere etiam non minus esse fortitudinis, cum vel maxime ipsa sit, quae ab irruentibus vitiis, et quasi hinc inde suffocare conantibus, purum illud potenter eruit et vindicat in quoddam stabile fundamentum boni, sedemque virtutis. Ergo modum tenere justitia est, temperantia est,
Abbreviated transcription (Latin):
moderamine non frenet᷑. Quid qͦd & ipsa sapientia hoc tẽꝑ¬
antie frenũ non respuit. dicente paulo. scđ̃m sapientiã sibi
adeo datam: non plus saꝑe quam oportet sapere: s sape
ad sobrietatem: Sed & e conu̾so. qͦd temꝑantie necessa¬
temꝑantiam qui abstinebant. ut uiderent᷑ hominib
ieiunantes. Erat in cibo temꝑantia. sed ñ iusticia ia¬
nimo: quia non deo placere. sed hominib intende¬
bant. Quomodo rursum uel illa. uel ista. sine fortitudine
cũ constet fortitudinis esse & non mediocris. cohib̃e uelle
& nolle suum inter angustias parum &e niis. ut sit
contenta uoluntas modo illo medio. nudo. puro. solo.
coustante sͥ equali undiq sui: utpote ex omni parte parit̾ cir¬
cuiciso. quemi solum constet ẽẽ uirtutis: Dicito mͥ queso si
potes. cuinam potissimum trium harum uirtutum. meditul¬
lium hoc dandum censeas. quod ita cunctis contermun¬

Expanded text:
moderamine non frenetur. Quid quod et ipsa sapientia hoc tempmoderamine non frenetur. Quid quod et ipsa sapientia hoc temperantiae frenum non respuit; dicente Paulo secundum sapientiam a Deo sibi datam, non plus sapere quam oportet sapere, sed sapere ad sobrietatem? Sed et e converso, quod temperantiae necessaorum temperantiam, qui abstinebant ut viderentur hominibus jejunantes . Erat in cibo temperantia, sed non justitia in animo: quia non Deo placere, sed hominibus intendebant. Quomodo rursum vel ista, vel illa sine fortitudine? cum constet fortitudinis esse, et non mediocris, cohibere velle et nolle suum inter augustias, parum et nimis; ut sit contenta voluntas modo illo medio, nudo, puro, solo, constante sibi, aequali undique sui, utpote ex omni parte pariter circumciso, quem solum constat esse virtutis. 11. Dicito mihi, quaeso, si potes, cuinam potissimum trium harum virtutum meditullium hoc dandum censeas, quod ita cunctis contermin
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd ͥ fieri nolit: nec quod sibi uelic fieri. negatura. Inhis
dempe duob liquet integrũ c̾e. iusticiȩ statum. S nec
ipsa solitaria ẽ. Intuere & enĩ nunc mecũ. ȩtiam huiꝰ
pulchram conexionẽ & coherentiã cũ tempantia: &
item ambarũ cum duab suꝑiorib idest prudentia. & forti¬
tudine. Nam cũ iusticiȩ dicat᷑ portio. qͦd sibi non uult
fieri quis. alii non facere: porro ꝑfectio qͦd ait dñs. qͣ¬
cumq uultis ut faciant uobis hoĩes: & uos facite illis
neutrum hoꝵ erit. nisi ipsa uoluntas de qua tota ducit᷑
forma. sic ordinata fuerit: ut nec uelit aliqͥd suꝑfluũ
nec necessariũ quid suꝑsticiose nolit. qͦd quidẽ tẽꝑantie
est. Beniq & ipsi iusticiȩ: ut iusta sit. temꝑantia modũ
imponit. Noli nimiũ ẽẽ. iustus ait sapiens: ostendeis
ꝑhoc minime approbandam iusticiam. quȩ tẽꝑanti

Expanded text:
quod sibi fieri nolit; nec quod sibi velit fieri negatura. In his quod sibi fieri nolit; nec quod sibi velit fieri negatura. In his nempe duobus liquet integrum esse justitiae statum. Sed nec ipsa solitaria est. Intuere etenim nunc mecum etiam hujus pulchram connexionem et cohaerentiam cum temperantia, et item ambarum cum duabus superioribus, id est prudentia et fortitudine. Nam cum justitiae dicatur portio, quod sibi non vult fieri quis, alii non facere; porro perfectio, quod ait Dominus, Quaecumque vultis ut faciant vobis homines et vos facite illis : neutrum horum erit, nisi ipsa voluntas, de qua tota ducitur forma, sic ordinata fuerit, ut nec velit aliquid superflum, nec necessarium quid superstitiose nolit, quod quidem temperantiae est. Denique et ipsi justitiae, ut justa sit, temperantia modum imponit. Noli nimium esse justus, ait Sapiens , ostendens per hoc minime approbandam justitiam, quae temperantiae
Abbreviated transcription (Latin):
nans & p̾bens qͦd sac est. illis qͦd nimis ẽ. demens. & sic ex
alterutro tͥciam formans uirtutem. quã dicunt temꝑã¬
tiam. Nempe intemꝑantẽ ipsa consid̾atio censet: tã eũ
qui necessariis ꝑtinacit̾ demit. quã qui indulget suꝑflui.
on ẽ.gͦ. temꝑantia insolis resecandis suꝑfluis: est & in
ad mitendis necessariis. Huius sententiȩ apl̃s ñ fautor
tantũ. s auctor eẽ. uidet᷑: qui curã carnis nr̃e docet non
ꝑfici indesiderio. Dicens siquidẽ. curã carnis ñ ꝑfici. suꝑ¬
flua cohibet: addens indesid̃io: necessaria non exludit.
Unde mͥ uidet᷑ non omnino absurde diffinire tẽꝑantiã:
qui hanc nec p̾scindere necessitatem nec excedere dicat᷑
ina ex quatuor ẽ: nonne constat considatione mentẽ pͥ¬
ueniri: ut se formet in eas Se enĩ necesse est pͥus cogitet.
lit ex se normam ducat iusticiȩ: nec factura utiq alteri.

Expanded text:
nans et praebens quod sat est; illis quod nimis est demens; et sic ex nans et praebens quod sat est; illis quod nimis est demens; et sic ex alterutro tertiam formans virtutem, quam dicunt temperantiam. Nempe intemperantem ipsa consideratio censet, tam eum qui necessariis pertinaciter demit, quam qui indulget superfluis. Non est ergo temperantia in solis resecandis superfluis: est et in admittendis necessariis. Hujus sententiae Apostolus non fautor tantum, sed auctor esse videtur, qui curam carnis nostrae docet non perfici in desiderio. Dicens siquidem curam carnis non perfici, superflua cohibet: addens, in desiderio , necessaria non excludit. Unde mihi videtur non omnino absurde definire temperantiam, qui hanc nec praecidere necessitatem, nec excedere dicat, itia, quae una ex quatuor est, nonne constat consideratione mentem praeveniri, ut se formet in ea? Se enim necesse est prius cogitet, ut ex se normam ducat justitiae, nec factura utique alteri,
Abbreviated transcription (Latin):
cessus. componit mores. uitam honestat & ordinat: post¬
tremo diuinarũ pariter. & humanarũ rerũ scientiam
confert. Hȩc est quȩ confusa disterminat. hiantia cog̃.
sparsa colligit. secreta rimat᷑. uera uestigat. uerisimilia
examinat: fic ta & fucata explorat. hȩc est quȩ agen¬
cda p̾ordinat: act̾a recogitat: ut nichil inm̃tȩ resideat.
ꝓsꝑis. aduersa p̾sentit. madu̾sis quasi non sentit: quoꝵ
altum fortitudinis. alterum prudentiȩ ẽ. Ibi ȩtiã¬
adu̾tere tibi est. suauissimũ quendam concentum
complexumq uirtutum atq alteram pendere ex
altera: sicut hoc loco uides fortitudinis matrẽ esse
prudentiã: nec fortitudinẽ s temeritatẽ ẽẽ. quem¬
libet ausum quẽ ñ parturiuit prudentia. Hȩc itẽ est quȩ
int̾ uoluptates & necessitates media quasi quedam arbit᷑
sedens. utrimq certis limitib dist̾minat fines. istis assig¬

Expanded text:
cessus, componit mores, vitam honestat et ordinat, poscessus, componit mores, vitam honestat et ordinat, postremo divinarum pariter et humanarum rerum scientiam confert. Haec est quae confusa disterminat, hiantia cogit, sparsa colligit, secreta rimatur, vera vestigat, verisimilia examinat, ficta et fucata explorat. Haec est quae agenda praeordinat, acta recogitat, ut nihil in mente resideat prosperis adversa praesentit, in adversis quasi non sentit: quorum alterum fortitudinis; alterum prudentiae est. 413 CAadvertere tibi est suavissimum quemdam concentum complexumque virtutum, atque alteram pendere ex altera; sicut hoc loco vides, fortitudinis matrem esse prudentiam: nec fortitudinem, sed temeritatem esse quemlibet ausum, quem non parturivit prudentia. Haec item est, quae inter voluptates et necessitates media, quasi quaedam arbitra sedens, utrimque certis limitibus disterminat fines, istis assig
Abbreviated transcription (Latin):
omnibus pͥferendam. & uel solam uel maxime colen¬
dam eam quȩ adomnia ualet. id est pietatem. ꝓrsus
irrefragabilis ratio monstrat. Quid sit pietas queris:
Uacare considerationi. Dicas forsitan in hoc dissentire
me abillo qui pietatem diffinit cultum dei. Non est
ita. Sibene consideras. illius sensum. meis exp̃ssi uer¬
dei.quã quod ipse hortat᷑ inpsalmo. uacate & uide¬
te qm̃ ego sum ds̃. Quod sare in partibus considã¬
p̃sumptione suas facie: p̾agendo quodã modo. & pordinan¬
do quȩ agenda st̃: Necessarie sane: ne forte quȩ p̃uisa & p̃
meditata pot̾ant c̾e ꝓficuo pͥcipitata magis ꝑicl̃o fiant.
Quod tibimet si recordaris in ipsis actionib causarum &
inmagnis quibusq negotiis. magnarũ ue consiliis rerum.
frequenter accidisse non ambigo. Et pͥmũ quidẽ ipsum
fontem suum id ẽ. m̃tem de qua orit᷑ purificat conside¬
ratio. Ieinde regit asfecꝰtus. dirigit actus. corrrigit ex¬

Expanded text:
omnibus praeferendam, et vel solam, vel maxime colenomnibus praeferendam, et vel solam, vel maxime colendam eam, quae ad omnia valet, id est pietatem, prorsus irrefragabilis ratio monstrat. Quid sit pietas quaeris? Vacare considerationi. Dicas forsitan in hoc dissentire me ab illo, qui pietatem definit cultum Dei . Non est ita. Si bene consideras, illius sensum meis expressi verDei, quam quod ipse hortatur in Psalmo. Vacate, et videte quoniam ego sum Deus? quod sane in partibus considerpraesumptione suas facit, praeagendo quodammodo, et praeordinando quae agenda sunt? Necessario sane; ne forte quae et praevisa et praemeditata poterant esse proficuo, praecipitata magis periculo fiant: quod tibimet, si recordaris in ipsis actionibus causarum, et in magnis quibusque negotiis, magnarumve consiliis rerum frequenter accidisse non ambigo. Et primum quidem ipsum fontem suum, id est mentem, de qua oritur, purificat consideratio. Deinde regit affectus, dirigit actus, corrigit ex