comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bat quod si eloquencie in publico cõ¬
sistorio audiencia p̾beretur declama¬
cionibus rectoricis simplicitatem ab¬
batis obrui posse: et filencium ei
in uerborum et pondere racionum
imponi. Uenit itacꝙ pars utraq in¬
ad bellum idem rogerus et ragmil fũ
rex innumerabilem exercitum:
iduetsus rauulfum ducem. Eum
autem primus corum qui uocati
fuerant albas sanctus adueniens.
regem incastris positum inuenis¬
set. ut poce qui iam armatas per¬
duxerat acies per multos dies ne cõ¬
nutterent impediuit. denuncians
regi quia si conflictum inieris uic¬
tus et confusus abibis. Nouissime
uero cum ciusdem regis plutimum
creuisset exercitus ignorant quod
non in multitudine esset euentus
belli: uirum dei querentem ea que
pacis erant ulterius audite contẽp¬
sit. At ille ducem ragnulfum et
catholicorum aciem uerbis potentibꝰ
adortatus.: sicut regi firgam. sic
illis uictoriam pollicitus est et cri¬
umphum. Subito itaq uiso duce¬

Expanded text:
bat, quod si eloquentiae ejus in publico conbat, quod si eloquentiae ejus in publico consistorio audientia praeberetur, declamationibus rhetoricis simplicitatem Abbatis obrui posse, et silentium ei vi verborum et pondere rationum imponi. Venit itaque pars utraqad bellum idem Rogerius rex innumerabilem exercitum adversus Rannulfum ducem. Cum autem primus eorum, qui vocati fuerant, Abbas sanctus adveniens Regem in castris positum invenisset, utpote qui jam armatas produxerat acies, per multos dies ne committerent, impedivit, denuntians Regi: « Quia si conflictum inieris, victus et cvero cum ejusdem regis plurimum crevisset exercitus, ignorans quod non in multitudine foret eventus belli, Virum sanctum quaerentem ea quae pacis erant, ulterius audire contempsit. 44. At ille ducem Rannulfum, et Cathadhortatus, sicut Regi fugam, sic illis victoriam pollicitus est et triumphum. Subito itaque viso Duc
Abbreviated transcription (Latin):
uis ita patratis uix inter fres
luos circiter unum fecerat
annum. et ecce iterum littere apo¬
stolice uicant uirum dei euocant.
et ut adsit laboranti ecclesie suppli¬
cauit carditiales. Nichil obediencie
prefetens uir dei ualefaciens fr̃ibus
flentibus uniuersis discessit. et cum
multa teuencia ubiq susceptus
tenum romam ꝑuenit. In auius
aduentu tam dominus papa quam
fres letati sunt: et cominucatis cũ
eo consiliis secundum rerum ꝓuen¬
tus et statiim causarum albas alia
uia opus aggreditur. Rex enim sici¬
lie rogerus qui solus iam exprinci¬
pibus obedire pape innocencio detrac¬
tabat. mittit ad eum petens ut ad
se albatem mitt̾et clareuallis. nicha¬
ominus idem petens apetro leonis
ut petrum sibi pisanum asuo la
iam diu induruerat uelle scire ori¬
ginem. et cognita ueritate aut cor¬
tigere errorem aut sanctire sentẽ¬
ciam. Audierat enim petrum pi¬
sanum eloquentissimum esse: et
in legum et canonum sciencia
pene nulli secundum. Unde puca¬

Expanded text:
is ita patratis , vix inter fratres suos circiter unum fecerat annum - et ecce litterae apostolicae Virum Dei evocant, et ut adsit laboranti Ecclesiae supplicant cardinales. Nihil obedientiae praeferens Vir Dei, valefaciens fratribus, flentibus universis discessit, et cum multa reverentia ubique susceptus, demum Romam pervenit. In cujus adventu tam dominus Papa, quam fratres laetati sunt, et communicatis cum eo consiliis secundum 1262 rerum proventus et statum causarum Abbas alia via opus aggreditur. Rex enim Siciliae Rogerius, qui solus jam ex principibus obedire papae Innocentio detrectabat, mittit ad eum, petens, ut ad se Abbatem mitteret Clarae-Vallensem: nihilominus idem petens a Petro Leonis, ut Petrum sibi Pisanum a suo lajamdiu induraverat, velle scire originem; et cognita veritate, aut corrigere errorem, aut sancire sententiam. Audierat enim Petrum Pisanum eloquentissimum esse, et in legum et canonum scientia pene nulli secundum. Unde puta
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbatam. Nimirum ab ipso sue con¬
uersionis inicio usq ad diem sacre de¬
posicionis tanta sustinuit: ut uita eiꝰ
hiis qui nouerant eum non nisi cĩ-¬
dam mortis ꝓtelacio uideretur. ẜete¬
rum erͥga homines et si rarior ei oc¬
casio monora forsitam paciencie po¬
tuit experimenta peestare: dicendũ
camen uel breuiter ne huius quidẽ¬
enm apparuisse uirtutis in numen.
Et quia genus hoc paciencie solitus
erat dicere triꝑtitum indelicet ad
uerborum iniurias. ad dampna
retum. ad corporis lesionem de sin¬
gulis saltem singula ꝓponantur.
que in terum exempla occurrunt.
Icripserat aliquando idem dei famu¬
lus ad cp̃m aniquem de curia de con¬
silio regis monens eum suꝑ quibus¬
dam negociuis regi suadere et con¬
sulere meliora. At ille uchementer
benignitatis sedulus imitator man¬
suetissime respondens non minus
postea carum nec minus familiarẽ
cumdem c̃m habuit set durum
presulis responsum apud eum sic fuit

Expanded text:
probatam. Nimirum ab ipso suae conprobatam. Nimirum ab ipso suae conversionis initio usque ad diem sacrae depositionis tanta sustinuit, ut vita ejus his qui noverant, nonnisi quaedam mortis protelatio videretur. Caeterum erga homines etsi rarior ei occasio minora forsitan patientiae potuit experimenta praestare, dicendum tamen vel breviter ne hujus quidem apparuisse eum virtutis immunem. Et quia genus hoc patientiae solitus erat dicere tripartitum; videlicet ad verborum injurias, ad damna rerum, ad corporis laesionem; de singulis saltem singula proponantur, quae interim exempla occurrunt. Scripserat aliquando idem Dei famulus ad episcopum aliquem de curia et de consilio Regis, monens eum super quibusdam negotiis Regi suadere et consulere meliora. At ille vehementer  dominicae benignitatis sedulus imitator, mansuetissime respondens, non minus postea charum, nec minus familiarem eumdem episcopum habuit; sed durum praesulis responsum apud eum sic fuit
Abbreviated transcription (Latin):
ciꝑes adicti potencie regis: uerũ
cciam tere omnes sui recessissent ab
co: comitis cuasio iam indesperacio
uem uenerat. Hec audiens uir
sanctus qui intalibus sidi patcere
nesciebat ut pote pietatis uiscerib
affluens: decreuit se tantis malis
opponere. Tandem multorum ad¬
nitus oracionibus religiosorum:
assidue clamabat ad dominum.
Et allegacionibus diuinis intercur-¬
rentibus eo mediante detiunuere
ꝓcelle reuera est inter regem et prin¬
cipem transquillitatis et pacis desi¬
derata serenitas: ce cua uidelicet pace
lpem bonam ab micio uir dei concepe¬
tat. sicut quidam fres qui se ab ipso
audisse testati sunt. cum aco uentu¬
tam cuisdem principis euasionem.
que quati incredibilis uidebatur eni¬
ciones quas uir sanctus ꝓ necessitati¬
bus ecclesie dei susceperat cotidiana
et multiplex eum atterere non cessa¬
bat infirmitar. Unde constat paci¬
enciam eius maxime quidem fla¬
gellis cominicis extitatam esse atq

Expanded text:
cipes adjuncti potentiae Regis, verum cipes adjuncti potentiae Regis, verum etiam fere omnes sui recessissent ab eo; Comitis evasio in dispersionem jam venerat. Haec audiens Vir sanctus qui in talibus sibi parcere nesciebat, utpote pietatis visceribus affluens, decrevit se tantis malis opponere. Tandem multorum adjutus orationibus Religiosorum, assidue clamabat ad Dominum, et allegationibus divinis intercurrentibus, eo mediante detumuere procellae, et reversa est inter Regem et Principem tranquillitatis et pacis desiderata serenitas. De qua videlicet pace spem bonam ab initio Vir Dei conceperat, sicut quidam fratres sui se ab ipso audisse testati sunt, concito venturam ejusdem principis evasionem, quae quasi incredibilis videbatur, evitiones, quas Vir sanctus pro necessitatibus Ecclesiae Dei susceperat, quotidiana et multiplex eum avertere non cessabat infirmitas. Unde constat patientiam ejus maxime quidem flagellis dominicis exercitatam esse atque
Abbreviated transcription (Latin):
ait ꝑseuerantiq constancia causam
ueaci petri et sancte matris tue roma
scismate seruo tue teligionis et discre¬
cionis susceperit deffendendam: et se
murum in expugnabilem pro domo
di opponens animos regum et princi¬
pum. et aliarum tam ecclesiasticarũ
quam scularium ꝑsonarum ad ca-¬
tholice ecclesie unitatem ac beati
petri ac uestram obedienciam fce¬
quentibus argumentis et racione
nunitis in oucere laborauerit mag¬
naq ecclesie del et nobis prouent uti¬
litas manifestat.
ost reditum patris ab urbe uix
ꝑ triennium obtata que̾te po¬
titus regno francieuehementer tur¬
bato obfimulaciones que inter
regem lodouicum et comitem the¬
obaldum emerserunt : tursus ao
labores reformande pacis expetitur.
Is comes potens in regno totus clemo¬
sinis deditus etstudio pietatis inten¬
tus. omnium seruorum dei et satre
religionis ꝓmptus amator deuo-¬
tissime sanctitatis eius consiliis ad¬
herebat. Cumq aduersus eum in¬
surrexissent non solum uicini pͥn¬

Expanded text:
a perseverantique constancia causam beati Petri et sancte matris tue, Romascismate, fervor tue religionis et discretionis susceperit defensandam et se murum inexpugnabilem pro domo dei opponens, animos regum ac principum et aliarum tam ecclesiasticarum, quam secularium personarum, ad catholice ecclesie unitatem et beati Petri ac nostram obedienciam, frequentibus argumentis et ratione munitis, inducere laborana, quae Ecclesiae Dei et nobis provenit, utilitas manifestat. » 64. Post reditum Patris ab Urbe, vix per triennium optata quiete potitus, regno Franciae vehementer turbato ob simultates, quae inter regem Ludovicum et comitem Theobaldum emerserunt, rursus ad labores reformandae pacis expetitur. Is enim comes potens in regno, totus eleemosynis deditus, et studio pietatis intentus, omnium servorum Dei et sanctae religionis promptus amator, devotissimae sanctitatis ejus consiliis adhaerebat. Cumque adversus cum insurrexissent non solum vicini prin
Abbreviated transcription (Latin):
diis. Hoc ipse de se. quod uinebat
quad bona agebat. fraternis me¬
ritis cotum ascribens: ad studia
sancta reuersus ceptum amplec¬
catir epbcalamium. Qmͣ effica¬
citer uero qmͣq euidenter in tpr̃e
ire factus fuctit reconciliacio in¬

Expanded text:
ti. » Hoc ipse de se quod vivebat, ti. » Hoc ipse de se quod vivebat, quod bona agebat, fratrum meritis totum adscribens, ad studia sancta reversus, coeptum amplectitur epithalamium. Quam efficaciter vero quamque evidenter in tempore irae facta fuerit reconciliatio
Abbreviated transcription (Latin):
ab urbe ex sanctorum aporum mͣr¬
tyrumꝙ corꝑibus exennia secum
retulit p̾ciosa: haut modicum hoc
inter cetera sui repiitans fructum
esse laboris. Tanta uero exultacio¬
ne ecclesia gallicana illum re¬
cepit ut non minorem uideretur
de suo reditu exhidere. quam de
pace s̃ reddita uunciare leticiam.¬
sio Sic igitur firmata pate uir dei
ad suos reuercitur. et quocuq
rediens uenit specialiter a filiis.
cum ingenti gratulacione susci-¬
pitur. Meminit idem pater illius
temporis et operis in sermone s iꝑ
cantica canticorum: uicesimo
quarto sic scribens. Hoc demum
stẽs tercio reditum ab urbe nostrũ
clemencior oculus ecelo tespexit.
et uultus tandem screnior desuꝑ
arriat nobis. Quieuit lconiniã
rabies. finem accepit malicia. ecc̃a
pacem recepit. ad nicbilum deduc.¬
tus estus inconspectu eius malig-¬
nus. qui eam ꝑ hoc fere octãmu
Uestris desideriis donatus sum: ue¬
stris ꝓfectibus paro. Quorum uiuo

Expanded text:
ab Urbe, ex sanctorum Apostolorum marab Urbe, ex sanctorum Apostolorum martyrumque corporibus xenia secum retulit pretiosa, haud modicum hunc inter caetera sui reputans fructum esse laboris. Tanta vero exsultatione Ecclesia illum Gallicana recepit, ut non minorem videretur de suo reditu exhibere, quam de pace reddita nuntiare laetitiam. Sic igitur firmata pace Vir Dei ad suos regreditur, et quocumque rediens venit, specialiter a filiis cum ingenti gratulatione suscipitur. Meminit idem Pater illius temporis et operis in sermone super Cantica canticorum vigesimo quarto sic scribens: « Hoc demum, fratres, tertio reditum ab Urbe nostrum clementior oculus e coelo respexit; et vultus tandem serenior desuper arrisit nobis. Quievit Leonina rabies, finem accepit malitia, Ecclesia pacem recepit, ad nihilum deductus est in conspectu ejus malignus, qui eam per hoc fere octenniuVestris desideriis donatus sum, vestris me profectibus paro: quorum vivo
Abbreviated transcription (Latin):
derat tempus quo diuina clemẽ¬
qia petri leonis inceritu finem
imponere scismaci disposuetat. õ
mortuo par ipsius papam alterum¬
sibi statuerunt ꝓillo: quatinus
uidelicet oportunius ꝑ aliquam tẽ¬
poris moram pape innocencio recon¬
ciliarentur. Quod sime mora ꝑ ma¬
num serui sui albatis xp̃c effecit. Nã
et ill substitutus. ad cumdem uirũ
dei se nocte conculit: et ille nuda-¬
tum usurpatis insignibus ad do¬
mini inmocencii pedes adduxit. Quo
fc̃õ ciuitas gratulabunda ietatur¬
et innocencio ecclesia redditur..
romanus populus ut pastorem et
habetur. ab omnibus actor pacis
et pater patrie predicatur. Ieda¬
tis omnibus et compositis uix pau-¬
cis diebus potuit detineri: qui sep¬
tem annis et ultra ꝓ resarcienda
eadem scissione sudauerat. ẜcci¬
ten roma ꝓsequitur. deducit clerꝰ.
honorat populus. uniuersa nobi¬
litas comitatur. Neq enim pote¬
rat sine communs memore di-¬
mitti: qui colebatur amore com¬
muni. Rediens autem pater sg̃

Expanded text:
derat tempus quo divina clementia Petri Leonis interitu finem imponere schismati disposuerat . Eo tempore pars ipsius Papam sibi alterum statuerunt pro illo, quatenus videlicet opportunius per aliquam temporis moram papae Innocentio reconciliarentur. Quod sine mora per manum servi sui Abbatis Christus effecit. Nam et ille substitutus ad eumdem Virum Dei nocte se contulit, et ille nudatum usurpatis insignibus ad domini Innocentii pedes adduxit. Quo facto civitas gratulabunda laetatur, Innocentio Ecclesia redditur, Romanus populus, ut pastorem et habetur, ab omnibus auctor pacis, et pater patriae praedicatur 63. Sedatis omnibus et compositis, vix paucis diebus potuit detineri, qui septem annis et ultra pro resarcienda eadem scissione sudaverat. Exeuntem Roma prosequitur, deducit clerus, honorat populus, universa nobilitas comitatur. Neque enim poterat sine communi moerore dimitti, qui colebatur amore communi. Rediens autem Pater sanctus
Abbreviated transcription (Latin):
nientis pietatis ꝓsequitut ab euntem: et
rumpit aera ⁊ penetrat ipsum telum. ⁊ ino¬
lantiam irrogat ip̃i deo qualem ꝑ ferre uo¬
luit. ⁊ extorquet ab eo miscłiam quam
ñ inuitus p̾stabat Introducta gͥ meccłiam¬

Expanded text:
nientis pietatis prosequitur abeuntem, et nientis pietatis prosequitur abeuntem, et rumpit aera et penetrat ipsum coelum et violentiam irrogat ipsi Deo, qualem perferre voluit, et extorquet ab eo misericordiam quam non invitus praestabat. Introducta i
Abbreviated transcription (Latin):
iudicio sit actum incertum habemus: ut
ip̃a aibat millo modo potuit. Dolore ⁊
timore ⁊purgente uoluit perata sua ꝓcda¬
mait inpublicum s ꝓhibita est. Ad uocato
autem alio saceriote: quamuerius ⁊ since¬
tius potuit nmirum ue opus erat ei que
ꝑlutatem u̾itati reconciliabatur: cum ge¬
mĩtũ ⁊ dolore confessa est Rogabat sa¬
tenotem: ut publice ecliceret: ut tanto par¬
ceret ei deus quanto cõfessione ⁊ ignomi¬
nia ꝓtimore euis ꝑfunderetar: s ille mo¬
deratus intuens suppressit ⁊ dixit que gͥ
uissa sunt. Absolucione itaq ꝑcepta. rena¬
ta ⁊ nenouata supplices manus ꝑfusa la¬
trimis ad turbas citumstantes ꝓtendere
tepit ut que suis diffidebat eorum meritis
iuuaretur Obsecrat abbatissam loci adcẽ:
que ⁊ affuit Et data manu ex quo cepit
cam delucere tunc clamor ingens. tunc
lacrime ⁊ gemitus confecte multitudims.
tunc u̾o rabies ardens caritas ⁊ rabies in sa¬

Expanded text:
judicio sit actum incertum habemus, ut judicio sit actum incertum habemus, ut ipsa aiebat, nullo modo potuit. Dolore et timore perurgente, voluit peccata sua proclamare in publicum, sed prohibita est. Advocato autem alio sacerdote, quam verius et sincerius potuit, nimirum ut opus erat ei quae per veritatem veritati reconciliabatur, cum gemitu et dolore confessa est. Rogabat sacerdotem ut publice ediceret, ut tanto parceret ei Deus, quanto confessione et ignominia pro timore ejus perfunderetur; sed ille moderatius intuens suppressit, et dixit quae ibi jussa sunt. Absolutione itaque percepta, renata et renovata, supplices manus perfusa lacrymis ad turbas circumstantes protendere coepit, ut quae suis diffidebat, eorum meritis juvaretur; obsecrat abbatissam loci adesse, quae et adfuit, et data manu ex quo coepit eam deducere, tunc vero clamor ingens, tunc vero lacrymae et gemitus confertae multitudinis, tunc vero rabies ardentis charitatis et rabies insa
Abbreviated transcription (Latin):
ad deum ꝓse instanter obsetrabat. Ad est
sacerdos aduocatus: qui misse celebrande
iam paratus suerat. Fretus gͥ officio et
ueste sacertotali quam indutus erat mise¬
ram mislierem iacentem crigit: ⁊ data ma
nu impellentib turbis meccłiam ducere
temptat. S ut ip̃a post ea retulit tanto
pondere grauabantur pedes euis: ut massas
plumbeas s̾ alligatas estimaret. Nichil
itaq ꝓfecit: aut ꝓprio conamine aut sater¬
dotasi iuuamine. seu molento ppłari impul¬
su Ducebatur dexcrorsum seu sinistroͤsum:
⁊ lib̾um ut ceteri ꝓ gressum habebat: ingre¬
di u̾o eccłiam paranti uiolentius uis archa¬
na obsistebat. T um uͦ clamorppłi actolli¬
tur: ⁊ dolor ⁊ lacrime multitudinis sua
pͤcata suumq uidicium milla muliere co¬
gemiscentis. Quid gͦ: Quid aliud restabat
nͥ diuinam faciem ꝑ confessionem platare.
⁊ sic misccłiam eius securius implorare.
Uoluit gͦ confiteri erdem sacerdoti: ⁊ quo

Expanded text:
ad Deum pro se instanter obsecrabat. Adest ad Deum pro se instanter obsecrabat. Adest sacerdos advocatus qui missae celebrandae jam paratus fuerat. Fretus igitur officio et veste sacerdotali qua indutus erat, mulierem miseram jacentem erigit, et data manu turbis impellentibus in ecclesiam inducere tentat. Sed ut ipsa postea retulit, tanto pondere gravabantur pedes ejus, ut massas plumbeas sibi alligatas aestimaret. Nihil itaque profecit, aut proprio conamine aut sacerdotali juvamine, seu violento populari impulsu: ducebatur dextrorsum aut sinistrorsum, et liberum ut caeteri progressum habebat, ingredi vero ecclesiam paranti, violentius vis arcana obsistebat. Tunc vero clamor populi attollitur, et dolor et lacrymae multitudinis sua peccata suumque judicium in illa muliere congemiscentis. Quid ergo? Quid aliud restabat nisi divinam faciem per confessionem placare, et sic misericordiam ejus securius implorare? Voluit ergo confiteri eidem sacerdoti, et quo
Abbreviated transcription (Latin):
miraculo. Papa innocentius ab emulo suo
roma pulsus ab eccliis ea salpinis ⁊ regib
⁊ pͥncipibus terre honorisice susceptus: mo¬
nastetium sandti medartli suessione. qd̾ est
transfluuium fitum recens dedicauerat:
Ad quam sollempnitatem tanti ppłi freque¬
cia conuenerat qd̾ facile dici ũ potest: tam
gr̃a delicatõnis qmͣut uota ⁊ p̾ces beate uir¬
gini dei gentrici marie in etcłia euis ꝑ solue¬
rent. Affuit inter ceceros quedam mulier
peccatorum cum aliis mona st̾ium beate uir¬
ginis ingressura ꝓcessit: cumecee uirtute ui¬
sibili ab ingressu arcetur. ⁊ hiis terq conata
forcius repeslitur.. Ad mixta multitudim
dum imꝓbe se ingerit non inde ꝓficit.
Tunc uͦ diuino ꝑurgente iudicio. eo qd̃
p̾scns uexacio intellectum dabat auditui:
tandem sero accusante consciencia reatus
sui magnitudint commota: toto corpore
num diuini iudicui suꝑ sesentiens: magnis
clamorib cittumnstancium opem ⁊ preces

Expanded text:
miraculo. Papa Innocentius ab aemulo suo miraculo. Papa Innocentius ab aemulo suo Roma pulsus, ab ecclesiis Cisalpinis et regibus et principibus terrae honorifice susceptus, monasterium Sancti Medardi Suessionensis quod est trans fluvium situm, recens dedicaverat, ad quam solemnitatem tanti populi frequentia convenerat, quod facile edici non potest tam gratia Dedicationis, quam ut vota et preces beatae Virginis Dei genitricis Mariae in ecclesia ejus persolverent. Adfuit inter caeteros quaedam mulier peccatorum, cum aliis monasterium beatae virginis ingressa processit; cum ecce virtute invisibili ab ingressu arcetur, et bis terque conata fortius repellitur; admista multitudini dum improbe se ingerit, tantumdem profecit. Tunc vero divino perurgente judicio, eo quod praesens vexatio intellectum dabat auditui, tandem sero accusante conscientia, reatus sui magnitudine commota toto corpore num divini judicii super se sentiens, magnis clamoribus circumstantium opem et preces
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓculis cccitate ꝑcussa est. Et hec ad suffragia
beate uirginis adducta est ⁊ ꝑ aliquot dies
quoq etiam modo ante p̃senciam ueritatis
sediss: quam diu u̾itatem celare uoluisset
cdicbatur domum uirginis mr̃is domini. Et
⁊ causam eius p̾sencie ꝑtunctatus: infortu¬
nium qd ei contigerat accepit. Presente ita¬
ꝙ matildi abbatissa mito inquit in ea cog¬
nata huius modi ꝑcussa es cecrtare: qui a
cumsis ancilla domine nr̃e sancte marie
cius dominum abnegasti: suamq te eẽ ⁊ de
familia eius abnegasti. Confit̾e gͦ u̾itatem
si aliquam opem uis optinere amatre ulitatis
At illa u̾bo diligentis se ⁊ flagello diuine
ꝑcussionis admonita credidit confilio: ⁊ suꝑ
dominio ꝙ negabat coguita ⁊ ꝓfessa u̾itate
.statim oculi eiuis ⁊ facies ꝑ fusa sunt clantate
facta gͥ fidelitate: millo egens dute gau¬
dens rtmcauit ad ꝓpria. de muliere que ingͦ¬
euangłiste non dalignatus est deus iterũ
glorificare nomen suum eciam inusitato

Expanded text:
oculis caecitate percussa est. Et haec ad suffragia beatae Virginis adducta est, et per aliquot dies quoque etiam modo ante praesentiam veritatis sedisset, quandiu celare veritatem voluisset. diebatur domum Virginis matris Domini, et et causam ejus praesentiae percunctatus, infortunium quod ei contigerat accepit, praesente itaque Mathilde abbatissa: « Merito, inquit, mea cognata hujusmodi percussa es caecitate, quia, cum sis ancilla dominae nostrae sanctae Mariae, ejus dominium abrogasti, suamque te esse et de familia ejus abnegasti. Confitere ergo veritatem, si aliquam opem vis obtinere a matre veritatis. » At illa verbo diligentis se et flagro divinae percussionis admonita credidit consilio, et super dominio quod negabat, cognita et professa veritate, statim oculi ejus et facies perfusa est claritate. Facta igitur fidelitate, nullo egens duce, gaudens remeavit ad propria. XXII. De muliere quae ingevangelistae, non dedignatus est Deus iterum glorificare nomen suum etiam inusitato
Abbreviated transcription (Latin):
custodiam transferit. Quod dum facit.
captuus ille ꝑ gram dei samis ⁊ nicois¬
mus cuasit. Euit autem nepos milonis
de alcaco. Ex quo gͥ potuit midis pcli¬
b ad eccliam liberatricis sueuanit non
ingratus tanti bñficii: ad omnia quo
ordines gesta fuerant letus ⁊ alater.
edixit. Multa sunt quorum ordinem

Expanded text:
custodiam transferre; quod dum facit, custodiam transferre; quod dum facit, captivus ille per gratiam Dei sanus et incolumis evasit. Erat autem nepos Milonis de Asceaco. Ex quo igitur potuit nudis pedibus ad ecclesiam liberatricis suae evenit, non ingratus tanti beneficii, et omnia quo ordine gesta fuerant laetus et alacer edixit. Multa sunt quorum ordinem
Abbreviated transcription (Latin):
suo Ego quidem ꝑ grãm dei ⁊ opem
sancteda gentricis marie. liber sum. ⁊
possem abite si non id qd̾ suꝑest diei p̃pedi¬
ret uomi enim beate nirgii centum
clauos ferreos medelaturos adeccłiam su¬
am eclificandam: ⁊ ecct me liberum uides
Situ idem faceres: ex quo in ea fidem ha¬
teres. ip̾a te liberatet. Certe inquit ille
minor natu. ñ solum centum. s ⁊ mille¬
narium clauoꝵ illuc defercem: si pieta¬
tem haberet deime ut liberarer. Cadem
nocte quiprior iam solutus erat tran¬
siuit elanstra ⁊ tustodias ⁊ millo obsis¬
tente adsaluatõnem suam euasit Is
gͦ quirelictus fuerat u̾ exꝑimento diditit
quantum ⁊ quale c̾ẽt bom fati socio
descitucuis euidenti bn̾ficio ad mcliora
appellare dominam ñam scãm iuariã
ut cciam sͥ pteatori ferret auxilium
paulo post ille auitencbat eum incap¬
tõneꝙ auore ꝑ motus. uartus ne ibidem
ei eciperetur.: ꝓposuit eum ad tutiorem

Expanded text:
suo: « Ego quidem per gratiam Dei et opem suo: « Ego quidem per gratiam Dei et opem sanctae Dei Genitricis Mariae liber sum et possem abire, si non id quod superest diei praepediret. Vovi enim beatae Virgini centum clavos ferreos me delaturum ad ecclesiam suam aedificandam, et ecce me liberum vides, si tu idem faceres; ex quo fidem in ea haberes, ipsa te liberaret. » -- « Certe, inquit ille minor natu, non solum centum sed et millenarium clavorum illud deferrem, si pietatem haberet de me ut liberarer. » Eadem nocte qui prior jam solutus erat, transivit claustras et custodias, et nullo obsistente ad salvationem suam evasit. Is ergo qui relictus fuerat, ubi experimento didicit quantum et quale esset bonum fidei, socio destitutus et evidenti beneficio ad meliora appellare Dominam nostram sanctam Mariam, ut etiam sibi peccatori ferret auxilium. Paulo post ille qui tenebat eum in captione pavore permotus, verens ne ibidem ei eriperetur, proposuit eum ad tutiorem
Abbreviated transcription (Latin):
notam deiceps sensisse uisus sit. Hũ st̃
fructus fidei argumentose E in enimex¬
tollit ficum suam. cometet fructum eius.
Et ꝑ hos transitorios frudtus inuitamur
ad illos qui ministrant uitam eternam
si tamen scłm illos fidem habuerimus:
bus scutiferis captione liberatis. cas.xxu.¬
Uod pueti seutistri de rago laudu¬
nensi caꝑti ⁊ abducti ultra siluam
ad uesme uccatur ⁊ uterq incippo posi¬
ti su̾ant Dum itaq asseruantur: alt̾
eorum ille qui maior natu fuerat re¬
alia quibus opus erat quidam etiam cla¬
uos ferreos deferebant. ⁊ offerebant. Uo¬
uit gͦ centum clauos illuc se delaturu:
sibeata ⁊ gboriosa dei genitrix opem illi
ferret: ⁊ de captõne eum liberaret. Sta¬
tim gͥ uidentib cculis eius discludi mor¬
dacia ligna. pedem fuum lib̾um extraxit
Ad huc autem aliquid̃ diei suꝑerat:
sedens q ibidem noctem que aptior fu¬
ge erat p̾stolari cepit. Tunt ait socio

Expanded text:
notam deinceps sensisse visus sit. Hi sunt notam deinceps sensisse visus sit. Hi sunt fructus fidei argumentosae. Qui enim excolit ficum suam, comedit fructum ejus. Et per hos transitorios fructus, invitamur ad illos qui ministrant vitam aeternam, si tamen secundum illos fidem habuerimus, bus scutiferis de captione liberatis. Duo pueri scutiferi de pago Laudunensi capti et abducti ultra silvam od Avesnia vocatur, et uterque in cippo conjecti fuerant. Dum itaque ibi asservantur, alter eorum, ille qui major natu fuerat, realia quibus opus erat, quidam clavos ferreos deferebant et offerebant. Vovit ergo centum clavos se illuc delaturum, si beata et gloriosa Dei Genitrix opem illi ferret, et de captione eum liberaret; statim igitur videntibus oculis ejus discludi mordacia ligna pedem suum liberum extraxit. Adhuc autem aliquid dici supererat, sedensque ibidem noctem quae aptior fugae erat, praestolari coepit. Tunc ait socio
Abbreviated transcription (Latin):
ad domum illius hominis ardens fide qlt
affcctu instabat petens ut aliquid de
pane illo de pane adeo sanctificato me¬
reretur accipere ad opus filii ad remedi¬
um doloris sui que mater erat ad teuo¬
tandam uitam morientis illius qui tam
anxie laborabat. At ille dum importu¬
nitatem dep̾cantis nititur a se abicexe
opponens uix aliquid modicum sͥ re¬
seruate maiorem u̾o portõnem eiusdem
salutiferi panis in similiter egrotantib
expendisse: tandem uictus dolore ⁊ instã¬
cia insamentis ⁊ de illo modico moditũ
qnid accipiens. largitus est misetere mr̃i:
Illa uͦ tanto munere beatam se estimans
⁊ uitam filui in exiguo fragmento acceꝑis¬
se se reputans a lacritate fidei ⁊ spei meli¬
or fcã ꝑuolat ad filium: portans secum
pastum uite ⁊ salutis. Quod acceptum
iuuenis ille ex quo deglutiuit. subito
ꝑfecte a tanta egcitudms conualuit.
sicut dei est dare ñ ad mensupram: ut nec
uestigium pristine passionis aut aliqm̃

Expanded text:
ad domum illius hominis ardens fide qualad domum illius hominis ardens fide qualaffectu instabat petens ut aliquid de pane illo a Deo sanctificato mereretur accipere ad opus filii, ad remedium doloris sui, quae mater erat ad revocandam vitam morientis illius qui tam anxie laborabat. At ille dum importunitatem deprecantis nititur a se abjicere; opponens vix aliquid modicum sibi reservare, majorem vero portionem ejus salutiferi panis insimiliter aegrotantibus expendisse; tandem victus dolore et instantia insanientis, et de illo modico modicum quid accipiens largitus est miserae matri. Illa vero tanto munere beatam se aestimans, et vitam filii in exiguo fragmento accepisse se reputans, alacritate fidei et spei jam melior facta pervolat ad filium portans secum pastum vitae et salutis: quod acceptum juvenis ille ex quo deglutivit subito, perfecte a tanta aegritudine convaluit, et sicut Dei est dare non ad mensuram, ut nec vestigium pristinae passionis aut aliquam
Abbreviated transcription (Latin):
moriale de eadem etcli̾a ligni uł terre ut
panis qui soccum beate uirginis contige¬
rat cciam post accepta remetlia secum reue¬
here consueuerant: quo tucioneles fcĩp̃sidio
adu̾sam non timuerunt ualitudinem. Est
gͥ locus uixta cistrum lntpalmas. locus aũ̾¬
ille latgmaciturtis dicitur: ubi quidam ui¬
uenis iampuecte etatis caduco morbonsq
a deo uerabatur: ut pene ꝑsingulos dicg
detem uitib misera membra terte collixa cũ
horrore spectancium affuctarentur. Quod
adbec infelix mater: que domesticam mor¬
tem cotidie aogebatur mtueti. Quid minmi
gestabat. que filii ora spumancia ⁊ artꝰ
⁊ uelut genitiuo calore retreãs denuo
parturire compellebatur: Una ergo di¬
erum subuit in mentem eius qñdam ex
uitinis suis paucos ante dies reu̾sum ex
memoria beate dei genitricis marie: ⁊ de
pane qui soccum eus tetigerat sctum de¬
tulisse. quemꝰ infirmis petentib sepe ero¬
gabat ⁊ comia lescebant. Accelerans gͥ

Expanded text:
moriale de eadem ecclesia ligni, vel terrae, vel moriale de eadem ecclesia ligni, vel terrae, vel panis qui soccum beatae Virginis contigerat, etiam post accepta remedia secum revehere consueverant: quo tutiores facti praesidio, adversam non timerent valetudinem. Est igitur locus castrum Batpalmas is  Lagnicourt  dicitur, ubi quidam juvenis jam provectae aetatis caduco morbo usque adeo vexabatur, ut pene per singulos dies decem vicibus misera membra terrae collisa cum horrore spectantium afflictarentur. Quid ad haec infelix mater, quae domesticam mortem quotidie cogebatur intueri? Quid animi gestabat, quae filii ora spumantia, et artet velut genuino calore recreans denuo parturire compellebatur? Una ergo dierum subiit in mentem quemdam ex ejus vicinis suis paucos ante dies reversum ex memoria beatae Virginis genitricis Dei Mariae, et de pane qui soccum ejus tetigerat secum detulisse, quem et infirmis petentibus saepe erogabat et convalescebant. Accelerans igitur
Abbreviated transcription (Latin):
tura Non inquit illa quia iam per
grãm dei ⁊ putatem beate nirginis om¬
nino liberata simmi: ⁊ nichil doloris ⁊ p̾te¬
rite infirmitatis patior. suius ergo pͥns
egritudo erat notissima. in breui sanitas
fc̃a est celebris ⁊ ꝑcribuit apudomnnes.
quid in p̾sencia corum oꝑatus sit dominꝰ.
Suꝑ hoc date sunt laudes deo ⁊ beate uir¬
gini mt̾i xp̃i euis. ⁊ ampliata est eis leci¬
tia festis paschalib. De infirid ꝑ panc̃ sina¬
iusto quia bene quia fructum ad¬
usentõnum suarum comedet Iustus au̾t
ex fide est. ⁊ iustus ex fide uiuit. ut frutꝰ
fidei insticia est. Non est fructus iustitie
nͥ ex radice fidei. Argumentosa fides itaq
ad inueniendum: ut fructificare possit:
Non ergo sufficidat ppłis fidelib ad
remedia exposcenda ad ire locum beate uir¬
gini dicatum in quo bñfitia p̾stare solebat.
s ⁊ qui de remotis partib se facile illuc
retursum habere desperabant aliquid me¬

Expanded text:
tura? » -- « Non, inquit illa, quia jam per tura? » -- « Non, inquit illa, quia jam per gratiam Dei et pietatem beatae Virginis omnino liberata sum, et nihil doloris et praeteritae infirmitatis patior. » Cujus ergo prius aegritudo erat notissima, in brevi sanitas facta est celebris, et percrebuit apud omnes quid inpraesentiarum operatus est Dominus. Super hoc datae sunt laudes Deo et beatae Virgini Matri Christi ejus, et ampliata est laetitia festis paschalibus. XXIV. De infirmo per panem sanajusto quia bene, quia fructum adinventionum suarum comedet. Justus autem ex fide est et justus ex fide vivit ; et fructus fidei justitia est. Non est fructus justitiae nisi ex radice fidei, argumentosa fides est itaque ad inveniendum ut fructificare possit. Non ergo sufficiebat populis fidelibus ad remedia exposcenda adire locum beatae Virgini dicatum, in quo beneficia praestare solebat, sed et qui de remotis partibus se facilem recursum illuc habere desperabant, aliquid me
Abbreviated transcription (Latin):
pul castrum quod in
gella dicitur inuico mandensi pago
situm: mulier quedam uten ⁊ membroꝵ
tensa nimia in flatõne anxle laborabat᷑.
Huic dum uir eius acceleraret opem ferre
ꝑmedicos hoc ut longum p̾stolari illa posse¬
se negauit: ⁊ urgente uiolencia morbi
equm sibi quem festine p̾parari depoposcit.
plena fide iam p̾sumens de salute: dei mr̃is
si meteretur limina contingere. ꝓfecta
itiq est ad urbem suessonicam una cum
uiro suo. Deducta gͥ usq ad altare beate
uirginis: manus graues p̾tumore suꝑ¬
ponens anulum eligito quem nlla uis
extorquere poterat: celi fide feruens effila¬
gttabat dicens. Dulcis domina clucite
pascha sustinuit tumorem uteri quo pene
rumpebatur usq dum transito eiusdem festi
die ⁊ nocte subsecuta: dormiens ꝑfecte sa¬
nata est. Excussa gͥ ⁊ nullam ommino gͣ¬
ue dĩcm sencicns ꝓrumpit se festina ad al¬
tare. At uir eius extrens a sompno ⁊ turba¬
tus: quo iñquit misera ꝓ ruis iam mori¬

Expanded text:
pud castrum quod Nigella Nesle  dicitur in Viromandensi pago situm, mulier quaedam uteri et membrorum tensa nimia inflatione anxie laborabat. Huic dum vir ejus accelerat opem ferre per medicos, hoc ut longum praestolari illa posse negavit, et urgente violentia morbi equum sibi quam festine praeparari deposcit, plena fide jam praesumens de salute Dei matris, si mereretur limina contingere. Profecta itaque est ad urbem Suessonicam una cum viro suo; deducta igitur usque ad altare Beatae Virginis manus graves prae timore superponens, annulum e digito quem nulla vis extorquere poterat elici fide fruens efflagitabat dicens: « Dulcis Domina, educite Pascha, sustinuit tumorem uteri, quo pene rumpebatur, usque dum transito ejusdem festi die et nocte subsecuta dormiens perfecte sanata est. Excussa ergo et nullam omnino gravedinem sentiens prorumpit se festina ad altare. At vir ejus excitus a somno et turbatus: « Quo, inquit, misera proruis jam mori
Abbreviated transcription (Latin):
uidam paraliticus in porticu
eusdem eccłie plurimo tempore ia¬
tuit: qui dissolutis uirib totius corporis.
etiam loquendi facultatem amiserat:
Hinc omnis hora mala erat. s magis
hẏemis rigore duplieato frigore egraudinis
⁊ temporis torquelatur. dum rigescentib
membris ob molenciam morbi punctiones
uelut lanctarum ossa ⁊ medullas ꝑforare¬
sͥ uidebantur Tunc uͦ miserabiles iactare
uotes ad celum: ⁊ horrifipostugitus quia
loqui non poterat ingeminare. Ad huiꝰ
dolores pleriq ꝑmoti pietate subsiscebãt.¬

Expanded text:
uidam paralyticus in porticu ejusdem ecclesiae plurimo tempore jacuit, qui dissolutis viribus totius corporis etiam loquendi facultatem amiserat. Huic omnis hora mala erat, sed magis hiemis rigore duplicato frigore aegritudinis et temporis torquebatur, dum rigescentibus membris ob violentiam morbi punctiones velut lancearum ossa et medullas sibi perforare videbantur. Tunc vero miserabiles coepit jactare voces ad coelum, et horrificos rugitus, quia loqui non poterat, ingeminare. Ad hujus dolores plerique permoti pietate subsistebant
Abbreviated transcription (Latin):
uisionis ꝑtransibant: uota ⁊ p̃ces ⁊ compas¬
sionem taieu ꝓ illo impendentes: ut ds̃
⁊ beata uirga subucmirt .n. Quorum de¬
uocione ⁊ miseri angustiam quando pla¬
attum fuitias̃ ultrmums itspiciens diuima
gtã ꝑfecte sanauit egrotum: ut fugato om̃i
dolore ⁊ iures corꝑis ⁊ plenam loquendi fa¬
cultatem acciperet Congratulabantur gͦ
sano qui condoluerunt infirmo. ⁊ quia tam
euidens miraculum ⁊ in hoc celebratum est qd̾
occultum fieri non potuit. ⁊ ꝓ hoc eciam lau¬
des ⁊ gr̃arum actõnes redddite deo sunt ⁊ mr̃i

Expanded text:
ubsistebant, vota et preces et compassionem tamen pro illo impendentes, ut Deus et beata Virgo subveniret ei. Quorum devotionem et miseri angustiam quando placitum fuit, ad ultimum respiciens gratia divina perfecte sanavit aegrotum, ut fugato omni dolore et vires corporis et plenam loquendi facultatem acciperet. Congratulabantur ergo sano qui condoluerunt infirmo, et quia tam evidens miraculum et in hoc celebratum est quod occultum fieri non potuit, et pro hoc etiam laudes et gratiarum actiones redditae sunt Deo et matri
Abbreviated transcription (Latin):
gerere uideretur affectum. Frat
ergo uehemens in precordiis eius
sancti desiderii et sancte humilita¬
tis conflictus. Modo enim se ip̃m
deiciens facebatur indignum ꝑ
quem fructus aliquis peouemret.
modo odlitus sui estuabat fla-¬
grantissimo ardore. ita ut nillam
sibi nisi ex muldorum salute con¬
solacionem posse admittere uide¬
retur. Iane fiduciam caritas parie¬
bat: set camdem castigabat hu¬
militas.
ontigit aliquando petactis
uigilus ut egressus foras et
nicina loca cutuiens oraret ad do¬
mimim: quatinus acceptum ha¬
beret obseqiuium suum et fratrũ
suorum. Iubito uero stans in ipsa
oracione modice int̾dusis oculis
uidit undiq ex uicinis montib
tancam diuersi habitus et diuer¬
se coudicionis hominum multi¬
tudinem et in infeciorem uallem
descendere ut uallis ipsa capere non
posset. Que uisio quid portenderit.
iam omnibus manifestum est.
Hac ergo uir domini uisione mag¬
nifice tonsolatus. exortatus est

Expanded text:
gerere videretur affectum. Erat gerere videretur affectum. Erat ergo vehemens in praecordiis ejus sancti desiderii et sanctae humilitatis conflictus. Modo enim seipsum dejiciens, fatebatur indignum, per quem fructus aliquis proveniret: modo oblitus sui aestuabat flagrantissimo ardore, ita ut nullam sibi nisi ex multorum salute consolationem posse admittere videretur. Sane fiduciam charitas pariebat, sed eamdem castigabat humilitas. 19. Contigit aliquando peractis vigiliis, ut egressus foras, et loca vicina circuiens, oraret ad Dominum, quatenus acceptum haberet obsequium suum et fratrum suorum. Subito vero stans in ipsa oratione, modice interclusis oculis, vidit undique ex vicinis montibus tantam diversi habitus et diversae conditionis hominum multitudinem in inferiorem vallem descendere, ut vallis ipsa capere non posset. Quae visio quid portenderit, jam omnibus manifestum est. Hac ergo Vir Domini visione magnifice consolatus, exhortatus est
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ timoris ctate inuentutis. tum pro
corporis infiruitate. et minori usu
exterioris occupacionis. Etat autẽ
clateuallis locus interritorio lingo¬
nenłi non longe afluuio alba. anti¬
qua spelunca latronum. qiuie ad
sintialis uallis antiquitus dicebat᷑.
Ibi ergo in loco horroris et uaste so¬
litudinis. consederunt uiri illi uir¬
tutis: facturi de spelunca latronũ
templum dei et donum oracionis.
Ubi fimpliciter aliquanto temꝑe
deo seruierunt: in pauꝑtate sp̃t. in
fame et siti. in frigore et nuiditate:
in uigiliis multis. Pulmentaria
sepius ex foliis fagi conficiebant.
uentia erat: ita ut aliquando reli¬
giosns uir quidam appositum sibi
in hospicio ubtitim plorans clam
apportanerit quasi ꝓ miraculo om
mdus ostendendum: quod inde ui
ista mouebant. Iumina ista huic
sollicitudo de salute multorum: q̃
aprimo die conu̾sionis sue usq in
fineni tam singulariter sacrum
illius pectus noscitur possedisse ut
erga onmes animas materinm

Expanded text:
pro tenerioris aetate juventutis, tum pro pro tenerioris aetate juventutis, tum pro corporis infirmitate, et minori usu exterioris occupationis. Erat autem Clara-Vallis locus in territorio Lingonensi, non longe a fluvio Alba, antiqua speluncsinthialis vallis antiquitus dicebatur. Ibi ergo in loco horroris et vastae solitudinis consederunt viri illi virtutis, facturi de spelunca latronum, templum Dei et domum orationis. Ubi simpliciter aliquanto tempore Deo servierunt in paupertate spiritus, in fame et siti, in frigore et nuditate, in vigiliis multis. Pulmentaria saepius ex foliis fagi conficiebanturvicia erat, ita ut aliquando religiosus vir quidam appositum sibi in hospitio ubertim plorans clam asportaverit, quasi pro miraculo omnibus ostendendum, quod inde vivista movebant. Summa ei sollicitudo de salute multorum, quae a prima die conversionis suae usque in finem tam singulariter sacrum illius pectus noscitur possedisse, ut erga omnes animas maternum
Abbreviated transcription (Latin):
homo exterior uideretur. Gorpus om¬
ne tenuissimum et sine camibus
erat. ipsa eciam subcilissima cutis
in genis modicettidens. Illo nimi¬
tum quicquid caloris merat nacu¬
talis: assidua meditacio et studiũ
sacre compunctionis attraxerat.
ecsaries ex flauo colorabatur et can¬
dido: barba subruffa cuta finem
uite eius resꝑsa cais. Itatura me¬
dioctitatis honeste: longitudini tñ
uicinior apparebat. Iet cum caro in
eo ex dono prenientis gr̃e. et adiuco¬
rio subsequentis nature. et usu bo-¬
no sp̃ualis discipline. uix iam aͥd
guinis: tanta aduersus carnem
concupiscebat: ut infirmum ani¬
mal cadens sub honere resurgere
segregauit a seculo. et uocauit
ut ampliore gracia reuelaret in eo
głiam suam et multos filios dei
qui erant dispersi ꝑ eum congoega¬
ret in unum: mifit in cor abbatit᷑
stephani ad edificandam domum
clareuallis mittere fratres eiuus.
Quibus abeuntibus ipsum eciam
ne illis tanquam maturis et stre

Expanded text:
homo quoque exterior videretur. Corpus omhomo quoque exterior videretur. Corpus omne tenuissimum, et sine carnibus erat; ipsa quoque subtilissima cutis in genis modicerum quidquid caloris inerat naturalis, assidua meditatio, et studium sacrae compunctionis attraxerat. Caesaries ex flavo colorabatur et candido; barba subrufa, circa finem vitae ejus respersa canis. Statura mediocritatis honestae, longitudini tamen vicinior apparebat. Sed cum caro in eo ex dono praevenientis gratiae, adjutorio subsequentis naturae, et usu bono spiritualis disciplinae, vix jam aliquid guinis tanta adversus carnem concupiscebat, ut infirmum animal cadens sub onere, resurgere segregavit a saeculo, et vocavit, ut ampliore gratia revelaret in eo gloriam suam, et multos filios Dei, qui erant dispersi, per eum congregaret in unum; misit in cor abbatis 1073 Stephani ad aedificandam domum Clarae-Vallis mittere fratres ejus. Quibus abeuntibus ipsum etiam ne illis, tanquam maturis et stren
Abbreviated transcription (Latin):
uriositatis enim de
est alibi occipata non aduerte¬
bat. Sine memoria quippe: sensus
sencientis minus efficax est. Natura
quo in eo non dissenciebat agr̃a:
ut in eo quoq impletum quodam¬
modo uideretur esse quod legitur.
Puer eram ingeniosus et sortitus
sum auinam bonam: et cum
magis essem bonus ueni ad corpꝰ
te pollebat ingenii: sortitus ꝙ eci¬
am iple in hoc animam. bonam
sensualitatem non curiose lasciuã.
non suꝑbe rebellem. Set congau-¬
dentem sp̃u alibus bonis et studiis
et m cis ane ad deum sunt sponte
subditam sp̃ni seruitutem: corpꝰ
eciam nullius contaminatum cõ¬
sensu flagicii. ad seruiendum sp̾ui
in seruicio dei apcissimum instru¬
mentum. Apparebat in carne
gebat non tetrena utiq set celestis
ui oculis angelica quedam puri¬
tas et columbina simplicitas ra
diabat. Tanta erat interioris eius
hominis pulchritudo ut cuiden¬
tibus quibusdam indy⁊is foras
crumperet: et de cumulo imt̾ne
puitatis et gr̃e copiosius ꝑfusus

Expanded text:
uriositatis enim senest, alibi occupata non advertebat. Sine memoria quippe sensus sentientis nullus est. 21. Natura quoque en eo non dissentiebat a gratia, ut in eo quoque quadammodo impletum videretur esse quod legitur: Puer eram ingeniosus, et sortitus sum animam bonam; et cum magis essem bonus, veni ad corpus te pollebat ingenii; sortitusque etiam in hoc erat animam bonam, sensualinec superbe rebellem, sed congaudentem spiritualibus bonis et studiis, et in eis quae ad Deum sunt, sponte subditam spiritui et servientem: corpus etiam nullius contaminatum consensu flagitii, ad serviendum spiritui in servitio Dei aptissimum instrumentum. Apparebat in carne gebat, non terrena utique, sed coelestis: in oculis angelica quaedam puritas, et columbina simdiabat. Tanta erat interioris ejus hominis pulchritudo, ut evidentibus quibusdam indiciis foras erumperet, et de cumulo internae puritatis et gratiae copiosae perfusus
Abbreviated transcription (Latin):
publice tefutans que scripserat: in¬
dulgenciam correctus consequitur
maxime quod ab inicio ꝓmiserat
sine ulla odstinacione se ꝓ arbitrio
ecclesie sancte correcturum suam

Expanded text:
publice refutans quae scripserat, indulgentiam correctus consequitur; maxime quod ab initio promiserat, sine ulla obstinatione se pro arbitrio Ecclesiae sanctae correcturum suam
Abbreviated transcription (Latin):
eius tenebantur: nec ꝓrsus crd
ageretur incelligebat. Domum
ad arciores gradus ecclesie cum
ad huc compeditum oata manu
gerardum subleuassets iutroeũ¬
de illo ecclesia cunc primum quio
ageretur agnouit et conatus
cum retinere: non potuit. Hoc mͦ
gerardus acaptiuitate amoris se¬
culi huius. et acaptiuitate filiorũ
huius liberatus: notum quod no¬
uerat fideliter exsoluit. In quo potis¬
simum uotum fecit dominuis a
quanta ꝑfectõe sande conuersa¬
cionis grãm iste dei famulus ber¬
nardus ceꝑit qui in eius sp̃u qui fecit
que uentura sunt. quod erat fucu¬
rum uidere pocuit quasi iam factũ.
Presencialiter quippe in latere fr̃is
ei lancea apparebat quando digi

Expanded text:
ejus tenebantur, nec prorsus quid ejus tenebantur, nec prorsus quid ageret intelligebat. Demum ad altiores gradus ecclesiae cum adhuc compeditum data manu Girardum sublevasset, introeunte illo ecclesiam, tunc primum quid ageretur agnovit, et conatus eum retinere non Gerardus a captivitate amoris saeculi hujus, et captivitate filiorum saeculi liberatus, votum quod voverat fideliter exsolvit. In quo potissimum notum fecit Dominus, a quanta perfectione sanctae conversationis gratiam iste Dei famulus ceperit, qui in ejus spiritu, qui fecit quae futura sunt, quod erat futurum videre potuit quasi jam factum. Praesentialiter quippe in latere fratris ei lancea 1068 apparebat, quando digi
Abbreviated transcription (Latin):
tinam itaq dici horam cogitans
quod audierat compedes tetigit.
et ecce ferrum ex parte crepuit
neretur et aliqnatenus incedere
posset. Iet quid ageret Erat ho¬
stium obseratum: et ꝑre foribus
pauperum mulcitudo. Iurrexit
tamen et non tam spẽ euadendi
qmͣ iacendi tedio seu curiositate
temptandi accedens ad hostium
subterranee domns in qua uinctus
et clausus erat mox ut pessulum
tetigit sera tota inter manus eius
collapsa est: et hostium eius aper
compeditus ad ecclesiam ubi ad¬
huc uesꝑtina celebrabantur officia
ꝑcendebat. Porro mendici qui pre
foribus domus astabant uidentes
quod fiebat et diuinitus ext̾riti
infugam uersi sunt nichil clamã¬
tes. Cumq iam ecc̃e ꝓpinquaret
egrediens quidam de familia do¬
mus captiuitatis sue germanus
illius aquo custodiebatur. uidens¬
q eum ad ecclesiam ꝓpetantem :
tarde inquit rerarde uenisti. Expa¬
uescente gerardo festina ait: Adhuc
suꝑest quod audias. Oculi quippe

Expanded text:
ertinam itaque diei horam cogitans ertinam itaque diei horam cogitans quod audierat compedes suas tetigit, et ecce ferrum ex parte in manu neretur, et aliquatenus incedere posset. Sed quid ageret? Erat ostium obseratum, et pro foribus pauperum multitudo. Surrexit tamen, et non tam spe evadendi quam jacendi taedio, seu curiositate tentandi, accedens ad ostium subterraneae domus, in qua vinctus et clausus erat, mox ut pessulum tetigit, sera tota inter manus ejus collapsa est, et ostium domus apertcompeditus ad ecclesiam, ubi adhuc vespertina celebrabantur officia, pertendebat. Porro mendici qui pro foribus domus astabant, videntes quod fiebat, et divinitus exterriti, in fugam versi sunt, nihil clamantes. Cumque jam ecclesiae propinquaret, egrediens quidam de familia domus captivitatis suae, germanus illius 1240 a quo custodiebatur, vidensque ad ecclesiam properantem, « Tarde, inquit, Girarde, venisti. » Expavescente Girardo, « Festina, ait: adhuc superest quod audias. » Oculi quippe