comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
illa populo sic loquatur ut dicat. di¬
ue ninc recte uiuatis siue non recte:
tales eritis postea quales uos deus
futuros ẽẽ prescuut: uel boni si bo¬
nos uel mali si malos. Nunquid enim
si hoc audito nonnulli in torporem seg¬
iciemq uertantur. et a labore procli¬
ues ad libidinem post concupiscenti¬
as suas eant: propterea de prescĩa dei
falsum putandum ẽ ẽẽ quod dc̃m ẽ:
Nonne si deus illos bonos futuros ẽẽ
presciit. bomerunt in quantalibet
nunc malignitate uersentur: Si aũt
masos. małi erũt in quantrisibet minc
bonitate cernantur : fuit quidã ĩnr̃o
monasterio qui corripientib fr̃ibus
cur quẽdam non facienda faceret et
facienda non faceret: respondebat.
Qualiscunq nuĩc sim: talis ero qua¬
lem deus me futurum ẽe presciuit.
Qui profecto uerum dicebat. et hoc
uero non proficiebat in bonũ. S us
adeo profecit in malum: ut desertu
monasterii societate fieret canis

Expanded text:
illa populo sic loquatur, ut dicat: « Siilla populo sic loquatur, ut dicat: « Sive nunc recte vivatis, sive non recte, tales eritis postea, quales vos Deus futuros esse praescivit, vel boni si bonos, vel mali si malos. » Numquid enim, si hoc audito nonnulli in torporem segnitiemque vertantur, et a labore proclives ad libidinem post concupiscentias suas eant, propterea de praescientia Dei falsum putandum est esse, quod dictum est? Nonne si Deus illos bonos futuros esse praescivit, boni erunt, in quantalibet nunc malignitate versentur; si autem malos, mali erunt, in quantalibet nunc bonitate cernantur? Fuit quidam in nostro monasterio, qui corripientibus fratribus cur quaedam non facienda faceret, et facienda non faceret, respondebat: Qualiscumque nunc sim, talis ero qualem me Deus futurum esse praescivit. Qui profecto et verum dicebat, et hoc vero non proficiebat in bonum: sed usque adeo profecit in malum, ut deserta monasterii societate fieret canis
Abbreviated transcription (Latin):
bitis neminem posse correptionis sti¬
musis excitari si dicatur in conuencu
ecc̃e aũdientib multis. Ita se habet de
prẽdestmatione definita sencentia uo¬
luntatis dei: ut alii ex nobis de infide¬
litate accepti obẽdrendi uoluntate ue
neritis ad fidem. uel accepta perseuerã¬
tia maneatis in fide. Cecerĩ uero qui ĩ
pẽcor desectatiorie remoramim: ideo
nondum surreristis qrua necdũ uos
adiutorium gr̃e miserantis erexit.
uerumtamen si qui estis necdum uo¬
cati quos gratia sua predestinauuĩt
esigendos: accipietis candem gr̃m
qua uelitis et sicis clecti. Et si qui obe¬
ditis. si predestinati estis reiciendi:
subtrahentur obẽdiendi uires ut obe¬
dire cessetis. Istr cum dicunt itu nos a
confiteñda uera dei grã. ĩd ẽ que non
scd̾m merita nr̃a datur. et a ꝯfitenda
secundum eam predestinatiorie sanctoꝵ
decerrere non debent: sicut nõ deterrem᷑
a confitenda prescientia dei si qrus de

Expanded text:
bitis, « Neminem posse correptionis stibitis, « Neminem posse correptionis stimulis excitari, si dicatur in conventu Ecclesiae audientibus multis: Ita se habet de praedestinatione definita sententia voluntatis Dei, ut alii ex vobis de infidelitate accneritis ad fidem, vel accepta perseverantia permaneatis in fide: caeteri vero qui in peccatorum delectatione remoramini, ideo nondum surrexistis, quia necdum vos adjutorium gratiae miserantis erexit. Verumtamen si qui estis nondum vocati, quos gratia sua praedestinaverit eligendos, accipietis eamdem gratiam, qua velitis et sitis electi: et si qui obeditis, si praedestinati estis rejiciendi, subtrahentur obediendi vires, ut obedire cessetis. » Ista cum dicuntur, ita nos a confitenda vera Dei gratia, id est, quae non secundum merita nostra datur, et a confitenda secundum eam praedestinatione sanctorum deterrere non debent; sicut non deterremur a confitenda praescientia Dei, si quis de
Abbreviated transcription (Latin):
dubio nouerat. A quo autẽ habeant
quicunq habent: ip̃e dñs ostendit uͥ
ait. Dabo ers cor cognoscendi me .⁊. au¬
res audiences. Aures ergo audiendi:
ip̃m ẽ donum obẽdiendi. ut qui id ha¬
berent: uenirent ãd eum ad quẽ nemo
uenit nisi fuerit ei datum a patre.
Exhortanur ergo atq prẽdicamꝰ. Sed
qui habent aures audiendi o bedienter
nos audiunt. Qui uero eas non habẽt:
fit in eis quod scriptum ẽ. ut audiẽtes
non audiant. ãudientes iudelicet cor¬
poris sensu: non audiant cordis assen¬
su. Cur aũt issi habeant aures audien¬
di issi non hẽant: hoc ẽ cur issis datum
sit a patre ut ueniant ad filiũ. illis au¬
tem non sit dacum. quis cognorut sen¬
sum dm̃i: Aut quis eius consiliarius
fuit. Aut tu quis es homo qui respõ¬
deas deo: Nlunquid ĩdeo negandum ẽ
quod apertum ẽ. quia comprehendi
nõ põt quod occultum ẽ : nũquid inꝙͣ
propterea dicturi sumꝰ quod ita esse

Expanded text:
dubio noverat. A quo autem habeant, dubio noverat. A quo autem habeant, quicumque habent, ipse Dominus ostendit, ubi ait: Dabo eis cor cognoscendi me et aures audientes . Aures ergo audiendi, ipsum est donum obediendi, ut qui id haberent, venirent ad eum, ad quem nemo venit, nisi fuerit ei datum a Patre ipsius. Exhortamur ergo atque praedicamus: sed qui habent aures audiendi, obedienter nos audiunt: qui vero eas non habent, fit in eis quod scriptum est, ut audientes non audiant ; audientes videlicet corporis sensu, non audiant cordis assensu. Cur autem illi habeant aures audiendi, illi non habeant, hoc est, cur illis datum sit a Patre ut veniant ad Filium, illis autem non sit datum, quis cognovit sensum Domini, aut quis ejus consilarius fuit ? aut tu quis es, o homo, qui respondeas Deo ? Numquid ideo negandum est quod apertum est, quia comprehendi non potest quod occultum est? numquid, inquam, propterea dicturi sumus quod ita esse
Abbreviated transcription (Latin):
ub̾i satis osteridit non tm̃ ꝯtinentiam
donum dei ẽẽ: s ꝯiugatorum etiã casti¬
tatem. Que cũ uer sint: hortamur tñ
ad hec ꝯuantũ cuiq nr̃m datũ ẽ ut pos¬
sit hortari: qrua et hoc eius domim ẽ ĩ
ciuius manui sunt et nos et sermones
nr̃i. Unde et aplũs scd̾m gr̃am inquit
que data ẽ michr: ut sapiens archi¬
tectus sundamentum posui. Et alio
loco. Unicuiq inquit sicut dominꝰ dedit.
Ego plantaui. aposlo rigauit. s deue
incrementum dedit: Itaq neq qui plã¬
tut ẽ aliqrud neq qui rigat: s quui in¬
crementum dat deus. Ac ꝑ hoc sicut
exhortatur et predicat recte s ille qui
accepit hoc donumn: ita exhortantem
recte atq prẽdicantem profecto ille o¬
bẽdienter audit qui accepit hoc domĩ.
Hinc ẽ ꝯd̾ dñs cum eis soqueret᷑ qͣ car¬
nases aures aperoas hẽrent. dicebat
tamen. Qui habet aures audiendi
audiat: quas non om̃s hẽre procus

Expanded text:
Ubi satis ostendit, non tantum continentiam Ubi satis ostendit, non tantum continentiam donum Dei esse, sed conjugatorum etiam castitatem. Quae cum vera sint, hortamur tamen ad haec, quantum cuique nostrum datum est ut possit hortari; quia et hoc ejus donum est, in cujus manu sunt et nos et sermones nostri . Unde et Apostolus, Secundum gratiam, inquit, quae data est mihi, ut sapiens architectus fundamentum posui. Et alio loco, Unicuique, inquit, sicut Dominus dedit: ego plantavi, Apollo rigavit; sed Deus incrementum dedit. Itaque neque qui plantat, aliquid est, neque qui rigat; sed qui incrementum dat Deus . Ac per hoc sicut exhortatur et praedicat recte, sed ille qui accepit hoc donum: ita exhortantem recte atque praedicantem profecto ille obedienter audit, qui accepit hoc donum. Hinc est quod Dominus, cum eis loqueretur, qui carnis aures apertas haberent, dicebat tamen, Qui habet aures audiendi, audiat : quas non omnes habere procul
Abbreviated transcription (Latin):
ulla ambiguitate declarauit. quã
se daturum presciuit deuis. His ci¬
priani uerbis proculdubro prẽdesti¬
natio predicata est. Que si cipria¬
num a predicatione obedientie nõ
prohibuit: nec nos debet itiq pro¬
hibere: Quannus ergo dicamꝰ dei
donum ẽẽ obedientiam: tñ homines
erhortamur ad eam. S illis qui ueri¬
tatis exhortationem diligenter audi¬
unt. ip̃m dei donum datum ẽ. hoc ẽ obe¬
dienter audire. Illis autem qui non sie
audiunt: non ẽ datum. Non ẽĩ quicũq.
s xp̃us nemo inquit uenit ad me: insi
fuerit ei datum a pr̃e meo. Et uobis da¬
tum ẽ nosse misterium regm celorum.
qllis aucem non ẽ datum. Et de ꝯtinen¬
tia. non ormnes in quit capiunt uerbũ
hoc: s quib datum ẽ. Et cũ aplũs ad
pudiciciam comugusem cõiuges horta¬
tur: uellem inquit ommnes homines
ẽẽ sicut me ip̃m. s urusquisq ꝓpriũ
donm hẽt adeo. alius sic alius aũt sic.

Expanded text:
ulla ambiguitate declaravit: quam ulla ambiguitate declaravit: quam se daturum quoniam praescivit Deus, his Cypriani verbis procul dubio praedestinatio praedicata est: quae si Cyprianum a praedicatione obedientiae non prohibuit, nec nos utique debet prohibere. 37. Quamvis ergo dicamus Dei donum esse obedientiam; tamen homines exhortamur ad eam. Sed illis qui veritatis exhortationem obedienter audiunt, ipsum donum Dei datum est, hoc est, obedienter audire: illis autem qui non sic audiunt, non est datum. Non enim quicumque, sed Christus, Nemo, inquit, venit ad me, nisi fuerit ei datum a Patre meo : et, Vobis datum est nosse mysterium regni coelorum, illis autem non est datum . Et de continentia: Non omnes, inquit, capiunt verbum hoc, sed quibus datum est . Et cum Apostolus ad pudicitiam conjugalem conjuges hortaretur: Vellem, inquit, omnes homines esse sicut me ipsum; sed unusquisque proprium donum habet a Deo, alius sic, alius autem sic .
Abbreviated transcription (Latin):
de tp̃a obedientia tanꝙͣ de suo non ac
defimuit. per quod utiq predestina¬
tionem certissimam pronunciauit.
Nam si in nuillo gloriandũ ẽ quando
nr̃m nichil ẽ: profecto nec ĩ obedien¬
tia perseuerantissima gloriandũ ẽ.
Nec ita nr̃a tanꝙͣ non sit nobis de¬
superdonata dicenda ẽ. Et ip̃a igit᷑
dei donum ẽ quod sedaturum deus
uocatis suis illa uocatione de qua
dictum e.sme penitentia sũt dona
et uocatio dei: omni xp̃ano confiten¬
te presciuit. Hec ẽ igitur predestina¬
tio quam fideliter atq humiliter
predicamus. Nec cumen ĩdem doctor
et factor qui et in sancta obedrẽtia¬
us ad passionem pro xp̃o perseuerã¬
tissime iuxit: ideꝯ cessauit p̾dicare
euangelium.exhortari ad fidẽ pi¬
osq mores. atq ad ip̃am us ĩ finẽ
perseuerantiam qm̃ dixit in nulło
gloriandum quando nr̃m nichilsit.
ub̾i ueram dei grãm idest quẽ non
secundum merita nr̃n datur sine

Expanded text:
de ipsa obedientia tanquam de suo non accde ipsa obedientia tanquam de suo non accdefinivit , per quod utique praedestinationem certissimam pronuntiavit. Nam si « in nullo gloriandum est, quando nostrum nihil sit: » profecto nec de obedientia perseverantissima gloriandum est; nec ita nostra, tanquam non sit nobis desuper donata, dicenda est. Et ipsa igitur Dei donum est, quod se daturum Deus vocatis suis illa vocatione, de qua dictum est, Sine poenitentia sunt dona et vocatio Dei , omni christiano confitente praescivit. Haec est igitur praedestinatio, quam fideliter atque humiliter praedicamus. Nec tamen idem doctor et factor, qui et in Christum crediusque ad passionem pro Christo perseverantissime vixit, ideo cessavit praedicare Evangelium, exhortari ad fidem piosque mores, atque ad ipsam usque in finem perseverantiam, quoniam dixit, « in nullo gloriandum, quando nostrum nihil sit; » ubi veram Dei gratiam, id est, quae non secundum merita nostra datur, sine
Abbreviated transcription (Latin):
gelicis explicatur: non prohibuit do¬
minum et propter incipiendũ dicere
quõ paulo ante commemoraui. cre
dite in deum et in me crẽdite. et ꝓpter
perseuerandum oportet semꝑ orare
et non deficere. Audrunt emim hec et
faciunt ꝯuib datum ẽ: non autem
faciunt suie audiant suie nõ audiãt
quib datum non ẽ. Quia uobis in¬
quit datum ẽ nosse misteriũ regni
celoꝵ: issis autem non est datũ Quo¬
rum asterum ad mĩam. alterum ãd
iudicium pertinet illius cui dicit
anina m̃n. mĩam et iudiciũ cantu¬
botibi domine. Nec prẽdestinationis
igitar predicatione impẽdienda ẽ pre¬
dicatio fidei perseuerancis et proficien¬
tis: ut quod oportet audiant quibus
datum ẽ ut obẽdiant. quomodo ergo
audient sine predicante: Nec riusus
predicatione fidei proficientis et usq
ad ustimum permanentis impedieᷤ¬
da ẽ predicatio prẽdestinationis: ut
qui fideliter et obedienter uiuit. nõ

Expanded text:
gelicis explicatur, non prohibuit Dogelicis explicatur, non prohibuit Dominum et propter incipiendum dicere, quod paulo ante commemoravi, Cre, dite in Deum, et in me credite: et propter perseverandum, Oportet semper orare, et non deficere . Audiunt enim haec et faciunt, quibus datum est: non autem faciunt, sive audiant, sive non audiant, quibus non datum est. Quia vobis, inquit, datum est nosse mysterium regni coelorum; illis autem non est datum . Quorum alterum ad misericordiam, alterum ad judiam et judicium cantabo tibi, Domine . 36. Nec praedestinationis igitur praedicatione impedienda est praedicatio fidei perseverantis et proficientis, ut quod oportet audiant, quibus datum est ut obediant: quomodo enim audient sine praedicante ? Nec rursus, praedicatione fidei proficientis et usque ad ultimum permanentis, impedienda est praedicatio praedestinationis, ut qui fideliter et obedienter vivit, non
Abbreviated transcription (Latin):
dixit y saias. exrecauit oculos eor. et in¬
durauit cor illoꝵ: ut non uideant ocusis.
nec intessigant corde. et conuertucur
et sanem illos. Non erant ergosic exce¬
cati oculi nec sic indrratum cor tyriorũ et
sỹdonioꝵ: qͥn credĩdissent si qualia ui¬
derunt isti signa iudissent. S nec issis
profuit quod poterant crẽdere: quia
predestinati non erant ab eo cuius in¬
scrutabilia sunt iudicia et inuestiga¬
biles uie. Nec istis obfuisset quod nõ
poterant crẽdere: si ita prẽdestinati es¬
serit ut eos cecos deus illuminaret. et
induratis cor lapideum uellet auferre.
Uerum quõd dixit dñs detyriis et sydo¬
mis: aliquo alio modo pocest forcassis
intessigi. Neminem tamen uenire ad̾
ad xp̃m nisi cui fuerat datum. et eis
dari qui in illo electi sunt ante consti¬
tutionem mundi procusdubio consi¬
tetur. a quonon surdis aurib cordis
eloquium diuinum aurib carnis
auditur. Et tamen hec predestina¬
tio que satis aperte eciam uerbis euã¬

Expanded text:
avit oculos eorum, et induravit cor illorum; ut non videant oculis, nec intelligant corde, et convertantur, et sanem illos . Non erant ergo sic excaecati oculi, nec sic induratum cor Tyriorum et Sidoniorum: quoniam credidissent, si qualia viderunt isti signa vidissent. Sed nec illis profuit quod poterant credere, quia praedestinati non erant ab eo, cujus inscrutabilia sunt judicia, et investigabiles viae; nec istis obfuisset quod non poterant credere, si ita praedestinati essent, ut eos caecos Deus illuminaret, et induratis cor lapideum vellet auferre. Verum quod dixit Dominus de Tyriis et Sidoniis, aliquo alio modo potest fortassis intelligi: neminem tamen venire ad Christum, nisi cui fuerit datum, et eis dari qui in illo electi sunt ante constitutionem mundi, procul dubio confitetur, a quo non surdis auribus cordis eloquium divinum auribus carnis auditur. Et tamen haec praedestinatio, quae satis aperte etiam verbis evan
Abbreviated transcription (Latin):
de alia s de sua natura creauerit:
aut qd per infinitum tempus atq
ita semper animas det ficut semꝑ
ẽ ip̃e qui dat. aut animam mitum
aliquod per̃didisse per carnẽ quod
sabuerit ante carnem. aut animã
per carnem reparare habitudinem
priscum. per que ip̃am carnẽ rena¬
sc̃i per quam meruerat inquinari
aut qd̾ anmia ante omne peccatũ
meruerit ẽe peccatrix. aut infãtes
sine regeneraciorie baptismatis mor¬
tuos adm̃dusgentiam peruenire¬
ante defungi nec in eis quod om̃po
prẽdestinauit impleri. Aut de his qͥ
prius ꝙͣ baptizarentur expirant
dictum cẽ quod scriptum e̾. raptus
ẽ ne masicia mutaret issiꝰ incellec¬
tum. atq ad hunc sensum cetera
pertinencia. aut eaꝵ aliquas mã¬
siones extra regnum dei eẽ quas
mustas in domo patris sui dñs
dixit ẽẽ. aut sacrificium corporis
et sangiĩs xp̃i pro his qui nõ bap¬
tizati de corpore exierunt offeren¬
dum. Auc aliqros eoꝵ qui sine bap¬

Expanded text:
de alia, sed de sua natura creauerit\'; de alia, sed de sua natura creauerit\'; aut \'quod per infinitum tempus atque ita semper animas det, sicut semper est ipse qui dat\'; aut \'animam meritum aliquod perdidisse per carnem, quod habuerit ante carnem\'; aut \'animam per carnem reparare habitudinem priscam perque ipsam carnem renasci, per quam meruerat inquinari\'; aut \'quod anima ante omne peccatum meruerit esse peccatrix\'; aut \'infantes sine regenerationis baptismate mortuos ad indulgentiam peruenireante defungi nec in eis quod omnipotens praedestinauit inpleri\'; aut \'de his, qui priusquam baptizentur exspirant, dictum esse quod scriptum est: raptus est, ne malitia mutaret illius intellectum atque ad hunc sensum cetera pertinentia; aut \'earum aliquas mansiones extra regnum dei esse, quas multas in domo patris sui dominus dixit esse\'; aut \'sacrificium corporis et sanguinis Christi pro his qui non baptizati de corpore exierint offerendum\'; aut \'aliquos eorum qui sine Chr
Abbreviated transcription (Latin):
tam sate patet: ut etiam deus uocetur
spũs. Et iste flatus aereus quãuis sit
orporeus: appellatur in psalmo spũs
tempestatis. Quapropter eam que
amima ẽ etiam sp̃m nuncupari. pu¬
to qd̾ anmonitus his que ꝯmemoraui
diuinarum testimoniis paginaꝵ ubi
et anima pecoris cui non ẽ intessectus
appeslata legitur sp̃us. non negabis
ulterius. Quociroa si et illa que de
amima incorporea disputata sũt capiᷤᷤ
et sapis. non ẽ unde tibi displiceã qd̾
cam me scire dixi non corpus ẽe ẜ sp̃m:
quia et corpus non ẽẽ monstratur.
et generali nomime sp̃us mincupat᷑.
Quamobrem si hos ad te libros impẽ¬
sa dilectione corscriptos. repensa di¬
lectione sumis et legis: si ĩ principio
primi tui libri audis et te ip̃m. et stu¬
des sicut diristi tuam sententiam nõ
tueri si improbabilis detegatur. illa
precipue undecim caue de quibus te ĩ
sibro suporiori commomu. Ne animã
sit dicas ex deo ut eam nõ de milsa nͨ

Expanded text:
tam late patet, ut etiam Deus vocetur tam late patet, ut etiam Deus vocetur spiritus . Et iste flatus aereus, quamvis sit corporeus, appellatur in Psalmo spiritus tempestatis . Quapropter et eam, quae anima est, etiam spiritum nuncupari, puod ammonitus his, quae commemoraui, diuinarum testimoniis paginarum, ubi et anima pecoris, cui non est intellectus, appellata legitur spiritus, non negabis ulterius. quocirca si et illa quae de anima incorporea disputata sunt capis et sapis, non est unde tibi displiceam, quod eam me scire dixi non corpus esse, sed spiritum, quia et corpus non esse monstratur et generali nomine spiritus nuncupatur. Quamobrem si hos ad te libros inpensa dilectione conscriptos repensa dilectione sumis et legis, si in principio primi tui libri audis et te ipsum et studes, sicut dixisti, \'tuam sententiam non tueri, si inprobabilis detegatur\', illa praecipue undecim caue, de quibus in libro superiore commonui: ne \'animam sic dicas ex deo, ut eam non de nulla nec
Abbreviated transcription (Latin):
producant a que repentia animarũ ui¬
uentium: et producat terra ammam
yiuentem. Ut ergo plenissime ac pla¬
nissime noueris eam que anma est
more diuinoro eloquior et iam sp̃m
dici: appeslatur pecoris spũs. Et utiq
non habent pecora illum sp̃m quem
tua dilectio discernens ab anma de¬
simuit. Unde manifestum ẽ qd̾ gene¬
rasi uocabuso anma pecoris recte
potuit sic uocari: sicut legit᷑ in libro
ecclĩastes. Quis scit sp̃us filioꝵ hoĩs
si ascendat ip̃e surfum. et sp̃s pecor
ĩdescendat ip̃e deorsum in terra. Itẽ¬
ꝙ in diluni uastitate ita scriptum ẽ.
et mortua ẽ omnis caro que moueba¬
tur super terram. uolatilium pecor.
etuimentor et feraꝵ. et omnis ser¬
pens qui mouetur super terram et
omnis homo: et ommia quecunq ha¬
bent sp̃m uite. Ubi remotis omnib̾
dubitationis ambagibus. gn̾ale
amie nomen cẽ intelligimus spiritũ.
Quius quidem hominis significatio

Expanded text:
Producant aquae repentia animarum viProducant aquae repentia animarum viventium; et, Producat terra animam viventem . Ut ergo plenissime ac planissime noveris, eam quae anima est, more divinorum eloquiorum etiam spiritum dici, appellatur pecoris spiritus. Et utique non habent pecora illum spiritum, quem tua Dilectio discernens ab anima definivit. Unde manifestum est quod generali vocabulo anima pecoris recte potuit sic vocari, sicut legitur in libro Ecclesiastae: Quis scit, spiritus filiorum hominis si ascendat ipse sursum, et spiritus pecoris si descendat ipse deorsum in terram ? Itemque in diluvii vastitate ita scriptum est: Et mortua est omnis caro, quae movebatur super terram, volatilium, pecorum, et jumentorum, et ferarum, et omnis serpens qui movetur super terram et omnis homo, et omnia quaecumque habent spiritum vitae . Ubi remotis omnibus dubitationis ambagibus, generale nomen animae esse intelligimus, spiritum. Cujus quidem nominis significatio
Abbreviated transcription (Latin):
actende etiam quib uerbis spĩp defini¬
eris acq descripseris cum illu ab aĩa
distinguere nitereris. Hec aĩa inquis
que ex flatu dei habet originem sine
sensu proprio atq incellectu intimo
ẽẽ non potuit. quod ẽ sp̃us. Et paulo
post. Et ꝙͣuis anima inquis arinet cor¬
pus: tamen quod sentit. quod sapit. qͦd
iuget. spũs sit necesse ẽ. Itẽ paulo post.
lscud erit in quis amma: et aliud sp̃us
sapientie et sensus amme. His uerbis
satis indicas qrud ẽẽ sp̃m hominis sen¬
tias. ĩd ẽ rationase nr̃m quo sentit atq
incelligit anima: non sicut sentitur
corporis sensib. S sicut ẽ ille incimus
sensus ex quo ẽ appellata sententia. hĩc
autem pecorib sine dubitatione prepo¬
mimir: eo qd sunt uła itionis exꝑtia.
Non hẽnt itaq sp̃m pecora. id ẽ ĩtessectũ
et rationis ac sapientie sensum: sed am¬
mam tantum.llam et de issis dictum ẽ.

Expanded text:
attende etiam quibus verbis spiritum definiattende etiam quibus verbis spiritum definieris atque descripseris, cum illum ab anima distinguere nitereris: « Haec anima, inquis, quae ex flatu Dei habet originem, sine sensu proprio atque intellectu intimo esse non potuit, quod est spiritus. » Et paulo post: « Et quamvis anima, » inquis, « animet corpus; tamen quod sentit, quod sapit, quod viget, spiritus sit necesse est. » Item paulo post: « Aliud erit, » inquis, « anima, et aliud spiritus, sapientia et sensus animae. » His verbis satis indicas quid esse spiritum hominis sentias, id est, rationale nostrum, quo sentit atque intelligit anima; non sicut sentitur corporis sensibus, sed sicut est ille intimus sensus, ex quo est appellata sententia. Hinc autem pecoribus sine dubitatione praeponimur, eo quod sunt illa rationis expertia. Non habent itaque spiritum pecora, id est, intellectum et rationis ac sapientiae sensum, sed animam tantum. Nam et de illis dictum est:
Abbreviated transcription (Latin):
ita uis intelligi tanꝙͣ a parte sigrafica¬
uerit totum: non qd̾ ea que amina est
possit et sp̃us nuncupari. At ego ut pos¬
sim expeditius probare quod dico: te
ip̃m testem citius et ꝯmodius adhi¬
beo. dic enim spm̃ definisti: ut peco¬
iũ nop bẽant intessigentie atq rationis.
unde cum hominem ip̃m ad mon̾es su¬
am nosse naturum: ita socutus es. Nã
cũ deus bonus nichis non ratione condi¬
derit. ip̃mq homĩnem ammias rõnase
prudenti ordmnatione distribuat pro¬
creauerit. His cius uerbis satis assi¬
riusti quod omnino uerissimum est.
hominem ẽẽ compotem rõnis atq ĩ¬
tessigentie capacem: quod utiq non
sunt ammalia racionis exꝑtia. unde
et testimonio diuino eos qui nõ intelli¬
gunt pecorib companasti: ñ utiq ha¬
bentib intessectum. Quod et asio loco
scriptum ẽ. Nosite ẽẽ sicut equus ⁊ musꝰ
quib nõn ẽ intessectus. Quod cũ ita sit

Expanded text:
ita uis intellegi, tamquam a parte significaita uis intellegi, tamquam a parte significaucrit totum, non quod ea quae anima est possit et spiritus nuncupari. at ego ut possim expeditius probare quod dico, te ipsum testem citius et beo. sic enim spiritum definisti, ut pecouim non habeant intellegentiae atque rationis. unde cum hominem ipsum admonere uoluisses suam nosse naturam, ita locutus es: "nam cum deus bonum nihil non ratione condiderit ipsumque hominem, animal rationale, prudenti ordinatione distribuat, procreauerit. his tuis uerbis satis asseruisti, quod omnino uerissimum est, hominem esse compotem rationis atque intellegentiae capacem, quod utique non sunt animalia rationis expertia. unde et testimonio diuino eos, qui non intellegunt, pecoribus comparasti non utique habentibus intellectum. quod et alio loco scriptum est: nolite esse sicut eququibus non est intellectus. Quae cum ita sint,
Abbreviated transcription (Latin):
carnis appellat. Dicit sane et alio m̃õ
sp̃m hominis: quem prorsus amente
discernit.Si enm orauero singua in¬
quit sp̃us meus onit: mens aũt̃ mea
infructuosa ẽ. Uerũ mĩc nõ de isto spũ
loquimur: qui ẽ amente distinctus.
Habet iste suam candemq difficilem
questionem. Multis enĩ modis atq ĩ
diuersis signisicationib scripture di¬
uine sp̃m nominant. S de quo minc
aginius quo utionamur. intessigimꝰ.
sapimus. corfrat inter nos sic eum
uinuersa amma s aliqrid eiꝰ. Tamẽ
animam etiam spm̃ ẽẽ si propterea
negas quia eius incelligentia distĩ¬
cte dicitur sp̃us. poteris negare uiiu̾¬
sum semen iacob appellari ifracł: qͦ¬
niam excepto iuda et iam distincte ap¬
pellatus est israel in tribub decẽ que
in samaria tunc fuerunt. Sed quid
opus est hic diutius immorari: Iñ
audio ues legis dño moriente quod sc̃p¬
tum ẽ. et incliato crpite tradidit sp̃m

Expanded text:
carnis appellat. dicit sane et alio modo carnis appellat. dicit sane et alio modo spiritum hominis, quem prorsus a mente discernit: si enim orauero lingua, inquit, spiritus meus orat, mens autem mea infructuosa. est. uerum nunc non de isto spiritu loquimur, qui est a mente distinctus – habet iste suam eandemque difficilem quaestionem; multis enim modis atque in diuersis significationibus scripturae diuinae spiritum nominant —, sed de quo nunc agimus, quo ratiocinamur, intellegimus, sapimus, constat inter nos sic cum uniuersa anima, sed aliquid eius. tamen animam etiam spiritum esse si propterea negas, quia eius intellegentia distincte dicitur spiritus, poteris negare uniuersum semen lacob appellari Israhel, quoniam excepto Iuda etiam distincte appellatus est Israhel in tribubus decem, quae in Samaria tunc fuerunt. sed quid opus est hic diutius inmorari ? Iamaudis uel legis domino moriente quod scriptum est: et inclinato capite tradidit spiritum,
Abbreviated transcription (Latin):
issũd etiam ego dico proprie uocari sp̃m
quod et tudicis. id ẽ quo intion amur ⁊
intelligimus quando ista distincte di
cuntur: quemadmodum aplũs ait. et¬
integer spus ũr et anma et corpus. Hc̃
aũt sp̃m etiam mentem uidet᷑ appella¬
re: cum dicit. Mente seruio legi dei: car¬
ne autem legi pc̃ci. Nam ip̃a sententia
ẽ. et caro concupiscit aduersus sp̃m ⁊
xit mentem hoc intelligatur hic spm̃
dicere. Non sicut existimas uniuer sam
mentem uocari que constat ex aĩa ⁊
sp̃u. quod ubi legeris nescio. Mentem
quippe ñum: insi rõnale et intellectu¬
ale nr̃m dicere non solemus. Ac ꝑ hoc
quod ait idem aplũs renouamini aũt¬
spũ meritis ur̃e. quid aliud dixit insi
renouamini merite ur̃a: Sic eĩ sp̃s
mentis nichrl ẽ aliud ꝙͣ mens: qͦmodo
corpus carnis nichrl a suid põt ẽẽ ꝙ ca¬
ro. Nam et hoc scriptum ẽ. ĩ expoliati¬
one corporis carins: ub̾i carnem corpꝰ

Expanded text:
illud etiam ego dico proprie uocari spiritum illud etiam ego dico proprie uocari spiritum quod et tu dicis, id est quo ratiocinamur et intellegimus, quando ita distincte ista dicuntur, quemadmodum apostolus ait: etinteger spiritus uester et anima et corpus. hunc autem spiritum etiam mentem uidetur appellare, cum dicit: mente seruio legi dei, carne autem legi peccati. nam ipsa sententia est: et caro concupiscit aduersus spirituxit mentem, hoc intellegatur hic spiritum dicere, non, sicut tu existimas, \'uniuersam mentem uocari, quae constat ex anima et spiritu\', quod ubi legeris nescio. mentem quippe nostram nisi rationale et intellectuale nostrum dicere non solemus. ac per hoc quod ait idem apostolus: renouam i n i spiritu mentis uestrae, quid aliud dixit quam \'renouamini mente uestra\'? sic enim spiritus mentis nihil est aliud quam mens, quomodo corpus carnis nihil aliud potest esse quam caro. nam et hoc scriptum est: in expoliatione corporis carnis, ubi carnem corpus
Abbreviated transcription (Latin):
in hoc libro requirenda et pertractã¬
da ẽẽ non arbitror. Nũc de anima ĩcor¬
porea satis dictum fit. Quã si corꝑeã
mauis credere. prius tibi defimiendũ
ẽ quid fit corpus: ne forte cum de re
ip̃a inter nos constet.ĩcassũ de nonnẽ
laboremus. Qnͣta te tñ absurda se¬
cuta sint tale corpus in aĩa cogituntẽ.
qualia sunt que ab omnib eruditis
corpora nuincupantur. id ẽ que per
distantiam songitudinis sacitudinis
altitũdinis locorum occupãt spacia.
miora minorib siuis ꝑtib̾ ⁊ maiora
maiorib: puto qd̾ iam prudent᷑ aduͥ¬
tus. Restat ostendere quemãdmodum
quamius et proprie dicatur spũs nõ
uinuersa anima: s aliquid ip̃ius. si¬
cut aplu̾s dicit. et integer spr̃s uester
et amma et corpus. uel issũd multo
expressius in libro rob. absoluisti a¬
uideatur ẽẽ non rerum. Cum eĩ con¬
stet ẽẽ aliquid in anima quod ꝓprie
ip̃is milla cortentio ẽ: presertĩ quia

Expanded text:
in hoc libro requirenda et pertractanin hoc libro requirenda et pertractanda esse non arbitror. nunc de anima incorporea satis dictum sit. quam si corpoream mauis credere, prius tibi definiendum est quid sit corpus, ne forte, cum de re ipsa inter nos constet, incassum de nomine laboremus. quanta te tamen absurda secuta sint tale corpus in anima cogitantem, qualia sunt quae ab omnibus eruditis corpora nuncupantur, id est quae per distantiam longitudinis, latitudinis, altitudinis locorum occupant spatia, minora minoribus suis partibus et maiora maioribus, puto quod iam prudenter aduertas. Restat ostendere quemadmodum, quamuis et proprie dicatur spiritus non uniuersa anima, sed aliquid ipsius — sicut apostolus dicit: et integer spiritus uester et anima et cor pus, uel illud multo expressius in libro Iob: absoluisti auideatur esse, 11011 rerum. cum enim constet esse aliquid in anima, quod proprie ipsis nulla contentio est, praesertim quia
Abbreviated transcription (Latin):
Meis: non quia sunt ip̃a sallacia. s
quia non ea sicut acciprenda sũt ac¬
apis. ubienm uise sunt anime mar¬
tirum: in eadem reuelatiorie uisus ẽ
et agmis qͣi occisus. habens cormia¬
septem. Ibi equi aliaq animalia fic
oportuit sigurata ibi postremo ⁊ stesse
ceciderunt. et celum ꝓlicatum ẽ ut liber.
nec tumen tunc cecidit mundus. Ista
itrq ommia si saprenter accipimus:
quamiuis dicamus uisa uenicia. nõ
tumen ueri dicimus corpora. Prosixio¬
nis autem sermonis ẽ deisto genere si¬
militudinum corporalium diligentis¬
sima dispritatio: utrum et angeli seu
bomi seu mali sic appareant quando
specie hominum uel ꝯuorũlibet corpoꝵ
apparent. Ãn habeant aliquã uenai
corpora et in ip̃oꝵ potiꝰ ueritate iude¬
antut. an uero in sompnis uel inexta¬
si iistis cernantur non corporib s
simisitudimbus corpoꝵ. uigilantib
aũt uera cernenda. et si opus ẽ et iã
tangenda ingerunt corpora. ista

Expanded text:
in eis, non quia sunt ipsa fallacia, sed in eis, non quia sunt ipsa fallacia, sed quia non ea sicut accipienda sunt accipis. Ubi enim visae sunt animae martyrum , in eadem revelatione visus est et agnus quasi occisus, habens cornuseptem : ibi equi, aliaque animalia, sicut oportuit figurata: ibi postremo et stellae ceciderunt et caelum plicitum est ut liber; nec tamen tunc concidit mundus. ista itaque omnia si sapienter accipimus, quamuis dicamus uisa ueracia, non tamen uera dicimus corpora. Prolixioris autem sermonis est de isto genere similitudinum corporalium diligentissima disputatio, utrum et angeli, seu boni seu mali, sic appareant, quando specie hominum uel quorumlibet corporum apparent, an habeant aliqua uera corpora et in ipsorum potius ueritate uideantur, an uero in somnis uel in extasi in istis cernantur non corporibus, sed similitudinibus corporum, uigilantibus autem uera cernenda et, si opus est, etiam tangenda ingerant corpora. sed ista
Abbreviated transcription (Latin):
ferens totum. qui cũ issa in corpore ñ
deet masculus fuit propter eoꝵ solũ
locum. fulsa sunt hec fili. Si nõ uis
ut sit iñ anima serus: nõ sit et corpus
Non omnis sumlitudo corporis corpꝰ
ẽ. Dormi: et uidebis. S cũ euigisaus.
iugisante: discerne quod uideris. In
sompnis enim cibi uelut corporens
appareb̾is: neq ĩd corpus tuũ s anima
tua. Nec uerum corpus s sumlitũdo cor¬
poris erit. Iacebit enĩ corpus tuũ: am¬
bulab̾it ip̃a. Silebit lingua corꝑis tui:
loquetur ip̃a. Clausi erunt oculi tui.
uideb̾it issa. Et utiq uiuentia iacebũt
tui corporis membra: non mortua.
Ac per hoc nondrm extracta ẽ uesus de
uagina sua. gelata illa forma sicut
putas. amme tue: et in ea tumẽ tota
atq integra cernitur similitudo carins
tue. Ex hoc genere similitudinũ corpo¬
ralium que non corpora sicut corpora
apparant: sunt omina que scõs libros
legẽs in propheticis etiam uisiomibus.

Expanded text:
ferens totum, qui cum illa in corpore non ferens totum, qui cum illa in corpore non haberet, masculus fuit propter eorum solum locum. falsa sunt haec, fili; si non uis ut sit in anima sexus, non sit et corpus. Non omnis similitudo corporis corpus est. dormi, et uidebis; sed cum euigilaueris, uigilanter discerne quod uideris. in somnis enim tibi uelut corporeus apparebis; neque id corpus tuum, sed anima tua, nec uerum corpus sed similitudo corporis erit. iacebit enim corpus tuum, ambulabit ipsa; silebit lingua corporis tui, loquetur illa; clausi erunt oculi tui, uidebit illa; et utique uiuentia iacebunt tui corporAc per hoc nondum extracta est velut de vagina sua, gelata illa forma, sicut putas, animae tuae, et in ea tamen tota atque integra cernitur similitudo carnis tuae. Ex hoc genere similitudinum corporalium, quae non corpora sicut corpora apparent, sunt omnia quae sanctos Libros legens in propheticis etiam visionibus
Abbreviated transcription (Latin):
et non est masculus. Quis ista cre¬
dere. dicere.docere presumat: an qͥa
non geuerant amme: Ergo nͦ musi
nec mule sunt masculi et semine.
an quia nec concũbere poterant sine
carneis corporib anime: S hoc au¬
fertur et his qui castrantur: et tñ
cum eis adimitur et motus et opus.
non adimatur sexus. figã ꝙͣtulacũq
masculmor manente membror. Nle¬
nio unꝙͣ masculum negauit eumichũ.
quid qd̾ apud te anime etiam eruicho¬
ium cestes integros hent. et si ciuiꝙͣ gem¬
talia prorsus tossantur. tota in eiꝰ aĩa
sdm opimionem tuam et omo integra
ominebunt: Nouit enĩ se subtrahere
sicut dicis cum ea pars curnis ceperit
ersecari. ut ea forma que inde sumpta
est quando illud unde sumpta ẽ ãpu¬
tatur non pereat. s ꝙͣuis infusa gela¬
uerit motu tamen ceserrimo mpiat.
tinterius recondatur ut salua serue¬
tur: et camen non sit masculus apudĩ¬
feros mascusmoꝵ genicaãium secũ af¬

Expanded text:
et non est masculus ? quis ista creet non est masculus ? quis ista credere, dicere, docere praesumat? an quia non generant animae? ergo nec muli et mulae sunt masculi et feminae. an quia nec concumbere poterunt sine carneis corporibus amimae? sed hoc aufertur et his qui castrantur et tamen, cum eis adimatur et motus et opus, non adimitur sexus figura quantulacumque masculinorum manente membrorum. nemo umquam masculum negauit eunuchum: quid quod apud te animae etiam eunuchorum testes integros habent et, si cuiquam genitalia prorsus tota tollantur, tota in eius anima secundum opinionem tuam et omnino integra permanebunt ? nouit enim se subtrahere, sicut dicis, cum ea pars carnis coeperit exsecari, ut ea forma, quae inde sumpta est, quando illud unde sumpta est amputatur, non pereat, sed quamuis infusa gelauerit, motu tamen celerrimo rapiatur et interius recondatur, ut salua seruetur, et tamen non sit masculus apud inferos masculinorum genitalium secum af
Abbreviated transcription (Latin):
tur omnino non pertinet. Resurrectio¬
nem quippe illa significat corporeum
nõ sexum destruit animarũ. si tñ ut
creditur de sua morte renascitur. S
arbrtror qd̾ tuum sermonem parũ pu¬
taueris plausibilem. si non multa de
phenice more adolescentium declama¬
res. Nunquĩd enim sunt in eius corpore
genitalia masculma. et nõ ẽ masculꝰ
uel feminina et non ẽ femina: Tu
aũt actende quid dicus: qͥd astruere.
quid persuãdere coneris.Animam di¬
cis ꝑ cuncta inembra diffusã gelando
riguisse: et a uertice us ad mia uesti¬
gia. a mẽdullis intimis us ad supersi¬
ciem cutis totam totius accepisse cor¬
poris formam. Ac ꝑ hoc accepit in fe¬
mine corpore quicquid habent femi¬
neoꝵ uiscerũ femine: et uerũ ẽ hoc
corpus. et hec uera sunt membra ⁊ tiĩ
non ẽ femina. Cur obsecro te in uero
et uiuo corpore omnia sunt membra
femmea. et nõ ẽ femina. in uero et
uiuocorpore membra sũt masculi̾a.

Expanded text:
tur omnino non pertinet. resurrectiotur omnino non pertinet. resurrectionem quippe illa significat corporum, non sexum destruit animarum, si tamen, ut creditur, de sua morte renascitur. sed arbitror, quod tuum sermonem parum putaueris fore plausibilem, si non multa de phocnice more adulescentium declamares. numquid enim sunt in eius corpore genitalia masculina, et non est masculus, uel feminina, et non est femina? tu autem adtende, quid dicas, quid adstruere, quid persuadere coneris. \'animam\' dicis \'per cuncta membra diffusam gelando riguisse et a uertice usque ad ima uestigia, a medullis intimis usque ad superficiem cutis totam totius accepisse corporis formam; ac per hoc accepit in feminae corpore quicquid habent femineorum uiscerum feminae et uerum est hoc corpus et haec uera sunt membra et tamen non est femina. cur, obsecro te, in uero et uiuo corpore omnia sunt membra feminea, et non est femina, in uero et uiuo corpore membra sunt omnia masculina,
Abbreviated transcription (Latin):
muliebribusq distincta: si ñ corporoᷤ
similctudo s corpus ẽ. uelis nolis est
masculus. uelis nolis ẽ femina. que¬
cunqz aut masculus apparet aut fe¬
mina. S tamen scdm tuã opimioriẽ
et corpus ẽ anima. et uiuum corpus ẽ.
et habet mamimas pertumidas ⁊ pro¬
peñdulas: et non habet barbum. et ht̃
uuluam et genitalia que hẽnt᷑ femine
corporis membra et non ẽ femia. Ego¬
ne non dicam uera constantius. et hẽt
oculum. et habet linguam. et ht̃ digitũ.
et habet cetera similia corporis mẽbra.
et hec cota ẽ corporis similitudo. ñ corpꝰ
Cum hoc enim ego dico: probet apud se
quisq cũ corpora imaginatur absen¬
tium: probet certe cũ figuras et suã
et alias suor recolit sompnioꝵ. A te
aũt huius moristri ubi et uerũ ẽ. et ui¬
uum ẽ. et femineum ẽ corpus et femi¬
neus non ẽ sexus: nullum in natur
rerũ profentur exempsum. Quod eĩ
de fenice loqueris: ad rem de qua agi¬

Expanded text:
muliebribusquc distincta, si non corporis muliebribusquc distincta, si non corporis similitudo, sed corpus est, uelis nolis est masculus, uelis nolis est femina, quaecumque aut masculus apparet aut femina. sed tamen si secundum tuam opinionem et corpus est anima et uiuum corpus est et habet mammas protumidas et propendulas et non habet barbam et habet uuluam et genitalia, quae habent feminae corporis membra, et non est femina, egone non dicam uera constantius: \'et habet oculum et habet linguam et habet digitum et habet cetera similia corporis membra et haec tota est corporis similitudo, non corpus\', cum hoc quod ego dico probet apud se quisque, cum corpora imaginatur absentium — probet certe, cum figuras et suam et alias suorum recolit somniorum —, a te autem huius monstri, ubi et uerum est et uiuum est et femineum est corpus et femineus non est sexus, nullum in natura rerum proferatur exemplum ? Quod enim de phoenice loqueris, ad rem de qua agi
Abbreviated transcription (Latin):
cogitamus. Nĩtm uero faciem eo mͦ
nosse recolere cogitare non possumꝰ:
et tamen nos ip̃os nob̾is magis ꝙͣ issũ
cognitum uerissime dicimꝰ. Itacłarũ
ẽ: uͥ sit pocior hominis ueriorq notici¬
a.Cum ergo aliud sit in anima quo
corpora uera sentimꝰ. quod facimus
quinq sensib corporis. aliud quo
precer ip̃os similia corporib non cor¬
pora cerminus. ubi et nos ip̃os nõ ali¬
ter ꝙͣ similes corporib cernem᷑. aliũd
quo nec corpora nec similitudines cor¬
porũ. sicut fidem. spem. caritatẽ. sine
ullis coloribus et tumorib eorũq
similib. certius sane firimusq cõ¬
spicimus. ubi magis ẽẽ et quõdam¬
modo familiarius hĩtare debenus.
ubi renouari in agnitionem dei secũ¬
dum ymaginem eius qui creauit noᷤ.
Nonne in hoc quodtercio loco posiuꝰ
Ibi enim certe neq ullum sexũ. neq
ullam serus similitudinem gerimꝰ.
Nam illa masculine uel feminee
amie forma membris uirilibus

Expanded text:
cogitamus. nostram uero faeiem eo modo cogitamus. nostram uero faeiem eo modo nosse, recolere, cogitare non possumus et tamen nos ipsos nobis magis quam illum cognitum uerissime dicimus. ita clarum est, ubi sit potior hominis ueriorque notitia. Cum ergo aliud sit in anima, quo corpora uera sentimus — quod facimus quinque sensibus corporis —, aliud, quo praeter ipsos similia corporibus non corpora cernimus — ubi et nos ipsos non aliter quam similes corporibus contuemur —, aliud, quo nec corpora nec similitudines corporum, sicut fidem, spem, caritatem, sine ullis coloribus et tumoribus eorumque similibus certius sane firmiusque conspicimus, ubi magis esse et quodammodo familiarius habitare debemus, ubi renouari in agnitione dei secundum imaginem eius qui creauit nos? nonne in hoc quod tertio loco posui? ibi enim certe neque ullum sexum neque ullam sexus similitudinem gerimus. Xam illa masculinae uel femininae animae forma membris uirilibus
Abbreviated transcription (Latin):
ut uel pariter malas ueletiam bo¬
nas uloant interiorib sensibus ĩ¬
tueri et agnoscere: sie in ip̃is non
corporib̾ s similitũdinib corporũ.
siue in bonis aut malis affectionib
mentis: in quib nulla sunt quasi
simamenta membroro quis uale¬
at iñdagare: Uride ẽ et illud quod
patrem abraham diues ille cum in
tormentis esset agnouit: cui figã
corporis eius non erat nota. ciuus
corporis stisitudinem ꝙͣnis incor¬
porea potuit anima retinere. Qͥs autẽ
recte dicat se aliquem hominẽ cognouis¬
se. nͥ in quantum potuit eius uitũ uo¬
luntatemq cognoscere: que utiq mo¬
les non habet uel colores: Sic enim et
nos ip̃os certius ꝙͣ ceteros nouimus:
quia nobis corscientia nr̃n nota ẽ. et
uoluntas quam plane uidemus. et in
ea tamen aliquam corporis similitũ¬
dinem non uidemus. Hanc in asio ꝙͣuis
presente non cernimꝰ : et iam cuius ab¬
sentis faciem norumus. recolimus.

Expanded text:
ut uel pariter malas uel etiam bout uel pariter malas uel etiam bonas ualeant interioribus sensibus intueri et agnoscere siue in ipsis non corporibus, sed similitudinibus corporum siue in bonis aut malis affectionibus mentis, in quibus nulla sunt quasi liniamenta membrorum, quis ualeat indagare? unde est et illud, quod patrem Abraham diues ille, cum in tormentis esset, agnouit, cui figura corporis eius non erat nota, cuius corporis similitudinem quamuis incorpoream potuit anima retinere. quis autem recte dicat se aliquem hominem cognouisse, nisi in quantum potuit eius uitam uoluntatemque cognoscere, quae utique moles non habet uel colores? sic enim et nos ipsos certius quam ceteros nouimus, quia nobis conscientia nostra nota est et uoluntas. quam plane uidemus et in ea tamen aliquam corporis similitudinem non uidemus, hanc in alio quamuis praesente non cernimus, etiam cuius absentis faciem nouimus, recolimus,
Abbreviated transcription (Latin):
tristicia delectatio uel offensio. siue
sit in corporib siue in corpoꝵ simi¬
litudinib uera est. Tu ip̃e. n dixisti.
uereq dixisti asimenta et uestimẽ¬
ta non esse amme s corpori necessa¬
ria. Cur ergo aque stillam desidera¬
uit apũd inferos diues: Cur samuel
sanctus post mortem ut ip̃e quoq ꝯ¬
memorasti. solito indumẽto uestit᷑
apparuit: Nunquid ilłe ruinas aĩe
sicut carnis ꝑ humoris alimentum
reficere cupietat: Nunquid iste de
corpore uestitus exierat: S in illo
uem erat molestia qua cruciabatur
anima: non tamen uerum corpus
cui quereret alimenta. Et iste sic po¬
tuit apparere uestitus ut nõ corprs
eẽt: s similitũdinem corporis heret
et amma et habitus. Neq enim se
anima sicut in membra corporis.
ita et in uestimenta porrigit et co¬
artatut etiam inde formet᷑. Post
mortem uero quã iuĩ cogitationis
corruptibisibus exhonerate corꝑib̾
anime accipiant etiam non bone

Expanded text:
tristitia, delectatio uel offensio, siue tristitia, delectatio uel offensio, siue sit in corporibus siue in corporum similitudinibus, uera est. tu ipse nonne dixisti uereque dixisti \'alimenta et uestimenta non esse animae, sed corpori necessaria\'? cur ergo aquae stillam desiderauit apud inferos diues? cur\'Samuhcl sanctus post mortem\', ut ipse quoque commemorasti, \'solito indumento uestitus apparuit\'? numquid ille ruinas animae sicut carnis per umoris alimentum reficere cupiebat? numquid iste de corpore uestitus exierat? sed in illo uera erat molestia, qua cruciabatur anima, non tamen uerum corpus, cui quaereret alimenta, et iste sic potuit apparere uestitus, ut non corpus esset, sed similitudinem corporis haberet et anima et habitus. neque enim se anima sicut in membra corporis ita et in uestimenta porrigit et coartat, ut etiam inde formetur. Post mortem uero quam uim cognitionis corruptibilibus exoneratae corporibus animae accipiant etiam non bonae,
Abbreviated transcription (Latin):
simlitũdines corpoꝵ. Quãuis enĩ
et ea que simisia corporib cogitamꝰ
er eo genere sint: enmen quod ad mor¬
tuos actinet. aptior comectum de
dormientib ducitur. Neq enĩ fru¬
str eos qui mortui sunt appellat
sancta scriptuui dormientes: nisi
quia est quõdammõdo consangui¬
neus leti sopor. proinde si amma
corpus eẽt et corporea ẽẽt figura in
qua se uidet in sompnis. eo q̃d̾ de cor¬
pore eius fuisset expressa. nullus
hominum membro corporis ampri¬
tato ficut eo caret ita sine illo se ui-¬
deret in sompnis: si potiuis semper
in tegrum eo qd̾ anme ip̃ius nichil
fuerit amputatum. Cum uero ali¬
quañdo se integros uĩdeant. aliqͣndo
aũt sicut funt ex quacunq ꝑte trũ¬
cutos. quĩd aliudres ista docet nͥ an¬
mam sicut aliaro rerum quas sentit
in sompnis. ita et corporis. modo sic.
mõdo sic. non ueritatem s similitũdi¬
nem gerere: Gaũdium uero eius siue

Expanded text:
similitudines corporum. quamuis enim similitudines corporum. quamuis enim et ea quae similia corporibus cogitamus ex eo genere sint, tamen, quod ad mortuos adtinet, aptior coniectura de dormientibus ducitur. neque enim frustra eos qui mortui sunt appellat sancta scriptura dormientes, nisi quia est quodammodo consanguineus leti sopor. Proinde si anima corpus esset et corporea esset figura, in qua se uidet in somnis, eo quod de corpore eius fuisset expressa, nullus hominum membro corporis amputato sicut eo caret, ita sine illo se uideret in somnis, sed potius semper integrum, eo quod animae ipsius nihil fuerit amputatum. cum uero aliquando se integros uideant, aliquando autem, sicut sunt, ex quacumque parte truncatos, quid aliud ista res docet nisi animam sicut aliarum rerum quas sentit in somnis ita et corporis modo sic, modo sic non ueritatem, sed similitudinem gerere ? gaudium uero eius siue