comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cepto amore eligendi Non necessitate seruiendi itaxp̃s pascendo deuirgine quacante quã scr& quis
deilla fuerat Nasciturus uirgostatuerat ꝑmanere uirginitatem scam̃ ad probart maluit quã impera¬
re ac sic&iam in ipsa femina in qua formam serui accipit uirginitatem ec̃ liberam uoluit : Non est
ergo curdĩ uirgines contristentur. quod &iam ipse uirginitate seruata matres carnis eẽ Non possunt :
illum enim solumuir ginitas decenter parereposs& quiin sua natiuitate parem habere Nom poss&: uerun¬
tamen ille unius scaẽ uirginis partus omnium scã rum uirginum est decus & ipsȩ cummaria matres
xp̃i sunt si patriscius facunt uoluntatem : hincenim & maria laudabilius at quebeatius xp̃ĩ mater est
secundum supra memo rectam eius sententiã quicumque facit uolunitatem patris mei quum caelis est ipse

Expanded text:
praecepto, amore eligendi, non necessitate seruiendi. ita Christus nascendo de uirgine, quae, antequam sciret quis praecepto, amore eligendi, non necessitate seruiendi. ita Christus nascendo de uirgine, quae, antequam sciret quis de illa fuerat nasciturus, uirgo statuerat permanere, uirginitatem sanctam adprobare maluit quam imperare. ac sic etiam in ipsa femina, in qua formam serui accepit, uirginitatem esse liberam uoluit. Non est ergo, cur dei uirgines contristentur, quod etiam ipsae uirginitate seruata matres carnis esse non possunt; illum enim solum decenter uirginitas parere posset, qui in sua natiuitate parem habere non posset. uerumtamen ille unius sanctae uirginis partus omnium sanctarum uirginum est decus, et ipsae cum Maria matres Christi sunt, si patris eius faciunt uoluntatem. hinc enim et Maria laudabilius atque beatius Christi mater est secundum supra memoratam eius sententiam: quicumque facit uoluntatem patris mei qui in caelis est, ipse
Abbreviated transcription (Latin):
Non cogrosco quod profeito Nondicer& pisi do uirginem seante uous seđ sed quia hoc israbclita rum
mores ad hucrecu sabant : Desponsata est uiro iusto Non uiolenter ab laturo sed pocius contrauidoi¬
tos custodituro quodillaiam ouerat quã quam & iam si hoc solum dixiss& quomodofia stutħ
nec addidiss& quoniamuirum Noncognosco Nonquȩ sisse utique promis sum sibi filium quomodo
semina paritura ed si con cubiture nupsis se : poterat & iuberi uirgo permanere in quadi filius for¬
manserui congruentimiraculo acciper& sed exemplo scis futurec uirginib Neputar&ur solauirgo
eẽ debuisse quae prolem &iam sine concubitu concipere meruiss& uirginitatemdõ dicauit. Cum adhuc
quide& concepturan& scir& ut interreno mortalique corpore caelestis uitȩ imitatio uoto fier& Non

Expanded text:
iam uirum non cognosco? quod profecto non diceret, nisi deo uirginem se ante uouisset. sed quia hoc Israhelitarum iam uirum non cognosco? quod profecto non diceret, nisi deo uirginem se ante uouisset. sed quia hoc Israhelitarum mores adhuc recusabant, desponsata est uiro iusto, non uiolenter ablaturo, sed potius contra uiolentos custodituro quod illa iam uouerat. quamquam etiamsi hoc solum dixisset: quomodo fiet istud? nec addidisset: quoniam uirum non cognosco, non quaesisset utique, promissum sibi filium quomodo femina paritura esset, si concubitura nupsisset. poterat et iuberi uirgo permanere, in qua dei filius formam serui congruenti miraculo acciperet; sed exemplo sanctis futura uirginibus, ne putaretur sola uirgo esse debuisse, quae prolem etiam sine concubitu concipere meruisset, uirginitatem deo dicauit, cum adhuc quid esset conceptura nesciret, ut in terreno mortalique corpore caelestis uitae imitatio uoto fieret, non
Abbreviated transcription (Latin):
pinquitate lũguntur : S ed siecrum doctrinae amorib: oboediendo at que imitando coherescunt:
Beati ergo maria ꝑcipiendo fidem xp̃i quam concipiendo curpem xp̃i nam & dicenti cuidambaatus
uenter qui teportaut ipserespondit : Im mobeti quiaudunt uerbimdĩ & costodant: denique
fratribuscius iđ secundam carram cognatis qui non incum crediderunt quid profuit illa cognatio
Sic & mater Na propinquitas Nihilmarue prostusse Nisi felicus xpm̃ cordequam carne gessa:
ipsaquoque uirginitas eius ideo ꝓratior & ciccepcior quia poncam conceptus xp̃s uirouia laturo
quã con seruar& ipse p̃ripuit : Sed prius quam conciperexus ĩumndõ dicutã dequaposer&u selegt hoc
indieant uerba qu ȩsibi sccum acduntianti angelomaria reddidit: quomo domquit fi&istud qm̃ uirã

Expanded text:
pinquitate iunguntur, sed si eorum doctrinae ac moribus oboediendo atque imitando cohaerescunt? pinquitate iunguntur, sed si eorum doctrinae ac moribus oboediendo atque imitando cohaerescunt? beatior ergo Maria percipiendo fidem Christi quam concipiendo carnem Christi. nam et dicenti cuidam: beatus uenter qui te portauit, ipse respondit: immo beati qui audiunt uerbum dei et custodiunt. denique fatribus eius, id est secundum carnem cognatis, qui non in eum crediderunt, quid profuit illa cognatio? sic et materna propinquitas nihil Mariae profuisset, nisi felicius Christum corde quam carne gestasset. Ipsa quoque uirginitas eius ideo gratior et acceptior, quia non eam conceptus Christus uiro uiolaturo quam conseruaret ipse praeripuit, sed priusquam conciperetur iam deo dicatam de qua nasceretur elegit. hoc indicant uerba, quae sibi fetum adnuntianti angelo Maria reddidit. quomodo, inquit, fiet istud, quon
Abbreviated transcription (Latin):
ritati consulimus siuirgo Nonest. autcuius prolem alla quimur simater ponest mariaco¬
poraliter caput huiuis corporis pepere eđa spitaliter membrat illius capctis parit: in utraque
uirginitas fecunditatem nonin pedit inutrrque fecunditas uirginitatem nona dimit : pro inde
cum eđ a uniuer sasit scã & corporea ppũ : Nec tamen uniuersa fit corpore uirgo sed spũ quanto
satior est in his membris ubiuirgo est & corpore & spũ : S criptum est in euangelio quod mater
& fintres xp̃i hocest consanguine carniscius cumilli nunciati fuissent & forisex patarent
quia nom possent adcum a dire p̃turba ille respondit : quac est mater mea. aut qui sunt fratres
mei & extendens manum superdis cipulos suos ait : hisunt fiatres mei & quicumque fecerit
uolunt atem patris mei ipse mihi fuiter & mater & sororest : quid aliud nos docensrii si

Expanded text:
integritati consulimus, si uirgo non est? cuius prolem adloquimur, si mater non est? Maria cointegritati consulimus, si uirgo non est? cuius prolem adloquimur, si mater non est? Maria corporaliter caput huius corporis peperit, ecclesia spiritaliter membra illius capitis parit. in utraque uirginitas fecunditatem non inpedit, in utraque fecunditas uirginitatem non adimit. proinde cum ecclesia uniuersa sit sancta et corpore et spiritu, nec tamen uniuersa sit corpore uirgo, sed spiritu, quanto sanctior est in his membris, ubi uirgo est et corpore et spiritu! Scriptum est in euangelio, quod mater et fratres Christi, hoc est consanguinei carnis eius, cum illi nuntiati fuissent et foris expectarent, quia non possent eum adire prae turba, ille respondit: quae est mater mea aut qui sunt fratres mei? extendens manum super discipulos suos ait: hi sunt fratres mei; et quicumque fecerit uoluntatem patris mei, ipse mihi frater et mater et soror est, quid aliud nos docens nisi c
Abbreviated transcription (Latin):
quorum &iam utta coniu galas proph&ica fuct: unde nonconsu& udine humanorum uotorum at que
gaudiorum sedualde profundo consiliodĩ in quib dam corum ficund itas honorari in quibus dam
Niam fecundari sterilitas meruit: hocuero tempore quibus dictum est si se non continent NubaNT :
Non ad hibenda est ex ortatio sed consolatio: quibus autem dictum est qui potest capere capiat:
exhortandi sunt N&erreantur & terrendine excollant᷑ : Non solumergo p̃dicanda est uirginitas
utam &ur uerum &iam monenda Neinfletur : hoc isto sermone suscipimas adiuu& xp̃s uirginis
filius & uirgnum sponsu fuirginali utero corporeliter natus uirginali conubio spiritaliter
coniugatus : Cumigitur ipsauniuer sa &đa uirgo sit desponsata uniuiro xp̃o sicut dict apłs
quanto digna sunt honore membracuis quae hoc custodiunt &im in ipsacarne. quod tota custocit

Expanded text:
quorum etiam uita coniugalis prophetica fuit: unde non consuetudine humanorum uotorum atque quorum etiam uita coniugalis prophetica fuit: unde non consuetudine humanorum uotorum atque gaudiorum, sed ualde profundo consilio dei in quibusdam eorum fecunditas honorari, in quibusdam etiam fecundari sterilitas meruit. hoc uero tempore quibus dictum est: si se non continent, nubant, non adhibenda est exhortatio, sed consolatio, quibus autem dictum est: qui potest capere capiat, exhortandi sunt, ne terreantur, et terrendi, ne extollantur. non solum ergo praedicanda est uirginitas, ut ametur, uerum etiam monenda, ne infletur. Hoc isto sermone suscepimus; adiuuet Christus, uirginis filius et uirginum sponsus, uirginali utero corporaliter natus, uirginali conubio spiritaliter coniugatus. cum igitur ipsa uniuersa ecclesia uirgo sit desponsata uni uiro Christo, sicut dicit apostolus, quanto digna sunt honore membra eius, quae hoc custodiunt etiam in ipsa carne, quod tota custodit
Abbreviated transcription (Latin):
Alibro r&ractationum titulo XLVIITI: postea quam scripsi debono coniugali expecta batur
ut scriberem descã uir ginitate : Necdistuli at queid dĩ iinus & quant magnum & quanta
humilitate custodiendum c̃e& uno sicut potui uolumine ostandi hic liber sic incipit : librum debono
coniugali nuperȩ didimus
SCI AUC DO SC̃A UIR GINITATE
ibrum debono coniugali Nupere didimus in quo &iam xp̃iuir gines ad monuimus at que monu¬
imus Nepropter excellentiam muneris amplioris quod diuinitus acceperune conteminant in sui
comparatione patres& matres populidĩ homines quaeillos quos tam quam oliuam commendat apłs re
suꝑbiat in sersũ soleaster. quiuenturo x p̃o &iam filiorum propagatione seruiebant Id eomeritis infe¬
rioris eẽ arbitrentur quia iure diuno continentia conubio & nuptus piauirginitas anteponitur : in il¬
lis quippe parabantur & parturiebant᷑ futura quaenunc implerimni rabiliter & efficaciter cernimꝰ

Expanded text:
A VIRGINITATE LIBER VNVS. Posteaquam scripsi de bono coniugali, expectabatur, ut scriberem de sancta uirginitate, nec distuli atque id dei munus et quam magnum et quanta humilitate custodiendum esset uno, sicut potui, uolumine ostendi. Hic liber sic incipit: Librum de bono coniugali nuper edidimusI. DE SANCTA VIRGINITATE. Librum de Bono Coniugali nuper edidimus, in quo etiam Christi uirgines commonuimus atque monuimus, ne propter excellentiam muneris amplioris, quod diuinitus acceperunt, contemnant in sui conparatione patres et matres populi dei hominesque illos, quos tamquam oliuam commendat apostolus, ne superbiat insertus oleaster, qui uenturo Christo etiam filiorum propagatione seruiebant, ideo meriti inferioris esse arbitrentur, quia iure diuino continentia conubio et nuptiis pia uirginitas anteponitur. in illis quippe parabantur et parturiebantur futura, quae nunc impleri mirabiliter et efficaciter cernimus,
Abbreviated transcription (Latin):
satnesibi at que omnib: fidelib dilactis & clectis ꝓpi membris multis ab oriente & ocadente
uenientib: & interse distante promeritis gloriae iuce fulgentibus ho tamen magi¬
tibus hoctamen magnum
in communẽ p̃stari uttum abracham &isaac & iacob recum¬
bati in regnodĩ qui non pp̃t

Expanded text:
sane sibi atque omnibus fidelibus dilectis et electis Christi membris multis ab oriente et occidente sane sibi atque omnibus fidelibus dilectis et electis Christi membris multis ab oriente et occidente uenientibus, etsi inter se distante pro meritis gloriae luce fulgentibus, hoc tamen magnum in commune praestari, ut cum Abraham et Isaac et Iacob recumbant in regno dei, qui non propter
Abbreviated transcription (Latin):
dicantes multom axime commonemus ut tanta norint humilitate tuendum et̃ quod interra
interimuiunt quantom agiscaeli ẽst quoduo uerunt : pẽpe scriptum est : quanto magnus es
tanto humilitate in omnibus : irm̃ ergo est demagnitudine corum aliquid dicere illo demagna humilita¬
te cogitare : exceptis igitur quib: damillis coniugatis patrib & matrib: scĩs quib ideo istyneliores nionsunt
quamuis coniugati non sint quiasi coniugati eent pares noneent : E&ero s omnino huius temporis
coniugatos uel post ex ꝑtum concubitum continentes a se superare Non dubiters : Non quantum
ahanna susanna sed quantum ambaȩa maria superantur : quod adipsam ꝑtin& scam car¬
nis inte gritatem loquor : Nam qđ  alia sint mariae merita qui signorat mores itaque con¬
gruos huictanto proposito adiugant unde p̃pollenti p̃mio certam sccuritatem gertint : Scientes

Expanded text:
dicantes multo maxime commonemus, ut tanta norint humilitate tuendum esse, quod in terra dicantes multo maxime commonemus, ut tanta norint humilitate tuendum esse, quod in terra interim uiuunt, quanto magis caeli est quod uouerunt. nempe scriptum est: quanto magnus es, tanto humila to in omnibus. nostrum ergo est de magnitudine eorum aliquid dicere, illorum de magna humilitate cogitare. exceptis igitur quibusdam illis coniugatis patribus et matribus sanctis, quibus ideo isti meliores non sunt, quamuis coniugati non sint, quia si coniugati essent, pares non essent, ceteros omnino huius temporis coniugatos, uel post expertum concubitum continentes, a se superari non dubitent, non quantum ab Anna Susanna, sed quantum ambae a Maria superantur. quod ad ipsam pertinet sanctam carnis integritatem, loquor; nam quae alia sint Mariae menta, quis ignorat? mores itaque congruos huic tanto proposito adiungant, ut de praepollenti praemio certam securitatem gerant, scientes
Abbreviated transcription (Latin):
carnialibus huius cemodi motibus at quiescat cos que in concubitu ultra generandi necessitatẽ prola¬
bi a ut progredisinat quantum ordonaturae quantũ morum consu& udo quantum legum seita
p̃scribunt : hoc quippe ideo deillis patrib: homines suspicant᷑ quia ipsi ꝑ incontinentiam uel nubtias
elegerunt uel coniugib: intem pertenter utuntur : at uero continentes uel mares quidefunctis uxori¬
bus uel feminȩ quaede functis uiris eltrique quipari consensu continentiã dõ uouerant sciant
sibi quidem mercedis amplius deberi quam coniugalis castitas poscit sed scõrum patrum nuptias
qui proph&ico coniugebant᷑ : Quineque in concubitu Nisi prolem : Neque in ipsa prole Nisi qđ
in carneuenturoxpõ proficer& requirebant : Non solum praesuo p̃posito contempnant uerum
&iam suo proposito sinedubitatione p̃ponant : pebros quoque acuirgines inte gritatem ipsam dõ

Expanded text:
carnalibus huiusce modi motibus adquiescat eosque in concubitum ultra generandi necessitatem prolacarnalibus huiusce modi motibus adquiescat eosque in concubitum ultra generandi necessitatem prolabi aut progredi sinat, quantum ordo naturae, quantum morum consuetudo, quantum legum scita praescribunt. hoc quippe ideo de illis patribus homines suspicantur, quia ipsi per incontinentiam uel nuptias elegerunt uel coniugibus intemperanter utuntur. at uero continentes uel mares, qui defunctis uxoribus, uel feminae, quae defunctis uiris, uel utrique, qui pari consensu continentiam deo uouerunt, sciant sibi quidem mercedis amplius deberi, quam coniugalis castitas poscit; sed sanctorum patrum nuptias, qui prophetice coniungebantur, qui neque in concubitu nisi prolem neque in ipsa prole nisi quod in carne uenturo Christo proficeret requirebant, non solum prae suo proposito non contemnant, uerum etiam suo proposito sine dubitatione praeponant. Pueros quoque ac uirgines integritatem ipsam deo
Abbreviated transcription (Latin):
uxorib hocet̃. argumontũ deputantes quocorum conuincant in continertiam Satissuꝑ que responsẽ
est sitamen cupiunt uon cẽ peccatum quod Neque contia Naturm commititur quia non lasciuiendi
sod gignendi causa illis feminis utebantur : Neque contit morem quia illis temporibus ca factrtabant᷑
Ncque contie p̃ceptum quia nilla lege prohibebantur: illo suero qu mliate feminis casisant uel arguit
in scripturi silis diuma sententia uel nobis latio iudicnidos atque utandos pon ad probandos imitandos¬
ue proponit : Nrõ sautem qui coniuges habent quantum possumus ammonemus. Nesecundum suam
infirmitatem deillis sc̃is patrib audcant iudicare : Comparentes ut ait apłs sem& ipsossibim&
ipsis & ideo Nonintellegentes quanta siures habeat animus iustitiae contralibines seruienstie

Expanded text:
uxoribus, hoc esse argumentum deputantes, quo eorum conuincant incontinentiam, satis superque responsum uxoribus, hoc esse argumentum deputantes, quo eorum conuincant incontinentiam, satis superque responsum est: si tamen capiunt non esse peccatum, quod neque contra naturam committitur, quia non lasciuiendi, sed gignendi causa illis feminis utebantur; neque contra morem, quia illis temporibus ea factitabantur; neque contra praeceptum, quia nulla lege prohibebantur. illos uero, qui inlicite feminis usi sunt, uel arguit in scripturis illis diuina sententia uel nobis lectio iudicandos atque uitandos, non adprobandos imitandosue proponit. Nostros autem qui coniuges habent, quantum possumus, admonemus, ne secundum suam infirmitatem de illis sanctis patribus audeant iudicare, conparantes, ut ait apostolus, semet ipsos sibimet ipsis et ideo non intellegentes, quantas uires habeat animus iustitiae contra libidines seruiens, ne
Abbreviated transcription (Latin):
disceders quod sidiscesserit manere innuptam autui rosuo reconciliari: &uir uxorem nedimit¬
tat : haec om̃ a bona sunt . propter quae nuptiae bonum sunt prolesfides sacrmentum fec pro¬
lem autem car Nalem iam hoc tempore quaerere a ꝑ hoc ab omnitale opere inmunitatem quan¬
danꝑpeuam r&inere atque unuuro xpõspiritaliter sub dimelius est utique & sanctius
te quam radicalem at queutita dicisol& matrigm & plane gencioolem sce ałi qui patres inopere ex¬
ercu erit illamuero continenti am in animihabitur tenuerunt : qui pro fato ꝑ oboedientiam
efficerent: quanto enim facilius
possent uelussione uelexortatiorodĩ non cuntumbere qui prolem
cuiuni propagandae concumbendo eseruiebant oboediendo poterant immolare quȩ cumita sint:
hor &icis quidem siue mani diois siue quicum que alii patrib u&eris testamenti deplurib calumniant᷑

Expanded text:
discedere; quodsi discesserit, manere innuptam aut uiro suo reconciliari, et uir uxorem non dimitdiscedere; quodsi discesserit, manere innuptam aut uiro suo reconciliari, et uir uxorem non dimittat. haec omnia bona sunt,propter quae nuptiae bonum sunt: proles, fides, sacramentum. nec prolem autem carnalem iam hoc tempore quaerere ac per hoc ab omni tali opere inmunitatem quandam perpetuam retinere atque uni uiro Christo spiritaliter subdi melius est utique et sanctius; tamquam radicalem atque, ut dici solet, matricem et plane generalem sancti antiqui patres in opere exercuerunt, illam uero continentiam in animi habitu tenuerunt, qui profecto per oboedientiamefficerent. quanto enim facilius possent uel iussione uel exhortatione dei non concumbere, qui prolem, cui uni propagandae concumbendo seruiebant, oboediendo poterant inmolare! Quae cum ita sint, haereticis quidem, siue Manichaeis siue quicumque alii patribus ueteris testamenti de pluribus calumniantur
Abbreviated transcription (Latin):
discedente alter i nubere dumuir eius uiuit : Nec saltdͥm ipsam cause pariendi quo ecum sola sit quanup¬
tiae funt : faegeare ponsab sequente propter quan funt solutur aicalum muptiae uis iconiugi
mortem quẽam modum sifiat ordinatio deri ad plebem congregandam &iam siplebis congre¬
gatio Non subsequatur man & tamerdnillis ordinatis saciementiordinatio: &sialiqua culpa
quis quam ab offitio remouo atur sacitemento dnĩ semd inposito Noncarebit quamuis adiudra d¬
um ꝑmanente : generationis itaque causa fierinuptias apłs itic testis est: uolo inquit iuniores Nubo¬
re : & quasiei dicer&ur in quid continuo subiecit : filios procreare matres familias ẽẽ : ad fidem
autem castitatis illud ꝑtin& : uxor Non hab& potestatem corporis suiseduir : Similiter & uir
Non hab& potestatem corporissui sed mulier : Ad sacimenti scitatem illud: uxorem auiro non

Expanded text:
discedentem alteri nubere, dum uir eius uiuit, nec saltem ipsa causa pariendi: quae cum sola sit qua nupdiscedentem alteri nubere, dum uir eius uiuit, nec saltem ipsa causa pariendi: quae cum sola sit qua nuptiae fiunt, nec ea re non subsequente propter quam fiunt soluitur uinculum nuptiale nisi coniugis morte. quemadmodum si fiat ordinatio cleri ad plebem congregandam, etiamsi plebis congregatio non subsequatur, manet tamen in illis ordinatis sacramentum ordinationis; et si aliqua culpa quisquam ab officio remoueatur, sacramento domini semel inposito non carebit, quamuis ad iudicium permanente. generationis itaque causa fieri nuptias apostolus ita testis est. uolo, inquit, iuniores nubere. et quasi ei diceretur: ut quid? continuo subiecit: filios procreare, matres familias esse. ad fidem autem castitatis illud pertinet: non habet potestatem corporis sui, sed mulier; propter conubii sacramentum: quod deus con
Abbreviated transcription (Latin):
est sequantur ergo agnum pueri cantantes canticum Nouum sicut in a poca iypsiscriptum est qui
cum mulierib: sinon contum in auerunt : Non obaliud nisi quia uir gines ꝑmanserunt. Necidco
scarbitrentur meliore set̃ primis patrib: scis qui nuptus utita dicam uptialiter usi sunt : Earum quip¬
peususitaschab& ut si quid ineis ꝑ tarnis commixionem quod excedat genciuendi Necessitatẽ quamuis
uenialiter factum fuerit contaminatisit : Nam quid expiat ueniasi omnino non contaminat illa
pro gressio a qua contaminatione mirum sunmune seent pueris sequentes agnum Nisi uirgines ꝑmane¬
rent: bonom igitur nuptiarum ꝑ om̃s gentes at que om̃s homines in causa generandiest & infide casti¬
tatis : quod autẽ ad populum dĩꝑtin& : &iam in scĩtate sacramenti ꝑ quam nefios est &iam repudio

Expanded text:
est? sequantur ergo agnum pueri cantantes canticum nouum, sicut in Apocalypsi scriptum est, qui est? sequantur ergo agnum pueri cantantes canticum nouum, sicut in Apocalypsi scriptum est, qui cum mulieribus se non contaminauerunt, non ob aliud nisi quia uirgines permanserunt. nec ideo se arbitrentur meliores esse primis patribus sanctis, qui nuptiis, ut ita dicam, nuptialiter usi sunt. earum quippe usus ita se habet, ut, si quid in eis per carnis conmixtionem, quod excedat generandi necessitatem, quamuis uenialiter factum fuerit, contaminatio sit. nam quid expiat uenia, si omnino non contaminat illa progressio? a qua contaminatione mirum si inmunes essent pueri sequentes agnum, nisi uirgines permanerent. Bonum igitur nuptiarum per omnes gentes atque omnes homines in causa generandi est et in fide castitatis; quod autem ad populum dei pertinet, etiam in sanctitate sacramenti, per quam nefas est etiam repudio
Abbreviated transcription (Latin):
in obardientiae crimineoccidunt : qua pp̃t Non solum oboediens in oboedienti. sed oboedientior
coniugata minus obodienti uirgini p̃ponerꝰ a est : ex hac oboedientia pater ille qui sincuxore
non fuit : eẽ sineunico filio & ase occiso paratus fuit : unicum enim Non in merito dixerim: dequo
audiuit ad nõ inisa ac uocabiur tibi semen quanto ergotitius ut &iam sinexore e& si hociube¬
r&ur audir& unde non frustia saepemiramor Nonnullos utrius que sexus ab omni concubitu
continentes Ncglegenter oboedire p̃ceptis cumtam ardenter arripuerint nonuti concessis unde
quis dubitat & excellentie scõrum illorum patrum atque matrum filios ginerantium non recte
comparari mares & feminas r̃i temporis quamuis ab omni concubitu inmunes in uirtute obedien¬
tiae minores &iam sullis hominib: & in abitu animi defuisset quod inistorum operema nifestũ

Expanded text:
inoboedientiae crimine occidunt. quapropter non solum oboediens inoboedienti, sed oboedientior inoboedientiae crimine occidunt. quapropter non solum oboediens inoboedienti, sed oboedientior coniugata minus oboedienti uirgini praeponenda est. Ex hac oboedientia pater ille, qui sine uxore non fuit, esse sine unico filio et a se occiso paratus fuit. unicum enim non inmerito dixerim, de quo audiuit a domino: in Isaac uocabitur tibi semen. quanto ergo citius, ut etiam sine uxore esset, si hoc iuberetur, audiret! unde non frustra saepe miramur nonnullos utriusque sexus ab omni concubitu continentes neglegenter oboedire praeceptis, cum tam ardenter adripuerint non uti concessis. unde quis dubitat et excellentiae sanctorum illorum patrum atque matrum filios generantium non recte conparari mares et feminas nostri temporis, quamuis ab omni concubitu inmunes in uirtute oboedientiae minores, etiamsi illis hominibus et in habitu animi defuisset, quod in istorum opere manifestum
Abbreviated transcription (Latin):
uid & omnium uirtutum quod ammodo matrem ẽẽ oboedientiam acꝑ hoc ideo potest cẽ obocdien¬
tia sine uirginitate quia uirginitas ex consilio est Non ex p̃cepto: oboedienti amuero illam de quo qua
p̃ceptis obtemperatur. Id eoque oboedientia p̃ceptorum sincuirginitate quidem potest. sed sine castitate et̃
Non potest: Ad castitatem Namque ꝑtin& Non fornicari non moechari nullo in licito concubitum a cu¬
lariquȩ qui non obseruant contiu p̃cepta dĩ faciunt & ob hoc extorressunt auirtute oboedientiae:
Virginitas autem propterea portest cẽ sin eoboedientia quia potest femina consilio uirginitatis
accepto & custodita ginita te pcepta contempnere sicut multas sagios uirgines onimus uerbosas
curiosas ebriosas litigiosas auaras suꝑbas quac omnia contro p̃cepta sunt & sicut ipsam euam

Expanded text:
uidet omnium uirtutum quodam modo matrem esse oboedientiam. ac per hoc ideo potest esse oboedienuidet omnium uirtutum quodam modo matrem esse oboedientiam. ac per hoc ideo potest esse oboedientia sine uirginitate, quia uirginitas ex consilio est, non ex praecepto. oboedientiam uero illam dico, qua praeceptis obtemperatur. ideoque oboedientia praeceptorum sine uirginitate quidem potest, sed sine castitate esse non potest. ad castitatem namque pertinet non fornicari, non moechari, nullo inlicito concubitu maculari: quae qui non obseruant, contra praecepta dei faciunt et ob hoc extorres sunt a uirtute oboedientiae. uirginitas autem propterea potest esse sine oboedientia, quia potest femina consilio uirginitatis accepto et custodita uirginitate praecepta contemnere: sicut multas sacras uirgines nouimus uerbosas, curiosas, ebriosas, litigiosas, auaras, superbas: quae omnia contra praecepta sunt et sicut ipsam Euam
Abbreviated transcription (Latin):
osam uirginem sobriȩ coniugate quis dubit & candem ferre sitentiam nuptiae quippe & uirginitas
duo sunt quorum alterum maius sobri& as autem & ebriositas sicut oboedientia & contumacia illa
bonasunt: Haec mala melius autem habere omnia bena udminoroe quamimagnumnbenum cum mag¬
nomalo: Quia & in corporisbonis melius est habere Taechestatuum cum santate quamgioliae cum
sebre recteplanae queritur nonutrum omnimodis in obo diens uir goconiugate obȩdienti sed minusoboe¬
diens oboedientiori comparanda sit : Quia &illa nuptialis castita s est & id eobonum est sedmin&
quamuirginalis tanto ergo minor in bono oboedientiae quanto maior in bono castitatis : Si aliera
alteri compar&ur quae p̃ponenda sit iudicat qui primo ipsam castitictem & oboedientiã comparas

Expanded text:
osam uirginem sobriae coniugatae, quis dubitet eandem ferre sententiam? nuptiae quippe et uirginitas osam uirginem sobriae coniugatae, quis dubitet eandem ferre sententiam? nuptiae quippe et uirginitas duo bona sunt, quorum alterum maius; sobrietas autem et ebriositas, sicut oboedientia et contumacia, illa bona sunt, haec mala. melius est autem habere omnia bona uel minora quam magnum bonum cum magno malo, quia et in corporis bonis melius est habere Zachaei staturam cum sanitate quam Goliae cum febre. Recte plane quaeritur, non utrum omnimodis inoboediens uirgo coniugatae oboedienti, sed minus oboediens oboedientiori conparanda sit, quia et illa nuptialis castitas est et ideo bonum est, sed minor quam uirginalis. tanto ergo minor in bono oboedientiae, quanto maior in bono castitatis, si altera alteri conparetur, quae praeponenda sit iudicat qui primo ipsam castitatem et oboedientiam conparans
Abbreviated transcription (Latin):
id quod est amplius nomutique hab&: insexa ginta enim sunt & trigenta non intriginta sunt
& sexa ginta Nonoperariautem ex eo quod hab& in distributione officiorum positum est : Noni ngei¬
tate uirtutum quia pebo nũm mistricordiae car& qui non inuenit miseros quib possit miscricor¬
diter subuenire : huc accedit quia non rete comparantur homnes hominib: exuno aliquobono: fieri
enim potest ut alius nonhabeat aliquiꝰ quod alius habat. sed aliud abeat quod pluris aestimandum est
maius enim bonum est oboedientiae quam continentiao : Num quo nubumi nusquã nostirorum
s criptuiterum a actoritate dam pnatur inoboediema uerenus quam ab soluitur sicergo proponatur uirgo
ꝑ mansurte sedtamen in oboediens & i aritata quae uirgo ꝑ manere pompossa fed tamen obȩdiens quĩ me¬
liorem dicamus minus laud abilem quam siuirgo c&̃: andam nobilem sicut uirgo est ita si conserasebri¬

Expanded text:
id quod est amplius non utique habet. in sexaginta enim sunt et triginta, non in triginta sunt id quod est amplius non utique habet. in sexaginta enim sunt et triginta, non in triginta sunt et sexaginta. non operari autem ex eo, quod habet, in distributione officiorum positum est, non in egestate uirtutum, quia nec bono misericordiae caret, qui non inuenit miseros, quibus possit misericorditer subuenire. Huc accedit, quia non recte conparantur homines hominibus ex uno aliquo bono. fieri enim potest, ut alius non habeat aliquid quod alius habet, sed aliud habeat quod pluris aestimandum est. maius enim bonum est oboedientiae quam continentiae. nam conubium nusquam nostrarum scripturarum auctoritate damnatur, inoboedientia uero nusquam absoluitur. si ergo proponatur uirgo permansura, sed tamen inoboediens, et maritata, quae uirgo permanere non posset, sed tamen oboediens, quam meliorem dicamus? minus laudabilem quam si uirgo esset, an damnabilem, sicut uirgo est? ita si conferas ebri
Abbreviated transcription (Latin):
cius qui non utitur nuptis quibus est usus ab rocham sed tamenma ior est quaminanimoeius qui p̃p̃terea
dñi ut sit scã & corpore & spũ cumaudierit inpudentem illum percunctatorem dicentem tuergo melior
quam sarra respondeat : ego meliorsum sed his quae uirtute huius continentiae carent quod desarra
non credã fecit ergo illa cumista uirtute quodillitem pori congruebat a quo egosum inmuni s ut in meo
&iam corpore appareat quodilla in animo construebat : resergo ipsassi comparemus nullo modo dubi¬
tandum est melioremeẽ . castitatem continenti ae quam castitatem Nubtialem cum tamen utrum que sit
bonum homines uero cum compapemus illeest melior quibonum amplius quam alius hal& porro qui am¬
pliu seius demgeneris hab& & id quod minus est hab& : Qui autem tantum modo quod minu s est hab&

Expanded text:
eius, qui non utitur nuptiis quibus est usus Abraham; sed tamen maior est, quam in animo eius, qui proptereaeius, qui non utitur nuptiis quibus est usus Abraham; sed tamen maior est, quam in animo eius, qui proptereani, ut sit sancta et corpore et spiritu, cum audierit inprudentem illum percontatorem dicentem: tu ergo melior quam Sarra? respondeat: ego melior sum, sed his, quae uirtute huius continentiae carent, quod de Sarra non credo. fecit ergo illa cum ista uirtute, quod illi tempori congruebat, a quo ego sum inmunis, ut in meo etiam corpore appareat quod illa in animo conseruabat. Res ergo ipsas si comparemus, nullo modo dubitandum est meliorem esse castitatem continentiae quam castitatem nuptialem, cum tamen utrumque sit bonum; homines uero cum comparamus, ille est melior, qui bonum amplius quam alius habet. porro qui amplius eiusdem generis habet, et id quod minus est habet; qui autem tantummodo quod minus est habet,
Abbreviated transcription (Latin):
ut salua & ꝑmanente in abitu animisui uirtute continentiae sicadusum nuptiarum ex aliquo reli¬
gibnis officio descendiss& talis maritus & talis pater c&̃ qualis fuit ab sechami audeat planeres¬
pender illicaptio so intorrogttori & didre nonsum quidemmelior quamhabe ham in hocduntaxit
gtenere continentiac quamillo Noncarebat & sinonapperebat. sed sumtalis ponaliud ab ens sedali¬
udagens. Dicat plancista quia & siuoluerit gloriari ponerit insipiens ueritatem enim dicit
siautem parcit Nequis cum existim& & suꝑid quodeum uid& aut audit aliquid oxillo aufe¬
rat apersona sua nodum questionis & non dehomine seddere ipsaresponsdeat & dicat : quitantum
potist talis est qualis fuit abraham potest autem fieriut minorsit continentiae uirtus in animo

Expanded text:
ut salua et permanente in habitu animi sui uirtute continentiae, si ad usum nuptiarum ex aliquo reliut salua et permanente in habitu animi sui uirtute continentiae, si ad usum nuptiarum ex aliquo religionis officio descendisset, talis maritus et talis pater esset. qualis fuit Abraham, audeat plane respondere illi captioso interrogatori et dicere: non sum quidem melior quam Abraham, in hoc dumtaxat genere continentiae, qua ille non carebat, etsi non apparebat; sed sum talis non aliud habens, sed aliud agens. dicat plane ista, quia et si uoluerit gloriari, non erit insipiens; ueritatem enim dicit. si autem parcit, ne quis eum existimet super id quod eum uidet aut audit aliquid ex illo, auferat a persona sua nodum quaestionis et non de homine, sed de re ipsa respondeat et dicat: qui tantum potest, talis est, qualis fuit Abraham. potest autem fieri, ut minor sit continentiae uirtus in animo
Abbreviated transcription (Latin):
tinenti & nubtias recusanti : Tuerge melior quam ab recham quodille cum audierit Nonꝑ
turb&ur Necaude at dicere melior pec aproposito delabatur : Illud enim ponuer edicit
hoc nonrecto fact. seddicat : ergo quidem nonsum molior quam ab iocham. sed meliorest castitas cae¬
libum quã castitas nuptiaruri quarum ab recham canam habebat in usu ambas in habitu caste
quippe coniu galiter uixit eẽ autem caste sinc coniugio potuit sed tuncnon oportuit: egouero facilius
ponitor Nubtis quib: est usus ab roham quam sicutor Nuptis quem ammodum est usas abraham &ideo
molior sum illis quiꝑ animi incontinentiã nompossunt quod ego Nonillis quipropter temporis differen¬
tam Non fecerunt quod ego quod enim egonunc a gomelius illiogis sent situncagendum eẽ : quoc
autem illiegerunt Sie go nonagerem & sinunt agendum c& : aut sitalem seiste sentit & nouit

Expanded text:
tinenti et nuptias recusanti: tu ergo melior quam Abraham? quod ille cum audierit, non tinenti et nuptias recusanti: tu ergo melior quam Abraham? quod ille cum audierit, non perturbetur nec audeat dicere: melior, nec a proposito dela batur — illud enim non uere dicit, hoc non recte facit - sed dicat: ego quidem non sum melior quam Abraham, sed melior est castitas celibum quam castitas nuptiarum: quarum Abraham unam habebat in usu, ambas in habitu. caste quippe coniugaliter uixit; esse autem castus sine coniugio potuit, sed tunc non oportuit. ego uero facilius non utor nuptiis, quibus est usus Abraham, quam sic utor nuptiis, quemadmodum est usus Abraham; et ideo melior sum illis, qui per animi incontinentiam non possunt quod ego, non illis, qui propter temporis differentiam non fecerunt quod ego. quod enim ego nunc ago, melius illi egissent, si tunc agendum esset; quod autem illi egerunt, sic ego non agerem, et si nunc agendum esset. aut si talem se iste sentit et nouit,
Abbreviated transcription (Latin):
quo circa sicut Non est in parmeritum patientiae in p&ro qui passus est & in iohanne qui passus
Non est. sic Non est in parmeritum continentiae in iohanne quin ullas expertus est nuptias :¬
& in abrecham qui filios genentuit : &illius enim caclibatus & illius cenabium protemporum
distributione x põmilitauerunt sed continentiam io hannes & in opere. abrer hamuero insolo abitu
habebat: illo itaque tempore cum & lex dies patri artharum subsequens maleditum dexit qui non
excitar& semeninis pt hel & qui potuterat Non promebat sed tamen habebat : ex quo autem
uenit plenitudo tem poris ut dicer&ur qui potest capere capiat : Exillousque ad huc & deinceps
usque in finem quihab& operatur. quio perari noluerit Non sehaberementiatur. acꝑ hoc abeis qui
corrumpunt mores bonos conloquiis malisinani &uanauersuti adicitur homin ixpiano con¬

Expanded text:
quocirca sicut non est inpar meritum patientiae in Petro, qui passus est, et in Iohanne, qui passus quocirca sicut non est inpar meritum patientiae in Petro, qui passus est, et in Iohanne, qui passus non est, sic non est inpar meritum continentiae in Iohanne, qui nullas expertus est nuptias, et in Abraham, qui filios generauit. et illius enim celibatus et illius conubium pro temporum distributione Christo militauerunt; sed continentiam Iohannes et in opere, Abraham uero in solo habitu habebat. Illo itaque tempore, cum et lex dies patriarcharum subsequens maledictum dixit, qui non excitaret semen in Israhel, et qui poterat non promebat, sed tamen habebat; ex quo autem uenit plenitudo temporis, ut diceretur: qui potest capere, capiat, ex illo usque adhuc et deinceps usque in finem qui habet operatur, qui operari noluerit, non se habere mentiatur. ac per hoc ab eis, qui corrumpunt bonos mores conloquiis malis, inani et uana uersutia dicitur homini christiano con
Abbreviated transcription (Latin):
Non erat uerum quamuis urrum e& quod non sicut iohannes abstiner& amanducando &biben¬
do: ipse enim aꝑtissime uerissime que ait Uenit iohannes non manducans Nequebiben suenit
filius hominis manducans &bibens: Sie nec hoc in illis patrib uerum est quamuis uenerit modo
apłs xp̃i noniugatus pec generans quem dicant paganim agnuserat. uenerit autem tunc pro¬
ph&a xp̃i nuptias faciens & filios procrtans quemdicant mani chaei muliherosus erat & iusti¬
ficata est sapientia filiissuis quod dñs sibi fubiecit cum de iohanne aedese illa dixiss& : iustifica¬
taest in quam sapientia a filiissuis quiuident continentiae uirtutem in habitu animi semꝑ. ẽẽ.
debere : in opere autem prorerum actemporum oportunitate manifestari : Sicut uirtus pati¬
entiae scõrum martrrum inopere apparuit : E&erorum uero aeque scõrum in habitu fuit :

Expanded text:
non erat uerum — quamuis uerum esset, quod non sicut Iohannes abstineret a manducando et bibennon erat uerum — quamuis uerum esset, quod non sicut Iohannes abstineret a manducando et bibendo; ipse enim apertissime uerissimeque ait: uenit Iohannes non manducans neque bibens. uenit filius hominis manducans et bibens - sic nec hoc in illis patribus uerum est, quamuis uenerit modo apostolus Christi non coniugatus nec generans, quem dicant pagani: magus erat; uenerit autem tunc propheta Christi nuptias faciens et filios procreans, quem dicant Manichaei: mulierosus erat. et iustificata est sapientia a filiis suis quod dominus ibi subiecit, cum de Iohanne ac de se illa dixisset, iustificata est, inquit, sapientia a filiis suis, qui uident continentiae uirtutem in habitu animi semper esse debere, in opere autem pro rerum ac temporum oportunitate manifestari, sicut uirtus patientiae sanctorum martyrum in opere apparuit, ceterorum uero aeque sanctorum in habitu fuit.
Abbreviated transcription (Latin):
potest & continenter Nonuti: ex hoc habitu & paulus dicebat : scio & abundare & penuriam pati
penuriam quippepati quorum cum que hominum est. sed sare penuriam pati magnorum est :
sic & abundero quis ponpotest : scire autem abundaro Nonnisicorum est quos abundantia Nonco¬
rumpit : ucrum ut aptius intellegnitur. Quomodo sit uirtus in habitu &iam sinon sit inopero
quodinueritate carnis esurierit acsicierit manducauerit & biberit : Nullus ambigit corum qui
ex euis euangdio fideles sunt : Numigitur Nonerat in illo continentiae uircus a cibo & potuq̃uanta
erat in iohanne baptista : uenit eum io hannes non manducans Ne quebibens & dixerunt : ecce homo
uorax &uinaria amicus publicanorum & peccatoꝵ : Numquid nontalia dicuntur inde¬
mesticos eius patres nrõs. ex alio genere utendi terrenis quantum ad concubitum ꝑtin& ecce
homines libidinosi & inmundi amatores feminarum & lastiuiarum : & tamen sicut in illo illuo

Expanded text:
potest et continenter non uti. ex hoc habitu et Paulus dicebat: scio et abundare et penuriam pati. penuriam quippe pati quorumcumque hominum est; sed scire penuriam pati magnorum est. sic et abundare quis non potest? scire autem abundare nonnisi eorum est, quos abundantia non corrumpit. Verum ut apertius intellegatur, quomodo sit uirtus in habitu, etiamsi non sit in opere, quod in ueritate carnis esurierit ac sitierit, manducauerit et biberit, nullus ambigit eorum, qui ex eius euangelio fideles sunt. num igitur non erat in illo continentiae uirtus a cibo et potu, quanta erat in Iohanne Baptista? uenit enim Iohannes non manducans neque bibens, et dixerunt: daemouorax et uinaria, amicus publicanorum et peccatorum. numquid non talia dicuntur in domesticos eius, patres nostros, ex alio genere utendi terrenis, quantum ad concubitum pertinet: ecce homines libidinosi et inmundi, amatores feminarum et lasciuiarum? et tamen sicut in illo illud
Abbreviated transcription (Latin):
audireNolunt : Ecce inquit agnasdĩ ecce quitollit peccata mundi : & adiecit : Tuadmcuenisbap¬
titare egoate debeo baptitari : Agnouit seruus dnm̃. Agnouit uinculis originalis poccatiobliga¬
tus a b omni nexu peccatum liberum : Egnouit p̃ coiudicem : Agnouit creatura creatorem agnouit
paranim plussponsum : Nam & haec uox iohannis est : qui ab& sponsam sponsusest : amicus aucem
sponsistat & audit cum gaudio gaud& propteruocem sponsi: Sufficiunt uobistati tefustes

Expanded text:
audire nolunt. Ecce, inquit, Agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi . Et adjecit, Tu ad me venis bapaudire nolunt. Ecce, inquit, Agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi . Et adjecit, Tu ad me venis baptizari? Ego a te debeo baptizari . Agnovit servus Dominum, agnovit vinculis originalis peccati obligatus, ab omni nexu peccati liberum, agnovit praeco judicem, agnovit creatura Creatorem, agnovit paranymphus sponsum. Nam et haec vox Joannis est: Qui habet sponsam, sponsus est. Amicus autem sponsi stat, et audit eum, et gaudio gaudet propter vocem sponsi . Sufficiunt vobis ist
Abbreviated transcription (Latin):
teem dom ni sui uenisse ad suammatrem in ipsa sangustias uteri adhuc positus⁊ motus saluta¬
uit quem uoceno poterat : quipostea ipse iohannes p̃cursor & amicus & humilis & fidelis¬
simus seruus testis idoncus seruus effectus : Tantomaror innatis mulierum quanto existi ma¬
batur  qͣuod nonerat : x pm̃ enim cum iudei cẽ credebant sedille Nonse et̃ damabat diceNs:
Quem me suspicamini ec̃. Non sumego Sed cteuenit postie Detiuius pedib: Nonsumdignus soluere
corrigiam calciamentieius : Ofidelis testis & amiceueri sponsi quantote humiliares si c orrigiam calci¬
amenticius soluendam dignumte cẽ. dixis ses seddum hoc nonte dignum dicis iude is falsis testibus
contradicis. & haec ate dicta sunt Antequam xp̃m̃ uideres quicum adit ipsumuenit ex celsus hu¬
milis implendae dispensationis suae gatiam ut atebaptit ar&ur quinullum habebat omnino pec¬
catum : Quid responderis quem que cognoueris quale testimonium protuleris AudiaNT inimiai qui

Expanded text:
trem Domini sui venisse ad suam matrem, inter ipsas angustias uteri adhuc positus, motu salutavit quem voce non poterat. Qui postea ipse Joannes praecursor et amicus et humilis et fidelissimus servus, testis idoneus factus, tanto major in natis mulierum, quanto aestimabatur esse quod non erat. Christum enim eum Judaei esse credebant, sed ille se non esse clamabat, dicens: Quem me esse suspicamini, non sum ego, sed ecce venit post me, cujus pedibus non sum dignus solvere corrigiam calceamenti ejus . O fidelis testis et amice veri sponsi, quanto te humiliasses, si ad corrigiam calceamenti ejus solvendam dignum te esse dixisses. Sed dum hoc te non dicis dignum, Judaeis falsis testibus contradicis. Et haec ante dicta sunt quam Christum videres, qui cum ad te venit excelsus, humilis implendae dispensationis suae gratia, ut a te baptizaretur, qui nullum habebat omnino peccatum, quid responderis, quem cognoveris, quale testimonium protuleris, audiant inimici qui
Abbreviated transcription (Latin):
impleta est hominis tota ꝑfectio: Acꝑ hoc &nosiustitiae facti participes suacuique tribuimus
siiferiora meliorib & uirtutib carnalia obletamenta subdamus : Vt sicuit uiuentia uita
carentib: sensibilia uiuentib: intellectu alia sen sibilib: in mortalia mortalibus ratiocinando
Nisidĩ quuipsum spm̃ creauit & corpus ddectatus cogitationib: Nrisrequiescat in nobis actã¬
quam uerus a gricola inagrosuo corde nrõ proficiat. & quic quid in co fidesplantat deuotiorigat
pse ad incrementum consummatae maturitatis adducat atqueita nobis uoluntariae sibi subiec¬
tis desideria mala subiciat ut ex ipsis actib Nr̃is qui sit habitator Nr̃ & cuius in nob̵ situoluntas

Expanded text:
impleta est hominis tota perfectio. Ac per hoc, et nos justitiae facti participes, sua cuique tribuimus, impleta est hominis tota perfectio. Ac per hoc, et nos justitiae facti participes, sua cuique tribuimus, si inferiora melioribus, et virtutibus carnalia oblectamenta subdamus; et sicut viventia vita carentibus, sensibilia viventibus, intellectualia sensibilibus, immortalia mortalibus, ratiocinando nisi Deus, qui ipsum spiritum creavit et corpus, delectatus cogitationibus nostris, requiescat in nobis, ac tanquam verus agricola in agro suo, corde nostro proficiat: ut quidquid in eo fides plantat, devotio rigat, ipse ad incrementum consummatae maturitatis adducat; atque ita nobis voluntarie sibi subjectis desideria mala subjiciat, ut ex ipsis actibus nostris, qui sit habitator noster, et cujus in nobis fiat voluntas,
Abbreviated transcription (Latin):
ralem quam lib& a mauerit cum res i psa ut põ tem poredis eẽ desierit amare cessabit : Qui autem
diligit propt̃ dm̃ sicut ds̃ a&ernus est ita ina&ernum ipsa amia diletione ꝑmanebit : &id eods̃
quoNihil est maius autmelius propt̃ quod diligatur. propterscipsum ꝑfectac diligitur: Siuero
saltim propter illa quae prstat amatur Non utique oratis amatur quia iam illud propter quod di¬
ligitur ei quod dicto quoque Ne fas est antefertur : Ipse quippe est omnib: amatorib: suis uitabea¬
ta acsalus a &errla & regnum gaudium que ꝑ p&uum: Haccacopient quidm̃ diligunt quia so¬
lus ille erit omna quando ipse fuerit in omnibus omnia:
que tribueredõ Nosa quo sumus facti reddamus Nec dominari Nob̵ eaquib sumus Natura¬
liter p̃positi ꝑmitamus: Domin &ur uituis ratio subiciatus corpusanimo animusdõ &

Expanded text:
ralem quamlibet amaverit, cum res ipsa utpote temporalis desierit esse, amare cessabit. Qui autem ralem quamlibet amaverit, cum res ipsa utpote temporalis desierit esse, amare cessabit. Qui autem diligit propter Deum, sicut Deus aeternus est, ita in aeternum ipsa amici dilectio permanebit. Et ideo Deus, quo nihil est majus aut melius propter quod diligatur, propter seipsum perfecte diligitur. Si vero saltem propter illa quae praestat amatur, non utique gratis amatur: quia jam illud propter quod diligitur, ei, quod dictu quoque nefas est, antefertur. Ipse quippe est omnibuta, ac salus aeterna, et regnum, gaudiumque perpetuum. Haec accipient qui Deum diligunt, quia solus erit illis omnia, quando ipse fuerit in omnibus omnia. que tribuere, Deo nos, a quo sumus facti, reddamus: nec dominari nobis ea quibus sumus naturaliter praepositi permittamus. Dominetur vitiis ratio, subjiciatur corpus animo, animus Deo, et