comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃s iuir honestus. hõ catholicꝰ in societa¬
te ⁊ de fensione unu̾isalis eccl̃ie stabil iuo¬
lent̾ ex pellitur. ⁊ aGirardo ⁊ cardinali adu¬
tore suo. qr petrũ abdicabat dãpnatur. Crant
infensus. data occasione libentissime eum
ꝑsequitur. ⁊ ab urat. Uisum ẽ autẽ tam gi¬
rardo qͣm comiti. ut ad confirmatõem ꝑtis
sue.sine mora pictaui crearent ep̃m. Et in¬
uenerũt hoĩem ambiciosum. nobilẽ quid̾e
genere. s degen̾em fide. quẽ ut genꝰ suu.
cũ in eo cãm ponͣent quiliidã ex cłicis cõsen

Expanded text:
us, homo catholicus, in societate et defensione universalis Ecclesiae stabilis, violenter expellitur, et a Gerardo cardinale et adjutore suo, quia Petrum abdicabat, damnatur. Erant infensus, data occasione, libentissime eum persequitur et abjurat. Visum est autem tam Gerardo quam Comiti, ut ad confirmationem partis suae sine mora Pictavi crearent episcopum. Et invenerunt hominem ambitiosum, nobilem quidem genere, sed degenerem fide: quem, ut genus suum cum eo in causa ponerent, quibusdam ex clericis c
Abbreviated transcription (Latin):
lib hẏboꝵ usq ad ligi̾m ꝯplectitur. ⁊ claud̃
cccanꝰ. paru̾ͣat eiꝰ imꝑio. Consuetus igitur
p̾dari ꝓiuncias ⁊ subtitulo iusticie. decau¬
sis emergentib facere qͥstũ aggregau̾at pecu¬
nas: q̃ erant sͥ iydolum.⁊ in apostasie si¬
mulacrũ. uidens itaq ꝑisse sibi ex acc̃onũ auc¬
coritat᷑e. ⁊ solũ domũ que multis nuꝑ stipata
clamoribꝰ iam carebat exariis inpãcienter
homo ẜpentine astucie. festinato ad petrum
leonis misit. ut ei legatõem ꝯcederet.⁊ ipse
ei fidelitate iurata obediret: insuꝑ ⁊ pͥncipẽ
t̾re ⁊ quoscũq poss ad eius imꝑiũ inclinaret.
Gauisꝯ homo ꝑdicionis qr locũ in quo dila¬
taret maliciã suã se inuenisse putauit: ci¬
to annuit et libent᷑: etiã in astipulatõe erro¬
ris. Gilonẽ tusculanũ cardinalem ep̃m qͥ
solꝯꝰ deromanis cũ petro portuensi ep̃o ei ad
⁊ deuide cepit securior.⁊ audatior apparere.
Nam ⁊ quod ante nõ fec̾at publice ꝓcedebart

Expanded text:
libus Iberorum usque ad Ligerim complectitur et claudit Oceanus, paruerat ejus imperio. Consuetus igitur praedari provincias, et sub titulo justitiae de causis emergentibus facere quaestum, nias, quae sibi erant in idolum et in apostasiae simulacrum. Videns itaque periisse sibi exactionum auctoritatem, et solam domum, quae nuper multis stipata clamoribus, jam carebat aerariis; impatienter homo serpentinae astutiae, festinato ad Petrum Leonis misit, ut ei legationem concederet, et ipse ei fidelitate jurata obediret: insuper et principem terrae, et quoscunque posset, ad ejus imperium inclinaret. Gavisus homo perditionis, quia locum, in quo dilataret malitiam suam, se invenisse putavit, cito annuit; et libenter ei etiam in adstipulationem erroris Gilonem Tusculanum cardinalem episcopum, qui solus de Romanis cum Petro Portuensi episcopo eiet deinceps coepit securior et audacior apparere. Nam et, quod ante non fecerat, publice procedebat
Abbreviated transcription (Latin):
mota est. Ita opꝰ suũ ẜmis deiabsens
corpore. p̾sens sp̃u oronũ instancia mu¬
nierat.⁊ solidarat. ut nec ruina aliqua
intantis cõstructionib deic̾ens iideret.
Nulle in aduentu eius lice ẜuate sũt: nõ
odia enutͥta. in presencia iudicis eruper̃.
I ich̾ miriores adu̾sus pͥores. de aust̾ita¬
te uł duricia. in cħ pͥores adu̾sus iumoros.
de dissolutc̃e aliqͣ uł remissione capsati sũt.

Expanded text:
mota est. Ita opus suum Servus Dei absens mota est. Ita opus suum Servus Dei absens corpore, praesens spiritu, orationum instantia munierat et solidarat, ut nec rima aliqua in tantis constructionibus hiscere videretur. Nullae in adventum ejus lites servatae sunt, non odia nutrita in praesentia judicis eruperunt. Nihil juniores adversus priores de austeritate vel duritia, nihil priores adversus juniores de dissolutione aliqua vel remissione causati sunt
Abbreviated transcription (Latin):
res: ⁊ arm̃tarii ⁊ agreste hoiũ genꝰ: ⁊ con¬
clamabant longe boñonẽ petentes.⁊ rep¬
tabãt ꝑ fances monciũ regredientes ad
pissent. Tandem criso polim ae̾niens us
lingonas solłiter deducitur: circa qͦs fi
nes ei clarauallenses occurrunt. ꝑ uolu¬
ti genibꝯ surgunt ad oscula uicissim ei
colloquentes clarãuallẽ eum deducunt
alacriter. Ad sunt fr̃s congregati ĩ unũ:
et mira deuccione diłctum patrẽ susci¬
piunt. Agitur sine tumultu: cũ õi gra¬
uitate leticia. Facies quid̾e pͦior hilarita¬
tem dissimłare non pot̾at. s castigatus
acc̃onũ ⁊ locutionũ modꝰ. metas ꝓpͦrias
non tͣns grediebatur: ⁊ cohibebant seaf¬
fectiones ip̃e nequid agerent. in quo dis¬
solutãns nota. religiõnis matͣitatẽ of¬
fenderet. Intanta albatis mora. nicħ ĩda¬
reualle potuit diabłs tex̾e. nicħ int̾im ri¬
biginis sue metis affricuit m̃itib: nec
in aliꝗͣ ꝑte domꝰ dei supͣ petra fundata.

Expanded text:
 agreste hominum genus, et conclamabant a longe benedictionem petentes: et reptabant per fauces montium, regredientes ad pissent. Tandem Chrysopolin veniens, usque Lingonas solemniter deducitur: circa quos fines fratres ei Clarae-Vallenses occurrunt, provoluti genibus, surgunt ad oscula; et vicissim ei colloquentes, Claram-Vallem eum deducunt alacriter. Adsunt fratres congregati in unum, et mira devotione dilectum Patrem suscipiunt. Agitur sine tumultu cum omni gravitate laetitia. Facies quidem purior hilaritatem dissimulare non poterat: sed castigatus actionum et locutionum modus metas proprias non transgrediebatur, et cohibebant se affectiones ipsae, ne quid agerent, in quo dissolutionis nota religionis maturitatem offenderet. In tanta Abbatis mora nihil in Clara-Valle potuit diabolus texere, nihil interim rubiginis sinceris affricuit mentibus; nec in aliqua parte domus Dei supra petram fundata
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ pacrm nullo tp̃r suscepturũ. Dui ꝑ int̾¬
u̾b̾ se inmutuo eccupant. urdei efficatiora
arma arripiens: ad altare sc̾m oblaturus
⁊ supplicatum accedit. Intrauerũt ecc̃ami:
quili licebat diuinis uit̾ ẽẽ mist̾iis: comes
non se agens ut hoĩem. corpa dñi suꝑ pa¬
nea: ⁊ flameis occłis. nõ supplicans s mi
ditur ducẽ. Rogauimꝯ te inquid. ⁊ spre¬
iusti nos. Supplicauit tibi ĩ alt̾o ꝙͣ iam
da adunata multitudo: ⁊ cõtenisisti. Ecce
ad te ꝓcessit filiꝰ uuginis. qui est cap̃ ⁊ dñs

Expanded text:
lo tempore suscepturum. Diu per inteverbis se mutuo occupant, Vir Dei efficaciora arma corripiens, ad altare sanctum oblaturus et supplicaturus accedit. Intraverant ecclesiam, quibus licebat divinis interesse mysteriis: Comes non se agens ut hominem, corpus Domini super pacie, et flammeis oculis, non suditur Ducem: « Rogavimus te, inquit, et sprevisti nos. Supplicavit tibi in altero quem ji ante te adunata multitudo, et contempsisti. Ecce ad te processit Filius Virginis, qui est caput et Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
coduret. Ad erant ei inconsiliis uenabiles
trs sui: aderat godefrido pͥor eiusce leci ꝓ¬
pinquꝯ eius in came sp̃it uir sapiens ẽt
constans qui etiam religionis.⁊ prudẽtie
merito. pꝯea ut ec̾ca lingonensis fc̃s ep̃e:¬
rscitatis formam tenens. ⁊ dignitatis inqͣ
ẽhonorẽ non minuens usq hodie ingre¬
diens. et egrediens laudabiłr. ꝑ seu̾at ĩ.¬

Expanded text:
cap. 5: Aderant ei in consiliis venerabiles fratres sui; aderat Godefridus prior ejusdem loci, propinquus ejus in carne et spiritu, vir sapiens et constans, qui etiam religionis et prudentiae merito, postea in Ecclesia Lingonensi factus epitatis formam retinens, et dignitatis in qua est honorem non minuens, usque hodie ingrediens et egrediens laudabiliter
Abbreviated transcription (Latin):
ṗssore suo aduentũ eiꝯ p̾dictum et mina¬
cit᷑ int̾dictum. ne añ eiꝰ ueraret p̾senciã.
qr nicħ ei ꝓdesset. ⁊ ip̃e recedente abbate qͥ
fu̾at amator crudelissimꝰ fieret ꝑsecutor.
t̾a iam̃ ei nor instabat cõfidens in dño reu̾¬
tatur. Reu̾sa mane cũ uiro dei blasphemͥaᷤᷤ
⁊ minas qͣs eadem nocte ab incubo suo au¬
dierat retuliss. Necures inqͥt uir dei minaᷤᷤ
eius. s uade tolle bacłm hunc nr̃m.⁊ po¬
no crucis munita. iuxta se bacłm ponit.
Ad est ille cõtinuo. s nec ad cõsuetum opo
nec ad ip̃m cubile p̾sumit accedere: minãt᷑
tñ acerrune qd̵ disçendente iuro dei cip̃e i
cus supplicia reu̾tetur. Instabat dres dĩica.

Expanded text:
pressore suo adventum ejus praedictum, et minaciter interdictum ne ante ejus veniret praesentiam, quia nihil ei prodesset; et ipse, recedente Abbate, qui fuerat amator, crudelissimus fieret persecutor. tera, jam enim nox instabat, confidens in Domino revertatur. Reversa mane, cum Viro Dei blasphemias et minas, quas eadem nocte ab incubo suo audierat, retulisset: « Ne cures, inquit Vir Dei, minas ejus; sed vade, tolle baculum hunc nostrum, et pono crucis munita, juxta se baculum ponit. Adest ille continuo: sed nec ad consuetum opus, nec ad ipsum cubile praesumit accedere; minatur tamen acerrime, quod discedente Viro Dei, ipse in ejus supplicia reverteretur. Instabat dies dominica,
Abbreviated transcription (Latin):
Aborabat ea tempestate sub scismaticoꝵ
opp̾ssione. tota burdegalis ꝓuracia. et
non erat mequitania qui poss resiste̾ pri¬
cipi: cuiꝯ animũ in durau̾at deus: qui an¬
nuẽte Girardo engolisinẽsi ep̃o.⁊ ĩstillantẽ
ĩ cor eius dissencionis semina. fc̃s erat scis¬
matis defensor ⁊ auctor. Qui cũ susceptõi
petri lconis nõ sub scͥbebant: ꝑ secutiombꝰ
ex positi. alii dãpnis. alii ꝓscriptiõibꝰ mul¬
tabantur: alii a sedibus ꝓpriis pulsi exula¬
re cõpellabantur. Si bilabat ĩ auribꝰ comi¬

Expanded text:
aborabat ea tempestate sub schismaticorum oppressione tota Burdegalensis Ecclesia: et non erat in Aquitania qui posset resistere principi, cujus animum induraverat Deus; qui, annuente Gerardo Engolismensi episcopo, et instillante in cor ejus dissensionis semina, factus est schismatis defensor et auctor . Quicunque susceptioni Petri Leonis non subscribebant, persecutionibus expositi, alii damnis, alii proscriptionibus multabantur, alii a sedibus propriis pulsi exsulare compellebantur. Sibilabat in auribus Comi
Abbreviated transcription (Latin):
rat etiam in eadem cuutate demonia¬
cus quidã cuiꝰ passio młtos ad risũ
mouebat cũ alii qui seuerioris am̃u erat
cleintissimo ei ꝯpatentur affectu. hic ita
latrabat: ut si audires nec inideres ꝑsonam.
canera creceres ꝑsona. Queri sibi erhibitũ
uir dei. cũ la trantem audiss ingemiuat: qui
eomoas latrabat. quosolent ꝑcussi uł obinti

Expanded text:
rat etiam in eadem civitate daemoniacus quidam, cujus passio multos ad risum movebat, cum alii qui severioris animi erant, clementissimo ei compaterentur affectu. Hic ita latrabat, ut si audires, nec videres personam, canem crederes. Quem sibi exhibitum Vir Dei cum latrantem audisset, ingemuit: qui eo modo latrabat, quo solent percussi vel obruti
Abbreviated transcription (Latin):
tus. quonunꝰ iameũ spes ĩminẽtis exitus
solabatur. Contigit aut atq uesꝑascente. iã
die ut cet̾is fr̃ib iuxta cõsuetudinẽ accedẽti¬
fr̾ib sibi assistentili remanͣet in diu̾isorio in
quo iacebat. Cũq uehem̃cius affugeret᷑. ⁊ supͣ
mies color ex cresceret: aduocans alt̾m eduo¬
bus. iib ciciꝰ ꝯratũ ire. Excusantẽ demq
⁊ dicentẽ nõ sum ego talis orator: obediencie
auctoritate conpellit. It̾m est et oratũ ad al¬
caria. que in eadem basilica erant tria. Pri¬
mũ inhonore beate dei genitricis: scd̾o cirrũ¬
posita inhonore bt̃i laurencii mr̃is. ⁊ beati
bñdicti afb̃is. Eadem gͥ hora affuit uiro dei
p̾dc̃a bã urgo. duobꝰ illis stipata ministris:
beato scil laurencio.⁊ beato benedc̃o. Aderant
aut̃ mea serenitate ⁊ suauitate qua eos dece¬
bat: et tam manifeste. ut ex ip̃o introitu cel¬
lule ꝑsonas quoq discerueret singłoꝵ. Im¬

Expanded text:
tus, quominus jam eum spes imminentis exitus tus, quominus jam eum spes imminentis exitus solabatur. Contigit autem advesperascente jam die, ut caeteris fratribus, juxta consuetudinem accedentifratribus sibi assistentibus remaneret in diversorio in quo jacebat. Cumque vehementius affligeretur, et supra vires dolor excresceret, advocans alterum e duobus, jubet citius oratum ire. Excusantem denique et dicentem, « Non sum ego talis orator; » obedientiae auctoritate compellit. Itum est, et oratum ad altaria, quae in eadem basilica erant tria. Primum, in honore beatae Dei Geninitricis: duo circumposita, in honore beati Laurentii martyris, et beati Benedicti abbatis. Eadem igitur hora adfuit Viro Dei praedicta beata Virgo, duobus illis stipata ministris, beato scilicet Laurentio, et beato Benedicto. Aderant autem in ea serenitate et suavitate quae eos decebat, et tam manifeste, ut ex ipso introitu cellulae, personas quoque discerneret singulorum. Im
Abbreviated transcription (Latin):
tis sue. ante tribunal dñi sibi uisꝰ ẽ ysentaiͣ.
Affiut aut̃ et sathan: ex adu̾so imꝓbris eũ accu¬
satoĩb pulsans. Ubi uero ille oĩa fu̾at ꝓsecutꝰ.
⁊ iuro dei fu̾at ꝓsua ꝑte dicendũ: nich tritus
aut turbatꝰ ait. Fateor nõ sum dignꝰ ego: nec
tentus. alt̾m mͥ donat. excuis dono iuire illo̾¬
in uendicans. non cõsundor. In hoc u̾bo con¬
fusus inimicus: conuentus ille solutꝰ. et
homo dei inse reu̾sus ẽ.Cũq ex hec magis
dissolutõem sui corporis inminiere sparet. ii¬
ẽ secuta. Si quid̃ uelud inlictore quodã posits
indebatur sibi naueni que se tͣnsueret expectã¬
re. Cumiq applicuiss nauis adlitus. festina¬
bat ingredi.⁊ illa cedens inpingelat in aꝙͣ
Usq terrio ita facies: tandem relicto eo na¬
ius ibat.⁊ non reu̾tebatur. Incllexit aut̃ ꝑti¬
nus: nec dum tp̃s sue migratõis ad eẽ. ad¬
huc tñ crescebat dolor: eo itaq magis moles¬

Expanded text:
ntis sue ante tribunal domini sibi uisus est presentari. ntis sue ante tribunal domini sibi uisus est presentari. Affuit autem et Sathan ex aduerso, improbis eum accusationibus pulsans. Vbi uero ille omnia fuerat prosecutus et uiro dei pro sua fuit parte dicendum, nichil territus aut turbatus ait: «Fateor non sum dignus nec tentus alterum michi donat; cuius dono iure illmihi vindicans non confundor. » In hoc verbo confusus inimicus, conventus ille solutus, et Homo Dei in se reversus est. Cumque ex hoc magis dissolutionem sui corporis imminere speraret, vit secuta. Siquidem velut in littore quodam positus, videbatur sibi navem, quae se transveheret, exspectare. Cumque applicuisset navis ad littus, festinabat ingredi, et illa cedens impingebat in aquam. Usque tertio ita faciens, tandem relicto eo navis ibat, et non revertebatur. Intellexit autem protinus necdum tempus suae migrationis adesse. Adhuc tamen crescebat dolor, eo utique magis moles
Abbreviated transcription (Latin):
consuen̾at de salute ⁊ hedificatoe aĩaꝵ ⁊ cͥcum¬
positos loq̃retur. p̃dc̃i mat̾ infantis tenens eũ
ingremio. sedebat secus pedes ip̃iꝰ. Accidit ãt
ut int̾ loq̃ndũ aliq̃n manũ ꝓtenderet. ⁊ app̾¬
hendere eam conabatur infantulus. Adu̾tit᷑
tandem conatꝰ ꝑuuli. cũ sepi ꝯ feciss ⁊ mirã¬
tib uniu̾sis datur ei facultas ut manũ pos
alta tenens eã: detulit ados suũ. ⁊ osculatus
ẽ eam. Neq id semel tm̃ : s tociens faciebat.
quociens data manũ tenͣ̾e ꝑmissus ẽ
A firmabatur aliq̃n homo dei: ⁊ uelud ru¬
uilꝰ quidã flec atis incessant̾ ab hore
ciꝯ fiuebat. Unde exausto corpore usquaq
deficiens: paulominus ad extrema deuenie.
Conuerũt itaq filii ⁊ amic eius uelus ad exeqͥas
tanti pris: ⁊ ego ip̃e int̾ cet̾os affui: quod me q
iam trahere ultimũ sp̃m uderet᷑. in excessu m̃¬

Expanded text:
consueverat, de salute et aedificatione animarum ad circumconsueverat, de salute et aedificatione animarum ad circumpositos loqueretur, praedicti mater infantis tenens eum in gremio, sedebat secus pedes ipsius. Accidit autem ut inter loquendum aliquando manum protenderet, et apprehendere eam conabatur infantulus. Advertitur tandem conatus parvuli, cum saepius id fecisset; et mirantibus universis datur ei facultas ut manum possaltera tenens eam, tulit ad os suum, et osculatus est eam. Neque id semel tantum, sed toties faciebat, quoties beatam manum tenere permissusfirmabatur aliquando Homo Dei, et velut rivulus quidam phlegmatis incessanter ab ejus ore fluebat. Unde exhausto corpore usquequaque deficiens, paulo minus ad extrema devenit. Convenerunt itaque filii et amici ejus velut ad exsequias tanti Patris: et ego ipse inter caeteros tum trahere uideretur in excessu me
Abbreviated transcription (Latin):
scłari circiubant querentes execrabiles nũdi¬
nas: quas uulgo torneias uccant. Cepit ita¬
q ab eis pet̾e paucos illos qui ante qͣdragesi¬
⁊dicens. ut pocionẽ bibant aĩarum. Biberũt
ergo parit᷑ quidã tñ inuiti: pre amore scł̃i me¬
tuentes eum ẜmonẽ quẽ pꝯea sũt exꝑti. di
uine uͥtutis. Ut eĩ egressi sunt mõasterii fores.
mutuis sese ceꝑunt inflãmare ẜmonibꝰ: qr
cor eoꝵ ardens erat meis. Inspirante igitur
dño. ⁊ currẽte uelociter u̾bo eiꝰ. eadem hora
dederunt. Quoꝵ quidã adhuc militãt deo:
deuotis hunc hoĩem colite obsequiis ma¬
ior etas. incuiꝰ de uocionẽ. diuina uirtus:
ip̃am quoq infanciã excitã: ex ꝑte ad huc
rõis. ⁊ deuecionis ignaram. Norunt multi
illustrẽ iuuenẽ galterũ demonte mirabili:
milites. sacra in claraualle miliciam ẽ ꝓfessꝰ.
Hunc ergo Galtħrũ iuniorẽ cũ adhuc infã¬
dicendũ uiro dei gratulabunda exultans qd̾

Expanded text:
ari, circumibant quaerentes exsecrabiles illas nundinas, quas vulgo tornetas vocant. Coepit itaque ab eis petere, paucos illos qui ante Quadragesiicens eam, et dicens ut potionem biberent animarum. Biberunt ergo pariter, quidam tamen inviti prae amore saeculi, metuentes eum quem postea sunt experti diectum. Ut enim egressi sunt monasterii fores, mutuis sese coeperunt inflammare sermonibus, quia cor eorum ardens erat in eis. Inspirante igitur Deo, et currente velociter verbo ejus, eadem hora dederunt. Quorum quidam adhuc militant Deo, mirum quod devotis hunc hominem colit obsequiis major aetas, in cujus devotionem divina virtus ipsam quoque infantiam excitat expertem adhuc rationis, et devotionis ignaram? Norunt multi illustrem juvenem Waltherum de Monte-Mirabili, milites, sacram in Clara-Valle militiam est professus. Hunc ergo Waltherum juniorem, cum adhuc infan Viro Dei, gratulabunda et exsultans quod
Abbreviated transcription (Latin):
auctoritate. ineccłia dei cũ obediẽcia. uł carita¬
co̾silio sic se humiliauit potestas oĩs : tama
scłaris. ꝙͣ ecc̃astice dignitatis: Reges suꝑbi
principes ⁊ tirrãni. milites ⁊ raptores sic eũ
timent et reu̾entur. ut iudeatur meis in¬

Expanded text:
auctoritate in Ecclesia Dei, cum obedientiae vel charitaauctoritate in Ecclesia Dei, cum obedientiae vel charitaconsilio sic se humiliavit omnis potestas, tam saecularis quam ecclesiasticae dignitatis? Reges superbi, principes et tyranni, milites et raptores sic eum timebant et reverebantur, ut videatur in eis im
Abbreviated transcription (Latin):
mus uirtutes. ⁊ cͥca du̾isas hõium nec̃ci¬
tates du̾ise opitulatões: ut siquid oĩa uelit
uł u̾bo ꝓnũciare uł scͥpto fastidiosis incre¬
dulitatem uł incredulis possut genͣare fas¬
tidium. In õib aut̾ oꝑib suis. ꝙͣ purus sit
ccculꝰ intentoĩs: manifeste denunciat cor¬
pus lucide eius oꝑatõis. Sũmos quippe ho
seq̃ntes non iactant̾ respuendo. s religiose
⁊ rõabiłr declinando quid in oĩ oꝑatõe sua sẽ¬
ꝑ quesierit: que ambierit manifeste decla¬
quo iudicio deĩ. ⁊ singłaris reuerencia sc̾ita¬
tis iam olim apud om̃s obtinuit ne aliqͣndo
ad aliquid contra uoluntatẽ suam cog̾etur. S
cum hoc modo mũdi hiuꝰ fugit honorẽ ⁊ õiũ
honoꝵ non effugit auctoritatẽ. dignꝰ inc̾o sciẽ¬
chis oium. qui inrtimore ⁊ amore dei timeatur
⁊ ametur. quo psente uͥcũq fui̾t nibc̾otra ius¬
ticiam audeatur cui uͥcũq aliquid loquitur
uł agit ꝓ iusticia obediatur. Eius modi fultus

Expanded text:
circa diversas hominum necessitates diversae opitulationes, ut si quis omnia velit vel verbo pronuntiare vel scripto, fastidiosis incredulitatem, vel incredulis possit generare fastidium. In omnibus autem operibus suis quam purus ei sit oculus intentionis, manifeste dedenuntiat corpus lucidae operationis. Summos quippe honersequentes, non jactanter respuendo, sed religiose et rationabiliter declinando, quid in omni operatione sua semper quaesierit, quid ambierit, manifeste declaquo judicio Dei, et singularis reverentia sanctitatis jam olim apud omnes obtinuit, ne aliquando ad aliquid contra voluntatem suam cogatur. Sed cum hoc modo mundi hujus fugit honorem, omnium honorum non effugit auctoritatem, dignus in conscientiis omnium, qui in timore et amore Dei timeatur et ametur: quo praesente, ubicumque fuerit, nihil contra justitiam audeatur; cui ubicumque aliquid loquitur vel agit pro justitia, obediatur. 70. Ejusmodi fultus
Abbreviated transcription (Latin):
bundaretur: ip̃e uͭo reuelante s. sp̃u scõ insi¬
dias sp̃ualis nequicie. tacitꝰ aliqͣntulũ inge¬
miscens: erup̃ in uocem. audientibꝰ unuier
ret filios suscepit hoĩem deꝑ seu̾encia aliisq
uͥtutũ studiis studiose comonuit. ⁊ sciens et
querentib ⁊ ꝑseu̾acuris. incellã nouicioꝵ ꝓ
bandũ intromisit. S de oĩb que p̾dix̾at. nicħ
cecidit int̾ram. Didit idẽ stepħs sicut cõfessus ẽ.
cũ incella noutt̃oꝵ ad huc de moraret᷑: mauru¬
lũ quẽdã puerũ ab oratorio se extrahentẽ. Ubi
nouẽ ferme insibꝯ degens. nouissime tñ defec̃.
et ut deeo p̾dc̃m fu̾at sic̃ solꝰ uen̾at. sic solꝯ re
ip̃iꝰ pociꝰ ruina ip̃i confurmati sunt.
riusquã acathalauno recedamꝰ. cũ aliꝙͣ¬
do pat̾ sc̃s inde rediret: frigore ⁊ uento tam
ipe quã qui cũ eo erãt grauit᷑ laborabat. Cumq
p̾cedentib młtis qui tunc forte in comitatu eiꝯꝰ
erant. nec p̾ angustia frigoris ad eũ att̾ndenti¬

Expanded text:
bundaret? Ipse vero, revelante sibi Spiritu sancto insidias spiritualis nequitiae, tacitus aliquantulum ingemiscens, erupit in vocem, audientibus universret filios, suscepit hominem, de perseverentia aliisque virtutum studiis studiose commonuit; et sciens et quaerentibus et perseveraturis in cellam Novitiorum probandum intromisit. Sed de omnibus quae praedixerat, nihil cecidit in terram. Vidit idem Stephanus, sicut confessus est, cum in cella Novitiorum adhuc demoraretur, maurulum quemdam puerum ab oratorio se extrahentem. Ubi novem ferme mensibus degens, novissime tamen defecit, et, ut de eo praedictum fuerat, sicut soluipsius potius ruina illi confirmati sunt. 66. Priusquam a Catalauno recedamus, cum aliquando Pater sanctus inde rediret, frigore et vento tam ipse quam qui cum eo erant graviter laborabant. Cumque praecedentibus multis, qui tunc forte in comitatu ejus erant, nec prae angustia frigoris ad eum attendenti
Abbreviated transcription (Latin):
his oĩbi ⁊ difficillimũ est iireb hũanis: hec
ei oĩa sine inuidia ade̾e iuudeantur. Compesc̾
aut̃ ab eo mridiã. quod oĩ mundior maior
ẽ: in qͣntũ nequicia cordis hũani. hoc sepe
humilitatis. aut mutat inmeliꝰ ꝓuocatiẽe
caritatis: aut si equior uł durior est : obruit
pondere auctoritatis. Quis eĩ tam efficaciaᷤᷤ¬
⁊ affectuose pridencie hodie inuenitur ad
fouendã caritate ubi ẽ. ad ꝓuocandam ubi
non ẽ. tam ad quoscũq pot̾ bñficꝰ. ad om̃s
beniuolꝰ: taritam hñs gr̃am ad amicos paci¬
duoꝵ forsitan. inimicoꝵ. Quid enĩ hodit uł
diłigit diligẽtem se. non tam mumicꝰ qͣm
ena. Caritas aut̃ que totũ eũ possidet paciẽs
est benigna ẽ : sapĩa uuncens maliciam :

Expanded text:
his omnibus et difficillimum est in rebus humanis, haec ei omnia sine invidia adesse videntur. Compescit autem ab eo invidiam, quod omni invidia major est, in quantum nequitia cordis humani hoc saepe humilitatis, aut mutat in melius provocatione charitatis, aut, si nequior aut durior est, obruit pondere auctoritatis. Quis enim tam efficacis et affectuosae prudentiae hodie invenitur ad fovendam charitatem ubi est, ad provocandam ubi non est? tam ad quoscumque potest beneficus, ad omnes benevolus, tantam habens gratiam ad amicos, patiduorum forsitan inimicorum. Qui enim odit, vel non diligit diligentem se, non tam inimicus, qena. Charitas autem quae totum eum possidet, patiens est, benigna est, sapientia vincens
Abbreviated transcription (Latin):
tute helie reuocans eum ꝓpħa dei. ⁊ noĩe
fr̃is ciuiꝯdani de domo illa premisso de occłtis
quiliidã me audiente mandauit illi ut ea
corrigeret: sin aut̾e: iudiciũ suꝑ se dei in ꝓ¬
ximo ex pectaret. Stupefc̃s ille: quis hoc ei

Expanded text:
virtute Eliae revocans eum Propheta Dei, et nomine virtute Eliae revocans eum Propheta Dei, et nomine fratris cujusdam de domo illa praemissa, de occultis quibusdam me audiente mandavit illi ut ea corrigeret: sin autem, super se judicium Dei in proximo exspectaret. Stupefactus ille, quis hoc ei
Abbreviated transcription (Latin):
uadit. plenus reddit: et sua eum plenitudo.
ubi comittatur. Nec dimittit suos quos a se
tͣnsmiut: s ubicũq sũt. ⁊ ip̃e semꝑ paterna
sollicitudine cũ eis est. Et sicut ad locum unde
ex eunt flumina reu̾iuntur : sic ad ip̃m cotidie
seuleca sen tristicia filioꝵ suoꝵ. Sepe etiam
sine oĩ relacõe carnis ac sangiunis. pat̾ne ei ꝯ
sollicitudini diuinitꝰ innotescit. quid circa
aliquos eoꝵ longe ase distantes agatur. siqͥd
eis ꝓuidendũ. Siquid mneis em̃dandũ sit: tẽp¬
tiones ⁊ excessus eoꝵ. infirmitates ⁊ obitus.
et quaꝵ lib scłariũ tribulationũ incursus.
Nam ⁊ ꝓ ab senciũ fr̃m c̃tis nec̾citatiii. pre¬
sentibii circa se fr̾ibii sepe or̃onem indic̃: non¬
nũquã etiam morientes in locis aliis. ad ip¬
sum ꝓuisionẽ accessisse noscuntur. bñone eiꝰ
hobediencia missoꝵ ⁊ caritate mitentis.
eneram aliqͣndo ad eũ: et dum loq̃rer ei.
uidi ⁊ andim qd̃ siłe non debeo. Adherat

Expanded text:
vadit, plenus redit, et sua eum plenitudo ubique comitatur. 63. Nec dimittit suos, quos a se transmittit; sed ubicunque sunt, et ipse semper paterna sollicitudine cum eis est: et sicut ad locum unde exeunt flumina revertuntur, sic ad ipsum quotidie seu laeta, seu tristia filiorum suorum. Saepe etiam sine omni revelatione carnis ac sanguinis, paternae ejus sollicitudini divinitus innotescit quid circa aliquos eorum longe a se distantes agatur si quid eis providendum, si quid in eis emendandum sit, tentationes et excessus eorum, infirmitates et obitus, et quarumlibet saecularium tribulationum incursus. Nam et pro absentium fratrum certis necessitatibus, praesentibus circa se fratribus saepe orationem indicit. Nonnunquam etiam morientes in locis aliis ad ipsum per visionem accessisse noscuntur, benedictionobedientia missorum, et charitate mittentis. Veneram aliquando ad eum, et dum loquerer ei, vidi et audivi quod silere non debeo. Aderat m
Abbreviated transcription (Latin):
nusit filios : s pat̾na sollicitudine ⁊ pia af¬
fectione cum eis erat. Unde cum die quadam
cus suspirans. duciꝯ aliqͥd solito de eis corde
suo sibi respondente. uade aut fr̃i suo ora ꝓeis.
et quicqͥd de eis ostend̾it tibi deus refer adme:
ip̃e enim grauissima in ualicudine laborans
ea hora in lectulo tenebatur. Atille uehement᷑
noium orare: qui hoc mear impetrare. Per se¬
uerante tñ eo insentncia: itum ẽ ⁊ oratum.
Orans ergo qͣntũ p̾ualuit. ꝓsingłis effudit
aĩam suam. Tantaq ꝑ singulos in orando ꝑfu¬
oĩ gr̃a sp̃uał consolatõis: ut in oĩbꝰ c̾ta fide
exaudicũ se exultaret sp̃c eiꝰ exceptis duobꝰ
inquibꝰ or̃o titubauit. esitauit deuocio. fidu¬
cia defecit. Quod cũ retuliss ad eum aquo mis¬
sus erat: ille statim ꝓnũciauit de illis duobꝰ
ꝙ postea ꝓbauit euentus.
ẜbas aut̾ẽ Rog̾iꝰ.⁊ aliqui quicũ eo erant.
ip̃i fuer̃ quos uir dei aliq̃n decathalau¬

Expanded text:
misit, sed paterna sollicitudine et pia affectione cum eis erat. Unde cum die quadam , subito altius suspirans, durius aliquid solito de eis corde suo sibi respondente: « Vade, » ait fratri suo, « ora pro eis; et quidquid de eis ostenderit tibi Deus, refer ad me. » Ipse enim gravissima valetudine ea hora laborans, in lectulo tenebatur. At ille vehementenoverim orare, qui hoc merear impetrare. » Perseverante tamen eo in sententia, itum est, et oratum. Orans ergo quantum praevaluit, pro singulis effudit animam suam: tantaque per singulos in orando perfui gratia spiritualis consolationis, ut in omnibus certa fide exauditum se exsultaret spiritus ejus, exceptis duobus, in quibus oratio titubavit, haesitavit devotio, fiducia defecit. Quod cum retulisset ad eum a quo missus erat, ille statim pronuntiavit de illis duobus, quod postea probavit eventus. 65. Abbas autem Rogerius, et aliqui qui cum eo erant, ipsi fuerunt quos Vir Dei aliquando de Catalau
Abbreviated transcription (Latin):
tor dei. p̾cipiente dño non cessat laxare recia
incapturam. et aliis ab euntib. aliis succedẽ¬
tibus inlecum eorum. nũquam sce̾ illius cõ¬
gregationis minuitur plenitudo. Locc usq ñ
dinensis. ⁊ aliarũ non nullarũ ciuitatũ: flan¬
drie qua germanie. italie. aquitanie. ⁊ aliaꝵ

Expanded text:
tor Dei, praecipiente Domino, non cessat laxare retia tor Dei, praecipiente Domino, non cessat laxare retia in capturam; et aliis abeuntibus, aliis succedentibus in locum eorum, nunquam sanctae illius congregationis minuitur plenitudo. Hoc usque nunc diensis, et aliarum nonnullarum civitatum; Flandriae quoque et Germaniae, Itali
Abbreviated transcription (Latin):
dices incorde tuo. Quid genuit mͥ istos: Ego
st̾ilis ⁊ nõ partiens : ⁊ istos qui enutͥuit: Iam eĩ
de locis angustiorib ualł illiꝯ domꝰ claustralis
habitõis nõ sine diuinis quibꝯdã reuelatõibꝰ.
t̾rslate in locũ planiorẽ et spaciosum. magni¬
ficate ibi ⁊ amplificate sunt. ⁊ ad huc młtitũdi¬
ni in habitanciũ ip̃e locꝯ angustꝰ est. Iam
domꝰ ordinis illiꝯ. filie domꝰ ip̃iꝰ. citra. ⁊ ult̾
alpes ⁊ maria. de ẜta płima impleuer̃t.⁊ ad¬
huc sũt ⁊ cotidie confliu̾t. quib locus querẽ¬
dus est. Et petuntur undiq fĩs ⁊ mittuntur:
cum bõs se estimant reges genciũ. ⁊ psules ec
aliꝙ adipisci. Quid dico : Ultra hõĩes. us ad
barbaras nationes. in quib naturał feritas.
naturam quodam modo exuut hũanam. re¬
ligio hec ꝓfecta ẽ. ubi ꝑeam bestie silue. hõĩes
fuerit: et cum homuinibi assuete cõu̾sarl. dis¬
cunt cantare canticũ nouũ. Qua ꝓpter pisca¬

Expanded text:
dices in corde tuo: Quis genuit mihi istos? Ego sterilis et non parturiens, et istos quis enutrivit? 62. Jam enim de locis angustioribus vallis illius, domus claustralis habitationis, non sine divinis quibusdam revelationibus translatae in locum planiorem et spatiosum, magnificatae ibi et amplificatae sunt, et adhuc multitudini inhabitantium ipse locus angustus est. Jam domus Ordinis illius, filiae domus ipsius, citra et ultra Alpes et maria, deserta plurima impleverunt, et adhuc sunt et quotidie confluunt, quibus locus quaerendus est. Et petuntur undique fratres et mittuntur, cum beatos se aestiment reges gentium et praesules aliquod adipisci. Quid dico? Ultra homines, usque ad barbaras nationes, in quibus naturalis feritas naturam quodammodo exuit humanam, religio haec profecta est: ubi per eam bestiae silvae homines fiunt, et cum hominibus assuetae conversari, discunt cantare Domino canticum novum. Quapropter pisca
Abbreviated transcription (Latin):
ciliandos eos ad se uirũ dei. Cumq inpalacio
eiusdẽ ciuitatis cũ iosleno suessionẽsi epͥo cõ
ta domo depace tͣcͣtaretur: ecce corã oĩb mi¬
ẜa mułr filiũ suũ plenũ ut putabat᷑ demo
ei offerens miscdĩam pr̃abatur. Si quidẽ
iã ea ip̃a. dii in surgens in ip̃am matrẽ suam.
⁊piis manibi capd̾ eius ⁊ faciem demulcens.
poc̾m siũ recognouit: ⁊ de inceps em̃dacionẽ
bat. H in ip̃a hora cũ starẽ corã eo: a repẽtino
impetu mali illiꝯ corruit. S apphensa iur
dñi manũ eiꝯ continuo erexit eam. nec t̾m
in illa hora s ꝑfc̾e oĩo curata ẽ ab ĩfirmatate
ocissa lothoringie femina  Isua.¬
nobilis. s nõ tam nobiłr iuctitans cum
ions aliqn in sõpnis hõiem illũ dei. ẜpẽtes
uii. orribiles deutero suo manib ꝓpriis extͣ¬
hentem: ꝑꝯ modũ atq religiose iiuendum
eiꝰ amonitõe conu̾sa. usq hodie se ẽẽ dequa

Expanded text:
ciliandos eos adesse Virum Dei. Cumque in palatio ejusdem civitatis cum Josleno Suessionensi episcopo ta domo, de pace tractaretur; ecce coram omnibus misera mulier filium suum, plenum ut putabatur daemone, ei offerens, misericordiam precabatur: siquidem jam ea ipsa die insurgens in ipsam matrem suam, et piis manibus caput ejus et faciem demulcens, peccatum suum recognovit, et deinceps emendationem bat. Haec in ipsa hora, cum staret coram eo, a repentino impetu mali illius corruit. Sed apprehensa Vir Domini manu ejus, continuo erexit eam; nec tantum in illa hora, sed perfecte omnino curata est ab infirmitatecissa Lotharingiae, femina nobilis, sed non tam nobiliter victitans, cum vidisset aliquando in somnis hominem illum Dei serpentes septem horribiles de utero suo manibus propriis attrahentem, postmodum ad religiose vivendum ejus admonitione conversa, usque hodie se esse d
Abbreviated transcription (Latin):
Confestim ⁊ oĩs dolor habiit: nͥ ꝙ fatigatus
nocturno dolore illo m̃o: tota ip̃a die uix de
lecto surgere p̾ualui. Quis ẽĩ fuit aut quał
ille dolor. Non recolo similem me aliqñ fu¬
isse ꝓpessum. In crastino aut̾ sanꝯ fes sum. ⁊̃
cuitatilii ⁊ regionibꝰ. quas aliquoriens eum
in iisçere domestice cure rõ cogebat tantis flo
desꝑatas int̾dissidentes eccas et pr̃icipes scłi
reformare: causas sensui ⁊ consilio int̾mina¬
bilet. auxilio dei pacifice t̾minare: ⁊ uͥtute poci

Expanded text:
Confestim et omnis dolor abiit: nisi quod fatigatus Confestim et omnis dolor abiit: nisi quod fatigatus nocturno illo dolore meo, tota ipsa die vix de lecto surgere praevalui. Quis enim aut qualis fuit ille dolor? Non recolo similem me aliquando fuisse perpessum. In crastino autem sanus factus sum, et civitatibus et regionibus, quas aliquoties eum invisere domesticae curae ratio cogebat, tantis flodesperatas inter dissidentes ecclesias et principes saeculi reformare, causas humano sensui et consilio interminabiles, auxilio Dei pacifice terminare, et, virtute poti
Abbreviated transcription (Latin):
quib usq ad diem illã ip̃o pcipiente ⁊ nec̃cita¬
te cogente uescebat uellem abstin̾e: ⁊ hoc ip̃m
ꝓhibuit. Suꝑ quo cum nec monẽti acqͥesce¬
reni. Nec ragantẽ audirẽ. nec obedirẽ p̃cipiẽ¬
ti: sic uesꝑe illa sabbati ab ĩ ic̃e discessimꝯ.
ille tacitꝰ ad cõpletoriũ. Ego adlectũ ⁊ ecce ĩ¬
firmitatis mce rabies rediuina. qiͣ resũptis
oĩbus urib pͥstinis. cũ ranta me uehemcia
⁊ ferocitate ĩuacens corripuit. tantaq malig¬
nitate tota nocte illa de uastando cruciauit᷑
supͣ uires. supͣ uirtutẽ. ut ceuita desꝑans.
uix saltẽ us ad diẽ. uł ut semel ad huc laqͥier
uuo dei creem me uicturũ. Cumq indolore
illototã noctẽ duxissem.⁊ sũmo manie accsitꝰ
ille aduenit. nõ tũ afferens mͥ qnẽ solebat
uultũ cõracientis. s qͣi argnentis. Subridẽs
tñ. quid inquid hodie comedetis. Ego uero qͥ
iani ip̃o tacente estriam in hobediericia c̾tissie
moriemini modo. Et habiit. Et quid dicam.

Expanded text:
quibus usque ad diem illam, ipso praecipiente et necessitate cogente, vescebar, vellem abstinere, et hoc ipsum prohibuit. Super quo cum nec monenti acquiescerem, nec rogantem audirem, nec obedirem praecipienti, sic vespera illa sabbati ab invicem 1086 discessimus; ille tacitus, ad Completorium; ego, ad lectum. Et ecce infirmitatis meae rabies rediviva, quasi resumptis omnibus viribus pristinis, cum tanta me vehementia et ferocitate invadens corripuit, tantaque malignitate tota nocte illa devastando cruciavit, supra vires, supra virtutem, ut de vita desperans, vix saltem usque ad diem, ut vel semel adhuc loquerer Viro Dei, crederem me victurum. Cumque in dolore illo totam noctem duxissem, summo mane accersitus ille advenit, non tamen afferens mihi, quem solebat, vultum compatientis, sed quasi argue Quid, » inquit, « hodie comeditis? » Ego vero qui jam, ipso tacente, hesternam inobedientiam certissime moriemini modo. » Et abiit. Et quid dicam?
Abbreviated transcription (Latin):
adħ non ꝑmitt̾et uacare diuciꝯ: oremꝰ in¬
quid flexꝰ̃ genibi in or̾one cũ fr̾e. qui cũ eo
erat uix ad huc dñicã pot̾at or̃onẽ ex pleuisse:
cum ecce equus ille cũ õi mansuetudĩe redi¬
ens substitit ante pedes ip̃iꝰ ⁊ redditus est ses

Expanded text:
inquit, flexisque genibus in oratione cum fratre qui cum eo erat, vix adhuc dominicam poterant orationem explevisse, cum ecce equus ille cum omni mansuetudine rediens substitit ante pedes ipsius, et redditus est ses
Abbreviated transcription (Latin):
ferendo. magis ac magis. mocclis õĩuum mira¬
bił. ⁊ uenͣabilis appareret maxime uero ĩtm̃
in eo emtescere cepit uirtus p̾dicatõis: ut
ꝓficiente ⁊ usu ẜ monis ⁊ exẽplo cõu̾sationis.
rete u̾bi dei mpiscatõe dei. tam copiosas pisci
um rõabiliũ multitudines cepit cõdud̾e̾. ut
desingłis eius captis. nauicła domꝰ illiꝰ im¬
pleri posse uideretur. Unde fc̃̾m ẽ. ut in breui
maiori miracdo p̃ om̃ib que in ac uita gessit
miraculis ꝑunũ hoĩem languidũ ⁊ semine¬
cem ⁊ tñi modo loqui ualentem obscura usq
ad illuo tp̃s illa ualł. ⁊ re et noĩe clarau alł effi¬
ceretur: dunne cꝯdam claritatis lumen.
qͣiͣ de quodã sũmo apice uirtutũ diffudens ĩ
deuexa t̾rarũ. Et ex tunc ap̃uallẽ illã que pͥꝯ
dicebat᷑ uallis absintialis ⁊ amra. ceꝑiuit
montes stillaꝵe dulcedinẽ. Que uacua fu̾at
⁊ stilis abõĩ bono. cepit habundare sp̃uali fru¬

Expanded text:
is omnium mirabilis et venerabilis apparere. Maxime vero in tantum in eo enitescere coepit virtus praedicationis, ut proficiente et usu sermonis, et exemplo conversationis, rete verbi Dei in manu piscatoris Dei tamlium multitudines coepit concludere, ut de singulis ejus capturis navicula domus illius impleri posse videretur. Unde factum est ut in brevi majori miraculo prae omnibus quae in hac vita gessit miraculis, per unum hominem languidum et seminecem, et tantummodo loqui valentem, obscura usque ad illud tempus illa vallis, et re et nomine Clara-Vallis efficeretur, divinae cujusdam claritatis lumen, quasi de summo quodam apice virtutum diffundens in devexa terrarum. Et extunc apud vallem illam, quae prius dicebatur vallis Absinthialis et amara, coeperunt montes stillare dulcedinem. Quae vacua fuerat et sterilis ab omni bono, coepit abundare spirituali fru
Abbreviated transcription (Latin):
Qnicũ indaraualle monastice cõu̾sationis.
habitũ et hordinẽ suscepiss. uidens eos qͥ
de scłi illuc naufragio confugerãt. naufra¬
gii sui dãpna cõtinuis redimere cũ lacrimi
idem facere uolens. nec ualens. preduricia
cordis sui: rogabat eum magno cordis dolo¬
re ut impetraret sibi adno gram lacrimaꝵ.¬

Expanded text:
conversationis habitum et ordinem suscepisset, videns eos qui de saeculi naufragio illuc confugerant, naufragii sui damna continuis redimere lacrymis, idem ipse facere volens, nec valens prae duritia cordis sui, rogabat eum cum magno cordis dolore, ut impetraret sibi a Deo gratiam lacryma
Abbreviated transcription (Latin):
namq fr̾ eius maior natu int̾ fr̃s suos. ciuiꝯ
grauitatis ⁊ i̾tatis fu̾it uir: om̃s sciuint qui
sic̾ lecunde. ad amicos collocutõis ẽẽ solebat: fa¬
bule inquid sũt que auditis. Cumq suo mo¬
re ⁊ solito studio suꝑnas uututes deprimeret:
mͥ tñ noll ẽẽ molestus: que inquid nescio
nõ dico uob̾: s unũ scio ⁊ exꝑtus sum. multa
ei in orone reuelari. Deude narrauit mͥ. quo¬
modo cum primo melliflua illa sp̃ualiũ apũ
aluearia noua de se examina cͥcumꝙͣq ꝓfer¬
re nouasq exeis domos ordinis sui edificare
cepiss: petente ⁊ agente dño Guilłmo ep̃o. ĩ ep̃a¬

Expanded text:
 ejus major natu inter fratres suos, cujus gravitatis et veritatis fuerit vir, omnes sciunt qui sicut jucundae ad amicos collocutionis esse solebat: « Fabulae, » inquit, « sunt quae auditis. » Cumque suo more et solito studio fraternas virtutes deprimeret, mihi tamen nollet esse molestus: « Quae, » inquit, « nescio, non dico vobis; sed unum scio et expertus sum, multa ei in oratione revelari. » Deinde narravit mihi quomodo, cum primo melli flua illa spiritualium apum alvearia nova de se examina circumquaque proferre, novasque ex eis domos Ordinis sui aedificare coepissent, petente et agente domino Guillelmo ep
Abbreviated transcription (Latin):
tune etiam sile quid fu̾at fc̃mn. Cũ enĩ ep̃r:
gr̃a cathalauñ. freq̃ntaret: rediens aliqͣndo.
traxit secũ multitudinẽ nobiliũ ⁊ litt̾atoꝵ cłi
demorantilii. dũ nouellas plantõnes celesti¬
bus rigaret eloqͥs: suꝑuenit portariꝰ mona¬
chus nũcians stephanũ de intreio magr̃ coꝵ
ad ẽẽ ad renũciandũ scło.⁊ cũ eis cõmorandũ.
Quis aluis de talis iuri aduentu nõ ex ultas

Expanded text:
tunc simile quid fuerat factum. Cum enim episcopi gratia Catalaunum frequentaret, rediens aliquando traxit secum multitudinem nobilium et litteratorum,demorantibus, dum novellas plantationes coelestibus rigaret eloquiis, supervenit portarius monachus, nuntians Stephanum de Vitreio, magistrum eorum, adesse ad renuntiandum saeculo, et cum eis commorandum. Quis alius de talis vir
Abbreviated transcription (Latin):
Nam ⁊ cooꝑabat᷑ necc̃itati mee. toto ille tp̃r
ĩfir nuitatis mee: ap̃ eius infirmitas euis
qua ⁊ ip̃e tunc tẽporis detinebatur. In firmi gͦ
ambo tota die de sp̾uali fisica aĩe conferebamꝰ.
de medicam̃tis uirtutũ. cõtra langores ricõ¬
rũ. Itaq tunc disẜuit mͥ de cantico canticoꝵ.¬
qͣntũ tps infirmitatis mee ꝑmisit. morali
tm̃i: int̾missis mist̾iis scripture illiꝰ: qr sic
uolebam.⁊ sic pecieram ab eo. Singlis q diel
quocũq suꝑ hec audiebam ne mͥ effugeret
scripto alligabam. inqͣntũ mͥ deus donabat.
⁊ memoria me uuabat. In quo cũ benigne
⁊ sine in uidia ex tonͣet mͥ. ⁊ cõicaret sentneia
intsligencie.⁊ sensꝯ exꝑiencie sue: et multa
docere niteretur ex ꝑtum. que nõ nͥ expiendo
discuntur. et si intelligere nõ pot̾ant adhucq̃
apponebant᷑ mͥ: plꝯ tũ solito intłligere me fa¬
ciebut. quid ad ea intługenda de ee̾t mͥ. S dehiͤ
huc usq dixisse suffic̾iat. Cum aut̃ instante

Expanded text:
batur necessitati meae toto illo tempore infirmitatis meae apud eum infirmitas ejus, qua et ipse tunc temporis detinebatur. Infirmi ergo ambo, tota die de spirituali physica animae conferebamus, de medicamentis virtutum contra languores vitiorum. Itaque tunc disseruit mihi de Cantico canticoud infirmitatis meae permisit, moraliter tantum, intermissis mysteriis Scripturae illius, quia sic volebam, et sic petieram ab eo. Singulisque diebus quaecunque super hoc audiebam, ne mihi effugerent, scripto alligabam, in quantum mihi Deus donabat, et memoria me juvabat. In quo cum benigne et sine invidia exponeret mihi, et communicaret sententias intelligentiae et sensus experientiae suae, et multa docere niteretur inexpertum, quae nonnisi experiendo discuntur, etsi intelligere non poteram adhuc quae apponebantur mihi, plus tamen solito intelligere me faciebat quid ad ea intelligenda deesset mihi. Sed de his huc usque dixisse sufficiat. 60. Cum autem, instante
Abbreviated transcription (Latin):
minantur: longe et alia auctoritas ẽ. Bic̃
supra firmam̃tum ꝙ ĩ minebat capiti eorũ
stabant ⁊ submittebant alias suas. Sicq
hodie ubiq t̾raꝵ. sp̃ũales quiq loq̾nte eo
sine tͣcͣtante. stant cedendo precedenti: et
sensibꝰ eius uł intlłigenciis submittunt sẽ¬
sus ⁊ intelligencias suas. Canta ergo uirum¬

Expanded text:
minantur, longe ei alia auctoritas est. Sicusupra firmamentum quod imminebat capiti eorum, stabant, et submittebant alas suas ; sic hodie ubique terrarum spirituales quique loquente eo seu tractante stant, osdendo praecedenti; et sensibus ejus vel intelligentiis submittunt sensus et intelligentias suas. Testantu
Abbreviated transcription (Latin):
tigass et acͥcͥuiss ĩ longũ numiũ se ꝓtendẽs
egͥtudo: audiens hoc misit ad me fr̃m suum¬
iurũ bone memorie gerardũ: mandãs me
uenire ad claramuallem. spondens meibi
cito. ad curandũ. aut moriturũ. Ego uero
qiͣ diuinitus accepta uł oblata facultate sen
nis cum nunio labore ac dolole. Ubi fc̾m est
ta quippe mͥ sanitas ẽ. a magna ⁊ ꝑiculosa ĩ¬
firmitate: s paulatim uires corporis reddier.
Deus eiũ bonẽ. quid mͥ boni cõtulit infirmitaᷤ

Expanded text:
tigasset et attrivisset in longum nimium se protendens aegritudo, audiens hoc misit ad me fratrem suumonae memoriae Gerardum, mandans me venire ad Claram-Vallem, spondens me ibi cito aut curandum, aut moriturum. Ego vero quasi divinitus accepta vel oblata facultate, seu vis cum nimio labore ac dolore. Ubi factum esta quippe mihi sanitas est a magna et periculosa infirmitate; sed paulatim vires corporis redierunt. Deus bone
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc uidentes qui ibidem ad erant mira¬
culũ tanta undiq adgressa ppłi mulcitudo
ut iux eccłie seu atria capere potuissenti
omniũ ad uenienciũ ppłoꝵ catherua mu¬
lier quedam alia ex longinquo ueniens ꝑ¬
ditum lumen occuloꝵ ad sancti martirĩs
accessiss tumulum recepit quod amise¬
uero adolescens simul et puella a demo¬
nibus uexati cum treme facti accessissẽt
nes ad suam ꝑ uenerunt sanitatem. Mł
te innumerabiles uirtutes in illis dieb
ꝑeurdem martirem oꝑante sunt. Nam
quicũq uenissent multoꝵ languencuiz
cecoꝵ surdorum mutoꝵ aridorum clau

Expanded text:
Hoc videntes, qui ibidem aderant miraHoc videntes, qui ibidem aderant miraculo, tanta undique adgressa populi multitudo, ut vix ecclesiae seu atria capere potuissent omnium advenientium populorum caterva. Interea mulier alia ex longinco veniens, perditum lumen oculorum, cum ad sancti martyris accessit tumulum, recipit quod amisem aduliscens simul et puella demoniis vexati, con tremefacti accessissent nibus, ad suam pervenerunt sanitatem. Multi et innumerabilis virtutes in illis diebus per eundem Dei martirem operati sunt. Nam quecumque venissent multorum languentium, caecorum, surdorum, mutorum, aredorum, clau
Abbreviated transcription (Latin):
es: Ip̃a gaudens recepit filiũ niuum.
quem amiẜat defunctum. Hoc magnũ
⁊ murabile fuit mirałm ex quo magna
fides ꝓcessit inppło detam ꝑ fecto uiroi
cuius głia manet incelo. Inde uero sub¬
latum est corpꝯ beati martiris ceperunt
admonasterium beati maxencii in quo
es quia ip̃e ceperat prius mentes homi¬
nũ pu̾soꝵ mutare adculcũ diuinũ iusto
idĩcio dei ac ꝓuidencia sensetur ut uirtu¬
bi sulgendo sumis exemplis plurimis
biadnecteret dei operiln. Cum aut᷑ deffer¬
reretur occurrerũt ei in uia duo pauperes
scilic uir cum uxore. Uir enĩ ille unum¬
Uterq accedentes ad feretrũ niulier exfide
lumen recepit occuloꝵ iuir eiꝰ dubitans re
trahebat funicło cecam.Recedentes uero
uxor accepto lumen uicẽ reddens iuro tra¬
hebat post modũ ceco. Nam prius mona¬
chi ex ip̃o cenobio in eius ꝓperarent occ᷑¬
su quidam puella qui iacebat in atrio
lrati maxencii paralitica atq omnium

Expanded text:
es?' Ipsa gaudens recipit filium reddaevivum, es?' Ipsa gaudens recipit filium reddaevivum, quem amiserat defunctum. Hoc magnum et mirabile fuit miraculum, ex quo magna fides processit in populo de tam perfecto viro, cuius gloria manet in caelo. 31. Inde vero sublatum est corpus beatiad monasterio beati Maxenti, in quo Et quia inibi coeperat prius mentis hominum perversorum mutare ad cultum divinum, iusto iuditio Dei ac providentia censitur, ut virtutibus fulgendo summis exemplis plurimos adnecterit Dei operibus. Cum autem deferreretur, occurrunt ei in via duo pauperes, scilicet vir cum uxore, vir enim unuterque accidentes ad feretrum, mulier ex fide lumen recipit oculorum, vir eius dubitans rectrahebat funiculo caecam; recidentes quidem, uxor, accepto lumine, vicem reddens, viro trahebat postmodum caeco. Nam cum prius monachi ex ipso caenubio in eius properarent occurso, quedam puella, quae iacebat in atrio beati Maxenti paralitica, adque omnia
Abbreviated transcription (Latin):
tiris. Tunc canticis ⁊ magnis laudibus ꝑ¬
nentũ ẽ urbi ⁊ in sub urlana ad baselica
inqua beata redegundis requiescebat et intͦ
⁊erat ibi quidam paraliticꝰ.⁊ in eius ad¬
dei inuocans lumen amissum recepit q
secuta usq in eius tumulũ ꝑueniens.
corpo amotũ fuisset ab urbe ⁊ ab ip̃iꝯ ciui¬
tatis p̾sule cũ suis sacdotibi ⁊ ministri ꝓ¬
priis humeris fuisset quilndam spac̃iis
loci de portatum. ⁊ usq zi zoalo quodam
uiculo cum magno triumpho fuisset de¬
latum ubi turba magna monachoꝵ ex
sci maxencii cenobio in quo priꝰ albas
fuerat constitutꝰ gaudentes obiuam ꝓ¬
cesẜunt illoꝵq pastorem cũ fauorem̃
niagno suscepturi ⁊ deuocione magna¬
cłia per noctantes. Diluculo uero quedã
inbrachiis infantulũ pene annoꝵ trium.
Qui priusꝙͣ ad sc̃m corpꝰ accederet fert᷑
de precando clamaret quasi de graui somp¬
no euigilans infans uoc̃e quam ualebat
in ĩfañcia matrẽ requirens ait. Mat̾ ubi

Expanded text:
tyris, tunc cum canticis et magnis laudibus perventum est urbi, et in suburbano basilica, in quod beata Radegundis requiescit, introivitue aderat quidam paraliticus, et in eius Dei invocans, lumen amissum recipit; quae secuta, usque ad eius tumulum perveniens, corpus amotus fuisset ab urbe et ab ipsius civitatis praesole cum suis sacerdotibus et ministris propriis humeris fuisset quibusdam spatiis loci deportatum et usque Zezinoialo quodam viculo cum magno triumpho fuisset dilatum: ubi turba magna monachorum ex sancti Maxenti coenubium, in quo prius abba fuerat constitutus, gaudentes obviam processerunt, suumque pastorem cum favore magno suscepturi, devotione magnaclesia pernoctantes. Diluculo vero quedam in brachiis infantulum poene annorum trium, qui priusquam ad sanctum corpus accederit, depreeando clamaret, quasi de gravi somno evigilans, infans voce qua valebat infantia matrem requirens ait: 'Mater, ubi