comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aliquando te quoque in nonnullis falli potuisse. dicisine in ionam ꝓphaã
malequidem Inter pr&atum. & sed itione populi conclamante ꝓpter unius
uerbi dissonantiam episcopum pene sacerdotum ꝑdicdisse: & quid sit illud
quod male inter pr&atuis sum subtra his  Auferesiihi occasionem de¬
fensionis meae : ne quid quid dixeris meres pondente soluatur: Nisi forte
hautante annos plurimos: cucurbita uenit in medium. ad serente illis
temporibus cornelio : &asinio pollione mehȩderam ꝓcucurbita trans¬
tulisse : Suꝑquare : in comm̃tario iona ꝓph&ȩ plenius respondimus: hoc
& aquila cum reliquis haederam transtulerunt: id estRaria con in ebie
uolumine ceceion scriptum hab&. quamuulgo serii. cyceiam uocant:
estaũt genus uirgultilata habens folia in modum pampani: cumque
plantum fuerit: cito consurgit in arbusculam. absque ullis calamorũ
& astilium adminiculis quibus &cucurbitȩ & hȩdere indigent :

Expanded text:
uoque in nonnullis falli potuisse. Dicis me in Iona propheta male quiddam interpretatum et seditione populi conclamante propter unius uerbi dissonantiam episcopum paene sacerdotium perdidisse. et quid sit illud, quod male interpretatus sim, subtrahis auferens mihi occasionem defensionis meae, ne, quicquid dixeris, me respondente soluatur, nisi forte ut ante annos plurimos cucurbita uenit in medium adserente illius temporis Cornelio et Asinio Pollione me \'hederam\' pro \'cucurbita\' transtulisse. super qua re in commentario Ionae prophetae plenius respondimus hoc et Aquila cum reliquis \'hederam\' transtulerunt, idest κιττόν, in Hebraeo uolumine \'ciceion\' scriptum habet, quam uulgo Syri \'ciceiam\' uocant; est autem genus uirgulti lata habens folia in modum pampini, cumque plantatum fuerit, cito consurgit in arbusculam absque ullis calamorum et hastilium adminiculis, quibus et cucurbitae et hederae indigent,
Abbreviated transcription (Latin):
sol& autem quasi imitari iustitiam uindicandi libido: seduicium est
ignauia fortitudini ꝑspicue contraria est: duricia uero distaina¬
tura natura sallit similitudine : constantia parsquedã uirtutis est

Expanded text:
solet autem quasi imitari iustitiam uindicandi libido, sed uitium est. solet autem quasi imitari iustitiam uindicandi libido, sed uitium est. ignauia fortitudini perspicue contraria est, duritia uero distat natura, fallit similitudine. constantia pars quaedam uirtutis est;
Abbreviated transcription (Latin):
ut in prudentia prudontiae : sunt aut̃ quȩdam tantum
qͥuia uitia sunt ideo contraria quaedam tamen speciefalla¬
cis similia. uteidem prudentiae non in prudentia sedastutia
Nuncenim eam dico astutiã quaeusitatius in malitiosis l intellegi
& uocari sol& : Non sicut loqui nr̃a scriptura consueuit quae saepe
astutiam in bono ponit ⁊ unde est: astuti ut setpentes: & illud. ut &
nocentibus astutiae quã quam & apudillos romane linguae
dissertissimus dixerit: Neque illitamen ad cauendum dolus
aut astutia deerant: a stutiam pones in bono: sed apud illos
arissimum : apud nr̃os aut frequentis simum est : Itẽque in partib:
tem perantiae aꝑtissimae contra ria est effusio parsimoniae : ea
uero quae tenacitas &iam uulgo dici sol&. uitium est quidem.
tamen parsimoniae. simile nonnatura sed falla cissima specie
tem dissimilitudine manifesta contraria est iniustitia iustiti&e:

Expanded text:
ut inprudentia prudentiae. sunt autem quaedam tantum, ut inprudentia prudentiae. sunt autem quaedam tantum, quia uitia sunt, ideo contraria, quadam tamen specie fallaci similia, u ut eidem prudentiae non inprudentia sed astutia. nunc enim eam dico astutiam, quae usitatius in malitiosis intellegi et uocari solet, non sicut loqui nostra scriptura consueuit, quae saepe astutiam in bono ponit, unde est: astuti ut serpentes et illud: ut det innocentibus astutiam. quamquam et apud illos Romanae linguae disertissimus dixerit: neque illi tamen ad cauendum dolus aut astutia deerat astutiam ponens in bono; sed apud illos rarissimum, apud nostros autem frequentissimum est. itemque in partibus temperantiae apertissime contraria est effusio parsimoniae; ea uero, quae tenacitas etiam uulgo dici solet, uitium est quidem, tamen parsimoniae simile non natura sed fallacissima specie. item dissimilitudine manifesta contraria est iniustitia iustitiae;
Abbreviated transcription (Latin):
uerumest Non tamen ideo cogamur fateri adqualitatem omniũ
peccatorum. quantum possum adiuuante dño aperire cona
quod siefficero adꝓbabis ubi causȩ defuero tu supplebis: certe hino
suadent quiunam uirtutem habuerit habere om̃s & omnes de essi
cui una defuerit quod prudentia nec ignauia nes iusta nec inten¬
ierans porest esse : namsialiqua horum fuerit prudentia nonerit.
porro si prudentia tunerit si & fortis & iusta & temperans sit pro¬
fecto ubi fuerit secum hab& c&eras: sic & foctitudo in puudens
eẽ non potest uel intemperans uel iniusta: sietem perantia n¬
seest ut prudens fortis & iustasit: sic iustitianon est. si non sit
prudens fortis& temperas : Ita ubi uera est aliqua earum
& aliae similiter sunt. ubi aut aliae desunt. uera illa non est
&iam sialiquomodo similis esse uideatur: suntenim ut sci
quaedam uicia uirtutibus aꝑta discretione contraria

Expanded text:
uerum est, non tamen ideo cogamur fateri aequalitatem omnium uerum est, non tamen ideo cogamur fateri aequalitatem omnium peccatorum, quantum possum, adiuuante domino aperire conabor. quod si effecero, adprobabis, ubi causae defuero, tu supplebis. Certe hinc persuadent, qui unam uirtutem habuerit, habere omnes et omnes deesse, cui una defuerit, quod prudentia nec ignaua nec iniusta nec intemperans potest esse; nam si aliquid horum fuerit, prudentia non erit. porro, si prudentia tunc erit, si et fortis et iusta et tempeians sit, profecto, ubi fuerit, secum habet ceteras. sic et fortitudo inprudens esse non potest uel intemperans uel iniusta; sic temperantia necesse est ut prudens, fortis et iusta sit; sic iustitia non est, si non sit prudens, fortis et temperans. ita, ubi uera est aliqua earum, et aliae similiter sunt. ubi autem aliae desunt, uera illa non est, etiamsi aliquo modo similis esse uideatur. Sunt enim, ut scis, quaedam uitia uirtutibus aperta discretione contraria,
Abbreviated transcription (Latin):
huusue rumast onfir matur ste sententia sedego canser pom uole mon
bos siromame quao ꝑ seipse apudnos ommibus plilo sophoruera er dict¬
tactibus sirmiors ꝑsellud quidem deuirtutib & uitius siue raetereinst
nonest cõnsequens ut prt hoe om̃a peccata sint paria tio millud derst¬
parabilitate urtutum & sifor sitan fallor tam̃ siuerum memini quat
urememini omnib pluloso phis placuit qui eosdem uircutes agendae
untanenaces sarias essedixerunt : hoc autem depariltta te noris suo¬
rum soli stoici ausi sunt disputare contr a omne sensamo gten qstos bura¬
runua ebrum uanstatem imouiniano illo quin hac sentersase stoiotusr¬
mi quaueripan disaut a defensandisuoluntatibus epieuer eosde seripturis
scisi ndilucidissime conuicisti: Inquatua sua uissima a praclarissim&
disputationei satis euidenter apparuit. Non placuisse auctoribus
nr̃is uelipsis potius quae ꝑ eos locuta est ueritati: omnia pana esse
peccatie. quo modo. autem fieri possit ut &iam si hoc deuirtutiba

Expanded text:
uolo, non confirmari, quae per se ipsam est apud nos omnium philosophorum auctoritatibus firmior. et illud quidem de uirtutibus et uitiis si ueraciter dicitur, non est consequens, ut propter hoc omnia peccata sint paria. nam illud de inseparabilitate uirtutum, etsi forsitan fallor, tamen, si uerum memini, quod uix memini, omnibus philosophis placuit, qui easdem uirtutes agendae uitae necessarias esse dixerunt. hoc autem de parilitate peccatorum soli Stoici ausi sunt disputare contra omnem sensum generis humani; quam eorum uanitatem in Iouiniano illo, qui in hac sententia Stoicus erat, in aucupandis autem et defensitandis uoluptatibus Epicureus, de scripturis sanctis dilucidissime conuicisti. in qua tua suauissima et praeclarissima disputatione satis euidenter apparuit non placuisse auctoribus nostris uel ipsi potius, quae per eos locuta est, ueritati omnia paria esse peccata. quomodo autem fieri possit, ut, etiam si hoc de uirtutibus
Abbreviated transcription (Latin):
qđ inpato rep̃henderat: parus igitur simu lauit legis custodiam : steaĩt¬
plienisor pati audactr ob seruabit legtima scquttor abur soeestoletua

Expanded text:
quod in Petro reprehenderat. Petrus igitur simulauit legis custodiam, iste autquod in Petro reprehenderat. Petrus igitur simulauit legis custodiam, iste autprehensor Petri audacter obseruauit legitima. sequitur enim in epistula tua
Abbreviated transcription (Latin):
disputant: bonum est continentia : malum luxdria: Inter utrũque in¬
differens ambulare digerere alui stercora capitis naribus purgam̃ta
picere sputis reumata iacere: hoc necbonum: nec malum est: siueenĩ
feceris siue non feceris nec iustitiam habebis nec iniustitam: obseruare
aũt legis cerimonias non potest esse in differens : sed aut bonum est aut
malum est : tudicis bonum : ego assero malum: & malum non solum his
qui exgentibus sedhis qui exiudaico populo crediderunt : In hocnifalla
loco dũ aliuduitas ad aliud deuolueris : Dum enim m&us porphirium
blas phemantẽ : in hebionis incurris laqueos. his quicredunt exiuda is
obseruandam legem esse decernens : & quia periculosum intelligis esse
quod dicis : Nursum illud suꝑfluis uerbis temperare conaris sine ulla sal¬
tis necessitate sicut iuda celebrada putabant : aut fallaci simulatione

Expanded text:
disputant: \'bonum est continentia, malum luxuria, inter utrumque indisputant: \'bonum est continentia, malum luxuria, inter utrumque indifferens ambulare, digerere alui stercora, capitis naribus purgamenta proicere, sputis rheumata iacere\'. hoc nec bonum nec malum est — siue enim feceris siue non feceris, nec iustitiam habebis nec iniustitiam —, obseruare autem legis caerimonias non potest esse indifferens, sed aut bonum est aut malum est. tu dicis bonum, ego adsero malum et malum non solum his, qui ex gentibus, sed et his, qui ex Iudaico populo crediderunt. in hoc, ni fallor, loco, dum aliud uitas, ad aliud deuolueris. dum enim metuis Porphyrium blasphemantem, in Hebionis incurris laqueos his, qui credunt ex Iudaeis, obseruandam legem esse decernens. et quia periculosum intellegis esse, quod dicis, rursum illud superfluis uerbis temperare conaris: sine ulla salutis necessitate, sicut Iudaei celebrandas putabant, aut fallaci simulatione,
Abbreviated transcription (Latin):
quam fuissent necessaria in fructuose atque in aniter ꝓeis machabei
martyres fierent: posttremo illud quod p̃dicatores gratia e xp̃ia no
iudaci tam quã hostes legis ꝑ sequerentur: hos atque huius inodi erro¬
res & uitia dicit sedamnare: & utstercora arbitratur ut xp̃m lucri¬
facer& : Didicimus ꝑte quae a postolus paulus mala reliqueritiudaeorũ
nursumte docente discamus qua bonaeorum tenuerit: obseruationis in¬
quies leges quasmore patrio caelebrant sicut abipso paulo celebra ta sun
sinculla salutis necessitate : id quid uelis dicere sineulla salutis ne cessita¬
te non satis intellego : sienim salutem non adferunt cur obseruantur
si aũt obseruanda sunt : utique salutem adferunt. maxime que seruata
martrres faciunt : Nonenim obseruarentur : nisi ad ferrent salutem :
Neque enim in differentia sunt in terbonum & malum: sicut philo sophi

Expanded text:
quam fuissent necessaria, infructuose atque inaniter pro eis Machabaei quam fuissent necessaria, infructuose atque inaniter pro eis Machabaei martyres fierent; postremo illud, quod praedicatores gratiae Christianos Iudaei tamquam hostes legis persequerentur. hos atque huius modi errores et uitia dicit se damna et stercora arbitratum, ut Christum lucrifaceret. Didicimus per te, quae apostolus Paulus mala reliquerit Iudaeorum; rursum te docente discamus, quae bona eorum tenuerit. obseruationes, inquies, legis, quas more patrio celebrabant, sicut ab ipso Paulo celebratae sunt sine ulla salutis necessitate. quid uelis dicere \'sine ulla salutis necessitate\', non satis intellego. si enim salutem non adferunt, cur obseruantur ? si autem obseruanda sunt, utique salutem adferunt, maxime quae seruata martyres faciunt; non enim obseruarentur, nisi adferrent salutem. neque enim mdillerentia sunt inter bonum et malum, sicut philosophi
Abbreviated transcription (Latin):
non seter is in scibenim texp̃ianum &tem sacri leg amoseie sooere¬
turum uelis nolis uamsententiam repbabis : & tare seie sopero
disficilius tt confirmaresua quã aliena rep̃bendere A quefor¬
sitan tibi non deremus immononintelleger emus qđ eliceres
frequenter enim in longum sermo protractatus car& intel legentia &
dum non sentitur abimperitis minus reprehenditur: Inculcas & repli¬
cas: hoc iudaorum paulus dimiserat : quod malum habebant : quod est
malum iudaeorum quod paulus dimiserat  utique . llud quod sequit᷑
quodignorantes dĩiustitiam & suam iustitiam uolentes constituere
iustitiae dĩ non sunt subiecti:. Deinde quod post passionem & resurrec¬
tionem xp̃i dato acmanifestato sacramento grãtiae secundum ordinẽ
melchi sedech: Adhucputabant u&era sacram̃ta non exconsu&udine
sollemnitatis sed ex necessitate salutis essecaȩlebranda: qua& a mensinia¬

Expanded text:
non feceris — scio enim te Christianum et rem sacrilegam non esse facnon feceris — scio enim te Christianum et rem sacrilegam non esse facturum -, uelis nolis tuam sententiam reprobabis et tunc disces opere difficilius esse confirmare sua quam aliena reprehendere. ac ne forsitan tibi non crederemus, immo non intellegeremus, quid diceres — frequenter enim in longum sermo protractus caret intellegentia et, dum non sentitur, ab inperitis minus reprehenditur —, inculcas et replicas: hoc ergo Iudaeorum Paulus dimiserat, quod malum habebant. quod est malum Iudaeorum, quod Paulus dimiserat ? utique illud, quod sequitur: quod \'ignorantes dei iustitiam et suam iustitiam uolentes constituere iustitiae dei non sunt subiecti\'; deinde, quod post passionem et resurrectionem Christi dato ac manifestato sacramento gratiae secundum ordinem Melchisedech adhuc putabant uetera sacramenta non ex consuetudine sollemnitatis, sed ex necessitate salutis esse celebranda, quae tamen si num
Abbreviated transcription (Latin):
desielissuserunsi eu si spet chicimimi lam nonestis fublege er quo de poras
quislslo qe est non dispensatiue ut nr̃i uoluere maiores seduere uttuin
do dot nediscanius ego inquit dedieis precepta nom bona Miuasti fi¬
cationesin quibus noniuiuantincis. Inccdicimnus non quoed legẽ uix¬
ananscheum & martionem destruamus : quam a sem̃ aspiri¬
alor ilixta a postolum nouimus. sed quia postquam fidesuenit & tem¬
porum plenitudo misitcłs̃ filium suum natum exmuliere factum sub
lege uteos qui sub lege crant redimera : ut adoptionem filiorum
quod pater nas itaditiones obset uar& : quodo facere uelle sec
men daciter necin congrue ficer&: pterumdieq qus de piscopuis es
mei sari aeprim agislcr : unt probes uetunesse quoda sseriscis
susciper aliquem uicicorum qui factusest xp̃ianus natum silesfs lues
bncum caddati quiob seruoro sdilatum qui a bstinea racibis quos
dereauit adutendum cum gratianum actionequiq uarerderno a
diemerfis primi agnum mact& adues peram: & curilios feceri simno

Expanded text:
imini, iam non estis sub lege. ex quo apparet, qui sub lege est non dispensatiue, ut nostri uoluere maiores, sed uere, ut tu deo docente discamus: Ego, inquit, dedi eis praecepta non bona et iustificationes, in quibus 11 non uiuant in eis. haec dicimus, non quo legem ita Manicheum et Marcionem destruamus, quam et sanctam et spiritalem iuxta apostolum nouimus, sed quia, postquam fides uenit et temporum plenitudo, misit deus filium suum factum ex muliere, factum sub lege, ut eos, qui sub lege erant, redimeret, ut adoptionem filiorum quod paternas traditiones obseruaret, quod si facere uellet, nec mendaciter nec incongrue faceret. iterum dico: episcopus esisti magister, ut probes verum esse quod asseris, suscipe aliquem Judaeorum, qui factus Christianus, natum sibi filium circumcidat, qui observet sabbatum, qui abstineat a cibis quos Deus creavit ad utendum cum gratiarum actione, qui quarto decimo die mensis primi agnum mactet ad vesperam; et cum hoc feceris, imo
Abbreviated transcription (Latin):
pesbilsi mnoquis ꝑ cetbrondit sibi inceneris capussuosũ enẽ hađbo¬
erat estonbi iudatorir timore conpulsussit facernerdno¬
lebat quare coam putriuit ex uoto & postea meeneris
to tondit exlege quodna zarei quisedeuo seeo ad conga
precoptũ mos .s facere consueruntia suerã les adeunps¬
pitione᷑ enus reiquȩ sequitur paria sant h̃e fesolutas
utraes cripfor instoriae cũ uenis semus buero solimã
i bonter su scepert nos statres: & sequenti dit ia cob:
&õ nesseniores quicũ eo erant. euangelio illius conpro¬
bato dixerunter: uides frater quod milia s̃ iniudea
quicrediderunt in xp̃o: & huomnes emulatores s̃
legis: Audi erunt autẽ dete qđ dicessionem do cegs
amorse eorũ quiꝑgentes sunt iud eorũ: Dices non de¬
bereeos circũcidere filius suos neque secundũ consuo¬
tudinẽ in gredy quidergo e : ubi oport& conuenire
multito dinẽ audierunt eñi tesuꝑ uenisse: Conuen¬

Expanded text:
scilla et Aquila et totondit sibi in Cenchris caput; uotum enim habuerat. esto, ut ibi Iudaeorum timore compulsus sit facere, quod nolebat: quare comam nutriuit ex uoto et postea eam in Cenchris totondit ex lege, quod Nazaraei, qui se deo uouerint, iuxta praecepta Moysi facere consuerunt? Verum haec ad comparationsemus Hierosolymam, libenter exceperunt nos fratres et sequenti die Iacobus et omnes seniores, qui cum eo erant, euangelio illius comprobato dixerunt ei: Vides, frater, quot milia sunt in Iudaea, qui crediderunt in Christo et hi omnes aemulatores legis. audierunt autem de te, quia discessionem doces a Moyse eorum, qui pebere eos circumcidere filios suos neque secundum consuetudinem ingredi. Quid ergo est? Utique oportet convenire multitudinem; audient enim te su
Abbreviated transcription (Latin):
suscepitea celebranda cũ am xp̃i ess& a postolus: it doce
r& non eẽ perniciosa hisquiea uellent sicut a parentib¬
ꝑlegem acceperant custodire Ego econtrario loquar.
& reclimante mundolibera uoce ꝓnontiem :: Cerimi¬
nias iudeocũ & perniciosas ẽẽ & mortiferas xp̃ianis
ad iustsam omni credenti: Iudeoscilic& atque gentili.
Neq enim omnicredemi ernfinis adiusticiã suudeus ex¬
cipit: In euangelio legimus. lex &ꝓphote usq adioannem
interficere: quia non solum soluebat sabbatum sed
& patrem suum essediceba nt dm̃ e qualem se faciens dõ:
et iterum depleniuidine eios nos omnes accepimus.
gratiam pro gratia quialex per moysendataert gra¬
tuautem &ueritas perlhm xp̃m factaest. progis
permanentem : & pro umibris &imagini buse G¬
&dornium iucda testamentum nouum. Nonsecundum utestcorent unt
qubd cusposi putribus corum inddie qua adehen dioduon oopul ut

Expanded text:
set apostolus, et dicis « eas non esse perniciosas his qui eas vellent, sicut a parentibus acceperant, custodire. » Ego e contrario loquar, et reclamante mundo, libera voce pronuntiem, cerimonias Judaeorum et pead iustitiam omni credenti, Iudaeo scilicet atque gentili; neque enim omni credenti erit finis ad iustitiam, si Iudaeus excipitur. et in euangelio legimus: Lex et prophetae usque ad Iohannem ere, quia non solum soluebat sabbatum. sed et patrem suum dicebat deum aequalem se faciens deo, et iterum: De plenitudine eius nos omnes accepimus et gratiam pro gratia, quia lex per Moysen data est, gratia et ueritas per Iesum Christum facta est. pro legis permanentem et pro umbris et imaginibus et domui Iuda testamentum nouum non secundum testamentum, quod disposui patribus eorum in die, quando adprehendi manum eorum, ut
Abbreviated transcription (Latin):
heresis e qusiscit ocineorũ &aphariseis nuncusq dinatur
quos uulgo nazare os noncupał qui credunt in xp̃mfiliũ dĩna¬
tũ depoaria uirgine: & eũ dicunt eẽ qui sub pontiopilato pase
ẽ & resurrexit inquẽ & nos credimi: seddõ uolunt & iudaei ẽẽ
nusculo medendũ putis qd acuforatũ immo punctũ dicit᷑
huius sententiaȩ meda aris uulnerã : qđ lancea &itia dica
phalaries mole ꝑcussũ ẽ. Neq enĩ eiusdẽ ẽ criminis in expli¬
nacione scripturarũ diuersas maiorũ sententias ponere :¬
& heresim sceleratissimã pursũ in ecclesiã introducere. sin autẽ
hiec nobis in cũbit necessitas ut iudeos cũ legitimis suis sus¬
iudeos facient: quis enĩ hoc xp̃ianorũ patient̃ audiat qđ ina
epistola continet᷑: Iud eus eratpiulus xp̃ianus autẽ factus

Expanded text:
e dicitur Minaeorum et a Pharisaeis huc usque damnatur, quos uulgo Nazaraeos nuncupant, qui credunt in Christum filium dei natum de Maria uirgine et eum dicunt esse, qui sub Pontio Pilato et passus est et resurrexit, in quem et nos credimus. sed dum uolunt et Iudaei esse et nusculo medendum putas, quod acu foratum. immo punctum dicitur, huius sententiae medearis uulneri. quod lancea et, ut ita dicam, phalaricae mole percussum est. neque enim eiusdem est criminis in explanatione scripturarum diuersas maiorum sententias ponere et haeresin sceleratissimam rursus in ecclesiam introducere. sin autem haec nobis incumbit necessitas, ut Iudaeos cum legitimis suis susIudaeos facient. Quis enim hoc Christianorum patienter audiat, quod in tua epistula continetur: Iudaeus er
Abbreviated transcription (Latin):
edebat: Cũautẽ uenissent subtrahebatse & segregibattimens
eos qui excircũ cissione erant & consenserunt cũ illo ceteri iudei
haut barnabas adduceretur ab his in illa simulationo sed
cũ uidissem inquid qđ non rec ingre diebantur inueritate
ieuangelii : dixi petro coram omnib: situ cumsis iudeus
gentiliter & noniudaice uiuis: Quo modo cogis gentes.¬

Expanded text:
edebatedebateos, qui ex circumcisione erant. et consenserunt cum illo ceteri Iudaei, ita ut et Barnabas duceretur ab his in illa simulatione. sed cum uidissem, inquit, quod non recte ingrediuntur ad ueritatem euangelii, dixi gentiliter et non iudaice uiuis, quomodo gentes
Abbreviated transcription (Latin):
tolasua scripserit: Deinde post an nostres ueni hiero solimã uidero
annes xiiii. ascendi iterũ hierosolimã cũ barnaba ad sũpto &tito
Ascendiaute secundũ reuelationẽ & ex posuieis euangelium
qđ pra dico intergentes: ostendens non habuisse securitatem
euangelii praedicindi nuisi petri & quicũ eo erant fuis s& senten¬
tu roboratũ: Sttimq sequit̾: sepgratim autẽ his quidebantur
ne forte inuacuũ currerẽ aut corrissẽ: quire separatim &
non publice: ne forte fidelib: exnumero iuderũ quile gẽpu¬
tibant ẽẽ seruandã & sic credendũ in dño siluatore fidei scan¬
dilũ nas ceretur: Ergo eotempore cũ petrus uenis sed anti¬
ochiã lic& hocapostoru acta ñ scribant: sed ad firmanti paulo
credendũ sit: in fatiẽ illi paulus restitisse scribit qͥire preben¬
sibilis erat prius enĩ quã uenirent quidĩ ia cobocũ gentib

Expanded text:
tula sua scripserit: deinde post annos tres ueni Hierosolymam uidere tula sua scripserit: deinde post annos tres ueni Hierosolymam uidere ecim ascendi iterum Hierosolymam cum Barnaba adsumpto et Tito. ascendi autem secundum reuelationem et exposui illis euangelium, quod praedico inter gentes, ostendens non habuisse se securitatem euangelii praedicandi, nisi Petri et, qui cum eo erant, fuisset sententia roboratum. statimque sequitur: separatim autem his, qui uidebantur, ne forte in uacuum currerem aut cucurrissem. quare separatim et non in publico ? ne fidelibus ex numero Iudaeorum, qui legem putabant esse seruandam et sic credendum in domino saluatore, fidei scandalum nasceretur. ergo et eo tempore, cum Petrus uenisset Antiochiam—licet hoc apostolorum Acta non scribant, sed adfirmanti Paulo credendum sit — in faciem illi Paulus restitisse se scribit, quia reprehensibilis erat. prius enim, quam uenirent quidam a Iacobo, cum gentibus
Abbreviated transcription (Latin):
ĩminuma aduersuspaulũ & burniaban statuerꝰ ascendete
rexissent. Ex surrexer quidũ deheresi farisģorũ quiere¬
diderant in xp̃õdicentes : Opos t&circũ cidieos & p̃cipere
illis utseruent legemmorsi: & cũ magna suꝑ hoc uerbo
gentes uerbũ cungelii & credere : &quino uit cordads̃ testimo
niũ ꝑ hibuit dans illis sp̃m scm̃ sicut & nobis: & nihil discreua
internos & illos fide purificins corduillorũ, taunc autem.
quid tẽptatis dm̃ inponere iugum suꝑceruicẽ dicipulorũ qđ neq
patres nostri nequenos porlare poruim : sed ꝑ gratiã dñi nostri
ihũ xp̃i credimus siluari. que ad modũ &illi tacuit aũte omnis
multitudo & in sententiã cius ia cob: a postolus &omnessimul pr̃b
transierunt: Hec nondebent molesta ẽẽ lectori: sed & m&ilb
moprincipem huius ẽẽ decreti legẽ posteum gelium nonẽe
seruindã: Denique tcntȩ petrus aucioritatis fuit : ut paulas in ep̃i¬

Expanded text:
non minima aduersus Paulum et Barnaban statuerunt ascendere non minima aduersus Paulum et Barnaban statuerunt ascendere rexissent et surrexissent quidam de heresi Pharisaeorum, qui crediderant in Christo, dicentes: oportet circumcidi eos et praecipere illis, ut seruent legem Moysi, et magna super hoc uerbo gentes uerbum eunium perhibuit, dans illis Spiritum Sanctum sicut & nobis: & ninter nos et illos, fide purificans corda illorum. Nunc autem quid tentatis Deum imponere jugum super cervicem discipulorum, quod neque patres nostri, neque nos portare potuimus? Sed per gratiam Domini nostri Jesu Christi credimus salvari, quemadmodum et illi. Tacuit autem omnis multitudo, et in sententiam ejus Jacobus Apostolus, et omnes simul Presbyteri transierunt. 8. Haec non debent molesta esse lectori, sed et mihi mo principem huius fuisse decreti, legem post euangelium non seruandam. denique tantae Petrus auctoritatis fuit, ut Paulus in epis
Abbreviated transcription (Latin):
tari Audicrunt autem apostoli & fratres quitrant inui¬
dea qͥuia & gentes receperunt uerbum dĩ: Cumauteuer
ascendis s&& p&rus hero solimam : disceptabant aduer¬
susillum quierant excircum cisione dicentes. Quare intro¬
isbiaduiros prepłtium habentes. & manducasti cumillis
uibus omairatione exposita : Nouissime orationã fuauii
hoser mone conclusit: sier gocandem gratiam dedit illis
drs̃ sicut & nobis quiere didimus dnm̃ ihĩ xp̃m. Egoquis
erã quis pos simpro hibere dm̃: hi s auditis tacuerunt & glori¬
ficauerunt dm̃ dicentes: Ergo & gentibus ds̃penitentiam
aduitã dedit: pur sum cũmulto post tempore paulus &
bur Nabasuenissent ant nochiam & congregata eclesia
r &ulis sent quanta fecis s& ds̃ cumillis : & quia a peruiss&¬
dsgentib ostium fide qui: dũ descendentes deiudta doce¬
bant fiatres atque dicebant: nisicircũ cidamini secundũ¬
u morẽ mor si ñ potestis saluifieri: Cõmotaigitur seditione

Expanded text:
tres, qui erant in Iudaea, quia et gentes recepissent uerbum dei. cum autem ascendisset Petrus Hierosolymam, disceptabant aduersus illum, qui erant ex circumcisione, dicentes: Quare introisti ad uiros praeputium habentes et manducasti cum illis? quibus omni ratione exposita nouissime orationem suam hoc sermone conclusit: Si ergo \'eandem gratiam dedit illis deus sicut et nobis, qlorificauerunt deum dicentes: ergo et gentibus deus paenitentiam ad uitam dedit. rursum, cum multo post tempore Paulus et Barnabas uenissent Antiochiam et congregata ecclesia rettulissent, quanta fecisset deus cum illis et quia aperuisset gentibus ostium fidei, quidam descendentes de Iudaea docebant fratres atque dicebant: nisi circumcidamini secundum morem Moysi, non potestis salui fieri. commota igitur seditione
Abbreviated transcription (Latin):
sed potius dimittendo atquedando mereatur sibidimitti debita rehi¬
que ꝓmissa multa dixi quibus tibib tedium fortassis inferrem qui
haec quae ctamem approlas. non expectas dicere quodea docere con¬
suisti : si quidautem est in eis quantum ad rẽipsam ꝑtin& Namqua
cloquio explicati sint nonminus curo siquid ergo in eis quođ
eruditionem offendat tuam: queso ut rescribendo ammoneas
&ne corrigere nongraueris: Inselix est enim quinontantos &samscõs
tuorum studiorum labores & digne honorat & delis dño dõnr̃o
cuus munere talis es gratia s agit : unde cumlibentius debeain
uqus lib& discere quod mnutiliter ignoro. quam promptius quolib&
loco e quodscio quanto iustius abste hoc caritatis debitum flin¬
oto cuius loc trina in nomine & adiutorio ch̃i tantum n laetime
onqua eecdlesiastice litterȩ adiute sunt quantium rum qu uonantea¬
otuerunt: maxime tamen istamsententiam quicumque totam

Expanded text:
sed potius dimittendo atque donando mereatur sibi dimitti debita reddised potius dimittendo atque donando mereatur sibi dimitti debita reddique promissa. Multa dixi, quibus tibi taedium fortassis inferrem, qui haec, quae tamen adprobas, non expectas discere, quia ea docere consuesti. si quid autem est in eis, quantum ad res ipsas pertinet — nam, quali eloquio explicata sint, non nimis curo —, si quid ergo est in eis, quod eruditionem offendat tuam, quaeso, ut rescribendo admoneas me corrigere non graueris. infelix est enim, qui non tantos et tam sanctos tuorum studiorum labores et digne honorat et de his domino deo nostro, cuius munere talis es, gratias agit. unde cum libentius debeam a quolibet discere, quod inutiliter ignoro, quam promptius quoslibet docere, quod scio, quanto iustius hoc abs te caritatis debitum flagito, cuius doctrina in nomine et adiutorio domini tantum in Latina lingua ecclesiasticae litterae adiutae sunt, quantum numquistam sententiam, Quicumque totam
Abbreviated transcription (Latin):
contumaci : quiduulo smecum iuditio contendere : cumenim rexiustus sed¬
rit inthrono quis gloriabitur castum sehabere cors autquis gloria bitu
mundum seeẽ apeccato : quaeigitur spesest nisi suꝑ exalt& misericordiã iudto
ederga illos quimi sericordiam fecerunt uera citer dicendo dimitte nobis
sicut & nos dimittimus & sine murmoratione dando hilarem en imdar¬
rem diligitłs demique sc̃s ia cobus iam existoloco demiscricordiae operib
loquitur. ut quos uehementer illa sententia terruerat consolout cuman¬
mon&. quomodo &iam peccata cottidiana sine quibus non hicuiuitur
cottidianis remediis expientur. Ne homo quicum in uno offenderit fi
omnium reus in multis offendendo quia in multis offendimus om̃s
magnum &gerem reatus sui minutatim collectum ad tribunal tanti
iudicis perueniat &eam quam non fecit misericordiam non inuena

Expanded text:
contumaci:quid uultis mecum iudicio contendere? cum enim rex iustus sedcontumaci:quid uultis mecum iudicio contendere? cum enim rex iustus sederit in throno, quis gloriabitur castum se habere cor? aut quis gloriabitur mundum se esse a peccato? quae igitur spes est, nisi superexultet misericordia iudicio sed erga illos, qui misericordiam fecerunt ueraciter dicendo: dimitte nobis, sicut et nos dimittimus, et sine murmuratione dando ? hilarem enim datorem diligit deus. denique sanctus Iacobus iam ex isto loco de misericordiae operibus loquitur, ut, quos uehementer illa sententia terruerat, consoletur, cum admonet, quomodo etiam peccata cotidiana, sine quibus hic non uiuitur, cotidianis remediis expientur, ne homo, qui, cum in uno offenderit, fiat omnium reus, in multis offendendo, quia in multis offendimus omnes, magnum aggerem reatus sui minutatim collectum ad tribunal tanti iudicis peruehat et eam, quam non fecit, misericordiam non inueniat,
Abbreviated transcription (Latin):
omnes Suggerit dominicam : tam quam dominicam cotidianis. & sileuioribus
tamen uul neribus medicinam : iudicium enim inquit sine misericordia ill
dabitur uobis suꝑ exaltat autem misericor diai iudicio: Nomdietum esta
citmiscricordia iudicium nonenim est aduersa iuditio sed suꝑ exaltat : a
plures ꝑmiseri cordiam colliguntur sed quimiseri cordiam praestiterit: beri
enim misericordes quia ipsis miserebitur. & hoc utique iustumest ut du¬
tatur eis quia dimiscrunt & d&ureis quia dederunt Inc̃ qui ppedõ & miso¬
corda iudicanti: &iudicium miseranti: propter quod eichcitur: mnisericor¬
diam &iudicium cantabo tibidñẽ : nam quis quis uelut nimium iustus iudo
si ne miseri cordia quasi securus expectat : iram iustissimam prouocat pu
tinens illedicit Neintres iniudicium cumser uotuo Aindedicitur popul

Expanded text:
omnes, suggerit dominicam tamquam cotidianam cotidianis etsi leuioribus omnes, suggerit dominicam tamquam cotidianam cotidianis etsi leuioribus tamen uulneribus medicinam: iudicium enim, inquit, sine misericordia illdabitur uobis. superexultat autem misericordia iudicio; non dictum est: \'uincit misericordia iudicium\' — non enim est aduersa iudicio —, sed \'superexultat\', quia plures per misericordiam colliguntur, sed qui misericordiam praestiterunt. beati enim misericordes, quia ipsorum miserebitur deus. Et hoc utique iustum est, ut dimittatur eis, quia dimiserunt, et detur eis, quia dederunt. inest quippe deo et misericordia iudicanti et iudicium miseranti, propter quod ei dicitur: misericordiam et iudicium cantabo tibi, domine; nam quisquis uelut nimium iustus iudicium sine misericordia quasi securus expectat, iram iustissimam prouocat, quam timens ille dicit: ne intres in iudicium cum seruo tuo. unde dicitur populo
Abbreviated transcription (Latin):
onbir mitate Nec sane quantum arbitror putandionest. leueesse
distantiam sedendi acstandi adhonores ec clesiasticos referamus
qui senim ferat eligidiuitem ad sedem honoris ecclesia. contempto pau¬
ere instructiore atq sanctiore : si aute de cottidianis consensibus loquit᷑
uis non hic peccat : sita men peccat nisicum apud se ipsum intus ita iudicat
itei. tanto melior quantoditior il leuideatur: hocenimuidaur sig¬
i ficasse  nonne iudicatis apuduos m&ipsos & factiestis iudices cogita¬
tionũ iniquarum: Lex itaque libertatis lex cartiatis est dequadicit
itamen legem ꝑficitis regalem secundum scripturas. Diliges ꝓximũ
fuum sicutꝰ tcipsum: bene facitis: siautẽ ꝑ sonas accipitis peccatũ o peramini
pedirguitia lege tam quam trans gres sores & postillam sententiam ad intellegen¬
dum dificillimam: dequa satis dixi quod dicen dumputaui. eandem legen

Expanded text:
infirmitate. Nec sane, quantum arbitror, putandum est lene esseinfirmitate. Nec sane, quantum arbitror, putandum est lene essedistantiam sedendi et standi ad honores ecclesiasticos referamus. quis enim ferat eligi diuitem ad \' sedem honoris ecclesiae contempto paupere instructiore atque sanctiore? si autem de cotidianis consessibus loquitur, quis non hic peccat, si tamen peccat, nisi cum apud se ipsum intus ita iudicat, ut ei tanto melior quanto ditior illo uideatur? hoc enim uidetur significasse dicendo: Nonne iudicastis apud uosmet ipsos et facti estis iudices cogitationum tamen legem perficitis regalem secundum scripturas: diliges proximum tuum sicut te ipsum, bene facitis. si autem personas accipitis, peccatum operamini, redarguti a lege quasi transgressoresdum difficillimam, de qua satis dixi, quod dicendum putaui, eandem legem
Abbreviated transcription (Latin):
co pterimi m elum nonopetatur plenitudo autem legiscattas. aueno datien¬
t proximum nisi cdiligens dm̃ ut hoc quantuoi potest pr oximo ipendi lia
endes st hc om niumtesiuia contra caritatem facit. unde toralex penda
sitaque fit omnium faciendo contracam inquapendo l omini a⁊ utengo
i dicantur paria peccata anforte quia magis faere cont Quocdste qui
aius autem uel in paucioribus pec cans minus reus. tanto maiore scili
ꝓreatu quanto amplius tantominore quanto minos peccauernt utaauer
pmapostoliee gratiaes i Ium. ltisenim offendimus om̃s  om̃sen umno ffe¬
pus scd alius grauius alius li .s. quanto quis que magis iunus uepec¬
uetit: tanto inpeccato commitaendo maior. quanto indiligendo do
pximo minor: &rur sus tantominor in peccati perp&tatione. quanto
ior indi & ꝓximi dilectione: tantoitaque plenior iniquitatis quastto
anior caritatis : & tuno ꝑ fectisumus in caritate. quauelos lulceste

Expanded text:
o proximi malum non operatur;plenitudoautemlegiscaritas. nemo autem diligit proximum nisi diligens deum, ut hoc, quantum potest. proximo inpendat, quem offenderit, fit omnium reus, quia contra caritatem facit, unde tota lex pendet. reus itaque fit omnium faciendo contra eam, in qua pendent omnia. Cur ergo non dicantur paria peccata? an forte quia magis facit contra caritatem, qui leuius autem uel in paucioribus peccans minus reus tanto maiore scilicet reatu, quanto amplius, tanto minore, quanto minus peccauerit, tamen, etiam apostolicae gratiae: In multis enim offendimus omnes; offendimus enim, sed alius grauius alius leuius, quanto quisque magis minusue peccauerit, tanto in peccato committendo maior quanto in diligendo deo et proximo minor et rursus tanto minor in peccati perpetratione quanto maior in dei et proximi dilectione, tanto itaque plenior iniquitatis quanto inanior caritatis et tunc perfectissimus in caritate, quando nihil restat ex
Abbreviated transcription (Latin):
legis sep̃cepti seruare : quaigit᷑ fronte qua audacia. paul
exposuerunt causã quã putauerunt non offio o sum m̃datũ
defendentes sicut tustribis. fd docentes honestã dispensacio
ut& a postoe prudenciã de monstrarent : & blas phemantes p¬
phirii in prudentiã coercerent. qui paulũ & p&rũ puerilidic
in t̃se pugnasse certamine : immo ex arsisse paulu in uidi

Expanded text:
legis se praecepta seruare. qua igitur fronte, qua audacia potestlegis se praecepta seruare. qua igitur fronte, qua audacia potestexposuerunt causam, quam putauerant, non officiosum mendacium defendentes, sicut tu scribis, sed docentes honestam dispensatiot apostolorum prudentiam demonstrarent et blasphemantis Porphyrii inpudentiam cohercerent, qui Paulum et Petrum puerili dicit inter se pugnasse certamine, immo exarsisse Paulum inuidia
Abbreviated transcription (Latin):
falsas sedambulis &ipse corodiens legẽ tunc paulus acds¬
tis uiris posteriori diepurificatur cũ illis intrauit intẽ plũ ad¬
nuntians expletionẽ dierũ purificationis donec offerret᷑
uno quoq eorũ oblatio: o paule in hoctẽ rursus int̃rogocur
caput raseris curnudi pedalia exercueris decerimoniis uidi
curobtuleris sucrificia & secundũ legẽ hostie ꝑtẽfuerun
immolite: utiq: respondebis n ecandalizarent q exiude
crediderunt: Simolasti ergo iudeũ : ut iudeus lucri facere
& anc ipsã simulationẽ iacob: & ceterite do cuerunt prbi : sedi
ñ euadere ñ potuisti orta enĩ sedicione cũ occidendus
esses rapius es atribuno & ab eo missus cesareã subcostodia
militũ diligenti neteiudei quasi simulatorẽ acdestrue¬
torẽ legis hocciderent: Adq inde romã ꝑueniens inͥospis¬
sententiatua neronis gladio confirmattẽ : Di dicimus
qđ ꝓp̃tm edã iudeorũ & petrus & paulus equalit̃ finxerim

Expanded text:
odiens legem. tunc Paulus adsumptis uiris postera die purificatus cum illis intrauit in templum adnuntians expletio. nem dierum purificationis, donec offerretur pro unoquoque eorum oblatio. o Paule, et in hoc te rursus interrogo, cur caput raseris, cur nudipedalia exercueris de caerimoniis Iudaeorum, cur obtuleris sacrificia et secundum legem hostiae pro te fuerint immolatae. utique respondebis: \'ne scandalizarentur, qui ex Iudaeis crediderant\'. simulasti ergo Iudaeum, ut Iudaeos lucrifaceres, et hanc ipsam simd tamen evadere non potuisti. Orta enim seditione cum occidendus esses, raptus es a tribuno, et ab eo missus Caesaream, sub custodia militum diligenti, ne te Judaei quasi simulatorem ac destructorem Legis occiderent; atque unde Romam perveniens, in hospiaedicasti: et sententia tua Neronis gladio confirmata est . 11. Didicimus metum Iudaeorum et Petrus et Paulus aequaliter finxerint
Abbreviated transcription (Latin):
exhe brxis neglegentib: hoccuratum sit. Vt haec eadem par¬
ticule locis suis inuenirentur: Aliqui dinde exempligratia
uolui ponere : Sed mihi ad oram codex defuit qui ex hebreo est

Expanded text:
ex Hebraeis est, neglegentius hoc curatum sit, ut hae eaedem parex Hebraeis est, neglegentius hoc curatum sit, ut hae eaedem particulae locis suis inuenirentur. aliquid inde exempli gratia ponere uolui, sed mihi ad horam codex defuit, qui ex Hebraeo est.
Abbreviated transcription (Latin):
sensus corporistui : perquos a direpossit ad animũ tuum ani¬
mus meus mi frater dulcissime: & in dñi membris hono¬
rande : in hac autem epistolahoc addo : quod posta dicimus
iob ex hebrȩo ate interpra&atum cumiam quandam habere¬
mus interpra&ationemtuam eius demꝓphoȩ ex greco eloqui¬
ouersam in latinum: ubitamen asteriscis notasti que in ebreo
sunt & greco desunt. Obeliscis autem quȩ ingreco inueniun¬
tur & inȩ breis non sunit ⁊ uamirabili diligentia : ut quibusda
in locis aduerba singula stellas signisicantes uideamus eaden
uerba eẽ in hebreo: Ingreco autem nonẽẽ : porro in hac
posteriore interpra&atione quȩ uersa est exhebreo non
eadem uerborum fides occurrit : nec parlim turbat cogitantẽ
uelcur in illa prima tanta diligentia sigantur asterisci
ut minimas &iam pasticulas orationis indicent de eẽ cod¬
cibus grecis quȩ sunt in hebrȩis. uelcur inhanc alteraquȩ

Expanded text:
sensus corporis tui, per quos adire possit ad animum tuum anisensus corporis tui, per quos adire possit ad animum tuum animus meus, mi frater dulcissime et in domini membris honorande. In hac autem epistula hoc addo, quod postea didicimus Iob ex Hebraeo te interpretatum, cum iam quandam haberemus interpretationem tuam eius prophetae ex Graeco eloquio uersam in Latinum, ubi tamen asteriscis notasti, quae in Hebraeo sunt et Graeco desunt, obeliscis autem, quae in Graeco inueniuntur et in Hebraeo non sunt, tam mirabili diligentia, ut quibusdam in locis ad uerba singula stellas significantes uideamus eadem uerba esse in Hebraeo, in Graeco autem non esse. porro in hac posteriore interpretatione, quae uersa est ex Hebraeo, non eadem uerborum fides occurrit. nec parum turbat cogitantem, uel cur in illa prima tanta diligentia figantur asterisci, ut minimas etiam particulas orationis indicent deesse codicibus Graecis, quae sunt in Hebraeis, uel cur in hac altera, quae
Abbreviated transcription (Latin):
cordituo & desiderimco ut fraternum uoluntatem. Nullauolun¬
tas maior inpediat : quia ergoduas ẽpis tolics misi nullam autem
tuam postea recepi : easdem ipsus rur susmit tere uolui credenseas
nonperuenisse: Quod si & peruerunt acfostasse tude potius ad
me minime ꝑ uenirepotuerunt : Eaipsascripta queiam misisti
iterum mitte si foste reseruata sunt: sinminius rursum dicta
quod legam. dum tamen his respondere negaueris quodiam diu
ut expecto : primas &iam quas adne adiucpres biter litteras
preparaueram mit tendus perquam fratrẽ nostrum ꝓ futurum
qui postea nobis collega factus &iam ex hacuita migrauit: nec
eas tuncipseper ferre potuit : quia continuo dumꝓsiciscidispo¬
tuit episcopatu sacina d&entus acdem de in breui de funcest¬
&iam nuncmit tere uolui : ut scics : intua conloquia qua molim
in ardescam : & quamuim patiar quod ame tam longe absunt

Expanded text:
cordi tuo et desiderio meo, ut fraternam uoluntatem nulla uoluncordi tuo et desiderio meo, ut fraternam uoluntatem nulla uoluntas maior inpediat. Quia ergo duas iam epistulas misi, nullam autem tuam postea recepi, easdem ipsas rursus mittere uolui credens eas non peruenisse. quodsi et peruenerunt ac fortasse tuae potius ad me peruenire minime potuerunt, ea ipsa scripta, quae iam misisti, iterum mitte, si forte seruata sunt; sin minus, rursus dicta, quod legam, dum tamen his respondere ne graueris, quod iam diu est, ut expecto. primas etiam, quas ad te adhuc presbyter litteras praeparaueram mittendas per quendam fratrem nostrum Profuturum, qui postea collega nobis factus iam ex hac uita migrauit nec eas tunc ipse perferre potuit, quia continuo, dum proficisci disponit, episcopatus sarcina detentus ac deinde breui defunctus est, etiam nunc mittere uolui, ut scias, in tua conloquia quam olim inardescam et quam uim patiar, quod a me tam longe absunt
Abbreviated transcription (Latin):
anȩ : usque ad hoc tempus uel in pudentia uel peruicacia
de prauare conatisint. unolibello breuiter digesta aedas
Innotiam eorum quibus aut nonuacat ꝓpteralianegota
ut nonualent propter alicnam lin guã : Tammulta lege¬
re atque cognoscere: Diuterogarem : nisi hoc soler&eẽ
indiciumminus decaritate prȩ sumentis explicit:¬
aut tua scripta desiderare : Numquã mihi melior occur¬
rit occasio quam ut perđi seruum ac ministrum fidelisi¬
mum mihicarisimum mea tibi affer&ur epistolu qualis fi
lius noster cyprianus diaconus : ꝑ huncceste ita spero
lit terastuas : ut cercius in hocrerum genere quidquam
sperare non possim : Num nec studium in p&endis rescrip¬
tis memorato filio nr̃o deerit. nec gratia in ꝓmereradis:
Nec diligentia incustodiendis nec abicritas inperferendis: Necsi¬
des inred dendis : Tantum siali quomo mercars adiuu& dñs & ad sit

Expanded text:
anae usque ad hoc tempus uel inpudentia uel peruicacia anae usque ad hoc tempus uel inpudentia uel peruicacia deprauare conati sunt, uno libello breuiter digesta edas in notitiam eorum, quibus aut non uacat propter alia negotia aut non\', ualent propter alienam linguam tam multa legere atque cognoscere. diu te rogarem, nisi hoc soleret esse indicium minus de caritate praesumentis. hunc inac tua scripta desiderare, num- . quam mihi melior occurrit occasio, quam ut per dei seruum ac i ministrum fidelissimum mihique carissimum mea tibi adferretur I epistula, qualis est filius noster Cyprianus diaconus. per hunc certe I ita \'spero litteras tuas, ut certius in hoc rerum genere quidquam sperare non possim. nam necstudium in petendis rescriptis memorato filio nostro deerit nec gratia in promerendis nec diligentia in custodiendis nec alacritas in perferendis nec fides in reddendis; tantum, si aliquo modo mereor, adiuuet dominus et adsit
Abbreviated transcription (Latin):
aq. bln &ad huc desiderio ut nota nobis facias eapra sostora
quibus a fideueritatis illcur tantus recessis se coguses senit
tol brb &im quꝰ cunc tos quorum memiaisse potuisti scrip¬
tores ecdesiusticos &eorum scripta commemorash: Con¬
modius ut arbr itror fier& sinominatiseis quos heresiotas
er nosts ii quando ncipsos quidem praeermit tere uolueris:
bbiungeres &ium inquib cauerdi essent : quã quam deon¬
nullssꝰ &iam pra&er mis sisi quod scire cuperem quo consilio
factum sit : Autsi illud uolumer fos tehonorare noliuisti
ut commemoratis her&icis non ad deris in quibus cos
tatholicas damnarit. auctoritas. Queso negrauesit :¬
lit terario luborituo quonon mediocriter perdñi nos gra¬
ta in litinum linguam᷑: scõrum studia & accendish: &
aduenisti: Id quod tibi ꝑ humili tatemmeam fratera
caritas indicit : ut si hoc cupationes tuae sinunt omnium
her &i corum ꝑuersa do gmata : qui rectitudinẽ fiderxp̃i¬

Expanded text:
iderabam et adhuc desidero, ut nota nobis facias ea ipsa eius errata, iderabam et adhuc desidero, ut nota nobis facias ea ipsa eius errata, quibus a fide ueritatis ille uir tantus recessisse conuincitur. in libro etiam, quo cunctos, quorum meminisse potuisti, scriptores ecclesiasticos et eorum scripta commemorasti, commodius, ut arbitror, fieret, si nominatis eis, quos heresiotas esse nosti — quando ne ipsos quidem praetermittere uolueris —, subiungeres etiam, in quibus cauendi essent: quamquam nonnullos etiam praeterieris, quod scire cuperem quo consilio factum sit. aut si illud uolumen forte onerare noluisti, ut commemoratis hereticis non adderes, in quibus eos catholica damnarit auctoritas, quaeso, ne graue sit litterario ltiam in latina lingua sanctorum studia et accendisti et adiuuisti, id quod tibi per humilitatem meam fraterna caritas indicit, ut, si occupationes tuae sinent, omnium haereticorum peruersa dogmata, qui rectitudinem fidei Christi