comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nistra. ire post deos alienos seruire illis. Non ideo dictum ẽ.
quia diicdii possunt &iam indextris accipi. sed cuut terencloca
significata sunt. quic & in dextra & insinistra habebant gen¬
tes alios deos colentes. cut hoc dedus aluis seperatim ꝓnunti¬
andum ẽ. ut duo sint sensus : unus uidelic& non preteribis ab
omnib: uerbis quȩ ego mando tibi hodie dextra aut sinistra
secunđ illũ scilic& intellectũ quẽ supra ex posui: alius cutem
sit sensus ire post deos alios seruire illis. ut & hic subaudiatꝰ.
non preeribis ab omnib: uerbis quȩ ego mando tibi hodie quem
totũ sensum sidicere uelimx superiora uerba quȩ utriq sensui
sunt communiarep&ituri sumi ut quomodo ille dicitur non p̃¬
teribis ab omnib: quȩ ego mandotibi hodie dextra cut sinistra
sic &ista rep&atur non pr&eribis abomnib: quȩ egomando
tibi hodie ire post deos alienos seruire illis : Praetereen doenĩ

Expanded text:
nistra ire post deos alios seruire illis, non ideo dictum est, nistra ire post deos alios seruire illis, non ideo dictum est, quia dii alii possunt etiam in dextris accipi; sed aut terrena loca significata sunt, quia et in dextra et in sinistra habebant gentes alios deos colentes; aut hoc de diis aliis separatim pronuntiandum est, ut duo sint sensus, unus uidelicet: non praeteribis ab omnibus uerbis quae ego mando tibi hodie dextra aut sinistra, secundum illum scilicet intellectum, quem supra exposui; alius autem sit sensus: ire post deos alios seruire illis, ut et hic subaudiatur: non praeteribis ab omnibus uerbis quae ego mando tibi hodie. quem totum sensum si dicere uelimus, superiora uerba, quae utrique sensui sunt communia, repetituri sumus, ut, quomodo illic dicitur: non praeteribis ab omnibus quae ego mando tibi hodie dextra aut sinistra, sic et istic repetatur: non praeteribis ab omnibus quae ego mando tibi hodie ire post deos alios seruire illis. praetereundo enim
Abbreviated transcription (Latin):
quideclinat indextra ñ ibi eu rep̃henduntur quae dextra sunt.
sed ille quideclin& in ea idest quisibi crrogat quae di sunt ideo dr̃
in prouerbiis. ne declines indextra aut insinistra: uias enim quae
addextris sunt nouit dñs. ꝑuersae aũt sunt quae asinistris:
ergo bonae sunt dextrae quas nouit dñs: nouit aũt dñs uics
iustoꝵ sic̃ in psalmo legitꝰ. cur ergo dictum sit ne declines index¬
tera consequent̃ ostendit addendo ipse enim facit rectos cur¬
sus tuos: absit uũt ut dextras quas nouit dñs negemus eẽ. rectus
sed ut dixi declinare In eas est ñ illius gratiae sed sibi tribuere
uelle qđ rectũ ẽ: deniq ut dixi adiungit &dt̃: ipse enim fa¬
ci& rectos cursus tuos & omnia itinera tua inpace ꝓduc&:
qua ꝑꝑ qđ isto loco deutero nomii quo agimus dictum est. ũ pr&e¬
ibis abomnib: uerbis quae ego mando tibi hodie dextra aut si¬

Expanded text:
qui declinat in dextra, non ibi ea reprehenduntur quae dextra sunt, qui declinat in dextra, non ibi ea reprehenduntur quae dextra sunt, sed ille qui declinat in ea, id est, qui sibi arrogat quae Dei sunt. Ideo dicitur in Proverbiis: Non declines in dextra aut in sinistra: vias enim quae a dextris sunt novit Dominus; perversae autem sunt quae a sinistris. Ergo bonae sunt dextrae, quas novit Dominus. Novit enim Dominus vias justorum , sicut in Psalmo legitur. Cur ergo dictum sit, Ne declines in dextra, consequenter ostendit addendo, Ipse enim rectos sus tuos. absit autem, ut dextras, quas nouit dominus, negemus esse rectas; sed, ut dixi, declinare in eas est non illius gratiae, sed sibi tribuere uelle quod rectum est. denique, ut dixi, adiungit et dicit: ipse enim rectos faciet cursus tuos. et omnia itinera tua in pace producet. Quapropter quod isto loco Deuteronomii, de quo agimus, dictum est: non praeteribis ab omnibus uerbis quae ego mando tibi hodie dextra aut si
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmarib: ponere. sicut eas nullus euangelista inter posuit.
ubi enĩ commemorantur. matres non ponuntur. nisi cumpa¬
trib: ac ꝑ hoc aut ita ꝓpinquior defuit aduxorem defuncti
sibi copulandã ut origo cognationis dauid rep&er&ur. aut
adoptio fecit alterũ patrẽ quem poss& habere ioseph
Quid ẽ qđ inter illa quȩ iub& dicere hominẽ qui indan¬
Adis decimis & quȩ cumq dare ł impendere iussus ẽ om̃a
mandata compleuit. & it̃ cũ hoc laude & commendatione
suu dicere iuber&ur. ñ dediexeis mortuo. anꝑhoc ꝓhib&
parentalia quȩ obseruare gentes solent :
Non prȩteribis ab omnib uerbis quȩ ego mando tibi hodie
dextru aut sinistru ire post deos alienos seruire illis : quȩri
potest quo modo possit intellegiire in dextra qui post deosuli¬
enos ierit seruire illis. cumdextra in laude ponatur. illud aũt num¬
quam laudabilit̃ fieri possit: Nam & qđ rep̃henditur inuic uitae

Expanded text:
pro maribus ponere, sicut eas nullus euangelista interposuit? pro maribus ponere, sicut eas nullus euangelista interposuit? ubi enim commemorantur matres, non ponuntur nisi cum patribus. ac per hoc aut ita propinquior defuit ad uxorem defuncti sibi copulandam, ut origo cognationis Dauid repeteretur; aut adoptio fecit alterum patrem quem posset habere Ioseph. Quid est quod inter illa quae iubet dicere hominem, qui in dandis decimis et quaecumque dare uel inpendere iussus est omnia mandata compleuit, etiam hoc cum laude et commendatione sua dicere iubetur: non dedi ex eis mortuo? an per hoc prohibet parentalia, quae obseruare gentes solent? Non praeteribis ab omnibus uerbis quae ego mando tibi hodie dextra aut sinistra ire post deos alios spotest quomodo possit intelligi ire in dextra, qui post deos alienos ierit servire illis; cum dextra in laude ponatur, illud autem nunquam laudabiliter fieri possit: nam et quod reprehenditur in via vitae,
Abbreviated transcription (Latin):
matheum ꝑ scdomonẽ apud lucuã ꝑnathan: difficillimũ
aũt uid &ur non fuisse aliquem ꝓpinquorem quiducer&
uxorẽ fr̃issui quam eũ qui ex dauid ess& consanguineus tum
longinquo gradu ñ aliqua infra ꝓpinquitate coniunctus.
cumsit cpud lucã dauid pene quadragensim: aioseph. apud
matheũ aũt ferme uicensim⁊ septime cuit siꝓpinqui adux¬
ores defunctorũ ducendas &iam illi quȩ rebantꝰ qui ex fe¬
minarũ sanguine ꝓpinquabant fieri potuit ut ess& aliqui
ita ꝓpinquans qui ioseph genuerit deuxore ꝓpinqui suiqui
sine liberis decessit. ac sic ei e& alter ex natura pater. alter
exlege. inquorũ patrib & auis. & deinde maiorib Ideo nulla
ꝓpinquitas apparer& qđ non ex marib sed exfeminis ꝓpin¬
quarent : Uerum tamen siitae&. nec dauid aliquando unus
pater occurer&. cut siquis quã potuisse contendit. ubi poni¬
mus qđ consu&udo scripture non ẽ feminas ingeneulogiu

Expanded text:
Matthaeum per Salomonem, apud Lucam per Nathan. Difficillimum Matthaeum per Salomonem, apud Lucam per Nathan. Difficillimum autem videtur non fuisse aliquem propinquiorem qui duceret uxorem fratris sui, quam eum qui ex David esset consanguineus tam longinquo gradu, non aliqua infra propinquitate conjunctus; cum sit apud Lucam David pene quadragesimus a Joseph, apud Matthaeum autem ferme vigesimus septimus. Aut si propinqui ad uxores defunctorum ducendas etiam illi quaerebantur, qui ex feminarum sanguine propinquabant, fieri potuit ut esset aliquis ita propinquus, qui Joseph genuerit de uxore propinqui sui, qui sine liberis decessit: ac sic ei esset alter ex natura pater, alter ex Lege; in quorum patribus et avis et deinde majoribus ideo nulla propinquitas appareret, quod non ex maribus, sed ex feminis propinquarent. Verumtamen si ita pater occurreret. aut si quisquam potuisse contendit, ubi ponimus quod consuetudo scripturae non est feminas in genealogia
Abbreviated transcription (Latin):
uero non mathan: sed mathat: qđ si quisquã putat tantũ¬
.eẽ similitudinẽ nominis. ut cbscriptorib: in unalittera esste¬
tũ sit ut fier& tum parua & pene nulla diuersitas. quid de
istorũ patrib dicturus ẽ : Num secunđ lucũ matthat filius
fuit leui. secunđ matheũ aũt matthan exeleutur genitus
inuenitur: utq ita in de sursũ uersus diuersi sunt patres
&cui. & deinde maiores usq udzorobabel quifere .ẽ. uicen¬
sim rursum uersus adio seph apud lucã. apud matheũ uero
undecimi qui ꝑꝑea ideo ipse. eẽ. creditur quia pater eius
apud utrũq euangelistam salatiel inuenitur. quamuis fieri
potuerit. ut clius fuerit eodẽ nomine habens eiusdẽ nomnis
patrẽ cuius & ille habuit: Nam & inde sursũ uersus diuer¬
si sunt: alium quippe hab& zorobabel auum apudlucãqui
eri clium apud matheũ qui .ẽ. ieconias uđq: ind
rius nusquã .ẽ. consonantia quousq ueniat̾ addauid. apud

Expanded text:
uero non Mathan, sed Mathath. quodsi quisquam putat esse tantuuero non Mathan, sed Mathath. quodsi quisquam putat esse tantum similitudinem nominis, ut ab scriptoribus in una littera erratum sit, ut fieret tam parua et paene nulla diuersitas, quid de istorum patribus dicturus est? nam secundum Lucam Mathath filius fuit Leui, secundum Matthaeum autem Mathan ex Eleazar genitus inuenitur; atque ita inde sursum uersus diuersi sunt patres et aui et deinde maiores usque ad Zorobabel, qui fere est uicesimus sursum uersus a Ioseph apud Lucam, apud Matthaeum uero undecimus. qui propterea ideo ipse esse creditur, quia pater eius apud utrumque euangelistam Salathiel inuenitur; quamuis fieri potuerit, ut alius fuerit eodem nomine habens eiusdem nominis patrem, cuius et ille habuit. nam et inde sursum uersus diuersi sunt; alium quippe habet Zorobabel auum apud Lucam, qui est Neri, alium apud Matthaeum, qui est lechonias. atque inde superius nusquam est cons
Abbreviated transcription (Latin):
hac uita emigrar&. & hoc iub&ur exeius uxore fr̃ eius im
ducebat uxorem eius qui sine filiis mortuus. eẽ. cd suscitan¬
dũ semen frĩ suo sicut fecit boos ducendo ruth ut semen ex¬
citar& ꝓpinquosuo. cuius fuerat illa uxor nec de illo pepe¬
rerat & tamen qui deilla natus ẽ. ex nomine quidẽ de¬
funti constitutus ẽ. quia filius eius ẽ dictus atq itu fuctũ
est ut nomen defuncti ñ deler&ur exis rahel nec tumen eius
nomine appellatus ẽ: quȩ cũ ita sint habundantius duob
modis solui potest euangelica questio ut unus eorũ quos di¬
uersos commemorunt. matheus &lucas: itafuerit ꝓpin¬
quus alteri cd ducendũ eius uxorẽ. ut alios &ĩ sursũ uer¬
sus parentes atq maiores iste. alios ille habere potuerit:
Nam sifr̃m filii fuissent unũ habuissent auum qđ nonitaẽ:
num secunđ matheũ mathan .ẽ cuus io seph secunđ lucã

Expanded text:
hac uita emigraret. et hoc iubetur ex eius uxore frater eius hac uita emigraret. et hoc iubetur ex eius uxore frater eius ducebat uxorem eius. qui sine filiis mortuus esset, ad suscitandum semen fratri suo; sicut fecit Booz ducendo Ruth, ut semen excitaret propinquo suo, cuius fnerat illa uxor nec de illo pepererat. et tamen qui de illa natus est ex nomine quidem defuncti constitutus est, quia filius eius est dictus — atque ita factum est, ut nomen defuncti non deleretur ex Israhel — nec tamen eius nomine appellatus est., Quae cum ita sint, abundantius duobus modis solui potest euangelica quaestio, ut unus eorum, quos diuersos commemorant Matthaeus et Lucas, ita fuerit propinquus alteri ad ducendam eius uxorem, ut alios etiam sursum uersus parentes atque maiores iste, alios ille habere potuerit. nam si fratrum filii fuissent, unum habuissent auum. quod non ita est; nam secundum Matthaeum Mathan est auus Ioseph, secundum Lucam
Abbreviated transcription (Latin):
qui na scitur hoc nomine appell&ur. quo appellabatꝰ de func¬
tus. cui quodam modo ꝓpagatꝰ: unde nob̵ uisum .ẽ magis. se¬
cundũ adoptionis morẽ soluere in euangelio quȩstionem
deduob patrib ioseph. quoꝵ unũ cõmemorat matheus eum
scilic& qui genuit ioseph. alterũ lucas eũ cuius filius erat ioseph.
quõ nullus eoꝵ io seph nomen accepit. nisi forte hoc dictum ẽ
constitu&ur ex defuncti nomine non ut eius nomen accipiat
sedut exeius nomine. idest tamquã filius nomeneus cuius semi¬
ne ẽ. genitus sed illius defunti cui semen suscitatũ ẽ heres consti¬
tuatur: qđ enĩ udditum .ẽ: & ñ delebitꝰ nomeneius exisrahel
potest ita intellegi non qđ nomen eius puer consequenter
accipiat. sed qđ ille nonsine posteritate mortuus. eẽ uide¬
bitur. &ideo ꝑman& eius nomen hocẽ memoria: neq
enĩ &iã supse filiũ genuiss& nomen suũ ei fuerat impositu¬

Expanded text:
qui nascitur hoc nomine appelletur, quo appellabatur defuncqui nascitur hoc nomine appelletur, quo appellabatur defunctus, cui quodam modo propagatur. unde nobis uisum est magis secundum adoptionis morem soluere in euangelio quaestionem de duobus patribus Ioseph, quorum unum commemorat Matthaeus, eum scilicet qui genuit Ioseph, alterum Lucas eum cuius filius erat Ioseph, quoniam nullius eorum Ioseph nomen accepit. nisi forte hoc dictum est "constituetur ex defuncti nomine", non ut eius nomen accipiat, sed ut ex eius nomine, id est tamquam filius non eius, cuius semine est genitus, sed illius defuncti, cui semen suscitatum est, heres constituatur. quod enim additum est: et non delebitur nomen eius ex Israhel, potest ita intellegi, non quod nomen eius puer consequenter accipiat, sed quod ille non sine posteritate mortuus esse uidebitur; et ideo permanet eius nomen, hoc est memoria. neque enim, etiam si ipse filium genuisset, nomen suum ei fuerat inpositu
Abbreviated transcription (Latin):
flagelli plagis quadraginta puniuntur: est itaq leuis in¬
pi&as quȩ uerbere digna ẽ : & ẽ grauuis quȩ morte dig¬
na ẽ : Itu &iã illa peccata quȩ ñ in dm̃ sed in hominẽ uidentꝰ
amittist morte digna quȩdamsunt alia coreptione seuuer¬
bere seu uenia fuciliore. Ita enĩ locutos eẽ septuagintu in¬
terp̃tes constat. ut &iã illius qui plagis dignus ẽ impi& atẽ
uocuuerint:
Sicũt habitauerint fr̃s in unũ & mortuus fuerit unus exeis:
uiri eius intrauit adeam & accipi& eã sibiuxorem. & coha¬
bitauit ei &erit infuns qui cumq natus fuerit constitu& ur
ex defuncti nomine & ñ delebitꝰ nomen eius exisrahel uide¬
tur hoc prȩcepisselex defrĩs uxore ducenda non obaliud nisi
ut semen suscit& fr̃i quisine liberis defunctus ẽ: quod aũt
uit constitu&ur ex defunsti nomine & ñ delebitꝰ nomen eius
exisrthel idest nomen defunti. ex hoc uid&ur dictũ ut ille

Expanded text:
flagelli plagis quadraginta puniuntur. est itaque leuis inflagelli plagis quadraginta puniuntur. est itaque leuis inpietas, quae uerbere digna est: et est grauis quae morte digna est. ita etiam illa peccata, quae non in deum, sed in hominem uidentur admitti, morte digna quaedam sunt, alia correptione seu uerbere seu uenia faciliore. ita enim locutos esse septuaginta interpretes constat, ut etiam illius qui plagis dignus est inpietatem uocauerint. autem habitauerint fratres in unum et mortuus fuerit unus ex eis,uiri eius intrabit ad eam et accipiet eam sibi uxorem et cohabitabit ei. et erit infans quicumque natus fuerit constituetur ex defuncti nomine et non delebitur nomen eius ex Israhel. uidetur hoc praecepisse lex de fratris uxore ducenda non ob aliud, nisi ut semen suscitet fratri, qui sine liberis defunctus est. quod autem ait: constituetur ex defuncti nomine et non delebitur nomen eius ex Israhel, id est nomen defuncti, ex hoc uidetur dictum, ut ille
Abbreviated transcription (Latin):
ces intellegendi sunt iudicare non illi quidicti st̃ al terca¬
tionẽ habere: deinde sequitꝰ & rep̃henderint impium
& erit sidignus fuerit plagis qui impie cgit constitues eũ
in conspectu iudicum & flagellabunt eũ ante se secund
impi&atẽ eius numero quadraginta flagellabt̃ eũ non
adponent. siaũt ad posuerint flugellare eũ sihas plagas
plures d&urbabitur fratertuus corãte uulde: Aduer¬
tendũ ẽ. cum ea peccata plagis emendenda p̃ceperit quȩ tdig¬
na non sunt mortis supplicio uindicari. & hoctam paucis
plagis. eum tumen quiacȩditur. Appellauit impiũ ł impiȩ a¬
entẽ ut nouerim: ñ sicut plurimi locuntꝰ locutas e
turas quas incuriosius legimi cumputam: adulteriũ non eẽ
impi&atem quia in hominẽ uid&ur peccasse qui hoo fece¬
rit cum illud peccatũ morte plestilex iubeat. & his peccatis
grauiores. eẽ dixim: impi&ates cum sint earũ quȩ dã quȩ

Expanded text:
ces intellegendi sunt iudicare, non illi qui dicti sunt altercaces intellegendi sunt iudicare, non illi qui dicti sunt altercationem habere. deinde sequitur: et reprehenderint inpium et erit si dignus fuerit plagis qui inpie agit, constitues eum in conspectu iudicum et flagellabunt eum ante se secundum inpietatem eius. numero quadraginta flagellabunt eum, non adponent; si autem adposuerint flagellare eum super has plagas plures, deturpabitur frater tuus coram te. ualde aduertendum est. cum ea peccata plagis emendanda praeceperit, quae digna non sunt mortis supplicio uindicari, et hoc tam paucis plagis, eum tamen qui caeditur appellauit inpium uel inpie agentem, ut nouerimus non, sicut plurimi loquuntur, locutas esse scripturas. quas incuriosius legimus, cum putamus adulterium non esse inpietatem, quia in hominem uidetur peccasse qui hoc fecerit, cum illud peccatum morte plecti lex iubeat, et his peccatis grauiores esse dicimus inpietates, cum sint earum quaedam quae
Abbreviated transcription (Latin):
Qđammon& ut in messe oblitũ manipulũ nemocolligat
& oliua ł uuam relictut̃ nemorep&at: diligentius neglec¬
ta colligere & dicit egentib: dimittenda occurrit forsi¬
tan cogiationi quid sihȩc quȩ abagrorũ dominis dimit¬
tuntur Nonegentes sed in ꝓbi colligant: sed considerandũ
primo illũ misericordia facere qui hoc animo dimittit
ut egentes habeant qđ dimituitur: Deinde cũ hȩc popu¬
lo pcipiuntꝰ simulammonentur hi qui ñ indigentꝰ ista non
quȩrere : qđ siquȩsierint quid aliud quã rescelienas & qđ ẽ
grauus pauperũ inuadere iudican di sunt : utriqiergo
comine morantꝰ hĩs p̃ceptis & quorũ degrisunt ut miseri¬
corditer ec relinquent & qui indigentes ñ sunt ut inde se
ubstineant. quando utrũq dicitur & aquib dimittenda
sint & quib dimittenda sunti X v. mtibum iulto¬
Sicũt fuerit alter catio inter homines & accesserint
adiudiciũ & iudicauerint & iustificauerint iustũ: Iudi¬

Expanded text:
admonet, ut in messe oblitum manipulum nemo colligat et oliuam uel uuam relictam nemo repetat diligentius neglecta colligere et dicit egentibus dimittenda, occurrit forsitan cogitationi: quid? si haec quae ab agrorum dominis dimittuntur non egentes, sed inprobi colligant? sed\' considerandum primo illum misericordia facere, qui hoc animo dimittit, ut egentes habeant quod dimittitur. deinde cum haec populo praecipiuntur, simul admonentur hi qui non indigent ista non quaerere. quod si quaesierint, quid aliud quam res alienas et, quod est grauius, pauperum inuadere iudicandi sunt? utrique ergo commemorantur his praeceptis, et quorum agri sunt, ut misericorditer ea relinquant, et qui indigentes non sunt, ut inde se abstineant, quando utrumque dicitur, et a quibus dimittenda sint et quibus dimittenda sint. Si autem fuerit altercatio inter homines et accesserint ad iudicium et iudicauerint et iustificauerint iustum. iudi
Abbreviated transcription (Latin):
nonmirum ẽ. positã tota quippe pars ista extrema uel infirma
mundi temre nomine cens&ur. secundum id qđ sepedicitur. ds̃
qui fecit caelum & tentem & in illius psedmi distributione comme
tur in lacude quae &iam ad aquas pertineant:

Expanded text:
rum est posita, tota quippe pars ista extrema, vel infirma rum est posita, tota quippe pars ista extrema, vel infirma mundi terrae nomine censetur, secundum id quod saepe dicitur, Deus, qui fecit coelum et terram. Et in illius psalmi distributione commemtur in laude, quae etiam ad aquas pertineant.
Abbreviated transcription (Latin):
modo accipienda sunt haec uerba cũ uiderint postea isrocheli¬
tue aegyptios. anquia isti qui tunc uidebant non eos ulterius
uiderunt quia &illi sunt mortui qui consequebantur &
istiomnes quisq: die mortis suue Nũ posteri eorũ uiderunt
posteros illorum annon eos uidebitis sicut odie intellegendũ
ẽ. non sicut hodie persequentes & inimicos & tanto postuos
agmine uenientes ut omnino nulla sit quaestio nec de a &er¬
no tempore qđ hic posuit quia & siuidebunt seutrique
tempore resunectionis non sic utiq: uidebunt ut hodie: li
turac non dixerit aliquid demosi uocibus nec eum oraentẽ
commemorruerit tuisi quia intellegi uoluit hoc eum egisse
uocis silentio ut corde clamar&:
haec ẽ. illa uirga in quafiebant mirocbilia quae modo dicitur
eẽ mosi tunc autem fratris eius fuisse dicebatur quando per
illam ipse operabatur: Liui otam¬
Ex tendisti dexteraem tuam traensforacuit eos tentepro aqua

Expanded text:
modo accipienda sunt haec verba, cum viderint postea Israelimodo accipienda sunt haec verba, cum viderint postea Israelitae Aegyptios? An quia isti qui tunc videbant, non eos ulterius viderunt; quia et illi sunt mortui qui consequebantur, et isti omnes quisque die mortis suae? nam posteri eorum viderunt posteros illorum. An, Non eos videbitis sicut hodie, intelligendum est, non sicut hodie persequentes et inimicos, et tanto post vos agmine venientes; ut omnino nulla sit quaestio, nec de aeterno tempore quod hic posuit; quia etsi videbunt se utrique tempore resurrectionis, non sic utique videbunt ut hodie? LIItura non dixerit aliquid de Moysi vocibus, nec eum orantem commemoraverit; nisi quia intelligi voluit, hoc eum egisse vocis silentio, ut corde clamaret.Haec est illa virga, in qua fiebant mirabilia, quae modo dicitur esse Moysi: tunc autem fratris ejus fuisse dicebatur, quando per illam ipse operabatur. LIV. Extendisti dexteram tuam, transvoravit eos
Abbreviated transcription (Latin):
uitanda quae aduersa sunt &iã cũ ds̃ a pertissime adiutor ẽ : xluiiii¬
Quinta autem progenie ascenderunt filii isrochel d&ente aegypti.
utrum progeniem incentum annis uult computari. &ideo quin¬
ta progenie quia post qua dringentos triginta annos. anper
hominum generationes. hoc potius intellegendum ẽ. ab ipso
ia cob quiintrocuit in aegyptum usq ad mosen quicum populo
egressus ẽ. la cob enim primus. secundus leui tertius cath.
quartus ambram. quintus moses inuenitur. has autẽ dicit
progenies latinus interprxes quas geneas greci uocant quue
in euangelio generationes appellantur nec numerctur nisi
persuccessiones hominum. non pernumerum annorum: Li¬
Dixit autem moses confidite & state & uid&e salutem quae ẽ.
ad ño quam faci& uobis hodie sicut enim uidistis egyptios ho
die non appon&is amplius uidere eos in a&ernũ tempus. quo¬

Expanded text:
uitanda quae aduersa sunt, etiam cum deus apertissime adiutor est. uitanda quae aduersa sunt, etiam cum deus apertissime adiutor est. Quinta autem progenie ascenderunt filii Israhel de terra Aegypti. utrum progeniem in centum annis uult conputari et ideo quinta progenie, quia post quadringentos triginta annos? an per hominum generationes hoc potius intellegendum est ab ipso Iacob qui intrauit in Aegyptum usque ad Moysen qui cum populo egressus est? Iacob enim primus, secundus Leui, tertius Caath, quartus Ambram, quintus Moyses inuenitur. has autem dicit progenies latinus interpres, quas j;y;dç Graeci uocant, quae in euangelio generationes appellantur nec numerantur nisi per successiones hominum. non per numerum annorum. Dixit autem Moyses: confidite et state et uidete salutem quae est a domino, quam faciet uodie, non apponetis amplius videre eos in aeternum tempus. Quo
Abbreviated transcription (Latin):
Quid ẽ qđ ait cumde pascha praeciper& erit̾ibi insigno super
manum tuum anintellegitur suꝑ oper tua id.ẽ. qđ prefene
debeas operib: tuis pertin& enim pascha propter occisionem
ouis ad fidem xp̃i & sanguinem quo redempti sumus haec aut̃
fides operib: prreponenda ẽ ut sit quodum modo superma¬
num aduensus illos qui in operib legis gloriabantur dequare
a postolus loquitur & multum agit quifidem operib: sicut ante¬
poni ut exilla pendeant opertebonu atq ab ea priceuenian¬
tur non ut ipsa uelut merits bonorum operum n&ribui uideatꝰ
illa enim ad gratiam pertin&. si autem groctia lam non exoperib:
alioquin gractia iam non . ẽ. groctia:¬
Cum autẽ dimisit pharoco populum non deduxit eos ds̃ uiam tembre
phylistim quia prope erxt. dixit enim ds̃ nequando peniteat po¬
pulũ cumuiderit proelium & reuert&ur inaegyptũ. hic ostendi¬
tur omnia fieri debere quue consilio rectae fieri possunt adde¬

Expanded text:
Quid est quod ait, cum de pascha praeciperet: <et> erit tibi in signo super manum tuam? an intellegitur super opera tua, id est quod praeferre debeas operibus tuis? pertinet enim pascha propter occisionem ouis ad fidem Christi et sanguinem, quo redemti sumus. haec autem fides operibus praeponenda est, ut sit quodam modo super manum aduersus illos, qui in operibus legis gloriabantur. de qua re apostolus loquitur et multum agit, qui fidem operibus sic uult anteponi, ut ex illa pendeant opera bona atque ab ea praeueniantur, non ut ipsa uelut meritis bonorum operum retribui uideatur. illa enim ad gratiam pertinet; si autem gratia, iam non ex operibus; alioquin gratia iam non est gratiaCum autem dimisit Pharao populum, non deduxit eos deus uiam terrae Phylistiim, quia prope erat. dixit enim deus: ne quando paeniteat populum, cum uiderit proelium, et reuertatur in Aegyptum. hic ostenditur omnia fieri debere, quae consilio recte fieri possunt, ad de
Abbreviated transcription (Latin):
Ascendit autem loth desegor & sedebat inmonte mirũ nisi
ipse mons ẽ inquem sponte ascendit quo animo monente dño
ascendere noluit aut enim nullus ẽ alius aut ñ appan&
V concesse net ciuitatẽ quam loth ipse delegenat & inea ꝓmis¬
senet ei sccuritictẽ qđ ꝓpter illũ parcer& ciuituti timen &iã
ibi ẽẽ timuit itu fides eius ñ magni roboris fuit:

Expanded text:
Ascendit autem Loth de Segor, et sedebat in monte. Mirum nisi ipse mons est, in quem sponte ascendit, quo admonente Domino ascendere noluit: aut enim nullus est alius, aut non appai concesserat civitatem quam Loth ipse delegerat, et in ea promiserat ei securitatem, quod propter illum parceret civitati: tamen etiam ibi esse timuit; it
Abbreviated transcription (Latin):
unde dicitur. beati quorum remissue sunt iniquitates &
quorum testa sunt peccata. Deniq iub& ex uela cooperiri
pellib ari&inis rubricatis. aries autem rubricatus cui non
occunet xp̃s passione eruentatus significantur his &ium
martrres scĩ quorum onationib: propitiatur ds̃ peccatis populi
sui ipsis deniq super iaciuntur pelles iacinthinae ut significe¬
tur uita a&erna uiriditate tam quam uigore perp&uo: cuiii¬

Expanded text:
unde dicitur: beati quorum remissae sunt iniquitates et unde dicitur: beati quorum remissae sunt iniquitates et quorum tecta sunt peccata. deinde iubet ea uela cooperiri pellibus arietinis rubricatis. aries autem rubricatus cui non occurrat Christus passione cruentatus? significantur his etiam martyres sancti, quorum orationibus propitiatur deus peccatis populi sui. ipsis denique superiaciuntur pelles hyacinthinae, ut significetur uita aeterna uiriditate tamquam uigore perpetuo. Faci
Abbreviated transcription (Latin):
rubin facies ec opere textoris. quid aliud quam in his omnibus
multitudinem scientiue commendat qđ interp̃tictur cherubin:
Et facies uela capillatia operire super tabernaculum. undecim
uela facies ea quae capillatia uel c sunt id ẽ cilicina. undecim
dicuntur. eẽ. in peccatis quippe trocns gressio . ẽ. trans gressio
uero undenario numero significatur. quo traens greditur dena¬
rium hoc ẽ. legem. ideo ipsa undecim perseptencrium multipli¬
cata faciunt septuaginta septem. ubi signauit dñs uniuersa
remissionem peccatorum dicens. non solum septies uerũ &ium
septuugies septies. quot genenationes reperiuntur cumlucas
ab aptis mo dñi enumeroens. sursum uensus ascendit. & per¬
uenit ꝑ adum usq addm̃. ad hoc enim fit significatio pec¬
catorum in his uelis ut per confessionem exprimantur & per
gircticm quue data ẽ. ecclesice ab oleuntur. hoc ẽ. tegantur

Expanded text:
rubin facies ea opere textoris, quid aliud quam in his omnibus rubin facies ea opere textoris, quid aliud quam in his omnibus multitudinem scientiae commendat, quod interpretatur "Cherubin?" Et facies uela capillacia operire super tabernaculum; undecim uela facies ea. quae capillacia uela sunt, id est cilicina, undecim dicuntur esse. in peccatis quippe transgressio est. transgressio uero undenario numero significatur, quoniam transgreditur denarium, hoc est legem. ideo ipsa undecim per septenarium multiplicata faciunt septuaginta septem. ubi significauit dominus uniuersam remissionem peccatorum dicens: non solum septies uerum etiam septuagies septies, quot generationes reperiuntur. cum Lucas a baptismo domini enumerans sursum uersus ascendit et peruenit per Adam usque ad deum. ad hoc enim fit significatio peccatorum in his uelis. ut per confessionem exprimantur et per gratiam quae data est ecclesiae aboleantur, hoc est tegantur:
Abbreviated transcription (Latin):
cas inducantur erunt quippe inthecis itadictum est tam¬
quam dicer&ur erunt prop̃h&icis:
Decem auleorum iub& fieri tabernaculum cumsit decalogus legis
aulea uero significant lutitudinem propter feulitatem. caritus
quippe plenitudo legis .ẽ. & nonnisi caritati. sunt precepti fa¬
cilia unde ipsu dilatatio commendatur. cumdicitur dilatasti
gressus meos subterme & non sunt infirmata uestigia meat
sed quõ istadilatatio pergraetiam fit dĩ caritas enimdi. diffusa
&iam ad spmscm perquem lex possit impleri. dicitur enim au¬
leum longitudinem habere debere incubitis xxuiii. iste aut̃
numerus quia perseptenariis diuidendus .ẽ. significauit cum
dicit latitudinem auleae incubitis quat tuor. quater enim sep¬
teni fiunt uiginti octo. & est &iam iste numerus perfectus quia
secut senarius suis partib constat. qđ uero tam sȩpe dicit che¬

Expanded text:
cas inducantur. Erunt quippe in thecis, ita dictum est, tancas inducantur. Erunt quippe in thecis, ita dictum est, tanquam diceretur: erunt pro thecis. Decem aulaeorum iubet fieri tabernaculum, cum sit decalogus legis. aulaea uero significant latitudinem propter facilitatem. caritas quippe plenitudo legis est, et nonnisi caritatis sunt praecepta facilia. unde ipsa dilatatio commendatur, cum dicitur: dilatasti gressus meos subter me, et non sunt infirmata uestigia mea. sed quoniam ista dilatatio per gratiam fit dei — caritas enim dei diffusa t etiam ad spiritum sanctum, per quem lex possit inpleri. dicitur enim aulaeum longitudinem habere debere in cubitis uiginti octo. iste autem numerus quia per septenarium diuidendus est, significauit, cum dicit latitudinem aulaei in cubitis quattuor. quater enim septeni fiunt uiginti octo. et est etiam iste numerus perfectus, quia sicut senarius suis partibus constat. quod uero tam saepe dicit: Che
Abbreviated transcription (Latin):
tur. quia super ex altat miseri cordiam iudicio. duo uero cherubin
pennis suis obumbiaen᷑ propitiatorium. id ẽ. hononaent uelando
duo quippe testamenta figurtentur. & uultus eorum sunt in pro¬
deniq hinc se promisit locuturum dr̃ ad mosen. demedio cherubin.
desursum propitiatoriin. porro si creatura rationabilis in mul¬
titudine scientiae qũo hunc interpr&ationem habent cherubin.
duob: ipsis animedib: significatur. ideo duo sunt ut soci&latem
caritatis commendent: ideo pennis suis propitiatorium obum¬
brant quia dõ non sibi tribuunt pennas suas id .ẽ. dm̃ honorten
uirtutibus quibus prestant. & uultus eorum non sunt nisi in
propitiatorium quia cuicumq pro uestui ad multitudinem sci
Quod ait erunt anuli inthecis sub portatoriis ad tollendam
mensam hoc intellegendum est quod anuli essent ueluti thecae
sub portatoriorum id est quo sub portatoria tam quam inthe¬

Expanded text:
tur, quia superexsultat misericordia judicio. Duo enim vero Cherubin tur, quia superexsultat misericordia judicio. Duo enim vero Cherubin pennis suis obumbrant propitiatorium, id est honorant velando, duo quippe ibi Testamenta figurantur: et vultus eorum sunt in prommendant. Denique hinc se promisit locuturum Deus ad Moysen de medio Cherubim desursum propitiatorii. Porro si creatura rationalis in multitudine scientiae, quoniam hanc interpretationem habent Cherubim, duobus ipsis animalibus significatur; ideo duo sunt, ut societatem charitatis commendent; ideo pennis suis propitiatorium obumbrant, quia Deo non sibi tribuunt pennas suas, id est, Deum honorant virtutibus, quibus praestant: et vultus eorum non sunt nisi in propitiatorium, quia cuicumque profectui ad multitudinem scie Ib. XXV, 27. Quod ait, Erunt annuli in thecis subportatoriis ad tollendam mensam, hoc intelligendum est, quod annuli essent velut thecae subportatoriorum; id est, quo subportatoria tanquam in the
Abbreviated transcription (Latin):
tuor hominib: hinc atq inde port&ur:
Propitiatorium quid dicat super inponendum super arcam.¬
quaeri sol&. sed cum aureum fieri iubeat eiusq longitudinem &
latitudinem tantam exprimat quanta &ipsius arcae dicta ẽ.
proculdubio uelut tabulam auream tantue formae fieri pre¬
cepit quateger&ur arca ita ut᷑ ipso propitiatoria essent duo
cherubin hinc atq inde alterutrum attendentes. Itaut uultus
corum in propitiatorium essent & pennis suis obumbrarẽ pro¬
pitiatorium qđ magnum .ẽ. sacroementum aurum quippẽsigni¬
ficat sapientiam. arca significat secr&um dĩ in arca iussu sunt
ponilex & manna & uirga a aron in lege precepta sunt uirga
potestatem significat. munna grartiam. quia nisi cum grctia
non ẽ. potestas precepta faciendi. uerum tamen quia lex a quo
uis perficiente non exomni parte conpl&ur. propitiatorium . ẽ.
desuper. ad hoc enim opus. ẽ. ut propitius sit ds̃. & ideo desuper poni¬

Expanded text:
tuor hominibus hinc atque inde portatur. tuor hominibus hinc atque inde portatur. Propitiatorium quid dicat superinponendum super areamquaeri solet. latitudinem tantam exprimat, quanta et ipsius arcae dicta. est, procul dubio uelut tabulam auream tantae formae fieri praecepit, qua tegeretur arca: ita ut in ipso propitiatorio essent duo cherubin, hinc atque inde alterutrum attendentes, ita ut uultus eorum in propitiatorium essent et pinnis suis obumbrarent propitiatorium: quod magnum est sacramentum. aurum quippe significat sapientiam, arca significat secretum dei. in arca. iussa sunt poni lex et manna et uirga Aaron: in lege praecepta sunt, uirga potestas significatur, manna gratia, quia nisi cum gratia non est potestas praecepta faciendi. uerum tvis proficiente non ex omni parte completur, propitiatorium est desuper. Ad hoc enim opus est ut propitius sit Deus, et ideo desuper poni
Abbreviated transcription (Latin):
debemus accipere: fixa sunt enim sicut dixi mensas habere
solitas. sed uensatilia dixit tortilia quae grece uocantur
strepta ł canclib sicut sunt columnae tortiles aut impli¬
catis ducb: uirgulis in modum restis. sicut &ium torquos fieri
sol&rit . qđ autem ait & fabricabis illi quattuor anulos au¬
reos & inpones superquac tuor latera. duos anulos in latus
secundum & duos anulos in latus secundum ad quat tuor
angulos occurrunt quat tuor anuli singuli insingulis. &
perangulorũ numerũ fit ut qđ in duob: laterib: ponitur
inomnib: quattuor ponatur. ainus enĩ angulus duob: late¬
rib: communis .ẽ. alio quin non occurrit utbini anuli ponantur
perquat tuor latero cũ sint quattuor anuli. octo quippe
eẽ debuerunt si aliter intellegimus quam qđ dixifieri nume¬
ro angulorũ ad hoc enim anuli in angulis ponuntur qͦđ in¬
ducantur subportutoria uel gestatoria quib: arca quat¬

Expanded text:
debemus accipere — fixa sunt enim, sicut dixi mensas habere debemus accipere — fixa sunt enim, sicut dixi mensas habere solitas — sed, "uersatilia" dixit "tortilia", quae graece uocantur otpsita, uel canalibus, sicut sunt columnae tortiles, aut inplicatis duabus uirgulis in modum restis, sicut etiam torques fieri solent. quod autem ait: et fabricabis illi quattuor anulos aureos et inpones super quattuor latera: duos anulos in latus unum et duos anulos in latus secundum, ad quattuor angulos occurrunt quattuor anuli singuli in singulis et per angulorum numerum fit, ut quod in duobus lateribus ponitur in omnibus quattuor ponatur. unus enim angulus duobus lateribus communis est; alioquin non occurrit, ut bini anuli ponantur per quattuor latera, cum sint quattuor anuli; octo quippe esse debuerunt, si aliter intellegitur quam quod dixi fieri numero angulorum. ad hoc enim anuli in angulis ponuntur, quo inducantur subportatoria uel gestatoria, quibus arca a quat
Abbreviated transcription (Latin):
Quid sibi uult qđ hiesus naue non commemoratus in illis quattuor
subito cummose appar&. &cumillo ascendit in montemꝰ accipien¬
das tabulas legis. & subito rursus iesus absconditur. id ẽ. tac&ur
& moses accepit legem inducb: tabulis & cumeo iterum appana
anforte significat nouum testumentum nomine ihũ & abscon¬
ditum eẽ. in lege & aliquando apparere intellegentib qđ
uero hiesus ium uocatur cum in libro numerorum quando id
nomen acceperit scriptur testatur qđ ium prope e&̃ ut
tenuẽ promissionis introerent. perprolem sin hoc ẽ. per pre¬
occupationem anticipat scripturte. qđ postea factum ẽ. om¬
nia quippe ista postea quam facta sunt. scripta sunt. ac per
hoc quando factum .ẽ. quo modo commemoratur nondum
uocabictur ihs. sed quando scriptum. ẽ. iam hoc uocabatur:
Et facies inea cymatia aurea uenatilia in circuitu. cymatia
dixit quae inquadraturc extant perquattuor partes
sicut mensce quadroce fieri solent. nec qđ ait uersatilia mobilia

Expanded text:
Quid sibi uult quod Iesus Naue non commemoratus in illis quattuor subito cum Moyse adparet et cum illo ascendit in montem ad accipiendas tabulas legis; et subito rursus Iesus absconditur, id est tacetur; et Moyses accepit legem in duabus tabulis et cum eo iterum adparet? an forte significat nouum testamentum nomine Iesu et absconditum esse in lege et aliquando adparere intellegentibus ? quod uero Iesus iam uocatur, cum in libro Numerorum quando id nomen acceperit scriptura testatur, cum iam prope esset, ut terram promissionis intrarent, per prolepsin, hoc est per praeoccupationem anticipat scriptura quod postea factum est. omnia quippe ista posteaquam facta sunt scripta sunt; ac per hoc quando factum est quod modo commemoratur, nondum uocabatur Iesus, sed quando scriptum est iam hoc uocabatur. Et facies in ea cymatia aurea uersatilia in circuitu. cymatia dixit, quae in quadratura exstant per quattuor partes, sicut mensae quadrae fieri solent. nec quod ait "uersatilia," mobilia
Abbreviated transcription (Latin):
Noneris cumplurib: in malitia nese inde quisquam defendat
quia cum plurib fecit aut ideo put& non eẽ peccatum
LxxxuIIII

Expanded text:
Non eris cum pluribus in malitia. Ne se inde quisquam defendat, quia cum pluribus fecit, aut ideo putet non esse peccatum. LXXXVIII
Abbreviated transcription (Latin):
intellegi uelit . quõ sic positum ẽ. ut dicen&ur. factũ ẽ¬
autem in illo tempore ubi tamen quueritur si decem&¬
septem annor erat ioseph quando uenditus ẽ quot an¬
norũ . eẽ iudas potuerit quartus filius iacob quando
idem ipse primogenitus ruben ut plurimũ frẽm suũ ioseph
quinq aut sex annos potuerit a &ate precedere. euiden¬
ter autem scriptura dicit triginta annorx fuisse ioseph
quando in notuit phanroni. cum ergo ipse anno septi¬
modecimo a &atis suue uenditus fuisse credatur. xui
tamẽnꝰ .xiii. annos acceserunt septem anni ubertatis
& facti sunt anni uiginti. his adduntur duo quia secun¬
do anno famis intracuit ia cob inaegyptũ cũ filiis suis
& inueniuntur uiginti duo anni quib: a fuit ioseph. a
patre & a fratrib: suis quo medio tempore quomodo
fieri potuerint deuxore & filiis & nuruiudue omnia
quae nantentur indagare difficile ẽ. nisi forte ut creda¬

Expanded text:
intelligi velit: quoniam sic positum est ut diceretur: Factum eintelligi velit: quoniam sic positum est ut diceretur: Factum est in illo tempore. Ubi tamen quseptem annorum erat Joseph, quando venditus est, quot annorum esse Judas potnerit quartus filius Jacob, quando iquinque aut sex annos potuerit aetate praecedere. Evidenter autem Scriptura dicit triginta annorum fuisse Joseph, quando innotuit Pharaoni. Cum ergo ipse anno decimo sexto aetatis suae venditus fuisse credatur, quatautem viginti quatuor annos accesserunt septem anni ubertatis, et facti sunt anni viginti; his adduntur duo, quia secundo anno famis intravit Jacob in Aegyptum cum filiis suis, et inveniuntur viginti duo anni, quibus abfuit Joseph a patre et a fratribus suis: quo medio tempore, quomodo fieri potuerint de uxore et filiis et nuru Judae omnia quae narrantur, indagare difficile est: nisi forte ut creda
Abbreviated transcription (Latin):
actum .ẽ. autẽ intempore illo descendit iudas a fr̃ibus
suis ad hominem quendam odolamitam. cui nomen iras. & ui¬
dit illic iudas filiam hominis chananei nomine sauum & acce¬
pit etm & introiuit ad eam & concepit & peperit filium &
c&era. Quueritur quando ista fieri potuerunt. si enim
post ea quam ioseph deuenit in aegyptum. quomodo introc
uiginti ferme & duo annos. Num post tuntum temporis
collegitur eos uenisse ad eundem ioseph frẽm suũ in aegyptũ
cum patre suo. fieri potuerit . ut iudae filii eius a &atis om̃s
possent ducere uxores. Nam thamar nurum suam mortuo
primogenito suo alteri filio dedit. quo &iam mortuo ex¬
spectiuit ut crescer& tertius. & cum creuiss& nec illi eion
dedit timens ne & ipse morer&ur. unde factum ẽ. ut
eidem socero suo se illa supponer&. quomodo ergo huec
omnia Intractam paucos annos fieri potuerint merit
mou& nisi ut forte sol& scripturx ꝑ recapitulationem
aliquot annos ante uenditũ ioseph hoc fieri coepisse

Expanded text:
actum est autem in tempore illo descendit Iudas a fratribus suis • ad hominem quendam Odollamitam, cui nomen Iras. et uidit illic Iudas filiam hominis Chananaei nomine Sauam; et accepit eam et introiuit ad eam. et concepit et peperit filium et cetera. quaeritur quanpostea quam Joseph devenit in Aegyptum, quo modo intra viginti ferme et tres annos? nam post tantum temporis colligitur eos venisse ad eumdem Joseph fratrem suum in Aegyptum cum patre suo; fieri enim potuit ut Judas et filii ejus juxta aetatis annos possent ducere uxores. Nam Thamar nurum suam, mortuo primogenito suo, alteri filio dedit; quo etiam mortuo, exspectavit ut cresceret tertius; et cum crevisset, nec illi eam dedit, timens ne et ipse moreretur. Unde factum est ut eidem socero suo se illa supponeret. Quo modo ergo haec omnia intra tam paucos annos fieri potuerint, merito movet, nisi, ut forte solet Scriptura, per recapitulationem aliquot annis ante venditum Joseph hoc fieri coepisse
Abbreviated transcription (Latin):
intracre sacerdotem solere in scm scõrum. sed semel in anno cum san¬
guine . & ut cotidiue quidem solere intraere sine sanguine causa
incensi inponendi: cum sanguine autem semel in anno. miimae
quia sequitur &dicit semel in anno purificauit illud scm scorum
est dño nonergo semel in anno pon& illic incensum quod cotidiue
fieri iussum est sed semel in anno purificauit illud cum sanguine
fieri debere preceptum .ẽ. & post hoc adiungit sc̃m sc̃orum ẽ.
illud profesto alture dequo nunc agitur quod poni iussit
contrac uelum intrinsecus iussit:
CXXXIIII

Expanded text:
intrare sacerdotem solere in sanctum sanctorum, sed semel in anno cum sanintrare sacerdotem solere in sanctum sanctorum, sed semel in anno cum sanguine: et quotidie quidem solere intrare sine sanguine, causa incensi imponendi; cum sanguine autem semel in anno: maxime quia sequitur et dicit, Semel in anno purificabit illud; sanctum sanctorum est Domino. Non ergo semel in anno ponet illic incensum, quod quotidie fieri jussum est; sed semel in anno purificabit illud, quod cum sanguine fieri praeceptum est. Et post hoc adjungit, Sanctum sanctorum est illud profecto altare de quo nunc agitur, quod poni jussit contra velum, intrinsecus jussit. CXXXI
Abbreviated transcription (Latin):
ncend& super illud incensum continuationis in conspectu
dñi inprogenies eorum. continuationis incensum dicit qđ
continuatm fier&. id . ẽ. nullo die pr&er mitter&ur cum
de altari preciper& incensi . id .ẽ. in quo incensum tantum po¬
nen&ur non holo caustum non sacrificium non libatio. p̃dixe¬
roct id ipsum incensum cotidie poni debere. Nunc autem dicit
& depropitiabit a aron uel exorabiit super cornua eius
semel in anno de sunguine purificationis delictorum depro
exilasmos. unde & intellegendum .e. hoc qđ semel in anno
iub& ad propitiundum dm̃ supercornua altiris incensi id ẽ.
ut de sanguine purificationis delictorum uistimarum scilic&¬
quue offeruntur prodelictis semel mnanno tanguntur cornua
alticris in cens& non ꝑtinere ad illam appositionem incensiquũ
cotidie fieri iusseret illa enim fiebat aromatis non sanguine¬
& cotidie non semel in anno. nonergo sumus intellecturi semel in anno

Expanded text:
ncendet super illud incensum continuationis in conspectu domini in progenies eorum. "continuationis incensum" dicit, quod continuatim fieret, id est nullo die praetermitteretur. cum de altari praeciperet incensi, id est in quo incensum tantum poneretur, non holocaustum, non sacrificium, non libatio, praedixerat id ipsum incensum cotidie poni debere. nunc autem dicit: et depropitiabit Aaron uel exorabit super cornua eius semel in anno de sanguine purificationis delictorum depropἐξιλασμός. unde intellegendum est hoc quod semel in anno iubet fieri ad propitiandum deum super cornua altaris incensi, id est, ut de sanguine purificationis delictorum, uiquae offeruntur pro delictis, semel in anno tangantur cornua altaris incensi, non pertinere ad illam appositionem incensi, quam quotidie fieri jusserat. Illa enim fiebat aromatibus, non sanguineet quotidie, non semel in anno. Non ergo sumus intellecturi, semel in anno
Abbreviated transcription (Latin):
Et erunt arcus amitib: Ita ut tollatur illud in eis. quos anulos
dixeraet arcus dicit. anulos quippe proratundis ansis posuit.
&quid ẽ. aliud anulus uel circulus nisi undiq arcus. Ideo qui¬
dam nolentes arcus dicere. thecas inter pr&acti sunt. quibus
amitis inducerentur dicentes. & erunt thecae amitibus
quasi grecus hoc non poss&s dicere: cum &iam thecae grecun
uerbum sit. dixit autem psalides qui arcus interpre&itur: c¬

Expanded text:
Et erunt arcus amitibus, ita ut tollatur illud in eis. quos anulos Et erunt arcus amitibus, ita ut tollatur illud in eis. quos anulos dixerat, arcus dicit; anulos quippe pro rotundis ansis posuit. et quid est aliud anulus uel circulus nisi undique arcus ? ideo quidam nolentes arcus dicere "thecas" interpretati sunt, quibus amites inducerentur, dicentes: et erunt thecae amitibus. quasi graecus hoc non posset dicere, cum etiam thecae graecum uerbum sit; dixit autem ψαλίδες, qui arcus interpretantur.
Abbreviated transcription (Latin):
Et addit. omnis qui t&igerit altare scĩficabitur. cũ
deanulis loquer&ur altaris incensi qđ alture non in aenxri
sed in aurari iussit. & duos anulos aureos puros facies inquit
sub tortili coronas induo laterx facies in duob laterib: qũo grecus hab&¬
liunisic interp̃titi st̃ induas pastes facies in duob laterib:. Non
autem ait grecus mere qđ ẽ. partes. sed dite qđ latero. Nam
hoc uerbum .ẽ. in illo psalmo ubi scriptum . ẽ. uxor tua sicut ui¬
nea fertilis in laterib: domus tuae. ac perhoc tantum casus li¬
ter .ẽ. quia prius accussictiuũs postuero ablatiuum posuit. in
duo laterx facies induab laterib. quis autemsit sensus diffi¬
cile ẽ. ad sequi nisi forte ut sol& scriptur amare ellypsin ut
aliquid desit & sub audiatur. &iam hic sub audiatur erunt.
ut iste sit sensus indua laterx facies in duob laterib: erunt id ẽ
adduo laterac facies anulos quo in duob: laterib erunt: cxxxii¬

Expanded text:
et addit: omnis qui tetigerit altare sanctificabitur. Cum de anulis loqueretur altaris incensi, quod altare non inaerari, sed inaurari iussit, et duos anulos aureos puros facies, inquit, sub tortili corona eius, in duo latera facies in duobus lateribus, quoniam graecus habLatini sic interpretati sunt: in duas partes facies in duobus lateribus. non autem ait Graecus lipt, quod est partes, sed κλίτη, quod latera. nam hoc uerbum est in illo psalmo, ubi scriptum est: uxor tua sicut uinea fertilis in lateribus domus tuae. ac per hoc tantum casus interest, quia prius accusatiuum, post uero ablatiuum posuit: in duo latera facies, in duobus lateribus. quis autem sit sensus difficile est adsequi. nisi forte, ut solet scriptura amare ellipsin, ut aliquid desit et subaudiatur, etiam hic subaudiatur "erunt", ut iste sit sensus: in duo latera facies, in duobus lateribus erunt, id est: ad duo latera facies anulos, quoniam in duobus lateribus erunt.