comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tutem meamego cognosco & peccatum meum contrame est semper : Abiciatur
ergo deceptor iste ab curibus & a cordibus fidelium : & contratum magnũ miseriam
imploreturdolenter & simplicitermagnađimisđã : contramultitudinem
tantarum miseriarum : quȩ ratur multitud omiserationum : Vt deleatur ini¬
quitus. lauetur homo abipsciniquitate : mundetur a pecato quo erat sordidus
&im mundus effectus Cognoseat iniquitutem suam : & peccatumsuum non put& eẽ
nihil. pecponat illud postdorsumsuum. Sed ante oculos semper habens implor&
illum quidixit. Deleui ut nubem iniquitatestuus & quasi nebulum peccatutua:
Similiter & supplicia quȩ peccatis debentur. itcextenuare sic leuigure & amillare
contendit : ut ea sempernihil esse confirm& : quȩ liceꝰ nullam substantium
in sehabeant existendi: tamen percorporales naturas. id est ignema &ernum
& stugnumignis & sulphuris & uermes numquam deficientes damnatorum
& corporibus & animis inferuntur dum & animas& corpora simul excruciaNt

Expanded text:
me est semper . Abjiciatur ergo deceptor iste ab auribus et cordibus fidelium, et contra tam magnam miseriam imploretur dolenter et simpliciter magna Dei misericordia: contra multitudinem tantarum miseriarum quaeratur multitudo miserationum, ut deleatur iniquitas, lavetur homo ab ipsa iniquitate, mundetur a peccato, quo erat sordidus et immundus effectus; cognoscat iniquitatem suam, et peccatum suum non putet esse nihil, nec ponat illud post dorsum suum, sed ante oculos semper habens imploret illum qui dixit: Delevi ut nubem iniquitates tuas, et quasi nebulam peccata tua . Similiter et supplicia, quae peccatis debentur, ita extenuare, sic levigare et annullare contendit, ut ea semper nihil esse confirmet; quae licet in se substantiam nullam habeant existendi, tamen per corporales naturas, id est ignem aeternum, et stagnum sulphuris, et vermes nunquam deficientes damnatorum et corporibus, et animis, inferuntur: dum et animas et corpora simul excruciant.
Abbreviated transcription (Latin):
auditorum ut nondoleunt : nonagnoscant quantomaloteneantur : neccurent
dicerecum psalmista: Miserere meids̃ secundum magnam miseri cordi amtuam.
Et secundum multitudinem miserationumtuarum deleimiquitatem meam

Expanded text:
auditorum, ut non doleant, non agnoscant quanto malo teneantur, nec curent auditorum, ut non doleant, non agnoscant quanto malo teneantur, nec curent dicere cum Psalmista: Miserere mei, Deus, secundum magnam misericordiam tuam, et secundum multitudinem miserationum tuarum dele iniq
Abbreviated transcription (Latin):
quibus ipia inquitus & pec catum fortius & inolentius in utroq dominetur :
Vnde apłe fide libusdicit. Et ne ex hibetis membraurt̃ arma iniquitatis peccato:
Sed exhibeteuosdõ tamquam ex mortius uiuentes s&l membraurã arma iustitiȩdõ
huictunto e tam mortifero langori totum hominem sibi uindicantie ciunti
solus illeunus & uerus medicus potest adhibere med ellam e sanitatem conferre :
quideseipsoait: Non est opussanismedico: sed maleabentibus : Et dequo scriptũ
est Ipse enim saluum faci& populumsuum apeccatis eorum : Dequo &iamapłsuit ⁊
fidelissermo & omni acceptione dignus quia xp̃siħs uenit in hunc mundum:
peccatoressuluos facere . Iit eergo quitam assiduedicit & rep&it peccatanihilẽẽ
quid al iud conatura gerediabolo instigante : nisi ut ecquas leuig& incordibus

Expanded text:
quibus ipsa iniquitas et peccatum fortius et violentius in utroque dominetur. quibus ipsa iniquitas et peccatum fortius et violentius in utroque dominetur. Unde Apostolus fidelibus dicit: Et ne exhibeatis membra vestra arma iniquitatis peccato; sed exhibete vos Deo tanquam ex mortuis viventes, et membra vestra arma justitiae Deo . Huic tanto et tam mortifero languori totum hominem sibi vindicanti et saucianti, solus ille unus et verus medicus potest adhibere medelam et sanitatem conferre, qui de seipso ait: Non est opus sanis medico, sed male habentibus , et de quo scriptum est: Ipse enim salvum faciet populum suum a peccatis eorum . De quo etiam Apostolus ait: Fidelis sermo et omni acceptione dignus, quia Christus Jesus venit in hunc mundum peccatores salvos facere . Iste ergo qui tam assidue dicit, et repetit peccata nihil esse, quid aliud conatur agere, diabolo instigante, nisi ut ea quasi leviget in cordibus
Abbreviated transcription (Latin):
contraria id est mendacium in iquitas malitia: quȩ lic& nullam habeant subsis¬
tendinaturum : sunt tamen magnauitia uellangores naturȩ : Id est ipsiusanimi
cuidominantur : &cuius sanitatem atqu inte gritatem uiolant. It cutipseanimus
his incuruatus & deprensus : ex libero seruilis e exsa no infirmus efficiatur : Dicente
dño in euangelio: Quic om̃is qui facit peccatum : seruus est peccati: Et psalmistu
dolenter &miserabiliter implorunte Ego dixidñe misereremei sanaunimam
meam qm̃ peccauitibi. Sed quiahȩcmala : sic incipiunt in animo : ut maꝵ ime tamen
percorpusex erceantur transit malum spã lis naturȩ id est animi. in malum corpo¬
ralis nature id est ipsum corpus: & ita uelut quȩdam pestis totum simul comma¬
culat &corrumpit ut peccato dominanti anima seruiens : redigat in eandem ser¬
uitutem corpussuum. & ficent membra ipsius corporis arma iniquitatis peccato

Expanded text:
contraria, id est mendacium, iniquitas, malitia, quae licet nullam habeant subsiscontraria, id est mendacium, iniquitas, malitia, quae licet nullam habeant subsistendi naturam, sunt tamen magna vitia, vel languores naturae, id est ipsius animi, cui dominantur, et cujus sanitatem atque integritatem violant: ita ut ipse animus his incurvatus et depressus ex libero servilis, et ex sano infirmus efficiatur, dicente Domino in Evangelio: Quia omnis qui facit peccatum servus est peccati . Et Psalmista dolenter et miserabiliter implorante: Ego dixi: Domine, miserere mei, sana animam meam, quoniam peccavi tibi . Sed quia haec mala sic incipiunt in animo, ut maxime tamen per corpus exerceantur, transit malum spiritualis naturae, id est animi, in malum corporalis naturae, id est ipsum corpus; et ita velut quaedam pestis totum simul commaculat et corrumpit, ut peccato dominanti anima serviens redigat in eamdem servitutem corpus suum; et fiant membra corporis ipsius arma iniquitatis peccato,
Abbreviated transcription (Latin):
supplicia pihilesse: Prȩscisse & prȩdestin assedm̃ peccati uel poenas pronon prȩscise
non predestinasse . non preparsse . Exemplo iudȩ quielectus prononelecto Amicus
pronona mico filius prononfilio: poenas maluesse : Id eo non ado a quo nonsit
malum : Dm̃ nom punire quae fecit nec abeis naturalia munera tollere : Dolorem
esse sanitictis absentiam tenebraslucis slentium clamoris. tristitiam gaudii¬
quandam non habere : Recordationem sanitatis insensibus remanere . Ipsum
uero in illa substantia quam dĩcreauit residere : Instisrex propositiomibus illud¬
quod primolo coposuit : id est peccati & supplicia nihilesse Iam superius prout potiumis
est tractitum: Quia & sinihildicipossunt peccati : eo quod nullam habea nt subs¬
tantiam inse exsistendiuel subsistendi tamenius titiam deserere quod est peccare :
non potest fieri nisin aliqua &peraliquam substantiam : uel spãdem uelcorporalem
Spãlem cumin ipso animodeseritur ueritus iustitia bonitas & subintrant his

Expanded text:
edestinasse Deum peccata vel poenas; pro non praescisse, non praedestinasse, non praeparasse: exemplo Judae, qui electus pro non electo, amicus pro non amico, filius pro non filio. 3. Poenas malas esse ideo non a Deo, a quo non sit malum, Deum non punire quae facit, nec ab eis naturalia munera tollere. 4. Dolorem esse sanitatis absentiamlla notionem quandam non haberet. Recordatio quippe sanitatis in sensibus remanet, ipsa vero in illa substantia, quam Deus creavit, residet. Non enim Creator punit, quo posuit, id est peccata et supplicia nihil esse, jam superius, prout potuimus, est tractatum: quia et si nihil dici possunt peccata, eo quod nullam habeant substantiam in se existendi, vel subsistendi, tamen justitiam deserere, quod est peccare, non potest fieri, nisi in aliqua et per aliquam substantiam, vel spiritualem, vel corporalem; spiritualem cum in ipso animo deseritur veritas, justitia, bonitas, et subintrant his
Abbreviated transcription (Latin):
id est naturam suum: In quibus uerbis quod definuit nullam naturũ posse panre.
quoditiq goneridat̃ d comniun rerumna turachet undedidiat autundeueron ar
estendit : Cummun feste omiis rerumnatura sicut uoluntite retoris potuuit e
nihde subsis tere ut ess & quȩ ante monerat it c &iam supseuelit possit perire & aire
imihnlum ut nensit hormamq &erpturaostendit. dicens demignitudne &i po¬

Expanded text:
m naturam posse perire; quod utique generaliter de omnium rerum natura dixit, unde didicit, aut unde verum esse ostendit? cum manifeste omnis rerum natura sicut voluntate Creatoris potuit ex nihilo subsistere, ut esset quae ante non erat; ita etiam, si ipse velit, possit perire, et redire in nihilum, ut non sit. Hoc namque et
Abbreviated transcription (Latin):
adbonum. post illum miserabilem ruinum ꝑseipsam non petuit ẽẽ libera nisi
admalum: De quo profundissimo damnatiomis mulo nullatenus ual& assurgere
ad libertatem bonȩ uoluntutis. nisullo libercnte quiait .: Siuos filius liberiuie¬
rit tunc uere liberieritis I Isteccũt qui proptera ceim putat nonumnisisse
peccando liberum uoluntatem quia cumpsabona & libera uoluntate est
conditus &ideonaturadit̃ ei inerat ipsebonȩ uoluntatis affeccus. scire deb&
quodideo condiditom õs dẽ omnemrationalem cracturũ & hominum scilic&
& angeloꝵ bonam & rectauo luntte prȩditum. ut quam diuseruar& saum

Expanded text:
ad bonum, post illam miserabilem ruinam, per seipsam non potuit esse libera, nisi ad bonum, post illam miserabilem ruinam, per seipsam non potuit esse libera, nisi ad malum. De quo profundissimo damnationis mala nullatenus valet assurgere ad libertatem bonae voluntatis, nisi illo liberante qui ait: Si vos filius liberaverit, tunc vere liberi eritis. Iste autem, qui propterea eum putat non amisisse peccando liberam voluntatem, quia cum ipsa bona et libera voluntate est conditus; et ideo naturaliter ei inerat ipse bonae voluntatis affectus, scire debet, quod ideo condidit omnipotens Deus omnem rationalem creaturam, et hominum scilicet et angelorum, bona et recta voluntate praeditam,
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutem : Quoduũt a uertentado faciensuã abillo nec eum uultus io inluminendo
factu sest conturbitus. meritum ac poenu peccati fuit. ssteruãt qui absqullo
diuimȩ gratiȩ adiumento intuntũ ineo solum naturȩ bonum prȩdicat . ut diberum
uoluntatem nec peccando illum amisi se contendit itaut &iamipsm liberium
uoluntutem naturam eius eẽdicat manifeste pelugiano errore inuoluitur
Asserens hominẽ solunatura & ante peccatũ liberam uoluntatẽ habuisse.
& post peccatum eandem liberam uoluntatẽ eaum non umidise & ipsum liberum
uoluntatem naturum eius esse : Cum prefectonon fuerit liberi. nisi quaum diu
do pie subdita ꝑmansitbora : Vbicũ i dm̃ contennendo. & mandatũ eius suꝑbe
trans grediendo peccauit. statim factusit subiugo peccatiꝰ Quia sicut ipsedũs
dicit. omnis qui facit peccatũ seruus est peccati : Et itaquȩ ante erat libercci

Expanded text:
virtutem. Quod autem, avertente Deo faciem suam ab illo, nec eum vultu suo illuminando, virtutem. Quod autem, avertente Deo faciem suam ab illo, nec eum vultu suo illuminando, factus est conturbatus, meritum ac poena peccati fuit. Iste autem qui, absque illo divinae gratiae adjumento, in tantum in eo solum naturae bonum praedicat, ut liberam voluntatem, nec peccando illum amisisse contendat, ita ut etiam ipsam liberam voluntatem naturam ejus esse dicat, manifeste Pelagiano errore involvitur; asserens hominem sola natura, et ante peccatum liberam voluntatem habuisse, et post peccatum eamdem liberam voluntatem eum non amisisse, et ipsam liberam voluntatem naturam ejus esse: cum profecto non fuerit libera, nisi quandiu Deum pie subdita permansit bona; ubi autem, Deum contemnendo, et mandatum ejus superbe transgrediendo, peccavit, statim facta sit sub jugo peccati. Quia, sicut ipse Dominus dicit: Omnis qui facit peccatum, servus est peccati . Et ita quae ante erat libera
Abbreviated transcription (Latin):
do liberam uoluntatem non amiserit : Eoquod scđm istum. libera uoluntus eius
ipsa sit natura eius Noscũt uxta fideicatholicȩ ueritatem dicimus qđ naturta
illius primihominis. ab onocreatore. extotobomu & bona uoluntate prȩdita
conditusit: hoc estenim quia creuit ds̃ homine mrectum. sicut scriptura dieri
Itatamen ut nontantũ natura libo no ess& in eo uoluntas bona & libera. sedut
uere ineo quod conditus fuerat sture posr&. diuinȩ gratiȩ indiger& &adiu
uur&rur cuxilio I Vndeilluuox ex ꝑsenueius intelligitur in psalmnodicenis
ł gnuũt dixi in abundantiumea. non mnouebor in &ernum: Vbistaetim decasusuo
sub ungit. & dolens dicitaddm̃: Auertisti facientuumame. & factussum contur¬
batus: Quodemimin abunduntia erat & bonȩuoluntitis & betȩlibertutis ante
pecatum exdo illierat : Cuni& dicit. dñe inuoluntatetua prestitisti detorima

Expanded text:
do liberam voluntatem non amiserit; eo quod, secundum istum libera voluntas ejus, do liberam voluntatem non amiserit; eo quod, secundum istum libera voluntas ejus, ipsa sit natura ejus. Nos autem, juxta fidei catholicae veritatem dicimus quod natura illius primi hominis a bono Creatore ex toto bona, et bona voluntate praedita, condita sit. Hoc est enim quia creavit Deus hominem rectum , sicut Scriptura dicit, ita tamen ut non tantum naturali bono esset in eo voluntas bona et libera, sed ut vere in eo quod conditus fuerat stare posset, divinae gratiae indigeret, et adjuvaretur. Unde illa vox ex persona ejus intelligitur in psalmo dicentis: Ego autem dixi in abundantia mea: Non movebor in aeternum . Ubi statim de casu suo subjungit, et dolens dicit ad Deum: Avertisti faciem tuam a me, et factus sum conturbatus. Quod enim in abundantia erat, et bonae voluntatis, et beatae libertatis ante peccatum, ex Deo illi erat; cui et dicit: Domine, in voluntate tua praestitisti decori meo
Abbreviated transcription (Latin):
& mare iam nonest: Siergo dixiss& iste . huma num naturam nom posseperire.
ut cumq audiendusesr& : Non quiads̃ nom possit eam dissoluere siuelit. sed qua
promissio dñi nr̃ irritaes se non potest. qua ipse promisit dicens . Vr̃i autem
& capilli capitis. om̃s numeratisunt : Et alioloco : Et capillus decapite uronon
peribit : Cum aũt generalit̃ dicat. nullamnaturc̃ posse perire. attendat
quid &ium innatura rationali id est diaboli & angeloꝵ eius actum sit. diuino
& terribiliiudicio : Quin on solum uellebonum. sed &iam posseuelle ipsumbonũ
ꝑdiderunt : Postquã aut̃ dixit nullum naturũ perire posse. sittim quur hȩc
om̃a dixerit ostendens subiunxit : necdiberum uoluntatẽ hominrem ꝑdidisse:
idest naturam suum: Videlic& qua sillu falsa & fallaciargumentationes ua
quaait nullum naturam posseperire. hoc nobis probauerit. quod homopercan¬

Expanded text:
Et mare jam non est; si ergo dixisset iste humanam naturam non posse perire, Et mare jam non est; si ergo dixisset iste humanam naturam non posse perire, utcunque audiendus esset, non quia Deus non possit eam dissolvere, si velit: sed quia promissio Domini nostri irrita esse non potest, quia ipse promisit dicens: Vestri autem et capilli capitis omnes numerati sunt . Et alio loco: Et capillus de capite vestro non peribit . Cum autem generaliter dicat, nullam naturam posse perire, attendat quid etiam in natura rationali, id est diaboli, et angelorum ejus actum sit divino et terribili judicio, qui non solum velle bonum, sed etiam posse velle ipsum bonum perdiderunt. Postquam autem dixit nullam naturam perire posse, statim qui haec omnia dixerit ostendens subjungit: Nec liberam voluntatem hominem perdidisse, id est naturam suam. Videlicet quasi illa falsa et fallaci argumentatione sua, qua ait nullam naturam posse perire, hoc nobis probaverit quod homo peccan
Abbreviated transcription (Latin):
Sed cum fuexe cȩlũ nouum. & terra nouu & cessauerit cursus iste solis & lunȩ ac
siderum quomine adrefectionem & qui& emmertidiũ dies noctesq sibi continuatim
succetiunt : &id circo &ium illȩ quattuor uicissitudines temporum que soliscursu ꝑagun¬
tur. sicut nunc sunt ẽẽ nem poterunt. quomodo non peribit eoꝵ natura : Sed & hoc
interrogundus est quid credut tuncfuturum in nouato cȩlo & terra ꝑignem. & in aliũ
qualititẽ quȩ immortalib scõꝵ corperib. congriuc mirabilit̃ trans latis
quid inquamtunc futurum credat. deimuersanatura uolucrum. quadrupedum.
reptilium natatilium : Sienimilla tamimmensa conflugratione. penitus con¬
summenda credenda sunt. quianihiliam mortale ille mundus in nouatus reci¬
pi& quo modo uerumerit nullum posse perirenaturam : Maximecum &dapso
tantȩ immensitatis mari. inilla tammirabilirerum cõmutatione scriptum sit.

Expanded text:
sed cum fuerit coelum novum, et terra nova, et cessaverit cursus iste solis et lunae ac sed cum fuerit coelum novum, et terra nova, et cessaverit cursus iste solis et lunae ac siderum, quo nunc ad refectionem et quietem mortalium dies noctesque sibi continuatim succedunt, et idcirco etiam illae quatuor vicissitudines temporum, quae solis cursu peraguntur, sicut nunc sunt esse non poterunt, quomodo non peribit eorum natura? Sed et hoc interrogandus est, quid credat tunc futurum innovato coelo et terra per ignem, et in aliam qualitatem, quae immortalibus sanctorum corporibus congruat, mirabiliter translatis. Quid, inquam, tunc futurum credat de universa natura volucrum, quadrupedum, reptilium, natatilium? Si enim illa tam immensa conflagratione penitus consummanda credenda sunt, quia nihil jam mortale ille mundus innovatus recipiet, quomodo verum erit nullam posse perire naturam? Maxime cum et de ipso tantae immensitatis mari in illa tam mirabili rerum commutatione scriptum sit:
Abbreviated transcription (Latin):
tia crectoris Sicit manifeste in libris machabaoꝵ. quid im sc̃ĩ uiri contraaduersa¬
riossuos dimicaturi dixisse leguntur : Nos aũt in om̃ptidõ qui potest &istos contra¬
nos uenientes &uniuerstm mundum uno nutudelere confidimus : Requirendum
aũt abistt est in illacultima mundiconflagratione. dequabetus p&rus apłs dicit
in quacȩli magnoimp&u transient. element uero calore soluentur. quid sentia t
tunc futurum dequiatuor mundielementoꝵ naturia : Sienimsi cꝑmanebunt ut minc
sunt quomodo est ueru istu uplica sententia . Sin aut̃ maxima ex parte immutabuntur
uel peribunt. quo modo estuert istudefinitio quod nulla possit perirenatura :
Certe quattuor uicissitud inum tempora . quibus annus ducitur a creducitur idest
ueriꝰ & estatis. autumni & hemis. habent ꝓprie & distincte quaditatẽ naturȩ suȩ :

Expanded text:
tia Creatoris, sicut manifeste in libris Machabaeorum. Quidam sancti viri contra adversatia Creatoris, sicut manifeste in libris Machabaeorum. Quidam sancti viri contra adversarios suos dimicaturi dixisse leguntur: Nos autem in omnipotenti Deo qui potest et istos contrarios venientes, et universum mundum uno nutu delere, confidimus . Requirendum autem ab isto est in illa ultima mundi conflagratione, de qua beatus Petrus apostolus dicit: In qua coeli magno impetu transient: elementa vero calore solventur , quid sentient tunc futurum de quatuor mundi elementorum natura? Si enim sic permanebunt ut nunc sunt, quomodo est vera apostolica ista sententia? sin autem maxima ex parte immutabuntur, vel peribunt, quomodo est vera ista definitio, quod nulla possit perire natura? Certe quatuor vicissitudinum tempora quibus annus ducitur ac reducitur, id est veris, et aestatis, autumni, et hiemis, habent propriae et distinctae qualitatem naturae suae:
Abbreviated transcription (Latin):
nestces Lngirterru mensuruaeus & latiermor: Ssibuer tentomẽ uelimurun
conditor. cum prept nimium multũ & im pi&at homnũ parur ei deleremind̃
dilauio attestunte scriptura sicait: Deleboinqut hominẽ uem retan a facs
tertȩ: Abhiorire usqudanimantia areptiliue udiolueres cgli: Et ueruam¬
magno & horrendo diluuio mugnaex parte natura mundi del&aest &inde terius
commuttta sicut dictu fuerat. & ego disꝑdumeos aumterra. &ommnis poene natura
animalium quȩ inmundoerant idest tam hominum quam petorũ aquis deleta est.
&icmsi animȩ impioꝵ quitam horrendo supplicio interire meruer̃. reseruatȩ sunt
& transierunt admaius id est infernale supplicium saluatis hissolis quitã exiguc
numero in archa đi mis cđia liberati sunt nonnesita uell& delere omnem naturam
mundi & mundi alium siuecȩlestium rerum. facillime hoc poss& admiranda poten¬

Expanded text:
nosces? Longior terra mensura ejus et latior mari. Si subverterit omnia, vel in unum e omnipotens Conditor cum propter nimiam malitiam et impietatem hominum pararet delere mundum diluvio, attestante Scriptura, sic ait: Delebo, inquit, hominem quem creavi a facie terrae, ab homine usque ad animantia, a reptili usque ad volucres coeli . Et iterumagno et horrendo diluvio magna ex parte natura mundi deleta est, et in deterius commutata, sicut dictum fuerat: Et ego disperdam eos cum terra: et omnis pene natura animalium, quae in mundo erant, id est tam hominum quam pecorum, aquis deleta est: etiam animae impiorum, qui tam horrendo supplicio interire meruerunt, reservatae sunt et transierunt ad majus, id est infernale supplicium; salvatis his solis qui tam exiguo numero in arca Dei misericordia liberati sunt: nonne si ita vellet delere omnem naturam mundi, et mundalium sive coelestium rerum facillime hoc posset admiranda poten
Abbreviated transcription (Latin):
ad quod conditus fuerat amandum & desiderandum. quȩ rendum inueniendum & con¬
templandum. peccando cecidit a tanto bono & factus est seruus peccati. sicut dñsi pse
testiaturdicens Omnisqui facit peccatũ seruus est peccati: Etbertus p&rus a plsdiat
A quo enim quis superatur eius & seruus est : It camisso donogratiȩ uitiato & cor¬
rupto & depriuato bononaturȩ sic miserabilit̃ tuntu felicitaite lapsus est utad
illud bonum amandum & ꝑfruendum cuin hȩrere debuerat. mullũ possit habere
recursum nisi ꝑmisericordissimi reconciliatoris & mediatoris auxilium & san¬
guinis eius pr&ium : A quore dimimurdetanta captiuitate ut recipere possimus
pristinam libertatem & deimmnicis efficiamur amici : Dequomediatore scriptumest:

Expanded text:
ad quod conditus fuerat amandum, et desiderandum, quaerendum, inveniendum et conad quod conditus fuerat amandum, et desiderandum, quaerendum, inveniendum et contemplandum, peccando  al., peccato cecidit a tanto bono, et factus est servus peccati, sicut Dominus ipse testatur dicens: Omnis qui facit peccatum servus est"A quo enim quis superatus est, huius et rupto et depravato bono naturae, sic miserabiliter a tanta felicitate lapsus est, ut ad illud bonum amandum, et perfruendum, cui inhaerere debuerat, nullum possit habere recursum, nisi per misericordissimi reconciliatoris et mediatoris auxilium, et sanguinis ejus pretium, a quo redimimur de tanta captivitate, ut recipere possimus pristinam libertatem, et de inimicis efficiamur amici. De quo mediatore Scriptum est:
Abbreviated transcription (Latin):
idesttalis affectio humanȩ uoluntatis iux tu ueritatem scripturerũ di. ab ono
cretore bona& recta est insita hominicum crear&ur: haecin illo cooperiuant
digratia boma & rectu ꝑmansit. quam diu creatori pieobediuit : Sed quia
& ipsa humana natura. ab in cmimuitabili creatore mutabilis condita est. & talis
affectiomentis humanȩ similit̃ mutabilis est. st&it in bono adiuu antedĩ gratia.
& ceciditadmalum occultodiiudicio e ademgratia desertaꝰ Et sicut sȩpissime
dictumest quȩ erat libera adbonum. amissa illa felicilibertate. coepit esse
sub peccati misera seruitute : Adiungit ille quasi definendo: libertatẽ homi¬
nipost peccatum remansisse. uigerem & potestatem eius ꝑdidisse : In quib. uerbis
non est diutius morandum : Quia sicut supra iam sepius diximus. quiante pecca¬
tumerat liberȩ uoluntitis & naturȩ bono & donogratiȩ ad summũ & a &ernũ bonũ

Expanded text:
id est talis affectio humanae voluntatis juxta veritatem Scripturarum Dei, a bono id est talis affectio humanae voluntatis juxta veritatem Scripturarum Dei, a bono Creatore bona et recta est insita homini, cum crearetur, haec in illo cooperante Dei gratia bona et recta permansit, quandiu Creatori pie obedivit. Sed quia t ipsa humana natura ab incommutabili Creatore mutabilis condita est, et talis affectio mentis humanae similiter mutabilis est, stetit in bono adjuvante Dei gratia et cecidit ad malum occulto Dei judicio, eadem gratia deserta. Et sicut saepissime dictum est quae erat libera ad bonum, amissa illa felici libertate, coepit esse sub peccati misera servitute. 4. Adjungit ille quasi definiendo: Libertatem homini post peccatum remansisse, vigorem et potestatem ejus perdidisse. In quibus verbis non est diutius morandum: quia, sicut supra jam saepius diximus, qui ante peccatum erat liberae voluntatis, et naturae bonae, et dono gratiae ad summum et aeternum bonum,
Abbreviated transcription (Latin):
uel eligendȩ si uere probandȩsunt : Voluntus ueromentis. mihil incerse & ipsam
diuersitatis inuenut sed & se & ipsam semꝑ ȩqualit̃ diligat & naturali paceatq
unitate semꝑ sibi cohȩreant : Desinat ituq dicere cumde libero arbitrio
hominis agitur. quo uel bona ad sadutẽ uel mala ad ꝑniciemsiut̃ diligit. talẽ
uoluntatemmentis essenaturum : Quia lic& ipsa sit mentis uoluntus quȩ & se¬
ipsam & hȩc diligit tamen aliuaffectione diligit seipsum quȩntin aturulis est
ut numquã mut&ur alia affectione diligit istaquȩ omn i nouuriatur & mutu¬
tur dumuel a dbona uel ad mala diligenda conuertitur : Num sitalis uoluntis
mentis. qua ponseipsum mens sed alia uelbona uel mala diligit. quibus aut beit¬
fic&ur autmisera efficdatur natura ess & hominis sicut istedicit. autbonuess&
tiuntũ modo aut mala & ex alioinaliud muturi non posr& haecigitur uolinais

Expanded text:
vel eligendae, sive reprobandae sunt? Voluntas vero mentis nihil inter seipsam vel eligendae, sive reprobandae sunt? Voluntas vero mentis nihil inter seipsam diversitatis inveniat, sed et seipsam semper aequaliter diligat, et naturali pace atque unitate semper sibi cohaereat. Desinat itaque dicere, cum de libero arbitrio hominis agitur, quo vel bona ad salutem, vel mala ad perniciem suam diligit, talem voluntatem mentis esse naturam. Quia licet et ipsa sit mentis voluntas, quae et seipsam, et haec diligit, tamen alia affectione diligit seipsam, quae ita naturalis est ut nunquam mutetur; alia affectione diligit ista, quae omnino variatur et mutatur, dum vel ad bona vel ad mala diligenda convertitur; nam si talis voluntas mentis, qua non seipsam mens, sed alia vel bona vel mala diligit quibus aut beatificetur, aut misera afliciatur, natura esset hominis, sicut iste dicit, aut bona esset tantummodo, aut mala, et ex alio in aliud mutari non posset. Haec igitur voluntas,
Abbreviated transcription (Latin):
Quod beatus augistimisnullatenusdicit . & absit ut dicer&. uis enimnes cuat
hancmentis uoluntatẽ qua seipsam uult & diligit. emnib. hominib: natura lit̃ esre
communem & semꝑ liberam. semꝑ liberi arbitrii ad seipsam amandum: Quȩenim
mens in hominibus est. nisi amentiũ & dementium cuius uoluntus non naturadit̃ uelit¬
& mentem cui in est & seipsum esse uiuere in columem ꝑmanere . Adhoc ominium
mentium uoluntius est libera : Quid emm liberius caliuoluntate. quȩ mentẽ cui inst
diligitesse diligit uiuere diligit nomperire : uel quid mmugis suꝑfluum & suꝑua¬
cuum. ut talis uluntas appell&ur liberie quȩ numquam potestẽẽ aliud. ad diligen¬
dam se uel mentem cuius est : Aut ut eadem talis uoluntas appell&ur liberũ arbuiniũ
cum arbitrium eẽ nom possit nis indiuersis rebus. quȩ dis cernendȩ uel diiudicancȩ

Expanded text:
Quod beatus AugustQuod beatus Augustqua seipsam vult et diligit, omnibus hominibus naturaliter esse communem, et semper liberi arbitrii ad seipsam amandum? Quae enim mens in hominibus est, nisi amentium et dementium, cujus voluntas non naturaliter velit, et mentem cui inest, et seipsam, esse, vivere, incolumem permanere? Ad hoc omnium mentium voluntas est libera. Quid enim liberius tali voluntate, quae mentem, cui inest, diligit esse, diligit vivere, diligit non perire? vel quid magis superfluum et supervacuum, ut talis voluntas appelletur libera, quae nunquam potest esse aliud, ad diligendam se, vel ad mentem cujus est: aut ut eadem talis voluntas appelletur liberum arbitrium, cum arbitrium esse non possit, nisi in diversis rebus, quae discernendae, vel dijudicandae,
Abbreviated transcription (Latin):
uaest id est mundum haec enimuoluntus. cumuna sit natura cumet cuoluntate
qua mens diligt seipsam. multũ tumen distat affetione: Quantũ distit in ter dilec¬
cionem fii. & dilectionemndi: Interdilectionem sui. & dilectiomem mundi : Illa
emimuoluntate seipsamamatꝰ Ista uoluntatẽ uel dm̃ diligit suꝑse. ueliundun
in fruse : Quȩ tamen uoluntus ut dximus naturauna est. sed affatione efficitur
diuersa: Et singulurisest indiletionesin. & nultiplexndilectione rerũ bomirũ
uel malarum. quibus crahitur siue dis trahitur : Etidet cumilla ucluntus naturȩ
de quabeatus augustinus disputat. id est quamens diligit seipsuam nihil ꝑtina t
ad liberũ arbtrium & liberam uoluntatem quo uelbonc a pp&untur uel mala
sed tuntũ nodo mentis sit & adipsa mreferatur nimis callide uelnimis stulte
iste a diungite libertutem. &uocat etm liberũ arbitriũ uel libert̃ uoluntatẽ .

Expanded text:
va est, id est mundum. Haec enim voluntas, cum una sit natura cum ea voluntate va est, id est mundum. Haec enim voluntas, cum una sit natura cum ea voluntate qua mens diligit seipsam, multum tamen distat affectione: quantum distat inter dilectionem sui, et dilectionem Dei, inter dilectionem sui, et dilectionem mundi. Illa enim voluntate seipsam amat: ista voluntate vel Deum diligit super se, vel mundum infra se. Quae tamen voluntas, ut diximus, natura una est, sed affectione efficitur diversa. Et singularis est in dilectione sui, et multiplex in dilectione rerum bonarum vel malarum quibus trahitur sive distrahitur. Et ideo cum illa voluntas naturae, de qua beatus Augustinus disputat, id est qua mens diligit seipsam, nihil pertineat ad liberum arbitrium et liberam voluntatem quo vel bona appetuntur, vel mala, sed tantummodo mentis sit, et ad ipsam referatur; minus callide, vel nimis stulte iste adjungit ei libertatem, et vocat eam liberum arbitrium, vel liberam voluntatem.
Abbreviated transcription (Latin):
uerbis sc̃ĩ augustinim libris detrimitate : Cumille uera cit̃ ommninedicat & mentẽ & seien¬
tiammnentis qua scipsam nouit. & uoluntatẽmentis quastipsam uult & diligit . unamẽẽ
naurodit substantiũ . Quȩ & est ex sistendo & seipsam agnoscit sciendo & seipsumuule
diligindo: Vereemin hoc totum id est & mens &scientia & amersui. substantialit̃ unũ sun
Quȩ tamen duo id est suentiũ m &uduntatẽ mentis qua sei psum nouit & diligt ñ dic it
illeesse mentẽ hominis. sed inmente hominis : Etidediuais disputatoris muanifestus ẽ error:
Qauidcum d libero arbitriodis putatur. quiolibert hominis uo luntitẽ uelbinũ uelmalũ
app&itur nondellauoiuntate agitur quamnems diligit seipsuam : sed deilla uoluntate
quauel summim bonum diligit cum recta est id est dm̃ uel infimũ bonum cum pra¬

Expanded text:
verbis sancti Augustini in libris de Trinitate , cum ille veraciter omnino dicat, et mentem, et scienverbis sancti Augustini in libris de Trinitate , cum ille veraciter omnino dicat, et mentem, et scientiam mentis, qua seipsam novit, et voluntatem mentis qua seipsam vult et diligit, unam esse naturaliter substantiam, quae et est existendo, et seipsam agnoscit sciendo, et seipsam vult diligendo. Vere enim hoc totum, id est et mens, et scientia, et amor sui substantialiter unum sunt. Quae tamen duo, id est scientiam, et voluntatem mentis, qua seipsam novit et diligit, non dicit ille esse mentem hominis, sed in mente hominis; et ideo hujus disputationis manifestus est error. Quod cum de libero arbitrio disputatur, quo, libera hominis voluntate, vel bonum vel malum appetitur, non de illa voluntate agitur qua mens diligit seipsam, sed de illa voluntate, qua vel summum bonum diligit, cum recta est, id est Deum, vel infimum bonum, cum pra
Abbreviated transcription (Latin):
libertatẽ adbonuimamissa. & ad solum malã app&endum libera. nisseius gratiasan&ur
& red inte gr&ur quiuenit querere & siluuare quod periera : Angelica aut̃ natura
quantum in diubolo & angelis eius deprauata . & herriblit̃ indeterius commutata sit
amisso libero arbitrio adbonum. ut non soluma dilludullatenur assurgere sednec uelle
iampessint. & ad sołu malũnum qui crimutandu malitia conuersi quis dignepossit ȩ¬
pauercere. quanto minus uerbis explicare : Nam & corporis natura ipsa est & sumuet egn¬
ta : Sed quȩ uid& acuig& bomo santatis aus amissione indeterius uersa. gruuactur
& affligitor morboegritudinis : Sedistequlibeatimud antatem & liberũ arbitrium
udbonum non credit essebonum humanementis sed ipsum mentem neq: essem mente
sedipsuamimentem uid &uroccasionem sumeresicutium & su pracdhumus. ex quibusdam

Expanded text:
libertate ad bonum amissa, et ad solum malum appetendum libera, nisi ejus gratia sanetur libertate ad bonum amissa, et ad solum malum appetendum libera, nisi ejus gratia sanetur et redintegretur, qui venit quaerere, et salvare quod perierat . Angelica autem natura quantum in diabolo et angelis ejus depravata, et horribiliter in deterius commutata sit, amisso libero arbitrio ad bonum, ut non solum ad illud ullatenus assurgere, sed nec velle jam possint, et ad solum malum nunquam mutanda malitia conversi, quis digne possit expavescere, quanto minus verbis explicare? Nam et corporis natura ipsa est, et sana, et aegrota: sed quae valet ac viget bono sanitatis, ejus amissione in deterius versa gravatur et affligitur morbo aegritudinis. Sed iste, qui liberam voluntatem, et liberum arbitrium ad bonum, non credit esse bonum humanae mentis, sed ipsam mentem, neque esse in mente, sed ipsam mentem, videtur occasionem sumere, sicut jam et supra diximus, ex quibusdam
Abbreviated transcription (Latin):
inpsalmo scriptumest : homo cumti houere esse& nom intellexit. comparatus estiumtitis
insipientibus & similis factus est illis seratnumq ante peccatũ in honore naturȩ. bonȩ
adõ conditȩ : Erat in hono re gratiȩ sibiađo conlatȩ : Sechunc honorem diuinebom¬
tictis & gratiȩ unde haber& nonintellexit. cumdeserto creatore desepresumpsit. & suggs¬
tione serpentis. dõsimilis tamquã sabnullo domino esse concupiuit : Vnde &ipsemerito
acretore desertus totus indecerius commutatis est : E tanuma uidelic& & corpore :
Anima quia amissa libertate iustitiȩ. amissa libertatebanȩ uoluntatis. & peccato do¬
minante depressus ea quȩ sursum sunt quȩ rere cessauit. & infima uelut bruto & pctudeo
sensu a pp&iuit : Corpore uero quia mertis conditione damnatus. ut interram & pul¬
uerem unde sumptus est. more iumentorum dissolueredur. iustiudicii sententiũ excent :
Eccead quantũ malũ deuoluta esthumana natura. pecatimerito tocuindeterius cõmutta

Expanded text:
ntellexit; comparatus est jumentis insipientibus et similis factus est illis . Erat namque ante peccatum in honore naturae bonae a Deo conditae; erat in honore gratiae sibi a Deo collatae. Sed hunc honorem divinae bonitatis et gratiae, unde haberet non intellexit, cum, deserto Creatore de se praesumpsit, et, suggestione serpentis, Deo similis tanquam sub nullo Domino esse concupivit. Unde et ipse merito a Creatore desertus, totus in deterius commutatus est, et anima videlicet et corpore: anima, quia amissa libertate justitiae, amissa libertate bonae voluntatis, et peccato dominante depressus, ea quae sursum sunt, quaerere cessavit, et infima, velut bruto, et pecudeo sensu, appetivit; corpore vero, quia mortis conditione damnatus ut in terram et pulverem, unde sumptus est, more jumentorum dissolveretur, justi judicii sententiam excepit. Ecce ad quantum malum devoluta est humana natura, peccati merito tota in deterius commutata,
Abbreviated transcription (Latin):
exbata scire amittens diuinu. & uelle ꝑdens caelestia : Nisi quuntum cum
pestec adiuuit &erexit gratia conditoris. ut amiss abona rargnoscer&.
recgnita dolerei dolendo & penitendo diumum auxilium implorur& : Atqita
quad uinierat suouitio diuinabonitite reciper& : Propteraugitur in effubilis
miscđiu conditoris non abstulit eielium postpecatum hȩc naturalia bonasuu
idest essescire uelle ut haber& cuimi sereri potuiss&. Sie nimpost paccatũ
ituq eumesse ut haber& auimiserer&ur : Volut eim scire ut haber& que sua
cognitione mluminar& : Voluct eumuelle ut haber& quen suo a nore beatificar&
Ita & diubolus quiertaturamđi disꝑdere uoluit pemunsit iuictus & eratoris henituas

Expanded text:
ex beata, scire amittens divina, et velle perdens coelestia: nisi quantum ea ex beata, scire amittens divina, et velle perdens coelestia: nisi quantum ea postea adjuvit et erexit gratia Conditoris, ut amissa bona recognosceret, recognita doleret, dolendo et poenitendo divinum auxilium imploraret: atque ita quod amiserat suo vitio, divina bonitate reciperet. Propterea igitur ineffabilis misericordia Conditoris non abstulit ei etiam post peccatum haec naturalia bona sua, id est esse, scire, velle, ut haberet cui misereri potuisset: si enim post peccatum t velle: voluit itaque eum esse, ut haberet cui misereretur; voluit eum scire, ut haberet quem sua cognitione illumiminaret; voluit eum velle, ut haberet quem suo amore beatificaret. Ita et diabo
Abbreviated transcription (Latin):
bene & mirabi lit̃ conditȩ : Sed si hoc solum habeat mens homins. ut possit esse.
pessit scire possit uelle & non habet ex dono eiusdem conditerissui. ut possit
bene & beteesse. possit pie & recte deauctore s uoscire. possit amundo illum
cumillo es se uelle. quid ei proderit habere. esse scre & uelle : Cum cotum hac malo
suo habeaa. suillud domim creatoris sui non habeat habebitemmeẽ infeliciter
scire fallacit̃ uelle ꝑniciose & nequiter. Sicut &ium angelica naturu indiabolo
& ungelis eius damnata. utiq hab& hȩx tria in substuntiu sua spãdi: Idest esse
scire uelle: Sed iumen. esseei poenale est. Scire aũ & uelle totuma derrorẽ
totum ad mualum conuersum est : Quid estergo quo distegloriatur. naturum
huminam peccandoistunon amisisse. Id est ut possitesse scire uelle: Cum
omnum horum bonum & felicita tem omnino amiserit : Esse in cipiens misera

Expanded text:
bene et mirabiliter conditae. Sed si hoc solum habeat mens hominis ut possit esse, bene et mirabiliter conditae. Sed si hoc solum habeat mens hominis ut possit esse, possit scire, possit velle, et non habeat ex dono ejusdem Conditoris sui ut possit bene et beate esse, possit pie et recte de auctore suo scire, possit, amando illum, cum illo esse velle, quid ei proderit habere esse, scire, velle, cum totum hoc malo suo habeat, si illud donum Creatoris sui non habeat? habebit enim esse infeliciter, scire fallaciter, velle perniciose et nequiter: sicut etiam angelica natura, in diabolo et angelis ejus damnata, utique habet haec tria in substantia sua spirituali, id est esse, scire, velle: sed tamen esse in poenale est: scire autem et velle totum ad errorem, totum ad malum conversum est. Quid est ergo quod iste gloriatur naturam humanam peccando ista non amisisse, id est ut possit esse, scire, velle, cum omnium horum bonum et felicitatem omnino amiserit, esse incipiens, misera
Abbreviated transcription (Latin):
doctori tamabsurdeum quã dixerit &imperite : Vt cum substuntua hominis
sit anima & corpus. illedefimerit substuntium essehominis esse uellescire : Nonergo
ait. sicut manifeste intelligerepoterit. quidicta eius in eisdem libris diligentissime
legerit & ꝑpenderit substuntiuam essehomins hȩxtria. id est essescire uelle
sed substauntia ẽe hominis non exterioris sed interioris: Id est in mente rationali
ubi cretus est homo dimaginem & simlitudinemdi Docens e eẽ impsa
mente rationali & intellec tuali. naturadit & substantialit̃ adõ insita : Vnde
& rectissime in eisdem disputatiomib dicit. hȩc triu. unius cumipsa &im ipsa
mente esse substantiȩ : Quia uidelic& ipsamens sicut substuntia lit̃ hab& esse
ita substantialit̃ hab& uelle: Idest substuntiulit̃ & naturalit̃ hab&. scireposse
& uelle posse : Mugnimest utiq bonumistud naturȩ. ab optimo conditore

Expanded text:
doctor tam absurde unquam dixerit et imperite, ut cum substantia hominis doctor tam absurde unquam dixerit et imperite, ut cum substantia hominis sit anima et corpus, ille definierit substantiam esse hominis, esse, velle, scire. Non ergo ait sicut manifeste intelligere poterit qui dicta ejus in eisdem libris diligentissime legerit et perpenderit substantiam esse hominis haec tria, id est esse, scire, velle: sed in substantia esse hominis non exterioris, sed interioris, id est in mente rationali, ubi creatus est homo ad imaginem et similitudinem Dei . Docens ea esse in ipsa mente rationali et intellectuali, naturaliter et substantialiter a Deo insita. Unde et rectissime in eisdem disputationibus dicit haec tria unius cum ipsa et in ipsa mente esse substantiae. Quia videlicet ipsa mens sicut substantialiter habet esse, ita substantialiter habet velle: id est substantialiter et naturaliter habet scire posse et velle posse. Magnum est utique bonum istud naturae ab optimo Conditore
Abbreviated transcription (Latin):
mamuiuentem : haec estenim substantia hominis qua subsistit &uiuit. sicut
doctii doctiq nouerunt. Anima scilic& & corpus sibiuitalit̃ conexum: Sed
corpus delimoterrȩ animaex in spirationedĩ : his constat &ita factus ẽ homo
in animam uiuentem Cumergoita doceat diuina auctoritus. &ita teneat
catholicaueritas quid sibiuult ista suꝑfluitus substuntiam hominis essetriu
idest esse uellescire : Cummanifestumsit. substuntium hominis nontriuasse.
sed duo quȩdum: Id est utium diximus animam & corpus : Sed iste pr&ermisso
corpore quod naturalit ad substantiam hominms ꝑtin&. substantiã hominis
essedicit. esse uellescire. quȩutiq insoluan ima consistunt. Quasi substuntiu
heminis. non sit nisi anima sola. Vid &urtumen exdis putationibus sci augustin
in libris detrinitute occasionem dicendiistu sumpsisse : Sed absit ut tantus

Expanded text:
mam viventem . Haec est enim substantia hominis, qua subsistit et vivit, sicut mam viventem . Haec est enim substantia hominis, qua subsistit et vivit, sicut docti indoctique noverunt, anima scilicet, et corpus sibi vitaliter connexum; sed corpus de limo terrae, anima ex inspiratione Dei. His constat, et ita factus est homo in animam viventem. Cum ergo ita doceat divina auctoritas, et ita teneat catholica veritas, quid sibi vult ista superfluitas, substantiam hominis esse tria, id est esse, velle, scire? cum manifestum sit substantiam hominis non tria esse, sed duo quaedam, id est ut jam diximus animam et corpus. Sed iste, praetermisso corpore, quod naturaliter ad substantiam hominis pertinet, substantiam hominis esse dicit, esse, velle, scire; quae utique in sola anima consistunt: quasi substantia hominis non sit, nisi anima sola. Videtur tamen ex disputationibus sancti Augustini in libris de Trinitate occasionem dicendi ista sumpsisse: sed absit ut tantus
Abbreviated transcription (Latin):
cessiatem peccandidm̃ hominiintulis se uel inferredicit. manifestehorribilit̃
indm̃ blas phemat. quem ad peccata compellendo utiq auctorem peccati eẽ con¬
firmat: hocigitur modo nos scđm ueritatemdĩ. dere proboꝵ prȩdestinatiene
sentimus Fidelit̃ eum confitentes. non peccatieoꝵ sediusti supplicii auctorem:
Et id eo quo diste delirat. quasihuius prȩdestinationis predicatio. necessitatis
ad peccandum sit in rogatio quam sit calumniosum & uanum puttmus quod
exhis quȩ dicta sunt omnib: clareat: Posthȩc iste subiungit: Substantium
heminis essetria id est ẽẽ uellescire & hanc peccandonen aisisse : nos aut̃
substantium heminis non cliud essedicimus nisiquã scriptura diuina in prin¬
cipio conditionis humanȩ demonstrat dicens : Formauitigitur dm̃ ds̃ hominẽ
delimoterrȩ & inspirauit infaciem eius spiraculum uitȩ & factus ẽ homo inani¬

Expanded text:
necessitatem peccandi Deum intulisse homini vel inferre dicit, manifeste horribiliter necessitatem peccandi Deum intulisse homini vel inferre dicit, manifeste horribiliter in Deum blasphemat, quem ad peccata compellendo, utique auctorem peccati esse confirmat. Hoc igitur modo nos, secundum veritatem Dei, de reproborum praedestinatione sentimus: fideliter eum confitentes non peccati eorum, sed justi supplicii auctorem. Et ideo quod iste delirat, quasi hujus praedestinationis praedicatio, necessitatis ad peccandum sit irrogatio, quam sit calumniosum et vanum putamus, quod ex his quae dicta sunt omnibus clareat. Post haec iste subjungit: Substantiam hominis esse tria, id est esse, velle, scire; et hanc peccando non amisisse. Nos autem substantiam hominis non aliud esse dicimus, nisi quam Scriptura divina in principio conditionis humanae demonstrat dicens: Formavit igitur Dominus Deus hominem de limo terrae, et inspiravit in faciem ejus spiraculum vitae, et factus est homo in ani
Abbreviated transcription (Latin):
no. uolentes suscipient tule supplicium : Sedutiq nolentes & muiti & inrene hiabilit̃
dolentes ac trementes diuinȩ maiestatis nutu & ungeli coministerio illuc̃ prȩ¬
cipitabuntur  Sicut dñs a ꝑtemeu angeliodicit  Sicerit in censum matio¬
ne scłi : Exibunt angeli & sepa rabunt malos demedioiustoꝵ & mattent eos
in caminumignis. iVicerit fl&us & stridor dentiũ : siestumq messorib idest
ministris angelis. quando uenerit messio idest scłi consummatio ab ipso uidice
dic&ur: Colligne zi tama &alligate ea fascitulos ad cemburendum : Triticũ
aut congregite in horreum meum : Eccequalemuim & necessitatem diuinȩ prȩ¬
destinationis ergare probos eccłu di uxtue uungelicamueritatem credit :
sd est uim&i necessitatem iudicii. nenuim & necessita tẽpeccati : Quiũ uim& ne

Expanded text:
no, volentes suscipient tale supplicium, sed utique nolentes et inviti, et irremediabiliter no, volentes suscipient tale supplicium, sed utique nolentes et inviti, et irremediabiliter dolentes ac trementes, divinae majestatis nutu, et angelico ministerio illuc praecipitabuntur, sicut Dominus aperte in Evangelio dicit: Sic erit in consummatione saeculi: exhibunt angeli, et separabunt malos de medio justorum, et mittent eos in caminum ignis: illic erit fletus, et stridor dentium . Istis namque messoribus, id est ministris angelis, quando venerit messio, id est saeculi consummatio, ab ipso judice dicetur: Colligite zizania, et alligate ea in fasciculos ad comburendum; triticum autem congregate in horreum meum . Ecce qualem vim et necessitatem divinae praedestinationis erga reprobos Ecclesia Dei juxta evangelicam veritatem credit, id est vim et necessitatem judicii; non vim, et necessitatem peccati. Qui autem vim, et
Abbreviated transcription (Latin):
iustus dñsiustitias dilexit aliquem ampellates se imustum : Sed hoageur inti
omnibas reprobis depeccatis eoꝵ & sueplicioex tremo quod actumest in primo
homine ꝑeccante iudicioprino : Vt sicut ille nulludi impulsione uel compulsione
aut predestinatione compulsus est ad peccandum sed sua tantũ sponte peccauit
iudicium tamen & damnationem ipsus peccati nolens inuntusq suscepit quod
fuit supplicium hominis primum. itu &omnis reproborum multitudo que exilla
dam natione descendit. nondi prȩdestinatione cempellitur ad pencandum
cumds̃ nulla peccata prȩdestinauerit: Seditamen ipsius diuinȩ prȩdestinatienis
iusto &ȩterno iudicio compellittir adiuendum supplicium: Recipiens ud ouim
& netessititẽ ustȩ damnationis quȩnullã habuit uim aut necessiatem ꝑ pecrandȩ
inquitatis neq enimilliquiasi nistris stabunt muidicio & pumendi suntigne &er¬

Expanded text:
Justus Dominus justitias dilexit aliquem compellat esse injustum. Sed hoc agitur in Justus Dominus justitias dilexit aliquem compellat esse injustum. Sed hoc agitur in omnibus reprobis, de peccatis eorum et supplicio extremo, quod actum est in primo homine peccante judicio primo: ut, sicut ille nulla Dei impulsione vel compulsione aut praedestinatione compulsus est ad peccandum, sed sua tantum sponte peccavit, judicium tamen et damnationem ipsius peccati nolens invitusque suscepit, quod fuit supplicium hominis primum: ita et omnis reproborum multitudo, quae ex illa damnatione descendit, non Dei praedestinatione compellitur ad peccandum, cum Deus nulla peccata praedestinaverit; sed tamen ipsius divinae praedestinationis justo et aeterno judicio compellitur ad luendum supplicium; recipiens a Deo vim et necessitatem justae damnationis, quae nullam habuit vim aut necessitatem perpetrandae iniquitatis. Neque enim illi qui a sinistris stabunt in judicio, et puniendi sunt igne aeter