comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fuit inpossessionem filiorum ioseph
Notandum autem quod iosephus
historiographus iudȩorũ. deioseph
cefratrib eius mantiquitatum libro
scdo ita meminit dicens: Mortuus ẽ
autem ce ipse cum uixississet annos
centum ce decem uirtute mirabilis.
ce omnia ratione disponens: potestatẽq
suam humiliter agens: Quod utiq
huiusmodi felicitatis ei causa fuit a-¬
pud egyptios: de aliunde scilicet ue-¬
mentes: & talem qualem dudum dixi-¬
mus passo calumpniamz Mortui sunt
etiam eius fr̃s feliciter in egypto con¬
uenientes: quorum corpora pꝰuitam
illorum reportantes eorum posteriin
ebron sepelierunt: ossa uͦ ioseph nouis¬
simȩ quando hebrei egressi sunt ex
egypto inchanaan reportauerunt: sic
enim comurauerat ioseph Mistice au¬
tem ossa ioseph significant mortem re-¬
demptoris nr̃i: Quem ueri isrłitȩ
de egypto istius mundi ubi crucifi-¬
xus ẽ scđm carnem tollentes tranffer̃
in sichem. in partem agriquem eme¬

Expanded text:
fuit in possessionem filiorum Joseph. fuit in possessionem filiorum Joseph. » Notandum autem quod Josephus, historiographus Judaeorum, de Joseph et fratribus ejus in Antiquitatum libro secundo ita meminit, dicens: Mortuus est autem et ipse, cum vixisset annos centum et decem, virtute mirabilis, et omnia ratione disponens, potestatemque suam humiliter agens. Quod utique hujusmodi felicitatis ei causa fuit apud Aegyptios, et aliunde scilicet venientes, et talem qualem dudum diximus, passo calumniam. Mortui sunt etiam ejus fratres feliciter in Aegypto convenientes, quorum corpora post vitam illorum reportantes eorum posteri, in Hebron sepelierunt. Ossa vero Joseph novissime, quando Hebraei egressi sunt ex Aegypto, in Chananaeam reportaverunt. Sic enim eos conjuraverat Joseph. Mystice autem ossa Joseph significant mortem Redemptoris nostri, quem veri Israelitae de Aegypto istius mundi, ubi crucifixus est secundum carnem, tollentes transferunt in Sichem, in partem agri quem eme
Abbreviated transcription (Latin):
missionẽ peccatorum: Hȩc quotiens¬
cietis: Geruiuitq isrł dño cunctis
rant omnia oꝑa dñi quȩ fecerat in
minatur: qui p̾ceptis eius illustratur:
qui ex doctrina eius accipit lumen
scientie: Scdõ tamen loco &e ille pꝰ
hunc ẽ. beatus: qͥ in dieb senioꝵ qͥ fuerũt
pꝰ iħm seruit dño Seniores qui uł
cum ih̃u uł pꝰib̃m fuerunt: qui sunt
alii nisi apłi : Qui ceipsi scriptis et p̃¬
ceptis suis illuminant corda nr̃a: et
faciunt etiam ipsi dies quosdam in
nobis ex illa luce: qmͣ ipsi exuera luce
participati sunt uenientes: Qui gͦ il¬
luminat᷑ ce instruitur ex apłorum p̃¬
ceptis. & ad seruitium dm̃i apłicis re-¬
gulis instruitur. iste ẽ qui seruire di-¬
citur dño in dieb semorum qui fue¬
runt pꝰ iħm Ossa quoq ioseph q̃
tulerant filii isrł de egypto sepelierũt
insichem. in parte agri quem emerat
I ia cob a filiis emmor patris¬
I sichem centum nouellis ouibus: et¬

Expanded text:
missionem peccatorum. Haec quotiesmissionem peccatorum. Haec quotiesest. Seruiuit Israel Domino cunctis rant omnia opera Domini quæ fecerat in minatur, qui praeceptis ejus illustratur, qui ex doctrina ejus accipit lumen scientiae. Secundo tamen loco et ille post hunc est beatus, qui in diebus seniorum qui fuerunt post Jesum servit Domino. Seniores qui vel cum Jesu vel post Jesum fuerunt, qui sunt alii nisi apostoli, qui et ipsi scriptis et praeceptis suis illuminant corda nostra, et faciunt etiam ipsi dies quosdam in nobis ex illa luce quam ipsi ex vera luce participati sunt, venientes? Qui ergo illuminatur et instruitur ex apostolorum praeceptis, et ad servitium Domini apostolicis regulis instruitur, iste est qui servire dicitur Domino in diebus seniorum qui fuerat in Israhel ossa quoque Ioseph quae tulerant filii Israhel de Aegypto sepelierunt in Sychem in parte agri quem emerat Iacob a filiis Emmor patris Sychem centum novellis o
Abbreviated transcription (Latin):
memoratur: ostendit quia ꝑ mortem
xp̃i omnes qui mandata legis ritȩ ser-¬
uant: adbeatitudinẽ pꝰfinem uitȩ p̃sen¬
tis uenturi sunt ꝑpetuam: Quod enĩ
sepultura eius in finib possessionis suȩ
in thamnathsare in monte effraim et
inparte montis gaas eẽ describitur:
significat quod in eccła tatholica quȩ
possessio. xp̃i ẽ. &e ubi fructꝰ uirtutum
gignitur. cotidie passionis xp̃i men-¬
tio numerose atq nobiliter celebratur:
Thamnath uͦ cuuitas iħ̃u int̾ribu ef¬
fraim &e in gaas monte sita ẽ: in cuiꝰ
septentrionali plaga sepultus ẽ iħus
filius naue: & usq hodie iuxta uicũ
thamnã sepulchrũ eius insigne mõ¬
stratur Int̾pretatur autem tham¬
nathsare numerus oꝑĩti noui: et
cotidie in ȩccła inter cetera diumna sã¬
ctionis uerba. amultitudine fideliũ
ministrorum. xp̃i insacram̃to missȩ
hic ẽ calix noui testam̃ti in meosanguine
qui ꝓuobis & ꝓmultis effundet᷑ in re¬

Expanded text:
memoratur, ostendit quia per mortem memoratur, ostendit quia per mortem Christi omnes qui mandata legis rite servant ad beatitudinem post finem vitae praesentis venturi sunt perpetuam. Quod enim sepultura ejus in finibus possessionis suae, in Thannathsare, in monte Ephraim, et in parte montis Gaas esse describitur, significat quod in Ecclesia catholica, quae possessio Christi est, et ubi fructus virtutum gignitur, quotidie passionis Christi mentio numerose atque nobiliter celebratur. Thannath vero civitas Jesu in tribu Ephraim et in Gaas monte sita est, in cujus septentrionali plaga sepultus est Jesus filius Nave, et usque hodie juxta vicum Thannan sepulcrum ejus insigne monstratur. Interpretatur autem Thannathsare numerus operimenti novi. Et quotidie in Ecclesia, inter caetera divina sanctionis verba, a multitudine filiorum ministrorum Christi in sacramento missae: Hic est calix Novi Testamenti in meo sanguine, pro vobis et pro multis effundetur in re
Abbreviated transcription (Latin):
iħs uiuere merito dicitur: In quibꝰ
autem de functus ẽ iłis : In illis sine
dubio qui sepe penitendo. ce iterum
delinquendo: uelut insultare morti
ih̃u dicuntur: De quib scribens ad
hebreos dicit apłs: Rursum crucifi-¬
gentes sibumet ipsis filium dĩ: ce ostẽ¬
tui habentes: S & ipse dñs in euã-¬
geliis. de hoc distinctionẽ pulcher-¬
rimam dedit. cum dicit: Quicũq
confessus fuerit me corã hominib:
et ego confitebor eum coram patre inco
qui incęlis ẽz Qui autem negauerit
me coram hominib ce ego negabo ecũ
coram patre meor Uidistis quia con¬
fitentes insemet ipso dixit confiteri:
quasi ipse meis uiuat ce oꝑetur oꝑ a
uitȩ : In his autem qui negant. ñ tenu¬
it eandem uerbi similitudinẽ ut dice¬
s qͥ negaũit me corã hõib ce egonegabo
eũ corã patre mo᷑: ut ostendẽt qr qͥ negat qͥ¬
dem se extra ipsum est: qui autẽ con¬
fitetur inipso ẽ: Quod autem mors
iħ̃u pꝰcentum ce decem annos ẽẽ com¬

Expanded text:
ere dicitur. In quibus autem defunctus est Jesus? In illis sine dubio qui saepe poenitendo, et iterum delinquendo, velut insultare morti Jesu dicuntur, de quibus scribens ad Hebraeos dicit Apostolus: « Rursum crucifigentes sibimetipsis Filium Dei, et ostentui habentes . » Sed et ipse Dominus in Evangeliis de hoc distinctionem pulcherrimam dedit, cum dicit: « Quicunque confessus me fuerit coram hominibus, et ego confitebor eum coram Patre meo, qui in coelis est. Qui autem negaverit me coram hominibus, et ego negabo eum coram Patre meo . Vidistis quia confitentes in semetipso dixit confiteri, quasi ipse in eis vivat et operetur opera vitae. In his autem qui negant, non tenuit eamdem verbi similitudinem, ut dicesed qui negaverit me coram hominibus, et ego negabo eum coram Patre meo, » ut ostenderet quia qui negat quidem se, extra ipsum est; qui autem confitetur, in ipso est. Quod autem mors Jesu post centum et decem annos esse com
Abbreviated transcription (Latin):
rit homo in aliquo delicto. uos qui sp̃ales
estis instrinte huiusmodi in spũ lenitatis:
confiderans te ipsum ne et tu tempteris
Alter alterius ouera portate: & sic adim¬
plebitis legem xp̃i: Qui autem agrestes
habẽt sensus. et mores mordinatos atq
incompositos. ita ut nulli uirtutum ufui
conueniant: ab hac intentione praua
et studio nefando euelli debent: atq in
meliorem usum conuertiz Unde idem
apls quosdam peccantes tradere iubet sa-¬
tane minteritum carnis. ut sp̃s saluus
sit in die domim÷ nec cum huriismodi
cibum sumere. neq in aliquo commu¬
nicare: et confiisi penitentiam agant:

Expanded text:
rit homo in aliquo delicto, vos, qui spiritales rit homo in aliquo delicto, vos, qui spiritales estis, instruiteiderans teipsum, ne et tu tenteris. Alter alterius onera portate: et sic adimplebitis legem Christi . » Qui autem agrestes habet sensus et mores inordinatos atque incompositos, ita ut nulli usui virtutum conveniant, ab hac intentione prava et studio nefando evelli debent, atque in meliorem usum converti. Unde idem Apostolus quosdam peccantes jubet tradi Satanae in interitum carnis, ut spiritus salvus sit in die Domini, nec cum hujusmodi cibum sumere, neque in aliquo communicare, ut confusi poenitentiam agant.
Abbreviated transcription (Latin):
Quando obsederis ciuitatem multo tẽ¬
pore. ce munitionib circundedis ut ex¬
pugnes eam: non succides arbores de
quibus uesci potest. nec securib ꝑ circui-¬
tum debes uastare regionem ⁊ qm̃ lignũ
ẽ et non homo: nec potest contra te bel¬
lautium augere numerum: Si qua
autem ligna non sunt pomifera. s agre-¬
stia &e in ceteros apta usus: succide et
extrue machinas donec capias cuittatẽ
quȩ contra te dimicat: Quid ẽ quod ꝓ-¬
hibet arbores pomiferas succidi de qui¬
bus uesci pocest. agrestia autem precidi
ad machinas construendas uel ad uari-¬
os usus: nisi quod illis ꝑsonis aliquomͦ
in discretione iudicandi parcendum ẽ. quȩ
babiles sunt ad scientie germina. et ad
uirtutum fructus ꝓferendos: ne forte ꝑ
incautelam iudicii nimium ledantur.
ita ut futuri germinis usus penitus ab cis
abscidatur: Unde apls admonens nos
instruit dicens: Fratres: si p̃ocupatus fue¬

Expanded text:
» « Quando obsederis civitatem aliquam multo tem» « Quando obsederis civitatem aliquam multo tempore, et munitionibus circumdederis ut expugnes eam, non succides arbores de quibus vesci potest; nec securibus per circuitum debes vastare regionem: quoniam lignum est et non homo, nec potest contra te bellantium augere numerum. Si qua autem ligna non sunt pomifera, sed agrestia, et inter caeteros apta usus, succide et exstrue machinas, donec capias civitatem quae contra te dimicat. » Quid est quod prohibet arbones pomiferas succidi, de quibus vesci potest, agrestia autem praecidi ad machinas construendas, vel ad varios usus, nisi quod illis personis aliquo modo in discretione judicandi parcendum est, quae habiles sunt ad scientiae germina et ad virtutum fructus proferendos, ne forte per incautelam judicii nimium laedantur, ita ut futuri germinis usus penitus ab eis abscindatur. Unde Apostolus admonens nos instruit dicens: « Fratres, si occupatus fue
Abbreviated transcription (Latin):
fantiũ atq ium̃torũ notatur. in predam
salutiferam militum xp̃i feliciter ꝑueni¬
unt ⁊ atq in possessionem sc̃e ecclȩ salu¬
briter rediguntur: Quod autem subiũ¬
xit. de his ciuitatib quȩ dabuntur tͥ nul-¬
tum omnino ꝑmittes uiuere: s interfici¬
es in ore gladii: etheum uidelicet. amor¬
reum. & cahananeum. ferezeum. & eueũ.
et iebuseum. sicut precepit tͥ dñs deus
tuus : neforte doceant uos facere cun¬
ctas abhominationeᷤᷤ quas ipsi oꝑati ft̃
diis suis: significat nulli uitio in nr̃a
conuersatione eẽ parcendum ⁊ s magis
relo diuino resistendum: ne forte si hosti¬
bus sp̃alib parcamus⁊ ipsi coram ocłis
di in uoluptatib nris corrupti. & ab ho¬
minabiles facti. uiles ce fȩdi appareamꝰ:
et ob hoc abipso deserti. in gaudium ue-¬
mamus inumtis nris: ut exultantes
dexuna nrã dicant in cordib suis.e
uge euge ammȩ nr̃e absorbuimus eam.

Expanded text:
fantium atque jumentorum notatur, in praedam fantium atque jumentorum notatur, in praedam salutiferam militum Christi feliciter perveniunt, atque in possessionem sanctae Ecclesiae salubriter rediguntur. Quod autem subjunxit: « De his civitatibus quae dabuntur tibi, nullum omnino permittes vivere, sed interficies in ore gladii: Hethaeum videlicet et Amorrhaeum, et Chananaeum, Pherezaeum, Hethaeum et Jebusaeum, sicut praecepit tibi Dominus Deus tuus: ne forte doceant vos facere cunctas abominationes, quas ipsi operati sunt in diis suis, » significat nulli vitio in nostra conversatione esse parcendum, sed magis zelo divino resistendum, ne forte si hostibus spiritalibus parcamus, ipsi coram oculis ejus in voluptatibus nostris corrupti, et abominabiles facti, viles appareamus; et ob hoc ab ipso deserti, in gaudium veniamus inimicis nostris, ut exsultantes de ruina nostra, dicant in cordibus suis: « Euge, euge animae nostrae, absorbuimus eam .
Abbreviated transcription (Latin):
inteniores cordis. ut accipiat in se hospitẽ
xp̃m: saluabitur. Cum totis sensib ani¬
mi ce affectibus illius: ꝑ deuotionem re-¬
ctam soluendo censum bonorum actuũ:
salutem animȩ suȩ conquirit ꝑpetuam:
Hinc saluator in euangłio apłis ait: In
quaicunq ciuitatem aut castellum in-¬
traueritis. interrogate quis in ea ddignꝰ
sit: & ibi manete donec exeatis: Intran¬
tes autem in domum salutate eam di-
erit domus digna: uemiet pax ura suꝑ
eam Sin autem ñ fuerit digna: pax
urã ad uos reuẽtetur: Qui autem sȩduᷤ
preliari. obpugnan debent: qͥa nulliui¬
tio: nullierrori. nulliq nequitiȩ. consenti¬
endum ẽ. nec fȩdus cum eis ineundũ:
s magis omnem uigorem eorum. quod
significat masculinũ genus. in ore gladdii
sp̃alis quod ẽ uerbum dĩ. decet multan¬
dum: Si qui uͦ cędunt sanis increpatio¬
mibus. ac de prauis actib suis pęnitentiã
agunt: hoc enim ꝑsona mulierum. et in¬

Expanded text:
interioris cordis, ut accipiat in se hospitem interioris cordis, ut accipiat in se hospitem Christum, salvabitur cum totis sensibus animi et affectibus illius: et per devotionem rectam solvendo censum bonorum actuum, salutem animae suae conquirit perpetuam. Hinc Salvator in Evangelio apostolis ait: « In quamcunque civitatem aut castellum intraueritis, interrogate, quis in ea dignus sit, et ibi manete, donec exeatis. intrantes autem in domum salutate eam. erit domus digna, ueniat pax uestra super eam: sin autem non fuerit digna, pax uestra ad uos reuertetur. et quicumque non praeliari, oppugnari debet, quia nulli vitio, nulli errori nullique nequitiae consentiendum est: nec foedus cum eis ineundum, sed magis omnem vigorem eorum, quod significat masculinum genus, in ore gladii spiritalis, quod est verbum Dei, decet esse mulctandum. Si qui vero cedunt increpationibus, ac de pravis actibus suis poenitentiam agunt hoc enim persona mulierum et in
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ quando accesseris ad expugnã¬
dam ciuitatem: offeres ei pͥmũ
pacem : Si receꝑit et aꝑuerit tͥ portas:
cunctus ppłs qui in ea ẽ saluabitur⁊
et seruiet tͥ sub tributo: Sin autem
fedus inire noluerint. & receꝑint contra
te bellum: obpugnabis eam: Cumq
tradiderit dñs ds̃ tuus in manu tua
illam: ꝑcuties omne quod in ea mascu¬
lini generis ẽ in ore gladii. absq mu-¬
lierib. ce in fantib iumentis. et ceteris quȩ
Iincuntate sunt: Omnem predam exerci¬
I tui diuides: ce comedes de spolis hostiũ
Stuorum quȩ dñs d̃s tuus dedent tͥ: Ciui
significat iuxta allegoriam conuenticu¬
la hereticorum: uł generaliter mundum
qui idolatriȩ deditus. obsistit religioni
xp̃iane: siue etiam scdm tͦpologiam exten-¬
orem hominem nr̃m qui corrumpitur se-¬
cundum desidena erroris. & aduersatur
sꝑitui: Quando autem catholicus quis.
susceꝑit bellum: primum pacem offerre
receꝑit uerbum fidei. et aꝑuerit illi portaᷤᷤ

Expanded text:
 quando accesseris ad expugnandam civitatem offeres ei primum pacem si receperit et aperuerit tibi portas cunctus populus qui in ea est salvabitur et serviet tibi sub tributo sin autem foedus inire noluerint et receperint contra te bellum obpugnabis eam cumque tradiderit Dominus Deus tuus illam in manu tua percuties omne quod in ea generis masculini est in ore gladii absque mulieribus et infantibus iumentis et ceteris quae in civitate sunt omnem praedam exercitui divides et comedes de spoliis hostium tuorum quae Dominus Deus tuus dederit tibi significat, juxta allegoriam, conventicula haereticorum; vel, generaliter, mundum, qui idololatriae deditus, obsistit religioni Christianae: sive etiam, secundum tropologiam, exteriorem hominem nostrum, qui corrumpitur secundum desideria erroris et adversatur spiritui. Quando autem catholicus quis, susceperit bellum, primum pacem jubetur receperit verbum Filii Dei, et aperuerit illi portas
Abbreviated transcription (Latin):
si mater dimittenda ẽ & filii tenendi
Nos enim cum aquibusq scłaribus ui¬
gilantiam ingenii indefensione uerita-¬
tis tr̃ahimus. et eorum eloquium in usũ
rectitudis uertimus : quid aliud qmͣ
ab egyptiis aurum ce. argentum tolli¬
mus. ut ex eo ce nos diuites effici. &e illi
ualeant paupes ostendi: Sicut scͥptũ
ẽ In captiuitatem redigentes omnem
intellectũ. in obsequium xp̃i Et cum
nr̃a corpora ꝑ abstinentiam dom amus :
quid aliuad quam carnalia sacrificia om¬
mpotenti dño exbibemus: Sicut rursũ
ꝑpaulum dicitur: ut exhibeatis corpora
ur̃a hostiam uiuentem Matrem igitur
cumiuentes pulos ecumus. cum istois
exempla dimittmꝰ s ex ea allegontãrum
sensus in mente retinemus: Ubi recte ad¬
ditur. ut bene sit tͥ: ee longo uiuas tempore:
Quia longo tempore ille uunt: qui per
spãlem intelligentiam ȩternitatis annos
apprehendit:¬

Expanded text:
si mater dimittenda est et filii tenendi? si mater dimittenda est et filii tenendi? Nos enim cum a quibusque saecularibus vigilantiam ingenii in defensionem veritatis trahimus, et eorum eloquium in usum rectitudinis vertimus, quid aliud quam ab Aegyptiis aurum et argentum tollimus, ut ex eo et nos divites effici, et illi valeant pauperes ostendi? Sicut scriptum est: In captivitatem redigentes omnem intellectum in obsequium Christi . Mnostra corpora per abstinentiam domamus, quid aliud quam 329 spiritualia sacrificia omnipotenti Deo exhibemus, sicut rursum per Paulum dicitur: Ut exhibeatis corpora vestra hostiam viventem . Matrem itaque dimittentes, pullos comedimus, cum historiae exempla dimittimus, sed ex ea allegoriarum sensus in mente retinemus. Unde recte additur, ut bene sit tibi, et longo vivas tempore, quia longo tempore ille vivit, qui per spiritualem intelligentiam aeternitatis annos apprehendit
Abbreviated transcription (Latin):
gͦt̾rent. ut ad amorẽ ꝓuocent: oua po¬
nunt. ꝑfecta gͦ caritas: foraᷤ mittit timorẽ.
Et tunc pulli uiuẽ incipiunt: qñ iã formi
subcũbunt: Ipsa quoq lex oua posuit
cum dicit: oculum ꝓ oculo. dentem
ꝓdente: S pullos produrit postmo¬
dum: cum dicit: Nec quęras ultionẽ.
nec memor eris iniuriȩ cuuum tuorum:
S notandum quod de hac matre pul¬
lorum dicitur : non tenebis eam cum fi¬
liis sed abire patieris. captos tenens fi¬
lios: quia uidelicet in quibusdam lociᷤ
pretermittenda ẽ historia: ut soli huiuᷤ
matris pulli. id ẽ spalis intelligentiȩ sen¬
sus nobis mesum ueniant: nec nos ma¬
ter sed pulli reficiant : quia non debe¬
mus de istoriȩ exemplo s spiritalis intel¬
lectus sensib saciari Cum enim legimus
aurum &e argentum egyptiorum abis-¬
rahelitico populo petitione deceptoria
subreptum ⁊ & rursum cum legimus
carnalia sacrificia ommipotenti deo ex .M.¬
hibita ÷ quid in hoc uerborum nido. ni¬

Expanded text:
rent ut ad amorem provocent, ova ponunt. « Perfecta ergo charitas foras mittit timorem . » Et tunc pulli vivere incipiunt, quando jam formidini succumbunt. Ipsa quoque lex ova posuit cum dicit: « Oculum pro oculo, dentem pro dente ; sed pullos produxit postmodum, cum dixit: Non quaeres ultionem, nec memor eris injuriae civium tuorum . Notandum est quod de matre pullorum dicitur: Non tenebis eam cum filiis, sed abire patieris, captos tenens filios . Quia videlicet in quibusdam locis praetermittenda est historia, ut solius matris pulli, id est, spiritualis intelligentiae sensus nobis in esum veniat, nec nos mater, sed pulli reficiant; quia non debemus de historiae exemplo, sed de spiritualis intellectus sensibus satiari. Cum legimus aurum et argentum Aegyptiorum ab Israelitico populo petitione deceptoria subreptum ; et rursum cum legimus carnalia sacrificia omnipotenti Deo exhibita: quid in hoc verborum nido, ni
Abbreviated transcription (Latin):
ad legalem copulam ꝑduci potuisset:
quasi mater auis interra. id ẽ historia.
in actiua uita oua posuit: Ipsi quoq
predicatores scĩ plus uolunt deum dili¬
gi. quam timeri: S sitimorẽ non in¬
sinuant: ad amorem minime ꝑducũt:
Unde prsus terribilia: ce postmodũ dul¬
cia loqui solent: Sicut ꝑpsalmistam
dicitur: Uirtutem terribiliorũ tuorum
dicent: & magnitudinẽ tuam narrabt̃.
Ac deinde fubiungit᷑. Memoriã habun

Expanded text:
ad legalem copiam perduci potuisset, ad legalem copiam perduci potuisset, quasi mater avis in terra, id est, historia, in activa vita posuit ova. Ipsi quoque praedicatores sancti plus volunt Deum diligere quam timere; sed si timorem non insinuant, ad amorem minime perducunt. Unde prius terribilia et postmodum dulcia loqui solent, sicut per Psalmistam dicitur: « Virtutem terribilium tuorum dicent, et magnitudinem tuam narrabunt . » Ac d
Abbreviated transcription (Latin):
uera ce rationabilia cȩlestium agmina
sicut sunt possit aspicere: Unde et illie
subditur Deindeiterum imposuit ma¬
nus suꝑ oculos eius. ce cȩpit uidẽ: ce resti¬
tiitus ẽ ita ut uideret clare omnia Priꝰ
itaq ꝑspeculum uidit ex similitudine:
ut postiodũ uideret clare exꝑfectionez
Ad contemplatiuã gͦ uitam in his uerbis
mater ouis incubat: quia sacra istoria
hoc incipiendo ineniginate insinuat:
ꝑ quod aliquid certiꝰ postmodũ demon¬
strãs pullos uiuentes ꝓdiicat: Paulus qͦ
apłs cum quosdam incontinenter uiue¬
re cognouisset: admonuit dicens: Pro¬
pter fornicationẽ autẽ unus quisq suã
uxorem habeat: et unaqueq suum ha
beat uirum Et cum uxor habenda non
sit. nisi liberorũ ꝓ creandorũ grã: neqͥs
infornicationib culpa laberetur: conces¬
sit coniugib aliquid: unde ad huc sur¬
gere admelioia potuissẽt: Qui gͦ hoc
concessit unde animus comugum usq

Expanded text:
vera et rationabilia coelestium agmina vera et rationabilia coelestium agmina sicut sunt possit aspicere. Unde et illic subditur: « Deinde posuit iterum manus super oculos ejus, et coepit videre: et restitutus est, ita ut videret clare omnia. » Prius itaque per speculum vidit ex similitudine, ut postmodum videret clare ex perfectione. Ad contemplativam ergo vitam in his verbis mater ovis incubat, quia sacra historia hoc incipiendo in aenigmate insinuat per quod aliquid fortius postmodum demonstrans, pullos viventes producat. Paulus quoque apostolus, cum quosdam incontinenter vivere cognovisset, admonuit dicens: « Propter fornicationem itaque unusquisque suam uxorem habeat, et unaquaeque suum virum habeat . » Et cum uxor habenda non sit, nisi liberorum procreandorum gratia, ne quis in fornicationis culpa laberetur, concessit conjugibus aliquid, unde adhuc surgere ad meliora potuissent. Qui ergo concessit unde animus conjugum usque
Abbreviated transcription (Latin):
tellectum sp̃alem fouet: Et quȩdam
pleno eloquio quasi pullos ꝓfeit: quȩ¬
dam uͦ ita insinuans. ut ex eis ad huc le¬
gentis animum ad altiora ꝑducat: qua¬
si adhuc sub se oua continet. ex quibus
pullos ꝓducat: Oua enim ic circo pari¬
untur: ut ex eis pulli debeant duciz Et
sunt quȩdam contemplatiuȩ uitȩ quȩ
ꝑ quasdam mͦ uagines uidentur: ut
postmodum sicut sunt. ipsa sua uirtu¬
te & natura uideãtur: Nam paulus
ait: Uidemus nunc ꝑspeculum meni¬
giate: tunc autem faciȩ ad faciem:
Et cȩcus cum ꝑinpositionẽ manuum
redemptons iã lum̃ recipe cȩpisset: re-¬
quisitus quid uidẽt dixit: uideo homi¬
nes uelut arbores ambulantes: Homo
quippe natura rationalis ẽ. Arbor autẽ.
nec sensibilis nec uiuens: Et quid iste
illuminatus cȩcus significat ⁊ nisi genus
humanũ: Cui cum dñs contemplatio¬
nis oculos aꝑit. prius quȩdam me-
nigmate conspicit: ut postmodũ illa

Expanded text:
aut in activa vita. Nam praecepta activae aut in activa vita. Nam praecepta activae plano eloquio quasi pullos profert, quaedam vero ita insinuans, ut ex eis adhuc legentis animum ad altiora perducat, quasi adhuc sub se ova continet ex quibus pullos producat. Ova enim idcirco pariuntur ut ex eis pulli debeant duci. Et sunt quaedam contemplativae vitae quae per quasdam modo imagines videntur, ut postmodum sicut sunt ipsa sua virtute et natura videantur. Nam Paulus ait: « Videmus nunc per speculum in aenigmate, tunc autem facie ad faciem . » Et caecus cum per impositionem manuum Redemptoris jam lumen recipere coepisset, requisitus est quid videret et dixit: « Video homines velut arbores ambulantes . » Homo quippe natura rationalis est, arbor autem nec sensibilis nec vivens. Et quid iste illuminatus caecus significat, nisi genus humanum? cui cum Dominus contemplationis oculos aperit, prius quaedam in aenigmate conspicit, ut postmodum illa
Abbreviated transcription (Latin):
inministerio: Ipsi ꝓmissi barba illos
remissa coma: Merito illic ñ seruatur
castimonia. ubi non tenetur sexus distĩ¬
ctio: in quo euidentia naturȩ magiste¬
ria sunt. dicente apostolo. Decet muli¬
erem non uelatã orare dm̃: Nec ipsa
natura docet uos: Quod uir quidem
si comam habeat ignominia ẽ illi⁊ mu¬
lier uero si capillos habeat. gła ẽ illi:
qm̃ quidem capilli ꝓuelamine sunt:
i ambulans ꝑuiam
in arborem uel int̾rã nidũ auis
.iueneris. et matrem pullis uł ouis de¬
suꝑ incubantem: non tenebis eam cum
siluis. s abire patieris: captos tenens filioᷤ:¬
̾ ut benȩ sit tͥ ce lõgo uiuas tempore: Pui
am imus: quia presentem uitam ꝑgumnꝰ:
cenidus auis in arbore uł in terra ẽ: qñ
uerba istorie. aut incontemplatiua sunt.
aut in actiua uita Nam p̃cepta actiuȩ
uitȩ. auis nidus interra ẽ: precepta con
templatiuȩ: nidus in arbore: Mater uͦ pul¬
lis uel ouis incubat: qñ ipsa historia in¬

Expanded text:
in ministerio, ipsi prolixa barba, illos in ministerio, ipsi prolixa barba, illos remissa coma? Merito illic non servatur castimonia, ubi non tenetur sexus distictio; in quo evidentia naturae magisteria sunt, dicente Apostolo: Decet mulierem non velatam orare Deum? Nec ipsa natura docet vos quod vir quidem si comam nutriat, ignominia est illi: mulier vero si capillos habeat, gloria est illi; quoniam quidem capilli pro velamine ei i ambulans per in arbore, vel in terra nidum avis inveneris, et matrem pulli vel ovis desuper incubantem, non tenebis eam cum filiis suis, sed abire patieris, captos tenens filios, ut bene sit tibi, et longo vivas team imus, quia praesentem vitam pergimus. Et nidus avis in arbore vel in terra est, quando verba historiae aut in contemplativa sunt, aut in activa vita. Nam praecepta activae vitae am imus, quia praesentem vitam pergimus. templativae, nidus in arbore. Mater vero pullis vel ovis incubat, quando ipsa historia in
Abbreviated transcription (Latin):
editio sic habet Non erunt uasa uirĩ
suꝑ mulierem: Casa bellica uult inteli¬
ligi: id ẽ arma: Nam quidam etiam
hoc interp̃tati sunt: Mistice autem quod¬
docere in ȩccla: Neq enm sacerdotium
neq doctrina feminis in ȩccła conceditur:
S nec uir debet inducre uestem femine¬
am: Qui enim uir ẽ & principatũ gerit
ecclȩ: non debet aliquid femineũ uel¬
molle in sua doctrina habere: Morali¬
ter autẽ docet: qͦd unũ quẽq sexũ indint
tem inquit mulieri ñ ꝑmitto: neq do¬
minari in uirum: Quam deformȩ autẽ
uirum facere oꝑa muliebria: Ergote pa¬
riant. gͦ ce parturiant: qui crispant co¬
mani sicut feminȩz Qtamen ille ue-¬
lantur: isti belligerantur. Uerum habe¬
bunt excusationem qui patrios usus¬
secuntur. s tam̃ barb aros: ut psȩ. ut gõ¬
chi. ut armenii: Maior quidem ẽ natu¬
ra: quam patria Quid de aliis dicimꝰ.
qui hoc adluxuriam diriuandũ putãt.
ut calamistratos ce torquatos habeant

Expanded text:
dos. Non erunt uasa uiri super mulierem: uasa bellica uult intellegi, id est arma. nam quidam etiam hoc interpretati sunt. Sidocere in Ecclesia . » Neque enim sacerdotium neque dsed nec vir debet indui veste feminea. Quod enim vir est, et principatum gerit Ecclesiae, nec debet aliquid femineum molle in sua doctrina habere. Moraliter autem docet quod unumquemque sexum induit tem, inquit, mulieri non permitto, neque dominari in virum. » Quam deforme autem virum facere opera muliebria! Ergo et pariant, ergo parturiant, qui crispant comam sicut et feminae: et tamen illae velantur, isti belligerantur. Verum habebant excusationem qui patrios sequuntur usus, sed tamen barbaros, ut Persae, ut Gothi, ut Armenii. Major quidem est natura quam patria. Quid de aliis dicimus, qui hoc ad luxuriam derivandum putant, ut calamistratos et torquatos habeant
Abbreviated transcription (Latin):
uimus uob̾ inquit sp̃alia: dignum est
si urã metamts carnalia Fnte solis
gͦ occasum. precium laboris sui asubie¬
ctis ipsis doctorib reddemdum ẽ quia
in presenti uita eis necessaria preberi
oportet: salua mercede futura. quam
inet̾na uita alargitore omnium bono-¬
rum accepturi sunt:¬

Expanded text:
vimus vobis, inquit, spiritalia, magnum est vimus vobis, inquit, spiritalia, magnum est si vestra metamus carnalia? » Ante solis ergo occasum pretium laboris sui a subjectis, ipsis doctoribus reddendum est, quia in praesenti vita eis necessaria praeberi oportet, salva mercede futura, quam in aeterna vita a largitore omnium bonorum accepturi sunt
Abbreviated transcription (Latin):
si uere ñ habuerit: maxime quia cre¬
ditoris sui misccłia uincitur. cui ẽẽ ñ
debet ingratus. si pignus receꝑit in qͦ
doriniat: Simul et creditor cum ille
non reddiderit debet eum credere
non habere: qui hac etiam indiget¬
miscdia. ut pignus ei ꝓpterea restitu¬
atur: quod aliud non habet ubi
dormiat: Non negabis meredem in¬
digentis. ce pauꝑis frĩs tui. siue adue-¬
nȩ. qui tecum mor atur interra &e intra
portas tuas ẽ: s eadem die reddes ei pre¬
cium laboris sui ante solis occasum: qͥa
pauꝑ ẽ ce exco sustentat amimam suã:
ne clamet contra te ad dñm c&e repute¬
tur tͥ inpeccatum: Scd̃m historiam lex
cõmenat nobis miscdĩȩ affectum &e eqͥ¬
tatis oꝑa erga indigentes ce pauꝑes. Iux¬
ta allegoriam uͦ. instruit plebem: quali
peram. nec calciam̃ta portarent in uia:
neq duas tunicas haberent: s neq in
ẽ oꝑariuᷤ mercede sua: Hinc oe paulus
ait Laborantem agricolam: oportet

Expanded text:
si vere non habuerit? maxime quia cresi vere non habuerit? maxime quia creditoris sui misericordia vincitur, cui esse non debet ingratus si pignus recepit in quo dormiat; simul et creditor, cum ille non reddiderit, debet eum credere non habere, qui hac eget misericordia, ut pignus ei propterea restituatur, quod aliud non habet ubi dormiat. digentis et pauperis fratris tui, sive advenae qui tecum moratur in terra, et intra portas tuas est: sed eadem die reddes ei pretium laboris sui, ante solis occasum; quia pauper est, et ex eo sustentat animam suam: ne clamet coram te ad Dominum, et reputetur commendat nobis misericordiae affectum, et aequitatis operis erga indigentes et pauperes. Juxta allegoriam vero instruit plebem, qualitperam, neque calceamenta portarent in via, neque duas tunicas haberent, sed neque in est operarius mercede sua. » Hinc et Paulus ait: « Laborantem agricolam oportet
Abbreviated transcription (Latin):
qmͣ quam debet tͥ⁊ non ingre¬
ieris domum eius ut pignus aufe¬
ras: s stabis foris et ille tͥ ꝓferet quod
habuerit: Sin autem pauꝑ ẽ: non per¬
noctabit apud te pignus: s statim red¬
des ei ante solis occasum: ut dormiens
in uestim̃to suo benedicat tͥ. & habeas
iusticiam coram dño deo tuo: Non um¬
merito uidetur ad opus miscdĩȩ ꝑtuiere:
ut non intret pignerator in domum. ne
fiat ꝑturbatio debitori S ex hoc etiã
ipsum debitorem amnmonet: pignus
foras ꝓferre creditori: Quod uͦ iubet
egenti pignus eodem die restitui. ut
in eo doriniat quia ñ habet ubi dormi¬
at: merito mouet ut requiratur. cur
non potius cre ditori p̾ceꝑit. ut non
auferat pignꝰ: quod codem die oportet
restitui: Quod si ad compellendũ de¬
bitorem fieri uoluerit: quomodo se ur¬
geat ad reddendum. cum sciat pignꝰ.
eodem die se recepturum: In forte hoc
fieri uoluerit ꝓpter memoriam ne ob¬
liuiscatur reddere. & tunc non reddat

Expanded text:
quam quam debet tibi non ingrequam quam debet tibi non ingredieris domum eius ut pignus auferas sed stabis foris et ille tibi proferet quod habuerit sin autem pauper est non pernoctabit apud te pignus sed statim reddes ei ante solis occasum ut dormiens in vestimento suo benedicat tibi et habeas iustitiam coram Domino Deo tuo non merito videtur ad opus misericordiae pertinere, ut non intret pignerator in domum, ne fiat perturbatio debitori, sed ex hoc etiam ipsum debitorem admonet pignus foras proferre creditori. Quod vero jubet egenti pignus eodem die restitui, ut in eo dormiat, qui non habet ubi dormiat, merito movet ut requiratur, cur non potius creditori praeceperit ut non auferat pignus quod eodem die oportet restitui. Quod si ad compellendum debitorem fieri voluerit, quomodo se urgeat ad reddendum, cum sciat pignus eodem die se recepturum? An forte hoc fieri voluerit propter memoriam, ne obliviscatur reddere, et tunc non reddat,
Abbreviated transcription (Latin):
re: Qui sensus acceptabilior eẽt: si hoc
malum uł hoc malignum. non audem
hunc malignũ ingreco inueniret᷑ Nunc
uͦ credibilius ẽ de homine dictum qmͣ
deuicio. quamqm possit eleganter intel-¬
ligi. etiam homo auferre a se malum
hominem: quẽ admodum dictum ẽ. exiute
uos ueterem hominẽ: Quod exponens
ait Qui furabatur: iam non furet᷑ Obser¬
ua diligenter ne incurras in plagam le¬
prȩ: s facies quȩcumq dociierint te sacer¬
dotes leuitici generis. iuxta io quod pre¬
ab̃. cepi eis: et imple sollicitez Hic apparet om¬
nem sac̾dotem leuitam fuisse: qmuis ñ¬
M. omns leuites sacerdos fuerit: Typice
autem docet nos scͥptura. quatinus cau¬
ti simus ne ꝑlepram errons maculem᷑:
neq heretiorum astucia seducamur:
Sermo enim corum iurta pauli uocẽ:
ut cancer serpit: Et si ꝑmittitir: totam
conuersationem nrãm contaminat. atq
animam in infernũ precipitat .xui.
um repetes apximotuo rem ali¬

Expanded text:
re. qui sensus acceptabilior esset, si hoc re. qui sensus acceptabilior esset, si hoc malum uel hoc malignum, non autem hunc malignum in graeco inueniretur; nunc uero credibilius est de homine dictum quam de uitio. quamquam possit eleganter intelligi etiam homo auferre a se malum hominem, quemadmodum dictum est. « Exuite vos veterem hominem » . Quod exponens ait: « Qui furabatur, jam non furetur. » « Observa diligenter ne incurras plagam leprae sed facies quaecumque docuerint te sacerdotes levitici generis iuxta id quod praecepi eis et imple sollicite nem sacerdotem Levitam fuisse, quamvis non omnis Levites sacerdos fuerit. Typice autem docet nos Scriptura, quatenus cauti simus, ne per lepram erroris maculemur, neque haereticorum astutia seducamur. « Sermo enim eorum, juxta Pauli vocem, ut cancer serpit » : et si permittitur, totam conversationem nostram contaminat, atque animum in infernum praecipitat. um repetes a proximo tuo rem ali
Abbreviated transcription (Latin):
&e ad indulgen dum paratus: S utiliter
tunc mola utraq habetur. si cespes sit
cum emendante formidine: & formido
fuerit cum spez
licitans frẽm suum de filiis isrł.
.et uendito eo accepit precium: interfi¬
cietur: &e auferes malum de medio tuiz
Fssidue hoc dicit scͥptura: cum iubet oc¬
cidi malos: Qua locutione usus ẽ
etiam apłs: cum diceret: Quid enim
mͥ de his qui foris sunt iudicare: Non¬
ne de his qui intus sunt uos iudicatis:
fsuferte malum ex uobis ipsis: Nam g̃cu
habet donponeron: quod etiam bic scͥp¬
tum ẽ: Hoc autem. potius malignum
solet interp̃tari quam malum Nec ait
poneron. quod ẽ hunc malignum Ex
quo apparet eum uoluisse intelligi. qui
aliquid tale cõmisit: ut ex cõmuncatione
dignus sitz Hoc enim nunc agit in eccl̃a
excõmunicatio. quod agebat tunc inter¬
fectio. qmuis aliter illud apostolicum
possit intelligi: ut unusquisq malum
uel malignum ex se ipso sit iussus aufer-¬

Expanded text:
et ad indulgendum paratus. Sed utiliter et ad indulgendum paratus. Sed utiliter tunc mola utraque habetur, si et spes sit cum emendante formidine, et formido fuerit cum spe. licitans fratrem suum de filiis Israel, et vendito eo acceperit pretium, interficietur: et auferes malum de medio tui. » Assidue hoc dicit Scriptura, cum jubet occidi malos: qua locutione usus est etiam Apostolus cum diceret: « Quid enim  de his qui foris sunt iudicere? nonne de his qui intus sunt uos iudicatis? auferte malum ex uobis ipsis. nam graecus habet tov icovrpov, quod etiam hic scriptum est; hoc autem potius malignum solet interpretari quam malum. nec ait: πονηρόν, quod est hunc malignum. ex quo adparet eum uoluisse intellegi, qui aliquid tale commisit, ut excommunicatione sit dignus. hoc enim nunc agit in ecclesia excommunicatio, quod agebat tunc interfectio. quamuis et aliter illud apostolicum possit intellegi, ut unusquisque malum uel malignum ex se ipso sit iussus aufer
Abbreviated transcription (Latin):
pitreᷤ uocant᷑: Vnde ce paulus apl̃s dicit
Sustineus enum siquis deuorat: si quis ac̃¬
cipit. Ic si diceret: siquis rapit: Pignus uͦ
debitoris ẽ: confessio peccatoris: A debito¬
re enim pignus accipitur: cum apeccatore
quippe ad alta subuehit: timor autem cor
inferius premit: S mola suꝑior ce inferior
ita sͥ necessario iunguntur: ut una sine
altera mutiliter habeatur: In peccatoris
itaq pectore. incessanter debet spes ce for-
sum iustitiam metuit: si non etiam
in miscłiam confidit: Loco gͥ pignoris mo-¬
la suꝑior aut inferior tolli ꝓhibetur: quia
qui p̃dicat peccatori : tanta dispensatiõe
componere predicationem debet: ut nec
derelicta spe timorem subtrahat : nec sub-¬
tracta spe in solo eum timore derelinquat:
Tollit enim suꝑiorẽ: si lugenti peccatum.
dicat. non habebis ueniam de cõmissis:¬
Tollit inferiorem: si peccantem deceptio¬
ne palpet ac dicat: age mala inquan-¬
tum uis absq inetu: nam deus pius ẽ

Expanded text:
es vocantur. Unde et apostolus Paulus dicit: Sustinetis enim, si quis devorat, si quis accipit . Ac si diceret si quis rapit. Pignus vero debitoris est confessio peccatoris. A debitore enim pignus accipitur, cum a peccatorequippe ad alta subvehit, timor autem cor inferius premit. Sed mola superior et inferior ita sibi necessario junguntur, ut una sine altera inutiliter habeatur. In peccatoris pectore itaque incessanter debet spes et formi. 3. Incassum justitiam metuit, si non etiam in misericordia confidit. Loco igitur pignoris mola superior aut inferior tolli prohibetur, quia qui praedicat peccatori, tanta dispensatione componere praedicationem debet, ut nec derelicta spe timorem subtrahat, nec subtracta spe in solo eum timore derelinquat. 4. Tollit enim superiorem, si flenti peccatori dicat: Non habebis 466 veniam de coTollit inferiorem, si peccantem deceptione palpet ac dicat: Age malum in quantum potes absque metu: nam Deus pius est,
Abbreviated transcription (Latin):
messe ordearia adbethleem ueniret:
quando lex dm̃n saluatorem quem
docet in bethleem natum: in pascha.
hoc ẽ inmense nouorum predicat
occisum. Similiter ce scã ȩccła hoc to¬
tonisuagit: ut plebes quas ad fidem
conuocat: misterio imbuat dñicȩ incar-¬
nationis. passionis. acresurrectionis
Potest ce messis ordearia ñ inconuem¬
enter iudaicȩ plebis expͥmere credu¬
litatem: quȩ ꝑ acto sacramento passio¬
nis. xp̃i predicantib apłis ad fidem
primum conuenit: quȩ ce alibi quinq
panib ordeaceis pasta ab ipso dño legi
super centum uiginti credentes com¬
ꝓbante: tria milia iudȩorum ad fidẽ
conuersa. baptizabantur innomine

Expanded text:
messe hordearia ad Bethleem veniret, messe hordearia ad Bethleem veniret, quando lex Dominum Salvatorem, quem docet in Bethleem natum, in Pascha, hoc est mense novorum praedicat occisum. Similiter et sancta Ecclesia hoc toto nisu agit, ut plebes, quas ad fidem convocat, mysterio imbuat Dominicae incarnationis, passionis ac resurrectionis. Potest et messis hordearia non inconvenienter Judaicae plebis exprimere credulitatem, quae peracto sacramento passionis Christi, praedicantibus apostolis ad fidem primum convenit. Quae et alibi quinque panibus hordeaceis pasta ab ipso Domino legitsuper centum viginti credentes comprobante, tria millia Judaeorum ad fidem conversa baptizabantur in nomine
Abbreviated transcription (Latin):
nis: Nolite me considerare quod fuᷤ¬
ca sim: quia decolorauit me sol. filii
matris mee pugnauerunt contra
me. Si autem ad sinagogam refer¬
re uolueris predicta uerba noemi:
inuenttur agnouisse calamitatem
suam: qmͣ pꝰ aduentum xͥ merito per-¬
uersitatis sue ꝓpessa ẽ: atq obhoc re-¬
fugit se pulcherimã uocari: quia tem¬
pora ꝓspitatis suȩ conspicit finiri .u.¬
enit gͦ noemi cum ruth moabiti-¬
de nuru sua deterra ꝑegri-¬
nationis suȩ. acreuersa est
in bethleem: quando ordea primum
metebantur. Rediit quippe noem de
ꝑegrinatione sua ad popłm suum ac
urbem bethleem: quando lex de do¬
ctrina popłorum narrationis suȩ or¬
dinem ad misterium conũtit in carna-¬
tionis xp̃i: ut eam auditorib suis ex¬
ponat atq comm̃det: & hoc intem¬
pore messis ordeariȩ: Quid enim mes-¬
sis ordearia expriit: nisi tempus do¬
minicȩ passionis. quȩ mense nouor.
hoc ẽ primomense confecta ẽ: Bene
gͦ dicitur quod noemi cum nuru sua

Expanded text:
nis. Nolite me considerare, quod fusca sum, quia decoloravit me sol. Filii matris meae pugnaverunt contra me . Si autem ad synagogam referre volueris praedicta verba Noemi, invenitur agnovisse calamitatem suam, quam post adventum Christi merito perversitatis suae perpessa est; atque ob hoc refugit se pulcherrimam vocari, quia tempora prosperitatis suae conspicit finiri.enit ergo Noemi cum Ruth Moabitide nuru sua de terra peregrinationis suae, ac reversa est in Bethleem, quando hordea primum metebantur. Rediit quippe Noemi de peregrinatione sua ad populum suum ac urbem Bethleem, quando lex de doctrina populorum narrationis suae ordinem ad mysterium convertit incarnationis Christi, ut eam auditoribus suis exponat atque commendet, et hoc in tempore messis hordeariae. Quid enim messis hordearia exprimit, nisi tempus Dominicae passionis, quae mense novorum, hoc est, primo mense confecta est? Bene ergo dicitur quod Noemi cum nuru sua
Abbreviated transcription (Latin):
ait. Neuocetis me noemi id ẽ pulchrã:
s uocate me mara hoc ẽ amaram. quia
ualde me amaritudinerepleuit omp̃s.
Destinato gͦ animo plebs gentium secu-¬
ta ẽ scõs predicatores in terram scãm. ce
inciuitatẽ dĩ bethleem: ut ibi educa-¬
ta preparetur adsuscipiendum spon-¬
sum. qui destirpe abrahȩ natus ẽ: se-¬
men udelicet illud in quo benedicen¬
tur omnes nationes terrȩ: Quod autẽ
dicentib mulieribꝰ noemi respondit:
non uocetis me noemi id ẽ pulchram:
s uocate memara hoc ẽ amaram. &¬
cetera: significat quod scã ȩccł̃a tri-

Expanded text:
ait: Ne vocetis me Noemi id est, pulchram ait: Ne vocetis me Noemi id est, pulchram sed vocate me Mvalde me amaritudine replevit Omnipotens. Destinato ergo animo plebs gentium secuta est sanctos praedicatores in terram sanctam, et in civitatem Dei Bethleem, ut ibi educata praepararetur ad suscipiendum sponsum, qui de stirpe Abrahae natus est; semen videlicet illud, in quo benedicentur omnes nationes terrae . Quod autem dicentibus mulieribus Noemi respondit: Ne vocetis me Noemi, id est, pulchram, sed vocate me Mara, hoc est, amaram, etc., significat quod
Abbreviated transcription (Latin):
.ĩs. ego pariter morabor. & cetera. Que
uox sine dubio: typum manifestat fic̃i
gentium. Sic enm eccła exgentibus ad
dñm conuocata relicta patria sua qd̃
ẽ idolatria & omissa carnali conu̾̃satio-¬
ne ac desideriis: ꝓficetur dnm̃ suum
ẽẽ inquem sc̃ĩ crediderunt: &e illuc se
ituram ubicaro xp̃i post passionem
pati tsq ad mortem: c cum scorum
popło patriarchis scilicet acꝓppłus con¬
sociandam: De quorum societate quod
scĩs exftirpe abrahȩ imminentib con-¬
sociaretur moyses in cantico ostendit
dicens. Letamini gentes cum ppło eiꝰ
id ẽ hii qui exgentibus ȩstis credituri:
cum illis qui primi electi sunt ȩterna
quod obstinato rutħ animo decreuiss
secum ꝑgere. aduersari noluit: necult᷑
ad suos reditum ꝑsuadere Pro¬
fecteq sunt simul. &uenerunt in
bethleem. Quibus urbem ingressis: ue¬
lox apud cunctos fama ꝑcrebuit. Dice¬
bantq mulieres. Hȩc ẽ illa noemi. Qͥb

Expanded text:
et ego pariter morabor, etc. Quae et ego pariter morabor, etc. Quae vox sine dubio typum manifestat fidei gentium: sic enim Ecclesia ex gentibus, ad Dominum convocata, relicta patria sua, quod est idololatria, et omissa carnali conversatione ac desideriis, profitetur Dominum suum esse, in quem sancti crediderunt, et illuc se ituram, ubi caro Christi post passionem pati usque ad mortem, et cum sanctorum populo, patriarchis scilicet, prophetis, consociandam. De quorum societate quod sanctis ex stirpe Abrahae venientibus consociaretur, Moyses in cantico ostendit dicens: Laetamini, gentes, cum plebe ejus. Id est, vos qui ex gentibus estis credituri, cum illis qui primi electi sunt aeterna quod obstinato Ruth animo decrevisset secum pergere, adversari noluit, nec ultra ad suos reditum persuadere: praeque sunt simul, et venerunt in Bethlehem. Quibus urbem ingressis, velox apud cunctos fama percrebuit: dicebantque mulieres: Haec est illa Noemi. Quibus
Abbreviated transcription (Latin):
& ab eam. Quocumq prexeris: per¬
gam: ubi morata fueris: ce egopariter
morabor. Popłs tuus ppłs m̃s. i ds̃ tuus
ds tneus: Quetȩ morientem terra susce¬
perit. in ea moriar: ibiq locum accipi¬
am sepulturez Hȩc mͥfaciat d̃s &e hȩc
addat: si non sola mors me ate separa¬
uerit. ꝑhas duas mulieres. quarũ
una licet dolore in separationis in luctu
ostenderit: tamen a socru se cessit: al¬
tera destinato animo cũ illa ꝑseueraũ :
significatur distantia credentium:
Nam alii pꝰꝑceptam grãm baptismi ce
societatem fidi: retro aderrores pͥstinos
relabuntur: quorum typum gessit or-¬
pha: quȩ ad deos suos. & ad popłm su-¬
um reuersa ẽ. Alii uͦ definto consilio
&e instanti studio secuntur grãm quã
ꝑceperunt: quorum figuram ruth ex-¬
pressit: Hec gͦ ꝑsuadenti socrui. ut re-¬
diret cum sociam patriam
patriam
suam:ait. Ne aduerserismͥ. Quo cũq
prexeris ꝑgam: ubi morata fueris. &¬

Expanded text:
et abeam quocunque perrexeris peret abeam quocunque perrexeris pergam. Ubi morata fueris, et ego pariter morabor: populus tuus, populus meus, et Deus tuus, Deus meus. Quae te morientem terra susceperit, in ea moriar, ibique locum accipiam sepulturae. Haec mihi faciat Deus, et haec addat, si non sola mors me a te separaverit. Per has duas mulieres, quarum una licet dolorem separationis in luctu ostenderit, tamen a socru secessit; altera destinato animo cum illa perseveravit, significatur distantia credentium. Nam alii post perceptam gratiam baptismi et societatem fidei retro ad errores pristinos relabuntur: quorum typum gessit Orpha, quae ad deos suos et ad populum suum reversa est; alii vero diffinito consilio et instanti studio sequuntur gratiam quam perceperunt; quorum figuram Ruth expressit. Haec ergo suadenti socrui, ut rediret cum socia in patriam suam, ait: Ne adverseris mihi; quocunque perrexeris, ubi morata fueris,
Abbreviated transcription (Latin):
filiȩ mi. Curuenitis mecum
Num ultra habebo filios inutero
meoͬ ut uiros ex mesꝑare possitis: Re-¬
uertimini filiȩ moabitide: iam enim
senectute confecta sum. nec apta uin¬
culo conugali: etiam si possim hacno¬
cte concipere ce parere filios:si eos ex¬
pectare uelitis donec crescant & annos
impleant pubertatis: ante eritis uetu-¬
lȩ qmͣ nubatis. Nolite queso filiȩ mi:
quia urã angustia me magis premit:
& egressa ẽ manus dm̃i contrame: Ui¬
de sinagogam confitentemueritatem:
ce suꝑuenientes in se culpas non tacen¬
tem: auiro ac filiis relictam: hoc est
adeo desertam. & regib. acsacerdotibꝰ
sius pͥuatam: s etiam sterilem atq
infirmam ad concipiendos atq pari¬
endos filios aptos adseruitium di:
rursum flere ceperunt: Orpha oscu-¬
lata ẽ socrum acreu̾sa: ruth adhesit
socruisuȩz Cui dixit noemi. En reu̾sa
ẽ cognata tua ad popłm suum ce ad
deos suos: uade cum ea. Que respon-¬
dit. Ne aduerseris mͥ: ut relinqmͣ te

Expanded text:
filiae meae, cur venitis mecum? Num ultra habebo filios in utero meo, ut viros ex me sperare possitis? Revertimini, filiae Moabitae. Jam enim senectute confecta sum, nec apta vinculo conjugali. Etiamsi possim hac nocte concipere et parere filios, si eos exspectare velitis, donec crescant, et annos impleant pubertatis, ante eritis vetulae quam nubatis. Nolite, quaeso, filiae meae, quia vestra angustia me magis premit, et egressa est manus Domini contra me. Vide synagogam confitentem veritatem, et supervenientes in se culpas non tacentem, a viro ac filiis relictam, hoc est, a Deo desertam, et regibus ac sacerdotibus suis privatam, et jam sterilem atque infirmam ad concipiendos atque pariendos filios, aptos ad servitium Dei, rursum flere coeperunt; Orpha osculata est socrum, ac reversa Ruth adhaesit socrui suae. Cui dixit Noemi: En reversa est cognata tua ad populum tuum et ad deos suos, vade cum ea. Quae respondit: Ne adverseris mihi, ut relinquam te,