comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quia testimonium ꝑ hib& testam̃ tanouo. alio quin
quam diu legitur mox ses uelamen suꝑ corda eorum
positum ẽ. Cum autem inde quisq: transierit achxp̃m
auferetur uelamen transeuntium quippe intentio
ipsa mutatur deu&ere & nouum . ut nouum quisq in¬
duat IN Seruitute generans quae est acar:
nseruitutẽ aũt generans dixit quia iudȩi m &u &iam p̃senti
acpericulo admandatorem obseruantiam cogebantur
ut serui : nam xp̃iani adiugum suauȩ & honus leue p̃miis
inuitantur ut liberi : Illiquasi serui p̃termoralia p̃cepta &iã
diuersis operib: occupantur. Nobis tam quã filiis omnia
seruilia honera adimpl&is moralibus auferuntur & illi
sacerdotibus &x debito seruientes tributa reddere &iam
cogebantur. Nos uero p̃ter caritatẽ ni hil debentes. uolun¬
tariae antestites nrõs honoramus: SyNa euionoons
est iNaRABia quicon iunctus est ei quae nune est

Expanded text:
quia testimonium perhibet Testamento Novo. Alioquin, quia testimonium perhibet Testamento Novo. Alioquin, quamdiu legitur Moyses, velamen super corda eorum positum est. Cum autem inde quisquam transierit ad Christum, auferetur velamen transeuntium, quippe intentio ipsa mutatur, de Vetere ad Novum, ut Novum quisque induat. In servitutem generans, quae est Agar. In servitutem autem generans dixit, quia Judaei metu etiam praesenti ac periculo, ad mandatorum observantiam cogebantur ut servi. Nam Christiani ad jugum suave et onus leve praemiis invitantur, ut liberi, illi quasi servi, propter moralia praecepta, etiam diversis operibus occupantur. Nobis tanquam filiis, omnia servilia onera, adimpletis moralibus, auferuntur, et illi sacerdotibus ex debito servientes, tributa reddere etiam cogebantur. Nos vero praeter charitatem nihil debentes, voluntarie antistites nostros honoramus. Sina mons est in Arabia, qui conjunctus est ei, qui nunc est
Abbreviated transcription (Latin):
mine abrahȩ. sed illum genus demonstrat consu&udo
naturȩ . Istum uero dedit ꝓmissia significans gratiã : Ibi
humanus usus hostenditur hic diunum bene fitiũ eõ m̃ dat᷑¬
s ed guidenncilla secõo carnem natus eet. Quci aũt
de lipera perneprooissioneo: His mahel carnis fili¬
us isa ac fidȩi fuit . Illumenim abraham & ancilla scđm
carmalem consu&udinem genuit istum contranaturã
repmissione credendo suscepit. Quaegunt peralleco¬
xiamdicta. Hoc est aliud & alio figuratum deditregu¬
lam apłr quomodo allegoritare debeamus : scilic&
ut manente histori&e ueritate siguras intelligamus : Nã
cum dixiss& abraham uere duccs uxores habuisse pos¬
tea quid hȩc ipse p̃sigurantur mistica ratione significauit
Hoc contra illos facit qui totum scłm litteram intelligi uo¬
lunt & sensum allegoricũ non recipiunt. Haec enuor
Surit duo tes taonenta unum euideor inmiontesx¬
na : V&eris & noui testamenti doctrina quasi duȩ ma

Expanded text:
mine Abrahae; sed illum genuit demonstrans consuetudo naturam, illum uero dedit promissio significans gratiam; ibi humanus usus ostenditur, hic diuinum beneficium commendatSed quide ancilla, secundum carnem natus est, qui autem de libera, per repromissionem. Ismael carnis filius, Isaac fidei fuit. Illum enim Abraham ex ancilla, secundum carnalem consuetudinem genuit; istum contra naturam, repromissioni credendo, suscepit. Quae sunt per allegoriam dicta. Hoc est, aliud ex alio figuratum. Dedit regulam Apostolus, quomodo allegorizare debeamus, scilicet, ut manente historiae veritate, figuras intelligamus. Nam cum dixisset: Abraham vere duas uxores habuisse, postea quid hae ipsae praefigurarent mystica ratione significavit, hoc contra illos facit, qui totum secundum litteram intelligi volunt, et sensum allegoricum non recipiunt. Haec enim sunt duo Testamenta, unum quidem in monte Sina. Veteris et Novi Testamenti doctrina, quasi duae ma
Abbreviated transcription (Latin):
tos intellesturi sumus. diuersis enim modis unares sig¬
nificare potest. Homo quando nascitur iamcũ morte
nascitur : quia deadam peccatum trahit. Ec ce habes unũ
diem mortis qđ homo trahit de mortis ꝓpagine. Deinde cres¬
cit incipit accedere adrationales annos utlegẽ sapiat natu¬
ralẽ quã om̃s habent incordefixa qđ tibi nonuis alionefe¬
ceris & hanc legẽ trans grediuntur homines. Ecce alter dies
mortis data ẽ &iã lex diuinitas ꝑfamulum dĩ mox sendictũ ẽ
illic Non occides Non mechaberis. non falsũ testimonium
dices: Honora patremtuum & matrem &c&era. Ecce
lex scripta est & ipsa contempnitur. Eccetercius dies
mortis quirestat. Venit euangeliũ Ideo littera sinegrã
reos faciebat quos consitentes gratia liberabat. Prȩdica¬
& ipsa contempnitur Trans grediuntur homines euan¬
gelium : Eccequartus dies mortis : Merito iam put&
num quid & talibus neganda ẽ misericordia ÷ absit:

Expanded text:
tos intellecturi sumus. Diversis enim modis, una res sigtos intellecturi sumus. Diversis enim modis, una res significari potest. Homo quando nascitur, jam cum morte nascitur, quia de Adam peccatum trahit, ecce habes unum diem mortis, quod homo trahit de mortis propagine. Deinde crescit, incipit accedere ad rationales annos, ut legem sapiat naturalem, quam omnes habent in corde fixam: Quod tibi non vis, alii ne feceris, et hanc legem transgrediuntumortis. Data est etiam lex divinitus per famulum Dei Moysen. Dictum est illic: « Non occides, non moechaberis, non falsum testimonium dices. Honora patrem tuum et matrem tuam, etc. Ecce lex scripta est, et ipsa contemnitur, ecce tertius dies mortis, quid restat? Venit Evangelium, ideo littera sine gratia reos faciebat, quos confitentes, gratia liberabat. Praedicaet ipse contemnitur. Transgrediuntur homines Evangelium: ecce quartus dies mortis. Merito jam putet. Nunquid et talibus neganda est miser
Abbreviated transcription (Latin):
quiuenerat mori. Corripuiteos &ait . Non neduo decim
hore sunt diei siquis ambulauerit in diẽ non offend&
Diẽ aũt seipsum ostendit ẽe quia ipse spaliter ẽ uerus
aũt hem seostender& duodecim discipulos elegit. Si
p̃hicant horȩ diem: hore inlustrent᷑ ahȩ. hore inlumi¬
nent adȩ & ꝑ horarũ p̃dicationẽ cedatmundus indiẽ
Hocergo ait de compendio mese quimini sinon uultis
offendere quod autem dixit. latarus amicus noster
dormit uerũ dixit sororib: mortuus erat qui eũ sus¬
citare non poterant : dño dormiebat. quitanta faci¬
litate eũ suscitauit desepulchro quanta tunon &¬
citas dormientem delecto: dequatiuor dieb: multa
quidem dicipossunt sic̃ sehabent obscura scripturarum
quȩ ꝑ diuersitate intellegentium multos sensus pariunt.
Dicamus adnos quid nobis uideatur significare mortuus
quatriduanus. Quomodo in illo cȩco intelligimus quo¬
dã modo humanum genus : sic forte & in istomortuo mul¬

Expanded text:
qui venerat mori, corripuit eos et ait: Nonne duodecim horae sunt diei? si quis ambulaverit in die non offendit. Diem autem seipsum ostendit esse, quia ipse spiritaliter est verus m se esse ostenderet, duodecim discipulos elegit. Si praedicent horae diem. Horae illustrentur a die, horae illuminentur a die, et per horarum praedicationem credat mundus in diem. Hoc ergo ait de compendio, me sequimini, si non vultis offendere. Quod autem dixit: Lazarus amicus noster dormit, verum dixit. Sororibus mortuus erat, quem suscitare non poterant, Domino dormiebat, qui tanta facilitate eum suscitavit de sepulcro, quanta tu nunc excitas dormientem de lecto. De quatuor diebus multa quidem dici possunt, sic ut se habent obscura scripturarum, quae pro diversitate intelligentium multos sensus pariunt. Dicamus et nos, quid nobis videatur significare mortuus quatriduanus, quomodo in illo caeco intelligimus, quodammodo humanum genus, sic forte, et in isto mortuo mul
Abbreviated transcription (Latin):
ilinquis nominuor logaiatuetanselorum
Inhis locis hocstud& ec apłs ut quia non nulli mag¬
no desiderio requirebant : dona linguarũ gratiȩ¬
huic benignitatem ꝓferat caritatis quia seꝰ in ꝑxi¬
mi caritatem ꝓficer& quia signa ꝓpter infideles
dantur caritas uero angelos imitatur pactus cũ
uelud es soniatis: Id est qđ non ꝑtin& ad aliqđ
animȩ commodum sed solum reddit sine utilita¬
te tinnitum: et si hasuero propȩtiam etno¬
uerior onsteria om̃a. et oonem scientiam
Proph&iã quae futura ꝓnuntiat scientiã mis¬
teriorum quae occulta a perit scripturarum:
Haec magna ꝑsesunt sed caritati conparata ita
& meritis postponuntur ut sine ea diu nequeam
pos sideri: Ista ergo sine caritate parum utilia
inueniuntur. Caritas uero intrase &iã ista con¬
plectitur. Non mirum ẽ sicharismatũ partib:
p̃seratur quae uirtutũ ꝑfectio & legis ẽ plenitudo Sic̃
legimus plenitudo legis est dilestio. &iterũ : Dilectio

Expanded text:
linguis hominum loquar et angelorum. linguis hominum loquar et angelorum. In his locis hoc studet Apostolus, ut quia nonnulli magno desiderio requirebant dona linguarum, illis benignitatem praeferat charitatis, qua in proximi charitate proficerent, quia signa propter infideles dantur, charitas vero angelos imitatur. Factus sum velut aes sonans. Id est, quod non pertinet ad aliquid animae commodum, sed solum reddit sine utilitate tinnitum. Et si habuero prophetiam, et noverim mysteria omnia et omnem scientiam. Prophetia quae futura pronuntiat, scientia mysteriorum, quae occulta aperit scripturarum, haec magna per se sunt, sed charitati comparata, ita et meritis post ponuntur, ut sine ea diu nequeant possideri, ita ergo sine charitate parum utilia inveniuntur. Charitas vero intra se etiam ista complectitur, non mirum est, si charismatum partibus praeferatur, quae virtutum perfectio et legis est plenitudo, sicut legimus: Plenitudo legis est dilectio, et iterum: Dilectio
Abbreviated transcription (Latin):
& in superiori digito deprimuntur : Quantoq: maior
est difficultas ex ꝑte quondam uoluntatis in lece¬
bris abstinere tanto magis & praemium : Porro
centesimus numerus quaesodiligenter lestor ad¬
tende a sinistra trans fertur addexteram & hisdem
quidam ligitis sed non cadẽ manu quib: in leua manu
nupte signisicantur & uiduȩ circulum fatiens ex primit
uirginitatis coronam, Aliter fructum tricesimũ uer¬
bũ ꝓsert qđ sidem scaẽ trinitatis aȩdificat. Sexa gesimum¬
quod operis ꝑfectionem doc& quia sex dies sunt in quibur
opart& operari. Centesimũ qđ ad dixteram regni uitã ꝑ¬
ducat a&nã: Concordia: Uerbum ueritatis cho¬
rinthii ab apłis acceperant. Sed hoc falsariis consentien
eloꝑdiderant qđ a płr increpansait Miror cũ sapien¬
ter sitis cur libenter insipientib: consentitis quibur
euangelica bene concordat sententia ubiait. uenit
diabolus &tollit uerbum decorde eorum: ::

Expanded text:
et in superiore digito deprimuntur. Quantoque major et in superiore digito deprimuntur. Quantoque major est difficultas expertae quondam voluptatis illecebris abstinere, tanto majus et praemium. Porro centesimus numerus, quaeso diligenter, lector, attende, a sinistra transfertur ad dexteram, et iisdem quidem digitis, sed non eadem manu, quibus in laeva manu nuptae significantur et viduae, circulum faciens, exprimit virginitatis coronam. Aliter. Fructum tricesimum verbum profert, quod fidem sanctae Trinitatis aequod operis perfectionem docet, quia sex dies sunt in quibus oportet operari. Centesimum, quod ad dexteram regni vitam praedicat aeternam. CONCORDIA. Verbum veritatis Corinthii ab apostolis acceperant, sed hoc falsariis consentiendo perdiderant, quos Apostolus increpans ait: Miror cum sapientes sitis, cur libenter insipientibus consentitis. Quibus evangelica bene concordat sententia, ubi ait: Venit diabolus et tollit verbum de corde eorum .
Abbreviated transcription (Latin):
Aliterbona terra fructum ꝑ patientiã reddit quiascilic&
nulla suntbona quae agimus sinon aequanimiter &iã
ꝓximorum mala toleremus : Quanto enim quis que
ałtus ꝓficerit tanto in hoc mundo inuenit qđ durius
port&a : quiadum ap̃senti scło mentis nr̃ȩ dilestio deficit
eiuisclẽ scłi ad uerstas ꝗtrcit: Hincẽ enĩ qđ plerosq
cernimus & bona agere &tamen sub graui tribulatio¬
num fascȩ desudccre. Sed uxta uocem dñi fructum ꝑpa
tientiam reddunt : quia cumhumiliter flagella susci¬
piunt post flagella ad requiem sublimiter suscipiunt᷑:
Q uoduero scđm matheũ dicitur. & sructum affert & fac̃
qđ ẽ aliud centũ aliud aũt sȩcaginta porro aliud xox.
Triginta referuntur adnuntias . Nam &ipsa digito rũ
coniunctio & quasi molli osculo seconplestens & fede¬
rans maritũ pangit & coniugem. Sexaginta aduiduas
eoꝗd in angustia & tribulatione sint positae : Vnde

Expanded text:
aliter bona terra fructum per patientiam reddit, quia scilicet, aliter bona terra fructum per patientiam reddit, quia scilicet, nulla sunt bona quae agimus, si non aequanimiter etiam proximorum mala toleremus. Quanto enim quisque altius profecerit, tanto in hoc mundo invenit, quod durius portet, quia dum a praesenti saeculo mentis nostrae dilectio deficit, ejusdem saeculi adversitas crescit. Hinc est enim quod plerosque cernimus et bona agere, et tamen sub gravi tribulationum fasce desudare: sed juxta vocem Domini, fructum per patientiam reddunt, quia cum humiliter flagella suscipiunt, post flagella ad requiem sublimiter suscipiuntur. Quod vero secundum Matthaeum dicitur: Et fructum affert, et facit aliud quidem centum, aliud autem sexaginta, porro aliud triginta, triginta referuntur ad nuptias. Nam et ipsa digitorum conjunctio, quasi molli osculo se complexans et foederans, maritum pingit et conjugem. Sexaginta ad viduas, eo quod in angustia et tribulatione sint positae. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
quia inportunis cogitationib: suis gut turmentis stran¬
guilant & dum bonum desiderium intrare ad cor
non sinunt quasi aditum flatus uitalis necant :
Notandum &iam qđ duo sunt quidiuitiis iungit : Sol¬
licitudines iudelic& & uoluptates quia ꝓfecto & ꝑcurã
mentem opprimunt. & ꝑ affluentiã resoluunt. Re enĩ
contraria possessores sos &afflictos & lubricos faci¬
unt : Sed quia uoluptas conuenire cumad flictione
non potest : Alio quidem tempore ꝑcustodiȩ suȩ sollici¬
tudinem affligunt atq alio ꝑ habundantiam aduolup¬
tater emolliunt: quod auteo intereao ꝑotiao. hisutit
quiitacorderorio eoptimo audierit & uerũ Re¬
tiniert. & pructuo adpenerit in patieritiamn:
Nonaterra ut p̃diximus omnibus tribus terrȩ nequã ua
ri&atib contraria facit. & libenter uidelic& sem̃ uer¬
bi suscipiendo & quod suscipit inter aduersa & pros¬
pera patientur ad fructus usq tempora seruando:

Expanded text:
quia importunis cogitationibus suis guttur mentis stranquia importunis cogitationibus suis guttur mentis strangulant, et dum bonum desiderium intrare ad cor non sinunt, quasi aditum flatus vitalis necant. Notandum etiam quod duo sunt, quae divitiis jungit, sollicitudines videlicet et voluptates, quia profecto et per curam mentem opprimunt, et per affluentiam resolvunt. Res enim contrariae possessores suos, et afflictos et lubricos faciunt. Sed quia voluptas convenire cum afflictione non potest, alio quidem tempore per custodiae suae sollicitudinem affligunt, atque alio per abundantiam ad voluptates emolliunt. Quod autem in bonam terram, hi sunt qui, in corde bono et optimo audientes verbum, retinent, et fructum afferunt in patientia. Bona terra, ut praediximus, omnibus tribus terrae, nequaquam varietatibus contraria facit, et libenter videlicet semen verbi suscipiendo, et quod suscipit inter adversa et prospera patienter ad fructus usque tempora servando,
Abbreviated transcription (Latin):
terre generib: scit om̃s qui uerbum dĩ auditũ non
fatiunt ẽẽ designatos a quibus omnib qui sem̃ ac ceptũ
seruat terra bona est  Excipiuntur sane iudei & gen¬
tiles qui ne audire quidem merentur: quodaũt̃ ins¬
pitis caecidit. hisunit giaudienunt eta sollicitu¬
diuirus. et diuitiis et uoluptatirus uitae euntes
suppocantur et uonreperunt pructum Mirũ
quomodo dñp spinas diuitias interp̃tatus sit cũ ille
pungant. iste delectent & tamen spinae sunt quia
cogitationum suarum punctionibus mentem lacerant
& cumusq ad peccatum ꝑtrahunt quasi in flicto
uulnere cruentant: quos bene in hoc loco alio euan¬
gelista testante. Nequaquam dñs diuitias sed falla¬
ces diuitias appellat .s. allaces enimsunt quȩ mentis
sunt quaenos diuites uirtutibus fatiunt: Notandũ
uero ẽ quod exponens dñs dicit. qui a sollicitudines
& uoluptates & diuitiȩ suffocant. Subfocant enim

Expanded text:
terrae generibus, scito omnes qui verbum auditum non terrae generibus, scito omnes qui verbum auditum non faciunt, esse designatos. A quibus omnibus, qui semen acceptum servat, terra bona est. Excipiuntur sane Judaei et gentiles, qui ne audire quidem merentur. Quod autem in spinis cecidit, hi sunt qui audierunt, et sollicitudinibus et divitiis et voluptatsuffocantur, et non referunt fructum. Mirum quomodo Dominus spinas divitias interpretatus sit, cum illae pugnant, istae delectent. Et tamen spinae sunt, quia cogitationum suarum punctioniet cum usque ad peccatum pertrahunt, quasi inflicto vulnere cruentant, quas bene in hoc loco, alio Evangelista testante, nequaquam Dominus divitias, sed fallaces divitias appellat. Fallaces enim sunt, quae nobissunt, quae nos divites virtutibus faciunt. Notandum vero est, quod exponens Dominus dicit: Quia sollicitudines et voluptates et divitiae suffocant. Suffocant enim.
Abbreviated transcription (Latin):
diunt deindeuenit diaꝑolus et tollit uersũ detor¬
de eoruo. necuedentes saluipiant: Se hoc semine
marcus ita scribit. hii aut sunt qui circa uiã ubi semi¬
natur uerbũ : &cũ audierint confestim sathanas ausert :
Matheus ita omnis qui audit uerbum regni & non intelle¬
git uenitmnalus & rapit. Ex quo manifeste doc&ur eos
circauiam seminatos qui uerbũ qđ audiunt nulla fide
nullo intellectu. nulla saltim temptante utilitatis
oc cansione ꝑcipere dignantur. Porro suꝑ p&rosa
& inspinis ut dñr ex ponit seminantur. Hi qui auditũ
quidem uerbi & utilitatem ꝓbant & desideriũ gus¬
tant. sedne adid quod ꝓbant ꝑueniant huius uite eos
uł aduersa terrendo uł ꝓspera blandiendo r&ardant
contraq utraq damna semen qđ acceperat tutari
curabat: qui ait Perarma iustitiȩ a dextris & ad
sinistris ꝑ gloriam &ignobilitatem ꝑ infamiam & bo¬
nam famam ut seductores & ueraces : His ergo trib

Expanded text:
diuntdiuntde eorum, ne credentes salvi fiant. De hoc semine Marcus ita scribit: Hi autem sunt qui circa viam, ubi seminatur verbum, et cum audierint confestim Satanas aufert . Matthaeus ita ait: Omnis qui audit verbum regni, et non intelligit, venit malus, et rapit , ex quo manifeste docetur eos circa viam seminatos, qui verbum, quod audiunt, nulla fide, nullo inteloccasione percipere dignantur. Porro super petrosa et in spinis ut Dominus exponit seminantur hi qui auditi quidem verbi et utilitatem probant, et desiderium gustant: sed ne ad id quod probant perveniant, hujus vitae eos vel adversa terrendo, vel prospera blandiendo retardant. Contra quae utraque damna, semen quod acceperat tutari curabat qui ait, Per arma justitiae, a dextris et a sinistris; per gloriam, et ignobilitatem, per infamiam, et bonam famam, ut seductores, et veraces . His ergo tribus
Abbreviated transcription (Latin):
N emoput& finita mox parabola discipulos. hȩc in terrogasse
saluatorẽ sedut marcus ait. Cum e&̃ singularis interrogaue¬
runteũ. hi quicumeo erant duodecim parabo las & dicebat
eis: uobis datumest uos se onateaium Requudĩ ceteras
aũt inpanabolis. ut uidentes non uideant. et audien¬
tes non uatellecant Marcus itadicit. illis autem quifo¬
rissunt in para bolis omnia fiunt. Ideoq & nos cum discipu¬
lis xp̃i intremus in scũ arium dĩ ut intellegamus in nouissi¬
ma misteriorum regnidĩ. Namqui adꝓpinquant pedib
eius accipient dedoctrina illius dicentes cumpsalmista. Re¬
uela oculos meos : & conside rabo mirabilia deleg&ua:
Recte itaq in parabolis audiunt & in enigmathȩ quiclau¬
sis sensib cordis. neq intrare. neq curant cognas cere
ueritatem obliti dominicȩ p̃ceptionis: Qui napet aures
audiendi audiat. quiauteo secus uiam hisunit qui au¬

Expanded text:
Nemo putet finita mox parabola, discipulos haec interrogasse Nemo putet finita mox parabola, discipulos haec interrogasse Salvatorem: sed, ut Marcus ait: Cum esset singularis, interrogaverunt eum ii qui cum eo erant duodecim, parabolam . Et dicebat eis: Vobis datum est nosse mysterium regni Dei, caeteris autem in parabolis, ut videntes non videant, et audientes non intelligant. Marcus ita dicit: Illis autem qui foris sunt, in parabolis omnia fiunt . Ideoque et nos cum discipulis Christi intremus in sanctuarium Dei, ut intelligamus in novissima mysteriorum regni Dei. Nam qui appropinquant pedibus ejus, accipient de doctrina illius, dicentes cum Psalmista · Revela oculos nostros, et considerabimus mirabilia de lege tua . Recte itaque in parabolis audiunt, et in aenigmate, qui clausis sensibus cordis, neque intrare, neque curant cognoscere veritatem, obliti dominicae praeceptionis: Qui habet aures audiendi, audiat . Qui autem secus viam, hi sunt qui au
Abbreviated transcription (Latin):
& contemplatiua uitasimul inde calogi mandatis con¬
iuncta ẽ : quia in eo &amordĩ & amorseruari proximi
iub&ur : Amor quippe dĩ a contemplatiua. amor uero
ꝓximi ꝑtin& ad astiuam : Denarius enĩ numerus ꝑ se
m&cipsum multi plicatus incentenarium surgit unde relbȩ
ꝑcentenarium maegna ꝑfectio designatur. Sic̃ deillo qui sua
ꝓ dño terrena seliquid dicitur centuplum accipi& & uitã
a& nam possidebit : quia quisquis ꝓdĩ nomine temporalia
atq terrena contempnit : & hic ꝑfectione mentis recipit
ut iaminea non ap&at quae contempnit . & in sequenti scło
ad a ̃nã uite glariam ꝑuenit : Terra ergo bona fructũ cen¬
tuplo secundatur. quando cor docibile uirtutũ spaliũ ꝑfec
tione donatur: Haec diceus claa ꝑat qui has et aures au¬
quaerendumq anobis intentius ostenditur: Interro gabañ
auteo eum dis cipuli eius quae es set haec pana pola::

Expanded text:
et contemplativa vita simul in decalogi mandatis conet contemplativa vita simul in decalogi mandatis conjuncta est, quia in eo et amor Dei, et amor servari proximi jubetur. Amor quippe Dei ad contemplativam, amor vero proximi pertinet ad activametipsum multiplicatus, in centenarium surgit. Unde recte per centenarium magna perfectio designatur, sicut de illo qui sua pro Domino terrena reliquit, dicitur: Centuplum accipiet et vitam aeternam possidebit . Quia quisquis pro Dei nomine temporalia atque terrena contemnit, et hic perfectionem mentis recipit, ut jam ea non appetat quae contemnit, et in sequenti saeculo ad aeternam vitae gloriam pervenit. Terra ergo bona fructu centuplo fecundatur, qtione donatur. Haec dicens clamabat: Qui habet aures auquaerendumque a nobis intentius ostenditur. Interrogabant autem eum discipuli ejus, quae esset haec parabola.
Abbreviated transcription (Latin):
breuiter. Semen qđ secus uiam caecidit duplici lesura¬
disperiit & auiantibus scilic& conculcatum : & auolu¬
cribus raptum uia estergo corsedulo malarum cogita¬
tionum transitu ad tritum atq: are factum ne uerbi se¬
men &cipere ac germinare sufficiat. Atq: ideo quicquid
boni seminis uicinatalis uiae contingit pessime cogitationis
meatu conculcatum a demanib arripitur qui uolucres
caeli. si uequia calestis sp̃alis quae s int naturȩ seu quia per
dicitdurum & indomitum cor. acnullo uere sidȩi uome¬
re penetratum: Hoc est aũt̃ humor ad radicem seminis
quodiuxta aliã parabolam oleum adlampadas uirginũ
nutriendas id est amor & ꝑseuerantia uirtutis: etaliud
caecidit interRaor ponaor etortum pecit pructum cen¬
tupluoi: Fructum centuplum. fructum ꝑfestum dicit:
Nam denarius numerus ꝓperfectione semꝑ accipitur:
quia in decẽ p̃ceptis legis custodia contin&ur Actiua enĩ

Expanded text:
brebredisperiit, et a viantibus scilicet conculcatum, et a volucribus raptum. Via est ergo cor sedulo malarum cogitationum transitu attritum atque arefactum, ne verbi semen excipere ac germinare sufficiat. Atque ideo quidquid boni seminis vicinia talis viae contingit, pessimae cogitationis meatu conculcatum a daemonibus eripitur, qui volucres coeli, sive quia coelestis spiritalisque sint naturae, seu quia per  hic recte dicit durum et indomitum cor, ac nullo verae fidei vomere penetratum. Hoc est autem humor ad radicem seminis, quod juxta aliam parabolam oleum ad lampades virginum nutriendas , id est, amor et perseverantia virtutis. Et aliud cecidit in terram bonam, et ortum fecit fructum centuplum. Fructum centuplum, fructum perfectum dicit: nam denarius numerus pro perfectione semper accipitur, quia in decem praeceptis legis custodia continetur. Activa enim
Abbreviated transcription (Latin):
Seminare semen suum. et dum seonnat aliut caecidit
secus uiao. etcoriculcatuo ẽ et uolucues caeli comrede¬
runt illud: Hanc parabolam dñs ideo ꝑseipsum & po¬
nere dignatus ẽ ut sigurate selo qui innotescer& rerũq
signisi cationes in his &iam quae ꝑ sem& ipsum noluit &¬
planare docer& ẽẽ quaerendas. Sed quia semen qđ uer¬
bum dĩ fit terrãq: uaiam qđ diuersum corauditorum
signific& ipse dñs aperuit. Satorem quem nob̵ quaerendũ
reliquid Nullum melius quã filiũ dĩ intelligere possumus
quȩ exiit seminare sem̃ suũ quia desinu patris quȩ creature¬
non erat accessus egrediens : ad hoc uenit inmundum ut
testimonium ꝑhiber & ueritati. Vndebene iuxta euan¬
gelistas alias hanc pccrabolam dicturus dedomo &isse¬
mare a disse nauem conscendisse ꝑhib&ur : Ipsum ni¬
mirum situ corporis qđ ꝓcessu sermonis insinuans
quaed̃s &posuit piafide suscipienda sunt : Quae autem
tacitȩ nr̃e intellegentiae dereliquid ꝑ stringenda sunt

Expanded text:
e semen suum. Et dum seminat, aliud cecidit secus viam, et conculcatum est, et volucres coeli comederunt illud. Hanc parabolam Dominus ideo per seipsum exponere dignatus est, ut figurate se loqui innotesceret, rerumque significationes in his etiam, quae per semetipsum noluit explanare, doceret esse quaerendas. Sed quia semen, quod verbum Dei sit, terramque variam, quod diversum cor auditorum significet, ipse Dominus aperuit. Salvatorem, quem nobis quaerendum reliquit, nullum melius quam Filium Dei intelligere possumus, qui exiit seminare semen suunon erat accessus, egrediens, ad hoc venit in mundum ut testimonium perhiberet veritati. Unde bene juxta evangelistas alios hanc parabolam dicturus, de domo mare adiisse, navem conscendisse perhibetur, ipsum nimirum situ corporis, quod processu sermonis insinuans. Quae Dominus exposuit, pia fide suscipienda sunt, quae autem tacitae nostrae intelligentiae dereliquit, perstringenda sunt
Abbreviated transcription (Latin):
annorum. Nos autem scienter hunc esse de quo
olim proph&a gratulabundus & ultabat. Par¬
uulus natus est nobis filius datur est nobis. Quo ca¬
bitur nomen eius tidmirabilis consiliarius dr̃ foctis
Nequaquam miremur eum quisic paruulus factus
est homo ut nihil hominus quod erat semper ds̃ ac
fortis ꝑmaner&: et dixit mater eius ad illuoi. pili
quid pecisti nobis sic ecce patertuus etego dolentes

Expanded text:
annorum. Nos autem scientes hunc esse de quo annorum. Nos autem scientes hunc esse de quo olim propheta gratulabundus exsultabat. Parvulus natus est nobis, filius datus est nobis, et vocabitur nomen ejus Admirabilis, Consiliarius, Deus fortis , nequaquam miremur eum, qui sic parvulus factus est homo, ut nihilominus, quod erat semper, Deus ac fortis, permaneret. Et dixit mater ejus ad illum: Fili, quid fecisti nobis sic? Ecce pater tuus et
Abbreviated transcription (Latin):
in fantesq uł pueri cum quo lib& parente in differen¬
ter irepotuerint. Ideoq beatam mariam uł ioseph
uicissim putassem puerum ihm quemse comitari
non cernebant cum altero parente reuersum :¬
& pactuorẽ post triduuor inuenerunt illũ inteor¬
plo sedenteo imedio doctorum audienteorillos &
sed& sed quasi &xemplar humilitatis audire prius &
inter rogtre doctores quam instruere quȩrit indoc¬
tos : Ne& enim paruuli a senioribus erubes cant disce¬
re & ipse oba&atis humanȩ congruentiam homines
obscultare. Non erubes cit dr̃ ne in firmor docere
quis audeat: & ille puer doceri interrogando uoluit
qui perdiuinitatis potentiam uerbum scientiae ip¬
sissus doctoribus ministrauit: StupeRant aũt
poͣsis eius. & uidentes adoniati sunt: Stupe¬
bant quieum audiebant. &uidenter ad mirati sunt
& eoamplius stupebant super prudentia respon¬
sionum quo paucitatem uidentes contempnebant

Expanded text:
Infantesque vel pueri, cum quolibet parente indifferenInfantesque vel pueri, cum quolibet parente indifferenter ire potuerunt. Ideoque beatam Mariam vel Joseph, vicissim putasse puerum Jesum, quem se comitari non cernebant, cum altero parente reversum. Et factum est post triduum, invenerunt illum in templo sedentem in medio doctorum, ausedet, sed quasi exemplar humilitatiinterrogare doctores, quam instruere, quaerit indoctos. Ne etenim parvuli a senioribus erubescant discere, et ipse ob aetatis humanae congruentiam homines auscultare non erubescit Deus. Ne infirmus docere quis audeat, et ille puer doceri interrogando voluit, qui per divinitatis potentiam verbum scientiae ipsis suis doctoribus ministravit. Stupebant autem ponsis ejus, et videntes admirati sunt. Stupebant qui eum audiebant et videntes admirati sunt. Et eo amplius stupebant super prudentia responsionum, quo paucitatem videntes contemnebant
Abbreviated transcription (Latin):
reuelabat. quae duodecim a postolorum ministeria
cunctum erant reuelanda &elucidanda ꝑ orbem:
Possumur & hocdicere quia septenario sic& duo de¬
nario numero qui multiplicatis interse inuicem
septenario partibus constat. uł rerum uł tempo¬
rum uniuersitas acperfectio design&ur. atque
ideo quo omnia loca uł tempora doceat occupari
reste aduodecimo numero iubarsumat ex ordium:
et Non cocnouerunt parenteseius existiorantes
aũt illũ eẽ in coontatu. uenierunt iter diei & regui¬
Rebant euoi iNteR COGNΑTOS &NOTOS &NONINUEN¬
entes Regres sisunt inhierus alem requi rentes eũ:
Quaerit aliquis quomodo dĩfilius tanta parentum
cura nutritus: his habeuntibus potuerit obli¬
uiscendo relinqui Cui respondendum quia filiis
isrł moris fuerit ut temporis festis uł hiero solima
confluentes uł ad propria redeuntes seorsum uiri
seorsum autem seminȩ. choros ducentes incaederent

Expanded text:
revelabat, quae duodecim apostolorum ministerio, revelabat, quae duodecim apostolorum ministerio, per cunctum erant revelanda et elucidanda orbem. Possumus et hoc dicere, quia sicut septenario, sic et duodenario numero, qui multiplicatis inter se invicem septenario partibus constat, vel rerum vel temporum universitas ac perfectio designatur: atque ideo quo omnia loca vel tempora decet occupari, recte a duodecimo numero jubar sumit exordium. Et non cognoverunt parentes ejus, et existimantes autem illum esse in comitatu, venerunt iter diei, et requirebant eum inter cognatos et notos, et non invenientes, reversi sunt in Hierusalem requirentes eum. Quaerit aliquis quomodo Dei Filius tanta parentum cura nutritus, his abeuntibus potuerit obliviscendo relinqui. Cui respondendum quia filiis Israel moris fuerit, ut temporibus festis vel Hierosolymam confluentes, vel ad propria redeuntes, seorsum viri, seorsum autem feminae, choros ducentes incederent.
Abbreviated transcription (Latin):
uerbi gratia. alius ꝑsapientiam ẽ oculus alius ꝑopera
est manus alius audiendo est auris unum tam̃ est ex
omnibus membris corpus : In xp̃o ihũ dño nostro:
Quomodo autem corpus istud inxp̃osit. Id est inue¬
ritate & sapientia &iustitia & sc̃i ficatione quae
omnia xp̃r est. lam sepae diximus:
teuorpaetus quuiis set annoruo duodecior ascen¬
dentibus illis in hierosolior secdor consu¬
etudineo diei pesti. consumaratis: diebus cum
rediuent Reoransit puer ihs inhierus aleo:
Quia nauitate immo a conceptione humana manifes¬
tis miraculorum quia dr̃ sit est adprobatus indiciis
ipse &iam mox ubi tempus a&atis congruebat utrã¬
que suam reuerenter pandere coepit. atque ape¬
rire substantiam & quid uidelic& patri iuxta ueri¬
tatem diuinae maiestatis. & quid iuxta ad sum ptio¬
nis humanae fragilitatem debeat matri : nec absq
proui dentia duo denis prima suae fidei rudim̃ta

Expanded text:
verbi gratia alius per sapientiam, est oculus, alius per opera verbi gratia alius per sapientiam, est oculus, alius per opera est manus, alius audiendo est auris, unum tamen est ex omnibus membris, corpus in Christo Jesu Domino nostro. Quomodo autem corpus istud in Christo sit, idem est in veritate, et sapientia et justitia et sanctificatione, quae omnia Christus est, jam saepe Et cum factus fuisset annorum duodecim, ascendentibus illis in Hierosolyma secundum consuetudinem diei festi, consummatisque diebus cum redirent, remansit puer Jesus in JeQui a nativitate, imo a conceptione humana, manifestis miraculorum, quia Deus sit, est approbatus indiciis, ipse etiam mox ubi tempus aetatis congruebat, utramque suam reverenter pandere coepit, atque aperire substantiam, et quid videlicet Patri, juxta veritatem divinae majestatis, et quid juxta assumptionis humanae fragilitatem debeat matri, nec absque providentia, duodenis prima suae fidei rudimenta
Abbreviated transcription (Latin):
curam. auterga uiduarum & pupillorum defensionem
aut erga ospitalitatis sollicitudinem: Hac ergo singu¬
la diuisit unicuiq dr̃ scđm mensuram fidei: Sed si
hns qui accipit gratiam ut deuno alico horum saper&
non in tellegat mensuram gratiae sibi datae sed uelit
sapere in quo gratiam non accepit & non discere
uelit sed docere qua enescit. Iste cumminus sapiat
plus uult sapere quam oport&: Uerum ut euidentius
adhuc de his apłr ad signar& introducit &emplum
& dicit. Sicut enio inuno corpore multa oaeorbra
habeous. om̃a aũt oreobra non eundeo actũh a
bent. ltamulti urtũ corpus suonts iuxp̃o. Sinquli
autem alter alterius orem̃bra: Ordinatissime ꝑ hȩc
conponens omne corpus ecdesiae . ut sicut membra corporis
singula quaeque proprior habent actus & tamen uno
consensu mutuosibi inuicem caedunt. Ita inquid & in
ȩcdã quae ẽ corpus xp̃i diuersos singuli habemus actus

Expanded text:
curam, aut erga viduarum et pupillorum defensionem, curam, aut erga viduarum et pupillorum defensionem, aut erga hospitalitatis sollicitudinem, haec ergo singula divisit Deus unicuique secundum mensuram fidei, sed si is qui accepit gratiam, ut de uno aliquo horum saperet, non intelligat mensuram gratiae sibi datae, sed velit sapere in quo gratiam non accepit, et non discere velit, sed docere quae nescit, iste cum minus sapiat plus vult sapere, quam oportet, verum ut evidentius adhuc de his Apostolus assignaret, introducit exemplum et dicit: Sicut enim in uno corpore multa membra habemus, omnia abent, ita multi unum corpus sumus in Christo singuli autem, alter alterius membra. Ordinatissime per haec componens omne corpus Ecclesiae, ut sicut membra corporis, singula quaeque proprios habent actus, et tamen uno consensu mutuo sibi invicem cedunt, ita, inquit, et in Ecclesia, quae est corpus Christi, diversos singuli habemus actus,
Abbreviated transcription (Latin):
in sultantes ramis quidebona oliua fracti sunt. hunc
aptare sermonem & dicere eis non debereplus ra
plus sapiunt dexp̃o quam oport& sapere quinegant eũ
dĩ creatoris ẽẽ filium & alia multa plus deillo quã
oport& conponentes fingentes: Sed sapere adsonri¬
etatem: Quod ingreco dicitur cuΦΡΩCINN In nr̃s
codicibus. hoc est inscripturis diuinis. sobri&as. ama¬
ioribus interp̃tatum ẽ Ab aliis tamen eruditis uiris
tẽperantia ponitur que temperantia una & quattuor
generalibus uirtutibus ab &ur. Ergo sapere ad sobri¬
&atem temperanter sapere ẽ. hoc estut in omnibus
quae agimus uł loquimur aut sentimus tẽperantiam
teneamus: &unicuigue sic̃ ds̃ diuisit orensurao
pidȩi: Hacẽ ut sciat unus quisq & intellegat quae in eo
sit mens ura gratiae dĩ quã consequi meruit ꝑfidem:
In terdum enim accipit quis adõ ut sapiat inopere ca¬
ritatis. aut erga micđias pauperum aut circa debilium

Expanded text:
insultantes ramis qui de bona oliva fracti sunt, insultantes ramis qui de bona oliva fracti sunt, aptare sermonem, et dicere eis, non debere plus saplus sapiunt de Christo quam oportet sapere, qui negant eum Dei creatoris esse Filium, et alia multa plus de illo quam oportet fingentes. Sed sapere ad sobrietacodicibus, hoc est, in Scripturis divinis, sobrietas a majoribus interpretatum est, ab aliis tamen eruditis viris temperantia ponitur, quae temperantia, una ex quatuor generalibus virtutibus habetur. Ergo sapere ad sobrietatem, temperanter sapere est, hoc est, ut in omnibus quae agimus vel quae loquimur aut sentimus temperantiam teneamus. Et unicuique sicut Deus divisit mensuram fidei. Hoc est, ut sciat unusquisque et intelligat quae in eo sit mensura gratiae Dei quam consequi meruit per fidem, interdum enim accipit, quis a Deo, ut sapiat in opere charitatis, aut erga misericordias pauperum, aut circa debilium
Abbreviated transcription (Latin):
luntar dĩ : &nihil ommino uł agere uł dicere ułco¬
gitare : qđ uoluntati dĩ non senserit conuenire :
quia uoluntas dĩ ẽ quicquidbonũ & beneplacitum
& ꝑfectum est: Dico enio pergratiao quaedata
est onhi: Paulus sic̃ & in aliis dicit non in suaso¬
riis sapientiȩ carnalis uerbis sed ꝑ gr̃am quaȩ sibida¬
ta ẽ loquitur. Est enĩ multa differentia ꝑ gr̃am lo¬
quentis & ꝑhumanã sapientiam . Deniq non nulli elo¬
quentes &eruditiuiri : cũ multa dixerint compositae:
& eruditae tam̃ quia non ꝑgr̃am neminẽ auditorum
aut adsidẽ aut ad timorem dĩ. aut ad conpunctionẽ
cordis poterit incitare : Alii non magna eloquentia
quisunt intenuos. Nonplus sapene guao opont&
Sapere: Quod dic̃ omnib: qui s̃ interuos simile est
acsi dicer&. Omni quundõ est cuius sẽꝑ eẽ est qđ dic̃
Non plus sapere uid&ur ad suibientes ramos oleastri. &

Expanded text:
luntas Dei, et nihil omnino vel agere, vel dicere, vel coluntas Dei, et nihil omnino vel agere, vel dicere, vel cogitare, quod voluntati Dei non senserit convenire, quia voluntas Dei est, quidquid bonum et beneplacitum et perfectum est. Dico enim per gratiam quae data est mihi. Paulus sicut et in aliis dicit non in suasoriis sapientiae carnalis verbis, sed per gratiam quae sibi data est loquitur. Est enim multa differentia, per gratiam loquentis, et per humanam sapientiam. Denique nonnulli eloquentes et eruditi viri cum multa dixerint composite et erudite, tamen quia non per gratiam, neminem auditorum, aut ad fidem, aut ad timorem Dei, aut ad compunctionem cordis potuerint incitare. Alii non magna eloquentia, qui sunt inter vos, non plus sapere quam oportet sapere. Quod dicit omnibus qui sunt inter vos simile est ac si diceret: Omni qui in Deo est, cujus semper esse est. Quod dicit, Non plus sapere, videtur ad superbientes ramos oleastri, et
Abbreviated transcription (Latin):
tinentia fides ueritas c&ereq: uirtutes. habitent in
cordauo conformẽte futuri scłi faciunt &ita pul¬
chra unimam tuam ut dicatur illi a uerbo dĩ tota
pulchra es amicamea & macula non est inte: Sedrepor¬
maonni iNnouitate sensus ur̃i: Renouatur aũt
sensus nr̃ ꝑ exercitia sapientiaȩ & meditationẽ uerbi
dĩ & legis eius intelligentiam & quanto quis cotidiae
& scriptur arum ꝓficit lectione. quanto altius intellectus
eius ascendit tanto semꝑ nouus & cotidiȩ nauus efficit᷑
Potest &iam & sensus renouari adiustitiam ad con¬
tinentiam admiđm adsidem ad patientiã & c&̃
ut probetis quȩsit uoluntas dĩ bona & bene¬
placetis. & perpecta: Inmultis enim putatur eẽ
uoluntas dĩ & nonẽ : in quohis utiq: qui sensũ non¬
hab& renouatum errat & fallitur. Estaũt noncuiꝰ¬
cũq sensus sedualde renouatiꝓbare in singulis qui¬
bus agimus quae loquimur quaȩ cogitamus si sit uo¬

Expanded text:
tinentia, fides, veritas, caeteraeque virtutes habitent in tinentia, fides, veritas, caeteraeque virtutes habitent in corde tuo, conformem te futuri saeculi faciunt, et ita pulchram animam tuam, ut dicatur illi a verbo Dei. Tota pulchra es, amica mea, et macula non est in te . Sed reformamini in novitate sensus vestri. Renovatur autem sensus noster per exercitia sapientiae et meditationem verbi Dei, et legis ejus intelligentiam, et quanto quis quotidie ex Scripturarum proficit lectione, quanto altius intellectus ejus ascendit, tanto semper novus et quotidie novus efficitur. Potest etiam et sensus renovari ad justitiam et continentiam, et ad fidem et patientiam, etc. Ut probetis quae sit voluntas Dei bona et beneplacens et perfecta. In multis enim putatur esse voluntas Dei, et non est, in quo is utique qui sensum habet renovatum errat et fallitur. Est autem non cujusque sensus, sed valde renovati, probare in singulis quibus agimus, quae loquimur, quae cogitamus, si sit vo
Abbreviated transcription (Latin):
placentem dõ dicit ut pote a peccatis & uiciis sepa¬
ratam Hienim qui membra sua mortificantab
incentiuo libidinis & furoris & actus corporis sui
qui uoruño: Obsequiũ hiccultum dicit quidudum
inpecudũ mutorũ corporib: consistebat : Nunc in quid
in corpore rationabilis hominis offeratur. & corpora
magis ura quam pecudum fiant sacrificium dõ quia
dignũ ẽ dõ taler hostias immolare. an&es aũt &hyr¬
cos &uitulos in mortali & incorportodõ offerre
nulla ratio recta & honesta suscipit: & uolite cor¬
pormani. huic seculo: Ostendit esse quondã for
mam huius seculi & aliam futuri seculi . &siqui sunt
uidentur sed que non uidentur &a& nae sunt trans¬
formantur &renouantur ad suturi scłi formã : ui¬
de ergo nefirte cumuenerit ir a in cortuũ & concupis¬
centiamala &auaritia c&eraq: quibus scłm p̃sens
delestatur formam tibi scłi p̃sentis inponant. Si uero
econtrario mansu&udo patientia lenitas con¬

Expanded text:
Placentem Deo dicit, ut pote a peccatis et vitiis separatam, hi enim qui membra sua mortificant, ab incentivo libidinis et furoris, actus corporis sui quium. Obsequium hic cultum dicit, qui dudum in pecudum mutorum corporibus consistebat. Nunc, inquit, in corpore rationabilis hominis offeratur, et corpora magis vestra quam pecudum fiant sacrificium Deo, quia dignum est Domino, tales hostias immolare, arietes autem et hircos et vitulos, immortali et incorporeo Domino offerre, nulla ratio recta et honesta suscipit. Et nolite conformari huic saeculo. Ostmam hujus saeculi, et aliam esse futuri saeculi: et si qui sunt videntur, sed quae non videntur, et aeterna sunt, transformantur et renovantur ad futuri saeculi formam: de ergo ne forte cum venerit ira in cor tuum, et concupiscentia mala et avaritia, caeteraque quibus saeculum praesens delectatur, formam tibi saeculi praesentis imponant. Si vero e contrario, mansuetudo, patientia, lenitas, con
Abbreviated transcription (Latin):
quod p̃cepit oior ses intestioronium illis: Offerre
aũt sacrisitiũ iub& ut osten der& dñs quialegẽ nonsolue
r& sedimpler& quiscđmlegẽ gradiens supra legẽ sana¬
r& eos quos remedia. legis non sanauerant & bene addit᷑
discedat quia uero typicȩ uir iste peccati languidum
genus designat humanum. Recte non solum leꝓsur
sed & plenus lepra discribitur : Om̃s enĩ peccauerunt:
& egent głam dĩ. Illam scilic& ut eetenta manus aluato¬
ris hoc est in carnato dĩ uerbo humanãq contingen¬
tẽ naturã aberroris uari&ate mundentur. possint¬
que cũ a płiraudire : Iam uos mundi estis ꝓpt̃ sermonẽ
qđ locutus sum uab̵ : &qui diutius ab hominabiles appłi
dĩerant. castris secr& iam aliquando templo reddi &
sacerdoti quae ant offerre. illi utiq: cuidicitur: Tues sa¬
cerdos in oeẽmĩ. Audienter ab apło. Templũ enĩ dĩ sc̃m ẽ

Expanded text:
quod praecepit Moyses in testimonium illis. Offerre quod praecepit Moyses in testimonium illis. Offerre autem sacrificium jubet, ut ostenderet eis, quia non solve sed impleret. Qui secundum legem gradiens supra legem, sanaret eos, quos remedia legis non sanaverant, et bene additdiscedant. Quia vero typice vir iste, peccatis languidum genus designat humanum, recte non solum leprosus, sed et plenus lepra describitur: Omnes enim peccaverunt, et egent gloria Dei , illam, scilicet, ut extenta manu Salvatoris, hoc est, incarnato Dei verbo, humanamque contingente naturam ab erroris prisci varietate mundentur, possintque cum apostolis audire: Jam vos mundi estis propter sermonem quem locutus sum vobis ; et qui diutius abominabiles a populi Dei erant castris secreti, jam aliquando templo reddi, et sacerdoti queant offerri, illi utique cui dicitur: Tu es sacerdos in aeternum . Audientes ab A
Abbreviated transcription (Latin):
sed ut ꝓbar& quia legi subiestus nonerat nec conta¬
gium timebat ut homines : sed quia contaminari
non poterat qui alios. liberabat: & ait illi iñs ui¬
de neoiui dixenis: Quare p̃cipit᷑ nemini dixeris ni¬
si ut docer& non uulganda nr̃a benefitia sed p̃men¬
da ut non solum amercede abstineamus paecuniȩ sed
&iã gratiȩ: Seduade ostende te sacerdoti: Osten¬
dere sesacerdoti iub&ur ut intelliger& sacerdos eũ
non legis ordinȩ sed gratiadĩ supralegẽ ẽẽ curatũ:
Nuarias obcausar mittit eũ ad sacer dotes Primũ ꝓpt̃
humilitatẽ ut sacerdotib defferre uideat᷑. Erat enim
in lege p̃ceptũ ut qui mundati fuissent alepra offerent
inunera sacerdotib Deinde ut mundatũ uidentes le¬
ꝓsũ aut crederent & saluarentur. autsin on crederent
inecus abiles fierent & simul neqđ in eo sepissime crimi¬
nabant᷑ legẽ uiderent᷑ infringere: et opper munus

Expanded text:
sed ut probaret, quia legi subjectus non erat, nec contased ut probaret, quia legi subjectus non erat, nec contagium timebat, ut homines, sed quia contaminari non poterat qui alios liberabat. Et ait illi Jesus, Vide, nemini dixeris. Quare praecipitur nemini dixeris, nisi ut doceret non vulganda nostra beneficia, sed premenda, ut non solum a mercede abstineamus pecuniae, sed etiam gratiae. Sed vade, ostende te sacerdoti. Ostendere se sacerdoti jubetur, ut intelligeret eum sacerdos, non legis ordine, sed gratia Dei supra legem esse curatum. Varias ob causas mittit eum ad sacerdotes, primum propter humilitatem, ut sacerdotibus deferre videatur. Erat enim in lege praeceptum, ut qui mundati fuissent a lepra, offerrent munera sacerdotibus. Deinde ut mundatum videntes leprosum, aut crederent, et salvarentur, aut si non crederent, inexcusabiles fierent, et simul ne quod in eo saepissime criminabantur, legem videretur infringere. Et offer munus
Abbreviated transcription (Latin):
ad caelos ascendiss&: ecceleprosus ueuiens adona¬
Rat eũ diceus. dĩe sius potes nemundane: Inuo¬
luntate dñi tribuit potestatem. de uoluntate aũt dñi non
dubitauit sed quasi sibi conscius non p̃sũpsit. Lepsus iste
populũ gentium significauit : qui conpunctus admidam
dĩꝑuenit extendit iñs oranũ suam tetigit eũ di¬
ceus uolo oruudane : Considera quã humilis respon¬
sio ille dixerat siuis dñrrespondit uolo ille potes me
putant iungendũ ẽ & legendũ uo lomundare . sed sepa¬
ratim ut primũ dicat uolo. deinde imper& mundare:
et conpestior oiuudata est lepua eius: Mihil me¬
dumẽ inter opus dĩ atq p̃ceptũ quia in p̃cepto ẽ opus
Deniq diẽ & factar̃: quia uoluntas dĩ potestas ẽ. & lex
quidẽ tangi lȩpsur ꝓ hib&. sed qui dñs legis est non
obsequitur legi sed legem facit: Nonergo ideo
teigit quia sine tactu mundare nom poterat.

Expanded text:
ad coelos ascendisset. Et ecce leprosus veniens adoraad coelos ascendisset. Et ecce leprosus veniens adorabat eum dicens: Domine, si vis potes me mundare. In voluntatem Domini tribuit potestatem, de voluntate autem Domini non dubitavit. Sed quasi sibi conscius non praesumpsit, leprosus iste populum gentium significavit, qui compunctus ad mit. Et extendit Jesus manum suam, tetigit eum, dicens: Volo, mundare. Considera quam humilis responsio. Ille dixerat si vis. Dominus respondit: Volo. Ille, potes me putant jungendum est, et legendum volo, mundare, sed separatim, ut primum dicat, volo, deinde imperet, mundare. Et confestim mundata est lepra ejus. Nihil medium est, inter opus Dei atque praeceptum, qDenique dixit, et facta sunt, quia voluntas Dei potestas est, et Lex quidem tangi leprosos prohibet, sed qui Dominus legis est, non obsequitur legi, sed legem facit. Non ergo ideo tetigit, quia sine tactu mundare non poterat,