comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& omnẽ potestatem & uirtutẽ Oportae
enim illum regnare donec ponat om̃s
inimicos subpedib eiꝰ. Omnia enim
dictum sit. Non negamus. de eo qͥ passꝰ
est erucem: qui postea sedere iubetur
a dextris. Quid sibi uult hoc quodait.
oportet enim illum regnare. donec po¬
nat omnes inimicos sub pedib erus:
Nunquidtam diu regnaturus ẽ dñs.
eius. ⁊ postqͣm illi subpedib fuerint
regnare desistet:cum utiq tẽ magis
regnare incipiat.cum inimici ceꝑine
ẽẽ subpedib: Dauid quoq inquarto
graduum psalmo.Sicut oculi ancille
inmanib dñe suȩ: ita ocłi nr̃i ad do¬
minũ dm̃ ur̃m donec misereat᷑ nob̾.
Ergo tam diu ꝓpħa ocłos habebit ad

Expanded text:
 omnem potestatem et virtutem. Oportet enim illum regnare, donec ponat omnes inimicos sub pedibus ejus, omnia enim dictum sit, non negamus de eo qui passus est crucem, qui postea sedere jubetur a dextris. Quid sibi vult hoc quod ait, Oportet enim illum regnare, donec ponat omnes inimicos sub pedibus ejus? Numquid tamdiu regnaturus est Dominus, ejus; et postquam illi sub pedibus fuerint, regnare desistet: cum utique tunc magis regnare incipiet, cum inimici coeperint esse sub pedibus? David quoque in quarto graduum psalmo: Sicut oculi ancillae in manibus dominae suae, ita oculi nostri ad Dominum Deum nostrum, donec misereatur nostri . Ergo tamdi
Abbreviated transcription (Latin):
tib de uteronomii testimoniis appro¬
batur. Si quis inquit in uenerit uir¬
ginem desponsatam uiro in campo. &
ium faciens dormierit cum ea moria¬
tur: quia humiliauit uxorem ꝓximi
sui. & i alio loco. Si autẽ fuerit ad¬
olescentula desponsata uiro:⁊ inue
nerit eam homo in ciuitate. ⁊ dormi¬
erit cum ea educetis utrumq ad por¬
tam ciuitatis illius. & lapidabuntur
tem quia humiliauit uxorem ꝓximi
ipsis. nec non & alibi. Et quis ẽ ille
hu̾mo cui desponsata ẽ uxor :⁊ non
accepit eam: Uadat ⁊ reuertatur
in domũ suam. ne forte moriat᷑ in
bello:⁊ homo alius accipiat eam. di¬

Expanded text:
tibus Deuteronomii testimoniis approtibus Deuteronomii testimoniis approbatur. Si quis, inquit, invenerit virginem desponsatam viro in campo, et vim faciens dormierit cum ea, morte moriatur: quia humiliavit uxorem proximi sui. Et in alio loco: Si autem fuerit adolenerit homo eam in civitate, et dormierit cum ea, educetis utrumque ad portas civitatis illius, et lapidabuntur tem, quia humiliavit uxorem proximi m ex vobismetipsis . Necnon et alibi: Et quis ille homo, cui desponsata est uxor, et non accepit eam? uadat et redeat in domum suam, ne moriatur in bello et homo alius accipiat eam.
Abbreviated transcription (Latin):
tata sunt fierent. Igit᷑ cum euãgłista
dicat priusqͣm conuenirent. ꝓximũ
nuptiarum tempꝰ ostendit:⁊ in eo iã
rem fuisse ut que prius sponsa fuerat.
ẽẽ uxor inciꝑet. Quasi dixerit. Ante¬
quam oscula amplexusq miscerent.
andeqͣ. rem agerent nuptiarii: inuen¬
ta ẽ habens inutero. Inuenta ẽ autem
anullo alio nisi aioseph: qui sponse u¬
terum tumentem pene iam licentia
maritali: i curiosis ocłis dep̃hendit. N
tamen sequitur ut ꝑriorib docuimꝰ
exemplis. eum cũ maria conuenisse
post partum: cuius conuemendidesi¬
derium. uteri conceptione sublatum ẽ.
Qd̃ autem in somnis dicit᷑ ioseph. ne
timeas acciꝑe mariam uxorem tuam.¬
& rursum exurgens audem iosepha sõ¬
no fecit sicut precepit ei angłs dñi:⁊ ac
uere. quasi ex eo quod uxor est appellata
sponsa ẽẽ desierit: cum hanc ẽẽ scͥpture
diuine consuetudinẽ nouerimus. ut
sponsas appellet uxorrs. sicut inseqͣn¬

Expanded text:
tata sunt, fierent. Igitur cum Evangelista tata sunt, fierent. Igitur cum Evangelista dicat: priusquam convenirent, proximum nuptiarum tempus ostendit, et in eo jam rem fuisse ut, quae prius sponsa fuerat, esse uxor inciperet. Quasi dixerit: Antequam oscula amplexusque miscerent; antequam rem agerent nuptiarum, inventa est habens in utero. Inventa est autem a nullo alio, nisi a Joseph, qui sponsae uterum tumentem pene jam licentia maritali, et curiosis oculis deprehendit. Non tamen sequitur, ut prioribus docuimus exemplis, eum cum Maria convenisse post partum, cujus conveniendi desiderium, uteri conceptione sublatum est. Quod autem in somnis dicitur ad Joseph: Ne timeas acci Exurgens autem Ioseph a somno, fecit sicut praecepit ei angelus Domini, et quasi ex eo quod uxor est appellata, sponsa esse desierit, cum hanc esse Scripturae divinae consuetudinem noverimus, ut sponsas appellet uxores: sicut in sequen
Abbreviated transcription (Latin):
neq enim de ñ conuenturis euangłista
dixisset. priusqͣm conuenirent. quia
nemo de non pransuro dicit andeqͣm
pranderet: doleamne an rideã nescio.
Imꝑitie arguam. au temeritatis accusẽs
Quasi si quis dixerit. anteqͣm in portu
pranderem ad africam nauigaui. non
possit stare sententia nisi ei in pordu qͣ.¬
doq prandendum sit: aut si uelimus
dicere. paulus apls anteqͣm ad hispani¬
as ꝑgeret. rome inuincła coniectus est:
aut certe illud. heluidius andeqͣ. peni¬
tentiam ager&. morte p̃uentus ẽ: statĩ
aut paulo post uincła adhispanias
sit eundum. aut heluidio penitentia
agenda post mortẽ. cum scriꝑtura di¬
cat. inferno autẽ quis conficebit᷑ tibis
aut non potius sit intelligendũ quod
ante p̾positio. licet sepe consequentia
indicet. tamen non nunqͣm ea tantũ
que priꝰ cogitabant᷑ ostendat. nec ne¬
cesse sit ut cogitata fiant. cum ideo¬
aliud inter uenerit. ne ea que cogi¬

Expanded text:
n conventuris Evangelista n conventuris Evangelista dixisset: Priusquam convenirent: quia nemo de non pransuro dicit, antequam pranderet, doleamne, an rideam, nescio. » Imperitiae arguam, an temeritatis accusem? Quasi si quis dixerit: Antequam in portu pranderem, ad Africam navigavi, non possit stare sententia, nisi ei in portu prandendum quandoque sit. Aut si velimus dicere: Paulus apostolus antequam ad Hispanias pergeret, Romae in vincula conjectus est. Aut certe illud: Helvidius antequam poenitentiam ageret, morte praeventus est: statim aut Paulo post vincula ad Hispanias sit eundum: aut Helvidio poenitentia agenda post mortem; cum Scriptura dicat: In inferno autem quis confitebitur tibi ? Ac non potius sit intelligendum, quod, ante, praepositio, licet saepe consequentiam indicet, tamen 208 nonnumquam ea tantum quae prius cogitabantur, ostendat. Unde nec necesse sit ut cogitata fiant, cum aliud ideo intervenerit, ne ea quae cogi
Abbreviated transcription (Latin):
somnis apparuit ei dicens. Ioseph fi
satam: non commendatã ut dicitis.
Et utiq non obaliud desponsatam:
nisi quandoq nupturam. Neq enim
de non conuenturis euangłista dixis¬
set. priusqͣm conuenirent: qͥa nemo
de non pransuro dicit. anteqͣm pͣnde¬
ret. Deinde ab angło uxorem appel¬
latam atq coniunctam. Audiamus
nunc quid seriptura ꝓnuciet. Ex¬
surgens inquit ioseph a somno. fec̃
sicut p̃ceꝑat ei angłs dñi. Et accep̃
urorem suam:i non cognouit eam
donec peperit filium. Curramus ꝑ
singła:⁊ impietatẽ isdem quib in¬
gressa ẽ uestigiis ꝑsequentes: pugnã¬
tia inter se dixisse doceamus. Despoz¬
satam confitetur. & statim uxorem
uult eẽ. quã confessus est sponsam.
Rursum qͣm uxorem nominat. dic̃
non ob aliud despõsata: nisi quãdoq
nupturam. Et ne parum hoc arbitre¬
mur:: habes inquit desponsatam non
cõm̃datã. id ÷ necdũ uxorẽ: nec dũ maritali
uinculo copulatam. In eo uͦ quod ait.

Expanded text:
dicens: Joseph, fisatam, non commendatam, ut dicis, et utique non ob aliud desponsatam, nisi quandoque nupturam. Neque enim de non conventuris Evangelista dixisset: Priusquam convenirent: quia nemo de non pransuro dicit, antequam pranderet. Deinde ab Angelo uxorem appellatam et conjunctam. Audiamus nunc quid Scriptura pronuntiet: Exsurgens, inquit, Joseph a somno, fecit sicut praeceperat ei Angelus Domini: et accepit uxorem suam, et non cognovit eam, dosingula, et impietatem iisdem, quibus ingressa est, vestigiis persequentes, pugnantia inter se dixisse doceamus. Desponsatam confitetur: et statim uxorem vult esse quam confessus est sponsam. Rursum quam uxorem nominat, dicit non ob aliud desponsatam, nisi quandoque nupturam. Et ne parum hoc arbitremur: « Habes, inquit, desponsatam, et non commendatam, id est, necdum uxorem, necdum maritali vinculo copulatam. In eo vero quod a
Abbreviated transcription (Latin):
ad detractionem uite mee ⁊ admale¬
dicta conuerti. solent enim hoc ⁊ mu¬
liercłe facere. que uictorib dñis male
optant in angulis. ⁊ illud dico p̃ueni¬
eodem quo marie detraxisti ore me
laceres:i caninam facundiã. seruus
dñi pariter experiat᷑ & mater. Expł¬

Expanded text:
ad detractionem vitae meae et ad malead detractionem vitae meae et ad maledicta converti solent enim hoc et mulierculae facere, quae victoribus dominis male optant in angulis, illud dico praevenieodem quo Mariae detraxisti, ore me laceres, et caninam facundiam servus Domini pariter experiatur et mater.
Abbreviated transcription (Latin):
nos non capit. Cotidiȩ bella secant: mor¬
bi subtrahunt: naufragia absorbunt. &
nichilominus de t̾minis litigamꝰ. De
hoc numero sunt illi qui agnum seq̾n¬
dur. qui uestim̃ta sua non comqͥnaue¬
runt: uirgines enim ꝑmanserunt. Ob¬
serua quid significet comquinauerun.
Ego non audeo exponere: ne heluidius
calumniet᷑. Quod autẽ ais quasdã eẽ
uirgines tabernarias: ego tibi plꝰ uin
dico. eẽ. in his ⁊ adulteras. Et qd̾ magiꝰ
mireris. clericos ẽẽ cauꝑones. & mona¬
chos impudicos. S quis non statim
intelligat. nec tabernariam uirginẽ.
nec adulterum monachum. nec eleri¬
cum posse eẽ cauponem: Nunquid
uirginitatis incrimine ẽ. Ego certe
ut ꝑsonis aliis pretermissis aduirgi¬
nem ueniam. que institorias exercet
artes. nescio an corpore. qͦd scio. spiri¬
tu uirgo non ꝑmanet. Rethoricati
sumus: ⁊ in morem de clamatoꝵ pau¬
lulum lusimus. Tu nos heluidi coegi
Et quia arbitror te ueritate suꝑatum

Expanded text:
nos non capit. Quotidie bella 230 nos secant, mornos non capit. Quotidie bella 230 nos secant, morbi subtrahunt, naufragia absorbent, et nihilominus de terminis litigamus? De hoc numero sunt illi, qui Agnum sequuntur , qui vestimenta sua non coinquinaverunt, virgines enim permanserunt. Observa quid significet, coinquinaverunt. Ego non audeo exponere, ne Helvidius calumnietur. Quod autem ais quasdam esse virgines tabernarias; ego tibi plus dico, esse in his et adulteras, et, quo magis mireris, clericos esse caupones, et monachos impudicos. Sed quis non statim intelligat, nec tabernariam virginem, nec adulterum monachum, nec clericum posse esse cauponem? Numquid virginitatis in crimine est? Ego certe, ut aliis personis praetermissis ad Virginem veniam: quae institorias exercet artes, nescio an corpore, quod scio, spiritu virgo non permanet. 22. Rhetoricati sumus, et in morem declamatorum, paululum lusimus. Tu nos, Helvidi, coegisEt quia arbitror te veritate superatum,
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc ẽ quod apłs breuiter. xp̃o inse loqͣn
mundi. qͦmͦ placeat uiro: nobis super
hoc campum intelligentie derelinquens.
Neq tamen alicui necessitatem ĩponit
aut laqueum. s id qͦd honestum est
suadet: uolens om̃s ẽẽ sicut seipsum.
Et quanqͣm de uirginitate p̃ceptum
domini non habeat. quia ultra homineᷤᷤ
est & quodammͦ imꝑudentis erat adu̾sũ
naturam cogere. alioq mͦ dicere uolo
uos eẽ qd̾ angłi sunt. unde ⁊ uirgo ma¬
ioris ẽ precii. dum id contempnit. qd̾ si
fecerit non delinquit: nichilominus in
coherentib infert. Consilium autẽ do
tanquã miscdiam consecutꝰ adño:. ut
sim fidelis. Eristimo gͦ hoc bonum eẽ
propt̾ in stantem necessitatẽ. quia bo
num ẽ homini. sic eẽ. Que ÷ illa ne¬
cessitas: Ue pregnantib ⁊ nutrienti¬
b in illa die. Ideo silua succrescit: ut
postea recidatur. Ideo ager seritur: ut
metatur. Tam plenus est orbis: terra

Expanded text:
Hoc est, quod Apostolus breviter, Christo in Hoc est, quod Apostolus breviter, Christo in mundi, quomodo placeat viro : nobis super hoc campum intelligentiae derelinquens. Neque tamen alicui necessitatem imponit aut laqueum, sed id quod honestum est, suadet, volens omnes esse sicut seipsum. Et quamquam de virginitate praeceptum Domini non habeat: quia ultra homines est; et quodammodo impudentis erat, adversum naturam cogere, alioque modo dicere, Volo vos esse, quod Angeli sunt: unde et virgo majoris est mercedis, dum id contemnit, quod si fecerit, non delinquit; nihilominus in cohaerentibus infert: Consilium autem do, tamquam misericordiam consecutus a Domino, ut sim fidelis. Existimo ergo hoc bonum esse propter inum est homini sic esse. Quae est ista necessitas? Vae praegnantibus et nutrientibus in illa die . Ideo silva succrescit, ut postea recidatur. Ideo ager seritur, ut metatur. Jam plenus est orbis, terra
Abbreviated transcription (Latin):
oculis ingerunt᷑. His infelix uxor
aut letatur & perit: aut offenditur.
& maritꝰ iniurgia concitatur. Hinc
discordia: seminariũ repudii. Aut si
aliqua inuenit᷑ domus in qua ista ñ
domus. liberorum educatio. necessita¬
des mariti. correctio seruulorũ.: quẽ
A xp̃i cogitatione non auocent: De¬
fecerunt ait scriptura sare muliebria.
Post qd̾ dicitur ad abraham. Omĩa que¬
cumq dicit tibi sara: audi uocẽ enis.
Que non ÷ inpartus anxietatib ⁊ do¬
lore. que deficientib menstrui cruoriᷤᷤ
officiis. mulier ẽẽ desistit. a dei male¬
dictione fit libera. Nec ÷ ad uirum
conuersio eiꝰ. sed econtrario uir subici¬
tur ei:⁊ dñi ei uoce p̃cipitur. Omĩa q̃¬
cumq dicit tibi sara: audi uocem eius
Et sic incipiunt uacare orationi: quia
qͣndiu inconiuigio debitum soluituꝵ.
orandi p̃teritur instantia. Non nega-
mus uiduas. non negamus maritatas
ẽẽ desierint. que inipsa necessitate con¬

Expanded text:
oculis ingeruntur. His infelix uxor, oculis ingeruntur. His infelix uxor, aut laetatur, et perit: aut offenditur, et maritus in jurgia concitatur. Hinc discordia, seminarium repudii. Aut si aliqua invenitur domus, in qua ista nondomus, liberorum educatio, necessitates mariti, correctio servulorum, quam a Dei cogitatione non avocent? Defecerunt, inquit Scriptura, Sarae muliebria : post quod dicitur ad Abraham: Omnia quaecumque dicit tibi Sara, audi vocem ejus . Quae non est in partus anxietatibus et dolore, quae deficientibus menstrui cruoris officiis, mulier esse desiit, a Dei maledictione fit libera: nec est ad virum conversio ejus, sed e contrario vir subjicitur ei, et Domini ei voce praecipitur: cumque tibi dicit Sara, audi vocem ejus : et sic incipiunt vacare orationi. Quia quamdiu in conjugio debitum solvitur, orandi praeteritur instantia. 21. Non mus viduas, non negamus maritatas esse desierint, quae in ipsa necessitate con
Abbreviated transcription (Latin):
faciem gressum frangere. si mulare blã¬
ditias: Illa hoc agit ut turpior pareat.
⁊ nature bonum infuscet in iuria:
hec adspeculum pingit᷑ ⁊ incontume¬
liam artificis conatur pulchrior ẽẽ. ꝗͣ.
nata est. Inde infantes garriunt. fami¬
lia ꝑstrepit. liberi ab osculis. liberi abore
dependent. Computant᷑ sumptꝰ: impẽ¬
dia p̃parantur. Hinc cocorũ accincta
manus carnes terit. hinc textricũ tur¬
ba cõmurmurat. Nuntiatur inderĩ
uir uenisse cum sociis. Illa adhirun¬
dinis modum lustrat uniuersa pe¬
necraliaᷤ. si choru rigeat. si ꝑauimenta
uerrerint. si ordinata sint pocula. si
prandium p̾paratum. Responde qͦso.
inter ista. ubi sit dei cogitatio. Et he fe¬
lices domus. Ceterum ubi timphana
sonant. tẏbia clamitat. lira garrit. cỹ¬
balum concrepat. quis ibi dei timor:
Parasitus in contumeliᷤ gloriat᷑. ingre¬
diunt᷑ ex posite libidinum uictime:⁊
tenuitate uestium nude impudicis

Expanded text:
faciem, gressum frangere, simulare blanfaciem, gressum frangere, simulare blanditias? Illa hoc agit, ut turpior appareat, et naturae bonum infuscet injuria. Haec ad speculum pingitur, et in contumeliam artificis conatur pulchrior esse quam nata est. Inde infantes garriunt, familia perstrepit, liberi ab osculis et ab ore dependent, computantur sumptus, impendia praeparantur. Hinc cocorum accincta manus carnes terit, hinc textricum turba commurmurat: nuntiatur interim vir venisse cum sociis. Illa ad hirundinis modum lustrat universa penetralia, si torus rigeat, si pavimenta verrerint, si ornata sint pocula, si prandium praeparatum. Responde, quaeso, inter ista ubi sit Dei cogitatio? Et hae felices domus? Caeterum ubi tympana sonant, tibia clamitat, lyra garrit, cymbalum concrepat, quis ibi Dei timor? Parasitus in contumeliis gloriatur: ingrediuntur expositae libidinum victimae, et tenuitate vestium nudae impudicis
Abbreviated transcription (Latin):
omnes & nubebantur. & de relictis pa¬
rentib fiebant una caro. Qͦ mͦ uero
uor illa ꝑtonuit. tempus breuiatum
est. reliquum ẽ ut qui habent urores
sic sint quasi non habentes. ad herenteᷤᷤ
dño unus cum eo efficimur sp̃c. quare¬
quomͦ placeat uxori: qiuila ẽ  ulier
& uirgo. que non ẽ nupta ogitat que
sunt dei. ut sit scã corpore ⁊ sp̃u. nã quȩ
nupta est cogitat que sunt mundir qͦ¬
modo placeat uiro: quid oblatras. qͥd
repugnas: Uas electionis hec loquit᷑.
diuisa est dicens mulier & uirgo. Ui¬
de quante felicitatis sit: que & nomen
sexus amiserit. Uirgo. iam mulieR
non uocat᷑. Que non ẽ nupta. cogitat
que sunt dñi. ut sit sc̃a corpore & spũ
Hirginis definitio. scãm ẽẽ corꝑe ⁊ sp̃u:
quia nichil ꝓsit carnem habe uirginẽ.
si mente quis nupserit. Que uͦ mipta
est. cogitat que sunt mundi: qͣ modo
placeat uiro. Idem tu putas ẽẽ dieb
& noctib uacare orationi. uacare ie¬
iuniis: ad aduentum mariti expolire

Expanded text:
omnes, et nubebantur, et derelictis parentibus, fiebant una caro. Quando vero vox illa pertonuit: Tempus breviatum est: reliquum est, ut et qui habent uxores, sic sint, quasi non habeant; adhaerentes Domino, unus cum eo efficimur spiriquomodo placeat uxori. Et divisa est mulier, et virgo: quae non est nupta, cogitat quae sunt Dei, ut sit sancta corpore et spiritu. Nam quae nupta est, cogitat, quae sunt mundi, quomodo placeat viro . Quid oblatras? quid repugnas? Vas electionis haec loquitur, 228 Divisa est, dicens, mulier, et virgo. Vide quantae felicitatis sit, quae et nomen sexus amiserit. Virgo jam mulier non vocatur. Quae non est nupta, cogitat quae sunt Domini, ut sit sancta corpore et spiritu. Virginis definitio, sanctam esse corpore et spiritu; quia nihil prosit carnem habere virginem, si mente quis nupserit. Quae vero nupta est, cogitat quae sunt mundi, quomodo placeat viro. Idem tu putas esse diebus et noctibus vacare orationi, vacare jejuniis; et ad adventum mariti expolire
Abbreviated transcription (Latin):
postea crediderunt. Licet fieri potuerit
ut uno statim credente. alii diu incre¬
duli fuerint. ⁊ hanc ẽẽ matrem iaco¬
bi ⁊ iosetis. id÷ mariã cleophe urorẽ
alpher. hanc dictam mariam iacobi
minoris. Que si mater ẽẽt dñi: ma¬
gis eam ut in omnib locis matrẽ illiꝰ
appellassec:⁊ non aliorum dicendo
matrem. alternis uoluisset intelligi.
Herum inhac parte contentiosum
funem non traho. Alia fuerit maria
cleophe. alia maria iacobi & iosetis:
dum mͦ constet ñ eandem mariam
iacobi & iosetis ẽẽ: quã matrem dñi.
Et unde ais fr̃s dm̃ dicti sunt qͥ non
erant fr̃s: Iam nũc doceberis. quatu¬
or modis inscripturis diuinis fr̃s dici.
Natura. gente. cognatione affectu. Na¬
tura ut esaii ⁊ iacob duodecim patriar¬
che. andiras & petrus. iacob ⁊ ioħes. Gen¬
cantur: ut in deutero nomio. Si autem
emeris frẽm tuum qui ẽ hebreus. uel
que ẽ hebrea. seruiet tͥ sex annis &

Expanded text:
postea crediderunt. Licet fieri potuerit, postea crediderunt. Licet fieri potuerit, ut uno statim credente, alii diu increduli fuerint, et hanc fuisse matrem Jacobi et Josetis, id est, Mariam Cleophae uxorem Alphaei, et hanc dictam Mariam Jacobi minoris. Quae si esset mater Domini, magis eam, ut in omnibus locis, matrem illius appellasset, et non aliorum dicendo matrem, alterius voluisset intelligi. Verum in hac parte contentiosum funem non traho, alia fuerit Maria Cleophae, alia Maria Jacobi et Josetis, dummodo constet, non eamdem Mariam Jacobi et Josetis esse, quam matrem Domini. Et unde, ais, fratres Domini dicti sunt, qui non erant fratres? Jam nunc doceberis, quatuor modis in Scripturis divinis fratres dici, natura, gente, cognatione, affectu. Natura, Esau, Jacob, duodecim Patriarchae, Andreas et Petrus, Jacobus et Joannes. Gencantur, ut in Deuteronomio: Si autem emeris fratrem tuum, qui est Hebraeus, vel quae est Hebraea, serviet tibi sex annis: et
Abbreviated transcription (Latin):
mater. fuerit uror alphei. & soror ma¬
rie matris dñi. quam mariã cleophe
iohes euangłista cognominat. apatre.
alia causa ei nom̃ imponens. Si autẽ¬
inde tibi alia atq alia uidet᷑ qd̾ ali¬
bi dicatur maria iacobĩ minoris
ture consuetudinẽ eundem homi¬
nem diuersis nominib appellari.
Raguhel socer moy si. & iethro dicit᷑.
Uedeon. ñ nullis causis immutandi
nominis ante p̃missis. subito ihero¬
boal legitur. Orias rex iuda: uicis¬
sim azarias uocatur. Alons tha¬
bor tabirium dicit᷑. Rursum her¬
mon phenices cognominant samor:
& amorreus cognominat eum sanir.
Cadem cȩli plaga. trib nominib ap¬
pellatur: nageb. theman. darom. Lege
ezechiel. Petrus. symon dicitur ⁊ cephaᷤᷤ.
Iudas iacobi ⁊elotes: in alio euangłio
taddeus dicitur. Multaq alia que ad
exemplum horum ipse sibi de om̃ib
scripturis lector poterit congregare.
eius marie: qui antea non credentes.

Expanded text:
mater, fuerit uxor Alphaei et soror Mamater, fuerit uxor Alphaei et soror Mariae matris Domini, quam Mariam Cleophae Joannes evangelista cognominat: A patre,t quacunque alia causa ei nomen imponens. Pariteinde tibi alia atque alia videtur, quod alibi dicatur: Maria Jacobi minoris turae consuetudinem, eumdem hominem diversis nominibus nuncupari. Raguel socer Moysi, et Jethro dicitur. Gedeon, nullis causis immutati nominis ante praemissis, subito Jerobaal legitur. Ozias rex Juda, vicissim Azarias vocatur. Mons Thabor, Itabyrium dicitur. Rursum Hermon Phoenices cognominant Sanior, et Amorraeus cognominat eum Sanir. Eadem coeli plaga tribus nominibus appellatur, Nageb, Theman, Darom, lege Ezechiel. Petrus, et Simon dicitur, et Cephas. Judas zelotes, in alio Evangelio 220 Thaddaeus dicitur: multaque alia quae ad exemplum horum pertinent ipse sibi de omnibus Scripturis lector poterit congregare. ejus, Mariae, qui antea non credentes,
Abbreviated transcription (Latin):
iacobum. quẽ marie filium. nec tam̃
matris domini scriptura cõmemo¬
alphei filius erit. ⁊ credet in iħmͥi
non erit de illis fratrib de quib
scriptum est. Neq enim fratres eiꝰ¬
tunc credebant in eum. Si non ẽ apłs
sed terrius nescio quis iacob. quomͦ
est frater domini putandus. ⁊ qͦmͦ
tercius ad distinctionẽ maioris appel¬
labitur minor. eum maior ⁊ minor
non inter tres. s int̾ duos soleant p̃be¬
re distantiam. ⁊ frater dñi apl̃s sit pau¬
lo dicente. deinde post trienniũ ueni
iherosolimã uidere petrum: ⁊ man¬
si apud illum dieb quindecim᷑ aliũ
autem apłorum uidi neminẽ. nisi ia¬
cobum fratrem dñi: Et in eadem
epła. Et cognita gr̃a quedata ẽ mͥ.
petrus ⁊ iacob & ioħes. qui uideban¬
dur columne eẽ. Ne autẽ hunc iaco
bum putes filium rebedei. lege ac¬
tus apłorum. iam abherode fuerat
interemptus. Restat conclusio. ut
mnaria ista que iacobi minoris scͥbit᷑

Expanded text:
Jacobum, quem Mariae filium, nec tamen Jacobum, quem Mariae filium, nec tamen matris Domini Scriptura commemoAlphaei filius erit; et credet in Jesum; et non erit de illis fratribus, de quibus, scriptum est: Neque enim tunc jus credebant in eum. Si non est Apostolus, sed tertius nescio quis Jacobus, quomodo est frater Domini putandus, et quomodo tertius ad distinctionem majoris appellabitur minor, cum major et minor, non inter tres, sed inter duos soleant praebere distantiam; et frater Domini Apostolus sit, Paulo dicente: Deinde post triennium veni Jerusalem videre Petrum, et mansi apud illum diebus quindecim. Alium autem Apostolorum vidi neminem, nisi Jacobum fratrem Domini ? Et in eadem Epistola: Et cognita gratia, quae data est mihi, Petrus et Jacobus et Joannes, qui videbantur columnae esse . Ne autem hunc putes Jacobum filium Zebedaei, lege Actus Apostolorum. Jam ab Herode fuerat interemptus. Restat conclusio, ut Maria ista quae Jacob
Abbreviated transcription (Latin):
quos iudei fratres iħu ẽẽ dixerunt:
O furor cecus: ⁊ in ꝓprium exitrum
mens uesana. Dicis adcrucem dñi. ma¬
trem eius fuisse p̃sentem. dicis ioħi di¬
scipulo obuiduitatẽ ⁊ solitudinẽ com¬
mendatam. quasi iuxta te ñ haber&.
quatuor filios: ⁊ innumeras filias qͣ¬
rum consortio frueretur. Uiduam
quoq nominas. qd̾ script᷑a ñ loquit᷑. s¬
& cum om̃ia euangłistarum exẽꝑla
proponas. solius tibi iohis uerba non
complacent. Dicis transitorie aderucẽ
domini eam fuisse p̾sentẽ. ne consul¬
do p̃terisse uidereris. & tamenquȩ
cum illa mulieres fuerint. siles. Ig¬
noscerem nescienti. nisi uiderẽ con-¬
sulto reticentem. Audi itaq ioħes e¬
uangłista quid dicat. Stabant autem
iuxta crucem iħu mater eius: isoror
matris eius. maria cleophe ⁊ maria
magdalene. Nulli dubium ẽ duos
fuisse apłos. iacobi uocabulo nuncu¬
ꝑatos. iacobum zebedei: ⁊ iacobum
alphei. Istum nescio quẽ minorem

Expanded text:
quos Judaei fratres Jesu esse dixerunt? » 13. quos Judaei fratres Jesu esse dixerunt? » 13. O furor caecus, et in proprium exitium mens vesana! Dicis ad crucem Domini matrem ejus fuisse praesentem, dicis Joanni discipulo ob viduitatem et solitudinem commendatam: quasi juxta te non haberet quatuor filios, et innumeras filias, quarum consortio frueretur? Viduam quoque nominas, quod Scriptura non loquitur. Et cum omnia Evangelistarum exempla proponas, solius tibi Joannis verba non placent. Dicis transitorie, ad crucem Domini eam fuisse praesentem, ne consulto praeterisse videaris: et tamen quae cum illa mulieres fuerint, siles. Ignoscerem nescienti, nisi viderem consulto reticentem. Audi, itaque, Joannes quid dicat: Stabant autem juxta crucem Jesu mater ejus, et soror matris ejus Maria Cleophae, et Maria Magdalene . Nulli dubium est, 219 duos fuisse Apostolos Jacobi vocabulo nuncupatos, Jacobum Zebedaei, et Jacobum Alphaei. Istum, nescio quem minorem
Abbreviated transcription (Latin):
illi. Inter quas erant maria magda
autem & mulieres de longe aspicienteᷤ ⁊
inter quas erat maria magdalene.
& maria iacobi minoris: ⁊ iosetis ma¬
Iter & salome. Ibiq post modicum.
Et alie multe que ascenderant cum
eo inerłm. Nec non ⁊ lucas. Erant
autẽ maria magdalene:⁊ iohanna. &
& clamitet ea que ꝓse faciant a no¬
bis ẽẽ subtracta: ⁊ sententiã suã non
testimoniis secripturarũ. s lubrica di¬
sputatione conuulsam. Ecce inquit ia¬
iacobi ad distinctionẽ maioris. qͥ erat
filius ⁊ ebedei. sicut ⁊ in alio loco mar¬
cus ponit. A aria autẽ magdalene.
⁊maria iacobi ⁊⁊ iosetis uiderunt
ubi poneretur.: transacto sabbato
emerunt a romata:⁊ uenerunt ad
monum̃tum. Et utiq ait qͣm mise¬
rum erit ⁊ impium hoc sentire de
maria. ut cum alie femine curam
sepulture ib̃u habuerint. matrem
cius dicamus absentem: aut alterã
eẽ mariam nescio qͣm confingamus¬
ut eorum mariam matrẽ dicerent.

Expanded text:
illi. Inter quas erant Maria Magdalilli. Inter quas erant Maria Magdalautem et mulieres a longe aspicientes, inter quas erant Maria Magdalene, et Maria Jacobi minoris, et Joseph mater, et Salome : ibique post modicum: Et aliae multae quae ascenderant cum eo in Jerusalem. Necnon et Lucas: Erant autem Maria Magdalene et Joanna, etet clamitet, ea quae pro se faciant, a nobis esse subtracta, et sententiam suam, non testimoniis Scripturarum, sed lubrica disputatione convulsam. « Ecce, inquit, JaJacobi, ad distinctionem majoris, 218 qui erat filius Zebedaei, sicut et in alio loco Marcus ponit: Maria autem Magdalene, et Maria Jacobi, et Josetis, viderunt ubi poneretur: et transacto sabbato, emerunt aromata, et venerunt ad monumentum. Et utique ait: Quam miserum erit et impium de Maria hoc sentire, ut cum aliae feminae curam sepulturae Jesu habuerint, matrem ejus dicamus absentem: aut alteram esse Mariam, nescio quam, confingamut eorum Mariam matrem dicerent,
Abbreviated transcription (Latin):
nos sunt: Lucas quoq in actil apłoꝵ
ita refert. Hi omnes erãt ĩ stantes unani¬
mes orationi. cum mulierib:⁊ maria q̃¬
fuit mater ihħu:⁊ fratrib ipsius. Nec ñ
⁊i paulus apls in eandem hystorie ueri¬
tatem pari uoce concordat. Ascendi autẽ
scđ̾m reuelationẽ: & neminem uidi nͥ
petrum ⁊ iacobum fratrem dñi. Et rur¬
sum in alio loco. Nunqͥd ñ habemus
potestatem manducandi ⁊ bibendi:
Nunquid non habemus potestatem
uxores circum ducendi. sicut & cȩteri
te aliquis iudeoꝵ testimoniũ non ad¬
mitteret. qui etiam nomina fratrum
illius ediderunt. si mili eos asserens in
mando sunt lapsi: argute precauit.
i ait hec eadem uocabula ab euangłistiᷤ
in loco alio nominari.i eosdẽ ẽẽ fratres
domini filios mariȩ. Mlath̾s loquit᷑.
Erant autem ibi. haud dubium qͥn
ante crucem domini etiam mulieres
multe a longe ex pectantes. que secute
fuerant iħm agalilea ministrantes

Expanded text:
nos sunt ? Lucas quoque in Actibus Apostolorum nos sunt ? Lucas quoque in Actibus Apostolorum ita refert: Hi omnes erant instantes unanimes in oratione cum mulieribus et Maria matre Jesu, et fratribus ipsius . Necnon et Paulus Apostolus in eadem historiae veritate pari voce concordat: Ascendi autem secundum revelationem, et neminem vidi, nisi Petrum et Jacobum fratrem Domini . Et rursum in alio loco: 217 Numquid non habemus potestatem manducandi et bibendi? Numquid non habemus potestatem uxores circumducendi, sicut et caeteri te aliquis Judaeorum testimonium non admitteret, qui etiam nomina fratrum illius ediderunt, simili eos asserens  Amando sunt lapsi, argute praecavit, et ait: Haec eadem vocabula ab Evangelistis in alio loco nominari, et eosdem esse fratres Domini, filios Mariae. » Matthaeus loquitur: Erant autem ibi haud dubium quin ante crucem Domini et mulieres multae a longe spectantes, quae secutae fuerant Jesum a Galilaea, ministrantes
Abbreviated transcription (Latin):
a pena:⁊ ridiculus eris: aut si confite¬
beris interfectos. ingratus. optinebimꝰ
& unigenitos primogenitos appellari.
in primogenito uoluerit ostendere. fr̃s
dñi in euangłus nominari. ut ibi. Eoce
mater eius & fratres erus stabant foris¬
querentes loqui cum eo. & alibi. Post hec
ascendit capharnaum ipse ⁊ mater eius
ipsius. Transi hinc ⁊ uade iniudeam: ut
& discipuli tui uideant oꝑa tua quȩ facis.
Nemo enim aliquid in occulto faciens: qͣrit
ipse in palam ẽẽ. Si hec facis. manifesta te¬
ipsum huic mundo. Iohanne de fuꝑ infe¬
rente. Neq enim fratres eius tunc credebais
in eum. Item marcus atq matħ̾s. Et docelnt
eos insynagoga eoꝵ in patria sua:ita ut
stuperent ⁊ dicerent. Unde huic hec om̃is
sapientia ⁊ uirtutes: Nonne hic ẽ fabri
filius: Nonne mater eius dicitur ma¬
ria: i fratres eius iacob & ioseph: ⁊ sy¬
mon ⁊ iudas. ⁊ sorores eius omnes apd̃

Expanded text:
a poena, et ridiculus eris: aut si confitea poena, et ridiculus eris: aut si confiteberis interfectos, ingratis obtinebimus, et unigenitos primogenitos appellari. in primogenito voluerit ostendere, fratres Domini in Evangeliis nominari, ut ibi: Ecce mater ejus et fratres ejus stabant forisquaerentes loqui cum eo . Et alibi: Post haec descendit Capharnaum, ipse et mater ejus: Transi hinc, et vade in Judaeam, ut et discipuli tui videant opera tua quae facis. Nemo enim aliquid in occulto faciens, quaerit ipse in palam esse. Si haec facis, manifesta teipsum mundo . Joanne desuper inferente: Neque enim fratres ejus tunc credebant in eum . Item Marcus et Matthaeus: Et docebat eos in synagoga eorum in patria sua, ita ut stuperent, et dicerent: Unde huic omnis haec sapientia et virtutes? Nonne hic est fabri filius? nonne mater ejus dicitur Maria, et fratres ejus Jacobus et Joseph, et Simon et Judas, et sorores ejus omnes apud
Abbreviated transcription (Latin):
aut duos pullos colũbarũ. Si hȩc lex tm̃ ad pͥ¬
mogenitos ꝑtinet. pͥmogenitũ aut̃ seqͣntes faci¬
unt: ñ debuit lege pͥmogeniti teneri qͥ de seq̃n¬
tib ignorabat᷑. Sed deuetur lege pͥmo¬
geniti etiam ille quẽ fratres ceteri ñ
sequunt᷑. Colligitur pͥmogentũ eum
uocari qui uuluam aꝑiat:⁊ antequem
nullus sit: non eum quem frater post
genitus subsequat᷑. Moyses scribit in
exodo. factum ẽ autẽ circa mediã noc¬
tem. ⁊ dñs ꝑcussit omne pͥmogenitum
interra egypti. apͥmogenito pharaonis
qui sedebat suꝑ thronum eius. usq ad
primogenitũ captiue quȩ ẽ ad lacum:
& omne primogenitũ pecoris. Respon¬
de michi qui tunc ab ext̾minatore fue¬
geniti. Si primogeniti tantum illi uo¬
cantur qui fratres habent. gͦ ab int̾ni-¬
tione. unigeniti liberati sunt. Si autẽ
& unigeniti cesi sunt: contra sententiã
factum ẽ. ut inter pͥmogenitos ⁊ unige¬
niti morerentur. Aut unigenitos lib̾ab̾

Expanded text:
duos pullos columbarum . Si haec lex tantum ad primogenitos pertinet, primogenitum autem sequentes faciunt, non debuit lege primogeniti teneri, qui de sequentibus ignorabat. Sed quia tenetur lege primogeniti, etiam ille quem 216 fratres caeteri non sequuntur: colligitur eum primogenitum vocari, qui vulvam aperiat et ante quem nullus sit, non eum quem frater post genitus subsequatur. Moyses scribit in Exodo: Factum est autem circa mediam noctem et, Dominus percussit omne primogenitum in terra Aegypti, a primogenito Pharaoqui sedebat super thronum ejus, usque ad primogenitum captivae, quae est ad lacum, et omne primogenitum pecoris . Responde mihi, Qui tunc ab exterminatore fuegeniti? Si primogeniti tantum illi vocantur, qui fratres habent, ergo ab internecione unigeniti liberati sunt. Si autem ut unigeniti caesi sunt, contra sententiam factum est, et inter primogenitos et unigeniti morerentur. Aut unigenitos liberabis
Abbreviated transcription (Latin):
pro conditione temporũ. alie eos tunc
subiacuisse sententie: & alie nos in quos
fines scłorum deuenerunt. Quandiu
lex illa ꝑmansit. crescite ⁊ multiplicami¬
ni & replete terram:⁊ maledicta sterilis
que non parit semen in isrł. nubebant

Expanded text:
pro conditione temporum alii eos tunc pro conditione temporum alii eos tunc subjacuisse sententiae, et alii nos, in quos fines saeculorum decurrerunt. Quamdiu lex illa permansit: Crescite, et multiplicamini, et replete terram ; et, Maledicta sterilis, quae non parit semen in Israel , nubebant
Abbreviated transcription (Latin):
enim hac estimationis possibilitate coi¬
tendẽ plures qͦ urores habuisse ioseph. qr
plures habuerit abrahã. plures habuerit iacob.
non tam pia quã audaci temeritate
confingunt. Iu dicis mariam uirginẽ
non ꝑ mansisse. ego mͥ plus uindico. etiã
ipsum ioseph uirginem fuisse ꝑ mariã:
ut ex uirginali conugio uirgo filiꝰ nas¬
ceretur. Si enim in uirum scm̃ fornica¬
tio non cadit. ⁊ aliam eum urorem ha¬
buisse non scribit᷑. marie autẽ quã pu¬
tatus est habuisse. custos fuit potiꝰ quã
maritus: relinquit᷑. uirginem eũ mau¬
sisse cum maria. qui pater dñi meruit
appellari. Et quia de comparatione uir¬
ginitatis .⁊ nuptiarum sum aliqua dic¬
turus: obsecro lecturos ne me putant
nuptiis detraxisse in uirginum laude.
⁊ aliquam fecisse distantiam inter scõs
ueteris testamenti ⁊ noui. idest inter eos
qui habuere coniugia ⁊ hos qͥ a cõple-¬
xu mulierum penitus recesserunt᷑. uerũ

Expanded text:
enim hac aestimatione possibilitatis conenim hac aestimatione possibilitatis contendere, plures quoque uxores habuisse Joseph, quia plures habuerit Abraham, plures habuerit Jacob; plerique non tam pia quam audaci temeritate confingunt. Tu dicis Mariam virginem non permansisse: ego mihi plus vindico, etiam ipsum Joseph virginem fuisse per Mariam, ut ex virginali conjugio virgo filius nasceretur. Si enim in virum sanctum fornicatio non cadit, et aliam eum uxorem habuisse non scribitur: Mariae autem, quam putatus est habuisse, custos potius fuit, quam maritus: relinquitur, virginem eum mansisse cum Maria, qui pater Domini meruit appellari. 20. Et quia de comparatione virginitatis et nuptiarum sum aliqua dicturus, obsecro lecturos ne me putent nuptiis detraxisse in virginum laude, et aliquam fecisse distantiam inter sanctos veteris Testamenti et novi, id est, inter eos qui habuere conjugia, et hos qui a complexu mulierum penitus recesserunt, verum
Abbreviated transcription (Latin):
uiro suo nupsisse post partum. Iun¬
ge si libet alias nature contumelias:
nouem mensib uterum in solescentẽ
fastidia. partum. sanguinẽ. pannos. Ipse
tibi de scribat᷑ in fans. tegmine m̃bra¬
narum solito conuolutus. Ingerant᷑
dura p̾sepia. uagitus paruuli. octaue
diei circumcisio. tẽpus purgationis.
ut ꝓbetur ĩ mundus. Non erubescimꝰ:¬
non silemus. Quanto sunt humiliora
que ꝓme passus est. tanto illi plus
debeo. Et cum om̃ia replicaueris. ni¬
chil cruce contumeliosius ꝓferes.
quam ꝓfitemur & credimus: unqͣ
de hostib triumphamꝰ. S ut hec q̃
scripta sunt non negamus: ita ea q̃
non sunt seripta renuimꝰ. Natũ dm̃¬
ẽẽ de uirgine credimꝰ: quia legimus.
Mariam nupsisse post partum. non
credimus. quia ñ legimus. Nec hoc idõ
dicimus quo nuptias condempnemus:⁊
ipsa quippe uirginitas fructus ẽ nu¬
ptiarum: sed quod nobis de scĩs uiris
temere estimare nichil liceat. Possumꝰ

Expanded text:
suo viro nupsisse post partum. » Junsuo viro nupsisse post partum. » Junge si libet et alias naturae contumelias, novem mensibus uterum insolescentem, fastidia, partum, sanguinem, pannos. Ipse tibi describatur infans, tegmine membranorum solito convolutus. Ingerantur dura praesepia, vagitus parvuli, octavae diei circumcisio, tempus purgationis, ut probetur immundus. Non erubescimnon silemus. Quanto sunt humiliora quae pro me passus est, tanto illi plus debeo. Et cum omnia replicaveris, nihil cruce contumeliosius proferes, quam profitemur, et credimus, et in qua de hostibus triumphamus. 19. Sed ut haec quae scripta sunt, non negamus, ita ea quae non sunt scripta, renuimus. Natum Desse de Virgine 227 credimus, quia legimus. Mariam nupsisse post partum, non credimus, quia non legimus. Nec hoc ideo dicimus, quo nuptias condemnemus, ipsa quippe virginitas fructus est nuptiarum: sed quod nobis de sanctis viris temere aestimare nihil liceat. Possumus
Abbreviated transcription (Latin):
cominouere. ignatium. ꝑ olicarpũ.
hireneum. iustinũ. martẏres. mul¬
tosq alios apłicos ⁊⁊ eloquentes ui¬
ros: qui aduersus hebionẽ & heo
dotum ualentinum. hec eadem
sentientes. plena sapientie uolumina cõ¬
scriꝑserunt Que si legisses aliquando:
plus saꝑes. S melius puto breuit̾ ad
singula respondere. qͣm diutius immo¬
rando uolumen extendere. In illud
nunc impetum facio: in quo tu uir¬
ginitatem ⁊ nuptias comparando di¬
sertus ẽẽ uoluisti. Risimus inte ꝓu̾¬
bium: camelum uidimus saltantem.
Dicis. Nunquid meliores sunt uir¬
gines abrahai ysaac ⁊ iacob qͥ habu¬
ere coniugia: Nunquid ñ cotidie dĩ
manib. paruuli fingunt᷑ inuentribꝰ.⁊
ut merito erubescere debeamus mariã
nuꝑsisse post partum: Qđ si hoc illis
turpe uidetur: suꝑ est ut non credais
etiam dm̃ ꝑ genitalia uirginis natũ.
T̃urpius ÷ enim iuxta eos dm̃ ꝑ uirgi¬
nis pudenda genitum: qͣm uirginem

Expanded text:
commovere: Ignatium, Polycarpum, commovere: Ignatium, Polycarpum, Irenaeum, Justinum Martyrem, multosque alios apostolicos et eloquentes viros, qui adum, Valentinum, haec eadem sentientes, plena sapientiae volumina conscripserunt? Quae si legisses aliquando, plus saperes. Sed melius puto breviter ad singula respondere, quam diutius immorando, volumen extendere. 226 18. In illud nunc impetum facio, in quo tu virginitatem et nuptias comparando, disertus esse voluisti. Risimus in te proverbium, Camelum vidimus saltitantem. Dicis: « Numquid meliores sunt virgines Abraham, Isaac, et Jacob, qui habuere conjugia? Numquid non quotidie Dei manibus, parvuli finguntur in ventribus, ut merito erubescere debeamus, Mariam nupsisse post partum? Quod si hoc illis turpe videtur, superest ut non credant, etiam Deum per genitalia virginis natum. Turpius est enim juxta eos, Deum per virginis pudenda genitum, quam virginem
Abbreviated transcription (Latin):
tes suꝑ his qui dicebant᷑ de eo: his si¬
milia. quȩ iam enumerauimꝰ: inqͥb
parentes uocant᷑. Ac ne forte de ex¬
emplariorum uarietate causeris. qͣ¬
tibi stultissime ꝑ suasisti grecos co¬
dices eẽ falsatos: ad ioħis O euan¬
gelium uenio. in quo planissime
seribit᷑. Inuenit phylippus uacha¬
dicere non audebis. An putabatur
oratio. pandenda sunt uela.⁊ in epi¬
logos illius irruendumꝰ: in quibus
sciolus sibi uisus. tertullianum in
testimoniũ uocat: ⁊ uictorini ꝑic¬
tabionensis ep̃i uerba ꝓponit. Et
de tertulliano quidem nichil am¬
plius dico: quam eccłiȩ hominem
non fuisse. De uictorino uͦ id assero
quod ⁊ de euangłistis. frẽs eum
dixisse dñi non filios mariez frẽs
autem eo sensu quẽ suꝑius exposu¬
imus: ꝓpinquitate. non matre. Ue¬
rum nugas terimꝰ: ⁊ fonte uerita¬
tis omisso. opinionũ riuulos con¬
sectamur. Nunquid ñ ꝑossum tͥ
totam ueterum scriptorũ greciã

Expanded text:
tes super his quae dicebantur de eo , et his sites super his quae dicebantur de eo , et his similia, quae jam enumeravimus, in quibus parentes vocantur. Ac ne forte de exemplariorum varietate causeris, qtibi stultissime persuasisti Graecos codices esse falsatos, ad Joannis Evangelium venio, in quo planissime scribitur: Invenit Philippus Nathadicere non audebis? An putabatur?oratio, pandenda sunt vela, et in epilogos illius irruendum, in quibus sciolus sibi visus, Tertullianum in testimonium vocat, et Victorini Petabionensis episcopi verba proponit. Et de Tertulliano quidem nihil amplius dico, quam Ecclesiae hominem non fuisse. De Victorino vero id assero, quod et de Evangelistis, fratres eum dixisse Domini, non filios Mariae. Fratres autem eo sensu, quem superius exposuimus, propinquitate, non natura. Verum nugas terimus, et fonte veritatis omisso, opinionum rivulos consectamur. Numquid non possum tibi totam veterum Scriptorum seriem
Abbreviated transcription (Latin):
nisi de turba non dicitur. Qͥs te oro
ante hanc blasphemiã nouerat: Quis
dipondio supputabat: Consecutus es
quod uolebas: nobilis es factus in scele¬
re. Ego iꝑse qui contra te scribo cũ in
eadem tecum urbe consistam: alb ut
aiunt a terue sis nescio. Pret̾mitto
uitia sermonis. quib om̃is liber
tuus scatet. Iaceo ridiculum exordi¬
um: o tempora. omores. N quero elo¬
quentiam: quam ipse ñ habens in frẽ
carterio requisisti. Non inquã fla¬
gito lingue nitorẽ: animȩ quero p̾i¬
etatem. Apud xp̃ianos enim soloecis¬
mus est magnus ⁊ uitium: tirꝑe
quid uel narrare uel facere. Ad calcẽ
uenio: & te corrnuta in terrogatione
concludo. Sicq tecum agam. quasi
suꝑius nichil egerim: in eodem mͦ di¬
ctos ẽẽ fr̃s dñi. quo ioseph dictus est
pater. Ego inquit ⁊ pater tuus dolen¬
tes querebamus te. Aater hec loqͥt᷑.
non iudei: & ipse euangłista refereis.
Q erat pater illius ⁊ mater admiran¬

Expanded text:
nisi de turba, non dicitur. Quis, te oro, nisi de turba, non dicitur. Quis, te oro, ante hanc blasphemiam noverat, quis dupondii supputabat? Consecutus es quod volebas, nobilis es factus in scelere. Ego ipse qui contra te scribo, cum in eadem tecum Urbe consistam albus, ut aiunt, aterve sis, nescio. Praetermitto vitia sermonis, quibus omnis liber tuus scatet. Taceo ridiculum exordium. O tempora! o mores! Non quaero eloquentiam; quam ipse non habens, in fratre Craterio requisisti. Non, inquam, flagito linguae nitorem, animae quaero puritatem. Apud Christianos enim soloecismus est magnus et vitium, turpe quid vel narrare, vel facere. Ad calcem venio, et te cornuta interrogatione concludo, sicque tecum agam, quasi superius nihil egerim: Eodem modo dictos esse fratres Domini, quo Joseph dictus est pater, Ego, inquit, et pater tuus, dolentes quaerebamus te . Mater haec loquitur, non Judaei. Et ipse Evangelista referens: iran
Abbreviated transcription (Latin):
rium scĩtatem id ipsum scriptura ñ no¬
minet. malens intelligi qͣm ꝓferri: ⁊ds̃
turpitudinẽ sororis suȩ deterit ꝓeccatũ
suum accipient: Imꝑitissime hominũ
ista non legeras: & toto scripturarũ pe¬
lago derelicto ad iniuriam uirginis tuã
rabiem contulisti: in exemplum eiꝰ quẽ
fabulȩ ferunt cum uulgo eẽt ignotꝰ &
nil boni posset facinoris excogitare qͦ no¬
bilis fieret. diane incendisse templum.
⁊ nullo ꝓdente sacrilegium. fertur iꝑse
inmedium ꝓcessisse. clamitans sese incẽ¬
dium subiecisse. sciscitantib ephesi pͥn¬
cipib qͣm ob causam hoc facere uoluiss
respondisse. ut quia bene ñ poterã. male
omnib in notescerẽ. Et hoc quidẽ gre¬
ca narrat hẏstoria. Cu uͦ templũ dñici
corporis succendisti: tu contaminasti
Deniq cum iudeis uoce sociata dicis.
Nonne hic ẽ fabri filius: Nonne ma¬
ter eius dicitur maria: i frẽs eiꝰ iacobꝰ.

Expanded text:
rium sanctitatem idipsum Scriptura non norium sanctitatem idipsum Scriptura non nominet, malens intelligi, quam proferri; et Deus Turpitudinem sororis suae detexit, peccatum suum recipiet . 16. Imperitissime hominum, ista non legeras, et toto Scripturarum pelago derelicto, ad injuriam Virginis tuam rabiem contulisti, in exemplum ejus quem fabulae ferunt, cum vulgo esset ignotus, et nihil boni posset facinoris excogitare, quo nobilis fieret, Dianae incendisse templum; et nullo prodente sacrilegium, fertur ipse in medium processisse, clamitans sese incendium subjecisse: sciscitantibus Ephesi principibus, quam ob causam hoc facere voluisset, respondisse: Ut quia bene non poteram, male omnibus innotescerem. Et hoc quidem Graeca narrat historia. Tu vero templum 224 Dominici corporis succendisti, tu contaminasti Denique cum Judaeis voce sociata, dicis: Nonne hic est fabri filius? Nonne mater ejus dicitur Maria, et fratres ejus Jacobus,
Abbreviated transcription (Latin):
similia. Interrogo nune uirta quẽ mo¬
dum fr̃s dñi in euangłio indelligas appel¬
lari: Iuxta naturam: S scriptura ñ
dicit: nec marie eos uocans filios. nec io¬
sepħ. Iurta gentem: S absurdum est.
ut pauci ex iudeis uocati sint fr̃es. cum
omnes qui ibierant hac lege iudei. frẽs
potuerint appellari. Iuxta affectũ hu
matres uocabat ⁊ fr̃es: Aut si om̃s. quia
homines fr̃es: stultum fuit nuntiari qͣ¬
sint fr̃s. Restat gͥ ut uixta suꝑiorem
ex positionem fratres eos intelligas ap¬
pellatos. cognatione ñ affectu. Hongentᷤ
priuilegio. non natura: quomͦ lothabra¬
he. quomodo iacob labe est appellatus
frater: q̃uomͦ & filie saphaath accipiunt
clerum inter fratres suos: quomͦ ⁊ ipse
abraham saram sororem suam habuit u¬
xorem. Et enim ait. Uere soror mea est.
de patre sed non de matre. id fr̃ĩs ẽ filia:
non sororis. Alioquin quale ẽ ut abrahã
uir iustus. patris fui filiam coniugem sũ¬
pserit. cum in pͥmis hominib ꝓpter au¬

Expanded text:
ogo nunc, juxta quem modum fratres Domini in Evangelio intelligas appellari. Juxta naturam? Sed Scriptura non dicit, nec Mariae eos vocans filios, nec Joseph. Juxta gentem? Sed absurdum est, ut pauci ex Judaeis vocati sint fratres, quum omnes qui ibi erant hac lege Judaei, fratres potuerint appellari. Juxta affectum hummatres vocabat et fratres? Aut si omnes quia homines, fratres, 223 stultum fuit nuntiari qusint fratres. Restat igitur, ut juxta superiorem expositionem fratres eos intelligas appellatos, cognatione, non affectu; non gentis privilegio, non natura. Quomodo Lot Abrahae, quomodo Jacob Laban est appellatus frater, quomodo et filiae Salphaad accipiunt Clerum inter fratres suos, quomodo et Abraham ipse Saram sororem suam habuit uxorem. Etenim ait, Vere soror mea est de patre, sed non de matre , id est, fratris est filia, non sororis. Alioqui quale est, ut Abraham vir justus, patris sui filiam conjugem sumpserit, cum in primis hominibus propter au
Abbreviated transcription (Latin):
uam. si de mundis animalib sit. deo
uoueam: si de inmundis redimã. dais
p̾cium sacerdoti. Possum respondere
& dicere. Quid me inunius mensis
stringis articulo: Quid pͥmogenitũ
uocas quem anteqͣm fratres seqͣntur
ignoro: Expecta donec nascat᷑ scds̾.
Nichil debeo sacerdoti. nisi ille fue¬
rit ꝓcreatus: ꝑquem is qui ante natꝰ
est. incipiat eẽ primogenitꝰ. Non ne
michi ipsi apices loquentur. ⁊ me stul¬
ticie redarguent. eum dictum ẽẽ pri¬
mogenitum qui aꝑiat uuluam. non
qui habeat ⁊ fratres: Deniq in terro¬
go de ioħe quẽ constat ẽẽ unigenitum.
an ⁊ pͥmogenitus fuerit. utrunne &
ipse scdm legem ꝓtoto ei legi fuerit
obnoxius. Ambigi non potest. Certe
de saluatore scriptura sic loquit᷑ Cum
expleti eeñt dies purgationis eoꝵ scd̾m

Expanded text:
vam, si de mundis animalibus sit, Deo vam, si de mundis animalibus sit, Deo voveam; si de immundis, redimam: dans pretium sacerdoti. Possum respondere, et dicere. Quid me in unius mensis stringis articulo? Quid primogenitum vocas, quem an fratres sequantur, ignoro? Exspecta donec nascatur secundus. Nihil debeo sacerdoti, nisi et ille fuerit procreatus, per quem is qui ante natus est, incipiat esse primogenitus. Nonne mihi ipsi apices loquentur, et me stultitiae redarguent, eum esse dictum primogenitum, qui aperiat vulvam, non qui habeat et fratres? Denique interrogo de Joanne, quem constat esse unigenitum, an et primogenitus fuerit? Utrumne et ipse secundum Legem, pro toto ei legi fuerit obnoxius? Ambigi non potest. Certe de Salvatore Scriptura sic loquitur: Cum expleti essent dies purgationis eorum, secundum