comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aut ueruaut falsu esse nõ uerei neoia
fatofieri sit necesse Nõ em et̾ns cais
nature necessitate manãtibꝰ. ueru est
ꝙ ita nũtiatur. Descendit i achacle¬
mia carneades nec tm̃ sme causis. Set
interest inter cãs fortuito antegressas
et inter causas cohibẽtes in se Eficiẽtiã
naturale. Ita et semper fuit morietur
epicurus cu duo et. Lex. annos uia¬
etat archonte pitarato. Neq tam
erant cause fatales cur ita accidẽt
cecidit fuit. Nec hii qui dicũt ĩ muts¬
bilia eẽq futura sint. nec posse uerum
Futuru conuertere infalsu fati neces¬
sitate confirmãt. S uerboꝵ uim inter¬
p̾tantur. Ac qui introducũt cãꝵ seriẽ
sempiterna. Hii mẽte hoĩs uolũtate
libera spoliata necessitate fati deuiti¬
cludit em Crisippus hoc mõ si ẽ mot
sme causa nõ oĩs enũtiatio quod anfi¬
oma dialetici appellãt aut uera aut

Expanded text:
aut verum aut falsum esse non vereri, ne omnia aut verum aut falsum esse non vereri, ne omnia fato fieri sit necesse; non enim aeternis causis naturae necessitate manantibus verum est id, quod ita enuntiatur: Descendit in Academiam Carneades, nec tamen sine causis, sed interest inter causas fortuito antegressas et inter causas cohibentis in se efficientiam naturalem. Ita et semper verum fuit Morietur Epicurus, cum duo et septuaginta annos vixerit, archonte Pytharato, neque tamen erant causae fatales, cur ita accideretcecidit, fuit. Nec ii, qui dicunt inmutabilia esse, quae futura sint, nec posse verum futurum convertere in falsum, fati necessitatem confirmant, sed verborum vim interpretantur. At qui introducunt causarum seriem sempiternam, ii mentem hominis voluntate libera spoliatam necessitate fati devincicludit enim Chrysippus hoc modo: Si est motus sine causa, non omnis enuntiatio, quod aci/wma dialectici appellant, aut vera aut
Abbreviated transcription (Latin):
ut ꝙͣ ꝙͣ de futuro clicatur tñ icl non
possit conuerti n falsuz. De hoiẽ eiz
dicitur cui necesse ẽ mori. Sic dicet
morietur noctu m cubiculo suo inop¬
pressus scipio ne diceretux. Id eni forte
diceretur ꝙ ẽẽt futuru. futur aute
fuisse ex eo quia factu est intelligi de¬
bet. Hec magis erat ueꝵ moriet᷑ scipio
ꝙ motietur illo mõ. Nec minꝰ necesse
mori scipioni ꝙͣ illo mõ mori nec mag
mutabile ex uero in falsu necatus ⁊̃
scipio ꝙ̃ necabit scipio.Nec cum hoc
sint ita eẽ cã cur epicurꝰ fatũ extimes¬
cat et ab athomis petat presidiu easq
deiua cleducat et uno tempore suscipi¬
at res duas ĩ nodabiles. Unã ut sine cã
fiat aliquid ex quo existat ut de mhilo
quippia fiat ꝙ nec ipĩ nec cuiꝙͣ phisi¬
coplacet. Altera ut cũ duo indiludua
per mnantate ferantur Alteru ere¬
gione moueatur Alterũ declinet. licet
Em epicuro conçedendi omẽ enũtiat᷑

Expanded text:
uam de futuro dicitur, tamen ut id non uam de futuro dicitur, tamen ut id non possit convertere in falsum; de homine enim dicitur, cui necesse est mori. Sic si diceretur: Morietur noctu in cubiculo suo vi oppressus Scipio, vere diceretur; id enim fore diceretur, quod esset futurum; futurum autem fuisse ex eo, quia factum est, intellegi debet. Nec magis erat verum Morietur Scipio quam Morietur illo modo, nec magis necesse mori Scipioni quam illo modo mori, nec magis inmutabile ex vero in falsum Necatus est Scipio quam Necabitur Scipio; nec, cum haec ita sint, est causa, cur Epicurus fatum extimescat et ab atomis petat praesidium easque de via deducat et uno tempore suscipiat res duas inenodabiles, unam, ut sine causa fiat aliquid, ex quo existet, ut de nihilo quippiam fiat, quod nec ipsi nec cuiquam physico placet, alteram, ut, cum duo individua per inanitatem ferantur, alterum e regione moveatur, alterum declinet. Licet enim Epicuro concedenti omne enuntiatum
Abbreviated transcription (Latin):
bes erũt. Multa genera sũt enũtianh
nec illu distortuts ꝗ hoc quo Crisipp
sperat cadeos cõtentos stoycor cansa
fore. Illor tñ uenio ita loquit᷑. Mauis
est emzhas contortiones oratoĩs ꝙ̃
ualeat id quod fieri possit ĩquiritur
Placet igitur diodoro id solu fieripo¬
sse quocł aut ueꝵ sit aut ueru futur
sit. Qui locus attingit hanc questionez
ihil fieri ꝙ nõ necesse fuit. Et ꝗcqd
fieri possit id aut ẽẽ iam aut futurũ
ẽẽ neb magis cõmutari ex ueris ĩ fła
posse ea que futura ꝙͣ ea que fcã sñt
S in f̾actis ĩmutabilitate apparẽ in
futuris quibusda quia non apparẽt
nec meẽ quide uideri ut meo quimõ¬
tifero morbo urgeatur uer sit hic mo¬
rietur hoc morbo. Ad hoc quide siuẽ
dicatur in eo inquo uis morbi tanta
nũc appareat ihilominꝰ f̾utuꝵ sit
Ita fit ut ĩ ꝯmutatio ex uero ĩ falsum
ne m futuro quide ulla fieri possit
Nam morietur scipio talem uim ht̃¬

Expanded text:
lta genera sunt enuntiandi nec ullum distortius quam hoc, quo Chrysippus sperat Chaldaeos contentos Stoicorum causa fore. Illorum tamen nemo ita loquitur; maius est enim has contortiones orationis quam valeat id, quod fieri possit, anquiritur. Placet igitur Diodoro id solum fieri posse, quod aut verum sit aut verum futurum sit. Qui locus attingit hanc quaestionem, nihil fieri, quod non necesse fuerit, et, quicquid fieri possit, id aut esse iam aut futurum esse, nec magis commutari ex veris in falsa posse ea, quae futura, quam ea, quae facta sunt; sed in factis inmutabilitatem apparere, in futuris quibusdam, quia non apparet, ne inesse quidem videri, ut in eo, qui mortifero morbo urgeatur, verum sit Hic morietur hoc morbo, at hoc idem si vere dicatur in eo, in quo vis morbi tanta non appareat, nihilo minus futurum sit. Ita fit, ut commutatio ex vero in falsum ne in futuro quidem ulla fieri possit. Nam Morietur Scipio talem vim h
Abbreviated transcription (Latin):
necesse est. Illud ꝙͣꝙͣ necesse est decli¬
nare quibusdam athomis uł si uolũt
omnibus naturaliter
UMOEEENSIO¬
num laboribus sena¬
toriisq muneribus aͭ
oĩno ant magna ex ꝑ¬
Retuli me brute tehoͣ¬
tante maxiẽ ad ea stu¬
dia que retenta aiõ
remissa temporibus
et doctoribus percipi nõ posset s me¬
u uuditiu semꝑ fuit omĩa nostros
aut ĩuenisse pe̾r se sapientius ꝙͣ gre¬
cos aut açcepta ab illis fecisse meltoã
que quide digna statuissẽt ĩ quibꝰ
elaborarẽt. Nam mores et instituta
uite resq domesticas ac familiares
nos profecto et meliuis tuemur et la¬
tus rem uero publicam nrĩ maioẽs
certe melioribus temperauerũt et ĩ¬
stitutis et legibꝰ Quid loquar dere
militari ĩ qn̾a cũ uirtute nrĩ multũ
ualuerint tu plus etia disciplina
am illa que natura nõ lrĩs assecuti

Expanded text:
necesse est, illud quoque necesse est, declinecesse est, illud quoque necesse est, declinare, quibusdam atomis vel, si volunt, omnibus naturaliter um defensionum laboribus senatoriisque muneribus, aut omnino, aut magna ex retuli me, Brute, te hortanre, maxime, ad ca studia quae retenta animo, remissa temporibus et doctoribus percipi non posset: sed meum iudicum semper fuit, omnia nostros aut invenisse per se sapientius, quam Graecos, aut accepta ab illis fecuisse meliora, quae quidem digna statuissent, in quibus elaborarent. Nam mores et instituta vitae, resque domesticas ac familiares nos profecto, et melius tuemur, et lautius. Rem vero publicam nostri maiores certe melioribus temperaverunt, et institutis, et legibus. Quid loquar de re militaris? in qua cum virtute nostri multum valuerunt, plus etiam disciplina, iam illa, quae natura, non li
Abbreviated transcription (Latin):
Declinat in quit athomiꝰ primil cur
aliam enim quãdam uim motꝰ hẽbat
a democrito ĩpulsiois quã plaga ille
appellat ate epicure grauitand et pon¬
deris. Que ergo noua̾ cansa ĩnatura ẽ
que declinet Athomu aut nõ sortiũt᷑
inter se que declinẽt que nõ aut cur
minimo dediñẽt interuallo maiore nõ
aut cux declinẽt uno minimo nõ declinẽt
secus ipulsam athomu loco moileri et
declinare dicis neq in illo ĩam perquod
feratur athomus quicꝙͣ fuisse cause cui
ea nõ e regione ferctur nec tipa athomo
mutatiõis aliquid factu est Quãobrẽ
naturale motu sui ponderis nõ tene¬
tur. Ita cũ actuliss nulla causa q̃ istã
declinatione efficẽt. tñ aliquid sibi di¬
cere uidetur cũ id dicat ꝙ oiũm mẽtes
aspernẽtur ac respuã. Nec uero quisꝙͣ
magis confirmare mihi icletur non
fatetur se nõ potuisse msi pondus nł¬
la re impecdiente moueatur et fexat

Expanded text:
Declinat, inquit, atomus. Primum cur? Declinat, inquit, atomus. Primum cur? aliam enim quandam vim motus habebant a Democrito inpulsionis, quam plagam ille appellat, a te, Epicure, gravitatis et ponderis. Quae ergo nova causa in natura est, quae declinet atomum? aut num sortiuntur inter se, quae declinet, quae non? aut cur minimo declinent intervallo, maiore non? aut cur declinent uno minimo, non declinent nsecus inpulsam atomum loco moveri et declinare dicis, neque in illo inani, per quod feratur atomus, quicquam fuisse causae, cur ea non e regione ferretur, nec in ipsa atomo mutationis aliquid factum est, quam ob rem naturalem motum sui ponderis non teneret. Ita cum attulisset nullam causam, quae istam declinationem efficeret, tamen aliquid sibi dicere videtur, cum id dicat, quod omnium mentes aspernentur ac respuant. Nec vero quisquam magis confirmare mihi videtur non fatetur se non potuisse, nisi ad lla re inpediente moveatur et feratur
Abbreviated transcription (Latin):
bosita neq eam causam ad sensienclũ
necessaria esse concedet ut siomiã fato
fierent.omĩa cansis fiant antecedẽtib
et necessariis. Itemq illi qui ab hoc dissẽ¬
tiĩt cõfitentes nõ fieri assensioẽs sine p̃¬
cursioẽ iusoꝵ. Dicẽt si omĩa fato fierent
eius moĩ ut mhil fieret insi progressioẽ
cause confitendu esse fato fierꝰ oiã ex qͦ
facile intellectu est qm̃ utriq patefacta
cipossit cũ he cause antegresse sint. nõ eẽ
ĩ nrã potestate quin illa euenĩt quor
causa fint. Quibusda aute ĩ rebꝰ Caĩs
alit dueniat. Hanc distinctioe utriq
approbabãt set aliter censent quibꝰ m
r̾bus cu cause antecesserint nõ sint m
nrã potestate ut aliter illa euemiãt eii
Fato fieri. Que ute muxã potestate su
ab hiis fatu ẽẽ hoc modohanc causa
disceptari oportet nõ ab athomis errã¬
tibus et deiua declinãtibꝰ petẽ p̃sidiu

Expanded text:
positam, neque eam causam esse ad adsentiendum positam, neque eam causam esse ad adsentiendum necessariam concedet, ut, si omnia fato fiant, omnia causis fiant antecedentibus et necessariis; itemque illi, qui ab hoc dissentiunt confitentes non fieri adsensiones sine praecursione visorum, dicent, si omnia fato fierent eius modi, ut nihil fieret nisi praegressione causae, confitendum esse fato fieri omnia; ex quo facile intellectu est, quoniam utrique patefacta ci possit, cum hae causae antegressae sint, non esse in nostra potestate, quin illa eveniant, quorum causae fuerint, quibusdam autem in rebus causis aliter eveniat, hanc distinctionem utrique adprobant, sed alteri censent, quibus in rebus, cum causae antecesserint, non sit in nostra potestate, ut aliter illa eveniant, eas fato fieri; quae autem in nostra potestate sint, ab iis fatum abesse Hoc modo hanc causam disceptari oportet, non ab atomis errantibus et de via declinantibus petere praesidium.
Abbreviated transcription (Latin):
bine putat. Ut igitur in quid qui ꝑtru¬
sit chilndru dedit ei principiu ratioiẽ
uolubilitate aute nõ dedit. si nec usu
obiectu ĩprimet illud quide et qĩ signa¬
bit maiõ suam spẽm si assensio nrã eeit
in potestate. eaq ꝙ̃ ad modu ĩ chilĩdto
efficeretur sine causa antecedente falsu
eẽt omĩa fato fieri. Sm omĩbꝰ quecũq fi¬
unt uerisise est Causa ante cedere ꝙ affer¬
ripoterit cur nõ omiã f̾ato fieri fꝗtẽdũ
sit. modo intelligatur que sit cãꝵ distictõ
ac dissimilitudo. hec cuita sit aCrisippe
explicata sulli qui negant assensioẽs fa¬
to tieri fateantur tñ eas nõsmne uisoa¬
ntecedente fieri alia ratio est. S sicõce¬
dũt ante ire iusa nec tũ fatofieri assen¬
siones ꝙ proxima illa et cõtinẽs cã non
mouear assensioẽ uide ne idem dicant
Neqeni Crisippus concedens assensioie
prorima et continẽte causa esse ĩ insu

Expanded text:
turbinem putat. 'Ut igitur', inquit, qui protruturbinem putat. 'Ut igitur', inquit, qui protrusit cylindrum, dedit ei principium motionis, volubilitatem autem non dedit, sic visum obiectum inprimet illud quidem et quasi signabit in animo suam speciem, sed adsensio nostra erit in potestate, eaque, quem ad modum in cylindro efficeretur sine causa antecedente, falsum esset omnia fato fieri; sin omnibus, quaecumque fiunt, veri simile est causam antecedere, quid adferri poterit, cur non omnia fato fieri fatendum sit? modo intellegatur, quae sit causarum distinctio ac dissimilitudo. Haec cum ita sint a Chrysippo explicata, si illi, qui negant adsensiones fato fieri, †fateantur tamen eas non sine viso antecedente fieri, alia ratio est; sed, si concedunt anteire visa, nec tamen fato fieri adsensiones, quod proxima illa et continens causa non moveat adsensionem, vide, ne idem dicant. Neque enim Chrysippus, concedens adsensionis proximam et continentem causam esse in viso
Abbreviated transcription (Latin):
camis et perfectis set adiuuãtibꝰ et pro¬
ximis. Que supẽ nõ sĩt ĩ nra potestate¬
it nõ sequitur ut ne appetitus quide
sit ĩ nrã potestate Ad hoc sequeret. S
qĩa perfeetis et principalibꝰ cansis fie̾
potestate. Quã obrem qui ita fatu m¬
troducũt ut necessitate ⁊cliũgat ĩeos
ualebit illa conclusio. Qui ante causas
inte cedentes nõ dicũt perfectas nect
prciꝑales meos inhil ualebit. Quoa
em dicantur assensioes fieri causi anͣ¬
positis id quale sit facile est ase cipsicii¬
putant. Nam q̃ q̃ assensus nõ poss fieri
insi cõmota nisib tñ curid uisu proxiã
causam hãt nõ principalez. hanc bt̃ xati¬
one ut Crisippus uult quã dudu dixi
Nõ ut illa quide fieri possit nulla ui ex¬
trinsecus excitata. Necesse ẽ em assẽsioẽ
cõmoueri iuisio. S reuertit᷑ ad chilidru
quod super est et chilmdru nolui et tur

Expanded text:
causis et perfectis, sed adiuvantibus et procausis et perfectis, sed adiuvantibus et proximis. Quae si ipsae non sunt in nostra potestate, non sequitur, ut ne adpetitus quidem sit in nostra potestate. At hoc sequeretur, si omnia perfectis et principalibus causis fipotestate. Quam ob rem, qui ita fatum introducunt, ut necessitatem adiungant, in eos valebit illa conclusio; qui autem causas antecedentis non dicent perfectas neque principalis, in eos nihil valebit. Quod enim dicantur adsensiones fieri causis antepositis, id quale sit, facile a se explicputat. Nam quamquam adsensio non possit fieri nisi commota viso, tamen, cum id visum proximam causam habeat, non principalem, hanc habet rationem, ut Chrysippus vult, quam dudum diximus, non ut illa quidem fieri possit nulla vi extrinsecus excitata necesse est enim adsensionem viso commoveri, sed revertitur ad cylindrum quod superest, et cylindrum volvi et versari
Abbreviated transcription (Latin):
Nita ẽ ne illa quide quo appetitũ etfi¬
tiũtur. Sũt sita mnobis. nõ slĩt igit᷑ neq
assensioẽs neq actiones murã potestate
ex quo efficitur ut nec laudatioẽs inste
siit nec uituꝑatioẽs nec honores nec
supplitia ꝙdi itiosu sit probabiliter
coneludi pltãt nõ omiã t̾ato fieri que¬
cũq fiant. Crisippus aute eũ et neces¬
litate ĩprobet et inhil uellet sme p̃poĩtis
causis euenire. Causaru generi distin¬
guitur ut et necessitate effugiat et re¬
timeat fatu. Earu enm in quid alie
fũt perfecte et principales alie acluuiã¬
tes et proxiẽ. Quã obrem cũ dicimꝰ oĩa
fato fieri causis añcedentibꝰ nõ hoc m¬
telligi uolumꝰ causis perfectis et pncipa¬
tibud. S causis adiuliatibꝰ antececlel¬
tibus et proximis. Itaq illi ratoi quã
panlo aute conclusi sic occurrit. Sidiã
Fatofiant sequi illud quide ut oĩa cuĩs
fiant antepositis. Ueru nõ principalibꝰ

Expanded text:
 adpetitu efficiuntur, sunt sita in nobis; non sunt igitur neque adsensiones neque actiones in nostra potestate. Ex quo efficitur, ut nec laudationes iustae sint nec vituperationes nec honores nec supplicia. Quod cum vitiosum sit, probabiliter concludi putant non omnia fato fieri, quaecumque fiant. Chrysippus autem cum et necessitatem inprobaret et nihil vellet sine praepositis causis evenire, causarum genera distinguit, ut et necessitatem effugiat et retineat fatum. Causarum enim, inquit, aliae sunt perfectae et principales, aliae adiuvantes et proximae. Quam ob rem, cum dicimus omnia fato fieri causis antecedentibus, non hoc intellegi volumus: causis perfectis et principalibus, sed causis adiuvantibus antecedentibus et proximis. Itaque illi rationi, quam paulo ante conclusi, sic occurrit: si omnia fato fiant, sequi illud quidem, ut omnia causis fiant antepositis, verum non principalibus
Abbreviated transcription (Latin):
est.sit etiaz ꝙ consequit᷑ necessariu
Qua mꝙͣ hoc crisippo nõ uidet᷑ ualẽ
nt omĩbꝰ set tm̃ si naturalis est causa cur
imari fabius nõ moriatur in mari fa¬
bius mori nõ potest. hoc loci crisippnis
estuans ẜ alli sperat caldeos ceterosꝙꝑ
diuinos neq eos usuros ẽẽ cõmĩctiomb
ut ita sua p̃cepta pronũtient. Si quis
natus est oriente camcula et is ĩ mari
nõ morietur. set potius ita dicant Nuc
natus est quis oriente camcula et is
m mari nõ morietur O. licentia iocula¬
rem. ne ip̃a mcidat in odio doꝵ decet
caldeos quo pacto eos percepta expo
nere oporteat. Quero em si Caldel ita
loquerentur ut negatioẽs infinitaꝵ cõ¬
iũctionu potius ꝙ infinita cõnessa po¬
nant. cur et idem medici cur geomle¬
tre cur reliqui facere nõ possitꝰ Medi¬
cus inprimis ꝙ erit euis perspectu in
arte nõ ita proponet sieu uene sic
mouentur is habet fehrem set potius
illo modo non ei uene sic mouetur et

Expanded text:
st, fit etiam, quod consequitur, necessarium. Quamquam hoc Chrysippo non videtur valere in omnibus; sed tamen, si naturalis est causa, cur in mari Fabius non moriatur, in mari Fabius mori non potest. Hoc loco Chrysippus aestuans falli sperat Chaldaeos ceterosque divinos, neque eos usuros esse coniunctionibus, ut ita sua percepta pronuntient: Si quis natus est oriente Canicula, is in mari non morietur, sed potius ita dicant: Non et natus est quis oriente Canicula, et is in mari morietur. O licentiam iocularem! ne ipse incidat in Diodorum, docet Chaldaeos, quo pacto eos exponere percepta oporteat. Quaero enim, si Chaldaei ita loquantur, ut negationes infinitarum coniunctionum potius quam infinita conexa ponant, cur idem medici, cur geometrae, cur reliqui facere non possint. Medicus in primis, quod erit ei perspectum in arte, non ita proponet: Si cui venae sic moventur, is habet febrim, sed potius illo modo: Non et venae sic cui moventur, et
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ urhi rethorica nr̃a sũt nota teq
de et audiuimꝰ sese et aucdiemꝰ itq
ane Achademicor contra propositũ
disputandi consuetudine iudicante su¬
scepisse tusculancas disputatioes. fone
sit toyita nidies ut romanii hoiem
ut timide ingrediente ad hoc genis
disputandi ut longo interualisꝰ hec
guedia repetente Ita iꝗd audiã te
disputante ut ea lege quetu scripsis¬
ti proinle ordire consideram . Quor
maliis ut mantipatro poeta ut ĩ bre¬
mali dienatis ut ĩsims egrotantibus
quis eius mõnature contagio ualet
Pegonõ tollo ins est nulla fatalis In
ali sdiute fortuita queda esse possunt
It i illo naufrago ut in chãdio ut m
aphita Quedas cu possidonio pace
debat alienu aut philippus ast̾e i cãpu¬
oqugrigulas itre monebat q̃i uero

Expanded text:
hi vestra sunt nota teque in iis et audivimus saepe et audiemus atque hanc Academicorum contra propositum disputandi consuetudinem indicant te suscepisse Tusculanae disputationes, ponere sit? Sed ita audies, ut Romanum hominem, ut timide ingredientem ad hoc genus disputandi, ut longo intervallo haec studia repetentem. Ita, inquit, audiam te disputantem, ut ea lego, quae scripsisti. Proinde ordire. Considamus hic. quorum in aliis, ut in Antipatro poe+ta, ut in brumali die natis, ut in simul aegrotantibus quis eius modi, naturae contagio valet, quam ego non tollo, vis est nulla fatalis; in aliis autem fortuita quaedam esse possunt, ut in illo naufrago, ut in Icadio, ut in Daphita; quaedam etiam Posidonius pace habebat alienum? aut Philippus hasne in capulo quadrigulas vitare monebatur
Abbreviated transcription (Latin):
oĩa que fiũt caĩs fũt integressis Iqͤsi
io fieri quecũq fiũt. hic primũ sim̾
ibeat assentiri epicuro et negare oẽ
enutlatioẽ aut uera ẽẽ aut Falsam̾
cam plagam potius accipia. ꝙ fato oiã
ut suadeat omẽ anxioma aut ueru
ẽẽ aut falsu. Ut eni epicurꝰ ueretur
ne sihoc consenẜit concedendu sit fa¬
tofieri quecũq fiñt. Si em alterũ exe
eteriitate uer sit ẽẽ id etia cextũ et si

Expanded text:
 id si to fieri, quaecumque fiant. Hic primum si mihi libeat adsentiri Epicuro et negare omnem enuntiationem aut veram esse aut falsam, eam plagam potius accipiam quam fato omnut persuadeat omne aci/wma aut verum esse aut falsum. Ut enim Epicurus veretur, ne, si hoc concesserit, concedendum sit fato fieri, quaecumque fiant, si enim alterum utrum ex aeternitate verum sit, esse id etiam certum et, si
Abbreviated transcription (Latin):
quod licamꝰ genere causar. Seꝑatim
aute de hiis qͥne cũ intelligentia sũt
eff̾itientes pulcerriaꝵ reru atq optiaꝵ
et de hũs que uacãtes prndẽtia ĩcõstã¬
tia perturbataq efficiũt ac de oculoꝵ
quide caĩs ut hrẽnt eam iim quã nẽ
Hũt s̾atis ferat esse dictu puto. Mlax¬
ima aute utilitas donata honũ gnã
deoꝵ mime̾ deiceps explicet᷑. Rer autẽ
optimaꝵ cognitioe nobis oculi attule¬
rũt. Na ħ que ẽ habita de uniu̾sitate
oratio a nobis haud unꝙͣ ẽẽt ĩuenta
Sine que sidera neq sol neq celũ sub
oculoꝵ aspectu cadere potuissẽt. Nuc̃
uero dies noctesq oculis coginte tu
nate sũt et spatiu tpr̃is dim̃ẜ et ad¬

Expanded text:
quidem dicamus genere causarum, separatim quidem dicamus genere causarum, separatim autem de iis, quae cum intellegentia sunt efficientes pulcherrimarum rerum atque optumarum, et de iis, quae vacantes prudentia inconstantia perturbataque efficiunt. Ac de oculorum quidem causis, ut haberent eam vim, quam nunc habent, satis ferme esse dictum puto. Maxuma autem eorum utilitas donata hominum generi deorum munere deinceps explicetur. Rerum enim optumarum cognitionem nobis oculi attulerunt. Nam haec, quae est habita de universitate oratio a nobis, haud umquam esset inventa, si neque sidera neque sol neque caelum sub oculorum aspectum cadere potuissent. Nunc vero dies noctesque oculis cognitae, tum natae sunt et spatium temporis dim
Abbreviated transcription (Latin):
nõ coherescũt. Id sit et cũ sꝑeculoꝵ leui¬
tas hĩc illicq altitudine absũpsit et
ita cdextram detrusit et leuar partem
oculoꝵ. leuãq indextram dupna etia
hora cernũtur depulsioẽ lunsinũq cõ¬
uertens inferiora reddit que sũt sup¬
iora. Atq ħ omĩa ex eo genere sũt que
reru adiuuãt causas. quubꝰ utit᷑ mimi¬
teriis deus cũ optim spẽm quo ad fieri
potest et fecit. S extiiãt płiq nõħ acl
iuuãtia causaꝵ s Has ipsas ẽẽ oii cãs¬
ilim habeant ret̾rigerandi calefatiẽdi
crescendi liquãdi. Careant aute om̃i
intelligentia atq ratioẽ que nsi ĩ aere
nulla Salia innatura reperiant᷑. Aer
Illu aute qui intelligentie sapiẽtieq
se amatore prot̾itetuf. necesse ẽ intelli¬
gentis sapientisq nature primas cãs
Conquirere. Denide scdas causas rerũ¬
earu que necessaio mouẽt alias. ipse
ab aliis mouẽtur. Quo circa nobis sic
cerno esse fatiendu ut de utroq nos

Expanded text:
d fit, cum speculorum levitas hinc illincque altitudinem adsumpsit et ita dextera detrusit in laevam partem oculorum laevaque in dexteram. Supina etiam ora cernuntur depulsione luminum; quae convertens inferiora reddit, quae sunt superiora. Atque haec omnia ex eo genere sunt, quae rerum adiuvant causas; quibus utitur ministeriis deus, cum optimi speciem, quoad fieri potest, efficit. Sed existimant plerique non haec adiuvantia causarum, sed has ipsas esse omnvim habeant refrigerandi calfaciendi, concrescendi liquendi, careant autem omni intellegentia atque ratione, quae nisi in animo nulla alia in natura reperiantur. AniIllum autem, qui intellegentiae sapientiaeque se amatorem profitetur, necesse est intellegentis sapientisque naturae primas causas conquirere, dein secundas earum rerum, quae necessario movent alias, cum ipsae ab aliis moventur. Quocirca nobis sic cerno esse faciendum, ut de utroque nos
Abbreviated transcription (Latin):
cesaris nouaru ꝑturbatlou̾ cause q̃ri
mlerent᷑. Hiisq eẽt occurrẽdu putare¬
mus. om̃is m̃a fere ihiis deliberatioĩ¬
bus consimulabat᷑ oratio. Icq et sepe
alias et quoda liberiore ꝙ solebat et ma¬
gii uacuo ab interuetiõibꝰ die cũ ad me
Alle ueniss primo illa que erant coticdi¬
ana et qiͣ legitima nobis depace et de
otio. Quubd acceptis quid ergo i quid
ille quoma oratorias exercitationes
nõtu quide ut spero reliquisti s certe
illa studia deseriui quibꝰ etiam te icẽ¬
di ꝙͣ ꝙͣ flagrantissimu accepera nec
ea que coneto minunt set augent potiꝰ
illam faacultatem nã cu hoc genere phi
quod nos sequim magna h̃tꝰ orator
sotietate subtilitate enim ab acchade¬
iia iautuatur et ei uicissim reqͥlit ⁊ͤ¬

Expanded text:
Caesaris novarum perturbationum causae quaeri Caesaris novarum perturbationum causae quaeri viderentur iisque esse occurrendum putaremus, omnis fere nostra in his deliberationibus consumebatur oratio, idque et saepe alias et quodam liberiore, quam solebat, et magis vacuo ab interventoribus die, cum ad me ille venisset, primo ea, quae erant cotidiana et quasi legitima nobis, de pace et de otio. Quibus actis Quid ergo? inquit ille, quoniam oratorias exercitationes non tu quidem, ut spero, reliquisti, sed certe illa studia deserui, quibus etiam te incendi, quamquam flagrantissumum acceperam, nec ea, quae nunc tracto, minuunt, sed augent potius illam facultatem. Nam cum hoc genere philosophiae, quod nos sequimur, magnam habet orator societatem; subtilitatem enim ab Academia mutuatur et ei vicissim reddit
Abbreviated transcription (Latin):
UTA PEETINEE ADMO¬
res quos ethos illi uocant. nos
eam parte phye de moribus
gppellare solemꝰ set decet. au¬
Egentẽ linguã latina nomiare
moralem explicafidaq uis est ratioq
Lemĩtiationũ que greci anxiomata iio¬
Cant que de re futura cũ aliquid dicũt
deq eo quod possit fieri aut nõ possit
gice quã ratione disserendi uoco. Qđ
Autẽ maliis libris qui sũt de natura de¬
or. Itemq in hiis quos de diuinatioẽ edi¬
di ut in utrãq partez perpetua explica¬
retur oratio quofacilius idaquoq pro¬
baretur. Quod cuiq maxiẽ probabile
iuderetur id nihac disputatioẽ defato
casus quidã ne facẽm ĩpedunt nã cu
essem inꝓuteolano hirciusq ñ cõsul
lignatꝰ. Hiscdem in locis ui nobis ami¬
cutimꝰ et hiisstudiis in quibꝰ nos a pue¬
ritia uiximꝰ deditus nullu ueneramꝰ
maxiẽ nos quide exquirentes ea con¬
silia que ad pacem et coneordia ciuiũ
ꝑtinerẽt. Cil enim omẽs post interinĩ

Expanded text:
uia pertinet ad mores, quod h=qos illi vocant, nos eam partem philosophiae de moribus appellare solemus, sed decet augentem linguam Latinam nominare moralem; explicandaque vis est ratioque enuntiationum, quae Graeci aciw/mata vocant; quae de re futura cum aliquid dicunt deque eo, quod possit fieri aut non possit, gikh/, quam rationem disserendi voco. Quod autem in aliis libris feci, qui sunt de natura deorum, itemque in iis, quos de divinatione edidi, ut in utramque partem perpetua explicaretur oratio, quo facilius id a quoque probaretur, quod cuique maxime probabile videretur, id in hac disputatione de fato casus quidam ne facerem inpedivit. Nam cum essem in Puteolano Hirtiusque noster, consul designatus, isdem in locis, vir nobis amicissimus et his studiis, in quibus nos a pueritia viximus, deditus, multum una eramus, maxime nos quidem exquirentes ea consilia, quae ad pacem et ad concordiam civium pertinerent. Cum enim omnes post interitum
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ignis oculoꝵ cũ eoigne qui ẽ abhos
effudeus se sonfiedit et Rõtulit. Dextra
aute uident᷑ que lena sũt quia cõtrariit
partibꝰ oculoꝵ cõtrarias partes attĩgũt
Respondẽt aute dextra dextris letia

Expanded text:
cum ignis oculorum cum eo igne, qui est ob os cum ignis oculorum cum eo igne, qui est ob os offusus, se confudit et contulit. Dextra autem videntur, quae laeva sunt, quia contrariis partibus oculorum contrarias partes attingunt. Respondent
Abbreviated transcription (Latin):
ge uolentes pareant. Quoꝵ uobis ũtiũ
statusq traditur a mẽ. Uos aute adid
quod erit ĩmortale parte acdtexito¬
te mortaler. Ita orientur animates qͦ
et uiuos alatis et cõsũptos simi r̾cipia¬
tis. Hille dixit deinde ad tempatloe
superiore reuertit᷑ ĩ qua oem aiũ un¬
uerse nature temperans permiscebat
superisq permixtius reliquas fũdes
cquabat eoder mõ firme N ꝙ nõ ita ĩ¬
corrupta aut ea que semp hiiscle set
acliis scdm sumebãt atq contra tertiu
Toto igitur om̃i constituto sicleribꝰ pr
uersitatis ĩpostut Comõstrauitq leges
fatales atq necessarias et ostendit pri¬
mu ortu unu fore omĩbꝰ eũq mode¬
ratu atq constante nec ab ullo ĩmi¬
nii. tu satis aute et ꝙrͣ sparsis aĩs foe
uti certis tempor ĩteruallis oriretꝰ
Mãl quod ẽet ad cultu cleoꝵ aptissi¬
eade spẽs uł interdu ĩmutata redditꝰ

Expanded text:
ge volentes pareant; quorum vobis initium ge volentes pareant; quorum vobis initium satusque tradetur a me, vos autem ad id, quod erit inmortale, partem attexitote mortalem. Ita orientur animantes, quos et vivos alatis et consumptos sinu recipiatis.” Haec ille dixit. Deinde ad temperationem superiorem revertit; in qua omnem animum universae naturae temperans permiscebat superiorisque permixtionis reliquias fundens aequabat eodem modo ferme, nisi quod non ita incorrupta, ut ea, quae semper idem, sed ab iis secundum sumebat atque etiam tertium. Toto igitur omni constituto sideribus parversitatis inposuit commonstravitque leges fatales ac necessarias et ostendit primum ortum unum fore omnibus, eumque moderatum atque constantem nec ab ullo inminutum, satis autem et quasi sparsis animis fore uti certis temporum intervallis oreretur animal, quod esset ad cultum deorum aptissueadem species vel interdum inmutata redditur,
Abbreviated transcription (Latin):
estis orti ĩmortales nos quide ẽẽ indis¬
solubiles nõ potestis. Ne titiꝙͣ tñ dissolue¬
mim. neq ilos ulla mortis fcã ꝑhimẽt
Nec fraus iuolentior ꝙͣ consiliu meũ
quod manis est uncului. Ad perpetui¬
tatem urãm. ꝙ̃ illa quibꝰ estis cũ con¬
gignebami colligati. Quid sentia igitꝰ
Sogͥnoscite tria Eenera nobis reliqua
sũtꝰ eaq mortalia quibꝰ p̾termisẜ̾ celi
absolutio perfecta nõ erit. Omiã eĩz
genera aĩaliu cõplexus nõ tenebit
feueat aute oportebit ut ex corde ne
quid absit que a me ipõ effecta sint de¬
oꝵ uitam possĩt adequare. Ut igitur
cipite ut illa gignatis. ymiteminiq ui
meã. quã ĩ uro ortu iisu esse meminit¬
tis in quibꝰ qui tales creant᷑ ut deoꝵ in¬
mortaliu qiͣ gentilis esse debeãt diui¬
ni gnis appellent᷑. Teneãtq oiũm am¬
mantiu principatu nobisq iur et le¬

Expanded text:
estis orti, inmortales uos quidem esse et indisestis orti, inmortales uos quidem esse et indissolubiles non potestis; ne utiquam tamen dissoluemini, neque uos ulla mortis fata periment, nec erunt ualentiora quam consilium meum, quod maius est uinculum ad perpetuitatem ugignebamini, conligati. Quid sentiam igitur, cognoscite: Tria genera nobis reliqua sunt, eaque mortalia; quibus praetermissis caeli absolutio perfecta non erit. Omnia enim genera animalium complexu non tenebit; teneat autem oportebit, ut ex eodem ne quid absit. Quae a me ipso effecta si sint, deorum vitam possint adaequare. Ut igitur cipite, ut illa gignatis imiteminique vim meam, qua me in vestro ortu usum esse meministis. In quibus qui tales creabuntur, ut deoesse debeant, divini generis appellentur teneantque omnium animantium principatum vobisque iure et le
Abbreviated transcription (Latin):
motu aĩal mouebatur illud quide s m¬
moderate et fortuitu et sex motibꝰ uehe¬
retur. Nam et ante et pone acl leuã et
ad dextera et sursu et deorsu et mõ
uidentur loqui uetiͣ legi moriq parẽ¬
du ẽ. Sic igitur ut ab his est traclitu
hor deor urtus habeatur atq dicat
ut oceanuz sal ariãq celi satu terreq cõ¬
tẽpta generatos editosq memoremus
Ex hiss saturnu et opem deinceps Iouẽ
atq Iunone reliquos frẽs interse agna¬
tosq usurpare atq appellare iidemꝰ
et eoꝵ ut utam ueteri uerbo pro sapien
tia. Qñ igitur omẽs et qui moũẽt palãq
ostendũtꝰ et qui eatenus nobis alantur
qua ipsi uolunt creati sunt tu adeos is
leus qui omiã gemut fatur. Hec uos ꝗ
deor iatu orti destis. Actendite quoru
ꝯperu ego parens effectorq sum. Nec
sunt mncissoluta me ĩtuto. ꝙͣꝙ omẽ col¬
Iigatu solui potest S haud quicquid
bd̾m ẽ ratio ne iũtũ uelle clissoluẽ. S qm̃

Expanded text:
totum animal movebatur illud quidem, sed inmoderate et fortuito, ut sex motibus veheretur. Nam et ante et pone et ad laevam et ad dextram et sursum et deorsum, modo videntur loqui, veteri legi morique parendum est. Sic igitur, ut ab iis est traditum, horum deorum ortus habeatur atque dicatur, ut Oceanum Salaciamque Caeli satu Terraeque conceptu generatos editosque memoremus, ex his Saturnum et Opem, deinceps Iovem atque Iunonem, reliquos, quos fratres inter se agnatosque usurpari atque appellari videmus, et eorum, ut utamur vetere verbo, prosapiam. Quando igitur omnes, et qui moventur palamque se ostendunt, et qui eatenus nobis declarantur, qua ipsi volunt, creati sunt, tum ad eos is deus, qui omnia genuit, fatur: “Haec vos, qui deorum satu orti estis, attendite: quorum operum ego parens effectorque sum, haec sunt indissoluta me invito; quamquam omne colligatum solui potest; sed haudquaquam bonum est ratione uinctum uelle dissoluere. Sed quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
uarietate amirabili ꝓreditos. At tũ
ilud perspici et intelsig potest abso¬
inte perfectoq nũo tẽporis. Absolutũ
perfectũq ãnum. Tuc completi demq
tũ se octo ambitus confectis suis cur¬
sibꝰ adide capud retulert. Cũq eõs
permensus est idem et semper sui simił
orbis. Has igitur ob causas nata astra
sũt que per celu penetrantia solstitia¬
li sȩ et brumali reuocatioẽ cõuertẽt
ut hoc omẽ aial quod uidemꝰ eẽt illi
aiali quod sentimꝰ acl eternitatis ymi¬
tatiõe simillimu et cetera quide usꝙ
ad tempꝰ ortu imp̃ssa ab illis q̃ umita
defitiebat ad propositu exemplar
ymaginis similitudo. Quot igit᷑ et
quabes animaliu formas mens ĩspẽ
rer ituens poterat cernẽ totidẽ et
tales mhoc mũdo secũ cogitauit ef¬
fingere. Erant aute ⁊ iantiu genera
quatuor. quoꝵ unu diuinu atq ce¬
ins maniẽ spẽm fatiebat ex igne ut

Expanded text:
varietate admirabili praeditos. Ac tamen varietate admirabili praeditos. Ac tamen illud perspici et intellegi potest, absoluto perfectoque numero temporis absolutum annum perfectumque tum compleri denique, cum se octo ambitus confectis suis cursibus ad idem caput rettulerunt, cumque eos permensus est idem et semper sui similis orbis. Has igitur ob causas nata astra sunt, quae per caelum penetrantia solstitiali se et brumali revocatione converterent, ut hoc omne animal, quod videmus, esset illi animali, quod sentimus, ad aeternitatis imitationem simillimum. Et cetera quidem usque ad temporis ortum impressa ab illis, quae imideficiebat ad propositum exemplar imaginis similitudo. Quot igitur et quales animalium formas mens in speciem rerum intuens poterat cernere, totidem et tales in hoc mundo secum cogitavit effingere. Erant autem animantium genera quattuor, quorum unum divinum atque caenis maxime speciem faciebat ex igne, ut
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑari uidebantur. Omĩs enim mõ¬
orbis eoꝵ qi felicitate inflexionem
uertebat quã bifaria contrarie simł
procedentia effitiebãt ut quocl esset
tardissimu id proximu fieri celer¬
rĩmo Atq ut eẽt mẽsura quacla eni¬
dens que mistis cursibꝰ celeritates tar¬
clitatesq dedararet. Deus ipẽ solem
quasi lumen accendit Ad sedm sup̃
terram ambitu ut q̃ maxiẽ celũ õib
collucẽt animãtesq quibꝰ ius ẽẽt do
Nox igitur et dies ad Hl̃c modum
et amb̾as generatas causas unu cir¬
cuitu orbis efficit łapientissimum
atq optimu. Mensis aute qñ luna
lustro suo cursu solem consecuta est
Annus ubi sol suu totu confecit et
pagrauit orbem. Ceteroꝵ aute sideꝵ
antbitus ignorãtes hoiẽs p̃t ãdmodu
paucos neꝙ nomen appellãt neq int᷑
seno cõmetiũtur. Itaq nesciũt hos
siderus exrores id ipm̃ omẽ ꝙ rite᷑
dicitur cepius multitu dine ifmita

Expanded text:
superari videbantur. Omnis enim superari videbantur. Omnis enim orbis eorum quasi helicae inflexione vertebat, quia bifariam contrarie simul procedentia efficiebant, ut, quod esset tardissimum, id proximum fieret celerrimo. Atque ut esset mensura quaedam evidens, quae in octo cursibus celeritates tarditatesque declararet, deus ipse solem quasi lumen accendit ad secundum supra terram ambitum, ut quam maxime caelum omnibus conluceret animantesque, quibus ius esset docNox igitur et dies ad hunc modum et ob has generata causas unum circumitum orbis efficit sapientissimum atque optimum, mensis autem, quando luna lustrato suo cursu solem consecuta est, annus, ubi sol suum totum confecit et peragravit orbem. Ceterorum autem siderum ambitus ignorantes homines praeter admodum paucos neque nomine appellant neque inter se numero commetiuntur. Itaque nesciunt hos siderum errores id ipsum esse, quod rite dicitur tempus, multitudine infinita,
Abbreviated transcription (Latin):
uerterȩt te terra lune cursus prox¬
ime arbitret. eiq supra terra prox¬
ima solis circũ nectio esset lucifer de¬
inde et scã mercurii stella cursu hñt
solis celeritati parem. set uim quadã
os uincũt. Uicissimq uĩcũtur Reliqͦ
sicderu que causa collocandi fũt q̃
ferendu est ne meo ꝙ attingen du
fiit ꝙ m eo quod nis causa ⁊id actĩ¬
giniꝰ. longior ponatur oratio. Qñigit
ibi quidq eoꝵ sideꝵ cursu decoꝵ ẽ
adeptu ex quibꝰ erat motus tpris cõ¬
signandus colligatisq corporibꝰ um¬
cilis aĩalibꝰ cuꝰ aiantia orta sũt eaq
ĩperio pare̾ didicert. tũc ex alterus
nature motioẽ transuersa ĩ eiusde
nature motu ĩcuxrẽtia in ea que
herẽtia atq impedita cu alia maio¬
rem lustrarẽt orbem alia minorem
tardnisq maiore celeriusq minorẽ
motu unius enisdẽq nature que ue¬
locissime monebantur ea celeritate
uinci a tardioribꝰ et cu suꝑabant

Expanded text:
verteret, ut terram lunae cursus proxime ambiret eique supra terram proxima solis circumvectio esset. Lucifer deinde et sancta Mercuri stella cursum habent solis celeritati parem, sed vim quandam os vincunt vicissimque vincuntur. Reliquorum siderum quae causa collocandi fuerit, ferendum est, ne in eo, quod attingendum fuit, quam in eo, quoius causa id attingimus, longiosibi quodque eorum siderum cursum decorum est adeptum, ex quibus erat modus temporis consignandus, conligatisque corporibus vinculis animalibus animantia orta sunt eaque imperio parere didicerunt, tum ex alterius naturae motione transversa in eiusdem naturae motum incurrentia in eaque haerentia atque inpedita, cum alia maiorem lustrarent orbem, alia minorem, tardius quae maiorem, celerius quae minorem, motu unius eiusdemque naturae quae velocissime movebantur, ea celeritate vinci a tardioribus et, cum superabant,
Abbreviated transcription (Latin):
suit constanter isuo manebat statu ꝗ
aute errant abeo creati cũ parentes ot¬
dinem cognonissẽt huc sequebant᷑. Itaq
cu accepissẽt ĩ mortale principiu moͣ¬
tales animãtis ymitãtes gentorẽ et ef¬
fectore si ꝑticulas igniꝰs et terre  et
aque et Acris a mũdo quas rursus
redderent mutuabant ꝑasq mr seco¬
pulabant. Haud hiis dẽ hunculus qb
pĩ erant colligati. set talibꝰ que cerm
nõ possũt ꝓrop̾ter ꝑuitate Erebis qi¬

Expanded text:
suit, constanter in suo manebat statu; qui suit, constanter in suo manebat statu; qui autem erant ab eo creati, cum parentis ordinem cognovissent, hunc sequebantur. Itaque cum accepissent inmortale principium mortalis animantis, imitantes genitorem et effectorem sui particulas ignis et terrae et aquae et animae a mundo, quas rursus redderent, mutuabantur easque inter se copulabant haud isdem vinclis, quibus ipsi erant conligati, sed talibus, quae cerni non possent propter parvitatem, creb
Abbreviated transcription (Latin):
sequi ceperit conuersione ꝙ̃ habebit
in łeipẽ eiusdem et uni similis ĩnata
et miltam. Quod cũ euemet cũ illa q̃
exigui aiã atq terra turbulenta ⁊̃ roł
experta insiduĩt ratioẽ dupleit et ad
prima atꝙ optima affectidẽ animi
beruenerit. que cũ ista designꝰasse
seq siquid ꝓostea fraudis atit uicis e¬
nehiis Extra omne culpam causamq
posuiss Aliosꝙ interra alios ⁊ luna alios
in xeliquas mũdipartes que sũt ađ
spetier tpris signa et note cõstitute sꝑ¬
argens qiͣ serebat. Post aute sationẽ¬
eã ddiis ut ita dicam Iumoribꝰ ꝑmisit
ut corpora mortalia effigent᷑. quecũꝙ
esset reliquũ ex huauo animo quod
debet accedere id oẽ et que sequẽtia
enim Huic animãti principe se ducẽꝙ
p̾berent. Uitamq eius pulcherriẽ reg¬
haret et gubernaret quatiuꝰ nõ ipẽbn
factus sit̾a culpa sibialiquid miserie q¬
reret. Atq hiis quide qui cũcta cõpo¬

Expanded text:
bat in se ipse eiusdem et similis innatam et insitam. Quod tum eveniet, cum illa, quae ex igni, anima, aqua, terra turbulenta et rationis expertia insederint, ratione depulerit et ad primam atque optimam affectionem animi pervenerit. Quae cum ita dissignasset seseque, si quid postea fraudis aut vitii evenisset, extra omnem culpam causamque posuisset, alios in terram, alios in lunam, alios in reliquas mundi partes, quae sunt ad spatiorum temporis signa et notae constitutae, spargens quasi serebat. Post autem eam sationem dis, ut ita dicam, iunioribus permisit, ut corpora mortalia effingerent, quantumque esset reliquum ex humano animo, quod deberet accedere, id omne, et quae consequentia e ut huic animanti principes se ducesque praeberent vitamque eius quam pulcherrime regerent et gubernarent, quatenus non ipse bene factus sua culpa sibi aliquid miseriae quaereret. Atque is quidem, qui cuncta conpo
Abbreviated transcription (Latin):
dit p̃stantius genus eẽt eoꝵ qui eent fu¬
tuti uirĩ Cu aute animis corpora tu
necessitate inseniss. cũq ad corpora
nature. Demde uoluptate et molestia
mistũ amore post ira et metu et reliqͥs
motus cũ comites superioꝵ et hiis etias
contrarios dissedẽtes quos qui ratioe
rett iuste uixit. Qui aute hiis sededit
ĩiuste Atq illequi recte et honesteᷤ  ur¬
riculu uiuendi anatura datu cõfe¬
cerit. flillud astru quocũ aptus fuĩt
reuertetur Qui aute ĩmoderate et ĩ¬
tempate iixerit eũ scdus ortus in
figura muliebre transfert et sirectũ
ꝯider finẽ uitior facit granius erfac
t abitur et ĩscus moribꝰ Amilliãs figa

Expanded text:
ent futuri viri. Cum autem animos corporibus necessitate insevisset, cumque ad corpora naturae, deinde voluptate et molestia mixtum amorem, post iram et metum et reliquos motus animi, comites superiorum et iis etiam contrarios dissidentes; quos qui ratione rexerit, iuste vixerit, qui autem iis se dediderit, iniuste. Atque ille, qui recte atque honeste curriculum vivendi a natura datum confecerit, ad illud astrum, quocum aptus fuerit, revertetur; qui autem inmoderate et intemperate vixerit, eum secundus ortus in figuram muliebrem transferet, et, si ne tum quidem finem vitiorum faciet, gravius etiam iactabitur et in suis mori
Abbreviated transcription (Latin):
bile effectu est. Auĩs aute oculoꝵ et¬
fugit obtutũ. Est aute unꝰ ex omĩbꝰ
sep̃itẽuaꝵ reꝵ et sub intelligentia ca¬
clentiu cõpos et particeps. qͦ inhil
ẽ ab optimo et prestantissiõ genitoẽ
meluis procreatu. Quippe Qui ex
cacdem uĩtus alteraq natura adĩc¬
ta materia temꝑatioẽ arripuss et¬
cũ rursns mdnũduu atq simplicẽ
per quã omis mouetur disceritq
quid sit enisde gm̃s quid alteruis
et certa dundicat quid cuq rei. dit
maxiẽ actu. quid quoq loco ant
modo aut tempore cõtingat queq
distinctio sit inter ea que gignantur
et ea que sũt semꝑ eacle atio autẽ
uera que uersatur in hiis que sũt sẽꝑ
cadem et i hiis que mutant᷑ cũ eoclẽ
et maltero mouetur. ipsa per sese et
sine ullo sono. cũ eande parte attĩ¬
git quã sensus a erip̃t. Orbis illuis
gm̃s alternus ĩ mutatus et rectꝰ omia

Expanded text:
bile effectum est, animus autem oculorum efbile effectum est, animus autem oculorum effugit optutum. Est autem unsempiternarum rerum et sub intellegentiam cadentium compos et particeps, quo nihil est ab optimo et praestantissimo genitore melius procreatum; quippe qui ex eadem iunctus alteraque natura adiuncta materia temperatione trium cum rursus individuam atque simplicem, per se omnis movetur discernitque, quid sit eiusdem generis, quid alterius, et cetera diiudicat, quid cuique rei sit maxime aptum, quid quoque loco aut modo aut tempore contingat, quaeque distinctio sit inter ea, quae gignantur, et ea, quae sint semper eadem. Ratio autem vera, quae versatur in iis, quae sunt semper eadem, et in iis, quae mutantur, cum in eodem et in altero movetur ipsa per sese sine voce et sine ullo sono, cum eam partem attingit, qua sensus cieri potest, et orbis illius generis alterius inmutatus et rectus omnia
Abbreviated transcription (Latin):
orbe illu enisde nature hũc alteri
not auit eamq que erat eiuscdẽ cde¬
torsit alatere in clextera parte hac̃
autẽ contra.Item a media linea direx¬
it ad leua s principatu dedit supe¬
riori qua solam indinidua reliquid
Interiore cu i sex partes celi cliuisiss
septe orbis disparis et dissmiles triũ¬
reliquoꝵ duplo et triplo ĩteruallo mo¬
ueri iussit contrariis interse cursibus
Eoru aute triu fecit pares celeritates
S quatuor inter se dispares et dissilẽs
tor mũdi deus ex sua mẽte diuinita¬
te genuiss. Cu demq omẽ ꝙ erat cõ¬
cretu atq corporeu subtimebat aiõ
interiusq fatiebat. Atq ita medio
mediu accomedans copulabit. Sic
añis a medio perfectus extremitatẽ
celi asũpta regione rotundo ambitu
arcũiecit. seseq ipse uersans diumꝰ
sempiterne sapientisq iite incluxit
exordiu Et corpus quide celi spect⁊¬

Expanded text:
orbem, illum eiusdem naturae, hunc alterius orbem, illum eiusdem naturae, hunc alterius notavit eamque, quae erat eiusdem, detorsit a latere in dexteram partem, hanc autem citimam a mediana linea direxit ad laevam, sed principatum dedit superiori, quam solam individuam reliquit. Interiorem autem cum in sex partis divisisset, septem orbis dispares duplo et trires duplo et triplo intervallo moveri iussit contrariis inter se cursibus. Eorum autem trium fecit pares celeritates, sed quattuor et inter se dispares et dissimilistor mundi deus ex sua mente et voluntate genuisset, tum denique omne, quod erat concretum atque corporeum, substernebat animo interiusque faciebat atque ita medio medium accommodans copulabat. Sic animus a medio profectus extremitatem caeli a suprema regione rotundo ambitu circumiecit seseque ipse versans divinum sempiternae sapientisque vitae induxit exordium. Et corpus quidem caeli aspecta
Abbreviated transcription (Latin):
tecederet prime. Demde instruit dupla
et tripla ĩterualla explere partes rurs
extoto desecãs quas interualł ita loca¬
bat ut in singulis essent bina media. Uix
em audeo dicere medietates quas gre¬
ci mesotetas appellat s qiͣ ita clixeri¬
ita intelligatur. Erit eiri plamꝰ earũ
alteram Cacle parte p̃stante extre
aute interuallis et sex quitertiis et
sexquioctanis sũptis ex his colligatio¬
ibꝰ et primis interuallis sexquiocta¬
ui intet uallo. sexquitertia omĩa ex¬
plebat cũ particulã. Singuloꝵ relin¬
queret. Eius apte particule ĩterual¬
illud ex qͦ ħ sequit etiam ocm cõsũp¬
serat. Hanc igitlr oẽm cõm̃ctioe du¬
plicem ĩ longitudine diffidit mediã¬
q accomodans media qiͣ decusauit
cdemde m orbem tersit lit et ipẽ secũ
et interse excõmissura que e regione
semꝑ in code erat eodemq mõ cieba¬
tur undiq est eas circũpletus. Atq ita

Expanded text:
ibus antecederet primae. Deinde instituit dupla ibus antecederet primae. Deinde instituit dupla et tripla intervalla explere partis rursus ex toto desecans; quas in intervallis ita locabat, ut in singulis essent bina media vix enim audeo dicere medietates, quas Graeci meso/thtas appellant; sed quasi ita dixerim, intellegatur; erit enim planius, earum alteram eadeautem intervallis et sesquitertiis et sesquioctavis sumptis ex his conligationibus in primis intervallis sesquioctavo intervallo sesquitertia omnia explebat, cum particulam singulorum relinqueret. Eius autem particulae intervalillud, ex quo haec secuit, iam omne consumpserat. Hanc igitur omnem coniunctionem duplicem in longitudinem diffidit mediaeque accommodans mediam quasi decussavit, deinde in orbem intorsit, ut et ipsae secum et inter se ex commissura, quae e regione semper in eodem erat eodemque modo ciebatur, undique est eas circumplexus. Atque ita