comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nia simul a quib: indieseptimo requieui : Alst̃ aut̃ nunc sicut et uide¬
mus quae ꝑtemporrlia spatiuereat sicutusq: nunc operrtur. ACꝑ hoc
iamꝑistos notissimos lucis corpordssdies qui circuitusolis fiun Eua facta
est delatereuiri sui. Tuncenim ds̃ ad huc finx̃ d&emebestias & uolatha
INquib: cuma diutoriũ simile i psiadam non e& inuentũ illa formatu. ẽ
Intalibu sergo dieb: &iamipsum delimo finx̃ dr̃ : Neq enimdicendũ ẽ
masculum quidem sex todie fultum : feminã uero posteriorib diebus
Cumipsos extodie aꝑtissi medictũ sit mastulũ & feminã fecit eos & benedixit
eos & c&era quaed eam bobus & ambosdicuntur Alit̃ ergotuncambo &
nuncalst̃ ambo: Tunc scilic& secđm potentiã peruerbum dĩ tamquã semi¬
nalt̃ mundi inditam cum creauitomnia simul a quibus indieseptimore¬

Expanded text:
nia simul, a quibus in die septimo requieuit, aliter autem nunc, sicut ea uidenia simul, a quibus in die septimo requieuit, aliter autem nunc, sicut ea uidemus, quae per temporalia spatia creat, sicut usque nunc operatur. ac per hoc iam per istos notissimos lucis corporalis dies, qui circuitu solis fiunt. Eua facta est de latere uiri sui. tunc enim deus adhuc finxit de terra bestias et uolatilia, in quibus cum adiutorium simile ipsi Adam non esset inuentum, illa formata est. in talibus ergo diebus etiam ipsum de limo finxit deus. Neque enim dicendum est masculum quidem sexto die factum, feminam uero posterioribus diebus, cum ipso sexto die apertissime dictum sit: masculum et feminam fecit eos et benedixit eos et cetera, quae de ambobus et ad ambos dicuntur. aliter ergo tunc ambo et nunc aliter ambo : tunc scilicet secundum potentiam per uerbum dei tamquam seminaliter mundo inditam, cum creauit omnia simul, a quibus in die septimo re
Abbreviated transcription (Latin):
& aedificauit dñ s ds̃ costam quai sumsit deadam in mulerem:
Siergo consequenter cum in pecoribus & bestiis agri & uolatilib
caełi non eõ inuentũ ad iuto riumsimilem homini:
fecit eid s̃ adiutoriũ similem de costa lateris eius: Hoc aũt̃ factum ẽ cum
eas dembestia s agri & uolatilia cael adhucd&enit finxiss& & adillum
ad duxiss& Quomodo sexto diefactũ hoc potest intellegi. Quan¬
do quidem illodie ꝓdux̃terr animã uiuã secđm uerbũ dĩ: Vola¬
tilia uero quinto dieꝓduxer̃ aquae similit̃ secđm uerbũ dĩ : Nonitaque
hicdicer&ur & finx̃ ds̃adhucd&emromnes bestics agri & omnia uolat¬
lia caeli Nisiquia ia iterax ꝓduxertt omnes bestiũs a gris exto die
& a qua omnia uolatila caei quintodie :  Alit ergotunc id ẽ
potentialt̃ atq causalt̃ sicut illio peri comp&ebat quod creuui om¬

Expanded text:
et aedificauit dominus deus costam, quam sumsit de Adam, in mulierem. et aedificauit dominus deus costam, quam sumsit de Adam, in mulierem. si ergo consequenter, cum in pecoribus et bestiis agri et uolatilibus caeli non esset inuentum adiutorium simile homini, fecit ei deus adiutorium simile de costa lateris eius, hoc autem factum est, cum easdem bestias agri et uolatilia caeli adhuc de terra finxisset et ad illum adduxisset: quomodo sexto die factum hoc potest intellegi, quandoquidem illo die produxit terra animam uiuam secundum uerbum dei, uolatilia uero quinto die produxerunt aquae similiter secundum uerbum dei? non itaque hic diceretur: et finxit deus adhuc de terra omnes bestias agri et omnia uolatilia caeli, nisi quia iam terra produxerat omnes bestias agri sexto die et aqua omnia uolatilia caeli quinto die. aliter ergo tunc, id est potentialiter atque causaliter, sicut illi operi conpetebat, quo creauit om
Abbreviated transcription (Latin):
dierum potestulla suspiciresidere. Lit cumherba & lignũ dieitestio
sit tributum. Aliqua ligna &iaidie sexto creata ẽẽ credamꝰ
uae ipsosexto die scripturetacuerit: Postremoquid responde¬
bimus debestis agri & uolatilib: caeli quae adduxit ds̃ ad adam ut ui¬
der& quid ea uocar& quod ita scriptum ẽ: Et dix̃ dñ sds̃ nonbo¬
num ẽ esse hominem solum faciamus illiadiutorium secđm ipsũ
O finxit ds̃ adhuc d&enxomnes bestia sagri & omnia uolatilia
caeli & ad dux̃ illa adadam utuider& quiduocar& illa. & omne
q uodcumq: illud uocauit adam animã uiuam hoc nomenillus.
Et uo cauitadam nomina omnibus pecoribus & omnibus uolatilib:
caeli & omnib bestiis agri. Ad aeautem Non ẽ inuentus adiutor
similssipsi. & iniecitdr̃mentis alenationẽ suꝑ adam & obdor¬
miuit & sumsitunã de costis eius & adimpleuit carnẽ in locũ eius.

Expanded text:
dierum potest ulla suspicio residere, ut, cum herba et lignum diei tertio dierum potest ulla suspicio residere, ut, cum herba et lignum diei tertio sit adtributum, aliqua ligna etiam sexto die creata esse credamus, quae ipso sexto die scriptura tacuerit. Postremo, quid respondebimus de bestiis agri et uolatilibus caeli. quae adduxit deus ad Adam, ut uideret, quid ea uocaret? quod ita scriptum est: et dixit dominus deus: non bonum est esse hominem solum; faciamus illi adiutorium secundum ipsum. et finxit deus adhuc de terra omnes bestias agri et omnia uolatilia caeli et adduxit illa ad Adam, ut uideret, quid uocabit illa: et omne quodcumque illud uocauit Adam animam uiuam, hoc nomen illius. et uocauit Adam nomina omnibus pecoribus et omnibus uolatilibus caeli et omnibus bestiis agri. Adae autem non est inuentus adiutor similis ipsi. et iniecit deus mentis alienationem super Adam, et obdormiuit: et sumsit unam de costis eius et adinpleuit carnem in locum eius.
Abbreviated transcription (Latin):
euit Nunc aũt uisibilit̃ in operepestinente ad temporũ cursum
sicutusq nuncoperatur:Nisi fostequis dicat Nonom neligni
genus testiodie creatum seddi latum aliquid quod sexto crearoꝰ
cum homo factus ẽ atq in paradiso constitutus: Sed quae diesexto
creata sint a ꝑtissime scriptune declarat Animauiua scilic& secđm
unum quodq genus quad rupedum & repentium & bestiarum:
Etipsehomo adimaginẽ dĩ masculus & femina proinde potuit prȩ¬
termittere quomodo sithomo factus quem ta meni psodie fastum ẽẽ nar¬
pocuit ut recapitulando postea quem admodum&iã factus fuerit inti¬
mar& : Hoc ẽ deterrȩpuluere & muher illi delatere Nonta men
al quod creature genus pr&ermittere. uel ineo quod dixitds feci
siue faciamus : Velin eo quod dicitur sic est factũ siuefecitds̃: Alioquiri
frustra ꝑsigulos dies tam dibenter distincta suromnia siꝑ mixtionis

Expanded text:
euit, nunc autem uisibiliter in opere pertinente ad temporum cursum, euit, nunc autem uisibiliter in opere pertinente ad temporum cursum, sicut usque nunc operatur. Nisi forte quis dicat non omne ligni genus tertio die creatum. sed dilatum aliquid, quod sexto crearetur, cum homo factus est atque in paradiso constitutus. sed quae die sexto creata sint, apertissime scriptura declarat, anima. uiua scilicet secundum unumquodque genus quadrupedum et repentium et bestiarum et ipse homo ad imaginem dei masculus et femina. proinde potuit praetermittere, quomodo sit homo factus, quem tamen ipso die factum esse narrauit, ut recapitulando postea, quemadmodum etiam factus fuerit, intimaret, hoc est de terrae puluere, et mulier illi de latere, non tamen aliquod creaturae genus praetermittere, uel in eo, quod dixit deus: fiat, siue: faciamus, uel in eo, quod dicitur: sic est factum, siue: fecit deus. alioquin frustra per singulos dies tam diligenter distincta sunt omnia, si permixtionis
Abbreviated transcription (Latin):
Tunc emuberem costa eius d& rasta formauerit: Satis nos ad mo¬
n& haec non adillam operrtionẽ dĩ pertinere underequieuitindie
septimo : sed adistam potius qua ꝑ temporũ cursususque nun copenitꝰ :
Cumenim paradisus planta r&ur ita namit & planta uit ds̃ pamr¬
disum in aeden ad orientẽ & posuit ibi hominẽ quem finxerat
ei ecitd s̃ ad huc d&enir omne lignũ pluchrum adaspectum & bonũ
ad escam : Cumergo dicit eiect ad huc d&lemromnelignum
pulchrum ad a spectum manifestat utiq quod aliter nunc eiecerit deterr
Vgnum alitertunc cumtestiodiȩ ꝓduxit tenitherbam pabulis semi¬
nantem semen secundum suum genus: & lignum frustuo sum sec dm
suumgenus hoc ẽ enim eiecitadhuc suꝑ illud scilic& quod iameie¬
cerxt Tuncutiq potentialt̃ & causalit̃ in operepertinente
adcreanda omnia simul. Aquib: consummatis in dieseptimo requi¬

Expanded text:
tunc ei mulierem costa eius detracta formauerit, satis nos admotunc ei mulierem costa eius detracta formauerit, satis nos admonent haec non ad illam operationem dei pertinere, unde requieuit in die septimo, sed ad istam potius, qua per temporum cursus usque nunc operatur. cum enim paradisus plantaretur, ita narrat: et plantauit deus paradisum in Eden ad orientem et posuit ibi hominem, quem finxerat. et eiecit deus adhuc de terra omne lignum pulchrum ad aspectum et bonum ad escam. Cum ergo dicit: eiecit adhuc de terra omne lignum pulchrum ad aspectum, manifestat utique, quod aliter nunc eiecerit de terra lignum, aliter tunc, cum tertio die produxit terra herbam pabuli seminantem semen secundum suum genus et lignum fructuosum secundum suum genus. hoc est enim: eiecit adhuc, super illud scilicet. quod iam eiecerat: tunc utique potentialiter et causaliter in opere pertinente ad creanda omnia simul, a quibus consummatis in die septimo requi
Abbreviated transcription (Latin):
perordinatã cognitionẽ conditionirerum innumero senario
prceber&ur. Atq huic sententiae scriptunre uerba congru¬
ere : Quod ait postea quai factus ẽ dies feciid s̃ caelũ & tenũ:
& omne uiridae agri antequã eã suꝑ terrã. & omne faenum agri
ante quam ex orer&ur. Ad testa re&iam quod alibi scriptũ e
Quiuiuit in a&ernũ creauit omnia simul. Non ẽ dubium hoc qs
homo deli moterrre factus ẽ eique formatauxor exlaterae
Iamnon ad conditionẽ quasimulomnia facta sint pertinere quib:
perfectis requieunt ds̃ : Sed ademoperationẽ quae sit iam per
uolumina saedorũ qua usq nunc operatur :
Nucaccedit quod ipsa &iamuerba quibus namatur quomodo
ds̃ pare dysum plantauerit in eoque hominem quem feceret
collocauit ad eumquead duxerit animalia. quibus nomina in pon¬
p& : In quibuscum adiutorium simileilli non fuiss& inuentum

Expanded text:
per ordinatam cognitionem conditioni rerum in numero senario per ordinatam cognitionem conditioni rerum in numero senario praeberetur, atque huic sententiae scripturae uerba congruere, quod ait postea: cum factus dies est, fecit deus caelum et terram et omne uiride agri, antequam esset super terram, et omne fenum agri, antequam exoreretur, adtestari etiam, quod alibi scriptum est: qui uiuit in aeternum, creauit omnia simul: non est dubium hoc, quod homo de limo terrae fictus est eique formata uxor ex latere. iam non ad conditionem, qua simul omnia facta sint, pertinere, quibus perfectis requieuit deus, sed ad eam operationem, quae fit iam per uolumina saeculorum, qua usque nunc operatur. Huc accedit, quod ipsa etiam uerba, quibus narratur, quomodo deus paradisum plantauerit in eoque hominem, quem fecerat, conlocarit ad eumque adduxerit animalia, quibus nomina inponeret, in quibus cum adiutorium simile illi non fuisset inuentum.
Abbreviated transcription (Latin):
quad s̃ &iam haec si mulcum c&eris fecit: lierba ceste hominis
nouimus nisipertempora lesmorulasemitti uoce non posse:
Cumergo uerba hominis audiuimus uelcum animantibus uelcum mul¬
erinomenin posuit Vielcum secutus &iamdixit Propt̃ hoc relinqua
homo patremsuũ & matrẽ & coniung& uxori suae &er̃ ambo inuna carne
Quibuslib& syllabis ista sonuerit Necduae quaecumq in his uerbis
syllabae simulsonarepotuer quan tominus hae comnia cum his quae
cꝑ hoc aut & illa omnia
ualla temporũ facta sunt : Diesq ille non spiritalis sed corporalis
sustantia primui conditus uel circuitulucis nescio quomodo uel
emissione & contractione mane acuesperã fuciebat. Aut si conside¬
pati somnibus quae superioribus sermonibus pertacta ta sunt ꝓbab:¬
lsractio persua sit illum diem spiritalẽ sublimiter acprimitus con¬
ditamlucem quandã sapientẽ uocatũ eẽ diem Cuius prresentiu

Expanded text:
qua deus etiam haec simul cum ceteris fecit, uerba certe hominis qua deus etiam haec simul cum ceteris fecit, uerba certe hominis nouimus nisi per temporales morulas emitti uoce non posse. cum ergo uerba hominis audimus, uel cum animantibus uel cum mulieri nomen inposuit uel cum secutus etiam dixit: propter hoc relinquet homo patrem suum et matrem et coniungetur uxori suae; et erunt duo in carne una. quibuslibet syllabis ista sonuerint, nec duae quaecumque in his uerbis syllabae simul sonare potuerunt, quanto minus haec omnia cum his, quae hoc aut et illa omnia tque interualla temporum facta sunt diesque ille non spiritali sed corporali substantia primum conditus uel circuitu lucis nescio quomodo uel emissione et contractione mane ac uesperam faciebat; aut. si consideratis omnibus, quae superioribus sermonibus pertractata sunt, probabilis ratio persuasit illum diem spiritalem sublimiter ac primitus conditum lucem quandam sapientem uocatum esse diem, cuius praesentia
Abbreviated transcription (Latin):
adimaginẽ dĩ fecit eum masculum & feminã fecites & benedix
eos dicens Crescite & multiplicamini & in pl&etenit̃ & domma¬
minieius & hab&e potestatẽ pisciummaris & uolatiliũ caeli
& omniũ pecorũ & omnistemre &omnium reptilium repenliũ
suꝑtemẽ: Ia mergo delimoformatus erat & illi ia moporea¬
tomuler ex latere factaenit. Sed hoc cõmemonatũ noneret
Quod nunc recapitulando cõmemonatũ ẽ. Neq enim sextodie
factus ẽ masculus & accessu temporis postea facta femina :¬
ed fec̃ eum inquid masculum & feminã feciteos & bened ix̃ eos
Q uomodo ergo iam hominẽ in paradyso constituto muler ei
facta ẽ : A n & hoc pra &ermissũ scriptumerecoluit Nam
sexto illodie &iamparadisus plantatus ẽ & ibi homo collo¬
catus & soporatus ẽ ut eua formar&ur. & ea formata eui¬
gilauit eique nomen in posuit. sed haecnisi pertem poneles
mores fieri non possent Nonitaq ita facta sunt sicut creata su
omniasimul Quantam lib& & enim homo cogit& facilitatẽ

Expanded text:
ad imaginem Dei fecit eum, masculum et feminam creavit eos, et benedixit eos, dicens: Crescite et multiplicamini . Hac ergo simpiscium maris et uolatilium caeli et omnium pecorum et omnis terrae et omnium reptilium repentium super terram. iam ergo de limo formatus erat et illi iam soporato mulier ex latere facta erat. sed hoc commemoratum non erat, quod nunc recapitulando commemoratum est. neque enim sexto die factus est masculus et accessu temporis postea facta femina; sed fecit eum, inquit; masculum et feminam fecit eos et benedixit eos. quomodo ergo iam homine in paradiso constituto mulier ei facta est? an et hoc praetermissum scriptura recoluit? nam sexto illo die etiam paradisus plantatus. est et ibi homo conlocatus et soporatus est, ut Eua formaretur; et ea formata euigilauit eique nomen inposuit. sed haec nisi per temporales moras fieri non possent. non itaque ita facta sunt, sicut creata sunt omnia simul. Quantamlibet enim homo cogitet facilitatem,
Abbreviated transcription (Latin):
acces sutemporis tamquã ex hosta claruisse : Sed ab ex¬
ordio saeculi cum fastus e dies conditũ mundum in cuius elementis
simulsut̃ condita quae post accessu temporisorerentur uel
frutesta uel animahaquaeq secd msuumgenus Namnecipsaside¬
ro credendum ẽ in elementis mundi primitus factu atq condita
accessupostta temporis extitisse atq inhasenituis se formas
quaeraelitis fulgent: Sed illosenario perfestionis numeroerea¬
tasimulomniacum factus estdies: Vi trumergo sic & homo ista
iamspecie qua in sua naturr uiuit & agit siuebonum siue malapo
Aios ipsei nocculto sicut faenumagri antequã ex hostum ẽ lehoe
ei postesoe accessu temporis ex oriri quod depuluera suastus ẽ
Accipia musergo eum sexto ipsodie inbacperspicua uisibibo for¬
madelimo fictũ sed tunc non comme moractum quod nunc reca¬
pitulando insinuatur. & uideamus utrum nobiscum ipsa scrip¬

Expanded text:
accessu temporis tamquam exorta claruisse, sed ab exaccessu temporis tamquam exorta claruisse, sed ab exordio saeculi, cum factus est dies, conditum mundum, in cuius elementis simul sunt condita, quae post accessu temporis orerentur. uel frutecta uel animalia quaeque secundum suum genus. nam nec ipsa sidera credendum est in elementis mundi primitus facta atque recondita accessu postea temporis extitisse atque in has enituisse formas, quae caelitus fulgent, sed illo senario perfectionis numero creata simul omnia, cum factus est dies. utrum ergo sic et homo ista iam specie, qua in sua natura uiuit et agit siue bonum siue malum? an et ipse in occulto sicut fenum agri, antequam exortum est. ut hoc ei post esset accessu temporis exoriri, quod de puluere factus est? Accipiamus ergo eum sexto ipso die in hac perspicua uisibilique forma de limo fictum, sed tunc non commemoratum, quod nunc recapitulando insinuatur, et uideamus, utrum nobiscum ipsa scrip
Abbreviated transcription (Latin):
tfinxitds̃ hominem puluerem deerra & insuffla¬
uit in faciem eius flatum uitae & fastus ẽ homo in
animam uiuentem : Hic primo uidendum ẽ utrũ
ifta recapitulatio sit ut nuncdicatur quomodo factus sithomo
quem sextoillo die factum legimus Anuero tunc quidem cum
fecit ommasimul inhis &iam hominẽ latenter fecit si cut fenũ
temte antequã eã ex hostum ut eomodo & ipsecum iam ess& in
secr&o quodd amnatunre alit̃ fastus sicutillaquae simulcrea¬
uit cumfactus ẽ dies accessu temporis &iamistomodofier&. quo
in hac perspicua forma uita mgerit uel male uelbenen
c cedente iamtem pore & fontis illius inrigatione ex hostũ
est utess& suꝑ temũ: Prius ergo secundum recapi¬
tulationẽ id conemur accipere: Fostassis quippeita ho¬
mo factus sit indiesexto sicut dies ipseprimitus factus e
sicut firmamentum sicut terrax & mare Neq enimhaec
dicenda sunt ante in quibusdam primordiis iamfasta latius¬
se Acdeindein hanc faciem quamundus exstrustus est

Expanded text:
s hominem puluerem de terra et insufflauit in faciem eius flatum uitae. et factus est homo in animam uiuentem. hic primo uidendum est. utrum ista recapitulatio sit, ut nunc dicatur, quomodo factus sit homo, quem sexto illo die factum legimus. an uero tunc quidem, cum fecit omnia simul, in his etiam hominem latenter fecit, sicut fenum terrae antequam esset exortum, ut eo modo et ipse, cum iam esset in secreto quodam naturae aliter factus, sicut illa, quae simul creauit, cum factus esset dies, accessu temporis etiam isto modo fieret, quo in hac perspicua forma uitam gerit, uel male uel bene, r terram, accedente iam tempore et fontis illius inrigatione exortum super terram. Prius ergo secundum recapitulationem id conemur accipere. fortassis quippe ita homo factus sit in die sexto, sicut dies ipse primitus factus est, sicut firmamentum. sicut terra et mare. neque enim haec dicenda sunt ante in quibusdam primordiis iam facta latuisse ac deinde in hanc faciem, qua mundus exstructus est.
Abbreviated transcription (Latin):
tiae gaudioq: prxebere dignatus. : & ideo non eum inquolib& opere
suo sed in sua requie benedix̃ & sci ficiuuil : Vnde nullum ulterius
creaturx̃ constituens sed eaqua eomnia simulfecit. amministra torio
astu gubernans & monens sinecessatione oper&ur simul& requiescens
& operans sicutia mista trattata sunt. Quorumoperũ eius quaeusq
nuncoperrtur peruo lumina temporũ explcandorũ uelut exordiũ
napiendi sumens Aitscriptur fonsaut̃ ascendebat d&ente & in ri¬
gabat omnẽ faciem terrae. De quo fonte qui ad iximus quod dicendũ
putauimus ea quae sequunturab alio consideremus exordio¬

Expanded text:
tiae gaudioque praebere dignatus . et ideo non eum in quolibet opere tiae gaudioque praebere dignatus . et ideo non eum in quolibet opere suo , sed in sua requie benedixit et sanctificauit. unde nullam ulterius creaturam instituens, sed ea. quae omnia simul fecit, administratorio actu gubernans et regens sine cessatione operatur, simul et requiescens et operans, sicut iam ista tractata sunt. quorum operum eius, quae nunc usque operatur, per uolumina temporum explicandorum uelut exordium narrandi sumens ait scriptura: fons autem ascendebat de terra et inrigabat omnem faciem terrae. de quo fonte quia diximus, quod dicendum putauimus, ea quae sequuntur ab alio consideremus exordio
Abbreviated transcription (Latin):
species man& moturo t ibil & temar & abyssus quae uelut in constantes
motus patiuntur atq inferius adiuneta pastem altent̃ mundo conferun
temporum moras ita exorerentur. Quomodo nobisiam nota sunineis
operibus quaed s̃ usq nuncopenitur. quȩ cumitusint : Hic ẽ. libercreatu
pice caeli& temite cumfactus ẽ dies. fecit dr̃ caelum & temũ & omne uiride
Non sic quomodo fecit opere quon unc usq openrtur perpluuiã & hominũ
agricultunt̃ : Ad hoc enim adiunctũ ẽ Non enim plueratds̃ suꝑ
temem Nec enat homoquio perrr&ur terrã. Sed illo modo quo
creauit omnia simul senario que dierum nu mero consum auit cum
diem quem fecit eisquae fecit sexies prestauit: Non alternantes
spatio temporilit̃: sed ordinata cognitionecaus alit : A quibus
operib: indieseptimo requieuit. &iam suã requiem eiusdem diei noti¬

Expanded text:
species manet motu rotabili, et terram et abyssos, quae uelut inconstantes species manet motu rotabili, et terram et abyssos, quae uelut inconstantes motus patiuntur atque inferius adiuncta partem alteram mundo conferuntr, priusquam per tem- . porum moras ita exorerentur, quomodo nobis iam nota sunt in eis operibus, quae deus usque nunc operatur. Quae cum ita sint, hic est rae coeli et terrae. Cum factus est dies, fecit Deus coelum et terram et omne viride non sic, quomodo facit opere, quo nunc usque operatur per pluuiam et hominum agriculturam — ad hoc enim adiunctum est: non enim pluerat deus super terram nec erat homo qui operaretur terram — sed illo modo, quo creauit omnia simul senarioque dierum numero consummauit. cum diem, quem fecit, eis, quae fecit, sexies praesentauit non alternante spatio temporaliter, sed ordinata cognitione causaliter. a quibus operibus in die septimo requieuit. etiam suam requiem eiusdem diei noti
Abbreviated transcription (Latin):
bore lic& non illa sed altera atq: illa rursus ex altero semine
Alquando aũt & arbor exarbore cum surculus demitur adq plan¬
tatur¬
Ergo & semen ex arbore & arbor ex semine & arbor exarbore semenaũ
ex semine nullomodo nis i arbor interueniat prius. Arbor uero ȩxarbo¬
re &iamsi semen non interueniat. Alternis igitur successionibus alterũ
exaltero sedutrumq exterra Nec exipsif terx priorigitur eorum
parens terra. Sic & animalia potest incestum eẽ utrum ex ipsis
semina anipsa exseminibus quolib& tamenhorũ priu ex t̃nacestis simũ ÷̃
icut autem in ipso grano inuisibilit̃ erant omnia simul quae ꝑtempo¬
ra in arborem surgerent. Ita ipsemundus cogitandus ẽ. Cumd s̃simul
omnia creauit habuis sesimulomnia qua ein illo cum illo facta sunt quan¬
do factus ẽ dies: Non solum caelum cum sole & luna & sideribus quorũ

Expanded text:
bore licet non illa sed altera, atque illa rursus ex altero semine; bore licet non illa sed altera, atque illa rursus ex altero semine; aliquando autem et arbor ex arbore, cum surculus demitur atque plantaturergo et semen ex arbore et arbor ex semine et arbor ex arbore. semen autem ex semine nullo modo, nisi arbor interueniat prius; arbor uero ex arbore, etiamsi semen non interueniat. alternis igitur successionibus alterum ex altero, sed utrumque ex terra nec ex ipsis terra; prior igitur eorum parens terra. sic et animalia: potest incertum esse utrum ex ipsis semina, an ipsa ex seminibus; quodlibet tamen horum prius, ex terra certissimum est. Sicut autem in ipso grano inuisibiliter erant omnia simul, quae per tempora in arborem surgerent, ita ipse mundus cogitandus est, cum deus simul omnia creauit, habuisse simul omnia, quae in illo cum illo facta sunt, quando factus est dies, non solum caelum cum sole et luna et sideribus, quorum
Abbreviated transcription (Latin):
Nonsideremus ergo cuiuilib& arboris pulhritudine in robore
rcmis frondibus pomis haacs pecies nonutiq repense tanta
ac talis ex osta ẽ Sed quo &i amordine nouimus surrex enim
a paedicequam terrae primũ germen in fixit. Atq: inde omniaillu
formata & distinsta creuer Porroillud germen exsemine. In se¬
mineergo illa omnia primitus fuer̃ non mole corporeue magnitu¬
dinis sedui potentia que causal. Namillu magnitudo copiatentie
humorisq congesta ẽ: Sed illa in exiguo granomiraduilior pres¬
tantiorq uis est quaualuit ad iacens humor commixtus terte
tamquã materies uesti in lignullus qualtatẽ. In ramorũ diffu¬
sionẽ infoliorũ uiriditatẽ acfigurẽ infructuũ formas & opulen¬
tia Omniumq ordinatissimã distinctionẽ : Quid enim ex arbo¬
reillu surgit autpend&. Q uod non ex quodam occulto thesauro
seminis illius ex tractũ adq deprom̃tum ẽ utillud semen exar¬

Expanded text:
Consideremus ergo cujuslibet arboris pulchritudinem in robore, Consideremus ergo cujuslibet arboris pulchritudinem in robore, ramis, frondibus, pomis: haec species non utique repente tanta ac talis est exorta, sed quo etiam ordine novimus. Surrexit enim a radice, quam terrae primum formata et distincta creuerunt. porro illud germen ex semine: in semine ergo illa omnia primitus fuerunt non mole corporeae magnitudinis, sed ui potentiaque causali. nam illa magnitudo copia terrae humorisque congesta est. sed illa in exiguo grano mirabilior praestantiorque uis est, qua ualuit adiacens humor conmixtus terrae tamquam materies uerti in ligni illius qualitatem, in ramorum diffusionem, in foliorum uiriditatem ac figuram; in fructuum formas et opulentiam omniumque ordinatissimam distinctionem. quid enim ex arbore illa surgit aut pendet. quod non ex quodam occulto thesauro seminis illius extractum atque depromtum est
Abbreviated transcription (Latin):
uidentiae cuius extrema & exigua uidecis tantadis positione formari
Italiquanto attentius cogitata ineffibilẽ incutiant ad minationis hor¬
rorem. Ecumanimaenaturtnatuntecor poris antecellat
uidesidementius quamputarenullũ ẽẽ diuinaeꝓuidentiae iudicium
demorib hominũ cumin eorũ carne tanta eius solestia e dareant & de¬
monstrencurindicia : Sed quiah aec minima in promtus unt sensib: paris
Y ei facile uestigamus eluc& ineisordorerũ Atillu quorũor dinẽ uidere
non possumus inordinata arbi trentur qui ẽẽ non putinꝰ nisi qđ uider
possun Aut siputaN taleali quidputani qualeuidere consuerunt:
Nos aut quorũ gressus neinillã peruersitatẽ incidamus eudem diuina
ꝓ uidentia perscãm scriptunẽ regit. Ex ipsis quoq operibusdĩ
eodem adiuuantȩ indaga reconemur ubibaecsimul creuerit
cuma consumatis suisoperib: requieuit quorũ species perordinẽ tem¬
porum usq nunc operatur:

Expanded text:
uidentiae, cuius extrema et exigua uideas tanta dispositione formari, uidentiae, cuius extrema et exigua uideas tanta dispositione formari, ut aliquanto adtentius cogitata ineffabilem incutiant admirationis horrorem? et cum animae natura naturae corporis antecellat, quid est dementius quam putare nullum esse diuinae prouidentiae iudicium de moribus hominum, cum in eorum carne tanta eius sollertiae clareant et demonstrentur indicia? sed quia haec minima in promtu sunt sensibus nostris et ea facile uestigamus, elucet in eis ordo rerum; at illa, quorum ordinem uidere non possumus, inordinata arbitrantur. qui esse non putant. nisi quod uidere possunt, aut, si putant, tale aliquid putant, quale uidere consueuerunt. Nos autem, quorum providentia per sanctam Scripturam regit, ex ipsis quoque operibus Dei eodem adjuvante indagare conemur ubi haec simul creaverit, cum a consummatis suis operibus requievit, quorum species per ordinem temporum usque nunc operatur.
Abbreviated transcription (Latin):
& corruptibilb deputatã lierum uilssimas eius ab estissimasq pasti¬
culus diuina ꝓuidentia regi: Et cesteist qui hoc negant nec sei
loquiis tante austoritatis adquiescunt. Sin hacmundipaste
quam putant fostuitis motibus ꝑ turbari potius quamsapien¬
tia : diuinaesumitatis regi: Ruthocquasi ꝓbent gemino
ab utuntur argumento liel qđ supra cõme montui de in¬
conflantia tempestatũ ueldefelicitatibus atq infelicitatibus
hominum quod non ꝓuitae meriti s accidunt. luderent tantũ
ordinem quantus in menbris carniscuius lib& animantis appar&
Non dicomedicis quibaec ꝓpt̃ astis suae necessitatẽ dilgenter¬
pate facta &dinumenata rimatisunt: sedeuius medioeris cordis &con¬
si dertionis homim Non necla mareñ nepuncto quidem temporis
m a quo ẽ omnẽs mensunarũ modus omnis parilitas numerorũ omnis
ordi ponderũ ab eiusgubernationecessare : Quid ergo absurdius quid
insulsius sentiri potest quame am totã eẽ uacuã Nutu & regiminepro¬

Expanded text:
 corruptibilibus deputatam, uerum etiam uilissimas eius abiectissimasque particulas diuina prouidentia regi? Et certe isti, qui hoc negant nec sanctis eloquiis tantae auctoritatis adquiescunt, si in hac mundi parte, quam putant fortuitis motibus perturbari potius quam sapientia diuinae summitatis regi et, ut hoc quasi probent, gemino abutuntur argumento, uel quod supra commemoraui de inconstantia tempestatum uel de felicitatibus atque infelicitatibus hominum, quod non pro uitae meritis accidunt, uiderent tantum ordinem, quantus in membris carnis cuiuslibet animantis adparet, non dico medicis, qui haec propter artis suae necessitatem diligenterpatefacta et dinumerata rimati sunt, sed cuiuis mediocris cordis et considerationis homini, nonne clamarent ne puncto quidem temporis m, a quo est omnis mensurarum modus, omnis parilitas numerorum, omnis ordo ponderum, ab eius gubernatione cessare? quid ergo absurdius, quid insulsius sentiri potest quam eam totam esse uacuam nutu et regimine pro
Abbreviated transcription (Latin):
filueis ꝑ anã scã est illa iemissi¬
o pc̃coꝵ młto magis reꝯciliati salui
erint᷑ in uita ip̃ius. In uita salui
qui ꝑ mortem recõciliati. Qaus eĩ
dubitet daturũ annos uitã suã
ꝓ quib ĩmũcis dedit mortẽ suam

Expanded text:
a est illa remissio peccatorum, multo magis reconciliati salvi erimus, in vita ipsius , in vita salvi, qui per mortem reconciliati. Quis enim dubitet daturum amicis vitam suam pro quibus inimicis dedit mortem suam
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ꝑmiserit iuste tñ Illo eĩ deserẽ¬
te pcc̃ate: p̃ccati auctor illico ĩua¬
sit Nec iͣ sane deus deseruit c̾atam
suam ut ñ se illi exhib̾et dm̃ creã¬
tem et uiuficantẽ et int̾ pena¬
lia mala etiã lioͣ malis młta p̾¬
stãtẽ. Non eĩ ꝯtinuit ĩ ira sua mi¬
seraçiones suas nͨ hoĩem a legesue
pt̃atis amisit. qñ ĩ p̃tate dyaboli

Expanded text:
lo enim deserente peccantem, peccati auctor illico invasit. Nec ita sane Deus deseruit creaturam suam, ut non se illi exhiberet Deum creantem et vivificantem, et inter poenalia mala etiam bona malis multa praestantem. Non enim continuit in ira sua miserationes suas . Nec hominem a lege suae p
Abbreviated transcription (Latin):
prescĩa p̾panit. Quos gͦ p̾testina¬
uit ip̃os et nocanit. uocatione iͦ
ꝙͣ me sepe ꝯmemorate ñ piget de
tari q nõ potest prescĩa opi sua su¬
tura dispon̾e: id oĩno nec aliud ꝙͥ¬
stũ fucnm esse p̾sciuit. ꝙͣuis id inc̾¬

Expanded text:
praeparavit. Quos ergo praedestinavit, ipsos et vocavit vocatione illa, quam me saepe commemorare non piget, detarique non potest praescientia, opera sua futura disponere, id omnino, nec aliud qustum futurum esse praescivit, quamvis id ince
Abbreviated transcription (Latin):
Nuste nolens corripi pͥ dice̾. Quid ego feta
ꝗ nõ accepi. que ꝯstat accepisse. ⁊ sua cuipa
q̃ tͥ acceꝑat amisisse. Possũ ĩꝗd possũ omĩo
nountates tel a pslis slm dicẽ adh. Quid gͦ foci¬
qui nõ accepi. Accepi eĩ fidẽ q̃ ꝑ dilectioẽ
opat᷑ s ĩ illa usq ĩ finẽ ꝑsenerantiã non
arcopi an quisꝙͣ dic̃ẽ audebit istã ꝑseue¬
rantiã ñd eẽ donũ di. ⁊ hoc tã magnũ bonũ
ita eẽ nr̃m̃ ut quisquis id habuerit enõ ei
possit apłs dicẽ quid eĩ hes qd̾ nõ accepisti
qm̃ hec si ht̃ ut no acceꝑit: ad hec nos negaẽ

Expanded text:
et iste nolens corripi potest dicere: Quid ego feci, qui non accepi? quem constat accepisse, et sua culpa, quo acceperat, amisisse? Possum, inquit, possum omnino, voluntate lapsus sim, dicere adhi enim fidem, quae per dilectionem operatur: sed in illa usque in finem perseverantiam non accepi. An quisquam dicere audebit istam perseverantiam non esse donum Dei, et hoc tam magnum bonum ita esse nostrum, ut quisquis id habuerit, non ei possit Apostolus dicere, Quid enim habes quod non accepisti? quoniam hoc sic habet ut non acceperit? » Ad haec nos negare
Abbreviated transcription (Latin):
dũe inte ꝑsenerare nsq infĩne̾. nõ
solũ uoce ausus est. s solã cogitati¬
one reprehent̾e : ac nõ poꝰ sup enis ta¬
lem benedictionẽ. et corde credente
et ore cofitente. Rñ dit amen. cum
alind ĩ ipa orone dñica ũ orent fi¬
deles dicentes. maxse illud ne nos
ĩferas intẽptationem. il ut ĩ sc̾u obe¬
dia ꝑsenerent: icut gͦ ĩ huis oroi¬

Expanded text:
rare usque in finem; non solum voce ausus est, sed saltem cogitatione reprehendere; ac non potius super ejus talem benedictionem, et corde credente et ore confitente respondit, Amen: cum aliud in ipsa oratione dominica non orent fideles, dicentes maxime illud, Ne nos inferas in tentationem; nisi ut in sancta obedientia perseverent? Sicut ergo in his orationi
Abbreviated transcription (Latin):
Cm̃ quos añ prescit ⁊ p̃destinauit cõfor¬
mes imagine filii sui. ut sit ip̃e pͦgenit
ĩ ml̃tis frĩb. atq hiis p̾missis sb̾didit.
Quos aũt p̾destinauit illos et uecauit.
eos itaq uult intelligi quos scd̾m ꝓpõitũ
uocauit. ne putent᷑ ĩ eis ẽẽ aliꝗ uocati e
nõ electi. ꝑꝑ illa dnĩcam sentẽtiã. mũtti
uocati panci uo electi. Quicũq eĩ electi
sine dubio et uocati. nõ aũt quicunq
nocati ꝯsequenter electi. Illi gͦ electĩ ut
fallit᷑ deus S nemo cor periti quia ñõ sarie¬
sitlur dẽ hor si quisdy perit uitis humano

Expanded text:
destinavit conformes imaginis Filii sui, ut sit ipse primogenitus in multis fratribus; atque his praemissis subdidit, Quos autem praedestinavit, illos et vocavit. Eos itaque vult intelligi, quos secundum propositum vocavit; ne putentur in eis esse aliqui vocati et non electi, propter illam dominicam sententiavocati, pauci electi . » Quicunque enim electi, sine dubio etiam vocati: non autem quicunque vocati, consequenter electi. Illi ergo electi, ufallitur Deus; sed nemo eorum perit, quia non fallitur Deus. Horum si
Abbreviated transcription (Latin):
taidi corde et ĩfirmi. q̃ ñ possumt uł
sidum possũt scͥpt᷑as. uł eaꝵ exposicio¬
nes intelligere. sic andirent uł non
andirent mhac q̃stione dispntati¬
ones nͣłs: ut magis ĩ tuerentur
orones suas. qͣs sꝑ hn̾it. et hebit eccͣa¬

Expanded text:
tardi corde et infirmi, qui non possunt, vel nondum possunt Scripturas vel earum expositiones intelligere, sic audirent vel non audirent in hac quaestione disputationes nostras, ut magis intuerentur orationes suas, q
Abbreviated transcription (Latin):
eciam his quoc p̾moit. si apud eos
facta essent suns miraculis creditõs
quib no nułt subuenire ñ subuest
Deqnib in sua predestinatione oc¬
culte quidẽ. s iuste aliito idicanit.
Non em̃ est s̃iqnitris apuo denm. s
iiscrutabłia sũt indicia eius. et¬

Expanded text:
etiam his quos praevidit si apud eos facta essent, suis miraculis credituros, quibus non vult subvenire non subvenit. De quibus in sua praedestinatione occulte quidem, sed juste id judicavit: « Non enim est iniquitas apud Deum, sed inscrutabilia sunt judicia ejus
Abbreviated transcription (Latin):
aut ñ itͣ nocet᷑. insctabłia sñt indici
fidelib d ẽẽ certissimũ. hũc ẽe erp̃¬
destinatis illũ no esse. Namsifnissẽt
tore diũ bibirat ħ secretũ: manssissẽt
ntiq nob̾cũ. Q̾o ⁊ q̃so nõ erant er¬

Expanded text:
ciafidelibus debet esse certissimum, hunc esse ex praedestinatis, illum non esse. Nam si fuissent tore Domini biberat hoc secretum, mansissent utique nob
Abbreviated transcription (Latin):
dicẽte ⁊̃ dño.Sine me nͨ potestis fac̾e̾ ĩtelligat
ita om̃ia uł adiuũate dño ꝑfici uł deserente
ꝑmicti ut nou̾it tñ nolente eo nichil prorsus
ad geĩnos. parũ est ꝙ dixi redit᷑ ad nond̾ natos
qui et eodẽ cõtubitu seĩati et eodẽ mom̃eto ĩ lucẽ
fua̾nt ꝓfe̾ndi. In eis discrepans diu̾sũq iudici¬
obturbat. Ꝙxalta ia uirib uocẽ tuã oiuste ac¬
potãtem figulꝯ luti ex eadẽ massa fac̾e̾ aliud ad̾
uas ĩ honorẽ aliᵈ u̾o in cõtũeliã. dicturus es.

Expanded text:
dicente Domino, Sine me nihil potestis facere , intelligat illa omnia, vel adjuvante Domino perfici, vel deserente permitti, ut noverit tamen nolente Domino nihil prorsus ad geminos: parum est quod dixi, reditur ad necdum natos, qui et eodem concubitu seminati, et eodem momento in lucem fuerant proferendi. Eis discrepans diversumque judiciobturbat. Exalta jam viribus vocem tuam, o injuste acpotestatem figulus luti ex eadem massa facere aliud quidem vas in honorem, aliud vero in contume
Abbreviated transcription (Latin):
arbito. Aut ĩo in illo no lib̾a nolũtas etat:
ac n̾o canto magis erut. ꝙͣto magis ẜnr̃e
ter ad miranda. ⁊ alia si qua ei ꝰ ꝓpͥa m̃ssie
dici possũt singlanter ĩ illo accepit hsĩci
m̾̃itis. Respondeat ħ. hõ dõ si audet ⁊ dicat.¬
Cur u̾o et egor Et si audient. o ho tu quis
os qͥ respereas doo. nec sic adhibeat. s ange¬

Expanded text:
o? Aut ideo in illo non libera voluntas erat, ac non tanto magis erat, quanto magis peccato ter admiranda, et alia si qua ejus propria verissime dici possunt, singulariter in illo accepit humana, meritis. Respondeat hic homo Deo, si audet, et dicatr non et ego? Et si audierit, O homo, tu qui es qui respondeas Deo ? nec sic cohibeat, sed auge
Abbreviated transcription (Latin):
nobis. Ac ꝑhoc ꝙ etiã postea dixi quia neq
uelle possimiꝰ ũ uocemur ⁊ cũ post uotatõnẽ
uoluerimꝰ. non sufficit uoluntas nr̃a et
festũ est gͦ ñ uolentis n currentis. sed
unserentis dĩ ẽe. ꝙ bñ operamur ommino
u̾issimũ esse. s parum de ip̃a uocatõe disser¬
ii. q̃ fit scd̾m ꝓpositũ d̾i. Non em̃ ommum
qui uocatur talis est: si tantum electorum.
Itaq ꝙ paulo post dixi. sicut enĩ in his quos
elegit d̾s. ñ oꝑa sed fides inthoat meritum.
nat. infidelitas ⁊ impietas inchoat pene
mitũ. ut ꝑ ipãm penam ⁊̾ male oꝑentur.
iussime dixi. S fid̾i m̾itũ t̾ ip̃m dom̃ĩ esse
d̾i. nec putam querend̾ ẽẽ nec dixi. Et
alio loco. Cinꝰ eñ i ꝙͣ miseretur facit eũ
bñ oꝑari. ⁊ quẽ obdurat. reliquit eum ut
fidei tribuitur ⁊ ista obduratõ precedenti
inqͥtati. Quod quidẽ u̾mẽ. s adhut q̃rẽd̾
erat. utrũ ⁊ m̾tũ fid̾i de m̃a d̾i uemat .i.

Expanded text:
nobis. Ac per hoc quod etiam postea dixi, Quia neque velle possumus, nisi vocemur: et cum post vocationem voluerimus, non sufficit voluntas nostra, etfestum est ergo, non volentis neque currentis, sed miserentis Dei esse quod bene operamur: omnino verissimum est. Sed parum de ipsa vocatione disserui, quae fit secundum propositum Dei: non enim omnium qui vocantur talis est, sed tantum electorum. Itaque quod paulo post dixi, Sicut enim in his quos elegit Deus. non opera, sed fides inchoat meritum, nat, infidelitas et impietas inchoat poenae meritum, ut per ipsam poenam etiam male operentur; verissime dixi, sed fidei meritum etiam ipsum esse donum Dei, nec putavi quaerendum esse, nec dixi. Et alio loco: Cujus enim miseretur, inquam, facit eum bene operari; et quem obdurat , relinquit eum et fidei tribuitur, et ista obduratio praecedenti iniquitati. Quod quidem verum est; sed adhuc quaerendum erat, utrum et meritum f
Abbreviated transcription (Latin):
lus. deꝰ nõ uridetur: donuĩ ẽ enĩ eiꝰ
eciam incipiens fides. Ne apłi falsa
nł fallar gͣciaꝵ accio mento indice¬
tur. eroĩ. nine iniciũ fid̾i appet ches¬
salonitensiñ. dequo cñ idẽ apłs deo
grͣas agit dicẽs. p̾pea et nos grͣas ã
gimꝰ deo sine ĩcermissione. qm̃i cum
ꝑcepissetis auob̾ nerbñ auditus dr
excepistis ñ nt u̾bñ hõm. s sicuo u̾ ẽẽ

Expanded text:
eus non irridetur : donum enim ejus est etiam incipiens fides, ne Apostoli falsa vel fallax gratiarum actio merito judicetur. Quid illud? nonne initium fidei apparet Thessalonicensium, de quo tamen idem apostolus Deo gratias agit, dicens, Propterea et nos gratias agimus Deo sine intermissione, quoniam cum percepissetis a nobis verbum auditus Dei, excepistis non ut verbum hominum, sed sicut est vere
Abbreviated transcription (Latin):
erũt om̃s docibłes di. Omĩs qui auditͣ a
pr̃e ⁊ didicit. uenit ad me Qud ẽ omnis
qui audiuit a patre ⁊ didicit uenit ad me.
ñ nullus ẽ qui audiat a patre ⁊ discat.
⁊ ñ uemiat ad me: si enĩ om̃is qui audiunt
ai patre ⁊ didicit uenit: profecto omnis
qui ñ uenit ñ audiuit a patre ⁊ ñ didicit.
Nam si audiss ⁊ didiciss ueniret. Neqi
enĩ ullus audunt. ⁊ didicit ⁊ ñ uenit.
s omnis ut ait u̾itas qui audiuit a patre
⁊ didicit uenit. ualde remota ẽ a sẽsib
carnis ħ scola. ĩ qͣ pr̃ auditur ⁊ docet ut

Expanded text:
a Patre et didicit, venit ad me . Quid est, Omnis qui audivit a Patre et didicit, venit ad me; nisi, Nullus est qui audiat a Patre et discat, et non veniat ad me? Si enim omnis qui audivit a Patre et didicit, venit; profecto omnis qui non venit, non audivit a Patre, nec didicit: nam si audisset et didicisset, veniret. Neque enim ullus audivit et didicit, et non venit: sed omnis, ut ait Veritas, qui audivit a Patre et didicit, venit. Valde remota est a sensibus carnis haec schola, in qua Pater auditur et docet, u
Abbreviated transcription (Latin):
ides gͥ inchoata e ꝑfca. donũ d̾i est.
Et hoc donũ quibdã dari. quibdã ñ dari.
omnino nõ dubitet. qui nõ uult mani¬
festissimis sacris lr̃is repugnare. Cur
aũ nõ omnib detur. fidelẽ moũe non d
qui credit ex uno õs isse in ꝯdempnatõe
sũ dubitatõe iustissmiã. ita ut nulła dei
eẽt iusta rep̾hentio. ⁊̾ si millus inde lib̾a¬
retur. Unde constat magnã ẽẽ gratiam
ꝙ płim lib̾antur. ⁊ quid sibi deberetur ĩ
eis qui nõ lib̾antur agnosciuit. ut qͥ głat᷑
ñ in suis mitis q̃ paria uidet ẽẽ dampna¬
tis. s in dño głietur.ur aũ istũ pꝰꝙͣ¬

Expanded text:
et inchoata et perfecta donum Dei est: Et hoc donum quibusdam dari, quibusdam non dari, omnino non dubitet, qui non vult manifestissimis sacris litteris repugnare. Cur autem non omnibus detur fidelem movere non debet, qui credit « ex uno omnes esse in condemnationem sine dubitatione justissimam: ita ut nulla Dei esset justa reprehensio, etiamsi nullus inde liberaretur. Unde constat magnam esse gratiam, quod plurimi liberantur, et quid sibi deberetur, in eis qui non liberantur agnoscunt: ut qui gloriatur, non in suis meritis, quae paria videt esse damnatis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ ip̃e fcurꝰ tu̾at. no ꝙ hoĩes. Qr ͥ a si faciũt
hoĩes bonci q̃ ꝑtinẽt adcoled̃ deũ. ip̃e fa¬
cit ut illi fuciant q̃ p̾cepit. ñ illi faciãt
ut ip̃e faciat qd̾ ꝓmisit. alioqͥn ut dei ꝓ¬
mussa cõpleantͣ. no ind̾i. s ĩ hom̃i ẽ poceͭ ͤ¬

Expanded text:
 ipse facturus fuerat, non quod homines. Quia etsi faciunt homines bona quae pertinent ad colendum Deum; ipse facit ut illi faciant quae praecepit, non illi faciunt ut ipse faciat quod promisit: alioquin ut Dei promissa compleantur, non in Dei, sed in hominum e
Abbreviated transcription (Latin):
ne pulsatꝰ cm̃ quispiã flagellet᷑ bnde nabugodo¬
nosor pm̃am meruit fructuosame. Nõne post
tantas ĩpietates flagellatꝯ penituit et regm̃i
ꝑdid̾a̾t rursus accepit. Pharao aũ ip̃is fla.¬
gelis est durior effcũs et perut: hicmͥ r̃onẽ
corde diuuiditat: Cur medicam̃tũ umꝯ medici

Expanded text:
ne pulsatus, tamen quispiam flagelletur. Unde Nabuchodonosor poenitentiam meruit fructuosam ? Nonne post innumeras impietates flagellatus poenituit, et regnum quod perdiderat, rursus accepit? Pharao autem ipsis flagellis est durior effectus, et periit. Hic mihi rationem corde dijudi
Abbreviated transcription (Latin):
ita addit. Et ad ĩplebo illud. Qͥdgͦ ille qui uocau̾at
et uocatos docu̾at q̃rula de eisdẽ uote subiũgͭ. Et
ñõ auduut ĩ qͥt ppłs meus uocẽ meã et isrl nõ in¬
cendit mͥ. Excrat nũc lingũaliberi ot᷑ deigiũm de:¬
fensor arbitrii audiat dicentẽ apłm. cũ de boms su¬
is laboribus loq̃retur. Nõ ogo aũt si gr̃a dei mecum
fudiat dei uocẽ ⁊̃ psalmo de hus qͦs deseru̾at dicentẽ
Et dmnisit eos ẜm desidia cordis eoꝵ ibũt ĩ uolũtaᷤ

Expanded text:
ita addidit, et implebo illud. Quid ergo qui vocaverat, et vocatos docuerat, querula de eisdem voce subjungit, Et non audivit, inquit, populus meus vocem meam, et Israel non intendit mihi? Exeat nunc liberi contra Deum defensor arbitrii, audiat dicentem Apostolum, cum de bonis suis laboribus loqueretur, Non ego autem, sed gratia Dei mecum . Audiat Dei vocem in psalmo, de his quos deseruerat dicentem: Et
Abbreviated transcription (Latin):
de duob genimis elcõez omi repulsa laude nu̾toꝵ
ad dei gr̃am udiciũ q retula̾t uidens qͥd ĩ opia poss
blasfemare garrulitas. Nũquid ĩ iqͥtas ĩquiens
apud deũ: Et seqͥtur absit Et qͣi dr̃etur ei unde
tenͣ suã etiã legis doceͣt exemplo. Sic .i. ĩtelligi no¬

Expanded text:
de duobus geminis electionem, omni repulsa laude meritorum, ad Dei gratiam judiciumque contulerat, videns quid impia posset blasphemare garrulitas, dixit: Nunquid iniquitas est apud Deum ? Et sequitur: Absit. Et quasi diceretur ei: Unde tentiam suam etiam legis doceret exemplo. Sic
Abbreviated transcription (Latin):
de plentudĩe eiꝯ accepimꝰ. Q. d̾ si ita ẽ qͦ tandẽ
ĩpudencia hõ est deo luiũ de figulo uiditabͭ ñõ
solũ dicens. qͥd mo fecisti sic. s ẽt de alus dãpna¬
bili curiositate ꝑscrutãs et dicens q̃r de eadem
massa fecisti aliũ quidẽ sic aliũ u̾o sic: Si hũa¬
ñ genꝯ qr c̾atũ pͥmitꝰ cõstat ex nichilo ño tñ
tebito mortis ⁊ ptã origĩe nasc̾etur. et tñ ex eis

Expanded text:
d si ita est, qua tandem impudentia homo de Deo, lutum de figulo judicabit, non solum dicens, Quid me fecisti sic? sed etiam de aliis damnabili curiositate perscrutans et dicens, Quare de eadem massa fecisti alium quidem sic, alium vero sic? Si humanum genus, quod creatum primitus constat ex nihilo, non cum debita mort
Abbreviated transcription (Latin):
cia om̃e studiũ cõtulerũt et magonehiuꝰ inte
c̾tantes adiuuiat et coronas buicẽtib langit
eternas hõe rursus deliq̃ntes deseris. resistentes
um distributione ꝙͣ uel in nobis deꝯ oꝑat᷑ uel nos
iubet aliqͥd oꝑari ip̃m int̾rogemꝯ de cuꝯ u̾bis orta
questio est. Qmͣ si dñs assit enodare conamuniut
eiꝯ sensib ꝑ diu̾sa uolumĩa uaria quid̾ locutione
s uma atq eadẽ intentõe digestis si qͥs in hoc loco
paulũ uel ĩ eo libro legimꝰ ubi eoꝵ gesta canoĩca u̾¬
tate narrant᷑ uł ip̃e ĩ epła sua cõsitet᷑ dicẽs. paulꝯ¬

Expanded text:
e studium contulerunt; et in agone hujus vitae certantes adjuvat, et coronas vincentibus largitur aeternas: ipse rursus delinquentes deserit, resistentes um distributione, quam vel in nobis Deus operatur, vel nos jubet aliquid operari, ipsum interrogemus, de cujus verbis orta est quaestio quam, si Dominus adsit, enodare conamur, ut ejus sensibus per diversa volumina, varia quidem locutione, sed una atque eadem intentione digestis, si quid in hoc loco Paulum, vel in eo libro legimus ubi ejus gesta cum omni veritate narrantur, vel ipse in Epistola sua confitetur, dicens: Paul
Abbreviated transcription (Latin):
est eñ uita et̾ua ut cognoscãt te solũ uerum dm̃
et aũe misisti iħm xp̃m. Post hanc orõnem illud
tonaribona que ec uelle donauit. Nec ĩcaute ab
apło cũ dixisset qr ab ip̃o hẽmꝯ et uelle et ꝓsicere
Additũ est pro bona uoluntate ut etiã atq etiã
uideant uͥ hẽant a dei iusticia liberũ de quo głiant᷑
arbitriũ. Sed illũ ordiñe quo m̾as diu̾sa dñs tem

Expanded text:
est enim vita aeterna, ut cognoscant te solum verum Deum, et quem misisti Jesum Christum . Post hanc vocationem illud conari bona, quae et velle donavit. Nec incaute ab Apostolo cum dixisset, Quia ab ipso habemus et velle et perficere, additum est pro bona voluntate: ut etiam atque etiam videant, ubi habeant a Dei justitia liberum de quo gloriantur arbitrium. Sed illum ordine
Abbreviated transcription (Latin):
aratun ooatorẽ ĩfimꝯ sũmũ ĩtra semet pm
ĩobedĩe penas ex otũatia ĩferioris ĩit etͫ
enĩ uisticia ꝙͣius meliori deterior ꝙeatẽ tam̃
crratura seruiet si ĩ qualiscũq aeat᷑a serure
noluit creatori: S uehoc quidẽ susfecit ad pe¬
nã ut ꝑo ula decior meliorib irepugnaret cor¬
dis affoctib nͥ et plerũꝙ sr̃aret ĩ captiu ate
ducelt possideret. et nõ soli natos ĩ adsi hioĩes

Expanded text:
orem, infimus summum, intra semetipsum inobedientiae poenas et contumaciam inferioris invenit? Qua enim justitia, quamvis meliori deterior, creaturae tamen creatura serviret, si ipsi qualiscunque creatura servire noluit Creatori? Sed ne hoc quidem sufficit ad poenam, ut pars illa deterior melioribus repugnaret cordis affectibus, nisi etiam plerumque superaret, in captivitatem duceret, possideret, non solum vel natos in Adam homines