comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sicut in celo et in terra. et ne nos ĩferas
ĩ temptationem. s libera nos a malo.
Ut quid enĩ ista orando tanto gemitu
petimus. si uolentis hominis et currẽ¬
tis nõ miserentis ẽ dei. Non quia hoc
sine uoluntate nr̃a agitur. sed quia uo¬
suntas nõ impset quod agͥ nͥ diuinitus
adiuuetur. Hec ẽ fider sanitas: que nos
facit grare querere ut inueniamꝰ pet̾e̾
ut accipiamus: pulsare ut aꝑiat᷑ nobis.
Contra istam qui disputat. contra
se ip̃m claudit ostium mĩe dei. Nolo plu¬
ra diçere de re tanta. quia mesius eã
cõmitto fideliũ gemitib ꝙͣ sermonib
meis. uidete tamen obsecro quale sit
ĩdeo uosenti et currenti mĩam dei. Non
necessariam que illũ etiam preuenit
ut curreret᷑: quia de quodam ait aplũs.
quod uult faciat.ibi ut arbitror ubi se¬
quitur et dicit. nõ peccat si mibat. Qua¬
si pro magno hẽndum sit uelle nube.
sputatur. Aut uero etiam prodest aliqͥd

Expanded text:
sicut in caelo ita et in terra. uel: ne nos inferas sicut in caelo ita et in terra. uel: ne nos inferas in temptationem, sed libera nos a malo. ut quid enim ista orando tanto gemitu petimus, si uolentis hominis et currentis, non miserentis est dei? non quia hoc sine uoluntate nostra agitur, sed quia uoluntas non implet quod agit, nisi diuinitus adiuuetur. haec est fidei sanitas, quae nos facit orare: quaerere, ut inueniamus, petere, ut accipiamus, pulsare, ut aperiatur nobis. contra istam qui disputat, contra se ipsum claudit ostium misericordiae dei. nolo plura dicere de re tanta, quia melius eam committo fidelium gemitibus quam sermonibus meis. Videte tamen, obsecro, quale sit ideo uolenti et currenti misericordiam dei non necessariam, quae illum etiam praeuenit, ut curreret. quia de quodam ait apostolus: quod uult faciat, ibi, ut arbitror, ubi sequitur et dicit: non peccat, nubat — quasi pro magno habendum sit uelle nuberesputatur, aut uero etiam ibi prodest aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
aplũs ait alibi quod uult faciat. Item in¬
quit ad filemonem de onesinio. quẽ ego
uolueram apud me detinere ut protemͥ
ministraret: ẜ sine consilio tuo nich̃is bo¬
lui facere. Ut non qͣi ex necesfitate bonũ tu¬
um ẽet sed uoluntarium. Item in deuterono¬
mia uitam et mortem dẽdit ante faciẽ tuã.
bonũ et malum: elige uitam ut uiuas. Ĩ¬
tem apũd salomonem. Deus ab initio cõ¬
stituit hominem: et reliquit eũ ĩ manu
consilii sui adrecit ei mandata et p̾cep¬
tu. Si uoles precepta seruabũt te et im
posterũ fidem placitam facere.ipposuit
tibi aquam et ignem. ãd quod uis porri¬
ge manum tuam. ante hominem bonũ
et malum. uita et mors. paupertas et
honestas a dño deo sunt. Item apud ysa¬
iam. et si uolueritis et audieritis mẽ que
bona sunt terre manducabitis. Si aũt
nolueritis nec obaudieritis me. gladius
uos comẽdet. Os enĩ dñ̃ locutum ẽ hec.
hic uero qnͣtum libet isti se obtegant a-¬
periuntur. Declarant eni se contra dei

Expanded text:
am ait: quod uult faciat. \'item\', inquit, \'ad Philemonem de Onesimo: quem ego uolueram apud me detinere, ut pro te mihi ministraret; sed sine consilio tuo nihil uolui facere, ut non quasi ex necessitate bonum tuum esset, sed uoluntarium. item in Deuteronomio: uitam et mortem dedit ante faciem tuam, bonum et malum. elige uitam, ut uiuas. item apud Salomonem: deus ab initio constituit hominem et reliquit eum in manu consilii sui. adiecit ei mandata et praecepta: si uoles praecepta, seruabunt te et in posterum fidem placitam facere. apposuit tibi aquam et ignem; ad quod uis porrige manum tuam. ante hominem bonum et malum, uita et mors. paupertas et honestas a domino deo sunt. item apud Esaiam: et si uolueritis et audieritis me, quae bona sunt terrae manducabitis; si autem nolueritis nec obaudieritis me, gladius uos comedet; os enim domini locutum est haec\'. hic uero, quantumlibet isti obtegant, aperiuntur. declarant enim se contra dei
Abbreviated transcription (Latin):
interior nec exterior ussa remanebit. et
om̃is qui hẽt hanc spem in eũ sanctificat
se sicut et ip̃e sanctus ẽ. Sanctificat se.
nõ per se ip̃m.s crẽdendo in illũ et inuocã¬
do illum qui sanctificat scõs suos. cuius
sanctificationis effectio que mĩc proficit
et crescit dẽ die in diem. Onĩes infirmitatis
resiquias ab̾satura ẽ. Item dicũt inquit.
nõ uolentis neq currentis. s miserentis

Expanded text:
interior nec exterior ulla remanebit. et interior nec exterior ulla remanebit. et omnis qui habet hanc spem in eum, sanctificat se, sicut et ipse sanctus est; sanctificat enim se non per se ipsum, sed credendo in illum et inuocando illum qui sanctificat sanctos suos. cuius sanctificationis perfectio, quae nunc proficit et crescit de die in diem, omnes infirmitatis reliquias ablatura est. \'Item dicunt\', inquit, \'non uolentis neque current
Abbreviated transcription (Latin):
nobis non ẽ. Quomodo em̃ uerum ẽ.
omñs qui peccnt nõ uidit eũ neq cog¬
norut eum. Cũ scd̃m uisionem et cog¬
intioriem que erit in sp̃e. nemo eũ ĩ
hac uita uideat atq cognoscat. Secũ¬
dum autẽ uisionem et cognitionem
que ẽ in fide. multi sũt qui peccent.c¬
te ip̃i apostate qui tanen in eum ali¬
quando crediderũt. ut de misso corũ
dici possit. Scd̾m uisionem et cognitionẽ
que adhuc in fide ẽ nõ iuidit eũ neq cogno¬
uit eũ. sed intessigendum arbitror quia re¬
nouatio perficienda uidet et cognoscit. In¬
firinitas uero absumenda non uidet net
cognoscit eum. In cuius quantiscũq reli¬
pc̃m nõ hẽmus nos ip̃os seducim Aet̾ uitas
in nobis non ẽ. Cum ergo per grãm renoua¬
tionis filn dei simus. tamen propt̾ resiqui¬
as infirmitatis nondũ apparuit quod eri¬
mus.cimus qm̃ cũ apparuerit. similes
ei erimꝰ qm̃ uĩdebimus eũ sicuti ẽ. Tunc
pcc̃m nullum erit quia infirmitas nec

Expanded text:
uerum est: omnis qui peccat non uidit eum neque cognouit eum, cum secundum uisionem et cognitionem quae erit in specie nemo eum in hac uita uideat atque cognoscat? secundum uisionem autem et cognitionem quae est in fide multi sunt, qui peccent, certe ipsi apostatae, qui tamen in eum aliquando crediderunt, ut de nullo eorum dici possit: secundum uisionem et cognitionem, quae adhuc in fide est, non uidit eum neque cognouit eum. sed intellegendum arbitror, quia renouatio perficienda uidet et cognoscit, infirmitas uero absumenda nec uidet nec cognoscit eum, in cuius quantiscumque relipeccatum non habemus, nos ipsos seducimus, et ueritas in nobis non est. cum ergo per gratiam renouationis filii dei simus, tamen propter reliquias infirmitatis nondum apparuit quod erimus. scimus quoniam cum apparuerit, similes ei erimus, quoniam uidebimus eum sicuti est. tunc peccatum nullum erit, quia infirmitas nec
Abbreviated transcription (Latin):
et nondũ apparuit quid erimꝰ.Scimꝰ
qͣm cũ apparuerit. similes ei erimus:
qm̃ ũdebimꝰ eũ sicuti ẽ. Et omnis qui
hẽt sp̃em hanc in eũ sanctificat se ficu¬
ti et ip̃e fanctus ẽ. Et tñ cũ hec omma
testimonia uerai sint. uerũ ẽ et illud
quod proposuit et nõ soluͭ. quod si dixe¬
rimꝰ quia pec̾m nõ hemus nos ip̃os se¬
ducimꝰ. et ueritas in nobis nõ ẽ. Ac ꝑ
hoc secundum ĩd quod ex deo nati su¬
mus in eo qui apparuit ut pc̃ca tossẽt
id ẽ in xp̃o manemꝰ et nõ peccamus.
Hoc ẽ autem quod interior renouatur
dedie in diem secundũ aũt qd̾ de hoĩe
isso nati sumus per quem peccatum
intrauit i mundum. et ꝑ pcc̾m mors
et ita in omnes homines pertrarifiit
sine pc̃co non sumus. quia sine illius
infirmitate nondum sumus. Donec il¬
la renonatione que fit de die in diẽ qm̃
scdm ip̃am ex deo nati sumꝰ Infirmitas
tota sanetur in qua ex pͥmo hoĩe nati
sumꝰ. et in qua sine pcco nõ sumꝰ Cuiꝰ

Expanded text:
t quid erimus. scimus quoniam cum apparuerit, similes ei erimus, quoniam uidebimus eum sicuti est. et omnis qui habet spem hanc in eum sanctificat se, sicuti et ipse sanctus est.5 et tamen cum haec omnia testimonia uera sint, uerum est et illud quod proposuit et non soluit quod si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos seducimus, et ueritas in nobis non est. ac per hoc secundum id, quod ex deo nati sumus, in eo qui apparuit, ut peccata tolleret, id est in Christo manemus et non peccamus — hoc est autem, quod interior renouatur de die in diem — secundum autem quod de homine illo nati sumus, per quem peccatum intrauit in mundum et per peccatum mors, et ita in omnes homines pertransiit, sine peccato non sumus, quia sine illius infirmitate nondum sumus, donec illa renouatione, quae fit de die in diem, quoniam secundum ipsam ex deo nati sumus, infirmitas tota sanetur, in qua ex primo homine nati sumus et in qua sine peccato non sumus. cuius
Abbreviated transcription (Latin):
ras nos in temptationem. s libera nos
a malo. Hoc prorsus agitur ut cor
mundetur. et pc̃cm omne tollat᷑. Et
quod iuder iustus cum in throno sedit
occultum inuenerit minusq munda¬
tum cius mĩa remictatur. ut deo uden

Expanded text:
ras nos in temptationem, sed libera nos ras nos in temptationem, sed libera nos a malo, hoc prorsus agitur, ut cor mundetur et peccatum omne tollatur et quod iudex iustus, cum in throno sederit, occultum inuenerit minusque mundatum eius misericordia remittatur, ut deo uiden
Abbreviated transcription (Latin):
gloriabitur castum se hẽre cor. aut
quis gloriabitur mundũ se ẽẽ a pcc̃o.
Risi forte isti qui uolunt in sua iusti¬
subiecit. Quõd saluator ait ĩ euange¬
lio Reati mundo corde. qm̃ ip̃i deũ ui¬
debunt. Et quod dauĩd dicit. quis ascẽ¬
det in montem dĩ: aut quis stabit in
soco sancto eius. Innotens manib et
mundo corde. et alibi. Bene fac dñe
bonis et rectis corde. Item apud salo¬
monem. bona ẽ substantia. cui non
ẽ pcc̃m in conscientia. Item illie. au̾te
te a delicto et dirige manus ab omni
desicto munda cor tuũ. Item in epła
iohannis. si cor nr̃m nos nõ reprehen¬
dãt. fiduciam hẽmus ad deũ. et quecũ¬
q petierimꝰ accipiemꝰ ab eo. Hoc enim
agitur uoluntate. crẽdendo. sperando.
diligendo. corpus castigando. elemosi¬
nas facier̃do. iniurias ignoscendo. ĩstã¬
ter orando. et proficieridi uires predi¬
cando bericiterq dicendo. dimitte no¬
bis sicut et nos dimictimꝰ et ne infe¬

Expanded text:
gloriabitur castum se habere cor, aut quis gloriabitur mundum se esse a peccato? nisi forte isti, qui uolunt in sua iustisubiecit, quod saluator ait in euangelio: beati mundicordes. quoniam ipsi deum uidebunt, et quod Dauid dicit: quis ascendet in montem domini? aut quis stabit in loco sancto eius? innocens manibus et mundus corde; et alibi: benefac, domine, bonis et rectis corde; item apud Salomonem: bona est substantia, cui non est peccatum in conscientia; item illic: auerte te a delicto et dirige manus et ab omni delicto munda cor tuum; item in epistula lohannis: si cor nostrum nos non reprehendat. fiduciam habemus ad deum et quaecumque petierimus accipiemus ab eo. hoc enim agitur uoluntate, credendo, sperando, diligendo, corpus castigando, elemosynas faciendo, iniurias ignoscendo, instanter orando et proficiendi uires precando ueraciterque dicendo: dimitte nobis, sicut et nos dimittimus, et: ne infe
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃e enĩ saluũ faciet populũ suum a
peccatis eop. Nũquid etiã et illud.
quia nõ ẽ opus sanis medicus sede¬
grotantib. Hoc ẽ quia nõ ẽ necessa
rius eis qui non hent pocm s eis qui
saluandi funt a peccuto. Nlunquid
etiam illũd quia nnsi mandricaue¬
rint homines carnem eius hoc est
ꝑticipes facti fuerint corporis eius
non hẽbient uitam. His atq hm̃oi
aliis que minio pretereo testimoniis
diuina luce clarissimis. auctoritate¬
diuina certissimis. Nonne ueritas
sinc ulla ambiguitate proclamat.
Non solum in regnum dei nõ baptiza¬
tos paruulos intrare non posse. s nec
uitam eteriam posse hẽre preter xp̃i
corpus. cui ut ĩcorporentur sacͣmen¬
to baptismatis imbiuent. nonnie ue¬
ritus sine ulla dubitatiorie testat᷑.
Non ob aliũd ad ihm̃ hoc ẽ ad salua¬
torem et ad medicum xp̃m piis ge¬
stantiũ manib ferri nisi ut ꝑ me¬
dicinam sacramentoꝵ eius possint

Expanded text:
ipse enim saluum faciet populum suum a ipse enim saluum faciet populum suum a peccatis eorum? numquid etiam illud, quia non est opus sanis medicus, sed aegrotantibus, hoc est quia non est necessarius Iesus eis qui non habent peccatum, sed eis qui saluandi sunt a peccato? numquid etiam illud, quia nisi manducauerint homines carnem eius, hoc est participes facti fuerint corporis eius, non habebunt uitam? his atque huiusmodi aliis, quae nunc praetereo, testimoniis diuina luce clarissimis, diuina auctoritate certissimis nonne ueritas sine ulla ambiguitate proclamat non solum in regnum dei non baptizatos paruulos intrare non posse, sed nec uitam aeternam posse habere praeter Christi corpus, cui ut incorporentur sacramento baptismatis inbuuntur? nonne ueritas sine ulla dubitatione testatur eos non ob aliud ad Iesum, hoc est ad saluatorem et ad medicum Christum, piis gestantium manibus ferri, nisi ut per medicinam sacramentorum eius possint
Abbreviated transcription (Latin):
minum peruenire. nec diuino iudicõ
iniuste aliquem posse dampnari.
hoc est ab illa uita et salute seꝑari.
Uude fit consequens ut qm̃ nichil a¬
gitur aliud qñ ꝑuuli baptizent᷑ insi¬
ut incorporentur ecc̃e xp̃i id ẽ corpori
membrisq socientur. Manifestũ ẽ
eos ad dampnationem nͥ eis condona¬
tum fu̾it ꝑtin̾e. Nõ autẽ dampnari pos¬
sent si pcͣm utiq non hẽrent. ac quia
illa etas nulla in uitu propria cõtrahe̾
potuit. restet intelligere uel si hoc nõ¬
diem possumus saltim credere trahe
paruulos originale peccatum: ac ꝑ hoc
si ambigiu aliquid hẽnt uerba apłica
quib dicit ꝑ unũ hominem pcc̃m in¬
trauit in inundum. et ꝑ pccm mors.
et ita in omines homines pertranfiit
possuntq et aliam duci tñsferriq
sententiam. Nunquid islũd ambiguũ
ẽ. Nisi quis renatus fu̾it ex aqua et
spũ nõ põt intrare in regnũ dei. Nũ¬
quid et illũd. uocabrs nomẽ eiꝰ ihm.

Expanded text:
minum peruenire nec diuino iudicio minum peruenire nec diuino iudicio iniuste aliquem posse damnari, hoc est ab illa uita et salute separari? unde fit consequens, ut, quoniam nihil agitur aliud, cum paruuli baptizantut incorporentur Ecclesiae, id est, Christi corpori membrisque socientur; manifestum sit eos ad damnationem, nisi hoc eis collatum fuerit, pertinere. Non autem damnari possent, si peccatum utique non haberent. Hoc quia illa aetas nulla in vita propria contrahere potuit, restat intelligere vel si hoc nondum possumus, saltem credere, trahere parvulos originale peccatum. 8. Ac per hoc si ambigui aliquid habent verba apostolica quibus dicit, Per unum hominem peccatum intrauit in mundum et per peccatum mors et ita in omnes homines pertransiit, possuntque in aliam duci transferrique sententiam, numquid et illud ambiguum est: nisi quis renatus fuerit ex aqua et spiritu, non potest introire in regnum dei? numquid et illud: uocabis nomen eius Iesus;
Abbreviated transcription (Latin):
nantia ueritati. Credo qd̾ uir ille tñ
egregie xͥanꝰ omnino non sentiat. s
fieri potest ut etiam istor argumẽ¬
tis qui contra pecatti trãducem senti¬
unt adhuc fortasse ita moueatur ut
audire uel nosse quid contri illos di¬
catur expectet. Et ideo quid issi dicant
qui contra peccati traducem sericiũt
nec tacere uoluit ut questio discutiẽ¬
da insinuaretur et a persona sua re¬
mouit Ne hoc etiam ip̃e sentire iudr¬
caretur. Ego autem et si refellere istor
argumenta non ualeam. uideo tamẽ
inherendũ ẽẽ his que in scripturis st̃
aꝑtissima ut ex his reuelentur obscu¬
ra. Aut si mens nondum ẽ ydoriea q̃
possit ea uel demorstrãta cern̾e uel
abstrusa inuestigare. smne ulla hesi¬
tatione crẽdantur. Quid aũt aꝑtius
tot tantisq testimoniis diuinoꝵ elo¬
quioꝵ quib dilucĩdissime apparet
nec preter xp̃i societatem ãd uitam
salutemq eternam posse queuꝙͣ ho¬

Expanded text:
nantia ueritati credo quod uir ille tam nantia ueritati credo quod uir ille tam egregie christianus omnino non sentiat. sed fieri potest, ut etiam istorum argumentis, qui contra peccati traducem sentiunt, adhuc fortasse ita moueatur, ut audire uel nosse quid contra eos dicatur expectet; et ideo quid illi dicant qui contra peccati traducem sentiunt nec tacere uoluit, ut quaestio discutienda insinuaretur, et a persona sua remouit, ne hoc etiam ipse sentire iudicaretur Ego autem etsi refellere istorum argumenta non ualeam, uideo tamen inhaerendum esse his quae in scripturis sunt apertissima, ut ex his reuelentur obscura aut, si mens nondum est idonea, quae possit ea uel demonstrata cernere uel abstrusa uestigare, sine ulla haesitatione credantur. quid autem apertius tot tantisque testimoniis diuinorum eloquiorum, quibus dilucidissime apparet nec praeter Christi societatem ad uitam salutemque aeternam posse quemquam ho
Abbreviated transcription (Latin):
in quo fit remissio peccatoꝵ. qd̾ sine
peccato dampnetur homo quem ne¬
cesse ẽ non baptizatum in non crẽdẽ¬
tibus depritari. quia utiq scriptura
euangelica fallere non ꝑt. in qua a¬
pertissime legitur. qui nõ crẽdĩderit ꝯ¬
dempnabrtur. postremo ꝯd sine pcco
ymago dei non admictatur ad regnũ
dei. ꝯm̃ nisi qruis renatus fuerit ex
aqua et spũ noꝵ põt introire ĩ regnũ
dei. atq ita ues in eternam mortem
sine poco precipitetur. uel quod est ab¬
siudius extra cegnum dei hc̃at uitam
eternam. cum dñs prẽdicens ꝯuid suis ĩ
sine dicturus fit. Uenite benẽdici pa¬
tris mei percipite regnum quõd uobrs
pauatum ẽ ab mitio mundi. manfe¬
stau̾it etiam quid sit etiam suũ reg¬
num quod dicebat ita concluderis. sic
ibunt illi in combustionem eternam.
iusti aũt in uitam eternam. Hec ergo
et alia que istum sequuntur errorem
ninium peruerse et xp̃i ane repug¬

Expanded text:
in quo fit remissio peccatorum; quod sine in quo fit remissio peccatorum; quod sine peccato damnetur homo, quem necesse est non baptizatum in non credentibus deputari, quia utique scriptura euangelica fallere non potest, in qua apertissime legitur: qui non crediderit, condemnabitur; postremo quod sine peccato imago dei non admittatur ad regnum dei, quoniam nisi quis renatus fuerit ex aqua et spiritu, non potest introire in regnum dei, atque ita uel in aeternam mortem sine peccato praecipitetur aut, quod est absurdius, extra regnum dei habeat uitam aeternam, cum dominus praedicens quid suis in fine dicturus sit: ucnitc, benedicti patris mei, percipite regnum quod uobis paratum est ab initio mundi, manifestauerit etiam quid sit ipsum regnum quod dicebat ita concludens: sic ibunt illi in ambustionem aeternam, iusti autem in uitam aeternam. haec ergo et alia, quae hunc sequuntur errorem, nimium peruersa et christianae repug
Abbreviated transcription (Latin):
etiam nõ peccantib nocuit. Ergo xp̃i ui
sticia etiam non credentib prodest. quod
in his que respondi cernis ꝙͣ non solum
nõ expugnent quod dicimus: s etiam
nos admorieant quid diçamꝰ secutus
adiunrit. demde aiunt. baptismus mũ¬
cato. non enĩ potunt ad posteros trans¬
mittere quod ip̃i minime hab̾unt. Illud¬
traducem peccati. et ip̃am solam penã
meretur. miustum ẽẽ drcentes ut hodie
nata amia nõ ex massa ãde iam an¬
tiquum peccatum portet alienũ. dicũt¬
qui propria peccata remittit imputet
aliena. uides ne obsecro quemadmodũ
hoc totum pelagius nõ ex sua s ex ali¬
oro persoria indiderit scaiptis suis. us
adeo scieris hanc nescio quam cẽ noue¬
tatem que contra antiquam cc̃ce insi¬
tum oprnionem sonare nunc ceperit.
ut eam ip̃e confiteri aut uerecundatꝰ
aut ueritus fuerit. et forte hoc ip̃e non
seritit ꝯd̾ sine pcc̃o nascatur homo ꝯͥ
fatetur necessarium eẽ baptismmum

Expanded text:
etiam non peccantibus nocuit, ergo et Christi etiam non peccantibus nocuit, ergo et Christi iustitia etiam in iis quae respondi, cernis quam non solum non expugnet quod dicimus, sed etiam nos admoneat quid dicamus: secutus adjunxit, Deinde aiunt, cato; non enim poterunt ad posteros transmittere, quod ipsi minime habueritraducem peccati, sola ergo poenam meretur. iniustum est enim. ut hodie nata anima non ex massa Adae tam antiquum peccatum portet alienum, ququi propria peccata remittit imputet aliena. Videsne, obsecro, quemadmodum hoc totum Pelagius non ex sua, sed ex aliorum persona indiderit scriptis suis usque adeo sciens hanc nescio quam esse nouitatem, quae contra antiquam et ecclesiae insitam opinionem sonare nunc coeperit, ut eam ipse confiteri aut uerecundatus aut ueritus fuerit. et forte hoc ipse non sentit, quod sine peccato nascatur homo, cui fatetur necessarium esse baptismum,
Abbreviated transcription (Latin):
poprium itu millum in eis ẽ etiã ori¬
gmale peccatum. Sed eis qui talia di
sputant in issis duob prolixi mei oꝑis
libris satis quantum arbrtror dilutide¬
ꝙ respondi: quod et si quibusdam uel
parum uel ob̾scurum uidebitur: dent
ueniam et componant cum eis qui for¬
tasse illũd non quia parum ẽ s quia
minium reprehendunt: et quia ea q̃
pro naturi questionum dilucide dc̃a
existimo ad huc nõ intelligunt. non
michi calumpnientur pro negligen¬
tia uel pro mee facultatis indigentia:
s deũ potius pro acciprenda intessigen¬
tia deprecentur. Uerumptamen nos ñ
negligenter oportet ãduertere istum
dicandum uirum hanc argumentatio¬
propria posiuisse persona ẜ quid illi di¬
cant qui eam non approbant intimasse.
uec solum hoc quod modo proposui eiq
respondi. uerumctiam cetera quibus me
in ilłis libris etiam respondisse recolui:
nã cum dixisset. sed ãde qui dicũt pcc̃m

Expanded text:
proprium ita nullum in eis est etiam oriproprium ita nullum in eis est etiam originale peccatum. Iam ceteris, quae Pelagisputant, in illis duobus prolixi mei operis libris satis, quantum arbitror, dilucideque respondi. quod etsi quibusdam uel parum uel obscurum uidebitur, dent ueniam et conponant cum eis, qui fortasse illud non quia parum est, sed quia nimium reprehendunt; et qui ea, quae pro natura quaestionum dilucide dicta existimo, adhuc non intellegunt, non mihi calumnientur pro neglegentia uel pro meae facultatis indigentia, sed deum potius pro accipienda intellegentia deprecentur. Verum tamen nos non neglegenter oportet aduertere istum,um ac praedicandum uirum hanc argumentatiopropria intulisse persona, sed quid illi dicant qui eam non adprobant intimasse nec solum hoc quod modo proposui eique respondi, uerum etiam cetera quibus me in illis libris iam respondisse recolui. nam cum dixisset: si Adae, inquiunt, peccatum
Abbreviated transcription (Latin):
D quod intellectu perspicacissimo asse¬
quiꝰ noñ ualemus auctoritate diuina
consentire cogannur. bene qd ip̃i nos ad¬
monent iusticiam xp̃i nͥ credentib pro¬
resse nõ posse. et prodesse aliquid par-¬
nulis confitentur. unde ut diximus
necesse ẽ eos baptizatos in credentium
nuimero sine ulla tergiuer satione con¬
fituere. Consequenteꝵ igitur si nõ bap¬
mentur incer eos qui non crẽdũt erũt.
ac per hoc uitam non hebunt. sed ira
dei manet super eos qm̃ qui nõ credit
filio nõ hẽbit uitam scd ira dei manet
super eum et iudicati sunt. quiorã
qui nõ credit iam iudicatus ẽ. et ꝯdem¬
pnab̾untur. qm̃ qui crediderit et bap¬
tizatus fu̾it saluus erit. qui aũt nom
ardiderit condempnabrtur. Iam minc
uĩdeant isti qua iusticia temptent ul
conentur asserere non ad uitam et̾nã
ẜi ad inam dei pertiere et iudicari di¬
unitus atq dampriari hormines qui
sine peccato sunt: si quemadmodum

Expanded text:
id quod intellectu perspicacissimo adseid quod intellectu perspicacissimo adsequi non ualemus, auctoritate diuina consentire cogamur. bene, quod ipsi nos admonent, iustitiam Christi nisi credentibus prodesse non posse et prodesse aliquid paruulis confitentur. unde, ut diximus, necesse est eos baptizatos in credentium numero sine ulla tergiuersatione constituant. consequenter igitur, si non baptizentur, inter eos qui non credunt erunt ac per hoc nec uitam habebunt, sed ira dei manet super eos, quoniam qui non credit filio, non habebit uitam, sed ira dei manet super eum, et iudicati sunt, quoniam qui non credit, iam iudicatus est, et condemnabuntur, quoniam qui crediderit et baptizatus fuerit, saluus erit, qui autem non crediderit, condemnabitur. iam nunc uideant isti, qua iustitia temptent uel conentur adserere non ad uitam aeternam, sed ad iram dei pertinere et iudicari diuinitus atque damnari homines, qui sine peccato sunt, si quemadmodum
Abbreviated transcription (Latin):
tizatis ꝑuulis prosit. dicant omnino
quod uolunt. profecto enim si se xͥanos
eẽ memmerint aliquid prõdesse non
ambigunt. quodlibet igitur profit. pro¬
desse sicut etiam ip̃i asserunt non coe¬
dentibus non põt. unde coguntur par
dignos quib iusticia xp̃i etiam scd̃m
istos prodesse non nͥ credentib posset.
sicut ergo eoꝵ ꝑ quos renascuntur iu¬
scicie. spũs responsione sua traicit in
eos fidem quam uoluncate propria ñ¬
dum habere potuerunt. sic eoꝵ ꝑ qͦs
nascuntur caro peccati traicit in eos
noxam quam nondum uita propria
contrarerunt. Et sicut eos uite spũs
in xp̃o regenerat fideles. sic eos corpus
mortis in adam generauerat pc̃c̃ores:
ilła enim carnalis generatio ẽ. hec spi¬
ritalis illa facit filios carnis. hec sp̃s.
illa filios mortis: hec filios resurrec¬
tionis. illa filios seculi: hec filios dei.
illa filios ire. hec filios mĩe. Ac perhos il
peccati uinculo siberatos. Postremo ad

Expanded text:
tizatis paruulis prosit, dicant omnino tizatis paruulis prosit, dicant omnino quod uolunt. profecto enim, si se Christianos esse meminerunt, aliquid prodesse non ambigunt. quodlibet igitur prosit, prodesse, sicut etiam ipsi adserunt, non credentibus non potest. unde coguntur parudignos, quibus iustitia Christi etiam secundum istos prodesse non nisi credentibus posset. sicut ergo eorum per quos renascuntur iustitiae spiritus responsione sua traicit in eos fidem, quam uoluntate propria nondum habere potuerunt, sic eorum per quos nascuntur caro peccati traicit in eos noxam, quam nondum uita propria contraxerunt. et sicut eos uitae spiritus in Christo regenerat fideles, sic eos corpus mortis in Adam generauerat peccatores; illa enim carnalis generatio est. haec spiritalis; illa facit filios carnis, haec spiritus; illa filios mortis, haec filios resurrectionis; illa filios saeculi, haec filios dei; illa filios irae, haec filios misericordiae; ac ppeccati uinculo liberatos. Postremo ad
Abbreviated transcription (Latin):
huic eple inserendum putaui. Dic gͦ
issa argumentatio posita ẽ. Un autem
inquit qui contra traducem pc̃ci sunt
ita issam impugnare intuntur: si ade
inquit pcc̃m etiam non peccantib nocuit
ergo et xp̃i iusticia etiam non crẽdentib
prodest quia similiter immo et magis
dicit per unum saluari ꝙͣ ꝑ unũ ante
perierunt. huic ergo ut dixi argumen¬
tato in illis duob quos ad te scripsi
nichil respondi: neq id michi prorsꝰ
redarguendum proposui. Nunc ergo
prius illud attende quemãdmõdum
dicurit. si ade peccatum etiam non pec¬
cantibus nocet: ergo et rp̃i iusticia e¬
tiam non crẽdentib prodest. Absurdis¬
simum utiq et falsissimũ iudicant
ut xp̃i iusticia etiam non credentib
prosit. unde putant confici nec primi
hominis peccatum parulis non pec¬
cantib nocere potuisse: sicut et xp̃i iu¬
sticia prodesse mullis noꝵ crẽdentibus
põt. dicant itaq iusticia xp̃i quid bap¬

Expanded text:
huic epistolae inserendum putaui. Sic ergo huic epistolae inserendum putaui. Sic ergo illa argumentatio posita est: hi autem, inquit, qui contra traducem peccati sunt, ita illam impugnare nituntur: si Adae, inquiunt, peccatum etiam non peccantibus nergo et Christi justitia non credentibus prodest; quoniam similiter, immo plus dicit per unum saluari, quam per unum ante perierunt. huic ergo, ut dixi, argumento in illis duobus libris, quos ad te scripsi, nihil respondi neque id mihi prorsus redarguendum proposui. nunc ergo prius illud adtende quemadmodum, cum dicunt: si Adae peccatum etiam non peccantibus nocet, ergo et Christi iustitia etiam non credentibus prodest, absurdissimum utique et falsissimum iudicant, ut Christi iustitia etiam non credentibus prosit. unde putant confici nec primi hominis peccatum paruulis non peccantibus nocere potuisse, sicut Christi iustitia prodesse ullis non credentibus non potest. dicant itaque, iustitia Christi quid bap
Abbreviated transcription (Latin):
occurrisse in hac causa motibus aĩoꝵ.
quod a me uel a quoquã utrũ fieri pos¬
sit ignoro: immo fieri non posse non du¬
bito. sẽdtamen egisse aliquid quod de his
rebus a maiorib trãdita fider defenso¬
res contra nouitates eoꝵ qualiter sen¬
tiunt. non mermes usquequaqz consi¬
sterent. uerum post paucissimos dies
legi pelagii quedam scripta. sancti uiri
ut aũdio et non ꝑuo prouectu xp̃iam.
continerent: atq ibi comꝑi cũ ad illũ
uenisset locum ubi dicit aplũs ꝓ unum
hominem peccatum intrasse ĩ mundũ
et per pccm mortem atq ita in omnes
homines pertransisse. quandam eoꝵ ar-¬
gumentationem qui negant paruulos
peccatum originale gestare. fateor in
illis tam longis uoluminibus meis in¬
nerat quemꝙ̃ posse talia cogitare uel
dicere: quapropter qm̃ illi operi quod
iam certo fine concluseram nichil ad¬
dere uolui. et ip̃am eisdem uerbis qͥb
eam legi: et quid michi contra uideãt᷑

Expanded text:
occurrisse in hac causa motibus animorum, occurrisse in hac causa motibus animorum, quod uel a me uel a quoquam utrum fieri possit ignoro, immo fieri non posse non dubito, sed tamen egisse aliquid, quo de his rebus a maioribus traditae fidei defensores contra nouitates eorum qui aliter sentiunt non inermes usquequaque consisterent. uerum post paucissimos dies legi Pelagii quaedam scripta, sancti uiri, ut audio, et non paruo prouectu Christiacontinerent, atque ibi conperi, cum ad illum uenisset locum, ubi dicit apostolus per unum hominem peccatum intrasse in mundum et per peccatum mortem atque ita in omnes homines pertransisse, quandam eorum argumentationem qui negant paruulos peccatum originale gestare, quam, fateor, in illis tam longis uoluminibus meis nnerat quemquam posse talia cogitare uel dicere. quapropter quoniam illi operi, quod iam certo fine concluseram, nihil addere uolui, et ipsam eisdem uerbis quibus cam legi et quid mihi contra uideatur
Abbreviated transcription (Latin):
partem alterã declinando. et si enim
quõdlidet horũ quemadmodum demõ¬
strati a explicari possit ignorem. il¬
lud tamen crẽdo quod etiam hinc diui¬
noꝵ eloquioꝵ clarissima auctoritas
eẽt. si homo ĩd sine dispendio ꝓmisse
salutis ignorare non posset. habes
elaboratum utinam tam commodum
ꝙͣ prosirum promeis uiribus opus. cuius
prolixitatem fortasse defenderem. insi ĩd
uererer facere defendendo prolirius. Ex¬
q xp̃i. in domino salutem. De
questionib quas michi proposueras
ut ãd te aliquid scriberem adu̾sus eos
qui dicunt adam etiam si non peccass
fuisse moriturum. nec eius pcc̃i quicꝙͣ
ad eius posteros propagandũ tnͣsisse
maxime propter baptisium ꝑuuloꝵ
quem more piissimo atq materno uni¬
uersa frequentat ecc̃a. et qd̾ in hac uita
fuerint futuriq fint filii hominũ nul¬
lum hentes omnino peccatũ Iam dros
proliros absolueram libros: quibus mͥ
uisus sum non quidem omnibus oĩm

Expanded text:
partem alteram declinando. etsi enim partem alteram declinando. etsi enim quodlibet horum, quemadmodum demonstrari et explicari possit, ignorem, illud tamen credo, quod etiam hinc diuinorum eloquiorum clarissima auctoritas esset, si homo id sine dispendio promissae salutis ignorare non posset. habes elaboratum - utinam tam commodum m prolixum I - pro meis uiribus opus, cuius prolixitatem fortasse defenderem, nisi id uererer facere defendendo prolixius. ti, in domino salutem. De quaestionibus, quas mihi proposueras ut ad te aliquid scriberem aduersus eos qui dicunt Adam, etiamsi non peccasset, fuisse moriturum nec ex eius peccato quicquam ad eius posteros propagando transisse maxime propter baptismum paruulorum, quem more piissimo atque materno uniuersa frequentat ecclesia, et quod in hac uita sint, fuerint futurique sint filii hominum nullum habentes omnino peccatum, iam duos prolixos absolueram libros. quibus mihi uisus sum non quidem omnibus omnium
Abbreviated transcription (Latin):
propicius fit omnib iniquiratib tuis:
qui sanat omnes languores tuos. Qui
redemit de corruptione uitam tuam.
an etiam non propagata eo ip̃o ꝯͦ car¬
in peccati ãdgniuanda miscet᷑ iã ip̃iꝰ
pcc̃i remissione et sua rẽdemptiõe opꝰ
hẽat deo per summam prescientiam
iũdicante. Qui paruuli ab isto reatu
non mereãtur absolui etiam qui non¬
dum nati nichil alicubi propria sua
uita egerunt boni uel mali. et ꝯmõdo
deus etiam si non de traduce aĩas creat
non fit tamen auctor reatus quidam
propter quem redemptio saciumenti
necessaria est anime ꝑuuli magna
questio ẽ. aliamq disputationem desi¬
derat eo tamen quantum arbrtror mo¬
deramine temperata ut magis inqui¬
sitio cautu laudetur ꝙͣ precipitata re¬
prehendatur assertio. ubi enim de re
obscurissima disputatur non adiuuã¬
tibus diuinarum sccipturarum certis
clarisq documentis cohibere se debet
humana presumptio. nichil faciens ĩ

Expanded text:
propitius fit omnibus iniquitatibus tuis, propitius fit omnibus iniquitatibus tuis, qui sanat omnes langredimit de corruptione uitam tuam —, an etiam non propagata eo ipso, quo carni peccati aggrauanda miscetur, iam ipsius peccati remissione et sua redemptione opus habeat, deo per summam praescientiam iudicante, qui paruulorum ab isto reatu non mereantur absolui, etiam qui nondum nati nihil alicubi propria sua uita egerunt uel boni uel mali, et quomodo deus, etiamsi non de traduce animas creat, non sit tamen auctor reatus eiusdem, propter quem redemptio sacramenti necessaria est animae paruuli, magna quaestio est aliamque disputationem desiderat, eo tamen, quantum arbitror, moderamine temperatam, ut magis inquisitio cauta laudetur quam praecipitata reprehendatur assertio. ubi enim de re obscurissima disputatur non adiuuantibus diuinarum auctoritatum certis clarisque documentis, cohibere se debet humana praesumptio nihil faciens in
Abbreviated transcription (Latin):
nem necessariam peccato p. redemptio¬
nem tamẽ his opus ẽẽ confessi sunt.
alio quippe uerbo etiam ip̃i de xͥana
erũditione deprompto nichil aliud
onmino dixerunt. nec dubitandum eẽ
his qui diuinam scripturam fideliter
legunt.fideliter audrunt. fidelit̾ tenẽt.
quod ab illa carne que prius boluptate
peccati facta ẽ caro pc̃ci. deiceps per suc¬
cessionem transeunte in omnes proscͥp¬
tione inquitatis et mortis caro sit pro¬
pagata pc̃ci excepta una similitudine car¬
is pc̃ci que tamen non ẽẽt nͥ eẽt caro pͦ¬
cati. De anima uero utrum et ip̃a eodẽ
modo propagata reatu qui ei dimictat᷑
obstricta sit̾. Neq eni possumus dicere
solam carnem ꝑuuli noꝵ etiã ammã
indigere saluatoris et redemptoris au¬
risio. alienamq eẽ ab ea gñrũ actiõe
que in psalmis ẽ ubi legimꝰ et dicimus.
benẽdrc anima mea domino: et noli o¬
bliuisci ommes retributiones eius. Qͥ

Expanded text:
nem necessariam peccatorum, redemptionem necessariam peccatorum, redemptionem tamen eis opus esse confessi sunt. alio quippe uerbo, etiam ipso de christiana eruditiomnino dixerunt. Nec dubitandum est his qui divina scripta fideliter legunt, fideliter audiunt, fideliter tenent, quod ab illa carne quae prius voluntate peccati facta est caro peccati, deinceps per successionem transeunte in omnes proscriptione iniquitatis et mortis caro sit propagata peccati, excepta una similitudine carnis peccati, quae tamen non esset, nisi esset et caro peccati. 59. De anima vero, utrum et ipsa eodem modo propagata, reatu qui ei dimittatur obstricta sit neque enim possumus dicere, solam carnem parvuli, non etiam animam indigere Salvatoris et Redemptoris auxilio, alienamque ab ea esse gratiarum actione quae in Psalmis est, ubi legimus et dicimus, Benedic, anima mea, Dominum; et noli oblivisci omnes retributiones ejus: qui
Abbreviated transcription (Latin):
intrarunt. qui uec in dextram nec ĩ
sinistram dicti sunt nniclmasse. Non
em̃ hec uigniti annoꝵ etus comꝑanda
ẽ innocentie paruusoꝵ. s ni falsor hic
mimerus misticum aliquid ãdumbrat
et resoriatꝰ uetus enim testumentum ĩ
quirq moysi libris excessit. nouũ aũt
quatuor euangelioꝵ auctoritate p̾ful¬
get: qui mimeri per se multiplicati ad
uicemĩ peruenerunt. Quater eĩ quini
uel quinquies quater uing inti funt.
Tasis populus ut predixi eruditus in re¬
gno celoꝵ per duo testumenta uetus et
nouum non declinans in dextram su¬
perba presumptiorie iusticie. neq in sim¬
stram secura dilectione pc̃ci in terrã ꝓ
bis pumenda timeamus. ab ilło redem¬
ptore liberari qui non uenundatus sub
pc̃co redimit ismel ab ommib inquita¬
tib eius. siue propria auusquam uta
commissis. siue originaliter tractis. ñ
tiq cesserurit. qui et si nolu̾nt licteris
suis aꝑte exprimere ꝑiuilis remissio¬

Expanded text:
intrarunt, qui nec in dextram nec in intrarunt, qui nec in dextram nec in sinistram dicti sunt declinasse. non enim et uiginti annorum aetas conparanda est innocentiae paruulorum, sed, ni fallor, hic numerus mysticum aliquid adumbrat et resonat. uetus enim testamentum in quinque Moysi libris excellit, nouum autem quattuor euangeliorum auctoritate praefulget. qui numeri per se multiplicati ad uicenarium perueniunt; quater enim quini uel quinquiens quaterni uiginti sunt. talis populus, ut praedixi, eruditus in regno caelorum per duo testamenta, uetus et nouum, non declinans in dextram superba praesumptione iustitiae neque in sinistram secura dilectione peccati in terram bis punienda timeamus ab illo redemptore liberati, qui non uenundatus sub peccato redemit Israhel ab omnibus iniquitatibus eius siue propria cuiusquam uita commissis siue originaliter tractis. Nontique cesserunt, qui, etsi noluerunt litteris suis aperte exprimere paruulis remissio
Abbreviated transcription (Latin):
respondebrtur remissionem illam
peccati factam ne homo a ꝑcipreñda
uita impediretur eterna. subsecutũ
uero illius comminationis effectum.
ut pretas hominis in illa humilita¬
te excerceretur atq probaret᷑. sic et
mortem corporis et propter pcc̃m
deus homini inflixit. et post pcc̃oꝵ
remissionem propter excercendam
iusticiam non ãdemit. Teneannis
ergo indeclinabilem fider ꝯfessionem.
mortuus ẽ propter nr̃a pcc̃a. non de¬
lmeunus in dextram atq in sinistram.
in dercrã enim declinare ẽ seip̃m deciꝑe
dicendo se ẽẽ sine peccato: in sinistra au¬
tem per nescio quam peruersam et pra-¬
uam securitatem se tanꝙͣ ĩpune dare
pacatis. uias enm que a dextris sunt
nouit dominus: qui solus sine pcc̃o ẽ.
et nr̃a potest delere peccata. peruerse
autem sunt que a smistris amicitie cũ
pec̃is. tases etiam ilłi iugniti annoꝵ ad¬
olescentuli figuram noui populi pro¬
inserunt qui in terram promissioĩs

Expanded text:
respondebitur remissionem illam respondebitur remissionem illam peccati factam, ne homo a percipienda uita impediretur aeterna, subsecutum uero illius comminationis exemplum, ut pietas hominis in illa humilitate exerceretur atque probaretur. sic et mortem corporis et propter peccatum deus homini inflixit et post peccatorum remissionem propter exercendam iustitiam non ademit. Teneamus ergo fidei indeclinabilem confessionem. mortuus est propter nostra peccata. non declinemus in dextram aut sinistram. in dextram enim declinare est se ipsum decipere dicendo se esse sine peccato; in sinistram autem per nescio quam peruersam et prauam securitatem se tamquam impune dare peccatis. uias enim, quae a dextris sunt, nouit dominus, qui solus sine peccato est et nostra potest delere peccata; peruersae autem sunt, quae a sinistris, amicitiae cum peccatis. tales etiam illi XX annorum adulescentuli figuram noui populi praemiserunt, qui in terram promissionis
Abbreviated transcription (Latin):
ut significaret quod in laborib qui
sunt deliciis contiurii erũdrenda eẽt
curo pc̃ti que in desiciis obẽdientiam
non seruauit anteꝙͣ eẽt caro pcati.
sieut ergo illi primi homines post¬
ea iuste uiuendo unde merito credũ¬
tur ꝑ domini sanguinem ab ext̾mo
supplicio liberati non tñ in illa iuita
meruerunt ad paradisum reuocari.
sic et caro pc̃a etiam si remissis pec¬
catis homo in ea iuste iuxerit ñ con¬
timo mereretur eam mortem non
perpeti quam traxit de propagine
peccati: Tale aliquid nobis insinua¬
tum ẽ de patriarcha dauid in libro re¬
gnoꝵ.ad quem propheta cũ missus
eẽt eiq propter peccatum quod ãd¬
misent euentura mala ex iracũdia
dei comminaretur. confessione p̾cati
ueniam meruit. Respondente prophe¬
ta qd̾ ei flagicium facinusq remĩs¬
sũ sit. et tamen consecuta sũt que
deus fuerat comminatus. cur dimis
so poco quod erat minatus impleuit.
nisi quia rectissime sic dictum fu̾it

Expanded text:
ut significaret,I quod in laboribus, qui ut significaret,I quod in laboribus, qui sunt deliciis contrarii, erudienda esset caro peccati, quae in deliciis oboedientiam non seruauit, antequam esset caro peccati. sicut ergo illi primi homines postea iuste uiuendo — unde merito creduntur per domini sanguinem ab extremo supplicio liberati — non tamen illa uita meruerunt ad paradisum reuocari: sic et caro peccati, etiam si remissis, peccatis homo in ea iuste uixerit, non continuo meretur eam mortem non perpeti, quam traxit de propagine peccati., Tale aliquid nobis insinuatum est de patriarcha Dauid in libro Regnorum, ad quem propheta cum missus esset eique propter peccatum, quod admiserat, euentura mala ex iracundia dei comminaretur, confessione peccati ueniam meruit respondente propheta, quod illud ei flagitium facinusque remissum est; et tamen consecuta sunt quae deus fuerat cso peccato quod erat minatus impleuit? nisi quia rectissime, si dictum fuerit,
Abbreviated transcription (Latin):
hanc caritatem nemo hẽt ꝙͣ ut ani¬
mam suam ponat pro amicis suis.
quod in epla sua iohannes ita dicit.
ficut ille ammiam suam pro nobis po¬
fiit. sic et nos debemus animam pro
fratrib ponere. Nequaꝙͣ igitur in
morte pro iusticia subeunda uel con¬
tempnenda laudaretur precipua pa¬
tientia si mortis non ẽẽt magna mł¬
tumq dura molestia: cuius timorem
qui uincit ex fide magnam ip̃iꝰ fidei
comparat gloriam iustamq merce¬
dem. unde mirandum nõ ẽ et mortẽ
corporis non fuisse uenturam hom̃i
nͥ precessisset peccatum cuius etiam
talis pena consequeretur ut post re¬
missionem peccatoꝵ eã fidelib eue¬
nire ut ni eius timore uincendo exer¬
ceatur fortitudo iusticie. Caro eñ que
primo facta ẽ non erat caro peccati ad
recipiendam iusticiam laboris et mo¬
destiis interetur. propter hoc etiam de
paradrsõ dimissus adam contra eden
hĩtauit ĩd ẽ contra sẽdem deliciarũ.

Expanded text:
hac caritatem nemo habet, quam ut anihac caritatem nemo habet, quam ut animam suam ponat pro amicis suis. quod in epistola sua Iohannes ita dicit: sicut ille animam suam pro nobis posuit, sic et nos debemus animam pro fratribus ponere. nequaquam igitur in morte pro iustitia subeunda uel contemnenda laudaretur praecipua patientia, si mortis non esset magna multumque dura molestia. cuius timorem qui uincit ex fide, magnam ipsius fidei conparat gloriam iustamque mercedem. unde mirandum non est et mortem corporis non fuisse euenturam homini, nisi praecessisset peccatum, cuius etiam talis poena consequeretur, et post remissionem peccatorum eam fidelibus euenire, ut in eius timore uincendo exerceatur fortitudo iustitiae. Caro enim, quae primo facta est, non erat carecipiendam iustitiam laboribus et molestiis niteretur. propter hoc etiam de paradiso dimissus Adam contra, Aedem habitauit, id est contra sedem deliciarum,
Abbreviated transcription (Latin):
Item si propter peccatum mulieri dic¬
tum ẽ in gemitu paries. cur etiam
post peccatorum remissionem femine
fideles eosdem dolores in parturiendo
patiuntur. nec tamen constat propt̾
peccatum quod admiserant illos ad̾o̾
pͥmos hommes hoc aũdisse atq meru¬
isse. nec resistit his uerbis diuini libͥ
que posui de labore hominis et de ꝑ¬
quia et tales non desunt quemadmo¬
dum eis hac questione proposita re¬
spondemꝰ dicentes ante remissionẽ
eẽ illa fupplicia peccatoꝵ. post remis¬
sionem autem certumina excercitati¬
onesq iustoꝵ. ita et illis quos de mor¬
te corporis similiter mouet responde
debemus. ut eam et peccato accĩdisse
fateamur: et post peccatoꝵ remissio¬
nem ut magnus timor eius a profi¬
cientibus superetur ad certamen no¬
bis relictam ẽẽ non dẽdignem᷑. Si
enim ꝑua uirtus erat fidei que per
dilectionem openitur mortis metũ
uincere non posse.tanta martyrum
gloria nec domimus diceret. maiorẽ

Expanded text:
item si propter peccatum mulieri dicitem si propter peccatum mulieri dictum est: in gemitu paries, cur etiam post peccatorum remissionem feminae fideles eosdem dolores in parturiendo patiuntur?\' et tamen constat propter peccatum, quod admiserant, illos a deo primos homines haec audisse atque meruisse nec resistit his uerbis diuini libri, quae posui de labore hominis et de pquia et tales non desunt, quemadmodum eis hac quaestione proposita respondemus dicentes ante remissionem esse illa supplicia peccatorum, post remissionem autem certamina exercitationesque iustorum, ita et illis, quos de morte corporis similiter mouet, respondere debemus, ut eam et peccato accidisse fateamur et post peccatorum remissionem, ut magnus timor eius a proficientibus superetur, ad certamen nobis relictam esse non dedignemur. si enim parua uirtus esset fidei, quae per dilectionem operatur, mortis metum uincere non esset tanta martyrum gloria nec dominus diceret: maiorem
Abbreviated transcription (Latin):
guet mundum de pc̃co. de iusticia. de iudi¬
cio. de põco quidem quia non crediderũt
in me.de iusticia quia ad prẽm uado. et
iam non uidebitis me. que ẽ ista iusticia
qua eum non iũderunt. nͥ ut iustus ex fi¬
de uiueret. et non respicientes que uident᷑
s que non iũdent᷑ spũ ex fide spem iusticie
expectaremꝰ.Qui aut dicunt si peccato
mors ista corporis accĩdisset nõ utiq post
remissionem peccatoꝵ quam redemptor
nob̾is tribut moreremur. non intessigũt
quomõdo res quaꝵ reatũ ne post hanc
uicam obsint deus soluit. tamen eas ad
certamen fider siit manere ut ꝑ illas
eradiantur et excerceantur proficientes
in agone iusticie. Posset enim et alius hoc
nõ intelligens dicere. si propter peccutũ
dixit deus homini in sudore uultus tui
edes panem tuum et spinas et tribulos¬
terui pariet tibi. quare et post remissio
nem sabor hic permanet. et hec dura
et aspera parit etiam terra fideliũ.

Expanded text:
guet mundum de peccato, de iustitia, de iudiguet mundum de peccato, de iustitia, de iudicio: de peccato quidem, quia non crediderunt in me, de iustitia, qujam non videbitis me . Quae est ista justitia, qua eum non viderent, nisi ut justus ex fide viveret, et non respicientes quae videntur, sed quae non uidentur spiritu ex fide spem iustitiae expectaremus? Qui autem dicunt: si peccato mors ista corporis accidisset, non utique post remissionem peccatorum, quam redemptor nobis tribuit, moreremur, non intellegunt quomodo res, quarum reatum, ne post hanc uitam obsint, deus soluit, tamen eas ad certamen fidei sinit manere, ut per illas erudiantur et exerceantur proficientes in agone iustitiae. posset enim et alius hoc non intellegens dicere: \'si propter peccatum dixit deus homini: in sudore uultus tui edes panem tuum, et spinas et tribulos pariet tibi terra, quare et post remissionem peccatorum labor hic permanet et haec dura et aspera parit etiam terra fidelium?
Abbreviated transcription (Latin):
inuisibiliter uoluit expectari ut iustus
ex fide uiueret. ĩ tantum ut nec ip̃e qui
die tercio resurrexit inter homines ẽẽ uo¬
lu̾it. s eis demoristrato in sua carne re¬
surrectionis exemplo quos huius rertestes
hẽre dignatus ẽ in celum ascenderit. illoꝵ
quoq se oculis auferens nchilq tule cu¬
iusquam eoꝵ carm iam tribuens quale
in carne propria demonstrauerat. ut et
ip̃i ex fide uiuerent eiusq iusticie ĩ qua
ex fide uiuitur premium quõd postea e¬
rit uisibile nunc interim per patientiam
inuisibiliter expectarent. ãd hũc intellec¬
tum crẽdo etiam illũd ẽẽ referendum quod
ait de spũ sancto. non põt ip̃e uenire nͥ ego
abiero. hoc enm erat dicere noꝵ poteritis
iuste uiuere ex fide quod de meo dono id ẽ
quod intuemmi abstulero ut spiritaliter
cor ur̃m inuisibilia crẽdendo proficiat. hãc
ex fide iusticiam idemtidem loquens de
sp̃u sancto ita commendat. ille inquit ar¬

Expanded text:
inuisibiliter uoluit expectari, ut iustus inuisibiliter uoluit expectari, ut iustus ex fide uiueret, in tantum ut nec ipse qui die tertio resurrexit inter homines esse uoluerit, sed eis demonstrato in sua carne resurrectionis exemplo, quos huius rei testes habere dignatus est, in caelum ascenderit illorum quoque se oculis auferens nihilque tale cuiusquam eorum carni iam tribuens, quale in carne propria demonstrauerat, ut et ipsi ex fide uiuerent eiusque ustitiae, in qua ex fide uiuitur, praemium, quod post erit uisibile, nunc interim per patientiam inuisibiliter expectarent. ad hunc intellectum credo etiam illud esse referendum, quod ait de sancto spiritu: non potest ipse uenire, nisi ego abiero. hoc enim erat dicere: \'non poteritis iuste uiuere ex fide, quod de meo dono, id esquod intuemini abstulero, ut spiritaliter cor uestrum inuisibilia credendo proficiat\'. hanc ex fide iustitiam identidem loquens de spiritu sancto ita commendat: ille, inquit, ar