comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ nͥ in carne : ꝑhancuenisti manens ubieras: ꝑ hanc
redisti ñ relinquens qͦ ueneras. Si gͦ ꝑ hanc uenisti & re¬
disti ꝑ hanc ꝓ culdubio ñ solũ nobises qua ueniremꝰ ad
te: uerũ etiã tͥ qua uenires & redires uia fuisti. Cũ uͦ ad
uitam qđ esipse isti: eandẽ ꝓfec̾to carnẽ tuam ad utã
de morte duxisti. aliud qͥppe uerbũ dei ẽ: aliud homo.
S uerbum caro fac̾tum ẽ: idest homo. Nonitaq alia ẽ¬
uerbi alia ẽ hominis ꝑsona: qm̃ utrũq ẽ rp̃s unaꝑ¬

Expanded text:
omodo, nisi in carne? Per hanc venisti manens ubi eras, per hanc omodo, nisi in carne? Per hanc venisti manens ubi eras, per hanc redisti non relinquens quo veneras. Si ergo per hanc venisti et redisti; per hanc procul dubio non solum nobis es qua veniremus ad te, verum etiam tibi qua venires et redires, via fuisti. Cum vero ad vitam, quod es ipse, isti; eamdem profecto carnem tuam de morte ad vitam duxisti. Aliud quippe Dei Verbum est, aliud homo: sed Verbum caro factum est, id est homo. Non itaque alia Verbi, alia est hominis persona, quoniam utrumque es
Abbreviated transcription (Latin):
habitas in celis.:S sub tanto pondere ubi ingemisci¬
mꝰ grauati. quomͦ leuabo animã meã: nͥ mecũ leuet qͥ
posuit ꝓ me suam : dicam ego qđ possum: capiat ue¬
strũ qͥ potest. Quo donante dico. eo donante capit qͥ
capit & eo donante credit qͥ ñdum capit. Nisi enĩ cre-
garet. habuit te ante se: nec tam̃ intelligeret te nisihabe¬
ret in se. Ego int̾rogo te: quia te scio esse suꝑ me. Int̾rogo
autem in quantũ possum suꝑ me effundẽ animã meam:
uͥ ñ sonantẽ & tam̃ docentẽ audiam te. Dic mͥ obsecro: quo¬
modo uadis ad te. llum qͥd nã ut uenires ad nos. religue¬
ras te maxime qͥa ñ ate ipso uenisti s pat̾ te misit Scio
qͥdem qđ te exinanisti s qͥa formã serui accepisti: non
quia formã i uł ad quã redites dimisisti uel quã reci¬
ꝑes amisisti. Et tam̃ uenisti: & ñ solũ usq ad carnales
oculos. uerum etiã usq admanꝰ hominũ ꝑuenisti. Qͦ¬

Expanded text:
habitas in coelo ? Sed sub tanto pondere ubi ingemiscihabitas in coelo ? Sed sub tanto pondere ubi ingemiscimus gravati, quomodo levabo animam meam, nisi mecum levet qui posuit pro me suam? Dicam ergo quod possum, capiat vestrum qui potest. Quo donante dico, eo donante capit qui capit, et eo donante credit qui nondum capit. Nisi enim credigaret, habuit te ante se; nec tamen intelligeret te, nisi haberet in se: ego interrogo te, quia te scio esse super me; interrogo autem inquantum possum super me effundere animam meam, ubi non sonantem et tamen docentem audiam te. Dic mihi, obsecro, quomodo vadis ad te? Numquidnam ut venires ad nos, reliqueras te: maxime quia non a teipso venisti, sed Pater te misit? Scio quidem quod te exinanisti; sed quia formam servi accepisti , non quia formam Dei vel ad quam redires demisisti, vel quam reciperes amisisti: et tamen venisti, et non solum usque ad carnales oculos, verum etiam usque ad manus hominum pervenisti. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
illos dixerat scire: & qͦ uadit & uiã. Opꝰ gͦ erat ut di-¬
ceret ego sum uia: ut ostenderet eos quia scirent eũ¬
uã scire. quã putauerant se nescire. Quid autẽ opꝰ
erat ut diceret ego sum & ueritas & uita. cũ uia
cognita qua iret. restaret nosse qͦ iret: nisi quia ibat
ad ueritatẽ. ibat ad uitam. Ibat gͦ ad semetipsũ:¬
ꝑ semet ipsũ. Et nos qͦinus nisi ad ipsum: & qua unꝰ
nisi ꝑ ipsum: Ipse gͥ ad se ipsum ꝑ seipsum: nos ad
ipsum ꝑ ipsum. Immo uero ad patrẽ & ipse & nos. Nã
talit̾ sapit Et quantũ est qđ hic capit: etiã qͥsꝑitali¬
ter sapit: Fr̃s mei. qͥd ame ista uultis exponi uobis :¬
Cogitate quam excelsa sint. Hidete quid sim: uid eo qͥd
sitis. In om̃ib nobis corpꝰ qđ corrũpit᷑ aggrauat animã :¬
& deprunit t̾rena inhabitatio sensũ multa cogitantẽ.
Putamꝰ ne possumꝰ dicere. ad teleuaui animã meã. qui

Expanded text:
illos dixerat scire, et quo vadit, et viam. Opus ergo erat ut diillos dixerat scire, et quo vadit, et viam. Opus ergo erat ut diceret, Ego sum via, ut ostenderet eos qui eum scirent, viam scire quam putaverant se nescire: quid autem opus erat ut diceret, Ego sum via, et veritas, et vita, cum via cognita qua iret, restaret nosse quo iret; nisi quia ibat ad veritatem, ibat ad vitam? Ibat ergo ad seipsum, per seipsum. Et nos quo imus, nisi ad ipsum? et qua imus, nisi per ipsum? Ipse igitur ad seipsum per seipsum; nos ad ipsum per ipsum: imo vero et ad Patrem et ipse et nos. Nam itualiter sapit? Et quantum est quod hic capit, etiamsi spiritualiter sapit? Fratres, quid a me ista vobis vultis exponi? Cogitate quam excelsa sint. Videtis quid sim, video quid sitis: in omnibus nobis corpus quod corrumpitur aggravat animam, et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem . Putamusne possumus dicere, Ad te levavi animam meam, qui
Abbreviated transcription (Latin):
ille mentiri. Ergo isti sciebant: & se scire nesciebant. Con¬
iuncat eos iã scire: qđ seputant adhucusq nescire. Di¬
eit ei iħs. Ego sum uia: & ueritas. & uita. Quid ẽ fr̃s : Ee¬
ce audiuimꝰ discipłm int̾rogantẽ. audiuimꝰ & magis¬
trũ docentẽ: & nondũ capimꝰ etiã post uocẽ sonantẽ. sen¬
tentiam latitantẽ. S qͥd ñ possumꝰ caꝑe: Numquid po-¬
terant ei dicere apłi eius cũ quib loquebat᷑. nescimꝰ
te.  inde si eũ sciebant. & uia ipse ẽ: uiã sciebant Si eũ
sciebant: & ueritas ipse ẽ: ueritatẽ sciebant Si eum
sciebant & uita ipse ẽ: uitã sciebant. Ecce scire conuic¬
ti sunt: qđ se scire nesciebant. Quid g& nos. in isto
sermone ñ cepimꝰ: Quid putatis fr̃s mei: nisi quia di¬
xit & qͦ uado scitis. & uiam scitis: Ecce cognouimꝰ
qđ sciebant uiam: qͥa sciebant ipsũ qui ẽ uia. S uia
ẽ qua itur. Numqͥd uia est. & quo itur Ntrũ q autẽ

Expanded text:
ille mentiri: ergo isti sciebant, et scire se nesciebant. Conille mentiri: ergo isti sciebant, et scire se nesciebant. Convincat eos jam scire, quod se putant adhuc usque nescire. Dicit ei Jesus: Ego sum via, et veritas, et vita. Quid est, fratres? Ecce audivimus discipulum interrogantem, audivimus et magistrum docentem, et nondum capimus, etiam post vocem sonantem, sententiam latitantem. Sed quid non possumus capere? Numquid poterant ei dicere Apostoli ejus cum quibus loquebatur, Nescimus te? Proinde si eum sciebant, et via ipse est, viam sciebant: si eusciebant, et veritas ipse est, veritatem sciebant. Si eum sciebant, et vita ipse est, vitam sciebant. Ecce scire convicti sunt quod se scire nesciebant. Quid igitur et nos in isto sermone concipimus? quid putatis, fratres mei? nisi quia dixit: Et quo vado, scitis, et viam scitis. Et ecce cognovimus quod sciebant viam, quia sciebant ipsum qui est via: sed via est qua itur; numquid via est et quo itur? Utrumque autem
Abbreviated transcription (Latin):
ut quantũ ualemꝰ intelligamꝰ de uerbis dm̃
posteriorib priora & de cõsequentib p̃ceden¬
tia: in eõ qđ audistis apło thome int̾roganti esse res¬
ponsũ. Dixerat enĩ suꝑiꝰ dñs cũ de mansionibꝰ loque¬
recur. quas & esse dixit in domo patris sui & ire
se ut p̃pararet eas. uͥ intelleximꝰ & esse iã mansiones
ipsas in p̃destinatione. & p̃parare eas cũ eoꝵ qͥibi
esse in popłõ dei: cum ipse popłs ẽ in deo. & ds in
eo: Hoc ut p̃pararet dñs abiit: ut credendo in eo
qui ñ uidet᷑ ea que inspecie semꝑ futura ẽ ñc ꝑ fidẽ manfio
p̃paret᷑. Propt̃ hoc ergo dixerat. Et si abiero & p̃parauero
uobis locũ. iterũ uenio. & accipiã uos ad meipsum: ut uͥ
ego sum & uos sitis. Et quo ego uado scitis: & uiam scitis.
Adhec dicit ei thomas. Dñe: ñ scunꝰ qͦuadis. Et quomͦ possumꝰ
uiam scire: Itrumq illos dñs dixerat scire. utrũq dix̃
iste nescire: & locũ quo itur. & uiam quaitur. S nescit

Expanded text:
ut quantum valemus, intelligamus de verbis Domini posterioribus priora, et consequentibus praecedentia, in eo quod audistis apostolo Thomae interroganti esse responsum. Dixerat enim superius Dominus, cum de mansionibus loqueretur, quas et esse dixit in domo Patris sui, et ire se ut praeparet eas; ubi intelleximus et esse jam mansiones ipsas in praedestinatione, et praeparari eas cum eorum qui ibi esse in populo Dei, cum idem populus est in Deo, et Deus in eo? hoc ut praepararet, Dominus abiit; ut credendo in eum qui non videtur, ea quae in specie semper futura est, nunc per fidem mansio praeparetur: propter hoc ergo dixerat, Et si abiero, et praeparavero vobis locum, iterum venio, et accipiam vos ad meipsum, ut ubi ego sum et vos sitis. Et quo ego vado scitis, et viam scitis. Ad haec dicit ei Thomas: Domine, nescimus quo vadis; et quomodo possumus viam scire? Utrumque illos Dominus dixerat scire, utrumque dicit iste nescire, et locum quo itur, et viam qua itur. Sed nescit
Abbreviated transcription (Latin):
pirans illã in effabilẽ głiam. o si ꝑ egrinationẽ no¬
strã in gemitu sentiremꝰ. & scłm ñ amaremꝰ. & adeũ
qui nos uocauit pia m̃te ꝑpetuo pulsaremꝰ. Desidiũ:
sinus cordis ẽ. Capiemꝰ: si desidiũ quantũ possumꝰ exten-¬
damus. hoc nobiscũ agit scͥptura diuina. hoc congre-¬
gatio ppłoꝵ: hoc celebratio sacram̃toꝵ. hoc babtismꝰ
sc̃s. hoc cantica laudis dei. hoc ipsa nr̃a disputatio. ut
hoc desidium ñ solũ seminetur & germinet. uerũeti¬
am in modũ tante capacitatis augeatur: ut idone¬
ũ sit sumere qđ oculus ñ uidit. nec auris audiuit.
nec in cor hominis ascendit. S amate mecũ. Non a¬
mat multũ nũmũ. qͥamat dm. Et ego palpaui in

Expanded text:
pirans in illam ineffabilem gloriam! O si peregrinationem nopirans in illam ineffabilem gloriam! O si peregrinationem nostram in gemitu sentiremus, et saeculum non amaremus, et ad eum qui nos vocavit, pia mente perpetuo pulsaremus! Desiderium, sinus cordis est; capiemus, si desiderium quantum possumus extendamus. Hoc nobiscum agit Scriptura divina, hoc congregatio populorum, hoc celebratio sacramentorum, hoc baptismus sanctus, hoc cantica laudis Dei, hoc ipsa nostra disputatio, ut hoc desiderium non solum seminetur et germinet, verum etiam in modum tantae capacitatis augeatur, ut idoneum sit sumere quod oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit. Sed amate mecum. Non amat multu
Abbreviated transcription (Latin):
erimꝰ. Quid plus erimꝰ quã sumꝰ: Audi ñdũ appa¬
ruit qđ erimꝰ. scimꝰ quia c̃ apparuerit similes ei erimꝰ.
Unde : Quia uidebimꝰ eũ sicuti est. Magna ꝓmissio. s
merces ẽ fidei. Queris mercedẽ: Opus p̃cedat. Sicre¬
dis: mercedẽ exige fidei. Si autem ñ credis: fidei
mercedem qua fronte queris: Si ergo manseritis
in uerbo meo. uere discipłi mei eritis. ut contem¬
tia: sed ꝑ luce̾ splendentẽ. cũ saciauerit nos qđ legi¬
t᷑ in psalmo. signatũ ẽ suꝑ nos lum̃ uultꝰ cui dñe.
Moneta dei sumꝰ. nummꝰ a tesauro aberrauimꝰ. Er¬
rore detritũ est. quod in nobis fuerat imp̃ssum.
Uenit qͥ reformaret: quia ipse formauerat. Querit &
ipse nũmũ suũ sic̃ cesar nũmũ suũ. Iđo ait. Reddite
cesari que sunt cesaris. & do que dei sunt. Cesarinũ¬
mũ. dõ uos ipsos. Tc̃ gͦ expͥmet᷑ ueritas in nobis. Qͥd
dicã caritati ur̃e: O km̃i si coresset qualit̾cũq sus¬

Expanded text:
Audi: Nondum apparuit quid erimus: scimus quia cum apparuerit, similes ei erimus. Unde? Quoniam videbimus eum sicuti est . Magna promissio; sed merces est fidei. Quaeris mercedem, opus praecedat. Si credis, mercedem exige fidei; si autem non credis, fidei mercedem qua fronte quaeris? Si ergo manseritis in verbo meo, vere discipuli mei eritis: ut contemtia, sed per lucem splendentem, cum satiaverit nos, quod legitur in Psalmo, Signatum est super nos lumen vultus tui, Domine . Moneta Dei sumus, nummus a thesauro oberravimus. Errore detritum est quod in nobis fuerat impressum; venit qui reformet, quia ipse formaverat: quaerit et ipse nummum suum; sicut Caesar nummum suum; ideo ait, Reddite Caesari quae Caesaris sunt, et Deo quae Dei sunt : Caesari nummos, Deo vos ipsos. Tunc ergo exprimetur veritas in nobis. 10. Quid dicam Charitati vestrae? O si cor esset qualitercumque sus
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ipsũ. Dix̃ gͦ ista iudeis. & addidit. Et qͥme misit
mecũ ẽ. Iam hoc & ante dixerat. sed rẽ magnã assi¬
due cõmemorat. misit me & mecũ est. Si g tecũ ẽ
o dñe. ñ unꝰ ab alio missusẽ. sed ambo uenistis.
E tam̃ cũ ambo simulsint: unus missus. alt̃ misit.
qm missio incarnatio est. Et ipsa incarnatio filii
tantũ ẽ: ñ et patͥs. Misit itaq pat̃ filiũ: sed ñ reces¬
sit a filio. Non enĩ qͦ misit filiũ: ñ ibi erat pater.
Ubi enĩ ñ ẽ. qͥfecit om̃ia : ibi enĩ ñ est qͥdix̃. celũ &
t̃ram ego impleo: S forte pat̾ ubiq ẽ: & filiꝰ ñ est¬

Expanded text:
hoc ipsum. 6. Dixit ergo ista Judaeis, et addidit: Et qui me misit hoc ipsum. 6. Dixit ergo ista Judaeis, et addidit: Et qui me misit mecum est. Jam hoc et ante dixerat, sed rem magnam assidue commemorat: misit me, et mecum est. Si ergo tecum est, o Domine, non unus ab alio missus est, sed ambo venistis. Et tamen cum ambo simul sint, unus missus est, alter misit: quoniam missio incarnatio est, et ipsa incarnatio Filii tantum est, non et Patris. Misit itaque Pater Filium, sed non recessit a Filio. Non enim quo misit Filium, non ibi erat Pater. Ubi enim non est qui fecit omnia? ubi non est qui dixit, Coelum et terram ego impleo ? Sed forte Pater ubique
Abbreviated transcription (Latin):
discernat᷑ nec odor ẽ qͥ narib capiat᷑. nec sapor est¬
qui faucibꝰ udicet᷑ nec durũ & molle qđ tangen¬
do sentiat᷑: & tam̃ aliqͥd ẽ qđ sentire facile ẽ. expli¬
sic cogitate quantũ potestis ut dixi si licet par¬
ius magna modo aliqͦ cõꝑare. sic cogitate. incor¬
poralit᷑ pater locutꝰ est filio qͥa incorporalit̃ pat᷑
genuit filiũ nec eũ sic docuit quasi indoctum
genuerit. sed hoc est eũ dociusse. quod est scientẽ
genuisse. & hoc ẽ docuit me pater: quod est scien¬
tẽ me genuit pat̾. Si enĩ qđ pauci intelligunt
simplex ẽ natura ueritatis: hoc ẽ filio esse qđ
nosse. Ab illo gͦ habet ut nouerit. a quo habet
ut sit. ñ ut pͥus ab illo esset & ab illo postea nosset:
s quẽ ad modũ illi gignendo dedit ut esset. sic gig¬
nendo dedit ut nosset. quia simplici ut dictũ ẽ na¬
ture ueritatis esse & nosse ñ est aliud atq aliud. s

Expanded text:
discernatur, nec odor est qui naribus capiatur, nec sapor discernatur, nec odor est qui naribus capiatur, nec sapor qui faucibus judicetur, nec durum et molle quod tangendo sentiatur: tamen aliquid est quod sentire facile est, explisic cogitate, quantum potestis, ut dixi, si licet parva magnis modo aliquo comparare; sic cogitate. Incorporaliter Pater locutus est Filio, quia incorporaliter Pater genuit Filium. Nec eum sic docuit quasi indoctum genuerit: sed hoc est eum docuisse, quod est scientem genuisse; et hoc est, docuit me Pater, quod est, scientem me genuit Pater. Si enim, quod pauci intelligunt, simplex est natura veritatis; hoc est Filio esse quod nosse. Ab illo ergo habet ut noverit, a quo habet ut sit: non ut prius ab illo esset, et ab illo postea nosset; sed quemadmodum illi gignendo dedit ut esset, sic gignendo dedit ut nosset: quia simplici, ut dictum est, naturae veritatis esse et nosse non est aliud atque aliud, sed
Abbreviated transcription (Latin):
aucdistis uerũ etiã intellex istis: due res ibi fac̾te
st̃. Discernite illas. Auditꝰ. & intellectꝰ auditꝰ ꝑ me
factus ẽ. Intellectꝰ ꝑ quẽ: Ego ad aurẽ dixi: ut au¬
diretis. Ad cor ur̃m quisdixit. ut intelligeretis:
Sine dubio aliquis. Ꝙ ad cor ur̃m aliquid dix̃: ut ñso¬
lũ strepitꝰ iste uerboꝵ ꝑ cuteret aurẽ ur̃am. sed etiã
in cor ur̃m aliquid descenderet ueritatis. Dix̃ aliqͥs
ad cor ur̃m: s ñ eum uidetis. Si intellexistis fr̃s: dic¬
tũ ẽ & cordi ur̃o. Munꝰ dei ẽ. intelligentia. Qͥs hoc
dix̃ in corde ur̃o. si intellexistis: Cui dic̃ psalmꝰ damͥ
aut quid ẽ qđ laudas: Ambo me audiert̃. ambob
ego dixi: sed uni ipsoꝵ d̾s dixit. Si magna parius
cõparare conceditur: qm̃ nos ad eũ qͥd sumꝰ : Tanĩ
nescio quid incorporalit᷑ & spĩtalit̃ facit in nobis ds.
qđ nec sonus est qui aurẽ ꝑcutiat. nec color qͥ oculis

Expanded text:
audistis, verum etiam intellexistis; duae res ibi factae audistis, verum etiam intellexistis; duae res ibi factae sunt, discernite illas, auditus et intellectus. Auditus per me factus est, intellectus per quem? Ego ad aurem dixi ut audiretis, ad cor vestrum quis dixit ut intelligeretis? Sine dubio aliquis et ad cor vestrum aliquid dixit, ut non solum strepitus iste verborum percuteret aurem vestram, sed etiam in cor vestrum aliquid descenderet veritatis: dixit aliquis et ad cor vestrum, sed non eum videtis; si intellexistis, fratres, dictum est et cordi vestro. Munus Dei est intelligentia. Quis hoc dixit in corde vestro, si intellexistis? Cui dicit Psalmus, Daaut quid est quod laudas? Ambo me audierunt, ambobus ego dixi; sed uni ipsorum Deus dixit. Si parva magnis comparare conceditur, quoniam nos ad eum quid sumus? tamen nescio quid incorporaliter et spiritualiter facit in nobis Deus, quod nec sonus est qui aurem percutiat, nec color qui oculis
Abbreviated transcription (Latin):
uerba facis. Quomͦ fecit uerba uerbo: Que uer¬
ba multa fierent unico uerbo. Uerbũ enĩ patris.
aures habuit ad ospatris: Carnalia sunt ista ꝑe¬
ant de cordib ur̃is. Hoc enĩ dico. Ecce si intellexi¬
stis qđ ego dixi. ego certe locutꝰ sũ. & mea uerba so¬
nuert. sonisq aures pepulert̃: & ꝑ sensũ auditus
ur̃i. ad cor sententiã ꝑduxer̃t. Si intellex istis. fa¬
cite aliquẽ audisse latine lingue hominẽ: tantũmͦ
audisse. nec tam̃ intellexisse qđ dixi. Quantũ ad
strepitũ ꝑtinec emissũ ex ore meo: sic eius ille par¬
ticeps factus ẽ qͥ ñ intellexit. quomͦ & uos. Fum
sonũ audiuit: eedem sillabe aures eius ꝑcusser̃t.
sed in corde ipsius nichil tenuer̃t. Quare: Quia ñ in¬
tellexit: uos autẽ intellexistis. Unde intellexistis:
Ego ad aurẽ sonui. Nũquid ego in corde lum̃ accendi :
Pcul dubio si uerũ ẽ qđ dixi. &. hoc uerũ ñ solum

Expanded text:
verba facis? Quomodo facit verba Verbo? Quae ververba facis? Quomodo facit verba Verbo? Quae verba multa fierent unico Verbo? Verbum enim Patris aures habuit ad os Patris? Carnalia sunt ista, pereant de cordibus vestris. Hoc enim dico, ecce si intellexistis quod ego dixi, ego certe locutus sum, et mea verba sonuerunt, sonisque aures pepulerunt, et per sensum auditus vestri ad cor sententiam perduxerunt, si intellexistis. Facite aliquem audisse latinae linguae hominem, tantummodo audisse, nec tamen intellexisse quod dixi: quantum ad strepitum pertinet emissum ex ore meo, sic ejus ille particeps factus est qui non intellexit, quomodo et vos; eum sonum audivit, eaedem syllabae aures ejus percusserunt; sed in corde ipsius nihil genuerunt. Quare? Quia non intellexit. Vos autem si intellexistis unde intellexistis? Ego ad aurem sonui; numquid ego in corde lumen accendi? Procul dubio si verum est quod dixi, et hoc verum non solum
Abbreviated transcription (Latin):
corde tuo om̃is humana figuratio. pellatur deco¬
gitationib tuis quicquid fine corporeo t̾minat᷑.
quicquid loci spatio continet᷑. uł quantalibet mo¬
le diffundit᷑ de corde tuo figm̃tum tale disꝑeat.
Cogita si potes pulcritudinẽ sapientie. occurrat tͥ
pulcritudo iusticie. forma ẽ: statura ẽ: color est.
Nichil hoꝵ est: & tam̃ est. Nam si ñ esset: nec ama¬
retur. nec merito laudaret᷑. nec amata nec lau¬
data: corde morib q tenerẽtur. Nunc uero fi¬
unt homines sapientes. Unde fierent. nͥ esset sapi¬
entia: Porro autem o homo sisapientiam tuam
uidẽ carnis oculis non potes nec tali imagina¬
tione cogitare. quali corporalia cogitantur. sa¬
pientie dei audes ingerere humani corporis for
ma Qd gͦ dicimus fratres: Quomꝰ locutꝰ est pa-¬
ter filio: Qm̃ filius ait. Sicut docuit me pater:
hec loquor. Locutus ẽ illi: quando docuit pat̃ filiũ.
Uerba fecit. quomodo tu quando docesfiliũtuũ.

Expanded text:
corde tuo omnis humana figuratio: pellatur de cocorde tuo omnis humana figuratio: pellatur de cogitationibus tuis quidquid fine corporeo terminatur, quidquid loci spatio continetur, vel quantalibet mole diffunditur; de corde tuo figmentum tale dispereat. Cogita, si potes, pulchritudinem sapientiae, occurrat tibi pulchritudo justitiae. Forma est? statura est? color est? Nihil horum est, et tamen est: nam si non esset, nec amaretur, nec merito laudaretur, nec amata nec laudata corde moribusque teneretur: nunc vero fiunt homines sapientes; unde fierent, nisi esset sapientia? Porro autem, o homo, si sapientiam tuam videre carnis oculis non potes, nec tali imaginatione cogitare quali corporalia cogitantur, sapientiae Dei audes ingerere humani corporis formam? 5. Quid ergo dicimus, fratres? Quomodo locutus est Pater Filio, quoniam Filius ait Sicut docuit me Pater, haec loquor? Locutus est illi? Quando docuit Pater Filium, verba fecit, quomodo tu, quando doces filium tuum,
Abbreviated transcription (Latin):
rũ. figurã carnis humanȩ. sensus istos cõspicuos.
staturã motꝰq corporis. lingue officiũ. distinctio¬
cũ uerbũ caro factũ est. ut habitaret in nobis. Ibi
ñ te ꝓhibeo humana infirmitas cogitare qđ nosti:
ĩmo etiam cõpello. Si fides in te uera ẽ: talem xp̃m
cogita. S ex maria uirgine: non de do patre:
talem cogita. Infans fuit. creuit ut homo. ambu¬
lauit ut homo. esuruut. sitiuit ut homo. dormiuit.
postremo passus ẽ ut homo: suspensus in ligno. occi¬
sus. sepultus ut homo. resurrexit in eadẽ forma.
ante oculos discipłoꝵ ascendit in celũ. in eadem
forma uenturꝰ ẽ adiudiciũ. Angłoꝵ enĩ uox est
in euangłio exp̃ssa. Sic ueniet quomͦ uidistis eũ¬
euntẽ in celũ. Quando gͦ de forma serui cogitas in
rp̃o humanã effigiẽ cogita. si est in te fides. Quan¬
do autem cogitas in pͥncipio erat uerbũ: & uerbũ
erat apud. deum. & deus erat uerbũ: ꝑ eat de

Expanded text:
rum, figuram carnis humanae, sensus istos conspicuos, rum, figuram carnis humanae, sensus istos conspicuos, staturam motusque corporis, linguae officium, distinctiocum Verbum caro factum est, ut habitaret in nobis . Ibi non te prohibeo, humana infirmitas, cogitare quod nosti; imo etiam compello. Si fides in te vera est, talem Christum cogita: sed ex Maria virgine, non de Deo Patre talem cogita. Infans fuit, crevit ut homo, ambulavit ut homo, esurivit, sitivit ut homo, dormivit ut homo, postremo passus ut homo, suspensus in ligno, occisus, sepultus ut homo; in eadem forma resurrexit, in eadem forma ante oculos discipulorum ascendit in coelum, in eadem forma venturus est ad judicium. Angelorum enim vox est in Evangelio expressa: Sic veniet quomodo eum vidistis euntem in coelum . Quando ergo de forma servi cogitas in Christo, humanam effigiem cogita, si est in te fides: quando autem cogitas, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum , pereat de
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ de filio deus. filius ẽ deus de deo. pater autẽ
deus sed ñ de deo. filius ẽ lum̃ delumine. pat̃ au¬
dẽ lum̃ sed ñ delumine. filius ẽ: sed ẽ de quo est.
Pater autẽ est: sed ñ est de quo est. Quod gͦ addidit
sieut docuit me pater hec loquor: nemini uestrũ
obrepat cogitatio carnalis. fr̃s mei. Non enĩ
potest humana infirmitas cogitare. nͥ qđ con¬
sueuit facere uł audire. Nolite ergo uobis
quasi duos homines ante oculos ponere unũ
patrẽ alterũ filiũ. & loquentẽ patrẽ ad filiũ.
sic̃ facis tu quando uerba aliqua dicis filio tuo.
monens eũ & instruens eũ. quomͦ loquatur. ut
quecũq audiuit a te cõmendet memorie. cũ cõ¬
m̃dauerit memorie ꝓferat. & lingua distinguat
ꝑsonas. inferat aurib alienis qđ ꝑcepit insius.
Nolite ita cogitare. nec in corde ur̃o idola fabrice¬
tis. humanã formã. humanoꝵ liniam̃ta m̃bro¬

Expanded text:
est de Filio Deus: Filius est Deus de Deo; Pater autem est de Filio Deus: Filius est Deus de Deo; Pater autem Deus, sed non de Deo: Filius est lumen de lumine; Pater autem lumen, sed non de lumine: Filius est, sed est de quo est; Pater autem est, sed non est de quo est. 4. Quod ergo addidit, Sicut docuit me Pater, haec loquor; nemini vestrum obrepat cogitatio carnalis, fratres mei. Non enim potest humana infirmitas cogitare, nisi quod consuevit facere vel audire. Nolite ergo vobis quasi duos homines ante oculos ponere, unum patrem, alterum filium, et loquentem patrem ad filium: sicut facis tu, quando verba aliqua dicis filio tuo, monens eum et instruens eum quomodo loquatur, ut quaecumque audivit a te, commendet memoriae; cum commendaverit memoriae, proferat et lingua, distinguat per sonos, inferat auribus alienis quod percepit in suis. Nolite ita cogitare, ne in corde vestro idola fabricetis. Humanam formam, humanorum lineamenta membro
Abbreviated transcription (Latin):
diũ. Recolite illud ego sum qͥ sũ. & qͥ ẽ misit me: & ag¬
Sed quia dñs sicut filiusloquebat᷑. ne forte in eo qđ
dixit tunc cognoscetis quia ego sum. sub intraret
error sabellianoꝵ. hoc ẽ patͥpassianoꝵ quẽ uobis erro¬
rẽ cõmendaui ñ tenendũ sed cauendũ. eoꝵ scilicet
qͥ dixer̃t ipse ẽ pat̾ ipse filiꝰ duo st̃ nomina. sed res
una: ꝓpt̾ istũ gͦ cauendũ errorẽ. c̃ dixisset dñs tc̃
cognoscetis quia ego sũ. ne ipse intelligeret᷑ pat.
continuo sub iunxit. & ameipso facio nichil: sed
sicut docuit me pater hec loquor Iã gaude ceꝑat
sab ellianꝰ. erroris sui occasione cõꝑta. Statĩ ut se
taiquã in obscuro extulit: sequentis sententie
luce confusus ẽ. Putaueras eũ esse patrẽ: quia di¬
& it ego sum. audi quia filius ẽ: a me ipso facio
nichib Quid ẽ a me ipso facio nichil : a me ipso
non sũ. filius enĩ de patre ẽ ds. pat̾ autẽ non

Expanded text:
dium. Recolite illud, Ego sum qui sum, et Qui est, misit me ; et agdium. Recolite illud, Ego sum qui sum, et Qui est, misit me ; et agSed quia Dominus sicut Filius loquebatur, ne forte in eo quod dixit, Tunc cognoscetis quia ego sum, subintraret error Sabellianorum, hoc est Patripassianorum, quem vobis errorem commendavi non tenendum, sed cavendum, eorum scilicet qui dixerunt, Ipse est Pater, ipse est Filius; duo sunt nomina, sed res una: propter istum ergo cavendum errorem cum dixisset Dominus, Tunc cognoscetis quia ego sum; ne ipse intelligeretur Pater, continuo subjunxit, Et a meipso facio nihil, sed sicut docuit me Pater, haec loquor. Jam gaudere coeperat sabellianus, erroris sui occasione comperta: statim ut se tanquam in obscuro extulit, sequentis sententiae luce confusus est. Putaveras eum esse Patrem, quia dixit, Ego sum: audi quia Filius est, Et a meipso facio nihil. Quid est, A meipso facio nihil? A meipso non sum. Filius enim de Patre est Deus; Pater autem non
Abbreviated transcription (Latin):
Ordine ur̃o cognoscetis qui sim. ñ quia om̃s tunc e¬
rant credituri ex his qui audiebant. id est post dñi¬
passionẽ. Nã paulopost dicit. Hec eo loquente
multi credider̃t in eu̾: & nondũ ex altatus erat
filius hominis. Exaltationẽ quippe dicit passionis:
ñ głificationis. Crucis: ñ celi. Quia & ibi exaltatus
ẽ quando pependit in ligno. Sed illa exaltatio: hu¬
miliatio fuit. Tunc enĩ factus ẽ obediens: usq ad
mortẽ crucis. Hoc oportebat impleri ꝑ eoꝵ manꝰ
qͥ postea fuerant credituri. qͥbꝰ dicit. Cũ exaltaueri¬
tis filiũ hominis tunc cognoscetis quia ego sum. Qa¬
re hoc. nͥ ut nemo desꝑaret in quoc̃q scelere male
sibi conscius: quando uidebat eis donari homicidiũ.
dñs dixit. Cũ exaltaueritis filiũ hominis: tunc co¬
gnoscetis quia ego sum. Iam nostis quid sit. sum.
Nec assidue repetendũ est: ne pariat res tanta fasti¬

Expanded text:
ordine vestro cognoscetis qui sim. Non quia omnes tunc eordine vestro cognoscetis qui sim. Non quia omnes tunc erant credituri ex iis qui audiebant, id est, post passionem Domini: nam paulo post dicit, Haec eo loquente, multi crediderunt in eum, et nondum exaltatus erat Filius hominis. Exaltationem quippe dicit passionis, non glorificationis; crucis, non coeli: quia et ibi exaltatus est, quando pependit in ligno. Sed illa exaltatio humiliatio fuit. Tunc enim factus est obediens usque ad mortem crucis . Hoc oportebat impleri per eorum manus qui postea fuerant credituri, quibus dicit, Cum exaltaveritis Filium hominis, tunc cognoscetis quia ego sum. Quare hoc, nisi ut nemo desperaret in quocumque scelere male sibi conscius, quando videbat eis donari homicidium qDominus, dixit, Cum exaltaveritis Filium hominis, tunc cognoscetis quia ego sum. Jam nostis quid sit sum; nec assidue repetendum est, ne pariat res tanta fasti
Abbreviated transcription (Latin):
audistis. Cũ exaltaueritis filiũ hominis. tunc cognõ¬
cetis quia ego sũ: & a me ipso facio nichib sed sicut
docuit me pat̾ hec loquor. Quid est hoc: Nichil enĩ
aliud uidetur dixisse: nͥ eos post passionẽ suam
cognituros qͥs esset. Proculdubio ergo uidebat ibi
aliquos. quos ipse nouerat. quos ipse cũ ceteris
scĩs sius ante cõstitutionẽ mundi p̃sciendo elege¬
rat. post passionẽ suam esse credituros. Ipsi sunt il¬
li quos assidue cõmendamꝰ: & ad imitationẽ cũ ma¬
gna exhortatione ꝓponimꝰ. Muso enĩ desuꝑ sp̃u scõ
post dñi passionẽ. & resurrectionẽ. & ascensionẽ. cũ
corde. & qui seuientes occidert̃: mutati eredider̃t
& que sanguinẽ seuiendo fuder̃t: credendo biberunt
illa tria milia. & illa quinq milia iudeorũ: quosibi
uidebat. quando dicebat. c̃ exaltaueritis filiũ homi¬
nis. tunc cognoscetis quia ego sum. Tamquã dicens
Differo cognitionẽ ur̃am: ut impleã passione̾ meam.

Expanded text:
ium hominis, tunc cognoscetis quia ego sum, et a meipso facio nihil, sed sicut docuit me Pater, haec loquor. Quid est hoc? Nihil enim aliud videtur dixisse, nisi eos post passionem suam cognituros quis esset. Procul dubio ergo videbat ibi aliquos, quos ipse noverat, quos ipse cum caeteris sanctis suis ante constitutionem mundi praesciendo elegerat, post passionem suam esse credituros. Ipsi sunt illi quos assidue commendamus, et ad imitationem cum magna exhortatione proponimus. Misso enim desuper Spiritu sancto post Domini passionem et resurrectionem et ascensionem, cum xL.a: Qui seuientes occiderunt, mutati crediderunt, et quem sanguinem seuiendo fuderunt, credendo biberuntlia Judaeorum , quos ibi videbat, quando dicebat, Cum exaltaveritis Filium hominis, tunc cognoscetis quia ego sum. Tanquam dicens, Differo cognitionem vestram, ut impleam passionem meam:
Abbreviated transcription (Latin):
nib cognoscebat᷑. a multis repbabat᷑: a turba occi¬
debatur: a paucis dolebatur. S tam̃ & ab eis aqͥbꝰ
dolebatur: ñdũ sicut erat agnoscebat᷑. Totũ hoc:
quasi initiũ est liniam̃toꝵ fidei. & structure future.
Qd̾ dñs ipse attendens: quodã loco ait. Qui diligit
me: mandata mea custodit. Et qui dilig̃ me: di¬
liget᷑ apatre meo. & ego diligã eũ. & ostendã illi

Expanded text:
nibus cognoscebatur; a multis reprobabatur, a turba occinibus cognoscebatur; a multis reprobabatur, a turba occidebatur, a paucis dolebatur: sed tamen et ab eis a quibus dolebatur, nondum sicut erat agnoscebatur. Totum hoc quasi initium est lineamentorum fidei et structurae futurae. Quod Dominus ipse attendens quodam loco ait, Qui diligit me, mandata mea custodit; et qui diligit me, diligetur a Patre meo, et ego diligam eum, et oste
Abbreviated transcription (Latin):
uidetur fides eredntiũ. Hon habes staterã. unde ap¬
pendas. audi gͦ qͦ ꝑueniat: & uide quanta sit. Sic̃
& ipse dñs in alio loco dicit. Sihabueritis fidẽ tãꝙͣ
granũ sinapis. Qdhumiliꝰ. qͥd uehem̃tiꝰ : Quid minu¬
tius. qͥd feruentiꝰ: Ergo & uos ait simanseritis in ũ¬
bo meo. in qͦ credidistis. qͦ ꝑducimini : Uere discipłi
mei eritis. Ꝙ qͥd nob̾ ꝓdest: &. cognoscetis ueritate᷑.¬
Et qͥd ꝓmittit credntib fr̃s: & cognoscetis ueritatẽ.
Quid enĩ: Non illã cognouerant. quando dñs loque¬
bat᷑ Si ñ cognouerant. qͦmͦ credidert᷑. Non quia
cognouerant credidunt: sed ut cognoscerent credi¬
dert̃. Credimꝰ enĩ ut cognoscamꝰ: ñ cognoscimꝰ ut cre¬
damꝰ. Qđ enĩ cognituri sumꝰ. nec oculꝰ uidit. nec au¬
ris audiuit: nec in cor hominis ascendit. Qͥdeste¬
humilis factus est: ab om̃ib uidebatur. nec ab om¬

Expanded text:
videtur fides credentium, non habes stateram unde apvidetur fides credentium, non habes stateram unde appendas. Audi ergo quo perveniat, et vide quanta sit: sicut et ipse Dominus alio loco dicit, Si habueritis fidem sicut granum sinapis . Quid humilius, quid vehementius? quid minutius, quid ferventius? Ergo et vos, ait, si manseritis in verbo meo, in quo credidistis, quo perducemini? Vere discipuli mei eritis. Et quid nobis prodest? tatem. Quid enim? non illam cognoverant, quando Dominus loquebatur? si non cognoverant, quomodo crediderunt? Non quia cognoverunt crediderunt, sed ut cognoscerent crediderunt. Credimus enim ut cognoscamus, non cognoscimus ut credamus. Quod enim cognituri sumus, nec oculus vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit . Quid est ehumilis factus erat; ab omnibus videbatur, nec ab om
Abbreviated transcription (Latin):
eũ iudeos. Siuos manseritis in ũbo meo. Ido manse¬
ritis. qͥa initiati estis. quia ẽẽ ibi cepistis. Si manse¬
ritis hoc ẽ infide que in uobis esse credñtib cepit. qͦ
fundaum̃tũ. culm̃ atcende. & ex ista humilitate. aliã
celsitudinem quere. fides enĩ humilitatẽ habet. cogni¬
tio & immortalitas & et̾̃nitas ñ habet humilitate̾. sed
celsitudinẽ. erectionẽ. nullã defectionẽ. etͣnam sta¬
bilitate̾. nullã ab inimico expugnationẽ. nullũ
defitiendi timorẽ. Magnũ ẽ qđ incipit a fide. Sedcõ
tempnit᷑ fundamentũ. Solet & iã in edifitio. ab in¬
ꝑitis contempni. fossa fit grandis. lapides qͦ quomͦ
passim mitunt᷑. Nulla ibi expolitio. nulla pulcͥ¬
tudo apparet: quomͦ nec in arboris radice apparet
aliqua pulcͥtudo. Totũ tam̃ qͥcquid te delectat in
arbore: de radice surrex̃. Sed uides radice̾ q non
delectaris: uides arborẽ & miraris. Stulte. qđ mira¬
ris: inde surrexit. Quo ñ delectaris: parũ aliqͥd

Expanded text:
 Si vos manseritis in verbo meo. Ideo manseritis, quia initiati estis, quia esse ibi coepistis. Si manseritis, hoc est, in fide quae in vobis esse credentibus coepit, quo fundamentum, culmen attende, et ex ista humilitate aliam celsitudinem quaere. Fides enim humilitatem habet; cognitio et immortalitas et aeternitas non habet humilitatem, sed celsitudinem, et erectionem, nullam defectionem; aeternam stabilitatem, nullam ab inimico expugnationem, nullum deficiendi timorem. Magnum est temnitur. Fundamentum solet etiam in aedificio ab imperitis contemni. Fossa fit grandis, lapides quoquo modo passim mittuntur; nulla ibi expolitio, nulla pulchritudo apparet: quomodo nec in arboris radice, non apparet aliqua pulchritudo; totum tamen quidquid te delectat in arbore, de radice surrexit. Sed vides radicem, et non delectaris; vides arborem et miraris. Stulte, quod miraris, inde surrexit quo non delectaris. Parum aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
itiũ temporis: qͥa ꝑ genitũ facta sunt tẽpora. Hec
illo loquente: multi crediderunt in eũ. Utinã &
me loquente. multi qͥ aliud sapiebant intelligãt.
& credant in eũ. Qdã enĩ forte sunt in ista multi¬
tudine arriani: ñ audeo suspicari sabellianos esse.¬
qͥ ipsũ patrẽ dicunt esse qui ẽ filius. heresis qͥppe
ista nimis antiqua ẽ. & paulat̾i eiuscerata. Arria¬
noꝵ autẽ adhuc udetur hab̃e aliquas motiones.
qͣsi cadaueris putrescentis: aut certe ut multũ qͦ¬
si hominis animã agentis. Oportet inde aliqͦs lib̾a¬
ri. sic̃ inde lib̃ati sunt multi. Eqͥdẽ ista citas eoᷤ
ñ habebat. s postea quã multi ꝑegͥni aduenert.

Expanded text:
ris, quia per genitum facta sunt tempora. 7. Haec illo loquente, multi crediderunt in eum. Utinam et me loquente multi qui aliud sapiebant intelligant, et credant in eum. Quidam enim fortasse sunt in ista multitudine ariani. Non audeo suspicari esse sabellianos qui ipsum Patrem dicunt esse qui Filius est: haeresis quippe ista nimis antiqua est, et paulatim eviscerata. Arianorum autem adhuc videtur habere aliquas motiones quasi cadaveris putrescentis; aut certe, ut multum, quasi hominis animam agentis: oportet inde reliquos liberari, sicut inde multi liberati sunt. Et quidem ista civitas eos non habebat; sed poste
Abbreviated transcription (Latin):
mundo: sed maior ẽ qͥ fecit mundũ. Habundant tẽp¬
tationes. sed ñ deficit qui in illo spem ponit. in qͦ
defectus nullus ẽ. Ad hoc hortatus sum ista fr̃s. qͥa
libertas de qua loquitur dñs nost̃ iħs xp̃s: ñ est
huiꝰ temporis. Nidete quid adiunxit. Uere discipłi
mei eritis: & cognoscetis ueritatẽ. & ueritas lib̾a¬
bit uos. Quid ẽ lib̾ abit uos: Liberos uosfaciet. De¬
niq iudei carnales & scđm carnẽ iudicantes. non
hii qui credidant. sed in illa turba qui erant qͥ ñ
credebant: inuiriã sibi factam putauert̃ qͥa dix̃
eis ueritas lib̾abit uos. Indignati sunt: seruosse
esse significatos. Ꝙ uere serui erant: & exponit il¬
lis que sit seruitꝰ. & que sit futura libertas. quam
ipse ꝓmittit. Sed de hac lib̾tate & de illa seruitute:
nimis longũ est ut hocdie disputemus

Expanded text:
mundo; sed major est qui fecit mundum: abundant tenmundo; sed major est qui fecit mundum: abundant tentationes; sed non deficit qui in illo spem ponit, in quo defectus nullus est. 11. Ad hoc hortatus sum ista, fratres, quia libertas de qua loquitur Dominus noster Jesus Christipuli mei eritis, et cognoscetis veritatem, et veritas liberabit vos. Quid est, liberabit vos? Liberos vos faciet. Denique Judaei carnales, et secundum carnem judicantes, non hi qui crediderant, sed in illa turba qui erant qui non credebant, injuriam sibi factam putaverunt, quia dixit eis, Veritas liberabit vos. Indignati sunt servos se esse significatos. Et vere servi erant: et exponit illis quae sit servitus, et quae sit futura libertas quam ipse promittit. Sed de hac libertate et de illa servitute nimis longum est ut hodie disputemus
Abbreviated transcription (Latin):
Osi dm̃ digne amemꝰ: nũmos omĩno ñ amabimꝰ. Erit tͥ
nũmꝰ strum̃tũ ꝑegrinationis. ñ irritam̃tũ cupiditatis:
quo utaris ad necessitatẽ. ñ qͦ fruaris ad delectationẽ.
Deũ ama. Si aliqͥd in te egit qđ audis & laudas: utere mũ
do. ñ te capiat mundꝰ. Qđ intrasti iteragis: exiturus
uenisti. ñ remansurꝰ. Iteragis. Stabulũ est hec uita. Ute¬
re nũmo. qͥmodo uiator in stabulo utit᷑ m̃sa. calice. ur¬
ceo. lectulo: dimissurꝰ ñ ꝑmansurꝰ Si talesfueritis: eri¬
gite cor. Qͥpotestis: audite me. Si tales fueritis: ad eius
ꝓmissa uenietis. Non enĩ multũ ẽ apud uos: qͥa mag¬
na ẽ manꝰ eius qui uos uocauit. Nocauit: ut inuocetur.
Dicat᷑ illi. Uocasti nos: inuocamꝰ te. Ecce audiuimꝰ uocantẽ.
audi inuocantes. ꝑduc qͦ ꝓmisisti. ꝑfice qđ incoasti. no¬
li deserere munera tua. noli deserere agrũ tuũ. germi¬
na tua intrent inhorreũ. Habundant tẽptationes in

Expanded text:
digne amemus, nummos omnino non amabimus! Erit tibi nummus instrumentum peregrinationis, non irritamentum cupiditatis; quo utaris ad necessitatem, non quo fruaris ad delectationem. Deum ama, si aliquid in te egit quod audis et laudas. Utere mundo, non te capiat mundus. Quod intrasti, iter agis, exiturus venisti, non remansurus: iter agis, stabulum est haec vita. Utere nummo, quomodo viator in stabulo utitur mensa, calice, urceo, lectulo, dimissurus, non permansurus. Si tales fueritis, erigite cor qui potestis, et audite me: si tales fueritis, ad ejus promissa venietis. Non enim multum est ad vos, quia magna est manus ejus qui vos vocavit. Vocavit, invocetur; dicatur illi: Vocasti nos, invocamus te; ecce audivimus vocantem, audi invocantes: perduc quo promisisti, perfice quod inchoasti; noli deserere munera tua, noli deserere agrum tuum, germina tua intrent in horreum. Abundant tentationes in
Abbreviated transcription (Latin):
e sc̃o euangłio scđ̃m ioħem quod gesta¬
re nos uidetis in manib. iã multa au¬
diuit Raritas ur̃a. que dõ donante siẽ
potumꝰ disput auimꝰ: cõmendantes uo¬
bis maxime istũ euangłistã. de dñi diuinitate scdm
quod equalis ẽ patri & filius unicꝰ dei loqui elegisse.
ti sumꝰ uob̃ de p̃cednti lectione: insinuantes quomo¬
do intelligat᷑ pat̾ uerax. filiꝰ ueritas. Cũ autẽ dixisset
dñs ihs. uerax ẽ qui me misit: ñ intellexert᷑ udei

Expanded text:
e sancto Evangelio secundum Joannem, quod gestare nos videtis in manibus, jam multa audivit Charitas vestra, quae Deo donante sicut potuimus disputavimus, commendantes vobis maxime istum evangelistam de Domini divinitate, secundum quam aequalis est Patri et Filius unicus Dei, loqui elegisse, ti sumus vobis de praecedenti lectione, insinuantes quomodo intelligatur Pater verax, Filius veritas. Cum autem dixisset Dominus Jesus, Verax est qui me misit ,
Abbreviated transcription (Latin):
rectione mortuorũ. Scd̾m hanc ergo p̃destinationem.
etiam clarificatꝰ est. antequam mundus esset: ut esset
claritas eius ex resurrectione mortuoꝵ apud patrem ad
cuius dexterã sedet. Cum ergo uideret illius p̃destinate
sue clarificationis uenisse iam tempꝰ. ut et nunc fieret
in redditione qđ fuerat in p̃tlestinatione iam factum
orauit dicens. Et nẽ clarifica me tu pater apud temet¬
ipsum. claritate quam habui pͥusquã mundꝰ esset apud
te. idest illam claritatem quam habui apudte in p̃ desti¬
natione tua. tempus est ut apud te habeam etiã uiuenꝰ
in dextera tua. S qm̃ dui nos tenuit huius disecussio
questionis: alio que secuntur sermone tractanda sunt. Ome¬

Expanded text:
rectione mortuorum . Secundum hanc ergo praedestinationem etiam clarificatus est antequam mundus esset, ut esset claritas ejus ex resurrectione mortuorum apud Patrem, ad cujus dexteram sedet. Cum ergo videret illius praedestinatae suae clarificationis venisse jam tempus, ut et nunc fieret in redditione, quod fuerat in praedestinatione jam factum, oravit dicens, Et nunc clarifica me tu, Pater, apud temetipsumte, id est, illam claritatem quam habui apud te in praedestinatione tua, tempus est ut apud te habeam etiam vivens in dextera tua. Sed quoniam diu nos tenuit hujus discussio quaestionis, alio quae sequuntur sermone tractanda sunt. TRA
Abbreviated transcription (Latin):
elegit in ipso ante mundi constitutionem: cur abhorrere
putatura uero. si tunc pater caput nr̃m głificauit. quan¬
do nos in ipso ut menbra eius essemꝰ elegit. Sic enĩ nos
electi quomodo ipse clarificatꝰ. quia pͥusquã mundus ess
nec nos eramꝰ. nec ipse mediator dei & hominũ homo xp̃s¬
ꝓfecto scđm id qđ mediator dei & hominum homo est:
ante mundi constitutionem ꝓ nobis deus pater głificauit
ipsum. sicut tunc elegit etiam nosin ipso. Quid enim dix̃
apłs: Scimꝰ autem qm̃ diligentib dm̃ omĩa cooꝑant᷑ in
bonum: his qui seđm ꝓpositum uocati sunt. Quos enim p̃s¬

Expanded text:
elegit nos in ipso ante mundi constitutionem ; cur abhorrere elegit nos in ipso ante mundi constitutionem ; cur abhorrere putatur a vero, si tunc Pater caput nostrum glorificavit, quando nos in ipso, ut membra ejus essemus, elegit? Sic enim nos electi, quomodo ipse clarificatus; quia priusquam mundus esset, nec nos eramus, nec ipse mediator Dei et hominum homo Chrprofecto secundum id, quod Mediator Dei et hominum homo est, ante mundi constitutionem pro nobis Deus Pater glorificavit ipsum, sicut tunc elegit etiam nos in ipso. Quid enim dicit Apostolus? Scimus autem quoniam diligentibus Deum omnia cooperantur in bonum, iis qui secundum propositum voca
Abbreviated transcription (Latin):
te om̃ia tempora statiusti. Hoc quidam sic intelligen¬
dum putarunt. tamquam natura humana que
suscepta est a uerbo conuerteret᷑ in uerbum. & homo
mutaretur in dm̃: immo sidiligentius qđ opinati st̃
cogitemꝰ: homo ꝑiret indeo. Non enim quisquã ex ista
mutatione hominis uel duplicari deiuerbum. dic̃turꝰ
ẽ uel augeri: ut aut duo sint qđ unum fuit. aut am¬
pluissit qđ minus fuit. Porro si natura humana in
uerbum mutata atq conuersa. uerbũ dei quantũ
nichil nos urget. si filio dicente. & ñc̃ clarifica me tu
pat̾ apud temet ipsum. claritate quã habui priusquã
mundus esset apud te: intelligamꝰ p̃ destinationẽ clari¬
tatis humane que in illo ẽ. nature ex mortali immor¬
talis apud patrẽ futute: & hoc iam p̃destin ando fa-¬
ctum fuisse antequam mundus esset qđ in mundo etiam
suo tempore fieret. Si enim de nobis dixit apłs sicut nos¬

Expanded text:
te omnia tempora statuisti. Hoc quidam sic intelligente omnia tempora statuisti. Hoc quidam sic intelligendum putarunt, tanquam natura humana quae suscepta est a Verbo, converteretur in Verbum, et homo mutaretur in Deum; imo, si diligentius quod opinati sunt cogitemus, homo periret in Deo. Non enim quisquam ex ista mutatione hominis vel duplicari Dei Verbum dicturus est, vel augeri, ut aut duo sint quod unum fuit, aut amplius sit quod minus fuit. Porro si natura humana in Verbum mutata atque conversa, Verbum Dei quantum eo convenire, nihil nos urget, si Filio dicente, Et nunc clarifica me tu, Pater, apud temetipsum, claritate quam habui, priusquam mundus esset, apud te, intelligamus praedestinationem claritatis humanae quae in illo est naturae, ex mortali immortalis apud Patrem futurae; et hoc jam praedestinando factum fuisse antequam mundus esset, quod in mundo etiam suo tempore fieret. Si enim de nobis dixit Apostolus, Sicut
Abbreviated transcription (Latin):
clarificauit suꝑ t̾ram. eũ gentib p̃dicando: pat̾ uip¬
sum. apud semet ipsum. ad suam dexterã collo cando.
S ieo postea de clarificando patre ubi ait. ego te clari¬
ficaui. uerbum p̃teriti temporis ponere maluit. ut
monstraret in p̃destinatione iam fac̾tum. & ꝓiam fac¬
to habendum. qd certissime fuerat futurũ: id est ut a
patre aput patrem głificatꝰ. patrẽ suꝑ t̾ram głificaret
& filius. S hanc p̃destinationem in sua clarificatione
manifestius aꝑuit. qua eum clarificauit pat᷑: in eo qd̃
adiunx̃. Claritate quam habui priusquã mundꝰ esset
apud te. Ordo uerborũ est. Quã habui apudte: prius¬
quam mundus esset. Ad hoc ualet qđ ait. Et nc̃ clarifi¬
ca me. Hoc est sicut tunc: ita & nunc. Si c̃ tunc p̃desti¬
natione: ita & nunc ꝑfectione. fac inmundo. qđ apd̃
te iamfuerat ante mundum. fac insuo tẽpore: qđ an¬

Expanded text:
clarificavit super terram, eum gentibus praedicando. Pater vero ipclarificavit super terram, eum gentibus praedicando. Pater vero ipsum apud semetipsum, ad suam dexteram collocando. Sed ideo postea de clarificando Patre, ubi ait: Ego te clarificavi, verbum praeteriti temporis ponere maluit, ut monstraret in praedestinatione jam factum, et pro jam facto habendum quod certissime fuerat futurum; id est, ut a Patre apud Patrem glorificatus, Patrem super terram glorificaret et Filius. Sed hanc praedestinationem in sua clarificatione manifestius aperuit, qua eum clarificavit Pater, in eo, quod adjunxit: Claritate quam habui priusquam mundus esset apud te. Ordo verborum est quam habui apud te priusquam mundus esset. Ad hoc valet quod ait: Et nunc clarifica me. Hoc est, sicut tunc, ita et nunc. Sicut tunc praedestinatione ita et nunc perfectione fac in mundo, quod apud te jam fuerat ante mundum. Fac in suo tempore quod an
Abbreviated transcription (Latin):
filium. ꝑquam fili clarificationem etiam filius clarifi¬
caturꝰ esset patrem: Deniq sidere quȩ futura erat pona¬
mus etiam futuri temporis uerbum. ubi ꝓtẽpore futu¬
ro posuit ipse p̃teritum: nulla sententie remanebit obs¬
euritas. Nelut si dixissec. Ego te clarificabo suꝑ t̾ram. opꝰ
consũmabo. qđ dedisti mͥ ut faciã. Et nc̃ clarifica metu
pat᷑: aput temet ipsum. Nempeita planũ est ficut illud
ubi ait. elarifica filium tuũ. ut filus tuus clarificette.
& ipsa ẽ omino sententia: nisi qͥ a hic dictus ẽ eiusdem
clarificationis modꝰ. ibi autem tacitꝰ Tamquã illud expo-¬
neretur isto mͦ eis quospoterat ꝑ mouere: quomͦ pater
filium. & marime quomodo patrem clarificaret &. fi¬
lius. Dicendo enim clarificari a se patrem suꝑ t̾ram
se autem apatre apud eundem patrem: modũ ꝓfec¬
to utriusq clarificationis ostendit. Ipse qͥppe patrem

Expanded text:
Filium, per quam Filii clarificationem etiam Filius clarifiFilium, per quam Filii clarificationem etiam Filius clarificaturus esset Patrem? Denique si de re quae futura erat, ponamus etiam futuri temporis verbum, ubi pro tempore futuro posuit ipse pcuritas, velut si dixisset: Ego te clarificabo super terram; opus consummabo, quod dedisti mihi ut faciam, et nunc clarifica me, tu Pater, apud temetipsum. Nempe ita planum est, sicut illud ubi ait: Clarifica Filium tuum, ut Filius tuus clarificet te. Et ipsa est omnino sententia, nisi quia hic dictus est ejusdem clarificationis modus, ibi autem tacitus, tanquam illud isto exponeretur eis quos poterat permovere quomodo Pater Filium, et maxime quomodo Patrem clarificaret Filius. Dicendo enim clarificari a se Patrem super terram, se autem a Patre apud eumdem Patrem, modum profecto utriusque clarificationis ostendit. Ipse quippe Patrem