comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Sibro quem misistis fratres
dilectissimi nescio cuiꝰ heretici. in¬
uento sicut scripsistis in platea ma¬
ritima. cum uenalis codex ipse fer¬
retur. ⁊concurrentib turbis
ꝑiculosa curiositate ⁊ delectatio¬
ne legeret᷑. ut quanto possem cõ¬
pendio responderem. pͥus quesi¬
ui cuiꝰnam ẽẽt erroris. Non eñi
soli manichei legem ꝓph̃asq con-¬
dẽpnant: s i martioniste. ⁊ alii ñ¬
nulli. quorum secte ñ ita inno-¬
tuerunt ppłis xp̃ianis. Iste autẽ
cuiꝰ nomen in eodem libro ñ cõ¬
peri detestatur dm̃ mundi fabri¬
catorem: cũ manichei quamus
librum geneseos ñ accipiant ato
blasphement: dm̃ tamen bonum
fabricasse mundum ⁊ si ex aliena
natura atq materia confiteant᷑.
S quãquã ñ mͥ apparuerit cuius
secte sit iste blasphemꝰ: defendenda
ẽ adu̾sus eius lingua scͥptura di¬
uina. quam maledicis disputatio¬
ad nouum testam̃tum ꝑtinentibꝰ
refellendus ẽ: ut ostendat᷑ in rep̃¬
hensione ueterum inconsideran¬

Expanded text:
ibro, quem misistis, fratres dilectissimi, nescio cujus haeretici, invento, sicut scripsistis, in platea maritima, cum venalis codex ipse ferretur, et concurrentibus turbis periculosa curiositate et delectatione legeretur, ut quanto possem compendio responderem, prius quaesivi cujusnam esset erroris. Non enim soli Manichaei Legem Prophetasque condemnant; sed et Marcionistae, et alii nonnulli quorum sectae non ita innotuerunt populis christianis. Iste autem, cujus nomen in eodem libro non comperi, detestatur Deum mundi fabricatorem: cum Manichaei, quamvis librum Geneseos non accipiant, atque blasphement, Deum tamen bonum fabricasse mundum, etsi ex aliena natura atque materia, confiteantur. Sed quanquam non mihi apparuerit, cujus sectae sit iste blasphemus, defendenda est adversus ejus linguam Scriptura divina, quam maledicis disputatioad Novum Testamentum pertinentibus refellendus est: ut ostendatur in reprehensione veterum inconsideran
Abbreviated transcription (Latin):
omp̃s: Ecce qd̾ ẽ scdm ordinẽ mel¬
chisedech Incensum eñi quod est
grece tymiama. sicut exponit ioh̃s
inapocalipsi: orationes sunt sc̃orũ:
Ds̃ qͥppe ille sicut eanitur in psalmo.
qui uocauit terrã a solis ortu usq
ad occasum. cui terrȩ id ẽ. cui ppło
diffuso ab ortu solis usq ad occasũ
diceret. ñ accipiã de domo tua uitu.¬
los. ĩmola dõ sacͥficium laudis: ipse
ꝑhunc ꝓpħam qd̃ certissime futurũ
erat iam uelut factum p̾dicans ait
Abortu solis usq ad occasum glorifi¬
catum ẽ nom̃ meũ ingentib: ⁊ inoĩ
loco incensum offert᷑ nomini meo.

Expanded text:
. Ecce quod est secundum ordinem Melchisedec. Incensum enim quod est graece θυμίαμα, sicut exponit Joannes in Apocalypsi, orationes sunt sanctorum . Deus quippe ille, sicut canitur in Psalmo, qui vocavit terram, a solis ortu usque ad occasum; cui terrae, id est, cui populo diffuso a solis ortu usque ad occasum, diceret, Non accipiam de domo tua vitulos; immola Deo sacrificium laudis : ipse per hunc prophetam quod certissime futurum erat jam velut factum praedicans ait, Ab ortu solis usque ad occasum glorificatum est nomen meum in gentibus, et in omni loco incensum offertur nomini m
Abbreviated transcription (Latin):
rari. ab eis quos decipit: quomodo
uerꝰ ds̃. ab eis quib consulit: Et ma¬
xime sacͥficium ẽ: quod p̾cipue de-¬
betur dõ: Nam obsequia cetera quȩ
diuinitati exhibentur: ausi sunt sͥ
etiã suꝑbiȩ fastu homines arrogare.
ausi fuerint imꝑare: Quicũq tam̃
rausisunt: ꝑhoc se deos haberi uolu¬
erunt. Sacrificiis autẽ dm̃ ñ egere
quis nesciat: S nec laudib nostris
eget. Uerũ sicut nobis ñ illi utile ẽ.
laudare dm̃. sic nobis ñ illi utile ẽ.
offerre sacͥficium dõ: qm̃ singula¬
ri ⁊ solo uere sacrificio ꝓ nobis xp̃i
sanguis esfusus ẽ. Ideo pͥmis tẽporib
ad hoc sacrificium talib significa¬
tionib ꝓphetandũ. ĩmaculatorum
animaliũ sacͥficia ds̃ sͥ iussit offer¬
ri: ut quemad modum illa in maeu¬
lata erant acorporũ uitiis: ita sꝑa¬
ret᷑ ĩmolandus ẽẽ ꝓ nobis. qͥ solus
inmaculatꝰ fuerat apeccatis Quȩ
tempora ꝑ ꝓpħam sic p̾nuntiantur

Expanded text:
rari ab eis quos decipit, quomodo rari ab eis quos decipit, quomodo verus Deus ab eis quibus consulit: et maxime sacrificium est quod praecipue debetur Deo. Nam obsequia caetera quae divinitati exhibentur, ausi sunt sibi etiam superbiae fastu homines arrogare. ausi fuerint imperare. Quicumque tamen ausi sunt, per hoc se deos haberi voluerunt. Sacrificiis autem Deum non egere, quis nescit? Sed nec laudibus nostris eget. Verum sicut nobis, non illi, utile est laudare Deum; sic nobis, non illi, utile est offerre sacrificium Deo. Quoniam singulari et solo vero sacrificio pro nobis Christi sanguis effusus est: ideo primis temporibus ad hoc sacrificium talibus significationibus prophetandum, immaculatorum animalium sacrificia Deus sibi jussit offerri; ut quemadmodum illa immaculata erant a corporum vitiis, ita speraretur immolandus esse pro nobis, qui solus immaculatus fuerat a peccatis. Quae tempora per prophetam sic praenuntiantur:
Abbreviated transcription (Latin):
uerant parceret᷑ Et idõ ñ ẽ credendꝰ
uerus ds̃: qui sacrificiis delectatur.
Iam de pena occisorũ hominũ. quibꝰ
qͣndoq morituris mors illa ñ offu¬
it ⁊ eorũ tam̃ mortib cor regis sese
extollentis merito uapulauit. suꝑ.¬
ius respondimꝰ: De sacrificio autem
ualde iste nil sapit: et ideo fallitur.
qͥa iam sacrificia talia ñ offert dei
ppłs dõ. postea quam uenit unicũ
sacrificiũ: cuiꝰ umbrȩ fuert̃ illa oĩa
ñ hoc improbantia. s hoc significan¬
tia: Sicut enĩ res una multis locu¬
tionib ⁊ multis linguis significari
potest: sic unum uerum ⁊ singulare
sacrificium multis ẽ. antea sacrificio¬
singłis. hic disputare quã sit longũ
uidetis. Uerumtam̃ sciant insipien¬
tes tardi ad intelligendũ. ⁊p̃cipites
adreprehendendũ. qd̾ demonsͥ sacͥ¬
ficium ñ exigeret: nͥ uero dõ deberi
sciret Falsus eñi ds̃ sic se uult hono¬

Expanded text:
verant, parceretur : et ideo non est credendus verant, parceretur : et ideo non est credendus Deus verus, qui sacrificiis delectatur. Jam de poena occisorum hominum, quibus quandoque morituris mors illa non obfuit, et eorum tamen mortibus cor regis sese extollentis merito vaputavit, superius respondimus. De sacrificio autem valde iste nihil sapit: et ideo fallitur, quia jam sacrificia talia non offert Dei populus Deo, posteaquam venit unicum sacrificium, cujus umbrae fuerunt illa omnia, non hoc improbantia, sed hoc significantia. Sicut enim res una multis locutionibus et multis linguis significari potest; sic unum verum et singulare sacrificium multis est antea sacrificiosingulis hic disputare quam sit longum, videtis. Unum tamen sciant insipientes, tardi ad intelligendum, et praecipites ad reprehendendum, quod daemon sibi sacrificium non exigeret, nisi Deo vero deberi sciret. Falsus enim Deus sic se vult hono
Abbreviated transcription (Latin):
iad iungeret. quȩ ligaueris in t̾ra.
erunt ligata ⁊ incȩlo: qͥa bona ẽ. et
uindicandi iusticia Illud eñi qd̃
ait. si nec eccłiam audierit sit tibi
tamquã ethnicus ⁊ publicanus: gra¬
uiꝰ ẽ quã si gladio feriretur:. si flãmiᷤᷤ
assumeretur: si feris subrigeretur.
Nlã ibi quoq subiunxit: Amen dico
uobis. quȩ ligaueritis in terra ert̃
ligata ⁊ incęlis: ut intelligeret᷑ qͣm
grauiꝰ sit punitꝰ. qui uelut relictus
ẽ impunitꝰ. Hic dicat iste si placet.
Siccine mandata saluatoris accepimꝰ
iubentis. nemini reddideritis malũ
ꝓ malo. ẜ siquis uos ꝑcusserit munã
maxillã p̾bete ⁊ alterã. ⁊ dimittite
in uiriã fratrib ur̃is: Ecce abhomi¬
nib ñ reddentib malũ ꝓmalo. alli¬
ferreis uel adamantinis nexib.: Absit
inquit ut hoc dicam: qm̃ xp̃ianus
sum hoc siuere eẽt nec illa dixisset:
mat ipse ẽ ds̃ apłorum quorũ scͥpta
blasphemare formidat: S dauid in

Expanded text:
adjungeret, Quae ligaveritis in terra, erunt ligata et in coelo; quia bona est et vindicandi justitia. Illud enim quod ait, Si nec Ecclesiam audierit, sit tibi tanquam ethnicus et publicanus; gravius est quam si gladio feriretur, si flammis absumeretur, si feris subrigeretur. Nam ibi quoque subjunxit, Amen dico vobis, quae ligaveritis super terram, erunt ligata et in coelis : ut intelligeretur, quam gravius sit punitus, qui velut relictus est impunitus. Hic dicat iste, si placet, Siccine mandata Salvatoris accepimus jubentis, Nemini reddideritis malum pro malo; sed si quis vos percusserit in unam maxillam, praebete et alteram; et, Dimittite injurias fratribus vestris ? Ecce ab hominibus non reddentibus malum pro malo, alliferreis vel adamantinis nexibus. Absit, inquit, ut hoc dicam, quoniam christianus sum. Hoc si vere esset, nec illa dixisset. mat, ipse est Deus Apostolorum quorum scripta blasphemare formidat. CAPUT XVIII.
Abbreviated transcription (Latin):
minꝰ: S puto me uni libro illiꝰ quẽ
misistis nr̃o ñ uno ne nimiũ ꝓlixuᷤ
sit respondere debere: Proinde hic
faciam huiꝰ finem: ut ex his quȩ dis¬
cutienda restant alius incohetur:
Nescio quo enĩ modo ita libri termino
reficitur lectoris intentio: sicut

Expanded text:
minus. 53. Sed puto me uni libro illius quem minus. 53. Sed puto me uni libro illius quem misistis, nostro non uno, ne nimium prolixus sit, respondere debere: proinde hic faciamus hujus finem, ut ex his quae discutienda restant, alius inchoetur. Nescio quo enim modo ita libri termino reficitur lectoris intentio, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
bitis uitã in uobis: Si gͦ dĩ sapien¬
tia u̾bis sacram̃to congruis pascens
animã credentẽ. ñ curauit insipi¬
entiã nausiantẽ: quantomagis
eadem ipsa sapientia uͥ locus ⁊ tem¬
pus timoris fuerat ñ amoris. salu¬
brem uolens importare terrorẽ. ñ
curauit insipientis errorẽ: quãuis
eiꝰ p̃uideret horrorem: Quis autem
istorum sp̃alem nouit horrere animȩ
feditatẽ: cũ uelut sua quadam fame
atq egestate cõpellitur comedere
quȩ de suis carnalib cogitationib
tanquã de femorib exeunt: Nã illiꝰ
maledicti qd̃ iste uelut turpe repre¬
hendit: rarus effectus ẽ Uix eñĩ ali¬
quando tam magnũ flagellũ famis.
ut ad nefanda illa cõpellat: Ista uero
fame qua miserorũ animȩ inopes
ueritatis ea ꝓueritate comedunt.
quȩ carnalib sensib pariunt. usq¬
quaq plena sunt omĩa: tanto infe-¬
litiꝰ quanto nocet ampliꝰ ⁊ horretur

Expanded text:
bitis vitam in vobis ? Si ergo Dei Sapienbitis vitam in vobis ? Si ergo Dei Sapientia, verbis sacramento congruis pascens animam credentem, non curavit insipientiam nauseantem; quanto magis eadem ipsa Sapientia, ubi locus et tempus timoris fuerat, non amoris, salubrem volens importare terrorem, non curavit insipientis errorem, quamvis ejus praevideret horrorem? Quis autem istorum spiritualem novit horrere animae foeditatem, cum velut sua quadam fame atque egestate compellitur comedere, quae de suis carnalibus cogitationibus, tanquam de femoribus exeunt? Nam illius maledicti, quod iste velut turpe reprehendit, rarus effectus est; vix enim aliquando tam magnum est flagellum famis, ut ad nefanda illa compellat: ista vero fame, qua miserorum animae inopes veritatis ea pro veritate comedunt, quae carnalibus sensibus pariunt, usquequaque plena sunt omnia, tanto infelicius, quanto nocet amplius, et horretur
Abbreviated transcription (Latin):
cõmitteret᷑. ꝓpter quod ad illa quȩ
audire hoiroris ẽ ueniretur: Et ta¬
men cũ legit᷑ aures infidelitas clau¬
dit: au̾tit faciem: exasꝑat uultum:
linguam uibrat. blasphemias iacu¬
latur: Uidete si ñ sunt isti ex illo ge¬
nere hominũ qui loquente xp̃o de
sacram̃to corporis ⁊ sanguinis sui.
dixerunt durus ẽ hic sermo quis
potest eũ audire. nͥ qd excusabilio¬
res sunt. qͥ u̾ba diuina quȩ ñ intelli¬
gebant ñ in maledictione s ĩbenedictio¬
ne horribili ñ ferebant. Mirũ eñiñ ẽ si maledic̃¬
tum quando auditur horretur:
nec exigendum ẽ. ut uerbis ñ hor¬
rendis dicat᷑. quod ad hoc dicitur.
ut ab exhorrente timeatur: Dominꝰ
autẽ talia dicebat. quȩ amari pre-¬
ciꝑet ñ timeri: ⁊ tamen quȩ infide¬
litas sufferat: caro mea uere cibus
ẽ ⁊ sanguis meus uere potus ẽ ⁊ nͥ
manducaueritis carnem meam
⁊ biberitis sanguinẽ meũ ñ habe.¬

Expanded text:
committeretur, propter quod ad illa quae committeretur, propter quod ad illa quae audire horroris est, veniretur? Et tamen cum legitur, aures infidelitas claudit, avertit faciem, exasperat vultum, linguam vibrat, blasphemias jaculatur. Videte si non sunt isti ex isto genere hominum, qui loquente Christo de Sacramento corporis et sanguinis sui dixerunt: Durus est hic sermo; quis potest eum audire? Nisi quod excusabiliores sunt, qui verba divina quae non intelligebant, non in maledictione, sed in benedictione horribilia non ferebant. Mirum enim non est, si maledictum quando auditur, horretur; nec exigendum est ut verbis non horrendis dicatur, quod ad hoc dicitur, ut ab exhorrente timeatur: Dominus autem talia dicebat, quae amari praeciperet, non timeri; et tamen quae infidelitas sufferat, Caro mea vere cibus est, et sanguis meus vere potus est; et, Nisi manducaveritis carnem meam, et biberitis sanguinem meum, non habe
Abbreviated transcription (Latin):
litterati appellandi sunt: qͥ legendo
litteratos nichil saꝑe didicerunt:
legunt gͦ apud ciceronem tale aliqͥd
unde sͥ uideant᷑ docte xp̃i uerba cul¬
pare: ꝑditi potiꝰ quã ꝑiti: Ille nãq
cũ doceret intranslatione u̾borũ
obscenitatẽ ẽẽ uitandã: nolo in qͥt
dici morte affricani castratam esse
rem publicam S in hoc u̾bũ ipse qd̾
uitare uolebat. ut uitandũ osten¬
deret ñ uitauit. ⁊ qd̃ dici noluit
coactus ẽ dicere: quantomagis res
quȩ u̾bo eodem recte significatur.
ut ab audiente possit intelligi suo
u̾bo enuntiatur: Atq ut ad illud
redeamꝰ qd̾ iste indeutero nomio
rep̃hendit: sicicero uir eloquen¬
tissimꝰ ⁊ u̾borũ uigilantissimus
appensor ⁊ m̃sor. qd̃ dici noluit di.¬
xit. ne diceretur: quanto melius
ds̃ magis morũ quã u̾borũ pulcri¬
tudinem querens atq munditiã
turpe aliqͥd ñ turpiter s minacit̾
dyxit. ut hoc hor reretur. ne aliud

Expanded text:
litterati appellandi sunt qui legendo litterati appellandi sunt qui legendo litteratos, nihil sapere didicerunt: legunt ergo apud Ciceronem tale aliquid, unde sibi videantur docte Christi verba culpare, perditi potius quam periti. Ille namque cum doceret, in translatione verborum obscoenitatem esse vitandam, Nolo, inquit, dici, morte Africani castratam esse rempublicam . Sed si hoc verbum ipse quod vitari volebat, ut vitandum ostenderet, non vitavit, et quod dici noluit, coactus est dicere; quanto magis res quae verbo eodem recte significatur, ut ab audiente possit intelligi, suo verbo enuntiatur? Atque ut ad illud redeamus, quod iste in Deuteronomio reprehendit: si Cicero vir eloquentissimus et verborum vigilantissimus appensor et mensor, quod dici noluit, dixit, ne diceretur; quanto melius Deus magis morum quam verborum pulchritudinem quaerens atque munditiam, turpe aliquid non turpiter, sed minaciter dixit, ut hoc horreretur, ne illud
Abbreviated transcription (Latin):
norem gr̃a illiꝰ. ñ meritis suis Ille
qͥppe donat ꝓdesse nobis. ñ solũ
qd̃ docet ueritas. uerum etiã qd̃
obstrepit uanitas: ut cũ respondet᷑
inqͥetissimȩ uanitati. auscultetur
sincerissimȩ ueritati De turpi ma¬
ledicto dm̃ arguit uanitas: sed
turpe ñ eẽ quib dam reb turpib
nominatis cauendã ostendere tur¬
pitudinẽ misericors indicat ueri¬
tas: i uecors uincitur uanitas: Nã
de turpi maledicto potest au̾bo¬
sis impiis rep̃hendi. ⁊ apłs paulus:
lͥ ait Utinã et abscidantur: qui
uos conturbant: Qd̃ ⁊ si bene intel¬
ligentib benedictio magis apparet
ut fiant spadones ꝓpter regnũ cȩloꝵ:
potest tamen garrula cecitas etiam
qd̾ ñ debuerit rem honestam turpi
uerbo enuntiare: Possunt ⁊ ipsum
dñm: qͥ eiꝰdem continentiȩ donum
com̃dans ait: Sunt qͥ seipsos castra¬
uerunt ꝓpt̾ regnũ celorum: legũt
qͥppe isti litteriones sic eñi potiꝰ quã

Expanded text:
norem, gratia illius, non meritis suis . Ille norem, gratia illius, non meritis suis . Ille quippe donat prodesse nobis, non solum quod docet veritas, verum etiam quod obstrepit vanitas; ut cum respondetur inquietissimae vanitati, auscultetur sincerissimae veritati. 52. De turpi maledicto arguit vanitas: sed turpe non esse, quibusdam rebus turpibus nominatis cavendam ostendere turpitudinem, misericors indicat veritas, et vecors vincitur vanitas. Nam de turpi maledicto potest a verbosis impiis reprehendi et apostolus Paulus, ubi ait, Utinam et abscindantur qui vos conturbant ! quod etsi bene intelligentibus benedictio magis apparet, ut fiant spadones propter regnum coelorum; potest tamen garrula caecitas etiam quod non debuerit rem honestam turpi verbo enuntiare. Possunt et ipsum Dominum, qui ejusdem continentiae donum commendans ait, Sunt qui seipsos castraverunt propter regnum coelorum . Legunt quippe isti litteriones: sic enim potius quam
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ tradidit eos inpassiones ignomi.¬
niȩ ut crimina criminibꝰ uindi¬
centur: et supplicia peccantium
ñ sint torm̃ta. s increm̃ta uitiorũ
Sapiens autẽ cum hȩc audit ipsam
magis in hac uita iram dĩ timet qͣ
homo ñ patitur qd̃ acriter dolet.
s facit qd̃ turpiter libet: ieius cui
talia iuditia displicent uerba insa¬
na contempnit: qͥa uin ipso penã
pharaonis. hoc ẽ indurati cordis
agnoseit: Sienim quosdam qui
ñ ꝓbauerunt dm̃ habere in noti¬
cia. tradidit ds̃ in reꝓbam mentem
ut faciant quȩ ñ conueniunt: qͥd
mirum si et istum qui diuina blas¬
phemat eloquia. tradidit ds̃ in re¬
ꝓbam mentem. ut dicat quȩ ñ con¬
uenunt: Sie enĩ oportet hereses
ẽẽ: utt ꝓbati inquit apłs. manifesti
fiant inuobis: Sic uasa irȩ locis con¬
grus ⁊ temporib ordinant᷑: ut q̃
de ipsis notas faciat ds̃ diuitias głe
suȩ inuasa miscł̃iȩ: quȩ de massa
eiusdem dãpnationis fiunt inho.¬

Expanded text:
qui tradidit eos in passiones ignomiqui tradidit eos in passiones ignominiae; ut crimina criminibus vindicentur, et supplicia peccantium non sint tormenta, sed incrementa vitiorum. Sapiens autem cum haec audit, ipsam magis in hac vita iram Dei timet, qua homo non patitur quod acriter dolet, sed facit quod turpiter libet; et ejus cui talia judicia displicent, verba insana contemnit, quia in ipso poenam Pharaonis, hoc est, indurati cordis agnoscit. Si enim quosdam qui non probaverunt Deum habere in notitia, tradidit Deus in reprobam mentem, ut faciant quae non conveniunt ; quid mirum, si et istum qui divina blasphemat eloquia, tradidit Deus in reprobam mentem, ut dicat quae non conveniunt? Sic enim oportet haereses esse, ut probati, inquit Apostolus, manifesti fiant in vobis . Sic vasa irae locis congruis et temporibus ordinantur, ut etiam de ipsis notas faciat Deus divitias gloriae suae in vasa misericordiae, quae de massa ejusdem damnationis fiunt in ho
Abbreviated transcription (Latin):
ralẽ usũ: in eum usum qui ẽ contra
naturã. Similit̾ autẽ ⁊ masculi re¬
linquentes naturalem usum femi¬
ne. exarserunt inappetitum suum.
inuicem mascłi in mascłos deformi.¬
tatẽ oꝑantes: ⁊ mercedẽ mutuã quã
oportuit erroris sui insemet ipsis
recipientes: Si qͥsquam inimicus
apłi uellet ex his uerbis talia dicere.
qualia dicit ex librorum ueterum
qͥbdam locis iste blasphemus. ñ ne
haberet amplã materiã in qua lo.¬
quaeiter insaniret. ⁊ quanto sͥ ui.¬
derentur disertiora dicta. tanto de¬
testabiliora maledicta iactaret:
maxime quia dictum ẽ mercedẽ
mutuã quam oportuit erroris
sui insemetipsis recipientes: Opor¬
tuisse quidem ñ ẽ ueritus dicere
apłs. Ut qui creaturȩ potius quã
creatori seruierunt. erroris sui
mercedẽ ñ inuiti. hȩc turpia paci-¬
endo sed libenter faciendo recipe¬
rent: Iuditio scilicet ñ aliciuus
hominis immundissimi quem
talia delectarent: s iustissimi dei

Expanded text:
ralem usum in eum usum qui est contra ralem usum in eum usum qui est contra naturam: similiter autem et masculi, relinquentes naturalem usum feminae, exarserunt in appetitum suum in invicem, masculi in masculos deformitatem operantes, et mercedem mutuam quam oportuit erroris sui, in semetipsis recipientes. Si quisquam inimicus Apostoli vellet ex his verbis talia dicere, qualia dicit ex Librorum veterum quibusdam locis iste blasphemus, nonne haberet amplam materiam in qua loquaciter insaniret; et quanto sibi viderentur disertiora dicta, tanto detestabiliora maledicta jactaret; maxime quia dictum est, Mercedem mutuam quam oportuit erroris sui, in semetipsis recipientes? Oportuisse quippe non est veritus dicere Apostolus, ut qui creaturae potius quam Creatori servierunt, erroris sui mercedem, non inviti haec turpia patiendo, sed libenter faciendo, reciperent: judicio scilicet, non alicujus hominis immundissimi, quem talia delectarent, sed justissimi Dei,
Abbreviated transcription (Latin):
aꝓpħa monendo dictum ẽ. s minã¬
do: ñ ut hȩc homines facerent: sed
ne illa facerent quȩ sensus ꝑuersus
exercet: ⁊ adhec ꝑuenirent. quȩ sen¬
sus humanꝰ exhorret: Quis autem
digne eloqui possit. quã sit mentiᷤᷤ
execrabilior feditas penas exhorre¬
re meritorum.⁊ merita ñ cauere
penarum: Dicat plane sp̃s sẽs inta¬
minatus et intaminabilis. quod
audire anima recusat inmunda:
iẽe non recusat inmunda: In mun¬
ditiã qͥppe auersatur carnis offensis
sensib carnis. et inmunditiã diligit
suã. extinctis sensib cordis: Dicat
paciendi incutiet timorem malefa¬
ciendi: Idem namq sp̃s etiam per
apłm loquens. sensus impios ñ ẽ ue¬
recundatꝰ offendere. dũ pios uellet
instituere: uͥ cõmemorata impietate
quorundã qua coluer̃t ⁊ seruierunt
creature potiꝰ quam creatori. subiune¬
.xit. atq ait: Propter hoc tradidit il¬
los ds̃ inpassiones ignominiȩ: Nam
femine eorum ĩmutauerunt natu¬

Expanded text:
heta monendo dictum est, sed minando: non ut haec homines facerent; sed ne illa facerent quae sensus perversus exercet, et ad haec pervenirent quae sensus humanus exhorret. Quis autem digne eloqui possit, quam sit mentis exsecrabilior foeditas, poenas exhorrere meritorum, et merita non cavere poenarum? Dicat plane Spiritus sanctus intaminatus et intaminabilis, quod audire anima recusat immunda, et esse non recusat immunda. Immunditiam quippe aversatur carnis offensis sensibus carnis, et immunditiam diligit suam exstinctis sensibus cordis. Dicat patiendi, incutiat timorem malefaciendi. 51. Idem namque Spiritus etiam per Apostolum loquens, sensus impios non est verecundatus offendere, dum pios vellet instruere: ubi commemorata impietate quorumdam, qua coluerunt et servierunt creaturae potius quam Creatori, subjunxit, atque ait, Propter hoc tradidit illos Deus in passiones ignominiae. Nam feminae eorum immutaverunt natu
Abbreviated transcription (Latin):
dicia reuocate : quando uid&is in una causa quam
ceste habent omnes paruuli hereditarium malũ
trochentes ex ada : huic sub ueniri ut baptit &ur:
lli non sub ueniri : ut in ipsa obligatione moriatur
llũ baptizatũ relinqui in hacuita quem pręsciuit ds̃
impium futuru. Istum uerobaptiratũ. soepi & hac
uita nemalitia mut & intellenũ eius: & nolite
in istis dare inustitiã uel insipientiã do: apud quẽ
iustitiae fons est & sapientiae. sed sicut uos exͥ orte¬
tus sum ab initio sermonis huius. in quod peruenitis
ineo ambulate: & hoc quoq uobis dĩ reuelab & si
non in hacuita: cer te in alterx: nihil est enim occultũ
quod non reuelabitur Quandoergo auditis dicen¬
teindnm: Ego dns sed uxi proph&am illum: &
quadait apłs: cuius uult miser&us  &queruult
obduui  eoqueni selinci permit eit uel obdustem
malaenus irierita sredito in eouero cinoso nue du
estonianidimnor ireddertis mala promabrs Ebona

Expanded text:
dicia reuocate, quando uidetis in una causa, quam dicia reuocate, quando uidetis in una causa, quam certe habent omnes paruuli, hereditarium malum trahentes ex Adam, huic subueniri, ut baptizetur, illi non subueniri, ut in ipsa obligatione moriatur, illum baptizatum relinqui in hac uita, quem praesciuit dimpium futurum, istum vero baptizatum rapi ex hac vita, ne malitia mutet intellectum ejus : et nolite in istis dare injustitiam vel insipientiam Deo, apud quem justitiae fons est et sapientiae: sed sicut vos exhortatus sum ab initio sermonis hujus, in quod perveniin eo ambulate, et hoc quoque deus uobis reuelabit, etsi non in hac uita, certe in altera. nihil est enim occultum, quod non reuelabitur. quando ergo audistis dicentem dominum: ego dominus seduxi prophetam illum, et, quod ait apostolus: cuius uult miseretur, et quem uult obdurat, in eo quem seduci permittit uel obdurari mala eius merita credite, in eo uero cuius miseretur gratiam dei non reddentis mala pro malis, sed bona
Abbreviated transcription (Latin):
Perueeu liomines non cogitantes &t procliues cp̃¬
bendendo Nonidonei cid intellegendum put aban
& iactabant a postolos dicero faciamun mala ba ue¬
noant boncoquodabst ut a postoli dicerent sed
hemanes nonintelligentes hoc putabant dici quan¬
do audiebant quod henit apłs Reet sibintra¬
ut iam fiant bona ab eis quis fecerant mala : Inon ut per¬
seuerent: inmalis. & red disibi ex eͥstiment bona
Nonitaq debentdicere faciamus mal ut ueniantbo¬
na sed fecimus mala & uenerunt bona. Iamfacia¬
mus hona ut in futuro secło recipiamus probonis
bona In hoc sȩcło recipimus promalis bona: propt̃
quod scriptũ est in psclmo. miseri cordiã & iudici¬
postea uero propt̃ iudicium uenturus est iudicare ui¬
uos &mor tuos: Quãuis & in hoc tempre ipsa salua¬
tio non fiat sineiudicio sed occulto Ideo aitiniudici¬
um ueni in hunc mundum. ut qui non uident uide¬
ant & quiuident cȩcisiant: Ad occulta ergodĩ iu¬

Expanded text:
peruersi homines non cogitantes et procliues ad reprperuersi homines non cogitantes et procliues ad reprehendendum, non idonei ad intellegendum putabant et iactitabant apostolos dicere: faciamus mala, ut ueniant bona. quod absit ut apostoli dicerent, sed homines non intellegentes hoc putabant dici, quando audiebant quod dixit apostolus: lex aut iam fiant bona ab eis qui fecerant mala, non ut perseuerent in malis et reddi sibi existiment bona. non itaque debent dicere: faciamus mala, ut ueniant bona, sed: "fecimus mala, et uenerunt bona; iam faciamus bona, ut in futuro saeculo recipiamus pro bonis bona, qui in hoc saeculo recipimus pro malis bona." propter quod scriptum est in psalmo: misericordiam et iudicipter misericordiam; postea uero propter iudicium uenturus est iudicare uiuos et mortuos, quamuis et in hoc tempore ipsa saluatio non fiat sine iudicio, sed occulto; ideo ait: in iudicium ueni in hunc mundum, ut qui non uident uideant et qui uident caeci fiant. Ad occulta ergo dei iu
Abbreviated transcription (Latin):
s iunt uero istcperocculta diprouidentia : cuius inscru¬
ab iliqsunt iudicia qr in uestigabiler uiae: quos aut
apłs dicer&: Quid p̃dixerit intuemini: Agebat en¬
deuideceis & gentibus : cum scriber& ad romanos
idesad gentes : & ait : sic enim aliquando uos non
eledistisdo Nunc autem miđam consecutiestis
b illorũ in credulitate: Ita &hi nunc non credider un
in uestra midia ut &ipsi midiam consequantur
ondusiterimds̃ om̃s in infidelitate ut omniũ mnis¬
scieatur& cũad tendiss & quid dixerit : ad mirtens
sergentide suce cesta quide ueritate sed magna
pro funditatẽ quomodo conclus itds̃ omner in infi¬
delitate: ut omniũ misereatur : quasi faciens mala
utuenirent bona mox exclamauit at que ans mas
Salticudo diuitiarũ scipientiae & scientiacd quei sero¬
tabilia sunt̃ iudiciaeius & inuestigabiles uiccenie ser
Haecenim iudicia inscrutabilia & in uesti gabiles uias

Expanded text:
. fiunt uero ista per occultam: dei prouidentiam, cuius inscru. fiunt uero ista per occultam: dei prouidentiam, cuius inscrutabilia sunt iudicia et inuestigabiles uiae. quod ut apostolus diceret, quid pde Judaeis et Gentibus, cum scriberet aid est ad gentes, et ait: sicut enim aliquando uos non credidistis deo, nunc autem misericordiam consecuti estis in illorum incredulitate: ita et hi non crediderudiam consequantur. conclusit enim deus omnes in infidelitate, ut omnium misereatur. et cum attendisset quid dixerit, admirans sententiae suae certam quidem ueritatem, sed magnam profunditatem, quomodo conclusit deus omnes in infidelitate, ut omnium misereatur, quasi faciens mala, ut uenirent bona, mox exclamauit atque ait: o altitudo diuitiarum sapientiae et scientiae dei! quam inscrutabilia sunt iudicia eius et inuestigabiles uiae eius! haec enim iudicia inscrutabilia et inuestigabiles uias
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa corda essent ex malis bona sedsus picentur
homines quaebb& meritabona quaputant prae¬
cedere ut uifificentur perdi grrcias pntan prtc¬
uno⁊ tonintellegentes cum hoc dicunt nihil aliud
queo peguro segnetiã: Sedut dixi quoduolunt dema¬
iorab suspicentur: De pariuulis certpelagabi
quid res pondeant non imueniunt: quorũ necuolun¬
tas ulla est in accipienda gractia cuius uoluntatis ine¬
ritum pracecessis sedicant : & in supereos &iam
cufleur eluctari uidemus quando baptitantur &
diuinas acrtementa percipiunt: quod eis ad magnum
impi&atis peccatũ m putar& or si iambibero ute¬
rentur arbitrio: & tamen her& &iã in reluetan¬
tib gractia apertissime : nollo bono merito p̃cedente
fideliũ prestatur haccente cũocculta di prouidȩtia m
moaaliies piorũ. quo modocuq: perueniuntt : Aliquan¬
do filni fidelium non eã consequuntur aliquo impas¬
unetuerex istente nenpossit peri clitantib: subueniri¬

Expanded text:
ipsa corda essent ex malis bona? CAPUT XXII. 44. Sed suspicentur ipsa corda essent ex malis bona? CAPUT XXII. 44. Sed suspicentur homines quaelibet merita bona, quae putant praecedere, ut justificentur per Dei gratiam; non intelligentes, cum hoc dicunt, nihil aliud quam se negare gratiam: sed, ut dixi, quod volunt de majoribus suspicentur; de parvulis certe Pelagiani quid respondeant non inveniunt, quorum nec voluntas ulla est in accipienda gratia, cujus voluntatis meritum praecessisse dicant, et insuper eos etiam cum fletu reluctari videmus, quando baptizantur et divina Sacramenta percipiunt; quod eis ad magnum impietatis peccatum imputaretur, si jam libero uterentur arbitrio: et tamen haeret etiam in reluctantibus gratia, apertissime nullo bono merito praecedente, fidelium praestatur haec gratia, cum occmanibus piorum quomodocumque perueniunt, aliquando filii fidelium non eam consequantur aliquo impedimento exsistente, ne possit periclitantibus subueniri
Abbreviated transcription (Latin):
com me monteronimis. Longues satii quantũ ex eso¬
mo manifestarur opesteridm̃ incordib: hominu
Ad melinandas corauclintates quocũq uoluerit siue
ad bona puosua misericor dia siue admnala promer¬
as eoru. Iudicoutique sug aliquando aperto aliquan¬
immobile incordeuro quia non est iniquitas apud
dm̃ Acper hoc quando legitis in lit teris ueritatis
ado seduci homines aut obtundi uel obdurteri cor¬
daeorũ : Nolite dubitare precessisse malameri¬
ta corũ uitiuste ista paterentur: Ne incur ratis
in illud prouerbium sclomonis : Insipientia uiri
uiolat uias eius: Dmautem causatur in cordesuo
stctia uero non secundum merita hominum datur:
alioquin gractia iam non est graetia. quia ideo
gractia uocatur: quia gratis dactur : si autẽ põens
e siueper angelos uelmalos uelbonos siue quocũ¬
que alio modo opertera &iaẽ in cordib malorũꝓ
merits eoru quorumalitia nonipseficit sed aut
originaliter trorȩta est cibada: duc ereuit perꝓ

Expanded text:
is longum, satis, quantum existimo, manifestatur operari Deum in cordibus hominum ad inclinandas eorum voluntates quocunque voluerit, sive ad bona pro sua misericordia, sive ad mala pro meritis eorum, judicio utique suo aliquando aperto, aliquanimmobile in corde vestro quia « non est iniquitas apud Deum . » Ac per hoc quando legitis in litteris veritatis a Deo seduci homines, aut obtundi vel obdurari corda eorum, nolite dubitare praecessisse mala merita eorum, ut juste ista patein illud prouerbium Salomonis: insipientia uiri uiolat uiam eius, deum autem causatur in corde suo. gratia. uero non secunalioquin gratia jam non est gratia : quia ideo gratia vocatur, quia gratis datur. Si autem potens est, sive per Angelos, vel bonos vel malos, sive quocumque alio modo operari etiam in cordibus malorum, pro meritis eorum, quorum malitiam non ipse fecit, sed aut originaliter tracta est ab Adam, aut crevit per
Abbreviated transcription (Latin):
disquas tali poena iudicat dignas: Nũ quid tam̃
philistm & arabes interra iudẽa dissipandã sine
sua uoluntate uenerunt : Aut sic uener sua uolun¬
u eortinendacit̃ scriptũ sit quod dñs ad hoc ficcios¬

Expanded text:
dis quas tali poena judicat dignas. Nunquid tamen dis quas tali poena judicat dignas. Nunquid tamen Philistiim et Arabes in terram Judaeam dissipandam sine sua voluntate venerunt, aut sic venerunt sua voluntate, ut mendaciter scriptum sit quod « Dominus » ad hoc facien
Abbreviated transcription (Latin):
merita eorũ : Roboam filius salo monis respuit con¬
siliũ sa lubrae seniorũ quod eidederant necũpo pula
dure ager& & uerbis coaeuorũ suorũ potius ad qu¬
euit respondendo mina citer quib: lenit̃ debuit
Vudehoe nis ipropria uoluntate : sedhinc bib eoreces¬
scrunt decem trib: israhel & alium regemsibicor¬
tuerunt hieroboam ut iratidĩ uolutasfier&
qđ &iam futurũ esse p̃dixerat : Quidenĩ scriptin
dicit : & non audiuit rexplebem: qñmerat conuerss
A dño ut stactur & uerbum suũ quod locuitus est in
manu achiue selonitȩ de hier oboam. filio nabah
Nempe sic factũ est & illud per hominis uoluntatẽ
uttamen conuersio ess& adño: Legitelibros
parae lrpomenon & inueni&is in secundo libro scrip
t& suscitauit dñs sp̃m superior̃a sp̃mphilistim
&arabũ qui finitimierant u& hiopib: & ascende¬
punt uinterrã iuda & dissi pauer̃ eam & coeperunt
oioose substuntiã quue indomoregis inuentaest¬
Hicostenditur dm̃ suscitare hastes eis terris uastio¬

Expanded text:
merita eorum? Roboam filius Salomonis respuit consilium salubre seniorum, quod ei dederant, ne cum populo dure ageret, et verbis coaevorum suorum potius acquievit, respondendo minaciter quibus leniter debuit. Unde hoc, nisi propria voluntate? Sed hinc ab eo recesserunt decem tribus Israel, et alium regem sibi constituerunt Jeroboam, ut irati Dei voluntas fieret, quod etiam futurum esse praedixerat. Quid enim Scriptura dicit? Et non audivit rex plebem, quoniam erat conversio a Domino, ut statueret verbum suum quod locutus est in manu Achiae Selonitae de Jeroboam filio Nabath . Nempe sic factum est illud per hominis voluntatem, ut tamen conversio esset a Domino. Legite libros Paralipomenon, et invenietis in secundo libro scriptum: Et suscitavit Dominus super Joram spiritum Philistiim et Arabum qui finitimi erant Aethiopibus, et ascenderunt in terram Juda, et dissipaverunt eam, et ceperunt omnem substantiam, quae in. » Hic ostenditur Deum suscitare hostes eis terris vastan
Abbreviated transcription (Latin):
deria cordis eorum inmmunditiã : Item puulo posi
Propterea tradidit illos ds̃ inpassiones ignominiae
Itempaulo post sicut non probauerunt dm̃ h abere
innotitiã trtedidit illos ds̃ in reprobãmentem ut faq¬
ant quaenon conueniunt: & adte sclonicenses in
epłc secunda ait. De quibusdã Pro eo quod dilecto¬
nem uertauis non receperunt ut scdui feentei
deo mitt& illis dĩ opestetionem erroris ut ere

Expanded text:
deria cordis eorum, in immunditiam. Item paulo post: deria cordis eorum, in immunditiam. Item paulo post: Propter hoc tradidit illos Deus in passiones ignominiae. Item paulo post: Sicut non probaverunt Deum habere in notitiam, tradidit illos Deus in reprobam mentem, ut faciant quae non conveniunt . Et ad Thessalonicenses in Epistola secunda ait de quibusdam: Pro eo quod dilectionem veritatis non receperunt, ut salvi fierent, et ideo mittet illis Deus operat
Abbreviated transcription (Latin):
betur utt ed monitio nemsalubr enition austo usteso
pliea illi : &ex tendam manumicum supercum &
lbro bestersurpeuest: quue mulier epopulois bel
psue no et yeo ineius libro scriptum est quod comba¬
in pter iussum regis & pntecer or ditiem soõ adillu auder&¬
intraero : & uid&e quids criptume dicat: & intuitur est
eam tamqua taurus imp&u. indignationis suac
& timuit regina & conuersus est color eius perdis¬
solutionem & indinauit se super caput delicato suac
quȩ prtrecedebat eã. & conuertatdĩ oc traenstulit in¬
dignationem eius inlenitatẽ: Scriptũ est & in pro¬
uerbis salomonisssicut imp&us aquae siccorregis
inmanudĩ quocumque uoluerie declinabit illud. & inpsal¬
mo centesimo quar to legitur dictũ de aegrptus. quid
eis feceritds & conuertit coreorũ ut adissent populo
eius ut dolum facerent in seruos eius. In lit teris &ia
apostolicis uid&e quaes criptasunt. in epistola pauli
apłi ad romanos. propterea tradidit illos dr̃ indesi¬

Expanded text:
batur, ut admonitionem salubrem non audiret, sed phetam illum, et extendam manum meam super eum, t quod mulier ex populo Israel Assueri: ergo in ejus libro scriptum est quod cum haut praeter jussum regis et praeter ordinem suum ad illum auderintrare, et vide quid Scriptura dicat: « Et intuitus est eam tanquam taurus in impetu indignationis suae, et timuit regina, et conversus est color ejus per dissolutionem, et inclinavit se super caput delicatae suae, quae praecedebat eam: et convertit Deus, et transtulit indignationem ejus in lenitatem . Scriptum est et in Proverbiis Salomonis: Sicut impetus aquae, sic cor regis in manu Dei; quocumque voluerit, declinabit illud . Et in psalmo centesimo quarto legitur dictum de Aegyptiis, quid eis fecerit Deus: Et convertit cor eorum ut odissent populum ejus, ut dolum facerent in servos ejus . In Litteris etiam apostolicis videte quae scripta sunt; in Epistola Pauli apostoli ad Romanos: Propterea tradidit illos Deus in desi
Abbreviated transcription (Latin):
tentiã ad cog nos cendam ueritatem & resipiscant
dediabolilaqueis. Quur autem istiqui corripi nolunt
dicunt. Tuntum p̃cipemihi &omprome ut quod p̃¬
cipis faciam : Quur non potius secundum suupsauum

Expanded text:
tentiam ad cognoscendam veritatem, et resipiscant tentiam ad cognoscendam veritatem, et resipiscant de diaboli laqueis . 8. Cur autem isti qui corripi nolunt, dicunt, « Tantum praecipe mihi, et ora pro me, ut quod praecipis faciam? » Cur non potius secundum suum pravum
Abbreviated transcription (Latin):
stimulat : nisi ut rog&ur bonis & ex malis qui cor ripi¬
untur bonos faciat qui laudentur: Quodenim uult
prosefieri quicor ripi non uult: & dicit. ora potius
prome : ideo corripiendus est ut faciat &iam ipse ꝓse
Dolor quippe illequosibi displic& quando sentit cor rep¬
tionis aculeum : excitat eum inmaioris oractionis
affectũ: ut dõ miser ante. incremento caritatis ad iutus.
Desinat agere pudenda & dolenda & agat laudanda
at que gratanda: Haec estcor reptionis. Vtlitas quȩ
nunc maior nuncminor propeccatorũ diuersitate
s a lubriter adhib&ur : Et tuncest s alũbris : quando
supernus medicus respicie: Nonenim aliquidꝓ
ficit: nisicum facit ut peccatis sui quemquepenite at
quis hocdat nisiquires płxet apłm p&ru negantem
& fecit flentem : Vnde& paulus apłs postea quam
dixit. cum modestia corripiendos esse diuersa senti¬
entes. Protinus uddidit : nequando d&cis ds̃ pueni¬

Expanded text:
stimulat, nisi ut rogetur bonus, et ex malis qui corripistimulat, nisi ut rogetur bonus, et ex malis qui corripiuntur, bonos faciat qui laudentur. Quod enim vult pro se fieri qui corripi non vult, et dicit, Ora potius pro me; ideo corripiendus est, ut faciat etiam ipse pro se. Dolor quippe ille, quo sibi displicet, quando sentit correptionis aculeum, excitat eum in majoris orationis affectum; ut Deo miserante, incremento charitatis adjutus desinat agere pudenda et dolenda, et agat laudanda atque gratanda. Haec est correptionis utilitas, quae nunc major, nunc minor pro peccatorum diversitate salubriter adhibetur; et tunc est salubris, quando supernus medicus respicit. Non enim aliquid proficit, nisi cum facit ut peccati sui quemque poeniteat. Et quis hoc dat, nisi qui respexit apostolum Petrum negantem, et fecit flentem ? Unde et apostolus Paulus posteaquam dixit, cum modestia corripiendos esse diversa sentientes, protinus addidit, Ne quando det eis Deus poeni
Abbreviated transcription (Latin):
rer si eam mea culpa non haberem. hoc est sieã
pos sẽmihidare uel sumere ipse : nec facerem uelsidecte
llo accipere noluissem : Cum ergo & ipsa uoluntas ad ño
prcepanecur : Curmecorripis quia uides moprrecepta¬
eus. facerenolle & non potius ipsum rogas ut in mo
p̃epta lamtibi nota non faciis & corripinonuis &iã ꝓp¬
terea corripiendus es. quia corripinonuis. Monuis enĩ
tibitu auitia demonstracrinonuis ut feriantur. fiae qui e
tibi utilis dolor quo medicum queraes: non uis tibi tuip¬
s eostendi: ut cum deformem teuides reformatorem
desideres : eique supplices Nem illa remaneas. fedita¬
te: Tuum quippe uitium est quod malus es & maius uitiu
corripinolle quia malus es. quasilaudanda uel in diffe¬
rent̃ habenda sint uitia. ut nequelaudentur neque
ui tuperentur: Aut uero nihilagattimor correptiho¬
minis uel pudor ueldolor : aut aliud agat cum sa lubrit

Expanded text:
rer, si eam mea culpa non haberem; hoc est, si eam rer, si eam mea culpa non haberem; hoc est, si eam possem mihi dare vel sumere ipse, nec facerem, vel si dante illo ego accipere noluissem. Cum vero et ipsa voluntas a Domino praeparetur , cur me corripis, quia vides me ejus praecepta facere nolle; et non potius ipsum rogas, ut in mepraecepta jam tibi nota non facis, et corripi non vis, etiam propterea corripiendus es, quia corripi non vis. Non vis enim tibi tua vitia demonstrari: non vis ut feriantur, fiatque tibi utilis dolor, quo medicum quaeras: non vis tibi tu ipse ostendi, ut cum deformem te vides, reformatorem desideres, eique supplices, ne in illa remaneas foeditate. Tuum quippe vitium est quod malus es, et majus vitium corripi nolle quia malus es: quasi laudanda vel indifferenter habenda sint vitia, ut neque laudentur neque vituperentur; aut vero nihil agat timor correpti hominis, vel pudor, vel dolor; aut aliud agat, cum salubriter
Abbreviated transcription (Latin):
ostet ut habund& caritas: O homo in p̃ceptione cog¬
nosce quĩdebeas habere. Incorreptione cognos ea
÷ uotẽ uitio non habere. In oratione cognosce unde ac
non est omnino aliudunde tale actantum munus
habeatur :. Patiminime paululum fractres mei ñ
aduersumuos . quorum rectũ est corcumdõ : sed
aduersus eos qui terrena sapiunt. uel aduerses ip¬
sas humanas cogitationes. procelestis & diuinue
guxtiae caritate certare: hoc enim dicunt: qui
insuis malignis operib: ab huius gractiac p̃dicato¬
ribus corripinolunt. Proc ecipemibi quid faciam.
& si fecero ageprome gractiasdo quimihi ut facerem
dedit si autem non facero non ego corripiendus sum sed
Ve ortendus est ut d& qđ non dedit Idese ipsam quap¬
ceptacius fiunt fidelemdi & proximi caritatem. Groae
ergo prome ut hanc accipiã & perhanc ex animo cũbona
uoluntate. quecep̃cepit faciam: Recte autem corripe¬

Expanded text:
orat, ut abundet charitas. O homo, in praeceptione cogorat, ut abundet charitas. O homo, in praeceptione cognosce quid debeas habere; in correptione cognosce tuo te vitio non habere; in oratione cognosce unde accnon est omnino alius unde tale ac tantum munus habeatur? » Patimini me paululum, fratres mei, non adversum vos, quorum rectum est cor cum Deo, sed adversus eos qui terrena sapiunt, vel adversus ipsas humanas cogitationes, pro coelestis et divinae gratiae veritate certare. Hoc enim dicunt, qui in suis malignis operibus ab hujus gratiae praedicatoribus corripi nolunt: « Praecipe mihi quid faciam: et si fecero, age pro me gratias Deo, qui mihi ut facerem dedit; si autem non fecero, non ego corripiendus sum, sed ille orandus est, ut det quod non dedit, id est ipsam, qua praecepta ejus fiunt, fidelem Dei et proximi charitatem. Ora ergo pro me ut hanc accipiam, et per hanc ex animo cum bona voluntate quae praecipit faciam. Recte autem corripe
Abbreviated transcription (Latin):
arcepisse seguudeant. Quando autẽ non agunt siue
ominino non faciendo siuenon ex caritate faciendo:
ureut ut qđ nondũ habent accipiant: quidenimha¬
bebunt qđ non accepturi sunt : Aue quidhabeernt
tũ modo nob̵ quid facere debeamus quinobp̃suntũ
& ut faciamus orent pronob: Non autem nos cor¬
ripiant & arguant. si non fecerimus : Immo om¬
nia fiant : qm̃ doctores ecclesiarũ apłi omnia facie¬
bant: & p̃cipiebant quȩ fierent : & corripiebant
sinonfier&i: & oseebant ut fier&. Prcecipit apłs
dicens. omnia urae cũ caritatefiant : Corripit dicens
patimini : quare ñ potius fracudamini: seduos ini¬
quitatẽ facitis & fraudatis & hoc froc cres
annescitis quiec iniust regnumdi non possidebunt : Audi¬
aonus scordentẽ uos autẽ inquiddñs multiplica & hadbun¬
delre feacat incariate in iucem & inoñs Prccebpt
uthubeatur caritas corripit quia nonhab&ur caritas :

Expanded text:
accepisse se gaudeant. Quando autem non agunt, sive accepisse se gaudeant. Quando autem non agunt, sive omnino non faciendo, sive non ex charitate faciendo; orent, ut quod nondum habent accipiant. Quid enim habebunt, quod non accepturi sunt? aut quid habent, qtummodo nobis quid facere debeamus qui nobis praesunt, et ut faciamus orent pro nobis: non autem nos corripiant et arguant, si non fecerimus. » Imo omnia fiant: quoniam doctores Ecclesiarum Apostoli omnia faciebant, et praecipiebant quae fierent, et corripiebant si non fierent, et orabant ut fierent. Praecipit Apostolus dicens, Omnia vestra cum charitate fiant . Corripit dicens,patimini? quare non potius fraudamini? Sed vos iniquitatem facitis, et fraudatis, et hoc fratres. An nescitis quia injusti regnum Dei non possidebunt ? Audiamus et orantem: Vos autem, inquit, Dominus multiplicet, et abundare faciat in charitate in invicem et in omnes . Praecipit, ut habeatur charitas: corripit, quia non habetur charitas:
Abbreviated transcription (Latin):
facianius bonum : Qucndo quide non ait apłs mo¬
nemus decemus hortamur increpamus : sed aitoro¬
mus cd dm̃ ne quid faciatis mali: sed quodbonum est
fundis :ut tamen & iã loquebatur ei &t faciebat illi
opiei qucce commem oreui monebat: docebat hor¬
alitur inerepabat sed sciebat hac comn l nonudor¬
eqm ebloistando &rigando faciebat inapontno
sicum proillis ex audir& oycentẽ quidat in crementõ
in occulto: Qm̃sicut idem doctor dic̃. Neque quiplan
ds̃: Non seitaq fallant quidicunt ut quid nob p̃dicatur
atq procecipitur ut declinemus amalo & faciemus
bonũ si hoc nos non agimus sediduelle &operarids
opete tur in nobis : sed potius intellegant si filiidi sunt
a quoa guntur gibetias ugant: Aguntur enim ut
apadit nonutipsi niilagant : & ad hoceis ostenditꝰ
enideieser edebeant ut quando id aigunt sicut agendũ
esa id est cũdilectione e ddelcetatione iustitia esuau¬

Expanded text:
faciamus bonum? Quandoquidem non ait Apostolus, Mofaciamus bonum? Quandoquidem non ait Apostolus, Monemus, docemus, hortamur, increpamus: sed ait, Oramus ad Deum, ne quid faciatis mali, sed quod bonum est faciatis. Et tamen etiam loquebatur eis, et faciebat illa omnia quae commemoravi; monebat, docebat, hortabatur, increpabat: sed sciebat haec omnia non valere, quae plantando et rigando faciebat in aperto, nisi eum pro illis exaudiret orantem, qui dat incrementum in occulto. Quoniam sicut idem doctor Gentium dicit, III. Non se fallant qui dicunt: Ut quid nobis praedicatur atque praecipitur ut declinemus a malo et faciamus bonum, si hoc nos non agimus, sed id velle et operari Deus operatur in nobis? Sed potius intelligant, si filii Dei sua quo aguntur gratias agant. Aguntur enim ut agant, non ut ipsi nihil agant, et ad hoc eis ostenditur quid agere debeant, ut quando id agunt sicut agendum est, id est, cum dilectione et delectatione justitiae, suav