comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
euacuau̾it. Ad hec cũm eis dictũ fu̾it.
qd̃ sint eccłie tanto ante ꝓmisse et
toto orbe diffuse auctoritate dampna¬
ti. respondent hinc etram inse illud ẽẽ
completum. qd̾ de ꝑacħto dictum est.
cid̾ nuindiis eum᷑ acciꝑe nõ potest. Nõ¬
ne ista sunt que etiam uos dicere sole¬
tis ip̃e nos inducet in ominẽ uitatem
et cum uen̾it qd ꝑfectum est. qd̾ ex parte
est euacuabitur. et mundus eum acciꝑe
nõ potest. de ur̃o manicheo eẽ predictum:
Et que tandem pot̾it heresis excoriri sb̾
ꝑachyti nomine: que nõ hec omĩa ueri¬
similit̾ sibi audeat coaptare: Numqͥd
enĩ est heresis que nõ iutatem se noĩet.
et qͣnto suꝑbior tantomagis se etiam
rum suo errori contrariam. quasi ꝑ illã
uenerit qd̃ ꝑfectum est euacuare cone¬
tur: et qm̃ tenet eccłia qd̃ uehementiꝰ
apłs cõmendauit. si quis uobis eungłi¬
⁊au̾it pret̾ qͣm qd̾ accepistis anathema

Expanded text:
euacuauerit. ad haec cum eis dictum fuerit, euacuauerit. ad haec cum eis dictum fuerit, quod sint ecclesiae tanto ante promissae et toto orbe diffusae auctoritate damnati, respondent hinc etiam in se illud esse conpletum. quod de paracleto dictum est, quod mundus eum accipere non potest. nonne ista sunt, quae etiam uos dicere soletis: ipse uos inducet in omnem ueritatem et: cum uenerit quod perfectum est, quod ex parte est, euacuabitur et: mundus eum accipere non potest, de uestro Manichaeo esse praedictum? et quae tandem poterit haeresis exoriri sub paracleti nomine, quae non haec omnia uerisimiliter sibi audeat coaptare ? numquid enim est haeresis, quae non ueritatem se nominet et quanto est superbior, tanto magis se etiam rum suo errori contrariam, quasi per illam uenerit, quod perfectum est, euacuare conetur? et quoniam tenet ecclesia, quod uehementius apostolus commendauit, si quis uobis euangelizauerit praeterquam quod accepistis, anathema
Abbreviated transcription (Latin):
resurrectionẽ et ascensionẽ dñi cõtinuo
est a iohanne. Sp̃c eñi nondũ erat datꝰ.
qr iħc nondũ fuerat clarificatus. Si hec
itaq causa erat ut nondũ claret᷑. quri
nondũ fuerat clarificatus iħc: ꝓculdu¬
bio clarificato iħu. iam causa erat ut
statim daretur. Nam et catafrige seꝓ
missum ꝑalytum suscepisse dix̾unt
et huic a fide catholica deiuarunt co¬
nantes phibere qd̾ paulus concessit et
dampnare secundas nuptias quas ille
ꝑmisit: sub his u̾bis insidiantes quia
scͥptum est de ꝑaclyto. ip̃e uos inducet
in omnẽ u̾itatem: qd̾ uidelicet ⁊ non
omnẽ iu̾tatem paulus et cet̾i apłi do¬
cuissent ac locum catafrigarũ ꝑady¬
to reseruafsent. Ad hoc et illud traxe¬
runt qd̾ paulus ait. ex ꝑre .n. scimꝰ ⁊
ex ꝑte ꝓpħamus: cum aut̃ uen̾it qd̾
ꝑfectum est qd̾ ex ꝑte est euacuabitur:
lit scilicet ex ꝑte sciens et ꝓphans apłs
bat: et ideo ꝑfectum ꝑ aclyti frigie hoc

Expanded text:
resurrectionem et ascensionem domini continuo resurrectionem et ascensionem domini continuo est a Iohanne: spiritus enim nondum erat datus, quia Iesus nondum fuerat clarificatus. si haec itaque causa erat, ut non daretur, quia nondum erat clarificatus Iesus, procul dubio clarificato Iesu iam causa erat, ut statim daretur. nam et Cataphrygae se promissum paracletum suscepisse dixerunt et hinc a fide catholica deuiarunt conantes prohibere, quod Paulus concessit, et damnare secundas nuptias. quas ille permisit, sub his uerbis insidiantes, quia scriptum est de paracleto: ipse uos inducet in omnem ueritatem, quod uidelicet non omnem ueritatem Paulus et ceteri apostoli docuissent ac locum Cataphrygarum paracleto reseruassent. ad hoc et illud traxerunt, . quod Paulus ait: ex parte enim scimus et ex parte prophetamus; cum autem uenerit quod perfectum est, quod ex parte est, euacuabitur, ut scilicet ex parte sciens et prophetans abat, et ideo perfectum paracleti Phrygiae hoc
Abbreviated transcription (Latin):
lo mͦ uos potuisse falsare codices. qui iam
in manib eẽnt om̃ium xp̃ianoꝵ: quia
moꝵ uit faicere cepisetis. uetustioꝵ exẽ¬
plarium uitate cõuinc̾emini: Qua igit᷑
causa a uobis corrumpi nõ possent: hac
cairsa a nemine potuerunt. Quisqͥs.n.
hoc pͥmitus ausus eẽt. multoꝵ codicũ
uetustioꝵ collatione confutaret᷑. maxi¬
me qr nõ una lingua s multis eadem
scͥptura contin̾etur. Nam etiã nũc non¬
nulle codicum mendositates. uel de an¬
tiquiorib uel de lingua p̾cedente emẽ¬
dantur. Itagͦ aut cogimmi ueraces il¬
los codices confiteri. et continuo eu̾tent
heresim ur̃am. aut si fallaces eos dixe¬
ritis: eoꝵ auctoritate ꝑaclitum nõ pote¬
ritis asserere. et uos euertitis hesim ue¬
stram. Huc accedit. qr ea dicta sunt ĩ
ꝓmissione ꝑaclyti. ut manicheũ post tã
multos annos uenientẽ. Ab ista suspici¬
one prorsus excludant. Quia eñi post

Expanded text:
lo modo uos potuisse falsare codices, qui iam lo modo uos potuisse falsare codices, qui iam in manibus essent omnium christianorum ? quia mox ut facere coepissetis, uetustiorum exemplarium ueritate conuinceremini. qua igitur causa a uobis corrumpi non possent, hac causa a nemine potuerunt. quisquis enim hoc primitus ausus esset, multorum codicum uetustiorum conlatione confutaretur, maxime quia non una lingua, sed multis eadem scriptura contineretur. nam etiam nunc nonnullae codicum mendositates uel de antiquioribus uel de lingua praecedente emendantur. ita ergo aut cogimini ueraces illos codices continuo, et continuo euertent haeresim uestram, aut si fallaces eos dixeritis, eorum auctoritate paracletum non poteritis adserere, et uos euertistis haeresim uestram. Huc accedit, quia ea dicta sunt in promissione paracleti, ut Manichaeum post tam multos annos uenientem ab ista suspicione prorsus excludant. quia enim post
Abbreviated transcription (Latin):
Si eñi qd̾ uułtis ei credimus. et qd nõ
uultis ei non credimus iam nõ illi S
uobis credimus. Si aut̃ uobis credere
uellemꝰ: testem a uobis nõ exigeremꝰ
Deinde ꝑaclitus sp̃c sc̃s sic est ꝓmissus
ut diceret᷑. Ip̃e uos inducet in omnẽ ui̾¬
tatem. Quomodo aut̃ uos inducet ille in
uu̾itatẽm: qui uos docet xp̃m eẽ fallacem:
Huc accetlit. quia si omĩa que de ꝓmis¬
sione ꝑaclyti in eũngłio legunt᷑. talia
et demonstraretis. ut nõ omĩno nisi de
manicheo ur̃o possent intelligi: sicut os¬
tenclunt᷑ in ꝓphis ea eẽ dicta de xp̃o que in
alium cadere omĩio non possunt. tamen
cum ea de his codicib ꝓferretis quos dici¬
tis infalsatos hoc ip̃m illic falsum et
a corruptorib maiorib ur̃is ĩmissũ
ẽẽ diceremꝰ: qd illic de manicheo sic scͥptum
leg̾etis ut de alio intellig̾e non possemus.
Quid faceretis dicite mͥ nisi clamaretis nul¬

Expanded text:
si enim, quod uultis, ei credimus, et quod non si enim, quod uultis, ei credimus, et quod non uultis, ei non credimus, iam non illi, sed uobis credimus. si autem uobis credere uellemus, testem a uobis non exigeremus. deinde paracletus sic est promissus, ut diceretur: ipse uos inducet in omnem ueritatem. quomodo uos autem ille inducet in ueritatem, qui uos docet Christum esse fallacem? huc accedit. quia si omnia, quae de promissione paracleti in euangelio leguntur, talia esse demonstraretis, ut non omnino nisi de Manichaeo uestro possent intellegi, sicut ostenduntur in prophetis ea esse dicta de Christo, quae in alium cadere omnino non possint, tamen cum ea de his codicibus proferretis, quos dicitis infalsatos, hoc ipsum illic falsum et a corruptoribus maioribus uestris inmissum esse diceremus, quod illic de Manichaeo sic scriptum legeretis, ut et alio intellegere non possemus . quid faceretis, dicite mihi, nisi clamaretis nul
Abbreviated transcription (Latin):
dicite. quare nõ accipiatis om̃ia exlibͥs
noui testamenti utrum quia nõ sunt
ganoꝵ est: qͥui dicunt apłos xp̃i nõ
resta dociusse. Nos gͦ qd̃ dicitis unde osten¬
ditis. seͥpturas illas nõ ab aplis ministra¬
tas : Respondens quia multa sunt ĩ eis.
et inter se et sibi contrarra. Omnmno fal¬
sissimũ est. uos nõ intelligitis. Nam qͥ¬
cqͥd tale ꝓtulit faustus qd ĩta uobis
qͥd tale a uobis ꝓlatum fu̾it. hoc doce¬
binus. Quis aut̃ ferat. lectorem uel
auditorem scͥpturã tante auctoritatis
facilius qͣm uiciũ sue tarditatis aud̾e
culpare: Ad hoc dicitis uos ꝑ aclitum
tas. Hoc saltem docete: istum ip̃m ꝑacli¬
pmisit nec misit. Et simul oste̾nditur
Lespondetis ex eunglio uos ꝓbare. Ex
quo eũngłio: Qd̃ non totum accipitis
qd̾ falsatum eẽ uos dicitis: Quis gͦ testẽ
suum pͥus ip̃e dicat falsitate eẽ torrup¬
tum: et tunc ꝓducat ad testimoniũ

Expanded text:
dicite, quare non accipiatis omnia ex libris dicite, quare non accipiatis omnia ex libris noui testamenti: utrum quia non sunt ganorum est, qui dicunt apostolos Christi non recta docuisse. uos ergo quid dicitis? unde ostenditis scripturas illas non ab apostolis ministratas ? respondetis: quia multa sunt in eis et inter se et sibi contraria. omnino falsissimum est; uos non intellegitis. nam quicquid tale protulit Faustus, quod ita uobis quid tale a uobis prolatum fuerit, hoc docebimus. quis autem ferat lectorem uel auditorem scripturam tantae auctoritatis facilius quam uitium suae tarditatis audere culpare? an hoc dicitis uos paracletum tas ? hoc saltem docete istum ipsum paracleistus nec promisit nec misit; et simul ostenditur, respondetis ex euangelio uos probare. ex quo euangelio ? quod non totum accipitis, quod falsatum esse uos dicitis. quis ergo testem suum prius ipse dicat falsitate esse corruptum et tunc producat ad testimonium?
Abbreviated transcription (Latin):
simili ratione diceretur. si eẽt aliqͥs ĩ ue¬
t̾is testamenti libris qd̾̃ nos diceremꝰ nõ
recte dictum. nõ diuinitꝰ iussum: non
u̾atiter sc̃ptum. Nichil horã dicimus
s accipimus omĩa siue que obseruam ut
refte uiuanius. siue q̃ nõ obseruamꝰ ut
tamen et ip̃a tunc in ꝓpħia uissa et ob¬
seruata. nũc iã ꝯplesi iudeamus. Dein¬
de ꝑacłytum sicut ꝓmissum leginus in
his libus quoꝵ non omĩa uultis accipere
ita et missum legimus in eo libro quẽ
nominare etiã formidatis. In actib cͥppe
Apłorum sicut sepe et pauloante cõme¬
morauis aꝑtissime legitur missus die
pentecostes sp̃c sc̃s: qui etiã oꝑe mane¬
sestauit qͥs eẽt. lingius eñi om̃ta lo¬
cuti sunt. qui eum p̾mitus accepunt
etiam ut hoc signo ꝓmitteret. in lings
oñib hoc est in om̃ib gentib futura
eccłiam: que illum sicut patrem et tia¬
lium uerissime predicaret. uos e iam

Expanded text:
simili ratione diceretur, si esset aliquid in uesimili ratione diceretur, si esset aliquid in ueteris testamenti libris, quod nos diceremus non recte dictum, non diuinitus iussum, non ueraciter scriptum. nihil horum dicimus, sed accipimus omnia, siue quae obseruamus, ut recte uiuamus, siue quae non obseruamus, ut tamen et ipsa tunc in prophetia iussa et obser- - uata nunc iam conpleri uideamus. deinde paracletum sicut promissum legimus in iis libris, quorum non omnia uultis accipere, ita et missum legimus in eo libro, quem nominare etiam formidatis. in actibus quippe apostolorum, sicut saepe et paulo ante commemoraui, apertissime legitur missus die pentecostes spiritus sanctus, qui etiam opere manifestauit, quis esset. linguis enim omnibus locuti sunt, qui eum primitus acceperunt, ut hoc etiam signo promitteret in linguis omnibus, hoc est in omnibus gentibus futuram ecclesiam, quae illum sicut patrem et filium uerissime praedicaret. Uos ergo iam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ illis sacramentis nec mortẽ recusauñt
iure laudaut᷑: ita nunc ꝓ istis martreᷤᷤ
sci. Et sicut eger nõ debet rep̃hend̾e me¬
dicinalẽ doctrinã si aliud illi hodie pre¬
ceꝑit. aliud cras: ꝓhibens etiam qd̃ añ
pr̃eteꝑat. sic eñi se habebat sanandi eius
corꝑis ratio ita genus humanũ ab a¬
dãm usq in finem seculi. qͣm diu corpꝰ
qd̾ corrumpitur aggrauat animã egr̃
atq saucium nõ debet diuinã rep̾hende
medicinã. si in quibdã hoc idem. in qͥb¬
dam uo̾ aliud prius aliud post̾ius obser¬
uandũ eẽ ꝑrecepit: presertim qr se aliud
precepturã eẽ ꝓmisit. Nulla gͦ comꝑa¬
tio est qͣm fau̾stus obtendit. ita uob̾ p̃a¬
dytum ex nouo testamento qd creda¬
tis elegisse. et qd̾ respuatis demonstra¬
iusse: cum ip̃o nouo testamento fu̾it ꝑ¬
pħatus sicut nobis xp̃c fecit ex uetere qͣ
similit ꝓphatus est. Hoc eñi aliqua ueri¬

Expanded text:
pro illis sacramentis nec mortem recusauerunt, pro illis sacramentis nec mortem recusauerunt, iure laudantur, ita nunc pro istis martyres sancti. et sicut aeger non debet reprehendere medicinalem doctrinam, si aliud illi hodie praeceperit, aliud cras prohibens etiam quod ante praeceperat — sic enim se habebat sanandi eius corporis ratio — ita genus humanum ab Adam usque in finem saeculi quamdiu corpus, quod corrumpitur, adgrauat animam, aegrum atque saucium non debet diuinam reprehendere medicinam, si in quibusdam hoc idem, in quibusdam uero aliud prius, aliud posterius obseruandum esse praecepit, praesertim quia se aliud praecepturam esse promisit. Nulla ergo conparatio est, quam Faustus obtendit, ita uobis paracletum ex nouo testamento, quod credatis, elegisse. et quod respuatis, demonstrauisse, cum ipse nouo testamento fuerit prophetatus, sicut nobis Christus fecit ex uetere, quo similiter prophetatus est. huc enim aliqua ueri
Abbreviated transcription (Latin):
cta et ꝓrsus omĩa siue de quib singu¬
latim iam anteriorib huiꝰ oꝑis ꝑtib
disseruimus. suie que in isto cui respon¬
demus sermone suo faustus similia po¬
suro una firmissima iu̾tatis ratõne
defendimus: qͣm de scãrum scͥpturarũ
auctoritate ꝑcipimus. Quecumq sc̃pta
sunt in illis libris uet̾is testamenti. õa
uerissime atq utilissime ꝓ et̾na uita
scͥpta eẽ laudamus. accipimus. approba¬
mus: S que in his mandata corpali
ꝑatione nõ obseruantus et rectissime
tunc mandata intelligimꝰ. et unibram
futuroꝵ ẽẽ didicimus. et nũc iam im¬
pleri cognoscimꝰ. Ac ꝑ hoc quisqͥs illa
tunc etiam oꝑe quo ad significandum
agi iubebantur nõ obseruabat. penas
dinitus constitutas rectissimo iudi¬
cio ꝑsol uebat: sicut nunc si quis sacra¬
menta noui testamerti ꝓ temꝑis ratõe
distincta fu̾it ausus sacrilega tẽmicate ui¬
olare. Quẽ adinodũ eñi tunc iusti iuri qͣ

Expanded text:
cta. et prorsus omnia, siue de quibus singilcta. et prorsus omnia, siue de quibus singillatim iam anterioribus huius operis partibus disseruimus. siue quae in isto, cui respondemus, sermone suo Faustus similia posuit, una firmissima ueritatis ratione defendimus, quam de sanctarum scripturarum auctoritate percepimus. quaecumque scripta . sunt in illis libris ueteris testamenti, omnia uerissime atque utilissime pro aeterna uita scripta esse laudamus, accipimus, adprobamus; sed quae in his mandata corporali operatione non obseruamus, et rectissime tunc mandata intellegimus et umbram futurorum esse didicimus et nunc iam inpleri cognoscimus. ac per hoc quisquis illa tunc etiam opera, quae ad significandum agi iubebantur, non obseruabat, poenas diuinitus constitutas rectissimo iudicio persoluebat, sicut nunc si quis sacramenta noui testamenti pro temporis ratione distincta fuerit ausus sacrilega temeritate uiolare. quemadmodum enim tunc iusti uiri, qui
Abbreviated transcription (Latin):
parcat: qͥs iam hoc xp̃ianus obseriat
ut turdos uel minutiores auiculas non
attingat. nisi quaꝵ sangius effusus ẽ.:
aut leporem non edat si manu a cerui¬
ce ꝑcussus nullo cruento uulne̾ occisꝰ
est ͦ Et qui forte pauci adhuc tang̾e ista
formidant: A ceteris irridentur. Ita om¬
nium animos in hac re tenuit ilia sẽ¬
tentia u̾itatis nõ qd̃ intrat in os urm̃
uos coinquinat.S qd̾ exit. nullam ꝙbi
naturã qͣm societas admutit humana
& que iniquitas cõmittit pcc̃a condẽp¬
nans.Iam uo de antiquoꝵ fastis et que
stultis atq in eruditis uidentur pecatta
dum nõ sint. et que u̾e pectata sunt. qn
obcausam conscripta sint. seruata mag¬
ꝙ cõmendata sc̃pture ip̃ius uenerates
sufficienti iam sermone monstraiuniꝰ.
nec non de maledicto euis qui pendet
in ligno. et eius qui nõ suscitau̾it se¬
men in isrł: iam pͥmũ suo loco respon¬
dimus. cum hec ante dilueremus obie¬

Expanded text:
pareat, quis iam hoc christianus obseruat, pareat, quis iam hoc christianus obseruat, ut turdos uel minutiores auiculas non adtingat, nisi quarum sanguis effusus est, aut leporem non edat, si manu a ceruice percussus nullo cruento uulnere occisus est? et qui forte pauci adhuc tangere ista formidant, a ceteris inridentur. ita omnium animos in hac re tenuit illa sententia ueritatis: non quod intrat in os uestrum, uos coinquinat, sed quod exit, nullam cibi naturam, quam societas admittit humana, sed quae iniquitas committit peccata condemnans. Iam uero de antiquorum factis et quae stultis atque ineruditis uidentur peccata, dum non sunt, et quae uere peccata sunt, quam ob causam conscripta sunt, seruata magisque commendata scripturae ipsius ueneratione sufficienti iam sermone monstrauimus; necnon de maledicto eius, qui pendet in ligno, et eius, qui non suscitauerit semen in Israhel, iam primum suo loco respondimus, cum haec ante dilueremus obie
Abbreviated transcription (Latin):
carnis ciuus sangius nõ eẽt effusus.
Qd̃ alii nõ sit intelligunt. s a sang̾¬
ne p̃ceptum eẽ abstinendũ: ne quis
homicidiose contammnet. Hoc nunc dis¬
cutere longum est et non necessariũ. qr ⁊ si
hoc tunc apłi p̃ceꝑunt. ut aninraliũ sã¬
guine abstinerent xp̃iani. ne p̃focatis
carnib uescerent᷑: elegisse mͥ uidentur
ꝑ tempore rem facilem. et nequaqͣm ob¬
feruantib onerosam: in qua cũ israhe¬
litis etiam gentes ꝓpter angularem illũ
lapidem duos in se condentem aliqͥd com¬
munit̾ obseruarent. simul et ammone¬
rent in ip̃a archa noe q̃ndo d̾s hoc iusit.
exeliam omniũ gentiũ fuisse figuratã: cuuiꝰ
quo illi duo ꝑietes unus ex cͥcumcisione¬
alter ex ĩputio uenientes qͣmius in an¬
gulari lapide concordarent. tamen suis
quib dam ꝓpͥetatib distinctius emine¬
bant. At ubi eccł̃ia gentiũ talis effecta
est ut in illa nulluis isrłita carnalis ap¬

Expanded text:
carnis, cuius sanguis non esset effusus. carnis, cuius sanguis non esset effusus. quod alii non sic intellegunt, sed a sanguine praeceptum esse abstinendum, ne quis homicidio se contamcutere longum est et non necessarium, quia etsi hoc tunc apostoli praeceperunt ut ab animalium sanguine abstinerent Christiani, ne praefocatis carnibus vescerentur, elegisse mihi videntur pro tempore rem facilem et nequaquam observantibus onerosam, in qua cum Israelitis etiam gentes propter angularem illum lapidem duos in se condentem, aliquid communiter observarent simul etiam monerent et admonerent in ipsa arca Noe, quando Deus hoc jussit Ecclesiam omnium gentium fuisse figuratam praefiquo illi duo alter ex praeputio uenientes, quamuis in angulari lapide concordarent, tamen suis quibusdam proprietatibus distinctius eminebant. at ubi ecclesia gentium talis effecta est, ut in ea nullus Israhelita carnalis ad
Abbreviated transcription (Latin):
aliq̾ndo ꝓponite. Cur eñi nõ expecdiat
lo uos inquit socios fieri demonioꝵ. Ne¬
q eñĩ ip̃am ĩ molationẽ rephendit qͣm
faciebant patres. p̃figurantes sangͥnẽ
sacrificii. quo nos xp̃c redemit: s que ĩ¬
molant gentes demoniis inqͥt ĩmolãt
et nõ deo. Peinde adiecit qd̾ dixi. Nolo
tura ip̃a ĩmolaticie carnis eẽt ĩmun¬
da. utiq et nescientẽ contaminaret
abscience acciꝑetur. s ꝓpt̾ conscientiã
ne demonib cõmunicasse uideatur¬
¶ orticinũ aut̃ puto qd̾ ad escam usꝰ
hominũ nõ admisit: eo qd nõ occisoꝵ
s mortuoꝵ animaliũ morbida caro ẽ
nec apta ad salutem corꝑis. cuiꝰ causa
sumimꝰ alimentũ. Nam qd̾ de effun¬
dendo sangume antiqͥs infigura pre¬
ceptum est. idest ip̃i noe post diluiuũ
qd iam quid significaret ostendinus:
gentes tantũ a fornicatõne ⁊ ab ĩmo¬
latis. et a sangͥne. idest ne qͥcqͣm ed̾ent

Expanded text:
aliquando praeponite. cur enim non expediat ialiquando praeponite. cur enim non expediat ilo uos, inquit, socios fieri daemoniorum. neque enim ipsam immolationem reprehendit, quam faciebant patres praefigurantes sanguinem sacrificii, quo nos Christus redemit, sed quae immolant gentes, daemoniis, inquit, immolant, et non deo. deinde adiecit quod dixi: nolo tura ipsa immolaticiae carnis esset immunda, utique et nescientem contaminaret. ab sciente acciperetur, sed propter conscientiam, ne daemonibus communicasse uideatur. morticinum autem puto quod ad escam usus hominum non admisit, eo quod non occisorum, sed mortuorum animalium morbida caro est nec apta ad salutem corporis, cuius causa suminus alimentum. nam quod de effundendo sanguine antiquis in figura praeceptum est, id est ipsi Noe post diluuium — quod iam quid significaret ostendimus — gentes tantum a fornicatione et ab inmolatis et a sanguine, id est ne quicquam ederent
Abbreviated transcription (Latin):
etiã futurum ꝑ udeoꝵ ꝑascha signasica¬
tum est cum qͥnquagesimo die post
celebrationẽ oius occise moyses digito
dei seriptam legem accepit in monte:
degite euiglium. et adiccite ibi sp̃m scm
appellatum digitũ d̾i. Ea q̾pe anni¬
uirarie in eccłia celebrant᷑. que infigni¬
ter excellenta certis dieb facta sunt ĩ
toꝵ necessariam salubremꝙ memoriã
festiuitas concelebrata custodiad. Siuil¬
tis nolle gͦ quare celebramꝰ pascha. qr
tiuns ꝓ nobis ĩmolatus est xp̃t. Si uul¬
tis nosse quare non ritu illud uidaico cele¬
bremus: quia illa erat uenturi u̾i pfi¬
guratio. hec completi cõmemoratio. fu¬
turũ aut̃ et pret̾itum nec ip̃is u̾bis nt̃̾is
eo mͦ enuntiatur: unde iam satis ĩ hoc
oꝑe locuti sumus. Si aut̃ et hoc q̃ritis
cur ex om̃ib cybis a quib in umbra
futuroꝵ ppłs est ille ꝓhibitus. nos mor¬
ticino et ĩmolaticio nõ uescimur: et hoc
audite. et calũpniis uanitatis uerum

Expanded text:
etiam per Iudaeorum pascha significatum est, cum quinquagesimo die post celebrationem ouis occisae Moses digito dei scriptam legem accepit in monte. legite euangelium et aduertite ibi spiritum sanctum appellatum digitum dei. ea quippe anniuersarie in ecclesia celebrantur, quae insigniter excellentia certis diebus facta sunt, ut eorum necessariam salubremque memoriam festiuitas concelebrata custodiat si uultis ergo nosse quare celebramus pascha: quia tunc pro nobis immolatus est Christus. si uultis nosse quare non illud ritu iudaico celebramus: quia illa erat uenturi ueri praefiguratio, haec completi commemoratio. futurum autem et praeteritum nec ipsis uerbis nostris eodem modo enuntiatur; unde iam satis in hoc opere locuti sumus. Si autem et hoc quaeritis, cur ex omnibus cibis, a quibus in umbra futurorum populus est ille prohibitus, nos morticino et immolaticio non uescimur, et hoc audite et calumniis uanitatis uerum
Abbreviated transcription (Latin):
induc̾e in talem xp̃m. in quo ip̃ius pas¬
sionis preditat faisitatem. Isti xp̃m in
carne quam de abrahe suscepit semine
circũcisum ille d̾m in sua ip̃a natura a
tenebraꝵ gente conscisum. Isti ꝓ carne
xp̃i infantis sacrificium qd tunc pie
fiebat oblatum. ille nõ carnis s potius
diuine substantie membrũ. om̃ib de¬
monib ĩmolandum nature aduerse
gentis illatum. Isti xp̃m exempli p̃¬
bendi causa baptriatum in iordane
ille d̾m ip̃m ꝑ seip̃m in tenebrarũ conta¬
munatõne sũmersum. nec totum emer¬
sum. s qd̾ euis mundari nõ potuerit: e¬
terna dampnatõne puniendũ. Isti car¬
nem xp̃i a demonũ duce temptatam:
ille ꝑtem d̾i a demonũ gente possessã

Expanded text:
inducere in talem Christum, in quo ipsius pasinducere in talem Christum, in quo ipsius passionis praedicat falsitatem; isti Christum in carne, quam de Abrahae suscepit semine, circumcisum, ille deum in ipsa sua natura a tenebrarum gente concisum; isti pro carne Christi imitante sacrificium, quod tunc pie fiebat, oblatum, ille non carnis, sed ipsius diuinae substantiae membrum omnibus daemonibus inmolandum naturae aduersae gentis inlatum; isti Christum in exempli praebendi causam baptizatum in Iordane, ille deum ipsum per se ipsum in tenebrarum contaminatione submersum nec totum emersurum, sed quod eius mundari non potuerit aeterna damnatione puniendum; isti carnem Christi a daemonum duce temptatam, ille partem dei a daemonum gente possessa
Abbreviated transcription (Latin):
deliramenta ridebitis. qui contͣ rem tã¬
ta conexionis et successionis serie cõfir¬
matam impudentiã huiꝰ uocis emntat:
Sicut gͥ certum est illos libros eẽ manichei
et om̃ino ridendus est. qui ex tͣnsũso ue¬
niens tanto post natus. litem uobis hui
contradictionis intend̾it: ita certum est
manicheum uel manicheos ẽẽ ridendos
aut etiã dolendos. qui tam fundate au¬
ctoritati. a temporib apłorum usq ad
hec tempora certis successionib custodi¬
te atq ꝑducte audeant tale aliqͥd dic̾e
Iam gͦ auctoritas manichei conferenda
est auctoritati apłorum: Nam litteras
istorum istas eẽ tam certum est: qͣm il¬
las illiis. Quis aut̃ manicheũ apostoł
comꝑat: nisi quisqͥs se a xp̃o qui mifit
apostolos seꝑat: Aut duas naturas sibi¬
met ex ꝓpͥis pͥncipiis adu̾sas qͥs ũqͣm
sapuit in ubis xp̃i: nisi qui nõ sapit
q ueracem: manicheus aut̃ iactat se
inducere in omnẽ u̾ctatem: et uult

Expanded text:
deliramenta ridebitis, qui contra rem tandeliramenta ridebitis, qui contra rem tanta conexionis et successionis serie confirmatam inpudentiam huius uocis emittat? sicut ergo certum est illos libros esse Manichaei et omnino ridendus est, qui ex trauerso ueniens tanto post natus litem uobis huius contradictionis intenderit: ita certum est Manichaeum uel Manichaeos esse ridendos aut etiam dolendos, qui tam fundatae auctoritati a temporibus apostolorum usque ad haec tempora certis successionibus custoditae atque perductae audeant tale aliquid- dicere. lam ergo auctoritas Manichaei conferenda est auctoritati apostolorum. nam litteras istorum istas esse tam certum est quam illas illius. quis autem Manichaeum apostolis conparat, nisi quisquis se a Christo, qui misit apostolos, separat? aut duas naturas sibimet et ex propriis principiis aduersas quis umquam sapuit in uerbis Christi, nisi qui non sapit que ueracem, Manichaeus autem iactat se inducere in omnem ueritatem et uult
Abbreviated transcription (Latin):
quid aliud aurib uel oculis tuis uel
narib uel palato similiter forte blan¬
ditum est. Aut si uniu̾sam creaturã
ita prius aspiceres ut auctori deo tri¬
bueres. quasi legens magnum quen¬
dam librum nature rerum atq ita si
ꝙꝑ ĩ te offendecet: causam cetanqͣm ho¬
minẽ latere posse utilius crederes. qͣm ĩ
oꝑib d̾i quicqͣm rephendere auderes: nũ¬
quam incidisses in sacrilegas nugas et
blasphena figmenta. quib nõ intelli¬
gens unde sit malum. d̾m implere cona¬
reris om̃ib malis. Hic iam si queratis
a nobis. nos unde sciamus apłoꝵ ẽẽ istas
lict̾as : breuiter uobis respondemꝰ. inde
nos scire unde et uos scitis il las litt̃as
ẽẽ manichei: quas miserabilit̾ huic au¬
storitati p̃ponitis. Si eñi et hinc uobis
aliqͥs moueat questionẽ. et scurpulum
contralistionis impingat. dicens libros
quos ꝓfertis manichei: nõ eẽ manichei
quid facturi estis: Nonne potiꝰ eius

Expanded text:
quid aliud uel auribus uel oculis tuis uel quid aliud uel auribus uel oculis tuis uel naribus uel palato similiter forte blanditum est. at si uniuersam creaturam ita prius aspiceres, ut auctori deo tribueres, quasi legens magnum quendam librum naturae rerum atque ita si quid ibi te offenderet, causam te tamquam hominem latere posse tutius crederes quam in operibus dei quicquam reprehendere auderes, numquam incidisses in sacrilegas nugas et blasphema figmenta. quibus non intellegens, unde sit malum, deum inplere conaris omnibus malis. Hic iam si quaeratis a nobis, nos unde sciamus apostolorum esse istas litteras, breuiter uobis respondemus inde nos scire, unde et uos scitis illas litteras esse Manichaei, quas miserabiliter huic auctoritati praeponitis. si enim et hinc uobis aliquis moueat quaestionem et scrupulum contradictionis. inpingat, dicens libros, quos profertis Manichaei, non esse Manichaei, quid facturi estis ? nonne potius eiusdem
Abbreviated transcription (Latin):
ature. in qua incõmutabilit᷑ ꝑmanẽs
nõ fallacit̃ s ueracit̾ faceret atq pate¬
ret. quitqd eandem creaturã facere ac
pati ꝓ generis humani unde sumpta
exat salute congrueret: qͣm uolabilẽ
at ⁊ corruptibilem credere d̃i naturam
nec inqͥnatam atq oppressam totam
posse liberari. atq purgari: s eterna
globi pena. sũma dei necessitate damp¬
nari: S inquis. Propterea credidi. que
nõ michi ostendit: quia duas naturas
boni scilicet et mali mͥ in hoc ip̃o mũ¬
do euident᷑ ostendit. Ad hoc ip̃m est in¬
feliix unde decepta es. quia sicut in illa
scͥptura euͣngłica. ita in hoc mundo nͥ
male putare potiusti. nisi qd̾ tuus car¬
nalis sensus offensus est: sicut serpen¬
tem. ignem. uenenũ. ⁊ his similia. nͥ
aliqͥd boni nisi qd̃ eundem tuĩ carna¬
lem sensum aliqua iocunditate ꝑmul¬
sit. sicut saporum iocunditas. et odorũ
suauitas. et lucis huius aspectus. et si

Expanded text:
aturae, in qua incommutabiliter permanens, aturae, in qua incommutabiliter permanens, non fallaciter, sed ueraciter faceret atque pateretur, quicquid eandem creaturam facere ac pati pro generis humani, unde sumpta erat, salute congrueret, quam uiolabilem et corruptibilem credere dei naturam nec inquinatam atque obpressam totam posse liberari atque purgari, sed aeterna globi poena summa dei necessitate damnari ? Sed, inquis, propterea credidi, quae non mihi ostendit, quia duas naturas, boni scilicet et mali, mihi in hoc ipso mundo euidenter ostendit. at hoc ipsum est, infelix, unde decepta es, quia sicut in illa scriptura euangelica, ita in hoc mundo nihil mali putare potuisti, nisi quo tuus carnalis sensus offensus est, sicut serpentem, ignem, uenenum et similia, nec aliquid boni, nisi quod eundem tuum carnalem sensum aliqua iucunditate permulsit, sicut saporum iucunditas et odorum suauitas et lucis huius aspectus et si
Abbreviated transcription (Latin):
teatricum longa illa fabula ur̃a reppi¬
re non possit: Postremo unde scis octo eẽ
terras. et decem celos qd̃ athlas mũdũ
ferat. splenditenensq suspendat: et in¬
numerabilia talia: Unde scis hec: plane
inquis manicheus me docuit. S infelix
credidisti: neq eñi udisti. Si gͦ ad milia
fabłosoꝵ phantasmatum. quib tuipit᷑
grauidata es ei te auctoritati ignotissiẽ
et furiosissime subdidisti. ut ideo ħ oĩa
quib miserabili errore credendũ ẽẽ cen¬
suisti. cum tibi nulla demonstrent᷑: cur
nõ potius euͣngłice auctoritati tam fun¬
date. tam st abilite. tanta gła diffama¬
te atq ab apłorum temꝑib usq ad nr̃a
tempora ꝑ successiones certissimas cõmẽ
date. non te subdis ut credas. ut iuuas:
et discas etiã omĩa illa que te offendũt
ex uana et ꝑusa opinione te offendere
potiusq ẽẽ uerum naturã incõmutabi¬
lem di aliqͥd mortalis assumpsisse cre¬

Expanded text:
theatricum longa illa fabula uestra reperitheatricum longa illa fabula uestra reperire non possit? postremo unde scis octo esse terras et decem caelos, quod Atlas mundum ferat splenditenensque suspendat et innumerabilia talia? unde scis haec? plane, inquis, Manichaeus me docuit. sed, infelix, credidisti; neque enim uidisti. si ergo ad milia fabulosorum phantasmatum, quibus turpiter grauidata es, te auctoritati ignotissimae et furiosissimae subdidisti, ut ideo haec omnia , quibus miserabili errore credendum esse censuisti, cum tibi nulla demonstrentur, cur non potius euangelicae auctoritati tam fundatae, tam stabilitae, tanta gloria diffamatae atque ab apostolorum temporibus usque ad nostra tempora per successiodatae, non te subdis, ut credas, ut videas, ut discas etiam omnia illa quae te offendunt, ex vana et perversa opinione te offendere: potiusque esse verum, naturam incommutabilem Dei aliquid mortalis assumpsisse cre
Abbreviated transcription (Latin):
fiicionẽ. qua passionis anime ur̃e uul¬
nera demonstrant᷑. Beinde inqͥt p̃cep¬
ta salutaria eius et ꝑabolas cunctum¬
q sermonẽ deificum: qui maxime du¬
arũ p̾ferens naturarũ discretionẽ. ip̃iꝰ
eẽ nõ uenit in dubium. Uidetis gͦ id uos
ag̾e. ut om̃is de medio scͥpturaꝵ aufera¬
tur auctoritas: et suus cuiq animꝰ au¬
ctor sit quid in quacũq scͥptura ꝓbet. qͥd
imꝓbet: idest ut nõ auctoritate ᷤᷤ scͥptu¬
raꝵ᷑ subiciatur ad fidem . s sibi scͥpturaᷤ
ip̃e subiciat: ut nõ sdeo illi placeat ali¬
quid. quia hoc in sublimi auctoritate
scriptum legitur. S ideo recte scͥptũ ui¬
deatur quia hoc illi placuit. Quo te cõ¬
mittis anima misera. infirma. carna¬
lib nebulis inuoluta: quo te cõmittis:
Remoue gͦ auctoritatẽ uideamꝰ: remo¬
ue auctoritatem. redde rationẽ. Eone ra¬
tio tua ꝑducitur. ut nisi natura di uio¬
labilis corruptibiłq credatur: excitum

Expanded text:
fixionem, qua passionis animae uestrae uulfixionem, qua passionis animae uestrae uulnera demonstrantur. deinde, inquit, praecepta salutaria eius et parabolas cunctumque sermonem deificum, qui maxime duarum praeferens naturarum discretionem ipsius esse non uenit in dubium. uidetis ergo id uos agere, ut omnis de medio scripturarum auferatur auctoritas et suus cuique animus auctor sit, quid in quaque scriptura probet, quid inprobet, id est, ut non auctoritati scripturarum subiciatur ad fidem, sed sibi scripturas ipse subiciat, non ut ideo illi placeat aliquid, quia hoc in sublimi auctoritate scriptum legitur, sed ideo recte scriptum uideatur, quia hoc illi placuit. quo te committis, anima misera, infirma, carnalibus nebulis inuoluta? quo te committis? remoue ergo auctoritatem, uideamus, remoue auctoritatem, redde rationem. eone ratio tua perducitur, ut nisi dei natura uiolabilis corruptibilisque credatur, exitum
Abbreviated transcription (Latin):
nõ potest. de his utiq dictum est. qͥ solẽt
in scͥpturis mundi nomine appellari
amatores mundi. uel impii uel carna
porea que in hoc mundo senserunt.
sicut nec uos aliud sapitis. qui cum
lucem istam solis et lune mirarem̃i.
talia uobis omĩa diuina finxistis au¬
ctore illo uaniloquo quẽ decẽpti et decep¬
tores ꝑaclytum dicitis. Proinde nullom ia¬
lentes ostendere qͦmͦ sit ille ꝑalitus nõ
est unde doceatis firmissima aliqͣ austori¬
tate uos comꝑisse. quẽ admodũ hec scrip
dicatis hoc uos ea rõne comꝑisse. quia
scilicet quia natus de uirgine ibi narra¬
tux. quia c̾ͥcumcisus. quia ꝓ illo oblatũ
sacͥficium qd̃ tunc offerebatur: qr bapti¬
⁊atus. quia temptatus a dyabolo ẽ. His
aut̃ exceptis et testimoniis ex uet̾e testa¬
mento que illis inserta sunt litt̾is. cet̾a
uos scd̃m id qd̃ faustus loquit᷑ fatemini
acciꝑe : et p̃cipue crucis eius mysticam

Expanded text:
non potest, de his utique dictum est, qui solent non potest, de his utique dictum est, qui solent in scripturis mundi nomine appellari, amatores mundi uel inpii uel carnalporea, quae in hoc mundo senserunt; sicut nec uos aliud sapitis, qui, cum lucem istam solis et lunae miraremini, talia uobis omnia diuina finxistis auctore illo uaniloquo, quem decepti et deceptores paracletum dicitis. proinde nullo modo ualentes ostendere, quomodo sit ille paracletus, non est, unde doceatis firmissima aliqua auctoritate uos conperisse, quemadmodum haec scriptdicatis hoc uos ea ratione conperisse, quia scilicet quia natus ex uirgine ibi narratur, quia circumcisus, quia pro illo oblatum sacrificium, quod tunc offerebatur, quia baptizatus, quia temptatus a diabolo est. His autem exceptis et testimoniis ex uetere testamento, quae illis incerta sunt litteris, cetera uos secundum id, quod Faustus loquitur, fatemini accipere et praecipue crucis eius mysticam
Abbreviated transcription (Latin):
Ideo eñi nondum erat datus qr ihc
nundum fuerat clarificatus. Ybamꝰ
etiam ip̃m inducere in omnẽ ueritatẽ.
quia non intratur in u̾itatem nisi
ꝑ caritatem. Caritas aut̃ d̾i diffusa
nõ dixisse paulum cum uen̾it quod
ꝑfectum est. nisi de ꝑfectione illa que in
ꝑceptione iute et̾ne futura est. Hoc N
cum loqueret᷑. uidemus eñi inqͥt nunc
ꝑ specłm in enigmate: tunc aut̃ facie
ad faciem. Hic certe nisi aꝑte insani¬
re uolueritis. fatemini uos nõ uid̾e
d̾m facie ad faciem. Non gͦ aduos ue¬
nit illud qd̾ ꝑfectum est. Hoc eñi m
plane quid de hac re senserit satis a¬
pło explicauit. nec futurum est hoc
sc̃is. nisi cum factum fu̾it qd̾ etiam
ioh̾es dicit. filii di sumus. et nondũ
apparuit qd̾ erimus. scimus quis cũ
apparuerit similes ei erimus. quia
uidebimus eum sicuti est: tuno intͦ¬
ducente in omnẽ u̾itatem spũ sancto
cuius nunc pignus accepimus. Qd̾
aut̃ distum est mundus eum actiꝑe

Expanded text:
erat datus, quia nondum Jesus fuerat clarificatus. Probamus etiam ipsum inducere in omnem veritatem: quia non intratur in veritatem nisi per charitatem; charitas autem Dei, diffusa non dixisse Paulum, Cum venerit quod perfectum est, nisi de perfectione illa quae in perceptione vitae aeternae futura est. Hoc enim cum loqueretur, Videmus enim, inquit, nunc per speculum in aenigmate, tunc autem facie ad faciem . Hic certe, nisi aperte insanire volueritis, fatebimini non vos videre Deum facie ad faciem. Non ergo ad vos venit illud quod perfectum est. Hoc enim plane quid de hac re senserit, satis apostolus explicauit . nec futurum est hoc sanctis, nisi cum factum fuerit, quod etiam Iohannes dicit: filii dei sumus, et nondum adparuit, quid erimus. scimus, quia, cum adparuerit, similes ei erimus, quoniam uidebimus eum sicuti est, tunc introducente in omnem ueritatem spiritu sancto, cuius nunc pignus accepimus. quod autem dictum est: mundus eum accipere
Abbreviated transcription (Latin):
complestem᷑. Arima uo qui recte xp̃iam¬
est malicie. s in ip̃ius fidei u̾itate ⁊ sin¬
ceritate custodiunt. in septem dieb. Ss̃
om̃i die. qd̾ signficatũ est numero di¬
erum septenario: quo cotidie om̃is uol¬
uitur dies. Qd̃ et se aliqͣntulũ laborio¬
sum est in hoc seculo. qm̃ augusta. et
arta uia est que ducit ad uitam m̾ces
tamen certa seruatur. Nam et ip̃e la¬
bor significatus est ipis pigridiis: qd̾
Aliqͥntulũ sub amara sint. Pencecostẽ
etiã idest a passione ⁊ resurrectione dñi
qͥnquagesimũ diem. quo nobis scr̃a

Expanded text:
conplecteremur. azyma uero qui rectaconplecteremur. azyma uero qui recta in ipsius fidei ueritate et sinceritate custodiunt, non septem diebus, sed omni die: quod significatum est numero dierum septenario, quo cotidie omnis uoluitur dies. quod etsi aliquantum laboriosum est in hoc saeculo, quoniam angusta et arta uia est, quae ducit ad uitam, merces tamen certa seruatur. nam ipse labor significatus est illis picridiis, quod aliquantulum subamara sint. Pentecosten etiam, id est a passione et resurrectione domini quinquagesimum diem, quo nobis sa
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ qd̃ in eius faciem iubetur expuere.
nõ sane sine signo huiꝰ obꝓbeii. ut calla¬
amento pedis unius exuatur. ne sit in eoꝵ
sorte quib ip̃e apłs ait et calciati pedes
in p̃paratõne eungłu pacis: et de quib
tenet. ut et sibi ꝓsit et eccł̃ie ꝓdesse nõ
renuat: bene intelligitur utͬroq pede
dalciatus. Qui aut̃ sibi putat quia cre¬
didit satis ẽẽ consultum curam u̾o lu¬
crandoꝵ refugit alioꝵ. de calciati illiꝰ
non figuratum significabit. s in se ĩple¬
cha a nobis obicit celebrari. nec qd̃ ita ut
uidei celebremus insultat: cum ouẽ ma¬
gis nos habeamus in re p̾sentis eungłii:
nõ in umbra futuri. eiusq occisionem
cum cotidie tum maxxime anniu̾saria
sollempnitate nõ uenturã p̃signemꝰ:
s factam cõmemoremus: Ideo sane di¬
es pasche sollẽpnitatis nr̃e ad diem cele¬
bracõnis umbraice uideoꝵ nõ occurrit:
ut et dñicum diem quo xp̃c resurrexit

Expanded text:
enim quod in ejus faciem jubetur expuere, enim quod in ejus faciem jubetur expuere, non sane sine signo huius obprobrii, ut calciamento pedis unius exuatur, ne sit in eorum sorte, quibus ipse apostolus ait: et calciati pedes in praeparatione euangelii pacis, et de quibustenet, ut et sibi prosit et ecclesiae prodesse non rennuat, bene intellegitur utroque pede calciatus. qui autem sibi putat, quia credidit, satis esse consultum, curam uero lucrandorum refugit aliorum, decalciati illius non figuratum significabit, sed in se inplecha a nobis obicit celebrari nec quod ita ut Iudaei celebramus insultat. cum ouem magis nos habeamus in re praesentis euangelii, non in umbra futuri, eiusque occisionem cum cotidie tum maxime anniuersaria sollemnitate non uenturam praesignemus, sed factam commemoremus, ideo sane dies paschae sollemnitatis nostrae ad diem celebrationis umbraticae Iudaeorum non occurrit, ut et dominicum diem, quo Christus resurrexit,
Abbreviated transcription (Latin):
obiecit: qd̾ uxorem frĩs ad hoc frat̾ ius¬
sus est ducere. ut non sibi s illi sobo¬
lem suscitaret. eiusq uocaret nomĩe
qd̃ indidem nasceretur. Quid aliud in
figura p̾monstrat. nisi quia unusqͥsq
eungłui p̃dicator ita debet in eccłia labo¬
rare. ut defuncto fratri hoc est xp̃o sus¬
citet semen. qui ꝓ nobis mortuus est:
et qd̃ suscitatũ fuerit eius nomen acci¬
piat: Deniq hoc implens apłs. nõ iã
carnaliter impressa significatõne s spi¬
ritaliter inpleta u̾itate. quos in xp̃o¬
ihũ ꝑ eungłium se genuisse succenset
eis: et eos increpans corrigit uolentes eẽ
pauli. Nunqͥd paulus inqͥt ꝓ nobis c¬
cificus est: aut in nomĩe pauli bapcir¬
ati estis: Tanqͣm diceret. Defuncto fr̃a.
uos genui: xp̃iani uocamini. nõ pau¬
liani. At u̾o qui electus ab eccłia myni¬
st̾ium eungłi ⁊andi renuerit: ab eccłia¬
ip̃a m̾ito digneq contempnit᷑. Hoc ẽ

Expanded text:
obiecit, quod uxorem fratris ad hoc frater iusobiecit, quod uxorem fratris ad hoc frater iussus est ducere, ut non sibi, sed illi subolem suscitaret eiusque uocaret nomine quod indidem nasceretur, quid aliud in figura praemonstrat, nisi quia unusquisque euangelii praedicator ita debet in ecclesia laborare, ut defuncto fratri, hoc est Christo, suscitet semen, qui pro nobis mortuus est, et quod suscitetum fuerit eius nomen accipiat? denique hoc implens apostolus non iam carnaliter in praemissa significatione, sed spiritaliter impleta ueritate, quos in ium se genuisse commemorat , succenset eis, et eos increpans corrigit, volentes esse Pauli: Numquid Paulus, inquit, pro vobis crucifixus est? aut in nomine Pauli baptizati estis ? Tanquam vos genui: Christiani vocamini, non Pauliani. 3. At vero qui electus ab Ecclesia ministerium evangelizandi renuerit, ab Ecclesia merito digneque contemnitur. Hoc est
Abbreviated transcription (Latin):
testamenti auctoritatẽ tencamꝰ. cuiꝰ ritũ
nõ obseruamꝰ: et ad hoc ex litt̾is apłicis
respondemꝰ. Ait eñi apłs. Nemo gͦ uoᷤ
iudic in cybo et potu. aut in ꝑte diei fe¬
sti. aut neomenie aut sabbatoꝵ. qd̾ ẽ
umbra futuroꝵ. Ita qͥppe et cur ea le¬
gi atq accipi oporteat ostendit idest ne
ꝓpħiam extinguamꝰ : qr in umbrã fac¬
ta sunt futuroꝵ. et curare nos nõ de¬
bere eos qui nos hinc iudicare uoluerint.
qd̃ corꝑalit̾ iam non obseruemꝰ: sicut
alibi tale quiddã dixto. Hec in figura
contingebant in illis. scͥpta sunt autẽ
ꝓpcer correctionem nr̃am: in qͦs finis
seculoꝵ obuenit. Cum gͦ. tale ali¬
quid legitur in instrumento testamẽti¬
uet̾is quale a nobis obseruari uel uissũ
non est in nouo testamento. uel etiã ꝓ¬
hibitum. quid significet querendũ est
nõ rep̾hendendũ: quia eo ip̃o quo iam
nõ obseruatur. nõ dampnatũ. S ĩpletũ

Expanded text:
testamenti auctoritatem teneamus, cuius ritum testamenti auctoritatem teneamus, cuius ritum non obseruamus, et ad hoc ex litteris apostolicis respondemus. ait enim apostolus: nemo ergo uos iudicet in cibo et potu aut in parte diei festi aut neomeniae aut sabbatorum, quod est umbra futurorum. ita quippe et cur ea legi atque accipi oporteat, ostendit, id est ne prophetiam extinguamus, quia in umbra facta sunt futurorum, et curare nos non debere eos, qui nos hinc iudicare uoluerint. quod corporaliter iam non obseruemus, sicut alibi tale quiddam dixit: haec in figura contingebant illis; scripta sunt autem propter corsaeculorum obuenit. cum ergo tale aliquid legitur in instrumento ueteris testamenti, quale a nobis obseruari uel iussum non est in nono testamento uel etiam prohibitum, quid significet quaerendum est, non reprehendendum, quia eo ipso quo iam non obseruatur, non damnatum, sed impletum
Abbreviated transcription (Latin):
fid̾i uel obseruationis nr̃e. s ratõnem
reddite p̾sumptionis ur̃e. A nobis eñi
si q̃ratur.cur nõ eo ritu colamus. Dm
quo coluerunt hebrei patres tempore
uet̾is testamenti: respondemꝰ aliud no¬
bis d̾m p̃cepisse ꝑ patres noui testam̃¬
ti. neq hoc contra uetus testamentũ:
cum et in illo id sit ante p̃dictum. Sic
enĩ hoc ip̃m prenuntiatũ est ꝑ ꝓpħam
Ette dies uenient dicit dñs. et consũ¬
mabo suꝑ domum isrł. et suꝑ domum¬
uida. testamentũ nouum: non scd̃m
testamentũ qd̃ feci patrib eoꝵ in die
qua app̾hendi manũ eoꝵ ut eicerẽ cos
de terra egypti. Etce quia et hoc ꝓpħa¬
tum est: non ꝑseueraturũ illud testa¬
mentũ. S futurũ nouũ. Hic si obiec¬
tum fu̾it non nos ꝑtinere ad domum
ifrł. et domum uida: ex doctrina apłi¬
ca nos defendrmus. qr semen abrahe¬
xp̃m docet apłs ẽẽ. nobisq ad corpus eius
Porro si quesitum a nobis fu̾it. cur illiꝰ

Expanded text:
fidei uel obseruationis nostrae, sed rationem fidei uel obseruationis nostrae, sed rationem reddite praesumptionis uestrae. A nobis enim si quaeratur, cur non eo ritu colamus deum, quo coluerunt Hebraei patres tempore ueteris testamenti, respondemus aliud nobis deum praecepisse per patres noui testamenti neque hoc contra uetus testamentum. cum et in illo id sit ante praedictum. sic enim hoc ipsum praenuntiatum est per prophetam: ecce dies ueniunt, dicit dominus, et consummabo super domum Isrm testamentum, quod feci patribus eorum in die, qua adprehendi manum eorum, ut eicerem eos de terra Aegypti. ecce quia et hoc prophetatum est, non perseueraturum illud testamentum, sed futurum nouum. hic si obiectum fuerit non nos pertinere ad domum Israhel et domum Iuda, ex doctrina apostolica nos defendimus, quia semen Abrah docet apostolus nobisque ad corpus eius porro si quaesitum a nobis fuerit, cur illius
Abbreviated transcription (Latin):
uGustinus respondit Hos uet̾is
testamenti scͥpturas om̃s ut dig¬
num est ueras diuinasq laudamꝰ: uos
scͥpturas noui testamenti tanqͣm fab
satas corruptasq culpatis. Nos ea que
nunc de libris testamenti uet̾is non ob
seruamus. congruent᷑ tamen illo tem¬
pore atq illi ppło fuisse precepta. nob̾q
in eis ip̃is que non obseruamus signi¬
ficata que intelligamꝰ. et spiritaliter
tencamus: nõ solum dicimus. s inꝗ
płicis quoq litteris ostendimꝰ et docem
uos aut̃ omĩa que ur libris noui testa¬
menti non accipitis. om̃ino rep̾henditis:
nec a xp̃o nec ab apłis eius dicta uel cõ¬
scripta asseueratis. Uidetis gͣ q̃ntum in¬
ter nos et uos qd̾ ad hanc rem attinet di¬
stet. Cum itaq auobis queritur. qͣre nõ
omĩa in libris noui testamenti accipitis :¬
e et in eis libris in quib aꝓpbatis aliq̃
multa respuitis. rep̾henditis. accusatis
a corruptorib inserta ẽẽ contenditis: no¬
lite in exemplũ assumere distinctionẽ

Expanded text:
UGUSTINUS respondit: Nos ueteris testamenti scripturas omnes, ut dignum est, ueras diuinasque laudamus, uos scripturas noui testsatas corruptasque pulsatis. Nos ea quae nunc de Libris Testamenti Veteris non oseruamus, congruenter tamen illo tempore atque illi populo fuisse praecepta nobisque in eis ipsis, quae non obseruamus, significata, quae intellegamus et spiritaliter teneamus. non solum dicimus, sed in apostolicis quoque litteris ostendimus et docemus; uos autem omnia, quae in libris noui testamenti non accipitis, omnino reprehenditis nec a Christo nec ab apostolis eius dicta uel conscripta adseueratis. uidetis ergo, quantum inter nos et uos, quod ad hanc rem adtinet, distet. cum itaque a uobis quaeritur, quare non omnia in libris noui testamenti accipitis, sed et in eis libris, in quibus adprobatis aliqua, multa respuitis, reprehenditis, accusatis, a corruptoribus inserta esse contenditis, nolite in exemplum adsumere distinctionem
Abbreviated transcription (Latin):
Itaq in qͥt si qua est in xp̃o noua creat᷑a.
ueta tnͣsierunt: ecce facta sunt omĩa no¬
ua. uides gͦ eum uet̾em appellare ꝙ tnͣ¬
sitoriam fidem illam pͥorem. idest iħm cre¬
didisse ex semine dauid scd̾m carnẽ: no¬
uam u̾o hanc scd̾am et ꝑmanentẽ. qͣ ne¬
minẽ iam nou̾it scd̃m carnem. Quapp̃

Expanded text:
itaque, inquit. si qua est in Christo noua creatura. itaque, inquit. si qua est in Christo noua creatura. uetera transierunt, ecce facta sunt omnia noua. uides ergo eum ueterem appellare et transitoriam fidem illam priorem, id est Iesum credidisse ex semine Dauid secundum carnem, nouam uero hanc secundam et permanentem, quia neminem iam nouerit secundum carnem. qu