comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
reperitur. Siquis cõmatrem spialem in conugiũ duxerit
anathemasit. Inde ȩccłȩ obtinuit consuetudo. ut qui cum
tali eubare ñ abhorruerit ut nefandi sceleris auctor aub¬
minibus eccłȩ arceri. & cunctoꝵ assensu xp̃iana cõmunio¬
ne uibeatur priuari. Si ergo pater & mater filii quẽ car¬
naliter genuerunt. sp̃uales ꝓfitendo ꝓ eo extiterunt.
genitores. ex mandato dei. ex catholica consuetudine
ex decreto patrũ. non licet eõs redire. ad ꝓpriũ thorum
ieni reconciliati fuerint. inducentur in prȩdicte pni¬
ciem fornicationis. Ad exaggerandã ꝓbationũ contra
positionem adicitis etiam dominũ gloriose memoriẽ
lanfrancum archiprȩsulẽ de diuortio casti &e inceste ad
dicitis sensisse. quod sentitis celebrasse. Celebriter enim
memoratur simile negociũ inter matrẽ & filiam ꝓfiuae
marito inuicẽ contenddentes corã eodem presule ñ nullis

Expanded text:
reperitur: « Si quis spiritualem commatrem in conjugium duxerit, reperitur: « Si quis spiritualem commatrem in conjugium duxerit, anathema sit. » Inde Ecclesiae obtinuit consuetudo ut qui cum tali cubare non abhorruerit, ut nefandi sceleris auctor a liminibus Ecclesiae arceri, et cunctorum assensu Christiana communione jubeatur privari. Si ergo pater et mater filii quem carnaliter genuerunt, spirituales profitendo pro eo exstiterunt genitores, mandato Dei, ex catholica consuetudine, ex decreto Patrum, non licet eos redire ad proprium torum. Si enim reconciliati fuerunt, inducentur in praedictae perniciem fornicationis. Ad exaggerandam probationum contra positionem, adjicitis etiam dominum gloriosae memoriae Lanfrancum archipraesulem, de divortio casti et incestae quod dicitis sensisse, quod sentitis celebrasse. Celebriter enim memoratur simile negotium inter matrem et filiam pro filiae marito invicem contendentes, coram eodem praesule nonnullis
Abbreviated transcription (Latin):
liandos. callentes tutius eẽ. rationabili causa mutare ꝑmis¬
sum consulentis serui. quã irreuerenter offendere. in ue¬
nerandum ac reuerendũ prȩceptum om̃ipotentis dĩ. Quoꝵ
tamen uinculũ coniuigale nullo pacto dirũpi licet. quod di¬
centeꝰ Ano non nisi morte alteriꝰ solui potest. Semper enim o
ille dicetur ur ixoris. & illa uxor uiri. hoc tantũmodo audi¬
ant ut. a debito absoluti debitum ñ exigant. ñ reddant. de
cetero uterq contineat castus in incesti uita. Incestus insua ui¬
ta. Propter idem fornicationis genus iussi st̃ coniuges simili
modo una continere. ii uidelicet qui una ꝓprios de aa
baptisinatis filios accepere. Dictumẽ. enim illos adõ & concꝰ
deum fornicari. qui contẽpta oboedientia transgredimoͤ
mandata dei. Mandatũ dei ÷ ne cubauerit cõpater eũ spu¬
ali cõmatre. Unde in decretis Gregorii minoris scruptamn

Expanded text:
liandos, callentes tutius esse, rationabili causa mutare permisliandos, callentes tutius esse, rationabili causa mutare permissum consulentis servi, quam irreverenter offendere in venerandum ac reverendum praeceptum omnipotentis Dei. Quorum tamen vinculum conjugale nullo pacto dirumpi licet, quod, dicente Apostolo, non nisi morte alterius solvi potest. Semper enim et ille dicetur vir uxoris, et illa uxor viri. Hoc tantummodo audiant, ut a debito absoluti debitum non exigant, non reddant, de caetero uterque contineat, castus in incesti vita, incestus in sua vita. Propter idem fornicationis genus jussi sunt conjuges simili modo una continere. ii videlicet qui una proprios de aqua baptismatis filios accepere. Dictum est enim illos a Deo et contra Deum fornicari, qui, contempta obedientia, transgrediuntur mandata Dei. Mandatum Dei est: Ne cubaverit compater cum spirituali commatre. Unde in decretis Gregorii minoris scriptum
Abbreviated transcription (Latin):
antur. Ibi audiat ur dicens preceptum dñi non habeo.
consilium autẽ do. Hȩc modulum meũ cognoscens none
meo sensu. ñ ex propriȩ intelligentiȩ uirtute approbo. ue¬
rum ex sacrãrũ doctrina ac magisterioscripturarum co¬
nicio. arbitrans nichil in xp̃iana religione temere. fore de¬
finiendum. nichil si fieri ꝑ otest sine diuini examine eloqͥi
terminandum. ñ nichil tamen quantũ fieri potest & ratio
postulat rationabilis disputationis a nobis adhibendum.
Siuͦ quis aliter sapit. & qͦd sapit indeficienti animo efferre
atq prȩferre maluerit. ñ prȩ iudicio sententiȩ electior
cantum modo si eã testimoniũ scripturȩ adiuuat. & dnĩci
auctoritas mandati ñ obumbrat. Hanc scĩ uiri censuram
obseruantes. & ut sepe dictũ est terrore disciplinȩ sceleris im¬
manitatem cohibere disponentes. coniuges quibus fallente
diabolo offensio tanta contigerat decreuere non cẽ. reconci¬

Expanded text:
antur. Ibi audiatur dicens: « Praeceptum Domini non habeo, antur. Ibi audiatur dicens: « Praeceptum Domini non habeo, consilium autem do . » Haec modulum meum cognoscens non ex meo sensu, non ex propriae intelligentiae virtute approbo, verum ex sacrarum doctrina ac magisterio Scripturarum conjicio, arbitrans nihil in Christiana religione temere fore definiendum; nihil, si fieri potest, sine divini examine eloquii terminandum, nonnihil tamen, quantum fieri potest, et ratio postulat, rationabilis disputationis a nobis adhibendum. Si vero quis aliter sapit, et quod sapit indeficienti animo efferre atque praeferre maluerit, non praejudicio sententiae electiori; tantummodo, si eam testimonium Scripturae adjuvat et Dominici auctoritas mandati non obumbrat. Hanc sancti viri censuram observantes. et, ut saepe dictum est, terrore disciplinae sceleris immanitatem, cohibere disponentes, conjuges quibus fallente diabolo offensio tanta contigerat, decrevere non esse reconci
Abbreviated transcription (Latin):
de hesear pter nominandus augustinus in librs de adarltere¬
ars comugeis nta oisputar. Peneatur primitus ae marime
ne cõmittantur illicita. Ubi autẽ aliquid ita licitum ẽ.
ut aliud facere om̃ino non sit illicitũ fiat qͦd expedit uel
quod magis expedit. Illagͥ quȩ dñs ita dicit ut dñs. idẽ
non monentis consilio sed dominantis imꝑio. ñ facere uͦ
licet & idõ nec exꝑedit. Et post pauca. Hȩc constituta dñi
sine ulla retractatione seruanda sunt. Habet hȩc enim
iusticia quȩ corã illo ẽ. siue. approbent. siue improbent
homines. & idõ dici non oportet. ꝓpt̾ offensiones hõium
aut ne impediantur homines ab ea salute quȩ in xp̃o est
non eẽ. seruanda. Eitẽ aliquib interpositis. Nichil ex¬
pedit quod illicitũ est. & nichil qͦd ꝓhibet dñs licitumẽ.
ue autẽ nullo dñi constringente p̃cepto in potestate dimis¬
ut uel meliora capiantur. uł ea quȩ non expeduint caue¬

Expanded text:
ac reverenter nominandus Augustiuus in libro De adulterinis conjugiis ita disputat: « Teneatur primitus ac maxime, ne committantur illicita. Ubi autem aliquid ita licitum est, ut aliud facere omnino non sit illicitum, fiat quod expedit, vel quod magis expedit. Illa igitur quae Dominus ita dicit ut Dominus, id est non monentis consilio, sed dominantis imperio facere non licet, et ideo nec expedit. » Et post pauca: « Haec constituta Domini sine ulla retractatione servanda sunt. Habet enim haec justitia, quae coram illo est, sive approbent, sive improbent homines: et ideo dici non oportet propter offensiones hominum, aut ne impediantur homines ab ea salute quae in Christo est, non esse servanda. » Et item aliquibus interpositis: « Nihil expedit quod illicitum est, et nihil quod prohibet Dominus licitum est. Quae autem nullo Domini constringento praecepto, in potestate dimist consulens, ut vel meliora capiantur, vel ea quae non expediunt, cave
Abbreviated transcription (Latin):
sclmn. Rcce uos contiditis in sermonib menlaenqre ie
pderunt᷑ uobis. furari. occidere. adulterare supare mer¬
daciter. libare baalim. & ire post deos alienos qͦs ignora¬
tis. & uenistis et stecistis ante me pndomo hac inq̃ra ua¬
uocatum s. nomen meũ. & dixistis. Siberati sumtꝰ eodͥs
fecertimus onis abominationes istas. S mine quoa fecastie¬

Expanded text:
saeculum. Ecce vos confiditis in sermonibus mendacii, qui non proderunt vobis, furari, occidere, adulterari, jurare mendaciter, libare Baalim, et ire post deos alienos, quos ignoratis, et venistis et stetistis coram me in domo hac, in qua invocatum est nomen meum, et dixistis: Liberati sumus eo quod fecer
Abbreviated transcription (Latin):
nere. Quã sapienter sapiens salomon suã uxorem: extermi¬
nasset. quã pex eã se adeo exderminari ꝑmisisset. idola
coluisset᷑. Prestantius fuerat dõ eternaliter adherere
quam talis amplexib mulieris adhorã dissolute in¬
herere. Edsi quispiam eccłȩ pastor cercissime sciret
aliquos in suo regimine coniuges aliqua in hunc mo¬
dum spurcitia coutentes. nonne rectissime eoꝵ miso¬
riam corripere. arguere. increpare. ad ultimũ etiam
si res id exigeret. separare deberet᷑ Cum gͦ non sit dubi¬
um mundũ coniugẽ. ne ĩmundus fiat immundum
dimittere. debere. nemo dubitauit iustũ uirum inceste
peccatum per ipsã sibi reconciliatione imminere. dic̃
enim expedit illi relinquere illũ ut saluet animam
suam. ita expe dit isti ñ reconciliari. ne ꝑdat animã
suam. Porro ueteri testamento continetur. Aͥcoriesu¬
buerit cũ nouerca sua. uł qui dormierit cũ nurusua

Expanded text:
nere. Quam sapienter sapiens Salomon suam uxorem omnino exterminere. Quam sapienter sapiens Salomon suam uxorem omnino exterminasset, quam per eam se a Deo exterminari permisisset, idola coluisset. Praestantius fuerat Deo aeternaliter adhaerere, quam talibus amplexibus mulieris ad horam dissolute inhaerere. Quod si quispiam Ecclesiae pastor certissime sciret aliquos in suo regimine conjuges aliqua in hunc modum spurcitia coutentes, nonne rectissime eorum miseriam corripere, arguere, increpare, ad ultimum etiam, si res id exigeret, separare deberet? Cum ergo non sit dubium mundum conjugem ne immundus fiat immundum dimittere debere, nemo dubitavit justum virum incestaepeccatum per ipsum sibi reconciliationem imminere. Sicut enim expedit illi relinquere illum ut salvet animam suam, ita expedit isti non reconciliari ne perdat animam suam. Porro Veteri Testamento continetur: Qui concubueri
Abbreviated transcription (Latin):
des nullo p̃cio potest redimere animã suam. sicut
apłs dicit. Uoluntarie peccantib iã non relinquitur
hostia ꝓ peccato. Ut si qua mulier tando furti desidio
deneatur. siue maleficiorũ. seu ĩmundiciȩ corporalis
ut non mͦ auiro ñ corrigatur. sed potius uir ab ea quadã
uiolentia grata seu molesta ad ea uel adeoꝵ consensũ
cogatur: satius ẽ. talem relinquere quã cũ tali ęquo
iudicio perire. Cuiꝰ sententiȩ bene consonat eliberri¬
tanum conciliũ dicens. Si conscio marito uxor fuern
moechata: ꝑlacuit nec infine. dandã ei essẽ cõmuni¬
onem. Siu eam reliquerit. post decẽ annos accipiat
cõmunionem. si eã eum scirẽt adulterã aliquanto den¬
pore in domo sua retinuit. hoc quippe canone. dat
intelligi quanto ꝑeccato sit inuolutꝰ quantoq iudicio
a dõ sit damnandus qui peccato uxoris uoluit consenti¬
re. quiq eciam peccantẽ noluit excludere. maluit reti¬

Expanded text:
rdes nullo pretio potest redimere animam suam, sicut rdes nullo pretio potest redimere animam suam, sicut Apostolus dicit: Voluntarie peccantibus jam non relinquitur hostia pro peccato . Ut si qua mulier tanto furti desiderio teneatur, sive maleficiorum, seu immunditiae corporalis, ut non modo a viro non corrigatur, sed potius vir ab ea quadam violentia, grata seu molesta, ad ea vel ad eorum consensum cogatur, satius est talem relinquere, quam cum tali aequo judicio perire. Cujus sententiae bene consonat Eliberitanum concilium dicens: « Si conscio marito uxor fuerit moechata, placuit, nec in fine dandam esse ei communionem. Si vero eam reliquerit, post decem annos accipiat communionem; si eam cum sciret adulteram aliquanto tempore in domo sua retinuit. » Hoc quippe canone datur intelligi quanto peccato sit involutus, quantoque judicio a Deo sit damnandus, qui peccato uxoris voluit consentire, quique etiam peccantem noluit excludere, maluit reti
Abbreviated transcription (Latin):
ppsa fornicatur. uł ne ipse formcetur. Cuilibet cũi utriusꝙ mo¬
dicdusa recedens. fornicationis causa receder edd ocet a tigerge
pudicus cũ impudica uxore quouis genere ue picalũ peius
delusa ea scitate cohabitare ualeat u anime suȩ preulũ penis
consorcio ⁊̃ incurrat hieese incursurũ metugt exansietiam
Enueni  si abea facilo dicedere noleo & offensam os potiner¬
ius mciora sib ina õftendere. ac docero uelit. Ad qͥͦ ꝑtinere
intelligitur illud apłi consilium dicentis. Si quis frater
cis int̾positis aperuit dicens. Unde scis uir si mulierẽ
saluam facies : Qui uͦ ita se facilẽ cernit ad lapsum.
procliuem ad ꝑiculũ. ut aprauȩ mulieris pessima uo¬
luntate. in partẽ. aliam nequeat declinare. hic urgen¬
te piculo eam prudenti consilio dimittit. sine quã dõ
placitam potest facere uitã suam. cũ qua int̾ eius so¬

Expanded text:
el quia ipsa fornicatur, vel ne ipse fornicetur. Cujuslibet enim utriusque moel quia ipsa fornicatur, vel ne ipse fornicetur. Cujuslibet enim utriusque modi causa recedens, fornicationis causa recedere docetur. Si ergo pudicus cum impudica uxore quovis genere fornicationis delusa, ea sanctitate cohabitare valeat, ut animae suae periculum pro ejus consortio non incurrat, nec se incursurum metuat, sperans etiam invenit, si ab ea facile discedere nolit, et offensam ejus dimittens, meliorem sibi viam ostendere ac docere velit. Ad quod pertinere intelligitur illud Apostoli consilium dicentis: Si quis frater cis interpositis aperuit, dicens: Unde scis, vir, si mulierem salvam facies? Qui vero ita se facilem cernit ad lapsum, proclivem ad periculum, ut a pravae mulieris pessima voluntate in partem aliam nequeat declinare, hic urgente periculo eam prudenti consilio dimittit, sine qua Deo placitam potest facere vitam suam, cum qua inter ejus so
Abbreviated transcription (Latin):
to contetriti Quibus rebus dubiũ none. morem ecelas in¬
cum sunt concilia patrũ non mn ȩuanglice ssitie apłoes eͥe
stitutionin opponi. uerũ quasi quodã uenerabibi obsct
famulam. Quaire eciam ꝑspieua pbabilitate cotieetee
porest᷑ que adtantã data sunt hominũ salutẽ placuia Eti
ai qui uens hominib ministrare salue h isoro dese du
nunt ipsa oportum cõmoditas loci uidet᷑ admonere diu
dibacam qua ura celsitudo postulaxas. sde ꝯuestiome. fece¬
centiam ꝓxmo loco ꝓdere debere. ic sepe. dicturi  este
quem de sermons am̃ inmonte declarato coposna eseier¬
q uim ales eo. asseuerans uidelicet fornicationẽ esse pore¬
hene ialla preuaricationẽ. que animã mole errrte corpore
cidio idolatria. aliisq capitalib ꝑeccatis perirdatiatbo¬
minem abegna uuita. Et iurta eiusde doctoris seplaratiois¬
menor bett uiu recedere tanuimodo causa fornicat quĩ

Expanded text:
te conterriti? Quibus rebus dubium non est morem ecclesiastite conterriti? Quibus rebus dubium non est morem ecclesiasticum, sive concilia Patrum, non modo evangelicae sive apostolicae institutioni non opponi, verum quasi quodam venerabili obsequio famulari. Qua in re etiam perspicua probabilitate conjectari potest quae ad tantam data sunt hominum salutem, placita esse illi qui venit hominibus ministrare salutem. His ita digestis, nunc ipsa opportuni commoditas loci videtur admonere diu dilatam, quam vestra celsitudo postularat de quaestione sententiam, proximo loco prodere debere. Sicut saepe dictum est, quem de sermone Domini in monte declarato composuit, dicit generalem esse, asseverans videlicet fornicationem esse omnem illam praevaricationem, quae animam male utentem corpore micidio, idololatria, aliisque capitalibus peccatis privantibus hominem ab aeterna vita. Et juxta ejusdem doctoris explanationem, non licet virum recedere tantummodo causa fornicationis
Abbreviated transcription (Latin):
discernere. ac quidq quo debeat. referre ñ ignorat. Ecce ut
ꝓposueramꝰ manifesta ratio docet. sacrȩ paginȩ sacras aueto¬
ritates quas asciscitis ad ꝓbationẽ. nil ualere. nil facere
in eã quam ꝓbandã statueratis ꝓpositionẽ. Sicut autẽ nullũ
partiurş ut oftensũ est subsidium prestant. Ita nec prã eadi¬
uersantur. nec anrã aliquatenꝰ impugnant᷑. Non enteme
saea inuenta sc̃ statuta posterior ut percant auet urfir men¬
dur anteredentiũ precepta doetorũ. Uerũ eosine. libatino¬
cil aanes secorib imposita noscunt᷑ quo uerba di editela
inaiore illibata eustodiantur. Dum eni dniei exanlati pre¬
uar oratores. Coniugalis pudicitiȩ contẽptores. conagiopai¬
rartels io latores pdicta seueritate putr nbn tolionte
percator es eiꝰ modi circa mandatoꝵ obseru antidosollita
recsoumese: tapto cautiores effeet. quanto pecotoꝵ aspita¬

Expanded text:
discernere, ac quidque quo debeat referre non ignorat. Ecce, ut discernere, ac quidque quo debeat referre non ignorat. Ecce, ut proposueramus, manifesta ratio docet sacrae paginae sacras auctoritates, quas asciscitis ad probationem, nil valere, nil facere in eam quam probandam statueratis propositionem. Sicut autem nullum parti vestrae, ut ostensum est, subsidium praestant, ita nec nostrae adversantur, nec a nostra aliquatenus impugnantur. Non enim ea causa inventa sunt statuta posteriorum ut pereant, aut infirmentur antecedentium praecepta doctorum. Verum eo sine libidinosis ac neglectoribus imposita noscuntur, quo verba Dei cautela majore illibata custodiantur. Dum enim Dominici mandati praevaricatores, conjugalis pudicitiae contemptores, conjugum parentelae violatores, praedicta severitate puniri jubentur, nonne peccatores ejusmodi circa mandatorum observantiam solliciti redduntur, tanto cautiores effecti, quanto praeceptorum asperita
Abbreviated transcription (Latin):
beatus Augustinus. Quȩ rectissime uouent᷑. cũ homines
uouerint nulla conditione rũpenda sc̃. quȩ sine ulla con¬
ditione uouerunt. Sufficit ad eneruandã urẽ argumenta¬
tionis oppositionẽ ostendisse. quasdã non posse reconciliari
Ion gͦ om̃s mulieres auiris separatȩ. apłica licentia eisdẽ suił
reconciliandȩ. Cũ ergo quibusdã ꝑmissũ sit reconciliari.
quibusdam illicitũ esse ꝑuideatur. entimema p̾positũ ñ
immerito fragile. iudicatur & infirmũ. Illȩ qͥpꝑe ualent
reconciliari. quibus dnĩca lex non contradicit. Porro illae
sunt reconciliandȩ. quȩ ꝑ reconciliationẽ & concor diam
uiri sui. offendicur in odiũ dei sui. Unde apparet. qui a
neq ex ista apłi sententia ulteriore. urãm partẽ tueri ua¬
letis. neq nrãm infirmare. Qͦd ñ ignorat quisqͥs ueritatẽ
rerũ agnoscere. sensũ scripturȩ discutere. ueboꝵ ꝓprietate

Expanded text:
beatus Augustinus: « Quae rectissime voventur, cum homines beatus Augustinus: « Quae rectissime voventur, cum homines voverint, nulla conditione rumpenda sunt quae sine ulla conditione voverunt. » Sufficit ad enervandam vestrae argumentationis oppositionem ostendisse quosdam non posse reconciliari. Non ergo omnes mulieres, a viris separatae, apostolica licentia eisdem sunt reconciliandae. Cum ergo quibusdam permissum sit reconciliari, quibusdam illicitum esse pervideatur, enthymema propositum non immerito fragile judicatur et infirmum. Illae quippe valent reconciliari quibus Dominica lex id non contradicit. Porro illae non sunt reconciliandae, quae per reconciliationem et concordiam viri sui, offendunt in odium Dei sui. Unde apparet quia neque ex ista Apostoli sententia ulteriore vestram partem tueri valetis, neque nostram infirmare. Quod non ignorat quisquis veritatem rerum agnoscere, sensum Scripturae discutere, verborum proprietatem
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ & in hac parte deerit miscdĩa dei. quȩ & ignorantiũ
cecitatẽ queat illustrare. & questiunculȩ asꝑitatȩs uelit
explanare. Apłs memorans legẽ a dño latam. p̃cipio inqͥ
non ego sed dñs mulierẽ auiro ñ discedere. qͦd si discesserit
manere innuptã. aut uiro suo reconciliari. Hoc qͥdẽ aut
illud. necesse ẽ. fieri. Sed ñ hoc tantũ. aut illud tantũ fieri ne¬
cesse ẽ. Non enĩ necesse ÷ manere innuptã. neq necesse ẽ. recon¬
ciliari. Quȩ uero separata manet. innuptã esse necesse ẽ
ta enĩ faciendũ esse dñs iubet. Reconciliariuͦ non ẽ. dnĩ
iussum. sed apłi ꝑmissũ. siue consiliũ. Iecirco licet recon¬
ciliari. & licet ñ reconciliari. Nec tamen om̃ib licet recon¬
ciliari. Quȩ enĩ ex consensu continentiã uouent. pͦt uotũ
iam ñ debent. õm̃ino denegatũ expectare coniugiũ. Unde

Expanded text:
enim et in hac parte deerit misericordia Dei, quae et ignorantium enim et in hac parte deerit misericordia Dei, quae et ignorantium caecitatem queat illustrare, et quaestiunculae asperitates velit explanare. Apostolus memorans legem a Domino latam: Praecipio, inquit, non ego, sed Dominus, mulierem a viro non discedere; quod si discesserit, manere innuptam, aut viro suo reconciliari . Hoc quidem aut illud necesse est fieri. Sed non hoc tantum, aut illud tantum fieri necesse est. Non enim necesse est manere innuptam, neque necesse est reconciliari. Quae vero separata manet, innuptam esse necesse est. Ita enim faciendum esse Dominus jubet. Reconciliari vero non est Domini jussum, sed Apostoli permissum, sive consilium. Idcirco licet reconciliari, et licet non reconciliari. Nec tamen omnibus licet reconciliari. Quae enim ex consensu continentiam vovent, post votum jam non debent omnino denegatum exspectare conjugium. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
cdiscretius intelligere indigebant. Qua causa ad tales lo¬
quens. de pudicitiȩ conuigalis custodia pie cõmonens iu¬
ra coniugni prudenter ipsos edocebat. & cũ infirmis infir¬
mus cõpatiens fragilib ne in adulteria ꝓrũperent. red¬
dere debitũ consulebat. Unde constat apłicam eã admo¬
nitionem nichil ad illã dubitationẽ attinere. quȩ de ca¬
sto & incesta coniugib nos designabat ambigere. Pori ꝑe
quod dicitur coniuges reconciliari licere. hoc solũ: qđ
ad rem ꝑtinere. & ad questionẽ magis uidetur accedere.
oc enĩ solum decasto & incesto coniuige dictũ. casto incestũ
insinuat. et̃. reconciliandũ. Hoc ẽ. illud p̾cipuum. in euiꝰ uir
putatur. dicit enĩ apłs mulierẽ uiro posse reconciliari.
roponitis ergo. Si scđ̾m apłm licet reconciliari. quis est
qui contra apłm ꝓhibeat reconciliari : Acute quidẽ di¬
ctum. sed acutius intuendũ. subtiliꝰ discutiendũ. Ne q

Expanded text:
discretius intelligere indigebant. Qua causa ad tales lodiscretius intelligere indigebant. Qua causa ad tales loquens, de pudicitiae conjugalis custodia pie commonens, jura conjugii prudenter ipsos edocebat, et cum infirmis infirmus, compatiens fragilibus, ne in adulteria prorumperent, reddere debitum consulebat. Unde constat apostolicam illam admonitionem nihil ad illam dubitationem attinere, quae de casto et incesta conjugibus nos designabat ambigere. Porro quod dicitur, conjuges reconciliari licere, hoc solum est quod ad rem pertinere, et ad quaestionem magis videtur accedere. Hoc enim solum de casto et incesta conjuge dictum, casto incestum insinuat esse reconciliandum. Hoc est, illud praecipuum in cujus virtputatur. Dicit enim Apostolus, mulierem viro posse reconciliari. Proponitis ergo, si secundum Apostolum licet reconciliari, quis est qui contra Apostolum prohibeat reconciliari? Acute quidem dictum, sed acutius intuendum, subtilius discutiendum. Neque
Abbreviated transcription (Latin):
ab ea ur̃a ꝓpositione quȩ separationẽ coniugũ casti ab in¬
cesta ꝓhibet eẽ. faciendã. ut nulla sȩ radioni̾s uirtute. nul¬
la ꝓb̾ationis affinitate aspiciant. Sicut enĩ plurimũ re¬
fert int̾ pudicos & impudicos. ita cũ an ad hos an ad illos
sermo dirigitur. uł an de istis ande illis ratio conficiatur.
re. Apłs dicit. Nolide fraudare. inuicẽ. nisi forte ex consensu
Ubi consensũ auditis. pari iudicio nullos coniuges a coniu¬
gali debito prȩt̃ consensũ remouendos eẽ. intelligiti
ed̃ anim aduertat scĩtas urã quia apłs eo loco ñ cis loquebat᷑
conuigibus &ͥ debita defrudassent. qui in debita surripuis.¬
sent. Quo genere ii extitisse feruntur. de quib & a uobis
questio fuit ꝓposit̾a. & a nobis diutina ẽ. disputatione
uentilata. Uerũ eis seribebat qui uicariã sibi fidẽ serua¬
rant. &ͥ quatenꝰ qualiue concordia ea fides seruanda eẽt.

Expanded text:
ab ea vestra propositione, quae separationem conjugum casti ab inab ea vestra propositione, quae separationem conjugum casti ab incesta prohibet esse faciendam, ut nulla se virtute rationis, nulla probationis affinitate aspiciant, Sicut enim plurimum refert inter pudicos et impudicos, ita cum an ad hos, an ad illos sermo dirigitur, vel an de istis, an de illis ratio conficiatur, re. Apostolus dicit: Nolite fraudare invicem, nisi forte ex consensu . Ubi consensum auditis, pari judicio nullos conjuges a conjugali debito praeter consensum removendos esse intelligitis. Sed animadvertat sanctitas vestra quia Apostolus eo loco non eis loquebatur conjugibus qui debita defraudassent, qui indebita subripuissent. Quo genere ii exstitisse feruntur, de quibus et a vobis quaestio fuit proposita, et a nobis diutina est disputatione ventilata. Verum eis scribebat qui vicariam sibi fidem servarant, qui quatenus, qualive concordia ea fides servanda esset,
Abbreviated transcription (Latin):
nequit apꝓbari. Propositũ quippe & qͣ poteratis elocutione
a uobis assertũ erat. coniugẽ a coniuge qua cũ filius eiꝰ
peccarat. ꝓ nequitia tali manu pontificis minime separa¬
ri debere. Questio gͦ de casto & incesto coniuge erat. Id ut
dixeram p̃fata ȩuangłii sententia quȩ de u̾troq casto
loquitur. nec apꝓbat nec contestatur. Si qͥs enĩ ex ea gener¬
li ꝓpositione euanglica quȩ dicit nullus uir dimittat
urorem suã idẽ. ca̾stus castã excepta causa fornicationis
concludere conet᷑. qͦd coniux de qͦ sermo ceptꝰ est. ac̃iuge
non debet. separari manũ pontificis ꝓ incestȩ causa For¬
nicationis. nunqͥd argumentatio recte ꝓcedit. atq ad suũ
regulariter finẽ decurrit: Fidenter dico. nequaquã. Adeo
enim illa ȩuangłica ꝓpositi ꝰ quȩ separationẽ casti a casto
coniuge ꝓhibet non esse faciendã. disumcta ac separata ẽ

Expanded text:
nequit approbari. Propositum quippe, et qua poteratis elocutione nequit approbari. Propositum quippe, et qua poteratis elocutione a vobis assertum erat, conjugem a conjuge quacum filius ejus peccarat, pro nequitia tali manu pontificis minime separari debere. Quaestio ergo de casto et incesto conjuge erat. Id, ut dixeram, praefata Evangelii sententia, quae de utroque casto loquitur, nec approbat, nec contestatur. Si quis enim ex ea generali propositione evangelica, quae dicit: Nullus vir dimittat uxorem suam, id est castus, castam, excepta causa fornicationis, concludere conetur, quod conjux, de quo sermo coeptus est, a conjuge non debet separari manu pontificis pro incestae causa fornicationis, nunquid argumentatio recte procedit, atque ad suum regulariter finem decurrit? Fidenter dico: Nequaquam. Adeo enim evangelica illa propositio, quae separationem casti a casto conjuge perhibet non esse faciendam, disjuncta ac separata est
Abbreviated transcription (Latin):
mittat. hac gͥ explanatione cõperimus euanglicã
doctrinã id simpliciter habere. nulli uiro uxorẽ suã
id ẽ. casto castam dimittere licere. Quia ergõ addidit
excepta causa fornicationis. tali caust insinuauit castũ
uirum uxorem suã idẽ. castum castam sic̃ ibidem cautũ
est dimittere debere. rationabiliter colligi posset qͦd uir
de quo sermo cepit uidelicet cuiꝰ filius eiꝰ thorum fedautt
ꝓpriam uxorẽ non deberet abicere aut dimittere excepta
causa fornicationis. ita quidẽ si ambo eẽnt. iusti. Quia
uero ille ẽ. castus illa incesta. ex seripturis potius ꝓbari
potest. qͦd ipse eã licite dimittere potest. Ad hoc enĩ ua¬
let. qđ dicit excepta causa fornicationis. Illud quidem
quod dixi quia ad castos coniuges euangłium loquitur
rationẽ docente & ad id ducente posset̃ ꝓbari. sed quod
a uobis ꝓpositũ erat. sicut debuit ac decuit ex ea sententia

Expanded text:
mittat. Hac igitur explanatione comperimus evangelicam mittat. Hac igitur explanatione comperimus evangelicam doctrinam id simpliciter habere, nulli viro uxorem suam, id est casto castam, dimittere licere. Quia ergo addidit: Excepta causa fornicationis, tali cautela insinuavit castum virum uxorem suam, id est castum castam, sicut ibidem cautum est, dimittere debere, rationabiliter colligi posset quod vir, de quo sermo coepit, videlicet cujus filius ejus thorum foedavit, propriam uxorem non deberet abjicere, aut dimittere, excepta causa fornicationis, ita quidem si ambo essent justi. Quia vero ille est castus, illa incesta, ex Scripturis potest potius probari, quod ipse eam licite dimittere potest; ad hoc enim valet quod dicit: Excepta causa fornicationis. Illud quidem quod dixi, quia ad castos conjuges Evangelium loquitur, ratione docente et ad id ducente, posset probari; sed quod a vobis propositum erat, sicut debuit ac decuit, ex ea sententia
Abbreviated transcription (Latin):
in alio eiusdẽ euangelii loco legit᷑ eum de eadem re
a suis cẽptatorib inderrogatũ esse his uerbis. Si licet
homini dimittere uxorẽm suã: Qͦd marcus remota
ambiguitate sic ꝓtulit. Si licet uiro dimittere uxorẽ.
suam. Ubi plane ostenditur quod ille dixit homini.
hoc eẽ. qͦd iste dixit uiro. Huic gͦ interrogationis alua¬
tor respondens. & in respondendo ratione redderis:
luxta utrimq euangłistam eodẽ modo intulit. Qđ
ergo ds̃ coniunxit. homo ñ seꝑaret. In hac gͥ illatione
quid aliud intelligere debemꝰ. ualemus hominẽ nisi
uirũ. et separare. nisi dimittere. Idem enĩ & de eodẽ
respondere debuit. unde & de quo int̾rogatus fuit.
eritas quippe. ñ uenerat ut falleret potiuis ut. falla¬
ciam amoueret: ueritatẽ doceret Elꝯquia enĩ dñi.
eloquia casta. Idem ergo ualet qͦd ds̃ coniunx homo
non separet. acsi dictũ esset. qđ d̃s comunxit uir ñ di¬

Expanded text:
in alio ejusdem Evangelii loco legitur, eum de eadem re in alio ejusdem Evangelii loco legitur, eum de eadem re a suis tentatoribus interrogatum esse his verbis: Si licet homini dimittere uxorem suam? Quod Marcus remota ambiguitate sic protulit: Si licet viro dimittere uxorem suam? Ubi plane ostenditur quod ille dixit homini hoc esse quod iste dixit viro. Huic ergo interrogationi Salvator respondens, et in respondendo rationem reddens, juxta utrumque evangelistam eodem modo intulit: Quod ergo Deus conjunxit, homo non separet . In hac igitur illatione quid aliud intelligere debemus, valemus, hominem, nisi virum, et separare, nisi dimittere? Idem enim et de eodem debuit respondere, unde et de quo interrogatus fuit. Veritas quippe non venerat ut falleret, potius ut fallaciam amoveret, veritatem doceret. Eloquia enim Domini, eloquia casta . Idem ergo valet, Quod Deus conjunxit, homo non separet, ac si dictum esset, quod Deus conjunxit, vir non di
Abbreviated transcription (Latin):
atudons ux innocens nulla sorde inquindi nosue cogꝰ
sufficere uidletiur ao cõmunem penã. quodunusuante cote
etuna caro. ut ꝓpt̃ unitatem coniinetionisineats mor¬
eo comander affligantur. proqua fasc ispresitn d seanpa
Dositantraq portione ꝓposite quetionis. ap posita ẽtir ania¬
cione eidem utriusq portionis: hic breuit memeran dũ
urcitur. euanglicum mandatũ qd ad ꝓbandũ affertiss ori
affertirio pfertis. quid quubus iubeat qued ad questionẽ
astirat ut aliud auobis statui. & aliudeuangle oali dr¬
ri indubitanter appareat. Deindenncomode. neo nor
suouoco ducendũerit. quo paeto posteriora boribstcistos
nee contraponant᷑ neq contradicant. quoꝙ ooodo ers com¬
uenartt. risꝙ. quoda modosubsidiũ ferant. Redc̃ptor nr̃
in eo sermone quẽ cata matheum celebrauit in mon¬
te. quibusdã pręmissis ait. Quicunq dimiserit uxo¬
rem suã excepta causa fornicationis. adulderat. Et

Expanded text:
atu conjux innocens nulla sorde inquinatur, nonne id ei atu conjux innocens nulla sorde inquinatur, nonne id ei sufficere videtur ad communem poenam, quod unum sunt corpus et una caro, ut propter unitatem conjunctionis in ea re merito communiter affligantur, pro qua facti sunt una caro? Posita utraque portione propositae quaestionis, apposita confirmatione ejusdem utriusque portionis; hic breviter memorandum videtur evangelicum mandatum, quod ad probandum affertis, et afferendo praefertis, quid quibus jubeat, quid ad quaestionem attineat, ut aliud a vobis statui, et aliud Evangelio allegari indubitanter appareat. Deinde non incommode, neque non suo loco dicendum erit, quo pacto posteriora prioribus statutis nec contraponantur, neque contradicant, quoque modo eis conveniant, eisque quodammodo subsidium ferant. Redemptor noster in eo sermone quem apud Matthaeum celebravit in monte, quibusdam praemissis, ait: Quicunque dimiserit uxorem suam, excepta causa fornicationis, adulterat . Et
Abbreviated transcription (Latin):
habant s sui eum possent nolucis continerei eo miseruen
ruertes qͥ nes sigentes suũ. presũpserunt irruerem alie¬
num. Dient aliquiseũ quiñ peccauit meeste clamnaro
udel ices ut separctur abuxore quiñ peceauit eũ tprore
Ioncelietuo iddicis ei est inferenda pena. Mquooi fuau
pareuspa cin aplica uoce respondemꝰ Ohomotuquo
eiuiasuar midius peccauit euꝰuxor rens nupta anser¬
matiur. aut eripitur. aut qͦlibet alio mͦ cantoꝵe aliena¬
turuit ipse inuente ea continere cogat sine epmifculto
surt wimicia qsectiusta. Unde scis siadhecpmisates
fine uieturum: Ido fortassis uoluit inpocente ehai
praerurt uenia obtinere ñ debio. qui id genꝰ dulełes¬
ps correctionis eustodiȩ. negligentia auit nedi uisͥ eut¬
tus faerente comiusigiñ adhibuno qͦd aut quale siuistꝰ aure
prisoens et aahibere debui: Eretea cesi de comiugis rei¬

Expanded text:
habentes suum cum possent, noluerunt continere, eo miserius habentes suum cum possent, noluerunt continere, eo miserius ruentes, quo negligentes suum, praesumpserunt irruere in alienum. Dicit aliquis eum qui non peccavit injuste damnari, videlicet ut separetur ab uxore, qui non peccavit cum uxore. Non enim aequo judicio ei est inferenda poena, in quo non fuit par culpa. Cui apostolica voce respondemus: O homo, tu quis ilia sua? Quid ille peccavit, cujus uxor recens nupta infirmatur, aut eripitur, aut quolibet alio modo tantopere alienatur, ut ipse vivente ea continere cogatur sine ea? Occulta sunt Dei judicia, sed justa. Unde scis si ad hoc permisit Deus fine victurum? Ideo fortassis voluit innocentem pati in promeruit, veniam obtinere non debuit, qui id genus dile correctionis, custodiae, negligentia aut malevolentia faciente conjugi non adhibuit, quod aut quale si justus aut prudens esset adhibere debuit? Praeterea etsi de conjugis re
Abbreviated transcription (Latin):
dictis inferunt. Quicunq ergo uoluerit coniuges sepo¬
rare. nouerit se contra euangeliũ predicare: cond̾ra apłi
sapere. contra salutẽ multoꝵ. imo in perniciẽ. miser rł¬
mam laborare. Huimodi gͦ obiectionib puto eo mͦ esse
respondendũ. quo de eiꝰ modi inoboedientib abeato ai¬
Gustino legimus eẽ. responsum. Nunqͥd ꝓpter eorũ in¬
continentiam censes legẽ dei cẽ. mutandam: Quio si ca¬
pciuitate uiolentia seu egritudine concubitꝰ impediatur.
nunqͥd deseria castitate. coniugali. spreta lege .di. inconr¬
nentia cuiusquã coniugati xp̃iano iudicio remedium
inueniet sibi e Eccerũ siceteris ꝓpter incontiuentiã mise.¬
meorditti cuiq auĩ conceditur possidero hiumodione:¬
pudicosquenq separari a suo digna cepseter doltio nor
nos quidto incontinentia adiuuiat. nẽ n habendo suũ uoi
uosani continere. stos incontinentia tmereg nanisera

Expanded text:
dictis inferunt: Quicunque ergo voluerit conjuges sepadictis inferunt: Quicunque ergo voluerit conjuges separare, noverit se contra Evangelium praedicare, contra Apostolum sapere, contra salutem multorum, imo in perniciem miserrimam laborare. Hujusmodi ergo objectionibus puto eo modo esse respondendum, quo de ejusmodi inobedientibus a beato Augustino legimus esse responsum: Nunquid propter incontinentiam eorum censes legem Dei esse mutandam? Quid si captivitate, violentia, aut aegritudine concubitus impediatur, nunquid deserta castitate conjugali, spreta lege Dei, incontinentia cujusquam conjugati Christiano judicio remedium inveniet sibi? Caeterum si caeteris propter incontinentiam misericorditer cuique suum conceditur possidere, hujusmodi impudicos quemque separari a suo digna censetur ultione. Illos quidem incontinentia adjuvat, ne non habendo suum non valeant continere; istos incontinentia impugnat, quia
Abbreviated transcription (Latin):
da culmine sullimiq seruanda censentur ueneratione
imirũ non iniuria ea digna reuerentia custodiuntur.
quȩ ꝑseruos suos auctor omĩum instituit. & eccłȩ sc̃ȩ usus
et auctoritas roborauit. Nonnulli humanã fragilitatem
accendentes aiunt lapsos in coniugio nullo pacto eẽ. sepa¬
randos. ne unde ꝓcurat᷑ eis medicina. amplior casus dẽ¬
teriorq contingat. ruina. Quia cũ putantur rigore. huiꝰ
disciplinȩ posse sanari. sua estuante incontinentia pa¬
ratur eis laqueus & uorago fornicationis. Continentiae
quorundã impossibilitatẽ comꝓbant ex ipso euangłii lo¬
co ubidñs ait. ñ om̃s capiunt uerbũ istud. Et exapło ubi
conuigalia disponendo cubilia. unꝰquisq inquit ꝓpriũ
donũ habet ex dõ. Unde & int̾ uerba ȩuangłica apposuit.
aut iurosuo reconciliari. iduidelicet inSinuans potis¬
simum eẽ. reconciliari suȩ quã misceri alienȩ. Quibus

Expanded text:
da culmine, sublimique servanda censentur veneratione. da culmine, sublimique servanda censentur veneratione. Nimirum non injuria ea digna reverentia custodiuntur, quae per servos suos Auctor omnium instituit, et Ecclesiae sanctae usus et auctoritas roboravit. Nonnulli, humanam fragilitatem attendentes, aiunt lapsos in conjugio nullo pacto esse separandos, ne unde procuratur eis medicina, amplior casus deteriorque contingat ruina. Quia cum putantur rigore hujus disciplinae posse sanari, sua aestuante incontinentia, paratur eis laqueus et vorago fornicationis. Continentiae quorumdam impossibilitatem comprobant ex ipso Evangelii loco, ubi Dominus ait: Non omnes capiunt verbum istud . Et ex Apostolo, ubi conjugalia disponendo cubilia: Unusquisque, inquit, proprium donum habet ex Deo . Unde et inter verba evangelica apposuit: Aut viro suo reconciliari , id videlicet insinuans potissimum esse reconciliari suae, quam misceri alienae. Quibus
Abbreviated transcription (Latin):
pentariunadausg uenitentiales ubros dccernente ecel
roboradsimore qͦ antiquitate firmatos. qiuis croge diit
cpl uare. quaue nouitate. euertere queaduatideat auec
acciquntua accepta custodiunt᷑. aquo hac apiparte acib¬
dee ipatatilli canonice sententiȩ. aduersa. abiciunt᷑ aut
reprobantur: Postremo lucc clarius apparet dm̃ cecłam
suam ubiq & in omibus regere ac dirigere. iudicia sua
per eã decernere ac discernere. Quadere ipsa in psalmo
lȩtabunda clamat. Dñs regit me. Et euangłista. Ecce
ego uobiscũ sum. Et alio loco. Ubi duo uel tres congrega¬
tĩ fuerint in nomine meo. ibi in medio eorũ sum. & Illiu
num. quis fidelium. quis obsecro sanũ sapiens & cõpos sui¬
sui abnuat. abdicet. contradicat tantoꝵ decreta uirorũ de¬
dictante spu dei: Qiua ergo eudentiratione claret ea ipsiꝰ
druĩ eẽ. edicta. quanqͣm enĩ a suis p̃conib sint. ꝓlata. ipso
tamen st̃ prȩsidente lata: magno gradu. magno locan¬

Expanded text:
ergo poenitentiales libros decernente Ecclesia roboratos, more et antiquitate firmatos, quis, rogo, aut quo jure, quave novitate evertere queat, audeat, aut accepta distribuuntur, a quo hac in parte utiliter data, nulli canonicae sententiae adversa, abjiciuntur, aut reprobantur? Postremo, luce clarius apparet Dominum Ecclesiam suam ubique et in omnibus regere, ac dirigere, judicia sua per eam decernere ac discernere. Qua de re ipsa in Psalmo laetabunda clamat: Dominus regit me . Et Evangelista: Ecce ego vobiscum sum : Et alio loco: Ubi duo vel tres congregati fuerint in nomine meo, ibi in medio eorum sum . Et illunum, quis fidelium, quis, obsecro, sanum sapiens, et compos sui abnuat, abdicet, contradicat, tantorum decreta virorum dedictante Spiritu Dei? Quia ergo evidenti ratione ea ipsius Domini esse edicta quanquam enim a suis praeconibus sint prolata, ipso tamen sint praesidente lata magno gradu, magno locan
Abbreviated transcription (Latin):
ado non separari: Quis pontificũ. quis santi sapiens mo¬
neat eu adeam concordiam redire. quã rece exigenieus
mulier relicto uiro adultero & sodomude. &alio pue
accepto possit absq penitentia cõmunigare ꝓecłe uliuien¬
te dohue eoquẽ prius reliquerat. data questioue sett¬
tentia ait. em nouã loquor immo n nouam sedireeli¬
rem quȩ ueteris cestamenti auetoritate fir maberit re¬
querit scđm uirum & reconciliari prioriuoluerio non
potest. Scriptum ẽ. in de uteronomio. Saccepitohspece
uxorem & habuerit eã & non imiener tgrã at consyecta

Expanded text:
a Deo non separari? Quis pontificum, quis sanum sapiens moa Deo non separari? Quis pontificum, quis sanum sapiens moneat eum ad eam concordiam redire, quam recte exigentibus mulier, relicto viro adultero et Sodomita, et alio per vim accepto possit absque poenitentia communicare Ecclesiae, vivente adhuc eo quem prius reliquerat, data de quaestione senelial? rem nouam loquar, immo non nouam, sed ueterem, quae ueteris testamenti auctoritate firmatur. si reliquerit secundum uirum et reconciliari priori uoluerit, non potest. scriptum est enim in Deuteronomio: si acceperit homo uxorem et habuerit eam et non inuenerit
Abbreviated transcription (Latin):
tanto eautiores ẽẽ. cebeant. quanto eos & formicati¬
onis timor repellit. & obȩdientiȩ seueritas compescit.
a dõ fornicart. te ẽ. animã suam alienare ꝓ ut uus
quidem solius una sola p̾uaricatione merito dãnan¬
dus. ꝓ om̃ium uͦ conteptu maxime adõ repellendus.
ac modis om̃ibus exderminandus. Si gͦ tanta p̃cepta
a xp̃ianis ueneranter obseruata. ꝓseruanda xp̃iana
societate stadioseimꝑata. ꝑ reconciliationẽ casti et
incestȩ euacuant᷑. quis iudidet talẽ tali sub tali peccato
licere reconciliari. presextim cũ anima quȩ pęnitere
debuerat. ipsa coneordia deteriꝰ incipiat ꝑiclitari. et
post corporalem fornicationẽ mente quod pͥeius ẽ. form¬
cari᷑ Quȩ ratio qͦd consil iũ fiue permissũ adducit
hominem ad eã reconciliationem quȩ eũ incrodaeu.
Inmorciterã fornicationẽ: Quis fuadeat quenquã es pa¬
cto oportere quippiam reconciliari. quo uidec eũxiposse

Expanded text:
tanto cautiores esse debeant, quanto eos et fornicatitanto cautiores esse debeant, quanto eos et fornicationis timor repellit, et obedientiae severitas compescit. a Deo fornicari, id est animam suam alienare, pro unius quidem solius una sola praevaricatione merito damnandus, pro omnium vero contemptu maxime a Deo repellendus, ac modis omnibus exterminandus. Si ergo tanta praecepta a Christianis veneranter observata, pro servanda Christiana societate studiose imperata, per reconciliationem casti et incestae evacuantur, quis judicet talem tali sub tali peccato licere reconciliari, praesertim cum anima quae poenitere debuerat, ipsa concordia deterius incipiat periclitari, et post corporalem fornicationem, mente, quod pejus est, fornicari? Quae ratio, quod consilium sive permissum adducit hominem ad eam reconciliationem, quae eum introducit ad mortiferam fornicationem? Quis suadeat quemquam eo pacto oportere cuipiam reconciliari, quo videt eum non posse
Abbreviated transcription (Latin):
gitur᷑ eẽ. definitũ. quatimis usq ad septimũ gradum
dognationis nemini cubare. liceat cum eaeum quapa¬
tep cubuit aliquis suȩ cognationis. ut qui inolarepi
sumpserio: dignꝰ estimetui aut legib eorripi. aui pes¬
petuo anathemate feriri. Ea & nos sentimꝰ uniuersi
acclamamus. neminẽ dissentire nouimi. Id siquie
Quiter fieri ꝑsuaderet aut eogeret. ꝓfecto insolubilia
statuta solueret. pfatas auecoritates danem coercetio
ost quorũ edlictum ẽꝰ. eciam ad eandẽ pestem coercendo
sequenti tẽpore. coniuigib indictũ. ut nunquã ad oꝑam
conugalem redeat. qͥcunq simile fecerit incest .ũ. He
ieltantumodo indictũ ÷ incestis conugibus. sed ut edi¬
ccum ẽ. carnalem filiũ spũaliter regenerantibus. Hec
indictio ut legitur in libro penitentiali solo discipli¬
n uigore quibusdam ÷ imposita. iis uͦ de quib prę¬
locutꝰi sumꝰ. a fornicationis demore ẽ. opposita. ut

Expanded text:
gitur esse definitum quatenus usque ad septimum gradum gitur esse definitum quatenus usque ad septimum gradum cognationis nemini cubare liceat cum ea, cum qua cubuit aliquis cognationis suae, ut qui hoc visumpserit, dignus aestimetur aut legibus corripi, aut perpetuo anathemate feriri. Quod et nos scutimus, universi acclamamus, neminem dissentire novimus. Id si quis aliter fieri persuaderet aut cogeret, profecto insolubilia statuta solveret, praefatas auctoritates damnaret. Post quorum edictum, est etiam in eamdem pestem coercendam etiam sequenti tempore conjugibus indictum ut nunquam ad operam conjugalem redeat quicunque simile fecerit incestum. Nec id tantummodo indictum est incestis conjugibus, sed, ut dictum est, carnalem filium spiritualiter regenerantibus. Haec indictio, ut legitur in libro Poenitentiali, solo disciplinae vigore quibusdam est imposita, iis vero, de quibus praelocuti sumus, a fornicationis timore est apposita, ut
Abbreviated transcription (Latin):
dosus ille filiso nla filia faccaẽ. Sige pator aopofifi¬
ra a mositus cubare cũtã. cubabit simile iprore sefili
uod muantu netas sit. me tacente ortbi uriee sclle
uoo tamen  ex antiquis sc̃ĩ darnd gestis duueide ualet
uodgcarer. Cet cumabsalon eopopmas estante seriptu
alari consulto a dpateis ceon cuderas teffante seniptr̃e
gresete dorsut absElon taberriaclen in solario ⁊ parei¬
susq ẽ. adceneubinas patris encora uonenersconrahe
lusmortuca erego in domũ regiam consensu cõmunire¬
ito luor: erb orriuit rex adeas demnio incroire: Nion
ignorans sibi illicitũ esse post tantũ facinus ulteriꝰ ad
casdem secedere. Unde scriptum ẽ. Cumq uenisset re
in domũ suam ierłm. tulit decẽ mulieres concubinas
suas quas dereliquerat ad eustodiendã domũ. & tradidit
eas ineustodiã alimenta eis prebens & nonẽ ingressurd
addeas sed erant. inclusȩ usq ad diem mortis sus in uidu¬
tato ꝑmanentes. Preterea tam decretis quã coneilus le¬

Expanded text:
us illi est, illa filia facta est. Si ergo pater apposuerit amplius cubare cum ea, cubabit simul cum uxore et filia. Quod quantum nefas sit, me tacente omnibus innotescit. Quod tamen et ex antiquis sancti David gestis dilucide valet assignari. Quem cum Absaloncubinas, testante Scriptura: Tetenderunt Absalon tabernaculum in solario, ingressusque est ad concubinas patris sui coram universo Israel . Quo mortuo, et rege in domum regiam consensu communi restituto, exhorruit rex ad eas denuo introire, non ignorans sibi illicitum esse post tantum facinus ulterius ad easdem secedere. Unde scriptum est: Cumque venisset rex in domum suam Jerusalem, tulit decem mulieres concubinas suas, quas dereliquerat ad custodiendam domum: et tradidit eas in custodiam, alimenta eis praebens, et non est ingressus ad eas, sed erant inclusae usque ad diem mortis suae, in viduitate permanentes . Praeterea tam decretis quam conciliis le
Abbreviated transcription (Latin):
onis ex cederet. Id ipsũ si forte suꝑior quȩlibet potestas pi¬
sumere. accẽptaret. a deo ipsa separata. canonica ultione
terribiliter eẽt: ꝑcellenda. Unde illa euangłica sententia
qua dicit᷑. qͦd ds̃ coniunxit homo ñ separet. a quibusdam
ita ẽ. exposita ut ꝓprie contra humanȩ p̃sumptionẽ po¬
tentiȩ uideat᷑ esse posita. Prouida nanq ueritatis disper¬
satione nomen qͦd ẽ. homo appositũ esse creditur. ꝑ quod
humana potestas insinuata et̃. eognoseatur baies edis
autingurtur. & diunȩ iurtuti es. porestate separan diser

Expanded text:
onis excederet. Idipsum si forte superior quaelibet potestas pronis excederet. Idipsum si forte superior quaelibet potestas praesumere attentaret, a Deo ipsa separata canonica ultione terribiliter esset percellenda. Unde illa evangelica sententia qua dicitur: Quod Deus conjunxit, homo non separet , a quibusdam ita est exposita ut proprie contra humanae praesumptionem potentiae videatur esse posita. Provida namque veritatis dispensatione nomen, quod est, homo, appositum esse creditur, per quod humana potestas insinuata esse cognoscatur. Per hoc enim distinguitur, et divinae virtuti esse potestatem separandi