comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cordis mĩ pacemtui. Letus sũ
qr tu leta nuntiaris: meq admo¬
dũ animo reddit incolum̃. tua in¬
notescens alacͥtas. Hec nimirũ se¬
ticia nil habet de carne et sangͥne:
cũ humił ex sublimi. ex ingenua
ignobił. pauꝑ ex diuite uiuas. fr̃is fisii.
patͥiq destituta solatio. Sine du
dei concipiẽs. parturisti tand̾ sp̃m
salutis: foras utiq mittente cari¬
tate timorẽ. Oꝗͣ libentiꝰ ista pre¬
sens colloq̃rer: ꝗͣ scͥbo absens. Cre¬
de mͥ irascor occupationib quib
freq̃nter impediri uideor. nete ui¬
deam: ⁊ delector occasionib qͥb in
Rara qͥdem datur huiꝰm᷑i oportu¬
nitas: sed cara fateor ẽ .mͥ. uł ip̃a
raritas. Est enĩ sane meliꝰ uidere te
proximo uenturũ ad te: iãnc̃ preli¬
bans gaudiũ pocime pleneꝙ futur̃.¬

Expanded text:
cordis mei, pacem tui. Laetus sum, quia tu laeta nuntiaris; meque admodum animo reddit incolumem tua innotescens alacritas. Haec nimirum laetitia nil habet de carne et sanguine, cum humilis ex sublimi, ex ingenua ignobilis, pauper ex divite vivas: fratris, filii, patriaeque destituta solatio. Sine dubDei concipiens, parturisti tandem spiritum salutis, foras utique mittente charitate timorem. O quam libentius ista praesens colloquerer, quam scribo absens! Crede mihi, irascor occupationibus, quibus frequenter impediri videor ne te videam: et delector occasionibus, quibusRara quidem datur hujusmodi opportunitas: sed chara, fateor, est mihi vel ipsa raritas. Est enim sane melius videre teproximo venturum ad te, jam nunc praelibans gaudium proxime pleneque futur
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓrsus id ego cuͥpiam de xp̃o assẽ¬
serim. qd̾ mag̾ ab antixp̃o m̾ito
formidat᷑: quia uidelier ip̃e para¬
uerit sagitam suam in pharet᷑.
ut sagitaret in obscuro rectos
corde. Qnͣti namq int̾m toto or¬
be ñ baptizati moriuntur. ꝓfecto
ignorantes qͥdcum nuchodemo
ihc noctu secretoq confabulet᷑.
Quid ergo: Necdum lex promul¬
gatur. et iam preuaricantes te¬
nentur. Et quomͦ inquit credẽt
ineum quem ñ audierũt: Qͦ mͦ
uero auclient sine preclicante:
Quom̃ autẽ predicabunt nisi
mitantur: Nlecdum iniuncta.
necdum uulgata. nͣdum audita
preclicatio ẽ. et iuxta pigri ac ne

Expanded text:
prorsus id 626 ego cuipiam de Christo assenprorsus id 626 ego cuipiam de Christo assenserim, quod magis ab Antichristo merito formidatur, quia videlicet et ipse paraverit sagittam suam in pharetra, ut sagittaret in obscuro rectos corde. 2. Quanti namque interim toto orbe non baptizati moriuntur, profecto ignorantes, quid cum Nicodemo Jesus noctu secretoque confabuletur? Quid ergo? necdum lex promulgatur, et jam praevaricantes tenentur? Et quomodo, inquit, credent in eum quem non audierunt? quomodo vero audient sine praedicante? quomodo autem praedicabunt nisi mittantur? . Necdum injuncta, necdum vulgata, necdum audita praedicatio est: et juxta pigri ac ne
Abbreviated transcription (Latin):
ñ uaseret: tñ omĩno dampnari.
Ubi pͥmo de temꝑis qͥdem prefixi¬
one. durũ nimis austerumq
uidetur. ut uidelier uerbũ adhͤ
absconditum palam iam noceat
et ante iudex feriat ꝗ̃ minetur: ꝗq
int̾m intenebris loquitur ⁊ in
aure saluator. ñdum qͥdem sal¬
uet. qr ñdum apparet: et iam mũ¬
dum impleat condempnatis. Itãnes
u̾bum salutis et preceptum i¬
te. ñ prius uitam restituere ua¬
luit. qͣ mortem inflixerit. idq
eo inuocentib qͦ nescĩentib adñ
uoluntatem dñi sui. nũ gentẽ
ignorantem. et iustã. ut cum
ethuico loquamur debuit inter¬
ficere deus. Quis ita sapiat. Nõ
eqͥdem uite concordat auctori.
mortẽ nimirum qͣm ext̾minare
uenerat. litimox in initio uar̃
suarum ad preiuctitium scłi ce¬
leste adhuc recentissimũ ignorã¬
tis edictum. Nephas ẽ. profecto
sentire de omnium lar gitore bo¬
norum. qd̾ tam malũ principi¬
um decłit adueniens. Mimme

Expanded text:
non valeret, tamen omnino damnari. non valeret, tamen omnino damnari. Ubi primo de temporis quidem praefixione durum nimis austerumque videtur, ut videlicet verbum adhuc absconditum palam jam noceat, et ante judex feriat quam minetur; quodque interim in tenebris loquitur et in aure Salvator, nondum quidem salvet, quia nondum apparet, et jam mundum impleat condemnatis. Itane ergo verbum salutis et praeceptum vitae non prius vitam restituere valuit, quam mortem inflixerit; idque eo innocentibus, quo et ne scientibus adhuc voluntatem Domini sui? Num gentem ignorantem et justam ut cum etnicho loquamur debuit interficere Deus? Quis ita sapiat? Non equidem vitae concordat Auctori, morte nimirum, quam exterminare venerat, uti mox in initio viarum suarum ad praejudicium saeculi, coeleste adhuc recentissimum ignorantis edictum. Nefas est profecto sentire de omnium largitore bonorum, quod tam malum principium dederit adveniens Minime
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ. ad om̃s. Ideoq ñ querimus
pugnas uerborum. nouitates qͣ
uocum. iuxta apłicam doctri¬
nam euitamus. Patrum tãtũ
opponimus sententias. ac u̾ba
proferimus. et ñ nr̃a. Nec enĩ
sapientiores sumus qͣ patres nr̃i
Habundet sane in suo sensu qͥ
uult. qͣntum uult: dum mͦ
nos patiatur in scͥpturarum
sensib habundare. quom dicit
apłs. ñ qd̾ sufficientes simus co¬
gitare aliquid a nobis. tanꝙͣ
ex nobis: sed sufficientia nr̃a ex
deo ẽ. Scribis itaq q̃ndam asse
rere nescio quem. nam ñ nomi¬
nas. ex qͦ primũ clictum ã dño
legitur. nisi quis renatus fu̾it
ex aqua et sp̃u sc̃o. non intrabit
in regnum celorum. ex eonemi¬
nẽ absq eodem ꝑcepto actualit̾
uisibili sacram̃to. uił eius uice
martirio ullatenus potisse sal¬
uari. Set si forte illud quispiã
cum uera fide et contritione cor¬
dis expeteret. s preuentus mor¬
tis articulo assequi qd̾ cuperet

Expanded text:
esse ad omnes . Ideoque non quaerimus esse ad omnes . Ideoque non quaerimus pugnas verborum; novitates quoque vocum juxta apostolicam doctrinam evitamus. Patrum tantum opponimus sententias, ac verba proferimus, et non nostra: nec enim sapientiores sumus quam patres nostri. Abundet sane in suo sensu qui vult quantum vult, dummodo nos patiatur in Scripturarum sensibus abundare, quomodo dicit Apostolus: Non quod sufficientes simus cogitare aliquid a nobis, tanquam ex nobis; sed sufficientia nostra ex Deo est rere nescio quem nam non nominas ex quo primum dictum a Domino legitur: Nisi quis renatus fuerit ex aqua et Spiritu sancto, non intrabit in regnum coelorum , ex eo neminem absque eodem percepto actualiter visibili sacramento, vel ejus vice martyrio, ullatenus potuisse salvari; sed etsi forte illud quispiam cum vera fide et contritione cordis expeteret, sed praeventus mortis articulo assequi quod cuperet
Abbreviated transcription (Latin):
scito me quoq tarcle accepisse
ad qd̾ rescribem. Nam qd̾ miseras
ñ continuo ad me usq ꝑlatumẽ:
s pontiniaci diu ante retentũ.
Porro uͥ accepi. moram minume
feci in rescͥbendo. Cet̾um id breuiꝰ
ꝗͣ tua forte deposcebat intentio.
s ñ psane q̃ mea occupatio sin̾et.
suraui tñ ne te utcumq lateret
quicquid suꝑ int̾rogatis ego sẽ¬
tirem: tuo sane eadem mea sẽ¬
sa. et ocio et ingenio plenius astͣ¬
enda relinquens. siita oportere
cognoueris. Nec dubito ad ma¬
num tͥ eẽ rationes certas. et cõ¬
gruas auctoritates. quib faci¬
se id possis. Is ergo cuius me res¬
pondere assertionib iubes: et
nom̃ taces. tͥ nouerit a me suꝑ
consultis qd sentio dictum. nõ
sibi contradictum. etiã si quid
alit̾ ab ip̃o sapimus. Nam si
u̾um nos sapimus: u̾itas ei cõ¬
traclicit non nos. Senum sinon
confunclitur. acquiescere u̾tati:
et ueritas cum eo sapit et nos. Su
autem: seruum dei tam̃ nõ opor¬
tet litigare. secdmagis patient̃e

Expanded text:
scito me tarde quoque accepisse ad quod rescriberem. Nam quod miseras, non continuo ad me usque perlatum est, sed Pontiniaci diu ante retentum. Porro ubi accepi, moram minime feci in rescribendo. Caeterum id brevius, quam tua forte deposcebat intentio: sed non plane quam mea occupatio sineret. Curavi tamen ne te utcunque lateret quidquid super interrogatis ego sentirem, tuo sane eadem mea sensa et otio, et ingenio plenius astruenda relinquens, si ita oportere cognoveris. Nec dubito ad manum tibi esse rationes certas, et congruas auctoritates, quibus facile id possis. Is ergo, cujus me respondere assertionibus jubes, et nomen taces, tibi noverit a me super consultis quod sentio dictum, non sibi contradictum, etiamsi quid aliter ab ipso sapimus. Nam si verum nos sapimus, veritas ei contradicit, non nos. Sed enim si non confunditur acquiescere veritati, et veritas cum eo sapit, et nos. Sin autem, servum Dei tamen non oportet litigare, sed magis patientem
Abbreviated transcription (Latin):
apłi. tue religiositati ñ dñari.
s congratulari tm̃ debeam.
et iuxta u̾bum dñi. unus sit
pat̾ nr̃ in celis. nos autẽ om̃s
celsa nomĩa quib me hono¬
randum. s ñ onerandum pu¬
tasti. scuto a me ueritatis rep¬
puli. congruentius ꝓhis frẽm¬
me nominans et conseruum.
tũ ꝓpter eandem hereditatem.
tũ ꝓpter eqͣm conclitioẽm: ⁊ ne
siforte qd̃ dei ẽ. usur pauero mͣ.
audiam ab ip̃o. Si ego dñs. ubi
ẽ. timor meus : Siꝑat᷑. ubi est
honor meus : et patris qͥdem
habere me ergate affectum nõ
nego. sed auctoritatem renuo.
Nec enu de minore ut estumo
ꝗͣ pat̾no complector affcctu. hoc
ergo ꝓ tituli causa. Iam uero
ut ad reliqua epłe tue respondeã.
eãdem qͣm tu de mei. possem et
ego uicissim detui absentia non
imm̾ito facere querimoniam. nͥ¬
qi nr̃is qd̾ ip̃e ñ negas ⁊ affectib
et ꝓrofectib dĩest. p̾ponenenda uo¬
luntas. Alioquin qnego te comi¬

Expanded text:
Apostoli tuae religiositati non dominari, Apostoli tuae religiositati non dominari, sed congratulari tantum debeam, et juxta verbum Domini unus sit pater noster in coelis, nos autem omnes celsa nomina, quibus me honorandum, sed non onerandum putasti, scuto a me veritatis repuli, congruentius pro his me fratrem nominans et conservum, tum propter eamdem haereditatem, tum propter aequam conditionem, et ne, si forte quod Dei est usurpavero mihi, audiam ab ipso: Si ego Dominus, ubi est timor meus? si Pater, ubi est honor meus? . Et patris quidem habere me erga te affectum non nego, sed auctoritatem renuo. Nec enim te minore, ut existimo, quam paterno complector affectu. Haec ergo pro tituli causa. 5. Jam vero ut ad reliqua epistolae tuae respondeam, eamdem, quam tu de mei, possem et ego vicissim de tui absentia non immerito facere querimoniam; nostris quod ipse non negas et affectibus et profectibus Dei est praeponenda voluntas. Alioquin quando ego te comi
Abbreviated transcription (Latin):
nimirũ ut qͥcumq estimãt de
me sup̃id qd̾ uident in me. aut
aucliunt ex me: auertantur.
id ẽ. a laudibus meis in qͣs igna¬
ri nimie feruntur. resiliãt. et pe¬
dem retrahant. Quomͦ: Qñq ui¬
delicet cognoscentes plenius quẽ
immodatuis saudant. et cõse¬
q̃nter erubescentes. uł suũ erro
rem. uł amici deprehensam mnu¬
tilitatem. Et hoc mͦ utrumq no¬
centium genus. et illi scilier qͥ
uolũt mͥ mala. et me adula¬
torie comm̃dant. et hĩ qͥ licet
unocent̾ tñ nocent. dum beniuo¬
le qͥdem. s nimie laudant: auer¬
tantur retrorsum et erubescant.
hocẽ. tam uilis eis et abiectus
appaream. qͥtinus pudeat eos
talem ita laudasse. et sic desinãt
iam indiscrete laudare. Igitur
adu̾sus utrosq laudatores. illis
me duob munire consueui uer¬
sicłis: contra maliuolos qͥdem pͥorẽ
au̾tantur retrorsum et erubes¬
cant. qui uolunt mͥ mala. Cõ
ergo ut ad te reuertar exemplo

Expanded text:
nimirum ut quicunque existimant de nimirum ut quicunque existimant de me supra id quod vident in me, aut audiunt aliquid ex me, avertantur, id est, a laudibus meis, in quas ignari nimie feruntur, resiliant et pedem retrahant. Quomodo? Quandoque videlicet cognoscentes plenius quem immoderatius laudant, et cousequenter erubescentes vel errorem suum, vel amici deprehensam inutilitatem. Et hoc modo utrumque nocentium genus, et illi scilicet qui volunt mihi mala, et me adulatorie commendant, et hi qui, licet innocenter, tamen nocent, dum benevole quidem sed nimie laudant, avertantur retrorsum, et erubescant; hoc est, tam vilis et abjectus eis appaream, quatenus pudeat eos talem ita laudasse, et sic desinant jam indiscrete laudare. Igitur adversus utrosque laudatores illis me duobus munire consuevi versiculis: contra malevolos quidem priorem, Avertantur retrorsum et erubescant qui volunt mihi malergo, ut ad te revertar, exemplo
Abbreviated transcription (Latin):
guissimo legis accedẽs q̃driga
euugelii. et auxit ꝑfectionẽ.
et difficultatem minuit. Ue¬
locit̾ ait currit sermo eius. Ser¬
mo utiq ante notus in iudea
tm̃a. nec se p̾ sui qͥdem grauecli¬
ne uasens ultra extendere. qppe
qui et ipsius moysi manus sũo
pond̾e pregrauatas demit̾t̾et. leui¬
gatus ꝑ grãm. et rotis euugeli¬
cis suppositus. uelocit̾ in oem ter¬
ram exiuit. et infines orbis t̾re
celerrime ꝑuosauit. S longe ni¬
mis digredior. Tu itaq dilectis¬
sime cessa iam indebitis me ho¬
norib mag̃ obruere: q̃ atcołe.
Alioqͥn. cetui te immicantiũ mͥ:
amica sicet uoluntate cõmisces
Ip̃i sunt de quib soleo soli deo ita
conq̃ri inorõnibus. Et qui lau¬
dabant me: adu̾sum me iura¬
bãt. Ad qͣm meã querimoniã
dm̃ audio respondentẽ. mox ⁊
atcestantem qd̾ uerax sit. Uere
inqͥt qui te beatificãt in errorẽ
adu̾sarios a me qñq intorta ma¬
ledictio. uł imprecatio. exponere
debeo qualit̾ intelligam. Precor

Expanded text:
issimo legis accedens quadriga Evangelii, et auxit perfectionem, et difficultatem minuit. Velociter, ait, sermo ejus . Sermo utique ante notus in Judaea tantum, nec se prae sui quidem gravedine valens ultra extendere, quippe qui et ipsius 74 Moysi manus suo pondere praegrava tas demitteret, levigatus per gratiam, et rotis evangelicis superpositus, velociter in omnem terram exivit, et in fines orbis terrae celerrime pervolavit. Sed longe nimis digredior. 3. Tu itaque, dilectissime, cessa jam indebitis me honoribus magis obruere quam attollere; alioquin coetui te inimicantium mihi, amica licet voluntate, commisces. Ipsi sunt de quibus soleo soli Deo ita conqueri in orationibus: Et qui laudabunt me, adversum me jurabant . Ad quam meam querimoniam Deum audio respondentem mox, et attestantem quod verax sit: Vere, inquit, qui te beatificant, in errorem adversarios a me quandoque intorta maledictio vel imprecatio, exponere debeo qualiter intelligam. Precor
Abbreviated transcription (Latin):
qͥtatẽ. Alioqͥ qd̾ consiliũ datis mi¬
seris abbatib ilis. quos ad accusand̃
eũ uocatio apłica romã traxit. s et
aliis ꝗͣ płib ex illo ep̃atu uiris religi¬
osis. sit̃ ne obeclituri huic. ⁊ sacra¬
m̃ta accepturi ab homine bis intru¬
so. pͥmo qͥdem ꝑ regem. deinde ꝑle
gatũ. quippe qͥ illũ in scũariũ dei
contͣius et fas. contͣ mãdatum sũ¬
mi pontificis. in iniuriã summe
sedis. et tociꝰ romane curie. cũ ñ po¬
tuit ꝑ ostiũ. fodit argenteo ut aiũt
sarcło. unde impudent̃ intrusit. Añ
nͥ fallor suis secdib exulab̃t ꝙͣ dare aeqͥ¬
escãt manꝰ ydolo huic. nͥ ur̃a iolen¬
ta auctoritas obiuarit. Cec̾m q̃ sc̃ĩori

Expanded text:
quitatem . Alioquin quod consilium datis miquitatem . Alioquin quod consilium datis miseris abbatibus illis, quos ad accusandum eum vocatio apostolica Romam traxit; sed et aliis quam pluribus ex illo episcopatu viris religiosis? sintne obedituri huic, et sacramenta accepturi ab homine bis intruso, primo quidem per Regem, deinde per Legatum? Quippe qui illum in sanctuarium Dei, contra jus et fas, contra mandatum summi Pontificis, in injuriam summae Sedis et totius Romanae curiae, cum non potuit per ostium, fodit argenteo, ut aiunt, sarculo, unde impudenter intrusit. Ante, nisi fallor, suis sedibus exsulabunt, quam dare acquiescant manus idolo huic, nisi vestra violenta auctoritas obviarit. Caeterum quam sanctiori
Abbreviated transcription (Latin):
etiã roma cognoscẽt: Qmͣ meliꝰ in roma¬
na curia causa eius minime uentila¬
ta fuisset. et ñ tang̾et uł sac̃ luina
gñalis atq horribilis fetor. Qmͣ to¬
lerabiliꝰ ignorasset apłica secdes tã in¬
tołabile malũ. qͣm tol̾at manifestũ.
Quid istud tem̾itãs fuit: Publice
infamatꝰ. añ iudicẽ accusatꝰ. nec pur¬
gatꝰ. immo et comuctꝰ. et sic consecra¬
tus ẽ: Nid̾it qui huic manũ post ista
bit sic se ex littis apłicis ad se ꝓ ħ ip̃o
directis. eadẽ cõꝑisse. Dicat forte a¬
liqͥs. qr ñ ẽ datũ iuditiũ. ñ fuisse
conuictũ. ego dico et confessũ. Nlã
qui ut uiditiũ euad̾et. ultro elegit
ad testimoniũ . R. decani confug̾e.
illos deficiente quid nͥ suo iudicio
a causa decicdit. ore ꝓpͥo condẽpnatꝰ:
Que cum ita sit: uidete dñe pat̃ ne
declinet cor ur̃m in opꝰ malicie qm̃
scd̃m ꝓph̾am declinantes in obliga¬
tioẽm adducet dñs cũ oꝑantib ini¬

Expanded text:
etiam Roma cognosceret? Quam melius in Romaetiam Roma cognosceret? Quam melius in Romana curia causa ejus minime ventilata fuisset et non tangeret vel sacra limina generalis atque horribilis fetor! Quam tolerabilius ignorasset apostolica Sedes tam intolerabile malum, quam tolerat manifestum! Quid istud temeritatis fuit? Publice infamatus, ante judicem accusatus, nec purgatus, imo et convictus, et sic consecratus est. Viderit qui huic manum post ista bit sic se ex litteris apostolicis ad se pro hoc ipso directis eadem comperisse. Dicat forte aliquis, quia non est datum judicium, non fuisse convictum. Ego dico et confessum. Nam qui, ut judicium evaderet, ultro elegit ad testimonium Willelmi decani confugere: illo sibi deficiente, quid nisi judicio suo a causa decidit, ore proprio condemnatus? 3. Quae cum ita sint, videte, domine Pater, ne declinedum prophetam, declinantes in obligationem adducet Dominus cum operantibus ini
Abbreviated transcription (Latin):
de qͦ p̾sum̾e uisus ẽ defecit ei. ne sͥ ip̃e
defice̾t peierans. Qñ enĩ uir bonus
attestaret᷑ honuĩ quẽ rumor publice
opiniõis. et oꝑis uitas detestatur:
id sero. Heu notꝰ ẽ orbi tͥumphꝰ diabłi.
u̾q ꝑtonat plausus incurũcisoꝵ et
planctꝰ bonoꝵ. ꝓeo qd̾ uideat᷑ nc̃ sapi¬
entiã uicisse malicia. Monstrat᷑ di¬
gito matͥs eccłie turpitudo. patͥs in¬
nocentii uendarident᷑. denudata a
seruo neqͣ qm̃ mortuũ putat. s u¬
uit in uobis. Si is exitꝰ imminebat.
cͤ e longinqͦ romã ẽ ꝑtracta causa.
spurcissima. umbra magis ⁊ angu¬
lo digna. eͣ tanta mari t̾raq a ml¬
tis assũpta fatigatio. cur afinib t̾re
euocati uiri religiosi qui eũ accusarẽt.
et pauꝑum xͥ marsupia longi itin̾is
expensic exhaustasũt: Nõ pot̾at ep̃a¬
ri turpis infamis ꝙ ꝑsona. qd̾ inuitꝰ
dolensq: loquor. nͥ que millo horre¬
bat. anglia. francia. ab hominabat᷑

Expanded text:
de quo praesumere visus est, defecit ei, ne sibi ipsi de quo praesumere visus est, defecit ei, ne sibi ipsi deficeret pejerans. Quando enim vir bonus attestaretur homini, quem rumor publicae opinionis et operis veritas detestatur? id sero. Heu! notus est orbi triumphus diaboli. Ubique pertonat plausus incircumcisorum et planctus bonorum, pro eo quod videatur sapientiam vicisse malitia. Monstratur digito matris Ecclesiae turpitudo: patris Innocentii verenda irridentur, denudata a servo nequam, quoniam mortuum putat: sed vivit in vobis. Si is exitus imminebat, cur e longinquo Romam est pertracta causa spurcissima, umbra magis et angulo digna? cur tanta mari terraque a multis assumpta fatigatio? cur a finibus terrae evocati viri religiosi qui eum accusarent, et pauperum Christi marsupia longi itineris expensis exhausta sunt? Non poterat episcopari turpis infamisque persona quod invitus dolensque loquor, nisi quae in illo horrebat Anglia, Francia abominabatur,
Abbreviated transcription (Latin):
tiet᷑ in geth. neq in compitis ascalo¬
nis: S ut u̾bum abbreiatũ faci¬
ã aurib occupatis: audiat paucis
amꝰ. Cũ in multis accusaret᷑ is qui
Sͥ uendicare electioẽm ĩ p̃fata eccłia
ĩpie cupiebat. tãdem om̃is contro¬
u̾sia ad testimoniũ uiri illustris .W.
ut nͥ capitłm intrusioĩs qd̾ huic int̾
cet̾a impingebat᷑. ille ꝓpͥe manꝰ iuira¬
m̃to amou̾et. sius oĩo conatib tanta
frustraret᷑ ambitio. Hoc autẽ ñ ex iu¬
dicio. sex misccłia. sic enĩ rogauerat
ip̃e. Mitissima plane sententia. qͥppe
cũ de płimis et pessimis pulsaret᷑. q̃
nullatenꝰ ꝓpulsare ualebat. Et utinã
uł ip̃a stet. Quid enum siñ sufficit iuri.
dũmͦ sufficiat eccłie lib̾ationi᷑: Non
causam᷑ sententie remissioẽm q̃ nil
nocuit. Neq enĩ ꝓfuit adusario et¬
si largior indulgentia. qͥne ip̃m qd̾ ul¬
tro spopond̾at. imple̾ p̾ualuit. Nã

Expanded text:
tietur in Geth, neque in compitis Ascalotietur in Geth, neque in compitis Ascalonis? Sed, ut verbum abbreviatum faciam auribus occupatis, audiat paucis amus. Cum in multis accusaretur is qui sibi vindicare electionem in praefata Ecclesia impie cupiebat, tandem omnis controversia ad testimonium viri illustris Willut nisi capitulum intrusionis, quod huic inter caetera impingebatur, ille propriae manus juramento amoveret, suis omnino conatibus tanta frustra retur ambitio. Hoc autem non ex judicio, sed ex misericordia: sic enim rogaverat ipse. Mitissima plane sententia, quippe cum de plurimis et pessimis pulsaretur, quae nullatenus propulsare valebat. Sed utinam vel ipsa stet. Quid enim si non sufficit juri, dummodo sufficiat Ecclesiae liberationi? Non causamur sententiae remissionem quae nil nocuit. Neque enim profuit adversario etsi largior indulgentia, qui ne ipsum quod ultro spoponderat, implere praevaluit. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
ñ decuit.: ñ tã nos lesit q̃ seip̃m. Mag̾
nãq ita scͥbendo suam ꝓdidit lerutatẽ.
qͣm nr̃m deprehendit errorẽ. Qmqͣ ⁊
silesisset in aliquo. nr̃m tñ ñ erat repo¬
ne malũ. Attencdis ꝓinde ñ qd̾ ille m̾e¬
atur. s qd̃ me decet. donar iuueni ⁊̃
a uob̾ hãc culpã rogo et supplico. que
a scͥbendis. tractandis ue. q̃ supͣ ip̃m
ẽẽ constit̾it. slã ut liqͥdo satis apparet
inh exiguo qd̾ p̃sumpsit. opꝰ erat sti¬
lo. et animo mat᷑iori. Certũ sit enim
uob̃ hoĩem licet in breui pagina aut
ñ scͥpsisse ut sensit. aut ñ sensisse ut
portet uos scd̾m iusticiã que ex ce.
lege ẽ suscitare semen frĩs ur̃i de .xx.
functi. Qd̃ digne implebit᷑ si pape ĩ¬
nocentio cui in heditate dñi succes¬
sistis. et defenditis bene gesta. ⁊ minꝰ
adimpleta ꝑficitis. Pre manib ẽ ĩ
at: At quomͦ executioni mãdatũ
sit qd egssum ẽ de labiis tanti uiri.
utinã nesciret᷑. Quis det ut annun¬

Expanded text:
n decuit, non tam nos laesit, quam se ipsum. Magis namque ita scribendo suam prodidit levitatem, quam nostrum deprehendit errorem. Quanquam etsi laesisset in aliquo, nostrum tamen non erat reponere malum. Attendens proinde non quod ille meretur, sed quod me decet, donari juveni etiam a vobis hanc culpam rogo et supplico, quaea scribendis tractandisve quae supra ipsum esse constiterit. Nam, ut liquido satis apparet, in hoc exiguo quod praesumpsit, opus erat stilo et animo maturiori. Certum enim sit vobis, hominem, licet in brevi pagina, aut non scripsisse ut sensit, aut non sensisse ut portet vos secundum justitiam, quae ex lege est, suscitare semen fratris vestri defuncti. Quod digne implebitur, si papae Innocentio, cui in haereditate Domini successistis, et defenditis bene gesta, et minus adimpleta perficitis. Prae manibus est in at? At quomodo exsecutioni mandatum sit quod egressum est de labiis tanti viri, utinam nesciretur. Quis det ut non annun
Abbreviated transcription (Latin):
am satis uł ex parte zelo et affectui
qui loqtur. Non u̾eboretatem. dig¬
nitate non t̾rebor. ñcunctabor ad
nom̃ grande magistri ulgii. Nam
qͦ grandiꝰ nom̃. eo qͣuius scandalũ.
Propt̾ea meĩpm tͥnsgrecliar. et ero
insipiens. Senorem increpabo.
ep̃m arguã. Magistrũ conabor do¬
cere. consiliũ dare sapienti. slullũ
p̾sumptionis genus pret̾eat caritas.
et emulatio qͣm olim ꝑ scĩtate et

Expanded text:
am satis vel ex parte zelo et affectui am satis vel ex parte zelo et affectui qui loquitur. Non verebor aetatem, dignitate non terrebor, non cunctabor ad nomen grande magistri Ulgerii. Nam quo grandius nomen, eo grandius scandalum. Propterea me ipsum transgrediar, et ero insipiens. Seniorem increpabo, episcopum arguam, magistrum conabor docere, consilium dare sapienti. Nullum praesumptionis genus praetereat charitas et aemulatio, quam olim pro sanctitate
Abbreviated transcription (Latin):
xit. Unde addo solita pͥsumptiõe.
di puero uro credetis homĩem hũc
qui beneficio pietatis ur̃e abutit᷑
in claustrũ suum remitt̾etis. ⁊ do¬
mino abbati case dei mandaretis.
ut in monast̾io qd̾ ille inutiliter oc¬
cupat. iurũ religiosum ꝓmoueret.
et regłarem orclinaret conuentũ.
Hoc plane dignum apłatu ũro.
lib̾aretis aĩam p̾dicti hominis et
ip̃m cui incubat monast̾ium. Ad¬
neutrũ inobs ẽ caritas. et has opor¬
tet dare et illas ñ omitt̾e. Has uo¬
bis. illas mͥ. et pusillis multis mei
similib. qui scandalizant᷑. Dicitis
portarem. tãtum uos ñ eẽtis in
causa. slam inculpa dice̾ ñ audeo.
llõ ẽ meum discutere hoc ẽ qui q̃¬
rat et udicet. Ue homini illi. ꝑ quẽ
scãdalum uenit. Iudiciũ ꝓfecto por¬
tabit quisqͥs ẽ ille uł illa. Cet̾m ad
uos mͥnunc sermo. Susturete mo¬
dicum quid insipientie mee. Quia
semel cepi. loqͣr ad dñm meũ. faci¬

Expanded text:
xit. Unde addo solita praesumptione: xit. Unde addo solita praesumptione: Si puero vestro crederetis, hominem hunc, qui beneficio pietatis vestrae abutitur, in claustrum suum remitteretis, et domino abbati Casae-Dei mandaretis ut in monasterio, quod ille inutiliter occupat, virum religiosum promoveret, et regularem ordinaret conventum. Hoc plane dignum apostolatu veliberaretis animam praedicti hominis, et ipsum, cui incubat, monasterium. neutrum inops est charitas, et has oportet dare, et illas non omittere: has vobis, illas mihi, et pusillis multis mei similibus, qui scandalizantur. Dicitis portarem, tantum vos non essetis in causa. Nam in culpa dicere non audeo. Non est meum discutere hoc: est qui quaerat et judicet. Vae homini illi per quem scandalum venit! judicium profecto portabit quisquis est ille, vel illa. Caeterum ad vos mihi nunc sermo: sustinete modicum quid insipientiae meae. Quia semel coepi, loquar ad dominum meum: faci
Abbreviated transcription (Latin):
et hoc uiuoinnocentio: Pecca sñ
dubio nr̃a hoc faciũt. qd dñs m̃c
tã sero adu̾tit m̃tientes sibi. tã
lente exaucdit clamantes ad se: in
hac causa dũtaxat. sã alias qͥd̃
scimꝰ familiare ẽẽ domino meo et
cito intelligere. et facile misẽri. Pro¬
ter eum qui elegit uos. et posinit
uos refugium opp̾ssorum: ponite
iam tãdem finem. et malicie opp̾s¬
soris. et laborib opp̾ssorum. afflic¬
toꝵ. quia satis ut̃q res uenit in
lucẽ et manifestatioẽm. Deniq
ad mãdatum bñplaciti dñi m̃iẽ
causa discussa et t̾minata. suꝑẽ
ut ipsuis auctoritate data sentẽ¬
tia confirmet᷑. Ergone si uen̾it hõ
mendax adu̾sus tantoꝵ uurorum
testimoniũ. ualentinũ loqͦr et
gͣnnopolitanũ audietur: It̾m
supplico. et ad pedes dommi mei ea qͣ
possum mente auxia descendo. ne
ab homine iniquo et doloso ueligi¬
ꝯsum monast̾ium destruat᷑. Etenĩ
ñ parcet nr̃o. qui suũ pene destru¬

Expanded text:
et hoc vivo Innocentio? Peccata sine et hoc vivo Innocentio? Peccata sine dubio nostra hoc faciunt, quod dominus meus tam sero advertit mentientes sibi, tam lente exaudit clamantes ad se; in hac causa duntaxat: nam alias quidem scimus familiare esse domino meo, et cito intelligere, et facile misereri. Propter eum qui elegit vos, et posuit vos refugium oppressorum, ponite jam tandem finem et malitiae oppressoris, et laboribus afflictorum: quia satis utraque res venit in lucem et manifestationem. 191 Denique ad mandatum beneplaciti domini mei causa discussa, et terminata est: superest ut ipsius auctoritate data sententia confirmetur. Ergone si venerit homo mendax adversus tantorum virorum testimonium Valentinum loquor, et Gratianopolitanum, audietur? Iterum supplico, et ad pedes domini mei ea qua possum mente anxia descendo, ne ab homine iniquo et doloso religiosum monasterium destrui patiatur. Etenim non parcet nostro, qui suum pene destru
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ iustorum. slimirũ ꝓpt̃ illud
qd̾ sequit᷑. ut ñ extendãt iusti ad
illõ qd̾ alibi dicit᷑. qr dũ suꝑbit im¬
puis incenditur pauꝑ. et unde alt̾
torq̃tur in corpore. inde alt̾ grauiꝰ
in anima perit. Est item monast̾i¬
um de nr̃o orcdine uicinũ huic ꝙ
maloꝵ similit̾ hominũ graui in¬
festatiõe uexatur. et ñ ẽ qui re¬
dunat. neq qui saluum faciat.
et ppt̾ hoc quoq puer ũr pat̾na
uestra iuiscera lacmosis precib cõ¬
cut̾e ñ u̾etur. Qui illi sinit ho¬
mines que ue occasio calũpniã¬
di. p̾sentiura lator abbas. uera¬
ciet uiua uoce refe̾t uobis. Deus
om̃ip̃c uos nob̾ conseruet longis
temꝑib ad nr̃am omĩum ꝓtectio¬
nẽ qui in habitu et ꝓposito et pe¬
nitẽcie pauꝑem uitã ducimus
ut sine timore de manu mumicoꝵ
nr̃orum lib̾ati seruiamꝰ illi. Ad¬
suꝑbit impius et incendit᷑
pauꝑ Iisq̃quo a tãta impuden¬
tia. innocentia tanta uexatur.

Expanded text:
tem justorum: nimirum propter illud tem justorum: nimirum propter illud quod sequitur, Ut non extillud quod alibi dicitur, Quia, dum superbit impius, incenditur pauper : et unde alter torquetur in corpore, inde alter gravius in anima perit. 3. Est item monasterium de nostro Ordine vicinum huic, quod malorum similiter hominum gravi infestatione vexatur, et non est qui redimat, neque qui salvum faciat. Et pro hoc quoque puer vester paterna vestra viscera lacrymosis precibus concutere non veretur. Qui illi sunt homines, quaeve occasio calumniandi, praesentium lator abbas veraci et viva voce referet vobis. Deus omnipotens vos nobis conservet longis temporibus, ad nostram omnium protectionem, qui in habitu et proposito poenitentiae pauperem vitam ducimus, ut sine timore, de manu inimicorum nostrorum liberati, serviamus illi erbit impius, et incenditur pauper? usquequo a tanta impudentia innocentia tanta vexatur,
Abbreviated transcription (Latin):
religiosus abbas case dei in mona¬
chosuo. tot et tanta uicia aut ig¬
norare possit aut dissimulare. S
de hoc quid ad nos: ip̃e uid̾it. Ip̃e
suo dño stat. aut cadit. Nlob̾ suffi¬
cit lib̾ari de manib eius. Auobis
id omĩmod̾ flagitamus qd̃ alu¬
de fcustra temptatũ ẽ. Crrcũspexi¬
mꝰ et ñ erat auxiliator. uentũ ẽ
ad cõmune refugium. illo cõfu¬
gimꝰ. uͥ confidimus lib̾ari. Can¬
tũ assit pietas. nãfacultas ñ deẽ.
Etqͥdem ex pͥuisegio seclis apłice
constat summã perum. ad ur̃am
potissimũ ꝑtin̾e sũmã auc̃tori¬
tatẽ et plenariã potestatem. ue¬
rũ hoc int̾ceta urr̃i singłaris pͥma¬
tꝰ insignia. specialius illustriusq
nobilitat irc̃m. et inclitum red¬
dit apłatum. si eripitis pauperẽ
de manu fortiorũ eius. suuilla meo
uidicio in corona ur̃a p̾ciosior gẽ¬
ma.zelo illo ur̃o quoemulari cõ¬
sueiistis opp̾ssos. nec relinquitis

Expanded text:
religiosus abbas Casae Dei in monareligiosus abbas Casae Dei in monacho suo tot et tanta vitia aut ignorare possit, aut dissimulare. 2. Sed de hoc quid ad nos? ipse viderit: ipse suo domino stat aut cadit. Nobis sufficit liberari de manibus ejus. A vobis id omnimodis flagitamus, quod aliunde frustra tentatum est. Circumspeximus, et non erat auxiliator. Ventum est ad commune refugium: illo confugimus, ibi confidimus liberari. Tantum adsit pietas; nam facultas non deest. Et quidem ex privilegio Sedis apostolicae constat, summam rerum ad vestram potissimum respicere summam auctoritatem et plenariam potestatem. Verum hoc inter caetera vestri singularis primatus insignia, specialius nobiliusque nobilitat vestrum et inclytum reddit apostolatum, si eripitis pauperem de manu fortiorum ejus. Nulla meo judicio in corona vestra pretiosior gemma zelo illo vestro, quo aemulari consuevistis oppressos, nec relinquitis
Abbreviated transcription (Latin):
putãs laborẽ uie. ñ expensas. ñ ꝑi¬
cłm tempis. Dedit manus morti.
ne uiuat in ꝑturbatiõe. qͥetis ama¬
tor. Clem̃ter q̃so respicite suꝑ ege¬
nũ et pauꝑem. nec frustra ur̃is pa¬
t̾nis aurib intimatꝰ fit. tantillar̃
uirium tantꝰ labor et dolor. Olim
homĩe illo qui huic mͦ calũpniat᷑
qd̾ sui eẽt et preuaricator ꝓpositi et
monast̾ii dissipator. Nũc autẽ ⁊
flens dico inimicũ crucis xͥ. scoꝵ¬
qͥ in circuitu eiuc sũt. iuolentissi¬
mũ opp̾ssorem. et calupniatorem
pauꝑum. Qui ꝓp̾a iampene ñ ha¬
bens que deuoret. in ꝓxima passĩ
more tirannico debaccat᷑. Mona¬
chum habitu m̃tiens. re exhibet
unum de predonib. Omĩno. im¬
memor regłarium traditionum¬
suar̃. legum. canonumq contẽp¬
tor. frontosus ad u̾ecũdiam. insẽ¬
satꝰ ad metũ. inflexibił ad pieta¬
tem. adiram p̾ceps. audax ad facinꝰ.
pnus ad iniurias. Et miror quor uir

Expanded text:
putans laborem viae, non expensas, non periputans laborem viae, non expensas, non periculum temporis. Dedit manus morti, ne vivat in perturbatione, quietis amator. Clementer, quaeso, respicite super egenum et pauperem: ne frustra vestris paternis auribus intimatus sit tantillarum virium tantus 190 labor et dolor. Olim homine illo, qui huic modo calumniatur, quod sui esset et praevaricator propositi, et monasterii dissipator. Nunc autem et flens dico inimicum crucis Chris in circuitu ejus sunt, violentissimum oppressorem, et calumniatorem pauperum: qui propria jam pene non habens quae devoret, in proxima passim more tyrannico debacchatur. Monachum habitu mentiens, re exhibet unum de praedonibus, omnino immemor regularium observationum, legum canonumque contemptor. Frontosus ad verecundiam, insensatus ad metum, inflexibilis ad pietatem, ad iram praeceps, audax ad facinus, pronus ad injurias. Et miror quomodo vir
Abbreviated transcription (Latin):
abbatis cariloci sic accipimus.
qi iam mortuum uideamus. Uob̃
maxĩe qd̾ uehem̃ter doleo imputat᷑
qͥcqͥd illi ꝑiculi imminet. qͥcqͥd labo¬
monium ꝑhibent nobis qui int̾fu¬
er̃t actioni. qd̾ nͨ sincere nͥ scd̾m ĩti¬
ciam in ea uos habuistis. Et credo
ex parte. Nã et uen̾abilis abbas
belle ualł. ñ multũ sibi cõplacet
in uobis. Nolite q̃so nolite ꝑsequi
seruos dei. qͥb dictũ ab ip̃o legitis.
b nr̃is. si quid aliqͥd aliq̃n sensimꝰ¬
bene de uobis. Et ħita diciꝰuobiᷤ ñ
qr uos nõ diligimꝰ. s ut de medio fiat
quo pot̾ conting̾e ut ñ diligamus.
Dico autẽ tanqͣ amicus. ñ expeclit
qd̾ actum ẽ. sicut actũ ẽ. innotescat.
guidonẽ cari loci abbatẽ ũr̃o cons¬
pectui p̾sentatur: puto satis appa¬
ret. et lacessentis inuiria. et inno¬
cẽtia patientis. et incuria iudicis.
Beniq uiolentia calũpniantis. et
inopia iusticie. compulsus ẽ. pauꝑ
confuge̾ ad ur̃ãm p̾sentiam. nõ re¬

Expanded text:
abbatis Chari-Loci sic accipimus, quasi jam mortuum eum videamus. Vobis maxime quod vehementer doleo imputatur quidquid illi periculi imminet, quidquid labomonium perhibent vobis qui interfuerunt actioni, quod nec sincere, nec secundum justitiam in ea vos habuistis. Et credo ex parte. Nam et venerabilis abbas Bellae-Vallis non multum sibi complacet in vobis. Nolite, quaeso, nolite persequi servos Dei, quibus ab ipso dictum legitis: ris, si quid aliquando bene sensimus de vobis. Et haec ita dicimus vobis, non quia vos non diligimus, sed ut de medio fiat, quo potest contingere ut non diligamus. Dico autem tanquam amicus: non expedit quod actum est, sicut actum est, inGuidonem Chari-Loci abbatem vestro conspectui praesentatur, puto, satis apparet et lacessentis injuria, et innocentia patientis, et incuria judicis. Denique violentia calumniantis et inopia justitiae compulsus est pauper confugere ad vestram praesentiam, non re
Abbreviated transcription (Latin):
aliq̃n tͥnsponaric suꝑ omia bona do¬
mini tui. Tu autẽ cura inueniri
fidelis seruus et prudenc. conser¬
ius tuis celeste triticum cõmuni¬
care. absq inuidia. et absq desidia
erogare. et noli frustra assum̃e
excusatioẽm qͣi de tui nouitate.
aut imꝑitia. qd̾ putas forte uł simu¬
las. Nam nec st̾ilis u̾ecundia grata
ẽ. nͭ humilitas p̾ter u̾itatem lauda¬
bilic. Officiũ ergo tuum atcende. pes¬
le timorẽ consid̾atiõe officii. age ut
magist̾. Nouus ec s debitor. Extunc
te nou̾is debitorẽ. ex qͦ te alligasti.
stũquid nouitas excusabit apd̾ cõ
fen̾ator: S ñ sum inqͥs ad ista suf¬
ficiens. Quasi uero deuocio tua
accepta ñ sit ex eo qd̾ habes: ñ ex eo
qd̾ non habes. De solotͥ creditõ ta¬
lento respond̾e tͥ para: securus de re¬
liqͦ. Si multũ accepisti. da multũ.

Expanded text:
aliquando transponaris super omnia bona Doaliquando transponaris super omnia bona Domini tui. 2. Tu autem cura inveniri fidelis servus et prudens, conservis tuis coeleste triticum communicare absque invidia, et absque desidia erogare; et noli frustra assumere excusationem, quasi de tui novitate aut de imperitia, quod putas forte, vel simulas. Nam nec sterilis verecundia grata est, nec humilitas praeter veritatem laudabilis. Officium ergo tuum attende. Pelle pudorem consideratione officii, age ut magister. Novus es, sed debitor: et ex tunc te noveris debitorem, ex quo te alligasti. Numquid novitas excusabit apud credfenerator? Sed non sum, inquies, ad ista sufficiens. Quasi vero devotio tua accepta non sit ex eo quod habes, non ex eo quod non habes. De solo tibi credito talento respondere tibi para, 193 securus de reliquo. Si multum accepisti, da multum.
Abbreviated transcription (Latin):
misisti affectum tuũ redolet.
mouet meũ. Et doleo qd̵ ꝓut mo¬
ueor. ñ possum rescͥbere. Nec unmo¬
ror in excusãdis excusationib sci¬
enc qd̾ scientime loquor. Nosti ĩꝙͣ
sub qua sarcina gemo. et gemitꝰ
meus a te non ẽ absconditus. Cuũ
ꝓscedule breuitate affectum ne et¬
times quẽ nulla sin ꝓlixitate ex¬
plicare posset or̃o. Et malicia qͥdẽ
occupationum pot̃ fac̾e ut pauciꝰ
scͥbam. s ñ ut parum diligam. Ac¬
tũ sane excludat. uł impecliat actꝰ
S ñ quid affectum: Sic̃ mat̾ uni¬
cum amat filium. ita te diligebã
adhentem lat̾i meo. placentẽ cordi
meo. Diligam et absentẽ. ne sola¬
tiũ meũ ex te. et ñ te uidear dise¬
xisse. Eras ꝑnecessariꝰmͥ. atq hinc
uł maxĩe claret q̃ sinc̾e te diligã.
Hodie nempe ñ te caruissẽ: si que¬
sissẽ q̃ mea sũt. Nũc autẽ uides qd̾
sp̾tis utilitatib meis. tuis compẽ¬
diis nõ inuidi. ponẽc te utiq ibi. undi

Expanded text:
misisti, affectum tuum redolet, misisti, affectum tuum redolet, movet meum. Et doleo quod prout moveor non possum rescribere. Nec immoror in excusandis excusationibus, sciens quod scienti me loquor. Nosti, inquam, sub qua sarcina gemo: et gemitus meus a te non est absconditus. Tu vero pro schedulae brevitate affectum non aestimes, quem nulla sui prolixitate explicare posset oratio. Et malitia quidem occupationum potest facere ut paucis scribam, sed non ut parum diligam. Actum sane excludat, vel impediat actus: sed numquid affectum? Sicut mater unicum amat filium, ita te diligebam, haerentem lateri meo, placentem cordi meo. Diligam et absentem, ne solatium meum ex te, et non te videar dilexisse. Eras perneccessarius mihi. Atque hinc vel maxime claret quam sincere te diligam. Hodie nempe non te caruissem, si quaesissem quae mea sunt. Nunc autem vides quod, spretis utilitatibus meis, tuis compendiis non invidi, ponens te utique ibi, unde
Abbreviated transcription (Latin):
reqͥrit de ore eius. angłs enĩ dñi ẽ.
Siergo hoc scandalum cũ possitis
ñ tollitis: plane ñ impletis mini¬
st̾ium ur̃m. Qd̃ quid̃ annulta sit
culpa. uos iudicabitis. Egouͦ ne ħ
sufficere dix̾im. siñ et honorifica¬
tis. Est quoq qd̃ adhuc addam nͥ
qr timidior sum fateor q̃ promisi.
S tuciꝰ adduco magr̃m quinon
ue̾atur ep̃c ep̃o nudam dic̃e u̾ita¬
tem. hocip̃m inquit delictum ẽ
in uobis. qd̾ causas habetis inter
uos. Quare ñ mag̾ fraudem pati¬
mini: opposuit specłm. resulsit ĩti¬
cie sol. ernicuit uitas. neuus ap¬
paruit. Qnͣti ẽ igit᷑ nescio q̃ illa
possessiũcula maledc̃a. ut ult̾iis iã¬
aut possit obumbrare tã manifestã
u̾itatem. aut impelire tã optatã
correptioẽm: Inspiret uob deus ac¬
qͥescere consilio. ut ñ dicam nr̃o s
oĩum qui emulantur uos dĩemu¬
latione reu̾ende et om̃i gła ꝓseq̃n¬
de pater. Ad balduinũ abbatẽ reati¬

Expanded text:
requirunt de ore ejus; angelus enim Domini est . requirunt de ore ejus; angelus enim Domini est . Si ergo hoc scandalum, cum possitis, non tollitis, plane non impletis ministerium vestrum: quod quidem an nulla sit culpa, vos judicabitis. Ego vero nec hoc sufficere dixerim, si non et honorificatis. 3. Est quoque quod adhuc addam, nisi quia timidior sum, fateor, quam promisi. Sed tutius adduco magistrum, qui non vereatur episcopo nudam dicere veritatem. Hoc ipsum, inquit, dilectum est in vobis, quod causas habetis inter vos. Quare non magis fraudem patimini? Opposuit speculum, refulsit justitiae sol, emicuit veritas, naevus apparuit. Quanti est igitur nescio quae illa possessiuncula maledicta, ut ulterius jam possit aut obumbrare tam manifestam veritatem, aut impedire tam optatam correptionem? Inspiret Deus vobis acquiescere consilio, ut non dicam nostro, sed omnium qui aemulantur vos Dei aemulatione, reverende et omni gloria prosequende pater.
Abbreviated transcription (Latin):
gaucdio in hoc m̾liano lumine
exultare solebat. Uerũ uos qͣntũ
ꝓpͥam głam contẽpnatis. satis ap¬
paret. Laudo. ssinonusq ad in¬
iuriã dei. Laudo et constantiã
qͥnec suminis potestatib ceditis.
natiꝰ q̃ constantius id agi a uob̾
uid̾etur. Qm głosius et certe sãc¬
tius uobis illatam iniuriã fortit̾
sustiñetis. et famã ur̃am ad głam
fiditis subhocscandalo. Nec enĩ
excusat uoꝰ ÷ siin quẽpiam alt̾m
iure culpã refunditis. Esto qd̾ aliꝰ
mou̾it scandalum. ꝓfecto cõpes¬
c̾e uos potestis. Nolle compesce sine
cuspaerit. aut uͦ compesce̾ sñ gła
erit: Malum si compͥmas tuũ. ue¬
putabit᷑ tͥ ad iusticiã: si alienum
ad głam. Quicũq auctor sit scã¬
dali. a uob̾ oĩmodis exigitur tolli.¬
et in eosolo excusatũ dicimus si nõ
potestis. Anñ deniq minist̾iumẽ
angłorum tolle scãdala de regno
dei. Sidix̾itis quid ad uos. arguet
uos illa sententia. Labia sacerdo¬
tis custodiunt scientiam. et legẽ

Expanded text:
gaudio in hoc meridiano lumine exsultare solebat. 2. Verum vos quantum propriam gloriam contemnatis, satis apparet. Laudo, sed si non usque ad injuriam Dei. Laudo et constantiam, qua nec summis potestatibus ceditis nacius quam constantius id agi a vobis videretur. Quam gloriosius, et certe sanctius vobis illatam injuriam fortiter sustineretis, et famam vestram ad gloriam fiditis sub hoc scandalo. Nec enim excusat vos, etiamsi in quempiam alterum jure culpam refunditis. Esto quod alius moverit scandalum: profecto compescere vos potestis. Nolle compescere, sine culpa erit? aut vero compescere, sine gloria erit? Malum si comprimas tuum, reputabitur tibi ad justitiam; si alienum, ad 192 gloriam. Quicumque auctor sit scandali, a vobis omnimodis exigitur tolet in eo loco excusatum dicimus, si non potestis. An non denique ministerium est Angelorum, tollere scandala de regno Dei? Si dixeritis: Quid ad nos? arguet vos illa sententia: Labia sacerdotis custodiunt scientiam, et legem
Abbreviated transcription (Latin):
uirgã peccatoꝵ. super sortem uistoꝵ.
Nonẽ abbreuiata manꝰ domini. nͥ
fc̃a impotẽs adsaluand̾. Lib̾abit et
ħ tẽpore absq dubio sponsã suam
qui suo sanguiẽ redemit eam. suo
tib. ditauit nichominus et t̾renis.
libabit inqͣm lib̾abit. s sim manu
alt̾ius: uid̾int regni pͥncipes. id ne
honor regis. regni utilitas sit. Non
ẽ utiq. Qmobrem accing̾e gladro
tuo suꝑ femͣ tuũ potentissime. et
restituat sͥ cesar que cesaris sunt. ⁊q̃
sũc dei deo. Utrumq intẽe cesaris con¬
stat. et ꝓpͥam tueri coronam. et eccłia
defensare. Alt̾m regi. alt̾m conuenit

Expanded text:
rtem justorum. Non est abbreviata manus Domini, nec facta impotens ad salvandum. Liberabit et hoc tempore absque dubio sponsam suam, qui suo redemit eam, suo is. Liberabit, inquam, liberabit: sed si in manu alterius, viderint regni principes, idne honor Regis, regnive utilitas sit. Non est utique. 3. Quamobrem accingere gladio tuo super femur tuum, potentissime, et restituat sibi Caesar quae Caesaris sunt, et quae sunt Dei Deo. Utrumque interesse Caesaris constat, et propriam tueri coronam, et Ecclesiam defensare. Alterum regi, alterum convenit
Abbreviated transcription (Latin):
dimꝰ p̾manib ẽ. Suꝑbia et arrogan¬
tia romanoꝵ. plusꝗͣ fortitudo eorũ.
Quid enim: Nũquid qͥspiã magnꝰ
uł potẽs. u̾bi gr̃a imꝑator. aut rex
fedã rem istã. in imꝑium parit̃ sacer¬
dociũq p̾sumit: S ppłs hic maleclie¬
tus et tumultuosus. qͥ suas neseit
metiri uires. cogitare finem. consi¬
dare ꝓuentum. in insipientia sua ⁊
in furore suo. ausus ẽ hoc tã grande
sacͥlegium attẽptare. Absit ut uł ad
mom̃tum stare possit ante faciẽ re¬
gis ppłaris manꝰ. uulgi tem̾itas. fc̃s
sum insipiens. qͥcũ sim ulis. igno¬
bilisq ꝑsona. tanqͣ aliquis magnꝰ cõ¬
siliis tante magnitudinis. tãteq sa¬
pientie me ingessi. et de remagna.
At qͦ ignobilior atq abiectior. tanto
libior sum ad loq̃ndum qd̾ caritas
suggit. Uñ⁊ adhucaddo eadẽ insipi¬
entia mea. Siquid aliud ꝗͣ locutꝰ
sum uob̃. qd̾ nõ creclimus suadere
conabit᷑. is ꝓfecto aut ñ diligit regẽ.:

Expanded text:
ogantia Romanorum plus quam fortitudo eorum. Quid enim? Numquid quispiam magnus vel potens, verbi gratia, imperator, aut rex, foedam rem istam in imperium pariter sacerdotiumque praesumit? Sed populus hic maledictus et tumultuosus, qui suas nescit metiri vires, cogitare finem, considerare proventum, in insipientia sua et in furore suo ausus est hoc grande sacrilegium attentare. Absit ut vel ad momentum stare possit ante faciem Regis popularis manus, vulgi temeritas. Factus sum insipiens, qui cum sim vilis, ignobilisque persona, tanquam aliquis magnus, consiliis tantae magnitudinis tantaeque sapientiae me ingessi, et de re magna. At quo ignobilior atque abjectior, tanto liberior sum ad loquendum quod charitas suggerit. Unde et adhuc addo in eadem insipientia mea: Si quis aliud, quam locutus sum vobis quod non credimus suadere conabitur, is profecto aut non diligit Regem,
Abbreviated transcription (Latin):
catioẽm. Si hscitis quousq uos cõmu¬
nẽ contumeliã. communẽ dissimu¬
latis inuiriã: lonne ut apłica sedes
ita et caput imꝑii romaẽ: Ut ergo de
eccłia taceã. nũ honor regiẽ. trũcũ
in manib tenere imꝑium: Etqͥdẽ
ignoro qͥd uobis suꝑ ħ consulãt sa¬
pientes uri et pͥncipes regni. s ego
in insipientia mea loq̃ns. qd̾ sentio¬
ñ tacebo. Ecclia dei. ab exortu sui
usq ad h temꝑa pluries tribulata
ẽ. ⁊ płies lib̾ataẽ. Deniq audite qͥd
ip̃a de se loqͣtur. in psalmo. Ip̃ius enĩ
uox ẽ. Sepe expugnau̾unt me ã ui

Expanded text:
cationem. 2. Si hoc scitis, quousque vos commucationem. 2. Si hoc scitis, quousque vos communem contumeliam, communem dissimulatis injuriam! Nonne ut apostolica Sedes, ita et Caput imperii Roma est! Ut ergo de Ecclesia taceam, num honor Regi est truncum in manibus tenere imperium! Et quidem ignoro quid vobis super hoc consulant sapientes vestri et principes regni: sed ego, in insipientia mea loquens, quod sentio non tacebo. Ecclesia Dei ab exortu sui usque ad haec tempora pluries tribulata est, et pluries liberata est. Denique audite quid ipsa de se loquatur in Psalmo. Ipsius enim vox est: Saepe exp
Abbreviated transcription (Latin):
ambo hec parit̾ conuenirẽt. ut pote
qͥ fc̃ est nob̾ex ut᷑q tͥbu scd̃m carnẽ
summꝰ et sacerdos ec rex. Nõ solũ au¬
apłica uoce genus electũ. regale sa¬
c̾dotiũ appelletur. In alia quoq sc̃p¬
t᷑a qͣtqͦt sũt p̾ordinati ad uitã. ñne
om̃e reges et sac̾dotes nominant᷑:
Ergo q̃ deus coniunxit homo ñ sepa¬
ret. Mag̾ autẽ qd̾ diuina sanx̃ aucto¬
ritas. humana studeat adimpłe tio¬
luntas. et iungãt se animis. qͥ uinct
sunt institutis. Inuicẽ se foueãt. inui¬
cẽ se defendãt. inuicẽ on̾a sua portẽt.
Ait sapiens. frat adiuuanc frẽm. a¬
bo consolabunt᷑. Qd̾ si se alt̾utrum
qd̾ absit corroserint. et momord̾int. ñine
ambo desolabunt᷑: Non ueniat aĩa
mea in consilium illoꝵ qui diẽt uel
imperio pacem et lib̾tatem eccłiarũ
uł eccłiis ꝓsꝑitatẽ ⁊ exaltatioẽm ĩꝑii no¬
citurã. Nõ enim utͥusq institutor ds̃
ĩ destructioẽm ea conexunt. s in eclifi¬

Expanded text:
tpote qui factus est nobis ex utraque tribu secundum carnem summus et Sacerdos, et Rex. Non solum auapostolica voce genus electum, regale sacerdotium appelletur In alia quoque scriptura quotquot sunt praedestinati ad vitam, nonne omnes reges et sacerdotes nominantur ? Ergo quae Deus conjunxit, homo non separet. Magis autem quod divina sanxit auctoritas, humana studeat adimplere voluntas; et jungant se animis, qui juncti sunt institutis. Invicem se foveant, invicem se defendant, invicem onera sua portent. Ait Sapiens: Frater adjuvans fratrem, ambo consolabuntur . Quod si alterutrum se quod absit corroserint et momorderint, nonne ambo desolabuntur! Non veniat anima mea in consilium eorum qui dicunt, vel imperio pacem et libertatem Ecclesiarum, vel Ecclesiis prosperitatem et exaltationem imperii nocituram. Non enim utriusque institutor Deus in destructionem ea connexuit, sed in aedifi