comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fidissimis prudentissimisq dede¬
rat carere. aut ꝓbatis uti libu¬
isset: ꝑfectus haud dubie prin¬
imꝑiũ orientis .iiiͦiͦ. annis ua¬
lentimano mortuo tenuit: gra¬
tiano. ualentiniani filio in oc¬
cidentali parte regnante: qui
sibi ualentimanũ fr̃em pariu¬
lũ ad modũ sociũ creauit impe¬
rii. Hic enĩ ualentinianꝰ de ui¬
stina scd̃a ualentiani uxoee
natus erat. Nam ualentinianꝰ
senior dudũ laudante urore
sua pulchritudinẽ iustine. si¬
bi eam sociauit in matͥmonio. le¬
gesq ꝓpt̾ illã concessit ut om̃is
qui uoluisset impune bina matͥ¬
monia susciꝑet. Nam id̾o popło¬
sas fore gentes: quia hoc apũd
eas sollenne e Accepta gͦ ut di¬
ximꝰ ualentinianꝰ iustina: edi¬
dit ex ip̃a .iiiiͬ. filios. ualentim¬
anũ quẽ sibi ut p̃misimꝰ grati¬
anꝰ sociauit in regno: ⁊ gratam
iustamq ⁊ gallams Ualens gͥ im¬
pietatẽ quã dũdũ meditatꝰ fu̾at.

Expanded text:
fidissimis prudentissimisque dedefidissimis prudentissimisque dederat, carere aut probatis uti licuisset, perfectus haud dubie prinimperium Orientis quattuor annis Valentiniano mortuo tenuit, Gratiano Valentiniani filio in Occidentali parte regnante, qui sibi Valentinianum fratrem parvulum admodum socium creavit imperii. || hic enim Valentinianus de Iustina secunda Valentiniani uxore natus erat; nam Valentinianus senior dudum laudante uxore sua pulchritudinem Iustinae sibi eam sociavit in matrimonio legesque propter illam concessit, ut omnis, qui voluisset, inpune bina matrimonia susciperet; nam ideo populosas fore gentes, quia hoc apud eas sollemne est. accepta ergo, ut diximus, Valentinianus Iustina edidit ex ipsa quattuor filios Valentinianum, quem sibi, ut praemisimus, Gratianus sociavit in regno, et Gratam Iustamque et Gallam. || Valens igitur impietatem, quam dudum meditatus fuerat,
Abbreviated transcription (Latin):
antequã tirandem inuad̾et op¬
p̃ssus ẽs Ualentinianꝰ uͦ anno ĩ¬
ꝑii sui .xͦi. cũ sarmate sese ꝑ
pannonias diffudissent. easq
uastarent. bellũ in eos parans dũ
apd brigitionẽ oppĩdũ squadoꝵ
legationi responderet: anno eta
fusione sanguinis que grece a¬
poplexis uocatur. uoce amissa. sen¬
su integer expirauit. Qd̾ quidẽ
intemꝑantia cibi ac saturitate
qua artus diffudat accidisse:
plures detulere. fuit aũ imꝑator
egregiꝰ uultu decens. sollers inge¬
nio. animo grauis. morib aure¬
liano similis. sermone cultissi¬
mꝰ. quãqm ẽẽt ad loquendũ par¬
cus. seuerus. uehemens infestus
uiciis. maximeq auaricie. Se¬
ueritatẽ tam̃ eius nimiã. ⁊ par¬
citatẽ: quidã crũdelitatẽ aua¬
mus pingere uenustissime me¬
minisse noua arma mẽditari.
fingere cera seu limo simulacra.
prudent̃ uti locis. temporib. ser.¬
mone. Atq ut breuit̃ concludã:
si ei fedis hominib quib sese qͣi

Expanded text:
antequam tyrannidem invaderet, oppressus est. || Valentinianus vero anno imperii sui undecimo cum Sarmatae sese per Pannonias diffudissent easque vastarent, bellum in eos parans dum apud Brigitionem oppidum || Quadorum legationi responderet, anno aevifusione sanguinis, quae Graece apoplexis vocatur, || voce amissa sensu integer expiravit. quod quidem intemperantia cibi ac securitate, qua artus diffuderat, accedisse plures retulere. || fuit autem imperator egregius, vultu decens, sollers ingenio, animo gravis, moribus Aureliano similis, sermone cultissimus, quamquam esset ad loquendum parcus, severus, vehemens, infestus vitiis maximeque avaritiae. severitatem tamen eius nimiam et parcitatem quidam crudelitatem avamus pingere venustissime, meminisse, nova arma meditari, fingere cera seu limo simulacra, prudenter uti locis temporibus sermone atque, ut breviter concludam, si ei foedis hominibus, quibus sese quasi
Abbreviated transcription (Latin):
uera lana de nubil pluuie
mixta defluxitꝰ Constantino¬
poli grasido mire maguitudi¬
nis decidens: ũ nullos hominũ
extuixit. His dieb ꝓ copiꝰ apud
constantinopolim tyrantudẽ in¬
uadens. apud frigiam salutarem
extinctus est : plurimiq partis
eiꝰ cesi atq ꝓscripti sunt ¶Circa ħ
tẽpora t̾remotu ꝑ totũ orbẽ facto.¬
ita mare. litus egressũ ẽ: ut sicilie
multarũq insularũ. srbes concus
xio arriane herescos ep̃o baptira¬
tus. in seuissimã heresim dilapsꝰ
est: conatusq catholicos ꝑsequi
fr̃is auctoritate cõpressus est¶Ca
tẽpestate aithnaricꝰ rex gothoꝵ
xp̃ianos ingente sua crudelissi
rii sublimauit. Ualentinianus¬
saxones gentẽ inocceani littorib
nis finib eruptionẽ meditantẽ:

Expanded text:
era lana de nubibus pluviae era lana de nubibus pluviae mixta defluxit. || Constantinopolim grando mirae magnitudinis decidens nonnullos hominum extinxit. his diebus Procopius apud Constantinopolim tyrannidem invadens apud Frygiam Salutarem extinctus est plurimique partis eius caesi atque proscripti sunt. circa haec tempora terrae motu per totum orbem facto mare litus egressum est, ut Siciliae multarumque insularum urbes concussxio Arrianae haereseos episcopo baptizatus in saevissimam haeresim dilapsus est conatusque catholicos persequi fratris auctoritate conpressus est. ea terea Athanaricus rex Gothorum Christianos in gente sua crudelissimrii sublimauit, Saxones gentem in Oceani littoribusnis finibus eruptionem magna mole
Abbreviated transcription (Latin):
cum ẽẽt tribunus scutariorũ. a pd
niceam augustus appellatꝰ: fr̃ẽm
ualentẽ constantinopoli incom¬
munionẽ regni assumpsit. huiꝰ
pat̾ gratianꝰ mediocri stirpe ortꝰ
apud cibalas fimariꝰ appellatꝰ ẽ:
eo q̃d uenaliciũ funẽ portanti.
quinq milites nequiuert̾ ex¬
torquere. Co merito ascitus in
militiã : usq ad p̃fecture p̃to¬
riane potentiã. conscendit Ob
cuiꝰ apud milites cõmendatio¬
uẽ: ualentiniano imperiũ re¬
sistenti illatũ estꝰ Qͥ cum sub
iuliano augusto xp̃ianitatis
integrã fidem gereret: cũ ut
dictũ est scutariorũ tribunꝰ eẽt.
iussus ab imꝑatore sacrilego
litia excedere: sponte discessit.
Nec mora uiliano int̾fecto. ioui¬
anoq mortuo:qui ꝓ nomine
xp̃i amiserat tribuuatũ. in lo¬
cũ ꝑsecutoris sui accepit impe¬
riũ. Qui cum iam anno t̾cio
imꝑii cum ualente fr̃e ag̾et.
gracianũ filiũ necdũ bene pu¬
berẽ. oratu socrus ⁊ uxoris au¬
gustum creauit Lodem anno

Expanded text:
US tribunus scutariorum apud Nicaeam Augustus appellatus, fratrem Valentem Constantinopoli in communionem regni aspater Gratianus, mediocri stirpe ortus apud Cibalas, funarius appellatus est eo, quod venalicium funem portanti quinque milites nequierint extorquere; eo merito adscitus in militia usque ad praefecturae praetorianae potentiam conscendit; ob cuius apud milites commendationem Valentiniano imperium resistenti inlatum est. || qui cum sub Iuliano August o Christianitatis integram fidem gereret, cum, ut dictum est, scutariorum tribunus esset, iussus ab imperatore sacrilego litia excedere sponte discessit; nec mora Iuliano interfecto Iovianoque mortuo, qui pro nomine Christi amiserat tribunatum, in locum persecutoris sui accepit imperium. qui cum iam anno tertio imperii cum Valente fratre ageret, Gratianum, filium necdum bene puberem oratu socrus et uxoris Augustum creavit. || Eodem anno
Abbreviated transcription (Latin):
lentiores eos clariores q p̃staret:
multas leges irrogauit. quasdam
ex bono ⁊equo. plerasq suꝑflua.
ñ nullas feueras. Primꝰq urbem
nominis sui ad tantũ euehere
molitus ẽ.: ut rome emulã fac̾et¬
¶ Bellũ adu̾sus parthos moliens
qui iam mesopotamiã fatiga
nunciata fuit mors eiꝰ eriã ꝑ tͥnitã
stella q̃ imusitate magnitudinis
aliquandiu fullit qͣm greci come
tẽ uocant: atq int̾ diuos meru¬
it referri ¶s successores. filiostres
reliquit: atqr imũ fr̃is filiũ. ue¬
rũ dalmatiꝰ cesar ꝓsꝑrima in¬
dole neq patruo absimilis. hanh¬
multopost.opp̃ssus ẽ. factione mi¬
litari: ⁊ constantio patrueli suo
sinente pociꝰ qm iubentes con¬
stantinũ porro bellũ frĩ infe¬
rentẽ ⁊ apud aquileiã inconscĩ¬
tius p̃liti aggressũ: constantis.
duces int̾emerunt. Ita respubu¬
e ad duos augustos redacta est.¬
¶ Constantis imꝑiũ strenuũ aliqn¬

Expanded text:
lentiores eos clarioresque praestaret. lentiores eos clarioresque praestaret. Multas leges rogavit, quasdam ex bono et aequo, plerasque superfluas, nonnullas severas, primusque urbem nominis sui ad tantum fastigium evehere molitus est, ut Romae aemulam faceret. Bellum adversus Parthos moliens, qui iam Mesopotamiam fatigabnuntiata mors eius etiam per crinitam stellam, quae inusitatae magnitudinis altem vocant. atque inter divos meruit referri. Is successores filios tres reliquit atque unum fratris filium. verum Dalmatius Caesar prosperrima indole neqmulto post oppressus est factione militari et Constantio, patrueli suo, sinente potius quam iubente. Constantinum porro bellum fratri inferentem et apud Aquileiam inconsultius proelium adgressum Constantis duces interemerunt. Ita res publica ad duos Augustos redacta. Constantis imperium strenuum aliqu
Abbreviated transcription (Latin):
liberi constantini gallie orienti.
italieq p̃eẽnt. Uerũ insolentia
rerũ secundaꝵ aliqͣntũ constau¬
tinꝰ. ex illa fauorabilis animi
docilitate mutatꝰ ẽ. Primũ neces¬
situdine ꝑ secutus egregiũ uirũ.
⁊ sororis filiũ cõmode indolis in¬
uenẽ int̾fecit: mox uxorẽ. post
numerosos amicos: uir pͥmo
imꝑnͣ tẽpore obtimis pͥncipi¬
b: ultimo mediis cõparandꝰ.
In numere in eo antii corporisq
uirtutes claruerunt. Militaris
głe appetentissimꝰ. fortuna inbel¬
lis ꝓsꝑa fuit. Uerũ ita ut non fu¬
ꝑaret industriã. Nam etiã gothos
post ciuile bellũ uarie ꝓfligauit.
Pace his ad postremũ data. ingñ¬
tẽ apud barbaras gentes memo¬
rie gr̃am collocauit. Ciuilib ar¬
tib ⁊ studiis lib̾alib deditus:
affectator iusti amoris. quẽ om̃
sibi ⁊ liberalitate ⁊ docilitate q̃¬
siuit. sic̃ in non nullos amicosdu¬
bius fi ta in reliquos egregi. nich
occasionũ p̃ternuttens quo opu¬

Expanded text:
liberi Constantini Galliae, Orienti Italiaeque praeessent. Verum insolentia rerum secundarum aliquantum Constantinus ex illa favorabili animi docilitate mutavit. Primum necessitudines persecutus, egregium virum filium et sororis filium, commodae indolis iuvenem, interfecit, mox uxorem, post numerosos amicos. Vir primo imperii tempore optimis principibus, ultimo mediis conparandus. Innumerae in eo animi corporisque virtutes claruerunt. Militaris gloriae adpetentissimus, fortuna in bellis prospera fuit, verum ita ut non superaret industriam. Nam etiam Gothos post civile bellum varie profligavit, pace his ad postremum data, ingentemque apud barbaras gentes memoriae gratiam conlocavit. Civilibus artibus et studiis liberalibus deditus, adfectator iusti amoris, quem ab omnibus sibi et liberalitate et docilitate quaesivit, sicut in nonnullos amicos dubius, ita in reliquos egregius, nihil occasionum praetermittens, quo opu
Abbreviated transcription (Latin):
delitate t̾ribilis / Diũs constautis
fortuna fuit. Aꝑsis em̃ inulta et
grauia ꝑpessus ẽ. sepe captis oppi¬
dis. obsessis urbib. cesis ex̾citib
nullũ qr ei contͣ sãporẽ ꝓsꝑm pͣli¬
ũ fuit. nisi quo apud singarũ.
Haud dubiũ uictoriã fecocia iin¬
litũ amisit: qui pugnã seditiose
⁊ stolide contra rationẽ belli. die
iam p̃cipiti poposcert̾ Post con¬
stantis necem magnentio italiã
africã. gallias obtinente. et iam
illiricũ res nouas habuit. uetran¬
one ad imꝑrũ consensu militum
electo: quẽ grandeuũ iam et
cunctis amabilẽ diuturnitate
⁊ felicitate militie ad tuendũ il¬
liricũ pͥncipẽ creauerunt. uirũ

Expanded text:
delitate terribilis. Diversa Constantii fortuna fuit. A Persis enim multa et gravia perpessus, saepe captis oppidis, obsessis urbibus, caesis exercitibus, nullumque ei contra Saporem prosperum proelium fuit, nisi quod apud Singaram haud dubiam victoriam ferocia militum amisit, qui pugnam seditiose et stolide contra rationem belli die iam praecipiti poposcerunt. Post Constantis necem Magnentio Italiam, Africam, Gallias obtinente etiam Illyricum res novas habuit, Vetranione ad imperium consensu militum electo, quem grandaevum iam et cunctis amabilem diuturnitate et felicitate militiae ad tuendum Illyricum principem creaverunt, virum
Abbreviated transcription (Latin):
ita ut plerũq tertia die reficeret᷑.
uas cũ aqua exhiberi faciebat:
inqua manus immersas diitius
retinebat. Mirũ dictu. ita absor¬
bebat caro eiꝰ aquã appositam:
ut putares eam ꝑ os eiꝰ absumi:
et sic ardor sitis extinguebatur.
Erat etiã seuerus ualde in districti¬
one fr̃m: nec quẽqͣm non mͦ ꝑu̾se
agere. uerũ etiã nec loqui sinebat.
Mulierũ quoq uł colloquia uel
occursus uasde uitabat. Romanꝰ¬
au̾ ita erat simplex ut nichil de
his penitus ad animũ duceret: s
om̃ib tam uiris qͣm mulierib e¬
qualit̾ flagitatã benedictionem
diuinitatis nomine inuocato tri

Expanded text:
ita ut plerumque tertia die reficeretur.ita ut plerumque tertia die reficeretur.eret, vas cum aqua exhiberi faciebat, in qua manus immersas diutius retinebat. Mirum dictu! ita 1148 absorbebat caro ejus aquam appositam, ut putares eam per os ejus assumi, et sic ardor sitis exstinguebatur. Erat enim severus valde in districtione fratrum, nec quemquam non modo perverse agere, verum etiam nec loqui sinebat: mulierum quoque vel colloquia, vel occursus valde vitabat. Romanus ita erat simplex, ut nihil de his penitus ad animum duceret, sed omnibus tam viris quam mulieribus aequaliter flagitatam benedictionem Divinitatis nomine
Abbreviated transcription (Latin):
a dñi miscdia ut remota tempta¬
tione liberi ad illũ diuini cultus
famulatũ. expeditiq ꝑseuerarent.
⁊ inde confluere: et ab eis uerbum
beati heremite ppłis ut diximus
publicati fuissent: fecerunt sibi
monast̾iũ: qd̾ condatiscone uoci¬
tari uoluerunt. In quo fuctisis
silius et inplana rebactis: de labo¬
rib manuũ ꝓpͥarũ uictũ q̃rebant
Tantusq feruor de dei amore ꝓpri¬
mos locorũ accend̾at: ut congre¬
gata ad officiũ deimultitudo si¬
mul habitare ñ posset. fecert̾q
it̾m aliud monast̾iũ: in quo felicis
aluearis examen instituerunt.
S et his deinceps cum dei adu¬
torio ampliatis: tertiũ intra ale¬
manniȩ t̾minũ monasteriũ lo¬
cauerunt. Ibantq uicissim hii duc
patres requirentes filios quos di¬
uinis imbuerant disciplinis : p̃di¬
cantes in singłis monasteriis ea q̃
ad institutionẽ aĩe ꝑtinebant.
de sobrius et acibo potuq abstinens:

Expanded text:
a Domini misericordia ut, remota tentaa Domini misericordia ut, remota tentatione, liberi ad illum divini cultus famulatum expeditique perseverarent. et inde confluere, et audire verbum beati eremitae populis, ut diximus, publicati fuissent, fecerunt sibi monasterium, quod Condatiscone vocitari voluerunt, in quo, succisis silvis et in plana redactis, de laboribus manuum propriarum victum quaerebant; tantusque fervor de Dei amore proximos locorum accenderat, ut congregata ad officium Dei multitudo simul habitare non posset: feceruntque iterum aliud monasterium, in quo felicis alvearis examen instituerunt. Sed et his deinceps cum Dei adjutorio ampliatis, tertium intra Alemanniae terminum monasterium locaverunt. Ibantque vicissim hi duo patres requirentes filios, quos divinis imbuerent disciplinis, praedicantes in singulis monasteriis ea quae ad institutionem animae pertinebant. de sobrius, et a cibo potuque abstinens,
Abbreviated transcription (Latin):
qd expetierant. ad uillas ꝓpe ma¬
nentiũ sunt regressi: domũ cuiꝰdã
uidue pauꝑis ingredunt᷑. Pcunc¬
tatur mulier: de quo itiñe milites
xp̃i uenirent. Qui respondent. non
sine confusione se reliquisse here¬
mũ: et que eos causa acepto distu¬
lerit oꝑe ꝑ ordinẽ pandunt. At illa
ait. Oportuerat uos ouiri dei con¬
tra insidias diaboli uirilit̾ dimica¬
re: nec formidare eiꝰ inimicieias.
qui seꝓiꝰ ab amicis dei suꝑatꝰ occu¬
buit. Emulus ẽ enĩ sc̃itati. dum
metuit ne unde ille ꝑfidiabił cor¬
ruit. genꝰ humanũ fide nobilitatũ
ascendat. At illi cõpuncti corde. et
ue nobis quia peccaurimꝰ in dm̃: di¬
mittendo ꝓpositũ nr̃m. Lece nunc
Et qualis nob in posterũ erit uita:
si eam unde astu iniici expulsi
mati uexillo crucis sũptis in manu
baculis: regressi sunt ad heremũ.
Quib uemientib : it̾m eos insidia
demonis lapidib cȩpit urgere. S
ꝑsistentes in oratione: obtinuert̃

Expanded text:
quod expetierant, ad villas maquod expetierant, ad villas manentium sunt regressi, domum cuiusdam pauperis ingrediuntur. Percunctatur mulier, de quo itinere milites Christi venirent. Respondent non sine confusione, se relinquisse heremum, et quae eos causa a coepto distulerit opere, per ordinem pandunt At illa ait: 'Oportuerat vos, o viri Dei, contra insidias diaboli viriliter dimicare nec formidare eius inimici tias, qui saepius ab amicis Dei superatus occubuit. Aemulus est enim sanctitati, dum metuit, ne, unde ille perfidia vilis corruit, genus humanum fide nobilitatum ascendat'. At illi conpuncti corde, et e nobis, quia peccavimus in Deo dimittendo propositum nostrum. Ecce nunc Et qualis nobis in posterum erit vita, si ea, unde astu inimici expulsi mati vixillo crucis, sumptis in manu bacellis, regressi sunt ad heremum. Quibus venientibus, iterum eos insidia daemonis lapidibus coepit urguere; sed persistentes in orati
Abbreviated transcription (Latin):
secreta que inter burgundiã ale¬
maniriãq sita auentice adiacent
ciuitati: tabernacła figunt. Pro¬
stratiq solo dñm dieb singulis
cũ psallentii modulamtne depre¬
cant᷑. uictũ sibi de radicib que¬
rentes herbarũ. S qm̃ liuor illiꝰ
qui de celo dilapsus ẽ. semꝑ insi¬
dias humano gen̾i consueuit in¬
tende: contͣ hos dei seruos arma¬
tur: hosq ꝑ ministros suos a
cepto itinere nititur reuocare.
Nam lapidib urgere eos demo
nes dieb singulis ñ desinebant.
Et quociens genua ad orandũ
dũm deflexissent : statim imber
lapidũ suꝑ eosdẽ lacientib de¬
moniis diruebat: ica ut sepe uul¬
nerati immensis dolorũ cruciatib
torquerent᷑. Int̾ea etas adhue ĩma¬
tura. cepit inuirias cotidia ho¬
stis metuere. Nec passa diutiꝰ suf¬
ferre dolores: reliuquens ħemũ.
ad ꝓpria redire deliberat. S qͥd
iliuidia ñ cogat nnimici: Uerũ
ubi relinquentes hoc habitaculũ

Expanded text:
secreta, quae inter Burgundiam Alesecreta, quae inter Burgundiam Alemanniamque sita, Aventicae adjacent civitati tabernacula figunt, prostratique solo Dominum diebus singulis cum psallentii modulamine deprecantur, victum de radicibus quaerentes herbarum. Sed quoniam livor illius qui de coelo delapsus est, semper insidias humano generi consuevit intendere, contra hos Dei servos armatur, hosque per ministros suos a coepto itinere nititur revocare. Nam lapidibus urgere eos daemones per dies singulos non desinebant, et quotiescunque genua ad orandum Dominum deflexissent, statim imber lapidum super eosdem jacientibus daemoniis deruebat, ita ut saepe vulnerati immensis dolorum cruciatibus torquerentur. Interea aetas adhuc immatura coepit injurias quotidiani hostis metuere, nec passa diutiferre dolores, relinquens heremum, ad propriam redire deliberat. Sed quid invidia non cogat inimici Verum ubi, relinquentes hoc habitaculum
Abbreviated transcription (Latin):
dor egregiꝰ liliis decoris nullo tẽp¬
tationis estu marcentib corona¬
uit. his deniq sertis dextera in¬
clita dñationis extenta inchoan¬
tes ꝓuocat: uincentes aduiiat iu¬
cdtores adornat: quos noĩs sui ty-¬
tulo p̃signatos. de t̾renis gemiti¬
b eleuatos in celoꝵ euehit gan¬
dia głosos. De quoꝵ niueo electio¬
nis numero et illos ẽẽ non ambi¬
go: qui idurensis heremi opaca
lustrantes. ñ mͦ se dei templũ effi¬
c̃e meruert̾: uerũ etiã in multis
oitur lupicmꝰ ab exordio etatiꝰ
sue dm̃ toto requirens corde lit¬
teris institutꝰ. cũ ad legitimã tran¬
sisset etatẽ genitore cogente. cũ
animi ñ p̃beret consensũ sponsa¬
li uinculo nectitur. Romanꝰ uͦ ad¬
huc adolescentior. ⁊ ip̃e ad dei opꝰ
animũ extend̾e cupiens: nptias
refutauit. Parentib uͦ relinq̃nti¬
b scłm: hni cõmuni consensu he¬
mũ concupiscunt. Et accedentes
simul inter illa idurensis deserti

Expanded text:
dor egregius liliis decoris nullo tempdor egregius liliis decoris nullo temptationis aestu marcentibus coronavit. His denique sirtis, dextera inclitae dominationis extenta, inchoantes provocat, vincentes adiuvat, victores adornat, quos nominis sui titulo praesignatos de terrenis gemitibus elevans, in caelorum evehit gaudia gloriosos. De quorum niveo electionis numero et illos esse non ambigo, qui Iorensis heremi opaca lustrantes, non modo se Dei templum efficere meruerunt, verum etiam in multis tur Lupicinus ab exordio aetatis Deum toto requirens corde, litteris institutus, cum ad legitimam transiisset aetatem, genitore cogente, cum animi non praeberet consensum, sponsali vinculo nectitur. Romanus vero adhuc adolescentior , et ipse ad Dei opus animum extendere cupiens, nuptias refutavit. Parentibus vero relinquentibus saeculum, hi communi consensu eremum petunt, et accedentes simul inter illa Jurensis deserti
Abbreviated transcription (Latin):
eries euangelice
ammonet disci¬
pline. ut dũice
largitionis pe¬
cuma nũmula¬
riis fenerata
cu digno multiplicationis srn¬
ctu dispensante dño restauretur.
Nec altis defossa foueis recondatur
ad detrimentũ: s rationabili dispen¬
satione porrecta. et̾ne uite crescat
ad lucrũ. Ut incipiens retͥbutioniᷤ
dñs que cõmendairit inquirere:
cũ usuris receptis fenerationis sue
duplici satisfactione talentis dicat:
enge serue bone et fidelis quia suꝑ
pauca fuisti fidelis supͣ multa te con¬
stituã intra in gaudiũ dñi tui. Pre¬
destinatoꝵ ẽ enĩ ista cũ dei oꝑe ꝑfi¬
cere: qui ab ipsis cunabuloꝵ ua¬
gitib. ut sepe de multis legitur
dñm scire meruerunt. Cognitũq
nũqͣm ab eiꝰ p̃ceptionib recessert̃.
neq post baptismatis sacramentũ
nueam illam pollentẽq regeũa¬
cionis stolã impũdicis actib pol¬
luerunt. Q m̾ito sequunt᷑ agnũ
quocũq ierit: qͦs ipsius agni ean¬

Expanded text:
eries euangelicae admonet disciplinae, ut dominicae largitionis pecunia nummulariis fenerata cum digno multiplicationis fructu dispensante Domino restauretur nec altis defossa foveis recondatur ad detrimentum; sed, rationabili dispensatione porrecta, aeternae vitae crescat ad lucrum, ut incipiens retributionis Dominus quae commodavit inquerere cum usuris, receptis fenerationis suae duplici satisfactione talentis, dicat: Euge serve bone, quia super pauca fuisti fidelis, super multa te constituam; intra in gaudium domini tui. Praedestinatorum est enim ista cum Dei ope perficere, qui ab ipsis cunabulorum vagitibus, ut saepe de multis legitur, Dominum scire meruerunt, cognitumque, numquam ab eius praeceptionibus recesserunt neque post baptismi sacramentum niveam illam pollentemque regenerationis stolam inpudicis actibus polluerunt. Qui merito sequuntur Agnum, quocumque ierit, quos ipsius Agni can
Abbreviated transcription (Latin):
nasterio requiescã. ꝓ hac ergo
causa cũ obisset: undecĩ milib
amonast̾io in monte paruulo
sepultus ẽ. suꝑ cuiꝰ deinceps sepul¬
crũ magnũ templũ ed ificatũ ẽ.
inquo ingens frequentia popłi
dieb singulis accurrit. Multe
enĩ uirtutes ibi in dei noĩe nunc
ostendunt᷑. Nam et ceci ibi lum̃
et surdi auditũ: et paralitici gͦs¬
sũ plerũq recipiunt. Lupicinꝰ
aũ abbas obiens: infra mona¬
sterii basilicã sepultus ẽ. Reliqͥt¬
q dño pecuirie credite multipli¬
cata talenta: id est beatas mona¬
chorũ congregationes in eius
laude deuotas. Incipit psatio in

Expanded text:
nasterio requiescam. Pro hac vero nasterio requiescam. Pro hac vero causa cum obiisset, in decem millibus a monasterio in monte parvulo sepultus est: super cujus deinceps sepulcrum magnum templum aedificatum est, in quod ingens frequentia populi diebus singulis accurrit. Multae enim virtutes ibi in Dei nomine nunc ostenduntur; nam et caeci ibi lumen, et surdi auditum, et paralytici gressum plerumque recipiunt. Lupicinus autem abbas obiens, intra monasterii basilicam est sepultus: reliquitque Domino pecuniae creditae multiplicata talenta, id est, beatas monachorum congregationes in ejus laude devotas. CAPUT II. De
Abbreviated transcription (Latin):
in humilitate cordis dei regnũ
iusticiãq eius exquirere. At re
cũ audisset hec uerba. dedit eis
p̃ceptionẽ : ut annis singulis tre¬
centos modios tritici. eiusdẽꝙ
mensure numero uinũ accipe¬
rent et centũ aureos ad cõpa¬
randa fr̃m indum̃ta. Qd̃ ⁊ usq
nunc a fisci dicionib caꝑe refe¬
runtur. Post hec au̾ cũ iam se¬
ner ꝓuecteq ẽẽt etatis lupicinꝰ
abbas scił et romanꝰ frat̾ eius :
ait lupicinꝰ germano suo. Dic
inquit mͥ inquali monasterio
uis tͥ parari sepulcrũ: ut simł
quiescamꝰ. Qui ait. Non potest
fieri ut ego in monast̾io sepul¬
crũ habeã: a quo mulierum
accessus arcetur. Nosti enĩ qd̃
mͥ indigno et non merenti dñs
ds̃ m̃s gr̃am tribuit curationũ:
multiq ꝑ impositionem manꝰ
mee ac uirtutẽ crucis dñice. a
diuersis languorib st̃ erepti.
Erit aũ concursus ad tumulũ
meũ: si ab hac luce migrauero.
Ideoq rogo: ut eminus a mo¬

Expanded text:
in humilitate cordis Dei regnum in humilitate cordis Dei regnum justitiamque ejus exquirere. At rex, cum audisset haec verba, dedit eis praeceptionem ut annis singulis trecentos modios tritici ejusdemque mensurae numero vinum accipiant, et centum aureos ad comparanda fratrum indumenta. Quod usque nunc a fisci ditionibus 1151 capere referuntur. VI. Post haec autem cum jam senes perfectaeque essent aetatis, Lupicinus abbas scilicet, et Romanus frater ejus, ait Lupicinus germano suo: Dic, inquit, mihi in quali monasterio vis tibi parari sepulcrum, ut simul quiescamus? Qui ait: Non potest fieri ut ego in monasterio sepulcrum habeam, a quo mulierum accessus arcetur. Nosti enim quod mihi indigno et non merenti Dominus Deus meus gratiam tribuit curationum, multique per impositionem manus meae ac virtutem crucis dominicae, a diversis languoribus sunt erepti. Erit autem concursus ad tumulum meum, si ab hac luce migravero. Ideoque rogo, ut eminus a mo
Abbreviated transcription (Latin):
regno nr̃o ad sit qͣi nociturꝰ hobs.
Nonemĩ sine causa hec sella contre¬
muit. Qͥ ꝓtinꝰ concurrentes: offen¬
derunt senẽ in ueste pellicea. et
dixerunt regi de eo. Qui ait. Ite
adducite eum in conspectu meo:
ut intelligã cuiꝰ ordinis homosit
Et statim adductus corã rege stẽ.
tit: sicut quondã iacob corã pha¬
raone. Cuu ille ait. Quis es uł un¬
uenias ad nos : edicito. Cui ille
Pater sum inquit dñicarũ oum̃
quas cum dñs spiritalib cibis
iugi ad ministratione reficiat.
corporalia eis int̾clũ alimentade¬
ficiunt. Ideoq petimꝰ potentie
ur̃e: ut ad uictus uesticusq me¬
cessaria eis aliquid tribuatis.
Rex uͦ hec audiens: ait. Accipite
agros uineasq de quib possicis
uiu̾e: ac necessitates ur̃as explere.
Qui respondit. Agros ⁊ uineas
non accipiemꝰ: s si placet potesta¬
ti ur̃e aliquid de fructib delega¬
te: quia non decet monachos fi¬
cultatib mundanis extolli: sẽ

Expanded text:
regno nostro adsit, quasi nociturus nobis; regno nostro adsit, quasi nociturus nobis; non enim sine causa haec sella contremuit. Qui protinus concurrentes, offenderunt senem in veste pellicia, et dixerunt regi de eo, qui ait: Ite, adducite eum in conspectu meo, ut intelligam cujus ordinis homo sit. Et statim adductus stetit coram rege, sicut quondam Jacob coram Pharaone. Cui ille ait: Quis es, vel unEd., habes ut venias ad nos, edicito? Cui ille: Pater sum, inquit, dominicarum ovium, quas cum Dominus spiritalibus cibis jugi administratione reficiat, corporalia eis interdum alimenta deficiunt. Ideo petimus potentiam vestram ut ad victus vestitusque necessaria aliquid tribuatis. Rex vero haec audiens ait: Accipite agros vineasque, de quibus possitis vivere, ac necessitates vestras explere. Qui respondit: Agros et vineas non accipiemus, sed si placet potestati vestrae, aliquid de fructibus delegate, quia non decet monachos facultatibus mundanis extolli, sed
Abbreviated transcription (Latin):
mientib leꝓsis hic int̾ decanta¬
tiones psalmorũ uigilans. exten¬
dit manũ suã et tetigit latus in¬
firmi uniꝰ : statimq nundatꝰ ẽ.
Tactuq salubri it̾m tangens ali
tetigit unusquisq ꝓximũ suũ.
ut scilicet exꝑgefacti rogarent
tacti ab inuicem fuissent: ⁊ ipsi
mundati sunt. Mane autẽ facto
aspiciens om̃s nitente cute fulge¬
re: gr̃as agens deo et uale dicens¬
eis. ac singulorũ oscuta libans abs¬
cessit: mandans eis ut semꝑ ea q̃
dei erant et retinerent pectore ⁊
oꝑib exerterent. Lupicinus aũ
iam senex factus accessit ad chil¬
pericũ regẽ: qui tunc burgun¬
die p̃erat. Audierat enĩ eum ha¬
bitare apud urbem ianubã. Qui
cũ ingressus eẽt portã: tremuit
conuiuiũ residebat. Exterrit᷑q¬
rex ait suis. Terremotꝰ factus ẽ.
Responderunt qui ad erant: ni¬
chil se sensisse cõmotionis. Et ille.
Occurrite. quantociꝰ ad portã: N
forte aliquis aduersari cupiens

Expanded text:
mientibus leprosis, hic inter decantamientibus leprosis, hic inter decantationes psalmorum vigilans, extendit manum suam, et tetigit latus infirmi unius, statimque mundatus est: tactuque salubri iterum tangens aliutetigit unusquisque proximum suum, ut scilicet expergefacti rogarent tacti ab invicem fuissent, et ipsi mundati sunt. Mane autem facto aspiciens omnes nitente cute effulgere, gratias agens Deo, et vale dicens, ac singulorum oscula libans, abscessit; mandans eis ut semper ea quae Dei erant et retinerent pectore, et operibus exercerent. V. Lupicinus autem jam senex factus accessit ad Chilpericum regem, qui tunc Burgundiae praeerat. Audierat enim eum habitare apud urbem Janubam. Cujus cum ingressus est portam, tremuit convivium residebat, exterritusque ait suis: Terraemotus factus est. Responderunt qui aderant, nihil se sensisse commotionis. Et ille: Occurrite quantocius ad portam, ne forte aliquis adversari cupiens
Abbreviated transcription (Latin):
mis ait. Credo in illo diumne mise¬
rationis respectu. quia nec illos
separabit a thesauro suo. s con¬
gregabit eos et lucri eos faciet: ꝓ
quib pati dignatus est. Et facta
aũ cõpungi fecit corda eorũ: et a¬
gentes penitentiã ꝓ excessu suo
congregauert̾ singuli congregatio¬
nes suas: et fecerut sibi monast̾ia.
que usq hodie in dei laudib ꝑse¬
uerant. Romauus aũ ꝑsistebat in
simplicitate et oꝑib bonis. uisi¬
tans infirmos ⁊ saluaus eos orati¬
one sua. factũ ẽ aũ quodã tẽpore
dum iter ageret ad uisitaudos fr̃s :
ut occupante crepuscło. ad hospi¬
tiolũ diuerteret leꝓsorũ. Erant
aũ nouem uiri. Susceptusq ab
eis. statim plenus caritate dei ius¬
sit aquã calidã fieri: atq om̃i
ũ manu ꝓpria pedes lauit: lectu¬
lũq spaciosũ fieri p̃cepit: ut
oms in uno stratu requiescerent.
non abhorrens luride maculas
lepre. Qõ cũ factũ fuisset: obdor¬

Expanded text:
mis ait: 'Credo in illo divinae misemis ait: 'Credo in illo divinae miserationis respectu, quia nec illos separabit a thesauro suo, sed congregabit eos et lucri eos faciet, pro quibus pati dignatus est'. Et facta minus autem conpungi fecit corda eorum; et agentes paenitentiam pro excessu suo, congregaverunt singuli congregationes suas et fecerunt sibi monasteria, quae usque hodie in Dei laudibus perseverant. Romanus autem persistebat in simplicitate et operibus bonis, visitans infirmos et salvans eos oratione sua. 4. Factum est autem quodam tempore, dum iter ageret ad visitandos fratres, ut occupante crepusculo ad hospitiolum diverteret leprosorum. Erant autem novem viri. Susceptusque ab eis, statim plenus caritate Dei iussit, aquam calidam fieri, atque omnium pedes manu propria lavit, lectulumque spatiosum fieri praecepit, uomnes in uno stratu requiescerent, non abhorrens luridae maculam leprae. Quod cum factum fuisset, obdor
Abbreviated transcription (Latin):
uł quicquid ad comedendũ mo¬
nachis destinatũ fuerat. Dixitq.
De his pultib nunc reficiantur
uasde moleste tulerunt. Lam̃
duodecim uiri habito consilio
iracundia inflammati relique¬
runt locũ: et abierunt ꝑ deserta
uagantes. et ea que erant scłi de¬
lectabilia requirentes. Reuela¬
tũq ẽ statim ꝑ uisũ romano:
nec ei uoluit diuina miseratio
rem actam latere. Regressoq
abbate ad monasteriũ: dicit ei.
Si sic futurũ erat ut ad disꝑsio¬
nẽ fr̃m abires: utinã nec acces¬
sisses ad eos. Cui ille. Noli inqͥt
moleste ferre frater dilectissime
que acta sunt. Nam scias purga¬
tam ẽẽ aream dñi. et triticũ tan¬
tũ reconditũ in horreo: paleas
aũ electas ẽẽ foris. Et ille. Utinam
nullus abscessisset ex his: s nc̃ in¬
dica queso iͥ quanti exinde abie¬
runt. Qui respondit. Duodecim
iuri coturnosi atq elati: in qͥb
ds̃ ñ habitat. lunc romanꝰ cũ lacri¬

Expanded text:
vel quicquid ad comedendum movel quicquid ad comedendum monachis distinatum fuerat, dixitque: 'De his pultibus nunc reficiantur valde moleste tolerant. Tamen duodecim viri, habito consilio, iracundia inflammati, reliquerunt locum et abierunt per deserta vagantes et ea quae erant saeculi delectabilia inquerentes. Revelatumque est statim per visum Romano, nec ei voluit divina miseratio rem actam occultare. Regresso quoque abbate ad monasterium, dicitque ei: Si sic futurum erat, ut ad dispersionem fratrum abires, utinam nec accessisses ad eos'. Cui ille: 'Noli·', inquid, 'moleste ferre, frater dilectissime, quae acta sunt. Nam scias, purgatam esse aream Domini, et triticum tantam reconditum in horreo, paleas autem eiectas esse foris'. Et ille: 'Utinam nullus abscessisset ex his! Sed nunc indica, quaeso, mihi, quanti exinde abierunt'. Qui respondit: 'Duodecim viri cotornosi atque elati, in quibus Deus non habitat'. Tunc Romanus cum lacri
Abbreviated transcription (Latin):
bueret. Lupicinꝰ gͥ abbas cũ muius
haberet uude tantã sustentaret
cũ inheremo in quo autiquitus
chesauri reconditi fuerant. Ad
quem locũ accedens solus. aurũ
argentũq quantũ leuare pote¬
rat monaft̾io inferebat. Et exin
multitudines quos ad dei officiũ
congregauerat. Sicq faciebat
ꝑsingulos annos. Nulli tam̃ fr̃m
patefecit locũ: quẽ ei dñs digna¬
tus ẽ reuelare. factũ ẽ autẽ ut
quodã tempore uisitaret fr̃s qͦs
millis alemannie regionib di¬
ximus congregatos. Et accedens
meridie cũ ad huc fr̃s in agro
eẽnt. ingressus ẽ domũ in qua ci¬
bi coquebant᷑ ad reficiendũ: u¬
ditq diu̾sorũ ferculorũ appara¬
tũ magnũ: pisciũq multitudi¬
nẽ aggregatã. Dixitq incorde
suo. Non est dignũ ut monachi
quorũ uita solitarla ẽ: tam in¬
eptis utantur sumptib. Et statĩ
sumq locatum suꝑ ignẽ ferue¬
re cepisset: posuit in eo cunctos
simul quos parau̾ant cibos tam
pisces quã olera siue legumina:

Expanded text:
upicinus igitur abbas cum minus haberet unde tantam sustineret cum in eremo, in quo antiquitus thesauri reconditi fuerant: ad quem locum accedens solus, aurum argentumque, quantum levare poterat, monasterio inferebat, et exindm multitudines quos ad Dei officium congregaverat. Sicque faciebat per singulos annos. Nulli tamen fratrum patefecit locum quem ei Dominus dignatus est revelare. Factum est autem ut quodam tempore visitaret fratres quos in illis Alemanniae regionibus diximus congregatos; et accedens meridie, cum adhuc fratres in agro essent, ingressus est domum, in qua cibi coquebantur ad reficiendum: vditque diversorum ferculorum apparatum magnum pisciumque multitudinem adgregatam, dixitque in corde suo: 'Non est dignum, ut monachi, quorum vita solitaria est, tam ineptis utantur sumptibus'. Et statim iussit Cumque locatus super ignem fervere coepisset, posuit in eo cunctos simul, quos paraverant cibos, tam pisces quam holera sive legumina,
Abbreviated transcription (Latin):
fulgebat ui his ⁊ illud resurrectio¬
nis lum̃i insigne: quo angelus re¬
fulsit dũ reuoluit lapidẽ monu¬
menti: quo etiã dñs ilis splenduit
sub illa ostiorũ obseratorũ inclu¬
sione: cũ imꝓuisus in medio apli

Expanded text:
Fulgebat in his et illud resurrectioFulgebat in his et illud resurrectionis lumen insigne, quo angelus refulsit, dum revolvit lapidem monumenti; quo Iesus splenduit sub illa ostiorum obseratorum inclusione, cum inprovisus in medio i
Abbreviated transcription (Latin):
Nter reliqua uite ꝑpetue semi¬
na que celestis sator ex illo duuni¬
tatis fonte mentis inculte aruum
uł irrigauit insticutione uł dog¬
mate fecundauit. ait. Om̃is qui
ñ accipit crucẽ suam ⁊ sequitur
me: non est me diguus. S ⁊ ille
paulus apłs dicit. Semꝑ morti¬
ficationẽ ih̾u in corpore nr̃o circũ¬
ferentes: ut ⁊ uita ibu manifestet᷑¬
ui nr̃o corpore mortali. Ergo con¬
fessores xp̃i quos tempꝰ ꝑsecutioĩs
berent᷑ diu̾sas abstinentie cruces
ad hibueruit. Et ut mortificatis
membris soli illi iiu̾ent de quo
idem apłs dixit: iani ñ uiuo ego
uunt aũ in me xp̃s. Aspicie bant
abiectũ ad humilitatẽ: s humi¬
liatũ mscd̃it̃ ad mundi redẽpti¬
ouẽ. Aspiciebant pendentem in
patibulo nondeitatis głam: sẽd
assumpti corporis hostiã inundã.
Habebant uise et clauoꝵ affixio¬
nẽ: cũ a timore eiꝰ confixi. atq¬
a iudiciis diuinis ext̾riti. nicħil
indignũ eiꝰ om̃ipotentie in sui¬
corporis habitatione gerebant.

Expanded text:
nter reliqua vitae perpetuae semina, quae coelestis Sator ex illo divinitatis fonte mentis incultae arvum vel irrigavit institutione, vel dogmate fecundavit, ait: Omnis qui non accipit crucem suam et sequitur me, non est me dignus . Et alibi: mortificationem Christi in corpore vestro circumferentes, ut et vita Iesu manifestetur in corpore vestro mortali. Ergo confessores Christi, quos tempus persecutionis aberentur, diversas abstinentiae cruces adhibuerunt; et ut, mortificatis membris, soli illi viverent, de quo idem apostolus dixit: Iam non vivo ego; vivit autem in me Christus. Aspiciebant abjectum ad humilitatem, sed humiliatum misericorditer ad mundi redemptionem: aspiciebant pendentem in patibulo, non deitatis gloriam, sed assumpti corporis hostiam mundam, dHabebant in se et clavorum affixionem, cum a timore ejus confixi, atqa iudiciis divinis exterriti, nihil indignum eius omnipotentiae in cordis sui habitatione gerebant.
Abbreviated transcription (Latin):
lensis. Cũ patͥarcha au̾ cõmunica¬
tui euim dux tridentinꝰ p̃fuit. Qͥ
post p̃das ⁊ incendia factã pacemin
annũ unũ. magnã pecuniã regi
detulerunt. Alii quoq langobardi
in insula anancina francionem
magistrũ militũ qui adhuc de
narsetis parte fuerat.⁊iam se ꝑ
Qͥ francio post sex menses obsidionĩ
sue: langobardis eandẽ insulã tradi¬
dit. Ipse uͦ ut optauerat dimissus a
rege: cũ sua uxore ⁊ suꝑellectili ra¬
uennã ꝓperauit. Inuente st̃ aũ in

Expanded text:
lensis. Cum patriarcha autem communicatui Euin dux Tridentinus praefuit, Qui post praedas et incendia, facta pacem in annum unum, magnam pecuniam regi detulerunt. Alii quoque Langobardi in insula Amacina Francionem magistrum militum, qui adhuc de Narsetis parte fuerat et iam se Qui Francio post sex menses obsidionis suae Langobardis eandem insulam tradidit, ipse vero, ut obtaverat, diraissus a rege, cum sua uxore et supellectili Ravennam properavit. Inventae sunt in
Abbreviated transcription (Latin):
nauib infitiliã: afri contͣ ip̃m
mari tantis copiis pugnatũ est.
Lutaciꝰ catulꝰ nauẽ eger ascendit:
uulñatꝰ enĩ inpugua suꝑiore fu¬
erat. Contͣ libbeum ciuitatẽ sicilie
pugnatũ ẽ: ingenti uirtute ro¬
manoꝵ. Nam.lxxͣ. tres carthagi¬
demerse.xxx. duo milia hostiũ
capta .xiii. milia occisa. infinitũ
auri argenti prede in potestatẽ
romanoꝵ redactũ. Ex classe roma¬
na .xii. naues subm̃se. Pugnatũ
ẽ.uͦiͦ. idus martias : statimq car¬
thaginenses parauert̾ tributa. q̃
est his pax. Captiui romanoꝵ qui
tenebant᷑ a carthaginensib. reddi¬
ti st̃. Etiã carthaginenses petiue¬
rt̃: ut redimi eos captiuos liceret
quos ex afris romani teuebant.Se¬
natus iussit sine p̃cio eos dari: qͥ¬
in publica custodia eẽnt. Qͥ aũ apͥ¬
dñis carthaginẽ redirent: atq p̃
ciũ ex fisco magis qͣm̃ a carthagi¬
uensib solueret᷑. Carthaginenses
sane sub hac conditione cũ roma¬
nis pacẽ fecerunt: ut eis ꝑ conti.¬

Expanded text:
navibus in Siciliam, Afri contra ipsum mari tantis copiis pugnatum est. Lutatius Catulus navem aeger ascendit; vulneratus enim in pugna superiore fuerat. contra Lilybaeum civitatem Siciliae pugnatum est ingenti virtute Romanorum. nam lxxdecem et octo milia hostium capta, XIII milia occisa, infinitum auri, argenti, praedae in potestatem Romanorum redactum. Ex classe Romana XII naves demersae. Pugnatum est VI Idus Martias. Statim pacem Carthaginienses petiverunt tributaque est his pax. Captivi Romanorum, qui tenebantur a Carthaginiensibus, redditi sunt. Etiam Carthaginienses petiverunt ut redimi eos captivos liceret, quos ex Afris Romani tenebant. Senatus iussit sine pin publica custodia essent; qui autem a prreddito Carthaginem redirent atque id pretium ex fisco magis quam a Carthaginiensibus solveretur. || Carthaginienses sane sub hac conditione cum Romanis pacem fecerunt, ut eis per conti
Abbreviated transcription (Latin):
sit: exercitũ tam̃ saluũ habuit. qͥa
uicina littora erant. Anno etiã con¬
seqñti classis piuunca in italiã tnͣ¬
siit: eiꝰq plurimas partes. longe
lateq uastauits Oũ hec agerent᷑.
apud iudeã pontificatũ post elea¬
tarũ suscepit manasses auuncłs eiꝰ.

Expanded text:
sit, exercitum tamen salvum habuit, quia vicina littora erant. Anno etiam sequenti classis Punica in Italiam transiit, ejusque plurimas partes longe lateque vastavit. Dum haec agerentur, apud Judaeam pontificatum post Eleazarum suscepit Manasses avunculus ejus.
Abbreviated transcription (Latin):
lignũ in regia urbe quia uit fortis
erat moliretur: nissu imꝑatoris
ocłi euulsi sunt. Qui sibi post ali¬
quot tempus duos cultellos ap¬
tauit: quib in utrisq suis mani¬
cis absconsis palaciũ p̾etiit. atq
se quedã ad augusti utilitatẽ si ad
eũ intͦmuteret᷑ locuturũ ꝓmisit.
Ad quẽ augustus duos sibi fami

Expanded text:
lignum in regia urbe, quia vir fortis lignum in regia urbe, quia vir fortis erat, moliretur, jussu imperatoris oculi evulsi sunt. Qui sibi post aliquod tempus duos cultellos aptavit, quibus in utrisque suis manicis absconsis, palatium petiit, atque se quaedam ad Augusti utilitatem, si ad eum intromitteretur, locuturum promisit. Ad quem Augustus duos sibi fami
Abbreviated transcription (Latin):
suindam regis filiã. ⁊ omnẽ lan¬
gobardorũ thesaurũ uelocius
rauennã ꝑuenert᷑. Tunc longinꝰ
p̃fectus suadere cepit rosemunde
ut elmichis int̾fic̾et: et eius se
nuptiis copularet. Illa ut erat ad
ominẽ nequiciã facilis. dum optat
rauennaciũ dña fieri. ad tantũ
facinus ꝑpetrandũ assensũ dedit:
atq dum elmichis se inbalneo ablue¬
ret. egredienti ei de lauacro ueneni
poculũ qd̾ salutis ẽẽ asserebat ꝓpua¬
uit. Ille ubi sensit se mortis periculicm
iit̾fectores iniquissimi uno mom̃ĩto
is ita ꝑemptis: sꝑ¬
longinꝰ p̃fectus alsiundã cum
langobardorũ thesauris constanti¬
nopolĩ ad imꝑatorẽ direxit. affir¬
mant aliqui etiã ꝑedeo parit̃ cũ
elmichis ⁊ rosemunda rauennam
uenisse: atq exinde cũ alsiunda
constantinopolĩ directũ eẽ. ibiq
in conspectu ppłi corã imꝑatore le
onẽ mire magnicudinis occidisse.
Cui ut ferunt nȩcui aliquid ma¬

Expanded text:
suindam regis filiam, et omnem Lansuindam regis filiam, et omnem Langobardorum thesaurum, velocius Ravennam pervenerunt. Tunc Longinus praefectus suadere coepit Rosemundae ut Helmichis interficeret, et ejus se nuptiis copularet. Illa, ut erat ad omnem nequitiam facilis, dum optat Ravennatium domina fieri, ad tantum perpetrandum facinus assensum dedit, atque dum Helmichis se in balneo ablueret, egredienti ei de lavacro, veneni poculum, quod salutis esse asseverabat, propinavit. Ille ubi sensit se mortis poculum o interfectores iniquissimi uno momentois ita peremptis, Longinus praefectus Albsuindam cum Langobardorum thesauris Constantinopolim ad imperatorem direxit. Adfirmant aliqui, etiam Peredeo pariter cum Helmechis et Rosemunda Ravenna venisse atque exinde cum Albsuinda Constantinopolim directus esse ibique in spectaculo populi coronem mirae magnitudinis occidisse. Cui, ut ferunt, ne aliquid ma
Abbreviated transcription (Latin):
obtestaus dice. Dñe si unquã habue¬
ro cõdices scłares. uł silegero: te ne¬
gaui. In hec sacramenti u̾ba dimis¬
sus. reuertor ad superos: ⁊ miran¬
tib cunctis ocłos aperio tanto la¬
tmarũ imbre ꝑfiisos. ut etiã incre¬
dulis fidẽ facerẽ ex dolore. Nec ua¬
nus sopor ille fuerat: aut uana
sonnia quib sepe ludimur. Teste
est tribunal ante qd iacui. iudici¬
ũ teste qd̾ timui. ita mͥ mnquam
contingat talem incide questionẽ.
liuentes habuisse me scapulas.
plagas sensisse post sonniũ. Itan

Expanded text:
obtestans dicere: Momine, si umquam habueobtestans dicere: Momine, si umquam habuero codices saeculares, si legero, te negaui\'. in haec sacramenti uerba dimissus reuertor ad superos et mirantibus cunctis oculos aperio tanto lacrimarum imbre perfusos, ut etiam incredulis fidem facerent ex dolore. nec uero sopor ille fuerat aut uaua somnia, quibus saepe deludimur. teste est tribunal, ante quod iacui, iudicium teste est, quod timui — ita mihi numquam contingat talem incidere quaestionem! —, liuentes habuisse me scapulas, plagas sensisse post somnum et
Abbreviated transcription (Latin):
anime calor toto frigescente iam
corpore. in solo tantũ tepente pec¬
tusculo palpitabat. Cum subito
raptus in sp̃u ad tribunal iudicis
ꝑtrahor. ubi tantũ luminis. ⁊ tan¬
tũ erat ex cirtũstantiũ claritate ful¬
goris: ut ꝓiectus in terrã sursum
respicere non auderem. Int̾rogatꝰ¬
de conditione: xp̃ianũ me ẽẽ respon¬
di. Et ille qui p̃sidebat. mentiris
ait: cyceronianus es. ñ xp̃ianus.
Ubi enĩ thesaurus tius: ibi ⁊ cor
tuũ. Ilico obmutui. Et int̾ uerb̾a
nam cẽdi me usserat conscientie
magis igne torquebar. illũ mecũ
rere mei. Hec uox int̾ flagella resona¬
bat. Tandem ad p̃sidentis genua ꝓuo¬
luti qui astabant p̃cabant᷑ ut uemã
tribueret ad olescentie: ut errori lo¬
cũ penitentie daret: exacturus de¬
inde cruciatũ. si gentiliũ litt̾aꝵ li¬
bros aliqñ legissẽ. Ego qui tanto con¬
strictus articło uellemetiã maiora
ꝓmitt̾e. dm̃iurare cepi: ⁊ nom̃eiꝰ

Expanded text:
animę calor toto frigescebat animę calor toto frigescebat corpore, in solo tantum tepente pectusculo palpitabat, cum subito raptus in spiritu ad tribunal iudicis pertrahor, ubi tantum luminis et tantum erat ex circumstantium claritate fulgoris, ut proiectus in terra sursum aspicere non auderem. Interrogatus conditionem Christianum me esse respondi. Et ille qui pręsidebat, 'Mentiris', ait, 'Ciceronianus es, non Christianus. Vbi enim thesaurus tuus, ibi et cor tuum.' Illico obmutui, et inter uerbera nam cędi me iusserat conscientię magis igne torquebar, illum mecum rere mei.' Hęc uox cum inter flagella resonaret, tandem ad pręsidentis genua luti, qui adstiterant, precabantur, ut ueniam tribueret adulescentiae, ut errori locum paenitentiae commodaret exacturus deinde cruciatum, si gentilium litterarum libros aliquando legissem. ego, qui tanto constrictus articulo uellem etiam maiora promittere, deiurare coepi et nomen eius
Abbreviated transcription (Latin):
nos plurimos domo. parentib. soro¬
re. cognatis. ⁊ qd̃ his difficiliꝰ est cou¬
suetudine lautioris cibi me ꝓpt̾ celoꝵ
regna castrassẽ. ⁊ iherosolimã xp̃o mi¬
litaturus ꝑgerẽ: bibliotheca quã mͥ
rome cũ sũmo studio ac labore confe¬
cerã carere ñ pot̾am. Itaq miser ego
lecturus tulliũ ieuinabã. Post noctium
crebras uigilias: post lacrimas quas mͥ
p̃t̾itoꝵ recordatio peccatoꝵ ex intimis
iuscerib erumpebat: plato sumebat᷑
in manib. Siquando in memet reu̾¬
sus ꝓphetã legere cepissẽ. sermo hor¬
rebat incultus: et quia lumen cecis o¬
culis nonuidebã: non oculoꝵ culpã¬
eẽ putabã s solis. Et dum ita me an¬
tiquus serpens illudet. in media inme¬
uia fer me quadiagesima medullis
infusa febris corpus inuasit exhau¬
stũ. ⁊ sine ulla requie q̃d̾ dictu qͦq
incredibile ẽ. sic infelicia memibra
depasta sunt. ut ossib uix hererent.
Interim parabant᷑ exequie. ⁊ uitalis

Expanded text:
nos plurimos domo parentibus sorore cognatis et, quod his difficilius est, consuetudine lautioris cibi propter cęlorum regna me castrassem et Hierosolymam militaturus pergerem, bibliotheca quam mihi Romę summo studio ac labore confeceram, carere non potui. Itaque miser ego lecturus Tullium ieiunabam. Post noctium crebras uigilias, post lachrymas, quas mihi pręteritorum recordatio peccatorum ex intimis uisceribus elliciebat, Plato sumebatur in manibus. Siquando in memet reuersus prophetam legere coepissem, sermo horrebat incultus, et quia lumen cęcis oculis non uidebam, non oculorum culpam putabam esse, sed solis. Dum itaque me antiquus serpens illuderet, in media ferme quadragesima medullis infusa febris corpus inuasit exhaustum et sine ulla requie quod dictu quoque incredibile est sic infelicia membra depopulata est, ut ossibus uix hęrerent. Interim parabantur exequię et uitalis