comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
minatur incurrit Tres enĩ deos dic̃.
qͥ diuinitatẽ seꝑat trinitatis: cũ dñs
temur. ita ut in trinitate ꝑfecta. &
ergo diuisũ est regnũ trinitatis Si
gͦ᷑ diuisum non est: unũ est. Qͦd au¬
tem unũ non. ẽ. diusum est Tale
ergo regnũ esse cupiunt trinitatis. qͦd
diuisione sui facile destruat᷑. Immo qͥa
non potest destrui. constat non esse
diuisum Non enĩ diuidit᷑ unitas nec
scinditur: & ideo nec corruptelȩ sub¬
debet esse imꝑator auguste. Scptũ
est enĩ Telus domꝰ tuȩ comedit me
Itaq fideli spũ ꝙ mente deuota iħm
dñm inuocemꝰ. dm̃ esse credamꝰ. ut in
nomine eius quicqͥd ⁊ patre petimus
impetremus. Pater. se per filiũ uult
rogari. filius ault rogari patrem Con¬
cordat pietatis gr̃a. nec uirtutis fac¬
ta discordant Q uecũq enĩ pater
facit. ead̾e & filiꝰ facit similiter. &
similit̃ facit. & ead̾e facit filius: sed uult
rogari patrẽ in eo qͦd ipse facturus ẽ.

Expanded text:
minatur, incurrit. Tres enim deos dicit, minatur, incurrit. Tres enim deos dicit, qui divinitatem separat Trinitatis; cum Dominus temur; ita ut in Trinitate perfecta eergo divisum est regnum Trinitatis. Si ergo divisum non est, unum est; quod enim unum non est, divisum est. Tale ergo regnum esse cupiunt Trinitatis, quod divisione sui facile destruatur. Immo quia non potest destrui, constat non esse divisum. Non enim dividitur unitas, nec scinditur; et ideo nec corruptelae subdebet esse, imperator Auguste; scriptum est enim: Zelus domus tuae comedit me . Itaque fideli spiritu et mente devota Jesum Dominum invocemus, Deum esse credamus; ut in nomine ejus quidquid a Patre petimus, impetremus; Pater enim se per Filium vult rogari, Filius vult rogari Patrem. 13. Concordat pietatis gratia, nec virtutis facta discordant. Quaecumque enim Pater facit, eadem et Filius facit similiter. Et similiter facit, et eadem facit Frogari Patrem in eo, quod ipse facturus est;
Abbreviated transcription (Latin):
t unũ dm̃ esse dicamus. neq ut gen¬
tes aliũ separemꝰ. net ut udei natũ
ex patre ante tempora. & ex uirgi¬
ne postea editũ denegenus. neq
ut sabellius patrẽ confundamus
& uerbũ ut eundẽ patrẽ asseramꝰ
as filiũ. net ut fotinus initiũ filii
ex uirgine disputemꝰ. neq ut ar¬
rius plures eredendo & dissimiles
potestates plures dõs gentili errore
nomen magnficentiȩ. nomen est
potestatis. sicut ipse dicit Dñs no¬
men est mͥ Et sicut alibi ꝓpb̃a asse¬
rit dñs om̃ipotens nom̃ est  er.
potestas una est trinitatis Deniq
ipse dicit Ite baptitate gentes in no¬
mine patris. & filii. & sp̃s scĩ In nomine
utiq: non in nominib Ipse etã dicit.
Ego & pater unũ sumus Unũ dixit
ne fiat discretio potestatis sumus.¬
addidit. ut patrẽ filiũq cognoscas.
ut ꝑfectus pat̾. ꝑfectũ filium genuise
credatur. & pat̾ ac filiꝰ unũ sint. non
confusione sed unitate naturȩ Unũ
ut impia arrianoꝵ heresis dũ eri¬

Expanded text:
ut unum Deum esse dicamus: neque, ut gentes, Filium separemus: neque ut Judaei, natum ex Patre ante tempora, et ex Virgine postea editum denegemus: neque ut Sabellius, Patrem confundamus et Verbum; ut eumdem Patrem asseramus et Filium: neque ut Photinus, initium Filii ex Virgine disputemus: neque ut Arius, plures credendo et dissimiles potestates, plures deos gentili errore nomen magnificentiae, nomen est potestatis, sicut ipse dicit: Dominus nomen est mihi. Et sicut alibi Propheta asserit: Dominus omnipotens nomen est potestas una est Trinitatis. Denique ipse dicit: Ite, baptizate gentes in nomine Patris, et Filii, et Spiritus sancti . In nomine utique, non in nominibus. 9. Ipse etiam dicit: Ego et Pater unum sumus . Unum dixit, ne fiat discretio potestatis t Patrem Filiumque cognoscas; quod perfectus Pater perfectum Filium genuisse credatur: et Pater et Filius unum sint, non confusione personae, sed unitate naturae. 10. ut impia Arianorum haeresis dum cri
Abbreviated transcription (Latin):
Nũqͥd fallax ut mentiret᷑: Nũ qͥd impiꝰ
ut qͦd non erat usurparet: Sed singła
suis locis plenius digerentur: Nunc qm̃
hereticus dicit esse dissimilem. idq uer¬
sutis cdnsputationib astruere nitit᷑ hcencũ
nobis. qͦd scͥptũ est Cauete nequis uos
dep̃det᷑. ꝑ philosp̾hiã ꝙ inanẽ seducdio¬
nẽ. seđm traditionẽ hominũ. & sedm ele¬
menta huius mundi. & ñ sed̾m xp̃m.¬

Expanded text:
Numquid fallax, ut mentiretur? Numquid impius, Numquid fallax, ut mentiretur? Numquid impius, ut quod non erat usurparet? Sed singula suis locis plenius digerentur. 41. Nunc quoniam haereticus dicit esse dissimilem, idque versutis disputationibus astruere nititur, dicendum est nobis quod scriptum depraedetur per philosophiam et inanem seductionem, secundum traditionem hominum et secundum elementa huius mundi, et non secundum
Abbreviated transcription (Latin):
essẽ filiũ. clĩ Hoc si homini obiciat᷑. in¬
uiria ẽ Ex tempore cepisse dicunt dĩ
siliũ. cũ conditor ipse sit temporum
Homines sumꝰ. ꝙ esse nolumꝰ. temporaleᷤᷤ
Ex tẽpore cepimꝰ. & sine tempore fu¬
turos esse nos credimus. & fieri nos op¬
tamꝰ eternos Et quomͦ negare possumꝰ
dĩ siliũ sempit̾nũ: qu̾e sempiternũ docet & demonstrat
natura non grã: Creatũ dicuit. Quis aue¬
torem int̾ oꝑa sua deputet. ut uideatur
id esse qͦd fecit: Bonum negant. Saerilega
uor ipsa clampnat se ut indulgentiã spe¬
rare non possit᷑. Negant uerũ dĩ filium.
negant om̃ipotentẽ. cũ fateant᷑ omnia
fac̾ta ꝑ filium. om̃ia creata ꝑ dĩ esse uir¬
tutem. Qͥa est enĩ uirtus. nͥ ꝑfectͥa nat᷑a:
Negant etiã diuinitate unũ esse cũ pa¬
tre. Deleant gͦ eũgłium: deleant xp̃i
uocem. Ipse enĩ dixit Ego & pater unum
sumus Non ego hoc dico : xp̃e dixit.

Expanded text:
esse Dei Filium. Hoc si homini objiciatur, inesse Dei Filium. Hoc si homini objiciatur, injuria est. 36. Ex tempore coepisse dicunt Dei Filium; cum conditor ipse sit temporum. Homines sumus, et esse nolumus temporales. Ex tempore coepimus, et sine tempore futuros esse nos credimus. Fieri nos optamus aeternos, et quomodo negare possumus Dei Filium sempiternum, quem sempiternum docet atque demonstrat natura, non gratia? 37. Creatum dicunt. Quis auctorem inter opera sua deputet, ut videatur id esse quod fecit? 38. Bonum negant. Sacrilega vox ipsa se damnat, ut indulgentiam sperare non possit. 39. Negant verum Dei Filium, negant omnipotentem; cum fateantur omnia facta per Filium, omnia creata per Dei esse virtutem. Quid est enim virtus, nisi perfecta natura? 40. Negant etiam divinitate unum esse cum Patre. Deleant ergo Evangelium, deleant Christi vocem. Ipse enim dixit: Ego et Pater unum sumus . Non ego hoc dico, Christus dixit.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯcatnis Ut homo cernit᷑. ut dͥs̃ ad¬
oratur. Iacet in pannis sed fulget in
stellis. Cunȩ nascentẽ indicant. stelle
dominantem Caro ẽ quȩ inuoluitur.
diuinitas eui ab angłis ministratur
Ita nec dignitas naturalis marestatis
amittit᷑. ꝙ assũptȩ carnis ueritas com¬
probat᷑. Hec ẽ fides nr̃a: sic se ds̃ eog¬
nosci uoluit ab hominib Sic tres pu¬
eri uidei credidert̃. nec incendia cir¬
cũiecta senserunt. cũ infidos noxiuᷤ
ignis exureret. ꝙ fideles in noria fłama¬
roraret. quib aliorũ incendia refrige̾¬
ria erant. qͥa merito fidei ꝑdiderat
suã pena naturam: Aderat enĩ in sp̃ẽ
angeli: qui monebat ut in numero tri¬
nitatis. anius esset laudiatio potestatiᷤ
Benedicebat᷑ ds: uidebat᷑ in angło di
filius. scã ꝙ spiritalis in pueris gr̃a lo¬
quebat R
une consideremꝰ quas arriani dĩ filio
inferant questiones Dissimilẽ pat dict̃

Expanded text:
et carnis? 450 Ut homo cernitur, ut Dominus adet carnis? 450 Ut homo cernitur, ut Dominus adoratur: jacet in pannis, sed fulget in stellis: cunae nascentem indicant, et stellae dominantem: caro est quae involvitur: divinitas, cui ab angelis ministratur. Ita nec dignitas naturalis majestatis amittitur, et assumptae carnis veritas comprobatur. 33. Haec est fides nostra. Sic se Deus cognosci voluit ab omnibus, sic tres pueri crediderunt, nec incendia circumjecta senserunt; cum infidos noxius ignis exureret, et fidelibus innoxia flamroraret, quibus aliorum incendia refrigerabant; quia merito fidei perdiderat suam poena naturam. Aderat enim in specie angeli qui monebat ut in numero Trinitatis, unius esset laudatio potestatis. Benedicebatur Deus, videbatur in angelo Dei Filius, sancta et spiritalis in pueris gratia loquebaturunc consideremus quas Ariani de Dei Filio inferant quaestiones. 35. Dissimilem Patri dicunt
Abbreviated transcription (Latin):
culis constitutꝰ: nesciebat serere ques¬
tionẽ. qͥa religionẽ timebat. Ad
consuesti. quib credimus. Si ꝓpħis ñ
credimꝰ. sapientib credo istiꝰ mundi :
Sed ubi sapiens. ubi seribaꝰ Rusticus
nr̃ cũ ficus insereret: inuenit qͦd phi¬
Losophus ignorauit Quȩ stulta sunt
dat fortia Creddimus udeis. quia notus
aliqͥndio in uidea ds̃ sed hoc ipsũ negãt
ꝓpt᷑ qͥi eredimꝰ qͥa non norunt patre
natura testat᷑: qr unus ẽ mundus. Unũ
am̃ fides significat. qͥa una fides noui
ꝙ ueteris testamenti. Unũ spm̃ scm̃ tes¬
tisicat᷑ gr̃a. qͥa unũ baptisma in nomine
trmitatis ẽ. Unũ dm̃ ꝓphȩ dicunt apłi
audiunt.: unũ dm̃ magi crediderunt.
a aurũ. thus & mirram. supplices ad xp̃i
cunabula detulert̃. auro regẽ fatentes.
ꝙ thure dm̃ uenantes Tesaurus enim
regis saerificiũ dĩ. mirra ẽ sepulturae
Quid igͥ uoluerunt sibi mẏstica mu¬
nera inter abiecta p̾sepia. nisi ut intel¬
ligeremꝰ in xp̃o differentiã diuinitatis

Expanded text:
quaestiones qui religionem timebat. 30. consuesti, quibus credimus. Si prophetis non credimus, sapientibus credam hujus mundi? Sed ubi sapiens, ubi scriba? Rusticus noster cum ficus insereret, invenit quod philosophus ignoravit. Quae stulta sunt undat quae sunt fortia . Credimus Judaeis, quia notus aliquando in Judaea Deus ? Sed hoc ipsum negant propter quod credimus, quia non norunt Patrem, natura testatur, quia unus est mundus. Unum Deum fides significat, quia una fides novi et veteris Testamenti. Unum Spiritum sanctum testificatur gratia, quia unum baptisma in nomine Trinitatis est. Unum Deum Prophetae dicunt, Apostoli audiunt. Unum Deum Magi crediderunt, et aurum, thus et myrrham supplices ad Christi cunabula detulerunt, auro regem fatentes, ut Deum thure venerantes. Thesaurus enim regni, sacrificium Dei, myrrha est sepulturae. 32. Quid igitur voluerunt sibi mystica munera inter abjecta praesepia, nisi ut intelligeremus in Christo differentiam divinitatis
Abbreviated transcription (Latin):
quia eque seriptũ est Nolite duob
dñis ai seruire & lex dicit Audi
isrł: dñs ds̃ tuus dñs unus est.
Et utiq in eodẽ est testamento.
it Sic & in genesi habes Et dixit dõ
& fecit ds̃ &e insra Et fecit ds̃ hominẽ
ad maginẽ cũ Sed tam̃ ñ duo dni sed
unus dcꝰ fecit Utrobiꝙ ig unitas ope¬
rationis seruat᷑ ꝓ nominis Nam utiq
cũ legimꝰ ds̃ ex dõ. ñ duos dõs dicimꝰ
Beniq habes m psalmo qͥdragesimo qt¬
declarauit dicens. Seddes tua es in se¬
culũ scłi Et infra Unxit te ds̃ dõ tu¬
us oleo letitiȩ p̃ consortib tuis dẽ
ẽ qui ungit. & ds̃ qui scd̃m carnem
ungitur dĩ filius Beniq quos ñ ha¬
bet unctionis sue xp̾̃c nisi in carne
consortes Uides igͥ quia dẽ exdõ
unctus Sed in assũptione nature une¬
tus humanȩ dĩ filꝰ designat᷑. nec lȩ¬
gis sorma uiolat᷑. Et hic gͦ cũ dr̃.¬

Expanded text:
quia aeque scriptum est: Nolite duobus dominis servire . Et lex dicit: Audi, Israel, Dominus Deus tuus Deus unus est . Et utique in eodem est Testamento: it. Sic et in Genesi habes: Et dixit Deus, et fecit Deus; et infra: Et fecit Deus hominem ad imaginem Dei ; sed tamen non duo Dii, sed unus Deus lecit. Utromque igitur unitas operationis servatur et nominis. Nam utique cum legimus, Deus ex Deo, non duos deos dicimus. 24. Denique habes in Psalmo quadragesimo qudeclaravit, dicens: Sedes tua, Deus, in saeculum saeculi; et infra: Unxit te Deus Deus tuus oleo laetitiae prae consortibus tuis . Deus est qui ungit, et Deus qui secundum carnem ungitur Dei Filius. Denique quos habet unctionis suae Christus nisi in carne consortes? Vides igitur quia Deus a Deo unctus: sed in assumptione naturae unctus humanae Dei Filius designatur, nec Legis forma violatur. 25. Et hic ergo cum d
Abbreviated transcription (Latin):
ddat. Quod enĩ initiũ dõ dlabis. ut intiũ
possis sapientie ipsius consignare: Non enĩ
ita ds̃ sapientiã suã condidit: quasi aliquan¬
do sine sapientia fuerit. Sed cũ mitio uia
rũ dicat. initiũ motꝰ oꝑis alicuiꝰ ostendit:
ut hoc mitiũ habeat sapientia dĩ. qd de
dõ processit ad creanda om̃ia. tã cȩlestia
quã trrrestria. ñ quo cępit esse in cdõ.
Creata ẽ ergo sapientia. immo genita: ñ
sibi quȩ sẽꝑ erat. sed his quȩ ab ea fieri opor¬
tebat: ut quia quanta & qualis esset sciri
ñ poterat. de effec̾tu oꝑũ suorũ uirtus
eiꝰ & potentia nasceret᷑. ut quod de con¬
ditis estimamꝰ. tunc magis timeremꝰ.
cũ facta miram᷑. Cȩterũ si tu ita creatã
sapientiã dicas. ut filiũ dĩ creaturã in tel¬
ligas: occurrit tibi apł̃s. condempnans
eos qui creaturã colunt. dicens. Propter
quod trachhit illos cds̃ in desideriũ cor¬

Expanded text:
dat. Quod enim initium Deo dabis, ut initium dat. Quod enim initium Deo dabis, ut initium possis Sapientiae ipsius consignare? Non enim ita Deus Sapientiam suam condidit, quasi aliquando sine Sapientia fuerit: sed cum initium viarum suarum dicat, initium motus operis alicujus ostendit, ut hoc initium habeat Sapientia Dei, quod de Deo processit ad creanda omnia, tam coelestia quam terrestria, non quo coeperit esse in Deo. Creata est ergo Sapientia, immo genita, non sibi quae semper erat, sed his quae ab ea fieri oportebat; ut quia quanta et qualis esset sciri non poterat, de effectu operum suorum virtus ejus et potentia nosceretur: ut quod de conditis aestimamus, tunc magis timeremus, cum facta miramur. Caeterum si tu ita creatam Sapientiam dicas, ut Filium Dei creaturam intelligas; occurrit tibi Apostolus, condemnans eos qui creaturam colunt, dicens: Propter quod tradidit illos Deus in desiderium cor
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ẽ uerbũ: sed in pͥncipio inquit erat
uerbũ. Quodc̃q pͥncipiũ uerbi assig¬
nare uolueris p̃ndicatũ habebis: quia
in pͥncipio inquit erat. Non quod duo
pͥncipia ex rerũ huersitate dicamus:
sed quia sermo filius sẽꝑ cũ patre ẽ: &
de patre natus ẽ. Ac ꝑinde cuiꝰ origo
principũ ñ habet: sẽpit̾nꝰ cũ patre cre¬
dencdus ẽ. quia nec pat̾ potest ũ quã sime
filio nominari. nec filius sine patre uo¬
cari: ac ꝑ hoc sẽꝑ filius. quia sẽꝑ pater.
Ego inquit ex ore altissi mi ꝓclun. Non
ergo aliunde quã de patre: quia sẽper
cũ patre. Ꝙe idõ sapientia di appellatir:
ut numquã pater sine sapientia. hoc ẽ
sine filio suo fuisse credatur. Hec ẽ
illa sapientia meffabilis quȩ mitio marũ
ch̃ apud salomonẽ uel conchita uel geni¬
ta uł creata describitur: quã tam̃ sic con¬
cditã dicit. ut sẽꝑ eã cũ dõ fuisse osten¬

Expanded text:
tum est Verbum; sed in principio, inquit, erat tum est Verbum; sed in principio, inquit, erat Verbum. Quodcumque principium Verbi assignare volueris, praejudicatum habebis quia in principio, inquit, erat. Non quod duo principia ex rerum diversitate dicamus, sed quia Sermo Filius semper cum Patre est, et de Patre natus est. Ac proinde cujus origo principium non habet, sempiternus cum Patre credendus est; quia nec Pater potest umquam sine Filio nominari, nec Filius sine Patre vocari: ac per hoc semper Filius, quia semper PaterEgo inquit, ex ore Altissimi prodivi . Non ergo aliunde quam de Patre, quia semper cum Patre. Et ideo Sapientia Dei appellatur, ut numquam Pater sine Sapientia, hoc est, sine Filio suo fuisse credatur. Haec est illa Sapientia ineffabilis, quae initium viarum Dei apud Salomonem vel condita, vel genita, vel creata describitur ; quam tamen sic conditam dicit, ut semper eam cum Deo fuisse osten
Abbreviated transcription (Latin):
eñ sine initio: nͥ solus d̃s. Unde n filiꝰ
lcut ipse añs ait. ego & pat̃ imũ sumꝰ.
L nod icsõ chxit. ut duarũ ꝑsonarũ uo¬
abula in uniꝰ csitatis maiestate mon¬
haret: sicuti & propħa ex uoce dei
Pructauit inquit cor meũ uerbũ bo¬
nũ. chco ego opera mea regi. Uides gͦ
hoc uerbũ bonũ filiũ clĩ esse: quẽ ñ aliun¬
de quã de pat̾no pectore. & ut ita cdixe¬
ñ de utero cordis dĩ credimꝰ natũ. E
poinde eũ regẽ appellat: quia ipse ẽ rex
succũbunt. qui dixit. Om̃ia quȩ pat̃ haboe
mea sunt. De hoc & euangłista. In pͥnci¬
pio inquit erat uerbũ. & uerbũ erat
apud m̃. ⁊ ds erat uerbũ. Omĩa ꝑipsũ
facta sunt. & sine ipso factũ ẽ nichil Igitꝰ
quod in principio erat: sẽꝑ fuisse cre¬
denclũ est: sed nec aliunde esse quã ex
eo qui pͥncipiũ ñ habet. id ẽ. de corde pa¬
cor meũ. Non enĩ chxit. in pͥncipio fac̾

Expanded text:
enim sine initio, nisi solus Deus. Unde et Filius, enim sine initio, nisi solus Deus. Unde et Filius, sicut ipse Dominus ait: Ego et Pater unum sumus . Quod ideo dixit, ut duarum personarum vocabula in unius deitatis majestate monstraret, sicut et propheta ex voce Dei: Eructavit, inquit, cor meum Verbum bonuhoc Verbum bonum Filium Dei esse, quem non aliunde quam de paterno pectore, et ut ita dixerim, de utero cordis Dei credimus natum. Et proinde eum regem appellat, quia ipse est rex succumbunt, qui dixit: Omnia quae Pater habet, mea sunt . De hoc et Evangelista: In principio, inquit, erat Verbum, et Verbum erat apud Deum et Deus erat Verbum. Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil . Igitur quod in principio erat, semper fuisse credendum est: sed nec aliunde esse, quam ex eo qui principium non habet, id est, de corde Pacor meu
Abbreviated transcription (Latin):
ion tam̃ & substantia uerus ut iã cdhxi ds
i est. Sic erit cĩs ut morses pharaon: potes¬
rate ñ genere. Filius quoq ita credendꝰ
irit : ut ꝑ isanã popło dictũ ẽ. Filios genin
&e exaltaur. E alibi. Diĩ estis. & filii al¬
essimi om̃s. s ed ⁊ primogenitꝰ ita habebi¬
ur: quomꝰ & ifrł a dõ primogenitꝰ filius
ipellatus ẽ. Necnon & pͥmogenitꝰ cociꝰ
reaturȩ quasi in ordine factoꝵ pͥmo¬
rent̾ habeat᷑: ut ex eo seriẽ quandam
reandis mundi reb assignent. Deniq
cũ alnid sit similitudo. aliud ueritas.
lã & homo ad iagiẽ & similitudinẽ
q̃ factꝰ ẽ: nec tam̃ ds̃ est. Nec quod d̃s
Et: homo extitisse credendus est.Ita
e fliũ chĩ similẽ uolunt. ut eũ alnunde
similẽ. non de ipsa uma sc̃a. & beata pa¬
tris substantia dicant. Qui side patͥs
sublato enĩ i d quod pater ẽ. undecũq
fuerit filius. necesse ẽ ut & mitiũ ex
mchilo & ortũ ex tẽpore habeat. Nichil

Expanded text:
non tamen et substantia verus, ut jam dixi, Deus non tamen et substantia verus, ut jam dixi, Deus non est. Sic erit Deus, ut Moyses Pharaoni , potestate, non genere: Filius quoque ita credendus erit, ut per Esaiam populo dictum est: Filios genui et exaltavi ; et alibi: Dii estis, et filii Altissimi omnes . Sed et primogenitus ita habebitur, quomodo et Israel a Deo primogenitus filius appellatus est . Nec non et primogenitus totius creaturae, quasi in ordine factorum primogenitus habeatur; ut ex eo seriem quamdam creandis mundi rebus assignent. Deniquecum aliud sit similitudo, aliud veritas. Nam et homo ad imaginem et similitudinem Dei factus est , nec tamen Deus est: nec quod Deus est, homo exstitisse credendus est. Ita et Filium Dei similem volunt, ut eum aliunde similem, non de ipsa una sancta et beata Patris substantia dicant. Qui si de Patrisublato enim eo quod Pater est, undecumque fuerit Filius, necesse est ut et initium ex nihilo, et ortum ex tempore habeat: nihil
Abbreviated transcription (Latin):
fere doctrinȩ obstruentes. sc̃o sp̃u min¬
clati catholica ratione posuerunt. non
magno nisu ab his qui tunc elogio ar¬
rianȩ labis addicti sunt laboret᷑ aufern.
nͥ ut filiũ dĩ mutabilẽ & conuertibilẽ.
ut pote ñ de propria patris substantia
constitisse confingant. cui ⁊ initiũ ex
tẽpore. ⁊ ortũ ex nichilo. nom̃ ex alto
ut sẽꝑ docuerunt : propt̃ quod sepe dãp¬
nati sunt: nunc iã libere & secure in
ta. tu ipsoꝵ ñ euangłica fide: sed sub¬
do. U. la malignitate. ad seducendos
sim plices quosq posuisse. Non iã
tam U suspectũ quã manifestũ om̃ib
esse Edebet. ita eos dm̃ de dõ posu¬
isse. ut.  arrius tradere solebat. ut
ex dõ factus sit: ñ ex dõ̾ natꝰ. Qui si nat̾
est: unꝰ substantiȩ ẽ. Si factus ẽ: uerus
filius ñ est. Ꝙ si uerꝰ filiꝰ ñ ẽ: nec uerꝰ
ãs ẽ. Aut si uerꝰ d̾s ẽ. ⁊ de patre ñ ẽ.
concordia tantũ &e societate unũ sunt.

Expanded text:
ferae doctrinae obstruerent, sancto Spiritu munferae doctrinae obstruerent, sancto Spiritu mundati, catholica ratione posuerunt, non sine magno nisu ab his, qui elogio Arianae labis addicti sunt, laboretur auferri; nisi ut Filium Dei mutabilem et convertibilem, ut pote non de propria Patris substantia constitisse confingant: cui et initium ex tempore, et ortum ex nihilo, nomen ex altero, ut semper docuerunt, propter quod et saepe damnati sunt, nunc jam libere, et secure, intatu ipsorum, non evangelica fide, sed subdola malignitate ad seducendos simplices quosque posuisse. Non jam tam suspectum, quam manifestum omnibus esse debet ita eos Deum de Deo posuisse, ut Arius tradere solebat, ut ex Deo factus sit, non ex Deo natus. Qui si natus est, unius substantiae est: si factus est, verus Filius Deus est: aut si verus Deus est, et de Patre non est, concordia tantum et societate unum sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
confessionis. sed sensus mentis est ponde¬
randus. quo confessio ipsa firmatur. De¬
niq si diligentiꝰ ⁊ accuratiꝰ attendatis. cur
uoluerint de ȩuangłica ⁊ apłica fide ⁊ de
de patrũ traditione substantiȩ nom̃ aufer¬
ri: proculdubio probatis heresim arrianã
subtili cõpendio breuiatã. sublato hoc
nomine intromissam. Nec hoc quidẽ ego
suscipio. nec aut opimone collectũ af¬
firmo. nec uti ipsi putant achademicus
cdisputator assto: ut simplices sensus. uerba
subtilitate contorqueã: sed ut contortos
& prauos tenui argum̃to cõpositos. in lu¬
cẽ cognitionis exponã: quo faciliꝰ possit
cognita & cõꝑta iniquitas ab hominibus
eiitari. Quȩ crem̃ causa quȩ uera ratio
existit. ut quod docendũ & quod creten¬
dũ cunctis eccłiis fuerat traditũ. quodq
patres nr̃i apłici uiri contra uni uersas
hereses. uel maxime arrianã. quasi quen¬
cdã obicẽ ueritatis. qua om̃s acditus pesti¬

Expanded text:
confessionis, sed sensus mentis est pondeconfessionis, sed sensus mentis est ponderandus, quo confessio ipsa firmatur. Denique si diligentius et accuratius attendatis, cur voluerint de evangelica et apostolica fide, et de Patrum traditione 348 substantiae nomen auferri, procul dubio probatis haeresim Arianam subtili compendio breviatam, sublato hoc nomine intromissam. Nec hoc quidem ego suspicione aut opinione collectum affirmo, nec uti ipsi putant, academicus disputator assisto, ut simplices sensus verborum subtilitate contorqueam: sed ut contortos et pravos tenui argumento compositos in lucem cognitionis exponam; quo facilius possit cognita et comperta iniquitas ab hominibus evitari. Quae etenim causa, quaeve ratio exstitit, ut quod docendum, et quod credendum cunctis Ecclesiis fuerat traditum, quodque Patres nostri apostolici viri contra universas haereses, et maxime Arianam, quasi quemdam obicem veritatis, quo omnes aditus pesti
Abbreviated transcription (Latin):
ULTAS
quidẽ at graues hereses
nouiꝰ a plurib ebullire.
& ueneni uice ad inti¬
mũ pectus. canceris sui
uirus infunctere: sea
uinci illi uel facile
possunt. uel facile ui¬
tari. Quarũ prima propositione: om̃e consi¬
liũ pectoris prochitur. At uero hĩi quibus
multa nobiscũ paria sunt. facile possunt
innoxias m̃tes & soli dõ dechtas. frandu¬
lenta societate percutere: dũ maloꝵ suoꝵ
uirus. per bona nr̃a defenctunt. Nichil
enĩ ꝑiculosius his hereticis esse potest. ꝙͣ qͥ
cũ in tegre per om̃ia decurrant: imo ta¬
m̃ uerbo. ac si uenem gutta. merã illam
ditionis inficiunt Unde uehementer
nobis cauendũ ẽ : ne se uel sensib uł au¬
rib nr̃is huiꝰ mocdi aliquid latent̃ insimi&:
quia nichil tã cogit in mortẽ. quã sub ob¬
tentu fidẽ uolartͥ. Ut enĩ grpsũ aqua
permixtũ. lac colore m̃titur: ita hic ꝑue
ri similẽ confessionẽ. tracditio immica
suggeritur. Qua dere non similitudo

Expanded text:
ultas quidem et graves haereses novimus a plurimis ebullire, et veneni vice, ad intimum pectus canceris sui virus infundere: sed vinci illi vel facile possunt, vel facile vitari, quorum prima propositione omne consilium pectoris proditur. At vero ii quibus multa nobiscum paria sunt, facile possunt innoxias mentes, et soli Deo deditas, fraudulenta societate percutere, dum malorum suorum virus per bona nostra defendunt. Nihil enim periculosius his haereticis esse potest, qui cum integre per omnia decurrant; uno tamen verbo, ac si veneni gutta, meram illam olicae traditionis inficiunt. Unde vehementer nobis cavendum est, ne se vel sensibus vel auribus nostris hujusmodi aliquid latenter insinuet; quia nihil tam cogit in mortem, quam sub obtentu fidei fidem violare. Ut enim gypsum aqua permixtum lac colore mentitur, ita hic per verisimilem confessionem traditio inimica suggeritur. Qua de re non similitudo
Abbreviated transcription (Latin):
Aliis odor eiꝰ intȩ in itã: aliis otlor mor¬
tis in mortẽ. Populũ isrł in colũpna mi¬
bis ꝑdiẽ. & ꝑ noctẽ in colũpna ignis. qͣsi
ret: quia apłs paulus in nube patres
baptiratos scribit. & sp̃m sicut ignẽ e̾ẽ
apłoꝵ acta cdeclarant. Wides ergo ꝑ
om̃ia heretice caracteres diuinarũ scrip

Expanded text:
iis odor mortis in mortem . Populum Israel in columna nubis per diem, et per noctem in columna ignis quasi ret; quia apostolus Paulus in nube patres baptizatos scribit , et Spiritum sicut ignem esse Apostolorum Acta declarant . Vides ergo per omnia, haeretice, charactere
Abbreviated transcription (Latin):
cda erant. in illo ꝑ imaginẽ cernerent᷑.
Nam quis filiũ clĩ indere potuit: an¬
te quã conspicabilẽ materiã cai ei pla¬
cuit assũpsit. uel ipsũ hominẽ induere
dignatꝰ est. Q&e si abrahe insus ẽ. sed
informa humani corporis insus est:
quod scilicet postremis cẽporib in homine
uenturus ostenderetur. Iacob etiã alibi in
euangłio: alibi eque uidetur in homine. Q
icdõ se mangło demonstrauit: ut nuntiũ
se magni consilii inclicaret. In homine uͦ
cũ quo & colluctatꝰ fuisse describitur: ut
imaginẽ futurȩ colluctationis. quã cũ isrł
habiturus erat. cũ sccłm hominẽ aduenisset
indicaret. Sed ut dñm crederet cũ quo tan
to certamine sub sigura hominis luctaba¬
tur. isrł. id ẽ. homo indens clm̃ nom̃ acce¬
pit. WUicli enĩ inquit dm̃ facie ad faciẽ:
& salua facta est anima mea. E ut qui

Expanded text:
dae erant, in illo per imaginem cernerentur. dae erant, in illo per imaginem cernerentur. Nam quis Filium Dei videre potuit, antequam conspicabilem materiam, sicut ei placuit, assumpsit, vel ipsum hominem induere dignatus est? Qui etsi Abrahae visus est , sed in forma humani corporis visus est, quo scilicet postremis temporibus in homine venturus esse ostenderetur. Jacob angelo, alibi videtur in homine. Qui ideo se in angelo demonstravit, ut nuntium se magni consilii indicaret. In homine vero, cum quo et conluctatus fuisse describitur, ut imaginem futurae colluctationis, quam cum Israel habiturus erat, cum secundum hominem advenisset, indto certamine sub figura hominis luctabatur, Israel , id est, homo videns Deum, nomen accepit. Vidi, inquit, Deum facie ad faciem, et salva facta e
Abbreviated transcription (Latin):
in calcẽ. ut arena cũ mutatur in ui¬
trũ. & cetera quȩ longũ ẽ recensẽre:
sed multũ int̃est stulte heretice int̃ ea
quȩ facta sunt. & eũ qui om̃ia quẽad¬
modũ uoluit fecit. Quȩ facta sunt.
asscriptȩ conditioni desermunt: qui
uero fecit. suȩ uoluntatis & proprii
iiris est. Neq potest in aliud quã qd̵
est aliquo cogente mutari: sed pro ut
uult ⁊ cui uult se demonstrat. Nã si
angłi infigura hominũ sepe sunt insi.
& tam̃ aliud ñ sunt quã quod esse se no¬
runt. neq substantiã mutant cũ for¬
mã humanicorporis sinmnt: quanto
magis ipse dñs nr̃. qui om̃ia fecit. qui
ipsis angłis ut hoc possent. sua institu¬
tione concessit: ᷤ Huc accechit quod sic¬
filiũ dĩ ut iã dictũ est insũ a patrib
approbamꝰ : ut ñ totũ in illo quod d̃s ẽ
inderetur: sed dispositiones rerũ futu¬
rarũ. quȩ sins quibq tẽporib cõplen¬

Expanded text:
in calcem: ut arena cum mutatur in viin calcem: ut arena cum mutatur in vitrum; et caetera, quae longum est recensere. Sed multum interest, stulte haeretice, inter ea quae facta sunt, et eum qui omnia quemadmodum voluit fecit. Quae facta sunt, ascriptae conditioni deserviunt: qui vero fecit, suae voluntatis 521 et proprii juris est. Neque potest in aliud quam quod est, aliquo cogente mutari, sed prout vult, et cui vult se demonstrat. Nam si angeli in figura hominum saepe sunt visi, et tamen aliud non sunt quam quod se esse norunt, neque substantiam mutant cum formam humani corporis sumunt; quanto magis ipse Dominus noster qui omnia fecit, qui ipsis angelis ut hoc possent, sua institutione concessit? Huc acceFilium Dei, ut jam dictum est, visum a patribus approbamus, ut non totum in illo, quod Deus est, videretur: sed dispositiones rerum futurarum, quae suis quibusque temporibus complen
Abbreviated transcription (Latin):
loco respondenctũ. filiũ dĩ ñ ita uisum
ut cłs erat. sed ut homo capere poterat
de cio. Dem uariis figuris ñ ĩmutabi¬
lẽ & conuersibilẽ ipsũ esse: sed hoc esse
potentiȩ clĩ. ut cũ se singulis pro ut
uult reuelare dignat᷑. habitũ mutet.
ñ substantiã uertat: nec proprietatem
qualitatis amittat. sed iixta meritũ
uidentis. dẽꝑam̃tũ maiestatis adhibeat.
ipse tam̃ idẽ ut sẽꝑ est in substantiȩ sus
proprietate ꝑmaneat. sicut scriptũ est
Mutabis eos & mutabuntur: tu autẽ
idẽ ipse es: & annitui non deficient.
Nam & si multa sunt ex his quȩ in hoc
mundo uidentu. que ex alio conuer¬
tantur in aliud. ut cdesinant esse qd̵
erant. & hoc sint quod retro ñ fuerant.
ut limus cũ in hominẽ figuratur.
limꝰ esse iã desint: aut pisces aut aues
cũ de aqua procedunt ex eo iã ñ aqua
quia aliud: ut lutũ figuli. cũ solilat᷑
in testã. ut lapis cũ dissolint᷑ decoctꝰ

Expanded text:
loco respondendum est, Filium Dei non ita visum loco respondendum est, Filium Dei non ita visum ut Deus erat, sed ut homo capere poterat de Deo. Deinde variis figuris non mutabilem et convertibilem ipsum esse, sed hoc esse potentiae Dei, ut cum se singulis prout vult, revelare dignatur, habitum mutet, non substantiam vertat; nec proprietatem qualitatis amittat, sed juxta meritum videntis, temperamentum majestatis adhibeat; ipse tamen idem, ut semper est; in substantiae suae proprietate permaneat. Sicut scriptum est: Mutabis eos et mutabuntur, tu autem idem ipse es, et anni tui non deficient . Nam etsi multa sunt ex his quae in hoc mundo videntur, quae ex alio convertuntur in aliud, ut desinant esse quod erant, et hoc sint quod retro non fuerant: ut limus cum in hominem figuratur, limus esse jam desinit, ut pisces aut aves cum de aqua procedunt, ex eo jam non aqua, quia aliud: ut lutum figuli, cum solidatur in testam: ut lapis, cum dissolvitur decoctus
Abbreviated transcription (Latin):
tia erat: quia quod de patre ẽ nec uiden
nec mutari nec conuerti posse creden¬
clũ ẽ. Accedit ad causã. cũ illapsus ẽ in
mariã. cũ uirginis uterũ oppleuit. aliud
utiq ex illa quã quod uenerat natũ est.
Unde iã in quiunt corrupta substantia
statĩ uertit ordinẽ. ꝑdit continuo ĩ mu¬
tationẽ ipsa formandoͥ de dõ in homi¬
nẽ. de sp̃ũ in carnẽ. Ꝙ utiq translatio
om̃is: interẽptio est pristim. Ac ꝑ hoc
aiunt. Si filiꝰ de patris substantia esset.
iam & pat̃ minor ideri. substantiȩ fue
uel tracditione uelfine. Q pr̃omde filiũ
ex alia substantia credere maluerunt:
quod conuerti & mutari. ⁊ inderi pos¬
sit. quia hoc de patris substantia credi
ñ liceat. Hȩc est causa erroris: hec ori¬
go heresis arrianȩ. Dũ ñ intelligunt
uirtutẽ dĩ: neq tanti sacramenti dis¬
positionẽ agnoscunt. cur dm̃ humanis
conchitionib cõparent:b primo in

Expanded text:
tia erat: quia quod de Patre est, nec videri, tia erat: quia quod de Patre est, nec videri, nec mutari, nec converti posse credendum est. Accedit ad causam quia cum illapsus est in Mariam, cum Virginis uterum opplevit, aliud utique ex illa quam quod venerat natum est. Unde jam, inquiunt, corrupta substantia statum vertit, ordinem perdit, continuo immutatione ipsa formandus de Deo in hominem, de spiritu in carnem. Et utique translatio omnis, interemptio est pristini. Ac per hoc, aiunt, si Filius de Patris substantia esset; jam et Patrem minorem videri, substantiae suae vel traditione, vel fine: et proinde Filium ex alia substantia credere maluerunt, quod converti, et mutari, et videri possit; quia hoc de Patris substantia credi non liceat. Haec est causa erroris, haec origo haeresis Arianae, dum non intelligunt virtutem Dei, neque tanti sacramenti dispositionem agnoscunt, ut Deum humanis conditionibus comparent. Quibus primo in
Abbreviated transcription (Latin):
sus. degeneraret in filio. Non mͦ potest¬
esse cde conclitione muitata. quasi ñ potu¬
erit pater de semet ipso talẽ habere quał
&e ipse est. Promde nos uerũ filiũ de ue¬
ro patre qui semꝑ fuit ⁊ ẽ uniꝰ substan¬
tiȩ cũ patre: defendimꝰ. Et hoc est qd
greci omorisyon appellant: id est. cũ imo
aliud ipsũ. ut personȩ audientia nomi¬
natĩ fierent: ñ ut substantiã uocabula
patris substantia credi. breuit̃ intima¬
bo. Aiunt enĩ. Cũ sit cds̃ pat̃ om̃ps. in¬
uisibilis. in conuertibilis. ĩ mutabilis. per¬
fectꝰ. sẽꝑ idẽ. et̃nꝰ: filiꝰ uero insibilis. quia
sepe patrib unsus est: & conuertibilis.
atq mutabilis. quiꝙn uariis figuris qͥbq
sese monstranit: qui si de patris inqͥunt¬
substantia esset. nũquã fieri posset. ut
ante carnis assũptionẽ aut insibilis aut
mutabilis cerneretur: qumpotiꝰ in equali¬
tate qua pater ẽ ꝑmansisset. ex cuiꝰ substa¬

Expanded text:
sus degeneraret in Filio, non modo potestsus degeneraret in Filio, non modo potestate, sed conditione mutata, quasi non potuerit Pater de semetipso talem habere, qualis et ipse est. Proinde nos verum Filium de vero Patre, qui semper fuit, et est unius substantiae cum Patre, defendimus. Et hoc est, quod Graeci ὁμοούσιον appellant, id est, cum uno aliud ipsum; ut personae audientia nominatim fierent, et non ut substantiam vocabula Patris substantia credi, breviter intimabo. Aiunt enim: Cum sit Deus Pater omnipotens, invisibilis, inconvertibilis, immutabilis, perfectus, semper idem, aeternus: Filius vero visibilis, quia saepe patribus visus est; et convertibilis atque mutabilis, quia in variis figuris quibusque sese monstraesset substantia, nunquam fieri posset ut ante carnis assumptionem aut visibilis aut mutabilis cerneretur: quin potius in aequalitate qua Pater est, 520 permansisset, ex cujus substan
Abbreviated transcription (Latin):
inte ẽ cłs. & ñ ẽ aliꝰ ds pret̃ te: tu es
enĩ ds̃. Quod ne putes me eo suꝑcilio
dixisse quo sabelliꝰ fertur qui ipsũ pa¬
trẽ ipsũ filũ ꝓfitetur: ñ ita noᷤᷤ totũ
in unã sententiã cogimꝰ. ut alioꝵ hereticoꝵ
fraude capiamur. Sed quia in ipso nomi¬
ne personarũ auctoritas indiscreta cog¬
noscitur: & filiꝰ ñ genere sed ꝑsonaliter
apatre nominatur: proinde totũ patri
ascribimꝰ quod ẽ filiꝰ. & totũ filio quod pa¬
ter est. Nichil ñ uidebit᷑ patris quod iu¬
dicabitur filũ. nec filii quod defendit᷑
patri: quia unitas maiestatis ñ sinit deos
plurali uocabulo appellari. quippe cũ con¬
stet patrẽ & filiũ uniꝰ esse substantiȩ:
uncde uterq unꝰ ds̃ est dictꝰ. Illud ante
cuncta metuentes: quia nͥ pater ⁊ filius
unũ ñ sint. inincha recurrat auctoris.
inc̃polata natuntas. Hoc enĩ placuit he¬
reticis. ut ds̃ ille omp̃s. ininsibilis. ĩmen¬

Expanded text:
est, et non est alius Deus praeter te: tu es est, et non est alius Deus praeter te: tu es enim Deus . Quod ne putes me eo supercilio dixisse quo Sabellius fertur, qui ipsum Patrem, ipsum Filium profitetur, non ita nos totum in unam sententiam cogimus, ut aliorum haereticorum fraude capiamur. Sed quia in ipso nomine personarum auctoritas indiscreta cognoscitur, et Filius non genere, sed personaliter a Patre nominatur; proinde totum Patri ascribimus, quod est Filius: et totum Filio, quod Pater est. Nihil non videbitur Patris, quod judicabitur Filii: nec Filii, quod defenditur Patris; quia unitas majestatis non sinit deos plurali vocabulo appellari: quippe cum constet Patrem et Filium unius esse substantiae, unde uterque unus Deus est dictus. Illud ante cuncta metuentes, quia nisi Pater et Filius unum non sint, in invidiam recurrat auctoris interpolata nativitas; hoc enim placuit haereticis, ut Deus ille omnipotens, invisibilis, immen
Abbreviated transcription (Latin):
enis qui uerus d̃s est. ñ uerus alius cõpa
ꝑsonis dnndo: cdiscretionis tam̃ ꝑsona¬
rum rursus eadẽ nomina in unitatẽ
sui naturali legis federe consignat. Un¬
de & tantꝰ est filiꝰ. quantꝰ uiclebit᷑ pat̃.
totꝰ de toto. integer de integro. per¬
fectꝰ de ꝑferta consũmata q uirtute.
sicut apłs chicit. In quo om̃is plentu¬
do dunnitatis corporalit̃ habitat.
Nã & hierennas receptissimꝰ prophe¬
tarũ. hanc unitatẽ chumitatis in pa¬
tre &e filio sciens. ait. Hic est cłs nr̃
et ñ deputabitur aliꝰ absq illo: qui in¬
uenit om̃em inã prudentiȩ. & decdit
eã iacob puero suo. u isrł cdilecto suo.
Postͥȩc in terris insus est: & cũ homi¬
nibus conuersatꝰ ẽ. & isaias hoc ipsũ
p̃chicat dicens H ec dicit dñs cds̃. Fati¬
gata ẽ egrptꝰ & negotiatio ethiopũ.
&e sabain uiri excelsi ad te transient.
tin erunt serin. ⁊ post te ãbulabunt

Expanded text:
ejus qui verus Deus est. non verus alius comparejus qui verus Deus est. non verus alius comparpersonis divido, discretio tamen personarum rursus eadem nomina in unitatem sui, naturali foederis lege consignat. Unde et tantus est Filius quantus videbitur Pater, totus de toto, integer de integro, perfectus de perfecta consummataque virtute: sicut Apostolus dicit: In quo omnis plenitudo divinitatis corporaliter habitat . Nam et Hieremias receptissimus prophetarum, hanc unitatem divinitatis in Patre et Filio sciens ait: Hic est Deus noster, et non deputabitur alius absque illo: qui invenit omnem viam prudentiae, et dedit eam Jacob puero suo, et Israel dilePost haec in terris visus est, et cum hominibus conversatus est . Et Isaias hoc ipsum praedicat dicens: Haec dicit Dominus Deus: Fatigata est Aegyptus, et negotiatio Aethiopum, et Sabain viri excelsi ad te transient: tui erunt 519 servi, et post te ambulabunt
Abbreviated transcription (Latin):
quia ꝑ ipsũ ascensus est. Ueritas. quia
m̃datiũ nescit. Uita ẽ: quia ipse imi¬
uersa minficat. Uides ergo ꝑ hȩc uoca¬
bula significationes dispositionũ ⁊ oꝑũ
nus. incõprehensibilis. inȩstimabilis: ẽ
de luine. Sed ne ex eo occasionẽ aliquã
hereticus sapiat cũ duo nomina uel du¬
as personas. id est patris & filii statuo.
quasi duos deos dicã ut illi duos ex di¬
uersitate confingunt: nos aut̃ patrẽ
⁊ filiũ ita nominamꝰ unũ dm̃. ut in his
personis & nominib consignemꝰ. Uide¬
rint philosophi: inderint heretici hisci¬
puli eoꝵ. qui potestatũ diuersitate na¬
riantur: nobis tam̃ imꝰ ds̃ est pater ut
ligatur. quã chuorũ ꝑ partes chinsa substan¬
tia. & cũ om̃ib ipsis dissociata natura: agen¬
cli & inbencdi tã uolutas quã imperia
chiusa:ᷤᷤ Porro pater acfiliꝰ ⁊ si duȩ ꝑso¬
nȩ credimtur: ratione tam̃ &e substan¬
tia uniꝰ sunt. Nam mequaliũ socie¬
tas. melioris offensa ẽ. & in inniriam

Expanded text:
ensus est. Veritas, quia mendacium nescit. Vita est, quia ipse universa vivificat. Vides ergo per haec vocabula significationes dispositionum et operrnus, incomprehensibilis, inaestimabilis. Est Sed ne ex eo occasionem aliquam haereticus rapiat, cum duo nomina vel duas personas, id est Patris et Filii statuo, quasi duos deos dicam, ut illi duos ex diversitate confingunt: nos autem Patrem et Filium ita nominamus, ut unum Deum in his personis et nominibus consignemus. Viderint philosophi, viderint haeretici discipuli eorum qui potestatum diversitate variantur. Nobis tamen unus Deus est Pater, ut ligatur, quam duorum per partes divisa substantia, et cum nominibus ipsis dissociata natura, agendi ac jubendi tam voluntas quam imperia divisa? Porro Pater ac Filius etsi duae personae creduntur, ratione tamen et substantia unus sunt. Nam in equalium societas, melioris offensa est; et in injuriam
Abbreviated transcription (Latin):
se ab eo liberari. qui ut liberaret amis¬
sus est. ut nasceretur opp̃ssus ẽ. ut im¬
mortalitatẽ redigeret. transunt ad
mortẽ. Sed absit heretice: ut sensus
tuȩ iniqͥtatis a catholicis admittant᷑.
Nos enĩ credimꝰ ĩmutabilẽ & inconu̾¬
sibilẽ uerbũ & sp̃m. id ẽ filiũ dĩ: qͥ cum
hominẽ indint. ñ statũ uertit ñ ordi

Expanded text:
eo posse liberari, qui ut liberaret, amiseo posse liberari, qui ut liberaret, amissus est; ut nasceretur, oppressus est; ut immortalitatem redigeret, transivit ad mortem. Sed absit, absit, haeretice, ut sensus tuae iniquitatis a catholicis admittatur. Nos enim credimus immutabilem et inconvertibilem, Verbum et Spiritum, id est Filium Dei: qui cum homine
Abbreviated transcription (Latin):
beneficio cuiꝰ cansa filiꝰ dĩ. filiꝰ hominis
esse sustimuit. Nẽpe em̃ de sp̃u cl̃ uirgo
concepit. & qd̵ concepit. hoc peperit. id ẽ.
ctm̃ homini suo ut iã lixi sociatũ. sicuit
ipse chxit. Qd̃ nascit᷑ de carne caro est:
&e quod nascitur de sp̃u sp̃s ẽ: qͥa ds sp̃s ẽ
n de dõ natꝰ est: sicuti ⁊ angłs ad mariã
uirginẽ dicit. Sp̃s dĩ ueniet inte: ⁊ ur¬
tus altissimi obũbrabit te. Propterea
quod nascetur ex te scm̃: uocabitur filiꝰ dĩ.
Uides ergo ipsũ spm̃ id ẽ filiũ dĩ uenis¬
se ad uirginẽ: & inde cdĩ ⁊⁊ hominis film̃
processisse. nec tam̃ ipso indum̃to carnis
dĩ filiũ esse mutatũ. sed eund̾e ipsũ e̾ẽ
in homine. qͥ fuerat ante mundũ cum
patre. ꝑ quẽ facta sunt om̃ia & sine quo
factũ est nichil sicuti ȩuangłita ait.
Munclus ꝑ eũ factꝰ ẽ: ⁊ mundus eũ non
cognouit. Ceterũ am̃tis ẽ credere pos

Expanded text:
beneficio, cujus causa Filius Dei filius hominis beneficio, cujus causa Filius Dei filius hominis esse sustinuit. Nempe enim de Spiritu Dei Virgo concepit, et quod concepit, hoc peperit, id est, Deum homini suo, ut jam dixi, sociatum, sicut ipse dixit: Quod nascitur de carne, caro est; et quoo natus est. Sicut et Angelus ad Mariam Virginem dixit: Spiritus Dei veniet in te, et virtus Altissimi obumbrabit te: propterea quod nascetur ex te sanctum, vocabitur Filius Dei . Vides ergo ipsum spiritum, id est Filium Dei venisse ad virginem; et inde Dei et hominis Filium processisse: nec tamen ipso indumento carnis Dei Filium esse mutatum; sed eumdem ipsum esse in homine, qui fuerat ante mundum cum Patre; per quem facta sunt omnia, et sine quo factum est nihil, sicut Evangelista ait: Munduscognovit . Caeterum amentis est credere, ab
Abbreviated transcription (Latin):
maiestatis suȩ honore. humanũ corpꝰ indi¬
eret. quo suscepto salus gentiũ fieret. Ut
enĩ sol cũ nube tegit᷑. claritas enis cõpri¬
mitur ñ cecatur. & lum̃ illud qd̾ toto or¬
be diffusũ claro splentore cuncta ꝑfim¬
cdit. paruo ad mocdũ obstaculo nubis in¬
cludit᷑ ñ aufertur: sic & homo ille quẽ
tlm̃ tam̃ in illo ñ int̾cepit sed abscondit
Demq cũ se in monte paululũ extra ipsũ
hominẽ extulisset: fulgore luminis eiꝰ
pene obcecati apłi. in terrã quippe homi¬
nes ceciderunt periclitati uitã. nͥ eis ch̃s
cõp̃sso rursũ maiestatis suȩ honore ut
misericors subuenisset. scđm illã senten¬
tiã. nemo dm̃ uiclit & uixit. Ut ergo
claritas solis cũ usq ad nr̃os emicat uisus
sibi salua est. qͥa qd̾ ñ uidetur infirmita¬
tis est nr̃e. quorũ oculos nubiũ texit ob
scuritas: probat se non suo detrimento
propͥi latuisse fulgoris: sed carnis ut cha

Expanded text:
majestatis suae honore, humanum corpus indumajestatis suae honore, humanum corpus indueret, quo suscepto, salus gentium fieret. Ut enim sol cum nube tegitur, claritas 523 ejus comprimitur, non caecatur, et lumen illud quod toto orbe diffusum claro splendore cuncta perfundit, parvo admodum obstaculo nubis includitur, non aufertur: sic et homo ille quem deitatem in illo non intercepit, sed abscondit. Denique cum se in monte paululum extra ipsum hominem extulisset, fulgore luminis ejus pene obcaecati apostoli in terram quippe homines cediderunt periclitati vitam, nisi eis Dominus compresso rursum majestatis suae honore ut misericors subvenisset, secundum illam sententiam: Nemo vidit Deum, et vixit . Ut ergo claritas solis cum non usque ad nostros emicat visus sibi salva est; quia quod non videtur, infirmitatis est nostrae, quorum oculos nubium scuritas: ita probat se non suo detrimento proprii latuisse fulgoris; sed carnis, ut dixi,
Abbreviated transcription (Latin):
constaret. Q̾ tam̃ sic insus accipitur.
ut alicuiꝰ conspicabilis ut chxi materiȩ
chspositione assũpta inderetur. salua
scilicet ininsibilitate eiꝰ. quã a conspectu
om̃iũ maiestas int̾fusa seposint. Non
enĩ sic humanis aspectib reuelatus est :
ut tota in illo csitas appareret : sed ad incẽ
speculi cũ conceptos intra lucẽ suã uultꝰ.
quasi ad plenã effigiẽ hominis includit.
ita maiestatis eiꝰ p̃eunte fulgore intra
id insũ esse qd̾ imaginẽ ueritatis ñ ipsũ
dm̃ proprie demonstraret. Sic ⁊ cũ ho¬
minẽ induere dignatꝰ est. ñ labẽ et̃mca¬
ti intulit. ut sp̃m in carnẽ mutaret :
sed ut suscepto homini ĩ mortalitatẽ.
atq et̃nitatẽ. cȩlestis uitȩ p̃staret. Nã
& si apłs semet ipsũ exinanisse dicit for¬
mã serni snscipiendo: ñ utiq sic exina¬
nitũ accipimꝰ. ut aliud quã qd fuerat
idẽ sp̃s fieret. sed ut seposito interim

Expanded text:
constaret. Et tamen sic visus accipitur, constaret. Et tamen sic visus accipitur, ut alicujus conspicabilis, ut dixi, materiae dispositione assumpta videretur, salva scilicet invisibilitate ejus, quam a conspectu omnium majestas interfusa seposuit. Non enim sic humanis aspectibus revelatus est, ut tota in illo deitas appareret, sed ad vicem speculi, cum conceptos intra lucem suam vultus quasi ad plenam effigiem hominis includit; ita majestatis ejus praeeunte fulgore, intra id visum est, quod imaginem veritatis, non ipsum Deum proprie demonstraret. Sic et cum hominem induere dignatus est, non labem aeternitati intulit, ut spiritum in carnem mutaret, sed ut suscepto homini immortalitatem atque aeternitatem coelestis vitae praestaret. Nam etsi Apostolus semetipsum exinanisse dicit, formam servi suscipiendo , non utique sic exinanitum accipimus, ut aliud quam quod fuerat idem spiritus fieret, sed ut seposito interim
Abbreviated transcription (Latin):
pure inderet : quid ad illũ contimio
ãs: Non poteris inquit uidere fa¬
ciẽ meã. Non enĩ uidebit homo fa¬
ciẽ meã ⁊ inuet. Hoc ipso quod ne¬
gatur aspectus : claritas indicatur.
Quȩ scilicet tanta ẽ: quanta credenda
est quȩ inuisibilis indicatur. Cũ gͦ morses
qͥ  sicũ cęli. ⁊ ordines mundi. ⁊ elem̃torũ
uices. totiꝰ deniq orbis ornam̃ta digesse¬
rit. indicarit. exp̃sserit. cui ipse dñs testi¬
moniũ ꝑhibuit dicens. nemo erit ex pro¬
phetis ut seruis mens morses. cui facie
ad faciẽ. os ad os locutꝰ sũ: ds tam̃ pure ui¬
deri ñ potuit. Merito qͥd̾e propħia om̃i
dignꝰ. sed ñ usq adeo ut intueri dm̃ ua¬
leret : qͥa homo tantũmodo esset. Et utiq
hic om̃ia filii uerba defendimꝰ: quẽ in
monte syna cũ morse locutũ ee̾ scimꝰ.
qͥ agencdis explicandisq reb a patre ad¬
uenerat: qͥa om̃ia a principio ꝑ ipsũ &
orchinari & explicari & manere conne¬
nerat. ut habench hȩc filii p̃cipua ratio

Expanded text:
illum continuo Deus? Non poteris, inquit, videre faciem meam. Non enim videbit homo faciem meam, et vivet . Hoc ipso quod negatur aspectus, claritas assignatur, quae scilicet tanta est, quanta credenda est quae invisibilis indicatur. Cum ergo Moyses et situm coeli, et ordines mundi, et elementorum vices, totius denique orbis ornamenta digesserit, indicarit, expresserit, cui ipse Dominus testimonium perhibuit, dicens: Nemo erit ex prophetis ut servus meus Moyses, cui facie ad faciem ore ad os locutus sum , Deum tamen pure videre non potuit. Merito quidem prophetia omni dignus, sed non usque adeo ut intueri Deum valeret, quia homo tantummodo esset. Et utique hic omnia Filii verba defendimus, quem in monte Sina cum Moyse locutum esse scimus, qui agendis explicandisque rebus a Patre advenerat; quia omnia a principio per ipsum et ordinari et explicari et manere convenerat, ut habendi Filii haec praecipue ratio