comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& scđm p̾cepta diuina mom̃ib gr̃as agimꝰ ei. deqͦ dicimꝰ. Benedicã dñm inom̃i tẽprẽ
Neq enĩ reuera sifallacis ꝓsperitatis semꝑhic tranquillitas arridera: anima humana¬
portum illum uene certeq securitas appetere: domina insignis. & merito ilustris a pres¬
tantissima filia. Reddens itaq debitũ prestantiȩ tuȩ salutacionis obseqũ: ⁊ gens co
gr̃as quod salutis nr̃ȩ religiosissimã curam geris: posco tͥ adño futurȩ uitę premia.
p̾resentis ꝙ Solatia. Om̃iumq ur̃m in quor cordib perfidem habitat xp̃s. me dilecꝰ¬
tione orationiq commendo: & alia manu ds̃ uerus & uerax ueracit᷑ c̃solet᷑ cortuum
& ꝓtegat salutẽ tuã domina insignis: & merito illustris ac p̃stantissima filia..

Expanded text:
cepta divina in omnibus gratias agimus ei, de quo dicimus: Benedicam Dominum in omni tempore; cepta divina in omnibus gratias agimus ei, de quo dicimus: Benedicam Dominum in omni tempore; Neque enim revera, si fallacis prosperitatis semper hic tranquillitas arrideret, anima humanaportum illum verae certaeque securitatis appeteret, domina insignis et merito illustris, et praestantissima filia. Reddens itaque debitum Praestantiae tuae salutationis obsequium, agensque gratias quod salutis nostrae religiosissimam praesentisque solacia omniumque uestrum, in quorum cordibus per fidem habitat Christus, me dilectioni orationique commendo. Et alia manu: Deus uerus et uerax ueraciter consoletur cor tuum et protegat salutem tuam, domina insignis ac merito inlustris ac praestantissima filia.
Abbreviated transcription (Latin):
ÑE INSIONI & merito illustri & prestantissime filie ꝓbę: AuoUSuNUS.
Est quidem ita ut dicis quod incorpore corruptibłi anima consti¬
cuta t̃rena quadã contagione constringit᷑. & tali honere qͦd ã modo
depressa curuatur: ut imo multa quã insummo unum facilius con-¬
cupiscat & cogit&. Namhoc &iã scã scriptura itadicit. Corpꝰ enim qđ corrũpitur
lgrauat animã: & depͥmit terrena in habitatio sensum multa cogita
ideo uenit saluator Nr qui mulierem illã in euuangelio ꝑdecẽ & octo annos
curuã quȩ fortasse hoc significabat uerbosalutis erexit. ut animã xpiana ñfrustra
facis mala huiꝰ mundi tolerabilia ducere spe futuri. Sic enĩ usu quodã bono
conuertuntur in bonum: dum non augent nr̃am concupiscentiam. sed exer
inbonũ. Om̃ia in quit. Nonsolum gͦ illa que appetunt᷑ ut suauia: uerum &iã illa
quȩ ut molesta uitantur. quando alia sic sumimꝰ necapiam᷑. alia sic ferimꝰ nefrangam̃¬

Expanded text:
NAE INSIGNI ET MERITO INLUSTRI ET PRAESTANTISSIMAE FILIAE PROBAE AUGUSTINUS. Est quidem ita, ut dicis, quod in corpore corruptibili anima constituta terrena quadam contagione constringitur et tali onere quodam modo depressa curuatur, ut in imo multa quam in summo unum facilius concupiscat et cogitet. nam hoc etiam sancta scriptura ita dicit: Corpus enim, quod corrumpitur, adgrauat animam et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem. sed ideo uenit saluator noster, qui mulierem illam in euangelio per decem et octo annos curuam, quae fortasse hoc significabat, uerbo salutis erexit, ut anima Christiana non frustra facis mala huius mundi tolerabilia ducere spe futuri. sic enim usu quodam bono conuertuntur in bonum, dum non augent nostram concupiscentiam, sed exercent in bonum. \'omnia\' inquit, non solum ergo illa, quae appetuntur ut suauia, uerum etiam illa, quae ut molesta uitantur, quando alia sic sumimus, ne capiamur, alia sic ferimus, ne frangam
Abbreviated transcription (Latin):
tĩ ñ audiunt. partĩ audita ũ credunt. tam̃ possunt cõꝑta diligere : uos istis t̃ris
iam corporalit᷑ ad esse cupimꝰ. Quamuis enĩ sedulo atq nuseridrdit̃¬
tam̃ &iam corã hominibus regionũ nrarũ luceant oꝑa ura: ut uideant bona
facta ura. & glorficent patrẽ urm qͥ incelis est. Piscatores uocante dño. quod
nauiculas & r&ia dimiser̃: oitua se dimisisse & dnm secutos e̾e̾. &iam cõ memo¬
rando l&atisunt. Et reuera onnia contempnit: qͥ ñ solũ quantũ potuit. s &iam
quantũ uoluit habere contempnit S in eo quod cupiebatur: oculi dĩ testes sunt.
meo quod habebatur & hominũ Nescio quo aut̃ mͦ cũ suꝑ flua t̾rena diliguntur. ar¬
tis adepta quã concupita constringunt. Nit̃ unde tristis ille discessit qͥ consiliũ¬
te &erne quetebat adno: cũ audiss& uendenda ee. omia sua: & dis¬
tribuenda pauperibus: & habendũ thesaurũ incelo siuell& eẽ. ꝑfectus nisi ꝙ

Expanded text:
tim non audiunt, partim audita non credunt, tamen possunt comperta diligere, vos istis terris etiam corporaliter adesse cupimus. Quamvis enim sedulo atque misericordittamen etiam coram hominibus regionum nostrarum luceat opera uestra, ut uideant bona facta uestra et glorificent patrem uestrum, qui in caelis est. piscatores uocante domino. quod nauiculas et retia dimiserunt, omnia se dimisisse et dominum secutos esse etiam commemorando laetati sunt. et re uera omnia contemnit, qui non solum. quantum potuit, sed etiam, quantum uoluit habere, contemnit. sed in eo, quod cupiebatur, oculi dei testes sunt, in eo, quod habebatur. et hominum. nescio quo autem modo, cum superflua terrena diliguntur. artius adepta quam concupita constringunt. nani unde tristis ille discessit, qui consiliuternae quaerebat a domino, cum audisset uendenda esse omnia sua et distribuenda pauperibus et habendum thesaurum in caelo, si uellet esse perfectus, nisi quia
Abbreviated transcription (Latin):
manis ducib ꝓfuturum. & in meo uersetur excicio: integrũ desuis sensib detuȩ betitudini
frustratis inimicis eiꝰ & domui. Hostis autẽ erit suȩ animȩ: si aliquid in eo sinistrȩ partis
INIueNero.
omino insigni meritoq subluni filiobonefacio. AOͦ tẼS AUGUSTINI ADBONE FA
Uir illustrissimꝰ castinus sac ram̃to seꝓdidit qd sit abom̃i culpȩ terrorib alienus: quẽ tibi
utdicit federatus ille sonia adhuc inpalatio positũ. falsis suggestionib corcitabat:
neto tũ qđ tunc agebatur mittatur in mediũ. detur ꝓlixitati compendiũ. Dau
opilio regnum parcendo inimicis obtinuit: xp̃s ꝓuideis qui eum crucis patibulo confixer̃.
patrẽ ne iras ceretur rogauit: & indignis hominib ueniã misericors c̃ donauit. Credeigit᷑
homini qͥ mfidele tradidit sacramentũ: & quȩrit me pollicente tua defensione u

Expanded text:
manis ducibus profuturum, et in meo versetur exitio; integrum de suis sensibus det tuae Beatitudini manis ducibus profuturum, et in meo versetur exitio; integrum de suis sensibus det tuae Beatitudini perfrustratis inimicis ejus et domitis. Hostis autem erit suae animae, si aliquid in eo sinistrae partis invenero. omino insigni meritoque sublimi Filio BONIFACIO, AUGUSTINUS episcopus. Vir illustrissimus Castinus sacramento se prodidit, quod sit ab omni culpa et erroribus alienus. Quem tibi, ut dicit, foederatus ille Sonia, adhuc te in palatio posito, falsis suggestionibus concitabat. Sed ne totum quod tunc agebatur, mittatur in medium, detur prolixitati compendium. David ille opilio regnum parcendo inimicis obtinuit. Christus pro Judaeis, qui eum crucis patibulo confixerunt, Patrem, ne irasceretur, rogavit, et indignis hominibus veniam misericors condonavit. Crede igitur homini, qui mihi fidele tradidit sacramentum, et quaerit, me pollicente, tua defensione v
Abbreviated transcription (Latin):
omino uenerabili scõ patri augustino ep̃o: bonefacius. Castinꝰ ille pͥuatus ex consule uitȩ meȩ
ac nominis om̃ib ut notũ. ẽ. ꝑsecutor. peiores cõmittens acfugiens factiones. qͣsi mearum
ame gestarũ imnemorẽ datiũ italiã fugiens. meisse inafricam defensionib tradidit com¬
mittendũ. Omitto beatissime pat̾ olim mͥ ab eodẽ ingestas miserias. ostensa pericula. fugiens
eum nunc usq uiuo thraxnatꝰ uix scitham euasi. Durãui inuido sub consule miles. Sed dĩuma
potentia quȩ nouit planare subluma. & altius eleuare ꝓstrata: fecit desuperbo qđ uoluit.¬
& hostemmeum me quieto uictoria mͥ qu a nouit addixit. Sufficit ꝓfunere uictitanta deuec¬
tio. adorauit saracã clamis timuit senator barbarũ capud. Tremuit militẽ. dux doloris
Dicunt᷑ istapat̃ scẽ coturno. Nã ueneror illustrissimũ consulẽ: & pͥmũ conspicio senatorem.
ed ne consueta fallacia mali ergame ut solet aliquid moliatur. putẽq sesius fraudib ro-¬

Expanded text:
omino venerabili sancto patri AUGUSTINO episcopo, BONIFACIUS. Castinus ille, privatus ex consule, vitae meae ac nominis, omnibus ut notum est, persecutor, pejores committens ac fingens factiones, quasi mearum a me gestarum immemor donationum, Italia fugiens, meis se in Africa defensionibus tradidit committendum. Omitto, beatissime pater, olim mihi ab eodem ingestas miserias, ostensa pericula; fugiens eum nunc usque vivo. Thrax natus, vix Scytham evasi; duravi invido sub consule miles. Sed divina potentia, quae novit planare sublimia, et altius elevare prostrata, fecit de superbo quod voluit; et hostem meum, me quieto, victoria mihi, qua novit, addixit. Sufficit pro funere victi tanta dejectio; adoravit saracam chlamys, timuit senator barbarum caput, tremuit militem dux. Doloris dicuntur ista, pater sancte, cothurno: nam veneror illustrissimum consulem, et primum conspicio senatorem; sed ne consueta fallacia mali erga me, ut solet, aliquid moliatur, putetque se suis fraudibus Ro
Abbreviated transcription (Latin):
in t̾rogari. si mͥ quisq resipsas ñ delibris aceronis. s ꝑse ipsas tractandas dissoluendasq ꝓferr&
n illis aut̃ res ipse nunc nr̃e ꝓfossioni minꝰ congruunt Hȩc aut̃ omia ñ facerẽ : nisi me post c¬
gritudinẽ inqua erã cũ homotuus ueniss& aliquantũ ab ippone remouerẽ. qͥb itẽ dieb ꝑ¬
turbatione ualitudinis febrib que rep&itus sũ. Inde factũ ẽ : ut tardius ꝙ possent tͥ hȩc
mitterent᷑. Quȩ quomͦ acceperis : rescripto flagito

Expanded text:
interrogari, si mihi quisquam res ipsas non de libris Ciceronis sed per se ipsas tractandas dissoluendasque proferret; interrogari, si mihi quisquam res ipsas non de libris Ciceronis sed per se ipsas tractandas dissoluendasque proferret; in illis autem res ipsae nunc nostrae professioni minus congruunt. haec autem omnia non facerem, nisi me post aegritudinem, in qua eram, cum homo tuus uenisset, aliquantum ab Hippone remouerem. quibus item diebus perturbatione ualitudinis febribusque repetitus sum. inde factum est, ut tardius, quam possent, tibi haec mitterentur. quae quo modo acceperis, rescripta flagito.
Abbreviated transcription (Latin):
multos. acutissi mos & sollertissimos uiros. s aliqͥ eorũ magicarũ arciũ curiositate de pra¬
attingere cognoscere gestare ꝑsonã in eiꝰ milicia transier̃. Itaq totũ cul
lum̃q rationis in illo unosalutari nomine.: atq in una eiꝰ ęccła recreando & reformando huma¬
nogeneri constitutũ ẽ. Hȩc ine tͥdutissime in hac epła locutũ : & si alia forte tu malles om¬
liũ meũ quod nunc utilitati studiorũ stuorũ minꝰ obsecutũ putas: quãꝙ &iã illis ipsis questionib
tus ñ solũ quibuscdã in hacepła. s &iam c&eris pene omib in ipsis mñ brams inqͥb eas misisti ut
potiu breuit̃ ad notando responderĩ. In quib mesi parũ aut aliud quã uolebas egisse arbitraris ñ
recte cogitas midioscore: aqͦ nunc ista quȩsieris. Oratoris aut̃ libiorũq deoratore om̃s p̃t̾misi
Nescio quis enĩ nugator mͥ eẽ. uisussũ. si eas exponendas ꝑsequerer. Nã decderis possem &iã decent᷑

Expanded text:
multos acutissimos et sollertissimos uiros. sed aliqui eorum magicarum artium curiositate depraam conabantur adtingere, cognoscentes gestare personam in eius militiam transierunt. itaque totum cullumenque rationis in illo uno salutari nomine atque in una ejus Ecclesia, recreando atque reformando humano generi constitutum est. 34. Haec me tibi diutissime in hac epistola locutum, etsi alia forte tu malles, omunc probabis consilium meum, quod nunc utilitati studiorum tuorum minus obsecutum putas. Quanquam etiam illis ipsis quaestionibus tuis. non solum quibusdam in hac epistola, sed etiam caeteris pene omnibus in ipsis membranis, in quibus eas misisti ut potui breviter annotando responderim. In quibus si me parum, aut aliud quam volebas egisse arbitraris, non recte cogitas, mi Dioscore, a quo nunc ista qunescio quis enim nugator mihi esse uisus sum, si eas exponendas persequerer. nam de ceteris possem etiam decenter
Abbreviated transcription (Latin):
Dtĩo nutuuia ueterabili.  omtib ñ officus ume pclendo patri dugustirio
marellinus. Uir inlustris uolusianꝰ beatitudinis tuȩ mͥ litteras legit ĩmome qͥdem cogen¬
te plurib legit. uȩ scilica omia quȩ ate dicuit᷑ cũ uere miranda sint : usq quaq miratus
S ermonis enĩ cdiunigra humilit̃ tumens facle ut putara emeruit. Hincꝰ enĩ plurimũ placuit

Expanded text:
 OFFICIIS UNICE PERCOLENDO PATRI AUGUSTINO MARCELLINUS. Vir inlustris Volusianus beatitudinis tuae mihi litteras legit, immo me quidem cogente pluribus legit, quae, licet omnia, quae a te dicuntur, uere miranda sint, usque quaque miratus sum. sermonis enim diuini gratia humiliter tumens facile, ut placeret, emeruit. hinc enim plurimum placuit
Abbreviated transcription (Latin):
uiuit ac ꝑhoc &iam ibi est. aut sentit & ubi ñ uiuit. aut uiuit & ubiñẽ. hȩc om̃ia mira sunt¬
⁊ uiu. ẜ oru asffid iaari si te quadã uelut absurditate potest: Et de sensulo qͥti morticino. Quidigitꝰ
ẽ. lpsaaniia p̃ter corporis sensum. idest inm̃te qua ista considerat. Neq: enĩ sensu corporis
ae ipsis sensidbus corporis uidicat & putamꝰ nob̃ de om̃i potentia cũ increcibile dici aliquid. cũ dr̃¬
ut ĩnortalitatẽ suam ñ corruperit ut &ernitatẽ ñ mutauerit: ut potestatẽ ñ minuerit: ut
administrationẽ mundi ñ deseruerit: ut asinui patris idest asecr&o quo cũ illo & in illo est
ñ rstesserit: Gerbũ dĩ sic intellige ⁊ quod fac̾ta sunt omia. ñ ut eiꝰ transire aliquid cogites.

Expanded text:
uiuit ac per hoc etiam ibi est aut sentit, et ubi non uiuit, aut uiuit, et ubi non est. haec omnia mira sunt; nihil horum adfirmari sine quadam uelut absurditate potest et de sensu loquimur morticino. quid igitur est ipsa anima praeter corporis sensum, id est in mente, qua ista considerat? neque enim sensu corporis de ipsis sensibus corporis iudicat. et putamus nobis de omnipotentia dei increut immortalitatem suam non corruperit, ut aeternitatem non mutaverit, ut potestatem non minuerit, ut administrationem mundi non deseruerit, ut a sinu Patris, id est a secreto, quo cum illo et in illo est, non recesserit! 7. Verbum Dei sic intellige, per quod facta sunt omnia, non u
Abbreviated transcription (Latin):
m&uendũ ẽ. corpusculũ mifantiȩ: ne in illo tantus ds̃ angustias passus eẽ. uideat᷑. Neq enĩ mole
s uirtute magnꝰ ẽ. ds. qͥ ꝓuidentia sua meliorẽ sensum magis formiculis & apiculis dedit
quã asinis & camelis qͥ ex grano minutissimo seminis tanta ficulneae arboris magnitudinẽ creat
cũ ex multo maiorib seminib longemitora multa nascant᷑ qͥ pupillã tã paruã cditauit acie : qua
ꝑ oculos emicante: inictu corporis celũ ꝓpe ditudiũ lustrar&dur. qͥ ex puncto & quasi centro ȩfebri

Expanded text:
metuendum est corpusculum infantiae, ne in illo tantus deus angustias passus esse uideatur. neque enim mole metuendum est corpusculum infantiae, ne in illo tantus deus angustias passus esse uideatur. neque enim mole sed uirtute magnus est deus, qui prouidentiae similiorem sensum magis formiculis et apiculis dedit quam asinis et camelis, qui ex grano minutissimo seminis tantam ficulneae arboris magnitudinem creat, cum ex multo maioribus seminibus longe minora multa nascantur, qui pupulam tam paruam ditauit acie, qua per oculos emicante in ictu temporis caelum prope dimidium lustraretur, qui ex puncto et quasi centro cerebri
Abbreviated transcription (Latin):
si ue occultũ s. ue manifestũ. sicut lux ad et oculis & uidentis & ceci
uidenti adest p̃senti. ceco uͦ absenti adest: E tuox audientib aurib adest & iam surdis. sed illiᷤ
pat&. istiͦs lat&. Quid aut̃ mirabilius quã id qđ accidit in uocib nr̃is uerbisq sonantib in re
selic& raptĩ transitoria Cũ enĩ loquim᷑: nec secundȩ qͥdem sillabȩ locus ẽ. nisi pͥma sonare
deftiterit. & tam̃ siunꝰ ad sit auditor. totũ audit qđ dicimꝰ. & si duo ad sint tantundem ambo
audiunt: qđ & singulis totũ est Et si audiat multitudo silens. ñ int̾ se particulatĩ cõminuun
sonos tamꝗ cibos. s om̃e qđ sonat. & oit̃b totũ ẽ: & singulis totũ. Itane iãnon illud est potuis
i credibile si uerbũ hominis transiens qđ exib& aurib: uerbũ dĩ ꝑmanens ñ exiber& rebus
ut quẽ admodũ hoc simulaudit᷑ &iam singulis totũ: ita ilud sinul ubiq sit n̾otũ. Nonitaque

Expanded text:
sive occultum sive manifestum, sicut lux adest oculis et videntis, et caeci: sed videnti adest praesens, caeco vero absens. Adest et vox audientibus auribus, adespatet, istis latet. quid autem mirabilius quam id, quod accidit in uocibus nostris uerbisque sonantibus in re scilicet raptim transitoria? cum enim loquimur, ne secundae quidem syllabae locus est, nisi prima sonare destiterit, et tamen, si unus adsit auditor, totum audit, quod dicimus, et, si duo adsint, tantundem ambo audiunt, quod et singulis totum est, et, si audiat multitudo silens, non inter se particulatim comminuunt sonos tamquam cibos, sed omne, quod sonat, et omnibus totum est et singulis totum. itane iam non illud est potius incredibile, si, uerbum hominis transiens quod exhibet auribus, uerbum dei permanens non exhibet rebus, ut, quem ad modum hoc simul auditur etiam a singulis totum, ita illud simul ubique sit totum? Non itaque
Abbreviated transcription (Latin):
Nolite fraudare inuicẽ Nisi ex consensu adtempꝰ ut uacetis orationi: & iterũ ididipsũ estote. neuos
tẽptet sithanis ꝓpt̃ intẽperantiã ur̃am. Scđm hȩc uerba apłica & iã sise ipse continere uoluisset
& tu noliusses. debitũ tibi reddere cogeretur: & illi ds imperaret continentiã. sinonsuȩ sedtuȩ

Expanded text:
nolite fraudare inuicem nisi ex consensu ad tempus, ut uacetis orationi, et iterum ad id ipsum estote, ne uos temptet Satanas propter incontinentiam uestram. secundum haec uerba apostolica. etiam si se ipse continere uoluisset et tu noluisses, debitum tibi reddere cogeretur et illi deus inputaret continentiam, si non suae sed tu
Abbreviated transcription (Latin):
non scđm sanã doctrinã tesuscepisse cognoui. Neq enĩ corporis cui debito fraudand fuit. pͥus quã
ad illud bonũ qđ superit pudicitiã coniuigalem tuȩ uoluntati uoluntas qͦq eiꝰ accederet :
nisi forte nonlegeris nec audieras. uł non at̃tenderas dicentẽ apłm. Bonũ:h¬

Expanded text:
non secundum sanam doctrinam te suscepisse cognoui. neque enim corporis tui debito fraudandus fuit, priusquam non secundum sanam doctrinam te suscepisse cognoui. neque enim corporis tui debito fraudandus fuit, priusquam ad illud bonum, quod superat pudicitiam coniugalem, tuae uoluntati uoluntas quoque nisi forte non legeras nec audieras, vel non attenderas Apostolu
Abbreviated transcription (Latin):
itore int̾errogato quȩ int̾roganda restabant: uehemen Nter dolui sicte uoluisse agi
miserabilit̃ laberetur: Cũeni lugendus eet si post continentiã uotãdõ ũqractu ipso moribus q
isceptã peuerteret᷑ ad conugis carnẽ. qͣntomagis nunc demersus ininteritũ ꝓfundiorem
lugendus ẽ qͥtã ab rupta dissolutione moechatur iratus tͥ ꝑniciosus sibi: tanquã inte acerbius
seui at supse pereat: Hoc autẽ tantũ mili accidit. dũtuciꝰ animũ non quadebiusti moderatione
tractasti: quia & sicarnali consortio ũ ex consensu uob nonmiscebamini. inceteris tameN
reb coniugali obseqͥo iurotuo mulier seriure debuisti: p̃sertim cũ ambo essetis m̃bra corporis xp̃i
Et utiq simãritũ ifidelem fidelis habiusses: agerete c̃uersacione subdita oportuit. ut eũ
ño lucpireris: sicut apłi monuer̃. Omitto eni qđ ipsã continentiã illo nondũ uolente:

Expanded text:
perlatore interrogato. quae interroganda restabant, uehementer dolui sic te uoluisse agermiserabiliter laberetur. cum enim lugendus esset, si post continentiam uotam deo iamque actu ipso moribusque susceptam reuerteretur ad coniugis carnem, quanto magis nunc demersus in interitum profundiorem lugendus est, qui tam abrupta dissolutione moechatur iratus tibi perniciosus sibi, tamquam in te acerbius saeniat, si ipse pereat! hoc autem tantum mali accidit. dum tu eius animum non, qua debuisti, moderatione tractasti, quia, etsi carnali consortio iam ei consensu uobis non miscebamini, in ceteris tamen rebus coniugali obsequio uiro tuo mulier seruire debuisti, praesertim cum ambo essetis membra corporis Christi. et utique, si maritum infidelem fidelis habuisses, agere te conuersatione subdita oportuit. ut eum domino lucrareris, sicut apostoli monuerunt. Omitto enim, quod ipsam continentiam illo nondum uolente
Abbreviated transcription (Latin):
homo qualis ego sũ. modũ suũ deb& agnoscere. neplus sapiat quã oport& sapere . Sed
confiteri nosinquis pęna nrã cõpellit. Ad esse iã finẽ. dũ implet᷑ qđ p̃nuntiatũ. ẽ. arescen¬
tib hominib p̃timore & expectatione. quae suꝑ ueniunt uniuerso orbi. Nullã inqͥs
patriã nullũ locũ nr̃iftẽporib: non a ffligi. aut tribulari certũ. ẽ. sicut dictũ. ẽ. p̃timore
& ex pectatione quae suꝑueniunt uniuerso orbi¶ Si ergo ista mala quaent̃ patit᷑ genus
humanũ gerta sunt inditia ĩa dñm. eẽ. uenturũ : Quid. ẽ. qđ ait apłs cũdixerint pax & se¬

Expanded text:
is quilibet homo, qualis ego sum, modum suum debet agnoscere, ne plus sapiat, quam oportet sapere! Sed is quilibet homo, qualis ego sum, modum suum debet agnoscere, ne plus sapiat, quam oportet sapere! Sed confiteri nos, inquis, poena nostra compellit adesse iam finem, dum impletur, quod praenuntiatum est: Arescentibus hominibus prae timore et expectatione, quae superueniunt uniuerso orbi. \'nullam\', inquis, \'patriam, nullum locum nostris temporibus non affligi aut tribulari certum est, sicut dictum est: Prae timore et expectatione, quae superueniunt uniuerso orbi>. si ergo ista mala. quae nunc patitur genus humanum, certa sunt indicia iam dominum esse uenturum, quid est, quod ait apos
Abbreviated transcription (Latin):
ergo taleumquã quisquã meminit apparuisse decȩlo ex quo dñs illa p̃dix̃. qualeapparuit qͣndo
passus.ẽ. Quare sic apparebunt etiam talia. sinon spiritalit̃ potius intellegenda sunt: tc̃
apparebt̃ quando finissic ad propinquabit ut debeant apparere. Bellis aũt ꝑdiuersa int̃¬
ualla tẽpoꝵ̾ & locorũ quando non t̾ra contrita.ẽ Nã utnimis antiqua p̃tereã. subimpera
ꝑ hoc etia mista qualia futura sint. cũ fuerit om̃ino finis ꝓximus ignoramꝰ. si tamen hȩc
ita p̾dicta sunt: ut in aeccła potius intellegi debeant: Duȩ quippe gs̃ st̃ & duc
nouissimis enĩ dieb dñs ꝑ uirginẽ uenit. nec diceret᷑ ista hora nouissima: nisi regno ꝓpin¬
quante cęloꝵ. ꝑ quã totã horam fiunt: quaed ñs ꝓpinquante suo regno futura p̃dixit.

Expanded text:
ergo tale umquam quisquam meminit apparuisse de caelo, ex quo dominus illa praedixit, quale apparuit, quando ergo tale umquam quisquam meminit apparuisse de caelo, ex quo dominus illa praedixit, quale apparuit, quando passus est quare si apparebunt etiam talia, si non spiritaliter potius intellegenda sunt, tunc apparebunt, quando finis sic adpropinquabit, ut debeant apparere. -Bellis autem per diuersa interualla temporum et locorum quando non terra contrita est? nam, ut nimis antiqua praeteream, sub imperatore per hoc etiam ista qualia futura sint, cum fuerit omnino finis proximus, ignoramus, si tamen haec non ita praedicta sunt, ut in ecclesia potius intellegi debeant. duae quippe gentes sunt etest. nouissimis enim diebus dominus per uirginem uenit nec diceretur ista hora nouissima nisi regno propinquante caelorum, per quam totam horam fiunt, quae dominus propinquante suo regno futura praedixit;
Abbreviated transcription (Latin):
in carne:: Quando nos uidimꝰ solẽ sic obscuratũ. quẽ ad modũ obscuratus ẽ. cũ mundi lum̃ pender&
in ligno. Nisi forte defectꝰ solis & lunȩ quos consuer̃ cõputatores syderũ ad notare atq p̃dicer e
int̃celestia ꝓdigia numerabimꝰ quia lunã sȩpiuꝰ insua plenitudine. solẽ uero rariuꝰ sed tamen uidimus
in fine lunȩ scđm eoꝵ̾ cõpotũ defecisse: Nonerat talissolis ille defectꝰ. quando crucifixus.ẽ. xp̃c.
& ideo uere mirabilis erat & ꝓdigiosus. Pascha quippe fuerat iudȩoꝵ& qđ non nisi inlunȩ plenitu¬
dine celebrat᷑. Scđm astrologoꝵ aut̃ numeros cestũ. ẽ. solẽ quando luna plena. ẽ. ñ posse deficei
sed quando finis. ẽ. lunȩ. non quidẽ semꝑ: sed alit̾ nũquã: Cum scđm illosnumeros defecit. qͥd

Expanded text:
in carne? quando nos uidimus solem sic obscuratum, quem ad modum obscuratus est, cum mundi lumen penderet in carne? quando nos uidimus solem sic obscuratum, quem ad modum obscuratus est, cum mundi lumen penderet in ligno? nisi forte defectus solis et lunae, quos consuerunt computatores siderum adnotare atque praedicere, inter caelestia prodigia numerabimus, quia lunam saepius in sua plenitudine, solem uero rarius sed tamen uidimus in fine lunae secundum eorum computum defecisse. non erat talis solis ille defectus. quando crucifixus est Christus, et ideo uere mirabilis erat et prodigiosus. pascha quippe fuerat Iudaeorum, quod nonnisi in lunae plenitudine celebratur; secundum astrologorum autem numeros certum est solem, quando luna plena est, non posse deficere, sed quando finis est lunae non quidem semper sed aliter numquam, cum secundum illos numeros deficit. quid
Abbreviated transcription (Latin):
rogatꝰ .ẽ. ubi hoc matheus cõmemorauit & mircus. sed alio loco ubi pharisei quȩsier̃ ab illo quando ueniet re
cõputationẽ tẽporũ de dimhelis ebdomadib agitur. que si circa tẽpora primi aduentus dm̃ cõpletȩ ñ sunt atq infine  complend
sunt quia iã .ẽ. unctus sc̃s sc̃oꝵ. iamoccisus. ẽ. xp̃c. ut non.c̾et. ciuitatis eiꝰ ia
poterant. non ad finẽ scłi dequo quȩsierant ꝑtinebant. Signa uero decaelo & terra. nũquid m¬
iora nosuidimus quã qui fuerantantenos.  Nonne sigentiũ legat᷑ historia. tanta mira reppe¬
riunt᷑ ex titisse decaelo t̾raq. ut aliqua etiã non credant᷑: Sed ut multa omittã quae ꝑsequi
longũ. ẽ : duossoles quando nos uidimꝰ. quosuisos lit teris mandauer̃ quitẽ fuer̾ antequã dñs uenis

Expanded text:
rogatus est, ubi hoc Matthaeus commemorauit et Marcus, sed alio loco, ubi Pharisaei quaesierunt ab illo, quando ueniet rerogatus est, ubi hoc Matthaeus commemorauit et Marcus, sed alio loco, ubi Pharisaei quaesierunt ab illo, quando ueniet recomputationem temporum de Danihelis hebdomadibus agitur, quae si circa tempora primi aduentus domini completae non sunt atque in fine complendasunt. quia iam est unctus sanctus sanctorum, iam occisus est Christus, ut non esset ciuitatis poterant, non ad finem saeculi, de quo quaesierant, pertinebant. Signa uero de caelo et terra numquid maiora nos uidimus. quam qui fuerunt ante nos? nonne, si gentium legatur historia, tanta mira reperiuntur extitisse de caelo terraque, ut aliqua etiam non credantur? sed, ut multa omittam, quae persequi longum est, duos soles quando nos uidimus, quos uisos litteris mandauerunt, qui tunc fuerunt, antequam dominus uenisset
Abbreviated transcription (Latin):
circa finẽ existimant bȩc futura: quanquã ipsa desolationis abominatio ꝓpt̃ obscuritat̃e
dicti non unõ modo abominib potuerit intellegi: & quoddictum ẽ. qui est intecto
non descendat tollere aliquid dedomosua. & qͥ inagro non reuertatur tollere tunicam
sua: potest c̃gruentius intelligi sp̃italit̃. qđ intribulationib om̃ib est cauen dum
neqͥsq deuictus adcar nalemuitã despiritali sublimitate descendat: aut qͥ ꝓfecerat
in anteriorase extendens. deficiendo in posteriora respitiat. Quod si iom̃i tribulatio¬
ne: quanto magis milla cauendum p̃cipi debuit quetalis futura p̃dicta c̃. illi cuu¬
tati qualis non fuit ab initio neq fi&: & si in ista. quantõ magis in illa que nouissima
futura est. orhiterrȩ id .ẽ. aeccłȩ toto orbeois fusȩ : Nã & ipse lucas ñ quidẽ qͣndo a discipłissuis de aduentu suo dũs oe ũ¬

Expanded text:
circa finem existimant haec futura; quamquam ipsa desolationis abominatio propter obscuritatem circa finem existimant haec futura; quamquam ipsa desolationis abominatio propter obscuritatem dicti non uno modo ab hominibus potuerit intellegi. Et quod dictum est: Qui est in tecto, non descendat tollere aliquid de domo sua et, qui in agro, non reuertatur tollere tunicam suam, potest congruentius intellegi spiritaliter, quod in tribulationibus omnibus est canendum, ne quisque deuictus ad carnalem uitam de spiritali sublimitate descendat ant, qui profecerat in anteriora se extendens. deficiendo in posteriora respiciat. quod si in omni tribulatione. quanto magis in illa cauendum praecipi debuit. quae talis futura praedicta est illi ciuitati, qualis non fuit ab initio neque fiet, et si in ista, quanto magis in illa, quae nouissima futura est orbi terrae, id est ecclesiae toto orbe diffusae! nam et ipse Lucas non quidem, quando a discipulis suis de aduentu suo dominus inter
Abbreviated transcription (Latin):
quam passurus Nonẽ gͦcurputemꝰ ebdomadas ꝓphece danhelis uł propt̃ dierum
breuiatioraẽ fuisse turbatas. uł illo iã tepore non fuisse cõpletas: sed infine scli esoe
complendas Honenĩ ante passionẽ dñ: impletȩsunt. Quod qͥ putant: rectissime tua
sententia refelluntur. qũ a dixisti. Hȩc gͦ abominatio siiã cõpleta fuerat. quomͦ dñs
monet & dicit: cum uideritis ab ominationẽ desolationis quoddictum est ꝑ danihelem
ꝓphetã stantẽ in loco scõ qͥlegit intelligat: his uerbis beatitudinis tuȩ illi mercto corri¬
gendis : quidicunt eam cumbȩc dñs loqueretur uł ante passionẽ resurrectionemq
eiꝰ fuisse cõpletã. Quiautẽ dicunt sicut apercissime &iã lucas euuangelista testat᷑ tunc
fuisse facta quando cuersa est irłm quid cis respondeatur uidere debent. qͥinfine scli ul

Expanded text:
quam passurus. Non est ergo, cur putemus hebdomadas prophetae Danihelis uel propter dierum quam passurus. Non est ergo, cur putemus hebdomadas prophetae Danihelis uel propter dierum breuiationem fuiscomplendas. Non enim ante passionem Domini impletae sunt. Quod qui putant, rectissime tua sententia refelluntur, qua dixisti: Haec ergo abominatio si jam completa fuerat, quomodo Dominus monet et dicit, « Cum videritis abominationem desolationis, quod dictum est per Danielem prophetam, stantem in loco sancto, qui legit, intelligat » ? His verbis Beatitudinis tuae illi merito corrigendi sunt, qui dicunt eam, cum haec Dominus loqueretur, vel ante passionem resurrectionemque eius fuisse completam. qui autem dicunt. sicut apertissime etiam Lucas euangelista testatur. tunc fuisse factam, quando euersa est Hierusalem, quid eis respondeatur, uidere debent, qui in fine saeculi uel
Abbreviated transcription (Latin):
dierum illa breuiatio. siue quod ad paucitate redigerent᷑. siue qđ cursusolis celeriore brt¬
iarentur: non eium desunt qui& hoc existiment ita scilicet dictos breuores diesfuturos.
sicut fuit longior dies orante ibu naue: tam̃ lucas euangelista & hanc dicrũ breuiacionẽ
& hibominationẽ desolacionis que duo ipse non dixit sed matheus marcusq dixet̃ adet
obscurius Nã iosippus qui iudaicã scripsit historiam. talia mala dicit illi popło tunc accidis¬
se it ure cre dibilia uideantur: unde non inmerito dictũ est talem tribulationẽ net fuisse
Acreaturt initio. nec futurã. Ded & sitemport anti cristi talis aut maior forsitata erte
intelligendum est de illo popło dictum: quod ei talis amplius futura nonerit. Sienĩ anticrist
illi pͥmitus & p̃cipue recepturi sunt: facturus est tunc idem popłs tribulationẽ. pocuus

Expanded text:
dierum illa breuiatio sine quod ad paucitatem redigerentur sine quod cursu solis celeriore bredierum illa breuiatio sine quod ad paucitatem redigerentur sine quod cursu solis celeriore breuiarentur — non enim desunt, qui et hoc existiment, ita scilicet dictos breuiores dies futuros, sicut fuit longior dies orante Iesu Naue —, tamen Lucas euangelista et hanc dierum breuiationem et abominationem desolationis, quae duo ipse non dixit, sed Matthaeus Marcusque dixerunt, aobscurius. nam Iosephus, qui Iudaicam scripsit historiam, talia mala dicit illi populo tunc accidisse, ut uix credibilia uideantur. unde non inmerito dictum est talem tribulationem nec fuisse a creaturae initio nec futuram. sed etsi tempore Antichristi talis aut maior forsitan erit, intellegendum est de illo populo dictum. quod ei talis amplius futura non erit; si enim Antichristum illi primitus et praecipue recepturi sunt, facturus est tunc idem populus tribulationem potius
Abbreviated transcription (Latin):
raui superius. Lucas gͦ patefecit qđ ee posset incercum: Non ad scłi finẽ. sed ad expugnatio
breuatiorue ꝓpt̃ dectos. quia & siea ipse nondixit: dixit tam̃ aꝑtius cetera dehoc ipso
quo& ista ꝑtinere monstrauit. Non enim debemꝰ ambigere quando euersa ẽ hierusalem
fuisse iilło popło electosdĩ qͥ excir cumcisione crediderant. siue fuerant credituri electi
ante constitutionem mundi. propt̃ quos breuiarentur dies illi: uttolerabilia mala
fierent. Nĩ quidã c̃uenientius intellexisse m iudentur mala ipsa significata nomizae
dierum: sicut dictisunt dies mali malus diume scripturȩ locis. Neque enĩ dies ipsi
malib sedca quefiunt meis. Ipsa gͦ dictasunt breiuari. ut do donanate tolerantiã imꝰ
Sentirentur.: acsic que magna essent. breuia fierent. Seelsiue isto modo intelligenda sit

Expanded text:
raui superius. Lucas ergo patefecit, quod esse posset incertum, non ad saeculi finem sed ad expugnationraui superius. Lucas ergo patefecit, quod esse posset incertum, non ad saeculi finem sed ad expugnationbreuiatione propter electos, quia, etsi ea ipse non dixit, dixit tamen apertius cetera de hoc ipso, quo et ista pertinere monstrauit. non enim debemus ambigere, quando euersa est Hierusalem, fuisse in illo populo electos dei, qui ex circumcisione crediderant siue fuerant credituri, electi ante constitutionem mundi, propter quos breuiarentur dies illi, ut tolerabilia mala fierent. nam quidam conuenientius intellexisse mihi uidentur mala ipsa significata nomine dierum, sicut dicti sunt dies mali in aliis diuinae scripturae locis; neque enim dies ipsi mali sunt sed ea, quae fiunt in eis. ipsa ergo dicta sunt breuiari, ut deo donante tolerantiam minus sentirentur ac sic, quae magna essent, breuia fierent. Sed sine isto modo intellegenda sit
Abbreviated transcription (Latin):
quindo expugnata est irłm: hȩc eodem loco uerba dñi cõmemorat. Cũ autẽ uideritis
circumdari ab exercitu hierłm: tunc scitote quia appropinqua uit desolatio eiꝰ. Apparet
itaq tunc ibipositã desolationis ab ominationem : dequa duo illi euuangeliste locutis.
illi. & qͥsuꝑtectum ne d escendat indomu. nec introeat utcollat quid de domo istedixt¬
& qͥ in medio eiꝰ discedant: ut ostenderetur illis uerb̃ apud alios euuangelistas positis
festinationẽ fuge fuissep̃ceptũ. Fpro eo qđ illiposuer̃. & qͥ inagro erit Nonreuertatur
retrotollere uestimentum suũ: aꝑtius isteait Et qui in regionib non intrent in eam
quia dies ultionus hisunt. ut impleantur om̃ia quescripta sunt. Deinde &iã similit̃ iste
sequitur. ut prsus manifestum sit deac ipsa re om̃iũ trium ẽe hunc euuan gelii locum.
Ueauitẽ pregnantib & nutrientib in illis dieb & cetera adhoc ꝑtinentia: que iã co memo¬

Expanded text:
ritis circum dari ab exercitu Hierusalem, tunc scitote, quia adpropinquauit desolatio eius. apparet itaque tunc ibi positam desolationis abominationem, de qua duo illi euangelistae locuti suilli: Et qui super tectum. ne descendat in domum nec introeat, ut tollat quid de domo, iste dixitt qui in medio eius, discedant, ut ostenderetur illis uerbis apud alios euangelistas positis festinationem fugae fuisse praeceptam. et pro eo, quod illi posuerunt: Et qui in agro erit, non reuertatur retro tollere uestimentum suum, apertius iste ait: Et qui in regionibus, non intrent in eam, quia dies ultionis hi sunt, ut impleantur omnia, quae scripta sunt. deinde similiter etiam iste sequitur. ut prorsus manifestum sit de hac ipsa re omnium trium esse hunc euangelii locum: Vae autem praegnantibus et nutrientibus in illis diebus et cetera ad hoc pertinentia, quae iam commemo
Abbreviated transcription (Latin):
Sed ne istas ꝓpheticas tantũ locutiones necnon & apłicas fuisse credamꝰ: nonne idem ipse apłs
ait quae .ẽ. aeccła dĩ uiui columpna & firmam̃tũ ueritatis. & sine dubio magnũ. ẽ. pieta

Expanded text:
ostea factum nouimus. sed ne istas propheticas tantum locutiones non et apostolicas fuisse credamus. nonne idem ipse apostolus ostea factum nouimus. sed ne istas propheticas tantum locutiones non et apostolicas fuisse credamus. nonne idem ipse apostolus ait: Quae est ecclesia dei uiui, columna et firmamentum ueritatis. et sine dubio magnum est pieta
Abbreviated transcription (Latin):
ait qđ ad eosom̃ino non ꝑtinet. & tam̃ sicdictũ . ẽ. tãquã ad solos etiam ꝑtiner&. cũ uide¬
ritis omĩa haeo scitote quia ꝓpe.ẽ. in ianuis : Adquos enĩ hoc ꝑtinet nisi adeos quiin
carne tunc erunt cũ om̃ia cõplebuntur. quanto magis illud qđ ex magna paste ꝑ eos agendũ
fuit quãuis & posteris corũ eadẽ actio scruaretur: Qđ aut̃ dix̃ apłs nũquid non audier̃:¬
nnẽ t̃rã exiit sonus eorũ. & in fines orbifterrȩ uerba eorũ : Quãuis locutus sit p̾t
tẽporis uerbis. damen qđ futurũ fuerat dix̃: non qđ iamfactũ atq cõpletũ. sicut ipse ꝓpheta
quousus. ẽ. teste non ait in omnẽ terrã exiturus. sed ex ut inquit sonus eorũ Qđ utiq ñ dũ
rat factũ : quale .ẽ. etiã illud. foderunt manus meas & pedes. Qđ tam longe p̾e

Expanded text:
ait, quod ad eos omnino non pertinet, et tamen sic dictum est tanquam ad solos etiam pertineret, Cum videait, quod ad eos omnino non pertinet, et tamen sic dictum est tanquam ad solos etiam pertineret, Cum videritis haec omnia, scitote quia prope est in januis : ad quos enim hoc pertinet, nisi ad eos qui in carne tunc erunt, cum omnia complebuntur? quanto magis illud quod ex magna parte per eos agendum fuit, quamvis et posteris nem terram exiit sonus eorum et in fines orbis terrae uerba eorum\', quamuis locutus sit praeteriti temporis uerbis, tamen, quod futurum fuerat, dixit, non quod iam factum atque completum, sicut ipse propheta, quo usus est teste, non ait \'in omnem terram exiturus\', sed: Exiit. inquit, sonus eorum. quod utique nondum erat factum: quale est etiam illud: Foderunt manus meas et pedes, quod tam longe p
Abbreviated transcription (Latin):
Abumuerso orbet̾rarũ : Inquib ergo gentib nondũ. ẽ. aeccła. oport& ut sit nonutom̃s
fides: Credit itaq om̃is gens i nom̃ib qͥelecti sunt ante constitutionẽ mundi. inceteris non
gredit & credentesodit: Quomodo enĩ & illud implebitur eritisodio om̃ib gentib ꝓpt̃ nomen
meũ. nisi inomib gentib sint & qui oderint & quos oderint : Quo pacto igit᷑ abapłis. ẽ. p̃di¬
tota iudxa  samaria & usq in extremũ t̾rȩ. tãquã ipsi soli quib tunc loquebatur
tantũ munus fuerint impleturi: sed sicut eissolis uidetur dixisse qđ dix̃. ecceego uobis cum
sũ usq in consũmationẽ scłi. Qđ tam̃ eũ uniuersȩ ȩccłȩ ꝓmisisse quae aliis morientibus¬
aliis nascentib hic usq inscłi consũmationẽ futurae quisnon intellegat. sicut eis & illud

Expanded text:
ab uniuerso orbe terrarum. in quibus ergo gentibus nondum est ecclesia, oportet ut sit, non ut omab uniuerso orbe terrarum. in quibus ergo gentibus nondum est ecclesia, oportet ut sit, non ut omfides. credit itaque omnis gens in omnibus, qui electi sunt ante constitutionem mundi, in ceteris non credit et credentes odit. quo modo enim et illud implebitur: Eritis odio omnibus gentibus propter nomen meum, nisi in omnibus gentibus sint, et qui oderint et quos oderint? Quo pacto igitur ab apostolis est praeditota Iudaea et Samaria et usque ad extremum terrae, tamquam ipsi soli, quibus tunc loquebatur, tantum munus fuerint impleturi, sed sicut eis solis uidetur dixisse, quod dixit: Ecce ego uobiscum sum usque in consummationem saeculi, quod tamen eum uniuersae ecclealiis nascentibus hic usque in saeculi consummationem futura est, quis non intelligat? sicut eis et illud
Abbreviated transcription (Latin):
nulla relinquit᷑ insularũ quarũ non nullȩ etiã in oceano st̃ constitutȩ. & quasdã carum
euangłiũ iã suscepisse didicimꝰ: atq ita & in insulis singulis qͥb implet᷑ quoddictũ. ẽ
Dominabit᷑ amariusq ad mare. quo unaquęq insula cingitur sicutinun iuerso orbe
terrarũ. quȩ tãquã om̃iũ qđ ammodo maxima. ẽ. insula. quia & ipsã cingit oceanus
Ad cuiꝰ littora in occidentalib partib aeccłam ꝑuenisse iã nouimꝰ quocũq littorũ ei ñdũ
ꝑuenit Puentura. ẽ. utiq fructificando atq crescendo. Siergo quia ꝓphetiȩ ueritas
mentiri non potest. necesse . ẽ. ut om̃sgs quotquot fecitds adorent eũ. Quomodo adorabt̃
cũ. nisi inuocent eũ.: Quomodo aũt inuocabt̃. inquẽ ñ credider̃. : Aut quomodo cre¬
dent. quẽ non audier̃: Quomodo aũt audient sine p̃dicante . Aut quomodo p̃dicabt̃.
nisi inittant᷑. Mittitenĩ angłos suos & congregat electossuos aquat tuoruentis. id ẽ.

Expanded text:
e etiam in Oceano sunt constitutae, et quasdam earum Evangelium jam suscepisse didicimus. Atque ita et in insulis singulis quibusque impletur quod dictum est, Dominabitur a mari usque ad mare, quo unaquaeque insula cingitur; sicut in universo orbe terrarum, quae tammam omnium quodammodo maxima est insula, quia et ipsam cingit Oceanus, ad cujus littora in occidentalibus partibus Ecclesiam pervenisse jam novimus, et quocumque littorum nondum peruenit, peruentura est utique fructificando atque crescendo. Si ergo, quia prophetia ueritatis mentiri non potest, necesse est, ut omnes gentes, quotquot fecit deus, adorent eum, quo modo adorabunt eum, nisi inuocent eum? quo modo autem inuocabunt, in quem non crediderunt? aut quo modo credent, quem non audierunt? quo modo autem audient sine praedicante? aut quo modo praedicabunt, nisi mittantur? mittit enim angelos suos et congregat electos suos a quattuor uentis, id est
Abbreviated transcription (Latin):
tos suos. Nonitaq tunc erit finis. sed tuñc erit inꝓximo. An dicendũ . ẽ. non om̃ia quȩ
supra cõmemorata sunt esse intellegenda ubi ait cũ uideritis haec fieri. sed aliqua eorum:
uidelic& excepto qđ dictũ. ẽ. & tc̃uidebt̃ filiũ hominis uenientẽ. &cet̃a:I.
finis erit: non tunc ꝓximus erit. Sed matheus aperuit nullis exceptis. ẽe. accipiendũ qđ
positũ ẽ: cũ uideritis haec fieri: Nim &apudipsũ cũdictũ. ẽẽt. & uirtutes cȩlorũ moue

Expanded text:
tos suos. Non itaque tunc erit finis, sed tunc erit in proximo. 44. An dicendum est non omnia quae tos suos. Non itaque tunc erit finis, sed tunc erit in proximo. 44. An dicendum est non omnia quae supra commemorata sunt, esse intelligenda, ubi ait, Cum videritis haec fieri, sed aliqua eorum; hoc videlicet excepto quod dictum est, Et tunc videbunt Filium homfinis erit, non tunc proximus erit. Sed Matthaeus aperuit, nullis exceptis esse accipiendum quod positum est, Cum videritis haec fieri: nam et apud ipsum cum dictum esset,
Abbreviated transcription (Latin):
fieri: scitote qm̃ ꝓpẽ .ẽ. regnũ dĩ. Cũ ergo dicit cũ uideritis hȩc fieri. quȩ intellegere poteri¬
mus. nisi ea quae supra cõmemorata sunt. In his. ẽ. aũt eciã qđ ait. & tẽ uidebt̃ filiũ hominis
eñ cũdictũ ess& & uirtutes quȩ sunt incęlis mouebunt᷑. & tc̃ in quit uidebt̃ filiũ hominis
ientẽ innubib cũ uirtute multa & gła. Deinde subiungit qđ lucas non di¬
mũ cȩli. Iunc qđ ille deficu & de aliis arborib iste desola ficu ponens. Aficu aut̃ discite ĩqͥt
abolã. Cũ iã ramꝰ eiꝰ tener fuerit. & nata fuerint folia: cognoscitisquia inꝓ
aestas. Sic& uoscũ uideritis hȩc fieri: scitote qđ in ꝓximo sit inostiis. Quid. ẽ. cũ uide¬
ritis hȩc fieri nisi ea quȩ supra dix̃ inquib ẽ. etiã illud qđ ait. & tc̃ uidebt̃ filiũ hominis
uenientẽ in nubib cumuirtute multa & gła. & tc̃ mittet angłossuos. & congregabit elec¬

Expanded text:
fieri, scitote quoniam prope est regnum Dei. Cum ergo dicit, Cum videritis haec fieri; quae intelligere poterimus, nisi ea quae supra commemorata sunt? In his est autem etiam quod ait, Et tunc videbunt Filium hominis enim cum dictum esset: Et uirtutes, quae sunt in caelis, mouebuntur, et tunc, inquit, uidebunt filium hominis uenientem in nubibus cum uirtute multa et gloria. deinde subiungit, quod Lucas non dimum coeli. Tunc quod ille de ficu et de aliis arboribus, iste de sola ficu ponens: A ficu autem discite, inquit, parabolam. Cum jam ramus ejus tener fuerit, et nata fuerint folia, cognoscitis quia in aestas: sic et vos cum videritis haec fieri, scitote quod in proximo sit in ostiis. Quid est, Cum videritis haec fieri, nisi ea quae supra dixit? In quibus est etiam illud quod ait, Et tunc videbunt Filium hominis venientem in nubibus cum virtute multa et gloria: et tunc mittet Angelos suos, et congregabit elec
Abbreviated transcription (Latin):
uniuersus. Quomodo aut̃ implebit᷑ alit̃ illa ꝓphetia. om̃sgs quot quot fecistiuenient & ad¬
abunt corãte dñe: Non enĩ delocissuis migrando uenient. sed in locissuis crede
aut̃dicit. Et ad orabt̃ eũ unusquisq deloco suo: om̃s insulȩ gentiũ. Om̃s insulȩ dic̃. tãquam

Expanded text:
uniuersus. quo modo autem implebitur aliter illa prophetia: Omnes gentes, quotquot fecisti, uenient et aduniuersus. quo modo autem implebitur aliter illa prophetia: Omnes gentes, quotquot fecisti, uenient et adorabunt coram te, domine? non enim de locis suis migrando uenient sed in locis suis credeautem dicit: Et adorabunt eum unusquisque de loco suo, omnes insulae gentium. \'omnes insulae\' dixit, tamquam
Abbreviated transcription (Latin):
finib adherent. ita utnor habeant regessuos sed suꝑ eos p̃fecti aromano constituant᷑ imperio.
xp̃iana in suorũ aliquib detinent᷑ : neq ullo modo rectedici potest istos ad ꝓmissionẽ di nonꝑti¬
nere: Non eni romanos. sed om̃s g̃s dñs semini abrahȩ media quoq iuratione ꝓmisit. Ex qua
ꝓmissioneiã factũ .ẽ. ut nonnullȩ gsquȩ non tenent᷑ dicione romana reciperent euangłium.
& ad iungerent᷑ a eccłȩ. quaefructificat & crescit in uniuersomundo: Adhuc enĩ hab& quo
crescatdonec fiat qđ desalomonis figura ꝓphetatũ ẽ: dominabit᷑ amari usq ad mare. & a flu¬
mine usq ad terminos orbis terrȩ. Aflumine scilic& ubi baptizatus. ẽ. quia inde coepit
euangłiũ p̃dicare. Amari aut usq ad mare : totus. ẽ. orbis cũ om̃ib. qm̃ mari oceano cingti

Expanded text:
finibus adhaerent, ita ut non habeant reges suos, sed super eos praefecti a Romano constituantur imperio, finibus adhaerent, ita ut non habeant reges suos, sed super eos praefecti a Romano constituantur imperio, Christiana in suorum aliquibus detinentur neque ullo modo recte dici potest istos ad promissionem dei non pertinere. Non enim Romanos sed omnes gentes dominus semini Abrahae media quoque iuratione promisit. ex qua promissione iam factum est, ut nonnullae gentes. quae non tenentur dicione Romana, reciperent euangelium et adiungerentur ecclesiae, quae fructificat et crescit in uniuerso mundo. adhuc enim habet, quo crescat. donec fiat, quod de Christo in Salomonis figura prophetatum est: Dominabitur a mari usque ad mare et a flumine usque ad terminos orbis terrae, \'a flumine\' scilicet, ubi baptizatus est, quia inde coepit euangelium praedicare, \'a mari\' autem \'usque ad mare\' totus est orbis cum omnibus, quoniam mari Oceano cingitur
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sertim quia intalibus diuinorũ eloquiorum obscuritatib quib nr̃as intellegentias dõ placuit
exercere. non solũ alius alio mouetur acutius. eorũ qui scripturas scãsnonim ꝓbabilit tractant.
sedetiã qͥ lib& uñ illorũ. aliquando minꝰ aliquando melius intellegit Nescio tamen utrum
intueri aliquid certius in hac questione possemꝰ. siulla ratione seti facultate possemꝰ. qua
rabilitastua iã hoc ꝑ ipsos apłos factũ: nonita ẽẽ certis documentis ꝓbaui. Sunt eni apudnos
hoc .ẽ. in africa barbarȩ innumerabiles gentes. inquib nondũ cẽ p̃dicatũ euangłiũ. ex his
quiducunt᷑ in de captiui. & romanorũ seruitiis ĩa miscent᷑: cotidie nobis ad discere in pmpt
ẼPauci tamen anni sunt ex quo quidã eorũ rarissimi atq paucissimi. qui pacati romanis

Expanded text:
praesertim quia in talibus diuinorum eloquiorum obscuritatibus. quibus nostras intellegentias deo placuit praesertim quia in talibus diuinorum eloquiorum obscuritatibus. quibus nostras intellegentias deo placuit exercere, non solum alius alio mouetur acutius eorum, qui scripturas sanctas non inprobabiliter tractant, sed etiam quilibet unus illorum aliquando minus aliquando melius intellegit. Nescio tamen, utrum intueri aliquid certius in hac quaestione possemus, si ulla ratione seu facultate possemus, qua enim putat uenerabilitas tua iam hoc per ipsos apostolos factum, non ita esse certis documentis probaui. sunt enim apud nos, hoc est in Africa barbarae innumerabiles gentes, in quibus nondum esse praedicatum euangelium ex his, qui ducuntur inde captiui et Romanorum seruitiis iam miscentur, cotidie nobis addiscere in promptu est. pauci tamen anni sunt, ex quo quidam eorum rarissimi atque paucissimi, qui pacati Romanis