comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tui sententiã multa lactantia face-¬
res odiosam. Ubi iactaui ȩloquen¬
tiam meam: qui etiam a te lauda¬
tam non libenter accepi: An hoc di¬
cis. quia non uis subdola prȩdicatio¬
ne palpari: Aꝑte accusaberis: ut qui
laudantem respius. sentias criminan-¬
tẽ. Imꝑitiam autẽ tuam non tam stul¬
tus eram ut reprehenderem. qu̾a ne¬
mo potest fortius accusare. nisi tu ipse
dum scribis. Sed uolui ostendere. con¬
discipłis tus qui tecum litteras ñ

Expanded text:
tui sententiam, multa jactantia facetui sententiam, multa jactantia faceres odiosam. » Ubi jactavi eloquentiam meam, qui etiam a te laudatam non libenter accepi? An hoc dicis, quia non vis subdola praedicatione palpari? Aperte accusaberis, ut qui laudantem respuis, sentias criminantem. Imperitiam autem tuam, non tam stultus eram, ut reprehenderem; quam nemo potest fortius accusare, quam tu ipse dum scribis. Sed volui ostendere condiscipulis tuis, qui tecum non
Abbreviated transcription (Latin):
quęreris auro redemptum notariũ
tuum: Dic nomen notarii. quantũ
auri datũ sit. ybi. ꝑ que. aut cui
datum. Utiq ꝓditorem tuum ab
a tuo consortio separasti. Uide ne
magis illud uerum sit. a paucis
illis amicis tuis. ꝙ eusebio & cȩte¬
ris data exemplaria. quȩ ita inter
se congruunt atq consentiunt. ut
ne puncto quidem ab altero diffe-
em cuius prudentiȩ est da Irant.¬
emendaueras: Scriptȩ ad purum
non erant scedulȩ ꝙ emendandos
errores tuos iam alii possidebant.
Sentisne non herere inter se men¬
dacium: Et quid tibi in articulo tẽ¬
poris ꝓfuit. ut episcopoꝵ sententi¬
as subterfugeres. patere discussum.
& tuis te uerbis redargui: Ex quo
apparet uixta incliti oratoris elogi¬
um: te uoluntatẽ habere mentien-¬
di. artẽ fingendi non habert.
cutus es uerba subnectam. Eloquen¬
tiã ut dicis tuã ꝙ̃ in prȩfatione mea
laudasse me fateor. & etiam nunc
laudarẽ nisi tu eam contra tulli

Expanded text:
quereris, auro redemptum notarium quereris, auro redemptum notarium tuum? Dic nomen notarii, quantum auri datum sit, ubi, per quem, aut cui datum. Utique proditorem tuum abja tuo consortio separasti. Vide ne magis illud verum sit, a paucis illis amicis tuis, et Eusebio et caeteris data exemplaria; quae ita inter se congruunt, atque consentiunt, ut ne puncto quidem alterum ab altero differat. Deinde cujus prudentiae est, dare eemendaveras? Scriptae ad purum non erant schedulae; et emendandos errores tuos jam alii possidebant. Sentisne non haerere inter se mendacium? Et quid tibi in articulo temporis profuit, ut episcoporum sententias subterfugeres, patere discussum, et tuis te verbis redargui? Ex quo apparet juxta inclyti oratoris  Ciceronis  elogium, te voluntatem habere mentiendi, artem fingendi non habere. cutus es, verba subnectam. « Eloquentiam, ut dicis, tuam, et in Praefatione mea laudasse me fateor; et etiam nunc laudarem, nisi tu eam contra Tullii
Abbreviated transcription (Latin):
erant scedulȩ: icurco facilius ab euse¬
bio falsatȩ sunt. Aut ego tardior su.
aut michi satis fatuum & obtͣunsũ
uidetur. Si necdum emendatȩ nec
ad purum digestȩ erant scedulȩ. er¬
ror earum non eysebio imputabit᷑.
sed morȩ & tarditati tuȩ qui emen¬
dare cessasti. Et in eo solo erit ille cul¬
pabilis quia scripta tua cito dissemi¬
nauit in uulgus: quȩ tu paulatim
emendare decreueras. Sin autẽ ut
tu uis eas falsauit eusebius: quid
causaris atq p̃tendis inemendatas
& necdum ad purum digestas in
publicum ꝓrupisse: Et ȩmendatȩ
enim ꝙ non emendatȩ similem re-¬
cipiunt falsitatem.
yllus inquit eos habebat libros.
aut admodum paucr In uno ser-¬
mone quanta diuersitas. Si nullus
eos habebat: quomodo apud pau-¬
cos erant: Si pauci habebant: cur
nullum habuisse mentiris: Cum
autẽ dicas apud paucos fuisse. &
teipso confitente subuersum sit qd̃
nullus habuerit: ubi est illud quod

Expanded text:
erant schedulae, idcirco facilius ab Euseerant schedulae, idcirco facilius ab Eusebio falsatae sunt. Aut ego tardior sum; aut mihi satis fatuum et obtusum videtur. Si nondum emendatae, nec ad purum digestae erant schedulae, error earum non Eusebio imputabitur, sed morae et tarditati tuae, qui emendare cessasti. Et in eo solo erit ille culpabilis, quia scripta tua cito disseminavit in vulgus, quae tu paulatim emendare decreveras. Sin autem, ut tu vis, eas falsavit Eusebius: quid causaris, atque praetendis inemendatas, et necdum ad purum digestas in publicum prorupisse? Et emendatae enim, et non emendatae similem recipiunt falsitatem. Nullus, inquis, eos habebat libros, aut admodum pauci. In uno sermone quanta diversitas! Si nullus eos habebat, quomodo apud paucos erant? Si pauci habebant, cur nullum habuisse mentiris? cum autem dicas 536 apud paucos fuisse; et te ipso confitente subversum sit, quod nullus habuerit, ubi est illud, quod
Abbreviated transcription (Latin):
to. Paululum saltem humani siñ
xp̃iani pudoris assume: nec despe-¬
cta & calcata conscientia tua uerbis
te purgatum putes qui rebus urge¬
ris. Si eusesius auro redemit in em̃¬
datas scedulas quas falsaret: tu pro¬
fer tuas quȩ falsatȩ non sunt. Et si
ꝓbaueris nichil in illis hereticum:
tunc ille crimine tenebitur falsita-¬
tis. Quamius mutes. quãuis corri¬
gas: catholica non ꝓbabis. Si enim
error esset in uerbis aut in paucis
sensibus possent detruncari mala.
& bona pro his reponi. Ubi autẽ to¬
ta disputatio ȩqualis ẽ & uniuerse
rationabiles creaturȩ quȩ propria
uoluntate corruerant. in unum postea
reuertentur statum. ut rursum ex
alio principio aliȩ sint runȩ qͥd
habes emendare nisi cuncta muta¬
ueris: Quod si facere uolueris: iam
non libros alienos interprȩtaberis.
sed condes tuos.
oc autẽ cuius modi argum̃tum sit:
non intelligo. Quia inquit in em̃¬
datȩ. ꝙ nondum ad purum digestȩ

Expanded text:
to: paululum saltem humani, si non to: paululum saltem humani, si non Christiani pudoris assume, ne despecta et calcata conscientia tua, verbis te purgatum putes, qui rebus urgeris. Si Eusebius auro redemit inemendatas schedulas, quas falsaret, tu profer tuas, quae falsatae non sint: et si probaveris nihil in eis haereticum, tunc ille crimine tenebitur falsitatis. Quamvis mutes, quamvis corrigas, catholicas non probabis. Si enim error esset in verbis, aut in paucis sensibus, possent detruncari mala, et bona pro his reponi. Ubi autem tota disputatio aequalis est: ut universae rationales creaturae, quae propria voluntate corruerant, in unum postea revertantur statum: ut rursum ex eodem principio aliae sint ruinae; quid habes emendare, nisi cuncta mutaveris? Quod si facere volueris, jam non libros alienos interpretaberis, sed condes tuos. Hoc autem cujusmodi argumentum sit, non intelligo. Quia, inquit, inemendatae, et nondum ad purum digestae
Abbreviated transcription (Latin):
ideamus tamen quid meus necessa¬
rius de scedulis suis necdum emen¬
datis nondum ad purum digestis fal-¬
sauerit: ꝙ ob id facilius ei falsatȩ fue¬
rint. quod aut nullus eas haberet.
aut admodum pauci. Et ante scripsi.
& nunc eadem dõ mediante ꝓtestor.
me non ꝓbasse accusationẽ eius. nec
cuiusquam xp̃iani in xp̃ianũ. Quid
enĩ necesse ẽ in multorum scandalo
ruinaq ꝓferri. quȩ secreto aut corri¬
pere ualeas aut emendare. Sed quia
unusquisq uiuit stomacho suo. ꝙ.
amicus non statim dominus ẽ alteriꝰ
uoluntatis: sicut accusationẽ etiã
uerã reprȩhendo. sic falsitatẽ scedulary
in scõ uiro non suscipio. Quid enim
homo latinus de interprȩtatione gre-¬
ca potuit immutare: Aut quid sub¬
traheret uel adderet in libris periar
chon. ubi sic contexta sunt om̃ia. &
alterum pendet ex altero. ut qͥcquid
tollere uolueris aut addere.quasi
pannus in uestimento statim appa-¬
reat: Quod ergo me mones. ipse faci¬

Expanded text:
ideamus tamen quid meus necessaideamus tamen quid meus necessarius de schedulis tuis, necdum emendatis, et nondum ad purum digestis, falsaverit: et ob id facilius ei falsatae fuerint, quod aut nullus eas haberet, aut admodum pauci. » Et ante scripsi, et nunc eadem, Deo audiente, protestor, me non approbasse accusationem ejus, nec cujusquam Christiani in Christianum. Quid enim necesse est, in multorum scandala ruinamque proferri, quae secreto aut corripere valeas, aut emendare? Sed quia unusquisque vivit stomacho suo: et amicus non statim dominus est alterius voluntatis: sicut accusationem etiam veram reprehendo, sic falsitatem schedularum in sancto viro non suscipio. Quid enim 535 homo Latinus de interpretatione Graeca potuit immutare? Aut quid subtraheret, vel adderet in libris περὶ Ἀρχῶν ubi sic contexta sunt omnia, et alterum pendet ex altero, ut quidquid tollere volueris, vel addere, quasi pannus in vestimento statim appareat? Quod ergo me mones, ipse faci
Abbreviated transcription (Latin):
sum suscipe codicẽ: quem censu magno
cuperes comparatum.
on te pudet p̃mii: Ego auro redime¬
rem notarium tuum: Et quis tantꝰ
ac talis est. ut audeat cum crȩso &
dario pugnare diuitiis. ut subitum
demaratum & crassum non ꝑtime¬
scat: usq ad eone obdurasti frontẽ
ut mendacium ponas spem tuam. &
estimes te protegi posse mendacio.
ꝙ quicquid finxeris. tibi credendum
putes: Quis bethleem de cubiculo frĩs
exsebii furatus est epłam laudatricẽ
tuam: Cuius artificio & a cuius mi¬
nistris in sc̃ȩ fabiolȩ hospitio ꝙ uiri
xp̃iani & prudentis oceani inuentus
est codex: quam illi numquam uide¬
rant: An iccirco te estimas innocentẽ.
si quicquid tuum est in aliis conferas:
Quicumq te offenderit: qu̾auis sim-¬
plex. qũauis innoxius sit. ilico crimino¬
sus fiet: Habes enim ꝑ quod danȩ ẽ
uicta pudicitia. quod gieri magistri
p̃tulit sc̃ĩtati: propter quod iudas tra¬
didit dominum suuo.

Expanded text:
sum suscipe codicem, quem censu magno sum suscipe codicem, quem censu magno cuperes comparatum. » Non te pudet prooemii? Ego auro redimerem notarium tuum? Et quis talis ac tantus est, ut audeat cum Croeso et Dario pugnare divitiis? Ut subitum Demaratum, et Crassum non pertimescat? Usque adeone obdurasti frontem ut mendacium ponas spem tuam: et existimes te protegi posse mendacio, et quidquid finxeris tibi credendum putes? Quis Bethleem de cubiculo fratris Eusebii furatus est epistolam laudatricem tuam? Cujus artificio, et a cujus ministris in sanctae Fabiolae hospitio, et viri Christiani et prudentis Oceani, inventus est codex, quem illi numquam viderant? An idcirco te existimas innocentem, si quidquid tuum est, in alios conferas? Quicumque te offenderit, quamvis simplex, quamvis innoxius sit, illico criminosus fiet? habes enim, per quod Danaes est victa pudicitia, quod Giezi magistri praetulit sanctitati, propter quod Judas tradidit Dominum suum.
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃ianum loqui: qui de sene senex
tanta confingis. quanta non diceret
de latrone homicida. de scorto mere¬
trix. scurra de mimo: qui parturis mͥ
montes criminum. ꝙ gladios quos de
tempore ex acius:. Iccircone aersales
& anabasii tui ꝑ diuersas ꝓuintias
cueurrerunt: ut laudes meas legereñ.
ut panegyricum tuum ꝑ angulos ꝙ
plateas ac muliercularum textrina
recitarent: Hȩc est tua illa sc̃a uerecun¬
dia. hȩc ȩdificatio xp̃iana. Sic modestꝰ
es. sic pudens: ut cateruatim de occi¬
dente uenientes. michi tua maledicta
narrauerint. ita memoriter & con-¬
sentanee: ut ego cogerer non scriptis
tus quȩ necdum legeram. sed scripto¬
rum respondere opinionibus. & uolan-¬
tia toto orbe iacula falsitatis clipeo
auro redimere notarium. sicut ami¬
ci tui de meis periarchon scedulis.
nondum emendatis. nondum ad pu¬
rum digestis fecerunt: ut facilius fal¬
sare possent. quod aut nullus haberet
aut admodum pauci. Gratis ã me mis¬

Expanded text:
Christianum loqui, qui de sene senex Christianum loqui, qui de sene senex tanta confingis, quanta non diceret de latrone homicida, de scorto meretrix, scurra de mimo? Qui parturis mihi montes criminum, et gladios quos deftempore exacuis? Idcircone Cereales et anabasii tui per diversas provincias cucurrerunt, ut laudes meas legerent? Ut panegyricum tuum per angulos et plateas, ac muliercularum textrinas recitarent? Haec est tua illa sancta verecundia, haec aedificatio Christiana; sic modestus es, sic pudens, ut catervatim de occidente venientes, mihi tua maledicta narraverint: ita memoriter et consentanee, ut ego cogerer 534 non scriptis tuis, quae necdum legeram, sed scriptorum respondere opinionibus, et volantia toto orbe jacula falsitatis, clypeoauro redimere notarium meum: sicut amici tui de meis περὶ Ἀρχῶν schedulis, nondum emendatis, nondum ad purum digestis, fecerunt: ut facilius falsare possent, quod aut nullus haberet, aut admodum pauci. Gratis a me mis
Abbreviated transcription (Latin):
um. non ex dialectica arte qũa ne-¬
scis. sed ex carnificum officina & me¬
ditatione platum. Si tacuero crimi¬
nosus ero: si respondero maledicus.
Tu me ergo ꝙ ꝓhibes & cogis ad re¬
spondenduor. In quo utrumq mo¬
derabor: ut ꝙ obiecta diluam. ꝙͦ ab
in uiria temperem. Quis enĩ eum ñ
timeat. qui est paratꝰ occidere. Seqͥrq
uestigia propositionis tuȩ: seruans
cȩtera illis eruditissimis libris quos
antequã legerem confutaui.
Dicis te accusationẽ meam ad eos tan¬
tum misisse qui meis uerbis lesi fue¬
rant ꝙ non ad plures: quia non ad
ostentationem sed ad ȩdificationẽ
xp̃ianis loquendum ẽ. Ꝙ unde oro
te librorum tuoꝵ ad me fama ꝑuenit.
Quis eos Romȩ. quis in italia. quis ꝑ
dalmatiȩ insulas disseminauit. Si in
scruiiis tius &ͣ amicorum tuoꝵ late¬
bant: ad me quomͦ mea crimina ꝑue¬
nerunt: Et audes dicere te non ad
ostentationẽ sed ad ȩdificationẽ quasi

Expanded text:
um; non ex dialectica arte quam neum; non ex dialectica arte quam nescis, sed ex carnificum officina et meditatione prolatum. Si tacuero, criminosus ero: si respondero, maledicus. Tu me ergo et prohibes, et cogis ad respondendum. In quo utrumque moderabor, ut et objecta diluam, et ab injuria temperem. Quis enim eum non timeat, qui est paratus occidere? Sequarque vestigia propositionis tuae, servans caetera illis eruditissimis libris, quos antequam legeram, confutavi. Dicis « te accusationem meam ad eos tantum misisse, qui meis verbis laesi fuerant, et non ad plures: quia non ad ostentationem, sed ad aedificationem Christianis loquendum est. » Et unde, oro te, librorum tuorum ad me fama pervenit? Quis eos Romae? quis in Italia? quis per Dalmatiae insulas disseminavit? Si in scriniis tuis et amicorum tuorum latebant, ad me quomodo mea crimina pervenerunt? Et audes dicere te non ad ostentationem, sed ad aedificationem quasi
Abbreviated transcription (Latin):
te uirtutẽ. Nonne & apłi saluis in¬
ter se amicitiis dissenserunt: cum
paulus ꝙ barnabas ꝓpter iohan¬
nem cognomento marcum stoma-¬
chati sunt. ꝙ separauit eos nauiga¬
tio. quos xp̃i ȩuangłm copulabat᷑
Nonne idem paulus in faciem
cȩphȩ restitit. quod non recto pede
ne inuacuum curreret aut cucurris¬
set. Nonne in religione. etiam libe¬
ri a parentibus ꝙͣ coniuges a ma-¬
ritis salua pietate dissentiunt: uos
si ita habetis ut habemus: cur nos
odistis: Si aliter creditis. quid uul¬
tis occidere: An qui a uobis dissen¬
serit occidendus ẽs Testem inuoco
ĩm conscientiȩ meȩ. qui ꝙ has lit¬
teras ꝙͣ tuam epłam uidicaturus
est: me ad commonitionem sancti
papȩ chromatii uoluisse reticere &
finem facere simultatum. & uince¬
re in bono malum. Sed quia mi-¬
naris interitum nisi tacuero: respon¬
dere compellor. ne uidear tacendo
crimen agnoscere. & lȩnitatẽ meam
malȩ conscientiȩ signum interprȩ

Expanded text:
te virtutem. Nonne et Apostoli salvis inte virtutem. Nonne et Apostoli salvis inter se amicitiis dissenserunt; cum Paulus et Barnabas propter Joannem, cognomento Marcum, stomachati sunt, et separavit eos navigatio, quos Christi Evangelium copulabat? Nonne idem Paulus in faciem Cephae restitit, qune in uacuum currisset aut cuset. Nonne in religione etiam liberi a parentibus, et conjuges a maritis salva pietate dissentiunt? Vos si ita habetis. ut habemus, cur nos odistis? Si aliter creditis, 533 quid vultis occidere? An qui a vobis dissenserit, occidendus est? Testem invoco Jesum conscientiae meae, qui et has litteras, et tuam epistolam judicaturus est, me ad commonitionem sancti papae Chromatii voluisse reticere, et finem facere simultatum, et vincere in bono malum; sed quia minaris interitum, nisi tacuero, respondere compellor, ne videar tacendo crimen agnoscere, et lenitatem meam, malae conscientiae signum interprete
Abbreviated transcription (Latin):
dios ꝑtimescam. sed quo magis accu¬
sari uelim quam accusare. ꝙ̃ pati
inuiriam quam facere: sciens prȩce-¬
ptum ab apło. Non uos metipsos
ulciscentes carissimi: sed date locum
irȩ. Scriptum est enim. Michi uindi¬
ctam: ꝙ ego retribuam dicit dñs. Sed¬
si esucierit inimicus tuus ciba illum.
si sitierit da illi potum. Hoc enĩ faci¬
ens. carbones ignis congregabis
suꝑ caput eius. Qui enim ip̃se se uin.¬
expostulare tecum libet. Uetustissi¬
me monachoꝵ. bone prb̃t imitator
xp̃i. fratrẽ tuum potes occidere: que
si tantum oderis homicida es: Hoc
ã saluatore didicisti: ut uerberanti
maxillam preberes alteram.Sic ipse
respondit ꝑcussori suo. Si male locutꝰ
sum: testimonium ꝑhibe de malo.
Si bene: quid me cedis: Dortẽ mina¬
ris. qũa & serpentes inferre possũt.
Mors om̃ium est: homicidium pessi¬
moꝵ. Quid enim: Nisi tu me occi-¬
deris. ego immortalis ero: Quin potiꝰ
habeo grãm: quod facis de necessita¬

Expanded text:
dios pertimescam; sed quod magis accudios pertimescam; sed quod magis accusari velim, quam accusare, et pati injuriam, quam facere, sciens praeceptum ab Apostolo: Non vosmetipsos ulciscentes, charissimi, sed date locum irae; scriptum est enim : Mihi vindicta, et ego retribuam, dicit DSi esurierit inimicus tuus, ciba illum; si sitierit, da illi potum. Hoc enim faciens, carbones ignis congregabis super caput ejus Qui enim seipsum vinexpostulare tecum libet, vetutissime monachorum, bone presbyter, imitator Christi, fratrem tuum potes occidere, quem si tantum oderis, homicida es? Hoc a Salvatore didicisti, ut verberanti maxillam, praeberes et alteram? Sic ipse respondit percussori suo: Si male locutus sum, testimonium perhibe de malo: si bene, quid me caedis ? Mortem minaris, quam et serpentes inferre possunt. Mors omnium est, homicidium pessimorum. Quid enim? nisi tu me occideris, ego immortalis ero? Quin potius habeo gratiam, quod facis de necessita
Abbreviated transcription (Latin):
accusator interim tui sum. Non enim
considero quid tu merearis: sed quid
me deceat. Et saluatoris eloquium ꝑti¬
mesco dicentis. Qui scandalizauerit
unum de pusillis istis qui in me cre¬
dunt: expedit ei ut suspendatur mola
asinaria in collo eius & demergatur
in ꝓfundũ maris. Et. uȩ mundo a scan-¬
dalis. Necesse ẽ ut ueniant scandala:
sed ue homini ꝑ qũe scandalum
uenit. Poteram & ego in te saltẽ fal¬
sa congerere. & dicere. me uel audis¬
se uel uidisse quȩ nullus ignorat. ut
apud ignorantes impudentia ueri-¬
tas. & furor constantia putaretiurr.
Sed absit ut imitator tui sim: ꝙ qͦd
in te reprehendo ipse faciam. Ille lo¬
quatur spurcitias. qui potest spurca
committere. Malus homo de ma¬
lo cordis thesauro ꝓfert ea quȩ ma¬
la sunt. Ex abundantia cordis os lo¬
quit᷑. Habeto interim lucrum: quod
amicus quondam tuus nec accusa-¬
tus turpia tua uult obicere. Et hoc
dico. non quo accusationis tuȩ gla-¬

Expanded text:
accusator interim tui sum. Non etenim accusator interim tui sum. Non etenim considero, quid tu merearis, sed quid me deceat; et Salvatoris eloquium pertimesco dicentis: Qui scandalizaverit unum de pusillis istis, qui in me credunt, expedit ei, ut suspendatur mola asinaria in collo ejus, et demergatur in profundum maris . Et, Vae mundo ab scandalis. Necesse est enim ut veniant scandala; sed vae homini per quem scandalum venit . Poteram et ego in te falsa congerere, et dicere me, vel audisse, vel vidisse, quae nullus notat, ut apud ignorantes impudentia veritas, et furor constantia putaretur. Sed absit ut imitator tui sim; et quod in te reprehendo, ipse faciam. Ille loquatur spurcitias, qui potest spurca committere: Malus homo de malo cordis thesauro profert ea quae mala sunt. Ex abundantia cordis os loquitur . Habeto interim lucrum, quod amicus quondam tuus nunc 532 accusatus, turpia tibi non vult objicere. Et hoc dico, non quod accusationis tuae gla
Abbreviated transcription (Latin):
ecꝰtis litteris prudentiȩ
tuȩ quibus in me inue¬
heris. & laudatum quon¬
dam tuum quẽ uerum collegam loque¬
baris & fr̃ẽm. nunc libris ad pro se¬
respondendum ꝓuocas. terres crimi¬
nibus: intellexi illud salomonis in
te esse completum. In ore stulti bacu-¬
lus contumeliȩ. Et non recipit fatuus
uerba prudentiȩ. nisi ea dixeris quȩ
uersantur in corde eius. Et isaias. Fa¬
tuus inquit fatua loquetur. ꝙ cor eiꝰ
uana intelliget: ut compleat iniqui¬
tates. ꝙ loquat᷑ contra dm̃ mendaciũ.
Quid enĩ necesse fuit. accusationis uo-¬
lumina mittere. & maledicta ꝓferre
in medium: Sic in ultima parte epłȩ
denuntiata me morte deterres. ne au¬
deam respondere criminibus immo
laudibus tiuis: Eadem quippe & prȩ¬
dicas & accusas: & de uno fonte dulce
amarũq ꝓcedit. Unde obsecro te ut
uerecundiam & pudorem que a me
exigis prior exhibeas: & qui mendacii
alterum criminaris. desinas ipse men¬
tiri. Ego nulli scandalum facio: nec

Expanded text:
ectis litteris prudentiae tuae, quibus in me inveheris, et laudatum, quondam tuum, quem verum collegam loquebaris et fratrem, nunc libris ad respondendum provocas, terresque criminibus, intellexi illud Salomonis in te esse completum: In ore stulti baculus contumeliae . Et, non recipit fatuus verba prudentiae: nisi ea dixeris, quae versantur in corde ejus . Et Isaias: Fatuus, inquit, fatua loquetur, et cor ejus vana intelliget: ut compleat iniquitates, et loquatur contra Deum mendacium . Quid enim necesse fuit accusationis volumina mittere, et maledicta proferre in medium; si tu in ultima parte epistolae, denuntiata morte me deterres, ne audeam respondere criminibus, immo laudibus tuis? Eadem quippe et praedicas et accusas, et de uno fonte dulce amarumque procedit. Unde obsecro te, ut verecundiam et pudorem, quem a me exigis, prior exhibeas; et qui mendacii alterum criminaris, desinas ipse mentiri. Ego nulli scandalum facio, nec
Abbreviated transcription (Latin):
ditum uel a discipłis eius dici quod
scriptum ẽ. qui loquitur ueritatẽ
cum ꝓximo suo. ꝓximus non sit nisi
ille qui ꝑfectus sit & cͥynnic tte. ꝙ
iterum quod apłs dicit. quia sapien¬
tiam loquimur inter ꝑfectos. & qd̃
scriptum ẽ. nolite mittere scm̃ canibꝰ

Expanded text:
ditum, vel a discipulis ejus dici, quod ditum, vel a discipulis ejus dici, quod scriptum est, Qui loquitur veritatem cum proximo suo , proximus non sit, nisi ille qui perfectus sit, et symmystes. Et iterum quod Apostolus dicit: Quia sapientiam loquimur inter perfectos : et quod scriptum est: Nolite mittere Sanctum canibus,
Abbreviated transcription (Latin):
UPERIOre quidem
libello dogmaticas
eius obiectiones quas
aliis impingit imme¬
rito. in ipsum se teste
recorsimus: nunc uero
iam explicitis & post
tergum reiectis his qͦ
fidei uicinȩ sunt cau¬
sationibus. confidentius ei de cȩte¬
ris criminationibꝰ respondebimus.
st enim etiam illud accusationis eiꝰ
grauissimum caput. quod similiter
ut cȩtera mendacia ueritatis falce
resecandum est. Nit enĩ confedera¬
tos esse quos dam origeni ad ꝑuiriũ:
& istud mysticȩ eius traditionis ar-¬
chanum absconditum ẽẽ in sexto stro¬
matum libro. nec ab ullo alio in tot
scłis nisi a se solo deprȩhensum. Ue¬
rum ne risum ei moueam. si iuirisui-¬
randi sacramento alienum me eẽ con-¬
firmẽ a confederatione ꝑuirii. planio¬
re uia ad manifestationẽ ueritatis
possum nec habuisse me umqu̾a li¬
tos. Et sicut non possum excusare
quod quale sit nescio: ita ne accusa¬
re quidem possum de eo quod uel si
sit pęnitus ignoro.
ste tamen qui arguit. uel ab illo tra¬

Expanded text:
uperiore quidem libello dogmaticas illius objectiones quas aliis impingit immerito, in se, ipso teste retorsimus: nunc vero jam explicitis et post tergum rejectis his, quae fidei vicinae sunt caussationibus, confidentius ei de caeteris criminationibus respondebimus. Est enim etiam illud accusationis ejus gravissimum caput, quod similiter, ut caetera mendacia, veritatis falce resecandum est. Ait enim confoederatos esse quosdam Origeni ad perjurium, et istud mysticae ejus traditionis arcanum absconditum esse in sexto Stromatum libro: nec ab ullo alio in tot saeculis 355 nisi a se solo deprehensum. Verum ne risum ei moveam, si jurisjurandi sacramento alienum me esse confirmem, a confoederatione perjurii planiore via ad manifestationem veritatis llime probare possum, nec habuisse me umquam litos. Et sicut me non possum excusare de eo, quod quale sit nescio, ita ne accusari quidem possum de eo quod, vel si sit, penitus ignoro. Iste tamen, qui arguit vel ab illo tra
Abbreviated transcription (Latin):
& distillationibus. mortẽ uitȩ p̃ferant.
ꝙ sua oderint corpora. Et statim qͥd
ipse sentirem ad iunxi. Magis itaq
ad tropicam intelligentiam sermo
referatur. Quando dico tropice: do¬
ceo uerum non esse quod dicituꝵ.
sed allegoriȩ nubilo figuratum. Po¬
namus tamen ipsa uerba quȩ in
origenis libro tertio continent᷑. Dica-¬
mus quod illam carnem quȩ uisu-¬
ra sit salutare d̃i. anima diligat. ꝙ
nutriat. & foueat. eam disciplinis eru¬
diens. & cȩlesti saginans pane ꝙ xp̃i
sanguine irrigans: ut refecta & niti¬
da possit libero cursu uirum sequi.
& nulla debilitate & pondere prȩgra¬
uari. Pulchre etiã in similitudinem
xp̃i. nutrientis &̃ fouentis ȩccłiam.
ꝙ dicentis ad ierłm. quoties uolui
congregare filios tuos ut gallina
congregat pullos suos sub alas suaᷤᷤ
& noliusti. animȩ̃ quoq fouent.
corpora sua: ut corruptiuum hoc¬

Expanded text:
et distillationibus, mortem vitae praeferant, et distillationibus, mortem vitae praeferant, et sua oderint corpora; et statim quid ipse sentirem adjunxi: Magis itaque ad tropicam intelligentiam sermo referatur. » Quando dico, tropicam, doceo verum non esse, quod dicitur, sed allegoriae nubilo figuratum. Ponamus tamen ipsa verba quae in Origenis libro tertio continentur: « Dicamus quod illam carnem, quae visura sit salutare Dei, anima diligat, et nutriat, et foveat eam, disciplinis erudiens, et coelesti saginans pane, et Christi sanguine irrigans: ut refecta et nitida, possit libero cursu virum sequi, et nullo debilitatis pondere praegravari. Pulchre etiam in similitudinem Christi nutrientis et foventis Ecclesiam, et dicentis ad Jerusalem: Quoties volui congregare filios tuos, ut gallina congregat pullos suos sub alas suas, et noluisti , animae quoque fovent corpora sua, ut corrupti
Abbreviated transcription (Latin):
tȩ reformari. ut & iusti ꝙ peccatores
equales fiant. Deniq ut scias me ñ
meam explicasse sententiã. sed inter
se hereses comparasse. quarum utrãq
in greco legeram: disputationem meã
hoc fine compleui. Idcirco ut supra
diximus hȩc apud nos obscuriora
sunt. quia NtaGopiroc dicuntur
in greco: & om̃is ezsagorã si de
alia in aliam linguam transferatur
ad uerbum: quibusdam quasi sentibus
orationis sensus & germina suffocan¬
tur. Nisi hec eadem in greco reppereris.
quicquid dictum est. meum putato.
extum quod & extremum michi obice¬
re dicitur. si tamen nichil in medio fr̃
oblitus est: cur illum locum apłi inter
cłam. post simplicem expositionem.
origenis posuerim quȩstionem: ex
cuius ꝑsona tacito nomine dixerim.
Opponi nobis potest. quod non sit
uera sententia dicentis apłi nemo um¬
qũa carnem suam odit: cum morbo
regio laborantes & physi & cancere

Expanded text:
tae, reformari, ut et justi et peccatores tae, reformari, ut et justi et peccatores aequales fiant. Denique ut scias me non meam explicasse sententiam, sed inter se haereses comparasse, quarum utramque in Graeco legeram, disputationem meam 483 hoc fine complevi: « Idcirco, ut supra diximus, haec apud nos obscuriora sunt, quia μεταφορικῶς dicuntur in Graeco; et omnis metaphora, si de alia in aliam linguam transferatur ad verbum, quibusdam quasi sentibus, orationis sensus et germina suffocantur. » Nisi haec eadem in Graeco repereris, quidquid dictum est, meum putato. 28. Sextum, quod et extremum, mihi objicere dicitur si tamen nihil in medio frater oblitus est cur illum locum Apostoli inclesiam, post simplicem expositionem, Origenis posuerim quaestionem, ex cujus persona tacito nomine dixerim: « Opponi nobis potest, quod non sit vera sententia dicentis Apostoli: Nemo unquam carnem suam odit, cum morbo regio laborantes, phthisi, et cancere
Abbreviated transcription (Latin):
ut non iuxta aliam heresim omnes
in una ȩtate sint. id est om̃s in angłos
reforment᷑. sed unum quodq m̃ebrũ
iuxta mensuram & officium suum ꝑfe¬
ctum sit. uerbi grã ut angłs refuga
id esse incipiat quod creatus est: ꝙ
homo qui de paradyso fuerat eiectꝰ
ad culturam iterum paradẏsi restitua
prudentissimum. ñ intellexisse artẽ
expositionis meȩ. Quando enim di¬
co. ita tamen ut non iuxta aliam
heresim om̃s in una ętate sint pofiti.
id est om̃s in angłos reformentur:
ostendo ꝙ ea de quibus disputo esse
heretica. ꝙ ab alia heresi discrepare.
Quȩ sunt gͦ duȩ hereses: Una quȩ
dicit om̃s rationabiles creaturas in
angłos reformari: altera quȩ asserit
unũquodq in restitutione mundi
id fore quod conditum ẽ: uerbi grã
quia ex angłis demones sunt. rursũ
dęmones angłos fieri. ꝙ animas ho¬
minum ita ut sunt conditȩ non in
angłos sed in id quod a do sunt condi¬

Expanded text:
ut non juxta aliam haeresim, omnes ut non juxta aliam haeresim, omnes in una aetate sint positi, id est: omnes in angelos reformentur; sed unumquodque membrum juxta mensuram et officium suum perfectum sit. Verbi gratia, ut Angelus refuga id esse incipiat, quod creatus est: ut homo qui de paradiso fuerat ejectus, ad culturam iterum paradisi restituatuprudentissimum non intellexisse artem expositionis meae. « Quando enim dico, ita tamen ut non juxta aliam haeresim omnes in una aetate sint positi, id est, omnes in Angelos reformentur, ostendo et ea de quibus disputo esse haeretica, et ab alia haeresi discrepare. » Quae sunt ergo duae haereses? Una, quae dicit omnes rationabiles creaturas in Angelos reformari. Altera quae asserit unumquodque in restitutione mundi id fore quod conditum est. Verbi gratia: quia ex Angelis daemones sunt, rursum daemones Angelos fieri: et animas hominum, ita ut sunt conditae, non in Angelos; sed in id quod a Deo sunt condi
Abbreviated transcription (Latin):
resurgat in gła. & fragile prius
lutum excoquatur feruore sp̃s scĩ
in testam solidissimam. demutans
głam non naturam. Quintus lo¬
cus ualidissimus est: in quo expo¬
nentes illud apłi testimonium. ex qͦ
totum corpus compactum. ꝙ conglu¬
tinatum ꝑ omnem iuncturam submi¬
nistrationis scd̾m oꝑationẽ. in mensu¬
ram unuiscuiꝰq mẽbri. augmentum
corporis facit in ȩdificationẽ sui in
caritate: latissimam origenis exposi¬
tionem & eosdẽ sensus ꝑ diuersa uer¬
ba uoluentẽ. breui sermone constrin¬
ximus. nichil exemplis & assertiom¬
bus illiꝰ auferentes. Cumq ꝑuenisse¬
mus ad finem: hȩc subiecimus. Igit̃
& in restitutione om̃ium. quando
corpus totius ȩccł̃iȩ nunc dispsum
it̃c sanaturus aduenerit: unusquisq
scđm mensuram fidei & agnitionis
filii dĩ. quem ideo agnoscere dicitur
quia prius nouerat &. postea nosse
desiuit. suum recipiet locum. ꝙ in¬
cipiet id esse quod fuerat: ita tamen

Expanded text:
resurgat in gloria, 482 et fragile prius resurgat in gloria, 482 et fragile prius lutum, excoquatur fervore Spiritus sancti in testam solidissimam: demutans gloriam, non naturam. 26. Quintus locus validissimus est, in quo exponentes illud Apostoli testimonium, Ex quo totum corpus compactum et conglutinatum per omnem juncturam subministrationis, secundum operationem in mensuram uniuscujusque membri, augmentum corporis facit in aedificationem sui in charitate , latissimam Origenis expositionem, et eosdem sensus per diversa verba volventem, brevi sermone constrinximus, nihil exemplis et assertionibus illius auferentes. Cumque pervenissemus ad finem, haec subjecimus: « Igitur et in restitutione omnium, quando corpus totius Ecclesiae nunc dispersuChristus Jesus sanaturus advenerit, unusquisque secundum mensuram fidei et agnitionis Filii Dquia prius noverat, et postea nosse desivit suum recipiet locum, et incipiet id esse quod fuerat. Ita tamen
Abbreviated transcription (Latin):
retur. postea uincla carnis acceperit.
Et in hoc loco triplicem ut supra ex¬
positionem posui. In prima quid mͥ
uideretur. in scđa quid orisenes asse¬
reret: in tertia quid apollinaris contͣ
illius uadens dogma sentiret. Lege
grecos commentarios: & nisi ita rep¬
pereris. crimen fatebor. Quod est in
isto loco peccatum meum: Illud ni¬
mirum pro quo supra respondi: qua¬
re non eos a quibus dicta sunt no¬
minarim. Suꝑfluum erat ꝑ singula
apłi testimonia eoꝵ nomina pone¬
re: quoꝵ me opuscula transraturum
in prȩfatione signauerã. Et tamen
uinctam diei animã corpore donec
ad xp̃m redeat. & in resurrectionis
gła corruptiuum & mortale corpus
in corruptione & immortalitate cõ¬
mutet: non absurdȩ intelligentiȩ est.
Unde & apłs. miser ego inquit homo
quis me liberabnt de corpore mortis
huius: corpus mortis appellans quod
uitiis & morbis & ꝑturbationibus
ac morti subiaceat. donec cum xꝑo

Expanded text:
retur, postea vincula carnis acceperit. retur, postea vincula carnis acceperit. » Et in hoc triplicem, ut supra, expositionem posui. In prima, quid mihi videretur; in secunda, quid Origenes assereret; in tertia, quid Apollinarius contra illius vadens dogmata sentiret. Lege Graecos Commentarios; et nisi ita repereris, crimen fatebor. Quod est in isto loco peccatum meum? Illud nimirum, pro quo supra respondi: quare non eos a quibus dicta sunt, nominarim? Superfluum erat per singula Apostoli testimonia, eorum nomina ponere, quorum me Opuscula translaturum in Praefatione signaveram. Et tamen vinctam dici animam corpore, donec ad Christum redeat, et in resurrectionis gloria, corruptivum et mortale corpus, incorruptione et immortalitate commutet, non absurdae intelligentiae est. Unde et Apostolus: Miser ego, inquit, homo: quis me liberabit de corpore mortis hujus? Corpus mortis appellans, quod vitiis et morbis et perturbationibus ac morti subjaceat: donec cum Christo
Abbreviated transcription (Latin):
uillicus iniquitatis: prudenter quȩ¬
dam fecisse dicitur. Et prudentiores
sunt filii huius scłi. a filus lucis in
generatione sua. Et serpens sapienti
nis locus exordium scd̃i libri possi¬
det. in quo pauli testimonium expo
Et quia ꝑ se locus ipse manifestus est:
eam tantũ partẽ ponam explanatio¬
nis. quȩ patet calumniȩ. Uinctum
xp̃i iñu paulum esse pro gentibus.
potest & de martyrio intelligi. quod
romȩ in uincula coniectus hanc epłam
miserit. eo tempore quo ad philemo¬
nem & ad colosenses & ad philippen¬
ses in alio loco scriptas esse monstra¬
uimus. Uel certe quia in plurimis lo¬
cis lectum est. uinculum animȩ cor-¬
pus hoc dici quo quasi clausa tenea¬
tur in carcere: dicimꝰ propterea pau¬
lum corporis nexib coerceri. nec re
quidam alium sensum in hoc loco intͦ¬
ducant. quod paulus prȩdestinatus
ꝙ scĩficatus ex utero matris suȩ ad prȩ¬
dicationem gentium antequam nasce-¬

Expanded text:
villicus iniquitatis prudenter quaevillicus iniquitatis prudenter quaedam fecisse dicitur : et, Prudentiores sunt filii hujus saeculi filiis lucis in generatione sua nis locus, exordium secundi libri possidet, in quo hoc Pauli testimonium exposentibus ; et quia per se locus ipse manifestus est, eam tantum partem ponam explanationis, quae patet calumniae: « Vinctum Christi Jesu Paulum esse pro Gentibus, potest et de martyrio intelligi, quod Romae in vincula conjectus, hanc Epistolam miserit, eo tempore quo ad Philemonem, et ad Colossenses, et Philippenses, in alio loco scriptas esse monstravimus. Vel certe, quia in plurimis locis lectum est vinculum animae corpus hoc dici, quo quasi clauso teneatur in carcere, dicimus propterea Paulum corporis nexibus coerceri, nec revquidam alium sensum in hoc loco introducant, quod Paulus praedestinatus et sanctificatus ex utero matris suae ad praedicationem Gentium antequam nasce
Abbreviated transcription (Latin):
.xi. Qui diligens lector ẽ statim requi¬
rit ꝙ dicit. Et rursus in fine. Alius
uero. quod ait. ut ostenderet in scłis
feret. Ecce inquies sub diligentis le¬
ctoris ꝑsona origenis sententias ex¬
plicasti. fateor errorem. Non debui
diligentẽ dicere. sed blasphemum.
Quod si fecissem &̃ aliquo scissem uati¬
cinio te istiusmodi nemas sectaturũ:
etiam calumniȩ uerba uitassem. Gran-¬
de crimen si origenem diligentẽ dixi
esse lectorem: cuius septuaginta libros
interpretat᷑ sum. quẽ in cęlum lau¬
dibꝰ tuli. ꝓ quo compulsus sum ante
biennium breui libello tuis contra
me prȩconiis respondere. Eccl̃iarum
magistrum a me dictum esse orige¬
nem in tuis laudibus obicis. ꝙ
putas quod ꝑtimescere debeam si
diligentẽ lectorem me dixisse inimi-¬
cus accuses. Solemus & negotiato¬
res parcissimos. & frugi seruos. ꝙ mo¬
lestos pedagogos. & argutissimos fu¬
res: diligentes uocare. Et in ȩuangł̃o

Expanded text:
xi, qui diligens lector est, statim requixi, qui diligens lector est, statim requiret, et dicet. Et rursus in fine, Alius vero hoc quod ait, ut ostenderet in saecul transfert. » Ecce, inquies, sub diligentis lectoris persona, Origenis sententias explicasti. Fateor errorem, non debui diligentem dicere, sed blasphemum: quod si fecissem, et aliquo scissem vaticinio te istiusmodi naenias sectaturum, etiam calumniae verba vitassem. Grande crimen si Origenem diligentem dixi esse lectorem, cujus septuaginta libros interpretatus sum, quem in coelum laudibus tuli; pro quo compulsus sum ante biennium brevi libello tuis contra me praeconiis respondere . Ecclesiarum magistrum a me dictum esse Origenem, in tuis laudibus objicis: et putas quod pertimescere debeam, si diligentem lectorem me illum dixisse inimicus accuses. Solemus et negotiatores parcissimos, et frugi servos, et molestos paedagogos, et argutissimos fures, diligentes vocare. 481 Et in Evangelio
Abbreviated transcription (Latin):
teresse. de angłis & seraphin & cheru¬
bin dicere. dęmones ꝙ homines fieri
quod affirmat. origenes. & ipsos inter
se angłos diuersa officioꝵ genera esse
sortitos. quod ȩccłiȩ non repugnat.: qͦ¬
modo & inter homines ordo dignita¬
tum ex laboris uarietate diuersus ẽ.
gradus habeat ordinem suum & ta-¬
men om̃s homines sint: sic & inter
angłos merita esse diuersa. ꝙ tam̃
in angłica om̃s ꝑsistere dignitate. Nlec¬
ri: nec rursum homines in angłos
cus. quod dicente apło. ut ostenderet
in scłis suꝑuenientibus abundantes
diuitias gr̃ę suȩ in bonitate suꝑ nos
in xp̃o ĩui: nos triplicem expositio¬
nem posumus. In prima quid nobis
uideretur: in sccła quid origenes oppo¬
neret. in tertia quid apollinaris sim¬
pliciter explanaret. Quoꝵ si nomina
non posui: ignosce uerecundiȩ meȩ.
Non debui eos carpere quos imita¬
bar ex parte. & quoꝵ in latinam lin¬
guam sententias tranfferebam. Sed di-¬

Expanded text:
teresse de Angelis et Seraphim et Cheruteresse de Angelis et Seraphim et Cherubim dicere, daemones et homines fieri, quod affirmat Origenes; et ipsos inter se Angelos diversa officiorum genera esse sortitos, quod Ecclesiae non repugnat. Quomodo et inter homines ordo dignitatum ex laboris varietate diversus est,lesiasticus gradus habeat ordinem suum; et tamen omnes homines sunt: sic et inter Angelos merita esse diversa, et tamen in Angelica omnes persistere dignitate: necri, nec rursum homines in Angeloscus quod dicente Apostolo: Ut ostenderet in saeculis supervenientibus abundantes divitias gratiae suae in bonitate super nos in Christo Jesu, nos triplicem expositionem posuimus. In prima quid nobis videretur: in secunda quid Origenes opponeret: in tertia quid Apollinarius simpliciter explanaret. Quorum si nomina non posui, ignosce verecundiae meae: non debui eos carpere, quos imitabar ex parte, et quorum in Latinam linguam sententias transferebam. « Sed, di
Abbreviated transcription (Latin):
seruientes sibi. & eos qui a sua forti¬
tudine roborentur. Quȩ distributi¬
ones offitioꝵ non solum in p̃sen-¬
tiorum sed etiam in futuro scło ert.
ut ꝑ singulos ꝓfectus & honores.
ascensiones etiam & descensiones. uel
crescat aliqͥd uel decrescat. & sub alia atq
alia potestate. uirtute. principatu.
ꝙͣ dominatione. fiat. Et post exem¬
plum terreni regis. totãq palatii
descriptionẽ. ꝑ quam diuersa mini-¬
sterioꝵ dĩ offitia demonstrabã: addi-¬
di. Et putamus dm̃. dñm dñorum
regemq regnantium. simplici tan¬
tum ministerio ẽẽ contentum: Quo¬
mͦ archangłs non dicit᷑ nisi qui
prior est angłoꝵ. sic principatꝰ po
testates. & dñatio non appellat᷑. nisi
subiectos aliquos habeat inferioris
gradus. Sin autẽ putat idcirco me
origenem sequi. quia ꝓfectus & ho¬
nores ꝙ ascensiones ꝙ descensiones.
incrementa & inminutiones in expo¬
sitione mea posui: sciat multum in¬

Expanded text:
servientes sibi, et eos qui a sua fortiservientes sibi, et eos qui a sua fortitudine roborentur. Quae distributiones officiorum, non solum in praesentiarum, sed etiam in futuro saeculo erunt: ut per singulos profectus et honores, ascensiones et descensiones, vel crescat aliquis, vel decrescat, et sub alia atque alia potestate, virtute, principatu, et dominatione fiat. » Et post exemplum terreni regis, totamque Palatii descriptionem, per quam diversa ministeriorum Dei officia demonstrabam, addidi: « Et putamus Deum, Dominum dominorum, regemque regnantium, simplici tantum ministerio esse contentum? » Quomodo Archangelus non dicitur, nisi qui prior est Angelorum: sic Principatus et Potestates et Dominationes non appellantur, nisi subjectos aliquos habeant et inferioris gradus. 480 Sin autem putat idcirco me Origenem sequi, quia profectus et honores, ascensiones et descensiones, incrementa et immunitiones, in expositione mea posui; sciat multum in
Abbreviated transcription (Latin):
octo ferme anni sunt. ex quo istos.
dictaui libros: eo tempore quo
origenis nomen florebat in mundo.
aures ignorabant. Et tamen ꝓfessꝰ
sum fidem meam:.ꝙ. quid michi
displiceret ostendi. Ex quo etiam si
in cȩteris aliquid hereticum monst᷑¬
re potuisset inimicus: non tam do¬
giatum ꝑuersoꝵ quȩ hic & in alii
libris sepe damnaui. quam impro¬
uidi tenerer erroris. Scdm locũ
ostendit. quia ualde friuolus ẽ. & aper¬
tam sui p̃fert calumniam: ponãbre¬
uiter. In eo testimonio ubi paulus
loquit᷑. sedere eum faciens ad dexte¬
ram suam in cęlestibus suꝑ omnẽ
principatum & potestatẽ ꝙ uirtu¬
tem. & dominationẽ .&. omne no¬
men quod nominatur non solum
in hoc scł̃o sed etiam in futuro: post
multiplicem expositionẽ cum ad
ministroꝵ di officia ꝑuenissem. q.
de principatibus ac potestatibus
& uirtutibus & dñationibꝰ dicerẽ:
etiam hoc addidi. Necesse ẽ ut
subiectos habeant. & timentes se &

Expanded text:
octo ferme anni sunt, ex quo istos octo ferme anni sunt, ex quo istos dictavi libros, eo tempore quo Origenis nomen florebat in mundo; aures ignorabant: et tamen professus sum fidem meam; et quid mihi displiceret, ostendi. Ex quo etiam si in caeteris aliquid haereticum monstrare potuisset inimicus, non tam dogmatum perversorum, quae hic et in aliis libris saepe damnavi, quam improvidi tenerer erroris. 23. Ecclesiostendit, quia valde frivolus est, et apertam sui praefert calumniam, ponam breviter. In eo testimonio ubi Paulus loquitur: Sedere eum faciens ad dexteram suam in coelestibus, super omnem principatum et potestatem et virtutem et dominationem, et omne nomen quod nominatur, non solum in hoc saeculo, sed etiam in futuro ; post multiplicem expositionem, cum ad ministrorum Dei officia pervenissem, et de principatibus ac potestatibus et virtutibus ac dominationibus dicerem, etiam hoc addidi: « Necesse est, ut subjectos habeant, et timentes se, et
Abbreviated transcription (Latin):
tatione eius: quid in fine capituli
dixerimus. ausculta. Non enim ait
paulus. elegit nos a constitutione
mundi cũ essemus scĩ & immacula¬
ti. sed elegit nos ut essemus sci ꝙ̃
immaculati. hoc est qui scĩ ꝙ inma¬
culati ante non fuimus. ut postea
essemus. Quod &̃ de peccatorib ad
meliora conuersis dici potest: & sta¬
bit illa sententia. non iustificabitiur
in conspectu tuo om̃is uiuens. idẽ
in tota uita sua. in om̃i quo in mun¬
do isto uersatus ẽ tempore. Quod
quidẽ ita intellectum ꝙ aduersũ
eum facit: qui antequ̾a mundus
fieret animas dicit electas esse ꝓpter
sc̃ĩtatẽ. ꝙ nullum uitium peccatoꝵ.
Non enim ut aute iam diximus eli¬
guntur paulus &̃ qui ei similes fẽ
quia erant scĩ & immaculati: sed eli¬
guntur & p̃destinant᷑. ut in conse¬
quenti uita ꝑ oꝑa atq uirtutes scĩ
& immaculati fiant. Et audet qͥsqł
post huiusmodi sententiã nos orige¬
nis hereseos accusare: Decem ꝙ

Expanded text:
tatione ejus, quid in fine capituli tatione ejus, quid in fine capituli dixerimus, ausculta: « Non enim ait Apostolus, elegit nos ante constitutionem mundi, cum essemus sancti et immaculati: sed elegit nos ut essemus sancti et immaculati: hoc est, qui sancti et immaculati ante non fuimus, ut postea essemus. Quod et de peccatoribus ad meliora conversis dici potest; et stabit illa sententia: Non justificabitur in conspectu tuo omnis vivens ; id est, in tota vita sua, in omni quo in mundo isto versatus est tempore. Quod quidem ita intellectum, et adversum eum facit, qui antequam mundus fieret, animas dicit esse electas propter sanctitatem, et nullum vitium 479 peccatorum. » Non enim ut ante jam diximus eliguntur Paulus, et qui ei similes sunt, quia erant sancti et immaculati: sed eliguntur et praedestinantur, ut in consequenti vita per opera atque virtutes, sancti et immaculati fiant. Et audet quisquam post hujusmodi sententiam, nos Origenis haereseos accusare? Decem et
Abbreviated transcription (Latin):
ad sedem pristinam reuerteret᷑ dic̃s.
Neu michi quia incolatus m̃s ꝓlon¬
gatus est. habitaui cum habitantibꝰ
cȩdar. multum peregrinata ẽ anima¬
mea. Et in alio loco. Miser ego ho¬
mo quis me liberabit de corpore
mortis huius: Et. Meluis est reuerti.
& esse cum xp̃o. Et alibi. Antequam
humiliareꝵ ego peccaui: & cȩtera
Sin autẽ in eo scandalum pateris. qͣre
latissimã origenis disputationẽ
breui sermone comprȩhenderim.
ꝙ lectori sensum eius aperuerim.
& ex eo tibi occultus illius uideor
esse sectator. quia nichil abeo dictum
prȩtermiserim: uide ne iccirco hoc
fecerim. ut extra calumniam decli-¬
narem. ne me diceretis quȩ ab eo for¬
titer sunt dicta tacuisse. & illum in
greco Robustius disputare. Posui
ergo om̃ia licet breuius quam in
greco repperi: ut nichil haberent
discipłi eius noui quod latinoꝵ
auribus ingererent facilius enim
nota quam repentina condemni-¬
mus. Exposita cautẽ interprę¬

Expanded text:
ad sedem pristinam reverteretur, dicens: ad sedem pristinam reverteretur, dicens: Heu mihi, quia incolatus meus prolongatus est: habitavi cum habitantibus Cemea . Et in alio loco: Miser ego homo: quis me liberabit de corpore mortis hujus? Et: Melius est 549 reverti, et esse cum Christo. Et alibi: Antequam humiliarer ego peccavi , et caetera Si autem in eo scandalum pateris, quare latissimam Origenis disputationem brevi sermone comprehenderim, et lectori sensum ejus aperuerim; atque ex eo tibi occultus illius videor esse sectator, quia nihil ab eo dictum praetermiserim, vide ne hoc idcirco fecerim, ut vestram calumniam declinarem, ne me diceretis quae ab eo fortiter sunt dicta, tacuisse, et illum in Graeco robustius disputare. Posui ergo omnia, licet brevius, quae in Graeco reperi, ut nihil haberent discipuli ejus novi, quod Latinorum auribus ingererent. Facilius enim nota, quam repentina contemnimus. Exposita autem interpre