comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
suo corpore. Ut mustelȩ ncanicula & cęte ingentia
del fines & foce. aliaq coete huismodi. quȩ cũ ediderint
partus siquid forte insidicirũ t̾rorisq p̾senserint: circa
ccitulos suos quẽquc̃i moliri : quo tueant᷑ eos uł tenere.
aetcitis pauorẽ mat̾no affectu cõprimcint: apire ora.
iinnoxio partꝰ suos dente suspendere. Int̾no quoq recipe¬
corpore. ⁊ genitali ferunt᷑ aluo abscondere Quis humcm
affectꝰ hanc pisciũ pietatẽ possit imittri: Ocula nob̾
scitietuti sunt. illis ñ scitis ẽ apire iuscerci. natosq recipe
ac reuoccire integros. atq iterũ fotu quodã eos sui callo¬
ris aniare. ⁊ sp̃ũ alere suo duosq incorpore uno uiuere.
donec aut securitatẽ deferant. aut corpore suo obiecto
ncitos suis defendat ꝑiculis Quis hȩc uidens nsi possit
optinere ñtaintȩ pisciũ pi&ati cedcit: Quis ñ miretur¬

Expanded text:
suo corpore, ut mustelae et caniculae suo corpore, ut mustelae et caniculae delphines, et phocae, aliaque caetera hujusmodi. Quae cum ediderint partus, si quid forte insidiarum terrorisque praesenserint circa catulos suos quemquam moliri, quo tueantur eos, vel tenerae aetatis pavorem materno affectu comprimant, aperire ora, et innoxio partcorpore et genitali feruuturferuntur aluo abscondere. qui humanus adfectus hanc piscium pietatem possit imitari? oscula nobis satietati sunt, illis non satis est aperire uiscera natosque recipere ac reuocare integros atque iterum fotu quodam eos sui caloris animare et spiritu adolere suo duosque in corpore uno uiuere, donec aut securitatem deferant aut corpore suo obiecto natos suos defendant a periculis. quis haec uidens, etsi possit obtinere, non tantae piscium pietati cedat? quis non miratu
Abbreviated transcription (Latin):
& leones. ut his ꝓpheticũ illud dictũ de ecđe sc̃itate iure
c̃ueniat: Tunc lupi et agni simul pascent᷑. Leo uibos si¬
simul paleas manducabunt: Nec mirũ quandoquidẽ eticĩ
meccta ciquę illud oꝑant᷑. ut p̃donũ abluta neqͥcici cum
in nocentib cõparet᷑ Quid etiã purpurtas cõmemorem:
Quȩ ornant regũ c̃uiuici. amictus imbuunt : Aquarum
ẽ igit᷑ qđ inregib adorcit᷑: aquarũ est species illa quȩ ful¬
g&. Adde porcos maris eticĩ uidȩis gratos Quia nichil ẽ
cõmine qđ nõ aqua ablucit Ꝙ ideo communes eos sic̃ int̾ra
merci genera pisciũ : alii ouci generant ut uarii ieuo¬
res quos uocant troctus. & aquis fouendo cõmittunt:
quei gͥ animait & creat. & adhuc mandati illiꝰ pͥmi¬
usq minc tum quã legis ꝑpetuę munꝰ exequit᷑. blcinda
quȩ dc̃i mat̾ animantiũ. alii uiuos fȩtus edunt de

Expanded text:
 leones, ut his propheticum illum dictum de Ecclesiae sanctitate jure  leones, ut his propheticum illum dictum de Ecclesiae sanctitate jure conveniat: Tunc lupi et agni simul pascentur, leo et bos simul paleas manducabunt . Nec mirum, quandoquidem etiam in Ecclesia aquae illud operantur, ut praedonum abluta nequitia cum innocentibus comparetur. Quid etiam purpuras memorem, quae ornant regum convivia, amictus imbuunt? Aquarum est igitur quod in regibus adoratur: aquarum est species illa quae fulget. Adde porcos maris etiam Judaeis gratos; quia nihil est commune, quod non aqua abluat, et ideo communes eos sicut in termera genera piscium. alii oua generant, ut uarii maiores, quos uocant troctas, et aquis fouenda conmittunt. aqua igitur animat et creat et adhuc mandati illius primi tamquam legis perpetuae munus exsequitur, blanda quaedam mater animantium. alii uiuos fetus edunt de
Abbreviated transcription (Latin):
Plurci siquis uult cognoscere. aduiersis locorũ piscatorib
querat: Nemo enĩ potest omĩa cõp̃hendẽ Canes sane et
inmari caue: quos et in eccła molestos ẽẽ et cauendos
apłs docet dicens Cauete canes: caiuete malos oꝑarios
grãm captti. quã liberci: Neq te inhonoratũ nr̃a
ꝓsecutione thimcille dimittã. cui aflore nom̃ mole uit.
Seu ticini undci te fluminis seu amȩr atesis umbra
nutriuerit : flos es: Deniq sermo testatior qđ de eo
qui grcitt̃ re doleuit suciuitutẽ dictũ fcicere sit. aut
piscem olet aut florem. Itci idẽ ꝓnunticitus ẽ piscis
odor ẽẽ. qui floris Quid specie tua gratius. qͥd suciui¬
tute iocundius. quid odore flagrantius. Qđ mella
flagrant: hoc tu corpore tuo spircis. Quid loquar
coruorũ. qͥd etiam luporũ tenebitudines: Nescit hos lupos
agnus timere. Tanta ẽ aquarũ gr̃a quarũ uitulos fugiũt¬

Expanded text:
plura si qui stultus cognoscere, a diuersis locorum piscatoribus plura si qui stultus cognoscere, a diuersis locorum piscatoribus quaerat; nemo enim potest omnia conprehendere. canes sane et in mari caue, quos et in ecclesia molestos esse et cauendos apostolus docet dicens: cauete canes, cauete malos operarios. gratiam capta quam libera. neque te inhonoratum nostra prosecutione, thymalle, dimittam, cui a flore nomen inoleuit. seu Ticini unda te fluminis seu amoeni Athesis unda nutrierit, flos es. denique sermo testatior quod de eo qui gratam redoluit suauitatem dictum facete sit: aut piscem olet aut florem ; ita idem pronuntiatus est piscis odor etate jucundius? Quid odore flagrantius? Quod mella flagrant, hoc tu corpore tuo spiras. Quid loquar corvorum, quid etiam luporum teneritudines? Nescit hos lupos agnus timere. Tanta est aquarum gratia, quarum vitulos fugiant et
Abbreviated transcription (Latin):
iurencis. anguillcis. nec pręt̾ mittũ scorpios. raan
dines M ustelcis quoq et canes maritimos. uitulos marmoꝰ.
cetera immcinici. delfincis. foccis. leones Quid ad texã:
Etiã merulcis. turdos. pauos quoq quorũ eticĩ colores in a¬
iub uidemꝰ exp̃ssos. ut nigri merulȩ̨. paui diuerso colo¬
re dorsa ncollo depicti sint. turdi aluo uciru. & cet̾a
quorũ sibi terrȩ species & nomina uindicar̃ Nã prius in
mari istci coeper̃. diuersisq fluminibus Siquidẽ aqua pͥor
animcirũ uiuentiũ reptiliti diuino nuti imꝑcita ꝓdux̃
Adde hanc girim: qđ eti quȩ timemꝰ int̾ris. amaamꝰ inciquiᷤᷤ
Et enĩ noxia int̃ris. inciquei in noxici sunt : atq ipsi ange
sine ueneno. Leo t̾ribilis in t̾ris. dulcis influctibus. Murenci
quã fer̃ aliqͥd hab̾e noxiũ: ȩsca p̃tiosior est : Rana horrens
inpciludibus : decora inciquis. omĩb fere p̃stait alim̃tis:

Expanded text:
muraenas, anguillas? Nec praetermittam scorpios, ranas, muraenas, anguillas? Nec praetermittam scorpios, ranas, testudines, mustelas quoque et canes maritimos, vitulos marinos, cete immania, delphinas, phocas, leones. Quid attexam etiam merulos, turdos, pavos quoque, quorum etiam colores in avibus videmus expressos, ut nigri merulae, pavi diverso colore dorsa et colla depicti sint, turdi alvo varii, et caetera quorum sibi terrae species et nomina vindicarunt? Nam prius in mari ista coeperunt diversisque fluminibus. Siquidem aqua prior animarum viventium reptilia divino nutu ie timemus in terris amamus in aquis. etenim noxia in terris in aqua innoxia sunt atque ipsi angues sine ueneno. leo donauerit in terris, dulcis in fluctibus. muraena. quam ferunt aliquid habere noxium, esca pretiosior est. rana horrens in paludibus, decora in aquis omnibus fere praestat alimentis.
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc mare maignũ nispatiosũ : illic repentici quorũ non ẽ
landi usũ eo qđ sint amfibici quȩ uł inciquis uł in terris
iuuaant. ut sunt focae. corcodrilli. equi fluuiciles. quos
ippopotamos uocant. eo qđ hi generent᷑ nilo in flumine.
Tam̃ cũ incilto aquarũ sunt nõ ambulant s natunt.
nec uestigio utunt᷑ pedis ad incedendũ. s tumquam
remo ad reptendũ: Si quidẽ et nauis actti remis la¬
mom̃to ꝓducit᷑ ballenci quo ranci. eiꝰdẽ ui oꝑationis
innciscitur Non loborcit in maximis ds̃: ñ fcistidit inmini¬
mis. nec dolet natura parturiens del fincis. sic̃ non doluit
cũ exiguos murices cocleasq ꝓducer& Aduerte o homo
quanto pluri inmari quc̃ int̾ris sint. Numera si potes
omĩa pisciũ genera. uł minutorũ ut etiã maximorum:
Sepicis. polypos. lithostratti. cartibos. cancros. & in his innu¬
meraibilici sui generis. Quid dicc̃i generti serpentũ: Driconeᷤ.

Expanded text:
Hoc mare magnum et spatiosum, illic reptilia quorum non est Hoc mare magnum et spatiosum, illic reptilia quorum non est t amphibia, quae vel in aquis vel in terris vivant, ut sunt phocae, crocodili, equi fluviales, quos hippopotamos vocant, eo quod hi generentur Nilo in flumine; tamen cum in alto aquarum sunt, non ambulant, sed natant, nec vestigio utuntur pedis ad incedendum, sed tanquam remo ad reptandum. Siquidem et navis acta remis lamomento producitur balena quo rana ejusdem vi operationis nascitur. Non laborat in maximis Deus, non fastidit in minimis. Nec doluit natura parturiens delphinas; sicut non doluit, cum exiguos murices cochleasque produceret. Adverte, o homo, quanto plura in mari quam in terris sint. Numera si potes, omnia piscium genera vel minutorum, vel etiam maximorum, sepias, polypos, lithostracos, carabos, cancros, et in his innumerabilia 81 sui generis. Quid dicam genera serpentium, dracones,
Abbreviated transcription (Latin):
ripit. eũq uelut saburrm uehit: & tumquã ancholc̃i
trahit. ne excuticitur fluctibus: Ittq ñ suis se librat
uirib sed alieno stabilit & regitꝰ pondere. Quo indicio
ncuitȩ uelut signũ futurȩ ꝑt᷑ͣbaitionis ccpessunt: isibi
p̃eauent. ne eos imparcitos turbo improuisus inuenicit.¬
Luis maithemctticꝰ quis astro logus. qusue chaldȩus. potest
syderũ cursus. sic cęli motus . signa cõp̃hendere: Quo
ngrnio istci collegit. quo doctore ꝑcepit: Quis ei
fui tuitu int̃pres augurii : Sȩpe homines ẽfusi¬
onẽ aeris uident et sepe ftilluntur. qđ plerum a ue

Expanded text:
ripit, eumque velut saburram vehit, et tamquam anchoram ripit, eumque velut saburram vehit, et tamquam anchoram trahit, ne excutiatur fluctibus. Itaque non suis se librat viribus, sed alienae stabilitatis regitur pondere. Quo indicio nautae velut signum futurae perturbationis capessunt, et sibi praecavent, ne eos imparQuis mathematicus, quis astrologus, quisve Chaldaeus potest siderum cursus, coeli motus, et signa sic comprehendere? Quo ingenio ista colligit? Quo doctore percipit? Quis ei fuit tanti interpres augurii? Saepe homines confusionem aeris vident, et saepe falluntur, quod plerumque
Abbreviated transcription (Latin):
centiȩ: suci bonci habens. insidiari nescit alienis. nec
auciritiȩ fcicib incirdescit. Cui lucrũ om̃e: ad uirtutem
dispendiũ est : ad cupiditatẽ incendiũ. Et ideo becitei ẽ
sibona suci nouerit cũ ueritate pauꝑtris. n omĩb p̃fe¬
quã thesauri magni sine timore Quantũ ẽ enĩ qđ
hoen alat : aut si quęris qđ eticĩ alii abundet ad
grãm: id quoq ñ multũ est Melior est enĩ hospita¬
litus molerib cũ gr̃a: quã uitulorũ pinguiũ p̃parai¬
tio cũ discordici U tcim gͦ ingenio ad quȩrendam
gr̃am et salutẽ tuendc̃: non alienc̃ eir eũ scriben¬
dc̃i innocentiã. licet nob̾ uti exemplis maritimis
animal exiguũ uile ac despicaibile. maritimu⁊
loquor: plerũq in dex futurȩ tempestatis. aut tran¬
quillitutis annuntius: sol& ẽẽ ncuugrintibus. Deniqͦ
cũ ꝓcellas uentorũ p̃sensserit: calculũ ualidũ ar¬

Expanded text:
centiae. Sua bona habens insidiari nescit alienis, nec centiae. Sua bona habens insidiari nescit alienis, nec avaritiae facibus inardescit, cui lucrum omne ad virtutem dispendium est, ad cupiditatem incendium. Et ideo beata est, si bona sua noverit, cum veritate paupertas, et omnibus praefeore, quam thesauri magni sine timore. Quantum est enim quod hominem alat? Aut si quaeris quod etiam aliis abundet ad gratiam, id quoque non multum est. Melior enim est hospitalitas in oleribus cum gratia, quam vitulorum pinguium praeparatio cum discordia. Utamur ergo ingenio ad quaerendam gratiam, et salutem tuendam, non ad alienam circumscribendam innocentiam. Licet nobis uti exemplis maritimis T IX. Echinus animal exiguum, vile ac despicabile, maritimum loquor, plerumque index futurae tempestatis, aut tranquillitatis annuntius solet esse navigantibus. Denique cum procellam ventorum praesenserit, calculum validum ar
Abbreviated transcription (Latin):
tcirum quodã sinu c̃cauo. nutrit ac fouet. et quasi
inquadã uciller cdiffundit. et ideo cassai omiart̃¬
tem̃ta surt̃i cancri: qui aꝑire clausũ ostreũ nullo
ui potest: & ꝑiculosum ẽ si
ad ar gum̃t c̃fugit et in sidi cis
de molitur. Ittiq
quia omĩa genera
de lectatione mulcentur ex plorat᷑ si qͣnd
solis itidios diptycũ illũ suũ aꝑicit. nreseret
claustra. testtirũ. ut libero aere uisceris sui uoluptaten
quamdã eapicit. & t̃c danculo ealculũ immittens
impedit c̃ clusionẽ ostrei. ac sic aꝑtei elaustrei reppie
tuto mserit chelas uscertiq int̾nci depciscit᷑ Sus
igit᷑ homunes qͥ ccincri usu inailienȩ usũ. circum¬
scriptioneͥs irrepant. et infirmitatem ꝓpriȩ uirtutis
astu quodci suffulcicnt. fr̃i dolũ nectant. et alterius
pcsccnt᷑ erumnci. Tu autẽ ꝓpriis esto c̃tentꝰ .& alie¬
na te dc̃ipnci ñ paseint Bonus crb ẽ. simplicitas in no¬

Expanded text:
tarum quodam sinu concavo nutrit ac fovet, et quasi tarum quodam sinu concavo nutrit ac fovet, et quasi in quadam valle diffundit; et ideo cassa omnia tentamenta sunt cancri, quia aperire clausum ostreum nulla vi potest: et periculosum est siad argumenta confugit, et insidias de molitur. Itaque quia omnia genera delectatione mulcentur, explorat si quando solis radios diptychum illud suum aperiat, et reseret claustra testarum; ut libero aere visceris sui voluptatem quamdam capiat: et tunc clanculo calculum immitens, impedit conclusionem ostrei; ac sic aperta claustra reperiens, tuto inserit chelas, visceraque interna depascitur. 89 Sunt ergo homines, qui cancri usu in alienae usum circumscriptionis irrepant, et infirmitatem propriae virtutis astu quodam suffulciant, fratri dolum nectant, et alterius pascantur aerumna. Tu autem propriis esto contentus, et aliena te damna non pascant. Bonus cibus est simplicitas inno
Abbreviated transcription (Latin):
audiunt aut uident in cautci facilitate se credent. eoq
citius labunt᷑ dũ declincire ñ norunt pec eciuere qđ noceat
cũ grauior sit & magis noxici imꝓbitas. benignitaitis obũ¬
brcta uelamine. & ideo coiuendi sunt qui erines suae
fraudis et braichici longe lateq disꝑgunt. uł speceenu
induunt multiformem. Et isti enĩ polypi sunt nexus
plurimos habentes. & callidorũ ingenorũ uestigia.
quib irretire possint quic qͥd in scopulos sucie fraudis
inciderit Cancer quoq queis cibi gr̾a prȩstigias stru
Namq & ipse ostreo delectat᷑. & carnis eiꝰ epuluncio
sibi requirit. S quia ut appetens erbi. ite ꝓspicie
ẽ ꝑiculi: qm̃ tũ difficilis. ẽ. uencitio. tũ pieulosa
Difficilis quia testis ucilidiorib ȩsea interior excludit̾
Hã uelud muris quibus dc̃i mollitiem carnis p̃cepti
imꝑicilis unt̃pres natura muiuit. Quã medio tes¬

Expanded text:
audiunt aut vident, incauta facilitate se credant; eoque audiunt aut vident, incauta facilitate se credant; eoque citius labuntur, dum declinare non norunt, nec cavere quod noceat, cum gravior sit et magis noxia improbitas benignitatis obumbrata velamine. Et ideo cavendi sunt qui crines suae fraudis, et brachia longe lateque dispergunt, vel speciem induunt multiformem. Et isti enim polypi sunt nexus plurimos habentes, et callidorum ingeniorum vestigia, quibus irretire possint quidquid in scopulos suae fraudis inciderit. Cancer quoque quas cibi gratia praestigias instruit! Namque et ipse ostreo delectatur, et carnis ejus epulum sibi quaerit. Sed quia ut appetens cibi, ita prospiciens est periculi: quoniam cum difficilis est venatio, tum periculosa: difficilis, quia testis validioribus esca interior includitur; nam velut muris quibusdam mollitiem carnis praecepti imperialis interpres natura munivit, quam medio tes
Abbreviated transcription (Latin):
frean suũ. urcũ uenire & deciꝑe nitit᷑. & in nouasse .¬
fraudes cõponere ut quẽ us optinere ñ potest. cireũ¬
seribat dolo nfued qdodc̃i artis obducat fircudu¬
lentũ illud polrp̃i igeniũ ñ p̃teribo qui uadoso
mlinre petitĩ nanctus affigit᷑ ei: atq eiꝰ nebuloso
ingrnio colorem subit. et simili specie terga obctuc¬
tus. plurimos pisciũ sine ullo suspicione fraudis
adlcpsos dũ notti ñ p̃cauent & sixũ opinantur.
cuissib furtiuȩ artis includit. et sini quodã suae carmiꝰ
int̾cipit. sic spontimea uenit p̃da. & tcilib capit̾ argu¬
nitis. quclici sunt eorũ qui ingeniũ suũ sȩpe cõmũ¬
tone. & diuerscis nocendi artes mouent. ut singuloꝵ
iñtes sensusq ꝑ temptent. cũ c̃tinentib sitis cͦtinen¬
Iciam
p̃diccntes. ineoetu intẽperintiũ. tamquã deui astudio
cestitatis & de mersi intẽperantiae uolitabris. ut qͥ eos

Expanded text:
fratrem suum circumuenire et decipere nititur et in nouas se fratrem suum circumuenire et decipere nititur et in nouas se fraudes componere, ut quem ui optinere non potest circumscribat dolo et fuco quodam artis obducat, fraudulentum illndillud polypi ingenium non praeteribo, qui uadoso in litore petram nanctus adfigitur ei atque eius nebuloso ingenio colorem subit et simili specie terga obductus inmerito piscium sine ulla suspicione fraudis adlapsos, dum nota non fuisse et saium opinantur, cassibus furtiuae artis includit et sinu quodam suae carnis intercipit. sic spontanea uenit praeda. et talibus capitur argumentis, qualia sunt eorum qui ingenium suum saepe commutant et diuersas nocendi artes mouent, ut singulorum mentes sensusque pertemptent cum continentibus positi continentiam praedicantes, in coetu intemperantium tamquam devii ab studio castitatis, et demersi intemperantiae volutabris; ut qui eos
Abbreviated transcription (Latin):
dnudis sp̃m . nature: Adulteriũ est. hoc docet muren
& iuperȩ non iure generis: sed ardore libidinis expe¬
titus ampledeus: Discite ouiri. qͥ alie nam
ꝑmouere querit uxorẽ : cuiꝰ serpentis sibi adsciscere cupiat
teubnanu udui etiã com penrtndus ipse serpenti sit. tes¬
tinat adiuꝑam. quȩ se ingremiũ uiri. ñ directo tramite
ueritatis: sed lubrico deiui amoris infundit. festinat
ad eam quȩ uenenũ suũ resumit ut iuꝑa. quę fertur
ꝑacto c̃ unetionis munere : uercnũ qđ euomiuerat rur¬
uere c̃fueuerit: tumquã a colubrẽ ictu: extenditur.
& tamquẽ a cornuto diffundit᷑ illi uenenũ Et ut scicis
quici de adult̾a dix̃: adiecit. Oculi tui cũ iuderint alie
eubule nteom̃: cũ ad mstitutionẽ utrũq ꝓficiat. Die
aut helinquentes scã c̃iugii. lubricai inocitura salu¬
tierib p̃fer tonꝰ: qđ fucit qͥ cũ serpente miscet᷑. E qa
de astutia coepimꝰ sermonẽ subtexere. quđ̃ unꝰ qͥsq

Expanded text:
dividis spiritum? Naturae adulterium est. Hoc docet muraenae et viperae non jure generis, sed ardore libidinis expetitus amplexus. Discite, o viri, qui alienam rmolere quaerit uxorem, cujus serpentis sibi adsciscere cupiat contubernium, cui etiam comparandus ipse serpenti sit. Festinat ad viperam, quae se in gremium viri non directo tramite veritatis, sed lubrico devii amoris infundit. Festinat ad eam quae venenum suum resumit, ut vipera quae fertur peracto conjunctionis munere venenum quod evomuerat, rurvere consueverit, tamquam a colubri ictu extenditur, et tamquam a cornuta diffunditur illi venenum. Et ut scias quod de adultera dixit, adjecit: Oculi tui cum viderint alienexemplo uteremur; cum ad institutionem utrumque proficiat, si aut relinquentes sancta coniugia lubrica et nocitura salutaribus praeferamus, quod facit qui cum serpenti miscetur. Et quia de astutia coepimus sermonem subtexere, qua unusquisque
Abbreviated transcription (Latin):
nupticilẽ gr̃am. tumulier ad uenientẽ de longico
maritũ c̃tumeliis repellis: Uipera mare ꝓspectat.
explorcit it̃ c̃ugis. tu in utrus uiam uuoꝰ obstruis.
Tu litium moues: uenenci. ñ reicis: Tu c̃iugalis ample¬
xus tempore dirũ uirus exaestucis. nec erubescis nup¬
ticis nec reuereris maritũ.: Sed etic̃ tuuirr. possumꝰ¬
enĩ etic̃ sic acciꝑe. depone tumorẽ cordis. asꝑitutẽ
morũ. cũ tͥ sedulci uxor occurrit Propelle inchgnaci
dominꝰ sed maritꝰ : ñ ancillã sortitus es sed uxorem:
Gubnatorẽ te ds uoluit ẽẽ sexus inferioris. ñ p̃potentẽ
Redde studio uicẽ. redde amori gr̃m Uipera uene¬
nũ suũ fundit. tu ñ potes duriticm m̃tis deponere
Shabes naduralẽ rigorẽ : Debes temꝑare eũ c̃dempla¬
cione c̃iugii. reuerentici c̃iunctionis Potest & siee

Expanded text:
nuptialem gratiam: tu, mulier, aduenientem de longinquo nuptialem gratiam: tu, mulier, aduenientem de longinquo maritum contumeliis repellis. uipera mare prospectat, explorat iter coniugis: tu iniuriis uiam uiro obstruis, tu litium moues uenena, non reicis, tu coniugalis amplexus tempore dirum uirus exaestuas nec erubescis nuptias nec reuereris maritum. Sed etiam tu, uir — possumus etiam sic accipere — depone tumorem cordis, asperitatem morum, cum tibi sedula uxor deferri, propelle indignatiodominus, sed bono, non ancillam sGubernatorem te Deus voluit esse sexus inferioris, non praepotentem. Redde studio vicem, redde amori gratiam. Vipera venenum suum fundit: tu non potes duritiam mentis deponere? Sed habes naturalem rigorem: debes temperare eum contemplatione conjugii, et reverentia
Abbreviated transcription (Latin):
qđ in coniuge murenci non refugit. uocato ñ de ẽ.
& serpentis lubricũ sedulai haritate cõplectitur::
lle tua mailci porteit. ileuitatis feminae fccilitatẽ.
tu uirũ tuũ ñ potes omulier sustinere: Adã ꝑeuã
de ceptus ẽ. ñ euci padcm Quẽ uocauit ad culpã
mulier. iustũ ẽ ut eũ gubernatorẽ assumat. neiterũ
feminea facilitute labatur. Sed horridus et incultus e¬
emel placiut: Nũquid uir frequent̃ ẽ eligendus use
Lompenrẽ suũ. et bos requrit nequus diligit. Et si mu¬
tetur aliꝰ. tam̃ titihere iugũ nescit compar alterius
tsi nõ totũ putat. tu iugalẽ repudicis tuũ: Et pu¬
tris sȩpe mutandũ : Ꝙsi uno de fuerit die. suspec¬
tai ruicilem es Et fititom in cognitai causa. quasi
cognitã pudoris exsequeris in uiriã Uipera absen¬
tẽ requirit. ab sentẽ uocat. ⁊blendo ꝓclamat sibilo
euomit. reuerentiã marito de ferens. uerecundettaa

Expanded text:
quod in conjuge murena non refugit? Vocata non deest, quod in conjuge murena non refugit? Vocata non deest, et serpentis lubricum sedula charitate complectitur. ille tua mala portat et leuitatis femineae facilitatem, tu uirum tuum non potes, mulier, sustinere? Adam per Euam deceptus est, non Eua per Adam. quem uocauit ad culpam mulier, iustum est ut eum gubernatorem assumat, ne iterum feminea facilitSemel placuit. Numquid vir frequenter est eligendus? Comparem suum et bos requirit, et equus diligit; et si mutetur alius, tamen trahere jugum nescit compar alterius, et se non totum putat: tu jugalem repudias tuum, et putas saepe mutandum; et si uno defuerit die, superducis rivalem, et statim incognita causa quasi cognita pudoris exsequeris injuriam. Vipera absentem requirit, 87 absentem vocat, et blando proclamat sibilo; euomit reuerentiam marito deferens, uerecundata
Abbreviated transcription (Latin):
nuait karitaitem. eadem lex p̃sentes absentesq co¬
nectit. idem naiturȩ uinculũ int̾distentes ⁊ c̃sisten¬
tes coniugalis bearitcitis iura constrinxit Eodẽ iugo
benedictionis utriusq collci sotiant᷑. etiã si alter
obuecit sepciratarũ regionũ longoi diuortia. quia
ñ corporis ceruice sed m̃tis iugũ gr̃ȩ receꝑunt. Ulipera
nequissimũ genꝰ bestiae. & suꝑ omĩa quȩ̃ serpentini sũt
generis astutior. ubi coeundi cupiditatẽ assũpserit.
murenȩ maritime notũ sibi requirit copulẽ uel
nouã pre parat. Pro gressciq adlitus. sibilo testificatoi
p̃sentic̃ sui. ad c̃iugalẽ amplexũ illc̃ euocat
enxpetitos usus suȩ imꝑtit coniunctionis Quid sibi
uult sermo huiusmodi. nisi ferendos eẽ mores c̃uigũ:
Et si absens ẽ eius opperienda p̃sengici. sit licet asꝑ. fallax
inconditus. lubricus. temulentꝰ. Quid peius ueneno

Expanded text:
nuat charitatem. Eadem lex praesentes absentesque connuat charitatem. Eadem lex praesentes absentesque connectit: idem naturae vinculum inter distantes et consistentes conjugalis charitatis jura constrinxit: eodum jugo benedictionis utriusque colla sociantur, etiam si alter obeat separatarum regionum longa divortia; quia non corporis cervice, sed mentis, jugum gratiae receperunt. Vipera nequissimum genus bestiae, et super omnia quae serpentini sunt generis astutior, ubi coeundi cupiditatem assumpserit, muraenae maritimae notam sibi requirit copulam, vel novam praeparat: progressaque ad littus, sibilo testificata praesentiam sui, ad conjugalem amplexum illam evocat. expetitos usus suae impartit conjunctionis. Quid sibi vult sermo hujusmodi nisi ferendos esse mores conjugum? et si absens est, ejus opperiendam praesentiam, licet sit asper, fallax, inconditus, lubricus, temulentus. Quid pejus veneno,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmari euangłiũ posui. Euamgłium ẽ. in quo xp̃e am¬
bulauit: E ucngłium ẽ. in quo licet titubauerit. peti
stationis iuenit gr̃am: uangłium ẽ. dequo martyr
ascendit. Euangłiũ est mare. ĩn quo piscant᷑ apłi. in
qđ mittit᷑ rete qđ simile ẽ. regno cȩlorũ. euangłium
est mare. in qͦ xp̃i figurant᷑ mysterici E uageliũ ẽ
mare in quo hebreus eucisit: ȩgiptius interẽptus ẽ. Quc̃¬
quia piscis es : non te opprimant scłi istus fluctus. Sitẽ¬
pestas ẽ. pete altũ & ꝓfundũ Si serenitcis. lude influc¬
tibus Si ꝓ cella. caue abscopuloso litore nete in rupẽ
furens estus illidcit Scriptũ est enĩ Estote astuti sic̃
iugia Diligamꝰ tributti nob̾ c̃sortia. Et si hii qui
longinquis fuerant ortus sui tempore regionib sepa¬
rati int̾se ẽuenerint. & si uir ad peregrinci ẽtendit.
nulla longinquitus. nullai absentia. cõplcicitũ mi¬

Expanded text:
pro mari euangelium posui. euangelium est, in quo Christus ampro mari euangelium posui. euangelium est, in quo Christus ambulauit: euangelium est, in quo, licet titubauerit Petrus, stationis inuenit gratiam: euangelium est. de quo martyr ascendit: euangelium est mare, in quo piscantur apostoli, in quod mittitur rete, quod simile est regno caelorum: euangelium est mare, in quo Christi figurantur mysteria: Evangelium est mare, in quo Hebraeus evasit, Aegyptius interemptus est: Evanquia piscis es: non te opprimant saeculi istius fluctus: si tempestas est, pete altum et profundum: si seneritas, lude in fluctibus: si procella, cave a scopuloso littore; ne te in rupem furens aestus illidat. Scriptum est enim: Estote astuti sicutjugia, diligamus tributa nobis consortia. Et si ii qui longinquis fuerant ortus sui tempore regionibus separati inter se convenerint, et si vir ad peregrina contenderit, nulla longinquitas, nulla absentia complacitam mi
Abbreviated transcription (Latin):
fuscincĩ non eucisit. aut nexus umculi ucilidioris ieurru
quib se ñ posset exuere: Sine dubio et hominũ iniquitcs
quo grauorci cõmiserit. eo magis scelere suo tuta eẽ nõ
poterit: Qum aliquando dissoluat qđ ꝓscelerũ p̃tio constat
difficile posse uittri. Piscis ergo es o homo audi quia piscis
es Sinile ẽ. regnũ caelorũ reti misso inmcire. & exoñ ge¬
nere pisciũ congreganti: Cũ autẽ eẽt impletũ. duxer̃ id ad
litus. & sedentes eleger̃ optimos mucisis suis. malos autem

Expanded text:
fuscinam non euasit aut nexus uinculi ualidioris incurrit, fuscinam non euasit aut nexus uinculi ualidioris incurrit, quibus se non posset exuere. sine dubio et hominum iniquitas quo grauiora commiserit, eo magis scelere suo tuta esse non poterit, quin aliquando dissoluat quod pro scelerum pretio constat difficile posse uitari. piscis ergo es, o homo. audi quia piscis es: simile est regnum caelorum reti misso in mare, quod ex omni genere piscium congregauit. cum autem esset inpletum, duxerunt id ad litus et sedentes
Abbreviated transcription (Latin):
nũ ignis Sunt gͦ boni & mali pisces Boni seruant᷑ ad p̃¬
tiũ: mcili stcitim ardent: Bonũ piscẽ nec retia inuuoluunt
sed eleuant. nec hamus int̾ necat atq int̾ficit. sed p̃tioso
uulneris ꝑ fundit sanguine. In cuiꝰ oris c̃fessione bonum
p̃tiũ repperit᷑. qͦ tributũ aplicũ et census ap̃i possit
ex solui. Sic enĩ seriptũ ẽ dicente dño Reges t̾rȩ aquib

Expanded text:
 47. Sunt ergo boni et mali pisces, boni servantur ad pretium, mali statim ardent. Bonum piscem nec retia involvunt, sed elevant; nec hamus internecat atque interficit, sed pretiosi vulneris perfundit sanguine, in cujus oris confessione bonum pretinm reperitur, quo tributum apostolicum, et census Christi possit exsolvi. Sic enim scriptum est, dicente
Abbreviated transcription (Latin):
angusto ore ñ possunt: humeris grandiai frum̃
tas trudunt᷑ Spectcit hȩc dñs messis. ⁊ erubescit
tt̃ parcci pie industriae negare cõpendia:
Quio autẽ decanib loquar: Quib insitum est.
nat᷑a qucidc̃ referre gr̃am . & sollicitais exci
ꝓ dñorum iscilute p̃tenđe. Unde tad immemores be¬
neficii. & desides. atq ignauos: clamcit scriptura
Canes muti nescientes latrare: Sunt gͦ canes qͥ no¬
uerint latrare ꝓ dominis. nouerint sua tec ta
defende: Unde & tu disce uocẽ tuã exercere
ꝓ xp̃o. quando ouile eccłȩ in curscint lupi
graues: Disce in ore tuo uerbũ tenere. ne qͣasi
mitus conis. cõmisscĩ tibi fidei custodicĩ. qͦ dã
p̃u̾ciricationis silentio: de seruisse uidearis:
Talis canis uicitor⁊ comes angłi ẽ: quẽ Rciphael
in libro ꝓphetico ñ otiose sibĩ & tobis filio
ad iungendũ puttiuit. qͣndo ꝑ rex̃ ut asmodeum

Expanded text:
angusto ore non pangusto ore non pnta truduntur. Spectat haec dominus messis, et erubescit tam parca piae industriae negare compendia. 17. Quid autem de canibus loquar, quibus insitum est natura quadam referre gratiam, et sollicitas excubias pro dominorum salute praetendere? Unde ad immemores beneficii, et desides atque ignavos clamat Scriptura: Canes muti, nescientes latrare . Sunt ergo canes qui noverint latrare defendere. unde et tu disce uocem tuam exercere pro Christo, quando ouile Christi incursant lupi graumutus canis commissam tibi fidei custodiam quodam praevaricationis silentio deseruisse videaris. Talis canis viator et comes angeli est, quem Raphael in libro prophetico non otiose sibi et Tobiae filio adjungendum putavit, quando perrexit ut Asmodaeum
Abbreviated transcription (Latin):
p̃tio multatur Unde n ieremias ait. Clamciuit ꝑdix.
et c̃gregauit quȩ ñ peꝑit. Id est ouci c̃gregauit et
clamauit. quosi oucins suae fraudis effecdu. Sehe
ludit oꝑam. quia impenso labore alii educit. qͦs
ipsc diuturnę fotu sedulitaitis ammauerit. Huius
imitator ẽ diabolus. qͥ generationes creatoris ȩ t̾ni
raꝑe c̃tendit. & siquos insipientes. n sensus ꝓprii
carentes ugore. potuerit c̃gregare. fouens eos ille¬
cebris corporclibus. ubi pͥmũ uox xp̃i par uulis fue¬
rit infusa : discedunt. atq ad ec̃ se c̃ferunt matrem
quȩ pullos suos sic̃ auis materno amore cõplectit᷑.
Congregauit enĩ dicibolꝰ gentiles qͦs ñ creauerat.
sed ubi ineũgłio suo uocẽ xp̃c emisit: adeũ se potis¬
simũ c̃tuler̃. quos subumbra alarũ suciruma ipse susce¬
pit. et matri dedit eccłae nutriendos Leo naturȩ suae
suꝑbus ferociai : alicrũ ferarũ generib miscere se nescit.

Expanded text:
pretio multatur. unde et Hieremias ait: clamauit perdix pretio multatur. unde et Hieremias ait: clamauit perdix et congregauit quae non peperit, id est oua congregauit et clamauit quasi ouans suae fraudis effectu, sed ludit operam, quia inpenso labore alii educit quos ipsa diuturnae fotu sedulitatis nouerimus. huius imitator est diabolus, qui generationes creatoris aeterni rapere contendit, et si quos insipientes et sensus proprii carentes uigore potuerit congregare fouens eos inlecebris corporalibus, ubi primum uox Christi paruolis fuerit infusa, discedunt atque ad eam se conferunt matrem, quae pullos suos sicut auis materno amore conplectitur. congregauit enim diabolus gentiles, quos non creauerat; sed ubi in euangelio suo uocem norint emisit, ad eum se potissimum contulerunt quos sub umbra alarum suarum ipse suscepit et matri dedit ecclesiae nutriendos. leo naturae suae superbus ferocia aliarum ferarum generibus miscere se nescit,
Abbreviated transcription (Latin):
ad p̃dc̃. sensusq tardior : qͥd aliud docet. nisi nos uiua¬
ciores eẽ debere. nec desidia corporis animiq pigresci¬
re. c̃fugere ad fidẽ. quȩ onera grauia ab leucre̾ c̃ sue¬
uerit: Friudulenta uulpes foueis se latibulisq demer¬
gens. ñ ne indicio.ẽ. infructuosũ esse animal odioque
dignũ ꝓpt̃ ropic̃. despectui ꝓpt̾ infirmitatẽ : & ideo
suae incautũ scilutis. dũ insidicit᷑ alienis: Perdicẽ astuttĩ
quaȩ alienci ouci diripiat. hoc ẽ ꝑdicis alterius. et corpo¬
re foueat suo. sed frcudis suae fructũ hab̃e non posse. qͥa
cũ eduxerit pullos amittit eos. quia ubi uocẽ enis
audierint quȩ ouci generauit: relictri eci ad illã se
natiitili quodã munere et amore c̃fer̃ quc̃i ueram
sibi matrẽ ouorũ generatione cognouerint. signi¬
ficcintes hanc nutricis fungi officio: illc̃ parentis:
taiq inccissũ ꝓpͥos fundit labores. ac fraudis suae

Expanded text:
ad praedam sensuque tardior quid aliud docet nisi nos uiuaad praedam sensuque tardior quid aliud docet nisi nos uiuaciores esse debere nec desidia corporis animique pigrescere, confugere ad fidem, quae onera grauia ableuare consuerit? fraudulenta uulpes foueis se latibulisque demergens nonne indicium est infructuosum esse animal odioque dignum propter rapinam, despectui propter infirmitatem et ideo suae incautam salutis, dum insidiatur alienis ? perdicem formauerit, quae aliena oua diripiat, hoc est perdicis alterius, et corpore foueat suo, sed fraudis suae fructum habere non posse, quia, cum eduxerit pullos suos, amittit eos, quia, ubi uocem eius audierint quae oua generauit relicta ea ad illam se naturali quodam munere et amore conferunt quam ueram sibi matrem ouorum generatione cognouerint significantes hanc nutricis fungi officio, illam parentis. itaque incassum proprios fundit labores ac fraudis suae
Abbreviated transcription (Latin):
homo pecudũ more curuari. caue inciluũ te ñtam cor¬
pore quã cupiditate deflectts Respice corporis tui¬
formã. et speciem õgruentẽ. celsitudinẽ uigoris assu¬
me. Sine sola anicilia ꝓnci pascant᷑. Curte mneden¬
do sternis ipse quẽ ncitura ñ strauit: Cur eo delec¬
turis. in quo natur& in iurici est : Cur noctes et
dies cybo intentus. pecorũ more t̾renai depasce¬
is. . Cur illecebris corporcilib deditꝰ. ipsũ te in¬
honorcs. dũ uentri. atq eiꝰ passionib seruis: Lur
intellectũ tibi adimis quẽ tibi creator attribuit:
Cur te im̃tis cõparcis. aquib de ds̃ uoluit se¬
gregari dicens. nolite fieri sic̃ equus et inulus
tuti ẽ: delectet infreno maxillas tucis camoque¬
constringi Sicrudelitas pascit: ferarũ hȩc rabies . ẽ. quȩ
ꝓpt̃ sȩuitic̃ trucidant᷑. uide ne intẽ quoq crudelita¬
tis tu&e uertut᷑ immanitcis: Piger asimus et expositus

Expanded text:
homo, pecorum more curuari, caue in aluum te non tam corhomo, pecorum more curuari, caue in aluum te non tam corpore quam cupiditate deflectformam, et speciem congruentem celsi vigoris assume. Sine sola animalia prona pascantur. Cur te in edendo sternis ipse, quem natura non stravit? Cur eo delectaris in quo naturae injuria est? Cur noctes et dies cibo intentus, pecorum more terrena depasceris? Cur illecebris corporalibus deditus, ipsum te inhonoras, dum ventri atque ejus passionibus deservis? Cur intellectum tibi adimis, quem tibi Creator attribuit? Cur te jumentis comparas, a quibus te voluit Deus segregari dicens: Nolite fieri sicut equus et mulus,tati est, delectet in freno maxillas tuconstringi. si crudelitas pascit — ferarum haec rabies est, quae propter saeuitiam trucidantur —, uide ne in te quoque crudelitatis tuae uertatur inmanitas. Piger asinus et expositus
Abbreviated transcription (Latin):
iã scipientia uanitates: sequendas. quȩ reb mexplica¬
bilibus m̃tẽ nrt̃im occupant. luduntq oꝑam. sed eci
potius describendo: quȩ ad uirtutis spectuirent ꝓfec¬
tũ: Inhereamꝰ gͥ ꝓpheticis dictis. nec sp̃s scĩ qͦsi uilici
despectiu habecimꝰ alloquici P roducat in qͥt t̾ra ani¬
mã uiuentẽ. pecorũ et besticirũ et reptiliũ Quid¬

Expanded text:
iam sapientiae uanitates sequendas, quae rebus inexplicaiam sapientiae uanitates sequendas, quae rebus inexplicabilibus mentem nostram occupant luduntque operam, sed ea potius describenda quae ad uirtutis spectarent profectum. Inhaereamus igitur propheticis dictis nec spiritus sancti quasi uilia despectui habeamus adloquia. producat inquit terra animam uiuentem pecoru
Abbreviated transcription (Latin):
igit᷑ aequalẽ sibi cũ dõ potestatẽ audeat nscientiã
ufndiccire. ut quȩ ds̃ incuestatis sucię eẽ ꝓpͥo signauit
orciculo: Hȩc sibi homo ad cognitionẽ suppetere pos¬
se p̃sumcit : Certe morses eruditꝰ erat inom̃i sapien¬
tici aegyptiorũ : Sed qͥa sp̃m dĩ accepit. quasi minister
dĩ: incinẽ illã. et usurpatoriã philosophyȩ doctrinã. ue¬
ritatis ratione post habuit & eci de scripsit mͥ: quȩ nr̃ȩ
spei accõmodci iudicauit. qđ terrũ fecerit ds. quod̾
ꝓduxerit terrã. iuxta dĩ omĩpotentis imꝑiũ. oꝑationẽq
dñi iħu. uirgultci de t̾ris. et omẽm animã uuentem
occupet umbra t̾rȩ. cũ sol recedit a nob̃: diemq abducit.
inferiorci axis illumincins. ⁊ quẽ admodũ in regionẽ
umbrae huiꝰ mundi. in cedens luncie globus: ec lypsim
faciat. qm quoe nichil adnos: qͦsi nichil ꝓfutura pre¬
deriit Uidit enĩ in scõ sp̃u. non illcis marcescentis

Expanded text:
equalem sibi cum deo audet scientiam uindicare, ut quae deus maiestatis suae esse proprio signauit oraculo haec sibi homo ad cognitionem suppetere posse praesumat? certe Moyses eruditus erat in omni sapientia Aegyptiorum, sed quia spiritum dei accepit, quasi minister dei inanem illam et usurpatoriam philosophiae doctrinam ueritatis rationi posthabuit et ea descripsit mihi quae nostrae spei adcommoda iudicauit, quod terram fecerit deus, quod produxerit terra iuxta dei omnipotentis imperium operationemque domini Iesu uirgulta de terris et omnem animam uiuentem occupet umbra terrae, cum sol recedit a nobis diemque abducit inferiora axis inluminans, et quemadmodum in regionem mundi huius incidens lunae globus eclipsis faciat, quoniam quae nihil ad nos quasi nihil profutura praeteriit. uidit enim in sancto spiritu non illas marcescentis
Abbreviated transcription (Latin):
immo qđ scire nil ꝓderit Meliꝰ est genera te¬
rrcirũ scire : quã spacici. quȩ circũ fuso mari int̾ iecti
barbarorũ regionib. suffusci atq inuici paludibus
humo. quẽ admodũ possumꝰ cõp̃hendereͫ qđ impossibi¬
le ẽẽ hominib scriptura demonstrat: dicente dño
Quis m̃sus.ẽ. marii aquã. et caelũ palmo. & uniuersã
t̾rã clausci icini.Iuis stcituit montes in libra-

Expanded text:
imo quod scire nihil proderit. Melius est genera teimo quod scire nihil proderit. Melius est genera terrarum scire quam spatia, quae circumfuso mari, interjectis 116 Barbarorum regionibus, suffusa atque invia paludibus humo, quemadmodum possumus comprehendere? quod impossibile esse hominibus Scriptura demonstrat, dicente Deo: Quis mensus est manu aquam, et coelum palmo, et universam terram clausa manu? Quis statuit
Abbreviated transcription (Latin):
diuidẽ omĩb uoluit. et efficere omĩb udicauit. Itaq
decẽ paines ordecicios diuidẽ iplebẽ uissit ministro
& dix̃ minister Quid dabo hoc inẽspectu centũ uirorũ
Et respondit: Da et manducent. Qm haec dix̃ dñs: Man¬
duccibunt nrelinquent Fides igit᷑ ur̃a : fciciet ab un¬
dcire pauꝑis lingue c̃uiuiũ: Nec uereor ne ieunia uo
edciciores fricicant. quo minas repleti nesurientes ac
.ẽ. ordeacios panes ñ erubescere.⁊ apponere qđ abeas.
quã negare: Eliseus qͥ sibi nichil reliquit : popłis abũ¬
dciuit: Eliseus gͦ ordecicios pomes ñ erubuit apponere
nos erubescimꝰ simplices intelligere creaturas. quę
simplicib & sius de clurant᷑ uocabulis Cȩlũ legimꝰ
cȩlũ accipicimꝰ. Terrã legimꝰ : t̾rã intelligamus
frugiferam: Quid mͥ quȩrere quȩ sit eiꝰ m̃sura circui¬
tus. quc̃i geometrę centũ octogintai milib stcidiorũ
aestimauer̃ : Libent̃ fateor me nescire qđ nescio.

Expanded text:
diuidere omnibus uoluit et sufficere omnibus iudicauit. itaque decem panes ordeacios diuidere in plebem iussit ministro. et dixit minister: quid dabo hoc in conspectu centum uirorum? et respondit: da et manducent, quoniam haec dicit dominus: manducabunt et relinquent. fides igitur uestra faciet abundare pauperis linguae conuiuium. nec uereor, ne ieiunia uos edaciores faciant, quominus repleti et esurientes ac est hordeaceos panes non erubescere, et apponere quod habeas, quam negare. Elisaeus qui sibi nihil reliquit, populis abundavit. Elisaeus ergo hordeaceos panes non erubuit apponere; nos erubescimus simplices intelligere creaturas, quae simplicibus et suis declarantur vocabulis! Coelum legimus, coelum accipiamus: terram legimus, terram intelligamus frugiferam. Quid mihi quaerere quae sit ejus mensura circuitus, quam geometrae centum octoginta millibus stadiorum aestimaverunt? Libenter fateor me nescire quod nescio,
Abbreviated transcription (Latin):
ticicimꝰ ei ad urtoriũ scđm se Sine muliere igr̃
ñ habet ltaidem. inmuliere p̃dicaitur: Nã cũ dicit
non est bonũ solũ eẽ hominẽ. c̃firmat utiq bonũ eẽ
hominũ genꝰ. si uirili sexui femineus sexus accedat:
Simul illud c̃sidandũ. quii ille de terra factus ⁊ limo ẽ.
istti de iuro Ꝙ caro quidẽ limus: Sed ille adhuc ĩforiis.
iste formatus: Iã illud prȩclarũ ut apłicũ arcesseamus
exemplũ qđ habemus scriptũ. quia relinquet homo patrẽ

Expanded text:
inquit, ei adjutorium secundum se . Sine muliere igitur homo inquit, ei adjutorium secundum se . Sine muliere igitur homo non habet laudem, in muliere praedicatur. Nam cum dicit non esse bonum solum esse hominem, confirmat utique bonum esse hominum genus, si virili sexui femineus sexus accedat. 23. Simul illud considerandum, quia ille de terra factus et limo est, ista de viro. Et caro quidem limus; sed ille adhuc informis, iste formatus. 24. Jam illud praeclarum Apostolicum arcessamus exemplum, quod habemus scriptum: Quia relinquet homo pa
Abbreviated transcription (Latin):
teat hominis fabrict̃ eẽ laudandã: quia maior eiꝰ
in uirtute est portio: Prȩclara quidẽ species : & p̾stantior
ceteris animantibꝰ. Sed in rationabilia specie corporis ȩsti¬
m̃tur. eci autẽ qua rationis plenci sunt: cõmunẽ laudem
sequestrent: Homo gͥ michi non tam uultu quã affectu ad¬
mutindus eminecit atq excellecit. ut inhis laudet᷑. in quib
etiã ds̃ ꝓphetico spñ laudatur. De quo scriptũ est. Terri¬
bilis inc̃silus suꝑ filios hominũ: Cuiꝰ oꝑti corcĩ dõ luceant
quibona uigib oꝑib facta c̃teoceat. Et ideo laudatio eiꝰ
ñ in exordio sed infine est. Nemo enĩ nisi legitime certei¬
uerit coronat᷑. Ideoq scipiens tibi dicit. Ante mortẽ non
laudes hominẽ quẽquã: Quci ratione hoc dixerit.
suꝑiorib docuit dicens. qͥa infine hominis nudant᷑ oꝑci
oꝑari & custodiri : dixit ñ esse bonũ solũ eẽ hominẽ.

Expanded text:
tavit hominis fabricam esse laudandam; quia major ejus tavit hominis fabricam esse laudandam; quia major ejus in virtute est portio. Praeclara quidem species, et praestantior caeteris animantibus: sed irrationabilia corporis specie aestimentur; ea autem quae rationis plena sunt, communem laudem sequestrent. 21. Homo igitur mihi non tam vultu quam affectu admirandus emineat atque excellat; ut in his laudetur, in quibus etiam Deus prophetico judicio laudatur, de quo scriptum est: Terribilis in consiliis super filios hominum : cujus opera coram Deo luceant, qui bona jugibus operibus facta contexat; et ideo laudatio ejus non in exordio, sed in fine est: nemo enim nisi legitime certaverit, coronatur. Ideoque Sapiens tibi dicit: Ante mortem non laudes hominem quemquam . Qua ratione hoc dixerit, superioribus docuit dicens: Quia in fine hominis nudantur operoperari et custodire, dixit non esse bonum solum esse hominem.
Abbreviated transcription (Latin):
incorde: Quid enĩ tam altũ et tã ꝓfundũ. quã mens ho¬
minis: Quȩ quasi in uolucro quodã corporis tegit᷑ et oc¬
cubtritur. ut eã aut facile quisquã introspicere & speeu¬
lari quecit: Ideo gͦ homo ñ ante laudat᷑. qͥa non
inforensi pelle. sed ininteriore homine ante ꝓbandus.
sic p̃diccandus ẽ Quẽ p̃clare definiuit apłs Petrꝰ dicens.
cio non dispendiũ sed increm̃tum ẽ: Nemo ergo se despi¬
ciat quaisi uilem. nec contẽptui sese aestimet Nam
& si diocerit sc̃s iob. nudus exiui deuentre matris meae
nudus et hinc abibo: habuit tcm̃ quo ñ solũ int̾ homi¬
nes. sed etic̃ apud dm̃ diues in ueniret᷑ Quid autem
locupletius quã qđ ad imaiginẽ dĩ ẽ: ac similitudinem
dimaginẽ autẽ interior. ẽ. homo. ñ iste ext̾ior: Ille
qui sensu ȩstimat᷑. ñ oculis cõp̃henditur Ille ergͦ nob
expeotundus ẽ : qui seruis in uestigatur: Ideo ds̃ non pu¬

Expanded text:
in corde. Quid enim tam altum et tam profundum, quam mens hoin corde. Quid enim tam altum et tam profundum, quam mens hominis, quae quasi involucro quodam corporis tegitur et occultatur; ut eam haud facile quisquam introspicere et speculari queat? Ideo ergo homo non ante laudatur, quia non in forensi 254 pelle, sed in interiore homine ante probandus, sic praedicandus est: quem praeclare definivit apostolus Petrus dicens io non dispendium, sed incrementum est. Nemo ergo se despiciat quasi vilem, nec contuitu corporis sese aestimet. Nam etsi dixerit sanctus Job: Nudus exivi de ventre matris meae, nudus et hinc abibo ; habuit tamen quo non solum inter homines, sed etiam apud Deum dives inveniretur. 20. Quid autem locupletius, quam quod ad imaginem Dei est ac similitudinem? Ad imaginem autem interior est homo, non iste exterior: ille qui sensu aestimatur, non oculis comprehenditur. Ille ergo nobis spectandus est, qui serius investigatur. Ideo Deus non pu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ uocauit ad gr̃tm Accuscimꝰ autẽ plerũq fema¬
neũ sexũ. qđ erroris ccuisã inuexerit : iñ conside¬
ramꝰ quanto iustius in nobis ob iurgtitio retorque¬
atur Nam ut repetamꝰ aprincipio. et rerũ exor¬
I interrogemꝰ: quantũ ei delatũ sit ei in uestic¬
bimus. et quã in misera c̃ditionis humaine fragilita¬
te. feminai tcoñ in uenerit gr̃am: Nam cũ omĩci
oꝑti suci lcadatuerit ds̃. caelũ. terrt̃i. maria. noctẽ.
et diem: qđ iste ꝓfecerit ad usũ laboris illa ad fruc¬
tũ quietis. laudauerit fertis bestias: ubi ad hominẽ¬
uentum est: solus non uidet᷑ eẽ laudatus. ꝓpt̾ quẽ ge¬
neratti om̃a sunt Quae igit᷑ causa: Nisi forte eti
quia alia inspecie sunt. homo in occulto. Nicdil ĩ bestiis
plus repperies quã qđ uident᷑. in homine nichil est
inferiꝰ quã qđ uidetur. Qui cũ excinimo constet et
aliorũ gr̃a foris. huiꝰ intus est. Aliorũ in nactiuitate. huiꝰ

Expanded text:
 Accusamus autem plerumque femineum sexum, quod erroris causam invexerit: et non consideramus quanto justius in nos objurgatio retorqueatur. Nam ut repetamus a principio, et rerum exordia interrogemus, quantum ei delatum sit, investigabimus: et quam in misera conditionis humanae fragilitate femina tamen invenerit gratiam. 17. Nam cum omnia opera sua laudaverit Deus, coelum, terram, maria, noctem et diem, quod iste profecerit ad usum laboris, illa ad fructum quietis, laudaverit feras bestias; ubi ad homineventum est, solus non videtur esse laudatus, propter quem omnia generata sunt . Quae igitur causa est, nisi forte ea, quia alia in specie sunt, homo in occulto? Nihil in bestiis plus reperias, quam quod videtur: in homine nihil est inferius, quam quod videtur; qui cum ex animo constet et aliorum gratia foris, hujus intus est: aliorum in nativitate, hujus
Abbreviated transcription (Latin):
accepit: Foris gͦ ftictus est. quierat intus Uide illũ int̾
quando legis qđ insinu est patris Cognosce illũ foris.
quando nos quęrit ut redimat foris sibi factus est.
ut mͥ intus ess&. et fier& medius nr̃m Ibi gͦ simus
ubi xp̃c medius ẽ. indictꝰ & fixus in cordib nr̃is:
Et ideo sic̃ ipse prȩcepit. cũ orcis intra incubiculũ tuũ.
et effunde suꝑte animam tucĩ: Cubiculũ tuũ interiorũ
secretũ est. Cubiculum tuũ conscientia tua est Deniq
ecclesiastes t̾ dicit Et quidẽ in conscientia tua regi
ne maledixeris. et in penititilib cubiculorũ ne ma¬
ledicto de uoueris diuitẽ: Ibi gͦ ora. & ora inocculte
ut audicit te qui inocculto audit. et ora sine irci
& disceptaitione. ab dicato occulto de decoris. iustus
enĩ non ꝓditionẽ criminis metuit: sed contagionem.
seruat. ut pͥmo adiuiras inchoemꝰ laudibus Si erĩ

Expanded text:
accepit . Foris ergo factus est, qui erat intus. Vide illum intus, accepit . Foris ergo factus est, qui erat intus. Vide illum intus, quando legis quod in sinu est patris: cognosce illum foris, quando nos quaerit, ut redimat. Foris sibi factus est, ut mihi intus esset, et fieret medius nostrum. 7. Ibi ergo simus, ubi Christus medius est, radicatus et fixus in cordibus nostris. Et ideo sicut ipse praecepit: Cum oras, intra in cubiculum tuum , et effunde super te animam tuam; cubiculum tuum interiorum secretum est, cubiculum tuum conscientia tua est. Denique Ecclesiastes tibi dicit: Et quidem in conscientia tua regi ne maledixeris, et in penetralibus cubiculorum ne maledicto devoveris divitem . Ibi ergo ora et ora in occulto, ut audiat te qui in occulto audit: et ora sine ira et disceptatione, abdicato occulto dedecoris : Justus enim non proditionem criminis metuit, sed contagionem. servat, ut primo a divinis inchoemus laudibus. Si enim