comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
et inter uotũ eoꝵ qͥ tenent᷑ uinculo conuga¬
li. Nec eñĩ tanta. ẽ. uouendilicentia uelliber¬
tas uiro siuie mulieri. potestatẽ sui corporis
ñ habenti. quanta .ẽ. uiduȩ cuilibet aut
uirgini. Conuigato enĩ uel iugate corpora¬
lis continentiȩ uouendȩ facultas plena non
suppetit. cuiꝰ corpꝰ non in sua sed in conuigis
potestate consistit. scdm illud apł̃i dictũ quod
supra posuimꝰ. mulier sui corporis potestatem
ñ habet seduir. similiter autẽ et uir sui cor¬
poris potestatẽ ñ habet sed mulier. Non itaq
sinit᷑ absq coniugis uoluntate continentiã
assumere. cuiꝰ corpus ñ.ẽ. in ꝓpria potestate
Hoc enĩ quisq recta et firma ddeuotione so¬
uerit. Tale. ẽ aũ ut uelit quisq corporis sui
quod. ẽ. in conugis potestate continentiã pro¬
fiteri. quale si quis de alteriꝰ substantia aut
elemosinã facere. aut sacrificiũ conet᷑ offerre.

Expanded text:
et inter votum eorum qui tenentur vinculo conjugaet inter votum eorum qui tenentur vinculo conjugali. Nec enim tanta est vovendi licentia vel libertas viro sive mulieri potestatem sui corporis non habenti, quanta est viduae cuilibet aut virgini: conjugato enim, vel conjugatae, corporalis continentiae vovendae facultas plena non suppetit, cujus corpus non in sua, sed in conjugis potestate consistit, secundum illud Apostoli dictum, quod supra posuimus: Mulier sui corporis potestatem non habet, sed vir; similiter autem et vir sui corporis potestatem non habet, sed mulier . Non itaque sinitur absque conjugis voluntate continentiam assumere, cujus corpus non est in propria potestate: hoc enim quisque recta et firma devotione soverit. Tale est enim ut velit quisque corporis sui, quod est in conjugis potestate, continentiam profiteri, quale si quis de alterius substantia aut eleemosynam facere aut sacrificium conetur offerre:
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntate tenet culpabilisnexus. etiã si nuillꝰ
in oꝑe consequat effect us. Neq eñĩ fr ustrascͥp¬
tũ. ẽ. quia concupiscentia cũ concȩ perit parit
uerũ etiã auidius atq coniuigib debet do
dicata continentia cũ timore et tremore
seruari. quia priusquã sit aliquis uoti reus
ñ condempnat᷑. siue uirgo licite nubat. siue
maritꝰ et uxor coniuigale sibi debitũ reddant
Postquã uͦ quisquȩ meliora consectans. ꝓfessi¬
one seipsũ continentiȩ siue integritatis obstr̃i¬
xerit. grauissime delinquit si sibi deinceps
licere p̾utat quod ante licitũ fuerat. In talibꝰ
quippe rebꝰ quod uouens dõ sibu adimit uo¬
luntas. nulla deinceps unpune ꝑmittit usur¬
pare necessitas. Nec temeratoi uoti excusatio¬
nẽ iustã suȩ p̃uaricationis inueniet. qũe ne¬
mo cõpulit ut uoueret. Est plane aliquid
discernendũ iter uotũ uirguns aut uiduȩ:

Expanded text:
voluntatem tenet culpabilis nexus, etiamsi nullus voluntatem tenet culpabilis nexus, etiamsi nullus in opere consequatur effectus. Neque enim frustra scriptum est quia Concupiscentia cum conceperit, parit verum etiam a viduis atque conjugibus debet Deo dicata continentia cum timore et tremore servari. Quia priusquam sit aliquis voti reus, non condemnatur, sive virgo licite nubat, sive maritus et uxor conjugale sibi debitum reddant. Postquam vero quisque, meliora consectans, professione seipsum continentiae sive integritatis obstrinxerit, gravissime delinquit, si sibi deinceps licere putat quod ante licitum fuerat. In talibus quippe rebus quod vovens Deo sibi adimit voluntas, nulla deinceps impune permittit usurpare necessitas; nec temerator voti excusationem justam suae praevaricationis inveniet, quem nemo compulit ut voveret. 14. Est plane aliquid discernendum inter votum virginis aut viduae,
Abbreviated transcription (Latin):
Non enĩ peccat uirgo nubens. si uirginitatẽ
đo priꝰquã nuberet in corde ñuouit. Cȩcerũ
si queadmodũ dixit apłs statuit in corde suo fir
mius ñ habens necessitatẽ. potestatẽ aut̃ẽ habeis
suȩ uoluntatis. et hȩc iudicauit in corde suo
seruare uirginẽ suã: grauiter postmodũ pec¬
cat. si post dicatã uirginitatẽ dõ uoluerie hu¬
mano seruire conubio.Nã et uiduas quasdãbe¬
atꝰ paulus uinculo ꝓnuntiat danationis ob-¬
strict᷑as. quia scilicet post continentiȩ ꝓfessio¬
nẽ nubendi receptã ñ abicunt uoluntatem.
De quib euitandis tunotheũ sic instruit. Ad¬
olescentiores aũ uiduas deuita. Cũ eñĩ luxuri¬
atȩ fuerint. in xp̃o nubere uolunt. habentes
dãnationẽ. qͥa pͥmã fidẽ irrit̾a fecerunt. Ad
unit gͥ concũbendi licentiã continentiȩ ꝓmis¬
sio. nec sola talib forncatio int̃dicit᷑. sed etiã
maritalis ãmpetio ꝓhibet᷑ et p̃uaricatricem

Expanded text:
non enim peccat virgo nubens, si virginitatem non enim peccat virgo nubens, si virginitatem Deo priusquam nuberet in corde non vovit. Caeterum si quemadmodum dixit Apostolus statuit iem habens suae voluntatis, et hoc judicavit in corde suo, servare virginitatem suam , graviter postmodum peccat, si post dicatam virginitatem Deo, voluerit humano servire connubio. Nam et viduas quasdam beatus Paulus vinculo pronuntiat damnationis obstrictas, quia scilicet post continentiae professionem nubendi receptam non abjiciunt voluntatem. De quibus evitandis Timotheum sic instruit: Adolescentiores autem viduas devita; cum enim luxuriatae fuerint in Christo, 148 nubere volunt, habentes damnanentiae promissio, nec sola talibus fornicatio interdicitur, sed etiam maritalis admixtio prohibetur, et praevaricatricem
Abbreviated transcription (Latin):
bulatione mea. Nã et in deuteronomioscͥp¬
tũ. ẽ. Si uoueris aũ uotũ dño dõ tuo. non
tardabis reddere illud. quia exquirens exqͥ¬
ret dñs ds ate. et erit in te pecratũ. Si autẽ
nolueris uouere. ñ erit inte peccatũ. Quȩ
exeunt ꝑ labia tua custodies. et facies qũead¬
modũ uoueris dõtuo uotũ quod locutꝰ es
ore tuo. Dicit ꝙ salomon. Statĩ ut uoueris
uotũ dño. ñ tardabis reddere illud. Tu itaq
quȩ uoueris redde. Bonũ. ẽ. ñ uouere. quã
uouisse et ñ soluere. Promde licitarũ rerum¬
usus licite cũ tẽꝑantia gerit᷑. donec rei licitȩ
renuntiatio ñ mouet᷑. Et quandiu ñ tenet᷑
ex utriusq id. ẽ. ex mariti uxorisq consensu
ꝑpetua continentiȩ ꝓmissio. ñ. ẽ. illicita conu¬
galis ammixtio. Scriptũ. ẽ. eñ Siduxeris
uxorẽ: ñ peccasti: et si nupserit uirgo. ñ pec¬
cauit̃. Uer ũtam̃ cũ ñ peccet uirgo quȩ nubit:
inuenit᷑ aliqua uirgo peccare sinupserit.

Expanded text:
ne mea . Sed et in Deuteronomio scriptum est: Si autem voveris votum Domino Deo tuo, non tardabis reddere illud, quia exquirens exquiret Dominus Deus a te, et erit in te peccatum. Si autem nolueris vovere, non erit in te peccatum. Quae exeunt per labia tua custodies, et facies quemadmodum voveris Deo tuo votum quod locutus es ore tuo . Dicit et Salomon: Statim uotum: domino, non tardabis reddere illud. tu itaque quae uoueris redde. bonum est non uouere quam uouisse et non soluere. usus licite cum temperantia geritur, donec rei licitae renuntiatio non vovetur, et quandiu non tenetur ex utriusque, id est ex mariti uxorisque consensu, perpetua continentiae promissio, non est illicita conjugalis admixtio . Scriptum est enim: Si duxeris uxorem, non peccasti; et si nupserit virgo, non peccavit . Verumtamen cum non peccet virgo quae nubit, invenitur aliqua virgo peccare si nupserit:
Abbreviated transcription (Latin):
culoꝵ concubitores. neq fures. neq auari.
neq ebriosi. neq maledici. neq rapaces reg¬
nũ cui possidebunt. Rursus int̾ oꝑa carnis
idẽ beatꝰ apls. fornicationẽ. immunditiã luxu¬
riãq dinumerat. In quoꝵ conclusione dicit.
q̃m qͥ talia agunt regnũ dĩ ñ consequentur.
Premonet etiã ne lugeat multos ex his qui an

Expanded text:
um concubitores, neque fures, neque avari, neque ebriosi, neque maledici, neque rapaces, regnum Dei possidebunt . Rursus inter opera carnis idem apostolus Paulus fornicationem, immunditiam, luxuriamque dinumerat; in quorum conclusione dicit: Quoniam qui talia agunt regnum Dei non consequentur . Praemonet etiam ne lugeat mu
Abbreviated transcription (Latin):
Sc̃e sollicitudinis
indic̃e ante aliquod
menses accipiens
cũ ꝑsoluere cupe¬
rẽ sine dilatione
responsũ: sic sum
repentina corporis
egritudine correptꝰ. ut febriũ uiolenta ni¬
mietas cõmeatũ mͥ uitȩ p̃sentis auferret.
nͥ uerꝰ animarũ corpoꝵq medicus qͥ sanat
om̃s languores nr̃os et redimit de interi¬
tu uitã nrãm ad remouendũ tantȩ infir¬
mitatis fagellũ lignaret medicinȩ suȩ
largiri subsidiũ. Recepta quoq sospitate non
defuit quidẽ rescribendi uoluntas sed ad diri-¬
gendũ obstitit hyemalis asperitas. Nunc itaq
quia creator ac moderator tẽpoꝵ tẽperiẽ digna¬
tus. ẽ. donare uentoꝵ. consultationi tuȩ quod
miseratione atq inspiratione suꝑni largitoris
accepi redhibere ñ destiti. Dicis itaq filiam¬

Expanded text:
nctae sollicitudinis indicem, ante aliquot menses accipiens, cum persolvere cuperem sine dilatione responsum, sic sum repentina corporis aegritudine correptus, ut febrium violenta nimietas commeatum mihi vitae praesentis auferret; nisi verus animarum corporumque medicus, qui sanat omnes languores nostros, et redimit de interitu vitam nostram, ad removendum tantae infirmitatis flagellum, dignaretur medicinae suae largiri subsidium. Recepta quoque sospitate, non defuit quidem rescribendi voluntas, sed ad dirigendum obstitit hiemalis asperitas. Nunc itaque, quia creator et moderator temporum temperiem dignatus est donare ventorum, consultationi tuae, quod miseratione atque inspiratione superni largitoris accepi, redhibere non destiti. CAP. II
Abbreviated transcription (Latin):
petro. qͥa et in nationes grã sp̃s sc̃i effusa .ẽ. Sumꝰ
tẽ plũ patris. sumꝰ tẽplũ filii. sumꝰ tẽplũ sp̃s sc̃i:
sicut paulo doctore didicimꝰ. qͥ ait. Uos enĩ estis
tẽplũ di uiui. Et alio loco. Si quis autẽ templũ
dĩ uiolauerit. disꝑdet illũ d̃. Templũ enim
dĩ sc̃m.ẽ. quod estis uos. Filii quoq tẽplũ sumꝰ
cuiꝰ domꝰ sumꝰ. Nã et ip̃se filius tẽplũ domum
uocauit. dicente euuangłista. Ascendit iħsihe

Expanded text:
iones gratia Spiritus sancti effusa est . Sumus templum Patris, sumus templum Filii, sumus templum Spiritus sancti, sicut Paulo doctore didicimus, qui ait: Vos enim estis templum Dei vivi . Et alio loco: Si quis autem templum Dei violaverit, disperdet illum Deus: templum enim Dei sanctum est, quod estis vos ; Filii quoque templum sumus, cujus domus sumus. Nam et ipse Filius templum domum vocavit, dicente evangelista: A
Abbreviated transcription (Latin):
t̃ẽplũ eius sumus: quos corpus eius. ẽẽ. confir¬
mat apłs. dicens. Uos estis corpus xp̃i et mẽ¬
bra. Templũ etiã sp̃s sc̃i nos esse manifeste cõ¬
mendat. nescitis inquiens quia mẽbra uestra
cẽplũ. ẽ. sp̃s scĩ qui inuobis. ẽ. qũe habetis a
d̃o  Ubi eũ dm̃ quoq monstrauit. ista subi¬

Expanded text:
corpus ejus esse confirmat Apostolus, dicens: Vos estis corpus Christi, et membra . Templum etiam Spiritus sancti nos esse manifeste commemorat, Nescitis, inquiens, quia membra vestra templum est Spiritus sancti, qui in vobis est, quem habetis a Deo ? Ubi eum Deum quoque monstra
Abbreviated transcription (Latin):
plũ di quod domũ inpsalmis ostendit dicens.
Ego autẽ in multitudine miscdiȩ tuȩ introi¬
bo in domũ tuã. adorabo ad cẽplũ scm̃ tuũ in
timore tuo. Cũ hocgͦ sit tẽplũ quod domus di
tẽplũ nos filii demonstrat apłs: cuiꝰ nos do¬
mũ ita scribens hebreis appellat. Ap̃c autẽ
t̃aquã filius in domo sua. Quȩ domꝰ nos su-¬
mꝰ. si fiduciã et głam spei usq ad finẽ firmã

Expanded text:
s: Ego autem in multitudine misericordiae tuae introibo in domum tuam; adorabo ad templum sanctum tuum in timore tuo . Cum hoc ergo sit templum Dei quod domus Dei, templum nos Filii demonstrat Apostolus, cujus nos domum, ita scribens Hebraeis, appellat: Christus autem tanquam filius in domo sua, quae domus nos sumus, siquidem fiduciam et gloriam spei
Abbreviated transcription (Latin):
a substantia patris filiiq discernunt. ut uel
om̃ino eũ ꝑsonaliter. ẽe. ñ putent uel taquã
ministrũ meriti prorsus inferioris existi¬
ment. ipsi sibi sua ꝓfessione contrarii qui se
uel in illo qͥ om̃ino ñ. ẽ. uel in eo qui ds̃ non .ẽ.
sa subiciã: dicat᷑. Quid minꝰ habet sp̃s sc̃s qũa
habet pater et filius. qͥ et initiũ creationis nr̃ȩ
cũ patre ac filio simul fecit. et effectũ redemp¬
tionis nr̃ȩ cũ patre simul filioq ꝑfecite Celũ
inuenit᷑ cooꝑator et sp̃s sc̃s. Uerbo eñ dñ cȩli
firmati sunt: et sp̃u oris eiꝰ om̃is uirtus eoꝵ
Od patre uel filio minus habere credituR.
a quo uirtꝰ om̃is eȩloꝵ firmata monstrat: Uitã
dare nullus potest. nͥ qͥ substantialiter ds ẽ. Si¬
cut autẽ uiuificat pater. sic uiuificat filius. sic

Expanded text:
tantia Patris Filiique discernunt, ut vel omnino eum personaliter esse non putent; vel, tanquam ministrum, meriti prorsus inferioris existiment; ipsi sibi sua professione cotrarii, qui se vel in illo qui omnino non est, vel in eo qui Deus non est, sa subjiciam, dicatur quid minus habet Spiritus sanctus quam habet Pater et Filius, qui et initium creationis nostrae cum Patre ac Filio simul fecit, et effectum redemptionis nostrae cum Patre simul Filioque perfecit? Coeinvenitur cooperator, et Spiritus sanctus: Verbo enim Domini coeli firmati sunt, et Spiritu oris ejus omnis virtus eorum . Quid Patre vel Filio minus habere creditur, a quo virtus omnis coelorum firmata monstratur? Vitam dare nullus potest, nisi qui substantialiter Deus est; sicut autem vivificat Pater, sic vivificat Filius, sic
Abbreviated transcription (Latin):
o dicit. fructꝰ. autẽ sp̃s: ẽ. caritas. gaudiũ pax.
Habitat in nobis pat̾. habitat filius: habi
nobis habitare confrmat. Nescitis quia
tẽplũ cdĩ estis. et sp̃s cd̃i habitat in uobis: Et ut
dat grãm filius. dat gr̃ãm sp̃s sc̃s. sicut p̃dica-¬

Expanded text:
o dicit: Fructus autem Spiritus est caritas, gaudium, pax . Habitat in nobis Pater, habitat Filius, habitnobis habitare confirmat: Nescitis quia templum Dei estis, et Spiritus Dei habitat in vobis ? Et, udat gratiam Filius, dat gratiam Spiritus sanctus, sic
Abbreviated transcription (Latin):
spreuit etiã carnẽ nr̃am. id. ẽ. in funũ nr̃m
suscipere. quia totũ hominẽ uenerat libera¬
re. Nec potuit infimo nr̃o infimꝰ fieri. ꝑ qũe
infimũ nr̃m in illud nom̃. quod suꝑ om̃e no¬
men. ẽ. meruit exaltari: ut in nomine iħu
om̃e genu flectat᷑ cȩlestiũ terrestriũ et in¬
fernox. et om̃is lingua confiteat quia dñs iħe¬

Expanded text:
sprevit etiam carnem nostram, id est infimum nostrum suscipere, quia totum hominem venerat liberare; nec potuit infimo nostro infimus fieri, per quem infimum nostrum in illud nomen quod super omne nomen est meruit exaltari, ut in nomine Jesu omne genu flectatur, coelestium, terrestrium, et infernorum, et omnis lingua confiteatur quia D
Abbreviated transcription (Latin):
a mortuis suscitauit. Igit᷑ et qͥ suscitauit semet¬
ipsũ et suscitatꝰ.ẽ. xp̃c. quia sicut in eo quod
ipse fecit ipse dignatꝰ. ẽ. fieri. et in eo quod inse
tradidit ipse dignat᷑. ẽ. tͣdi. ꝙ in eo q̃d in se occidi
ꝑmisit ipse dignatꝰ ẽ. mori. sic in eo q̃d inse suscita¬
uit ipse dignat᷑ ẽ. suscitari. Humantas ergo¬
uera filii di. nec tota in sepulchro fuit nec tota in in-¬
qũa in sepulchro reliquerat rediit. Scdm diui¬
nitatẽ uͦ suã quȩ nec loco tenet᷑. nec fine conclu-¬
dit᷑. totꝰ fuit in sepulchro cũ carne. totꝰ inm
ferno cũ anima. ac ꝑhoc plenus fuit ubiq xp̃e
ferni dolorib ab inferno uictryx rediret: et
in carue sua fuit ut celeri resurrectione corrũpi ñ
posset. Totũ gͥ hominẽ cũ suis infirmitatib sine
peccato di filius ꝓ nobis accepit. in toto traditꝰ¬

Expanded text:
a mortuis suscitavit. Igitur et qui suscitavit semetipsum, et suscitatus est Christus: quia sicut in eo quod in se fecit ipse dignatus est fieri, et in eo quod in se tradidit ipse dignatus est tradi, et in eo quod in se occidi permisit ipse 140 dignatus est mori, sic in eo quod in se suscitavit ipse dignatus est suscitari. CAPUT vera Filii Dei, nec tota in sepulcro fuit, nec tota in inquam in sepulcro reliquerat, rediit; secundum divinitatem vero suam, quae nec loco tenetur, nec fine concluditur, totus fuit in sepulcro cum carne, totus in inferno cum anima, ac per hoc, plenus fuit ubique Chriferni doloribus ab inferno victrix rediret, et in carne sua fuit, ut celeri resurrectione corrumpi non posset. Totum igitur hominem cum suis infirmitatibus, sine peccato, Dei Filius pro nobis accepit: in toto tradit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ hominẽ resur rectio mortuoꝵ. sicut enĩ in ad̾a
om̃s morunt᷑. ita in xp̃o om̃s uiuificabuntur:
ñ minore cautela eundẽ filiũ qui suã carnem
illa qua ȩqualis. ẽ. patͥ potentia suscitauit dm̃
uerissime p̃dicaret. sicut huiꝰ loci textꝰ clara
manifestatione uulgauit. Ds̃ enĩ qui suscita¬
uit xp̃m a mortuis. quiq nos cũ mortui essemꝰ
in delictis et p̃putio carnis nr̃e conuiuificauit
cũ illo: idẽ nobis delicta om̃ia donauit. Et qͥ
donauit delicta. cyrographũ quod aduersũ
nos erat deleuit: et sublatũ de medio eruci
affixit. Ocirographũ cruci affixit: idem se
carne ex uit. Qui se carne ex uit: ille etiã prin¬
cipatꝰ et potestates traduxit. confident̃ palam
triũphans illos in semetipso. Hec autẽ om̃ia
cruci affixit. si pater se carne exuit. si pater
principat᷑ ꝙ potestates traduxit palã trium¬
phans illos insemetipso. et si hȩc om̃ia pater¬
nȩ potuerint coaptari ꝑsonȩ: digne negabit᷑

Expanded text:
 hominem resurrectio mortuorum; sicut enim in Adam omnes moriuntur, ita in Christo omnes vivificabuntur ; non minore cautela eumdem Filium, qui suam carnem illa qua aequalis est Patri potentia suscitavit, Deum verissime praedicaret, sicut hujus loci textus clara manifestatione vulgavit. Deus enim qui suscitavit Christum a mortuis, quique nos, cum mortui essemus in delictis, et praeputio carnis nostrae, convivificavit cum illo , idem nobis delicta omnia donavit, et qui donavit delicta, chirographum quod adversum nos erat delevit, et sublatum de medio cruci affixit; qui chirographum cruci affixit, idem se carne exuit; qui se carne exuit, ille etiam principatus et potestates traduxit confidenter, palam triumphans illos in semetipso . Haec autem, er chirographum cruci affixit, si Pater se carne exuit, si Pater principatus et potestates traduxit, palam triumphans illos in semetipso; et si haec omnia paternae potuerint coaptari personae, digne negabitur
Abbreviated transcription (Latin):
reddendũ. nec iuberet reddi mutuȩ consensio¬
nis officio. siẽet. iniqua reposcentis exactio.
Usq adeo nãq nuptias oꝑi diuino applicare
ñ ambigit. gentiũ doctor. ut et mulieris in
corpore uiri et in uxoris corpore uiri potesta.¬
tẽ equali prorsus iure confirmet dicens. Mu¬
lier sui corporis potestatẽ non habet. sedurr
Similiter autẽ et uir sui corporis potestatẽ

Expanded text:
reddendum; nec juberet reddi mutuae consensioreddendum; nec juberet reddi mutuae consensionis officio, si esset iniqua reposcentis exactio: usque adeo namque nuptias operi divino applicare non ambigit gentium Doctor, ut et mulieris in corpore viri, et in uxoris corpore viri potestatem aequali prorsus jure confirmet, dicens: Mulier sui corporis potestatem non habet, sed vir; similiter autem et vir sui corporis potestatem
Abbreviated transcription (Latin):
moderatione libidinis culpã trahit coitus
conuigalis. In coniugib qͦ excessus uire rep̃¬
henditur nuptialis. tam̃ dignitas collati sibi
diuinit᷑ honoris munere ñ priuat᷑. Ido cla-¬
mat apłicae p̃dicationis auctoritas. Honora¬
bile conubiũ in om̃ib et thorus immacłatus
Chorintios qͦq suꝑ matͥmonii honestate ser-¬
uanda paulus informans cũ p̃misisset. bonũ ẽ
homini mulierẽ ñ tangere: quoxdã infir¬
mitatẽ uidens atq apsica satagens carita¬
te tãquã parieti inclinato et maceriȩ depulsȩ
ñ neglexit doctor egregius consolationis dextr̃a
xp̃o inse loquente subponere. Deniq subse¬
quent̾ adiungit. Propter forncationẽ autẽ
unusquisq suã uxorẽ habeat. et unaquȩq
suũ uirũ habeat. Yxoriuir debitũ reddat. simi
ostendit. uxorẽ uiro. ꝙ uirũ uxori. quadam
debiti cõmunione misceri. Quod ꝓculdubio
ñ appellaret apls debitũ. nͥ legitime sciret. eẽ.

Expanded text:
moderatione libidinis culpam trahit coitus moderatione libidinis culpam trahit coitus conjugalis. In conjugibus ergo excessus jure reprehenditur, nuptialis tamen dignitas collati sibi divinitus honoris munere non privatur. Ideo clamat apostolicae praedicationis auctoritas: Honorabile connubium in omnibus, et thorus immaculatus . Corinthios quoque super matrimonii honestate servanda Paulus informans, cum praemisisset: Bonum est homini mulierem non tangere ; quorumdam infirmitatem videns, atque apostolica satagens caritate, tanquam parieti inclinato, et maceriae impulsae , non neglexit doctor egregius consolationis destinam, Christo in se loquente, supponere. Denique subsequenter adjungit: Propter fornicationes autem unusquisque suam uxorem habeat, et unaquaeque suum virum habeat; uxori vir debiostendit, uxorem viro, et virum uxori quadam debiti communione misceri. Quod proculdubio non appellaret Apostolus debitum, nisi legitime sciret esse
Abbreviated transcription (Latin):
accepta manꝰ impositione pęnitentiã scd̃m mo-¬
rem quã habet xp̃iana religio. ꝑegissẽ. Uerũ
quia post modũ diuinȩ bonitatis munere
plenam accepit corporis sospitatẽ. fragilitatẽ
carnis allegans etatis insuꝑ uiuenilis inconti¬
nentiã confiteris. et in hac ambiguitate co¬
gitationis qua carnẽ consideras maiestatẽq
drmidas. uelut nauta locoꝵ ignarus et fluctibꝰ
uentisq iactatꝰ. dũ ꝑiculoꝵ incerta p̃caues.
nr̃a tͥ responsione demonstrari flagitas portũ.
ubi possis animȩ uitare naufragiũ. Tenor
gͦ interrogationis tuȩ duoquȩdã me cõpel¬
lit ñ segniter consideranda pensare. scilicet
ñ solũ quid in se coniugalis ammixtionis
qualitas habeat. sed etiã qͥd in unaquaquȩ
re pollicitatio uouentis exposcat. Igͥ si ꝑseipsũ
consideret. cul pabilis usus ñ in conuigali con¬
cubitu. sed inconcũbentiũ reperiet᷑ excessu.
neq ex cõmixtione maris et femine secd ȩx im¬

Expanded text:
one, poenitentiam secundum morem quem habet Christiana religio peregisse. Verum quia postmodum, divinae bonitatis munere, plenam accepit corporis sospitatem, fragilitatem 145 carnis allegans, aetatis insuper juvenilis incontinentiam confiteris; et in hac ambiguitate cogitationis, qua carnem consideras, majestatemque formidas, velut nauta locorum ignarus, et fluctibus ventisque jactatus, dum periculorum incerta praecaves, nostra tibi responsione demonstrari flagitas portum, ubi possis animae vitare naufragium. 3. Tenor ergo interrogationis tuae duo quaedam me compellit non segniter consideranda pensare: scilicet non solum quid in se conjugalis admixtionis qualitas habeat, sed etiam quid in unaquaque re pollicitatio voventis exposcat. 4. Igitur, si peuce ratione consideret, culpabilis usus non in conjugali concubitu, sed in concumbentium reperietur excessu; neque ex commixtione maris et feminae, sed ex im
Abbreviated transcription (Latin):
tui essetis in delictis et p̃putio carnis ur̃e
conui uificauit cũ illo. donans uobis om̃ia delic-¬
ta. delens quod aduer sũ nos erat cy rographu
decreti quod erat contrariũ nobis. et ipsum
tulit de medio affigens illud eruci. ex uens¬
se carne principatꝰ et potestates traduxit:
confidenter palã tr iumphans illos insemet¬
ipso. Nonnescimꝰ hunc locũ ad ꝑsonã patris
a nonnullis referri. sed ex conexione uerboꝵ
sicut ad legentes accedit intentio. magis
id capituli huius sensus ostendit. ut unus
idẽq filius ñ solũ xp̃c qͥ suscitatꝰ. ẽ sed etiam
ds ipse qui xp̃m suscitauit appareat. ut constet

Expanded text:
etis in delictis, in prępucio carnis uestrę conuiuificauit cum illo, donans uobis omnia delicta, delens quod aduersus uos erat chirographum decreti, quod erat contrarium nobis, et ipsum tulit de medio affigens illud se carne; principatus et potestates traduxit confidenter, palam triumphans illos in semetipso . Non nescimus hunc locum ad personam Patris a nonnullis referri; sed ex connexione verborum, si cauta legentis accedat intentio, magis id capituli hujus sensus ostendit, ut unus idemque Filius, non solum Christus qui suscitatus est, sed etiam Deus ipse qui Christum suscitavit, appareat: ut con
Abbreviated transcription (Latin):
sibidomũ: sic etiã cũ traderet᷑ a patre ipse quoq
se cognoscit᷑ tradidisse. Scriptũ. ẽ. em̃ quia ds̃
filio suo ꝓprio ñ pepercit: sed ꝓ nobis om̃ib
tradidit illũ. Et de ipso filio dr̃. Quod aut̃e
nunc uiuo in carne. in fide uiuo filii d̃i. qui
dilexit me et tradidit semet ipsũ ꝓme. In
resurrectione quoq eiꝰ inuenit᷑ oꝑis equalitas. qͥa
una. ẽ. patris filiiq maiestas. De patre quippe
sic beatꝰ loqͥt᷑ petrus. Yobisprimũ ds suscitats
filiũ suũ. misit eũ benedicentẽ uobis. De seipso
uͦ sicd̃ĩ filius loquit᷑ adiudeos. Soluite templũ
hoc: et in trib dieb suscitabo illud. Quod
iohannes aꝑuit dicens. Ipse aute dicebat detẽ¬
plo corporis sui. Colosensib quoq paulus lo¬
quens. ipsũ dĩ filiũ humanitatẽ suã hisuer
bis significat suscitasse. Uidete nequis uos se¬
ducat᷑ ꝑ philosophiã et inanẽ fallaciã. s. cd̃m
traditiones hominũ. scd̃m elem̃ta mundi et¬

Expanded text:
IX, 1 , sic etiam cum traderetur a Patre, ipse quoque se cognoscitur tradidisse; scriptum est enim: Quia Deus Filio proprio non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit illum ; et de ipso Filio dicitur: Quod autem nunc vivo in carne, in fide vivo Filii Dei, qui dilexit me, et tradidit seipsresurrectione quoque ejus invenitur operis aequalitas, quia una est Patris Filiique majestas. De Patre quippe sic beatus loquitur Petrus: Vobis primum Deus suscitans Filium suum, misit eum benedicentem vobis . De seipso vero sic Dei Filius loquitur ad Judaeos: Solvite templum hoc, et in tribus diebus suscitabo illud , quod Joannes aperuit dicens: Ipse autem dicebat de templo corporis sui . Colossensibus quoque Paulus loquens, ipsum Dei Filium humanitatem suam his 139 verbis significat suscitasse: Videte ne quis vos seducat per philosophiam, et inanem fallaciam, secundum traditiones hominum, s
Abbreviated transcription (Latin):
dempnaturus adueniet. qͥ ex oꝑationis uni¬
tate unũ dm̃ patrẽ et filiũ credentes. alterũ
ex altero sic natũ de negant ut ꝑsonaliter patr̃e
filiũq confundant. qͥq patͥ humanã pariter na-¬
tuutatẽ assignantes et mortẽ ipsũ patrẽ dicunt
natũ ex uirgine. ipsũ etiã passũ fatent᷑ in car-¬
ne. Illos etiam ȩterno condẽpnabit gehenalis
tormenti supplicio. qͥ corpꝰ xp̃i ñ ex uirgine
fatent᷑ substantialiter sũptũ sed confingunt
de cȩlo depositũ: cũ d̃ĩ filius propterea de ho¬
mine naturã fuerit dignatꝰ corporis terreni
susciꝑe. quia ñ uenerat eos qui incȩlo. sedeos
qui fuerant in terra saluare. sicut apłs dicit.
Nusqũa enĩ angłos app̃hendit. sed semenabra¬
he app̃hendit. unde debuit ꝑ om̃ia fratrib
similari. Suscepit gͦ filius d̃i animã nr̃am idẽ.

Expanded text:
demnaturus adveniet qui, ex operationis unidemnaturus adveniet qui, ex operationis unitate unum Deum Patrem et Filium credentes, alterum ex altero sic natum denegant, ut personaliter Patrem Filiumque confundant; quique, Patri humanam pariter nativitatem assignantes et mortem, ipsum Patrem dicunt natum ex Virgine, ipsum etiam passum fatentur in carne. Illos etiam aeterno condemnabit gehennalis tormenti supplicio, qui corpus Christi non ex Virgine fatentur substantialiter sumptum, sed confingunt de coelo depositum: cum Dei Filius propterea de homine naturam fuerit dignatus corporis terreni suscipere, quia non venerat eos qui in coelo, sed eos qui fuerant in terra salvare, sicut Apostolus dicit: Nusquam enim angelos apprehendit, sed semen Abrahae apprehendit, unde debuit per omnia fratribus similari . Susc
Abbreviated transcription (Latin):
hommẽ quẽ accepit terrã localiter deserens ad
cęlũ ascendit. et in dextris di sedit. s. cdm eun¬
dẽ totũ hominẽ uenturus ad iudicandũ uiuos
et mortuos. coronaturꝰ fideles et pios. illossci¬
licet. qui eũ in utraq id. ẽ. in humana diumaq
substantia uerũ plenũ et ꝑfectũ credentes nec
d̃i filio aliquid paternȩ substantiȩ minuunt
et totũ ꝓse susceptũ hominẽ sine peccato cogno¬
scunt. condẽpnaturus autẽ infideles qui diuer¬
sos cuiꝰlibet ꝑfidiȩ sectant᷑ errores. quiq ineis
ita simul obdurato corde ꝑdurant ut eos usq
ad uitȩ p̃sentis obitũ non relinquant. Inqͥb
sunt illi qui in xp̃o fantasiam carnis audeit
credere. et eũ ueritat̃e carnis denegantacce¬
pisse. illi etiã qui in eo diuinitatẽ om̃imodis ab¬
negantes solam hominis putant fuisse substan-¬
tiã. sedet hi qui eũ uel dde dõ patre dm̃ natu¬
minis in xp̃o substantiã. Similiter et illos con¬

Expanded text:
hominem, quem accepit, terram localiter deserens ad coelum ascendit, et in dextris Dei sedit ; secundum eumdem totum hominem venturus ad judicandum vivos et mortuos; coronaturus fideles et pios, illos scilicet qui eum in utraque, id est in divina humanaque substantia, verum, plenum et perfectum credentes, nec Dei Filio aliquid paternae substantiae minuunt, et totum pro se susceptum hominem sine peccato cognoscunt. Condemnaturus autem infideles, qui diversos cujuslibet perfidiae sectantur errores, quique in eis ita simul obdurato corde perdurant, ut eos usque ad vitae praesentis obitum non relinquant: in quibus sunt illi qui in Christo phantasiam carnis audent credere, cum eum veritatem carnis denegant accepisse; illi etiam qui, in eo divinitatem omnimodis abnegantes, solam hominis putant fuisse substantiam; sed et hi qui eum vel de Deo Patre Deuminis in Christo substantiam. Similiter et illos con
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ  Aut qͥs inuocauit et despexit illũ. Negͥ
amuietas confidentiã tuã: quȩ magnã habet
remunerationẽ. Esto stabilis et immobilis:
sciens qͦd labor tuus ñerit inanis in dño. Potio¬
ra semꝑ appete: et animũ tuũ ad incrementa
uirtutis extende. Nũqũa cesses a diuinis elo¬
quiis. et totã delectionẽ cordis tuis cripturis
sc̃is indulge. Non tenearis nexib mundanȩ
dilectionis: et de diabolo ꝓspere triumpha¬
bis. E ut scẽ scripturȩ testimonio atq am

Expanded text:
 aut quis invocavit, et despexit illum ? Ne igitur amittas confidentiam tuam, quae magnam habet remunerationem . Esto stabilis et immobilis, sciens quod labor tuus non erit inanis in Domino; potiora semper appete, et animum tuum ad incrementa virtutis extende. Nunquam cesses a divinis eloquiis, et totam delectationem cordis tui Scripturis sanctis indulge. Non tenearis nexibus mundanae delectationis , et de diabolo prospere triumphabis. 38. Et ut sanctae Scripturae testimonio atque a
Abbreviated transcription (Latin):
uenerabilẽ matrem urãm quȩ tuo spiri¬
tali studio xp̃iana fide et uera materna
caritate concordat. sed et uenerabilem
sororẽ tͥ iã in xp̃o conuigẽ tuã obsecrosa¬
lutare digneris. Inse ꝑabilis tͥnitas ꝓtectio¬
ne uos urtutis suȩ custodiat. quod opto
dñe illustris fili. Item fulgentiꝰ uenantiȩ.

Expanded text:
enerabilem matrem vestram, quae tuo spiritali studio Christiana fide et vere materna caritate concordat, sed et venerabilem sororem tibi jam in Christo conjugem tuam, obsecro, salutare digneris. Inseparabilis Trinitas protectione vos virtutis suae custodiat, quod opto, domine illustris fili. E
Abbreviated transcription (Latin):
sericois oꝑatio pꝰhanc uitã desinent. cũ ꝑ
speciẽ uidebit᷑ qͦd nc̃ cũ eredit᷑ ñ uidetur.
Nec int̃ beatos erit aliquis miser cuimiseri¬
cordia p̃roget᷑. Hec autẽ duo i.ẽ. fideset
oꝑatio. ita pꝰ huiꝰ uite finẽ ñ sunt necessaria
ut ante finẽ ñ sint ullatenꝰ deserenda. Quis¬
qͥs enĩ ante finẽ uitȩ p̃sentis a fide recta
siue bona oꝑatione discesserit: etiã si inhis
antea strenue uigilanterq cucurrerit.
ꝓeo qͦd ab itinere recto desistit. ꝑdit meri¬
tũ totius itineris quod cucurrit. Item
sunt alia quȩ sic hominib in hoc tẽpore pie¬
tas diuna largit᷑. ut ñ solũ in hac uita cum
hominib debeant manere continua. uerũ
etiã crescant in retͥbutione diuina: sicut .ẽ.
peccatox mundatio. ueritatis agnitio. dei
ꝓximiq dilec̾tio. Hȩc enĩ si quis in hoc tẽpore
pseuerant̃ in se custodierit et diuino mune¬
re ꝑficiendo augere curauerit inchoata:

Expanded text:
sericors operatio post hanc vitam desinent, cum per sericors operatio post hanc vitam desinent, cum per speciem videbitur, quod nunc cum creditur non videtur; nec inter beatos erit aliquis miser, cui misericordia praerogetur. Haec autem duo, id est fides et operatio, ita post hujus vitae finem non sunt necessaria, ut ante finem non sint ullatenus deserenda. Quisquis enim ante finem vitae praesentis a fide recta sive bona operatione discesserit, etiamsi in his antea strenue vigilanterque cucurrerit, pro eo quod ab itinere recto desistit, perdit meritum totius itineris quod cucurrit. 14. Item sunt alia quae sic hominibus in hoc tempore pietas divina largitur, ut non solum in hac vita cum hominibus debeant manere continua, verum etiam crescant in retributione divina: sicut est peccatorum mundatio, veritatis agnitio, Dei proximique dilectio. Haec enim si quis in hoc tempore perseveranter in se custodierit, et divino munere proficiendo augere curaverit inchoata,
Abbreviated transcription (Latin):
neres. Adhoc gͥ animũ tuũ diuina gr̃a con¬
uigali castitate nutriuit. ut quȩ didice¬
ras illo uno uiuente alterũ ñ quęrere. disce¬
res ab om̃i uiro uidua continere. Noli gͦ ne¬
gligere grãm quȩ inte. ẽ. Et tuenĩ nosti
quanto melius sit iugit a concubitu conti¬
nere. quã uel ꝓconiugali necessitate concũ¬
bere. Maritꝰ qͥt datus fuerat adcẽpꝰ. disces¬
sit in tẽpore. Datꝰ enĩ tͥ fuerat ñ ad patriȩ
beatitudinẽ. sed ad itineris consolationem.
Aua quippe sunt di dona quȩ d̃s ita suis
largit᷑ fidelib in p̃senti tẽpore. ut eox usus
in hac tantũ uita necessarius habeat᷑. quo
futurȩ uitȩ meritũ cõparet᷑. sicut .ẽ. cre¬
dulitas rectã fidẽ tenens. et oꝑatio iustitiã
misericordiãq custo diens. ut fides recta ñ
deserat᷑ caritatis auxilio. quȩ in oꝑatione
cognoscit᷑. Propt̃ quod apłs eã fidẽ probat

Expanded text:
neres. Ad hoc igitur animum tuum divina gratia conneres. Ad hoc igitur animum tuum divina gratia conjugali castitate nutrivit, ut quae didiceras illo uno vivente alterum non quaerere, disceres ab omni viro vidua continere. Noli ergo negligere gratiam quae in te est: et tu enim nosti quanto melius sit jugiter a concubitu continere, quam vel pro conjugali necessitate concumbere. Maritus qui tibi datus fuerat ad tempus, discessit in tempore: datus enim tibi fuerat, non ad patriae beatitudinem, sed ad itineris consolationem. 12. Alia quippe sunt Dei dona, quae Deus ita suis largitur fidelibus in praesenti tempore, ut eorum usus in hac tantum vita necessarius habeatur, quo futurae vitae meritum comparetur; sicut est credulitas rectam 155 fidem tenens, et operatio justitiam misericordiamque custodiens: ut fides recta non deseratur caritatis auxilio, quae in operatione cognoscitur: propter quod Apostolus eam fidem probat
Abbreviated transcription (Latin):
dignitas castitatis. Illic fides consulit infir-¬
mitati ne cadat in uitiũ. hic se fidelis amimnꝰ
ad uir tutis extendit auginentũ. De conu¬
gatis enĩ dr̃. Propter fornicationes autem
unꝰquisq suam uxorẽ habeat: et unaquȩq
suũ uirũ habeat. De uidua uͦ dr̃ beatior
autẽ erit sic si ꝑmanserit. Beata gͦ quȩ
illicitũ concubitũ turpitudinis horrore
ñ appetit. sed beatior quȩ licitũ maiore puri¬
tatis amore contemnit. Beata quȩ alli¬
gata uiro sic uiuit. ut soli uiro carnis suȩ
ðebitũ reddat. sedbeatior quȩ soluta sic
quod ex coniuigata fact᷑a ẽ: uidua. donuni
dĩ aucꝰtũ tͥ magis existima ñ ablatũ. Neq
enĩ te deser uit. qui tͥ sequendã uiã uitȩ me¬
lioris ostendit. Gradib te uoluit dñs ad
meliora conscendere. ut pͥmitꝰ conuigata
cũ uno uiro fideliter uiueres. qui post mo¬
dũ sine difficultate absq uiro uidua ꝑma-¬

Expanded text:
dignitas castitatis. Illic fides consulit infirdignitas castitatis. Illic fides consulit infirmitati, ne cadat in vitium; hic se fidelis animus ad virtutis extendit augmentum. De conjugatis enim dicitur: Propter fornicationes autem unusquisque suam uxorem habeat, et unaquaeque suum virum habeat . De vidua vero dicitur: Beatior autem erit si sic permanserit . Beata ergo quae illicitum concubitum, turpitudinis horrore, non appetit; sed beatior quae licitum, majore puritatis amore, contemnit. Beata quae alligata viro sic vivit, ut soli viro carnis suae debitum reddat; sed beatior quae soluta sic quod ex conjugata facta es vidua, donum Dei auctum tibi magis existima, non ablatum: neque enim te deseruit, qui tibi sequendam viam vitae melioris ostendit. Gradibus te voluit Dominus ad meliora conscendere, ut primitus conjugata cum uno viro fideliter viveres, quo postmodum sine difficultate absque viro vidua perma
Abbreviated transcription (Latin):
tũ redditur uiro. Conuigalis aũ castitas
magis debet᷑ xp̃o quã uiro: quia &. corpus
tunc uere castũ. ẽ. quod fornicatione carnalĩ
polluit᷑. quando spiritalis integritas xp̃iti¬
ere nupta. mulier innupta & uirgo ñpar¬
ua gradus dignitate discerint᷑. quandoqͥ dẽ
nupta cogitationib mundanis tenet᷑ obstrie¬
ta. Mulier aũ innupta et uirgo carnalib
tribulationib ñ subicit᷑. qͥa carnalis matͥ¬
monii uincło ñ tenet᷑. ubi certior. ẽ. corpo¬
ralis atq spiritalis continentiȩ libertas:
qͥa nulla. ẽ. ex conuigali seruitute necessitas
Utrũq gͥ donũ ddi. ẽ: et coniugalis pudicitia
et continentia uidualis. Unꝰquisq enĩ ꝓpͥũ
habet donũ ado. Et illua qͥdẽ qͣntũ in se. ẽ.
laudabile qͥa bonũ. hoc aũ lauddabiliꝰ qͥa meliꝰ
Coniuigali nãq ser uitute turpitudo uin¬
cit᷑ formcationis. uiduali uͦ libertate crescit

Expanded text:
tum redditur viro: conjugalis autem castitas tum redditur viro: conjugalis autem castitas magis debetur Christo quam viro, quia et corpus tunc vere castum est, quod fornicatione carnali non polluitur, quando spiritalis integritas Christi tiere nupta mulier innupta et virgo non parva gradus dignitate discernitur, quandoquidem nupta cogitationibus mundanis tenetur obstricta, mulier autem innupta et virgo carnalibus tribulationibus non subjicitur, quia carnalis matrimonii vinculo non tenetur. Ibi certior est corporalis atque spiritalis continentiae libertas, quia nulla est ex conjugali servitute necessitas. Utrumque igitur donum Dei est, et conjugalis pudicitia, et continentia vidualis: Unusquisque enim proprium habet donum a Deo ; et illud quidem, quantum in se est, laudabile, quia bonum; hoc autem laudabilius, quia melius. Conjugali namque servitute turpitudo vincitur fornicationis; viduali vero libertate crescit
Abbreviated transcription (Latin):
nubio decinet᷑ eodẽ apło dicente. Quȩ autẽ
nupta. ẽ. cogitat quȩ sunt mundi qͦmͦ pla¬
ceat uiro. Illic. ẽ. gͦ mundanȩ cogitationis
sube unda necessit᷑as. ubi mortalis caro mori¬
turo carnalit̃ nubit. E quia illos ipsa car¬
nis necessitas duriorib uinculis tenet in-¬
nexos: propter hoc de illis apłs dicit. Tri
marito seruire. sic ñ debet corde carnalia
cogitare. Scã qͥdẽ sunt xp̃ianoꝵ conuigia.
qͥa et conuigalis ibi castitas custodit᷑ in corpo¬
re. et puritas fidei ser uat᷑ in corde. Nã et
tutione dĩ. E in eo quod sibi coniuges inui¬
cẽ carnis debitũ reddunt. in quantũ id mo¬
deste faciunt xp̃ip̃cepta custodiunt. quia
nullatenus a conuigali caritate et castitate
discedunt. Execrat᷑ autẽ adulterinos concu¬
bitꝰ castitas conugalis. et honestatis ac ue-¬
recundiȩ tenax ab una unus et ab uno una
expetit. quod uterq se uni tantũ legitime
debere cognoscit. Iuic equidẽ carnis debi-¬

Expanded text:
te: Quae autem nupta est, cogitat quae sunt mundi, quomodo placeat viro . Illic est ergo mundanae cogitationis subeunda necessitas, ubi mortalis caro morituro carnaliter nubit. Et quia illos ipsa carnis necessitas durioribus vinculis tenet innexos, propter hoc de illis Apostolus dicit:marito servire, sic non debet corde carnalia cogitare. 9. Sancta quidem sunt Christianorum conjugia: quia et conjugalis ibi castitas custoditur in corpore, et puritas fidei servatur in corde. 154 Namtutione Dei: et in eo quod sibi conjuges invicem carnis debitum reddunt, in quantum id modeste faciunt, Christi praecepta custodiunt, quia nullatenus a conjugali caritate et castitate discedunt. Exsecratur autem adulterinos concubitus castitas conjugalis, et, honestatis ac verecundiae tenax, ab una unus, et ab uno una expetit, quod uterque se uni tantum legitime debere cognoscit. Illic quidem carnis debi
Abbreviated transcription (Latin):
conpunctio. ñ carnis libido nascat᷑. unde filio
di placeas. unde te castã uere optutui spon¬
Si celestis ostendas. Ille et enĩ sponsus carnẽ
tuã maceratã uult uidere. ñ nitidã. Animȩ
conubio utit᷑. neccar nis sed animȩ pulchritu¬
dine delectat᷑. Quo cirea castigatione corporis
adquire pulchritudinẽ cordis. Uilib caro
tegat᷑ oꝑim̃itis. et p̃tiosis antina uestib indu¬
atur. Nec quȩras ut placeas oculis hominũ:
sed ut xp̃i ñ offendas aspectũ. Ille inte quod
diligit udeat. quod dedit inueniat. qͥd de¬
lectat᷑ agnoscat. Concupiuit enĩ rex speciẽ
tuã: sed omĩs gła filiȩ regis intrinsecꝰ. Tran¬
sit tẽpꝰ amplectendi: nunc tẽpꝰ.ẽ. longe fie¬
ri ab amplexul. Adhereant uiris. quȩ coniuga¬
li unculo tenent᷑ astricde. Tibi dicendũ. ẽ cũ
ꝓpħa. Michi aũ adherere dõbonũ. ẽ: pone

Expanded text:
compunctio, non carnis libido nascatur; unde Filio compunctio, non carnis libido nascatur; unde Filio Dei placeas, unde te vere castam obtutui sponsi coelestis ostendas. Ille enim sponsus carnem tuam maceratam vult videre, non nitidam; animae connubio utitur, nec carnis, sed animae pulchritudine delectatur. Quocirca castigatione corporis acquire pulchritudinem cordis: vilibus caro tegatur operimentis, et pretiosis anima vestibus induatur; nec quaeras ut placeas oculis hominum, sed ut Christi non offendas aspectum. Ille in te quod diligit videat, quod dedit inveniat, quo delectatur agnoscat. Concupivit enim rex speciem tuam; sed omnis gloria filiae regis intrinsecus . 26. Transiit tempus amplectendi, nunc tempus est longe fieri ab amplexu. Adhaereant viris quae conjugali vinculo tenentur astrictae: tibi dicendum est cum propheta: Mihi autem adhaerere Deo bonum est; pone
Abbreviated transcription (Latin):
capilloꝵ implie ⁊atio. aut auri circũpositio
aut in habitu uestimentoꝵ ornatꝰ. sedille
absconditꝰ cordis. mncor ruptibilitate quieti
et modesti sp̃s qui ẽ. ante dm̃ locuples. Hoc
p̃ceptũ beatꝰ apłs sc̃arũ mulierũ firmauit
exemplo.dicens. Sic enĩ & aliquando mulie¬
res scẽ quȩ sꝑabant indm̃. ornabant se subiec¬
ñ sunt monilib com̃dȩ sed morib. et eo ma-¬
gis humilitate debent ornari quã ueste: Qua¬
lis debet. ẽẽ. uiduȩ habitꝰ et incessus. quȩ non
homini uiro cupit placere sed xp̃o. quȩ neces¬
sitate corporalis absoluta conubii. spiritalia
tantũ debet ornam̃ta sectari : Habitꝰ gͦ tu¬
us talis sit. qui ñ ad lasciuiã excitet. sed ad
continentiã ꝓuocet. qͥ ñ illiciat adlibidinem
sed cõprimat ad timorẽ. qui ñ adcendat carnis
concupiscentiã sed extinguat. qͥñ ulicitet ad
concubitũ. sed excitet ad ꝓfectũ. ex quo cordis

Expanded text:
capillorum implicatio, aut auri circumpositio, capillorum implicatio, aut auri circumpositio, aut in habitu vestimentorum ornatus, sed ille absconditus cordis homo in incorruptibilitate quieti et modesti spiritus, qui est ante Deum locuples . Hoc praeceptum beatus apostolus sanctarum mulierum firmavit exemplo, dicens: Sic enim et aliquando mulieres sanctae, quae sperabant in Deum, ornabant se, subjecnon sunt monilibus commendandae, sed moribus, et magis humilitate debent ornari quam veste, qualis debet esse viduae habitus et incessus, quae non homini viro cupit placere, sed Christo? quae necessitate corporalis absoluta connubii, spiritalia tantum debet ornamenta sectari? Habitus ergo tuus talis sit, qui non ad lasciviam excitet, sed ad continentiam provocet; qui non illiciat ad libidinem, sed comprimat ad timorem; qui non accendat carnis concupiscentiam, sed exstinguat; qui non illicitet ad concubitum, sed excitet ad profectum; ex quo cordis
Abbreviated transcription (Latin):
ab intentione tẽporaliũ. ad contẽplationem
transeat ȩternoꝵ. transiensq auirtute con¬
iugalis pudicitiȩ. ad potiorẽ uirtutẽ continen¬
tię uidualis. Non minore continentia cor-¬
dis p̃dita debes. eẽ. quã corporis & pꝰ obitum
tẽporalis mariti. om̃s in corde tuo reliquiȩ
debent mundane cogitationis extingui.
Cur enĩ uidua xp̃iana gerat animũ uincło
cuiꝰquã mundanȩ cogitationis innexũ: quȩ
mortuo uiro mundum debet exstimare cõ¬
mortuũ: Causa gͥ mundanȩ cogitationis
desistente. debet ipsa quoq cogitatio mun¬
dana cessare. ꝙ sicut antea corporalit or
nabaris uiro qui delectaret᷑ specie corporis:
ita nunc spiritalit ornanda. es xp̃o. qui sołã
in te quęrit pulchritudinẽ mentis. Ad-
tende quiabeatꝰ petrꝰ etiã coniugatis mu¬
lierib mandet. quib exteriores habitus
interdicit ornatũ hȩc loquens. Mulieres
bo lucrificent᷑. considerantes ur̃am in timo¬
re castã conuerzationẽ qũa sit ñ extrinsecꝰ

Expanded text:
entione temporalium ad contemplationem transeat aeternorum, transiensque a virtute conjugalis pudicitiae ad potiorem virtutem continentiae vidualis, non minore continentia cordis praedita debes esse quam corporis, et post obitum temporalis mariti omnes in corde tuo reliquiae debent mundanae cogitationis exstingui. 23. Cur enim vidua Christiana gerat animum vinculo cujusquam mundanae cogitationis innexum, quae, mortuo viro, mundum debet aestimare commortuum? Causa igitur mundanae cogitationis desistente, debet ipsa quoque cogitatio mundana cessare; et sicut antea corporaliter 157 ornabaris viro, qui delectaretur specie corporis, ita nunc spiritaliter ornanda es Christo, qui solam in te quaerit pulchritudinem mentis. 24. Attende quid beatus Petrus etiam conjugatis mulieribus mandet, quibus exterioris habitus interdicit ornatum, haec loquens: Mulieres , sine verbo lucrificentur, considerantes vestram in timore castam conversationem; qua insit non extrinsecus
Abbreviated transcription (Latin):
Nongͦ sĩ tristis quod te ille p̃cesserit dieb pu¬
cis. sed esto sollicita. et sic uiam mortalis hui
uitȩ ꝑage. ut ad et̃nã uitã ualeas ꝑuenire. Pro¬
inde aplicite oportet indesinent̃ meminisse
sermonis quo ait. Mulier innupta et uirgo
sollicita. ẽ. quȩ sunt domini: ut sit sc̃a et cor¬
pore et sp̃u. Innuptã hic uiduã dicit. ñ qͥa
om̃ino non nupserit. sed quia uiro mortuo so¬
luta fuerit iunculo nuptiali. De qua alio
loco dic̃ Si autẽ mortuus fuerit uir eius:
soluta. ẽ. a lege uiri. Hanc gͦ scãm ubet &̃ẽ.
et corpore et sp̃u. Od aũ. aliud ẽ. corpore et

Expanded text:
Non ergo sis tristis, quod te ille praecesserit diebus pauNon ergo sis tristis, quod te ille praecesserit diebus paucis, sed esto sollicita, et sic viam mortalis hujus vitae perage, ut ad aeternam vitam valeas pervenire. Proinde apostolici te oportet indesinenter meminisse sermonis, quo ait: Mulier innupta et virgo sollicita est quae sunt Domini, ut sit sancta et corpore et spiritu . Innuptam hic viduam dicit, non quia omnino non nupserit, sed quia viro mortuo soluta fuerit vinculo nuptiali. De qua alio loco dicit: Si autem mortuus fuerit vir ejus, soluta est a lege viri . Hanc ergo sanctam jubet esse, et corpo
Abbreviated transcription (Latin):
illius intellectũ. aut ne fic̾tio deciperet
animã illius. fascinatio aũ nuigacitatis
obscurat bona. et instantia. concupis¬
centiȩ transuertit sensũ sine malitia:
Consummatꝰ aũ inbreui. repleuit tẽporalon¬
ga. Placita enĩ erat dõ anma illiꝰ propter hoc
ꝓperauit de media iniqͥtate illũ educere.
His nẽpe uerbis sc̃a scriptura nos docet. in
hoc scło xp̃ianis fidelib ñ uitã longã ꝓdesse
sed bonã. et ad cognoscendũ quantũ possibi¬
le. ẽ. cuilibet de functi meritũ. ñ quantũ ui¬
xerit. sed qualiter quisq uxerit intuendũ
Sicut enĩ uita mala quantomagis fuerit
tẽporaliter ꝓlongata. tantomagis delin¬
quentib multipͤlicat pęnã: sic u̾ita bona
qũauis hic breui tẽpore terminata. magña
sempiter nã conquirit bene uiuentib gł̃am
Uitagͥ mala immaturos acerbosq senes de¬
mergit in tartarũ. uita uͦ bona defunctos
iuuenes bonos maturos ꝑducit ad regnũ.

Expanded text:
illius intellectum, aut ne fictio deciperet illius intellectum, aut ne fictio deciperet animam illius: fascinatio autem nugacitatis obscurat bona, et instantia concupiscentiae transvertit sensum sine malitia; consummatus autem in brevi replevit tempora longa. Placita enim erat Deo anima illius: propter hoc properavit de media iniquitate illum educere . His nempe verbis sancta Scriptura nos docet in hoc saeculo Christianis fidelibus non vitam longam prodesse, sed bonam; et ad cognoscendum, quantum possibile est, cujuslibet defuncti meritum, non quantum dixerit, sed qualiter quisque vixerit intuendum. Sicut enim vita mala, quanto magis fuerit temporaliter prolongata, tanto magis delinquentibus multiplicat poenam: sic vita bona, quamvis hic brevi tempore terminata, magnam sempiternamque conquirit bene viventibus gloriam. Vita igitur mala immaturos acerbosque senes demergit in tartarum, vita vero bona defunctos juvenes maturos perducit ad regnum.