comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lium. nameoꝵ multa milia in ip̃m
cis rogerꝰ comes desicilia ÷ ñnulli in¬
qmͣ talium fama bonitatis eiꝰ inter
suos excici. mansionem nrãm fre¬
quentabant: et sumptis ab anselmo
corꝑalib cibis gratiosi reu̾tebant᷑. ad¬
mirandam uiri benignitatem siuis
p̾dicantes qmͣ exꝑrebant᷑. Uñ in tanta
locata erant tnͣsiremꝰ. ingens multi¬
tudo eoꝵ eleuatis ad celum manib
ei ꝓsꝑa in p̾carent᷑ et osculatis ꝓritu
suo manibz ꝓpͥrs. nec ne coram eo geni¬
l flexis ꝓsua eum benigna largitate
dei ugo sua ꝑ colla uuecissent: si cru¬
delitatem comitis sui ꝓ hoc in se seui¬
turam ñ formidassent. Nam reuera nul¬
lum eorum pati uolebat xͥanum im¬
pune fi̾. Qd̃ qua inclustria ut ita cli¬
cam faciebat nichil in ea int̾ est ud̾it
d̾s et ip̃e. De hinc soluta obsiclione:
auselmꝰ multa p̾ce papam ad hoc flect̾e
conatꝰ est. qͣtuiꝰ ob onere pontificali eũ
absolu̾et. et quieti lib̾um uacare con¬

Expanded text:
lium, nam eorum multa millia in ipsam lium, nam eorum multa millia in ipsam cis Rogerus; comes de Sicilia, nonnulli, inquam, talium fama bonitatis ejus inter suos exciti mansionem nostram frequentabant, et sumptis ab Anselmo corporalibus cibis gratiosi revertebantur, admirandam viri benignitatem suis praedicantes quam experiebantur. Unde in tanta locata erant, transiremus, ingens multitudo eorum elevatis ad coelum manibus ei prospera imprecarentur, et osculatis pro ritu suo manibus propriis nec ne coram eo genibus flexis, pro sua eum benigna largitate dei jugo sua per eum colla injecissent, si credulitatem comitis sui per hoc in se saevituram non formidassent. Nam revera nullum eorum pati volebat Christianum impune fieri. Quod qua industria, ut ita dicam, faciebat, nihil mea interest; viderit Deus et ipse. 47. Dehinc soluta obsidione, Anselmus multa prece papam ad hoc flectere conatus est, quatenus ab onere pontificali eum absolveret, et quieti liberum vacare con
Abbreviated transcription (Latin):
mo et pͥncipib totiꝰ ex̾citꝰ obuiam itũ
ẽẽt ingenti munclial gle pompa ꝓ se¬
cutꝰ. cluctꝰ est intentorium qd̃ iuxta
noss erat cet̾is excellentius ꝯstitutũ.
Sicq donec cuitas in dedicationem
cransut obsidio illiꝰ dum papam et
anselmum iucinos hu̾it. ita ut fa¬
milia utroꝵq mag̾ uidet᷑ una qim
duez nec facile qui uis declinaret ad
papamꝰ qui ñ diu̾t̾et ad anselmum.
Papa namq colebat᷑ a cunctis. q̃ ad¬
mod̾ p̃r et pastor ꝯmunis anselmꝰ uͦ
diligebat᷑ ab oĩl sic̃ hõ mansuetꝰ et
mittis: et cui suo iuditio nicħ debe¬
bat᷑ aqͦus. In papa deniq sr̃ emneus
iugebat cum dignitatis auctoritate
potestas in anselmo mira et q̃ cũctos
demulcebat pura cum simplicitate
hunulitas. Multigͦ quos timor ꝓhi¬
bebat ad papam acced̾e: festinabant
ad anselmum uenire amore qui nes¬
cit tuere. Maiestas etenim pape so¬
los admittebat cdiuites. humanitas

Expanded text:
mo et principibus totius exercitus obviam itum mo et principibus totius exercitus obviam itum esset, ingenti mundialis gloriae pompa prosecutus, ductus est in tentorium quod juxta mos sibi erat caeteris excellentius constitutum. Sicque donec civitas in deditionem transiit, obsidio illius dominum papam et Anselmum vicinos habuit, ita ut familia utrorumque magis videretur una quam duae, nec facile quivis declinaret ad papam, qui non diverteret ad Anselmum. Papa namque colebatur a cunctis, quemadmodum pater et pastor communis; Anselmus vero diligebatur ab omnibus, sicut homo mansuetus et mitis, et cui suo judicio nihil debebatur a quovis. In papa denique supereminens igebat cum dignitatis auctoritate potestas; in Anselmo mira et quae cunctos demulcebat pura cum simplicitate humilitas. Multi ergo, quos timor prohibebat ad papam accedere, festinabant ad Anselmum venire, amore ducti qui nescit timere. Majestas etenim papae solos admittebat divites, humanitas
Abbreviated transcription (Latin):
in ea inclulgentes. et clucem ip̃m
cum sius nob̾cum singulis dieb ad
que uolebamꝰ inꝑnitu hnces. Qdã
uͦ nocce cum in ea dormiremꝰ: ꝯtigit
anselmum suicorꝑis nec̃citate si¬
lendo surg̾e. et ne inquietarem suo
more lento pedead hostium tendere.
Qd̾ cum exisset et immemor fouee
ꝑ tenebras in partem diu̾tisset: in ꝓ¬
fundum cecilit. clamosa uoce cadẽ¬
do dicens. Sc̃a maria. Ad quem so¬
nitum nos ac socii nr̃i qui intento¬
riis quiescebant exꝑgefc̃i: lectis ꝓ¬
siliumꝰ accurrentes÷ hoĩem in ꝓfũdo
uiclimꝰ. et p̾timore simul et angusti¬
a cordis ex animati fere sumꝰ. Qd̃ ip̃e
ꝑcipiens mox leuato capite. comi
uultu. iocundo inturtu nob̾ innuit
nel lesionis sese ꝑpessum. Descendẽtes
quidam ex nr̃is ex alt̾a parte ip̃iꝰ p̾cipi¬
tu qua uia erat descendencdi ecduxer̃t
eum a loco sanum oĩo atq incolumẽ.
Cum post hoc sedis apli̾ce pontifex
urbanꝰ illo aduentaret. et ei ab ansel¬

Expanded text:
in ea indulgentes, et ducem ipsum in ea indulgentes, et ducem ipsum cum suis nobiscum singulis diebus ad quae volebamus in promptu habentes. Quadam vero nocte cum in ea dormiremus, contigit Anselmum sui corporis necessitate silentio surgere, et ne inquietaremur suo more lento pede ad ostium tendere. Quod cum exisset, et immemor foveae per tenebras in partem divertisset, in profundum cecidit, clamosa voce cadendo dicens: Sancta Maria! Ad quem sonitum nos ac socii nostri qui in tentoriis quiescebant expergefacti, lectis prosilivimus, accurrentes hominem in profundo vidimus, et prae timore simul et angustia cordis exanimati fere sumus. Quod ipse percipiens, mox levato capite comi vultu, jucundo intuitu nobis innuit nihil laesionis sese perpessum. Descendentes igitur quidam ex nostris ex altera parte ipsius praecipitii, qua via erat descendendi, eduxerunt eum a loco sanum omnino atque incolumem. 46. Cum post haec sedis apostolicae pontifex Urbanus illo adventaret, et ei ab Ansel
Abbreviated transcription (Latin):
sit breui reꝑta. ꝑfectꝰ itaq puteus est.
Modice quidem ꝓfunditatis extans.
s limpidissime atqz salubris aq
iuigi fonte redundans. Que res illico
diuulgata ñ parue admirationi
fuit et eam uiri m̾itis omnis qui
auduit ascripsit. Itaq puceus
usq hodie ab incolis ip̃iꝰ t̾re uocat᷑.
Fuert̃ aũt hi qui ad nos inde sepe ue¬
ner̃t. qr multi dliu̾sis langorib ac fe¬
brib tenti. sumpta in potum eadem
aqͣ pͥstine sanitati mox restituunt᷑.
tatem capuam obsidebat. Q fama ui¬
ri ꝑmotꝰ: mittens rogauit eum ue¬
nire ad se:.Ascendimꝰ. uiumꝰ ⁊ plures
in obsidione dies exegimꝰ: remoti in
tentoriis a frequentia et tumultu ꝑ¬
strepentis ex̾citꝰ. Erat aũt uͥeramꝰ q̃ dã
ecclesiola penitꝰ deserta.: et uixta ho¬
stium cist̾na desr̃ diruta. magne ꝓ¬
funditatis hiatum sua diruptione
p̾tendens. In qͣ ecͣta uelut in camera ꝓ
uelle ꝯu̾sabam᷑. tam quietiqm oꝑi

Expanded text:
sserit brevi reperta. Perfectus itaque puteus est, sserit brevi reperta. Perfectus itaque puteus est, modicae quidem profunditatis exstans, sed limpidissimae atque salubris aquae jugi fonte redundans. Quae res illico divulgata non parvae admirationi fuit, et eam viri meritis omnis qui audivit ascripsit. Itaque puteus copi usque hodie ab incolis ipsius terrae vocatur. Ferunt autem hi, qui ad nos inde saepe venerunt, quia multi diversis languoribus ac febribus tenti, sumpta in potum eadem aqua, pristinae sanitati mox restituuntur.tatem Capuam obsederat. Qui fama viri permotus mittens rogavit eum venire ad se: ascendimus, ivimus, et plures in obsidione dies exegimus, remoti in tentoriis a frequentia et tumultu perstrepentis exercitus. Erat autem ubi eramus quaedam ecclesiola penitus deserta, et juxta ostium cisterna desuper diruta magnae profunditatis hiatum sua diruptione praetendens. In qua ecclesia velut in camera pro velle conversabamur, tam quieti quam operi
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃o quo habitabamꝰ loco fac̾e. si forte
d̾s sua pietate clignaret᷑ hoc in con¬
moclum ꝓpulsare. Laudat anselmꝰ
piam fr̃is uoluntatem et rem tem¬
ptare suadet. Letat᷑ ille ad ħet ro¬
gat qͣtinus ip̃e locum inspiciat: ad
p̾missa p̾ce cum bñdictione sua pͥ¬
mꝰ t̾ram aꝑiat. Ad quiesci ille p̾can¬
ti:. nolens offend̾e uoluntatem hos¬
pitis sui. Qd dicams Ternebat᷑ mi¬
re celsitudinis rupes: et qͣi dem̃tia
uidebat᷑. in tali loco uelle fontem
aquie inuestigare. Uadit tũ ansel¬
mꝰ nob̾ comitatꝰ ad locum. et suppli¬
ci p̾ce p̾missa hoc est ut habundan¬
tiam uigis atq salubris aq̃ d̾s ĩibi
et reliquo oꝑi dare oꝑam iussit. Pen¬
paucidies ceptioꝑis cnͣsierant: ⁊ ecce
fons uius ecluricia rupis erũpens.
ingenti cunctos stupore ꝑcussit. Nec
mirum. Aqͣ enum qm se magister
oꝑis nec in plimis dieb reꝑturum
putabat: ñ mirum si stuiporem incꝰ¬

Expanded text:
in ipso quo habitabamus loco facere, si forte in ipso quo habitabamus loco facere, si forte Deus sua pietate dignaretur hoc incommodum propulsare. Laudat Anselmus piam fratris voluntatem, et rem tentare suadet. Laetatur ille ad haec, et rogat quatenus ipse locum inspiciat, ac praemissa prece cum benedictione sua primus terram aperiat. Acquiescit ille precanti, et nolens offendere voluntatem hospitis sui. Quid dicam? Cernebatur mirae celsitudinis rupes, et quasi dementia videbatur in tali loco velle fontem aquae investigare. Vadit tamen Anselmus nobis comitatus ad locum, et supplici prece praemissa, hoc est, ut abundantiam jugis atque salubris aquae Deus inibi et reliquo operi dari operam jussit. Perpauci dies coepti operis transierant, et ecce fons vivus e duritia rupis erumpens, ingenti cunctos stupore percussit. Nec mirum: aqua enim, quam se magister operis nec in plurimis diebus reperturum putabat, non mirum si stuporem incu
Abbreviated transcription (Latin):
suum colloquim ad mittens: et singñs
ꝓ qͣlitate mote q̃onis benigna affabilita¬
te atq affabili beniguitate satisfaciẽs.
Qua ꝓpt̾ fama illiꝰ in breui cirꝯcirta per¬
crebuit: et in cdilectionem ac uen̾ationẽ
ꝓpͥi censura nulieĩ estimauit. Mona chꝰ
⁊̃ qui uille ip̃iꝰ ꝓ abb̾is imꝑio custos erat.
qiuiq nob̾ more boni hospitis in ñmuilł
ministrabat: consid̾ans uitam et accus
pr̃is ꝯcepit a pd̾ se spem magni boru et
gĩm dei meo ugere. credidit ꝙ d̾s mul¬
ta libens fac̾et ob merita eiꝰ. Hõies aũt
uille. multaᷤ in ꝯmoditates coticdie pa¬
ciebant᷑ ꝓ penuria aque. In deuexo tñ
lat̾e montis puteus umnꝰ nimie ꝓfundi¬
tatis habebat᷑. s ita singulis clieb exbau¬
uiebat᷑: ut ab hora diei nona nulla q̃
extrahi posset in nullo aqͣ usq mane
reperiret᷑. Quo in ꝯmodo fr̃ ille sub¬
uentum iri desid̾ans: rem anselmo c̾¬
querentis more innotuit. et sue uo¬
luntati messe subuinxit: puteum

Expanded text:
suum colloquium admittens, et singulis pro qualitate motae quaestionis benigna affabilitate atque affabili benignitate satisfaciens. Quapropter fama illius in brevi circumcirca percrebuit, et in dilectionem atque venerationem proprii censura judicii aestimavit. 44. Monachus etiam qui villae ipsius pro abbatis imperio custos erat, quique nobis more boni hospitis in nonnullis ministrabat, considerans vitam et actus Patris, concepit apud se spem boni magni et gratiam Dei in eo vigere, crediditque quod Deus multa libens faceret ob merita ejus. Homines autem villae multas incommoditates quotidie patiebantur pro penuria aquae; in devexo tamen latere montis puteus unus nimiae profunditatis habebatur, sed ita singulis diebus exhauriebatur, ut ab hora diei nona nulla quae extrahi posset in illo aqua usque mane reperiretur. Quo incommodo frater ille subventum iri desiderans, rem Anselmo conquerentis more innotuit, et suae voluntati inesse subjunxit puteum
Abbreviated transcription (Latin):
nuentum est. Qd̃ do sid̾antes an¬
io deficiebamus. n a scilicet r̃õne
ntiualentes ut sciꝑiori lapide pͥss
ua integritate alieuate nꝰ lesus pr¬
iaretur. Cumꝰ itaq in hoc płimi fu¬
tuarenti et alis sic. alii uͦ sie. remiͥᷤ¬

Expanded text:
inventum est. Quod considerantes aninventum est. Quod considerantes animo deficiebamus, nulla scilicet ratione pati valentes, ut superiori lapide pressus, sua integritate aliquatenus laesus privaretur. Cum itaque in hoc plurimi fluctuarent, et alii sic, alii vero sic rem
Abbreviated transcription (Latin):
quutaquam posse susficere. Que ait
rogat balsamum cid̾ confitiendou
cris mati in maiori ecr̃a serua batire
afferui: cupiens uidelicet u̾na cum
ꝙ diuuia edxfit et scripserat tali
unttura honorari In his cum ipso
Impressipost err in uas balianng
gitum meum: et eque aut cerce n¬
nus digito eius madentet:⁊ exeri
uersare si forte uide aliqtia encta
cunccis li quor de siliers copia sir.¬
oxit. Hoc ip̃m sodo e. erno: ac sepius
fc̃m est. Et quid dicanie Tantamil a¬
bundantiam balsa: n uas ferme ua¬
cuum ministinuit.ler in cacte nas
eccłie. non solum ca put et nsanu ãs
brachia et pectus. pedes gnou: ee terĩ
corpꝰ eius. non una s sepi.is repetita
uice. omni ex parte urtiagereiuus.
Dehinc more summi pontificis ueda¬
u est sacris in clutus: et moratoriũ
ebita cum uen̾atione delatus In cra¬
tino autem cum sepuiture tind̾etit.
xin et lacituline aptum: s ꝑfrendi¬
ate mlagna ex parde nlunis rabenĩ

Expanded text:
quaquam posse sufficere. Quapropter quaquam posse sufficere. Quapropter rogat, balsamum quod conficiendo chrismati in majori ecclesia servabatur, afferri, cupiens videlicet una cum que divina dixerat et scripserat, tali unctura honorari. In his cum episcopo Impressi post eum in vas balsami digitum meum, et aeque, aut certe minus digito ejus madentem extraxi. in palmam versare si forte inde aliqua gutta cunctis liquor desiliens, copia sui muxit? Hoc ipsum secundo et tertio ac saepius factum est. Et quid dicam? Tantam abundantiam balsami vas ferme vacuum ministravit, ut intacto vase ecclesiae non solum caput et manus, sed brachia, pectus, pedes quoque et totum corpus ejus non una sed saepius repetita vice omni ex parte inungeremus. Dehinc more summi pontificis vestibus est sacris indutus, et in oratorium debita cum veneratione delatus. 75. In crastino autem cum sepulturae tradereturidem et latitudine aptum, sed profunditate magna ex parte minus habens
Abbreviated transcription (Latin):
ip uob̾ sĩc lisposiug in pater m̃s
rgnum. ut edatis et bibatis suꝑ
mensam meamzin regno meoꝰ len¬
nus solito sp̃m trahere ceꝑit. Sensi
de lecto silicium et emerem positus.
adunatoc creta illum unir̾iso filioꝵ
suorum agmine: ultimum sp̃m
in nio nꝰ ereatoris emittem̃ dormiuit
in pare. Transut autem illu cescen¬
te aurora e uarie ferie precedentis¬
annus pontificatus eius . xx uiͦ.iui
sepe memoratus rerum anselui
pusor ac dispensatorbaldiuniu.
quatinus facies patris balsamoby
ad moclum parum in paruulo ia¬
se sͥ maiorieius parte perclita rena¬
serat inungereturz sperans ater pe¬
optans eo mͦ illam uel modice an¬
plius seruatum iri: ne corrumpet¬
tur. Ad quieuimus: uiri inlusta¬
am amplectentes. Uas gͦ ip̃ius
uoris in manum ep̃c sumpsi
et ineturus iuiltum de functi ch¬
gitim fu de uasił iumersit. Qã
illico etabens. s ux sũmitarẽ sti
madefactai repiens untꝰ est uaisa¬
mune ip̃m deiguende faciei baies¬

Expanded text:
is, sicut disposuit mihi Pater meus regnum, ut edatis et bibatis super mensam meam in regno meo , lentius solito spiritum trahere coepit. Sensimus de lecto super cilicium et cineres positus est. Adunatoque circa eum universo filiorum suorum agmine, ultimum spiritum in manus Creatoris emittens dormivit in pace. Transiit autem illucescente aurora quartae feriae praecedentisannus pontificatus ejus decimus sextusaepe memoratus rerum Anselmi provisor ac dispensator Balduinus, quatenus facies Patris balsamo, quod admodum parum in parvulo vase sibi majori ejus parte perdita remanserat, inungeretur, sperans atque peroptans eo modo illam vel modice amplius servatum iri ne corrumperetur. Acquievimus, viri industriam amplectentes. Vas ergo ipsius liquoris in manum episcopus sumpsit, et uncturus vultum defuncti, digitum fundo vasis immersit. Quem illico extrahens, sed vix summitatem sui digiti madefactam reperiens, ratus est balsamum ipsum ungendae faciei haud
Abbreviated transcription (Latin):
minus teneri ꝯspicimꝰ. furibuidos mo¬
aduenientem cirꝯdat. retentis habeniᷤᷤ
p̾ces ingeminat. ut misere mulieri
manum imponat. m at. obsecrat. Ob¬
stitit ille: dicens qd̾ postulant neqͣqmͣ
gestientes. Tunc uir alit̾ se ñ posse eua¬
dere sentiens. hoc solo eis morem geslit
uidelicz qd̾ nulli negare solebat sig¬
no eam scẽ crucis leuata dext̾a signa¬
uit. Q fc̃o laxatis habenis ocior abit.
impositoq cuculle sue capitio capiti.
remotis socus singularis uadit infe¬
licis femine erumpnas pietatis affec
Hac nos contricione afflicti clunacũ
illa uulgi manib acta domum te¬
tenclit. Nec dumpes eiꝰ lumen domus
sue attruut: et integerrime sanitati
donata in laudem uiri liuigͣs õium
soluit. Quam rem sic fc̃am clum c̾ta
relatione clumaci accepissenꝰ gaiisi su¬

Expanded text:
minus teneri conspicimus, furibundos mominus teneri conspicimus, furibundos moadvenientem circumdat, retentis habenis preces ingeminat, ut miserae mulieri manum imponat, orat, obsecrat. Obsistit ille dicens quod postulant nequaquagestientes. Tunc vir aliter se non posse evadere sentiens, hoc solo eis morem gessit, videlicet quod nulli negare solebat, signo eam sanctae crucis levata dextra signavit. Quo facto, laxatis habenis ocior abit, impositoque cucullae suae capitio capiti, remotis sociis, singularis vadit, infelicis feminae aerumnas pietatis affectHac nos contritione afflicti Cluniacum, illa vulgi manibus acta domum tetendit. Necdum pes ejus limen suae domus attrivit, et integerrimae sanitati donata in laudem viri linguas omnium solvit. Quam rem sic factam dum certa relatione Cluniaci accepissemus, gavisi su
Abbreviated transcription (Latin):
grãs agens: Ad gd̾ cium ille obstupus¬
set indicauit et ordinem gestẽreiz o¬
firmans qd̾ ab ea hora qͣse nusse illẽ
p̾sentauit: oĩ doloris uexatione de¬
pulsa sanitati restitutꝰ sit. At ille
achil hor ad se ꝑtinere. s ip̃i fidei ac
meritis b̃i miͣns ad quem cliu̾tit ascͥben¬
oum asserens: his q̃ saluti aĩe illiꝰ ꝯpete¬
rent eum instruxit. et familiarem sͥ
effectum correctiori uite ut pꝰ multoꝵ
testimonio ꝯꝑimꝰ reddidit. His fere
cemꝑib cluniacum euutib nob̾ occur¬
effectam dextera sue bñdictionis dig¬
naretur respicere. Et subdens: ecce ait
inuia qua transituri estis int̾ multo ᷤᷤ
tenet᷑isꝑantes quia si tu dñe manum¬
ei imposueris ꝯtinuo fauente gr̃a dei
sue menti restituet᷑. Ad ħ ille muta uo¬
ce.et qͣi surda ꝑtransut aure. Presb̾rm
aũt eo magis instantem. ac p̾ces mul¬
tiplicantem repulit a se oĩmodis asse¬
inmedio adunate multitudinis cõ¬

Expanded text:
gratias agens. Ad quod cum ille obstupesgratias agens. Ad quod cum ille obstupesceret, indicavit ei ordinem gestae rei, confirmans quod ab ea hora, qua se missae illius praesentavit, omni doloris vexatione depulsa, sanitati restitutus sit. At ille nihil ad se hoc pertinere, sed ipsius fidei ac meritis beati martyris, ad quem divertit, ascribendum asserens, his quae saluti animae illius competerent, eum instruxit, et familiarem sibi effectum correctiori vitae ut post multorum testimonio comperimus, reddidit. 53. His fere temporibus, Cluniacum euntibus nobis occureffectam dextera suae benedictionis dignaretur respicere. Et subdens: Ecce, ait, in via qua transituri estis inter multos tenetur, sperantes quia si tu, domine, ei manum imposueris, continuo favente gratia Dei, suae menti restitueretur. Ad haec ille muta voce et quasi surda pertransiit aure. Presbyterum autem eo magis instantem ac preces multiplicantem repulit a se, omnibus modis asseus et illam in medio adunatae multitudinis co
Abbreviated transcription (Latin):
sumus. Non uenuint. qr sic̾ accepi
ab eis qui utrumq nouer̃t. eo qd̾ de
m̃sa susceꝑant. ad plenum dei gr̃a
ꝯualuerunt. Qd̃ quidem si ita ñ fu¬
isset: ꝙ̃ admod̾ illos infirmitate gra¬
uatos sanitati uoluisse restitui cre¬
dibile est ita eos ab requi sitione istius
post̾ioris melicine suꝑsedere uoluisse
lubium non est. Certo nempe tenebãt
ista se quin conualesc̾ent falli ñ pos¬
se: scientes quendam ñ ignoti noĩs
nouit̾ inualitudine ꝯualiusse. Si¬
quidem unꝰ ex pͥncipib t̾re illiꝰ du
eadem qua ip̃i langoris molestia ue¬
xatꝰ fu̾at. Hic agnito anselinum in
eccͣa b̾i stephi missam ex more cele¬
braturum. festinaui illo arbitrans
sͥ ad recuꝑandam sanitatem utile
fore.si missartanti uiri ac bñclictto¬
ne meruisset potiri. Fateor udunꝰ
hoiem suoꝵ manib unixum eccͣam
introeuntem: mortuo qm uiuenti si¬
miliorem. Seclit et finita missa egͣs
uit. flens genib ei ꝓ adep̃ta sanitnte

Expanded text:
sumus. Non venerunt, quia sicut accepi ab eis qui utrumque noverunt eo quod de mensa acceperant ad plenum Dei gratia convaluerunt. Quod quidem si ita non fuisset, quemadmodum illos infirmitate gravatos sanitati voluisse restitui credibile est; ita eos ab requisitione istius posterioris medicinae supersedere noluisse dubium non est. 52. Certo nempe tenebant ista se, quin convalescerent falli non posse, scientes quemdam non ignoti nominis noviter invaletudine convaluisse. Siquidem unus e principibus terrae illius diu eadem qua ipsi languoris molestia vexatus fuerat. Hic agnito Anselmum in ecclesia Beati Stephani missam ex more celebraturum, festinavit illo arbitrans sibi ad recuperandam sanitatem utile fore, si missa tanti viri ac benedictione meruisset potiri. Fateor, vidimus hominem suorum manibus innixum ecclesiam introeuntem, mortuo quam viventi similiorem. Sedit, et finita missa egresnit, flexis genibus ei pro adepta sanitate
Abbreviated transcription (Latin):
fuit solite ⁊ ti becillior corꝑe fiit. ¶ ꝓpt̾
de loco ad locum migrans: lectica deĩ¬
cepł̃ non etͦ sedens uehebaf᷑. Uexabat᷑
p̾terea frequentib. et acerbis infirmi¬
tatib itaut ux illi uitam ꝓ mitt̾e
euideremꝰ. Ip̃e cñ ñ qͣm pͥstine conu̾sa¬
tionis obliniscebat᷑: s semꝑ aut me

Expanded text:
fuit, solito imbecillior corpore fuit. Quapropter de loco ad locum migrans, lectica deinceps non equo sedens vehebatur. Vexabatur praeterea frequentibus et acerbis infirmitatibus, ita ut vix illi vitam promittere auderemus. Ipse tamen nunquam pristinae conversationis oblivisceb
Abbreviated transcription (Latin):
to uͥ uir tantꝰ quieu̾at eubare p̾sũpsit
asseuerauitis uindemitaq lectum reue¬
rent̾ deinceps seruatum iri p̾cepit. et ne
aliquis ineo ult̾uis iacere p̾sumeret
uissit. Qd̃ uscs hodie uti accepimꝰ ser¬
uatum est: Anseluiꝰ aũt cum em̾so iti¬
Uilłs comitatum illiꝰ deserere uolens.
int̾dixit ei ex parte dm̃ sui rediee in an
nes postposita seclis apłice subiectione
et obeclientia. se ei seruaturum c̃to pro¬
mitt̾et. Qd̾ ille audiens admiratꝰ est:
bi ex more anticͦ ui pate et quiete ꝓpã
pͥfati reuenddi hugonis eiꝰdem urd̾ ai¬
chiep̃i domum inhabitans. et ne ad
horam quidem abhis q̃ dei st̃ u̾bo se ulł

Expanded text:
tantus quieverat, cubare praesumpsisset, asseveravit. Eumdem itaque lectum reverenter deinceps servatum iri praecepit, et ne aliquis in eo ulterius jacere praesumeret, jussit. Quod usque hodie, uti accepimus, servatum est. 61. Anselmus autem, cum emenso itius praefatus comitatum illius deserere volens, interdixit ei ex parte domini sui regis redire in Angnes postposita sedis apostolicae subjectione et obedientia, se ei servaturum certo promitteret. Quod ille audiens admiratus est, bi ex more antiquo in pace et quiete propriam praefati reverendi Hugonis ejusdem urbis archiepiscopi domum inhabitans, et ne ad horam quidem ab his quae Dei sunt, verbo se vel
Abbreviated transcription (Latin):
cum gustauerunt: cum bñdictione
uiriegressi sunt. Post mensam in se¬
cretiorem locum me tulerunt mag¬
noꝑe postulantes quatmꝰ adiuti mea
ope. ad missam patris m̾erent᷑ de ma¬
mi: eiꝰ dñicum corpꝰ et sanguinem
sumere. Quos cum libent̾ aucdissẽ.
et qñ quo ue in loco id fieret edocius¬
sem: gratiosa uoce responderunt. Et
qmͣ nunc de ip̃iꝰ ĩnsa suscepimꝰ. a qͣr¬
tanis et mortiferis febrib ac intesti¬
noꝵ tortionib quib intolerabili
cruciatu contutimͣ lib̾ati ñ fu̾imꝰ. Et

Expanded text:
cum gustaverunt cum benedictione cum gustaverunt cum benedictione viri egressi sunt. Post mensam in secretiorem locum me tulerunt, magnopere postulantes quatenus adjuti mea ope ad missam Patris mererentur de manu ejus Dominicum corpus et sanguinem sumere. Quos cum libenter audissem, et quando, quove in loco id fieret edocuissem, gratiosa voce responderunt: Et quam nunc de mensa ipsius suscepimus a quartanis, et mortiferis febribus, ac intestinorum tortionibus, quibus intolerabili cruciatu concutimur, liberati non fuerimus. Et
Abbreviated transcription (Latin):
urb̾ archiepo in ip̃a festiuitate eo uenit.
Et celebrato sollempni misse et p̾dica¬
tionis officio cum ad refectionem corꝑis
seclisset: uener̃t añ illum milites duo.
uoce et uultu egrotationis molestiã
qͣ pͥmebant᷑ p̾ferentes. rogantes qͣtinus
de nucis sui panis eis dare dignaret᷑.
At ille neqͣꝙͣ inquit. Nec enim pane ĩ¬
tegro nedum micis uos incligere cõs¬
pitio. Es si comed̾e uob̾ placet: locꝰ am
plus est. sedete et cum bñdictione dei
q̃ uob̾ apponent᷑ comeclite. Lesponder̃t se
ꝓ hoc ñ uenisse. Nec ego ait uob̃ aliud faci¬
am. Intellex̾at enim quo intend̾ent.U¬
nꝰ gͦ ex his qui in eiꝰ dextra seclebant ⁊ in¬
telligens illos salutis ꝓpͥe curam ha¬
bere.et uirum in hoc nichil qd̃ in ira¬
culo posset ascribi uelle facere qͣsi
eorum importunitate ꝑtesus arrep¬
ta desuꝑm̃sa fragmenta p̾buit eis.
et ne hominem fatigarent se cedere
monuit. Q statim ut ex indemodi¬

Expanded text:
urbis archiepiscopo, in ipsa festivitate venit eo. urbis archiepiscopo, in ipsa festivitate venit eo. Et celebrato solemni missae ac praedicationis officio, cum ad refectionem corporis sedisset, venerunt ante illum milites duo, voce et vultu aegrotationis molestiam qua premebantur praeferentes, rogantes quatenus de micis sui panis eis dare dignaretur. At ille: « Nequaquam, inquit; nec enim pane integro nedum micis vos indigere conspicio. Sed si comedere vobis placet, amplus locus est, sedete, et cum benedictione Dei quae vobis apponentur comedite. » Responderunt se pro hoc non venisse. « Nec ego, ait, vobis aliud faciam. » Intellexerat enim quo intenderent. Unus ergo ex his qui in ejus dextra sedebant intelligens illos salutis propriae curam habere, et virum in hoc nihil quod miraculo posset ascribi velle facere, quasi eorum importunitate pertaesus, arrepta desuper mensa fragmenta praebuit eis, et ne hominem fatigarent secedere monuit. Qui statim ut exinde modi
Abbreviated transcription (Latin):
te p̾dditꝰ inferioris et qͣi suffraganei loco
simul ⁊ officio fuingebat᷑. Sĩ ħ ut ep̃a¬
le officium ꝑtotam parrochiam suã
ꝓ uelle ex̾tceret: in uoluntate el ac deliba¬
tione ꝯstituit. Qd̃ uͭ ꝑ loca uicina inuo¬
õs ad grãm ip̃iꝰ sacram̃ti ad mittebat.
ita ut sepissime in hoc totꝰ dies expend̾ef᷑
et nos qui et ministrabamꝰ grauitedio
existente. Erruit aũt ex hoc ineum mi¬
ra q̃dan et incredibilis dilectio õium:
et bonitas eiꝰ diuulgabat᷑ ꝑ circuitum.
Igit᷑ qui ilł clieb saltem reliquias dem̾
tates se salutifera credebat medicina
ditatum. Nec ista fides eos fallebat. Nã
re uera ñ nullos febrib tentos. et qͥb
alus infirmitatib p̾ssosiꝰ mox sũptis
ciboꝵ eiꝰ reliquiis noiimꝰ integre sani¬
tati restitutos. Exempli gr̃a. Lestiui¬
tas b̾i mauricis celebris habebat᷑ uien¬
ne. Rogatꝰ itaq anselmꝰ a guidone ip̃iꝰ

Expanded text:
te praeditus, inferioris, et quasi suffraganei loco te praeditus, inferioris, et quasi suffraganei loco simul et officio fungebatur. Supsuam pro velle exerceret, in voluntate ejus ac deliberatione constituit. Quod ubi per loca vicina innoomnes ad gratiam ipsius sacramenti admittebat, ita ut saepissime in hoc totus dies expenderetur, et nos qui ei ministrabamus gravi taedexistente. Crevit autem ex hoc in eum mira quaedam et incredibilis dilectio omnium, et bonitas ejus divulgabatur per circuitum. 51. Igitur qui illis diebus saltem reliquias de metates se salutifera credebat medecina ditatum. Nec ista fides fallebat eos. Nam revera nonnullos febribus tentos, et quibusdam aliis infirmitatibus pressos, mox sumptis ciborum ejus reliquiis, novimus integrae sanitati restitutos. Exempli gratia, festivitas beati Mauritii celebris habetur Viennae. Rogatus itaque Anselmus a Guidone ipsius
Abbreviated transcription (Latin):
mori ⁊ honori cunctis eramꝰ. Cum uͦ ad p̾
deuda recisa et que statuenda uidebant᷑ sta¬
tuta fuissent. excõionis sententiam tam
ui laicos qui inuestituras eccͣaꝵ dant. ꝙͣ
in eos qui de manib eoꝵ illas suscipiũt
cum toto concilio papa intorsit. Padem¬
qͦ sententia dampnauit et eos qui in of¬
ficium sic adeptis honoris aliquem sacrĩt.
Soluto ꝯuentu: accepta licentia romam
digͣdim᷑.ia uͦ redeundi multis erat
ꝑicłis obnoxia. s ꝓtegente nos dño ꝑicła
cuncta euasimꝰ. ac lugdunum illesi ꝑue¬
nimꝰ. ͥ sumino cum honore gaudio¬
q suscepti et a pontifice ciuitatis uen̾a
illix firmauimꝰ. amissa õĩ oficdutia ui¬
uente rege Willo angliam rencandi.
Habitꝰ est gͦ ibi anselmꝰ ũ sic̃ hospes aut
ꝑegͥnꝰ s uere sic̃ indigena et loci dñs. Uñ
nuscim ip̃e ip̃iꝰ urb antistes eo p̾sente suo
uolebat loco p̾sid̾e. s p̾sidente uͥq an¬
selmo: ille mira humilitate et honesta¬

Expanded text:
mori et honori cunctis eramus. Cum vero  adenda recisa, et quae statuenda videbantur statuta fuissent, excommunicationis sententiam tam in laicos qui investituras ecclesiarum dant, quam in eos qui de manibus eorum illas suscipiunt, cum toto concilio papa intorsit. Eadem sententia quoque damnavit et eos qui in officium sic adepti honoris aliquem sacrant. 50. Soluto conventu, accepta licentia, Roma digredimur. Via vero redeundi multis erat periculis obnoxia, sed protegente nos Domino pericula cuncta evasimus, ac Lugdunum illaesi pervenimus. Ubi summo cum honore gaudioque suscepti, et a pontifice civitatis veneraillic firmavimus amissa omni fiducia, vivente rege Willelmo, Angliam remeandi. Habitatus est ergo ibi Anselmus non sicut hospes aut peregrimus, sed vere sicut indigena et loci dominus. Unde nusquam ipse ipsius urbis antistes eo praesente suo volebat loco praesidere, sed praesidente ubique Anselmo, ille mira humilitate et honesta
Abbreviated transcription (Latin):
tebat᷑ ab aĩo eiꝰ n̾ recesserit. Nob̾ de hinc cep¬
tum iter de die indiem accerantib: fa¬
ma uiri multo celeriꝰ p̾currebat. et mul¬
tiplici ppłos uoce replebat. Uñ turbar
ei quoꝙ ueniebat occurrunt. Isti gaudio
et exultatione increpantes: illi uex illis
et sonoris ꝯcedentib dõ ꝓ illiꝰ aduentu
ꝯubilantes. Cum aũt lugdimum ue¬
uisset. et ab archiep̃o ciuitatis ip̃iꝰ głose
susceptꝰ fuisset: post dies paucos missis
litt̾is ꝯsilium a dño ppͣ de negotio suo q̃¬
sunt ÷ et qr partim in becillitate sui cor¬
ꝑis. partim aluis płib musis p̾peditꝰ ult᷑
lugdunum ꝓgͦdi neqͦꝙͣ posset: ei sug¬
gessit.Itagͦ lugduni reseclit: reditum
nuntioꝵ suoꝵ ibi expectans. Post tp̃s
roma nuncii redeunt. et qsm omni excu
et nos abbati loci illiꝰ p̾sentaiimꝰ. sra¬
mꝰ quippe monachi tres dñs uideł et pr¬

Expanded text:
tebatur, ab animo ejus non recesserit. 40. Nobis dehinc coeptebatur, ab animo ejus non recesserit. 40. Nobis dehinc coeptum iter de die in diem accelerantibus, fama viri multo celerius praecurrebat, et multiplici populos voce replebat. Unde turbarei, quocunque veniebat, occurrunt: isti gaudio et exsultatione concrepantes, illi vexillis et sonoris concentibus Deo pro illius adventu conjubilantes. Cum autem Lugdunum venisset, et ab archiepiscopo civitatis ipsius gloriose susceptus fuisset, post dies paucos missis litteris consilium a Domino papa de negotio suo quaesivit, et quia partim imbecillitate sui corporis, partim aliis pluribus causis praepeditus ultra Lugdunum progredi nequaquam posset, ei suggessit. Ita ergo Lugduni resedit, reditum nuntiorum suorum ibi exspectans. Post tempus Roma nuntii redeunt, et quoniam omni set nos abbati loci illius praesentavimus. Eramus quippe monachi tres, dominus videlicet
Abbreviated transcription (Latin):
diei qͥd̃ instabat. festinare ꝯpelleret: ecce
puella q̃ dam domum de qͣ equos ascen¬
suriegdiebam᷑ introiit. flebili pietatis
affectu se confirmari deposcens. Qd̃ qͥdã
ex socss nr̃is audientes: numi moleste
tuler̃t⁊ et u̾ba illiꝰ ut pote qͥ iam talium
erant teclio affecti ꝯͣ licendo depͥsser̃t. Qd
pła. Nirum p̾cib puelle assensũ p̾bere
uolentem ip̃i obiecta longitudine di¬
urne uie. obiectis ꝑiculis q̃ noctͣnosui
atores in ꝑegͥna qmͣ maxime patͥa ꝯp̾¬
hend̾e solent ÷ obiecto qͦ qm płes ob id ip̃m
ꝓforib attentos stare. ꝑatosq irrumꝑe
siei soli acquiesc̾et: decinuert̃. et ne uoci
ip̃iꝰ auditum p̾beret optinuert̃. s ubi
aliqͣntum ꝓcessimꝰ: uenit pr̃i in m̃tem
quib acquieu̾it quid egerit. Ilico nimie
impietatis se ip̃m arguensi tm̃ ex inde
ꝯcepit in corde dolorem ⁊ut qmͣclu inite
pͥsenti sr̃ fuit. penitudo ip̃iꝰ fr̃i ut sepe fa¬

Expanded text:
diei quod instabat festinare compelleret, ecce diei quod instabat festinare compelleret, ecce puella quaedam domum de qua equos ascensuri egrediebamur introiit, flebili pietatis affectu se confirmari deposcens. Quod quidam ex sociis nostris audientes nimis moleste tulerunt, et verba illius, utpote qui jam talium erant taedio affecti, contradicendo depresserunt. Quid plura? Virum precibus puellae assensum praebere volentem ipsi, objecta longitudine diurnae viae, objectis periculis quae nocturnos atores in peregrina quammaxime patria comprehendere solent, objecto quoque quamplures ob id ipsum pro foribus attentos stare, paratosque irrumpere, si ei soli acquiesceret, detinuerunt, et ne voci ipsius auditum praeberet obtinuerunt. Sed ubi aliquantum processimus, venit Patri in mentem quibus acquieverit, quid egerit. Illico nimiae impietatis seipsum arguens, tantum exinde concepit in corde dolorem, ut quandiu vitae praesenti superfuit, poenitudo ipsius facti, ut saepe fa
Abbreviated transcription (Latin):
choꝵ alacͥter susceptꝰ est. et ꝑ qͥ nqz di¬
es ibi detentꝰ. Int̾ ea rogatu canonicor
uit. Quo fc̃o: uenert̃ ad eum honorati qͥ¬
dam uiri de indigenis. Nlexis genib ob¬
secrautes. quatiꝰ filios eoꝵ per imposi¬
tionem manus sue sacͥ crismatis un¬
ctione signaret. Ad qd̾ mox ita respon¬
elit. Et hos ꝓ quib petitis libens in hac
cã suscipiam: et alios hoc sacram̃to egẽ¬
tes sip̾sto fu̾int ñ abiciam. Qua illi fa¬
cilitate responsi benignitatem uri ad¬
mirantes magnifice letati sc̃ et grãs
eger̃t ꝯfirmatisq pueris sius ilico to¬
tam urbem his q̃ ab eiꝰ ore acceꝑant umn¬
pleuer̃t. Uid̾es gͦ uiros ac mulieres ma¬
gnos ac paruos edomib ruere: certatĩcp
currendo ad nr̃m hospicium p̾dictigr̃a
sacram̃ti ꝓperare. Ples siquidem anni
pari. Sexto demum diecum iam inu¬
meram multitudinem ꝯfirmasi ⁊ ⁊
nos aloco discessuros longum it̾ ip̃iꝰ

Expanded text:
chorum alacritate susceptus est, et per quinque dichorum alacritate susceptus est, et per quinque dies ibi detentus. Interea rogatu canonicoruavit. Quo facto venerunt ad eum honorati quidam de indigenis viri, flexis genibus obsecrantes, quatenus filios eorum per impositionem manus suae sacri chrismatis unctione signaret. Ad quod mox ita respondit: « Et hos pro quibus petitis libens in hac causa suscipiam, et alios hoc sacramento egentes si praesto fuerint non abjiciam. » Qua illi facilitate responsi benignitatem viri admirantes magnifice aetati sunt, et gratias egerunt, confirmatisque pueris suis, illico totam urbem his quae ab ejus ore acceperant impleverunt. Videres ergo viros ac mulieres magnos ac parvos e domibus ruere, certatimque currendo ad nostrum hospitium praedicti gratia sacramenti properare. Plures siquidem anni pari. 39. Sexto demum die cum jam innumeram multitudinem confirmasset, et nos a loco discessuros longum iter ipsius
Abbreviated transcription (Latin):
bule foram̃ unum ferine dioꝵ spatõ
pedum magnitudinis hñseffecerat:
mirationem sese intuentib intulit:
ũ puto mirandum. Tunc balclumꝰ sũ¬
mo studio cunctis rem celare p̾cepit: et
longum tempꝰ dum istis q̃ in manu
hẽmꝰ scͥlendis animum applicuissem:
magnoꝑe sciscitatꝰ sum. Qint̾posita
u̾itatis assertione. qua seruus dei ac
uerꝰ monachꝰ initidebet: ꝯfessus est rẽ
ex toto sic̾ eam retuli frãm. nec qͥeqm
in eaꝯfictum. Inselmꝰ itaq extͣ an¬
gliam positꝰ ⁊ in eo magnifice letatꝰ ẽ.
et multiplices deo gr̃as egit: qd̃ se qͣi ĩ¬
manem babilonis fornacem euasisse.
et culmen qͦdam mͦ placide quietis con¬
tigisse uidebat. Will̾s aũt rex. audito
anselmum tranffretasse: confestim p̾¬
cepit cuncta q̃ illꝰ uiris fu̾ant in suũ
statuta fuisse ꝓ bari pot̾ant ex qͦ uenãt
cliscedens. et pꝰ dies ad sc̃m b̾cinum
ueniens: magna pleb̾ cłicoꝵ ac mona¬

Expanded text:
bulae foramen unum, ferme duorum spatio bulae foramen unum, ferme duorum spatio pedum magnitudinis habens, effecerat, mirationem sese intuentibus intulit, non puto mirandum. Tunc Balduinus summo studio cunctis rem celare praecepit, et longum tempus dum istis, quae in manu habemus scribendis, animum applicuissem, magnopere sciscitatus sum. Qui interposita veritatis assertione, qua servus Dei ac verus monachus inniti debet, confessus est rem ex toto sicut eam retuli factam; nec quidquam in ea confictum. 37. Anselmus itaque extra Angliam positus in eo magnifice laetatus est et multiplices Deo gratias egit, quod se quasi immanem Babylonis fornacem evasisse et culmen quodammodo placidae quietis contigisse videbat. Willelmus autem rex, audito Anselmum transfretasse, confestim praecepit cuncta quae illius juris fuerant in suum statuta fuisse probari poterant, ex quo venerat discedens, et post dies ad sanctum Bertinum veniens, magna plebis, clericorum ac mona
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ uento. Uitsandis ꝑtingendum: un¬
nio si marinis fluctib parit̾ inuolui
nolemꝰ sine mora remeandum. Inge¬
muit anselmꝰ ad ista et ait. Si oĩpotẽ¬
tis dei iuditio placet me magis in pͥsti
suisse: ip̃e uideat. ip̃e dispenset ÷ ego
uoluntatieiꝰ obsequii ꝑatꝰ sum. Nec
enim m̃s. s ip̃iꝰ sum. dixit. Et suffu¬
sis in lacͥmas ocłis eiꝰ. ꝯcussisq ingemi¬
tum cordib nr̃is qui ħ audiebamꝰ ac
uidebamꝰ: illd̃ uentꝰ ex alio latere sur¬
gens in uelum ꝑcussit. et nautas iam
uelo reflex t̾ram petentes ad pͥorem
cursum reu̾ti coegit. Nos gͥ ñ modit̃
ex hilarati. et in bren ꝓsꝑrime mari¬
nos fluctꝰ euecti. Witsandis ꝓ uodo
appullimꝰ. Egͣclientib aũt nob̾ de na¬
uii ii quoꝵ nauis erat retuientes:
dñm baldiunum. ꝙ̃ ꝓuisorem et or¬
cdinatorem reꝵ anselmi supͣ duximꝰ.
ostenderunt ei mirabile qͥddam qd̃
accid̾at. Infundo etenim nauis q̃ uirũ
ꝑ undas cnsuex̾at ⁊ fractura uniꝰ ta¬

Expanded text:
 vento, Witsandis pertingendum, imo si marinis fluctibus pariter involvi nollemus sine mora remeandum. Ingemuit Anselmus ad ista, et ait: « Si omnipotentis Dei judicio placet me magis redire adsuisse, ipse videat, ipse dispenset; ego voluntati ejus obsequi paratus sum, nec enim meus, sed ipsius sum. » Dixit et suffusis in lacrymas oculis ejus, concussisque in gemitum cordibus nostris qui haec audiebamus ac videbamus, illico ventus ex alio latere surgens in velum percussit, et nautas jam velo reflexo terram petentes, ad priorem cursum reverti coegit. Nos igitur non modicum exhilarati, et in brevi prosperrime marinis fluctibus evecti, Witsandis pro voto apulimus. 36. Egredientibus autem nobis de navi, hi quorum navis erat, retinentes domnum Balduinum, quem provisorem et ordinatorem rerum Anselmi supra diximus, ostenderunt ei mirabile quiddam quod acciderat. In fundo etenim navis, quae virum per undas transvexerat fractura unius ta
Abbreviated transcription (Latin):
uiam nõie que in montis u̾tice sita:
sano iugit̾ aere atq tepenti ꝯu̾san¬
cib illic habilis extat. Igit᷑ habita¬
tio nr̃a in montis erat summita¬
te locata. a turbarũ cumultuinstar
Colutudinis uacua. Qd̃ anselmꝰ adu̾¬
tensi ex spe futtire quietis ex hilauntꝰ
ait. H reqriuesmea: hic habitabo adpͥ¬
mun ͥgͥ conu̾sationis orclinem quẽ
aũ qm abbas eẽt habebat. quemo se
u pontificatu positum maxime ꝑcli¬
disse deflebat uitam institiuit sc̃is oꝑe¬
b diuine ꝯtemplationi misticaꝵ reꝵ
enodationi die noctuq intem intendens.
Uñ xͥane fidei amore ꝑmotꝰ: insigne uo¬
lumen ecliclit. qd̾ cur d̾s̃ hõtitulauit.
Qd̾ opꝰ sic̃ in ꝓlogo enꝰp̃etestat᷑ manglia¬

Expanded text:
viam nomine, quae in montis vertice sita viam nomine, quae in montis vertice sita sano jugiter aere atque tepenti, conversantibus illic habilis exstat. Igitur habitatio nostra in montis erat summitate locata, a turbarum tumultu instar solitudinis vacua. Quod Anselmus advertens, ex spe futurae quietis exhilaratus ait: Haec requies mea, hic habitabo . Ad primum igitur conversationis ordinem quem antequam abbas esset habebat, quemque se in pontificatu positum maxime perdidisse defleba, vitam instituit, sanctis operibus, divinae contemplationi, mysticarum rerum enodationi die noctuque mentem intendens. Unde Christianae fidei amore permotus, insigne volumen edidit, quod Cur Deus homo titulavit. Quod opus sicut in
Abbreviated transcription (Latin):
cluerit. Qua ꝓpt̾ ꝯsid̾ate qͦ amore. ciuo
honore suscipiendꝰ sit. et amplectendꝰ.
ħ cum anselmꝰ de se ⁊ multohis plu
in ꝓsui laude clici audiret: sic̃ ip̃em⁊
sepe fateri solebat. ñ parum erubuit
qm̃ se talem apd̾ se. qͣł atanto uiro
p̾licabat᷑ minime cognouit. Ueru¬
tñerat int̾ u̾ba tacens: dicentiuis fore
ꝑpendens ab hiꝰ silere qmͣ loqui. Post
ħ de siuaduentꝰ cã ꝑcunctatꝰ a papa:
cretionis narratio poposcit. Ille ad au¬
clita mirat᷑: et subuentionem plenã
pollicet᷑. Precepit itaq ut ip̃iꝰ subuẽ
rionis effecum cum cura se anselmꝰ p̾¬
stolaref᷑. Nerum qi calor estatis in par¬
tib illis cuncta urebat. et habitatio
urbis niiium in salubris s p̾cipne
ꝑegrinis hõib erat: ioh̃s quidã noie
olim monachꝰ becci. tẽ añt abbas ceno¬
bii sc̃i saluatoris celesini. annuente
ipͣ suscepit eum ut pr̃em ꝓpͥum in
sira et cluxit in suam uillam scla¬

Expanded text:
duerit. Quapropter considerate quo amore, quo duerit. Quapropter considerate quo amore, quo honore suscipiendus sit et amplectendus. Haec cum Anselmus de se, et multo his plura pro sui laude dici audiret, sicut ipsemet saepe fateri solebat, non parum erubuit, quoniam se talem apud se, qualis a tanto viro praedicabatur, minime cognovit. Verumtamen erat inter verba tacens, decentius forejus modi silere quam loqui. Post haec de sui adventus causa percunctatus a papa, cretionis ratio poposcit. Ille ad audita miratur, et subventionem plenam pollicetur. Praecepit itaque ut subventionis ipsius effectum circa se Anselmus praestolaretur. 43. Verum quia calor aestatis in partibus illis cuncta urebat, et habitatio urbis nimium insalubris, sed praecipue peregrinis hominibus erat, Joannes quidam nomine, olim monachus Becci, tunc autem abbas coenobii Sancti Salvatoris Telesim, annuente papa suscepit eum ut proprium patrem in sua, et eduxit in suam villam Schla
Abbreviated transcription (Latin):
uͥ tc̃ tempis sumniꝰ pontifex mora¬
bat᷑ aduenit. Nuntiat᷑ pontifici pr̃is
aduentꝰ. et ouans iubet illum in
parte ip̃iꝰ sui palacis hospitari. et die
illo in lulge quieti. Mane ꝯfluit
ad papam romana nobilitas: et de
qͣ corani papa decent̾ sedeat sella ꝑfert᷑
Ingͣssus humiliat se ꝓ more ad podes
summi pontificis. s statim ab ip̃o eri¬
git᷑ ad oscłmeiꝰ. Sedet ac ꝓ aduentu ille
letari se apłicꝰ cum romaua curia dic̃.
Acclamat curia cdicto. Postea silentio fr̃o
multa inlaudem hõis papa loeutꝰ est.
uirum uͥtutis ac totiꝰ religionisallũ¬
ẽẽ ꝯtestans. Et quidem inqtat ita est.
Cumq illum ut pote hoĩem cuuctis li¬
b̾alium arcium disciplinis in nutti¬
cham iure ueu̾ancdum censeamꝰ: ita
tam̃ excellensm̃nti eiꝰ humilitatis con¬
stantia p̾sidet ⁊ ut nec marinis ꝑicłis.
nec longissimis ꝑegrine t̾re spicus cͥreri
gis illiꝰ qmillum nr̃o egentem ꝯsilio
sr̃ canisis suis consulendos adire stu¬

Expanded text:
ubi tunc temporis summus pontifex morabatur, advenit. Nuntiatur pontifici Patris adventus, et ovans jubet illum in parte ipsius sui palatii hospitari, et die illo indulgere quieti. Mane confluit ad papam Romana nobilitas, et de qua coram papa decenter sedeat, sella profertur. Ingressus humiliat se pro more ad pedes summi pontificis, sed statim ab ipso erigitur ad osculum ejus. Sedet, ac pro adventu illius laetari se apostolicus cum Romana curia dicit, acclamat curia dicto. Postea silentio facto, multa in laudem hominis papa locutus est, virum illum virtutis ac totius religionis esse contestans. Et quidem, inquit, ita est. Cumque illum, utpote hominem cunctis liberalium artium disciplinis innutricham jure venerandum censeamus; ita tamen excellens menti ejus humilitatis constantia praesidet, ut nec marinis periculis, nec longissimis peregrinae terrae spatiis terreri gis illius quam illum nostro egentem consilio, super causis suis consulendos adire stu
Abbreviated transcription (Latin):
edmerus. Qita ibamꝰ qͣi pares eẽmꝰ: nlło̾
uiditio quis ci p̾staret coram aliisostẽ¬
dentes. ab abb̾egͥ qui uel unde ec̃mꝰ int̾ro¬
gati: paucis responclimꝰ. Et audito qͦsdã
ex nob̾ beccenobii monachos ẽe: scisci¬
le. ille dei et oĩum bonoꝵ a micꝰz ansel
gione ꝓbatꝰ et acceptꝰ. Balduinꝰ ad hec.
Ille ait ad archiẽpattim in aliud regnũ
raptꝰ est. at ille. Audiui. S nc q̃ soq̃lit̾¬
functꝰ est pontificatu: ñ uicli eũ becci.
D̾r tũ bñ ualere uͥest. Tunc albas. Et
ualeat oro. H de se anselmꝰ dici audiẽs.
ꝯfestim tecto oculle sue capitio capite
demisso uultu sedebat. Nolebamꝰ ag
nosciꝰ ne forte p̾currente fama de adiẽ
mꝰ obuoxii. Ce lebratis de hinc inceno¬
bio sc̃i michaelis archangeli qd̾ i mõ¬
te situm clausa uocat᷑ passionis ac
resurrectionis clñice sollempniis in
iter reu̾si romam festinaiumꝰ. Mũ
dictii. Pauciatq ignoti ꝑ loca pegͥna
ibamꝰ neminem agnoscentes. ne¬

Expanded text:
dmerus. Qui ita ibamus quasi pares essemus, nullo indicio quis cui praestaret coram aliis ostendentes. Ab abbate igitur qui vel unde essemus, interrogati, paucis respondimus. Et audito quosdam ex nobis Beccensis coenobii monachos esse, scisciuc, ille Dei et omnium bonorum amicus Anselgione probatus et acceptus? » Balduinus ad haec: « Ille ait, ad archiepiscopatum in aliud regnum raptus est. » At ille: « Audivi. Sed nunc, quaunctus est pontificatu, non vidi eum Becci; dicitur tamen bene valere ubi est. » Tunc abbas: « Et ut valeat oro. » Haec de se Anselmus dici audiens, confestim tecto cucullae suae capitio capite, demisso vultu sedebat. Nolebamus enim agnosci, ne forte praecurrente fama de adventmus obnoxii. Celebratis dehinc in coenobio sancti Michaelis archangeli, quod in monte situm Clusa vocatur, passionis ac resurrectionis Dominicae solemniis, in iter reversi Romam festinavimus. Mirum dictu: pauci atque ignoti per loca peregrina ibamus, neminem agnoscentes, ne
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃i sua templa subuerterent: Curaci¬
onum uero tam potens ineo gr̃a erat ⁊
ut nullus fere ad eum egrotus accesse¬
rit. qui non ꝯtinuo receperit sanita¬
tem: q exconsequenti liquebit exem

Expanded text:
ipsi sua templa subuerterent. Curationum uero tam potens in eo gratia erat, ut nullus fere ad eum aegrotus accesserit, qui non continuo receperit sanitatem: quod uel ex consequenti liquebit exem
Abbreviated transcription (Latin):
b inunum: ait apłs. Quem uis priꝰ
resuscitari: At ille dixit. liuaꝵ collac¬
taneum meum. Tunc flexis genib in
terram palmis q extensis ad celum:
diutissime orauit cum lacrimis dites.
Ihu bone resuscita hunc mortuum qͥ
cum philopatore nutritus est: ut cog¬
noscat gloriam tuam: et magnificet᷑
nom̃ tuum in populis: Et statim surre¬
xit puer: et ad mirabant᷑ om̃s qui
ad erant. Apłs autem it̾m suꝑ singu¬
los oracionem fundens: ait. Queso dñe
iħu ut isti resurgant: qui de profundo
equoris sunt delati. Tunc uissit frĩb
ut unusquisq tenens mortuũ diceret:
resuscitat te dominus ih̾c xͨ filius dei

Expanded text:
bus in unum, ait apostolus: 'Quem vis prius bus in unum, ait apostolus: 'Quem vis prius resuscitari?' At ille dixit: 'Warum conlactaneum meum'. Tunc flexis in terram genibus palmisque extensis ad caelum, diutissime oravit, cum lacrimis dicens: 'Iesu bone, resuscita hunc mortuum, qui cum Philopatore nutritus est, ut cognoscat gloriam tuam, et magnificetur nomen tuum in populis'. Et statim surrexit puer, et admirabantur omnes qui aderant. Apostolus autem iterum super singulos orationem fundens, ait: 'Quaeso, domine Iesu, ut et isti resurgant, qui de profundo aequoris sunt delati'. Tunc iussit fratribus, ut unusquisque tenens mortuum diceret: 'Resuscitat te Iesus Christus, filius Dei