comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mortem carnuis qͣm mortem sp̃s. idẽ. magis pęnã qͣm meritũ
pęne. Nam ñpeccare aut ñ curatur aut parum curatur.
non mori aut̃ qͣmius ñ optineat᷑ uehem̃t̃ satagitur. uitȩ me¬
diator ostendens qͣm ñ sit mors timenda quȩ ꝑhumanam
cõditionẽ iã euadi ñ potest Ioccurrit nobis ad finẽ quoue¬
nimꝰ: s ñ qua uenimꝰ. Nos enĩ ad mortẽ ꝑpeccatũ uenimꝰ.
ille ꝑ iusticiam. Et ideo cũ sit. mors nr̃a pęna peccati. mors
illius facta ẽ. hostia ꝓpeccato. Per unum hominem¬
mors. et ꝑ unũ hominẽ resurrectio mortuoꝵ. sic̃ eñi in adã
om̃s moriunt᷑ sic et in xp̃o om̃s uiuificabunt᷑. Perhanc enĩ
apłicam diuinã claramq sententiam satis euident̃ elucet
nõminẽ irȩ in mortẽ nsi ꝑ adam. neminẽ inuitam ȩt̃nam
om̃s homines ad scdam id ẽ. spĩtalem generationẽ ueniuĩt:

Expanded text:
mortem carnis, quam mortem spiritus, id est, magis poenam quam meritum mortem carnis, quam mortem spiritus, id est, magis poenam quam meritum poenae nam non peccare, aut non curatur, aut parum curatur; non mori autem quamvis non obtineatur, vehementer satagitur; vitae Mediator ostendens, quam non sit mors timenda, quae per humanam conditionem jam evadi non potestnimus, sed non qua venimus. Nos enim ad mortem per peccatum venimus; ille, per justitiam: et ideo cum sit mors nostra poena peccati, mors illius facta est hostia pro peccato. CAPUT XIrrectio mortuorum? sicut enim in Adam omnes moriuntur, sic et in Christo omnes uiuificabuntur. per hanc enim apostolicam diuinam claramque sententiam satis euidenter elucet neminem ire in mortem nisi per Adam, neminem in uitam aeternaomnes homines ad secundam, id est spiritalem, generationem ueniunt,
Abbreviated transcription (Latin):
mus currere. qua xp̃e ⁊ incruce pendens dignatus ẽ. ambula¬
re. In cruce enim fixus erat. ⁊ caritatis uiam currens ꝓsuis ꝑ¬
sequutorib supplicabat. Deniq sic dix̃. Pat̃ ignosce illis qr
nesciunt quid faciunt. Et nos gͦ ꝓ om̃ib inimicis nr̃is hoc
iugit̃ supplicemus. ut ullis ds̃ emendationem morum. undul¬
gentiam tribuat peccatorum. Ci linguis hominum¬

Expanded text:
mus currere, quam Christus et in cruce pendens dignatus est ambulare. In cruce enim fixus erat, et charitatis viam currens, pro suis persecutoribus supplicabat. Denique sic dixit: Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt . Et nos ergo pro omnibus inimicis nostris hoc jugiter supplicemus, ut illis Dominus emendationem morum et indulgentiam tribuat peccatorum. Ex Sermon
Abbreviated transcription (Latin):
cũ misertꝰ nr̃i fuerit. occłos ab eo debemꝰ auertere. Intantũ
enĩ ẽ. beatitudo nr̃a: in qͣntum eiꝰ contẽplatione ꝑfruim᷑. Sic
tat᷑ s ut nichil inde ampliꝰ reqͥrat. Donẽc gͦ ꝓ eo positũ ẽ. ut
ampliꝰ intelligas. Quo enĩ ampliꝰ. idẽ. usq adqͣm maiorem
manifestationẽ manifestabit᷑ regnũ xp̃i nͥ quouisq om̃e
mimici eũ regnare fateant᷑: Aliud ẽ. gͦ ñ ãpliꝰ manifesta¬
ri. altud ñ ampliꝰ ꝑmanere. Non ãpliꝰ manifestariẽ. ñ fie¬
rimanifestiꝰ: ⁊⁊̃ amplĩ ꝑman̾e. ñ fieri ꝑseuerantiꝰ. Q ndo
aut̃ manifestius erit regnum xp̃i. qͣm cũ om̃ib claruerit mimicis:
Nouissima aũt iniica destruetur mors. Non enĩ erit aliqͥd qđ¬

Expanded text:
cum misertus nostri fuerit, oculos ab eo debemus avertere. In tantum cum misertus nostri fuerit, oculos ab eo debemus avertere. In tantum enim est beatitudo nostra, in quantum ejus contemplatione perfruimur. Sic rtatur, sed ut nihil inde amplius requirat. Donec ergo pro eo positum est, ut non amplius, intelligas. Quo enim amplius, id est, usque ad quam majorem manifestationem manifestabitur regnum Christi, nisi quousque omnes inimici eum regnare fateantur? Aliud est ergo non amplius manifestari, aliud non amplius permanere. Non amplius manifestari, est non fieri manifestius: non amplius permanere, non fieri perseverantius. Quando autem manifestius erit regnum Christi, quam cum omnibus claruerit inimicis? 6. Novissima inimica destruetur mors. Non enim erit aliud q
Abbreviated transcription (Latin):
creat̾ẽ uł in sua conquiescere potestate. Oportet enĩ eum
regnare donet ponat om̃s mimicos suos sub pedib suis.
Idẽ oportet eiꝰ regnũ in tantũ manifestari. donec om̃s
iimici eiꝰ ipsum regnare fateant᷑. Hoc enĩ inteligitur
subpedib suis futuros mnimicos. Qđ si de iustis acceꝑimꝰ
ideo dictũ ẽ. inimicos: qr ex iniustis ustificant᷑. et ei
credendo subdunt᷑. De iniustis aut̃ qui adiustoꝵ beati¬
tudinẽ fut᷑am ñ ꝑtinent: sic accipiendũ ẽ. qm̃ et ipsi eũ
regnare ipsa regni eiꝰ manifestatione cõfusi fatebuntur.
Qoportet eũ regnare donec ponat om̃s inimicos suos sub
pedib sius. ñ ita dictũ ẽ. qͣsi cũ posuerit inimicos subpedib
suis ñ sit postea regnaturꝰ. s oportet eũ regnare donec po¬
nat om̃s inunicos suos subpedib suis. Oportet eũ inquit
ad tantã euidentiã suuĩ regnũ ꝑduc̾e : donec inimici eius
nullo mͦ audeant negare qđ regnet. Nam scriptũ ẽ. Ita oc

Expanded text:
nim eum regnare, donec ponat omnes inimicos suos sub pedibus suis: id est, oportet regnum ejus in tantum manifestari, donec omnes inimici ejus ipsum regnare fateantur. Hoc enim intelligitur, sub pedibus ejus futuros inimicos. Quod si de justis acceperimus, ideo dictum est, inimicos, quia ex injustis justificantur, et ei credendo subduntur. De injustis autem qui ad justorum beatitudinem futuram non pertinent, sic accipiendum est, quoniam et ipsi eum regnare ipsa regni ejus manifestatione confusi fatebuntur. Ergo, Oportet eum regnare, donec ponat omnes inimicos sub pedibus suis, non ita dictum est, quasi cum posuerit inimicos suos sub pedibus suis, non sit postea regnaturus: sed, Oportet eum regnare, donec ponat omnes inimicos suos sub pedibus suis; oportet eum, inquit, ad tantam evidentiam regnum suum perducere, donec inimici ejus nullo modo audeant negare quod regnet. Nam scriptum est, Ita oc
Abbreviated transcription (Latin):
atq ut ostenderet liberum arbitrium: mox addidit.
et grã ens in me uacua non fuit. s plus om̃ib ilł labo¬
raui. Hoc enĩ liberum arbitrium hominis. exhortat᷑
et in aliis quib dicit. Rogamꝰ ne in uacuum grãm dei
accipiatis. Ut quid enim eos rogat. si grãm sic susceꝑunt.
ut ꝓpriam ꝑderent uoluntatem. ⁊ tam̃ ne ipsa uolun¬
tas sine grã dĩ putetur boni aliquid posse: continuo
cum dixisset. gr̃a eius in me uacua non fuit s plus oĩb
illis laboraui. subiunxit. atq ait. Non ego aut̃ s gr̃a
dĩ metum id ẽ. non solus s grã dĩ mecum. Ac ꝑhoc nec
grã dĩ sola. nec ipse solus: s̃ gr̃ã dĩ cum illo. ut idem de
cȩlo uocaretur. et tam magna et efficacissima uocatio¬
ne conuerteretur. grã dĩ erat sola: qr merita eiꝰ erant
magna s mala. Deniq et alibi dicit. ad thimotheum.
Collabora euangłim scđm uirtutẽ dĩ. saluos nos faci¬
entis et uocantis uocatione sua scã. non scđ̾m oꝑa nr̃a.¬

Expanded text:
Atque ut ostenderet et liberum arbitrium, mox addidit, et gratia ejus in me vacua non fuit, sed plus omnibus illis laboravi. Hoc enim liberum arbitrium hominis exhortatur et in aliis, quibus dicit, Rogamus ne in vacuum gratiam Dei suscipiatis . Utquid enim eos rogat, si gratiam sic susceperunt, ut propriam perderent voluntatem? Tamen ne ipsa voluntas sine gratia Dei putetur boni aliquid posse, continuo cum dixisset, Gratia ejus in me vacua non fuit, sed plus omnibus illis laboravi; subjunxit atque ait, Non ego autem, sed gratia Dei mecum : id est, non solus, sed gratia Dei mecum: ac per hoc nec gratia Dei sola, nec ipse solus, sed gratia Dei cum illo. Ut autem de coelo vocaretur, et tam magna efficacissima vocatione converteretur , gratia Dei erat sola; quia merita ejus erant magna, sed mala. Denique et alibi dicit ad Timotheum: Collabora Evangelio secundum virtutem Dei salvos nos facientis, et vocantis vocatione sua sancta; non s
Abbreviated transcription (Latin):
deo dederas. Agnosce et sequere. Non ego aũt̃ s grã dei
mecum. Bene infirme. firmissime eris exaltatꝰ: qr nones.
ingratꝰ. Tu es idẽ. ipse paulus. in te paruus. indõ magnꝰ.
Tues qui ter dñm rogasti ut stimulus carnis angłs satha¬
nȩ aquo colafizabaris auferetur ate. quid tibi dictũ ẽ:
Quid audisti qͣndo hoc petisti : sufficit tibi grã mã. nam
uirtus in infirmitate ꝑficitur. & enĩ infrmatus est tu
uero ꝑfecisti eum. Iaborant pelagiam qͣntum pos
sunt. ostende grãm dĩ scđm merita nr̃a dari: hoc est¬
grĩm. non eẽ. grãm. Quib enĩ scđ̾m meritum redditur
paulo. s malum: qͣndo ꝑsequebatur ȩccłiam. Uñ dicit.
Hon sum idoneus uocari apłs. qr ꝑsecutus sum ȩccłiam

Expanded text:
Deo dederas. Agnosce, et sequere: Non ego autem, sed gratia Dei mecum . Bene, infirme: firmissime eris exaltatus, quia non es ingratus. Tu es idem ipse Paulus in te parvus, in Domino magnus. Tu es qui ter Dominum rogasti, ut stimulus carnis, angelus satanae, a quo colaphizabaris, auferretur a te. Quid tibi dictum est? quid audisti quando hoc petisti? Sufficit tibi gratia mea; nam virtus in infirmitate perficitur. . Etenim infirmatus est, tu vero perfecisti eum.sunt, ostendere gratiam Dei secundum merita nostra dari; hoc estatiam non esse gratiam. Quibus enim secundum meritum redditur, Paulo, sed malum, quando persequebatur Ecclesiam: unde dicit, Non sum idoneus vocari Apostolus, qu
Abbreviated transcription (Latin):
nebrarum. Cum tenebrȩ mortalitatis huiꝰ corruptionis¬
q tͥnsierint: tunc erit mane nr̃m de quo inpsalmo dr̃.
Mane astabo tibi et contemplabor. De hac cõtemplatio¬
ne intelligo dictum. cum tradiderit regnum dõ et pa¬
tri idẽ. cum ꝑduxerit iustos quib nc̃ exfide uiuentib
regnat mediator dĩ et hominum homo xp̃c iħs ad cõ¬

Expanded text:
nebrarum, cum tenebrae mortalitatis huius corruptionisnebrarum, cum tenebrae mortalitatis huius corruptionisque transierint. tunc erit mane nostrum, de quo in psalmo dicitur: mane adstabo tibi et contemplabor. de hac contemplatione intellego dictum: cum tradiderit regnum deo et patri, id est cum perduxerit iustos, quibus nunc ex fide uiuentibus regnat mediator dei et hominum homo Christus Iesus, ad con
Abbreviated transcription (Latin):
et uirtutem. idẽ. ut ñ sit necessaria. dispensatio similitu.¬
dinum ꝑ angłos principatus. et uirtutes et potestates.
Ex quarum ꝑsona ñ in cõuenient̃ in telligit᷑ dici in canti¬
cocanticoꝵ ad sponsam. Similitudines auri faciemꝰ tibi.
cum distinctionib argenti quo adusq rex macubitu suo
condita ẽ. cũ xp̃o in dõ. Cũ. xp̃c inquit apparuerit uita
urã: tunc et uos cum ipso apparebitis ingła. Qd añqͣm
fiat: udemus nunc ꝑ speculum inenigmate. hoc est
insimilitudinib tunc aut̃ faciȩ ad faciem. Hȩc enim
nobis contemplacio ꝓmittitur. actionum om̃iũ finis.
atq ȩt̾̃na ꝑfectio gaudioꝵ. filii enĩ dĩ sumꝰ: et̾ dum ap¬
paruit quid erimꝰ. Scimꝰ qr cum apparuerit similes ei
erimꝰ. qm̃ uidebimꝰ eum sicuti ẽ. Qđ enĩ dioxit famulo
suo moysi. ego sum qui sum et dices ita filiis isrł qui
ẽ. misit me ad uos hoc contemplabimur cum utuemꝰ in
Hoc fiet cum uenerit dñs et illum mauerit occulta te¬

Expanded text:
ertur id est, ut jam necessaria non sit dispensatio similitudinum per angelos, et principatus, et potestates, et virtutes: ex quarum persona non inconvenienter intelligitur dici in Canticis canticorum ad sponsam: « Similitudines auri faciemus tibi cum distinctionibus argenti quoad usque rex in accubitu suo condita est cum Christo in Deo: cum Christus apparuerit vita vestra, tunc et vos cum ipso apparebitis in gloria . Quod antequam fiat, videmus nunc per speculum in aenigmate, hoc est in similitudinibus; tunc autem, facie ad faciem . 17. Haec enim nobis contemplatio promittitur actionum omnium finis atque aeterna perfectio gaudiorum. Filii enim Dei sumus, et nondum apparuit quod erimus; scimus, quia cum apparuerit similes ei erimus, quoniam uidebimus eum, sicuti est. quod enim dixit famulo suo Moysi: ego sum qui sum; et dices itaque filiis Israhel: qui est, misit me ad uos: hoc contemplabimur, cum uiuemus in hoc fiet, cum uenerit dominus et inluminauerit occulta te
Abbreviated transcription (Latin):
ria p̃t uirum. libera in paulo ad arguendum. humilis in
petro ad obediendum. Humana inxp̃ianis ad confitendũ:¬
magis aũt ut ꝓpħetis. Qui enim loquitur lingua non ho¬
minib loquitur s dõ. Nemo enim audit. Sp̃u aut loqͥt᷑
mysteria. Nam qui ꝓphetat hominib loquitur ad ȩdifi¬
cationẽ ⁊ exortationem. ⁊ consolationes. Et post paululum.¬
Nam maior ẽ. qui ꝓpħat quam qui loquitur lingua. nisi
forte int̃pretetur. ut ȩccła edificationem accipiat. Nunc
aũt fr̃s si uenero aduos linguis loquens. quid uob̃ ꝓd¬
ero. nisi uob̃ loquar aut inreuelatione. aut scientia. aut
lingua. sp̃s meus orat. mens autem mea sine fructu

Expanded text:
ria praeter uirum, libera in Paulo ad arguendum, humilis in ria praeter uirum, libera in Paulo ad arguendum, humilis in Petre ad oboediendum, humana in christianis ad confitendumagis autem ut prophetis. Qui enim loquitur lingua, non hominibus loquitur, sed Deo. Nemo enim audit. Spiritus autem loquitur mysteria. Nam qui prophetat, hominibus loquitur ad aedificationem et exhortationem et consolationem. Qui loqunam maior est qui prophetat quam qui loquitur linguis nisi si forte ut interpretetur ut ecclesia aedificationem accipiat nunc autem fratres si venero ad vos linguis loquens quid vobis prodero nisi si vobis loquar aut in revelatione aut scientia aut lingua, spiritus meus orat, mens autem mea sine fructu
Abbreviated transcription (Latin):
ut ⁊ signa rerum formarentur in sp̃u. et corum reful¬
geret intellectus inmente. Quomodo dic̃ amen¬
quippe intp̃tatur uerum. Et tam̃ non ẽ. it̃p̃tatum
cum potuisset dici uerum. dico uob̃. Nec grecus it̃pres¬
hoc ausus ẽ. dicere nec latinus. Nam hoc uerbũ qđ ẽ.
anien: nec grecum ẽ. nec latinum s hebreum. Sit mai¬
sit non ẽ. int̃p̃tatum. ut honorem habet uelamento se¬
creti. Non ut ẽẽt. negatum s ne uilesceret nudatum.
Fũs nolite pueri effici sensib. s malicia paruuli esto¬
te. sensib aut̃ ꝑfecti estote. In ppło noui testam̃ti

Expanded text:
ut signa rerum mihi formentur in spiritu, et eorum refulut signa rerum mihi formentur in spiritu, et eorum refulgeat intellectus in mente, sicut equippe interpretatur, Verum: et tamen non est interpretatum, cum potuisset dici, Verum dico vobis. Nec graecus hoc interpres ausus est facere, nec latinus: nam hoc verbum quod est Amen, nec graecum est nec latinum, sed hebraeum. Sic mansit, non est interpretatum, ut honorem haberet velamento secreti: non ut esset negatum, sed ne viFratres, nolite pueri effici sensibus, sed malitia parvuli estote, sensibus autem perfecti estote. In populo Novi Testamenti,
Abbreviated transcription (Latin):
litudines exprimuntur. Itaq magis ioseph ꝓpħa qui in¬
d tellexit significarent septene spice ⁊ septene boues. qͣm
pharao qui cas uidit in somnis. Illius ⁊ crã sp̃s in forma¬
tus ẽ. ut uidet huius mens illuminata ut intelligeret.
Acꝑ hoc in illo erat lingua in isto ꝓphetia. Quia in illo re¬
rum imaginatio: in isto imaginationum int̃p̃tatio. mi¬
nus gͦ ꝓpħa qui rerum quȩ significantur sola ipsa sig¬
na insp̃u ꝑ rerum corporalium imagines uidet: et
magis ꝓpħa qui solo eorum intellectu p̃ditus ẽ.S
maxime ꝓpħa qui utroq p̃cellit. ut ⁊ uideat in sp̃u¬
uiuacitate mentis intelligat. Sic̃ daniheł excellentia
temptata ẽ. ⁊ ꝓbata. qui regi ⁊ somnium qd uidat dix̃.
iquid significaret aꝑuit. Et ipse quippe imagines cor¬
porales in sp̃u eiꝰ exp̃sse sunt: ⁊ carum intellectus reue¬
latus inmente. Ex hoc gͦ modo quo appellatur ĩ ista di¬

Expanded text:
litudines exprimuntur. itaque magis Ioseph propheta, qui inlitudines exprimuntur. itaque magis Ioseph propheta, qui intellexit, quid significarent septenae spicae et septenae boues, quam Pharao, qui eas uidit in somnis; illius enim spiritus informatus est, ut uideret, huius mens inluminata, ut intellegeret. ac per hoc in illo erat lingua, in isto prophetia, quia in illo rerum imaginatio, in isto imaginationum interpretatio. minus ergo propheta, qui rerum, quae significantur, sola ipsa signa in spiritu per rerum corporalium imagines uidet, et magis propheta, qui solo earum intellectu praeditus est; sed maxime propheta, qui utroque praecellit, ut et uideat in spvivacitate mentis intelligat, sicut Danielis excellentia tentata est et probata, qui regi et somnium quod viderat dixit, et quid significaret aperuit . Et ipsae quippe imagines corporales in spiritu ejus expressae sunt, et earum intellectus revelatus in mente. Ex hoc ergo modo quo appellatur in ista di
Abbreviated transcription (Latin):
res ipse ꝓferuntur: ꝓptẽa translato uerbo linguam ap¬
pellauit quamlibet signorum ꝓlationem priusquam in¬
telligantur. Quo cum intellectus accesserit qui mentis ẽ.
proprius fit reulatio uł agnitio uł ꝓphecia uł doctrina
Prouide ait. Si uenero aduos linguis loquens quid uob
prodero nisi loquar uob̃ in reuelatione aut in agnitione.
aut in prophecia aut indoctrina. idẽ. cum signis. hoc ẽ.
linguę accesserit intellectus: ut non sp̃ũ tantum s etiam
mente agatur qđ agitur. Proinde cui signa ꝑ aliquas re¬
rum corporalium similitudines demonstrabantur ĩ spu
nisi accessarat mentis offitum ut etiam intelligerentur:
tur quid alius uidisset quam ipse qui uidisset. Unde ap¬
paret magis admentem ꝑtinere ꝓphetia: quã ad istum
spm̃ qui modo quodam uocatur ꝓprio sp̃s. Uis animȩ̨
quȩdam mente inferior ubi corporalium rerum simi¬

Expanded text:
res ipsae proferuntur, propterea translato uerbo linguam apres ipsae proferuntur, propterea translato uerbo linguam appellauit quamlibet signorum prolationem, priusquam intellegantur: quo cum intellectus accesserit, qui mentis est proprius, fit reuelatio uel agnitio uel prophetia uel doctrina. proinde ait: si uenero ad uos linguis loquens, quid uobis prodero, nisi loquar uobis in reuelatione aut in agnitione aut in prophetia aut in doctrina? id est: cum signis, hoc est linguae accesserit intellectus, ut non spiritu tantum, sed etiam mente agatur quod agitur. Proinde, quibus signa per aliquas rerum corporalium similitudines demonstrabantur in spiritu, nisi accesserat mentis officium, ut etiam intellegerentur, tur, quod alius uidisset, quam ipse qui uidisset. unde adparet magis ad mentem pertinere prophetiam quam ad istum spiritum, qui modo quodam proprio uocatur spiritus, uis animae quaedam mente inferior, ubi corporalium rerum simi
Abbreviated transcription (Latin):
locum idiote: Sic sp̃s amente distinguitur eui¬
dentissimo testimonio. Si enim orauero inquit lingua.
sp̃s meus orat. mens autem mea infructuosa ẽ. Cum gͦ
linguam intelliguatur hoc loco obscurasse dicere. et
mysticas significationes. aquib si intellectum mentis re¬
moueas: nemo ȩdificatur audiendo qđ intelligit. Unde
etiam dicit. Qui eium loquitur lingua. non hominib
loquitur s dõ. Nemo enim audit. Sp̃s aũt̃ loquitur
iysteria: satis indicat. eam se linguam hoc loco appel¬
lare ubi sunt significationes. uelut inimagines rerum
ac similitudines. quȩ ut intelligantur indigent mentis
obtutu. Cum aut̃ non intelliguntur in sp̃u dic̃ eas eẽ.
non inmente. Unde aꝑtius ait. Si benedixeris sp̃u.
quis supplet locum idiote : Quomodo dic̃ amen suꝑ
tuam benedictionem quando quidẽ nescit quid dicas:
Quia gͦ etiam lingua idẽ. membro corporis qđ mouem᷑
inorẽ cum loquimur. signa utiq rerum dantur. non

Expanded text:
o spiritus a mente distinguitur euidentissimo testimonio. si enim orauero, inquit, lingua, spiritus meus orat; mens autem mea infructuosa est. cum ergo lingua intellegatur hoc loco dicere obscuras et mysticas significationes, a quibus si intellectum mentis remoueas nemo aedificatur audiendo, quod non intellegit — unde etiam dicit: qui enim loquitur lingua, non hominibus loquitur, sed deo; nemo enim mysteria: satis indicat eam se linguam hoc loco appellare, ubi sunt significationes velut imagines rerum ac similitudines, quae ut intelligantur, indigent mentis obtutu. Cum autem non intelliguntur, in spiritu eas dicit esse, non in mente: unde apertius ait, Si benedixeris spiritu; qui subplet locum idiotae quomodo dicet "amen" super tuam benedictionem, quandoquidem nescit, quid dicas? quia ergo etiam lingua, id est membro corporis, quod mouemus in ore, cum loquimur, signa utique rerum dantur, non
Abbreviated transcription (Latin):
qui uiuificabunt᷑. ñ nͥ in xp̃o uiuificabunt᷑. Ac ꝑ hoc qͥsquis
nob̾ dixerit quẽquam resurrectio mortuoꝵ uiuificari nisi
inxp̃o. tanqͣm pestis cõmunis fidei detestandus ẽ. Item dixe
menti eius participatione de uita exeũt. Hic ꝓfecto et contͣ
apłi p̃dicationẽ uenit. et totã condeminat ȩccłiam. ubi ꝓp¬
terea cum baptizandis paruuł festinat᷑ et currit᷑. qr sine
dubio credit᷑ aliter eos in xp̃o uiuificari non posse omĩno
Qui aut̃ ñ uiuificant᷑ in xp̃o. restat ut in ea cõdemnatiõe
maneant de qua dic̃ apłs. Per unius delictũ in om̃s homi¬
nes ad condẽnationẽ. Cui delicto obnoxios paruulos nasci.

Expanded text:
icabuntur, non nisi in Christo uiuificabuntur. ac per hoc, quisquis nobis dixerit quemquam resurrectione mortuorum uiuificari nisi in Christo, tamquam pestis communis fidei detestandus est. item, qui sine sacramenti eius participatione de uita exeunt, hic profecto et contra apostoli praedicationem uenit et totam condemnat ecclesiam, ubi propterea cum baptizandis paruulis festinatur et curritur, quia sine dubio creditur aliter eos in Christo uiuificari omnino non posse. qui autem non uiuificantur in Christo, restat, ut in ea condemnatione maneant, de qua dicit apostolus: Per unius delictum in omnes homines ad condemnationem. cui delicto obnoxios paruulos nasci
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑiꝰ tractatam. Ut sit ds̃ omiã in om̃ib pse ẽ. finis quẽ supͣ
cõmemorauit. cũ totũ pͥmo breuit̃ uellet cõdude. deinde
qͣsi m̃bratĩ explicare et ponere. Loquebat᷑ enĩ deresurrec¬
tione. ubi ait. initiũ xp̃c. de inde hii qͥ sũt xp̃i. inp̃sentia
ei. deinde finis. Ipse scilicet finis ẽ. ut sit ds̃ om̃a inom̃ibus.
Alit̾ enĩ dr̃ finis. qͥ ꝑtinet ad cõsũmationẽ. alit̃ qͥptinet ad

Expanded text:
is, quem superius commemoravit, cum totum primo breviter vellet concludere, deinde quasi membratim explicare et exponere. Loquebatur enim de resurrectione, ubi ait, Initium Christus; deinde ii qui sunt Christi in praesentia ejus; deinde finis. Ipse scilicet finis est, ut sit Deus omnia in omnibus. Aliter enim dicitur finis qui pertinet ad consummationem, aliter qui pertinet ad
Abbreviated transcription (Latin):
iuficabuntur : qr sicut in regno mortis. nemo sine adam:
ita in regno uitȩ nemo sine xp̃o. Sic̃ ꝑ adam om̃s peccato¬
in gr̃a fiunt filii dĩ. eq enim alio sensu dictum est¬
quam illo qđ dictum ẽ. ad co̾rintios. ꝑ hominẽ mors. et per
moriuntur .   et in xp̃o om̃s uiuificabuntur. Nemo qͥp¬
pe ambigit. Hoc ibi de corꝑe mortis dictum. qm̃ de resur¬
rectionẽ corꝑis magna apłi intentione questio uersabat᷑.
&ideo uidetur ibi depeccato tacuisse qr non erat quęstio
de iusticia. Hic aut̃ ad romanos utrumq posuit. et utrũq¬
in adam. iusticiam in xp̃o. et mortem in adam. uitam in¬
nasci ad duos homines ꝑtinent. Unum ad illum pͥmum

Expanded text:
uificabuntur, quia, sicut in regno mortis nemo sine Adam, ita in regno uitae nemo sine Christo, sicut per Adam omnes homiin gratia fiunt filii Dei. quam illo quo dictum est ad Corinthios: per hominem mors et permoriuntur, sic et in Christo omnes uiuificabuntur. nemo quippe ambigit hoc ibi de morte corporis dictum, quoniam de resurrectione corporis magna apostoli intentione quaestio uersabatur. et ideo uidetur ibi de peccato tacuisse, quia non erat quaestio de iustitia; hic autem ad Romanos utrumque posuit et utrumquin Adam, iustitiam in Christo et mortem in Adam, uitam innasci, ad duos homines pertinent: unum ad illum primum
Abbreviated transcription (Latin):
apłoꝵ et omĩum fidelium dispensatoꝵ tanti sacram̃ti. Hinc
eñi dicit. Siue gͦ ego siue illi. sic predicamꝰ et sic credidistis.
Non eñĩ om̃s illi ȩuangłm consscripserunt: s tam̃ om̃s eu̾głm¬
passionum dñi iħu xp̃i ꝓpͥe dicti sunt ęuangłiste. Nam et ip¬
sum nomen si queramꝰ quid latine interpretet᷑: bonꝰ nuntiꝰ
bonum annuntiat᷑ semꝑdici potest: ꝓpͥe tam̃ hoc uocabulũ
optinuit illa quam dixi. annuntiatio saluatoris. Si autẽ re¬

Expanded text:
apostolorum et omnium fidelium dispensatorum tanti sacramenti. hoc apostolorum et omnium fidelium dispensatorum tanti sacramenti. hoc enim alibi dicit: siue ergo ego siue illi; sic praedicamus et sic credidistis. non enim omnes illi euangelium conscripserunt, sed tamen omnes eusu Christi proprie dicti sunt euangelistae. nam et ipsum nomen si quaeramus quid latine interpretetur, bonus nuntibonum adnuntiatur, semper dici potest, proprie tamen hoc uocabulum obtinuit illa quam dixi adnuntiatio saluatoris. si autem
Abbreviated transcription (Latin):
priuatam tuam. Geritas nec mea sit ꝓpria. nec tua.
montiu sensionis et societas caritatis. Siqͥs aũt uellet aliud pre¬
dicare iam de suo predicaret ñ demedio. Et audi quid de illo
dicatur. ab ipso. qui emittit fontes in conuallibus. Qui loqui¬
tur mendatium : de suo loquitur. Itaq ñ acciꝑetur aliquis
mons ñ demedio. s de suo manans: ait apłs. Quisquis uobis
euangłiz auerit p̃ter quam qđ et accepistis anathema sit.
& uide quemad modum noluerit de monte p̾sumi: ne forde
mons discedat ab aquis ꝑmedium currentibus et aliqͥd ꝓpͥum
uelit in fluere licet sino ᷤᷤ & qͣntus mons dixit hoc. qͣm uber¬
rimȩ aquȩ fluebant de conualle eius tam̃ hoc uolebat. ut me¬
dius inter montes curreret. et ibi eẽt. fides certa ppłors qđ
inter se medium atq cõmune apłi retinebant.¬
Quod aut̃ erat apłi pauli ȩuangłm. hoc ętiam cȩteroꝵ

Expanded text:
privatum tuum. Veritas nec mea sit propria, nec tua, privatum tuum. Veritas nec mea sit propria, nec tua, d pax consensionis, et societas charitatis: si quis autem vellet aliud praedicare, jam de suo praedicaret, non de medio. Et audi quid de illo dicatur ab ipso qui emisit fontes in convallibus: «Qui loquitur mendacium, de suo loquitur» . Itaque ne acciperetur aliquis mons non de medio, sed de suo manans, ait Apostolus: «Quisquis vobis evangelizaverit praeterquam quod accepistis, anathema sit.» Et vide quemadmodum noluerit de monte praesumi: ne forte mons discedat ab aquis per medium currentibus, et aliquid proprium velit influere. «Licet si nos» Et quantus mons dixit hoc! quam uberrime aqua fluebat de convalle ejus! Tamen hoc volebat ut medios inter montes curreret, et ibi esset fides certa populorum, quod inter se medium atque commune Apostoli retinebantquod autem erat apostoli Pauli euangelium, hoc etiam ceterorum
Abbreviated transcription (Latin):
Nter medium montium inquit ꝑtransibunt aquȩ.
bunt predicationes uerbi ueritatis. Qtud est in ter
Rescõmunis unde om̃s ȩqualiter uiuunt. Media est..
nec attinet ad me. s nec ad te. nec ad me. Propt̾ea loqd¬
mur et sic de aliquib hominibus. Habent inter se pacẽ.
inter se fidem. habent in ter se caritatem. Sic certe di¬
cimus. quid ẽ. in ter se. ĩn medio sui. quid ẽ. in medio
sui : Communis est illis. Audi aquas inter medium
montium. qr communis ilł fides erat. nec quisq aqͣs
quasi ꝓpͥas et suas habebat. Si enim ñ sunt in medio.
quasi priuate sunt: et non
plublice fluunt.
Et ego habeo meam et illeł
habet suam. S
dicatio. At uero
in ter medium montium fluant aquȩ. au¬
di uocem montis. ds̃ inquit pacis det uob̃ id ipsum
saꝑe ininucem. & iterum. Ut id ipsum sapiatis om̃s :
et ñ sint in uobis scismata. Qđ sentio sentis: in medio
fluit aqua. Non habeo quasi priuatã meam: nec tu

Expanded text:
nter medium montium,» inquit, «pertransibunt aquae.» unt praedicationes verbi veritatis. Quid est, Inter Res communis, unde omnes aequaliter vivunt, media est, nec attinet ad me; sed nec attinet ad te, nec ad me. Propterea loquimur et sic de aliquibus hominibus: Habent inter se pacem, habent inter se fidem, habent inter se charitatem; sic certe dicimus. Quid est, inter se? In medio sui. Quid est, in medio sui? Commune est illis. Audi aquas inter medium montium. Quia communis illis fides erat, nec quisque aquas quasi proprias et suas habebat. Si enim non sunt in medio, quasi privatae sunt, non publice fluunt; et ego habeo meam, et ille habet suam, nondicatio. At vero ut inter medium montium fluant aqdi vocem montis: «Deus,» inquit, «pacis det vobis idipsum sapere in invicem» . Et iterum: «Ut idipsum sapiatis omnes, et non sint in vobis schismata» . Quod sentio, sentis; in medio fluit aqua: non habeo quasi privatum meum, nec tu
Abbreviated transcription (Latin):
apłs. tunc et ipse filiꝰ subiectꝰ erit ei. qͥ illi subiec̃ om̃a. Solec
circũ stantia script̾e illuminare sententiã : cũ ea que cutum
scripta sũt p̃sentẽ quęstionẽ contingentia diligenti discussio¬
ne tractant᷑. Inuenimꝰ itaq uentũ eẽ. adhuc locũ ut supͣdice¬
ret. Nunc aut̃. xp̃c resurrexit amortuis pͥmitiȩ dormientiũ.
Agebat enĩ de resurrectione mortuoꝵ. qđ in dño scđ̾m sus

Expanded text:
, Tunc et ipse Filius subjectus erit ei qui illi subjecit omnia. Solet circumstantia Scripturae illuminare sententiam, cum ea quae circa scripta sunt, praesentem quaestionem contingentia, diligenti discussione tractantur. Invenimus itaque ita ventum esse ad hunc locum, ut supra diceret, Nunc autem Christus surrexit a mortuis, primitiae dormientium. Agebat enim de resurrectione mortuorum, quod in
Abbreviated transcription (Latin):
telligi om̃a filio subiecisse sic̃ multis locis idẽ. dñs in eu̾głio cõ¬
mendat et p̃dicat. Non solũ ꝓpt̾ formã serui. s etiã ꝓpt̃ pͥn¬
cipium de qͦ ẽ. et de qͦ ęquał ẽ. ei. de qͦ est. Amat enĩ ad unum
pͥncipiũ referre om̃a tanqͣm imago eiꝰ. s in qͦ in habitat oĩs
plenitudo diuinitatis. Cum aũt subiecta fuerint ei omĩa.
tunc ipse filiꝰ subiectꝰ erit alli. qͥ sibi subiecit om̃a. Qui fili¬
testimoniũ. N enĩ posset eis error oboriri palliatꝰ nomine
xp̃iano: nisi de scripturis ñ in tellectis. Dicunt enĩ. Si eqͣł¬

Expanded text:
tis locis idem Dominus in Evangelio commendat et praedidicat, non solum propter formam servi, sed etiam propter principium de quo est, et quo aequalis est ei de quo est. Amat enim ad unum principium referre omnia, tanquam imago ejus, sed in quo inhabitat omnis plenitudo divinitatisqui ilmnibus. Non enim posset eis error oboriri palliatus nomine christiano, nisi de Scripturis non intellectis. Dicunt enim, Si aeq
Abbreviated transcription (Latin):
merita nr̃a dari : quandoquidem ñ solum nullis bonis. ue¬
rum ȩtiam multis meritis mał p̃cedentib uidemus datam.
et cotidie uidemꝰ dari.S plane cum data fuerit. incipiunt
eẽ. merita nr̃a bona: ꝑ illam tam̃. Nam si se illa subtraxerit.
cadit homo ñ erectus. s p̃cipitatus libero arbitrio. Qua ꝓpter
neqͣndo cepit homo hab̾e meritabona. sibi debet tribuere
illa: s deo cui dr̃ inpsalmo. Ad uitor m̃s esto nederelinquas

Expanded text:
merita nostra dari, quandoquidem non solum nullis bonis, verum etiam multis meritis malis praecedentibus videmus datam, et quotidie videmus dari. Sed plane cum data fuerit, incipiunt esse etiam merita nostra bona, per illam tamen. Nam si se illa subtraxerit, cadit homo, non erectus, sed praecipitatus libero arbitrio. Quapropter nec quando coeperit homo habere merita bona sibi debet tribuere illa, sed Deo, qui dicitur: « Adjutor meus esto, ne derelinquas
Abbreviated transcription (Latin):
resurrectio mortuoꝵ: Noli festinare. Sequitur et dicit.
Sicut enĩ in adam om̃s moriuntur: sic et inxp̃o om̃s uiuifi¬
cabuntur. qui ꝑtinent ad adam: Om̃s qui nati sunt de adam.
Qui ad xp̃m : Om̃s qui renati sunt ꝑ xp̃m. Quare om̃s in
peccato : quia nemo natus ẽ. p̃ter adam. Ut aũt nascerent᷑
ex adam necessitatis fuit. exdamnatione. Nasci ꝑ xp̃m uolun
runt nati sunt ex adam. Om̃s tam̃ qui exadam. cũ pecca
in illo. Ham inse si interroges: adam sunt. In illo si in t̾roges
duce peccati uenit. s tam̃ uenit cum carne mortali. Mors
peccati. Homo et homo. s ille ñ nͥ homo. iste ds̃ et homo.
Ille homo peccati: istȩ tusticiȩ. Mortuus es in adam resur
bit uincłm peccati. qr mortem tuam aeternam. occidit mors

Expanded text:
 sequitur, et dicit: Sicut enim in Adam omnes moriuntur, sic et in Christo omnes vivificabuntur . Qui pertinent ad Adam? Omnes qui nati sunt de Adam. Qui ad Christum? Omnes qui nati sunt per Christum. Quare omnes in peccato? Quia nemo natus est praeter Adam. Ut autem nascerentur ex Adam, necessitatis fuit ex damnatione: nasci per Christum,runt, nati sunt ex Adam. Omnes tamen qui ex Adam, cum peccain illo. Nam in se si interroges, Adam sunt: in illo si interroges, duce peccati venit: sed tamen venit cum carne mortali. 13. Mors et. Homo, et homo: sed ille, nonnisi homo; iste, Deus homo. Ille homo peccati, iste justitiae. Mortuus es in Adam, resurbit vinculum peccati; quia mortem tuam aeternam occidit mors
Abbreviated transcription (Latin):
iħii. ltem merita sua s mala. cõmemorans dicit. fuimꝰ
et nos stulti aliqͣndo et increduli. errantes. seruientes
desideriis et uoluptatib uariis. in malitia et in iudia
agentes. abominabiles. in uicẽ odio habentes. Quid isti ᷤᷤ
tam malis meritis. nisi pęna utiq debebatur: S deo
reddente bona ꝓmalis. ꝑ gãm quȩ non scđm mertta
nr̃a datur. factum ẽ. qđ deinde subiungit et dicit. Cum autẽ
benignitas et humanitas illuxit saluatoris nr̃i dĩ: non exoꝑib
iusticiȩ quȩ fecimꝰ nos: s scđm suam miscdiam saluos nos fe¬

Expanded text:
. Item merita sua, sed mala commemorans dicit: Fuimus enim stulti et nos aliquando et increduli, errantes, servientes desideriis et voluptatibus variis, in malitia et invidia agentes, abominabiles, invicem odio habentes. Quid istis tam malis meritis nisi poena utique debebatur? Sed Deo reddente bona pro malis, per gratiam quae non secundum merita nostra datur, factum est quod deinde subjungit et dicit: « Cum autem benignitas et humanitas illuxit Salvatoris nostri Dei, non ex operibus justitiae quae fecimus nos
Abbreviated transcription (Latin):
nẽq cdlarescat: qđ nũc afidelib credit᷑ et ab infidelib ñ pu¬
tatur. Euacuabit aut̃ omnẽ pͥncipatum et potestatem mani¬
festando utiq regnũ patͥs. ut om̃ib notũ sit. nullũ pͥncipa¬
tuum et potestatũ. siue cęlestiũ. siue t̾restrium. ꝑse habuis
solum ut sint uerũ ętiam ut ordinata sint. In illa enĩ ma¬
nifestatione. nulli spes aliqͣ remanebit. in qͦ quã pͥncipe.
aut in quoqͣm homine qđ etiam nunc ꝓpħa canit. bonũ ẽ.
sꝑare in dño. qͣm sꝑare inpͥncipib ut ista meditatione. a¬
nima iam in regnũ patͥs assurgat. nec cuiꝰqͣm potestatẽ
p̃t̃ illũ magni faciens nec sua sibi ipse ꝑniciosissime blan¬

Expanded text:
nemque clarescat, quod nunc a fidelibus creditur et ab infidelibus non putatur. Evacuabit autem omnem principatum et potestatem, manifestando utique regnum Patris, ut omnibus notum sit, nullum principum et potestatum, sive coelestium, sive terressolum ut sint, sed etiam ut ordinata sint. In illa manifestatione nulli spes aliqua remanebit in quoquam principe, vel in quoquam homine. Quod etiam Propheta canit: « Bonum est sperare in Domino quam sperare in principibus , » ut ista meditatione anima jam in regno Patris assurgat, nec cujusquam potestatem praeter illum magnificans, nec de sua sibiipsi perniciosissime blan
Abbreviated transcription (Latin):
luuiam uoluntariam segregans ds̃. hereditati suȩ. et enim
infirmata ẽ. tu uero ꝑfecisti eam. qi pluuiam uoluntariã
segregasti. ñ attendens hominum merita. s tuam grãm et
miscdiam. Infirmata est gͦ ipsa bereditas: et agnouit se in¬
furmam in se. ut firma eẽt. inte. Non firmaretur. nisi infir¬
maretur. ut abste inte ꝑficeretur. Uide huiꝰ hereditatis por

Expanded text:
 voluntariam segregans Deus haereditati suae: etenim infirmata est; tu vero perfecisti eam . Quia pluviam voluntariam segregasti, non attendens hominum merita, sed tuam gratiam et misericordiam. Infirmata est ergo ipsa haereditas, et agnovit se infirmam in se, ut firma esset in te. Non firmaretur, si non infirmaretur, ut abs te in te perficeretur. CAPUT V.
Abbreviated transcription (Latin):
ȩqͣlis ẽ. patri: ꝓcul dubio impii non uidebunt. ħenĩ sunt
mundi cordes. Beati enĩ mundi cordes qm̃ ipsi dm̃ uidebũt.
Et ipsa uisio ẽ. facie ad faciem. quȩ sũmũ p̃miũ ꝓmittitur
iustis. et ipsa fiet cũ tradidit regnum dõ et patri. In quo
et suȩ formȩ uisionẽ uult in telligi subiecta dõ uniu̾sa cre¬
hanc et ipse filius tunc subiectꝰ illi erit qui sibi subiecit
et cõuertent᷑ ad dñm: uniu̾si fines t̾rȩ. Q ad orabunt in
cõspectu eiꝰ uniusȩ patriȩ gentium. Qm̃ dñi est regnum
et ipse dñabit᷑ gentium. Ille irrisus. ille crucifixus. ille
derelictus. Hoc regnum adquirit. et tͣdet infinem dõ
et patͥ. ñ ut ipse amittat. s ut qđ infide seminauit cum
uenit minor patre. hoc ꝑducat ad speciẽ. in qua eqͣlis

Expanded text:
aequalis est patri, procul dubio impii non uidebunt. non enim sunt aequalis est patri, procul dubio impii non uidebunt. non enim sunt mundicordes; beati enim mundicordes, quoniam ipsi deum uidebunt. et ipsa uisio est faciem ad faciem, quae summum praemium promittitur iustis, et ipsa fiet, cum tradet deo regnum et patri. in quo et suae formae uisionem uult intellegi, subiecta deo uniuersa crehanc et ipse filius tunc subiectus illi erit, qui ei subiecit et adorabunt in conspectu eius uniuersae patriae gentium, quoniam domini est regnum et ipse dominabitur gentium. ille inrisus, ille crucifixus, ille derelictus hoc regnum adquirit et tradet in fine deo et patri, non ut ipse amittat, sed, quod in fide seminauit, cum uenit minor patre, hoc perducat ad speciem, in qua aequalis
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm diu gauidium nr̃m in sp̾e ẽ. Spes aut̃ quȩ iudetur¬
non est spes. Qd enim uidet quis quid sꝑat: Si aut̃ qđ non
uidemꝰ sꝑamꝰ. ꝑpatientiam expectamus. quo adusq rex in
recubitu suo ẽ. Tunc erit qđ scriptum ẽ. Ad implebis me lȩtici¬
a.cum uultu tuo. Illa leticia nichil amplius requiretur.:
qr nec erit quid amplius requirat᷑. Tradet itaq regnũ dõ et
ducet credentes ad contẽplationẽ dĩ ubi ẽ. finis om̃ium bo¬
narum actionũ. et requies sempit̾na. et gaudium qđ ñ au¬
feret᷑ a nob̾. Cum ergo tradiderit regnum dõ et patri. id est¬
cum credentes et uiuentes exfide ꝓquib nunc mediator
in terpellat. ꝑduxerit ad contemplationẽ cui ꝑcipiende
suspiramꝰ et gemimꝰ. et tͣnsierit labor et gemitꝰ. iam non int̃¬
pellabit ꝓnob̾. tradito regnodõ et patri. fideles quippe eiꝰ¬
est patri. ñ iam rogabit patrem ꝓ eis. Ipse enĩ inquit pat̃.
amat uos. Ex hoc enĩ rogat : quominor ẽ. patre. Quo uero

Expanded text:
deturnon est spes: quod enim videt quis, quid sperat? Si autem quod non videmus speramus, per patientiam exspectamus , quoadusque rex in recubitu suo est. Tunc erit quod scriptum est: Adimplebis me laetitia cum vultu tuo . Illa laetitia nihil amplius requiretur; quia nec erit quod amplius requiratur. quoniam perducet credentes ad contemplationem Dei, ubi est finis omnium bonarum actionum, et requies sempiterna, et gaudium quod non auferetur a nobis. cum credentes et viventes ex fide, pro quibus nunc mediator interpellat, perduxerit ad contemplationem, cui percipiendae suspiramus et gemimus, et transierit labor et gemitus, jam non interpellabit pro nobis tradito regnoest patri, non iam rogabit patrem pro eis; ipse enim, inquit, pater amat uos. ex hoc enim rogat, quo minor est patre; quo uero
Abbreviated transcription (Latin):
nem qđ nos sumus. uidemus ut cumq a quo facti sumꝰ.
tanquam ꝑspeculum. Hoc significat etiam illud. qđ ait
idem apłs. Nos autem reuelata facie głam dñi speculan¬
tes. in eandem imaginem tranfformamur. agła ĩ głam¬

Expanded text:
nem hanc quod nos sumus, videremus utcumque a quo facti sumus, nem hanc quod nos sumus, videremus utcumque a quo facti sumus, tanquam per speculum. Hoc significat etiam illud quod ait idem apostolus: Nos autem revelata facie gloriam Domini speculantes, in eamdem imaginem transformamur de g
Abbreviated transcription (Latin):
uulus cogitabam. Cum aũt factus sum uir. quȩ paruuli
erant deposui. Cur aũt hoc dixerit consequenter osten¬
dens. U idemus inquit nunc ꝑspeculum in enigmate.
tunc autem facie ad faciem. Nunc cognosco exparte tc̃
autem cognoscam sicut et cognitus sum. Mirificata ẽ.
scientia tua ex me in ualuit nec pot̃o ad illam. Ex me
quippe intelligo quam sit mirabilis ⁊ in comp̾hensibilis
scientia tua qua me fecisti quando nec me ipsũ cõp̃hen¬
dere ualeo: quem fecisti. Et tamen in meditatione mea exardes¬
cet ignis: ⁊ queram faciem tuam semꝑ. Incorporalem substan
tiam scio eẽ. sapientiam. ⁊ lumen eẽ. in quo uidentur quę
ocłis carnalib non uidentur. Et tamen uir tantus tamq
sp̃italis. uidemus nunc inquit ꝑ speculum in enigmate.
tunc aũt facię ad faciem. Quale sit ⁊ qđ sit hoc speculum
si queramus ꝓfecto illud occurrit qđ inspeculo nͥ unag
non cernitur. Hoc gͦ fac̾e conati sumus ut ꝑ hanc unagi¬

Expanded text:
uulus cogitabam; cum autem factus sum uiri, quae paruuli erant deposui. cur autem hoc dixerit consequenter ostendens: ui d emus, inquit, nunc per s peculum in enigmate, tunc autem facie ad faciem; nunc scio ex parle, tunc autem cognosscientia tua ex me. Invaluit, et non potero ad illam. Ex me quippe intescientia tua qua me fecisti, quando nec meipsum comprehendere valeo quem fecisti: et tamen in meditatione mea exardescit ignis, ut quaeram faciem tuam semper. » CAPtiam scio esse sapientiam, et lumen esse in quo videntur quae oculis carnalibus non videntur: et tamen vir tantus tamque spiritualis, Videmus nunc, inquit, per speculum in aenigmate, tunc autem facie ad faciem . Quale sit et quod sit hoc speculum si quaeramusnon cernitur. Hoc ergo facere conati sumus, ut per imagi
Abbreviated transcription (Latin):
Putat enim ante apłos non fuisse ꝓpħas. nesciens cos
ꝓpħas. illic cõmemoratos eẽ. ab apło. qui post xp̃i
aduentum fuerunt. Quos qui uult nosse. actus apło¬
rum legat. Et illud qđ ait adcorinthios. Pro̾hȩ
aut̃ duo uł tres loquantur. Si aut̃ non fuerunt
ꝓpħȩ ante apłos. qui erant illi ꝑ quos dñs ante pro¬
misit eũglium de filio qui factus ẽ. ei ex semine da

Expanded text:
Putat enim ante Apostolos non fuisse Prophetas, nesciens eos Prophetas illic commemoratos esse ab Apostolo, qui post Christi adventum fuerunt. Quos qui vult nosse, Actus Apostolorum legat, et illud quod ait ad Corinthios, Prophetae autem duo aut tres loquantur . Si autem non fuerunt Prophetae ante Apostolos, qui erant illi per quos Deus ante promisit Evangelium de Fi
Abbreviated transcription (Latin):
corpus meum ita ut ardeam. caritatẽ aũt non habeao
nichil michi ꝓd ẽ. Quanta ẽ. gͦ caritas. quȩ  desit frustra
habentur cȩt᷑a. Si ad sit. habentur om̃a . tamen caritatẽ
laudans apłs paulus copiosissime atq uberrime minus
de illa dix̃. Quam qđ ait breuit̾ apłs ioħs. Neq enim¬

Expanded text:
 ut ardeam, charitatem autem non habeam, nihil mihi prodest » . Quanta est ergo charitas, quae si desit, frustra habentur caetera; si adsit, recte habentur omnia? Tamen charitatem laudans apostolus Paulus copiosissime atque uberrime, minus de illa dixit quam quod ait breviter apostolus Joan
Abbreviated transcription (Latin):
et patri. ñ separatur ipse. qr simul cũ patre unꝰ ẽ. ds. quid
ad speciẽ. quam uisionẽ dic̃. idẽ apłs facie ad faciem. Ita
dictum ẽ. cum tradiderit regnum dõ et patͥ. ac sic diceret᷑.¬

Expanded text:
et Patri, non separatur ipse; quia simul cum Patre unus Deus et Patri, non separatur ipse; quia simul cum Patre unus Deus ad speciem, quam visionem dicit idem Apostolus, Facie ad faciem: ita dictum est: Cum tradiderit regnum Deo et Patri, ac si diceret
Abbreviated transcription (Latin):
inp̃sentia eiꝰ. deinde finis cũ tradidit regnũ dõ et patri.
idẽ. quos redemit sanguine suo. tͣdidit contẽplando ȩtiã
patͥ suo. hoc ẽ. regnũ regnũ cęloꝵ de quo dr̃. Simile ẽ. reg¬
num cęloꝵ homini seminanti bonum sem̃ in agro suo. Bonũ
aut̃ sem̃: hii sunt filii regni. qui et si nunc habent ꝑmixta
tizania. mittet infinẽ infinẽ ipse rex angłos. et colligent
de regno eiꝰ. om̃a scandala. Tunc iusti fulgebunt sic̃ solin
regno patris. sui. Regnum fulgebit in regno: cum regno
uenerit regnum. Qđ nunc oramꝰ. et dicimus. ueniat reg¬
nifestum regnum eiꝰ. qͣndo erit aꝑta claritas scõꝵ eiꝰ. post¬
ueronimũ Cum tradiderit regnum deo et patri. Uñ etiã ipse. Uenite
benedicti patris mei ꝑcipite regnum qđ uob̃ paratum ẽ.
abinitio mundi. Nec sic arbitrem᷑ xp̃m regnum tͣdi
turum dõ patri. ut adimat fibi. Nam et hoc quidam ua¬
mloqui crediderunt. Cum enĩ dr̃ tradiderit regnum dõ

Expanded text:
ejus: deinde finis, cum tradiderit regnum Deo et Patri ; id est, quos redemit sanguine suo, tradiderit contemplando etiam Patri suo. Hoc est regnum coelorum, de quo dicitur, Simile est regnum coelorum homini seminanti bonum semen in agro suo. Bonum autem semen, hi sunt filii regni: qui etsi nunc habent permixta zizania, mittet in fine rex ipse Angelos suos, et colligent de regno ejus omnia scandala. Tunc justi fulgebunt sicut sol in regno Patris sui . Regnum fulgebit in regno, cum regno venerit regnum, quod nunc oramus, et dicimus, Veniat regnifestum regnum ejus, quando aperta erit claritas sanctorum ejus post: Cum tradiderit regnum Deo et Patri . Unde etiam ipse ait: Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab initio mundi rum regnum Deo et Patri, ut adimat sibi. Nam et hoc quidam vaniloqui crediderunt. Cum enim dicitur, tradiderit regnum Deo
Abbreviated transcription (Latin):
odealbata ascendens. ⁊ in cumbens suꝑ frat̾uelem tuum
qm̃ cuius lumine illustraris ut candeas. cius adiutorio ful¬
citis ne cadas. O quam bene tibi cantatur in illo cantico canti¬
non comꝑdit cum impiis animam tuam. ipsa discernit.
causam tuam. ⁊ sic̃ mors ualida ẽ. ⁊ indeliciis tuis ẽ. Quam
mirandi generis mors ẽ. cui parum fuit non ẽẽ. inpęnis
nisi ẽẽt. insuꝑ indeliciis. Ecce accipit sacramentum nati¬
uitatis homo. Baptiratus sacramentum habet.⁊ magnum sa¬
cramentum. diuinum scm in effabile. Consida quale. ut
nouum hominem faciat dunissione⁊ omnium peccato¬
dicat natum ex dõ. S habeo inquit sacramentum. Au¬
di apłm. Si sciam om̃a sacramenta ⁊ habeam omnem
fidem ita ut montes transferam. caritatem aut̃ ñ habeã:
ita ut montes transferam caritatem aut̃ non habeam ni¬
chil sum. Se dix̃ nicħ ẽẽ. si non habeat caritatem. non

Expanded text:
o dealbata ascendens, et incumbens super fratruelem tuum, o dealbata ascendens, et incumbens super fratruelem tuum, quoniam cujus lumine illustraris ut candeas, ejus adjutorio fulciris ne cadas! o quam bene tibi cantatur in illo Cantico cantinon comperdit cum impiis animam tuam. Ipsa non discernit causam tuam, et sicut mors valida est, et in deliciis tuis est. Quam mirandi generis mors est, cui parum fuit non esse in poenis, idete quid dicam. Ecce accepit Sacramentum nativitatis homo baptizatus; Sacramentum habet, et magnum Sacramentum, divinum, sanctum, ineffabile. Considera quale: ut novum hominem faciat dimissione omnium peccatodicat natum ex Deo. Sed habeo, inquit, sacramentum. Audi Apostolum: Si sciam omnia sacramenta, et habeam omnem fidem, ita ut montes transferam, charitatem autem non habeam, ita ut montes transferam, caritatem autem non habeam, nihil sum. se dixit nihil esse, si non habeat caritatem, non
Abbreviated transcription (Latin):
incordib nr̃is dĩ caritas. ꝑ quem nos tota in habitet trini¬
nitas. Quo cuta rectissime sp̃s sc̃s cum sit ds̃ uocatur etiam do
num dĩ. Quod donum ꝓpriȩ quid nisi caritas intelligenda ẽ.
quȩ ꝑducit ad dm̃. ⁊ sine qua qđ libet aliud dĩ donum non
ꝑducit ad dm̃: Et si habuero ꝓphetiam ⁊ nouerun mistesẽ
om̃s qr mei discipłi estis: si dilectionem habueritis ininuicẽ.
anquam diceret. alia munera mea habent uob̃cum etiam
non mei. non solum naturam. uitam. sensum. rationem.
⁊ eam salutem quȩ hominib pecoribusq communis est
uerum etiam linguas. sacramenta. ꝓphetiam. scientiam. fidẽ.
distributionem rerum suarum pauꝑib ⁊ traditionẽ corpo
crepant. nichil sunt. nichil eis ꝓd ẽ. Non gͦ in illis quam uis
munerib meis quȩ hab̾e possunt etiam non discipłi mei
s in hoc cognoscent om̃s qi discipłi mei estis. si dilectionẽ
habueritis in inuicem. Osponsa xp̃i pulchra int̾ mulieres.

Expanded text:
in cordibus nostris dei caritas, per quam nos tota inhabitat trinitas. quocirca rectissime spiritus sanctus, cum sit deus, uocatur etiam dei donum. quod donum proprie quid nisi caritas intellegenda est, quae perducit ad deum et sine qua quodlibet aliud dei donum non perducit ad deum? uia mei discipuli estis, si dilectionem habueritis in invicem: tanquam diceret, Alia munera mea habent vobiscum etiam non mei, non solum naturam, vitam, sensum, rationem, et eam salutem quae hominibus pecoribusque communis est; verum etiam linguas, Sacramenta, prophetiam, scientiam, fidem, distributionem rerum suarum pauperibus, et traditionem corpocrepant, nihil sunt, nihil eis prodest . Non ergo in illis quamvis bonis muneribus meis, quae habere possunt etiam non discipuli mei, sed in hoc cognoscent omnes quia discipuli mei estis, si dilectionem habueritis in invicem. O sponsa Christi, pulchra inter mulieres!