comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
efectꝰ soł ac lune uesptinos. orientis in¬
colȩ ñ sentiunt. nec matutinos ad occa¬
sũ habitantes: obstante globo t̾rarũ. Neq enĩ
nor aut dies ꝗͣuis eadẽ toto orbe simulc̃: ob¬
positu globi noctẽ. aut abitu diẽ afferente.
Temꝑe it alexandri magni luna defec iu ara¬
bia. hoca noctis scda: eadẽq in sicilia eroriens.
Et soł defectũ qͥfuit u ipsanio ⁊ fontegio ꝯsulib
pͥdie kł mai: cãpania hora diei int̾ septima q
mutationẽ. aut pestillentiã. aut bella. ł uentos
estusue portendentes qͣꝵ alie mouent᷑ erran¬
trũ mͦ. alie ĩ mobiles herent. Gm̃s ferme sub
ipso sept̾etone. aut aliqͣ eiꝰ parte ñ cerca: s ma¬
xime in candida. qͦ lactei circłi nom̃ accepit.
Breuissimũ qͦ cerñent᷑ spaciũ .uii. dierũ anno¬
tatũ ÷: longissimũ. lxxx. Spargunt᷑ aliqͣndo
ꝙ errantib stelł cet̾isq cͥnes: s cometes ñꝙͣ. in
tẽpestatũ capax. Ubi &̃ potestates aerie suꝑ¬

Expanded text:
efectus solis ac lunae vespertinos orientis inon sentiunt, nec matutinos ad occasum habitantesobstante globo terrarum. Neque enim nox aut dies, quamvis eadem, toto orbe simul est, oppositu globi noctem aut ambitu diem afferente. Tempore enim Alexandri Magni luna defecit in Arabia hora noctis secunda, eademque in Sicilia exoriens. Et solis defectum, qui fuit Ipsanio et Fonteio Conss. pridie Kal. Maii, Campania hora diei inter septimam et mutationem, aut pestilentiam, aut bella, vel ventos, aestusve portendentes. Quarum aliae moventur errantium modo, aliae immobiles haerent. Omnes ferme sub ipso septentrione, aliqua ejus parte non certa, sed maxime in candida, quem lactei circuli nomen accepit. Brevissimum quo cernerentur spatium septem dierum annotatum est, longissimum LXXX. Sparguntur aliquando et errantibus stellis caeterisque crines, sed cometes nunquam in et tempestatum capax. Ubi etiam potestates aereae sup
Abbreviated transcription (Latin):
ati ii grandines. alia flatꝰ. alio teporis.
ania uaporis. alia roris. alia frigoris. Nec
feri fiunt: s ⁊ qͤdã fixa polo cũ erranti¬
ũ fuerint acoessu ł radiis im pulsa ut
succle infronte tauri. qͥs obid greci plu¬
uio noĩe hyades appellant. qͥn ⁊ sua sp̃o¬
te qͦdã statutisq tẽꝑib ut hedor ex or

Expanded text:
ati in grandines. Alia flatus teporis, ati in grandines. Alia flatus teporis, alia vaporis, alia roris, alia frigoris. Nec feri fiunt, sed et quaedam fixa polo, cum errantium fuerint accessu vel radiis impul a, ut Succulae in fronte Tauri, quas ob id Graeci pluvio nomine Hyadas appellant. Quin et sua sponte quaedam, statutisque temporibus, ut haedor
Abbreviated transcription (Latin):
t̃m positis. habent᷑ eqͣlia. Nam sub aqͥlo¬
ne degentib brumał dies breuor. ⁊ sol¬
sticiał ꝓlixior ortũ decasũq dilatans. a¬
lias plagas angͦtat. Ita apd̾ australes utͣ¬
q p̃fata dies moderatior. supͣ dictã diũ¬
sitatẽ ĩ nuitat. licoe ubiq sosticiali exor.¬
tui brumał occasus ex eade̾ linea respon¬
deat. Nam ⁊ cunctis erortib solis. eodẽ
nͦi post totidẽ sẽꝑ m̃ses congruit occasꝰ.
loco fixe ⁊ ñ stante mundo uage ferri
dicunt᷑. exceptis his q̃ planate id ÷ erran¬
tes uocant᷑. easq diei aduentu celari.
nec unꝗͣ celo decid̾e. fulgor pleni lunii
⁊ soł ꝓbat deliqͥum: ꝙͣ. uis uideamꝰ ignicu¬
los ex ethere lapsos portari uenti. uagi¬
ꝙ lum̃ syd̾is imitari. trucib erto coori¬
entib uentis. Sr d̾a aut̃ alia st̃ in liqͦrẽ
soluti humoris fecunda. alia concreti ut
pruinas. aut coacti in niues. aut glati¬

Expanded text:
terrae positis habentur aequalia. Nam sub Aquiloterrae positis habentur aequalia. Nam sub Aquilone degentibus brumalis dies brevior, et solstitialis prolixior, ortum occasumque dilatans, alias plagas angustat. Item apud Australes utraque praefata dies moderatior, supradictam diversitatem immutat, licet ubique solstitiali exortui brumalis occasus ex eadem linea respondeat. Nam et cunctis exortibus solis eodem modo post sex semper menses congruit occasus.loco fixae, et non stante mundo, vagae ferri dicuntur, exceptis iis quae planetae, id est errantes, vocantur, easque diei adventu celari, nec unquam coelo decidere, fulgor plenilunii, et solis probat deliquium. Quamvis videamus igniculos ex aethere lapsos portari ventis, vagique lumen sideris imitari, trucibus cito coorientibus ventis. Sidera autem alia sunt in liquorem soluti humoris fecunda, alia concreti in pruinas, aut coacti in nives, aut glaci
Abbreviated transcription (Latin):
septentrionał frigore in habilis. cuiꝰ sy d̾a no¬
bis nunꝗͣ. occidt᷑. Scd̾s solsticiał a parte signi¬
feri excelsissima. nob ad septentͥonalẽ plagã
u̾sus. tẽꝑatꝰ. habitabilis. Terciꝰ eqͥnoctialis me¬
dio ambitu signiferi orb̾ incedens. torridus
in habitabił. E uartꝰ brumał a parte hu¬
millima signiferi. ad astrinũ polũ u̾sus. tẽ¬
ꝑatꝰ habitabił. Quintꝰ austrał circa ũtic̃e au¬
strinũ qͥ t̾ra tegit᷑. frigore in habitabił. T rx̾
autẽ medii cͥculi in eqͣlitates tẽpoꝵ disting¬
uunt. cũ sol hũe solsticio illũ eqͥnoctio ⁊̃¬
ciũ bruma teneat. Extremi enĩ sẽꝑ sole ca¬
rent unde ꝙ a thile in sula uniꝰ diei naui¬
gatione ad aqͥlone: mare conge latũ in
orientał abexortu solsticiali adbru¬
malẽ austrał inde ad occasũ brumalẽ. oc¬
cidentał ex hinc usq ad solsticialẽ. porro
septentonał aboccasu solsticiali usq ad ex

Expanded text:
septentrionalis, frigore inhabitabilis, cujus sidera noseptentrionalis, frigore inhabitabilis, cujus sidera nobis nunquam occidunt. Secundus solstitialis, a parte signiferi excelsissima, nobis ad septentrionalem plagam versus temperatus, habitabilis. Tertius aequinoctialis, medio ambitu signiferi orbis incedens, torridus, inhabitabilis. Quartus brumalis, a parte humillima signiferi ad Austrinum polum versus, temperatus, habitabilis. Quintus Australis, circa verticem Austrinum, qui terra tegitur, frigore inhabitabilis. Tres autem medii circuli inaequalitates temporum distinguunt, cum sol hunc solstitio, illum aequinoctio, tertium bruma teneat. Extremi enim semper sole carent. Unde et a Thule insula unius diei navigatione ad Aquilonem mare congelatum inveOrientalis ab exortu solstitiali ad brumalem; Australis inde ad occasum brumalem; Occidentalis ex hinc usque ad solstitialem; porro Septentrionalis ab occasu solstitiali usque ad ex
Abbreviated transcription (Latin):
busq ꝓrimis sublimioia credunt᷑. eadẽq
dim̾sa longinqͥs. Ut ꝙ nũc sublimis in deiee¬
ta positis uidet᷑. Hic u̾tex: sic in illa t̾re de¬
uexitate tͥnsgressis illa se attollunt. residen¬
tib qͥ hic excelsa fuerant. opponente se con-¬
tra medios uisꝰ globo t̾rarũ. Adõ ut septen¬
tones que nob̾ aũtice pendent. in qͥb dã in¬
die locis. xu. tantũ in anno dieb appareaũ:
diseretũ t̾mino. & eqͣlib undiq spacis
collocatũ. uͥtutes contino angłicaᷤ: que ad
nos exeuntes etherea sͥ corpora sumunt. ut
deponunt. Hoc ds aqͥs glatialib tẽ ꝑauit. ne
in feriora succend̾ce elem̃ta. De hinc inferiꝰ
celũ ñ uni formi s multiplici motu solidaut.
sꝑualib humiliores. s tñ oĩ creat᷑a
corꝑali suꝑiores. qͥdã ad inundatiõem dilu¬
uii seruatas. alii uͦ rectꝰ ad igne̾ siłm tem¬
pandũ suspensas affirmant. de circłis nu
aut caloris in habitabiles existunt. Primꝰ est

Expanded text:
ibusque proximis sublimiora creduntur, eademque demersa longinquis, utque nunc sublimis in dejectu positis videtur hic vertex, sic in illa terrae devexitate transgressis illa se attollunt, residentibus quae hic excelsa fuerant, opponente se contra medios visus globo terrarum, adeo ut septentriones, quae nobis a vertice pendent, in quibusdam Indiae locis quindecim tantum in anno diebus appareant. discretum termino, et aequalibus undique spatiis collocatum virtutes continet angelicas; quae ad nos exeuntes, aetherea sibi corpora sumunt, ut deponunt. Hoc Deus aquis glacialibus temperavit, ne inferiora succenderet elementa. Dehinc inferius coelum non uniformi, sed multiplici motu solidavit, spiritualibus humiliores, sed tamen omni creatura corporali superiores, quidam ad inundationem diluvii servatas, alii vero rectius ad ignem siderum temperandum suspensas affirmant. CAPUT IX. De qaut caloris inhabitabiles existunt. Primus est
Abbreviated transcription (Latin):
in minute st̃ aqͦ. Utux uͦ in nube ᷤ uen¬
t limphata eqͦͣta collegerat. An illa su¬
ꝑni firmam̃ti spaciũ resũpserat. ꝓcer¬
to eruoiti ud̾int. Aqͦ aũ ille qͦ de a¬
byssi fontib diruptis largit̃ defluxert̃. ꝑ
easd̃e uias unde uen̾ant. rursũ dñieo
i ussu remeabãt. S ⁊ nob̾ cõmunis qͤͣstio
inhis renascit᷑. qͦ ĩ reliqͥs uelud eurata
uidebat᷑. si qͣndo in undaũant: qͣ qͣd̃ spaci¬
ũ relinqbant:  si ħ ñ hũerant. ꝙͣdo reũ
seft̃ qͥd ĩ plebant: Cet̾i hanc qͣstioñẽ ita
disser̃t. qd̾ mare t̾e dĩ iussu de suo modo
consueto ꝑ illorꝵ fontiũ aꝑtionẽ creseere ꝙ
ult metas suas in undationẽ iusolita ꝑ cũc¬
ta t̾re spacia tͥnsiuidare potuerat.⁊ in se
it̾um qd̃ amserat resum̾e. ł &̃ inspaciũ
t̃re deportare qd̃ ad iuferiores aqͣs ꝑtine¬

Expanded text:
diminutae sunt aquae . Utrum vero in nubes ventus lymphata aequora collegerat, an illa superni firmamenti spatium resumpserat, pro certo eruditi viderint. Aquae autem illae quae de abyssi fontibus disruptis largiter defluxerunt, per easdem vias unde venerant, rursum dominico jussu remeabant. Sed adhuc nobis communis quaestio in his renascitur, quae in reliquis velut curata videbatur: Si, quando inundaverant, aliquod spatium relinquebant; et si nsunt quid implebant? Caeteri hanc quaestionem ita disserunt, quod mare tunc Dei jussu de suo modo consueto, per illorum fontium apertionem crescere, et ultra metas suas inundatione insolita per cuncta terrae spatia transundare poterat, et in se iterum quod amiserat resumere, vel etiam in spatium terrae deportare, quod ad inferiores aquas pertine
Abbreviated transcription (Latin):
dicentes eusebiũ cũ hãc sententiã in hrsto¬
ria eccłastica poñet. diẽ ꝓdie in uitasse:
⁊ qd̾ cet̾a bene ac philosophice posita uid it
serat ꝙ̃ ind̾et hystorũs. S si eusebiꝰ t̾a cir-¬
cũspectꝰ sermone ⁊ sensu scͥptor. in tm̃ lau¬
dis alioeũ potuit ẽe cupidꝰ. uͥ eoꝵ scͥpt᷑is
de flagrans. ea q̃ ñ dixerant illoᷤ dixisse
fix̾int. nec foͬmidarit argui. pꝰꝗͣ. lecctoreᷤᷤ
sui ad integͣ eoꝵ opuscła ꝑuenissent.¬
atq ea q̾ipse de iis assũpserat. in suiᷤ aue-¬
torib alit̾ posita offendisent: mirũ si uie-¬
torẽ cuiꝰ dicta posuimꝰ uirũ equȩ erudi¬
tioi̾s eximie tał in postura latuit. qͥalio
in oꝑe seͥbens de pascha hanc xandẽ sen¬
tentrã a natholii de hystoria eccłastica qͣsi
iure laudabilẽ ac memorabise assumens
uͥ opertunũ rebat᷑ inseruit. scͥbens ⁊ ipse

Expanded text:
dicentes Eusebium, cum hanc sententiam in historia ecclesiastica poneret, diem pro die mutasse, et quod caetera bene ac philosophice posita videretserat, suis inderet nistoriis. Sed mirum si Eusebius tam circumspectus sermone et sensu scriptor in tantum laudis aliorum potuit esse cupidus, ut eorum scripturis deflagrans, ea quae non dixerant illos dixisse finxerit, nec formidaret argui, postquam lectores sui integra eorum opuscula perscrutae ipse de his assumpserat aliter in suis auctoribus posita offendissent. Mirum si Victorem, cujus dicta posuimus, virum aeque eruditionis eximiae talis impostura latuit, qui in alio opere scribens de Pascha, hanc eamdem sententiam Anatholii de historia ecclesiastica, quasi jure laudabilem ac memorabilem assumens, u
Abbreviated transcription (Latin):
faciens fulgora ⁊ nubes. Nine derter circiꝰ
qͥ & hraschias faciens niues ⁊ gͣndines. A sim¬
stris aqͥlo qͥ ⁊ boreas. nubes constringens. Scds
cardinał subsolanꝰ qͥ ⁊ afeliotes abortu in ton¬
as cuncta desiccans. A sinistͥs eurꝰ nubes gene¬
rans. Terciꝰ cardinał auster ⁊ nothus. hunuidꝰ.
calidꝰ. atq fulmineꝰ. Hinc adextͥs euroauster.
calidꝰ. A simitris euronothus. tẽꝑatꝰ. calidꝰ. uen.¬
ti australes qr ex humili flant. maiores in ma¬
resq ꝓducens. Cui dexter affricꝰ qͥ ⁊ lips tẽpe¬
stuosus tonitrua generaus ⁊ fulmina. Asi¬
nistris chorꝰ qͥ ⁊ argestes. in oriente nubila.
in in dia faciens serena. Sunt aũ qͥdã pecu¬
liares qͥb ꝙ gentib uenti. ñ ult̃ certũ ꝓce¬
dentes t̾minũ : ut atheniensib sciro. paulo

Expanded text:
faciens frigora et nubes; hinc dexter Circius, qui et Thrascias, faciens nives et grandines; a sinistris Aquilo, qui et Boreas, nubes constringens. Secundus cardinalis Subsolanus, qui et Apeliotes, ab ortu intonas, cuncta desiccans; a sinistris Eurus, nubes generans. Tertius cardinalis Auster, qui et Notus, humidus calidus, atque fulmineus, huic a dextris Euroauster, calidus; a sinistris Euronotus temperatus, calidus. Venti Australes quia ex humili flant, majores in maresque producens: cui dexter Africus, qui et Libs, tempestuosus, tonitrua generans, et fulmina; a sinistris Corus, qui et Argestes, in Oriente nubila, in India faciens serena. Sunt etiam alii quidam peculiares quibusque gentibus venti, non ultra certum procedentes terminum, ut Atheniensibus
Abbreviated transcription (Latin):
egrͥpti ⁊ orientis p̃ceptorib in ħ ñ ẽȩ
contͣriũ. facit enĩ rõ qͥdrantis qu̾e by¬
ssextũ uocant. ut sol eqͥnoctialẽ sui
c̃sus locũ in signifero circło. n̾e inpͥmo
exortu suo. nẽ inm̾idie. nẽ in oceasu:
nẽ in media nocte cõp̾hendat. Et qͦti¬
ens mane ł m̃i die. fieri eqͥnoctiũ con¬

Expanded text:
Aegypti et Orientis praeceptoribus in hoc esse contrarium. Facit enim ratio quadrantis quem bissextum vocant ut sol aequinoctialem sui cursus locum in signifero circulo, nunc in primo exortu suo, nunc in meridie, nunc occasu, nunc media nocte comprehendat, et quotiens mane vel meridie fieri aeq
Abbreviated transcription (Latin):
tib orbẽ: ꝑ duodena regit mundi sol aureꝰ
astra. Quarũ uidelicet partiũ pͥma. iuxta
nat᷑am a loco ẽ qͥ noctii u̾nał incipit. Nec
rũ partis eiꝰdẽ iniciũ scilicet uͥ sol pͥmo po¬
sitꝰ÷ ipsũ tenet ẽ qͥnoctiũ. Recte gͦ p̾mittit
solẽ inea die ñ solũ conscendisse pͥntã part̾e
uerũ etiã qͥdr̃a iã in ea die hab̾e: qr qͦtiens

Expanded text:
tibus orbem, Per duodena regit mundi sol aureus astra. quarum videlicet partium prima juxta naturam a loco aequinoctii vernalis incipit. Haecrum partis ejusdem initium, scilicet ubi sol primo positus est, ipsum tenet aequinoctium, recte praemittit solem in ea die non solum conscendisse primam partem, verum etiam quadram jam in ea die habere: quia quotiens
Abbreviated transcription (Latin):
eñĩ t̾ra potuiss hr̃e. nͥ sub iacente abysso.
ꝑ occultos meatꝰ fontiũ uenas susciꝑet :
Et iccireo abyssi fontes &̾e t̾re fontes po¬
ssunt noĩari. S qͥ hoc ita sentiunt. qͥd di¬
cent in eo qͦd paulo pꝰ consũmata qͣdra¬
ginta dierũ in undatiõe sub infert᷑. &.
clausi st̃. fontes abrssi magne. Iꝓ hibite
stͣ pluuie de celo: Si fontes illi qͥñe ꝑt̾

Expanded text:
enim terra potuisset habere, nisi subjacente abysso enim terra potuisset habere, nisi subjacente abysso per occultos meatus fontium venas susciperet? Et idcirco abyssi fontes, etiam terrae fontes possunt nominari. Sed qui hoc ita sentiunt, quid dicent in eo quod paulo post, consummata quadraginta dierum inundatione, subinfertur: Et clausi sunt fontes abyssi magnae, et prohibitae sunt pluviae de coelo? Si fontes illi, qui nunc
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ p̾ea sub infert᷑. ctausi st̃ fontes abxssi. ⁊ ꝓ¬
hibite st̃ pluuie de celo. Huiꝰ rei difficul¬
tatẽ fira sententia explanare. scientie nr̃e
paruitate ꝓ hibem᷑. Ueruntam̃ inhis magi¬
stroꝵ qͥd in tentio potuit ex cogitare in¬
differenti sermone ꝓferamꝰ. nulli ex di¬
ũisis opinionib cerciorẽ tͥbuentes auctori¬
tatẽ. de qͥb narrationib de singłis electio¬
nis arbitũ ⁊ ꝓbandi seu reꝓbandi conce¬
dimꝰ lib̾tatẽ. Primũ eni oe fontib utrũ
nulla in pͥncipio cret᷑e certa diffinitio.u.
trũ facli an ñ facti st̃ ostñdit᷑. nͥ qd̃ fonᷤꝰ uiꝰ¬
ascendens de t̾ra. ⁊ diuis iniiͦui. capita regi¬
ones irrigabat. nͥ forte de illo fonte cet̾as
tio suffic̾et. An etiã usq aodiluuiũ ñ era-¬
nt. donec illa aqͣr habundantissima e-
Attam̃ ñ de fontib t̾re. s de fontib aby¬
si dr. Et rupti st̃ õs fontes abxssi. s hoc
gen̾̃alit de fontib potest sentiri. Un de

Expanded text:
infertur: Clausi sunt fontes abyssi, et prohibitae sunt pluviae de coelo . Hujus rei difficultatem fixa sententia explanare, scientiae nostrae parvitate prohibemur. Verumtamen in his magistrorum quid intentio potuit excogitare, indifferenti sermone proferamus, nulli ex diversis opinionibus certiorem tribuentes auctoritatem; de quibus narrationibus, de singulis electionibus arbitrium probandi seu reprobandi concedimus libertatem. Fluvii enim de fontibus utrum nulla trum facti an non facti sint ostenditur; nisi quod fons unuascendens de terra, et divisus in quatuor capita, regiones irrigabat . Nisi forte de illo fonte caeteros tio sufficeret. An etiam ante diluvium non erant, donec illa aquarum abundantissima eruAttamen non de fontibus terrae, sed de fontibus abyssi dicitur, Et rupti sunt fontes abyssi. Sed hoc generaliter de fontibus potest sentiri. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
ł medio noctis : ad.xͣi. kłarũ earũdem
diẽ ꝑtinet. Absq contͣdictione it oĩs¬
nox ex qͦ dñs a mortuis rexurexit. se¬
qͥntis diei teꝑib añ ponit᷑: ñ añ aũ p̃-¬
cedentis apponit᷑. Uñ consulte anatholiꝰ
continuo subiungit. Et idõ ñ parũ de¬
linquere dicimꝰ. eos qͥ añ initiũ ħ noui
anni. pascha putant ẽȩ celebrandũ.
Non gͦ in hoc inicio inqͦ eqͥnoctiũ ẽȩ
dic̃. sic̃ añ ħ initiũ noui anni pascha

Expanded text:
arum earumdem diem pertinet. Absque enim contradictione nox omnis ex quo Dominus a mortuis resurrexit, sequentis diei temporibus anteponitur, non autem praecedentis apponitur. Unde consulte Anatolius continuo subjungit: Et ideo non parum delinquere dicimus eos qui ante initium hoc novi anni Pascha putant esse celebrandum. Non ergo in hoc initio in qua aequinoctium esse dicit, sed ante hoc initium novi anni Pasc
Abbreviated transcription (Latin):
uidet᷑. Pot̾at gͦ ipsa mundi nuꝑ ereati
pͥma etos sine ullis tͦbulenti aeris niotatio¬
nib ⁊ pluuus ꝑ matutinũ ⁊ uesptinum
ror̾e ali. ut in ipsa sita fortitudine sicut
hoĩes longeuos ⁊santate corpoꝵ a lacreᷤᷤ
habuerat: ita ⁊ mundꝰ ipse nullis adhuc
ꝑt᷑batiõib agitatꝰ. ⁊i ptos uescentib fereis
fruetꝰ conssiff̾et. ⁊ a sed̾a etate̾ sic̃ t᷑bulan

Expanded text:
videtur. Poterat ergo ipsa mundi nuper creati prima aetas sine ullis turbulenti aeris immutationibus et pluviis per matutinum et vespertinum rorem ali; ut in ipsa fortitudine sicut homines longaevos et sanitate corporum alacres habuerit, ita et mundus ipse nullis adhuc perturbationibus agitatus aptos vescentibus ferens fructus consisteret: et a secunda aetate sicut turbul
Abbreviated transcription (Latin):
tot ⁊ rec̾rit. Malina aũ a .xiii. ⁊ xix.uiii.
in cipiens: citior in accessu. s tardior inre
& ꝑ eqͥnoctia ł solsicia solito ualidiꝰ exestirus.
ꝑoctonos aũ annos ad pͥncipia motꝰ ⁊ paria
in crem̃ta certissimo lunȩ reuocant᷑ am¬
uod mare fluuioꝵ oceursu ñ au¬
get᷑. dict̃ nat᷑alit̃ salsis uadis fluen¬
tũ dulce con sumi. ł uentis aut uapore soł
abripi: ut lacis lacunisqi ꝓbamꝰ in breui
iom̃to desiccatis. ł &̃ occulto meatu in suo
refluere fontes. ⁊ solito ꝑsuos amnes gressu
recurrere. Marinis aut̾e aqͥs dulces suꝑ fun¬
di ut pote leuiores. ipsas uͦ ut gͣuioris
nat᷑ȩ magis sustin̾e suꝑfusas. c̃ sit aninꝵ.¬

Expanded text:
tot et recurrit. Malinas autem a XIII et a XXVIII tot et recurrit. Malinas autem a XIII et a XXVIII incipiens, citior in accessu, sed tardior in re aequinoctia vel solstitia solito validius exaestuans. Per octonos autem annos ad principia motus, et paria incrementa certissimo lunae revocantur amuod mare fluviorum accursu non augetur, dicunt naturaliter salsis vadis fluentum dulce consumi, vel ventis aut vapore solis abripi, ut in lacis lacunisque probamus in brevi momento desiccatis, vel etiam occulto meatu in suos refluere fontes, et solito per suos amnes gressu recurrere; marinis autem aquis dulces superfundi, utpote leviores; ipsas vero ut gravioris naturae, magis sustinere superfusas. CAPUT XLI.
Abbreviated transcription (Latin):
gna dieunt᷑. d uat᷑a aqͣrꝵ dupplici.
qͣrũ dupplici nat᷑a. formant᷑ ⁊ refor¬
mant᷑. oĩa q̃ cernunt᷑ in t̾ra. Nam
salse in mari conuementes: mortalib fruc¬
pꝰ nutͥunt: in t̾ris ⁊ aere dulces: altiꝰ alen¬
diᷤ fructib sitiq sedandȩ con gruunt. S
quȩ harũ nat᷑ał sit querit᷑. Utͣq aũ de¬
p̃hendit᷑: dũ in alt̾utrũ refundi. ħ ꝑma
rinorũ holerũ ciũes. illa ꝑ humũ diffu¬
sa queant. Maris uͦ fretib crebris t̾rarũ
spacia distingunt᷑: ut ⁊ gentiũ t̾minos in¬
t̾eludant. ⁊ alt̾nis opib om̃s ꝓuiucias ꝑ cõ¬
mercia dident. Sꝯcordia maris ⁊ lunc ⁊ estu¬
t᷑aꝗͣ. eiꝰ aspiratione retrorsũ tͣhat᷑. eiꝰ
in pulsu retracto refundat᷑. Qͥ cotidie bis
affluere ⁊ remeare uniꝰ sẽꝑ hore dodrante
⁊ se mintia tͥnsmissa uidet᷑: elq oĩs cursꝰ
in ledones ⁊malinas. id÷ in minores estꝰ¬
sima luna inchoans: qͦt horis accurrit.

Expanded text:
a aquarum duplici. Aquarum duplici natura formantur et reformantur omnia quae cernuntur in terra. Nam salsae in mari convenientes mortalibus fructus nutriunt in terris et aere, dulces aptius alendis fructibus sitique sedandae congruunt. Sed quae harum naturalis sit quaeritur. Utraque autem deprehenditur, dum in alterutrum refundi, haec per marinorum olerum cineres, illa per humum diffusa queant - maris vero fretibus crebris terrarum spacia distinguuntur, ut et gentium terminos intercludant, et alternis opibus omnes provincias per commercia ditent. Cquam ejus aspiratione retrorsum trahatur, ejusque impulsu retracto refundatur, qui quotidie bis adfluere et remeare, unius semper horae dodrante et semiuncia transmissa, videtur, ejusque omnis cursus in laedones et malinas, id est, in minsima luna inchoans, quot horis occurrit
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ ãn diluiũ pluuiã. ẽȩ ñ ꝓmittunt. oe
recessii aqͥte alit̃ sentiunt. Ipsi it eũ aqͥr
difusionẽ de frmtam̃to factã fuisse ꝓ nun¬
tiant: in nubes tñ tm̃m eas redire con
aeris motꝰ ⁊ eimisꝑias diu̾sas innubib
gignat. qd̃ reciꝓcis in mutationib idem
aer nebłosus nc̃ in inferiores partes mun¬
mari scił ⁊ t̾ra recolligit. Q mͦ ⁊ in pecto

Expanded text:
 ante diluvium pluviam esse non permittunt, de recessu aquarum aliter sentiunt. Ipsi enim cum aquarum diffusionem de firmamento factam pronuntiant, in nubes tamen tantummodo eas redire confaeris motus, et hemisphaerias diversas in nubibus gignit, quod reciprocis immutationibus idem aer nubilosus nunc in inferiores partes munmari scilicet et terra, recolligit: quomodo et
Abbreviated transcription (Latin):
utit᷑ egrptꝰ: ꝓpt̾ soł calorẽ imbres ⁊ nebu¬
las respuens. Mense enĩ maio dũ septẽ hos¬
lia eiꝰ exqͥb in mare influit. zephiro flan
te eiectis harenarũ cumłis p̃struuntur.
paulatĩ in tumescens ae retͦ ꝓpulsus: pla¬
na irrigat egrpti. Uento aũ cessante. rup
dio ãbitu p̃cuix̃. que erom̃i par¬
te incentrũ t̾re uerg̃et. ⁊ mint̾iora i¬
tens decid̾e ñ possit. ut cũ t̾ra arida &
sicca constare ꝑse. ac sine humore neqͥra:
nec rursus stare aqͦ nͥ sustiuente t̾ra: mu-¬
tuo ĩplexi uing̃ent᷑. hac sinꝰ pandente.
fra. uenis ut uincłis discurrentib atq
ꝙ̃ in sũmis iugis erũpente. Cerre positio.¬

Expanded text:
utitur Aegyptus, propter solis calorem imbres et nubile respuens. Mense enim maio, dum ostia eius quibus in mare influit, zephyro flante, undis eiectis, arenarum cumulis praestrnuntur, paulatim intumescens, ac retna irrigat Aegypti; vento autem cessante, rupto ambitu praecinxit, quae ex omni parte in centrum terrae vergeret, et in interiora nitens decidere non posset, ut, cum terra arida et sicca constare per se ac sine humore nequiret, nec rursus stare aqua, nisi sustinente terra, mutuo amplexu jungerentur, hac sinus pandente, fra, venis ut vinculis discurrentibus, atque etiam in summis iugis erumpente, quo spi
Abbreviated transcription (Latin):
t̾rȩ arcentib cunctis nͥ inse locus ñ ẽ:
nat᷑a cohibente ⁊ qͦ cadat negante. Quȩ iui
centro ł cardine mundi sita. humilli-¬
mũ in craaturis ac mediũ tanꝗͣ. gͣuissi-¬
ma locũ tenet. cũ aqͣ aer.⁊ ignis ut le-¬
uitate nat᷑e ita ⁊ situ se ad altiora p̾ue

Expanded text:
erentibus cunctis nisi in se locus non est, natura cohibente, et quo cadat negante. Quae in centro vel cardine mundi sita, humillimum in creaturis, ac medium, tanquam gravissima, locum tenet, cum aqua, aer, et ignis ut levitate naturae, ita et situ se ad altiora
Abbreviated transcription (Latin):
mini. Amplissima dies horaix .xu. ⁊ qͥn¬
tarũ partiũ hore umꝰ tͥũ. Octauꝰ a ta-¬
nai ꝑmeotinũ lacũ. ⁊ sarmatas. dacos. par¬
tẽq germaniȩ. gallias ing̃dit᷑. longissi mꝰ
oies horarũ. xui. his circłis antiqͥ duoᷤᷤ
p̃ponunt. unũ ꝑ insulã meroen.⁊ ptho¬
lomaidã rubrimaris urbẽ. ubi longissi¬
mꝰ dies .xii. horarũ ẽ. dimidia hora ã pli¬

Expanded text:
I. Amplissima dies horarum XV et quintarum partium horae trium. Octavus a Tanai per Maeotim lacum, et Sarmatas, Dacos, partemque Germaniae Gallias ingreditur. Longissimus dies horarum XVI est. His circulis antiqui duos praeponunt, unum per insulam Meroenlemaidam, Rubri maris urbem, ubi longissimus dies est horarum duodecim, dimidia hora ampli
Abbreviated transcription (Latin):
Iars rubrũ. nom̃ aroseo colore tͣhit.
que tñ ñ nat᷑alit̾ habet: s uicinis
littorib quȩ sanguineo colore rubent in¬
ficit᷑. ldoq m miniũ. ⁊ alii colores pie¬
iurarũ: rubreq gẽmȩ legunt᷑. Seuidit᷑
aũ in duos sinꝰ: quoꝵ ꝑsicus aqͥlonẽ. arabic̃
petit occidentẽ. qͥ cxu. passib distat abegip

Expanded text:
Mare Rubrum nomen a roseo colore trahit, quem tamen non naturaliter habet, sed vicinis littoribus, quae sanguineo colore rubent, inficitur. Ideoque inde minium, et alii colores picturarum, rubraeque gemmae leguntur. Scinditur autem in duos sinus, quorum Persicus Aquilonem, Arabicus petit
Abbreviated transcription (Latin):
si rubeat qͣsi aurũ: uentos ostñdit. si sũ¬
mo in cornculo macłis nigreseit: pluui¬
dũ m̃sis exordiũ. si in medio: pleni lu-¬
niũ serenũ. Itẽ cũ in nocturna nauiga¬
tione seintillat ad remos: tẽpestas erit.
Et cũ delphim undis sepiꝰ eriliunt. qͦ illi

Expanded text:
si rubeat quasi aurum, ventos ostendit; si sumsi rubeat quasi aurum, ventos ostendit; si summo in corniculo maculis nigrescit, pluvium mensis exordium; si in medio, plenilunium serenum. Item cum aqua in nocturna navigatione scintillat ad remos, tempestas erit. Et cum Delphini undis saepius exsiliunt, quo illi
Abbreviated transcription (Latin):
lis con sisfunt sua ui suspendit in altũ. qͣ ł soł
igne de cocti ł aeris itiuere. mutati dulces¬
cañt ut marinã aꝗͣ. humo. ł dulc̃ẽ mari¬
nis herbis in fundentes. in ꝯtͣriũ solemus
maiores stillas coeunt. aeris ãpliꝰ ñ feren¬
te nat᷑a. nẽ uento impellente. nc̃ sole ois¬
soluente pluuiat ad t̾ras oilabunt᷑. S plu¬
uias uocamꝰ lentas. ⁊ iges. m̃bos aũ repen¬
randinis lapilli. ex stillis pluiuȩ fri
goris ⁊ uenti rigore conglatiati in
macłosus ł subnube latens. pluiuidũ
diem p̃sagit. Si rubeat: sincerũ. Si palleat:
tẽpestuosũ. Si concauus uidet᷑. ita ut in
medio fulgens radios ad austrũ ⁊ a qͥlonẽ
e mittat. tẽpestatẽ hu midã ⁊ uentuo¬
sam. Si pallidꝰ in nigͣs nubes occidit. ab aqͥ¬
lone uentũ. Celũ si uesꝑe rubeat: serenũ
diẽ. si mane. tẽpestuosũ significat. Abaqͥ¬
lone sulgor. ⁊ ab euro tonitruus. tẽpestatẽ:
&e abatiitro flatꝰ. estũ portenoit. Luna qͥrta

Expanded text:
lis consistunt, sua vi suspendit in altum, qua vel solis igne decocti vel aeris itinere mutati dulcescant, ut marinam aquam humo, vel dulcem marinis herbis infundentes, in contrarium solemus majores stillas coeunt, aeris amplius non ferente natura, nunc vento impellente, nunc sole dissolvente pluraliter ad terras dilabuntur. Sed pluvias vocamus lentas et juges: nimbos auGrandinis lapilli ex stillis pluviae, frigoris et venti vigore conglaciati, inlosus, vel sub nube latens, pluvium diem praesagit. Si rubeat, sincerum; si palleat, tempestuosum; si concavus videtur, ita ut in medio fulgens radios ad Austrum et Aquilonem emittat, tempestatem humidam et ventosam; si pallidus in nigras nubes occidat, aquilonem ventum. Coelum si vespere rubet, serenum diem; si mane, tempestuosum significat. Ab Aquilone fulgur, et ab Euro tonitrus tempestatem, et ab Austro flatus aestum portendit. Luna quarta
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsi ignis uicerit. fructib obesse. si aqͣ ꝓdesse.
Idõ aũ fulminis ign̾e uĩ hab̾e maiorẽ ad pe¬
netͣnoũ: qr subtiliorib elem̃tis factꝰ ÷ ꝙͣ qui
ieme ⁊ estate rara st᷑ fulmina: qr hie¬
me gelidꝰ aen qͥqͥd accipit ignei ua¬
poris extinguit. ⁊ estate calidi uapores raro
tenuesue densamt᷑ innubes sine qͥb ñ ful-¬
gurat. Que ratio scithiã egrptũq p̃mu¬
nit. a fuilmine cui subiacet italia. uͥ mi-¬
tiore hieme ⁊ estate nĩbosa. sẽꝑ qͦdãmͦ uer¬
nat ł autumnat. De arcu
caue nubi repulsa acie in solẽ refringit᷑.¬
in star cere ⁊ maginẽ a nuli reodentis. Qͥ de
celo igneũ. de aqͥs purpureũ. de aere iacin¬
cthinũ. de t̾ra gramineũ. tͣnit colorem.
Rariꝰ aũ estate ꝗͣ. hieme ⁊ raro noctib nec
nͥ in plemilunio cernit᷑. ut pote oeluna
refulgens..i.. De nubibus.
Ubes coacto guttatĩ aere conglobant᷑.

Expanded text:
sse. Ideo autem fulminis ignem vim habere majorem ad penetrandum, quia subtilioribus elementis factus est quam qui e et aestate rara sunt fulmina, quia hyeme gelidus ner quicquid accipit ignei vaporis extinguit. Aestate calidi vaporis raro tenuesque densantur in nubes, sine quibus non fulgurat. Quae ratio Scythiam Aegyptumque praemunit a fulmine: cui subjacet Italia, ubi mitiore hyeme et aestate nimbosa semper quodammodo vernat vel autumnat. CAPU immissus repulsa acie in solem refringitcerae imaginem annuli reddentis: qui de coelo igneum, de aquis purpureum, de aere hyacinthinum, de terra gramineum trahit colorem. Rarius autem aestate quam hyeme, et raro noctibus nec nisi in plenilunio cernitur, ut pote de luna refulgens. CAPUT XXXII. De nubibus. Nubes coacto guttatim aere conglobantur,
Abbreviated transcription (Latin):
nube tonitruũ. hocq hiatꝰ qd fulm̃. Fiunt
simul cũ t̾re motu. ⁊ inundatiões maris.
que caũnosa ⁊ sulphure de bitumine
strata uentis pene tota ⁊ ignib pat&. sp̃u
in trorsuᷤᷤ cũ igni concertante multis sepe loci
fumũ ł irapores. ł flãmas eructat. ł etiã uento
acrius in cũbente haraenarũ lapidũue mo¬
les egerit. In de montis echnȩ ad ex̃epleũ
gehenne igniũ. tã diutinũ durat in cendiũ.
Qd̃ in sularũ ac cole dicunt undis nutri
dũ aqͥrũ con csus sp̃m secũ in imũ ꝓfun¬
dũ rapiens ta du susfoeat donee uenis t̾re
diffusus fom̃ta ignis accendat. Hinc syllei
canes latrare fingunt᷑. dũ ꝓ cul nauigantiᷤᷤ
undarũ fremore t̾rent᷑ qͥs sorbente uora
am. africam. O rigo aboceasu soł ⁊ gadi¬
tano freto. qͦ irrũpens occeanꝰ athlanticꝰ
in maria in t̾iora diffundit᷑. Hinc intͣu¬
ti dextra affrica. leua: europa. Int̾ has

Expanded text:
nube tonitruum: hocque hiatus, quod fulmen. Fiunt nube tonitruum: hocque hiatus, quod fulmen. Fiunt simul cum terrae motu et inundationes maris, avernosa et sulphure ac bitumine strata, ventis pene tota et ignibus patet, spiritu introrsus cum igne concertante, multis saepe locis fumum, vel vapores, vel flammas eructat, vel etiam vento acrius incumbente, arenarum lapidumve moles egerit. Inde montis Aetnae ad exemplum gehennae ignium tam diutinum durat incendium, quod insularum Aeolidum dicunt undis nutriri, dum aquarum concursus spiritum secum in imum profundum rapiens, tam diu suffocat, donec venis terrae diffusus fomenta ignis accendat. Hinc Scyllaei canes latrare finguntur, dum procul navigantes undarum fremore terrentur, quas sorbente voragam, Africam. Origo ab occasu solis, et Gaditano freto, qua irrumpens Oceanus Atlanticus in maria interiora effunditur: hinc intranti dextera Africa, laeva est Europa: inter has
Abbreviated transcription (Latin):
gnonien appellant u̾bra in egr¬
pto m̃idiano tẽꝑe eqͥnoctii die paulo
plꝰ ꝙͣ. oimioiã gnominis m̃surã efficit.
In urbe ronia .ix. pars gnominis. de÷
In partȩ italiȩ quȩ uenetia appellatur.
udem horis u̾bra gnomini par fit.
ũbͣm iaci. sic̃ ⁊ in india supͣ flir mͦ hy¬
pasim. qd̃ ⁊ apd̃ trogoditas qͣ dragesimo
qͥnto añ ⁊ pꝰ solsticñ die fieri dict. me¬
dus .xc. diebꝰ: in meridiẽ u̾bras iaci.
S ⁊ in meroe insula nili .u. milib stadi¬
oꝵ a spenebis in anno absumi u̾bras.so¬
erre motũ. uento fieri diet᷑. eiꝰ
uisc̃ib in star spongie caũnosis in eluso. qͥ hane
norribili fremore ꝑcurrens ⁊ euad̾e nitens
uario mͣmure concutit: ⁊ secre pando ł de¬
hiscendo cogit. effund̾e. Unde caua t̾iarũ
his motib subiacent ut pote nenti capa¬
tia: harenosa dũ ⁊ solida carent. Neq enĩ
siunt nͥ celo mariq tͥnqͥllo ⁊uento inue¬
nas t̾re conditos. ⁊ hoc ÷ in t̾ra tremo ᷝ. qd in

Expanded text:
onem appellant, umbra in Aegypto meridiano tempore, aequinoctii die paulo plus quam dimidiam gnomonis mensuram efficit. In urbe Roma nona pars gnomonis deest esima. In parte Italiae quae Venetia appellatur, iisdem horis umbra gnomoni par fit. umbram jaci. Sicut et in India supra flumen Hypasim: quod et apud Troglodytas quadragesimo quinto ante et post solstitium die fieri dicunt mediis XC diebus in meridiem umbra sita. Sed et in Meroe insula Nili, V millibus stadiorum a Syene bis in anno absumi umbras, soerrae motum vento fieri dicunt, ejus visceribus instar spongiae cavernosis incluso, qui hanc horribili tremore percurrens, et evadere nitens, vario murmure concutit, et se tremendo vel dehiscendo cogit effundere. Unde cava terrarum his motibus subjacent, utpote venti capacia: arenosa autem et solida carent. Neque enim fiunt, nisi coelo marique tranquillo, et vento in venas terrae condito. Et hoc est in terra tremor, quod in
Abbreviated transcription (Latin):
altanꝰ. Aura it ÷ lenis motus aeris in ter
ontrua dicunt ex fragore nubiũ ge¬
netari. cũ sp̃c uentoꝵ earũ sinu con-¬
cepti sese ibidẽ ũsando ꝑ errantes. ⁊ uͥtutis suȩ
mobilitate in ꝗͣ. lib partẽ uolent̃ erũpen¬
tes magno contrepeͣnt mmure: instar erili¬
entiũ destabulis q̃drigarũ. ł uesicȩ quȩ lico
parua magnũ tñ sonitũ oisplosa emittit.

Expanded text:
altanus. Aura enim est lenis motus aeris in terrDe tonitruo. Tonitrua dicunt ex fragore nubium generari, cum spiritus ventorum earum sinu concepti, sese ibidem versando pererrantes, et virtutis suae mobilitate in quamlibet partem violenter erumpentes, magno concrepant murmure, instar exilientium de stabulis quadrigarum, vel vesicae, quae, licet parva, magnum tamen sonitum displosa emittit.
Abbreviated transcription (Latin):
in monte cũ mosse ⁊ helsa colloqͤntibꝰ.
bicet in hac ostensione dñi facies solari
splendore fulsit. non ipsa caro splenduit. S
diuinitas latens in corꝑe. luminis sui por¬
tiunculã ꝯspiciendã foris uidentib. qͣntũ
pot̾ant ꝯcessit. Uñ gͦ uestrũta candorẽ ni¬
uis habuert̃. dũ neq de carne. neq dediui¬
nitate erant. nͥ forte ꝑ carnẽ diuinitas foris
illux̃. sic ⁊ caro illuminata de diumitate
ꝑ uestim̃ta radiauit: Moyses au̾t ⁊ hełras
specialit̾ ad talẽ ostensionẽ uelut legis ⁊ ppħie
pͥncipes ad finẽ conducunt᷑. uł ideo ut mo¬
psi cornuta sacies in qͣm ñ pot̾ant filii isrł
intend̾e. ⁊ helẏas. curru igneo raptꝰ cõꝑa¬
nasse script᷑e uocib memorant᷑. xiii.
ꝓnuntiantis testimoniũ. S dũ he¬

Expanded text:
in monte cum Moyse et Elia colloquentibus. Licet in hac ostensione . Domini facies solari splendore fulserit, non tamen ipsa caro splenduit, sed divinitas latens in corpore, luminis sui portiunculam conspiciendam foris videntibus, quantum poterant, concessit. Unde ergo vestimenta candorem nivis habuerunt, dum neque de carne, neque de divinitate erant? Nisi forte ut per carnem divinitas foris illuxit, sic et caro illuminata de divinitate, per vestimenta radiavit. Moyses autem et Elias specialiter ad talem ostensionem, vel ut ad finem conducuntur, vel ideo ut Moysi cornuta facies, in quam non poterant filii Israel intendere , et Elias curru igneo raptus , companasse Scripturae vocibus memorantur; pronuntiantis testimonium. Sed dum E
Abbreviated transcription (Latin):
signo luna .xii. cõmorat᷑. Qd̾ si unũ reman¬
serit : ui. horas signis seqͣntis nou̾is ẽẽ cõple
dies. Ex qͥb tñ horis pt̃na sc̃ꝑ signa: binas
subtͣhere mem̃to. Oꝑosũ ÷ .N. infingłis signiꝰ
horas minutat̃i diuidẽ ꝑ untias. Unde ĩ pre-¬
senti ꝗͣ.iuis ad nonas portiones tͥa remanserił:
cõpleuit. Et ħ qͥdẽ lunȩ inpͥma ł media par¬
te signi cuiꝰ lib nat᷑e : ꝓmpta ÷ cõputatio.
Sin aũ alias: qͦt pͥmo signo luna accensa uł
demiserit. ł retinuerit partes. tot seqͣntib
ꝙ̃ retͣhere. ł adicere recorderiᷤᷤ.iͨx. horis in lu
na: ꝓ.u. dieb insole cõputatis. De eclipsi soł¬
luñaq t̃re obiectu. nob̾ ꝑhibent.
occultatri. S soł defectũ ñ nͥ nouissima. pͥma¬
ue fieri luna. qd̵ uocant coitũ: lunae añ
ñ nͥ plena. Non posse uͦ totũ solẽ adimi t̾¬
ris in t̾ueniente luna: si t̾ra maior ẽẽt
ꝙͣ luna. Om̃ib aũ annis fieri utͥusq syd̾is

Expanded text:
signo luna duodecima commoratur; quod si unum remanserit, sex horas signi sequentis noveris esse completdies. Ex quibus tamen horis per terna semper signa binas subtrahere memento. Operosum est enim in singulis signis horas minutatim dividere per uncias. Unde in praesenti quamvis ad nonas portiones tria remanserint, complevit. Et haec quidem luna in prima vel media parte signi cujuslibet nata prompta est computatio; sin autem alias, quot primo signo luna accensa vel dempserit vel retinuerit partes, tot sequentibus etiam detrahere vel adjicere recorderis, novem horis in luna pro quinque diebus in sole computatis. CAPUT lunamque terrae objectu nobis perhibent occultari; sed solis defectum non nisi novissima primave fieri luna, quod vocant coitum, lunae autem non nisi plena. Non posse autem totum solem adimi terris intercedente luna, si terra major esset quam luna. Omnibus autem annis fieri utriusque sideris
Abbreviated transcription (Latin):
luna soli opposita eregione de p̾hendi-¬
F. sic̃ &e occłis ꝓbare licet: in uẽnit᷑
utiq ũnał eqͥuoctii part̾e sol optinenᷤ.
in tuendũ qͥa eqͥnoctia ueris ꝙ autũ-¬
colligendũ. qd abeqͥnoctio ad eqͥnoetiũ¬

Expanded text:
luna soli apposita e regione deprehenditur, sicut etiam oculis probare licet, invenitur utique vernalis aequinoctii partem sol obtinens, intuendum quod aequinoctia veris et autumcolligendum quod ab
Abbreviated transcription (Latin):
dieb suꝑ t̾ras occultari. s ab aliis ħ cerm.
Quondã in xu. dieb utrũq sydꝰ defecisse.
semei ĩa mira rõe̾ lunã in occasu defecisse.
utͦq suꝑ t̃ras ꝯspicuo syd̾e. S ne singłis
m̃isib eclipsis fieret: latitudo signiferi lu¬
nã supiꝰ inferiꝰ ue t̾nsmittit . i¬

Expanded text:
ultari, sed ab aliis hoc cerni; quondam in quindecim diebus utrumque sidus defecisse, semel jam, mira ratione, lunam in occasu defecisse, utroque super terras conspicuo sidere. Sed ne singulis mensibus eclipsis fieret, latitudo signiferi lunam superius inferiusve transmittit.
Abbreviated transcription (Latin):
m̃sib ouob scilicet dieb ⁊ uii. horis. ⁊ bisse.¬
id .uiii. uncus uniꝰ hore. ꝑ singła signa de¬
erens. Si gͦ uis seire inqͦ signo luna u̾set᷑.
sume lunã ꝗͣ. uolueris cõputare. ut pote
.xiii. Multiplica ꝑ.iiii: fiunt .xluiii. partire

Expanded text:
rrit. Duobus scilicet diebus et sex horis et bisse horae, per singula signa decurrens. Si ergo vis scire, in quo signo luna versetur, sume lunam quam volueris computare, utpote 12; multiplica per IV, fiunt XLVIII. Partire
Abbreviated transcription (Latin):
euEnEnLiesioro ac sc̃issimo fr̃i
wiethedo prb̃ro beda optabilẽ
in dño salute. Libent̾ accepi
litt̃as tue benignitatis aman-
mor familiaritatis ac dulcedinis qͣ eñ
illo ad uenirẽ me suscepisti.S ⁊ questi¬
onẽ illã m̃ito famosam de eccłastica
cui tunc breuit᷑. ut potui respondi: nẽ
iatiꝰ õe explanare studui. Hoc ÷ de equi¬
noctio ũno. qd̃ in libro p̃fato anatho¬

Expanded text:
EVERENDISSIMO AC SANCTISSIMO FRATRI WICRHEDAE PRESBYTERO, BEDA OPTABILEM IN DOMINO SALUTEM. Libenter accepi litteras tuae benignitatis, amantmor familiaritatis ac dulcedinis qua, cum illo advenirem, me suscepisti. Sed et quaestionem illam merito famosam de historia ecentem, cui tunc breviter ut potui respondi, nunc latius explanare etiam studui, hoc est de aequinoctio verno, quod in libro praefato Anatho
Abbreviated transcription (Latin):
magnitudinis apparet. Qd̃  nob̾ qͣsi cubi¬
calis uidet᷑. nimiȩ celsitudiiris distantia faẽ.
Alioqͥn maior indis oriens ⁊ bͥtannis appare¬
ret. occidens. Q dũ nat᷑a sit igneꝰ. motu qͦ
nmio calore ad auget. Hic cursu uarian
locis. alia calor. alia frigꝰ. absumeret. d uat᷑¬

Expanded text:
itudinis appareat. Quod enim sol cubitalis videatur, nimiae celsitudinis distantia facit. Alioquin major Indis oriens, et Britannis appareret occidens. Qui dum natura sit igneus, motu quoque nimio calorem adauget. Hic cursu variantlocis, alia calor, alia frigor absumeret. CA
Abbreviated transcription (Latin):
des deputant᷑. eo qd̃ sol.xxx. dieb ⁊ decẽ.
semis horis illa ꝑeurrat. Amedio m̃sis. id
a xu. kł̃arũ die sẽꝑ incipiens. dͤ lacteo¬
ꝑ mediũ celi ũtic̃e. que uulgo dicunt ex
splendore solis in eo eͤrentis ita fulgere:
s frust᷑ eũ abillo nunꝙͣ nͥ in parte sagit¬
tarii ł gemiuoꝵ tangat᷑. In qͥb candidũ eir¬

Expanded text:
des deputantur, eo quod sol XXX diebus et decem des deputantur, eo quod sol XXX diebus et decem semis horis illa percurrat, a medio mensis. id est, XV kalendarum die semper incipiens. Cr medium coeli verticem, quem vulgo dicunt ex splendore solis in eo currentis ita fulgere; sed frustra, cum ab illo nunquam, nisi in parte Sagittarii et Geminorum, tangatur, in quibus candidum cir
Abbreviated transcription (Latin):
La enusis annalib ł agentiliũ fabul
noĩa sũpsert̃ Nam ariete̾ marcio m̃si ꝓpt̃
ã mout iouẽ tͥbuunt. uñ ⁊ in eiꝰ simulacro
arietis cormia fingt Taurũ apͥli. ꝓpt̾ enndẽ
ioniẽ. qd̃ inboriẽ sit fabulose ꝯũsus. Castorẽ
⁊ pullueẽ maio. ꝓpt̾ insigne uͥtutis. Porro
cantrũ iumo. qͥ. do sol aͦinferiora redit. qd̃
caneer ĩ pulsus. retͦ cͤsũ dirig̾e soleat. Leo¬
nẽ qͦm occidit herełes iulio: ꝓp̃t ui feruo¬
ris. assignant. Uͥ gĩe augꝰto: qr te exusta
calorib telłꝰ nil pariat. Librã septẽbͥ. obe¬
qͣlitatẽ diei ⁊ noctis. Scorpionẽ ⁊ sagnta¬
riũ eqͥnis crurib deformatũ: ꝓpt̾ fulmi¬
na msiũ ipsoꝵ octob̃ ꝙ nouenb̾ acripiunt.
extͣina pisei similia pingunt᷑. qd̾ huiꝰ m̃sis
ultima sint pluuialia. Aqͣriũ ianuario.
februario pisces: ob m̃ses ĩbͥforos tͣdunt.
Singłis aut̃ signis .x.xx. partes. t̾ne uͦ de ca¬

Expanded text:
a causis annalibus, vel a gentilium fabulis a causis annalibus, vel a gentilium fabulis nomina sumpserunt. Nam Arietem Martio mensi propter Ammonem Jovem tribuunt; unde et in ejus simulacro arietis cornua fingunt; Taurum Aprili, propter eumdem Jovem, quod in bovem sit fabulose conversus; Castorem et Pollucem Maio, propter insigne virtutis; porro Cancrum Junio, quando sol ad inferiora redit, quia Cancer impulsus retro cursum dirigere soleat; Leonem, quem occidit Hercules, Julio, propter vim fervoris assignant; Virginem Augusto, quod tunc exusta caloribus tellus nihil pariat; Libram Septembri, ob aequalitatem diei et noctis; Scorpium et Sagittarium equinis cruribus deformatum, propter fulmina mensium ipsorum, October et November accipiunt; extrema pisci similia pinguntur, quod hujus mensis ultima pluvialia sint; Aquarium Januario; Februario Pisces, ob menses imbriferos tradunt. Singulis autem signis XXX partes, ternae vero deca
Abbreviated transcription (Latin):
candidꝰ. ioui clarꝰ. marti igneꝰ. lucife¬
ro gaudens. uesꝑo refulgens. mercͤio radi¬
ans. lune blandꝰ. soli cũ orit᷑ ardeus. post ea
dies. S colores. rõ altitudinũ tẽꝑat. Si qͥdẽ
earũ similitudinẽ tͣhunt. in qͣrũ aera ue¬
nere subeundo. tingit q apꝓpinqͣites utͣ¬
lib alieni eircłi meatꝰ. Cirbłs frigidior. in
pallorẽ. ardentior. in ruborẽ. uentuos in horro¬
rẽ. sol atq cõ missure absidũ extmeq orbi¬
XII. signis ꝯstans. ꝑ qͤm errantes
stelle ferunt᷑. nec aliud habitat᷑ in t̾ri. ꝙͣ¬
qd̾ illi subiacet. reliqͣ a polis sqͣlent. Ueliᷤᷤ
tantũ stella ercedit eũ bins partib luna qͦ¬
ptotã latitudinẽ eiꝰ nagat᷑. s oĩono ñ excede¬
ns eũ. Abhis mereurii stella laxissime. ut
medio fert᷑ int̾ duas partes: fleruoso dra¬
conũ meatu in eqͣlis. Martis stella . iiiͬ. me¬
dris. Iorus media: ⁊ suꝑ eã duab Sat᷑ni du¬

Expanded text:
candidus, Jovi clarus, Marti igneus, Lucifecandidus, Jovi clarus, Marti igneus, Lucifero gaudens, Vespero refulgens, Mercurio radians, Lunae blandus, Soli cum oritur ardens; postea dies. Sed colores ratio altitudinum temperat, siquidem earum similitudinem trahunt, in quarum aera venere subeundo, tingitque appropinquantes utralibet alieni circuli meatus: circulus frigidior in pallorem, ardentior in ruborem, ventosus in horrorem, sol atque commissurae apsidum, extremaeque orbiXII signis constans, per quem errantes stellae feruntquod illi subiacet, reliqua a polis squalent. Veneris tantum stella excedit eum binis partibus, qtotam latitudinem eius vagatur, sed omnino non excedens eum. ab his Mercurii stella laxissime, ut medio fertur inter duas partes flexuoso draconum meatu inaequalis , Martis stella quattuor mediis, lovis media et super eam duabus, Sat
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ sui cuiꝙ planetaru̾ circuli.
qͦs gcĩ absidas in stelł uocant. aliiꝙ qͣm
mundo qm t̾ra a ũtieib dnob qͦs appel¬
lauer̃t polos centrũ celi nec ñ ⁊ signiferi
ui sẽp indubitata. Ergo ab alio euiq centro
absides sue erͣgunt. Idõ diũsos hñt erbes
motꝰq dissimiles. qm̃ int̾iores absidas neceᷤᷤ
se ÷ breuioreᷤᷤ cẽ. Igit᷑ a t̾re cent᷑ absides
altissime st̃. sat᷑no in scorpione. ioui in uͥ¬
gine. marti in leone. soli ingemimᷤ. ueñi
in sagitario. mercͣio incapͥcorno. lune in
tauro. mediis om̃iũ partib ⁊ e contͣrio ad
t̾re centrũ humillune atq ꝓxͥme̾. Sic fit
ut taroiꝰ moueri uideant᷑. eũ al tissimo
nat᷑ales motꝰ. qͥ certi ac singłi st̃ illis: s qr
deouctas a sũma abside lineas corartari
ao centrũ necesse ÷ sic̃ in rotis radios. Id̾eq
motꝰ alias maior. alias minor centͥ ꝓpinqͥ
nui: lune maxime sublimitatib aꝓpbat᷑.

Expanded text:
autem sui cuique planetarum circuli, quos Graeci apsidas in stellis vocant, aliique quam mundo, quoniam terra a verticibus duobus, quos appellaverunt polos, centrum coeli, necnon et signiferi b alio cuique centro apsides suae exsurgunt ideoque diversos habent orbes motusque dissimiles, quoniam interiores apsidas necesse est breviores esse. igitur a terrae centro apsides altissimae sunt Saturno in scorpione, Iovi in virgine, Marti in leone, soli in geminis , Veneri in sagittario, Mercurio in capricorno, lunaein tauro, mediis omnium partibus, et e contrario ad terrae centrum humillimae atque proximae. sic fit ut tardius moveri videantur, cum altissimo naturales motus, qui certi ac singuli sunt illis, sed quia deductas a summa apside lineas coarctari ad centrum necesse est, sicut in rotis radios, idemque motus alias major, alias minor centri propinnui, lunae maxime sublimitatibus approbatur.
Abbreviated transcription (Latin):
didã parcẽ reuoluere ł atrã. ꝙ die qͥdẽ creᷤᷤ¬
cente supinã cerni nouã lunã. ut pote
suꝑiorẽ soli ⁊ ad aqͥlonia subeuntẽ. decres¬
cente uͦ erecłã ⁊ de iectã in austͦs plenam
aũ soli sẽꝑ adu̾sam sublimẽ humili sole.
humilẽq sublimi. Qͣm lucẽ dodrantẽ. se¬
muntias horarũ ab scd̃a adicientẽ usq ad
plenũ orbẽ: detͣhentẽq in diminutionem.

Expanded text:
didam partem revolvere, vel atram. Et die quidem crescente, supinam cerni novam lunam, utpote superiorem sole, et ad Aquilonia subeuntem; decrescente vero erectam et dejectam in Austros, plenam autem soli semper adversam. Sublimem humili sole, humilemque sublimi, quam lucere, dodrantis semuncias horarum, a secunda adjicientem usque ad plenum orbem, det