comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qui sic ꝓ nobis flexus es ut
homo fieri dignareris: ñ ui nobis
patiaris ꝑire qd̃ decreuisti miseratꝰ
assumere. Meritum nr̃m indulgen¬
tia tua ẽ. doua qd̃ offeram. ciistodi
qd exigas: ut uelis coronare qd̃ pres¬
tas. Uince de nobis inuidã pocestatẽ
que sic decipit ut delectet: sic deleo¬
cat ut ꝑunat. hostis dulcis amicus
amarus ẽ Nosti eiũ quã feraliter
lubricus anguis inlabitur squamis
repentib minutatĩ corpus om̃e sol¬
licitat et ne eius intelligatur ad¬
uentus fixum ũ habet in p̃uaricati¬
one uestigiũ. Incudit ꝓdolor tam
magnis popłis cũ duo ẽent: et ad¬
huc temꝑales ꝑsequit᷑ quos impio
ambitu facit ẽẽ mortales. Se int̃¬
cipit qd alios decipit et nullo fine
sit iniquus ne conualescat interit᷑
quam p̃sticit: s uirtus tua nos. pos¬
sideat que creauit. doleat ꝑisse qd̃
fecit: dũ nos ñ uidit ꝑire qͦs uoluit.
dñe qr innob̾ñ ẽ quo remunereris. s

Expanded text:
qui sic pro nobis flexus es, ut qui sic pro nobis flexus es, ut homo fieri dignareris, non in nobis patiaris perire quod decrevisti miseratus assumere. Meritum nostrum indulgentia tua est: dona quod offeram, custodi quod exigas, ut velis coronare quod praestas. Vince in nobis invidi potestatem, qui sic decipit, ut delectet: sic delectat, ut perimat. Hostis dulcis, amicus amarus est. Nosti enim quam feraliter lubricus anguis illabitur, squamis reptantibus minutatim corpus omne sollicitat; et ne ejus intelligatur adventus, fixum non habet impressa varicatione vestigium. Invidit proh dolor! tam magnis populis, cum duo essent; et adhuc temporales persequitur, quos impio ambitu fecit esse mortales. Se intercipit, quod alios decipit; et nullo fine sit iniquus, ne convalescat interitusquam praestitit; sed virtus tua nunc possideat quae creavit. Doleat periisse quod fecit, dum nos non viderit in nobis non est quod remunereris, sed
Abbreviated transcription (Latin):
uniuersis. Tantaq in sc̃ã incarna¬
tione humilitas: quanta ẽ. in di¬
uinitate incõprchensibilis maies¬
tas ler te enĩ admirande dñe pe¬
na facta ẽ eterna requies. passio
remediabilis mors fideliũ salutis
introitus. hec enĩ ꝑpetuodat iuue¬
re. que solebat extinguere. qm̃¬
que uitã omniũ suscepit. merito
ius ꝑenitionis amisit. data in de¬
gum e gentib tuis par est. Hulle
purpure piscators cuoꝵ recib ad¬
equantur. quando ille in mũda¬
nas cepestates. inpellitit. hec adlit̾
securitatis eterne. adducunt. sauꝑ
de nr̃is diues ex tuo: faccus es socĩ
mortalitatis nr̃e. ut nos participes
enĩ bona facere ꝑiniquos. cõuertis
ad adiucoriũ qd̃ preꝑatũ est ad no¬
cendum. Potentius ẽẽ. duuidicans
lesiones. ad utilitatẽ conuertere:
quã causas inaloꝵ radicitꝰ ampu¬
tare. Nam quomͦ beneficioꝵs cuors
cognoscerent᷑ signa. si et aduerse
partis. ñ monstrarentur indicia:¬

Expanded text:
universis. Tantaque fuit in sancta incarnauniversis. Tantaque fuit in sancta incarnatione humilitas, quanta est in Divinitate incomprehensibilis majestas. Per te enim, admirande Domine, poena facta est aeterna requies, passio remedialis, mors fidelium salutis introitus. Haec enim perpetue dat vivere, quae solebat exstinguere; quae vitam hominum suscepit, merito jus peremptionis amisit. Data in degum egentibus tuis par est; nullae purpurae piscatorum tuorum retibus adaequantur; quando illae in mundanas tempestates impelluntsecuritatis adducunt. Pauper de nobis, dives ex tuo. Factus es socius mortalitatis nostrae, ut nos participes enim bona facere per iniquos; convertens in adjutorium, quod praeparatum est ad nocendum; potentius esse judicasti laesiones ad utilitatem convertere, quam causas malorum radicitus amputare. Nam quomodo beneficiorum tuorum cognoscerentur signa, si et adversae parti non monstrarentur indicia
Abbreviated transcription (Latin):
pauꝑem ẽẽ cognoscit. potens: si hu¬
militatẽ salubrimã non declinet.
qd̃ in echere suꝑbi angłi ꝓbantur
amisisse. Ad te enim sc̃ẽ dñe nemo
se erigendo ꝑuenit: quin pocius
humiliatus ascendit. Cũ altissimꝰ
sis: ꝓxunior redd̃is supplicatione
curuatis. Nr̃a cibi humilitas accep
singłare presidiũ contraria debella¬
trixq suꝑbie. et sicut illa ꝑ diabolũ
origo criminũ. ita ꝑ te noscitur fors
ẽẽ. uirtutũ. hanc tu dñe xp̃e sic no¬
bilitare uoliusti: ut eã non solũ ꝑciꝑe
s etiã susciꝑe dignareris subisti qͥppe
in assũpta hominis natura iudiciũ
qͥ iuidicaturus es mundũ. sesus fla¬
gellis. qui exaltas et humilias reges.
sic habiusti dulce ut rerũ dñs na¬
turam serui dignareris assumere.
Pacient̃ coronã spineã suscepisti qͥ
comples orbem terrarũ diuersoflo¬
re premioꝵ: condicionẽ subisti
mortis qui uitã creaturis tribuisti

Expanded text:
pauperem esse cognoscit; potens, si hupauperem esse cognoscit; potens, si humilitatem saluberrimam non declinet; quae in aethere superbi angeli probantur amisisse. Ad te enim, sancte Domine, nemo se erigendo pervenit: quin potius humiliatus ascendit. Cum altissimus sis, proximior redderis supplicatione curvatis. Nostra tibi humilitas acceptsingulare praesidium, contraria debellatrixque superbiae; et sicut illa per diabolum origo criminum, ita ista per te noscitur fons esse virtutum. Hanc tu, Domine Christe, sic nobilitare voluisti, ut eam non solum praecipere, sed etiam suscipere dignareris. Subiisti quippe in assumpta hominis natura judicium, qui judicaturus es mundum; caesus es flagellis, qui exaltas et humilias reges; sic habuisti dulce, ut rerum Dominus naturam servi dignareris assumere; patienter coronam spineam suscepisti, qui comples orbem terrarum diverso flore praemiorum; conditionem subiisti mortis, qui vitam creaturis tribuisti
Abbreviated transcription (Latin):
annũ menstruali uenustate com¬
posuit qui uentos principales ter¬
rene indigentie ꝓuida cdipositio¬
ne concessit. qui cliei noctisq spa¬
cia horarũ congrua quantitate
ddiusit ut merito et anime delu¬
cicdationi hec subputatio adhibet᷑
que tantarũ rerum naturaliũ dis¬
positionib consecratur Restat nẽ
sapientissumi uiri quo floridi mo¬
le mundi istius salutarit transilita
diuine miscd̃ie nosmet ipsos uelocit̃
osferamus ꝑquã lenissime illumina¬
tur cogitantis obtutus. Intelligam᷑
eum diligamus illũ: et tunc ani¬
mas nr̃as uere cognoscimus. si de il¬
lius largitate sapiamus. Ipse enĩ
magister potens atq ꝑfectus est
qui et uera dicat anime nr̃e et q̃
dixerit eam faciat illuminata
mente conspicere. In scola si quidẽ
qui se ei totamentis utegritate
tradicłit. nec ignorare pot̃ qd̾ que¬
rit. nec amittere qd̃ pia remunera¬
tione susceꝑit. fit ergo magna pre¬
ciosa diues anima: cũ se ex ꝓprio

Expanded text:
annum menstruali venustate comannum menstruali venustate composuit, qui ventos principales terrenae indigentiae provida dispositione concessit, qui diei noctisque spatia horarum congrua quantitate divisit, ut merito et ad animae dilucidationem haec supputatio adhiberetur, quae tantarum rerum naturalium dispositionibus consecratur. Restat nunc, sapientissimi viri, qui floreti ed., salutariter transilita, divinae misericordiae nosmetipsos velociter offeramus, per quam plenissime illuminantur cogitantis obtutus. Intelligamus eum, diligamus ipsum; et tunc animas nostras vere cognoscimus, si de illius largitate sapiamus. Ipse enim magister potens atque perfectus est, qui et vera dicit animae nostrae, et quae dixerit, eam facit illuminata mente conspicere. In schola siquidem ri, quoniam qui se ei tota mentis integritate tradiderit, nec ignorare potest quod quaerit, nec amittere quod pia remuneratione susceperit. Fit ergo magna, pretiosa, dives anima, cum se ex proprio
Abbreviated transcription (Latin):
res prudentissimi. ꝓprie di¬
ipsius collatione locuimus. se¬
questrantes abea. uocabula. que no¬
minum similicudine audientes
confunłe pocuerurt. Scd̃o diffiniti¬
onem sub̾ae huius cum suis expo¬
sitionib ut datum constat absol
admodũ anima formã habere ñ
possit. Quinto uirtutes morales re¬
late sunt: que contra uicia huius
scli. uelut quedã arma fortit᷑ oppo
Septimo de origine eius. que sunt
lecta narrauimus. Octauo sedem
ip siuis. iudiciumq descripsimus.
nono de corꝑis nr̃i positione tracta¬
tum ẽ decimo anuma infidelis cũ
sius signis ꝓut cessum uidetur os¬
tensa ẽ. Undecimo lucicdã mentem
et plenam duunitatis. ꝓ captu nr̃e
possibilitatis atcigimus. duodeci¬
mo de spe futuri scłi ñnulla dño
largiente memorata suit: ut quã
immortalẽ credimus ꝑhennes dis¬
tributiones hab̾e nichilominꝰ senti¬
amus.Clausimus itaq nr̃m mimus¬
culũ numero duodenario qͥ celos
signoꝵ diuersitate decorauit: qui

Expanded text:
res prudentissimi, proprie diipsius consonatione docuimus: sequestrantes ab ea vocabula quae nominum similitudine audientes confundere potuerunt. Secundo, definitionem substantiae hujus cum suis expositionibus, ut datum constat, absoladmodum anima formam habere non possit. Quinto, virtutes ejus morales relatae sunt, quae contra vitia hujus saeculi velut quaedam arma fortiter opponSeptimo, de origine ejus, quae sunt lecta, narravimus. Octavo, sedem ipsius judiciumque descripsimus. Nono, de corporis nostri positione tum est. Decimo, anima infidelis cum suis signis prout concessum videtur ostensa est. Undecimo, lucidam mentem et plenam divinitatis pro captu nostrae possibilitatis attigimus. Duodecimo, de spe futuri saeculi nonnulla Domino largiente memorata sunt; ut quam immortalem credimus, perennes distributiones nihilominus habere sentiamus. Clausimus itaque nostrum munusculum numero duodenario, qui coelos signorum diversitate decoravit, qui
Abbreviated transcription (Latin):
uerguit nichilominꝰ. inrumã: que
a maiestatis cue piecate fuerut se¬
gregata. Te aut̃ amare saluare.
formiclare gaudere. inuenire. creuis

Expanded text:
vergunt nihilominus in ruinam, quae a majestatis tuae pietate fuerint segregata. Te autem amare, salvari; formidare, gaudere; invenire, crevis
Abbreviated transcription (Latin):
am semꝑ retinet in eternũ cogita¬
dinem suã in sũma ẽẽ securitate
cum se uitelligunt iam ñ possẽ pec¬
care. Hulla ibi quatitur uarietate
niã securitas. fixa mens ñ nutat.
ñ fluctuat. ñ mouecur. et in canca
stabilitate desigitur ut nicħ pret᷑¬
illam contemplationẽ uł querere
uel cogiare paciatur. Sic ꝓuenit
semꝑ qd̃ libeat: quando ñ erit qd̾
peniteat. uacabimus ibi si tam̃ cre
re desidie resoluti. s ad grãm ꝑfec¬
tionis incenti. Sensus nr̃ cõplebit᷑
puritate mitissima. stanquillũ erit
om̃e qd̃ uolumus. sine cogitatione
sapiemus sine errore sentiemus ma¬
lum iam nec ab alio capietur ne ex¬
tra uoluntatẽ generabitur. habe¬
bimus hanc esuriem qua deleccet.
habebimus hanc assiditatẽ qm
mens fastidire ñ possit iugit aman¬
do creatorẽ semꝑq eius głam sua¬
uiter contuendo. Hon ibi molestie
diaboli pregrauabuit. ñ uarietas
inbetilla. confudit quando talia

Expanded text:
am semper retinet in aeternum cogitaam semper retinet in aeternum cogitaumma esse securitate, cum se intelligunt jam non posse peccare. Nulla ibi jam quatitur varietate nostra securitas: fixa mens non nutat, non fluctuat, non movetur; et in tantae pacis stabilitate defigitur, ut niillam contemplationem vel quaerere vel cogitare patiatur. Sic provenit semper quod libeat, quando non erit quod poeniteat. Vacabimus ibi  ms. Aud., re desidiae resoluti, sed ad gratiam perfectionis intenti. Sensus noster complebitur puritate mitissima: tranquillum erit omne quod volumus. Sine cogitatione sapiemus, sine errore sentiemus. Malum jam nec ab alio capietur, nec extra voluntatem generabitur. Habebimus hanc esuriem quae delectet; habebimus hanc assiduitatem quam mens fastidire non possit jugiter amando Creatorem, semperque ejus gloriam suaviter contuendo. Non ibi molesta taedia praegravabunt, non varietas imbecilla confundet; quando talia
Abbreviated transcription (Latin):
unum ẽ. qd̃ cumq ꝑpetuũ. ẽ. ex hoc
gͥ quasi uasto flumine quidã ui
si uigi pene concedatur eternitas.
ratione cogitare Nani et talis esse
pena pot̾ que torqueat ñ inminu¬
at et calis sub̃a que sensũ doloris
augeat ñ defeccũ mortalitatis in¬
currat. Ipsa deuiq anima nostra
quantis hic cruciatib asficitur.
et cam̃ incer flãmas suas stabiles
ꝑseuerant: Salamandria incen¬
dio reficitur: et ignis calore reꝑat᷑.
uermiculi quidã estuatib nutri¬
untur sic istis dat uitam qd aliis
minatur interitũ. Quos si inter has
mortales materias talia nos exẽpla
corroborant quid de ula et̃ntate
credendũ est ubi mortalẽnon inue¬
nit quẽ pena consumat: Erit ergo
miseris conflagratio inȩxtricabilis
bicet ee ꝑpetua: cum se cognoscuit
leticiã ꝑciꝑe et ulterius tristiciam
ñ tunere mereri gaudiũ. qd̾ noruit
ẽẽ continuum: Illuc animus sua ps¬
pera ñ pauesci̾t. s exultationẽ ppri¬

Expanded text:
Unum est quodcunque perpetuum. Ex hoc Unum est quodcunque perpetuum. Ex hoc igitur quasi vasto flumine quidam vidsi jugi poenae concedatur aeternitas; ratione cogitare. Nam et talis poena esse potest quae torqueat, non imminuat; et talis substantia quae sensum doloris augeat, non defectum mortalitatis incurrat. Ipsa denique anima nostra quantis hic cruciatibus afficitur, et tamen inter flammas suas stabiles perseverant! Salamandra incendio reficitur, et ignis calore reparatur. Vermiculi quidam aquis aestuantibus nutriuntur. Sic dat istis victum, quod aliis minatur interitum. Quod si inter has mortales materias talia nos exempla corroborant, quid de illa aeternitate credendum est, ubi mortalem non invenit, quem poena consumat? Erit ergo miseris conflagratio inextricabilis ebitet esse perpetua, cum se cognoscunt laetitiam percipere, et ulterius tristitiam non timere; mereri gaudium, quod norunt esse continuum? Illic animus sua prospera non pavescit, sed exsultationem propri
Abbreviated transcription (Latin):
pore mentis ignorat. de fucuro se
illa celeritate qua sunt om̃ia creata
receꝑint. que erit calamitas miseris
in eternũ cruciari nunquã deficẽ.
Ita enĩ ꝑpetua pena traditur. ut in¬
fauste semꝑ existere c̃oꝓbetur dolor
sine fine pena sine reqͥuie affuctio
sine spe malũ in cõmucabile. Sic e¬
eiuis cdãpnatio nullatenus inmucet᷑
Oaferrimi ominũ et ꝑdendo qd. ai¬
uigunt et uigit᷑ paciendo qd noluit.
fuum sine dulciuita mors sine re¬
mediabili fine: ciuitas sine lecicia
patrra exosa. amara domicilia. &e¬
tus tristiũ. curba lugentiũ. et quos
numina credidunt. snipso tamen
siplicio ꝓ mericoꝵs qualitate di¬
uersitas e. Nam et distans beatitu¬
do bonos continet: et impios dispar
pena. constringit. Etas plane om̃ib
una. atq ꝑfecta fucura ẽ. Nam quẽ¬
admodũ ibi erit ininor ubi ñ cresci¬
tur: Aut quare senex ubi ñ deficit᷑
Mutabilitates iste ad inceritũ cendt̃:

Expanded text:
pore mentis ignorat. Nam dum corpopore mentis ignorat. Nam dum corpoilla celeritate qua sunt omnia creata, receperint, quae erit calamitas miseris in aeternum cruciari, nunquamque deficere? Ita enim perpetuae poenae tradentur, ut infauste semper existere comprobentur. Dolor sine fine, poena sine requie, afflictio sine spe, malum incommutabile. Sic enatio nullatenus immutetur. Miserrimi omnium et perdendo quod diligunt, et jugiter patiendo quod nolunt. Aevum sine dulci vita, mors sine remediabili fine, civitas sine laetitia, patria exosa, amara domicilia, coetus tristium, turba lugentium; et quod numina crediderunt. In ipso tamen supplicio pro meritorum qualitate diversitas est. Nam et distans beatitudo bonos continet, et impios dispar poena constringit. Aetas plane omnibus una atque perfecta futura est. Nam quemadmodum ibi erit minor, ubi non crescitur? Aut quare senex, ubi non deficitur? Mutabilitates istae ad interitum tendunt.
Abbreviated transcription (Latin):
forsican post hoc scłm anime
nre quio agant qualesq ꝑmaneant.
respondemus ut diuersa lectione col¬
legius. Mors ẽ. anime corꝑisq fac¬
ta resolutio. uite huius absentia
carnis desicłia uł necessitates ꝓrsus
ignorans. Nam cũ fuerimus hacluce
imꝑio creatoris exuci: simul corꝑis
appeticiones et inbecillitates amitti¬
mus. Non enĩ ulcerius labore frangi¬
mur. ñ cibo reficimur: ñ ieuinii du¬
turnitate quassamur: s in animae
nr̃e natura iugit̃ ꝑseuerantes nich̾
boni maliq faciemus. s usq ad tẽp̃
iudicii aut de preceritoꝵs actuum
prauitate meremur: aut de oꝑatio¬
nis nr̃e ꝓbitate letamur. Tunc aũt
recipiemus factoꝵs omniũ plenissi¬
mum fructũ: quando uoce domini
aut repudiati fuerumus. aut ad reg¬
num ꝑhennitatis adinissi. h anc igit᷑
mortẽ in ista uita pene quietus sõp¬
nus unitatur. quando scł̃i istuis de¬
sideria ambitũq deponit: et qͥcqͥd
hic agitur tranquillus animus so¬

Expanded text:
forsitan post hoc saeculum animae nostrae quid agant, qualesque permaneant? Respondemus ut diversa lectione collegimus. Mors est animae corporisque facta resolutio, id est vitae hujus absentia, carnis desideria vel necessitates prorsus ignorans. Nam cum fuerimus hac luce imperio Creatoris exuti, simul corporis appetitiones et imbecillitates amittimus. Non enim ulterius labore frangimur, non cibo reficimur, non jejunii diuturnitate quassamur; sed in animae nostrae natura jugiter perseverantes, nihil boni malique faciemus, sed usque ad tempus judicii, aut de praeteritorum actuum pravitate moeremus, aut de operationis nostrae probitate laetamur. Tunc autem recipiemus factorum omnium plenissimum fructum, quando voce Domini aut repudiati fuerimus, aut ad regnum perennitatis admissi. Hanc igitur mortem in ista vita pene quietus somnus imitatur, quando saeculi istius desideria cuncta ambitumque deponit; et quidquid hic agitur tranquillus animus so
Abbreviated transcription (Latin):
se. amisisse ꝑire ẽ. Tibi deniq nobiliꝰ
est seruire quã mundi regna capes¬
cere. Merito: quando ex seruis filii
ex impiis iusti: de captuus reddim̃

Expanded text:
se; amisisse, perire est. Tibi denique nobilius est servire quam mundi regna capessere: merito, quando ex servis filii, ex impiis justi, de captivis reddim
Abbreviated transcription (Latin):
dicit ẽẽ firmandũ. s ipsuis ẽe se¬
creto sicut et alia multa surt que ñ
potest nr̃a nosse mediocritas. hoc
aũt ueracit̃ fixeq crecdendũ est et
dm̃ animas creare et occulta qua¬
dam ratione itistissime illis inputa¬
reꝰ p᷑rimi hominis peccato tenentur
obnorie. Melius est enĩ in tam occul¬
tis causis confiteri ignorantiã: quã
ꝑiculosã assumere fortassis audciã
cum dicat apłs. Quis enĩ cognouit
sensum dñi. aut quis consiuiarius
euis fuit. Et iterũ. Ex parte scimus.
et ex parte ꝓpħamus. Sed qm̃ in h̃c
locum tenor nos disputationis ad¬
ctuxit ut animas reas ꝑ traducem
peccati generalit̾ esse diceremus:
conuenit animã xp̃i dñi in medi¬
um deducere ne quis calũpniosa
intentione ꝑuersus simili eã pu
phecatã. Ait angłs. Sp̃c sẽs suꝑue¬

Expanded text:
dicit esse firmandum, sed in ipsius esse sedicit esse firmandum, sed in ipsius esse secreto, sicut et alia multa, quae nostra non potest nosse mediocritas. Hoc autem veraciter fixeque credendum est, et Deum animas creare, et occulta quadam ratione justissime illis imputare, quod primi hominis peccato teneantur obnoxiae. Melius est enim in tam occultis causis confiteri ignorantiam, quam periculosam assumere fortassis audaciam, cum dicat Apostolus: Quis enim cognovit sensum Domini? Aut quis consiliarius ejus fuit ? Et iterum: Ex parte enim scimus, et ex parte prophetamus . Sed quoniam in hunc locum tenor nos disputationis adduxit, ut animas reas per traducem peccati generaliter esse diceremus, convenit animam Christi Domini in medium deducere, ne quis calumniosa intentione perversus, simili eam putrophetatam. Ait angelus: Spiritus s
Abbreviated transcription (Latin):
insufflatio eius: qd̾ mandatũ et
ussio. Nam insusflare quẽadino¬
dum pot̃ qui neq sp̃m resoluit.
neq buccas habet que constat ẽẽ
corꝑea: hoc ñnulli sequuti dixert.
mox semen humanũ ut coagula
creatas animas in corꝑib dari.
discretas atq ꝑfectas. Medendi
aut̃ artifices quadragesimo die
humanũ ac mortale pecus ani¬
mam dicunt acciꝑe: cum se in u¬
tero matris ceꝑit cõmouere. Opini¬
one quoq fertur aliquoꝵ quod
creator ille potentissimꝰ sicut de
corpore nr̃o semen carnis educit.
ita et de anime qualitate nouã
posse generari: quatinus originał
illius peccati qd̃ catholica confitet᷑
eccłia ꝑtraducem delicci rea possit
ostenł nisi fuerit baptismate tib
soluta. Nam quẽadmodũ infans
qui peccandi ñ habet uotũ. reus de¬
beat ullatenus inueniri. si ñ aliqua
ratione in ipsa origine animarum
culpa uideatur eẽ. transfusa: Unde
pater augustinus religiosissima du

Expanded text:
insufflatio ejus, quod mandatum et insufflatio ejus, quod mandatum et jussio. Nam insufflare quemadmodum potest, qui neque spiritum resolvit, neque buccas habet, quae constat esse corporea? Hoc nonnulli secuti dixerunt, mox ut semen humanum coagulatllico 633 creatas animas corporibus dari discretas atque perfectas. Medendi autem artifices quadragesimo die humanum atque mortale pecus animam dicunt accipere, cum se in utero matris coeperit commovere. Opinione quoque fertur aliquorum, quod Creator ille potentissimus, sicut de corpore nostro semen carnis educit, ita et de animae qualitate animam novam posse generari; quatenus originalis illius peccati, quod catholica confitetur Ecclesia, per traducem delicti rea possit ostendi, nisi dono baptismatis fuerit absoluta. Nam quemadmodum infans, qui peccandi non habet votum, reus debeat ullatenus inveniri, nisi aliqua ratione in ipsa origine animae culpa videatur esse transfusa? Unde Pater Augustinus, religiosissima dub
Abbreviated transcription (Latin):
modandum aut auras ethereas
hauriendo atq reddendo: uitã
cribuit acq salutẽ. Quitã delec¬
cationem hoc ẽ. appetitũ boni ma¬
liq: quẽ sub iocunditate aniꝰ
concupiscit. Ecce iterum quadr.¬
ꝑcita sub diuisione ad sust entatio¬
nem corꝑis explicandã pars ista
refundicur. Prima ẽ. attractiua
sentit. Scd̾a detentoria assũpta re¬
tinens: clonec ex his utilis decoc¬
tio ꝓcuretur Tercia translatiua
que accepta in aliud iransuertit cõ¬
atq: cransponit. Quarta expella¬
tiua que ut natura fiat libera
sibi nocitura depellit. Soluimus
ut datũ est quasi aliũ moduor
inclinauimus uelut sextũ. ut dis¬
ficultatis cacumine deplanato
inoffense ad reliqua gradiamur.
Nunc adoriginẽ anime qm̃ diffi¬
egimus in conditione reruo
adam. in anunã uiuentẽ. Insus¬
flauit enĩ dictum ẽ. ad expͥmen¬
dam oꝑis dignitatẽ: ut agnosce¬
recur aliquid eximiũ qd̾ eiꝰ ore
ꝓlatum ẽ Ceterum hoc significat

Expanded text:
moderandum, auras aethereas moderandum, auras aethereas hauriendo atque reddendo, vitam tribuit et salutem. Quinta, delectatio, hoc est appetitus boni malique, quem sub jucunditate animus concupiscit. Ecce iterum quadripertita subdivisione ad sustentationem corporis explicandam, pars ista refunditur. Prima est attractiva,sentit. Secunda, retentoria, assumpta retinens, donec ex his utilis decoctio procuretur. Tertia, translativa, quae accepta in aliud convertit atque transponit. Quarta, expulsiva, quae ut natura fiat libera, sibi nocitura depellit. Solvimus ut datum est quasi alium nodum; inclinavimus velut sextum collem; ut difficultatis cacumine deplanato, inoffense ad reliqua gradiamur. Nunc ad originem animae, quoniam diffine animae. Legimus in conditione rerum,Adam in animam viventem. Insufflavit enim, dictum est, ad exprimendam operis dignitatem, ut agnosceretur aliquid eximium, quod ejus ore prolatum est. Caeterum hoc significat
Abbreviated transcription (Latin):
anume naturales quinq¬
ꝑtitas ẽẽ. ueteres uoluerunt. fri¬
ma est inutraq parte sensibilis q̃
maguiatione sentimus. facit etiã
qd̾ctura et mollia. lenia lasꝑaq sen¬
tinus. Scd̃a imꝑatuia que iubet
organis corꝑalib mocus duersos
quos implere decreuerit hoc est
cransferri de loco adlocũ. uoces
edere membra curuare.Hec exem¬
pli causa posiumus: ut in his si¬
milia cdixisse uideamur Terciã
principalẽ. cum ab om̃i accure¬
moti in ocium reponimur: et cor¬
ꝑalib sensib quietis ꝓfundius
aliquid firmiusq craccamus.
hinc ẽ. qd̃ etate maturi melius saꝑe
iudicantur. qi senescentib meni¬
bris et corꝑalib sensib mollitis ꝓ
unt: ubi dũ mens ampluis occu¬
patur: robustior uircute adunati¬
onis efficitur. s iterum desipunt
cum nimia debilitate deponunt᷑:
qm̃ datum ẽ animab ad cempꝰ
suors sequi corpors necessicates.
Quartã uitalẽ. idest calorẽ anum
naturalẽ. qui nobis ꝓpter suũ. frruorẽ

Expanded text:
animae naturales quinquepertitas veteres esse voluerunt. Prima est in utraque parte sensibilis, qumaginatione sentimus: facit etiam ctum, quo dura et mollia, lenia asperaque sentimus. Secunda, imperativa, quae jubet organis corporalibus motus diversos, quos implere decreverit: hoc est, transferri de loco ad locum, voces edere, membra curvare. Haec exempli causa posuimus, ut in his similia dixisse videamur. Tertia, principalis, cum ab omni actu remoti, in otium reponimur, et corporalibus sensibus quietis profundius aliquid firmiusque tractamus. Hinc est quod aetate maturi melius sapere judicantur: quia senescentibus membris et corporalibus sensibus mollitis, unt: ubi dum mens amplius occupatur, robustior virtute adunationis efficitur. Sed iterum desipiunt, cum nimia debilitate deponuntur: quoniam datum est animabus ad tempus suorum sequi corporum necessitates. Quarta, vitalis, id est calor animi naturalis, qui nobis propter suum fervorem
Abbreviated transcription (Latin):
et in eis suas ꝓprietates agnoscit
aspectus enĩ est ut ueceres definire
malueruit. us anime spiricualis.
egrediens ꝑ ocłi pupillã: res ñ ad eo
longuiquas atcingens. s ad quas
potuerit ꝑuenire diuidicans: illud

Expanded text:
orporales, et in eis suas proprietates agnoscit. orporales, et in eis suas proprietates agnoscit. Aspectus enim est ut veteres definire maluerunt vis animae spiritualis, egrediens per oculi pupillam, res non adeo longinquas attingens, sed ad quas poterit pervenire, dijudicans: i
Abbreviated transcription (Latin):
et qm̃ neq cornu. neq detite neq
fuga sic̃ alia animalia corporis
humani forma se preualet uindi¬
care: robustus illi torax brachiaq
cõcessa suit: ut illatam iniuriã
manu defendet et obiectu pectoris
quasi quodã clipeo uindicaret.
Genitalia uero nr̃a in magnum
Unde prestãte deo hominis reꝑatio
fecunda ꝓcedit unde mortales nes¬
cuint hab̾e defectũ: quando ꝑsonis
ꝑeuntib geuus noscitur seruari
continuũ posse. decoꝵs membrũ si
ñ fuisset curpi libidine sordiclatũ
Quid enĩ illo preciosius ẽẽt sunde
humanũ. genus sine culpa descen¬
deret: Sic om̃ia preconialia creata
surt. si peccatis polluentib ñ reod̾en¬
tur obscena.hoc aũt corpus ani¬
matum quinq sensib amminis¬
tratur ac regitur. Qui licet sint cõ¬
munes cũ beluis. a nobis cam̃ rati¬
on abili iudicio melius distiugunt᷑
acq cõplencur srimus eoꝵ uisus ẽ
qui aere illuminato colores respicit

Expanded text:
Et quoniam neque cornu, neque dente, neque Et quoniam neque cornu, neque dente, neque fuga sicut alia animalia, corporis humani forma se praevalet vindicare, robustus illi thorax brachiaque concessa sunt, ut illatam injuriam manu defenderet, et objectu pectoris  ed., corporis quasi quodam clypeo vindicaret. Genitalia vero nostra in magnum Unde, praestante Deo, hominis reparatio fecunda procedit: unde mortales nesciunt habere defectum, quando, personis pereuntibus, genus noscitur servari posse continuum. Decorum membrum, si non fuisset turpi libidine sordidatum. Quid enim illo pretiosius esset, si inde humanum genus sine culpa descenderet? Sic omnia praeconialia creata sunt, si peccatis polluentibus non redderentur obscena. Hoc autem corpus animatum quinque sensibus administratur ac regitur; qui licet sint communes cum belluis, a nobis tamen rationabili judicio melius distinguuntur atque complentur. Primus eorum visus est, qui aere illuminato colores recipit c
Abbreviated transcription (Latin):
ficia inunam se conuenientiã oꝑa¬
tionemq conuinguit. s licet hec
parilitas pulcherruna se distribu¬
tione consociet. et alterutrũ sibi
mutuetur ornatũ: sunt etiã sin¬
gularia in medio constituta. ne in
darent. nasus os. guitur peccus.
umbilicus. et genitaliũ uirga des¬
cendens. que laudabilia et ornanda
monstrantur quando in medioloca¬
ta consistuit. Capiti aũt nr̃o qui sen¬
sus capit uiuuersos recce ceruix qua¬
si quedã colũpna supponitur. doceis
nos religionem sc̃can in una ficdei cõ¬
sistere ualidissima firmitace. linga
quoq uocis nr̃e decentiuũ plectrũ.
eutiam temꝑandã: ut nos arcicu¬
lata uerba ab anunaliũ cõfusione
distinguereit. Nec illud uicdeatur
incassum qd̃ uni gutturi due ser¬
uiunt digestiones. scilic ut om̃iis
incellectus prudentis anime qua¬
si cib acceptus. et rationis calore de¬
coctus. ꝑgemuia testam̃coꝵ itine¬
ra cõpetentib cractatib explicetiss:

Expanded text:
ficia in unam se convenientiam operaficia in unam se convenientiam operationemque conjungunt. Sed haec tamen parilitas, pulcherrima distributione consociata, alterutrum sibi mutuat ornatum. Sunt etiam singularia in medio constituta, ne in darent, nasus, os, guttur, pectus, umbilicus, et genitalium virga descendens, quae laudabilia et honoranda monstrantur, quando in medio collocata consistunt. Capiti autem nostro, quod sensus capit universos, recte cervix quasi quaedam columna supponitur, docens nos religionem sanctam in unam fidei consistere validissimam firmitatem. Lingua quoque, vocis nostrae dentiam temperandam, ut nos articulata verba ab animalium confusione distinguerent. Nec illud videatur incassum, quod uni gutturi duae serviunt digestiones, scilicet, ut omnis intellectus prudentis animae, quasi cibus acceptus, et rationis calore decoctus, per gemina Testamentorum itinera competentibus tractatibus explicetur.
Abbreviated transcription (Latin):
tis ꝑdidit inluminata uidet a crea¬
tore que fuscata non pot a semetipsa
cognoscere. Narraca suit de anima
quanta ꝓbantur ẽẽ concessa s con¬
uenit ut de eius cemplo dicamus
qm̃ illa unago dei non patit᷑ ut
corpori deformi conuincta ẽẽ uide
tum ad res suꝑnas ⁊ rationabiles in¬
tuendas: cuius armoniaca dispo¬
itio ingentia nobis sacram̃ta decla¬
rat. Inprunis caput nr̃m sex ossib
compaginatũ in stmiltcudinẽ celes¬
tis sphere rocunde cõcauitatis for
matum ẽ ut senariũ illum ꝑfectis¬
sium nunerũ. sedes nr̃i cerebri
in cuius organo sapunus cõtiuieret.
hinc oculi quasi sacroꝵ cestam̃coꝵ
pulcherrima duo uolumina collocã¬
tur ad quoꝵ similitudinẽ omnia
nobis cõbinata descenduit. ut au¬
res nares. labra. brachia latera. crura
tibie pecdes. In hac enĩ mistica duali¬
tate cõpago totuis corꝑis cõtinetur:
Et sicut illa cestam̃ca. ad unum res¬
piciunt unum sapiuint. ita hec os¬

Expanded text:
tis amisit. Illuminita videt a Creatis amisit. Illuminita videt a Creatore, quae fuscata non potest a semetipsa cognoscere. Narrata sunt de anima, quanta probantur esse concessa. Sed convenit ut de ejus templo dicamus: quoniam illa imago Dei non patitur ut corpori deformi conjuncta esse videatum, ad res supernas et rationabiles intuendas, cujus harmonica dispositio ingentia nobis sacramenta declarat. Imprimis caput nostrum sex ossibus compaginatum, in similitudinem coelestis sphaerae romatum est; ut senarium illum perfectissimum numerum sedes nostri cerebri, in cujus organo sapimus, contineret. Hinc et oculi, quasi sacrorum Testamentorum pulcherrima duo volumina  ed., lumina collocantur; ad quorum similitudinem omnia nobis combinata descendunt, ut aures, nares, labia, brachia, latera, crura, tibiae, pedes. In hac enim mystica dualitate compago totius corporis continetur; et sicut illa Testamenta ad unum respiciunt, unum sapiunt, ita haec of
Abbreviated transcription (Latin):
fuit quide inprimo homine beatitu¬
do naturalis. arbitrii liberi. potens
et inuoluta sententia: s infelici trãs¬
gressione decepcus diabolica frau
de ꝑdens qd̃ posteris traditurus
teritus inde humani generis nu¬
trica defectio inde ignorancia ra¬
tioni contraria. inde noxie cure
inde penitenda consilia.inde ob¬
scurata cognitio. turpe desicłium
iusticie neglectus: inde mille cri¬
muinum iapsus. ⁊ plura nobis cũ
pecorib cõmunia. que diuinitas
fecerat eẽ. discreta. ł renunciat enĩ
tatis aduencũ. futuras tempestaces
uentoꝵ cõmotione dinoscunus:
uenturã scłis ubertatẽ tempoꝵs ra¬
tione colligimus. leciciã nobis int̾
nima si eius fuisset dignitas custo¬
dita: Depressa ẽ. iuste adignorautiã
que scire uoluit contumacit uetita.
Modo enĩ signis aut comecturis. sa¬
pit aliqua que sine labore nosse
pocuit unuersa. illuo tamen sc̃a
conuersatione purgata dirinitatis
auxilio recepit: qd̃ insidiis decipien¬

Expanded text:
Fuit quidem in primo homine beatituFuit quidem in primo homine beatitudo naturalis, liberi arbitrii potens, et inviolata sententia; sed infelici transgressione deceptus, diabolica fraude perdidit, quod posteris traditurus teritus, inde humani generis nutrita defectio, inde ignorantia rationi contraria, inde noxiae curae, inde poenitenda consilia, inde obscurata cognitio, turpe desiderium, justitiae neglectus, inde mille criminum lapsus, et plura nobis cum pecoribus communia quae Divinitas fecerat esse discreta. Praenuntiat enim itatis adventum, futuras tempestates ventorum commotione dignoscimus, venturam saeculis ubertatem temporum ratione colligimus, laetitiam nima, si ejus fuisset dignitas custodita? Depressa est juste ad ignorantiam, quae scire voluit contumaciter vetita. Modo enim signis aut conjecturis sapit aliqua, quae sine labore scire potuit universa. Illud tamen sancta conversatione purgata, Divinitatis auxilio recipit, quod insidiis decipien
Abbreviated transcription (Latin):
cderit non fluctu iuscerũ. non pecto¬
ris cõmotione uexacur. s statim ca¬
pitis dolore ꝑcutitur ut illic udeat᷑
anima fatigationis signa reliquisse
ubi magna uisa ẽ uirtute contende.
ibi etiam fieri absolute sencimus ani¬
me nr̃e quosclã fluctus. quosdã cors¬
pectus grandiores: ut ante ocłos nr̃os
ueniant que absentia. nullus igno¬
rat. Tendimus quidẽ iugorẽ animi
in cliuersas partes multasq regiõs
ee fantastica imaginatione ad ca¬
pitis nr̃i iudicuim ꝑducitur qd̃ ꝑ
diuersas mundi partes agnoscit᷑
exquisitũ deniq ocłos nr̃os defigi¬
mus om̃io cogitantes. auriũ sens
obstruitur. gustus cessat nares ua
anuna insuis quodãmodo cubicłis
occupata. hec ergo ue pucatur in edi¬
to consticuta. quasi ꝓtribuliali se¬
dens. appecicoꝵ suoꝵ noscitur esse
modacrix. boni maliq uidex. ambi¬
gua discernens notia respuens: cũ
tamen el gr̃a duunitatis infulserit

Expanded text:
derit, non fluctu viscerum, non pectoderit, non fluctu viscerum, non pectoris commotione vexatur, sed statim capitis dolore percutitur; ut illic videatur anima fatigationis signa reliquisse, ubi magna visa est virtute contendere. Ibi etiam fieri absolute sentimus animae nostrae quosdam fluctus, quosdam impetus grandiores, ut ante oculos nostros veniant, quae absentia nullus ignorat. Tendimus quidem vigorem animi in diversas partes multasque regiones, et phantastica imaginatione ad capitis nostri judicium perducitur, quod per diversas mundi partes cognoscitur exquisitum. Denique oculos nostros defigimus omnino cogitantes, aurium sensus obstruitur, gustus cessat, nares abanima in suis quodammodo cubiculis occupata. Haec ergo, ut putatur, in edito constituta, quasi pro tribunali sedens, appetitorum suorum noscitur esse moderatrix, boni malique judex, ambigua discernens, noxia respuens, cum tamen 634 ei gratia Divinitatis infulserit.
Abbreviated transcription (Latin):
iudeamus. Ignis iste morcalis sem¬
ꝑ tenctit adsumum: et qd̃ habet
subtilissimã naturã ad suꝑlora si¬
ne dubitatione festinat. Sunc et a¬
liqua huius credulitatis inclicia.
Nam cũ medici ꝑttissuni testam ca¬
pitis humani grauissuna ꝑculsio¬
ne confractã. in soliditatẽ pristinã
reuocare contenduis: membranã
qua teneritudo cerebri cõmunit᷑¬
cum asangune ac fece detergere
cupunt: frequent atcingunt. Que
staci ut tacta fuerit. in tantum
stiporẽ homo ꝑuenit ut uel ꝑcus¬
sus alibi grauit᷑ sentire ñ possit:
s mox iterũ ut se manus a cerebri
inpressione suspencłit adintelleccũ
consuetuclinariũ redit. uocem sen¬
sumq recipiens qd̃ de ipso iam a¬
gatur agnoscit. qd̾ in aliis quoq
membris ĩpꝓbatur accicłe: quãuis
hanc rem ꝑtinentia. ñ minima signa
ꝓueniunt. nam cum fuerit aliquis
nunia indignatione flãmatus. ani¬
inumq suũ estu cogitacionis accen¬

Expanded text:
videamus. Ignis iste mortalis semvideamus. Ignis iste mortalis semper tendit ad summum, et quod habet subtilissimam naturam, ad superiora sine dubitatione festinat. Sunt et alia hujus credulitatis indicia. Nam cum medendi peritissimi testam capitis humani, gravissima percussione confractam, in soliditatem pristinam revocare contendunt, membranam qua teneritudo cerebri communitur, a sanguinea faece detergere cupientes, frequenter attingunt; quae statim ut tacta fuerit, in tantum stuporem homo pervenit, ut vel percussus alibi graviter, sentire non possit; sed mox iterum, ut se manus a cerebri impressione suspenderit, ad intellectum consuetudinarium redit, vocem sensumque recipiens, quid de seipso jam agatur agnoscit. Quod in aliis utique membris non probatur accidere, quamvis hanc rem pertinentia non minima signa proveniunt. Nam cum fuerit aliquis nimia indignatione flammatus, animumque suum aestu cogitationis accen
Abbreviated transcription (Latin):
s carnẽ peccati sine aliqua iniu¬
ria pollutionis assumens. suauis
quidẽ nimiũ michi facta disgres¬
sio ẽ: dum suspiciones imꝓbas
amouere contendo. Sed dum ad
ordinẽ et ꝓpositũ ꝑsequentes de
uoluerurt: dicentes qd̾ ibi puris¬
simus sanguis et uitalis sp̃e conti
suie bonas suie malas exire confir¬
ment: qd̃ anime uirtutẽ oꝑari
posse non dubium ẽ Plurimi aũt
in capite insidere manifestant
si fas ẽ cum reuerentra tamen di¬
cere adsimilitudinẽ aliquã diui¬
nitatis que licet om̃ia inesfabili
substantia sua repleat. scriptura
tam̃ celos insidere confirmat dig¬
uum enĩ fuit ut arcem peterẽt
que se nouerat celesti oꝑationesub¬
limem. et tali loco preceteris uersari
unde reliqua membra debussert
cõpetenti regimine gubnari. Nã
et ipsa figura capitis spheroides
pulcherrima ẽ. in qua sibi irmor¬
talis atq racionalis anima dignã
faceret mansionẽ. Certe corꝑalia

Expanded text:
sed carnem peccati sine aliqua injused carnem peccati sine aliqua injuria pollutionis assumens. Suavis quidem nimium mihi facta digressio est, dum suspiciones improbas amovere contendo. Sed dum ad ordinem et propositum prosequentes, devoluerunt, dicentes quod ibi purissimus sanguis et vitalis spiritus cosive bonas sive malas exire confirment; quod animae virtutem operari posse non dubium est. Plurimi autem in capite insidere manifestant si fas est cum reverentia tamen dicere ad similitudinem aliquam Divinitatis; quae licet omnia ineffabili substantia sua repleat, Scriptura tamen coelo insidere confirmat. Dignum enim fuit ut arcem peteret, quae se noverat coelesti operatione sublimem; et tali loco prae caeteris versari, unde reliqua membra debuissent competenti regimine gubernari. Nam et ipsa figura capitis sphaera  ed., sphaeroides pulcherrima est, in qua sibi immortalis atque rationalis anima dignam faceret mansionem. Certe corporalia
Abbreviated transcription (Latin):
scm uocabitur filius dei. Quis
rogo in hac maiestate nascencli
aut originalis peccati credat esse
culpã. aut ꝓfanam aliquã earius
suspicetur offensam: Absq peccato
sine dubiouenit qui erat omnium
peccata soluturus. Conceptus mysti¬
co inspiramine natus ex uirgine
nichil de adam traxit qui ut ma
abruptus ẽ. Torrens qui nos rapie¬
bat: ibi siccatus ẽ. Iura sua mors
ꝑdidit. dũ conditio nr̃a uitam re¬
demptoris accepit. Ham prunus
homo posteris transmisit exitium:
ueniens xp̃c dñs credentib contu¬
lit regna celors. Per istũ enĩ raꝑat
amissũ statum: qui ꝑ illũ ꝑdid̾at
meritũ. Natus ingła: conuersatus
sine macła. Quid potuit de illotra¬
here quẽ contraria uenit actione des¬
truere: sc̃e origini uita scã respondaẽ.
Qui sine peccato ẽ genitus. nulla ẽ.
mundi labe suꝑatus. Suscepit ue¬
rum hominẽ natura ñ uiciis. res¬
puit qd ꝓthoplastus deliquit ⁊
assũpsit hominẽ purissimũ quẽ
creauit: non peccatũ suscipiens

Expanded text:
 vocabitur Filius Dei . Quis, rogo, in hac majestate nascendi aut originalis peccati credat esse culpam, aut profanam aliquam carnis suspicetur offensam? Absque peccato sine dubio venit, qui erat omnium peccata soluturus, conceptus mystico inspiramine, natus ex virgine. Nihil de Adam traxit qui ut Adaabruptus est; torrens qui nos rapiebat, ibi siccatus est. Jura sua mors perdidit, dum conditio nostra vitam Redemptoris accepit. Nam primus homo posteris transmisit exitium: veniens Christus Dominus credentibus contulit regna coelorum. Per istum enim reparat amissum statum, qui per illum perdiderat meritum. Natus in gloria, conversatus sine macula. Quid potuit de illo trahere, quem contraria venit actione destruere? Sanctae origini vita sancta respondit. Qui sine peccato est genitus, nulla est mundi labe superatus. Suscepit verum hominem natura, non vitiis. Respuit quod protoplastus deliquit, et assumpsit hominem purissimum, quem creavit: non peccatum suscipiens,
Abbreviated transcription (Latin):
et se ipsos sine lubitatione conspicẽnt
hoc eciã pater augustinus sensit¬
Scd̃s audicus ẽ qui concauis ac co¬
cleatis aurib sonos accipit. aeris
uerb̾ationes concrepantes. ratione
duudicante quis sit auclitus. Ter¬
ciuis odoratus ẽ. qui diuersos odo¬
res adsumens. ium redoleutium.
corpoꝵ quasi quodã inuisibili fu¬
mo narib suscepto cõpetenti aspira

Expanded text:
sine dubitatione conspicerent. Hoc etiam Pater sensit Augustinus. Secundus auditus est, qui concavis et cochleatis auribus sonos accipit, aeris verberationibus concrepantes, ratione dijudicans quid sit auditum. Tertius odoratus est, qui diversos odores assumens, vim redolentium corporum, quasi quodam invisibili fumo naribus suscepto, competenti aspira
Abbreviated transcription (Latin):
is sibi rep̃sentat qd̃ sua cogitatio¬
ne respiciat. mͦ qd̾ ocłis uidet car¬
nalib mͦ qd̃ fanstastica inagina¬
tione concipit. Cogitat plane sin¬
gillatim sic̃ et loquitur ꝑ ordinẽ
um mnulta disponere et om̃ia simul
bona muere durinitatis inuenu
luterarũ formas repꝑit. diuersar̃
artium utilitates disciplinasq ꝓ¬
tulit. Cuntates defensibili muro
cuicit. uarii generis amictus adie
exegit tr̃as. tnscurrit abyssos a lato
antium ꝑforauit. port᷑ ad utilitatẽ
nauigantiũ lunari clispositione cõ¬
clusit: ornauit pulcherrima fa¬
bricarũ dispositione tellurẽ. Quis
iam de eius ratione dubicet q̃n ab
auccore suo illuminata facit arte
cõspici. qd̃ debeat sub om̃i celerita¬
te laudart sõuenit nũc de eiꝰ imor¬
talitate disserere. Inmortales ani¬
mas auctores scłariũ liuteraruor
multifarie ꝓbaueruit dicentes. Si

Expanded text:
is sibi repraesentat quod sua cogitatiois sibi repraesentat quod sua cogitatione respiciat: modo quod oculis vidit carnalibus, modo quod phantastica imaginatione concepit. Cogitat plane singillatim, sicut et loquitur; per ordinem ubona munere Divinitatis invenit! Litterarum formas reperit, diversarum artium utilitates disciplinasque protulit, civitates defensibili muro cinxit, varii generis amictus  Jurexegit, terras transcurrit, abyssos alato antium perforavit, portus ad utilitatem navigantium lunari dispositione conclusit, ornavit pulcherrima fabricarum dispositione tellurem. Quis jam de ejus ratione dubitet, quando ab auctore suo illuminata facit arte conspici, quod debeat sub omni celebritate laudari? Convenit nunc de ejus immortalitate disserere. Immortales esse animas auctores saecularium litterarum multifarie probaverunt, dicentes: Si
Abbreviated transcription (Latin):
nem uero homini in ẽẽ. quis du¬
bitet. quando diuina tractat hu¬
mana sapit. artib docet᷑ egregiis
disciplinis eruditur exinuiis: Et
hinc cetera animalia decenter
ex cellit: qd̃ cum ratione decora c̃õ¬
ponit. Rationẽ uero dico animi
ꝓbabilẽ motum. qui ꝑ ea que cõ¬
ceduntur atq nota suit: ad ali¬
quid ignotũ ducit ꝑueniens ad
ueritatis archanũ. hec comectu¬
ris atq argum̃tis ad illud ꝓpare
cupit qd̾ inrerũ natura ẽẽ. cog¬
noscit. Ipsa enĩ uera et pura et
certa ratio ẽ. cdicenda. quȩ ab oĩ
imagine falsitatis reddit᷑ aliena.
datum est ergo illi cogitationes
suas quodãm adprehend̾e. et ꝑ ob¬
sequium lingue. uolubili muta
nima quã multa uidet. ñ a se e¬
grediens. quã diuersa circũ spicit:
Ubiq quasi distendit᷑ et anime
fieri quasi discessio ñ ꝓbatur.:
mouetur. erigitur. flu̾ctuari co¬
gnoscitur: et inse ipsa tanquã
magno currens spacio ꝑuagat᷑.

Expanded text:
nem vero homini inesse quis dunem vero homini inesse quis dubitet? quando divina tractat, humana sapit, artibus docetur egregiis, disciplinis eruditur eximiis; et hinc caetera animalia decenter excellit, quod eum ratio decora componit. Rationem vero dico animi probabilem motum, qui per ea quae conceduntur atque nota sunt, ad aliquod ignotum ducitur, perveniens ad veritatis arcanum. Haec conjecturis atque argumentis ad illud properare cupit, quod in rerum natura esse cognoscit. Ipsa enim vera, et pura, et certa ratio dicenda est, quae ab omni imagine falsitatis redditur aliena. Datum est ergo illi cogitationes suas quodammodo apprehendere, et per obsequium linguae volubili motionima, quam multa videt non a se egrediens! Quam diversa circumspicit! Ubique quasi distenditur, et animae fieri discessio non probatur: movetur, erigitur, fluctuari cognoscitur, et in seipsa tanquam in magno currens spatio, pervagatur.
Abbreviated transcription (Latin):
sol ꝓbatur quicquã sentire si eiꝰ
radios secare tẽptaueris. Tota ẽ. gͦ
in partib suis. Nec alibi minor
alicubi remissius Ubi tam̃ uitali in¬
tentione porrigit᷑. colligit inunum
atq copulat membra sua ñ sunt
diffluere uel consabescere: que ui¬
tali uigore custodit alunta cõpe¬
tentia ubiq disꝑgit: congruentiã
in eis modũq conseruans. Mirũ
p̃terea uidetur rem incorꝑeam
membris solidissimis conligatam
et sic distantes naturas in unam
conuenientiã fuisse ꝑductas. ut
nec anuna se possit segregare cũ
uelit. nec recinere cuin uissioneor
creatoris agnouerit. Clausa illi s̃
uiuuersa cum p̾cipitur insidere:
aꝑta redduntur om̃ia cũ iubet᷑
exire. Nam si acerb dolor util¬
neris infligatur sine auctoris un¬
perio ñ amittitur: sicut nec sine
ipsius munere custoditur. hinc ẽ.
qd̃ frequent᷑ et grauit᷑ uulnera¬
tos iudemus euade: et rursus le¬
uib occasionib inderire. Ratio¬

Expanded text:
sol probatur quidquam sentire, si ejus sol probatur quidquam sentire, si ejus radios secare tentaveris. Tota ergo est in partibus suis, nec alibi major,alicubi remissius, ubique tamen vitali intensione porrigitur. Colligit se in unum atque copulat; membra sua non sinit defluere vel contabescere, quae vitali vigore custodit; alimenta competentia ubique dispergit, congruentiam in eis modumque conservans. Mirum praeterea videtur rem incorpoream membris solidissimis colligatam, et sic distantes naturas in unam convenientiam fuisse perductas, ut nec anima se possit segregare cum velit, nec retinere, cum jussionem Creatoris agnoverit. Clausa illi sunt universa, cum praecipitur insidere; aperta redduntur omnia, cum jubetur exire. Nam si acerbus dolor vulneris infligatur, sine auctoris imperio non amittitur, sicut nec sine ipsius munere custoditur. Hinc est quod frequenter graviter vulneratos videmus evadere, et rursus levibus occasionibus interire. Ratio
Abbreviated transcription (Latin):
Salub̾rima quoq carins tẽꝑatioẽ
ꝑfruitur ocłors specłatione depas¬
citui: sonoris delectat᷑ auditib su¬
auissimis iocundatur odorib: ne¬
cessaria gustus epulatione delini¬
tur. Et licet his reb nullatenꝰ ipsa
uescatur: subductis tam̃ talib
grauissimo merore conficitur: de¬
sicłans ñ sibi naturalit ac cõmo¬
da s adiunctis artub ꝓfutura.
dilecto corpori indulgentiꝰ remittẽ¬
do locum noscitur preb̾e peccato.
uita igitur corꝑis suscepte anime
presentia ẽ: mors aut̃ eius ꝓbatur
abscessus. Sic diem dicimus lustan¬
te sole: qui cum discesserit nox uo¬
catur uiuit ergo corpus p̃sidio a
nue: et ex ipsa ꝓbatur accipere
hoc quoq ad uite genus de quo
loquimur noscitur ꝑtinere. scien¬
dum ẽ. cum se partib corꝑis ille
iugor ignitus infucłit materiãq
carnalem sp̃c uitalis asflauerit.
si qd̃ fortasse uulnus acceꝑit sta¬
tun condolet: qi ubiq sub̾aliter

Expanded text:
Saluberrima quoque carnis temperatione Saluberrima quoque carnis temperatione perfruitur, oculorum speculatione depascitur, sonoris delectatur auditibus, suavissimis jucundatur odoribus, necessaria gustus epulatione delinitur; et licet his rebus nullatenus ipsa vescatur, subductis tamen talibus, gravissimo moerore conficitur; desiderans non sibi naturaliter accommoda, sed adjunctis artubus profutura. dilecto corpori indulgentius remittendo, locum noscitur praebere peccato. Vita igitur corporis susceptae animae praesentia est; mors autem, ejus probatur abscessus. Sic diem dicimus, lustrante sole, qui cum discesserit, nox vocatur. Vivit ergo corpus anima et ex ipsa probatur accipere, hoc quoque ad vitae genus de quo loquimur noscitur pertinere, sciendum est, cum se partibus corporis ille vigor ignitus infuderit, materiamque carnalem spiritus vitalis afflaverit, si quod fortasse vulnus acceperit, statim condolet, quia ubique substantialiter