comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
caritat᷑e delector. eomagis amplectens
scm̃ auiditatis tuȩ ꝓpositũ. quo d sicut
uere sp̃ualis negotiator interioris ho¬
minis lucra consectans. & cȩlestiũ mer¬
ciũ questꝰ magis ac magis amplificare
desiderans. primũ quod ame flagitas
debitũ. subinde cumulas fenore questio¬
nũ. ut scilicet tuoꝵ cõmodoꝵ militet in¬
crementis. ipsa nr̃ȩ necessitas tarditatis.
Proinide confido in misccłia dĩ nr̃i. quia
si quid mͥ in huius inquisitionis ac dispu¬
tationis oꝑe ꝓ meo merito ñ conceditur.
ꝓ tuo desiderio concedet᷑. Neq enĩ inqͥ¬
sitionẽ tuã ds̃ inuentionis effectu frau¬
dari ullatenꝰ sinet. qui te ad inquiren¬
dũ sp̃ualit̃ inflamauit. cũ ipsius fidele
ꝓmisum nulla ratione casset᷑ dicentis. Peti¬
te et accipietis. quęrite & inuenietis: pul¬
sate & aꝑiet᷑ uobis. Inter nꝰ gͥ magister: a
quo subsidiũ doctrinȩ cȩlestis accipimus.
ñ solum inquirentib nobis suox aꝑit ar¬

Expanded text:
caritate delector. Eo magis amplectens sanctum aviditatis tuae propositum, quod sicut vere spiritalis negotiator, interioris hominis lucra consectans, et coelestium mercium quaestus magis ac magis amplificare desiderans, primum quod a me flagitas debitum, subinde cumulas fenore quaestionum, ut scilicet tuorum commodorum militet incrementis ipsa nostrae necessitas tarditatis. Proinde confido in misericordia Dei nostri, quia si quid mihi hujus inquisitionis ac disputationis opere pro meo merito non conceditur, pro tuo mihi desiderio concedetur. Neque enim inquisitionem tuam Deus inventionis effectu fraudari ullatenus sinet, qui te ad inquirendum spiritaliter inflammavit, cum ipsius fidele promissum nulla ratione cassetur dicentis: Petite, et accipietis; quaerite, et invenietis; pulsate, et aperietur vobis . Internus igitur Magister, a quo subsidium doctrinae coelestis accipimus, non solum inquirentibus nobis suorum aperit ar
Abbreviated transcription (Latin):
quia respondere cõpulsus sum. Qui ñ solũ
meum nom̃ sub fotiniani erroris nota non
dubitauit lacessere. quinetiam scõx augus¬
tini et hieronimi dicta tamquã meȩ ꝓfes¬
siom contraria in me uoluit retorquere.
Cuius nom̃ nunc litteris insinuare distu¬
li. sed potes ipse ꝓculdubio recordari.Nã
ibi te nobiscũ apud carthaginẽ posito mͥ
dicta eiꝰ allata sunt: & si bene recolo. etiã
in tuã notitiam ꝑuenerunt. Nichilenĩ
te ibi posito legere possem. quod tͥ recen¬
sendũ offerre non possem. Cosdẽ.gͥ. libel¬
los si dñs uoluerit ur̃ȩ caritati celeriter
destinabo. E non dubito quod meã tar¬
ditatẽ in tuo debito digneris patient̃ fer¬
re: qm scio quantum delecteris uel quan¬
tum nos semper ipse compellas. ut nos

Expanded text:
quia respondere compulsus sum, qui non solum quia respondere compulsus sum, qui non solum meum nomen, sub Fotiniani erroris nota, non dubitavit lacessere; quin etiam sanctorum Augustini et Hieronymi dicta, tanquam meae professioni contraria, in me voluit retorquere. Cujus nomen nunc litteris insinuare distuli, sed potes ipse procul dubio recordari. Nam ibi te nobiscum apud Carthaginem posito, mihi dicta ejus allata sunt, et si bene recola, etiam in tuam notitiam pervenerunt; nihil enim te ibi posito legere possem, quod tibi recensendum offerre non possem. Eosdem igitur libellos, si Dominus voluerit, vestrae caritati celeriter destinabo. Et non dubito quod meam tarditatem in tuo debito digneris patienter ferre. Quoniam scio quantum delecteris, vel quantum nos semper ipse compellas, ut nos
Abbreviated transcription (Latin):
gabat in eo quod ñ acceperat p̃ceptũ sed
dabat ex caritate consiliũ. misericoediã
se ꝓficebat᷑ utiq consecutũ. Nit enim.
De uirginib autẽ p̃ceptum añi non habe¬
o. sed consilium do: tãquã misericordiam
uerũetiã ut amplius erogaret. Ecce qua¬
lis.ẽ. dñs nr̃. ut donando debeat. et quan¬
tomagis donat. tantomagis eũ debitorẽ
eẽ. ñ pigeat. In quantũ enĩ gratis largit᷑.
intantum debitor inuenit᷑. s lec eũ potest
aliquis debitorem habere. nisi in eo quod ip¬
se dignatꝰ fuerit gratuita largitate confer¬
re. Ip̾sumgͥ ꝓme iugiter poice. ut mlar¬
giatur reddendi debiti facultatẽ: qui do¬
nauit ut in ipso caritatis tͥ liberã debeam
seruitutem. Ut enĩ uere tuo corddi quo ã
cor meũ. ẽ. totum fatear. quosicut cor dimeo
ita cordi tuo aliquid celare non possũ: red¬
dendi debiti tarditatẽ. illa mͥ ratio ꝓcura¬
uit. q̃m aduersus cuiusdam heretici uanilo¬

Expanded text:
gabat in eo quod non acceperat praeceptum, sed gabat in eo quod non acceperat praeceptum, sed dabat ex caritate consilium, misericordiam se profitebatur utique consecutum. Ait enim: De virginibus autem praeceptum Domini non habeo, sed consilium do, tanquam misericordiam verum etiam ut amplius erogaret. Ecce qualis est Dominus noster, ut donando debeat, et quanto magis donat, tanto magis eum debitorem esse non pigeat. In quantum enim gratis largitur, in tantum debitor invenitur. Nec enim potest aliquis debitorem habere, nisi in eo quod ipse dignatus fuerit gratuita largitate conferre. Ipsum igitur pro me jugiter posce, ut mihi largiatur reddendi debiti facultatem, qui donavit, ut in ipso caritatis tibi liberam debeam servitutem. Ut enim vere tuo cordi, quod cor meum est, totum fatear, quoniam, sicut cordi meo, ita cordi tuo aliquid celare non possum, reddendi debiti tarditatem illa mihi ratio procuravit. Quoniam adversus cujusdam haeretici vanilo
Abbreviated transcription (Latin):
dit. Nemini quicquã debeatis. nͥ ut in ui¬
cem diligatis. Quis autẽ fateat᷑ debitũ.
si neget acceptũ: In eo gͥ quod nos debere
dicimꝰ. ꝓfecto nos accepisse monstramus.
Dicit quippe beatꝰ apłs. Quid enĩ habes
quod non accepisti: Si autẽ accepisti. qͥd
głaris quasi non acceperis: Nam ce alio
bis. Quigͦ nobis dedit quod reddendo
debeamꝰ: ipse nobis donabit facultatẽ
qua possimꝰ reddere. qͦd debemꝰ. Iue gͥ aue¬
tor. ẽ. debiti. qui auctor. ẽ. dom. Nam&
seipsũ sua largitate dignatꝰ.ẽ. facere de¬
bitorem. non quia indigens ab aliquo
accepit: sed qm̃ abundans largit̃ tribu¬
it. Seminecẽ quippe suo uimento im¬
positũ stabularioq curandũ tradens.
duob denariis datis. ita se debitorem
ꝓfitet᷑ ut diceret. Si quid suꝑeroga¬
ueris cũ uenero reddã tͥ. Quid. ẽ aũ.
si quid suꝑero gaueris. nisi si quid ame
magis accrperis: Nam et ipse qui suꝑero¬

Expanded text:
dit: Nemini quidquam debeatis, 2 nisi ut invidit: Nemini quidquam debeatis, 2 nisi ut invicem diligatis . Quis autem fateatur debitum, si neget acceptum? In eo igitur, quod nos debere dicimus, profecto nos accepisse monstramus. Dicit quippe B. Apostolus: Quid enim habes quod non accepisti? Si autem accepisti, quid gloriaris, quasi non abis. Qui ergo nobis dedit quod reddendo debeamus, ipse nobis donabit facultatem qua possimus reddere quod debemus. Ille igitur auctor est debiti, qui auctor est doni. Nam et seipsum sua largitate dignatus est facere debitorem, non quia indigens ab aliquo accepit, sed quoniam abundans largiter tribuit. Seminecem quippe suo jumento impositum, stabularioque curandum tradens, duobus denariis datis, ita se debitorem profitetur, ut diceret, Si quid supererogaveris, cum venero, reddam tibi . Quid est autem, si quid supererogaveris, nisi, si quid a me magis acceperis? Nam et ipse qui superero
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓhis quos diligit poscit. dũ etiã illa quȩ
tuta sunt metuit. Metuit autẽ non eo
timore quẽ ipsa foras expellit. nã ꝑfecta
caritas foras mittit timorẽ. sed ilło timore
quẽ non ad timorẽ. sed ad amorẽ habere
consueuit. Timet ergo ñ timido timore.
sed casto. Non enĩ timet foemidine eri¬
hsnis. sed robore puritatis. et fir mitate uir¬
tutis. Exigis ame preterea debitũ. quod me
celeriter dño aduuante spondeo redditurũ
Non enim hoc debitũ sic ꝓfiteor. quẽ adio¬
dũ de quodam tuus maro memorat. quod
ipse fatebat᷑. sed reddere posse negabat: sed
illud me debere fateor. quod me reddere pos¬
se ñ nego. sed spondeo. Ipse enĩ mͥ donat.
unde reddam. qui donauit ut debeã. Hi¬
si enĩ ab illo acceꝑimꝰ: ñ solum reddere sednec
ipsũ debere possemꝰ. Quid enĩ nobis inuicẽ
nisi caritatẽ debemꝰ: Quod utiq beatus
paulus hȩc loquens fidelib euident̃ osten¬

Expanded text:
pro his quos diligit poscit, dum etiam illa quae pro his quos diligit poscit, dum etiam illa quae tuta sunt metuit. Metuit autem non eo timore quem ipsa foras expellit, nam perfecta caritas foras mittit timorem , sed illo timore quem non ad timorem, sed ad amorem habere consuevit. Timet ergo non timido timore , sed casto. Non enim timet formidine criminis, sed robore puritatis et firmitate virtutis. Exigis a me praeterea debitum, quod me celeriter, Domino adjuvante, spondeo redditurum. Non enim hoc debitum sic profiteor quemadmodum de quodam tuus Maro memorat, quod ipse fatebatur, sed reddere posse negabat: sed illud me debere fateor, in quo me reddere posse non nego, sed spondeo. Ipse enim mihi donat unde reddam, qui donavit ut debeam. Nisi enim ab illo acciperemus, non solum reddere, sed nec ipsum debere possemus. Quid enim nobis invicem, nisi caritatem debemus? Quod utique B. Paulus haec loquens fidelibus, evidenter osten
Abbreviated transcription (Latin):
GIAS
quod de bono thesauro cordis bona pro¬
ferre non desinis: & lingua eucharisquȩ
in bono homine abundat. puritatẽ tui
cordis insinuat. Quȩ licet diuinitꝰ conces¬
sis eloquentiȩ fluentis exuberet: ñ tam̃
tantũ credo sermonib exprimi. quantũ
scio cordis tui penetralib contineri. Di¬
uino & enĩ igne succensus sic nobis iugit̃
cõpateris. ut etiã illas tribulationes. quȩ
licet acciderint nobis. dño tam̃ adiuuan¬
te fuerint suꝑatȩ. tu sic eas ꝓ nobis pene
semꝑ patiaris: ut quotiens eas corde reuol¬
ueris: totiens eas pati quodam odo cõpel¬
laris. Ecce quantũ boni caritas habet:
ecce quantã laudẽ coram dõ et homini¬
b possidet: ut dum dolet quod accidit
illi quẽ amat. frequentius recoedando
magis ipsa sustineat. Hoc gͦ suꝑẽ. ut qͦd
ipsa caritas facere consueuit: ꝓ nobis iu¬
giter faciatis. Quid. autẽ. ẽ. aliud. ni¬
si ut illũ in quo nos pure diligitis. ipsũ
semꝑ ꝓ nobis oretis: Semꝑ eni caritas

Expanded text:
ias quod de bono thesauro cordis bona proferre non desinis, Et lingua Eucharis, quae in bono homine abundat, puritatem tui cordis insinuat. Quae licet divinitus concessis eloquentiae fluentis exuberet, non tamen tantum credo sermonibus exprimi, quantum scio cordis tui penetralibus contineri. Divino etenim igne succensus, sic nobis jugiter compateris, ut etiam illas tribulationes quae, licet acciderint nobis, Domino tamen adjuvante fuerint superatae, tu sic eas pro nobis pene semper pateris, ut quoties eas corde revolveris, toties eas pati quodammodo compellaris. Ecce quantum boni caritas habet, ecce quantam laudem coram Deo et hominibus possidet, ut dum dolet quod accidit illi quem amat, frequentius recordando magis ipsa sustineat. Hoc ergo superest, ut quod ipsa caritas facere consuevit, pro nobis jugiter faciatis. Quid autem est aliud, nisi ut illum, in quo nos pure diligitis, ipsum semper pro nobis oretis? Semper enim caritas
Abbreviated transcription (Latin):
sezacheus. quã pꝰ uilissima piscatoriae arte
instrum̃ta petrus reliquit apls. et tamen
a xp̃o ñ zacheus diues pauꝑi petro. sed pauꝑ
petrus diuiti zacheo p̃ponit᷑. ut diuitib xp̃i
nulla de contẽptis diuitiis iactantia nasceret᷑
in qua ñ es carnis filios relic̾tura: cũ etiã illi
qͥ ex carne filioInS me peccato thesauriza¬
re sibi delectent᷑ in scło. Cunctos em̃ fideles
uno saluator nr̃ dignat᷑ ammonere sermo¬
ne dicens. Nolite thesauritare uobis the¬
sauros in t̾ra. ubi erugo et tinea extermi¬
nat. et ubi fures effodiunt et furant᷑.
Thesaurizate autẽ uobis in cȩlo. ubi neq
erugo neq tinea exter minat. et ubi¬

Expanded text:
se Zachaeus, pro quo vilissima piscatoriae artis se Zachaeus, pro quo vilissima piscatoriae artis instrumenta Petrus reliquit apostolus; et tamen a Christo, non Zachaeus dives pauperi Petro, sed pauper Petrus diviti Zachaeo praeponitur, ut divitibus Christi nulla de contemptis divitiis jactantia nascereturin qua non es carnis filios relictura; cum etiam illi qui ex carne filios habent non sine peccato thesaurizare sibi delectentur in saeculo. Cunctos enim fideles uno Salvator noster dignatur admonere sermone dicens: Nolite thesaurizare vobis thesauros in terra, ubi aerugo et tinea exterminat, et ubi fures effodiunt et furantur. Thesaurizate autem vobis in coelo, ubi neque aerugo neq
Abbreviated transcription (Latin):
tͥbue. et qͥeqͥd tͥ deducis. egenis ex pende.
Uoluntariũ ieiuiniũ tuũ esuriẽ subleuet ieui¬
nantiũ: ut in fructu miscdiȩ tuoꝵ possit ie¬
uinioꝵ fecunditas apparere. Prosit etiã tibi
tatione fallaci. sed testimonio sc̃ȩ oꝑationis
suꝑiorẽ credas. aut ꝓ eo quod tu tͥbuis et
illi accipiunt. merita tua xp̃i pauꝑib an¬
teponas: tãquã tu idõ potiorsis quod plura
contẽpseris. frustra eñĩ contẽnis facultates tu¬
as: si noxias iactantiȩ teneas cliciuitͤias. Non
enĩ illisoli peccant qui ꝓ diuutiis quas habent
aliquã gestant in corde iact᷑antiã. immogra¬
uius delinquunt qui uolunt iactantiã cordis
de diutiis habere contẽptis. aut qͥ se prop¬
terea uolunt pauꝑib p̃ponere. eoquod plura
uideant᷑ pauꝑib erogare. Non autẽ idẽ ordoẽ
apud dm̃. qui ñ quantitatẽ contẽptȩ facul-¬
tatis. sed qualitatẽ uoluntatis adtendit.

Expanded text:
tribue; et quidquid tibi diducis, egenis expende; tribue; et quidquid tibi diducis, egenis expende; voluntarium jejunium tuum esuriem sublevet jejunantium, ut in fructu misericordiae tuorum possit jejuniorum fecunditas apparere. Prosit etiam tibi tatione fallaci, sed testimonio sanctae operationis superiorem credas, aut, pro eo quod tu tribuis et illi accipiunt, merita tua Christi pauperibus anteponas, tanquam tu ideo potior sis, quod plura contempseris. Frustra enim contemnis facultates tuas, si noxias jactantiae teneas in corde divitias: non enim illi soli peccant qui, pro divitiis quas habent, aliquam gestant in corde jactantiam; imo gravius delinquunt qui volunt jactantiam cordis de divitiis habere contemptis, aut qui se propterea volunt pauperibus praeponere, eo quod plura videantur pauperibus erogare. Non autem idem ordo est apud Deum, qui non quantitatem contemptae facultatis, sed qualitatem voluntatis attendit.
Abbreviated transcription (Latin):
tegit᷑ in dum̃tis. nisi et humilitatis ꝓposi¬
tũ impleat. et uestiendis pauꝑib iugem
curã sc̃ȩ pietatis impendat. Pieniꝰ ipsa ui¬
dendo cognoscis. quã ut a me uelis audire.
deratione quid tͥ iã insit. uel quid adhucde¬
sit. sc̃oꝵ studioꝵ oꝑmq cognosce. Q licet illa
egregio p̃cellat uirginitatis munere. comitẽ
de debet in cȩteris habere uirtutib. Disce gͥ
tu qͦq nichiltͥ de nobilitate generis assignare.
W licet auopatre. socero. marito consulibus
pͥdẽ fueris int̾ scłares illustris. nc̃ in eote il¬
lustr̃e fieri cognosce. in quo tͥ uirtꝰ humilita¬
tis adcrescit. Disce adño qͥa mitis. ẽ. et humi¬
lis corde. et inuenies requiẽ animȩ tuȩ. No¬
bilitatẽ carnis quȩ suꝑbiȩ fomes. ẽ. abice:
et nobilitatẽ sp̃s ꝑfecta cordis humilitate
sectare. Orationib oꝑam da: ieiuniis insta.
et qͥcqͥd tuis apparatib subtrahis. esurientib

Expanded text:
tegatur indumentis, nisi ut et humilitatis propositegatur indumentis, nisi ut et humilitatis propositum impleat, et vestiendis pauperibus jugem curam sanctae pietatis impendat, 160 plenius ipsa videndo cognoscis, quam ut id a me velis audire, deratione, quid tibi jam insit, vel quid adhuc desit, sanctorum studiorum operumque cognosce; et licet illa egregio praecellat virginitatis munere, comitem te debet in caeteris habere virtutibus. Disce igitur tu quoque nihil tibi de nobilitate generis assignare. Et licet avo, patre, socero, marito consulibus pridem fueris inter saeculares illustris, nunc in eo te illustrem fieri cognosce, in quo tibi virtus humilitatis accrescit. Disce a Domino quia mitis et humilis corde, et invenies requiem animae tuae . Nobilitatem carnis, quae superbiae fomes est, abjice, et nobilitatem spiritus perfecta cordis humilitate sectare. Orationibus operam da, jejuniis insta, et quidquid tuis apparatibus subtrahis, esurientibus
Abbreviated transcription (Latin):
roma das¬
re dignatꝰ. ẽ. uirgi¬
nitatis qͥ
humilitatis exemplar:
de oratione et ieunuo aliquid scribere sicut in
epła qũa ad eã nuꝑ dedi mea pollicitatio con¬
tinet᷑. cuiꝰ tͥ p̃cipue sc̃a conuersatio. ẽ. in om̃ib
umnitanda. Que cũ sit auis a tauisq consulibꝰ¬
nata. & deliciis regilib enutrita. tanta illi ẽ
humilitas dono gr̃e cȩlestis infusa. ut amore
subiectionis et usu ser uiendi dominã se
aliquando fuisse iã nesciat. cũ om̃s dñas
habere delectatione sc̃e seruitutis affectat.
Scit enĩ a dño cui uirgiitate uouit et cordis
et corporis ꝓ liberatione nr̃a humilitatẽ for¬
mȩ seruilis. acceptã. et obhoc delecꝰtat᷑ spon¬
so in huiꝰ ser uitutis humilitate placere: ut
consortio quinq sapientiũ uirginũ deputa¬
ta. cũ sponso possit in eterna claritate regna¬
re.Delicias uͦ corporis quanta uirtute contẽp¬
serit. et qͦmͦ suam famẽ satiandis faciat de¬
ser uire pauperib. nec ob alud ipsa ulibꝰ

Expanded text:
Roma dare dignatus est virginitatis et humilitatis exemplar, de jejunio et oratione aliquid scribere, sicut in epistola quam ad eam nuper dedi mea pollicitatio continetur, cujus tibi praecipue sancta conversatio est in omnibus imitanda: quae cum sit avis atavisque nata consulibus, et deliciis regalibus enutrita, tanta illi est humilitas dono gratiae coelestis infusa, ut amore subjectionis, et usu serviendi, dominam se aliquando fuisse jam nesciat, cum omnes dominos habere, delectatione sanctae servitutis, affectat. Scit enim a Domino, cui virginitatem vovit et cordis et corporis, pro liberatione nostra humilitatem formae servilis acceptam: et ob hoc delectatur sponso in hujus servitutis humilitate placere, ut consortio quinque sapientum virginum deputata, cum sponso possit in aeterna claritate regnare. Delicias vero corporis quanta virtute contempserit, et quomodo suam famem satiandis faciat deservire pauperibus, nec ob aliud ipsa vilibus
Abbreviated transcription (Latin):
p̃mitte. in cȩlũ tͥ thesaurũ reconde quẽ ꝑde¬
re ñ possis. ꝙ in ȩternũ ualeas possidere. In¬
om̃ib aut ẽ oꝑib bonis. caue ne laudis hu¬
manȩ desiderio uentileris. Laudari qͥdẽ in
bonis oꝑib debes: sed in eo quod oꝑaris ho¬
minũ laudes expect᷑are ñ debes. laudet te
quidẽ humana lingua. sed tu laudẽ a solo
dõ desidera. atq ita fiet. ut dũ tu laudem
ab hominib ñ quȩ sieris. ds laudet᷑ in oꝑib
tuis. Mem̃to qualiter nobis dñs int̾dicat
ne iustitiã nr̃am laudis humanȩ faciamꝰ
optentu dicens. Ad tendite ne faciatis iu¬
stitiam ur̃am corã hominib ut uideamini
ab eis. Alioquin mercedẽ non habebitis
apud patrẽ ur̃m. qui in cęlis. ẽ. Uerũtam̃

Expanded text:
mitte; in coelo tibi thesaurum reconde, quem perdere non possis, et in aeternum valeas possidere. omnibus autem operibus bonis, cave ne laudis humanae desiderio ventileris. Laudari quippe in bonis operibus debes, sed in eo quod operaris, hominum laudes exspectare non debes. Laudet te quidem humana lingua, sed tu laudem a solo Deo desidera. Atque ita fiet ut, dum tu laudem ab hominibus non quaesieris, Deus laudetur in operibus tuis. Memento qualiter nobis Dominus interdicat ne justitiam nostram laudis humanae faciamus obtentu, dicens: Attendite ne faciatis justitiam vestram coram hominibus, ut videamini ab eis; alioquin mercedem non habebitis apud Patr
Abbreviated transcription (Latin):
dicente. Om inte ẽ. ads̃ et ñ ẽ as̃ p̃ter¬
te. Tuenĩes d̃: et nesciebamꝰ: cs̃ isrł
saluator. Erubescent et pudebit om̃s:
Qui aduersant᷑ ei: ꝙ ibunt cũ confusi¬
one. Qui aũfilio dĩ aduersant᷑: nisi qͥ
patrẽ in ipso et ipsum in patre per uni¬
tatẽ naturalem denegant. ẽẽ. atq pa¬
tr̃e et filiũ ꝑ naturalem diuersitatẽ
auddent ꝑfiddȩ infidelitatis uitio seꝑare:
Sic ẽ. enĩpater in filio. sicut. e. st
fillius in patre. Ynitas ibi naturalis.sic
ȩqualẽ demonstrat utrũq ut im¬
mensus imnmensũ gigneret. et immen¬
sogenitus ex immenso. immensitatis
paternȩ nichil minꝰ haberet. Quȩso¬

Expanded text:
dicente: Quoniam in te est Deus, et non est dicente: Quoniam in te est Deus, et non est te; tu enim es Deus, et nesciebamus, Deus Israel Salvator. Erubescent et pudebunt omnes qui adversantur ei, et ibunt cum confusione . Qui autem Filio Dei adversantur, nisi qui Patrem in ipso, et ipsum in Patre, per unitatem naturalem denegant esse, atque Patrem et Filium per naturalem diversitatem audent perfidae infidelitatis vitio separare? Sic est enim Pater in Filio sicut est Filius in Patre; unitas ibi naturalis sic aequalem demonstrat utrumque, ut immensus immensum gigneret, et immensus ex immenso genitus immensitatis paternae nihil minus haberet.
Abbreviated transcription (Latin):
Ds̃ gͥ non discrepat a patre. tmmensus ñ
caret patreis ȩqualitate. nec celsitudine
priuat᷑ altissimꝰ. nec ẽ. origme posterioꝵ
sempiternus. Nam quia indõpatre ni¬
chil potest. ẽẽ. mutabile: ex dõnatꝰ ẽ. d̃s̃.
Quia nichil locale. ex immenso ꝓcessit im¬
mensus. Quia in dõhumile aliquid ñ. ẽ
altissimũ generauit altissimus. Et qͥa
initiatũ nichil in dõ poterit repperiri:
sempiternus ꝓtulit sempiternũ. Gene¬
ratio illa ñ aliquã seꝑationẽ patris filii¬
q monstrauit. sed errorẽ confusionis
exclusit. ne eũ quẽ cũ patre unũ audi¬
remꝰ. natũminime. crederemus. De dõ
s̃ potuit nasci: sed unmensus ab unm̃¬
so ñ potuit segregari. Nlatus enĩ extitit:
ñ abscessit.Talis ẽ ila  diuna tenarra¬
bilisq natiuitas: ut quẽ pater genu¬
it ex se: haberet in se. Hanc fidei re¬
gulam ꝑisaiã nobis unitas ipsius uerȩ
diuinitatis ostendit. memorato ꝓpb̃a

Expanded text:
Deus igitur non discrepat a Patre, immensus non Deus igitur non discrepat a Patre, immensus non caret Patris aequalitate, nec celsitudine privatur altissimus, nec est origine posterior sempiternus. Nam quia in Deo Patre nihil potest esse mutabile, ex Deo natus est Deus; quia nihil locale, ex immenso processit immensus; quia in Deo humile aliquid non est, altissimum generavit altissimus; et quia initiatum nihil in Deo poterit reperiri, sempiternum protulit sempiternus. Generatio illa non aliquam separationem Patris Filiique monstravit, sed errorem confusionis exclusit, ne eum, quem cum Patre unum audiremus, natum minime crederemus. De Deo Deus potuit nasci, sed immensus ab immenso non potuit segregari. Natus enim exstitit, non abscessit: talis est enim illa divina inenarrabilisque nativitas, ut quem Pater genuit ex se, haberet in se. Hanc fidei regulam per Isaiam nobis unitas ipsius verae divinitatis ostendit, memorato propheta
Abbreviated transcription (Latin):
quia sempit̃na dĩ uirtꝰ. ẽ atq diuinitas.
Est immensus: quia de ipso iheremias
dicit. Magnus. ẽ. et ñ habet finem:
excelsus et unmensus. Et paulopost. ut
hȩc de filio sedixisse monstraret: ac¬
iecit. Hic ds̃ nr̃. et non estimabit᷑ alꝰ
ad eum: qui adinuenit om̃em uam
disciplinȩ. ꝙ dedit eam iacob puero
suo. et isrł dilecto suo. Post hec in ter¬
ris uisus ẽ. et cũ hominib conuerda¬
tus. ẽ. Nitissimũ uͦ quis audeat dĩ
filiũ denegare.de quo dauid dicit. ma¬
ter sion dicet homo. et homo fac̾tus
ẽ in ea. et ipse fundauit eã altissimꝰ
de quo etiã zacharias nascente io¬
hanne sic p̃dicat: et tu puer ꝓpħa
altissimi uocaberis. p̃ibis enim an¬
te faciem dñi p̃ꝑare uias eiꝰ ͦSigͦ
docet᷑. eẽ. naturalit̃ ds̃. summencus
sialtissimꝰ. si ẽ etiã sempiternꝰ. dicat᷑
quid melius dõ. quid maiꝰ imenso.
quid suꝑiꝰ altasimo. quid anteriꝰ sempiterno:

Expanded text:
quia sempiterna Dei virtus est, atque divinitas . quia sempiterna Dei virtus est, atque divinitas . Est immensus, quia de ipso Jeremias dicit: Magnus est, et non habet finem, excelsus et immensus . Et paulo post, ut haec de Filio se dixisse demonstraret, adjecit: Hic Deus noster, et non aestimabitur alius ad eum. Adinvenit omnem viam disst haec in terris visus est, et cum hominibus conversatus est . Altissimum vero quis audeat Dei Filium denegare? de quo David dicit: Mater Sion dicet: Homo, et homo factus est in ea, et ipse fundavit eam Altissimus . De quo etiam Zacharias, nascente Joanne, sic praedicat: Et tu, puer, propheta Altissimi vocaberis, praeibis enim ante faciem Domini, parare vias ejus . Si ergo docetur esse natusi altissimus, si est etiam sempiternus, dicatur quid melius Deo, quid majus immenso, quid superius altissimo, quid anterius sempiterno?
Abbreviated transcription (Latin):
habet. eẽ. quod pater. ẽ Et idõ potu¬
it et angłm in suꝑiorib stabilire et
ꝓreꝑatione lapsi hominis ad inferi¬
ora descendere: sicut ipse testatur
dicens. descendi de cȩlo ñ ut faciã uolunta¬
tem meã. sed uoluntatẽ eius qui me misit
patris.Hunc quidã cũ audiunt descen¬
disse. descensionẽ eius affirmare nitunt᷑
localem: quianesciunt dĩ sicut oportet
considerare uirtutẽ. Nec ualent agnos¬
cere sic ꝓ homine dm̃ hominẽ factum.
ut accepta hominis forma maneret im¬
mutabilis diuina substantia: nec sic in¬
telligunt tẽporaliter natũ. ut semper
fuisse teneant sempiternũ. Hi sunt qͥ
etiam considerare contẽpnunt qualiter
descenderit. cũ ꝑseueraret immensus.
uel qualiter humiliatꝰ sit. qͥ maneret
altissimꝰ. Si enĩ eiꝰ natura quęrat᷑. est
essentialiter ds̃: quia in principio erat
uerbum. et uerbũ erat apud dm̃: et
ds̃ erat uerbum. Est etiã sempiteruꝰ.

Expanded text:
in se habet esse quod Pater est, et ideo potuin se habet esse quod Pater est, et ideo potuit et angelum in superioribus stabilire, et pro reparatione lapsi hominis ad inferiora descendere, sicut ipse testatur, dicens: Descendi de coelis, non ut faciam voluntatem meam, sed voluntatem ejus qui me misit Patris . Hunc quidam , cum audiunt descendisse, descensionem ejus affirmare nituntur localem, quia nesciunt Dei, sicut oportet, considerare virtutem, nec valent agnoscere sic pro homine Deum hominem factum, ut accepta hominis forma maneret immutabilis divina substantia; nec sic intelligunt temporaliter natum, ut semper fuisse teneant sempiternum. Hi sunt qui etiam considerare contemnunt qualiter descenderit, cum perseveraret immensus, vel qualiter humiliatus sit, qui maneret altissimus. Si enim ejus natura quaeratur, est essentialiter Deus, quia In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Est etiam sempiternus,
Abbreviated transcription (Latin):
tis uirtꝰ illa defenderet. quȩ sola natu¬
raliter mutari. deprauariue ñ posset.
Ipsagͥ etiam homini reꝑando fuit ne¬
cessarla: quia ñ alia stantẽ angłin aru¬
ina potuit custodire. nͥ illa que lap¬
sum. hominẽ post riunã potuit reꝑa¬
re. Yna ẽ. inutroq gr̃a oꝑata. In hoc
ut suo ereret: in illo necacderet:. In illo
ne uulneraret᷑: inisto ut sanaret᷑. Ab
hoc infirmitatẽ reppulit: illũ infirma¬
ri ñ siuit. Illius ẽ esca. istius meddicina
Hunc autẽ quisquis sanũ sapit. filium
dĩ. ẽẽ. non ambigit: qui ẽ. uitꝰ et sapi¬
entia patris. Sapientia quȩ cunc̾ta
disposuit: uirtus quȩ omĩa creauit.
Sapientia quȩ illuminat: iurtusquȩ
adiutoriũ prestat. Sapientia quia im¬
mutabilis: uirtus quia insuꝑabilis.
Quiomĩ creature suȩ ꝑ infinitã poten¬
tiam naturalẽ semꝑ ad. ẽ: et inmensus
nũquã deẽ. Oui hoc in se naturaliter

Expanded text:
tis virtus illa defenderet , quae sola natutis virtus illa defenderet , quae sola naturaliter mutari depravarive non posset.igitur etiam homini reparando fuit necessaria, quia non alia stantem angelum a ruina potuit custodire, nisi illa quae lapsum hominem post ruinam potuit reparare. Una est in utroque gratia operata; in hoc ut surgeret, in illo ne caderet: in illo ne vulneraretur, in isto ut sanaretur. Ab hoc infirmitatem repulit, illum infirmari non sivit; illius esca, istius medicina. Hunc autem quisquis sanum sapit, Filium Dei esse non ambigit, qui est virtus et sapientia Patris: sapientia quae cuncta disposuit, virtus quae omnia creavit; sapientia quae illuminat, virtus quae adjutorium praestat; sapientia, quia immutabilis; virtus, quia insuperabilis. Qui omni creaturae suae per infinitam potentiam naturalem semper adest, et immensus nunquam deest; qui hoc naturaliter
Abbreviated transcription (Latin):
nã consubstantialis riunȩ docum̃to tes¬
tet᷑. ꝓfecto cognoscit᷑ multominus ad
humanȩ posseredintegrationis effi¬
catiã redundare. quȩ ꝓpriȩ neque¬
at stabilitati sufficere: suis autẽ ad
custodiã sibi sat. ẽẽ. uirib ñ in con¬
grue erederet̾. si nulla pars eius
indeterius laberet᷑. Unitas em̃ naturalis uni¬
uersitatẽ circũplexa naturȩ angłicȩ tota
ꝓculdubio maneret impassibilita firma¬
mento subnixa. si passiom ñ. eẽ posset
obnoxia: nec umqũa pateret᷑ in reliquo. qͦd
ꝑpetinon posset in toto.Cũ uͦ quȩdã pars
eius de cȩlesti beatitudinis culmine in
unã ꝑpetuãq cernit᷑ de uoluta miseri¬
ã.beato petro dicente. quia ds̃ angłis
peccantib nonpepercie. sed carcerib cali¬
guus inferm tradidit in uidicio puni¬
endos reseruari: ꝓfec̾to cognoscit᷑ uni¬
formi cunctos opprimi potuisse ruinȩ
consortio. nͥquos uellet a casu prauita¬

Expanded text:
nam consubstantialis ruinae documento tesnam consubstantialis ruinae documento testetur, profecto cognoscitur multo minus ad humanae posse redintegrationis efficaciam redundare, quae propriae nequeat stabilitati sufficere. Suis autem ad custodiam sibi sat esse viribus non incongrue crederetur, si nulla pars ejus in deterius laberetur. Unitas enim naturalis, universitatem circumplexa naturae angelicae, tota procul dubio maneret impassibilitatis firmamento subnixa, si passioni non esse posset obnoxia, nec unquam pateretur in reliquo quod perpeti non posset in toto. Cum vero quaedam pars ejus 90 de coelesti beatitudinis culmine in imam perpetuamque cernitur devoluta miseriam, beato Petro dicente: quia Deus angelis peccantibus non pepercit, sed carceribus caliginis inferni tradidit, in judicio puniendos reservari , profecto cognoscitur uniformi cunctos opprimi potuisse ruinae consortio, nisi quos vellet a casu pravita
Abbreviated transcription (Latin):
mine reꝑire: Nullomodo. Ouis enim
homo posset existere medicus huinani
uulneris. cũ om̃s inradice uitiata com¬
munio circũplecteret᷑ uitii naturalis:
Uel qualiter posset ꝑse solũ medelam
uulneratis afferre. cuiꝰ ortus teneret᷑
inuulnere: Quouem beneficientiȩ
largitor uniuersalis existeret. quẽ alienȩ
opis indigũ natura monstrarete Uerȩ
gͥ salutis exhaustus homo diuitiis et
ꝑhemnibonoꝵ possessione pruatus.
forsan anglico fuit iuuamine subleuan¬
dus: ut ille qͥdomus luteȩ feculentus
ergastulo. ad facultatẽ p̾rioris uitȩ ne¬
quiuiisset aliquatenꝰ aspirare. gr̃a uiua¬
ret᷑ opitulationis anglicȩ: qua pristinȩ
offensionis deposuiss et illuuiem. et
amissȩ puritatis dudũ resumeret dig¬
nitatem. Uerũtam̃ nec angłico poterat
hoc reꝑationis munus adipisci subsi¬
dio. Angłica quippe natura tunc homi¬
ni reꝑando aliquatenꝰ eẽt idonea:si ca¬
deni mobilitate nũqũa naturaliter
fuisset obstricta. Cũ uͦ se uiuaminis ege¬

Expanded text:
mine reperire? Nullo modo. Quis enim homo posset existere medicus humani vulneris, cum omnes in radice vitiata communio circumplecteretur vitii naturalis? vel qualiter posset per se solum medelam vulneratis afferre, cujus ortus teneretur in vulnere? quove modo beneficentiae largitor universalis existeret, quem alienae opis indigum natura monstraret? Verae igitur salutis exhaustus homo divitiis, et perenni bonorum possessione privatus, forsitan angelico fuit juvamine sublevandus; ut ille qui domus luteae faeculentus ergastulo ad facultatem purioris vitae nequivisset aliquatenus aspirare, gratia juvaretur opitulationis angelicae, qua pristinae offensionis deposuisset illuviem, et amissae dudum puritatis resumeret dignitatem. Verumtamen nec angelico poterat hoc reparationis munus adipisci subsidio. Angelica quippe natura tunc homini reparando aliquatenus esset idonea, si cadendi mobilitate nunquam naturaliter fuisset obstricta: cum vero se juvamini ege
Abbreviated transcription (Latin):
ñ auertent᷑. Michi enĩ inclinauit uniuer¬
sitas genu. & iurauit om̃is lingua ꝑ dm̃
Eece ds̃ qͥ in hoc locose tantũ dicens dm̃:
p̃ter se aliũ ñ ẽẽ testat᷑. Quodsi quisqũa
om̃em hic noluerit tͥnitatẽ accipere. co¬
get᷑ hanc uocẽ soli filio deputare. Suis
eni p̃ter quẽ alius ñ ẽ. nͥ ille cui isayasdi¬
cit. laborauit egiptꝰ. et mercatꝰ ethiopũ
et sabaim uir i excelsi ad te tiansibunt¬
et tui erunt seruiꝙ post te sequent᷑ al¬
tor. erubescent ꝙ pudebit om̃s qui ad¬

Expanded text:
n avertentur: mihi enim inclinabit universitas genu, et jurabit omnis lingua per Deum . Ecce Deus, qui in hoc loco se tantum dicens Deum, praeter se alium non esse testatur. Quod si quisquam omnem hic noluerit Trinitatem accipere, cogetur hanc vocem soli Filio deputare. Quis enim Deus praeter quem alius non est nisi ille cui Isaias dicit: Laboravit Aegyptus, et mercatus Aethiopum et Sabaim viri excelsi ad te transibunt, tui erunt servi, et post te sequentur altor, erubescent et reverbuntur omnes qui ad
Abbreviated transcription (Latin):
fectũ ꝙ consempiternũ filiũ de ꝑfecto et
sempiterno patre sine initio genitũ et po¬
testate ñ imparem ꝙ natura fatem equa¬
lem. Sc̃m quoq sp̃m ñ aliud fatem. eẽ.
quã dm̃: nec afilio nec a patre diuersum
nec in filio nec in patre confusũ. Unus ẽ.
enĩ atq idem patris et filii sp̃s. totus de
patre ꝓcedens: totus in utroq consisters.
Nec ẽ diuisus in singłis. quia insepara¬
biliter ẽ utrisq communis. Explicit.¬

Expanded text:
fectum et consempiternum Filium, de perfecto et fectum et consempiternum Filium, de perfecto et sempiterno Patre, sine initio genitum, et potestate non imparem, et natura fatemur aequalem. Sanctum quoque Spiritum non aliud fatemur esse quam Deum, nec a Filio nec a Patre diversum, nec in Filio nec in Patre confusum. Unus est enim atque idem Patris et Filii Spiritus, totus de Patre procedens, totus in utroque consistens, nec est divisus in singulis, quia inseparabiliter est utrisque communis.
Abbreviated transcription (Latin):
in cęlo: pat̾ uerbũ et sp̃s: et tres unum
sunt. Od̃ etiã beatissimꝰ martyr cipria¬
nꝰ in epła de unitate eccłiȩ confitet᷑ aicens
Qui pacẽ xp̃i et concordiã rũpit: aduer¬
sus xp̃m facit. Qui alibi p̃ter eccłiã col¬
ligit: xp̃i eccłiã spargit. Atq ut unã
geliam. uniꝰ dĩ ẽẽ monstraret: hec confes¬
tum testimonia de scripturis inseruit. Dicit
ans. ego et pater unũ sumꝰ. Ꝙ iterũ de pa¬
tre et filio et sp̃u scõ scriptũ. ẽ. & tresumũ
sunt. Nam et in libro de oratione dm̃ca ut
ostenderet trinitatẽ uniꝰ deitatis ẽẽ. nec int̃
se aliquã diuersitatẽ habere: damhelem&
tres pueros ternarũ horarũ circulis reuolu¬
tis. &ationẽ fundere solitos memorauit.
ubi et intriũ horarũ curriculo ꝙ in uniꝰ oratio¬
nis officio unũ dm̃ eẽ trinitatẽ euidenter
ostendit. Non gͦ extͥb partib unũ colimꝰ
am̃. sed apłicȩ fidei regulã retinentes: per¬

Expanded text:
s; et tres unum sunt . Quod etiam beatissimus martyr Cyprianus, in epistola de Unitate Ecclesiae confitetur, dicens: Qui pacem Christi et concordiam rumpit, adversus Christum facit; qui alibi praeter Ecclesiam colligit, Christi Ecclesiam spargit. Atque ut unam Ecclesiam unius Dei esse monstraret, haec confestim testimonia de Scripturis inseruit. Dicit Dominus: Ego et Pater unum sumus. Et iterum: De Patre et Filio et Spiritu sancto scriptum est: Et tres unum sunt. Nam et in libro de Oratione dominica, ut ostenderet Trinitatem unius deitatis, esse nec inter se aliquam diversitatem habere, Danielem et tres pueros, ternarum horarum circulis revolutis, orationem fundere solitos memoravit. Ubi et in trium horarum curriculo, et in unius orationis officio, unum Deum esse Trinitatem evidenter ostendit. Non ergo ex tribus partibus unum colimus Deum, sed apostolicae fidei regulam retinentes, per
Abbreviated transcription (Latin):
adorari ñ debet. Quid autẽ dicturi sumꝰ
de filio quẽ in celis angłi om̃sq uirtutes
adorant semꝑ et laudant. in tantũ ut eti¬
am in forma serui positũ. & propter pas¬
sionẽ moctis paulominꝰ ab angłis minoratũ
adorare angłi iubeant᷑. moy se dicente. leta¬
mini cęli simul cũ eo. et adorent eũ om̃s
angłi dĩ homines qͦq adorationi dauid
diuinitꝰ inspiratꝰ adiungens ait. Adora-¬
bunt eũ om̃s reges terrȩ. om̃s gentes ser¬
uient ei. Ouomͦ gͦ ꝙ ab hominib et ab an¬
głis adorat᷑. si ab uniꝰ dĩ substantia seꝑat᷑s¬

Expanded text:
adorari non debet. Quid autem dicturi sumus adorari non debet. Quid autem dicturi sumus de Filio, quem in coelis angeli omnesque virtutes adorant semper et laudant, intantum ut etiam in forma servi positum, et propter passionem mortis paulo minus ab angelis minoratum, adorare angeli jubeantur, Moyse dicente: Laetamini, coeli, simul cum eo, et adorent eum omnes angeli Dei . Homines quoque huic adorationi David divinitus inspiratus, adjungens, ait: Adorabunt eum omnes reges terrae, omnes gentes serviunt ei . Quomodo ergo et ab hominibus et ab angelis adorat
Abbreviated transcription (Latin):
uerꝰ deus de patris substantia deneget᷑.
potior estimet᷑ humana natura quȩ id quod
ꝓpriisdecipiat᷑ male intelligens animꝰ:
ut aliquando duo dicant᷑ ẽẽ unꝰ. aliqͥndo
tres unus. Nũquid non occurrit be¬
neficii mnunus. quando unꝰ ñ ẽ cũ duobꝰ
designatꝰ: Ludibriũ ẽ credere. extͥbꝰ
partib dm̃ unũ constare. cũ adhuc
quod peiꝰ. ẽ. dicit᷑ de eis quod siccre¬
uͦ unꝰ quisq suũ ñposse habere: nͥ ma¬
lignũ pectus eos in unodõ inueniat᷑
cõpulare: Responsio
Aullis fraudib aut ꝓpriis aut alienis
decipit᷑ qͥ dm̃unũ siccolit. ut in trini¬
tate nouerit nec ꝑsonas confundere.
nec substantiã seꝑare: & illam unã natu¬
rã unũ dm̃ intelligit. in qua eterinta¬
tẽ uerȩ diuinitatis agnoscit. Dicitꝰ
pere debemꝰ: filio gͦ nec ut dõ seruia¬
mꝰ. nec eũ adoremꝰ. Quicquideñ ad na¬
turã dñi dĩ solius ñ ꝑtinet: ut ds̃ a nob̾

Expanded text:
verus Deus de Patris substantia denegetur, verus Deus de Patris substantia denegetur, potior aestimetur humana natura quae id quod priis decipiatur male intelligens animus, ut aliquando duo dicantur esse unus, aliquando tres unus. Nunquid non occurrit beneficii munus, quando unus non est cum duobus designatus? Ludibrium est credere ex tribus partibus Deum unum constare, cum adhuc quod pejus est dicitur de eis quod sic crevero unusquisque suum non posse habere, nisi malignum pectus eos in uno Deo inveniatur copulare. Responsio. Nullis fraudibus, aut propriis aut alienis, decipitur qui Deum unum sic colit, ut in Trinitate noverit, nec personas confundere, nec substantiam separare. Et illam unam naturam unum Deum intelligit, in qua aeternitatem verae divinitatis agnoscit; dicitur pere debemus, Filio ergo nec ut Deo serviamus, nec eum adoremus, quidquid enim ad naturam Domini Dei solius non pertinet ut Deus a nobis
Abbreviated transcription (Latin):
multi dormientiũ in terrȩ fossura in aꝑ¬
tione ex surgent. hii in uitã ȩternã: ꝯ hii
in obꝓbriũ et in confusionẽ ꝑpetuã:
Et intelligentes splendebunt ut splen¬
dor firmam̃ti. et ex iustis mutti sicut
stelle in scła. Hic autẽ splendor tunc sc̃is a
dño tribuet᷑: quando scđd̃m apłidictũ refor¬
inabit corpꝰ humilitatis nr̃e conforme cor¬
pori claritatis suȩ. In hoc gͦ splendore tunc
integre scĩ intelligent patrẽ ꝙ filiũ unũ
principiũ eẽ. nec a se inuicẽ uel substan¬
tia uel maiestate distare. Licet gͦ confitea¬
mͣ filiũ scđm carnẽ ex utero uirginis ꝓcreat̃
ñ tamen ambigimꝰ de utero patris id ẽ de
s ubstantia patris genitũ. Immo sic con¬
fitem᷑ filiũ de utero dĩ uerũ dm̃ natũ ẽẽ.
sicut de uirginis utero uerũ ñ dubitamꝰ
hominẽ ꝓcessisse: ne quod absit si de ma¬
tris substantia uerꝰ homo natꝰ credat᷑. &

Expanded text:
multi dormientium in terrae fossura, in opermulti dormientium in terrae fossura, in opertione exsurgent, hi in vitam aeternam, 65 et hi in opprobrium et confusionem perpetuam: et intelligentes splendebunt, ut splendor firmamenti, et ex justis multi, sicut stellae in saecula ; hic autem splendor tunc sanctis a Domino tribuetur, quando secundum Apostoli dictum, reformabit corpus humilitatis nostrae, conforme corpori claritatis suae . In hoc ergo splendore tunc integre sancti intelligent Patrem et Filium unum principium esse; nec a se invicem, vel substantia, vel majestate distare. Licet ergo confiteamur Filium secundum carnem ex utero Virginis procreatum, non tamen ambigimus de utero Patris, id est de Patris substantia genitum, imo sic confitemur Filium de utero Dei verum Deum natum esse, sicut de Virginis utero verum non dubitamus hominem processisse, ne quod absit si de matris substantia verus homo natus credatur, et
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ẽ nominari: ut ꝑharũ rerũ efficien¬
tias substantiȩ ipsius incorporalis ꝓpri¬
etas possit intelligi. Sicgͦ ꝙ hic sedixit
ex utero filiũ genuisse. ut quẽ audimus
ex utero genitũ: a natura patris nullus
estumet alienũ. Quod aũ ante luciferũ
dixit: ostendit filii natiuitatẽ ꝑpetuã
initio tẽporali ñ eẽ. subiectã. Lucifer enĩ:
stellȩ uocabulũ. ẽ. W in untio mundi cũ
ds̃ luminaria et sidera condidisset. iussit
ea. eẽ. in dies et menses et tẽpora et annos.
Quib nominũ circulis tẽpus om̃e reuol¬
uit᷑. In splendorib autẽ scõꝵ ñ rec̾te in¬
tellecta fuit uaticinatioꝓpħarũ. Splen¬
dor enĩ scõꝵ ñ in officio p̃dicationis sed
in resurrec̾tionis claritate consistit. De
qͦ splendore dñs dicit. Tunc iusti fulge¬
bunt sicut sol in regno patris sui. Hc̃
splendorẽ futurȩ resurrectionis hisuer¬
bis etiam danihel ꝓpħa cõmemorat. Et

Expanded text:
tum est nominari, ut per harum rerum efficientum est nominari, ut per harum rerum efficientias substantiae ipsius incorporalis proprietas possit intelligi. Sic ergo et hic se dixit ex utero Filium genuisse, ut quem audimus ex utero genitum, a natura Patris nullus aestimet alienum. Quod autem ante luciferum dixit, ostendit Filii nativitatem perpetuam initio temporali non esse subjectam: Lucifer enim stellae vocabulum est, et in initio mundi, cum Deus luminaria et sidera condidisset, jussit ea esse in dies, et menses, et tempora, et annos , quibus nominum circulis tempus omne revolvitur. In splendoribus autem sanctorum, non recte intellecta sunt vaticinia prophetarum: splendor enim sanctorum non in officio praedicationis, sed in resurrectionis claritate consistit; de quo splendore Dominus dicit: Tunc justi fulgebunt sicut sol in regno Patris sui . Hunc splendorem futurae resurrectionis his verbis etiam Daniel propheta commemorat: Et
Abbreviated transcription (Latin):
te quia in dõ carnalis uterꝰ ñ potest credi.
estimet huiꝰ loci sensũ ei tantũmͦ genera¬
tiomi quȩ scdm carnẽ ẽ coaptandr̃: cũ
p̃cedens uersꝰ diuinȩ magis intellecꝰtum
generationis insinuiet. quo pater dicit
ad filiũ. tecũ principiũ. ut agnoscat᷑ patrem
et filium unũ ẽẽ principiũ. Nomenuͦ uteri
trans lato uocabulo dictũ ẽ. quo ipsa diui¬
na significaret᷑ natura. sicut corporalibus
nominib incorporalis substantia d̃i assolet
nominari: ut sensus hominũ consuetis
nature suȩ uocabulis ad intelligentiã di¬
uinitatis possit adduci. Dicunt᷑ em̃ ocłi
di om̃ia uidere. sicut scriptũ ẽ. In om̃i loco
ocłi dñi speculant᷑ bonos ꝙ malos. Quis aũ
dubitet ita dm̃ ꝑ naturã suã totũ uidere
sicut eum ꝑ nature infinitatẽ omĩa fatem᷑
implere: Sed et diuersa corꝑaliũ mẽbroꝵ
uocabula obhoc in dño inuenimꝰ ut dic¬

Expanded text:
te, quia in Deo carnalis uterus non potest credi, te, quia in Deo carnalis uterus non potest credi, aestimet hujus loci sensum ei tantummodo generationi quae secundum carnem est coaptandum, cum praecedens versus divinae magis intellectum generationis insinuet, quo Pater dicit ad Filium: Tecum principium , ut agnoscatur Patrem et Filium unum esse principium. Nomen vero uteri translato vocabulo dictum est, quo ipsa divina significaretur natura; sicut corporalibus nominibus incorporalis substantia Dei assolet nominari, ut sensus hominum consuetis naturae suae vocabulis ad intelligentiam divinitatis possit adduci. Dicuntur enim oculi Dei omnia videre, sicut scriptum est, In omni loco oculi Dei speculantur bonos et malos . Quis autem dubitet ita Deum per naturam suam totum videre, sicut eum per naturae infinitatem omnia fatemur implere? Sed et diversa corporalium membrorum vocabula ob hoc in Deo invenimus ut dic
Abbreviated transcription (Latin):
stantia ꝑfectionis suȩ plenitudinẽ in utro¬
q conseruat. Cunc gͦ dõ infert̾ inuiria
quando ꝑ diuersitatẽ diuinitatis cũ
creatore colit̾ creatura: cũ aliquando¬
creationis nomen in eosit tantũ accipien¬
quã p̃ciperet sibi & patͥ in sacramento
dubitet de carnali natiuitate fuisse dic¬
cũ. cũ ipsa antescriptio ostendat tͥad in¬
telligendũ cũ dicit ꝓpħa quod in splen¬
dorib scõꝵ añ luciferũ genitꝰ sit: ꝙ splen¬
& eoꝵ uaticinatio de eo fuisse ad im¬
pleta. ut manifestaret ipsam ẽẽ ꝙ pro¬
pħadicendo ex utero ante luciferũ ge¬
nuite. et splendidũ contigit quod per
uirginẽ nasci eũ os ꝓpħicum ante dixit.
quis dubitet hanc natiuitatẽ ita con¬
tigisse ut scriptura memorat: Nesponsio.
Nultũ fallit᷑ qui huius scripturȩ locũ
diuinȩ natiuitati ñ credit conuenire. et au¬
diens dm̃ dixisse ex utero añ luciferũ genui

Expanded text:
stantia 64 perfectionis suae plenitudinem in utrostantia 64 perfectionis suae plenitudinem in utroque conservat. Tunc ergo Deo infertur injuria, quando per diversitatem divinitatis cum creatore colitur creatura; cum creationis nomen in eo sit tantum accipienquam praeciperet sibi et Patri in sacramento dubitet de carnali nativitate fuisse dictum? cum ipsa ante scriptio ostendat tibi ad intelligendum quod dicit propheta, quod in splendoribus sanctorum ante luciferum genitus sit. Et splenet eorum vaticinatio de eo fuisse adimpleta ut manifestaret ipsam esse et propheta dicendo: Ex utero ante luciferum genui te, et splendidum contigit, quod per virginem nasci eum os propheticum ante dixit. Quis dubitet hanc nativitatem ita contigisse ut Scriptura memorat? Responsio. Multum fallitur qui hujus Scripturae locum divinae nativitati non credit convenire, et audiens Deum dixisse: Ex utero ante luciferum genui
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ qualitas suȩ credulitatis ostendat.
Digne itaq patrẽ et filiũ et sp̃m sc̃m per¬
sonarũ ꝓprietate seruata unũ colimꝰ
dm̃. qm̃ fides uera nec tres dõs recipit.
quod faciunt pagani multicolȩ: nec
dm̃ suũ creatũ asserit quod cultores p̃¬
dicant creaturȩ. ix. obiectio
Scelus & ualde ẽẽ blasphemũ ad uer¬
tant homines. qͥ salutaria p̃cepta cupi¬
unt sec̾tari. Nam falsitas ꝓfessionis nũ¬
quęrunt inuriando dm̃ ꝑ blasphe¬
miã colere uel uenerari. Si ab homini¬
b ñ colerat᷑ iniuria. ab ipso dño aucc̾ore
qualit̾ poterit toletariꝰ Ostendit enĩ
circa infideles suã obiurgationẽ dicen¬
do. Popłs hic labis me honoiat cor
autẽ eor longe ẽ ame. Responsio.
Aplica fides dñi ñ iniuriat sedhonorat.
quȩ diuinã substantiam nec minorari.
potuisse asserit nec mutari. W id̃o filiũ
equalem patͥ p̃dicat. q̃m una utriꝰq sub¬

Expanded text:
esse qualitas suae credulitatis ostendat. esse qualitas suae credulitatis ostendat. Digne itaque Patrem et Filium, et Spiritum sanctum, personarum proprietate servata, unum colimus Deum; quoniam fides vera, nec tres deos recipit, quod faciunt pagani multicolae, nec Deum suum creatum asserit, quod cultores praedicant creaturae. Objectio 8. Scelus et valde esse blasphemum advertant homines, qui salutaria praecepta cupiunt sectari: nam falsitas professionis nunquaerunt injuriando Deum per blasphemiam colere vel venerari. Si ab hominibus non toleratur injuria, ab ipso Domino auctore qualiter poterit tolerari? Ostendit enim circa infideles suam objurgationem, dicendo: Populus hic labiis me honorat, cor autem eorum longe est a me . Responsio. Apostolica fides Deum non injuriat, sed honorat, quae divinam substantiam nec minorari potuisse asserit nec mutari; et ideo Filium aequalem Patri praedicat, quoniam una utriusque sub