comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
prohicerent᷑ quã lingua ꝑcipent. Nam
lĩterp̾tatio ex hebreo plamꝰ id h hiis
u̾bis. fint itaq muis eoꝵ qui mami ĩ
os proiciente a quã lambuerãt trecẽti
uiri. Neq eĩ solent hoies ita bibere. ut
sũ oꝑe m̾anus. lingua sic̾ canes aqͣm
hauriãt. aut uero istis p̾ceptũ fuerat
ut ħ fac̾ent. s cũ ad bibendũ descendis¬
sent ad aquã multi gemiflexo biberũt
qd̾ facilius l ii̾ore labore fieret. panci
uero qr nõ flexu se ĩ curuauerũt ut cane̾
biberunt. S ĩaqua ĩ os iacta. quoꝵ mis¬
qr trecenti erant. signũ ĩ sinuat crucis.
pp̃ lr̃am thau grecam. qua iste nũs sigm¬
ficatur. ꝑ quas et̾ gentes mag̾ ĩcruati¬
xum credituras pfiguratũ ẽ. qd̾ lr̃a gre¬
cã est. uñ grecoꝵ noĩe apłus om̃s getes

Expanded text:
lingua exciperent. nam et interpretatio ex hebraeo planius id habet his uerbis: fuit itaque numerus eorum qui manu in os proiciente aquam lambuerant trecenti uiri. neque enim solent homines ita bibere, ut sine opere manus lingua sicut canes aquam hauriant; aut uero istis praeceptum fuerat ut hoc facerent. sed cum ad bibendum descendissent ad aquam, multi genu fixo biberunt, quod facilius et minore labore fieret; pauci uero, quia non flexo genu se incuruauerunt, ut canes biberunt, sed aquam manu in os iactam. quorum trecenti erant, signum insinuat crucis propter litteram T graecam, qua iste numerus significatur. per quam etiam gentes magis in crucifixum credituras praefiguratum est, quod littera graeca est. unde Graecorum nomine apostolus omnes
Abbreviated transcription (Latin):
gitet. uł noint locum ubi etiam se ꝑing̾e̾
debeat. totum marte hc̃ et inp̃paarritione et
in uoluntate ꝙͣuis certis et suisq tẽporib
explicet si om̃is crecitura et ip̃e homo qui
eiusdem sapĩe et ꝑsonam mistica et in e¬
nartabili susceptõne gesturus ercit ĩ ip̃a
sapientia tãqmͣ dei arte sempit̾na semper
erit quod sius quo temporib efficiat que
ꝑtendit. a finc usq ad finem fortit᷑ dis¬
point om̃ia sucmter que in se manens
est ut libenter moriatur. ¶ Ftustta ĩq
dicunt quidam qui iam sanam fidem
tenent. Ido se uolle mori ut ꝓficiant cũ
ip̃e ꝓfectus eoꝵ in eo ꝑfectus sit ut mo¬
ri ueluit. Si ergouerum loqui uolunt
nõ dicant ideo mori uolo ut ꝓficiam sed

Expanded text:
gitet vel noverit locum ubi etiam se pingere debeat: totum in arte habet, et in praeparatione, et in voluntate, quamvis certis et suis quaeque temporibus explicet. Sic omnis creatura et ipse homo qui ejusdem Sapientiae personam mystice et inenarrabili susceptione gestaturus erat, in ipsa sapientia tanquam Dei arte sempiterna semper erat, quamvis suis quaeque temporibus efficiat, quae pertendit a fine usque ad finem fortiter, et disponit omnia suaviter atque in se manens est ut libenter moriatur. Frustra itaque dicunt quidam, qui jam sanam fidem tenent, ideo se nolle mori ut proficiant, cum ipse profectus eorum in eo profectu sit, ut mori velint. Si ergo verum loqui volunt, non di
Abbreviated transcription (Latin):
introducentes. paradisũ aũt et celos et
om̃ia ailia alegorizantes ħ quid̾ de orige¬
ne epiphanus. S qui eũ deffendũt uuũ

Expanded text:
introducentes; paradisum autem et caelos et alia omnia alligorizantes." haec quidem de Origene Epiphanius; sed qui eum defendunt, u
Abbreviated transcription (Latin):
sibiles gͥ afflictõnes hoĩũ sine mor¬
tes. qm̃ hiis quib igerunt᷑. ⁊ ob¬
ẽẽ ⁊ ꝓdeẽ possũt. nouit dñs in occul¬
to prouidentie sue. ꝙ̃admodũ iuste
quibq dispenset q̃ cũ alioꝵ pec̃a
in aliis iudetur ulcisci. Penas gͦ
muisibiles que nõ nisi nocent et
ꝓdesse nõ possunt. ita millꝰ deo in¬
dice ꝓ alienis pecĩs luit. sic̃ hoĩe iu
istas usibiles deb. Hoc enĩ p̃cipit
hoĩ uidici ds in hiis que ad hũamĩ
indiciũ ꝑtinent iũdicanda. qd̾ in
suo iudicio fac̃ ip̃e. quo potestestã
anathemate furtũ fecerat p̾ceperit
eum qui fuisset ostensus cremari.
cur ostensũ ih̃s lapidari pocius a
pplõ fecerit: Anita eum optinuit¬

Expanded text:
 adflictiones hominum siue mortes, quoniam his quibus ingeruntur et obesse et prodesse possunt. nouit dominus in occulto prouidentiae suae quemadmodum iuste quibusque dispenset, etiam cum aliorum peccata in aliis uidetur ulcisci. poenas uero inuisibiles, quae nonnisi nocent et prodesse non possunt, ita nullus deo iudice pro alienis peccatis luit, sicut homine iuda istas uisibiles debet. hoc enim praecepit homini iudici deus in his quae ad humanum iudicium pertinent uindicanda. quod in suo iudicio facit ipse, quo potestas anathemate furtum faceret, praeceperit eum qui fuisset ostensus cremari, cur eum ostensum Jesus lapidari potius a populo fecerit. An ita eum mori opo
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitatem ⁊ nõ longe eritis aciita¬
te ⁊ eritis om̃s parati ⁊ ego ⁊ omĩs
ppłs qui mecũ est accedemus ad ci¬
uitatem. ⁊ erit cum exierint. qui
cõmemorantur in hay in obiuam
ub̾ sic̃ antea ⁊ fugiens afacie illoꝵ
⁊ cum exieruit post nos ad ducenis
illos de ciuitate ⁊ dicent. fugiunt
isti a facie nr̃a sic̃ antea. Uos autez
exurgetis ex insidiis ⁊ ibitis in ciui¬
tatem. ẜm u̾bũ istud facietis. ecce
precipio uob̾. Querendũ utrũ oĩs
uoluntas fallendi ꝓmendatio de¬
putanda sit. ⁊ sita est utrũ possit
iustũ ẽẽ mendaciũ quo ille fallitur
qui dignus est falli. Et sine hoc
quidem mendatiũ instũ reperitur.
restat ut sm aliqm sigruficatõnẽ
hoc qd̾ de insidiis fcm̃ est ad ueri¬
tatem referatur. qo .xiĩ.

Expanded text:
civitatem, et non longe eritis a civitacivitatem, et non longe eritis a civitate, et eritis omnes parati: et ego et omnis populus qui mecum est, accedemus ad civitatem. Et erit, cum exierint qui commorantur in Gai, in obviam nobis, sicut antea, et fugiemus a facie illorum. Et cum exierint post nos, adducemus illos de civitate, et dicent, Fugiunt isti a facie nostra, sicut antea. Vos autem exsurgetis ex insidiis et ibitis in civitatem. Secundum verbum istud facietis. Ecce praecipio vobis. Quaerendum est utrum omnis voluntas fallendi pro mendacio deputanda sit; et si ita est, utrum possit justum esse mendacium, quo ille fallitur, qui dignus est falli: et si ne hoc quidem mendacium justum reperitur, restat ut secundum aliquam significationem hoc, quod de insidiis factum est, ad veritatem referatur. XII.
Abbreviated transcription (Latin):
eis quos ad spemꝓpagandi genens
serelicturũ putabat. pec̃o suõ secum
cõsumptis suis posteris emori ⁊ cetã.
dias .i. insidiantes bellatores. ad in
sidiandũ hostib. hinc ãmionemur
nõ iniuste fieri. nõ ab hiis qui iustũ
bellum get̾unt. ut nł hõ iustus p̾ci¬
pue cogitare debeat in hiis reb nisi
ut iustũ bellũ suscipiat cui bellare
fas est. Non eĩ oĩb fas. Cũ at̃ is¬
tum bellum susceperit utrum apta
pugna. utrũ insidiis uincat. n ͭ ad
isticiam int̾ est. Insta aut̾ bella de¬
finiri solent q̃ ulciscũtur iniurias.
si qua gens uł ciuitas que bello pe¬
tenda. uł nindicare neglexerit. qd
a suis in ꝓbe fcm̃ est. uel reddere qd̾
ꝑ nuurias ab latũ est. S ⁊̃ hoc gens
belli sine dubitatõne iustum ẽ. qd
deus imꝑat.apd̾ quẽ nõ ẽ iniquitã
⁊ nouit quid cuiq fĩ debeat in quo
debellandũ triginta milia pugnato¬
rum ait illis. Uos insidiabim̃ post

Expanded text:
eis quos ad spem propagandi generis eis quos ad spem propagandi generis se relicturum putabat, peccato suo secum consumptis suis posteris emori. X. Ib. dias, id est insidiantes bellatsidiandum hostibus, hinc admonemur non iniuste fieri ab his qui iustum. bellum gerunt, ut nihil homo iustus praecipue cogitare debeat in his rebus, nisi ut iustum bellum suscipiat, cui bellare fas est; non enim omnibus fas est. cum autem iustum bellum susceperit, utrum aperta pugna, utrum insidiis uincat, nihil ad iustitiam interest. iusta autem bella ea definiri solent quae ulciscuntur iniurias, si qua gens uel ciuitas, quae bello petenda est, uel uindicare neglexerit quod a suis inprobe factum est uel reddere quod per iniurias ablatum est. sed etiam hoc genus belli sine dubitatione iustum est, quod deus imperat, apud quem non est iniquitas et nouit quid cuique fiedebellandum triginta millia bellatorum, ait illis: Vos insidiabimini post
Abbreviated transcription (Latin):
niatur. filios eis ⁊filias cũ pecoribꝰ
⁊ oĩbus que h̾ebat ppłs quidẽ cum
eũ puniret. sił lapidib obruit. Nõ
tñ hoc iudicio hũano s ꝓph̾ico sp̃u
fecit ih̃us. Siue intellig̾ens ita oĩa
que sunt ei.ut nec filios censeret
exceptos. lapidatõnis penã pro igne¬
q̃ in gerens. siue oꝑa eis que post
mortem des in illo fuerat crema tu¬
rus. nõ solũ ꝓ cetera que illi erant.
uerũ q̾ ꝑ filios eius sigrificans. Nec
iõ sane credendũ est eos pro peccato
prĩs a quo innocentes erãt ci post
mortem supplicio infermi igni in cẽ¬
sos. Mors quippe ista que om̃s ma
gnita sex uiris cũ om̃s ab eiꝰ pcco
alien fuerint. Latet apd̃ eũ apud
quẽ nõ est iniquitas. Uerũ illud
inꝓmptu ẽ qd et ppłm terribilit̾
oportebat querere. qd̾ et admissũ
⁊ tanto uehemẽtius timuerũt ceti¬
fcm̃ eius imitari. qͣnͣto magis hum̃¬
na ex horret infirmitas ⁊ in tam
magnũ tamq iustũ ppłi odiũ dari ⁊

Expanded text:
filias cum pecoribus et omnibus quae habebat populus quidem cum eum puniret, simul lapidibus obruit; non tamen hoc iudicio humano, sed prophetico spiritu fecit Iesus siue ita intellegens "omnia quae sunt ei", ut nec filios censeret exceptos lapidationis etiam poenam pro igne ingerens, siue opera eius quae post mortem deus in illo fuerat crematurus non solum per cetera quae illi erant uerum etiam per filios eius significans. Nec ideo sane credendum est eos pro peccato patris, a quo innocentes erant, etiam post mortem supplicio inferni ignis incensos. mors quippe ista quae omnes mginta sex uiris, cum omnes ab eius peccato alieni fuerint, latet apud eum apud quem non est iniquitas. uerum illud in promtu est, quod et populum terribiliter oportebat quaerere quod admissum est et tanto uehemefactum ejus imitari, quanto magis humana exhorret infirmitas, et in tam magnum tamque justum populi odium dari, et
Abbreviated transcription (Latin):
eo quisq remaneret qđ̃ aperte
udebat ipletũ. nec aliud ultra
fcm̃ ih̃u a quo p̾uaricari illa u̾ba
nõ possent. rectissime d̾r q⁊̃ lapida¬
tõnem ignem fuisse. elegant᷑ ag¬
noscere illa pena hominẽ ne in
posterũ poc̃o interiret fuisse pur
ciperet. io noluit eũ ihs lapidari
ut qd̾ a dño dem̃ est igne cremabi¬
tur. Illud ãmoneret intelligi qd
dũs faceret nõ qd̃ ab ip̃is esset
faciendũ. Siem̃ dixisset dñs igni¬
eun cremabitis ⁊ oĩa eis huic sẜui
locus nullus ẽẽt. cũ uõ itapositum
est ut magis uideatur d̾s̃ qd̾ ei fu¬
turũ eẽt p̾redixisse. qmͣ qd̾ ei ab ho¬
minib deberet fĩ p̾cepisse. melius
nõ potuit facere ihus qui diuina u̾¬
ba sicut tantus ꝓpheta intellexit. qͥ
q̃ hoc ip̃m ꝓphĩc̾e fecit qͣmut illum
lapidib pocius qmͣ flaminis in teri¬
meret. ne millis ignib u̾ba dñi i
derentur inpleta. que obaliud dc̃a
uolebat intelligi. Nec mouere d qd
ei.Omnia eĩ quecũq sunt ei oꝑa

Expanded text:
 aperte videbat impletum, nec aliquid ultra factum suum, quo praevaricari illa verba non possent, rectissime dicitur etiam lapidationem ignem fuisse, eleganter agnoscere illa poena hominem, ne in posterum peccato illo interiret, fuisse purgsciperet, ideo Jesus voluit eum lapidari, ut quod a Domino dictum est igni cremabitur: ut illud admoneret intelligi, quod Dominus faceret, non quod ab ipsis esset faciendum. Si enim dixisset Domieum cremabitis et omnia ejus, huic sensui locus nullus esset? Cum vero ita positum est ut magis videatur Deus quod ei futurum esset praedixisse, quam quod ei ab hominibus deberet fieri praecepisse, melius non potuit facere Jesus qui divina verba sicut tantus propheta intellexit, qui etiam hoc ipsum prophetice fecit, quam ut illum lapidibus potius quam flammis interimeret; ne in illis ignibus verba Domini viderentur impleta, quae ob aliud dicta volebat intelligi. Nec movere debet omnia quaecunque sunt ei: omnia
Abbreviated transcription (Latin):
in qñtũ reliquias mortalitatis ex adã
traiꝰ sine pc̃co nõ sumꝰ et illud eĩ ueꝵ
est qui natus est ext̾o non peccat et
illud uerũ est si dixerimꝰ qmia pcc̃m ñ
hẽmus nos ip̃os decipimꝰ. et u̾itas in
per grãm ip̃ius. Non cuit̾ instificat
nnsi corpus suũ ꝙ est ecc̃a. Et id̾o si cor¬
pus e tollit spolia ĩpioꝵ et corpori xp̃i
Chesanrizant᷑ diuicie ĩpioꝵ nõ debent
imipu fons remanere ut calũpient᷑
s mittare potius ut iustificentur.
nde et illud quod de die iuditii scͥ¬
tum est tunc stabunt iusti imai¬
na constantia adu̾sus eos qui se ãgui¬
tiauerũt et abstulerunt labores eorum
non utiq sic intelligendũ est quia sta¬
cancinei abstulerint isrł. s scabit neͣ¬
butheus cidu̾sus acab. qm̃ labores¬
nabuthei abstulit acab. Cananeus
quippe npns nabutheus iustꝰ. Eod
modonon stabit paganus cduersus
xp̃ianũ qui abstulit labores eius qũ

Expanded text:
in quantum autem reliquias mortalitatis ex Adam in quantum autem reliquias mortalitatis ex Adam trahimus, sine peccato non sumus. et illud enim uerum est: Qui natus est ex deo, non peccat. et illud uerum est: Si d.ixerimus, quia peccatum non habemus, nos ipsos decipimus et ueritas in per gratiam ipsius. non autem iustificat nisi corpus suum. quod est ecclesia, et ideo, si corpus Christi tollit spolia impiorum et corpori Christi thesaurizantur diuitiae impiorum, non debent impii foris remanere, ut calnmnientur. sed intrare potius, ut iustificentur. Unde et illud, quod de die iudicii scriptum est: Tunc stabunt iusti in magna constantia aduersus eos, qui se angustia uerunt et abstulerunt labores eorum. non utique sic intellegendum est, quia stalabores abstulerit Israhel. sed stabit Nabuthaeus aduersus AchabNabuthaei abstulit Achab: Chananaeus quippe impius, Nabuthaeus justus. Eodem modo, non stabit paganus adversus christianum qui abstulit labores ejus, quando
Abbreviated transcription (Latin):
Iuea se ẽẽ etca que iam non ht mecula¬
crat ruegam aut aliquid huuoi. sesciẽ¬
tes hoc meis m̃o compleri quiuł pocte
captismũ continuouł dimissis debitis
quie druittenda inorone poscunte. citio
exeũt corpore nitota uero ecca tc̃ futi¬
ut fit om̃o non hũs maculam euitͣ
rugom aut aliquideuis modi. Ẽ di
cendũ erit. Ubiest mors iuctora tũa
ubi ẽ mors aculeus tuus. aculeus eͥ¬
pus ꝙ corrũpitur aggrauat ammiã. Si
ecc̃a coꝵ iam talis est. Non ergodicant
deo ꝙ dommꝰ orare nos docuit. dimutte
nobis debita nr̃a. Cũ enĩ in baptismo
cũcta dimissa sunt. Ut ꝙͥ hoc poscit ⁊
ecc̃a. si iam etiam in hac uita nõ habet
maculam aut rugani aut aliquid eins¬
modi contempnant et cipłm iohannẽ
clamantem in epła sua sidicimꝰ quici
pccm non hẽmus uos ip̃os decipimus et
ueritas in nobis non est: si aut̾ cõfessi
fu̾imus pc̃ca nr̃a. fidelis est et iustus qͥ
dimittat nobis pc̃ca et mũdet nos abol

Expanded text:
ea se esse ecclesia, quae iam non habet maculam aut rugam aut aliquid eius modi, nescientes hoc in eis modo compleri, qui uel post baptismum continuo uel dimissis debitis, quae dimittenda in oratione poscuntur, de hoc exeunt corpore, in tota uero ecclesia tut sit omnino non habens maculam aut rugam aut aliquid eius modi, quando dicendum erit: Ubi est, mors, uictoria tua? ubi est. mors, aculeus tuus? aculeus epus, quod corrumpitur. adgrauat animam, si ecclesia eorum iam talis est. non ergo dicant deo, quod dominus orare nos docuit: Dimitte nobis debita nostra. cum enim in baptismo cuncta dimissa sint. ut Ecclesia, si jam etiam in hac vita non habet maculam, aut rugam, aut aliquid hujusmodi? Contemnant et apostolum Joannem clamantem in Epistola sua: Si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos decipimus, et ueritas in nobis non est. si autem confessi fuerimus peccata nostra, fidelis est et iustus, qui dimittat nobis peccata et mundet nos ab omni
Abbreviated transcription (Latin):
mo põt esse iustus qũidu fuerit ab
unitate istius corporis sepatus quem
admod̾ enĩ mẽbrũ si p̃cuidatur abho¬
muns mui cortore non põt ten̾e spũ
uite. Sic homo qui p̃ciditur de xͥ isti
corpore nuillo mõ potest spm̃ ten̾e isti¬
cie. et iam si figuram memb̾ tenenit
quã sup̃sit in corpore in huiꝰ ergocõ¬
pagẽ corporis nemant et labores li¬
os nõ dominandi cupiditate s beni
utendi pietate possideant. Nos aũ
iudicante purgamiꝰ qñ eos ip̃os qͦ
labores dicuntur ut nobis cũ et illis
et nr̃is in societate catholica nfatur

Expanded text:
mo potest esse iustus, quam diu fuerit ab unitate huius corporis separatus. quem ad modum enim membrum, si praecidatur ab hominis uiui corpore. non potest tenere spiritum uitae, sic homo, qui praeciditur de Christi iusti corpore, nullo modo potest spiritum tenere iustitiae; etiamsi figuram membri teneat, quam sumpsit in corpore. in huius ergo compagem corporis ueniant et labores suos non dominandi cupiditate sed bene utendi pietate possideant. nos auteiudicante purgamus, quando eos ipsos, quorum labores dicuntur. ut nobiscum et illis et nostris in societate catholica utantur
Abbreviated transcription (Latin):
oꝵ. ẽunc iudebunꝰ non ess querendũ
qui hẽcutres hereticoꝵ s qui sint m
focietate uistoꝵ. Scimus quidem illos
tantcn sibi crrogare iusticidem. ute
hominib dare. ase quippedñt ustifica¬
ri eumꝙ̾ laptizau̾imt ubi ich eis restat
Niisi dice uuqui haptiratur aibeis utta
captititorem suũ ccetat. Eurenino fa
cuit q̃ apłus dicit. Credenti m eñ qui
instificat ipiũ. deputatur fices eiuo
ndiusticam. In ip̃m ergo credat᷑ si eu
ip̃e uistificat ut deputetur fides eiͤ ao
iisticiam. s putoꝙ etiam uisti ipi se
np̃os horrent si tũ ista uł cogitaredig¬
ncut . Iustus enĩ et iustificaus nõ est
insideus. Pot̾ aut et de istis diciꝙ die
cadstolus de uideis. ꝯmia iguorates

Expanded text:
 tunc uidebimus non esse quaerendum, qui habeant res haereticorum, sed qui sint in societate iustorum. scimus quidem illos tantam sibi adrogare iustitiam, ut hominibus dare. a se quippe dicunt iustificari eum, quem baptizauerint. ubi nihil eis restat nisi dicere illi, qui baptizatur ab eis, ut in baptizatorem suum credat. cur enim non fapostolus dicit: Credenti in eum, qui iustificat impium, deputatur fides eius ad iustitiam? in ipsum ergo credat, si eum ipse iustificat, ut deputetur fides eius ad iustitiam. sed puto, quod etiam ipsi se ipsos horrent, si tamen ista uel cogitare dignantur. iustus enim et iustificans non est nisi deus. potest autem et de istis dici, quod dixit apostolus de Iud
Abbreviated transcription (Latin):
mici. Amor frĩs ex deo est odiũ exdy¬
aibolo constat. ꝓpt̾ qui dampnãda
sunt odia quia scciptum est. Qui uascit᷑¬
fr̃i suo reus erit iudicio. Amanda ẽ pax
et diligenda concordisi. Ista sũt q̃ ge¬
uerant caritatem. Et scitis ẜ i apłm
non ht̃ caritatem. p̾riis ant affect᷑
non potest nõ amare qd̾ docet paxe plebs
głia est sacerdotis. Et parentu letici¬
a perfecta caritas filioꝵ. Sacerdotis ẽ
inouere qd̾ deb̾t ꝑlebs et audire qd̃
monet. Quicquid non licet pastoris
est ꝓhibere ne fiat. gregis ẽ auidire
ut faciat. Utraq cõueniant. ut un¬
qd doleat. Seruemus mandata que
ite sunt. ẽeneat se ꝓfude pacis
uexib colligata frateruntas et sã¬
lutari unnculo caritatis mutua se di¬
łctione constriigat quia dilectio
magnanmũ facit. suaius est di¬
lectio. non zelatur nõ emusatur.
dilectionõ est talsiloqua. uõ ĩflat
milli de decor admiscetur. Non querit

Expanded text:
mici. Amor fratris ex Deo est; odium ex dimici. Amor fratris ex Deo est; odium ex diabolo constat. Propter quod damnanda sunt odia; quia scriptum est, Qui oderitfratri suo, reus erit judicio . Amanda est pax, et diligenda concordia. Ista sunt quae generant charitatem; et scitis secundum non habet charitatem. Paternus affectus non potest non amare, quod docet. Pax plebis, gloria est sacerdotis: et parentum laetitia, perfecta charitas filiorum. Sacerdotis est, admonere quod decet; plebis est, audire quod monet. Quidquid non licet, pastoris est prohibere ne fiat; gregis est audire, ut faciat. Utraque conveniant; et unquod doleat. Servemus mandata, quae vitae sunt; teneat se profundae pacis nexibus colligata fraternitas, et salutari vinculo charitatis, mutua se dilectione constringat; quia dilectio magnanimum facit. Suavis est dilectio, non zelatur, non aemulatur. Dilectio non est falsiloqua, non inflatur, nihil dedecoris admittit, non quaerit
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m hr̃e ꝑacem. Et uõ sequi qđ patis
eit. hoc est. hoc hr̃e i magto ex parte
qd̾ diligas ex et ex parte qodãpues
Illud est amare. doctore doctouo mã¬
data m om̃ib custodire dicentis. pa¬
cemmeamdonobis pacem reliuꝗ
nobis. licet frẽs in pace protrahere
moras. dełc̾tat hoc dixilse frequẽt᷑.
et it̾m atꝙ itm p̃conare. Pacẽ mea
do uobis pacem relinquo nobis. In
pace uos diucco. In paceuos dim¬
si. In pace uos inuemiã. ꝓficiscens
uoluit dare qd̾ desiderat redicus no¬
liut i oĩbus inueiire. Consultum
uoluit ẽẽ cui dederat quius ad egͣs¬
sum suũ ẜuare qd̾ prestiterat ĩpa¬
bat. Quid ergo facturus est homo
cũ neu̾it deus. et quesitũ nõ m̃nẽ¬
uerit qd̾douauit. Quã excusano¬
nem dicturus. qui pacem seruaie
non potuit. Pacem meam douob
pacem dimicto uobis. In pace uos
duisi. In pace nos inueniã. Rega
radicitis dei est / euellere penitus mi¬

Expanded text:
t habere pacem: et non sequi quod pacis t habere pacem: et non sequi quod pacis est, hoc est hoc habere in magistro ex parte quod diligas, et ex parte quod damnes. Illud est amare doctorem, doctoris mandata in omnibus custodire, dicentis: Pacem meam do vobis, pacem relinquo vobis. Libet, fratres, in pace protrahere moras; delectat hoc dixisse frequenter, et iterum atque iterum praeconari, Pacem meam do vobis, pacem dimitto vobis.os dimisi, in pace vos inveniam. Proficiscens voluit dare quod desiderabat rediens in omnibus invenire. Consultum voluit esse cui dederat, qui usque ad regressum suum servare quod praestiterat, imperabat. Quid ergo facturus est homo, cum venerit Deus, et quaesitum non invenerit quod donavit? qua excusatione usurus, qui pacem servare non potuit? Pacem meam do vobis, pacem dimitto vobis.  In pace vos dimisi, in pace vos inveniam. Regalradicitus, Dei est; evellere penitus, ini
Abbreviated transcription (Latin):
inconsortiũ ppetuitas admiti cũ
dũo. Que sit hec prauitas morm
miudere meliorib. acq insordiorb
iuh̾ere adoptati iuctonam perdere
aic nolle heditatem regnoꝵ celestiũ
possidere. Et filiũ enĩ se dei et cohedẽ
denegat xp̃i qui recusau̾it pattis re¬
gnuine gubernari. pax concordiaiẽ
fratrũ sicut scriptũ est. In trib pla¬
cuit sp̃ui meo que sunt ꝓbata corã
deo et hoĩbus. Concordiai frattũ et
amor proxĩoꝵ et uir et mulier con¬
tio sanctitatis iusticie regula matĩ¬
a doctrine. moꝵ custodia atq ire¬
b om̃ib laudib discipluia. pade
suffragiũ preciũ est supplicatõnũ
facilis sicq impettabilis qr desideno¬
nũ om̃uĩ competens est ꝑlenituco
sicut scriptũ ẽ in apło. pax eigocõ¬
uentionis amabilẽ deo facit infri¬
b que caritatis iudicat testĩonio.
pax dilectionis mater est concordie
pcepta seruat. ẜ uare mantatũ eĩt¬
pacem in ꝯm̃ib cuitodire. Nimdi

Expanded text:
rtium perpetuitatis admitti cum Domino? Quae sit haec pravitas morum, invidere melioribus, atque in sordidioribus inhaerere, adoptati victoriam perdere, ac nolle haereditatem regnorum coelestium possidere? Etenim filium se Dei et cohaeredem denegat Christi, qui recusaverit Patris regimine gubernari. Pax concordia est fratrum, sicut scriptum est: In tribus placuit spiritui meo, quae sunt probata coram Deo et hominibus: concordia fratrum, et amor proximorum, et vir et mulier contio sanctitatis, justitiae regula, materia doctrinae, morum custodia, atque in rebus omnibus laudabilis disciplina. Pax suffragium precum est, supplicationum facilis atque impetrabilis via; quia desideriorum omnium competens est plenitudo sicut scriptum in Apostolo . Pax ergo conventionis amabilem Deo facit in fratribus, quae charitatis indicat testimoniPax dilectionis mater est, concordiavinculum, ac purae mentis indicium manifestum, quae sibi exigit de Deo quod
Abbreviated transcription (Latin):
tum interfuse fecisle ꝑmixtione cõ¬
nĩgat ant int̾ dulcia mella fellis
uenena amariora suffinidat. aut
int̾ u̾nantes floribus campos a
pratorũ uarietate geminatos tr¬
buloꝵ interiectione aĩas gratio¬
doris occicat. ꝓcul contentõnes ꝓ¬
cul lictes et odia ꝓtul maledicta mͦu¬
tantur et quia laqueũ mortis est
la sibi mortis adducat. Amate pa¬
cem et transquilla sunt om̃a ut
et nobis p̃mia et nob̃ gandia re¬
seuetis. Ut electa dei pacis unitate
funtata perfectã teneat disciplinã.¬

Expanded text:
e faecis se permixtione conjungat; aut inter dulcia mella, felle venena amariora suffundat aut inter vernantes floribus campos ac pratorum varietate gemmatos, tribulorum interjectione animas grati odoris occidat. Procul contentiones, procul lites et odia, procul maledicta mittantur: et quia laqueus mortis est la sibi mortis adducat. Amate pacem; et tranquilla sunt omnia: ut et vobis praemia et nobis gaudia reservetis, ut Ecclesia Dei in pacis unitate fundata, perfectam teneatis disciplina
Abbreviated transcription (Latin):
gentur. Illic recordatio penitẽs hic
pure mentis leticia gaudens. Ille in¬
dulgentia diuinã exoptat hic p̃mi¬
a promissa iam cogitat. Ille pium
iudicem uemiã postulat. hic instam
renun̾ationem expectat. Ille sollici¬

Expanded text:
itens, hic purae mentis laetitia gaudens. Ille indulgentiam divinam exoptat; hic praemia promissa jam cogitat: ille pium judicem veniam postulat; hic justum remuneratorem exspectat: ille sollici
Abbreviated transcription (French):
boramus dicente apło. Si ẜin carnẽ
uixeritis moriem̃̃. si añt ꝑ spsn fc̃a
carius mortificau̾itis uiuetis. Om¬
nẽ sugestionẽ malam caro concu¬
mĩstrat rixam. Caro ingerit ebrie¬

Expanded text:
 carnem vixeritis, moriemini; si autem spiritu facta carnis mortificaveritis, vivetis . Omnem suggestionem malam caro concuium et rixam, caro inserit ebrie
Abbreviated transcription (Latin):
itc̃oribus iustis ad ꝓbationẽ ista ꝓfici¬
uut ut enĩ pcc̃ores hus remediis corri¬
gunt᷑ a malis ita iusti actenus au¬
gentur in bonis. Illos enĩemendat
deus ut corrigat hos u̾o probat ut
angeat. Illos a culpa reuocat. hos
sanctiores sibi reseruat. Illic peccata
corriguntur. hic merita uirtutis au¬
gentur. Illic recordatio penitẽs hic

Expanded text:
ista proficiunt? Ut enim peccatores his remediis corriguntur a malis; ita justi hactenus augentur in bonis. Illos enim emendat Deus, ut corrigat; hos vero probat, ut augeat: illos a culpa revocat; hos sanctiores sibi reservat. Illic peccata corriguntur, hic merita virtutis augentur - illic recordatio poenite
Abbreviated transcription (Latin):
Negat sibi pr̃em deũ qui heres pacio
esse nequiuit. Se uerũ sensuus est
deũ quẽ clementẽ blandũq dedigñ¬
tus est prem. Felices pacifici quĩ filii
dei uocabunt᷑. ꝙ audesanus hoc no¬
mine quasi filu. et h̾edes dei cohere¬
des añt xp̃i. Quanta est huiꝰ patis
tribulatio hereditatem possitere cũ

Expanded text:
qui haeres pacis esse nequivit. Severum sensurus est Deum, quem clementem blandumque dedignatus est patrem. Felices pacifici, quoniam filii Dei vocabuntur. Gaudeamus hoc nomine quasi filii et haeredes Dei, cohaeredes autem Christi. Quanta est hujus pacis retributio, haereditatem possidere cum
Abbreviated transcription (Latin):
pacifici qm̃i fili dei uocabuntͤ.
Meritũ xͥ ciue uirtutis iulescit incus¬
tis si unitatẽ nõ habeat pacis. nec ꝑ¬
uenit ad uocabulũ filii inisi ꝑ nom
pacilici. par est q̃ expoliat homine
seruitute. dat nomen ingeniͣũ. Mu¬
tat eĩ conditõne psonam. Ex famu¬
lo liberũ filiũ facit ex seruo. deũ pr̃e
uocat. et cõmutat ẜnũ infilio. ꝯmi¬
cũ facit ex deo. Mattem reddit ex dõ¬
mino. sic facit qui nõ uult pire. qui
facit felices pacifici qui filu dei uoca¬
bunt. Et filius dei incipit esse qui pa¬
cificus esse cepit. Non uult filis di

Expanded text:
pacifici, quoniam filii Dei vocabuntur. Meritum christianae virtutis vilescit in cunctis, si unitatem non habeat pacis, nec pervenit ad vocabulum filii, nisi per nomen pacifici. Pax est, quae exspoliat hominem servitute, dat nomen ingenuum, mutat cum conditione personam; ex famulo liberum, filium facit ex servo; Deum patrem vocat, et commutat servum in filio, amicum facit ex Deo, patrem reddit ex Domino. Sic sic facit, qui non vult perire, quod facit. Felices pacifici, quoniam filii Dei vocabuntur. En filius Dei esse incipit, qui pacificus esse coepit. Non vult fili
Abbreviated transcription (Latin):
Benetur niterea dñs ad sacerdotũ
pͥncipem ꝑdncendus. et cũ ceteri¬
discipłi laberent᷑ in fugam. petrus¬
ille promissor egreguis cepit ambu¬
ip̃e ad pͥncipis domu et expectãs rei¬

Expanded text:
Tenetur interea Dominus ad sacerdotum principem perducendus: et cum discipuli laberentur, Petrus promissor egregius coepit ambuit ad principis domum. Et quia Pe
Abbreviated transcription (Latin):
tur. qũ diu homo enis interiordedie
indiem renouabatur ꝑficienda sine
dubio uͥ iam nõ poss inflari. Qunc
ant̾ meus eius ad huc erat ubi infla

Expanded text:
tur, quamdiu homo eius interior de die in diem renouabatur, perficienda sine dubio ubi iam non posset inflari. tunc autem mens eius adhuc erat, ubi infla
Abbreviated transcription (Latin):
ih̾u ħ ergo ip̃e super ħ est utile. sub poco
cirtius manifestiusq concludi. ne ad
faciendã iusticiam. de liberi arbitrii q̃i
ꝓpriis iuribus p̾sumatur. sed om̃e os
obstruatur et reus fiat om̃is mũdus
deo quia non iustificatur ex lege om̃is
caro coram illo. per legem em̃ coguitõ
pc̃ci. Nunc aũt sine lege iusticia dima¬
infestata est testificata per legem et ꝓ¬
phetas. Qũo ergo sũ legemanifesti¬
ta si per legem testificata. Non itaq si¬
ne lege manifestata s sũ lege nstĩa:
quia iusticiadei est id est que nob̾ nõ
ex lege sit. s ex deo nõ que illo opante
cognoscendo timeatur s que illo donã¬
te diligendo teneatur ut et qui gloria¬
tur in domino glorietur.

Expanded text:
ipsum ergo superbis est utile sub peccato artius manifestiusque concludi, ne ad faciendam iustitiam de liberi arbitrii quasi propriis uiribus praesumatur, sed omne os obstruatur et reus fiat omnis mundus deo, quia non iustificabitur ex lege omnis caro coram illo; per legem enim cognitio peccati. nunc autem sine lege iustitia dei manifestata est, testificata per legem et prophetas. quomodo ergo sine lege manifestata, si per legem testificata? non itaque sine lege manifestata, sed sine lege iustitia, quia iustitia dei est, id est quae nobis non ex lege sit, sed ex deo, non quae illo imperante cognoscendo timeatur, sed quae illo donante diligendo teneatur, ut et qui gloriatur in domino glorietur.
Abbreviated transcription (Latin):
to doctrina reuelatom et oculoꝵ cord
ad aꝑitõmi et demonsiratõm futuroꝵ
et aptõmi diabolicaꝵ insidiar̾ et multi¬
formi atq meffabli douo gr̃e celestis il¬
lĩatõm ad łi utiq ut diuina precepta
et ꝓmissa discanius. ħ ẽergo grãm dei
ponere in lege aitq doctrina.
ic itaq apparet hanc eñ grãm
confiti. qua demonstrat et reue¬
lat deus quidage̾ debeamus nõ quado¬
nat sitq adiuuat ut agamus. cũ ad
hoc potius ualeat leg̾ agnitõ. si gr̃e de¬
sit oꝑitulatõ: ut fiat mandati prena¬

Expanded text:
reuelationem et oculorum cordis adapertionem et demonstrationem futurorum et apertionem diabolicarum imidiarum et multiformi atque ineffabili dono gratiae caelestis illuminationem, ad hoc utique, ut diuina praecepta et promissa discamus. hoc est ergo gratiam dei ponere in lege atque doctrina. Hinc itaque apparet hanc eum gratiam confiteri, qua demonstrat et reuelat deus quid agere debeamus, non qua donat atque adiuuat, ut agamus, cum ad hoc potius ualeat legis agnitio, si gratiae desit opitulatio, ut fiat mandati praeua
Abbreviated transcription (Latin):
nisi lex dr̃et non concupisces. Ac ꝑhoc
usque a deo aliud est lex. aliud gr̃a ut
lex non solum uichil prosit uerũ etiã
plurimũ obsit. nͥ adiuuet gr̃a. et ħ̾os
tendatur leg̾ utilitas. qm̃ quos faciat
preuaricationis reos cogit confug̾e
ad gr̃am liberandos et ut concupiscẽ¬
tias malas suꝑent adiuuandos. Iubet
enĩ mag̃ qũ iuuat docet morbũ esse
non sanat. Inmio ab ea potius ꝙ nõ
sanatur augetur. ut attentius et solli¬
ticiꝰ gr̃e medicina queratur. quia lict̾a
occidit. sp̃e autẽ nnificat. Si eĩ data
eẽt lex que poss niuificare om̃ino ex
legeesset iusticia. In qnͣtũ cĩ etiã lex
adiuuet adingit et dicit. s conclu¬
sit scriptura om̃ia sub pcc̃o ut ꝓmissio
ex fide iħu xp̃i daretur credentib. Ita

Expanded text:
nisi lex diceret: non concupisces. ac per hoc usque adeo aliud est lex, aliud gratia, ut lex non solum nihil prosit, uerum etiam plurimum obsit, nisi adiuuet gratia, et haec ostendatur legis utilitas, quoniam quos facit praeuaricationis reos, cogit confugere ad gratiam liberandos et ut concupiscentias malas superent adiuuandos. iubet enim magis quam iuuat, docet morbum esse, non sanat; immo ab ea potius quod non sanatur augetur, ut attentius et sollicitius gratiae medicina quaeratur, quia littera occidit, spiritus autem uiuificat. si enim data esset lex, quae posset uiuificare, omnino ex lege esset iustitia; in quantum tamen etiam lex adiuuet, adiungit et dicit: sed conclusit scriptura omnia sub peccato, ut promissio ex fide Iesu Christi daretur credenti
Abbreviated transcription (Latin):
nũstrat. ut ꝙ ꝑ liberũ homines face̾
iubent᷑ arbitriũ facilius possent ipłe
pergrãm. et tanqm̃ explicaturus qm̃
dicat grãm sequutꝰ cidiũx̃ dicens. Qͣ
nos non ut tu putas in lege tm̃ mõ
s et indi esse adiutorio confitemur.
Quis nõ hic desideret ut oũdat qm̃
uelit intelligigrãm. ꝓpt̾ hoc eĩ maxĩe
de illo expectare debemus ut dicat hoc
ꝙ dicit nõ in lege tm̃ mõ se grãm con¬
fit̾i. S nob̾ hac expectatione suspẽsis.
quid addidit intuenim. Admuert eĩ
nos deus inquit ꝑdoctrinã et reuela¬
tõm suam dũ cordis nr̃i oculos apit
dũ nob̾ ne p̾sentib occupeniꝰ futua
demonstrat: dũ diaboli pandit insidi¬
cis. dũ nos multiformi et meffabili
dono gratie celestis illm̃at. Demde sẽ¬
tentiam suam quadam uelut absolu¬
tiune concludens: qui hoc dicit inquit
grãm tibi uidetur negare: an et lib̾m
hoĩs arbitriũ et dei grãm confitetur.
In hiis oĩbus nõ recessit ad cõmenda¬

Expanded text:
stret, ut quod per liberum homines facere iubentur arbitrium, facilius possent implere per gratiam\' — et tamquam explicaturus quam dicat gratiam secutus adiunxit dicens: \'quam nos non, ut tu putas, in lege tantummodo, sed et in dei esse adiutorio confitemur\'. quis non hic desideret ut ostendat quam uelit intellegi gratiam? propter hoc enim maxime de illo expectare debemus, ut dicat hoc quod dicit non in lege tantummodo se gratiam confiteri. sed nobis hac expectatione suspensis quid addiderit intuemini. \'adiuuat enim nos deus\', inquit, per doctrinam et reuelationem suam, dum cordis nostri oculos aperit; dum nobis, ne praesentibus occupemur, futura demonstrat; dum diaboli pandit insidias; dum nos multiformi et ineffabili dono gratiae caelestis illuminat\'. deinde sententiam suam quadam uelut absolutione concludens qui haec dicit\', inquit, \'gratiam tibi uidetur negare an et liberum hominis arbitrium et dei gratiam confitetur\'? in his omnibus non recessit a commenda
Abbreviated transcription (Latin):
loco ait. hic nos impitissum hoĩ¬
nũ pͥutant iniuriã diuine gratie fric̾e
quia dicimus eam sũ uoluntate nr̃a
nequaꝙͣ in nobis ꝑfic̾e sc̃itatem q̃si de
gratie sue aliquid impauit et nõ illis¬

Expanded text:
loco ait: \'hic nos imperitissimi hominum putant iniuriam diuinae gratiae facere, quia dicimus eam sine uoluntate nostra nequaquam in nobis perficere sanctitatem — quasi deus gratiae suae aliquid imperauerit et non ill
Abbreviated transcription (Latin):
hinc est uñ ĩ ps. hñc dicit eratu indie
noctuq legẽ dm̃i meditat᷑. Demq ꝙpͣuis
nota sũt diuna eloquia tũ cũ fuetuit
sacris uoluib memoraitti sic ia deuoctũ
pectus suscipit .q. noua excitatur eiũ desidi¬
um aĩe erga opera salutaria uñ apłus
ad thimocheũ nt̾ cet̾a ut resuscites ĩqͥt
mitigant motus adu̾sos repͥmũt p̾s¬
surã auĩe auferũt sicut ait dũs. Nolite
dediti esse in esca et crapula ne grauẽt᷑
corda nr̃a. Cũ enĩ aĩa ab esca et potu minie
fu̾it liberata tũc se melius recognoscit.
Sicut enĩ in speculo sordido nõ se talẽ hõ
aspicit quał est itaet si esca et crapłci
fint granatus alterũ se sentit qm̃ est.
tũc excitatur libido accendit᷑ ira ĩflãmo¬
fu̾it corpꝰ interpõito ieiumo coguitõe
sui recepta aĩa intelligit qua deuotõne
obsequi debeat redẽptori. Magͣ gͦ exꝑ

Expanded text:
Hinc est unde in Psalmo hunc dicit beatum, qui die noctuque legem Domini meditatur . Denique quamvis nota sint divina eloquia, tamen cum fuerint sacris voluminibus memorata, sic illa devotum pectus suscipit quasi nova. Excitatur enim desiderium animae erga opera salutaria. Unde Apostolus ad Timotheum inter caetera: Ut resuscites, inquit, mitigant, motus adversos reprimunt, pressuram animae auferunt, sicut ait Dominus: Nolite dediti esse in esca et crapula, ne graventur corda vestra . Cum enim anima ab esu et potu nimio fuerit liberata, tunc se melius recognoscit. Sicut enim in speculo sordido non se talem homo aspicit qualis est; ita et si esca et crapula fuerit gravatus, alterum se sentit quam est. Tunc exsuscitatur libido, accenditur ira, inflammafuerit corpus interposito jejunio, cognitione sui recepta anima intelligit qua devotione obsequi debeat Redemptori. Magna ergo ex
Abbreviated transcription (Latin):
uicia ꝑcussit uirũ iustũ plaga magna
nulu̾e qd nemo hõi tołare posset u̾so¬
lus iob qui uinc̾e potuit sathanã et cũ
nec sit nequitia dyciꝰ aliqd̾ uiurm᷑ contͣ
deũ uiro iusto elic̾e memor fint pͥstine
calliditatis sue qua decepit adam sate
lius quis decipitur ꝑ domesticũ et ĩ hiys
om̃ib nł ꝑficiens ĩmo detrimentũ faci¬
ens ĩpudentissimꝰ sathanas nõ solum
ĩmobilẽ ĩuenit dei ẜnũ s et magrm̃.¬

Expanded text:
ustum plaga magna uulnere, quod nemo hominum tolerare posset, nisi solus Iob, qui uincere potuit satanan. et cum nec sic nequitia diaboli aliquid contra deum uiro iusto eliceret, memor fuit pristinae calliditatis sulius quis decipitur per domesticum. Et in his omnibus nihil proficiens, imo detrimentum faciens impudentissimus satanas, non solum immobilem invenit Dei servum, sed etiam
Abbreviated transcription (Latin):
opus nõ erat ut nob̾ exemplũ daret ic̃¬
uinauit: Itaz nlłi est dubiui ꝓdesse ie¬
unua. Sic et enĩ oñdet uellese homo ĩpe¬
trare ꝙ postulat cũ se affligit ieuiꝰ uñ
ttm̃ est. bona est or̃o cũ ie. ⁊ .e. ut accep¬
uata iustĩa cõmendet or̃onẽ cũ ieuimo.
cõmendauit. Ip̃e enĩ hũndãs corpiis
ieunabat. S et nõ hñtes pascebat ut
illoꝵ saturitas ienimũ enis fac̾e̾t ac¬
ceptabile. Nõ millis ergo indiget et
nõ ullis carere d ieiumũ ut possit m̾e

Expanded text:
pus non erat, ut nobis exemplum daret, ieiunauit. Itaque nulli dubium est prodesse ieiunia. sic enim ostendet uelle se impetrare quod postulat, cum se adfligit ieiunio. unde dictum est: bona est oratio cum ieiunio. ut accepuata iustitia commendet orationem cum ieiunio. commendauit. ipse enim abundans copiis ieiunabat, sed et non habentes pascebat, ut illorum saturitas ieiunium eius faceret acceptabile. nonnullis ergo indiget et nonnullis carere debet ieiunium, ut possit me
Abbreviated transcription (Latin):
cuit iustus thobias ut duplici gu̾e me¬
ritoꝵ s. conseq̃ret᷑ incedẽ et in p̾senti enĩ
est fc̃us ut in hoc doc̾em qr qui tonto cor¬
de dei legis obtempat nec de ꝓmnssis du¬
bitat et in hoc seculo copiã sepe ei anget
deus et in futuro illũ uita eterna doncit
est et̾ ad ꝙ nos ĩuitat ad diuina obseqͥti.
Sc̃us eiũ thobias nõ solũ iusticie s. mita
cõsequtus ẽ qr accedit ad cumulũ għie eiꝰ
et̾ ex eoꝵ boiis qui imitatores eius exis¬
tũt. Iinitatorib enuĩ exempla leuitant᷑¬

Expanded text:
cuit iustus Tobias, ut duplici genere meritorum suorum consequeretur mercedem. et in praesente enim est factus, ut in hoc doceremur quia, qui toto corde dei legi obtemperat nec de promissis dubitat, et in saeculo curam eius agit deus et in futuro donat illum uita aeterna. Est etiam aliud quod nos inuitat ad diuina obsequia. sanctus enim Tobias non solum iustitiae suae merita consecutus est, quia accedit ad cumulum gloriae eius etiam ex eorum bonis qui imitatores eius exsistunt. in imitatoribus enim exempla laudant
Abbreviated transcription (Latin):
dei sac̾dotẽ et p̃positũ plebis xͥ ex
hortati ppłm sub cura sua positũ in doct¬
na sana sicut mandat aplus ut op̾ fid̾i
ꝓ tẽporis obẜuatõe õi cura diligentiaꝙ
cilacri et deuoto aĩo faciamꝰ ieuima et¬
enĩ q̃ uc̃ ĩminente diei festo pasche cele¬
bũda sũt ꝙ ꝓficiant ꝙͣ̃uis nõ lateat
taci tũ nõ d. Incitat᷑ eiĩ deuotõ qũ es

Expanded text:
dei sacerdotem et praepositum plebis Christi exortari populum sub cura sua positum in doctrina sana, sicut mandat apostolus, ut opus fidei pro temporis obseruatione omni cura diligentiaque alacri et deuoto animo faciamus. ieiunia etenim, quae nunc inminente die festo paschae celebranda sunt, quid proficiant, quamuis non lateat, taceri tamen non debet. incitatur enim deuotio,
Abbreviated transcription (Latin):
qui uitanda sũt lrĩs et exemplis ostẽ¬
dit sicut p̾sens lectio cõtestatur. Dei gͦ
famłs sc̃us chobias post legẽ exempłũ
nob̾datus est ut q̃ legimꝰ qño fiantsci¬
canꝰ et si tẽptatões aduenerint a dei
timore nõ recedamꝰ n auxliũ aliũde
ꝙͣ ab eo spemꝰ memores scriptũ ẽẽ ꝓusil¬
lus fui ᷑ seum et nũꝙͣ udi iustũ d̾elictũ
nec semẽ eius q̃ rens panẽ nũĩꝙͣ gͦ deci¬
pi põt qui totamente spat ĩ deũ licet
cid tp̃e tribłones orte fu̾int ꝑ insidias
sathane exemplanos docẽt sc̃oꝵ uiroꝵ
nõ ħ a d̾o ꝑmitti nͥ ad crementũ m̾itoꝵ¬

Expanded text:
quae uitanda sunt, litteris et exemplis ostenquae uitanda sunt, litteris et exemplis ostendit, sicut praesens lectio contestatur. Dei ergo famulus sanctus Tobias post legem exemplum nobis datus est, ut quae legimus quo modo fiant sciamus et, si temptationes aduenerint, a dei timore non recedamus neque auxilium aliunde quam ab eo speremus memores scriptum esse: pusillus fui et senui et numquam uidi iustum derelictum neque semen eius quaerens panem. Numquam ergo decipi potest, qui tota mente sperat in deo. licet ad tempus tribulationes ortae fuerint per insidias satanae, exempla nos docent sanctorum uirorum non haec a deo permitti, nisi ad crementum merito
Abbreviated transcription (Latin):
timore durauit neꝵ ⁊̃ uxorem cõtͣria
sugg̾entẽ increpãs docuit om̃ia q̃ deo
pmittente aiccidũt fortit̾ tołanda qd̾
ad duplicẽ penã ꝑtin ĩ ꝓuidi sathane
qr nec huic suasit ꝙ uoluit et cũ hinc
ĩiudit cilios fecit disc̾e ꝙ nec hc scire no¬
lebat qnͣtũ eũ ꝓsit temptafo dei ẜuis
et obsit dẏa ͦ hac lectõne plemꝰ edocem
cũ enĩ putat se noc̾e eis ꝓmouet eos et
uidentes enĩ cureilis dea hũc protegi młti
mutatores eius existunt. lucrũ ergo uo¬
lens facere ꝑdidit sꝑ̃ enĩ furor eius dãp¬
nosus est ei nã dũ ꝑsequitur iustos ne
dñi dei ccͣ nos ut errare nos no¬
lens et legẽ et exempla bonoꝵ opeꝵ da¬
ret quib modesta et tnͣsquilla agi pos¬
sit uita cũ dei timore. Qͥ enĩ auctor
uite est nõ nult uti opus suũ mortiẽẽ
obnoxiũ ꝙ̃iuis ñ ip̃a legis nõ exꝑs sit
tũ qr dñs bomis et misericors est et ut
mnior noticiã ẽẽt que seq̃nda et illoꝵ

Expanded text:
etiam uxorem contraria suggerentem increpans docuit omnia, quae deo permittente accidunt, fortiter toleranda. quod ad duplicem poenam pertinet inprouidi satanae, quia nec huic suasit quod uoluit et, cum huic inuidet, alios fecit discere quod nec hunc scire uolebat. Quantum ergo prosit temptatio dei seruis et obsit dia-10 bolo, hac lectione plenius edocemur. cum enim putat se nocere eis, promouet eos et, uidentes enim auxiliis dei hunc protegi multi imitatores eius exsistunt. lucrum ergo uolens facere perdidit; semper enim furor eius damnosus est ei. nam dum non patitur iustos esse ne ni dei circa nos, ut errare nos nolens et legem et exempla bonorum operum daret, quibus modesta et tranquilla agi possit uita cum dei timore. qui enim auctor uitae est, non uult utique opus suum morti esse obnoxium. quamuis natura ipsa legis non expers dominus bonus et misericors est, ut maior notitia eorum esset quae sequenda et illorum
Abbreviated transcription (Latin):
exigno fit sicut et iudua illa fecit qm̃
largit᷑. Spe gͦ futuroꝵ am̃m suũ cõsolãs
d̾o dicatus chobias in temptatõne robuat᷑
et fortis ĩuentus est ostendens in ncc̃itate
płs nideitimore uigilandũ q si nocĩtas
cid dei cuxiliũ uos ĩpellit qnͣto mag̾ se¬
curitas. c̾tiergo sc̃i uiri qd̾ deus uidiciũ¬

Expanded text:
exiguo fit, sicut et uidua illa fecit, qualargitur. Spe ergo futurorum animum suum consolans deo dicatus Tobias in temptatione robustus et fortis inuentus est ostendens in necessitate plus in dei timore uigilandum, quia si necessitas ad dei auxilium non inpellit, quanto magis securitas! certi ergo sancti uiri, quod deus
Abbreviated transcription (Latin):
est et pͣꝵ acceptõ apudillũ nõ est tẽpta¬
ri nos ꝑmitit qr diligit nos ut pꝰ labo¬
rem possit nobis p̾mia dare amplissĩa
demiq apło ut tẽptatões ab eo cessarẽt
dep̾cantidñs eut. Sufficit tͥ gr̃am. nã
uirtus ĩ infirtate ꝑficitur huic sb̾sequt
ait cũ ĩfirmor tñc fortis sũ et gaudeo ĩ¬

Expanded text:
sonarum acceptio apud illum non est, temptari nos permittit, quia diligit nos, ut post laborem possit nobis praemia dare amplissima. denique apostolo, ut temptationes ab eo cessarent, deprecanti dominus ait: sufficit tibi gratia mea; nam uirtus in infirmitate perficitur. hinc subsecutus ait: c
Abbreviated transcription (Latin):
gestoꝵ ad deũ ꝓmerend̾ qͣreet dm̃i testi¬
monio cõmendat᷑ dicentis aĩau̾tistiait
pum .in.iob. Nõ ẽ enĩ siłis ei quisꝙͣ in
t̾ris uerus dei custor quis tm̃i potuit ie¬
reri cui tale testĩomiũ dñs phib n huie

Expanded text:
t domini testimonio commendatur dicentis: animaduertisti ad puerum meum Iob? non est enim similis ei quisquam in terris uerus dei cultor. Qui tantum potuit mereri, cui tale testimonium dominus perhibet, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
sciret ab hoĩe ferte nõ possepetit iteꝵ ut
illũ ip̃m seuo uuln̾e ꝑcuterz a capiteus
adunguẽ et cũ hoc ꝑmissũ ẽsset qr fi¬
des ei hr̃inõd p̃ceptũ est ut cũam eius¬

Expanded text:
sciret ab homine ferri non posse, petit iterum, ut sciret ab homine ferri non posse, petit iterum, ut illum ipsum saeuo uulnere percuteret a capite usque ad ungues. et cum hoc permissum esset, quia fides ei h
Abbreviated transcription (Latin):
cõuib ꝓbare eius iustĩam ut ĩ mltis
ton ailo paitubi hereret et poss modũ ex¬
cedere aid hd̃e solent peccatib diu̾so penc
inferri ut quia nemo om̃ia ht ferre torm̃¬
ta aliꝙ illoꝵ elicecit ei u̾itatis confõnem.
Ita ꝑmissũ est temptatori om̃ia eius ex¬
tĩare et perde usq admortem filioꝵ. Ut
si dãpun ferret boum ouiũ nõ ferr aut
si et omũ ferret cameloꝵ amissionẽ nõ
ferret n ẜuoꝵ aut tocius sb̃̾e aut si qr¬
om̃ib nõ uinc̾etur certeuł affcũ cari¬
tatis cogente freag̾etur morte simul
incorde suo scriptã hẽbat milla dãpna
n orbitates in mortem illũ in dei deno¬
tõne fec̾unt ut formã daret dmũ ex to¬
to corde suꝑ om̃ia addiligendũ qnͣta
ergo dignus est głia qui aante lege̾ legẽ
seruauit ut lex que fu tura erait qño cu¬
in fcĩs quia temptatoriteu̾ens ẽ necħ
głia scitis ei iusa est ad ꝓbatõem uiri
iusti nõ aᵈ adu̾sus eũ machinaret᷑ qd̾

Expanded text:
bare eius iustitiam, ut in multis  alicubi haereret et posset modum excedere, quia ad hoc solent peccantibus diuersae poenae inferri, ut, quia nemo omnia potest ferre tormenta, aliquod illorum eliciat ei ueritatis confessionem. Itaque permissum est temtatori omnia eius exterminare et perdere usque ad mortem filiorum, ut, si damnum ferret boum, ouium non ferret; aut si et ouium ferret, camelorum amissionem non ferret neque seruorum aut totius substantiomnibus non uinceretur, certe uel affectu caritatis cogente frangeretur morte simul in corde suo scriptam habebat, nulla damna neque orbitates minorem illum in dei deuotione fecerunt, ut formam daret deum ex toto corde super omnia diligendum. quanta ergo dignus est gloria, qui ante legem legem seruauit, ut lex, quae futura erat, quo modo cuis!- Et quia temtator inreuerens est nec haec gloria satis ei uisa est ad probationem uiri iusti, nisi aliud aduersus eum machinaretur, quod