comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
poreci ẽ. Similit̃q natura liũ corpora¬
liũ siue sensibilia sint ꝑ c̾tẽꝑentiã ele¬
m̃torũ quibus subsistunt siue subtilitate
sui mortales fugitent contuitus : solo
intellectu nuturae finis ꝑspiciuntur.
Pormasi quidẽ q̃ om̃em materiã corpoꝵ
contin& in corporetiẽ. Ipsu etiã materies
siquis intentꝰ a spexerit ex incorporeis qua¬
litatib copulcit᷑. Itaq. in genere uisibilium
difinitiones quas locos rerũ circũscrip¬
tarũ diximꝰ concludi arbitraris. A. lto
qͥdẽ arbitror ⁊nihilcertius uideo .N. Rec¬
te aestimas. sed quic it̃ ũ genus in uisibi

Expanded text:
uralium corporum, sive sensibilia sint per contemperantiam elementorum, quibus subsistunt, sive subtilitate sui mortales fugitent contuitus, solo intellectu naturae fines perspiciuntur. Forma siquidem, quae omnem materiam corporum continet, incorporea est. Ipsa etiam materies, si quis intentus aspexerit, ex incorporeis qualitatibus copulatur. MAG. Itaque in genere invisibilium definitiones, quas locos rerum circumscriptarum diximus, concludi arbitraris? DISC. Ita quidem arbitror et nil certius video. 43. MAG. Recte aestimas. Sed quia iterum genus invisibi
Abbreviated transcription (Latin):
lux interior amittit.
Dic queso cũ rerum
omiumduo genera sint. Omẽ enĩ qđ dr ẽẽ
obtutu considerat᷑. Aut considerari possi¬
bile ẽ. aut ꝑse aut ꝑ aliqđ sibi adherens. in
seu diffinitionẽ seu qualẽ qͥumq scripsionis
spetiem qua uniꝰ cuiꝰq substantia ambitur.
intereti quesensib corporeis suc cumbunt
recte supientiũ posuerit cũ uideat t̃mino
lineae seu trianguli seua liciuꝰ plune soli¬
die uefigurae incorporeos eẽ Pinctũ siqui¬
dẽ ex quo linecuncipit ⁊ in quo c̃minutur¬

Expanded text:
lux interior admittit. MAG. Dic, quaeso, cum rerum omnium duo genera sint; omne enim, quod dicitobtutu consideratur, aut considerari possibile est, aut per se, aut per aliquod sibi adhaerens: in seu definitionem, seu qualemcunque circumscriptionis speciem, qua uniuscujusque substantia ambitur, inter ea, quae sensibus corporeis succumbunt, recte sapientium posuerit, cum videat, terminos lineae, seu trianguli, seu alicujus planae solidaeve figurae incorporeos esse? Punctum siquidem, ex quo linea incipit, et in quo termin
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ inius ibiliũ sunt q̃ intelligunt᷑ ⁊ intel¬
ligunt. Quȩdã intelligunt᷑ ⁊ ñ intelligunt.
quedã neq in telligunt᷑ neq intelligunt.
inqua specie horũ difinitiones c̃nume¬
randus. eẽ censes. In ea ꝓfectio q̃ intel¬
ligit ⁊ intelligit᷑ actiosiquide diffiniti¬
onis racio cinantes intelligentisq natae
actio ẽ. Nec alit̃ uidet᷑ eẽposse. Nulla
enĩ nat᷑a q̃ seipscĩ ñ intelligit eẽ aut sui
equalẽ aut se inferiorẽ potẽ diffinire. Nã supni
qđ se ẽ quomͦ pot ẽ cognoscere dũ eiꝰ notitiã non
uala suꝑare. Solius ergo intellectualis naturae

Expanded text:
iguntur et intelligunt, quaedam intelliguntur et non intelligunt, quaedam neque intelliguntur, neque intelligunt: in qua specie horum definitiones connumerandas esse censes? DISC. In ea profecto, quae intelligit et intelligitur. Actio siquidem definitionis ratiocinantis intelligentisque naturae actio est. MAG. Nec aliter videtur esse posse. Nulla enim natura, quae seipsam non intelligit esse, aut sui aequalem, aut se inferiorem potest definire. Nam quod supra se est, quomodo potest cognoscere, dum ejus notitiam non valeat supe
Abbreviated transcription (Latin):
ietatis formam mediator nobisdi & ho¬
minum dedit. quicum poss& nobis &iã
non moriendo concurre. subuenire tam̃
lic&minus amass& nisi &uulnera nr̃a susci¬
per&. Necuim nobis suaedilectionis ostender&
nisi hoc quod a nobis toller& ad tempus ipse sustiner&
passibiles quippe mortalesq nos repperit. & qui
nos existerefecit exnihilo. reuocareuidelic& &iã
si nesuamortepotuit apassione : sedut quanita ẽ&
uirtus conpassionis ostender&. fieri pronobis dig¬
natus est quod eẽ nosnoluit utinsem & ipso tem¬
poraliter mortem susciper& quam a nobis in per¬
petuum fugar&. An non indiuinitatis suae di¬
uitus nobis inuisibilis permanens miris nospo¬
tuit uirtutibus ditare. Sed ut adternas diuitias
redir& homo foras apparere dignatus est pauꝑ
ds̃. Vnde & p̃dicator egregius ut ad largitatis
gratiam uisceranrȩ cõpassionis acceder& dix̃.

Expanded text:
ietatis formam Mediator Dei et hominum nobis dedit, qui cum posset nobis etiam non moriendo succurrere, subvenire tamen licet minus amasset, nisi et vulnera nostra suscepisset: nec vim nobis suae dilectionis ostenderet, nisi hoc quod a nobis tolerat ad tempus ipse sustineret. Passibiles quippe mortalesque nos reperit, et qui nos existere fecit ex nihilo, revocare videlicet etiam sine sua morte potuit a passione. Sed ut quanta esset virtus compassionis ostenderet, fieri pro nobis dignatus est quod esse nos voluit, ut in semetipso temporaliter mortem susciperet quam a nobis in perpetuum fugaret. Annon in divinitatis suae divitiis nobis invisibilis permanens, miris nos potuit virtutibus ditare? Sed ut ad internas divitias rediret homo, foris apparere dignatus est pauper Deus. Unde et praedicator egregius, ut ad largitatis gratiam vis
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. Non utaliis sit remissio. uobis autem tri¬
bulatio. Haec proculdubio condescendendo in¬
fimis intulit: qm̃ quibus dam in opiam ferre non
ualentibus tolerabilius est minus tribuere quã
post largitatem suam ex in opiae angustia mur¬
murare. Namutadmagna largiendi studia
audientium mentes ascender&. Paulo post intu¬
lit dicens. Hoc autem dico. Qui parceseminat
parce &m& &. Plus quam nonnum quã eẽ dicim.
conpati excorde quamdare. quiaquis quis per¬
fecte indigenti compatitur. minus estimat
omne quoddat. Nisi enim dantis manũ bona
uoluntas uincer&. Isdem predicator egregius
discipulis nondixiss&. qui nonsolum facere
sed & uelle cȩpistis ab anno priore: Facilequip¬
peest in bono opere oboedire &iã nolentem. sed
haec magna indiscipulis uirtus extiterat eos
bonum quod illis preceptum est &ante uoluis se

Expanded text:
dicit: Non ut aliis sit remissio, vobis autem tribulatio . Haec procul dubio condescendendo infirmis intulit, quoniam quibusdam inopiam ferre non valentibus tolerabilius est minus tribuere quam post largitatem suam ex inopiae angustia murmurare. Nam ut ad magna largiendi studia audientium mentes accenderet, paulo post intulit, dicens: Hoc autem dico: Qui parce seminat, parce et metet . Plus autem nonnunquam esse dicimus compati ex corde, quam dare, quia quisquis perfecte indigenti comne quod dat. Nisi enim dantis manum bona voluntas vinceret, et eisdem praedicator egregius discipulis non dixisset: Qui non solum facere, sed et velle coepistis ab anno priore . Facile quippe est in bono opere obedire etiam volentem, sed haec magna in discipulis virtus exstiterat, eos bonum quod illis praeceptum est et ante voluisse
Abbreviated transcription (Latin):
O
quam mollia uiscera gestabat pau¬
lus. quando circa filios suos tanto aestu
amoris in habitabat dicens. Nosuiuimussiuos
statis in dnõ. & testis mihi est ds̃. quomodo cu¬
piam om̃s uos inuis ceribus xp̃iihũ. Romanis
quoq ait. Testis mihi est ds̃ cuiseruio. in spũ meo
in euangelio filii eius quod sine intrmissione

Expanded text:
O quam mollia viscera gestabat Apostolus, quando circa filios suos tanto aestu amoris inhiabat, dicens: Nos vivimus, si vos statis in Domino . Et, Testis mihi est Deus, quomodo cupiam omnes vos in visceribus Christi Jesu . Romanis quoque ait: Testis est mihi Deus, cui servio in spiritu meo, in Evangelio Filii ejus, quod sine intermissio
Abbreviated transcription (Latin):
obsecrans si quo modo tandem aliquando pros¬
perum iterhabeam inuo lunta tedĩ ueniendi aduos
Desi dero enim uidereuos. Timotheo quoq ait
Gratias ago dõmeo cuiseruio a progenitoribus
in conscientia pura. quamsine intermissi¬
one habeam tui memoriam in orationibus
meis nocte acdie desiderans teuidere Thes¬
sa lonicensibus quoq amorem suum indicans
ait Nos autem fr̃s mei de solati a uobis ad
tempus horȩ aspectu noncorde abundantius
festinauimus faciem ur̃am uidere cummul¬
to desiderio qui multis pesecutionibus prȩs

Expanded text:
o modo tandem aliquando prosperum iter habeam in voluntate Dei veniendi ad vos; desidero enim videre vos . Timotheo quoque ait: Gratias ago Deo meo, cui servio a progenitoribus meis in conscientia pura, quia sine intermissione habeam tui memoriam in orationibus meis, nocte ac die desiderans te videre . Thessalonicensibus quoque amorem suum indicans, dicit: Nos autem, fratres, desolati a vobis ad tempus horae, aspectu, non corde, abundantius festinavimus faciem vestram videre cum multo desiderio . Qui duris persecutionibus pres
Abbreviated transcription (Latin):
a gnainquit sacerdotis gloria est rec¬
titudo subditorum. Vndebene orre¬
gius predicator discipulis dicit quae est nr̃a
spes autgaudium aut coronagloriae. Nonne
uos antednm̃ : sed cum sacerdotes uitam disoi¬
pulorum neglegunt. & nullum deeorum ꝓ¬
uectibus antednm fructum ferunt: quidaliiꝰ
quam inglorudicuntur : quia ante districtũ
iudicem nimirũ gloriam tunc non inuenient
quam modo in subditorum suorum moribus
predicationis studio nonexquirunt.

Expanded text:
agna sacerdotis gloria est, rectitudo subditorum. Unde bene egregius praedicator discipulis dicit: « Quae est nostra spes, et gaudium aut corona gloriae. Nonne vos ante Dominum? » Sed cum sacerdotes vitam discipulorum negligunt, et nullum de eorum provectibus ante Deum fructum ferunt, quid aliud quam ingloriosi ducuntur? Quia ante districtum judicem nimirum gloriam tunc non inveniunt, quam modo in subditorum suorum moribus praedicationis studio non exquirunt.
Abbreviated transcription (Latin):
agister egregius quibusdam legis exteriora
seruantibus loqui turdicens. Quia in xp̃o ihũ neq
cirtum cisio aliquid ual& neq p̃putium. sed noua
creatura. Non enim magni est meriti siquid fo¬
ris erganos agatur in corpore. Sed magno pere
pensandum est quid agatur inmente : Nam p̃¬
sentem mundum dispicere: transitoria non ama
re. mentem medullitus in humilitatedõ & proximo
sternere contrain latas contumelias patientiã
seruare. &custodita patientia do lorem malitiae
acorde repellere: egenis propria tribuere. alie
naminime ambire: Amicum in dõ diligere ꝓpt̃
dm̃ &eos quiinimicis amare. Deafflictione proxi¬
milugere. Demorte eius qui inimicus ẽ. non
exultare. Haec est noua creatura

Expanded text:
agister egregius quibusdam legis exteriora servantibus loquitur, dicens: Quia in Christo Jesu neque circumcisio aliquid valet, neque praeputium, sed nova creatura ? Non enim magni est meriti si quid foris erga nos agatur in corpore, sed magnopere pensandum est quid agatur in mente. Nam praesentem mundum despicere, transre, mentem medullitus in humilitate Deo et proximo sternere, contra illatas contumelias patientiam servare, et custodita patientia dolorem malitiae a corde repellere, egenis propria trna minime ambire, amicum in Deo diligere, propter Deum et eos qui inimici sunt amare, de afflictione proximi lugere, de morte ejus qui inimicus est non exsultare, haec est nova creatura
Abbreviated transcription (Latin):
uiadhuc inpugnantium uitiorum certa¬
mina perconsensum delectationis tole¬
rant . aliorum curam suscipere non presumant
Cumuero tep̃tationum bellat subegerint quo
apudse iam deintima tranquillitate securis
animarũ custodiã sortiantur. Sed quis hȩc tep̃¬
tationum p̃lia sibi perfecte subigat. Cum paulus
dicat. Uideo aliam legem inmem bris meis repugnan¬
tem legementis meȩ & captiuum meducentem in
legem peccati: Sed aliud est bella fortiter pati
aliudbellis eneruiter expugnari. In istis exer¬
c&ur uirtus neextolli debeant: in illis omnimo¬
do extinguitur nesubsistat. Quugitur scit for¬
titer tep̃tationem ferre certaminis. & cum tẽp¬
tationem concutitur . Ialta arcep̃sid& quie¬
tis qui &iam apud sem & ipsũ. Subseipso eẽ con¬
tentiones uitiorum conspicit quibus nulla frac¬
tus delectatione consentit

Expanded text:
ui adhuc impugnantium vitiorum certamina per consensum delectationis tolerant, aliorum curam suscipere non praesumant; cum vero tentationum bella subegerint, quo apud se jam de intima tranquillitate securi sunt, animarum custodiam sortiantur. Sed quis haec tentationum praelia sibi perfecte subigat, cum Paulus dicat: Video aliam legem in membris meis repugnantem legi mentis meae, et captivum me ducentem in lege peccati ? Sed aliud est bella fortiter perpeti, aliud bellis enerviter expugnari. In istis exercetur virtus, ne extolli debeat; in illis omnimodo exstinguitur, ne subsistat. Qui igitur scit fortiter tentationem ferre certaminis, et cum tentatione concutitur in alta arce praesidet quietis, quia etiam apud semetipsum sub seipso esse contentiones vitiorum conspicit, quibus nulla fractus delectatione consentit
Abbreviated transcription (Latin):
bit. Namsicorpore absenssum. sed spũ uobis cum sũ
Eccequomodo scõ desiderio quasiuagatur. Hic corpo¬
retenetur. illucspũ ducitur. Etpa terni amoris af¬
fectu. Istis presentibus exhib& illis presentibus osten¬
dit. Coram positis inpendit opera audientib expri¬
mituota. Efficaciter presens eis cum quibus eratnec
tamen illis absens cum quibus nonerat. Cuius uac¬
gationem melius cognoscimus. si eius adhuc ad
corinthios uerbapensamus. Aitenĩ. ueniam ad
uos. cũ macedoniam ꝑtransiero. Nam macedoniã
pertransibo apuduos autem forsi tammanebo ł
&iã hiemabo: ꝑpendamus quȩso quȩ sit istituaga¬
tio. Eccealio interim man&. Aliose iturum per¬
hib& atquealio deflexurũ promittit. Quidest
quodtam anxiȩ pertotloca partitur. nisi quod cir¬
caom̃s una caritate constringitur. Caritas enim
quȩ diuisa unire consueuit. unum corpauli diui
di permulta conpellit. Quod tamentanto artius
in dõ colligit. quanto latius perscã desideria spargit

Expanded text:
bit: Nam si corpore absens sum, sed spiritu vobiscum sum . Ecce quomodo sancto desiderio quasi vagatur: hic corpore tenetur, illuc spiritu ducitur; et paterni amoris affectum istis praesentibus exhibet, illis absentibus ostendit; coram positis impendit opera, audientibus exprimit vota, efficaciter praesens eis cum quibus erat, nec tamen 970 illis absens cum quibus non erat. Cujus vagationem melius cognoscimus, si ejus adhuc ad Corinthios verba pensamus. Ait enim: Veniam ad vos, cum Macedoniam pertransiero. Nam Macedoniam pertransibo; apud vos autem forsitan manebo, vel etiam hiemabo . Perpendamus, quaeso, quae sit ista vagatio. Ecce alio interim manet, alio se iturum perhibet, atque alio deflexurum promittit. Quid est quod tam anxie per tot loca partitur, nisi quod circa omnes una charitate constringitur? Charitas enim quae divisa unire consuevit, unum cor Pauli per multa dividi compellit. Quod tamen tanto arctius in Deo colligit, quanto latius per sancta desideria spargit.
Abbreviated transcription (Latin):
ersus ÷ mihi sermo dñi in obꝓbriũ  atq de
sideriũ dũ tarditatẽ ꝓphetĩae putant eẽ m̃daciũ
Quã obrẽ in meam̃te decreui ut ultra adpopulũ dĩ
uerb̵ ñ loquerer Nec nom̃ illius nominarẽ qđ cũ pu¬
itaut ferrenĩ possim. conceptus enĩ animo sermodi¬
uinꝰ ne ecore ꝓlatus ard& in pectorib unde et pauł
si euonim uolens hoc ago mercedẽ habeo. si aut̃
inuitus. dispensatio creditaẽ mihi. et in athenis
uidens idolatriaȩ deditã ciuutatẽ Incitabat̾spũ
Et totam̃ te feruebat.¬

Expanded text:
ersus est mihi sermo domini in opprobrium atque derisum, dum tarditatem prophetiae putant \'esse mendacium: quamobrem in mea mente decreui, ut ultra ad populum dei uerbis non loquerer nec nomen illius nominarem. quod cum puita ut ferre non possim. \' conceptus enim animo sermo diuinus nec ore prolatus ardet in pectore: unde et Paulus gelizauero. si enim uolens hoc ago, mercedem habeo: si autem inuitus, dispensatio mihi credita est. et in Athenis uidens idololatriae deditam ciuitatem incitabatur spiritu et tota mente feruebat
Abbreviated transcription (Latin):
Seatus in quit apostolus in epła quȩ ad hebreos
scribitur doc& lic& eam latina consu&u do
inter canonicas scripturas non recipiat hoctestimoniũ.
expersonadnĩ debereintellegi saluatoris. Quam¬
obrem non erubescit fr̃s eosuocaredicens annuntiabo
nomentuũ fratribus meis inmedio ecclesiȩlaudabote.
&iterum. Ego ero confidensineum. Etrursum.
Ecceego & pueri quos mihi deditdñs ds̃ Qui aergo pueri
communicauer̃ carni&sanguini &ipsesimiliter par¬
ticeps factus ẽ earundem passionum. Quomodo autẽ
dicit dnm saluatorem stultamundi & infirma ut con¬
conuersi fueritis quasi unus depueris non intrabi¬
tis in regnum cȩlorum Puerautem efficitur noui
euangelii p̃dicator quide ponit ueterẽ hominẽ qui
corrumpitur desideriis corruptionis & induitur nouo
qui renouatur in agnitione iuxta imaginem creatoris

Expanded text:
eatus Apostolus in Epistola, quae ad Hebraeos scribitur, docet licet eam Latina consuetudo inter Canonicas Scripturas non recipiat hoc testimonium ex persona debere intelligi Domini Salvatoris. Quamobrem non erubescit fratres eos vocare, dicens: Annuntiabo nomen tuum fratribus meis, in medio Ecclesiae laudabo te ; Et iterum: Ego ero confidens in eum ; et rursum: Ecce ego et pueri mei, quos mihi dedit Deus. Quia ergo pueri communicaverunt carni et sanguini, et ipse similiter particeps factus est earumdem passionum . Quomodo autem dicit Dominum Salvatorem, stulta mundi et infirma, ut conconversi fueritis quasi unus de pueris, non intrabitis in regnum coelorum . Puer autem efficitur novi Evangelii praedicator, qui deponit veterem hominem, qui corrumpitur in desideriis seductionis, et induitur novo, qui renovatur in cognitionem juxta imaginem Creatoris
Abbreviated transcription (Latin):
ordinationi illius superbiendo contradicuNt.
Domini quoq: ammonendis. quia contradm̃ de
munere eius superbiunt. si eos quos percondi¬
tionem tenent subditos. a equales sibi pernatu¬
rae consortium non agnoscunt: Istiam monen¬
disunt utsciant seseruos eẽ do mi norum. Illi
am monen disunt ut cognos cantse conseruos eẽ
seruorum. Istisnamq dicitur. Serui oboedite
dominis carnalibus. & rursum. Qui cumques
subiugo serui. dominos suos omni honore dig¬
nos arbitrentur: Ilis autem dicitur. Quos
domini eadem facite illis remittentes minas.
scientes quod &illorum &uester dominus ẽ. in
caelis

Expanded text:
ordinationi illius superbiendo contradicunt; domini quoque admonendi sunt, quia contra Deum de munere ejus superbiunt, si eos quos per conditionem tenent subditos, aequales sibi per naturae consortium non agnoscunt. Isti admonendi sunt ut sciant se servos esse dominorum: illi admonendi sunt ut cognoscant se conservos esse servorum. Istis namque dicitur: Servi, obedite dominis carnalibus . Et rursum: Quicunque sunt sub jugo servi, dominos suos omni honore dignos arbitrentur ; illis autem dicitur: Et vos domini eadem facite illis, remittentes minas, scientes quod et illorum et vester Dominus est in coelis
Abbreviated transcription (Latin):
Paulus cum infirmum auditorem suũ
ꝑpender& autpraua adhuc uelagere
autdeactione secta humanȩlaudis retributi¬
one gaudere ait. Uis nontimere potestatẽ
bonumfa& habebis laudem exilla. Neq enĩ
ideo bona cigendas ut potestus huius mundi
nullatimeatur . Autperhȩc gloria transitoriȩ
laudis sumatur Sed cum in firmam mentem
adtantum robur ascendere non posse pensar&
tulit. Etaliquid tulit. Concedendo enim lenia
subtrax̃ acrioracutquia ad deserenda cuncta
simul non assurger& . duminquid dam suum
animus fami liariter relinquitur aquodam
suo sinedolore tolleretur.

Expanded text:
Paulus, cum infirmum auditorem suum perpenderet, aut prava adhuc velle agere, aut de actione recta humanae laudis retributione gaudere, ait: Vis non timere potestatem? bonum fac, et habebis laudem ex illa . Neque enim ideo bona agenda sunt ut potestas hujus mundi nulla timeatur, aut per haec gloria transitoriae laudis sumatur. Sed cum infirmam mentem ad tantum robur ascendere non posse pensarettulit, et aliquid tulit. Concedendo enim lenia, subtraxit acriora; ut quia ad deserenda cuncta simul non assurgeret, dum in quodam suo vitio animus familiariter relinquitur, a quodam suo sine labore tolleretur.
Abbreviated transcription (Latin):
quia om̃s quos repleuerit. Simplices & ardentes
facit. Simplices puritate. ardenites emulatione.
Neq & enim placer& dõ. autsimplicitas sinezelo.
aut telus sine simplicitate. Hincips aueritas dt̃
Estote prudentes sicut serpentes & simplices sicut
columbae. Qua inrenotandũ ẽ. quod dis cipulos
suos. Nec de columba sineserpente. Nec deserpente
sin e tolumba uoluit dñs ammonere. Quatenus
& columbae simplicitatem astutia serpentes ac¬
cender& & serpentes astutiam colum bae sim¬
plicitas temperar&. Hinc paulus ait Nolite
pueri effici sensibus. Ecce astutiam serpenitis au¬
diuimus. Nunc desim plicitate columbae mo¬
Nea must sed malitia paruuli estote. Indedebeato
iobdicitur. Eratiur simplex & rectus. Quae est
autem ratitudo sinesimplicitate. Autquaeest sĩ
plicitas sine fectitudine. Quia ergo & rectitudi¬
nem doc& istesp̃s & simplicitatẽ. &inigne mons¬
traridebuit & in columba. Quatenus omnetor
quodeius gratia tangitur & mans uetudinis le¬

Expanded text:
quia omnes quos repleverit, simplices et ardentes facit, simplices puritate, ardentes aemulatione. Neque enim placere Deo potest aut simplicitas sine zelo, aut zelus sine simplicitate. Hinc ipsa Veritas dicit: Estote prudentes sicut serpentes, et simplices sicut columbae . Qua in re notandum est quod discipulos suos nec de columba sine serpente, nec de serpente sine columba voluit Dominus admonere, quatenus et columbae simplicitatem astutia serpentis accenderet, et serpentis astutiam columbae simplicitas temperaret. Hinc Paulus ait: Nolite pueri effici sensibus . Ecce prudentiam serpentis audivimus, nunc de simplicitate columbae moneamur: Sed malitia parvuli estote . Hinc de beato Job dicitur: Erat vir simplex et rectus . Quae est autem rectitudo sine simpliplicitas sine rectitudine? Quia ergo et rectitudinem docet iste Spiritus et simplicitatem, et in igne monstrari debuit et in columba, quatenus omne cor quod ejus gratia tangitur, et mansuetudinis le
Abbreviated transcription (Latin):
manus amunere. si arca cordis repleta
Acsia pertedicat. Exsi exterius munera offeren
da non habeo : intrame m&ipsum tam̃ inuenio
quod inaramtuȩ laudationis in pono : qui a qui
nra largitione nonpas ceris. oblatione cordis
meluis placaris. Nil quippeofferturdõ ditius
uolunta tebonaꝰ uoluntas autem bona est sicad¬
uersa alteri sicutnobis pertimescere. sic de prospe¬
ritate proximi. sicutdenro profectu gratulari. ali¬
enadamna nrã credere. Aliena lucra nr̃a depu¬
tare. amicum non proptermundũ sed propter
dm̃ diligere. Inimicum &iam amanda tolera¬
re. Nulli quod pati ñuis facere. nulli quod tibi
ultra uires uelle. Quidergo isto holocausto locu¬
pletius quando perhoc quod dõ immolat in ara
cordis animasem &ipsã mactat.¬

Expanded text:
manus a munere, si arca cordis repleta . Ac si aperte dicat: Et si exterius munera offda non habeo, intra memetipsum tamen invenio quod in ara tuae laudis impono, quia qui nostra datione non pasceris, oblatione cordis melius placaris. Nihil quippe offertur Deo ditius voluntate bona. Voluntas autem bona est sic adversa alterius sicut nostra pertimescere, sic de prosperitate proximi sicut de nostro profectu gratulari, aliena damna nostra credere, aliena lucra nostra deputare, amicum non propter mundum, sed propter Deum diligere, inimicum etiam amando tolerare, nulli quod pati non vis 1452 facere, nulli quod tibi ultra vires velle. Quid ergo isto holocausto locupletius, quando per hoc quod Deo immolat in ara cordis anima semetipsam mactat
Abbreviated transcription (Latin):
dueram sapientiã uenire non possunt qui
falsae suȩ sapientiȩ fiducia decipiuntur
Dequibus scriptum ẽ. Uae qui sapientes estis in o¬
culis ur̃is. &coram uobis metipsis prudentes.
Etquibus rursum dicitur. Nolite ẽẽ prudentes
apuduos m&ipsos. Vndeidem predi cator egre¬
gius hos quos carnaliter sapientes inuenerat ut
sapientiã uerã perciperent. prius fieri stultos quȩ¬
rebat dicens. Siquis interuos uidetur sapiens eẽ
in hoc sđo stultus fiat utsit sapiens

Expanded text:
eram sapientiam venire non possunt qui falsae suae sapientiae fiducia decipiuntur? de quibus scriptum est: Vae qui sapientes estis in oculis vestris, et coram vobismetipsis prudentes . Et quibus rursum dicitur: Nolite esse prudentes apud vosmetipsos . Unde idem praedicator egregius hos quos carnaliter sapientes invenerat, ut sapientiam veram perciperent, prius fieri stultos quaerebat, dicens: Si quis videtur inter vos sapiens esse in hoc saeculo, stultus fiat, ut sit sapiens
Abbreviated transcription (Latin):
onsit inquit tempꝰ in quo candidauestim̃ ta
ñ habecis. cauenequando pollutis uestib in¬
duaris populus quippe peccator inuestib fuscis
luxisse describit᷑ Tuaut̃ induereluce etñ maledic¬
tione quae suꝑ uda scriptaẽ. Induat᷑ maledictione
sicut uestim̃to. induere uiscera micdiae benignitatis
humilitatis. mansuetudinis. pacientiaȩ : et cũ despo¬
liatus fueris ueterẽ hominẽ cũ operib eiꝰ induerenouo
quirenouaitur dedieindiem

Expanded text:
on sit tempus in quo candida vestimenta non habeas, cave ne quando pollutis vestibus induaris. Populus quippe peccator in vestibus fuscis luxuriae describitur. Tu autem induere lucem et non maledictionem quae supra Judam scripta est: Induat maledictionem sicut vestimentum . Induere viscera misericordiae, benignitatis, humilitatis, mansuetudinis, patientiae . Et cum despoliatus fueris veterem hominem cum actibus suis, induere novum qui renovatur de die in diem
Abbreviated transcription (Latin):
& longitudo sublimitas & profundũ. Lata
quippe ẽ caritas. quia &inimicorũ dilectionẽ
capit. & peream caritatem quanos omp̃s ds̃ late
diligit &iam longanimiter portat. Hocergo
Nosdebemus exhibere proximis quod indignis
nobis acreatorenrõ conspicimus exhiberi Lati¬
tudo itaq & longitudo ad staturam pertin&. Quia
peramorem mores dilatat. ut fraterna mal& cari¬
tas longanimiter port&. Sublimitas autem
est aeternorũ illa remuneratio premi orum.
decuius in mensi tatedicitur. quia nec oculds
uidit Ntauris audiuit. Necineor hominis ascen¬
dit quaepreparauit ds̃ diligentibusse. hab&
ergo sublimitatem altitudinem. quia aeter
nascõrũ gaudia nulla nuncp̃ualent cogita¬
tione penetrari. profundum quoq: estilla in¬
aestimabilis dap̃natio suppliciorum. quȩ eos
quos sus ceperit inimis demergit. Inquibus
sacra eloquia horribilem aspectum habent q
in ȩstimabilem terrorem audientib incutiunt
cum supplicia inferi locuntur

Expanded text:
 sublimitas, et profundum . Lata quippe est charitas, quia et inimicorum dilectionem capit, et per eam charitatem qua nos Deus omnipotens late diligit etiam longanimiter portat. Hoc ergo nos debemus exhibere proximis, quod indignis nobis a creatore nostro conspicimus exhiberi. Latitudo itaque et longitudo ad staturam pertinet, quia per amorem mores dilatat, ut fraterna mala charitas longanimiter portet. Sublimitas autem est aeternorum illa remuneratio praemiorum, de cujus immensitate dicitur: Quia nec oculus vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit, quae praeparavit Deus diligentibus se . Habet ergo in sublimitate altitudinem, quia aeterna 1223 sanctorum gaudia nulla nunc praevalent cogitatione penetrari. Profundum quoque est illa inaestimabilis damnatio suppliciorum, quae eos quos susceperit in ima demergit. In quibus sacra eloquia horribilem aspectum habent, quia inaestimabilem terrorem audientibus incutiunt, cum supplicia inferni loquuntur
Abbreviated transcription (Latin):
& resurrexit qui est add exteram di
qui &iam interpellat pronobis. Vnigenito¬
& enim filio prohomine interpellareest. apud
co&ernum patrem Seipsum hominem
demonstrare : eiq prohumana natura rogasse ẽ.
eandem naturam in diuinitatis suȩ celsitudinẽ
suscepisse : In terpellat igitur pronobis dñs non
uoces ed miseratione. qui a quodda p̃nari inelec¬
tis noluit suscipiendo liberauit.

Expanded text:
t resurrexit, qui est in dextera Dei, qui etiam interpellat pro nobis, , ait: Unigenito enim Filio pro homine interpellare est apud coaeternum Patrem se ipsum hominem demonstrare: eique pro humana natura rogasse, est eamdem naturam in divinitatis suae celsitudinem suscepisse. Interpellat igitur pro nobis Dominus non voce, sed miseratione, quia quod damnari in electis noluit, suscipiendo liberavit.
Abbreviated transcription (Latin):
urat inquit ꝑ semetipsũ qm̃ sententia orissui
plect dicentis supra: Conuertiminiadme et sal¬
uieritis om̃s finest̃rȩ lurat aũt scđm apłm ut¬
ꝑducisres immobiles quib: in possibile : m̃tiri
dm̃ firmã c̃solationẽ habeamꝰ: Sed ethociu¬
rat qđ idolis derelictis omnegenueiflectat
caelestiũ terrestriũ et infernoꝵ ecomniũ ꝑ
illũ iurait lingua mortaliũ. In quo ꝑspicuae
signi ficat᷑ popłs xp̃i anꝰ: moris ẽ enĩ ecclesias¬
demonstrantes omninoñ faciuint. sed et omĩs
lingua cunctarũ gentium barbarum nĩ
insinaigogis sed in xp̃i ecdesus confitetur

Expanded text:
uratque per semetipsum, quoniam sententia oris suipleatur, dicentis supra: Convertimini ad me, et salvi eritis, omnes fines terrae. Jurat autem secummobiles, in quibus impossibile est mentiri Deum, firmam consolationem habeamus; sed et hoc jurat, quod idolis derelictis, omne genu ei flectatur, coelestium, terrestrium, et infernorum, et omnis per illum juret lingua mortalium . In quo perspicue significatur populus christianus. Moris est enim ecclesiasuperbiam demonstrantes, omnino non faciunt. Sed et omnis lingua cunctarum gentium barbararum, non in synagogis, sed in Christi Ecclesiis confitetur
Abbreviated transcription (Latin):
sq hodie in lectione ueteri testam̃ti suꝑ faci¬
emmoysi uelam̃ positũ ÷ loquit᷑ glorificato
uultu et popłs loquentis głam ferreñ sustinet
cũ aut̃ c̃uersi fuerimꝰ addm̃. aufert᷑ uel cmen
Occidens littera morit᷑: uiuificans sp̃s suscitat᷑.
orabat inpsalmo. Reuela oculos meos etc̃sidera¬
bonrabilia delegetua:¬

Expanded text:
sque hodie in lectione ueteris testamenti super faciem Moysi uelamen positum est. loquitur glorificato uultu et populus loquentis gloriam ferre non sustinet. cum autem conuersi fuerimus ad dominum, auferetur uelamen: occidens littera moritur, uiuificans spiritus suscitatur. orabat in psalmo: reuela oculos meos et considerabo mirabilia de lege tua
Abbreviated transcription (Latin):
quod sẽmel protulit suꝑsãlutẽgentium ne quaquamirritũ
fiat. sed repromissio eius opere compleatur dicentis su¬
pra. Comiestiminiadme et saliueritis om̃s finesterrȩ
urrtaut scđm apostolum ut perduas resimmobiles
quibus in pos sibile est mentiri dm̃ firmam consolationem
habeamus Sed ethociunart qđidolis derelictis omnege¬
nuei flectet caelestium terrestriume tinfernorum
& omnium perillumiuret lingua mostalium: In quo per¬
spicue significatur populus xp̃i anus. Moris estenim
edesiastici . xp̃o genuflectere : quodiudeimente suꝑba
demonstrantes omninonon faciunt. Sede comnis lin¬
gua cunctarumgentium barbararum non insinagogis
sed inxp̃i ec lesiis confitetur dm̃¬

Expanded text:
quod semel protuli de salute gentium, nequaquam irritum fiat; sed repromissio ejus opere compleatur, dicentis supra: Convertimini ad me, et salvi eritis, omnes fines terrae. Jurat autem secundum Apostolum , quibus impossibile est mentiri dhabeamus; sed et hoc jurat, quod idolis derelictis, omne genu ei flectatur, coelestium, terrestrium, et infernorum, et omnis per illum juret lingua mortalium . In quo perspicue significatur populus christianus. Moris est enim ecclesiastici Christo genu flectere: quod Judaei, mentis superbiam demonstrantes, omnino non faciunt. Sed et omnis lingua cunctarum gentium barbararum, non in synagogis, sed in Christi Ecclesiis confitetur D
Abbreviated transcription (Latin):
sed beatꝰ ieronimꝰ talit̃ deeiꝰ int̃p̃tatione
dix̃: sensus itaq: hic ÷ : ñ uocabitur nomenR
tuũ supplantator hoc ÷ ia cob: sed uocabit᷑
princeps cũ dõ hoc ÷ isrł: quomodo enĩ
ego princeps sũ siclittuqui mecũ luctari
potuisti princeps uocaberis: si aut̃ cum
dõ siue angelo quomodo pleriq: uariȩ
in t̃p̃tuntur pugnare potuisti quanto
dare non debes
Quid sibi uult quodia cobait fr̃isuo sic
uideo faciemtuã quasi uiderem faciem
dĩ utrũ pauentis & ꝑ turbati animi uer¬
bausq hanc adolationẽ ꝓruperunt :
Haec uerba frat̃na sunt & benigno
animodicta quo modo postbenignã
susceptionẽ metus ipsetransierat :¬
& fortassis dĩ nomine angelorũ ł aliquẽ¬

Expanded text:
ed beatus Hieronymus taliter de ejus interpretatione dixit: sensus itaque hic est: non vocabitur nomen tuum supplantator, hoc est, Jacob; sed vocabitur princeps cum Deo, hoc est, Israel. Quomodo enim ego princeps sum, sic et tu, qui mecum luctari potuisti, princeps vocaberis. Si autem cum Deo sive angelo quoniam plerique varie interpretantur pugnare potuisti, quantodare non debesQuid sibi vult quod Jacob ait fratri suo: Vidi faciem tuam quasi viderem faciem Dei? Utrum paventis et perturbati animi verba usque in hanc adulationem proruperunt? Haec verba fraterna sunt et benigno animo dicta, quoniam post benignam susceptionem metus ipse transierat. Et fortassis Dei nomine angelorum alique
Abbreviated transcription (Latin):
Diligent̃ em̃ aduertendũ ÷ quodistos
titulos in reicuiusq: testimonio constitu¬
ebant ñ ut eos prodis colerent sed uteis
aliquid significarent pa
patrisuo.
Perdm̃utiq quẽtimebat ĩsa ac pat̃ eiꝰ iurare
intellegit᷑ quẽ timorem & iã superius
cõm̃daũ cũ diceret. Ds̃ patris mei abraȩ:
&timor patris meiisaac
tudo ea quippe inscriptũris militia cȩli
nominarisol&
doquidẽ tamitimuit esau fratrẽsuum:
Satisemm in uerb eiusdẽ ia cob quȩ secun¬
tur & humana in firmitus & fidespieta¬
tis apparet. ut & ds̃ liberareteũ & quȩ
promisit impleret: ammonendi tamen
fuimꝰ hoc exemplo ut quã uiscredamus in
dm̃ faciamꝰ tam̃ quae facienda s̃ ab homini¬
bus inp̃sidium salutis nep̃t̃ mittentes ea¬
dicicui luctando prȩualuit

Expanded text:
imadvertendum est quod istos titulos in rei cujusque testimonio constituebant, non ut eos pro diis colerent, sed ut eis aliquid significarent. patris Deum utique, quem timebat Isaac pater ejus, jurare intelligitur. Quem timorem etiam superius commendavit, cum diceret: Deus patris mei Abrahae, et timor patris mei Isaactudo. Ea quippe in Scripturis militia coeli nominari solet. doquidem tantum timuit Esau fratrem suum? Satis enim in verbis ejusdem Jacob, quae sequuntur, et humana infirmitas et fides pietatis apparet; ut et Deus liberaret eum, et quae promisit impleret. Admonendi tamen fuimus hoc exemplo ut, quamvis credamus in Deum, faciamus tamen quae facienda sunt ab hominibus in praesidium salutis, ne dici, cui luctando praevaluit
Abbreviated transcription (Latin):
derit eẽ benedictionẽ sed dĩ: Ideodictũ ÷
innumeris ad morsen & aa ronsa c̃dotes
Ponite nom̃ meũ suꝑfilios isrłegodñs
benedicãeos: Sac̃ dotis ÷ benedicere :
dĩ ÷ effectũ tribuere benedictionis: Vn

Expanded text:
deret esse benedictionem, sed Dei. Ideo dictum est deret esse benedictionem, sed Dei. Ideo dictum est in Numeris ad Moysen et Aaron sacerdotes: Ponite nomen meum super filios Israel: ego Dominus benedicam eos . Sacerdotis est benedicere; Dei est effectum tribuere bene
Abbreviated transcription (Latin):
popłsisrł hoc ÷ ia cobminor filius su¬
gauit esau. eosq fecer̃ tributarios
ꝑ dõ quod diufuer̃ usq ad regẽ subqͦ
aceruice sua deposuerunt
INT Quae sunt primogenita quae esau
uendiditia cobfratrisuo :
a a ron insac̃ dotiũ ele geretur. & habu
isseuestim̃tũ sac̃ dotaliꝰ quib indutidõ
uictimas offerebant: & haec eẽ uestimen
taesauquib rebecca induit ia cobfiliũ suũ.
quorũ odore pat̃delectatus benedictas
isaac ñ esauquẽ uoluit. sedia cobquem
noluit benedixit :
AT Iustihominis quantũ ad conscientiã ꝑti¬
nec uoluntas bonaẽ: quantũ aut̃ ad p̃sci¬
entiã inmunis ÷ ab aduersis: Dsenim
solus ÷ quide futuris iudicat: ac ꝑ hocisaac
iustus. quantũ ad p̃sentẽ humanitatem
dignus ÷ maiorẽ filiũ sebenedicendum
magisputabat. sed ds̃quioccultoꝵ cogni¬
tor ÷ minorẽ benedictionẽ mereri osten¬
dit ut in benedictione non hominis osten

Expanded text:
populus Israel, hoc est Jacob minor filius, supopulus Israel, hoc est Jacob minor filius, sugavit Esau, eosque fecerunt tributariosper Dauid: quod diu fuerunt usque ad regem, sub quo m Idumaei a ceruice sua deposuerunInt. Quae sunt illa primogenita, quae Esau vendidit Jacob fratri suAaron in sacerdotium eligeretur. Sequisse vestimenta sacerdotalia, quibus induti victimas Deo offerebant: et haec esse vestimenta 328 Esau, quibus Rebecca induit Jacob filium suum, quorum odore pater oblectatus benedictionIsaac non Esau, quem voluit, sed Jacob, quem noluit, benedixit?-- Resp. Justi hominis, quantum ad conscientiam pertipertinet, uoluntas bona est; quantum autem ad praescientiam, inmunis est ab aduersis. deus enim solus est, qui de futuris iudicat. ac per hoc Isaac iustus, quantum ad praesentem humanitatem dignum est, maiorem filium suum benedicendum magis putabat. sed deus, qui occultorum cognitor est, minorem benedictionem mereri ostendit, ut in benedic
Abbreviated transcription (Latin):
demonstrat dics̃. ponatur corã fra¬
trib: tuis ut iudicent int̃nos: Nec eñi
legimus alios fr̃s ia cobibi habere
exceptis liberis suis
Quaerit᷑ quo ierit rebecca int̃rogare
dnm̃ cũparuuli inutero ei conlidebant᷑:
Torte ad locum ubͥarã constituerat
abraã orare uenit : uł &iã erant aliqui
tales &iã il lo tẽpore homines dĩ inqui¬
bus possit ds̃ interrogari
An scđm hrstoriã uł &iã allegoriã
intellegendũ ÷ quod dñs responditre¬
becce. dusgentes inutero tuo sunt¬
& duo populi ex uentre tuo diuidentur.
ppłsq: ppłm superabit & maior seruiet
minori RPS ecundũ utrũq: modũ ÷
spã lit̃ uero sic solet intellegi quod dic¬
tũ ÷ ut inesau figuratus sit maior popu¬
lus dĩ hoc ÷ israheliticus scđm carnem :
Peria cobaut figuratur ipseia cob in
populo xp̃iano secundũ spãlẽ progeni¬
emꝓpagauit : sed &iã hr̃storica ꝓprieta¬
te hocres ponsũ inuenit̾ cẽ cõpletũ ubi

Expanded text:
demonstrat dicens: Ponatur coram frademonstrat dicens: Ponatur coram fratribus nostris, ut judicent inter nos. Nec enim legimus alios fratres Jacob ibi habere, exceptis liberis suis. Quaeritur quo ierit Rebecca interrogare Dominum, cum parvuli in utero ejus collidebantur? Forte ad locum ubi aram constituerat Abraham, orare venit, vel etiam erant aliqui tales etiam illo tempore homines Dei, in quibus posset Deus interrogari. An secundum historiam vel etiam allegoriam intelligendum est quod Dominus respondit Rebeccae: Duae gentes sunt in utero tuo et duo populi ex ventre tuo dividentur, populusque populum superabit, et major serviet minori ?-- Resp. Secundum utrumque modum: spiritualiter vero sic solet intelligi quod dictum est, ut in Esau figuratus sit major populus Dei, hoc est, Israeliticus secundum carnem; per Jacob autem figuratus est ipse Jacob in populo em propagatus. Sed etiam historica proprietate hoc responsum invenitur esse completum, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
In hebreo non habetur deficiens sed a hxx
int̃p̃tes additumest¬
INT Quid ÷ qđ plenꝰdierũ dicit᷑ :
lđ ÷ luce & diei o perib plenus occubuerit
habitauer̃ ab euila usq sur quae est
contra faciem aegrpti.
Euila ÷ regio quã circũ ut fisonde para¬
dr̃sofluensꝰ dicta de quodã ebȩla nepo¬
tłinoe & est solitudo contra facieme grpti:
Surquoq: est solitudo int̃cades & barad
extendens desertũ usq: ad mare rubrũ
& egrpti confinia¬
NT Quid ÷ qđ dic̃ de ismahelo. quod xii¬
generas set principes uł duces.
Sig̃ quod singuli filiorũ ismahelis
regionib: uł trib: nominadeder̃ : equib:
primogenitus eiꝰ fuit naba ioth. a quo
munita castella & trib: horũ appella¬
tione celebrant᷑. ab uno ex his ceda ar
na ad austrũ &cedema adorientem¬
plagam dicitur
Id÷ in manib: omniũ filiorũ suorum
mortuus ÷ suꝑstitib: omniũ liberib
& nullo prius morte p̃repto fr̃s aũt
ꝓfiliis appellari ĩ acobq adaban

Expanded text:
In Hebraeo non habetur, deficiens, sed a LXX Interpretibus additum est. Quid est quod plenus dierum dicitur? Id est, lucis et diei operibus plenus occubuit. QHabitaverunt ab Evila usque Sur, quae est contra faciem Aegypti? Evila est regio quam circuit Phison de paradiso fluens, dicta de quodam Evila, nepote Noe, et est solitudo contra faciem Aegypti. Sur quoque est solitudo inter Cades et Barad, extendens desertum usque ad mare Rubrum et Aegypti confinia. Quid est quod dicitur de Ismaele quod duogenerasset principes? Vel duces  quod singuli filiorum Ismaelis regionibus vel tribubus nomina dederunt, e quibus primogenitus ejus fuit Nabaioth  Ms., Nmunita castella, et tribus horum appellatione celebrantur. Ab uno ex his Cedaar na ad austrum plagam dicitur.est, in manibus omnium filiorum suorum mortuus est, superstitibus omnium liberis, et nullo prius morte praerepto. Fratres autem pro filiis appellari, Jacob quoque ad Laban
Abbreviated transcription (Latin):
Rł Cethuru int̃p̃tutur cupulata aut uicta
quã ob causc̃ suspicant᷑ hebrei eandem
eẽ agar : qu& sarra mortua dec̃ cubina
transieret inuxorẽ : & uid et᷑ depositi iam
abraȩ excusariaetas ne senex post mortẽ
uxoris uetulȩ nouis arguatur nuptiis
lasciuis sefert᷑ qq̃ qđ filii abraȩ qui eide
exposteris abrcȩ quia appellabat᷑ asser
duxis seaduersus labian exercitũ & ibi
uictis hostibus concedisse eiusq posteros
ex nomine attaui a fricãnuncupasse.
alios quoq filios abraȩ excethuraoccu¬
passe indie regionis aestimatur

Expanded text:
 Cethura interpretatur copulata, aut vita, quam ob causam suspicantur Hebraei eamdem esse Agar, quae, Saraa mortua, de concubina transiret in uxorem, Et videtur depositi jam Abrahae excusari aetas, ne senex post mortem uxoris vetulae novis arguatur nuptiis lascivisse. Fertur quoque quia filii Abrahae, qui ei de ex posteris Abrahae, qui appellabatur Asser, duxisse adversus Libyam exercitum, et ibi victis hostibus consedisse, ejusque posteros ex nomine atavi Africam nuncupasse. Alios quoque filios Abrahae ex Cethura occupasse Indiae regiones aestimatur
Abbreviated transcription (Latin):
Haec uerba ad prophetiã ꝑtinent quẽ fu
quiest suꝑ om̃a benedictꝰ ds̃ pedib: suis am¬
bulare inea: Portã aut̃ caeli sic intellegere
debemꝰ : tãquã indefiat aditus credentib:
aut ei sacrificando : sed signũ fuit in ꝓphe¬

Expanded text:
haec uqui est super omnia benedictus Deus, pedibus suis ambulare in ea. Portam autem coeli sic intelligere debemus, tanquam inde fiat aditus credentibusaut ei sacrificando; sed signum fuit prophe
Abbreviated transcription (Latin):
intipo dñi fuit
Quȩ ÷ illa t̾ra austriubi habitabatisa ac
reuertenti seruopatrissui cũ rebecca:
immolandũ fuerat adductus
Quid ÷ theristrũ quose operuit rebecca :
Theristrũ aũ palliũ dicit᷑: genꝰ&iã nunc
a rabiciuestim̃ti qͦ mulier es puinciȩ illius
uelantur:¬
Curabraãp: ꝓmissũ sibi &natũ isa ac inqͥ
ei multiplicatio prolis & benedictiogentiũ
promissa ÷ adõ aliãuo luit ducere ux orẽ¬

Expanded text:
in typo Domini fuit. Quae est illa terra Austri, ubi habitabat Isaac revertente servo patris sui cum Rebecca? immolandum fuerat adductus. Quid est theristrum quo se operuit Rebecca? Theristrum autem pallii dicitur genus etiam nunc Arabici vestimenti, quo mulieres provinciae illius velanturCur Abraham post promissum sibi et natum Isaac, in quo ei multiplicatio prolis, et benedictio gentium promissa est a Deo, aliam voluit ducere uxore
Abbreviated transcription (Latin):
Rursũ cũ uidisset uniuscoloris nascipecora
ia cobquippe hocaudito uirgas in canalibus
nonponebat diceba tob futuros faetos unius
coloris sibi pecora procrearent᷑: & quid plu¬
rausq aduices x. semꝑ ala ban pecoris sui
ia cobmutata conditio ÷ & quodqͣ sibi ꝓposue¬
rat ut nasceret᷑ iñ colorẽ c̃trariũ uertebat᷑ :
necui a ut̃ insex annis .x. ꝑ ariendiuices
uidae pecudes: Natura aũt italicarũ ouiũ
& mesõpotamiȩ : una eẽ ꝑhibetur

Expanded text:
Rursum cum vidisset unius coloris nasci pecora Rursum cum vidisset unius coloris nasci pecora Jacob quippe hoc audito virgas in canalibus non ponebat, dicebat, ut futuros fetus unius coloris sibi pecora procrearent. Et quid plura? Usque ad vices decem semper a Laban pecoris sui Jacob mutata conditio, et quodcunque sibi proposuerat ut nasceretur, in colorem contrarium vertebatur. Ne cui autem in sex annis decem pariendi vices icitur: Bis gravidae pecudes. Natura autem Italicarum ovium et Mesopotamiae una esse perhibetur
Abbreviated transcription (Latin):
huicrei laban inuidus contrahisset. Er¬
go ita om̃a tẽperaũ ut ipse fructũ sui la¬
boris acciper& : & laban non penitus spo¬
foetus ante ipsas ponebat uirgas ut ua¬
ria sobolis nasceret᷑: quaecũq oues & ca¬
prȩ sero quaerebant marẽ ante harum
oculos nomponebat: ut unius coloris
pecora nascerent᷑: & quicquid primũ
nascebatur suũ erat quia dis color &ua RẼ¬
riũ erat : Quic quid postea laban unius
enĩ tã innigro quã in albo colorispecꝰorie
arguendus est :
Perhoccogit inquiri prophetiã & aliquã Re¬
figuratã significationẽ res istuquã sine
dũbio ut prophetu fec̃iacob non enim
tale inquit nisi reuelatione sp̃itale eũ
fecisss credendũ ÷
Quomodo decmuicib: dic̃ia cobsocero¬
suo mutas seeũ mercedẽ suã.
Hicẽ enisensus q̃ uod ꝑ singulos faetus
sẽꝑ labanconditionẽ mutauerit: siuide¬
batuarium nasci pecus p: foetũ dicebat :
nolo ut in futuro mihi uarianas cantur

Expanded text:
huic rei Laban invidus contraisset. Erhuic rei Laban invidus contraisset. Ergo ita omnia temperavit ut ipse fructum sui laboris acciperet, et Laban non penitus spovernus est fetus, ante ipsas ponebat virgas, ut varia soboles nasceretur. Quaecunque oves et caprae sero quaerebant marem, ante harum oculos non ponebat, ut unius coloris pecora nascerentur, et quidquid primum nascebatur, suum erat, quia discolor et varium erat, et quidquid postea, Laban; unius enim tam in nigro quam in albo coloris pecus orarguendus est? Per hoc cogit inquiri prophetiam et aliquam figuratam significationem res ista, quanquam sine dubio ut propheta fecit Jacob. Non enim tale aliquid nisi revelatione spiritali eum fecisse credendum est. Quomodo sexdecim vicibus dicit Jacob socerosuo mutasse eum mercedem suam? Hic est enim sensus quod per singulos fetus semper Laban conditionem mutaverit. Si videbat varium nasci pecus, post fetum dicebat: Volo ut in futurum mihi varia nascantur.
Abbreviated transcription (Latin):
uñt talem sobolem procreant. cũ hocipsũ
&iã in aequarũ gregib apud his panos
dicatur fieri & quintillianꝰ in ea contro¬
uersia in qua ciccus abat᷑ matrona
quod & hiopempeperit. prode fensione
illius argum̃tet᷑ hac conceptũ eẽ naturã
quã supͣ diximꝰ Et multadicunt᷑ similit̃
fieri inanimaliũ foetib: sed & mulieri
accidisse traditur & scriptũ repperit᷑
in libris antiquissimi & peritis simime¬
dicihyppocratis: quod suspitioneadulte¬
rii fuerat punienda cũpulcherrimũ
peperis set utriq parenti generiq: dis¬
similẽ nisi mȩ moratus medicus soluis set
questionẽ : Illis cõmonitis quaerere ne
forte aliqua lis pictura e& incubiculo
& serotina laban ułcurhacarte non sua
magis om̃a eẽ fecisset
RC̃la cobprudens & callidus iustitiã & ȩqui¬
tatẽ &iã innoua arte seruabat Sieñ
om̃s agnos & hedos uarios pecora ꝓcre¬
assent. ẽrat aliquã suspitiodoli . & aꝑtȩ

Expanded text:
unt, talem sobolem procreent, cum hoc ipsum unt, talem sobolem procreent, cum hoc ipsum etiam in equarum gregibus apud Hispanos dicatur fieri; et Quintilianus in ea controversia in qua accusabatur matrona quod Aethiopem peperit, pro defensione illius argumentetur hanc conceptus esse naturam quam supra diximus. Et multa dicuntur similiter fieri in animalium fetibus. Sed et mulieri accidisse traditur, et scriptum reperitur in libris antiquissimi et peritissimi medici Hippocratis quod suspicione adulterii fuerat punienda, cum pulcherrimum peperisset utrique parenti generique dissimilem, nisi memoratus medicus solvisset quaestionem, illis admonitis quaerere ne forte aliqua talis pictura esset in cubiculo, et serotina Laban? Vel cur hac arte sua non magis omnia esse fecisset? Jacob, prudens et callidus, justitiam et aequitatem etiam in nova arte servabat. Si enim omnes agnos et haedos varios pecora procreassent, erat aliqua suspicio doli, et aperte