comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tes. possent eͥe̾ audientib utiles: cũ sibi ñ e̾ent. De talib
alio loco ꝑ ꝓpħam dictũ ÷. Seminastis triticum:  spinas
metitis: Quia bona p̾cipiunt: ⁊ mala faciunt. Ngͦ qui
eos auidiebant.⁊ faciebant quȩ ab eis dicebant᷑ de spiniᷤᷤ
legebant uuas. s ꝑspinas de uitȩ legebant uuas: tan¬
quã si manum aliqͥs ꝑsepem mittat. aut certe de uite
quȩ sepi fuerit inuoluta. uuam legat: ñ spinaꝵ : fruct
ille. s uitis. Rectissime sane quęrit᷑. qͦs fructꝰ nos atten.¬
dere uoluerit. qͥb cognoscere arborẽ possimꝰ. Mlulti
en̾i quȩdã infructib deputant quȩ ad uestitũ ouiu̾
ꝑtinentͥ ⁊ hoc mͦ alupis decipiunt᷑: sicuti sunt uel
ieiunia. łorationes. ł elemosinȩ. quȩ omĩa nͥ fieri
etiã ab hipocritis possent. ñ suꝑiꝰ diceret Eauete iꝰticiã
ur̃am facere corã hominib tt uideamini ab eis: quȩ

Expanded text:
tes, possent esse audientibus utiles, cum sibi non essentes, possent esse audientibus utiles, cum sibi non essenam dictum est, « Seminastis triticum, et spinas metetis : quia bona praecipiunt, et mala faciunt. Non ergo qui eos audiebant et faciebant quae ab eis dicebantur, de spinis legebant uvas; sed per spinas de vite legebant uvas: tanquam si manum aliquis per sepem mittat, aut certe de vite, quae sepi fuerit involuta, uvam legat, non spinarum est fructus iste, sed vitis. 80. Rectissime sane quaeritur quos fructus nos attendere voluerit, quibus cognoscere arborem possimus. Multi enim quaedam in fructibus deputant, quae ad vestitum ovium pertinent, et hoc modo a lupis decipiuntur: sicuti sunt vel jejunia, vel orationes, vel eleemosynae; quae omnia nisi fieri etiam ab hypocritis possent, non superius diceret, Cavete justitiam vestram facere coram hominibus, ut videamini ab eis. Qua
Abbreviated transcription (Latin):
in regnũ çeloꝵ. Uidet᷑ enĩ dicere etiã ille. qͥ nec
uultꝰ nec intelligit qͦd dic̾: s ille ꝓpͥe dic̃. qͥuolun¬
tatem at mentẽ suam sono uocis enuntiat.ͥ sic̃
paulo ante qͦd dictũ ÷ gaudium infructib sp̃c ꝓpͥe¬
qͥa illa elatio ÷ animi turbide gestientis ñ gaudium:.
nam hoc soli boni habent. Gdicere uident᷑ etiã illi qͥ
ñ hoc qͦd sonant. ⁊ in tellectu cernunt. & uoluntate
agunt.ͥs uoce tantũ sonant: scłm que modũ dñs ait.

Expanded text:
 ille qui nec vult, nec intelligit quod dicit: sed ille proprie dicit, qui voluntatem ac mentem suam sono vocis enuntiat. Sicut paulo ante quod dictum est gaudium in fructibus Spitatem gaudere: quia illa elatio est animi turbide gestientis, non gaudium; nam hoc soli boni habent. Ergo dicere videntur etiam illi qui non hoc quod sonant et intellectu cernunt et voluntate agunt, sed voce tantum sonant: secundum quem modum Dominus ait,
Abbreviated transcription (Latin):
rib nr̃is : nos ammonemꝰ. ⁊ qͥđ petamꝰ & qͥd faciamꝰ
ut acciꝑe meream. Cum dm̃s. ne nos inferas intem¬
ptationem : nos amonemꝰ hoc petere. ne deserti eiꝰ
adiutorio alicui temptationi ł c̾sentiamꝰ decepti
ł cedamꝰ afflicti. Cum dm̃s. lib̾a nos amalo: nos am¬
monemꝰ cogitare noncdũ nos e̾e̾ in eo bono ubi mil¬
lum patiamur malũ. Ec hoc qͥdem ultimũ qđ in
oratione dñica positũ ÷. tamlate patet : ut homo
xanꝰ inqualibet tribulatione c̃stitutꝰ. in hoc gemitꝰ
edat. in hoc lacͥmas fundat. Hinc exordiat᷑. in hoc
immoret᷑ : ad hoc t̾minet orationẽ. His eñi uerb̾:
res ipsas memoriȩ nr̃ȩ cõm̃dari oportet. Nam quȩ¬
libet alia uerba dicamꝰ. quȩ affectꝰ orantis ł p̃cede¬
do format ut clareat. ł c̃sequendo attendit ut cres¬
cat : nichil aliud dm̃s. qua qd̾ in oratione dnica po

Expanded text:
 quid petamus et quid faciamus, ut accipere mereamur. cum dicimus: Ne nos inferas in temptationem, nos admonemus hoc petere, ne deserti eius adiutorio alicui temptationi uel consentiamus decepti uel cedamus afflicti. cum dicimus: Libera nos a malo, nos admonemus cogitare nondum nos esse in eo bono, ubi nullum patiemur malum. et hoc quidem ultimum quod in oratione dominica positum est, tam late patet, ut homo Christianus in qualibet tribulatione constitutus in hoc gemitus edat, in hoc lacrimas fundat. hinc exordiatur, in hoc inmoretur, ad hoc terminet orationem. his enim uerbis res ipsas memoriae nostrae commendari oportebat. Nam quaelibet alia uerba dicamus, quae affectus orantis uel praecedendo format, ut clareat, uel consequendo adtendit, ut crescat, nihil aliud dicimus, quam quod in ista dominica o
Abbreviated transcription (Latin):
x ꝑ eos qͥ nom̃ hñt.⁊ facta ñ habent. s etiã qͥbꝰdã factis.
at̾q miraculis. qualia ꝓpt̾ infideles cũ faceret dñs.
monuit tam̃ ne talib decipiam᷑. arbitrantes ibi esse
die. dñe dñe. nonne in nominȩ tuo ꝓpħauimꝰ. ⁊ in
nomine tuo demoniaeiecimꝰ. ⁊ in nomine tuo uur

Expanded text:
 eos qui nomen habent et facta non habent, sed etiam quibusdam factis atque miraculis: qualia propter infideles cum fecerit Dominus, monuit tamen ne talibus decipiamur, arbitrantes ibi esse die, Domine, Domine, nonne in nomine tuo prophetavimus, et in nomine tuo daemonia ejecimus,
Abbreviated transcription (Latin):
dum meritũ qͦ i et nitate uiuat᷑ Aa illas ͣ tiet
uita qua cũ dõ ⁊ de dõ uiuitꝰ: cetera quȩ utilit¬
⁊ decenter optant᷑ sine ctubio referend a suro
cimes au siflisem dilectionẽ quantũ in nobis est
ppt̾ ipsum. Nec cũ itauiuimꝰ iam nos in ipsa beata uita
estitutos existimemꝰ quasi nicħ sit ampliꝰ qđ oremꝰ. Q¬
mͦ eñi iam beate uiuimꝰ. eũ illud adhuc desit. ꝓpt̾ qd̾

Expanded text:
um meritum, quo in aeternitate uiuatur. ad illam ergo unam uitam, qua cum deo et de deo uiuitur, cetera, quae utiliter et decenter optantur, sine dubio referenda sunt. si eos ad dei similem dilectionem, quantum in nobis estpropter ipsum: nec cum ita vivimus, jam nos in ipsa beata vita constitutos existimemus, quasi nihil sit amplius quod oremus. Quomodo enim jam beate vivimus, cum illud adhuc desit, propter quod
Abbreviated transcription (Latin):
do falsum dicere. atꝗ hocmͦ aꝑiendo ea quȩ hi quib
aꝑiunt᷑ sustinere ñ possunt ampliꝰ noceaut. quã qͦd¬
si ea pęnitꝰ semꝑq occultarent: rectissime subitingit

Expanded text:
do falsum dicere, atque hoc modo aperiendo ea quae hi quibus do falsum dicere, atque hoc modo aperiendo ea quae hi quibus aperiuntur sustinere non possunt, amplius noceant quam si ea pen
Abbreviated transcription (Latin):
minib tanquã nob̾ compatimꝰ: ita monet alio loco dicenᷤ.
Uosin lib̾tatẽ uocati estis fr̃s. tantũ ne lib̾tate̾ in occasi¬
onem carnis detiᷤ:s ꝑ caritatẽ seruite inuicem. Ed fieri
ñ potest. nisi alteriꝰ infirmitatẽ quisq habeat quasi suã.
ut eã eqͣnimit̾ ferat. donec ab ea liberet᷑ ille cuiꝰ curat
hibendę sunt.: ita tam̃ ut etiã in his ipsis ñ nob̾ s dõ. ut
seruiat᷑ instemꝰ. Ipse : eñĩ finis. ut nichil duplici corde fa¬
ciamꝰ. auferentes trabem de oculo nr̃o inuidentię uel
malitiȩ.uł simulationis. ut uideamꝰ eicere festucã de
oculo fr̃is. Uidebimꝰ eñi eã oculis columbȩ. quales p̃di
habentem maculã neq rugã.id÷ mundã ⁊ simplicẽ¬
S qm̃potest ñ nullos dĩ p̾ceptis obtemꝑare eupientes.
nom̃ simplicitatis decipere: ut sic putent uitiosum
ẽe aliquando uerũ occultare. qͦmͦ uitiosũ ÷ aliquan¬

Expanded text:
minibus tanquam nos simus compatimur, ita monet alio loco, dicens: minibus tanquam nos simus compatimur, ita monet alio loco, dicens: Vos in libertatem vocati estis, fratres; tantum ne libertatem in occasionem carnis detis, sed per charitatem servite invicem . Quod fieri non potest, nisi alterius infirmitatem quisque habeat quasi suam, ut eam aequanimiter ferat, donec ab ea liberetur ille cujus curat tiones adhibendae sunt, ita tamen ut etiam in his ipsis non nobis, sed Deo ut serviatur instemus. Ipse est enim finis: ut nihil duplici corde faciamus, auferentes trabem de oculo nostro, invidentiae, vel malitiae, vel simulationis, ut videamus ejicere festucam de oculo fratris. Videbimus enim eam oculis columbae, quales in sphabentem maculam neque rugam , id est mundam et simplice potest nonnullos Dei praeceptis obtemperare cupientes nomen simplicitatis decipere, ut sic putent vitiosum esse aliquando verum occultare, quomodo vitiosum est aliquan
Abbreviated transcription (Latin):
s ad parit conandũ inuitemꝰ. Nam ⁊ illud qͦd dicit
apłs. factꝰ sum uideis quasi iudeus. ut iudȩos lucrifa¬
cerem. his qͥ sublege sunt quasi sub lege essem cũ ñ
sim ipse sub lege. ut eosqͥ sub lege erant lucrifacere:
his quisine lege sunt. quasi sineꝰ lege. cũ sine lege dĩ
ñ sim. s sim inlege.xͥ. ut lucrifacerem eos qͥsine lege
sunt: factꝰ infirmis infirmꝰ ut infirmos lucrifacerem.
om̃ib omĩa factꝰ sum ut om̃s lucrifacerem: ñ utiq
simulatione faciebat quẽ ad modũ qͥdam intelligi
uolunt. ut eoꝵ detestanda simulatio tanti exempli
auctoritate muniat᷑. Is hoc faciebat caritate qua eius
infirmitatẽ cui uolebat subuenire. tanquã suã cogita¬
bat. hoc enĩ & prestruit dicendo. Cum liber sim ex om̃i
b om̃ium me seruũ feci: ut om̃s lucrifacerem. Qd ut in¬
telligas ñ simulatione s caritate fieri. qua infirmis ho¬

Expanded text:
sed ad pariter conandum inuitemus. Nam et illud quod dicit sed ad pariter conandum inuitemus. Nam et illud quod dicit apostolus: factus sum Iudaeis quasi Iudaeus, ut Iudaeos lucri facerem; his qui sub lege sunt, quasi sub lege essem, cum non sim ipse sub lege, ut eos qui sub lege erant lucri facerem; his qui sinnon sim, sed sim in lege Christi, ut lucrifacerem eos qui sine Lege sunt. Factus sum infirmis infirmus, ut infirmos lucrifacerem: omnibus omnia factus sum, ut omnes lucrifacerem: » non utique simulatione faciebat, quemadmodum quidam intelligi volunt, ut eorum detestanda simulatio tanti exempli auctoritate muniatur; sed hoc faciebat charitate; qua ejus infirmitatem, cui volebat subvenire, tanquam suam cogitabat. Hoc enim et praestruit dicendo: Cum enim liber sim ex omnibus, me omnium servum feci, ut plures lucrifacerem . Quod ut intelligas non simulatione, sed charitate fieri, qua infirmis ho
Abbreviated transcription (Latin):
Sic̃ ypochritȩ qͥ tegunt subꝑsona qͦd sunt & osten-¬
tant in ꝑsona qͦd ñ sunt . Y pochritarũ gͦ nomine si¬
mulatores acceperis:: uere multũ cauendũ: mo¬
lestum simulatoꝵ genꝰ qͥ cũ omĩum uitioꝵ accusa-¬
tiones odio ⁊ liuore suscipiant.ͥ etiã consultores uideri
se uolunt. & idõ pie cauteq uigilandũ ÷ ut cũ ali¬
quem rep̾hendere uł obiurgare nos necessitas cogit :
pͥmum cogitemꝰ utrũ tale sit uitiũ. qͦd nunquã habuimꝰ.
uił qͦ iãcaruimꝰ. Et si nũquã habuimꝰ: cogitemꝰ nos
homines ee.& habere potuisse. Si uero habuimꝰ & nõ
habemꝰ : tangat memoriã comunis infirmitas.ͥ ut illã
de simplicitate oculi nr̃i securi simꝰ. Si aut cogitantes
nosmet ipsos inuenerimꝰ meo e̾e̾ uitio. in qͦ÷ ille quẽ
rep̃hendere parabamꝰ : ñ rep̾hendamꝰ. neq obiurgemꝰ.
s tam̃ congemiscamꝰ: & ñ illũ ad obtemperandũ nob̾.

Expanded text:
sicut hypocritae, qui tegunt sub persona quod sunt, et ostensicut hypocritae, qui tegunt sub persona quod sunt, et ostentant in persona quod non sunt. Hypocritarum ergo nomine simulatores acceperis. Et est vere multum cavendum et molestum simulatorum genus, qui cum omnium vitiorum accusationes odio et livore suscipiant, etiam consultores videri se volunt. Et ideo pie cauteque vigilandum est, ut, cum aliquem reprehendere vel objurgare nos necessitas coegerit, primum cogitemus utrum tale sit vitium, quod nunquam habuimus, uel quo iam caruimus; et si numquam habuimus, cogitemus et nos homines esse et habere potuisse; si uero habuimus et non habemus, tangat memoriam communis infirmitas, ut illam rde simplicitate oculi nostri securi simus. si autem cogitantes nosmet ipsos inuenerimus in eo esse uitio, in quo est ille quem reprehendere parabamus, non reprehendamus neque obiurgemus, sed tamen congemescamus et non illum ad obtemperandum nobis,
Abbreviated transcription (Latin):
uł suꝑbie solet e̾ẽ. uł inuidentiȩ: consequent̃ subie
cit dicens. Qͥel aũt uides festucã in oculo fr̃is tui ᷤ tra¬
bem aut̃ in oculo tuo ñ uides: Ut si forte uerbi gra
ira ille peccauit : tu odio rep̾hendas. Quantũ au̾t int̾
festucã ⁊ trabem: quasi tantum int̾ irã distat atq odiũ
Odiũ ÷ enĩ ira inueterata: quasi quȩ uetustate ipsa
tantũ robur acceperit. ut merito appellet᷑ trabo
Fueri aut̃ potest: irt si irascaris homini. uelis eũ corri¬
gi. Si aut oderis hominẽ: ñ potes eũ uelle corrigere.
Quomͦ eñi dicis fr̃i tuo. sine eiciã festucam de oculo tuo .
⁊ ecce trabs : in oculo tuo. ypochrita eice pͥmum
trabẽ de oculo tuo: ⁊ tc̃ uidebis eicere festucã de ocło
fr̃is cui . Id: pͥmũ abste expelle odium: ⁊ deinde
poteris iam eũ quẽ diligis einendare. Et bene ait.
i pochrita: accusare enĩ uitia. offitium ÷ uiroꝵ bonoꝵ.

Expanded text:
consequenter subicit consequenter subicit et dicit: quid autem uides festucam.in oculo fratris tui, trabem autem in tuo oculo non uides? ut si feruenti uerbi gratia ira ille peccauit, tu odio reprehendas. quantum autem inter festucam et trabem, quasi tantum inter iram distat et odium. odium est enim ira inueterata, quasi quae uetustate ipsa tantum robur acceperit, at merito appellaretur trabes. fieri autem potest, ut, si irascaris homini, uelis eum corrigi; si autem oderis hominem, non potes eum uelle corrigere. Quomodo enim dicis fratri tuo: sine eiciam festucam docrita, ejice primum trabem de oculo tuo, et tunc videbis ejicere festucam de oculo fratris tui: id est, primum abs te expelle odium, et deinde poteris jam eum quem diligis, emendare. Et bene ait, Hypocrita. Accusare enim vitia, officium est bonorum vir
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ gladio ꝑcutiunt. nec tam̃ gladio moriunt᷑ : sic̃ nec
ipse petrus. S ne istum uenia percatoꝵ talẽ pęnam
euasisse qͥs putet. quãquã nichil absurdius. quã ut
crucis quȩ accidit. quid de latronib dicturꝰ ÷ qͥ cum
dño crucifixi sunt : Quia & ille qͥ meruit ueniã. pꝰea¬
quã crucifixꝰ : meruit : ⁊ alter om̃ino ñ meruit. An
forte om̃s qͦs occiderant crucifixerant. & ꝓpt̾ea hoc
etiã ipsi pati meruert̃ : Ridiculum ÷ hoc putare. Qͥd
qͦ aliud dictũ ÷. om̃is enĩ qͥ gladio ꝑcusserit gladio mo¬
t. uult eniut sĩplici corde.⁊ inunũ dm̃ intento fac¬
mꝰ quȩcũq facimꝰ.&. multa incertũ : qͦ corde fiant. de
qͥb iudicare temerariũ ÷. maxime aut̃ hi temere iu¬
dicant de incertis. ⁊ facile rep̾hendunt. qͥ magis amant
uituperare & dampnare quã emendare atq corrig̾e qd uitiũ

Expanded text:
enim gladio percutiunt, nec tamen gladio moriuntur, sicut neque enim gladio percutiunt, nec tamen gladio moriuntur, sicut neque ipse Petrus? Sed ne istum venia peccatorum talem evasisse poenam quis putet, quanquam nihil absurdius, quam ut crucis quae accidit: quid tamen de latronibus dicturus est, qui cum Domino crucifixi sunt; quia et ille qui meruit veniam, posteaquam crucifixus est meruit , et alter omnino non meruit? An forte omnes quos occiderant, crucifixerant; et propterea hoc etiam ipsi pati meruerunt? Ridiculum est hoc putare. Quid ergo aliud dictum est, Omnis enim qui gladio percusserit, gladio monet: vult enim ut simplici corde et in unum Deum intento faciamus quaecumque facimus; et multa incertum est quo corde fiant, de quibus judicare temerarium est; maxime autem hi temere judicant de incertis, et facile reprehendunt, qui magis amant vituperare et damnare, quam emendare atque corrigere; quod viti
Abbreviated transcription (Latin):
nũqͥd simensura iniqͣ mensi fuerimꝰ.& apud dm̃ iniqua
m̃sura ÷ unde nob̃ remetiet᷑ : Nam ⁊ mensurȩ nominee
ipiũ iuditiũ significatũ e̾e̾ arbitror. Nullomͦ ds̃ uł teme¬
re iudicat. uł iniqua mensura cuiquã rependit. s hoc
dictũ : qm̃ temeritas qͣpunis alium. eadẽ ipsa te pu¬
niat necesse ÷: Nisi forte arbitrandũ ÷ qđ iniqͥtas ei no¬
ceat aliqͥd inquẽ ꝓcedit : ei aũt nichil aqͦ ꝓcedit. Immo
uͦ sȩpe nichil nocet ei qͥ patit᷑ imuria: ei aut̃ qͥ facit.
necesse: ut noceat. Quid nocuit martẏrib iniquitas
ꝑsequentiũ : Ipsis aũt ꝑsecutorib plurimũ Iquiat¬
si aliqͥ eoꝵ correpti sunt : eo tam̃ tempore qͦ ꝑseque¬
bantur. exçecauit illos malitia eoꝵ. Sic ⁊ temerariũ
iudiciũ plerũq nichil nocet ei de qͦ temere iudicat.
Ei aut̃ qͥ temere iudicat. ipsa temeritas necesse:
ut noceat. Ista regula etiã illud dictum arbitror.
om̃is qͥ ꝑcusserit gladio. gladio moriet᷑. Quã multi

Expanded text:
m iniqua mensura est unde nobis remetietur? Nam et mensuare nomine, ipsum judicium significatum arbitror; nullo modo Deus, vel temere judicat, vel iniqua mensura cuiquam rependit; sed hoc dictum est, quoniam temeritas qua punis alium, eadem ipsa est ei qua te puniat necesse est; nisi forte arbitrandum est quod iniquitas ei noceat aliquid in quem procedit, ei autem nihil a quo procedit. Imo vero saepe nihil nocet ei qui patitur injuriam, ei autem qui facit necesse est ut noceat. Quid enim nocuit martyribus iniquitas persequentium? ipsis autem persecutoribus plurimum, quia etsi aliqui eorum correcti sunt, eo tamen tempore quo persequebantur, excaecabat illos malitia eorum. Sic et temerarium judicium pierumque nihil nocet ei de quo temere judicatur; ei autem qui temere judicat, ipsa temeritas necesse est ut noceat. Ista regula etiam illud dictum arbitror: Omnis qui percusserit gladio, gladio morietur . Quam multi
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ offenderunt in domum illã iñ occidit : fundata
enĩ erat fuꝑfirmã petram. Non gͦ iste metuit ul¬
las caliginosas suꝑstitiones. Quid enĩ aliud intelli¬
gitur pluuia. cum inmali alicuiꝰ significatione po¬
nit᷑. aut rumores hominum qͦs uentis cõparatos puto.
ant uitȩ huiꝰ fluuium carnalib concupiscentiis
tanquã fluentem suꝑ t̾ram: hoꝵ enĩ trium qui
ꝑsꝑitatib inducit᷑. aduersitatib frangit᷑ : quoꝵ
nichil metuit qͥ fundatã habet domum supra pe.¬
trã. id÷ qͥñ solum audiͭ pcepta dñi. s etiã facit. &
his om̃ib ꝑiculose subiacet : qͥ audit ⁊ ñ facit. Nõ
eñĩ ht̃ stabile fundam̃tum: s audiendo ⁊ ñ facien.¬
do ruinã edificat. Ait enim consequent̃.& omĩs

Expanded text:
et offenderunt in domum illam, et non cecidit; fundata enim erat supra petram. Non ergo iste metuit ullas caliginosas superstitiones; quid enim aliud intelligitur pluvia, cum in mali alicujus significatione ponitur? aut rumores hominum, quos ventis comparatos puto; aut vitae hujus fluvium, carnalibus concupiscentiis tanquam fluentem super terram. Horum enim trium, qui prosperitatibus inducitur, adversitatibus frangitur; quorum nihil metuit qui fundatam habet domum super petram, id est, qui non solum audit praecepta Domini, sed etiam facit. Et his omnibus periculose subjacet qui audit et non facit: non enim habet stabile fundamentum; sed audiendo et non faciendo ruinam aedificat. Ait enim consequenter: « Et omnis
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑum suoꝵ ut uere bona oꝑa sint ñ in eo constituit
ut hominib placeat. sed etiã siꝓuenerit ut eis placeat.
ad eoꝵ salutem potiꝰ hoc refert. ⁊ ad głam dĩ. n adina:¬
nem iactantiã suã. Neq ꝓpt̾ea boni aliqͥd ad salutem
ꝓximi oꝑat᷑: ut ex eo comparet ea quȩ huic uite tran¬
sigende sunt necessaria. Neq tenere animũ homi¬
nis uoluntitẽq condempnat. in eo facto in qͦ ñ apparet
qͦ animo ⁊ uoluntate sit factũͥ ⁊ quicqͥd officioꝵ ex¬
hibet homini. hac intentione exbibet. qua sibi exhibi
uult. id÷ ut ñ ab eo commodi aliqͥd temporalis expectet
Ita erit corsimplex ⁊ mundũ: in quo querit᷑ ds̃. Beati
gͦ mundi corde. qm̃ ipsi dm̃ uidebunt : s hoc qr pau¬

Expanded text:
operum suorum, ut vere bona opera sint, non in eo constituit operum suorum, ut vere bona opera sint, non in eo constituit ut hominibus placeat, sed etiam si provenerit ut eis placeat, ad eorum salutem potius hoc refert et ad gloriam Dei, non ad inanem jactantiam suam; neque propterea boni aliquid ad salutem proximi operatur, ut ex eo comparet ea quae huic vitae transigendae sunt necessaria; neque temere animum hominis voluntatemque condemnat in eo facto in quo non apparet quo animo et voluntate sit factum; et quidquid officiorum exhibet homini, hac intentione exhibet qua sibi exhiberi vult, id est, ut non ab eo aliquid commodi temporalis exspectet: ita erit cor simplex et mundum in quo quaeritur Deus. « Beati ergo mundi corde; quoniam ipsi Deum videbunt » . CA
Abbreviated transcription (Latin):
ges ꝓximũ tuũ tanquã te ipsũ ¶ ñ÷ negli gent̾ atten¬
dendũ. qđ sic subiecit. hȩc ÷ enĩ lex ⁊ ꝓpħȩ . in illis aut̃
duob p̾ceptis. ñ tantũ ait lexpendet. ⁊ ꝓpħȩ s etiam
hic ñ addidit. seruauit locum alteri p̾cepto qͦd ad di¬
lectionẽ dĩ ꝑtinet: hic aut̃ qm̃ p̾cepta simplicis cordis
exequit᷑ ⁊ erga eos metuendũ : ne habeat qͥͣsq du¬
plex cor. qͥb occultari cor potest. id ÷ erga homines
id ipsum p̃cipiendũ fuit. Nemo emi fere ÷ qui uelit que¬
quã duplici corde secũ agere: id aut̃ fieri ñ potest:
ita tͥbuat. ut nullũ ab illo temporale cõmodũ ex¬
pectet. ⁊ ea intentione faciat. de qua suꝑiꝰ satis trac¬
tauimꝰ. cũ de ocło simplici loquerem᷑. Mundatꝰ gͦ ocłs
simplexq redditꝰ : aptꝰ ⁊ idoneus erit ad intuendam ⁊
contemplandã interiorem luce̾ suã. Iste enĩ ÷ ocłs cor¬
dis. hunc aut̃ talem ocłm hab&. ille : qͥfinem bonoꝵ

Expanded text:
 attendendum quod hic subjecit, Haec est enim Lex et Prophetae. In his autem duobus praeceptis, non tantum ait, Lex pendet et Prophetae; sed etiam hetia: quod cum hic non addidit, servavit locum alteri praecepto, quod ad dilectionem Dei pertinet. Hic autem quoniam praecepta simplicis cordis exsequitur, et erga eos metuendum est ne habeat quisque duplex cor, quibus occultari cor potest, id est erga homines; idipsum praecipiendum fuit. Nemo enim fere est qui velit quemquam duplici corde secum agere. Id autem fieri non potestat, nisi ita tribuat, ut nullum ab eo temporale commodum exspectet, et ea intentione faciat, de qua superius satis tractavimus, cum de oculo simplici loqueremur. 76. Mundatus ergo oculus simplexque redditus, aptus et idoneus erit ad intuendam et contemplandam interiorem lucem suam. Iste enim oculus cordis est. Hunc autem oculum talem habet ille qui finem bonorum
Abbreviated transcription (Latin):
dõ. Hoc aut̃ loco uehemͣt᷑ cauendũ ÷. ne forte cũ uiderimꝰ
alique seruũ dĩ ꝓuid̾e. ne ista necessaria desint uł sibi
uł eis quoꝵ sibi cura cõmissa ÷ iudicemꝰ eũ contra p̾cep¬
tum dñi facere.&. decrastino e̾e̾ sollicitũ. ħã ⁊ ipse
dñs cui ministrabant angłi. tam̃ ꝓp̃t exemplũ neqͥs pꝰea
scandalũ pateret᷑. cũ alique seruoꝵ eiꝰ animaduertisset
ista necessaria ꝓcurare. loculos hab̾e dignatꝰ ÷ cũ pecu¬
nia: unde usib necessariis quicqͥd opꝰ fuisset p̾b̾et᷑. Quoꝵ
loculoꝵ custos & fur sic̾ scͥptũ ÷ iudas fuit : qͥ eũ tradidit.
Sic ⁊ apłs paulꝰ potest uidĩ de crastino cogitasse: cum
dix̃. decollectis aut̃ in scõs sic̾ ordinaui eccłiis galathiȩ
ita ⁊ uos facite : scđm unam sabbati. Unꝰqͥsq ur̃m apud

Expanded text:
Deo. Hoc autem vehementer cavendum est ne forte cum viderimus Deo. Hoc autem vehementer cavendum est ne forte cum viderimus aliquem servum Dei providere ne ista necessaria desint vel sibi vel eis quorum sibi cura commissa est, judicemus eum contra praeceptum Dei facere et de crastino esse sollicitum. Nam et ipseministrabant angeli, tamen propter exemplum ne quis postea scandalum pateretur, cum aliquem servorum ejus animadvertisset ista necessaria procurare, loculos habere dignatus est cum pecunia, unde usibus necessariis quidquid opus fuisset praeberet. Quorum loculorum custos et fur, sicut scriptum est, Judas, qui stolus Paulus potest uideri de crastino cogitasse,\' cum dixit: de collectis autem in sanctis sicut ordinaui ecclesiis Galatiae, ita et uos facite. secundum unam sabbati unusquisque uestrum apud
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑari ad om̃s: ñ aũt in hac oꝑatione uł solã uł cũ regno
dei mercedẽ temporaliũ cogitare.quoꝵ omium
temporaliũ nomine. crastinum posuit dicens. Holite
solliciti e̾e̾ de crastino. Non enĩ dr̾ crastinꝰ dies. nisi in
tempore ubi ptito succedit futurũ. Gcũ aliqͥd boni oꝑam̃.¬
ñ temporalia s et̾na cogitemꝰ: tunc erit illud bonũ &
ꝑfectum opꝰ. Crastinꝰ enĩ dies in qͥt. sollicitꝰ erit sibi ipsi: idͥ
ut cũ oportuerit sumas cibum uł potũ. ł indumtum.
Cũ ipsa scilicet necessitas urgere çeꝑit. aderunt hȩc qr
inqͥt diei malitia sua: id÷ sufficit q̃ ista sumere urgebit
ipsa necessitas. Quã ꝓpt̾ea malitiã nominatã arbitror : qr
pȩnalis : nob̾. ꝑtinet enĩ ad hanc fragilitatem & morta¬
litat̾e : quã peccando meruimꝰ. Huic gͦ pęnȩ temporalis
necessitatis noli ad dere ali qͥd grauiꝰ : ut ñsolũ patiaris
harũ rerũ indigentiã. s etiã ꝓp̾t hanc explendã milites¬

Expanded text:
bonum ad omnes, non autem in hac operatione vel solam, vel cum regno Dei mercedem temporalium cogitare. Quorum omnium temporalium nomine, crastinum posuit, dicens: Nolite ergo solliciti esse de crastino. Non enim dicitur crastinus dies, nisi in tempore, ubi pnon temporalia, sed aeterna cogitemus: tunc erit illud bonum et perfectum opus. Crastinus enim dies, inquit, sollicitus erit sibi ipsi: id est ut cum oportuerit sumas cibum vel potum, vel indumentum, cum ipsa scilicet necessitas urgere coeperit. Aderunt enim hinquit, diei malitia sua: id est, sufficit quod ista sumere urgebit ipsa necessitas. Quam propterea malitiam nominatam arbitror, quia poenalis est nobis: pertinet enim ad hanc fragilitatem et mortalitatem, quam peccando meruimus. Huic ergo poenae temporalis necessitatis noli addere aliquid gravius, ut non solum patiaris harum rerum indigentiam, sed etiam p
Abbreviated transcription (Latin):
hac uita necessitatẽ fr̃i consulit ñ utiq consulit
caritate. qr ñ illi quem deb& tanquã se ipsũ diligere.
s sibi consulit: uł potiꝰ nec sibi qnͣdo qͥdẽ̾ hinc sibi facit
duplex corqͦ impedit᷑ ad uidendũ dm̃ in qua sola
uisione ÷ beatitudo certa atq ꝑpetua. Recte gͦ seqͥt᷑¬
& p̾cipit: qͥ mundando cordi nr̃o instat dicens. Nolite
uob̾ condere thesauros in t̾ra.ubi tinea ⁊ comestura
ext̾minant : &. ubi fures effodiunt ꝙ furant᷑. Thes-¬
aurizate aũt uob̾ thesauros in gelo: ubi neq tinea

Expanded text:
hac uita necessitatem fratri consulit, non utique caritahac uita necessitatem fratri consulit, non utique caritati consulit, quia non illi quem debet tamquam se ipsum diligere, sed sibi consulit, uel potius nec sibi, quando quidem hinc sibi facit duplex cor, quo impeditur ad uidendum deum, in qua sola uisione est beatitudo certa atque perpetua. CCCX. DE Eaecipit, qui mundando cordi nostro instat, dicens: « Nolite vobis condere thesauros in terra, ubi tinea et comestura exterminant, et ubi fures effodiunt et furantur: thesaurizate autem vobis thesauros in
Abbreviated transcription (Latin):
auferte neqͥtias ab animis ur̃is. atq a conspectu ocłoꝵ
meoꝵ. Ab his gͥsordib facies nr̃a lauanda ÷ quibꝰ dĩ
aspectꝰ offendit᷑. Nos eni reuelata facie głam dñĩ spe-
culantes. in eandẽ imaginem transformabimꝰ. Sȩpe
etiã cogitatio necessariaꝵ rerũ ad istã uitã ꝑtinen¬
tium: sautiat ⁊ sordidat interiorẽ oculũ nrm̃. Et
plerũq cor duplicat. ut ea quȩ iudem᷑ cũ hominib
recte facere. nͥ eo corde faciamꝰ qͦ dñs p̾cipit. ĩd inͥ qr
eos diligimꝰ s qr cõmodũ ab eis aliqͦd ꝓpt̃ necessitatem
p̃sentis uitȩ adipisci uolumꝰ. Debemꝰ aut̃ bene facere
illis ꝓpt̾ salutem ipsoꝵ ȩt̾nã: ñ ꝓpt̾ temporale cõmodũ
nr̃m. Inclinet gͦ ds̾ cornr̃m intestimonia sua: ⁊ non
in emolum̾tũ. Finis enĩ p̾cepti ÷ caritas de corde puro.
& conscientia bona: ⁊ fide ñ ficta. Qaut̃ ꝓpt̃ suã de

Expanded text:
auferte nequitias ab animis uestris atque conspectu oculorum auferte nequitias ab animis uestris atque conspectu oculorum meorum. ab his igitur sordibus facies nostra lauanda est, quibus dei aspectus offculantes, in eamdem imaginem transformabimur . 43. Saepe etiam cogitatio necessariarum rerum ad istam vitam pertinentium, sauciat et sordidat interiorem oculum nostrum; et plerumque cor duplicat, ut ea quae videmur cum hominibus recte facere, non eo corde faciamus quo Dominus praecipit, id est, non quia eos diligimus, sed quia commodum ab eis aliquod propter necessitatem praesentis uitae adipisci uolumus. debemus autem bene facere illis propter salutem ipsorum aeternam, non propter temporale commodum nostrum. inclinet ergo deus cor nostrum in testimonia sua, et non in emolet conscientia bona et fide non ficta. qui autem propter suam de
Abbreviated transcription (Latin):
e̾e debere. Qđ si turpissimũ om̃s fatent᷑ : intelligen.¬
dum ÷ hoc p̾ceptũ unguendi caput ⁊ faciem lauandi.
ad interiorẽ homine ꝑtinere. Ungere gͦ caput ad
lȩticiã ꝑtinet. lauare aut̃ faciẽ ad munditiã: Q. idõ
caput unguit. qͥ letat᷑ interiꝰ m̃te atq ratione: hoc
enĩ recte accipimꝰ caput. qͦd in anima p̾minet : & quo
çet̾a hominis regi ⁊ gub̾nari manifestũ ÷. Et hoc faẽ
qͥ ñ foris quęrit lȩtitiã. ut de laudib hominũ car-¬
nalit̃ gaudeat. Caro enĩ quȩ subiecta e̾e debet:
nullo mͦ ÷ totiꝰ naturȩ humanȩ caput. Nemo qͥdem
ũquã carne suã odio habuit sic̃ apłs dicit. cum
diligendã uxorẽ p̾cepit. s caput mulieris uir: cui
eo ipso qͦ sic se ieiunando auertit auoluntate scłi
hab̾e desiderat. Ita enĩ & faciem lauabit id÷ cor
mundabit. qͦuisurꝰ ÷ dm̃. Hon int᷑posito uelamine

Expanded text:
esse debere. quod si turpissimum omnes fatentur, intellegenesse debere. quod si turpissimum omnes fatentur, intellegendum est hoc praeceptum unguendi caput et faciem lauandi ad interiorem hominem pertinere. unguere ergo caput ad laetitiam pertinet, lauare autem faciem ad munditiam,%et ideo caput unguit qui laetatur interius mente atque ratione. hoc enim recte accipimus caput, quod in anima praeminet et quo cetera hominis regi et gubernari manifestum est; et hoc facit qui non foris quaerit laetitiam, ut de hominum laudibus carnaliter gaudeat. caro enim, quae subiecta esse debet, nullo modo est totius naturae humanae caput. nemo quidem umquam carnem suam odio habuit, sicut apostolus dicit, cum de diligenda uxore praecipit; sed caput mulieris uir, cui eo ipso, quo sic se ieiunando auertit a uoluptate saeculi, habere desiderat. ita enim et faciem lauabit, id est cor mundabit, quo uisurus est deum non interposito uelamine
Abbreviated transcription (Latin):
cũ id uoluntate facit ñ necessitate patiatꝰ. çeteris eius
oꝑib potest conici. utrũ hoc cõtemptu suꝑflui cultus.
an ambitione aliqua faciat : Quia ⁊ sub ouina pelle
cauendos lupos dñs p̾cepit. S ex fructib in qͥt eoꝵcog¬
noscetis eos. Cum enĩ cȩperint aliqͥb temptationib
ea ipsa illis subtrahi uł negari. que isto uelamine ł
consecuti suiit uł conseqͥ cupiunt ͥ tẽ necesse est
appareat utrũ lupus in ouina pelle sitian ouis in sua.
Non enĩ ꝓpt̾ea ornatu suꝑfluo deb& aspectꝰ hominum
ꝙ. illȩ oues ñ debent deponere pelles suas:si aliquando
eis lupi se contegunt. Queri gͦ solet: qͥd sit quod ait.
Uos aut̃ ieiunantes unguite capita ur̃a. & facies ur̃as
lauate: ne uideamini hominib ieiunantes. Non enĩ
qͥspiam recte p̾ceperit. quauis faciẽ cotidiana consu-¬
etudine lauemꝰ: unctis etiã capitib cũ ieiunamꝰ nos

Expanded text:
cum id uoluntate faciat, non necessitate patiatur, ceteris eius cum id uoluntate faciat, non necessitate patiatur, ceteris eius operibus potest conici, utrum hoc contemtu superflui cultus an ambitione aliqua faciat, quia et sub ouina pelle cauendos lupos dominus praecipit; sed ex fructibus, inquit, eorum cognoscetis eos. cum enim coeperint aliquibus temtationibus ea ipsa illis subtrahi uel negari quae isto uelamine uel consecuti sunt uel consequi cupiunt, tunc necesse est appareat, utrum lupus in ouina pelle sit an ouis in sua. non enim propterea ornatu superfluo debet aspectus hominum et illae oues non habent deponere pelles suas, si aliquando eis lupi se contegunt. Quaeri ergo solet, quid sit quod ait: uos autem ieiunantes unguite capita uestra et facies uestras lauate, ne uideamini hominibus ieiunantes. non enim quispiam recte praeceperit, quamuis faciem cotidiana consuetudine lauemus, unctis etiam capitibus, cum ieiunamus, nos
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃a & facies ur̃as lauate ne uideainini hominib ieii¬
nantes. s patri ur̃o qͥ ÷ in abscondito: Et pat᷑ ur qͥ uidet
in abscondito reddet uob̃. Manifestũ ÷ his p̾ceptis omne
nr̃am intentionem in interiora gaudia dirigilne foris
querentes mercedẽ. huic scło cõformemꝰ: & amittaniꝰ
ꝓmissionem tanto solidioris atq firmioris quanto inte¬
rioris beatitudinis. qua nos elegit ds conformes fieri
imaginis filiĩ eiꝰ. In hoc aut̃ capitulo maxime animad¬
uertendu ÷. ñ in solorerum corporeaꝵ nitore atq pompa
s etia in ipsis sordib luctuosis e̾e̾ posse iactantiã: & eo
periculosiorem. qͦ sub nomine seruitutis dĩ decipit Q
ꝙͦ immodato cultu corporis atq uestitu. ł çȩterarum
rerũ intore p̾fulget : facile conuincit᷑ reb ipsis pom¬
parum scłi esse sectatorͥ nec quenquã fallit dolosa
imagine sc̃itatis. Qaut̃ in ꝑfessione xͥanitatis in usita¬
to scalore ac sordib intentos inse hominũ oculos facit .

Expanded text:
ne uideamini hominibus ieiunantes, sed patri uestro, qui est in abscondito; et pater uester, qui est in abscondito, reddet uobis. manifestum est his praeceptis omnem nostram intentionem in interiora gaudia dirigi, ne foris quaerentes mercedem huic saeculo conformemur et amittamus promissionem tanto solidioris atque firmioris, quanto interioris beatitudinis, qua nos elegit deus conformes fieri imaginis filii eius. In hoc autem capitulo maxime animaduertendum est non in solo rerum corporearum nitore atque pompa sed etiam in ipsis sordibus luctuosis esse posse iactantiam, et eo periculosiorem, quo sub nomine seruitutis dei decipit. qui ergo immoderato cultu corporis atque uestitus uel ceterarum rerum nitore praefulget, facile conuincitur rebus ipsis pomparum saeculi esse sectator nec quemquam fallit dolosa imagine sanctitatis. qui autem in professione christianitatis inusitato squalore ac sordibus intentos in se hominum oculos facit,
Abbreviated transcription (Latin):
usq inseptuplũ. Propt̾ quem numerum ad monitꝰ
sum etiã p̾cepta ista ad septem illas referre senten¬
tias. quas in principio sermonis huiꝰ posuit de be¬
atis cũ diceret : ꝙ ad illas septem oꝑtiones sp̾c
scĩ quas isaias ꝓpħa comimemorat. S siue iste
ordo mhis considerandus set. siquis siue ali¬
quis alius facienda sunt quȩ audiuimꝰ a dño
siuolumus edificare supra petram:. Explicit

Expanded text:
um septuplum . Propter quem numerum admonitus sum etiam praecepta ista ad septem illas referre sententias, quas in principio sermonis hujus posuit, de beatis cum diceret; et ad illas septem operationes Spiritus sancti, quas Isaias propheta commemorat : sed sive iste ordo in his considerandus sit, sive aliquis alius, facienda sunt quae audivimus a Domino, si volumus aedificare super petram. EXPLICIT
Abbreviated transcription (Latin):
Ettis ante porcos. ne forte coneulcent eas pedibus
suis: & conuersi disrumpant uos. Quia &. dñs
quãuis nichil m̃titꝰ sit: uera tam̃ aliqua occultare
se ostendit dicens. Adhuc multa habeo uob̾ dicere:
s adhũc ñ potestis illa portare. E apłs patilus. Hon

Expanded text:
pedibus suis, et conversi disrumpant vos. Quia et Dominus quamvis nihil mentitus sit, vera tamen aliqua occultare se ostendit, dicens: Adhuc multa habeo vobis dicere; sed adhuc non potestis illa portare . Et apostolus Paulus: Non
Abbreviated transcription (Latin):
hominum peccata manifesta sunt p̾cedentia adiudi¬
tium: quȩdã aũt & subsequunt᷑. Manifesta ea dicit.
de qͥb clarum ÷ qͦ animo fiant. hȩc p̾cedunt ad iuditiũ
id: qr sifuerit ista subsecutũ iuditiũ. ñ ÷ temerariũ
Subsecunt᷑ aut̃ quȩ occulta sunt : qr nec ipsa latebt̾
tempore suo. Sic ⁊ debonis factis intelligendũ :. Nam iti
subiungit. Similit̾ & facta bona manifesta sunt: &
quȩcunq alit̃ se hebent. abscondi ñ possunt. De ma

Expanded text:
hominum peccata manifesta sunt, praecedentia ad iudicium; quaedam autem et subsecuntur. manifesta ea dicit, de quibus clarum est quo animo fiant. haec praecedunt ad iudicium, id est quia, si fuerit ista subsecutum iudicium, non est temerarium. subseountur autem illa quae occulta sunt, quia nec ipsa latebunt tempore suo. sic et de bonis factis intellegendum est. nam ita subiungit: similiter et facta bona manifesta sunt, et quaecumque se aliter habent, latere non possunt. de ma
Abbreviated transcription (Latin):
inçelo. ⁊ in t̾ra. sic̃ in sc̃is & iustis: ita etiã inpeccatorib. Qo
ad huc duob modis accipi pot̾: siue ut oremꝰetiã ꝓ ininicis
nr̃is . Quid eñĩ aliud sunt habendi. contra quoꝵ uolunta¬
tem xanum & catholicũ nom̃ augeturͥ Ut ita dictũ
sit fiat uoluntas tua sic̃ ingelo ⁊ in t̾ra : tanquã sicticeret᷑.
faciant uoluntatẽ tuã sic̃ iusti ita etiã ꝙ. peccatores. ut
Qtł fiet extremo iudicio. ut iustis p̾miũ. peccato.¬
rib dampnatio retͥbuat᷑ : cũ agni ab hedis separabunt᷑.
Ille etiã ñ ab surdꝰ. immo ⁊ fidei ⁊ spei nr̃ȩ conuenientis¬
simꝰ intellectꝰ ÷: ut celũ & t̾ram accipiamꝰ spm̃ & carnẽ.

Expanded text:
in peccatoribus. Quod adhuc duobus modis accipi potest; sive ut oremus etiam pro inimicis nostris; quid enim aliud sunt habendi contra quorum voluntatem christianum et catholicum nomen augetur? Ut ita dictum sit, Fiat voluntas tua sicut in coelo et in terra, tanquam si diceretur, Faciant voluntatem tuam sicut justi, ita etiam peccatores, ut quod fiet extremo judicio, ut justis praemium, peccatoribus damnatio retribuatur, cum agni ab haedis separabuntur . 23. Ille etiam non absurdus, imo et fidei et spei nostrae convenientissimus intellectus est, ut coelum et
Abbreviated transcription (Latin):
s ad inferiora declinat᷑. be duplici corde quasi umbrã
facit. Si gͦ lum̃ qͦd inte ÷ tenebrȩ sunt. tenebrȩ quai¬
çȩcat᷑: quanto magis ipsũ factũ cuiꝰ incertꝰ ÷ exitꝰ sordi-¬
dum & tenebrosũ ÷: Qa &e sibene alicui ꝓueniat qͦd
tu ñ recta & munda intentione facis : qͦmͦ tu feceris
Nemo potest duob dñis seruire. ad hanc ipsã intentio¬
nem referendũ ÷ : qͦd consequent̾ ex ponit dicens. Aut
enĩ unũ odio habebit & alterũ diligetꝰ aut alterum
patiet᷑. & alterũ contẽpnet: quȩ uerba diligent̃ con-

Expanded text:
sed ad inferiora declinatur et duplici corde quasi umbram sed ad inferiora declinatur et duplici corde quasi umbram facit. si ergo lumen, quod in te est, tenebrae sunt, tenebrae quancaecatur, quanto magis ipsum factum, cuius incertus est exitus, sordidum tu non recta et munda intentione facis; quomodo tu feceris,Nemo potest duobus dominis servire, ad hanc ipsam intentionem referendum est, quod consequenter exponit, dicens: Aut enim unum odio habebit, et alterum diliget; aut alterum patietur, et alterum contemnet. Quae verba dili
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃a.quȩ sunt suꝑ t̾ram. ¶Fornicationẽ. immundiciã
auaritiã: ⁊ çȩta talia. Non gͦ qͥd qͥsq faciat. s qͦ
qr hoc nob̾ manifestũ ÷ bono animo nos facere qͦd
facimꝰ. Om̃e enĩ qͦd manifestat᷑: lumen ẽ. Nam ipsa
facta quȩ ad hominũ societatẽ a nob̾ ꝓcedunt in¬
certum habent exitũ: &. idõ tenebras eas uocauit.
Non enĩ noui cũ pecuniã porrigo indiggenti & pe¬
tenti. qͥd inde aut facturꝰ aut passurꝰ sit : & fieri
potest. ut ł faciat ex ea. uł ꝓpt̾ eã patiat᷑. aliquid mali.
Qđ eto cũ darẽ ñ euenire uoluerim: neq hoc ani¬
mo dederĩ. Itaq sibono animo feci qͦd mͥ cũ faceren
notum erat. & idõ lum̃ uocat᷑. Illuminat᷑ etiã factũ
meũ. qualemcũq eritũ habuerit. Qexitꝰ qm̃ incertꝰ¬
& ignotꝰ ÷ : tenebrȩ appellate sunt. Si aut̃ malo animo
qͦ animo faciat: etiã cũ malo animo facit. S ipsũ lum̃
tenebrȩ sunt : qr ñ insuꝑna dirigit᷑ simplex intentio

Expanded text:
super terram, fornicationem, immunditiam, auaritiam et cetera talia. Non ergo quid quisque faciat, sed quo quia hoc nobis manifestum est, bono animo nos facere quod facimus; omne enim, quod manifestatur, lumen est. nam et ipsa facta, quae ad hominum societatem a nobis procedunt, incertum habent exitum et ideo tenebras eas uocauit. non enim noui, cum pecuniam porrigo indigenti et petenti, quid inde aut facturus aut passurus sit, et fieri potest, ut uel faciat ex ea uel propter eam patiatur aliquid mali, cum ego, cum darem, non euenire uoluerim neque hoc animo dederim. itaque si bono animo feci quod mihi, cum facerem, notum erat, et ideo lumen uocatur: inluminatur etiam factum meum, qualemcumque exitu ignotus est, tenebrae appellatae sunt. si autem malo animo t quisque, quo animo faciat, etiam cum malo animo facit. sed ipsum lumen tenebrae sunt, quia non in superna dirigitur simplex intentio,
Abbreviated transcription (Latin):
id ÷ ꝓpt̾ regnum dĩ. Sic̃ aũt̃ om̃s militantes accipuit an.¬
nonã & stipendiũ : sic om̃s ęu̾ugłizantes accipiunt uic
militant. s ꝓp̃t illa quȩ accipiunt: sic ñ om̃s ꝓp̃t salute
ȩccłȩ ministrant dõ. s ꝓp̃t hȩc temporalia quȩ tanꝗͥ
annonã &. stipendia consęquunt᷑ : aut̃ ꝓpt̾ hoc. & ꝓpt̃

Expanded text:
id est, propter regnum Dei. Sicut autem militantes accipiunt annonam et stipendium, sic omnes evangelizantes accipiunt victmilitant, sed propter illa quae accipiunt, sic non omnes propter salutem Ecclesiae ministrant Deo, sed propter haec temporalia, quae tanquam annonam et stipendia
Abbreviated transcription (Latin):
& explicandum.cur inquiri talia ñ oporteat. De reb
uͦ utilib aliquando ad id tam̃ respondendũ ÷ qͦ int̾roga¬
mur. sic̃ dñs fecit. Cum en̾i saducei de muliere int̾¬
çelis. Aliquando aut ille qͥ in t̾rogat int̾rogandꝰ:. ali¬
ud : qd tam̃ si dixerit. ipse sibi ad id qͦd int̾rogauit res¬
ondeat. Si aut̃ dicere nolueritͥ non iuideat᷑¬

Expanded text:
et explicandum, cur inquiri talia non oporteat. De rebus et explicandum, cur inquiri talia non oporteat. De rebus ergo utilibus aliquando ad id respondendum est quod interrogamur: sicut Dominus fecit, cum eum Sadducaei de muliere intercut Angeli in coelis. Aliquando autem ille qui interrogat, interrogandus est aliud, quod tamen si dixerit, ipse sibi ad id quod interrogavit, respondeat: si autem dicere noluerit, non videat
Abbreviated transcription (Latin):
ante porcos. Non eis dedit qͥ capere ñ poterant. s eis qͥ
poterant & simul aderant . qͦs ꝓpt̾ alioꝵ immunditiã
negligi ñ oportebat. & cũ eum temptatores int̾roga¬
bant. respondebatq illis ita. ut quid contradicerent
ñ haberent. quãuis uenenis iuis contabescerent. potiꝰ
quã illiꝰ cibo saturarent᷑ alii tam̃ qͥ poterant capere
ex illoꝵ occasione multa utilit̾ audiebant hoc dixi
ne qͥsforte cum int̾roganti respondere ñ potuerit. hac
sententia sibi excusatꝰ uideat᷑. si dicat nolle se scm ca
nouit quid respondeat: deb& respondere. uł ꝓpt̾ alios
qͥb desꝑatio suborit᷑. si ꝓpositam questionẽ solui ñ posse
crediderintͥ & hoc dereb utilib. ꝙ ad instructionem
salutis ꝑtinentib. Multa sunt en̾i quȩ inquiri ab oti¬
osis possunt suꝑuacua & inania. & plerunq noxiaͥ
deqͥb tam̃ ñ nic hil dicencdum ÷.s hoc ipsum aperiendum

Expanded text:
ante porcos: non enim dedit eis qui capere non poterant, sed eis qui ante porcos: non enim dedit eis qui capere non poterant, sed eis qui poterant, et simul aderant; quos propter aliorum immunditiam negligi non oportebat. Et cum eum tentatores interrogabant, respondebatque illis, ita ut quid contradicerent non haberent, quamvis venenis suis contabescerent potius, quam illius cibo saturarentur; alii tamen qui poterant capere, ex illorum occasione multa utiliter audiebant. Hoc dixi, ne quis forte, cum interroganti respondere non potuerit, hac sententia sibi excusatus videatur, si dicat nolle se sanctumnovit quid respondeat, debet respondere, vel propter alios, quibus desperatio suboritur, si propositam quaestionem solvi non posse crediderint: et hoc de rebus utilibus, et ad instructionem salutis pertinentibus. Multa sunt enim quae inquiri ab otiosis possunt, supervacua et inania, et plerumque noxia, de quibus tamen nonnihil dicendum est: sed hoc ipsum aperiendum
Abbreviated transcription (Latin):
dum ÷:& canis ⁊ porcus. Cauendũ ÷ gͦ. ne qͥd aperiatꝰ
ei qͥ ñ capit meliꝰ enĩ querit qͦd clausum ÷: quã id qͦd
aꝑtũ ÷. aut infestat. aut negligit. Neq uͦ alia causa
repperit᷑. cur ea quȩ manifesta ⁊ magna sunt ñ acci¬
piant᷑ pͣter odiũ & contemptũ: quoꝵ ꝓpt̾ unum canes.
ꝓpt̾ alterũ porci nominati sunt. Quȩ tam̃ om̃ĩs immiui¬
ditia.rerum temporaliũ dilectione concipit᷑: id÷ de
tit: ñ debet sibi reus uideri si aliqͥd occultat. quod ille
cui occultat capere ñ potest. Hec ex eo arbitrandũ: licere
mentiri. Non eni : consequens ut cũ uerũ occultatur:
falsum dicat᷑. Agendũ gͦ pͥmo ÷ͥ. ut impedim̾ta detra¬
hant᷑ qͥb effuscat᷑ ut ñ capiat : qr utiq si ꝓpt̾ sordes non capit
ad erant uel resiftendo. uł contempnendo nͨ accepert᷑.
ñ putandꝰ ÷ scm̃ dedisse canib. aut margaritas misisse

Expanded text:
est, et canis et porcus. Cavendum est ergo ne quid aperiatur est, et canis et porcus. Cavendum est ergo ne quid aperiatur ei qui non capit: melius enim quaerit quod clausum est, quam id quod apertum est aut infestat aut negligit. Neque vero alia causa reperitur cur ea quae manifesta et magna sunt, non accipiant praeter odium et contemptum, quorum propter unum canes, propter alterum porci nominati sunt. Quae tamen omnis immunditia rerum temporalium dilectione concipitur, id est, tit, non debet sibi reus videri, si aliquid occultat, quod ille qui occultat, capere non potest. Nec ex eo arbitrandum est licere mentiri: non enim est consequens ut cum verum occultatur, falsum dicatur. Agendum ergo primum est ut impedimenta detrahantur, quibus efficitur ut non capiat; quia utique si propter sordes non capit,aderant, vel resistendo vel contemnendo non acceperunt; non putandus est sanctum dedisse canibus, aut margaritas misisse
Abbreviated transcription (Latin):
tandum ÷ qͥ acrit̾ atq inimicissime resistunt .et
quantũ in ipsis : si fieri possit conant᷑ ꝑimere ueri¬
tatem. Porci uͦ quauis ñita ut canes morsu appetant:
passim tam̃ calcando coinqͥnant. Ne gͦ miseritiꝰ mqͥt¬
margaritas urãs ante porcos. ne forte conculcent
eas pꝰedib suis: ⁊ conuersidisrumpant uos. Canes
gͦ ꝓ oppugnatorib ueritatis: porcos ꝓ contemptorib
positosñ in congruent̃ ex istimo. Qđ aut̃ ait con-¬
uersi disrumpant uos: ñ ait. ipsas margaritas
disrumpantͥ illaᷤ eni conculcando etiã cũ conu̾tunt
ut adhiie aliqͥd audiant. disrumpant : tam̃ seuma quo
iam missas margaritas conculcauert᷑: ñ enĩ facile inue¬
neritis qͥd ei gratũ e̾e̾ possit qͥ margaritas calcauerit.
id÷ cũ magno labore diuina uiuenta contempserit
Qui aũt tales docet. qͦmͦ ñ disrumpat᷑. indignando &
stomachando ñ uideo. Utrunq aut̃ animal imintun-

Expanded text:
tandum est, qui acriter atque inimicissime resistunt, et tandum est, qui acriter atque inimicissime resistunt, et quantum in ipsis est, si fieri possit, conantur perimere veritatem. Porci vero quamvis non ita ut canes morsu appetant, passim tamen calcando coinquinant: « Non ergo miseritis margaritas vestras ante porcos, ne forte conculcent eas pedibus suis, et cpro expugnatoribus veritatis, porcos pro contemptoribus positos non incongrue accipimus. Quod autem ait: Conversi disrumpant vos, non ait ipsas margaritas disrumpant. Illas enim disrumpunt etiam cum convertuntur ut adhuc aliquid audiant, disrumpunt tamen eum a quo jam missas margaritas conculcaverunt. Non enim facile inveneris quid gratum ei esse possit, qui margaritas calcaverit, id est, cum magno labore divina inventa contempserit. Qui autem tales docet quomodo non disrumpatur indignando et stomachando, non video. Utrumque autem animal immundum
Abbreviated transcription (Latin):
÷ qͥd sit scm̃: qͥd margaritȩ ⁊ qͥd canes: qͥd porci. Scm̃ :
quod uiolare atq corrumꝑe nefas ÷: cuiꝰ utiq sceleriᷤ
conatꝰ ⁊ uoluntas tenet᷑ rea. quãuis illud scm̃ natura
inuiolabile atq in corruptibile maneat. Margaritȩ
aut̃. quȩcunq sp̃ualia magna estimanda sunt : ⁊ qr
in abdito latent. tanquã de ꝓfundo eruunt᷑ ͥri alle¬
goriarum integum̃tis. quasi aꝑtis conchis inueni-
margarita dici potest᷑ s scm̃ ex eo qđ ñ deb& corrũ¬
pi: margarita ex eo qͦd ñ deb& contempni. Conatur
aũt qͥsq corrumꝑe quod ñ uult e̾e integrũ. con¬
tempnit uͦ qͦd uile ducit. quasi infra se ẽe ex istimanᷤ
⁊ idõ calcari dicit᷑. quicqͥd contempnit᷑. Quaꝓpt̃ canes
dnͣr. qm̃ insiliunt addilacerandũ: qͦd aut̃ dilacerant
integrũ e̾e̾ ñ sinut. Nolite in qͥt scm̃ dare canibus.
qr ⁊ sidilacerari ⁊ corrumpi ñ potest &. manet in.¬
tegrum atq inuiolabile:illi tam̃ qͥd uelint cogi¬

Expanded text:
 quid canes, quid porci. Sanctum est, quod violare atque corrumpere nefas est: cujus utique sceleris conatus et voluntas tenetur rea, quamvis illud sanctum natura inviolabile atque incorruptibile maneat. Margaritae autem, quaecumque spiritualia magni aestimanda sunt; et quia in abdito latent, tanquam de profundo cruuntur, et allegoriarum integumentis quasi apertis conchis inveniunum et margarita dici potest: sed sanctum ex eo quod non debet corrumpi, margarita ex eo quod non debet contemni. Conatur autem quisque corrumpere quod non vult esse integrum: contemnit vero quod vile ducit, et quasi infra se esse existimat; et ideo calcari dicitur quidquid contemnitur. Quapropter canes quoniam insiliunt ad dilacerandum, quod autem dilacerant integrum esse non sinunt; Nolite, inquit, sanctum dare canibus: quia etsi dilacerari et corrumpi non potest, et manet integrum atque inviolabile; illi tamen quid velint cogi