comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& dimissus ẽ eis sanguis fusus xp̃i:
Primo fuderunt. cũ seuirent: nunc
bibert̃. cũ crederent. In hoc cogno¬
scimus qm̃ in ipso sumus : si in ipso
ꝑfecti fuerimus: De ipsa ꝑfectione
diligendoꝵ inimicoꝵ dñs amͦmonenᷤ
ait. Estote ergo & uos ꝑfecti: sicut
& pater ur cęlestis ꝑfectus ẽ.
Qui ergo dicit se in ipso manere.
debet sicut ille ambulauit & ipse
ambulare: Quomͦ fr̃s: Quid nos
lemus in mare. Absit: Hoc ergo.
ut ambulemus in iustitiȩ u̾ia. In qua
uia. Iam cõmemoraui: fixus erat in
cruce: & in ipsa uia ambulabat Ipsa
est ina caritatis: pater ignosce illis qr
nesciunt quid faciunt. Si ergo siͤ di¬
diceris orare ꝓimmico tuo. ambulas.¬

Expanded text:
et dimissus est eis fusus sanguis Christi. et dimissus est eis fusus sanguis Christi. Primo fuderunt cum saevirent, nunc biberunt cum crederent. In hoc cognoscimus quia in ipso sumus, si in ipso perfecti fuerimus. De ipsa perfectione diligendorum inimicorum Dominus admonens ait: Estote ergo vos perfecti, sicut et Pater vester coelestis perfectus est . Qui ergo dicit se in ipso manere, debet sicut ipse ambulavit et ipse ambulare. Quomodo, fratres? Quid nos lemus in mari? Absit. Hoc ergo, ut ambulemus in via justitiae. In qua via? Jam commemoravi. Fixus in cruce erat, et in ipsa via ambulabat: ipsa est via charitatis, Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt. Sic ergo, si didiceris orare pro inimico tuo, ambulas
Abbreviated transcription (Latin):
diligere : & ad hoc diligere ut sint
fr̃s. Non enĩ dilectio nr̃a carnalis
ẽẽ debet. Optare alicui salutẽ tem¬
poralem bonũ ẽ. sed & si desit. anima
tuta sit: Optas alicui amico tuo
uitã : bene facis: Gaudes de morte
inimici tui: male facis. Sed forte &
Amico tuo uita illa quã optas in-¬
utilis ẽ: & inimico tuo mors de qua
gaudes utilis fuit. Incertũ ẽ: utrũ
alicui sit utilis uita ista. An utilis.
Uita uero quȩ  apud dm̃ : sine du¬
bio utilis ẽ. Sic dilige inimicos
tuos.: ut fr̃s optes: Sic dilige inimi¬
cos tuos: ut societate tua uocentur.
Sic enĩ dilexit ille : qui in cruce
pendens ait: Pater ignosce illis quia
nesciunt quid faciunt. Neq enim
dixit. pater uiuant isti longo tem¬
pore : me qͥdem occidant. sed ipsi
uiuant: Sed quid ait: Ignosce illis:
qm̃ nesciunt quid faciunt. Mortẽ
sempit̃nã ab eis expellebat. p̃ce mi-¬
sericordissima. & potentia p̃stantis¬
sima. Multi ex his crediderunt.

Expanded text:
diligere, et ad hoc diligere, ut sint diligere, et ad hoc diligere, ut sint fratres. Non enim dilectio nostra carnalis esse debet. Optare alicui salutem temporalem, bonum est; sed et si desit, anima tuta sit. Optas alicui amico tuo vitam? bene facis. Gaudes de morte inimici tui? male facis. Sed forte et amico tuo vita illa quam optas inutilis est, et inimico tuo mors de qua gaudes utilis fuit. Incertum est utrum alicui sit utilis vita ista, an inutilis; vita vero quae est apud Deum, sine dubio utilis est. Sic dilige inimicos tuos, ut fratres optes; sic dilige inimicos tuos, ut in societatem tuam vocentur. Sic enim dilexit ille qui in cruce pendens ait: Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt . Neque enim dixit, Pater, vivant isti multo tempore; me quidem occidunt, sed ipsi vivant. Sed quid ait? Ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt. Mortem sempiternam ab eis expellebat, prece misericordissima, et potentia praestantissima. Multi ex eis crediderunt,
Abbreviated transcription (Latin):
di Ecce habes ȩccłam ꝓ totũ mun-¬
dum: noli sequi falsoᷤ iustificatores.
& ueros p̃cisores. In illo monte esto.
qui impleuit orbem terrarũ: quia
xp̃c ꝓpitiatio est peccatoꝵ nr̃oꝵ.¬
ñ solũ nr̃oꝵ. sed & totius mundi: quẽ
suo sanguine cõparauit.
t in hoc inquit cognoscimus eũ:
si mandata eius seruauerimus. Quȩ
mancdata: Qui dicit quia cognouit
eũ. & mancdata eius ñ seruat. men¬
dax est: & in eo ueritas ñ est. Sed
ad huc queris quȩ mandata:
Qui autẽ inquit seruauerit
mandatũ eius: uere in hoc ꝑfecta
ideamus. ne ipsum
mandatũ dilectio uocetur: Quereba¬
mus enim quȩ mandata: & ait: Qui
autem seruauerit uerbũ eius: uere
in hoc ꝑfecta est dilectio di Atten¬
dite ȩuangeliũ: si ñ hoc ẽ mandatũ.
Mandatũ inquit nouũ do uohis.
ut uos inuicẽ diligatis:
In hoc cognoscimus. quia in ipso
sumus: si in ipso ꝑfecti fuerimus
Perfectos in dilectione uocat Quȩ
ẽ ꝑfectio dilectionis: Q̾ inmicos

Expanded text:
di. Ecce habes Ecclesiam per totum mundum; noli sequi falsos justificatores, et veros praecisores. In illo monte esto qui implevit orbem terrarum : quia Christus propitiatio est peccatornostrorum, sed et totius mundi, quem suo sanguine comparavit. 9. Et in hoc, inquit, cognoscimus eum, si mandata ejus servaverimus. Quae mandata? Qui dicit quia cognovit eum, et mandata ejus non servat; mendax est, et in hoc veritas non est. Sed adhuc quaeris, Quae mandata? Qui autem, inquit, servaverit verbum ejus, vere in hoc perfecta ideamus ne ipsum mandatum dilectio vocetur. Quaerebamus enim, quae mandata, et ait, Qui autem servaverit verbum ejus, vere in hoc perfecta est dilectio Dei. Attende Evangelium, si non est hoc mandatum: Mandatum, inquit, novum do vobis, ut vos invicem diligatis . In hoc cognoscimus quia in ipso sumus, si in ipso perfecti fuerimus. Perfectos in dilectione vocat: quae est perfectio dilectionis? Et inimicos
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ fecit: ad orat qui eũ fecit. Mu-¬
tatus est : dõ gr̃as: Om̃s gratulant᷑
xp̃iani: Quare : Quia iam adora-
Ad huc de isto iohannes
sollicitus est: multis gra¬
culantib ad huc suspensus ẽ:
fratres : mat̾nã sollicitudinẽ libent̃
amplectamur. Non sine causa ma¬
ter sollicita est de nobis: cũ alii
gaudent. Matrem dico. caritatem:
Ipsa enim habitabat in corde io¬
hannis : cum ista diceret. Quare
nisi quia aliquid nisi quia: timet¬
aliquid in nobis: Q̾ cum iam nob̾
homines gratulantur. quid est qđ
timet Qui dicit se ẽẽ in lumi

Expanded text:
quae fecit, adorat qui eum fecit. Muquae fecit, adorat qui eum fecit. Mutatus est; Deo gratias, omnes gratulantur Christiani. Quare? Quia jam adoratoAdhuc de isto Joannes sollicitus est, multis gratulantibus adhuc suspectus est. Fratres, maternam sollicitudinem libenter amplectamur. Non sine causa mater sollicita est de nobis, cum alii gaudent: matrem dico charitatem; ipsa enim habitabat in corde Joannis, cum ista diceret. Quare, nisi quia aliquid timet in nobis, et cum jam nobis homines gratulantur? Quid est quod timet? Qui
Abbreviated transcription (Latin):
Qui dicit. se eẽ in lumine. & frẽm
suũ odit: intenebris est usq adhuc:
ia fr̃s mei: quã diu dicemus uob̾.
diligite inimicos ur̃os: Uidete qđ
peius est: ne adhuo fr̃s oderitis Si
fr̃s solũ amaretis : ñ dum
ẽẽtis ꝑfecti: Si autẽ fr̃s
oditis. quid estise Ubi estĩ e
Respiciat unus quisq cor suum:
Non teneat odiũ contra frẽm suũ¬
ꝓ aliquo uerbo duro: ne ꝓtentio¬
ne terrena fiat t̾ra: Quisquis enĩ¬
odit fr̃ẽm suum : ñ dicat. quia in lu¬
mine ambulat: Quid dixie Non
dicat. quia in lumine ambulat: Qui
dicit se ẽẽ in lumine. & odit frẽm
suũ. intenebris est usq ad huc Nes¬
cio quis ex pagano factus ẽ xꝑianus.
Intendite: Ecce tenebre erant.
quando paganus erat: Modo iam
xp̃ianus factus est: No gr̃as Om̃s
gratulamur. Recitatur apłs gratu¬
lans: Fiuistis enim aliquando tene¬
bre: nc̃ autẽ lux in dño. Ad orabat
idola. Ad orat dñm: Ad orabat

Expanded text:
Qui dicit se esse in lumine, et fratrem Qui dicit se esse in lumine, et fratrem suum odit, in tenebris est usque adhuc. Eia, fratres mei, quamdiu dicemus vobis, Diligite inimicos ? Videte, quod pejus est, ne adhuc fratres oderitis. Si fratres solum amaretis, nondum essetis perfecti: si autem fratres oditis, quid estis? ubi estis? Respiciat unusquisque cor suum: non teneat odium contra fratrem pro aliquo verbo duro; pro contentione terrae, ne fiat terra. Quisquis eniodit fratrem suum, non dicat quia in lumine ambulat. Quid dixi? non dicat quia in Christo ambulat. Qui dicit se esse in luce, et odit fratrem suum, in tenebris est usque adhuc. Nescio quis enim ex pagano factus est christianus; intendite: ecce in tenebris erat, quando paganus erat; modo jam christianus factus est; Deo gratias, omnes gratulantur: recitatur Apostolus gratulans. Fuistis enim aliquando tenebrae; nunc autem lux in Domino. Adorabat idola, adorat Deum; adorabat
Abbreviated transcription (Latin):
tum nouum scribo uobis: sed man¬
datũ uetus. qđ habuistis ab initio:
Qđ mandatũ uetus dixit: Quod
habebatis inquit ab initio: Ideo ergo
uetus: quia iam illud  audistis. Alio¬
quin: contrarius erit dño. ubi ait:
Mandatũ nouũ do uobis: ut uos in¬
uicem diligatis Sed mandatũ uetus:
ueterem ꝑtinet. Sed quare quod
habebatis abinitio:
Mancdatũ uetus est: qd uerbũ au¬
distis deo ergo uetus: quia iam
dicens: Iterũ mandatũ nouũ scri¬
bo uobis: N on alterũ: sed idem ip¬
nouum: Quare :
Qđ est uerum & in ipso & in uo-¬
bis. Nam quare uetus audistis: Quia
iam illud noueratis. Quare aut̃ nouũ:
Quia tenebrȩ transiert̃. & lux uera
iam lucet: Ecce unde nouũ: quia
tenebrȩ ad ueterem hominẽ. Lux uero
ad nouũ hominẽ ꝑtinet: Quid dicit
apłs paulus: Exuite uos ueterem
hominẽ: & induite nouum: Ꝙ̾ iterũ
quid dicite fuistis aliquando tene-¬
brȩ : nunc autẽ lux in dño
Qui dicit ẽẽ se inlumine:
Modo manifestat. totũ qđ dixit:

Expanded text:
tum novum scribo vobis, sed mandatum vetus quod habebatis ab initio. Quod mandatum vetus dixit? Quod habebatis, inquit, ab initio. Ideo ergo vetus, quia jam illud audistis: alioquin contrarius erit Domino, ubi ait, Mandatum novum do vobis, ut vos invicem diligatis. Sed mandatum vetus hominem pertinet. Sed quare? Quod habebatis ab initio. Mandatum vetus, est verbum quod audistis. Ideo ergo vetus, quia jam dicens, Iterum mandatum novum scribo vobis. Non alterum, sed idem ipnovum. Quare? Quod est verum in ipso et in vobis. Jam quare vetus, audistis; quia jam illud noveratis. Quare autem novum? Quia tenebrae transierunt, et lux vera jam lucet. Ecce unde novum: quia tenebrae ad veterem hominem, lux vero ad novum pertinet. Quid dicit apostolus Paulus? Exuite vos veterem hominem, et induite novum . Et iterum quid dicit? Fuistis aliquando tenebrae; nunc autem lux in Domino . 11. Qui dicit se esse in lumine; modo manifestat totum quod dixit:
Abbreviated transcription (Latin):
nos ipsos seducimus. Meminis se enĩ¬
rursus in consequentib audis. Qui
natus ẽ ex cł̃o. ñ peccat. Qui facit
peccatũ: ñ uidit eũ. neq cognouit
eũ O m̃is qui facit peccatũ : de dia¬
bolo est. Ex cdo ñ ẽ peccatũ. Iterũ
terret nos. Quomͦ nos ex do nati
An dicturi sumus: quia de dõ nati
ñ sumuse &̾ quid faciunt ista sacra¬
menta in infantib: Quid dixit ioħes.
Qui natus est ex d̃o. ñ peccat. Ipse io¬
hannes iterũ dicit. Si dixerimus quia
peccatũ ñ habemus: nos ipsos seducimꝰ.
& ueritas in nobis ñ est. Magna
quęstio est & angusta: &̃ ad hanc
soluendam intentam fecerim cari-¬
tatem ur̃ãm. In nomine dñi: cras
quoᷤ inde dederit disseremus:
natus est ex d̃o. ñ peccat: usq ad

Expanded text:
nos ipsos seducimus, et verinos ipsos seducimus, et verirursus in consequentibus audis, Qui natus est ex Deo, non peccat: Qui facit peccatum, non vidit eum, neque cognovit eum: Omnis qui facit peccatum, de diabolo est. Ex Deo non est peccatum. Iterum terret nos. Quomodo nati An dicturi sumus, quia de Deo nati non sumus? Et quid faciunt ista Sacramenta in infantibus? Quid dixit Joannes? Qui natus est ex Deo, non peccat. Ipse Joannes iterum dixit, Si dixerimus quia peccatum non habemus, nosmetipsos seducimus, et veritas in nobis non est. Magna quaestio est et angusta; et ad hanc solvendam intentam fecerim Charitatem vestram. In nomine Domini eras quod inde dederit, disseremus. natus est ex Deo, non facit
Abbreviated transcription (Latin):
genuit. qualis erat: Cũ ips a con¬
cupiscentia nati sumus : & anteꝙ
natione nascimur. Nam si cum
illo peccato nascimur. quid est
qd cũ infantib ad baptismũ cur-¬
ritur. ut soluatur: Ergo duas
ipsoꝵ homo alter ipsoꝵ homo ds:
Per hominẽ peccatores sumus: ꝑ
hominẽ dm̃ iustificamur. Nati¬
uitas illa deiecit ad mortẽ : na
tiuitas ista erexit ad uitã. Nati¬
uitas illa trahit secũ peccata: na¬
tiuitas ista liberat a peccato. Ideo
enĩ uenit xp̃c homo : ut solueret
peccata hominũ. In hoc manifes¬
tatus est filius dĩ : ut soluat oꝑa
diaboli. Cetera cõmendo caritati
ur̃e : ne uos grauem Ipsa enim
quęstio est in qua soluenda diu¬
laborauimus : quia peccatores nos
dicimus Si eniꝰ quis dixerit se eẽ
sine peccato: mendax est. Et in
ipsius iohannis epła in uenimus:
Si dixerimus quia peccatũ ñ ha¬
bemus : nos ipsos seducimus: Memi.¬
nisse enĩ debetis prioꝵ. Si dixe¬
rimus quia peccatũ ñ habemus.

Expanded text:
genuit qualis erat. Cum ipsa congenuit qualis erat. Cum ipsa concupiscentia nati sumus; et antequmnatione nascimur. Nam si cum nullo peccato nascimur, quid est quod cum infantibus ad Baptismum curritur, ut solvantur? Ego duas ipsorum homo homo, alter ipsorum homo Deus. Per hominem hominem, peccatores sumus: per hominem Deum, justificamur. Nativitas illa dejecit ad mortem; ista nativitas erexit ad vitam: nativitas illa trahit secum peccatum; nativitas ista liberat a peccato. Ideo enim venit Christus homo, ut solveret peccata hominum. In hoc manifestatus est Filius Dei, ut solvat opera diaboli. 12. Caetera commendo Charitati vestrae, ne vos gravem. Ipsa enim quaestio est, in qua solvenda laboramus, quia peccatores nos dicimus: si enim quis dixerit se esse sine peccato, mendax est. Et in ipsius Epistola Joannis invenimus, Si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos seducimus. Meminisse enim debetis priorum: Si dixerimus quia peccatum non habemus,
Abbreviated transcription (Latin):
bolo est : nostis quid dicat. imi¬
tando diabolũ. Nã neminẽ fecit
diabolus. neminẽ genuit. neminẽ
creauit : sed qui cũq fuerit imi¬
tatus diabolũ. quasi de illo na¬
tus sit. filius di aboli. imitando
ñ ꝓprie nascendo: quomͦ esfi.¬
lius abrahe. Nũ quid abrahã
te genuit: Quomͦ iudex ñ filii
abrahȩ  Non imitantes fide abrahȩ
facti sunt filiͥ diaboli. De genere abra¬
ham nati sunt : & fidẽ abrahȩ ñ st̃
imitati. Si ergo qui inde nati sunt.
ex heredati sunt. quia ñ sunt imi-¬
tati : tu qui de illo natus es. effi-¬
ceris filius. & sic eris filius imitan¬
do. Q̾ si diabolum fueris imitatus.
aduersus dm̃: eris filius diaboli
imitando. ñ quia creauit te. aut
genuit te. In hoc manifestatus ẽ
filius dĩ. Eia fr̃s mei. om̃s peccato¬
res ex diabolo nati sunt : in quan-¬
tũ peccatores Adam a do factus
est: sed quando consensit diabolo.
ex diabolo natus ẽ : & tales om̃s

Expanded text:
bolo est, nostis quid dicat: imibolo est, nostis quid dicat: imitando diabolum. Nam neminem fecit diabolus, neminem genuit, neminem creavit: sed quicumque fuerit imitatus diabolum, quasi de illo natus, fit filius diaboli imitando, non proprie nascendo. Quomodo es filius Abrahae? numquid Abraham te genuit? Quomodo Judae, filii Abrahae non imitantes fidem Abrahae, facti sunt filii diaboli: de carne Abraham nati sunt, et fidem Abrahae non sunt imitati. Si ergo qui inde nati sunt, exhaeredati sunt, quia non sunt imitati; tu qui non de illo natus es, efficeris filius, et sic eris filius imitando. Et si diabolum fueris imitatus, adversus Deum, eris filius diaboli, imitando; non quia creavit te, aut genuit te. 11. In hoc manifestatus est Filius Dei. Eia, fratres, omnes peccatores ex diabolo nati sunt, in quantum peccatores. Adam a Deo factus est: sed quando consensit diabolo, ex diabolo natus est; et tales omnes
Abbreviated transcription (Latin):
& imaginem eius de speculo. Fa-¬
cies inimagine: facies in corpo-¬
re. Imago in imitatione : corpꝰ
in ueritate Q̾ quid dicimus:
Nam sicut hic oculi: ita & ibi:
Sicut hic aures : ita & ibi au-¬
res sunt. Dispar est res: sed
sicut ad similitudinẽ dicitur:
Habemus ergo & nos imaginẽ
di. sed ñ illã quã habet filius dĩ equa-¬
lis patri. Tam̃ & nos ꝓ modo nr̃o. si
ñ sicut ille eẽmus : ex nulla parte si-¬
miles dicerem̃. Ergo castificat nos:
sicut & ipse castus ẽ Sed ille ca-¬
stus ȩternitate: nos casti fide. Iu-¬
stisumus: sicut & ille iustus ẽ. Sed
ille ipsa in cõmutabili ꝑpetuitate.
nos iusti. credendo in eũ quẽ ñ
uidemus. ut aliquando uideamus.
Ꝙ̾ cũ ꝑfecta fuerit iustitia nr̃a.
cũ facti equales angłis fuerimus:
nec tunc illi equabimur. Quanto
ergo mͦ ab illo longe est: quando
nec tunc par erit. Qut facit
peccatũ. de diabolo ẽ: quia ab
initio diaboluf peccat. De dia-¬

Expanded text:
et imaginem de speculo: faet imaginem de speculo: facies in imagine, facies in corpore; imago in imitatione, corpus in veritate. Et quid dicimus? Nam sicut hic oculi, ita et ibi: sicut hic aures, ita et ibi aures sunt. Dispar est res; sed, sicut, ad similitudinem dicitur. Habemus ergo et nos imaginem Dei; sed non illam quam habet Filius aequalis Patri; tamen et nos pro modulo nostro si non sicut ille essemus, ex nulla parte similes diceremur. Ergo castificat nos sicut et ipse castus est; sed ille castus aeternitate, nos casti fide: justi sumus sicut et ipse justus est; sed ipse in ipsa incommutabili perpetuitate, nos justi credendo in quem non videmus, ut aliquando videamus. Et cum perfecta fuerit justitia nostra, cum facti aequales Angelis fuerimus; nec tunc illi aequabitur. Quanto ergo modo ab illo longe est, quando nec tunc par erit? 10. Qui facit peccatum, de diabolo est; quia ab initio diabolus peccat. De dia
Abbreviated transcription (Latin):
Si autẽ credit : quantũ ad fidem
eius ꝑtinet. ñ peccat. Filioli :
nemo uos seducat. Qui facit ui¬
stitiã. iustuf ẽ : sicut & ille iustus
est. Nũquid quando audimus.
quia iusti sumus sicut ds̃. ęqua-¬
les nos debemus putare dõ: Bebe-¬
tis nosse. quid ẽ. sicut Iam dudũ
enim dixit: castificat se. sicut &¬
ille castus ẽ Iam ergo par &
ȩqualis est castitas nr̃a. castitati
hoc dicat : Sed sicut ñ semꝑ ad
ȩqualitatem dici solet : quomͦ
uerbi gr̃a uisa basilica ista am-¬
norem. sed tam̃ ꝓ portione ad m̃-¬
suras eius. ut uerbi gr̃a. si lata
est ista simplũ. & longa duplũ.
faciat & ille latã simplũ. & lon¬
gam duplũ: uidet᷑ sic fecisse.
sicut est ista: Sed ista habet uer¬
bi gr̃a centũ cubitos: illa trigin¬
ta. Q̾ sic ẽ: & impar est. Uide¬
tis. quia ñ semꝑ. sicit. ad parili-¬
tatem & ęqualitatem referture
Uerbi gr̃a: Uidete. quantum¬
inter sit inter faoiem hominis.:

Expanded text:
si autem credit, quantum ad fidem si autem credit, quantum ad fidem ejus pertinet, non peccat. 9. Filioli, nemo vos seducat. Qui facit justitiam, justus est, sicut et ille justus est. Numquid quando audivimus quia justi sumus, sicut et ille, aequales nos debemus putare Deo? Debetis nosse quid est, sicut: jamdudum enim dixit, Castificat semetipsum, sicut ipse castus est. Jam ergo par et aequalis est castitas nostra castitati hoc dicat? Sed, sicut, non semper ad aequalitatem dici solet. Quomodo, verbi gratia, visa basilica ista amnorem, sed tamen proportione ad mensuras ejus, ut verbi gratia, si lata est ista simplum, et longa duplum; faciat et ille latam simplum, et longam duplum: videtur sic fecisse sicut est ista. Sed ista habet, verbi gratia, centum cubitos, illa triginta: et sic est, et impar est. Videtis quia non semper, sicut, ad parilitatem et aequalitatem refertur. Verbi gratia, videte quantum sit inter faciem hominis,
Abbreviated transcription (Latin):
auferre peccatũ. Nam si eẽt in illo
peccatũ : auferendũ illi ẽẽt. ñ ipse
auferret. Om̃is qui in ipso ma-¬
net: ñ peecat: In quantũ in ipso
manet : in tantũ ñ peccat.
Om̃is qui peccat. ñ uidit eũ:
neq cognouit. eũ Nagna ista
questio : om̃is qui peccat. ñ uidit
eũ. neq cognouit eũ. Non est
mirũ. Non eũ uidimus : sed ui
suri sumus Credimus in eũ. quẽ
ñ cognouimus. An forte ex fide
cognouimus. & specie ñdum cogno¬
uimus: Sed in fide. & uidimus ot
cognouinius. Si enĩ ñdum uidet fi.¬
des. quare dicimur illuminati:
Est illuminatio ꝑ fidem: est & il¬
luminatio ꝑ spẽm. Modo cũ pere.¬
grinamur. ꝑ fidem ambulamus : ñ
dum ꝑ sp̃em. Ergo & iustitia nr̃a
linquamus eam iustitiã quȩ est
ex fide : qm̃ iustus ex fide uiuit.
sicut ait apłs. Omĩs qui manet
in ipso: ñ peccat: Nam om̃is qui
peccat. ñ uidit eũ : neq cognouit
eũ. Non credit iste qui peccat.

Expanded text:
auferre peccatum. Nam si esset et in illo auferre peccatum. Nam si esset et in illo peccatum, auferendum esset illi, non ipse auferret. Omnis qui in ipso manet, non peccat. In quantum in ipso manet, in tantum non peccat. Omnis qui peccat, non vidit eum, neque cognovit eum. Magna ista quaestio: Omnis qui peccat, non vidit eum, neque cognovit eum. Non est mirum. Non eum vidimus, sed vituri sumus: credimus in eum quem non cognovimus. An forte ex fide cognovimus, et specie nondum cognovimus? Sed in fide et vidimus et cognovimus. Si enim nondum videt fides, quare dicimur illuminati? Est illuminatio per fidem, est illuminatio per speciem. Modo cum peregrinamur, per fidem ambulamus, non per speciem . Ergo et justitia nlinquamus eam justitiam quae est ex fide, quoniam justus ex fide vivit , sicut ait Apostolus. Omnis qui manet in ipso, non peccat. Nam omnis qui peccat, non vidit eum, neque cognovit eum. Non credit iste qui peccat:
Abbreviated transcription (Latin):
Et om̃is qui habet spem hanc in
ipso: castificat semet ipsũ. sicut &
ipse castus ẽ. U idete quẽ admodũ
ñ abstulit liberũ arbitriũ: ut dice¬
ret. castificat semet ipsum. Quis
nolentem ñ castificat: Ergo qd
adiungis uoluntatẽ tuã dõ: casti.¬
ficas temet ipsũ. Castificas te.
ñ dete: sed de illo. qui uenit ut
in habitet inte: Tam̃ quia agis
ibi aliquid uoluntate: ideo &
tibi aliquid tributũ ẽ. Ideo
autẽ tibi tributũ est: ut dicas
iutor m̃s esto: ne derelinquas me
Si dicis. adiutor m̃s esto: agis aliquid
Nam si nichil agis: quomͦ ille ad-¬
inuat: Oñis qui facit peccatum:
&̃ iniquitatem facit. Nemo dicat
aliud ẽ peccatũ : aliud inquitas:
Nemo dicat. ego peccator homo sũ :
sed mniquus ñ sum: Om̃is enim
qui facit peccatũ : & iniquitatem
facit: Peccatũ: iniquitas ẽ Quid
ergo facimus de peccatis nr̃is. &
auferat : & peccatũ in ipso ñ est:
In quo ñ est peccatũ : ipse uenit

Expanded text:
Et omnis qui habet spem hanc in Et omnis qui habet spem hanc in ipso, castificat semetipsum, sicut et ipse castus est. Videte quemadmodum non abstulit liberum arbitrium, ut diceret, castificat semetipsum. Quis nolentem non castificat. Ergo quod adjungis voluntatem tuam Deo, castificas teipsum. Castificas te, non de te, sed de illo qui venit ut inhabitet te. Tamen quia agis ibi aliquid voluntate, ideo et tibi aliquid tributum est. Ideo autem tibi tributum est, ut dicas jutor meus esto, ne derelinquas me . Si dicis, Adjutor meus esto, aliquid agis: nam si nihil agis, quomodo ille adjuvat? 8. Omnis qui facit peccatum, et iniquitatem facit. Nemo dicat, Aliud est peccatum, aliud iniquitas: nemo dicat, Ego peccator homo sum, sed iniquus non sum. Omnis enim qui facit peccatum, et iniquitatem facit. Peccatum est iniquitas. Quid ergo facimus de peccatis nostris eauferat; et peccatum in ipso non est. In quo non est peccatum, ipse venit
Abbreviated transcription (Latin):
melle te uult implere ds Si aceto
plenus es: ubi mel pones: funden¬
dum est qđ portabat uas: mundan¬
dum est ipsũ uas. mutandũ est & si
csi labore. cũ tritura. ut fiat aptũ
cuidã rei. Mel dicamus. aurũ dica-¬
mus. inũ dicamus: quia dicimus
qđ dici ñ potest quic quid uolumꝰ
dicere. P̾s uocatur. Ꝙ̃ qđ dicimus
as. quid diximuse Duȩ iste sillabe.
sunt totũ qđ expectamus: Quicqͥd
ergo dicere uolumus: infra est. Ex¬
tendamus nos in eũ: ut cũ uenerit.
impleat. Similes ei erimus: qm̃ ui-
debimus eũ sicuti est. E om̃is qui
habet spem hanc in ipso Uidetis
quia in spe nos posuit : Uidete quẽ¬
admodũ congruit apłs paulus coapło
suo: Spe salui facti sumus. Spes autẽ
det quis quid sperat: Si enĩ qđ uͥide¬
mus sꝑamus: ꝑ patientiã expectamus.
Ipsa patientia exercet desideriũ. Ma¬
ne cu: nam manet ille: Q ꝑseuera
in ambulando. ut ꝑuenias: quia quo
tendis ñ migrabit: U idete:

Expanded text:
melle te vult implere Deus: si aceto melle te vult implere Deus: si aceto plenus es, ubi mel pones? Fundendum est quod portabat vas: mundandum est ipsum vas; mundandum est, etsi cum labore, cum tritura, ut fiat aptum cuidam rei. Maledicamus, aurum dicamus, vinum dicamus; quidquid dicimus quod dici non potest, quidquid volumus dicere, Deus vocatur. Et quod dicimus Deus, quid diximus? Duae istae syllabae sunt totum quod exspectamus? Quidquid ergo dicere valuimus, infra est: extendamus nos in eum, ut cum venerit, impleat. Similes enim ei erimus; quoniam videbimus eum sicuti est. 7. Et omnis qui habet spem hanc in ipso. Videtis quia in spe nos posuit. Videtis quemadmodum congruit apostolus Paulus coapostolo suo, Spe salvi facti sumus. Spes autem det quis, quid sperat? Si enim quod non videmus speramus, per patientiam exspectamus . Ipsa patientia exercet desiderium. Mane tu, nam manet ille: et persevera in ambulando, ut pervenias; quia quo tendis, non migrabit. Videte:
Abbreviated transcription (Latin):
sic ds differendo extendit deside¬
riũ tuũ. desiderando extendit ani¬
mũ: extendendo facit capaciorem:
Desideremus ergo fr̃s: quia implen-¬
di sumus. Uidete paulũ extenden¬
tem sinũ: ut possit capere qđ uen¬
turũ ẽ: Ait enim: Non quia iam
acceꝑim : aut iam ꝑfectus sim. fr̃s.
ego me ñ arbitror app̃hendisse:
Quid ergo agis in hac uita. si
ñ app̃hendisti: Unũ autẽ. que
retro oblitus. in ea quȩ ante sunt
extentus. scđm intentionẽ. sequor
ad palmã suꝑne uocationis. Exten¬
tum se dixit: & scđm intentionẽ
sequi se chxit. Minorem se sentiebat
ad capiendũ qđ oculus ñ uidit: nec
auris audiuit. nec in cor hominis
ascendit. Nȩc ẽ uita nr̃a: ut deside¬
rando exerceamur. Tantũ autẽ nos
exercet sc̃m desideriũ: quantũ desi-¬
deria nr̃a amputauerimus ab amore
scłi: Iam diximus. aliquando exina¬
niendũ qđ implendũ ẽ: Bono im¬
plendus es. funde malu̾: Puta. quia

Expanded text:
sic Deus differendo rem, extendit desidesic Deus differendo rem, extendit desiderium; desiderando, extendit animum; extendendo, facit capacem. Desideremus ergo, fratres, quia implendi sumus. Videte Paulum extendentem sinum, ut possit capere quod venturum est. Ait enim: Non quia jam acceperim, aut jam perfectus sim: fratres, ego me non arbitror apprehendisse. Quid ergo agis in hac vita, si nondum apprehendisti? Unum autem, quae retro oblitus, in ea quae ante sunt extentus, secundum intentionem sequor ad palmam supernae vocationis . Extentum se dixit, et secundum intentionem sequi se dixit. Minorem se sentiebat ad capiendum quod oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit. Haec est vita nostra, ut desiderando exerceamur. Tantum autem nos exercet sanctum desiderium, quantum desideria nostra amputaverimus ab amore saeculi. Jam diximus aliquando, Exinani quod implendum est. Bono implendus es, funde malum. Puta quia
Abbreviated transcription (Latin):
chritudinẽ solis & liȩ. pulchritudi¬
nẽ stellarũ. pulcritudinẽ angłoꝵ
om̃ia superantẽ: quia & ex ipsa pul¬
chra sunt om̃ia. Quid ergo nos
erimus. quando hoc uidebimꝰ: Quid
nobis ꝓmissũ ẽ: Similes ei erimus:
qm̃ indebimus eũ sicuti ẽ: Quomͦ
potuit. lingua sonuit: cȩtera corde
cogitentur. Quid enĩ uel ipse iohes
dixit ad cõparationẽ rei quȩ ẽ: uel
quid a nobis dici potest. hominib
longe imparib meritis ipsuis : Re¬
intus docet qđ loqui ñ possumus:
& quia modo uidere ñ potestis. offi¬
cium ur̃m in desiderio sit. Tota uita
xꝑiani boni. scm̃ desideriũ est. Qꝙ
autẽ desideras. ñdum uides: sed de.¬
siderando capax efficeris. ut cum
uenerit qđ uideas. implearis. Sicuti
enim si uelis implere aliquẽ sinum.
& nosti quia magnũ est qđ dabitur.
extendis sinũ uel sacci. uel utris.
uel alicuius rei. nosti quantũ mis¬
surus es. & uides quia angustus est
sinus. & extendendo facis capaciorẽ:

Expanded text:
chritudinem solis et lunae, pulchritudinem stellarum, pulchritudinem Angelorum, omnia superantem; quia ex ipsa pulchra sunt omnia. 6. Quid ergo nos erimus, quando hoc videbimus? Quid nobis promissum est? Similes ei erimus; quoniam videbimus eum sicuti est. Quomodo potuit, lingua sonuit; caetera corde cogitentur. Quid enim vel ipse Joannes dixit ad comparationem ejus qui est, vel quid a nobis potest dici hominibus longe imparibus meritis ipsius? Reintus docet quod loqui non possumus, et quia modo videre non potestis, officium vestrum in desiderio sit. Tota vita christiani boni, sanctum desiderium est. Quod autem desideras, nondum vides; sed desiderando capax efficeris, ut cum venerit quod videas, implearis. Sicuti enim si velis implere aliquem sinum, et nosti quam magnum est quod dabitur, extendis sinum vel sacci vel utris vel alicujus rei: nosti quantum missurus es, et vides quia angustus est sinus; exten
Abbreviated transcription (Latin):
depti estis. Quid adme ꝑtinet : forte¬
dicis: Ego daturus sũ pecuniã meã.
ne ille molestiam patiaturꝰ Si tibi
hoc responderit cor tuũ: dilectio
patris ñ inte manet. Si dilectio pa¬
tris ñ uite manet: ñ es exd̃o natus.¬
habes: & facta ñ habes. Si autem
nom̃ secutum fuerit opus: dicat te
quisq paganum. tu factis ostende
cent. quid tibi ꝓdest nomen. ubi res
ñ inuenitur: Qui autem habuerit
facultates mundi. & uiderit frẽm
suum egentem. & clauserit uisce¬
ra sua ab eo. quomͦ dilectio dĩ¬

Expanded text:
redempti estis: vide redempti estis: vide dicis? Ego daturus sum pecuniam meam, ne ille molestiam patiatur? Si hoc tibi responderit cor tuum, dilectio Patris non in te manet. Si dilectio Patris non in te manet, non es natushabes, et facta non habes Si autem nomen secutum fuerit opus, dicat te quisquam paganum, tu factis ostende cent, quid tibi prodest nomen, ubi res non invenitur? « Qui autem habuerit facultates mundi, et viderit fratrem suum egentem, et clauserit viscera sua ab eo; quomod
Abbreviated transcription (Latin):
unde noui: Quo enĩ ꝑfioiatur au¬
diuimus: unde incipiat audiamus
Sequitur & dicit. Qui habuerit
facultates mundi. & uiderit frẽm
suũ esurientem. & clauserit uiscera
sua ab eo. quomͦ poterit dilectio
di manere in eo: Ecce unde
incipit caritas. Si ñdum es idoneuꝰ
mori ꝓfr̃e: iam idoneus esto dare
de tuis facultatib fr̃i. iam ꝑcutiat
uiscera tua caritas: ut ñ de iactan¬
tia facias. sed de intimo ad ipe
miscdiȩ : ut consideres illum in
ȩgestate positum. Si enim suꝑflua
ñ potes dare fr̃i tuo. animã tuã
potes ponere ꝓfr̃e tuo: Iacet pe¬
cunia in sinu tuo: quã tibi fures
possunt auferre. Q si illam ñ
auferant fures: moriendo illam
deseres etiam si te illa uiuentem
ñ deserat. Quid inde facturus es:
Esurit fr̃ tuus in necessitate positus ẽ.
fortassis suspenditur a creditore. an-¬
gustiatur Ipse ñ habet: habes tu
frãt est: simul empti estis. unum est
p̃cium ur̃m: ambo. xp̃i sanguine re

Expanded text:
unde novi? Quo enim perficiatur auunde novi? Quo enim perficiatur audivimus; unde incipiat audiamus. Sequitur, et dicit: Qui autem habuerit facultates mundi, et viderit fratrem suum esurientem, et clauserit viscera sua ab eo: quomodo poterit dilectio Dei manere in eo? Ecce unde incipit charitas. Si nondum es idoneus mori pro fratre, jam idoneus esto dare de tuis facultatibus fratri Jam percutiat viscera tua charitas, ut non de jactantia facias, sed de intimo adipe misericordiae; ut consideres illum in egestate positum. Si enim superflua non potes dare fratri tuo, animam tuam potes ponere pro fratre? Jacet pecunia in sinu tuo, quam tibi fures possunt auferre; et si illam non auferent fures, moriendo illam deseres, etiam si te illa viventem non deserat: quid inde facturus es? Esurit frater tuus, in necessitate positus est: fortassis suspenditur, a creditore angustatur; non habet ipse, habes tu: frater tuus est, simul empti estis, unum est pretium vestrum, ambo sanguine Christi
Abbreviated transcription (Latin):
petre amas me. pasce oues meas:
Nam ut noueritis. quia sic ab eo
suam pro ouibus poneret: hoc illi
continuo dixit. Cum iuuenis es¬
ses precingebas te. & ibas quo uo¬
lebas : cum autem fueris senior.
alius te prȩcinget. & ducet quo
tu ñ uis Noc autem dixit. ait
euangelista : significans qua mor¬
te clarificaturus erat dm̃ ut cui
dixerat pasce oues meas: doceret
eum ponere animã suam pro fra¬
tribus ouibus suis: Unde incipit
caritas fr̃se Modum adtendite:¬
fr̃s quõ perficiatur. Audistis ipsũ
finem & modum ipsum : & dñs
in euangelio commendat. Maio.¬
rem caritatem nemo habet. ait.
quam ut animam suam ponat
pro amicis suis. Perfectionem
ergo eius ostendit in euangelio:
& hic cõmendata est eius ꝑfectio
Sed interrogatis uos: & dicitis no¬
bis. Quando possumus habere
istam caritatem: Noli cito de te
despare. Forte nata est. sed ñdum
ꝑfecta est. Nutri eam: neforte of¬
focetur. Sed dicturus es michi. Q

Expanded text:
Petre, amas me? pasce oves meas. Petre, amas me? pasce oves meas. Nam ut noveritis quia sic ab eo suam pro ovibus poneret; hoc illi continuo dixit, « Cum juvenis esses, praecingebas te, et ibas quo volebas; cum autem fueris senior, alius te praecinget, et tollet te quo tu non vis. Hoc autem dixit, » ait Evangelista, « significans qua morte clarificaturus erat Deum » : ut cui dixerat, « Pasce oves meas, » doceret eum ponere animam pro ovibus suis. 12. Unde incipit charitas, fratres? Modicum attendite: quo perficiatur audistis; ipsum finem et modum ipsum et Dominus in Evangelio commendavit: Majorem charitatem nemo habet, ait, quam ut animam suam ponat pro amicis suis . Perfectionem ergo ejus ostendit in Evangelio, t hic commendata est ejus perfectio: sed interrogatis vos, et dicitis vobis, Quando possumus habere istam charitatem? Noli cito de te desperare: forte nata est, sed nondum perfecta est; nutri eam, ne effocetur. Sed dicturus es mihi, Et
Abbreviated transcription (Latin):
enim: sed ad huc in hieme. Uiget ra¬
dix : sed quasi aridi sunt rami. Intus
est medulla quȩ uiget. Intus sunt fo¬
lia arborum. intus fructus: sed ȩsta¬
tem expectant: Ergo nos scimus quia
transiuimus de morte ad uitam:
quia diligimus fr̃s. Qui non dili¬
git: manet in morte. Ne putetis fr̃s.
leue ẽẽ. odisse aut diligere : audite
quid sequitur. Omnis qui odit fr̃ẽm
suur hooncida est. Lam ergo si con¬
tẽnebat quisq odium frat̾num nũ-¬
quid & homicidium in corde suo con-¬
tempturus est : Non mouet manus
ad occidendum hominẽ: homicida
iam tenetur a d̾o Uiuit ille: & iste
iam interfector iudicatur. Omnis
qui odit fratrem suum: homicida
est. Et scitis: quia omnis homici¬
da ñ habet uitam ȩternam in se
manentem. In hoc cognoscimus di¬
nem dilectionis dicit: perfectionẽ
illam. quam commendauimus:
In hoc cognoscimus dilectionem:
quia ille pro nobis animam suam po¬
mas ponere: Ecce unde ueniebat

Expanded text:
enim, sed adhuc in hieme; viget raenim, sed adhuc in hieme; viget radix, sed quasi aridi sunt rami: intus est medulla quae viget, intus sunt folia arborum, intus fructus; sed aestatem exspectant. Ergo nos scimus quia transivimus de morte ad vitam, quia diligimus fratres. Qui non diligit, manet in morte. Ne putetis, fratres, leve esse, odisse aut non diligere, audite quod sequitur: Omnis qui odit fratrem suum, homicida est. Jam ergo si contemnebat quisquam odium fraternum, numquid et homicidium in corde suo contempturus est? Non movet manus ad occidendum hominem, homicida jam tenetur a Domino; vivit ille, et iste jam interfector judicatur. Omnis qui odit fratrem suum, homicida est. Et scitis quia omnis homicida non habet vitam aeternam in se manentem. 11. In hoc cognoscimus dinem dilectionis dicit, perfectionem illam quam commendavimus. In hoc cognoscimus dilectionem, quia ille pro nobis animam suam pobus ponere. Ecce unde veniebat,
Abbreviated transcription (Latin):
onerosus sum: sed usq adeo ñ frustra
dico. ut aliqui interrogentur. an dixe¬
rim: & ñ respondeant. Ergo. uel in¬
culcando hȩreat aliquid in cordib
Audientiũ: Quid ẽ mundus: Mun-¬
dus ẽ. quando in malo ponitur: dilec¬
tores mundi. Mundus quando in lau
terre: sicut dixit ipse ioħ̾es. Non so-¬
lũ autẽ nr̃oꝵ peccatoꝵ ꝓpitiator ẽ:
sed et totius mundi: Mundi dixit.
omium fidelium per orbem sparsorum.
Mundus autem in malo: amatores
mundi sunt. Qui Amant inundũ:
fr̃s amare ñ possunt. Si odit uos
mundus. Nos scimus. Quid nos sci-¬
mus: Quia translatisumus de mor¬
te ad uitam. Unde scimus: Quia
diligimus fr̃s Nemo interroget ho¬
minem. Redeat unusquisq ad cor
suũ. Si sibi inuenerit caritatem
fraternam: securus sit. quia tran¬
suit de morte ad uitã Iam in dex¬
tera est: non attendat. quia modo
gloria eius occulta est. Cum uenerit
dñs tunc apparebit in gloria. Uiget

Expanded text:
onerosus sum: sed usque adeo non frustra onerosus sum: sed usque adeo non frustra dico, ut aliqui interrogentur an dixerim, et non respondeant. Ergo vel inculcando haereat aliquid in cordibus audientium. Quid est mundus? Mundus est, quando in malo ponitur, dilectores mundi: mundus quando in laudterrae, sicut dixit ipse Joannes, Non solum autem nostrorum peccatorum propitiator est, sed et totius mundi . Mundi dicit omnium fidelium per orbem sparsorum. Mundus autem in malo, amatores mundi sunt. Qui amant mundum, fratrem amare non possunt. 10. Si odit nos mundus: nos scimus. Quid nos scimus? Quia transivimus de morte ad vitam. Unde scimus? Quia diligimus fratres. Nemo interroget hominem; redeat unusquisque ad cor suum: si ibi invenerit charitatem fraternam, securus sit, quia transiit a morte ad vitam. Jam in dextera est: non attendat quia modo gloria ejus occulta est: cum venerit Dominus, tunc apparebit in gloria. Viget
Abbreviated transcription (Latin):
tibus t̃rȩ. iste de fetib ouiũ: quid
putatis fr̃s. quia ds fructus terrę
neglexit. & fetus ouiũ dilexit:
Non intendit ds̃ ad munus. sed qđ¬
in corde uidit: & quẽ uidit cũ
caritate offerre. ipsius sacrificiũ
respexit. & quẽ uidit cũ in ui¬
dia offerre. abipsius sacrificio
ocłos auertit: Oꝑa ergo bona abel
ñ dicit. nisi caritatem : & oꝑa
mala cham ñ dicit. nͥ odiũ frat̃nũ:
Parũ ẽ. quia odit frẽm suũ : & in-¬
uidit oꝑib bonis. Quia imitari
noluit: necare uoluit: &̾ hinc
apparuit. quia filius erat diabo¬
li: & ille hinc apparuit iustus dĩ:
Hinc ergo discernuntur homines.
fr̃s mei Nemo adtendat linguas.
sed facta: Cor si ñ bene faciat ꝓ
fr̃ib suis: ostendit quid intus
habeat: Temptationib ꝓbantur
homines: Nolite mirari fr̃s. si
odit uos mundus. Nũqͥd sepe uo
bis dicendũ ẽ. quid ẽ mundus:
quȩ fecit ds : sed dilectores mun¬
di. Ista sepe dicendo. quib dam

Expanded text:
tibus terrae, ille de fetibus ovium; quid tibus terrae, ille de fetibus ovium; quid putatis, fratres, quia Deus fructus terrae neglexit, et fetus ovium dilexit? Non intendit Deus ad manus; sed in corde vidit: et quem vidit cum charitate offerre, ipsius sacrificium respexit; quem vidit cum invidia offerre, ab ipsius sacrificio oculos avertit. Opera ergo bona Abel non dicit nisi charitatem: opera mala Cain non dicit nisi odium fraternum. Parum est quia odit fratrem suum, et invidit operibus bonis; quia imitari noluit, necare voluit. Et hinc apparuit quia filius erat diaboli, et ille hinc apparuit justus Dei. Hinc ergo disc Nemo attendat linguas, sed facta. Cur si non benefaciat pro fratribus suis, ostendit quid in se habeat? Tentationibus probantur homines. Nolite mirari, fratres, si odit vos mundus. Mundum dilectobis dicendum est quid est mundus? quae Deus fecit; sed dilectores mundi. Ista saepe dicendo quibusdam
Abbreviated transcription (Latin):
tio Uide. quomͦ confirmat
Quta hȩc est annuntiatio quiã
audiuimus abinitio: ut diligamus
inuicẽ Panifestauit inde se di¬
cere Contra hoc mandatũ quisqͥs
facit: in peccato: est illo scelerato
in qd ñ incidunt qui nascuntur ex
do Non sicut chain. qui ex malig¬
no erat: & occidit frẽm suũ. Et
cuius ret gr̃a. occidit eũ : Quia
oꝑa eius maligna erant: fr̃if uero
enif iusta. Ergo. ubi ẽ inuidia:
amor frãtnus ẽẽ ñ potest. Intendat
caritas ur̃a. Qui inuidet. ñ amat.
peccatũ diaboli est in illo. quia &
diabolus in uidendo. hominẽ deiecit
Cecidit enim: & in uidit stanti. Non
ideo uoluit deicere. ut ipse staret:
sed ne solus caderet. Tenete in ani¬
mo. ex hoc qd subiecit: in uidiam
ñ posse ẽẽ in caritate. Habes aꝑte.
cũ laudaretur ipsa caritas. Carita ᷤᷤ¬
ñ emulatur. Non fuit caritas in
chamn. Et nisi eẽt caritas in abel:
ñ acciperet ds sacrificiũ eius. Cũ
eniꝰ ambo obtulissent. ille de fruc¬

Expanded text:
o confirmat: Quia haec est annuntiatio quam audivimus ab initio, ut diligamus invicem. Manifestavit nobis inde se dicere: contra hoc mandatum quisquis facit, in peccato illo est scelerato, in quod incidunt qui non nascuntur ex Deo. Non sicut Cain qui ex maligno erat, et occidit fratrem suum. Et cujus rei gratia occidit? Quia opera ejus maligna fuerunt, fratris vero ejus justa. Ergo ubi est invidia, amor fraternus esse non potest. Intendat Charitas vestra. Qui invidet, non amat. Peccatum diaboli est in illo; quia et diabolus invidendo dejecit. Cecidit enim, et invidit stanti. Non ideo voluit dejicere ut ipse staret, sed ne solus caderet. Tenete in animo ex hoc quod subjecit, invidiam non posse esse in charitate. Habes aperte cum laularetur ipsa charitas, Charitas non aemulatur . Non fuit charitas in Cain; et nisi esset charitas in Abel, non acciperet Deus sacrificium ejus. Cum enim ambo obtulissent, ille de fruc
Abbreviated transcription (Latin):
uto manifestũ uobis ẽẽ. magnũ
&̃ necessariũ secretũ. & sacram̃tum.
fr̃s mei. quid ualeat caritas om̃is scrip¬
tura cõmendat: sed nescio si alicubi
amplius quã in ipsa epła cõmendat᷑:
Rogamus uos & obsecramus in dño.
ut & illa quȩ audistis memoria tenea¬
tis. & ad ea quȩ adhuc dicenda st̃
donec finiatur ista epła. intente ue¬
niatis: intenti audiatis. Aperite
autem cor ad semuna bona: & exstir¬
pate spinas. ne suffocetur in uobis qđ
seminatur. sed pocius crescat seges.
& gaudeat agricola: & horreum uob̃
preparet tanquam frumentis: ñ ig-¬
nem tanquam paleis:
cognoscimus quia ex ueritate sumꝰ.

Expanded text:
 magnum et necessarium secretum et sacramentum, fratres mei. Quid valeat charitas, omnis Scriptura commendat; sed nescio si alicubi amplius quam in ista Epistola commendetur. Rogamus vos et obsecramus in Domino, ut et illa quae audistis memoria teneatis; et ad ea quae adhuc dicenda sunt, donec finiatur ipsa Epistola, intenti veniatis, intenti audiatis. Aperite autem cor ad semina bona: exstirpate spinas, ne effocetur in vobis quod seminatur, sed potius crescat seges; et gaudeat agricola, et horreum vobis praeparet tanquam frumentis, non ignem tanquam paleis. cognoscimus quia ex veritate
Abbreviated transcription (Latin):
tatem . aliter ñ se dicat natũ
ex do. Sed habeo inquit sacra¬
mentũ: Audi apłm Si sciam om̃ia
sacram̃ta. & habeam omẽm fidem.
ita ut montes transferam. caritatem
autẽ ñ habeam: nichil sũ. Hoc si
neministis cõmendauimus. cũ istã
epłam legere inciperemus: nichil
caritatẽ: Ꝙ si uidetur alia & alia
dicere: illuc facit reditũ & ad ip¬
sam caritatẽ om̃ia uult referre
quȩcũq dixerit: Uideamus. si & hic
hoc facit: Attende. Om̃is qui natuᷤᷤ
contrariũ erit illi loco. si dixerimꝰ
quia peccatũ ñ habemus : nos ipsos
seducimus. & ueritas in nobis ñ ẽ:
Ergo dicat qd pecoatũ doceat nos:
neforte ego temere dixerim hoc ẽẽ¬
ẽẽ uiolationẽ caritatis: quia sicut¬

Expanded text:
tatem; aliter non se dicat natum tatem; aliter non se dicat natum ex Deo. Sed habeo, inquit, sacramentum. Audi Apostolum: Si sciam omnia sacramenta, et habeam omnem fidem, ita ut montes transferam, charitatem autem non habeam, nihil sum . 7. Hoc, si meministis, commendavimus, cum istam Epistolam legere inciperemus, nihil charitatem. Et si videtur alia et alia dicere, illuc facit reditum; et ad ipsam charitatem omnia vult referre quaecumque dixerit. Videamus si et hic hoc facit. Attende: Omnis qui natus econtrarius erit illi loco, Si dixerimus quia peccatum non habemus, nosmetipsos seducimus, et veritas in nobis non est. Ergo dicat quod peccatum, doceat nos; ne forte ego temere dixerim esse violationem charitatis, quia su
Abbreviated transcription (Latin):
dȩ uni ex his minimis tantũ in
nomine discipuli. am̃ dico uobis
ñ ꝑdet mercedem suã : quã uis
ergo sibi p̾stent qui hoc faciunt.
tam̃ ne hoc poterat p̃beri ascen¬
suro in celũ Quid illi poterat
retribuere petrus quia amabat
illũ : Audi quid. Pasce oues meas
lite dubitare mori ꝓ ueritatis
confessione: ut cęteri uos imi¬
tentur. Sed hȩc ut diximꝰ fr̃s.ꝑ
fecta caritas ẽ. Qui natus est
ex d̃o: habet illã. Intendat caritas
ur̃a: uidete quid dicã. Ecce ao-¬
cipit sacram̃tũ natiuitatis homo
baptizatus. Sacram̃tũ habet: &
magnũ sacram̃tũ. diuinũ. sc̃m̃
in effabile. Considera quale. Ut
nouũ hominẽ faciat: dimissione
om̃iũ peccatoꝵ. Attendat tam̃
in cor: si ꝑfectũ ẽ ibi. qđ factũ ẽ
in corpore. Uideat si habet ca-¬
ritatẽ : ut tunc dicat. natus sũ
ex d̾o. Si autẽ ñ habet: caracte¬
rem quidem impositũ habet. sed
desertor uagatur. Habeat cari¬

Expanded text:
dae uni ex his minimis tantum in dae uni ex his minimis tantum in nomine discipuli, amen dico vobis, non perdet mercedem suam : quamvis ergo sibi praestent qui hoc faciunt, tamen nec hoc poterat praeberi ascensuro in coelum. Quid illi poterat retribuere Petrus, qui amabat illum? Audi quid: Pasce oves meas;lite dubitare mori pro veritatis confessione, ut caeteri vos imitentur. 6. Sed haec, ut diximus, fratres, perfecta charitas est; qui natus est ex Deo, habet illam. Intendat Charitas vestra, videte quid dicam. Ecce accepit Sacramentum nativitatis homo baptizatus; Sacramentum habet, et magnum Sacramentum, divinum, sanctum, ineffabile. Considera quale: ut novum hominem faciat dimissione omnium peccatorum. Attendat tamen in cor, si perfectum est ibi, quod factum est in corpore: videat si habet charitatem, et tunc dicat, Natus sum ex Deo. Si autem non habet, characterem quidem impositum habet, sed desertor vagatur. Habeat chari
Abbreviated transcription (Latin):
morbo: Auaritiȩ. Erat enim
ditissimus: & princeps publicanoꝵ
Aitendite sanatũ a morbo auari.¬
tiȩ. Dimidiũ inquit bonoꝵ meoꝵ
do pauperib: & sicui aliquid tu¬
li. quadruplũ reddam. Ideo ser-¬
uauit alterũ dimidiũ: ñ quo frue¬
retur. sed unde debita solueret. Su¬
scepit ergo tunc medicũ hospicio.
quia erat infirmitas carnis in dño.
cui hoc obsequiũ p̃berent homines.
Ꝙ̾ hoc : quia uoluit p̃stare obse¬
quenitib Obsequentib enĩ ꝓderat:
ñ illi. Cui eniꝰ angłi ministrabant:
horũ obsequiũ ñ requirebat. Nec
helias seruus ipsius hoc necessarium
habebat aliquando. cui paneni &
carnẽ ꝑ coruũ inittebat : & tam̃ ut
uidua religiosa benediceretur. mit.¬
titur seruus di. pascitur auidua re.¬
ligiosa. quẽ ds insecreto pascebat.
considerant. ꝓpter illã mercedem
a dño in euangelio manifestissime
positã. qui suscipit iustũ in nomi.
& qui dederit calicẽ aquȩ frigi¬

Expanded text:
morbo? Avaritiae. Erat enim morbo? Avaritiae. Erat enim ditissimus, et princeps publicanorum. Attendite sanatum a morbo avaritiae. Dimidium, inquit, bonorum meorum do pauperibus; et si cui aliquid tuli, quadruplum reddam . Ideo servavit alterum dimidium, non quo frueretur, sed unde debita solveret. Suscepit ergo tunc medicum hospitio, quia erat infirmitas carnis in Domino, cui hoc obsequium praeberent homines: et hoc, quia voluit praestare obsequentibus; obsequentibus enim proderat, non illi. Cui enim Angeli ministrabant, horum obsequium requirebat? Nec Elias servus illius hoc necessarium habebat aliquando, cui panem et carnem per corvum mittebat; et tamen ut vidua religiosa benediceretur, mittitur servus Dei, pascitur a vidua quem Deus in secreto pascebat considerant, propter illam mercedem a Domino in Evangelio manifestissime positam, Qui set qui dederit calicem aquae frigi