comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sielerauit antiquitãs. uł quonia
erat plutius per nostra i brmia
consuls uelum. uopia non deessẽt
procurata quattharum quatims
cum iudices multis protutura di¬
scernerent. odiolas moras dulcia
beneficia non haberent. hoc mu.¬
nus supplicantibus datum est
ne auare constrinqerentur ad
commodum pro quibus a lar¬
gitate Publica constabat accep¬
tum. Ademptus est impuden¬
tislĩmus ex actionibus speciali¬
ter adamnii exeunt. propter
quos principis humanitas de¬
dit. Pulchrum plane opus
memphis ingemosa concepit.
ut uiueria icrinia uestiret. qđ
unius loci labor elegans tex uil¬
sẽt. Surgit ny lotica silua si¬
ne ramis. nemus sine trondibꝰ
aquarum seges. Paludum pul¬
chra cesaries uirgultis mollior.
herbis durior. nẽic̃io qua uacui¬
tate plena. E plenitudine uacua:
bibula teneritudo. ipongcum
lignum. cui more pomi robur in
cortice est. mollities in medullii:
proceritas leuis. sed ipia ie con¬
tmens. fede inun dationis pul¬
cherrimus tructus. Nam quid

Expanded text:
sideravit antiquitas; ut, quoniam erat plurimis per nostra scrinia consulendum, copia non deesset procurata chartarum; quatenus cum judices multis profutura decernerent, odiosas moras dulcia beneficia non haberent. Hoc munus supplicantibus datum est, ne avare constringerentur ad commodum, pro quibus a largitate publica constabat acceptum. Ademptus est impudentissimus exactionibus locus: specialiter a damnis exemit, propter quos principis humanitas dedit. Pulchrum plane opus Memphis ingeniosa concepit, ut universa scrinia vestiret, quod unius loci labor elegans texuisset. Surgit Nilotica silva sine ramis, nemus sine frondibus, aquarum seges, paludum pulchra caesaries, virgultis mollior, herbis durior, nescio qua vacuitate plena, et plenitudine vacua, bibula teneritudine spongeum lignum: cui more pomi robur in cortice est, mollities in medullis, proceritas levis, sed ipsa se continens, foedae inundationis pulcherrimus fructus. Nam quid
Abbreviated transcription (Latin):
samulis. Sed ne ulterius in
eandem consuctudmem mes
aliter imbuta telabatur. datis
sideiussoribus.tam possesso.¬
res. quam curiales iub esti¬
matione iurium pena interpo.¬
lita promittant. anni parte ma¬
iore le in ciuitatibus manere.
quas habitare delegerint: Tic
fiat. ut eis nec ornatus detit ci¬
uium. nec uoluptas deneget᷑¬

Expanded text:
famulis. Sed ne ulterius in famulis. Sed ne ulterius in eamdem consuetudinem mens aliter imbuta relaba tur, datis fidejussoribus tam possessores quam curiales, sub aestimatione virium, poena interposita, promittant anni parte majore se in civitatibus manere quas habitare delegerint. Sic fiat ut eis nec ornatus desit civium, nec voluptas  Juret
Abbreviated transcription (Latin):
nesciantur. Nam quale de¬
liderium est. ciuium frequẽ¬
tiam deserere: cuni aliquas
quoq auiũ. conuersationi
humane te uideant uelle
miscere: Mortalium enim pe¬
natibus tiducialiter nido
philomena suspendit: el ii.¬
ter commanentium lurbas
pullos nitrit intrepida. fẽ¬
dum ergo nimis est nobili
Tilio in desolationibus edu¬
care. cum trequentatiom
humane uideas alites sua
pignora comitisse. Redeant
igitur ciuitates in pristinũ
de cus: millus amenitatem
ruris. Prepouat menibus ã¬
tiquorum. Quomodopo¬
test in pace refugi: proqua
oportet bellum n̾e uastetur
assĩni. Eui enim iuius gra¬
ta nobilium uideatur occur¬
sio: Cui non affectiosum sit
cum paribus miscere sermo¬
nem: forum pelere honestas
artes inuisere. causas propri¬
as legibus expedire: mterdii
palamediacis calculis occu¬
pare ad balnea ire cum so¬
ciis: prandia mutuis appa¬
tatibus exhibete: Caret pro¬
fecto oumbus his qui uil am
suam uult semper habere cũ

Expanded text:
nesciantur. Nam quale denesciantur. Nam quale desiderium est civium frequentiam deserere, cum aliquas quoque avium conversationi humanae se videamus velle miscere? Mortalium enim penatibus fiducialiter nidos philomela suspendit, et inter commanentium turbas pullos nutrit intrepida. Foedum ergo nimis est nobili filios in desolationibus educare, cum frequentationi humanae videat alites sua pignora commisisse. Redeant igitur civitates in pristinum decus, nullus amoenitatem ruris praeponat moenibus antiquorum. Quomodo potest in pace refugi, pro qua oportet bellum ne vastetur assumi? Cui enim minus grata nobilium videatur occursio? Cui non affectuosum 139 sit cum paribus miscere sermonem, forum petere, honestas artes invisere, causas proprias legibus expedire, interdum Palamediacis calculis occupari, ad balneas ire cum sociis, prandia mutuis apparatibus exhibere? Caret profecto omnibus his, qui vitam suam vult semper habere cum
Abbreviated transcription (Latin):
per alpium simima decurtũt.
Additur quod utroq latere
copiosa marina possidet tre¬
quentatione commertia: ut
et proprus fructibus ast luen¬
ter ex uberet. et peregrino pe¬
mi uicinitate litorum com¬
pleatur uiuunt illic tustici
epulis urbanorum. medio¬
cres habundantia prepot ẽ¬
tim: ut nec minimia ibi tor¬
tuna. copiis probetur excep¬
ta. hanc ergo prouinciam
ciuitatibus uolunt in colere:
quam uel in agris suis se
tatentur omnino diligere.
Quid prodest tantos uiros
latere litteris defęcatos. Pue¬
ri liberalium icholarum con¬
uentum querunl. et mox ut
foro potuerint esse digni sta¬
tim incipiunt agrestiꝰ habi¬
tatione nesciri: profĩciunt
ui dediscant. crudiuntur. ut
negligant: et cum agros di¬
ligatt: le anare non norunt
Querat erud itus ubi possĩt
existere glori osus: prudes
trequeñtiam non respuat
hotium. in qua iẽ nouit es¬
se laudandum. Alioquin
uirtutibus fama lollitur: si
carum merita in hominibus

Expanded text:
per Alpium summa decurrunt. per Alpium summa decurrunt. Additur quod utroque latere copiosa marina possidet frequentatione commercia, ut et propriis fluctibus affluenter exuberet, et peregrino penu vicinitate littorum compleantur. Vivunt illic rustici epulis urbanorum, mediocres autem abundantia praepotentium, ut nec minima ibi fortuna copiis probetur excepta. Hanc ergo provinciam civitatibus nolunt incolere, quam vel in agris suis se fatentur omnino diligere? Quid prodest tantos viros latere litteris defaecatos? Pueri liberalium scholarum conventum quaerunt; et mox ut foro potuerint esse digni, statim incipiunt agresti habitatione nesciri: proficiunt, ut dediscant; erudiuntur, ut negligant; et cum agros diligunt, se amare non norunt. Quaerat eruditus ubi possit existere gloriosus: prudens frequentiam non respuat hominum, in qua se novit esse laudandum. Alioqui virtutibus fama tollitur, si earum merita in hominibus
Abbreviated transcription (Latin):
qui predam cum altero non
desiderant inuenire. Sic mor¬
talium uoluntas plur imuq
detestabilis est: que conspec¬
tum hominumi probatur estu¬
gere. Nec potest de illo aliqͥd
ueraciter credi: cuius uite
testis non potest inueniri. Re¬
deant possessores et curiales
brucii in ciuitatibus sius.
coloni suuil qui agros iugiter
colunt: patiantut se a rustici¬
tate diuisos. quibus et hono¬
res de duus. et actiones pu¬
blicas probabili est unatioue
commi tĩmus: in ea presertim
regione ubi affatim ueniurit.
ibi multa secuuditate luxu¬
riat. Pallas etiam non minina
dent pascius tecundis: crecta
Uindemiis: habundat multita¬
tiis animalum gregibus. sed
equinis maxime gloriatur ar¬
mentis..Herito quando arde¬
ti tempore tale est uernum sil¬
uarum. ut nec mu scarum acu¬
leis animalia faligentur. et
herbatum semper uirentu
satictatibus expleantur ui¬
deas per cacumitia montiuns
tiuos ire purissimos. A qua¬
si ex edito profluant: sic

Expanded text:
qui praedam cum altero non qui praedam cum altero non desiderant invenire. Sic mortalium voluntas plerumque detestabilis est, quae conspectum hominum probatur effugere, nec potest de illo aliquid veraciter credi, cujus vitae testis non potest inveniri. Redeant possessores et curiales Brutii in civitatibus suis. Coloni sunt, qui agros jugiter colunt. Patiantur se a rusticitate divisos, quibus et honores dedimus, et actiones publicas probabili aestimatione commisimus, in ea praesertim regione ubi affatim veniunt inibi multa fecunditate luxuriat; Pallas etiam non minima dent pascuis fecundis, erecta vindemiis; abundat multifariis animalium gregibus, sed equinis maxime gloriatur armentis: merito, quando ardenti tempore tale est vernum silvarum, ut nec muscarum aculeis animalia fatigentur et herbarum semper virentium satietatibus expleanturdeas per cacumina montium rivos ire purissimos; et quasi ex edito profluant, sic
Abbreviated transcription (Latin):
uinte pretectorum
consiliis laudabili¬
ter inherentem. omma didi¬
scisse credamus que ad rei
publico stal ui pertment
componendum: max ime
cognouisti litteris eruditus.
pulchian esse faciem ciuita¬
tum. que populorum probã¬
tur habere conuentum. Sic¬
entim et in illis iplendet liber¬
iatis ornalus: et nostris ordi¬
nationibus necessarius ser¬
uit effectua. feris catum est.
agros liluaie querere: ho.¬
minibus autem foco patri.¬
tios: iupra cuncta dilige.
Aues ipiẽ gregit um uolant:
que innoxia uoluutate irite¬
scunt. Canori curdi amant lũi
geueris densitalem. strepen¬
tes sturui compares sequunt
indesmenter exercitus. Nur¬
murantes palumbi. proprias
diliguul cohortes: et quicquid
ad sĩmplicem uitam pertinet
ad unationis gratiam nou re.¬
tutat. Contra ammosi acci¬
pitres. aquile uenatrices. et
iupra omnes alites acutius
iutuentes uolatus solitarios
concupiscunt. quia rapaces
insidie ũmoxia conuenticu¬
la non requicscutit. Ambi¬
uut etum aliquid soliagere:

Expanded text:
um te praefectorum consiliis laudabiliter inhaerentem omnia didicisse credamus, quae ad rei publicae statum pertinent componendum, maxime cognovisti litteris eruditus pulchram esse faciem civitatum, quae populorum probantur habere conenim et in illis splendet libertatis ornatus, et nostris ordinationibus necessarius servit effectus. Feris datum est agros sylvasque quaerere, hominibus autem focos patrios supra cuncta diligere. Aves ipsae gregatim volant, quae innoxia voluntate mitescunt. Canori turdi amant sui generis densitatem. Strepentes sturni compares sequuntur indesinenter exercitus. Murmurantes palumbi proprias diligunt cohortes; et quidquid ad simplicem pertinet vitam, adunationis gratiam non refutat. Contra, animosi accipitres, aquilae venatrices, et supra omnes alites acutius intuentes, volatus solitarios concupiscunt, quia rapaces insidiae innoxia conventicula non requirunt. Ambiunt enim aliquid soli agere,
Abbreviated transcription (Latin):
Arditas uestra apd
gloriole memorie dõ¬
num auum nostru. merito uos
fecit esse iuspectos. quos etia
secundis preceptiotibus cre¬
didit ammonendos. ut reli¬
cto t andem prouintialium
grauamine. ad eius deberetis
iustitiam tẽ st inare. ettuntic
quoq suspitionis marune
fecit augmentum. ut ad ini¬
tia nostra uollussetis occurrere.
quod libera conscientia potu¬
isset optare. Et ideo presenti
auctoritate censemus. ut si
quid super tribut ariim soli¬
dum per quartam indictionẽ¬
predicte. eos uolumus damna
sentinius hoc etiam addendii
esse credidintus. qua udo amo¬
teclementie:error es uolunius
nueuire. ut coacti potius xe¬
secemus. quod lalua iustitia
dissimulare non possumus:
ut si aliquem studio lesistis
prauo. uestr o magis emende¬
tis arbitrio: quia hoc est propria
delicta corrigere. quod et non
facere. Et ne forsitan credatis
longinquitatis difficultate la¬
tere: que gesta iu̾nt. siculis fi¬
dutiam uos dedintus iubse¬
quendi. Uidete nunc si uoces

Expanded text:
arditas vestra apud gloriosae memoriae domnum avum nostrum merito vos fecit esse suspectos, quos etiam secundis praeceptionibus credidit ammonendos, ut relicto tandem provincialium gravamine ad eius deberetis iustitiam festinare: et nunc quoque suspicionis maxime fecit augmentum, ut nec ad initia nostra voluissetis occurrere, quod libera conscientia potuisset optare. Et ideo praesenti auctoritate censemus, ut, si quid super tributarium solidum per quartam indictionepraedictae eos volumus damna sentire. Hoc etiam addendum esse credidimus – quando amore clementiae errores nolumus invenire, ne coacti potius resecemus quod salva iustitia dissimulare non possumus – ut, si aliquem studio laesistis pravo, vestro magis emendetis arbitrio, quia hoc est propria delicta corrigere quod et non facere. Et ne forsitan credatis longinquitatis difficultate latere quae gesta sunt, Siculis fiduciam vos dedimus subsequendi. videte nunc, si voces
Abbreviated transcription (Latin):
que inter eos uertitur. ami.¬
cis mediis rationabiliter
ab scidatur. Conuenit enim
tales tantosq reges non in¬
ter se lamentabiles rixas que¬
rere. ut olosuis et nos possint
casibus sauciare. Qua proptꝰ
traternitas uestra habito me¬
cum studio. eorum intatur re¬
paraie concordiam. quia ne¬
mo potest credere lie nostro
uoto illos adhec prelia perue¬
nisse nisi omnino clareat. ne
ad conflictum uertiant no.¬
stra potius esse certanima. Ali¬
qua uero ad presentium geruł
litterarum sermone uobis cõ¬
misimus intimanda. ut sic
prudentia uestra ciacta cõ¬
ponat. quẽ ad mocdum con¬
sueuit deo iuuante perfice¬
re. unde solet diligentissime
cogitare

Expanded text:
quae inter eos vertitur, amiquae inter eos vertitur, amicis mediis rationabiliter abscidatur. Convenit enim tales tantosque reges non inter se lamentabiles rixas qurere, ut de suis et nos possint casibus sauciare. Quapropter fraternitas vestra, adhibito mecum studio, eorum nitatur reparare concordiam: quia nemo potest credere sine nostro voto illos ad haec praelia pervenisse, nisi omnino clareat, ne ad conflictum veniant, nostra potius esse certamina. Aliqua vero a praesentium gerulis litterarum sermone vobis commisimus intimanda; ut sic prudentia vestra cuncta componat, quemadmodum consuevit, Deo juvante, perficere, unde solet diligentissime cogitare.
Abbreviated transcription (Latin):
Raue malum est in
per sonas uoluntates sibimet
uidere contrarias. et dissimu.¬
lando spectare ut de uno ali¬
quidl dolendum possit emer¬
gere. Non ime mindia nr̃a geri¬
tur. si nobis patientibus
dade dimicetur. habe¬
tis omnes per me pignora
magne gratie. non est unus
ab alio sẽgregatus. si quid in
uobis delmquitis. meo graui¬
ter dolore peccatis. Nostrum
est regios iuuenes obiecta ra¬
tione moderari. quia illi mn
cere. qui dum male cupiunt.
aud aciam sue uoluntatis reti.¬
nere nequennt. uerentur se.¬
nes. quamuis sint florida eta¬
te feruentes. Sciant nos ad¬
uersarios esse contrarietati.¬
bus suis. et illud uelle perse¬
qui. ne ab utrisq possit exce¬
di. Decet enim nos aspera
uerba dicere. ne affines no¬
stri ad extremum debeant
peruenire. Et ideo illum et
illum legatos ad fraterinta¬
tem tuam credidimus desti¬
uandos. ul si filio nr̃o alari¬
co. uisum fuerit ad regem
francorum. cum comiura¬
tis nobis gentibus dirige
debeamus. quat mus cau̾sa

Expanded text:
rave malum est intpersonas, voluntates sibimet videre contrarias, et dissimulando spectare, ut de uno aliquid dolendum possit emergere. Non sine invidia nostra geritur, si nobis patientibus affinium clade dimicetur. Habetis omnes per me pignora magnae gratiae: non est unus ab alio segregatus; si quid in 41 vobis delinquitis, meo graviter dolore peccatis. Nostrum est, regios juvenes objecta ratione moderari: quia illud insentiunt displicere, qui dum male cupiunt, audaciam suae voluntatis retinere non possunt. Vereantur senes, quamvis sint florida aetate ferventes. Sciant nos adversarios esse contrarietatibus suis, et illud velle persequi, ne ab utrisque possit excedi. Decet enim nos aspera verba dicere, ne affines nostri ad extremum debeant pervenire. Et ideo illum et illum legatos ad fraternitatem tuam credimus destinandos, ut, si filio nostro Alarico visum fuerit, ad regem Francorum cum conjuratis nobis gentibus dirigere debeamus: quatenus causa
Abbreviated transcription (Latin):
Rucaruui legunire¬
uereuda dictit
uictoritas. ut nascendo cu¬
rialis uullomodo possit ab
origmis sue munis discre¬
pare ue ĩald̃ reip. offĩcium
trahi qui talipreuentus tu.¬
erit sorte nascendi. Quod li
eos uel adhonorem transire
uira uetuerunt. quam uide
te leruire. et usq ad conditio¬
uem peruenisse postremam.
quein uocauit antiquitas
minorem senatum.  loue
suos asseruisse ecclesiam ur̃az
irrationabiliter sibi uelle de¬
stra pro integritatis sue pro.¬
posito exammnata ueritate di.¬
icutiat que ueniunt in que¬
relam. Et si desideria pe¬
titorum ueritate subsistunt.
pro implendis muniis eos ad
curiam suam remeare Per¬
mittat. Sinuero cło ur̃o cre¬
ditis meis aliquid ronabi¬
liter suffragari ad nostrũ
comitatum instructam per¬
sonam modis omnibus de¬
stmate. que aduersariorũ
debeat intentibus obuiare.
Quod si de negotii quali¬
tate dubitaus. cõnueiit sa¬
cerdotalibus institutis. uł ant
controuersiam iusticiam ma¬
gis ip̃e cognoscas.ꝙͣ de iudi¬

Expanded text:
carum legum reverenda dictat auctoritas, ut nascendo curialis nullo modo possit ab originis suae muniis discrepare; nec in aliud reip. officium trahi, qui tali praeventus fuerit sorte nascendi. Quod si eos vel ad honores transire jura vetuerunt, quam vidette servire, et usque ad conditionem pervenisse postremam, quam vocavit antiquitas minorem Senatum ? Noversuos asseruisse, Ecclesiam vestram irrationabiliter sibi velle destra, pro integritatis suae proposito, examinata veritate, discutiat quae veniunt in querelam; et si desideria petitorum veritate subsistunt, pro implendis muniis eos ad curiam suam remeare permittat. Si vero clero vestro creditis in eis aliquid rationabiliter suffragari, ad nostrum comitatum instructam personam modis omnibus destinate, quae adversariorum debeat intentionibus obviare. quod si de negotii qualitate dubitatis, convenit sacerdotalibus institutis, ut ante controversiam iustitiam magis ipse cognoscas, quam de iudi
Abbreviated transcription (Latin):
ueridicus questor adhesit.
quem liuoris nebula milla
suscauit. Nec maliuolentie
studio nocendi. artes fellitis
sensibus ex quisiuit. sincero
perloris archano puritati no¬
stre paruit. et ad pietatem
uissionũ innocentiam suam
prebuit. Animus enim dolo¬
sus: non arbitrium sẽquit
imperantis: sed suas potius
explicat uoluntates. habetis
certe euidens nostrum in
hac parte iuditiũ. ut post
illius apicis culmen: ad alte¬
ram conscenderet dignitatẽ.
Nec passi sumus otĩolum.
quem merita non sinebant
esse priuatũ. Sereni solis
consuetud imbus estimandus
qui licet susceptum diem per¬
agat. alterum tamen eadem
gratia claritatis illuminat.
Hunc ergo patres conscripti
tot meritis absolute relucẽ¬
tem fauor uester excipiat
Debetis eium beuigne gerenti¬
bus. ut cos laudis uestre comi.¬
tetur assensus. Nam si equo¬
rum cursus homim̃ clamori.¬
bus ncitatur. eł insonantiũ
manibus agitur. ut a mutis
aminalibus uelocitas appeta¬

Expanded text:
iuridicus quaestor adhaesit, iuridicus quaestor adhaesit, quem livoris nebula nulla fuscavit, nec malivolentiae studio nocendi artes fellitis sensibus exquisivit: sincero pectoris arcano puritati nostrae paruit et ad pietatem iussionum innocentiam suam praebuit. animus enim dolosus non arbitrium sequitur imperantis, sed suas potius explicat voluntates. Habetis certe evidens nostrum in hac parte iudicium, ut post illius apicis culmen ad alteram conscenderet dignitatem. nec passi sumus otiosum, quem merita non sinebant esse privatum: sereni solis consuetudinibus aestimandus, qui licet susceptum diem peragat, alterum tamen eadem gratia claritatis illuminat. hunc ergo, patres conscripti, tot meritis absolute relucentem favor vester excipiat. debetis enim bene gerentibus, ut eos laudis vestrae comitetur assensus. nam si equorum cursus hominum clamoribus incitatur et insonantium manibus agitur, ut a mutis animalibus velocitas appeta
Abbreviated transcription (Latin):
ignitas patres con.¬
scripti. dum ad in¬
coguitum uenit donum esi. cũ
ad expertum: compensatio
meritorum. quorum alter
debitor uiditii. alter obnoxiꝰ
est sauori. Nos enim estima¬
tione subuehimus. alios gr̃a
Promouenius. et ad omnes in¬
dulgentie uias nr̃a se rela¬
xat humartas. Sed amoris
uestri intuitu commonemur.
quotiens in cetum uestrum
ducitur. qui d gloriosis uir.¬
tutibus estimatur. Quicquid
enim humam generis floris
est: habere curiam decet. Que
sicut arx decus urbis. ita illa
ornamentum est ordinum
celerorum. Atq ideo eugeni.¬
tem illustrem uirum. littera.¬
ti dogmatis opimone sulgẽ¬
lem. magisterii honore subue¬
rimus ait gereret nomime:
quam possidebat meritis
digintatem. Quis enim lot eiꝰ
ofsĩciosos labores ignoret. quos
non uilitate mentis excreuit.
sed patrocinii honore seruauit.
Dedimus itaq personam tã¬
tis honoribus parem. ut alter¬
utro decore fulgentes. mutua
segratia qualitatis ornarẽt.
hic est qui nr̃o pridem lateri

Expanded text:
ignitas, patres conscripti, dum ad incognitum venit, donum est, cum ad expertum, compensatio meritorum. quorum alter debitor iudicii, alter obnoxius est favori. hos enim aestimatione subvehimus, alios gratia promovemus et ad omnes indulgentiae vias nostra se relaxat humanitas. sed amoris vestri intuitu commonemur, quotiens in coetum vestrum ducitur, qui de gloriosis virtutibus aestimatur. quicquid enim humani generis floris est, habere curiam decet: quae sicut arx decus urbium, ita illa ornamentum est ordinum ceterorum. Atque ideo Eugenitem illustrem virum litterati dogmatis opinione fulgentem magisterii honore subveximus, ut gereret nomine quam possidebat meritis dignitatem. quis enim tot eius officiosos labores ignoret, quos non vilitate mentis exercuit, sed patrocinii honore servavit? dedimus itaque personam tantis honoribus parem, ut alterutro decore fulgentes mutua se gratia qualitatis ornarent. hic est, qui pridem nostro lateri
Abbreviated transcription (Latin):
stram sicut arma protegunt. e¬
quitas inuiolata custodiat. Spe¬
cłabilis itaq ualeriams in ly¬
racusana ciuitate consistens. re¬
uerti se ad lares proprios sup¬
plicauit. qui studiorum causa
liberos suos ad romam ciuita¬
lem deduxit. Quos illustris
magnificentia tua ex nostra
contmens iussione in supra
dicta urbe faciat commorari.
Nec illis liceat ante discedere.
nisi hoc noster proloquatur a f¬
fectus. Iia enim et illis siudioꝵ
prouectus acquiritur. et nostre
iussionis reuerentia cust oclitur.
Non ergo sibi putet impositũ.
quod debuit esse uotiuum. Nul¬
li si ingrata roma que dici nõ
polest aliena. Illa eloquentie fe¬
cunda mat ex. illa uirtutum om.¬
nium latissimum templum. Sẽ¬
tiatur plane: quod carum est.
Non sine gratia esse creditur:
ciri habitatiotanta prestatur.
Senario uito comiti priuata.

Expanded text:
arma protegunt, aequitas inviolata custodiat? spectabilis itaque Valerianus in Syracusana civitate consistens reverti se ad lares proprios supplicavit, qui studiorum causa liberos suos ad Romanam civitatem deduxit. Quos illustris magnificentia tua ex nostra continens iussione in supra dicta urbe faciat commorari: nec illis liceat ante discedere, nisi hoc noster proloquatur affatus. ita enim et illis studiorum provectus adquiritur et nostrae iussionis reverentia custoditur. Non ergo sibi putet impositum, quod debuit esse votivum. nulli sit ingrata Roma, quae dici non potest aliena, illa eloquentiae fecunda mater, illa virtutum omnium latissimum templum. sentiatur plane, quod clarum est: non sine gratia esse creditur, cui habitatio tanta praestatur. VII. SENARIO V̅‧T̅‧ COMITI PRIVATA
Abbreviated transcription (Latin):
Ecet ut palatio nostro
seruientibus. iuist is
commnodis consulamus. quia
fructuosus esse debet Publicus
labor. ut quamuis obsequu no¬
bis gratuita iure debeantur:
serutia tamen per moderata
compendia proucremus. Et iõ
arlis tue peritia delectati. ꝙͣ
in ex cauandis atq ornandis
marmoribus diligenter exer¬
ces. presenti auctoritate con¬
cedimus. ut te rationabiliter
ordmante dispensetur arce
que in rauennati urbe ad
recondenda timera distra¬
huntur. quare beneficio cada¬
uera in supernis humata sunt.
lugentium non parua con¬
solatio. quando amme tantu
de mundi conuersatione
discedunt. corpora uero dul¬
ces quondam luperstites nõ
relinquunt. hic quibusdam
uenumt dolores ad pretium
et miserabili sorte uotorum
crescit mercantibus de hu¬
maua morte compendiuti.
Ita lamen ut non sit iiqui
las ab hac occasione taratio.
ne cogantur miseri. inter
acerba luctuum genera.
plorare dispendia taculta
tum. Et ne fancla deuotio¬
ne constricti aut urogeantur
patrumoma pro mortius per¬

Expanded text:
ecet ut palatio nostro servientibus iustis commodis consulamus, quia fructuosus esse debet publicus labor, ut, quamvis obsequia nobis gratuita iure debeantur, servitia tamen per moderata compendia provocemus. et ideo artis tuae peritia delectati, quam in excavandis atque ornandis marmoribus diligenter exerces, praesenti auctoritate concedimus, ut, te rationabiliter ordinante, dispensentur arcae quae in Ravennati urbe ad recondenda funera distrahuntur, quarum beneficio cadavera in supernis humata sunt, lugentium non parva consolatio, quando animae tantum de mundi conversatione discedunt, corpora vero dulces quondam superstites non relinquunt. Hinc quibusdam veniunt dolores ad pretium, et miserabili sorte votorum crescit mercantibus de humana morte compendium. ita tamen, ut non sit iniqua sub hac occasione taxatio, ne cogantur miseri inter acerba luctuum gravia plorare dispendia factum; et nefanda devotione constricti, aut urgeantur patrimonia pro mortuis per
Abbreviated transcription (Latin):
Ropolitum rega¬
le est. gr̃auatis
Sper iniuriam̃ subuenire
ut cohercio praui. iusticiam
faciat plus amari. nec dissi¬
mulari potest: salua commu¬
mone qua uiuitur. ut solli¬
cilatores publicos habeat ge¬
malis thori reuerenda sotie¬
tas. et illud humam gene¬
ris procreabile sacramentũ
scelerata temeritate propha¬
netur. Agapite ergo specta
bilis femine supplicatione
commori. que ab uniuersis
temptatum asserit suum le¬
cretum ut etiam promitte¬
rent de nece mariti aquo
uiste potius merentur extĩ¬
gui. Presenti uissĩone de¬
cerninins ut a tempore qͤ
uigalem copulam animo
uitiata dereliquit. omnti cõ¬
tractu qui leuitatis errore
firmus esse non potest. legũ
ratione qua ssato. quicqd
a retentatoribus constite¬
rit possideri imne ulla faci¬
es dilatione restitui. ne sce¬
lerati ad irrisionem iusti¬
cie. fraudum suarum uale¬
ant compenclia uinclica.¬
re. Unnis enim absurdũ
est. ut quos pena meruit
consumere etiam lucra
sibi ualeant uinclicare.

Expanded text:
ropositum regale est, gravatis per injuriam subvenire, ut coercitio pravi justitiam faciat plus amari. Nec dissimulari potest, salva communione qua vivitur, ut sollicitatores publicos 27 habeat genialis tori reverenda societas, et illud humani generis procreabile sacramentum scelerata temeritate profanetur. Agapitae igitur spebilis feminae supplicatione commoti, quae ab universis temptatum asserit suum secretum, ut etiam promitterent de nece mariti, a quo iuste potius merentur extingui, praesenti iussione decernimus, ut a tempore, quo iugalem copulam animo vitiata dereliquit, omni contractu, qui levitatis errore firmus esse non potest, legum ratione cassato, quicquid a retentatoribus constiterit possideri, sine ulla facies dilatione restitui, nec scelerati ad irrisionem iustitiae fraudum suarum valeant compendia vindicare. nimis enim absurdum est ut, quos poena meruit consumere, etiam lucra sibi valeant vindicare.
Abbreviated transcription (Latin):
dam ctiam intitur uelle supe¬
rare. hec enim fecisse dmosci¬
tur: dedalum uolare. ħ frreũ
cupidinem in diane tem¬
plo sine aliqua illigatione
peudere hoc hodie facit muta
cautare. insensata bibere.
immobilia moueri. Alecha¬
meus si t̃as est dicere pene
sotius est nature. occultare¬
serans. mainfesta conuertẽs.
miraculis ludens. ita pulchre
sĩmulans. ut quod composi
tum non ambigitur ueritas
putetur. ħ quia st udiosius
te legisse cognouimus pre¬
dicta nobis horo logia quã¬
totius transmittere matura.¬
bis ut te notum in illa mun¬
di parte facias. ubi aliter
peruenire non poteras. Agno¬
icant per te exercere gentes
tales nos habere nobiles: q̃¬
les leguntur auctores. Quo¬
tiens non sunt credituri
qui uiderint. quotiens
hanc ueritatem lusoria sõ¬
nia putabunt. et quando
fuerint ab stupore conuer¬
si non audebunt ie equa¬
les nobis dicere. apud qͦs
scuuit sapientes talia cogi¬
tasse I
¶Eundi bado regi

Expanded text:
dam etiam nititur velle supedam etiam nititur velle superare. haec enim fecisse dinoscitur Daedalum volare: haec ferreum Cupidinem in Dianae templo sine aliqua illigatione pendere: haec hodie facit muta cantare, insensata vivere, immobilia moveri. Mechanicus, si fas est dicere, paene socius est naturae, occulta reserans, manifesta convertens, miraculis ludens, ita pulchre simulans, ut quod compotum non ambigitur, veritas aestimetur. Haec quia studiosius te legisse comperimus, praedicta nobis horologia quantocius transmittere maturabis. Ut te notum in illa parte mundi facias, ubi aliter pervenire non poteras. Agnoscant per te exterae gentes, tales nos habere nobiles, qles leguntur auctores. quotiens non sunt credituri quae viderint? quotiens hanc veritatem lusoria somnia putabunt? et quando fuerint ab stupore conversi, non audebunt se aequales nobis dicere, apud quos sciunt sapientes talia cogitasse. XLVI. GUNDIBADO REGI
Abbreviated transcription (Latin):
lis maginitudo discurrit. et
fugam solis equiparat: quod
motum semper ignorat. Inui¬
derent talibus. si astra sentirẽt.
et meatum suum fortasse defle¬
cterent. netali ludibrio sub¬
iacerent. Ubi est illud horarũ
de lumine uenientium sin¬
gulare miraculum. si has et
umbra demonstrat ubi pre¬
dicabilis indefecta rotatio.
situ perpetuo contmnentur.
Cartis mestimabilis uirtus.
que dum se dicit lucdere. na¬
ture preualet secreta uulga¬
re. Secundũ sit ubi preter
solis radios: hora dinoscitur.
noctes in partes diuideus. qđ
ut nichil deberet astris. ratio¬
nem celi ad aquarum potiꝰ
fluenta conuertit. quorum
molibus ostendit. quod celo
uoluitur et audaci presũpto¬
ne concepta ars elementis cõ¬
fert quod originis conditio
de negauit. Uinuerse discipli¬
ne cĩuictus prudentium la¬
bor nature potentiam ut tã¬
tum possint nosse perquirit.
mechanilina solum est: quod
ex contrariis appeti mutari.
et si fas est dicere in quibus

Expanded text:
lis magnitudo discurrit, et lis magnitudo discurrit, et fugam solis aequiperat, quod motum semper ignorat. Inviderent talibus, si astra sentirent, et meatum suum fortasse deflecterent, ne tali ludibrio subiacerent. ubi est illud horarum de lumine venientium singulare miraculum, si has et umbra demonstrat? ubi praedicabilis indefecta rotatio, situ perpetuo continentur? O artis inaestimabilis virtus, quae dum se dicit ludere, naturae praevalet secreta vulgare. Secundum sit, ubi praeter solis radios hora dignoscitur, noctes in partes dividens: quod ut nihil deberet astris, rationem coeli ad aquarum potius fluenta convertit: quorum motibus ostendit, quod coelo volvitur: et audaci praesumptione concepta ars elementis confert, quod originis conditio denegavit, universae disciplinae cunctus prudentium labor naturae potentiam, ut tantum possint nosse, perquirit. Mechanisma solum est, quod illam ex contrariis appetit imitari: et si fas es
Abbreviated transcription (Latin):
enittere cantilene. Parua de
illa reterimus. cui celũ imita¬
ri tas est. ħ fecit scdm lolem ĩ
archimedis spera decurrere.
hec alterum zodiacum circulũ
humano consilio fabricauit.ħ
lunam defectu suo reparabilẽ
artis ill uminatione monstra¬
uit paruamq machinam
grauidam inundo. celum ge¬
stabile compendium rerum̃.
speclaculum nature: ad spẽm
etheris indeprchẽ sibili mo¬
bilitate uolutauit. Sic astͣ
quorum licet cursum sciami
fallentibus tamen oculis prodi¬
re non ceruimus. stans quiel ã
millius transitus est. et qui
uelociter currere uera rõne co¬
gnoscis se mouere non respicis
Quale est hoc etiam hoĩn face¬
re quod uel intellexisse potest
esse mirabile Quare cum uos
ornei talium rerum predican¬
da noticia. horologia nobis pu¬
blicis expensis sine uestro di¬
spendio dest mate. Primum
sit ubi stilus dici index per
umbram exiguan horas con¬
sueuit ostendere. Radius
itaq inmobilis et paruus per¬
agens quod tam miranda so¬

Expanded text:
emittere cantilenae. Parva de emittere cantilenae. Parva de illa referimus, cui caelum imitari fas est. haec fecit secundum solem in Archimedis sphaera decurrere: haec alterum zodiacum circulum humano consilio fabricavit: haec lunam defectu suo reparabilem artis illuminatione monstravit parvamque machinam gravidam mundo, caelum gestabile, compendium rerum, speculum naturae ad speciem aetheris indeprehensibili mobilitate volutavit. sic astra, quorum licet cursum sciamus, fallentibus tamen oculis prodire non cernimus: stans quidam in illis transitus est et quae velociter currere vera ratione cognoscis, se movere non respicis. Quale est hoc homini etiam facere, quod vel intellexisse potest esse mirabile? quare cum vos ornet talium rerum praedicanda notitia, horologia nobis publicis expensis sine vestro dispendio destinate. primum sit, ubi stilus diei index per umbram exiguam horas consuevit ostendere. radius itaque immobilis et parvus, peragens quod tam miranda so
Abbreviated transcription (Latin):
mathelis ianuas introisti.tu¬
illam in nature penetralibus
confidentem. auctorũ libris
inuit antibus. corclis lumine
cognouisti Cui ardua nosse
ulus miracula monstrare pro¬
positum est. Nolitur osten¬
dere. quod obstupescant homi¬
nes euenisse. miroq modo na¬
tis conuersis tacti detrahit ti¬
dem cum ostentet et oculis
uilionem. facit aquas ex imo
surgentes precipites cadere
ignem ponderibus currere.
organa extrancis uocibus in¬
sonare. eł peregrinis flatibus
calamos complet. ut minuta
possint arte cantare. Uid emus
per eam defensiones iam nu¬
tantium ciuitatum lubito ta¬
li firmitate consurgere. ut
machinament orum aux iliis
superior reddatur. qui des¬
peratus uiribus inuenitur.
Madentes tãbrice in aqua
marma siccantur. dura cũ
tuerint ingeniola dilpositio¬
ne soluĩtur. Aetalla mugiut
Diomedes in aere grauis bu¬
ciuat. eneus a ugũis insibilat.
aues simulate iuut. et que
uocem propriam nesciunt
habere. ulcedinẽ probantur

Expanded text:
MatheMatheillam in naturae penetralibus considentem, auctorum libris invitantibus, cordis lumine cognovisti, cui ardua nosse usus, miracula monstrare propositum est. molitur ostendere, quod obstupescant homines evenisse miroque modo naturis conversis facti detrahit fidem, cum ostentet et oculis visionem. facit aquas ex imo surgentes praecipites cadere, ignem ponderibus currere, organa extraneis vocibus insonare, et peregrinis flatibus calamos complet, ut minuta possint arte cantare. Videmus per eam defensiones iam nutantium civitatum subito tali firmitate consurgere, ut machinamentorum auxiliis superior reddatur, qui desperatus viribus invenitur. madentes fabricae in aqua marina siccantur: dura cum fuerint, ingeniosa dispositione solvuntur. metalla mugiunt, Diomedes in aere gravius bucinat, aeneus anguis insibilat, aves simulatae fritinniunt et quae vocem propriam nesciunt habere, dulcedinem probantur
Abbreviated transcription (Latin):
situs introisti. sic pallea tor
eboris miscuisti logam. ut gre¬
corum dogmata: doctrinam
feceris esse romanam. Didicisti
erm qua protumditate cum
lius partibus lpeculatiua cogi¬
tetur. quaratione actiua cũ
sua diuisione disc̃atur dedu¬
ceus ad romuleos senatores
quicquid crcropide fecerãt
lingulare. Trauslationibus
cui̾m tius pythagoras musicꝰ
Ptholomeus astrõnoiiꝰ legũ¬
tur ithali. Hychouiacus arith¬
meticus. geometricus eucly¬
des. aucliuntur ausonii. Pla¬
to theologus. aristoteles logicꝰ.
quiriuasi uoce disceptaut.
Mechauicuz etiam archune¬
dem latilem liculis reddi¬
disti. et quascunq discipli¬
uas uel artes facunda gretia
per singulos uiros edidit. te
nũc auctore primo sermone
roma suscepit. Quos tanta
uerborum luculentia claros¬
reddidisti lanta lingne proprie¬
tate conlpicuos. ut potuissent
Ct illi opus uum preferre. si
ytrunq didicissent. Tu artẽ
predictam ex disciplinis nobi¬
libus natam. per quad risarias

Expanded text:
situs introisti; sic palliatorum situs introisti; sic palliatorum choris miscuisti togam, ut Graecorum dogmata doctrinam feceris esse Romanam. Didicisti enim, qua profunditate cum suis partibus speculativa cogitetur: qua ratione activa cum sua divisione discatur; deducens ad Romuleos senatores, quicquid Cecropidae mundo fecerant singulare. Translationibus enim tuis Pythagoras musicus, Ptolomaeus astronomus leguntur Italis. Nicomachus arithmeticus, geometricus Euclides audiuntur Ausoniis. Plato theologus, Aristoteles logicus Quirinali voce disceptant: mechanicum etiam Archimedem Latialem Siculis reddidisti. Et quoscunque disciplinas vel artes fecunda Graecia per singulos viros edidit, te uno auctore patrio sermone Roma suscepit. Quos tanta verborum luculentia reddidisti claros, tanta linguae proprietate conspicuos, ut potuissent et illi opus tuum praeferre, si utrumque didicissent. Tu artem praedictam, ex disciplinis nobilibus natam, per quadrifarias
Abbreviated transcription (Latin):
Pernenda non sũt
que a uicinis regil¬
bus presumptionis gratia
postulantur dum płumq
res parue plus preual ent
prestare.ꝙͣ magne possint ob.¬
tinere diuitie. Frequenter
enim quod arma explere
nequeuut. oblectamenta
suauitatis imponunt. Sit
ergo pro republica. et cum
ludere uidemur. Nam ideo
uoluptuosa querimus. ut
per ipsa seria compleamus.
Burgun dionum itaq do¬
miuus a nobis magnopere
postul auit. ut horologiũ qđ
aquis sub modulo fluenti¬
bus temperatur et quod soł
imnenũ compreheusa illu¬
minatione oist in guitur.
cum magistris rerũ ei trãs¬
mttere debemus quatinus
impetratis oclectatiombus
per fruenoo quod nobis coti¬
dianũ. illis uideatur esse mi¬
ra culum. Merito siquidẽ
respicere cupiunt. quoo le¬
gatorum suorum relationi¬
bus obstupescunt. hoc multa
te cruditione sagmatum.
ia nosse didicimus. ut artes
quas exercent uulgariter
nescientes. in ip̃o dĩsciplina¬
rũ fonte poi aueris. Sic enĩ
athe niensiũ scolas longe po¬

Expanded text:
pernenda non sunt quae a vicinis regibus praesumptionis gratia postulantur, dum plerumque res parvae plus praevalent praestare quam magnae possunt optinere divitiae. frequenter enim quod arma explere nequeunt, oblectamenta suavitatis imponunt. sit ergo pro re publica et cum ludere videmur. nam ideo voluptuosa quaerimus, ut per ipsa seria compleamus. Burgundionum itaque dominus a nobis magnopere postulavit, ut horologium, quod aquis sub modulo fluentibus teimmensi comprehensa illuminatione distinguitur, cum magistris rerum, ei transmittere deberemus. Quatenus impetratis delectationibus perfruendo, quod nobis est quotidianum, illis videatur esse miraculum. Merito si quidem respicere cupiunt, quod legatorum suorum relationibus obstupescunt. Hoc te, multa eruditione saginatum, ita nosse didicimus, ut artes, quas exercent vulgariter nescientes, in ipso disciplinarum fonte potaveris. Sic enim Atheniensium scholas longe po
Abbreviated transcription (Latin):
ut deductis ad liquidum ra.¬
tiociniis sĩ quid traudis potu¬
erit ĩnueniri i ine aliqua dila¬
tione persoluant: quia ħ no¬
stris temporibus protitemur
inimicum. ut alter alterius le¬
tetur incommnodo. Munc ad
apparatum t lorentissimi exer¬
citus uola conuertite uuiuer¬
ca tine querela ueltarditate
aliqua procurantes. Ettica¬
citer enim me ad omnia beni¬
gna constringitis: si gratanter
que sunt iussa completis. Letus
obediat quem cauła genecali¬
tatis inuitat. Illa sola dolere de¬
bent dispendia. que studio ui¬
dentur cupiditatis imposita.
Nam quod pro rerum tiecessi¬
tate precipitur: mde Pruden¬
tium. miniui non grauatur
Promotiones offitii pretoriam
que natali domini fiunt

Expanded text:
ut deductis ad liquidum raut deductis ad liquidum ratiociniis si quid fraudis potuerit inveniri, sine aliqua dilatione persolvant: quia hoc nostris temporibus profitemur inimicum, ut alter alterius laetetur incommodo. Nunc ad apparatum florentissimi exercitus vota convertite, universa sine querella vel tarditate aliqua procurantes. efficaciter enim me ad omnia benigna constringitis, si gratanter quae sunt iussa completis. lobediat, quem causa generalitatis invitat. Illa sola dolere debent dispendia, quae studio videntur cupiditatis imposita. Nam quod pro rerum necessitate praecipitur, inde prudentium animus non gravatur. XVII. PROMOTIONES OFFICII PRAETORIANI, QUAE NATALE DOMINI FIUNT
Abbreviated transcription (Latin):
Tudiose nos oportet eri¬
ugere que statuit rega¬
lis pictas subleuare. Nam qui
luit condescendere. conuenit
etiam his iubiectos de propria
dignitate prestare. Nuper mi¬
chi gratias retulistis quod spẽ
uobis bonorum. quam iructur
aliquem contulissem. Inuitastis
me ad benefitia. quia magna
suscepistis gratulatione Promis¬
sa. Ab ioluimus uotum uidicis
obligati. Que tuerunt predi¬
cta: minc probantur impleta.
iuitium igitur alibra tacienius:
quia ubi conscientiam tas est
intendere. inde debet sermo
iudicis inchoare. Ninc est
quod in ponderibus atq inẽ¬
suris. uos suggeritis ingraua¬
tos. Et ideo nostra cura proui¬
debit. ut nullus uos ulterius
ex ea parte uexare possĩt iniꝗ.¬
tas: quia graue icelus esse iu¬
dicanius: aut mensuras modũ
ex cedere: aut libram equisimi
ponderis iusticiam non habe¬
re. Milites etiam sedis nostre.
nec non exactores atq s̃uicep.¬
tores aquibus grauia uobis
interri dupendiã siu pirastis pre¬
ceptis nostris tẽciuus conueniri.

Expanded text:
tudiose nos oportet erigere quos statuit regalis pietas sublevare; nam quibluit condescendere, convenit etiam his subjectos de propria dignitate praestare. Nuper mihi gratias retulistis quod tam spem vobis bonorum quam fructum aliquem contulissem. Invitastis me ad beneficia, quia magna suscepistis gratulatione promissa. Absolvimus votum judicis obligati. Quae fuerunt praedicta, nunc probantur impleta. Initium igitur a libra faciemus, quia ubi conscientiam fas est intendere, inde debet sermo iudicis inchoare. hinc est, quod in ponderibus atque mensuris vos suggeritis ingravatos. et ideo nostra cura providebit, ut nullius vos ulterius ex ea parte vexare possit iniquitas, quia grave scelus esse iudicamus aut mensuras modum excedere aut libram aequissimi ponderis iustitiam non habere. Milites etiam sedis nostrae nec non exactores atque susceptores, a quibus gravia vobis inferri dispendia suspirastis, praeceptis nostris fecimus conveniri,
Abbreviated transcription (Latin):
Ihodierno die redem¬
Ptionis iuuenimus ui¬
tale remedium.ii celesti bene¬
fitio panditur ipes salutis: cõ¬
uenit etiam nos longo labore
fatigalis gaudii disterre me¬
dicinam: ut superna bona que
periclitanti mundo collata
sunt. generaliter sentiantur
Alioqum piaculum quoddã
est. inter tristes uelle gandere
et humanitalis resugit affectũ.
qui dolorem non sẽquitur alie¬
num. Contra quauto se melius
excitat de commumoue. letitia:
quanto incit amentum magne
alacritatis est Plurios uidere
gaudentes.Hinc est quod sa¬
pientes mortale genus unuin
hominem esse testati sint.
quoniam ouines acuncdis ca¬
tibus sius induasos esse uo¬
luecuut. Qua propter uitul¬
quilq uxta matricule seriem
na designatione tulgetur. ut
quem loci ordo postubat. gra.¬
dibus promotionis accedat. E.¬
grediatur unus ut antepoirat
iniuerios. Totam iequentiũ
ieriem ad prouectum ⁊rahit:
dum prior nulitiam pertinictus
exerit
De corniculario qui egreditirr.

Expanded text:
hodierno die redemptionis invenimus vitale remedium, si caelesti beneficio panditur spes salutis, convenit etiam nos longo labore fatigatis gaudii deterre medicinam, ut superna bona quae periclitanti mundo collata sunt, generaliter sentiantur. alioquin piaculum quoddam est inter tristes velle gaudere et humanitatis refugit affectum, qui dolorem non sequitur alienum. contra quanto se melius excitat de communione laetitia, quando incitamentum magnae alacritatis est plurimos videre gaudentes! Hinc est quod sapientes mortale genus unum hominem esse testati sunt, quoniam omnes a cunctis casibus suis indivisos esse voluerunt. quapropter unusquisque iuxta matriculae seriem tua designatione vulgetur, ut quem loci ordo postulat, gradibus promotionis accedat. egrediatur unus, ut anteponat universos. totam sequentium seriem ad provectum trahit, dum prior militiam perfunctus exierit. XVIII. DE CORNICULARIO QUI EGREDITUR.
Abbreviated transcription (Latin):
deuotus ex soluat quatmus ne ali.¬
quis iub imatura compulsione
ingeniscat exactum. nec iterum
remissione letata. quisquam se
dicat esse preteritum. Nullus
quantitatem iuste ponderatio¬
nis excedat. sitq libra iustistĩma
modus non erit rapiendi. si põ¬
dera fas sit excedi. Expensariĩ
quoq tĩdelem noticiam per qua¬
ternos mentes ad sermia nostr a
lolleminter destinabis ut totius
obicuritatis detersa obscuritate¬
rationibus publicis ueritas elu¬
cescat. Sed quo taciluis pos
sis deo uuante que tunt institu.¬
ta complere illum atq illum
tedis nostre milites. tibi ossicio¬
q tuo pericul orum suorum memo.
res precipimus imminere quat mꝰ
quod agnoscis iussum. inculpa.¬
biliter sortiatur effẽctum. Caue
ergo ne te aut improbe redemptio.¬
nis. aut torpentis deũdie culpa
respiciat: et quod expedire ue¬
glexeris. tuis intẽrat danna tortu.¬
nis.

Expanded text:
devotus exsolvat; quatenus nec alidevotus exsolvat; quatenus nec aliquis se sub immatura compulsione ingemiscat exactum, nec iterum remissione lentata quisquam se dicat esse prquantitatem iustae ponderationis excedat sitque libra iustissima: modus non erit rapiendi, si pondera fas sit excedi. Expensarum quoque fidelem notitiam per quaternos menses ad scrinia nostra sollemniter destinabis, ut totius erroris obscuritate detersa rationibus publicis veritas elucescat. sed quo facilius possit, Deo juvante, quae sunt instituta complere, illum atque illum sedis nostrae milites tibi officioque tuo periculorum suorum memores 196 praecipimus imminere, quatenus quod agnoscis jussum, inculpabiliter sortiatur effectum. Cave ergo ne te aut improbae redemptionis, aut torpentis desidiae culpa respiciat; et quod expedire neglexeris, tuis inferat damna fortunis.
Abbreviated transcription (Latin):
Empus ammonet huma¬
nis rebus indei menter
accomodum: dum res: etiana nobis
asperas captata semper opor¬
tumtate conciliat. ut illationum
fiscalium curam anua testi¬
uitate reparemus: quando rei¬
publice ordo tali consistere cer m¬
tur instituto. Et merito uot iuũ
sistere cernitur. quod procim¬
cdorum utilitate prestatur. Dili¬
genda tunt ista unde res publi¬
ca uidetur esse tirmissima. Que
dum redeunte censu reticitur:
status sin firmissimo tobore con.¬
tinetur. Qua propter magna ẽ
quolibet tempore monstrata de¬
uotio: sed tic acceptior redditur
quando necessaria plus habetur.
Prebeant igitur possessores stipẽ
dii sue gratie profututa. Debitũ
siquidem quod non potest euita¬
ti. prona debet semper mente of¬
terri. ut fiat beneficium quod
ime compulsione constat illatũ.
Atq ideo quod feliciter dictũ
sit per indictionem primam
in diocesi tua possessorem te pre¬
cipimus ammonere: ut trma illa.¬
tione seruata assem tribut arium¬

Expanded text:
empus ammonet humanis rebus indesinenter accommodum, dum res nobis asperas captata semper opinione conciliat, ut illationum fiscalium curam annua festivitate reparemus, quando reipublicae ordo tali consistere cernitur instituto. Et merito votivum sistere cernitur, quod pro cunctorum utilitate praestatur. Diligenda sunt ista, unde respublica videtur esse firmissima. Quae dum redeunte censu reficitur, status sui firmissimo robore continetur. Quapropter magna est quolibet tempore monstrata devotio: sed tunc acceptior redditur, quando necessaria plus habetur. Praebeant igitur posdia suae gratiae profutura. debitum siquidem quod non potest evitari, prona debet mente semper offerri, ut fiat beneficium, quod sine compulsione constat illatum. Atque ideo, quod feliciter dictum sit, per indictionem primam in dioecesi tua possessorem tq praecipimus ammonere, ut trina illatione ser