comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
non potest negari quoda filio ꝓcedat sp̃s. Si quidemlocutiofili defilio ꝓ¬
cedit. Quadereoum hocidem sit sp̃s quod ꝓfertura filio. pcedit omnino
sp̃safilio. Subiungit. Deniq nequis illum a pitris & filii uoluntate & so¬
ci&ate discerner& scriptum ẽ : Non enima sem& ipsoloqu& sed sicut audi¬
& loquetur. Cuisi mile&iam desem& ipso saluator att. Sicut audio
iudico : Voluntas patris uoluntas ẽfilii : & soci& as utriusq sp̃s amborum
spi auoluntatepatris o fili seiungi. Sed ñcut soci&as est utriusq sic eiusdem
uoluntatis amborum Etsicut uoluntas filii nascitur depatre sicuoluntas
spi pcedir afilio H incest quodatt despũ Nonenim asema ipsoloqua
filins facit suimileter: Quods̃ operante pttro a filio⁊ onupeta or dire
prim an ceundi seliux tuidem tempus operuindi cuidoma similaa subsi¬

Expanded text:
non potest negari quod a Filio procedat Spiritus: siquidem locutio Filii de Filio pnon potest negari quod a Filio procedat Spiritus: siquidem locutio Filii de Filio procedit: qua de re cum hoc idem sit Spiritus quod profertur a Filio, procedit omnino Spiritus a Filio Subjungit: « Denique ne quis illum a Patris et Filii voluntate et societate discerneret, scriptum est: Non enim a semetipso loquetur, sed sicut audiet loquetur . Cui simile etiam de semetipso Salvator ait: sicut audio, judico . » Voluntas Patris voluntas est Filii, et societas utriusque Spiritus amborum: Spiritus a voluntate Patris et Filii sejungi; sed sicut societas est utriusque, sic ejusdem voluntatis amborum. Et sicut voluntas Filii nascitur de Patre, sic voluntas Spiritus procedit a Filio. Hinc est quod ait de Spiritu: Non enim a semetipso loquetur, Filius facit similiter. Quod si operante Patre et Filio, non juxta ordinem primi et secundi, sed juxta idem tempus operandi eadem et similia, subsi
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s ueritatis sp̃sq sapientiȩ. non potest filio lo quente audire quaen escit cũ
hoc ipsum sit quod ꝓfertura filio. Dicens loquentem patrem audire filiũ
lemonstrat filii natiuitatem expatre. Similiter filium loquentem au¬
dire patrem. patremintimat genuissefilium. & quia sunt unius na¬
turae pater& filius. sunt &iameiusdem consensus. Vt hoc sit loqui patrõ
ad filium uel filium ad patrem in unius consensum uoluntatis uenire
neq diuersumaliquid sentire. Sp̃m quoq scm sp̃m ueritatis spm̃q sa¬
pientiae confitens spm filii declarat. de quodicit. qui a nom potest filio
loquente audire quȩ nesciat. qm̃ cum sit eiusdem cum filio substantia e
possespm scm̃ filio loquente audire quaenesciat. mox subdidit cum hocipꝰ
sit quod ꝓfertura filio: hoc ẽ platiofilii substantia ẽ sp̃s Nam dicens
cum hoc ipsum sit. subauditur sp̃s. quod ꝓfertur a filio. hoc ẽ quod loquit

Expanded text:
s veritatis, Spiritusque sapientiae, non potest Filio loquente audire quae nescit; cum hoc ipsum sit quod profertur a Filio. » Dicens loquentem Patrem audire Filium, demonstrat Filii nativitatem ex Patre: similiter Filium loquentem audire Patrem, Patrem intimat genuisse Filium; et quia sunt unius naturae Pater et Filius, sunt etiam ejusdem consensus; ut hoc sit loqui Patrem ad Filium vel Filium ad Patrem, in unius consensum voluntatis venire: neque diversum aliquid sentire. Spiritum quoque sanctum veritatis Spiritum et sapientiae confitens, Spiritum Filii declarat, de quo dicit, quia non potest Filio loquente audire quae nesciat; quoniam cum sit ejusdem cum Filio substantiae,  posse Spiritum sanctum Filio loquente audire quae nesciat, mox subdidit: « Cum hoc ipsum sit quod profertur a Filio; » hoc est prolatio Filii substantia est Spiritus: nam dicens; cum hoc ipsum sit, subauditur Spiritus: quod profertur a Filio, hoc est quod loquitur
Abbreviated transcription (Latin):
& ess& hocnihilo minus fidei catholicȩ ualde contrarium. Credimus
& enim in unum dm̃ patrem omni potentẽ Tam ꝑuersa machinantib:
piesitis cauteq responde doctoniste catholieus dacib pors cimen deuetars

Expanded text:
et esset hoc nihilominus fidei Catholicae valde contrarium. Credimus et esset hoc nihilominus fidei Catholicae valde contrarium. Credimus etenim in unum Deum Patrem omnipotentem. Tam perversa machinantibus pie satis cauteque respondet doctor iste catholicus, dicens Spiritum sanctum
Abbreviated transcription (Latin):
uus non enim ẽ creatura. sed tam quã ab illo capiens existentiam. ꝓcedendi
non creando uel generando. Similiter cum in sufflateum mittendo
non extraneũ mittit. nec aliunde quã proprianatum Nec potest ni¬
gari pcessus eius a filio quem in sufflando exintimis suȩ diuinitatis fli
emitut. Subiungit adhuc de eodemloquens spũ. Utrum genitus an in¬
genitus sit requiris Nihilex hoc eloquia sacra cecinerunt Nefas est
in rumpere diuinasilentia. Quod ds scripturis suis indicandum eẽ non
credidit in terrogare uel scire suꝑflua curiositate tenoluit. Hoc ꝑuenis
debere iudicauit ad conscientiã tuã quod ꝑtin& ad salutem tuam
esse non recipiebant . tam quam sids̃ haber& uel ingenitus uel genitus
confiter& Sigenitus duo filii dicerent᷑. & iam salua tordici non poss& uni¬
genitus Ess&q contricatholicam fidem. quae confit& crederein dm̃ pa¬
trem omni potentem & in ihm xp̃m filium eius unigenitum. Quod si
confiter&ur ingenitus. iam non unus pater sed duo compbarentur

Expanded text:
vus non enim est creatura: sed tanquam ab illo capiens existentiam procedendo, non creando vel generando. Similiter cum insufflat eum mittendo: non mittit extraneum, nec aliunde quam de propria natura: nec potest negari processus ejus a Filio, quem insufflando ex intimis suae divinitatis Filius emittit. Subjungit adhuc de eodem loquens Spiritu: « Utrum genitus an ingenitus sit requiris? nihil ex hoc eloquia sacra cecinerunt, nefas est irrumpere divina silentia. Quod Deus scripturis suis indicandum esse non credidit, interrogare, vel scire superflua curiositate te noluit. Hoc pervenire debere judicavit ad conscientiam tuam, quod pertinet ad salutem tuam. » esse non recipiebant, tanquam si Deus haberetur, vel ingenitus vel genitus confiteretur: si genitus, duo filii dicerentur, et jam Salvator dici non posset unigenitus; essetque contra catholicam fidem, quae quidem t in Jesum Christum Filium ejus unigenitum. Quod si confiteretur ingenitus, jam non unus Pater, sed duo comprobarentur;
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s scĩ ꝓcessionem significat Nonut flatus ille corporeus ex aere sumptus. & pulmo¬
nũ ministerio ꝑoris arganum effusus. sp̃i sc̃i fuerit substantia. uerum tali nos modo
emanare. Sicut patersili natiui tatẽ desua substantia uolens ostendero ꝓpagitam
ac ꝑ hoc filium sibi fore consubstantialẽ. loquitur in psalmo eidem filio. Ex utero ante
luci ferum genuite. Non quod uterumds̃ pater habuerit dequofilium ante secula genu¬
erit. sed quo cestificatus fuerit quod filium non denihilo. non alterius derei subsistentia
sebppe adenatum subsantiaq genuenit Sic efilus insufflando dans pmsem̃ apłis¬

Expanded text:
si Spiritus sancti processionem significat? Non ut flatus ille corporeus ex aere sumptus, et pulmosi Spiritus sancti processionem significat? Non ut flatus ille corporeus ex aere sumptus, et pulmonum ministerio per oris organum effusus, Spiritus sancti fuerit substantia, verum tali nos modo manare. Sicut Pater Filii nativitatem de sua substantia volens ostendere propagatam, ac per hoc Filium sibi fore consubstantialem, loquitur in Psalmo eidem Filio: Ex utero ante luciferum genui te . Non quod uterum Deus Pater habuerit, de quo Filium ante saecula genuerit; sed quo testificatus fuerit, quod Filium non de nihilo, non alterius de rei subsistentia, sed propria de natura substantiaque genuerit. Sic et Filius insufflando dans Spi
Abbreviated transcription (Latin):
Quieredit in mesieatedict se rptura fluminade uentre eius fluenti quȩuiciae
Subiungit euangelista. hocaite dixitdespũ quẽ aecepturiemnt credentes incum
A queuiue flumina cua ngelista docente in undationẽ didicimus sp̃s sci. qua docesalu ator
in secredentes itrigandos Vndeigiturhȩc fluminanisi defid exp̃ĩ manantia : &unde
Samaritanȩ quoq dicit. Quibibent exa quahac siti& iterũ Quiautẽbiberit exaq̃
quã ego dabo ei non siti& in &ernũ. Sedaqua qua egod abo q fi&in eo fonsaquae salientis
inuitam adernã. Quod alibi flumina dixerit aquȩ uiuȩ nunc appellat fontẽ aquȩ
inuitã &ernam id est sp̃m sc̃m in secredentibus copiosissi melargitur. Demonstrans
a se ꝓcedere que ma sedicit credentibus donari. Resurgensa mortuis & discipulis in
conclaui residentibus post pacis salittionem & postmandatompacis legationem in

Expanded text:
Qui credit in me, sicut dicit Scriptura, flumina de ventre ejus fluent aquae vivae. Subjungit evangelista: Hoc autem dixit de Spiritu quem accepturi erant credentes in eum . Aquae vivae flumina, evangelista docente, inundationem dicimus Spiritus sancti, qua docet Salvator in se credentes irrigandos. Unde igitur flumina, nisi de fide Christi manantia? Et unde Samaritanae quoque dicit: Qui biberit ex aqua hac, sitiet iterum: qui autem biberit ex aqua quam ego dabo ei, non sitiet in aeternum. Sed aqua quam ego dabo ei, fiet in eo fons aquae salientis in vitam aeternam . Quod alibi flumina dixerat aquae vivae; nunc appellat fontem aquae in vitam aeternam, id est Spiritum sanctum in se credentibus copiosissime largitur. Demonstrans a se procedere, quem a se dicit credentibus donari. Resurgens a mortuis et discipulis in conclavi residentibus, post pacis salutationem, et post mandatam pacis legationem: In
Abbreviated transcription (Latin):
simmis Ildiust ot iarurabili ecundu natumi ostensa est truitas
qui dem sociatur ꝑ naturam. unigenito uero dõ non coniungitur
Non enim iungi potest ei ꝑnaturam. a quo non ꝑcedit. Sedauccor
testaturiste socium eẽpnaturam sp̃munigenitodõ Fataurergo pa¬
dere spm abunigenito dõ & qm̃ indiuisim& in sepuribilẽ secundum
neturim dicit eẽ trinitatem fatosur filium depitregenitum spm̃ ao
dum naturam sc̃ãtrinitas qm̃ pater denullo. filius uero depatregenitur¬

Expanded text:
sumus; indivisa et inseparabilis secundum naturam ostensa est Trinitas. » quidem sociatur per naturam, unigenito vero Deo non conjungitur: non enim jungi potest ei per naturam, a quo non procedit. Sed auctor testatur esse socium iste per naturam Spiritum unigenito Deo: fatetur ergo procedere Spiritum ab unigenito Deo. Et quoniam indivisam et inseparabilem secundum naturam dicit esse Trinitatem, fatetur Filium de Patre genitum, Spiritum vero ndum naturam sancta Trinitas; quoniam Pater de nullo, Filius vero de Patre
Abbreviated transcription (Latin):
&iam filii quia quȩcumq sunt patrissunt & filii. Sed numquid caritas
quȩ est sp̃s sẽs. sic ẽ filui ut sit oreatura Nequaquam prorsus Sed tribu
afilio. quia ꝓcedit exillo & est filiiqm̃ consubstantialis ẽ illi. Subiung
Etqui particepsẽ gratiȩihũ xp̃i Gratiam hoc in loco ihũ xp̃idicit quã sui¬

Expanded text:
iam Filii; quia quaecunque sunt Patris, sunt et Filii. Sed nunquid charitas iam Filii; quia quaecunque sunt Patris, sunt et Filii. Sed nunquid charitas quae est Spiritus sanctus, sic est Filii, ut sit creatura? nequaquam prorsus; sed tribuitur a Filio, quia procedit ex illo; et est Filii, quoniam consubstantialis est illi Subjungitur: « Et qui particeps
Abbreviated transcription (Latin):
Iste statim comunicat & patria filio Particeps enĩ ẽ factus tã patris
quam fili ꝑsp̃s comunicationẽ Monstratur exhoc sp̃s consubfian¬
tialis ẽs̃ patris filiiq & ad eo consors. ut nom possit haberi sp̃snis pariter
habeatur pater &filius. Subiungit & qui caritatehaba pitris. habe eã
a filio contributam ꝑsp̃mscm. Superius consubstantialitatẽ rantur
modo patris & fili monstrauit. lamuero docere incipit ꝓcessionẽ sp̃s
Caritatẽ autẽ patris appellat sp̃m scm̃ sicut ex posteriorib appbatur.
cs̃ tribuit caritatem Et decaritate sceribit᷑ quod sttds̃ Ergo tribuens
exipso Nonenimi creaturarum unus est sp̃s ut sit alterius quampa
substantiȩ Qua ꝓpter non tam quã ab eo creatus eius eẽ dicitur. sed tã¬
quã consubstantialis & exillo ꝓcedens. Dicitautẽ habenti carecatem pa¬
munus sp̃isscĩ: uidelic& uelut cooperator patrispũiq Sed quẽ ad ino¬
dum potest tribuere sibi coȩqualẽ. uel alterius id est sp̃rscĩ donum

Expanded text:
« iste statim communicat et Patri et Filio: » particeps enim est factus tam Patris quam Filii per Spiritus communicationem. Monstratur ex hoc Spiritus consubstantialis esse Patris Filiique, et adeo consors, ut non possit haberi Spiritus, nisi pariter habeatur Pater et Filius. Subjungit: « Et qui charitatem habet Patris, habet eam a Filio contrimodo Patris et Filii monstravit, jam vero docere incipit processionem Spiritus. Charitatem autem Patris appellat Spiritum sanctum, sicut ex posterioribus approbatur, nim tribuex ipso, non enim creaturarum unus est Spiritus, ut sit alterius quam Patris substantiae. Quapropter non tanquam ab eo creatus ejus esse dicitur, sed tanquam consubstantialis, et ex illo procedens. Dicit autem habenti charitatem Pamunus Spiritus sancti? Videlicet velut cooperator Patri Spirituique. Sed quemadmodum potest tribuere sibi coaequalem: vel alterius, id est Spiritus sancti donum?
Abbreviated transcription (Latin):
mon ifestũ facere. quod sit genitus apatre : Si militor filius glori ficat᷑
spu ostendens quia ꝑꝓcedit afilio Multis itaq modis beatus greg̃t app¬

Expanded text:
manifestum facere quod sit genitus a Patre? Similiter Filius glorificatur a manifestum facere quod sit genitus a Patre? Similiter Filius glorificatur a Spiritu, ostendens quia procedit a Filio. Multis itaque modis beatus Greg
Abbreviated transcription (Latin):
dit aueritate ꝓcedit asapientia. Subiungit perquem pater agnoscitur
& filius glorificatur. &aquibus solis ipse cognoscitur. Ait autẽ filius ad
patrem. Pater mani festaui nomentuũ hominibus quos dedisti mihi
uniusoperationis eẽ monstrantur Dicitalam quod filius glorific&ur aspĩ
sco & filiusait Est pater meus quiglorificat me. & patrilo quitur
larificamepater apud tem& ipsum Si s pĩ glorificat filium & patergio¬
ficait filium unũ demnq pater & sps̃operantur. Etsi pariteroporantur
unius uoluntatis & essentiae uniusq potestatis ostendunt᷑. Subiungit᷑
ꝑtaquibus solis ipsecognoscitur: Siasolo patrefilioq cognio soit p̃i us
ꝓfecto ꝓcedit ab utroq & estutriusq consubstantialir: Miude qui ddica
quia glorificatur filius aspũ. quemad modũ legitur quia filius glori¬
ficat patreni. Quid est autem patrem glori fica refiliũ mnisi hominib

Expanded text:
dit a veritate, procedit a sapientia. Subjungit: « Per quem Pater agnoscitur, et Filius glorificatur, et a quibus solis ipse cognoscitur. » Ait autem Filius ad Patrem: Pater, manifestavi nomen tuum hominibus quos dedisti mihi unius operationis esse monstrantur. Dicit etiam quod Filius glorificetur a Spiritu sancto; et Filius ait: Est Pater meus qui glorificat me . Et Patri loquitur: Clarifica me, Pater, apud temetipsum . Si Spiritus glorificat Filium, et Pater glorificat Filium, unum idemque Pater et Spiritus operantur; et si pariter operantur, unius voluntatis et essentiae, uniusque potestatis ostenduntur. Subjungitur: « Et a quibus solis ipse cognoscitur. » Si a solo Patre Filioque cognoscitur Sfecto procedit ab utroque, et est utriusque consubstantialis. Et vide quid dicat, quia glorificatur Filius a Spiritu; quemadmodum legitur, quia Filius glorificat Patrem. Quid est autem Patrem glorificare Filium, nisi hominibus
Abbreviated transcription (Latin):
testatur & non semel approbatum ẽ. Xp̃s quoq filius patris est
quae posita sunt quorum eẽdicitur sp̃s diuersam substantiã significantia¬
Etsapientianamq &ueritas & xp̃s filium p̃dicant. Xp̃s ꝓpter hominẽ¬
testaturdeipso qđ sit nobis adõ factus sapientia. Quid hȩc omnia colligus
ꝓculdubio quod ꝓcedat afilio cuius eẽ dicitur sp̃s. Non enim uel pars eu
potest eẽ uelaliquod filio subiectum. Vndeergo illius ꝓcessionesi ue
consubstanti alitate. Sed consubstantialitas aequalitatẽ ostendit. aequa¬
litas autem non subicitur. sed confertur. Vnde ergo sp̃s filii haud du¬
biumquia ꝓcedit exfilio. Sufficiant ista delibro didimi breuiter collecta
quidum talia despũs cõpositus alexandriȩ sentir& & scriber& nec agri¬
cis. nec a grecorum imperatoribus ẽ uel rep̃hensus. uel communiosus pen

Expanded text:
testatur, et non semel approbatum est, Christus quoque Filius Patris est testatur, et non semel approbatum est, Christus quoque Filius Patris est quae posita sunt, quorum esse dicitur Spiritus, diversam substantiam significantia. Sapientia namqtestatur de ipso , quod sit nobis a Deo factus Sapientia. Quid haec omnia colligunt? Procul dubio quod procedat a Filio, cujus esse dicitur Spiritus: non enim vel pars ejus potest esse, vel aliquod Filio subjectum. Unde ergo illius? Processione, sive consubstantialitate: sed consubstantialitas aequalitatem ostendit; aequalitas autem non subjicitur; sed confertur. Unde ergo Spiritus Filii? haud dubium quia procedit ex Filio. Sufficiant ista de libro Didymi breviter collecta, qui dum talia de Spiritu sancto positus Alexandriae sentiret et scriberet, nec a Graecis, nec a Graecorum imperatoribus est vel reprehensus, vel communi
Abbreviated transcription (Latin):
Ista soci&as sp̃s & xp̃iquam do c&. non tantũ uoluntatis ẽ. uerum &iam
substantialititis. Et non substanti alitatis solum uerum &iã pcessionu
possuntenimuoluntate coniungi quae substantia separant᷑ ut illud qđ
xp̃s loquitur discipulis. Ecceego uobiscum sum omnibus diebus
substantia Ds̃ &enim & homo nonunius sed diuersae sunt substantiȩ
Item possunt substantia copulari. simulq natiuita te coniungi. ut
pater & filius. Item copulantur substantia non autẽ natiui tates ed pro¬
cessione filius & sp̃s Ergo diundicit ubicumq sp̃ĩ fuerit ibi & xp̃s est
oi unde cumq xp̃i sp̃s discesserit in de pariter recedit & xp̃s. monstret
Item posterius a postoli testimonium assumensait. Non accepistis sp̃m sen¬
uitutis intimore idẽ non insimilitudinẽ seruorum m&u & terrore poena¬
rum uos abstinetis auitiis quia hab&is uobis datum sp̃m ad optionis id ẽ¬
Quid ꝑhȩc insinuat Nam ueritas & sapientia xp̃s est sicut scriptura

Expanded text:
am substantialitatis, et non substantialitatis solum, verum etiam processionis: possunt enim voluntate conjungi quae substantia separantur; ut illud quod Christus loquitur discipulis: Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus substantia. Deus etenim et homo non unius, sed diversae sunt substantiae. Item possunt substantia copulari, simulque nativitate conjungi, ut Pater et Filius. Item copulantur substantia, non autem nativitate, sed processione, Filius et Spiritus. Ergo dum dicit, ubicunque Spiritus fuerit, ibi et ue Christi Spiritus discesserit, inde pariter recedit et Christus, monstrat Item posterius Apostoli testimonium assumens, ait: « Non accepistis Spiritum servitutis in timore ; id est non in similitudinem servorum, metu et terrore poenarum vos abstinetis a vitiis, quia habetis vobis datum Spiritum adoptionis, id eQuid per haec insinuat? nam veritas et sapientia Christus est ut Scriptura
Abbreviated transcription (Latin):
&concludens. Quidopus c̃inquit plumbus uerbis Omnia quȩpitor est
consoquentia: filium eẽ quod pater est. pr&er hoc quod in natus ẽ pater
tor est & spm som̃ no nomne quod pater ẽ sed omnequod filius ẽ ex cepto
natiuitatis priuilegio. Nimirum sic loquens ostendit quod pater nonẽ
dealiquo Filius uero depatresolo sit genitus Sp̃s autem defilio ꝓcedat
Quod autem & apatrȩ ꝓcedat paulo superius ait dicens . &ad primã omniũ
oiginem quiẽ pater sicut unigeniti om̃i ita&iam sc̃i sp̃somnia referunt᷑
Talia dicens ostendit om̃a quȩ sunt filii ad patrem habere relationem.
& omnia quaesunt sc̃ĩ sp̃s ad eundem referri. uelut ad primã amniũ ori
ut sp̃s sc̃s ab illo ꝓceder&. Non utcreatus a patresed genitus. nec mino¬
ratus sede qualis potentiȩ nec alterius. sedunius eius demq naturae
Item in posterioribus. Reenimuera dignum erat ut cumihs̃ nobis cor¬

Expanded text:
concludens: « Quid opus est, inquit, pluribus verbis? Omnia quae Pater est, consequentia: Filium esse quod Pater est, praeter hoc quod innatus est Pater:ter est, et Spiritum sanctum, non omne quod Pater est, sed omne quod Filius est, excepto nativitatis privilegio: nimirum sic loquens ostendit quod Pater non est de aliquo, Filius vero de Patre solo sit genitus, Spiritus autem de Filio procedat. Quod autem et a Patre procedat, paulo superius ait, dicens: « Et ad primam omnium originem, qui est Pater, sicut Unigeniti omnia, ita etiam sancti Spiritus omnia referuntur. » Talia dicens ostendit omnia quae sunt Filii, ad Patrem habere relationem; et omnia quae sunt sancti Spiritus, ad eumdem referri velut ad primam omnium origut Spiritus sanctus ab illo procederet, non ut creatus a Patre, sed genitus; nec minoratus, sed aequalis potentiae; nec alterius, sed unius ejusdemque naturae. Item in posterioribus: « Re enim vera dignum erat, et cum Jesus nobis cor
Abbreviated transcription (Latin):
sps tora trin itas loquit. & cumloquitur pater totatrinetas loquitur
quia nihilextrise trinitas loquitur. quia nondiuidit᷑ase nec separatu
ltem eius demoperis intertio libello. Nam secđimdiuinetatẽ non suꝑ¬
tro itadi sp̃s o sp̃s xp̃i in patre ẽ afilio. Bcatus ambrosius dicens secu
nitatemeius adiuinitate Legimus in euangło. quiauenit sp̃rrs̃ su p¬
humanitatem uenit sp̃s superxp̃m & mansit suꝑ ipsum. Atuero secũ
diuinieattem mana in xp̃o. quõ aequalis ẽ ipsi. uniusq substantiȩ cũ ips
Si cut & depatre scribitur quod mmanait infilio & filius in patre. Quos
Ille demeo accipia Vnde estergo ex dõ sp̃s  nem pequia ꝓcedit e x dõ
in xp̃o prorsus quia consubstanti alis ẽ utriusq Dicitinsequentibus

Expanded text:
s, tota Trinitas loquitur; et cum loquitur Pater, tota Trinitas loquitur; quia nihil extra se Trinitas loquitur, quia non dividitur a se, nec separatur. Item ejusdem operis in tertio libello : « Nam secundum divinitatem non sutus et Spiritus Christi in Patre est et Filio. » Beatus Ambrosius dicens secunnitatem ejus a divinitate. Legimus in Evangelio, quia venit Spiritus um; at vero secundum divinitatem manet in Christo, quoniam aequalis est ipsi, utriusque substantiae cum ipso; sicut et de Patre scribitur, quod maneat in Filio, et Filius in Patre. Quod Ille de meo accipiet . Unde est ergo ex Deo Spiritus? nempe quia procedit ex Deo.  in Deo quam in Christo? Prorsus quia consubstantialis est utriusque. Dicit in sequentibus
Abbreviated transcription (Latin):
pus nulla confusio uexabat credentes depatrisfiliiq consubstantialitate
nec omousion p̃dicabat᷑. Virtus tamenillius uerbi credentiũ mentib:
insita consistebat. quõ omni potentem filium in nullo dissimilem
patri fore credebat. Benedictum saluatoris recolensdicentis. quiuid&

Expanded text:
pus nulla confusio vexabat credentes, de Patris Filiique consubstantialitate, pus nulla confusio vexabat credentes, de Patris Filiique consubstantialitate, nec homousion praedicabatur; virtus tamen illius verbi credentium mentibus insita consistebat, quoniam omnipotentem Filium in nullo dissimilem Patri fore credebat, bene dictum Salvatoris recolens, dicentis: Qui videt
Abbreviated transcription (Latin):
euangła nondicant defilio ꝓcedere spĩn scm multis tamen modis ostendut̃
spm esse filii. sicut est sp̃s patris & afilio ꝓcedere. sicut procedit a patre
Quod sufficienter superiori libello monstratum eẽ credimus Istacumise
tenuit. nec prȩdicare omisit quod eiusdem sit cum patrifilioq uirtictis &
cius dem substantiȩ. ꝓcedatq deutroq : quid est nunc quod catholicam fidem
rep̃henderenitimini & contricatholica dogmata nescio quid moliri conamini
Fortassis uel arrium. uel macedonium resuscitare temptatis . & eorum praui
dogmatis cineresolimsopitos in eccłam introducere Num quid maio
resurĩ nescierunt quem ad modum despũ scõ romana ferebat ecclesia
Nec tamen aliquando a romanesedis cõmunionesese remouere. scientes cat¬
holicȩfidei ueritatem fore quodten& & p̃dicat Nec merito rep̃hensioni
patere quod scãrũ scripturarum auctoritate consistit Usq ad arriitẽ¬

Expanded text:
Evangelia non dicant de Filio procedere Spiritum sanctum, multis tamen modis ostendant Spiritum esse Filii, sicut est Spiritus Patris, et a Filio procedere, sicut procedit a Patre: quod sufficienter superiori libello monstratum esse credimus. Ista cum se tenuit, nec praedicare omisit, quod ejusdem sit cum Patre Filioque virtutis, et ejusdem substantiae, procedatque de utroque: quid est nunc quod catholicam fidem reprehendere nitimini, et contra catholica dogmata nescio quid moliri conamini? Fortassis vel Arium, vel Macedonium resuscitare tentatis, et eorum pravi dogmatis cineres olim sopitos in Ecclesiam introducere. Nunquid majores vestri nescierunt quemadmodum de Spiritu sancto Romana ferebat Ecclesia? nec tamen aliquando a Romanae sedis communione sese removere, scientes catholicae fidei veritatem fore quod tenet et praedicat, nec merito reprehensioni patere, quod sanctarum Scripturarum auctoritate consistit. Usque ad Arii tem
Abbreviated transcription (Latin):
creatus ẽ. seda patrȩ ꝓeedit. idẽ depaternȩ soci& ate potentiȩ & depr¬
pri&ate naturȩ & exipso serinone ostendit᷑ cumdicit᷑ a patrȩ ꝓcedere
cum patreinitium non habere. Nec putes eum negare uoluisse sp̃m
scmnde filio ꝓcedere. quia dixit eum de patre ꝓcessisse. Superis nãq
eum mittia patre &a filio dixit. & deipsorum substuntia ꝓcedere. &
unum cum eis opusagere. Nunc quoq dicens eum de pateruȩ soci& at
potentiae & de ꝓprisate naturae ꝓcedere non filium segregat¬

Expanded text:
creatus est, sed a Patre procedit, id est, de paternae societate potentiae, et de prcreatus est, sed a Patre procedit, id est, de paternae societate potentiae, et de proprietate naturae; et ex ipso sermone ostenditur, cum dicitur a Patre procedere, cum Patre initium non habere. » Nec putes eum negare voluisse Spiritum sanctum de Filio procedere, quia dixit eum de Patre processisse: superius namque eum mitti a Patre et a Filio dixit, et de ipsorum substantia procedere, et unum cum eis opus agere. Nunc quoque dicens eum de paternae societate potentiae, et de proprietate naturae procedere: quoniam sicut Pat
Abbreviated transcription (Latin):
extenta terrarum. excelsa cȩlorum. intrat. impl& excedit Mitti
a patre & afilio dicitur & deipsorum substantia ꝓcedere & unum cũ eis
opus ageredinoscitur Hisomnibus scĩ sp̃s maiestas ostendit᷑ & ꝓcessio
q. diuinitati cunota pen&ranti si uecontinenti comparat᷑ De quo ẽ¬
sequenter adiciens quod caloris eiu s igne ne mosit qui non contingatur
illud testatur quod defilio quoq dicitur. Qui illuminat omnẽ homino
uenientem in hunc mundũ monstrans eiusdem eẽ potentiȩ cuius &
filius Quando qui demfilius omnẽ hominẽ in luminat. & acalore
sp̃s extorris nemofiat Cumq & a patre dafilio mittidicit᷑ & deipso¬
rum substantia ꝓcedere : monstratur pariter & aquo sit sp̃s. & cuius uir¬
tutis ex istat Peromniadm̃ illum ostendens coequalem patrifilioq
tam potentia quam substantia & qui a ꝓdeat ab utroq. Et infrafilium
introducens dicentem. para dytus quia patrȩ ꝓcedit Nondixitapatre

Expanded text:
extenta terrarum, excelsa coelorum intrat, implet, excidit, mitti a Patre et Filio dicitur, et de ipsorum substantia procedere, et unum cum eis opus agere dignoscitur. » His omnibus sancti Spiritus majestas ostenditur et processio: ique divinitati cuncta penetranti, sive continenti, comparatur. De quo consequenter adjiciens, quod caloris ejus igne nemo sit qui non contingatur, illud testatur quod de Filio quoque dicitur: Qui illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum ; monstrans ejusdem eum esse potentiae, cujus et Filius, quandoquidem Filius omnem hominem illuminat, et a calore Spiritus extorris nemo fiat. Cumque et a Patre et a Filio mitti dicitur, et de ipsorum substantia procedere, monstratur pariter et a quo sit Spiritus, et cujus virtutis existat; per omnia Deum illum ostendens coaequalem Patri Filioque tam potentia, quam substantia, et quia prodeat ab utroque: et infra, Filium introducens dicentem: « Paraclitus qui a Patre procedit , non dixit qui a Patre
Abbreviated transcription (Latin):
ud rdigionem imitari. Eccenegando sp̃m sc̃m a filio pcedere cetholies
ouias fepis manus ep̃is. Quiarrianos prauedespuscos eotienos ptr
agr. ur̃ orum maiorumromanorũ uidelic& imperatorum pia ate
diertiti qui hane fidem semꝑ coluore. s ꝓcadecertantes multa uene¬
ratione dilexere
Sidimus al exan drinus corporalibius quidem a puero captus oculis uerũ
sprtaliuisione satis illustris in libro que despũs co seripsit sicloquttur
lgitar quicumq comunicat s piũsco. statim comumicat a patria filio
Pequi carratẽhab& patris habe cumafilio contributam ꝑ spm̃ sc̃m¬

Expanded text:
 religionem imitari: ecce negando Spiritum sanctum a Filio procedere, catholicis obvias fecistis manus episcopis, qui Arianos prave de Spirrorum majorum, Romanorum videlicet imperatorum, pietatem evertitis, qui hanc fidem semper coluere, et pro ea decertantes multa veneratione dilexere. CAPUT V. Ex Didymo. Didymus Alexandrinus, corporalibus quidem a puero captus oculis, verum spiritali visione satis illustris, in libro quem de Spiritu sancto scripsit, sic loquitur: Igitur quicumque communicat Spiritui sancto, statim communicat Patri et Filio. Et qui charitatem habet Patris, habet eam a Filio, contributam per Spi
Abbreviated transcription (Latin):
constat auetoritas ut uni uersis totius orbis ep̃is prescribero possit : ut quos
illis licuit non liceat tam romano ponti ficiquamuni uersis xp̃i ecłis
se quid secundum scripturas scãs su ꝑaddere uellent despũscõ qđ hergicos
niri quod non possit in scis euangłis si uec&eris diuinis piginis scriptum pñ
recipere quod in scripturts scĩs sriptum non reperitur. quẽ ad imodumar¬
aninolebant recipere unius ei usdeq substantiȩ patrõ afilium. qm̃ scriptim
sacro non hȩc continebant: Dicite ubi legeritis quod constantina politanum
conciliũ in simbolo posurt despũ scõdicenscũ cit̃ patre& filiosimaladorandic̃
a onglonficaindum. Oqulocitus  pstos pphaus quodidicitis in¬

Expanded text:
constat auctoritas, ut universis totius orbis episcopis praescribere possit, ut quod illis licuit, non liceat tam Romano pontifici, quam universis Christi Esi quid secundum Scripturas sanctas superaddere vellent de Spiritu sancto, quodniri quod non possit in sanctis Evangeliis, sive caeteris divinis paginis scriptum, recipere quod in Scripturis sanctis scriptum non reperitur; quemadmodum Ariani nolebant recipere unius ejusdemque substantiae Patrem et Filium, quoniam Scripturae sacrae non haec con tinebant: dicite ubi legeritis quod Constantinopolitanum concilium in symbolo posuit de Spiritu sancto, dicens eum cum Patre et Filio simul adorandum et conglorificandum,
Abbreviated transcription (Latin):
qui substantia copulantur Vnde discimus soci &atem quã hab& sp̃s adxp̃i
quibus ẽ consubstantialis. &a quibus existit inferiusquoq Sedin epła pai
ꝓphcȩ dequibus fuerit serino superior. in quod autqualetem pus sig¬
nificabat his qui ineis erat sp̃s xp̃i. testificans in xp̃o passiones o ea
aliud curutriusq dicat᷑ sp̃s. Aequalis est enim & consubstantialis

Expanded text:
qui substantia copulantur. Unde discimus societatem quam habet Spiritus adqui substantia copulantur. Unde discimus societatem quam habet Spiritus adquibus est consubstantialis, et a quibus existit. Inferius quoque: « Sed et in prophetae de quibus ei fuerat sermo superior in quod aut quale tempus significabat his, qui in eis erat Spiritus Christi, testificans in Christo passiones, et ea aliud cur utriusque dicatur Spiritus: aequalis est enim et consubstantialis.
Abbreviated transcription (Latin):
Qui septem quoq signaculacius pesib&ur aperire quibus septem signacu¬
lis sp̃s sc̃s insinuatur ꝓpter sep plioem ipsius donationis gratiam Ipse eft
nãq sp̃s sapientiȩ & intellectus consilu& fortitudinis. scientiȩ &pi&atis
signacula librihuius radix dauid id ẽ saluator. qm̃ misteria quȩ continen ÷ͥ
in eosp̃itolia reserant᷑ in xp̃o : Cum aufertur uelamen quod in libro u&eris
tefamenti constat signatum & reuelat᷑ in xp̃o. Subiungit uero apls¬

Expanded text:
qui septem quoque signacula ejus perhibetur aperire. Quibus septem signacuqui septem quoque signacula ejus perhibetur aperire. Quibus septem signaculis Spiritus sanctus insinuatur propter septemplicem ipsius donationis gratiam. Ipse est namque Spiritus sapientiae et intellectus, consilii et fortitudinis, scientiae et pietatis,signacula libri hujus radix David, id est Salvator: quoniam mysteria quae continentur in eo spiritalia, reseruntur in Christo, cum aufertur velamen quod in libro Veteris Testamenti constat signatum, et revelatur in Christo. Subjungit vero Ap
Abbreviated transcription (Latin):
non sicut ud porsillius. ul qualitas uel aliquod subietum. sed si eret ꝓceders
nro siel temad corinthios in eadem. Vso in hodiertium diem cun legttur
monses uelamen est positum suꝑcoreorum. Cumautem conuersus fuerti
edam̃ auferdiur uelamen. Quemhic dicat dm̃ paulo superius manifestat
dicens de codem uelamine quõ in xp̃o euacuatur. Siergo uelamen uaeris
ectionis euacuatur in xp̃o. manifestum quia cum conuersus quis fuerit ad
ip̃m aufer&ur ulamen. Quod &beatus iohannes ina polipsisua dictt
ego flebam multum quia ne modignus inuentusẽ aperi relibrũ necuide¬
re cum ł tunus de senioribus dicitmihi nefleueris. Ecceuiet leo daribu
luda radyx dauid aperire librum. &Vii signaculacius. Aꝑ tio libri uelami¬
nis est ablatio. Quem autemdicat ista facturum non egos expositione. cũ
mani festum sit leo nẽ d&ribu iuda & radicem dauid significare xp̃m

Expanded text:
non sicut vel pars illius, vel qualitas, vel aliquod subjectum, sed sicut procedens a Christo. Item ad Corinthios in eadem: Usque hodiernum diem cum legitur Moyses, velamem est positum super cor eorum; cum autem conversus fuerit ad Deum, auferetur velamen . Quem hic dicat Deum paulo superius manifestat; dicens de eodem velamine quomodo in Christo evacuatur. Si ergo velamen veteris lectionis evacuatur in Christo, manifestum quia, cum conversus quis fuerit ad Christum, auferetur velamen Quod et beatus Joannes in Apocalypsi sua dicit: Et ego flebam multum, quia nemo dignus inventus est aperire librum, nec videre eum. Et unus de senioribus dixit mihi: Ne fleveris; ecce vicit leo de tribu Juda, radix David, aperire librum, et septem signacula ejus . Apertio libri, velaminis est ablatio: quem autem dicat ista facturum, non eget expositione, cum manifestum sit leonem de tribu Juda, et radicem David, significare Christum,
Abbreviated transcription (Latin):
concilii simbolo defide ueldemere. ueladdere uel immutare Qłsi dicatis
defili consubstuntu litate nonlieuis se quo d de crminatim est in illo conuen seripturis sacris nonnudis uerlis ista reperiri. seduirtetem intellogentiac¬

Expanded text:
concilii Symbolo de fide vel demere, vel addere, vel immutare. Quod si dicatis concilii Symbolo de fide vel demere, vel addere, vel immutare. Quod si dicatis de Filii consubstantialitate non licuisse quod determinatum est in illo conventu quidquam superaddi; de Spiritu s
Abbreviated transcription (Latin):
ligionis quioquid uelten& uel exerc& discipulorũ xp̃i manauit defonte.
iecest scã rumpaginis repugnans ueldis conueniens soripturarim. quod ere
doc& exequit᷑ Ergo rep̃hendere conamini quod dictinus spm̃ som̃
is auctoritatẽ maiorumu delic& catholicorũ ep̃orũ quad eor&sum teneatis
ersus arrium sub constantino primoam peratore collecta. post quã decon¬
ubstantiali tate filii cumpatresimbolum dictauit ubiuentum ẽ ad spm scm̃
niri uel latinos arbi tramini constringi. ut uobis liceat dicere ꝓcedentẽ
apatre spmscm romanis non liceat dicere ꝓcedentem a filio quod si se¬
quentes auotoritatẽ niceni concilii nihilultra uultis addere. remou&e pro¬
cedentemnapatre qui a non contin& inniceni concilii simbolo. & fortassis liceat
remoueri quod a romanis suꝑ additum ẽ procedentem & a filio. Quodsi re
congregati sunt hoc positum eẽ respondemus non licuisse quicquã niceni

Expanded text:
ligionis quidquid vel tenet, vel exercet, discipulorum Christi manavit de fonte. Nec est sanctarum paginis repugnans vel disconveniens Scripturarum quod credit, docet, exsequitur. Ergo reprehendere conamini quod dicimus Spiritum sabis auctoritatem majorum, videlicet catholicorum episcoporum, qua decretum teneatis  octo episcoporum adversus Arium sub Constantino primo imperatore collecta, postquam de consubstantialitate Filii cum Patre Symbolum dictavit, ubi ventum est ad Spiritniri, vel Latinos arbitramini constringi, ut vobis liceat dicere procedentem a Patre Spiritum sanctum, Romanis non liceat dicere procedentem a Filio? Quod si sequentes auctoritatem Nicaeni concilii nihil ultra vultis addere, removete procedentem a Patre, quia non continetur in Nicaeni concilii Symbolo: et fortassis liceat removeri quod a Romanis superadditum est procedentem a Filio. Quod si recongregati sunt, hoc positum esse; respondemus non licuisse quidquam Nicaeni
Abbreviated transcription (Latin):
nis effectus. & eiusdem uoluntatis affectus &cum itasit non posse filium
sapientie. Paulus apłs testificatur. xp̃mdi uirtutem & dĩ sapientiã eẽ
Sapientiȩ taq sp̃s xp̃i sp̃s est qui est dĩ sapientia. lgecur euidenter¬
Nimirum quia pcedit axp̃o. Quodsi negaueris fateberis cum subi cotum
ac phocuel creaturam ul minorem filio. Estautem utrumq hocblasphem
&iacatholica piaatt longere mottim. Dicatur ego quod ueritas haba spm¬

Expanded text:
onis effectus, et ejusdem voluntatis affectus. Et cum ita sit, non posse Filium onis effectus, et ejusdem voluntatis affectus. Et cum ita sit, non posse Filium sapientiae; Paulus apostolus testificatur Christum Dei virtutem et Dei sapientiam esse . Sapientinimirum quia procedit a Christo: quod si negaveris, fateberis eum subjectum, et per hoc vel creaturam, vel minorem Filio. Est autem utrumque hoc blasphemum, et a catholica pietate longe remotum. Dicatur ergo quod veritas habet, Sp
Abbreviated transcription (Latin):
apatre ꝑfilium dñs existat. non extempore suscipiendo. sed a dernaliter
cisdem loquitur. Ecceego mittouos si cut oues in medio luporum Monstra¬
tur una utriusq operatio dumfilius & sp̃sscs̃ sibi cooperantur¬
Vnde manifestatur nec diuersȩ substantiȩ. necdiuersȩ uoluntatis. nec
diuersȩ potentiȩ consistere. quorum extat eademi nomnibus operaitio
a quo ꝓcedit. Subsequi turbeatus gregorius despũdicens. Inspirans ubi
uult. diuidens donationes put uult: ł tdefilio A scendens in altum cap¬
tiuam duxit captiuitatem. deditdona hominibus. quibus ostenditur
sc̃i sp̃s maiestas. quod non subieccus. non im ꝑfectus. non minus potens.
uerum aequalis patrisit filioq innatura. in magnitudine. in omni po¬
tentia & i n omni uirtute. Quod autem donationes distribuit quem¬
ad modum filius non alias sed ipsas. nec alio tempore filius. alio sp̃s ses.

Expanded text:
a Patre per Filium Dominus existat, non ex tempore suscipiendo, sed aeternaliter a Patre per Filium Dominus existat, non ex tempore suscipiendo, sed aeternaliter r; et Salvator eisdem loquitur: Ecce ego mitto vos sicut oves in medio luporum . Monstratur una utriusque operatio, dum Filius et SpUnde manifestatur nec diversae substantiae, nec diversae voluntatis, nec diversae potentiae consistere, quorum exstat eadem in omnibus operatio: a quo procedit. Subsequitur beatus Gregorius de Spiritu dicens: « Inspirans ubi vult; dividens donationes prout vult. » Et de Filio: Ascendens in altum captivam duxit captivitatem, dedit dona hominibus . Quibus ostenditur sancti Spiritus majestas, quod non subjectus, non imperfectus, non minus potens, verum aequalis Patri sit Filioque in natura, in magnitudine, in omni potentia, et in omni virtute. Quod autem donationes distribuit quemadmodum Filius, non alias, sed ipsas; nec alio tempore Filius, alio Spiritus sanctus;
Abbreviated transcription (Latin):
si uterq lux cuterq in luminans. filius uidelic& & sp̃iscs : unius
sunt substantiȩ unius &oporationis. Sed sp̃s sc̃s ut sitlux accipr
delucefilio & ut sit inluminans. accipit defilio illuminante. quẽ¬
ad modumipse filius testatur demeo accipia. Accipitautem nom
quam non habendo quod accipit. sed tam quam ꝓcedens. Item boni
tatem esse nemosanus negabit. Sed bonus & bonus. non duoboni
sed unus bonus. Sicut bonitas & bonitas non duȩ bonitates sed uni
bonitas. quia non duodii sed unus dr̃ Nec dĩtas multi plicando se
numeri nouit augmentum Ergobonus sp̃s exbonofilio ꝓcede
non nascens & bonitas sp̃s exbonitatefilio non nascendo sed ꝓcedi¬
do Alio quin si depatre tantum ꝓcedat sp̃s & non defilio. quo mo
quaesunt filii sunt &iam sp̃s uel quemad modũ defilio accipit

Expanded text:
si uterque lux, et uterque illuminans, Filius videlicet et Spiritus sanctus, unius si uterque lux, et uterque illuminans, Filius videlicet et Spiritus sanctus, unius sunt substantiae, unius et operationis. Sed Spiritus sanctus ut sit lux, accipit de luce Filio, et ut sit illuminans, accipit de Filio illuminante; quemadmodum ipse Filius testatur: De meo accipiet . Accipit autem non tanquam non habendo quod accipit, sed tanquam procedens. Item bonusquoque bonitatem nemo sanus negabit. Sed bonus et bonus non duo boni, sed unus bonus; sicut bonitas et bonitas non duae bonitates, sed una bonitas; quia non duo dii, sed unus Deus; nec Deitas multiplicando se, numeri novit augmentum. Ergo bonus Spiritus ex bono Filio procedens, non nascens. Et bonitas Spiritus ex bonitate Filio, non nascendo, sed procedendo. Alioquin si de Patre tantum procedat Spiritus, et non de Filio, quomodo quae sunt Filii, sunt etiam Spiritus? Vel quemadmodum de Filio accipit
Abbreviated transcription (Latin):
tura facit. Minfra. Hic & uita ẽ & uiuificans lux & inluminans. bonus
& bonitas. qui est dñs omnium mitens a płos inspirans ubi uult. diuidens
donationes ꝓut uult. sp̃s ueritatis sp̃s sapientiȩ ꝑquem pater cognoscit᷑
& filius glorificatur. Mul ta p̃terimus ea colligentes sola quȩ presentem
rospiciunt quȩstionẽ. Dicitur sp̃s uita cẽ. a filius desedicit ego sũ uita
Dicitur uiuiftcans esse & filius deseait. Sicut paterquos uult uiui fiat
ita &filius quos uult uiuificat Frgosiuita sp̃s uitu & filius &uiuifo¬
Soduitafilius expatre uita uero sp̃s exfilio. Sic &uiuificans filiu
ex patre. uiuificans uero sp̃s exfilio. Lux quoq sp̃s &illumi nans
& saluatordese Egosum luxmundi. It euangelista iohannes defili
Quiilluminatomnẽ hominẽ ueni entemin hunc mundum igtt

Expanded text:
tura facit. Et infra: « Hic et vita est vivificans, lux et illuminans, bonus tura facit. Et infra: « Hic et vita est vivificans, lux et illuminans, bonus et bonitas, qui est Dominus omnium, mittens apostolos: inspirans ubi vult: dividens donationes prout vult: Spiritus veritatis, Spiritus sapientiae; per quem Pater cognoscitur, et Filius glorificatur. » Multa praeterimus, ea colligentes sola quae praesentem respiciunt quaestionem. Dicitur Spiritus vita esse; et Filius de se dicit: Ego sum vita . Dicitur vivificans esse; et Filius de se ait: Sicut Pater quos vult vivificat, ita et Filius quos vult vivificat . Ergo si vita Spiritus, vita et FiliuSed vita Filius ex Patre, vita vero Spiritus ex Filio; sic et vivificans Filius ex Patre, vivificans vero Spiritus ex Filio. Lux quoque Spiritus et illuminans; et Salvator de se: Ego sum lux mundi . Evangelista Joannes de Filio: Qui illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum . Igitur
Abbreviated transcription (Latin):
telo quitur filium natum eẽ depatresineullo tempore. & sp̃m defilio ꝓcessis¬
se ante omnetempus. Nec tamen negauiteum a patre ꝓcedere unde nul¬
laquestio fuerat. sed dixit numquam de fuisse filio. quod inquestionem
c&tir. deos faciat. non ipsefiatdr̃ in conuestibilis immutabilis. semperad est
sibi ac patri& filio inuisibilis intemporalis. ꝓpriȩpotentiȩ om̃is potentiae
strat. sed in conuertibilis &immutabilis quod sit. tam in ꝓpria natura quam in
patris filiiq substantia. In propria si quidem qui a non ẽ apud eũ ulla cõmutatio
origo primauni uersorũ Filio uero quia ꝓcedit ab illo nec est dissimilis illi nec
alterius quam filius substantiȩ. Qui quoq dicitur ꝓpriȩ potentiȩ omnis po¬
tentiȩ quia & in propria ꝑsona subsistit . & quic quid uoluerit in omni crea¬

Expanded text:
te loquitur Filium natum esse de Patre sine ullo tempore, et Spiritum de Filio processiste loquitur Filium natum esse de Patre sine ullo tempore, et Spiritum de Filio processisse ante omne tempus. Nec tamen negavit eum a Patre procedere, unde nulla quaestio fuerat, sed dixit nunquam defuisse Filio, quod in quaestionem , et non sanctificetur, deos faciat, non ipse fiat Deus; inconvertibilis, immutabilis, semper adest sibi ac Patri et Filio, invisibilis, intemporalis, propriae potentiae, omnis potentiae.strat, sed inconvertibilis et immutabilis, quod sit tamen in propria natura quam in Patris Filiique substantia: in propria siquidem, quia non est apud eum ulla commutatio; origo prima universorum; Filio vero, quia procedit ab illo, nec est dissimilis illi, nec alterius quam Filius substantiae; qui quoque dicitur propriae potentiae, omnis potentiae; quia et in propria persona subsistit, et quidquid voluerit, in omni crea
Abbreviated transcription (Latin):
Etnuncuos hanefidem accusatis nescio qualouitato pmoti quo ueer
Cla mat & sc̃slucas quidicio& non ꝑmisit cossp̃sihũ. Clamata p&rus
tentur. Quod nega re cum non ualeatis. necessitas illauos constringti
uelitis nolitis eum ꝓcedere defilio non negais. Namutereaturam ei
ec̃ dicatis cumarrio uel nones secum macedonio testatur ꝓfossio qu
citis cum a patre ꝓcedentem. Hoccumdicitis quem ad modum negun
co naminia filio ꝓcedere cum sit utriusq substanti̧ patris uidelica cfi
nec possit eẽ desubstantia utriusq nisi procedat ab utroque. Audiam
filio coernus Noq enimdignumẽ aut filium aliquando defuisse pa
per & est &erit. macedoniũ confutat quicum eẽ negabat. Atuero ꝓfia¬
do filiũ aliquando nondefuis se patri nes pi filiouios confutat quin egatis
Nuncuero cumdicat numnquam filium patri defuisse. nec sp̃mfilio manifes¬

Expanded text:
Et nunc vos hanc fidem accusatis nescio qua levitate permoti, quove errore . Clamat et sanctus Lucas, qui dicit: Et non permisit eos Spiritus ritum esse Christi profitentur. Quod negare cum non valeatis, necessitas illa vos constringit ut, velitis nolitis, eum procedere de Filio non negetis: nam ut creaturam eum esse dicatis cum Ario, vel non esse cum Macedonio, testatur professio, qua dicitis eum a Patre procedentem. Hoc cum dicitis, quemadmodum negare conamini a Filio procedere; cum sit utriusque substantiae, Patris scilicet et Filii, nec possit esse de substantia utriusque, nisi procedat ab utroque. Audiamus Filio coaeternus: neque enim dignum est aut Filium aliquando defuisse Patri, semper, et est, et erit, Macedonium confutat, qui eum esse negabat. At vero profitendo Filium aliquando non defuisse Patri, nec Spiritum Filio, vos confutat, qui negatis eum nunc vero cum dicat nunquam Filium Patri defuisse, nec Spiritum Filio, manifes
Abbreviated transcription (Latin):
caridecuerat. patrum statuta requiri. scãrum oracula scripturarum
consulitum cp̃orum cõmuni sententia decerni quid sequendũ quid uero
fuerat abigendum. Quod si quibusdamin eccłis. uel quadam terrarum
in parte teneri uel prositeri dep̃hender& queiuste recteq ꝑ moueri debuis¬
sent uel exfide uel ex consu&udine. scribendum his primo fuerat. & fact
causa cognoscenda. Tumi ustȩ rationis religio postu las sos iuditium ꝓfe¬
rendum & hoc tamensuo subregimine imperiiq ꝓuidentia eccłis con¬
stitutis Alio quinad suȩ ꝓuisi onis curam populos non ꝑtinentes uel ecđas
suo subimperio non cõmorantes . quidiuris fuerat uel de consu&udine
iudicare ueldedogmatefidei discutere  & si nom ꝑomnia utilli uelsen¬
tant uelteneun ex cõmunicationis censum feriro : Num grecorius fuedogmate debea t obsoruari. Quod si nimisstultum nimiumq in so¬

Expanded text:
cari decuerat, Patrum statuta requiri, sanctarum oracula scripturarum, cari decuerat, Patrum statuta requiri, sanctarum oracula scripturarum, consultu episcoporum communi sententia decerni, quid sequendum, quid vero fuerat abigendum. Quod si quibusdam in Ecclesiis, vel quadam terrarum in parte teneri vel profiteri deprehenderentur, quae juste recteque permovere debuissent, vel ex fide, vel ex consuetudine, scribendum his primo fuerat, et facti causa cognoscenda. Tum si justae rationis religio postulasset, judicium proferendum. Et hoc tamen suo sub regimine, imperiique providentia, Ecclesiis constitutis: alioquin ad suae provisionis curam populos non pertinentes, vel Ecclesias suo sub imperio non commorantes, quid juris fuerat, vel de consuetudine judicare, vel de dogmate fidei discutere: et si non per omnia ut illi vel sentiant, vel teneant, excommunicationis censura ferire? Num Graecorum