comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tie. qͥa et si uoluntatẽ auctoris libri
huiꝰ inuenire neqͥuimꝰ a regła tñ fi¬
cłi que ꝑ alias eiusdem auctoritatis sa¬
cras litt̾as satis fidelib nota ẽ. ñ ab¬
errauimꝰ. Et si enim cõrꝑalia hic cõ¬
memorata st̃ oꝑa di: habent ꝓculdu.
bio ñ nullam similitudinẽ sp̃alium:
scdđm quã dic̃ apłc. Om̃s enim uos fi¬
lii suicis estis ẽt ali diei Non sumus

Expanded text:
tiae, quia, etsi uoluntatem auctoris libri tiae, quia, etsi uoluntatem auctoris libri huius indagare nequiuimus, a regula tamen fidei, quae per alias eiusdem auctoritatis sacras litteras satis fidelibus nota est, non abhorruimus. Etsi enim corporalia hic commemorata sunt opera Dei, habent procul dubio nonnullam similitudinem spiritalium, secundum quam dicit apostolus: Omnes enim uos filii lucis estis et filii diei, non sum
Abbreviated transcription (Latin):
in hoc infimo aerio celo tumultuantẽ.
Iuam luminosa pietate tnqͥllam: istã
tenebrosis cupiditatib turbulentam.
Illam dĩ nutu clem̃ter subuenientẽ.
uiste ulciscentẽ: istam suo fastii subdẽ¬
di et nocendi libidine estuantẽ. Iulã
ut qͣntũ uult consulat di uoluntatis
ministrã: istã ne qͣntũ uult noceat
di potestate frenatã. Llam huic il¬
ludentẽ. ut nolens ꝓsit ꝑsecutionib
suis: hanc illi inuidentẽ. c̃ ꝑ egrinos
collig̃ suos. Nos gͦ has ctuas societates
angłicas int̾ se dispares atq ꝯtͣrias.
unã et natura bonã. et uoluntate re¬
ctam. aliam uͦ nat᷑a bonã. s uolunta¬
te ꝑuersam: aliis manifestiorib di¬
uinarũ scͥpturarũ testimoniis deda¬
ratas. &ẽ in hoc libro cui nom̃ ẽ gene¬
sis. luicis tenebrarũ. que uocabulis sig¬
nificatas existimauimꝰ oẽ si aliud hoc
loco sensit: forte qͥ scͥpsit. Non. ẽ gͥ in¬
utilit᷑ obscuritas huiꝰ ꝑtractata sentẽ¬

Expanded text:
in hoc infimo aerio caelo tumultuantem; illam luminosa pietate tranquillam, istam tenebrosis cupiditatibus turbulentam; illam Dei nutu clementer subuenientem, iuste ulciscentem, istam suo fastu subdendi et nocendi libidine exaestuantem; illam, ut quantum uult consulat, Dei bonitati ministram, istam, ne quantum uult noceat, Dei potestate frenatam; illam huic inludentem ut nolens prosit persecutionibus suis, hanc illi inuidentem, cum peregrinos colligit suos, — nos ergo has duas societates angelicas inter se dispares adque contrarias, unam et natura bonam et uoluntate rectam, aliam uero natura bonam, sed uoluntate peruersam, aliis manifestioribus diuinarum scripturarum testimoniis declaratas, quod etiam in hoc libro, cui nomen est genesis, lucis tenebrarumque uocabulis significatas existimauimus, etiamsi aliud hoc loco sensit forte qui scripsit, non est inutiliter obscuritas huius pertractata senten
Abbreviated transcription (Latin):
OS¬
ISSI¬
MA M
cuutatem di sie in hoc temporum
cursu. cũ inter impios ꝑ egrinat᷑ ex
fide uiuens. siue in illa stabilitate
sedis ȩt̾ne qͣm nc̃ expectat ꝑ patien¬
tiam. qͦͥadusq iusticia conuertat᷑
in iudiciũ. deinceps adeptura ꝑ
excellentiam: uictoria ultima et
pace ꝑfecta. hoc oꝑe instituto: et
meȩ ad te ꝓmissionis debito. defen¬
dere aduersus eos qͥ conditori eiꝰ
deos suos p̃ferunt. fili narissime
marcelline suscepi: magnũ opus &
arduum: sed d̾s aduitor nr̃ est. Nam
scio quib uirib opus sit ut ꝑsua

Expanded text:
osissimam ciuitatem Dei siue in hoc temporum cursu, cum inter inpios peregrinatur ex fide uiuens, siue in illa stabilitate sedis aeternae, quam nunc expectat per patientiam, quoadusque iustitia conuertatur in iudicium, deinceps adeptura per excellentiam uictoria ultima et pace perfecta, hoc opere ad te instituto et mea ad te promissione debito defendere aduersus eos, qui conditori eius deos suos praeferunt, fili carissime Marcelline, suscepi, magnum opus et arduum, sed Deus adiutor noster est. Nam scio quibus uiribus opus sit. ut persua
Abbreviated transcription (Latin):
monstiat. Cipͥanꝰ dix̃. Penam de au̾sis mundi ille seutit.
eui ⁊ letieia & gła om̃is in mundo ẽ. Ille gͥ meret. & de¬
flet. si sibi male sit in hoc scło. eui bene ñ potest ẽẽ post
scłm. hisidos dix̃. Diuites in hac fallati uita. dũ de po¬
tentia & gła rerũ. habundantia gestiunt. repente ho¬
ta ꝗͣ nesciunt. in ꝓuisci exiturapiunt᷑. atq absorbente
ꝓfundo crutiaudi et̾nis gehenne incendiis deputã¬

Expanded text:
stringi: poenam de adversis mundi ille sentit cui et laetitia et gloria omnis in mundo est; ille moeret et deflet, si sibi male sit in saeculo, cui bene non potest esse post. Saepe divites in hac fallaci vita, dum de potentiae gloria vel rerum abundantia gestiunt, repente hora qua nesciunt improviso exitu rapiuntur, atque absorbente profundo, cruciandi aeternis gehennae incendiis deputan
Abbreviated transcription (Latin):
siliꝰ sirach dix̃. honora medicum ꝑꝑt̾ necessitatem. Senĩ illũ
ereauit altissimꝰ. Adeo ẽ omis medela. Disciplina medici. ex¬
altabit᷑ capud ipsiꝰ. ⁊ in conspectu magnoꝵ c̃laudabit᷑. Ungen¬
tariꝰ faciens pigmenta suauitatis. ⁊ unctiones confecit sani¬
tatis. Da locum medico &e enĩ illum creauit dñs. & non dis
pectii eiꝰ qͥ fecit illũ. incidit in manꝰ medici. Cipͥanꝰ dix̃. aꝑi¬
endũ ẽ ⁊ scd̃m putͣminibꝰ ãpitatis. medela fortiori curan¬
dum. Uociferat᷑ & clamat. licet ⁊ inqͥrat᷑ eger. ⁊ ĩpatiens ꝑ
dolorem grãs agit. pꝰ modum consenserit sanitatem.

Expanded text:
S SIRACH. Honora medicum propter necessitatem, etenim Illum creavit Altissimus . A Deo est omnis medela. Disciplina medici exaltabit caput ipsius, et in conspectu magnorum collaudabitur . Unguentarius faciens pigmenta suavitatis et unctionis confert sanitatem. Da locum medico, etenim illum creavit Dominus . Et nonpectu ejus qui fecit illum, incidit in manus medici. CYPRIANUS. Andum, et, putraminibus amputatis, medela fortiore curandum. Vociferetur et clamet licet et conqueratur aeger impatiens per dolorem, gratias aget postmodum cum senserit sanitatem.
Abbreviated transcription (Latin):
bia inprudentiũ stulta narrabunt. Uerba autem
prudentiũ. statera ponderabunt᷑. Non cõmunces¬
decet xp̃ianum. decet aut̃ sermonẽ eiꝰ sale ẽẽ con¬
ditum. ut gr̾am apud audientes habeat. Qeqͥd enĩ
amens loquit᷑. uociferatio & clamor ẽ. appellandũ.
hilariꝰ dix̃. Stultꝰ iusta infirmitates suas sentit. ⁊ iꝰta
inbecillitatẽ naturę suȩ sapit. Gregoriꝰ dix. Si cut
nec auris escas. nec guteur ilba cognoseit. ita neͦ stul¬
tus qͥsq sententiã sapientiȩ intellig̃. fatuo c̃ sapien¬
tibꝰ in p̃dicatione ñ suscipies. ne ꝑ eum qͥ ĩplere re¬
ñ ualet illi qͥ p̃ualet obsistas. I sidorꝰ ilix̃. Nichil
stutticia peiꝰ. Nichil insipientia decius. Nicħ igna¬
uia tpiꝰ. lanorantia autẽ uitioꝵ nutͥx ẽ. Ignoran¬

Expanded text:
bia inprudentium stulta narrabunt verba autem prudentium statera ponderabuntur et indecent Christianum. Decet autem sermonem ejus sale esse conditum ut gratiam apud audientes habeat. Quidquid enim amens loquitur, vociferatio et clamor est appellandum. HILARIUS. Stultus juxta infirmitates suas sentit, et juxta imbecillitatem naturae suae sentit. GREGORIUS. Sicut nec auris escas, nec guttur verba agnoscit, ita nec stultus quisque sententiam sapientiae intelligit. Fatuum cum sapientibus in praedicatione non suscipies, nec per eum qui implere non valet, illi qui praevalet obsistas. ISIDORUS. Nihil stultitia pejus, nihil insipientia deterius, nihil ignavia turpius. Ignorantia vitiorum nutrix est. Ignoran
Abbreviated transcription (Latin):
illũ ad gaudium spes erigit. nẽ ad formidinẽ terror
gehenne adduc̃. Qui enĩ de peccato ueniã desꝑat.
plꝰ de desꝑatione. ꝗͣ de cõmisso scelere se dap̃nat.
dulgentiȩ habeto spem. Nulla tã grauis ẽ culpa.
q̃ ñ habeat ueniã. Nulla te securitas. deceptũ ã
penitentie intentione suspendat. incessant̃ in
coide tuo spes ⁊ formido consistant. parit᷑ intͦte timor

Expanded text:
formidinem terror gehennae adducit. Qui enim veniam de peccato desperat, plus de desperatione quam de commisso scelere se damnat. Ddulgentiae habeto spem. Nulla tam gravis est culpa, quae non habeat veniam. Nulla te securitas deceptum a poenitentiae intentione suspendat. Incessanter in corde tuo spes et formido consistant, pariter sint in te timor
Abbreviated transcription (Latin):
in euangłio. Omĩa possibilia st̃ credenti. habete
sidem dei. Qui ñ hesitauerit in corde suo s credid̾it
qr qd̾ cũq dixerit fiat. fiet ei. Qui credit in filium ha
s ira dĩ manet suꝑ eum. Iacob apłs dix̃. Quid ꝓderit
frs mei si fidẽ qͥs dicat se habere oꝑa aut̃ ñ habeat:¬
⁊ Nonqͥd poterit sides saluare eum.  fides sine oꝑibꝰ mor¬
 tua est. Sic̃ enim corpꝰ sine sp̃u mortuũ ẽ. ita ⁊ ñdes sine
oꝑib mortua est. P aulus apłs dix̃. Uirtus enim de̾ est
in salutem om̃i credenti. Igit᷑ qui exside st̃. benedicẽ¬
tur cum fideli abraham. In om̃ib suinentes scutũ
sidei & ꝗileam salutis assumite: ⁊ gladiũ sp̃s qd est
u̾bũ dei. Sine fide aut̃ ĩpossibile ẽ placere deo sr

Expanded text:
TUS. Omnia possibilia sunt credenti . Habete fidem Dei . Qui non haesitaverit in corde suo, sed crediderit quia quodcunque dixerit fiat, fiet ei . Qui credit in Filium Dei, . Quid proderit, fratres mei, si fidem quis dicat se habere, opera autem non habeat? Nunquid poterit fides salvare eum ? Fides sine operibus otiosa est . Sicut enim corpus sine spiritu mortuum est, ita fides sine operibus mortua est . PAULUS. Virtus enim Dei est, in salutem omni credenti . Igitur qui ex fide sunt, benedicentur cum fideli Abraham . In omnibus sumentes scutum fidei, et galeam salutis accipite, et gladium spiritus, quod est verbum Dei . Sine fide
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicationis suscipit. mala inferre ñ debet s tole¬
rare. Ut ex ipsa mansuetud ine irã seuͤitia miti¬
get ⁊ peccatoꝵ uulnera in aliis ipse affccionibꝰ uul¬
ta ꝑserutant᷑ . s q̃ intelligendo penetrant uiuen¬
do conculeant. Repente docent. qd̾ ñ oꝑe s me¬
ditatione didicert̃. y quos u̾b̃ p̃dicant. oꝑib ĩpug¬
nant. Nemo quippe ãpliꝰ in eccłia nocet. ꝗͣ qui ꝑ se
dissimã pastores bibt̃. c̃ fluenta ueritatis recte in¬
telligentes hauriunt. S eandẽ aꝗͣ ꝑturbari est
se̾e meditationis studia male uiuendo corrũꝑt. Aꝗͣ
scilicet ꝑturbatã pedib: oues bibt̃ eũ subiecti qͥq

Expanded text:
regiminis suscipit, mala inferre non debet, sed tolerare: ut ex ipsa sua mansuetudine iram saevientium mitiget, et peccatorum vulnera in aliis ipse afflictionibus vulta perscrutantur, sed quae intelligendo penetrant vivendo conculcant. Repente docent quae non opere, sed meditatione didicerunt, et quod verbis praedicant moribus impugnadissimam pastores bibunt, cum fluenta veritatis recte intelligentes hauriunt. Sed eamdem aquam perturbare, est sanctae meditationis studia male vivendo corrumpere. Aquam scilicet pastorum turbatam pedibus oves bibunt cum subjecti quique
Abbreviated transcription (Latin):
tum sidei ueritatẽ. Gregoriꝰ dix̃. Ille & enĩ uere credit.
qͥ exercet o ando qd̾ credit. ꝑfidẽ nãq ab omĩpotinti
deo cognoscim̃. Qd̾ ꝓ dest si eidẽ redc̃ptori nr̃o ꝑfidẽ uin¬
giminr. si ab eo morb disuingam᷑. Isidoiꝰ dix̃. Beatus ẽ aut̃
qui et recte credendo bene uiuit. ⁊ bene iuiuendo re¬

Expanded text:
atem. GREGORIUS. Ille enim vere credit qui exercet operando quod credit: per fidem namque ab omnipotenti Deo cognoscimur. Quid prodest si eidem Redemptori nostro per fidem jungimur, si ab eo moribus disjungamur? ISIDORUS. Beatus est autem qui et recte credendo bene vivit, et bene vivendo fi
Abbreviated transcription (Latin):
b se remunerator fit. Salomon dix̃. fidem posside cũ
ꝓximo in pauꝑtate illiꝰ. ut ⁊ illiꝰ in. bonis leteris. Au¬
gustinꝰ dix̃. Si enĩ iustꝰ ẽ qͥ ex side uiuit. iniquus aut̃¬
ẽ qui non habet fidem. homini fidoli totꝰ inundꝰ
Unde a deo p̃ualet fides. ut om̃s suꝑ mare pedib fa¬
ciat ambulare. Magna est fides. ẜ ncħ ꝑdest si ñ
habuerit caritatem. Ieronimꝰ dix̃. Quid ꝓdea si ĩpie agẽ
dm̃ uoce inuocas. quẽ oꝑib negas : Ds in bonis oꝑibꝰ¬

Expanded text:
se remunerator sit . SALOMON. Fidem posside cum proximo in paupertate illius, ut et in bonis illius laeteris . AUGUSTINUS. Si enim justus est qui ex fide vivit, iniquus est qui non habet fidem. Homini fideli, totus munduusque adeo praevalet fides, ut homines super mare pedibus faciat ambulare. Magna est fides, sed nihil prodest, si non habuerit charitatem. HIERONYMUS. Quid prodest si impie agens Deum voce in
Abbreviated transcription (Latin):
uite fiat alioꝵ. Illi debent curã pastoralem susciꝑe
qͥ iam in suo corꝑe seuint fluxa luxuriȩ domare.
ut dum aliĩs fortia p̃dieant. ipsi a mollib desid̾iis
dinis exigit. ut erga subiectos seuiat furor ipse
de amore sit. ñ de crudelitate. Quati uir ad dis¬
pietate diligat. quos foris quasi insequendo casti¬
gat. seq enĩ uere ẽ humił. qui suꝑni iꝰtos arbi¬
trio. ut debeat p̃e̾e̾ intelligit. ⁊ aliis p̃eẽ contẽp¬
nit .sͥ. diuine dispositionis fubditꝰ. atq a uitio obs¬
tinationis alienꝰ. c̃ sibi regunims eulĩ ĩꝑpetrato.
tlo lingua confundit᷑. quando aliud discit᷑ . ali¬

Expanded text:
tenere, quia illi debent curam pastoralem suscipere, qui jam in suo corpore sciunt fluxa luxuriae edomare, ut cum aliis fortia praedicant, ipsi desideriis mollibus dinis exigit ut erga subjectos saeviat, furor ipse de amore sit, non de crudelitate, quatenus et jura dispietat. Neque enim vere est humilis, qui superni nutus arbitrio, ut debeat praeesse, intelligit, et tamen contemnit. Divinis dispositionibus subditus, atque a vitio obstinationis alienus, cum sibi regiminis culmen imponitur, terio lingua confunditur, quando aliud discitur, et ali
Abbreviated transcription (Latin):
agere ñ desistunt uana spe indulgentiam de dei pie¬
tate reqͥrt̃. ꝗͣ recte quererent. si ab actione pͣua
cessarent. Metuendum ualde ẽ. ut neq ꝑ spẽ uenie
qͣ ꝓmittit ds̃ ꝑseuerant᷑ peccemꝰ. neq quia iuste pec¬
cata adstringit ueniam desꝑemꝰ. ẜ utroq ꝑicło. eui

Expanded text:
agere non desistunt vana spe indulgentiam de Dei pietate requirunt, quam recte quaererent si ab actione prava cessarent. Metuendum valde est ut neque per spem veniae quam promittit Deus perseveranter peccemus, neque quia juste peccata
Abbreviated transcription (Latin):
de discipłinatꝰ ñ mͦ murabit correptꝰ. ł riꝰꝗͣ int̾roges. ne ui¬
tuꝑes quẽꝙͣ Et cũ int̾rogaueris. iuste corripe. Qui autem
odit correttionẽ minuetur uita. Corripe amicũ. sepe enim
fit cõmissio. ⁊ ñ in oĩu̾bo credas illũ. Ett &e correptio mñdax
in ore contumehosi. Corripe ꝓximũ. anteꝗͣ cõmineris.: da
locũ altissum timori. Peccator homo deuitauit correpti¬
onem. Qui aut̃ odit correptionẽ: uestigiũ ẽ peccatoris. lã
qͥ timet dñi conu̾tetur ad cor suũ. Ambrosiꝰ dix̃. Lenit̾ casti¬
gatꝰ. exhibet reuerentiã castiganti. Asꝑitate aut̃ i¬
mie increpationis offensus. nec increpationẽ recipit nec
salutẽ. Sustinent equanunit᷑ ut infirmos. quos em̃¬
dare ũ s potueruit castigatos. ħ landa pietate portandi
st̃. qͥ increpari ꝓ̃ sua infirmitate ñ posst̃. ꝓdiu̾s tate peccã¬

Expanded text:
oges, ne vituperes quemquam: et cum interrogaveris, corripe juste . Qui odit correptionem, minuetur vita . Corripe amicum, saepe enim fit commissio, et non omni verbo credas . Est correptio mendax in ira contumeliosi . Corripe proximum antequam commineris, et da locum timori Altissimi Peccator homo devitat correptionem . Qui OSIUS. Leniter castigatus exhibet reverentiam castiganti: aspera autem increpatione offensus, nec increpationem recipit, nec salutem. Sustenta aequanimiter, ut infirmos, quos emendare non potueris, castigatos. Blanda pietate portandi sunt qui increpari pro sua infirmitate non possunt. Pro diversitate peccan
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħam. Ue qͥ potentes estis adbibendũ uinũ ⁊ uri
fortes ad miscendã ebriecatẽ. Non solũ umno in ebri¬
ant᷑ homines. s etiã cetis potandi genib q̃ uario mͦ
conficiunt᷑. Basiliꝰ dix̃. Sic̃ em̃ piscis se p̾̃ꝑat ut glu¬
tiat escam. ita ebriosus in uinũ suscipit iniicũ.
Uinum enĩ nob̃ dñs ad leciciam cordis. ñ ad ebrietatẽ

Expanded text:
bendum vinum, et viri fortes ad miscendam ebrietatem. Non solum ex vino inebriantur homines, sed etiam ex caeteris potandi generibus quae vario modo conficiuntur. BASILIUS. Sicut enim piscis se praeparat ut glutiat escam, ita et ebriosus in vino suscipit inimicum. Vinum enim Dominus nobis ad laetitiam cordis, non ad ebrietatem
Abbreviated transcription (Latin):
ruinas multas fac̃. Siõ ignis ꝓbat ferrũ durũ. sic ui¬
nũ corda suꝑboꝵ arguit. Ieronimꝰ dix̃. Ubic̃q satitas
atq ebrietas fit̾it. ibi libido dñat᷑. Religiosus ñꝗͣ uino
redoleat. ne audiat illud philosophi. hoo ñ ẽ oscłm
porrige̾ s ꝓpinare. Quicͥd inebriat. ⁊ statũ mentis eu̾¬
tit. similit̾ fugiamꝰ ut uinũ. Uentrẽ distentũ. cibo

Expanded text:
bat ferrum durum, sic vinum corda arguet . HIERONYMUS. Ubicunque saturitas atque ebrietas fuerit, ibi libido dominatur. Religiosus nunquam vino redoleat, ne audiat illud Philosophi: Hoc non est osculum porrigere, sed propinare. Quidquid inebriat, et statum mentis evertit, similiter fu
Abbreviated transcription (Latin):
pululant cet̾i soboles peecatoꝵ. Nũꝗͣ satiari nonit eu¬
piditas. sẽꝑ auarꝰ eget. ꝗͣtũc̃q mag̾ ad quire̾t : antum
apliꝰ qͣrit. Pleriq potentes tanta cupiditatis ĩflã¬
mãtur: ut de confinus suis pauꝑes excludant. Nõ ẽ
mirũ qd̾ morientes infern ignib deputent᷑ qͥ uiuentes
flãmã cupiditatis suȩ minime extuixert̃. Qui desi¬
derio suo cupiditatis ex estuant flatu diabolicȩ inspa¬
tionis uruntur. Eusebiꝰ dix̃. Peccuiȩ ᷤᷤ pͣeͣditas popłoꝵ
corda mortalium suꝑat. etiam fr̃nã necessitudinẽ uio¬
lat. Inuitas patrũ dix̃. Nicħ ꝓdest peccumã ñ habere
si uoluntas fuit possidendi. T antũ habeamꝰ quantũ
necessitas poscit. ñ quantũ cupiditas concupiseit. sli¬
chil ꝓdest ei nuditas. cui mest cupiditas. De disciplin
ego quos amo arguo &e castigo. Paulus apł

Expanded text:
satiari novit cupiditas, semper avarus eget; quantumque magis acquirit, tantum amplius quaerit. Plurimi potentes tanta cupiditatis rabie inflammantur, ut de confinibus suis pauperes excludant. Non est mirum quod morientes in inferni ignibus deportentur, si viventes flammam cupiditatis suae minime exstinxerunt. Qui desiderio cupiditatis aestuant, flatu diabolicae inspirationis uruntur. EUSEBIUS. Pecuniae cupiditas populorum corda mortalium superat, etiam fraternam necessitatem violat. EX VITIS PATRUM. Nihil prodest pecuniam non habere, si voluntas fuerit possidendi. Tantum habeamus, quantum necessitas poscit, non quantum cupiditas concupiscit. Nihil prodest ei nuditas cui inest cupiditas. CAPUT XXXI. Ego quos amo, castigo
Abbreviated transcription (Latin):
dix̃. Multe st̃ uirtutum speties. quȩ sec̾tatorib suis tͥbuit
regna cȩloꝵ. Uñ qͥdẽ it̃. s ꝑueniendi multa cõpendia. Qui
ꝓfice̾ studet. eciam si gͣdum ꝑfeccionis attingat. sꝙ̃ tam̃ in¬
uenit qͦ crescat. ⁊ ꝑ dies singłos se ipsũ melior fiat. lemo
potest ⁊ uirtutes simul. ⁊ diuitias posside̾. Augtinꝰ dix̃. Im¬

Expanded text:
. Multae sunt virtutum species, quae sectatoribus suis retribuunt regna coelorum. Unum quidem iter, sed perveniendi multa compendia. Qui perficere studet, etiamsi gradum perfectionis attingat, semper tamen invenit quod crescat, ut per dies singulos seipso melior fiat. Nemo potest et virtutes simul
Abbreviated transcription (Latin):
etiam nolens. Stimulosa dupplicit᷑ ẽ aut̃ cͥminis reus. qͥ &
amitit scelera ꝑ uoluntatẽ & defendit ea ꝓ contumatiȩ tumo¬
re. Inuicẽ sibi subereset̃ uitia. ut dũ un̾ abicrit scͣcedat ali

Expanded text:
etiam nolens stimulosa dupliciter. Est autem criminis reus, qui et etiam nolens stimulosa dupliciter. Est autem criminis reus, qui et admittit scelera per voluntatem et defendit ea per contumaciae tumorem. Invicem sibi succrescunt viti
Abbreviated transcription (Latin):
mon dix̃. Iniquitates suę capiunt ĩpium. ⁊ funib pecca¬
toꝵ suoꝵ unusquisq constringit᷑. Augꝰtinꝰ dix̃. Nulla caro
exultat in deo. q̃ uiuit inuitus. leronimꝰ dix̃. Non pur¬
gant᷑ mala uitioꝵ. nͥ ex cõꝑatione uirtutũ. Malo arbo¬
ris nodo. malꝰ clauus aut tonfusus. infigendꝰ ẽ. Non pote¬
runt in die uiditii alioꝵ uirtutes. alioꝵ uitia subleuare.
Circũdati einĩ uitiis. non posst̃ uidere uirtutes. Om̃e iii.¬
tiũ expelle ab amina tua. ut uirtutes animȩ consequi
ad naturȩ referimꝰ necessitatẽ. Isidorꝰ dix̃. Recedens homo
a deo statim uitioꝵ tradit᷑ potestati. ut dũ patit᷑ intenta
uitia reu̾tendo. unde cecidit. resipiscat. Satis delicate
se palpat. qͥ uult sine labore uitia suꝑare. ꝑfecte re-¬
nuntiat uitio qui ocasionem euitat ĩꝑpecrando peccato.
itia uͦ cordis tu reuela. Non ñꝗͣ hominẽ sua uitia ꝑ sequũt᷑.
qr nimirum qui pꝰ ualendo ea sibi fec̃ satia. ea pꝰ ea sentit.

Expanded text:
. Iniquitates suae capiunt impium, et funibus peccatorum suorum constringitur . AUGUSTINUS. Nulla caro exsultat in Deo, quae vivit in vitiis. HIERONYMUS. Non purgantur mala vitiorum, nisi ex comparatione virtutum. Malo arboris nodo, malus clavus, aut cuneus infigendus est. Non poterunt in die judicii, aliorum virtutes, aliorum vitia sublevare. Circumdati enim vitiis, non possunt videre virtutes. Omne vitium expelle ab anima tua, ut virtutes animae consequi ad naturae ferimus necessitatem. ISIDORUS Recedens homo a Deo, statim vitiorum traditur potestati. Ut dum patitur infesta vitia, revertendo, unde cecidit, resipiscat. Satis delicate se palpant, qui volunt sine labore vitia superare. Perfecte renuntiat vitio, qui occasionem evitat in perpetrando peccato. Vitia vero cordis tui revela. Nonnunquam hominem sua persequuntur, quia nimirum qui prius volendo ea sibi fecit socia, postea sentit
Abbreviated transcription (Latin):
sanari ñ posst̃. Plerũq mali similes s̃ in malũ defendt̃.
Qꝑ blanda u̾ba castigatus ñ corrigit᷑. acriꝰ necesse ẽ arguat᷑¬
Qͥ ãmonitꝰ secreto. corrigi de peccato negligit. publice ar
debeat emendari. Palam st̃ arguendi qͥ palã nocẽt.
ut dũ aꝑta obuirgatione sairant᷑. hi qͥ eos ĩmitando
deliquerant corrigant᷑. Dũ unus corripitur. plurumi
condẽpnetur. ꝗͣ ꝑ uniꝰ licentiã multi ꝑielitarentur.

Expanded text:
s arguuntur. Plerumque mali, similes sibi in malo, defendunt. Qui per blanda verba castigatus non corrigitur, acrius necesse est ut arguat admonitus secreto, corrigi de peccato negligit, publice argdebeat emendari. Palam sunt arguendi qui palam nocent, ut dum aperta objurgatione sanantur, hi qui eos imitando deliquerunt, ccondemnetur, quam pro unius licentia multi periclitentur.
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑. Gregoriꝰ dixit. In petiginẽ qͦq habet in corꝑe. qͥsqͥs aua¬
ritia u̾tat᷑ in mente. Si aut̃ necdũ possimꝰ relinque ꝓpã
saltẽ ñ cõcupiscamꝰ alieuã. Ad auaritia cor parentis illicit.
fecunditas ꝓlis. eo enĩ ad ambitũ congͥgande hereditatis.
accendit᷑ qd multis heredib fecũ datur. Cipͥanꝰ dix̃. Auarꝰ:

Expanded text:
tur. GREGORIUS. Impetiginem quoque habet in corpore, quisque avaritia vastatur in mente. Si autem non possumus relinquere propria, saltem non concupiscamus aliena. Ad avaritiam cor parentis allicit fecunditas prolis, eo enim ad habitum congregandae haereditatis accenditur, quia multis haeredibus fecundatur. C
Abbreviated transcription (Latin):
tis fons uitȩ. ut decliuet aruina mortis. Qui ẽ sapien¬
tibꝰ gͣdit᷑ sapiens erit. Amicꝰ stultoꝵ efficiet᷑ simil. Sa
piens timet. ⁊ declinat amalo. Corona sapientiũ diui¬
ti eoꝵ.⁊ in prudentia stultoꝵ fatuitas. In corde
prudentis reqͥescit sapientia. ⁊ indoct̾os qͦq erudi et.
abia sapientium disseminabunt᷑ seientiã. cor stultoꝵ dis¬

Expanded text:
rtis . Qui cum sapientibus graditur, sapiens erit, amicus stultorum efficietur similis eis. Sapiens timet, et declinat a malo . Corona sapientum divitiae eorum, et imprudentia stultorum fatuitas. In corde prudentis requiescit prudentia, indoctus quoque erudietur. Labia sapientum disseminabunt scientia
Abbreviated transcription (Latin):
s etiam sanitatm corꝑm conseq̃ris. Non eget dñs
⁊ꝰ ẽ totum dare. decimũ a nob̃ dignat᷑ repete̾. ñ ft̃ s si
nob sine dubio ꝓfuturũ. Unde ꝑ ꝓpħam dic̃. Primi¬
tias areȩ tuȩ y torcularis tui. nõ tardab̾ offerre mͥ.
S i tardꝰ dare peccatũ ẽ. quanto pciꝰ ẽ ñ dedisse : de
malitia de negotiatio. de artificio redde decimas. Cũ
enĩ decimas dando ⁊ t̾rena ⁊ celestia possis mimera pro¬
mereri. qͣre ꝑ auaritia. dupplici. te benediccione de
decimã ñ dederis. tu ad decimã reuoceris. Dab̾ ĩpio mi¬
liti qd̾ ñ uis dare saꝑienti : sac̾doti : Beneface̾ dc̃ sẽꝑ¬
ꝑatꝰ ẽ s hominũ malitia ꝑ hibet᷑. Decime etenĩ ex de¬
bito reqͥrunt᷑. o qͥ eas dare noluerit. res alienas
inuasit. Et quanti pauꝑes in locis uͥ ipse habitat.
ille decimas ñ date fame mortui fuerunt. tantoꝵ
humicidioꝵ reus ante tͥbunal ęcerni uidicis appa¬
rebit. qr remꝰ dño pauꝑib delegatã suis usibꝰ reser

Expanded text:
oris consequemini. Non eget Dominus us est totum dare, decimam a nobis dignatur repetere, non sibi, sed nobis sine dubio profuturam. Unde propheta dicit: Primitias arae et vineae torcularis tui non tardabis offerre mihi . Si tardius dare peccatum est, quanto magis est non dedisse? De militia, de negotio, de artificio, redde decimas. Cum enim decimas dando, et ex terrenis coelestia possis promereri, quare per avaritiam duplici te benedictione defdecimam non dederis, tu ad decimam revoceris. Dabis impio militi quod non vis dare sacerdoti. Benefacere Deus set, sed hominum malitia prohibetur. Decimae enim ex debito requiruntur, et qui eas donare noluerit, res alienas invasit. Et quanti pauperes in locis ubi ipse habitat, illo decimas non dante, fame mortui fuerint, tantorum homicidiorum reus ante tribunal aeterni judicis apparebit, quia rem a Domino pauperibus delega
Abbreviated transcription (Latin):
te res de peccato securum faciat. Quãuis penitentiȩ ꝓpiti
atio peceatoꝵ fit. sine metu tam̃ homo ẽẽ ñ debet. Quia
Ipenitentiȩ satisfatio. diuino tantum pensat᷑ iuditio ñ hu¬
mano. Neq enĩ penitentẽ oportet habere. de peccatis secu¬
ritatẽ. Nam securitas negligentiã parat. Negligentia. aut̃
sepe incautũ ad uitia transacta reducit. Isidorꝰ dix̃. Incer¬
tum nãq ẽ uniꝰeuiꝰq uitȩ tẽpꝰ. ⁊ ideo festinandũ ẽ. ne for¬
te dubitantẽ: mors repentina p̃ueniat. Cesariꝰ dix̃. Quã
tũ sumꝰ securi de p̃titis. tantũ simꝰ solliciti de futis. Qi̾ a
enĩ cͥmina uł peccata cito ad nos reu̾tunt᷑. siñ cotidie bo¬

Expanded text:
 res de peccato securum faciat, quamvis poenitentia peccat res de peccato securum faciat, quamvis poenitentia peccatorum sit propitia, sine metu tamen homo esse non debet: quia poenitentiae satisfactio divino tantum pensatur judicio, non humano. Neque unquam oportet poenitentem habere de peccatis securitatem. Nam securitas inducit negligentiam, negligentia autem saepe incautum facit hominem, et ad vitia transacta reducit. ISIDORUS. Incertum namque est uniuscujusque vitae tempus, et idcirco festinandum est, ne forte subito mors repentina praeveniatum estis securi de praeteritis, tantum sitis solliciti de futuris. Omnia enim crimina vel peccata cito ad nos revertuntur, si non quotidie bo
Abbreviated transcription (Latin):
goriꝰ dix̃. Si quał p̃sentis tẽꝑis leticia ita ẽ agenda ut ñ¬
quã amaritudo sequentis uiditii recedat a memoria. lle¬
rosq enĩ hostis callidꝰ. m̃te c̃ peccato supplantat. c̃ de ru¬
na afflcta respicit. securitatis pestis ire blandiciis sedu¬
oit. Qui gͥ mente securꝰ ẽ ꝑpetratis iniqͥtatibꝰ ipsi sibi tlls
ẽ. qr nacens ñ ẽ. eũq mens secura reddit᷑. in torpore
animꝰ lapsat᷑. Cũ bona fr̃s agitis sẽꝑ ad memoriã mala
acta reuocate. ut dũ caute culpa cognoscit᷑. ñꝗͣ de bo¬
no oꝑe incaute animꝰ letetur. Haram uͦ ultimam
dñs nr̃ idcirco nob̾ uoluit ẽẽ incognitã. ut sẽꝑ possis
ẽẽ suspectã. ut dũ illã uid̾e ñ possumꝰ. ad illam sine in
termissione p̃paremꝰ. Isidorꝰ dixit. Noq iustꝰ de suaiꝰ.¬
ticia considit᷑. neq peccator de dei misedia desperet .s
habeat in corde spem parit̃ ⁊ mecũ. Sic speret miscdĩ
ut iusticiã metuat. Sic spes indulgentiȩ erigat.

Expanded text:
 ut nunquam amaritudo sequentis judicii recedat a memoria. Plerumque enim hostis callidus mentem cum peccato supplantat: et cum de ruina afflictam respicit, securitatis pestiferae blanditiis seducit. Qui igitur mente securus est perpetratis iniquitatibus, ipse sibi testis est quia innocens non est. Cumque mens secura redditur in corpore, animus laxatur. Cum bona, fratres, agitis, semper ad memoriam mala acta revocate. Ut cum caute culpa agnoscitur, nunquam de bono opere incaute animus laetetur. Horam vero ultimam Deus noster idcirco voluit nobis esse incognitam, ut semper possit esse suspetermissione praeparemus. ISIDORUS. Neque justus de sua justitia confidat, neque de Dei misericordia desperet, sed habeat in corde spem pariter et metum: sic speret misericordiam, ut justitiam metuat; sic sit spes indulgentiae, ut metu
Abbreviated transcription (Latin):
sulta st̃ mundi elegit dĩ. ut confundat sapientes.
Sustinetis enĩ insipientes. c̃ sitis ipsi sapientes. Salomon dixit.
s tulti ea q̃ sibi st̃ noxia cupiunt. ⁊ inprudentes odibunt
scientiam. Stultꝰ cedit᷑ labiis. Stultꝰ labiis uerberabitur.
Ds aut̃ stulti. consusioni ꝓximum ẽ. Iui stultꝰ ẽ seruiet᷑
sapienti. homo uersutꝰ celat seientiam. cor insipientiũ.
paseit᷑ imꝑitia. Stulticia gaudiũ stulto. Non decent stul
co suo. Stultꝰ si tacuerit putabit᷑ sapiens. ⁊ si cõp̃sserit la¬
bia sua intelligens. Os tulti contͥcio eiꝰ. ⁊ labia illꝰ runȩ a¬
nime eius. Stulticia homuns supplantat gressus eiꝰ. ⁊ cont᷑

Expanded text:
entes . Sustinetis enim insipientes, cum sitis ipsi sapientes . SALOMON. Stulti ea quae sunt sibi noxia cupiunt, et imprudentes odio habuerunt scientiam . Stultus caeditur labiis, stultus labiis verberatur . Os autem stulti confusioni proximum est . Qui stultus est, serviet sapienti . Homo versutus celat scientiam, cor insipientium pascitur imperitia . Stultitia gaudium stulto . Non decent stultum co suo. Stultus si tacuerit, putabitur sapiens: et si compresserit labia sua, intelligens . Os stulti, contritio ejus: et labia illius ruina anim
Abbreviated transcription (Latin):
mandatoꝵ tuoꝵ ueterescet. Ieronimꝰ dix̃. Non queritur
in xp̃ianis initia. s finis. quia paulus male cepit. s bene
finiuit. Inde laudant᷑ exordia. s finis ꝑditionis diqnat᷑
Cepisse multoꝵ ẽ ad culm̃ ꝑuenisse paucoꝵ. Gregoriꝰ hx̃.
Uirtꝰ boni oꝑis. ꝑseuantia ẽ. In cassum qͥ ppe bonũ agtur
si ante t̾minũ uite deferat᷑. Ille bene ĩ molat qͥ sacficiũ bo¬
ni oꝑis usq in finẽ debite ꝑduc̃ actionis. lsidorꝰ dix̃. Tẽ enĩ
placet deo nr̃a conu̾satio. ꝗͣdo bonũ qd̃ inchoamꝰ. ꝑseue

Expanded text:
mandatorum tuorum veterasce . HIERONYMUS. Non quaeruntur in Christianis initia, sed finis; quia Paulus male coepit, sed bene finivit. Judae laudantur exordia; sed finis perditionis damnatur. Coepisse multorum est, ad culmen venisse paucorum. GREGORIUS. Virtus boni operis perseverantia est. Incassum quippe bonum agitur si ante terminum vitae deseratur. Ille bene immolat qui sacrificium boni operis usque in finem debitae producit actionis. ISIDORUS. Tunc enim placet
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ iac̾tant̾ orat. laudẽ apetendo humanã. ñ solũ eiꝰ eratioñe
delet peccatum. s ipsũ u̾tit᷑ in peccatũ. Quotiens orantes
ñ cito exaudim᷑. nr̃a nobis facta in occłis ꝓponamꝰ. ut hoc ip¬
sum qͦ differim᷑. diuinȩ reputet᷑ uisticiȩ. ⁊ culpȩ nr̃ȩ. Sepe
enim multos ds̃ ñ exaudit ad uoluntatem. ut ęxaudiat ad
salutem. Non enĩ conciliat dm̃ multiplex orationis sermo.
s purissima sinceraq orationis iitentio. Oratio frequens di¬
aboli iacula submouet. Oratio continua diabolũ exuꝑat.
orationẽ uincunt᷑. In libro clementis dicit. disciplina nob̾
tio nanq grandis monitio ẽ animȩ ꝓ orationes purissimas.
oĩa nobis utilia tribuuntur a dn̾o. ⁊ cuncta noxia ꝓcul
tioni debetis incũbere. ut int̾dũ etiam manib aliqd possi¬
uitis patrum dix̃. Sic̃ uenenata animalia fortiores herbe

Expanded text:
enim jactanter orat laudem appetendo humanam, non solum oratio ejus non enim jactanter orat laudem appetendo humanam, non solum oratio ejus non delet peccatnon cito exaudimur, nostra nobis facta in oculis proponamus; ut hoc ipsum quod differtur, divinae reputetur justitiae et culpae nostrae. Saepe enim multos Deus non exaudit ad voluntatem, ut exaudiat ad salutem. Non enim conciliat Deum multiplex orantis sermo, sed purissima sinceraque orationis intentio. Oratio frequens diaboli jacula submovet. Oratio continua diaboli tela exsuorationem vincuntur. EX LIBRO CLEMENTIS. Disciplina nobis tio namque grandis monitio est animae. Per orationes purissimas omnia nobis utilia tribuuntur a Domino, et cuncta noxia procul tioni debetis incumbere, ut interdum etiam manibus aliquid possiVITIS PATRUM. Sicut venenata animalia fortiores herbae
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃is subrepant sensib fortassima intention᷑ suꝑemiꝰ. Dũ
enim oramꝰ ad memoriã culpam reducimꝰ. Cum dõ
assistimꝰ. gemere. ⁊ fere debemꝰ. reminiscentes quã
⁊ tr̃ orando dm̃ plene conteplat᷑ quando nullis t̾reniᷤ
curis aut errorib impeditur. Purgandũ ẽ itaq pri¬
mũ animꝰ atq ad tẽꝑaliũ rerũ togitationib segͥgandꝰ
seat. Tc̃ uͦ ĩpetͣri diuinã miscd̃iã credimꝰ. ꝗͣdo supplici
affectu assistimꝰ cũ oramꝰ. Tc̃ aut̃ inag̃ diabol co-¬
gitationes curarũ seołariũ humanis m̃tib ingerit
eis ñ orat. Hicħ ꝓficiet oratio illiꝰ. cuiꝰ adhuc dolor
in m̃te. uł odiuĩ manit in pectore. Cor enĩ ẽ mam¬
bus letiat. qui oronem c̃ oꝑe subleuat. Quisqͥs orat ⁊ ñ oꝑat᷑.¬
leuat ⁊ corñ leuat. Ergo ⁊ orare nece̾e ẽ ⁊ oꝑari. Culpabilit̃
nãq manꝰ ad dñm erigit. qͥ facta sua orando iactant̾ ꝓditS

Expanded text:
nostris obstrepunt sensibus, fortissima intentione superemus. Dum nostris obstrepunt sensibus, fortissima intentione superemus. Dum enim oramus, ad memoriam culpam reducimus. Cum Deo assistimus, gemere et flere debemus, reminiscentes quam et tunc orando Deum bene contemplatur, quando nullis terrenis curis aut erroribus impeditur. Purgandus est itaque primum animus, atque a temporalium rerum cogitationibus segregandus, . Tunc impetrari divinam misericordiam credimus, quando simplici affectu assistimus cum oramus. Tunc autem magis diabolus cogitationes curarum saecularium humanis ingerit mentibus, cis non orat. Nihil proficit oratio illius, cujus adhuc dolor in mente, vel odium manet in pectore. Cor enim cum mationem cum opere sublevat. Quisquis oratlevat, et cor non levat. Ergo et orare necesse est, et operari. Culpabiliter ad Dominum manum erigit, qui facta sua orando jactanter prodit. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
cure. Longe qͥppe ẽ anͦimꝰ. qͥ in oratione cogitatio¬
nib scłi fuerit copulatꝰ. Tc̃ gͦ uerascit̾ oramus. ꝗͣdo
aliunde non cogitamus. S ualde pauci st̃ qͥ tales ora¬
tiones habeant. Et licet in qͥbdam sint. difficile ta-
men ut sẽꝑ sint. Sic̃ in or̾onib regitur. ita psalmo¬
rum studũs delectemur. Psallendi enim utilitas tͥsti¬
ciam cordis consolatur. Tantus ẽẽ debet orantis erga
dm̃ affectus. ut non desperet p̾cib effectũ. In anit̃ aut̃
oramꝰ. si spei fidutiam non habemꝰ. Eͥa p̃ceptis dei au̾¬
tit᷑. qd̾ in oratione postulat nõ merebit᷑. Si aut̃ id qd̃¬
Oratio in p̃senti uita tantũ. ꝓ remedio peccatoꝵ effim¬
ditur: psalmoꝵ aut̃ decantatio. ꝑpetuam dei laudẽ
oratio intioꝵ ĩpugnationẽ extingit. Tã ꝑseu̾ant̾ in¬
tend̾e oportet animũ nrm̃ orando. atq pulsando.
quousq ĩportunas desid̾ioꝵ carnalium suggestiones qͣ

Expanded text:
e a Deo est animus, qui in oratione cogitationibus saeculi fuerit occupatus. Tunc ergo veraciter oramus, quando aliunde non cogitamus. Sed valde pauci sunt qui tales orationes habeant; et licet in quibusdam sint, difficile est tamen ut semper sint. Sicut orationibus regimur, ita psalmorum studiis delectemur: psallendi enim utilitas tristia corda consolatur. Tantus esse debet orantis erga Deum affectus, ut non desperet precis effectum. Inaniter autem oramus, si spei fiduciam non habemus. Qui a praeceptis Dei avertitur, quod in oratione postulat non merebitur. Si autem id qOratio in praesenti tantum vita pro remedio peccatorum effunditur, psalmorum autem decantatio perpetuam Dei laudem oratio vitiorum impugnationem exstinguit. Tamen perseveranter intendere oportet animum nostrum orando atque psallendo, quousque importunas desideriorum carnalium suggestiones, quae
Abbreviated transcription (Latin):
bono inserit se. Lapis missus ñ ꝑgit ad celum. ⁊ ora¬
tio hominis placentiᷤᷤ. ñ ascendit ad dñm. Noli appli¬
care secretã abstinentia neq ostendas eas quasi in
lumine testibꝰ multis. Ut qͥ uidet in abscondito red¬
det tͥ in palam. Non ꝑdas laborem ꝓpt̾ humanã głã.
neq fut᷑am & ȩternã głam tradas ꝓ parius ⁊ tem

Expanded text:
bono inserit se. Lapis emissus non pergit ad coelum, et oratio hominis sibi placentis non ascendit ad coelum. Noli applicare secretam abstinentiam, neque ostendas eam quasi in lumine, testibus multis: ut qui videt in absconso Pater, reddat tibi in palam. Non perdas labores propter humanam gloriam, neque futuram aeternam gloriam tradas pro parva et tem
Abbreviated transcription (Latin):
qͣsi qͥ app̃hendit scorpionẽ. Sic̃ sol oriens in altissimis dei
sic̃ mulieris bone speties in ornam̾tis domꝰ eiꝰ. Nequitia
mmulieris. ĩmutat faciẽ eiꝰ ⁊ obcecabit uultũ suũ tanꝗͣ
ursus. Fornicatio mulieris in excellentia ocłoꝵ ⁊ in
palpebris illiꝰ agnoscit᷑. Augͥtinꝰ dix̃. Si uͦ ẽ qui in te¬

Expanded text:
si qui apprehendit scorpionem . Sicut sol oriens mundo in altissimis Dei, sic mulieris bonae species in ornamentum domus ejus . Nequitia mulieris immutat faciem ejus, et obcaecavit vultum ejus tanquam ursus . Fornicatio mulieris in excellentia oculorum, et in palpebris illius agnoscitur . AUGUSTINUS. Si verum est quod in te
Abbreviated transcription (Latin):
Curam habe de bono nomine hoc enĩ magis ꝑmanebit
tͥ ꝗͣ mille thesauri. magni & p̃ciosi. Done uitę numerꝰ
dierum. Bonũ aut̃ nom̃ ꝑmanebit in euum. Ieronimꝰ dix̃.
Non queras głam. ⁊ non dolebis cũ głosus fueris. Qui laudẽ
ñ appetit nec contumelias sentit. Non ideo te bonũ existi¬
c̃ĩ non solum głam supͣ modum suũ omino ñ appetunt. s
ctiam hoc ipsum refigunt qd̾ sese hab̾e sciunt. Tc̃ ueras.¬
cit̃ id agit qd̾ homo bonum ẽ. ꝗͣdo ei cõplace cũ cupiscit
aqͥẽ. Qui uͦ bona ag̾e̾ uidet᷑. ut ꝑ hoc ñ deo s hominbus
placere desid̾at. In uanum laborat. Magnꝰ gͦ unꝰqsq ẽẽ se
studeit s tam̃ aliqͦmͦ ẽẽ se nesciat. ne dum sibi magnitu¬
dinẽ arrogant᷑ tribuit amittat. Bono oꝑidũ laus humana
ouat. mentis oꝑantis ĩmutat. ꝑ ħ qd agimꝰ laudes excius
ñ qͥramꝰ. Sic aut̃ sit opꝰ in publico qͣtinꝰ intentio maneat in¬

Expanded text:
abe de bono nomine, hoc enim magis proderit tibi, quam mille thesauri magni et pretiosi . Bonae vitae numerus dierum, bonum autem nomen permanebit in aeternum. HIERONYMUS. Non quaeras gloriam, et non dolebis cum ingloriosus fueris. Qui laudari non appetit, nec contumeliam sentit. Non ideo te bonum aesticti non solum gloriam supra modum suum omnino non appetunt, sed etiam hoc ipsum refugiunt quod se habere sciunt. Tunc veraciter hoc quod agit homo bonum est, quando ei placere concupiscit a quo est. Qui bonum agere videtur, et per hoc non Deo, sed hominibus placere desiderat, in vanum laborat. Magnus ergo unusquisque esse studeat, sed tamen aliquo modo esse se nesciat, ne dum si sibi magnitudinem arroganter tribuit, amittat. Bono operi dum laus humana obviat, mentes operantes immutat. Per hoc quod agimus, laudes exterius non quaeramus. Sic autem sit opus in publico, q
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ iracundia minuent dies. ⁊ ante. tẽpꝰ ad senectutẽ ꝑducent.
eronimꝰ dix̃. furor uͦ incipies. iraẽ ⁊ feruens in animo ĩ dig¬
natio. lra aut̃ ẽ. cuiꝰ amaritudo ⁊ furor species st̃. Que fu¬
rore extincto desid̾at ultionẽ. ⁊ eũ quẽ decepisse putat
uult ledere. Gregoriꝰ dix̃. Inde enĩ diabołꝰ inaltiꝰ corde. rixe
malum solet ĩmiteere. uude alti conspic̃ piecatis negotiũ

Expanded text:
ia minuunt dies, et ante tempus ad senectutem producunt. AUGUSTINUS. Furor incipiens ira est, et fervens in animo indignatio. Ira est, cujus amaritudo et furor species sunt, quae furore exstincto desiderat ultionem, et eum quem recepisse putat, vult laedere. GREGORIUS. Inde enim diabolus in alterius corde rixae malum solet immittere, unde a
Abbreviated transcription (Latin):
sidoiꝰ dix̃. Atͥ uirtutes difficiles consurgimꝰ. ad uitia sine la¬
bore dilabim᷑. occulta uirtutes ꝓ elatione:. Grandes enĩ su¬
dores ĩꝑtimur. ut ad celũ conscend̾e ualeamꝰ. Sic ut pau¬
latim homo a minimis uitus in maximis ꝓruit. ita gͣdatĩ
adea q̃ st̃ excelsa consurgit. Qui aut̃ in ordine uͥtutes c̃p̃¬

Expanded text:
SIDORUS. Ad virtutes difficile confugimus, ad vitia sine labore labimur. Occultae virtutes pro elatione sunt. Grandes enim sudores patimur, ut ad coelum conscendere valeamus. Sicut paulatim homo a minimis vitiis in maxima proruit, ita gradatim ad ea quae sunt excelsa consurgit. Qui autem virtutes
Abbreviated transcription (Latin):
turbat. ut rectum consiliũ ꝑdat. Illa uͦ ira qͥ malos punit.
ꝑturbationẽ mentis ñ infert. hȩc enĩ iusta & necessaria
irac̃dia. qua unꝰqͥsq in has in qͥb errauit & ꝑꝑam gessit.
indignat᷑ ⁊ semet ipsũ accusat. In uitas patrum dicit. Ocd̃i
iracundi turbulenti. ⁊ sangͥnei. ⁊ iraciuidie cordis nuntii.
Uulpes in habitant animȩ. q̃ menior ẽ malitie & bestiȩ cu¬
bant in turbulento corde. Sic̃ enĩ palearũ fumꝰ conturbat
occłm. sic memoria malitiȩ intẽꝑe oronis. brac̃di oratio. abo¬
minata trmiama.⁊ psalmodia tracundi sonꝰ horribił. Om̃is
enĩ boni ĩpedim̃tũ ẽ tristicie. nimis tristans. homo ñ mo-¬
uet sensum ad diuine cognitionis intuitu. nec oronẽ
mundam emitet aliquando. Uincła pedum ĩpedim̃tum cur

Expanded text:
ctum consilium perdat. Illa vero ira quae malos punit, perturbationem mentis non infert. Haec est enim justa et necessaria iracundia, quae unusquisque in iis in quibus erravit et perperam gessit, indignatur et semetipsum incusat. EX VITIS PATRUM. Oculi iracundi, turbulenti et sanguinei, sunt iracundi cordis nuntii. Vulpes inhabitat animam quae memor est malitiae, et bestiae cubant in turbulentis corde. Sicut enim palearum fumus conturbat oculum; sic memoria malitiae in tempore orationis. Iracundi oratio abominata thymiamata, et psalmodia iracunda sonus horribilis. Omnis enim boni impedimentum est tristitia. Nimis tristans homo non movet sensum ad divinae cogitationis intuitum, nec orationem mundam emittet aliquando. Vincula pedum
Abbreviated transcription (Latin):
ad irascendum facile qͥs poterit sustin̾e: Ira ñ habet mi¬
fcd̾iam. nec erũpens furor. Impetũ concitati. ferre qͥs pote¬
rit: Iesus filiꝰ sirach dix̃. Cum irascendo ñ facias rixas. Cor
hominis inmutat faciem illiꝰ. siue in bona siue in mala. ues¬
tigium cordes mali. ⁊ faciem bonã daficile inuenies ⁊ c̃ labore.
N on ẽ caput nequiꝰ. suꝑ capud ͦ libriᷤᷤ. ⁊ ñ ẽ ira suꝑ irã uu¬
mici. Memorare timorẽ dei ⁊ trascaris ꝓximo. Sed̾m enĩ
ligna silue. sic ⁊ ignis ex ardeseet. ⁊ scd̃m uirtutẽ hominis.

Expanded text:
ad irascendum facilem quis poterit sustinere ? Ira non habet misericordiam, nec irrumpens furor. Impetum concitati spiritus ferre quis poterit ? JESUS SIRACH. Cum iracundo non facias rixas . Cor hominis immutat faciem illius, sive in bonum, sive in malum . Vestigium cordis boni, et faciem nonam, difficile invenies et cum labore . Non est caput nequius super caput colubri, et non est ira super iram inimici . Memorare timoris Dei, et non irascaris proximo . Secundum enim ligna sylvae, sic ignis exardescit; et secundum virtutes
Abbreviated transcription (Latin):
tiȩ. ꝗ cunctis ee̾t aꝑta. uilesceret. ⁊ tanto maio¬
re dulcedine inuenta reficit. quantũ maiore la-¬
bore fatigat ammũ quesita. Qui u̾ba dei audit sẽꝑ
ocłos cordis. pon̾e̾ ad exitum debet.⁊ si necessatione medi¬
tarę. quando a p̾senti uita exeat. atq ad ęt̾na gaudia
ꝑtinguat. In libro sapient̾e dic̃. Melior ẽ sapientia quã
uires. ⁊ uir prudens magisꝗͣ fortis. Multitudo aut̃
sapientię. sanitas ẽ orb̃ t̾rarum. Om̾e aurũ in cõꝑa¬
tione.sapientiȩ arena ẽ exigua. Neminẽ enĩ dilig̃ dñs
nͥ eũ qͥ cũ sapientia inhabitat. Isidorꝰ dix̃. Omĩs qui
scd̾m scłm sapiens ẽ. scd̾m dm̃ stultꝰ ẽ. Nulluĩ sapien¬
cura contendit. Tc̃ aut̃ recte dm̃ cognoscimꝰ. ꝗͣdo eũ
ꝑfecte scire nos denegamꝰ. Nullus aut̃ in culpa ma¬
ior ẽ. quã ille qͥ dm̃ nescit. In uestigitionẽ uiri mul¬

Expanded text:
tia si in cunctis esset aperta, vilesceret, et tantum majotia si in cunctis esset aperta, vilesceret, et tantum majore dulcedine inventa reficit, quantum majore labore fatigat animam quaesita. Qui verba Dei audit, semper oculos cordis ponere ad exitum debet, et sine cessatione meditari, quando a praesenti vita exeat, atque ad aeterna gaudia pertingat. EX LIBRO CLEMENTIS. Melior est sapientia quam vires, et vir prudens magis quam fortis. Multitudo autem sapientiae sanitas est orbis terrarum. Omne aurum in comparatione sapientiae arena est exigua. Neminem enim diligit Dominus, nisi eum qui cum sapientia habitat. ISIDORUS. Omnis homo qui secundum saeculum sapiens est, secundum Deum stultus est. Nullus sapienvitiorum cura contendit. Tunc autem recte Deum cognoscimus, quando eum perfecte scire nos denegamus Nullus autem major in culpa est, quam ille qui Deum nescit. Investigationem veri mul
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ nom̃ illiꝰ uiuet inet̾nũ. Sapientiã sc̾be in tẽꝑe
uacuitatis.⁊ qͥ minorabit᷑ ac̾tu sapientiã ꝑcipiet.
S apientiã om̃iũ antiqͦꝵ ex qͥret sapiens. Sapiens oc¬
culta ꝓu̾bioꝵ exqͥret. ⁊ in ab sconditis ꝑabolarũ
conu̾satur. Sapiens bona ⁊ mala. in hominibꝰ tẽp¬
tauit. Augustimis dixit. Docti. ut stelle fulgebunt̃.¬
parebt̃ eium tͥ mensam spalem. Ubi enim sapientiȩ
possessio. ibi amor mulieris excludit᷑. Ieronimꝰ dixit.
ulto enĩ ẽ mneliꝰ uera rustice. quam diserte mala ꝓ-¬
unt. qr eas non ex maiestate sensuum. S ex u̾boꝵ in¬
dicant uilitate. Gregoriꝰ dixit. Sapientia ÷ timere
dm̃. dbnegare aut̃ se ipsum a mał. pͥma sapientia
ẽẽ uitaro malum. Scd̾a saꝑientia ẽ. face̾ bonum. Qͥs¬
qͥs gͦ uult audita intellig̾e.festinet ea que iam potu¬
it intellige. oꝑe ĩplere. Scire autẽ dei. ad ꝓbare
ẽ. Nescire autẽ reꝓbare. Scͥpture sacrȩ intelligẽ¬

Expanded text:
ns in aeternum. Sapientiam scribe in tempore vacuitatis, et qui minoratur actu, sapientiam percipiet . Sapientiam omnium antiquorum exquiret sapiens . Sapiens occulta proverbiorum exquiret, et in absconditis parabolarum conversabitur . Sapiens bona et mala in omnibus tentabit . AUGUSTINUS. Docti ut stellae fulgebuntpraeparabis tibi mensam spiritalem. Ubi enim sapientis possessio, ibi amor mulieris excluditur. HIERONYMUS. Multo melius vera rustice quam diserte falsa prs, quia eas non ex majestate sensuum, sed ex verborum judicant vilitate. GREGORIUS. Sapientia est timere Deum, abnegare autem seipsum a malis. Prima sapientia est vitare malum. Secunda sapientia est facere bonum. Quisquis autem vult audita intelligere, festinet ea quae jam potuit intelligere, opere implere. Scire autem, Deo approbare est. Nescire autem, reprobare. Scripturae sacrae intelligen
Abbreviated transcription (Latin):
cupiscentia sapientiã. Sapientia filiis suis uitam
inspirat. ⁊ suscipit exqͥrentes se. Qui sapientiã
diligit. cdiligit uitã. qui tenuerĩt sapientiã urtã
hereditabunt. In lingua enĩ agnoscitur sapientia.
n sensus.⁊ seientia. ⁊ doctͥna in u̾bo ueritatis. As¬
ꝑa ẽ nimiũ sapientia. ĩ doctis hominibꝰ. Decor eniꝰ
uite ẽ in.sapientia. ⁊ uincła illiꝰ nata᷑ salutaris.
Si inclinaͬris aurẽ tuã excipies doctͥ̾nã. ⁊ si dilexe-¬
ris audire sapiens eris. Sapientia humiliati exal¬
tabit caput tpsiꝰ.⁊ in medio magnatoꝵ. consedere
illum facit. Beatꝰ uir qͥ in sapientia sua morabitur.
⁊ qͥ in iusticia meditabit᷑. Qͥ uͦ continens ẽ iusticiȩ
app̃hendet sapientiã. ⁊ adiuuauit illi quasi mater
honorificata. Non ẽ speciosa laus in ore peccatoris.¬

Expanded text:
se a peccato . Sapientia filiis suis vitam inspirat, et suscipit exquirentes se . Qui sapientiam diligit, diligit vitam: qui tenuerunt sapientiam, vitam haereditabunt . In lingua enim dignoscitur sapientia . Sensus et scientia et doctrina in verbo veritatis . Aspera est nimium sapientia indoctis hominibus . Decor enim vitae est in sapientia, vincula illius ligatura salutaris. Si inclinaveris aurem tuam: excipies doctrinam: et si dilexeris audire, sapiens eris . Sapientia humiliati exaltabit caput illius, et in medio magnatum considere illum faciet . Beatus vir qui in sapientia sua morabitur, et qui in justitia sua meditabatur. Qui continens est justitiae, apprehendet sapientiam, et obviabit illi quasi mater honorificata . Non est pretiosa laus in ore peccatoris