comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
flagret quautunlt appar& quod ipse nꝰ ẽ: s ineã substantiã qua ipse ẽ quodẽ Huiꝰ etũ desiderasiu
flatiã sc̃ moises fidelis farmulus eꝰ ostendit: ubi att dõ cũ quo ut amicus facie ad faciẽ loquebat᷑: Sunuen
grati antere costendle m tomal ipsũ : Q uidegͦ ille m̾ent ipse Si ñ essa ipse ñ ei dicera& ostendemtͥ tenã
sa ÷ sa tstende t dmñ . t tam̃ sierꝰ natura substantiãq conspicer& imultominꝰ dicera ostende tͥ tens
ipsã. Ipse gͦ erat mea spoie qua apparene uoluerat: ñ aut̃ ipse apparebat intiatum ꝓpna quã moises
undere capiebat. E a quippe ꝓmittit᷑ scis mala uita Unde quod responsi e. mensi uerũ d̃ ouene
poetest faciẽ di uidere & uiuere id est ne mopotest eũ in bacinta uiuensindere sicutiẽ.: lã malie
nider: . quos uoluntas elegit ÷̃ quod natura formaut. Et iluo quodiobis ant sifette ncella ũ. dne

Expanded text:
 quod ipse non est; sed in eam substantiam, qua ipse est quod est. Hujus enim desiderii sui flammam sanctus Moyses, fidelis famulus ejus ostendit, ubi ait Deo, cum quo ut amicus facie ad faciem loquebatur: Si inveni gratiam ante te, ostende mihi temetipsum . Quid ergo? ille non erat ipse? Si non eseius naturam substantiamque conspiceret, multo minus diceret ostende mihi temet ipsum\'. ipse ergo erat in ea specie, qua apparere uoluerat, non autem ipse apparebat in natura propria., quam Moyses uidere cupiebat; ea quippe promittitur sanctis in alia \' uita. unde, quod responsum est Moysi, uerum est, quia nemo potest faciem dei uidere et uiuere, id est nemo potest eum in hac uita uiuens uidere, sicuti est. nam multi uiderunt, sed quod uoluntas elegit, non quod natu
Abbreviated transcription (Latin):
contristati de ficerent. sed potius uidentes accidere quae fitura p̃ dixerint ante finẽ ꝑ scuerarent usq in

Expanded text:
contristati deficerent, sed potius uidentes accidere, quae futura praedicta sunt ante finem, patienter perseuerarent\', usque in
Abbreviated transcription (Latin):
deletꝰtantur. Q uocd aut̃ scriptum hab&ur. sĩ mperuacat adlegendũ. cũ uacat legenti
nec onerosum fit presens. quod cũ uoles sumitur. cũ uoles poNu⁊¬

Expanded text:
delectantur. quod autem scriptum habetur, semper uacat ad legendum, cum uacat legenti, delectantur. quod autem scriptum habetur, semper uacat ad legendum, cum uacat legenti, nec onerosum fit praesens, quod, cum uoles, sumitur, cum uoles, pon
Abbreviated transcription (Latin):
Vnde meritis tuis reddens salutationis obsequi uo:
hortor ut ualeo ut litterarũ uere certeque scã rum
curã nonpigeat impendere. Sincera enim & solidar es
iet fucatis eloquiis ambit ad animũ nec ullo linguȩ tectorio in ane aliquid ac
crepitat. Multum mou&. non uerborũ sedrerũ arudum. & multum terra: factura securum
Precipue apłorum linguas exhortor ut legas Ex his enim ad cognoscendos ꝓpħas excitaberis.
quorũ testimonuis utuntur apłĩ  Siquid autẽ uelcum legis uł cum cogitas tibi oritur questionis
in quo dissoluendo uidear necessarius. scribe ut rescribam: magis enin hoc forte adiuiuante dño
potero quã prȩsens talia loqui tecũ: Nonsolum propte: occupationes uarias & meas & tuas. qm
non cũ michi uacat occurrit ut & tibi uac& uerũ &iam propt̾ eorũ inruentẽ p̾sentiã: qui ple¬
rumq non sunt aptitali negotio. magisq linguȩ certaminib quã scientiȩ luminibus

Expanded text:
unde meritis tuis reddens salutationis obsequium hortor,. ut ualeo, ut litterarum uere certeque sanctarum te curam non pigeat inpendere. sincera enim et solida res est nec fucatis. eloquiis ambit ad animum nec ullo linguae tectorio inane aliquid ac pendulum crepitat. multum mouet non uerborum sed rerum auidum et multum terret factura securum. praecipue apostolorum linguas exhortor ut legas; ex his enim ad cognoscendos prophetas excitaberis, quorum testimoniis utuntur apostoli. si quid autem, uel cum legis uel cum cogitas, tibi oritur quaestionis, in quo dissoluendo uidear necessarius, scribe, ut rescribam. magis enim hoc forte adiuuante domino potero quam praesens talia loqui tecum non solum propter occupationes uarias et meas et tuas, quoniam non, cum mihi uacat, occurrit, ut et tibi uacet, uerum etiam propter eorum inruentem praesentiam, qui plerumque non sunt apti tali negotio magisque linguae certaminibus quam scientiae luminibus
Abbreviated transcription (Latin):
ta lo quacitas. Antea dicebant carnisuȩ tantũ hoc p̃stitisse xp̾m. ut corporeis oculis ui¬
ñ : de inde addider̃ &iã om̃sscõs receptis inrefurrectione corporibus eodem
dm̃ esse uisuros. nunciam istã possibilitatẽ. & iam impus donauer̃ donent sane. quantũ
uolunt : & quib uolunt. Nam quis audeat. dicere hominib desuo donantibus. Qui

Expanded text:
ta loquacitas. antea dicebant carni suae tantum hoc praestitisse Christum, ut corporeis oculis uideret deum; deinde addiderunt etiam omnes sanctos receptis in resurrectione corporibus eodem modo deum esse uisuros; nunc iam istam possibilitatem etiam impiis donauerunt. donent sane, quantum uolunt et quibus uolunt; nam quis audeat contra dicere hominibus de suo donantibus? qui
Abbreviated transcription (Latin):
ipsi quod a modo haurire & uorare uideant᷑. Siquis dubitat dealiqua carne utrum
immolaticia sit & non est im molaticia. sieã cogitationem tenuerit qđ immolaticia ñsit¬
& ea uescatur. non utiq peccat: quia nec est nec iã putatur immolaticia. Et si antea.
putabatur. neq enĩ nonlic& corrigere cogitationes afalsitate inueritatẽ. Siquis autẽ
bonum putauerit ẽẽ qđ malũ est & fecerit hoc putando. utiq peccat: & easunt omma

Expanded text:
ipsi quodam modo haurire et uorare uideantur. si quis dubitat de aliqua carne, utrum ipsi quodam modo haurire et uorare uideantur. si quis dubitat de aliqua carne, utrum immolaticia sit, et non est immolaticia, si eam cogitationem tenuerit, quod immolaticia non sit, et ea uescatur, non utique peccat, quia nec est nec iam putatur immolaticia, etsi antea putabatur. neque enim non licet corrigere cogitationes a falsitate in ueritatem. si quis autem bonum putauerit esse, quod malum est, et fecerit, hoc putando utique peccat. et ea sunt om
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ. nesi putauerimꝰ nonuescendum holere qđ nascit᷑ in horto tẽpli idoli. c̃sequens
sit ut existimemꝰ non debiusse apłs apud athenas cibum sumere: quia ciuitas erat.
mineruȩ. eiꝰq numini consecrata. Hoc & deputeo responderim. uł fonte. qͥintẽploẽ.
lus autem mouet reuera si aliqud sacrificioꝵ infontẽ uł puteũ ꝓiciat᷑: sed eadem ratio ẽ.
aeris qui omnẽ earũ fumũ recipit: de quo sup̃diximꝰ. Aut si hoc ideo putatur distare.
quia illud sacrificiũ deqͦfumꝰ aeri confunditur nonfit ipsi aeri. sedidolo alicui uł dȩmonio.
Ali quando autẽ sic mittuntur sacrificia inaquas. ut ipsis aquis sacrificetur. Nonideo utiq
solis huiꝰ luce nonutim᷑. quia ei sacrilegi ubi possunt sacrificare noncessant. Sacrificatui
& iã uentis. quib tam utim̾ ad tantas nr̃as cõ moditates. cum eoꝵ̾ dẽ sacrificioꝵ fumum

Expanded text:
enim, ne, si putauerimus non uescendum holere, quod nascitur in horto templi idoli, consequens enim, ne, si putauerimus non uescendum holere, quod nascitur in horto templi idoli, consequens sit, ut existimemus non debuisse apostolos apud Athenas cibum sumere, quia ciuitas erat Mineruae eiusque numini consecrata. hoc et de puteo responderim uel fonte, qui in templo est. plus autem mouet re uera, si aliquid sacrificiorum in fontem uel puteum proiciatur. sed eadem ratio est aeris, qui omnem eum fumum recipit, de quo supra diximus, aut, si hoc ideo putatur distare, quia illud sacrificium, de quo fumus aeri confunditur, non fit ipsi aeri sed idolo alicui uel daemonio, aliquando autem sic mittuntur sacrificia in aquas, ut ipsis aquis sacrificetur, non ideo utique solis huius luce non utimur, quia ei sacrilegi, ubi possunt. sacrificare non cessant. sacrificatur etiam uentis, quibus tamen utimur ad tantas nostras commoditates, cum eorundem sacrificiorum fumum
Abbreviated transcription (Latin):
concupisces argentũ uł aurum illoꝵ. nec accipiesinde tibine excedas ꝓpt̃̾ illud.
qͣm abominatio est dñodõ tuo. & non c̃feres execram̃tũ indomũ tuã. &eris anathe¬
ma sicut & illud est: & offensione offendes. & co inqͥnatione inqͥnaberis abominatione
illa. quia anathema est: satis appar& aut ipsos pͥuatos usus intalib ẽẽ ꝓhibitos.
uit nesic in de ali quid inferatur indomum ut honoretur. Tunc ẽ enĩ abominatio
& execratio. noncũ talib sacrilegus honor aꝑtissima destructione subuertitur.
& ideo dehicre uerbaeiꝰ recole. quȩ si obscura essent: ꝓmodulo nr̃o exponeremꝰ. Non
autem peccit. qui cibum postea nesciens manducauerit. quẽ pͥus tã quã idolotitum
respuit. Holus uł quilib& fructus in quolib& agro natus. eiꝰ ẽ. qͥ creauit: quia
consecratur idolo uł sacrificatur. tunc inter idolotita deputandum ẽ. Cauendũ ẽ.

Expanded text:
concupisces argentum uel aurum illorum nec accipies inde tibi, ne excedas propter illud, concupisces argentum uel aurum illorum nec accipies inde tibi, ne excedas propter illud, quoniam abominatio est domino deo tuo; et non conferes execramentum in domum tuam et eris anathema, sicut et illud est, et offensione offendes et coinquinatione inquinaberis abominatione illa, quia anathema est. satis apparet aut ipsos priuatos usus in talibus esse prohibitos aut, ne sic inde aliquid inferatur in domum, ut honoretur; tunc est enim abominatio et execratio, non cum in talibus sacrilegus honor apertissima destructione subuertitur. ertus esto. et ideo de hac re uerba eius recole, quae si obscura essent, pro modulo nostro exponeremus. non autem peccat, qui cibum postea nesciens manducauerit, quem prius tamquam idolothytum respuit. holus uel quilibet fructus in quolibet agro natus eius est, qui creauit, quia consecratur idolo uel sacrificatur, tunc inter idolothyta deputandum est. cauendum est
Abbreviated transcription (Latin):
adhȩc honoranda ȩdificemꝰ. Etcum templa. idola. luci. & siquid huiꝰ modi data potes-¬
tatẽ euertuntur. quã ius manifestum est cum id agimꝰ non ea nos honorare sed pocius
etestari: ideo tam inusus nr̃os pͥuatos dum taxat & ꝓpͥos non debemꝰ in.
usurpare. ut appareat nos pietate ista destruere. non auaritia. Cuuͦ inusus cõmunes
non ꝓpͥos ac pͥuatos uł in honorẽ dĩ ueri conuepͥtuntur. hoc de illis fit quod deipsis ho
cum exsacri legis & impiis. inuerã religionẽ mutant᷑. Hoc ds̃ intelligi
docuisse illis testimoniis quȩ ipse posusti. cum deluco alienoꝵ deoꝵ iussit ligna
adholo caustum adhiberi : & de hierico ut om̃e aurũ & argentũ. & eram̃tũ inferret᷑
inthes auris dñi Quaꝓpt̃ & iam illud quod in deutero nomio scriptũ ẽ. non

Expanded text:
animum ignorant, ad haec honoranda aedificemus. et cum templa, idola, luci et si quid huius modi data potesanimum ignorant, ad haec honoranda aedificemus. et cum templa, idola, luci et si quid huius modi data potestate euertuntur, quamuis manifestum est, cum id agimus, non ea nos honorare, sed potius detestari, ideo tamen in usus nostros priuatos dum taxat et proprios non debemus inde aliquid usurpare, ut appareat nos pietate ista destruere, non auaritia. cum uero in usus communes, non proprios ac priuatos, uel in honorem dei ueri conuertuntur, hoc de illis fit, quod de ipsis hominibus, cum ex sacrilegis et impiis in ueram religionem mutantur. hoc deus intellegitur docuisse illis testimoniis, quae ipse posuisti, cum de luco alienorum deorum iussit ligna ad holocaustum adhiberi et de Hiericho, ut omne aurum, argentum et aeramentum inferretur in thesauros domini. quapropter etiam illud, quod in Deuteronomio scriptum est: Non
Abbreviated transcription (Latin):
ubi uiuamꝰ interris nescio utrum inuenire possimꝰ. Neq enĩ tantũ modo limiti. sed
uniusis ꝓuinciis pax conciliatur iuratione barbarica. unde & illud sequetur. ut non
omia quȩ ipsa pace muniunt᷑. quã iuratio illa confirmat. Quod si absurdissimũ est dicere.
nec illate moueant quȩ mouebant. Itẽ si de area uł torculari tollat᷑ aliquid ad sacri-¬
icia demonioꝵ sciente xp̃iano. ideo peccat sifieri ꝑmittit: ubi ꝓhibendi
fructib unde illa sublatas: sicut fontib utimur. deqͥb hauriri aquã ad usũ sacrificior
dubitamꝰ : inquẽ scimꝰ irefumũ exaris om̃ib & incensis demonioꝵ. Unde apparet
illud ẽẽ ꝓhibitum. ne in honorem alienoꝵ deoꝵ aliqͣreutam᷑. aut ut existimemus
am accipiendo. ut quã uis animo contemnamꝰ : eos tam̃ qui nr̃m anin

Expanded text:
ubi uiuamus in terris, nescio utrum inuenire possimus. neque enim tantum modo limiti sed ubi uiuamus in terris, nescio utrum inuenire possimus. neque enim tantum modo limiti sed uniuersis prouinciis pax conciliatur iuratione barbarica. unde et illud sequetur, ut non ue inquinata sint omnia, quae ipsa pace muniuntur, quam iuratio illa confirmat. quod si absurdissimum est dicere, nec illa te moueant, quae mouebant. Item si de area uel torculari tollatur aliquid ad sacrificia daemoniorum sciente Christiano, ideo peccat, si fieri permittit, ubi prohibendi fructibus, unde illa sublata sunt, sicut fontibus utimur, de quibus hauriri aquam ad usum sacrificiorum dubitamus, in quem scimus ire fumum ex aris omnibus et incensis daemoniorum. unde apparet illud esse prohibitum, ne in honorem alienorum deorum aliqua re utamur aut uti existimemur sic eam accipiendo, ut, quamuis animo contemnamus, eos tamen, qui nostrum
Abbreviated transcription (Latin):
dixi alia questio est. quȩ me merito fortassis mouerae nisi illi exempli occurrissent de isaac
& iacob. & siqua alia possunt inueniri. Sitam̃ illud non adhuc mou& qđ innouo testamto
dictum est ne omino iuremꝰ. qd mͥ quidem propterea dictum uid& ur non quia uerum
iurare peccatum est: sed quia peierire immane peccatum.ẽ: aquonos longe ẽẽ uoluit qui
om̃i modo neuiremꝰ admonuit. Sedtibi aliud uideriscio undenunc disputandum
non est: ut illud pocius agamꝰ undeme consulendum putasti. Proinde sicut nomuras.
ita nec alium si hoc plac& iurare com pellas quã uis dictum sit ne iiremꝰ. Nusqua autẽ
inscripturisscĩs legi meminerim. neabalio iurationẽ accipiamꝰ. Aluuͦ questio ẽ. utrũ
ea pace debeamꝰ uti. quȩ inter alios inuicem iurantes factaest. Quod sinolũmus.

Expanded text:
dixi, alia quaestio est, quae me merito fortassis moueret, nisi illa exempla occurrissent de Isaac dixi, alia quaestio est, quae me merito fortassis moueret, nisi illa exempla occurrissent de Isaac et Iacob et si qua alia possunt inueniri, si tamen illud non adhuc mouet, quod in nouo testamento dictum est, ne omnino iuremus. quod mihi quidem propterea dictum uidetur, non quia uerum iurare peccatum est, sed quia periurare immane peccatum est, a quo nos longe esse uoluit, qui omni modo ne iuremus admonuit.. sed tibi aliud uideri scio, unde nunc disputandum non est, ut illud potius agamus, unde me consulendum putasti. proinde sicut non iuras, ita nec alium, si hoc placet, iurare compellas, quamuis dictum sit, ne iuremus, nusquam autem in scripturis sanctis legi meminerim, ne ab alio iurationem accipiamus. alia uero quaestio est, utrum ea pace debeamus uti, quae inter alios inuicem iurantes facta est. quod si noluerimus,
Abbreviated transcription (Latin):
Siem̃ tali iuratione ꝓmissã custodiret fidem. idõ tantũ peccasse udicaret᷑ quia ꝑtales
deos urauit. illud autẽ nemo recte reprebender& quia fidem seruauit. Nunc uero
quia & iurauit ꝑquos non debuit. & contra pollicitã fidemfect quod non debuit: bis
utiq pecciuit. Acꝑhoc qͥutit᷑ fide illius quẽ constit iurasse ꝑdeos falsos. & utitur non
ad malũ sed idlicitam & bonã: non peccato eiꝰ se sociat quo ꝑdemonia iurauit sebono pictoci
Iila enim longe. illa ẽ. longe: quȩ discreta fide humanoꝵ placitoꝵ atq pactor. ꝓerũp
tam̃ sine ulla dubitatione minus malum est ꝑdm̃falsum iurare ueracit̃: quã ꝑdm̃ uerũ
falsos colit. Eui quȩstiomi possunt illa testimonia suffragari que ipse cõmemorasti de
laban & abimelech: sitam̃ abimelech ꝑ deossuos iurauit. sicut laban ꝑdm̃ ucob. Hec ut

Expanded text:
si enim tali iuratione promissam custodiret fidem, ideo tantum peccasse iudicaretur, quia per tales si enim tali iuratione promissam custodiret fidem, ideo tantum peccasse iudicaretur, quia per tales deos iurauit; illud autem nemo recte reprehenderet, quia fidem seruauit. nunc uero, quia et iurauit, per quos non debuit, et contra pollicitam fidem fecit, quod non debuit, bis utique peccauit; ac per hoc, qui utitur fide illius, quem constat iurasse per deos falsos, et utitur non ad malam sed ad licitam et bonam rem, non peccato eius se sociat, quo per daemonia iurauit, sed bono pacto eius, n Christo. illa enim longe alia est longeque discreta a fide humanorum placitorum atque pactorum. uerum tamen sine ulla dubitatione minus malum est per deum falsum iurare ueraciter quam per deum uefalsos colit. cui quaestioni possunt illa testimonia suffragari, quae ipse commemorasti de Laban et Abimelech, si tamen Abimelech per deos suos iurauit sicut. Laban per deum Nachor. haec, ut
Abbreviated transcription (Latin):
onorabili & dilectissimo filio publicolȩ: Aucͦ tiNus indños alutẽ.
Aestus animitui postea quã didici litteris tius. & iã mei c̃tinuo factis: non quo
me om̃ia talia ꝑmouerent. qualib te indicasti ẽẽ ꝑmotũ: sed qͦ mͦtͥ auferentur
hi ȩstus fateor estuaui. maxime quia petis ut definitiuę tibi rescriberẽ. nemmaiores du¬
nitationes iNcideres: quã ante quã interrogasses. Hoc enĩ uideo non et iNmea
potestate. Nã quomͦ lib& scripsero quęmͥ uidentur ẽẽ certissima. sitibi non ꝑsuisero.
oꝓ culdubio eris incertior. Non autẽ sicut michi adiac& suadere: eo modo adiac& & iam
ꝑsuadere culib&. Uerumptam̃ netue dilectiond negarẽ operulam meam: post aliqͣntã
deliberationẽ rescriben dum putaui. Mou& te certe utrum eiusfide utendum sit:
qui ut eam ser uet per demonia iurauerit. Ubite uolo pͥus c̃siderire. utrum siquispiã
ꝑ deos falsos iurauerit sefidẽ seruaue turũ. & eã nonseruauerit. nontͥ uideat ispeccasse.

Expanded text:
ONORABILIET DILECTISSIMO FILIO PUBLICOLAE AUGUSTINUS IN DOMINO SALUTEM. Aestus animi tui postea quam didici litteris tuis, etiam mei continuo facti sunt, non quo me omnia talia permouerent, qualibus te indicasti esse permotum, sed quo modo tibi auferrentur hi aestus, fateor, aestuaui, maxime quia petis, ut definitiue tibi rescriberem, ne in maiores dubitationes incideres, quam antequam interrogasses. hoc enim uideo non esse in mea potestate. nam quo modo libet scripsero, quae mihi uidentur esse certissima, si tibi non persuasero, procul dubio eris incertior. non autem sicut mihi adiacet suadere, eo modo adiacet etiam persuadere cuilibet. uerum tamen ne tuae dilectioni negarem operulam meam, post aliquantam deliberationem rescribendum putaui. Mouet te certe, utrum eius fide utendum sit, qui, ut eam seruet, per daemonia iurauerit. ubi te uolo prius considerare, utrum, si quispiam per deos falsos iurauerit se fidem seruaturum et eam non seruauerit, non tibi uideatur bis peccasse.
Abbreviated transcription (Latin):
rleffrẽnanda cupiditas s sola sine ulla difficultate & ꝑfecta lib̾tate rainenda dĩ & ꝑximi
caritas. Incolunsꝰ feliciorẽq te misericordissima di om̃i potentia tueat᷑. dñe inlustris a
menito in signis Ac p̃stantissime fili. Scãm in xp̃o dignissime honorandã matrẽ. cuiꝰ ꝓte
p̃ces ds exaudiat. ꝓmeritis uris officiosissime saluto. Ses fr̃ & ineps is possidius: prestantiã
Salutat.

Expanded text:
riose frenanda cupiditas, sed sola sine ulla difficultate, et cum perfecta libertate retinenda Dei et proximi riose frenanda cupiditas, sed sola sine ulla difficultate, et cum perfecta libertate retinenda Dei et proximi charitas. Incolumem felicioremque te misericordissima Dei omnipotentia tueatur, domine illustris et merito insignis, ac praestantipreces deus exaudiat, pro meritis uestris officiosissime saluto. sanctus frater et coepiscopus meus Possidius praestantiam salutat.
Abbreviated transcription (Latin):
rem dignius imitanda p̃ber&dur auctoritas. Inspice itaq miodũ epłãrũ apłi carũ. uł eorum
&iam qͥ illa diuitia eloquia tractauer̃. & ñ tepigeat uł multa querenda ꝓponere. si multa
ꝑmouent . uł aliquando diutius uersare qaͣ queris: ut quanto fieri ꝑtales qualessumus potest.
ñ remaneat dubitationis nubilũ. qđ obst& lumim ueritatis. Sco enĩ excellentiã tuã quorũdã
ꝑ põi obstinatissis contradictiones qͥ ꝓpterea putant uł putari uolunt xp̃ianã doctrinã
utilitati ñ conuenire reipublicȩ : q nolu it stare rẽpublicã firmitate uirtutũ: s impinitatȩ
patient̃ fortit̃q experiant᷑. siue bonis eiꝰ miscđiter actẽperant᷑ utant᷑ ȩt̃nũ ꝓutroq pͥmiũ
recepturi inaiuitate suꝑna atq diuina. ubi iã ñsit moleste coleranda calamitas. nec labo¬

Expanded text:
re dignius imitanda praeberetur auctoritas. inspice itaque modum epistularum apostolicarum uel eorum re dignius imitanda praeberetur auctoritas. inspice itaque modum epistularum apostolicarum uel eorum etiam, qui illa diuina eloquia tractauerunt, et non te pigeat uel multa quaerenda proponere, si multa permouent, uel ali-, quanto diutius uersare, quod quaeris, ut, quantum fieri per tales, quales sumus, potest, non remaneat dubitationis nubilum, quod obstet lumini ueritatis. Scio enim excellentiam tuam quorundam perpeti obstinatissimas contradictiones, qui propterea putant uel putari uolunt Christianam doctrinam utilitati non conuenire rei publicae, quia nolunt stare rem publicam firmitate uirtutum sed impunitate patienter fortiterque experiantur siue bonis eius misericorditer ac temperanter utantur, aeternum pro utroque praemium recepturi in ciuitate superna atque diuina, ub
Abbreviated transcription (Latin):
sermone . quos ñ solũ manifesta pascit. s &iam secr&a exercet ueritate : hoc in ꝓmptis qđ in re¬
conditis habens. S ne aꝑta fastidirent᷑. eadem rursus oꝑta desiderant᷑. desiderata quodã mͦ
renouantur. renouata suauit̃ intimant᷑. Hissalubrit᷑ & praua corrigunt᷑. & parua nutriunt᷑.¬
& magna obletꝰtant᷑ ingenia Ille huic doctrine inimicuse. aninus. qͥuł errando eã nescit
ẽẽ. salub̃ rimã: uł odit egrotando medicinã Uides quã ꝓlixã epãm fecerĩ. Si qͥd gͦ te mou&.
atq int̃nos ꝑtractari tanti habes. ñ tibi faciat angustias usitatarũ epłarũ uelut custo dien dõs
modõs quia & optime nosti quã grandes eas ueteres habuerint cũ aliquid agerent: qđ ex plicare
breuit᷑ ñ ualerent: Et si auctorũ ad alias litteras ꝑtinentiũ mos ess&e alius. nr̃orũ nobis i han

Expanded text:
sermone, quos non solum manifesta pascat, sed etiam secreta exerceat ueritate hoc in promptis quod in resermone, quos non solum manifesta pascat, sed etiam secreta exerceat ueritate hoc in promptis quod in reconditis habens. sed ne aperta fastidirentur, eadem rursus operta desiderantur, desiderata quodam modo renouantur, renouata suauiter intimantur. his salubriter et praua corriguntur et parua nutriuntur et magna oblectantur ingenia. ille huic doctrinae inimicus est animus, qui uel errando eam nescit esse saluberrimam uel odit aegrotando medicinam. Vides, quam prolixam epistulam fecerim. si quid ergo te mouet atque inter nos pertractari tanti habes, non tibi faciat angustias usitatarum epistularum uelut custodiendus modus, quia et optime nosti, quam grandes eas ueteres habuerint, cum aliquid agerent, quod explicare breuiter non ualerent. et si auctorum ad alias litteras pertinentium mos esset alius, nostrorum nobis in hac
Abbreviated transcription (Latin):
ipsuit Hic phisica. qm̃ oitis oit̃iũ naturarũ causȩ indõ creatore sunt. hic &hica qm̃ uita bona
& honesta ñ aliunde format᷑. quã cũ eaquȩ diligenda sunt: quẽ ad modĩ diligenda sunt
ailiguntur. hocẽ ds̃ & ꝑximus: hic losta qm̃ ueritas lum̃q. animȩ rationialis ñ nuisi ds̃ est: hc
&iam laudabilis rei publice lilus Neq enĩ condit᷑ & custodit᷑ optime cuitas. nisi fundam̃ to
ã uinculo fidei firineq. concordiȩ. cũ bonũ cõmune diligit᷑ qđ sũmũ acuerissimũ dp̃ẽ. atq.
in illo inuicẽ sincerissime sehomines diligurit. cũ ꝓpt̃ illũ se diliguit : cui qͦ animo diligant
occultare ñ possunt : Modus aut̃ ipse dicendi qͦ scã scriptura contexit᷑. quã om̃ib accessibilis.
qͦ ñ aud& accedere mens tardiuscula & inerudita quasi pauꝑ addiutẽ. s inuitat oñs humili

Expanded text:
ipsum. hic physica, quoniam omnes omnium naturarum causae in deo creatore sunt; hic ethica: quoniam uita bona ipsum. hic physica, quoniam omnes omnium naturarum causae in deo creatore sunt; hic ethica: quoniam uita bona et honesta non aliunde formatur, quam cum ea, quae diligenda sunt, quem ad modum diligenda sunt, diliguntur, hoc est deus et proximus; hic logica, quoniam ueritas lumenque animae rationalis nonnisi deus est; hic etiam laudabilis rei publicae salus, neque enim conditur et custoditur optima ciuitas nisi fundamento et uinculo fidei firmaeque concordiae, cum bonum commune diligitur, quod summum ac uerissimum deus est, atque in illo inuicem sincerissime se homines diligunt, cum propter illum se diligunt, cui, quo animo diligant, occultare non possunt. Modus autem ipse dicendi, quo sancta scriptura contexitur, quam omnibus accessibilis, quo non audeat accedere mens tardiuscula et inerudita quasi pauper ad diuitem, sed inuitat omnes humili
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dictũ ẽ ñ fuisse credituros: templa & simulaera dȩmoniũ: ritusq sacrilegi paulatitti atq
alternatim scqm p̃ci t̾ta ꝓph&ica subuertuntur: heresis aduersus nom̃ xp̃i sub uelam̃ to
tam̃ nominis xp̃i ad exercendam doctrinã scȩ religionis sicut p̃nunciatȩ sunt¬
pullulant Hȩc onĩia ncut leguntur p̃dicta. ita cernuntur impl&a : atq ex his iamtot
uitate ꝑ mota contra huiꝰ diuinȩ auctoritatis lunĩ culm̃q contendat : Quȩ dis¬
putationes. qliȩ litterȩ quorũ lib& philo sophorũ. quȩ leges quarũ lb& ciuitatũ duobus
p̃ceptis exqrib xp̃s dicit totã legẽ ꝓph&asq pendere ullo mͦ sunt cõ parindȩ: diliges dñm dm
tuũ exgio cordetuo & ex tota animatua & extotam̃te tua & dilige ꝓximũ tuũ tamꝗ te

Expanded text:
praedictum est non fuisse credituros. templa et simulacra daemonum ritusque sacrilegi paulatim atque praedictum est non fuisse credituros. templa et simulacra daemonum ritusque sacrilegi paulatim atque alternatim secundum praedicta prophetica subuertuntur. haereses aduersus nomen Christi sub uelamento tamen nominis Christi ad exercendam doctrinam sanctae religionis, sicut praenuntiatae suntpullulant. haec omnia sicut leguntur praedicta, ita cernuntur impleta atque ex his iam tot raesentis breuitate permota contra huius diuinae auctoritatis lumen culmenque contendat? Quae disputationes, quae litterae quorumlibet philosophorum, quae leges quarumlibet ciuitatum duobus praeceptis, ex quibus Christus dicit totam legem prophetasque pendere, ullo modo sunt comparandae? Diliges dominum deum tuum ex toto corda tuo et ex tota anima tua et ex tota mente tua et diliges proximum tuum tamquam te
Abbreviated transcription (Latin):
conuertunt . Alternis aduersitatib & psperitatib rerũ: patientiã a temperantiã uigilan¬
ter exercent. Mundo declinante in extrema fessisq rebus aetatẽ ultimã ꝓtestante: multo
fidentius quia & hoc p̃dic̾tũ ẽ ȩternã felicitatẽ celestis ciuitatis expectant. atq int̾ hȩc omia
contra ȩccłam xp̃i. inpiarũ gentiuĩ infidelitas fremit. E uincit illa patiendo & inconcus¬
sam fidem mt̃ obsistentiũ seuitiã ꝓfitendo: reuelatȩ ueritatis quȩ diu ꝓmussis misticas
uelabatur sacrificio succedente. illa sacrificia quib. hoc figurabatur. templi ipsius euersione
tollunt᷑. Repba ꝑ infidelitatẽ gens ipsa iudeorũ asedib extirpata ꝑmundũ usq quaque
ta est ne adtempus a nobis fictũ existimar&ur. ab ipsis aduersariis ꝓferatur. ubi a iam ipsos

Expanded text:
conuertunt. alternis aduersitatibus et prosperitatibus rerum patientiam et temperantiam uigilanconuertunt. alternis aduersitatibus et prosperitatibus rerum patientiam et temperantiam uigilanter exercent, mundo declinante in extrema fessisque rebus aetatem ultimam protestante multo fidentius, quia et hoc praedictum est, aeternam felicitatem caelestis ciuitatis expectant. atque inter haec omnia contra ecclesiam Christi impiarum gentium infidelitas fremit, euincit illa patiendo et inconcussam fidem inter obsistentium saeuitiam profitendo. reuelatae ueritatis, quae diu promissis mysticis uelabatur, sacrificio succedente illa sacrificia, quibus hoc figurabatur, templi ipsius euersione tolluntur. reproba per infidelitatem gens ipsa Iudaeorum a sedibus extirpata per mundum usquequaque ta est, ne ad tempus a nobis fictum existimaretur, ab ipsis aduersariis proferatur, ubi etiam ipsos
Abbreviated transcription (Latin):
spm̃ scm̃. im pl& fideles una indomo congregatos. & hocipsũ ꝓmissũ orando ac desiderando
errores p̃dicant salub rimã ueritatẽ. ex ortant᷑ ad penitentiã p̃terite culpabilis uitȩ:
indulgentiã de diuina gr̾a pollicent᷑. p̃dicationẽ pidatis uerȩq religionis signa congru¬
entia & miracula consetunt᷑ Excitat᷑ aduersus eos seua infidelitas colerant p dic̾ta
sperant ꝓmissa. docent p̾cepta. Numero exigui ꝑmundũ disseminant᷑. popłos mirabili
facilitatẽ conuertunt. Int̃ inimicos augent᷑ ꝑ secutionib crescunt: ꝑ afflictionũ angus¬
tias usq int̾rarũ extrema dilatant᷑. Ex ĩperitissimis. ex abiectissimis ex paucissimis in lumi¬
nant᷑. nobilitant᷑. multiplicant᷑. Preclaris sima ingenia. cultissima eloquia mirabilesq
pitias auͣ torũ. facundorũ atq doctorũ sub iugant xp̾̃o. & ad p̃dicandã uiã pidatis salutisq

Expanded text:
ittit spiritum sanctum, implet fideles una in domo congregatos et hoc ipsum promissum orando ac desiderando errores, praedicant saluberrimam ueritatem, exhortantur ad paenitentiam praeteritae culpabilis uitae, indulgentiam de diuina gratia pollicentur. praedicationem pietatis ueraeque religionis signa congruentia et miracula consequuntur. excitatur aduersus eos saeua infidelitas, tolerant praedicta, sperant promissa, docent praecepta. numero exigui per mundum disseminantur, populos mirabili facilitate conuertunt, inter inimicos augentur, persecutionibus crescunt, per afflictionum angustias usque in terrarum extrema dilatantur. ex inperitissimis, ex abiectissimis, ex paucissimis inluminantur, nobilitantur, multiplicantur. prae. clarissima ingenia, cultissima eloquia mirabilesque peritias acutorum, facundorum atque doctorum subiugant Christo et, ad praedicandam uiam pietatis salutisque
Abbreviated transcription (Latin):
titatũ sit post iohannẽ ñ bap̃tiatur post hendicũ : quanatione quãuis bapti¬
ratũ su posb ue operi ñ bapti: at᷑ post ebrosũ: qmͥ & hereses& ebriaates in eisope¬
ribus siuntti que opera quiagunt. egnũ cli ñ possi debunt . Nonne ẽ uidouer quasi
imtole rabulit̃ indignũ ct cũ baptizatũ fuerit post eũ qui ñ sobriȩ uinũ biber Qn a¬
aiũ om̃ino ñbibe is regno d̃ uiã parauit. ñ bapti⁊atur post ebnosũ qui regnũ
dĩ r⁊ possi deb ti  ad hic respondelur nisi qe ille baptismus erat ioħis. post que ui
xpi baptisime baptiaaut ap̃is iste ant̃ baptismus xp̃i est quo baptuaurt repriosĩ p
iat̃ iobanmȩ a ebriosi acontranio multũ int̃ est : int buptis mu io bi a sap¬

Expanded text:
 qua ratione, quamuis baptizatum sit post Iohannem, non baptizatur post ebriosum, quoniam et haereses et ebrietates in eis operibus sunt, quae opera qui agunt, regnum dei non possidebunt. nonne tibi uidetur quasi intolerabiliter indignum, ut, cum baptizatum fuerit post eum, qui non sobrie uinum bibens sed uinum omnino non bibens regno dei uiam parauit, non baptizetur post ebriosum, qui regnum dsti baptismo baptizavit Apostolus; iste autem baptismus Christi est, quo baptizavit ebriosus? Inter Joannem et ebriosum a contrario multum interest: inter baptismum Chris
Abbreviated transcription (French):
usg nsitres clonec omino ge ires bnis &iam barbaras tenent conseruabitur. Ipsaẽ enĩ
eecla ibono semine qued seminadit filius bomurais. a oqui ue oleus e. dece mũ

Expanded text:
usque in finem, donec omnino gentes omnes, etiam barbaras teneat, conservabitur. Ipsa est enim usque in finem, donec omnino gentes omnes, etiam barbaras teneat, conservabitur. Ipsa est enim Ecclesia in bono semine quod seminavit Filius hominis, et usque ad messe
Abbreviated transcription (Latin):
qui tardi cordes & tumdos grauit̃ increpabat. quos iterũ partunebat : clonec xp̃s
formar&ur in eis Quis enĩ nescit illo tempore obscuris u̾bis multos paruisensus fuisse
delusos ut putarent hoc credi ab arrianis. quod &iam ipsi credebant alios aut̃ timore
cessisse & simulate consensisse: ñrecte ingredientes ad ueritatẽ euuangłu. quibus
tu postea correotis sicquẽ ad modũ ignotũ ẽ. nolles ignosci: Prorsus ñ nõsti litteras dĩ
Nege enĩ quid dẽ paro scripsert paulus: a quid inde &iam senserit ciprianus: añtͥ dispui
ctnt ecde mansu&udo. quȩ m̃bra xp̃i disꝑsã colligit ñ collecta disꝑgit. quã q dellu
quitunc firmissimi fuer̃ & uerba her&itorũ insidiosa intelligere potuer. pauci quiden
incopartione caerorũ s cam̃ & iam ipsi quidam ꝓfide fortiter exulabant: quiclã toto

Expanded text:
qui tardicordes et timidos grauiter increpabat, quos iterum parturiebat, donec Christus qui tardicordes et timidos grauiter increpabat, quos iterum parturiebat, donec Christus formaretur in eis. quis enim nescit illo tempore obscuris uerbis multos parui sensus fuisse delusos, ut putarent hoc credi ab Arrianis, quod etiam ipsi credebant, alios autem timore cessisse et simulate consensisse non recte ingredientes ad ueritatem euangelii, quibus tu postea correctis sic, quem ad modum ignotum est, nolles ignosci? prorsus non nosti litteras dei. lege enim, quid de Petro scripserit Paulus et quid inde etiam senserit Cyprianus, et non ticeat ecclesiae mansuetudo, quae membra Christi dispersa colligit, non collecta dispergit, quamquam et illi, qui tunc firmissimi fuerunt et uerba haereticorum insidiosa intellegere potuerunt, pauci quidem in comparatione ceterorum sed tamen etiam ipsi quidam pro fide fortiter exulabant, quidam toto
Abbreviated transcription (Latin):
a multa milia quȩ numerare nemo potest uident᷑ in apocalipsi: ex om̃i tribu & lingua. in
rũ : quando peccatores intendunt arcũ: ut sagittent in obscura luna rectos co
S &iam tunc insuis firmissimis emin& & si aliqua inhis uerbis diuinis distributio faciendae:
is ut instellis celi pauciores. firmiores. clarioresq intelligantur inharena au
maritimi litoris magna multitudo infirmorũ atq carnaliũ: quȩ aliquando tranquilli¬
tate tẽporis qui&a & libera appar&. aliquando aut̃ tribulationũ & temptationũ fluctib
oꝑitur atq turbat᷑. Tale tunc erat tempus de quo scripsit hilarus unde putasti insi di¬
andũ contra testimonia tot diuina: tamq perierit eccła de orbe t̾rarũ. Potes hoc modo
ddicere nec tot eccłas galatiȩ tunc fuisse. quando dicebat apłs. O stultigalathȩ. quis uos
fascinauit: & cũ spu cẽpentis. nunc carne consũmamini: Sic enĩ calũ pniaris docto uiro.

Expanded text:
 multa milia, quae numerare nemo potest, uidentur in Apocalypsi ex omni tribu et lingua in scandalorum, quando peccatores intendunt arcum, ut sagittent in obscura luna rectos corde; sed etiam tunc in suis fii-missimis eminet. et si aliqua in his uerbis diuinis distributio facienda est, t ad oram maris, ut in stellis caeli pauciores, firmiores clarioresque intellegantur, in harena autem maritimi litoris magna multitudo infirmorum atque carnalium, quae aliquando tranquillitate temporis quieta et libera apparet, aliquando autem tribulationum et temptationum fluctibus operitur atque turbatur. Tale tunc erat tempus, de quo scripsit Hilarius, unde putasti insidiandum contra testimonia tot diuina, tamquam perierit ecclesia de orbe terrarum. potes hoc modo dicere nec tot ecclesias Galatiae tunc fuisse, quando dicebat apostolus: s o stulti Galatae, quis uos fascinauit? et: Cum spiritu coeperitis, nunc carne consummamini? sic enim calumniaris docto uiro,
Abbreviated transcription (Latin):
tat illos qͥ eã deser si hoc ipsũ penitendo corpigant. alit̃ illos qͥ mea ñ dũ fuer: & tunc
primũ pacẽ eiꝰ accipiunt. Illos amplius humiliando istos letiꝰ suscipiendo: utrosq dili¬
gendo utrisq sanandis mat̾na caritate seruiendo. habes epłam ꝓlixiorẽ fortasse quã
uelles. ess& aut̃ multo breuior: site tantũ in respondendo cogitãrẽ Nunc uͦ &iam si tͥ
nichil psit. ñ puto nichileis ꝑfuturã: qͥ eã legere cũ dĩ timore & sine ꝑsonarũ acceptione.

Expanded text:
deserunt, si hoc ipsum paenitendo corrigant, aliter illos, qui in ea nondum fuerunt et tunc deserunt, si hoc ipsum paenitendo corrigant, aliter illos, qui in ea nondum fuerunt et tunc primum pacem eius accipiunt, illos amplius humiliando, istos lenius suscipiendo, utrosque diligendo, utrisque sanandis materna caritate seruiendo. habes epistulam prolixiorem fortasse, quam uelles. esset autem multo breuior, si te tantum in respondendo cogitarem; nunc uero. etiam si tibi nihil prosit, non puto nihil eis profuturam, qui eam legere cum dei timore
Abbreviated transcription (Latin):
tientes.: quos dathan & abiron & chorȩ hiatut̾rȩ absumpti. tanto ante futuros figurauer̃
onfusio aut̃ adducit grãm & głam: cũ erubescit qͥsq deppria iniquitate : & penitendo
in melius cõmutat᷑: quodte facere pig& illa ꝑniciosa confusione suꝑatũ ne tibi ab ho¬
minibus nescientib quid loquantur. obiciat᷑ apłica illa sententia: sienĩ quȩ destruxi
hȩc eadem iterũ edifico. p̃uaricatorẽ meipsũ constituo Quȩ sidici poss& &iam in eos
qͥueritatẽ correcti p̃dicant. quã ꝑusi obpugnabant: in ipsũ paulũ pͥmitꝰ dicer& ur
uastabat. Nec quẽ ꝙ putes ab errore ad ueritatẽ. uł aquocũq sen magno seu paruo pec¬
cato ad correctionẽ sine penitentia posse transire. S nimis impudens errorest. hic
uelle calũ pniari eccłȩ. quã tot diuinis testimonus eẽ. constat eccłam xp̃i: qđalit̃ tra¬

Expanded text:
tientes, quos Dathan et Abiron et Core hiatu terrae absumpti tanto ante futuros figurauerunt. tientes, quos Dathan et Abiron et Core hiatu terrae absumpti tanto ante futuros figurauerunt. confusio autem adducit gratiam et gloriam, cum erubescit quisque de propria iniquitate et paenitendo in melius commutatur, quod te facere piget illa perniciosa confusione superatum, ne tibi ab hominibus nescientibus, quid loquantur, obiciatur apostolica illa sententia: Si enim, quae destruxi, haec eadem iterum aedifico, praeuaricatorem me ipsum constituo. quae si dici posset etiam in eos, qui ueritatem correcti praedicant, quam peruersi oppugnabant, in ipsum Paulum primitus diceretuuastabat. Nec quemquam putes ab errore ad ueritatem uel a quocumque seu magno seu paruo peccato ad correctionem sine paenitentia posse transire. sed nimis inpudens error est hic uelle calumniari ecclesiae, quam tot diuinis testimoniis esse constat ecclesiam
Abbreviated transcription (Latin):
ine dubio transies adecłam. quã uerã sentire te intelligo Hechuꝰ sera
fot cũ ego nec addonatistas. nec ad rogatistas conissussim: sine ulla dubitatione
firmas & pt᷑ rogatistas. & p̾ter donatistas esse xp̃ianã fidera Hȩc gͦ fides sicut
momib gentibus dilatat᷑ quȩ scłm di testimoniũ insemune abrabȩ benedicuitt. Quid
igit᷑ adhuc dubitas tenere quod sentis: nisiq id quod nunc sentis uł aliquando ñ sensisse.
liud defendisse confunderis : & dũ erubescis corrigere errorẽ. ñ erubescis ꝑ
in errore: quod utiq potius erubescen dũ fuit. Hocẽ. illud quod scriptura ñtacuit. Est
confusio adducens peccatũ. & e confusio adducens gram & głam Confusio adducit pecca¬
tũ cũ erubescit quisq prauã mutare sententiã: ne dut inconstans putetur. aut diu erras¬
se seipso indice teneatur Ita descendunt inuifernũ uiuentes. id est suã ꝑditionẽ sen¬

Expanded text:
ine dubio transies ad Ecclesiam, quam veram sentire te intelligo: nec hujus sistianam fidem; cum ego nec ad Donatistas, nec ad Rogatistas conversus sim, sine ulla dubitatione confirmas, et praeter Rogatistas, et praeter Donatistas esse christianam fidem. Haec ergo fides, sicutomnibus gentibus dilatatur, quae secundum dei testimonium in semine Abrahae benedicuntur. quid igitur adhuc dubitas tenere, quod sentis, nisi quia id, quod non sentis, uel aliquando sensisse uel aliud defendisse confunderis, et, dum erubescis corrigere errorem, non erubescis permanere in errore, quod utique potius erubescendum fuit? Hoc est illud, quod scriptura non tacuit: Est confusio adducens peccatum et est confusio adducens gratiam et gloriam. confusio adducit peccatum, cum erubescit quisque prauam mutare sententiam, ne aut inconstans putetur aut diu errasse se ipso indice teneatur; ita descendunt in infernum uiuentes, id est suam perditionem sen
Abbreviated transcription (Latin):
unt᷑ qui exce̾pto erroreꝰ qͦ a nob separamini sine crimine apud uos uixer̃. displca
nob̾. S nec facile ista monstratis & si monstr&is non nullos toleramꝰ: quos corrigei

Expanded text:
untur qui excepto errore quo a nobis separamini sine crimine apud vos vixerunt, displicet untur qui excepto errore quo a nobis separamini sine crimine apud vos vixerunt, displicet nobis. Sed nec facile ista monstratis, et si monstretis nonnullos toleramus, quos corrigere
Abbreviated transcription (Latin):
 inimicandi odio ꝑsequit᷑. displic& nobis. Et quamuis res quȩq t̾rena ñ recte a
uoquã possideri possit: nisi uł iure diuino quo cuncta uistorũ sunt. uł
mano quod in potestate ẽ. regũ t̾rȩ. ideoq. res uras falso appell&is. quas nec usti pos¬
sid&is & scđm leges legũ t̾renorũ anuttere uissi estis: frustraq dicatis. nos eis con¬
gregandis laborauimꝰ. cũ scriptũ legatis: labores impiorũ iusti edent. s tam̃ quis¬
quis ex occasione legis huiꝰ qua reges t̾rȩ xp̃o seruentes ad em̃ dandã uram impi¬
& atem promulgauer̃ res proprias uras cupide appait. displic& nob. Quisquis deniq
osas res pauperũ uł basilicas congregationũ quas sub nomine ȩccłȩ tenebatis quȩ offuno
nob̃ Quisqͥs ꝓ aliquo flagitio uł facinore piectũ nom̃ a uobis ita suscipit. sicut suscipi¬

Expanded text:
sed inimicandi odio persequitur, displicet nobis. et quamuis res quaeque terrena non recte a sed inimicandi odio persequitur, displicet nobis. et quamuis res quaeque terrena non recte a quoquam possideri possit nisi uel iure diuino, quo cuncta iustorum sunt, uel iure humano, quod in potestate est regum terrae, ideoque res uestras falso appelletis, quas nec iusti possidetis et secundum leges regum terrenorum amittere iussi estis, frustraque dicatis: Nos eis congregandis laborauimus\', cum scriptum legatis: Labores impiorum iusti edent, sed tamen quisquis ex occasione legis huius, quam reges terrae Christo seruientes ad emendandam uestram impietatem promulgauerunt, res proprias uestras cupide appetit. displicet nobis. quisquis denique ipsas res pauperum uel basilicas congregationum, quas sub nomine ecclesiae tenebatis, quae omnino nobis. Quisquis pro aliquo flagitio vel facinore projectum a nobis ita suscipit, sicut suscipi
Abbreviated transcription (Latin):
hano fidem. cheit ad quos dã qui sibi iusti uidebantur & spernebant c&eros similitudinem
hanc duo quidã ascender̃ intemplũ orare. unꝰ phariseus & alt̾ publicanꝰ. & c&era lamtͥ
quȩ secunt᷑ ipse responde: Inspice tam̃ diligentius ipsos pancos uros. utrũ nullus illic bap¬
tita ebnosus. Tamenĩ late uastat animas hȩc pestilentia: & tanta lib̾tate dnatur. ut
multũ mirer. siñ &iã urm gregiculũ penerauit. quamuis ante ipsũ aduentũ fili homi¬
nis uniꝰ bom pastoris. iam uos oues ab hedis separasse iactatis. Andi sane ꝑ me uocem
dñi corũ frum̃torũ in area dñica usq ad ultimã uentilationẽ int̾ paleam laborantiũ
ꝑtotũ scilic& mundũ: qr ds̃ uocauit t̾rã asolis ortu usq ad occasũ. ubi&iam laudant
pueridnm. Quicũq uos ex octasione legis hiiꝰ imperialis ñ dilectione corrigendi

Expanded text:
hanc fidem dixit ad quosdam, qui sibi iusti uidebantur et spernebant ceteros, similitudinem hanc fidem dixit ad quosdam, qui sibi iusti uidebantur et spernebant ceteros, similitudinem hanc: Duo quidam ascenderunt in templum orare, unus Pharisaeus et alter publicanus et cetera. iam tibi, quae sequuntur, ipse responde. inspice tamen diligentius ipsos paucos uestros, utrum nullus illic baptizet ebriosus. tam enim late uastat animas haec pestilentia et tanta libertate dominatur, ut multum mirer, si non etiam uestrum gregiculum penetrauit, quamuis ante ipsum aduentum filii hominis, unius boni pastoris, iam uos oues ab haedis separasse iactetis. Audi sane per me uocem dominicorum frumentorum in area dominica usque ad ultimam uentilationem inter paleam laborantium per totum scilicet mundum, qua deus uocauit terram a solis ortu usque ad occasum, ubi etiam laudant pueri dominum: Quicumque uos ex occasione legis huius imperialis non dilectione corrigendi
Abbreviated transcription (Latin):
gismũ xp̃i quẽ dat her&icus: nichil int̃ est. Agnoscit᷑ enĩ sacram̃ torũ spaiesȩqualis. aiam
cũ magna cdfferentia .e. in hominũ meritis. S daueniã. errani quandote uolui de ebrioso
baptitante conuincere. Exciderat mͥ cũ rogatista me habere ñ cũ qualicũq donatista
Potes enĩ tu intã paucis collegus tiuis & in omib dericis ur̃is. nullũ inuenire forsitan ebriosu
Uos enĩ estis qͥ ñ extotius orbis cõmunione : s ex obseruatione p̃ceptorũ omiũ diuinorũ
atq omiũ sacram̃ torũ tenais catholicã fidem: in quib eam solis inuenturus ẽ. cũ uene
rit filius hominis. quando ñ inuenia fidem int̾ra: qr nec tra estis nec utt̾ra. s celestes in
celo habitatis: nec adtenditis nec tima is. qr ds̃ suꝑbis resistit humilib aut̃ dat grãm :
nec uos eunangłu locus ipse cõpungit ubi dnis ait. cũ uenerit filius hominis putas n¬
uenia fidem int̾ra: Continuo quippe tramꝙ p̃sciens ñnullos sibi suꝑbȩ arrogaturas

Expanded text:
sacramentorum species aequalis, etiam cum magna differentia est in hominum meritis. Sed da ueniam; erraui, quando te uolui de ebrioso baptizante conuincere; exciderat mihi cum Rogatista me habere rem, non cum qualicumque Donatista. potes enim tu in tam paucis collegis tuis et in omnibus clericis uestris nullum inuenire forsitan ebriosum. uos enim estis, qui non ex totius orbis communione sed ex obseruatione praeceptorum omnium diuinorum atqrit filius hominis, quando non inueniet fidem in terra, quia nec terra estis nec in terra, sed caelestes in caelo habitatis! nec adtenditis nec timetis, quia deus superbis resistit. humilibus autem dat gratiam? nec uos euangelii locus ipse compungit, ubi dominus ait: Cum uenerit filius hominis, putas inueniet fidem in terra? continuo quippe tamquam praesciens nonnullos sibi superbe adrogaturos
Abbreviated transcription (Latin):
quisq eps. rationẽ ꝓpositi sui dño reddius Quid adhȩc dicis fr̃ uincenti Nempe
intueris hunc tantũ uirũ pacificũ ep̃m. & fortissimũ martirẽ nichil uehem̃tius sat¬
egisse : quã ne unitatis uinculũ rũ peraur Uides eum parturientẽ. ñ solũ ut paruuli
xp̃o concepti nascant᷑ uerũ &iã neiã nati desinu matris excussi moriantur
ant̃ ipsam rem quã conti impios separatores cõmemorauit: ad tende: Si adulteris cõ¬
municabant qui penitentib adulteris pacẽ clabant. nũquid illi qui hoc ñ faciebant
collegio aculatuntur atorũ. Siqut uod ueritas hab&̃ & quod ȩccła mer

Expanded text:
squisque episcopus rationem propositi sui domino redditurus.\' quid ad haec dicis, frater Vincenti? nempe squisque episcopus rationem propositi sui domino redditurus.\' quid ad haec dicis, frater Vincenti? nempe intueris hunc tantum uirum, pacificum episcopum et fortissimum martyrem nihil uehementius sategisse quam ne unitatis uinculum rumperetur. uides eum parturientem, non solum ut paruuli in Christo concepti nascantur, uerum etiam ne iam nati de sinu matris excussi moriantur. Porro autem ipsam rem, quam contra impios separatores commemorauit, adtende. si adulteris communicabant, qui paenitentibus adulteris pacem dabant, numquid illi, qui hoc non faciebant, collegio maculabantur istorum? si autem, quod ueritas habet et quod ecclesia m