comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ee tamen nos eisdẽ
martiyribus iempla:
sacerdotia. sacra: et sacrisicia cõsti¬
iuimus: quoniã non ipi sed deus
eorum: nobis es Edeus. i iono¬
ratius lane memorias eortĩ tanqͣ
sanctorum homiinũ dei. qui usq
ad mortẽ sacroruni suorũ corporũ
proueritate certarunt. Ut in noie¬
scerer uera religio: falsis religiorii
bus uictis atq conuictis: quol
etiam si quĩ antea sentiebant: sinẽ¬
do rẽprimebani. Quis auiem
audĩuit aliquando fideltũ Naiẽ
sacerdotem ad altare euani super
sanctum corpus martyris ad dei
honorẽ cultumq constructum
dicere in precibus: osfero tibi sa¬
crisiciũ Peire uel Patileuel Cy¬
priane: cum apud corũ menio¬
rias osseratur deo: qui eos hoiẽs
et maripres secit: et sanctis suis
angelis celesti honore sociauit.
UIea celebritate et deo uero de
il lorum uictoriis grauas agamus.¬
et nos ad iitationẽ taliuii coro¬
narum atq palniarum codeni¬
muocato in auxiliũ ex eortim
memorie renouatione adhorte¬

Expanded text:
ec tamen nos eisdem martyribus, templa, sacerdotia, sacra et sacrificia constituimus: quoniam non ipsi, sed Deus eorum nobis est Deus. Honoramus sane memorias eorum tanquam sanctorum hominum Dei, qui usque ad mortem corporum suorum pro veritate certarunt, ut innotesceret vera religio falsis fictisque lsis fictisque conuictis; quod etiam si qui antea sentiebant, timendo reprimebant. Quis autem audiuit aliquando fidelium stantem sacerdotem ad altare, etiam super sanctum corpus martyris ad Dei honorem cultumque constructum, dicere in precibus: Offero tibi sacrificium Petre uel Paule uel Cypriane, cum aput eorum memorias offeratur Deo, qui eos et homines et martyres fecit et sanctis suis angelis caelesti honore sociauit, ut ea celebritate et Deo uero de illorum uictoriis graet nos ad imitationem talium coronarum atque palmarum, eodem invocato in auxilium, ex illorum memoriae renovatione adhorte
Abbreviated transcription (Latin):
t iter demones quibus
dui superiores sunt sit aliqua
pars bonorum quorum presidio
ad ueram beatita dinẽ possit hu¬
itiana anma perueniro¬

Expanded text:
 inter daemones, quibus di superiores sunt, sit aliqua pars bonorum, quorum praesidio ad ueram beatitudinem possit humana anima peruenir
Abbreviated transcription (Latin):
De demonibus Apuleius
ascribat quibuscum rauonem
non subtrahat: ihil uirtutis
R od passiones que christia¬
nos aniinos afficiunt non in
Uitiam trahant. sed uirtatem
xibus ꝑallionibus demones
confuenie Apuleio exagit. aniux
quorum oꝑe homines apud
deos asserit aduiuari¬
quolibet homine: sed de ip̃ĩ dq siginẽ¬
ta poetarum et mazicarũ artiũ scele¬
ratam punieridamq uolentiam
possint quali propinquiores et
amicitiores diis bonis conciliare
hoiẽs bonos: et hoc nulla ratione pos¬
liber sicut in illuis fine promisi¬
inius disparationẽ continere debe¬
bit de differentia: si quam uolunt
esse non deorum interse: quos hoĩ¬
nes bonos dicunt: nec difserẽtia¬
deorum et demoriũ: quorũ illos
ab hominibus longe lateq secũ¬
gunt. isto inter deos et homiẽs
collocant. sed de differentia ipõꝵ
demonũ: quod ad presentẽ pertiẽt

Expanded text:
e daemonibus Apuleius adscribat, quibus cum rationem non subtrahat, nihil uirtutis od passiones, quae Christianos animos adficiunt, non in uitium trahant, sed uirtutem ibus passionibus daemones, confitente Apuleio, exagitentur, quorum ope homines apud deos asserit adjuvariquolibet homine, sed de ipsis diis figmenta poetarum, et magicarum artium sceleratam puniendamque violentiam, possint quasi propinquiores et amiciores diis bonis conciliare homines bonos; et hoc nulla ratione posliber, sicut in illius fine promisimus, disputationem continere debebit de differentia si quam uolunt esse non deorum inter se, quos omnes bonos dicunt, nec de differedeorum et daemonum, quorum illos ab hominibus longe lateque sejungunt, istos inter deos et homines collocant; sed de differentia ipsorum daemonum, quod ad praesentem pertinet
Abbreviated transcription (Latin):
depulso et extincto. tanta de reb
prosperis orta mala continuo subsę¬
cuta sunt: ut corrupta dirruptaq
concorolia prius seuis cruentisq
seditionibus: demole max malarũ
connexione causarum: bellis etiã
ciuilibus tante strages ederentur.
tantus sanguis effunderetur: tãta
cupiditate proscriptionum ac rapi¬
narum ferueret immanitas: ut
romani illi qui uita integriore
mala metuebant ab hostibus perdi¬
ta integritate uite crueliori piteñt
a cuubus: caq ipsa libido dominĩ¬
dique inter alia uicia generis huã¬
rri immoderatior merat Uinuerso
populo romano: posteaquã in pau¬
cis potentioribus uicit: obtritos
fatigatose ceteros etiã iugo serui¬
tutis oppressit
Quibus uitiorũ gradib
aucta sit in romanis cupido
regnandi.

Expanded text:
depulso et extincto tanta de rebus depulso et extincto tanta de rebus prosperis orta mala continuo subsecuta sunt, ut corrupta diruptaque concordia prius saeuis cruentisque seditionibus, deinde mox malarum conexione causarum bellis etiam ciuilibus tantae strages ederentur, tantus sanguis effunderetur, tanta cupiditate proscriptionum ac rapinarum ferueret inmanitas, ut Romani illi, qui uita integriore mala metuebant ab hostibus, perdita integritate uitae crudeliora paterentur a ciuibus; eaque ipsa libido dominandi, quae inter alia uitia generis humani meracior inerat uniuepopulo Romano, posteaquam in paucis potentioribus vicit, obtritos fatigatosque caeteros etiam jugo servitutis oppressit. Quibus vitiorum gradibus aucta sit in Romanis cupido regnandi.
Abbreviated transcription (Latin):
Ur enim afflic ⁊i
rebus aduersis de
temporibus queri¬
mini christianis: nisi quia uestrã
luxuriã cupitis habere securam: et
perditissimis moribus remota omni
molestiarum asperit.ate diffluere.
Meq em̃ propterea cupitis habere
pacem et onmi genere copiarum
ab undare ut his bonis honeste
utamini: hoc est modeste: sobrie
temperanter: pie. sed ut infinita
Uarietas uoluptatum insanis effusio¬
nibus exquiratur: secundisq re¬
bus ea mala oriantur in moribus
que seuientibus peiora sunt hostib.
At ille Scipio pontifex maximus
uester: ille iudicio totius Senatus
uir optimus istam uobis metuens
calamitatẽ nolebat emulam tuc
imperii romani Carthagmẽ dirai.
et decernenti ut dirueretur cõtra¬
dicebat Cathoni timens infirmis
animis hostem securitatẽ: et tanq̃
pupillis cuubus idoncũ tutorem
necessariũ uiolens esse terrorem.
Nec eum sententia fefellit: re ipã
probatum est quam uerũ diceret.
Deleta quippe Carthagine magno
scilicet terrore rei publice romane

Expanded text:
ur enim adflicti rebus aduersis de temporibus querimini Christianis, nisi quia uestram luxuriam cupitis habere securam et perditissimis moribus remota omni molestiarum asperitate diffluere? Neque enim propterea cupitis habere pacem et omni genere copiarum abundare, ut his bonis honeste utamini, hoc est modeste sobrie, temperanter pie, sed ut infinita uarietas uoluptatum insanis effusionibus exquiratur, secundisque rebus ea mala oriantur in moribus, quae saeuientibus peiora sunt hostibus. At ille Scipio pontifex maximus uester, ille iudicio totius senatus uir optimus, istam uobis metuens calamitatem nolebat aemulam tunc imperii Romani Carthaginem dil\'ui et decernenti ut dirueretur contradicebat Catoni, timens infirmis animis hostem securitatem, et tamquam pupillis ciuibus idoneum tutorem necessarium uidens esse terrorem. Nec eum sententia fefellit: re ipsa probatum est quam uerum diceret. Deleta quippe Carthagine magno scilicet terrore Romanae rei publicae
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ celos fecit. Si nasica ille scipio
quonlam pontifex uiueret. quẽ
sub terrore belli punici in suscipiẽ¬
dis phrigiis sacris cum uir optimus
quereretur uniuersus senatus elecit
cuius os fortasse non auderetis
aspicere: ipẽ uos ab hac impudẽtia
cohiberet

Expanded text:
autem caelos fecit. autem caelos fecit. vester quondam pontifex viveret, quem sub terrore belli Punici in suscipiendis Phrygiis sacris, cum vir optimus quaereretur, universus senatus elegit, cujus os fortasse non auderetis aspicere, ipse vos ab hac impudentia cohiberet
Abbreviated transcription (Latin):
Abet itaq omnis
familia summiet
Ueri dei consolatio¬
nem suã non fallacẽ: nec in Hde
rerum nutantiũ uel labentiũ cons¬
titutĩ: uitamq etiã ipsam tempo¬
ralem minime penitenolam: in qua
erulitur ad eternam: bonisq ter¬
renis tanquã peregrina utitur nec
capitur: malis autem probatur
aut emendatur. Illi uero qui pro¬
bitati eius insultant: eiq dicunt
cum forte in aliqua temporalia
mala deuenerit: ubi est oleus tuus:
Ipsi dicant: ubi sunt dii eorum:
contendunt. Nam ista relpondet
deus meus ubiq presens est̾ ubiq
totus: nusquã inclusus: qui possit
adesse secretus abesse non motus.
ille cum me aduersis rebus exagitat
aut merita examinat: aut peccata
castigat: mercedemq mihi eternĩ
pro toleratis pie malis temporalib
seruat. Uos autẽ qui estis cũ ꝗhus
loqui dignũ sit saltẽ de diis uestris.
quanto magis de oleo meo: qui terri¬
bilis est super omnes deos: quoni am¬
onmes dii gentium demonia. dõĩũs

Expanded text:
abet itaque omnis familia summi et ueri Dei consolationem suam, non fallacem nec in spe rerum nutantium uel labentium constitutam, uitamque etiam ipsam temporalem minime paenitendam, in qua eruditur ad aeternam, bonisque terrenis tamquam peregrina utitur nec capitur, malis autem aut probatur aut emendatur. Illi uero, qui probitati eius insultant eique dicunt, cum forte in aliqua temporalia mala deuenerit: Ubi est Deus tuus? ipsi dicant, ubi sint di eorum, contendunt. Nam ista respondet: Dens meus ubique praesens, ubique totus, nusquam inclusus, qui possit adesse secretus, abesse non motus; ille cum me aduersis rebus exagitat, aut merita examinat aut peccata castigat mercedemque mihi aeternam pro toleratis pie malis temporalibus seruat; uos autem qui estis, cum quibus loqui dignum sit saltem de dis uestris, quanto minus de Deo meo, qui terribilis est super omnes deos, quoniam di gentium daemonia, Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
mur et sumus: adiecit et ait:
sicut et uri quidam dixerunt
Nouit sane etiam ipõs in ꝗbus errãt
cauere. Uhi enim dictum est: ꝗd Ro.i
per ea que facta sunt: deus illis ma¬
inbel Lauit intellectu conspiciẽda
intuisibilia sua. Ibi etiam dictũ est
non illos ipsumn deum recte coluisse:
quia et aliis rebus quibus non opor¬
rebat diunos honores: illi uini tm̃
debitos detulerunt. Quoniam cogno¬
scentes deum: non sicui deum glori¬
ficiũrunt: aut grãs egerunt. sed
euanuerunt in cogitationibus sccis

Expanded text:
mur et sumus, adiecit et ait: mur et sumus, adiecit et ait: Sicut et uestri quidam dixerunt. Nouit sane etiam ipsos, in quibus errant, cauere; ubi enim dictum est, quod per ea, quae facta sunt, Deus illis manifestauit intellectu conspicienda inuisibilia sua: ibi etiam dictum est non illos ipsum Deum recte coluisse, quia et aliis rebus, quibus non oportebat, diuinos honores illi uni tantum debitos detulerunt: Quoniam cognoscentes Deum non sicut Deum glorificauerunt aut gratias egerunt, sed euanuerunt in cogitationibus
Abbreviated transcription (Latin):
christianus luteris tantum eccle¬
sias ticis cruditus. platonicorũ
sorte nomen ignoret: nec uirũ duo
genera phiylos ophorum exiuerĩi
ingreca lingua. ionicorum et
Italicorum sciat: nontamenita sup¬
dus estinrebus humanis: Ui ne¬
sciat phylosophos. Uel Nadium
sapientie: uel ipsam sapientiã profi¬
teri. Cauet eostamenqui socundũ
clementa huius mundiphyloso¬
phantur: non secundum deum:
aquo ipẽ factus el Imundus.
Cauete nequis tios decipiat per
phylosophiam et itanẽ seduclrẽ i
secundum elementa mundi. Deiñ
ne oumes tales esse arbitretur.
audit ab eodeni apos tolo dici de
quibusdam: Quia quod notũ
dei mamsestum est in illis.
Deus euim illis manisestauit
Inuisibilia enim cius a constiuiliẽ
mundiper ea que facta sunt intel¬
lecta conlpiciuntur: Sempiter¬
na quoq uirius eius est diuini¬
tis . Et ubi Atheniensibus loquẽs
cum ren magnam de deo dixis¬
set: c aque a paucis posset intelligi
quod in illo uiuimus: et moue¬

Expanded text:
Christianus litteris tantum eccleChristianus litteris tantum ecclesiasticis eruditus Platonicorum forte nomen ignoret, nec utrum duo genera philosophorum extiterint in Graeca lingua, Ionicorum et Italicorum, sciat: non tamen ita surdus est in rebus humanis, ut nesciat philosophos uel studium sapientiae uel ipsam sapientiam profiteri. Cauet eos tamen, qui secundum elementa huius mundi philosophantur, non secundum Deum, a quo ipse factus est mundus. Cauete ne quis uos decipiat per philosophiam et inanem seductionem secundum elementa mundi. Deinde ne omnes tales esse arbitretur, audit ab eodem apostolo dici de quibusdam: Quia quod notum est Dei, manifestum est in illis; Deus enim illis manifestauit. Inuisibilia enim eius a constitutimundi per ea, quae facta sunt, intellecta conspiciuntur, sempiterna quoque uirtus eius et diuinitas, et ubi Atheniensibus loquens, cum rem magnam de Deo dixisset et quae a paucis possit intellegi, quod in illo u i u i m u s et moue
Abbreviated transcription (Latin):
mum bonum Dlato dicit deum.
Unde ult esse phylosophum
amatorem dei. Ut quomiã phy¬
losophia ad beita uitam tendit:
fruens deo sit beatus quideum
senserunt quod et rerum creatarũ
sit effector. et lumen cognoscẽ¬
darum: et bonum agendatum:
quod ab illo nobis sit principiũ
nature. et ueritas datrme. et
felicitas uite. siie platonici accõmo¬
datius nuncupentur: siue quodlibet
aliud secte suc nomen imponant:
siue i. antum modo ionici generis.
qui in eis precipiu sucrunt. ista
senserint: sicut idem Plato: et qui
cum bene imiellexerunt:. siuc cuã
italici propter Pthagoram: et py¬
thagoreos: et si qti forte alii euisdẽ
sententie in id idem fuerunt: siue
aliarum quoq gentitm: qui sapicĩta
Uel phylosophi habiti sunt. Atlanty¬
ci. libici. Egypiii. Indi. Perse: Chal¬
dei. Scyte .ꝗalli. Hspani: alii que
reperiuntur: qui hoc uiderint ac
docuerint: eos onines: ceteris ante¬
poninius: cosq nobis propinꝗors
fatemur. Quanuis enim homo¬

Expanded text:
mum bonum Plato dicit Deum, mum bonum Plato dicit Deum, unde uult esse philosophum amatorem Dei, ut, quoniam philosophia ad beatam uitam tendit, fruens Deo sit beatus qui Deum senserunt, quod et rerum creatarum sit effector et lumen cognoscendarum et bonum agendarum, quod ab illo nobis sit et principium naturae et ueritas doctrinae et felicitas uitae, siue Platonici adcommodatius nuncupentur, siue quodlibet aliud sectae suae nomen inponant; siue tantummodo Ionici generis, qui in eis praecipui fuerunt, ista senserint, sicut idem Plato et qui eum bene intellexerunt; siue etiam Italici, propter Pythagoram et Pythagoreos et si qui forte alii eiusdem sententiae indidem fuerunt; siue aliarum quoque gentium qui sapientes uel philosophi habiti sunt, Atlantici Libyes, Aegyptii, Indi, Persae, Chaldaei, Scythae, Galli, Hispani aliqui reperiuntur, qui hoc uiderint ac docuerint: eos omnes ceteris anteponimus eosque nobis propinquiores fatemur. CAPU
Abbreviated transcription (Latin):
ab his ad illas smilitudines
afferendum est: quod uel qua¬
le sit deus ip̃e adiuuerit. alio
loco quantum per nos fieri poterit¬
U. N .C satis sit
commemorare
platotiem determinasse finem
boni esse secundun Uirtritem
Uiuere.: et ei soli cueruire posse qui
notitiam dei habeat et imitatõ¬
nem: nec esse aliam obcausam
be itum. Idecq non dubitat hoc
esse phylosophari amare deum
cuius natura sit incorporalis
Unde utiq colligitur tunc fore
beatum studiosum lapientic:
id enim est phiylosophus: cum cho
frui ceperit. Quanuis enim non
continuo beatus sit qui eo fruitar
quod aitiat: multi enim amarido
ea que amanda non sunt miseri
sunt: et miseriores cum sruũtur
nemotamenbeatus est: qui eo
quod aitiat non fruitur. Nam
et ip̃i quires non aitia nolas amãt:
non se beatos esse amando putant
sedfruendo. Quisquis eroo frui¬
tur eo quod aniat. Uerumq et
summum bonum amat: quis
cum beitum insi miserrimus ne¬
gat: Ipsun autem uerum ac sũ¬

Expanded text:
ab his ad illa similitudinis ab his ad illa similitudinis adferendum est, quod quale sit, si Deus ipse adiuuerit, alio loco, quantum per nos fieri poteunc satis sit commemorare Platonem determinasse finem boni esse secundum uirtutem uiuere et ei soli euenire posse, qui notitiam Dei habeat et imitationem nec esse aliam ob causam beatum; ideoque non dubitat hoc esse philosophari, amare Deum, cuius natura sit incorporalis. Unde utique colligitur tunc fore beatum studiosum sapientiae id enim est philosophus, cum frui Deo coeperit. Quamuis enim non continuo beatus sit, qui eo fruitur quod amat multi enim amando ea, quae amanda non sunt, miseri sunt et miseriores cum fruuntur: nemo tamen beatus est, qui eo quod amat non fruitur. Nam et ipsi, qui res non amandas amant, non se beatos putant amando, sed fruendo. Quisquis ergo fruitur eo, quod amat, uerumque et summum bonum amat, quis eum beatum nisi miserrimus negat? Ipsum autem uerum ac sum
Abbreviated transcription (Latin):
tur extrinsecus: sicuti est honoa
gloria: pecuna: et siquid huiul
modi: nonsic addiderunt ut
finale esset: idest propter seip̃
appetendũ: sed propter aliud
bonum quo esset hoc genus¬
bonum bonis: malum autem
malis. Ita bouum hominis qua
uel ab amitio. uel a corpore. uel
ab utroq expetiuerunt. in hul
aliud quam ab homine expetẽdũ
esse putauerunt. Sed qui id
appetiuerunt a corpore a parte
hominis deteriore: Qui vero ab
animo a parte meliore: qui au¬
tem ab utroque a toto homiue.
Siue ergo aparte qualibet: siue
a toto homine non insi ab homiẽ
Mec il te differentic quoniam
tres sunt: ideo tres sed inultas
disserisiones phylosophorum
sectasq fecerunt: quia et de
bono corporis: et de bono aninti:
et de hono utriusq diuersi diũ¬
sa opinati sunt. Cedant igr̃¬
hi omnes illis phylosophis qui
non dixerunt beatum esse hoĩ¬
Non sicut corpore uel scipõ am¬
mus: aut sicut amico ainicus
sed sicut luce oculus. Si aliꝗd

Expanded text:
tur extrinsecus, sicuti est honor tur extrinsecus, sicuti est honor gloria pecunia et si quid huius modi, non sic addiderunt, ut finale esset, id est propter se ipsum adpetendum, sed propter aliud; bonumque esse hoc genus bonis, malum autem malis. Ita bonum hominis qui uel ab animo uel a corpore uel ab utroque expetiuerunt, nihil aliud quam ab homine expetendum esse putauerunt; sed qui id adpetiuerunt a corpore, a parte hominis deteriore; qui uero ab animo, a parte meliore; qui autem ab utroque, a toto homine. Siue ergo a parte qualibet siue a toto, non nisi ab homine. Nec istae differentiae, quoniam tres sunt, ideo tres, sed multas dissensiones philosophorum sectasque fecerunt, quia et de bono corporis et de bono animi et de bono utriusque diuersi diuersa opinati sunt. Cedant igitur omnes illis philosophis, qui non dixerunt beatum esse hominon sicut corpore uel se ipso animus aut sicut amico amicus, sed sicut luce oculus, si aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
possunt: nec eis dantes ultraꝗͣ
polsunt. lumẽ autem menitũ
esse dixerunt ad discenola
Losophia platonci obtineant
¶liqua est pars mo¬
ralis: quam greco uo¬
cibulo dicunt et hycam: ubi q̃ri¬
tur de summo bono:quoreferẽtes
oitima que agimus: et quodno
propter aliud. sed propter seipsũ
appetentes: idq adipiscentes: in¬
hil quo brati sumus ulterius reꝗra¬
mus. Ideo quippe et sinis est dic¬
tus: quia propter hunc cetera uo¬
lumus: ipsum autẽ non insi ꝑꝑ
ipsum. Hoc ergo beausicũ bonũ:
alii acorpore: alii ab animo: alii ab
Utroq in hoiẽ esse dixerunt
Uiderunt quippe ipĩti homitietu
constate ex anmo et cor pore:
et ideo ab alterutro istorũ duorũ:
aut ab uiroq benie sibi posse esse
credebant: finali quodam bono
quo beati essent: quo cuncta que
agebant referrent. atq id cum¬
forent adepti quo referendũ esset
non ultra quererent. Unde illi
qui dicuntur addidisse tertuũ
genus bonorum quod appella¬

Expanded text:
possunt, nec eis dantes ultra quam possunt, nec eis dantes ultra quam possunt. Lumen autem mentium esse dixerunt ad discenda olosophia Platonici obtineant liqua est pars moralis, quam Graeco uocabulo dicunt ethicam, ubi quaeritur de summo bono, quo referentes omnia quae agimus, et quod non propter aliud, sed propter se ipsum adpetentes idque adipiscentes nihil, quo beati simus, ulterius requiramus. Ideo quippe et finis est dictus, quia propter hunc cetera uolumus, ipsum autem non nisi propter ipsum. Hoc ergo beatificum bonum alii a corpore, alii ab animo, alii ab utroque homini esse dixerunt. Videbant quippe ipsum hominem constare ex animo et corpore et ideo ab alterutro istorum duorum aut ab utroque bene sibi esse posse credebant, finali quodam bono, \\10 beati essent, quo cuncta quae agebant referrent adque id quo referendum esset non ultra quaererent. Unde illi, qui dicuntur addidisse tertium genus bonorum, quod appella
Abbreviated transcription (Latin):
Uod autem attinet
ad doctrinam ubi
alter a pars uersatur: que ab eis lo¬
gica: idestrationalis uocatur:
absit ut his cõparandi xideantur
qui posuerunt iudiciĩ ueritatis
ii sensibus corpotis: eorumque
infidis et fallacibus regulis omĩã
que discuntur metienda esse
censuerunt: Ut Epicurei et ꝗcũ¬
q aliitales: ut etiamipĩ stoici
Qui cum uehementer amauerint
solertiam disput andi quam dia¬
leticam nominant: a corporis
sensibus eam ducendamputart.
Ilme asseuerantes am̃mum cõ¬
cipere notiones quas appellant
ennoyas earum scilicet quas dif¬
funendo explicant. hinc pro¬
pagari atq connecti totamdis¬
cendi docendiq rationem. Ubi
egoinultum mĩtari soleo: cum
pulcros dicant non esse uisi sa¬
pientes: quibus sensibus corꝑis
itam pulcritudinem uiderĩt.
qualibus oculis carnis formam
sapientie decusq cõspexerint
Ili uero quos merito ceteris
anteponimus discreuerunt ea
que mente conspiciuntur ab
his que sensibus attinguntur.
nec sensibus adimentes quod

Expanded text:
uod autem adtinet ad doctrinam, ubi uersatur pars altera, quae ab eis logica, id est rationalis, uocatur: absit ut his conparandi uideantur qui posuerunt iudicium ueritatis in sensibus corporis eorumque infidis et fallacibus regulis omnia, quae discuntur, metienda esse censuerunt, ut Epicurei et quicumque alii tales, ut etiam ipsi Stoici, qui cum uehementer amauerint sollertiam disputandi, quam dialecticam nominant, a corporis sensibus eam ducendam putarunt, hinc adseuerantes animum concipere notiones, quas appellant Ivvoiac, earum rerum scilicet quas definiendo explicant; hinc propagari adque conecti totam discendi docendique rationem. Ubi ego multum mirari soleo, cum pulchros dicant non esse nisi sapientes, quibus sensibus corporis istam pulchritudinem uiderint, qualibus oculis carnis formam sapientiae decusque conspexerint. Hi uero, quos merito ceteris anteponimus, discreuerunt ea, quae mente conspiciuntur, ab his, quae sensibus adtinguntur, nec sensibus adimentes quod
Abbreviated transcription (Latin):
litudiniem imagini: corrupuibilis
hominis ei uolucrum: et quadru¬
pedum: et letpeniium. Uhiet Roanos¬
et grecos et egyptios qui de sapiẽte
nomine gloriati sunt fecit intelligi.
Sed dehoc cumistis pos tinodum
dilputabimus. In quo autẽm nobis
consentiunt: de uno deo huius uni¬
uersitatis auctore: qui non solum
super omnia corpora est incorpore¬
us. ueruimeniã super omnes am̃mas
incorruptibilis principiũ nos trum:
lumentir̃m bonum nr̃m. in hoc eos¬
et ceteris anteponimus:

Expanded text:
is hominis et uolucrum et quadrupedum et serpentium; ubi et Romanoset Graecos et Aegyptios. qui de sapientiae nomine gloriati sunt, fecit intellegi. Sed de hoc cum istis post modum disputabimus. In quo autem nobis consentiunt de uno Deo huius uniuersitatis auctore, qui non solum super omnia corpora est incorporeus, uerum etiam super omnes animas incorruptibilis, principium nostrum, lumen nostrum, bonum nostrum, in hoc eos ceteris anteponimus.
Abbreviated transcription (Latin):
sibi desit ad per fectionem iustitie:
qualis est in illorum sanctorum
angelorum societatem: cui se nitũ¬
tur aptare. Quantunbet autem
lauoetur atq preoicetur uirtus
que sine uera pietate seruit homi¬
numglorie nequaquam sancto¬
rum exiguis iniciis comparãda
est. quorum spes posita est ingra¬
ciaet milericordia ueri dei
tutes humane glorie quam
Olent philos ophi qui
finem boni humani
in ipa uirtute constitiĩt ad inicę¬
renoum pucorem quibusoam
philosophis qui uirtutes quidem
probant: seod eas uoluptatis cor¬
poralis fine metuntur: et illain
per seips amputant adpetendam.
istas propter ipãm tabulamqua¬
oant uerbis pingere ubi uoluptas
in sella regali quasi celicata qued ã nidiss

Expanded text:
sibi desit ad perfectionem iustitiae, sibi desit ad perfectionem iustitiae, qualis est in illorum sanctorum angelorum societate, cui se nituntur aptare. Quantumlibet autem laudetur adque praedicetur uirtus, quae sine uera pietate seruit hominum gloriae, nequaquam sanctorum exiguis initiis conparanda est, quorum spes posita est in gratia et in misericordia ueri Dei.tutes humanae gloriae quam olent philosophi, qui finem boni humani in ipsa uirtute constituunt, ad ingerendum pudorem quibusdam philosophis. qui uirtutes quidem probant, sed eas uoluptatis corporalis fine metiuntur et illam per se ipsam putant adpetendam. istas propter ipsam, tabulam quandam uerbis pingere, ubi uoluptas in sella regali quasi delicata quaedam regina
Abbreviated transcription (Latin):
Unus uerus et ius tus romanos
secundum quandam formã terre¬
ne ciuitatis bonos adiuuerit ad
tanti imperii gloriam consequẽ¬
dam. Potest tamen et alia causa
esse latentior: propter diuersa
merita generis humani deo magis
nota quam nobis dum illuo cõstet
inter omnes ueraciter pios/ neni¬
uem sine uera pietate ioest ueri
dei uero cultu ueram posse habere
uirtutem.: non eam ueram esse
quando glorie seruit humane
Ros tamenqui ciues non sunt ciui¬
tatis eterne que in sacris literis
uos tris dicitur ciuitas oei xtiliores
esse terrene ciuitati: quanoo ha¬
bent uirtutẽ uel ipãm quam nec
ipsam. Illi autem qui uera pietate
prediti bene uitunt: si hanc sciẽtiã
nihil es ⁊ felicius rebus humanis
quam sitro miserante habeant
potestatem. Tales autem honti¬
nes uirtutes suas quantascunoꝵ
in hac uita possunt habere: non
tribuunt nisi gracie dei: quod eas
uolentibus petentibus creoẽtib
deoerit. Simulq intelligũt ꝗ tũ

Expanded text:
unus uerus et iustus Romanos unus uerus et iustus Romanos secundum quandam formam terrenae ciuitatis bonos adiuuerit ad tanti imperii gloriam consequendam: potest tamen et alia causa esse latentior propter diuersa merita generis humani, Deo magis nota quam nobis, dum illud constet inter omnes ueraciter pios, neminem sine uera pietate, id est ueri Dei uero cultu, ueram posse habere uirtutem, nec eam ueram esse, quando gloriae seruit humanae; eos tamen, qui ciues non sint ciuitatis aeternae, quae in sacris litteris nostris dicitur ciuitas Dei, utiliores esse terrenae ciuitati, quando habent uirtutem uel ipsam, quam si nec ipsam. Illi autem, qui uera pietate praediti bene uiuunt, si habent scientiam nihil est felicius rebus humanis, quam si Deo miserante habeant potestatem. Tales autem homines uirtutes suas, quantascumque in hac uita possunt habere, non tribuunt nisi gratiae Dei, quod eas uolentibus credentibus petentibus dederit, simulque intellegunt. quantum
Abbreviated transcription (Latin):
siue luxurie. Tales quidam
romani fuerũt. Nonenĩ cura
existiratioiis amissa domina¬
tionis cupidit ate caruerũt. mul¬
tos tales fuisse prodit hystoria.
Seo huius uicii summitatem
et quasi arcem quandam Nero
cesar primus obtinuit: Ciius
fuit tanta luxuries: ut nhil ab
coputaretur uirile metuenoũ:
tanta cruoclitas: ut in hil molle
habere crederetur si nesciretur
ctiam talibus. t unẽ domnandi
potestas nondatur. nisi summi
oei prouitentia: quanto res huma¬
nas iudicat talibus dominis dignas
aperta te hac re uox diuina est
loquente dei sapientia: per me re¬
ges regnant: et tyranni per me
tenent terram. Seo ne tyranni
nonpessimi atq improbi reges:
seo uetere nomine fortes oicti ẽi¬
stimentur. Unoe ait Uirgilius:
Pars mihi pacis erit dexteram te¬
tigisse tyrantii. Apertissime alio
lorode deo oictumest. Quia reg¬
uare facit homine ypochritam
propter peruersitatem populi
Quamobrem quanius ut pot̾iu
satis exposuerim: qua causa oeus

Expanded text:
siue luxuriae. Tales quidam siue luxuriae. Tales quidam Romani fuerunt. Non enim cura existimationis amissa dominationis cupiditate caruerunt. Multos tales fuisse prodit historia; sed huius uitii summitatem et quasi arcem quandam Nero Caesar primus obtinuit, cuius fuit tanta luxuries, ut nihil ab eo putaretur uirile metuendum; tanta crudelitas, ut nihil molle habere crederetur, si nesciretur. Etiam talibus tamen dominandi potestas non datur nisi summi Dei prouidentia, quando res humanas iudicat talibus dominis dignas. Aperta de hac re uox diuina est loquente Dei sapientia: Per me reges regnant et tyranni per me tenent terram. Sed ne tyranni non pessimi adque inprobi reges, sed uetere nomine fortes dicti existimentur unde ait Vergilius: Pars mihi pacis erit dextram tetigisse tyranni: apertissime alio loco de Deo dictum est: Quia regnare facit hominem hypocritam propter peruersitatem populi. Quam ob rem, quamuis ut potui satis exposuerim qua causa Deus
Abbreviated transcription (Latin):
humano: ouicquid enĩ fecerit
ad occulos hominum quo glorie
contemptio appareat: ad maiorẽ
lauoem hoc est ao maiorẽ gloriã
facere si credatur. non est. Unde
se suspicantiũ sensibus: aliter eẽ
quam suspicantur ostendat. Seo
qui contepnit iudicia laudantiũ¬
contempnit etiam suspicantum
temeritatẽ. Quorum tamẽ si uere
bonus est non contepnit salutẽ
Quoniam tanta iusticia eius ẽ
qui de Iiritu dei uirtutes habet.
ut etiamipsos diligat inimicos: et
ita diligat ut suos osores uel detra¬
ctores uelit correctos habere cõ¬
sortes:uc̃ in terrena patria sed su¬
pernia. Inlaudatoribus autẽ su¬
quanuis pariupendat quod eum
lauoant: non tamen paruipen¬
dit quod amant: nec eos uult
fallere laudantes: ne decipiat
diligentes. Ideoq instat ardẽteR:
ut potius ille laudetur a quo ht̃
homo quicquid meo iure lauda¬
tur. Qui autemolorie contẽptor
donrinationis est auidus. bestias
superat sine crudelitatis uiciis/

Expanded text:
humano. Quidquid enim fecerit humano. Quidquid enim fecerit ad oculos hominum, quo gloriae contemtor appareat, ad maiorem laudem, hoc est ad maiorem gloriam, facere si credatur, non est unde se suspicantium sensibus aliter esse, quam suspicantur, ostendat. Sed qui contemnit iudicia laudantiucontemnit etiam suspicantium temeritatem, quorum tamen, si uere bonus est, non contemnit salutem, quoniam tantae iustitiae est qui de spiritu Dei uirtutes habet, ut etiam ipsos diligat inimicos, et ita diligat, ut suos osores uel detractores uelit correctos habere consortes non in terrena patria, sed superna; in laudatoribus autem suquamuis paruipendat quod eum laudant, non tamen paruipendit quod amant, nec eos uult fallere laudantes, ne decipiat diligentes; ideoque instat ardenter, ut potius ille laudetur, a quo habet homo quidquid in eo iure laudatur. Qui autem gloriae contemtor dominationis est auidus, bestias superat siue crudelitatis uitiis
Abbreviated transcription (Latin):
Ntexest fane intex cũ¬
pibitatem humane
olorie et cupioitatem domitia¬
tionis. Namlicet procliue sit
ut qui humana gloria minium
celectatur etiam dominari ardẽ¬
ter affectet. Tamen qui uerã
licet humatiarũ laudũgloriam
concupiscunt oant operã bene
iudicantibus non diplicere.
Sunt enim multa in morib
hona de quibus multi bene
iudicant: quanuis ea multi
non habeant: et per ea bona mo¬
rumnituntur ad gloriam et ĩpe¬
riũ uel ooiinationẽ de quibus
ait. Salustius: sed illeuera uia
uititur. Quisquis autẽ sine cu¬
piditate glorie qua ureretur ho¬
ino beneiudicantibus displicere
dominariatq imperare desiderat:
etiãper apertissima scelera querit
plerimq obtinere quod diligit.
Proinde qui oloriam concupiscit
aut ueraxia nititur: aut certe dolis
atq fallaciis contendit. Uolens
bonus uideri esse quod non est:
et ioeo uirtutes habenti magna
uirtus est contẽpnere gloriam:
quia contemptus eius in cõspec᷑¬
tu oei est. Iubicio autem aperitur

Expanded text:
Interest sane inter cupiditatem humanae gloriae et cupiditatem dominationis. Nam licet procliue sit, ut, qui humana gloria nimium delectatur, etiam dominari ardenter adfectet, tamen qui ueram licet humanarum laudum gloriam concupiscunt, dant operam bene iudicantibus non displicere. Sunt enim multa in moribus bona, de quibus multi bene iudicant, quamuis ea multi non habeant; per ea bona morum nituntur ad gloriam et imperium uel dominationem, de quibus ait Sallustius: \'Sed ille uera uia nititur. Quisquis autem sine cupiditate gloriae, qua ueretur homo bene iudicantibus displicere, dominari adque imperare desiderat, etiam per apertissima scelera quaerit plerumque obtinere quod diligit. Proinde qui gloriam concupiscit, aut uera uia nititur aut certe dolis adque fallaciis contendit, uolens bonus uideri esse, quod non est. Et ideo uirtutes habenti magna uirtus est contemnere gloriam, quia contemtus eius in conspectu Dei est, iudicio autem non aperitur
Abbreviated transcription (Latin):
concedit seopro eterna dita mu¬
neribusq perpetuis. et ipsius
superne eiuitatis societate cola¬
tur deus unus et uerus rectise¬
sime istoruiglorie oonati sũt
uthiqui qualibuscunq uirtu¬
tibus terrenã gloriam quesiue¬
runt et adquisiuerunt: uince¬
rent eos: qui magnis uiciis dato¬
rem uere glorie et ciuitatis eter¬
ne occiderunt atq respuerunt:¬

Expanded text:
concedit, sed pro aeterna uita muconcedit, sed pro aeterna uita muneribusque perpetuis et ipsius supernae ciuitatis societate colatur Deus unus et uerus, rectissime istorum gloriae donati sunt, ut hi, qui qualibuscumque uirtutibus terrenam gloriam quaesiuerunt et adquisiuerunt, uincerent eos, qui magnis uitiis datorem uerae gloriae et ciuitatis aeternae occiderunt adque respuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
num tmperiũ longe lateq por¬
rectum: magnificis successibus
augeretur. Proinde per illuo
imperiũ tam latum tamq diu¬
turnum: Uirorumq tantorum
Uirtutibus preclarum atq glorio¬
sum: et illorum intentioui mex¬
ces quam querebat est redoita
et nobis proposita necessariȩ cõ¬
monitionis exempla. Utsi uir¬
tutes quarũ iste uitcunq similes¬
sunt: quas is tiprociuitatis ter¬
rene gloria tenuerunt pro ꝗ¬
gloriosis simatei ciuitate non
tenuerimus: puoore pungam.
Si tenuerimus superbia nõ ex¬
tollainur. Quoniam sicut di¬
cit apostolus moigne sunt pas¬
siones huius temporis ad futu¬
ramgloriam que reuelabitur
in nobis. Ao huitianam uero
gloriam presentisq tprĩs satis
digna uita existimabatur illo¬
rum. Unde eciam iudei qui
Chris tum occiderunt i euelã¬
te testamento nouo quod in
uetere uelatum fuit: ut non
proterrenis et temporalibus
beneficii que diuina proui¬
oentia permixte bonis malisq

Expanded text:
num imperium longe lateque pornum imperium longe lateque porrectum magnificis successibus augeretur? Proinde per illud imperium tam latum tamque diuturnum uirorumque tantorum uirtutibus praeclarum adque gloriosum et illorum intentioni merces quam quaerebant est reddita, et nobis proposita necessariae commonitionis exempla, ut, si uirtutes, quarum istae utcumque sunt similes, quas isti pro ciuitatis terrenae gloriae tenuerunt, pro gloriosissima ciuitate non tenuerimus, pudore pungamur; si tenuerimus, superbia non extollamur; quoniam, sicut dicit apostolus, indignae sunt passiones huius temporis ad futuram gloriam, quae reuelabitur in nobis. Ad humanam uero gloriam praesentisque temporis satis digna uita aestimabatur illorum. Unde etiam Iudaei, qui Christum occiderunt, reuelante testamento nouo quod in uetere uelatum fuit, ut non pro terrenis et temporalibus beneficiis, quae diuina prouidentia permixte bonis malisque
Abbreviated transcription (Latin):
populi: rem patrie: rem cõmunẽ
cum haberent opulentis siam
atq ditissimam: sic ipsi in suis
donibus pauperes erant: ut ꝗdã
eorum qua iam bĩs consul fuisset
ex illo senatu honimũ pauperum
pellererur notatione censoria:
quod oxcem pondo argenti mua¬
sis habere compertus est. itaidẽ
ipsi pauperes erant: quorũ triuĩ¬
phis publicum ditabatur erra¬
rium: Nomie omnes christi¬
arti qui excellentiore proposito
diuicias suas comunes faciunt
secundum quod scriptum est in
actibus apostolorum ut distri¬
buatur unicuiq sicut cuique
opus est. et netno dicat aliquid
propriũ seo sint illius omma
cõmunia Intellelligunt se nulla
obha uentillari oportere i actã¬
tia. to faciendo pro obtinenda
sccietate angelorum: Cum pene
tale aliquidilli fecerint pro con¬
seruandagloria romanorum:
Nec et alia si qua huiusmodi repe¬
riuntur in litteris corum quãto
sic innotescerent: quando tanta
fama predicarentur: Misi roã¬

Expanded text:
populi, rem patriae, rem communem, populi, rem patriae, rem communem, cum haberent opulentissimam adque ditissimam, sic ipsi in suis domibus pauperes erant, ut quidam eorum, qui iam bis consul fuisset, ex illo senatu hominum pauperum pelleretur notatione censoria, quod decem pondo argenti in uasis habere conpertus est; ita idem ipsi pauperes erant, quorum triumphis publicum ditabatur aerarium: nonne omnes Christiani, qui excellentiore proposito diuitias suas communes faciunt secundum id quod scriptum est in actibus apostolorum, ut distribuatur unicuique sicut cuique opus est, et nemo dicat aliquid proprium, sed sint illis omnia communia, intellegunt se nulla ob hoc uentilari oportere iactantia, id faciendo pro obtinenda societate angelorum, cum paene tale aliquid illi fecerint pro conseruanda gloria Romanorum? Haec et alia, si qua huius modi reperiuntur in litteris eorum, quando sic innotescerent, quando tanta fama praedicarentur, nisi Roma
Abbreviated transcription (Latin):
auorbit extollere ce yoluntaria
paupertate christianus ut inhu¬
ius uite peregxinatione expeditior
ainbulet uiam que perducit ad
patriam ubi uere diuicie deus ipẽ
est cum audiat uel legat Iucium
ualerium qui in suo tefsunctus
el ł consulatu usq adeo fiuisse
pauperem: ut nummnis a populo
collatis eius sepultura crearetur
Audiat uel legat Quintiũ cyncĩ¬
natumcum quatuor iugera pos¬
sideret: et ea suis manibus coleret:
ab aratro esse abouctum ut dic¬
tator fieret maior utiq honore
quam consul. Uictisq hostibus
ingentemgloriam consecutum in
cadem paupertate mansis se. aut
quid se magnum fecisse predica¬
bit: qui nullo premio mundi
huius fuerit ab eterne illius pa¬
trie societate seductus: cum Fabr¬
cium didicerit taritis munerib
Pytri regis Epyrotaruni promis¬
sa etiam quarta parte regni a
romana ciuitate nõn posse diuel¬
li: Ibiq in sua paupertate priua¬
tum mauere uoluisse:. Nam
illud quod rempublicã idestrẽ

Expanded text:
audebit extollere de uoluntaria audebit extollere de uoluntaria paupertate Christianus, ut in huius uitae peregrinatione expeditior ambulet uiam, quae perducit ad patriam, ubi uerae diuitiae Deus ipse est, cum audiat uel legat Lucium Valerium, qui in suo defunctus est consulatu, usque adeo fuisse pauperem, ut nummis a populo conlatis eius sepultura curaretur? audiat uel legat Quintium Cincinnatum, cum quattuor iugera possideret et ea suis manibus coleret, ab aratro esse adductum, ut dictator fieret, maior utique honore quam consul, uictisque hostibus ingentem gloriam consecutum in eadem paupertate mansisse? Aut quid se magnum fecisse praedicabit, qui nullo praemio mundi huius fuerit ab aeternae illius patriae societate seductus, cum Fabricium didicerit tantis muneribus Pyrrhi, regis Epirotarum, promissa etiam quarta parte regni, a Romana ciuitate non potuisse deuelli ibique in sua paupertate priuatum manere maluisse? Nam illud quod rem publicam, id est rem
Abbreviated transcription (Latin):
corde orbitatis oolorem glorie
cupiditas uicerat: Quio magnũ
sepro euuangelii sancti predica¬
tione qua ciues superne patrie
oe diuersis liberantur et colligun¬
tur erroribus fecisse dicturus ẽ:
cui dominus &e sepultura patris
sui solicito ait: sequere me: sine
mortuos sepelire mortuos suos.
i Marcu᷑ regulus ne crudelis¬
simos hostes urando falleret ad
eos ab ipsa Roma reuersus elt
quoniam sic romaris eumteriere
uolentibus respondisse fertur
postea quam afris seruierat oig¬
nitatem illic honesticiuis habere
non posset eumq cartaginẽses
Quoniai cõtra eos in romano sena¬
tu egerat grauis simis suppliciis
necauerunt: Qui cruciatus non
sunt profide illius patrie cõtemp¬
nendi: ad cuius beatitudinem
fices ipsa peroucit: Aut quio re¬
tribuetur domino proonmibus
que retribuit. Sipro fide que
illi debetur talia fuerit homopas¬
sus qualia profide quam pernicio¬
sissimis itimicis cebebat passus
est Regulus: Quomodo autem se

Expanded text:
corde orbitatis dolorem gloriae corde orbitatis dolorem gloriae cupiditas uicerat: quid magnum se pro euangelii sancti praedicatione, qua ciues supernae patriae de diuersis liberantur et colliguntur erroribus, fecisse dicturus est, cui Dominus de sepultura patris sui sollicito ait: Sequere me et sine mortuos sepelire mortuos suos? Si Marcus Regulus, ne crudelissimos hostes iurando falleret, ad eos ab ipsa Roma reuersus est, quoniam, sicut Romanis eum tenere uolentibus respondisse fertur, postea quam Afris seruierat, dignitatem illic honesti ciuis habere non posset, eumque Carthaginienses, quoniam contra eos in Romano senatu egerat, grauissimis suppliciis necauerunt: qui cruciatus non sunt pro fide illius patriae contemnendi, ad cuius beatitudinem fides ipsa perducit? aut quid retribuetur Domino pro omnibus quae retribuit, si pro fide quae illi debetur talia fuerit homo passus, qualia pro fide quam perniciosissimis inimicis debebat passus est Regulus? Quo modo se
Abbreviated transcription (Latin):
tens sed ab illo missus obierit.
quandoquitẽ a dominosuo eodem¬
q rege patrie sue certius oraculũ
accepit:. Molite timere cos qui
corpus occidunt: animam autẽ
non possunt occidere. Si se occidẽdo
certis uerbis quodammodo cõsecrã¬
tes cecii deuouerunt. utillis caden¬
tibus: et iram deorum sanguine
suo placantibus romanus liberare¬
tur exercitus: nullomodo superbiẽt
sancti martyres tanquam dignum
aliquid pro illius patrie fecerint
uera felicitas usq ao sui sangiuis
effusionem non solum suos fratres
proquibus fundebatur. Uerum et
ipõs ininncos aquibus fundebatur
sicut eis preceptum estoiligentes
caritatis fide et fidei caritate certan¬
tes. Si Marcus puluillus dedican
eodem Iouis Iunonis Mmerue
falso sibi ab inuidis morte fili¬
nunciata. Ut illo nuncio perturba¬
tus abrederet: atoꝵ ira cedicationis
gloriam collega eius consequeret᷑
ita contempsit: ut eum etiã proici
in sepulcrum iuberet. sic in eius

Expanded text:
tens, sed ab illo missus obierit; tens, sed ab illo missus obierit; quando quidem a Domino suo eodemque rege patriae suae certius oraculum accepit: Nolite timere eos, qui corpus occidunt, animam autem non possunt occidere? Si se occidendos certis uerbis quodam modo consecrantes Decii deuouerunt, ut illis cadentibus et iram deorum sanguine suo placantibus Romanus liberaretur exercitus: nullo modo superbient sancti martyres, tamquam dignum aliquid pro illius patriae participuera felicitas, si usque ad sui sanguinis effusionem non solum suos fratres, pro quibus fundebatur, uerum et ipsos inimicos, a quibus fundebatur, sicut eis praeceptum est, diligentes caritatis fide et fidei caritate certarunt? Si Marcus Puluillus dedicans aedem Iouis Iunonis Mineruae falso sibi ab inuidis morte filinuntiata, ut illo nuntio perturbatus abscederet adque ita dedicationis gloriam collega eius consequeretur, ita contemsit, ut eum etiam proici insepultum iuberet sic in eius
Abbreviated transcription (Latin):
occiolere non potuit: et pro eo
alterum deceptus occioit in ard¬
tem aram ante eius occulos d¬
teram ostendit dicens: miultos
tales qualem illum uideret in
eius exicium coniurasse cuis
ille fortitudinẽ et cõiuration iem
taliũ perhorrescens sme ulla
dilatatione: se ab illo bello fac¬
ta pace compescuit: quis regno
celorum imputaturus est me¬
rita sua: si pro illo non unam
manum: neq hoc sibi ultro
faciens: sed persequente aliquo
patiens: totum flaminis corpus
impenderit : Si Curcius arma¬
tus equo concito in abruptũ
biaiumierre se precipitem dedit:
deorum suorum oraculis seruiẽs
qui iusserant ut illuc id quod roma¬
in haberent optimum mitteretur
nec aliuo negligre potuerunt: quã
xiris armisq se ecellere. Unde uite¬
licet oportebat: ut deorum iussis
in illum interitũ uir precipitaretur
armatus. Quiose magnũ pro eterna
patria fecisse dicturus est: qui
aliquem fidei sue passus nmicũ
non se ultro intalem mortem mit¬

Expanded text:
occidere non potuit et pro eo occidere non potuit et pro eo alterum deceptus occidit, in ardentem aram ante eius oculos dexteram extendit, dicens multos tales, qualem illum uideret, in eius exitium coniurasse cuius ille fortitudinem et coniurationem talium perhorrescens sine ulla dubitatione se ab illo bello facta pace conpescuit: quis regno caelorum inputaturus est merita sua, si pro illo non unam manum neque hoc sibi ultro faciens, sed persequente aliquo patiens totum flammis corpus inpenderit? Si Curtius armatus equo concito in abruptum hiatum terrae se praecipitem dedit, deorum suorum oraculis seruiens, quoniam iusserant, ut illuc id quod Romani haberent optimum mitteretur, nec aliud intellegere potuerunt, quam uiris armisque se excellere, unde uidelicet oportebat, ut deorum iussis in illum interitum uir praecipitaretur armatus: quid se magnum pro aeterna patria fecisse dicturus est, qui aliquem fidei suae passus inimicum non se ultro in talem mortem mit
Abbreviated transcription (Latin):
in exemplo Imperii contempti
quam boni ingloria hostis occi¬
si. ut quid se iactant qui pro¬
iminortalis patrie legibus oiã
que multominus quam filii
diliguntur bona terrena con¬
tempnũt: ui Furius camil¬
lus etiam ingratam patriam
a cuius ceruicibus acerrimo¬
rum hostium uehientiũ iugũ
depullerat dampnatus q ab
emulis fuerat a gallis iterũ
liberauit quia non habebat po¬
tiorem: ubi posset xiuere glorio¬
sus: Cur extollatur uelut grã¬
de aliquid fecerit: qui forte in
ecclesia ab immicis carnalibus
grauissimam exhonorationis
passus miuriã non se ad eius
hos tes hereticos transtulit: aut
aliquã contra illam ip̃e heresẽ
condidit: sed eam potius quãtũ
ualuit ad hereticorum perincon¬
sissima prauitate defenoit: cum
alia non sit ubi uiuatur in homi¬
nũ gloria: seo ubi uita aoquira¬
tur eterna: Si inuiuis Ut cum
Porsemia rege pax fieret: qui
grauis simo bello romanos pre¬
mebat: quia Porsenniam ipsum

Expanded text:
in exemplo imperii contemti in exemplo imperii contemti quam boni in gloria hostis occisi: ut quid. se iactimmortalis patriae legibus omnia, quae multo minus quam filii diliguntur, bona terrena contemnunt? Si Furius Camillus etiam ingratam patriam, a cujus cervicibus acerrimorum hostium Veientium jugum depulerat, damnatusque ab aemulis fuerat, a Gallis iterum liberavit, quia non habebat potiorem ubi posset sius: quur extollatur, uelut grande aliquid fecerit, qui forte in ecclesia ab inimicis carnalibus grauissimam exhonorationis passus iniuriam non se ad eius hostes haereticos transtulit aut aliquam contra illam ipse haeresem condidit, sed eam potius quantum ualuit ab haereticorum perniciosissima prauitate defendit, cum alia non sit, non ubi uiuatur in hominum gloria, sed ubi uita ad aeterna aeterna? Si Mucius, ut cum Porsenna rege pax fieret, qui grauissimo bello Romanos premebat, quia Porsennam ipsum