comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
celestium deliciarur coria spiri¬
tualis exuberat ut in uecho
dei hũndet qued ꝑfectus co¬
medat hũndet etiam quod par¬
uulus su gat. Ibi est enim si¬
mul ⁊ lactius potus quo ten̾a
fidelium nitriatur infancia. ⁊
solidus cibus quo robusta per¬
fectoꝵ niuentus spraitualia scẽ
uirtitis accipiat incrementa.
I bi prorsus ad salutem consu¬
litur urutasis ques doninus
saluare dignatur. ibi est quod
mmus precepta que faciannus :
ibi cognoscinis prenua que
speremus. Ibi est iussio que nos
ꝑ litteram doceat ⁊ instruat ad
scienciam. ibi ꝓmissio que per
gram trabat. ⁊ ꝑducat ad gro¬

Expanded text:
elestium deliciarum copia sptalis exuberat, ut in verbo Dei abundet quod perfectus comedat, abundet etiam quod parvulus sugat. Ibi est enim simul et lacteus potus, quo tenera fidelium nutriatur infantia, et solidus cibus, quo robusta perfectorum juventus spiritalia sanctae virtutis accipiat incrementa. Ibi prorsus ad salutem consulitur universis quos Dominus salvare dignatur; ibi est quod mus praecepta quae faciamus, ibi cognoscimus praemia quae speremus; ibi est jussio quae nos per litteram doceat et instruat ad scientiam; ibi promissio quae per gratiam trahat et perducat ad glo
Abbreviated transcription (Latin):
nulia. Nrnix illst quam
ipse dominus de riui ĩnuiti
redemit. ⁊ suo dorio mãci¬
pauit. Eec famil sancta est
ecdesia catholica qe ꝑ orbem
terre copiosa fetibate diffun¬
bitur. ⁊ redemptui se precioso
sui dñi sanguirgioriatur. fi¬
lius eium honuis sicut ipse

Expanded text:
milia? Nimirum illa est quam ipse Dominus de manu inimici redemit, et suo dominio mancipavit. Haec autem familia sancta est Ecclesia catholica, quae per orbem terrae copiosa fertilitate diffunditur, et redemptam se pretioso sui Domini sanguine gloriatur. Filius enim hominis, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
eruoꝵ igit quos
populo siposuit
dominueerialit̾
uolens offictum demotrare:
ait quod in euangelaudiui¬
mus. Quisputas endelis
dispensator ⁊ pruderquen
ꝯstituit dominus simmmulian
suam ut det illis ni npore tri¬
tici mensurant: Exat ille seruꝰ

Expanded text:
rum igitur, quos populo suo praeposuit, Dominus speciale volens officium demonstrare, ait, quod ex Evangelio modo audivimus: Quis putas est fidelis dispensator et prudens, quem constituit Dominus supra familiam suam, ut det illis in tempore tritic
Abbreviated transcription (Latin):
ui nunc paulus
post conuersionẽ
dictus est: antea
ium in ĩpietate persisteret sau¬
lus uocabatur. Quia cõmu¬
tauit oꝑa: cõmutauit et no¬
men. Erat de tribu bemariĩ
eratqz supus mane: idast pri
idest postea ꝑ xꝑisti graciam
cõmutatus. Dinnsit spolia:
idest gentib mirifice arͣuge¬
lica sacramenta cõmtauit.
Audiamius euint mane com¬
medentem predam. saulus
ad huc spirans minar ⁊ ce¬
dis in discipulos dñi: pruuit ⁊
accepit epistolas a principib
sacadotum in damascum ubi
iam magnã peres sidelium
erat. ut quocuriq inuenicet
huis me uirosz ac mulieres
duceret ui iherusalem ad mar¬
tiriũ. Et drira iter fiueret: in¬
tigit ut appinquaret. damas¬

Expanded text:
 nunc Paulus post conversionem dictus est, antea cum in impietate exsisteret Saulus vocabatur, quia cum commutavit opera mutavit et nomen. Erat enim de tribu Benjamin, eratque lupus mane, id est, primo id est postea, per Christi gratiam mutatus, divisit spolia, id est, gentibus mirifice evangelica sacramenta divisit. Audiamus eum mane comedentem praedam; Saulus adhuc spirans minarum et caedis in discipulos Domini, petit et accepit epistolas a principibus sacerdotum in Damascum ubi jam magna pars fidelium erat, ut quoscunque inveniret hujus vitae viros ac mulieres, dduceret in Jerusalem ad martyrium. Et dum iter faceret, contigit ut appropinquaret Damas
Abbreviated transcription (Latin):
namas quidam
discipusus drũ
erat damasco: cui dixit dñs.
Surge uade inuitũ qui dr̃
retus: et quere saulum et
accede ad ari ⁊ signa eum
caractere meo. Multa erm¬

Expanded text:
nias quidam discipulus Christi erat Damasco. Cui dixit Dominus: Surge, vade in vicum qui dicitur Rectus, et quaere Saulum, et accede ad eum, et signa cum charactere meo, multa e
Abbreviated transcription (Latin):
in eo humilitas ⁊ deuocio ob¬
sequn mei. Prostrata sunt
iara ineo uitia ut sanctitas
erigatur. Ueint ergo anamas
bap̾tiz auit saulum ĩpium:
et fecit nobis paulum predi¬
catorem pium. Baptiz auit
lupum: et fecit agnum. Post¬
ea cepus habere eum predi¬
satorem: quent habuimus

Expanded text:
ur humilitas, et devotio obsequii. Prostrata sunt in eo jam vitia, ut sanctitas erigatur. Venit ergo Ananias, baptizavit Saulum impium, et fecit nobis Paulum praedicatorem pium; baptizavit lupum et fecit agnum, postque coepimus habere eum praedicatorem, quem habuimus
Abbreviated transcription (Latin):
eun lux de telo:
et cadens in terrain audurit
uoceu dicentem sibi. Saule
saule quid me ꝑsequeris: Qa
quod uni ex fidelib meis per¬
sequendo feceris : hoc me seto
frustra insaris contra nomẽ
iudeoꝵ manib occidisti mar¬
tpͣrem mann stephanum:
Olun quidem debui perdere te:
sz stephnus mais orauit
pro te. Et ille. Quis es bñe :
Et dñs ad illum. Ego sum
ihũs naz arenus quen tu
ꝑsegueris infidelis. s surge
et irigredere ciuitatem. et i¬
tibi dicetur quidte oporteat
facere. Et surgens richil u

Expanded text:
eum lux de coelo, et cadens in terram audivit vocem dicentem sibi. Saule, Saule, quid me persequeris? Quia quod uni ex fidelibus meis persequendo feceris, me hoc scito frustra insanis contra nomen Judaeorum manibus occidisti martyrem meum Stephanum? Olim quidem debui perdere te, sed Stephanus meus oravit pro te. Et ille: Quis es, Domine? Et Dominus ad illum: Ego sum Jesus Nazarenus, quem tu persequeris infidelis, sed surge et ingredere civitatem, ibi dicetur tibi quid te oporteat facere. Et surgens nihil
Abbreviated transcription (Latin):
aulus adhuc
spirans minaꝵ
et cedis in disci¬
pusos dñi. Presens lectio ac¬
karissum quoniodo aplũs
paulus cuius singularem
hodie festiuitateni colimus.
clesiaꝵ. pred̾icator ⁊ dactor fc̃s
est xꝑistianoꝵ. xpr̃ĩs enim
cccidit in eo sanciam ⁊ remuis¬
cere ra es fecit mansuetudine
ueram. Impleta est in eo pro¬
phecia beati patriarche iacob
qui cum beniamin filium su¬
um benediceret ait. Bemanũ
lupus rapax mane cõmeset
predam ⁊ uespere diuidet spo-¬

Expanded text:
aulus adhuc spirans minarum et caedis in discipulos Domini, etc. Praesens lectio Accharissimi, quomodo apostolus Paulus, cujus singularem hodie festivitatem colimus, anorum, praedicator et doctor factus est Christianorum. Christus enim occidit in eo saevitiam et reviviscere fecit in eo mansuetudinem veram: impleta est enim in eo prophetia beati patriarchae Jacob qui cum Benjamin filium suum benediceret ait: Benjamin lupus rapax mane comedit praedam, et vespere dividet spo
Abbreviated transcription (Latin):
uam idem aretha post¬
modũ ablatam ab eo
dedit herodi. eo qd̃ ip̃e maioris¬
eẽt potestatis et fame. Factũq
est adulliũ publitum. ꝙ sicut
ꝑfidis causa fuit pereundi. ita
fidelissimo p̾coni nr̃e redempcõr
materia fuit triumphandi. Qͥ
prohibendo regis ĩusti scelera
morte quidẽ ĩiusta meruit plecti
s post mortis gustum a rege iu¬
sticie cui testimonium phibebat
iustam uite ꝑhennis coronam
Non licet tibi habere eam. Et no
Non populus tantum. s ip̃e etiã
herodes iohãnem sicut ꝓpletam.
habebat: teste euuangelista mͣrtõ
qui dicit. Herodes autem metue¬
bat iohannem. sciens eũ uirũ in¬
stum et sanctũ: et custodiebat eũ.
Et audito eo multo faciebat: et
libenter eum audiebat. Et uicit
amor mulieris eum. quia ĩ illũ
quẽ sanctum ẽe nouerat ⁊ iustũ
manus mittere coegit. Qui q̃i
uoluit cohib̾e luxuriam. ad ho¬
micidii ueatum ꝓlapsus est. mi¬
nusq illi peccatũ maioris erat
causa peccati. Cui districto dei iu-¬

Expanded text:
uam idem Aretha postmodum ablatam ab eo dedit Herodi, eo quod ipse esset majoris potestatis et famae, factumque est adulterium publicum. Sicut perfidis causa est pereundi, ita fidelissimo praeconi nostrae redemptionis materia triumphandi, qui prohibendo regis injusti scelera, morte quidem injusta meruit plecti, sed post mortis gustum a rege justitiae cui testimonium perhibebat, justam vitae perennis coronam Non licet tibi habere eam. Et volNon populus tantum, sed ipse etiam Herodes Joannem sicut prophetam habebat, teste evangelista Marco, qui dicit: Herodes enim metuebat Joannem, sciens eum virum justum et sanctum, et custodiebat eum . Et audito eo multa faciebat, et libenter eum audiebat. Sed vicit amor mulieris, eumque in illum quem sanctum esse noverat et justum manus mittere coegit. Qui quoniam noluit cohibere luxuriam, ad homicidii reatum prolapsus est, minusque illi peccatum majoris erat causa peccati: cui districto Dei ju
Abbreviated transcription (Latin):
mpletũ uidemus ĩ iohe
ꝙ de illo angelus zacha¬
Srie pͥusqͣm nasceretur p̾¬
dixit. quia p̾cederet ante dñm in
spũ et uirtute helyx. Ambo nẽq
conuenient uiuentes. ambo l¬
bitu ĩculti. ambo ĩ solitudine de¬
gentes. ambo precones uitatis
ambo regis et regine ꝑsecutõem
ꝓpter iusticiam ꝑpessi sunt. ille
achab et iezabel. iste herodis ⁊ hero¬
diadis.Ille ne ab impiis eccidere¬
tur. igneo curru est raptus ĩ celũ
Iste ne ab impiis uincetur: ꝓfec¬
to martyrii certamine spũ cele¬
stia regna petiuit. Querit forte
ue frater eius. que etiam herodias.
de quibz sermo est. Herodes iste qͥ
et iohannẽ decollauit. et ĩ passi¬
one redemptoris nr̃i pilato asse¬
sum p̾buit:filius est h̾odis illi
sub quo dominus natus est. Cuiꝰ¬

Expanded text:
mpletum videmus in Joanne uod de illo angelus Zachariae priusquam nasceretur, praedixit: quia praecederet ante Dominum in spiritu et virtute Eliae. Ambo namque continenter viventes, ambo habitu inculti, ambo in solitudine degentes, ambo praecones veritatis, ambo regis et reginae persecutionem propter justitiam perpessi sunt: ille Achab et Jezabel, iste Herodis et Herodiadis. Ille ne ab impiis occideretur, igneo curru est raptus in coelum; iste ne ab impiis vinceretur, perfecto martyrii certamine spiritu coelestia regna petivit, angelorum ve frater ejus, quae etiam Herodias, de quibus sermo iste? Herodes iste qui et Joannem decollavit, et in passionem Redemptoris nostri Pilato assensum praebuit, filius est Herodis illius sub quo Dominus natus est: qui
Abbreviated transcription (Latin):
debere signaret. Sicut enim
ita nimirũ uita ꝓfectoꝵ nul-
de marmore puro qui est la¬
pis albus exstructũ: ut cando¬
rem eccl̃iastice castitatis expri¬
⁊ uiginti in latitudine et tri¬
gĩta in altitudine. Conguũdo
ergo templi. fidem sce ecclesie de¬
signat. ꝑ quam longanimit
titudo caritatem: qua ip̃a ĩti ͤ¬
ꝑ uscera pietatis spacictur.

Expanded text:
debere signaret. Sicut enim debere signaret. Sicut enim ita nimirum vita perfectorum, quae de marmore Pario, qui est lapis albus, exstructum, ut candorem ecclesiasticae castitatis expricubitos in latitudine, et triginta cubitos in altitudine. Longitudo ergo templi fidem sanctae Ecclesiae designat, per quam longanimitetitudo charitatem, qua ipsa intus per viscera pietatis spatiatur:
Abbreviated transcription (Latin):
uidetur frẽs solen¬
nitati quã colimꝰ
de edificatõe tẽpli
aliqua commemorare. et qͣm
decenter ornetus illius eccl̃ie
significatõe comieniat idaga¬
re. Narrat ergo scriptura quia
p̃repit salonio̾n. ut tollerẽt la-¬
pides grandes. lapides pcioses
ĩ fundamentũ templi: et qua¬
drarent eos. Lapides autẽ grã¬
des et preciosi qui ĩ fundamẽ¬
to locati sunt. totũ onus templi
sibi suꝑimpositũ portant: exi-¬
mios sancte eccl̃ie doctores insi¬
nuant. Grandes nimirũ excel-¬
lencia m̃itorum. pcioses dari-¬
tate signorũ. qui ab ip̃o dño
u̾̃bum audientes: totam crȩ¬
scentis eccsie fabricam sua p̾¬
dicatõe genuerũt.
Undamentum in¬
grandes et pretio si qui templũ
om̃e gestarent sunt positi: qͥfi
per ip̃m ad ꝓpagandam toto
orbe eccł̃iam. et prius priarche
tatores sios in edificio celesti-
sustentabant. Quos uidelz la¬
pides rex quadrari p̾cepit. ut
magr̃os ecclie compositos mo-¬
rib et ĩmobiles animo esse

Expanded text:
idetur congruum solemnitati quam colimus de aedificatione templi aliqua commemorare, et quam decenter ornatus illius Ecclesiae significationi conveniat, indagare. Narrat ergo sacra Scriptura quia praeceperit Salomon, ut tollerent lapides grandes, lapides pretiosos in fundamentum templi, et quadrarent eos. Lapides autem grandes et pretiosi, qui, in fundamento locati, totum onus templi sibi superimpositum portant, eximios sanctae Ecclesiae doctores insinuant, grandes nimirum excellentia meritorum, pretiosos claritate signorum, quae ab ipso Domino verbum audientes totam Ecclesiae crescentis fabricam sua praedicatione genuerunt. Quando enim ingrandes et pretiosi, qui templum omne gestarent sunt positi, quia per ipsum ad propagandam toto orbe Ecclesiam, et prius patriarchtatores suos in aedificio coelesti sustentabant. Quos, videlicet, lapides rex quadrare praecepit, ut magistros Ecclesiae compositos moribus, et immobiles animo esse
Abbreviated transcription (Latin):
Auri enĩ rubor in candore: exp¬
mit fulgorem diuinitatis in
homine. Quem uidelz homine
et prius uirtutib clarũ osten¬
dit. et post mortem niueo incor¬
ruptionis splendore uestiuit.

Expanded text:
auri rubor in candore, nisi fulgor est divinitatis in homine? Quem, videlicet, hominem et prius virtutibus clarum ostendit, et post mortem niveo incorruptionis splendore vestivit.
Abbreviated transcription (Latin):
porticus ante templũ uiginti cu
illam sancte ecclie plebem desig¬
nat que dommice ĩcarnetionis
tempora p̃cessit:nec tamen ab
ausdem ĩcairnationis fide uacua
Nde bene in eadem porti¬
cu due columpne au¬
ree maximi et mirandi operis
circa ostiũ templi narrãtur ẽẽ
statute: et hiis capitella quasi
opere lilii suꝑimposita. Colune
enĩ ante ostĩum templi stabãt.
enĩ columna a dextris ostii. alic
stabat a sinistris. quia ⁊ populo
israel. qui tuc ex diuina fide et
caritate calebat. ĩcarnationem
redemptoris sui futura in preci¬
nebant. et nichilominꝰ gentib
que adhuc quasi ad aquilonẽ
posite ꝑfidie fugore torpebant,
eiustem resurrectionis ĩgressũ
p̾dicabant ẽẽ pandendũ. Capi

Expanded text:
porticus ante templum viginti cubillam sanctae Ecclesiae plebem designat, quae dominicae incarnationis tempora praecessit, nec tamen ab ejusdem incarnationis fide vacua nde bene in eadem porticu duae columnae aereae, maximi et mirandi operis circa ostium templi narrantur esse statutae, et his capitella quasi opere lilii superimposita. Columnae enim stant ante ostium templi, quia enim a dextris ostii, alia stabat a sinistris, quia et populo Israel, qui tunc divina fide et charitate calebat, incarnationem sui Redemptoris futuram praecinebant; et non minus gentibus, quae adhuc quasi ad Aquilonem positae perfidiae frigore torpebant, ejusdem Redemptoris ingressum praedicabant esse pandendum. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
Porrõ ip̃m templũ pre torib ora¬
ĩ quo erant mense et candelabra
de auro. Sed et altare aureũ ꝓpe
ostium oraculi. quatinꝰ incens
in eo thuniamate uapor fumi
ascendens opiret oraculũ ubi
cherubin glie obumbrantia ꝓpi¬
ciatorium. Prior ergo domus ꝑ¬
sentis eccł̃ie statum: int̾ior uite
celestis ingressu designat. Unde
delabra facta sunt: quia nmex
in hac uita lumine sanctarũ sqͥꝑ¬
turarum et sacramentoꝵ celesti-¬
um refectione opus habemus.ĩ
futuro autem falib non egebr¬
mus subsidus¬

Expanded text:
Porro ipsum templum prae foribus orain quo erant mensae, et candelabrum de auro. Sed et altare aureum prope ostium Oraculi, quatenus incenso in eo thymiamate vapor fumi ascendens operiret oraculum, ubi Cherubim gloriae obumbrantia Propitiatorium. Prior ergo domus prioris Ecclesiae statum: interior vitae coelestis ingressum designat. Unde delabra sunt facta, quia nimirum in hac vita lumine sanctarum Scripturarum, et Sacramentorum coelestium refectione opus habemus: In futuro autem talibus non egebimus subsid
Abbreviated transcription (Latin):
Ncipimus iterũ nos¬
metipõs commendare.
lut nũqͣm egemus
sicut quidam ꝯmendaticiis epi¬
stolis ad nos aut ex uobis. Epi¬
stola nr̃a uos estis scripta ĩ cor¬
dib uestris. que scitur et legit᷑
ta a nobis. et scripta nõ atra¬
mento. sed spũ dei uiui. Non
in tabulis lapideis: sed in ta¬
bulis cordis carnalib.¬

Expanded text:
ncipimus iterum nosmet ipsos commendare aut numquid egemus sicut quidam commendaticiis epistulis ad vos aut ex vobis epistula nostra vos estis scripta in cordibus nostris quae scitur et legiturti ministrata a nobis et scripta non atramento sed Spiritu Dei vivi non in tabulis lapideis sed in tabulis cordis carnalib
Abbreviated transcription (Latin):
nam est qd̃ fecisti mͥ:
Quare non indicasti michi ꝙ¬
uxor tua ẽẽt: Quam ob causã
dixisti ẽẽ sororem tuam. ut tolle¬
rem eam mͥ in uxorem. Nunc
igitur ecce coniũx tua: accipe eti
et uade. Precepitq pharao sup
abram uiris: et dedixerũt eus
et urorem eius: et omnia que
habebat. Ascendit ergo abram
de egypto ip̃e et uxor et uxor eiꝰ¬
et omnia que habebat. et loth
cum eo: ad australem plagã
Erat autem diues ualde: in
possessione auri et argenti. aii.¬
euasusq est pariter
quo uen̾at a meridie
in bethel. usqz ad loru
ubi prius fixerat tabernacubũ
ĩter bethel et hay ĩ loco altaus qd̃
fecerat prius et ĩuocauit ibi no-¬
men domini. Sed et loth qui era-
cum abram: fuerunt greges o¬
uiũ et armenta et tabernacla:
nec poterat eos cape terra. ut ha-¬
bitarent simul. Erat quippe
substantia eorũ multa: et nõ
quibant ħĩtare cõmunit. Unde
facta est rixa inter pastores gre¬
gum abram et loth. Eo autẽ
tempore:cananeus et phereseꝰ

Expanded text:
nam est quod fecisti mihi quare non indicasti quod uxor tua esset quam ob causam dixisti esse sororem tuam ut tollerem eam mihi in uxorem nunc igitur ecce coniux tua accipe eam et vade praecepitque Pharao super Abram viris et deduxerunt eum et uxorem illius et omnia quhabebat. Ascendit ergo Abram de Aegypto, ipse et uxor ejus, et omnia quae habebat, et Loth cum eo, ad australem plagam. Erat autem dives valde in possessione argenti et auri. Reversusque est pariter, quo venerat, a meridie in Bethel usque ad locum ubi prius fixerat tabernaculum inter Bethel et Ai, in loco altaris quod fecerat prius, et invocavit ibi nomen Domini. Sed et Lot qui erat cum Abram, fuerunt greges ovium, et armenta, et tabernacula. Nec poterat eos capere terra, ut habitarent simul: erat quippe substantia eorum multa, et non quibant habitare communiter. Unde et facta est rixa inter pastores gregum Abram et Lot. Eo autem tempore Chananaeus et Pherezaeus
Abbreviated transcription (Latin):
lista dum euange¬
lium xpisti in asia
predicaret: a prefato domiciano
sesare in pathinos insulam me-¬
tallo relegatur ubi etiam posit
apcralipsim scripsit. I nterfecto
autem a senatu domiciano. exi¬
lio resolutus recessit ephesum.
ibiq ob hereticoꝵ refutandas uer-¬
iam in trib euangelioꝵ libris
de humanitate saluatoris ha
bebant. ut eis de diuinitate ser-¬
monem faceret atqz ad memo¬
riam futuroꝵ scripta relinque¬
ret: maxiine ad uincendain
illoꝵ heresim. qui dicebent xpi¬
stum ante mariam nõ fuisse.¬
mũ se negauit fas-¬
seuerantib non aliter ad quie¬
uit: nisi omnes triduano ie¬
iunio dnm. in cõmune presa¬
rentur. Quod cum fecissent:¬
die tercia tanta gracia spirit᷑ꝰ
et de eterne uite purissimo fonte
potaret quod nobis sicientib
propinaret. Unde ⁊ euangelit
tale est exordium. In principio
arat uerbun. et uerbum erat
apud deum. ⁊ deus erat uerbũ.¬

Expanded text:
ic, dum Evangelium Christi in Asia praedicaret, a Domitiano Caesare in Pathmos insulam metallo relegatur, ubi etiam positus Apocalypsim scripsit. Interfecto autem a senatu Domitiano, exsilio resolutus, recessit Ephesum, ibique ob haereticorum refutandas verjam in tribus evangelistarum libris de humanitate Salvatoris satis scriptum habebant, ut eis de divinitate sermonem faceret, atque ad memoriam futurorum scriptum relinqueret, maxime ad convincendam illorum haeresim, qui dicebat Christum ante Mariam non fuissmum se negavit facseverantibus, non aliter acquievit, nisi omnes triduano jejunio Dominum in commune precarentur. Quod cum fecissent, tanta gratia Spiritus et de aeternae vitae purissimo fonte potaret, quod nobis sitientibus propinaret. Unde et Evangelii sui tale est exordium: « In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbu
Abbreviated transcription (Latin):
laris dixit ad offi¬
cium suũ. Ducite
et ibi eum supinũ deponite ⁊ t̾ra
atqz lapidib obruentes dimit¬
tite. Quod cum fuisset impletũ:
deus sibi beatum uitalem mar¬
tirem consecranit. S acerdos ãt¬
appostinis qui hoc consilium dede
clamabat. ub̃i obrutus est scũs
uitalis. Incendiis me martir¬
xpisti crucias me. Post septẽ
a dyabolo: expirauit. Sanctus

Expanded text:
laris dixit ad Officiarium: Ducite et ibi eum supinum deponite, et terra atque lapidibus obrutum, ibi dimittite. Quod cum fuisset impletum, Deus sibi sanctum Vitalem ita martyrem consecravit, ut sacerdos Apollinis qui hoc consilium Pauliclamaret ibi, ubi obrutus est sanctus Vitalis, dicens: Incendis me, martyr; crucias me, sancte. Post septem a diab
Abbreviated transcription (Latin):
cendi uirginitas ubi
fecunditas predicatur. neq fe¬
cunditas ubi uirginitas inte¬
gra conseruatur. Ideoq totũ
supexcellunt que de illa dicũt᷑.
quia sunt diuina atq ineffa¬
bilia. Unde uirginitas ⁊ fecũs¬
ditas prolis suꝑeminẽs no¬
uitas est qͣmꝙͣ humanũ ẽnei¬
tur ex carne qd̃ nascitur. De¬
runtamẽ et si magnificentior s¬
multũ uirginitas in maria
poter gratie excellentiam. unfi.
tamen integritas carnis ⁊ una

Expanded text:
cendi virginitas, ubi cendi virginitas, ubi fecunditas praedicatur: neque fecunditas, ubi virginitas integra conservatur. Ideoque totum superexcellit de illa quae dicuntur: quia sunt divina atque ineffabilia. Unde virginitas et fecunditas prolis supereminens novitas est, quamquam humanum cernatur ex carne quod nascitur. Verumtamen etsi magnificentior multum virginitas in Maria propter gratiae excellentiam: una tamen integritas carnis, et un
Abbreviated transcription (Latin):
uirginem ⁊si om̃eᷤ
uenerati sunt disti¬
puli eiq famulabant᷑ officio
dilectionis: iohãnes tamẽ am¬
plius et specialius usq ad fi¬
nem uite. qui sibi cõmissam
accepit in suam quasi matrẽ
filius. Cui benignus magister
de cruce. mulier inquit ecce filiꝰ
tuus. Ad discipulum autẽ. ecce
matertua. ut uirgo uirgini co¬
hereret et deseruiret officiosissime
cura adoptionis. Non enĩ pudi¬
cissima uirginitas alicui disci¬
pulorũ rectius qͣm uirgini cõ¬
mendatur. ut eẽt adinuicẽ gra¬
ta societas et floridus aspectus.
Necnon uenustus conuersãdi
uernans alternatĩ pudicicia¬
um splendor decoratus. Una
siquidem uirtus uirginitatis
in ambob:sed altera ꝓporcio ĩ
maria. Altera quidem quia fe¬
cundior: sed ip̃a. Ip̃a uero sed
altera. Quia et si ip̃a eademq
incorruptio. tamen fecunditaˢ
integritatis longe gloriosior ꝙͣ
uirginitas. Idcirco et fecunditaᷤᷤ
in illa tota deifica est ⁊ uͥginitaᷤ.
flioquin nusqͣm¬
scd̃m naturam nas¬

Expanded text:
i omnes venerati sunt discipuli, eique famulabantur affectu dilectionis, Joannes tamen amplius ac specialius usque in finem vitae, qui sibi commissam accepit in suam, quasi matrem filius: cui benignus magister de cruce: Mulier, inquit, ecce filius tuus; ad discipulum autem: Ecce mater tua ; ut virgo virgini cohaereret et deserviret officiosissime cura adoptionis. Non enim pudicissima virginitas alicui discipulorum rectius quam virgini commendatur ut esset ad invicem grata societas et floridus aspectus? necnon et venustas conversandi vernans, alternatim pudicitiarum splendore decoratur. Una siquidem virtus virginitatis in ambobus, sed altera proportio in Maria: altera quidem, quia fecundior, sed ipsa. Ipsa vero, sed altera: quia etsi ipsa eademque incorruptio, tamen fecunditas integritatis longe gloriosior quam virginitas. Idcirco et fecunditas in illa tota deifica est et virginitas. Alioqui nusquasecundum naturam nas
Abbreviated transcription (Latin):
agulantur. Hinc quoqz rohes.
quicquid est qd̃ maria genunt
euangeliz ando suo commen¬
dauit elcquio ũbum quõo ĩ pͥn¬
upio erat. et uerbum erat aꝑd̾
deum. et deus erat uerbum. hoc
quippe u̾bum quod erat ĩ prin¬
cipio et apud deum erat. ⁊ deus
brata et głosa uirgo maria ex
se carnem factum. Idcrrco ⁊ uir¬
ginitas longe sacratior et fecũ¬
ditas ut ita dicam multo ĩef¬
fabilior quam suo potuit ille
explicare eloquio. Deruntamẽ
quanto uirginitas cognatior
uirginitati.tanto beatus euã¬
gelista ceteris est excellentior
et uicinior uerbo. Ideo quicqͥd
est quod uirgo genuit totum
prout potuit homo ꝑ spiritũ
sanctum nobis reserauit ma-¬
nfestius et docuit. Tu autem.¬

Expanded text:
atur. Hinc quoque Joannes, quidquid est quod Maria genuit; evangelizando, suo commendat eloquio. Verbum, inquit, in principio erat, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum . Hoc quippe Verbum quod erat in principio, et apud Deum erat, et Deus beata et gloriosa Virgo Maria ex se carnem factum. Idcirco virginitas longe sacratior, et fecunditas ut ita dicam multo ineffabilior, quam suo potuerit ille explicare eloquio. Verumtamen quanto virginitas cognatior virginitati, tanto beatus evangelista caeteris excellentior et vicinior Verbo. Ideo quidquid est quod Virgo genuit, totum prout potuit homo per Spiritum sanctum nobis reservavit manifestius et docuit. IV. Caeter
Abbreviated transcription (Latin):
opertam suscipimus: ⁊ sãguis
eius quem sub uini spetie ac
sapore potamus. Caro uidelicet
carins. et sanguis satrainentũ
est sanguims carne et sãguine
bise ꝓlenũ gratia om̃ium uir¬
tutum et dĩuia maiestate Si
cut ergo celestis panis qui rere
xp̃i caro est: suo modo uecatur
corpus xp̃i. cũ reuera sit sacra¬
ĩ cruce est positum uocatur. quiai¬
ip̃a carnis ĩmolatioq sac̾dotis
manib fit: xp̃i passio mors cru¬
cifixio. nõ rei ueritate sed signã¬
ti misterio. sic sacramentũ fidei
qd̃ baptismus intelligitur. fides ẽ.¬
hec oblatio. licet xp̃us
gens ad uitã. mors illi ultra nõ
dominabrtur. Qd̃ profecto sa¬
piencia dei patris. nercessaiiis¬
noc preuidit pro multis caulis

Expanded text:
amento accipimus, et sanguis eius quem sub uini specie ac sapore potamus. Caro uidelicet 424 carnis, et sanguis sacramentum est sanguinis. Carne et sanguine, bile, plenum gratia omnium virtutum et divina majestate. Item: Sicut ergo coelestis panis, qui vere Christi caro est, suo modo vocatur Christi corpus, cum revera sit sacrain cruce est positum, vocatur ipsa carnis immolatio, quae sacerdotis manibus fit, Christi passio, mors, crucifixio, non rei veritate, sed significante mysterio: sic sacramentum fidei, quod baptismus intelligitur, fides ehaecoblatio, licet Christgens ad vitam, mors ei ultra non dominabitur: quia profecto sapientia Dei Patris necessarium pro multis causis
Abbreviated transcription (Latin):
bum. et potum. societatem uult
intelligere corporis et membroꝵ¬
b approbare contendimus. sa¬
crificium eccl̃ie duob confici
modis constare uisibili elemẽ¬
torum specie. et ĩuisibili domi-
ex dẽo et homine: cum ip̃e ihũs¬
xp̃us uerus est deus et uerus
homo. quia om̃is res illarum
rerum naturã et ueritatẽ in¬
se contineͬ ex quib conficitur.
mentum eccl̃ie duo¬

Expanded text:
bum et potum societatem vult intelligi corporis et membroapprobare contendimus sacrificium Ecclesiae duobus constare, duobus confici: visibili elementorum specie et invisibili Domini ur Deo et homine, cum ipse Christus verus sit Deus et verus homo; quia omnis res illarum rerum naturam et veritatem in.se continet ex quibus conficitur. mentum e
Abbreviated transcription (Latin):
Ertet syriam ab ori¬
ente et philistum ab
occidente: et deuorabũ
ifrael toto ore. In om̃ib hiis
nõ est au̾sus furor eius. sed
Et populus nõ est reuersus
ad ꝑrucientem se: et dominũ
ex̾cituũ non inquisierũt .iiiͣ.¬
t disꝑdet dominus
ab israel caput. et
caudam ĩcuruantẽ
geuus et honorabilis: ip̃e est
caput. et ꝓpheta docens.men¬
daciũ: ip̃e est cauda. Et erunt
qui beatificant populũ istum
seducentes. et qui beatificant᷑
lescentulis eius non delectabr-
dominus. et pupilloꝵ eius et
iuduarũ non miserebitur. qͥa
om̃is ypocrita est et neqͣm. et u¬
niuersumos loquiitũ eststulti-¬
tiam. In om̃ib hiis nõ est aũ¬
sus furor eius: sed ad huc man

Expanded text:
ertet, Syriam ab Oriente, et Philisthiim ab Occidente, et devorabunt Israel toto ore. In omnibus his non est aversus furor ejus, sed et populus non est reversusad per cutientem se, et Dominum exercituum non inquisierunt. Et disperdet Dominus ab Israel caput et caudam, incurvantem gaevus et honorabilis, ipse est caput: et propheta docens mendacium, ipse est cauda. Et erunt, qui beatificant populum istum, seducentes; et qui beatificanturlescentulis ejus non laetabitur Dominus: et pupillorum ejus, et viduarum non miserebitur: Quia omnis hypocrita est et nequam, et universum os locutum est stultitiam. In omnibus his non est aversus furor ejus, sed adhuc manus
Abbreviated transcription (Latin):
cundabũt te ĩnnici tui uallo
et crrcundabunt te. et coanguste¬
bunt te undiq. et ad terram
ꝓsternent te et filios tuos qui
in te sunt. hoc queq qd̃ addit᷑.¬
et non relinquẽt in te lapidẽ
suꝑ lapidem. etiã ip̃a eiusdem
ciũitatis transmigratio testatur
Quia dũ nũc in eo loco ꝯstructa
ut dicitur funditus est euersa.
culpa eu̾sionis fue pena
fuerit illa subiũgitur.
eo qd̃ non cognoueris tempus ui
sitationis tue.Creato quippe oi¬
um ꝑ incarnationis sue miste¬
rium hanc uisitare dignatus est.
sed illatimoris et amoris illius
recordata non est.Sed q̃rendum¬
prius est quid sit quod dicitur:
uidens ciuitatem fleuit suꝑ illã
dicens. quia si cognouisses ⁊ tu.
iernt enim pius redemptor rui¬
nã perfide ciuitatis: quã ip̃a sͥ
ciuitas nõ cognoscebat ẽe uen¬
turam Cui a flente dño recte
dicitur. quia si cegnouisses et
tu subaudi: fleres quen ͦ quia
nescis qd̃ iminet exultas. Unde
et subditur. Et quidem in hac

Expanded text:
i vallo; et circumdabunt te, et coangustabunt te undique, et ad terram prosternent te, et filios tuos qui in te sunt. Hoc quoque quod additur: Non relinquent in te lapidem super lapidem, etiam ipsa jam ejusdem civitatis transmigratio testatur, quia dum nunc in eo loco constructa alem, ut dicitur, funditus est eversa. culpa eversionis suae poena fuerit illata subjungitur: Eo quod nonsitationis tuae. Creator quippe omnium per incarnationis mysterium hanc visitare dignatus est, sed ipsa timoris et amoris illius recordata non est. Undquod dicitur: Videns civitatem, flevit super illam, dicens: Quia si cognovisses, et tu. Flevit etenim prius Redemptor ruinam perfidae civitatis, quam ipsa sibi civitas non cognoscebat esse venturam. Cui a flente Domino recte dicitur: Quia si cognovisses, et tu, subaudi, fleres, quae modo quia nescis quod imminet, exsultas. Unde et subditur: Et quidem in hac
Abbreviated transcription (Latin):
bitur terra de loco suo ꝓropt̾ indi¬
gnationẽ domini extituũ. et ꝓpt
diem furoris eius. Et erit qͣui
danula fugiens et quasi ouis.S
et nõ erit qui congreget. Unus.¬
quisq ad populũ suum conu¬
tetur:et singuli ad terram sua cͣ
fugient. Omnis qui ĩuentus
fuerit occidetur: et om̃is qui sup ꝓ¬
uen̾it cadet in gladio. Infãtes
eorum allidentur ĩ oculis eorũ:
dipientur domus eoꝵ. ⁊ uxoreᷤ
eorum uiolabũtur.ã. Ponẽt do¬

Expanded text:
terra de loco suo, Propter indignationem Domini exercituum, et propter diem irae furoris ejus. Et erit quasi damula fugiens, et quasi ovis: et non erit qui congreget, Unusquisque ad populum suum convertetur, et singuli ad terram suam fugient. Omnis, qui inventus fuerit, occidetur: et omnis, qui supervenerit, cadet in gladio. Infantes eorum allidentur in oculis eorum: diripientur domus eorum, et uxores eorum violabuntur. Ecce
Abbreviated transcription (Latin):
tisus est felix ⁊ philippus
fustib mactati siluanus pre
uĩtalis ⁊ marcialis. capitali
sententia sunt puniti Mater
lata est. t̾riũ R.

Expanded text:
 plumbatis occisus est. Felix ac Philippus fustibus mactati. Silanus SilVitalis et Martialis capitali sententia puniti. nata
Abbreviated transcription (Latin):
Nec blandicis tuis dissolui po¬¬
tero: nec terrorib frangi. Habxo
enim spm̃ sanctum qui me non
ꝑmittet uinci a diabolo. Et ideo
secura sum quia unia te suꝑabo.
it si interfecta fuero. melius te
uincam occisa.
ande asia die sedit
prefectus in foro
martis ⁊ iussit
eam adduci cum filiis suis.
Cui ⁊ dixit. Miserere filiis tui
musenib boms. ⁊ flore prime
inuentutis florentib. Rndit
etas est: ⁊ exhortacio tua crude¬
litas est. Et conuersa ad filioe
ꝓ animab urĩs: ⁊ fideles uos
maus amorem exhibete. Au¬
diens hec prililius: iussit eani
alapis cedi.
unc conuocans¬

Expanded text:
Nec blandimentis tuis resolvi potero, nec terroribus frangi; habeo enim Spiritum sanctum, qui me non permittet vinci a diabolo, et ideo secura sum quia viva te superabo; et si interfecta fuero, melius te vincam occisa. Deinde alia die sedit praefectus in foro Martis, jussitque eam adduci cum filiis suis; cui et dixit: Miserere filiis tuis, juvenibus bonis, et flore primae juventutis florentibus. Beataetas est, et exhortatio tua crudelitas est. Et conversa ad filios pro animabus vestris, et fideles vos in amore Christi exhibete. Audiens hoc Publius, jussit eam alapis caedi. Tunc convocans
Abbreviated transcription (Latin):
ex consensu non suꝑat. Nam
tanto quisq a suꝑno amore
distinguitur: qnͣto inferius de¬
lectatur. Unde etiam adhuc
subditur. Qui nõ diligit me:
sermones meoz non seruat.
Ad uosmetip̃os ergo fr̃ẽs caris¬
simi ĩtrorsus redĩte: si deum
uere amatis exquirite. nec
tamen sibi aliquis credat. qͥc¬
quid sibi animus sine opis
attestatõe responderit. De dilec¬
tione conditoris: ligua mẽs
et uita requiratur .R. Repleci¬

Expanded text:
ex consensu non superat. Nam ex consensu non superat. Nam tanto quisque a superno amore disjungitur, quanto inferius delectatur. Unde et adhuc subditur: Qui non diligit me, sermones meos non servat. Ad vosmetipsos ergo, fratres charissimi, introrsus redite; si Deum vere amatis, exquirite; nec tamen sibi aliquis credat, quidquid sibi animus sine operis attestatione responderit. De dilectione conditoris, lingua, meus, et vita requiratur.
Abbreviated transcription (Latin):
ensate fratres carissi¬
mni qnͣta sit ista so¬
lennitas: habere in
cordis hospitio aduentũ dñi.
Certe si domũ uestram qͥsqͣm
diues aut prepotens amicus
intraret: omni festinantia tota
domus msdaretur. ne quid for¬
tasse ẽẽt ꝙ ocules amici ĩtrãtis
offenderet.Tergat ergo sordes
praui oꝑis: quĩ deo preparat
lomũ mentis. Sed uidete quid
uitas dicat. Beniemus et ma¬
sionem apud eum faciemus.
In quorũdam etenim corda uẽ¬
nit et mãsionem non facit:qͥi
ꝑ compunctionẽ quidem dei
respectum peccipiũt. sed tempta¬
tionis tempore hocip̃m qd̃ com¬
puncti fuerãt obliuiscantur.
Sicq ad ꝑpetranda peccata re¬
deunt: ac si hec m̃une planxis¬
sent. Qui ergo deum uere di-¬
ligit: qui eius mandata custo¬
dit. in eius corde dominus eciã
uenit. et mansionem facit. qͥa
sic eum amor diuinitatis pe-
netrat. ut ab hoc amore temp¬
tationis tempore nõ recedat.
Ille ergo uere amat: cuiꝰ uide-¬
licet mentem delectatio praua

Expanded text:
ensate, fratres charissimi, quanta sit ista solemnitas, habere in cordis hospitio adventum Dei. Certe si domum vestram quisquam dives ac praepotens amicus intraret, omni festinantia domus tota mundaretur, ne quid fortasse esset quod oculos amici intrantis offenderet. Tergat ergo sordes pravi operis, qui Deo praeparat domum mentis. Sed videte quid Veritas dicat: Veniemus, et mansionem apud eum faciemus. In quorumdam etenim corda venit, et mansionem non facit, quia per compunctionem quidem Dei respectum percipiunt, sed tentationis tempore hoc ipsum quod compuncti fuerant obliviscuntur; sicque ad perpetranda peccata redeunt, ac si haec minime planxissent. Qui ergo Deum vere diligit, qui ejus mandata custodit, in ejus corde Dominus et venit et mansionem facit, quia sic eum divinitatis amor penetrat, ut ab hoc amore tentationis tempore non recedat. Ille ergo vere amat, cujus videlicet mentem delectatio prava
Abbreviated transcription (Latin):
uobis precepi existimo. nisi ut
ea factaq dubium est quo
ammo fiant: in meliorẽ partẽ
int̾pretemur. Qd̃ enum scrip¬
tum est. exfructib eorum cog-¬
noscetis eos: de manifestis dic¬
tum est. que non possũt bono
animo fieri. sicuti sunt stupra.
rel blasfemie. uel fuita. ues ebri¬
etates. et si qua sunt talia de qͥbs
nob̃ indicare ꝓmittit: Diit¬
tite. et dimittemi. Date et dabit̃
uobis. Dimittere nos ĩnrias.
dare beneficia iubet. ut et nobiꝰ
peccata dimittantur. et uita de-¬
tur eterna. Qua sentẽtia bre¬
ui. s eximia cunctaq latissime
de comu̾sando cum mimicis
mandauerat:comprebendendo

Expanded text:
istimo, nisi ut ea facta quae dubium est quo animo fiant, in meliorem partem interpretemur. Quod enim scriptum est: Ex fructibus eorum cognoscetis eos, de manifestis dictum est, quae non possunt bono animo fieri, sicuti sunt stupra, vel blasphemiae, vel furta, vel ebrietas, et si qua sunt talia, de quibus nobis judicare permittittite, et dimittemini. Date, et dabitur vobis. Dimittere nos injurias, dare beneficia jubet, ut et nobis peccata dimittantur, et vita detur aeterna. Qua sententia brevi, sed eximia, cuncta quae latissime de conversando cum inimicis mandaverat, comprehendendo
Abbreviated transcription (Latin):
teri orines uentiri ad huc xp̃i
fuere pretonies hic auteni pro-¬
batissimis ueriit domini pre¬
sens assato. Plusqͣmͣ propheta
est: cuius manibz quod nulli est
prestitum prophetare baptizan¬
dum se dei filius raclinauit.
Plusqͣm propheta est: cuius tã¬
ta est prerogatiua meritoꝵ ut
uno edemq momento celi ter¬
req arbitrũ submersum aqͥs
tingeret in iordane. spiritum
quõqz sanctum uenientem cerue¬
ret in columba. ⁊ attestantis
uocem prĩs audiret e celo.
inspirante deo pro¬
cens: Dox clamiantis in desto:.
parate uiam dñĩ. Quam con¬
grue fratres karissimmi beatus
iohannes predictus est nox: qͥ
celestis uerbi ⁊ preco mittebat᷑
et testis. Hic est ille: cuius per
angelun gabrielem premin¬
ciatur nat᷑iuitas nomen et
meritum. Hic est qui iudicio
celestis sertencie cunctis mor¬
talib antefertur: dicente dño.
Non surrexit inter natos mu¬
lierum: maior iohãne baptista.
Pulcre autem dictum est. inter
natos mulieꝵ non est maiorẽ.¬

Expanded text:
teri omnes venturi adhuc Christi fuere praecones; hic autem probatissimus venit Domini praesentis assertor. Plusquam propheta est, cujus manibus, quod nulli est praestitum prophetam, baptizandum se Dei Filius inclinavit. Plusquam propheta est, cujus tanta praerogativa meritorum, et uno eodemque momento coeli terraeque arbitrum submersum aquis tingeret in Jordane, Spiritum quoque sanctum venientem cerneret in columba, et attestantis vocem Patris audiret e coelo . inspirante Deo pracens: Vox clamantis in deserto: Parate viam Domini . Quam congrue, fratres carissimi, beatus Joannes praedicatus est vox, qui coelestis Verbi et praeco mittebatur et testis. Hic ille est, cujus per angelum Gabrielem praenuntiatur nativitas, et nomen, et meritum. Hic est etiam, qui judicio coelestis sententiae cunctis mortalibus antefertur, dicente Domino: Non surrexit inter natos mulierum major Joanne Baptista ; quam pulchre dictum est inter natos mulierum non esse majore
Abbreviated transcription (Latin):
aun prophetaꝵ preconia fir¬
maretur. Nec inuerito illũ
precipuo nunc honore uenera¬
mur. qui speciali quadã grã
ob hoc redemptorem mundi
solus est prophetare qui dum̃

Expanded text:
um prophetarum praeconia firmarentur. Nec immerito illum praecipuo honore nunc veneramur, qui speciali quadam gratia ob hoc Redemptorem mundi solus est prophetarum qui Domi
Abbreviated transcription (Latin):
u̾. Dicant nũc iudei qͦmodo mili¬
tes custodientes sepulchrum perdi¬
derunt regem ad lapidis positõem
quare nõ seruabant petram iusti-¬
cie. aut sepultum reddant. aut
resurgentem adorent nobiscum
dicentes chorꝰ

Expanded text:
us. Dicant nunc Judaei quomodo milites custodientes sepulcrum perdiderunt Regem ad lapidis positionem. Quare non servabant Petram justitiae? aut sepultum reddant, aut resurgentem adorent nobiscum, dicentes: Quo
Abbreviated transcription (Latin):
Espondens autẽ b̃s
ambrosius. Nolite
ĩquit turbari. Mul¬
tum enim michi ualet sic ob¬
dormisse: tui tale miraculum
dominꝰ ostendere dignatus sit.
Nam nou̾itis fratrem meũ mͣr¬
tinũ sacerdotem egressum de cor¬
pore fuisse: me autẽ eius funeri
obsequiũ p̾buisse. Peractoq ex
more seruitio: capitellũ tantũ
nob̃ excitantib nõ expleui. Tũc
illi stupefacti pariter ⁊ admirã¬
tes diem et tempus notant sol
deseruisse. Obeatũ uirũ in suius
transitu scõrum canit numerꝰ.
angelorũ exultat chorus: om̃i¬
um celestiũ uirtutũ eccurrit exc̃-¬
citus. Dyabolus p̾sumptione
confundit᷑: eccl̃ia uirtute robo¬
ratur. sacerdotes gl reuelatiõe
glificantur. Quem michael
assumpsit cũ angelis. maria
suscepit cũ uirginũ choris. pa¬
radysus retinet letũ cum scĩs.
Sed quid nos ĩ laudem eius tẽp¬
tamus. qd̃ non sufficimꝰ adim¬
plere. Ipe est enim lans illius.
cuins laus ab eius ore nũqͣm

Expanded text:
esesAmbrosius: Nolite, inquit, turbari. Multum enim mihi valet sic obdormisse, cui tale miraculum Dominus ostendere dignatus est. Nam noveritis fratrem meum Martinum sacerdotem egressum fuisse de corpore, me autem ejus funeri obsequium praebuisse, peractoque ex more servitio, capitellum tantum, vobis excitantibus, non explevi. Tunc illi stupefacti, pariterque admirantes, diem et tempus notant, soldeservisse. O beatum virum, in cujus transitu sanctorum canit numerus, angelorum exsultat chorus, omniumque coelestium virtutum occurrit exercitus; diabolus praesumptione confunditur, eclesia virtute roboratur, sacerdotes revelatione glorificantur; quem Michahel adsumpsit cum angelis, Maria suscepit cum virginum choris, paradisus retenet laetum cum sanctis! Sed quid nos in laude eius temptamus, quod non sufficimus adimplere? Ipse est enim laus illius, cuius laus ab eius ore numquam
Abbreviated transcription (Latin):
uid ergo de nobis
pc̃corib enit. si tanto
sacerdot uoluit pars
iniqua nocere. Hec sacerdote igit᷑¬
lcquente: notato tempore. archi¬
dyaconus turonis misit uelsci¬
ter. qui hes diligenter inquiret.
Qui ueniens eedem die horaqz
manifestissime cognouit tran¬
sisse beatũ uirũ quo sanctus se-¬
uerinus audiuit psallentium
atus ambrosius cuius hodie
flores elcquii ꝑ totam ecclĩam
redolent: mediolanẽsi ciuitati
perat epũs. Cui celebrãti festa
dominice diei: ista erat ꝯsuetu¬
do.ut uenies lector cũ libro nõ
antea legere p̾sumeret. qͣm sc̃s
nutu iussiss. Factum est autẽ
ut ĩ illa dominica die ꝓphetica
lcc̃e iam lecta: ante altare stare
qui lectionẽ beati pauli ꝓferret:¬
et beatissimus antistes ambro¬
obdormiret. Qd̃ uidentes multi
cũ nullus eũ penitus excitare
p̾sumeret: transactis fere dua¬
rum aut triũ horarum spaciis
excitauerunt eũ dicentes. Iam
tori lationẽ legere. expectat ẽi
populus iam lassus. Lcõ. ui.¬

Expanded text:
uid ergo de nobis peccatoribus erit, si tantum sacerdotem voluit para iniqua nocere?' Haec sacerdote loquente, notatum tempus, archidiaconus Turonus misit velociter qui haec diligenter inquireret. Qui veniens, eummanifestissime cognovit transisse beatum Martinum, quo sanctus Severinus audivit psallentium atus Ambrosius, cuius hodie flores eloquii per totam eclesiam redolent, Mediolanensi civitati praeerat episcopus. Cui celebranti festa dominici diei ista erat consuetudo, veniens lector cum libro non antea legere praesumeret, quam sanctus nutu iussisset. Factum est autem, ut illa die dominica, prophetica lectione iam lecta, ante altare stante qui lectionem beati Pauli proferret, beatissimus antistis Ambroobdormiret. Quod videntes multi, cum nullus eum penitus excitare praesumeret, transactis fere duarum aut trium horarum spatiis, excitaverunt, dicentes: 'Iam tori lectionem legere; spectat enim populus valde iam lassus'. R
Abbreviated transcription (Latin):
consetratõem aliud dr. post cõ¬
secratõem sanguis xp̃i nũcu-¬
patur. Tu dicis anien: hoc est
uerum est. Qd̃ sermo sonat:
affectus sentiat.

Expanded text:
consecrationem aliud dicitur, post consecrationem sanguis nuncupatur. Tu dicis: Amen, id est: Verum est. Quod sermo sonat, affectus sentiat.
Abbreviated transcription (Latin):
ugrediuntur esecti
sacerde tum maĩb
expiati celesteru priamr: ⁊ sacer¬
dotis ip̃i ꝑuitan. reprobam ad
infam suppleua testinant. Cui
ago rei tui simmles sacerdotes
maloz nũ aque baptisiatis
que potã baꝑtiz atoꝵ diluens.
illos ad reginĩ celeste mittit: et
ip̃a m cloacas descendit: Tine¬
iuat actioriem ntãm ip̃m ini¬
nisteriu nrra. De pectatorũ
nr̃oꝵ qͦtidie reluxacione cogite¬
mus ne nr̃a uita pcta obliga¬
ta renaneat: ꝑ quã omp̃s deꝰ
quotidie alios saluit. Confide¬
remus sine cessacione quid sumꝰ
pensemus negectum nrm̃ pense¬
nius pordus quod suscepunus
ciones: quas cum nr̃o iudice ha¬
beantus. Et sic debemus agere
curam nr̃i. ut non negligantꝰ
curam ꝓximi. Ut quisquis ad
nos ungitur: ex lingue nostre
sale condratur.

Expanded text:
grediuntur electi sacerdotum manibus expiati coelestem patriam, et sacerdotes ipsi per vitam reprobam ad inferni supplicia festinant. Cui ergo rei, cui similes dixerim sacerdotes malos, nisi aquae baptismatis, quae peccata baptizatorum diluens, illos ad regnum coeleste mittit, et ipsa in cloacas descendit? Timeniat actionem nostram ipsum ministerium nostrum. De peccatorum nostrorum cotidie relaxatione cogitemus; ne nostra vita peccato obligata remaneat, per quam omnipotens Deus quotidie alios solvit. » XVIremus sine cessatione quid sumus, pensemus negotium nostrum, pensemus pondus quod suscepimus. tiones, quas cum nostro judice habemus. Et sic debemus agere curam nostri, ut non negligamus curam proximi, ut quisquis ad nos jungitur ex linguae nostrae sale condiatur.
Abbreviated transcription (French):
tuos ne transũtas a pauꝑe. Ani¬
mã esurientem ne despexis. ⁊ nõ
exasperes pauꝑem in ĩopia suai.
Cor mopis ne afflixis: et non
protrahas datum angustianti.
Rogationẽ contribulati ne abi¬
cias: et non auertas faciem tuã
ab egeno. Ab ĩope ne au̾tas ccu¬
los tuos ꝓpter iram: et non reli̾¬
quas querentib tibi retro ma¬
ledicere.¬

Expanded text:
a paupere. animam esurientem ne despexeris et non exasperes pauperem in inopia sua. cor inopis ne adflixeris et non protrahas datum angustianti. rogationem cum tribulatione ne abicias et non auertas faciem tuam ab egeno. ab inope non auferas oculos tuos propter iram et non relinquas quaerentibus tibi retro maledicere
Abbreviated transcription (Latin):
Et eritã nouissimis dieb dicit
dominus: effundam de spiitu
meo suꝑ omnem carnẽ. et ꝓphe¬
tabunt filii uestri et filie uest.
Et niuenes uestri uisiones
uidebunt: et seniores uestri somp¬
nia sompniabunt. Et quidem
super seruos mess et suꝑ ancil¬
las meas in dieb illis effunde
de spu meo: et ꝓphetabunt. Et

Expanded text:
erit in nouissimis diebus, dicit dominus, effundam de spiritu meo super omnem carnem, et prophetabunt filii uestri et filiae uestrae, et iuuenes uestri uisiones uidebunt, et seniores uestri somnia somniabunt: et quidem super seruos meos et super ancillas meas in diebus illis effundam de
Abbreviated transcription (Latin):
extrahet illũ die sabb̃i: Sic ob¬
seruatores siue phariseos cõuicit:
condemnet. Si uos ĩquit sablo
asinũ aut bouem. aut aliud qd̃¬
libet animal ĩputeum decidens
Deripere festinatis. nõ auima li
sz uestre auaricie consulentes:
qͣntomagis ego hominem qui
multo melior est peccore debeo li¬
berare. Congruenter dominus
ydropicum animali qd̃ cecidit ĩ
puteum comparauit:humore
enim laborauit. Et bene utroq
loco bonem posuit et asinũ: qͥa
siue sapientes quosq et hebetes.
siue ut supradẽm est utrunq po¬
pulum ecs designare sentiamꝰ
eum uidelicet cuius ceruitẽ in¬
gum legis actriuit. Atoz eum
quem quilibet seductor repperit
quasi brutũ animal. et nulla
ratione renitens quo uoluit sb̃¬
ueniens sathane uinculis astͥc¬
tos. omnes ĩ imo concupiscẽcie
puteo dimersos ĩuenit. anͣ dixit.¬

Expanded text:
xtrahet illum die sabbati? Sic observatores sui Pharisaeos convincit, condemnet: Si vos, inquit, in sabbato asinum aut bovem, aut aliud quodlibet animal in puteum decidens eripere festinatis, non animali, sed vestrae avaritiae consulentes, quanto magis ego hominem, qui multo melior est pecore, debeo liberare? Congruenterque hydropicum animali, quod cecidit in puteum, comparavit, humore enim laborabat, loco bovem posuit et asinum, quia sive sapientes quosque et hebetes, sive ut supra dictum est, utrumque populum eos significare sentiamus, ut videlicet cujus cervicem jugum lquem quilibet seductor reperit, quasi brutum animal, et nulla ratione renitens, quo voluit errveniens Satanae vinculis astrictos, omnes in imo concupiscentiae puteo dimersos invenit. Non est