comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nales noluptates quibus ĩnfirma subicitur: fortior non tenet᷑. asslic¬
tiones igitur forti uito corone sunt. in ualido infirmitates. Unde
ille non tumebat afflictones quibus probaret᷑ merito qui dicit. Nã
& cum uenissemus in macedoniam: nullam requiem hu̾it caro nr̃a
S in omibus sumus afflicti. foris pugne: incus timores. S ut des¬
cende̾t in egiptum. fames coegit. Exoritur enim leua mentis fa ⁊¬
mes. qũ appetentia carnis hinius exundat. ut expectate saluti aduer¬
sa sunt. Hedigiine nos in angustias corporis: cum hẽndi cupiditas.
irrepit. luxuria suauitati estcordis iactancia tẽpiam᷑ om̃s. Inflec¬
titur et̃ sobrius animus: descendit in egiptum. hx ese in afflic tõm ÷
corporis. Sic tñ descendit ut qͣi aduena ad tempus incolere: non qͣi ci¬
uis possidere iudeatur. Iuscus enim dixit. aduena sum in t̾ra hac. Et

Expanded text:
nales voluptates quibus infirma subjicitur, fortior non tenetur. Afflinales voluptates quibus infirma subjicitur, fortior non tenetur. Afflitiones igitur forti viro coronae sunt, invalido infirmitates sunt. Unde et ille non timebat afflictationes quibus probaretur merito, qui dicit: Nam et cum venissemus in Macedoniam, nullamque requiem habuit caro nostra: sed in omnibus sumus afflictati: foris pugnae, intus timores . 14. Sed ut descenderet in Aegyptum fames coegit . Exoritur enim saeva mentis fames, quando appetentia carnis hujus exundat, et exspectatae aquae saluti adversae sunt. Redigunt nos in angustias corporis, cum habendi cupiditas irrepit, luxuria suavitati est, cordi jactantia. Tentamur omnes. Inflectitur etiam sobrius animus, descendit in Aegyptum, hoc est in afflictionem corporis. Sic tamen descendit, ut quasi advena ad tempus incolere, non quasi civis possidere videatur. Justus enim dixit: Advena sum in terra hac . Et
Abbreviated transcription (Latin):
Utinam in ha deserco ẽẽ possim destitutus ab omni incentiuo cupi¬
dicatum delictus ab omni delinqͥndi scudio. expoliatus iac tantia &
timore. S qr uł deus nos temptari patitur. uł temptator incur.¬
sat: cum sibi indecur in deẜto meni esse quieta ab omni t̾tenatum
uoluptatum appetentia: in egipcum impellitur. ubi copungi possit.⁊
Scimulus enun mentis: caro nir̃a est & passiones eius conpimetões
sunt nr̃e. Ip̃a est egiptus nr̃a hoc est caro nr̃a. ip̃a est aflictio: In:
hanc delcendit meni nr̃a: qn cogitat q̃ carnalia sunc. Tune aute as¬
cendit qn inuisibilia desiderat. Ideo & abraham dir descendisse in ÷¬
egiptum: ut afligetur Patitur hac ment nr̃a. inedum sepat se acorpo¬
re. le ceruit ut singliꝰ agat. in corporalibus intendẽ atq adherere
cupiens. Int̾dum ꝓp̃ colligatom anime & corporis inclinatur ad car¬

Expanded text:
Utinam in hoc deserto esse possim, destitutus ab omni incentivo cupiUtinam in hoc deserto esse possim, destitutus ab omni incentivo cupiditatum, derelictus ab omni delinquendi studio, exspoliatus jactantia et tumore. Sed quia vel Deus nos tentari patitur, vel tentator incursat, cum sibi videtur in deserto mens esse quieta ab omni terrenarum voluptatum appetentia, in Aegyptum impellitur, ubi compungi possit. Stimulus enim mentis caro nostra est, et passiones ejus compunctiones sunt nostrae. Ipsa est Aegyptus nostra, hoc est, caro nostra, ipsa est afflictio. In hanc descendit mens nostra, quando cogitat quae carnalia sunt. Tunc autem ascendit, quando invisibilia desiderat. Ideo et Abraham dicitur descendisse in Aegyptum, ut affligeretur. Patitur hoc mens nostra, interdum separat se a copore, secernit ut singulariter agat, incorporalibus intendere atque 319 adhaerere cupiens. Interdum propter colligationem animae et corporis inclinatur ad car
Abbreviated transcription (Latin):
Un ait per ꝓphãm deur. Et en bedeem nõ el muimima int̾ principes
uida. ex te enim exiet princepl qui regat populum meum. Non di¬
xit contra becleem. s cabnaculum ip̃in hedeem appellauit. Ecc̃a
enim iustorum est tab̾naculum. Iam illa quis nõ intret misteria
q betleem uixta mare galilee. est ab oriente: Et enim uł anima
q meretur templum dei appellari uł ecc̃a: tunditur sclãrium curarũ
fluctibus. s non subruitur. Cedicur s non labefac tatur. cõmoto.
rum naufragia. ip̃a nimunis & exors perieuli. Praca semꝑ ut illus¬
bilis enim sol radiis tre naporant᷑. ininsible̾s aut rudii cordis nr̃i pene¬
trant interiores recessuis. Itm hedificauit aram & inuocauit in noie
domini Procelsus fidei in domini in uocatione significauit. hae ad¬
iecit superioribus. Et abiit abraham & demoratus est u debco
Tunc probatur mens qu̾o in quodam deẜto est: ubi ulla̾ cupidica¬
cum lascuua. nulla habundantia pecume. nullus suptus luxurie

Expanded text:
de ait per prophetam Deus: Et tu, Bethlehem, non es minima inter principes uda; ex te enim exiet princeps, qui regat populum meum . Non dixit contra Bethlehem, sed tabernaculum ipsum Bethlehem appellavit. Ecclesia enim justorum est tabernaculum. Jam illa quis non miretur mysteria, quod Bethlehem juxta mare Galilaeae est ab Oriente. Etenim vel anima quae meretur templum Dei appellari, vel Ecclesia tunditur saecularium curarum fluctibus, sed non subruitur: caeditur, sed non labefactatur, commotionerum naufragia, ipsa immunis et exsors periculi, parata semper ut illubilis enim solis radiis terrae vaporantur: invisibiles autem radii cordis nostri penetrant interiores recessus. 12. Iterum aedificavit aram, et invocavit in nomine Domini . Processus fidei in Domini invocatione significavit. Hoc adjecit superioribus. . Tunc probatur mens, quando in quodam deserto est, ubi nulla cupiditatum lascivia, nulla abundantia pecuniae, nullus sumptus luxuriae.
Abbreviated transcription (Latin):
cuatis gram. & quodã enis captus decore seq̃ndã pucet. Deinde pe¬
Aisseqͣs eius nesciens quibui comitata incedit: & scipata aduenit sobx
tatem scil & modestiã. ac uerecindiam. parsimoniam cibi fugã lasci¬
me procacitatis petulatiã cantiorem feriã. sollicitam custodiam. subito
aus ebriecatis successus calore ant ip̃ius cariis estu. ant oceursui forme
decensioris nequaꝙͣ le teneat: nee legi camis repugnet. Nonne di¬
cit. Putaui rem faciliorem castimoniã sequi. suppra humeros mo
cas recede d finibus sensuum meorum. Becurre cito eo unde hic
uenisti. non sustineo p̾sentiam tuam. Affligo: grauibus qonibus:
dum tenendum te arbitror qͣm tenere non postum. Conu̾sus deui¬
de ad aliquem monitorem sui: qui studu̾nt in eins ment̾e induce
assuctudiem castimonie. allegans non ardua fore. nec impossibilẽ.¬
s pluribus sotiã finitimã scudiosis. conueĩente uoluntariis. Qid
hor inquit fecisci michi. Qnare non dixisti michi qr uxor cua est:

Expanded text:
titatis gratiam quodam ejus captus decore sequendam putet, deinde pedissequas ejus nesciens, quibus ietatem scilicet, modestiam ac verecundiam, parcimoniam cibi, fugam lasciviae, procacitatis, petulantiae, cautionem seriam, sollicitam custodiam, subito aut ebrietatis succensus calore, aut ipsius carnis aestu, aut occursu formae decentioris nequaquam se teneat, nec legi carnis repugnet; nonne dicit: Putavi rem faciliorem, castimoniam sequi: supra humeros meos, itas, recede, recede de finibus sensuum meorum. Recurre cito eo unde huc venisti: non sustineo praesentiam tuam, affligor gravibus quaestionibus, dum tenendam te arbitror, quam tenere non possum. 18. Conversus deinde ad aliquem monitorem sui, qui studuerit in ejus mentem inducere assuetudinem castimoniae, allegans non arduased pluribus sociam, finitimam studiosis, convenientem voluntariis. « Quid hoc, inquit, fecisti mihi? » quare non dixisti mihi, quia uxor tua est?
Abbreviated transcription (Latin):
eligentes. Qni aũt amatores corporis sunt delec tationibus eius
bilium aut in uircucibus anime ac disciplinis. Propterea seriptum
ẽ qr possidebat amma suam canqͣ liberã regens. & nulla seruicuti
obnoxiã. hoe ergo habet intentio doctoris ẽo q eẽ in illis .diu̾tien¬
lis & aufractibus consucisset uł ad huc eiu recent̾oris. uł nõ dum
perfec toris discipline. ul loci patentis ad initia hĩcauit. ñ ita infle¬
xuii ad culpam ut demigrare no poslec. Deniq mente iuam ab
illa lubrica possesione deffendit & tanstulit. Et perumbula¬

Expanded text:
eligentes. Qui autem amatores corporis sunt, delectationibus ejus eligentes. Qui autem amatores corporis sunt, delectationibus ejus bilium autem in virtutibus animae ac disciplinis. Propterea scriptum est , quia possidebat animam suam, tamquam liberam regens, et nulli servituti obnoxiam. Hoc ergo habet intentio doctoris; eo quod etiam in illis diverticulis et anfractibus constitutus, vel adhuc aevi recentioris, vel nondum perfectioris disciplinae, vel loci patentis ad vitia habitavit non ita inflexus ad culpam, ut demigrare non posset. Denique mentem suam ab illa lubrica possessione defendit et transtulit. CAPUT III. Perambula
Abbreviated transcription (Latin):
non deflẽtere. prudentis: nõ penitus declinare. Solus aũt ille nun¬
ꝙͣ deflexit de quo scriptum est. Ecce uirgo in utero accipiet &
pariet filium. &e uocabis nomẽ einus hemanuel. Butirũ & mel
manducabit. Pusꝙͣ sciat aut proferat mala: eliget honum: qm̃
priusꝙͣ sciat puer bonum aut malum: non credet malitie ut
eligat qđ bonum est. Hoc abraham facere nõ poterat. ut prius bo¬
na eligeret. qmͣ mala sciret.  preceptis inherebat celestibus ne
ra.ꝙ septuagesimo ꝑft̃o remissionis numero sensus is sit qui possit
inflecti. Delectationes enim horũ sensuum faciunt ut nõ semꝑ.
tis s se intra lacibula noluptatis abscondat. Tam̃ et̾ in hiis uincu¬
lis positus ita euasit ut sum̾et uxorem suam & nepoce & omnem
animã quãcũq possiderat in charram. Prudentel enim &e continen¬
tes uirtutis atq anime possellores sunt: decore morum mansuecoꝵ

Expanded text:
non deflectere, prudentis non penitus declinare. Solus autem ille numnon deflectere, prudentis non penitus declinare. Solus autem ille numquam deflectit, de quo scriptum est: Ecce virgo in utero accipiet, et pariet filium, et vocabis nomen ejus Emmanuel: butyrum et mel manducabit, priusquam sciat aut proferat mala, eligat bonum; quoniam priusquam sciat puer bonum aut malum, non credet malitiae, ut eligat quod bonum est . Hoc Abraham facere non poterat, ut prius bona eligeret, quam mala sciret. Sed praeceptis inhaerebat coelestibus, nequod septuagesimo perfecto remissionis numero sensus is sit qui possit inflecti. 316 Delectationes enim horum sensuum faciunt, ut non semperis, sed se intra latibula voluptatis abscondat. 7. Tamen etiam in his cuniculis positus ita evasit, ut sumeret uxorem suam, et nepotem, et omnem animam quascumque possederat in Charram. Prudentes enim et continentes virtutis atque animae possessores sunt, decorem morum mansuetorum
Abbreviated transcription (Latin):
st̃n loquitur quasi amico. Amicus enim deo qui facit qͥ impata sunt.
Uñ in enuangelio suo dicit dominus ihus. Us annci mei stis: si
feceritis q̃ ego precipio uobis. iam non dico uos seruos. s ut dicit
processus uiri sapientis ꝓpositus est nobꝰ admitand. scriptus ad ex¬
perimentum. non perfectio. Ad huc enim reformat mens se ui
abraham que in homine primo lapsa est. Et ideo per gradus & in¬
crementa se colligit. Uni & addidit & abiit cuni eo lod. ho est de.¬
dinatio id enim nominis significat int̾pretatio eo ꝗd ut mantes in¬
cognitã carpentes mã lemitis aliquibus sepe falluntur. ut ad directo
deflectant tramite. & tͥ̾n si prudentes sunt. non deuiant. s cune ta¬
budi licet regionis ip̃ius contintu uiam colligunt ita &e abraham:
mutabundus quidẽ. tũ tramite ueri leq̃batur. Ducebatur płmq
talla sp̃e bonorum: l non penitus inelinabat᷑. Pertecti est enim

Expanded text:
um loquitur quasi amico. Amicus est enim Deo, qui facit quae imperata sunt. um loquitur quasi amico. Amicus est enim Deo, qui facit quae imperata sunt. Unde et in Evangelio suo dicit Dominus Jesus: Vos amici mei estis, si feceritis quae ego praecipio vobis. Jam non dico vos servos . Sed, ut dixi, processus viri sapientis propositus est nobis ad imitandum, scriptus ad experimentum, non perfectio. Adhuc enim reformat se mens in Abraham, quae in homine primo lapsa est. Et ideo per gradus et incrementa se colligit. 6. Unde et addidit: Et exivit cum eo Lot , hoc est, declinatio. Id enim nominis significat interpretatio; eo quod ut viantes incognitam carpentes viam, semitis aliquibus saepe falluntur, ut a directo deflectant tramite; et tamen si prudentes sunt, non deviant, sed cunctabundi licet, regionis ipsius contuitu viam colligunt: ita et Abraham nutabundus quidem, tamen tramitem veri sequebatur. Ducebatur plerumque falsa specie bonorum, sed non penitus inclinabatur. Perfecti est enim
Abbreviated transcription (Latin):
cie pro uite beate gre luitret obtucu. Benedica inquit te ce fatia
te in gentem magnam. Immortalitatem spondet cum gęnus pro¬
mictit. Genus enim inmortale indetur esse perione mortales
sunt singlorum ut hoĩ &e equorum & apium. De quibus ait
quidam ac genus inmortale manet. Tam̃ mlt̾o illd melius q.
gentem magnam dixit. ecdĩẽ ppecua posteritatẽ qe generationẽ
illam srna que ue magna est. Ut pec̃o moriam᷑ deo re nasci¬
mur. Exiit abraham qmadmodum locutus eit illi dominus .÷
ses fũit. per quẽ lex daca et ⁊ dicent. Poit dñm din tuii ambu¬
labis. Exint gͦ abraham. in quo nõ tam perfectio enis qͣmͣ ani¬
me enis deuotiõ & mentis libertas exiuit de corporis uinchis. de
ille cebris delec tationis. Denq sic hẽs. Exiiut abraham q̃mad¬
modum locutus est illi deus. Suppra hes exidisse din. in quo ap¬
cum imꝑium iubentis expressum. hic habes qͥmadmodum locut

Expanded text:
cie beatae vitae gratiam lustret obtutu. 4. Benedicam, inquit, te, et faciam cie beatae vitae gratiam lustret obtutu. 4. Benedicam, inquit, te, et faciam te in gentem magnam . Immortalitem spondet, cum genus promittit. Genus enim immortale videtur esse, personae mortales sunt singulorum, ut hominum, ut equorum, ut apum. De quibus ait quidam: At genus immortale manet. Tamen multo illud melius quod gentem magnam dixit Ecclesiae perpetuam posteritatem, et generationem illam supernam, quae vere magna est, ut peccato moriamur Deo renascimur. ses fuerit per quem lex data est, dicens: Post Dominum Deum tuum ambulabis . Exivit ergo Abraham in quo non tam perfectio ejus, quam animae ejus devotio, et mentis libertas exivit de corporis vinculis, de illecebris delectationis. Denique sic habes: Exivit Abraham quemadmodum locutus est illi Deus. Supra habes, Exi, dixisse Deum, in quo apertum imperium jubentis expressum: hic habes quemadmodum locut
Abbreviated transcription (Latin):
cris ment nr̃a ppendicur. Deniq et̾ modulis uocit pulsat & re¬
nocat. Ergo qui uult ptcam purgaconi contequi diliungacle ab
inis tribui. Acorpore asensibus corporalibus auoce. In quibus st̃
onis corporis passiones & cireunscriptões seniuum: quibus decipĩ
e illudunur. In nllõ enim horum trium bonum. Nee in carne
quis epicuri seola. sleriq et̃ uoluntarii difrũpant᷑. laudances
fcm̃ bonum. Hxc enim corruptibilia. Qd aute uere bonum: lye
in corruptibile. Manfestat aut̃ fides. Hortuo &e enim homine
caro corrumpit᷑. sensus pemit. uox amiccit᷑ remanet ment inmor¬
calis: incorporẽa uitam recipiens. Un in alteram terram uocatur
plena beatitudo: ubi non falsa prouerii siẽ in hac uita s intima
rerum cernat iba̾m. eo qđ exeussa corporis &e sensuii &e nocis nebu¬
losa q̃dam imiagine corruptibilem caliginem deponat & reuelata fa¬

Expanded text:
tris mens nostra perpenditur. Denique etiam modulis vocis pulsat et retris mens nostra perpenditur. Denique etiam modulis vocis pulsat et revocat. 3. Ergo qui vult perfectam purgationem consequi, disjungat se ab his tribus, a corpore, a sensibus corporalibus, a voce, in quibus sunt omnes corporis passiones, et circumscriptiones sensuum, quibus decipimur et illudimur. In nullo enim horum trium bonum. Non in carne, quamvis Epicuri schola, plerique etiam voluptuarii disrumpantur laudantes fectum bonum; haec enim corruptibilia: quod autem vere bonum, hoc incorruptibile. Manifesta autem fides. Mortuo etenim homine, caro corrumpitur, sensus pereunt, vox amittitur, remanet mens immortalis, incorpoream vitam recipiens. Unde in alteram terram vocatur plenam beatitudine, ubi non falsa pro veris, sicut in hac vita: sed vivam rerum cernat substantiam; eo quod excussa corporis, et sensuum, et vocis nebulosa quadam imagine, corruptibilem caliginem deponat, et revelata fa
Abbreviated transcription (Latin):
tormam uircutis spemis transiret uir sapiens nobis adimitandu
ꝓposicus est. Deniq abraham sedm hebreos. sedin lacinos pat̾ dẽus
elt. eo qđ mens pat̾na quadam anctoritate censione solicitudine
cocum gubnet hominem. Hec ergo mens erat in charra hoc est in.
cua hor elt de corpore cuo. Exint de hac terra ille enuis conu¬
lacio in celis est. Et de cognatione inquit tua. Cognati liuit
amme noscre corporis sensus. Diuidr enim in duo anima nr̃a
In id qđ cationabile sensus sunt. Ergo cognati suui ꝑtis ratio
nabilis hoc ẽ mentis. Et de domo tua inquit exi. Domus mẽ¬
cis prolacinum uerbum ett. Sic enim pat̾ familias habitat in
lomo sua. & in pocestate habet qmadinodum regat domum suã
ita et̾ mens in sermonibus nr̃is habitat & gubernat uerba nr̃a
&e ius eiuis ac disciplina in sermone elucet. Ut honut pacer fami¬
lias aprimo uescibulo domus scimatur. ita et d sermonibus nos¬

Expanded text:
formam virtutis speciemque transiret, vir sapiens nobis ad imitandum formam virtutis speciemque transiret, vir sapiens nobis ad imitandum propositus est. Denique Abraham secundum Hebraeos, secundum Latinos pater dictus est, eo quod mens paterna quadam auctoritate, censione, et sollicitudine totum gubernet hominem. 2. Haec ergo mens erat in Charra, id est, in tua , id est, de corpore tuo. Exivit de hac terra ille, cujus conversatio in coelis est. Et de cognatione, inquit, tua. Cognati sunt animae nostrae corporis sensus. Dividitur enim in duo anima nostra: in id quod est rationabnabilis, hoc est, mentis. Et de domo tua, inquit, exi. Domus mentis prolativum est verbum. Sicut enim paterfamilias habitat in domo sua, et in potestate habet quemadmodum regat domum suam: ita etiam mens in sermonibus nostris habitat, et gubernat verba nostra, et vis ejus ac disciplina in sermone elucet. Ut bonus paterfamilias a primo vestibulo domus aestimatur: ita etiam de sermonibus nos
Abbreviated transcription (Latin):
fundioris exordia deguscaremus. Adam & enim mente diximus ena
sentum esie ligniticamus bpentit spe delec lacõm expͥssimui. Se ibi.
de sũma beatitudine & quadam naturali uircutum amenitate per
circunscriptom sensus & delectationis illecebiam deflexiis ad cul¬
pam est. Hic ant̾e̾ profec tum mentis speculari datur. Hox enimi legis¬
lator prouide egit ut qmiadmodum lapsum mentis demonstrauit
ut illas erroris cauenius semitas ita et̾ processu mĩtis. & que¬
lam supiorẽ reditum significaret. ut qͥmadmodum infracta nies
cetormare le pollit cognoleeremut. Purganerat enim cerram do¬
minus diluuii infusione. lauat humane collunionẽ fragilitatis.
S non satii erat aduireutis profectum. nisi ut inscitueretur
h qmiadmodum se reget ae gubnaret. Abraham mentis loco in¬
aucitur. Demq &e abraham transitus di. Ergo ut ment que in
adam tetam se delec taciomi & illecebris corporalibus dederat in:

Expanded text:
fundioris exordia degustaverimus . Adam etenim mentem diximus, Evam fundioris exordia degustaverimus . Adam etenim mentem diximus, Evam sensum esse significavimus, serpentis specie delectationem expressimus; sed ibi eatitudine, et quadam naturali virtutum amoenitate per circumscriptionem sensus, et delectationis illecebram refluxus ad culpam est: hic autem profectum mentis speculari datur. Hoc enim Legislator provide egit, ut quemadmodum lapsum mentis demonstravit, ut illas erroris caveremus semitas: ita etiam processum mentis, et quemdam superiorem reditum significaret, ut quemadmodum infracta mens reformare se possit, cognosceremus. Purgaverat enim terram Dominus diluvii infusione, laverat humanae colluvionem fragilitatis: sed non satis erat ad virtutis profectum, nisi ut instrueretur homo quemadmodum se regeret et gubernaret, Abraham mentis loco inducitur. Denique Abraham transitus dicitur. Ergo ut mens quae in Adam totam se delectationi et illecebris corporalibus dederat, in
Abbreviated transcription (Latin):
tennangelista acquirunt xp̃o animam que eredat. qͥ ante nõ credi¬
dic. & cupienci xp̃in uidere sermonibut demonstrant siui. Itaq
gabraham celebracis nuptisi: longena etate & bona seuce tute com¬
plenit dies.Ncipit Liber. secundus.
Oralem quidem locum prosecuti sumui qua pociumus
incelle̾tus simplicitate: ut qui legunt morum sibi pos
sint haurire magilceria. S qr ex utraq ꝑte aciel acu
ca est gladii: exũtraq ꝑte preliaris. Dilx uerbum dei
qđ est acucius oñmi gladio aencissimo penetrant usq ad diui¬
Esionem anme: quocũq conu̾teris paratum inuenis. & oporcu¬
Dnuim ut aĩam legentis xrtranteat ad reuelanda ꝓphicarum scrip¬
turarum emgmata unde non ablurdum reor reterre ad aluora ⁊¬
sensum. & physcoriam diuerlarum personarum uirtutit torme qͥn¬
dam procellum explicare maxime cum iam in adam incellec tui pro¬

Expanded text:
evangelista, acquirunt Christo animam; ut credat quae ante non credievangelista, acquirunt Christo animam; ut credat quae ante non credidit: et cupientibus Christum videre, sermonibus demonstrant suis. Itaque Abraham celebratis filii nuptiis , longaeva aetate, et bona senectute complevit dies. 313 LIBER SECUNDUS. oralem quidem locum prosecuti sumus, qua potuimus intellectus simplicitate; ut qui legunt, morum possint sibi haurire magisteria: sed quia ex utraque parte acuta est acies gladii, ex utraque parte praeliaris; similiter verbum Dei, quod est acutius omni gladio acutissimo, penetrans usque ad divisionem animae, quocumque converteris, paratum invenies et opportunum, ut animam legentis pertranseat ad revelandum propheticarum Scripturarum aenigmata. Unde non absurdum reor referre ad altiora sensum, et per historiam diversarum personarum, virtutis formae quemdam processum explicare; maxime cum jam in Adam intellectus pro
Abbreviated transcription (Latin):
illi prius uerba emittantut. opera mutari neq̃unt. In esse qͦ ĩ
eo preclarum ecc̃e misterium liquet. eo qđ nemo ausus sit eum
ante xp̃m uocare. Holi enim xp̃o ha erat uocandarum natio¬
num reposita progatiua. Aocata aut non fecit morã. & idõ
heretur camelo ueniebat aod spontum eo q iplus natonum beluina
quadam horridus meritorum d formitate qui forme sue ullĩ habe¬
ret decore: fudem eẽt acq consessum ecc̃e recepturus. Nec illud:
ociosum ꝙ cum ueniret rebecca. uidit xsaac de amblaniẽ. Et cum
cis ante extraneos: cum tebecea iam despontata designatum mari¬
cum operco capite putauit uidendum. Qiut ille est seruulus.
qui prouidit hat imptiat: Unut utiq de apłis &e ille maxime
qui art. Uiri tret uoi icicis qr adiebus anciquis in nob̾ deui ele¬
oit ex ore meo audire nationes uerbum enuangeliun. uel ille qui

Expanded text:
illi verba imitantur, opera imitari nequeunt. 92. Inesse quoque in illi verba imitantur, opera imitari nequeunt. 92. Inesse quoque in eo praeclarum Ecclesiae mysterium liquet, eo quod nemo ausus sit eam ante Christum vocare; soli enim Christo haec erat vocandarum nationum reposita praerogativa. Vocata autem non fecit moram, et ideo esse, cum veheretur camelo, veniebat ad sponsum; eo quod populus nationum belluina quadam horridus meritorum deformitate, qui formae suae nullum haberet decorem, fidem esset atque consensum Ecclesiae recepturus. Nec illud otiosum , quod cum veniret Rebecca, vidit Isaac deambulantem; et cum tis ante extraneos, cum Rebecca jam desponsata, designatum maritum aperto capite non putaverit videndum. 94. Quis ille est servulus qui providit has nuptias? Unus utique de Apostolis, et ille maxime qui ait: Viri fratres, vos scitis quia a diebus antiquis in nobis Deus elegit ex ore meo audire nationes verbum Evangelii . Vel ille qui
Abbreviated transcription (Latin):
sata e ecca: accepit uasa aurea & argentea: in quibus esset che¬
saurus fidei. Sunt x enim uasa in honorem. sunt & in contum¬
liam. Que sunt uasa audi. habemus thesaurum in nasis ficti
tis alloquus refulgere. Honorant᷑ aut̃ & parentes mun̾ibus. con¬
sulit̾ puella non desponsalibus. Illa enim iudicium expectat parẽ
tum. Non est enini uigialis pudoris eligere maritum s iam:
desponsaca uiro: de profec tois consulit᷑ die. Nec in merico dila¬
cõm uõ atculit. Iure &e enim ꝓperare debuit ad maricum. Uñ
illud erupedeon qdđ mirant᷑ pleriq unde translatum est: maĩm
est. Ait enimi in periona mlris. qͥ tñ maricum uolebat relinqͥre.
qua amisio cito marito adolescentula laqͥum infirmitati sue ti¬
met inicere. Ut si uult nube̾: nubat tm̃ in domino ut electõ¬
uideri auiro: quam ip̃a uirum expecisse. Uerecundiã p̾mittat ⁊
ani ꝙͣ nubat.ꝙ. ipĩn coniugium plus comendet uerecundia. S

Expanded text:
sata est Ecclesia, accepit vasa aurea et argentea, in quibus esset thesaurus fidei; sunt etenim vasa in honorem, sunt et in contumeliam. Quae sint ea vasa audi: Habemus thesaurum in vasis fictiltis alloquiis refulgere. Honorantur autem et parentes muneribus . 91. Consulitur puella non de spotum: non est enim virginalis pudoris eligere maritum, sed jam desponsata viro de profectionis consulitur die, nec immerito dilationem non attulit. Jure etenim properare debuit ad maritum. Unde illud Euripideum, quod mirantur plerique, unde translatum sit manifestum est. Ait enim in persona mulieris, quae tamen maritum volebat relinquere, qua, amisso cito marito, adolescentula laqueum infirmitatis suae timet incidere, ut si vult nubere, nubat tantum in Domino, ut electiovideri a viro, quam ipsa virum expetisse. Verecundiam praemittat, antequam nubat, quod ipsum conjugium plus commendet verecundia. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
incarnatiõm refert᷑. Ha uero qđ sequit᷑ ad eas refferendum
uidec᷑. quas dei filius in carne suscepit miurias. Quna ieui¬
nauit. qr esurint. ꝙ fleuit. qr napulanit. qr erucifixus ẽ¬
q mortinus est. qr sepulcus est. Hec enim caruis nõ diuini¬
tatis insigna sunt. Et ncc̃m fint ut crũpnarum multitudĩe
miseracionum multitudo depelleret pro fuca nobis domimioe
certamine passionis. Non enim sua pec̃a delebat. qr pecin
nullum fecerat. S q pcc̾m factus est: nr̃a erant delenda.
pec̃a. sic̃ dauid dixit. Dele inquitate̾ meam. Quid est dele
uidamus. Hoar uerbum nõ ociosum est. Qemq & alibi ait

Expanded text:
incarnationem refertur, hoc uero quod sequitur ad eas referendum incarnationem refertur, hoc uero quod sequitur ad eas referendum uidetur quas dei filius in carne suscepit iniurias, quia ieiunauit, quia esuriuit, quia fleuit, quia uapulauit, quia crucifixusenim carnis, non diuinitatis insignia sunt. et necessarium fuit, ut aerumnarum multitudinem miserationum multitudo depelleret profuturo nobis dominicae certamine passionis. Non enim sua peccata delebat, quia peccatum nullum fecerat, sed quia peccatum factus est, nostra erant delenda peccata, sicut Dauid dixit: dele iniquitatem meam. quid est dele? uideamus hoc uerbum; non otiosum est. denique et alibi ait:
Abbreviated transcription (Latin):
sepci foriis ilło iudel digito d quo habemus in enangelio. Na
si m digito dei citio dinona. Hinnc enim digitum alibi spĩn
coopacus patri & filio per uniface̾ operaciois celum fecii &
celum. Ido enim digitum filius nucupauit ut camqͣ uiius
corporis ita durinitãtis expͥmes unitatem. Iaq si magnia:
uircus celii condidit utiq magna sapientia celum condidit qr
scriptum est. Omia insapĩa fecisci. .xxuii.¬
Ero factum est et hĩtauit in nobis. Ergo magna uircus celos fe¬
E cit. magna uirtus celos melinauit sicut leginus. Et inclina¬
exsors suisse dei filius. nec cum int̾ homines u̾saret᷑. qm̃ x ip̃e
in tris sicum : angeli ministrarent. nõ tam mutasse iidet᷑ se¬
dem dei silius: qͣm cransculisse. Ergo didicimus magna esse
mise ricordiam. Itaq si magna mia est descendisse de celo. qͥ¬
cum sit multitũdo miserationum cuarum. dele iniquitate

Expanded text:
septiformis, illo videlicet digito de quo habes in Evangelio: Quod septiformis, illo videlicet digito de quo habes in Evangelio: Quod si in digito Dei ejicio daemonia . Hunc enim digitum alibi Spiritum cooperatus Patri et Filio per unitatem operationis coelum fecit et terram. Ideo enim digitum Filius nuncupavit, ut tamquam unius corporis, ita divinitatis exprimeret unitatem. Itaque si magna virtus coelum condidit, utique magna sapientia coelum condidit; quia scriptum est: omnia in sapientia fecisti. Didiro factum est et habitauit in nobis. ergo magna uirtus caelos fecit, magna uirtus caelos inclinauit, sicut legimus: et inclinasuae exsors fuisse dei filius nec cum inter homines uersaretur, quoniam etsi ur in terris situm, angeli ministrarent, non tam mutasse non uidetur sedem dei filius quam transtulisse. ergo didicimus magnam esse misericordiam. itaque si magna misericordia est descendisse de caelo, quae sit multitudo miserationum distinguere atque
Abbreviated transcription (Latin):
On g operatio liserepat pr̃is &e filii. Si añt uuaa
Ioperatio: una utiq operationis poceltas est. & iaies¬
Acas una factorum est. Hec d patre & filio. Quud
S silemus de spũ scõ p̾sercim cum scriptã nos diuina no pi¬
Sciatur silere: Dat enim locus oportunissimĩ testimonium:
ad sc̃i spus unitatẽ cum pr̃e & filio cõprobandam ut enis qͦq
uirtutem patris esie.ꝙ celum tecit. Nagna uirtute etiami
filiuim esse qm̃ celum fecit. Nec solum fecit: s eciam firia¬
uit. Uerbo enim domini celi firmati sinit. Ergo si & fecisse
ce firmasse celum magne uirtutis separe no possimius. quia
scriptum est. Et sp̃n oris eiuis⁊ om̃is uͥ̾tus eorum. Namq cũ
celum fieret &e t̾ra: sr̃ferebat᷑ spiis. Cle quo alibi ait ꝓphã ⁊¬
ait. Enncce sp̃in cuĩ & creabunt᷑. De quo etiam alibi dixit
Qm indebo celos cuos opera digito s tuoram. Non en ini
corporalibus digitis deus celum fecie & terram. l spiil gracia

Expanded text:
o operatio discrepat patris et filii. si autem una operatio, una utique operationis potestas et maiestas una factorum est. haec de patre et filio. quid ergo silemus de spiritu, praesertim cum scriptura nos diuina non patiatur silere? dat enim locus oportunissimum testimonium ad sancti spiritus unitatem cum patre et filio conprobandam, ut eius quoquirtutem patris esse, quod caelum fecit, magnam uirtutem etiam filium esse, quoniam caelum fecit, nec solum fecit, sed etiam firmauit; uerbo enim domini caeli firmati sunt. ergo si et fecisse et firmasse caelum magnae uscriptum est: Et spiritu oris ejus omnis virtus eorum . Namque cum coelum fieret et terra, superferebatur Spiritus; de quo alibi ait propheta David: Emitte Spiritum tuum, et creabuntur . De quo etiam alibi dixit: Quoniam videbo coelos tuos, opera digitorum tuorum . Non enim corporalibus digitis Deus coelum fecit et terram; sed Spiritus gratia
Abbreviated transcription (Latin):
clegit. Qina unus deus pater ex quo omnia. & nos in ip̃o: et
unus dominus ihu̾s per que oĩa. & nos per ipin. Utiq omp̃s po¬
cescas. & ima patris & filii declarat᷑. ut nec patr̃e auoui cestam̃ti
oratia secernanius. nec rursus ab inscauratiõe muudi filium se¬
parenius.

Expanded text:
in ipsum: et in ipsum: et unus Dominus Jesus per quem omnia, et nos per ipsum . Utique omnipotens potestas et una Patris et Filii declaratur; ut nec Patrem a novi Testamenti gratia secernamus, nec rursus ab instauratione mundi Filium separemus.
Abbreviated transcription (Latin):
quisq sibi donari petat qđ incelligit nõ lat̾e. Dic gͦ iniqui¬
Itates tuas ut inscifficeris. ei uox ista est uolentis ignoscere:
Sdei nox ista est promittẽtis. ꝙ tuii uelit delere pecm. xxx.
Ibi inquit peccam dd dicit &e malum coram te feci
he est & si homines nõ uident s cu uides. Et si ho¬
mines me iudicare nõ possunt. qui participes delicto¬
Qũi sunt: cu iñ uidex es singulorii. qr exps es delictorum. Qni¬
libet in cord incimo cogitationes noxie lateant: coram te tu
sunt qui poces dicere: Qud cogitatis mala in cordibus uris
Nempe xpus hoe dicit. Qui gͦ nouit quid in corde su serip¬
cum : p̃t delere quicquid in corde conseriptũ est. Cu se fatea
e ir dand nõ solum in se ip̃o. s etiam in primo hoĩe peccasse
arriani dum pris &e filii sepant pocestate in eum turiose exiat
disposicionis icurrunt ut cum manicheis eoru concurrat ass¬

Expanded text:
quisque sibi donari petat, quod intelligit non latere. Dic ergo iniquiquisque sibi donari petat, quod intelligit non latere. Dic ergo iniquitates tuas, ut justificeris . Dei vox ista est volentis ignoscere: Dei vox ista est promittentis, quod tuum velit delere peccatum. 69. Tibi peccavi, David dicit, et malum coram te feci. Hoc est, etsi homines non vident, sed tu vides; etsi homines me dijudicare non possunt, quia participes delictorum sunt; tu tamen judex es singulorum, quia expers es delictorum. Quamlibet in corde intimo cogitationes noxiae lateant, coram te tamen sunt, qui potes dicere: Quid cogitatis mala in cordibus vestris Nempe Christus hoc dicit. Qui ergo novit quid in corde sit scriptum, potest delere quidquid in corde conscriptum est. Cui se fateatur noster David non solum in seipso, sed etiam in primo homine peccasse,Ariani dum Patris et Filii separant potestatem, in eum furiose exitum disputationis incurrunt, ut cum Manichaeis eorum concurrat ass
Abbreviated transcription (Latin):
reuincat᷑: Quis pudor cum illum que despicabile in he sdo
plicitatis sue diniciis cognoueris honoratum: Ergo dum u¬
nimus confugiamus ad eum qui pot̾ delere pec̃m. Nec ue¬
rearis ꝙ graphio ferreo scriptum est. & imgne adamacino.
Hic eiuim portas ferreas adamantinasq confregit. Nec tinias
culpam faceri. Confessus est damd agnouit iniquitate suam
agnouit errorẽ. Et ido ait. Qni iniquitate meam ego cogs¬
cõ. Dauid agnoscit. & tu nõ agnoscis: Cauid facet᷑ & tũ.
nega : Paulus se nocente̾ clauiat. & cu innocente te asseris:
Non est igit᷑ maximus erubescendi locuis qn cum plimis pec̃i
mixta consortia sunt sequat᷑ cñ scudium corrigendi. Neq rut¬
Esus pancas: ne culpe confessio teneat᷑ ad penã. Bonus enim
x misericors deus. nõ solum culpam ignocere confientibus.
s eciam premia corrigentibus ĩptire consueiit: si tͣn unus¬

Expanded text:
revincatur? Quis pudor cum illum quem despicabilem in hoc saeculo revincatur? Quis pudor cum illum quem despicabilem in hoc saeculo plicitatis suae diuitiis cognoueris honoratum? ergo dum uiuimus, confugiamus ad eum qui potest delere peccatum. nec uerearis quod graphio ferreo scriptum est et ungue adamantino — hic enim portas ferreas adamantinasque confregit — nec timeas culpam fateri. Confessus est Dauid, agnouit iniquitatem suam, agnouit errorem et ideo ait: quoniam iniquitatem meam ego agnosco. Daunegas? Paulus se nocentem clamat , et tu innocentem te asseris? Non est igitur maximus erubescendi locus, quando cum plurimis peccati mixta consortia sunt; si sequamur tamen studium corrigendi. Neque rursus paveas, ne culpae confessio teneatur ad poenam. Bonus enim et misericors Deus non solum culpas ignoscere confitentibus, sed etiam praemia corrigentibus impertire consuevit; si tamen unus
Abbreviated transcription (Latin):
me nircutẽ exisse ut ostendẽt q̃ bona suni d interiore pro¬
cedere. & contra q̃ mala sunt d interiore prodire. Nõ eni
ne d corde cuo male cogitationes procedant. qͥte posceriore
tpre arguant & accusent. Non enim deus testimonis ad re¬
uincendum te agumentisq indigęt. Tna tę culpa ip̃a accusai
& prodit. Deii bene in hor psalmo dd dicit: xxix.¬
T delictum menm contra me est semper. Ux enim mͥ¬
qd lat̾e cupio & late ne possum. Quio enim lacebo.
qui in scripta in pectore meo gero meorum uiditia
delie torum. Nudabr in illo indicii d̃ie inius cunisq pec¬
tus tescrinonium reddente oibus conscia sua. & ininc̃e accusã¬
tibus cogitationibus. aut etiam deffendentibus. in die qua :¬
uidicabit deus occulta hoĩm. Quis pudor ille cum prodi.
oĩbus cepit : Qd putabamus occultum cum aperire se ceꝑit
uninseniusq ymago delicti ue uniusquisq sin criminis serie

Expanded text:
me virtutem exisse : ut ostenderet quae bona sunt, de interiore prome virtutem exisse : ut ostenderet quae bona sunt, de interiore procedere, et contra quae mala sunt, de interiore prodire. Non enim ne de corde tuo malae cogitationes prodeant, quae te posteriore tempore arguant et accusent. Non enim Deus testimoniis ad revincendum te argumentisque indiget: tua te ipsa culpa accusat et prodit. 67. Deinde bene in hoc psalmo David dicit: Et delictum meum contra me est semper . Vae enim miquod latere cupio, et latere non possum! Quomodo enim latebo, qui inscripta in pectore meo gero meorum indicia delictorum? Nudabitur in illo judicii die uniuscujusque pectus, testimonium reddente omnibus conscientia sua, et invicem accusantibus cogitationibus, aut etiam defendentibus, in die qua judicabit Dominus occulta hominum. Quis pudor ille, cum prodi omnibus coeperit quod putabamus occultum; cum aperire se coeperit uniuscujusque imago delicti, ut unusquisque sui criminis serie
Abbreviated transcription (Latin):
qł nõn ingenio mo affigiinuis: s ꝓphetica anctorisa¬
te signanus. Seripta est gͦ. & nbi scripia sit uide
Iñ pec fore miquit᷑ cordis ciui. Hoc esi ibi scripia ese culpe se¬
ries: ubi eciam forna uircutis. Non in tabulis lapides u
in cabulis cordis carualibusS que bona sunt nõ atrame¬
to scribint᷑. s spũ dei uiui. Quie aut̃ intiosa: grafio ferieo
&e unone aclamantino. Talis prope modum scripta: qualis.
est pẽna peẽi. Serib illa graplno ferreo hec nirga ferrea co¬
hercet᷑ sicui scriptum est. Rreges eos in urga ferrea alia e¬
illa uirga recta uirga regni cui illa iupplicio cohercei noxios
hac innoxios grbn̾at impio. Erȩo scripta est culpa. Uidamo
nibi. Non foris. s intus in corde tuo & in pectore t̾uo. Dic
enim prope est uerbum in ore tuo & in corde ÷ sie in sidelib
in ip̃o corde expͥmit᷑ figura pec̃i & effigies erroris. Incus gͥ¬
culpa intus est uirtus. Et ideo dominus. Sentio inquit de

Expanded text:
 non ingenio nostro adfingimus, sed prophetica auctoritate signamus. scripta est ergo, et ubi scripta sit uide. in pectore inquit cordis tui, hoc est: ibi scripta est culpae series, ubi etiam forma uirtutis, non in tabulis lapideis, sed in tabulis cordis carnalibus. sed quae bona sunt non atramento inscribuntur, sed spiritu dei uiui, quae autem uitiosa graphio ferreo et ungue adamantino. talis propemodum scriptura qualis est poena peccati. scribitur illa graphio ferreo, hoc uirga ferrea cohercetur, sicut scriptum est: reges eos in uirga ferrea. alia illa est uirga recta, uirga regni tui. illa supplicio cohercet noxios, haec innoxios gubernat imperio. ergo scripta est culpa; uideamus ubi. non foris, sed intus in corde tuo et in pectore tuo. sicut enim prope est uerbum in ore tuo et in corde tuo, sic infidelibus in ipso corde exprimitur figura. peccati et errorisculpa, intus et virtus. Et ideo Dominus: Sentio, inquit, de
Abbreviated transcription (Latin):
dampnati: etiam si prime laqueos preuaticatiõis euaserint. S
oportet nos talr̾ aģere: nt digni bono opere ompncil dei premilla
accipeie mereamur. ⁊.¬

Expanded text:
damnari, etiamsi primae praeuaricationis laqueos euaserint. sed oportet nos taliter agere, ut digni bono opere omnipotentis dei promissa accipere mereamur.
Abbreviated transcription (Latin):
mĩam credinins obsecrandã. Seid legiius qr in urtute mas
na & brachio suo excelso ppłm̾ suii d tr̃a egipt lib̾a̾uit: qͣn ins¬
duxit eum in mare rubrũ in qͦ fint figura babcismatis. Si gͦ
uirtus magna ii tigura fuie suerameñtoꝵe. quãtomas i uitãte
corum magna mĩa est. Hecte quoq illic poscit᷑ miseracionum.
mulcicudo. ubi mulcicudo peccantium est. In mlt̾un laua me
ab iuscicia mea. & adelicto meo mũda me. Non tam sepiꝰ
quam plenius lauari petit ut concepta sordem possit eluere: ⁊¬
Nouerat sedm̃ legem plena q̃dan mudandi ẽẽ sbsidia : s nul¬
lum plenum atq p̃fc̃in. Ad illad ergo perftectum toca itentiõe
fescinat. iii quo iusticia om̃is implet᷑. qđ es ł baptisiatis sacra

Expanded text:
iam credimus obsecrandam. deinde legimus quia in uirtute sua magna et bracchio suo excelso populum suum de terra Aegypti liberauit, quando transduxit eum per mare rubrum, in quo fuit figura baptismatis. si ergo uirtus magna in figura fuit sacramentorum, quanto magis in ueritate eorum magna misericordia est. recte quoque illic poscitur miserationum multitudo, ubi multitudo peccantium est. in multum laua me ab iniustitia mea et a delicto meo munda me. non tam saepius quam plenius lauari petit, ut conceptam sordem possit eluere. nouerat secundum legem pleraque <qui>dem mundandi esse subsidia, sed nullum plenum atque perfectum. ad illud ergo perfectum tota intentione festinat, quo iustitia omnis impletur, quod es
Abbreviated transcription (Latin):
ce dñi crucem collat. Mlagna ius obnoxie conteie. Magna lup¬
plicia. Tunehant eua ⁊ adam & cum dñi uocem in paradiso
damblãntis audirent : cupiebant se absconde̾. quos nemo que¬
rebat. Caym quoq metuebat ne om̃s eum quicũq inueniret.
occiderent. Ita in se ferebat ip̃e sententiam ꝙ dignus esset cin
nullus ignosce̾t. Uñ bene ait. Et delic tum men contra me ẽ
semper. ho ͤ sii interuallo aliquo recordacio & spes ip̃a mei erroris
inpugnant.

Expanded text:
et domini crucem tollat. Magna uis obnoxiae conscientiae, magna supet domini crucem tollat. Magna uis obnoxiae conscientiae, magna supplicia. timebant Eua et Adam et, cum domini uocem in paradiso ambulantis åudirent, cupiebant se abscondere, quos nemo quaerebat. Cain quoque metuebat, ne omnis eum quicumque inueniret occideret. ita in se ferebat ipse sententiam, quod dignus esset cui nullus ignosceret. unde bene ait: e t delictum meum contra me est semper, hoc est: sine interuallo aliquo recordatio et species ipsa mei me erroris inpugnat.
Abbreviated transcription (Latin):
fectu. Ubi enim doloris sensus : ibi etiam sensus ẽ uite. Senci¬
re enim uitalis igoris ac mim̾is est. Un &e ille qui err orem÷
siũ nõ agnoscit. insanit furit. despicit. Qui aut agnoscit. utiq
resipiscit. nõ respuit remedia santatis. Se ipe restringit. peĩtet
eum ulpe. d ip̃a semper cogitat. & cogitando se ip̃e condẽpuat
Iuscus aut in pͥmordio sermonis: accusator ẽ sin. Qui se ac¬
ensat iuscus ẽ. Qni iustus ẽ: sobrius esł sanus est̃. Iustus fa¬
uere sibi nescit. rigorem indicii et̃ circa se nõ nouit inflectere
recordatiõm lapsus ꝓpͥi ꝑhorrescit ⁊ cõmissum erubescit errorẽ
oc̃m euis memoriam panet. metuit reformidat grauem sibi in¬
dicat se ipm̃ arbitrum refugit. nec se sibi audet cõmittere qr
nullum putat sibi eẽ grauiorẽ quã eum qm̃ lat̾e nõ possit fal¬
rre nõ qͥat fugere ac intare. nõ repiat. insi ut se sibi ab neget

Expanded text:
fectu. Ubi enim doloris sensus, ibi etiam sensus est vitae; sentifectu. Ubi enim doloris sensus, ibi etiam sensus est vitae; sentire enim vitalis vigoris ac muneris est. Unde et ille qui errorem suum non agnoscit, insanit, furit, desipit; qui autem agnoscit, utique resipiscit, non respuit remedia sanitatis, sed se ipse restringit, poenitet eum culpae, de ipsa semper cogitat, et cogitando se ipse condemnat. Justus enim in primordio sermonis accusator est sui. Qui se accusat iustus est; qui iustus est sobrius est, sanus est. iustus fauere sibi nescit, rigorem iudicii etiam circa se non nouit inflectere, recordationem lapsus proprii perhorrescit et commissum erubescit errorem, omnem eius memoriam pauet metuit reformidat; grauem <se> sibi iudicat, se ipsum arbitrum refugit nec sese sibi audet committere, quod nullum putat sibi esse grauiorem quam eum quem latere non possit, fallere non queat, fugere ac uitare non reperiat, nisi ut se sibi abneget
Abbreviated transcription (Latin):
roribus sins. ⁊ nonis nec̾a obubrando pec̃is : se existimas adii¬
uari. Idõq exultat in crimie: Ae uero sapiens adũsum se ui¬
dicat ẽẽ delictum sui ⁊ cãꝙͣ hosciles aciẽs: ita lapsis culpa¬
rĩ suaꝵ adũsantium modo sibi arbitrant᷑ obsiste. Qineꝗa
psonuit. qͥcqͥd increpinit. culpa ei ꝓpa semꝑ occurrit. Nincqͥd
fu̾it dem̃ aut lectum: in se dẽm putat. quicqͥd intẽderit : se no¬
tis se occultis signari putat.Si epulet᷑. si cogicet. si oret ac dep̾¬
censor exagitat se t̾rore ꝑpecuo. Omma gͥ adũsa hc̃ : qui ip̃e si¬
bi displicet. Ipe siu accnsator. ip̃e su tescis ẽ. nec iniuenit quo
fugiat. qui ip̃e se ꝑurget & stimulat .i xxiii.¬
Ed hoc bone mencis est: uulmis sentire peci. Nam qͥ¬
ex ꝑtes doloris sunt. nõ sentuit uulneris acerbitate̾. qđ
gunt᷑. sicus doloris sensu nõ carent: ita et̾ nõ carent sanitatis pro¬

Expanded text:
roribus suis et nonis uetera obumbrando peccatis se existimat adiuroribus suis et nonis uetera obumbrando peccatis se existimat adiuuari ideoque exultat in crimine. at uero sapiens aduersum se iudicat esse delictum suum et tamquam hostiles acies ita lapsus culparum suarum aduersantium modo sibi arbitratur obsistere. quidquid personuerit, quidquid increpuerit, culpa ei propria semper occurrit: quidquid fuerit dtu, se oculis signari putat. Si epuletur, si cogitet, si oret ac deprpetuo. Omnia igitur adversa habet, qui ipse sibi displicet, ipse sui accusator, ipse sui testis est, nec invenit quo fugiat, qui ipse se perurget, et stimulat. ed hoc bonae mentis est, vulnus sentire peccati. Nam quexpertes doloris sunt, non sentiunt vulneris acerbitatem, quore punguntur, sicut doloris sensu non carent, ita etiam non carent sanitatis pro
Abbreviated transcription (Latin):
si ndue ꝓposicum aliqua fraude mutauit. Alius necem homins᷑
lacrocinii insidias &e raptn uinere pucat ẽẽ nrcutis. Nõ nulli
eircũ ueire ac fallere arbitrant᷑ ẽẽ sapie. Ex huis nullus pot̃ di¬
cere: qm̃ iniquicatẽ meã agnosco. Se qui pos dolere qd Recerit¬
ait q dicitis i cordibus uescris in cubilibus uris eopungiium
Sleriq eõꝵ cum ceciderint: se iac tare consuerunt. &̃ quos
casus nõ leserĩt: iac taudo se debilitant ⁊ frangunt alii qͣlis
equoꝵ grecorum fert᷑ nac᷑a cum uł incertamĩe eurrili elisi fue¬
rint. uł fortintu cecidrint: neqͣquã se mouere cõsuerũt. &
quandã tenent quietis ⁊ pacĩe disciplina. Hiis si casus nõ no¬
cnit. quies prodest. Certe nõ acerbat offensio. Nõne mutis:
animalibus deceriores stimandi sunt qui se in flagitiis sins iac¬
lictum neum contra me ẽ semper. Insipiens enim delectat᷑ er¬

Expanded text:
si uiduae propositum aliqua fraude mutauit: alius nece hominis, si uiduae propositum aliqua fraude mutauit: alius nece hominis, latrocinii insidiis et rapto uiuere putat esse uirtutis: nonnulli circumuenire ac fallere arbitrantur esse sapientiae. ex his nullus potest dicere: quoniam iniquitatem meam ego agnosco, sed ille qait: quae dicitis in cordibus uestris et in cubilibus uestris conpungimini. plerique equorum cum ceciderint, se iactare consuerunt et quos casus non laeserit iactando se debilitantur et franguntur. alii, qualis Graecorum equorum fertur natura, cum uel in certamine curuli elisi fuerint uel fortuito ceciderint, nequaquam se mouere consuerunt et quandam tenent quietis et patientiae disciplinam. his si casus non nocuit, quies prodest ; certe non acerbatur offensio. nonne mutis animalibus deteriores aestimandi qui se in flagitiis suis iaclictum meum contra me est semper. insipiens enim delectatur er
Abbreviated transcription (Latin):
infectione: ica in lauacro regeneratioĩs miserationum e multi¬
cudo celescium ut iniquitas deleat᷑. Itaq qui in mlt̾is lauat᷑ ab
iuiscicia: mundat᷑ adelicto. & peccandi quadam molica stu¬
diis ac moribus dp̾onit hĩcudinem. & obliiuscit᷑ qualitatẽ. Et
bene lauat ab miusticia uł iniquitate q̃ maior ẽ: mudat᷑ adelic¬
to quod minus est; Ido addidit qm̃i iquitate mea agnosco &.¬
delic tum meum contra me ẽ semper. xxii.
On mediocre es ł ut agnoscat uusqͥsq pecm̃ suĩ. Idõq
&e supra ait. Lapsus quis intelligit: Ia ese quis ẽ cãtus
ut incelligat: Quo illd. quis hicabit in cabu̾aculo ⁊¬
tuo. aut quis ascendit in montẽ domini: Nõ utiq ulłus s ra.¬
Erus. Qni enim pot̾ agnoscẽ: pot̾ declinare. pt̾ quid seqͥt᷑ elig
płiq in sius lapsibus glant᷑ & putant ea laudis eẽ. qͥ eriniis sũc.
si alienum coĩqͥnat chorum. & pudice femine expugnauit affr̃m

Expanded text:
infectione ita in lauacro regenerationis miserationum est multiinfectione ita in lauacro regenerationis miserationum est multitudo caelestium, ut iniquitas deleatur. itaque qui in multum lauatur ab iniustitia mundatur et a delicto et peccandi quandam inolitam studiis ac moribus deponit habitudinem et obliuiscitur qualitatem. et bene lauatur ab iniustitia uel iniquitate, quae maior est, emundatur a delic quod minus est. 1 Ideoque addidit: qdelictum meum contra me est semper . Non mediocre est, ut agnoscat unusquisque peccatum suum. Ideoque et supra ait: Lapsus quis intelliget ? id est, quis est tantus ut intelligat? Quomodo illud: Quis habitabit in tabernaculo tuo, aut quis ascendet in montem Domini ? Non utique nullus, sed rarus. Qui enim potest agnoscere, potest declinare, potest quique in suis lapsibus gloriantur et putant ea laudi esse quae crimini sunt, si alienum coinquinauit torum et pudicae feminae expugnauit affectum,