comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
micest. ł .n. dig̃. scrbit. Et si for¬
te ubera pecculii administracõ sit
minori s̾uo ꝯtefsa: maior oñs ex
hͣc causa non restituetur.. Aftrã
tate dnĩ gerere intelłgenous est.
Et magis hoc apparebit si aut de
institoria accõe qratur. aut si ꝓ¬
ponatur maiorem annis . xxu.
nori mandasse. ⁊ illum in ea re de¬
ceptum efse. Nip̃¬

Expanded text:
 scribit. et si forte libera peculii administratio minori servo sit concessa, maior dominus ex hac causa non restituetur. Africanutate domini gerere intellegendus est. et magis hoc apparebit, si aut de institoria actione quaeratur, aut si proponatur maiorem annis vigintinori mandasse et illum in ea re deceptum esse. Vlp
Abbreviated transcription (Latin):
ab uno ex heredib. qm̃uis postea
suffitit st tommunis cauuaque
precessit que c hodie duraret: S
ad ggigulos probereditaria porc̃o¬
ne periment: modo sicetera que
non diuisit in iuum geperauter.¬

Expanded text:
redibus, quamuis postea sufficit enim communionis causa quae praecessit quaeque hodie duraret, siad singulos pro hereditaria portione pertinent, modo si cetera, quae non diuisit, in unum generaliter
Abbreviated transcription (Latin):
e sunt condite quib reiigio abritͥ¬
uiq pattib debetur. slamꝑarentes
qud euuidem pupille ibi sepurti
sunt e tutores distrahere furroũ
uolunt: ego non isencio. s porcio¬
nem meam possidere maio. cumu¬
niutitatem emtere tion posluim ⁊ ue-¬
limpro meo arbitrio exequi ius
religioms: quero an rectearbitr̃
cominun diuidundo ad huncfũ¬
dumi ꝑciendum petam: an ⁊̃is ar-¬
ceptis deteris corꝑib hereditariis ꝓ
iure cuiusq nobis parciatur. here¬

Expanded text:
 quibus religio ab utriusque patribus debebatur, nam parentes quoque eiusdem pupillae ibi sepulti sunt: sed tutores distrahere fundum volunt: ego non consentio, sed portionem meam possidere malo, cum universitatem emere non possim et velim pro meo arbitrio exsequi ius religionis. quaero, an recte arbitrum communi dividundo ad hunc fundum partiendum petam an etiam is aremptis ceteris corporibus hereditariis pro iure cuique nobis partiatur. Here
Abbreviated transcription (Latin):
ui leuande nauis gr̃a res auq̃s̃
ꝓitiũt ñ uanc mentẽ hãnt ut e¬
as pro delicto hant. quippe si in¬
uen̾int eas ablaturos. ⁊ suspica¬
ti fuint in q̃m locũ iacdesũt. re¬
quisicuros. ut ꝑinde sint. at siqͥs
hoñe p̃ssꝰ in uiam rẽ abiecit cũ

Expanded text:
ui leuanda‹e› nauis gratia res aliquas proiciunt, non hanc mentem habent, ut eas pro derelicto habeant, quippe si inuenerint eas, ablaturos et, si suspicati fuerint, in quem locum eiectae sunt, requisituros: ut perinde sint, ac si quis onere pressus in uiam rem abiec
Abbreviated transcription (Latin):
uod cum sures eum facultatib labi.
tui lucri gr̃a affirmasti mͥ ydoneũ
ẽ. mito aou̾sus te. cũ mei decipienoi
gr̃a aliũ fło landasti: de dolo iudiciũ
tate ⁊ ita eam ab ħrede eiit n ÷ de
dolo accõ: tum ex uẽnoito suffic̾iat.¬
reditatẽ quasi minus soluento sit:
ut ut optem s̾uum qĩ meuoreo ĩfa¬
milia nõn sit. dito de dolo danoam ac¬
cõm si callide ħ feni. ¶ Item si table̾
testam̃ti ne de iofficioso uiceretur
diu supp̾sse sint. mex mortuo fĩ tro¬
ꝓlate. ħredes filii aou̾sus eos quis¬
uppsieunt ex lege comelia ⁊ de dolo

Expanded text:
 cum scires eum facultatibus labi, tui lucri gratia adfirmasti mihi idoneum esse, merito aduersus te, cum mei decipiendi gratia alium falso laudasti, de dolo iudicium tatem et ita eam ab herede emit, non est de dolo actio, cum ex uendito sufficiat.ereditatem, quasi minus solvendo sit, vel ut optem servum, quasi melior eo in familia non sit: dico de dolo dandam, si callide hoc feceris. Item si tabulae testamenti, ne de inofficioso diceretur, diu suppressae sint, mox mortuo filio prolatae, heredes filii adversus eos qui suppresserunt et lege Cornelia et de dolo
Abbreviated transcription (Latin):
c̃e couo decnentm at quĩprons
tũc submouet᷑ si nolit expmore
ip̃m m̃anumissũ acciꝑe Exꝓmisso¬
ni plane adn̾sus manumifsũ dan
debebit de dolosant añtit soiuento
exꝓmissor: dño dabitl . ¶d̾idoio
.mͣ. ꝓcurat᷑or pasius sit uincere adu̾¬
sanum meuinut ab solueretur an
dedolo mͥ accõ adu̾sus eum qui eũ¬

Expanded text:
de dolo decernendam: atquin patronus tunc summovetur, si nolit expromissorem ipsum manumissum accipere. expromissori plane adversus manumissum dari debebit de dolo: aut si non sit solvendo expromissor, domino dabitur. Si dolo malo procurator passus sit vincere adversarium meum, ut absolveretur, an de dolo mihi actio adversus eum qui
Abbreviated transcription (Latin):
In omni fereiure sinitapuis ãdopti¬
Luipotestate. nullũ ex prntino reͣ¬
tinetgr uestigium. ¶ semꝙ ⁊ pri¬
a dignitas quesita ꝑ adopcõm. fin¬
ta ea dẽponitur. Lomp̃.

Expanded text:
In omni fere iure finita patris adoptiui potestate nullum ex pristino retinetur uestigium: denique et patria dignitas quaesita per adoptionem finita ea deponitur. 14
Abbreviated transcription (Latin):
potestate sunt eum secuituur. s ⁊ hui
qui postliminio redeunt ur̃ quiinu¬
tero fueruire cũ atrogaretur: sr̃tri¬
limioda in porestatẽ arrogatoris redi¬
gͣniur.. ¶Qui duos tiuos ⁊ exar¬
teroeoꝵ nepotemhẽ si uult nepotẽ
guasi ex alteto natũsic acoptare:
potest ħ esficere sieumemancipau̾¬
lt̃ ⁊ dic amptau̾it qiͣ ex altero nat̃.

Expanded text:
potestate sunt eum sequuntur: sed et hi, qui postliminio redeunt, uel qui in utero fuerunt cum adrogaretur, simili modo in potestatem adrogatoris rediguntur. Qui duos filios et ex altero eorum nepotem habet, si uult nepotem quasi ex altero natum sic adoptare, potest hoc efficere, si eum emancipauerit et sic adoptauerit quasi ex altero natum.
Abbreviated transcription (Latin):
ex empto: accõ. ¶uacuaposso eptori
tradita ñ intelligitum: si auꝰ inea le
possõm iute auocau̾it tradita pꝰ sõ
non intessig̾atur. ¶Si emptorun¬
citam possõm tradi scipiatus sit ⁊
ex stipulatu agat: titus nonuem¬
ent in has accone. qr ⁊ qͣui tundum¬

Expanded text:
ex empto est actio.Uacua possessio emptori tradita non intellegitur, si alius in ea lepossessionem iure auocauerit, tradita possessio non intellegatur.Si emptor uacuam possessionem tradi stipulatus sit et ex stipulatu agat, fructus non uenient in eam actionem, q
Abbreviated transcription (Latin):
ano precium qd̾sit cũ agat᷑ ⁊ qͣuo
loco minoris sit ¶ Mora aũuidet᷑mt eẽ
siminla disticultas uenditorem ĩpe¬
diat quominꝰ traderet. presertim
cũ om̃rtemꝑe patꝰ sit tradere. Iteno
oz enus lou pretra spectan in quo aga
ttadi oportet.. Paut.

Expanded text:
 pretium quod sit cum agatur, et quo loco minoris sit. mora autem uidetur esse, si nulla difficultas uenditorem impediat, quo minus traderet, praesertim si omni tempore paratus fuit tradere. item non t eius loci pretia spectari, in quo agattradi oportet. Pau
Abbreviated transcription (Latin):
lium non ꝑtm tempus qͣnto suitus
amitutur an retineam̃ s̃ sictutem: ⁊
magis: ut aut tota amittatur aut
tota retineatur. Icõ ꝙ si nullo usuc
sum : totaamitiitur. siuł uno: tota
qr net dar potest.S si om̃es stpulẽ¬

Expanded text:
lium non per tantum tempus, quanto servitus amittitur, an retineam servitutem? et magis est, ut aut tota amittatur aut tota retineatur: ideoque si nullo usus sum, tota amittitur, si vel uno, tota quia nec dari ei potest: sed si omnes stipulen
Abbreviated transcription (Latin):
missi non sut ubetos tiẽẽ clau¬
di  dr̃i mĩtus ex lege dcã liberta¬
tis inuendendo qm̃uis si mãmu¬
mnmos fore liberos in semestribꝰ
ꝯstituit licet inmortis tempꝰ empto¬
ni distiruit uenditoꝵ creitatem.

Expanded text:
missi non sint, liberos non esse.Claudius: Diuus Marcus ex lege dicta libertatis in uendendo quamuis non manumissos fore liberos in semenstribus constituit, licet in mortis tempus emptoris distulit uenditor libertatem.
Abbreviated transcription (Latin):
¶i suus depositus ł ꝯmouatus ut cũ
dño agi potest norau accone. ei .n.¬
sou seruire intelligitur. ⁊ quod ad
ħ edc̃m attinet in potestate : eius. maxim¬
e si copiam ueat recuperanoi bomis.¬
¶ Is qui pignori accepit ur qui ptario

Expanded text:
i servus depositus vel commodatus sit, cum domino agi potest noxali actione: ei enim servire intellegitur et, quod ad hoc edictum attinet, in potestate eius e si copiam habeat reciperandi hominis. Is qui pignori accepit uel qui precario
Abbreviated transcription (Latin):
dempnabitur. qm̃si in potestatem
habeat doio ue malofecit ciuo minu
hĩet. ¶ Sos quor nomine norali iu-¬
oicio agitur ⁊̃ absentes defenoi posse pla¬
cuit. e u itademum si ꝓprii sͣint serui.
accipienoum ut si constet e uona fide¬
ei s̾uire ⁊̾abientes possunt deferoi.¬
pretor ait. siis incuius potestate eedi¬
cetur negabit se in sua potestate ser-¬
uum pre. utrum actoruoiet ut iura-¬
re iuueo in potestare sua non eẽ. n¬

Expanded text:
potestate habeat doloue malo fecerit, quo minus haberet.Eos, quorum nomine noxali iudicio agitur, etiam absentes defendi posse placuit, sed hoc ita demum, si proprii sint serui: accipiendum, ut si constet uel bona fid‹e› seruire, etiam absentes possint defendi.Praetor ait: 'Si is in cuius potestate esse dicetur negabit se in sua potestate seruum habere: utrum actor uolet, uel deierare iubebo in potestate sua non esse n
Abbreviated transcription (Latin):
dabozine nõre dedicõne. ¶In potesta¬
te sic accipere debemus ut potestatem
rum si in fuga ut xperegre. non uide¬
bitur ẽẽ inꝑotestãte. & si teus iurare
quati contumar ¶ Situtor urcu¬
tator ⁊ curator ertitit ipsi iurare de
beat aduersus actorem dari. ⁊ sabin
putat non eẽ dandam qĩ de auãrẽ¬
sit iuratum.ħ: tunc non fuisse in
potestate modo uero cum in potes¬
tate deptehenditur de tto eius agi pꝰ¬

Expanded text:
e deditione". "In potestate" sic accipere debemus, ut facultatem rum si in fuga sit vel peregre, non videbitur esse in potestate. Quod si reus iurare quasi contumaces. Si tutor vel curator extent, ipsi iurare debbeat adversus actorem dari. et Sabinus putat non esse dandam, quasi de asit iuratum, hoc est tunc non fuisse in potestate: modo uero cum in potestate deprehendatur, de facto eius p
Abbreviated transcription (Latin):
iussꝰ eiat. ⁊ aduõcãcõib eudem
satimimꝰ int̾dixerat uidebat᷑
aũ michi iudicatũ solui fideiꝰ¬
sisse. ⁊ qĩredemptor litis exti¬
tisse ⁊ uelle a dampnide mãdati
accõm eũ pp̃ suam calliditatẽ
hr̃e qr merrede pacta accesserat
ad taiem redempcõm.¶marcest.
aũ sie loquitur de eo qui pecã a¬
nulla accone agat. siuero non

Expanded text:
iussus erat et aduocationibus ei idem Saturninus interdixerat. uidebatur autem mihi iudicatum solui fideiussisse et quasi redemptor litis extitisse et uelle a Daphnide mandati actionem eum propter suam calliditatem habere, quia mercede pacta accesserat ad talem redemptionem. Marcellus autem sic loquitur de eo qui pecunia anulla actione agat, sin uero non
Abbreviated transcription (Latin):
forte causa ceciderat ñ estimo ĩdig¬
namsem aĩadu̾sione ⁊ aurilio p¬
toris. ulp̃notat᷑ ai ut credicorino¬
ceret uinx̃ citotẽnehr. si merentẽ
ñtenebitur. Papt.

Expanded text:
se, quia forte causa ceciderat: non existimo indignam rem animadversione et auxilio praetoris. Vlpianus notat: si, ut creditori noceret, vinxit, tenebitur, si merentem, non tenebitur. Pa
Abbreviated transcription (Latin):
deiussor restituere cogenons lit. Ꝙ
asitut qm̃ mutitam qnͣtitatẽ
accipet a sepcio creditore. cy rog̃¬
pħ pencrberet sia manu filiꝰ
eiꝰ qr ip̃e impeditus eẽt scrbere
sub miemoracõe dont ad fniũ
ꝑtinetis pignori dande. auerebat᷑
an setꝰ inter cetera bon᷑t᷑a ⁊ bãs do¬
mũ iure optimo possidere p̾sit.
cũ pris se hereditate abstinuit
nec metueret exħ soloꝙ mandã¬
te pt̃e manu sua ꝑscriplit ĩstr̃m
am set scripserat. consensiim
p̾dis inter oedinisis. illis ntaci¬
piis defunctis aua substituete
a nzex pignoratis ancillis na¬
ta: minime creditoribus obli¬
Setuum q̃m quis ꝑignori ded̾at
exieutssima offensauixit mer
soluit ⁊ qr debitor ñ satisfacie¬
bat: creditor muinqris s̾uũ uẽ¬
oidit. anauq̃ accõ creditori ĩ de¬
bitoremꝯstitutasit. qr crediti
ad exhibend̃ tenetur: uͥ aũ elus¬
accõe in qnͣtum int̾est q debili¬
tando ant iñciendo ꝑsecucõem.
pignoris exmaniret fingamus

Expanded text:
deiussor restituere cogendus sit. Moasit, ut, quia mutuam quantitatem acciperet a Septicio creditore, chirographum perscriberet sua manu filius eius, quod ipse impeditus esset scribere, sub commemoratione domus ad filium pertinentis pignori dandae: quaerebatur, an Seius inter cetera bona etiam hanc domum iure optimo possidere possit, cum patris se hereditate abstinuerit, nec metuiri ex hoc solo, quod mandante patre manu sua perscripsit instrumfuturam Seius scripserat, consensum epraediis inter se diuisis illis mancipiis defunctis alia substituerunt: a neque ex pigneratis ancillis nata, minime creditoribus obliSeruum, quem quis pignori dederat, ex leuissima offensa uinxit, mox soluit, et quia debito non satisfaciebat, creditor minoris seruum uendidit: an aliqua actio creditori in debitorem constituenda sit, quia crediti ad exhibendum tenetur: ubi autem elusactionem ad quantum interest, quod debilitando aut vinciendo persecutionem pignoris exinanierit. fingamus
Abbreviated transcription (Latin):
Almuicõse ut mutaiter  cctus
pignoris intercedat: retencõr
lotus nõn ÷. necsi bona credi¬
toris ad fistum peiineant
tatesit ante ꝙ̃ solueret pgͣ¬
nora ip̃e possideat qĩ satifftut᷑
treditorib. nec satisfent modo

Expanded text:
iose uel inutiliter contractus pignoris intercedat, retentioni locus non est, nec si bona creditoris ad fiscum pertineanttate, ut et ante quam solueret pignora ipse possideat quasi satisfacturus creditoribus, nec satisfecit: modo
Abbreviated transcription (Latin):
terũ ndia edid̃it: apud arterũ
manumitcere. seꝑate .n. sit
manumissiones. Sane sinua ex
sa follega manumirere ñ poterit
infirmitate uł auqua iusta cã im¬
peditus. eonegampoite maniuiꝰ¬
siones expedire. senatus censuit.
¶Conliues apͥuo sesuos manumit᷑¬
se manumitere ñ p̃otit. cũ iple
sit qui ex senatus ꝯsuito ꝯsilii cam
examinat. Apud cõnregam uero cã

Expanded text:
terum nomina ediderit, apud alterum manumittere: separatae enim sunt manumissiones. sane si qua ex causa collega manumittere non poterit infirmitate uel aliqua iusta causa impeditus, collegam posse manumissionem expedire senatus censuit. Consules apud se seruos suos manumitse manumittere non poterit, cum ipse sit, qui ex senatus consulto consilii causam examinat: apud collegam uero causa
Abbreviated transcription (Latin):
pupillo ⁊ ile ñ ennt an oit madati
tunc ⁊ nitele eumꝰteni. non ipmio¬
lum: s ⁊cetos nam⁊ siñ madas¬
qr emere debuerunt. Plane hebũi
ticio ut redimeretur mimos ex
eo pecuuo dedit ꝙ ip̃m eetui ni ap̃
bo fidĩ em̃ptorem relinqui debuñ
titiꝰ q pretio soluto ub̃umillum
manumisit. mox ingenuus pr̃o
dimendum mandauit. s hoc tm
intereẽ mandati iudõ ut sioi accõ¬
nes mandet  quas ht̃ adñsꝰ eum
a quorparauit. ¶ Plane sieam
pecam dedit que erat expeculio
ad bo si. empͣtorẽ ꝑtinete. nulles

Expanded text:
dati tunc et tutelae eum teneri non solum, sed et ceteros: nam et si mandasquia emere debuerunt. plane habebunio ut redimeretur et nummos ex eo peculio dederit, quod ipsum sequi, non apud bonae fidei emptorem relinqui debuit, Titiusque pretio soluto liberum illum manumisdimendum mandauit, sed hoc tantum inesse mandati iudicio, ut sibi anes mandet, quas habet aduersus eum a quo comparauit. plane si eam pecuniam dederit, quae erat ex peculio ad bonae fidei emptorem pertinente, nullae ei,
Abbreviated transcription (Latin):
Icontractus ⁊ inic̾ium s̾ptand̾ ÷
tatoris absolt art adu̾sarius.
doñsit: tunc de dolo accõm adũ¬
sus reum qui per conusionẽ ab¬
solutsit dandaman᷑. S ⁊ delite

Expanded text:
contractus initium spectandum et ratoris absolutus sit adversarius, non sit, tunc de dolo actionem adversus reum, qui per collusionem absolutus sit, dandam ait. Sed et de lite
Abbreviated transcription (Latin):
eas ꝑsoras minoris donoĩs cã extim
depositũ autẽ quid ⁊ sitra exti aͣ cõm
quo danpotit. ¶Uor u̾iro fitum
tũdi ab herede suo donatͣ⁊. ꝙ si dat᷑
mttt curauit defũctoousua mu¬
nere stipło soluitur. ut tradico qͣ
mandante urore mortis cã fc̃a est
itã ħ quo cau interꝰ gteros ꝯdiccͣiõ
ntascitu: inter matitos nicħ agit᷑

Expanded text:
as minoris donationis causa aestimadepositum autem et citra aestimationem quoque dari potest.Uxor uiro fructum fundi ab herede suo dari, quod si datus promitti curauit: defuncto uiro uiua muliere stipulatio soluitur, ut traditio, quae mandante uxore mortis causa facta est: nam quo casu inter exteros condictio nascitur, inter
Abbreviated transcription (Latin):
trum negonũ młris gerens an ofto te n¬
mariti ductus in rem er ͣ impenre
ri manẽe.⁊ pot̃ eauẽdicare. nͨ quic¬
qͣm refert ꝙ amplalegata ab uro¬
re ei relicta gunt. Idem.¬

Expanded text:
trum negotium uxoris gerens an officio mariti ductus in rem eius impenderri manent et potest ea uindicare: nec quicquam refert, quod ampla legata ab uxore ei relicta sunt. 49 M
Abbreviated transcription (Latin):
ex iuri pr̃imonio locuplecõr sit eo
tempore quo de dote agebaturꝰ. ftã añ lou̾᷑¬
plecor ĩtellig̃ que ẽrẽ alieno suo int̾uen¬
tu utriliberata est ꝙ potuiss ad ħ
debere si uł uir pectam᷑ ñ soliiet¬
debuit utrũ creditã maneat an ꝙͣ
peccãm a uiro accepiss. ħ ꝯsumptũ
ei ꝑit̾ qui donauit si modo in reꝵ nͣ̃
n id possideat qd̃ expeccãuiri em̃at.

Expanded text:
ex viri patrimonio locupletior sit eo tempore, quo de dote agebatur: facta autem intellegitur, quae aere alieno suo interventu viri liberata est, quod potuisset adhuc debere, si vir pecuniam non solvidebuit, utrum creditam an eam quam pecuniam a uiro accepisset, hoc consumptum ei perit qui donauit, si modo in rerum naneque id possidet quod ex pecunia uiri emerat.
Abbreviated transcription (Latin):
uo herat eiextͦserĩs: locus erit furti
⁊ ego adu̾̃sus te nummoꝵ meoꝵ nõie.
¶s ⁊ sl seruo creditoris meisoũum nũ¬
mos ut is eos domino iuo det eque lo¬
cus erit furti accõnisiis numimos
acceptos intercepit. Iur.¬

Expanded text:
o habebat ei excusseris, locus erit furti et ego adversus te nummorum nomine. Sed et si servo creditoris mei solverim nummos, ut is eos domino suo det, aeque locus erit furti actioni, si is nummos acceptos interceperit. Iu
Abbreviated transcription (Latin):
abeẽ pr̃are debeat: teñi eũ qun sciens
alienamñ suamignorantruẽdidit
idem ÷ max᷑ si manumifsuro ⁊ pigͦn
daturo uendirent. Der̃

Expanded text:
aestare debeat, teneri eum, qui sciens alienam, non suam ignoranti uendidit: id ‹es›t maxime, si manumissuro uel pignori daturo uendider
Abbreviated transcription (Latin):
hentur: cumti comino muiarum
nullam esse accionem. cum ħoͣi
qui conusum plaustrum susti¬
nuissent. lege aquir agiposse. nã
nichominus eum dampnum da¬
re qui quod sustin̾et dumitteret
sua uoiuntate ut ro auẽt feties:
ułuti sigiris a sellum cum agita¬
s non retinum. Eque siciuis
ex manu telum aut auuo uuro
sent ⁊ muliones timore ẜmoti
ne opprimetentur ꝑlaustrum re¬
liquisient: cum hotmib accõm
nullam esse cum dortunio mi¬
sapse controissent: ⁊ idõpiaustrum
cesin teoisient ati ro conuersum
tuus ⁊ honus sustinere nequis¬
sent n curti domino mular nz¬

Expanded text:
herentur, cum domino mularum nullam esse actionem, cum hominibus, qui conversum plostrum sustinuissent, lege Aquilia agi posse: nam nihilo minus eum damnum dare, qui quod sustineret mitteret sua voluntate, ut id aliquem feriret: veluti si quis asellum cum agitasset non retinuisset, aeque si quis ex manu telum aut aliud quidsent et muliones timore permoti, ne opprimerentur, plostrum reliquissent, cum hominibus actionem nullam esse, cum domino mulapsae concidissent et ideo plostrum cessim redisset atque hi quo conuersum fuisset onus sustinere nequissent, neque cum domino mular
Abbreviated transcription (Latin):
uiden. ¶ Incliuõ capitolino dua
plaustra omista mine õu̾ce̾bant.
prioris plaustr muliones u̾sũ
plaustrum subieuabant quo fa¬
cie muie d ucerent. int̾ea suꝑiꝰ¬
plaustrum cessimꝰ recepit ⁊ cũ
mulones qui inter ouo plaus.¬
tra fuerant emedio exisient pos¬
t̾ius plaustrum ãpriore ꝑcutiũ
retro tediebat ⁊ puerum cuiu scã
obtriuerant. dominus pueris
sulebat cum quose agete oporte
ret .x. in causa ius eẽ datum posi¬
tum. llam si muliones quisuꝑ¬
ius plaustrum sustiniuss ͣua¬

Expanded text:
uideri.In cliuo Capitolino duo plostra onusta mulae ducebant: prioris plostri muliones conuersum plostrum subleuabant, quo facile mulae ducerent: inter suplostrum cessim ire coepit et cum muliones, qui inter duo plostra fuerunt, e medio exissent, posterius plostrum a priore percussum retro redierat et puerum cuiusdam obtriverat: dominus pueri consulebat, cum quo se agere oporteret. respondi in causa ius esse positum: nam si muliones, qui superius plostrum sustinu
Abbreviated transcription (Latin):
n non posuit: putaut seruum ma¬
numitcas siue certum tempus
adiectum : intra qd̾ manuminta¬
tur. idꝙ cum potuisset manum̃¬
ii uiuo s̾uotnsierit siuediftmit̃
non fuit ⁊ t̃m tempus ꝯsumpẽ
sit ut potuit debuit q mattu¬
mitr idici eĩ potest. uł preserip¬

Expanded text:
 non possit, puta ut seruum manumittas, siue certum tempus adiectum est, intra quod manumittatur idque, cum potuisset manumitti, uiuo seruo transierit, siue finitum non fuit et tantum temporis consumptus sit, ut potuerit debueritque manumitti, condici ei potest uel praescrip
Abbreviated transcription (Latin):
internos ut ⁊ tumeũ mamuit¬
dotibint des. ¶autdoue tacias.
aut facionides ¶aut facioite
que obligo nascitut. ¶Et sicͥs
petiuam gemutremaccipiam.
permitacõm renim empcõm ee
dubium non nascicuiem ob¬
ugom. in qua actõe id ueniet ñ
ce quo uenit accipere uł simeu
pigas pecumta data locacio ent sic

Expanded text:
inter nos, ut et tu meum manumitdo tibi ut des, aut do ut facias, aut facio ut des, aut facio ut quae obligatio nascatur. Et si quidem pecuniam dem, ut rem accipiam, permutationem rerum emptionem esse, dubium non est nasci ciuilem obligationem, in qua actione id ueniet, non uud quo conuenit accipere: uel si meum pingas, pecunia data locatio erit, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
Si pr filiumdare nor oꝑtere ura.¬
dam excepcõm iunsuuanti¶ Si
pr̃iurauit inpecculio sucħ eẽ fili¬
nietur ut postea anquisiti pecculii
rõ hatur. ¶ iurisiurandi ꝯdicõ
ex numero ẽẽ potest uideri nou¬
andi deleganoiue. quia ꝑficãci¬
tur ex conuencce quannuis̃ hat
⁊ instar ur̃oicii. Caius.

Expanded text:
Si pater filium dare non oportere iuravdam exceptionem iurisiurandi: si pater iuraverit in peculio nihil esse, filinietur, ut post adquisiti peculii ratio habeatur. Iurisiurandi condicio ex numero esse potest uideri nouandi delegandiue, quia proficiscitur ex conuentione, quamuis habeat et instar iudicii. 27 Gaius
Abbreviated transcription (Latin):
st .n. usustructꝰ ius incorꝑe. quos ub-
strtu ususfrũctus ut ues iubeatur dare
alicuiusunfructum. Dare aũ intel¬
ligitur si indunt in fundii legatariũ.
cum ue paciatur utifrni s⁊ sñ testam̃¬
to aut̃. si quis icelit usumfrm̃ ꝯstitu¬

Expanded text:
st enim usus fructus ius in corpore, quo sublastitui usus fructus, ut heres iubeatur dare alicui usum fructum. dare autem intellegitur, si induxerit in fundum legatarium eumve patiatur uti frui. et sine testamento autem si quis velit usum
Abbreviated transcription (Latin):
inutues eent ꝓprietates semꝑ absce¬
cente usuft̾n: placuit certis modis ex¬
tingui usurafrm̃. ⁊ ao ꝓprietatẽ feu̾¬
ti. ¶ Quib aũ modis ususfrũs ꝯstitu

Expanded text:
inutiles essent proprietates semper abscedente usu fructu, placuit certis modis extingui usum fructum et ad proprietatem reverti. Quibus autem modis usus fructu
Abbreviated transcription (Latin):
.n.utrust ^ p romissorem obligan
ut ea daret faceres. s si tion feciss:
penam sufferret. ⁊ idꝑo sogetatis
rudicio agiposse. ¶ Duo colliberti
societatem inierunt. lucri q̃stꝰ
compenidii. postea unus ex hus a
pr̃ono hetes institutus ÷. ami lega¬
tum datum÷. neutrum mn mediũ
Socius soco ⁊ culpe nomine tenetͣ
id est desidie atip netligentie. tul¬
pa autem non ad exactislintã diugẽ¬
ctam dirigenda :. sufficit .n. taiem¬

Expanded text:
rei promissorem obligari, ut ea daret faceret et, si non fecisset, poenam sufferret et ideo societatis iudicio agi posse.Duo colliberti societatem coierunt lucri quaestus compendii, poste‹a› unus ex his a patrono heres institutus est, alteri legatum socio etiam culpae nomine tenetur, id est desidiae atque neglegentiae. culp‹a› autem non ad exactissimam diligentiam dirigenda est: sufficit etenim talem
Abbreviated transcription (Latin):
os de societate fc̃o ita stipiatis
hec itadan fienue ꝯpondes : futurum
fuiͦss si nouacõnis cãid fecissent.
pro socio agi non posie. s cota res
non ita ẽent stipulati. ea ita dari fi¬
eti spotdes. s siearca fcãtĩ eẽnt¬

Expanded text:
os de societate facto ita stipulati essent 'haec ita dari fieri spondes?', futurum fuisse, ‹u›t, si nouationis causa id fecissent, pro socio agi non possit, sed tota res non ita essent stipulati 'ea ita dari fieri spondes?' sed 'si ea ita facta n
Abbreviated transcription (Latin):
de hiis reb que postea mobligõm ad¬
uenture sunt. slam neminẽ puto
dubitatur qui froeiussor ante ob¬
ligõm rei accipi possit. tirom uero
eitertis ꝑsonis eͦtmende sunt cogni¬
cões ułuti si instr̃a litis apud eos eẽ
uluti ꝙ p̃r lugator filium ł filiam

Expanded text:
de his rebus quae postea in obligationem adventurae sunt. nam neminem puto dubitaturum, quin fideiussor ante obligationem rei accipi possit: iudicium veex certis personis sustinendae sunt cognitiones: veluti si instrumenta litis apud eos esse veluti quod pater litigator filium vel filiam
Abbreviated transcription (Latin):
gant per partes. quaꝵ plõ scͥptu¬
ra coditib eoꝵ maxime otinemr
⁊ fregñtissime ad fidem eqꝵ det᷑i¬
tur. ¶ cełm om̃ib postulanti-¬
petere rões q̃ ao se ꝑtineant edi

Expanded text:
gant per partes, quarum probatio scriptura codicibusque eorum maxime continetur: et frequentissime ad fidem eorum decurritur. Ceterum omnibus postulantibpetere rationes, quae ad se pertin
Abbreviated transcription (Latin):
in editicõ priuato ee pt ⁊ solent qui
liberare eum lotũ religione uoiunt
⁊ interdũ in scionib adicttur ut qui
ibi aliquid imisit. capite puniatur
Murõs aũ municipases nec reficere¬
licet sũ pͥncipis ⁊ p̃sidis aũcte. neca¬
liquro eis mngere ⁊suppone. ¶Nes
sacra ñ recipit estimom ansto scbitꝰ¬

Expanded text:
in aedificio priuato esse potest, et solent, qui liberare eum locum religione uolunt, t interdum in sanctionibus adicitur, ut qui ibi aliquid commisit, capite puniatur. Muros autem municipalicet, sine principis vel presidis auctoritate, nec aliquid eis coniungere vel supponere. Res sacra non recipit estimati
Abbreviated transcription (Latin):
cm qo̾ ab ĩiuria homiñ defensum
niferre solent: ne quis eos uiolarẽt.
sicut legati gretoꝵ fuerũt ea q̃uo
cantur cencia ¶ N iunicipiis qͦ
muros eẽ sc̃os sas quo recce R. cas

Expanded text:
 quod ab iniuria hominum defensum ni ferre solent, ne quis eos uiolaret, sicut legati Graecorum ferunt ea quae uocantur cerycia.In municipiis quoque muros esse sanctos Sabinum recte res
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ gͥ maiͣ łima ulura. fen ñ debe¬
binitur. s in priore quid̃ sp̃e: s̃ꝑꝰ
in atterau᷑ discusso ꝑicino nec ꝑig¬
nora ypotete uẽtitulo maioris u¬
sure tenebuntur: ꝓ oꝑis siitra¬
ieclicie pec̾e gra ꝯsetutis qd̃ in sm¬
glos dies in stiplatum deductũ:¬

Expanded text:
gitima usura faenus non debebitur, sed in priore quidem specie semper, in altera vero discusso periculo: nec pignora vel hypothecae titulo maioris usurae tenebuntur. Pro operis servi traiecticiae pecuniae gratia secuti quod in singulos dies in stipulatum deductu
Abbreviated transcription (Latin):
apitis diminucõis tña sut gn̾a
maxima. media. mĩnima. tria
nsunt que hiitͣ. libeitatẽ. ciui¬
tatem. ⁊ fãmiliam maximan¬
ẽẽ capitis dminucõm. Oum uero
amittimus ciuitatẽ: lib̃tatẽ reci¬
nemus: mediam eẽ tapitis dnni¬
nucõm. tum ⁊ lib̾tas ⁊ cuicas re¬
tinetur familia tm̃ mutatur.
minimam ẽẽ caꝑitis diminutõ¬
nem constat. lp̃. quibusͦ ex¬

Expanded text:
apitis diminutionis tria genera sunt: maxima, media, minima. Tria enim sunt que habemus, libertatem, civitatem, familiam. Maximaesse capitis deminutionem: cum uero amittimus ciuitatem, libertatem retinemus, mediam esse capitis deminutionem: cum et libertas et ciuitas retinetur, familia tantum mutatur, minimam esse capitis deminutionem constat. EX QUIBUS
Abbreviated transcription (Latin):
extra ordinem ius dititur ex senatus
re mortis uł sruciatus corꝑis ꝯtͤritus
abest. ⁊ ħ exafftu eius intelligitur.
S ñ sufficit quol timore abouctum
timuisie. s ħꝰ rei disquicicõ iurdicis¬

Expanded text:
extra ordinem ius dicitur ex senatus re mortis uel cruciatus corporis conterritus abest: et hoc ex affectu eius intellegitur. sed non sufficit quolibet terrore abductum timuisse, sed huius rei disquisitio iudicis
Abbreviated transcription (Latin):
tã abfuissent. ¶ Dolum matũ eo
ꝑtine accepi. ut qui reu̾ti pot. n reu̾¬
teretur. in eo gõ ꝑro tempus adũsꝰ
eum fcm̃ ÷. non adiuuetur. iłuti si al¬
it ut rei .pͣ. cͣalusa abeet: reuocetur
ab isto primegio. Up̾.

Expanded text:
 afuissent. dolum malum eo pertinere accepi, ut qui reuerti potest neque reuerteretur, in eo, quod per id tempus aduersus eum factum est, non adiuuetur: ueluti si alit, ut rei publicae causa abesset, et reuocatur ab isto
Abbreviated transcription (Latin):
ditoris. uiden autrabes traditas
ꝯui natura corupta fũint si cm¬
d̾ de boniͣtate eoꝵ affirmauit uẽ¬
ditortenebr emptori. ꝙ si nich af¬
firmauit: emptoris ent ꝑiciilũ
qr sũ ñ degustauit su degustãdo
male probauit. de seq̃ri d. plane
siintellig̾et uenditor ñ duratu
quotolli deberent. nec momintep¬
ad quirere potit. qm̃ non uidetur
traditus is ciꝰ possõ per locacõm
detinetur auenditore. periculum
eiꝰ s̃ui ad emptorem ꝑtint. quod
tñ oñ dolouenditoris int̾uenit¬

Expanded text:
ditoris: videri autem trabes traditas, sua natura corrupta fuerint, si quidem de bonitate eorum adfirmavit veditor, tenebitur emptori: quod si nihil adfirmauit, emptoris erit periculum, quia siue non degustauit siue degustando male probauit, de se queri debet. plane si, cum intellegeret uenditor non duraturquo tolli deberent, non admonuit empadquirere poterit, quoniam non uidetur traditus is, cuius possessio per locationem retinetur a uenditore. periculum eius serui ad emptorem pertinet, quod tamen sine dolo uenditoris interuen
Abbreviated transcription (Latin):
laudiꝰ felix eiioe tund̃ trib obli¬
gau̾at. Eutichiane prim̃ ⁊ denĩ.
tut boni. t̾cio loco alii crednor du
eutichiana de iure suo docẽret sr̃¬
ata ap̃ iuditẽ a fcio creditore. ñ ꝓ¬
uocau̾tat. turbo ap̃aliũ iudicemuniͣt̃¬
tis appellau̾at. Qũerebatur utrum
remota tur bottium excludet. Gia¬
ne cũc̾cius creditor prim̃ de sua pe¬
tuia dimist.m̃ locũ etꝰ substitui¬
t᷑. ⁊ in ea gñtitate qmͣsuꝑiori solĩt.¬

Expanded text:
laudius Felix eundem fundum tribus obligauerat, Eutychianae primum, deinde Turboni, tertio loco alii creditori: cum Eutychiana de iure suo doceret, superata apud iudicem a tertio creditore non prouoc‹a›uerat: Turbo apud alium iudicem uictus appellaueratremota Turbo tertium excluderet. plane cum tertius creditor primum de sua pecunia dimisit, in locum eius substituitur in ea quantitate, quam superiori exsoluit
Abbreviated transcription (Latin):
tur. s młr in qͣntum fr̃e potest con¬
cempnãbitur. ¶ Si quis autem ꝯ-¬
stituerit quod uire tiusu debeat. iu¬
an constituendo teneatur queri
um non teni. q debita iurib n
iure ctuili ⁊ pretorio debeãt in diẽ
sit dbligatus. an constituendo te-¬
neatur: ⁊ labio arctesi ꝯstitutũ.¬
ut ex die obligatus constituenoo se

Expanded text:
n quantum facere potest condemnatur. Si quis autem constituerit quod iure ciuili debebat, iuan constituendo teneatur, quaerum non teneri, quia debita ‹iu›ribus non iure ciuili et praetorio debebat, in diem sit obligatus, an constituendo teneatur? et Labeo ait teneri constitutuut ex die obligatus constituendo se
Abbreviated transcription (Latin):
o. dedũcto ħ quod dampiiupas¬
gͦ si plus in dãpno et̃ ꝙͣ incoi¬
lacõe. intputa .x. aureis res det̾ĩo¬
res scesunt. duo aũ colłois sũt
d. ¶ S hic uideats nũ ⁊ ip̃i
udatas deciores hr̃e ceꝑim. sla
sicut ei qui ꝑdidit subuenitur.
tio non sartitur per eos qui m̾¬
ces suas ex naufragio liberaue-¬
rũt. sam hꝰ equitatẽ tunc ao¬
mitti placuit cum iactꝰ reme

Expanded text:
o, deducto hoc, quod damnum pasergo, si plus in damno erit quam in collatione? ut puta decem aureis res deteriores factae sunt, duo autem collationis sunt. debet: sed hic uideamus, num et ipsiudatas deteriores habere coeperim: nam sicut ei qui perdiderit subvenitur, tio non sarcitur per eos, qui merces suas naufragio liberaverunt: nam huius aequitatem tunc admitti placuit
Abbreviated transcription (Latin):
re que in nauiremanserunt
detĩores fte sunt uidend̃ : an
ferre cogenous sit. qr ñ d ou̾pli¬
cidampno honerari. ⁊ tollacois
⁊ ꝙ res deteniores fr̃e sunt. si defen¬
dendum ÷ hunc ferre debere. pre e
cenum merces duoꝵ fuerunt. ⁊
aitius asꝑgine .i. ẽẽ ceperunt. ille
cuius res integre sunt: proxx cõ¬
ferat. hic pro .x potest tñ diti ⁊̃¬

Expanded text:
res, quae in naui remanserunt, res, quae in naui remanserunt, deteriores factae sunt, uidendum, an conferre cogendus sit, quia non debet duplici damno onerari et collationis et quod res deteriores factae sunt. sed defendendum est hunc conferre debere pretio cenum merces duorum fuerunt et alterius aspargine decem esse coeperunt, ille cuius res integrae sunt pro uiginti conferat, hic pro decem. potest tamen dici
Abbreviated transcription (Latin):
in autem arbor aut almona
uis instrm remouendi ⁊muis
ꝑituli caula deiectum ÷: contribu
trare flumenr portum non po¬
tuerat cum honere. si quedam
mertes in icapham traiecte ssit.
ne aut extra flumen ꝑiclitetur.
aut in ip̃o hostio uł portu ea sca¬
ter eos qui naue m̾ces saluas
hñt: cum hiis qui in scapha ꝑ¬
pordunt. qr iactus intributum:
nalie salua uenit. ¶ Ssi na-¬
uis que intempestate iactu m̾a¬
um unius m̾catoris leuata est:
in alio ioco subinsa÷ ⁊ aligu¬
oꝵ m̃cat᷑oꝵ merces ꝑ minãtores
extracte sunt data mercede: ra¬
com b̃ri debere eius suius merces in
nauigacione leuande nauis cã ff̃e
sunt iacte. ab hĩs qui postea suas
purinatores seruauerunt: sab̃ eq̃
inuicem rõm h̃r non debere ab eo
qtui in nauigatone iactum᷑ ferit.
si quedam ex hiis mertib ꝑ mina¬
tores extracte sunt. eoꝵ n. mertes
non poisunt uiden s̾uande nanis
tã iacte ẽẽ que ꝑuit. ¶ Cum̃ autẽ
iactus de naui fc̃us÷. ⁊ alicuius

Expanded text:
 Cum arbor aut aliud vis instrumentum removendi communis periculi causa deiectum est, contributtrare flumen vel portum non potuerat cum onere, si quaedam merces in scapham traiectae sunt, ne aut extra flumen periclitetur aut in ipso ostio vel portu, eaque scainter eos, qui in naue merces s‹a›luas habent, cum his qui in scapha pperdiderunt, quia iactus in tributum naue salua uenit. Sed si nauis, quae in tempestate iactu mercium unius mercatoris leuata est, in alio loco summersa est et aliquorum mercatorum merces per urinatores extractae sunt data mercede, rationem haberi debere eius, cuius merces in nauigatione leuandae nauis causa iactae sunt, ab his, qui postea sua per urinatores seruauerunt, Sabinus ainuicem rationem haberi non debere ab eo, qui in nauigatione iactum fecit, si quaedam ex his mercibus per urinatores extractae sunt: eorum enim merces non possunt uideri seruandae nauis causa iactae esse, quae perit. Cum autem iactus de naue factus est et alicuius
Abbreviated transcription (Latin):
s scnptura ductus. ¶Nuiifroga¬
gatus. proquo pulsabr̃ dum ab ad¬
u̾saro int̾rogatur: s si ap̃tore fue¬
nt introgatus: nicħ tãciat ptoris
auctoritas. s ip̃iꝰ R̾sum sũmeda
cium ¶ Qui tusto errore ductus ne¬
nisi culp̾a dolo .m. prim᷑asit. ¶Celsꝰ
captõ ex eius penitentra sit actoris.
qõ u̾issimũmindetur. Maximesi
quis postea plenius instructus qd
faciat instrumentis uł eplĩs amico¬
rum iuris oui edoctus. ⁊ Caut.¬
ditare in iure infrogatus sdit se
heredem ẽẽ: tenebituꝵ nam ita s¬
denoo: pro herete gessisie indecitr.
¶Sin autem filius qui se abstinuit
int̾rorogatus tacuit: succur tenb̾
est ei. q hũc qui abstinuit: pretor
non ht̃ heredis loco ¶ Exceptonib¬

Expanded text:
 scriptura ductus. Qui interrogagatus pro quo pulsabitur, dum ab adversario interrogatur: sed et si a praetore fuerit interrogatus, nihil facit praetoris auctoritas, scium.Qui iusto errore ductus nenisi culpa dolo proxima sit.Celsus captio ex eius paenitentia sit actoris: quod uerissimum mihi uidetur, maxime si quis postea plenius instructus quid faciat, instrumentis uel epistulis amicorum iuris sui ed‹o›ctus. 12 Paun iure interrogatus responderit se heredem esse, tenebitur: nam ita respondendo pro herede gessisse videtur. sin autem filius, qui se abstinuit, interrogatus tacuerit, succurrendum est ei: quia hunc qui abstinuit praetor non habet heredis loco. Exceptionib
Abbreviated transcription (Latin):
utores pupilli quib credi toribus
pris ex primonio pruo sgiuerũt
s postea non sufitientib bonis
pupillum abstimuerunt. quent᷑
an qd  amp creditorib ꝑtutores
pupilli solutum est. ia totum qd̃
acceꝑunt restituere debeant .x2.
ri quidem ut pupilio non de beri:
creditonib autematis in id quod
amplius iui debriti solutum est te
quod soluit repetere non possit
qͣ debitum dedit. nec tñ libẽretur.
irsuti si cumis qui cer tum hõẽm
deberet.statimiberum dedit. sam̃
ideo non ũiberari ꝙ non inplenuĩ
stipulatoris hõem fecent. nec tñ e¬
um repetere posse quͣod debitum
oederit ⁊ Tripho
i quod dns suo debuit manimis¬
io solunt. qm̃uis existimans ẽi ali-¬
qua tem aicõne tñ repetere non
pofit. qr naturale agnouit debi¬
tum u̾ .x. lib̃tas paturali iuregti¬
troducta est. ita deuiti ut non de-¬
biti iõ in ꝯdͣictõe nͥtiliter intelli¬
genda est. Paut.¬

Expanded text:
utores pupilli quibusdam creditoribus patris ex patrimonio paterno soluerunt, sed postea non sufficientibus bonis pupillum abstinuerunt: quaeritur, an quod amplius creditoribus per tutores pupilli solutum est uel totum quod acceperunt restituere debeant. respondi, ri quidem uel pupillo non deberi, creditoribus autem aliis in id, quod amplius sui debiti solutum est, tequod soluerit repetere non possit, quasi debitum dederit, nec tamen liberetur: uelut si is, qui cum certum hominem deberet, statuliberum dederit: nam ideo eum non liberari, quod non in plenum stipulatoris hominem fecerit, nec tamen repetere eum posse, quod debitum dederit. 64 Tryphoi quod dominus seruo debuit, manumisso soluit, quamuis existimans ei aliqua teneri actione, tamen repetere non poterit, quia naturale adgnouit debitum: ut enim libertas naturali iure contitroducta est, ita debiti uel non debiti ratio in condictione naturaliter intellegenda est.
Abbreviated transcription (Latin):
sibi debetu qmͣ aduerus uendi¬
torem hi actom de petino. ⁊ recte
arẽ põste. sam ⁊ quiuis alĩ Notest
gere pro accone deduccõm. nec inͣ¬
deo quid hant credit᷑ores quod que¬
rantur cum ip̃i possunt uendito¬
rem uenire. sisiquid forte putet
ẽẽ in petulio. ¶ Nonsoisi autemq
ei debetur qui ꝯuenttur deducendii¬

Expanded text:
debetur, quoniam adversus venditorem habeat actionem de peculio? et recte ait posse: nam et quivis alius potest gere pro actione deductionem. nec video quid habeant creditores quod querantur, cum possint ipsi venditorem convenire, si quid forte putant esse in peculio. Non solum autem quod ei debetur qui convenitur deducend
Abbreviated transcription (Latin):
ex dolo detuncti ꝯuemtur: nõtuo¬
sui agipotest. tributoria non p̃t
dit᷑ potuiꝰ de petuuo agete ꝙͣ tri¬
butoria. namin hac accõne de q̃
loqinniur ysolum in diuisionẽ¬

Expanded text:
ex dolo defuncti convenitur, non quoservi agi potest, tributoria non potdit potius de peculio agere quam tributoria: nam in hac actione de qua loquimur hoc solum in diuisione
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑam. ¶ Si de me petisses ut tri-¬
clinium tibi sternerẽmo. ⁊ argen¬
tum ad minist̾ium p̾berem. ⁊ fec̃õ.
deinde petisses ut idem. die seqñti
facerem.⁊ cũ ꝯmode argentura :¬
domi refre nonpossem. ⁊bi ħ reliqͣ¬
ro. ⁊ p̾erit. qua agõe agipossit. ⁊

Expanded text:
am.Si de me petisses, ut triam.Si de me petisses, ut triclinium tibi sternerem et argentum ad ministerium praeberem, et fecero, deinde petisses, ut idem sequenti die facerem et cum commode argentum domi referre non possem, ibi hoc reliquero et perierit: qua actione agi possit et
Abbreviated transcription (Latin):
forte uł uxori quo honestius cufta
ad se reduceretur. ut si quis ludo¬
sedẽs pretor señecis ꝯmodauit. ł
iꝑ̃i pretori quis uitr̃o ꝯmgdanit.
tibi dedi ut creditori tueo pignori
oare. dedisti. non repignoras ut
mn reddas. labio ait ꝯmodati accõn
locum hr̃e. quod ego puto uerum
ẽẽ: nisi meites interueniss. tunc
ist in fc̃m. ut ex lotat᷑o it ꝯducto a¬
gendum erit. ¶ ꝑlane si ego pͣte
rem pignori dedero tua uoluntate:
mandati erti acc̃o. ¶Icep iabio
recte dicit. si a me ĩuipa absit repig̃¬
norandi. creditor autem nolinit red¬
derepignus. ꝯpetere tibi ad huc d¬
uintarat ꝯmodati uttibi accõmad¬
sisus eumpstem. ¶abesse tutꝑaa
me uidetur siueiam sglui peccumã:
siue soluere sim paratus. ¶ Suꝑ¬
tus plane litis cetera q equum est
cognostere eum qui ꝯmodatum ac
datam qͣre cuipam in eam qͣuo
p̃standam. E ꝑlane si g̾uus cum
ea fug̃it: eum qui ꝯmodatũ acce¬
pit non teñi. nosi fuge p̃stitit cul-¬

Expanded text:
e uel uxori, quo honestius culta ad se deduceretur, uel si quis ludos edens praetor scaenicis commodauit, uel ipsi praetori quis ultro commodauit. tibi dedi, ut creditori tuo pignori dares: dedisti: non repigneras, ut mihi reddas. Labeo ait commodati actionem locum habere, quod ego puto uerum esse, nisi merces interuenit: tunc enim uel in factum uel ex locato conducto agendum erit. plane si ego pro te rem pignori dedero tua uoluntate, mandati erit actio. idem Labeo recte dicit, si a me culpa absit repignerandi, creditor autem nolit reddere pignus, competere tibi ad hoc dumtaxat commodati, ut tibi actiones aduersus eum praestem. abesse autem culpa a me uidetur, siue iam solui pecuniam siue soluere sum paratus. sumptum plane litis ceteraque aequum est eum adgnoscere, qui commodatum adatam: quare culpam in eam quoque praestandam. plane si seruus cum ea fugerit, eum qui commodatum accepit non teneri, nisi fugae praestitit culp
Abbreviated transcription (Latin):
istirem aliquis agat. d designarerẽ
utrumtotam an parͣcem. ⁊ quotam pe¬
tat appellꝯn. per non gñs s⁊ sp̃emsig¬
inticat. ¶ Octauenus ita diffinit. ꝙ
infc̃e quidem mat̾ie põirons. signate
uͦ numeꝵ. ftẽ autem. sp̃am dici oꝑ.¬
s ⁊ m̃sitra dicenda erpe cum res me¬
sura continebitur ¶ Et siuestim̃¬
ta nr̃a ee ur dati oportere nobis peta¬
mus. utrũ nũm eoꝵ dr̃e debebimus.

Expanded text:
in rem aliquis agat, debet designare rem et utrum totam, an partem et quotam petat. Appellatio enim rei non genus, sed speciem significat. Octavenus ita diffinivit: quod infecte quidem materie pondus, signate vero numerum, facte autem speciem dici o mensura dicenda erit, cum res mensura continebitur. et si uestimenta nostra esse uel dari oportere nobis petamus, utrum numerum eorum dicere debebimus
Abbreviated transcription (Latin):
nec ꝯmuni diuroundoagetur. q de
ꝑari potest. agetur autem inrem
accõne si dẽduci inquid si posut. ut¬
putaes ⁊ auisi mixtũ fu̾it ꝓ par᷑te
ẽẽ uenditand̾. nequagmerit diten¬
dum ꝙ de mulso dc̃m÷. quitraque

Expanded text:
nec communi dividundo agetur, quia separari potest. Agetur autem in rem actione. Sed si deduci inquit non possit, utputa si es et aurum mixtum fuerit, pro parte esse vendicandum. Nec erit dicendum quod de mu
Abbreviated transcription (Latin):
tem ȩtͣ nccte distraxit fortasuns bui
ffõ sroicis succimetur. ut p̾cium dũ¬
taxat debeat resficuere. siam ⁊ sfruc¬
tus ꝑceptos distrͣit ne corumpantur
si forte age tuit qui petitus⁊ ⁊ mili¬
rib assignatus ÷ modico hon̾oris gͣ¬
tra posiori dato. an h restituere debea
⁊ puto p̾staturũ ¶ Si s̾uus peciauił.
⁊ ał aniro demortuum sit sine dolo

Expanded text:
essitate distraxit, fortassis huic officio iudicis succurretur, ut pretium dumtaxat debeat restituere. nam et si fructus perceptos distraxit, ne corrumpantur, tabit.Item si forte ager fuit qui petitus est et militibus adsignatus est modico honoris gratia possessori dato, an hoc restituere debeat? et puto praestaturum.Si seruus petitus uel animal aliud demortuum sit sine dolo
Abbreviated transcription (Latin):
hõ exhiberetur tanͣto mag si apͣ¬
parebit eo casumortuũ eẽ quiñ
incidisiet utũt᷑ exhibitus fũisi.
defuncti danda z in heredem hec ãc¬
cõ n lo tuplecor hereditas eo noĩe

Expanded text:
homo exhiberetur: tanto magis si apparebit eo casu mortuum esse, qui non incidisset, si tum exhibitus fuisset. plane ex dolo defuncti danda est in heredem haec actio, si locupletior hereditas eo nomine
Abbreviated transcription (Latin):
nere dr̃ de exhibenͣdoed pĩ quis hre
slam ad exhibendũ accõ in eam rẽ
sciens iuos ftos noneẽ ꝑroreempta
dedit. doĩo.Mͫ. fecit quo mmꝰ pside
at ⁊ideo ad exhibendũ accõe ueneͣcia¬
hesautus meussiintuo tũdo. cẽ¬
÷. nec eum pat̾is me effodere cũ eũ
loconon mou̾is. furti quidem ⁊ ad
exhibendum eo ndie agere recte
ñ posse me labio art qr n p̾sides¬

Expanded text:
nere dicitur, de exhibendo eo potest quis habere: nam ad exhibendum actio in eam rem sciens suos factos non esse, pro re empta dederit, dolo malo fecit quo minus possideat et ideo ad exhibendum actione tenehensaurus meus in tuo fundo est nec eum pateris me effodere: cum eum loco non moueris, furti quidem aut ad exhibendum eo nomine agere recte non posse me Labeo ait, quia ne
Abbreviated transcription (Latin):
ciodatasit: ad exbibenoñ agete poᷤ¬
test ¶ Si quisex uuis meis must
fec̾it. ut ex oliuis oleum. ut ex la-¬
na uestimenta. cũ scͣiret ret alieã
ee utmus nomine ad exhibendũ
accione uenebitur. qi quod ex te noᷤ¬

Expanded text:
tio data sit, ad exhibendum agere potest. Si quis ex uuis meis mustum fecerit uel ex oliuis oleum uel ex lana uestimenta, cum sciret haec aliena esse, utriusque nomine ad exhibendum actione tenebitur, quia quod ex re no
Abbreviated transcription (Latin):
cipientemꝙ intueamur ħ ÷ bona
fides ut missam rem tecipiat is qui
dedit. si tocius rei equitatem que
ex om̃ib ꝑsonis q̃ in negocõisto
tinguntur impletur: in redden¬
dasunt. que fc̃o scelestislimo: ad¬
empta sunt. ⁊ pͣrobo hanc ẽẽ iusti¬
ciam que sium cuiq ius ita tn¬
buit: ut n distrãhatur abullius
ꝑsone iustitore petoe.¶Esiego

Expanded text:
cipientemque intuemur, haec est bona cipientemque intuemur, haec est bona fides, ut commissam rem recipiat is qui dedit: si totius rei aequitatem, quae ex omnibus personis quae negotio isto continguntur impletur, mihi reddenda sunt, quo facto scelestissimo adempta sunt. et probo hanc esse iustitiam, quae suum cuique ita tribuit, ut non distrahatur ab ullius personae iustiore repetitio
Abbreviated transcription (Latin):
natirais penes qm̃ depositũ fuit ĩ
P uito me ꝯtͣcͣauit: ⁊ depoliti ⁊ funt̾i ac¬
cio michi in eum ꝯpecit. ¶S si exꝑ-¬
missu meo deposita pecã is penes ꝙ̃
deposita zutatur ut in ceũs boue fi¬
dei iudiciis usuras ei noĩe michi
zin litis estimacõne dempnatꝰ
⁊ ptoriis ulitti siteus capitar iudi¬
ci. deposuit apuo te .c. ⁊ is dẽpoͦrtatꝰ
÷ bona eius publicata ꝯunt. utrũ¬
ne ea ip̃i teddetida. an in publicum¬
sint detẽtenda: Si tm̃ naturale ⁊¬
dit testituendas ñt. st ciuileius ⁊
legum ordinem: magis in pubus
deferenda sunt. Nammale tn̾itus
publice ut eremplo auis ad dec̾cen-¬
damaieticia sit: sic ⁊ egestate latora¬
red. ¶ Incunit bic ⁊ alia inspectõ an
bonam fidem inter eos tm̃ tnter qͣs
contractums nullo extrinsecus as¬
supto estimare debemnus. an re
lia que michi ab stulit deposint ap̃
seium inscium de mnalcia de ma¬
licia deponentis. utr latͦni antn̾te
stituere d seius: Si per se dantem re¬

Expanded text:
 depositum fuit me inuito contrectauerit, et depositi et furti actio mihi in eum competit. Si ex permissu meo deposita pecunia is penes quem deposita est utatur, ut in ceteris bonae fidei iudiciis usuras eius nomine praest litis aestimatione damnatus et praetoriis? ueluti reus capitalis iudicii deposuit apud te centum: is deportatus est, bona eius publicata sunt: utrumne ipsi haec reddenda an in publicum deferenda sint? si tantum naturale dit restituenda sunt: si ciuile ius et legum ordinem, magis in publicum deferenda sunt: nam male meritus publice, ut exemplo aliis ad deterrenda maleficia sit, etiam egestate laborare debet. Incurrit hic et alia inspectio. bonam fidem inter eos tantum, quos contractum est, nullo extrinsecus adsumpto aestimare debemus an resplia quae mihi abstulit posuit apud Seium inscium de malitia deponentis: utrum latroni an mihi restituere Seius debeat? si per se dantem ac