comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pidib nõ portat᷑: qr redẽptor nr̃ omĩa mala nr̃a tolerat. sed inipso malũ nõ
fuit qd tolerari debuisset. Unde nc̃ bene dr̃. Dimisit me suꝑ montẽ excelsũ ni¬
mis. suꝑ quẽ erat qͣsi ȩdificiũ ciuitatis: qr mores ⁊ culpas nr̃as solus ille sustin&e.

Expanded text:
pidibus non portatur, quia Redemptor noster omnia nostra tolerat, sed in ipso malum non pidibus non portatur, quia Redemptor noster omnia nostra tolerat, sed in ipso malum non fuit quod tolerari debuisset. Unde bene nunc dicitur: Dimisit me super montem excelsum nimis, super quem erat quasi 1312 aedificium civitatis, quia mores et culpas nostras so
Abbreviated transcription (Latin):
ximꝰ lapis qͥ portat portat᷑: qr sic̃ ego iã eorꝵꝑ mores tolero. qͥadhuc inconuer
satione boni oꝑis rudes st̃: ita ego qͦq ab illis toleratꝰ sũ. qͥme ĩtimore dñi
p̃cessert & portauer̃t. ut portatꝰ portare discerẽ. sic̃ ipsi qͦq amaiorib porta¬
ti st̃. Lapides uͦ qͥ insũmitate atq extremitate fabricȩ ponunt᷑. ipsi qͥdẽ por¬
tant᷑ ab aliis. sed alios nequaqͣm portant. Qͥa ⁊hii qͥ infine ȩccłȩ. id ÷ in ex¬
tremitate mundi nascituri st̃. tolerant᷑ qͥdẽ amaiorib ut eoꝵ mores ad
bona merita cõponant᷑. sed cũ nõ eos secunt᷑ qͥ ꝑillos ꝓficiant. nullos suꝑ se¬
fideł fabricȩ iã lapides portant. Nc̃ itaq alii portant᷑ a nob̃: nos uͦ portati
sumꝰ ab aliis. Om̃e aũ pondus fabricȩ. fundam̃tũ portat: qr mores simul om¬

Expanded text:
ximus, lapis qui portat portatur, quia sicut ego ximus, lapis qui portat portatur, quia sicut ego satione boni operis rudes sunt: ita ego quoque ab illis toleratus sum, qui me in timore Domini praecesserunt et portaverunt, ut portatus portare discerem. Sed ipsi quoque a majoribus portati sunt. Lapides vero qui in summitate atque extremitate fabricae ponuntur, ipsi quidem portantur ab aliis, sed alios ne quaquam portant: quia et hi qui in fine Ecclesiae, id est in extremitate mundi nascituri sunt, tolerantur quidem a majoribus, ut eorum mores ad bona merita componantur; sed cum eos non sequuntur qui per illos fidelis fabricae jam lapides portant. Nunc itaque alii portantur a nobis, nos vero portati sumus ab aliis. Omne autem pondus fabricae fundamentum portat, quia mores simul om
Abbreviated transcription (Latin):
ficat᷑. Iuȩ tam̃ in hac ꝑegrinationis t̾ra dũ flagellis ꝑcutit᷑. tribulatio¬
nib tundit᷑: eiꝰ lapides cotidie quadrant᷑. &ipsa ẽ. ciuitas scilicet sca ȩccła:
quȩ regnatura ĩcęlo. adhuc laborat int̾ra. Cuiꝰ ciuib petrꝰ dic̃. Et uos
tãqͣm lapides uiui suꝑ ȩdificamini.  paulꝰ ait. Dĩ agri cultura. dĩ ȩdifi¬
catio estis. Quȩ uidelicet ciuitas. habet hic in scõꝵ morib magnũ iã ȩdi¬
fictũ suũ. Iȩdificio qͥppe lapis lapidẽ portat. qr lapis suꝑ lapidẽ poni¬
tur. Et qui portat alterũ: portat᷑ ab altero. Sic itaq sic uiscã ȩccła unꝰ
ut ꝑeos edificiũ caritatis surgat. Hinc enĩ paulꝰ ammonet cticens. In¬
uicẽ onera ur̃a portate. & sic acdimplebitis legẽ xp̃i. Cuiꝰ legis uirtutẽ denm¬
cians ait. Plenitudo legis caritas. Si enĩ uos portare negligo inmorib ur̃is.
surgit. qͦs uicaria dilectio ꝑpacientiã ñ coniungit: In ȩlificio qͥppe ut p̃di¬

Expanded text:
 quae tamen in hac peregrinationis terra, dum flagellis percutitur, tribulationibus tunditur, ejus lapides quotidie quadrantur. Et ipsa est civitas, scilicet sancta Ecclesia quae regnatura in coelo, adhuc laborat in terra, cujus civibus Petrus dicit: Et vos tanquam lapides vivi superaedificamini . Et Paulus ait: Dei agricultura, Dei aedificatio estis . Quae videlicet civitas habet hic in sanctorum moribus magnum jam aedificium suum. In aedificio quippe lapis lapidem portat, quia lapis super lapidem ponitur; et qui portat alterum, portatur ab altero. Sic itaque, sic in sancta Ecclesut per eos aedificium charitatis surgat. Hinc enim Paulus admonet, dicens: Invicem onera vestra portate, et sic adimplebitis legem Christi . Cujus legis virtutem denuntians, ait: Plenitudo legis charitas . Si enim ego vos portare negligo in moribus vestris, surgit, quos vicaria dilectio per patientiam non conjungit? In aedificio autem, ut praedi
Abbreviated transcription (Latin):
Nã ꝑ in cõp̃hensibile eiꝰ uidiciũ. ⁊ alt̃ intra mensurã electoꝵ mittit᷑. ⁊ alt̃ foris
relinquit᷑: ut nullomodo ad electoꝵ numerũ ꝑtinere mereat᷑. Habet gͦ fu¬
niculũ. habet ĩmanu calamũ m̃furȩ. Qͥ enĩ funiculo locũ metit᷑. alibi funi¬
culũ trahit. aliunde retrahit: & huc ducit quẽ aliunde subducit. Sic nmurũ
sic redẽptor nr̃ in collectione hominũ facit. dũ alios asuis iniqͥtatib educit alioᷤ
insua iniqͥtate derelinqͥt. In his enĩ qͦs colligere dignatꝰ ẽ: occulte m̃surȩ funi¬
culũ traxit. & abhis qͦs derelinquendos eẽ. iudicauit. qͥd aliud nͥ funiculum¬
retraxit: Ut & boni uitra m̃surã cȩlestis fabricȩ teneant᷑: & mali extra fabri¬
cã inquib bona quȩ ex estimant᷑ nõst̃ qͣsi sine m̃sura remaneant. Hunc funicu¬
bant: & illuc ubi desicłabant ꝑgere. irȩ ꝓhibert᷑. nͥ qr occulti tudicu fimi¬

Expanded text:
ncomprehensibile ejus judicium et alter intra mensuram electorum mittitur, et alter foras relinquitur, ut nullo modo ad electorum numerum pertinere mereatur. Habet ergo funiculum, habet in manu calamum mensurae. Qui enim funiculo locum metitur, 1316 alibi funiculum trahit, aliunde retrahit, et huc ducit quem aliunde subducit. Sic nimirum, sic Redemptor noster in collectione hominum facit, dum alios a suis iniquitatibus educit, alios in sua iniquitate derelinquit. In his enim quos colligere dignatusest occultae mensurae funiculum traxit, et ab his quos derelinquendos esse judicavit, quid aliud nretraxit? ut et boni intra mensuram coelestis fabricae teneantur, et mali extra fabricam, in quibus bona quae aestimantur non sunt, quasi sine mensura remaneant. Hunc funicubant, et illuc ubi desiderabant pergere prohibentur? nisi quia occulti judicii funi
Abbreviated transcription (Latin):
m̃surȩ inmanu eiꝰ. De sc̃a ȩccła ꝑꝓpħam aliũ dñs pollicet᷑ dicens. Oriet᷑ inea.
uiror calami & tunci. Iđ in loco alio exposuisse me memii: ut ꝑ calamũ scrip¬
tores ꝑ iuncũ uͦ debeant auditores intelligi. sed qr adhumorẽ aquȩ ⁊iuncꝰ
& calamus nasci solet. & ex una eadẽq aqua utraq ꝓficiunt: & calamꝰ qͥdem
ad scribendũ ad siunit᷑. cũ iunco uͦ seribi ñ potest: qͥd incalamo &iunco accipe
alii ad hoc usq in uerbo dĩ ꝓficiunt. ut etiã scriptores fiant: uidelicet tã quã
calami. Alii uͦ uerbũ uitȩ audiunt. bone spei & rectoꝵ oꝑũ uiriditatẽ tenent.
sed tam̃ ad scribendũ ꝓficere nullatenꝰ posst̃. Hi qͥd in aqͣ dĩ nͥ qͥdã ut ita dicam
iuncist̃: Qui qͥdẽ iuiri descendo ꝓficiunt: s litteras expͥmere nullatenꝰ ualent.
Redẽptor gͥ nr̃ qr uerba quȩ dix̃ etiã ꝑdoctoꝵ studiũ scribi largitus ẽ: in

Expanded text:
 Ecclesia per prophetam alium Dominus pollicetur, dicens: Orietur in ea viror calami et junci . Quod in loco alio exposuisse me memini , ut per calamum scriptores, per juncum vero debeant auditores intelligi. Sed quia ad humorem aquae et juncus et calamus nasci solet, et ex una eademque aqua utraque proficiunt, et calamus quidem ad scribendum assumitur, cum junco vero scribi non potest, quid in junco ealii ad hoc usque in verbo Dei proficiunt, ut etiam scriptores fiant, videlicet tanquam calami; alii vero verbum vitae audiunt, bonae spei et rectorum operum viriditatem tenent: sed tamen ad scribendum proficere nullatenus possunt; hi quid in aqua Dei, nisi quidam ut ita dicam junci sunt, qui qt, quia verba quae dixit etiam per doctorum studium scribi largitus est, in
Abbreviated transcription (Latin):
cauit: inuestim̃to et infemore scriptũ habuit. rex regũ ⁊ dñs dominantiũ.
Unde enĩ inmũdo inotuit. ibi defe lectionis scientiã infixit. ꝑdicatio gͦ eiꝰ ex

Expanded text:
cavit, in vestimento et femore scriptum habuit: Rex regum, et Dominus dominantium . cavit, in vestimento et femore scriptum habuit: Rex regum, et Dominus dominantium . Unde enim in mundo innotuit, ibi de se lectionis scientiam infixit. Praedicatio
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ ẽ nͥ corpus qd supsit ex uirgine: Nec tam̃ aliud eiꝰ uestim̃tũ est: atq aliud
ipse. Nã nr̃m qͦq uestim̃tũ caro dr̃. s tam̃ ipsi nos sumꝰ: caro qͣ uestim᷑. Hoc
aũ uestim̃tũ illius longe ante ẏsaias aspiciens. ꝑcrucẽ passionis sanguine
cruentũ: dix̃. Iuare rubrũ ẽ. uestim̃tũ tuũ. & uestim̃ta tua qͦsi calcantiũ
intorculari: Cui ipse respondit. Torcular calcaui solus.: & degentib ñ est uir
mecũ. Solus enĩ tortular inqͦ calcatus ẽ. calcauit: qͥ sua potentia eã quã ꝑ¬
tulit passionẽ uicit. Nã qͥusq ad mortẽ crucis passus ẽ. de morte cũ gła
surrex̃. Bene aũ dr̃. & de gentib ñ est uir mecũ: qr hi ꝓquib pati uenerat.
passionis eiꝰ eẽ participes debuerant. Q ꝓeo q̃ illo tẽpore nec dũ crediderant.
de tpsis inpassione querit᷑. quoꝵ uita illa passione querebat᷑. Per femur uͦ.
& ꝑ ĩcarnationis suȩ misteriũ qr rex eẽt & dñs cunctis ubiq gentib indi¬

Expanded text:
i corpus quod accepit ex Virgine? Nec tamen aliud est vestimentum ejus, et aliud ipse. Nam nostrum quoque vestimentum caro dicitur, sed tamen ipsi nos sumus caro, qua vestimur. Hoc autem vestimentum illius longe antea Isaias aspiciens per crucem passionis sanguine cruentum, dixit: « Quare rubrum est indumentum tuum, et vestimenta tua sicut calcantium in torculari? . » Cui ipse respondit: « Torcular calcavi solus, et de gentibus non est vir mecum . » Solus enim torcular, in quo calcatus est, calcavit, qssus est, de morte cum gloria surrexit. Bene autem dicitur: Et de gentibus non est vir mecum , quia hi pro quibus pati venerat passionis ejus esse participes debebant, qui pro eo quod illo tempore necdum crediderant, de ipsis in passione queritur, quorum vita in illa passione quaerebatur. Per femur vero et per incarnationis suae mysterium quia Rex esset et Dominus cunctis ubique gentibus indi
Abbreviated transcription (Latin):
c̃cepit ꝑcalorẽ ad austrũ uergit. Et qͣsi calido uento innitit᷑: qe nõ insua fidu¬
de suo qͥeqͥd p̃ualet indigentib largit᷑. peccata sine quib cotidiana uita a cõu¬
gatis duci nõ potest flere nõ negligit. ꝑ eo enĩ qͣ ipsa familiaris cura ani¬
mũ cõturbat: sese ad lacrimas excitat. Ille uͦ iã cuncta quȩ st̃ mundi deseruit.
nichil eiꝰ habere appetit. solius cõtẽplationis exercitatione pascit᷑. spe p̃miorũ cae¬
lestiũ cũ fletib lȩtat᷑. transcendit ipsa ȩtiã qͣ habe cocessa st̃ cotidianũ cũ dñ
habe secretũ querit. Nulla eiꝰ animũ p̃ter eiuitis niundi cura ꝑturbat: m̃tẽ¬

Expanded text:
concepit, per calorem ad Austrum vergit, et quasi calido vento innititur, quia non in sui fiduconcepit, per calorem ad Austrum vergit, et quasi calido vento innititur, quia non in sui fidude suo quidquid praevalet indigentibus largitur, peccata sine quibus quotidiana vita a conjugatis duci non potest flere non negligit. Pro eo enim quod ipsa familiaris cura animum conturbat, sese ad lacrymas excitat. Ille vero jam cuncta quae sunt mundi deseruit, nil ejus habere appetit, solius contemplationis exercitatione pascitur, spe praemiorum coelestium cum fletibus laetatur, transcendit ipsa etiam quae haberi concessa sunt, quotidianum cum Domino habere secretum quaerit, nulla ejus animum praetereuntis
Abbreviated transcription (Latin):
uerte dũe captiuitatẽ nr̃am: sic̃ torrens in austro. Captiuitas enũ nr̃a ꝗe tor¬
poris frigore ad sequendũ dm̃ pigra remanserat. ꝑ calorẽ scĩ sp̃s relaxatur.
amoris calorẽ cõcipit: ut nichil ei placeat nͥ eiꝰ gr̃ȩ sub mitti. eiꝰ dilectione cale¬
.i. eiꝰ afflatus sẽꝑ muuere repleri. Uude ⁊ualido amore succensui
tor dicebat. Aninia mea exultabit in dũo. delectabit᷑ suꝑ salutare eiꝰ. Ꝙ eiũ
& delectari suꝑ iħu ꝑhibuit: qr inde gaudiũ inm̃te cõceꝑat. uude ꝑ amorẽ
fortit̃ ardebat. Pensemꝰ itaq si m̃tes spĩtaliũ patrũ in illo delectate st̃ qui
necdũ uenerat sed ꝓinidebat᷑: cuiꝰ reatꝰ sit eiꝰ uias. eus exẽpla eiꝰ monita. pꝰ¬
dr̃. ac si aꝑte diceret᷑. Id si prior illa ciuitas scilicet sẏnagoga in infidelib siu̾
ad aqͥlonẽ stecit. quȩ infrigore ꝑfidiȩ durauit: scã uͦ ȩccła qͥ a caritatẽ fidei¬

Expanded text:
verte, Domine, captivitatem nostram, sicut torrens in Austro . Captivitas enim nostra, quae torporis frigore ad sequendum Deum pigra remanserat, per calorem sancti Spiritus relaxatur, amoris calorem concipit, ut nihil ei libeat, nisi ejus gratiae submitti, dilectione calefieri, ejus afflatus semper munere repleri. Unde et valido amore succensus contemplator dicebat: Anima mea exsultabit in Domino, et delectabitur super salutari ejus . Qui enim r Jesu perhibet, quia inde gaudium in mente conceperat unde per amorem fortiter ardebat. Pensemus itaque si mentes spiritalium patrum in illo delectatae sunt qui necdum venerat, sed praevidebatur, cujus reatus sit ejus vias, ejus exempla, ejus monita, pdicitur, ac si aperte diceretur. Quod prior illa civitas synagoga in infidelibus suis ad aquilonem stetit, quae in frigore perfidiae duravit. S
Abbreviated transcription (Latin):
ginta cubitoꝵp. Iuȩ cuncta stare iuxta litterã nullatenꝰ ualent. Qͦmͦ enĩ
simul totũ ȩdificiũ calamo id ẽ. sex cubitis & palmo m̃surat᷑. et portȩ aedi¬
ficii in qͣtuordecĩ cubitis. frontes uͦ portarũ insexaginta cubitis extendunt᷑ :
Porta uͦ inciuitate ẽ. frontes uͦ mportis. & nulla ratio recipi ꝑmittit:

Expanded text:
ginta cubitorum. Quae cuncta stare juxta litteram nullatenus valent. Quomodo enim ginta cubitorum. Quae cuncta stare juxta litteram nullatenus valent. Quomodo enim totum simul aedificium calamo, id est sex cubitis et palmo mensuratur, et portae aedificii in quatuordecim cubitis, frontes vero portarum in sexaginta cubitis extenduntur? Porta enim in civitate est, frontes vero in portis. Et nulia recipi ratio permittit,
Abbreviated transcription (Latin):
dicẽ figat. ex qͥ spiritales fructus pꝰmodũ ꝓferat. Notaudũ uͦ qd ait. qͣrto¬
decimo anno pꝰquã ꝑcussa ẽ. ciuitas. ĩpsa hac die. Qͥd ÷ enĩ qd ꝑhanc iisionem
ultimã omp̃s ds̃ ea ipsa die dignatꝰ ẽ. ꝓmissionis suȩ miscđiam facere.
Qua die in ꝑcussa ciuitate irã iusticiȩ impleuit. nͥ qͥ illa diuinitatis uis qͦ
indiuersitatis motũ & mutabilitatẽ ñducit᷑. ea ipsa luce iusticiȩ ad flictos
ac penitentes uiuificat. qua suꝑbientes ac rigidos ꝑcutit: Prȩmisso itaq
excelsũ nimis. suꝑ quẽ erat qͣsi ȩdificiũ ciuitatis uergentis ad austrũ. Cuiꝰ
uidelicet cruitatis ȩdificiũ: accipi uxta litterã nullatenꝰ potest. Nã pau¬
lopost subdit. hoc ipsũ ȩdificiũ calamo sex cubitoꝵ & palmo: portã uero
eiꝰdẽ ȩdificii qͣtuordecĩ cubitis mensuratãcuiꝰ portȩ frontes eẽ ꝑhibet sexa¬

Expanded text:
dicem figat, ex qua spiritales fructus postmodum proferat. 2. Notandum vero quod ait: Quartodicem figat, ex qua spiritales fructus postmodum proferat. 2. Notandum vero quod ait: Quartodecimo anno postquam percussa est civitas, ipsa hac die. Quid est enim quod per hanc visionem ultimam omnipotens Deus ea ipsa die dignatus est promissionis suae misericordiam facere, qua die in percussa civitate iram justitiae implevit, nisi quod illa divinitatis vis, quae in diversitatis motum et mutabilitatem non ducitur, ea ipsa luce justitiae afflictos ac poenitentes vivificat, qua superbientes ac rigidos percutit? Praemisso itaque ad Austrum. 3. Cujus videlicet civitatis aedificium accipi juxta litteram nullatenus potest. Nam paulo post subdit hoc ipsum aedificium calamo sex cubitorum et palmo, portam vero ejusdem aedificii quatuordecim cubitis mensuratam, cujus portae frontes esse perhibet sexa
Abbreviated transcription (Latin):
moꝵ tirbe regnauerat. Post captiuitatẽ uͦ eiꝰdẽ sedechyȩ.quȩ iã scđa erat
urbis captiuitas: qͣrto decimo anno ꝓpħa uisionẽ ultimã uidebat. Undecĩ
qͥnto captiuitatis prioris anno locutꝰ ẽ. atq hanc ultimã uicesimo ⁊ qͥnto
anno factã fuisse describit. ꝓfecto patet. qͣ in.xxͦ. qͥnq annis locutionis
suȩ moras usq ad ultima uisionis eiꝰ uerba tetenderit. Nec mouere quem¬
piam debet. qd in medio ꝓphetiȩ suȩ uolumine. Cũ debabylone rege loqͦ¬
ret᷑. ui cesimi ac septimi anui memoriã fac̃. Qͦ in loco cũ nichil de tẽpore suȩ
captiuitatis int̾serit: aꝑte demonstrat qr eiꝰ regis tẽpora describat: deqͦ ut
ꝓphetaret acceꝑat. Qđ uͦ ait in exordio auni. decima m̃sis: tẽpus simplicit̃
exprimit. ut ex ipso qͦq tẽpore incorde audientiũ iuxta litterã uerbi ra¬

Expanded text:
morum urbe regnaverat. Post captivitatem vero ejusdem Sedeciae, quaejam secunda erat morum urbe regnaverat. Post captivitatem vero ejusdem Sedeciae, quaejam secunda erat urbis captivitas, quarto decimo anno propheta visionequinto captivitatis prioris anno locutus est, atque hanc ultimam vigesimo et quinto anno factam fuisse describit, profecto patet quod in viginti annis locutionis suae moras usque ad ultimae visionis suae verba tetenderit. Nec moyere quempiam debet quod in medio prophetiae suae volumine, cum de Babylonico rege loqueretur, vigesimi ac septimi anni memoriam facit. Quo in loco cum nihil de tempore suae captivitatis interserit, aperte demonstrat, quia ejus regis tempora describat, 1309 de quo ut prophetaret acceperat. Quod vero ait: In exordio anni, decima mensis, tempus simpliciter exprimit, ut ex ipso quoque tempore in corda audientium juxta litteram verbi ra
Abbreviated transcription (Latin):
& qͥnto anno transinigrationis nr̃ȩ. in exordio anni. decima m̃sis
Qrto decimo anno pꝰqͣm ꝑcussa ẽ. ciuitas: ipsa hac die facta est
suꝑ me manꝰ dñi. & ad duxit me illuc. Dicturus mistica. narrati¬
onẽ hystoricã p̃mittit: ut figat extẽpore qd credat᷑ ĩ reuelatione.
Notandũ uͦ qd ĩ exordio libri huiꝰ qͦ anno ꝓphetare cȩꝑit ĩdica¬
uit: in fine uͦ inseruit qͦ extremã uisionẽ uidit: ita ut cognosci
ualeat in qͦt annis ꝓphetiȩ suȩ librũ dixerit. Tẽpus nãq qͦ pro¬
phetare cȩpit. inlocutionis suȩ initio posuit dicens. Aꝑti st̃ cęli.
& uidi uisionẽ dñi: inqͥnta m̃sis. ipse ẽ. annꝰ qͥntꝰ transiigrationis regis io
transductus. Nã de scda hierosolumnoꝵ captiuitate sub iungit. Iuarto
decimo anno pꝰquã ꝑcussa ẽ. ciuitas. Undecĩ qͥppe aunis. sedechẏas pꝰ capti¬
uitatẽ primã inꝗͣ ꝓpħa etechiel cũ ioachym rege ductus ẽ inhierosoli-¬

Expanded text:
transmigrationis nostrae, in exordio anni, decima mensis, quarto decimo anno postquam percussa est civitas, ipsa hac die facta est super me manus Domini, et adduxit me illuc. » Dicturus mystica, narrationem historicam praemittit, ut figat ex tempore quod credatur in revelatione. Notandum vero quod in exordio libri hujus quo anno prophetare coepit, indicavit. In fine vero inseruit quo extremam visionem vidit: ita ut cognosci valeat in quot annis prophetiae suae dixerit librum. Tempus namque quo prophetare coepit in locutionis suae initio posuit, dicens: « Aperti sunt coeli, t vidi visiones Domini in quinta mensis, ipse est annus quintus transmigratitransductus: nam de secunda Jerosolymorum captivitate subjungit, « quarto decimo anno postquam percussa est civitas. » Undecim quippe annis Sedecias post captivitatem primam, in qua propheta Ezechiel cum Joachim rege ductus est, in Jerosoly
Abbreviated transcription (Latin):
tiũ & omĩa quȩ st̃ huiꝰ mundi derelinquentiũ. aut ȩtiã inp̃dicatoꝵ sũmitate
ꝓficiat: iã ciuitatis in moutẽ positȩ edificiũ intrauit. Nã qͥ considare melio¬
rũ uitã ut ꝓfieiat negligit: adhuc extra fabricã stat. Et si honorẽ quem
iã scã ȩccła inmunclo habet ammirat᷑. qͣsi ȩclificiũ foris cõspicit & obstupescit: et
qr extiorib solis ĩtentꝰ ẽ. iitus ingressus ñ est. Sc̃. Et ecce uir cuiꝰ erat species¬
qͣsi species aeris. Ipse signat᷑ inuiro: qͥ figurat᷑ ex monte. Uir aũ iste metiri aedi

Expanded text:
tium et omnia quae sunt hujus mundi derelinquentium, aut etiam in praedicatorum summitate proficiat, jam civitatis in monte positae aedificium intravit. Nam qui considerare meliorum vitam ut proficiat negligit, adhuc extra fabricam stat. Et si honorem quem sancta Ecclesia in mundo habet admiratur, quasi aedificium foris conspicit et obstupescit. Et quia exterioribus solis intentus est, intus ingressus non est. Sequitur: IBID.-- Et eccequasi species aeris. » Ipse signatur in viro qui figuratur ex monte: vir autem iste metiri aedi
Abbreviated transcription (Latin):
in eodẽ popło scĩ uiri qͥ montes uire uocarent᷑: qr ꝑuitȩ meritũ ad cae¬
lestia ꝓpinquauert̃. Sed incarnatꝰ innigenitꝰ istis montib ȩqualis ñ fuit:
qr naturã. uitã. merita omiũ exsua diumitate transcendit. Unde trecte
issent tangere exuirtute cogitationis. Qͥ gͦ illic mons suꝑ uerticẽ mon¬
tiũ dr̃: Ipse hic mons excelsũs nimis eẽ ꝑhibet᷑. Sã. Suꝑ quẽ erat: qͣsi¬

Expanded text:
ri qui montes jure vocarentur, quia per vitae meritum ad coelestia propinquaverunt. Sed incarnatus unigenitus istis montibus aequalis non fuit, quia naturam, vitam, merita omnium ex sua divinitate transcendit. Unde et recte  vestigia vix potuissent tangere ex vertice cogitationis. Qui ergo illic mons super verticem montium dicitur, ipse hic mons excelsus nimis esse perhibetur. Sequitur:
Abbreviated transcription (Latin):
in terrã isrł. Ait enĩ. Facta ẽ. siꝑ me manꝰ dñi. & ad duxit me illuc. inui-¬
sionib dñi. Manꝰ & enĩ uirtutẽ potestatis: uisiones uͦ ipsã quã acceꝑat

Expanded text:
in terram Israel. Ait enim: Facta est super me manus Domini, et adduxit me illuc in viin terram Israel. Ait enim: Facta est super me manus Domini, et adduxit me illuc in visionibus Domini. M
Abbreviated transcription (Latin):
Si enĩ uxta solã litterã loquebat᷑. dicturꝰ luminare minꝰ. priꝰ luminare
aꝰ dicere debuit: ut ante solẽ. & post lunã atq stellas fundatas
stellas om̃s scõs acciꝑe deberemꝰ: solẽ nominare noluit. qr uidelicet
ciȩ. Deqͦ reꝓbi infine dicturi st̃. Sol iusticiȩ nõ ortus ẽ. nob̃. Dicendo gͦ
lunã & stellas qͥs tu fundasti. Et tam̃ tacendo solẽ qͥ factꝰ est: indicauit.
qͥa illi soli locutꝰ est qͥnõ solũ solẽ ilunã atq stellas corporalit̾. sed ȩtiam
lunã eccł̃am atq stellas scõs om̃s sp̃italit̃ fec̃. Si gͦ cũ aliqͥd de est historiȩ.
aꝑta ratione docem᷑ ad intellectũ allegoriȩ: qͣntomagis illa sp̃italit̃ acci-¬
pienda st̃. in qͥb uxta rationẽ litterȩ historicũ nichil sonat: Facta ẽ. suꝑ
me manꝰ dñi: & ad duxit me illuc inuisionib dñi. ad duxit me inter¬
rã isrł. Iđ dixerat adduxit me illic: hoc replicans subdidit adduxit me

Expanded text:
loqueretur, dicturus luminare minus, prius luminare majus debuit dicere, ut ante solem, et post lunam atque stellas fundatas stellas omnes sanctos accipere deberemus: solem nominare noluit, quia videlicet tiae . De quo reprobi in fine dicturi sunt: 1310 Sol justitiae non ortus est nobis. Dicendo ergo, Lunam et stellas quas tu fundasti , et tamen tacendo solem qui factus est, indicavit quia illi Soli locutus est qui non solum solem et lunam atque stellas corporaliter, sed etiam lunam Ecclesiam atque stellas sanctos omnes spiritaliter fecit. Si ergo cum aliquid deest historiae, aperta ratione ducimur ad intellectum allegoriae; quanto magis illa spiritaliter accipienda sunt, in quibus juxta rationem litterae nihil historicum sonat? Facta est super me manus Domini, et adduxit me illuc in visionibus Dei; adduxit me in terram Israel. Quod dixerat, Adduxit me illuc, hoc replicans subdidit: Adduxit me
Abbreviated transcription (Latin):
cogitationis sed oꝑis resecauit. & pꝰqͣm ꝑsemet ipsũ dñs etiã cogitationes ho¬
minũ p̃dicando religauit. & ꝑfectũ eẽ. peccatũ etiã incorde innotuit. funi¬
culũ lineũ inmanu tenuit. Ait enĩ. Audistis qr dictũ est antiqͥs: nõ me¬
chaberis. Ego aũ dico uob̃. qr qͥ uidit mulierẽ ad cõcupiscendũ eã. iam
mechatus ẽ. eã incorde fuo. funiculꝰ gͦ est lineus. p̃dicatio subtilis. ꝙͣ intem
audientis ligat. nese uł inmisera cogitatione dissoluat. Et notandũ qͥ dr̃.
dociut. Sic̃ scriptũ ẽ. Quȩ cȩpit iħs facere & docere. Qqr ipsa quȩ dix̃. ȩtiã

Expanded text:
cogitationis, sed operis resecavit. At postquam per semetipsum Dominus etiam cogitationes hocogitationis, sed operis resecavit. At postquam per semetipsum Dominus etiam cogitationes hominum praedicando religavit, et perfectum esse peccatum etiam in corde innotuit, funiculum lineum in manu tenuit. Ait enim: Audistis quia dictum est antiquis: Non moechaberis; ego autem dico vobis, quia qui viderit mulierem ad coest eam in corde suo . Funiculus ergo lineus praedicatio est subtilis, quae mentem audientis ligat, ne se vel in misera cogitatione dissolvat. Et notandum quod dicdocuit, sicut scriptum est: Quae coepit Jesus facere et docere . Et quia ipsa quae di
Abbreviated transcription (Latin):
pidũ in hac qͣ cotidie cõstruit᷑ fabrica scõꝵ: Infuniculo aũ cem̃tarii hoc agi solet.
ut cognosci ȩqͣlitas uł rectitudo surgentis parietis debeat. &si lapis uitus ẽ. foraᷤᷤ
eicitur: si exterius p̾minet. intꝰ reuocat᷑. Et certe hoc cotidie agit p̾dicatio doc¬
torũ: ut una quȩq anima eui regiminis onera fusciꝑe fortasse ñ ex̾dit. etiã¬
si foris apparere appetat interius reuocet᷑. & rursũ qͥ latere uult & sui tantũ
curã gerere. si sibi ac multis eẽ utił potest. etiã cũ latere desid̾at: exterius ꝓdu¬
cat᷑ ut appareat. Sicq fte ut scõꝵ lapidũ ordo teneat᷑. dũ sȩpe i uolens ad ho¬
norẽ uenire repellit᷑: & honorẽ fugiens ĩsacri ordinis arce subleuat᷑. S qr sicut
lineus subtilior ẽ: qͣm funiculi fiant aliunde. & qͥd infuniculo liueo. nͥ subtiliorẽ
p̃dicationẽ id ẽ. sp̃italẽ debemꝰ acciꝑe: Censura & enĩ legis funiculꝰ fuit. s lineuᷤ

Expanded text:
pidum in hac quae quotidie construitur fabrica sanctorum? In funiculo autem caementariorum hoc agi solet, ut cognosci aequalitas vel rectitudo surgentis parietis valeat; et si lapis intus est, foras ejiciatur; si exterius prominet, interius revocetur. Et certe quotidie hoc agit praedicatio doctorum, ut unaquaeque anima, cui regiminis onera suscipere fortasse non expedit, etiamsi foris apparere appetat, interius revocetur; et rursum quae latere vult et sui tantummodo curam gerere, si sibi ac multis esse utilis potest, etiam cum latere desiderat, exterius producatur ut appareat. Sicque fit ut sanctorum lapidum ordo teneatur, dum saepe et volens ad honorem venire repellitur, et honorem fugiens in sacri ordinis arce sublevatur. Sed quia, ulineus subtilior est quam si funiculi fiant aliunde. Et quid in funiculo lineo, nisi subtiliorem praedicationem, id est spiritalem debemus accipere? Censura etenim legis funiculus fuit, sed lineus
Abbreviated transcription (Latin):
querendũ nob̾est: quur dehoc uiro dr̃ cuiꝰ fpecies erat qͣsi species aeris. Cunct
aũ nouimꝰ fr̃s metallũ aeris ualde eẽ. durabile atq omĩmodo sonorũ. Iuid :
gͦ qd aspectus mediatoris dĩ ⁊ hominũ speciei cõparat᷑ aeris. nͥ hoc q aꝑte nouimꝰ.
qr unigenitꝰ filius formã serui accipiens. fragilitatẽ carnis humanȩ. ꝑrestirrec¬
tionis suȩ głam uertit in et̾nitatẽ: qr ineo caro facta ẽ. iã sine fine durabił.
nr̃ȩ. insonuit om̃ib gła maiestatis suȩ: & quasi aspec̾tũ aeris habet incor¬
pore: qr ds̃ mundo innotuit excarne. Uude & ꝑ ioħem dr̃. Habebat ituestim̃¬

Expanded text:
quaerendum nobis est cur de hoc viro dicitur, Cujus species erat quasi species aeris. Cuncti autem novimus, fratres, metallum aeris valde esse durabile, atque omnimodo sonorum. Quid est ergo quod aspectus Mediatoris Dei et hominum speciei comparatur aeris, nisi hoc quod aperte novimus, quia unigenitus Filius, formam servi accipiens, fragilitatem carnis humanae per resurrectionis suae gloriam vertit in aeternitatem, quia in eo caro facta est jam sine fine durabilisumanitatis nostrae insonuit omnibus gloria majestatis suae? Et quasi aspectum aeris habet in corpore, quia Deus mundo innotuit ex carne. Unde et per Joannem
Abbreviated transcription (Latin):
corpore ut meccła paschalẽ celebraret sollẽpnitatẽ festiuis ĩ signit᷑ ornam̃tis
q̃ parit̃ et diei glam isce illiꝰ anime puritatẽ qͦdãmͦ suntiabant. Nefectꝰ illic¬

Expanded text:
corpore, ut in ecclesia paschalem celebraret solemnitatem, festivis insignitus ornamentis, corpore, ut in ecclesia paschalem celebraret solemnitatem, festivis insignitus ornamentis, quae pariter et diei gloriam et sanctae illius animae puritatem quodam
Abbreviated transcription (Latin):
Ego ur̃am leuabo sarcinã multiplici ꝓstratꝰ et iacens excessu : Quomͦ iugũ sol¬
uet peccatoꝵ sub iugatis peccatis oratio: nos tam̃ licet indigni debitũ
pseqͣm̃ officiũ: dñs aut̃ qͥ soluit cõpeditos et erigit edisos : qđ sue pretatis ẽ inuoł
sibi gregẽ ab soluit addidit et solatiũ benedictionis xp̃m secutꝰ magistrũ
qͥ transiens ad patrẽ discipłos inp̃ssura mundi relictos benedix̃. sẽꝑ eis affu¬
turus gr̃ã qͦs corpore deserebat Dehinc expleto pauꝑũ obseqͥo adimitandũ
dĩce humilitatis exẽplũ beatꝰ senȩx incipłm hora mandati redit lauat
lacͥmarũ: Ser̃nti qͦq sab̃bo saeris int̾ fint officiis colũnã noue lucis salutans
et crebris exorans suspiriis ut ad t̾rã ꝓmissionis ꝗͥ uelut et finio iã intuebat᷑
noffensu gressu ꝑ uenire mereret᷑ Suꝑant aut adhuc tantule uires in fragili

Expanded text:
Ego vestram levabo sarcinam, multiplci prostratus et jacens excessu? Quomodo jugum solEgo vestram levabo sarcinam, multiplci prostratus et jacens excessu? Quomodo jugum solvet peccatorum, subjugata peccatis oratio? Nos tamen, licet indigni, debitum prosequemur officium: Dominus autem, qui solvit compeditos et elisos erigit , quod suae pietatis est, sibi gregem absolvit. Addidit et solatium benedictionis, Christum secutus magistrum, qui transiturus ad Patrem, discipulos in pressura mundi relictos benedixit, semper eis adfuturus gratia, quos corpore deserebat. Dehinc expleto pauperum obsequio, ad imitandum Dominicae humilitatis exemplum, beatus senex hora mandati in capitulumlacrymarum. Sequenti quoque Sabbato sacris interfuit officio, columnam novae lucis salutans, et crebris exorans suspiriis, ut ad terram promissionis, quam velut e confinio jam intuebatur, inoffenso gressu pervenire inereretur. 47. Supererant adhuc tantulae vires in fragili
Abbreviated transcription (Latin):
genitrix ẽ maria sc̃arũ cõsortio cõstipata animarũ: Tu gͥ ad abbẽ festin&
hugonẽ dicturꝰ ei Dispone domui tue: uiã uniũse carnis adp̾sens in gressurꝰ
Iubenti talia parere distuli metuens ne uenali loqis et int̾pres falsitatis ap¬
pellarer. Cec̃ũ denuo cõmonit᷑ et qͥa p̃fate usionis relationẽ distulerĩ gra¬
uioribꝰ uerbis merepat᷑ suspensã dudũ legationẽ ex seqͥ festinaui. hisdi
alii qͥdẽ falsitatis eũ arguebant Beat᷑ aut̃ abbs certũ depositionis asserebat
inditiũ Ei tunc in lac̾mis ꝓmissã expectauit uocationẽ cũ apło dicens.
duniacense cenobiũ sac̾ sibi familiaritate aftrixerat affluentẽ fieri ussi
set helemosinã rogatꝰ ab soluere cõuentũ fleuit ub̾rime tandẽ silgultu fati¬
gatũ ꝓmens responsũ. ego ne inqͥt uos absoluã quẽ ꝓpͥa ligat cõscientia:

Expanded text:
genitrix est Maria, sanctarum consortio constipata animarum. Tu igitur ad Abbatem festines genitrix est Maria, sanctarum consortio constipata animarum. Tu igitur ad Abbatem festines Hugonem, dicturus ei. Dispone domui tuæ, viam vniuersæ carnis ad præsens ingressurus. Iubenti talia, parere distuli, metuens ne vaniloquus, & interpres falsitatis appellarer. Cæterum denuo commonitus, & quia præfatæ visionis relationem distulerim, grauioribus verbis increpatus, suspensam dudum legationem exsequi festinaui. His dictis, alij quidem falsitatis eum indicium. Ex tunc in lacrymis promissam exspectavit vocationem, cum Apostolo dicens: Cluniacense coenobium sacra sibi familiaritate astrinxerat, affluentem jussisset fieri eleemosynam, rogatus absolvere conventum, flevit uberrime. Tandem singultu fatigatum promens responsum: « Egone, inquit, vos absolvam, quem propria ligat conscientia?
Abbreviated transcription (Latin):
plicio carnis ergastulo diutiꝰ ĩmorari Subhac igit᷑ obseruatione trans acta usq
milites eiꝰ sua exortari p̃sentia Einre cũ uires s de ẽẽ sentiret qͦs comitari
corpore nõpotuit: orationibꝰ et benediccione ꝓseqͥt᷑: In erat iã uultui eiꝰ qͦdã
future portio głe cui dicereᷤᷤ aliqͥd collatũ de similitudine angłoꝵ Porro dũ
hec agerent᷑ obscuri qͥdã nominis adbeatũ hugonẽ festinꝰ irruꝑe itit᷑ cla¬
mans se magnã ad eoͦ suscepisse legationẽ Hinc ingressus ne cõtẽpna.s inqͥt
labã nuꝑ magio cũ repente q̃dã mͥ apparuer̃ ꝑsone uenerabił cuiꝰdã digni¬
tatis et ult᷑ tep̃ris huiꝰ nr̃eq cõditionis homines honore et gła dignissime:
cuiꝰ ẽ hic ager qͦm colis: sui ego Beati inqͥt petri ẽ et dõni hugonis abbis tc̃ ille

Expanded text:
plicio, carnis ergastulo diutius immorari. Sub hac igitur obseruatione transacta vsque plicio, carnis ergastulo diutius immorari. Sub hac igitur obseruatione transacta vsque milites eius sua exhortari præsētia. Qua in re cum vires sibi deesse sentiret, quos comitari corpore non potuit, orationibus & benedictione prosequitur. Inerat iam vultui eius quædam futuræ portio gloriæ: cui diceres aliquid collatum de similitudine Angelorum. Porro dum hæc agerentur, obscuri quidam nominis ad B. Hugonem festinus irrumpere nititur, clamans se MAGNAM AD EVM SVSCEPISSE LEGATIONEM. Hinc inglabam, nuper in agro, cum repente mihi quaedam apparuerunt personae venerabilis cujusdam dignitatis et ultra temporis hujus nostraeque conditionis homines honore et gloria dignissimi; cuius est hic ager quem colis? Cui ego. Beati, inquam, Patris est & Domini Hugonis Abbatis. Tunc ille,
Abbreviated transcription (Latin):
mansionẽ: hec eo cũ lacrimis referente cõuentꝰ ad tendit. nõ alii nͥ ipsi quã
retulerat oftensã ẽẽ uisionẽ: Cetũ idcirco nom̃ ꝑsone siluisse. nepotiꝰ gła sibi
equenti aut̃ q̃ dingesima cũ depositionis eiꝰ diẽ ĩminere de fectꝰ uirũ tes¬
taret᷑ fatigatꝰ pat̾ addidit ad laborẽ dñs ad coronã. Multiplicatis enĩ ie¬
uinus fessos artꝰ sacra ꝑ secutꝰ ẽ iniuria Indicte carni cruces. et cõtinuate gemi¬
tibꝰ latͥ me desidio c̃ũsationis altĩ occupatũ loqͦbant᷑. Uigilie eiꝰ uigilie longiore ᷤᷤ
⁊qͦ naturã debito sopore de fraudabant Neliquũ tẽpꝰ oratio fibi uł lectio
uindicauit. Parũ erat homini dĩ sp̃m natura urgeri ad egressũ nisi et crucia¬
tibꝰ adhibitis urgeret᷑: Quippe desid̾ans anima creatorẽ. ꝓ exqͥsito habebat sup¬

Expanded text:
mansionem. Hæc eo cum lachrymis referente, conuentus attendit, nō alij nisi ipsi quam mansionem. Hæc eo cum lachrymis referente, conuentus attendit, nō alij nisi ipsi quam retulerat ostensam esse visionem. Cæterum iccirco nomen personæ siluisse, ne potius gloriam sibi equenti autem Quadragesima, cum depositionis eius diem imminere, defectus virium testaretur, fatigatus Pater addidit ad laborem, Dominus ad coronam. Multiplicatis enim ieiuniis, fessos artus sacra prosequutus est iniuria. Indictæ carni cruces, & continuatæ gemitibus lachrymæ, desiderio conuersationis alterius occupatum loquebantur. Vigiliæ eius, vigiliæ longiores, & quæ naturam debito sopore defraudabant. Reliquum tempus oratio sibi vel lectio vendicauit. Parum erat homini Dei, spiritum natura vrgeri ad egressum, nisi & cruciatibus adhibitis vrgeretur. Quippe desiderans anima Creatorem, pro exquisito habebat sup
Abbreviated transcription (Latin):
signis głam angłis pacẽ hominibꝰ aduenisse denuntiat Nox ifta mee cõscia
gr̃e logis obscunritatis aꝑuit uaticiniũ soluit ꝓpħarũ: In hac s̾extenat᷑ om̃at̃
p̃clara serpentis capud cõtrun qͦ grassaba t᷑ inhumanũ genꝰ antiqm eiꝰ eua¬
cuans potestatẽ. Ubi ẽ uirulenti anguis illiꝰ astutia : ubi spicula qbꝰ ante
natiuitatẽ meã animas inmortẽ uulnerabat : hs dictis: neqͣm se sp̃s in¬
miscuit: Quẽcũ puer asꝑiꝰ in crepasset ꝓhibit̾ ne laudes ⁊ obseqͥa qͥbꝰ fideliũ
de uotio suã ꝓseqͥba̾t᷑ natiuitatẽ solita ꝑ turbaret in uidia. tristis et cõfu¬
sus abscessit Quo longiꝰ effugato xp̃m cũ genitrice sua scitote ur̃is int̾ eẽ obseqͥis¬
nimorũ qͣlitate uł suppliciũ dictare uł p̃miũ Qua ꝓpt̾ since
tione m̃tis eũ suscipite in eo quẽ sibi beneplacentẽ in uen̾it ꝑhẽnẽ facturũ

Expanded text:
signis, gloriam angelis, pacem hominibus advenisse denuntiat; nox ista, meae conscia signis, gloriam angelis, pacem hominibus advenisse denuntiat; nox ista, meae conscia gratiæ, legis obscuritates aperuit, vaticinium soluit prophetarum. In hac ego ex te natus, o mater præclara, serpentis caput contriui, qua grassabatur in humanum genus, antiquam eius euacuans potestatem. Vbi virulenti illius anguis astutia? Vbi spicula quibus ante natiuitatem meam, animas in mortem vulnerabat? His dictis, nequam se spiritus immiscuit. Quem cū puer asperius increpasset, prohibitus ne laudes & obsequia, quibus fideliū deuotio suam persequebatur natiuitatē, solita perturbaret inuidia, tristis & confusus abscessit. Quo longius effugato, Christum cum genitrice sua scitote vestris interesse obsequinimorū qualitate, vel supplicium dictare vel præmium. Quapropter sincera deuotione mentis eum suscipite, in eo, quem sibi beneplacentem inuenerit, perennem facturum
Abbreviated transcription (Latin):
bat᷑: matiuitatis dĩnce sollẽpnia reuolutũ tẽpꝰ ad duxerat Q uide¬
licet die uet̾anꝰ ille xp̃i miles afr̃ibꝰ in capitulũ deductꝰ scĩssima exorta
me sua flontes indiumũ cõfortat obseqͥũ cõfirmat laban
qͥlabante gressu cõsitte nõ ualebat In culcat ille qͣndã ẽẽ cõluctationẽ
adũsũ principes tenebrarũ. set hostes huiꝰmodi facile ce suros s. cõstan¬
tẽ inuenerit pugnatorẽ: Propositũ monachi qͣndã ẽẽ munitionẽ
nec alibi spẽ fore refugiĩ si remissi illis agentibꝰ insidiator irrupendi locũ
enerit Presentis qͦq occasione di ei aliã set nõ ali enã aggro
rationẽ noui inqͥt noui qͣndã cin miscđie mat̾ inoratorio subhac specie
dignata ẽ apparere. In sinu eiꝰ elegans puer et diuinã p̃ferens uenustatẽ. Ipsa
blando lenis aspectu ipsa mitis. iexorabił ad ĩpetrandũ ꝓpeccatoribꝰ int̾uen¬

Expanded text:
batur, & Natiuitatis Dominicæ solemnia reuolutum tempus adduxerat. Quo videbatur, & Natiuitatis Dominicæ solemnia reuolutum tempus adduxerat. Quo videlicet die veteranus ille Christi miles a fratribus in Capitulum deductus, sanctissimtione sua, flentes in divinum confortat obsequium, confirmat labantes animo, qui labante gressu consistere non valebat. Inculcat illis quidem esse colluctationem adversus principes tenebrarum, sed hostes hujusmodi facile cessuros, si constantem invenerint pugnatorem. Propositum monachi, quamdam esse munitionem, nec alibi spem fore refugii, si remissius illis agentibus insidiator irrumpendi locum invenerit. Praesentis quoque occasione diei, aliam sed non alienam aggressus narrationem, Novi, inquit, novi quemdam, cui misericordiae Mater in oratorio sub hac specie dignata est apparere. In sinu ejus elegans puer, et divinam praeferens venustatem; ipsa blando lenis aspectu, ipsa mitis et exorabilis ad impetrandum pro peccatoribus interven
Abbreviated transcription (Latin):
ristia traderet᷑: Quidũ suscepta sacri panis portione uti nõposset. duiq luctat᷑
inuacuũ interet᷑ sacram̃to cũ saliuis et screatibꝰ orrendis uisu exore lacerato
decidenti goderannꝰ utrãq manũ suppofuit et głosus dese ꝗͣ deqͣlibet hoste
triũ phans adhibitũ ori totũ ab sorbuit: Quo inso beatꝰ abb obstupuit crati¬
culã laureritii hoc animi tor̃to dicens eẽ mitiorẽ: his aliisq ꝑsonis uelut
qͥbꝰ dã luminaribꝰ illustratũ cluniacens e monast̾iũ qđ dã untutis ginnasiũ
fuit:. In eorũ moribꝰ et uita plurimꝰ pat̾ erat ⁊cuiꝰ eẽt pastoris ipsa cõuersatione
eoꝵ uidicantes sufficere. qđ ante nos de eis ezelo atq gilo clarissimi scilicet
uiri uigilantius scripsisse traduntur:
Mnus ab ordinatione beati hugonis unde sexagesimꝰ ad exitũ trahe¬

Expanded text:
ristia traderetur. Qui dum suscepta sacri panis portione uti non posset, diuque luctatus ristia traderetur. Qui dum suscepta sacri panis portione uti non posset, diuque luctatus in vacuum niteretur, sacramento, cum salivis et screatibus horrendis visu, ex ore lacerato decidenti, Goderannus utramque manum supposuit, et gloriosius de se quam de quolibet hoste triumphans, adhibitum ori totum absorbuit. Quo viso, beatus abbas obstupuit, craticulam Laurentii hoc animi tormento dicens esse meliorem. His aliisque personis velut quibusdam luminaribus illustratū Cluniacense Monasterium quoddā virtutis gymnasium fuit. In eorum moribus & vita plurimus Pater erat, & cuius esset pastoris, ipsa conuersatione e iudicantes, quod ante nos de eis Ezelo atque Gilo clarissimi scilicet viri vigilantius scripsisse traduntur. Annus ab ordinatione B. Hugonis vndesexagesimus ad exitum trahe
Abbreviated transcription (Latin):
sine donatiuũ meruit sẽpiternũ
orro emergere cupientibꝰ ex hoc magno ispatioso qͣm tutũ
eet sub beato hugone refugiũ. diima etiã uiditia docuer. Ꝙdã
petrus apparuit suggerit climiacũ ꝓficisci. clumiaci lad acrũ ẽẽ animarũ
illic salutẽ inueniri si abb̃ẽ loci illiꝰ ꝓpiciũ mereret᷑ Sic orator edoct̾
gtuidens reuertit᷑ cluniacũ festinat abbẽ uotis iuoce reqͥrit Inuento sacrũ pan¬
dit desidiũ. diuine uisionis historiã aꝑit. ordine retexens. qͥcqͥd sibi ab apło
fuerat imꝑatũ: Flectit᷑ abbs nõcunetat᷑ satis facere postulanti Hinc ille re¬
ceptꝰ eo studiosiꝰ ascensiones incorde suo disposuit qͦ diuina reuelatione didi¬
ille goderannꝰ qͥrelicto beati remiguĩ monastiĩ cũ artioris discipline gr̃a clu
eptꝰ dignitatẽ: accidit aut̃ ut eo p̃sente lepso cuidã ꝑmanꝰ beati hugonis euca¬

Expanded text:
fine donatiuum meruit sempiternum. fine donatiuum meruit sempiternum. Porro emergere cupiētibus ex hoc magno mari & spacioso, quantum esset sub B. Hugone refugium, diuina etiam inditia docuerunt. Quidam Petrus apparuit, suggerit Cluniacum proficisci; Cluniaci lavacrum esse animarum, illic salutem inveniri, si abbatem loci illius propitium mereatur. Sic orator edoctus, gaudens revertitur, Cluniacum festinat, abbatem verbis et voce requirit, invento sacrum pandit desiderium, divinae visionis historiam aperit, ordine retexens quidquid sibi ab apostolo fuerat imperatum. Flectitur abbas, non cunctatus satisfacere postulanti. Hinc ille receptus, eo studiosius ascensiones in corde suo disposuit, quo divina revelatione didiille Goderannus, qui relicto B. Remigii monasterio, cum arctioris disciplinae gratia Clueptus est dignitatem. Accidit autem vt eo præsente, leproso cuidam
Abbreviated transcription (Latin):
fuerat. tanto in om̃ibꝰ humilior his aut̃ qͥ timore de fectꝰ montichũ
litiis assueti eã sine qͦrela suftinerent: Huiꝰ rei guigo comes testis et exẽ¬
plũ fuit uir scilicet indulgentiꝰ apuero educat᷑ et fr̃e qͦntatas acunis
delitias in docilis abdicare Que cũ etiã uestes agnine ulcerarent nichil
p̃t̃ aduenarũ muriũ pelliculas aut sericos cult̾ adnudũ pateret᷑ ad
tolerandũ tam̃ quoꝵ libet amictuũ asꝑitates beatꝰ hugo circũ spectis
eũ dispensationibꝰ informauit Ꝙppe necalamũ cassatũ cõtereret.
facto monacho mollũ indum̃toꝵ usus ẽ ꝑ missus. qͥde suꝑ habitu regłan
tegebat᷑: Sanũ ꝓfecto cõsiliũ qͦ p̾ind̾at sapiens abb tironẽ ip̃i pudore
comitis cõuersatio indicauit. Repente nãq mutatꝰ abiecto dispensatio¬
nis in dum̃to nouas carnis cruces in dix certansq bonũ certam̃ beato¬

Expanded text:
fuerat, tāto in omnibus humilior. His autem qui timore defectus monachū fuerat, tāto in omnibus humilior. His autem qui timore defectus monachū liciis assueti eam sine querela sustinerent. 40. Hujus rei Guigo comes testis et exemplum fuit, vir scilicet indulgentius a puero educatus, et frequentatas a cunis delicias indocilis abdicare. Quem cum etiam vestes agninae ulcerarent, nihilque praeter advenarum murium pelliculas, aut sericos cultus ad nudum pateretur, ad tolerandum tamen quorumlibet amictuum asperitates B. Hugo circumspectis eum dispensationibus informavit. Quippe ne calamum quassatum contereret, facto monacho mollium indumentorum usus est permissus, qui desuper habitu regulari tegebatur. Sanum profecto consilium, quo praeviderat sapiens abbas tironem Christi, pudore comitis conversatio indicavit, repente namque mutatus, abjecto dispensationis indum
Abbreviated transcription (Latin):
głe tue. Ciꝰ enĩ scĩssimo ducatu egressa deegipto multa animarũ milia
sacrificiũ cõtribulati sp̃s ⁊ hostiã laudis dõ exercituũ in hoc obtulere deser¬
to facti factificatiod̃i et funiculꝰ hereditatis eiꝰ. Ꝙppe sic̃ incaptura
pisciũ piscator diuersis nitit᷑ instrum̃tis sic ad salutẽ animarũ filiꝰ pru¬
dentie diuersis incedens uiis om̃ibꝰ om̃ia factꝰ ẽ ut om̃s lucri faceret Ei
sẽꝑ amꝰ pependit sẽp missa in mari retia sẽꝑ ad ltꝰ qͥetis et cute parui
pisces ⁊ magni educti s Seꝑ enĩ sub eo ⁊ ꝑeũ unta illud esaie. lupꝰ habita¬
uit cũ magno ⁊ pardꝰ cũ hedo cõfident᷑ accubuit: Cũ his nimirũ qͥde po¬
pło accesserant tã pacient̃ iugũ dñi sublimes ꝑtulere potestates ut eos
nec fastu generis. nec insolentia p̃merent potestatis:Quanto qͥsq mai

Expanded text:
gloriæ tuæ. Eius enim sanctissimo ducatu, egressa de Ægypto multa animarum millia, gloriæ tuæ. Eius enim sanctissimo ducatu, egressa de Ægypto multa animarum millia, sacrificium cōtribulati spiritus, & hostiam laudis Deo exercituum in hoc obtulere deserto, facti sanctificatio Domini, & funiculus hæreditatis eius. Quippe sicut in captura piscium, piscator diuersis vtitur instrumentis, sic ad salutem animarum filius prudentiæ diuersis incedens viis, omnibus omnia factus est, vt omnes lucrifaceret. Ei semper hamus pependit, semper missa in mari retia, semper ad littus quietis & vitæ, parui pisces & magni educti sunt. Semper enim sub eo, & per eum iuxta illud Isaiæ, Lupus habitauit cum agno, & pardus cum hœdo confidenter accubuit. Cum his nimirum qui de populo accesserant, tam patienter iugum Domini sublimes pertulere potestates, vt eos nec fastu generis, nec insolentia premerent potestatis. Quanto quisque maior
Abbreviated transcription (Latin):
credi celestibꝰ incolis inhuiꝰmodi usus humana placere domicilia qđ dã
deabulatoriũ dicas angłoꝵ In hac uelut eductos decarere monachos
refouet lib̾a qͣdã planities ita se monasticis accõmodans infatutis. ut angus¬
tia chori necesse nõsit ꝑmisceri ordines nõstationes cõfundi uł foras quẽ¬
libet euagari Suꝑ sunt plurima qͥbꝰ dicendis occuparem᷑ nisi loca diuinis
ascripta obseqͥis : plus lau dis exabitantiũ merito ꝗ̃ exmanu artificũ sor¬
tirent᷑: Qđ ꝓfecto hinc de qͦ loqͥm᷑ structure accessit qcũ splendidissĩma
sit ingenio opificis. multo ẽ ex suo habitatore splendidior Ytriꝰq aut̃ głe
gregis scilicet et loci beat᷑ hugo sollicit᷑ infcitit ꝓcurator: corã dõ et eiꝰ angłis
pura dictur᷑ cõscientia: dñe dilexi decorẽ domꝰ tue ⁊ locũ habitationis

Expanded text:
credi cœlestibus incolis in huiusmodi vsus humana placere domicilia, quoddam credi cœlestibus incolis in huiusmodi vsus humana placere domicilia, quoddam deambulatorium dicas Angelorum. In hac velut eductos de carcere monachos, refouet libera quædam planicies, ita se monasticis accommodās institutis, vt angustia Chori necesse non sit permisceri ordines, non stationes confundi, vel foras quandolibet euagari. Supersunt plurima, quibus dicendis occuparemur, nisi loca diuinis ascripta obsequiis, plus laudis ex habitantium merito, quam ex manu artificum sortirentur. Quod profecto huic de qua loquimur structuræ accessit, quæ cum splendidissima sit ingenio opificis, multo est ex suo habitatore splendidior. Vtriusque autem gloriæ, gregis scilicet & loci, B. Hugo sollicitus institit procurator, coram Deo & eius Angelis pura dicturus cōscientia. Domine dilexi decorem domus tuæ, & locum habitationis
Abbreviated transcription (Latin):
huic aut̃̾ legationi tu p̃cet̾ĩs es electꝰ ut ex collata tibi sanitate fides uerbis
accedat: ad iecit etiã addendos ei .Yiͭi. annos si fidelit̾ ĩpositã sibi ꝑ ageret
obedientiã Beatũ uͦ hugonẽ si parere differrec incõmodũ relator qđ euaserat
subiturũ Is dictis. ipse funiculos tende uisus ẽ. ipse longitudinis atq latitu¬
tudinis metiri qͣntitatẽ Oftendit ei etiã basilice qͣlitatẽ fabricande m̃ti eiꝰ
idemintionis et scematis memoriã teneatiꝰ herere p̾cipiens Ex ꝑge factꝰ
ft̃ abbi se sospes obtulit cui moribꝰ intitũ minabat᷑: Referunt᷑ ex ordine qͦ¬
cuq monacho dicta fuerant uł ostensa Credidit ab̃b̾s ⁊ diuinis animatꝰ monitis
habitatione głe dĩ tanta ac talẽ basilicã cõstrux̃ ut capatior nesit magni¬
tudine an arte mirabilior difficile uidicet᷑: Hec eiꝰ decoris et głe ẽ. qͣm scilici

Expanded text:
Huic autem legationi tu præ cæteris es electus, vt ex collata tibi sanitate, fides verbis Huic autem legationi tu præ cæteris es electus, vt ex collata tibi sanitate, fides verbis accedat. Adiecit etiam addendos ei septem annos, si fideliter impositam sibi perageret obedientiam. Beatum vero Hugonem si parere differret, incommodum, quod relator euaserat, subiturum. His dictis, ipse funiculos tendere visus est, ipse longitudinis atque latitudinis metiri quantitatem. Ostendit ei etiam Basilicæ qualitatem fabricandæ, menti eius & dimensionis, & scematis memoriam tenacius hærere præcipiens. Expergefactus frater, Abbati se sospes obtulit, cui morbus interitum minabatur. Referuntur ex ordine, quæcumque monacho dicta fuerant vel ostensa. Credidit Abbas, & diuinis animatus monitis habitationi gloriæ Dei tantam ac talem Basilicam construxit, vt capaciorne sit magnitudine, an arte mirabilior, difficile indicetur. Hæc eius decoris & gloriæ est, quam si liceat