comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Quomod pat̾ nũ quã sine filio. pa¬
pat̾ geniut filiũ Quomodofiliuꝰ
nũ quã sine sp̃usco. & tam̃ ait
Lisiego abiero paraclitꝰ ñueni&:
Quomodo filius non dese so depa¬
tre ẽ nectamenẽ posterior deqͦ :
& filio : nec tamen abeis recedit
aquib procedit: Quomodotria
unũ sunt & inũtria. Quomo¬
do ase inuicẽ relatiuas & ẽssen¬
tialit̾ unũ sunt. Quis ista coꝵ¬
sider&. quis ista conp̃hendato
Si enĩ humane natiuitatis xp̃i
seer& a non capimꝰ diuinenatu¬
re mysteria qomo do capte¬
mͦ EXXII DEESSENLIA
xit̾eẽntiã dei & substantiã eiꝰ¬
hoc quidã diffinieit: Quođ subs¬
tantia: id quod non ab alio s sẽꝑ
ex seẽ : hocẽ quod ꝓpria inerase
uirtute subsistit: Essentia uero
in deo idcirco e dicta : quia sẽꝑ ÷
nec incipiens a liquando nec desi¬
Iminorẽ patri: istaẽ differentia:
Quod primũ &t̾ne substantiȩ ẽ al¬
terũ humanę naturx: Informa
enĩ serui qua factusest ex mulie¬

Expanded text:
quomodo Pater nunquam sine Filio, Pater genuit Filium; quomodo Filius quam sine Spiritu sancto, et tamen ait: Nisi ego abiero, Paraclitus non ueniet? Quomodo Filius non de se sed de Patre est, nec tamen ei est posterior de quo  Filio, nec tamen ab eis praeceditur a quibus procedit? Quomodo tria unum sunt, et unum tria? Quomodo ad se inuicem relatiue tria sunt, essentialiter unum sunt? Quis ista consideret? Quis ista conprehendat? Si enim humanae natiuitatis Christi secreta non capimus, diuinae naturae misteria quomodo capiemessentiam Dei et substantiam hoc quidam definierunt, quod substantia est id quod non ab alio, sed semper ex se est, hoc est quod propria intra se uirtute subsistit; essentia uero in Deo idcirco est dicta, quia semper est, nec incipiens aliquando, nec desiminor est Patri, ista est differentia: quod primum aeternae substantiae est, alterum humanae naturae. In forma enim serui, qua factus est ex mulie
Abbreviated transcription (Latin):
substantia deitatis. primo genitus
insusceptione humanitatis : Rimo¬
genitꝰ in gr̃ã : unigenitꝰ innatura:
dñs quia unigenitꝰ: Lxii. DiCEE
uł significationes nominũ eorũ
que in di filio distinguntꝰ plurimes:
nitatis eiꝰ excellentiã ꝑtinentia que¬
dã uero accidentia Naturilia suNT
sacerdos. p&ra. siue lapis. hom̃o. leo.
uitulus aquila & hissimilia: Ds̃dr̃
quia ex dõ genitꝰ ẽ Omp̃s. sub om̃i¬
potente ꝑfectus : aꝑfecto: Filiusdi:
quia idemh ocipsũ sit qđ pat̾ non est
tam̃ ipse quipat̃ Uerbuẽ. qua pro¬
priȩ dediuino ore ꝓcessit: uł quia
nichil insubstantia naturȩ̨suȩ ni¬

Expanded text:
substantia deitatis, primogenitus in susceptione humanitatis; primogenitus in gratia, unigenitus in natura; Dominus quia unigenitus. Iam el significationes nominum eorum quae in Dei Filio distinguntur plurimae nitatis eius excellentiam pertinentia, quaedam uero accidentia. Naturalia sunt:Sacerdos, Petra siue Lapis, Homo, Leo, Vitulus, Aquila et his similia. Deus dicitur quia ex Deo genitus est. Omnipotens ab Omnipotente. Perfectus a Perfecto. Filius Dei quia dum hoc ipsud sit quod Pater, non est tamen ipse qui Pater. Verbum est quia proprie diuino ore processit, uel quia nihil in substantia naturae suae ui
Abbreviated transcription (Latin):
ubi antea nonfuerat: eã collocauit ingła
sẽpit̾nã Sed& ad dexterã patris. idẽ ꝓs¬
peritatẽ pat̾nã & in eo honore quodos
ẽ: Inde uenturus uidicare uiuos& mor¬
tuos. Uiuos dicit eos quostunc aduen¬
tus hãicꝰ incorpore iuiuentes inuenerit.
& mortuos iã antea sepultos & aliter
dicit uiuos iustos: & mortuos peccatores:
Ad cuiuꝰ aduentũ om̃s homines resur¬
gere habent cũ corporib suis. & redditu¬
ris defactis ꝓpriis rationẽ : & quibona

Expanded text:
ea non fuerat, et collocavit in gloriam sempiternam. Sedet ad dexteram Patris, id est prosperitatem paternam, et in eo honore, quod Deus est. Inde venturus est judicare vivos, et mortuos. Vivos dicit eos quos tunc adventus Dominicus in corpore viventes invenerit, et mortuos jam antea sepultos. Et aliter dicit vivos justos, et mortuos peccatores. Ad cujus adventum omnes homines resurgere habent cum corporibus suis, et reddituri sunt de factis
Abbreviated transcription (Latin):
carnẽ nr̃e conditionis ad supsitse
tamen nullatenꝰ inquina uit
neque naturam dita tis mutauit:
Quiasisol uelignis aliquid inmuri¬
dũtetigerit. q̃ đ cangit purgat
& se nullatenꝰ coinquinat: Ita
deitas sarci nanre humanita¬

Expanded text:
nis conditionem adsumpsit, sed tarnen se nullatenus inquinavit neque naturam deitatis mutavit, quia si sol aut ignis aliquid inmundum tetigerit, quod tangit purgat et se nullatenus coinquinat, ita deitas sarcinam qua
Abbreviated transcription (Latin):
nt̃ trinitatẽ & hunitatẽ : hec dis¬
tinctio ẽ. Qđunitas ẽ ꝓpt̾ insepara¬
bilẽ dĩtatis substantiã: Trinitas uero.
propt̾ ꝑsonarũ diũsitatem uocatur:
Iuꝑ sonis enĩ discretioẽ in diuinitate
nulla distinctio: Est enĩ gignens ge¬
nitꝰ: & ꝓcedens Ria quidẽ nomiria
s substantia una: Sic̃ignis. candor
& calor tria uocabula s& resuna:
Inre latione enĩ ꝑsonar ũtrinitas est:
lio quia deusẽ. Alias ipse dicit
Quorũ patres ex quib xp̃s scđncar

Expanded text:
Trinitatem et Vnitatem haec distinctio est, quod Vnitas propter inseparabilem deitatis substantiam, Trinitas uero propter personarum diuersitatem uocatur. Ιn personis enim discretio est, in diuinitate nulla distinctio. Est enim gignens, genitus et procedens. Tria quidem nomina, sed substantia una, sicut ignis, candor et calor, tria quidem uocabula, sed res una. Ιn relatione enim personarum Trinitas est, lio, quia Deus est, alias ipse dicit: Quorum patres, et ex quibus Chr
Abbreviated transcription (Latin):
dit infernũ : ꝓ parte eoꝵ quos liberauit:
artẽ reliquid. ꝓparte eoꝵ qui ꝓprinci¬
palib criminib: in torm̃tis remanser̃:
auctoritas dicit S& ipse qui captus :
priuꝰ. deinde quimẽbras continuo:
Postea ascendit ad celos: sic̃ ait psalmista:
Ascendens inaltũ : captiuã duxit capti¬
uitatẽ Idẽ humanã naturã que priu̾fut

Expanded text:
beravit, beravit, partem reliquit pro parte eorum qui pro principalibus criminibus in tormentis remanserunt. auctoritas dicit ; sed ipse, qui caput est, prius; deinde qui membra sunt, continuo. Postea ascendit ad coelos, sicut Psalmista ait: Ascendens in altum captivam duxit captivitatem , id est humana
Abbreviated transcription (Latin):
pit: & e grotationes portauit:
Aaboc scđm humanitatẽ natꝰ :
ut infirmitates nr̃as acciꝑet
& egrotationes portaret: Non
quod ipse infirmitates ulegro¬
tationes insehaber&: quiasa¬
lus mundiẽ: S uteas a nobis
toller&: dũsuȩ sacre passionis
bis coridonar&: Quipassus est
ꝓsalute nr̃a. id est seđm id quod
pati potuit quodẽ scđm huma¬
nã naturam. nã scđm diuinita¬
tẽ dĩ filius inpassibilisẽ: Des
peccato ibidẽ decinebantur li¬
berar&: & deuinculis ipsiuꝰ pecca¬
ti absolutos de eadẽ captiuitate
& infernali loco suo sanguine re¬
deptos ad suꝑnam patriam &ãd
ꝑpetuã uitã & gaudia reuocar&:¬
Reliqui suboriginalipeccato prin¬
cipalia crimina cõmiserunt.
litad serit scriptura inpenali
tartaro remanserunt: Sic̃ in ꝑso
naxp̃i dictũ est ꝑ propħam Ero
morstua omors: Idẽ morte sua
xp̃s humani generis inimicã
mortẽ int̾fecĩt & iutã dedit
Fromor sustuus o inferne: Partẽ momor¬

Expanded text:
t aegrotationes portavit . Ad hoc secundum humanitatem natus est, ut infirmitates nostras acciperet, et aegrotationes portaret, non quod ipse infirmitates, vel aegrotationes in se haberet, quia salus mundi est, sed ut eas a nobis tolleret, dum suae sacrae passionis bis condonaret. 35 Qvi PASSVS EST PRO SALVTE NOSTRA, id est secundum id quod pati potuit, quod secundum humanam naturam, nam secundum divinitatem dei filius inpassibilis est. 3peccato ibidem detenebantur liberaret et de vinculo ipsius peccati absolutos, de eadem captivitate et infernale loco suo sanguine redemptos ad supernam patriam et ad perpetuae vitae gaudia revocarro, qui supra originali peccato principalia crimina commiserunt, ut asserit Scriptura, in poenali tartaro remanserunt, sicut in persona Christi dictum est per prophetam: Ero mors tua, o mors , id est, morte sua Christus humani generis inimicam mortem interfecit, et vitam dedit. Ero morsus
Abbreviated transcription (Latin):
filsũ idõ ut nichil in hoc intellegas
terrenũ. siue corporeũ Ubi de uno :
unꝰ : deluce splendor. decorde ũbũ.
dem̃te sensus. deforte uirtꝰ. desapien¬
tia sapiens de &trnonatus ł co&ecp¬

Expanded text:
FILIVM ideo, ut nihil in hoc intellegas terrenum sive corporeum, ubi de uno est unus, de luce splendor, de corde verbum, de mente sensus, de forte virtus, de sapientia sapiens, de aeterno natus est coae
Abbreviated transcription (Latin):
dofiliuꝰ aut pater Hecẽ propri¬
etas ꝑ sonarum &in hactrinita¬
te nichilpruꝰ autposteruiꝰ quia
sicut num quã filius sinepatre. sic¬
& nũquam fuit pat̾ sine filio : sic
inseparabilisurutas sinemitio &si¬
nefine: Nichil maiuꝰ autminus.
ꝑ quali tatẽ ꝑsonarũ dicit : quiatri¬
nitas ȩqualisẽ & unadeitas Apło
dor. &calor. & tria sut uocabula
& tria unum Quod candit hoc
cal&: & qđ cal& hoc can dit
Ria hȩc uocabula resuna eẽ dinos¬
de creditur: Ita de t̾ra uena : fons
flu uiuꝰ. tria idẽq uocabula &
tria unũ insua natura Ita triũ
ꝑsonarũ patris & filii & sps scĩ subs

Expanded text:
est proprietas personarum. Et in hac Trinitate nihil prius, aut posterius. Quia sicut nunquam Filius sine Patre, sic nunquam fuit Pater sine Filio, sic einseparabilis unitas sine initio, et sine fine. Nihil majus, aut minus. Aequalitatem personarum dicit, quia Trinitas aequalis est, et una deitas, Apostolo dor et calor, et tria sunt vocabula, et tria unum. Quod candit, hoc calet, et quod calet, hoc candit: tria haec vocabula res una esse dignoste creditur. Item de terrenis vena, fons, fluvius, tria sunt vocabula, et tria unum in sua natura. Ita trium personarum Patris, et Filii, et Spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
oth: diuine naturȩ cognoscimus
unitatẽ Neque confuriderites
estpat̃: quia genuit filiũ. Filius⁊ ir¬
nigenitus : quem genuit pat̾: Sp̃s
cedit: Pat̾ & filius co aet̾nisibis & co
ȩquales: & co oꝑatores sicut scriptũ:
Uerbo dniceli firmatis unt : idest afi¬
lio dĩcreati: Spũoris eiuꝰ omnis uirtꝰ
eorũ Ubisub singulari numero sp̃sei
tendit: Ubi subplurali numero om¬
nis uirtꝰ eorũ dr̃ trinitatẽ ꝑsonarum :¬
aꝑte demonstrat quiatres unũ suNt
& unũtres Heque substantia sep a¬
rantes : ut arriuꝰ garrit quitres ꝑ¬
sonas eẽ dicit. sic& tres substantias
esse mentitur: Filiũ dicit minorẽ
ad huc minorẽ quã filiũ & patris.
& filii eum administratorẽ essead¬
serit Nonergo substantiã sepa¬
rantes : quia tote trespersone in
substantia deitatis unũ sunt:
ingenitus ẽ eo qđ anullo est genitꝰ
Aliã ꝑsona filii : quia filiuꝰ ãpatre
nitas : idẽ dĩtas Equał gła id

Expanded text:
oth, divinae naturae cognoscimus oth, divinae naturae cognoscimus unitatem. Neque confundentes est Pater, qui genuit Filium; Filius est genitus, quem genuit Pater; Spircedit. Paaequales et cooperatores, sicut scriptum est: Verbo domini caeli firmati sunt, id est a filio dei creati, spiritu oris eius omnis virtus eorum. Vbi sub singulari numero spiritueitatis ostendit, ubi sub plurali numero omnis-virtus eorum dicitur, trinitatem personarum aperte demonstrat, quia tres unum sunt et unum tres. 8 NEQVE SVBSTANTIAM SEPARANTES, ut Arrius garrit, qui tres personas esse dicit, sic et tres substantias esse mentitur. Filium dicit minorem adhuc minorem quam filium et patris et filii eum administratorem esse adserit. Non ergo substantiam separantes, quia totae tres personae in substantia deitatis unum sunt. ingenitus est. eo quod a nullo est genitus, ALIA PERSONA FILII, quia filius a patre nitas, id est deitas, aequalis gloria, id
Abbreviated transcription (Latin):
Quaminisi quisq integram iniuolatã¬
q seruauerit: abeti dubio in et̾nũ ꝑi¬
bit: Rtmoergo om̃iũ fides necessaria :
sicuta postolica docet auetoritas dicens
sinefide inpossibi leẽ dõ placere
Coristat enĩ neminẽ adueram
ꝑ uenire posse beatitudinẽ nisideo
placeat : & dõneminẽ placere posse
isi ꝑfidem: Fides nãque ÷ bonor ũ
om̃ium fundamentũ : fides: huma¬
nȩ salutis iniciũ: Sineac nemo ad
filioꝵ dĩ potest consortiũ ꝑuenire:
quia sine ipsa nec in hoc sđo quisqua
iustificationis consequitur gr̃am.
nec infuturo uitãpossi debit & erriã:
sicut conuenticula her& icorũ in a¬
liquib regionũ partibus cohortatur.
sedꝑtotũ terrarũ orbẽ dilatata diffuri¬
ditur Ut unũ dm̃ intrinitate & tri¬
nitatẽ inunitate ueneremur. Rin¬
tictẽ inpersonis: unitatẽ in substantia :
Hanc quoque trinitatẽ ꝑsonarũ. at¬
que unitatẽ nature ꝓpħa isaias reue¬
lat̾as ibi non taciut: cũ sedicit sera

Expanded text:
iolatamque servaverit, absque dubio in aeternum peribit. Primo ergo omnium fides necessaria est, sicut apostolica docet auctoritas, dicens: Sine fide impossibile est placere Deo . Constat enim neminem ad veram pervenire posse beatitudinem, nisi Deo placeat, et Deo neminem placere posse, nisi per fidem. Fides namque est bonorum omnium fundamentum, fides humanae salutis initium. Sine hac nemo ad filiorum Dei potest consortium pervenire, quia sine ipsa nec in hoc saeculo quisquam justificationis consequitur gratiam, nec in futuro vitam possidebit aeternam. sicut conventicula haereticorum in aliquibus regionum partibus coarctatur, sed per totum terrarum orbem dilatata diffunditur. Ut unum Deum in Trinitate, et Trinitatem in unitate veneremur, itatem in personis, unitatem in substantia. Hanc quoque Trinitatem personarum, atque unitatem naturae propheta Isaias revelatam sibi non tacuit, cum se dicit serap
Abbreviated transcription (Latin):
domin& ur creature cuncte ut qđ
creatura omnis dominatiui eiꝰ deserui¬
at : Quiasicut singulatim idẽ
sicut distincte unam quãq ꝑsonã
tate conpellimur Quiasime iri
nontres deos nectres dominos. s&
pat̾ nontrespatres: id ÷ quia pater
sẽꝑ pater necaliquando filiuꝰ:
Unus filiuꝰ nontres filii : idẽ quia
fili uͦꝰ semꝑfilius nec aliquan do pa¬

Expanded text:
dominetur creaturae cunctae, vel quod creatura omnis dominatui ejus deserviat. Quia sicut singillatim, id est sicut distincte unamquamque personam tate compellimur. Quia si me innon tres deos, nec tres dominos, sedPater, non tres Patres, id est quia Pater semper Pater, nec aliquando Filius. Unus Filius, non tres Filii, id est quia Filius semper Filius, nec aliquando Pa
Abbreviated transcription (Latin):
ñ deb& ingenitꝰ ut genitꝰ dicia
Rp̃ Quiã siingenitus dicer& ur.
sic̃ duo patres. Sigenitꝰ duo filii
estimari possint inscã trinitate:
irñ. Utrũ soluspat̃ autsolus filiuꝰ

Expanded text:
n debet ingenitus vel genitus dici? RESP. Quia si ingenitus diceretur sicut Pater, duo patres; si genitus, duo filii aestimari possent in sancta Trinitate. IV. INT. Utrum solus Pater, aut solus Filius,
Abbreviated transcription (Latin):
postpartum ꝑmansit: In scło id ÷ in
isto sexto miliario in quonunc sum:
Scłaenim generationib constat: & in¬
de scła quodse sequantur: Ab euntib
enim aliis : alia succedunt: Perfectꝰ
ds̃ ꝑfectus homo : id ÷ uerus deus uerꝰ
homo ex anima rationali. & non ut
apollenaris her& icus dixit: Rimũ
quasi deitas: pro anima fuiss& in car
nexpi Postea cũ ꝑ euangłicam aue¬
toritatẽ fuit conuictus dixit: habu¬
it quidẽ animam que uiuificat corpꝰ
s& non rationalẽ Ccontrario iste dixit
quicatho lice sentit ex anima ratio¬
nali & humana carne subsistens
id÷ plenꝰ homo atque ꝑfectus
Equalis patri scđm diuinitatẽ. minor
patre scđm humanitatẽ Idẽ scđm¬

Expanded text:
post partum. In saeculo, id est in isto sexto milliario, in quo nunc sumus; saecula enim generationibus constant, et inde saecula, quod sequantur; abeuntibus enim aliis alia succedunt. Perfectus Deus, perfectus homo, id est verus Deus, et verus homo ex anima rationali, et non, ut Apollinaris haereticus dixit primum, quasi Deitas pro anima fuisset in carne Christi; postea cum per evangelicam auctoritatem fuisset convictus, dixit: Habuit quidem animam, quae vivificavit corpus, sed non rationalem. Et e contrario iste dicit, qui catholice sentit: Ex anima rationali et humana carne subsistens, id est plenus homo, atque perfectus, Aequalis Patri secundum divinitatem, minor Patre secundum humanitatem, id
Abbreviated transcription (Latin):
tuquod seminas nonui uificat᷑. rusipri¬
us moriatur: & dicit scriptura post
resurrectionem er̃ sic̃ angłi dĩ: Ergo
nec hoc credentib inpossibile iudicet᷑
quia quipotuit hominẽ det̾ra conpo¬
nere. potuit hunc ex homine inangłis
trans formare: & post hanc uitã tẽpo¬
ralẽ uitã &ternã tribuere Ergo mo¬
ritur homo quia sigranũ insulco
ut resurgat cumspico & multiplicetꝰ
infructu : Ad similetur & angło qđ
ipse salutis auctor nob tribuere dig¬
netur : quitriũ phato tartaro cũ

Expanded text:
quod seminas non vivificatur, nisi priquod seminas non vivificatur, nisi prius moriatur. et dicit scriptura: post resurrectionem erunt sicut angeli dei. 41 Ergo nec hoc credentibus inpossibile iudicetur, quia qui potuit hominem de terra conponere, poterit hunc ex homine in angelum transformare et post hanc vitam temporalem vitam aeternam tribuere. 42 Ergo moritur homo quasi granum in sulco, ut resurgat cum spico et multiplicetur in fructu, adsimiletur et angelo: quod ipse salutis auctor nobis tribuere dignetur, qui triumphato Tartaro cum
Abbreviated transcription (Latin):
sine ruga sic̃ una fides: Unũ baptis¬
tur una÷ colũ bamea. riã her& icĩ
congregant eccłam ubiruga & ꝑ fidi¬
e macula conꝓbatur: Nemissio¬
nẽ peccatoꝵ nobis in hoc sermone
sola credulitas sufficit Necratio re¬
quiritur ubi principalis indulgen¬
tia conꝓbat᷑: Ipse rex terrenus a
nullo discutitur : si quodcũq: largi¬
tur: Hã ille quipotuit deluto homi¬
nẽ facere. io÷ potensẽ & iã lutulentũ
purgar& & ualet in nocentiã ꝑditã
restĩtuere Quis epultos & mẽbra perdi¬
ta reuocat aduitã salutẽ: Carnis resur¬
rectionẽ. hic carnis sũ ma ꝑfectio conclu¬
ditur : & caro ipsa quecadit resurrec¬
tura erit in mortalis ut maneat: Lic&
resurrectia apaganis &aqui b dã he¬
reticis noncredatur Tam̃ isaias dicit
Surgent mortui. & suscitabuntur. & da¬
nieł ait. Resurgent tunc qui sunt in
mortui non legistis & ñ est ds̃ mortuoꝵ¬
Itẽ apostolus dicit¬

Expanded text:
sine ruga, sicut una fides, unum baptissine ruga, sicut una fides, unum baptistur: una est columba mea: nam haeretici congregant ecclesiam ubi ruga et perfidiae macula conprobatur. 38 REMISSIONEM PECCATORVM. Nobis in hoc sermone sola credulitas sufficit, nec ratio requiritur ubi principalis indulgentia conprobatur. ipse rex terrenus a nullo discutitur, si quodcumque largitur. nam ille, qui potuit de luto hominem facere, idem potens est etiam lutulentum purgare, et valet innocentiam perditam restituere qui sepultos et membra perdita revocat ad salutem. 39 RESVRRECTIONEM CARNIS. Summa perfectionis concluditur et caro ipsa quae cadit resurrectura erit. inmortalis ut maneat, licet resurrectio a paganis et a quibusdam haereticis non credatur; tamen Esaias dicit: surgent mortui et suscitabuntur; et Daniel ait: resurgent tunc qui sunt in mortui non legistis? et: non est deus mortuoitem apostolus dicit
Abbreviated transcription (Latin):
diuina s humana natura requi¬
rit: Inde & hoc dictũ est: parata
sedestua dñe & dixit dñs dñomeo se¬
de adextris meis: & illud amodo
udebitis filiũ hominis sedentẽ aa
dextris uirtutis: Iudicaturos ui¬
uos & mortuos. Aliquidicunt
uiuos iustos mortuos uero miustor
aut certe iuuos quos incorpore in¬
uenerit aduentꝰ dominicus & mor¬
tuos iã sepultos: Nos tamen in¬
tellegamus uiuos & mortuos: hoc
est animas & corpora parit̾ iudi¬
candas: Nã de aduentudnĩ & ma¬
lachias ait Ecce uenit ds̃ omni¬
potens. & daniel ccce innubib
celi quasi filiũ hominis. & illud
sicut fulgur ab oriente itaerit ad
onẽ mysteriũ trinitatis implet᷑
Unus pater unus filius: unus sp̃s
sc̃s ut fiat distinctio ꝑsonarũ uo¬
cabula secernunt᷑: P at̃ ex quo om¬
nia & qui non hab& patrẽ filiuꝰ
una diuinitas intrinitate qui a
dixit symbolũ: Credo indm̃pa
diuinitas ad probat᷑. Ut ÷ credo
tur inremissionẽ peccatoꝵs:

Expanded text:
divina, sed humana natura requidivina, sed humana natura requirit: inde et hoc dictum est: parata sedes tua, domine et: dixit dominus domino meo, sede a dextris meis videbitis Filium hominis sedentem a dextris virtutis Dei, judicaturus vivos et mortuos . Aliqui, dicunt vivos, justos; mortuos vero, injustos. aut certe vivos quos in corpore invenerit adventus dominicus et mortuos iam sepultos; nos tamen intellegamus vivos et mortuos, hoc est animas et corpora pariter iudicandas. 34 Nam de adventu domini et Malachias ait: ecce venit dominus omnipotens et Daniel: ecce in nubibus caeli quasi filium hominis; et illud: sicut fulgor ab Oriente, ita erit aone mysterium trinitatis impletur: unus pater, unus filius, unus spiritus sanctus; ut fiat distinctio personarum, vocabula secernuntur: pater ex quo omnia et qui non habet patrem; filius una divinitas in Trinitate, quia dixit Symbolum: Credo in Deum divinitas approbatur, ut est: Credo tur, in remissione peccatorum, sed
Abbreviated transcription (Latin):
dices aliuore dissoluit: Descendit
ad infernũ hinc ꝓpħe plura dixer̃
Undeẽ illud dictum : uita mea in in¬
fernũ ad ꝓpinquauit. & factussũ in¬
ter mor tuos lib̾ Etillud tues qui
uenturus es : quod lector requirens
inueni& S descendens ad infernũ
iniuriam nonpertulit : quod fecit
causa clementie uelut r& intrans
carcebẽ nonut ipse teneretꝰ᷑ : s ut
nori soluerentur: Tertia die re¬
surrexit: Deresurrȩctione eiꝰ dem
ꝓpħe plura locutis : quod & ionas
ipse triouo inuentre c&i ꝑma¬
nens designauit: Ascendit ince¬
lũ. hoc psalmi graphus propħa &
apostolus meminit. Unde illud dic¬
tũ ÷ Ascendens maltũ : captiuã
duxit captiuitatẽ: Ergo post pas¬
sionẽ dñs cęlos ascendit nonubi non
erat ds̃ uerbũ qui semꝑ incelisẽ S
ubi adhuc uerbũ carofactũ nonse¬
derat Uide uidentes angłi car¬
nis naturã celos intrare stupuer
nis adsũpte & ꝓuectũ sedis. non

Expanded text:
dices a livore dissolvit. 29 DESCENDIT dices a livore dissolvit. 29 DESCENDIT AD INFERNVM. Hinc prophetae plura dixerunt, unde est illud dictum: vita mea in inferno adpropiavit et factus sum inter mortuos liber; et illud: tu es qui venturus es quod lector requirens inveniet. sed descendens ad infernum iniuriam non pertulit, quod fecit causa clementiae, velut rex intrans carcerem, non ut ipse teneretur, sed ut noxii solverentur. 30 TERTIA DIE RESVRREXIT. De resurrectione eius idem prophetae plura locuti sunt; quod et Ionas ipse triduo in ventre ceti permanens designavit. 31 ASCENDIT IN CAELVM. Hoc psalmographus, prophetae et apostolus meminit, unde illud dictum est: ascendens in altum captivam duxit captivitatem. ergo post passionem dominus caelos ascendit, non ubi non erat deus verbum, qui semper in caelis est, sed ubi adhuc verbum caro factum non sederat: unde videntes angeli carnis naturam caelos intrare stupuerunis adsumptae et provectum sedis non
Abbreviated transcription (Latin):
r&: Aut quia ipse dixerat. Sicut
mox. ses exaltauit serpentẽ. & c& era.¬
Idõ crucisuspenditur : ut adimpleret᷑
uerba que creator pre dixerat:
grandis erat discordia : ut toller&
reconciliator semediante scandalũ
Naera suspenditur : ut se imne dio
cruce configebatur: Ergo ad
hoc elegit principale suppliciũ.
ut hominẽ absoluer& origina¬
li peccato qđ erat principã leus
tormtũ. Aut ideo dñs incruce
suspenditur : utpro captiui¬
tatenrã preciũ suicorporis mer¬
cator instatera pensar& Aut
idõ crucifigitur : quia mortui
eram ꝑ pomũ & arborͤut denuo
criix & xp̃s id÷ arbor & pomũ
peripsũ similitudinẽ nos amor¬
te liberar&. pomũ dulce cũar¬
borẽ: Suppontio pilato bene hoc:
additum ut udice intẽ pore desig¬
nato non eẽ uideret᷑ incertũ subhẽ¬
rode rege quieotẽpore tetrarcha erit
adquẽ pilatus misit dim̃ iunctũ
odium & ligatus dñs magis lega¬
tarius pax int̾rartes extitit: & ĩu¬

Expanded text:
ret; aut quia ipse dixerat: sicut ret; aut quia ipse dixerat: sicut Moyses exaltavit serpentem, ideo cruci suspenditur, ut adimplerentur verba quae creator praedixerat; grandis erat discordia, ut tolleret reconciliator, se mediante, scandalum. In aere suspenditur, ut, se in medio  latro in cruce configebatur. Ergo ad hoc elegit Christus principale supplicium, ut hominem absolveret originali peccato quod erat principale tormentum. aut ideo dominus in cruce suspenditur, ut pro captivitate nostra pretium sui corporis mercator in statera pensaret. 27 Aut ideo crucifigitur, quia mortui eramus per pomum et arborem, ut denuost arbor et pomum, per ipsam similitudinem nos a morte liberaret. pomum dulce cum arbore! 28 SVB PONTIO PILATO. Bene hoc est additum, ut iudice cum tempore designato non esse videretur incertum: sub Herode rege, qui eo tempore tetrarcha erat, ad quem Pilatus misit dominum vinctodium, et ligatus dominus, magis legatarius, pax inter partes extitit et iu
Abbreviated transcription (Latin):
mur: ne in missionib ipsius inpediti
precepta diuina minime possimus im
plere Uniuersa igitur quefidei
acsalutis nr̃e necefsariasunt in hae
breuitate orationis dominicȩ: cori
tinentur: Dũpro fessionẽ nominis
patni contentur: Dum scĩficationẽ
mẽẽ nobis ipsius mominis postula¬
mus Dũ ad uenire regnũ dĩ p&i¬
mus: dum uoluntate eius in nobis fi¬
eri dep̃camur: Dumpanem uł tere¬
num uelceles tem adspemsalutis nr̃e
cotidie ex oramus dũ peccatoꝵ ue¬
niã imploramus. dũ grauetẽptatio¬
nem auferri a nobis oramus Postre
ter adrio postulemus Sicut inde¬

Expanded text:
mur, ne immissionibus ipsius impediti, mur, ne immissionibus ipsius impediti, praecepta divina minime possimus 82 implere. Universa igitur, quae fidei ac saluti nostrae sunt necessaria, in hac brevitate orationis dominitinentur, dum professionem nominis paterni confitemur, dum significationem inesse in nobis ipsius nominis postulamus, dum advenire regnum Dei petimus, dum voluntatem ejus in nobis fieri deprecamur; dum panem vel terrenum vel coelestem ad spem salutis nostrae quotidie exoramus, dum peccatorum veniam imploramus, dum gravem tentationem auferri a nobis oramus; postremter a Domino postulamus. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
gloriã consecutũ Beatũ quoq apłm
ad ꝓfectũ fidĩ suȩ traiditũ tẽptatio¬
nib legerimus Quicũpelli ase
uirtus in infirmitate ꝑficitur: Hon
ergo nein totũ tep̃temur oramus.
set̃ ne supra quã uirtus fidi patitur
tep̃tationi tradamur: Quod idip¬
sũ malio libro euangłii euident̃
ostensum : Sicenĩ scriptũ est & ne
nos inferas intẽptationẽ : quã suf¬
ferre non possumus: Apostolus quo¬
que uthoc ipsum ostender& itates¬
tatus ẽ dicenao Fidelis aut ds̃ qui
non pati& ur uos tẽꝑtari suꝑid qđ
non potestis : s faci& cũ tẽ tatione
&ĩã trans gressum ut possitis tollera¬
re & ideo non nullã tẽptationem
a nobis auferri quȩ eẽpotest: ut illis
deprecamur sec illã queaa fidinrẽ¬
sub uersionẽ modũ infirmitatis
ces sariȩ infine orationis &iam liberari
nos postulamus amalo: quifidemnrim
diuersis tẽptationib cottidie obpug¬
nare non desinit: A quonos non in¬
merito cottidiana oratione depreca¬

Expanded text:
gloriam consecutum: beatum quoque Apostolum ad profectum fidei suae traditum tentationibus legerimus. Qui cum repelli a sevirtus in infirmitate perficitur . Non ergo, ne in toto tentemur, oramus; sed ne, supra quam virtus fidei patitur, tentationi tradamur: quod ipsum in alio libro Evangelii evidenter ostensum est: sic enim scriptum est: Et ne nos inferas in tentationem , quam sufferre non possumus. Apostolus quoque, ut id ipsum ostenderet, ita testatus est, dicendo: Fidelis autem Deus, qui non patitur tentari super id quod potestis, sed facit cum tentatione etiam transgressum, ut possitis tolerare . Et ideo non illam tentationem a nobis auferri, quae esse potest utilis, deprecamur; sed illam, quae ad fidei nostrae eversionem modum infirmitatis necessario in fine orationis etiam liberari nos postulamus a malo , qui fidem nostram diversis tentationibus quotidie expugnare non desinit, a qua nos non immerito quotidiana oratione depreca
Abbreviated transcription (Latin):
Sicut incolo & in terra. hoc oramus
custoditur incelis: ita quoq a nobis
religiosa acfidelideuotione sẽꝑ serue¬
tur interra: Queuoluntas ut in nob
rite pessit impleri. sine intermissione
diuinȩ dignationis auxiliũ postulan¬
dũ ẽ: Uelcerte fiat uoluntastua sic̃
iricel o& in terra : ut sicutiincelo id ÷
inscis accelestib hominib dei uolux¬
tas impl& ur . ita quoq interra id÷
in his quinecdũ credider̃ ꝑ creduli¬
tatemfidĩ & ueritatis cognitionẽ
Duplicimodo hocdrũ dictum intellegimꝰ:
Primũ ut non aliud quã cotidianum uic¬
tũ postulemꝰ: Nonenĩ iubemur di

Expanded text:
sicut in coelo et in terra; hoc oramus,custoditur in coelis; ita quoque a nobis religiosa ac fideli devotione semper servetur in terra. Quae voluntas ut in nobis rite possit impleri, sine intermissione divinae dignationis auxilium postulandum est. Vel certe: Fiat voluntas tua, sicut in coelo et in terra: ut sicut in coelo, id est, in sanctis ac coelestibus hominibus, Dei voluntas impletur; ita quoque in terra, id est, in his qui necdum crediderunt, per credulitatem fidei et veritatis cognitionem, Duplici modo hoc Domini dictum intelligimus. Primum, ut non aliud quam quotidianum victum postulemus: non enim jubemur di
Abbreviated transcription (Latin):
SI Quã scificati onẽ ut ꝑ huiusmo¬
A dona accipere possimꝰ miscdiae ip¬
sus auxiliũ necessariũ est Uerum
non eg& aliqua scificatione ille
quifonsest scitatis a et̃ne Ueniat¬

Expanded text:
i. Quam sanctificationem, ut per hujusmodi dona accipere possimus, misericordiae ipsius auxilium necessarium est. Verum non eget aliqua sanctificatione ille, qui fons est sanctitatis aeterna
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ uod nobis ꝓ misit adueniat Sc̃e
magne fidũcię & sinceritatis cons¬
cientie est hocdiiregnũ utadueniat
confident̃ optare &idcirco quia
ut regnumdiueniat: semꝑ oramus
talesnos infidedrũ & inmandatis eiꝰ
exibere debemus. ut futuro regno
Nomnenim quisquã est qui obsisterae
aut contra dicerepossit: nequoue¬
lit faciat cumuoluntate eis incelo
& in terra cuncta consistant: sedut
in nobis uoluntas illius fiat oramꝰ:
Uoluntas autem dĩ est: ut toto corde
eicredentos hec quefieri precipit im¬
pleamus Dequa uoluntate dei. sc̃s¬
apostolus testatur dicens: Uoluntas

Expanded text:
uod nobis promisit, adveniat. Sed magnae fiduciae et sincerae conscientiae est, hoc Domini regnum ut adveniat, confidenter optare. Et idcirco, quia, ut regnum Dei veniat, semper oramus; tales nos in fide Domini et in mandatis ejus exhibere debemus, ut futuro regno Non enim quisquam est, qui obsistere et contradicere Deo possit, ne, quod velit, faciat; cum voluntate ejus, et in coelo et in terra, cuncta consistant: sed, ut in nobis voluntas ejus fiat, oramus. Voluntas autem Dei est, ut toto corde ei credentes, haec, quae fieri praecipit, impleamus. De qua voluntate Dei Apostolus testatur, dicens: Voluntas
Abbreviated transcription (Latin):
Lex audire consueuit. quib: ũbis
orare debeamꝰ ostendit: O quã fido¬
lis hec & beata nobis oratio est cu¬
us ordinẽ nobis doctor iutȩ ac
magister celestis instieuit Quã
beati &iã nos eẽpossumꝰ si hec ora¬
tionis dñice ũba nontantũ offici
oeus: s& fidelissime conũ sationi
orandi constitudt dicendo
Dat̃ nosrer Quies incelis : quanta dñi

Expanded text:
exaudire consuevit, quibus verbis orare debeamus ostendit. O quam fidelis haec et beata nobis oratio est, cujus ordinem nobis doctor vitae, ac magister coelestis 75 instituit! Quam beati etiam nos esse possumus, si haec orationis dominicae verba non tantum officio oris, sed fidelissimo conversationis ae constituit, dicendo: Pater noster qui in coelis es . Quanta Domini
Abbreviated transcription (Latin):
grece conlatio dr̃ : quia hoc ipsi inter se
indic&ur: Ergo cunctis credentibus
que continent᷑ insẏmbolo s alus ani¬
marũ. & uita ꝑ p&ua bonis actib p̾pa
fides testimonu fundam̃tũ. quia sal¬
uus ẽẽ poterit Qurecte salute cre¬
diderit : apło pre dicante ere dere
oport& accedentẽ addm̃ Ite corde
creditur ad iustitiã. & credidiꝓpter
qđ lo cutussũ: Uł illud iustus ex fide
iuuit: & nisi credideritis ñ intelli ge¬
tis: Ergo uł in reb humanis nullũ
opus incipitur : nisilabor omnis
ad effectum uenire credatur: Un
principio. sine fine. simplei. incoꝵ¬
poreus in conprȩ hensibilis Patrẽ
aut cũ audis: agnosce quod habeat
filiũ ueracit̾ genitũ: Quom̃o dopo¬
sessor dr̃ quialiquio possid&: & anis
quia ciu domin& ur: Dsergo pat̾se

Expanded text:
graece conlatio dicitur, quia hoc ipsi inter se graece conlatio dicitur, quia hoc ipsi inter se indicetur. ergo cunctis credentibus quae continentur in symbolo salus animarum et vita perpetua bonis actibus praefidelis testimonii fundamentum, quia salvus esse non poterit quin recte salutem crediderit, apostolo praedicante: credere oportet accedentem ad deum; item: corde creditur ad iustitiam; et: credidi .propter quod locutus sum; vel illud: iustus ex fide vivit et: nisi credideritis, non intellegetis. 5 Ergo vel in rebus humanis nullum opus incipitur, nisi labor omnis ad effectum venire credatur. undprincipio, sine fine, simplex incorporeus inconprehensibilis. 7 Patrem autem cum audis, agnosce quod habeat filium veraciter genitum, quomodo possessor dicitur qui aliquid possidet et dominus qui alicui dominetur. deus ergo
Abbreviated transcription (Latin):
tis id÷ scẽ trinitatis ęqualitas dedarat᷑.
& mxsteriũ incarnationis filudi qui
ꝓsalute humani generis apatre dece¬
lo descen dens. dẽiuirgine nasci digna¬
tus ÷ Quo ordine uł quando ꝑtulerit.
Iuomo do sepultꝰ resurrexit. & incarne
ipsa celos ascendit. ad dexterã patris
conse derit. iudex que uenturussit: qua¬
lit̾ remissionẽ peccatoꝵ. sac robaptis¬
mate renatis contulerit : & resur¬
rectionẽ humanigeneris in eadẽ
carne inuitã ęt̾nã futurasit. quia
multa in sẏmbolo paucis uerbis cori¬
plexas mediocrit̾ nobis sermo tẽpe¬
randus ẽ. neaut breuit̾ dicendo. non
aperiant intellectũ. aut ꝓlixitate
ũbi generetꝰ fastidiũ: Itaq resurgen
texpo & ascendente incelo misso scõ
spu conlata a postolis scientia linga¬
rũ. ad huc inuno positi hoc int̃ se
symbolũ unus quisq qđ sensit di¬
cenoo congider : ut discedentes ab iri¬
uicẽ hanc regulã ꝑ om̃s gentes e qͣ¬
lit̾ predicarent: Deriiq symbolum

Expanded text:
t sanctae Trinitatis aequalitas declaratur, et mysterium Incarnationis Filii Dei, qui pro salute humani generis, a Patre de coelo descendens, de virgine nasci dignatus est, quo ordine, vel quando pertulerit, quomodo sepultus surrexerit, et in carne ipsa coelos ascendens ad dexteram Patris consederit, judexque venturus sit, qualiter remissionem peccatorum sacro baptismate renatis contulerit, et resurrectio tandem humani generis in eamdem carnem in vitam aeternam futura sit, quia multa in Symbolo paucis verbis complexa sunt, mediocriter nobis sermo temperandus est, ne aut breviter dicendo non aperiant intellectum, aut prolixitate verbi generetur fastidium. 2 Itaque resurgente Christo et ascendente in caelum, misso sancto spiritu, conlata apostolis scientia linguarum, adhuc in uno positi hoc inter se symbolum, unusquisque quod sensit dicendo, condiderunt, ut discedentes ab invicem hanc regulam per omnes gentes aequaliter praedicarent. 3 Denique symbolum
Abbreviated transcription (Latin):
ferens serui illiuꝰ debitoris exemplũ
ciu plurimũ debenti rogatus dris de¬
bitũ omne con cesserat: Quicũ
post indultũ debitum conseruo suo
sibi noll& ipse dimittere in carce¬
rẽ traditus & dãnatus inpena est:¬
Et nenos in ducas intẽptationẽ: s& li¬
beranos amalo: Temtationis hiuiuꝰ
duplexratio & causa diuersa: Quia
aliis ꝑpeccatum tẽptationis causa in¬
fertur ademundatione. aliis ad fi

Expanded text:
ferens servi illius debitoris exemplum, ferens servi illius debitoris exemplum, cui plurimum debenti rogatus dominus debitum omne concesserat; qui cum post indultum debitum conservo suo debenti sibi nollet ipse dimittere, in carcerem traditus, et damnatus in poena estEt ne nos inducas in tentationem, sed libera nos a malo . Tentationis hujus duplex ratio, et causa diversa est: quia aliis per peccatum tentatio infertur ad emendationem, aliis ad fid
Abbreviated transcription (Latin):
mur Et dimitte nobis debitanrã sic̃
& nos dimittimus debitorib nr̃is Iinta
plane acnecessaria hȩc om̃ib uox est
Rimo ut peccatores nos eẽ confiteamur:
de hinc ut sic adõ nobis oremus dimit¬
tipeccata. que ad modii peccantib in no¬
bis ipsidimittimus: Quodsiminime fa¬
ciamus : ipsinos apud dm̃ reos uerbis
nr̃is efficimus dicente scriptura La¬
queus fortis ÷ uiro ꝓprio labia Unde
ignorans ante premonuit dicendo:
Nonmentieris uerbũ intua oratione
Quis enĩ audeat aut quomo do potest
deo inorationib mentiri: nusi forte
his quiscđm dñicã orationẽ adõ pec¬
catorum ueniã postulans ipse insepec¬
cantibus nondimittit: Honr& inens
dictum diuinũ Homo homni reser¬
uas nĩ: & ado queris ꝓpiciationẽꝰ¬
& ipse in hominẽ simde᷑. tibiñ
habes misericordiam & dm̃ ꝓpecca¬
tis exoras e hoc autẽ alio loco ipse
dris apertissime manifestat: pro¬

Expanded text:
mur. VI. Et dimitte nobis debita nostra, sicut mur. VI. Et dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris . Justa plane ac necessaria omnibus haec vox est. Primum, ut peccatores nos esse confiteamur: dehinc, ut sic a Deo nobis oremus dimitti peccata, quemadmodum 80 peccantibus in nos ipsi dimittimus. Quod si minime faciamus, ipsi nos apud Deum reos verbis nostris efficimus, dicente Scriptura: Laqueus fortis est viro, propria labia . Unde sanctum non ignorans, ante praemonuit, dicendo: Non mentieris verbum in tua oratione . Quis enim audeat, aut quomodo potest Deo in oratione mentiri? Nisi forte is qui secundum dominicam orationem a Deo peccatorum veniam postulans, ipse in se peccantibus non dimittit, non retinens dictum divinum: Homo homini reservas iram, et a Deo quaeris propitiationet ipse in hominem similem tibi non habes misericordiam, et Deum pro peccatis exoras ? Hoc autem alio in loco ipse Dominus apertissime manifestat, pro
Abbreviated transcription (Latin):
rerũ : s& panẽ cotidianũ quod xp̃i¬
donecessarium est: Dicente apło:
Habentes uictũ & tegumentũ his
contenti sumus Id ipsum quoq & salo¬
mone uident̾ ostendit Usus inquid
hominis: panis aqua & uestimentũ:
S cum dicimus hodie docemur depre¬
sentitantũ die: non deom̃i uitȩ tẽpore
cogitare: nemens nr̃a seculari sollici
aducrtere : ut panẽ cotidianũ p& amꝰ
cotidie ad me delã anime & spẽ aet̃nȩ
salutis accipimus De quo dñs ait in.
euan głio: Panis celestis caromea ÷
que ego dabo ꝓmundi uiuꝰ uita:
Et hunc ergopanẽ cotidie postulare iu¬
bemur: ĩdest ut prestante dei mise¬
ricordia cotidie panẽ corporis drii
duc& et decalice bibat Ꝙiteriĩ. qui
manducatpanẽ drũ indigne & ca¬
sicẽ bibit: reuserit corporĩs & sangui¬
nis dni Uride non inmerito sem̃ꝑ
orare debemus: uthunc panẽ cȩlestẽ
cottidie mereamur acciꝑe : Nealiquoiri¬
terueniente peccato a corpore driisepare¬

Expanded text:
tidianum, quod Chrido necessarium est, dicente Apostolo: Habentes victum et tegumentum, his contenti sumus . Id ipsum quoque et Salomon evidenter ostendit: Usus, inquit, hominis, panis, aqua, 79 et vestimentum . Sed cum dicimus hodie, docemur, de praesenti tantum die, non de omni vitae tempore cogitare, ne mens nostra saeculari sollicitadvertere, ut panem quotidianum petamus: quotidie ad medelam animae et spem aeternae salutis accipimus, de quo ait Dominus in Evangelio: Panis coelestis, caro mea est, quam ego dabo pro mundi hujus vita . Et hunc ergo panem quotidie postulare jubemur: id est, ut, praestante Domini misericordia, quotidie panem accipere corporis ducet, et de calice bibat . Et iterum: Qui manducat panem Domini indigne, et calicem bibit, reus erit corporis et sanguinis Domini . Unde non immerito semper orare debemus, ut hunc panem coelestem quotidie mereamur accipere: ne, aliquo interveniente peccato, a corpore Domini separe
Abbreviated transcription (Latin):
tas que in cõmutabilis ẽ sit coriu̾sa
in carne : s& ideo unus eoquod hu¬
manitatẽ ad supsit cepit ẽẽ quod
nonerat & nonamisit quod erat: Ce¬
piteẽ homo a uod antea non fuerat
non amisit deitatẽ. quia inmuta¬
bilis in eternum ꝑman&: Unus
mutabilis cũ homine: que ad sume¬
re dignataẽ: Sic̃ scriptũẽ: Uerbũ
tuum dĩe inet̾nũ ꝑmanet. Id ÷
diuinitascũ humanitate ut dixi¬
mus duas substantias unã ꝑsonã
eẽ inxp̃o Utsic̃ ante ad suptionẽ
carnis ȩterna fuit trinitas Ita
post adsup̃tionẽ humanȩ naturȩ
uera maneat trinitas Neꝓpt̃ ad¬
suptionẽ humane carnis dicat᷑
eẽ quaternitas quod absit a fideli¬
um cordib uelsensib dici aut cogi¬
tare Nisi ita ut supra dictũ est
& unitas intrinitate & trinitas iri
unitate uenerandasit Nãsicut
anima rationalis & caro unus ÷

Expanded text:
s est sit conversa in carnem, sed ideo unus, eo quod humanitatem adsumsit, coepit esse quod non erat et non amisit quod erat: coepit esse homo quod antea non fuerat, non amisit deitatem, quia incommutabilis in aeternum permanet. 32 mere dignata est, sicut scriptum est: Verbum tuum, domine, In aeternum permanet, id est divinitas cum humanitate, ut diximus duas substantias unam personam esse in Christo, ut sicut ante adsumptionem carnis aeterna fuit trinitas, ita post adsumptionem humanae naturae vera maneat trinitas, ne propter adsumptionem humanae carnis dicatur esse quaternitas, quod absit a fidelium cordibus vel sensibus dici aut cogitare, nisi ita, ut supra dictum est. et unitas in trinitate et trinitas in unitate veneranda sit. 33 NAM SICVT ANIMA RATIONALIS
Abbreviated transcription (Latin):
abepo fieri licere Nã & pb̃ri lic&
sint sacerdotes pontificatꝰ tim̃ api¬
cẽ ñ habent: Hocaut solis ponafici¬
b debere ut uł consignent uł para¬
clitũ sp̃mtradant: quod ñtradant
solũ consu& udo ecclastica demons¬
trait uerũ & suꝑior illa lectio actuũ
rectos qui iã baptizatis traderent spm̃
ungere lic& s qđ ab ep̃o fuerint conse¬
cratũ Nontam̃ fronte ex eodẽ oleo sig¬
nare quod solis deb&ur ep̃is cũtradunt

Expanded text:
ab episcopo fieri licere. Nam presbyteri, licet sint sacerdotes, pontificatus tamen apicem non habent. Hoc autem solis pontificibus deberi, ut vel consignent, vel Paracletum Spiritum tradant; quod non solum consuetudo ecclesiastica demonstrat, verum et superior illa lectio Actuum rectos, qui jam baungere licet, sed quod ab episcopo fuerit consecratum, non tamen frontem ex eodem oleo signare, quod solis debetur episcopis, cum tradunt
Abbreviated transcription (Latin):
de illud dictũ ÷ generationẽ eius quis
enarrabit: Quam secr&ã originẽ
cũ ꝓpriofilio nouit ipse solus quige¬
nuit Nec a nob deus discutiendus:
s cre dendus : qui in nobis ipsis nesci¬
mꝰ quod sapimꝰ: Quomodo sapientia
ingeniũ aut intellectus consilium.
aut in ens nr̃a generat uerbũ: S ut
breuit̾ dicamꝰ. Sufficit nos scire quia
lux genuit splendorẽ ꝓpħa testante
insplendorib sc̃oꝵi ex utero ante lu¬
terris uisus ÷ & int̾ homines conũsatꝰ¬
Omnipotens uero dr̃ eo quod om̃ia possit:
& omiũ obtin& potentatũ: quia pater
hebraice saluator dr̃ : hoc nomendig¬
ne conuenit principi qui popło se sẽ¬
quenti posse salutẽ tribuere: Ciuuiꝰ
induxisse & istei detsebris & terraig¬
norantię sesequentes: adcelos aduxit:¬

Expanded text:
de illud dictum est: generationem eius quis enarrabit? quam secretam originem cum proprio filio novit ipse solus qui genuit. 9 Nec a nobis deus discutiendus est, sed credendus: qui in nobis ipsis nescimus quod sapimus, quomodo sapientia ingenium aut intellectus consilium aut mens nostra generat verbum. 10 Sed, ut breviter dicamus, sufficit nos scire quia lux genuit splendorem, propheta testante: in splendoribus sanctorum ex utero ante luterris visus est et inter homines conversatest . Omnipotens vero dicitur, eo quod omnia possit et omnium obtineat potestatem, quia Pater tum. Jesus hebraice Salvator dicitur; hoc nomen digne convenit principi qui populo se sequenti possit salutem tribuere: cujus induxisse. Et iste de tenebris et terra ignorantiae sequentes se ad coelos ducit
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ diabolus foras : quando
extoto eorde renuntiat᷑ huic
mungo : Sicenĩ renunciat᷑ dia¬
bolo: qui princeps ÷ huuꝰmundi:
eũ renunciat corruptelis & poni¬
maenĩ pactioẽ. in qua renim¬
tiatur diabolo & põpis ei: & uniũ¬
se conuersationis illius Scđa pac¬
tioẽ: in qua secredere patrẽ & fili

Expanded text:
em diabolus foras, quando ex toto corde renuntiatur huic mundo. sic enim renuntiatur diabolo, qui princeps est huius mundi, cum renuntiatur corruptelis et pomma enim pactio est in qua renuntiatur diabolo, et pompis, et universae conversationi illius. Secunda pactio est qua se credere in Patrem, et Fili
Abbreviated transcription (Latin):
mpl& o enĩ baptismate capd̃ urm
Icrismate idẽ oleoscĩficationis in¬
fundimꝰ : ꝑ quẽ ostendimꝰ baptiratis
mre galẽ & sacerdotalẽ conferriadrio
dignitatẽ: Nã iu& eritestam̃toh¬
i quicligebantur in regnũ uł insacerdo¬
tiũ sc̃õ ungebantur oleo: & unctio
capitis ałui regnandimpopłm dĩ. alii
uatis in reges ola scĩficatione muta¬
tos. sacut & scm̃ adron amoẏse unc¬
tũ legimꝰ alaico insacerdotẽ di scõ
oleo consecratũ: Unde & inpsalmo
canitur: Sicut ungentũ incapite
qđ des cendit in barbã barbã aarori:
& il lud inu& eri testam̃to oleũtẽ¬
pora le regnũ. tẽporale sacerdotiũ
conferebat᷑ In hac enĩ uita erat admi¬
nistrandũ :q: paucoꝵ annicurricu¬
la t̾minat᷑ Hocaut̃ crisma io÷ hec
unctio quȩ uob̾ inposita÷ illiuꝰ uob̾
regnũ. illuꝰ sacerdotii ẽtulit largi¬
tatẽ : quodcũ semel conlatũ fuerit

Expanded text:
mpleto enim baptismate, caput vestrum chrismate, id est oleo sanctificationis infundimus: per quod ostenditur baptizatis regalem et sacerdotalem conferri a domino dignitatem. Nam in Veteri Testamento hi qui eligebantur in sacerdoto ungebantur oleo: et unctione capitis alii regnandi in populo Dei, alii t de privatis in reges olei sanctificatione mutatos: sic et sanctum Aaron a Moyse unctum legimus, ex laico in sacerdotem Domini sancto oleo consecratum. Unde et in Psalmo canitur, Sicut unguentum in capite, quod descendit in barbam, barbam Aaron . Sed illud in Veteri Testamento oleum, temporale regnum, temporale sacerdotium conferebat; in hac enim vita erat administrandum, quae paucorum annorum curriculo terminatur: hoc autem chrisma, id est, haec unctio quae vobis imposita est, illius vobis regni, illius sacerdotii contulit dignitatem, quod cum semel collatu
Abbreviated transcription (Latin):
demersio typum dñice exprimi
sepulture ꝑ quã xp̃o consepubti estis
in baptismo & cũxp̃o resurrexistiscũ¬
ꝑ fidẽ & peccatis abluti inscĩtate uii¬
tutũ. xp̃m uiuatis imitando Unde
beatꝰ apłus ait: Anignoratis qm̃ qͥcũ¬
di unt᷑ : ad misteriũ resur gentis ecđe
Sicut ipsedns corã discipulis trans figu¬
ratꝰ ÷ ut dicer& Resplendiut facies
eiꝰ sicut sol uestimenta eius factas can¬
dida sicut nix: Quofacto splendo¬
rẽ ut dictũ ÷ resurgentis infuturũ
sigurauit eccłeIdf
tuntur igitꝰ albis uestibus ut quoꝵ
prima nãtiuitas infantia u& usti

Expanded text:
exprimit sepulturae, per quam Christo consepulti estis in baptismo, et cum Christo resurrexistis in fide, ut peccatis abluti in sanctitate virtutum Christum vivatis imitando. Unde beatus Apostolus ait: An ignoratis quoniam quicuntibus, ad mysterium resurgentis Ecclesiae, sicut ipse Dominus coram discipulis transfiguratus est, ut dicitur: Resplenduit facies ejus sicut sol, vestimenta ejus facta sunt candida sicut nix; quo facto splendorem, ut dictum est, resurgentis in futurum figuravit Ecclesiae. Utuntur ergo albis vestibus, ut quorum primae nativitatis infantia vetusti
Abbreviated transcription (Latin):
nũ qiuinorũ Qđaut ꝑaqua baptismũ
datꝰ÷ hecratio: Uoluit enĩ dñs utres
ila inui sibilis ꝑ congricentiã s ꝓfec¬
to contrestabilẽ & iusibile inpendere
purgatur ex teriuꝰ corpus.: italaten¬
uocato enimdõ descendit sp̃s sc̃s de
cdis: & medicatis aquis scĩficat eas
desemetipso. & accipiunt iũ purga¬
tionis : ut meis & caro & anima.
delictis inquinata muid&ur:

Expanded text:
per aquam baptismum datur, haec ratio est. Voluit enim Dominus ut res illa invisibilis per congruentem, sed profecto contrectabilem et visibilem inpenderetpurgatur exterius corpus, ita latenocato enim Deo descendit Spiritus sanctus de caelis, et medicatis aquis sanctificat eas de semetipso; et accipiunt vim purgationis, ut in eis et caro et anima delictis inquinata mundetur.
Abbreviated transcription (Latin):
maximũ epm. eẽ uł fuisse nec eos qui ab ipso inquoli¬
b & gradu. clericisunt ordinat cũ omnia quȩ ab eodẽ
ꝑp&ricta sunt in irritũ deducta ẽẽ. uideantur ex p̃

Expanded text:
m esse vel fuisse, nec eos qui ab ipso in quolibet gradu clerici sunt ordinati; cum omnia, 330 quae ab eodem perpetrata sunt, in irritum deducta esse videantur. » Ex