comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quã ħ erẽplũ monet cũquȩdã ad me ĩepła tua leg̾em tue ĩdigna-¬
tioĩs inditia ñtã illa de entello ⁊boue lasso. uͥ magis hylarit̾ ioca¬
ri. ꝙͣ iracunde minari usus es: ꝙͣ illud qd̃ seriote scripsisse satis
apparet. uñ supͣ eloc. cutꝰ sũ plus fortasse quã debu. s ñ plus quã
timu uͥ tusti. Neforte lesus iuste erpostulares. Rogote sifieri pot̾
ut int̾nos q̃ ramꝰ ⁊ disseramꝰ aliqͥd qͦ sine amaritudine discordie
corda nr̃a pascant᷑. fiat. Si aut̾ ñpossumꝰ dic̾e: qͥd mͥ em̃dan¬
dũ uideatur ĩseriptis tuis. nec tu inmeis nͥcũ suspitione in¬
uidie. aut lesione amicicie: qͥ escamꝰ abhis. tnr̃e uite salutiq
parcamꝰ. Minꝰ certe asseqͣtur illa q̃ inflat: dũ ñoffendat᷑ illa
quȩ edificat. Ego me longe ẽẽ sentio. abilla ꝑfectione deqͣ scrip¬

Expanded text:
quam hoc exemplum tremuisse, cum quaedam ad me in epistula tua legerem tuae indignaquam hoc exemplum tremuisse, cum quaedam ad me in epistula tua legerem tuae indignationis indicia, non tam illa de Entello et de boue lasso, ubi mihi hilariter iocari quam iracunde minari uisus es, quam illud, quod serio te scripsisse satis apparet — unde supra locutus sum plus fortasse; quam debui, sed non plus, quam timui —, ubi aisti: ne forte laesus iuste exput inter nos quaeramus et disseramus aliquid, quo sine amaritudine discordiae corda nostra pascantur, fiat. Si autem non possum dicere quid mihi emendandum videatur in scriptis tuis, nec tu in meis, nisi cum suspicione invidiae, aut laesione amicitiae, quiescamus ab his, et nostrae vitae salutique parcamus. Minus certe assequatur illa quae inflat, dum non offendatur illa quae aedificat . Ego me longe esse sentio ab illa perfectione, de qua scrip
Abbreviated transcription (Latin):
stimuł fodior dũcogito ĩt̾uos qͥbꝰ ds̃ ħipsũ qđ ut̾q nr̃m obtauit.
Largũ ꝓlixũq ꝯcesserat: ut ꝯtuc̃tissimi ⁊ familiarissim mella scͥp-¬
sarcinis scłaribꝰ iã expediti dnm̃ seq̃baminĩ ĩ ea t̾ra uiuebatis si-¬
mul ĩqͣ dñs humanis pedibꝰ ambulans pacẽ meã iniqͥt do uob̃. pa-¬
cẽ meã relĩqͦ ub̃. uiris etate maturis. uĩeloqͥo dm̃ habitantibꝰ ub̾ ac-¬
cidẽ potuit. Uere tẽptacio ẽ uita humana suꝑ t̾rã. Ei mͥ qͥuos ali-¬
cubi simul ĩuenire ñ possũ. Forte ut moueor. ut doleo. ut timeo.
ꝓcidẽm acdpecles ur̃os. flerẽ qͣntũ ualerẽ. rogarẽ qͣntũ amarem.
me ĩfirmis ꝓqͥlꝰ xp̃s mortuusẽ. qͥuos tãquã inteathro uite huiꝰ cũ
Magno sui ꝑicło spectant. nede ub̃ ea ꝯscribendo pargatis. quȩ
qm̃ ꝯcordantes dełe ñpot̾itis: ꝯcordare noluis. autq ꝯcordes leg̾e
timeatis ne iter̃ litigetis. Uer̃ dico caritati tue nicħ me magis

Expanded text:
t, largum prolixumque concesserat, ut coniunctissimi et familiarissimi mella scripsarcinis saecularibus iam expediti dominum sequebamini et in ea terra uiuebatis simul, in qua dominus humanis pedibus ambulans: pacem meam, inquit, d o uobis, pacem meam relinquo uobis, uiris aetate maturis et in eloquio domini habitantibus uobis accidere potuit. uere temptatio est uita humana super terram. ei mihi, qui uos alicubi simul inuenire non possum! forte, ut moueor, ut doleo, ut timeo, prociderem ad pedes uestros, flerem, quantum ualerem, rogarem, quantum amarem, s mortuus est, qui uos tamquam in theatro uitae huius cum magno sui periculo spectant, ne de uobis ea conscribendo spargatis, quae quoniam concordantes deleie non poteritis, concordare nolitis aut quae concordes legere timeatis, ne iterum litigetis. Uerum dico caritati tuae nihil me magis
Abbreviated transcription (Latin):
instruendis ꝓpt̾ eccłiasticas occupationes oĩno ñpossũ. Nescio quã septa
maledica suꝑ tuo noĩe ad africã ꝑuenisse noscimꝰ. accepimꝰ tñ qͥ
dignat᷑ es mit̾e. illis respondens maledictis. Quo ꝑlecto. fateor mul-¬
tũ dolu int̾ tãcaras familiaresq ꝑsonas cũctis pene eccłiis notis¬
simo amicitie uĩcło copulatas. tantũ malũ extitisse discordie. ł tu
qͥdem qͣntũ mͥ moderis. qͣntũq teneas acculeo ĩclignatiõis tue. ne
reddas maledictũ ꝓmaledicto. satis ĩl it̾is tuis eminet. Uer̃ꝑta-
m̃ eas ipsas cũ legissem ꝯtabu dolore: ⁊ obrigu tunore. Quid deme
illa fac̾ent q̃ inte scripsit. si ĩmanꝰ meas forte uenissent: Ue mrundo
abscandał. Ecce sit. ecce ꝓrsus. implet̾ qđ u̾itas ait. Qm̃ habundaũ
ĩiqͥtas refrigescit caritas multoꝵ. Que sibi enĩ iam fida pectora
tuto refundant᷑. ĩcuiꝰ sensus totũ se ꝓiciat secura dilectio: Quis de-¬

Expanded text:
instruendi, propter Ecclesiasticas occupationes omnino non possum. 6. « Nescio quae scripta maledica super tuo nomine ad Africam pervenerunt. Accepimus tamen quod dignatus es mittere, illis respondens maledictis. Quo perlecto, fateor multum dolui, inter tam caras familiaresque personas, cunctis pene Ecclesiis notissimo amicitiae vinculo copulatas, tantum malum exstitisse discordiae. Et tu quidem quantum tibi modereris quantumque teneas aculeos indignationis tuae, ne reddas maledictum pro maledicto, satis in tuis litteris eminet. uerum tamen, si, eas ipsas cum legissem, contabui dolore et obrigui timore, quid de me illa facerent, quae in te scripsit, si in manus meas forte uenissent? uae mundo ab scandalis! ecce fit, ecce prorsus inpletur, quod ueritas ait: quoniam abundabit iniquitas, refrigescet caritas multorum. quae sibi enim iam fida pectora tuto refundantur? in cuius sensus tota se proiciat secura dilectio? quis de
Abbreviated transcription (Latin):
fructuoso labore desudans ecce sũ: siqͥd ꝑperã dixi. fortiꝰ fige pe-¬
ni desidis suspirio. uł lego. uł recolo. Utinã iniqͥs m̾em̃ cõplexus
tuos ⁊ collatione mutua ł doc̾emꝰ aliqͣ uł disc̾e̾mꝰ. Ego autẽ dico.
uturã saltẽ t̾rar̃ ꝓpĩqͥs locis habitaremꝰ. ut sim̃possent misceri nr̃a
colloqͥa: litt̾e possent eẽ. crebriores. Nuc̃ uͦ tanto locoꝵ ĩt̾ ualo ab-¬
sumꝰ asensibꝰ nr̃is ud de illis u̾b̃ apłi ad galatas uiuenẽ me adscĩtatẽ
adte exẽplaria epłe mee ꝑuen̾int. nescio qͣ occasione ꝓueniente:
quã ip̃a epła me curante. homo enĩ eã tuc̃ acceꝑat. nec adte ꝑtu-¬
uenire potuer̃.apparent
litt̾e: ut nichil stuclioꝵ me¬
oꝵ mallẽ sipossem quã inhe-¬
rere lat̾i tuo. Qd̃ ego qe ñ possũ

Expanded text:
fructuoso labore desudans; ecce sum, si quid perperam dixi, fortius fige pefructuoso labore desudans; ecce sum, si quid perperam dixi, fortius fige peni desiderii suspirio vel lego, vel recolo. Utinam, inquis, mereremur complexus tuos, et collatione mutua vel doceremus aliqua, vel disceremus! Ego autem dico: uis terrarum locis habitaremus; ut si non possent misceri nostra colloquia, litterae possent esse crebriores. Nunc vero tanto locorum intervallo absumus a sensibus nostris, ut de illis verbis Apostoli ad Galatas, juvenem me adae meae peruenerint nescio qua occasione praeueniente quam ipsa epistula me curante; homo enim, qui eam tunc acceperat, nec ad te pertuuenire potuerunt, apparent litterae, ut nihil studiorum meorum mallem, si possem, quam inhaerere lateri tuo. quod ego quia non possum,
Abbreviated transcription (Latin):
uolentiã tuã: ⁊culpã metm. ⁊ qͣntũ dñs donat ĩ alio gͣtꝰ.
ĩalio em̃datꝰ inueniar. Qd gͦ fortasse dura s certe salubͣia u̾ba
tua tãꝙͣ. cestus entellis ꝑtimescã: sedebat᷑ ille ñ curabat᷑. ⁊ idõ
uincebat᷑: ñ sanabat᷑. Ego aũ simedicinalẽ correctionẽ tuã ac-¬
ceꝑo: ñdelebo: Siuͦ ĩsirmitas uelud humana. Imea etiã cũ
ueracit̾ arguor. ñ pot̾ nͥ aliqͣntulũ ꝯtristari meliꝰ tumor capitis
dolet dũ curat᷑. quã dũ ei parcit᷑. ñ sanat᷑. ħẽ. enĩ qd̃ acute iui-¬
dit qͥdix̃. utiliores eẽ pler̃q inimicos uirgantes: quã amicos ob-¬
urgare metuentes. Illi enĩ dũrixant᷑. dicũt aliq̃ñ uera q̃corri-¬
gamiꝰ: isti aut̃ minorẽ quã oportet ex hibens iustitiȩ lib̾tatẽ. dũ
amiticie timent erasꝑare dulcedinẽ. Qua ꝓpt̾ ⁊ sibos ut t̾ iudĩs
lassus senectute forte corꝑis ñuigore animi. tam̃ inaera dñica

Expanded text:
volentiam tuam et culpam meam, et quantum Dominus donat, in alio gratus, in alio emendatus inveniar. Quid ergo, fortasse dura, sed certe salubria verba tua, tanquam caestus Entelli, pertimescam? Caedebatur ille, non curabatur: et ideo vincebatur, non sanabatur. Ego autem, si medicinalem correon dolebo; si uero infirmitas uelut humana uel mea, etiam cum ueraciter arguor, non potest nisi aliquantulum contristari, melius tumor capitis dolet, dum curatur, quam, dum ei parcitur, non sanatur. hoc est enim, quod acute uidit, qui dixit utiliores esse plerurgare metuentes. Illi enim dum rixantur, dicunt aliquando vera quae corrigamus; isti autem minorem quam oportet, exhibent justitiae libertatem, dum amicitiae timent exasperare dulcedinem. Quapropter etsi bos, ut tibi videris, lassus senectute forte corporis, non vigore animi tamen, in area dominica
Abbreviated transcription (Latin):
tares. te lesũ scͥptis meis: ñme putares ledi posse rescriptis tuis. Nul-¬
lo enĩ mͦ iddete opinatꝰ fuero. qdñte arbitrãs lesũ. sic tñ rescrib̃ ut-
ledas. Aut site ñsic rescribente ego ꝓpt̾ miniã stultitiã meã ledi
posse putatꝰ sim ħ ipso lesistime plane. qͥ deme ita sensisti. S nullo
mͦ tume quẽ nũquã talem exꝑtꝰ ẽ. talẽ me tem̾e credes. qͥlitt̾ar̃
mear̃ exemplaribꝰ etiã cũ stilũ meũ nosse tem̃ cred̾e uoliusti.

Expanded text:
tares laesum scriptis meis, non me putares laedi posse rescriptis tuis. nullo enim modo id de te opinatus fuero, quod non te arbitrans laesum sic tamen rescribis, ut laedas. aut si te non sic rescribente ego propter nimiam stultitiam meam laedi posse putatus sum, hoc ipso laesisti plane, quod de me ita sensisti. sed nullo modo tu me, quem numquam talem expertus es, temere talem crederes, qui litterarum mearum exemplar
Abbreviated transcription (Latin):
cis sim ledendo: malũ ꝓmalo reddas. Ledis aut̃ me simͥ tacue¬
ris. errorẽ meũ quẽ forte ĩuen̾is ĩfactis meis ł dictis. Nã siea ĩ¬
ribꝰ iscõ ꝓposito tuo: ut ħ factas uoluntate ledendi. culpans in-
me aliqͥd dente maledico.
qd m̃te ueridica scĩs ñeẽ culpandũ.
MC ꝑ h̾ aut beniuolo corde
argues etiã sicaret delicto qd̃
fieri ut tͥ aliud uideat̾ quã u̾i-

Expanded text:
cissim laedendo malum pro malo reddas. laedes autem me; si mihi tacueris errorem I meum, quem forte inueneris in factis uel dictis meis. nam si ea iibus et sancto proposito tuo, ut hoc facias uoluntate laedendi culpans in me aliquid dente maledico. quod mente ueridica scis non esse culpandum — ac per hoc aut beniuolo corde argues, etiam si caret delicto, quod f
Abbreviated transcription (Latin):
exaudiat: teq̃ una ẽ ieronimo ĩcipiat ñamare. Nã qr scolasticꝰ es:
ñinm̃ito te u̾su comici illiꝰ ad monebo. Obseqͥũ amicos: u̾tas odiũ
parit. Tua nob̃ potiꝰ ut ceꝑat postumiane repetat᷑ orientał oratio.
Ego ĩqͥt ut dic̾e ĩstitueram. apd̃ ieronimũ sexm̃sibꝰ fui: eu iugis
adu̾sus malos pugna ꝑpetuũq certam̃. ꝯsciũ odia ꝑditoꝵ. Odũc
eũ hetiei: qr eos impugnare ñdesiit. Od̃ut̃ elerici: qr uitã eoꝵ ĩ¬

Expanded text:
exaudiat, teque una cum Hieronymo incipiat non amare. Nam quia scholasticus es, exaudiat, teque una cum Hieronymo incipiat non amare. Nam quia scholasticus es, non immerito te versu Comici illius admonebo: Obsequium amicos, veritas odium parit. Tua nobis potius, ut coepEgo, inquit, ut dicere institueram, apud Hieronymum sex mensibus fui: cui iugis aduersum malos pugna perpetuumque certamen conciuit odia perditorum. oderunt eum haeretici, quia eos inpugnare non desinit, oderunt eum c
Abbreviated transcription (Latin):
grecis gulaẽ: ĩgalł natura. Tũ ego. Scolastice ĩquã galle defendis
gentẽ tuã S queso te liber iste nũqͥd ħ solũ uiciũ dãpnat ĩmona¬
chis: Immo uͦ ĩqͥt nicħ penitꝰ omisit. qd nõ carꝑet laceraret: expo-
Precipue auaritiã: nec minꝰ uanitatẽ insectatꝰ ẽ. Mul
suꝑbia: ñ pauca desuꝑticiõe disseruit. Uere fatebor pĩxisse mͥ ui-¬
det̾ uitia multoꝵ. Cet̾ũ defamiliaritatibꝰ uͥgitiũ. ⁊ monachoꝵ
atq etiã clericor: ꝗͣ u̾a. ꝗͣ fortia. disputauit. Uñ aqͥb̾dã qͦs nomi¬
nare nolo: dr̃ ñ amari. Nã sic̃ belgicꝰ nr̃. irascit᷑ edacitatis nimie
nos notatos: ita illi frem̾e dicunt᷑. c̃ in illo opuscłõ scriptũ legũt.
Celibem sꝑnit. uͥgo g̾manũ fr̃em: ⁊q̃rit extraneũ. Ad hec eg̾o: n-¬
miũ ĩꝗͣ galle ꝓgredis. Caue ne ⁊ te aliqͥs qͥ hec fortassis agnoseit¬

Expanded text:
Graecis gula est, in Gallis natura. Tum ego, scolastice, inquam, Galle, defendis Graecis gula est, in Gallis natura. Tum ego, scolastice, inquam, Galle, defendis gentem tuam: sed quaeso te, liber iste numquid hoc solum uitium damnat in monachis? Immo uero, inquit, nihil penitus omisit, quod non carperet, laceraret, exponeret: praecipue auaritiam nec minus uanitatem insectatus est. multa de superbia, non pauca de superstitione disseruit: uere fatebor, pinxisse mihi uidetur uitia multorum. Ceterum de familiaritatibus uirginum et monachorum adque etiam clericorum quam uera, quam fortia disputauit! unde a quibusdam, quos nominare nolo, dicitur non amari. nam sicut Belgicus noster irascitur, edacitatis nimiae nos notatos, ita illi fremere dicuntur, cum in illo opusculo scriptum legunt: caelibem spernit uirgo germanum, fratrem quaerit extraneum. Ad haec ego, nimium, i
Abbreviated transcription (Latin):
Eceliã loci illĩ ieronimꝰ prb̾r regit. Nã parrochiaẽ. ep̃i: qͥ ierosolimã
tenet. Michi iã pͥdẽ ieronimꝰ suꝑiore illa mea ꝑegͥnatione ꝯꝑtꝰ. faeile
obtinuerat: ut nullũ mͥ expetendũ rectiꝰ arbitrarer. Uir eñ p̃t̾ ficdi
m̾̃ttũ dotẽq uͥtutũ. ñsolũ latins atq grecis. s hebraicis etiã ita liccis¬
ĩstitutꝰ ẽ: ut se illi ĩoĩ scientia nemo audeat comparare. Miror aut̃¬
sim̃ iũb ꝑmulta q̃scripsit oꝑa comꝑtꝰẽ: cũ ꝑtotũ orbẽ legãt᷑. Nob̃ uͦ
gallus ĩqͥt: nimiũ nuniũq ꝯꝑtus ẽ. Nã añ ħ qͥnq̃niũ q̃ndã illiꝰ libel¬
lum legi: inqͦ tota nr̃oꝵ natio monachoꝵ. abeo uehem̃tissime u̾sat᷑
i carpit᷑. Unde ĩt̾dũ belgicꝰ nr̃ ualde trasci solet: qͥ dix̾it nos usq ad
uomitũ saciari. Ego aũ illi uiro ignosco: atq ita sensio. de orienta¬
libꝰ illũ potiꝰ monachis. ꝗͣ de occidentalibꝰ disputasse. Nã edacitas in

Expanded text:
llius Hieronymus presbyter regit: nam paroechia est episcopi, qui Hierosolymam tenet. mihi iam pridem Hieronymus superiore illa mea peregrinatione conpertus facile obtinuerat, ut nullum mihi expetendum rectius arbitrarer. uir enim praeter fidei meritum dotemque uirtutum non solum Latinis adque Graecis, seruditus est, ut se illi in omni scientia nemo audeat comparare. Natum orbem legatur. Nobis uero, Gallus inquit, nimium nimiumque conpertus est. nam ante hoc quinquennium quendam illius libellum legi, in quo tota nostrorum natio monachorum ab eo uehementissime uexatur et carpitur. unde interdum Belgicus noster ualde irasci solet, quod dixerit, nos usque ad uomitum solere satiari. ego autem illi uiro ignosco, adque ita sentio, de orientalibus illum potius monachis quam de occidentalibus disputasse. nam edacitas in
Abbreviated transcription (Latin):
hetic̃ arbitrant̾ ẽẽ: insaniũt. Ue dix̾im: catholica hõĩs scientia. sana
doctrina ẽ. Totꝰ sẽꝑ ĩ lectione.: totꝰ in libris ẽ. Nõ die ñ nocte reqescit
aut legit aliqͥt semꝑ aut scribit. Qd̾ nisi mͥ fuiss fixũ aĩo. ⁊ ꝓmissuĩ¬
dõ teste ꝓpositũ ħemũ adire. uł exiguũ tp̃ris puctũ atanto iuiro
discetłe noluissem. huic gͦ traditis atq ꝯmissis oibꝰ m̃is. oĩq familia
q̃ me ꝯtͣ uoluntatẽ animi mei secuta. tenebat implicitũ: ex onerat᷑
qͥdã mͦ gͣui fasce penitꝰ. hac lib̃ regressus alexandriã. uisitatis ibi
tentes ħemi solitudines: płimũ fereb ant̾ hab̾e monachoꝵꝵ ¶Ii¬
orgũẽ. sioĩa eupiã referre q̃ uidi: tñ pauca ꝑ stringã eplurib̾ꝰ.

Expanded text:
e arbitrantur, insaniunt. Vere dixerim, catholica hominis scientia, sana doctrina est: totus semper in lectione, totus in libris est. Non die, non nocte quiescit; aut legit aliquid semper, aut scribit. Quod nisi mihi fuisset fixum animo, et promissuDeo, ante propositam eremum adire, uel exiguum temporis punctum a tanto uiro discedere noluissem. huic ergo traditis adque commissis omnibus meis omnique familia, quae me contra uoluntatem animi mei secuta tenebat inplicitum, exoneratus quodammodo graui fasce penitus ac liber, regressus ad Alexandriam, uisitatis ibi tentes eremi solitudines plurimum ferebantur habere monachorum. longum est, si omnia cupiam referre quae uidi:
Abbreviated transcription (Latin):
citiã. quã patienciã : imaiorẽ hodie ꝙͣ heri siꝓficit: ⁊ ad huc ñ habeat
ꝯtinentiã. ⁊habeat ñ paruã miscdĩã. ut gen̾alit̾ breuit̾q complectar:⁊
ꝗͣ. deuirtute habeo nationẽ: q̃ ad recte uiuendũ attinet uirtus ẽ.
caritas. qͣ id qͥ diligendũest diligit᷑. hec ĩ aliis maior. ĩaliis minor. in
aliis nullaest. Plenissima uͦ que tiã ñpossit augeri.ꝙͣ. diu hic hõ uiu̾.
ĩ nemine. Quã du aũ augeri pot̾ ꝓfecto illud qͥ minꝰẽ. qͣm debet. exui¬

Expanded text:
huc non habeat continentiam et habeat non paruam misericordiam. Et ut generaliter breuiterque conplectar, quam de uirtute habeo notionem, quod ad recte uiuendum adtinet, uirtus est caritas, qua id, quod diligendum est, diligitur. haec in aliis maior, in aliis minor, in aliis nulla est, plenissima uero, quae iam non possit augeri, quam diu hic homo uiuit, in nemine; quam diu autem augeri potest,
Abbreviated transcription (Latin):
dicendo dimitte nob̃ sic̃ ⁊ nos dimittimꝰ: ⁊ sine murmuratiõe
dando. hilarẽ enĩ dittorẽ. diligit ds. Deniq sẽs iacobꝰ. iã existo
cotidianis remediis expient᷑. ne hõ qͥẽ ĩ uno offendit. fit om̃iũ
reus: inmultis offendendo. qr ĩmultis offendimꝰ õs. magnũ ag¬
g̾em reatus su minitͣtĩ collectũ ad tribunal tanti iudicis ꝑ
tuã. quęso ut re scribendo. ammoneas: ⁊ me corrig̾e ñgͣueris.
Infelix ẽ. enĩ qͥ ñtantos eciã scõs tuoꝵ studioꝵ labores: idigne
honorat: ⁊ de his dño dõ nr̃o. ciuꝰ mun̾e tał es. gr̃as agit. Uñ cũ
doc̾e qͥscio: qͣnto iustĩ abste hoc caritatis debitũ flagito. cuiꝰ doc¬
t̾ͥna ĩ nomine. ⁊ ad iutorio dñi. tantũ ĩlatina lingua eccłiastice
litt̾e ad uite st̃: qͣntũ nusꝙ̃ antea potuer̃. Maxime tñ istã sen-¬
tñtiã. qͥc̃q totã legẽ seruau̾it. offendat aũ ĩuno. factꝰẽ. qũ reus:

Expanded text:
is debita nostra, sicut et nos dimittimus; et sine murmuratione dando; hilarem enim datorem diligit Deus . Denique sanctus Jacobus jam ex isto cotidianis remediis expientur, ne homo, qui, cum in uno offenderit, fiat omnium reus, in multis offendendo, quia in multis offendimus omnes, magnum aggerem reatus sui minutatim collectum ad tribunal tanti iudicis petuam, quaeso, ut rescribendo admoneas et me corrigere non graueris. infelix est enim, qui non tantos et tam sanctos tuorum studiorum labores et digne honorat et de his domino deo nostro, cuius munere talis es, gratias agit. unde cum docere, quod scio, quanto iustius hoc abs te caritatis debitum flagito, cuius doctrina in nomine et adiutorio domini tantum in Latina lingua ecclesiasticae litterae adiutae sunt, quantum numquam antea potuerunt! maxime tamen, istam sententiam: quicumque totam legem seruauerit, offendat autem in uno, factus e
Abbreviated transcription (Latin):
faciendo ꝯtͣ eã: inqͣ pendent oĩa. Cur gͦ ñdicant᷑ patria pecẽa: Anfor¬
te qr magis facit ꝯtra caritatẽ qͥgrauiꝰ peccat. minꝰ qui leuiꝰ: ꝙ hoc
cans. magis reus. leuiꝰ aũ. uł inpaucioribꝰ peccans: minꝰ reus: tanto
maiore scił reatu: qͣnto ampliꝰ: tanto minore: qͣnto minꝰ peccau̾it.
Tñ etiã si ĩuno offentłit. reus om̃iũ fiet: qr ꝯtͣ eã facit ĩqua pendent

Expanded text:
dicantur paria peccata? an forte quia magis facit contra caritatem, qui grauius peccat, minus, qui leuius, et hoc cans magis reus, leuius autem uel in paucioribus peccans minus reus, tanto maiore scilicet reatu, quanto amplius, tanto minore, quanto minus peccauerit, tamen, etiam si in uno offenderit, reus omnium, quia contra eam facit, in qua pende
Abbreviated transcription (Latin):
nondico uir̃ aqͦ demnoniata uirtus dr̃. s etiã mulierẽ que utro
suo seruat thori fidem. si ħ faciat ꝓpt̾ p̾ceptũ. ꝑꝓmissũ dĩ: ⁊que
pͥmitꝰ sit fideł. ñ hab̾e pudiciciã ut nullã aut paruã eẽ uir

Expanded text:
Non dico virum a quo denominata dicitur virtus, sed etiam mulierem quae viro Non dico virum a quo denominata dicitur virtus, sed etiam mulierem quae viro suo servat thori fidem, si hoc faciat propter praeceptum et promissum, eique primitus sit fidelis, non habere pudicitiam, aut p
Abbreviated transcription (Latin):
pot̾. ẜ forte aicuciꝰ intuentibꝰ ignaura apparet ip̃a duricia. qr la-
borẽ bonoꝵ studioꝵ. qͥb̾ u̾a ad qͥrit᷑ fortitudo. negler̾at. Uer̃ptam̃
qy st̃ audaces qͥ timidi ñst̃. trursus timidi aqͥb absit audacia.
nec ĩ ꝯsulte tunet: cogim̾ fat̾i uicia plura ẽẽ uirtutibꝰ. Yñ aliqdõ
uiciũ uicio tollit̾. ut amore laudis: amor peccunie. Aliqdo unũ
cedit. ut plura succendant ułut qͥ ebriꝰ fui̾t. simodicũ bib̾et. ⁊ de¬
nacitatẽ ⁊ ambicionẽ dilig̾et. Possut̃ itaq uicia cedẽ: etiã uiciis
succedentibꝰ udõ plura st̃. Uirtꝰ uͦ qͦ una ĩgressa fuĩt. qm̃ secũ ce-
ĩerant: s aliqdõ totidẽ. aliqđo plura. plura paucioribꝰ. pauciora
eiq nullã ẽẽ: eui una defuerit. s hominibꝰ ħ iusũ ẽ. multũ qͥdem
ĩgeniosis studiis. s tñ hominibꝰ. Ego uͦ nescio quẽ ad modũ dicam.

Expanded text:
potest. sed forte acutius intuepotest. sed forte acutius intueborem bonorum studiorum, quibus vera acquiritur fortitudo, neglexerat. Verumtamen quia sunt audaces qui timidi non sunt, et rursus timidi a quibus absit audacia, nec inconsulte timet, cogimur fateri vitia plura esse virtutibus. Unde aliquando uitium uitio tollitur, ut amore laudis amor pecuniae, aliquando unum cedit, ut plura succedant, uelut, qui ebriosus fuit, si modicum bibere tenacitate et ambitione didicerit. possunt itaque uitia cedere etiam uitiis succedentinerant, sed aliquando totidem, aliquando plura paucioribus, vel pauciora eique nulla inest, cui una defuerit: sed hominibus hoc visum est, multum quidem ingeniosis, studiosis, sed tamen hominibus. Ego vero nescio quemadmodum dicam.
Abbreviated transcription (Latin):
possint ĩtelligi. Catilina ut de illo scripserũt : qͥ nosse potuer: fragꝰ.
sitĩ. famẽ. ferre ꝓot̾at. Eratq patiens medie: algoris: uigilie: supra
S ħ fortitudo: prudens nerat. Mala enĩ ꝓbonis: eligebat. Temꝑans
ñerat. corrupteł enĩ turpissimis: fedebat̾. Iusta ñerat. nacõtra pa-¬
triã ꝯiurau̾at. Et id̾õ nec fortitudo erat. s duricia sibi. ut stultos
falleret: nom̃ fortitudinis imponebat. Nã sifortitũdo ẽẽt: ñiuiciuĩ¬
ẜ uirtꝰ eẽt. Siaũ uirtꝰ eẽt: acet̾is uirtutibꝰ tãquã ĩseparabilibꝰ comi¬
om̃ia sint. uͥ unũ erit: aut nulla sint. uͥ unũ ñerit: laboriosũ ẽ. id
ostendẽ ꝓpt̾ea qr̾ uni uirtuti. duo uicia opponi solent: ⁊ q̃ aꝑte ꝯ
foritudo ñerat. q̃ eẽt cũ urtutes alias ñ habebat: faciltꝰ uidebat᷑
Qđ uͦ ignauta suerit: uͥ ex̾citaçio qͣs libet grauissimas molestias
ꝑspeciendi atq tołandi. supͣ quam credibile ẽ. fui̾t: egre ꝑsuadĩ

Expanded text:
intellegi. Catilina, ut de illo scripserunt, qui nosse potuerunt, frigus, sitim, famem ferre poterat eratque patiens inediae, algoris, uigiliae, supra s fortitnon erat; corruptelis enim turpissimis foedabatur; justus non erat, nam contra patriam conjuraverat, et ideo nec fortitudo erat, sed duritia sibi, ut stultos falleret, nomen fortitudinis imponebat. Nam, si fortitudo esset, virtus esset; si autem virtus esset, a caeteris virtutibus tanquam inseparabilibus comiomnia sint, ubi unum erit, aut nulla sint, ubi unum non erit, laboriosum est id ostendere propterea, quia uni uirtuti duo uitia opponi solent, et quod aperfortitudo non erat, quae secum uirtutes alias non habebat, facilius uidebatur; quod uero ignauia fuerit, ubi exercitatio quaslibet grauissimas molestias perpetiendi atque tolerandi supra quam cuiquam credibile est fuit, aegre persuaderi
Abbreviated transcription (Latin):
que usitatiꝰ ĩ maliciosis intelligi. ⁊ uocari solet. ñ siẽ loqͥ nr̃a seriptura
ꝯsueuit. que sepe astuciã inbono ponit. Uñ ẽ. astuti ut serpentes. ⁊ illud
ut det̾ ĩnocentibꝰ astucia. Quãꝗ̃ apd̃ illos romane lingue disertissi¬
mus dix̾it. neq illi tñ ad cauendũ dolus. aut astucia de erant. Astu-
ciã inbono ponens. s apd illos rarissimũ: apd̃ nr̃os aũ frequentissi¬
mũẽ. Itẽq inpartibꝰ tẽꝑantie. aꝑtissime ꝯtͣria ẽ. effusio: parsimonie.
manifeste ꝯtͣriaẽ. iusticie ĩ iusticia. Solet aũ qͣsi imitari iusticiam:
uirtutis ẽ. Abhac ĩ ꝯstancia longe abhorret. ⁊ ĩdubie ꝯtͣ sistit. Etina

Expanded text:
quae usitatius in malitiosis intellegi et uocari solet, non sicut loqui nostra scriptura quae usitatius in malitiosis intellegi et uocari solet, non sicut loqui nostra scriptura consueuit, quae saepe astutiam in bono ponit, unde est: astuti ut serpentes et illud: ut det innocentibus astutiam. quamquam et apud illos Romanae linguae disertissimus dixerit: neque illi tamen ad cauendum tiam ponens in bono: sed apud illos rarissimum, apud nostros frequentissimum est. itemque in partibus temperantiae apertissime contraria est effusio parsimoniae; manifesta contraria est iniustitia iustitiae; solet autem quasi imitari iustitiam uirtutis est; ab hac inconstantia, longe abhorret et indubie
Abbreviated transcription (Latin):
ut etiã si ħ deuirtutibꝰ uer̃ est ñ tam̃ idõ cogam̃ fat̾i. eqͥlitatem
om̃iũ pec̃coꝵ. qͣntũ possũ adiuuante dño aꝑire conabor. Qđ si ef¬
fecero: ab ꝓbab̾. uͥ cause defuero. tu suppleb̃ Certe hic ꝑsuadent. qui
unã uirtutẽ habuerint hab̾e õs ⁊ om̃s de eẽ eiu una defui̾t. Qd̃pru¬
dentia. nec ignaua. nec ĩiusta. hec ĩtẽꝑans potest eẽ. Nã sialiqͣ horz
iusta ⁊ tẽꝑans sit. ꝓfecto uͥ fuerit secũ ht̃ cet̾as. Siẽ fortitudo ĩpru¬
dens ẽẽ ñ pot̾ uł intẽꝑans. uł in iusta. sic tẽꝑantia necesse ẽ. ut pru¬
Ita uͥ ueraẽ. aliqͣ eqͥz. ⁊ aliȩ similit̾ st̃. u̾ aũ alie desunt. uera illa
ñest eciã sialiqͦ mͦ simił ẽẽ uideat᷑. Sũt enĩ ut scis. que dã uicia uir¬
tutib aꝑta discretione ꝯtraria: quedã tñ specie fallaci similia. uit
eidem prudentie. ñ inprudentia. s astucia. Nuẽ enĩ eã dico astuciã:

Expanded text:
tibus uerum est, non tamen ideo cogamur fateri aequalitatem omnium peccatorum, quantum possum, adiuuante domino aperire conabor. quod si effecero, adprobabis, ubi causae defuero, tu supplebis. Certe hinc persuadent, qui unam uirtutem habuerit, habere omnes et omnes deesse, cui una defuerit, quod prudentia nec ignaua nec iniusta nec intemperans potest esse; nam si aliquid hiusta et tempeians sit, profecto, ubi fuerit, secum habet ceteras. sic et fortitudo inprudens esse non potest uel intemperans uel iniusta; sic temperantia necesse est ut pruita, ubi uera est aliqua earum, et aliae similiter sunt. ubi autem aliae desunt, uera illa non est, etiamsi aliquo modo similis esse uideatur. Sunt enim, ut scis, quaedam uitia uirtutibus aperta discreidem prudentiae non inprudentia sed astutia. nunc enim eam dico astutiam,
Abbreviated transcription (Latin):
uidicandi. ⁊udiciũ miserendi. Ropt̾ qͥei dr̃. misedĩã niudiciũ.
cantabo tͥ dñe. Nãquisqͥs uelut nuniũ iustũ. udiciũ sine mi-¬
sedia. qͣsi securꝰ expectat. irã iustissimã ꝓuocat. Quã timens ille
dic. Nõ intres ĩ uidiciũ: cũ seruo tuo. Uñ dr̃ ꝓpło ꝯtumaci. Quid uul¬
tis mec̃ uidicio ꝯtende: sũ enĩ rex iustꝰ sedit ĩthrono. qͥ głabit᷑
castũ se habe cor: aut qͥsgłabit᷑ mundũ se eẽ apeceo: Que gͥ spes÷¬

Expanded text:
 iudicium cantabo tibi, domine; nam quisquis uelut nimium iustus iudicium sine misericordia quasi securus expectat, iram iustissimam prouocat, quam timens ille dicit: ne intres in iudicium cum seruo tuo. unde dicitur populo contumaci:quid uultis mecum iudicio contendere? cum enim rex iustus sederit in throno, quis gloriabitur castum se habere cor? aut q
Abbreviated transcription (Latin):
ipsũ benefacitis. Siaũ ꝑsonas accipitis. pecc̃m oꝑamini redar¬
gnti alege. qͣsi trans gressores. Uioete quẽ ad modũ trans gres-¬
sores legis appellat. qͥ dicũt diuiti sede hic ⁊ pauꝑi sta illic. Uñ
ne putarent ꝯtẽptibile eẽ peceatũ inhac una re legem trans¬
gredi: secutꝰ adiux̃ Quic̃q aũ totã legẽ obseruau̾it. offendat aũ
ĩuno: factꝰ ẽ. om̃iũ reus. Quienĩ dix̃ ñ mechab̾is. dix̃ iñ oceides.

Expanded text:
ccipitis, peccatum operamini redarguti a lege quasi transgressores. uidete, quem ad modum transgressores legis appellet, qui dicunt diuiti: \'sede hic\' et pauperi: \'sta illic\'. unde, ne putarent contemptibile esse peccatum in hac una re legem transgredi, secutus adiunxit: quicumque autem totam legem seruauerit, offendat autem in uno, factus est omnium reus. qui enim d
Abbreviated transcription (Latin):
nectam̃ ido nẽ. pͣuo pͣuiꝰ. distortoq distortiꝰ. Si aũ qͥputo eẽ ue¬
riꝰ. sacͥsq litt̾is ꝯgruentiꝰ itast̃ aĩe intentiones ut corporis m̃bra.
ñ qͦ uideant᷑ locis s qͦ sentiant̾ affect̾ibꝰ. ⁊ aliud illuminat᷑ ãpliꝰ. ali-¬
ud minꝰ. aliud om̃ino caret lumine. ⁊ tenebroso ñ illuminat᷑ ob-¬
alio actu magis. ĩalio minꝰ. ĩ alio nicħ sic diei pot̾ hab̾e aliã. aliã
ñ hab̾e. aliã magis. aliã minꝰ hab̾e uirtutẽ. Nã ⁊ maior ẽ. ĩ isto

Expanded text:
o pravius, distortoque distortius. Si autem quod puto esse verius, sacrisque litteris congruentius, ita sunt animae intentiones, ut corporis membra non quod videantur locis, sed quod sentiantur affectibus, et aliud illuminantur amplius, aliud minus, aliud omnino caret lumine, et tenebroso inumbratur obalio actu magis, in alio minus, in aliquo nihil, sic potest dici habere aliam, et aliam non habere, aliam magis, aliam minus habe
Abbreviated transcription (Latin):
pleniꝰ theusebiã uocant. qͥd aũ ẽ. pieta. ñ dĩ cultus: Et unde ille colit
nisi earitate: Caritas gͥ decorde puro. ⁊ cõscientia bona. ⁊ fide ñficta.
mors. siue qr nemo eã iuticit sic̃ mortẽ. siue qr ĩ hac uita. usq ad
mortẽ. ẽ. iñsura caritatiᷤᷤ sic̃ dñs ait. Maiorẽ hac dilectionẽ nemo
auellit asensibꝰ carnis aĩam: sic caritas aꝯcupiscenciis carnalibꝰ huic
sub seruit scientia cũ ẽ. utił: nã sine illa ĩflat. Quod uͦ illa hedificãdo
impleu̾is. nicħ ibi ista mnane qd iiflet ĩueniet. Utilẽ porro scientiã

Expanded text:
plenius fteooefieiav uocant. quid autem est pietas nisi dei cultus ? et unde ille colitur nisi caritate ? caritas enim de corde puro et conscientia bona et fide non ficta mmors, siue quia nemo eam uincit sicut mortem siue quia in hac uita usque ad mortem est mensura caritatis, sicut dominus ait: maiorem hac caritatem nemo  mors animam auellit a sensibus carnis, sic caritas a concupiscentiis carnalibus. huic subseruit scientia, cum est utilis; nam sine illa inflat. quod uero illa aedificando inpleuerit, nihil ibi ista inane, quod i
Abbreviated transcription (Latin):
iñ iustificabit᷑ ĩ ꝯspectu dĩ oĩs uiuens. ⁊ tñ iustus exfide uiuit. ⁊ ĩdu-
tist᷑ scĩ iusticia. Aliꝰ maiꝰ. aliꝰ minꝰ. ⁊ nemo hic uiuit sine pecẽo.
oblitꝰ eui locor doct̾ori simił factꝰ sũ cũ ꝓposuerĩ qͥd abste dicere ue¬
lĩ: S qr depecẽoꝵ parilitate uñ ũid qͥ agebam ĩcidit questio. exami¬

Expanded text:
et non iustificabitur in conspectu dei omnis uiuens; et tamen iustus ex fide uiuit et induti et non iustificabitur in conspectu dei omnis uiuens; et tamen iustus ex fide uiuit et induti sunt sancti iustitia, alius magis, alius minus; et nemo hic uiuit sine peccato, et oblitus cui lolim? Sed quia de peccatorum parilitate, unde in id quod agebam incidit quaestio, exami
Abbreviated transcription (Latin):
serinit. mox hab̾e totã: nec qͥcꝗͣ stulticie reman̾e: uñ omĩno ullũ pec¬
catũ possit exist̾e hec similitudo uͥ stulticia ulut aqͣ: ⁊ sap̃ia ułut
aer ponit᷑. ut aĩmꝰ ap̃focatione stulticie tãquã em̾gens. sap̃iam re¬
pente respic̾e ñ mͥ uidet᷑ satis accomoda nr̃ar̃ scripturar̃ auetori¬
tati: s illa pociꝰ ut uiciũ. uł stulticia tenebris: luci aũ uirtꝰ uł sap̃ia
itaq sic̃ de aqͥs ĩaerẽ surgens. uͥ ear̃ sũmũ transierit. repente qͣntũ
sufficit ĩspirat᷑. ẜ sic̃ de tenebris ĩlucem ꝓcedens paulatĩ ꝓgrediendo
illuminat᷑. Qd̃ donec plenissime fiat. iam eũ tñ dicimꝰ tãquã de ap¬
ditissima spelunca egredientẽ uicinia lucis afflatũ. tantomagis qͣnto-
magis ꝓpinqͣt egressui. Ut illud qđ in eo lucet. sit utiq exlumine
qͦ ꝓgredit᷑. Illud aũ qd ad huc obscur̃ ẽ. sit extenebris. uñ egredit̾. Itaq

Expanded text:
remanere, unde omnino ullum peccatum possit existere. 13. Haec similitudo, ubi stultitia velut aqua, et sapientia velut aer ponitur, ut animus a praefocatione stultitiae tanquam emergens, in sapientiam repente respiret, non mihi videtur satis accommodata nostrarum Scripturarum auctoritati: sed illa potius, ut vitium vel stultitia tenebris, luci autem virtus vel sapitaque sicut de aquis in aerem surgens ubi earum summum transierit, repente quantum sufficit inspiratur, sed sicut de tenebris in lucem procedens paulatim egrediendo illuminatur. quod donec plenissime fiat, iam eum tamen dicimus tamquam de abditissima spelunca egredientem uicinia lucis afflatum, tanto magis, quanto magis propinquat egressui; ut illud quod in eo lucet sit utique ex lumine quo progreditur, illud autem quod adhuc obscurum est sit ex tenebris unde egreditur. itaque
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃: ñ est ꝯseq̃ns ut ꝓpt̾ hoc om̃ia pecẽa sint pacria. Nã illud ui
separabilitate uirtutũ. ⁊ siforsitan fallor: tñ siuer̃ memini. qͥ
iur memini. oĩbꝰ philosophis placcuit. qͥ easdem uirtutes agende
uite necessarias ẽẽ dixer̃ hoc aũ deparilitate pecẽoꝵ soli sto hici
ausist̾ disputare ꝯtͣ om̃em sensũ gen̾is humam. Quã eoꝵ uani¬
tatẽ in iouiano illo. qͥ mhac sentñtia stoieꝰ erat: in aucupandis
aut defensandis uoluptatibꝰ epicureos ĩscripturis scĩs dilucidis¬
sime ꝯuicisti. ĩqua tua suauissima. ⁊p̃clarissima disputacione
satis eiudent̾ apparuit ñplacuisse auctoribꝰ nr̃is. uł ipsi pociꝰq¬

Expanded text:
n est consequens, ut propter hoc omnia peccata sint paria. nam illud de inseparabilitate uirtutum, etsi forsitan fallor, tamen, si uerum memini, quod uix memini, omnibus philosophis placuit, qui easdem uirtutes agendae uitae necessarias esse dixerunt. hoc autem de parilitate peccatorum soli Stoici ausi sunt disputare contra omnem sensum generis humani; quam eorum uanitatem in Iouiniano illo, qui in hac sententia Stoicus erat, in aucupandis autem et defensitandis uoluptatibus Epicureus, de scripturis sanctis dilucidissime conuicisti. in qua tua suauissima et praeclarissima disputatione satis euidenter apparuit non placuisse auctoribus nostris uel ipsi poti
Abbreviated transcription (Latin):
querendũ putaui. ħu̾tit̾ questio. Plegant̾ aut̃ dictũ eẽ narrat᷑:
Q̃ huic rei satis abte ꝯuenit. Cũqͥdã ruiss ĩputeũ. uͥ aqͣ tanta erat
ut eũ magis excipet nemoreret᷑. quã suffocaret neloqueret᷑: acces-¬
sit aliꝰ.ẜoq uso miserans ait. Quo mͦ huc cecidisti: Obsecro ĩ quid
uuli ĩfantis animã xͥ gr̃a lib̾andã. satis ẽ. ei qd modũ qͦsalua fiat
ui ẽẽ querendũ neforte exillis opinuonibꝰ incarnationis aĩe
aliquã teneamꝰ incaueiꝰ. que lib̾andã ꝓrsus animã pariuili ꝯtͣ¬
dicat: negans eã ẽẽ ĩisto malo. Hoc gͥ firmissime retento qd aĩa
idõ pigrescere miscdĩe debet officiũ. Adu̾sus eos aũ qͥsibi uidẽ¬
tur scire qđ nestuĩt. ħtuciores sumꝰ qd hac̃ ignorantiã nr̃am

Expanded text:
quaerendum putaui. haec uertitur quaestio. eleganter autem dictum esse narratur, quod huic rei satis apte conuenit. cum quidam ruisset in puteum, ubi aqua tanta erat, ut eum magis exciperet, ne moreretur, quam suffocaret, ne loqueretur, accessit alius eoque uiso miserans ait: Quo modo huc cecidisti?\' at ille: \'Obsuuli infantis animam Christi gratia liberandam, satis est ei, quod modum, quo salua fiat. lis opinionibus incarnationis animae aliquam teneamus incautius, quae liberandam prorsus animam paruuli contradicat negans eam esse in isto malo. hoc igitur firmissime retento, quod anima ideo pigrescere misericordiae debet officium. aduersus eos autem, qui sibi uidentur scire, quod nesciunt, hoc tutiores sumus, quod hanc ig
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutibꝰ repetã. q̃ in libro suo sulpiciꝰ iste memorauit. Un̾ pͥma illiꝰ¬
ĩt̾ mitendo gesta p̾t̾eo. neq ea attingã que laicꝰ egit acmonachus. Nec
uͦ audita ab aliis potiꝰ quã q̃ uidi ip̃e dicturꝰ sũ. Ex rheit. Nalogi¬

Expanded text:
uirtutibus repetam, quae in libro suo Sulpiciuirtutibus repetam, quae in libro suo Sulpiciinter militandum gesta praetereo, neque ea attingam quae laicus egit ac monachus: nec vero audita ab aliis potius quam quae vidi ipse, dicturus sum. DIALOGU
Abbreviated transcription (Latin):
tot ł tanto oneri: tñ relatis suꝑiꝰ apostumiano. obedientie
cogor exẽplis. ut munꝰ istud qd imponitis ñrecusem. S dũ cogito
me hoĩem gallũ. ĩt̾ aqͥtanos u̾ba factur̃: uereor ne offendat ur̃as
ninũ urbazas aures sermo rusticior. Audientis me tñ ut gur¬
denic̃ hoĩẽ: nicħ c̃fuco aut cot̾no loq̃ntẽ. Uã simͥ tribuitis mar¬
tini me ẽẽ discipłm: illud etiã ꝯcedite: ut mͥ liceat exẽplo illius.
cundo ore loquereris: sic̃ tacharie ĩ ioħis noĩe lingua resolutaẽ. Cet̾ũ
cũ sis scolasticꝰ. ħipsũ qͣsi scolasticꝰ artificiose facis: ut excuses imꝑiciam.
qr erub̃as eloq̃ntia. S neq monachũtã astutũ: neq gallũ decet ẽẽ
tã callidũ. Uer̃ aggredẽ potiꝰ: ⁊ qd te manet explica. Ilimiũ enĩ du¬
dũ. alias res agentes ꝯsumimꝰ tẽpus: ⁊ iã soł occidiu unbra ꝓlixior
monet ñ multũ dĩ uicina nocte suꝑ eẽ. Deĩde cũ paululũ õs ꝯsticuis¬

Expanded text:
 tanto oneri, tamen relatis superius a Postumiano obedientiae cogor exemplis, ut munus istud quod imponitis, non recusem: sed dum cogito, me hominem Gallum inter Aquitanos verba facturum, vereor ne offendat vestras nimium urbanas aures sermo rusticior. Audietis me tamen ut Gurdonicum hominem, nihil cum fuco aut cothurno loquentem: nam si mihi tribuitis Martini me esse discipulum, illud etiam concedite, ut mihi liceat exemplo illius cundo ore loquereris, sicut Zachariae in Iohannis nomine lingua resoluta est. ceterum cum sis scholasticus, hoc ipsum quasi scholasticus artificiose facis, ut excuses inperitiam, quia exuberas eloquentia. sed neque monachum tam astutum neque Gallum decet esse tam callidum. uerum adgredere potius et quod te manet explica: nimium enim dudum alias res agentes consumimus tempus, et iam solis occidui umbra prolixior monet, non multum diei uicina nocte superesse. Deinde cum paululum omnes conticuis
Abbreviated transcription (Latin):
honore ꝯp̃hensibilit̾. nr̃ horosiꝰ. uigil ĩgenio. parat̾ eloqͥo. Fagitãs
studio. utile uas ĩdomo dĩ ẽẽ desid̾ans: ad repellantlas falsas ꝑni¬
ciosasq doctrinas: q̃ aĩos hispanoꝵ multũ infeliciꝰ ꝙͣ corpora barba¬
ricꝰ gladiꝰ trucidarut̃. Nã inde adnos usq abocean litt̾e ꝓꝑauit.
fama excitatꝰ qdame poss dehis q̃ scire uellet. qͥcqͥd uellet audire:
Neq nullũ cep̃ aduentꝰ sui fructũ: pͥmũ nedeme multũ fame credẽt.
deĩde docu hominẽ q̃ potui: qͥ aũ ñpotui. unde dic̾e poss ad monui.
atq ut adte iret hortatꝰ sũ. Qua ĩre ꝯsiliũ uł p̾ceptũ meũ cũli¬
bent̾ ad obedient̾ acciꝑet: rogaui eũ ut abste ueniens. ꝑnos ad-
ꝓpͥa remearet. Quã eiꝰ pollicitationẽ tenens. occasionẽ mͥ credidi adño
t̾em. nec mͥ facile occurrebat idoneus. ⁊ fide agendi: ⁊ alacͥcate obedien¬

Expanded text:
honore conpresbyter noster Orosius, uigil ingenio, paratus eloquio, flagrans honore conpresbyter noster Orosius, uigil ingenio, paratus eloquio, flagrans studio, utile uas in domo domini esse desiderans ad refellendas falsas perniciosasque doctrinas, quae animas Hispanorum multo infelicius, quam corpora barbaricus gladius, trucidarunt. nam inde ad nos usque ab oceani littore properauit fama excitus, quod a me posset de his, quae scire uellet, quicquid uellet, audire. neque nullum cepit aduentus sui fructum, primo, ne de me multum famae crederet; deinde docui hominem, quod potui, quod autem non potui, unde discere posset, admonui atque, ut ad te iret, hortatus sum. qua in re consilium uel praeceptum meum cum libenter et oboedienter acciperet, rogaui eum, ut abs te ueniens -per nos ad propria remearet. quam eius pollicitationem tenens occasionem mihi credidi a doterem, nec mihi facile occurrebat idonens, et fide agendi, et alacritate obedien
Abbreviated transcription (Latin):
eyo nr̃m qͥnos uocauit ĩsuũ regnũ. ⁊ głam. ⁊ rogaui ⁊ rogo.
ut ħ qd adte scribo scẽ fr̃ ieronie ꝯsulens te dehis que nescio
fructuosũ eẽ uelit. Quã quã enĩ te multo ꝙͣ. ego sũ etate maiorem
tñ etiã ip̃e iãsenex ꝯsulo : s addiscendũ qd opꝰ ẽ. nulla mͥ etas sera iudi
potest. qr ⁊ sisenes magis decet doc̾e quã disc̾e: magis tñ disc̾e ꝙͣ. qͥd
doceant ignorare. Nieł eqͥdem molestiꝰ fero ĩ oĩbꝰ angtiis meis qͣs pacior
ĩ difficillimis questionibꝰ: quã intã longinqͦ tue caritatis absentiã. ut
uix possim dare. uix recipe litt̾as tuas. ꝑ int̾ ualla ñdier̃. ñm̃sium:
s aliqͦt annorz. cũ sifieri posset cotidie p̃sentẽ te hab̾e uellem. cũqͦ lo¬
q̃rer qͥcqͥd uellẽ. Nec idõ tñ ñdebui. fac̾e qđ potui: siñpotui totũ quo
liu. Ecce uenit adme religiosus uiuenis. catholica pace fr̃. etate filiꝰ:

Expanded text:
 qui nos uocauit in suum regnum et gloriam, et rogaui et rogo, ut hoc, quod ad te scribo, sancte frater Hieronyme, consulens te de his, quae nescio, fructuosum esse nobis uelit. quamquam enim te multo, quam ego sum, aetate maiorem tamen etiam ipse iam senex consulo. sed ad discendum, quod opus est, nulla mihi aetas sera uideri potest, quia, etsi senes magis decet docere quam discere, magis tamen discere quam, quid doceant, ignorare. nihil equidem molestius fero in omnibus angustiis meis, quas patior in difficillimis quaestionibus, quam in tam longinquo tuae caritatis absentiam, ut uix possim meas dare, uix recipere litteras tuas per interualla non dierum, non mensium, sed aliquot annorum, cum, si fieri posset, cotidie praesentem te habere uellem, cum quo loquerer, quicquid uellem. nec ideo tamen non debui facere, quod potui, si non potui totum, quod uolui. Ecce uenit ad me religiosus iuuenis, catholica- pace frater, aetate filius,
Abbreviated transcription (Latin):
siaĩa cotpꝰ ẽẽ dicenda ẽ. nõ ẽ.
certe corpꝰ qͣle t̾renũ ẽ. nec qͣle
humidũ. aut hereũ. aut echereũ. Om̃ia qͥppe talia maiora st̃ ĩ
ita occupant᷑ partib̾ cõtpor⁊ Uñ ⁊ ĩtelligit᷑ aĩa. siũ corpꝰ. siue cor¬
ꝑe adicienda sit ꝓpͥam quandã hab̾e nat̾a. oĩbꝰ his mundane moł
helem̃tis excellentiore substãtia creatã. q̃ueracit̾ ñpossit ĩaliqͣ fan¬
tasia corporaliũ imaginũ qͣs ꝑcarnis sensus ꝑcepimꝰ cogitari. ẜ m̃te
ĩtelligi. uitaq sentiri. Neq ħ ꝑinde locor. ut teq̃ tͥ nota st̃ doceam:
s ut aꝑiã qͥd firmissime de aĩa teneã. neme qͥsꝙͣ cũ ad ea uen̾o q̃
reqͥro. nicħ de aĩa uł scientia. uł fide ten̾e arbitret᷑. Quod ꝓpͥa uo
cessitate uł sua. s pͥa uoluntate ĩpecẽm ẽẽ collapsã: nec lib̾ari posse
decorpore. mortis huiꝰ uł sue uoluntatis uirtute. tãquã s ad ħ suf¬

Expanded text:
icenda est, non est certe corpus, quale terrenum est nec quale humidum aut aerium aut aetherium. omnia quippe talia maiora sunt inita occupantur partibus corporum. unde intellegitur, anima siue corpus siue incorporea dicenda sit, propriam quandam habere naturam omnibus his mundanae molis elementis excellentiore substantia creatam, quae ueraciter non possit in aliqua phantasia corporalium imaginum, quas per carnis sensus percipimus, cogitari, sed mente intellegi uitaque sentiri. neque haec perinde loquor, ut te, quae tibi nota sunt, doceam, sed ut aperiam, quid firmissime de anima teneam, ne me quisquam, cum ad ea uenero, quae requiro, nihil de anima uel scientia uel fide tenere arbitretur. Certus cessitate uel sua sed propria uoluntate in peccatum esse conlapsam nec liberari posse de corpore mortis huius uel suae uoluntatis uirtute tamquam sibi ad hoc suf
Abbreviated transcription (Latin):
mox ꝑuenit qͥ ñ uitoto fit. nͥ qr ibi tota ẽ. ibi fit. ut nec tota ibifit
cet̾a deserit: uuuit enĩ ulla ea p̾sente uͥ nicħ tale factũẽ. Qd̃ si fie¬
ret ⁊utrũq simul fieret. simul utrũq totã parit̾ ñlat̾et. ꝓ in¬
de ⁊ĩ oĩbꝰ simul. ⁊ ĩ singłis particłis corporis sui. tota simul eẽ ñ
poss sipillas ita diffundẽtur ut uidemꝰ corpora diffusa ꝑspacia
locoꝵ minorib siuis partibꝰ.¬

Expanded text:
ota ubi fit caetera deserit? Vivunt enim et illa ea praesente, ubi nihil tale factum est. Quod si fieret, et utrumque simul fieret, simul utrumque totam pariter non lateret. Proinde et in omnibus simul et in singulis particulis corporis sui tota simul esse non posset, si per illas ita diffunderetur, ut videmus corpora diffusa per spatia locorum minoribus suis partib
Abbreviated transcription (Latin):
e ĩ ꝯm mutabile ⁊ ĩcorruptibile ẽ. nulliꝰ rei accessu: com
corrũpi potest. Alioqͥn ñachillea tantũ sic̃ fabule fer̃. s oĩs caro eẽt
patiar: qm̃ cũ de re cõstat. ñẽ. opꝰ certare denomine : ficorpꝰẽ oĩs sub-¬
stancia. uł eẽntia. uł siqͥd aptius nuncupat᷑ idqd aliqͦ mͦẽ. ĩse ipso:
sui parte maiore locũ occupet. ⁊ breuiore breuiorẽ. miꝰq sit in
parte quã intoto: nẽ. corpꝰ aĩa. ꝑ totũ qͥppe corpꝰ qd animat ñ locali¬
diffusione s qͣdã uitali ĩtentione porrigit᷑. nã ꝑ eiꝰ o f particłas
tota simul ad ẽ. nec minor ĩminoribꝰ ⁊ ̃maoribꝰ maior. s alicub
incarne uiua aliqͥd tangit̾. ꝙͣ uis locus ille ñsolũ tociꝰ corꝑis ñ
sit suix ĩcorꝑe iudeat᷑: aĩam tñ totã ñlatet. neq id qđ sentit᷑.¬

Expanded text:
e incommutabile et incorruptibile est, nullius rei accessu commutari uel corrumpi potest. alioquin non Achillea tantum, sicut fabulae ferunt, sed omnis caro esset patiar, quoniam, cum de re constat, non est opus certare de nomine, si corpus est omnis substantia uel essentia uel, si quid aptius nuncupatur id, quod aliquo modo est in se ipso, sui parte maiorem locum occupet et breuiore breuiorem minusque sit in parte quam in toto, non est corpus anima. per totum quippe corpus, quod animatdiffusione, sed quadam vitali intentione porrigitur. Nam per omnes ejus particulas tota simul adest, nec minor in minoribus, nec in majoribus major, sed alicubi in carne viva aliquid tangitur, et si locus ille totius corporis non sit, s
Abbreviated transcription (Latin):
q̃stio ẽ. sit nealiqñ m̃tiri uiri boni. aẽt alta q̃stio ẽ. utrũ scriptorẽ
scãr̃ scͥpturar̃ m̃tiri oportuerit ĩmo uͦ ñ alia. snulla qͣstio ẽ. Ad¬
misse enĩ semel ĩtãtũ auctoritatis fastigiũ. officio aliqͦ m̃datio.
nulla illoꝵ libroꝵ particłã remanebit gͥñ ut cũq uideat᷑ uł
admores difficił. ładfidẽ incredibił: eadẽ ꝑnitiosissima regula
illi uidebat᷑ petrus fecisse. quẽ ñrecte fecisse ⁊ dix̃ ⁊ scripsit: ut qͣsi
animos tumultuantiũ delimiret. qͥd respondebimꝰ cũ exsurrererĩt
tũ. scilie ñqd hoc senserit. sut illoꝵ placcaret᷑ adu̾sitas: Nõ opꝰ:
multa ꝯmemorare: Posst̃ enĩ uidĩ etiã delaudibꝰ eẽ officiosa m̃¬
dacta. ut apd̃ homines pigriores dilectio eiꝰ ardescat: atq ita
nusquã certa erit ĩ libris scĩs caste u̾itatis auctoritas. Nõne atten¬

Expanded text:
quaestio est, sitne aliquando mentiri uiri boni, et alia quaestio est, utrum scriptorem quaestio est, sitne aliquando mentiri uiri boni, et alia quaestio est, utrum scriptorem sanctarum scripturarum mentiri oportuerit; immo uero non alia, sed nulla quaestio est. admisso enim semel in tantum auctoritatis fastigium officioso aliquo mendacio nulla illorum librorum particula remanebit, quae non, ut cuique uidebitur uel ad mores difficilis uel ad fidem incredibilis, eadem perniciosissima regula illi uidebatur Petrus fecisse, quem non recte fecisse et dixit et scripsit, ut quasi animos tumultuantium deleniret, quid respondebimus, cum exsurrexerint tum, scilicet non quod hoc senserit, sed ut illorum placaretur adueršitas? non opus est multa commemorare. possunt enim uideri etiam de laudibus dei esse officiosa mendacia, ut apud homines pigriores dilectio eius ardescat, atque ita nusquam certa erit in sanctis libris castae ueritatis auctoritas. nonne adten
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗͣ. siiuiꝰ hõ eẽt. ñ audeo ĩ aliquã partẽ certe ferre sententiã: nͥ qͥ
eis p̃minentẽ auctoritatẽ in hoc mun̾e sine ꝯtrou̾sita tribuendã
existimo. Illime plus mouent. qͥcũ post̾iores int̾p̃tarent᷑. ⁊̃t̾boꝵ locutio¬
nũq hebraicar̃ uiã atq regulas mordactuis. ut fert̾ ten̾ent: ñ solũ¬
int̾se ñꝯser̃. setiã reliquer̃ multa. q̃tanto peruenda ⁊ ꝓdenda rema¬
ꝓ tua caritate expositis causis. certũ me facias obsecrau̾im. legi etiã
dare uelles. uenit ĩ manꝰ locꝰ ille qͦ apłs petrus ⁊ ꝑnitiosa simulatione
reuocat᷑. ibi patrociniũ m̃dati susceptũ esse uł ate tali uiro. ł aca
piã sialiꝰ illa scͥpsit. fatheor ñ medioc̾t̾ doleo donec refellant᷑: si forte
nistrata ẽ atq ꝯscripta: aliqͥd ĩ libris suis fuisse m̃tito Alia qͥppe

Expanded text:
certam ferre sententiam, nisi quod certam ferre sententiam, nisi quod eis praeminentem auctoritatem in hoc munere sine controuersia tribuendam existimo: illi me plus mouent, qui, cum posteriores interpretarentur et uerborum locutionumque Hebraearum uiam atque regulas mordacius, ut fertur, tenerent, non solunt, \'sed etiam reliquerunt multa, quae tanto post eruenda et prodenda remapro tua caritate expositis causis certum me facias obsecrauerim. Legi etiam dare uelles, uenit in manus locus ille, quo apostolus Petrus a perniciosa simulatione reuocatur. ibi patrocinium mendacii susceptum esse uel abs te, tali uiro, uel a quopiam, si alius illa scripsit, fateor, non mediocriter doleo, donec refellantur — si forte nistrata est atque conscripta, aliquid in libris suis fuisse mentitos. alia quippe