comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tione securitatis. ꝙ iocunditatis. una
beatitudo consũmat᷑. ut scnariꝰ duplice¬
tur. ꝙ duodenariꝰ ꝑficiatur. Hic ex gemi¬
na imꝑfectione puritatis. & indegrita¬
tis. nr̃a iustificatio inchoat. ut ex gemi¬
natione unitatis. in duodenarii con¬
sũmationẽ uterq senariꝰ ꝑfectionis ꝑ¬
ꝑfectionis sue exordiũ capiat. Recte gͦ
in illa legatione duodecim explorato¬
res mittunt᷑. ubi gemine ꝑfectionis
beatitudo. ꝑ inuestigationẽ queritur.
Recte duo in ca delegatione dirigunt᷑.
ubi ꝑfecte iustificationis uix quedam
exordia inueniuntur. Demq duodecĩ
sunt si bene memini qui mittunt᷑ in
prima exploratione: & duodecim st̃
qui iubencur explorare. Ss ꝙ duo st̃
qui m sccła exploratione mittuntur.
ꝙ duosunt que ꝑscrutari p̃cipiuntur.
Oulta sunt que de prima exploratiõe
dici possunt: s hȩc ut digne explicent᷑.
ꝓpͥum sintagna requirunt. Quod spe

Expanded text:
tione securitatis et jucunditatis una tione securitatis et jucunditatis una beatitudo consummatur, ut senarius duplicetur et duodenarius perficiatur; hic ex gemina imperfectione puritatis, et integritatis nostra justificatio inchoat, ut ex geminatione unitatis in duodenarii consummationem uterque senarius perfectionis suae exordium capiat. Recte ergo in illa legatione duodecim exploratores mittuntur, ubi geminae perfectionis beatitudo per investigationem quaeritur. Recte duo in ea delegatione diriguntur, ubi perfectae justificationis vix quaedam exordia inveniuntur. Denique duodecim sunt, si bene memini, qui mittuntur in prima exploratione, et duodecim sunt quae jubentur explorare. Sed et duo sunt, qui in secunda exploratione mittuntur, et duo sunt quae perscrutari praecipiuntur. Multa sunt quae de prima exploratione dici possunt; sed haec ut digne explicentur proprium syntasma requirunt. CAP
Abbreviated transcription (Latin):
narus. hic geminat᷑ unus. Unitas aqua se¬
narius inchoat. inchoationẽ recte designat:
sicut & senarium ꝓ sua ꝑfectione ꝑfectio¬
nem designare constat. Quod gͦ ibique¬
ritur est ad ꝑfectionẽ ñ ad inchoationẽ
quod autẽ hic inuenitur. uidet᷑ esse ad
inchoationẽ. ñ autẽ ad ꝑfectionẽ. Ibi ẽ.¬
ꝑfectio nr̃e glorificationis. s hic e. ñ nͥ
quedã inchoatio nr̃e iustificationis.
n illa glorificatione erit exinantio
om̃iũ maloꝵ:. ꝙ plenicudo om̃iũ bo¬
norp. S in hac nr̃a iustificatione. nec est
plena exterminatio uicioꝵ: nec ꝑfecta
comsũmatio uircutum. Ibi plena securi¬
tas: ꝑfecta iocunditas. hic nec plena pu¬
ritas: nec ꝑfecta integritas. Ibi plena
securitas. ubi nullũ malũ cimet᷑: ibi
ꝑfecta iocunditas. ubi om̃e bonũ possi¬
detur. Hic nec plena puritas ubi uiciũ
reluctatur: hic nec ꝑfecta integritas. ubi
infirmitas dñat᷑. Ibi gͦ ex gemina ꝑfec¬

Expanded text:
narius, hic geminatur unus. Unitas a qua senarius, hic geminatur unus. Unitas a qua senarius inchoat, inchoationem recte designat, sicut et senarius pro sua perfectione, perfectionem designare constat. Quod ergo ibi quaeritur est ad perfectionem, non ad inchoationem; quod autem hic invenitur, videtur esse ad inchoationem, non autem ad perfectionem. Ibi perfectio nostrae glorificationis, sed hic est, nonnisi quaedam inchoatio nostrae justificationis. In illa glorificatione erit exinanitio omnium malorum et plenitudo omnium bonorum. Sed in hac nostra justificatione, nec est plena exterminatio vitiorum, nec perfecta consummatio virtutum. Ibi plena securitas, perfecta jucunditas. Hic nec plena puritas, nec perfecta integritas. Ibi plena securitas, ubi nullum malum timetur. Ibi perfecta jucunditas, ubi omne bonum possidetur. Hic nec plena puritas, ubi vitium reluctatur; hic nec perfecta integritas, ubi infirmitas dominatur. Ibi ergo ex gemina perfec
Abbreviated transcription (Latin):
intrauimus inquiunt terram ad quam
misistinos que uere fluit lacte ꝙ melle.
n qͣm alie lichementius incumbere.
& prime qͣm scd̾e meditationi frequentiꝰ
insistere: eo qd faciliꝰ sit discernere iusta
qmͣ ꝑsuadere laboriosa. Hinc esse arbit᷑r
qđ filii isrł in pͥma legatione mittunt
plures: in scđa autem. exploratione
mittunt᷑ pauciores. Et meritosane. Si¬
quidem in pͥma ꝑscrutatione ut dictũ
c̃. fit exploratio p̃miors: in secda autem
exploratione. fit ꝑscrutatio meritor.
Ss incomꝑabilit maiora sunt future
beatitudinis p̃mia: ꝗͣ possunt esse qͣli¬
acumnq merita nr̃a. Nonst̃ enim condig¬
ne passiones huiꝰ temꝑis: ad futuram
glam que reuelabit᷑ in nobis. Multi
ergo sunt qui mittunt᷑ pͥmo: pauci
autẽ st̃. qui mitrunt᷑ scdo. Merito
multi mittunt᷑. ubi multa querunt᷑¬
& ad pauca querenda. pauci dirigunt᷑.
llic duodecim. hic duos muenimꝰ. illic se¬

Expanded text:
Intravimus, inquiunt, in terram ad quam Intravimus, inquiunt, in terram ad quam misisti nos, quae vere fluit lacte et melle, ni quam aliae vehementius incumbere, et primae quam secundae meditationi frequentius insistere, eo quod facilius sit discernere justa quam persuadere laboriosa. Hinc esse, arbitror, quod filii Israel in prima legatione mittunt plures, in secunda autem exploratione mittuntur pauciores. Et merito sane. Siquidem in prima perscrutatione, ut dictum est, fit exploratio praemiorum, in secunda autem exploratione fit perscrutatio meritorum. Sed incomparabiliter majora sunt futurae beatitudinis praemia, quam possint esse qualiacunque merita nostra. Non sunt enim condignae passiones hujus temporis ad futuram gloriam, quae revelabitur in nobis. Multi ergo sunt qui mittuntur primo, pauci autem qui mittuntur secundo. Merito multi mittuntur, ubi multa quaeruntur, et ad pauca quaerenda pauci diriguntur. Illic duodecim, hic duos invenimus. Illic se
Abbreviated transcription (Latin):
res boni de regionib illis reportare
solent. ułi qnͣtũ ad erigendos amimos
ualeant hȩc ipsa que reportant: ꝙ stu¬
de talia querere q renunciare. ut & tu
ualeas in similium concupiscentias au¬
dientium ammos erigere. uox explo¬
ratoris est. Oportec corruptibile hoc
induere incorruptionẽ: o mortale
hoc.induere inmortalitatẽ. Nox explo¬
ratoris est. Fulgebunt iusti. ꝙ tamꝗͣ
scintille in arundineto discurrent.
iudic abt̃ nationes. & regnabt̃ inȩt̃nũ¬
Nox exploratoris ẽ. Quã magna mul¬
auido dulcedinis tue dñe. quam abs¬
condisti timentib te. Numqͥd nã putan¬
dus ẽ. iste explorator egregiꝰ. terrã illam
lacte ꝙ melle manantẽ non intrasse. dili¬
genter q uisam ꝑlustrasse. cum intratu¬
ris in illam audet tam audacter ꝓmit¬
tere: Inebriabunt᷑ ab ubertate domus
tue: & torrente uoluptatis tue potabis
eos. Nonne in his uerbis millam explora¬
tor sententiã concurre uidetur. ubi dr

Expanded text:
res boni de regionibus illis reportare res boni de regionibus illis reportare soleant, vel quantum ad erigendos animos valeant haec ipsa quae reportant, et stude alia quaerere, et renuntiare, ut et tu valeas in similium concupiscentias audientium animos erigere, vox exploratoris est: Oportet corruptibile hoc induere incorruptionem, et mortale hoc induere immortalitatem . Vox exploratoris est: Fulgebunt justi, et tanquam scintillae in arundineto discurrent, judicabunt nationes, et regnabunt in aeternuQuam magna multitudo dulcedinis tuae, Domine, quam abscondisti timentibus te! Nunquidnam putandus est iste explorator egregius terram illam lacte et melle manantem non intrasse, diligenterque visam perlustrasse, cum intraturis in illam audet tam audacter promittere? Inebriabuntur ab ubertate domus tuae, et torrente voluptatis tuae potabis eos . Nonne in his verbis in illam exploratorum sententiam concurrere videtur, ubi dicitur:
Abbreviated transcription (Latin):
ri ds: aut continebit in ira sua. miscłias
suas. Uultis audire hominẽ de faciendis
ꝓuidentem: & ad iosue similitudinem
exploratores ante se destinantẽ: Dund
inquit retͥbuam dño ꝓ om̃ib que recri¬
buit michi: Uultis audire unum de si¬
milib exploratorib quid explorando
inuenerit: uel quid ad illam pͥmã ꝓpħe
questionẽ ex sententia responderit : abs¬
terget inquit ds omnẽ lacͥmã ab ocłis
scõꝵ. ꝙ iam non erit ampliꝰ neq luctꝰ.
neq clamor s nec ullus dolor. qm̃ pͥo¬
ra transierunt. Ecce ꝗͣ ꝓpicium dm̃ in fu¬
turo iste preiidit. de quo dauid querit
an aliquando complacitior sit. Sed ad
scłm ut arbitror explorat. or ẽ respic̃.
qͦd̾ alias iuenit: unde et dixit: Bonũ:
confiteri dño: & psallere nomini tuo
altissime. Ad pͥmos itaq exploratores
ꝑtinet negligentib animis iusta ꝑsua¬
dere: ad sccios autem ꝓmptos animos
& ad om̃ia ꝑatos ad agenda instruere
Accende gͦ cuiꝰ modi nuncia explorato¬

Expanded text:
i Deus? aut continebit in ira sua misericordias suas? Vultis audire hominem de faciendis providentem, et ad Josue similitudinem exploratores ante se destinantem? Quid, inquit, retribuam Domino, pro omnibus quae retribuit mihi? Vultis audire unum de subtilibus exploratoribus, quid explorando invenerit, vel quid ad illam primam Prophetae quaestionem ex sententia responderit? Absterget, inquit, Deus omnem lacrymam ab oculis sanctorum, et jam non erit amplius neque luctus, neque clamor, sed nec ullus dolor, quoniam priora transierunt . Ecce quam propitium Deum in futuro iste praevidit de quo David quaerit, an aliquando complacitior sit. Sed ad secundam, ut arbitror, explorationem respicit, quod alias invenit, unde et dicit: Bonum est confiteri Domino, et psallere nomini tuo, Altissime . Ad primos itaque exploratores pertinet negligentibus animis justa persuadere, ad secundos autem promptos animos et ad omnia paratos ad agenda instruere. Attende ergo cujusmodi nuntia explorato
Abbreviated transcription (Latin):
tate. & quod est in libertate. A pl̃¬
ta ergo pedis usq ad uerticẽ. non
est in eo sanitas. Quomͦ enĩ ad
bonã ualitudinẽ ꝓtinet. quod ad
meritum ñ ualet: qͦd in recributioni
iudicio nichili est. & ad uerũ bonũ

Expanded text:
tate, et quod est in libertate. A platate, et quod est in libertate. A planta ergo pedis usque ad verticem non est in eo sanitas. Quomodo enim ad bonam valetudinem pertinet quod ad meritum non valet, quod in retributionis judicio nihili
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ arbitrio uoluntatis. fieri. uel pre¬
termitti potest. Illud in libertate
habemus: ad quod aliena iuolen¬
tia cogi non possumus. In uolunta¬
te autẽ est quod fieri uelis. & si iõ
efficere non possis. In necessitate uͦ
habes. cui etiã cum uolueris: resis¬
tere non uales. Possemus adhuc
hos quatuor differentiarum gͣdꝰ
ad inuicem conferre. alternatim ꝙ
coniungere. ꝙ illud interioris hõis
nr̃i corpus ꝑ multa menbra distin¬
guere. ꝙ ab imo pedis sursum. uel a
sũmo capitis deorsum. consideratio¬
nis nr̃e modum ordinaie. Sed ne in
bis nimis immorem᷑. illud quod hic
riri non debet intueamur. A planta
inquit pedis. usq ad uerticẽ. ñ ẽ in
co sanitas. Sed solum hoc ad sanita¬
tem ꝑtinet. quod ad meritum uals
totum qͦd hominis est. infir mitati
subiacet. quia nec merito pollet qͥ
est in potestate. nec uicio caret qͦd
est in necessitate. & utriq incom¬
modo subiacet. & quod ẽ in uolun¬

Expanded text:
pro arbitrio voluntatis fieri vel praepro arbitrio voluntatis fieri vel praetermitti potest. Illud in libertate habemus ad quod aliena violentia cogi non possumus. In voluntate autem est quod fieri velis, etiamsi id efficere non possis, in necessitate vero habes cui etiam cum volueris resistere non vales. Possemus adhuc hos quatuor differentiarum gradus ad invicem conferre, alternatimque conjungere, et illud interioris hominis nostri corpus per multa membra distinguere, et ab imo pedis sursum, vel a summo capitis deorsum considerationis nostrae modum ordinare. Sed, ne in his nimis immoremur, illud quod hic riri non debet intueamur: A planta, inquit, pedis usque ad verticem non est in eo sanitas . Si solum hoc ad sanitatem pertinet quod ad meritum valet, totum quod hominis est infirmitati subjacet, quia nec merito pollet quod est in potestate, nec vitio caret, quod est in necessitate, et utrique incommodo subjacet, et quod est in volun
Abbreviated transcription (Latin):
dr malum quã bonum. Bonũ autẽ
qđ ñ ẽ. ad meritũ. sicut nec ad reatũ
melius dicimꝰ cõmodum. Huĩmodi
autẽ multa sunt. habet homo. non
solum in libertate. uerũ etiã mul¬
tociens in potestate: sicut & eoꝵ quȩ
st̃ ad reatũ multa habet sepe. non
solũ in uoluntate. s etiã in necessita¬
te. Corũ autẽ quȩ sunt ad meritũ.
nichil habet in libero arbitrio: mͥ
ex diuio aduitorio. De difficul¬
tate illitis qu ad meritum est: d̃r.
Sine me nichil potestis facere. De facu¬
ltate illius quod non est ad meritũ
nec tamen ad reatum: đr. Si enim
uos cum sitis mali. nostis bona dasa
dare filiis uestris: quantomagis pater
uester celestis dabit sp̃m bonum pe¬
tentib se: De necessitate illiꝰ quod est
ad reatum: legitur. Quid enĩ nolo
malum: hoc ago. Ex his itaq trib.
rerum generib que distinximꝰ. alia
poces habere in potestate. alia in li¬
bertate. alia in uoluntate: alia in
necessitate. Illud in potestate est. quod

Expanded text:
diligatur quasi bonum. Bonum autem quod non est ad meritum, sicut nec ad reatum, melius dicimus commodum. Hujusmodi autem multa habet homo, non solum in libertate, verum etiam multoties in potestate, sicut, et eorum quae sunt ad reatum multa habet saepe non solum in voluntate, sed etiam in necessitate. Eorum autem quae sunt ad meritum, nihil habet in libero arbitrio nisi ex divino adjutorio. De difficultate illius quod est ad meritum, dicitur: Sine me nihil potestis facere , de facultate illius quod non est ad meritum, nec tamen ad reatum dicitur: Si enim vos cum sitis mali nostis bona data dare filiis vestris, quanto magis Pater vester coelestis dabit spiritum bonum petentibus se? De necessitate illius quod est ad reatum legitur: Quod enim nolo malum id ago . Ex his itaque tribus rerum generibus quae distinximus, alia potes habere in potestate, alia in libertate, alia in voluntate, alia in necessitate. Illud in potestate est, quod
Abbreviated transcription (Latin):
uel ceitẽ hominis sensus ad equitatis
mensuram restringitur: eo citius re¬
tributionis denarius ꝑfectionisq.
forma ꝑcipitur. & ad integritatis ro¬
cunditatem appropinquatur. Nich̃
enim aliud est om̃s in fine denariũ
papere. nisi in omnib sensib nr̃is
dendem ꝑfectionis formam possi

Expanded text:
vel caeteri hominis sensus ad aequitatis vel caeteri hominis sensus ad aequitatis mensuram restringitur, eo citius retributionis denarius perfectionisque forma percipitur, et ad integritatis rotunditatem appropinquatur. Nihil enim aliud est omnes in fine denarium percipere, nisi in omnibus sensibus nostris tandem perfectionis formam possi
Abbreviated transcription (Latin):
tio cupidi tatis: seu etiã li¬
betatio prudentie carnalis: Mane ita¬
q facit discretio boni & mali. terciam.
appetitus ueri boni. meridiem. deside¬
rium sumini boni. nonam. fastidium
falsi boni. Undecimam uͦ efficit.: odiũ
seu etiam obliuio ueri mali. Mane itaq
illuminatur incellectus. ad terciã. cor¬
rigitur consensus. ad sextam. inflamina¬
tur affectus. ad nonam. restringitur.
sine etiam hebetatur corporis sensus.
ad undecimam refrigeratur. carnalis
appetitus. Si enim corporis sensus a
sua euagatione non restringitur: car¬
nalis appetitus inquietudo ñ extin¬
guitur. S cum corporis sensus in rili¬
cer domatur. uigore abstinentie. & ui¬
olenter restringitur rigore discipline:
incipit mansuetis oblectamentis mi-¬
nus. minus q delectari. & ad pristi¬
nas delectationes magis magisq he-¬
betari. Hebitudinẽ autẽ sensuum. ne¬
cessario sequitur lentitudo appeti¬
tuum. In quantum ergo appetitus.

Expanded text:
tio cupidatis, seu etiam hetio cupidatis, seu etiam hebetatio prudentiae carnalis? Mane itaque facit discretio boni et mali, tertiam appetitus veri boni, meridiem desiderium summi boni, nonam fastidium falsi boni, undecimam vero efficit odium, seu etiam oblivio veri mali. Mane itaque illuminatur intellectus, ad tertiam corrigitur consensus, ad sextam inflammatur affectus, ad novam restringitur sive etiam hebetatur corporis sensus, ad undecimam refrigeratur carnalis appetitus. Si enim corporis sensus a sua evagatione non restringitur, carnalis appetitus inquietudo non exstinguitur. Sed cum corporis sensus viriliter donatur vigore abstinentiae, et violenter restringitur rigore disciplinae, incipit in assuetis oblectamentis minus minusque delectari, et ad pristinas delectationes magis magisque hebetari. Hebetudinem autem sensuum necessario sequitur lentitudo appetituum. Inquantum ergo appetitus,
Abbreviated transcription (Latin):
one ueritatis: scd̃i autem in exer¬
citatione uirtutis. Ad illos ꝑtinec
in altum fodere. & occulta penetra¬
re: ad istos spectat sarmentorum su¬
perflua amputare. & morum ĩuti¬
lia resccare. Illorum labor est corrẽ¬
tio errorum: istorum labor est casti¬
gatio uiciorum. Introducuntur i¬
ne mane. hora tercia. sexta. nonaa
undecima qui laborant in uinea. s
desudant in hunsmodi cultura. Mli¬
ne primo lux incipit apparere.al
terciam dies solet incalescere. ad sȩx¬
tam autem uehementiꝰ estuare. ad
nonam constat solem ad inferiora
inclinare. caloremq temperare. a
undecimam uero contingit caloĩ
cum luce paulatim deficere. wa
itaq est ortus lucis:⁊ nisi illimila¬
tio ueritatis: Et quid est inchod¬
tio caloris : nisi acceptatio bomia¬
tis: Estuatio autem caloris: fer¬
uor est dilectionis: temperamen
uero caloris. est abominatio uall¬
tatis. S & subtractio caloris & la¬
cis. quid aliud est quam refra¬

Expanded text:
one veritatis, secundi autem in exerone veritatis, secundi autem in exercitatione virtutis. Ad illos pertinet in altum fodere, et occulta penetrare, ad istos spectat sarmentorum superflua amputare, et morum inutilia resecare. Illorum labor est correctio errorum, istorum labor castigatio vitiorum, introducuntur sane mane, hora tertia, sexta, nona et undecima qui laborant in vinea, et desudant in hujusmodi cultura. Mane primo lux incipit apparere, ad tertiam dies solet incalescere, ad sextam autem vehementius aestuare, ad nonam constat solem ad inferiora inclinare, caloremque temperare, ad undecimam vero contingit calorem cum luce paulatim deficere. Quid itaque est ortus lucis, nisi illuminatio veritatis, et quid est inchoatio caloris, nisi acceptatio bonitatis? Aestuationem autem caloris, fervor est dilectionis. Temperamentum vero caloris est abominatio vanitatis. Sed et subtractio caloris et lucis, quid aliud est quam refrena
Abbreviated transcription (Latin):
ec est illa ꝓmissi denarii ro¬
tunditas. & uere sũme q ꝑfec̃¬
tionis integritas. quȩ in dm̃ uinca
laborantib ꝓmictitur: s non nisi
in fine diei. postq operis consũma¬
tionem tribuitur. Dñi uinea: huma¬
na conscientia. Hȩc est uinea dñi elec̃¬
ta. in qua plantauit om̃e uerum se¬
men. ꝑro huius uiee cultura dñs exit.
cum suam uoluntatem ꝑ internam
aspirationẽ in note scere facit. Dñi
itaq egressio. enis est manifestatio.
Iteratio egressionis: augmentatio ẽ.
cognitionis. Dultiplex egressio:
multiformis manfestatio. Diuersi¬
tas horarum: uarii gradus ꝓfectuũ.
Scd̾m ꝓcessum itaq diei: successionẽ¬
q horarum dñs egređr: quia scđ̃m
ꝑfectionis ꝓfectum. uirtutum ꝙ
ꝓmotionem diuina cognitio aug¬
mentatur. Uinee cultores: cogitat¬
ones & affectiones. Huius modi cu¬
tores in uinee cultura laborare
habent. quia in conscientie emun¬
datione. utriq desudare debent.
Prum exercendi sunt inuestigati¬

Expanded text:
rotunditas, et verae summaeque perfectionis integritas, quae in Domini vinea laborantibus promittitur, sed nonnisi in fine diei postque operis consummationem tribuitur, Domini vinea, humana conscientia. Haec est vinea Domini electa in qua plantavit omne semen verum. Pro hujus vineae cultura Dominus exit, cum suam voluntatem per internam aspirationem innotescere facit, Domini itaque egressio ejus est manifestatio. Iteratio egressionis augmentatio est cognitionis. Multiplex egressio, multiformis manifestatio. Diversitas horarum, varii gradus profectuum. Secundum processum itaque dici successionemque horarum Dominus egreditur, quia secundum perfectionis profectum, virtutumque promotionem divina cognitio augmentatur. Vineae cultores, cogitationes, et affectiones. Hujusmodi cultores in vineae cultura laborare habent, quia in conscientiae emundatione utrique desudare debent. Primi exercendi sunt in investigati
Abbreviated transcription (Latin):
& ruptis equitatis loris ad nr̃a de¬
sideria effrenamur. Nusqͣ modꝰ
nusꝗͣ cerca mensura seruatur. dũ
amimus semꝑ ex carnis impecu tur¬
binis more huc illucq impellitur.
a planta itaq pedis usq ad uerti¬
cem. non est in eo santas. Felix tẽpꝰ.
& expectabilis hora. ubi iam ulteriꝰ
nulla cogitatio in sua examinati¬
one fallitur: ubi nulla affectio.
in suo desiderio effrenatur. Hanc
cognitionis incegritatem. uircutis¬
q ꝑfectionem. nulla interim possu¬
mus cogitatione attingere: nulla
animi industria seruare. Quando¬

Expanded text:
et ruptis aequitatis loris ad nostra deet ruptis aequitatis loris ad nostra desideria effrenamur. Nusquam modus; nusquam certa mensura servatur, dum animus semper ex carnis impetu turbinis more huc illucque impellitur. A planta itaque pedis usque ad verticem non est in eo sanitas. Felix tempus et exspectabilis hora, ubi jam ulterius nulla cogitatio in sua examinatione fallitur, ubi nulla affectio in suo desiderio effrenatur. Hanc cognitionis integritatem virtutisque perfectionem nulla interim possumus cogitatione attingere, nulla animi industria servare. CA
Abbreviated transcription (Latin):
ca quod affectum tuum ita ad cer¬
tam. legitimãq mensurã restrin¬
gas. ut aliter omnino. aut ampliꝰ
aut minꝰ circa id ipsum extendere
non debeas. S quomodo poterit a¬
nimꝰ affectum suum ad ꝑfectã eqͥ¬
tatis legem uel in una aliqua res¬
tringere ꝗͣ diu intellectus nullam
rem poterit ad plenũ comprebendẽ
nec dignitatis eius mensurã suꝑfec̃¬
ta determinatione assignare:
Quomͦ enim fieri potest: quod
sciri non potest : Si enĩ nescitur cer
certa mensura plene ꝙ ꝑfecte dilec̃¬
tionis. uel cuiuslibet alteriꝰ affec̃¬
tionis : quomͦ custodiri pocest m̃¬
sura quȩ sciri non potest: Si itaq
animm affectus in multis est mor¬
dinatus: & in nullo penitus ad
summã equitatis mensurã mode¬
ratus: ñ est quod mirari. uel dubi¬
tare debeas. cum legas a planta pe¬
dis usq ad uerticẽ ñ est in eo sanitaᷤ.
Omni hora immo ꝑ singla pene mo¬
menta in nr̃a estimatione fallim᷑.

Expanded text:
ca quod affectum tuum ita ad cerca quod affectum tuum ita ad certam, legitimamque mensuram restringas, ut aliter omnino, aut amplius, aut minus circa ipsum extendere non debeas. Sed quomodo poterit animus affectum suum ad perfectam aequitatis legem vel in una aliqua re restringere, quandiu intellectus nullam rem poterit ad plenum comprehendere, nec dignitatis ejus mensuram sub perfecta determinatione assignare? Quomodo enim fieri potest quod sciri non potest? Si enim nescitur certa mensura plenae et perfectae dilectionis, vel cujuslibet alterius affectionis, quomodo custodiri potest mensura quae sciri non potest? Si itaque animi affectus in multis est inordinatus, et in nullo penitus ad summam aequitatis mensuram moderatus, non est quod mirari vel dubitare debeas, cum legas: A planta pedis usque ad verticem non est in eo sanitas. Omni hora imo per singula pene momenta in nostra aestimatione fallimur,
Abbreviated transcription (Latin):
uat. corpus in sua sanitate ꝑdurat.
Quod autem sunt quatuor humoreᷤ
in corpore: hoc sunt quatuor pͥnci¬
pales affectiones in corde. & quod ẽ.
sensus in carne: hoc est intellectus
in mente. Usus etiam habet. sensũ
cordis. sicut sensũ corporis nomina
imor itaq & odium. gaudium. &
iolor. quatuor principales affecti¬
nes sunt. ex quib cetera om̃ia de¬
fider iorum. uoluntatũ uotoꝵ. affec̃¬
lonũ q originẽ tralunt. Uide
do quã multa amamꝰ. uel odimꝰ.
iue cñ amasse uelgere odisse mim¬
me. uel moderatiꝰ deberemus : &i¬
tem ꝗͣ multa sunt ꝓ quib mor¬
dinate uel inmoderate gaudemus.
uel dolemus. Quemadmodũ hu
mores in corpore. sic &s affectiones
in corde: scdm quod ordinẽ modũq
congruum ꝑturbant. uarias infir-¬
mitates ꝓcreant. Suꝑiꝰ iam uidimꝰ.
quãsit hebes cordis sensus: indeamꝰ
nc̃ quã sit infirmus cordis affectꝰ.
Ostende gͦ michi unum aliquid cir¬

Expanded text:
vat, corpus in sua sanitate perdurat. vat, corpus in sua sanitate perdurat. Quod autem sunt quatuor humores in corpore, hoc sunt quatuor principales affectiones in corde, et quod est sensus in carne, hoc est intellectus in mente. Visus etiam habet sensum cordis, sicut sensum corporis nominarAmor itaque et odium, gaudium et dolor, quatuor principales affectiones sunt, ex quibus caetera omnia desideriorum, voluntatum, votorum, affectionumque originem trahunt. Vide ergo quam multa amamus, vel odimus, quae tamen amasse, vel odisse minime, vel moderatius deberemus, et item quam multa sunt pro quibus inordinate vel immoderate gaudemus, sive dolemus. Quemadmodum autem humores in corpore, sic et affectiones in corde, secundum quod ordinem modumque congruum perturbant, varias infirmitates procreant. Superius jam vidimus quam sit hebes cordis sensus. Videamus nunc quam sit infirmus cordis affectus. Ostende ergo mihi unum aliquid cir
Abbreviated transcription (Latin):
sane excerioris hominis menbrad
dis nominari: ut notis discas qui
de interioris hõis statu ñ nosti. d¬
sidera gͥ quȩ uel unde sit exceriol
hominis infirmitas: & ammall¬
tes quid de spiritali infirmita s
timare debeas. Sicut supiꝰ ans
dirimus. sanitas corporis. est integri¬
tas naturalis complexionis: humo¬
rumq omniũ cõmensuratio ꝓpor¬
cionalis. Infirmitas autem ẽ. sami¬
tatis pͥuatio. integritatisq corrup¬
tio. Quatuor ergo sunt humores. ex
quib om̃e corpus conficitur. uegeta¬
tur. moderatur. nutritur. atq con¬
seruatur. Hii omnes in om̃i corpo¬
re ad unam legem subrata uel diᷤ¬
simili in dissimilib ꝓportione con¬
currunt: & diuersam in diuersis
complexionẽ constituunt. Debet i¬
taq ordo congrins. congruaq m̃¬
sura. scdm nacure modũ inesse
singlis: ut sit in eis ut dictũ est cõ¬
mensuratio ꝓportionalis. Quãdiu
autem unusquisq ꝓprium locũ
occupat: modũ sibi congruum ser¬

Expanded text:
nis membra audis nominari, ut ex notis discas quae de interioris hominis statu non nosti. Considera igitur quae, vel unde sit exterioris hominis infirmitas, et animadvertes quid de spirituali infirmitate aestimare debeas. Sicut superius autem jam diximus, sanitas corporis est integritas naturalis complexionis, humorumque omnium commensuratio proportionalis. Infirmitas autem est sanitatis privatio, integritatisque corruptio. Quatuor ergo sunt humores ex quibus omne corpus conficitur, vegetatur, moderatur, nutritur atque conservatur. Hi omnes in omni corpore ad unam legem sub rata, sed dissimili in dissimilibus proportione concurrunt, et diversam in diversis complexionem constituunt. Debet itaque ordo congruus, congruaque mensura secundum naturae modum inesse singulis, ut sit in eis, ut dictum est, commensuratio proportionalis. Quandiu autem unusquisque proprium locum occupat, modumque sibi congruum ser
Abbreviated transcription (Latin):
omnis sensus hominis ad ꝑfectionis
integritatem sicut dictum est sũb¬
limatur. Unum gͦ idẽ q tempꝰ est
finis laboris. & inchoatio quietis.
terminus operis. & hora retributiõis.
Numꝗͣ. enim labor culture finitur.
numꝙͣ. inquietudo conscientie con¬
pescitur. nisi cum amim ꝓfectus
ad ꝑfectionis cerminum ꝑducitur.

Expanded text:
omnis sensus hominis ad perfectionis omnis sensus hominis ad perfectionis integritatem, sicut dictum est, sublimatur. Unum ergo idemque tempus est finis laboris, et inchoatio quietis, terminus operis, et hora retributionis. Nunquam enim labor culturae finitur, nunquam inquietudo conscientiae compescitur, nisi cum animi profectus ad perfectionis terminum perducitur.
Abbreviated transcription (Latin):
batur intolerabile. Illud quoq sci¬
endum quia quo profectus nr̃i di¬
em ꝓducimus. quantum ad eius
finẽ appropinquamus. tanto puri¬
ora. tanto ꝑfectiora uota. seu desi¬
deria habemus. Hinc est quod bii
qui tardius ueniunt. prius dena¬
rium accipiunt: quia in ꝓficienti¬
bus quidẽ. succedentia semꝑ ꝑfecte
integritati uicimꝰ appropinquant.
A nouissimis autem. remuneratio¬
nis ordo incipitur. quia prius pec¬
cati fomes tollitur. qui appetitui pͥn¬
cipaliter dñatur. & ad legitimum
modum. equitatisq mensuram ap¬
pecitus restringitur. integritatis ꝙ
denario donatur. quã in ceteris sen¬
sib homo glorificetur. Om̃s tamen¬
unee cultores ad uesperam dena¬
rium accipiunt qui in uinee cul¬
tura ꝑseuerant. Quid est uespera.
nisi diei finis. terminus laboris. ho¬
ra quietis. tempꝰ retributionis: Ad
uesperam itaq denariꝰ ab om̃ib
accipitur. quia post consũmatũ
laborem recributionis q tempore

Expanded text:
batur intolerabile. Illud quoque scibatur intolerabile. Illud quoque sciendum, quia quo profectus nostri diem producimus, quantum ad ejus finem appropinquamus, tanto puriora, tanto perfectiora vota seu desideria habemus. Hinc est quod hi qui tardius veniunt prius denarium accipiunt, quia in proficientibus quidem succedentia semper perfectae integritati vicinius appropinquant. A novissimis autem remunerationis ordo incipitur, quia prius peccati fomes tollitur qui appetitui principaliter dominatur, et ad legitimum modum aequitatisque mensuram appetitus restringitur, integritatisque denario donatur, quam in caeteris sensibus homo glorificetur. Quevineae cultores, ad vesperum, denarium accipiunt, qui in vineae cultura perseverant. Quid est vespera, nisi diei finis, terminus laboris, hora quietis, tempus retributionis? Ad vesperam itaque denarius ab omnibus accipitur, quia post consummatum laborem, retributionisque tempore,
Abbreviated transcription (Latin):
est consilium querere. ꝙ eo inuen¬
d. uoluntatẽ corrigere. sic q animũ
exercitio. ad celestium desideriũ
inflaminare. S post eternorum
desiderium debemus etiã alicitis
sensus nr̃os cohibere. ut licitorũ pos¬
simus appetitum temperare. uel in¬
quantũ possibile est pͥenitus extin¬
guere. Cui dubium quin hȩc om̃ia
cooperentur ad spũalis uinee cultũ.
& rectitudo consiliorum. & correctio
uoluntatum. estuatio celestium de¬
sideriorum. restrictio. sensuum. mo¬
deratio appetituum: Notandum sa¬
ne de hunis dm̃ce uince cultorib. qui¬
a quo quiq ueniunt tardius: tan¬
to laborant & minus. Quo enim ꝑ¬
fectus nr̃i dies amplius crescit. eo uti¬
q uirtutum exercitio magis magis¬
ꝙ dulcescit: & quo amplus deside¬
riorum appetitus temperatur. eo
utiq pondus diei ꝙ estus. minus
ꝙ sentitur. Nam quantũ crescit
amor. tantum decrescit & labor.
ꝑ amorem siquidẽ fit iugum su¬
aue. & honus leue. quod prius uide¬

Expanded text:
est consilium quaerere, et eo invento voluntatem corrigere, sicque animum ex virtutum exercitio ad coelestium desiderium inflammare. Sed post aeternorum desiderium debemus etiam a licitis sensus nostros cohibere, ut illicitorum possimus appetitum temperare, vel, inquantum possibile est, penitus exstinguere. Cui dubium quin haec omnia cooperentur ad spiritualis vineae cultum, et rectitudo consiliorum, et correctio voluntatum, aestuatio coelestium desideriorum, restrictio sensuum, moderatio appetituum? Notandum sane de hujus Dominicae vineae cultoribus, quia quo quique veniunt tardius, tanto laborant et minus. Quo enim profectus nostri dies amplius crescit, eo utique virtutum exercitium magis magisque dulcescit, et quo amplius desideriorum appetitus temperatur, eo utique pondus diei et aestus minus minusque sentitur. Nam, quantum crescit amor, tantum decrescit et labor. Per amorem siquidem fit jugum suave, et onus leve, quod prius vide
Abbreviated transcription (Latin):
ro malo obnoriũ reddit. & reum õ¬
stitunit: A planta ergo pedis usqa
uerticem: non ẽ. in eo sanitas. Lotim
infirmitas occupat a planta pedis
usq ad uerticẽ: quia potestas nere¬
pellit necessitatẽ. nec explet uolun¬
tatem. nec explicat. s implicat amiꝰ
libertacem. Quo enim plura uale.
& plura sunt unde & rationẽ reli
debet. Itaq totum occupauit infi¬
mitas: & a planta pedis usq ad il

Expanded text:
 reddit, et reum constituit? A planta ergo usque ad verticem non est in eo sanitas. Totum infirmitas occupat a capite usque ad verticem, quia potestas nec expellit necessitatem, nec explet voluntatem, nec explicat, sed implicat amplius libertatem. Quo enim plura valet, eo et plura sunt unde et rationem reddere debet. Itaque totum occupavit infirmitas, et a planta pedis
Abbreviated transcription (Latin):
entiã deuitare: & sic ꝑsepe fatiscentes ob¬
sessos lasesce̾re. Ciues interĩ missis nun¬
tiis. neq siqͥdẽ qua lacꝰ extendebat᷑ eiui¬
tas obseruari pot̾at: a contribulib et
confinib suis adiutoriũ conuocauer̾̃t
dicentes. accełate: ꝑ meridianã portam ni¬
chil formiclantes ing̾ssuri. Porta enĩ an¬
qͥunt meridiana: adhuc ab om̃i tiacat
obsidione. Ipsa autẽ die. porta eadem co¬
miti tolos ano & podiensi ep̃o. sabbato
scilicet post ascensionem dñi cominissa
fuit: nã eadem die uterq aduenerant.

Expanded text:
entiam devitare; et sic persaepe fatiscentes obentiam devitare; et sic persaepe fatiscentes obsessos lacessere. Cives interim missis nuntiis, neque siquidem qua lacus extendebatur, civitas observari poterat, a contribulibus et confinibus suis adjutorium convocaverunt dicentes: « Accelerate, per meridianam portam, nihil formidantes intraturi. Porta, inquiunt, enim meridiana, adhuc ab omni vacat obsidione. » Ipsa autem die, porta eadem comiti Tolosano et Podiensi episcopo, Sabbato scilicet post Ascensionem Domini, commissa fuit; nam eadem die uterque advenerant.
Abbreviated transcription (Latin):
tem a latere cingens. Passi sunt gͥ ibi
xp̃iani calamitosam panis inopiam.
ita ut si qͣndo panis unus inuenieba¬
tur: uiginti uł .xxx. denarios emeret᷑.
Nondum enĩ muencatum ad eos ab im¬
ꝑatore fuerat directũ. Sed deo de siuis
ꝓcurante. uenit ꝯfestĩ s oamund̾: copiosum t̃¬
ra mariq deducens mercatũ. facta est
itaq mopia & repentina uictualiũ ub¬
tas: in tota.xp̃i militia. In die autẽ ascẽ¬
sionis dñice aggressi sunt ciuitatem ex¬
pugnare: & contra muralẽ altitudinẽ
machinas ligneas erigere. ꝑduos gͥdi¬
es infestantes acrit̾ ciuitatem: conati
sunt etiã murum effodere. Gentiles qͥ
intꝰ erant. econt᷑ uiriliter instare: muroᷤ
penatesq suos magna ui defensare. la¬
pides & spicula dirigere: elipeis se ꝓteg̃e:
& suꝑuenienti teloꝵ nubo. se audacł
opponere. E regione galli nichil intẽp¬
tatũ relim quere: consertoꝵ testitudine
scutoꝵ se occultare. & sic laculoꝵ ingru¬

Expanded text:
tem a latere cingens. Passi sunt igitur ibi tem a latere cingens. Passi sunt igitur ibi Christiani calamitosam panis inopiam, ita ut si quando panis unus inveniebatur, viginti vel triginta denarios emeretur: nondum enim mercatum ad eos ab imperatore fuerat directum. Sed Deo de suis procurante, venit confestim Boamundus copiosum terra marique deducens mercatum; facta est itaque inopina et repentina victualium ubertas, in tota Christi militia. In die autem Ascensionis Dominicae, aggressi sunt civitatem expugnare, et contra muralem altitudinem machinas ligneas erigere. Per duos igitur dies infestantes acriter civitatem, conati sunt etiam murum effodere. Gentiles qui intus erant, e contra viriliter instare, muros penatesque suos magna vi defensare; lapides et spicula dirigere, clypeis se protegere, et supervenienti telorum nimbo se audacter opponere. E regione Galli nihil intentatum relinquere; consertorum testudine scutorum se occultare, et sic jaculorum ingru
Abbreviated transcription (Latin):
cdiensis: parit̃q comitis aderant tolo¬
sani. Remansit itaq comes cũ sua
gente: donec ei & boamundo fatisfa¬
ctum est de mercato. Dux Godefri¬
dus cũ aliis nichomediam uenit:
ibiq cum Tangredo tͥb dieb fuit.
Cognito q quod nulla qua tot & tan¬
te gentes possent ꝓcedere pateret u¬
ia: misit dux qͥ rupium & montiũ
cõplanarent precipitia. hominum
tͥa milia. Qui acceptis securib. aciis
& uidulis. aliisq multimodis ferra¬
m̃tis ad carecta & frutecta stirpanda.
ad p̃rupta montium co eqͣnda: uiã
exercitui p̃parauerunt᷑:. pofitis q sig
nis in altũ que subsequentes agnos¬
cere possent. ne forte deiuarent: ue¬
nerunt nicheam pͥdie nonas maii.
Nichea autẽ: totius romanie caput
est.Castris itaq metatis. locatisq ten¬
toriis. obsessa est nichea. que cuutas¬
est munitissima: utpote qͣm obstenta¬
bant inexpugnabilẽ. in celum por¬
recta menia. lacusq adiacens: ciuita¬

Expanded text:
Podiensis pariterque comitis aderant ToloPodiensis pariterque comitis aderant Tolosani. Remansit itaque comes cum sua gente, donec ei et Boamundo satisfactum est de mercato. Dux Godefridus cum aliis Nicomediam venit ibique cum Tancredo tribus diebus fuit. Cognitoque quod nulla, qua tot et tantae gentes possent procedere, pateret via, misit dux qui rupium et montium complanarent praecipitia, hominum tria millia, qui acceptis securibus asciis et vidulis, aliisque multimodis ferramentis, ad carecta et fruteta stirpanda, et ad praerupta montium coaequanda, viam exercitui praeparaverunt, positisque in altum signis, quae subsequentes agnoscere possent, ne forte deviarent, venerunt Niceam, pridie Nonas Maii. Nicea autem totius Romaniae caput est. Castris itaque metatis, locatisque tentoriis, obsessa est Nicea, quae est civitas munitissima, utpote quam ostentabant inexpugnabilem in coelum porrecta moenia lacusque adjacens civita
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ reuocatierunt. Iurauit itaq: s ad
hominium neqͣquam deductus est.
Bix̃ enim se malle mori: ꝙͣ hominil̃
faceret imꝑatori. Dicunt grecis sacła¬
mentũ comitis satisfecisse: qͣndo qͥdem
illud qͦd amplius exigebant extorqͥre
ñ potuerunt. Preceptum estͤ ilico de
nauigio: igit᷑. Tangredus interĩ eun
exercitu sibi cõmisso aduenerat. Audl
cipatu int̃ plebeios delituit. pupibł
acceleratis: properus ptͣnsiuit. Boam¬
undus tam̃ suis tͣnsfretaturis: suc¬
emete cdixit. Maturate gradũ: nec
aliqͥd incaute faciatis. Bemorabor
adhuc de mercato locuturꝰ: ne aliqͥd
inconsulte fecisse uideam. Uos pru¬
clenter ambulate. nec nimis remis¬
se: nec insipient̾ militate. Plerumos
contingit. ut quorundã insipientia:
sapientiũ causas impediat. Uidete
qͦ quomͦ caute ambuletis. om̃s & sin¬
guli: & alius aliũ attentius cõmꝰnete.
hec ait: & de tͣusitu festinanter man¬
clauit. Ecce iterum legationes ep̃i po

Expanded text:
item revocaverunt. Juravit itaque, sed ad item revocaverunt. Juravit itaque, sed ad hominium nequaquam deductus est: dixit enim se malle mori, quam hominium faceret imperatori. Dicunt Graecis sacramentum comitis satis fuisse, quandoquidem illud quod amplius exigebant extorquere non potuerunt; praeceptum est igitur illico de navigio. Tancredus interim cum exercitu sibi commisso advenerat. Audieincipatu inter plebeios delituit; puppibusque acceleratis, properus pertransivit. Boamundus tamen suis transfretaturis, succincte dixit: « Maturate gradum, nec aliquid incaute faciatis: demorabor adhuc de mercato locuturus, ne aliquid inconsulte fecisse videamur; vos prudenter ambulate, nec nimis remisse, nec insipienter militate. Plerumque contingit, ut quorumdam insipientia, sapientium causas impediat. Videte ergo quomodo caute ambuletis omnes et singuli, et alius alium attentius commonete. Haec » ait, et de transitu festinanter mandavit. Ecce iterum legationes episcopi
Abbreviated transcription (Latin):
dicare. De cetero & meccatũ & condu¬
ctum polliceri. seq ipsum post eos
uenturum affirmare. Angustiabant
franei turamentũ facere renuentes ⁊¬
serti cũ greci aliter eis meatumre¬
qͣquam consentirent.O.uid facerent
Contra xp̃ianos pugnare nolebant q̃¬
ꝑfecto ad qͦd ierant negotio. ad ꝓpria
regredi abominabant᷑. Tanclem mł¬
tis compulsi necessitatib in hãc deue¬
nere sententiã. pollicitationib impa¬
toris aliqͣntulum allecti: qͣtiuus eo
tenore satisfacerent imꝑatori. si pse de
qͥb cumq eis ꝓmittebat. eis iurariĩ¬
ciꝑet. Quod ita totũ factum est. Iura¬
uerunt gͥ alexio imꝑatori uitã & ho¬
norem. quod neutrũ ei auferrent: quo¬
ad ipse qd iurabat bona fide teneret.
somes autem sc̃i egidii plus aliis rem¬
tebat᷑. ummo qͦmodo de imnꝑatore suoꝰ
ulcisceret᷑ irrequietꝰ cogitabat. Pma¬
luit tam̃ comiminis heroum sentea¬
tia: & ab hac intentione animosũ com¬

Expanded text:
dicare, de caetero et mercatum et condudicare, de caetero et mercatum et conductum polliceri, seque ipsum post eos venturum affirmare. Angustiabantur Franci, juramentum facere renuentes, praesertim cum Graeci aliter eis meatum nequaquam consentirent. Quid facerent? contra Christianos pugnare nolebant; trperfecto ad quod ierant negotio, ad propria regredi abominabantur. Tandem multi compulsi necessitatibus in hanc devenere sententiam, pollicitationibus imperatoris aliquantulum allecti, quatenus eo tenore satisfacerent imperatori, si ipse de quibuscunque eis promittebat, eis jurari praeciperet, quod ita totum factum est. Juraverunt igitur Alexio imperatori vitam et honorem, quod neutrum ei auferrent, quoad ipse quod jurabat bona fide teneret. Comes autem Sancti Aegidii plus aliis renitebatur; imo, quomodo de imperatore suos ulcisceretur, irrequietus cogitabat. Praevaluit tamen communis Heroum sententia; et ab hac intentione animosum com
Abbreviated transcription (Latin):
de colloquio Boamundi p̃cepisset. dux
Godefridus. constantinopolĩ sius ultͣ
brachium relictis. redierat: qͣm imꝑ¬
ator ut ei pepigerat. mercatũ nullũ
tͣnsmittebat. Epis copꝰ uero podiensis
& sc̃i egidii comes: sua iterũ post se
int̾missa multitudine aderant. Im¬
ꝑator a sius accepto confilio. gens qͥp¬
pe grecoꝵ multũ callet in consiliis.
heroas singulos ꝑ internuntios allo¬
cutꝰ est. quatinus ei om̃s & hominium
& fidelitatẽ facerent: & sic securi tͣns¬
fetarent. Optimates enĩ regie ciui¬
tatis sibi p̾cauentes. ne forte franci
congregati in eos insurgerent bomꝰ¬
ꝙ suiꝰ eos pͥuarent : illud imꝑatori cõ¬
suluerant. uł saltẽ a francis securi¬
taliter iuuerent. franci siqͥdem: om¬
nino ꝑuiriũ uitant. Hec imꝑator in¬
geniose querere. franci uirilit̾ nega¬
re. franci p̃tẽndenre se iiramentũ
nulli nͥ deo debere: cuiꝰ milites eraĩ
in uia. Ad hec imꝑator: tͣnsitum ab¬

Expanded text:
de colloquio Boamundi praecepisset, dux de colloquio Boamundi praecepisset, dux Godefridus, Constantinopolim, suis ultra brachium relictis, redierat: quoniam imperator, ut ei pepigerat, mercatum nullum transmittebat. Episcopus vero Podiensis et sancti Aegidii comes, sua iterum post se intermissa multitudine, aderant. Imperator a suis accepto consilio gens quippe Graecorum multum callet in consiliis, heroas singulos per internuntios allocutus est, quatenus ei omnes et hominium et fidelitatem facerent, et sic securi transfretarent. Optimates enim regiae civitatis sibi praecaventes, ne forte Franci congregati in eos insurgerent, bonisque suis eos privarent, illud imperatori consuluerant, ut saltem a Francis taliter securi viverent. Franci siquidem omnino perjurium vitant. Hoc imperator ingeniose quaerere, Franci viriliter negare; Franci praetendere se juramentum nulli nisi Deo debere, cujus milites erant in via. Ad haec imperator transitum ab
Abbreviated transcription (Latin):
ria erant sufficienter cõparatis: greco¬
papiliones. fr̃a .iiii. aute cenam dñi.
Boamundus ibi sua gente dimissa.
cũ paucis ad imꝑatorem locͥ ꝓfectuꝰ
est: suis q dix̃ hominib. Modeste
uos agite: ego uos p̃ibo. uob̃ tͣnsitũ
p̃paraturus. Uos autem moderanter
appropinqͣte ciuitatẽ: & omnia sapien¬
xp̃ianos in expeditione pariꝑatos. et
mendicos. eis in immensũ condoluit.¬
& illos qua cybaria iuenirent. per
aliã uiam conducere cogitauit. Intͣ¬
uerunt gͥin uallem ubere glebe gau¬
dentem. & nutrimentis corporalib refer¬
tam: ubi pascha dñi celebrauerunt.
Imꝑator audiens quẽ nunium uere¬
batur aduenisse Boamundum. fre¬
quent̃ enim de prudentia & audatia
eiꝰ audierat: ipseq semel & iterum cum
patre suo G̾iuiscardo ptignauerat & su¬
ꝑauerat. honorifice suscepit eum: Q ex¬
tra cuutatẽ ꝓut utrumq decebat co¬
piose ꝓcurauit. Dum autẽ imꝑator

Expanded text:
ria erant sufficienter comparatis Graecoria erant sufficienter comparatis Graecopapiliones, feria quarta ante Coenam Domini. Boamundus ibi sua gente dimissa, cum paucis ad imperatorem profectus est, suisque dixit hominibus: « Modeste vos agite: ego vos praeibo, vobis transitum praeparatus; vos autem moderanter appropinquate civitatem, et omnia sapiendens Christianos in expeditione pauperatos et mendicos, eis in immensum condoluit; et illos, qua cibaria invenirent, per aliam viam conducere cogitavit. Intraverunt igitur in vallem uberae glebae gaudentem, et nutrimentis corporalibus refertam, ubi Pascha Domini celebraverunt. Imperator audiens, quem nimium verebatur, advenisse Boamundum frequenter enim de prudentia et audacia ejus audierat, ipseque semel et iterum cum patre suo Guischardo pugnaverat et superaverat, honorifice suscepit eum, et extra civitatem, prout utrumque decebat, copiose procuravit. Dum autem imperator
Abbreviated transcription (Latin):
aliqͦm inueniret ꝑͣperam. licet ei CaN¬
Grediis & aliĩ multũ in faciem restite¬
runt. Preualuit tam̃ sententia ꝓhib¬
entis. Mane facto: obiuã illi exieruns
castellani. cruces p̃ manib gestantes. &
indulgentiã deprecantes: & ei quec̃ꝙy
placiussent offerebant. Ille auitẽ liben¬
ter eis indulsit: & ꝑtͣnsiuit. Uenit au¬
tem ad ciuitatẽ que serra dicit᷑: & ibi
sufficiens habuerunt mercatũ. Boa¬
imundus tiuᷤ prudent̃ egit. q̃m eũ
duob corpalatiis sine aliqua amari¬
tudinie concordatꝰ est: & amicissimi
in die illa facti sunt. Ero illoꝵ deniq
amicitia. cuncta reddi animalia nis¬
sit que sui rapuerant: quec̃q fueruas
inuenta. Corpalatii autẽ hominibus:
omĩa quoꝵ fuerant reddider̃t. Lrictꝰ
itaq plangentiũ: uersus ÷ in gaudiũ.
Deniꝙ ꝓut tempꝰ poscebat. de loco in
locũ castra metati funt: & lisq rusam
ciuitatẽ uenerunt. Ibi quec̃q necessa¬

Expanded text:
aliquam inveniret perperam: licet ei Tanaliquam inveniret perperam: licet ei Tancredus et alii multum in faciem restiterint; praevaluit tamen sententia prohibentis. Mane facto obviam illi exierunt castellani, cruces prae manibus gestantes, et indulgentiam deprecantes, et ei quaecunque placuissent offerebant; ille autem libenter eis indulsit et pertransivit. Venit autem ad civitatem quae Serra dicitur, et ibi sufficiens habuerunt mercatum. Boamundus tunc prudenter egit, quoniam cum duobus corpalatiis, sine aliqua amaritudine concordatus est, et amicissimi in die illa facti sunt; pro illorum denique amicitia, cuncta reddi animalia jussit quae sui rapuerant, quaecunque fuerunt inventa. Corpalatii autem, hominibus omnia quorum fuerant, reddiderunt: luctus itaque plangentium, versus est in gaudium. Denique prout tempus poscebat, de loco in locum castra metati sunt, et usque Rusam civitatem venerunt: ibi quaecunque necessa
Abbreviated transcription (Latin):
possit intonat minis: eñ uͦ possit illate
obliuscit᷑ imꝓbitatis. Si possumꝰ imꝑa¬
torem beneficiis suꝑemꝰ: sinautem
mala nobis illata equanimit̃ dissimu¬
lemꝰ. Hec ait: & iram animi tacitꝰ conti¬
nuit. Hoc bellum factũ est: quarta fã
cubuit. Int̾ea legati imꝑatoris: obuia¬
uerunt Boamundo. Boamundus aut̃
suos iam ad eũ direxerat: qͥ eum per
terrã illam secure declricerent. & eis uͥq
mercatũ unpenderent. Misit autem
ad hoc quendã suum corpalatium sͥ
ualde familiarem: hominẽ admodũ
sollertem. Iste semꝑ p̃ibat. & ex imꝑato¬
re regionarios allocutꝰ. forum rerum
uenaliũ semꝑ eis preꝑabat. Ad qͦddã
uentum est castellũ: quod qͥa frum̃to
caseo. uino. & oleo redundabat. aggre¬
di contendebant. Castellani siqͥdem ne¬
q eis mercatum p̃ꝑabant: & in tantum
eos uerebant᷑: quod neminem eorum
rectpiebant. Boamundus autẽ illud¬
iurilit̾ ꝓhibuit: ne forte unꝑator in eo

Expanded text:
possit, intonat minis; cum vero possit, illatae possit, intonat minis; cum vero possit, illatae obliviscitur improbitatis. Si possumus, imperatorem beneficiis superemus; sin autem, mala nobis illata aequanimiter dissimulemus. » Haec ait, et iram. animi tacitus continuit. Hoc bellum factum est quarta feriacubuit. Interea imperatoris legati obviaverunt Boamundo Boamundus enim jam suos ad eum direxerat qui eum per terram illam secure deducerent, et eis ubique mercatum impenderent. Misit autem ad hoc quemdam suum corpalatium, valde sibi familiarem, hominem admodum solertem. Iste semper praeibat, et ex imperatore regionarios allocutus, forum rerum venalium semper eis praeparabat. Ad quoddam ventum est castellum, quod quia frumento, caseo, vino et oleo redundabat, aggredi contendebant; castellani siquidem, neque eis mercatum praeparabant, et in tantum eos verebantur, quod neminem eorum recipiebant. Boamundus autem viriliter illud prohibuit, ne forte imperator in eo