comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cerit. michiq etiam si in hac uita
maneo cognoscendum facere curau̾it:
uberrimum fructum laboris huiꝰ mei
ceꝑo. Quod si michi non potuerit: qͥb
id potuerit me uolente ac libente
p̃stiterit. Ego tamen in lege dñi
meditabor: si non die ac nocte: saltẽ
quib temporũ particulis possum. &
ans de miscđia dei. quod in omnib
ueris quȩ certa michi sunt. ꝑseu̾an¬
tem me faciet. Siquid aũ aliter sapio:
ꝑ occultas inspirationes atq admo¬
nitiones. siue ꝑ manifesta eloqͥa sua:
siue ꝑ fraternas sermocinationes. Hoc
ro. & hoc depositum desiderium q
meum penes ipsum habeo: qui michi sa¬
tis idoneus ẽ. & custodire quȩ dedit. et
reddere quȩ ꝓmisit. Arbitror sane. non¬
nullos tardiores in quib dum locis libroꝵ
meorum opinaturos me sensisse qud nõ
sensi: aut non sensisse qu̾d sensi: Iuorũ
errorem mͥ tribui non debere quis nesciat.
siuelut me sequentes neq apphendentes

Expanded text:
cerit, mihique etiam si in hac vita cerit, mihique etiam si in hac vita maneo cognoscendum facere curaverit, uberrimum fructum laboris hujus mei cepero. Quod si mihi non potuerit, quibus id potuerit, me volente ac libente praestiterit: ego tamen in lege Domini meditor, si non die ac nocte , saltem quibus temporum particulis possum; eterans de misericordia Dei, quod in omnibus veris quae certa mihi sunt, perseverantem me faciet; si quid autem aliter sapio, per occultas inspirationes atque admonitiones, sive per manifesta eloquia sua, sive per fraternas sermocinationes. Hoc oro, et hoc depositum desideriumque meum penes ipsum habeo, qui mihi satis idoneus est custodire quae dedit, et reddere quae promisit. 6. Arbitror sane nonnullos tardiores, in quibusdam locis librorum meorum opinaturos me sensisse quod non sensi, aut non sensisse quod sensi. Quorum errorem mihi tribui non debere quis nesciat, si velut me sequentes neque apprehendentes
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑam & tempus impendat: ñ tamen
ꝑꝑea me putet tacere debuisse. qr ñ
tam expedite ac dilucide quam illi
quos intelligit eloqui potui. Neq
enim om̃ia quȩ ab om̃ib coscribunt᷑.
in om̃ium manus ueniunt. & fieri
potest. ut ñnulli qui etiam hec nr̃a
intelligere ualent. illos planiores non
inueniant libros: & in istos saldem in¬
cidant. Ideoq utile ẽ. plures a płib
fieri. diuerso stilo. non diuersa fide:
etiam de questionib eisdem: ut ad
plurimos res ipsa ꝑueniat. ad alios.
sic ad alios aũ sic. At si ille qͥ se ista
non intellexisse conqueritur: nulla
unquã de talibus reb diligenter et
acute disputata intelligere potuit:
secum agat uotis & studiis ut ꝓficiat.
non mecũ querelis &e conuiciis ut tace¬
am. Iui uͦ hȩc legens dicit. intelligo
quidem quid dictum sit. s non uere
dictum ẽ: asserat ut placet sententiã
suam. & redarguat meam si potest.
Quod si cum caritate & ueritate fe¬

Expanded text:
operam et tempus impendat. Non tamen operam et tempus impendat. Non tamen propterea putet me tacere debuisse, quia non tam expedite ac dilucide quam illi quos intelligit, eloqui potui. Neque enim omnia quae ab omnibus conscribuntur, in omnium manus veniunt: et fieri potest ut nonnulli qui etiam haec nostra intelligere valent, illos planiores non inveniant libros, et in istos saltem incidant. Ideoque utile est, plures a pluribus fieri diverso stilo, non diversa fide, etiam de quaestionibus eisdem, ut ad plurimos res ipsa perveniat; ad alios sic, ad alios autem sic. At si ille qui se ista non intellexisse conqueritur, nulla unquam de talibus rebus diligenter et acute disputata intelligere potuit; secum agat votis et studiis ut proficiat, non mecum querelis et conviciis ut taceam. Qui vero haec legens dicit, Intelligo quidem quid dictum sit, sed non vere dictum est; asserat, si placet, sententiam suam, et redarguat meam, si potest. Quod si cum charitate et veritate fe
Abbreviated transcription (Latin):
Uoinde. quisquis hec legit: ubi
pariter certus est. ꝑgat mecum:
ubi pariter hesitat querat mecum:
ubi errorem suum cognoscit. redeat
ad me: ubi meum. reuocet me. Ita
ingrediamur simul caritatis uiam:
tendentes ad eum de quo dictum ẽ.
Querite faciem eus semꝑ. Ꝙ hoc pla¬
citum pium atq tutum coram dño
deo nr̃o. cũ om̃ib inerim. qui ea q̃
scribo legunt: & in om̃ib scriptis me¬
is: maximeq in his ubi querit᷑ uni¬
laboriosius aliquid queritur. nec
fructuosius aliquid inuenitur. Qs
quis g cum legit. dicit. non bene¬
hoc dictum ẽ. qm̃ non intelligo: lo¬
cutionem meam rephendit. ñ fidem.
& forte uere potuit dici planius. Ue¬
rũtamen nullus hominũ ita locutꝰ
ẽ: ut in om̃ib ab om̃ib intellig̾etur.
Uideat gͦ cui hoc in sermone meo dis¬
plicet. utrum alibi in talibus rebus
questionib q uersatus. cũ mtelligat.
me non intelligit. Ꝙ si ita ẽ: ponat
librum meum. uel eciam si hoc uide¬
tur abiciat: & eis pocius quos intellig̃

Expanded text:
oinde quisquis haec legit, ubi pariter certus est, pergat mecum; ubi pariter haesitat, quaerat mecum: ubi errorem suum cognoscit, redeat ad me; ubi meum, revocet me. Ita ingrediamur simul charitatis viam, tendentes ad eum de quo dictum est, Quaerite faciem ejus semper . Et hoc placitum pium atque tutum coram Domino Deo nostro cum omnibus inierim, qui ea quae scribo legunt, et in omnibus scriptis meis, maximeqlaboriosius aliquid quaeritur, nec fructuosius aliquid invenitur. » quis ergo cum legit dicit, Hoc non bene dictum est, quoniam non intelligo; locutionem meam reprehendit, non fidem: et forte vere potuit dici planius; verumtamen nullus hominum ita locutus est, ut in omnibus ab omnibus intelligeretur. Videat ergo cui hoc in sermone meo displicet, utrum alios in talibus rebus quaestionibusque versatos intelligat, cum me non intelligit: et si ita est, ponat librum meum, vel etiam, si hoc videtur, abjiciat; et eis potius quos intelligit,
Abbreviated transcription (Latin):
sunt om̃ia: in quo tandem possur̃
uentur: nͥ in quo sunt: Non tam̃
om̃s cũ illo sunt. eo mͦ quo ei dictũ ẽ.
ego semꝑ tecũ: Nec seꝑ ipse cũ om̃ib
eo quo modo dicimus. dñs uob̾cũ.
Magna itaq hominis miseria est.
cum illo ñ ẽẽ. sine quo ñ pocest eẽ.
Inquo enĩ ẽ: ꝓculdubio sine illo ñ ẽ.
& tam̃ si eius ñ meminit. eũq ñ in¬
telligit. neq diligit: cũ illo ñ ẽ. Qd¬

Expanded text:
sunt omnia, in quo tandem possunt sunt omnia, in quo tandem possunt ventur, nisi in quo sunt? Non tamen omnes cum illo sunt eo modo quo ei dictum est, Ego semper tecum . Nec ipse cum omnibus eo modo quo dicimus, Dominus vobiscum. Magna itaque homincum illo non esse, sine quo non potest esse. In quo est enim, sine dubio sine illo non est: et tamen si ejus non meminit, eumque non intelligit, neque diligit, cum eo non est.
Abbreviated transcription (Latin):
enim dici etiam de quibdam potest.
Ignorantes dĩ sapientiã. et suã uo¬
lentes cõstituere: sapientiȩ di ñ sũt
subiecti. E st gͥ. natura ñ facta. quȩ
fecit om̃s cetas magnas paruasq na¬
turas: eis quas fecit sine dubitatioe
p̃stantior. Ac ꝑ hoc. hac etiã de qua
loquim᷑ racionali et intellectuali q̃
hominis mens ẽ. ad eius qͥ eã fecit
imagmẽ facta. Illa aũ cet̾is natura
p̃stantior: deus ẽ. E t quidẽ non
longe positus ab uno quoq nr̃m:
sicut apłs dicit. adiungens. In illo
enĩ uiuimus. mouemur. et sumus.
Quod si scd̃m corpus dic̾et: etiam de
isto corporeo mundo posset intelligi.
Nam et in illo scđm corpus uiuimus:¬
et mouenur. et sumus. Unde. scd̃m
m̃tem q̃ facta ẽ. ad eius imaginem
debet hoc accipi: excellentiore qͦdam
eodemq ñ uisibili. s intelligibili mͦ.
Nam quid ñ est. in ipso. de qͦ diuine
scriptũ ẽ. qm̃ ex ipso et ꝑ ipsũ ⁊ in
ipso sunt om̃ia :  inde si in ipso

Expanded text:
etiam dici potest de quibusdam, etiam dici potest de quibusdam, Ignorantes Dei sapientiam, et suam volentes constituere, sapientiae Dei non sunt subjecti. 16. Est igitur natura non facta, quae fecit omnes caeteras magnas parvasque naturas, eis quas fecit sine dubitatione praestantior, ac per hoc hac etiam de qua loquimur, rationali et intellectuali, quae hominis mens est, ad ejus qui eam fecit imaginem facta. Illa autem caeteris natura praestantior Deus est. Et quidem non longe positus ab unoquoque nostrum, sicut Apostolus dicit; adjungens, In illo enim vivimus, et movemur, et sumus . Quod si secundum corpus diceret, etiam de isto corporeo mundo posset intelligi. Nam et in illo secundum corpus vivimus, movemur, et sumus. Unde secundum mentem quae facta est ad ejus imaginem, debet hoc accipi, excellentiore quodam, eodemque non visibili, sed intelligibili modo. Nam quid non est in ipso, de quo divine scriptum est, Quoniam ex ipso, et per ipsum, et in ipso sunt omnia ? Proinde si in ipso
Abbreviated transcription (Latin):
meminit mens. et intelligit. ac dilig̃
se: s qr pot̾ etiam meminisse. ⁊ intel¬
ligere. ⁊ amare. a quo facta ẽ. Quod
cum facit: sapiens ipsa fit. Si aũ ñ
facit: etiam cũ sui meminit. seq in¬
teligit. ac diligit. stulta ẽ. M emi¬
nerit itaq dĩ sui. ad cuius imaginẽ
factaẽ: eũq intelligat ac diligat.
Quod ut breuius dicam: colat dm̃ ñ
faccum. cuius ab eo capax facta ẽ. ⁊¬
luce. s sũme illius lucis participati¬
one sapiens erit: atq uͥ et̾na ibi bea¬
ta regnabit. Sic enim dr̃ ista hoĩs
sapientia: ut etiam dĩ sit. Tunc enĩ
uera ẽ. Nam si humana ẽ: uana ẽ.
Uerũ ñ ita dei. qua sapiens ẽ. deus.
neq enĩ participatione sui sapiens ÷.
sicuc mens participatione dĩ: s quẽ¬
admodũ dr̃ etiã iusticia dĩ. ñ solũ
illa qua ipse iustus ẽ. s quã dait hõi
cum iustificat impiũ. Quã cõm̃deus
apłs: ait de quibꝰdam. Ignorantes enĩ
tuere: iusticiȩ dĩ ñ sunt subnecti Sic

Expanded text:
meminit mens, et intelligit ac diligit se: sed quia potest etiam meminisse, et intelligere, et amare a quo facta est. Quod cum facit, sapiens ipsa fit. Si autem non facit, etiam cum sui meminit, seseque intelligit ac diligit, stulta est. Meminerit itaque Dei sui, ad cujus imaginem facta est, eumque intelligat atque diligat. Quod ut brevius dicam, colat Deum non factum, culuce, sed summae illius lucis participatione sapiens erit, atque ubi aeterna, ibi beata regnabit. Sic enim dicitur ista hominis sapientia, ut etiam Dei sit. Tunc enim vera est: nam si humana est, vana est. Verum non ita Dei qua sapiens est Deus. Neque enim participatione sui sapiens est, sicut mens participatione Dei. Sed quemadmodum dicitur etiam justitia Dei, non solum illa qua ipse justus est, sed quam dat homini cum justificat impium, quam commendans Apostolus ait de quibusdam, Ignorantes enim nt subjecti : sic
Abbreviated transcription (Latin):
iurtutes quȩ sunt in aio
humano. quãuis alio atq alio modo
singulȩ intelligantur. nullo mͦ tam̃
separantur ab inuicem: ut quicũq
fuerint equales. sibi gra. in fortitu¬
les eẽ istos fortitudine. s illũ p̃stare
prudentia: seq̃r ut huiꝰ fortitudo mi¬
nus prudens sit: ac ꝑ hoc nec fortitu¬
dine equales sunt. qͣndo ẽ. eiꝰ fortitu¬
do prudentior: atq ita de cet̃is uͥtu¬
tib inuenies. si om̃s cadẽ consid̾ati¬
one ꝑcurras: ñ enim de iurib ignit᷑.¬
s de animi fortitudine: quantoma
gisgͦ in illa incõmutabili ȩt̃naq
suba incõparabilit̾ simpliciore ꝗͣ ẽ
animus humanus. hec ita se habens:
humano quippe animo ñ hoc ẽ. eẽ.
quod ẽ. fortem eẽ: aut prudentem.
aut iustũ. aut tẽꝑantem. Potest
enim eẽ. animus : & nullã istarum
potentem eẽ. aut iustũ eẽ. aut sa¬
pientem cẽ: & siquid de illa simpli

Expanded text:
Virtutes quae sunt in animo humano quamvis alio atque alio modo singulae intelligantur, nullo modo tamen separantur ab invicem, ut quicunque fuerint aequales, verbi gratia, in fortituales esse istos fortitudine, sed illum praestare prudentia; sequitur ut hujus fortitudo minus prudens sit, ac per hoc nec fortitudine aequales sunt, quando est illius fortitudo prudentior. Atque ita de caeteris virtutibus invenies, si omnes eadem consideratione percurras. Non enim de virib de animi fortitudine. Quanto ergo magis in illa incommutabili aeternaque substantia incomparabiliter simpliciore quam est animus humanus, haec ita se habent? Humano quippe animo non hoc est esse quod est fortem esse, aut prudentem, aut justum, aut temperantem: potest enim esse animus, et nullam istarum fortem esse, aut justum esse, aut sapientem esse, et si quid d
Abbreviated transcription (Latin):
alius intellectus u̾borum dñi quib ait.
quid me int̾rogas de bono. nemo bonus
nisi unus deus : dum tam̃ ñ idõ credat᷑
maioris honitatis pͤatris quã filii suba.¬
scđm quam u̾bum ẽ. ꝑ quod facta sunt
om̃ia. nicħq abhorret auera. doctͥna:
securi utamur ñ uno tantum.s quoqͦt
repiri potuerint. Tanto enim fortius
conuincuntur heretici: quanto plures
eritus patent. ad eorum laqueos euitan¬
dos.S ea que adhuc consicdanda sunt
abalio iam petamus exordio. Exłlic̃. liłii.¬

Expanded text:
alius intellectus verborum Domini quibus ait, alius intellectus verborum Domini quibus ait, Quid me interrogas de bono? Nemo bonus, nisi unus Deus; dum tamen non ideo credatur majoris bonitatis esse Patris quam Filii subm quam Verbum est per quod facta sunt omnia, nihilque abhorret a sana doctrina: securi utamur, non uno tantum, sed quotquot reperiri potuerint. Tanto enim fortius convincuntur haeretici, quanto plures exitus patent ad eorum laqueos evitandos. Sed ea quae adhuc consideranda sunt, ab alio jam petamus exordio. LIBER
Abbreviated transcription (Latin):
filii hominis que p̃nuncianda ẽ. cũ
congregabunt᷑ ante eũ om̃s gentes:⁊
dicent ei. dñe qñ te uidimus esurien
impiis qui mittentur in ignem ȩc̃nũ.
nec sũmum bonũ erit iustis. Adhuc enĩ
uocat eos ad regnum. quod eis paratũ
ẽ. ab inicio mundi. Sicut enim illis
dicet. ite in ignem ȩĩnum : sic istis ue
nite benedicti patris mei possidete
illi in ambustionem et̾nam: sic isti
in uitam ȩt̾nam. Quid ẽ autẽ uita
dicit patri quam habui apud te pꝰ¬
quam mundus fieret. Tunc enim
tradet regnum deo & patri. ut ĩtret
seruus bonus in gaudium dñi sui :
&ẽ abscondat eos quos possidet deus
in abscondito uultus sui a conturbatio¬
ne hominum. E orum scł qui tunc cõ¬
turbabuntur. audientes illam senten¬
tiam a quo auditu malo iustus non ti¬
mebit: si mͦ ꝓtegatur in tab̾nacło ea¬
tolice eccłȩ. a contradictione lingarũ.
id ÷ a calumpniis hereticorum. Si uͦ ẽ

Expanded text:
filii hominis quae praenuntiata est, cum filii hominis quae praenuntiata est, cum congregabuntur ante eum omnes gentes, et dicent ei, Domine, quando te vidimus eimpiis qui mittentur in ignem aeternum, nec summum bonum erit justis. Adhuc enim vocat eos ad regnum quod eis paratum est ab initio mundi. Sicut enim illis dicet: « Ite in ignem aeternum » : sic justis: « nite, benedicti Patris mei, possidete illi in ambustionem aeternam; sic justi in vitam aeternam. Quid est autem vita dicit Patri, Quam habui apud te, priusquam mundus fieret . Tunc enim tradet regnum Deo et Patri , ut intret servus bonus in gaudium Domini sui , et abscondat eos quos possidet Deus in abscondito vultus sui a conturbatione hominum, eorum scilicet qui tunc conturbabuntur audientes illam sententiam: a quo auditu malo justus non timebit , si modo protegatur in tabernacntradictione linguarum , id est a calumniis haereticorum. Si vero est
Abbreviated transcription (Latin):
illam formam si me intelligis: bonus
sum. Si aũ scłm hanc solam: quidine
introgas de bono: si int̾ illos eris qui
uidebunt in quem pupugerunt. &
ipsa uisio malum erit eis qr penalis erit.
Ex ista uͦ sententia dixisse dñm quid
me int̾rogas de bono. nemo bonus nͥ
unus deus: his documentis que cõme¬
moraui ꝓbabile ẽ. Quia uisio illa dĩ
qua contemplabimur incõmutabilẽ
humanis oculis atq muisibilem dei
subam. que solis scĩs ꝓmittitur. quam
delectationem dñi. & de qua dicit ipse
dñs. & ego diligam eũ & ostendã me
ipsum illi: & ꝑꝑ quam solam fide cor¬
da mundamus. ut simus beati mun¬
dicordes qm̃ ipsi dm̃ uidebunt: &e siq̃
alia de ista uisione dicta sunt. q̃ copi¬
osissime sparsa ꝑ om̃s script᷑as ĩuenit
quisquis ad eam querendam ocłm amo¬
ris intendit : sola ẽ sũmum bonũ nr̃m.
cuius adipiscendi causa pcipim̾ ag̾e
quicquid recte agimus. Uisio uͦ illa

Expanded text:
illam formam si me intelligis, bonus illam formam si me intelligis, bonus sum: si autem secundum hanc solam, quid me interrogas de bono? si inter illos es qui videbunt in quem pupugerunt ; et ipsa visio malum eis erit, quia poenalis erit. Ex ista sententia dixisse Dominum Quid me interrogas de bono? Nemo bonus, nisi unus Deus, his documentis quae commemoravi probabile est, quia visio illa Dei qua contemplabimur incommutabilem atque humanis oculis invisibilem Dei substantiam, quae solis sanctis promittitur, quam delectationem Domini; et de qua dicit ipse Dominus, Et ego diligam eum, et ostendam me ipsum illi ; et propter quam solam fide corda mundamus, ut simus beati mundicordes, quoniam ipsi Deum videbunt ; et si qua alia de ista visione dicta sunt, quae copiosissime sparsa per omnes Scripturas invenit quisquis ad eam quaerendam oculum amoris intendit: sola est summum bonum nostrum, cujus adipiscendi causa praecipimur agere quidquid recte agimus. Visio vero illa
Abbreviated transcription (Latin):
etña ẽ. in illa contẽplatione qua nõ
ad penam udetur deus. s ad gaudi¬
um sempit̾num: &e ñ intelligebat csĩ
quo loquebatur qui tantũ modo eum
filium hominis arbitrabatur. quid
me int̾ragas inquit de bono: id÷ istam
formam quã uides quid int̾rogas de
bono: & uocas me scđdm quod uides ma¬
gstrum bonu: hec forma filii hõis ẽ:
hec forma accepta ẽ. hec forma appa¬
rebit in iudicio: ñ tantum ustis s et
impiis. & huius formȩ uisio non erit
in bonum: eis qui male agunt. Est
aũ usio formȩ meȩ. in qua cum e̾e̾m
ñ rapinam arbitratus sum ẽẽ ȩqualis
gaudium quod non auferetur a iustis:
cuigaudio futuro suspirat qui dicit.
unam petii a dño hanc requiram. ut
in habitem in domo dñi ꝑ om̃s dies
uitȩ meę. ut contempler delectatio
nem dñi: unus gͦ deus ipse est̃ solus
bonus : ad hoc quia nemo eum uidet
ad luctum & planctum: s tantum ad
salutem & ad leticiam ueram. Sed̾m

Expanded text:
aeterna est in illa contemplatione, qua non aeterna est in illa contemplatione, qua non ad poenam uidetur deus, sed ad gaudium sempiternum, et non intellegebat cum quo loquebatur, quia tantummodo eum filium hominis arbitrabatur: quid me interrogas, inquit, de bono? id est "istam formam, quam uides, quid me interrogas de bono et uocas me secundum quod uides magistrum bonum? haec forma filii hominis est, haec forma accepta est, haec forma apparebit in iudicio non tantum iustis sed et impiis, et huius formae uisio non erit in bonum eis qui male agunt. est autem uisio formae meae, in qua cum essem non rapinam arbitratus sum esse aequalis gaudium, quod non auferetur a iustis, cui gaudio futuro suspirat qui dicit: unam petii a domino, hanc requiram, ut inhabitem in domo domini per omnes dies uitae meae, ut contempler delectatnem Domini : unus ergo Deus ipse est solus bonus, ob hoc, quia nemo eum videt ad luctum et planctum, sed tantum ad salutem et laetitiam veram. Secundum
Abbreviated transcription (Latin):
eum in forma in qua uideri ab omib
potest. s alii ad dãpnationem. alii
ad uitam ȩt̃nam. Que ẽ. aũ uita ȩtna
nisi illa uisio que ñ concedit᷑ impus:
ut cognoscant inquit te unũ uerũ dm̃.
&̾ quem misisti iħm xp̃m. Quomodo
& ipsum iħm xp̃m: nisi quẽ ad modũ
unum uerum dm̃ qui ostendet se ipsũ
illis. ñ quomꝰ se ostendet etiam puni¬
endis in forma filii hominis: Scdm
illam uisionem bonus ẽ. scđm qua uisi¬
oneni deus apparet mundis corde. qm
aui iudicem uidebunt mali. non eis
uidebitur bonus: qr non ad eũ gaude¬
bunt corde: s tunc se plangent om̃s
trib t̾rȩ : in numero utiq malorum
om̃ium & infidelium. ꝙ ꝑt̾ hoc etiã
illi qui eum dixerat magistrũ bonũ.
querens ab eo consiliũ consequende
deus. Cum & hominem dicat alio lo
cobonum ipse dñs. Bonus ho inqͥ.¬
na: & malus homo de malo chesau¬
rocordis sui ꝓfert mala. S qr ille
uitam ȩt̾nam querebat: uita autẽ

Expanded text:
eum in forma, in qua uideri ab omnibus eum in forma, in qua uideri ab omnibus potest, sed alii ad damnationem, alii ad uitam aeternam. quae est autem uita aeterna nisi illa uisio, quae non conceditur impiis? ut agnoscant te, inquit, unum uerum deum et quem misisti Iesum Christum. quomodet ipsum Jesum Christum, nisi quemadmodum unum verum Deum, qui ostendet se ipsum illis; non quomodo se ostendet etiam puniendis in forma filii hominis? 31. Secundum illam visionem bonus est, secundum quam visionem Deus apparet mundis corde: quoautem iudicem uidebunt mali, non eis uidebitur bonus, quia non ad eum gaudebunt corde, sed tunc se plangent omnes tribus terrae, in numero itaque malorum omnium et infidelium. propter hoc etiam illi qui eum dixerat magistrum bonum quaerens ab eo consilium consequendae deus, cum et hominem alio loco dicat bonum ipse dominus: bonus. inquina, et malus homo de malo thesauro cordis sni profert mala. sed quia ille uitam aeternam quaerebat, uita autem
Abbreviated transcription (Latin):
&e malis. Nam uisio forme dei. non
nisi mundis corde. quia ipsi dm̃ ui¬
debunt. id ÷ solis pus: quorũ dilectio¬
ni hoc ipsum ꝓmittit. quia ostendae
se ipsum illis. & ideo uide quid se¬
Quid nos ꝓhibet mirari. nisi ilid̃ quod
re uera miratur om̃is qui ñ ĩtelligit:
ut ideo dic̾e̾t patrem dedisse ei potes¬
tatem & iudicium facere. qm̃ filius
hominis ẽ. cum magis quasi hoc ex¬
pectaretur. ut diceret. qm̃ filius dĩ ẽ:
s quia filium dei scdm id quod ĩ forma
dei equał ẽ patri. uid̾e iniqui ñ posst̃.
oportet aũ ut uidicem uiuorum et
mortuorum. cũ coram udicabuntur
& iusti uideant & iniqui: nolite
inquit hoc mirari. qm̃ ueniet hora
in qua om̃s qui in monum̃tis sunt
audient uocem eiuis. & ꝓdient. qui
bona gesserunt in resurrectionẽ uite.
qui mala gesserunt in resurrectionẽ
uidicũ. Ad hoc g̾ oportebat. ut idco
acciꝑet illam potestatem q filius ho¬
minis e: ut resurgentes om̃s uideresꝰ

Expanded text:
et malis; nam uisio formae dei non et malis; nam uisio formae dei non nisi mundis corde, quia ipsi deum uidebunt, id est solis piis, quorum dilectioni hoc ipsum promittit, quia ostendere se ipsum illis. et ideo uide quid sequid nos prohibet mirari nisi illud quod re uera miramur omnis, qui non intellegit, ut ideo diceret patrem dedisse ei potestatem et iudicium facere, quoniam filius hominis est, cum magis quasi hoc exspectaretur, ut diceret, quoniam filius dei est? sed quia filium dei secundum id quod in forma dei aequalis est patri uidere iniqui non possunt, oportet autem, ut iudicem uiuorum et mortuorum, cum coram iudicabuntur, et iusti uideant et iniqui: nolite, inquit, hoc mirari, quoniam ueniet hora, in qua omnes qui iudicabuntur sunt audient uocem eius, et prodient qui bona gesserunt in resurrectionem uitae, qui mala gesserunt in resurrectionem iudicii. ad hoc ergo oportebat, ut ideo acciperet illam potestatem, quia filius hominis est, ut resurgentes omnes uiderent
Abbreviated transcription (Latin):
dico uob̾. qr ueniet hora & nunc ẽ: qͣñ
mortui audient uocem filii dei. & qui
audierint uiuent. & hoc ꝓpͥum ẽ. pio¬
rum: qui sic audiunt de incarnatione
euis. ut credant quia filius dei ẽ. Id÷
sic eum ꝓpt̾ se factum accipiunt mino¬
rem patre in forma serui: ut credant
quia ȩqualis ẽ patri in forma dĩ.&.
ideo seq̃r: & hoc ipsũ cõmendans dic̃.¬
Sicut enim pater habet uitam in se¬
metipso : ita dedit & filio uitã hab̾e
in semetipso. Deinde uenit ad uisionẽ¬
sue claritatis in qua uenturus ẽ. ad ui¬
dicium: quȩ uisio cõmunis erit & im¬
piis & iustis. Seqr̃ enim &e dicit. Et
potestatem dedit ei uidicium facere:
qm̃ filius hominis ẽ. Puto nicħ ẽẽ.
manifestius. Nam qr filius dei ẽ. &
equalis ẽ patri. ñ accipit hanc potes¬
tatem uidicii faciendi: s habet illã
cum patre in occulto. Accłpit autẽ
illam. ut boni & mali eum uideant
iudicantem: quia filius hominis est.
Uisio quippe filii hominis exhibebitur

Expanded text:
enit hora et nunc est, quando mortui audient vocem Fili Dei, et qui audierint vivent. » Hoc proprium est piorum, qui sic audiunt de incarnatione ejus, ut credant quia Filius Dei est; id est, sic eum propter se factum, accipiunt minorem Patre in forma servi, ut credant quia aequalis est Patri in forma Dei. Et ideo seqsicut enim habet pater uitam in semet ipso, ita dedit et filio uitam habere insemet ipso. deinde uenit ad uisionesuae claritatis, in qua uenturus est ad iudicium, quae uisio communis erit et impiis et iustis. sequitur enim et dicit: et potestatem dedit ei et iudicium facere, quoniam filius hominis est. puto nihil esse manifestius. nam quia filius dei est et aequalis est. patri, non accipit hanc potestatem iudicii faciendi, sed habet illam cum patre in occulto; accipit autem illam, ut boni et mali eum uideant iudicantem, quia filius hominis est. uisio quippe filii hominis exhibebitur
Abbreviated transcription (Latin):
rens in qua deus ẽ ęqualis pacri: s ex
ea qua filius hominis ẽ. Itaq utrũq
dici potest: & filius hominis iudicabit
&ẽ non filius hominis iudicabit. Iuia
filius hominis iudicabit: ut uerũ sic
quod ait. cum uen̾it filius hominis
tunc congregabuntur ante eum om̃s
gentes: & non filius hominis uidicabit.
ut uerum sit quod ait. ego ñ iudicabo.
& iudicet. Nam scđm id qđ in iudi¬
cio non forma dei s forma filui homi¬
nis apparebit: nec ipse pat̾ iudicabit.
Scd̾m hoc enim dictum ẽ. pat̾ ñ iudi¬
cat quẽquam: s om̃e iudicium dedit
filio. Quod utrum ex illa locutione dic
tum sit. quam supra cõmemorauimus.
ubi ait. sic dedit filio uitam habere in
semecipso: ut significaret qr sic genuit
filium: an ex illa qua loquitur aplł. di¬
cens ꝓpt̾ quod suscitauit eum &e dona¬
uit ulli nom̃ quod ẽ suꝑ om̃e nomen:
hoc enim de filio hominis dictum ẽ.
scdm quem dei filius excitatus est. a

Expanded text:
rens., in qua deus est aequalis patri, sed in rens., in qua deus est aequalis patri, sed in ea qua filius hominis est. Itaque utrumque dici potest, et: filius hominis iudicabit, et: non filius hominis iudicabit: et filius hominis iudicabit, ut uerum sit quod ait: cum uenerit filius hominis, tunc congregabuntur ante eum omnes gentes; et non filius hominis iudicabit, ut uerum sit quod ait: ego non iudicabo  iudicet. nam secundum id quod in iudicio non forma dei, sed forma filii hominis appsecundum hoc enim dictum est, Pater non judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio. Quod utrum ex illa locutitum sit, quam supra commemorauimus, ubi ait: sic dedit filio habere uitam in semet ipso, ut significaret, quia sic genuit filium, an ex illa qua loquitur apostolus dicens: propter quod eum suscitauit et donauit ei nomen, quod est super omne nomen - hoc enim de filio hominis dictum est, secundum quem dei filius suscitatus est a
Abbreviated transcription (Latin):
formam in qua ęqualis ẽ patri.: ꝓcul
dubio impii non uidebunt. Non
enuim sunt mundi corde. Beati enĩ sũt¬
mundi corde: qm̃ ipsi dm̃ uidebunt
& ipsa uisio ẽ. facie ad faciem: quȩ sum¬
mum pͥmium ꝓmictitur ustis. & ipsa
siet cum tradet regnum deo & patri
in quo &e suȩ forme uisionẽ uult intel¬
ligi. subiecta deo uniu̾sa creat᷑a. & ipsa
in qua filius dei filius hominis factus
ẽ. Quia scđm hanc & ipse filius cunc sis¬
iectus illi erit. qui ei subiecit om̃ia: ut
sit deus om̃ia in om̃ib. A lioqͥn. si filius
dei iudex in forma in qua equalis ẽ.
patri. eciam impiis cũ iudicaturus ẽ.
apparebit: quid ẽ. quod ꝓ magno di¬
icctori suo pollicetur dicens: ego diligã
eum &r ostendam me ipsum illi: Qua¬
ꝓpt̃. filius hominis iudicaturus ẽ. nec
tamen ex humana potestate: s ex ea
qua filius dei ẽ. & rursus. filius di iu¬
dicaturus ẽ. nec tam in ea forma appa¬

Expanded text:
formam, in qua aequalis est patri, procul formam, in qua aequalis est patri, procul dubio impii non uidebunt. non enim sunt mundicordes; beati enim mundicordes, quoniam ipsi deum uidebunt. et ipsa uisio est faciem ad faciem, quae summum praemium promittitur iustis, et ipsa fiet, cum tradet deo regnum et patri. in quo et suae formae uisionem uult intellegi, subiecta deo uniuersa creatura et ipsa, in qua filius dei filius hominis factus est, quia secundum hanc et ipse filius tunc subiectus illi erit, qui ei subiecit omnia, ut sit deus omnia in omnibus. alioquin si filius dei iudex in forma, in qua aequalis est patri, etiam impiis cum iudicaturus est apparebit, quid est quod pro magno dilectori suo pollicetur dicens: et ego diligam eum et ostendam me ipsum illi? quapropter filius hominis iudicaturus est, nec tamen ex humana potestate, sed ex ea qua filius dei est; et rursus filius dei iudicaturus est, nec tamen in ea forma appa
Abbreviated transcription (Latin):
id quod deus ẽ. glificat suos. scdm
głe crucifixus ẽ. Quia recte dicitur. ⁊
deus crucifixus ñ ex uͥtute diuinitatĩ
s ex infirmitate carnis: sicut dicimꝰ
quia scđm id quod deus ẽ. iudicat. id
ẽ. ex potestate diuina ñ ex humana:
& tam̃ ipse homo iudicaturus ẽ: sic̃
dñs gdie crucifixus ẽ. Ita enim apte
dicit. Cum uen̾it filius hominis in
gła sua ce̾ om̃s angłi cum eo: tunc cõ¬
gregabuntur ante eum om̃s gentes.
&x cetã. que de futuro iudicio usq ad
ultimam sententiam in eo loco predi¬
cantur: & iudei quippe qͥ in malicia
ꝑseu̾antes in illo iudicio puniendi
sunt: sicut alibi scriptum ẽ. uideburs
in quem pupugerunt. Cum enim ce
boni ce mali uisuri sint udicẽ uiuoꝵ
& mortuorum: ꝓculdubio eum mali
uidere ñ potunt. nisi scđm formam
qua filius hominis ẽ. S tam̃ in dari¬
tate in qua iudicabit. ñ in humilita¬
te in qua udicatus ẽ. Cetum illa dĩ

Expanded text:
id quod deus est glorificat suos, secundum id quod deus est glorificat suos, secundum e crucifixus est, quia recte dicitur et Deus crucifixus, non ex virtute divinitatis, sed ex infirmitate carnis : sicut dicimus, quia secundum id quod deus est iudicat, hoc est ex potestate diuina, non ex humana; et tamen ipse homo iudicaturus est, sicut dominus gloriae crucifixus est. ita enim aperte dicit: cum uenerit filius hominis in gloria sua et omnes angeli cum eo, tunc congregabuntur ante eum omnes gentes et cetera, quae de futuro iudicio usque ad ultimam sententiam in eo loco praedicantur. et Iudaei quippe, qui in malitia perseuerantes in illo iudicio puniendi sunt, sicut alibi scriptum est, uidebunt in quem pupugerunt. cum enim et boni et mali uisuri sint iudicem uiuorum et mortuorum, procul dubio eum mali uidere non poterunt nisi secundum formam, qua filius hominis est, sed tamen in claritate, in qua iudicabit, non in humilitate, in qua iudicatus est. ceterum illam dei
Abbreviated transcription (Latin):
ego & pat̾ unus deus. Sicuti gͦ hic.
tanꝗ abstulit a se fidem hominum. ⁊
in patrem transtulit. dicendo. non in
me credit s in eum qui me misit: a qͦ
tamen se ñ utiq separauit: sic etiam
quod ait. ñ ẽ. meum dare uob̾ s quibꝰ
paratum ẽ a patre meo. puto claresc̾e
scđm quid utrumq accipiendũ sit.
Q̃ ale ẽ enim &e illud. ego non iudicabo:
cum ipse iudicaturus sit uiuos et
mortuos. S quia ñ ex potestate hu¬
mana : ꝑꝑea recurrens ad deitatem
sursum erigit corda hominum ꝓpt̾̃
quȩ subleuanda descendit.I.
isi tamen idem ipse c̾e̾t filius
hominis ꝓꝑter formam serui
quam accepit. qui ẽ filius dĩ ꝓpter
dei formam in qua ẽ: non diceret
apłs paulus de principibus huiꝰ mundi
Si enim conouissent. nũ quam dñm glȩ
crucifirissent Ex forma enim serui:
scdm quid dicatur: adiuuante año
prudens &e diligens & pus lector in¬
telligit. Nam ecce diximus. qr scdm

Expanded text:
ego et pater unus deus". sicut ergo hic ego et pater unus deus". sicut ergo hic tamquam abstulit a se fidem hominum et in patrem transtulit dicendo: non in me credit, sed in eum qui me misit, a quo tamen se non utique separauit: sic etiam quod ait: non est meum dare, sed quibus paratum est a patre meo puto clarere, secundum quid utrumque accipiendum sit. tale est enim et illud: ego non iudicabo, cum ipse iudicaturus sit uiuos et mortuos, sed quia non ex potestate humana, propterea recurrens ad deitatem sursum erigit corda hominum, propter quae subleuanda descendit. isi tamen idem ipse esset filius hominis, propter formam servi, quam accepit, qui est Filius Dei propter Dei formam, in qua est, non diceret apostolus Paulus de principibus hujus saeculi: Si enim cognovissent, nunquam Dominum gloriae crucifixissent . Ex forma enim servi cum quid dicatur, adiuuante domino prudens et diligens et pius lector intellegit. nam ecce diximus, quia secundum
Abbreviated transcription (Latin):
me misit: ad ipsum u̾bum nos facit
recurrere. Doctrina enim patris ẽ. &¬
u̾bum patris : qui ẽ unicus filius dĩ.
Quid sibi &e illud uult. qui in me cre¬
dit non in me credit : Quomͦ in ipsũ:
quomodo non in ipsum: Quomͦ tam
contrarium sibi q adu̾sum. pocest in¬
telligi. qui in me credit inquit non in
me credit. s in eum qui me misit: nͥ
ita intelligas. qui in me credit non ĩ
hoc quod uidet credit. ne sit spes nr̃a
in creatura. s in illo qui suscepit crea¬
turam. in qua humanis ocłis apparer&e
ac sic ad se equalem patri cõtemplandũ
ꝑ fidem corda mundaret: Ideoq ad pa¬
trem referens intentionem credentium
& dicens. non in me credit s in eum qͥ
me misit: non utiq se a patre. id ÷ ab
illo qui eum misit uoluit separari: s
ut sic in eum crede̾tur quomͦ in patrẽ
cui equalis ẽ. Quod aꝑte alio loco dic̃.
Credite in dm̃. & in me credite. Id est.
sicut creditis in dm̃. sic & in me: Qͥ a

Expanded text:
me misit , ad ipsum Verbum nos facit me misit , ad ipsum Verbum nos facit recurrere. Doctrina enim Patris est Verbum Patris, qui est unicus Filius. Quid sibi et illud vult, Qui in me credit, non in me credit ? Quomodo in ipsum, quomodo non in ipsum? Quomodo contrarium sibique adversum potest intelligi, Qui in me credit, inquit, non in me credit, sed in eum qui me misit: nisi ita intelligas, Qui in me credit, non in hoc quod videt credit, ne sit spes nostra in creatura; sed in illo qui suscepit creaturam, in qua humanis oculis appareret, ac sic ad se aequalem Patri contemplandum per fidem corda mundaret? Ideoque ad Patrem referens intentionem credentium, et dicens, Non in me credit, sed in eum qui me misit, non utique se a Patre, id est ab illo qui eum misit, voluit separari: sed ut sic in eum crederetur, quomodo in Patrem cui aequalis est. quod aperte alio loco dicit: credite in deum, et in me credite, id est "sicut creditis in deum, sic et in me, quia
Abbreviated transcription (Latin):
& scio inquit. q mandatum eius uita
etna ẽ. Q uero itaq quomͦ intelligamꝰ
ego ñ uidicabo. s u̾bum quod locutuᷤ
sum iudicabit. Quod ex conseq̃ntib
apparet ita dictum: acsi diceret. ego
non udicabo. s u̾bum patris iudi¬
cabit. Uerbum aũ patris ẽ. ipse filius
dei. Sicͣ intelligendum ẽ. ego ñ iudi¬
cabo. s ego iudicabo: Quomodo istud
potest ẽe uerum. nisi ita: ego scłicet
non iudicabo ex potestate humana
quia filius hominis sum. s ego iudi
cabo ex potestate u̾bi. qm̃ filius dĩ sũ:
Aut si contraria & repugnantia ui¬
dentur. ego ñ iudicabo. s ego iudica¬
bo: quid illic dicemus ubi ait: mea
doctrina non ẽ mea : Quomodo mea:
quomͦ non mea: Non enim dixit. is¬
ta doctrina non ẽ mea: s mea doctͥna
non ẽ mea. Iuam dixit suam: eandẽ
dixit non suam. Quomꝰ istud uerum
ẽ. nisi scdm aliud dixerit suã. scdm
aliud non suam: scđm formam dei
suam: scđ̾m formam serui ñ suam.
Cum enim dicit. non ẽ mea s eiꝰ qui

Expanded text:
eius uita aeterna est. Quaero itaque, quomodo intellegamus: ego non iudicabo, sed uerbum, quod locutus sum, iudicabit. quod ex consequentibus apparet ita dictum, ac si diceret: "ego non iudicabo, sed uerbum patris iudicabit." uerbum autem patris est ipse filius dei. sicine intellegendum est: "ego non iudicabo, sed iudicabo"? quomodo istud potest esse uerum nisi ita: negoego scilicet non iudicabo ex potestate humana, quia filius hocabo ex potestate Verbi, quoniam Filius Dei sum. Aut si contraria et repugnantia videntur, Ego non judicabo, sed ego judicabo: quid illic dicemus, ubi ait, Mea doctrina non est Mea? Quomodo mea, quomodo non mea? Non enim dixit, Ista doctrina non est mea; sed, Mea doctrina non est mea: quam dixit suam, eamdem dixit non suam. Quomodo istud verum est, nisi secundum aliud suam dixerit; secundum aliud, non suam: secundum formam Dei, suam; secundum formam servi, non suam? Cum enim dicit, non est mea, sed ejus qui
Abbreviated transcription (Latin):
diligatur. Neq enim inuenimꝰ aliqͥd
tale pret̾ ipsam. ut eam cũ ĩcognita
ẽ. credendo diligamus: ex eo qd̃ iã
tale aliquid nouimus. Quicqͥd enĩ
tale aspexeris: ipsa ẽ & ñ ẽ quicqꝗ̃
tale: qm̃ sola ipsa talis ẽ. quał ipsaẽ.
Qun gͦ amat homines: aut qr iusti sũc̃
aut ut iusti sint amare debet. Sic
emm et se ipsũ amare debet: aut
quia iustus ẽ. aut nistus sit. Sic
enim diligit ꝓrimũ. tãquã seipsũ.
sine piculo. Qui enĩ alit̾ se diligit.
iniuste se diligit: qm̃ ad hoc se di¬
ligit ut sit iiustus. Ad hoc gͦ: ut
sit malus. Ac ꝑ hoc: iam ñ se diligit.
Qui enim diligit imquitatẽ: odit
animam suam.¬

Expanded text:
diligatur. Neque enim invenimus aliquid diligatur. Neque enim invenimus aliquid tale praeter ipsam, ut eam, cum incognita est, credendo diligamus, ex eo quod jam tale aliquid novimus. Quidquid enim tale aspexeris, ipsa est: et non est quidquam tale, quoniam sola ipsa talis est, qualis ipsa est. Qui ergo amat homines, aut quia justi sunt, aut ut justi sint, amare debet. Sic enim et semetipsum amare debet, aut quia justus est, aut ut justus sit: sic enim diligit proximum tanquam se ipsum sine ullo periculo. Qui enim aliter se diligit, injuste se diligit, quoniam se ad hoc diligit ut sit injustus: ad hoc ergo ut sit malus, ac per hoc jam non se diligit. Qui enim diligit iniquitatem, odit animam suam
Abbreviated transcription (Latin):
qpsi uisti amimi: sicut possunt uidere
le dicere quid sit animus iustus. Quod
unde &e pocerunt. nisi iherendo eidem
psi formȩ quam intuentur. ut inde for¬
mentus & sint iusti animi: ñ tantũ
cernentes et dicentes iustũ &e animũ.
qui scientia atq racione in uita ac
morib sua cuiq distribuit: s etiã ipsi
uiste uiuant. iustȩq morati sint. sua
cuiq distribuendo: ut nemini qͥcquã
debeant nͥ ut inuicem diligant: Et
unde inheretur illi formȩ . nͥ amãdo:
Curgͦ alium diligimus quẽ credimꝰ
uistum. et ñ diligimus ipsam formã
uͥ uidemus quid sit iustus animus:
ut et nos iusti eẽ possimus: An uͦ nͥ
et istam dilig̾emus. nullo modo eum
di usti ñ sumus minus eã diligimꝰ
quam ut iusti eẽ. ualeamus: homog̃
qui creditur iustus. ex ea forma et
uitate diligitur: quã cernit ⁊ intel¬
ligit apud se ille qui diligit. Ipsa
uͦ forma et u̾itas: ñ ẽ. quomͦ aliund

Expanded text:
ipsi justi animi, sicut possunt videre ipsi justi animi, sicut possunt videre ac dicere quid sit justus animus. Quod unde esse poterunt, nisi inhaerendo eidem ipsi formae quam intuentur, ut inde formentur et sint justi animi; non tantum cernentes et dicentes justum esse animum qui scientia atque ratione in vita ac moribus sua cuique distribuit, sed etiam ut ipsi juste vivant justeque morati sint, sua cuique distribuendo, ut nemini quidquam debeant, nisi ut invicem diligant . Et unde inhaeretur illi formae, nisi amando? Cur ergo alium diligimus quem credimus justum, et non diligimus ipsam formam ubi videmus quid sit justus animus, ut et nos justi esse possimus? An vero nisi et istam diligeremus, nullo modo eum d dum justi non sumus, minus eam diligimus quam ut justi esse valeamus? Homo ergo qui creditur justus, ex ea forma et veritate diligitur, quam cernit et intelligit apud se ille qui diligit: ipsa vero forma et veritas non est quomodo aliunde
Abbreviated transcription (Latin):
et si ñ sum ipse quod cerno. & multi
si audiant aꝓꝓbabunt: & quisqͥs me
audit atq scienter aꝓꝓbat: apud se
et ipse hoc idem cernit: etiam si ñ sit
et ipse quod cernit. Iustus uͦ cumid
dicit: id quod ipse ẽ. cernit et dicit.
Et ubi etiam ipse cernit: nisi apud
semet ipsum : S hoc mirum nonẽ
Ubi enim se ipsum cerneret: nͥ apul
seipsum: Illud mirabile ͤfit apud
se animus uideat. quod alibi nusqu
uidit: & uerum uideat. & ipsũ uer
iustum animũ uideat: et sit ips
animus. et ñ sit iustus animus quẽ
apud se ipsum uidet. Num ẽ aluis
animus iustus. in animo ñdũ iusto:
Aut si ñ ẽ: quem ibi uidet. cũ uidet
et dicit quid sit animus iustus: nec
alibi quam inse uidet. cũ sit ipse ñ
sit animus iustus : An illud qd̾ uidet
ũitas ẽ int̾ĩor. p̃sens animo qui ca
ualet intueri. neq om̃s ualent. et qͥ
intiiers ualent hoc etiam quod intu¬
eitut: i onis sunt. hoc ẽ. n sunt eciã

Expanded text:
etsi non sum ipse quod cerno, et multi etsi non sum ipse quod cerno, et multi si audiant approbabunt. Et quisquis me audit atque scienter approbat, apud se et ipse hoc idem cernit, etiamsi non sit et ipse quod cernit. Justus vero cum id dicit, id quod ipse est cernit et dicit. Et ubi etiam ipse cernit, nisi apud se ipsum? Sed hoc mirum non est: ubi enim se cerneret, nisi apud se ipsum? Illud mirabile est ut apud se animus videat quod alibi nusquam vidit, et verum videat, et ipsum verum justum animum videat, et sit ipse animus et non sit justus animus, quem apud se ipsum videt. Num est alius animus justus in animo nondum justo? Aut si non est, quem ibi videt, cum videt et dicit quid sit animus justus, nec alibi quam in se ipso videt, cum ipse non sit animus justus? An illud quod videt, veritas est interior praesens animo qui eam valet intueri? Neque omnes valent: et qui intueri valent, hoc etiam quod intuentur non omnes sunt, hoc est, non sunt etiam
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ narrari potuit: finxi animõ ima
uoce quinq sillabas ꝓferam: quod
nomen eius fere om̃ibus notum est.
Quam tam̃ imaginem si ex animo
meo ꝓferre possem ad ocłos hõium
qui alexandriam nouerunt: ꝓfecto
aut om̃s dic̾ent. ñ ẽ. ipsa: aut si di¬
cerent ipsa ẽ. multũ mirarer: atq
ginem quasi picturam eius: ipsam
tam̃ eẽ. nescirem: s eis credem qui
uisam tenerent. Non aũ ita quero
quid sit ustus. nec ita imuenio. nce
ita intueor cum id eloquor: nec ita
ꝓbor cum audior. nec ita ꝓbo cum
audio: quasi tale aliquid oculisin¬
derim. aut aliquo corporis sensu di¬
dicerim: aut ab eis qui ita didicisser
audierim. Cum enim dico et sciens
dico. iustus ẽ. animus qui scientia
atq racione in uita ac morib sua
cuiq distribuit: ñ aliquam rem
absentem cogito sicut cartagine
aut fingo ut possum sicut alexa¬
driam. siue ita sit. siue ñ ita: s pi¬
sens quiddam cerno. ãpud me ⁊ cen¬

Expanded text:
mihi narrari potuit, finxi animmihi narrari potuit, finxi animvoce quinque syllabas proferam, quod nomen ejus fere omnibus notum est. Quam tamen imaginem si ex animo meo proferre possem ad oculos hominum qui Alexandriam noverunt, profecto aut omnes dicerent, Non est ipsa; aut si dicerent, Ipsa est, multum mirarer, atqueginem quasi picturam ejus, ipsam tamen esse nescirem, sed eis crederem qui visam tenerent. Non autem ita quaero quid sit justus, nec ita invenio, nec ita intueor, cum id eloquor; nec ita probor, cum audior; nec ita probo, cum audio; quasi tale aliquid ocultis viderim, aut ullo corporis sensu didicerim, aut ab eis qui ita didicissent audierim. Cum enim dico et sciens dico, Justus est animus qui scientia atque ratione in vita ac moribus sua cuique distribuit; non aliquam rem absentem cogito, sicut Carthaginem, aut fingo ut possum, sicut Alexandriam, sive ita sit, sive non ita: sed praesens quiddam cerno, et cerno apud me,
Abbreviated transcription (Latin):
hoc inuenio. cũ quero ut hoc eloquar.
nisi apud me ipsum. Et si int̾rogem
alium quid sit iustus: apud se ipsũ
querit quid respondeat. Et quisqͥs
hinc uerum respondẽ potuit: apđ
seipsum quid respondẽt inuenit.
Et cartaginem quidem cum eloqui uolo.
apud me ipsum quero ut doquar: ce
apud me ipsum inuenio fantasiam
cartaginis. S eam ꝑ corpus accepi.
id÷ ꝑ corporis sensum: qm̃ presens in
ea corpore fui: et eam uidi atq sensi
memoriaq retinui: ut apud me in¬
uenirem de illa u̾bum: cũ cã uellẽ
dicere. Ipsa enim fantasla eius. in
memoria mea u̾bum eiꝰ. Non sonus
iste trissillab cũ cartago nominat᷑.¬
cogitatur: s illud quod in animo mõ
cerno. cum hoc trissillabũ uoce ꝓfero:
uel antequã ꝓferam. Sic et alexandri¬
am cum eloqui uolo. quã nũquam
uidi: p̃sto ẽ apud me fantasma eiꝰ.
Cum enĩ amultis audissem et credi¬
dissem magnã ẽẽ. illam urbẽ. sicut

Expanded text:
hoc invenio, cum quaero ut hoc eloquar, hoc invenio, cum quaero ut hoc eloquar, nisi apud me ipsum: et si interrogem alium quid sit justus, apud se ipsum quaerit quid respondeat; et quisquis hinc verum respondere potuit, apud se ipsum quid responderet invenit. Et Carthaginem quidem cum eloqui volo, apud me ipsum quaero ut eloquar, et apud me ipsum invenio phantasiam Carthaginis: sed eam per corpus accepi, id est per corporis sensum, quoniam praesens in ea corpore fui, et eam vidi atque sensi, memoriaque retinui, ut apud me invenirem de illa verbum, cum eam vellem dicere. Ipsa enim phantasia ejus in memoria mea verbum ejus, non sonus iste trisyllabus cum Carthago nominatcogitatur; sed illud quod in animo meo cerno, cum hoc trisyllabum voce profero, vel antequam proferam. Sic et Alexandriam cum eloqui volo, quam nunquam vidi, praesto est apud me phantasma ejus. Cum enim a multis audissem et credidissem magnam esse illam urbem, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
quid sit tustus: etiam qui ñdum est.
Ubigͦ nouit: Non oculis uidit. aut
ullum corpꝰ iustum. ułut albũ aut
nigrũ: aut quadrũ. aut rotundum
Quis hoc dixerit: At oculis ñ uidit nͥ
corpora. Iustus aũ in homine non ẽ.
nisi animus. Et cũ homo iustus dr̃:
ex animo dr̃. ñ ex corpore. Est enim
quȩdam pulcritudo animi. iusticia.
qua pulcri sunt homines: pleriq
etiã qui corpore distorti atq deformeᷤᷤ
sunt. Sicut aũ animus ñ uidet᷑ ołis:
ita nec pulcritudo enis. Ubi gͦ nouit
quid sit ustus. qͥ ñdum ẽ. atq ut sit
diligit iustũ : An signa quedã ꝑ mo¬
tum corporis emicant: quib ille aut
ille homo iustus apparet : S unde
nouit illa signa eẽ. animi iusti: nes¬
ciens quid om̃ino sit iustus: Nouit
gͦ.S uͥ nouimus quid sit iustus. etiã
cũ iusti ñdum simus: si extra quã¬
nos nouimus. in corpore aliqͦ nouimꝰ.
S ñ ẽ. ista res corporis. In nob̾ gͥ noui¬
mus: quid sit iustus. Non enĩ alibi

Expanded text:
dum est: ubi ergo novit? num oculis vidit? An ullum corpus justum, velut album, aut nigrum, aut quadrum, aut rotundum? Quis hoc dixerit? At oculis non vidit nisi corpora. Justus autem in homine non est, nisi animus: et cum homo justus dicitur, ex animo dicitur, non ex corpore. Est enim quaedam pulchritudo animi justitia, qua pulchri sunt homines, plerique etiam qui corpore distorti atque deformes sunt. Sicut autem animus non videtur oculis, ita nec pulchritudo ejus. Ubi ergo novit quid sit justus, qui nondum est, atque ut sit diligit justum? An signa quaedam per motum corporis emicant, quibus ille aut ille homo esse justus apparet? Sed unde novit illa signa esse animi justi, nesciens quid omnino sit justus? Novit ergo. Sed ubi novimus quid sit justus, etiam cum justi nondum sumus? Si extra nos novimus, in corpore aliquo novimus. Sed non est ista res corporis. In nobis igitur novimus quid sit justus. Non enim alibi
Abbreviated transcription (Latin):
iustus: sicut quid sit animus. S quid
sit animus ut dictũ ẽ. nouimꝰ ex nob̾:
Inest. enim animus nob̾. Quid aũ sit
iustus. un nouimus : si iusti ñ sumꝰ
Quod si nemo nouit quid sit iustus. nͥ
qui iustus ẽ: nemo diligit iustũ nisi
iustus. Non enim potest diligere quẽ
iustum eẽ. credit. ob hoc ipsũ qr iustũ
et̃. credit. siquid sit iustus ignorat:
scđm quod suꝑius demonstrauimus.
neminem diligere quod credit ⁊ ñ
uidet: nisi ex aliqua regula noticie
generalis siue specialis. Ac ꝑ hoc. si ñ
diligit iustum nisi ustus: quomodo
uolet quisq iustus eẽ. qui ñdum est:
Non enim uult quisquã eẽ. quod ñ
diligit. Ut au sit iuistus qui ñ dumẽ:
uolet utiq iustus eẽ. Utͣ uelit. Ailigit
iustum. Diligit gͦ iustum: et qͥ ñdũ

Expanded text:
justus, sicut et quid sit animus. Sed quid justus, sicut et quid sit animus. Sed quid sit animus, ut dictum est, novimus ex nobis: inest enim animus nobis. Quid autem sit justus unde novimus, si justi non sumus? Quod si nemo novit quid sit justus nisi qui justus est, nemo diligit justum nisi justus: non enim potest diligere quem justum esse credit, ob hoc ipsum quia justum esse credit, si quid sit justus ignorat; secundum quod superius demonstravimus, neminem diligere quod credit et non videt, nisi ex aliqua regula notitiae generalis sive specialis. Ac per hoc si non diligit justum nisi justus, quomodo volet quisque justus esse qui nondum est? Non enim vult quisquam esse quod non diligit. Ut autem sit justus qui nondum est, volet utique justus esse: ut autem velit, diligit justum. Diligit ergo justum