comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quod siexiguit ꝑ salutem tuam
iurares. ⁊ iurasti: stabitur omne
qd̾ uoluit quis sibi iurari: ydõneũ
est. ⁊ si exeo fuit iuratum: pretor
io tuebitur. ¶ Uĩus pim tipniiu-¬
rando quod propria suꝑsticoe iuratũ
reiurando ñ alnũo queritur qͣmn
aniuratũ sit. remissa qõne an de¬
beatur. qĩ satis probatum sit iure¬
iuranco. ¶s si quis illicitum ius¬
iurandum cetulerit .s. imꝓbate
pu ͤ religiõnis. uideamus an pro
es hatur at si iuratum non eẽt:
qugo magis existimo dicenduni:
iusiurandum admissa non eet pro¬
inde si põstea iurare paratus sit ni¬
chil ei hoc iusiurandum proficiet.
qr exeo ꝙ delatum ẽ. iuratũ ñ est.
Demitat iusiurandum Ip auł.¬
uui deferente secumꝑatus eet cco¬
ũsarius iuxare gr̃am ei fant ꝯten-¬
tus uoluntate suiceptiiursiuran¬
di. qued si non suscepit usiurandum⁊
l postca pato iuirare actor nobit ce¬
ferre non urdebitur temstum. Nlã
quod susceptum est remitiro p̃
de tota re siue reparte sit iutastum.

Expanded text:
quod si exegi, ut per salutem tuam iurares, et iurasti, stabitur. omne quod uoluit quis sibi iurari, idoneum est et si ex eo fuerit iuratum, praetor id tuebitur. Diuus Pius iureiurando, quod propria superstitione iuratum reiurando non aliud quaeritur, quam an iuratum sit, remissa quaestione an debeatur, quasi satis probatum sit iureiurando. Sed si quis illicitum iusiurandum detulerit, scilice religionis, uideamus an pro eo habeatur atque si iuratum non esset: quod magis existimo dicendum. Siusiurandum admissa non esset. proinde si postea iurare paratus sit, nihil ei hoc iusiurandum proficiet, quia ex eo quod delatum est iuratum non est.emittit iusiurandum, qui deferente se cum paratus esset aduersarius iurare gratiam ei facit contentus uoluntate suscepti iurisiurandi. quod si non suscepit iusiurandum, licet postea parato iurare actor nolit deferre, non uidebitur remissum: nam quod susceptum est remitti debetde tota re siue de parte sit iuratum:
Abbreviated transcription (Latin):
potest ne de dote adat fũ sui
iuris ẽẽ ceꝑit. ¶ item filius.
f de eo quod sub ꝯdicõne sͥ lẽ¬
gatum est recte paciscitur .n
i his qui eiusdem pescunie
enisdem pectimie debrtoret¬

Expanded text:
potest, ne de dote agat, cum sui iuris esse coeperit. Item filius familias de eo, quod sub condicione legatum est, recte paciscetur. In his, qui eiusdem pecuniae eiusdem pecuniae debitore
Abbreviated transcription (Latin):
sunt qtenus ali quo ꝑsscͣ ⁊ node¬
at ptẽ etceptio. queritur. ⁊ in rẽ
pacta᷑ oͣmnib prosunt. quoꝵ
obligõm distolutam eẽ eiut qui
ꝓpatiscebatur int̾fiłit ita debito¬
ris conuencõ fideiussoribus pro-

Expanded text:
sunt, quatenus alii quoque prosit uel noceat pacti exceptio, quaeritur. et in rem pacta omnibus prosunt, quorum obligationem dissolutam esse eius qui paciscebatur interfuit. itaque debitoris conuentio fideiussoribus pro
Abbreviated transcription (Latin):
cucenro io᷑ asfrmꝰ st. ¶ ceter̃
si pacistar ne a fitio petas. de
me instituas: non est danꝰ¬
da pcͣcͣi ꝯnemi excepcio. nam
quor ip̃i inutile ÷: nec defemo¬
ri competit. ¶ Nua quo scrib̃.¬

Expanded text:
ciscendo id actum sit. ceterum si paciscar, ne a Titio petas, dei eius instituas, non est danda pacti conventi exceptio: nam quod ipsi inutile est, nec defensori competit. Iulianus quoque scrib
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑte lectimie iut si int duos meses abͥ
empcoe reliqui p̃cii ꝑtẽ dinidiã ñ iol¬
uiss: ineptus ẽẽt. Item si intͣ duoͦs
pupillaris etatis successeraͣt cuiꝰ tu-¬
tores in solucone cessauerant. uen¬
oitor demoiatonib tutorib ero da¬
tis. post anñ eairõ possõm claudio te¬
lemacho ue iod̾at pupillam̃m̃ re¬

Expanded text:
rte pecuniae, ita ut si intra duos menses ab emptione reliqui pretii partem dimidiam non solvisset, inemptus esset, item si intra alios duos pupillaris aetatis successerat, cuius tutores in solutione cessaverunt. venditor denuntiationibus tutoribus saepe datis post annum eandem possessionem Claudio Telemacho vendiderat. pupilla
Abbreviated transcription (Latin):
I b dnstinciõ muenit illi q̃ a sinoin
troductã⁊ ab orb fere probata ÷
ut si adusione miular locatam
oñs resiciendo ne ea duchorfrm pꝰ¬
locator insule p̃puetustatem coga¬
tur eam resicere. anlocator finidi coga
distinccõne uti de eoqui⁊ ouum pre¬
diũ truendimuocauit: hora .f. ne
gõm cͣͣit. ñ de eo qui auemi predi-¬
um ꝑ frandem locau̾it nec resist̃e
dño possit quo minꝰ is coionũ frm
p̃tohẽat. ¶ Cum fund̃ cõuem he¬
bamꝰ. ⁊ internos nuenit ut alt̾ns
annis certo pretio eum conductã
b. una ex tondutõattera ex locaio.
locati .n. iudõ mea pãts ꝓ̃prta. iducti
aurem accione pars tua duntarat
ꝓpria iniud̃in uemet. Deinde ita
nõtat. nonne qõ ad meam ꝑtem ar¬

Expanded text:
 distinctio conuenit illi, quae a Seruio introducta et ab omnibus fere probata est, ut, si auersione insulam locatam dominus reficiendo, ne ea conductor frui polocator insulae propter uetustatem cogatur eam reficere an locator fundi cogatdistinctione uti de eo, qui et suum praedium fruendum locauerit et bona fideit, non de eo, qui alienum praedium per fraudem locauerit nec resistere domino possit, quominus ‹i›s colonum frui prohibeat.Cum fundum communem habuimus et inter nos conuenit, ut alternis annis certo pretio eum conductum ibus, una ex conducto, altera ex locato: locati enim iudicio mea pars propria, conducti autem actio‹ne› tua dumtaxat propria in iudicium uenient. deinde ita notat: nonne quod ad meam partem at
Abbreviated transcription (Latin):
ut cumatt̾utra accõne remisita¬
plicuis ita quetemꝰ opponatur
inter duos qui singinlos ꝓpriostũ¬
dos hr̃ent ꝯuenisse ut atterius it
ꝯductum hset ut fitĩrs mercedis
ras ue ꝓrẽstetur eatenꝰ ꝯductoris ꝑ¬

Expanded text:
ut, cum alterutra actione rem seruaplicius ita quaeremus, si proponatur inter duos, qui singulos proprios fundos haberent, conuenisse, ut alter alterius ita conductum haberent, ut fructus mercedis rasue praestetur, eatenus conductoris
Abbreviated transcription (Latin):
iculu᷑m ÷ qͣten ad mensũ non sit. ⁊
ĩutra tausa: nociturum iocatori
re opus priꝰ int̾ceoit añꝙ̃ aꝓpbare¬
tur: locatoris ꝑiculo ÷. nisi aliud
actũ sit ñ .n. amp̃iocatori pr̃ate

Expanded text:
iculo est, quatenus admensum non sit: et in utraque causa nociturum locatori,r‹e› opus prius interciderit quam adprobaretur, locatoris periculo est, nisi si aliud actum sit: non enim amplius prae
Abbreviated transcription (Latin):
Esi pͥor itauendid̾it ut ꝓaituta
libera eẽt. postiorut man mice
liceret pocor ÷ lib̾tas qm nanꝰ
mieccio. Plane si prior lex manꝰ
fauorabiliꝰ dicecur liberam fore.
⁊ sicuti mam nuectio ita libertas eã¬

Expanded text:
si prior ita uendidit, ut prostituta libera esset, posterior, ut manus inicere liceret, potior est libertas quam manus iniectio. plane si prior lex manusfauor‹a›bilius dicetur liberam fore, et sicut manus iniectio, ita libertas e
Abbreviated transcription (Latin):
ii repuorans animoñ Eauł
ue̾nit ad accusatõm mofficõsi test̃
ptem ñ sacit biis qui eandẽ querelã
mouere uolunt uñ si de mofficoso
testõ pr̃is atter ex lid̾is exhedaus aget

Expanded text:
i repudiantis animo non uenit ad accusationem inofficiosi testamenti, partem non facit his qui eandem querellam mouere uolunt. unde si de inofficioso testamento patris alter ex liberis exheredatis age
Abbreviated transcription (Latin):
Dam ⁊ si ꝑentib non debetur fili¬
oꝵ heditas pp̃uotum parentũ
⁊ naturalem erga filios carita-¬
de mofficioso p̃paratam mͣittata
uoluntate decessit non datur de
inofficioso q̃reta. son .n. sufficit
litem instituere: si non in ea ꝑie¬
ueret. ¶filu qui de iofficõsi ac¬
cõne adu̾sus ouoi hede eiꝑtus.
diu̾sas sm̃as iupicum tuait. ⁊ umu
tores comuenire ⁊ ip̃e ai cortorib cõ¬
care. ⁊ heditatem diuidere. ¶Um:
ꝑte eẽ fc̃m ⁊̃ ideo pars ħeditates in
testam̃to remant nec absurdũ
uidecur pro parte intestatũ ind̃i.
pest ꝓiente contra frẽm institutũ
de partẽ anes ͭ ͣ ⁊ optinuit. filia
quie non egit a t non optinuit
in hereoitatem ¶Itimam fr̃i nõ
conturrir. ¶Coñtra tadilas fili
possõm sure maumnionis pater
accepit. ⁊ bonoꝵ posiõm a deptus:. pꝰ
ea filta defuncti qm̃ ip̃e exberedaue-¬
rat questionem mofficõs testainti

Expanded text:
am etsi parentibus non debetur filiorum hereditas propter uotum parentium et naturalem erga filios caritade inofficioso praeparatam mutata uoluntate decessit, non datur de inofficioso querella: non enim sufficit litem instituere, si non in ea perseueret. Filius, qui de inofficiosi actione aduersus duos heredes expertus diuersas sententias iudicum tuitores conuenire et ipse a creditoribus concare et hereditatem diuidere: uerumparte esse factum: et ideo pars hereditatis in testamento remansit, nec absurdum uidetur pro patestamento contra fratrem institutum de parte ante egit et optinuit, filia, quae non egit aut non optinuit, in hereditate legitima fratri non concurrit. Contra tabulas filii possessionem iure manumissionis pater accepit et bonorum possessionem adeptus est: postea filia defuncti, quam ipse exheredauerat, quaestionem inofficiosi testamenti
Abbreviated transcription (Latin):
cutur̾.: neracõ ⁊ aristoni placebat.
qr mẽe dutarat ꝑtis p̾cia recepissẽ.
n int̾est utrũ pse ꝑtes meas uẽdi¬
dissem ancõner cum eo qui reliqͣs
ptes ad se ꝑtinere diceret. auoqũme¬
uenturuiut ⁊̃ si duo socii rem uendi¬
oint unusquisq qd̃ ao seꝑuenit ꝑ¬

Expanded text:
cuturum Neratio et Aristoni placebat, quia meae dumtaxat partis pretia percepissem, neque interesse, utrum per se partes meas uendidissem an communiter cum eo, qui reliquas partes ad se pertinere diceret. alioquin euenturum, ut etiam, si duo socii rem uendiderint, unusquisque quod ad se
Abbreviated transcription (Latin):
di ut płes argentarii quorũ
noia simul fc̃a sũt: unius lo¬
to numerabuntur. quiauñ
debitũm ÷. ⁊ cum tutores pu¬
pilli creritors pliues ꝯuenis¬
sent: uniꝰ loco esse numerabũ
tur. qrunius pupilli nomine ꝯ¬
uenerant. nec non ⁊ unus tu¬
tor płium pupilloꝵ nomine
unum debitum pretendencium
si ꝯuenit: placuit unus loco eẽ
Nam oͣifficue est ut uraus homo
ouoꝵ uicem sustineat. ham᷑ n

Expanded text:
ndi uel plures argentarii, quorum nomina simul facta sunt: unius loco numerabuntur, quia unum debitum est. et cum tutores pupilli creditoris plures conuenissent, unius loco numerantur, quia unius pupilli nomine conuenerant. nec non et unus tutor plurium pupillorum nomine unum debitum praetendentium si conuenerit, placuit unius loco esse. nam difficile est, ut unus homo duorum uicem sus
Abbreviated transcription (Latin):
.l. nam in hunc casum spesta¬
uimus sumas płes. tille exͣ¬
ceount in unam sumiam co¬
adimate ¶ Summe antem
applitare debenius ⁊̃ usuras.

Expanded text:
 nam in hunc casum spectabimus summas plures, quia illae excedunt in unam summam coadunatae. Summae autem applicare debemus etiam usuras.
Abbreviated transcription (Latin):
si qua in uetustate coruisse̾nt neuͥ¬
ltitm cogi reficere. M si bes refecit ꝑ¬
assiurũ fructuanũtiti. uñ celsus de
modo sartatecta hñdi qrit si quaue
sustate corniunt refice non cogitir.¬

Expanded text:
si qua tamen vetustate corruissent, neutrum cogi reficere, sed si heres refecerit, passurum fructuarium uti. unde Celsus de modo sarta tecta habendi quaerit, si quae vetustate corruerunt reficere non cogitur
Abbreviated transcription (Latin):
ut ecte si legatus fuit.s ⁊ꝓprietas de¬
ducto usufrctu legari potest. ut a¬
pio n̾edem maneat usuffructus.-
Constituitur aũ ad huc usuffructuᷤᷤ
iniuidõ familie hciscunde ⁊ muni
dturo undo. si uider aluꝓprietatẽ ad¬
uioiͦtau̾it. aliiusumfructum. ¶ ad¬
quiritur autem nobis ususfructus
slichil autem s̾uo meo herede insticuto:
sufructu legato oĩs fructꝰ rei ad frnc¬
tuariũ ꝑtinet. ¶ Et autrei sou aũ
ret mobilio ususfructus legaiur. re¬
isou: ut puta edium usufructu lega¬
to. quitũq rei redditus ÷ adusuftuctua¬
ex edificiis ex areis ⁊ cefis quetumq edi-¬

Expanded text:
ut ecce, si legatus fuerit. sducto usu fructu legari potest, ut apud heredem maneat usus fructus. Constituitur adhuc usus fructus et in iudicio familiae herciscundae et communi dividundo, si iudex alii proprietatem adiudicaverit, alii usum fructum. Adquiritur autem nobis usus fructus Nihil autem vetat servo meo herede instituto su fructu legato omnis fructus rei ad fructuarium pertinet. et aut rei soli aut rei mobilis usus fructus legatur. Rei soli, ut puta aedium, usu fructu legato quicumque reditus est, ad usufructuaex aedificiis, ex areis et ceteris, quaecumque aedi
Abbreviated transcription (Latin):
u̾e tota res eunctat᷑ su pãrs. ħt u lꝑ
regressum emptor inueditorem. s c̃
pars enincatur. si quidẽ proindii¬
so euintatur: regressumt pro qnͣ¬
titate euictẽ pͥartis. ꝙ sicertus loc
porcõ fimdi pro bonitate lo uꝰ⁊ dup¬
sient regrest. quio .n. si qd̃ ie stip
fii. magrum precosissim̃ ħ euic¬
tum .÷. aut qd̃ fuit in agro uiuia

Expanded text:
ue tota res euincatur siue pars, habet regressum emptor in uenditorem. sed cum pars euincatur, si quidem pro indiuiso euincatur, regressum habet pro quantitate euictae partis: quod si certus locus portio fundi, pro bonitate loci erit regressus. quid enim, si quod fuit in agro pretiosissimum, hoc e‹u›ictum est, aut q
Abbreviated transcription (Latin):
Si tiiust. ꝯftituit quod pr debuit
uertissepris merito dicetur. Ulp̃
locauit ⁊ boues ei ded̾at. cũhubo-¬
ues ñ ẽẽnt ydonei usierat eos
uenire ⁊ hiis m̃imuis qui recep¬
ti ẽent auos repͥan. s̾irus boues
uendidat alos redemat fumo
pro quibz petã pet̾etur penes dom¬
inum eent & di nõnꝰ uidi quicꝙ̃
neret. iluo sibinder boues quid
unssetm qͣntum priores boues ue¬
nissent. s ei quo amplioris pe¬
cunie postiores boͣues eent. Etꝰ oꝑ¬
to oñ cuipa eam perdidit: nicho
minꝰ poise agi cum dño de in rẽ
uso existimauit. lam ⁊ si ꝑtura¬
tor m̃s in negõa mea impensur
petãm mutuatꝰ sni cuipatam
ꝑdidit ⁊ recte eum s̃ noĩe maͣn¬

Expanded text:
s constituerit quod pater debuit,uertisse patris merito dicetur. 16 Allocauit et boues ei dederat: cum hi boues non essent idonei, iusserat eos uenire et his nummis qui recepti essent alios reparari: seruus boues uendiderat, alios redemerat, nummos pro quibus pecunia peteretur penes dominum essent. respondit non uideri fieret: illud sibi uideri boues quidem uisse tantum, quanti priores boues uenissent: si quo amplioris pecuniae posteriores boues essent, eius optus sine culpa eam perdidit: nihilo minus posse cum domino de in rem verso agi existimavit. nam et si procurator meus in negotia mea impensurus pecuniam mutuatus sine culpa eam perdiderit, recte eum hoc nomine man
Abbreviated transcription (Latin):
to moem̃is fint̾ tibi fetiss ne¬
rac ait. madati accoe tersecut᷑¬
tsi sñ cuipatua id acced̾it. ꝙ si
p̃orrissem ut posus pcau̾e᷑ tunc
mit s̃uum .x ⁊ tabricam docũ.
ceinde uendidit eum .xi. qͦs ma¬
dati iudõ coactꝰ ÷ eoluere mor
natũs .÷. melaait ñ prãturum
eum docu̾it: otraforetũc .n. ⁊m̃
cedem ⁊ tibarta ꝯsecuturum in

Expanded text:
 furtum tibi fecisset, Neratius ait mandati actione te consecututamen sine culpa tua id acciderit: quod si praedixissem, ut possis praecauere, tunc mit seruum decem et fabricam docuit, deinde uendidit eum uiginti, quos mandati iudicio coactus est soluere: mox natus est: Meleum docuerit, contra fore: tunc enim et mercedem et cibaria consecuturum, n
Abbreviated transcription (Latin):
olutũ non utoetur si lis ꝯIp̃¬
testa cũ debitore sit de ipõ debiͣtõ.
uata autem debitiobligõ pignꝰ
ꝑimit. nis ꝯue̾mĩtut pignus re-¬
petatur. ¶si qr̃ daturus tibi pec¬
cuniam pignus acceꝑo. nec ded̾o:
la solucõe fc̃a sidem si accepto la¬
ta sit peccunia. ut ꝯdicõ defecit ob
qm̃ pignus ꝯtractum sit. ł si pact̃
cui standum÷ de pectunia non
repetenda fcm eit. ¶ Si in sortẽ

Expanded text:
olutum non uidetur, si lis contestata cum debitore sit de ipso debito uata autem debiti obligatio pignus peremit, nisi conuenit, ut pignus repetatur. Si quasi daturus tibi pecuniam pignus accepero nec dedero, la solutione facta: idemque et si accepto lata sit pecunia, uel condicio defecit, ob quam pignus contractum est, uel si pactum, cui standum est, de pecunia non petenda factum est. Si in sortem
Abbreviated transcription (Latin):
szob aliam cãm pignus dari potest.
ułuti si quis pignus alicui dedit
ut pro se frdeiubeat. ¶ꝓprie pignus
ditimus quod ad creditorem tñsit.
ypotecham cũ non tñsit. nec possõ ad
treditorem. Com̃is peccuna gxgo¬
ẽẽ: ut nascatur pignoraticia acco
satistc̃m aũ accipimus ꝙad mod̾
uoluit creditor. l non sit souitũ.
sũ aliis pigñorib sibi taũi uolu-¬
it ut ab ħ recedat. siue fideiussori-¬
b. siue reo dato: sũ p̃tio aliquo ut
nuda ꝯuencõe. nascitur pignora-¬
titia accõ. ¶Et generaliter dicẽ¬
dum quociens recedere uoluit cre-¬
ditor apignore. uideri ei satisfc̃m
si ut ip̃e uoluit: is cauit l in ħ de¬
cẽpt᷑ussit. ¶Is quo qui rem au¬
enam pignori dedit: peccunia so¬

Expanded text:
ob aliam causam pignus dari potest, ueluti si quis pignus alicui dederit, ut pro se fideiubeat.Proprie pignus dicimus, quod ad creditorem transit, hypothecam, cum non transit nec possessio ad creditorem.Omnis pecunia exsoascatur pigneraticia actio. satisfactum autem accipimus, quemadmodum uoluit creditor, licet non sit solutum: siue aliis pignoribus sibi caueri uoluit, ut ab hoc recedat, siue fideiussoribus siue reo dato siue pretio aliquo uel nuda conuentione nascitur pigneraticia actio. et generaliter dicendum erit, quotiens recedere uoluit creditor a pignore, uideri ei satisfactum, si ut ipse uoluit sibi cauit, licet in hoc deceptus sit.Is quoque, qui rem alienam pignori dedit,
Abbreviated transcription (Latin):
sictñut boni uiri arbitratu frua
o fundo sint eoꝵ quo ususstrc̃us
adeum ꝑtinet. s ⁊ si lapidicinas
hãt. ⁊ lapidem cedereuelit. ut cre
tifodinas hat. ł arenam. om̃ib his
talla post usumfrc̃m legats̃ sint
iinuenta cum totius agri relinqñ¬
tur ususfrc̃us non ꝑcium. ꝯtinent᷑
legato: ¶ huic uicinus tractatus÷
quod soiet in eo quod accresscłt la¬
tari. ⁊ placuit alluuionis quor usũ
nata. eius usumfitm ad fructuan¬
um ñ ꝑtinere pegasus scri. licet
ꝓprietati accedat. eẽ .n. luti ᷤpriũ
fundum cuius ususfrcus ad teñ
nam uͥ latet incrementum. ⁊ usꝰ
fic̃us augetur. uͥ autẽ apparet se¬
patim. fructuario non accedat.

Expanded text:
n ut boni uiri arbitratu fruato fundo sint, earum quoque usus fructus ad eum pertinet. Sed si lapidicinas habeat et lapidem caedere uelit uel cretifodinas habeat vel harenas, omnibus his talla post usum fructum legatum sint inventa, cum totius agri relinquatur usus fructus, non partium, contin‹e›ntur legato. Huic uicinus tractatus est, qui solet in eo quod accessit tractari: et placuit alluuionis quoque ususit, eius usum fructum ad fructuarium non pertinere Pegasus scribit, licet proprietati accedat: esse enim ueluti proprium fundum, cuius usu‹s› fructus ad te non nam ubi latitet incrementum, et usus fructus augetur, ubi autem apparet separatum, fructuario non accedit.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙy sieam qua reus utipõtuit si su¬
dori donois causa accepͥtum fc̃m.
sit a creditore. puto si fideiusso¬
rem tennerare uolu̾it credi¬
torbre eim mandati accom in
uito magis si mortis cã acceptoᷤ
tinul creditoꝵ ur gi ei liberaco¬
nem iegauit. Lomp̃.¬

Expanded text:
 si eam, qua reus uti potuit, si scisori donationis causa acceptum factum sit a creditore, puto, si fideiussorem remunerari voluit creditor, habere eum mandati actionem: multo magis, si mortis causa accepto tulisset creditor vel si eam liberationem legavit. Pomp
Abbreviated transcription (Latin):
gimiłt in adopcone tingit. nam
nepotes ex eo.in aui naturaus te¬
tinentur porestate. ¶ Nontm̃ cum
quis acoptat s ⁊ tuni arrogat: ma¬
ior eẽo eo quem oibi per arrogõm
uł per acopcom filium facit. ⁊ uti
gando suum heredem sibi accͥres¬
cere potest. nec ei corporaieuicium
tate. emancipauit ⁊ postea aropta¬
reu̾titur ꝓocestatem ꝙ auus retin¬
uit filio dato in adopcom quem de¬
nuo readoptauit. Isem ⁊ ñ tm̃alios.¬

Expanded text:
git: nam nepotes ex eo in avi naturalis retinentur potestate. Non tantum cum quis adoptat, sed et cum adrogat, maior esse debet eo, quem sibi per adrogationem vel per adoptionem filium facit, et utigando suum heredem sibi adsciscere potest nec ei corporale vitiumtate, emancipaverit et postea eum adoptarevertitur potestatem, quem avus retinuerit filio dato in adoptionem, quem denuo redadoptavit. Idem
Abbreviated transcription (Latin):
senͣtib ceteris ⁊ inuitis poterit lirͣ
llnus arbitrum poicere. Iauł̃.
iudicium ueniant. de ceteris ue¬
cões pretortuetur. excepciones au
acciones dauro. ¶Si coheredes ab¬
gente uno coherete rem uendi de¬
rint.⁊ mneare dolo .m. fecerunt qͥ

Expanded text:
sentibus ceteris et inuitis poterit uel unus arbitrum poscere. 44 Paultes in iudicium ueniant, de ceteris ueiones praetor tuetur exceptiones aut actiones dando. Si coheredes absente uno coherede rem uendiderunt et in ea re dolo malo fecerunt, quo
Abbreviated transcription (Latin):
proattero filio in p̾ria magr̃atu tũc¬
tus decessit. ¶ Ouos tilios scriput be-¬
redes ⁊ certos bomines unicuiꝙ eoꝵ
p̾legauit ex quib uinͦ stepb̃m cũ
pẽtiruo. is uiuo testatore manumis¬
id quod inpecuuo hũnit stepħs priuꝰ¬
qmͣ manumitteretur ad utͥtõsq ti¬
uos ꝑtineat anuero adeums oum
un cum pecuuo plegatus titecat: R

Expanded text:
pro altero filio in patria magistratu functus decessit.Duos filios scripsit heredes et certos homines unicuique eorum praelegauit, in quibus uni Stephanum cum peculio: is uiuo testatore manumisid, quod in peculio habuit Stephanus priusquam manumitteretur, ad utrosque filios pertineat an uero ad eum solum, cui cum peculio praelegatus fuerat. r
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ ht siue hebit: solus sustineret.
postea unus ex frius tum pecunia
mutuatetur: inte tuenit pater. eiꝰ¬
q consensu predia tiue fiuo assigna¬
uerat: pignori datasunt post mor¬
temprĩs eademptedia idem trlius pꝰ¬
sedit usuras soluit. quero an fa .ħ.
tiscunde uroicio si predia pignori da¬
ta distraxit creditor auquio ei a co¬
berede prestandumsit. R icd̃m ea¬

Expanded text:
t sive habebit, solus sustineret: postea unus ex filiis cum pecuniam mutuaretur, intervenit pater eiusque consensu praedia quae filio adsignaverat pignori data sunt: post mortem patris eadem praedia idem filius possedit, usuras solvit: quaero, an familiae erciscundae iudicio, si praedia pignori data distrahat creditor, aliquid ei a coherede praestandum sit. re
Abbreviated transcription (Latin):
limẽnta que dari testator cẽtis li¬
hͥtis iussis mulo.ñ. iure roeum
fetule. ex  oiuenzo er debatur olen-¬
sisse eos diuiuoni. ⁊ itiuitis aniˢ
arm̃tas com diuisionem pres ti¬
tisse placuit standum alimento¬
rum p̾staconi. s ⁊ illud adiecit
nullam eelibertoꝵ diuisionem.
sita legatum fuituni Pomp̃¬
ex retedib quod michi debes pre¬
netur ne ab eo quio coueredes ex¬
igant slarti ⁊ si ciuod auus debe¬
ret pcipere imus iussus tuit: offõ¬

Expanded text:
nta, quae dari testator certis libertis iussisset: nullo enim iure id eum fecisse. ex diuerso respondebatur consensisse eos diuisioni et multis annis alimenta secundum diuisionem praestitisse. placuit standum esse alimentorum praestationi: sed et illud adiecit nullam esse libertorum diuisionem.ita legatum fuerit uni ex heredibus: 'quod mihi debet, praenetur, ne ab eo coheredes exigant: nam et si quod alius deberet praecipere unus iussus fuerit, off
Abbreviated transcription (Latin):
ei ex die mortĩs sue quoaouiueret
cibarioꝵ nomine denanos denos.
sticus eẽt atite lireratis tempota deces.
titerat a coreredeᷤ tepeteie poutt apo
quem morabatur: Rnon quidem
debita finsse. s sud quod datum: ĩ
alm̃ita consuanpturc: repetinõ
posse. ¶Filius teipͣ debita quepose

Expanded text:
em ex die mortis suae quoad uiueret cibariorum nomine denarios denos, stiterat a coherede repetere possit, apud quem morabatur. respondi non quidem debita fuisse, sed si id, quod datum est, in alimenta consumptum sit, repeti non posse.Filius
Abbreviated transcription (Latin):
uate tut ⁊ añ pecuniãs olurtam ĩ ro qd in¬
test: cũ creditore agi posse. ¶ ticius pec̃
cuĩam miuã accepit a gaioseio sb̃pig¬
nore culleoꝵ. istos tulleos cũ seius i bor¬
reo hr̃et: missus ex offõ annone centu¬
rio: tulleos ad annonam stunt. ac p̾ea
instãcia gaiisen crexioris recuꝑata sũt

Expanded text:
et ante pecuniam solutam in id quod interest cum creditore agi. Titius cum pecuniam mutuam accepit a Gaio Seio sub pignore culleorum: istos culleos cum Seius in horreo haberet, missus ex officio annonae centurio culleos ad annonam sustulit ac postea instantia Gaii Seii creditoris reciperati sunt:
Abbreviated transcription (Latin):
Uñs ẽẽcepisti. datiruta accõ ꝑigno̾ra¬
ticã creditori ¶ ñ idẽ dĩtend ÷ siego ticõ
quitẽ meam obligaũat sñ mea uoluͣ¬
tatẽ. ħres extitõ. ħ i modopignoris
Sufficẽt adꝯpetendã utnẽ pĩgnorati¬
ciam accõm: euntẽ eẽ oñm qui eciam

Expanded text:
us esse coepisti: datur utilis actio pigneraticia creditori. non est idem dicendum, si ego Titio, qui rem meam obligauerat sine mea uoluntate, heres extitero: hoc enim modo pignoris sufficit ad competendam utilem pigneraticiam actionem eunde
Abbreviated transcription (Latin):
ferend ÷. slec audiendus ÷ debitor si cũ
paniim ydoneũ se ẽẽ sciat eleg̾it quo
nõie ex hon̾ari pignꝰfuũ mͥalit. ¶ pigͣ¬
nus manece ꝓprietate debitoris. lolã
pͥosiõm tñsfert ad creditorẽ potest tñ

Expanded text:
ec audiendus est debitor, si, cum parum idoneum se esse sciat, eligit, quo nomine exonerari pignus suum malit. Pignus manente proprietate debitoris solam possessionem transfert ad creditorem: potest tamen
Abbreviated transcription (Latin):
obligatam mͥ obligapit. nec medeł
tertõrauit: ed cͥmine plectetu᷑.¬
¶ Planesieare am̃pla÷ ⁊ ad mouicũ
eris fũit pignorata: dici derebit ces¬
sare ñ solũ stellionatꝰ t̾men: s ⁊̃ ꝑig

Expanded text:
obligatam mihi obligauit nec me de hoc certiorauerit, eodem crimine plectetur. plane si ea res ampla est et ad modicum aeris fuerit pignerata, dici debebit cessare non solum stellionatus crimen, sed
Abbreviated transcription (Latin):
tius tollerem. atue ita ꝑ statutũ ipuᷤ
editicatum hũo. lib̾tatem aoũsus pu-¬
plium meuiñusucapiam. sion ir u¬
na s̾uitus picõ ⁊ meno debebatur: sec
solouberaret: arci nͥ lominus s̃uitutẽ
deberem. ¶ub̾tas sͥuitr usucapit᷑
siedes possioantur. qͣresus qui alcus
editicatũ hebat antestacutum tempus
edes pofsitere desnt: inteĩpellata uiuca¬
ptoz. is autem qui post ea eaccem e¬
des possidere ceꝑit mĩegro statitto tẽ¬
pore lib̾tatem uiucapiet. Natura .n.
suitutum ea÷: ut possrdi non p̃ossũt

Expanded text:
us aedificatum habuero, libertatem adversus Publium Maevium usucapiam: non enim una servitus Titio et Maevio debebatur, sed solo liberarer, alteri nihilo minus servitutem deberem. Libertas servitutis usucapitur, si aedes possideantur: quare si is, qui altius aedificatum habebat, ante statutum tempus aedes possidere desiit, interpellata usucapio est. is autem, qui postea easdem aedes possidere coeperit, integro statuto tempore libertatem usucapiet. natura enim servitutium ea est, ut possideri non possint,
Abbreviated transcription (Latin):
honus incinaꝵ edium ferebar cirius e¬
ponereutũet᷑. Nam cũ in lege ediumi¬
ta scrptum eẽt: pares honis ferendi
utiñt s est: ita sit satis aꝑte signiti¬
can inꝑpetium ꝑietem eẽ debere. sõ
.n. hoc hiis uerbis dicitur ut inꝑpetuum
possit. s ut eius demiodi ꝑies in ꝑ¬
petuumẽẽt: qui honus sustineret.
g̃mad siquis alicui cauiss: ut ser-¬
uitutem preberet que honus luur
sustineret si ea res que suit ut tuñ
honus ferretpiiss alia in iocumet
dan debeat Lur

Expanded text:
onus vicinarum aedium ferebat, cuius eponere vellet. nam cum in lege aedium ita scriptum esset: "paries oneri ferundo uti nunc est, ita sit", satis aperte significari in perpetuum parietem esse debere: non enim hoc his verbis dici, ut in perpetuum posset, sed uti eiusdem modi paries in perpetuum esset qui onus sustineret: quemadmodum si quis alicui cauisset, ut seruitutem praeberet, qui onus suum sustineret, si ea res quae seruit et tuum onus ferret, perisset, alia in locum eius dari debeat
Abbreviated transcription (Latin):
erius ẽẽ existimo ip̃m quiagit .i. lega¬
cartum probare oꝑtere scisse alienam¬
⁊ obligatam rem legare defunctũ. nõ
heredem probare oportere ignorasie a¬
sitas ꝓbandi incũbit illi qui agit.

Expanded text:
erius est ipsum qui agit, id est legatarium, probare oportere, scisse alienam rem legare defunctum, non heredem probare oportere, ignorasse asitas probandi incumbit illi qui agit.
Abbreviated transcription (Latin):
dicit probare ħ debete. Marcest.
nte oña ꝓbanbum quidinter agẽn᷑¬
dem ⁊ debitorem nienit. ut res pigno¬
n ypotheceuesit s ⁊si ħ probet actor
ad debitorem eo tempore quo muenit
depignore. autͤ liniꝰ uoluntate ypo¬
theca datͣasit. ¶ od̃¬

Expanded text:
. Ante omnia probandum est, quod inter agentem et debitorem conuenit, ut pignori hypothecaeue sit: sed et si hoc probet actor,ad debitorem eo tempore quo conuenit de pignore, aut cuius uoluntate hypotheca data sit. 24 Mod
Abbreviated transcription (Latin):
meantũ qnͣtitatem qͣm manites¬
tis ꝓbõnib creditor sibi ad huc deb̾i
tuisse debtru n. res ita temꝑanda ẽ
ut si quidem s qui accepisie dicitur
rem uł pectã n indebitam ħ nega

Expanded text:
men quantitatem, quam manifestis probationibus creditor sibi adhuc deberi fuisse debitum? res ita temperanda est, ut, si quidem is, qui accepisse dicitur rem uel pecuniam indebitam, hoc nega
Abbreviated transcription (Latin):
.g̾. cum eo agetur nec.n. idõ÷ ob¬
ligatꝰ: ꝙ negõa gessit: ueꝵ ittir¬
co ꝙ mandatũ succepit. deniq
tenetur ⁊si non gessisiet. ¶Ei
passus sim aliqm pro me fideiu¬
bere urar interuenire: manda¬
ti teneor ⁊ nͣupro inuito quis
nt̾uei̾t: aut donandi aĩo. a

Expanded text:
o agetur: nec enim ideo est obligatus quod negotia gessit, uerum idcirco quod mandatum susceperit: denique tenetur et si non gessisset. Si passus sim aliquem pro me fideiubere uel alias interuenire, mandati teneor et, nisi pro inuito quis intercesserit aut donandi animo a
Abbreviated transcription (Latin):
postea redeminsti in cãm deposi¬
tĩhũisti ⁊ si sine doio .ii. postea
cpient ten te deposnti. qꝑ semel
Idolo fetisti cum uenderes. ¶In de¬
positi giuo accõne in lidemiurã¬
tur. ¶Ion solum si suꝰnis .s ⁊̃
deposuit. equissim̃erre dan mͥ ac¬
com si rem ad me pertinentem
er eo petuuo fuit quod ad me per¬
tinebat. łres meafuit: ead̃ accõe
agere põtẽro. ¶ Itemsi su heredi¬
tanꝰ deposuit: heredi postea ade¬
unti competit accio. ¶ Et s̾uꝰ
deposuit. sũuiuat sũ decessit. u¬
s ip̃e autem s̾uus mantimissus ñ
potit agere. s ⁊ si fuit auenatꝰ:
ad huc ei competit aito cuiꝰ fũit
putasti cum non eet resticuises:
depositiacconete non teñi ceitus
ait. qr nillꝰ dolus intercessit. cũ
ticio autem cuires restituta÷. do¬
minꝰ sui aget s si exhibuit. ue¬
dicabr siuero cum scires remali¬
dolo .m. fecit quo min possideret¬
mino prolibeitateei daiem. e¬
go ꝙ dedero. antenear depositi:
dero cnͣ ad penes me depositam t̾et

Expanded text:
sti in causam depositi, etiamsi sine dolo malo postea perierit, teneri te depositi, quia semel dolo fecisti, cum uenderes. In depositi quoque actione in litem iuratur. Non solum si seruus meus, deposuerit, aequissimum erit dari mihi actionem, si rem ad me pertinentem ex eo peculio fuit quod ad me pertinebat vel res mea fuit, eadem actione agere potero. Item si servus hereditarius deposuerit, heredi postea adeunti competit actio. Si servus deposuit, sive vivat s. ipse autem seruus manumissus non poterit agere: sed et si fuerit alienatus, adhuc ei competit actio cuius fuit putasti cum non esset, restituisses, depositi actione te non teneri Celsus ait, quia nullus dolus intercessit: cum Titio autem, cui res restituta est, dominus serui aget: sed si exhibuerit, uindicabitur, si uero, cum sciret esse alidolo fecit quo minus possideretmino pro libertate eius dem, egoque dedero, an tenear depositi. dero quasi ad hoc penes me depositam teque
Abbreviated transcription (Latin):
n arbitratu ħita ut qõ exprecio
pp̃ incendium decrescere fuit inuẽ¬
tum abui pt̃acione uberetur: si
au uenditor quid̃ iciebat domũex
ustameẽ emptor aũ ignorabat:
nlłam uendom stare. si totadomꝰ
añuendõm exustasit. siuͦ qnͣta¬

Expanded text:
od ex pretio propter incendium decrescere fuerit inuentum, ab huius praestatione liberetur.Sin autem uenditor quidem sciebat domum esse exustam, emptor autem ignorabat, nullam uenditionem stare, si tota domus ante uenditionem exusta sit: si uero quanta
Abbreviated transcription (Latin):
ter fanatitos si semꝑ cap̃ iactaret
ms utideur: ⁊ ait uiuianꝰ i̾tomi
itputaieuem sitꝑsticõlum iractũd
uitium corporaie in quid usꝙ ad¬
am̃ peruentre ⁊ eum uitiare łnti
oporteret n io uenditor cum stipei
inuianus ait. qͣmuis anqñ guis cu

Expanded text:
ter fanaticos non semper caput iactaret nus uideretur. et ait Uiuianus niut puta leuem superstitiosum iracumdum uitium corporale usque ad animum peruenire et eum uitiare: ueluti oporteret neque id uenditor cum sciret Uiuianus ait, q
Abbreviated transcription (Latin):
specta. una anquã ꝑticina eius ꝓpõ-¬
sita iuuic᷑are uei scere Mobͥ¬
Iulla niris racio. aut enuitatis ue-¬
nignitas patitur. ut que s auibrit̃
proutiutate hominum introducũ¬
tur: ea nos duriore interpretacõne:¬

Expanded text:
specta una aliqua particula eius proposita iudicare uel respoulla iuris ratio aut aequitatis benignitas patitur, ut quae salubriter pro utilitate hominum introducuntur, ea nos duriore interpretatione
Abbreviated transcription (Latin):
manet ioem ius s̃uitutis quod tũdo
monuso fuerat. nec aut usu decini
aut nonittenco deꝑire mũ fõtauia
pot̾it. nec si forte incioit ut semita q̃
per alt̾um diuntaxat turouiͥ ent
utetetur. icciteo alter fu᷑ions lib̾a

Expanded text:
manet idem ius seruitutis, quod fundo indiuiso fuerat, nec aut usu detineri aut non utendo deperire nisi tota uia poterit: nec si forte inciderit, ut semita, quae per alterum dumtaxat fundum erit, uteretur, idcirco alter fundus libera-
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ iter ⁊ astum hõsi is stanto te¬
pore tantum eier. non ꝑiisseac¬
tum̃ s manĩe sab̾ cassuus octauẽ
aiunt. sam ire quor ꝑ le eũ posse
qui actum hr̃es. Daius.¬

Expanded text:
 iter et actum habet, si statuto tempore tantum ierit, non perisse actum, sed manere Sabinus Cassius Octauenus aiunt: nam ire quoque per se eum posse qui actum haberet. 3 Gaius
Abbreviated transcription (Latin):
ttrua aquanondum appareat. et
aqueductus confritui noñ pͣo test¬
pauł ĩmo pirto ittirto falsum ẽẽ
qr concedi potest ut aquam quere¬
re ⁊ inueritã ducere liceiet. Uip̃¬

Expanded text:
ua aqua nondum apparet, eius iter ductus constitui non potest.Paulus: immo puto idcirco id falsum esse, quia cedi potest, ut aquam quaereres et inuentam ducere liceret.
Abbreviated transcription (Latin):
suitus debebatur ait̃m exdiuisione
tunou redemit n ideo minus ea re fũ¬
di att̾ius Suitus ꝑmanebit. nec i.¬
deoo quid absurdũ ꝯsetuturũ sit
eam oniam fuco altero manente s¬
uo. si modo ⁊ ab inicio potuit angꝰ¬
tior conftituiuia: ꝙ iege finita est.
⁊ abhuc io locisuperz in eo frndo tͥ
xemitia s̃uitus non÷ ut oufficiat

Expanded text:
ebatur alterum ex ea diuisione fundum redemerit, num ideo minus ea re fundi alterius seruitus permanebit? nec uideo, quid absurde consecuturum sit eam sententiam fundo altero manente seruo: si modo et ab initio potuit angustior constitui uia quam lege finita est et adhuc id loci superest in eo fundo, cui remissa seruitus non
Abbreviated transcription (Latin):
amsatis÷ fundi nõt e Iom ẽẽ. ¶ Si
egͦo uia n gue nobis ꝑ turoum
uicini deberatur ului fuero. tu aut̃
gressus non fũii. anꝑtem suam
accinet que ei fuirdo de bebatur per¬
inde ⁊ atiꝑ si ab inicioduob funoit
centiasit. ⁊ sibi quisq oñoꝵ usurp̃¬
fungus s̃̾uit ĩmosi quo meuor qm̃¬

Expanded text:
satis est fundi nomine itum esse.Si ego uia, quae nobis per uicini fundum debebatur, usus fuero, tu autemgressus non fuerit, an partem tuam ebatur, perinde est, atque si ab initio duobus fundis debita sit: et sibi quisque dominorum usurpfundus seruit, immo si quo melior, q
Abbreviated transcription (Latin):
uic scrpture coniecitĩs ÷ dicere. ut siã
aditam b̾editatem occidatur lẽg̾atꝰ
suus apud beredem remanege aqͥr
accio per hereditatem ei adquĩicã.
ꝙsiuuineratus sit añ aoitam reoi¬
ruina ur naufragio ux auoictu mã-¬
durius ꝑierit: deottoac non pore¬
manumissus ł auenatus. exuuine
cum uunetabas ꝙ mortuo eo dem̃
aꝑuit at insuꝑiore noz passa ruina
appareie anͣ sit octilus. ¶ S si uulñ¬
atum mortifere. libeꝵ ⁊ heretem ẽẽ iꝰ¬
serit. de inoe detefsit hedem etus age
aqui non posse.. Marc̃¬

Expanded text:
uic scripturae consequens est dicere, ut, si ante aditam hereditatem occidatur legatus servus, apud heredem remaneat Aquiliae actio per hereditatem adquisita. quod si vulneratus sit ante aditam hereruina vel naufragio vel alio ictu maturius perierit, de occiso agi non pomanumissus uel alienatus ex uulnercum uulnerabas, quod mortuo eo demum apparuit: at in superiore non est passa ruina apparere an sit occisus. sed si uulneratum mortifere liberum et heredem esse iusseris, deinde decesserit, heredem eius agere Aquilia non posse, 16 Marc
Abbreviated transcription (Latin):
demonstͣuit is quittͥueq predii do-¬
rabant obieruari derent. s demon᷑¬
tracio tinium nouos tines inter tũt¬
dos constituere. Gaius.

Expanded text:
demonstrauit is, qui utriusque praedii doa›rabant, obseruari debent, sed demonstratio adfinium nouos fines inter fundos constituere. 13 Gaius
Abbreviated transcription (Latin):
nẽto uideris accusatõnis postiga¬
tor fuisse. pudor pocius hõneratur:
qm ignominia uidetur irrogariñ
n. qro exortatur: mandatoris ope¬
ra fungitur. Daił.
uit. prescũs fide non hita testacõis:
nlłam iniuriam luc̃tu. passũ ẽe
testes quoꝵ testimoniũ reprobat :¬

Expanded text:
nto uideris accusationis instigator fuisse' pudor potius oneratur, quam ignominia uidetur irrogari: non enim qui exhortatur mandatoris opera fungitur. 21 Pauuit: praefectus fide non habita testationis nullam iniuriam Lucium Titium passum esse testes, quorum testimonium reprobat
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ accõm. an potiꝰ exutio pro
rata detrahamꝰ: Ego aũ puto
sublatamͣ de inrem .u. accõm
debitor tuus fcũs sit mor credi¬
tor eiusdẽ sũme qm tibi debu-¬
it an renastatur de in reͣaccio
fũint.⁊ firius mutcuat suo̾no¬
mine soluat uł si fruio iusin c̃¬

Expanded text:
 actionem? an potius ex utroque pro rata detrahimus? ego autem puto sublatam de in rem verso actionem, debitor tuus factus sit, mox creditor eiusdem summae quam tibi debuit, an renascatur de in rem versofuerint et filius mutuatus suo nomine solvat, vel si filio iussu
Abbreviated transcription (Latin):
uidetur. aiõ .n. cepit p᷑ossdere: gͦ tnͣ¬
sit ꝑicut ad eumqui mutuam roga
si uoles ꝑrisero. sredͣitam non eẽ añ¬
qͣm motaᷤ sit. qñ debitum iri non
est certum. Idem.
ego cum non hĩem lancemtibi de¬
oi ut massam auri ut eam uend̾es
⁊ nũmis utereris. siuenotõis. ꝓu¬
tomutuam peccumam fcam. ¶qu̾
li lancem uł massam sñ tua cͦulpa
ꝑdideris prius quam uenderes. utr̃¬

Expanded text:
videtur: animo enim coepit possidere. ergo transit periculum ad eum, qui mutuam rogavsi uoles permisero, creditam non esse antequam mota sit, quoniam debitu iri non est certum. 11 Ideego cum non haberem, lancem tibi dedi uel massam auri, ut eam uenderes et nummis utereris. si uendideris, puto mutuam pecuniam factam. quod si lancem uel massam sine tua culpa perdideris prius quam uenderes, utr
Abbreviated transcription (Latin):
tere dñs tibi possit q̃ritur: ⁊ quidẽ
si sł̾ius m̃s cui ꝯcessa ÷ pecculii a dmͣi¬
nistratõ credid̾it tibi mutua erit fu¬
gitiuus autem uł alius s̾uꝑs ton¬
tra uoluntatem uñi credẽno: non
facit accipientis. quro gͦ: ⁊ uenoi

Expanded text:
ritur. et quidem si seruus meus, cui concessa est peculii administratio, crediderit tibi, erit mutua: fugitiuus autem uel alius seruus contra uoluntatem domini credendo non facit accipientis. quid ergo? uindi
Abbreviated transcription (Latin):
em s i emptor pͣrius ꝙ̃ ꝑ usums ad¬
quireret ab hostib captus sit. pl ĩ
terruptam possomi: pꝰlimimo nõ r᷑e¬
ꝯtinetur postliminio. Idem.
Ciniquisimm̃ auterre dinum qõ nf ꝰ. usũ
⁊ quod ablatum alu non est .L. ip̃

Expanded text:
e si emptor, priusquam per usum sibi adquireret, ab hostibus captus sit, placet interruptam possessionem postliminio non recontinetur postliminio. Idem liniquissimum auferre domino, quod usus , q
Abbreviated transcription (Latin):
sus ip̃as sucturritur ne ceptant¬
Oeerit notand̃ ꝙ plis ptor expres¬
sent tũ adusus eͣes restiͦuit: qm̃t
ip̃is subuenit stam hic non certa
e adietit clausulam. qua oͣmͣs qui
abientes ñ deferrountur: ꝯpłrus ẽ¬

Expanded text:
ne capiant.Et erit notandum, quod plus praetor expressit, cum aduersus eos restituit, quam cum ipsis ‹s›ubuenit: nam hic non certassed adiecit clausulam, qua omnes qui absentes non defenduntur complexus e
Abbreviated transcription (Latin):
temꝑe ab alio ex usufriau ꝑceptos
cebere tantiuo restitui: equum pu¬
tat ¶hi plane qui fuerunt ĩ po¬
testate captilliꝰ usurem adquirere
ñ sunt incaptinitate subueniri.
si cump ñ defenderẽtur uincapt̃ qd
sit. ¶S ⁊ si dies accõnis q̃ aouetsus
captinum ꝯpecebat exierit adus euͣ¬
secũue agegoi pͣodestatẽ ñ facẽt ⁊ si
pdlim b facĩat ꝑ usimadquisicõ im-¬
terdum᷑ꝰ spes ẽẽ potest ut in bonis la¬
titantis micti nonͦ possit aut ñ iatiͦ¬
tes. finge .n. dumaouocͤacões postu¬
lat dͣiem exisse. ui dum̾ ałia mora
gebitur ¶Adũsus relegatum resti¬
tucõm facendam  eͣx gn̾ali clausu¬

Expanded text:
tempore ab alio ex usu fructu perceptos debere captivo restitui aequum putat. Hi plane, qui fuerunt in potestate captivi, usu rem adquirere t qui non sunt in captivitate, subveniri, si cum non defenderentur usucaptum quid sit. sed et si dies actionis, quae adversus captivum competebat, exierit, e agendi potestatem non faceret', ut si dum hoc faciat, per usum adquisitio iminterdum species esse potest, ut in bonis latitantis mitti non possit aut non latitet: finge enim, dum aduocationes postulat, diem exisse, uel dum alia mora gebitur.Aduersus relegatum restitutionem faciendam ex generali clausu
Abbreviated transcription (Latin):
ciatum ÷: ꝓmissor t̾romis tenetur:
Simñi modo tenetur ⁊ quicuraũ
ne sibi denunciari possit. s ⁊ si nͥt̾
uenditore faciente: emptor cogno¬
scere ubi ẽẽt non pꝑtuit: nͥromis
toris aucte posse demnician situtor¬

Expanded text:
sit, promissor nihilo minus tenetur. Simili modo tenetur et qui curauit, ne sibi denuntiari possit. Sed et si nihil uenditore faciente emptor cognoscere ubi esset non potuit, nihilo minus toris auctoritate posse denuntiari, si tuto
Abbreviated transcription (Latin):
dĩctarat de petulio ꝓm̃isit id qd̃ ex ea
tã sͥ deberetur niptiaꝵtẽꝑe ĩspicitur.
siuͦ aliinuptaiussit filiumf. debito¬
rem de petulio dotem dotem ꝓmittere.
tempꝰ inipiitur quodos ꝓmista÷ ut¬
Anadmod inuito dño s̾uus stipulatus
dadquit Itasi dotem dñi nõie sibiꝰ pͣro

Expanded text:
dumtaxat de peculio promisit, id, quod ex ea causa sibi deberetur nuptiarum tempore, inspicitur. Si uero alii nuptura iussit filium familias debitorem de peculio dotem promittere, tempus inspicitur, quo dos promissa emadmodum invito domino servus stipulatus adquirit, ita, si dotem domini nomine sibi promi
Abbreviated transcription (Latin):
repectturã. ħ item incenti dcõne ⁊secu¬
turãm: ut ꝓtrissione liberet᷑ ¶ Si de¬
bitori suo młr nuptura. itadotem ꝓ
in dotemerit. ⁊ si quid̃ debitũ maluis¬
s dotis nõie apud uirũ man̾e: pot̃. ei
extepcõne setueri adu̾s petentemfñ¬
ouni . Qsi fund̾ dediss: pecc̃amꝰ mati¬
to conditet᷑. pater ⁊̃ si floeristimans
se filie sue debitoremeẽ dotẽ promi

Expanded text:
repetituram, item incerti condictione consecuturam, ut promissione liberetur. Si debitori suo mulier nuptura ita dotem prin dote erit: et si quidem debitum maluisset dotis nomine apud uirum remanere, potest ea exceptione se tueri aduersus petentem fundum: quod si fundum dedisset, pecuniam marito condicet. Pater etiamsi falso existimans se filiae suae deb
Abbreviated transcription (Latin):
cebutius numquro ⁊ caucio sit int̾¬
ponenca. ut quociens desideratẽ su¬
erint tõnes ł accor prelegatus. copi¬
sunt ncͣce actor ad instruenda ea cĩ
coberedio prestari. Lorm.

Expanded text:
debimus, numquid et cautio sit interponenda, ut, quotiens desideratae fuerint rationes vel actor praelegatus, copisunt necessariae actori ad instruenda ea, quae coheredibus praestari. Idem
Abbreviated transcription (Latin):
boste adiectum heree dixit sehere¬
dem ẽe ⁊ accione exꝑtus i̾uri deinde
condicõ beredis extccit. ł post limi¬
mo redient. an uictorie ⁊modum
debeat cum eo tminicare. Nam ion¬
bitate iudicati accio eĩ insouou̾m cõ¬
petit Relectõm coheredi dandam .i. aut
munitandam eal aut exꝑiundi fa¬
ciendopotestatem hinc qui post uicco¬
riam toberedis esttus sit beres aut reu̾-¬
sus sit in cĩuitatem i demq obseruab̾
si postea tietus eit posthumus. son
ni. hiis ptsonis suencium imputari
potese tum ad beteditatem post uicto¬
riam coheredis ꝑuen̾int. Uip̃¬

Expanded text:
 dixerit se heredem esse et actione expertus uicerit, deinde condicio heredis exstiterit uel postliminio redierit, an uictoriae commodum debeat cum eo communicare? nam indubitate iudicati actio ei in solidum competit. et electionem coheredi dandam, id est aut communicandam eam aut experiundi faciendam potestatem huic, qui post uictoriam coheredis effectus sit heres aut reuersus sit in ciuitatem. idemque obseruandum, si postea natus sit postumus. non enim his personis silentium imputari potest, cum ad hereditatem post uictoriam coheredis peruenerint.
Abbreviated transcription (Latin):
posuit alium quo mir ea rõe ca¬
Simir ne ip̃a intercederet auim.
andaret ut id faceret. an in huius
rem ita ee intelligenta ut si quid̾
creditor cui me obligaui mandate
ne ip̃a interueniret itra ee .s. daret
autem alium: excludend̃ euii exe
rass egͣd aute scisiem. tũc mandati
me agentẽ cu mire exludend̾ eẽ. me
aũ creditoritenen. ¶S i mlt proeo
pro quo interceuit iom̃ pata sit¬

Expanded text:
posuerit alium, quo mulier ea ratione caSi mulier, ne ipsa intercederet, alii mandaret ut id faceret, an in huius rem ita esse distinguendam, ut, si quidem creditor, cui me obligaui mandante nautem alium, excludendum eum exceptione rasset, ego autem scissem, tunc mandati me agentem cum muliere excludendum esse, me autem creditori teneri. Si mulier pro eo, pro quo intercesserit
Abbreviated transcription (Latin):
erum: co ⁊ neraco placebat pomp̃.
ait ip̃o iure eominꝰ tideui᷑siorẽ ex
om̃i ꝯccu debere. trõ ex ꝯpensacõne
reus retinere ꝑt. sicut .n. cũtotum
peto areo malepecoꝰ ita ⁊ fideiussor
ñ tenetur ipoiure in maiorem qnͣ

Expanded text:
uod et Neratio placebat et Pomponius ait, ipso iure eo minus fideiussorem ex omni contractu debere, quod ex compensatione reus retinere potest: sicut enim, cum totum peto a reo, male peto, ita et fideiussor non tenetur ipso iure in maiorem quan
Abbreviated transcription (Latin):
ni atty agipossit tuc per m̃ obser¬
uabimus. atq si abinitio duobus
turois due suitutes iniũcte fu-¬
issent ut atcera retini: alt̾a ñ uten¬
Io posuit deꝑire: Nec me falit alieo
gere ut idemius ei martera ꝑte fuꝰ¬
di recineretur ptra illud⁊ modim
accessisse et cui debebatur uia ꝙ ꝑ
duas ꝑtter uias rreagere possit.
biq octe noi in porectum ẽẽ ⁊ bi¬
non p̃t non sit usus. Itacẽ ⁊̃s latcer
nis ur m̃lib quis aqmͣhat duꝑlica¬
io conffrcutotempre amittur sdẽ
⁊ de itinere custoditur. ¶ Si uero ait̾¬
nis dieb aut dietoro aut tm̃ nocte:
statuto iegib tempore amitutur.

Expanded text:
ire atque agi possit, tunc perinde obseruabimus atque si ab initio duobus fundis duae seruitutes iniunctae fuissent, ut altera retineri, altera non utendo possit deperire. Nec me fallit aliengere, ut idem ius ei in altera parte fundi retine‹re›tur: contra illud commodum accessisse ei cui uia debebatur, quod per duas pariter uias ire agere possit bisque octonos in porrectum et non potest, non sit usus. itaque et si alternis uel mensibus quis aquam habeat, duplicato constituto tempore amittitur. idem et de itinere custoditur. si uero alternis diebus aut die toto aut tantum nocte, statuto legibus tempore amittitur,
Abbreviated transcription (Latin):
pp̃pupillum ⁊ ẽgõ uam retineo.
sus qui nocturnum iter h̃t int̾diu
per constrtcũ ar amialionẽ t̃pus
ususfu̾it. amiit nocturna s̾urtu¬
sustũit neculła ꝑte earum hoͣ¬

Expanded text:
pupillum et ego uiam retineo. Si is, qui nocturnam aquam habet, interdiu per constitutum ad amissionem tempus usus fuerit, amisit nocturnam seruituusus fuerit nec ulla parte earum ho
Abbreviated transcription (Latin):
tibi in es area edificanoi.stillicioii
inmittendi ius amñto ⁊ simłe
si pertuum fundum ina michi
debeatur ⁊ ꝑmisero tibi in eo loco
liquid facere a mitto ius uie
¶is qui perꝑartem itinis it̃. ius co-¬
tum usurpare ioecur.Labͥ:¬

Expanded text:
 area aedificandi, stillicidii immittendi ius amitto. et similiter si per tuum fundum uia mihi debeatur et permisero tibi in eo loco, liquid facere, amitto ius uiae. Is qui per partem itineris it totum ius usurpare uidetur.