comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ captiuam qui auidelic& cumaidiu torio gratiȩ poss& etm tener eliberam siprȩcepto condi¬
toris liberaliter oboedire uell&: maluit dam nabili a uersione ꝑ in hobedientiamuenundare d¬
abolo a quo dein ceps captiua tener&ur. Ac ꝑ hoc ipsa secaptiuam fecit quȩ uendidit non conditõr
quiliberam creauit Perdiditergo non substantiam sedlibertatem. Nec ipsam ex toto sed & edi quo
ui delic&ut bonum uelle nom poss& absque gratia & malũ poss& exnatura quam non perdidit sec
inde terius commutauit Pro inde post pectatum remansit ei liber tas. malũ &uolendia st aendi
Nec ia men reman sit libertrs ꝑsecmalo recedendi atq ad bonũ secon uertendi quȩ enumli¬
buit e se ut cader & nequa quã &x sehabuit ut resur ger&. undear tatus dictiseuidentissimis
bectissimi patris augus tini quem dixis selegeras: quod homo ipsum idẽ liberum arbitrium pe¬

Expanded text:
esse captivam; quia videlicet cum adjutorio gratiae posset eam tenere liberam, si praecepto Condiesse captivam; quia videlicet cum adjutorio gratiae posset eam tenere liberam, si praecepto Conditoris liberaliter obedire vellet, maluit damnabili aversione per inobedientiam venundare diabolo, a quo deinceps captiva teneretur, ac per hoc ipsa se captivam fecit, quae vendidit, non Conditor, qui liberam creavit: perdidit ergo non substantiam, sed libertatem creavit, nec ipsam ex toto, sed ex aliquo, videlicet, ut bonum velle non posset absque gratia, et malum posset ex natura, quam non perdidit, sed in deterius commutavit. Proinde post peccatum remansit ei libertas malum et volendi et faciendi; nec tamen remansit libertas per se a malo recedendi, atque ad bonum se convertendi; quae enim habuit ex se ut caderet, nequaquam ex se habuit ut resurgeret: unde arctatus dictis evidentissimis beatissimi Patris Augustini, quem dixisse legeras quod homo ipsum idem liberum arbitrium pe
Abbreviated transcription (Latin):
effeti uasture quod exemplo de esau aie cob necdũnatis colligitur qͥ dimeẽnt unai conceptioneut
ditionis relictumdam nauit Si cut & ꝑpro pheam idem ds̃ loqui tur dicens. laeab dilexi esauaũt
uodio habui: unde consequens est. nullisprȩueni en tibus meritis conferrigratiam oseasale uiesauaut
diuina. neq quem quam saluori siuedam nari eligiuł reprobar. nisi expropositop̃desti nontione
qui iustusẽ inreprobatis misericors in electis uniuersȩ enimuiȩ dnĩ misericordia & nantisdĩ
sunt falsum est ÷ qui a si substantia eẽt mala non eẽt : quoduo luntas plurimum tem incpostee
ticis angelis quom in ꝑ uersis hominibus eẽ non dubitatur. Om̃is enim creatura dĩbona non
uolunta tem captiuam sed liberam. & hoc falsum est qui ads̃ animam liberam creauit eiq
uo iuntatem indidit liberam non captiuam: quam tamen inde terius deflectendo ipsc anima fecit

Expanded text:
effecti uasa irae. Quod exemplum de Esau et Iacob necdum natis colligitur. Qui dum essent una conceptione uel effecti uasa irae. Quod exemplum de Esau et Iacob necdum natis colligitur. Qui dum essent una conceptione uel ditionis relictum damnauit, sicut et per prophetam idem Dominus loquitur dicens: Iacob dilexi, Esau autem odio habui. Vnde consequens est nullis praeuenientibus meritis conferri gratiam, sed sola uocatione diuina, neque quemquam saluari siue damnari, eligi uel reprobari, nisi ex proposito praedestinantis Dei, qui iustus est in reprobatis, misericors in electis. Vniuersae enim uiae Domini misericordia est sunt, falsum est, ticis angelis quam in perversis hominibus esse non dubitatur: omnis enim creatura Dei bona, non ost peccatum remansit, et hoc falsum est. Quia Deus animam liberam creavit eique voluntatem indidit liberam, non captivam: quam tamen, in deterius deflectendo, ipsa anima fecit
Abbreviated transcription (Latin):
& liberum arbi trium in nobis est res tecura tum . di est er gobonum quod agimus proptergratiam p̃
uenientem : nrinuero est propter obsequentem liberi aebi trii uolunte tem ncamnsidĩ non est cur
illigratic s agimus : & sinrm̃ est curre tributionembonorum operum &x pectamus pro inde ergo mn
eo quo deratie p̃uenimur dĩ est : In eo uero quodbene operando p̃uenientem gratiam sequimur nrm̃
nibus condito i alios prȩdestinando prȩlegit cliosuero in suis preuis moribus iusto iudicio de reun¬
quus .d. unde ueris simũ gratiȩ munus non exhumant uir tute it ex merito erbitoui consegur
solius diuine pie cutis bonitate largiri: quidam enĩ gratis misericordiae euis preueni entis dono sci¬
ufituruas esfeciuesce miseri cordiae : quidam uero reprobi habin ad poenã p̃desanati demnan

Expanded text:
et liberum arbitrium in nobis est restauratum. Dei est ergo bonum, quod agimus, propter gratiam pet liberum arbitrium in nobis est restauratum. Dei est ergo bonum, quod agimus, propter gratiam praevenientem et subsequentem: nostrum vero est propter obsequentem liberi arbitrii voluntatem. Nam si Dei non est cur illi gratias agimus? et si nostrum non est, cur retributionem bonorum operum exspectamus? proinde ergo in eo, quod gratia praevenimur, Dei est: in eo vero quod ad bene operandum praevenientem gratiam sequamur, nostrum nibus conditor alios praedestinando praelegit, alios uero in suis prauis moribus iusto iudicio derelinquit. Vnde uerissimum est gratiae munus non ex humana uirtute uel ex merito arbitrii consequi, sed solius diuinae pietatis bonitate largiri. Quidam enim gratissimae misericordiae eius praeuenientis dono saluantur, effecti uasa misericordiae; quidam uero reprobi habiti, ad poenam praedestínati, damnatur,
Abbreviated transcription (Latin):
nteitem hoc inter est Arbi trium est : uoluntus liberȩ potestatis quȩ ꝑse sponte uł bonauł mala
cippetere potest. Gratia aut̃ ẽ diuinȩmi sericor diȩ gratui tumdonum ꝑ quod &boneuo lum tetis b¬
im & operis meremur effectum diuina quippegratia ẽi qut p̃uenitur homo utbonus sit: Nechumanũ
cerbi trium dĩ gratiam antecedit: sed ipsa gratia dĩ nolentem hominem prȩuenit ut &iembeneuelit
decorruat & non hab& unde consurgat nisi gratia conditoris ut erigatur manum iacentibus tendat
Denique homini ꝑdĩ gratiã liberum resauratur arbitrium : quod primus homo ꝑdiderat : nami
habuit in coandiboni liberum arbi trium quod tamendĩ ad uitorio ꝑficer&ur: Nosuero & in coationẽ¬
dedĩ sumimus eratia quia & incipere & ꝑficere bonum deipso habemus a quo & gratice donũdatu

Expanded text:
luntatem hoc interest: arbitrium est voluntas liberae potestatis, quae per se sponte vel bona vel mala luntatem hoc interest: arbitrium est voluntas liberae potestatis, quae per se sponte vel bona vel mala appetere potest. Gratia autem est divinae misericordiae gratuitum donum, per quod et bonae voluntatis initium et operis meremur effectum. Divina quippe gratia est, qua praevenitur homo ut bonus sit, nec humanum arbitrium Dei gratiam antecedit; sed ipsa gratia Dei nolentem hominem praevenit, ut etiam bene velit. de corruat, et non habet unde consurgat, nisi gratia Conditoris, ut erigatur, manum jacentibus tendat. Denique homini per Dei gratiam liberum restauratur arbitrium, quod primus homo perdiderat. Nam ille habuit inchoandi boni liberum arbitrium, quod tamen Dei adjutorio perficeretur. Nos vero et inchoationeia sumimus: quia incipere et perficere bonum de ipso habemus, a quo et gratiae donum datum,
Abbreviated transcription (Latin):
piratione bonũ uell& & poss&. Hoc ipsũ edoc& ipse in epistola aduitalem: Ita enuntians Auq¬
Ion estigitur gratiadĩ in natura liber arbitrii &inlege atq: doctrina sicut pelagiana ꝑ uer¬
si tas desipit. sed ad singulos cctus datur illius uoluntate . de quo scriptum est Pluui am uolunta¬
riam segre gtns ds̃ heredi tatituȩ. Quia & liberũ arbi trium ad diligendum dm̃. primipecca¬
ti grandi ta te ꝑdidimus &lex dĩatq doc trina quã uisscã &iusta &bona tam en occidit sinon
ui fic& spiritus : per quem fit non ut audiendo sed ut oboediendo neque ut lectione sed utdi
rentis sed miserentis ẽ dĩ Non quia uelle non de bemus &currere sed qui a ipse in nobis as
elle operatur & currere Adstipulahte scõ isidoro qui degratiadĩ & libero arbitrio disputiis
hanc differentiam expediuit IsΙDΟRG Inter gratiae diuinȩ in susionem & humani arbitriiuo¬

Expanded text:
inspiratione bonum vellet et posset. + Hoc ipsum edocet ipse in epistola ad Vitalem, ita enuntians: inspiratione bonum vellet et posset. + Hoc ipsum edocet ipse in epistola ad Vitalem, ita enuntians: Non est igitur gratia Dei in natura liberi arbitrii, et in lege atque doctrina, sicut Pelagiana perversitas desipit, sed ad singulos actus datur illius voluntate, de quo scriptum est: Pluviam voluntariam segregans Deus haereditati tuae . Quia et liberum arbitrium ad diligendum Deum primi peccati granditate perdidimus, et lex Dei atque doctrina quamvis sancta, et justa et bona, tamen occidit si non vivificet spiritus , per quem fit non, ut audiendo, sed ut obediendo, neque ut lectione, sed ut drentis, sed miserentis est Dei ; non quia velle non debemus et currere, sed quia ipse in nobis, et velle operatur et currere . + Astipulante sancto Isidoro qui, de Gratia Dei et Libero Arbitrio disputans , hanc differentiam expedivit. Inter gratiae divinae infusionem et humani arbitrii vo
Abbreviated transcription (Latin):
VnEGORuS Er esquippe uiteles spiritus crecuit omp̃s ds̃ Vnum quicarne non tegitur
lium qui carne tegitur sed noncum carne moritur. tertium qui car ne teeitur
& cum carne moritur  Spiritus nomq: qui carne non tegitur. angelorum : Spiritus
ui carne nontegitur s&cum carne nemoritur . Iu mentorum omnium que brutoruns¬
animalium & Quoduero ciddis pro hibemurdicere liberam uoluntarem ꝑdidisse eda
falsum eẽ bectus augustinus re darguit quod & supra posuimus cũ dicit Libero arbitr
male utens homo & seꝑ didit & ipsumꝰ quod dixit & ipsũ sub auditur liberum arbitrium
perdidit ergo liberum arbi trium idẽ liber tatem uoluntatis cidbonielectionem nona
perdidit liberta temuo luntatis admalielectionem acperpetrationem quia qui sepes¬
acto uoluntarie subdidit: Ne quaquam in eius potes tate sed indonogratiȩ ꝑ mansit ut eiusu

Expanded text:
V : Tres quippe vitales spiritus creavit oV : Tres quippe vitales spiritus creavit olium qui carne tegitur, sed non cum carne moritur; tertium qui carne tegitur, et cum carne moritur: spiritus namque est, qui carne non tegitur, angelorum: spiritus qui carne tegitur, sed cum carne non moritur, hominumanimalium. + Quod vero addis: Prohibemur dicere liberam voluntatem perdidisse, et hoc falsum esse beatus Augustinus redarguit, quod et supra posuimus, cum dicit: Libero arbitrio male utens homo et se perdidit et ipsum. Quod dixit et ipsum subauditur liberum arbitrium; perdidit ergo liberum arbitrium, id est libertatem voluntatis ad boni electionem, non autem perdidit libertatem voluntatis ad mali electionem ac perpetrationem: quia qui se peccato voluntarie subdidit, nequaquam in ejus potestate, sed in dono gratiae permansit, ut ejus
Abbreviated transcription (Latin):
inimabus aut ȩqui tas aut iniquitus fuit: proqua eis a&erna uł beatitudo sit tribuen¬
do uł poena beda in genesis BEDA Cunctisdiebus ter rȩsementis & messis. frigus cestus
estas & hiem s. nox &dies non requiescent Cum enim dixiss& cunctisdiebus mox ad didito
terrȩ ut in tellegeres cunctis diebus quibus terra modernum habitura ẽ. staturi securos ho¬
mines abimpeuuniuersclis diluui esse debere Nec tamen defuturum tempus. qua no
cessante hec labentium rerum uicissi tudinȩ quȩ annuatim geritur. orbisuniuerse
cumanimantibus sit igne periturus :  In eodem Bed adir corequirit dsanimasio¬
minũ cibestiis uł hominibus a quibus fuerant effugatȩ de corpore. qui aadim atin
sum fecithominẽ ineo quod hunc manere ad a ecernitatem uoluit:. Neque alsimilitudinem
animantium cum corporis orte perire RGregorius dielogorum lib montart¬

Expanded text:
animabus eorum aut aequitas aut iniquitas fuit, pro qua eis aeterna vel beatitudo sit tribuenanimabus eorum aut aequitas aut iniquitas fuit, pro qua eis aeterna vel beatitudo sit tribuenda vel poena. + Beda in Genesi:  Cunctis diebus terrae sementis et messis, frigus et aestus; aestas et hyems, nox et dies non requiescent . Cum enim dixisset cunctis diebus mox addidit terrae, ut intelligeres cunctis diebus, quibus terra modernum habitura est statum, securos homines ab impetu universalis diluvii esse debere. Nec tamen defuturum tempus, quando cessante hac labentium rerum vicissitudine, quae annuatim geritur orbis universus cum animantibus sit igne periturus. + In eodem Beda: Idcirco requirit Deus animas hominum a bestiis vel hominibus a quibus fuerant effugatae de corpore, quia ad imaginem suam fecit hominem , in eo quod hunc manere ad aeternitatem voluit, neque ad similitudinem animantium cum corporis morte perire. + Gregorius Dialogorum lib. I
Abbreviated transcription (Latin):
maquippe quaerationis capax diui nitus facttinon est car ne sua incipit & de sinit
ui uerẽ qui aquando corporiuitam non tribuit. & ipsanon uiuit atq: itt miro modo cun
omni carni animauiuendi sit causa spiritus tamen inrationalis tam diuiu uit quam di
incarne manere potuerit &dum acarnesua separatur. ex tenua tur. Ittsit ut cum ip¬
seui ta carnissuȩ sit. uiuere ipsenequeat quando uittm carniminis traredestiteri
& si non sit caro cuiui tam dare ugleat. ipse quoque eam protinus non habebitu Ideo nec
aexernitas inratio nalibus spiritus dataest: nec aliquod ei siudicium preparatur im
eis uł beatitudo probonis utdam natio promalis reddatur operibus Ideo ciutem ineis
nulla operum discretio requir&ur quianullam intel legendifacultatem diuini tũ
acceperunt proptereaigitur eorũ corporaresur rectura non sunt . quia nec ipsis

Expanded text:
Anima quippe quae rationis capax divinitus facta non est, cum carne sua et incipit et desinit Anima quippe quae rationis capax divinitus facta non est, cum carne sua et incipit et desinit vivere; quia quando corpori vitam non tribuit, et ipsa non vivit: atque ita miro modo cum omni carni anima vivendi causa sit; spiritus tamen irrationalis tamdiu vivit, quamdiu in carne manere potuerit, et dum a carne sua separatur, exstinguitur. Ita fit ut cum ipse vita carnis suae sit, vivere tamen nequeat, quando vitam carni subministrare destiterit; et si non sit caro cui vitam dare valeat, ipse quoque eam protinus non habebit. Ideo nec aeternitas irrationalibus spiritibus data est, nec aliquod eis judicium praeparatur, in quo eis vel beatitudo pro bonis, vel damnatio pro malis reddatur operibus. Ideo autem in eis nulla operum discretio requiretur, quia nullam intelligendi facultatem divinitus acceperunt. Propterea ergo eorum corpora resurrectura non sunt, qu
Abbreviated transcription (Latin):
Respicite uolatili accieli qm̃ non serunt ne que metunt neque congre gant in horrecc& ds̃
pascit illa: S.mpliciter ergo accipiendum. quodsi uola tilia absq cura & erum nis dĩ clun
prouidentia quae hodie sunt & crasnonerunt quorum anima mortalis est. & cum eẽ cessa¬
uerit semꝑ nonerunt: Quanto magis homines quibus a dernitas repromittitur diri¬
gantur arbitrio: R fulgentius in libro ad p&rum defide FulLGENIVS Quos damigitur¬
piritus sic ds̃ cre auit ut semꝑ essent . quos dam uero ut eẽ spiritus quandoq: desinerent
Et post multatulqũius Ce teriuero spiritus omnium animalium quibus
onest intellectus. quia quidem eorum de terra quidam deciquis originem ducunt: Dea¬
quis enim sunt reptilia & uolatiliz deterra uero quȩdam quae rep tunt quae dam uero
quȩ gra diuntur exorta sunt : tamdiu spiritus .s̃ quamdiu in corporibus ui uuna

Expanded text:
Respicite volatilia coeli, quoniam non serunt neque metunt, neque congregant in horrea, et Deus Respicite volatilia coeli, quoniam non serunt neque metunt, neque congregant in horrea, et Deus pascit illa . Simpliciter ergo accipiendum, quod si volatilia absque cura et aerumnis, Dei aluntur providentia, quae hodie sunt et cras non erunt, quorum anima mortalis est, et cum esse cessaverint, semper non erunt: quanto magis homines, quibus aeternitas repromittitur, Dei regantur arbitrio.  Fulgentius in libro ad Petrum de Fispiritus sic Deus creavit, ut semper essent; quosdam vero, ut esse spiritus quandoque deEt post multa: Caeteri vero spiritus omnium aninon est intellectus, quia quidam eorum de terra, quidam de aquis originem ducunt de aquis enim sunt reptilia et volatilia, de terra vero quaedam quae repunt, quaedam vero quae gradiuntur, exorta sunt; tamdiu spiritus sunt, quamdiu in corporibus vivunt.
Abbreviated transcription (Latin):
dinl mouerint lcnntene posse saprentiã sinde malo affectu recessepnt . dum nii uleat ilene
omnium in hoc id maxime sibi concordac quod omnis ereatura dĩ enichilo sticta partimma¬
nu conditoris itasit solidata ut num quam peri repossit: Par timuero in nichilum resoluctur
idest quȩ dam ut facta sunt per maneant. quȩdam in mẽ lius commutande expectentur quȩ¬
dam uero penitus de ficiant ut nonsint. Ac ꝑ hoc multo melius & credibilius diceres quod cer¬
tum sit nullam rationalem creaturam perire posse sicut et sc̃s ieronimus in expositioneb¬
tipauli apłi adgala tris dicit IERONINuS Qui enimdiligit quempi am semꝑ enis felicitate lȩta¬
tur : &si eum uiderit aliquo errore deceptum & pec catorum iubrico concidisse. dolebit quic
&erus ere festincibit. sed nonpo terit gaudium mutare tristitia sciens nullam rationalium
reaturarum apud dm̃ perire ꝑp&uo RIdem in commentario mathȩi IERONIMUIS

Expanded text:
int, et amittere posse sapientiam, si inde malo affectu recesserint. Cum videatis ergo isomnium, in hoc vel maxime sibi concordat, quod omnis creatura Dei ex nihilo facta, partim manu Conditoris ita sit solidata, ut nunquam perire possit; partim vero in nihilum resolvatur, id est quaedam ut facta sunt permaneant, quaedam in melius commutanda exspectentur, quaedam vero penitus deficiant ut non sint. Ac per hoc multo melius et credibilius diceres quod certum sit nullam rationalem creaturam perire posse: sicut sanctus Hieronymus in Expositione beati Pauli apostoli ad Galatas dicit : Qui enim diligit quempiam, semper in ejus felicitate laetatur, et si eum viderit aliquo errore deceptum, et peccatorum lubrico concidisse, dolebit quidem et eruere festinabit: sed non poterit gaudium mutare tristitia, sciens nullam rationalium creaturarum apud Deum perire perpetuo. + Idem in Commentario Matthaei :
Abbreviated transcription (Latin):
o modisom nibus conproberis. Nam dicendo nos absq: digratia bona incoare uł cgere uł ꝑsicero
nulla tenusposse nobiscum pelagia nos refellis ac proteris : dicendo uero uelle nobis essentias
qsiroculdulio pelagia nos foues qui intantum denaturȩ bono in tumuerant ut & utle & posi
sibisuȩ q potestati adscriberent neque ex gratuitȩ eratiȩ largitate id secon sequi confirims¬
pentrt uibuste ꝑ tinac iter ud sentr nullus quieaqs p̃mis sa sunt fideliter intellegenter qsreg
potunt ĩ norare dierumquia dehis secis eẽpũtamus cidc&era nonmi noris inpudentiȩ partes

Expanded text:
re modis omnibus comproberis: nam dicendo nos absque Dei gratia bona inchoare, vel agere, vel perficere re modis omnibus comproberis: nam dicendo nos absque Dei gratia bona inchoare, vel agere, vel perficere nullatenus posse, nobiscum Pelagianos refellis ac proteris: dicendo vero velle nobis essentiam esse, procul dubio Pelagianos foves, qui in tantum de naturae bono intumuerant, ut et velle et posse sibi suaeque potestati ascriberent, neque ex gratuitae gratiae largitate id se consequi confirmarent, quibus te pertinaciter assentiri nullus qui ea quae praemissa sunt fideliter intelligenterque legit, poterit ignorare. Verum quia de his satis esse putamus, ad caetera non minoris
Abbreviated transcription (Latin):
bono id possidentes. sed ex inde bitȩ eratiȩ dono consequentes . Preueni muo enim digratia urde¬
ne sueli mus subsequi mur nesrustra uelimus: Canentesdnõ cũ psal mistu dsñsmi sericordia
eius preuenia no e niisericordia tu sub sequeur me omnibus dicbus uitȩmeȩ Nisi forte tusl
a ueroriate m aibos tolice sedis eucicucins : & concordiam totius mundi pestifere dissipinis : om̃i seas¬
tredñ deorurdioosiens er adia ut oblitterar censorpotentissimus iudiccibis & cum anti chouscscon¬
trcidm̃ deqruo loquens. i temsiplodĩ sedere conaiberis ⁊tim qua in sisds Quidenim dõrelinquis cun
tibiate uelle confineis : sed tumirificus er&icorum debella torilta pelaȩ ia nos confit do relin quis qu¬
sepelaeianus es̃ conuincaris qui sicunem partem pelagia norum d&estaris: ut al terem confirne¬

Expanded text:
bono id possidentes, sed ex indebitae gratiae dono consequentes. Praevenimur enim Dei gratia, ut bebono id possidentes, sed ex indebitae gratiae dono consequentes. Praevenimur enim Dei gratia, ut bene velimus, subsequimur ne frustra velimus: canentes Domino cum Psalmista: Deus meus, misericordia ejus praeveniet me , et misericordia tua subsequetur me omnibus diebus vitae meae . Nisi forte tu solus auctoritatem apostolicae sedis evacuans, et concordiam totius mundi pestifere dissipans, omnes sacramentorum codices aut eradi aut oblitterari, censor potentissimus, judicabis, et cum Antichristo contra Deum deorum loquens, in templo Dei sedere conaberis tanquam sit Deus . Quid enim Deo relinquis, qui tibi a te velle confingis? Sed tu mirificus haereticorum debellator, ita Pelagianos confutas, ut tamen ipse Pelagianus esse convincaris. Qui sic unam partem Pelagianorum detestaris, ut alteram confirma
Abbreviated transcription (Latin):
nem peillius. quisaulo ad huc p̃tumido. cȩlestitonitruo in crepitatns dixit. Ego sum iħs nattrenus
uem tuꝑsequeris. durum est tibi contrastimulũ calcitrare. Fin xeras initio huius ueneni uomȩ
tuȩ perio hes trium ȩreseon diuersitates quarum primã pela gian ami secundã gotes calcanam
nuncopauertis tertiam absq auctore & nomine interpanens: quam uel maxime in processuip¬
sius oppugnare ꝑuicaciter nondestitisd: quam nosne qua quam ȩ resibi sed fidem catholicã & as seri
iciuss dprobtmus. faten tesuera cissime & consientis si me diumitus nobis uolim te tem bonigrati. s
tb est ueneislentibus nies ulla cenus habentibus dari: Perindeq acdiuueri : ut quot eius inpir¬
tinoi bens uolumus: ipsus aduitorio benc opero mur beneq ꝑsiciamus: slon exut tuoe eius unfpu

Expanded text:
Nempe illius qui Saulo adhuc praetumido coelesti tonitruo increpitans, dixit: Ego sum Jesus Nazarenus, Nempe illius qui Saulo adhuc praetumido coelesti tonitruo increpitans, dixit: Ego sum Jesus Nazarenus, quem tu persequeris. Durum est tibi contra stimulum calcitrare . Finxeras initio hujus venenivomae tuae perioches trium haereseon diversitates, quarum primam Pelagianam, secundam Gotteschalcanam nuncupaveras, tertiam absque auctore et nomine interponens, quam vel maxime in processu ipsius oppugnare pervicaciter non destitisti, quam nos nequaquam haeresim, sed fidem catholicam et asseriimus et probamus, fatentes veracissime et constantissime divinitus nobis voluntatem boni gratis, id est non merentibus nec ullatenus habentibus, dari, perindeque adjuvari ut quod ejus inspiratione bene volumus, ipsius adjutorio bene operemur, beneque perficiamus, non ex vitiatae naturae
Abbreviated transcription (Latin):
humillima fidelissimaq: Ac iugi p&itione quȩ in precibus dnõ noncessat continuo suppli caredicens Ds quioñ
in xpõ renatos ge nus regium & sacer dotole fecisti da nobis uelle & possequȩ prȩcipis: ut populo ad cieter¬
ds̃ quiodier nadie ͭ unigeni tum tuum a cernitatis nobis aditum deuicta mortereserasti uota nr̃a quȩ
prȩueniendo adspiras. &iam adiuuando pros equere : unde & sc̃s innocentius adafros ep̃os incondem¬
nationem pelagiani erroris scribens. p̃ces romanȩ ec clesiȩ gratiam dĩ sondrdicit Consur genunc
lernȩum manstrum. & tuo qua druuio fidem atq humili tatem totius orbis destruȩ: ut nullus teprohi¬
bente audeat credere quod p&it. authumiliter p&ere quodueraciter credit Infla utremtui arb¬
trii ut euacu es gratiam xpĩ quem inpugnas : quem ꝑsequeris : cuius gratiam euertere conaris

Expanded text:
humillima fidelissimaque ac jugi petitione, quae in precibus Domino non cessat continuo supplicare dicens: « Deus, qhumillima fidelissimaque ac jugi petitione, quae in precibus Domino non cessat continuo supplicare dicens: « Deus, qui omnes in Christo renatos genus regium et sacerdotale fecisti, da nobis velle et posse quae praecipis, ut populo ad aeterDeus, qui hodierna die per Unigenitum tuum aeternitatis nobis aditum devicta morte reserasti, vota nostra, quae praeveniendo aspiras, etiam adjuvando prosequere. » Unde et sanctus Innocentius ad Afros episcopos in condemnationem Pelagiani erroris scribens, preces Romanae Ecclesiae gratiam Dei sonare dicit. Consurge nunc, Lernaeum monstrum, et tuo quadruvio fidem atque humilitatem totius orbis destrue, ut nullus te prohibente audeat credere quod petit, aut humiliter petere quod veraciter credit. Infla utrem tui arbitrii, ut evacues gratiam Christi, quem impugnas, quem persequeris, cujus gratiam evertere conaris.
Abbreviated transcription (Latin):
mortem: noluit econtrario dicere stipen diumiustitiȩ eẽ uittm a&ernam : sed ait. gratia aut̃ dĩ uitao
ci&erno in xp̃o iluid nõ nrõ Non quia noniuste meritis bonȩs aius toiuidicȩ datur: sed quia ipsa merite quib
dantur. primo sunt gratis apio scluatore danate Gregorius in moreilibus libro .Xi. GREC¬
suꝑnagratia ad meliora seuote uł opera commutttos. & quic quid sibi mali in essecognoscunt: demortcili ꝓ¬
pagine sentiunt meritum Quicquiduero inseboni inspiciunt. in mortelis gractiȩ cognoscunt donum. Eiq
de accepto munere debitores fiunt qui & prȩueniendo dedit eis bonum uelle quod noluerunt & subsequendo
concessit bonumpos se quod uolunt  haec tot tantorumq: doctorum. a gente in eis incunc tanter spũsc̃
concor dissima uerites. ueracis simaq: concordia confirmaturnichilo minus totius sccie catholicae ec clesiȩ

Expanded text:
mortem , noluit econtrario dicere stipendium justitiae esse vitam aeternam, sed ait, gratia autem Dei vita mortem , noluit econtrario dicere stipendium justitiae esse vitam aeternam, sed ait, gratia autem Dei vita aeterna in Christo Jesu Domino nostro ; non quia non juste meritis bonis a justo judice datur, sed quia ipsa merita quibus dantur, primo sunt gratis a pio Salvatore donata. + Gregorius in Moralibus, lib. XXII superna gratia ad meliora se vota vel opera commutatos: et quidquid sibi mali inesse cognoscunt, de mortali propagine sentiunt meritum; quidquid vero in se boni inspiciunt, immortalis gratiae cognoscunt donum, eique de accepto munere debitores fiunt, qui et praeveniendo dedit eis bonum velle quod noluerant, et subsequendo concessit bonum posse quod volunt. + Haec tot tantorumque doctorum agente in eis incunctanter Spiritu sancto, concordissima veritas veracissimaque concordia confirmatur nihilominus totius sanctae catholicae Ecclesiae
Abbreviated transcription (Latin):
dic enus p̃ueni&me : utbonaquȩ agimus: illo opi tulante ꝑficienda docer&: Iterumdicit & miseri cordia
tua sub sequ&urme omnibus diebusuitȩ meȩ. Vt mercedem ui tȩ eternȩ quȩ bonis red ditur operibus gra¬
tis tribiu nobi s ostender& ait. qui coro natte in miseratione & misericor dia In miseri cordici quippe & mis¬
rcitione noscoronat quando propter bona opera quȩ nobis ipse misericorditer exercenda doncuit. suꝑ neb ea¬
titudinis p̃mia r&ribuit : & hoc est quod dicitur caccipere nosgratiam progratia. qui a nimirum progratiabo¬
nȩ conuersationis quam dedit. & ne deficere possit ipseseruans cidiuuat : dabit gratiam beatȩ remuneratio¬
nis inqua misericor dias eius in a&ernum cantemus. Deniq: apłs ipsam uitȩ a cernȩ ꝑceptionem quȩ uti que
meritis p̃ceden tibus redditur ȩratiam uocare non dubitauit: Quicum p̃misis s& stipendium peccatieẽ

Expanded text:
dia ejus praeveniet me . Ut bona quae agimus illo opitulante perficienda doceret, iterum dicit: Et misericordia dia ejus praeveniet me . Ut bona quae agimus illo opitulante perficienda doceret, iterum dicit: Et misericordia tua subsequetur me omnibus diebus vitae meae . Ut mercedem vitae aeternae, quae bonis redditur operibus, gratis tribui nobis ostenderet, ait: Qui coronat te in miseratione et misericordia . In misericordia quippe et miseratione nos coronat quando propter bona opera quae nobis ipse misericorditer exercenda donavit, supernae beatitudinis praemia retribuit; et hoc est quod dicitur accipere nos gratiam pro gratia: quia nimirum pro gratia bonae conversationis quam dedit, et ne deficere possit ipse servans adjuvat, dabit gratiam beatae remunerationis, in qua misericordias ejus in aeternum cantemus. Denique Apostolus ipsam vitae aeternae perceptionem, quae utique meritis praecedentibus redditur, gratiam vocare non dubitavit: qui cum praemisisset stipendium peccati esse
Abbreviated transcription (Latin):
in prȩ sentiquidem fidem qrͣ ꝑ dilectio nemoperatur. Insu turaaut̃ uitam a &ernm. sidesquip pe quȩ per
dilectionem operatur gratiadĩ ẽ. qui aut credamus ut diligtmus ut operemur bona quȩ nouimus non ullis p̃¬
ceden tibus meritisnr̃is. sed ipsolargiente ꝑcipimus quidicit . Non uosine elegistis: sedego elegiuos & posui uosute¬
tis& fructum ad feratis &ut uitam ꝓpt̃ fidem dilectionem & operabone ꝑcipia mus a&ernam : gratiadi est qui a
ne abono deuemus ltinere. ipsoduce semper opus habemus. cuidicitur: De ducme dñe in uic tua : & ambulem
inueritate tua. Acsi  ꝑtedicatur. Nisi teduce ingrediens. uiam ueritatis qua mcopi: tenere nequa quam suf¬
ficio Ne in bonis deficiamus operibus. illiusauxilio debemus semꝑ inniti. quiaut. Qui a sine me nichilpotestis
facere. unde recte psalmista utinitium fidei &bonȩ actionis ad nõ nobis darisignar& ait ds̃m̃s misericor¬

Expanded text:
in praesenti quidem fidem, quae per dilectionem operatur, in futuro autem vitam aeternam. Fides quippe, quae per dilectionem operatur, gratia Dei est, qui, ut credamus, ut diligamus, ut operemur bona quae novimus, non ullis praecedentibus meritis nostris, sed ipso largiente, percipimus, qui dicit: Non vos me elegistis, sed ego elegi vos, et posui vos ut eatis et fructum afferatis . Et ut vitam propter fidem, dilectionem et opera bona, percipiamus aeternam, gratia Dei est, quia ne a bono deviemus itinere, ipso duce semper opus habemus, cui dicitur: Deduc me, Domine, in via tua, et ambulem in veritate tua . Ac si aperte dicatur: Nisi te duce ingrediens viam veritatis, quam coepi tenere, nequaquam sufficio. Ne in bonis deficiamus operibus, illius auxilio debemus semper inniti, qui ait, Quia sine me nihil potestis facere . Unde recte Psalmista, ut initium fidei et bonae actionis a Domino nobis dari signaret, ait: Deus meus, misericor
Abbreviated transcription (Latin):
contro uersiam scribere sed commen tarium. Id est hoc habere propositum. non ut mea uerba lau¬
dentur. sed ut quȩ abalio bene dicta sunt. Ita in tellegantur ut dic tasunt. Officiimei ẽ obscura disse¬
re manifesta ꝑstringere. in dubiis in morari. Vnde & aplerisq: cõmentariorum opus. explanatio
nominatur Siquis eloquentiam quȩrit aut dela mationibus delectatur. hab& in utritq: lingua
conmre desiderat agnũ neq aquacoquat neque crudũ comedat VUt neq ꝑhumanã sapientiã ꝓfunditatẽ in carnationis illuss penet

Expanded text:
controversiam scribere, sed commentarium, id est, hoc habere propositum, non ut mea verba laucontroversiam scribere, sed commentarium, id est, hoc habere propositum, non ut mea verba laudentur, sed ut quae ab alio bene dicta sunt, ita intelligantur ut dicta sunt. Officii mei est obscura disserere, manifesta perstringere, in dubiis immorari. Unde et a plerisque commentariorum opus, explanatio nominatur. Si quis eloquentiam quaerit, vel declamationibus delectatur, habet in utraque lingua audii solemnitatem celebrare desiderat, agnum neque aqua coquat, neque crudum comedat; ut neque per humanam sapientiam profunditatem incarnationis illius penet
Abbreviated transcription (Latin):
li studio aliorum uidico derelinquo Ego quid inme amiserimscio Accedit ad hoc quia propter
oculorum & totius corpusculi infirmi tatem manumea ipse non scribo. nec labore &diligentit com¬
pensare queo eloqui tarditatem. Quod de uirgilio quoque tradunt quia libros suos inmodum urso
nerit . Aut sipeilulum uoluero cogitare melius aliquid prolaturus. tunc me tacitus illere prie¬
hendit manum contrahit. frontem rugat. & sefrustra ad eẽ toto gestu corporis contestatur. Ora¬
tio aut̃ lic& debonȩ indolis ingento sit profecta & dis tincta inuentionibus. & or nacta flere uerborum:
tamennisi auctorissui manu limatafuerit & polita nonẽ nitida non hab& mixtam cumde coregra¬
ui tatem. sed in modum diuitum rusticorum opibussuis magis arguit᷑ quamornatur. Quor sum
iste uidelic&. Uit & uobis &c&eris qui forte legere uoluerint sit responsum. me nom paneȩ yricũ aut

Expanded text:
li studio, aliorum judicio derelinquo: ego quid in mea amiserim, scio. Accedit ad hoc, quia propter li studio, aliorum judicio derelinquo: ego quid in mea amiserim, scio. Accedit ad hoc, quia propter oculorum et totius corpusculi infirmitatem, manu mea ipse non scribo: nec labore et diligentia compensare queo eloquii tarditatem: quod de Virgilio quoque tradunt, quia libros suos in modum ursornerit: aut si paululum voluero cogitare, melius aliquid prolaturus, tunc me tacitus ille reprehendit, manum contrahit, frontem rugat, et se frustra adesse, toto gestu corporis contestatur. Oratio autem etsi de bonae indolis ingenio sit profecta, et distincta inventionibus, et ornata flore verborum: tamen nisi auctoris sui manu limata fuerit et polita, non est nitida, non habet mixtam cum decore gravitatem; sed in modum divitum rusticorum, opibus suis magis arguitur, quam exornatur. Quorsum ista? videlicet ut et vobis, et caeteris qui forte legere voluerint sit responsum, me non panegyricum, aut
Abbreviated transcription (Latin):
& in modum psalterii &ti biȩ dulcecanentis. sensus demulceat audi entium. ut uere illud prophe¬
teie te Rielis nr̃is tem poribus possit aptari dicente dnõ adeum. Et factus es eis quasi uox es tharȩ
suaue canentis & bene conposite. Maudi ent̃ uerbatua. & non fatient ea. Uerum quid agam
taceam nec Sed scriptumẽ Non apparebis in conspectudm̃ dĩ tin uccuus. Niscias sicutinȩ¬
brȩis ttimen hah&ur uoluminibus in gemescit. Uȩmihi misero quia tacui Loquar. Sed om̃is
sermonis elegantiã &la tini eloquii uenus tatem stridor lectionis ebraicȩ sordidauit. Nostis
enim & ipsȩ quod plusquam quindecim aonni sunt. ex quo in manus meas nũqua tullius nũ quã maro
nũ quam gentilium lit terarum quilib& auctor ascendit. Et siquid forte indedũ loquimur obre¬
pit : quasi antiqui ꝑ nebulam somnii recordamur Quid aut̃ pro fecerim ex linguȩ illius infatigeba¬

Expanded text:
et in modum psalterii et tibiae dulce canentis, sensus demulceat audientium; ut vere illud propheet in modum psalterii et tibiae dulce canentis, sensus demulceat audientium; ut vere illud prophetae Ezechielis nostris temporibus possit aptari, dicente Domino ad eum: Et factus es eis quasi vox citharae suave canentis et bene compositae. Et audient verba tua et non facient ea . Verum quid agam? Taceamne? Sed scriptum est: Non apparebis in conspectu Dei tui vacuus . Et Isaias sicut in Hebraeis tamen habetur voluminibus ingemiscit: Vae mihi misero, quia tacui. Loquar? 485-486 Sed omnem sermonis elegantiam, et Latini eloquii venustatem, stridor lectionis Hebraicae sordidavit. Nostis enim et ipsae, quod plus quam quindecim anni sunt, ex quo in manus meas numquam Tullius, numquam Maro, numquam gentilium litterarum quilibet Auctor ascendit: et si quid forte inde dum loquimur, obrepit, quasi antiqui per nebulam somnii recordamur. Quod autem profecerim ex linguae illius infatigabi
Abbreviated transcription (Latin):
Instrue tus uidelicex tremendi iudicis uerbere quo pnopternimi ã ciceronis lectionem abduetus
aeri terq cesus. tandem circumstemn tium pr ecibus liberatus lura uerat se eiceronis librosnũ¬
qua in de cetero me ditaturum nũ quci lecturum Quinepła ad galat as contemptum huiuscedis¬
putationi s̃da promssit dicens IE RO N MVS Tertium adgalatias opaula &&
custo chium uolu men hoc condimus nonignari inbecillitatis nrae & exilis ingemiri uuli muix
paruostrepente murmure sentientes Iamenim in eccle siis istaquerunt᷑ omissa quȩ a postolo¬
rum simplicitate ex puritate uerborum quasi ad atheneum & adauditoria conuenitur : ut plu¬
sus circum stan tium suscitentur. ut oratio retꝰ oric e artis fucata mendacio. quasi quȩ docm
mere tricula procedect in publicum. non tam eruditura populos quam fauorem populi quȩ situra.

Expanded text:
Instructus videlicet tremendi judicis verbere, quo propter nimiam Ciceronis lectionem adductus Instructus videlicet tremendi judicis verbere, quo propter nimiam Ciceronis lectionem adductus acriterque caesus, tandem circumstantium precibus liberatus juraverat se Ciceronis libros nunquam de caetero meditaturum, nunquam lecturum, quin Epistola ad Galatas contemptum hujusce disputationis ita deprompsit dicens. Hieronymus . Tertium ad Galatas, o Paula et Eustochium, volumen hoc condimus al., cudimus, non ignari imbecillitatis nostrae, et exilis ingenii rivulum vix parvo strepentem murmure sentientes. Jam enim et in Ecclesiis ista quaeruntur, omissaque apostolorum simplicitate, et puritate verborum, quasi ad Athenaeum et ad auditoria convenitur, ut plausus circumstantium suscitentur, ut oratio rhetoricae artis fucata mendacio, quasi quaedam meretricula procedat in publicum, non tam eruditura populos quam favorem populi quaesitura,
Abbreviated transcription (Latin):
proph&icas uel apos tolicas nobis lit teras diligenter scrutati sunt : ui uaciter intellexerunt sideliter
enoda runt: abstrusa aperiente splanã exor nantes: nodosissimi enucleantes: cille gorica de tegen¬
tef hocpotissimum sategerunt. ut illo loquendigenere quã maxim euterentur : quo &i con a simplici
proui defuerit obseruatum. praecipue bectis sinȩ at qdoctis simi poris aui gustini uenerandȩm¬
tibique si milium figmenta por tentorum cauenda & fugienda eruditissi ma humiltate humillio¬
que eruditione & sanxit & docuit: Nec non in illis quos quȩstionum uł locutionum eptatheuei
mir cibilielucidatione exciratos nomine uoluit p̃notari Beatissimus quo que ieronimus totlin¬
gurum at que librorũ lit teris in compa rabiliter eruditus a nom nibus tam proph&icis quam
cipostob cis expla natio nibus id sibi summopere stidii fuisse crebrius replicando in culcat:
malleꝑ se scãrum scrip turarum dicte in telle giquam retiorum controuersiis inseruire

Expanded text:
propheticas vel apostolicas nobis litteras diligenter scrutati sunt, vivaciter intellexerunt, fideliter enodarunt, abstrusa aperientes, plana exornantes, nodosissima enucleantes, allegorica detegentes, hoc potissimum sategerunt, ut illo loquendi genere quam maxime uterentur, quo etiam a simpliciprovide fuerit observatum, praecipue beatissimi atque doctissimi Patris Augustini, venerandae mtibique similium figmenta portentorum cavenda et fugienda eruditissima humilitate humillimaque eruditione et sanxit et docuit. Necnon in illis quos quaestionum vel locutionum Heptateuchi mirabile elucidatione exaratos nomine voluit praenotari. Beatissimus quoque Hieronymus, tot linguarum atque librorum litteris incomparabiliter eruditus, in omnibus, tam in propheticis quam apostolicis, explanationibus, id sibi summopere studii fuisse crebrius replicando inculcat, malle per se sanctarum Scripturarum dicta intelligi quam rhetorum controversiis inservire.
Abbreviated transcription (Latin):
csit inmeat: Time at ut humili &ur humili &urne p̃sumat inse: Nẽ p̃ su mat inse. ut condito
sinus nullus aiscendit: Di catur ergo homini ut senescire cognoscati nes cientem uero secoȩnos
uiuat . Audicit itaq uiriustusIamquid em sesciens. sed adhuc quȩ supra sesunt nesciens
Num quid nos ti ordinem cȩli & pones rationem eius in terra: Id est num quid occultos ordines iu¬
diciorum caelestium conprehendis: aut aperire humanis auribus sufficis beatusigitur iob
deiudiciorum in conp̃hensibilium inuestigatione requiritur. acsi ei aperte dicer&ur Cunc¬
a quȩ pateris tttotolerare patientius debes quanto se cretorum cȩlestium ignarus curhȩc
dem pene sententiam dictis suis interposuit. quasquis quis conferre uoluerit in ueni& ittiuno

Expanded text:
timeat: timeat, ut humilietur; humilietur, ne praesumat in se; non praesumat in se, ut Conditosinus, nullus ascendit. Dicatur ergo homini, ut se nescire cognoscat; nescientem vero se Cognosivat. Audiat itaque vir justus jam quidem se sciens, sed adhuc quae supra se sunt nesciens: Nunquid nosti ordinem coeli, et pones rationes ejus in terra? id est, nunquid occultos ordines judiciorum coelestium comprehendis, aut aperire humanis auribus sufficis? Beatus igitur Job de judiciorum incomprehensibilium investigatione requiritur, ac si ei aperte diceretur: Cuncta quae pateris tanto tolerare patientius debes, quanto secretorum coelestium ignarus, cur hocdem pene sententiam dictis suis interposuit. Quos quisquis conferre voluerit, inveniet ita uno
Abbreviated transcription (Latin):
non & poenam passuri suns quomodo nullamui tashi
xDicis errorem predesti nationis exliberalium dissplir arum ignorantia& grecaumlit¬
terarum inscitia ortum ee : RES PoΝDEMt Nonee errorem sdueri tatem prat¬
destinationis geminȩ a patrib: ad probatam tartopore ac prȩdicata eosq ꝑfectam ea¬
rundemi scienti am habuisse nulla tenus dubi tnus teq potius tantiula earum scientiola
ultra uirestuas tumuisse atq in tantas blasphealis prorupissece+¬

Expanded text:
non et poenam passuri sunt, quomodo nullam vitam ha18, T. ET SECT. 1. Θ Dicis: Errorem praedestinationis ex liberalium disciplinarum ignorantia, et Graecarum litterarum inscitia ortam esse. + Respondemus: Non esse errorem, sed veritatem praedestinationis geminae a Patribus approbatam tantopere ac praedicatam eosque perfectam earumdem scientiam habuisse nullatenus dubitamus, teque potius tantillula earum scientiola ultra vires tuas tumuisse atque in tantas blasphemias impie prorupisse
Abbreviated transcription (Latin):
dicens : Cũ scriptũ sit caro & sanguis regnũdĩ possidere ñ poss quaratione credenduẽ resurgere ueracit̃

Expanded text:
dicens: Cum scriptum sit: Caro et sanguis regnum Dei possidere non possunt , qua ratione crdicens: Cum scriptum sit: Caro et sanguis regnum Dei possidere non possunt , qua ratione cr
Abbreviated transcription (Latin):
ut inde nobis dubi&as surgat. unde discipulorum corda adubi etate sinatas Quid enĩ deterius dicipotest
quã uthoc nob̵ deeius uera carne dubiũ fiat. ꝑ qđ discipuli eius ad fidem ab omnis dubi&ate repartetto
Sienim hoc non habuisse ad struit᷑ qđ ostendit : unde fides discipulseius confirinata ẽ inde nr̃a deseruit
qui ad iungebat &iã dicens. Corpus pal pabile habuit qđ ostinđ sed post confirmata corda palguntiũ omne
illud indño qđ pal pari potuit in subtilitate ẽ aliquaredactũ. Adhaec ipse respondi dicens : Scriptũ ẽ : X p̃s
surgens amortuis. lam non morit᷑ morsei ultra ñ dominabit᷑. Si quidergo ineiuscorpore postresurreo¬
tionẽ potuit inmutari. Contra ueridicã pauli sententiã post resurrectionẽ dñi rediit inmorte qđ
quisdicere uł stultus prȩsumat. Nisi quiuerã carnis eius resurrectionẽ denegat: tuno michi obiecit

Expanded text:
ut inde nobis dubietas surgat, unde discipulorum corda a dubietate sanata sunt. Quid enim deterius dici potest ut inde nobis dubietas surgat, unde discipulorum corda a dubietate sanata sunt. Quid enim deterius dici potest quam ut hoc nobis de ejus vera carne dubium fiat, per quod discipuli ejus ad fidem ab omni sunt dubietate reparati? al., separati? Si enim hoc non habuisse astruitur quod ostendit, unde fides discipulis ejus confirmata est, inde nostra destruitur, qui adjungebat etiam dicens: Corpus pillud in Domino quod palpari potuit in subtilitatem est aliquam redactum. Ad haec ipsa respondi, dicens: Scriptum est: Christus resurgens a mortuis, jam non moritur, mors illi ultra non dominabitur . Si quid ergo in ejus corpore post resurrectionem potuit immutari, contra veridicam Pauli sententiam, post resurrectionem Dominus rediit in mortem. 466 Quod quis dicere vel stultus praesumat, nisi qui veram carnis ejus resurrectionem denegat? Tunc mihi objecit,
Abbreviated transcription (Latin):
rȩ surrectionis &fert quia ñ sicut euticius constantino politanȩ urbis ep̃s scripsit. corpus nr̃m in illa resur¬
rectionis gloria erit ipal pabile uentis aereq: subtilius. in illa enim resurrectionis gloria erit corpu
nr̃m subtile quidem ꝑeffectum spiritalis potentiȩ sed palpabile ꝑuerita tẽnature : Vnde &iã redem¬
tor nr̃ dubi tantib: desuares urrectione discipulis. Ostendit manus & latus. palpanda ossa carnẽq prebuit
dicens falpate & uidete quia spiritus ossa & carnẽ non hab&. sicut meuidetis habere : Quicũ euticio eidem
in constantino politana urbe positus hoc euangeli testimoniũ ꝓtulissem ait. Idcirco hoc dñs fecit ut du¬
utationem resurrectionissuȩ dediscipulorũ cordib: amouer& Cui in quã mira ẽ resualde quã adstrus

Expanded text:
resurrectionis aufertur, quia non sicut Euticius Constantinopolitanae urbis episcopus scripsit, corpus nostrum in alia resurresurrectionis aufertur, quia non sicut Euticius Constantinopolitanae urbis episcopus scripsit, corpus nostrum in alia resurrectionis gloria erit impalpabile, ventis, aereque subtilius; in illa enim resurrectionis gloria erit corpus nostrum subtile quidem per effectum spiritalis potentiae, sed palpabile per veritatem naturae. Unde etiam Redemptor noster dubitantibus de sua resurrectione discipulis, Ostendit manus, et latus, palpanda ossa carnemque praebuit dicens: Palpate et videte, quia spiritus ossa et carnem non habet, sicut me videtis habere . Qui cum Euticio eidem in Constantinopolitana urbe positus hoc Evangelii al., Evangelicae veritatis testimonium protulissem, ait: Idcirco hoc Dominus fecit, ut dubitationem resurrectionis suae de discipulorum cordibus amoveret. Cui, inquam, mira est res valde quam astruis,
Abbreviated transcription (Latin):
Gregorius in moralib: libro quarto decimo, GREGΟRIVS Sed ecceresurrectionom audio effectũ tamen
eiusdem resurrectionis exquiro. Credonamq quia resirrecturussum. sed uolo ut audiam qualis. Sciendũ
quippe michiest. utrũ in quodam alio subtili fortasse uł aereo anineo quomoriar corpore resurgã : Quod
si in aereo corpore resurrexero. lam ego ñero quire surgo Nã quo modo est ueraresurrectio siuera eẽnon
poterit caro : aperta ergo ratio suggerit quia siuera caro non fuerit. ꝓculdubio resurrectio uera nonerit.
ueq: enim recte resurrectio dicipotest ubi non resurgit qđ cecidit Sed has nobis beate iobdubi&atis ne¬
bulas tolle & quia ꝑ acceptã sc̃i sps gratiã despe nobis loqui nr̃ȩ resurrectionis coepisti : a ꝑte indica
sicaro nr̃a ueracit̃ resurgat. Sequit᷑ & rursũ circũ dabor pellemea : Dũ a ꝑtepellis dicit᷑ om̃is dubitatio uerȩ

Expanded text:
+ Gregorius in Moral. lib. XIV, c. 38: Sed ecce resurrectionem audio, effectum tamen + Gregorius in Moral. lib. XIV, c. 38: Sed ecce resurrectionem audio, effectum tamen ejusdem resurrectionis exquiro: credo namque quia resurrecturus sum, sed volo, ut audiam qualis, sciendum quippe mihi est, utrum in quodam alio subtili, fortasse vel aereo, an in eo quo moriar corpore resurgam. Quod si in aereo corpore resurrexero, jam ego non ero, qui resurgo: nam quomodo est vera resurrectio, si vera esse non poterit caro? Aperta ergo ratio suggerit, quia si vera caro non fuerit, procul dubio resurrectio vera non erit; neque enim recte resurrectio dici potest, ubi non resurgit quod cecidit. Sed has nobis, beate Job, dubietatis nebulas tolle, et quia per acceptam sancti Spiritus gratiam de spe nobis loqui nostrae resurrectionis coepisti, aperte judica, si caro nostra veraciter resurgat. Sequitur: Et rursum circumdabor pelle mea . Dum aperte pellis dicitur, omnis dubitatio verae