comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ens quia uera bona ñ nascuntur in maledicta t̾ra
s in celestib regionib. Thesauritauit sibi in
derra: qui in t̾ra ẽẽ thesauros ẽ arbitrat᷑. Si qͥs
autem sublata cruce sequitur dñm iħm. et
thesauritat sibi in cȩlo. ñ dicitur ei stulte hac
nocte animã tuam repetuntate.s uenientes
uenatores & querentes animalia de montibys
de collibus de cauernis petrarũ. etiã illũ cum
eis parit᷑ accipient de uenatione sublimi ⁊ ad
sublimiora beatitudinis regna portabt̃. qr
miodi hominũ quumn montib conũsant᷑. in col¬
habet ocłos ds̃. Non se absconderum. a faciemea.
Qui scĩ st̃ ñ se abscondunt a faciedĩ. qui aũ in¬
iusti abscondunt᷑ a facie eiꝰ. Adam ꝓtransgres¬
tirũ suoꝵ habet fiduciã addm̃. Si enim consci
entia nos non rep̃henderit. fiduciam habemus
ad dm.⁊ quodcũq petierimus a do accipiemus.
Uerum adam quamuis peccauerit. tamen

Expanded text:
ens quia vera bona non nascuntur in maledicta terra, ens quia vera bona non nascuntur in maledicta terra, sed in coelestibus regionibus: thesaurizavit sibi in terra, quia in terra esse thesauros arbitratus est. Si quis autem, sublata cruce, sequitur Dominum Jesum, et thesaurizat sibi in coelo, non dicitur ei: Stulte, hac nocte animam tuam repetent a te: sed venientes venatores, et quaerentes animalia de montibus, de collibus, de cavernis petrarum, etiam illum cum eis pariter accipient de venatione sublimi, et ad sublimiora beatitudinis regna portabunt. Quia modi hominum: qui in montibus conversantur, in colhabet oculos Deus. « Non se absconderunt a facie mea. » Qui sancti sunt non se abscondunt a facie Domini, qui autem injusti absconduntur a facie ejus. Adam post transgrestuum suorum habet fiduciam apud Deum. « Si enim conscentia nos non reprehenderit, fiduciam habemus ad Deum, et quodcumque petierimus, accipiemus ab eo . Verum Adam, quamvis peccaverit, tamen
Abbreviated transcription (Latin):
Exemplum habeo necessariũ. & doceam qͦmͦ
possit aliquis in angło consistens uidere dm̃.
Scriptam ẽ in exo do. Apparuit angłs
dnri in flamma rubi moysi. & uidebat
tura in eo qd̾ dixerat apparuit angebas
dm̃i. sic ⁊ in reliquis subsequta ẽ ut diceret
ego angłs dñi. s ait.ego d̃s̃ abraham & ds ysaac
ꝑ foramen eius apparebant posteriora eius.
Qͣ uia gͥ nescis quo tempore mutant᷑ uenatores.
caue ne aliquando de monte descendas. ne re
quȩ hii qui foris sunt merert᷑ auclire. Stul¬
ce hac nocte anima tua repente a ce auferet᷑.
Qug autẽ parast euiꝰ crunte dicunt᷑ aut̃ tibi ista
si dixeris destruam apothecas & maiores edificabo.
& dicam animȩ meȩ. anima habes bona posita
in annos multos. requiesce.comede.bibe. letare.
men. quomodo erret. & ea putetbona ẽẽ quȩ
nulla sunt. dicens dicam animȩ meȩ. habes
multa bona reposita. frumentum ⁊ ub̾tatẽ

Expanded text:
Exemplum liabeo necessarium, ut doceam quomodo Exemplum liabeo necessarium, ut doceam quomodo possit aliquis in Angelo consistens videre Deum. Scriptum est in Exodo: Apparuit Angelus Domini in flamma rubi Moysi, videbat Motura in eo quod dixerat: Apparuit Angelus Domini, sic et in reliquis subsecuta est, ut diceret: Ego Angelus Domini; sed ait: Ego Deus Abraham, et Deus Isaac, per foramen ejus apparebant posteriora ejus. Quia igitur nescis quo tempore mittantur venatores, cave ne aliquando de monte descendas, ne relea quae ii, qui foris sunt, merentur audire: Stulte, hac nocte animam tuam repetent a te: quae autem parasti cujus erunt ? Dicentur autem tibi ista, si dixeris: Destruam apothecas, et majores aedificabo, et dicam animae meae: Anima, habes bona reposita in annos multos; requiesce, comede, bibe, laetaremen? quomodo erret et ea putet bona esse quae nulla sunt, dicens: Dicam animae meae: Anima, habes multa bona reposita: frumentum et ubertate
Abbreviated transcription (Latin):
atq dicentẽ. Ecce pono de in cauernã petrȩ.
& conspicies posteriora mea. faciẽ aut̃ meã
non uidebis. Si consideres quid ibi petͣ dica¬
eos petra. Ꝙ suꝑ petram statuit pedes meos
in septimo decimo psalmo dicit᷑. Quod foramen
petrȩ. Uide eum apusd dm̃ patre uerbũ dm̃. uide¬
bis integram petram: uidebis dispensationẽ
assumpt corꝑis. uidebis foramen petrȩ ꝑ qd̾
posteriora dĩ uixta possibilitatẽ imbecillita¬
tis suȩ humanus in tuet᷑ aspectus. Hoc en im
est qd̾ ait uidebis posteriora mea. Inueni unã
cauernam uniꝰ pȩtrȩ. quero alias petras & abas
ut petra ẽ ille qui docuit. & sic̃ ille habet᷑ ꝑͫ¬
qd̵ uidentur posteriora d̾i. eodẽ modo unusqͥs¬
q nr̃m. qui ꝑ sermones suos uiã pandit ad
ꝑ iheremiam alia eloquia diuina. Sm uͦ an¬
gelus fuerit. ⁊ loquatur in homine iuxta il¬
hd ꝓpħicum. angłs qui loquebat᷑ in me. esto
in angło. & ꝑ foramen eius angłi uide deum.

Expanded text:
atque dicentem: Ecce pono te in caverna petrae, et conspicies posteriora mea, faciem autem meam non videbis . Si consideres quid  Al. eos petra ; » « Et super petram statuit pedes meos, » in trigesimo nono psalmo dicitur . Quod est foramen petrae? Vide Deum, apud Deum Patrem, Verbum Deum, videbis integram petram. Vide dispensationem assumpti corporis: vi debis foramen petrae, per quod posteriora Dei juxta possibilitatem imbecillitatis humanus intuetur aspectus. Hoc enim est, quod ait: « Et videbis posteriora mea: » Inveni unam cavernam unius petrae: quaero alias petras, et aliut petra est ille, qui docuit. Et sicut ille habet d videntur posteriora Dei: eodem modo unusquisque nostrum qui per sermones suos viam pandit ad rophetiam: per Jeremiam alia eloquia divina. Sin vero Angelus fuerit et loquatur in homine, juxta illud Propheticum: Angelus qui loquebatur in me , asto in Angelo, et per foramen ejus Angelice video Deum.
Abbreviated transcription (Latin):
uidendũ est. an possit id quod in congruum
& blasphemũ indet᷑ eẽ referat᷑ ad dñm. id ẽ heu
michi ego mat̃ saluator nr̃ dr̃e miserans alios.
Ad quod ꝓbandũ exhibenda sunt cestimonia
quȩ manifeste nulb alii apta sunt. nisi salua¬
tor. quomͦ uidens ierłm fleuerit suꝑ eã & dix̾it¬

Expanded text:
d quod incongruum, et blasphemum videtur esse si referatur ad Dominum, id est: Heu mihi, mater, Salvator noster dicere miserans alios. Ad quod probandum exhibenda sunt testimonia, quae manifeste nulli alii apta sint nisi Salvatori: quomodo videns Jerusalem fleverit super eam, qui
Abbreviated transcription (Latin):
ut supra diximus suꝑ nos qui peccamꝰ ista
conueniunt. quoꝵ peccata non forinsecus
alicubi conseribunt᷑.s in cordis conscientia.
stilo exarata ferreo. sculta in ungue adamã¬
tino. Quia aũt peccata nr̃a scribant᷑ in pecto¬
re. exhis quȩ secuntur intellige.: Antequam
peccatũ faciã nulla in corde meo peẽi imago
uersatur. Cum aut conscientia peccat ia¬
ginẽ sumpserit. habeo formã illius. ⁊ semꝑ
ante ocłos cordismei. deliet pompa depingc̃t.
Ꝙ si quidem eẽt peceatum meũ attramento
conscriptum forsitan delerem illud. nẽ autem
scriptum est instilo ferreo. & in tingue ad a¬
mantino seriptum est suꝑ pectus cordis mei.
ut ante cribunalueniã. & compleat᷑ illud qd̾¬
scriptum ꝓpħatũ ẽ. Nichil absconsum qd̾ ñ
manifestabitur. & nichil occultũ qd̾ ñ palã
fiet. Nudabitur pectoris mei conscientia:⁊ aꝑ¬
to corde uidebuntur littere peccatoꝵ. quȩ stilo
ferreo in ungue adamantino seriptȩ sunt. atq

Expanded text:
ut supra diximus: super nos, qui peccamus ista conveniunt, quorum peccata non forinsecus alicubi conscribuntur, sed in cordis conscientia stylo exarata ferreo, sculpta ungue adamantino. Quia autem peccata nostra scribuntur in pectore, ex his quae sequuntur intellige. Antequam peccatum faciam nulla in corde meo peccati imago versatur: cum autem conscientia peccati imaginem sumpserit, habeo formam illius, et semper ante oculos cordis mei delicti pompa depingitur. Et siquidem esset peccatum meum atramento conscriptum, forsitan delerem illud: nunc autem scriptum est stylo ferreo in ungue adamantino, scriptum est super pectus cordis mei, ut ante tribunal veniam, et compleatur illud, qrophetatum est: Nihil absconsum, quod non manifestabitur, et nihil occultum quod non palam fiet . Nudabitur pectoris mei conscientia, et aperto corde, videbuntur litterae peccatorum, quae in stylo ferreo, in ungue adamantino sculptae sunt
Abbreviated transcription (Latin):
dum puto quid sibi uelit hecuisio. quȩ p̃cipit
agentem pascha dĩ. arima eum amaritadinibꝰ
manducare. & de aumis quidest mea int̃pretatio
Apłs paulus exposuit. Be amaritudine si qd̾ seqͥt᷑
necesse ẽ ut aliquid apłiee disputationi simile
De amaritudinibus necesse est ut talis ratio red¬
datur. quȩ doceat siceas celebrandas. quom cũ
atima comeclant᷑. Habeto sinceritatẽ ⁊ u̾itatẽ
& amaritudines tesequantur. & manducabis
arima cum sinceritate ⁊ u̾tate. Paulus quia
istiusmodi arama comedebat. sequeba¬
tur eum amaritudodicentẽ. Ini¬
micus factussum ha ueradicens. Man¬
ducabat amaritudines in labore ⁊ dolore.
inuigiliis frequent in fame et siti. extra ce¬
tera quib ꝓ totius mundi salute pendebat. &
quȩ eum faciebant p̃fidere uericatis arima cum
amaritudinib manducare. Ꝙ lex quidẽ hec
dicit. Arima cum amaritudinib comedite ⁊

Expanded text:
dum puto quid velit haec jussio, quae praecepit dum puto quid velit haec jussio, quae praecepit agentem pascha Dei azyma cum amaritudinibus manducare. Et de azymis quid est mea interpretatio, Apostolus Paulus exposuit. De amaritudine vero quod sequitur, necesse est ut aliquid Apostolicae disputationi simile De amaritudinibus necesse est ut talis ratio reddatur, quae doceat sic eas celebrandas, quomodo azyma comedantur. Habeto sinceritatem et veritatem, et amaritudines te sequentur, et manducabis azyma cum sinceritate et veritate. Quia Paulus istius modi azyma comedebat, sequebatur eum amaritudo dicentem: Inimicus vobis factus sum vera dicens . Manducabat amaritudines in dolore, in labore, in vigiliis frequenter, in fame et siti , extra caetera quae pro totius mundi salute pandebat, et quae eum faciebant praesidem veritatis azyma cum amaritudinibus manducare. Et Lex quidem haec dicit: Azyma cum amari
Abbreviated transcription (Latin):
querunt animam meam accipe illã. Siaũt uolu¬
erimus & secretius aliquid acciꝑe m eo qd dictt᷑
solus sedebam. forsitan inueniemꝰ dignã int̃̾pre¬
tationẽ sp̃u sc̃o. Quando uitã multitudinis
imitamur. nec ẽ conuerdationr̃a appło melior
nec contenta iudice dõ ab omnibus malicus se¬
parata. non possumꝰ dicere solus sedebã.Sede¬
mus quippe cum plurimis. quando peccamtus.¬
quando uita nr̃a autẽ fu̾it istius modi. ut nul¬
lus nobis sensus uelsermopeceantis coequetur:
cunc possumus dicere solus sedebã. Licet ei
uenti dr̃e. Solus sedebam: quia amaritudine
plenus sum. Si arta & angusta uia ẽ quȩ
ducit ad uitam: expedit tibi ab onmi dulcedine
recedere. ut amaritudine in p̃senti seculo eom¬
plearis. Anignoras q sollẽpnitas dĩ iunctis a¬
maritudinibus celebrat᷑: ait quippe sermo
diuinus. Cum habueris diẽ festũ arima suꝑ
amaritudine manducabis. Simul aut disseren¬

Expanded text:
quaerunt animam meam accipere illam . Si autem voluquaerunt animam meam accipere illam . Si autem voluerimus sacratius aliquid accipere in eo quod dicitur: Solus sedebam, forsitan inveniemus dignam interpretationem Spiritu sancto. Quando vitam multitudinis imitamur, nec conversatio nostra a populo melior, nec, contempto judice Deo, ab hominum malitiis separatur, non possumus dicere: Solus sedebam; sedemus quippe cum plurimis. Quando autem vita nostra fuerit istiusmodi, ut nullus nobis sensu, sermone, gestis coaequetur; tunc possumus dicere: Solus sedebam. Licet ei viventi dicere: Solus sedebam, quia amaritudine plenus sum . Si arcta et angusta est via quae ducit ad vitam, expedit tibi ab omni dulcedine recedenti, ut amaritudine in praesenti saeculo complearis. An ignoras quoniam solemnitas Dei adjunctis amaritudinibus celebratur? Ait quippe sermo divinus: Cum habueritis diem festum, azyma super amaritudinem manducabitis . Simul autem consideran
Abbreviated transcription (Latin):
sedi in con silio ludentiũ. s timebam afacie
manustue. Cum duo michi essent ꝓposita.
sedere in consilio ludentiũ. & offendere ma¬
iestatem tuam: aut certe surgere de eo. & ea fa¬
cere quȩ tibi placita eranti magis elegi surge¬
re de congregatione ludentiũ. & amicus taus
eẽ. quam contraria faciens int̃eos qui tui hos¬
tes sunt computari. Non sedi m consilio lu¬
dentiũ. s timebam a facie manus tue. E sal¬
uator nr̃ non sedit inconsilio lioentiũ. s sur¬
rexisse se docens ait. Dimittet᷑ uob̾ domus
ur̃a deserta. Reliquit gͦ sermo diuinꝰ consi¬
lium iudeoꝵ: & alium sib consiliũ exgenti¬
bus congregauit. Solus sedebã. & ipse tan¬
cum siuie expostione setmo coifient audicuts.
Luandlio misaitu do est percantiũ. net su stinet
tem solus sedebã. imitari helyam miserabilit᷑
conquerentẽ. Domine ꝓpħas tuos occiderunt.
altariatua suffoderunt. & ego relictusgum solus et

Expanded text:
sedi in concilio ludentium, sed timebam a facie sedi in concilio ludentium, sed timebam a facie manus tuae. Cum duo mihi essent proposita, sedere in concilio ludentium, et offendere majestatem tuam, aut certe surgere de eo, et ea facere quae tibi placita erant, magis elegi surgere de congregatione ludentium, ut amicus tuus essem, quam contraria faciens, inter eos, qui hostes sunt, computari. Non sedi in concilio ludentium, sed timebam a facie manus tuae. Et Salvator noster non sedit in concilio ludentium, sed surrexisse se docens ait: Dimittetur vobis domus vestra deserta . Reliquit enim sermo divinus concilium Judaeorum, et aliud sibi concilium ex gentibus congregavit. Solus sedebam. Et ipse tantum sine expositione sermo aedificat audientes, quando est multitudo peccantium, nec sustinet tem: solus sedebam: imitari Eliam miserabiliter conquerentem: Domine, prophetas tuos occiderunt, altaria tua suffoderun
Abbreviated transcription (Latin):
si difficultatem certamuris sugerit leticia ñ coro¬
natur: & laudis głam non consequit᷑. & erit ser¬
mo tuusm inleticiam. Non ait ẽ. s erie. Si qͥ¬
dem in p̃senti tempore carceres exilia contu¬
melias ac labores  mͥ tribuit. s hoꝵ omniũ fi¬
nis erit leticia. Ꝙ erit sermo tuusmͥ in leticiã¬
xp̃c hoc dicit. non abhorret ab intellectu.
Nomen quippe patris inuocatum ẽ fuꝑ eum.
Non sedi in concilio ludentiũ. Si quando ui¬
debat ꝓphes non sollicitoꝵ conciliũ s ludentiũ
fugiebat illud. Unde oportet apud ^ ẽẽ differen¬
tias concilioꝵ solliciti atq ludentis. Si hoc con¬
silium nr̃m sollicitum est si omia cum ȩccłi¬
astica diligentia querit. si sermo cum disciplina
siurta sollieita est. si negocia cũ cautela consi¬
lium ẽ non ludentiũ s sollicitoꝵ. Si aũt dere¬
liquerit studium religionis. & uacuauerit lu¬
sibus mundi istius qui ueniunt aprauitate.
fit consilium ludentiũ. Ait itaq ꝓpħes. Non

Expanded text:
certaminis fugerit, cum laetitia non coronatur, et laudis gloriam non consequitur. Et erit sermo tuus mihi in laetitiam. Non ait, Est: sed, Erit; siquidem in praesenti tempore carceres, exsilia, contumelias, ac labores mihi tribuit, sed horum omnium finis erit laetitia. Et erit sermo tuus mihi in laetitiac dicit, non abhorret ab intellectu: nomen quippe Patris invocatum est super eum. Non sedi in concilio ludentium. Si quando videbat prophetes non sollicitorum concilium, sed ludentium, fugiebat illud. Unde oportet nosse differentias conciliorum, solliciti atque ludentis. Si hoc concilium nostrum sollicitum est, si omnia cum Ecclesiastica diligentia quaerit, si sermo cum disciplina, si vita sollicita est, si negotia cum 853 cautela, concilium est, non ludentium, sed sollicitorum. Si autem dereliquerit studium religionis, et vacaverit lusibus mundi istius, qui veniunt a pravitate, fit concilium ludentium. Ait itaque prophetes: Non,
Abbreviated transcription (Latin):
met. nemo male laceret. non uocet᷑ crimen qd̾
ab alterius adductum ẽ intelligentia. Ꝙ tu gͥ
cum de scłi istus fluctib ꝑ discpłos dñi fueris
extractus muta corꝑis uicia. muta senfũ animȩ
non es ille piscis qui in salsis uersabaris undis.sed
de ꝓfundo gurgite erutus ad meliora conuertere.
scđm illico apłicũ. Nos aũt om̃s reuelata facie

Expanded text:
met, nemo male laceret, non vocetur crimen quod met, nemo male laceret, non vocetur crimen quod ab alterius abductum est intelligentia. Et tu igitur cum de saeculi istius fluctibus per discipulos Domini fueris extractus, muta corporis vitia, muta sensum animae; non sis ille piscis qui in salsis versabaris undis, sed 857 de profundo gurgite erutus ad meliora convertere, secundum illud Apostolicum: Nos autem omnes, revelata facie
Abbreviated transcription (Latin):
hominũ. Alios quoq duos fr̃s inuenit dñs. ia co¬
bum rebedei & ioħ̃em frẽm eius in nauicula cũ
rebedeo patreeoꝵ. reficientes retia sua. Quos cũ simi¬
liter ad eugłii ministeriũ ꝓuocasset. piscatores ho¬
minum reddidit. Si quis gͦ iuxta hystoriã ꝯside¬
ret discipulos saluatoris. ut habeant gr̃am sermo
possunt suꝑ animas humanas giro artificissuꝑ¬
fundi. & consideret hoc ipsum cum summa ratione
piscatores. intuens eos de mari animas liberare.
& ex acerbissimis fluctib ad auram ꝓducere libe¬
riorem. Uerum illi pisces cum sagenis retibus
atq hamis extracti de aqua fuerint. moriunt᷑.
Apud nos uͦ cum aliquis fuerit rete cõprehen¬
sus. & eductus de mare scłi. morit᷑ quidẽ ⁊ ipse.
possis ad intelligendũ sensũ quẽ conamur expon̾e
ammum inducere. pisces de mari extractos. aliam
rursus uitã assumere. & aliud corpus indtiere. tunc
scies quo nobis ꝓfecerit exemplũ. Nemo blasphe.¬

Expanded text:
res invenit Dominus, Jacobum Zebedaei, et Joannem fratrem ejus, in navicula cum patre Zebedaeo reficientes retia sua . Quos cum similiter ad Evangelii ministerium provocasset, piscatores hominum reddidit. Si quis ergo juxta hanc historiam consideret discipulos Salvatoris, ut habeant non sopossint super humanas animas gyro artificis superfundi, et consideret hoc ipsum cum summa ratione piscatores, instituens eos animas liberare de mari, et ex acerbissimis fluctibus ad auram producere liberiorem. Verum illi pisces cum sagenis, retibus atque hamis extracti de aqua fuerint, moriuntur. Apud nos vero cum aliquis fuerit sermonis rete comprehensus, et eductus de mari saeculi: moritur quidem et ipse,  Si ergo possis, ad intelligendum sensum quem conamur exponere, animo inducere, pisces de mari extractos aliam rursus vitam assumere, et aliud corpus induere, tunc scies quo nobis profecerit exemplum. Nemo blasphe
Abbreviated transcription (Latin):
ritatis. iam ultra ñ remanet hostia ꝑpeccato.
horribilis aũt quedã expectatio idicii ignis ⁊e¬
lus comedere habentis aduersarios. ꝓpħ̃atũ est
de his quia piscatorib & uenatorib de ꝓfundo
in montib sunt abstracti quomodo recipiant
primũ dupliera peccata sua. Post hec de uocatio

Expanded text:
ritatis jam ultra non remanet pro peccato hostia. Horribilis autem quaedam exspectatio judicii ignis, zelus comedere habens adversarios . Prophetatum est de his qui a peccatoribus et venatoribus de profundo in montibus sunt abstracti, quomodo recipiant primum duplicia peccata sua. Posthaec de vocatio
Abbreviated transcription (Latin):
eloquia dĩ. & nobis deinceps attributa. Idq qd
tum. Non quo scriptura ab eis ablata sit. habent
quippe legẽ & ꝓpħas. habent uolumina diuinaꝵ
litterarum. s qd̾ non intelligunt ea. atq ita
regnum dĩ ablatum ẽ ab eis. dum scripturȩ sensꝰ
aufertur. Cessauit apud eos legis & ꝓpħarũ int̾ pre¬
tatio. Legunt omnia & non intelligunt expleta
Auditione audietis & non intelligetis. & cernen¬
tes uidebitis & non scietis. Incrassatum est enĩ
cor ppłi huius. Necnon & illud quod ab ysaia dicit᷑.
Auferet dominꝰ a uidea & ab ierłm ualidũ & ualidã

Expanded text:
eloquia Dei, et nobis deinceps attributa. Idque queloquia Dei, et nobis deinceps attributa. Idque qutum. Non quod Scriptura ab cis ablata sit: habent quippe Legem et Prophetas, habent volumina divinarum litterarum: sed quod non intelligant ea. Atque ita regnum Dei ablatum est ab eis, dum Scripturae sensus aufertur. Cessavit apud eos Legis et Prophetarum interpretatio: legunt omnia, et non intelligunt. ExpletaAuditione audietis, et non intelligetis, et cernentes videbitis, et non scietis, incrassatum est enim cor populi hujus . Necnon et illud quod ab Isaia dicitur: Auferet Dominus a Judaea, et ab
Abbreviated transcription (Latin):
catores essemus ihc xp̃c ꝓ nob̾ mortuus ẽ. Si astici
tibi in cempore maloꝵ meoꝵ. & in tempore tͥbula¬
tionis eoꝵ. eosurgat inimicus ego astiti cibi ꝓeis.
Quis aut̃ est inimicus nr̃ nisi tabulus. qui tribu¬
labat nos. & iugo seruituris p̃mebat: Aduersũ
quem astitit pat saluator. & de captiuitate nos li¬
pore maloꝵ meoꝵ.Suꝑ quem respondet ds̃ & loqui¬
tur ad populum. qui a saluatore siue ꝓpħa fuerat
accusatus dicens. ferrum & oꝑtorium ereum.
uirtus tuadura indomabilisquȩ molliri ux queat.
quȩ uix ꝓducatur. ferrum & oꝑtorium ereum
uirtus tua. id est secans ⁊ diuidens ⁊ bene conposi¬
mutacionẽ ꝓpt̾ omnia peccata eoꝵ. Utrum ne
hos quos sibuin t̾ra thesauritauerint: Unusqͥsꝙ
dicit istius modi est : ecce unus thesaurus iheremi¬
as. alius thesaurus est ysaias. thesauruserat et
moyses & reliqui. Hos thesauros abstulit deus
in dep̃dationem. Bedit nobis thesauros illius
popul dominus. quia primum illis credita ẽt

Expanded text:
 pro nobis mortuus est. Si non astiti tibi in tempore malorum eorum, et in tempore tribulationis eorum, exsurgat inimicus: ego astiti tibi pro eis . Quis autem est inimicus noster, nisi zabulus, qui tribulabat nos, et jugo servitutis premebat; adversum quem astitit Patri Salvator, et de captivitate nos lipore malorum eorum. Super quem respondit Deus, et loquitur ad populum, qui a Salvatore sive propheta fuerat accusatus, dicens: Ferrum et opertorium aereum virtus tua dura, indomabilis, quae molliri non quaerit, quae vix producatur . Ferrum et opertorium aereum virtus tua, id est secans et dividens, et bene composimutationem propter omnia peccata eorum. Utrumne hos quos sibi in terra thesaurizaverint? unusquisque dicit, 849 istiusmodi est: Ecce unus thesaurus Jeremias, alius thesaurus est Isaias; thesaurus erat et Moyses, et reliqui. Hos thesauros abstulit Deus in depraedationem. Dedit nobis thesauros illius populi Dominus, quia primum illis credita sunt
Abbreviated transcription (Latin):
adorauerunt oꝑa manuũ fuarũ. putantes ue¬
ra eẽ quȩ finxerute. Om̃s gͥ tam de inuifibi¬
li materia quã de falsis dognatibus fingen¬
tes sibi deos corripit sermo diuinꝰ dicens. Si
faciet sibi homo deos. & ist non sunt dii. ꝓp¬
tered manifestabo illis in tempore isto manũ
meã. ostendã illis uirtutẽ meã. In quo tp̃re nͥ
isto quo saluator nr̃ assumpsit corpus huma¬
num: & scient quia ego sũ dñs. Bemde alia seqͥ¬
tur ꝓpħia. quam nescio quare apud septuagin¬
ta non inuenientes in cȩtĩs editionib que eũ
hebreo consentiunt sermone repperimꝰ. que
plena est necessarus rebus & tam utilib. ut
possit si animus fuerit atcentus a uiciis reuo¬
care lectorẽ. Sic aũt sequit. Peccatũ inda serip¬
tino. suꝑ pectus cordis eoꝵ. Quoniam difficile
est aliquem se malũ confiteri. ⁊deo uidei qui
exemplaria ñ nulla falsarunt. ⁊̃ in hoo loco ꝓ
ẽ. qui crelimus in xp̃m de tribu uida. & ex

Expanded text:
erunt opus manuum suarum, putantes vera esse quae finxerant. Omnes igitur tam de visibili materia, quam de falsis dogmatibus fingentes sibi deos, corripit nunc sermo divinus dicens: Si faciet sibi homo deos, et isti non sunt Dii; propterea manifestabo illis in tempore isto opus manuum mearum, ostendam illis virtutem meam : in quo tempore, nisi in isto, quo Salvator noster assumpsit corpus humanum? Et scient quia ego sum Dominus. Deinde alia sequitur prophetia quam nescio quare apud Septuaginta non invenientes in caeteris editionibus, quae cum Hebraeo consentiunt sermone reperimus, quae plena est necessariis rebus, et tam utilibus, ut possit, si animus fuerit attentus, a vitiis revocare Lectorem. Sic autem sequitur: Peccatum Juda conscriptum super pectus cordis eorum . Quoniam difficile est aliquem se malum confiteri, ideo Judaei qui exemplaria nonnulla falsarunt, etiam in hoc loco pro est, qui credimus in Christum de tribu Juda, et ex
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur. Beatus qui loquit᷑ in aures audientiũ.
hane guilitate qum conequt magistrao
audicoribus suis si pficiant ad audiendũ dũ
in iudeis se hr̃e non dicit Non ꝓfuit mͥ quisquã
Si enim debet auditorib ꝓdesse quod loquor. au¬
ditores uͦ quȩ loquunt᷑ abiciunt & ego dico. Nõ
ꝓfui neq ꝓfuit michi quisqͣm. quia hancuti¬
litatem nondum sit consecutus. quam ꝯsequit᷑
is qui beatus efficitur. dum in aures loquitur
auclientiũ. Potest aũt & alit̾ intelligi. Quic̃q
discipulis p̃cipit. si ingeniosos si ardentis nat᷑ȩ
habeat auditores. quanto plus p̃cipit. tanto
plus ꝓficit. illis in t̾rogantibus. & deeoquod
dicit sepe querentib. qui sit sensus in dicto:
qui ordo quȩ scripti uoluntas. Unde contra¬
riisait. non ꝓfui neq ꝓfuit michi quisqͣm.
Quia aũt & alia uob̾ expositio residua ẽ. ꝓpt̃¬

Expanded text:
dicitur: Beatus qui loquitur in aures audientium. dicitur: Beatus qui loquitur in aures audientium. Hanc igitur utilitatem quam consequitur magister ab auditoribus suis si proficiant audiendo, dum  Judaeis non habere se, dicit: Non profuit mihi quisquam. Si enim debet auditoribus prodesse, quod loquor: auditores vero quae dicuntur, abjiciunt: et ego dico: Non profui, neque profuit mihi quisquam; quia hanc utilitatem non sum consecutus, quam consequitur is qui beatus efficitur, dum in aures loquitur audientium. Potest autem et aliter intelligi. Quicumque discipulis praecipit, iste, si ingeniosos, et audientis naturae habeat auditores, quanto plus praecipit, tanto plus proficit, illis interrogantibus, et de eo quod dicit saepe quaerentibus, qui sit sensus in dicto, qui ordo, quae scripti voluntas. Unde econtrario ait: Non profui, neque profuit mihi quisquam. Quia autem et alia
Abbreviated transcription (Latin):
ledicebant mͥ. Uideamus aũt ip̃o nob tr¬
buente sermonẽ. si possumus et aliud quid
manifestius ab eis quȩ dicta sunt dr̃e. Erat
luxuera quȩ illuminat omnem hominem
uenientẽ in hunc mundũ. Lux uera filius
ẽ dĩ. quȩ illuminauit omnẽ hominẽ ue¬
nientẽ in hunc mundũ. Quicumq racio¬
nabilis est. particeps uere lucis efficitur:
busdam uirtus rationis auget᷑. in quibꝰdã
minuitur. Si uideris animam uiciis & ꝑcur
uerbi deficiat in eam. Si uideris sanctã et
aptabis ei. Neq enim tantũmͦ ib̾s ꝓficiebat¬

Expanded text:
ledicunt mihi. Videamus autem ipso nobis triledicunt mihi. Videamus autem ipso nobis tribuente smanifestius ab eis quae dicta sunt dicere. Erat lux vera quae illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum . Lux veminat  Al. illuminavit omnem hominem venientem in hunc mundum. Quicumque rationalis est, particeps verae lucis efficitur. busdam virtus rationalis augetur, in quibusdam minuitur. Si videris animam vitiis plenam,modo virtus Verbi deficiat in ea: si videris sanctam et aptabis ei. Neque enim tantummodo i
Abbreviated transcription (Latin):
UiItus mea defecit in his qui maledicunt mͥ.
Apłs loquitur de saluatore nr̃o. quia crucifi¬
ꝯcus fit ex infirmitate. Cui ꝓpħes similia testa¬
tur dicens. Domine quis credidic auditui nr̃o.
& brachium tuũ cui reuelatũ est: Annun¬
ciauimus coram eo sicut infans. sicut radix
in t̾ra sitienti. non est spẽs ei neq gła. Uidi¬
inus eum. & non habebat speciem neq formã
s species euis inhonorata. & deficiens cireafi¬
lios hominũ. Homo in plaga & dolore scienᷤ
ferre infirmitatẽ. quia auersa est facies eiꝰ.
doloribus eum ẽẽ. & in plaga & uexatione.
ipse aũt uulneratas est. & infirmatꝰ est ꝓpt̃
miquitates nr̃as. Boctrina pacis nr̃e suꝑ eũ¬
tus erus defecit abeis qui maledicebant e
cȩlestibus descendentẽ. Simulenim ut assũp¬
sit serui formam. uerbum caro factum exina¬
niuit se. & iuxta apłm dicentem exinaniuit
seipsum formam serui accipiens. Nunc qͦ
loquitur. uirtus mea defecit: in his qui ma¬

Expanded text:
irtus mea defecit in his, qui maledicunt mihi . Apostolus loquitur de Salvatore nostro, quia crucifixus ex infirmitate sit. Cui prophetes similia testatur dicens: Domine, quis credidit auditui nostro, et brachium tuum, cui revelatum est? Annuntiabitur cores ei neque gloria; vidimus eum et non habebat speciem neque formam, sed species ejus inhonorata et deficiens circa filios hominum. Homo in plaga et dolore, sciens ferre infirmitatem, quia aversa est facies ejus, avimus in doloribus eum esse, et in plaga et in vexatione. Ipse autem vulneratus et infirmatus est propter iniquitates nostras. Doctrina pacis nostrae super eumtus ejus defecit ab eis qui maledicebant e coelestibus descendentem. Simul enim et assumpsit servi formam; Verbum caro factum exinanivit se, et juxta Apostolum dicentem: Exinanivit seipsum formam servi accipiens , nunc quoque loquitur: Virtus mea defecit in iis qui ma
Abbreviated transcription (Latin):
me genuisti uirum. Non uxta id quodd̃s est
saluator dic̃. heu michi mat̾. s iuxta io qd̾ homo
est. sicut & in alio ꝓpħa. Heu michi inquit anima
est. quȩ conturbatur & tristis est usq ad mortem.
non uerbum quod erat in principio apud dm̃.
sustinet mortẽ. s homo qui istos patitur affectus
ut sepe exposuimus. Quem me genuist uirũ. qui
iudicer & discernar omni tp̃re. Si consideres ubi¬
q martires condempnatos. & de singulis ȩccłiis
exhibitos ad tribunal. uidebis quomodo ꝑsingłos
ꝑhibentibus dĩtat testimoniũ iudicat᷑. Ꝙ hoc
fidelit̃ suscipe. quia non te dixerit ẽẽ in carcere eũ
ipsum. In carcere inquit fui & uenistis ad me
E suriui et dedistis michi manducare. Sitiui
natur. Ex quo efficitur ut in omni t̾ra condẽp¬
netur iħc quotienscumq is addicitur qui ꝓ eo
condempnat᷑. Non solum aũt apud iudices
scłi & tribunaliũ potestates xp̃c audit᷑. sed etiã
si calumpniã xp̃ianus ab aliquo patit᷑.⁊ ꝓuoca¬

Expanded text:
me genuisti virum? Non juxta quod Deus Salvator est, dicit: Heu mihi, mater, sed juxta id quod homo est, sicut in alio propheta: Heu mihi, inquit, anima d mortem, non Verbum quod erat a principio apud Deum,   Al. Sermo sustinet mortem, sed homo qui istos patitur affectus, ut saepe exposuimus: Quare me genuisti virum, qui judicer, et discernar omni terrae? . Si consideres ubique martyres condemnatos, et de singulis Ecclesiis exhibitos ad tribunal, videbis quomodo per singuperhibentibus veritati testimonium judicatur: et hoc fideliter suscipe, sciens quia non te dixerit esse in carcere, cum ipsum. « In carcere, inquit, fui et venistis ad me, esurivi et dedistis mihi manducare, sitivi st, qui condemnatur: ex quo efficitur, ut in omni terra condemnetur Jesus, quotiescunque is addicitur, qui pro eo condemnatur. Non solum autem apud judices saeculi et tribunalium potestates Christus auditur, sed etiam si calumniam Christianus ab aliquo patitur, et provoca
Abbreviated transcription (Latin):
qui resaluetur babylonis. retribuite ei iuxta o¬
pera eius. Sed̾m omnia quȩ fecit facite ei. qr
domino restitit. aduersum d̃m̃ sanctum isrł.¬
Quandiu habes in te cogitationes nequã. resis¬
tentes pietati & fidei. uere habes in te babylo
sis mundatus ad iherłm transgredi cruitatẽ

Expanded text:
qui resalvetur de semine Babylonis, retribuite ei juxta oqui resalvetur de semine Babylonis, retribuite ei juxta opera ejus, secundum omnia quae fecit, et facite ei, quia Domino restitit, et adversum Dominum Quandiu habes in te cogitationes nequam resistentes pietati et fidei verae, habes in te Babylonsis mundatus Hierusalem transgredi civitatem
Abbreviated transcription (Latin):
continentia. Uox fugientium & resaluatoꝵ de
t̾ra babylonis. ad annunciandũ dño dõ nr̃o in
syonuindictam. De his nunc ꝓpħat. qui mo¬
res patrios relinquentes. & leges gentiũ & in¬
credulitatẽ ueterẽ. ueniunt ad sermonẽ dei.
Tale enim quiddã significat᷑ in eo quod dicit.
Uox fugientiũ ⁊ resaluatoꝵ det̾ra babylonis.
fugere de t̾ra babylonis.sed et reseruari ext̃ra
babylonis. ad annunciandam in syon uindictam¬
a domino dõ nr̃o. ut fugientes de t̾ra babylonis
a dño dõ nr̃o. uindictam populi eius. Denunci¬
ate in babylone multis. omni intendenti arcũ.
Signifi cant̃ positum est multis. multi enĩ s̃t
qui in babilone funt in iherłm uͦ pauci. Non i.
estis ab omnibus gentib. Intellige porro ex
hoc pauci sunt qui saluantur.S ⁊ illud. con¬
tendite intrare ꝑ angustam portã. In lata aũ
uetur. Disꝑdite int̾ficite omnia babylonis. Nu¬
per diximus de parabolis babylonis. de uiris
babyloniis de semine babylonio. Non sit et

Expanded text:
continentia: Vox fugientium, et resalvatorum de terra Babylonis, 781 ad annuntiandum Domino nostro in Sion vindictam. De his nunc prophetat, qui mores patrios relinquentes, et leges gentium, et incredulitatem veterum, veniunt ad sermonem Dei. Tale enim quiddam significatur in eo, quod dicit: Vox fugientium et resalvatorum de terra Babylonis. fugere de terra Babylonis: sed et resalvari ex terra Babylonis, ad annuntiandum in Sion vindictam Domino Deo nostro, ut fugientes de terra Babylonis a Domino Deo nostro. Vindictam populi ejus denuntiate in Babylone multis, omni intendenti arcum. Significanter positum est, multis; multi enim sunt, qui in Babylone sunt, in Jerusalem vero pauci. Non enim estis ab omnibus gentibus. » Intellige porro et hoc: « Pauci qui salvantur, » sed et illud: « Contendite intrare per angustam portam; in lata autem vetur: disperdite, interficite omnia Babylonis. Nuper diximus de parvulis Babyloniis, de viris Babyloniis, de semine Babylonio. Non sit et
Abbreviated transcription (Latin):
eo qui erat in dextera. in illũ qui insinistra
continebatur: Neq enim potes bonoꝵ tantũ
calicem bibere. quasi bona tantũmͦ feceris. neq
gessisti. Idcirco inclinauit ex hoc in illud. ut
uixta compensationẽ operum tuoꝵ misceat᷑
seruaueris. attende quid dicas. Calicem saluta
qualitatis suȩ. nec oleum mittit᷑ in eũ. aliud ue¬
quid liquans nsi sodomoꝵ & sorech. Beinde do¬
cet in terim ut litceram sequamur ꝓpt̃ eos qui
peccauerunt in ierłm & in uidea illo tempore
morabantur: quali tuno istiꝰmodi utres implen¬
di sunt. Sequitur enim. Si dixerurt ad te nun¬
quid cognoscentes non cognosernus. qui a
omnis uter implebitur uino dic ad eos. Hȩc¬

Expanded text:
eo qui erat in dextera, in illum qui in sinistra eo qui erat in dextera, in illum qui in sinistra continebatur. Neque enim potes bonorum tantum calicem bibere, quasi bona tantummodo feceris: nequequando gessisti. Idcirco inclinavit ex 824 hoc in illud, ut juxta compensationem operum tuorum misceatur servaveris, attende quid dicas: Calicem salutarqualitatis suae, nec oleum mittetur  Al. i vinum Sodomorum, aut Sorec. Deinde docet, interim ut litteram sequamur, propter eos qui peccaverunt in Jerusalem, et in Judaea illo tempore morabantur, quali vino istiusmodi utres implendi sunt. Sequitur enim: Si dixerint ad te: Numquid cognoscentes non cognoscimus, quia omnis uter implebitur vino? dices ad eos: H
Abbreviated transcription (Latin):
supͣ exposuimus uini mer plenũ. Est & alius
calix qui ꝓ compensationebonoꝵ actuũ seu ma¬
loꝵ tͥ miscebit᷑ & tradetur. Intellige enim mͥ
eos quipenit᷑ a pietate discedunt. & omni ex
parte religionem aduersant᷑. intantũ ut foitu¬
ito & pecudum more uiuarit. bibentes caliẽe
uini meri. quem de iheremiȩ libro ꝓtulimus. eos
uͦ qui non penitus recesserunte. s eum sint pec
menti. & faciant sepe bona oꝑa.sepe contraria
bibentes calicẽ mero mixtũ. Inclinauit enim
ds̃ ex hoc in illud. Quid est quodait ex hoc
in illud. Duo pocula uideo. Inclinauit enim¬
ex hoc in illud. uerumtam en fex eius non est
exinanita. Animaduerte calicem bonorum
oꝑũ in una manu dñi.Si autẽ pateris aliqd
me audentius dr̃e. sit in dext̾a manu eiꝰ calix
ꝓpter peccata torqueri. quia & bona opera
fecist. calix in manu dñi ẽ. uini meri plenus
mixto. & inclinauit exhoc in illuo. Id est de

Expanded text:
supra exposuimus, vini meri plenum? Est et alius supra exposuimus, vini meri plenum? Est et alius calix, qui pro compensatione bonorum actuum, seu malorum, tibi miscetur et traditur. Intelligit enim eos, qui penitus a pietate discedunt, et omni ex parte religionem aversantur, in tantum ut fortuitu et pecudum more vivant, bibentes calicem vini meri, quem de libro Jeremiae protulimus; eos vero qui non penitus recesserunt, sed cum sint pecmenti, et faciant saepe bona opera, saepe contraria, bibentes calicem mero mixtum. Inclinavit enim Deus ex hoc in illud. Quid est quod ait, ex hoc in illud? duo pocula video. Inclinavit ex hoc in illud, verumtamen faex ipsius non est exinanita . Animadverte calicem bonorum tuorum operum in una manu Domini. Sin autem pateris aliquid me audacius dicere, sit in dextra manu ejus calix coeperis propter peccata torqueri, quia et bona opera fecisti, calix in manu Domini est vini meri plenus mixto, et inclinavit ex hoc in illud: id est de
Abbreviated transcription (Latin):
io est meracis crueratibus dignisunt. Alii au
aliqua temꝑata. Calix enim in manu dñi ui¬
ni meri plenusmixto. & inclinauit ex hoc in
illud. ueruntamen fex eius non est exinanita.
bibent om̃s peccatores t̾rȩ.Si uis & benedict¬
onis calicem ꝑspicere. quen bibent iusti. licet
sufficiat sapientie testimoniũ. in quo a it bi¬
bite uinũ quod miscui uobis. tamen tudeo sal¬
uatorem ascendentem die pasche grande
calicem ꝓpiantẽ. de quo in eugłio serip¬
tum est quod miscuerit eũ. & ita tradiderit.
Iħ̾cenim lecificans discipłos. meraco eos podo
ꝓpinat. & dicit. Accipite & bibite. hic est san¬
guis meus qui ꝓ uobis effundet᷑ in remissionẽ
peccatorũ. hoc facite quotiens cumq bibitis
in meam commemorationẽ. & amen dico uo
bis. non bibam illudamodo.donec illud uob̃¬
cum bibã nouũ in regnodĩ. Uides calicem
noui testamenti. uides calicẽ supplicioꝵ quem

Expanded text:
id est meracis cruciatibus digni sunt: alii autem id est meracis cruciatibus digni sunt: alii autem aliqua temperata: Calix enim in manu Domini vini meri plenus mixto, et inclinavit ex hoc in illud, verumtamen faex ejus non est exinanita, bibent ex eo omnes peccatores terrae . Si vis et benedictionis calicem perspicere, 823 quem bibunt justi, licet sufficiat Sapientiae testimonium, in quo ait: Bibite vinum quod miscui vobis , tamen vide Salvatorem ascendentem die Paschae, grandcalicem propinantem, de quo in Evangelio , quod miscuerit eum, et ita tradiderit; Jesus enim laetificans discipulos meracum eis poculum propinat, et dicit: Accipite et bibite: Hic est sanguis meus qui pro vobis effundetur in remissionem peccatorum . Hoc facite, quotiescumque bibetis, in meam commemoratbis, non bibam illud amodo, donec bibam illud vobiscum in regno Dei . » Vides calicem Novi Testamenti, vides calicem suppliciorum, quem
Abbreviated transcription (Latin):
capaces uini sunt quam utrẽ. & dicere qr neꝗͣ¬
homo plenus sit uino.de uinea sõdomoꝵ & egyp¬
tiorum. plenus sit uino inimicoꝵ isrł. Sanctus
uero & is qui in uirtutibꝰ ꝓficit plenussit uino
deuinea sorech. uino de quoscͥptum ẽ. calixtu¬
us inhebrians quam p̾clarus. uino qd̃ miscuit
sapientia. & hȩc quidẽ intellecta michi sint.
Scđm nequitiam atq uirtutẽ. agnoscamus
quomodo omnis ut̃ implebit᷑ uino. Si autẽ
nequitia siue uirtutib implentur utres. con¬
sequens ẽ ut suppliciis impleant᷑ ob nequitiã.
benedictionib obuirtutẽ. Eochibeant sacrȩ
littere testimoniũ. quopacto tormenta seu re¬
ꝓmissiones uinũ nuncupet᷑. Accipe calicẽ ui¬
in meri istrus. & potabis om̃s gentes ad quas
ego mitto te. Ieremias aut̃ hȩc loquit᷑ suꝑ qd
infert. & bibent & uoment & insanient.¬
& cadent. Igitur supplicia in p̃sent loco uinũ
ineracum nuncupauit. Bibent meracũ uinũ

Expanded text:
capaces vini sunt, quam utrium, et dicere quia necapaces vini sunt, quam utrium, et dicere quia nehomo plenus sit vino de vinea Sodomorum et Aegyptiorum, plenus sit vino inimicorum Israel; sanctus vero, et is qui in virtutibus proficit, plenus sit vino de vinea Sorech, vino de quo scriptum est: « Calix tuus inebrians quam praeclarus est! » vino quod miscuit Sapientia. Et haec quidem intellecta mihi sunt, secundum nequitiam atque virtutem, ut agnoscamus quomodo omnis uter impletur vino. Si autem nequitia sive virtutibus implentur utres, consequens est ut suppliciis impleantur ob nequitiam, benedictionibus ob virtutem. Exhibeant sacrae litterae testimonium, quo pacto tormenta seu promissiones vinum nuncupentur. « Accipe calicem vini meri istius et potabis omnes gentes, ad quas e mitto . Jeremias autem haec loquitur: super quod infert: Et bibent, et voment, et insanient, et cadent. Igitur supplicia in praesenti loco vinum meracum nuncupavit. Quidam bibunt meraca vina,
Abbreviated transcription (Latin):
um diferentias piperermũ ut te s sequenet
tractemiuis ueram ẽẽ qd dictum est. quia om̃is
uter implebitur tuno. Siue enim quis bonus est
ut ita loquar in utres uter implebit᷑ nino bonita¬
tis sue siue malus iuxta boc quod malus est malo
uino implebitur. Quomodo posuimus de septuri
acciꝑe differentias uini: Suꝑ malo uino ista
de gomorra uuȩ eoꝵ.Yua eoꝵ uua fellis. bo¬
trus amaritudins eis. Uenenum draconum
uinum eoꝵ : & uirus aspidum insanabile. Be
bono autem hȩc dicuntur. Calixtuus inebrianᷤ
quam p̃clarusẽ. & sapientia conuocat ad cra¬
terem suum dicens. Uenite manducate panes
meos. & bibite uinũ quod miscui uobis. Est gͦ
uinum de sodomis. & est uinũ qd̾ sapientia
miscuit. Rursumq uinea facta est dilecto in
cornu in loco uberi. plantata adõ. quȩ uocat᷑
uinea sorech. electa quedam int̾om̃s uineas mi¬
gͦ omnes homines figuralit̃ capaces ẽẽ uini.
Nec aliud eispossumus nomen imponere. qui

Expanded text:
pexerimus, ut tunc consequenter tractemus, verum esse quod dictum est, quia omnis uter implebitur vino. Sive enim quis bonus est ut ita loquar inter utres, uter implebitur vino bonitatis suae: sive malus juxta hoc, quod malus est, malo vino implebitur. Quomodo ergo possumus de Scripturis accipere differentias vini? Super malo vino istade Gomorrha: uva eorum uva fellis, botrus amaritudinis eis: venenum draconum vinum eorum, et venenum aspidum insanabile . » De bono autem haec dicuntur: « Calix tuus inebrians quam praeclarus est! » Sapienta convocat ad craterem suum dicens: « Venite, manducate panes meos, et bibite vinum quod miscui vobis . » Est ergo vinum de Sodomis, et est vinum quod Sapientia miscuit. Rursumque: « Vinea facta est dilecto in cornu, in loco uberi , » plantata a Deo, quae vocatur vinea Sorech, electa quaedam et ergo omnes homines figuraliter capaces esse vini, nec aliud eis possumus nomen imponere, qui
Abbreviated transcription (Latin):
iħc dominus meus. qui eradicauit regna peccati.
& edificatione nequitiȩ subuersa. fecit in amma¬
bus nr̃is iusticiam ueritatẽq regnare. Quomͦ
gͥ magis illa conueniunt xp̃o quam iheremie
sic arbitror & alia plura. & hȩc quȩ dicuntur

Expanded text:
ed Dominus meus Jesus qui oradicavit regna peccati, ed Dominus meus Jesus qui oradicavit regna peccati, et aedificatione nequitiae subversa, fecit in animabus nostris justitiam, veritatemque regnare. Quomodo igitur magis illa conveniunt Christo quam Jeremiae, sic, arbitror, et alia plura, et haec quae nunc dicuntur
Abbreviated transcription (Latin):
quoq similia si queras repperies. At non talis
iheremias. Ab ipsis enim cunabulis sc̃o spũ ple
michi egomat᷑ quare me genuisti. uirũ qui di¬
filios uͦ sapientiȩ & alibi legimꝰ. scriptura di¬
cente. Emittit sapientia filiossuos. Heu mͥ
hoc natus sum ut iidicer atq discernar: ꝓpt̃
increpationes ꝓpt̾ correptionẽ ꝓpt̾ magiste¬
rium. dũ corrigere nitor habitantes suꝑ t̾rã.
Si iheremias dicitquẽ megenuist uirũ qui
iudicer & discernar omni t̾ra. non possumus
exponere quiã sit omm terra. Neq enim ab om̃i
terra iidicatus est iheremias: nisi forte uiolent̃
scripturam trahences. dicamus positum eẽ om̃ĩ
eius illo temꝑe in uniuersam t̾ram ꝑuenerat.
nisi forteͥ & in aliis multis locis ostendimꝰ ihere¬
int̃pretemur. Adnotauimus in principio huiꝰ
libri dictum. srophetã in gentib posui te. reg¬
na eradicare & fubuertere. & disꝑdere: & edifi¬
care et plantare. Porro iheremias ista ñ fecit. s¬

Expanded text:
similia si quaeras, reperies. At non talis Jeremias; ab ipsis enim cunabulis Spiritu sanctomihi, mater, quare me genuisti virum, qui Filios vero Sapientiae et alibi legimus, Scriptura dicente: Amittit Sapientia filios suos. Heu mihoc natus sum, ut judicer atque discernar propter increpationes, propter correptionem, propter magisterium, dum corrigere nitor habitantes super terram? Si Jeremias dicit: Cur me genuisti virum qui judicer; et discernar terrae? non possumus exponere quid sit, omni terrae; neque enim ab omni terra dijudicatur Jeremias, nisi forte violenter Scriptura trahentes, dicamus positum esse, omniejus illo tempore in universam terram pervenerat: nisi forte sicuti et in aliis multis locis ostendimus Jereinterpretemur. Annotavimus in principio hujus libri dictum: Prophetam in gentibus posui te, regna eradicare, et subvertere, et disperdere, et aedificare, et plantare. Porro Jeremias ista non fecit, s
Abbreviated transcription (Latin):
& iste grex dñi conteratur: fucurũ quippeẽ
ut aliquando & istegrex conteratur iuxta il
lud quod a saluatore p̃dictum est. Cum mul¬
tiplieate fuerint iniquitates. tunc refrigescet
caritas multoꝵ. De quibus enim hoc dicitur
refrigescet caritas multoꝵ: Nonne dehis qui
nuncupantar. xp̃iam. de quibus hic sermo est:
Ueruntamen uemens filius hominis. putas
inueniet fidem suꝑterram: nonne de uobis¬
dicitur: Idcirco ꝓuideamus atcentius. ut ꝑ
singulos dies iste grex dñ melioretur. couales¬
cat.integer ꝑseueret. & omni contricioneab

Expanded text:
et iste grex Domini conteratur? Futurum quippe est et iste grex Domini conteratur? Futurum quippe est ut aliquando et iste grex conteratur, juxta illud quod a Salvatore dictum est: « Cum multiplicatae fuerint iniquitates, tunc refrigescet charitas multorum ; » de quibus enim hoc dicitur: « refrigescet charitas multorum? » nonne de his qui nuncupantur Christiani? de quibus hic sermo est: « Veruntamen veniens Filius hominis, putas inveniet fidem super terram? » ; nonne de nobis? Idcirco provideamus attentius, ut per singulos dies iste grex Domini melioretur, convalescat, integer perseveret, et, omni contritione ab
Abbreviated transcription (Latin):
extraneus. non potest eas occulte audire Si
de obseuritate parabole & int̾pretat᷑ ei. fitq
auditor incelligens eugłm. Audit occulte
ut non ploret anima eius. Coꝵ quippe qui
audieritis. uerum plorabit anima ur̃a. Est
quippe soluis animȩ fletus. & forsitan iste
dentiũ. Illa quoq comminatio. qͣ ridentibus
luctũ ⁊ lacrimas denunciat. hic fletus ẽ quẽ
commemorat ꝓpħ̃a nunc dicens. Nisi audierits
occulte plorabit anima ur̃a afacie contumeliȩ.
Cum enim passi fueritis contumeliam tunc plo¬
rabitis. & deducent ocub ur̃ lacrimas afacieᷤ
contumeliȩ. quia contritus est grex domini.
Si consideremus statum quomodo sit udeoꝵ.
& comparemus illum antiquȩ felicitati. uidebi¬
uidieauerunt salute. conuersus ẽ sermo dñi
ad gentes. Si gͥ grexille contritus ẽ. nos oleast̃
qui contra naturã inserti sumus in bonã oliuã
patriarcharũ. nonne plus debebimus uereri. ne

Expanded text:
extraneus, non potest eas occulte audire. Siextraneus, non potest eas occulte audire. Side obscuritate parabolae, et si interpretatus ei sit quae audivit, intelligens Evangelium audit ea occulte, ut non ploret anima ejus. Eorum quippe, qaudieritis, verum: Plorabit anima vestra: 835 est quippe solius animae fletus, et forsitan iste dentium . » Illa quoque comminatio, qua ridentibus luctum lacrymasque denuntiat, de hoc fletu est quem commemorat propheta nunc, dicens: « Nisi audieritis occulte, plorabit anima vestra a facie contumeliae. » Cum fueritis passi contumeliam, tunc plorabitis, et deducent oculi vestri lacrymas: quia contritus est grex Domini. Si consideremus statum in quo modo sunt Judaei, et comparemus illum antiquae felicitati, videbijudicaverunt salute, conversus est sermo Domini ad Gentes. Si ergo grex ille contritus est, nos oleaster, qui contra naturam inserti 836 sumus in bonam olivam Patriarcharum , nonne plus debemus vereri, ne