comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ditur ergo adid ut siat rebus iam p̃sentibus scientia : quȩ isdem rebus futuris
uuit p̃scientiaEt cumea quȩ p̃scientia erat prius postea scientia siat indo ÷
a murte muctebi lit& tem & temporalis ẽ cum sit ds qui uere sum meq ẽ. nec ulla
inus pscienuanb ibse uec ullo motu nouibio temporalis : Plac&igitur ut non dia¬
emis ꝑscientam dc̃ sed tantum modo scientiam: quȩ ramus &hoe quomo qonda
& sensia amit tit tempus & sub repit nichilo minus illa mũ tabilites quȩ longe
adi substantia remouenda ẽ Et timen & scit ds̃ & p̃scit ds̃ in effcbili modo:
Sic suon tepenitat in es fabilimodo: Cumenimscientia dĩ longe dist& ab huma¬
na scie ctiaidito ui in riden dasit comparatio iutraq tamen scientia uocatur:
ahiaeo quidem huma natedis ẽ ut deilla dicat apłs &iam scientia destru&ur :
quod nullomodo recte descientia dĩ dici potest Sic &ira hominis trbidat¬

Expanded text:
ditur ergo ad id, ut fiat rebus jam praesentibus scientia, quae eisdem rebus futuris ditur ergo ad id, ut fiat rebus jam praesentibus scientia, quae eisdem rebus futuris erat praescientia: et cum ea quae praescientia erat prius, postea scientia fiat in Deo, admittit mutabilitatem et temporalis est; cum sit Deus, qui vere summeque est, nec ubilis, nec ullo motu novitio temporalis. Placet igitur ut non dicamus praescientiam Dei, sed tantummodo scientiam. Quaeramus et hoc quomodo: non et sensit, amittit tempus, et subripit nihilominus illa mutabilitas, quae longe a Dei substantia removenda est. Et tamen et scit Deus et praescit Deus ineffabili modo. Sic enim et poenitet ineffabili modo. Cum enim scientia Dei longe distet ab humana scientia, ita ut irridenda sit comparatio, utraque tamen scientia vocatur, et haec quidem humana talis est, ut de illa dicat Apostolus: Etiam scientia destruetur , quod nullo modo recte de scientia Dei dici potest. Sic et ira hominis turbida est, et
Abbreviated transcription (Latin):
scientiam alduo ergo temporaliter accidit scientaeAs quoos elm prse sentium
ai dofalsis si mumest. Necenim potest quȩ uentura p̃noscit nos se cum uenerint
nusibis inmotes cantur  Et prenoscendo antequam sint & cognoscendo cum iam
sirentib tdifitu ut quodongo aueritate secdusum est : temporalitee aliquid accidit
sco esiti e dĩ cum temporalia quȩ presciuntur. &iamprȩsentia sentiuntur Que
non sen tie bantur ante quam fierent. sed tantum modo prȩsentie batur siuero
&iam cum uener int quȩ prȩsciebantur ẽẽ uentura nichil noui accid& scientie
dĩ sed manebit illa p̃scientia sicut erat &iam prius quã uenir ent quȩ presciebanr¬
tur. quomodoiam p̃scientia dic&ur. quando non est rerum futurarum b
la menim p̃sentia sunt quȩ futura cerneba t & paulo post erunt p̃terita p̃te¬
turumaut̃ rerum sicut prȩ sentium nullo modo potest diciprȩscientia. Re¬

Expanded text:
scientiam. Aliquid ergo temporaliter accidit scientiae Dei, quod absurdissimum scientiam. Aliquid ergo temporaliter accidit scientiae Dei, quod absurdissimum atque falsissimum est: nec enim potest quae ventura praenoscit, nosse cum venerint, nisi bis innotescant, et praenoscendo, antequam sint, et cognoscendo cum jam sunt. Ita fit, ut quod longe a veritate seclusum est temporaliter aliquid accidat scientiae Dei, cum temporalia, quae praesciuntur, etiam praesentia sentiuntur, quae non sentiebantur ante quam fierent, sed tantummodo praesentiebantur. Si vero etiam cum venerint, quae praesciebantur esse ventura, nihil novi accedet scientiae Dei, sed manebit illa praescientia sicut erat etiam priusquam venirent quae praesciebantur; quomodo jam praescientia dicetur, quando non est rerum futurarum? Jam enim praesentia sunt quae futura cernebat, et paulo post erunt praeterita. Praeteritarum autem rerum, sicut praesentium, nullo modo potest dici praescientia. Re
Abbreviated transcription (Latin):
trans censas : quisẽ enim hominum cui nonr In occurrat indõ cuneta p̃sciente
penuentiam eẽ nom posse & certetamoen haec duo uerba sune cunseni te sctente
is iertiat: quo rum quia unum congruere ere dimusdoudest p̃scientiam: nege¬
mus lneo eẽ pemitentiam cum uero alius liqui dȩre considenastione isttiꝑtra tans
uiam uerbi notionem illius in effabilidi matte iotiȩe alteq superari non mi¬
curutrumq deillo propter homines dicipotuisse. Dequout unqprontor isu
ncorignir ẽ dicen&ur quidest enim p̃scienta nisiscientia fuumror uro⁊ quuiꝗ su
uut̃ futurum ẽ dõ qui om̃a tempora su pergre ditur: sienimscienrtia dĩ res iꝑsas
huati& ÷ ion sunt e future sed p̃sentes  do ꝑ hoc non iamp̃soien teeseti can tumrtsas¬
euma die apotest ÷ Si aut̃ sicut in ordine temporalium creatorarumeaianta pisc
un pondupo sunu que futura sunt sed ea puenit suendo bis ergo ea sentia put
sue deia modo sȩcundum futurorum p̃scientiam. Al tero uero seđ ra ferȩ sentiui

Expanded text:
sciente poenitentiam esse non posse? Et certe tamen haec duo verba sunt, poenitentia et praescientia, quorum quia unum congruere credimus Deo, id est, praescientiam, negamus in eo esse poenitentiam. Cum vero alius liquidiore consideratione ista pertractans etiam verbi notionem illius ineffabili divinitate longe alteque superari, non miratur utrumque de illo propter homines dici potuisse, de quo utrumque propter ipsum incongrue diceretur, quid est enim praescientia, nisi scientia futurorum? quid est autem futurum Deo, qui omnia tempora supergreditur? si enim scientia Dei res ipsas habet, et non sunt ei futurae, sed praesentes, ac per hoc non jam praescientia, entia dici potest: si autem, sicut in ordine temporalium creaturarum, ita et apud eum nondum sunt quae futura sunt, sed ea praevenit sciendo: bis ergo ea sentit, uno quidem modo secundum futurorum praescien
Abbreviated transcription (Latin):
uineo deiustis & peccatoribus iudicetur separatisque impis aso¬
iecato iustorum sequatur utrosque remuneratio merita ut
secundum dñi dictum eant hi in supplicium ae ternum iusti au¬
tam inuitam aeternam Ergo sinescit ds̃ peccatores eorum que pe¬
cata nec iudicaturus credendus est : Quic quidenimaut nune¬

Expanded text:
ut in eo de justis et peccatoribus judicetur, separatisque impiis a sout in eo de justis et peccatoribus judicetur, separatisque impiis a societate justorum, sequatur utrosque remuneratio merita, ut secundum Domini dictum: Eant hi in supplicium aeternum, justi autem in vitam aeternam . Ergo si nescit Deus peccatores, eorumque peccata, nec judicaturus credendus est. Quidquid enim aut nun
Abbreviated transcription (Latin):
eretradere punire: ex utere suscitare conuerteret damnartu
condemnare iudicare perdere disperdere: ducere inducere:
indurare occidere parare prae parare: a contrario incelle¬
gatur :uid& onfacere noncreare: nescire non praescire non
destinatre  non prae destinarenon ordinare non prȩor dinare nor
dis ponere non deputare non delegare: non decernere ainonsta¬
tos socu non constituere nontradere non punire non excitare
non suscitare. non conuertere non daminare: non condemna¬
re Non iudicare non perdere non disperdere: Nonducere
oninducere non indurare. non occidere Non parare non
prae parare: Quod si admittitur: prorsus omnis iudiciorum dĩ
ueritas abrogatur: Namsiea quae diximus & multa alia di¬
ibicum que đe dõ dicuntur. addita negatiua particula accipiantur.
sequitur ut dm̃ nequa quam curare mortalia fateatur & aufera¬
tur dĩ ludicium Quod ideo constitutum scripturae clamitant

Expanded text:
ere, tradere, punire, excitare, suscitare, convertere, damnare, ere, tradere, punire, excitare, suscitare, convertere, damnare, condemnare, judicare, perdere, disperdere, ducere, inducere, indurare, occidere, parare, praeparare, a contrario intelligatur: videlicet non facere, non creare, nescire, non praescire, non destinare, non praedestinare, non ordinare, non praeordinare, non disponere, non deputare, non delegare, non decernere, non statuere, non constituere, non tradere, non punire, non excitare, non suscitare, non convertere, non damnare, non condemnare, non judicare, non perdere, non disperdere, non ducere, non inducere, non indurare, non occidere, non parare, non praeparare; quod si admittitur, prorsus omnis judiciorum Dei veritas abrogatur. Nam si ea quae diximus et multa alia ubicunque de Deo dicuntur, addita negativa particula accipiantur, sequitur ut Deum nequaquam curare mortalia fateatur, et auferatur Dei judicium, quod ideo constitutum Scripturae clamitant,
Abbreviated transcription (Latin):
scire pro eo quod est nescire. & praedestinare proeo quod est non prae¬
destinare. aut intellegerent. aut intellegendum suaderent Nempe
omnes sc̃autum scripturarum fidelissimi & doctissimi tractatores. Numquã
a contrario dm̃scire uel prȩdestinaremalaquȩ lib& docuerunt sed si¬
cut sehab& ueritas lectionis. Ita ut sonat. seposito omni obscuritatis
nuluilo intellegendã uera citer prȩdicarunt Itaque si secundum
tuam pra uitatem quod absit accipitur. ut scire pro nescire: & pro¬
destinare pronon prae destinare intellegatur ⁊ quid absurdius immo
per uersius diciqueat nonuideo Omnia enim quae cumque ind¬
uenisi uel patrum lit teris similia pro feruntur eidem in saniae subia¬
cebunt Mdidelic& ut quoties cumque legitur dẽ faceres erearahia
scre praescire destinare prae destinare ordinare prae ordin¬
re disponere. deputare delegare decernere statuere. constitu¬

Expanded text:
scire pro eo quod est nescire, et praedestinare pro eo quod est non praescire pro eo quod est nescire, et praedestinare pro eo quod est non praedestinare, aut intelligerent, aut intelligendum suaderent. Nempe omnes sanctarum Scripturarum fidelissimi et doctissimi tractatores nunquam a contrario Deum scire, vel praedestinare mala quaelibet docuerunt: sed sicut se habet veritas lectionis, ita ut sonat seposito omni obscuritatis nubilo intelligendam veraciter praedicarunt. Itaque si secundum tuam pravitatem quod absit accipitur ut scire pro nescire, et praedestinare pro non praedestinare intelligatur, quid absurdius, imo perversius, dici queat non video: omnia enim, quaecunque in divinis, vel patrum litteris similia proferuntur, eidem insaniae subjacebunt. Videlicet ut quotiescunque legitur Deus facere, creare, scire, praescire, destinare, praedestinare, ordinare, praeordinare, disponere, deputare, delegare, decernere, statuere, constitu
Abbreviated transcription (Latin):
iibts en adectissinibeati patrissententiis pancom̃s superius conprehensi sentinarum tuarun
fdetores ex haustisunt . Verum non abroesse duximus si adhuc eiusđem
patris dicta adm edium producamus qualiter depoenis adõ retributis atque
retribuendis senserit exlibroui delic& contra aduersarium logis & ꝓphetarum
rio praesciuit quae facturus non ess&. pronesauit : Similiter deprae destinatione
intellegendum Asimili praedestinauit ds̃ quosprȩparauit ad suam gariatione
gratiam accipiendam a contrario praedestinauit impiosad interitum nel
supplicium aeternum. quostamen non praedestinauit. P aotoigeun uos
nenis infectum. osensum errorum tenebris in comparabilĩter obscura tum
Num quam quippe &iam aereticorum quis lib& ante tehunc nefarium in¬
tellectum admisit. Nullus catholicorum saltem mente concepit : ut dm̃

Expanded text:
+ Quibus enucleatissimis beati Patris sententiis pene omnes superius comprehensi sententiarum tuarum + Quibus enucleatissimis beati Patris sententiis pene omnes superius comprehensi sententiarum tuarum fetores exhausti sunt. Verum non ab re esse duximus, si adhuc ejusdem Patris dicta ad medium producamus, qualiter de poenis a Deo retributis atque retribuendis senserit, ex libro videlicet ejus contra adversarium legis et prophetarumrio praescivit quae facturus non esset pro nescivit: similiter de praedestinatione intelligendum a simili, praedestinavit Deus quos praeparavit ad suam gratuitam gratiam accipiendam, a contrario praedestinavit impios ad interitum vel supplicium aeternum, quos tamen non praedestinavit. CORRECTIO. + O ingenium venenis infectum, o sensum errorum tenebris incomparabiliter obscuratum, nunquam quippe etiam haereticorum quislibet ante te hunc nefarium intellectum admisit: nullus catholicorum saltem mente concepit, ut Deum
Abbreviated transcription (Latin):
ut sermo isaiȩ prophetae impleretur quem dixit tudiñe quis credi¬
dit auditui nostro & brachium dñi cuirei uelatum est: ubi sacis
ostendit brachiun  ipsum dĩ silium nuncupatum. Quidam
ergo  Inter se musitant & ubi possunt aliquando proclamant
& turbulenta disceptatione contendunt dicentet sernuđ
fecerunt iudei uel quae culpa eorum fuit. si necesse erat ut ser mo
isaiȩ prophetae impleretur : quibus respondemus dñm praesc¬
umꝰ futurorum per prophetam praedixisse infeditatem iudae¬
orum: prȩdixisse tamen non fecisse Non enim propterea quem¬
quam ad pecca tum cogit qui a fucura hominum peccata iam nouit
fecerunt ergo peccatum iudaei quodeos facere non compulit cui
peccatum non plac&. sed facturos esse praedixit. quaem nichil
lat& Et ideo sinon malum sed bonum facere noluissent. non pro¬
hiberentur & hoc facturi praeuiderentur ab eo qui nouit quid sit
ciuis que facturus & quid eisit procius opere redditurus

Expanded text:
ae prophetae impleretur, quem dixit: Domine, quis credidit auditui nostro, et brachium Domini cui revelatum est? Ubi satis ostendit brachium Domini ipsum Dei Filium nuncupatum, etc. Quidam ergo inter se mussitant, et ubi possunt aliquando proclamant, et turbulenta disceptatione contendunt dicentes: quid fecerunt Judaei, vel quae culpa eorum fuit, si necesse erat ut sermo Isaiae prophetae impleretur? quibus respondemus Deum praescium futurorum per Prophetam praedixisse infidelitatem Judaeorum, praedixisse tamen, non fecisse: non enim propterea quemquam Deus ad peccatum cogit, quia futura hominum peccata jam novit? Fecerunt ergo peccatum Judaei, quod eos facere non compulit, cui peccatum non placet, sed facturos esse praedixit, quem nihil latet. Et ideo si non malum, sed bonum facere voluissent, non prohiberentur, et hoc facturi praeviderentur ab eo qui novit quid sit quisque facturus, et quid ei sit pro ejus opere redditurus.
Abbreviated transcription (Latin):
untes: Cuius bom ꝓ positi studium quȩ boncipreie cesserunt quibus merer&xur iste homo fieri una ꝑ
merer&ur dm̃÷ nempe ex quo eẽ homo coepit. non ciliud coepit eẽ quam dĩfilius &hocunicus &pp
ter ddm̃ uerbum quodillo suscepto carostictum est utiq ds̃ : ut quem admodum est una ꝑsona quilib& homo
anima scilic& rationalis & caro. Itt sit xp̃s unc ꝑsona uerbum & homo Vnde naturȩ humanȩ ttonte
gloria nulis p̃ceden tibus meritis. sinedubitatione graturtti. nisi qui  magna hic &sola dĩgratia fidelter

Expanded text:
luntas, cujus boni propositi studium, quae bona opera praecesserunt, quibus mereretur iste homo fieri al., luntas, cujus boni propositi studium, quae bona opera praecesserunt, quibus mereretur iste homo fieri al., romereretur Deum? Nempe ex quo eter Deum Verbum, quod illo suscepto caro factum est, utique Deus: ut quemadmodum est una persona quilibet homo, anima scilicet rationalis et caro, ita sit Christus una persona, Verbum et homo. Unde naturae humanae tanta gloria, nul
Abbreviated transcription (Latin):
Rubiliber : Audis tractum Rubiliberti uoluntes : qui trahitur profẽcto inuitus trahitur : silnuitus tre¬
hitur : proculdubio nolens ducitur . sedut ex nolente fiat uolens: Audiquod ad iunxit est scriptum
inprexbeois eceo ani om̃s docibiles dĩ. Sierȩo om̃s quia patre trahuntur ad filium e runt docibi lesdĩ
uo due pro fecto quia non & se habecent uolun tttemuenenh ad filium. seda patretrahente cccipiant
uolun tetematq scientiam ut &uelint & sciant uenire adquem trahuntur: Dehac grattia graturit quã
rentorere negando in ꝑuenasi bectus augustinus in libro enchiridion cum deutrciq subsitntia filidĩ loque¬
micunci inhomine ranie omnino eranditer & euidenter gratiaedĩ commendatur: Quidenim natur tetu¬
mane inbomi rexpõ meruit ut in unitatem ꝑsonȩ unicisiliidĩ singulariter essora dsumpte quȩbontuo¬

Expanded text:
et ubi liber? Audis tractum, et ubi libera voluntas? Qui trahitur, profecto invitus trahitur: si invitus traet ubi liber? Audis tractum, et ubi libera voluntas? Qui trahitur, profecto invitus trahitur: si invitus trahitur, procul dubio nolens ducitur. Sed ut ex nolente fiat volens, audi quod adjunxit: Est scriptum in prophetis: Erunt omnes docibiles Dei . Si ergo omnes qui a Patre trahuntur ad Filium erunt docibiles Dei, liquet profecto quia non ex se habeant voluntatem veniendi ad Filium, sed a Patre trahente accipiant voluntatem atque scientiam, ut et velint et sciant venire ad quem trahuntur. De hac gratia gratuita, quam tantopere negando impugnas, beatus Augustinus in libro Enchiridion, cum de utraque substantia Filii Dei loqueretur, ait : Hic omnino granditer et evidenter gratia Dei commendatur. Quid enim natura humana in homine Christo meruit, ut in unitatem personae unici Filii Dei singulariter esset assumpta? Quae bona vo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinere ut homo non recedat abeo hano gratia m ꝓosuit in illo. In quosortem consecutisumus. p̃destiniti
scđm propo situm eius quiuni uersa operatur  Audis quia nichil nobis reliquit: Audis nonẽe hoc
omnino in uiribus liberi arbi trii quales nunc sunt: fuerat in homine ante quam cader& Audis post
ciensum aut̃ hominis nonnisi ad eratiam sua m ds̃ uoluit ꝑtinere ut homo accedat adeum & audes impi¬
dentissimȩ tantis ꝑtibi arrogare libertm uoluntti tem : suerat certe in homine antequam eaderat
ednum qua datibsq gratict : absit Post casum autem hominis nonnisi ad gratiam dĩ ꝑtin& ut homo acce¬
datiadeum. Id est nonnisi peratiam dĩ uoluntaitem accipit ut uelit accedere ad dm̃ ꝑ ssmxpm̃ anim̃nrimñ :
Sieut &ipsedixit Nemopotest uenire ad me nisi pater quimisit me traxerit eum: Auidis trahentẽ

Expanded text:
gratiam posuit in illo in quo sortem consecuti sumus, praedestinati gratiam posuit in illo in quo sortem consecuti sumus, praedestinati secundum propositum ejus qui universa operatur . + Audis quia nihil nobis reliquit, audis non esse hoc omnino in viribus liberi arbitrii, quales nunc sunt: fuerat in homine antequam caderet? Audis, post casum autem hominis nonnisi ad gratiam suam Deus voluit pertinere, ut homo accedat ad eum, et audes impudentissime tantisper tibi arrogare liberam voluntatem? fuerat certe in homine antequam caderet, sed nunquid absque gratia? Absit. Post casum autem hominis nonnisi ad gratiam Dei pertinet ut homo accedat ad eum, id est nonnisi per gratiam Dei voluntatem accipit ut velit accedere ad Deum per Jesum Christum Dominum nostrum; sicut et ipse dixit: Nemo potest venire ad me, nisi Pater qui misit me traxerit eum . Audis trahentem,
Abbreviated transcription (Latin):
quoitaloquitur. AVGIEC Siergo alia docum̃te non essent. haec dominica oratio nobis cidcausam gratica
quam defendimus sola suf ficer&. qui a nichil nobis reliquit in quo itim quam in nr̃o gloriemurt: Siquidem it
non discede mus cads̃. non ostendit dandũ eẽ nisicidõ cum poscendum osten dit adõ Quienim non ihn fertur in
temptaitionem non discedit cidõ Non esthoc ommno in uiribus liberi arbitri qualesnun esunt : fueratinio¬
mine ante qua m eader& : Quac temen liber tasuolun taetis in illius primȩ conditionis prestantia quan
tum ualuerit. apparuit inangelis quidiabolo cũ suis caidente dnuerite teste terunt. &ad securititam
ꝑp&u noncadendi in qua nunc eos et̃ certissimi sumus ꝑuenire meruerunt. Post casumaũt homi¬
nis. non nisi ad eratiam sucm ds̃uoluit ꝑtinere ut homo eccedat adeum: neq nisicidertitiem sucm uoluit¬

Expanded text:
quo ita loquitur : Si ergo alia documenta non essent, haec Dominica oratio nobis ad causam gratiae, quo ita loquitur : Si ergo alia documenta non essent, haec Dominica oratio nobis ad causam gratiae, quam defendimus, sola sufficeret, quia nihil nobis reliquit in quo tanquam in nostro gloriemur. Siquidem ut non discedamus a Deo non ostendit dandum esse nisi a Deo, cum poscendum ostendit a Deo: qui enim non infertur in tentationem, non discedit a Deo. Non est hoc omnino in viribus liberi arbitrii, quales nunc sunt; fuerat in homine antequam caderet. Quae tamen libtum valuerit, apparuit in Angelis, qui, diabolo cum suis cadente, in veritate steterunt, et ad securitatem perpetuam non cadendi, in qua nunc eos esse certissimi sumus, pervenire meruerunt. Post casum autem hominis, nonnisi ad gratiam suam Deu
Abbreviated transcription (Latin):
modis r dculpamquisq per trauitur: Ait delecta tione enimdscitur autter roresuiperatir Gladius
nam q orisẽ. Iniqui tas ꝑ suasionis Manus autem uiolentiest. aduersi tas potestatis : secd quia uera citer¬
humilis qui hoc locop auperuo catur quonull huius mundi prospera app&it. Eo audenter &iam aduersa
conteminit. recte dicitur scluum ftci& degladiooris eorum &demanu ublenti pauperem. Acsiciptedici¬
relur. Sic inseds̃ men tes humilium solidat. ut eas adperp&rendam nequi tiam nec blan dimente sucsi¬
num per trahant nec dolores suppliciorum frcingant:  Iam uero quodaddis dm̃ omnium boni¬
rum non eẽ causam neces sariam seduo lunteriam. uolens eo argumento ꝑ uersum motum rationcili substant
ostendere: nonet̃ cau. sam ne cesscriam sed uolun tariam. debueras aduertere becticugusani sententiẽm
quam tu quoq ante in sererȩ uoluisti ex libro eius quem dedono ꝑseuerantiȩ scpienter fideliterq: conscripsit i

Expanded text:
modis ad culpam unusquisque pertrahitur; aut delectatione enim ducitur, aut terrore superatur. Gladius namque oris est iniquitas persuasionis; manus autem violenti est adhumilis, qui hoc loco pauper vocatur, quo nulla hujus mundi prospera appetit, 199 eo audenter etiam adversa contemnit, recte dicitur: Salvum faciet de gladio oris eorum et de manu violenti pauperem. Ac si aperte diceretur: Sic in senum pertrahant, nec dolores suppliciorum frangant. + Jam vero quod addis, Deum omnium bonorum non esse causam necessariam, sed voluntariam, volens eo argumento perversum motum rationali substantiae ostendere non esse causam necessariam, sed voluntariam, debueras advertere beati Augustini sententiam, quam tu quoque ante inserere voluisti ex libro ejus quem de dono Perseverantiae sapienter fideliterque conscripsit, in
Abbreviated transcription (Latin):
luntas : Audis ꝑsecutorem carnificinȩ ouium in sudantem: & ubi uoluntas: pror suserat
neo uelle sed malum cui insis tebat & cui tantostudio satagebat audicimus sequentia
& contigit dumir& damascum circumfulsit eum iux decȩlo &cadens interrã audiuit uo c̃

Expanded text:
voluntas? Audis persecutorem carnificinae ovium insudantem, et ubi voluntas? Prorsus erat voluntas? Audis persecutorem carnificinae ovium insudantem, et ubi voluntas? Prorsus erat in eo velle, sed malum, cui insistebat et cui tanto studio satagebat. Audiamus sequentia: Et contigit dum iret Damascum, circumfulsit eum lux de coelo. Et cadens in terram, audivit vo
Abbreviated transcription (Latin):
nulla int̃cape dinante morul opus est Quae tanta uipene trauit mentem publicani ut sta¬
diis ocantem gratiam sequer&ur Agit hoc nimirum instinctuocculto dĩ omnipotentia in co¬
dibus ominum ułleni tate uł terrore inconprehensibili cacusis nram scientiam latentibus ut res¬
pectumsus esituitȩ eratiȩ omnitar ditate propulsa humiliter deuoteq sequantur : intuea¬
mur &licim illũ gra tuite gratiȩ acerrimum propuena torem & uera cissimum defensorem acefi¬
delis simumprȩdicatorem. & li quido uidebimus gratiȩ fuisse quod teis ac tantus est. non uolun¬
tatis propriȩ Scribit deeorelator uera cissimus ac tuumillius comesq peregrinationis eius
indiuiduus sc̃s lucas euangelis tadicens. Scculus aidhuc spircinsminarum &cȩdisimdis
uiros hac mulieres uinc tos ꝑduce renit in ieru salem Audis lupum sȩuientem: & ubiu

Expanded text:
nulla intercapedante morula opus est: quae tanta vi penetravit mentem publicani, ut stanulla intercapedante morula opus est: quae tanta vi penetravit mentem publicani, ut statim vocantem gratiam sequeretur. Agit hoc nimirum instinctu occulto Dei omnipotentia in cordibus hominum, vel lenitate, vel terrore incomprehensibili, causis nostram scientiam latentibus, ut respectum suae gratuitae gratiae omni tarditate propulsa, humiliter devoteque sequantur. Intueamur etiam illum gratuitae gratiae acerrimum propugnatorem et veracissimum defensorem, ac fidelissimum praedicatorem, et liquido videbimus gratiae fuisse quod talis ac tantus est, non voluntatis propriae. Scribit de eo relator veracissimus actuum illius comesque peregrinationis ejus individuus, sanctus Lucas evangelista dicens: Saulus adhuc spirans minarum eviros ac mulieres, vinctos perduceret in Jerusalem . Audis lupum saevientem, et ubi
Abbreviated transcription (Latin):
mmims querm ad catulitusse quere meEt surgens secutus est eum: quodait uidit iħs. Nontum adusumho¬
inis quamadintuitum gratiȩ respicientis debemus accipere: Uidit qui a misertus est Niditisquico
uolun tatem seuidendi infudit uidit . qui a uideri sefecit. sedebat inteloneo publicanus lucrisinh¬
cer ne gotister renis concupis cibiliter in serui ebat. Oculos mentis pariter cumo culis corporis
ddouestus publicos & priuatos depresserat cogia rede cȩlestibus minime satti gebat Num quid
dicendus est habuis se uelle quous que ii sus non est is uisus est & continuo uoluit : qm̃ iusio illa degra¬
ecroremanabat Nam & quod ait publicanum scts indicat quiarore suꝑ ni respectus made¬
snctus at que emollitus sit ꝰ propria quam nec dumhabuerat uoluntate conuersus. in quo ad¬
mis ande est nimiumuis acpotentia gratiȩ uidentis. quȩ mox ut ui d& ꝑficit: Videre illius

Expanded text:
nomine, et ait illi: Sequere me; et surgens secutus est eum . Quod ait vidit Jesus, non tam ad visum homnomine, et ait illi: Sequere me; et surgens secutus est eum . Quod ait vidit Jesus, non tam ad visum hominis quam ad intuitum gratiae respicientis debemus accipere. Vidit quia misertus est, vidit quia voluntatem se videndi infudit, vidit quia videri se fecit. Sedebat in telonio publicanus, lucris inhiabat, negotiis terrenis concupiscibiliter inserviebat; oculos mentis pariter cum oculis corporis ad quaestus publicos et privatos depresserat, cogitare de coelestibus minime satagebat; nunquid dicendus est habuisse velle, quousque visus non est? et visus est et continuo voluit, quoniam visio illa de gratiae rore manabat. Nam et quod ait publicanum, satis indicat quia rore superni respectus madefactus atque commollitus sit, non propria, quam necdum habuerat, voluntate conversus. In quo admiranda est nimium vis ac potentia gratiae videntis, quae mox ut videt perficit: videre illius
Abbreviated transcription (Latin):
erit ssu sfonos fleui a mere Re cor dotus est quicinimium dese p̃sumpserat dicendo &icimsopos ei¬
cim mebmore recum nonte negabo : Et confessus est salubriter. qui a aduocem ancillulȩ negauerat
damncibiliter : Ideo que egres sus foras fle uit a mare prorsusquinon prius est recordctus quam
espectus patenter indicat nonase sibi fuis se uelle sed accepis se cibillo a quores pectus est Vbi estnune
nteragnis te tiotua quci dixis ti cum dixis sodns sine me nichilpo tescis facere non dixit uelle ÷ uidesu
npotiis serecor deriparum nisi prius dñsrespexis s& id est uolunta tem recordendi ceflendi misetrica
drtorinfundis s&s e uide amus &iam co apłm eius mat thȩum. utrum &ipse gratia prȩ uentus an uolu ntite
n no memet sit se cutus Seribit ipse in euangeliosuo Vidit iħs publicanum sedentem inteloneo mathȩ

Expanded text:
egressus foras flevit amare. Recordatus est, quia nimium de se praesumpserat dicendo: Etiamsi oportueegressus foras flevit amare. Recordatus est, quia nimium de se praesumpserat dicendo: Etiamsi oportuerit me mori tecum, non te negabo ; et confessus est salubriter, quia ad vocem ancillae negaverat damnabiliter; ideoque egressus foras flevit amare. Prorsus qui non prius est recordatus quam respectus, patenter indicat non a se sibi fuisse velle, sed accepisse se ab illo a quo respectus est. Ubi est nunc interpretatio tua, qua dixisti cum dixisset Dominus: Sine me nihil potestis facere, non dixit velle? Videsne non potuisse recordari Petrum, nisi priurditer infudisset. Videamus etiam coapostolum ejus Matthaeum, utrum et ipse gratia praeventus an voluntate propria Dominum sit secutus. Scribit ipse in Evangelio suo: Vidit Jesus publicanum sedentem in telonio, Matthaeum
Abbreviated transcription (Latin):
rat. Dicit enim euangelisto post quam tertio gcalluscanttiuerat & respexit dñs pe trum &recor daus
ẽ inidisuer bidm̃ quo dixerat prius quam ģelluis cant& terme negtbis etegres susfores fieuit amare
taentumne obsurduisti. ut non audias respeat dñs & recor datus ẽ ꝑ &rus Nonenim priusilertiora¬
tuses ta e tũpost modũ respexut sed prim res pexit dñs. & post recor datus est parus: Priusrespexit grate
uiost recos ol crenst enpost tes  epriusrespeeit miseri cordia & post fleuit miseria. Cuiuse que soni
uelle s pecsp cientis an post respectum recordatis : donec neguit nonutiq habuit uelle dn in consiu¬
uin espestis aut̃ cor cepit uelle non solum confessionis sedeicm confusionis Qal Inde est quodast
cn sel sorasbre uirdatus ẽ parus uerbidnĩ quo dixerat ante quamgalus cant& termȩ negtibis &

Expanded text:
rat. Dicit enim Evangelista: Postquam tertio gallus cantaverat, et respexit Dominus Petrum, et recordatus rat. Dicit enim Evangelista: Postquam tertio gallus cantaverat, et respexit Dominus Petrum, et recordatus est Petrus verbi Domini quo dixerat: Priusquam gallus cantet, ter me negabis. Et egressus foras flevit amare . Tantumne obsurduisti ut non audias, respexit Dominus et recordatus est Petrus? Non enim prius ille recordatus est, et Dominus postmodum respexit, sed primo respexit Dominus, et post recordatus est Petrus. Prius respexit gratia, et post recordata est poenitentia. Prius respexit misericordia, et post flevit miseria. Cujus est, quaeso, nunc velle: respicientis, an post respectum recordantis donec negavit. Non utique habuit velle Dominum confitendi, respectus autem accepit velle, non solum confessionis, sed etiam confusionis. Inde est quod ait Evangelista: Et recordatus est Petrus verbi Domini quo dixerat: Antequam gallus cantet, ter me negabis. Et
Abbreviated transcription (Latin):
falsitas tua que dixeras. posse nosuelle sinedõ: fidem. dĩ donum eẽ quis ambiģat : dicente apostolo uobis enumnda¬
nis ueostuande non soluimut ere da tis ieum uerũ &iam ut patiamini proillo clar& aut̃ nullum credon
iuisiuolun sat in Munden eoẽ do na tum eredentibus ut in eum cro dant at que patiantur mileium ausco
me nteuil otes cosfacrs : lidisanius a rectius intellegenda sune. ut facere adutrum q i a fer cun is. sie
nobis uisu iso loenos espiciamus sane beati pariapłi negationem & pspicue quodado nobis uellesit nonlu
nobis uduido coȩnoscemuse Quienim propria uolun tate ne gaiuit. nequa quam propro de uiosunsit toner¬
Nicupso in que coespes sas de super adseredit quiptululum derelictus ut itti dixerom ⁊ s uo suim erc es porit
Ascipso indiuam quadis fuereat quando dnm̃ &iam ulonge sequens in atriũ principis sacer dotuom an eraua¬

Expanded text:
falsitas tua qua dixeras posse nos velle sine Deo. Fidem Dei donum esse quis ambigat? dicente Apostolo: Vobis enim dafalsitas tua qua dixeras posse nos velle sine Deo. Fidem Dei donum esse quis ambigat? dicente Apostolo: Vobis enim datum est a Deo, non solum ut credatis in eum, verum etiam ut patiamini pro illo . Patet autem nullum credere nisi voluntate. Quid ergo est donatum credentibus, ut in eum credant atque patiantur, nisi data divme nihil potestis facere, ita sanius et rectius intelligenda sunt, ut facere ad utrumque referatur, ad factntate concipi solet. Respiciamus sane beati Petri apostoli negationem, et perspicue quod a Deo nobis velle sit, non ex nobis, liquido cognoscemus. Qui enim propria voluntate negavit, nequaquam propria voluntate poenituit, donec respectus desuper ad se rediit, qui paululum derelictus, ut ita dixerim, a se ipso recesserat. A se ipso, inquam, qualis fuerat quando Dominum etiam a longe sequens, in atrium principis sacerdotum intrave
Abbreviated transcription (Latin):
leo te dixisse sine dõ nos nichil posse facere. Posse aut̃ uelle cumsi secundumte nobis uelle .ẽ. ẽẽ &si ne dubio
sinedõ esse nulla tenus possimus: quo modo sine ipso uelle possimus : sienim sine dõ uelle possumus quiasi cut
ids trus uelle nobis est eẽ : possumus eẽ sine dõ Non aut̃ possumus ẽt sinedõ Sequitur ergo ut nec uellebo¬
num possimus sine dõ Quo enimpactopossit uellesine dõ qui nonpos sit eẽ sine dõ : Nam & sim hoc dnĩ sermo¬
ne de solo opere intelle gendum quis cens&. Audi quid apłs dicat fiduciam inquit talem habemus ciddm̃ non
quod suf ficientes simusco gitare aliquid a nobis quasi & nobis. sed sufficientia nrã ex do est. ubios tendit ipsũ
bo nȩ uolun tatis concipiendȩ at que cogitam dȩ in itium non nobis eẽ a nobis atque & nobis. sed exdõ et refelli t

Expanded text:
valeo te dixisse sine Deo nos nihil posse facere, posse autem velle. Cum si secundum te nobis velle est esse, et sine dubio valeo te dixisse sine Deo nos nihil posse facere, posse autem velle. Cum si secundum te nobis velle est esse, et sine dubio sine Deo esse nullatenus possimus, quomodo sine ipso velle possimus? Si enim sine Deo velle possumus, quia sicut astruis velle nobis est esse, possumus esse sine Deo. Non autem possumus esse sine Deo; sequitur ergo ut nec velle bonum possimus sine Deo. Quo enim pacto possit velle sine Deo, qui non possit esse sine Deo? Nam et si in hoc Domini sermone de solo opere intelligendum quis censet, audi quid Apostolus dicat: Fiduciam, inquit, talem habemus ad Dominum, non quod sufficientes simus cogitare aliquid a nobis quasi ex nobis; sed sufficientia nostra ex Deo est . Ubi ostendit ipsum bonae voluntatis concipiendae atque cogitandae initium non nobis esse a nobis atque ex nobis, sed ex Deo; et refellitur
Abbreviated transcription (Latin):
gutȩ ciccusantes nos uł defendentes. tunc om̃s gentes & linguȩ cum cogi ttitionibus suis pariter adducentur
ipse in superioribus dixerat In ebriatus est gladiusm̃s in cȩlo adterramq: descend&  Si qui den
cogitationes sola uolun tate conceptas. adopus ꝑtinere proph&a manifestat cumdicit. Renim incorde
in iquitates operamini in terra : Iniustitias manus urȩ concinnant : quȩ & enim causa est ut de cogitatio¬
nibus quisque iudic&ur insiquia tales sunt ut pro operibus deputatȩ. aut coronentur merito aut damnent᷑
dnõ id &iam dedaran te qui dicit Qui uiderit mulierem ad concupis cendum eam. lam moe chatus est eam
incor desuo Patenter indicatur hac sententici uoluntatem & cogrtationem adopus ꝑtinere cum quiseo
afs feccucogitat uult . & uid& ut nichil aliud intersi quam ꝑpetrandi stc lttis Nempemirari scitis nonu

Expanded text:
egatae, accusantes nos vel defendentes: tunc omnes gentes et linguae cum cogitationibus suis pariter adducentur egatae, accusantes nos vel defendentes: tunc omnes gentes et linguae cum cogitationibus suis pariter adducentur ipse in superioribus dixerat: Inebriatus est gladius meus in coelo ad terramque descendet . + Siquidem cogitationes sola voluntate conceptas ad opus pertinere Propheta manifestat cum dicit: Etenim in corde iniquitates operamini, in terra injustitias manus vestrae concinnant . Quae etenim causa est ut de cogitationibus quisque judicetur, nisi quia tales sunt ut pro operibus deputatae aut coronentur merito aut damnentur, Domino id etiam declarante, qui dicit: Qui viderit mulierem ad concupiscendum eam, jam moechatus est eam in corde suo? Patenter indicatur hac sententia voluntatem et cogitationem ad opus pertinere, cum quis eo affectu cogitat, vult et videt, ut nihil aliud intersit quam perpetrandi facultas. Nempe mirari satis non
Abbreviated transcription (Latin):
se eis. sciebat om̃s & non habebat necesse ut ciliquis testimonium daret ei dehomine. Ipse enim sciebat
quideẽt in homine Cui &illud congruit Sciens aut̃ iłis cogitationeseorum & intililoco. Sciens aut̃ iħs
malitiam eo rum : acne ali qua sit dubi tatio aeretics calum niam facientibus de uerbodĩ quod nouerit
om̃a : inepistola q̃ adebrȩos scribitur. prolixius dicitur. Viuens enim ser modĩ & euidens & acutus suꝑom¬
nem gla dium bicipitem & diuidens usq: ad partitionem animȩ & spiritus artuum quo que & medulla¬
num & iudex cogitationũ & sensuum cordis nullaque est creatura in uisibilis in conspectueius Omãi aũt
nuda &cꝑta oculis illius. dequa nobis sermo est Post quam autem cogitatio nes in unũ fuerint coner¬

Expanded text:
se eis, quia sciebat omnes, et non habebat necesse ut aliquis testimonium daret ei de homine; ipse enim sciebat se eis, quia sciebat omnes, et non habebat necesse ut aliquis testimonium daret ei de homine; ipse enim sciebat quid esset in homine . Cui et illud congruit, sciens autem Jesus cogitationes eorum ; et in alio loco: Sciens autem Jesus malitiam eorum . Ac ne aliqua sit dubitatio, haereticis calumniam facientibus de Verbo Dei, quod noverit omnia, in Epistola quae ad Hebraeos scribitur, prolixius dicitur: Vivens enim sermo Dei et evidens et acutus super omnem gladium bicipitem, et dividens usque ad partitionem animae et spiritus, artuum quoque et medullarum, et judex cogitationum et sensuum cordis. Nullaque est creatura invisibilis in conspectu ejus. Omnia autem nuda et aperta sunt oculis illius, de quo nobis sermo est . Postquam autem omnes cogitationes in unum fuerint congr
Abbreviated transcription (Latin):
eorum & intellegit omã operaeorum: De quibus & maliolo co legimus Tu cognoscis cerda hominũ solu
Ne moenim scit quȩ sunt in homine nisispiritus hominisquiẽ in eo. Vnde & ꝑieremi am loquitur ds̃
Ego ds̃ ad propinquans & non delonge dicit dñs Numquid abscondit se in absconditis homo & ego ignore¬
bo denique adscribas dicitur & pharisȩos uos eftis quiiustificati suosm &ipsos coram hominib: ds̃ aut̃ cog¬
noscit cor daurã : in quo considercandum qđ non dixeritpater iuxtaȩreti corum blcis phemias nefilium u¬
der&ur ex dudere sed ds̃ quod patrifilioq: cõmune ẽ in principio erat uerbum & uerbũ erat apud dm̃
& ds̃ orat uerbũ. hoceratin principio apud dm̃. Dequoidem iohannesscribit. Ipse aut̃ iħs noncredeb

Expanded text:
eorum, et intelligit omnia opera eorum . De quibus et in alio loco legimus: Tu cognoscis corda hominum solus . eorum, et intelligit omnia opera eorum . De quibus et in alio loco legimus: Tu cognoscis corda hominum solus . Nemo enim scit quae sunt in homine, nisi spiritus hominis qui est in eo . Unde et per Jeremiam loquitur Deus: Ego Deus appropinquans, et non de longe, dicit Dominus: nunquid abscondit se in absconditis homo, et ego ignorabo? . Denique ad Scribas dicitur et Pharisaeos: Vos estis qui justificatis vosmetipsos coram hominibus: Deus autem cognoscit corda vestra . In quo considerandum quod non dixerit, Pater, juxta haereticorum blasphemias, ne Filium videretur excludere, sed Deus, quod Patri Filioque commune est: In principio enim erat Verbum et Verbum erat apud Deum: et Deus erat Verbum. Hoc erat in principio apud Deum . De quo idem Joannes scribit: Ipse autem Jesus non credebat
Abbreviated transcription (Latin):
ipera al cogirationes congreg& singulorum Ex quo discimus nan solum opera sed eleo q encio¬
nesẽẽ in dieuidici iudicendas qͥui enim ui derit muli erem ad con cupiscendum. lam moe chatus ẽ eã
incordesuo De quibus dicit Nunc circum dederunt eoscogitttiones suȩ quando iudi cabit dñs
edoscondite hominum secundum euangelium ihuxpi: ut illud quod apłs scribit. ueri tate iudicu
conprob&ur In uicem cogittionibus cccus antibus & satis facientibus. Indie qua iudi cabit ds̃ abs¬
conditahominum. Vt cogitationes nr̃ȩ om̃s uno tempore congre gectȩ: iustum iudicemprobent dum
uit accusat nrã conscientia aut satis facit pro delicto utrum plura s int peccata anbonaopera &
utrumuetera an noua utrum del&a pęnitentia. an nouis sceleribus instaurata quando dicit
dñs : uiaseorum dedi incapitaeorum. & cogi tationes eorum reddam eis Qui fmxit singillatim corda

Expanded text:
opera et cogitationes congreget singulorum. Ex quo discimus non solum opera, sed et cogitatioopera et cogitationes congreget singulorum. Ex quo discimus non solum opera, sed et cogitationes esse in die judicii judicandas. Qui enim viderit mulierem ad concupiscendum, jam moechatus est eam in corde suo . De quibus dicitur: Nunc circumdederunt eos cogitationes suae ; quando judicabit Dominus abscondita hominum se cundum Evangelium Jesu Christi ; ut illud quod Aua judicabit Deus abscondita hominum : ut cogitationes nostrae omnes uno tempore congregatae justum judicem probent, dum aut accusat nos nostra conscientia, aut satisfacit pro delicto; utrum plura sint peccata, an bona opera, et utrum vetera an nova: utrum deleta poenitentia, an novis sceleribus instaurata, quando dicit Dominus: Vias eorum dedi in capita eorum, et cogitationes eorum reddam eis . Qui finxit sigillatim corda
Abbreviated transcription (Latin):
enim quio peratur in uobis &uelle & aperari probona uolun tate. Et item non uolentis nequecur¬
nenus sed miserentis ẽ dĩ  addis in super ad consirmandum erroremtium quo a det¬
is uellẽ in homine eius esse substantiam testimonidm dnĩ dicentis in euan gelio tddiscipulos suos
Sine me nichil totestis sticers: & adiungis exponendo ut potius de prauando  oħsono
atq auctoritos dem n&. In enim sentiri cupis dixisse dñm. si nemenichil potestis stcere : Ac
qu& profecto quia fellaciter asseris posse nos uelle: quippiam sineipso qua si uero ipst ulunt
hominis non a dopus ꝑtinect . cum scrio tira dom& dm̃ hominies non solum prosticts uerum & iam
pro cagitationibus quȩ sola uolun tate fieri adsolent iudicaturum unde &ꝑi prophacam i¬
icim idem dñs loquitur Ego autem operaeorum & cogaitiones eorumuenio ut congregem
cum omnib gentibus & linguis. Quod sõs ieronimus ita explanat ItRΟΝINVS Venit ergo ansi

Expanded text:
enim qui operatur in nobis et velle et operari pro bona voluntate . Et item: Non volentis neque currentis, sed miserentis est Dei . + Addis insuper ad confirmandum errorem tuum quo astruis velle in homine ejus esse substantiam, testimonium Domini dicentis in Evangelio ad discipulos suos: Sine me nihil potestis facere et adjungis exponendo vel potius depravando. JOANNES atque auctoritas damnet. Ita enim sentiri cupis dixisse Dominum: Sine me nihil potestis facere, ac nobis velle, liquet profecto quia fallaciter asseris posse nos velle boni quippiam sine ipso. Quasi vero ipsa voluntas hominis non ad opus pertineat, cum Scriptura clamet Deum homines non solum pro factis, verum etiam pro cogitationibus, quae sola voluntate fieri assolent, judicaturum; unde et per prophetam Isaiam idem Dominus loquitur: Ego autem opera eorum et cogitationes eorum venio ut congregem cum omnibus gentibus et linguis ; quod sanctus Hieronymus ita explanat: Hieronymus : Venit ergo Deus ut
Abbreviated transcription (Latin):
substantia: uelle &scire: non sunt eius substantia atquenatura sedor namenta substant
dono con ditoris adtributa. Ut ess& enim: creator faciendo contulit: ut uell&. elscira:
liberaliter tribuit Animam enim hominis adimaginem sui conditoris non in uelle &scire
sed inrationali mentis facttm. auctoritate solidissima conpro batur. Dicente apło
Reno uaminispũ mentis uestrȩ & induite nouum hominem qui secundum dm̃ creatuse

Expanded text:
substantia; velle, et scire non sunt ejus substantia atque natura, sed ornamenta substantiae, substantia; velle, et scire non sunt ejus substantia atque natura, sed ornamenta substantiae, dono Conditoris attributa. Ut esset enim Creator faciendo contulit, ut vellet et sciret, liberaliter tribuit. Animam enim hominis ad imaginem sui conditoris non in velle et scire, sed in rationali mentis factam auctoritate solidissima comprobatur, dicente Apostolo: Renovamini spiritum mentis vestrae et induite novum hominem, qui secundum
Abbreviated transcription (Latin):
tariam cũ ab eauo lun tate quae ẽ causa omnium. creattsit adi maginem & similitu¬
dinem sui: aut quo modo inquis eam di uina uolun tas. sum maui delic& uniuersi tatis
ratio qua enulla ne cessi tate stringitur qm̃ suali berrima potentia potitur. imaginem
et̃ nouum quid atq: ante hac in auditum auribus nr̃is insonuit. cumuo lunta tem honi¬
nis subs tantiam eius idseueras: quodque profusius expli cas ad iun gendo: ⁊E iO
hocin qui ens apertissi me probatur argumento quod sumi tur exprimihonis pecca¬
to. Euamuis enim ais beatam ui tam pec candoperdidit. substantiam suam nonam¬
sitEt quae namess& ipsa subs tantia subiungis: Sioh. Quae ẽ inquiens ee
uentionibus atque argumentationibus adstruas auctori tate non munisquis enĩ
uesciatratio nalem animam eẽ. ei que in eẽ uelle &scires sedesse est eius natura ał que

Expanded text:
tariam, cum ab ea voluntate quae est causa omnium, creata sit ad imaginem et similitutariam, cum ab ea voluntate quae est causa omnium, creata sit ad imaginem et similitudinem sui. Aut quomodo, inquis, eam divina voluntas, summa videlicet universitatis ratio, quae nulla necessitate stringitur, quoniam sua liberrima potentia potitur, imaginem esse, novum quid atque antehac inauditum auribus nostris insonuit, cum voluntatem hominis substantiam ejus asseveras, quodque profusius explicas adjungendo. JOANNES SCOTUS. Θ Hoc, inquiens, apertissime probatur argumento, quod sumitur ex primi hominis peccato: quamvis enim, ais, beatam vitam peccando perdidit, substantiam suam non amisit. + Et quaenam esset ipsa substantia, subjungis: Θ Quae est, inquiens, esse, m tuis adinventionibus atque argumentationibus astruas, auctoritate non munis: quis enim nesciat rationalem animam esse, eique inesse velle et scire? Sed esse est ejus natura atque
Abbreviated transcription (Latin):
r misericor diam tuam hac sanitate atque liberta te indigebant de quibus dñs in
euangelio dicebat. Non ẽ sanis opus medi cus sed male habentibus. Non en im ueniuo¬
cre ius cos sed pec catores inpeni tentiam et rursum Nenit enim filius hominisquae¬
rere & saluum facere quodperierat Idẽ uenit filius hominisquo ẽ rere fugitiuum. & libe¬
rare captiuum. Siliber erat:. quo modo perierat: sed nimirum peri erat. qui a uero lum in
a uersus uitiis & dȩ monibus ad dictus seruiebat. Vt autem liberare tur. uenitille in quo
nichilhabuit princeps mundi. & quisolus fuit intermortu os liber. Ad cuius ueram ꝑfec¬
tam que liber tatem siper uenire desideramus. eius p̃uentrici atque auxili a trici gratiȩ
humiliter submis seque subdamur. quiuenit quaerere & saluum facere quod perierat
Dein de sub nectis : SIOH Non aliter debuis sefieri rationalem uitam nisi uolun¬

Expanded text:
ter misericordiam tuam . Hac sanitate atque libertate indigebant de quibus Dominus in ter misericordiam tuam . Hac sanitate atque libertate indigebant de quibus Dominus in Evangelio dicebat: Non est sanis opus medicus, sed male habentibus. Non enim veni vocare justos, sed peccatores in poenitentiam . Et rursum: Venit enim Filius hominis quaerere et salvum facere quod perierat . Id est venit, Filius hominis quaerere fugitivum, et liberare captivum: si liber erat, quomodo perierat? sed nimirum perierat, qui a vero lumine aversus, vitiis et daemonibus additus serviebat; ut autem liberaretur venit ille, in quo nihil habuit princeps mundi , et qui solus fuit inter mortuos liber ; ad cujus veram perfectamque libertatem si pervenire desideramus, ejus praeventrici atque auxiliatrici gratiae humiliter submisseque subdamur, qui venit quaerere, et salvum facere quod perierat . Deinde subnectis: JOANNES SCOTUS. Θ Non aliter debuisse fieri rationalem vitam, nisi volun
Abbreviated transcription (Latin):
& uera cibus at quȩ fidelibus uerbis. bectus augustinus infirmita temliberi arbi trupa¬
tenter in notuit. dicendo quod homo male utens libero arbitrio & seꝑdidit & ipsumid
est liberum arbitrium. Quo modo autem idem liberum arbi trium ꝑ diderit p̃mis sad¬
cls re uen aser diditenim sequia morti subiecit. perdidit liberum arbitrium: quia se
nos tł uendidta Perdidit in quam. sed adbonum uł uolendum uł farti en dumumna quas
icilum sem p᷑cidfuit seruilis utite dix erim libertas dcphioc it iamidipene uelit
ut liberetur San&ur illius limiper uncta medicamine quo anatiui tate cȩci
oculi sunt sanati sanitate & enim opush ab&quidicit E go dixi dnẽ misere reme
sana animã me am quia peccaut tibi Et iterum Misere remi chi dñe qm̃ in fir¬
de & tud ne usquequo Conuertere dñe eripe animam meam. saluum me fac prop¬

Expanded text:
et veracibus atque fidelibus verbis beatus Augustinus infirmitatem liberi arbitrii paet veracibus atque fidelibus verbis beatus Augustinus infirmitatem liberi arbitrii patenter innotuit  pro notam exhibuit dicendo quod homo male utens libero arbitrio, et se perdidit et ipsum, id est liberum arbitrium. Quomodo autem idem liberum arbitrium perdiderit praemissa declarant. Perdidit enim se, quia morti subjecit; perdidit liberum arbitrium, quia se hosti vendidit. Perdidit, inquam, sed ad bonum vel volendum vel faciendum: nam ad malum semper ei adfuit servilis, ut ita dixerim, libertas: ac per hoc, ut jam vel bene velit, nostrum. Sanetur ergo ut liberetur, sanetur illius limi peruncta medicamine, quo a nativitate caeci oculi sunt sanati. Sanitate etenim opus habet qui dicit: Ego dixi, Domine, miserere mei: sana animam meam, quia peccavit tibi . Et iterum: Miserere mei, DominDomine, usquequo? Convertere, Domine, eripe animam meam, salvum me fac prop