comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
reccionis. aix ui. hore sũt qui ẽ quadratꝰ
senaruis. Refertur aut̃ ad illã racionẽ
simpli adduplũ. ubi ẽ coaptacionis ma
hoc sine illo sacram̃to qͦd supͣ comemoraui.
Nõ absurde quippe spm̃ diei cõparamꝰ. corpꝰ
aut̃ nocti. Dñcũ enĩ corpus in morte &

Expanded text:
orae sunt, qui est quadratus senarius. Refertur autem ad illam rationem simpli ad duplum, ubi est coaptationis maxhoc sine illo sacramento quod supra memoravi. Non absurde quippe spiritum diei comparamus; corpus autem, nocti. Dominicum enim corpus in morte ac
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑlectt pagina uł epistola. nesciã
quid legerim & repettm quippo
inaliud intento nutu uoluntatis
nõ sic est adibitti memoria sensiu
corporis quomodo ipse sensus adi¬
qua transierunt. Quod si non
iudissent. non ambulassent. Aud
maiore intentione palpando am¬
bulassent. Presertim si ꝑ in cog¬
nita ꝑ gerent. S& quia facile
amba la uerint. utiq uiderũt.
Quia uero nõ sicut sensus locis
quacumq ꝑgebant itti ipsi
sensui memoria uingebatur
nullo modo id quod uiderunt.
&iam recentissimũ meminisse
potuerunt. Lam porro habeo
quod in memoria est animi a ciẽ
uelle auertere nichil est aliud
quã nõ in de cogititre:

Expanded text:
perlecta pagina vel epistola, nesciam perlecta pagina vel epistola, nesciam quid legerim, et repetam. In aliud quippe intento nutu voluntatis, non sic est adhibita memoria sensui corporis, quomodo ipse sensus adhiqua transierint: quod si non vidissent, non ambulassent, aut majore intentione palpando ambulassent, praesertim si per incognita pergerent: sed quia facile ambulaverunt, utique viderunt: quia vero non sicut sensus oculorum locis quacumque pergebant, ita ipsi sensui memoria jungebatur, nullo modo id quod viderunt etiam recentissimum meminisse potuerunt. Jam porro ab eo quod in memoria est, animi aciem velle avertere, nihil est aliud quam non inde cogitare.
Abbreviated transcription (Latin):
doribus. Ita &iã uł osclauden¬
do. uł aliquid exore respuendo
a saporibus auersamur. Intiic¬
tu quoq uł sub traimus corpus
netangamus quod nolumus. Uł
si iam tatngebamus. ab icimus aud
motu corporis agit uolunttis.
nesensus corporis rebus sensibili¬
bus copuletur. & agit hoc quan¬
tum potest. Nam cum inhachac¬
cione ꝓpter conditionẽ seruilis
mortalitatis dificultatẽ patit᷑
cruciatus est consequens. Ut uo¬
luntati nichil reliqui fiat. nisi
tolerantia. Memorrã uero a sen¬
su. uolunttis auertit. Cum ma
liud intantit nõ ei sinit merere
presentia. Quod anim aduer¬
tere facile est. Cum sepe quorã
lo quentẽ nob̃ aliquẽ aliud cogi¬
tando nõ audisse nob uidemur.
fal sum est autem. Audiuimꝰ
aurium sensum labentibus uo¬
cibus alienato nutu uoluntatis.
ꝑ quẽ solent infigi memorie..
Uerius ititq dixerimus cum ttde
aliquid accidit. non meminimus
quia nõ audiuimus. Nam & leger¬
tibus euenit & michi sepissime. ut

Expanded text:
doribus. Ita etiam vel os claudendoribus. Ita etiam vel os claudendo, vel aliquid ex ore respuendo a saporibus aversamur. In tactu quoque vel subtrahimus corpus ne tangamus quod nolumus, vel si jam tangebamus, abjicimus aut motu corporis agit voluntas, ne sensus corporis rebus sensibilibus copuletur. Et agit hoc quantum potest: nam cum in hac actione propter conditionem servilis mortalitatis difficultatem patitur, cruciatus est consequens, ut voluntati nihil reliqui fiat, nisi tolerantia. Memoriam vero a sensu voluntas avertit, cum in aliud intenta non ei sinit inhaerere praesentia. Quod animadvertere facile est, cum saepe coram loquentem nobis aliquem aliud cogitando non audisse nobis videmur. Falsum est autem: audivimus aurium sensum labentibus vocibus alienato nutu voluntatis, per quem solent infigi memoriae. Verius itaque dixerimus, cum tale aliquid accidit, Non meminimus, quam, Non audivimus. Nam et legentibus evenit, et mihi saepissime, ut
Abbreviated transcription (Latin):
figura corporis. nec sonũ quem
num quã audiuit. nec saporem
quẽ num quã gustauit. nec ho¬
dorem quẽ numquã hole fecit.
nec ullã contrectacionẽ corporis
quã num quã sensit potest quisquã
om̃mo cogititre. Hac si ꝓpterea
nemo ali quid cogititre corporale
cogitat. nisi quod sensit quia ne¬
mo meminit corpor ale aliquid
nisi quod sensit. sic̃ in corporibus
sentiendi sic inmemoria est co¬
gitindi modus. Sensit enĩ acci¬
p̾it sp&iem abeo corpore quo sen¬
timus. & a sensu memoria. ame¬
moria uero acies cogitantis. Uo¬
luntas porro sic̃ ad iuingit sensũ
corpori sic memoriã sensui sic
cogitantis aciem memorie. Que
aute conciliat ista atq conum¬
git. ipsa & iã disuigit hac sepa¬
rat idest uoluntas. S& absentibꝰ
corporibus motu corporis separat
corporis sensus. nealiquid sentia¬
mus. aud sentire desinamus. Uel¬
uti cum ocłos abeo quod uidere
nolumus auertimus uł claudimꝰ.
Sicut aures a sonis sic nares abo¬

Expanded text:
figuram corporis, nec sonum quem figuram corporis, nec sonum quem nunquam audivit, nec saporem quem nunquam gustavit, nec odorem quem nunquam olfecit, nec ullam contrectationem corporis quam nunquam sensit, potest quisquam omnino cogitare. At si propterea nemo aliquid corporale cogitat nisi quod sensit, quia nemo meminit corporale aliquid nisi quod sensit, sicut in corporibus sentiendi, sic in memoria est cogitandi modus. Sensus enim accipit speciem ab eo corpore quod sentimus, et a sensu memoria, a memoria vero acies cogitantis. 15. Voluntas porro sicut adjungit sensum corpori, sic memoriam sensui, sic cogitantis aciem memoriae. Quae autem conciliat ista atque conjungit, ipsa etiam disjungit ac separat, id est, voluntas. Sed a sentiendis corporibus motu corporis separat corporis sensus, ne aliquid sentiamus, aut ut sentire desinamus: veluti cum oculos, ab eo quod videre nolumus, avertimus, vel claudimus: sic aures a sonis, sic nares ab o
Abbreviated transcription (Latin):
& insensibus agitur. S& eas cogi¬
to corporum speties quas nairans
uerbis sonisq significat. Qu̾as
utiq nõ reminiscens. s& o audi¬
ens cogito. S& si diligentius
consideremus. nec tunc exredit᷑
memorie modus. Neq Ss uł in¬
telligere possem narrantẽ siea
que dicit & sic̃ textit tuno pri¬
mũ audirem nõtamen genera¬
liter singula meminissem. Iui
enim michi narrat. uerbi grã
aliquẽ montem silua exutum.
& oleis inclutum. ei nairat qui
meminerim spanes. ⁊ montium
& siluarũ. ⁊ olearum. Que si
oblitus essem quid dicer&. omĩ¬
no nescirem. & ideo nairationẽ
illam cogititre nõpossem. Itt fit
ut om̃is qui corportilia cogitt
siue ipse aliquid consingat siue
audiat aud legat uł pretertat
narrantẽ. uł futura p̃nuncian¬
tem admemoriã suã recuirat
& ubi repperiat modũ. atq men¬
surã om̃ium formarum. quasco¬
gitans intuetur. Nam neq co᷑¬
lorem que num quã uidit. neq

Expanded text:
et in sensibus agitur: sed eas cogiet in sensibus agitur: sed eas cogito corporum species, quas narrans verbis sonisque significat; quas utique non reminiscens, sed audiens cogito. Sed si diligentius consideremus, nec tunc exceditur memoriae modus. Neque enim vel intelligere possem narrantem, si ea quae dicit, et si contexta tunc primum audirem, non tamen generaliter singula meminissem. Qui enim mihi narrat, verbi gratia, aliquem montem silva exutum, et oleis indutum, ei narrat qui meminerim species et montium et silvarum et olearum; quas si oblitus essem, quid diceret omnino nescirem, et ideo narrationem illam cogitare non possem. Ita fit ut omnis qui corporalia cogitat, sive ipse aliquid confingat, sive audiat, aut legat vel praeterita narrantem, vel futura praenuntiantem, ad memoriam suam recurrat, et ibi reperiat modum atque mensuram omnium formarum quas cogitans intuetur. Nam neque colorem quem nunquam vidit, neque
Abbreviated transcription (Latin):
lib& coloris cũ solem uiridem
numquã uiderim. & ideo nũquã
mominerim. Atq ut solem itti
icctera. He autem rerũ forme
qm̃ corporales a atq sensibiles sũt
erat equidem animus cũ eas opi¬
natur. eo modo foris eẽ quoniodo
intus cogitut. Uł cũ iam orterie¬
rint foris. & adhuc inmemoria re¬
tinentur. uł oum aliter & iam
quod memmimus. nõ recordandi
fide. s& cogittondi uarietute for¬
mantur. Q uam quã sepissime
credamus. &iam uera nairanti¬
bus. que ipsi sensibus ꝑceperũt.
Que oum in ipso auditu quando
siant uisiones cogitantium. Que¬
neq enĩ ea nobis recordantibuᷤ
s& alio nairante cogittanus. Atq
illa trmitis. nõ hic uidetur ex¬
pleri que sit. cum species in me¬
moria latens & uisio recordan¬
tis. tertia uoluntate copulant᷑.
N on enim quod latebat in memo¬
ria mea. s& quod audio cogito
cum aliquid michi narratur.
Non ipsas uoces loquentis dico. ne
quis quã putet. milla me exisse
trinitatẽ. que foras in sensibilibꝰ

Expanded text:
slibet coloris, cum solem viridem nunquam viderim, et ideo nec meminerim: atque ut solem, ita caetera. Hae autem rerum formae, quoniam corporales atque sensibiles sunt, errat quidem animus, cum eas opinatur eo modo foris esse, quomodo intus cogitat, vel cum jam interierunt foris, et adhuc in memoria retinentur, vel cum aliter etiam, quod meminimus, non recordandi fide, sed cogitandi varietate formatur. 14. Quanquam saepissime credamus etiam vera narrantibus, quae ipsi sensibus perceperunt. Quae cum in ipso auditu quando ut fiant visiones cogitantium: neque enim ea nobis recordantibus, sed alio narrante cogitamus: atque illa trinitas non hic videtur expleri, quae fit cum species in memoria latens et visio recordantis tertia voluntate copulantur. Non enim quod latebat in memoria mea, sed quod audio, cogito, cum aliquid mihi narratur. Non ipsas voces loquentis dico, ne quisquam putet in illam me exisse trinitatem, quae foris in sensibilibus
Abbreviated transcription (Latin):
pore aliã cum uisio cogitttn¬
tis formatur exmemoria.
Mediã uero nolui. Quia nõ
ibi sol& uisio dici. cum me¬
morie comendatur forma que
sit incensu cernentis. Ubiq
tamen uoluntas nõ appar&
nisi copul atrix. quasi pa¬
rentis & prolis. A ideo unde cũ¬
q ꝓceclat nec parens nec proles
dici potest.: Capł.x. Iuã

Expanded text:
pore; aliam, cum visio cogitanpore; aliam, cum visio cogitantis formatur ex memoria. Mediam vero nolui, quia ibi non solet visio dici, cum memoriae commendatur forma, quae fit in sensu cernentis. Ubique tamen voluntas non apparet, nisi copulatrix quasi parentis et prolis. Et ideo undecumque procedat, nec parens nec proles dici potest. CAPUT X.
Abbreviated transcription (Latin):
NHAC IOLTUR Distribitto¬
ne cum incipimus abspaie
corporis & ꝑuenimus usq ad spe¬
ciem que fit icontuitu cogi¬
tantis quatuor sp&ies reperi¬
untur. quasi gradatim nate
altera exaltera. Seda de prima
tertia de scda quarta de tertia.
bsp&ie quippe corporis quod cerni¬
uolunttis quasi parentẽ cum ꝓle
ter copulat. Primo sp&iem cor¬
poris cũ ea quã gignit incor¬
poris sensu. & ipsam rursus
cum ea que exilla fit inmemo¬
ria. Atq istim quoq tertio
cum ea que exilla paritur.
in cogittantis intuitu. S& me¬
dia copula que sccła est cum
sit utnior nontttm similis ẽ
prime quã tertie. Uisiones
enĩ due sunt. Unã sentientis
altera cogitotis. Ut autẽ
possit eẽ uisio cogitontis ideo
fit inmemoria de uisione
sentientis. simile aliquid quo
se ita conuertat in cogittoi¬
do acies animi. sicut se incer¬
nendo conuertit ad corpus
acies ocłorum. Propterea du¬
as in hoc genere trmittitesuo¬
lui cõmendare. Unã cum ui¬
sio sentientis formatur excor¬

Expanded text:
hac igitur distributione cum incipimus a specie corporis, et pervenimus usque ad speciem quae fit in contuitu cogitantis, quatuor species reperiuntur quasi gradatim natae altera ex altera: secunda, de prima; tertia, de secunda; quarta, de tertia. A specie quippe corporis quod cernivoluntas quasi parentem cum prole ter copulat: primo speciem corporis cum ea quam gignit in corporis sensu; et ipsam rursus cum ea quae fit ex illa in memoria; atque istam quoque tertio cum ea quae ex illa paritur in cogitantis intuitu. Sed media copula quae secunda est, cum sit vicinior, non tam similis est primae quam tertia. Visiones enim duae sunt; una, sentientis; altera, cogitantis: ut autem possit esse visio cogitantis, ideo fit in memoria de visione sentientis simile aliquid, quo se ita convertat in cogitando acies animi, sicut se in cernendo convertit ad corpus acies oculorum. Propterea duas in hoc genere trinitates volui commendare: unam, cum visio sentientis formatur ex cor
Abbreviated transcription (Latin):
cogitatntium exhis quidem rebiᷤᷤ
que sunt in memoria s& tttmen
mnum erabiliter. atq omĩno in¬
finite multiplicantur atq ua¬
riantur. Unum quippe solem
memini. quia sicuti est unũ uidi.
Si uoluero autẽ unũ cogitoduos.¬
uł tres. uł quod quot uolo. S&
exeadem memoria qua unum
menuni. formatur acies multos
cogititiitis. & tantũ memmi
quantum uidi. Si enĩ maiorem
uł minorem menuni quã iuidi.
iam nõmemini quod uidi ͦ ideo

Expanded text:
cogitantium ex iis quidem rebus cogitantium ex iis quidem rebus quae sunt in memoria, sed tamen innumerabiliter atque omnino infinite multiplicantur atque variantur. Unum quippe solem memini, quia sicuti est, unum vidi: si voluero autem, duos cogito, vel tres, vel quotquot volo; sed ex eadem memoria qua unum memini formatur acies multos cogitantis. Et tantum memini, quantum vidi. Si enim majorem vel minorem memini, quam vidi, jam non memini q
Abbreviated transcription (Latin):
& Qm Noͣ Por est acies
animi simul omĩa que me¬
moria ten& uno aspectu cõtue¬
ri. alternant uicissim cedendo
hac succeclendo trinitates cogi¬
tationũ. Atq itti fit istit uinu¬
merabiliter numerosissima tri¬
nitts. nec tamen finita si nume¬
rus inmemoria reconditarum
nõ excedatur. Ex quo enĩ cepit
unus quisq sentire corpora quo¬
lib& corporis sensu. & lam si poss&.
adiungere que oblitus est certꝰ
hac de terminatus. profecto nu¬
merus for&. quã uis mnumera¬
bilis. Dicimus enĩ innumerabilia
nõ solum insinitti s& &iam queita
finita sunt. ut facultatẽ nume¬
rantis excedant. S& hinc ad uer¬
aluid er̃ quod reconditũ memoria
ten&. ⁊ aliuid quod inde incogita¬
cione recordantis exprimitur.
Quã uis cum fit utriusq copulatio
unũ idemq uideatur. quia memi¬
nisse nõpossumus corporũ sp&res.
nisi tot quot sensimus. ⁊ quanttis
sensimus. ⁊ siouti sensimus. Excor¬
poris sensu eas in memoria combi¬
bit animus. Uisiones tam en ille

Expanded text:
m non potest acies animi simul omnia quae memoria tenet, uno aspectu contueri, alternant vicissim cedendo ac succedendo trinitates cogitationum, atque ita fit ista innumerabiliter numerosissima trinitas: nec tamen infinita, si numerus in memoria reconditarum rerum non excedatur. Ex quo enim coepit unusquisque sentire corpora quolibet corporis sensu, etiam si posset adjungere quorum oblitus est, certus ac determinatus profecto numerus foret, quamvis innumerabilis. Dicimus enim innumerabilia, non solum infinita, sed etiam quae ita finita sunt, ut facultatem numerantis excedant. 13. Sed hinc adveraliud esse quod reconditum memoria tenet, et aliud quod inde in cogitatione recordantis exprimitur, quamvis cum fit utriusque copulatio, unum idemque videatur: quia meminisse non possumus corporum species, nisi tot quot sensimus, et quantas sensimus, et sicut sensimus: ex corporis enim sensu eas in memoriam combibit animus: visiones tamen illae
Abbreviated transcription (Latin):
Dendum est qualibus cumq
intentionis uiribus ad illã summã
⁊ altissimã essentiã. cuiis impar im¬
mago est humana mens sos titmnen
imago. Un adhuc eadem tria dis¬
tinct̾ius declaranda sunt in anima.
lla que ꝓpter extrinsecus sensu
corporis capimus ubi temporalit̃
inprimitur rerũ corporearũ
noticia. Mentem quippe ipsam
in memoriã. & intellegentia ⁊ uo¬
luntate sum& ipsius. talem rep¬
periebamus. ut qm̃ semꝑse nossẽ
semꝑ se ipsã uelle conp̾hendebatur
simul &iã semꝑ sui meminisse sem¬
ꝑq semedipsã intelligere ⁊ amare

Expanded text:
endum est qualibuscumque intentionis viribus ad illam summam et altissimam essentiam, cujus impar imago est humana mens, sed tamen imago? an adhuc eadem tria distinctius declaranda sunt in anima, per illa quae extrinsecus sensu corporis capimus, ubi temporaliter imprimitur rerum corporearum notitia? Mentem quippe ipsam in memoria et intelligentia et voluntate suimetipsius talem reperiebamus, ut quoniam semper se nosse semperque se ipsam velle comprehendebatur, simul etiam semper sui meminisse, semperque se ipsam intelligere et a
Abbreviated transcription (Latin):
dificile mea dinoscitur memoria
sii. & intellegentia sui. Iuasi
enĩ nõ sint hec duo s& unũ duo¬
bus uocabulis appelletur. sic ap¬
para inea re unde ubi ualde
ista coniunetti sunt. ⁊ aliudalio
nullo p̾ciditur tempore. Amorq
ipse nõ itti sentitur eẽ cũ eũ non
prodit indigentia. qm̃ semꝑ pres¬
to est quod amatur. Qua ꝓpter
&iã ttrdioribus dilucescere hec
possunt. dum ea tractantur que
ad animũ tempore accedunt. & que
illi temporaliter accidunt. Cum
meminit quod antea nõmemine¬
rat. ⁊cum uid& quod antea non
uidebat. & cum amad quod antea
nõ amabat. S& aliud hec traclt

Expanded text:
Difficile in mente dinoscitur memoria sui et intelligentia sui. Quasi enim non sint haec duo, sed unum duobus vocabulis appelletur, sic apparet in ea re, ubi valde ista coniuncta sunt, nullo praeceditur tempore: amorque ipse non ita sentitur esse, cum eum non prodit indigentia, quoniam semper praesto est quod amatur. Quapropter etiam tardioribus dilucescere haec possunt, dum ea tractantur quae ad animum tempore accedunt et quae illi temporaliter accidunt, cum meminit quod antea non meminerat, et cum videt quod antea non videbat, et cum amat quod antea non amabat. Sed aliud haec
Abbreviated transcription (Latin):
UA PROΡTER HI UD Precipue teneamꝰ
Quicquid ase dr̃ presttatassima u¬
illa idiuma sublimitas. substantialit̃ dici.¬
Quod autẽ ad aliquid nõ substtoitialiter s. re¬
latiue. Tanttmq uim eẽ eiusdem substã¬
tie. inpatre ⁊ filio & spu scõ. ut quueqͥs
de syngulis. ad se ipsos dr̃. nõpluraliter

Expanded text:
uapropter illud praecipue teneamus, quidquid ad se dicitur praestantissima illa et divina sublimitas, substantialitquod autem 'ad aliquid', non substantialiter sed relatiue, tantamque uim esse eiusdem substantiae in Patre et Filio et Spiritu Sancto, ut quidquid de singulis ad se ipsos
Abbreviated transcription (Latin):
ergo opordebat. ut ideo accip& illã
potestittẽ. quia filius hominis est. ut
Sed alii ad dampnationẽ alii ad
uitir a ternã. Que est aut̃ uitir aet̃¬
na. nisi illa uisio que nõ conceditur
impiis: At cognoscant in quio te ne¬
quomodo se ostend& artiã puniendis
informa silu hominis. Scd̾m illã ui¬
sionẽ bonus ẽ. scđm qũa uisionẽ ds̃ ap¬
par& mundis corde. Qm̃ quãbonus
ds̃ ifrł rectis corde. Quando aut̃ uidicẽ
ui debunt mali. nõ eis uidebtiur bo¬
nus. quia nõ ad eum gaudebunt
corde. Sed tunc seplangent om̃s tribꝰ
terre minumero utiq maloꝵ hominũ
⁊infideliũ. Propt̃ hoc atiã &ille qui
eũ dixerat magistrũ bonũ querens ha
beo cõsiliũ cõsequende uite xt̃ne. Qͥo¬

Expanded text:
ergo oportebat, ut ideo acciperet illam ergo oportebat, ut ideo acciperet illam potestatem, quia filius hominis est, ut sed alii ad damnationem, alii ad uitam aeternam. quae est autem uita aeterna nisi illa uisio, quae non conceditur impiis? ut agnoscant te, inquit, unum uequomodo se ostendit etiam puniendis in forma filii hominis ? Secundum illam uisionem bonus est, secundum quam uisionem deus apparet mundis corde, qDeus Israel rectis corde . Quando autem judicem videbunt mali, non eis videbitur bonus, quia non ad eum gaudebunt corde, sed tunc se plangent omnes tribus terrae , in numero utique malorum hominum et infidelium. Propter hoc etiam illi qui eum dixerat magistrum bonum, quaerens ab eo consilium consequendae vitae
Abbreviated transcription (Latin):
hominis ẽ. Uisio quippe filii hominis¬
& exibebit᷑ ⁊ malis. Nã uisio forme dĩ.
nõ nisi mundis corde. qr ipsi dm̃ ui¬
debunt. Idest solis pus quorũ dilec¬
cioni hoc ipsũ promitit. qr ostenda
se ipsũ illis. Wideo uide quio sequat᷑
N olite mirari hoc inquid. Quid nos ꝓi¬
b& mirari. nisi illud quod reuera
miratur om̃is qui bitelligit ut ideo
dicer& patrẽ. dedisse ei potestitẽ. &
iudiciũ facere. quia filius hominis
est. Cũ magis quasi hoc expectitret᷑
ut dicer& qm̃ filius dt̃ est: Sed quia
filiũ dĩ. scłm io quod informa dĩ eqͣ¬
lis est patri. uidere iniqͥ nõ possunt
oport& aut̃ ut uidicem uiuorũ & mor¬
tuorũ. cũ coram eo iudicabuntur. &
iusti uideant uideant ⁊ miqui. nolite
inquid hoc mirari. Qm̃ ueniae hora ĩ
qua om̃s qui inmonum̃tisunt audient
uocẽ ei & ꝓcedent. Iuibona fecerũt
inresurreccionẽ uite. Qui uͦ mala
eger̃. i resureccionẽ uidicii. Adoc

Expanded text:
hominis est. Visio quippe Filii hominishominis est. Visio quippe Filii hominis exhibebitur et malis. Nam visio formae Dei, nonnisi mundis corde, quoniam ipsi Deum videbunt, id est solis piis, quorum dilectioni hoc ipsum promittit, quia ostendet seipsum illis. Et ideo vide quid sequitur: « Nolite mirari hoc, » inquit. Quid nos prohibet mirari, nisi ilmiramur omnis, qui non intellegit, ut ideo diceret patrem dedisse ei potestatem et iudicium facere, quoniam filius hominis est, cum magis quasi hoc exspectaretur, ut diceret, quoniam filius dei est? sed quia filium dei secundum id quod in forma dei aequalis est patri uidere iniqui non possunt, oportet autem, ut iudicem uiuorum et mortuorum, cum coram iudicabuntur, et iusti uideant et iniqui: nolite, inquit, hoc mirari, quoniam ueniet hora, in qua omnes qui iudicabuntur sunt audient uocem eius, et prodient qui bona gesserunt in resurrectionem uitae, qui mala gesserunt in resurrectionem iudicii. ad hoc
Abbreviated transcription (Latin):
nõ ꝑtin& admalos. De iide seqͥtur.
Am̃ am̃ dico uob̾. quia uenia hora
⁊ nunc ẽ. cũ mortui audient uocẽ
filu dĩ. et qui audierint uiuent.
Et hoc ꝓpri ũ est piorũ. quisic au¬
diunt de in carnatione eiꝰ ut creclant
qr filiᷤ dĩ est. Id est sic eũ ꝓpt̃ se factũ
accipiunt. minorẽ patre piformã ser¬
ui. ut credant quia eqͣlis est patri
informa dĩ. Sideo sequitur. et hoc
ipsũ com̃dans dic̃. Sic̃ enĩ pat̃ ab &
uitã in seme dipso. ttir dedit filio ui¬
tĩ habere inseme dipso. De oide uen
aduisionẽ sue claritatis in qͣ uenturus
est aduidiciũ. Que uisio comunis erit
ipiis uiustis. Sequitur enĩ ⁊dic̃.R
potestitẽ dedit ei iũdiciũ facere quia
filius hominis est. Puto nichil ẽẽ ma¬
nifestius. Nã quia filius dĩ ẽ equaliꝰ
patri. nõ accep̃ hanc potestatẽ uidi¬
cu faciendi. sed hab& illã cũpatre in
oculto. Accep̃ aut̃ illã. utboni ⁊ ma¬
li eũ uideant uidicantem. qr filius

Expanded text:
tur: amen, amen dico uobis, quia ueniet hora et nunc est, cum mortui audient uocem filii dei, et qui audierint, uiuent. et hoc proprium est piorum, qui sic audiunt de incarnatione eius, ut credant, quia filius dei est, id est sic eum propter se factum accipiant minorem patre in forma serui, ut credant, quia aequalis est patri in forma dei. et ideo sequitur et hoc ipsum commendans dicit: sicut enim habet pater uitam in semet ipso, ita dedit et filio uitam habere insemead uisionem suae claritatis, in qua uenturus est ad iudicium, quae uisio communis erit et impiis et iustis. sequitur enim et dicit: et potestatem dedit ei et iudicium facere, quoniam filius hominis est. puto nihil esse manPatri non accipit hanc potestatem judicium faciendi, sed habet illam cum Patre in occulto. Accepit autem illam, ut boni et mali eum videant judicantem, quia Filius
Abbreviated transcription (Latin):
quanto post. aspectus in quio
ma iestatis dñi. tam qua igniᷤᷤ
arclens suꝑ uerticem montis quo¬
rã filiis ifrł. Auo sihec ideo
factus quia nec pat̾ nec filius
illic eo mͦ p̾senttri poterant.
sine spũsc̾o. quõ ipsã legẽ scri¬
bi oportebat. dm̃ quidem nõ
ꝑ substunciã suã. que oiuisibi¬
lis & in comuttibiliᷤᷤ man&. seo
ꝑ illã speciẽ creature illic appa

Expanded text:
quanto post, Aspectus, inquit, majestatis Domini tanquam ignis ardens super verticem montis coram filiis Israel. Aut si haec ideo facta sunt, quia nec Pater, nec Filius illic eo modo praesentari poterant sine Spiritu sancto, quo ipsam Legem scribi oportebat: Deum quidem, non per substantiam suam quae invisibilis et incommutabilis manet, sed per illam speci
Abbreviated transcription (Latin):
no ds̃ indiserete ipsa trinitas. infor¬
ma hominis. homini loquebatur. Cõ¬
tercio quidem ipsa scripture. nus¬
quã transire sentitur. a ꝑsona ad
personam. Seo ille uidetur loqͥ ad
primũ hominẽ. qui dicebat fiat
lur. ⁊ fiat firmam̃tũ. & cetera ꝑ
illos singulos dies. Qur̃ dm̃ patrr̃
solemus accipe. dicentẽ. ut fiat. quic¬
quio facere uoluit: Omĩa rnĩ ꝑiter¬

Expanded text:
no Deus indiscrete ipsa Trinitas, in forno Deus indiscrete ipsa Trinitas, in forma hominis homini loquebatur? Contextio quidem ipsa Scripturae nusquam transire sentitur a persona ad personam: sed ille videtur loqui ad primum hominem qui dicebat, Fiat lux, et, Fiat firmamentum , et caetera per illos singulos dies; quem Deum Patrem solemus accipere, dicentem ut fiat quidquid facere voluit. Omnia enim
Abbreviated transcription (Latin):
scriptũ est locutã dm̃ eũho¬
mine quẽ delimo fõĩxerat si excep¬
ta figura significacione. ut rei
geste sides. atiã ad literã tenratur
istu. traclionus. inspecie homnus ui¬
detur ds̃. Qũ homine tunc locutus:
Nõ quidem exp̃sse hoc inlibro positũ ẽ
s circũ sttacia leccionis. id resonat.
Maxime illuo qđ seriptũ ẽ. uocẽ dũ
audisse adam. de ambulantis inpara¬
diso aduesꝑum. ⁊ abscõ disse se mine¬
dio  ligni. quod erat inparadiso dõ¬
q dicente. Adam ubi es. respondisse.
Audiui uocem tuã ⁊ abscondime affa¬
cir tua. qm̃ nudussũ. Quomͦ enum
possit ad literã intelligi talis dei.
de ambulacio ⁊ cõ locutio. nisi inspe¬
cie humana nõ uideo. Neq enĩ di¬
ci potest. uocẽ solã faclt̃. ubi dram¬
bulasse dictus ẽ ds̃. Auo eũ quide¬
ambulabat inloco nõ fuisse iusibilẽ.
cũ & adam dicat. quos se abscõderit
a facie dĩ. Quis erat gͦ ille. utrum
pater. anfilius. an sp̃s sc̃s: an hom̃i¬

Expanded text:
scriptum est, locutum Deum cum homine quem de limo finxerat, si excepta figurata significatione, ut rei gestae fides etiam ad litteram teneatur, ista tractamus, in specie hominis videtur Deus cum homine tunc locutus. Non quidem expresse hoc in libro positum est, sed circumstantia lectionis id resonat, maxime illo quod scriptum est, vocem Dei audivisse Adam deambulantis in paradiso ad vesperam, et abscondisse se in medio ligni quod erat in paradiso, Deoque dicenti, Adam, ubi es? respondisse, Audivi vocem tuam, et abscondi me a facie tua, quoniam nudus sum . Quomodo enim possit ad litteram intelligi talis Dei deambulatio et collocutio, nisi in specie humana, non video. Neque enim dici potest vocem solam factam ubi deambulasse dictus est Deus, aut eum qui deambulabat in loco non fuisse visibilem, cum et Adam dicat quod se absconderit a facie Dei. Quis erat ergo ille? utrum Pater, an Filius, an Spiritus sanctus? An omni
Abbreviated transcription (Latin):
nouimus. Si gͦ ds̃ pat̾ locutus est ad pͥ¬
mũ hominẽ. ⁊ ipse de ambrilabat inpara¬
diso aduesꝑum. ⁊ ab tiuis facie se nime¬
dio ligni paradisi peccator absconde¬
rat. cur nõ iam ipse intellegatur. ap¬
paruisse abrae.⁊ morsi. & quibus uo¬
luit. ⁊ quẽ ad modũ uoluit. ꝑsubiec¬
tã sibi comuttbibem. atq uisibibem¬

Expanded text:
novimus. Si ergo Deus Pater locutus est ad primum hominem, et ipse deambulabat in paradiso ad vesperam, et ab ejus facie se in medio ligni paradisi peccator absconderat: cur jam non ipse intelligatur apparuisse Abrahae et Moysi, et quibus voluit, et quemadmodum voluit, per subjectam sibi commutabilem atq
Abbreviated transcription (Latin):
litatẽ. Quia iuerbũ eiꝰ. per quoͦ oĩa
fadti sunt. hab& in mortalitatẽ. Neq
enĩ qr carnẽ ad sũpsit mortalem. ideo
amusit inmortalitatẽ suã. Quando qͥ¬
dem nec anine humane. hoc accidere
potuit. ut cũ corpore moreretur. Di¬
cente ipso dño. Nolite timere eos qͥ
corpus occidunt. animã aut̃ nopos¬
sunt occidere. Aud uͦ atiã sp̃esẽs.

Expanded text:
itatem; quia et Verbum ejus, per quod facta sunt omnia, habet immortalitatem. Neque enim quia carnem assumpsit mortalem, ideo amisit immortalitatem suam: quandoquidem nec animae humanae hoc accidere potuit, ut cum corpore moreretur, dicente ipso Domino, Nolite timere eos qui corpus occidunt, animam autem non possunt occidere : aut vero etiam Spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
ficaui. & iterũ cdarificabo. Non
quia fieri potuit uoxsine opere
rabilit̾ oꝑatur. Sed quia h ecuor
facla est que solius ꝑson am patrĩ
hostender&. Siẽ humanã illam for¬
mã exuirgoir maria trmitas op¬
atit est. s solius fili ꝑsona est. Disi¬
bilem naniq filii solius ꝑsonã. inui¬
sibilis trinitis oꝑatit est. Nec nos
aliquis proib& illas uoces factas ad
adam. non solũ troutate factas in¬
tellegere. seo aetiã ꝑsonã demons¬
trantes. eiusdem trontatis acciꝑe.
bi rnuĩ cogimur nõ nisi patris acci¬
pere. ubi dictũ est. hic est filius
telligi potest. Rubi sonuit &clari¬
ficaui. uterũ clarificabo. nõ nisi pa¬
tris ꝑsonã fatemur. Responsio quip¬
pe est ad illã dñi uocem. qua dixe¬
rat. Pat̾ clarifica siliũ tiuĩ. Quos
nõ potuit dierre. nisi dõ patri tan¬
Nic aut̃ ubi scriptũ est dix̃ ds̃ t ad

Expanded text:
ficavi, et iterum clarificabo . Non ficavi, et iterum clarificabo . Non quia fieri potuit vox sine opere rabiliter operatur; sed quia ea vox facta est, quae solius personam Patris ostenderet: sicut humanam illam formam ex virgine Maria Trinitas operata est, sed solius Filii persona est; visibilem namque Filii solius personam, invisibilis Trinitas operata est. Nec nos aliquid prohibet, illas voces factas ad Adam, non solum a Trinitate factas intelligere, sed etiam personam demonstrantes ejusdem Trinitatis accipere. Ibi enim cogimur, nonnisi Patris accipere, ubi dictum est, Hic est Filius ntelligi potest. Et ubi sonuit, Et clarificavi, et iterum clarificabo, nonnisi Patris personam fatemur. Responsio quippe est ad illam Domini vocem qua dixerat, Pater, clarifica Filium tuum: quod non potuit dicere nisi Deo Patri tanHic autem ubi scriptum est, Et dixit D
Abbreviated transcription (Latin):
mo. ne aliquã formã uidere dici
potest Nec qr seriptũ est abscõde
se adam a facie dĩ. continuo seq̃r. eiꝰ
dem uidire. ipse poterat. s uideri
metirebat. habro eiuus uocem audi¬
sencia senserat. Nam & carn. dix̃
ideo fateri cogimur. eũ solere cer¬
nere facrem dei. corporeis ocłis. inqͣ¬
lib& forma iuisibili. Quã uis defa¬
cinore suo uocẽ interrogantis secũ¬
q loquentis audiss&. Cuius moci
aut̃ loquelã. tunc ds̃ exterioribuᷤ
hominũ. auribus insonar&. ma¬
xime ad pͥnũ hominẽ loquens.
⁊ iuenire dificile ẽ. & nõ hoc
mus. &erũptatm̃ sisobe uoces &
sonitus fiebant. quibu̾ quedã sen¬
siblis p̃sencia dĩ. primis illis homi¬
nibus p̃beretur. cur ibi ꝑsona dĩ
patris. nõ intellegamus nescio.:
Quando quidem ꝑsona eiꝰ ostendit᷑.
imea uoce cũ iħs inmonte. quo¬
rã tribus discipulis p̾sulgens ap
ad patrẽ. de sua clarificaione cla¬
mauit. eiq responsũ est. ⁊ clari¬

Expanded text:
mo, nec aliquam formam videret, dici mo, nec aliquam formam videret, dici potest: nec quia scriptum est, Abscondit se Adam a facie Dei; continuo sequitur utdem videre ipse poterat, sed videri ipse metuebat ab eo cujus vocem audisentiam senserat? Nam et Cain dixitideo fateri cogimur, eum solere cernere faciem Dei corporeis oculis, in qualibet forma visibili, quamvis de facinore suo vocem interrogantis secumque loquentis audisset. Cujusmodi autem loquela tunc Deus exterioribus hominum auribus insonaret, maxime ad primum hominem loquens, et invenire difficile est, et non hoc mus. Verumtamen si solae voces et sonitus fiebant, quibus quaedam sensibilis praesentia Dei primis illis hominibus praeberetur, cur ibi personam Dei Patris non intelligam nescio: quandoquidem persona ejus ostenditur et in ea voce, cum Jesus in monte coram tribus discipulis praefulgens appad Patrem de sua clarificatione clamavit, eique responsum est, Et clari
Abbreviated transcription (Latin):
r&. fiat lux. ⁊ cetera. que ꝑ uerbũ
fecisse comemorantur. iã filiũ indi¬
car& loqͥ ad pͥmũ hominẽ. nõ aꝑte
quibus hoc secretũ possit. m̃tis acre
penetrare. ut eis liqͥdo appareat. uł
posse xetiã patre.uł nõposse nisi fi
lem. humanis oculis apparere. per¬
gat in bec seruttada. uł si potest
cetiã uerbis enũcianda atq trac¬
tunda. Res titm̃ quantũ ad hoc
scripture. testimoniũ appar&. ubi
ds̃ cũ homine locutus est quantũ
existimo occultti est. Qiua atiam
utrũ soler&. adam corporeis ocłis
dm̃ uidere. nõ euident̃ appar&.
ũp̃sertĩ magnasit questio. ciuus¬
modi oculi eis. aꝑti fuerint. quã¬
do uetitũ cibũ gustititer̃. Hi enĩ
antequã gustassent. clausi erãt.
I llud tantũ. nõ temere dixerim.
Si paradisũ corporalem. quendam
locũ istt scriptura insinuat. deam¬
bulare ibi dm̃. nõ nisi in aliqͣ corpo¬
rea forma ullo mͦ potiusse. Nam &
solas uoces factus quas audir& ho¬

Expanded text:
lux, et caetera quae per Verbum fecisse commemoratur, jam Filium indicaret loqui ad primum hominem, non aperte  vires, quibus hoc secretum possit mentis acie penetrare, ut ei liquido appareat vel posse etiam Patrem, vel non posse nisi Fillem humanis oculis apparere, pergat in haec scrutanda, si potest, etiam verbis enuntianda atque tractanda: res tamen, quantum ad hoc Scripturae testimonium attinet, ubi Deus cum homine locutus est, quantum existimo occulta est: quia etiam utrum soleret Adam corporeis oculis Deum videre, non evidenter apparet; cum praesertim magna sit quaestio, cujusmodi oculi eis aperti fuerint, quando vetitum cibum gustaverunt : hi enim, antequam gustassent, clausi erant. Illud tamen non temere dixerim, si paradisum corporalem quemdam locum illa Scriptura insinuat, deambulare ibi Deum nisi in aliqua corporea forma nullo modo potuisse. Nam et solas voces factas quas audiret ho
Abbreviated transcription (Latin):
suerit abrabe. Sub rlice aut̃ mã¬
bre. tresuiros uidit. Quibus &
unitatis ospicioq susceptis. & rpu¬
lantibus ministrauit. Sic ttomen
scriptura illã remgestã narrare
cepit. ut nõ dicat uisisunt ei tres
uiri. s uisus est ri dñs. Atq inde
consequint̃ exponens. quomͦ ei ui¬
sus sit dñs. ad tex̃ napracionẽ decri¬
bus iris. quos abrahani ꝑ plura¬
dem numerũ inutat ut ospicio
sicuo imũ adloquitur. & slc̃ inus.¬

Expanded text:
uerit Abrahae. Sub ilice autem Mambre tres viros vidit, quibus et invitatis hospitioque susceptis et epulantibus ministravit. Sic tamen Scriptura illam rem gestam narrare coepit, ut non dicat, Visi sunt ei tres viri; sed, Visus est ei Dominus. Atque inde consequenter exponens quomodo ei visus sit Dominus, attexit narrationem de tribus viris, quos Abraham per pluralem numerum invitat, ut hospitio sicut unum alloquitur; et s
Abbreviated transcription (Latin):
scriptũ est. & dix̃ ds̃ ad abraam. exi
de t̾ra tua. & de cognatione tua. &
de domo patris tui. nõ est aꝑtum.
utrũ sola uox factã sit. ad aures
erit. Paulo post aut̃ aliquanto aꝑ¬
cus dictũ est. ⁊ iusus est dñs abrae.
& dix̃ illi. Semmi tuo. dabo t̾rã hac̃.

Expanded text:
 ad Abraham: Exi de terra tua, et de cognatione tua, et de domo patris tui, non est apertum, utrum sola vox facta sit ad aures erit. Paulo post autem aliquanto apertius dictum est, Et visus est Dominus Abrahae, et dixit illi: Semini tuo dabo terram h
Abbreviated transcription (Latin):
hab& inmortalitatẽ. ⁊ lucem habi¬
tat maccesibibem quẽ nemo homi¬
nũ uidit. nec uidere potest. Omissis
gͦ istis quinec anime substanciam
iniusibilem nosse potuer̃. unde lõ¬
ge remotũ habeis erat. ut nossent
umius. ⁊ solius dei idest patris &fi¬
lii ⁊ sp̃s scĩ. nõ solũ inuisibilem. uerũ
⁊ incomutabilem ꝑmanere substã¬
ciã. hac ꝑ hoc inurra ⁊ sincera in¬
mortid itite consistere. nos qͥ nus
corporeã creaturã. ipace heatolica
pacifico studio requiramus. Parati
corrigi si fratnt hac recte repre¬
hendimur. Parati xtiã si ab oumi¬
co uera tam̃ dicente mordemur
trũ idiserete. ds̃ apparuerit pa¬
tribus nr̃is antequã xp̃s uenira
incarne. an aliꝗͣ extroutute pso¬
na. ansingillatim quasi ꝑuicr&.
bus apparuerit an aliqua extrini¬
tate ꝑsona.

Expanded text:
mortalitatem, et lucem inhabitat inaccessibilem; quem nemo hominum vidit, nec videre potest. 16. Omissis ergo istis, qui nec animae substantiam invisibilem nosse potuerunt, unde longe remotum ab eis erat ut nossent unius et solius Dei, id est, Patris et Filii et Spiritus sancti, non solum invisibilem, verum et incommutabilem permanere substantiam, ac per hoc in vera et sincera immortalitate consistere: nos qui nuncorpoream creaturam, in pace catholica pacifico studio requiramus, parati corrigi, si fraterne ac recte reprehendimur; parati etiamsi ab inimico, vera tamen dicente, mordemur; utrum indiscrete Deus apparuerit patribus nostris antequam Christus veniret in carne, an aliqua ex Trinitate persona, an singillatim quasi per vicebus apparuerit, an aliqua ex Trinitate persona.
Abbreviated transcription (Latin):
ERci illi qui ista nõ defilio
nec de spũ scõ. sed tantũ de
patre accipi uolunt. dicunt usibilẽ
nẽ adsũptt̃. s atiã antea ꝑse ipsum.
Nã ipse inqui unt. apparuit oculis pa¬
trũ. quibus sidixeret quomodo ergo
iusibilis ꝑse ipsũ. filius. at imorta ois
ꝑse ipsum. Et const& uob̾. quod tãtũ¬
mͦ depatre. uultis intelligi qd̾̃ dictũ

Expanded text:
erum illi qui ista non de Filio nec de Spiritu sancto, sed tantum de Patre accipi volunt, dicunt visibilem ne assumptam, sed etiam antea per se ipsum. Nam ipse, inquiunt, apparuit oculis Patrum. Quibus si dixeris, Quomodo ergo visibilis per se ipsum Filius, ita et mortalis per se ipsum, ut constet vobis quod tantum
Abbreviated transcription (Latin):
s impsa sua substitnecia. quieqͥd alio
mͦ. nũc est a ͤ  fuit. scdm id qd̾ desti¬
terit ẽẽ quod erat. mortale de p̃ hn¬
ditur. Quia titiq in qui unt inte¬
qua nacus cẽt filius dĩ de oralua
uirgine ipse apparuit patrib̾ nr̃is nõ
in una rademq specie s multi formit̃
alit̾ atq alit̃. ⁊ uisibilis est ꝑ se ipsum
quia nõdũ carne ad sũpta substtacia
eius conspicua. moriidibus oculis fuit
ignis apparuit. Nnde nõtrmitati
auint. s singularit̾ ⁊pprie patri.
tantũ mͦ cõuenit quod dictũ ẽ. in¬

Expanded text:
psa sua substantia quidquid alio modo nunc est ac fuit, secundum id quod destitit esse quod erat, mortale deprehenditur. Quia itaque, inquiunt, antequam natus esset Filius Dei de virgine Maria, ipse apparuit patribus nostris, non in una eademque specie, sed multiformiter, aliter atque aliter, et visibilis est per se ipsum, quia nondum carne assumpta, substantia ejus conspicua mortalibus oculis fuit;ignis apparuit. Unde non Trinitati, aiunt, sed singulariter et proprie Patri tantummodo convenit quod dictum est, I
Abbreviated transcription (Latin):
DIENS DICERE.
Cogitantur uł
Abomine aliquo.
uel certe a nobis.
Non om̃i mͦ possũt.
Quã uis & ppsa
Nr̃a cogitatio cum de deo trinitate co¬
gitamus. longe se illi de ipso cogitat in¬
parẽ sentiat. neque ut est eum capiat.
sed ut seriptũ ẽ iã atantis quantus pau
quo semper cogittre debemꝰ &. deqͦ digne
cogititre nõpossumus. cini liudando rede¬
do. nulla cõpette diccio. ⁊ ad uitoriũ ad in¬
tellegenda. atq explicanda que intenoo
& ueniã p̾eor sic ubi offendo. Memor
enĩ sũ nõ solũ uoluntatis. uerũ &iã infir¬
mitatis mee. Abhis &iã qui ista lecturi
sut̃. ut ignoscant peto ubi magis me¬
uoluisse quã potuisse dicere auertemi
quod uł ipsi melius intelligunt uł ꝓpr̃ no
eloquii difficultatẽ nõ intelliguni. Sicid
ego eis ignosco. ubi ꝓpt̾ suã tarditatem
intellige nõ possun. Facilius autẽ nob
iuicẽ ignoscimꝰ. si nouerimus aud cer¬
te credendo firmũ tenuerimꝰ. ea que &i
natura. in comuttbili & in uisibili sũmq

Expanded text:
diens ea dicere, cogitantur vel ab homine aliquo, vel certe a nobis non omni modo possunt: quamvis et ipsa nostra cogitatio, cum de Deo Trinitate cogitamus, longe se illi de quo cogitat, imparem sentiat, neque ut est eum capiat, sed, ut scriptum est, etiam a tantis quantus Paulquo semper cogitare debemus, et de quo digne cogitare non possumus, cui laudando reddedo nulla competit dictio, et adjutorium ad intelligenda atque explicanda quae intendo, et veniam precor sicubi offendo. Memor sum enim, non solum voluntatis, verum etiam infirmitatis meae. Ab his etiam qui ista lecturi sunt, ut ignoscant peto, ubi me magis voluisse quam potuisse dicere adverterint, quod vel ipsi melius intelligunt, vel propter mei eloquii difficultatem non intelligunt: sicut ego eis ignosco, ubi propter suam tarditatem intelligere non possunt. 2. Facilius autem nobis invicem ignoscimus, si noverimus, aut certe credendo firmum tenuerimus, ea quae de natura incommutabili et invisibili summeque
Abbreviated transcription (Latin):
RBU ERGO DL RATRIS.
Sunigenitus filius. ꝑ om̃ia
patri similis. ⁊ equalis. ds de deo
lum̃ delumine. sapientia de sapien¬
tia. essentia de essentia ẽ. Hoc om̃i¬
no quod pat̾. nõ titm̃ pater. Quia
iste filius. ille pater. ac ꝑhoc no¬
uit omĩa. que nouit pater. s& ei
nosse de patre est. sic̃ eẽ. Nosse
enĩ. & eẽ. ibi enĩ unũ ẽ. L ideo pa¬
tris. sicuti nõ eẽ est afilio. itt nec
nosse. Pro inde. ttanquã se ipsum
dicens pat̾. genuit uerbũ. sibi eqͣ
le ꝑomia. Nõ enĩ se ipsũ integre
ꝑfecteq dixiss&. si aliquid minuᷤ

Expanded text:
rbum ergo Dei Patris unigenitus Filius, per omnia Patri similis et aequalis, Deus de Deo, lumen de lumine, sapientia de sapientia, essentia de essentia; est hoc omnino quod Pater, non tamen Pater; quia iste Filius, ille Pater. Ac per hoc novit omnia quae novit Pater: sed ei nosse de Patre est, sicut esse. Nosse enim et esse ibi unum est. Et ideo Patri sicut esse non est a Filio, ita nec nosse. Proinde tanquam se ipsum dicens Pater genuit Verbum sibi aequale per omnia. Non enim se ipsum integre perfecteque dixisset, si aliquid minu
Abbreviated transcription (Latin):
filiuf aud sp̃s sc̃s. Quã quã spm̃
scm alicubi angłm dictũ nõre¬
colã. sed ex oꝑe possit intelligi.
Dictũ enĩ. de illo est. Que uentu¬
rasunt. ad nũciabit uobis. Et utiq
angłs grece. latine. nunciuis in¬
x qr̃uo. eiuidentissime legimus
apuo ppħam quod magni cõsilii
angłs dictussit. Cũ & sp̃s sc̃s. & di¬

Expanded text:
s. Quanquam Spiritum sanctum alicubi angelum dictum non recolam, sed ex opere possit intelligi: dictum enim de illo est, Quae ventura sunt annuntiabit vobis ; et utique Angelus graece, latine Nuntius inChristo evidentissime legimus apud prophetam, quod magni consilii Angelus dictus sit : cum et Spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
uoces tube. pro deuntes fortiter
ualde. Morses loquebatur. &
cd̃s respondebat ei uoce. & pau¬
lo pꝰ clata lege. indecẽ p̃ceptis cõ¬
sequent̃ dicit. Et om̃is ppłs iuide¬
bat uoces. ⁊ lampadas & uoces tu¬
be. &. montẽ fumantem.  pau

Expanded text:
voces tubae prodeuntes fortiter valde: Moyses loquebatur, et Deus respondebat ei voce . Et paulo post data Lege in decem praeceptis, consequenter dicitur: Et omnis populus videbat voces, et lampadas, et voces tubae, et montem
Abbreviated transcription (Latin):
auo ipsam trinittitẽ quã credimꝰ
& intelligimꝰ unũ dm̃. Au debit
aliquis negare. dm̃ abrahã : idm̃
r̃sabac ⁊ dm̃ iacob Ille enĩ nõ est
illorũ patrũ ds̃. qui nõ est ds̃. Por¬
ro si nõ solũ pat̃ ds̃ est. sic̃ om̃s atiã

Expanded text:
aut ipsam Trinitatem, quam credimus et intelligimus unum Deum, audebit aliquis negare Deum Abraham, et Deum Isaac, et Deum Jacob. Ille enim non est illorum patrum Deus, qui non est Deus. Porro si non solum Pater Deus est, sicut omnes etiam
Abbreviated transcription (Latin):
humanis sensibꝰ. pro dispensatione
cõgrua p̃sentatir. Hisi forte qr
dic̾tũ est. morseᷤ aut̃ ortrauit in
nebulã. ubi erat ds̃. hoc arbitra¬
bitur carnalis cogiticio. appło qͥ¬
dem nebulã iusã. intranebulã uͦ.
morses ocłis carneis uidisse filium
dĩ. quẽ delirantes heretiei. insua
substãcia uisũ uolunt. Sane uide¬
rit eũ morses ocułis carneis. si ocłis
carneis possit uideri. nõ modo sa¬
piencia dĩ quod est xp̃ẽ. s uł ipsa
cuius lib& hominis. & qualiscũq
sapiencia. Auo quia seriptũ est
de senioribꝰ ifrł. quia uitber̃ locũ
ubi steterat ds̃ ifrł. & quia sub
pedibꝰ eiꝰ. titmqͣm opus lapidis sa.¬
firi. ⁊ tũquã aspectꝰ firmanĩti celi.
ꝓpt̾ea credendũ ẽ. uerbũ & sapiẽ¬

Expanded text:
ione congrua praesentata: nisi forte, quia dictum est, Moyses autem intravit in nebulam ubi erat Deus, hoc arbitrabitur carnalis cogitatio, a populo quidem nebulam visam, intra nebulam vero Moysen oculis carneis vidisse Filium Dei, quem delirantes haeretici in sua substantia visum volunt. Sane viderit eum Moyses oculis carneis, si oculis carneis potest videri, non modo Sapientia Dei quod est Christus, sed vel ipsa cujuslibet hominis et qualiscumque sapientis: aut quia scriptum est de senioribus Israel, quia viderunt locum ubi steterat Deus Israel, et quia sub pedibus ejus tanquam opus lapidis sapphiri, et tanquam aspectus firmamenti coeli , propterea credendum est Verbum et Sapien
Abbreviated transcription (Latin):
monte sina uideo. quẽ ad modũ
appareat ꝑ illa omĩa. que morta¬
liũ sensibuᷤᷤ t̾ribilit̾. hostendelũ¬
tur. utrũ ds̃ troutas. an pater.
batur. Ul erumptam̃ si quio hĩc
sine ad firmandi demeritate mo¬
deste atq incinctant᷑ cõlecture
cõceditur. si una extrinitate ꝑ¬
sona potest intelligi. cur nõ spm̃
scm̃ pocius intelligimus. quando & in
tabulis lapideis. lex ipsa que ibi
datti est. digito dĩ scripta dr̃:
Quo nomine spñi scm̃. in auãgłio
significari nouimus.  qumnqͣ¬
gitt dies numerantur. ab hoc¬
cisione agni. & celaebracione

Expanded text:
dmodum appareat per illa omnia quae mortalium sensibus terribiliter ostendebantur, utrum Deus Trinitas, an Pater, batur. Verumtamen si quid hinc sine affirmandi temeritate modeste atque cunctanter conjectare conceditur, si una ex Trinitate persona potest intelligi, cur non Spiritum sanctum potius intelligimus, quando et tabulis lapideis Lex ipsa quae ibi data est, digito Dei scripta dicitur , quo nomine Spiritum sanctum in Evangelio, significari novimus . Et quinquaginta dies numerantur ab occisione agni et ce
Abbreviated transcription (Latin):
corcla ficleliũ suorum. S& ꝑsub¬
ieclt̃ ut sepe diximꝰ crraturã. exi¬
bent᷑ hec omĩa uisibilia & sensibilia
ad significandũ diuisibilem atq
teligibilem dñ. N on solũ patre

Expanded text:
rda fidelium suorum: sed per subjectam, ut saepe diximus, creaturam exhibentur haec omnia visibilia et sensibilia, ad significandum invisibilem atque intelligibilem Deum, non solum Patrem,
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ unũ dm̃. similit̾ nõ appar&.
Nec ibi hoc destinguitur. quatũ
existimo ubi scriptũ est. Et mai¬
estas dni apparuit innube. & lo¬
cutus est dñs ad morsen dicens.
ex audiui murmur filiorũ ifrł.

Expanded text:
tem unum Deum, similiter non apparet. Nec ibi hoc distinguitur, quantum existimo, ubi scriptum est: Et majestas Domini apparuit in nube, et locutus est Dominus ad Moysen, dicens: Exaudivi murmur filiorum Israel
Abbreviated transcription (Latin):
& i tres umus ds̃ sic̃ lratholica sa¬
nitas credit. Nõ satis eluc& qͣm
intrmnitite ꝑsonã. ⁊ utrũ aliqͣm
an ipsius trinitatis gerebat ille
angłs. si unus exerteris angłs erat.
i aut̃ inhusũ rei p̃sentis ad sũptir
creatura est. que humanis ocłis

Expanded text:
et hi tres unus Deus, sicut catholica sanitas credit: non satis elucet quam in Trinitate personam, et utrum aliquam, an ipsius Trinitatis gerebat ille angelus, si unus ex caeteris Angelis erat. Si autem in usum rei praesentis assumpta creatura est, quae et humanis
Abbreviated transcription (Latin):
si iã ille discesserat. qui dñs erat.
scriptura. dix̃ aut̃ loth ad eos. ro¬
go cdiẽ qm̃ inuenit puer tuue
ante te miscdiam : An & hic intelli
duas. Cũ autͤ idem duo tũqͣm imꝰ
cõpellant᷑ unius substaacie. umũ
dñm dñ. Sed quas duas ꝑsonas hic
congruencius. qd̾ ultimũ dixi:
¶isso ᷤᷤ enĩ se dixer̃. quod de filio &
de sp̃ũ scõ dicimus. Nam patrem
misfum. nusquã scripturarũ no¬
bis occurrit. Carb .xiII..¬

Expanded text:
si jam ille discesserat qui Dominus erat, si jam ille discesserat qui Dominus erat, Scriptura, Dixit autem Loth ad eos: Rogo, domine, quoniam invenit puer tuus ante te misericordiam? An et hic intellionas? cum autem iidem duo tanquam unus compellantur, unius substantiae unum Dominum Deum? Sed quas duas personas hic congruentius quod ultimum dixi. Missos enim se dixerunt, quod de Filio et de Spiritu sancto dicimus. Nam Patrem missum nusquam Scripturarum nobis occurrit. CAPUT XIII.