comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
diu abstentb: imbrema¬
duiso& : latus eicũ uinopede.
mcinueo contrahitur: sed
peirsi moniae seiterũ
deputans caputq tunso¬
rcins rursũ becituirtute
scribimus nec ea hamphorb
sermone ex pandimus uie¬
rendo ualđ atq timendo
iter capimꝰ inchocitũ. nefor¬
te dicatur & prudenti orib
multũ haec poterat peri¬
dus extendere: sed nobis
in eccles icsticũ dogmauer
scintib: uid&ur ut historia
q̃ cud credificartionẽ ecclesice
ꝑ tenes: postposita uerbosi¬
tate. breui atq simpliciser¬
mone texatur : Vt &uir¬
dutẽ becit. antestitis pdc̃i
&l scipientib fastidiũ ũ in po¬
net ꝰ qͦfccto & lector puo¬
inopere : Theo domerbs
dicãc cũ p̃umore copitis. do¬
cedentib: cataraces oculorũ
ciditus haber& ꝑ quatuor
annos greluiter obseratos:
uenit adcellulã condatinsꝑ.
inquauir bectus transut:
ꝓstratusq ad eius lectulũ
sus pirus eius: uenerabile
lignũ cancoli luciscencetuĩt
die reseracis cata ractis
luminũ lumen uidereꝓ meru¬

Expanded text:
diu abstentum imbre maduisset latus ei cum uno pede manuque contrabitur. Sed parcimoniae se iterum deputans, caputque tonsurans, rursum Beati virtute scribimus, nec ea in ampliorem sermonem expandimus, verendo valde, atque timendo iter carpimus inchoatum, ne forte dicatur a prudentioribus: Multum haec poterat peritus extendere. Sed nobis in ecclesiastico dogmate versantibus videtur ut historia quae ad aedificationem Ecclesiae pertinet, postposita verbositate, brevi atque simplici sermone texatur, ut et virtutem beati antestitis prodat et sapientibus fastidium non inponat. Quo facto et lector proin opere. Theudomeris diac. cum prae umore capitis, decedentibus cataractis, oculorum aditus haberet per quattuor annos graviter obseratos, venit ad cellulam Condatinsim, in qua vir beatus transiit. Prostratusque ad eius lectulum,suspiriis eius venerabile lignum cancelli; luciscente autem die, reseratis cataractis luminum, lumen videre promeru
Abbreviated transcription (Latin):
signũ crucis opponens . terri¬
biliter eos ꝑ deratenerũ
effugabat ⁊ Post has aut̃
uacuas & inanes inmissione
Cũ uider& himicus ut eũ sibi
uidicaare ñposse : dolis eũ
temptauit in ludere: copo¬
nens ccut̃ se inspeciẽ u&era¬
ni: uenit adeũ dicens. Egosũ
martinus : quẽ in uocas sur¬
ge& adora corr̃me : siuis re
cipere scinitatẽ : Cui illecĩ
Situes domnus martinus:
facsuꝑ me signũ crucis. &
credã At ille auditono¬
mine signiꝰ sibi semꝑ contra¬
rii ⁊ãquã fumus euopuit
Dost haec ciõstans adpe¬
des gloriosi domni faactus
ẽ in stupore mentis: &uidit
becitc̃ bosilicõe nouo lumine
effulgere ex qua egrediens
sẽs dixit adeũ : Ex oudita
ẽoratiotua : & ecceerissa¬
nus cib infirmitate quãpa¬
toris: & sic becatae crucis
signaculũ suꝑ capuc eius
faciens aabscessit. Illeuero

Expanded text:
signum crucis opponens, terrisignum crucis opponens, terribiliter eos per aera tenerum effugabat. Post has autem vacuas et inanes inmissiones, cum videret inimicus, ut eumsibi vindicare non posse, dolis eum temptavit inludere. Conponens autem se in speciem veterani venit ad eum, dicens: 'Ego sum Martinus, quem invocas; surge cipere sanitatem. Cui ait ille: Si tu es domnus Martinus, fac super me signum crucis, et credam. At ille audito nomine signi sibi semper contrarii, tanquam fumus evanuit. Post haec autem stans ad pedes gloriosi Domni factus est in stupore mentis, et vidit beatam basilicam novo lumine effulgere; ex qua egrediens Sanctus dixit ad eum: Exaudita est oratio tua, et ecce eris sanus ab infirmitate quam pateris. Et sic beatae crucis signaculum super caput ejus faciens abscessit. I
Abbreviated transcription (Latin):
mortuus habebatur: qͦd
genus morbi: ephil ent̾icũ. pe¬
ritorũ medicorũ uocitauĩl
cuictoritas. rusticiuero
cadiuũ dixere ꝓeo qͦ dcader&
Cũqi s ecinte dictus in hoc ex itu
uider& aadfligi cuditabea¬
ti p̃solis foma : s cõmeius cid¬
uit. boc silicaia t sibiꝰ p̃sentia rn¬
cunctis suffragiai subuen irẽ
sed cũ ineođ locã plenus fide
ueniss& ardentius eũ scceu
dciemonis pulsat cudacia
Nec eilicebat atriũ e gredi:
propter publicãdaemonũ
infestationẽ : inatrio tam̃ :
nihil nocebectur : Naĩuisibilit̃
cũ mogno ocrmarũ strepitu
uenienter: conabantur eũ
cassis telorũ acuminib ꝑ fod¬
re : Quõd sisesub der& terras
ranarũ suꝑ eũ multitudo
horribilis : desili reuidebatꝰ
s ed & uoces publicetibeo
cudiebantur : ex ꝓbrantiũ
& dicentiũ . ⁊ Martinus quẽ
expetisti: nihil tib poterit
subuenire : qui nr̃is. es ditie¬
nib mancipatusised illeco
huec fidenter immobilis.

Expanded text:
mortuus habebatur. Quod mortuus habebatur. Quod genus morbi ephilenticum peritorum medicorum vocitavit auctoritas; rustici vero cadivum dixere, pro eo quod caderet. Cumque se antedictus in hoc exitu videret adfligi, audita beati praesolis fama, sanctam eius adivit basilicam, ut sibi praesentia cunctis suffragia subvenirent. Sed cum in eodem loco plenus fide venisset, ardentius eum saevi daemonis pulsat audacia; nec ei licebat atrium egredi propter publicam daemonum infestationem; in atrio tamen nihil nocebatur. Nam visibiliter cum magno armorum strepitu venientes, conabantur eum cassis telorum acuminibus perfodere. Quodsi se subderet terrae, ranarum super eum multitudo horribilis desilire videbatur, sed et voces publice ab eo audiebantur exprobrantium et dicentium: 'Martinus, quem expetisti, nihil tibi poterit subvenire, quia nostris es ditionibus mancipatus'. Sed ille ad haec fidenter immobilis
Abbreviated transcription (Latin):
repl&is dscendunt cunctiusq
adcingulũ cũ ipsirnauib h ꝑfun¬
dõ nequaquã tam̃ nauib sub¬
ductis apedib ex territis cuit̃
omnib: hosonon rauce uocife¬
rans becti martini auxiliũ
ꝓclamabat ⁊ Etuteis adlbe¬
randũ festinus occurrer& p̃ca¬
batur dicenst fidentersuis:
Nolite timere: scioenĩ. qod dex¬
tera scĩuiri: ad cuixilia porre¬
genda: incixime in necessitatib
sit parata : Haec eo dicente :
directis ã dõ nauib: mutatoq
uento contrario insecundõ
nullo pereunte:ꝑ uenerunt in¬
Vitore: Vbi tã p̃sens occurrit
beciti confessoris suffrcgiũ:
ut &iã crgentũ. qod fluuio
ropiente ꝑ dideraant᷑. Ipso de¬
niq fluuio inlitus restitu¬
ente. reciperent.Xiii.
uqͥ dã exufnsensi terrolu¬
rio landulfus nomine.
groluiter & lunatici
daem oni hifestorti mne uex ci¬
baturIta ut plerũq ab hoste
seuallari putans interrei
corruer&: Eruentasq: exore
spumas emittens: taĩ quõ

Expanded text:
repletis, discendunt cuncti usque repletis, discendunt cuncti usque ad cingulum cum ipsis navibus in profunde, nequaquam tamen navibus subductis a pedibus. Exterritis autem omnibus, Boso non rauce vociferans beati Martini auxilium proclamabat et, ut eis ad liberandum festinus occurreret, precabatur, dicens fidenter suis: 'Nolite timere; scio enim, quod dextera sancti viri ad auxilia porregenda maxime in necessitatibus sit parata'. Haec eo dicente, directis a Deo navibus mutatoque vento contrario in secundo, nullo pereunte, pervenerunt litore, ubi tam praesens occurrit beati confessoris suffragium, ut etiam argentum, quod fluvio rapiente perdiderant, ipso denique fluvio in litus restituente, reciperent. 18. Quidam ex Viennensi terreturio Landulfus nomine graviter a lunatici daemonii infestatione vexabatur, ita ut plerumque ab hoste se vallari putans in terram corrueret, cruentasque ex ore spumas emittens, tamquam
Abbreviated transcription (Latin):
Deniq dies ercit epiphapo¬
orũ& ingressus in prũptua¬
rib nihil potus qͦd haurirẽ
censbecitissime martine
trtins mittemihi i hacsta
solemnitate ciliqͥduini NCefti¬
laentib ciliis ego leiunusrema¬
nect̃ dũ aut̃ tacitus orarem ÷
uoce inulteriore ripa audio
me uocantẽ ut naue homin
ꝗlter agebat adducere:
Verũ ubi acceptis contistur
amne ꝑueni subito excussus
magnus exgurgice piscisin
nauĩ cecidit quẽ confestĩ
obp̃ssũ i truns positis homi¬
nibii dom iregressus su:uindi¬
tãq piscẽ: unouinimodio :
cũ c&lerissũ refectus : Ergo
noueritis quia uelociter in
id qͦd inuocatus suerit s
pasatur fideliter appacro¬
bit Testor aut̃ dm̃qͥcihaec
cib ipsius naut aeore cog¬
dã diedugunthrõ¬
nus bosocontrauicũ
ambicecens ẽ. ligerẽ
fluuiũ trans mear& & in¬
ruentib lã teneliris mun¬
dũ nox horribilis r&lqͥner& :
subito aduers ante uento
nautae turbantur inpela¬
go: s epccratisq: nauib q̃
ponte illũ sustenebunt:

Expanded text:
Denique dies erat Epiphaniorum, et ingressus in promptuario, nihil potus quod haurirem cens: Sanctissime Martine, transmitte mihi in hac sacra solemnitate aliquid vini, ne epulantibus aliis, ego jejunus remaneam. Dum autem haec tacitus orarem, vocem in ulteriori ripa audivi me vocantem, ut navim homini qui iter agebat adducerem. Verum ubi, acceptis contis, amne perveni, subito excussus magnus ex gurgite piscis in navim cecidit: quo confestim oppresso, transpositis hominibus, domum regressus sum, venditoque pisce uno vini modio, cum caeteris sum refectus. Ergo noveritis quam velociter in illud quod invocatus fuerit, si petatur fideliter, apparbit'. Testor autem Deum, quia haec ab ipsius nautae ore coguodam die, dum Gunthramnus Boso contra vicum Ambiacensim Ligerem fluvium transmearet, et, inruentibus iam tenebris, mundum nox horribilis reteneret, subito adversante vento nautae turbantur in pelago, separatisque navibus, quae pontem illum sustenebant,
Abbreviated transcription (Latin):
posuerunteũ cntebeatũ se¬
pulchrũ. ut uel ã p̃cereuntib
pascer&ur qͥ laboreꝓprio
alierinon poterat Iccemte
ccut̃ eo in loco illoꝑ multosdies
directus ẽ. pes eius qͥ fuerat
debilis Manusq: eius sicca
infectis sanguine uenis sa¬
nata ẽ. Etlta omni corpore
acceptabenti confessoris ope
nuo fuisserenatũ ꝗ puerulis
a iustino camite redemptus
& ingenuus dimissus ẽ: & postea
baptismũ consecutus usq. ho¬
die subpatrocinio scãe ec desicie
uestigare potuimus. scribere
nobis forcassis tribuatur re¬
frigeriũꝑ delictis. Dicente
poi &a forsitan & haec olt
nominisseiu uabit

Expanded text:
beatum sepulcrum, ut vel a praetereuntibus pasceretur, qui labore proprio ali non poterat. Jacente autem eo in loco illo per multos dies, directus est pes ejus qui fuerat debilis, manusque ejus sicca, infectis sanguine venis, sanata est: et ita omni corpore, accepta beati Confessoris ope,nuo fuisse renatum. Qui puerulus a Justino comite redemptus, et ingenuus dimissus est: et postea baptismum consecutus, usque hodie sub patrocinio sanctae ecclesiae tum investigare potuimus, scribere nobis fortasse tribuatur refrigerium pro delictis, dicente poeta: Forsan et haec olim meminisse juvabit.
Abbreviated transcription (Latin):
rens in sidicẽ la tusunũ des¬
littita manu cc pedẽ ꝑ didera
Qad gloriosũ tẽplũ ftimula¬
rũ manib deportatusse
nus & orationib: sesubden
&ssiduis ꝑ totũ fere cinnus on¬
niũ mẽbrorũ scinitaterecꝙ
geudens remeciuit &dꝓpra
Etideo monemus ut nullur
sollicit&ur cib hariolis qͣ ũ
pderuntumquã in firmis
Plus enĩ ual& parũ ꝑ depulus¬
rebosilicae quã illicũ medi¬
camentis in sanige: XXUIII
pul uerecũ cero loq
illius ÷ uel qͦ drapere
qͥs potuit desepulchroqds¬
daeur tutes quit assiducie
fiantꝰ otut fcctores int. qͥsũ qũ
inuestigarepoterit uut scireo
unũ tam̃ manifestũ mi recculũ
qͦd cc̃ fidelibi comperi. putau
crimen dudere taceri: Vnus
fideplenur ex p&ut. ut cliqͥd
pignoris de sũiba silcũ secre¬
tius depostar&: Et multis
canatłr uicib: nũquet potuit
dũ publiceñ p̃ sumpsit Neuer

Expanded text:
rens insidiam, latus unum, debrens insidiam, latus unum, debilitata manu ac pede, perdiderat. Qui ad gloriosum templum famulorum manibus deportaionibus se subdens assiduis per totum fere annum, omnium membrorum sanitate recepta, gaudens remeavit ad propria. Et ideo monemus, ut nullus sollicitetur ab hariolis, quia nil proderunt umquam infirmis. Plus enim valet parumper de pulvere basilicae, quam illi cum medicamentis insaniae. 28. De pulvere aut cera loci illius, vel quod rapere quis potuit de sepulchro, quantae virtutes aut assiduae fiant aut factae sint, quis umquam investigare potent aut scirUnum tamen manifestum miraculum, quod a fidelibus comperi, putavi crimen ducere taceri. Unus fide plenus expetiit ut aliquid pignoris de Sancti basilica secretius deportaret; et multis conatus vicibus, nunquam potuit, dum publice non praesumpsi
Abbreviated transcription (Latin):
arrcbo & illud qͥ celi¬
derdiabolicae astis
inscinicie ad eiurbasilicõ
denudentur: qͥdã ciqͥlinus
nomine dũ uenatione cũpa¬
tresuo insiluas francice
exercer&. paiuorẽ pessimũ
mimico hsi diante incurrit
eraiten ̃ ei trenor cordis & in¬
terea uidebectur ex sensu
Parentes uero eius intellegen¬
tes eũ diaboli inmissione mul¬
tari ut mos rusticorũ hocb:
& sostilegis & hariolis lga¬
menta ei& potiones defere¬
bant: sed cũnihilualero :
ex mores cĩ martini : ocuxilia
prũpã dolore cogente reqͥ¬
runt dicentes: potestbiuinsi¬
diss nudare moulitic̃q decex¬
it umbroe ut audiuimis falso
religionis nomine ad oratõ
Quẽ deregione cõmotũ: mise¬
runt adsct̃m basilicat Ibiq
morationẽ cũ sũma pacrcita¬
tesecontenens: opem scĩpos¬
cebat assiducie : Cũq in hoc
fidediutius cõmorafeom
nipauore. dempto᷑ senstiut
habuerat cipte recepit. ob¬
litisq parentib in eo locousq
hodie prabeneficio acceprto¬
ꝑ uenationẽ similẽ incur¬

Expanded text:
arrabo et illud, qualiter diabolicae artis insaniae ad eius basilicam denndentur. Quidam Aquilinus nomine, dum venatione cum patre suo in silvas Franciae exerceret, pavorem pessimum, inimico insidiante, incurrit. Erat enim ei tremor cordis, et interea videbatur ex sensu. Parentes vero eius intellegentes, eum diaboli inmissione mulcari, ut mos rusticorum habet, a sortilegis et hariolis ligamenta ei et potiones deferebant. Sed cum nihil valeret ex more, sancti Martini auxilia prumpti, dolore cogente, requirunt, dicentes: 'Potest is insidiis nudare malitiam, qui detexit umbra, ut audivimus, falso religionis nomine adoratam. Quem de regione commotum miserunt ad sanctam basilicam, ibique in oratione cum summa parcitate se contenens, opem sancti poscebat assiduae. Cumque in hac fide diutius commorasset, omni pavore dempto, sensum, ut habuerat ante, recepit, oblitisque parentibus, in eo loco usque hodie pro beneficio acceptoper venationem similem incur
Abbreviated transcription (Latin):
Qualit̃ a febre& disenteria
erutussum
Deinfirmitatelustini
Deseruo symonis pr̃bi
rinse
VI Dealio paralytico xure¬
ligninse
VII It declio paraytico ex
biturigo¬
Decaeco inluminato
Deciliai caeca
Demuliere apfluxus cip¬
guinis liberata
Demuliere clodo
De disinterico scineto
Decaeco mluminato¬
Depuella paralstica¬
Deca eco hluminato
De his q̃ nacuta r&ulit
Degunt hrcc̃ noduce¬
Delandul folunatico¬
De theodomer ȩ dicĩẽ cacto
Dedesiderio inergum ino
De homine inacpũ con¬
tractã habente
Deremigia matrona¬
Deumaste calco¬
De homine omnib mem¬
bris contracto
Depuralyticoscipato
Depiolomuto¬
Demuliere purculra ca¬
Demulierecatta¬
Deduob caecis
Demulieremuta
Declia mulieredebila¬
Deoleo ad sepulchrũ
eius crescente¬
De leomergcontrcilto¬
Declerico caeco
Decẽrcerariis dimissis
Desisulfo manco
Deccaeco in luminato
Demanu hominis con nacto¬
Depuerulo suscitato¬
Deca e coinluminato
De duob pueris scipatis
Dedododirecco¬
De contirre co quẽboltra¬

Expanded text:
Qualiter a febre et disenteria erutus sum. 2. De infirmitate Iustini. 4. De servo Symonis presbirinse. 6. De alio paralytico Aurilianinse. 7. Item de alio paralytico ex BiturigoDe caeco inluminato. 9. De alia caeca. 10. De muliere a profluxu sanguinis liberata. 11. De muliere cloda. De disinterico sanato. De caeco inluminatoDe puella paralyticaDe caeco inluminato. De his quae nauta retulit. De Gunthramno duceDe Landulfo lunaticoDe Theodomere diacono caeco. 20. De Desiderio inergumino. 21. De homine manu contracta habente. De Remigia matronaDe Vinaste caecoDe homine omnibus membris contracto. De paralytico sanato. De Piolo mutoDe muliere paralyticaDe muliere caecaDe duobus caecis. De muliere muta. De alia muliere debileDe oleo ad sepulchrum eius crescenteDe Leomere contractoDe clerico caeco. De carcerariis dimissis.De Sisulfo manco. De caeco inluminato. De manu hominis contractDe puerulo suscitatoDe caeco inluminato. De duobus pueris sanatis. De clodo directoDe contrac
Abbreviated transcription (Latin):
corporales oculos ad con¬
templanda terrena prius
ciperuit. Nunc cordis oculos
neea concupiscat inlumina¬
uit. Et ad suũ dignatus ẽdi¬
cares eruitiũ: Quẽ utita dicã
renascidenuo fecithimundo
ed nechoc r&iceb oqͥd in
sua festiuitate operct s
sit hic patronus : Pelatina
q̃dẽ puella paredrsiumo
reꝑcussa: usũ gressuũ male
redacta ꝑ dideratꝰ It aut con¬
tractis inpoplib neruis e
calcaneos adcrur& con¬
lungere Nuã pact̃ turonus
deferens antepedesbeati
martni deuotus exposuit
Ibiq trib mensib lacens soipẽ
& p̃tereuntib postulcibẽł
fcictũ ẽ out̃ in die. insignis
solemnitatis beatiuir iut
ill& nob̵ missã dicentib in lo¬
coquẽ superius nomina¬
uimus fideliter ex crar&
Cũq nos ritescuror c̃a so¬
lemnia celebrantes con¬
cestationẽ descĩ domni
uirtutib: narra remus. su¬
bito illa uocifer arꝗ coepit¬
& flere : indicanssetor¬
queri Atubi expedito¬
pfcaon contestatione omnis po¬

Expanded text:
corporales oculos ad concorporales oculos ad contemplanda terrena prius aperuit, nunc cordis oculos, ne ea concupiscat, inluminavit; et ad suum dignatus est dicare servitium, quem, ut ita dicam, renasci denuo fecit in mundo. 14. Sed nec hoc reticebo, quid in suam festivitatem operatus sit hic patronus. Palatina quaedam puella paralisi umore percussa, usum gressuum male redacta perdiderat, ita ut, contractis in poplitibus nervis, calcaneos ad crura coniungeret. Quam pater Turonus deferens, ante pedes beati Martini devotus exposuit, ibique tribus mensibus iacens, stipem a praetereuntibus postulabat. Factum est autem in die insignis solemnitatis beati viri, ut illa, nobis missas dicentibus, in loco quem superius nominavimus fideliter exoraret. Cumque nos rite sacrosancta solemnia celebrantes, contestationem de sancti domini virtutibus narraremus, subito illa vociferare coepit et flere, indicans se torqueri. At ubi, expeditam contestationem, omnis po
Abbreviated transcription (Latin):
trans ligerẽ caecus. becti
martinisuffracgia deuotus
ex peuiit: qͥ duob assiduce
mensib ad eius tẽplũdes erui¬
ens Ielunus & orationib ꝑ¬
una dieres urrectionis domi¬
nicciedũ eẽt ad pedes domni
& cũ reliqͦ populo missorũ
solemnia spectar&s : subito
aꝑtis otulis. cunctador&ter¬
nere coepit. Ita: ut ad sc̃m ael¬
tare cõmunicandi groccia
nemineducenteꝑuenit &:
Q̃ cuit̃ fuerre causa caeitatis
edĩcot Primo die paschae
lussus. ẽ adominosuo ut
aditu unđ pecora introieban
dũ eũ dacudere conaturex
cccecotus ẽ. Tuncut diximꝰ
cidbectũ sepulchrũ uenicr
flens & heiulcins uisũquẽ
ꝑ diderat flagitabat
Diecuit̃ illa dupapulo gra¬
der&ur. & ei beatus cinlis¬
tis reddere lum̃ dignatur
cic elucente sole luminũ
suorũ. refulser stellae
Quis umquã rogo tulis medicus
poterit inueniri. ꝗͥ in unã infir¬
mitatẽ ducs contulerit medi¬
cincur Eccemunũ caetũ.
duceuirtutes ostens &e cui

Expanded text:
trans Ligerem caecus beati trans Ligerem caecus beati Martini suffragia devotus expetiit. Qui duobus assiduae mensibus ad eius templum deserviens, ieiuniis et orationibus puna die resurrectionis dominicae, dum esset ad pedes domni et cum reliquo populo missarum solemnia spectaret, subito apertis oculis cuncta clare cernere coepit, ita ut ad sanctum altare communicandi gratia, nemine ducente, veniret. Quae autem fuerit causa caecitatis, edicam. Primo die paschae iussus est a domino suo, ut aditum, unde pecora introiebant, dum cum claudere conatur, excaecatus est. Tunc, ut diximus, ad beatum sepulchrum veniens, flens et heiulans, visum, quem perdiderat, flagitabat. Die autem illa, dum populo graderetur, et ei beatus antestis reddere lumen dignatur, ac elucente sole luminum suorum refulserunt stellae. Quis umquam, rogo, talis medicus poterit inveniri, qui in unam infirmitatem duas contulerit medicinas? Ecce in unum caecum duae virtutes ostensae, cui
Abbreviated transcription (Latin):
nocte tota : cereũ incipuꝑuõlo
d& qnuit. Nob in basilicã
muto matunis signo suꝑ pedẽ
debilẽ constit Ita ut omni
debilitate sed cita : ad m&atũ
suũ proprus gressib: pullo
sustentaute liberaremea¬
uo dẽc uero Temp̃r. Cũ
becitus germanus per¬
risice urbis pontifex cid
festiuitatẽ ntistios gloriosi
acceder& : ragnimodustunc
eius ciccessit. grcuuter adsip¬
terialaborans : sed bectus
germanus : prius ad uillã ecle¬
sicie sucie quce in hoc terrqͥtu¬
rio sita ẽ. uenit Igiturcu
ntenoccẽ uigiliarũ solẽnita¬
tis eius. turonus aduenire
coepist&. diaconẽ in uilla resẽ¬
dere iub& dicens Ne forte
fati geris eundo : & aliqͥdde¬
terius tibi contingat Atille:
silict̃ beadi antistros eomy
Confidoenĩ quod sitmulũ
eius attigero: saluusero
Ctstortĩ ascenso eqͣte ccdba¬
silicãuenitꝰ Mone autẽ :¬
accepta potione depuluere
sepulchri sedccta ptinus
infirmitate conuciluit. AIII
ronicaciuitate depago

Expanded text:
nocte tota cereum manu pro voto nocte tota cereum manu pro voto detenuit, nobis in basilicam moto matutinis signo, super pedem debilem constetit, ita ut, omni debilitate sedata, ad metatum suum propriis gressibus, nullo sustentante, libera remeaQuodam vero tempore cum beatus Germanus Parisiacae urbis pontifex ad festivitatem antistitis gloriosi accederet, Ragnimodus tunc eius accessit, graviter a disinteria laborans. Sed beatus Germanus prius ad villam eclesiae suae, quae in hoc terreturio sita est, venit. Igitur cum ante noctem vigiliarum solemnitatis eius Turonus advenire coepisset, diaconem in villa resedere iubet, dicens: 'Ne forte fatigeris eundo, et aliquid deterius tibi contingat'. At illesilicam beati antestitis eam; confido enim, quod, si tumulum eius attigero, salvus ero'. Et statim ascenso equite, ad basilicam venit. Mane autem accepta potione de pulvere sepulchri, sedata protinus infirmitate, convaluit. 13. ronica civitate de pago
Abbreviated transcription (Latin):
aruerno ueniens. cũ uiro suo
depcigo tras adiensi: c̃ꝑflu¬
uios cepguinis &egrotabat
secus artrio aut̃ basilicae
mansionẽ habebat̃ q̃ dieb
singulis. &d scĩ confessoris
limina locens ꝓstrccta : op̃e
sonitatis poscebat factu
ẽ ccut̃ ut quadãdie &ccedons
ad scm̃ sepulchrũ or&ns &
os culonst. depalla q̃ suꝑ ẽ po¬
sita. ouressibi & oculos tuip¬
ger&. ꝓtinus siccato riuos ap¬
guinis Ita sanata ẽ: ut put ar&
seredeptoris fimbriaa conti¬
gisse Cuius uir in ual studinẽ
hruens adostiũbas ilicoe
manib depositus aliorũ.
fideliter ex orans restinita
febre conualuit : Et sic pari¬
ter hic abincõmodo haeo
aꝓfluuio sunati: magnificop¬
gressi suñl.Xi.
oniux animi tribuni
nomine mummola
noc te conterrita &pauore
usũ unius pedis ꝑ diderere Et
Ita in debilitate corruerat :
ut aliorũ manib: sustentare
euecta. sicubi disponereꝓ
cessura ⁊ Quae adbea ti
martini pedes deposito :

Expanded text:
Arverno veniens cum viro suo, Arverno veniens cum viro suo, de pago Transaliensi, profluvio sanguinis aegrotabat, secus autem atrium basilicae mansionem habebat. Quae diebus singulis ad sancti Confessoris limina jacens, prostrata opem sanitatis poscebat. Factum est autem ut quadam die accedens ad sanctum sepulchrum, orans et osculans, de palla quae super est posita aures sibi et oculos tangeret. Protinus, siccato rivo sanguinis, ita sanata est, ut putaret se Redemptoris fimbriam contigisse. Cuius vir in valitudine inruens, ad ostium basilicae manibus depositus aliorum, fideliter exorans, restincta febre, convaluit. Et sic pariter hic ab incomodo, haec a profluvio sanati, magnificangressi sunt. 11. Coniux Animi tribuni nomine Mummola nocte conterrita a pavore, usum unius pedis perdiderat et ita in debilitate corruerat, ut aliorum manibus sustentaretur evecta, sic ubi disponeret processura. Quae ad beati Martini pedes deposita,
Abbreviated transcription (Latin):
ONõq demp̃r. Ccecus
qͥ dc̃ stipẽ ab elymos¬
narus postulans. cuiñ erat
celiud in uictu: nisiqͥ inapũ
porrexiss& pi&atis intuitu
Necerct domi p̃sidiũ. nisi mise¬
ratio deuotorũ. : Dieuna dum
centestm̃ sepulchrũ fixisstar&
uestigiis: subieo corripiteũ do¬
lor inoculis : & eu grocuiter
ab hoc dolore consum ereur
coeperunt oculieius spuma
emittere : Et sicerũpente
cipalpebris eius so guine.
in rediuiua luceren ascens
lumen qͦdolim ꝑ didertit uide
unthetrudis q̃ dã deue¬
romandense. terre¬
turio  oculorũ lum̃ ꝑdide¬
rat : Qrelinquens. domũ
& patriã fide cõmonente
uenre ad scõm bacsilicõ ⁊ Ibiq
dieb multis deseruiens unius
oculi meruit recipereui sũ
Qmox oblita uirũ & filios
uesteq: mutata adrelegi¬
onẽ eclesiasticã dño in spi¬
rate transiuit. A
ed mechoc Silebo qͣodit̃
uelut ex uesteredẽp to¬
ris pr̃i ad bectũ sepul
chrũ. fluxus sanguinissit
siccatus: Mulier q̃ dã ex

Expanded text:
namque tempore caecus namque tempore caecus quidam stipem ab elymosinariis postulans, cui non erat aliud in victu, nisi qui manum porrexisset pietatis intuitu, nec erat domi praesidium nisi miseratio devotorum; die una, dum ante sanctum sepulchrum fixis staret vestigiis, subito corripit eum dolor in oculis, et, cum graviter ab hoc dolore consumeretur, coeperunt oculi eius spumam emittere. Et sic erumpente a palpebris eius sanguine, in rediviva luce renascens, lumen, quod olim perdiderat, videre Gunthedrudis quaedam de Virmandense terreturio oculorum lumen perdiderat; quae relinquens domum et patriam, fide commonente, venit ad sanctam basilicam, ibique diebus multis deserviens, unius oculi meruit recipere visum. Qui mox oblita virum et filios, vesteque mutata, ad relegionem eclesiasticam, Domino inspirante, transivit. 10. Sed nec hoc silebo, qualiter velut ex veste Redemptoriscrum fluxus sanguinis sit siccatus. Mulier quaedam ex
Abbreviated transcription (Latin):
cicens adostiũ illũ qsecus
daptisterid̃ ad medi ãdiem
Panditegressũ ÷ becitiancisti¬
di in plorabat ciuxiliũ fuc¬
dũẽ ciut̃ ut unadie locens
ꝓciuius ex trasolito torgir&
ita ut iucinia deꝓximo aden
uoces concurrer& : Nissolue¬
bantur aut̃ Egatur cener¬
uorũ eius & dirigebeitur ꝓp¬
terea erat dolor intolerab ilis
Etsic tribuente patrono
erectus suꝑ plantas flens p̃
Stiudio. populo testesurrexĩ
continuo clericus fcctur
& in sospita tesirmatus ad
domũ regressus e UII.
ed & alius gres sudebilis
nomine leuboue uslã
dericus adueniens : seꝑ terrã
trohens : ꝗͥ&pauꝑ tate faciq̃le
̃ habebeat qͥ eũ ferr&. Dedie
indiẽ bectim artini umina
reqͥ rebat Qͥdũ quad̃ die
ciforis ad scĩ pedes fler& di¬
rectus genib atq pedib spec¬
tantepopulo sanitatẽ recepit
Tres uirtutes istas. ipsa diefcrc¬
tas fuisse confeat qͦ sigib this
gloriosissimus rex sequenc̃e
transiens sine conlisione exer

Expanded text:
iacens ad ostium illum qui secus iacens ad ostium illum qui secus baptisterio ad mediam diem pandit egressum, beati antestitis inplorabat auxilium. Factum est autem, ut una die iacens gravius extra solito torqueretur, ita ut vicinia de proximo ad eius voces concurreret. Dissolvebantur autem ligaturae nervorum eius et dirigebantur, propterea erat dolor intolerabilis; et sic, tribuente patrono, erectus super plantas, flens prae gaudio, populo teste surrexit. Qui continuo clericus factus et in sospitate firmatus, ad domum regressus est. 7. Sed et alius gressu debilis nomine Leuboveus iam clericus adveniens, se per terram trahens, quia paupertate faciente non habebat qui eum ferret, dein diem beati Martini limina requirebat. Qui dum quadam die a foris ad Sancti pedes fleret, directis genibus atque pedibus, spectante populo sanitatem recepit. Tres virtutes istas ipsa die factas fuisse constat quo Sigibertus gloriosissimus rex, Sequanam transiens, sine collisione exerc
Abbreviated transcription (Latin):
diesexta sopore conp̃mitur:
Ec obdormiens uisũ ẽ eitã¬
quã sim lectulo: solitus sit
homo pedẽ extenatre : Ex¬
ꝑ gefcictus aut̃ scinus ab
omni debilitate surrexit :
talibertatebeati domni
usib nunc deseruit : admi¬
rabilẽ beatiuiri redẽptio¬
nẽ quis um quã demilleta¬
lentis sicredim &: sicut p̃senr
nr̃orũ criminũ suffragator
qͥ uno ictu unoq momentosine
nomi smate. ouri & corpii
a debilitate Et conditionẽ
cibsoluit cib onere. U
uidã ex autsiodorensi
mallulfus nom inedefe¬
rendũ manib: ad beatimar¬
tinis epulchrũ iaactatus e qui
iugi oratione & ieiunio incũ¬
bens pedes qͦs hni tortos ex hi¬
buet. ot subito docta sanitate
r&ulit iiusu consu&udo. di¬
rectos. Eclta sciuir tute qͦ dõ¬
modo reformatus. E ut qui
aliorũ manib: deportabatꝰ :
ꝑpris firmatus uestigiis p̃¬
sentib: nob consurgere sospes
ex cireahens territurio
carruca deuectus uenit ad
scr̃m bosilicaẽ Qͥ dieb multis

Expanded text:
die sexta sopore conpremitur; die sexta sopore conpremitur; et obdormiens, visum est ei, tamquam si in lectulo solitus sit homo pede extendere. Expergefactus autem, sanus ab omni debilitate surrexit. ta libertate, beati domni usibus nunc deservit. O admirabilem beati viri redemptionem! Quis umquam de mille talentis sic redimet sicut praesens nostrorum criminum suffragator? Qui uno ictu unoque momento sine numismate auri et corpus a debilitate et conditionem absolvit ab onere. 5. Quidam ex Autisiodorensi Mallulfus nomine deferentibus manibus ad beati Martini sepulchrum iactatus est. Qui iugi oratione et ieiunio incumbens, pedes, quos intortos exhibuit, at subito, data sanitate, retulit in usu consueto directos; et ita sancti virtute quodammodo reformatus est, ut, qui aliorum manibus deportabatur, propriis firmatus vestigiis, praesentibus nobis, consurgeret sospes. ex Aurilianensi territurio carruca devectus, venit ad sanctam basilicam. Qui diebus multis
Abbreviated transcription (Latin):
&dbeccti patronis tumula
coepit adtentius sicut erat
opostiũ orare : Moxcꝑtis
oculis inrediuiua lucesurreĩs
Huncuir tutẽ ideo hic scripsi¬
mus qͥ aapostquã nos adueni¬
mus inluminata ẽ Ncem
antea debiil tate sanala
icoonis fidelissim con¬
pr̃bi nr̃i seruus ueranur
Nomine qͥ eierait in cõmissir
orũp tuarus p̃lbatur.
dũ ad custodict sibi disposi¬
Tet̃ res ȩder&: suꝑ ueniente
umore poda grico pedũ
gressu multatur: qͥ cũꝑto
tũ cinnũ talsb dolorib uexa¬
mo posita cõmouer& con¬
tractis subito neruis : &rd
plenedebilitatun qͦduidem̃
dominus eius dalens ex itufi¬
delis uer naculi: lussic eũaid
pedes becti ctestitis depor¬
tari⁊ꝑmittens otũ & dicens
si eũ reddideris sanitatĩpussi¬
medomne martine in illa
diecibsolutus & meisserui¬
cus uinculo humili atis. capil¬
lis: tuo seruitio deleg&s r
Positus ergo: adpederp̃tiosis¬
simidomni Cũꝑ quinq dies
ibidẽ lacer& immobilis

Expanded text:
ad beati patronis tumulum, ad beati patronis tumulum, coepit adtentius, sicut erat oportunum, orare; mox apertis oculis, in rediviva luce surrexit. Hanc virtutem ideo hic scripsimus, quia, postquam nos advenimus, inluminata est; nam antea debilitate sanata. 4. Symonis fidelissimi conpresbiteri nostri servus Veranus nomine, qui erat ei in commissis prumptuariis praelibatus, dum ad custodiam sibi dispositam resederet, superveniente umore podagrico, pedum gressu multatur. Qui cum per totum annum talibus doloribus vexamo posita commoveret, contractis subito nervis, ad plene debilitatur. Quod videns dominus eius, dolens exitum fidelis vernaculi, iussit eum ad pedes beati antestitis deportari, promittens votum et dicens: 'Si eum reddideris sanitati, piissime domne Martine, in illa die absolutes a meis servitiis vinculo, humiliatis capillis tuo servitio delegetur'. Positus ergo ad pedes pretiosissimi domni, cum per quinque dies ibidem iaceret immobilis,
Abbreviated transcription (Latin):
mor tua putabatur suꝑstis⁊
nec eratei spes olimoninisi
qͥ manũ miseri cordicie
porrexiss& : Cotidie cuit̃ respec¬
tũ intuenr deuotorũ iuctus ne¬
cessariadeporcebat fuctũ ẽ:
ciut̃ ut qͦd ẽ temp̃r extra solitũ
grciuius ager&: Nec poterat
quẽ quã iudicare membrorũ
nisi taNTũ inpectore flatus spi¬
raminis dis currebat: q̃ iaĩual¬
de exanimis : rogauit ut et̃ ad
pedes sũ martini deferrent :
qͦ loco cũ manib fideliũ fuiss&
in lata: dolore cogente uocife¬
rans. beatiuiri cuxiliũ ut sibi
miserer&ur orabat: Ieqpđe
pi&las illa respiciens q̃ paupe¬
res dimit terenũ quã consue¬
uit incines infestiuita tesua
laxata sunt fila neruorũ arq:¬
tiũ. & sic dedextroc quã ꝑ sex
annos ñ iudicauerat signũ
becitaecrucis ados faciens
inpedib reflituta ẽ Itautad
hos pitiolũ suũ nullius usti
adiutorioremear& oculorũ
liminenĩ recȩpto : postcip¬
Nos aut̃ duos iterũ ueniens

Expanded text:
mortua putabatur superstis, mortua putabatur superstis, nec erat ei spes alimonii, nisi qui manum misericordiae porrexisset. Cotidie autem respectum intuens devotorum, vietus necessaria deposcebat. Factum est autem, ut quodam tempore extra solitum gravius ageret, nec poterat quemquam iudicare membrorum, nisi tantum in pectore flatus spiraminis discurrebat. Quae iam valde exanimis rogavit, ut eam ad pedes sancti Martini deferrent. Quo loco cum manibus fidelibus fuisset inlata, dolore cogente vociferans beati viri auxilium, ut sibi misereretur, orabat. Tandem pietas illa respiciens, quae pauperes dimittere numquam consuevit inanes, in festivitate sua laxata sunt fila nervorum arentium, et sic de dextra, quam per sex annos non iudicavera, signum beatae crucis ad os faciens, in pedibus restituta est, ita ut ad hospitiolum suum nullius usu adiutorio remearet, oculorum lumine non recepto. Post annos autem duos iterum veniens
Abbreviated transcription (Latin):
diquã cie groto porrpgunt¬
a.
adbibendũ Atille ut hausit¬
ꝓtinus scnitatẽ recepit Incolo¬
misq redditus fob̵ postea qͥrdit
sibi uirtus beati optestraissub¬
uenit ex posuitꝗ Nã referre
erat solitus : & tubi primũocu¬
us eius iubarluminis ꝓgresic̃
acereo denebras pepulit nocas
protinus i contem platione¬
flã niae febris recessit a cor¬
pore acstomachus qͥ diulcq¬
guebat maehacibũ consolatio¬
nis efflagitat : Et qͥ tantĩ
ciquã purũ adrestingendũ
febris ardorẽ haurire consu¬
euerat Nunc uina desiderat
facit hoc uirtus aeptistitsq̃
scepemiseris opempfluami¬
seratione tribuit & insir¬
mis medicamentalcrgitur
ereor nenimiũ ꝓgredi
p̃sũmens obsol& por
gina sermo rustitior̃ moiu¬
ruscĩ quȩndã grauit ciricri¬
ciumoris dolor ad fecerat
It aut r&ortis ad crurapedi¬
b nullatenus seeregerepor¬
sit: Ercit cuit̃ & oculorũ
luce multata q̃ longo tem̃p̃r
gracuiter &gens tãquã

Expanded text:
aqua aegroto porriguntaqua aegroto porriguntad bibendum. At ille ut hausitinus sanitatem recepit, incolomisque redditus, nobis postea, qualiter sibi virtus beati antestitis subvenit, exposuit. Nam referre erat solitus, at ubi primum oculis eius iubar luminis progressum a cereo tenebras pepulit noctis, protinus in contemflammae febris recessit a corpore, ac stomachus qui diu languerat inedia, cibum consolationis efflagitat, et qui tantum aquam puram ad restinguendum febris ardorem haurire consueverat, nunc vinum desiderat. Facit haec virtus Antistitis, quae saepe miseris opemseratione tribuit et infirmis medicamenta largitur. 3. Vereor, ne, nimium progredi praesumens, obsoletet paginam sermo rustitior. Maurusam quendam graviter ciracrici umoris dolor adfecerat, ita ut, retortis ad crura pedibus, nullatenus se eregere possit. Erat autem et oculorum luce multata, quae longo tempore graviter agens, tamquam
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sumat qͥa apuddĩ maues¬
tatẽ magis simplicitas pu¬
rie q̃uã philoso phorũ aicl&
argutia
ratũ arbitratur u¬
sum &illud p̃omittere
qdmihun libro anterio¬
reexcessit : Nã cũduleri
decereolis illis. quos desepul¬
chrobeati antestitis sustuli
a qͥb & tempestatos sed ctar ÷¬
& calias infirmitates ꝓhibi¬
tas dixi mecũ d& enerẽ ius¬
tinus uirsororis meciemua
litudinẽ inruit : Et inucles¬
cente febre cũ dolorib me¬
brorũ omniũ uolituea extre¬
mis cigerecoepi : Nuntius
haec adme dilatus relulit
efflagitansqVtsi qͥd medica¬
menti reperire possim mori¬
turo trans mitterẽ neobi¬
r& ⁊ At ego inuirtute cipe¬
titis beati confisus unũ ex
cereolis trans mittoꝑ pue¬
rũ dicens ÷ accendite illũ
corit̃ eo Et incontẽplato¬
ne luminis orationẽ fundãs
currat: Missus cuit̃puer :¬
quod dederã deportouit
Qͦ accenso antelectũ ue¬
groti. fauillã scirpiquẽ
lt̃ ignis consũpserat cul¬
tro eradunt delutũq

Expanded text:
praesumat, quia apud Dei majestatem magis simplicitas pure quam philosophorum valet argutia. 2. Gratum arbitratus sum et illud non omittere, quod mihi in libro anteriore excessit. Nam cum retulerim de cereolis illis, quos de sepulchro beati antestitis sustuli, a quibus et tempestates sedatas et alias infirmitates prohibitas dixi, mecum detenerem, Iustinus, vir sororis meae, in valitudine inruit et, invalescente febre cum doloribus membrorum omnium, valde ad extremis agere coepit. Nuntius haec ad me dilatus retulit, efflagitans, ut, ei quid medicamenti repperire possim, morituro transmitterem, ne obiret. At ego in virtute antestitis beati confisus, unum cereolis transmitto per puerum, dicens: Accendite illum coram eo, et in contemplatione luminis orationem fundat acurrat. Missus autem puer quod dederam deportavit. Quo accenso ante lectum aegroti, favillam scirpi, quem jam ignis consumpserat, cultro eradunt, dilutumque
Abbreviated transcription (French):
des contractos habebat
Detilio qͥ contractũ
bracchium delulit
Decaeco in luminato
Decilio aibhumore
Deexstis ȩ redintegrato
IIDepuella lixouinro caeta
Depuero mapũ controc¬
tam habente:
Demuliere q̃ contractis
inpalma digitis uenit
Detilio q̃ dũ hifestiuitãt̃

Expanded text:
actos habebat. 49. De alio, qui contractum brachium detulit. 50. De caeco inluminato. De alio ab humore De exsinse redintegrato. 54. De puella Lixovinse caeca. 55. De puero manum contractam habentem. 56. De muliere, quae contractis in palma digitis venit. De alia, quae dum in festivitate
Abbreviated transcription (Latin):
mis Longũ ẽ enarrare sed
unũ emultis miraculũ ꝓferã:
agrũ quend õ possessionis prãte:
grando cinuis singulis uastare
consueuerat Et tam graiuiter
sceiuebat utnihilibiđ cũue¬
niss & relinq r&. Tunc egoi
uineis illis arborẽ unã q̃ erat
excelsior c&eris eligens de
scã cera suꝑ eãposui Post
llet̃ cuitẽdĩe usq in p̃sens tẽps
nũ quã ibidẽ tempesta scgi

Expanded text:
mis, longum est enarrare. Sed mis, longum est enarrare. Sed unum e multis miraculum proferam. Agrum quemdam possessionis nostrae grando annis singulis vastare consueverat, et tam graviter saeviebat, ut nihil ibidem cum venisset relinqueret. Tunc ego in vineis illis arborem unam, quae erat excelsior caeteris, eligens, de sancta cera super eam posui. Post illam autem diem usque in praesens tempus nunquam ibidem tempestas
Abbreviated transcription (Latin):
sclutẽ : Et gaudens p̃uerũ foc¬
mili cerẽ qͥ mihi seruir& euoco:
Exsurgens cuit̃ oermentariur
uel ociter c̃orã mest&it & ust i¬
Domine ego parebo qꝰ diusseris:
At ego aestimans eũ cidhus ẽẽ
ex sensim: tuoꝰ sipotes uocapue¬
rũ. Et ast Ego qͥcũq p̃ceperis:
Intellego meualde sccnũ sedupus
error. ẽ animi qͦdnescio de qua
hic parteciduenerĩ: Et incipicns:
ita mihi inpendit reruitiũ sicut
erat solitus ante taediũ : Tunc
ego exultuns & flens p̃gaudio
trono incolomẽ me corporeillũ
mentered diderit :Etunus
occursus exfide : &iã cilteri
amenti qͥ nec p&erenouerat salutẽ¬
p̃stiss& ⁊s ed nec hoc p̃teribo
qͦdpost dies qua draginta: eo¬
de die primo uinũ delectatus
sũ biberecũ illud faciente in¬
cõmodo usq: tunc ex osũ ha¬
os uero reuertentes
tres cereolos ꝓbenedic¬
tione beatisepulchriporta
uimus Dequa cera quã mul¬
tce uirtutes fuctaesint
suꝑ frigoriticis & alus infir¬

Expanded text:
salutem, et gaudens puerum fasalutem, et gaudens puerum familiarem, qui mihi serviret, evoco. Exsurgens autem Armentarius velociter, coram me stetit et ait: 'Domine, ego parebo quod iusseris'. At ego aestimans eum adhuc esse exsensim, aio: 'Si potes, voca puerum'. Et ait: 'Ego quaecumque praeceperis ui ait: 'Intellego me valde sanum; sed unus error est animi, quod nescio, de qua hic parte advenerim'. Et incipiens, ita mihi inpendit servitium, sicut erat solitus ante taedium. Tunc ego exultans et flens prae gaudio,trono, incolomem me corpore, illum mente reddiderit, et unus occursus ex fide etiam alteri amenti, qui nec petere noverat, praestetisset. Sed nec hoc praeteribo, quod post dies quadraginta eodem die primo vinum delectatus sum bibere, cum illud, faciente incommodo, usque tunc exosum haos vero revertentes tres cereolos pro benedictivimus: de qua cera quam multae virtutes factae sunt super frigoriticis et aliis infir
Abbreviated transcription (Latin):
te : quia deliberatiomea eñ
reuertidomui siñ eiursepul¬
chro meru ero p̃sentari: Tunc
unapari¬
teflentes:
Iter qͦod
coeperamus
ad grediumur. ⁊ Pcedente
uero p̃sidio gloriosi domnicad
ba silicã eius duenimus
oremp̃ꝵ unus excleri¬
cis meis armentarius
nomineꝰ: beneeruditus inspi¬
ritclib scripturis. Curtõc
fucile ercit sonorũ modola¬
dones adohendere Pt dũ Non
pucarłs hoc meditare sedhribo¬
re sinseruĩo ualđ strenius ep
cõmissosi del is inficienteue io
et pustulis incilis sensũ omne
ꝑdidercit IEtita redcutur
suerat utnihil penitus cuth
tellegere possit cuit agere ⁊
Terti a uero noc te post quã ad¬
uenimus ad scam basilcã :
uigila redisposuimus : qͣdimple¬
uimus Imcinecuit feccto signo
matutinis horis cõrimonito
re uersi fuimus adm&atum
Qlectulis qͥ escentes usq cedho¬
rẽ ppe secundũ dormiuimus:
Exꝑgefaactus ego a mota omini
languoris & cordis a maritu¬
dinesentio mep̃stinat̃ recepisse

Expanded text:
te, quia deliberatio mea est, non te, quia deliberatio mea est, non reverti domui, si non eius sepulchro meruero praesentari'. Tunc una pariter flentes, iter quod coeperamus adgredimur. Praecedente vero praesidio gloriosi domni, ad basilicam eius advenimus. 33. Eo tempore unus ex clericis meis Armentarius nomine, bene eruditus in spiritalibus scripturis, cui tam facile erat sonorum modolationes adprehendere, ut eum non putaris hoc meditare, sed scribere, in servitio valde strenuus et in commisso fidelis, inficiente veneno, a pustulis malis sensum omnem perdiderat et ita redactus fuerat, ut nihil penitus aut intellegere possit aut agere. Tertia vero nocte postquam advenimus ad sanctam basilicam, vigilare disposuimus; quod inplevimus. Mane autem facto, signo matutinis horis conmonito, reversi fuimus ad metatum. Qui lectulis quiescentes, usque ad horam prope secundam dormivimus. Expergefactus ego, amota omnem languoris et cordis amaritudinem, sentio me praestinam recepisse
Abbreviated transcription (Latin):
opor dȩrem
si tairdius
direxissem. ⁊ Et qͥuix¬
eucis ercẽ ex ardoreh cõmodi.
coeputerũ desideru febre
succendi Nec mora adhuc
parũ fortis Iter cũ meis cer¬
ripio ⁊ cactdsq uelducesut
tre mansionss. ingressus
siluas corruirur sũ ifebre :¬
Et tã grauit ageretoepi:
ut omres me autum arent uitã
c̃mittere.NTunc accedentes
amici uidentes meuclđ lassum:
dicebant ⁊̃ Reuertamur crd ppri¬
a. &si teds̃ uocare uoluerit ĩn
domotua morere Isi cut̃ eua feris¬
dif uotiuũ iter fticilius explicabis ⁊
scitius ẽ enĩ reuerti ad domũ
quã mori inheremo ⁊ Ego uero
haec audiens. uehementer la¬
crimons & plangens infelicita¬
tẽmet̃. locutus sũ eis dicens.⁊
Adiurouos ꝑ ommipo tentẽdm̃.
& reis omnib: m&uendũ iudicu
diem utadea q̃ rogo consentia¬
tis :Decepto itinere ñ desisti¬
te & si mersor scĩ martiniui¬
derebasilicã grcitias ago dõ
meo: sin aliud. uel ex cinimes
corpus deferentes ibiđ sepeli¬

Expanded text:
oporterem, oporterem, si tardius direxissem. Et quievaseram ex ardore incommodi, coepi iterum desiderii febre succendi. Nec mora, adhuc parum fortis iter cum meis arripio, actasque vel duae aut tres mansiones, ingressus silvas, corrui rursum febre et tam graviter agere coepi, ut omnes me autumarent vitam amittere. Tunc accedentes amici, videntes me valde lassum, dicebant: 'Revertamur ad propria, et si te Deus vocare voluerit, in domo tua morere; si autem evadis, votivum iter facilius explicas. Satius est enim reverti ad domum quam mori in heremo'. Ego vero haec audiens, vehementer lacrimans et plangens infelicitatem meam, locutus sum eis, dicens: 'Adiuro vos per omnipotentem Deum et reis omnibus metuendum iudicii diem, ut ad ea quae rogo consentiatis. De coepto itinere non desistite; et si mereor sancti Martini videre basilicam, gratias ago Deo meo; sin aliud, vel exanimum corpus deferentes ibidem sepeli
Abbreviated transcription (Latin):
gis in tastarũ  scitisergo
haec ad conpͣmendã malo¬
rũ temeritatẽ dicta suffi¬
Rgo his ex actis q̃ cir¬
ea cilios gestasunt. cid¬
gredicr q̃ circame in dignũ
uirtus p̃sentis ẽ operata pa¬
troni. ⁊An noc entesi mosex¬
cegesimo tertio post aduptimi
scĩ ac p̃dicabilis uiribeati
martini antestitis. regente
ecdesiã turonicã scõ eufronio
epõ anno septimo: secundo
anno sigib thi gloriosissimire¬
gir hruimualitudinẽ cũpus¬
tulis malis & febre : Negatoq
usupotus atq cibi. ltað gebor
ut cimissec omnispe uitaep̃sen¬
tis : desolis sepulturce neces¬
scruis cogitarẽ :: Obsedebat
enĩmors assidua cũ ardore.
cinimã cupiens. expugnare
decorpore:. Tunc lãualde
ex cinimis inuocato nomine
beati mastine antisti tispa¬
rumꝑ conualui : Etlento
adhuc conamine lterincipio
p̃parare  insedercit enĩ
onimis ut locũ uenerabilis
sepulhri uisitaredeberẽ.
Unđ tanto desiderio afl¬
fectussũ ut necui uere me

Expanded text:
gis in tartarum. Satis ergo gis in tartarum. Satis ergo haec ad conpremendam malorum temeritatem dicta suffiErgo his exactis quae circa alios gesta sunt, adgrediar quae circa me indignum virtus praesentis est operata patroni. Anno centesimo sexagesimo tertio post assumtionem sancti ac praedicabilis viri beati Martini antestitis, regente eclesiam Turonicam sancto Eufronio episcopo anno septimo, secundo anno Sigiberthi gloriosissimi regis, inrui in valitudinem cum pustulis malis et febre, negatoque usu poti atque cibi, ita agebar, ut, amissa omni spe vitae praesentis, de solis sepulturae necessariis cogitarem. Obsedebat enim mors assidua cum ardore, animam cupiens expugnare de corpore. Tunc iam valde exanimus, invocato nomine beati Martini antistitis, parumper convalui et lento adhuc conamine iter incipio praeparare; insederat enim animis, ut locum venerabilis sepulchri visitare deberem. Unde tanto desiderio adfectus sum, ut nec vivere me
Abbreviated transcription (Latin):
ns misiss& cudiertintenĩ ĩbide
cliqͥd fuisselaergitũ: ͥ ceit
cũs occramentõꝑ hunc locũ
scm̃ & uirtutes domnimar¬
tini: qͥ& hic amplius p̃uenit
quã unus aargenteur Necdũ
eñ uerba conpleuerat sed
&ed huc sermo in or ependebat
statim tremens corruit inter¬
ra s uoq lectulo aliorũ mani¬
b. redditus. coepit gracuiter
singularq: in terrogatus cuit̃
&̃ circũ stantib qͥd sibi eẽt res¬
ponđ ⁊ tricintẽ illũ quẽ paiupe¬
res reqͥrebant ꝑ iurocui. Etideo
mep̃sens uindicta flagellat :⁊
sed rogo ut eũ accipientes red¬
datis matricolae qͦ reddito :
sic abiniqua cupidita tep̃ uentis
perutꝰ ut & lucrũ uitaeꝑ der&:
Necdamna apłeae pecuniae
possȩder&: s ed quid rõmosta¬
lica pectora çogis exs ecrcipde
cupiditas qucem uida qͥondõ
uiduce duob: minutis cueles¬
enaegnũ mercanti fuercis :
Huncꝑ unũ triantẽ &dimap̃¬
cipitas: Et qͥuidẽ uppendifti
laqueo inmagis trip̃tio hunc
ꝑ paruũ nomisma dłmer¬

Expanded text:
misisset. Audierant enim, ibidem aliquid fuisse largitum. Qui ait cum sacramento: 'Per hunc locum sanctum et virtutes domni Martini, quia hic amplius non venit quam unus argenteus'. Necdum enim verba conpleverat, sed adhuc sermo in ore pendebatstatim tremens corruit in terram, suoque lectulo aliorum manibus redditus, coepit graviter singultire. Interrogatus autem a circumstantibus quid sibi esset, respondit: Triantem illum quem pauperes requirebant, perjuravi, et ideo me praesens vindicta flagellat: sed rogo ut eum accipientes reddatis matriculae. Quo reddito, sic ab iniqua cupiditate praeventus periit, ut et lucrum vitae perderet nec damna aptae pecuniae possederet! Sed Quid non mortalia pectora cogis exsecranda cupiditas? Quae invida quondam viduae duobus minutis caeleste regnum mercanti fueras, hunc per unum triantem ad ima praecipitas. Et qui Iudam appendisti laqueo in magistri pretio, hunc per parvum nomisma dimer