comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
coramte. Leta iauitibi uũc et semꝑ in¬
num̾as grãs refero. qr ut ĩuenirem te
tu pͥus quesisti me. nt redirẽ ad te tu
cõpulisti. ut uerb̾arer tu sicut pius pa¬
ter respexisti ut confiterer tues oꝑa¬
tus. et it me recognoscens plangerẽ
tu dedisti mͥ. Poue dñe lacͥmas meas
inconspectu tuo. et ꝑueniat ad teince¬
lum dep̾cacõ mea.ld esto p̾cor et sub¬
neni. atq ĩmanib tuis cõmendat an
t̾ me ip̃am suscipe: liberabis me de ore
simi in ferni cum acceꝑis me ⁊ aufereᷤ
de medio iubre mortis. ĩmo deduces
in semitai lucis. inclarissiuiã regionẽ
uinenciũ. Colloca me in caulis tutissi¬
nus gregiũa tuorum. quia tu es pastor
bonus qui requiris et reducis ꝑdita.¬
languencia ⁊ tu es muisericors dũs qui
sꝑantes iite nou confundis. requireu¬
tes te nou dereluiquis. reu̾tentes ad
te non respuis. s exultando ⁊ c auau¬
do suscipis. atq met̾ua beatitudiue

Expanded text:
coram te. Laeta jam inde tibi nunc et semper incoram te. Laeta jam inde tibi nunc et semper innumeras gratias refero, quia ut invenirem te, tu prius quaesisti me; ut redirem ad te, tu compulisti; ut verberarer, tu sicut pius Pater respexisti; ut confiterer, tu es operatus; ut me recognoscens plangerem, tu dedisti mihi. Pone, Domine, lacrymas meas in conspectu tuo , et perveniat ad te in coelum deprecatio mea. Adesto, precor, et subveni, atque in manibus tuis commendatam tibi me ipsam suscipe, liberans me de ore simi inferni. Cum acceperis me, et auferes de medio umbrae mortis, imo deduces in semitam lucis, in clarissimam regionem viventium. Colloca me in caulis tutissimis gregum tuorum, quia tu es pastor bonus, qui requiris et reducis perditalanguidam. Et tu es misericors Dominus, qui sperantes in te non confundis, requirentes te non derelinquis; revertentes ad te non respuis, sed exsultando et laudando suscipis, atque in aeterna beatitudine
Abbreviated transcription (Latin):
in quo habito. Est enĩ quasileo subũ¬
sor in domo mea: Tludiq me pestife¬
ro morsu dilacerando ꝯsunens. ideo
longa traheus suspiria. clamitaudo
dicam. In felix ego hõ. quis iue libera¬
bit de corꝑe mortis huiꝰ. Ca. xxuii .¬
dñm nr̃mi. hec uelim. o ihu sal¬
uator bone. redẽptoͭ optime. ħ nelim.
ꝙ huc usq nũc supplicaudo depreca¬
tasuu. hec ⁊ hec deprecor qr pcisissi¬
mo sanguine tuo redempta suui ut
propt̾ carius corrupcõnem non ꝑe¬
ami ⁊efnũ nou ueniam ĩ mortẽ sccłam
neq int̾ram oblimonis. Hec nox mea
in auribus nuscdie tue douec. ut tuam
non caruis faciam uolinitatẽ. et om̃i ᷤ
mens mea te medicetur et delectetur
te sequatur. te confiteatur. quia redi¬
mendo me ĩ et̾nũ mĩatua ẽ ⁊ intua
adolescencie mee. et ago penitenciã
coram te qr seruasti mͥ tempus cõner¬
cõis qr cõsideraus pec̃ta mea cõpunc¬
ta sun ⁊ te in spirante egi penitenciã

Expanded text:
meum in quo inhabito. Est enim quasi leo subvermeum in quo inhabito. Est enim quasi leo subversor in domo mea , undique me pestifero morsu dilacerando consumens. Ideo longa trahens suspiria, clamitando dicam: Infelix ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus? Gnostrum . Haec velim, o Jesu Salvator bone, redemptor optime, haec velim, quae hucusque nunc supplicando deprecata sum; haec et haec deprecor; quia pretiosissimo sanguine tuo redempta sum, ut propter carnis corruptionem non peream in aeternum, non veniam in mortem secundam, neque in terram oblivionis. Haec vox mea in auribus misericordiae tuae sonet, ut tuam, non carnis faciam voluntatem: et omnis mens mea te meditetur, in te delectetur, te sequatur, te confiteatur, quia redimendo me in aeternum misericordia tua entiam coram te quia servasti mihi tempus conversionis, quae considerans peccata mea compuncta sum, et te inspirante egi poenitentiam
Abbreviated transcription (Latin):
esurientem demde reficere. sicientẽ po¬
tare. hospitem colligere. nudũ oꝑire
nisitare langnidũ requirere carcera¬
tũ. Consolari tristim. afflicti et lugen¬
ti compati. non habenti pͥbere neces¬
saria: Elictũ et nestitũ diuidere cũ e¬
geno. Amplecti in digenami. fouere.
domesticũ. amare ꝑ egrinũ. redimere
captinũ. susciꝑe aduenã. tueripupil¬
lun et orphanũ suffragari uidue. sub¬
nenire. oppresso. pͥstare auxiliũ deso¬
laco. Disrinuꝑe colligacõnes ĩ pietatiᷤᷤ¬
uel quecumq pͥceptorũ tuorũ docum̃¬
ta declarant. diligent credere et audi¬
re ardenter in uestigare. prudent sci¬
re festinant exercere. desiderant᷑ im¬
plere. et coramte humileu semꝑ ex¬
isterent surgaui nou deiciar erigar
non subruar. Alscendani non descẽdã
quia caro cũ qua in habito semꝑ duce¬
re nre nult ad pẽctui. mecũ nult coro¬
nari. s non mecũ decertare. Nulluu
pessimiorẽ pacior hostem. qmͣ corpus

Expanded text:
esurientem deinde reficere, sitientem potare, hospitem colligere, nudum operire, visitare languidum, requirere carceratum, consolari tristem, afflicto et lugenti compati, non habenti praebere necessaria, victum et vestitum dividere cum egeno, amplecti indigenam, fovere domesticum, amare peregrinum, redimere captivum, suscipere advenam, tueri pupillum, et orphanum, suffragari viduae, subvenire oppresso, praestare auxilium desolato, dirumpere colligationes impietativel quaecunque praeceptorum tuorum documenta declarant, diligenter credere et audire, ardenter investigare, prudenter scire, festinanter exercere, desideranter implere, et coram te humilem semper existere: ut surgam, non dejiciar; erigar, non subruar; ascendam, non descendam: quia caro, cum qua inhabito, semper perducere me vult ad peccatum, mecum vult coronari, sed non mecum decertare. Nullum pessimiorem patior hostem, quam corpus
Abbreviated transcription (Latin):
cerentur dũ reꝵ gestaꝵ ordo seruatur.
aut respondet᷑ adu̾sis. aut qui docendi
sũt instrĩtur. aut occultoꝵ ĩuencione
quodãm᷑ renouant᷑. hii qui prompta et
aꝑta fastidiũt. Nos autẽ in hoc opere
nec ĩfidelem uł adducimꝰ uł edificamꝰ
ad fidem. nec ex̾cemꝰ quibusdã salubri¬
bus difficultatib nigemũ intencionẽ¬
q discenciũ. s eũ qui iam credens obe¬
dire deo uoluerit. ut hic se inspiciat ad¬
monemꝰ qͣntũq in bonis morib oꝑi¬
bus q ꝑfecerit. ⁊ qͣntũ sibi desit atten¬
dat. Sic enĩ potest ⁊ de hiis que hẽt gr̃as
agere. ⁊ de hiis que nõ hẽt ut hẽat sa¬
tis agere. ac ꝓpt̾ illa seruanda curã pre
om̃ib que inspicienda pon̾e institui
quecũq int̾ se indebũt᷑ ẽẽ ꝯtraria pos¬
tea ꝓpositis questionib exponẽda atq
soluenda sũt. Sane supplicia malefacto¬
rũ ⁊ p̾mia recte factoꝵ. ꝙͣuis nõ nulla cõ¬

Expanded text:
cerentur, dum rerum gestarum ordo seruatur cerentur, dum rerum gestarum ordo seruatur aut respondetur aduersis aut qui docendi sunt instruuntur aut occultorum inuentione quodammodo renouantur hi qui promta et aperta fastidiunt. nos autem in hoc opere nec infidelem uel adducimus uel aedificamus ad fidem, nec exercemus quibusdam salubribus difficultatibus ingenium intentionemque discentium, sed eum qui iam credens oboedire deo uoluerit, uthic se inspiciat, admonemus, quantumque in bonis moribus operibusque profecerit et quantum sibi desit, adtendat. sic enim potest et de his quae habet gratias agere et de his quae non habet, ut habeat, satis agere ac propter illa seruanda, propter homnibus quae inspicienda ponere institui, quaecumque inter se uidebuntur esse contraria, postea propositis quaestionibus exponenda atque soluenda sunt. sane supplicia male factorum et praemia recte factorum, quamuis nonnulla com
Abbreviated transcription (Latin):
quid significare intelligunt᷑. Quis enini
xp̃ianꝰ septimo anno cogitur seruũ red.¬
dere lib̾tati. ⁊ si discedere uolu̾it eiꝰ auri¬
culã subula ꝑtundere ad postem ⁊ cet̾a¬
hinꝰmodi. ⁊llia u̾o eciam m̃c facienda sũt
si facienda p̾cepta sũt. nec facienda si ꝓ¬
hibita qualia sũt illa que dixi honora pa¬
trem ⁊ matrem. ⁊ nõ mechaberis. De hiis
igit᷑ que ita sũt posita in lr̃is sacris uł
nibendo uł uetando uł sinendo ut eciã
nũc .i. tempore noui testamenti ad ui¬
tam piam ex̾cendam moresq ꝑtineãt.
Hoc opus qd̾ in manꝰ sũpsi ꝯpon̾e ag¬
gressus sũ. ut qͣntũ me deus adniuat oĩa
talia de canonicis libris colligam. atq
ut facile inspici possint ĩ unũ tãqmͣ spe¬
culũ ꝯgeram. Oportuit enĩ sic ea poni
ab auctorib nr̃is quẽadmodũ posita sũt
ut p̾cepta narracionib uł disputacioni¬
bus ꝓpriis figurata ⁊ figuratis ꝓpria mis¬

Expanded text:
quid significare intelleguntur. quis enim quid significare intelleguntur. quis enim christianus septimo anno cogitur seruum reddere libertati et, si discedere ille noluerit, eius auriculam subula pertundere ad postem, et ceterahuiusmodi? alia uero etiam nunc facienda sunt, si facienda praecepta sunt, nec facienda, si prohibita, qualia sunt illa quae dixi: honora patrem et matrem et: non moecha beris. de his igitur quae ita sunt posita in litteris sacris uel iubendo uel uetando uel sinendo, ut etiam nunc, id est tempore noui testamenti, ad . vitam piam exercendam moresque pertineant, hoc opus, quod in manus sumpsi, conponere adgressus sum, ut, quantum me deus adiuuat, omnia talia de canonicis libris colligam atque, ut facile inspici possint, in unum tamquam speculum congeram. oportuit enim sic ea poni ab auctoribus nostris, quemadmodum posita sunt, ut praecepta narrationibus uel disputationibus, propriis figurata et figuratis propria mis
Abbreviated transcription (Latin):
Tis ignorat scripturis in scĩs
.i. legittimis ꝓpheticis euͣngeli¬
cis ⁊ aplĩcis auctoritate canonica predi¬
tis. quedã sic ẽẽ posita ut tantũ sc̃ĩretꝰ
⁊ crederentur it est qd̃ in prinapio fece¬
rit deus celũ ⁊ t̾ram ⁊ ꝙ in principio
erat u̾bũ ⁊ quecũq facta diuina uł
humana tñimꝰ ꝯgnoscenda narrãt᷑
quedã uero sic ẽẽ iussa ut obseruarẽt᷑
⁊ fierent uł ꝓhibita ne fierent. ut est.
honora pr̃em ⁊ matrẽ ⁊ nõ nõ mechabe¬
ris. Hoꝵ autẽ que iubendo ⁊ uetando
scͥpta sũt. alia sũt sacramentoꝵ uela¬
ta misteriis. que multa uet̾is testamẽ¬
ti pplõ illi facienda mandata sũt neq
telligenda requirũt᷑ atq tractant᷑ sicu¬
ti est sabbatũ ad insibilem uacacionẽ
sicut azima in pane sine fermento.
pascha in ouis occisione sicut tot gen̾a
sacrificioꝵ ciboꝵq uitandoꝵ. ⁊ neome¬
me ⁊ anmie sollempnitates quas ser¬
que nõ ad oꝑa iusticie ꝓprie ꝑtinent. s ali¬

Expanded text:
is ignorat in scripturis sanctis, est legitimis propheticis et euangelicis et apostolicis auctoritate canonica praeditis quaedam sic esse posita, ut tantum scirentur et crederentur, ut est quod in principio fecerit deus caelum et terram et quod in principio erat uerbum et quaecumque facta diuina uel humana tantummodo cognoscenda narrantur; quaedam uero sic esse iussa, ut obseruarentur et fierent, uel prohibita, ne fierent, ut est: honora patrem et matrem et: non moechaberis? horum autem quae iubendo et uetando scripta sunt alia sunt sacramentorum uelata mysteriis, quae multa ueteris testamenti populo illi facienda mandata sunt neque tellegenda requiruntur atque tractantur: sicuti est sabbatum ad uisibilem uacationem, sicut azyma in pane sine fermento, pascha in ouis occisione, sicut tot genera sacrificiorum uitandorum et neomeniae et annuae sollemnitates, quas obserquae non ad opera iustitiae proprie pertinent, sed ali
Abbreviated transcription (Latin):
nũ inferre potest. ⁊ ad deos utriusq cã
ꝑueniet. Et si illi iudicauerint duplũ
restituet ꝓximo suo. Si quis ꝯmẽdaue¬
rit ꝓximo suo asinũ bouem ⁊ ouem ⁊
om̃e nuimentũ ad custodiam. ⁊ mortu¬
ũ fu̾it aut debilitatũ uł captũ ab hos

Expanded text:
num inferre potest: et ad deos utriusque causa num inferre potest: et ad deos utriusque causa perueniet: et si illi iudicauerint, duplum restituet proximo suo. si quis commendauerit proximo suo asinum, bouem et ouem et omne iumentum ad custodiam et mortuum fuerit aut
Abbreviated transcription (Latin):
fuerit: ꝑcussor nõ erit reus sangin¬
nis. Q si orto sole hoc fecerit homi¬
cidiũ ꝑpetrauit ⁊ ip̃e moriet᷑. Ꝙ si nõ
hũerit qd̾ pro furto reddat: uenũdabi¬
tur. Si iumentũ fuerit apud eũ qd̃
finatꝰ est uiuens. siue bos. siue asmus
siue ouis. duplũ restituet. Si leserit qͥl¬
piam agrũ uł uineã. ⁊ dimiserit nu¬
mentũ suũ ut depascat᷑ aliena. quic¬
quid optimũ habuerit in agro suo
uł ĩ uinea ꝓ dampni estimacione res¬
tituet. Si egressus ignis ĩuen̾it spicas.
⁊ ꝯp̾henderit ac̾uos frugũ siue segetes
stantes ĩ agris reddet dãpmĩ qui iqnẽ¬
succendit. Si quis ꝯmendauerit amico
pecumã aut uas in custodiam ⁊ ab eo
qui suscepit furto ablata fuerint. si ĩue¬
nitur fur duplũ reddet. Si latet dñs do¬
mus applicabit᷑ ad deos. ⁊ irabit ꝙ nõ
extenderit manũ in rem ꝓximi sui ad
ꝑpetrandũ fraudem tã in boue qmͣ ĩ asi¬
no. ⁊ oue ac uestimento ⁊ quicqͥd damp¬

Expanded text:
reus sanguinis. quod si orto sole hoc fecerit, homicidium perpetrauit et ipse morietur. si non habuerit quod pro furto reddat, uenundabitur. si inuentum fuerit apud eum quod furatus est uiuens, siue bos siue asinus siue ouis, duplum restituet. si laeserit quispiam agrum uel uineam et dimiserit iumentum suum, ut depascatur aliena, quicquid optimum habuerit in agro suo uel in uinea, pro damni aestimatione restituet. si egressus ignis inuenerit spinas et conprehenderit aceruos frugum siue stantes segetes in agris, reddet dasuccenderit. Si quis commendaverit amico pecuniam aut vas in custodiam, et ab eo qui susceperat, furto ablata fuerint; si invenitur fur, duplum reddet: si latet, dominus domus applicabitur ad deos, et jurabit quod non extenderit manum in rem proximi sui ad perpetrandam fraudem, tam in boue quam in asino et oue ac uestimento, et quicquid dam
Abbreviated transcription (Latin):
qr misericors sũ. Diis nõ detrahes ⁊ prin¬
cipi pplĩ tui nõ maledices. Decimas
tuas ⁊ primicias nõ tardabis offerre
ges manũ tuã ut ꝓ impio dicas falsũ
testimoniũ. Non sequeris turbam ad
faciendũ malũ. nec in iudicio pluri
moꝵ adquiescas sentencie. ut . a. uero
deines. pauꝑis quoq nõ misereberis
in iudicio. Si occurreris boni ĩmna tui
aut asino erranti. reduc ad eũ. Si uide¬
ris asinũ odientis te iacere sub onere
nõ ꝑtransibis. s subleuabis cũ eo. Non
declinabis in ndicio pauꝑis. Mendaciũ
prudentes ⁊ subu̾tũt u̾ba iustoꝵ. ꝑegri¬
no molestus nõ eris. scitis enĩ aduenaꝵ

Expanded text:
um. diis non detrahes, et principi populi tui non male dices. decimas tuas et primitias non tardabis Offerre.ges manum tuam, ut pro impio dicas falsum testimonium. non sequeris turbam ad faciendum malum, necmorum acquiesces sententiae, ut a vero devies. Pauperis quoque non misereberis in judicio. Si occurreris bovi inimici tui, aut asino erranti, reduc ad eum. Si videris asinum odientis te jacere sub onere, non pertransibis, sed sublevabis cum eo. Non declinabis in judicio pauperis. Mendacium prudentes, et subvertunt verba justorum. Peregrino molestus non eris: scitis enim ad
Abbreviated transcription (Latin):
alienigenis loqueret᷑. Non adorabis
deos eoꝵ neq coles.Non facies oꝑa eoꝵ
s destrues eos ⁊ ꝯfringes statuas eoꝵ:
seruietis q dño deo ir̃o. Et post multa
in eodem libro de diis genciũ. S aras eoꝵ
destrue. ꝯfringe statuas: lutosq succide. No¬
li adorare deũ alienũ: dñs zelotes nomẽ

Expanded text:
eretur: Non adorabis deos eorum, neque coles eos. non facies opera eorum, sed destrues eos et confringes statuas eorum: seruietisque domino deo uestro. Et post multa in eodem libro de diis gentium: Sed aras eorum destrue, confringe statuas lucosque succide. noli adorare deum alienum. dominus zel
Abbreviated transcription (Latin):
hõib illaꝵ regionũ. ne cũ fornicati fuerĩt
cũ diis sins ⁊ adorauerint sumulacra
eoꝵ uocet te quispiam ut comedas de
ĩmolatis. Nec uxorem de filiab eoꝵ ac¬
cipies filiis tras. ne postqmͣ ip̃i fuerint
fornicati. forncare faciant ⁊ filios tuos
in deos suos. Deos ꝯflatiles nõ facies tibi
primicias frugũ terre tue offeres ĩ domũ
dñi dei tui. Hec de libro legis qui exo¬
dus nõiatur colligenda existimaui.
Nũc eodem modo inspiciamꝰ in sequẽ¬
te leuitico. De leuitico
Muis homo inquit ad ꝓximam
sanguinis sui nõ accedat ut re¬
uelet turpitudinem eiꝰ. ego dñs. Turpi¬
tudinem pr̃is tui ⁊ turpitudinẽ matris¬

Expanded text:
ibus illarum regionum; ne cum fornicati fuerint cum diis suis, et adoraverint simulacra eorum, vocet te quispiam, ut comedas de immolatis. Nec uxorem de filiabus eorum accipies filiis tuis; ne postquam ipsae fuerint fornicatae, fornicari faciant et filios tuos in deos suos. Deos conflatiles non facies tibirimitias frugum terrae tuae offeres in domum domini dei tui. Haec de libro legis, qui Exodus nominatur, colligenda existimaui. nunc eodem modo inspiciamus in sequenti Leuitico. II. DE LEVITICO. Omnis homo, inquit, ad proximam sanguinis sui non accedet, ut reuelet turpitudinem eius. ego dominus. turpitudinem patris tui et turpitudine
Abbreviated transcription (Latin):
leges meas custodite. Non comede¬
tis cũ sanguine. nõ anguremiui. nec
obseruetis sompnia. neq in rotũdũ
attondebitis comam. nec radatis
barbam ⁊ suꝑ mortuo nõ incidetis
carnẽ ur̃am neq figuras aliquas et
stigniata facietis uobis. ego dñs. Non
ꝓstituas filiam tuã. ne ꝯtaminet᷑
terra ⁊ impleat᷑ piaculo. Ego dñs¬
ne declinetis ad magos. nec ab ario¬
lis aliquid sascitemim ⁊ polluami¬
ni ꝑ eos. ego dñs deus ur. Coram ca¬
no capite ꝯsurge ⁊ honora ꝑsonam
senis ⁊ time deũ tuũ. ego dñs. Si ha¬
bitauerit aduena in tra br̃a ⁊ mora¬
tus fuerit int̾ uos. ne exꝓbretis ei.
s sit int̾ uos quasi indigena ⁊ dilige

Expanded text:
ter non comedetis cum sanguine non augurabimini nec observabitis somnia neque in rotundum adtondebitis comam nec radatis barbam et super mortuo non incidetis carnem vestram neque figuras aliquas et stigmata facietis vobis ego Dominus ne prostituas filiam tuam et contaminetur terra et impleatur piaculo ne declinetis ad magos, nec ab ariolis aliquid sciscitemini, ut polluamini per eos. ego dominus deus uester. coram canocapite consurge, et honora personam senis, et time deum tuum. ego dominus. si habitauerit aduena in terra uestra et moratus fuerit inter uos, ne exprobretis ei, sed sit inter uos quasi indig
Abbreviated transcription (Latin):
arbitri iudicauerint. Sin autẽ mors eiꝰ
fint subsequta reddet aĩam pro aĩa.
oculũ ꝓ oculo. dentem ꝓ dente. manũ
ꝓ manu. pedem pro pede. adustionem
ꝓ adustione. milnꝰ pro uulnere. liuorẽ
ꝓ liuore. Si ꝑcusserit quispiã oculũ ser¬
ui sun aut ancille ⁊ luscos eos fecerit.
dimittet liberos ꝓ oculo quẽ eruit. Dẽ¬
tem quoq si excusserit seruo aut ancil¬
le sue similit̾ dimittet eos liberos. Si
bos cormi petierit uirũ aut mulierẽ
⁊ mortui fuerint: lapidib obruet᷑ ⁊ nõ
comedent᷑ carnes eius. dñs quoq bonis

Expanded text:
tem mors eius fuerit subsecuta, reddet animam pro anima, oculum pro oculo, dentem pro dente, manum pro manu, pedem pro pede, adustionem pro adustione, uulnus pro uulnere, liuorem pro liuore. si percusserit quispiam oculum serui sui aut ancillae et luscos eos fecerit, dimittet liberos pro oculo quem eruit. dentem quoque si excusserit seruo aut ancillae suae, similiter dimittet eos liberos. si bos cornu petierit uirum aut mulierem, et mortui fuerint, lapidibus obruetur: et non comedentur carnes eius, dominusque bonis
Abbreviated transcription (Latin):
meo euelles eũ ut moriat᷑. Qui ꝑcusserit
pr̃em sinũ ⁊ mr̃em morte moriat᷑. Qui fu¬
ratus fuerit hõiem ⁊ uendiderit eũ: con¬
uictus noxe morte moriatur. Qui ma¬
ledixerit pr̃i suo aut matri. morte mo¬
riatur. Si rixati fuerint uiri ⁊ ꝑcusserit
alter ꝓximũ siñ lapide uł pugno. ⁊ ille
mortinis nõ fuerit. s iacuerit in lectulo:
si surrexerit ⁊ ambulauerit foris suꝑ ba¬
culũ siñi. m̃ocens erit qui ꝑcussit ita ta¬
men ut oꝑa .s. ens ⁊ impensas ĩ medi.¬
cos restituat. Qui ꝑcusserit seruũ sinĩ
uł ancillã uirga ⁊ mortuus fuerit in

Expanded text:
. qui percusserit patrem suum et matrem, morte moriatur. qui furatus fuerit hominem et uendiderit eum, conuictus noxae morte moriatur. qui maledixerit patri suo aut matri, morte moriatur. si rixati fuerint uiri et percusserit alter proximum suum lapide uel pugno et ille mortuus non fuerit, sed iacuerit in lectulo, si surrexerit et ambulauerit foris super baculum suum, innocens erit qui percussit, ita tamen ut operas eius et inpensas in medicos restituat. qui percusserit seruum suum uel ancillam uirg
Abbreviated transcription (Latin):
pisces domũ ꝓximi tui. nec desiderabis uxo¬
rem eiꝰ. nõ seruũ. nõ ancillam nõ bouẽ
nõ asinũ nec oĩa que illiꝰ sũt. Itẽ post
decalogũ aliis in locis. hec in eodẽ libro
reꝑiũtur p̾cepta unuendi. Non facietis
deos argenteos. nec deos aureos facietis
uobis. Et aliqͣnto post. Qui ꝑcusserit ho¬
minẽ uolens occidere. morte moriatur
Qui autẽ nõ est insidiatꝰ s deus illũ tra

Expanded text:
esiderabis uxorem ejus; non servum, non ancillam, non bovem, non asinum, nec omnia quae illius sunt. Item post Decalogum aliis in locis, haec in eodem libro reperiuntur praecepta vivendi: Non facietis mecum deos argenteos, nec deos aureos facietis vobis. Et aliquanto post XXI.: Qui percusserit hominem volens occidere, morte moriatur. Qui autem non est insidiatus,
Abbreviated transcription (Latin):
si in p̾senciaꝵ fu̾it dñs. nõ restituet.
maxime si cõductũ uenerat ꝓ m̾cede
oꝑis sin. Si seduxerit quis uirginem
nec dũ desponsatam ⁊ dormierit cũ ea
dotabit eam ⁊ hẽbit eam uxorem. Si
pat̾ uirginis dare nolu̾it reddat pecu¬
mã iuxta modũ dotis qmͣ uirgines
acciꝑe ꝯsueuerũt. Maleficos nõ pacie¬
ris unu̾e. Qui cohierit cũ nimẽto: mor

Expanded text:
ntiarum fuit dominus, non restituet, maxime si conductum venerat pro mercede operis sui. Si quis seduxerit virginem, necdum desponsatam, et dormierit cum ea; dotabit eam, et habebit eam uxorem. Si pater virginis dare noluerit, reddat pecuniam juxta modum dotis quam virgines accipere consueverunt. Maleficos non patieris vivere. Qui coierit
Abbreviated transcription (Latin):
Dit̾uu nichil nũc dampuacõns
est. his qui sunt in xp̃o caro est qͥ
recipit diabolum. et carnẽ ht diabolus ĩ
potestate ũ aĩam. Ideo dicit apłs. Datus
testas in facultate eius. Et it̾um. Dabo

Expanded text:
iterum: Nihil nunc damnationis est his qui sunt in Christo . Caro est quae recipit diabolum, et carnem habet diabolus in potestate, non animam, ideo dicit Apostolus, Datus testas a Domino in facultate et in carne
Abbreviated transcription (Latin):
rit postulatꝰ. Ffilrũ quoq ac filiã si cor¬
mi ꝑcusserit: simili sentencie subiace¬
bit. Si seruũ ancillamq ĩuaserit: tri¬
ginta siclos argenti dabit dño. bos uero
lapidib obruet᷑. Si quis aꝑint cist̾nã
⁊ foderit ⁊ nõ oꝑuerit eam cecideritq
bos aut asmnꝰ in eã: dñs ast̾ne reddet
p̾ciũ iumẽtoꝵ. Qd̾ autẽ mortuũ est:
ip̃iꝰ erit. Si bos alienꝰ bouem alterius
uulnerauerit ⁊ ille mortinis fu̾it. uen¬
dent bouem ⁊ diuident p̾ciũ. cadauer
autẽ mortui int̾ se disꝑcient. Sin autẽ
sciebat ꝙ bos cormipeta eẽt ab heri ⁊
midius tcus ⁊ nõ custodunt eũ dñs
sinis. reddet bouem ꝓ boue ⁊ cadauer
integrũ accipiet. Si quis furatꝰ fi̾t
bouẽ aut ouem ⁊ occiderit uł uendi.¬
derit quĩq boues ꝓ uno boue restitu¬
et. ⁊ quatuor oues ꝓ una oue. Si effrĩ

Expanded text:
. filium quoque et filiam si cornu percusserit, simili sententiae subiacebit. si seruum ancillamque inuaserit, triginta siclos argenti dabit domino, bos uero lapidibus obruetur. si quis aperuerit cisternam et foderit et non operuerit eam, cecideritque bos aut asinus in eam, dominus cisternae reddet pretium iumentorum: quod autem mortuum est, ipsius erit. si bos alienus bouem alterius uulnerauerit et ille mortuus fuerit, uendent bouem uiuum et diuident pretium, cadauer autem mortui inter se dispertient. sin autem sciebat quod bos cornupeta esset ab heri et nudiustertius et non custodiuit eum dominus suus, reddet bouem pro boue et cadauer integrum accipiet. Si quis furatus fuerit bouem aut ouem et occiderit uel uendiderit, quinque boues pro uno boue restituet et quat
Abbreviated transcription (Latin):
nabitur furor meus. ꝑcuciãq uos gla¬
dio ⁊ erũt uxores ur̃e uidue. ⁊ filii ur̃i
pupilli. Si pecuniã mutuo dederis pplõ
meo pauperi qui habitat tecũ. nõ urge¬
bis eũ quasi exactor. nec usuris oppri¬
mes. Si pignus. a ꝓximo tuo acceꝑis
uestimentũ. ante solis occasũ redde ei
Ip̃m enĩ est solũ quo oꝑit᷑ indumentũ

Expanded text:
nabitur furor meus, percutiamque vos gladio et erunt uxores vestrae viduae, et filii vestri pupilli. Si pecuniam mutuam dederis populo meo pauperi, qui habitat tecum, non urgebis eum quasi exactor, nec usuris opprimes. Si pignus a proximo tuo acceperis vestimentum, ante solis occasum redde ei; ipsum enim est solum quo operi
Abbreviated transcription (Latin):
geliũ: Et si iustus uix saluabitur
impnis ⁊ peccator ubi parebũt. Ita¬
q ⁊ hii qui paciũt᷑ꝰ scdm uolũtatem
dei fideli creatori ꝯmendant aĩas
suas in benefactis. Seniores gͦ qui
in uobis sũt obsecro ꝯsenior ⁊ testis
xp̃i passionũ. qui ⁊ eiꝰ que in futu¬
ro reuelanda est glorie cõicator: pas
cite qui est in uobis gregem dei ꝓui¬
dentes nõ coacte. s spontanee scdm̃
deũ. Neq turpis lucri gr̃a s uolũta¬
rie. Neq dñantes in ceteris. s forma
facti gregi ex animo. Et cũ apparue¬
rit princeps pastoꝵ ꝑcipietis ĩmar¬
cessibilem glorie coronam. Similit̾
adolescentes subditi estote semorib
Om̃es autẽ ĩuicem hũilitatẽ in si¬
miantem. qr deus suꝑbis resistit.

Expanded text:
 et si iustus vix salvatur impius et peccator ubi parebit itaque et hii qui patiuntur secundum voluntatem Dei fideli creatori commendant animas suas in benefactis seniores ergo qui in vobis sunt obsecro consenior et testis Christi passionum qui et eius quae in futuro revecite qui est in uobis gregem dei, prouidentes non coactos, sed spontanee secundum deum, neque turpis lucri gratia, sed uoluntarie, neque dominfacti gregis ex animo: et cum apparuerit princeps pastorum, percipietis immarcescibilem gloriae coronam. Similiter adolescentes subditi estote senioribus, omnes autem invicem humilitatem insinuate: quia Deus su
Abbreviated transcription (Latin):
lam occalionem dare adu̾sario male¬
dicti gr̃a. Iam enĩ quedã ꝯu̾se sũt retro
post sathanam. Si quis fidelis hẽt
uiduas submĩstret illis ut nõ grauetꝰ
ecclĩa: ut hiis que uere uidue sũt suf¬
ficiat. Qui bene p̾sũt presbiteri dupli¬
ci honore digni hẽantur. maxime qui
laborant in u̾bo ⁊ doctrina. Dicit
enĩ scriptura. Non inf̾renabis os bo¬
ui trituranti. ⁊ dignꝰ est oꝑariꝰ m̾ce¬
de sua. Adu̾sus presbiterũ accusacio¬
nem noli reciꝑe. nisi sub duob aut
trib testib. Peccantes coram oĩb
argue ut ceteri timorem hẽant. Tes¬
tor coram deo ⁊ xp̃o ihũ ⁊ electis an

Expanded text:
lam occasionem dare adversario maledicti gratia. Jam enim quaedam conversae sunt retro post satanam. Si quis fidelis habet viduas, subministret illis, ut non gravetur Ecclesia, ut iis quae vere viduae sunt sufficiat. Qui bene praesunt presbyteri, duplici honore digni habeantur: maxime qui laborant in verbo et doctrina. Dicit enim Scriptura, Non infrenabis os bovi trituranti; et, Dignus est operarius mercede sua. Adversum presbyterum accusationem noli recipere, nisi sub duobus et tribus testibus. Peccantes coram omnibus argue, ut et caeteri timorem habeant. Test
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ om̃e de sideriũ au̾te .a. me. ⁊ lufer.a.
me uentris ꝯcupiscencias. ⁊ ꝯcubitꝰ
ꝯcupiscencie ne app̾hendant me. Et
aĩe irreuerenti ⁊ infrumite ne tradas
scandalizabit᷑ in illis. Iuracioni non¬
assuescat os tuũ: multus eñ casus ĩ
illa. Nominacio uero dei nõ sit assidua
in ore tuo. ⁊ nõib scõꝵ nõ admiscearis:
qm̃ nõ eris ĩmunis ab eis. Sicut enĩ¬

Expanded text:
 omne desiderium averte a me aufer a me ventris concupiscentias et concubitus concupiscentiae ne adprehendant me et animae inreverenti et infrunitae ne tradas scandalizabitadsuescat os tuum: multus enim casus in illa. nominatio uero. dei non sit adsidua in ore tuo, et nominibus sanctorum non admiscearis: quoniam non eris inmunis ab eis. sicut eni
Abbreviated transcription (Latin):
i. u̾sus. principes eiꝰ in medio illiꝰ
quasi lupi rapientes predam ad ef¬
fundendũ sanguinẽ ⁊ ad ꝑdendas
aĩas. ⁊ auare sectanda lucra ꝓphẽ a ᷤ
enus linebant eos absq temꝑamẽ¬
to uidentes uana ⁊ diumãtes mẽ
daciũ dicentes hec dicit dñs deus.
cũ dñs nõ sit loqutus. Populi t̾re
calũpniabant᷑ calũpniam. ⁊ rapiebãt
uiolent᷑ egenũ ⁊ pauꝑem affligebãt
⁊ aduenam opprimebant calũpnia
absq iudicio. Et quesim de hiis ui¬
rũ qui int̾poneret sepem. ⁊ staret
oppositus ꝯtra me ꝓ fra ne disꝑde¬
rem eam ⁊ nõ ĩueni. ⁊ effudi super
eos indignacionem meã. In igne
rre mee ꝯsũpsi eos. uiam eoꝵ ĩ ca¬
put eoꝵ reddidi ait dñs deus. Item
ad me dicens. ffili hõis loquere ad

Expanded text:
io eorum. Principes ejus in medio illius quasi lupi rapientes praedam ad effundendum sanguinem, et perdendas animas, et avare ad sectanda lucra. Prophetae autem ejus linebant eos absque temperamento, videntes vana, et divinantes eis mendacium, dicentes: Haec dicit Dominus Deus, cum Dominus non scalumniabantur calumniam, et rapiebant violenter: Egenum et pauperem affligebant, et advenam opprimebant calumnia absque judicio. Et quaesivi de eis virum, qui interponeret saepem et staret oppositus contra me pro terra, ne disperderem eam: et non inueni. et effudi super eos indignationem meam, in igne irae meae consumpsi eos. uiam eorum put eorum reddidi, ait dominus deus. Item ad
Abbreviated transcription (Latin):
euͣngelio uiu̾e. Ego autẽ nuillo hors
usus sũ. Non scripsi autẽ hec ut ita
fiant in me. Sonũ est enĩ michi ma¬
gis mori: qmͣ ut gloriam meã quis
euacuet. Nam si euͣngeliz auero nõ
est michi gloria. Necessitas enĩ mi¬
chi ĩcũbit. Tie enĩ michi est si non
euͣgeliz auero. Si enĩ uolens hoc ago
m̾cedem hẽo. Si autẽ ĩuitꝰ. dispen¬
sacio michi credita est. Que est ergo
sine sũptu ponam eiͣngeliũ xp̃i
ut nõ abutar potestate mea ĩ ennͣ¬
gelio. Nam cũ liber eẽm ex om̃ib:
oĩm me seruũ fea ut plures lucrifa¬
cerem. Et factus sũ iudeis tanqmͣ ni¬
deus: ut iudeos lucrarer. Hiis qui
sub lege sũt. quasi sub lege eẽm. tũ
ip̃e nõ ẽẽm sub lege. ut eos qui sub

Expanded text:
llo horum usus sum. non scripsi autem haec, ut ita fiant in me. bonum est enim mihi magis mori quam ut gloriam meam quis euacuet nam si euangelizauero, non est mihi gloria: necessitas enim mihi incumbit: uae enim mihi est, si non euangelizauero. si enim uolens hoc ago, mercedem habeo: si autem inuitus, dispensatio mihi credita est. quae est ergo sine sumptu ponam Evangelium Christi, ut non abutar potestate mea in Evangelio. Nam cum liber essem ex omnibus, omnium me servum feci, ut plures lucrifacerem. Et factus sum Judaeis tanquam Judaeus, ut Judaeos lucrarer: iis qui sub Lege sunt, quasi sub Lege essem, cum ipse non essem sub Lege, sed sub
Abbreviated transcription (Latin):
timere multis passerib pluris estis
dico autẽ uobis. Omĩs quicũq ꝯfes¬
sus fuerit me coram hõib. ⁊ filiꝰ hoĩs
ꝯfitebitur in illo coram angelis deiꝯ
Qui autẽ negau̾it me coram hõib:
denegabitur coram angelis dei. Et
om̃is qui dicit u̾bũ in filiũ hoĩs. re¬
mittetur ei. Ei autẽ qui in sp̃m scm̃
blasfemau̾it. nõ remittetur ei. Cũ¬

Expanded text:
ibus pluris estis dico autem vobis omnis quicumque confessus fuerit in me coram hominibus et Filius hominis confitebitur in illo coram angelis Dei qui autem negaverit me coram hominibus denegabitur coram angelis Dei et omnis qui dicit verbum in Filium hominis remittetur illi ei autem qui in Spiritum Sanctum blasphemaverit no
Abbreviated transcription (Latin):
es inite illoꝵ. Et post .xxi.u. Mittẽs
lapidem in uolatilia deiciet illa: sic
⁊ qui ꝯuiciatur amico. dissoluit
amiciciam. ⁊ld amicũ ⁊ si ꝓduxeris
gladiũ nõ desperes. est emĩ regressus
ad amicũ: ⁊ si apu̾it os triste. ne ti¬
meas. est enĩ ꝯcordacio. Excepto cõ¬
uicio ⁊ imꝑperio ⁊ suꝑbia ⁊ misterii
reuelacione ⁊ plaga dolosa: in hiis
om̃ib effugiet amicus. Et post .x.u.
Quis dabit ori meo custodiam ⁊ suꝑ¬
labia mea signaculũ certũ uti ne ca¬
dam ab ip̃is. ⁊ lingua mea ꝑdat meͤ
Dñe pat̾ ⁊ dñator uite mee. ne relin¬
quas me. ⁊ ne sinas me cadere ĩ illis
Quis supponit in cogitatu meo fla¬
gella ⁊ in corde meo doctrinã sapien¬
cie. Ut ignoracionib eoꝵ nõ parcant

Expanded text:
es uitae illorum. Et post XXI uersus: Mittens es uitae illorum. Et post XXI uersus: Mittens lapidem in uolatilia. deiciet illa: sicet qui conviciatur amico, dissolvet amicitiam. Ad amicum etsi produxeris gladium, non desperes; est enim regressus. Ad amicum si aperueris os triste, non timeas: est enim concordatio; excepto conuicio et inproperio et superbia et mysterii reuelatione et plaga dolosa: in his omnibus effugiet amicus. Et post X uersus: Quis dabit ori meo custodiam et sulabia mea signaculum certum, uti ne cadam ab ipsis et lingua mea perdat me. Domine pater et dominator uitae meae, non relinquas me et ne sinas me cadere in illis. quis superponit in cogitatu meo flagella et in corde meo doctrinam sapientiae, ut ign
Abbreviated transcription (Latin):
serit odiosus erit. tacitus ⁊ sensatꝰ
honorabit᷑: In lapide litteo lapidatꝰ
est piger: ⁊ omes torquent᷑ suꝑ asꝑna¬
cionem ip̃ius. Et post .iiii.u̾. ffilia sa¬
piens hereditas uiro suo. Nam que cõ¬
fundit in ꝯtumeliam fit genitoris
patrem ⁊ uirũ ꝯfundit que audax
est. ⁊ ab impiis nõ minorabit᷑. ab
utrisq autem in honorabitur. Mu¬
sica in luctu inportuna narracio.
fflagella ⁊ doctrina in om̃i tẽpore
sapiencia. Qui docet fatuũ. qui cõ¬
glutinet testam. Qui narrat u̾bũ
nõ attendenti: quasi qui excitat dor¬
mientem de graui sompno. Qui e¬
nuim̾at stulto. ⁊ in finem dicit. quis
est hic: Suꝑ mortinũ plora: deficit
enĩ lux enĩs. ⁊ suꝑ fatuũ plora. defi¬
cit enĩ sensus. Modicũ plora super
mortuũ qm̃ requieuit. nequissi¬
mi enĩ nequissima uita suꝑ mor¬
tem fatin. Luctus mortin septem
diebus. fatui autẽ ⁊ impii om̃es di¬

Expanded text:
serit, odiosus erit: tacitus et sensatus serit, odiosus erit: tacitus et sensatus honorabitur. In lapide luteo lapidatus est piger, et omnes loquentur super aspernationem illius. Et post IIII uersus: Filia prudens hereditas uiro suo: nam quae confundit, in contumeliam fit genitoris. patrem et uirum confundit quae audax est, et ab impiis non minorabitur: ab utrisque autem inhonorabitur. musica in luctu inportuna narratio: flagella et doctrina in omni tempore sapientia. qui docet fatuum quasi qui conglutinat testam. qui narrat uerbum non adtendenti quasi qui excitat dormientem de graui somno, qui enumerat stulto et in fine dicit: quis est hic? super mortuum plora, defecit enim lux eius: et super fatuum plora, defecit enim sensus. modicum plora super mortuum, quoniam requieuit: nequissimi enim nequissima uita super mortem fatui. luctus mortui septem diebus: fatui autem et impii omnes di
Abbreviated transcription (Latin):
ta lapidib. ⁊ in finẽ illoꝵ inferi te¬
nebre ⁊ pena. Et qui custodit iusti¬
ciam ꝯtinebit sensũ ens. Consũma¬
cio timoris dei sapĩa ⁊ sensus. Et
post .iiii.u. Tlerbũ sapiens quodcũ¬
q audierit instius laudabit ⁊ ad se
adiciet. Aludiet luxuriosus ⁊ displi¬
cebit ei ⁊ ꝓiciet illud post dorsũ suũ
Rarracio fatui quasi sarcina in uia.
nam in labiis sensati ĩueniet᷑ gr̃a
Os prudentis queritur in ecclesia.
⁊ u̾ba illiꝰ cogitabũt in cordib suis
Et post .ii. u̾. Compedes in pedibus
stulto doctrina. ⁊ quasi uincula ma-¬
nuũ suꝑ manũ dexteram. ffatins
in risu exaltat uocem suã: uir autẽ
sapiens uix tacite ridebit. Ornamẽ¬
tũ aureũ prudenti doctrina: ⁊ qua¬
si brachiale in brachio dextro. Et post
uiii. u̾. In ore fatuoꝵ tor illoꝵ. ⁊ in
corde sapienciũ os illoꝵ. Cũ male¬
dicit impius diabolũ. maledicit ip̃e
aĩam suã ⁊ susurrio inquinabit
aĩam suã. ⁊ in oĩb odietur. ⁊ qui mã¬

Expanded text:
tenebrae et poenae. qui custodit iustitiam, continebit sensum eius. consummatio timoris dei sapientia et sensus. Et post VII uersus: Verbum sapiens quodcumque audierit scius, laudabit et ad se adiciet: audiet luxuriosus et displicebit illi et proiciet illud post dorsum suum. narratio fatui quasi sarcina in uia: nam in labiis sensati inuenietur gratia. os prudentis quaeritur in ecclesia, et uerba illius cogitabunt in cordibus suis. Et post II uersus: Conpedes in pedibus stulto doctrina et quasi uincula manuum super manum dexteram. fatuus in risu exaltat uocem suam: uir autem sapiens uix tacite ridebit. ornamentum aureum prudenti doctrina et quasi brachiale in brachio dextro. Et post VIII uersus: In ore fatuorum cor illorum et in corde sapientium os illorum. dum maledicit impius diabolum, maledicit ipse animam suam. susurrio inquinabit animam suam et in omnibus odietur: et qui man
Abbreviated transcription (Latin):
plices filii dei sine repꝰhensione. ĩ me¬
dio nacionis praue ⁊ ꝑu̾se. int̾ quos
lucetis sicut luminaria ĩ mũdo. u̾bũ
uite ꝯtinentes ad gloriam meã ĩ diẽ
xp̃i. qr nõ in uacuũ cucurri. neq in
uacitũ laborami. S ⁊ si ĩmolor: supra
sacrificiũ ⁊ nnĩsteriũ fidei ur̃e gaudeo
⁊ ꝯgratulor om̃ib uobis. I dip̃m autẽ
⁊ uos gaudete ⁊ ꝯgratulamini mi¬

Expanded text:
nsione in medio nationis pravae et perversae; inter quos lucetis sicut luminaria in mundo: verbum vitae continentes ad gloriam mihi in diem Christi; quia non in vacuum cucurri, neque in vacuum laboravi. Sed et si immolor supra sacrificium et ministerium fidei vestrae, gaudeo et congratulor omnibus vobis. Idipsum autem et vos gaudete,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯu̾sacionem ur̃am. Quaꝵ nõ sit extrin¬
secus capillatura aut circũdacio auri
aut indumenti uestimentoꝵ cultue.
s qr absconditꝰ est cordis homo ĩ in¬
corruptibilitate quieti ⁊ modesti sp̃s
qui est in ꝯspectu dei locuples. Si eñ¬

Expanded text:
 extrinsecus capillatura aut circumdatio auri aut indumentum uestimentorumque cultus, sed qui absconditus est cordis homo in incorruptibilitate quieti et modesti spiritus, qui est in conspectu Dei locuples.
Abbreviated transcription (Latin):
desideria fuge: sectare uero iusticiam
fidem. caritatem. pacem. cũ hiis qui
ĩuocant dñm de corde puro. Stultas
autẽ ⁊ sine disciplina questiones deui¬
ta. sciens ꝙ generent lites. Seruũ autẽ

Expanded text:
desideria fuge, sectare uero iustitiam, fidem, caritatem, pacem cum his qui inuocant Deum de corde puro. Stultas autem et sine disciplina quaestiones deuita, scie
Abbreviated transcription (Latin):
triste: ⁊lltissimꝰ enĩ est paciens reddi¬
tor. De ꝓpiciatu peccatoꝵ noli ẽẽ sine
metu. neq adicias peccatũ suꝑ pecca¬
tũ. Et ne dicas miseracio dei magna
est. multitudinis peccatoꝵ meoꝵ mi¬
serebitur. Misericordia enĩ ⁊ ira ab il¬
lo ato ꝓximat. ⁊ in peccatores respi¬
cit ira illius. Et nõ tardes ꝯu̾ti ad do¬
minũ. ⁊ ne differas de die in diẽ. Su¬
bito enĩ uenit ira illiꝰ ⁊ in tempore
uindicte disꝑdet te. Noli anxius esse
in diuiciis ĩnustis. nichil enĩ ꝓderũt
tibi in die obduccionis ⁊ uindicte. Nõ
uentiles te in om̃i uento. ⁊ nõ eas in
om̃i uia. sic enĩ peccator ꝓbat᷑ duplici¬

Expanded text:
triste? altissimus enim est patiens redditriste? altissimus enim est patiens redditor. de propitiatu peccatorum noli esse. sine metu, neque adicias peccatum super peccatum. et ne dicas: miseratio dei magna est, multitudinis peccatorum meorum miserebitur. misericordia enim et ira ab illo cito proximat et in peccatores respicit ira illius non tardes converti ad Deum et ne differas de die in diem subito enim venit ira illius et in tempore vindictae disperdet te noli anxius esse in divitiis iniustis nihil enim proderunt tibi in die obductionis et vindictae non ventiles te in omnem ventum et non eas in omni via sic enim peccator probat
Abbreviated transcription (Latin):
dicas u̾itati ullo modo: ⁊ de mendacio
merudicionis tue ꝯfundere. Non ꝯfun¬
daris ꝯfiteri peccata tua. ⁊ ne subicias
te homini ꝓ peccato. Noli resistere cõ¬
tra faciem potentis. nec coneris ꝯtra
ictũ flium. In iusticia agonizare pro
aĩa tua. ⁊ usq ad mortem certa ꝓ ius¬
ticia. ⁊ deus impugnabit pro te ñmi¬
cos tuos. Noli citatus ẽẽ in lingua tua
⁊ ñtilis ⁊ remissus ĩ oꝑib tins. Noliẽẽ
sicut leo in domo tua eu̾tens domesticos
tuos. ⁊ opprimens subiectos tibi. Non
sit porrecta manꝰ tua ad capiendũ ⁊
ad dandũ collecta. Noli attendere ad
possessiones miquas. ⁊ ne dixeris est
michi sufficiens uita. Nichil eñ ꝓde¬
rit in tempore uindicte ⁊ obduccio¬
nis. Non sequaris ꝯcupiscenciã cor¬
dis. ⁊ ne dixeris quomͦ potin aut
quis me subiciet ꝓpter facta mea:
Deus eñ m̃dicans uindicabit. Ne
dixeris peccaui. ⁊ quid accidit michi

Expanded text:
dicas veritati ullo modo, et de mendacio dicas veritati ullo modo, et de mendacio ineruditionis tuae confundere. Non confundaris confiteri peccata tua, et ne subjicias te homini pro peccato. Noli resistere contra faciem potentis, nec coneris contra ictum fluvii. In justitia agonizare pro anima tua, et usque ad mortem certa pro justitia; et Deus expugnabit pro te inimicos tuos. Noli citatus inutilis et remissus in operibus tuis. noli esse sicut leo in domo tua euertens domesticos tuos et opprimens subiectos tibi. non sit porrecta manus tua ad capiendum et ad dandum collecta. Noli adtendere ad possessiones iniquas et ne dixeris: est mihi sufficiens uita. nihil enim proderit in tempore uindictae et obductionis. non sequaris concupiscentiam cordis et ne dixeris: quomodo potui? aut quis me subiciet propter facta mea? deus enim uindicans uindicabit. ne dixeris: peccaui et quid accidit mihi
Abbreviated transcription (Latin):
inducet suꝑ illũ. in tribulacione doctri¬
ne sue donec temptet illũ in cogitacio¬
nib illiꝰ. ⁊ credat aĩe illiꝰ ⁊ firmabit il¬
lũ ⁊ iam adducet directũ ad illũ. Et de¬
nudabit absconsa sua illi ⁊ thesauriza¬
bit suꝑ illũ scienciam ⁊ intellectũ iusti¬
cie. Si autẽ oberrauerit derelinquet illũ
⁊ tradet illũ in manꝰ ĩnnici sin. Ffili cõ¬
serua tempus ⁊ deuita .a. malo ꝓ aĩa
tua. nõ ꝯfundaris dic̾e̾ uerũ. Est enĩ cõ¬
fusio adducens peccatũ. ⁊ est ꝯfusio ad¬
ducens gloriam ⁊ gr̃am. Non accipias
faciem adu̾sus faciem tuã. nec ad u̾sus
aĩam tuã mendaciũ. Non reuerearis
ꝓximũ tuũ in casu suo: nec retineas
u̾bũ in tempore salutis. Ne abscondas
sapienciam tuã in decore eius. In lin
gua enĩ agnoscitur sapiencia ⁊ sensus
⁊ sciencia ⁊ doctrina in u̾bis u̾itatis. ⁊
firmamentũ in oꝑib iusticie. Non ꝯtra¬

Expanded text:
it illum in tribulatione doctriit illum in tribulatione doctrinae suae, donec temptet illum in cogitationibus illius et credat animae illius. et firmabit illum et iterum adducet directum ad illum, et denudabit abscondita sua illi et thesaurizat super illum scientiam et intellectum iustitiae. si autem oberrauerit, derelinquet illum et tradet eum in manus inimici sui. fili, conserua tempus et deuita a malo. pro daris dicere uerum. est enim confusio adducens peccatum et est confusio adducens gloriam et gratiam. non accipias faciem aduersus faciem tuam, nec aduersus animam tuam mendacium. non reuerearis proximum tuum in casu suo, nec retineas uerbum in tempore salutis. non abscondas sapientiam tuam in d sensus, et scientia et doctrina in verbis veritatis, et firmamentum in operibus justitiae. Non contra
Abbreviated transcription (Latin):
audiet autẽ eũ qui fecit illũ. Cõgre¬
gacioni pauperũ affabilem te facito:
⁊ presbitero hũilia aĩam tuam: et
magnato hĩilia caput tuũ. Declina
diue. Libera eũ qui ĩniriam patitur
de manu suꝑbi ⁊ nõ acide feras ĩ aĩa
tua. In iudicando esto misericors. pu¬
pillis ut pater. ⁊ ꝓ uiro matri illoꝵ
⁊ eris uelut filius altissimi obaudi¬
ens. ⁊ miserebit᷑ tui magis qmͣ ma¬
ter. Sapiencia filiis sins uitam ĩspi¬
rat. ⁊ suscipit exquirentes se ⁊ p̾ibit
in uia iusticie: ⁊ qui illam diligit.
diligit uitam. Et qui uigilauerint
ad illam ꝯplebunt᷑ dulcore eiꝰ qui
tenuerit illam uitam hereditabũt
Et qui introibit benedicet deus. qui
serunĩt ei obsequentes erũt sc̃o. Et¬
eos qui diligũt illam diligit deus: qui
audit illam iudicat gentes. Et qui in¬
tuetur illam: ꝑmanebit ꝯfidens. Si cre¬
diderit ei hereditabit illam. ⁊ erũt in
ꝯfirmacione creature illoꝵ. Qm̃ ĩ tẽp¬
tacione ambulat cũ eo ⁊ in primis eli

Expanded text:
et autem eum, qui fecit illum. Congregationi pauperum affabilem te facito, et presbytero humilia animam tuam, et magnato humilia caput tuum. Declina dine. libera eum qui iniuriam patitur de manu superbi, et non acide feras in anima tua. in iudicando esto misericors pupillis ut pater et pro uiro matri illorum: et eris uelut filius altissimi obaudiens, et miserebitur tui magis quam mater. sapientia filiis suis uitam inspirauit, et suscipit exquirentes se et praeibit in uia iustitiae. et qui illam diligit, diligit uitam: et qui uigilauerint ad illam, conplectebuntur placorem eius. qui tenuerint illam, uitam hereditabunt, et quo introiuit bene dicit deus. qui seruiunt ei, obsequentes erunt sancto: eeos qui diligunt illam diligit Deus qui audit illam iudicat gentes et qui intuetur illam permanebit confidens si crediderit ei hereditabit illam et erunt in confirmatione creaturae illorum quoniam in temptatione ambulat cum eo et in primi
Abbreviated transcription (Latin):
rib ꝓpter qnͣdã sicut existimo eloquii
similitudinem. Nam salomonis nõ
ẽẽ nichil dubitant quiq docciores
Nec tamen eiꝰ qui sapiencie dicitur
quis nã sit auctor apparet. Illũ uero
alterũ quẽ uocamꝰ ecclĩasticũ quẽ¬
ih̃s quidam scripsit qui ꝯgnomina¬
tur syrac. constat int̾ eos. qui eundẽ
librũ totũ legerũt. De libro ergo sa¬
piencie ista huic oꝑi ꝯgruere uisa sũt.
Iligite De libro sapiencie.
iusticiam qui iudicatis t̾rã
Sentite de dño in bouitate. ⁊ ĩ simpli

Expanded text:
ribus propter quandam, sicut existimo, eloquii ribus propter quandam, sicut existimo, eloquii similitudinem. nam Salomonis non esse nihil dubitant quique doctiores. nec tamen eius qui Sapientiae dicitur quisnam sit auctor apparet. illum uero alterum quem uocamus Ecclesiasticum, quodlesusq uidam scripserit, qui cognominatur Sirach, constat inter eos qui eundem librum totum legerunt. de libro ergo Sapientiae ista huic operi congruere uisa sunt. XXII. DE LIBRO SAPIENTIAE. iustitiam, qui iudicatis terram. sentite de domino in bonitate et in
Abbreviated transcription (Latin):
bus turbabatis. ⁊ oues mee hiis que
culcata pedib ur̃is fuerant pascebã¬
tur. ⁊ que pedes pedes ur̃i turbaue¬
rant hec bibebant. propt̾ea hec dicit
dñs deus ad eos. Ecce egoipe iudico
int̾ pecus pingue ⁊ macilentũ. ꝓ eo
ꝙ lat̾ib ⁊ humeris ipingebatis
⁊ cornib ur̃is uentilabatis oĩa ĩfir¬
ma pecora donec disꝑgerent᷑ foras
Et post aliqͣnͣta. Hec dicit dñs deue
Sufficiat uobis principes israel
inquitatẽ ⁊ rapmas int̾mittite: ⁊
ndiciũ ⁊ iusticiam facite ⁊ separate
ꝯfina ur̃a .a. pplõ meo ait dñs deus.
Statera iusta ⁊ ephi iustũ erit uobis.
⁊ batus nistus. Ista de libris posuimͦ
quos ⁊ iudei canonicos hẽnt: ĩ qui¬
bus eoꝵ aliqua ĩuenimꝰ que huic
oꝑi ĩuenirent. S nõ sũt omittendi
⁊ hii quos quidem ante saluatoris
aduentũ ꝯstat ẽẽ ꝯscriptos: s non
receptos .a. nideis. Recipit tamen eos¬
enisdem saluatoris ecclĩa. Hii sunt
duo qui salomonis appellatur . a. plu¬

Expanded text:
oves meae his, quae conculcata pedibus vestris fuerant, pascebantur, et quae pedes vestri turbaverant, haec bibebant. Propterea haec dicit Dominus Deus ad eos: Ecce ego ipse judico inter pecus pingue et macilentum. Pro eo  lateribus et umeris inpingebatis et cornibus uestris uentilabatis omnia infirma pecora, donec dispergerentur foras. Et post aliquantum: Haec dicit dominus deus: sufficiat uobis, princiiniquitatem et rapinas intermittite, et judicium et justitiam facite; separate confinia uestra a populo meo, ait dominus deus. statera iusta et oephi iustum erit uobis et batus iustus. Ista de libris posuimus, quos et Iudaei canonicos habent, in quibus eorum inuenimus quae huic operi conuenirent. sed non sunt omittendi et hi quos quidem ante saluatoris aduentum constat esse conscriptos, sed eos non receptos a Iudaeis recepit tamen eiusdem saluatoris ecclesia. in his sunt duo qui Salomonis appellantur a plu
Abbreviated transcription (Latin):
lo post. Uiana sꝑes ⁊ menoaciũ ui¬
ro iusensato ⁊ sompnia exbollunt
imprudentes. Et quasi qui ap̾uen¬
dexit umbram ⁊ sequitur uentũ:
sic ⁊ qui attendit ad insa menda¬
cia. Hoc scdm uisionem sompnio¬
rũ ante faciem hõis similitudo
hõis. ⁊ ib ĩmuco quio mũdabitur
Et .a. mendace quid uerũ dicetur.
diuinacio erroris ⁊ anguria mẽ¬
dacia ⁊ sompnna male facienciũ
uaeratas est. Et sicut parturiẽtis
cor tuũ fantasias patitur. nisi ab
altusimo fuorit emissa insitacio
Ne dederis illis cor tuũ: multos
eiũ errare fecerũt sompnia ⁊ exci¬
derũt spantes in illis. Sine men¬
dasio ꝯsũmabitur u̾bũ ⁊ sapien¬
tia in ore fideli ꝯtemplabitur. Et¬

Expanded text:
lo post: Vana spes et mendacium uilo post: Vana spes et mendacium uiro insensato: et somnia extollunt inprudentes. et quasi qui adprehendit umbram et sequitur uentum, sic et qui adtendit ad uisa mendacia. hoc secundum hoc uisio somniorum, ante faciem hominis similitudo hominis. ab inmundo quid mundabitur? et a mendace quid uerum dicetur? diuinatio erroris et auguria mendacia et somnia male facientium uanitas est. et sicut parturientis cor tuum phantasias patitur, nisi ab altissimo fuerit emissa uisitatio: ne dederis in illis cor tuum multos enim errare fecerunt somnia et exciderunt sperantes in illis sine mendacio consummabitur verbum et sapientia in ore fidelis conplanabitur