comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ħent aĩam uiuentẽ. nõ dum sp̃m uinificantẽ. aĩalia dicuntur
corpora nec tam̃ anime sunt. s corpori.ita illa spũalia uocant᷑
corpora. ab sit tam̃ ut sp̃s ea credamus futura s corpori emñis
babitura sub.im. s nullim tarcditatem cõrmptiore q. eir neme it

Expanded text:
bent animam viventem, nondum spiritum vivificantem, animalia dicuntur bent animam viventem, nondum spiritum vivificantem, animalia dicuntur corpora, nec tamen animae sunt, sed corpora, ita illa spiritalia vocantur corpora. Absit tamen ut spiritus ea credamus futura, sed corpora carnis habitura substantiam, sed nullam tarditatem corruptionemque carnalem
Abbreviated transcription (Latin):
tate nõ necessitate nescantur qd̾ angłi quoq insibiliter. ⁊trac¬
tabiliter apparentes nõ quia indigebant. s quia apparebãt uo¬
⁊ poterant ut omnib congrueretit. sui ministerii quadam
humanitate fecert. Neq enim in phantasmate angelos
eclisse credendu ẽ. qñ eos homines hospitio suscepert. quãuus
s usu uestro iidebatis .i. necessitate reficiendi corporis. sic̃ uoᷤ
facitis me cibum sumere putabatis. S si forte de angelis ali¬
ud credibilius disputari pot̾. certe fides xp̃iana de ip̃o saluator̃
nõ dubitat. ꝙ etiam post resurrectionẽ.iam quide in spũali
carne s tam̃ uera cibum ac potum cum discipulis sũpsit.i¬
Non ẽim potestas s egestas edendi ac bibendi talib corporib
auferetur. unde ⁊ spĩritualia erunt. nõ quia corpora ẽe desiste
s quia sp̃u uiuificante subsistent. Nam sic̃ ista corpora que¬

Expanded text:
tate, non necessitate uescantur. Quod angeli quoque uisibiliter et tractate, non necessitate uescantur. Quod angeli quoque uisibiliter et tractabiliter apparentes, non quia indigebant, sed quia uolebant et poterant, ut hominibus congruerent sui minihumanitate, fecerunt. Neque enim in phantasmate Angelos edisse credendum est, quando eos homines hospitio susceperunt : quamvis sed visu vestro, videbatis : id est, necessitate reficiendi corporis, sicut vos facitis, me cibum sumere putabatis. Sed si forte de Angelis aliud credibilius disputari potest, certe fides christiana de ipso Salvatore non dubitat, quod etiam post resurrectionem, jam quidem in spirituali carne, sed tamNon enim potestas, sed egestas edendi ac bibendi talibus corporibus ased quia spiritu vivificante subsistent. Nam sicut ista quae ha
Abbreviated transcription (Latin):
sit. utrum in hereat comunionib bonso an proprio delectetur se
quippe amans donatur ut inde timorib meroribq cõpletus
cantet in psalmo sitamen mala sua sentit ad meip̃m turbata
ẽ anima mea. Correctusq iam dicat. fortitudine in eã ad te cus¬
tediam. Hec ⁊ siqua Alia comedius dici pñt. de intelligendo sp̃u¬
aliter paradiso nemine prohibente dicantur. dum tãm̃. ⁊ illius
istorie ueritas fidelissima rerũ gestaꝵr narritioẽ cõmẽdata credat
Orpora ergo iustorum. que mresurrectione fu Capitulu. 22.¬
tura sũt neq ullo ligno indigebunt quo fiat.ut nullo mõ¬
bo uel senectute in neterata mor̾iantur neq ullis aliis corpo¬
ralib alimentis. quib exuriendi ac sitiendi ac sitiendi qua¬
liscũq molestia deintetur. qm̃ certo et om̃i modo in muolabili
muner̃ ĩmortalitatis induentur. ut nõ nisi uelint possibili¬

Expanded text:
sit, utrum inhaereat communi omnibus bono an proprio delectetur. Se sit, utrum inhaereat communi omnibus bono an proprio delectetur. Se quippe amans donatur sibi, ut inde timoribus maeroribusque conpletus cantet in psalmo, si tamen mala sua sentit: Ad me ipsum turbata est anima mea; correctusque iam dicat: Fortitudinem meam ad te custodiam. Haec et si qua alia commodius dici possunt de intellegendo spiritaliter paradiso nemine prohibente dicantur, dum tamen et illius historiae ueritas fidelissima rerum gestarum narratione commendata credatorpora ergo iustorum, quae in resurrectione futura sunt, neque ullo ligno indigebunt, quo fiat ut nullo morbo uel senectute inueterata moriantur, neque ullis aliis corporalibus alimentis, quibus esuriendi ac sitiendi qualiscumque molestia deuitetur; quoniam certo et omni modo inuiolabili munere inmortalitatis induentur, ut non nisi uelint, possibili
Abbreviated transcription (Latin):
ente a qu̾a deflireerit quia põt illic figurata significatione. etiã
xp̃s intelligi eclem apło dicente petra aũt e̾rat xp̃s Nemo
it̾aq phibet intelligere paradisu uitam beatoꝵ quattuor ei
flumina quattuor u̾irtutes. prudentiã fortitudinẽ. tẽperãtia
atq iustitiã. ⁊ lingna eius om̃s utiles disciplinas ⁊ lignorũ
fructus mores pio̾rum ⁊ lignum uite. ip̃. im bonorũ omĩum
matrem sap̃iam ⁊ lignum scĩe boni ⁊ mali transgressi mãda¬
intelligi.ut ea melius accipiamus tanqͣ prophetica inditia pre¬
cedentĩa futurorum paradisum scilicet ip̃am eccłiam sic̃ de illi le¬
gitur in cantico canticoꝵ. Quatuor aute paradisi flumina q̃tuo
c̃uangelia. Ligna fructifera scõs fructus aute eorum. opa eoru
p̃rium uoluntatis arbitrium nec se ĩpõ quippe homo diuina uo¬
luntate contempta nisi pnitiose uti põt atq ita discet. quid int̾ͦ¬

Expanded text:
ente aqua defluxerit, quia potest illic figurata significatione etiam ente aqua defluxerit, quia potest illic figurata significatione etiam Christus intellegi, eodem apostolo dicente: Petra autem erat Christus. Nemo itaque prohibet intellegere paradisum uitam beatorum, quattuor eius flumina quattuor uirtutes, prudentiam, fortitudinem, temperantiam adque iustitiam, et lfructus, mores piorum; et lignum vitae, ipsam bonorum omnium matrem sapientiam; et lignum scientiae boni et mali, transgressi mandaintelligi, ut ea melius accipiamus tanquam prophetica indicia praecedentia futurorum: paradisum scilicet ipsam Ecclesiam, sicut de illa legitur in Cantico canticorum : quatuor autem paradisi flumina, quatuor Evangelia; ligna fructifera, sanctos; fructus autem eorum, opera eorum; prium uoluntatis arbitrium. Nec se ipso quippe homo diuina uoluntate contemta nisi perniciose uti potest, adque ita discit, quid inter
Abbreviated transcription (Latin):
undec̃q subriperet uł senectute cõfecta. decursis tp̃oꝵ spatiis ĩ¬
terirent.tanqͣ cetera ẽent alim̃to illud sacram̃to. ut sic fuisse
accipiatur lignũ uite inparadiso corporali sic̃ in spñali hoc ẽ in¬
telligibili paradiso. sapientia dei de qua scriptum est. lignũ nite¬
racdisu ubi pͥmi homines parentes gnĩs humam sanctet
scripture ueritate fuisse narrantur ad intelligibilia referũt
arboresq illas ⁊ ligna fructifera ĩuirtutes uĩte moresq cõu̾¬
tunt tanqͣ iusibilia et corporalia illa nõ fu̾i̾nt. s intelligibi¬
liu significandoꝵ cã eomodo dicta uł scripta sint qͣsi pp̾ea ñ
gi tanq̃ ideo non fu̾nt due mulieres agar ⁊ sara. ⁊ ex his duo
filii habrae unus de ançilla. alius de libera qma duo testam̃ta
in cis figurata dicit apłs. Aut ideo de nulla petra moyse ptuti¬

Expanded text:
undecumque subreperet uel senectute confecta decursis temporum spatiis inundecumque subreperet uel senectute confecta decursis temporum spatiis interirent; tamquam cetera essent alimento, illud sacramento; ut sic fuisse accipiatur lignum uitae in paradiso corporali, sicut in spiritali, hoc est intellegibili, paradiso sapientia Dei, de qua scriptum est: Lignum uitradisum, ubi primi homines parentes generis humani sanctae scripturae ueritate fuisse narrantur, ad intellegibilia referunt arboresque illas et ligna fructifera in uirtutes uitae moresque conuertunt; tamquam uisibilia et corporalia illa non fuerint, sed intellegibilium significandorum causa eo modo dicta uel scripta sint. Quasi \' propgi; tamquam ideo non fuerint duae mulieres, Agar et Sarra, et ex eis duo filii Abrahae, unus de ancilla, alius de libera. quia duo testamenta in eis figurata dicit apostolus; aut ideo de nulla petra Moyse percuti
Abbreviated transcription (Latin):
primis hominib ante pec̃m qui licet morituri non eẽnt mnisi
peceassent. alimentis tamẽ ut homines utebantur. INondum
ponalia s ad huc animalia corpora terrena gestantes. q̃ licet se¬
no non ueteresce̾nt. ut necessitate perducerent᷑ ad mortem. q
status eis deligno uite quod in medio paradisi cum arbore uetita
simulerat mirabili dei gratia prestab.atur tam̃ et alios sumebãt
cibos ꝑpunam arborem que fuerat interdicta nõ quia ip̃a erat
malum s ꝑꝑ cõmendandũ pure ⁊ simplicis obedientie bonum
que magna uirtus ẽ ratignalis creature subcreatorr dño ꝯstitu¬
te Nam̃ ubi nullum malum tagnebatur prophecto si ꝓhibitͦ
tagneretur. sola i hobedientia p̾eccabatur. Alebatur ergo aliis
que sumebant ne aĩalia corpora molestie aliquid exuriendo ac
sitiendo sentirent. De ligno aũt ute ꝑpea gustabatur ne mõs ei

Expanded text:
primis hominibus ante peccatum, qui licet morituri non essent, nisi primis hominibus ante peccatum, qui licet morituri non essent, nisi peccassent, alimentis tamen ut homines utebantur, nondum spiritalia, sed adhuc animalia corpora terrena gestantes. Quae licet senio non ueterescerent, ut necessitate perducerentur ad mortem qui status eis de ligno uitae, quod in medio paradiso cum arbore uetita simul erat, mirabili Dei gratia praestabatur, tamen et alios sumebant cibos praeter unam arborem, quae fuerat interdicta, non quia ipsa erat malum, sed propter commendandum purae et simplicis oboedientiae bonum, quae magna uirtus est rationalis creaturae sub Creatore Domino constitutae. Nam ubi nullum malum tangebatur, profecto, si prohibitum tangeretur, sola inoboedientia peccabatur. Agebatur ergo aliis quae sumebant, ne animalia corpora molestiae aliquid esuriendo ac sitiendo sentirent; de ligno autem uitae propterea gustabatur, ne mors eis
Abbreviated transcription (Latin):
tatem dedit reẜrectionẽ corporum in quib multa dura perpessi sũt
nihil in eis ulterius tale sensuri desiderabiliter ⁊ patienter expectãt
Sienim carnem suam nõ elerant qñ eam sue menti infimitate
resistenti spũali iure coercebant quãto magis eandem diligunt
etiam ip̃am spũalem futurã: Sicut eĩm sp̃s carm ẜuiens nõ in cõ¬
grue carnalis ita caro sp̃m ẜuiens recte appellabitur spũalis non
quia in sp̃m cõnertetur sic̃ nõ nilli putant ex eo qd̾ scriptum ẽ. Feĩ¬
natur animale. surgit corpus spuale. s quia sp̃m sũma ⁊ mirabłi
obtẽperandi facilitate subdetur usq ad implenda ĩmortalitatis
in dissolubilis securissimã uoluntatẽ omni molestie sensu omni
corruptibilitate ⁊ tarcditate detracta non solum eĩm non erit tale qͣle
nunc est in quauis optima ualitudine. s ne tale quidem q̃le fuit in

Expanded text:
tatem dedit , resurrectionem corporum, in quibus multa dura perpessi sunt, tatem dedit , resurrectionem corporum, in quibus multa dura perpessi sunt, nihil in eis ulterius tale sensuri, desiderabiliter et patienter exspectant. Si enim carnem suam non oderant , quando eam suae menti infirmitate resistentem, spirituali jure coercebant, quanto magis eam diligunt etiam ipsam spiritualem futuram? Sicut enim spiritus carni serviens non incongrue carnalis, ita caro spiritui serviens recte appellabitur spiritualis; non quia in spiritum convertetur, sicut nonnulli putant ex eo quod scriptum est, Semius animale, surget corpus spiritale, sed quia spiritui summa et mirabili obtemperandi facilitate subdetur usque ad inplendam inmortalitatis indissolubilis securissimam uoluntatem, omni molestiae sensu, omni corruptibilitate et tarditate detracta. Non solum enim non erit tale, quale nunc est in quauis optima ualetudine, sed nec tale quidem, quale fuit in
Abbreviated transcription (Latin):
eas qͣuis nulli corpori seciatas nõ credidit illis ẽẽ meliores. Qapo
cur eis uidetur absurdum qd̾ fides xp̃iana predicat ⁊ pͥmos hõies
ita fuisse conclitos ut siño peccassent nulla morte asins corporibꝰ
soluerent᷑. s ꝓ meritis obedientie custeclite ĩmortalitate donati. cũ
eis iuuerent᷑ metnum. et talia sanctos sine resurrectione hitũo
ea ip̃a in quib hic laboraner̾t corpora. ut nec eorũ carmi aliquid corn¬
ꝑtionis uł difficultatis nec eoꝵ bc̃tudini aliqd doloris ⁊ infelicitati
ideo nõ hñt graue mortem qua seperate sunt a corporib suis qr
caro eorum requescit in spe. quaslibet sine ullo iam sensu ꝯtumelia
accepisse uideantur. Non enim sicut platoni uisum ẽ corpora oblim¬
onem desiderant.s potius quia meminer̾t quid sibi ab eo sit ꝓmiss
qui nemine fallit qui eis etiam de capilloru suoꝵ integritat᷑e seciũ¬

Expanded text:
eas quamvis nulli corpori sociatas, non credidit illis esse meliores? Quapropter, eas quamvis nulli corpori sociatas, non credidit illis esse meliores? Quapropter, cur eis videtur absurdum, quod fides christiana praedicat, et primos homines ita fuisse conditos, ut si non peccassent, nulla morte a suis corporibus solverentur, sed pro meritis obedientiae custoditae immortalitate donati, cum eis viverent in aeternum; et talia sanctos in resurrectione habituros ea ipsa, in quibus hic laboraverunt, corpora, ut nec eorum carni aliquid corruptionis vel difficultatis, nec eorum beatitudini aliquid doloris et infelicitatiabent gravem mortem, qua separatae sunt a corporibus suis, quia caro eorum requiescit in spe, quaslibet sine ullo jam sensu contumelias accepisse videatur. Non enim, sicut Platoni visum est, corpora oblivione desiderant: sed potius, quia meminerunt quid sibi ab eo sit promissum, qui neminem fallit, qui eis etiam de capillorum suorum integritate securi
Abbreviated transcription (Latin):
ut neq in corporib ꝓmaner̃ neq sinchis possint in et̾na pm̃tate
durare de quo platonico dogmate iam ĩ librs superiorib diximꝰ.
ep̃iano tempore erubuissẽ porphyrur: ⁊ nõ solum.ab.aixhuuis¬
remouisse corpora bestiarum uerum etiam sapientium mimas ita
uoluisse de corporeis nexibus liberari ut corpus om̃e fugientes. be
ate apud patrem sine fine teneantur. Itaq ne a xp̃o uiñci uidẽtur
uitam scĩs pollicente ꝑpetuam etiam ip̃e purgatas animas. sine ul¬
lo ad miserias pristinas reddit eterna felicitat̾e cõstituit ⁊ ut xp̃o ad¬
uersaretur resũrectionẽ incorruptibiliu corporu negans nõ solu
sine t̾renis s sine ullis om̃ino corporib eas asseruit᷑ insempit̾nu
ẽe uicturas Rec tamen ista qualicũq oppinione p̃cepit saltem. ne
diis corporatis religionis obsequio subderentur. Euid ita nisi quia

Expanded text:
ut neque in corporibus permanere neque sine his possint in aeterna puritate ut neque in corporibus permanere neque sine his possint in aeterna puritate durare. De quo Platonico dogmate iam in libris superioribus diximus Christiano tempori erubuisse Porphyrium et non solum ab animis humaremouisse corpora bestiarum, uerum etiam sapientium animas ita uoluisse de corporeis nexibus latae apud Patrem sine fine teneantur. Itaque ne a Christo vinci videretur vitam sanctis pollicente perpetuam, etiam ipse purgatas animas sine ullo ad miserias pristinas reditu in aeterna felicitate constituit: et ut Christo adversaretur, resurrectionem incorruptibilium corporum negans, non solum sine terrenis, sed sine ullis omnino corporibus eas asseruit in sempiternum esse victuras. Nec tamen ista qualicumque opinione praecepit saltem ne diis corporatis religionis obsequio subderentur. Quid ita, nisi quia
Abbreviated transcription (Latin):
pora uelle renerti. qd̾ nirgilius ex platonico dogmate dixisse lau¬
datur. Ita quippe animãs mortaliu. nec in si̾s corporib sem p
rẽ posse existimat s mortis necessitate dissolui. Nec sine corpori¬
bus durare ppetuo. s alternantib incib indesinent̾ uiuos exmo̾¬
tus ⁊ ex uiuis mortuos fieri putat ut aceteris hominib. hoctu¬
deantur differre sapientes ꝙ post mortem ferũtur ad sidera. int a¬
liquanto diutius inaustro sibi ꝯgruo quisq requiescit.atq inde
rursus miserie pristine oblitus ⁊ cupiditate habendi corporis
uictus redeat ad labores erũpnasq mortalur. Illi nõ qui stultã
direernt uitam ad corpora sisis mei̾tis debita siue hoĩum siue be¬
stiaru: de ꝓximo reuoluantur In hac itaq durissima ꝯditione
construitꝰ etiam bonas atq sapientes animas quib non tali
corpora distributa sunt cum quib semꝑ atq imortaliter uũet

Expanded text:
pora uelle reuerti; quod Vergilius ex Platonico dogmate dixisse laupora uelle reuerti; quod Vergilius ex Platonico dogmate dixisse laudatur. Ita quippe animas mortalium nec in suis corporibus semper esse posse existimat, sed mortis necessitate dissolui, nec sine corporibus durare perpetuo, sed alternantibus uicibus indesinenter uiuos ex mortuis et ex uiuis mortuos fieri putat; ut a ceteris hominibus hoc uideantur differre sapientes, quod post mortem feruntur ad sidera, ut aliquanto diutius in astro sibi congruo quisque requiescat adque inde rursus miseriae pristinae oblitus et cupiditate habendi corporis uictus redeat ad labores aerumnasque mortalium; illi uero, qui stultam duxerint uitam, ad corpora suis meritis debita siue hominum siue bestiarum de proximo reuoluantur. In hac itaque durissima condicione constituit etiam bonas adque sapientes animas, quibus non talia corpora distributa sunt, cum quibus semper adque inmortaliter uiuerent,
Abbreviated transcription (Latin):
denter iuebat eudent̾ moritur eis potuiss accider̃ nisi peccati
mentur sequeretur Licet eĩm iustorum ac pioꝵ anime defucto¬
rum ꝙ in requie uiuant dubitare fas nõ sit usq adco tamen
eis melius esset cum suis corporib bene ualentib niuer. ut ⁊̃
illi qui omimedo eẽ sine corpore bt̃issimũ existimant. Nanc opi¬
monẽ sua sententia repugnante cõuincant. Neq enĩ quisqͣ
andebit illoru sapiẽtes hõmines siue morituros siuie lam
mortuos .i. aut carentes corporib aut corpora relitturos dusĩ¬
mortalib anteponer quib deus sũmꝰ apud platoner munꝰ ĩges
in dissolubile scilicet uitam .i. etiñum cum sius corporib conso¬
tir pollicetur. Optime. aũt cum hoĩb agi arbitratur .i. plato. si
tam̃ hanc uitam pie iusteq pegere ut ãsius corporib seperati
in ip̃or deorum qui sua corpora nũqͣ deserunt recipiantur sinu
.s. ĩmemores supera ut ꝯuexa renisant rursus incipiant.⁊ in cõ¬

Expanded text:
denter uiuebat, euidenter emoritur, eis potuisset accidere, nisi peccati meritum sequeretur. Licet enim iustorum ac piorum animae defunctorum quod in requie uiuant dubitare fas non sit, usque adeo tamen eis melius esset cum suis corporibus bene ualentibus uiuere, ut etiam illi, qui omni modo esse sine corpore beatissimum existimant, hanc opinionem suam sententia repugnante conuincant. Neque enim quisquam audebit illorum sapientes homines, siue morituros siue iam mortuos, id est aut carentes corporibus aut corpora relicturos, dis inmortalibus anteponere. quibus Deus summus aput Platonem munus ingens, indissolubilem scilicet uitam, id est aeternum cum suis corporibus consortium, pollicetur. Optime autem cum hominibus agi arbitratur idem Plato, si tamen hanc uitam pie iusteque peregerint, ut a suis corporibus separati in ipsorum deorum, qui sua corpora numquam deserunt, recipiantur sinu inmemores supera ut conuexa reuisant Rursus et incipiant in cor
Abbreviated transcription (Latin):
sibi eanpestria .i. succntoria genitalur nam quidã interpretes
suectrtoria posuerunt porrd aũt campestria. latmũ quide u̾bu ẽ
s ex eo dictum. ꝙ iuuenes qui nudi exercebant in campo. pudẽda
operiebant. Onde qui ita sucerati sunt. cãpestratos nulgus appellat
Quol itaq adu̾sus dampnatã culpam in obehientie u̾oluntatem
libido in obedient̾ monebat uerecundia pudent tegebat. Ex hoc
om̃s gentes qm̃ ab illa stirpe procreate sunt usq ad̾eo tenẽt ĩsitũ
pudenda uelarent quidam harbari illas corporis partes. nec ĩ
balneis nudas h̾eant. s cum earum tegum̾tis agunt lauent. I
opacas quos indie solitudines cum quidam nudi philosophe¬
tur uñ gymnosophiste noĩant. adhibẽt tam̃ genitalib tegmina

Expanded text:
sibi campestria, id est succinctoria genitalium. Nam quidam interpretes sibi campestria, id est succinctoria genitalium. Nam quidam interpretes \'succinctoria\' posuerunt. Porro autem \'campestria\' latinum quidem uerbum est, sed ex eo dictum, quod iuuenes, qui nudi exercebantur in campo, pudenda operiebant; unde qui ita succincti sunt, campestratos uulgus appellat. Quod itaque aduersus damnatam culpa inoboedientiae uolunlibido inobedienter movebat, verecundia pudenter tegebat. Ex hoc omnes gentes, quoniam ab illa stirpe procreatae sunt, usque adeo tenent insitum pudenda velare, ut quidam barbari illas corporis partes nec in balneis nudas habeant, sed cum earum tegumentis lavent. Per opacas quoque Indiae solitudines, cum quidam nudi philosophentur, unde Gymnosophistae nominantur, adhibent tamen genitalibus tegmina
Abbreviated transcription (Latin):
di erant. et consuerunt folia fici. ⁊ fecerunt sibi campestria. Aperti
sunt quippe oculi amborum inquit. non aduidendu. nam ⁊ antea
nidebant. s ad discernendu interbonu qd̾ ãmiserant. ⁊ malu qͤ
ceciderant.Nñ et ip̃m lignum eoꝙ istam faceret dignoscentia si
aduescendu contra netĩtum tangeret᷑. ex ea re nomẽ accepit. ut
appellaretur lignu scientie boni ⁊̃ mali. Experta eĩm morbi mole¬
itia. eidentior fit etiam iccunditas sanitatis Cognouerunt g
quia nudi erant nudati scilicet ea gr̾a. qua fiebat᷑ ut nuditas co¬
poris nulla eos lege pec̃i menti eoꝵ repugnante confunderet.
Poc itaq cognouert᷑ qd̾ felicius ignorarẽt. si deo credentes et obe¬
dientes nõ cõmicterent. ꝙ eos cõgeret experiri infidelitas et in¬
obecdientia quid neceret Prom̃de confusi iobedientia canis
sue tanqͣ teste pena in obedientie sue cõsuerũt folia fici ⁊ fecert

Expanded text:
di erant, et consuerunt folia fici, et fecerunt sibi campestria. . Aperti di erant, et consuerunt folia fici, et fecerunt sibi campestria. . Aperti sunt, inquit, oculi amborum, non ad videndum nam et antea videbant; sed ad discernendum inter bonuceciderant. Unde et ipsum lignum, eo quod istam faceret dignoscentiam, si ad uescendum contra uetitum tangeretur, ex ea re nomen accepit, ut appellaretur lignum sciendi boni et mali. Experta enim morbi molestia euidentior fit etiam iucunditas sanitatis. Cognouerunt ergo quia nudi erant, nudati scilicet ea gratia, qua fiebat ut nuditas corporis nulla eos lege peccati menti eorum repugnante confunderet. Hoc itaque cognouerunt, quod felicius ignorarent, si Deo credentes et oboedientes non committerent, quod eos cogeret experiri infidelitas et inoboedientia quid noceret. Proinde confusi inoboedientia carnis suae, tamquam teste poena inoboedientiae suae, consuerunt folia fici et fecerunt
Abbreviated transcription (Latin):
erat quia nõ dum libido mẽbra illa preter arbitriu cõmonebat
nõdum ad hominis in obeclientiã redarguedam. sua m obediẽtia
caro qd̾ idmodo testimõui: phibebat. Neq̾ enim ceci creati exanti
ut imꝑitu nulgus oppinatur Qñ quidem et ille uidit aĩilia ⁊
quib nomina imposuit. ⁊ de illa legitur. Widit mulier quia bonũ
lignu in escim ⁊ quia placuit ccułis aduidendu patebant ergo
cruli eor ẜ ad hoc nõ erant apti hoc ẽ nõ attenti ut cegnosce̾nt ꝯuid
eio in dum̃to gratie p̃staretur. qñ membra eorum uõtuntat repu¬
erart nesciebant. qua gratia remota ut pena recrproca uohechẽtia
qnecteretur extitit in motu corporis quedam impndens nouita¬
sinde eẽt indecens nuditas ⁊ fecit attentos reddiditq confusos
IMinc est ꝙ posteaqͣ mandatum dei apta transgressioñ iuolarũt
Scriptum ẽ deillis. et aperti sunt oculi amboꝵ. ⁊ agnouerunt quia nu¬

Expanded text:
erat; quia nondum libido membra illa praeter arbitrium commovebat, erat; quia nondum libido membra illa praeter arbitrium commovebat, nondum ad hominis inobedientiam redarguendam sua inobedientia caro quodammodo testimonium perhibebat. Neque enim caeci creati erant, ut imperitum vulgus opinatur: quandoquidem et ille vidit animalia, quibus nomina imposuit ; et de illa legitur, Vidit mulier quia bonum lignum in escam, et quia placet oculis ad videndum Patebant ergo oculi eorum, sed ad hoc non erant aperti, hoc est non attenti, ut cognoscerent quid eis indumento gratiae praestaretur, quando membra eorum voluntati repugnare nesciebant. Qua gratia remota, ut poena reciproca inobedientia plecteretur, exstitit in motu corporis quaedam impudens novitas, unde esset indecens nuditas; et fecit attentos, reddiditque confusos. Hinc est quod, posteaquam mandatum Dei aperta transgressione violarunt, scriptum est de illis, Et aperti sunt oculi amborum, et cognoverunt quia nu
Abbreviated transcription (Latin):
dinis incitata. Sed neq ip̃i amatores huiꝰ uoluptatis sine ad cõcu¬
bitus cõiugales sine adĩmũditias flagitioꝵ cu noluerint cõmonẽ¬
tur. s aliqu̾ando importunus ẽ ille motus posçente nullo aliqn̾de
reatq itamiru in medu: nõ solum generandi uoluntati uerui ⁊̃
basciuendi libidini libido non ẜuit. E̾t cum tota plerũq menti co¬
hibenti aduersetur. nõ nũqͣ et aduersus se ip̃.im diuidi tur. ꝯmo¬
toq ⁊nimo ĩ cõmouendo corpore se ip̃am non sequitur Capłm. NA.¬
Erito huius libidris maxime pudet merito et ip̃a membra qi
suo quadam ut ita dixerim iure nõ omnimꝰ ad arbitriu nr̃u mo¬
uentur aut nõ mouentur pudend. a dicuntur. qd̾ ante peccatu: hoto
non fuerunt. Nam sicut scriptum ẽ nucli erant ⁊ nõ confundebãt.
non ꝙeis sanuditis ẽẽt incognita. s turpis nuditas non du¬

Expanded text:
dinis incitata? Sed neque ipsi amatores huius uoluptatis siue ad concudinis incitata? Sed neque ipsi amatores huius uoluptatis siue ad concubitus coniugales siue ad inmunditias flagitiorum cum uoluerint commouentur; sed aliquando inportunus est ille motus poscente nullo, aliquandre; adque ita mirum in modum non solum generandi uoluntati, uerum etiam lasciuiendi libidini libido non seruit, et cum tota plerumque menti cohibenti aduersetur, nonnumquam et aduersus se ipsam diuiditur commotoque animo in commouendo corpore se ipsa non sequitur. CAPUT erito huius libidinis maxime pudet, merito et ipsa membra, quae suo quodam, ut ita dixerim, iure, non omni modo ad arbitrium nostrum mouet aut non mouet, pudenda dicuntur, quod ante peccatum hominis non fuerunt. Nam sicut scriptum est: Nudi erant, et non confundebantur, non quod eis sua nuditas esset incognita, s
Abbreviated transcription (Latin):
sibi non solum totum corpus nec solum extrinsecus ner etiã ĩ tͥnsecꝰ
uendicant. totum commouet hominer.anumi simulaffectu cu̾
cimus apoctitu coniuncto atq ꝑmixto. ut ea nobptas sequatur. qͥ
maio incorporis nomptatib nulla est ita ut mom̃to rp̃o tẽporis
quo ad eis puenitur extremu pene om̃s acres et quasi ingilia
coritatiomi obituatur. Quis int̾e amicum sapientie sanctoru̾ma
udior coniugalem agens uitam s sicut apostolus monuit sciẽs
Siumuas possĩdere ĩsañctificatione ⁊ honore nonin morho desideru
suutrt gentes que ignorant deui nõ mallet ñ poss sine hac libidi¬
pefiliosꝰ procreare u̾t etiam in hoc serende prolis officio. sic eius me¬
riti ea que ad hoc opus crrata sunt quẽ admoda queq cetera. suisq o
perib distributa membra ẜuirent nutu nolutatis acta. nõ estu libi¬

Expanded text:
sibi non solum totum corpus nec solum extrinsecus, uerum etiam intrinsecus sibi non solum totum corpus nec solum extrinsecus, uerum etiam intrinsecus uindicat totumque commouet hominem animi simul adfectu cum carnis adpetitu coniuncto adque permixto, ut ea uoluptas sequatur, qua maior in corporis uoluptatibus nulla est; ita ut momento ipso temporis, quo ad eius peruenitur extremum, paene omnis acies et quasi uigilia cogitationis obruatur. Quis autem amicus sapientiae sanctorumque gaudiorum coniugalem agens uitam, sed, sicut apostolus monuit, sciens suum uas possidere in sanctificatione et honore, non in morbo desiderii, sicut et gentes, quae ignorant Deum, non mallet, si posset, sine hac libidine filios procreare, ut etiam in hoc serendae prolis officio sic eius menti ea, quae ad hoc opus creata sunt, quem ad modum cetera suis quaeque operibus distributa membra seruirent, nutu uoluntatis acta, non aestu libi
Abbreviated transcription (Latin):
stilum conlidat. uł calamu frangat iratus. Werum et ista licet in rati¬
onabilior. tam̃ quedam ulciscẽdi libido ẽ ⁊ nescio qua utita dixerim
quasi umibra retributionis ut qui male faciunt mala patiantur.
Est igitur libido ulciscendi que rra dicitur. Est libido habendi pecum¬
am. que auaritia dicitur. est libido quomodocũq uincendi que pẽni¬
catia dicitur. Est libido głandi que iactantia nũcupatur. Sunt młte
ualdeq libiclines. quãru nõ nulle hñt etiam nocabula propria. q̃dã
uero non hñt. Quis enim facile dixerit quid uocetur libido dominq̃
quam tam̃ plurimu ualere ĩ trrãnoꝵ aĩs etiam cuulia bella testãt
Um igitur sint multaru libicdines rerum. tam̃cũ Caꝑitulu. ⁊6¬
libidõ dicitur. neq cuius rei libido sit adlitur. nõ forte assolet animo
eccurrere. nisi illa qua obscene partes corporis excitantur. Hec antem

Expanded text:
stilum conlidat uel calamum frangat iratus. Verum et ista licet inratistilum conlidat uel calamum frangat iratus. Verum et ista licet inrationabilior, tamen quaedam ulciscendi libido est, ut nescio qua, ut ita dixerim, quasi umbra retributionis, ut qui male faciunt, mala patiantur. Est igitur libido ulciscendi, quae ira dicitur; est libido habendi pecuniam, quae auaritia; est libido quomodocumque uincendi, quae peruicacia; est libido gloriandi, quae iactantia nuncupatur. Sunt multae uariaeque libidines, quarum nonnullae habent etiam uocabula propria, quaedam uero non habent. Quis enim facile dixerit, quid uocetur libido dominandi, quam tamen plurimum ualere in tyrannorum animis etiam ciuilia bella testantum igitur sint multarum libidines rerum, tamen, cum libido dicitur neque cuius rei libido sit additur, non fere adsolet animo occurrere nisi illa, qua obscenae partes corporis excitantur. Haec autem
Abbreviated transcription (Latin):
anime qd̾ cartus afficit passio uel asperaut faciat dolorem. uel lenis
ut uoluptate:. Sed dolor carnis tantu: mͦ offensio ẽ anime excarne
⁊ qued.am ab eius passione dissentio. sicut animi dolor que tristitia
nucupatur. Dissentio ẽ ab his reb que nob̾ nolentib acciderint. E
tristitia plerũq precedit metus. Qui ⁊ ip̃e mn. anima ẽ ⁊ nõ incarnei
dolorem aũt carms nõ precedit ullus quañ metus carnis qui añ do
lorem incarne sentiatur. Wluptatem uõ precedit appetitus quidã q
sentitur ĩ carne quasi cupiclitas eius sicut fames sitis. ⁊ eaque ĩge¬
nitalib usitatius libido nominatur. Cum hoc sit generale nocabũlͦ
omnis cupiditatis. Nam et ip̃am iram nihil alĩud eẽ qͣ ulciscẽdi¬
libidine. ueteres diffrnier̾t. quãnis nõ unqͣ homo ubi uindicte
nullus est sensus etiam rebus ĩ animatis irascatur. ⁊ male scribentẽ

Expanded text:
animae, quod carnis adficit passio, uel aspera, ut faciat dolorem, uel lenis, animae, quod carnis adficit passio, uel aspera, ut faciat dolorem, uel lenis, ut uoluptatem. Sed dolor carnis tantum modo offensio est animae ex carne et quaedam ab eius passione. dissensio, sicut animi dolor, quae tristitia nuncupatur, dissensio est ab his rebus, quae nobis nolentibus acciderunt. Sed tristitiam plerumque praecedit metus, qui et ipse in anima est, non in carne. Dolorem autem carnis non prlorem in carne sentiatur. Voluptatem vero praecedit appetitus quidam, qui sentitur in carne quasi cupiditas ejus, sicut fames et sitis, et ea quae in genitalibus usitatius libido nominatur, cum hoc sit generale vocabulum omnis cupiditatis. + Ilibidinem ueteres definierunt; quamuis nonnumquam homo, ubi uindictae nullus est sensus, etiam rebus inanimis irascatur, et male scribentem
Abbreviated transcription (Latin):
euis non obtemperat. Ip̃o namq inuito. ⁊animus plerũq turbat
et caro dolet necerascit.⁊ moritur ⁊ quicquid aluud patimur. qd̾ nõ
pateremur inuiti siuoluntati nr̃e nr̃a natura.om̃imoclo atq õĩb
partib obediret. Atenim aliquid caro patitur. quo ẜuire nõ sinitur
Quid interest: Unde tamen ꝑ iustitia dnantis dei cui subditi ẜui¬
re noluimus caro nr̃a nobis que subdita fuerat nõ ẜuiendo mole¬
sta sit. qͣruis nos deo nõ ẜuiendo. molesti nob̾ potuerimus ee̾ no illi
Neq enim sic ille nostro. ut nos ẜuitio corporis indigemus ⁊ ido
nostra ẽ ꝙ recepimus. non illius pena quod fecimus. Dolores por¬
ro qui dicuntur carnis. Anime sunt carnis et excirne Quid eni
caro ꝑseip̃am sine mima. nel dolet nel concupiscit S ꝙ cõcupir
ciro dicitur uel dolere aut ip̃e homo ẽ sicut disserumus aut aliqd

Expanded text:
eius, non obtemperat? Ipso namque inuito et animus plerumque turbatur eius, non obtemperat? Ipso namque inuito et animus plerumque turbatur et caro dolet et ueterescit et moritur, et quidquid aliud patimur, quod non pateremur inuiti, si uoluntati nostrae nostra natura omni modo adque ex omnibus partibus oboediret. At enim aliquid caro patitur, quo seruire non sinitur. Quid interest unde, dum tamen per iustitiam dominantis Dei, cui subditi seruire noluimus, caro nostra nobis, quae subdita fuerat, non seruiendo molesta sit, quamuis nos Deo non seruiendo molesti nobis potuerimus esse, non illi? Neque enim sic ille nostro, ut nos seruitio corporis indigemus, et ideo nostra est quod recipimus, non illius poena quod fecimus. Dolores porro, qui dicuntur carnis, animae sunt in carne et ex carne. Quid enim caro per se ipsam sine anima uel dolet uel concupiscit? Sed quod concupiscere caro dicitur uel dolere, aut ipse homo est, sicut disseruimus, aut aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
tem. Ita in obedientia primi hominis eo detestabilior quo fcñs ẽ
mobediens uiq ad mortem Ubi enim magna mobedientie pena
pposita ẽ. ⁊res acreatore facilis imperata qu̾is nam satis explicet
quantu malum sit nõ obedire inre facili ⁊ tante potestatis ĩpe¬
rio. ⁊ tanto terrentis supplicio. Deniq ut breuiter dicatur in issiꝰ
pec̾ai pena. quid in obedientie nisi in obedientia retributaest.Na
que hominis ẽalia miseria nisi aduersus eum ip̃m mobediẽtia
ens ipuis ut qm̃ noluit quod potuit qued nõ potest uelit. Inpa¬
radiso etiam si non omnia poterat ante pcc̃m quicquid tam̃ non
poterat. non uolebat. ⁊ ideo poterat omnia que uolebat. Nunc no siẽ
In eius stirpe cognoscimus ⁊ diuina scriptura testatur. homo uanita¬
ti similis factus ẽ Quis enim enumeret q̃: multa que non põti
uelit dum sibi ip̃e.i. uoluntati eius ip̃e animus eius eoq inferiõ caro

Expanded text:
tem: ita inoboedientia primi hominis eo detestabilior, quo factus est tem: ita inoboedientia primi hominis eo detestabilior, quo factus est inoboediens usque ad mortem. Ubi enim magna est inoboedientiae poena proposita et res a Creatore facilis imperata, quisnam satis explicet, quantum malum sit non oboedire in re facili et tantae potestatis imperio et tanto terrente supplicio? Denique, ut breuiter dicatur, in illius peccati poena quid inoboedientiae nisi inoboedientia retributa est? Nam quae hominis est alia miseria nisi aduersus eum ipsum inoboedientia eius ipsius, ut, quoniam noluit quod potuit, quod non potest uelit? In paradiso enim etiamsi non omnia poterat ante peccatum, quidquid tamen non poterat, non nolebat, et ideo poterat omnia quae uolebat; nunc uero sicut in eius stirpe cognoscimus et diurna scriptura testatur: Homo uanitati similis factus est. Quis enim enumerat, quam multa quae non potest uelit, dum sibi ipse, id est uoluntati eius ipse animus eius eoque inferior caro
Abbreviated transcription (Latin):
supbia si placuerat dei iustitia sibi donaretur nec ñc ut in sua esset᷑
omnimoctis potestate. s a se ip̃o quoq dissentiens. sub illo cui peccã¬
do consensit. pro libertate quam cõcupunt duram miseramq age¬
ret ẜuitute. mortuus sp̃n uolens ⁊ corpore moriturus in uitus. de¬
sertor eterne uite.etiam eterna nisi gr̃a liberet. morte dampnatus.
Quisquis hunismodi dampnatione uel nimia.uł inuista ꝓn¬
tat metiri profecto nescit quanta fui̾t iniquitas in peccando. ubi tã¬
ta erat nõ peccandi facultas. Sicut enim habrae non in merito
magna obedientia predicatur. quia ut occideret filiũ res difficillĩa
ẽ ĩparata. Ita in paradiso. tanto maio: in obedientia fuit quãto
id quod preceptum ẽ. nullius difficultatis fuit. Et sicut obędientia
secundi hominis eo predicabilior quo fcũs ẽ obediens us ad mor¬

Expanded text:
superbia sibi placuerat, Dei iustitia sibi donaretur; nec sic, ut in sua esset superbia sibi placuerat, Dei iustitia sibi donaretur; nec sic, ut in sua esset omnimodis potestate, sed a se ipse quoque dissentiens sub illo, cui peccando consensit, pro libertate, quam concupiuit, duram miseramque ageret seruitutem, mortuus spiritu uolens et corpore moriturus inuitus, desertor aeternae uitae etiam aeterna, nisi gratia liberaret, morte damnatus. Quisquis huius modi damnationem uel nimiam uel iniustam putat, metiri profecto nescit, quanta fuerit iniquitas in peccando, ubi tanta erat non peccandi facilitas. Sicut enim Abrahae non inmerito magna oboedientia praedicatur, quia, ut occideret filium, res difficillima est imperata: ita in paradiso tanto maior inboedientia fuit, quanto id, quod prae- . ceptum est, nullius difficultatis fuit. Et sicut oboedientia secundi hominis eo praedicabilior, quo factus est oboediens usque ad mor
Abbreviated transcription (Latin):
ram fecit. Supbia mulieris in serpentẽ Supbia uiri ĩmulierẽ
Saccusatio potius qͣ excusatio uera ẽ. ubi mandati diuini ẽ
aperta transgessio. Neq enim hoc ppea non frcerunt. quia
id mulier ser̃pente suadente uir muliere ĩpartiente ꝯmisit
masi quicqͣ deo. cui uł crederetur. uł ced̾retur. añ ponẽdũ fuit
qui ad suam ymaginem fecerat qui ceteris animalib p̃¬
posuerat qui in parãdiso constituerat qui reru omnin co¬
piam salutemq prestiterat qui preceptis nec plurib nec grã¬
dib nec difficilib hone:auerat. s uno breuissimo atq leuĩssĩo
ad obeclientie sobrietatem aminiculauerat. quo cam creatura
cui libera seruitus expediret. se ẽe deum cõmonebat mx̃ dampnatio
subsecuta ẽ ⁊ alusq dampnatio ut homo qui custodiendo mandatũ
futurus fuerat etiam carne spũał. fieret etiam mente carnał. ⁊ qui s

Expanded text:
ram fecit: superbia mulieris in serpentem, superbia uiri in mulierem. ram fecit: superbia mulieris in serpentem, superbia uiri in mulierem. Sed accusatio potius quam excusatio uera est, ubi mandati diuini est aperta transgressio. Neque enim hoc propterea non fecerunt, quia id mulier serpente suadente, uir muliere inpertiente commisit, quasi quidquam Deo, cui uel crederetur uel cederetur, anteponendam fuitqui ad suam imaginem fecerat, qui ceteris animalibus praeposuerat, qui in paradiso constituerat, qui rerum omnium copiam salutisque praestiterat, qui praeceptis nec pluribus nec grandibus nec difficilibus onerauerat, sed uno breuissimo adque leuissimo ad oboedientiae salubritatem adminiculauerat, quo eam creaturam, cui libera seruitus expediret, se esse Dominum commonebat: iusta damnatio subsecuta est, talisque damnatio, ut homo, qui custodiendo mandatum futurus fuerat etiam carne spiritalis, fieret etiam mente carnalis et, qui sua
Abbreviated transcription (Latin):
ne ruma putat. cum iam ibi sit defectus quo ẽ relictus excelsus.
Cis au̾t rumam ẽẽ non udeat. qñ fit mandati euidens atq indu¬
bitata transgressio Propter hoc deus illud prohibuit. ꝗd̾ cum eẽt
amissu nũlla defendi posset ymagmatione iustitie. Et andeo di¬
cere supbis ẽẽ non ĩutile cadere in aliqd̾ aꝑtum mani festumq
pecc̃m unde sibi displiceant. qui iam sibi placendo ceciderant. da¬
iubrius eĩ petrus sibi displicuit qñ flenit qͣ sibi placuit qñ p̃sũp¬
excusationis in quiritur sicut illi primi homines. quoꝵ ⁊ illa di¬
rit ẜpens seduxit me ⁊ manducaui. ⁊ ille dixit. muler quã dedis¬
ti mibi mecu. hec mihi dedit aligno ⁊ edi Nusqͣ hic sonat petitõ
uenie. nusqͣ imploratio medicine. Nam licet isti nõ sic̃ cay̾ qd̾ co¬
misert negaret ad huc tam̃ supbia in aliud querit referre. qd̾ ppe¬

Expanded text:
nem ruinam putat, cum jam ibi sit defectus, quo relictus est excelsus? nem ruinam putat, cum jam ibi sit defectus, quo relictus est excelsus? quis autem ruinam esse non videat, quando fit mandati evidens atque indubitata transgressio? Propter hoc Deus illud prohibuit, quod cum esset admissum, nulla defendi posset imaginatione justitiae: et ideo audeo dicere, superbis esse utile cadere in aliquod apertum manifestumque peccatum, unde sibi displiceant, qui jam sibi placendo ceciderant. Salubrius enim Petrus sibi displicuit quando flevit, quam sibi placuit quando praesumpexcusationis inquiritur; sicut illi primi homines, quorum et illa dixit: Serpens seduxit me, et manducaui, et ille dixit: Mulier, quam dedisti mecum, haec mihi dedit a ligno, et edi. Nusquam hic sonat petitio ueniae, nusquam inploratio medicinae. Nam licet isti non sicut Cain quod commiserunt negent, adhuc tamen superbia in aliud quaerit referre quod perpe
Abbreviated transcription (Latin):
phibuerat diabolus homine non cepiss nisi am ille sibripi pla¬
cere cupisset. Hunc eni et delectauit. ⁊ qd̾ dictum ẽ. eritis sicut du
quoi menus ẽẽ possent. sũmo ueroq principio coherendo pobediẽtia
non suu sibi existendo principu persupbiam. Dii enim creati non
sia ueritate. s de neri participatione sunt dii. plus Aũt homo appetẽ¬
do minis ẽ qui dum sibi sufficere diligit. ab illo qui ei uere sufficit de¬
ficit. plud itaq malui: quo cum sibi homo placet tanq̃ sit np̃e lum̃
auertitur. ab eo lumine qd̾ ei si placeat ⁊ ip̾e sit lum̃. Ilud inquã ma
iu precessit. in abdito ut sequeretur hoc malu qd̾ ꝑpetratum ẽ ĩ apto
Derum ẽ enim quod scriptum ẽ Ante ruinã exaltatur cor ⁊ añ glo¬
ria humilatur Illa prorsus riuna que fit mocculto p̃cedit riun̾a
que ĩmanifesto dum illa rinna ẽẽ nõ putatur Qnis en exaltatie¬

Expanded text:
prohibuerat, diabolus hominem non cepisset, nisi iam ille sibi ipsi plaprohibuerat, diabolus hominem non cepisset, nisi iam ille sibi ipsi placere coepisset. Hinc enim et delectauit quod dictum est: Eritis sicut di. Quod melius esse possent summo ueroque principio cohaerendo per oboedientiam, non suum sibi existendo principium per superbiam. Di enim creati non sua ueritate, sed Dei ueri participatione sunt di. Plus autem adpetendo minus est, qui, dum sibi sufficere deligit, ab illo, qui ei uere sufficit, deficit. Illud itaque malum, quo, cum sibi homo placet, tamquam sit et ipse lumen, auertitur ab eo lumine, qlum praecessit in abdito, ut sequeretur hoc malum quod nunc perpetratum est in aperto. Verum est enim quod scriptum est: Ante ruinam exaltatur cor, et ante gloriam humiliatur. Illa prorsus ruina, quae fit in occulto, praecedit ruinam quae est in manifesto, dum illa ruina esse non putatur. Quis enim exaltatio
Abbreviated transcription (Latin):
riu uidetur. ⁊ elatio sit deorsum ⁊ humilitas sursum. s pia hu¬
militas. facit subditu suꝑiori. Nihil ẽ aũt suꝑius deo.⁊ ideo exal¬
tat humilitas que facit subclitu deo. Elatio aũt que mintio ẽ. eo
ip̃o respint subiectionẽ ⁊ cadit ab illo quo nõ ẽ quicqͣ supius. ⁊ ex
hoc erit inferius. ⁊ fit quod scriptum ẽ. Deiecisti eos cu extollẽnt
non aenimait. cum elati ẽent. ut prius extollerentur. ⁊ postea de¬
icerentur. s cum extollerentur timc deiecti sunt Iỹm quippe ex¬
ĩpeis xonsario qui ẽ diabolus mauime dñan sicro inttens ederetur
iMrofectoist e magna differentia qua ciuitas im̃ loorumur ntraq
disceenitur. Una scilicet sccietas pioru homiũ altera impioꝵ. dan¬
gula queq cum angelis ad se ꝑtinentib ĩ quib p̃cessit hac amo dei
snc amor sun mifesto ergo apertoq pec̃o. ubi fcũm ẽ. qd̾ deus fieri

Expanded text:
rium uidetur, ut elatio sit deorsum et humilitas sursum. Sed pia hurium uidetur, ut elatio sit deorsum et humilitas sursum. Sed pia humilitas facit subditum superiori; nihil est autem superius Deo; et ideo exaltat humilitas, quae facit subditum Deo. Elatio autem, quae in uitio est, eo ipso respuit subiectionem et cadit ab illo, quo non est quidquam superius, et ex hoc erit inferius et fit quod scriptum est: Deiecisti eos, cum extollerentur. Non enim ait: \'Cum elati fuissent\\ ut prius extollerentur et postea deicerentur; sed cum extollerentur, tunc deiecti sunt. Ipsum quippe exin eius aduersario, qui est diabolus, maxime dominari sacris litteris edocetur: profecto ista est magna differentia, qua ciuitas, unde loquimur, utraque discernitur, una scilicet societas piorum hominum, altera inpiorum, singula quaeque cum angelis ad se pertinentibus, in quibus praecessit hac amor Dei, hac amor sui. Manifesto ergo apertoque peccato, ubi factum est quod Deus fieri
Abbreviated transcription (Latin):
r̾ant. Neq enim fieret ille fructus malus nisi ab arbore mala. t
Ut aũt ẽẽt arbor mala contra nam fcũm ẽ. quia nisi iutio uolin¬
tatis qd̾ contra nͣam ẽ. nõ utiq fieret. S intio depranari. nisi ex i¬
nihilo facta natura nõ posset. Ac ꝓhoc ut natura sit. ex eo ħet qd̾ a
deo facta ẽ.ut aũt ab eo quod ẽ deficiat. ex hoc ꝙ de mhilo fei̾ ẽ. nec sic
defecit homo ut om̃ino mhil eẽt. s ut inclinatus ad se ip̃m minus
ẽẽt qͣ erat. cum ei qui sũme ẽ inherebat. Relicto itaq deo eẽ ĩsemet
ip̃o. hoc est sibi placere. Noniam nihil eẽ. est. s nihilo propinquare
tes. Bonum ẽ enim sursum habere cor non tam̃ ad seip̃m qd̾ ẽ
superbie. s ad deum qd̾ ẽ obedientie que nisi humiliu nõ põt ẽẽ
Est igitur aliquid humilitatis miro modo. qd̾ sursum faciat cor.
⁊ ẽ aliquid elationis. qd̾ deorsum faciat cor. hoc quide quasi contra¬

Expanded text:
rant. Neque enim fieret ille fructus malus, nisi ab arbore mala . rant. Neque enim fieret ille fructus malus, nisi ab arbore mala . Ut autem esset arbor mala, contra naturam factum est: quia nisi vitio voluntatis, quod contra naturam est, non utique fieret. Sed uitio deprauari nisi ex nihilo facta natura non posset. Ac per hoc ut natura sit, ex eo habet quod a Deo facta est; ut autem ab eo quod est deficiat, ex hoc quod de nihilo facta est. Nec sic defecit homo, ut omnino nihil esset, sed ut inclinatus ad se ipsum minus esset, quam erat, cum ei qui summe est inhaerebat. Relicto itaque Deo esse in semet ipso, hoc est sibi placere, non iam nihil esse est, sed nihilo propinquare.tes. Bonum est enim sursum habere cor; non tamen ad se ipsum, quod est superbiae, sed ad Dominum, quod est oboedientiae, quae nisi humilium non potest esse. Est igitur aliquid humilitatis miro modo quod sursum faciat cor, et est aliquid elationis quod deorsum faciat cor. Hoc quidem quasi contra
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuerse celsitudinis appetitus. Peru̾sa enim ẽ celsitudo deserto eo cui
debet animus in herere principio. sibi quodãmͦ fieri atq eẽ pͥncipiͦ
hoc fit cum sibi nimis placet. sibi uero ita placet cum ab illo bono
ĩmut abili deficit. quod eimagis placere debuit qͣ ip̃e sibi. Eponta¬
neus ẽ aũt iste defectus. qmͣ si uoluntas ĩ amore supioris immu¬
tabilis boni a quo illustrabatur. ut uideret ⁊ accendebatur ut ama¬
ret. stabilis ꝑmaneret nõ inde ad sibi placendu aduerteretur.
⁊ ex hoc tenebresceret ⁊ frigesceret. ut uel illa crederet uerũ dixisse
serpente. uel dei mandatõ uxoris p̃poneret uoluntatẽ putaretq i
se ueniałr transgressorem ẽe p̃censi uite sue sociam non desereret.
etiam in sccietate peccati. Non ergo malum opus fcũm ẽ.i. illa trã¬
gressio. ut cibo prohibito uescerentur.nisi ab eis qui iam mali e

Expanded text:
versae celsitudinis appetitus? Perversa enim est celsitudo, deserto eo cui versae celsitudinis appetitus? Perversa enim est celsitudo, deserto eo cui debet animus inhaerere principio, sibi quodammodo fieri atque esse principium. Hoc fit cum sibi animus placet: sibi vero placet, cum ab illo bono immutabili deficit, quod ei magis placere debuit, quam ipse sibi. Spontaneus autem est ille defectus: quoniam si voluntas in amore superioris immutabilis boni, a quo illustrabatur ut videret, et accendebatur ut amaret, stabilis permaneret; non inde ad sibi placendum averteretur, et ex hoc tenebresceret, aut frigesceret, ut vel illa crederet verum dixisse serpentem, vel ille Dei mandato uxoris praeponent voluntatem, putaretque se venialiter transgressorem esse praecepti, si vitae suae sociam non desereret etiam in societate peccati. Non ergo malum opus factum est, id est illa transgressio, ut cibo prohibito vescerent