comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Sed illa quae erat sublimis incensa est & humiliata.
ut quemadmodũ est humiliata quae fuerat exastata.
sic exaltetur quas fuerat humiliata. Sobal interp̃tat᷑
uana uetustas. Cirãs cxp̃o. qui eã succendit. Quando
uetera iurgulta succenduntur. uirecta succędunt: & ala¬
crius & uberius & uiridius noua nascuntur. cũ ea ignis
in uetustoꝵ succensionem praccesserit. Non ergo ap̃i
ignis tuneatur. fęnum consumit. Omnus enĩ caro fenũ
& omnis claritas hominis sicut flos fęni. Succendit orgo
ista illo igne. & conuertit ioab. Ioab interp̃tat᷑ inimicus
Conuersus est inimicus. quod ius intellige. Si conũsus
fugam: De corde xp̃iani. Pruceps hiuus mundi inquit
nunc missus est foras. Conuersus autẽ ad dm̃ exp̾ianus
quare inimicus conuersus. Quia fidelis factus. qui fue¬
rat inimicus Percusit edom: inter p̃tat᷑ edom terremis.
Debuit percuti terrenus istc. Ut quid enim inueret ter¬

Expanded text:
Sed illa quae erat sublimis, incensa est et humiliata: Sed illa quae erat sublimis, incensa est et humiliata: et quemadmodum humiliata est quae fuerat exaltata, sic exaltetur quae fuerat humiliata. Sobal interpretatur Vana vetustas. Gratias Christo qui eam succendit. Quando vetera virgulta succenduntur, vireta succedunt; et alacrius et uberius et viridius nova nascuntur, cum ea ignis in vetustorum succensione praecesserit. Non ergo timeatur ignis Christi; fenum, consumit. Omnis enim caro fenum, et omnis claritas hominis sicut flos feni . Succendit ergo ista illo igne. Et convertit Joab. Joab interpretatur Inimicus. Conversus est inimicus: quod vis intellige. Si conversusfugam? De corde christiani: Princeps hujus mundi, inquit, nunc missus est foras . Conversus autem ad Dominum christianus, quare inimicus conversus? Quia fidelis factus, qui fuerat inimicus. Percussit Edom. Interpretatur Edom Terrenus. Debuit percuti terrenus iste. Utquid enim viveret ter
Abbreviated transcription (Latin):
uid in doctrinã. id est mutantur ñ sibi. sed ipsi dauid. &e
mutantur in doctrinã. Non enim itarex xp̃o quasi scło
regnaturus. cũ aperte dixerit. regnũ ieũ non est de hoc
mundo. Ergo in eius doctrinã transeamꝰ. si uolumus in
inscriptionẽ tituli commutari non nobis sed ipsi dauid:
qui ut uiuant iam non sibi uiuant. sed ei qui pro ipsis est¬
mortuus &e resurrexit. Quando ergo nos mutaret xp̃c.
nisi fecisset quod dixit. ignem ueni mittere in mundum:
salubriter atq utiliter. non quomodo missurus est mun¬
dum in ignem. sed quomodo ignem in mundũ. qm̃ ergo
uenit ignem mittere in murdũ. quęramus iam quid sit
mesopotamia quae est succensa. quid siria sobal. Interp̃¬
tationes ergo nominũ interrogemus scđ̾m hebreũ eloquiũ
quo primũ haec scriptura locuta est. Mesopotamiam di¬
cunt interp̃tari oleuatã uocationem. lam totꝰ mundus
uocatione eleuatus est. Siria interpretatur sublimis.

Expanded text:
vid in doctrinam: id est, mutantur non sibi, sed ipsi David, et vid in doctrinam: id est, mutantur non sibi, sed ipsi David, et mutantur in doctrinam. Non enim ita rex Christus, quasi saeculo regnaturus; cum aperte dixerit: Regnum meum non est de hoc mundo . Ergo in ejus doctrinam transeamus, si volumus in conscriptionem tituli commutari, non nobis, sed ipsi David; ut qui vivunt, jam non sibi vivant, sed ei qui pro ipsis mortuus est et resurrexit . Quando ergo nos mutaret Christus, nisi fecisset quod dixit: Ignem veni mittere in mundum ? salubriter atque utiliter; non quomodo missurus est mundum in ignem. Sed quomodo ignem in mundum? Quoniam ergo venit ignem mittere in mundum, quaeramus jam quid sit Mesopotamia quae succensa est, quid sit Syria Sobal. Interpretationes ergo nominum interrogemus secundum hebraeum eloquium, quo primum haec Scriptura locuta est. Mesopotamiam dicunt interpretari Elevatam vocationem. Jam totus mundus vocatione elevatus est. Syria interpretatur Sublimis.
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid succendisse non legimus. Hic autẽ maxime hoc
potamiã siriam & siriã sobal. lam ergo incipiamus scđ̃m
rerum futurarũ significationes ista discutere. & opacitatẽ
enim. nisi qui a uetere uita in nouam transcunt. Absit
enim. ut hnc culpanda immutatio intelligatur. Ham
quomodo immutatus est adam a iustitia ad iniquitatem.
a delicus ad laborem: sed quomodo mutant᷑ illi quib est
dictum. fuistis aliquando tenebrae nunc autẽ lux in dño.
immutantur isti in tituli inscriptionẽ. Nostis tituli in¬
scriptionem. Titulus infixus est suꝑ crucem dm̃ scriptꝰ.
hic est ręx iudacoꝵ. Mutantur in huius tituli inscrip¬
tionem. qui in regnũ axp̃i transcunt a regno diaboli. be¬
ne mutantur in huius tituli inscriptionem. Mutantur
autem sicut sequitur. in doctrinã. Cũ enim dixisset ꝓ
his qui immutabuntur in tituli inscriptionẽ. addidit ipsi da¬

Expanded text:
aliquid succendisse non legimus. Hic autem maxime hoc aliquid succendisse non legimus. Hic autem maxime hoc potamiam Syriae, et Syriam Sobal. Jam ergo incipiamus secundum rerum futurarum significationes ista discutere, et opacitatem enim, nisi qui a veteri vita in novam transeunt? Absit enim ut hic culpanda immutatio intelligatur. Non quomodo immutatus est Adam a justitia ad iniquitatem, et a deliciis ad laborem; sed quomodo mutantur illi, quibus dictum est: Fuistis enim aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino . Immutantur autem isti in tituli inscriptionem. Nostis tituli inscriptionem. Titulus infixus est super crucem Domini scriptus, Hic est rex Judaeorum : mutantur in hujus tituli inscriptionem qui in regnum Christi transeunt a regno diaboli. Bene mutantur in hujus tituli inscriptionem. Mutantur autem, sicut sequitur, in doctrinam. Cum enim dixisset, Pro his qui immutabuntur in tituli inscriptionem; addidit, ipsi Da
Abbreviated transcription (Latin):
salinarum duodocim milia. Legimus haec in libris regnoꝵ.
istos om̃s quos nominauit debellatos esse a dauid: id est
mesopotamiam siriam & siriã sobal. ioab edom̃. facta sunt
ista. & quemadmodum facta sunt ita ibi conscripta sunt.
ita leguntur. Legat qui uult. Uerum̃tamen sicut solet
propheticus sp̃s in psalmoꝵ titulis recedere aliquantum ab
ex pressione rerum gestarũ. & aliquid dicere quod in histo.¬
ria non inueniatur. & hinic potius ammonere non propt̃
cognoscendas res gestas esse huiuismodi titulos inscriptos.
sed propt̃ futura praefiguranda sicut dictũ est quod co.¬
ram abimelech mutauit uultũ suum &e dimisit eũ & abut.
cum undicet scriptura regnoꝵ hoc eũ non ferisse coram abi¬
melech sed corani acbis rege. ita ce in hos titilo iuenimꝰ
aliquid. quo commoucamur ad aliquid. Namq iN
illa narratione belloꝵ fortiumq factorum regis dauid
ubi hi homines quos commemorauimus debellati sunt. eũ

Expanded text:
Salinarum duodecim milSalinarum duodecim milistos omnes quos nominavit, debellatos esse a David, id est Mesopotamiam Syriae, et Syriam Sobal, Joab, Edom . Facta sunt ista, et quemadmodum facta sunt ita ibi conscripta sunt, ita leguntur: legat qui vult. Verumtamen sicut solet propheticus spiritus in Psalmorum titulis recedere aliquantulum ab expressione rerum gestarum, et aliquid dicere quod in historia non invenitur, et hinc potius admonere, non propter cognoscendas res gestas esse hujusmodi titulos inscriptos, sed propter futura praefiguranda; sicut dictum est quod coram Abimelech mutavit vultum suum, et dimisit eum, et abiit , cum indicet scriptura Regnorum hoc eum non fecisse coram Abimelech, sed coram Achis rege : ita et in hoc titulo invenimus aliquid, quo commoneamur ad aliquid. Namque in illa narratione bellorum fortiumque factorum regis David, ubi hi omnes quos commemoravimus, debellati sunt, eum
Abbreviated transcription (Latin):
Qiuid rex unus homo fuit. sed non unũ hominẽ figurauit: quan¬
do scilicet figurauit acccłam ex multis constantem. distentam
usq ad fines terrac. Quando autẽ unũ hominem figuraut
illum figurauit qui est mediator dĩ & hominum homo xp̃c
iħo. In hoc ergo psalmo uel potuis in huius psalmi titulo di¬
cuntur quȩdã iuctoriosa dauid. quod fortiter fecerit debel.¬
lando inimicos. & eos tributarios faciendo quando post mor¬
tem saulis persecutoris sui regnũ illius manifestũ accępit
in isrł. Nam & antequã persecutionem pateret᷑ rex erat.
sed dõ tantũ notus erat. Postea ergo iam manifestato reg¬
no & euidenter atq eminenter accepto: debellauit cosqui
in hoc titulo commemorantur. & natus est psalmi titulus
ita. In finẽ pro his qui immutabuntur in tituli inscriptio
nẽ ipsi dauid in doctrinam. cũ succendit mosopotãmiã siriã
& siriam sobal. & conuertit ioab & percussit edom in uallo

Expanded text:
David rex unus homo fuit, sed non unum hominem figuravit: quanDavid rex unus homo fuit, sed non unum hominem figuravit: quando scilicet figuravit Ecclesiam ex multis constantem, distentam usque ad fines terrae; quando autem unum hominem figuravit, illum figuravit qui est mediator Dei et hominum, homo Christus Jesus . In hoc ergo psalmo, vel potius in hujus psalmi titulo, dicuntur quaedam victoriosa David, quod fortiter fecerit debellando quosdam inimicos, et eos tributarios faciendo; quando post mortem Saülis persecutoris sui, regnum illius accepit manifestum in Israel. Nam et antequam persecutionem pateretur, rex erat, sed Deo tantum notus erat. Postea ergo jam manifesto regno, et evidenter atque eminenter accepto debellavit eos qui in hoc titulo commemorantur; et notatus est Psalmi titulus ita: In finem, pro his qui immutabuntur in tituli inscriptne, ipsi David in doctrinam, cum succendit Mesopotamiam Syriae et Syriam Sobal, et convertit Joab, et percussit Edom in valle
Abbreviated transcription (Latin):
nemo te in misccłia largice a quo accepi ut essem. ab illo
prolixus est. sed non terreat. quia psalmus
breuis est. Tamquam ergo aliquantulum¬
prolixiorẽ psalmum audierimus sic intenda¬
mus. qm̃ in nomine xp̃i nutritis & nutrien¬
dis loquimur in aeccła dĩ. nec alienis a sapore istarũ lit¬
terarum a quib mundus alienus est.: non quasi rudia nob̃̾
ista semper esse debent. Di enim ea quac sȩpissime audisti
cum iocunditate in ore cogitationis ruminatis. nec obliuone
tamquam in uentre sepelistis: ẽademipsa recordatio ur̃a & me¬
moria multum nos poterit adiuuare. ne multum loquamur ad
enodandũ quasi rũdib ca quac iamuos nosse nouimus. Certe
illud meminimus sepe uos audisse quod diximus: uix est ut in
aeccłac tantum. quod utiq ex parte & nos sumus. ac per hos
quando uoces nras agnoscimus sine affectu agnoscere non possu¬
mus. & tantõinagis delectamur. quanto in idem nos essc sentimꝰ.

Expanded text:
nemo te in misericordia largior; a quo accepi ut essem, ab illo nemo te in misericordia largior; a quo accepi ut essem, ab illo prolixus est; sed non nos terreat, quia Psalmus brevis est. Tanquam ergo aliquantulumprolixiorem Psalmum audierimus, sic intendamus: quoniam in nomine Christi nutritis et nutriendis loquimur in Ecclesia Dei, nec alienis a sapore istarum Litterarum a quibus mundus alienus est, non quasi rudia vobis ista semper esse debent. Si enim ea quae saepissime audistis cum jucunditate in ore cogitationis ruminastis, nec oblivione tanquam in ventre sepelistis; eadem ipsa recordatio vestra, et memoria multum nos poterit adjuvare, ne multum loquamur ad enodanda quasi rudibus ea quae jam vos nosse novimus. Certe illud meminimus saepe vos audisse quod dicimus: vix est ut in antum, aut Ecclesiae tantum, quod utique ex parte et nos sumus. Ac per hoc quando voces nostras agnoscimus, sine affectu agnoscere non possumus: et tanto magis delectamur, quando indidem nos esse sentimus.
Abbreviated transcription (Latin):
uersione. in fide. in spe. in karitato. in bonis moribus. iiiu¬
stitia. in timore dĩ totum non esse nisi ex illius donis. ita
clausit. Ds̃ nĩs miscłia mea. Non inuenit impletus bonis
dĩ quid appellaret dm̃ suum. nisi miscđiam suam. Onomen
sub quo nemini desperandũ est. Ds̃ m̃s inquit miscđia mea
Quid est miscđia mea. Di dicas salus mea. intelligo quia
dat salutem. Si dicas refugiũ meum. intelligo quia con¬
fugis ad eum. Si dicas fortitudo mea. intelligo quia dat
tͥ fortitudinẽ Miscđia mea quid est. Totum quicquid sũ.
de miscđia tua ẽ. Sed promeriu te: inuocando te. Ut es¬
sem. quid feci. Ut essem qui te inuocarem. quid egi. Si
enim egi aliquid ut essem. iam eram ante quam essem. Por¬
ro si omnino nibil eram antequã essem. nihil to ꝓmerui
issem. Fecisti ut essem. & non tu fecisti ut bonus essem:
ut sim. Porro quia te nemo melior. nemo te potentior.

Expanded text:
nversatione, in fide, in spe, in charitate, in bonis moribus, in junversatione, in fide, in spe, in charitate, in bonis moribus, in justitia, in timore Dei, totum non esse nisi ex illius donis, ita conclusit: Deus meus misericordia mea. Non invenit impletus bonis Dei, quid appellaret Deum suum, nisi misericordiam suam. O nomen, sub quo nemini desperandum est! Deus meus, inquit, misericordia mea. Quid est, misericordia mea? Si dicas, Salus mea, intelligo quia dat salutem; si dicas, Refugium meum, intelligo quia confugis ad eum; si dicas, Fortitudo mea, intelligo quia dat tibi fortitudinem: Misericordia mea, quid est? Totum quidquid sum, de misericordia tua est. Sed promerui te, invocando te! Ut essem, quid feci? ut essem qui te invocarem, quid egi? Si enim egi aliquid ut essem, jam eram antequam essem. Porro si omnino nihil eram antequam essem, nihil te promerui ut essem. Fecisti ut essem, et non tu fecisti ut bonus essem? Porro quia te nemo melior, nemo te potentior,
Abbreviated transcription (Latin):
riclitabar uulnere. sed illud uulnus meũ medicũ omni¬
potentẽ requirebat. Omnipotenti medico nihil est
insanabile. non renuntiat aliquem. Opus est ut tu cura¬
ri uelis. opus est ut mamis euis ñ refugias. Sed & si nolis
curari: iuil nus tuum aimonet ut curcris. & auersum reuo¬
cat. & refugientẽ quod ammodo redire ad se compellit &e at̃.¬
trahit. in omnib implet quod dictũ est.: miscdia eius prae.¬
ueniet me. Cogitate quod dictum est praeueniet me. Si
aliquid tuũ attulisti primũ. & ex tuo aliquo bono primo
dĩ miscdiam meriusti. non te praeuenit. Quando autem
uel intelligis quia praeuentus es. nisi intelligas quod ait
apłs. quid enim babes quod non accepisti. Di autẽ accepis
quid głaris quasi non accȩperis: Hoc est miscłia cius prȩ¬
ueniet me. Deniq attendens omnĩa bona quaecumq ha¬
bere possumus siue in natura siuie instituto. siue in ipsa c̃¬

Expanded text:
periclitabar, sed illud vulnus meum medicum omnipericlitabar, sed illud vulnus meum medicum omnipotentem requirebat. Omnipotenti medico nihil est insanabile; non renuntiat ad aliquem: opus est ut tu curari velis, opus est ut manus ejus non refugias. Sed etsi nolis curari, vulnus tuum admonet ut cureris: et aversum revocat, et refugientem quodammodo ad se redire compellit, et attrahit. In omnibus implet quod dictum est: Misericordia ejus praeveniet me. Cogitate quod dictum est, praeveniet me. Si aliquid tuum primum attulisti, et ex tuo aliquo bono primo Dei misericordiam meruisti, non te praevenit. Quando autem vel intelligis quia praeventus es, nisi intelligas quod ait Apostolus: Quid enim habes, quod non accepisti? Si autem accepisti, quid gloriaris quasi non acceperis ? Hoc est, Misericordia ejus praeveniet me. Denique attendens omnia bona quaecumque habere possumus, sive in natura, sive in instituto, sive in ipsa co
Abbreviated transcription (Latin):
Illi de circumncisione. isti de praeputio. Longe erant parieteᷤ.
sed antequã ad angulum uenirent. In angulo autem se¬
teneant. & tota iam acccła ex utroq pariete qͥd dicat:
Ego aut̃ cantabo potentiã tuã. & exultabo mane miscdia
tua. Manc transactis temptationibus. mane cũ nox scłi
huius transierit. mane quando iam latronũ insidias dia¬
boli&e angłoꝵ eius non ex pauescemus. mane quando iam
non ad lucernam prophetias ambulamus. sed ipsum dĩ uer¬
bun tamquã solem contemplabimur: exultabo mano m¬
scd̾ia tua. Merito in alio psalmo dicitur. Mane astabo
tibi. & contemplabor. Merito & ipsius dñi resurrectio
diluculo fuit. ut impleretur quod dictũ est in alio psal¬
mo. Uespere demorabitur fletus. & inmatutinũ exul¬
tatio. Ad uesperũ quippe discipuli mortuũ planxert̃
Et exultabo manc miscdia tua. Quia factus es suscep¬
tor m̃s. & refugiũ meum in die tribulationis meac. adiu¬

Expanded text:
illi de circumcisione, isti de praeputio. Longe erant parietes, illi de circumcisione, isti de praeputio. Longe erant parietes, sed antequam ad angulum venirent: in angulo autem teneant se, et tota jam Ecclesia ex utroque pariete, quid dicat? Ego autem cantabo potentiam tuam, et exsultabo mane misericordia tua. Mane transactis tentationibus, mane cum nox hujus saeculi transierit, mane quando jam latronum insidias et diaboli et angelorum ejus non expavescimus, mane quando jam non ad lucernam prophetiae ambulamus, sed ipsum Dei Verbum tanquam solem contemplamur. Et exsultabo mane misericordia tua. Merito in alio psalmo dicitur: Mane astabo tibi, et contemplabor . Merito et ipsius Domini resurrectio diluculo fuit, ut impleretur quod dictum est in alio psalmo: Vespere demorabitur fletus, et in matutino exsultatio . Ad vesperam quippe discipuli mortuum planxeruntt. Exsultabo mane misericordia tua. 11. Quia factus es susceptor meus, et refugium meum in die tribulationis meae. Adju
Abbreviated transcription (Latin):
rauerunt. hoc dictum est hio & non erunt in superbia
sua. & scient quia ds̃ dominabitur iacob & finum terrae.
& conuertentur ad uesperam. Bonum est ergo humiliari
peccatorem. Et nemo est insanabilior eo qui sibi sanus
iudetur. Et circubunt ciuitatẽ. lam & hesterno dic ex¬
posiumꝰ ciuitatẽ. id est circumstantiae ciuitaten. Om̃s
ut in corpus suum transforment credentes. Si autẽ ñ
satiabuntur. & murmurabunt: quia  superius eorũm
m̃ dixerat dicentiũ. qm̃ quis audiuit. Et tu dñe inquit
deridebis cos. Dicentes quis audiuit. Quare: Quia pro
nihilo habebis om̃s gentes. Sic &e hic si autẽ non satia¬
buntur &e murmurabunt. concludatur psalmꝰ. Clidete¬
angulum exultantẽ. iam de utroq paricte gaudentem.
Duperbiebant iudaei. humiliati sunt. Desperabant
gentes. orectas sunt. Uleniant ad angulum. ibi con¬
ueniant. ibi conourrant: ibi pacis osculũ inueniant.
De diuerso ueniant. sed in aduersum non ueniant.

Expanded text:
 non erunt, in superbia sua. Et scient quia Deus dominabitur Jacob, et finium terrae: et convertentur ad vesperam. Bonum est ergo humiliari peccatorem; et nemo est insanabilior eo qui sibi sanus videtur. Et circumibunt civitatem. Jam et hesterno die exposuimus civitatem, id est circumstantiae civitatem, omnesut in corpus suum transforment credentes. Si autem non satiabuntur, et murmurabunt. Quia et superius murmur eorum dixerat, dicentium: Quoniam quis audivit? Et tu, Domine, inquit, deridebis eos, dicentes: Quis audivit? Quare? Quia pro nihilo habebis omnes gentes. Sic et hic: Si autem non satiabuntur, et murmurabunt. angulum exsultantem, jam de utroque pariete gaudentem . Superbiebant Judaei; humiliati sunt: desperabant Gentes; erectae sunt. Veniant ad angulum; ibi conveniant, ibi concurrant, ibi pacis osculum inveniant: de diverso veniant, sed in adversum non veniant;
Abbreviated transcription (Latin):
psalmo. postea accelerauerunt: hoc dictũ est hic ad uespo.¬
ram. Nam ibi sic est. Multiplicatas sunt infirmitates
eoꝵ. postra accelerauert̃. Unde accelerauerunt postea:
Quia multiplicatae sunt infirmitates coꝵ. Nam si
sibi adbuc sani uiderentur. numquã accelerarent. Quod
ergo ibi dictum est multiplicatae sunt infirmitates coꝵ.
hoc dictũ ẽ hrecomprehenduntur in suꝑbia sua. & ex ma.¬

Expanded text:
psalmo, Postea acceleraverunt: hoc dictum est hic, Ad vespepsalmo, Postea acceleraverunt: hoc dictum est hic, Ad vesperam. Nam ibi sic est: Multiplicatae sunt infirmitates eorum; postea acceleraverunt . Unde acceleraverunt postea? Quia multiplicatae sunt infirmitates eorum: nam si sibi adhuc sani viderentur, nunquam accelerarent. Quod ergo ibi dictum est, Multiplicatae sunt infirmitates eorum; hoc dictum est hic, Comprehendantur in superbia sua, et ex ma
Abbreviated transcription (Latin):
tem cognouerunt. & in angulari lapide copulati si¬
mul dm̃ adorauerunt. Et scient quia dĩ dominabit᷑
iacob & finium terrae. Non tantũ uidaeorũ domi¬
nator. sed & finũ t̾̃rȩ. Quod non scirent. si adhuoin
superbia sua essent. In superbia autt̃ sua essent. si
adhuc iusti sibi ẽe uiderent᷑. Ut autẽ iusti sibi non
uderentur: annuntiatac sunt illis ex maledisto &
mendacio consummationes in ira consummationis. quia
comprchensi fuerant in superbia sua ex maledicto
quod fecerunt quando xp̃m occiderunt. Ecce quid
rum. & redemit multitudinẽ gentium. Hac fusus ẽ
sanguis. hac profuit. Sed conuersis omnib prõfuit.
quia e illi quem occiderunt agnouerunt. & ab illo ip¬
suis interfectionis &e delicti sui magni ueniã merucrunt.
canes. Sed ut canes. non ut oues aut uituli. Ut canes. ut
gentes. ut peccatores. quia &e ipsi cognouerunt peccatum
suum. qui sibi iusti uidebantur. De quib dictũ est in alio

Expanded text:
tem cognoverunt; et in angulari lapide copulati sitem cognoverunt; et in angulari lapide copulati simul Dominum adoraverunt. Et scient quia Deus dominabitur Jacob, et finium terrae. Non tantum Judaeorum dominabitur, sed et finium terrae: quod non scirent, si adhuc in superbia sua essent; in superbia autem sua essent, si adhuc sibi justi viderentur: ut autem sibi justi non viderentur, annuntiatae sunt illis ex maledicto et mendacio consummationes in ira consummationis; quia comprehensi fuerunt in superbia sua, ex maledicto quod fecerunt, quando Christum occiderunt. Ecce quid anus Judaeorum, et redemit multitudinem Gentium: hac fusus est sanguis, hac profuit; sed conversis omnibus profuit; quia et illi quem occiderunt agnoverunt, et ab illo ipsius interfectionis et delicti sui magni veniam meruerunt. canes. Sed ut canes, non ut oves, aut vituli: ut canes, ut Gentes, ut peccatores; quia et ipsi cognoverunt peccatum suum qui sibi justi videbantur. De quibus dictum est in alio
Abbreviated transcription (Latin):
quod gens iudaca legem accęperat. quod dĩ praecepta
scruauerat. De monstrauit illis quia non seruauit. cũ in
ipsis dĩ pracceptis xrp̃m non intellexit: quia cęcitas ex
parte in isrł facta est. Uident & ipsi iudaci quia non
debent gentes contemuore. quos quasi canes & peccatores
putabant. Quomodo enum pariter muenti sunt ad mi¬
quitatom. pariter ꝑuenient ad salutem. H Ion solum
uidacis inquit apłs. uerum ẽtiam &e gentib. Ideo enim
lapidem quẽ reprobauerunt acdificantes ho factus ẽ
in caput anguli. ut duos uingeret in se. Angulus enim
duos parictes cõpulat. ludaei excelsi ce magni sibi uide¬
bantur. gentes tamquam infirmi. tamquã peccatores.
tamquã demonum serui. tamquã idolorũ adoratores:
& tamen in utrisq iniquitas erat. Demonstrati sunt
&e iudaci peccatores. quia non est qui faciat bonũ. non
est usq ad unum. Deposuerunt superbiam. & ñ inuide¬
runt saluti gentiũ. quia parem suã &e illoꝵ infirmita¬

Expanded text:
cepta servaverat: demonstratur illis quia non servavit, cum in ipsis Dei praeceptis Christum non intellexit, quia caecitas ex parte in Israel facta est . Vident et ipsi Judaei quia non debent Gentes contemnere, quos quasi canes et peccatores putabant: quomodo enim pariter inventi sunt in iniquitate; ita pariter pervenient ad salutem. Non solum ex Judaeis, inquit Apostolus, verum etiam ex Gentibus . Ideo enim lapidem quem reprobaverunt aedificantes, hic factus est in caput anguli , ut duos jungeret in se: angulus enim duos parietes copulat. Judaei excelsi et magni sibi videbantur: Gentes tanquam infirmi, tanquam peccatores, tanquam daemonum servi, tanquam idolorum adoratores; et tamen in utrisque iniquitas erat. Demonstrati sunt et Judaei peccatores; quia non est qui faciat bonum, non est usque ad unum : deposuerunt superbiam et non inviderunt saluti Gentium, quia parem suam et illorum infirmita
Abbreviated transcription (Latin):
stat : stando inheret. inherendo manet. manendo ꝑ¬
fruitur. & lȩtat᷑ in dño dõ suo. Crunt illi deliciae ip¬
se qui fȩcit illũ. & delicias ipsas nemo corrũpit. ne.¬
mo int̃polat. nemo aufert. Quis potens minabit᷑
auferre. Quis uicinus malus. Quis latro. Quis insi¬
diator tibi tollit dm̃. Et potest tibi tollere totum
quod possides corpore. ñ tibi tollit eũ quẽ possides corde
Ipse est misericordia. quam utinam ds̃ ostendat nob̾.
Dicamus illi & nos : da nobis xp̃m tuũ. lam quidem
hodie. Et quis ẽ panis nr̃ nisi ipse qui dixit. ego sum
panis uius qui de celo descendi. Dicamus illi. da no¬
bis xp̃m tuũ. Bedit cnĩ nobis xp̃m. sed hominẽ. Quẽ
nobis dedit hominẽ. cumipsũ nobis daturus est dm̃.
Hominib cnĩ hominẽ dedit. quia talẽ illũ dedit ho¬
minbus. qualis posset capi ab hominib Dm enĩ xp̃m
mo. seruauit sc dm̃ diis. An forte arrogant̃ dixi:

Expanded text:
stat, stando inhaeret, inhaerendo manet, manendo pstat, stando inhaeret, inhaerendo manet, manendo perfruitur, et laetatur in Domino Deo suo. Erunt illi deliciae ipse qui fecit illum; et delicias ipsas nemo corrumpit, nemo interpellat, nemo aufert. Quis potens minabitur auferre? quis vicinus malus, quis latro, quis insidiator tibi tollit Deum? Et potest tibi tollere totum quod possides corpore, non tibi tollit eum quem possides corde. Ipsa est misericordia, quam utinam Deus ostendat nobisDicamus illi et nos: Da nobis Christum tuum. Jam quidem hodie» . Et quis est panis noster, nisi ipse qui dixit, «Ego sum panis vivus, qui de coelo descendi» ? Dicamus illi: Da nobis Christum tuum. Dedit enim nobis Christum, sed hominem: quem nobis dedit hominem, eum ipsum nobis daturus est Deum. Hominibus enim hominem dedit; quia talem illum dedit hominibus qualis posset capi ab hominibus: Deum enim Cmo, servavit se Deum diis. An forte arroganter dixi?
Abbreviated transcription (Latin):
sic postremo lux ista. Holi ergo uelle gaudere in
istis. sed gaude in illa luce. quae non habet occasum
Gaude in illa luce. quã ñ precedit hesternꝰ dies: nec
sequitur crastinus. Quid est ista lux. Ego sũ inquit
lux mundi. Qui tibi dicit ego sũ lux mundi: uocat
te ad se. Cũ uocat te. conuertit te. Cũ conuertit
te: sanat te. Cũ sanauerit te. uidebis conuersorem
tuũ cui dicit᷑. & plebs tua lȩtabit᷑ in te. Ostende no¬
bis dñe miscłiam tuã. Hoc ẽ quod cantauimus. & iã
felix est cui ostendit ds̃ miscdiam suã. Ipse est qui
quia quicquid boni habet ipse homo. ñ habet nisi ab
illo qui est om̃e bonũ nr̃m. Et cũ uiderit homo qͥs¬
quid boni habet ñ se habere a se sed a dõ suo. uidet
quia totũ quod in illo laudatur de miscłia ẽ dĩ. non
de meritis ipsius. Et uidendo ista ñ suꝑbit. ñ suꝑbr¬
endoñextollitur. ñ se extollendo ñ cadit. ñ cadendo

Expanded text:
sic postremo lux ista. Noli ergo velle gaudere in sic postremo lux ista. Noli ergo velle gaudere in istis: sed gaude in illa luce quae non habet occasum; gaude in illa luce quam non praecedit hesternus dies, nec sequitur, crastinus. Quid est ista lux? «Ego sum,» inquit, «lux mundi» . Qui tibi dicit, «Ego sum lux mundi,» vocat te ad se. Cum vocat te, convertit te; cum convertit te, sanat te; cum sanaverit te, videbis conversorem tuum, cui dicitur, «Et plebs tua laetabitur in te.» isericordiam tuam.» Hoc est quod cantavimus, et jam Felix est cui ostendit Deus misericordiam suam. Ipse est qui quia quidquid boni habet ipse homo, non habet nisi ab illo qui omne bonum nostrum est. Et cum viderit homo quidquid boni habet non se habere a se, sed a Deo suo; videt quia totum quod in illo laudatur, de misericordia Dei est, non de meritis ipsius: et videndo ista non superbit, non superbiendo non extollitur, non se extollendo non cadit, non cadendo
Abbreviated transcription (Latin):
hoc orat & dicit. Ds̃ tu conuertens uiuificabis nos.
Et ñ quasi nosipsi nr̃a sponte sine miscłia tua con¬
uertim̾ ad te. & tu uiuificabis nos: sed tu conuerten
uiuificabis nos ut ñ solũ uiuificatio nr̃a a te sit. sed
ctiã ipsa conuersio. ut iuuificem᷑. Ds̃ tu conuertens
inuificabis nos: & plebs tua lętabit᷑ in te. Malo suo
lȩtabit᷑ in se. bono suo letabitur inte. Quando enĩ
uoluit gaudia habere de se: inuenit planctũ in se
Nunc uero quia totũ gaudiũ nr̃m ds̃ ẽ: qui uult
sȩcurus gaudere in illo gaudcat qui ñ potest perirȩ
Quid enim fr̃s mei gaudere uultis in argento.
Aut argentũ perit aut tu. & nemo scit qͥd prius
Uerumtamen illud constat. quia utrũq periturũ est
Quid prius: incertũ ẽ. Nã nec homo hic potest
manere semꝑ. nec argentum hic potest manere sẽꝑ
Sic aurũ. sic uestis. sic̾ domꝰ. sic pecunia. sic lata p̃dia.

Expanded text:
hoc orat, et dicit: «Deus, tu convertens vivificabis nos.» hoc orat, et dicit: «Deus, tu convertens vivificabis nos.» Et non quasi nos ipsi nostra sponte sine misericordia tua convertimur ad te, et tu vivificabis nos: sed, «tu convertens vivificabis nos;» ut non solum vivificatio nostra a te sit, sed etiam ipsa conversio ut vivificemur. «Deus tu convertens vivificabis nos; et plebs tua laetabitur in te.» Malo suo laetabitur in se; bono suo laetabitur in te. Quando enim voluit habere gaudia de se, invenit planctum in se: nunc vero quia totum gaudium nostrum Deus est, qui vult securus gaudere, in illo gaudeat, qui non potest perire. Quid enim, fratres mei, gaudere vultis in argento? Aut argentum perit, aut tu; et nemo scit quid prius: verumtamen illud constat, quia utrumque periturum est; quid prius, incertum est. Nam nec homo hic potest manere semper, nec argentum hic potest manere semper; sic aurum, sic vestis, sic domus, sic pecunia, sic lata praedia,
Abbreviated transcription (Latin):
efficcremꝰ. atq in resurrectione om̃is ipsa morta¬
litas absumeret᷑. & nouitas totius hominis repara¬
retur. sicut enĩ in adã om̃s moriunt᷑. ita & in xp̃o
om̃s inuificabunt᷑: hoc uidens ꝓpħa ait. Non in
aeternũ irascaris nob̾. uel extendas irã tuã a gene¬
ratione in generationẽ. fuit prima generatio mort.¬
lis de ira tua. altera generatio erit immortalis de
misccłia tua. Quid ergo.Hoc tibi tu prestitisti õ¬
homo. ut quia conuersus es ad dm̃. mereariᷤ miscdiã
ipsius. Qui autẽ conuersi sunt: ñ sunt adepti mise¬
ricordiã. sed inuenerunt irã. Quid autẽ ut conuer¬
tereris posses. nisi uocareris. Nonne ille qui te uoca¬
uit auersũ. ipse prestitit ut conuertereris. Holi
ergo tibi arrogare nec ipsã conuersionẽ: quia nisi te
ille uocaret fugientẽ. non posses conuerti Propterea
&e ipsius conuersionis beneficiũ dõ tribuens propha

Expanded text:
efficeremur, atque in resurrectione omnis illa mortaefficeremur, atque in resurrectione omnis illa mortalitas absumeretur, et novitas totius hominis repararetur; sicut enim in Adam omnes moriuntur, sic et in Christo omnes vivificabuntur : hoc videns Propheta ait, «Non in aeternum irascaris nobis, vel extendas iram tuam a generatione» «in generationem.» Fuit prima generatio mortalis de ira tua; erit altera generatio immortalis de misericordia tua. homo, ut quia conversus es ad Deum, merereris misericordiam ipsius; qui autem conversi non sunt, non sunt adepti misericordiam, sed invenerunt iram? Quid autem, ut convertereris, posses, nisi vocareris? Nonne ille qui te vocavit aversum, ipse praestitit ut convertereris? Noli tibi ergo arrogare nec ipsam conversionem; quia nisi te ille vocaret fugientem, non posses converti. Propterea et ipsius conversionis beneficium Deo tribuens Propheta,
Abbreviated transcription (Latin):
peccauit. Et adam ille om̃s nos eramꝰ. quia in adã
oñis moriunt᷑. Quod ille audiuit. secutũ est & nos.
Non enĩ eramus iam nos: sed eramus in adam. Ideo
quicquid eut̾nit ipsi adã. secutũ ẽ & nos ut moreremͣ
Om̃s quippe in illo fuimꝰ. Ca enĩ peccata parentũ
ñ ꝑtinent ad filios. quae faciunt parentes iã natis
filiis. Iam enĩ filii nati ad se ꝑtinent. & parentos
ti parentes malos: incipiunt habere meritũ suum.
ñ meritũ parentũ suoꝵ. Olsqueadeo autẽ ñ tibi
obest peccatũ patris tui si te mutaueris. ut nec ipsi
patri tuo obsit si se mutauerit. Sed iam quod as¬
cepit ad mortalitatẽ istã radix nr̃a duxit de adã
Quid duxit. Istã fragilitatẽ carnis. hoc torm̃tũ
doloꝵ. hanc domũ pauꝑtatis. hoc uinculũ mortis
&& laqueos temptationũ Cortamus om̃ia ista in hac
carne. & ira dĩ ẽ ista. qͥa dĩ uindicta ẽ Sed quia
futurũ erat ut regenerarem. & credendo noui

Expanded text:
peccavit ; et Adam ille omnes nos eramus, quia in Adam peccavit ; et Adam ille omnes nos eramus, quia in Adam omnes moriuntur: quod ille audivit, secutum est et nos. Non enim eramus jam nos, sed eramus in Adam: ideo quidquid evenit ipsi Adam, secutum est et nos, ut moreremur; omnes quippe in illo fuimus. Ea enim peccata parentum non pertinent ad filios, quae faciunt parentes jam natis filiis: jam enim natifilii ad se pertinent, et parentesti parentes malos, incipiunt habere meritum suum, non meritum parentum suorum. Usque adeo autem non tibi obest peccatum patris tui, si te mutaveris, ut nec ipsi patri tuo obsit, si se mutaverit. Sed jam quod accepit ad mortalitatem istam radix nostra, duxit de Adam. Quid duxit? Istam fragilitatem carnis, hoc tormentum dolorum, hanc domum paupertatis, hoc vinculum mortis, et laqueos tentationum: portamus omnia ista in carne hac; et ira Dei est ista, quia vindicta Dei est. Sed quia futurum erat ut regeneraremur, et credendo novi
Abbreviated transcription (Latin):
Et qm̃ ista de futuro dicunt᷑ quãus uerba p̾terita se¬
nent. sequitur & dicit. Conuerte nos dñc sanitatum
nr̃arum. Quomodo narrabat quasi factũ esset.
Quomͦ orat ut fiat. nisi quia uoluit ostendere prȩte¬
rita uerba se in ꝓphetia dixisse. nondũ autẽ factũ eẽ
quod dicebat im factũ. ł linc ostendit. quia orat ut
fiat. Conuerte nos ds̃ santatũ nr̃arũ. & auerte ira¬
cundiã tuã a nobis. Non iamdudũ dicebat auerti¬
sti captiuitatẽ iacob. operiusti omnia peccata corũ.
sedasti omnẽ irã tuã. auersus es ab ira indignationis
tuac. Quomͦ lnc & auerte iracundiã tuã a nob:
Respondet tibi ꝓpħa. Illa dico quasi facta. quia uideo
futura. Quia uero nondũ facta sunt: oro ut ueniant
quȩ iã uidi Querte iracundiã tuã a nob̃. Non¬
in acternũ irascaris nob̾. De ira cnĩ dĩ mortales sumꝰ.
& de ira dĩ in ista terra in aegestate & labore uultꝰ
nr̃i manducamus panẽ. Hoc enĩ audiuit quando

Expanded text:
Et quoniam de futuro ista dicuntur, quamvis verba praeterita sonent; sequitur, et dicit: «Converte nos, Domine» «sanitatum nostrarum.» Quod modo narrabat quasi factum esset, quomodo orat ut fiat; nisi quia voluit ostendere praeterita verba se in prophetia dixisse? Nondum autem factum esse quod dicebat jam factum, hinc ostendit, quia orat ut fiat: «Converte nos, Domine sanitatum nostrarum; et averte iracundiam tuam a nobis.» Non jamdudum dicebas, «Avertisti captivitatem Jacob; operuisti omnia peccata eorum: sedasti omnem iram tuam; aversus es ab ira indignationis tuae?» Quomodo hic, «Et averte iracundiam tuam a nobis?» Respondet tibi Propheta: Illa dico quasi facta, quia video futura; quia vero nondum facta sunt, oro ut veniant, quae jam vidi. «Averte iracundiam tuam a nobin aeternum irascaris nobis.» De ira Dei enim mortales sumus, et de ira Dei in ista terra in egestate et labore vultus nostri manducamus panem. Hoc enim audivit Adam, quando
Abbreviated transcription (Latin):
& ante abrahã ex quo dauid. sed & ante adã ex
quo om̃s homines. sed & ante cęlũ & terrã. in qͦ
omnis creatura ẽ. Nemo ergo cũ audit haec
uerba dicat. ñ xp̃c dicit. aut rursus dicat ñ ego
dico: imio si se in xp̃i corpore agnoscit utrũqͦ.
re sine illo. & ñ dicit aliquid sine te. Nonne ha¬
bemus in euangłio ubi certe scriptũ est in prin¬
cipio erat uerbũ. & uerbũ erat apud dm̃. & ds̃
erat uerbũ. & om̃ia ꝑ ipsum facta sunt . Ibi cer
orauit ce ꝑnoctauit in oratione iħc Pernoctabat
decurrebant ꝑ corpus cius. Quid ostendebat. qͥn¬
do ꝑ corpus orantis globi sanguinis distillabant.
nisi quia corpus eiꝰ quod est aeccła martirũ sangui¬
nẽ iam fluebat.

Expanded text:
uo David; sed et ante Adam, ex quo omnes homines; sed et ante coelum et terram, in quo omnis creatura est. Nemo ergo cum audit haec verba, dicat, Non Christus dicit; aut rursus dicat, Non ego dico: imo si se in Christi corpore agnoscit, utrumquere sine illo, et non dicit aliquid sine te. Nonne habemus in Evangelio? Ubi certe scriptum est, «In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Omnia per ipsum facoravit, et pernoctavit in orando Jesus. «Pernoctabat,decurrebant per corpus ejus» . Quid ostendebat, quando per corpus orantis globi sanguinis destillabant, nisi quia corpus ejus, quod est Ecclesia, martyrum sanguine jam fluebat
Abbreviated transcription (Latin):
erat quã gentib. Prope erat. & tam̃ respexit eos qui
longe erant &e eos qui prope erant. sicut dixit apł .s.
Et ueniens cuangelitauit pacẽ uobis qui eratis lon¬
ge. &e pacẽ his qui prope. Quos dixit qui erant ꝓpe.
Iudacos. qui unũ dm̃ colebant. Quos dix̃ qui erant
longe. Uentes quae dimiserant eũ a quo factȩ eratł.
& colebant illa quae ipse fecerat. Non enĩ regionib
longe ẽ quisq a dõ. sed affectibus. Amas dm̃. prope
es. odisti dm̃. longe es. Uno loco stans & prope es:
& longe es. Ergo fr̃s respexit. ꝓpħa iste quamquã¬

Expanded text:
Deus, qui Gentibus longe erat; tamen respexit et eos qui Deus, qui Gentibus longe erat; tamen respexit et eos qui longe erant, et eos qui prope erant, sicut dicit Apostolus: «Et veniens evangelizavit pacem vobis qui eratis longe, et pacem his qui prope» . Quos dixit qui erant prope? Judaeos, quia unum Deum colebant. Quos dixit qui erant longe? Gentes, quia dimiserant eum a quo facti erant, et colebant illa quae ipsi fecerant. Non enim regionibus longe est quisque a Deo, sed affectibus. Amas Deum, prope es; odisti Deum, longe es. Uno loco stans, et prope es, et longe es. Ergo, fratres, respexit ista Propheta: qua
Abbreviated transcription (Latin):
illo cũ quo conuerteris. Gaudiũ nr̃m. pax nr̃a
requies nr̃a. finis omniũ molestiarũ non ẽ nisi ds̃
iam timebant eũ in gente iudaeoꝵ. Per om̃s terras
ubiq idola colebant᷑. dȩ monia timebantur: non ds.
In illa gente timebatur ds. Sed propt̃ quid timeba¬
tur in ueteri testamento. Timebatur ne daret il¬
los in captiuitatẽ. ne tolleret illis terrã. ne grandine
contunderet ipsoꝵ uites. ne faceret steriles uxores ip¬
soꝵ. ne auferret ab eis filios eoꝵ. Haec enĩ carnalia
ꝓmissa dĩ tenebant adhuc paruas animas. & propt̃
haec timebat᷑ as. Ded prope illis erat. qui uel ꝓpt̃
haec timebant ipsũ. Cerrã petebat paganꝰ a diabe¬
lo. terrã petebat uidaeus a dõ. Unũ erat quod pe¬
tebant. sed ñ unĩis a quo petebant. Petendo iste quod
paganus petebat discernebat᷑ tam̃ a pagano. quia ab
illo ista petebat qui omnia fecerat. & prope illis ds̃

Expanded text:
illo cum quo converteris? Gaudium nostrum, pax nostra, illo cum quo converteris? Gaudium nostrum, pax nostra, requies nostra, finis omnium molestiarum, non est nisi Deus: jam timebant eum in gente Judaeorum. Per omnes terras ubique idola colebantur; daemonia timebantur, non Deus: in illa gente timebatur Deus. Sed propter quid timebatur? In Veteri Testamento timebatur, ne daret illos in captivitatem, ne tolleret illis terram, ne grandine contunderet vites ipsorum, ne faceret steriles uxores eorum, ne auferret ab eis filios ipsorum. Haec enim carnalia promissa Dei tenebant adhuc parvas animas, et propter haec timebatur Deus: sed prope illis erat, qui vel propter haec ipsum timebant. Terram petebat Paganus a diabolo; terram petebat Judaeus a Deo: unum erat quod petebant; sed non unus a quo petebant. Petendo iste quod Paganus petebat, discernebatur tamen a Pagano, quia ab illo ista petebat, qui omnia fecerat. Et prope illis erat
Abbreviated transcription (Latin):
lus temptator est. nullus seditiosus. nullus diuideis
popłm cd̃. nullus fatigans aeccłam in mninisterio di¬
aboli. Quando ipse princeps ipsoꝵ mittet᷑ in ig¬
nem acternũ & hi cũ illo quicumq illi consentiunt
& recedere ab eo nolunt. erit pax purgata in filus
dĩ omnib amantib se. uidentib se. plenis dõ. Cũ
erit ds̃ om̃ia in omnibus. commnune spectaculũ ha
quod nobis modo dat : ipse nobis crit ꝓ omnib quȩ
dat. lpsa erit ꝑfecta ce plena pax. Hanc loquit᷑
in plebẽ suã. hanc uolebat audire ille qui ait. Nu¬
in plebẽ suã. &e suꝑ scõs suos. & suꝑ eos qͥ conũtunt
cor ad ipsum. Cia fr̃s. uultis ut ad uos ꝑtineat pax¬
ista quã loquitur ads. Conuertite cor ad ipsum.
non ad me aut ad illũ aut ad quemquã hominẽ.
Quisquis enĩ uoluerit homo conuertere ad se ho¬
minũ corda: cadit cũ ipsis. Quid est melius ut
cadas cũ illo ad quẽ conuexteris. an ut stes cum

Expanded text:
lus tentator est, nullus seditiosus, nullus dividens lus tentator est, nullus seditiosus, nullus dividens populum Dei, nullus fatigans Ecclesiam in ministerio diaboli; quando ipse princeps ipsorum mittitur in ignem aeternum, et hi cum illo quicumque illi consentiunt, et recedere ab eo nolunt? Erit ergo pax purgata in filiis Dei, omnibus amantibus se, videntibus se plenos Deo, cum erit Deus omnia in omnibus . Commune spectaculum habquod nobis modo dat, ipse nobis erit pro omnibus quae dat: ipsa erit perfecta et plena pax. Hanc loquitur in plebem suam; hanc volebat audire ille qui ait: «Au eos qui convertunt cor ad ipsum.» Eia, fratres, vultis ut ad vos pertineat ista pax quam loquitur Deus? Convertite cor ad ipsum; non ad me, aut ad illum, aut ad quemquam hominem. Quisquis enim homo voluerit convertere ad se corda hominum, cadit cum ipsis. Quid est melius, ut cadas cum illo ad quem converteris, an ut stes cum
Abbreviated transcription (Latin):
Etenĩ de morte uenit lassitudo ista. quã inuenimꝰ
in omnib refectionib nr̃is. De morte ẽ. quia morta¬
le corpus portamus. Quod quidem mortuũ dicit
apłs &e ante animae resolutionẽ. Corpus quidem
inquit mortuũ est ꝓpt̾ peccatum Hã si ꝑseueraue¬
ris in co quod reficis. etiã morieris. Perseuera in
multũ manducando. ipsa res te int̾ficiet. Perseuẽr
in multũ icuinando. inde mopieris. Sede semꝑ ut
nolis surgere. morieris inde. Ambula semꝑ ut no¬
lis qͥescere. morieris inde. Uligila semper ut no¬
lis dormire. morieris inde. Dormi semper ut uolis
iugilare. morieris inde. Quando ergo absumpta
fuerit mors in uictoriã ñ erunt ista. & erit pax
plena. aeterna: erimus in quadã ciuitate fr̃s. De
illa quando loquor finire nolo. & maxime quando
scandala crebrescunt. Quis non desideret illã pacẽ
iuide amicus ñ exit. quo inimicus ñ intrat. ubi nul¬

Expanded text:
Etenim de morte venit lassitudo ista, quam invenimus Etenim de morte venit lassitudo ista, quam invenimus in omnibus refectionibus nostris. De morte est, quia corpus mortale portamus; quod quidem mortuum dicit Apostolus et ante animae resolutionem: «Corpus quidem,» inquit, «mortuum est propter peccatum» . Nam si perseveraveris in eo quo te reficis, etiam morieris. Persevera in multum manducando; ipsa res te interficiet: persevera in multum jejunando; inde morieris: sede semper, ut nolis surgere; morieris inde: ambula semper, ut nolis quiescere; morieris inde: vigila semper, ut nolis dormire; morieris inde: dormi semper, ut nolis vigilare; morieris inde. Quando ergo absorpta fuerit mors in victoriam, non erunt ista; et erit pax plena et aeterna. Erimus in quadam civitate: fratres, quando de illa loquor, finire nolo, et maxime quando scandala crebrescunt. Quis non desideret illam civitatem, unde amicus non exit, quo inimicus non intrat, ubi nul
Abbreviated transcription (Latin):
inuenimꝰ defectionẽ. Esuris dicit tibi aliquis. res¬
pondes. Esurio. Ponit ante te cibũ. Ad refectionẽ
posuerat. Perseuera in eo quod posuit. Certe refice¬
re te uolebas. Hoc age semꝑ. Hoc agendo in eo
quod adhibueras ad resumptionẽ. ibi inuenis lassi¬
tudinẽ. Multũ sedendo fatigatꝰ eras Surgis. deã¬
bulanclo reficeris. ꝑseuera in eo quo reficeris. Mul¬
tum deambulando lassaberis. sedere iterũ queris.
Inueni mihi aliquid unde te reficias. ubi si ñ ꝑse¬
ueraueris iterũ deficias. Qualis ergo est ista par
quã hic habent homines tantis resistentib moles¬
tus. cupiditatib. indigentiis. lassitudinibus. Non
ẽ ista uera. non ẽ ꝑfecta pax. Quȩ erit ꝑfecta
pax. Oportet corruptibile hoc induere incorrup¬
tionẽ. & mortale hoc induere immnortalitatẽ: tunc
fiet sermo qui scriptus ẽ Absorta ẽ mors in uicto¬
riã. Qłbi ẽ mors aculeus tuus. Ubi ẽ mors conten¬

Expanded text:
invenimus defectionem. Esuris, dicit tibi aliquis? resinvenimus defectionem. Esuris, dicit tibi aliquis? respondes, Esurio. Ponit ante te cibum; ad refectionem posuerat: persevera in eo quod posuit; certe reficere te volebas, hoc age semper; hoc agendo, in eo quod adhibueras ad refectionem, ibi invenis lassitudinem. Multum sedendo fatigatus eras; surgis, deambulando reficeris: persevera in eo quo reficeris, multum deambulando lassaris; sedere iterum quaeris. Inveni mihi aliquid unde te reficias, ubi non, si perseveraveris, iterum deficias. Qualis ergo est ista pax, quam hic habent homines tantis resistentibus molestiis, cupiditatibus, indigentiis, lassitudinibus? Non est ista vera, non est perfecta pax. Quae erit perfecta pax? «Oportet corruptibile hoc induere incorruptionem, et mortale hoc induere immortalitatem: tunc fiet sermo qui scriptus est, Absorpta est mors in victoriam. Ubi est, mors, aculeus tuus? ubi est, mors, conten
Abbreviated transcription (Latin):
tantur. Et quomodo cũ illo luctant᷑ quẽ ñ uident.
Luctant᷑ cũ concupiscentiis suis quib ille suggerit pec¬
cata. & ñ consentiendo quod suggerit & si ñ uncunt.
tamen pugnant. Nondũ ergo est pax. ubi pugna c̃
Qut date mihi hominẽ qui nihil tẽptationis patitur
in carne sua. & possit mihi dicere quia iam pax est.
Nihil quidem temptationis forte patit᷑ in ilicitis u¬
luptatib. saltẽ suggestiones ipsas patit᷑. uel suggerit᷑
illi quod respuit. uel delectat unde contineat. Sed es¬
ce iã iubil delectat illicitũ. uel contra famem & situn
pugnat cotidie. Quis enim iustus hinc alienus
Pugnat ergo fames & sitis. pugnat contra nos las¬
situdo carnis. pugnat delectatio sommii. pugnat
oppressio. Cligilare uolumus. dormitamꝰ leuinare
uolumꝰ esurimꝰ. sitimꝰ. Stare uolumus. defatigamun.
Querimꝰ sedere. Di & hoc di facimus: deficimus
Quicquid nob ꝓuiderimꝰ ad refectionẽ. illic rursus

Expanded text:
tantur. Et quomodo cum illo luctantur, quem non vident? tantur. Et quomodo cum illo luctantur, quem non vident? Luctantur cum concupiscentiis suis, quibus ille suggerit peccata: et non consentiendo quod suggerit, etsi non vincuntur, tamen pugnant. Nondum est ergo pax, ubi pugna est. Aut date mihi hominem qui nihil tentationis patitur in carne sua, ut possit mihi dicere quia jam pax est. Nihil quidem tentationis forte patitur in illicitis voluptatibus, saltem suggestiones ipsas patitur: vel suggeritur illi quod respuit, vel delectat unde contineat. Sed ecce jam nihil delectat illicitum; vel contra famem et sitim pugnat quotidie: quis enim justus hinc alienus? Pugnat ergo fames et sitis, pugnat contra nos lassitudo carnis, pugnat delectatio somni, pugnat oppressio. Vigilare volumus; dormitamus: jejunare volumus; esurimus et sitimus: stare volumus; defatigamur: quaerimus sedere; si et hoc diu facimus, deficimus. Quidquid nobis providerimus ad refectionem, illic rursus
Abbreviated transcription (Latin):
Audiam quid loquat᷑ in mc dñs ds. P ropheta dixit.
Loquebat᷑ in illo ds intꝰ. & mundꝰ faciebat illi strepitũ
foris. Colubens ergo aliquanto a mundi strepitu
& auertens se ad se: & a se in illũ. cuius uocẽ audiebat
interius. quasi obturans aurẽ contra tumultuantẽ uite
lnuus inquietudinẽ. & contra animã corpore quod corrũ¬
pitur aggrauatã. & sensũ texrena habitatione de prim̃¬
te multa cogitantẽ: ait. Audiam quid loquat᷑ in me
dñs ds̃. Et audiuit. Qiñd. Qm̃ loquet᷑ pacẽ in plebẽ
suam. Uex ergo xp̃i. uax dĩ pax est: ad pacẽ uocat.
Cia dicit. Quicũq nondũ estis in pace. amate pacem
Quid enĩ uob̾ meluis de me inuenire potestis quã pacẽ.
Par qđ ẽ. Ubinullũ bellũ ẽ. Qđ ẽ ubi nullũ bellũ ẽ: ubi nulla c̃tͣ¬
dictio. ubi nisł resistit: nihil aduersum ẽ. Uidete si
iã ibi sumus. uidete si iã non ẽ conflictus cum diabolo.
uidete si ñ om̃s sci & fideles cũ principe demonioꝵ luc¬

Expanded text:
Audiam quid loquetur in me Dominus Deus.» Propheta dixit. Loquebatur in illo Deus intus, et mundus faciebat illi strepitum foris. Cohibens ergo aliquantum ab strepitu mundi, et avertens se ad se, et a se in illum cujus vocem audiebat interius; quasi obturans aurem contra tumultuantem vitae hujus inquietudinem, et contra animam corpore quod corrumpitur aggravatam, et sensum terrena inhabitatione deprimentem multa cogitantem , ait, «Audiam quid loquitur in me Dominus Deus:» et audivit, quid? «Quoniam loquetur pacem in plebem suam.» Vox ergo Christi, vox Dei pax est, ad pacem vocat. Eia, dicit, quicumque nondum estis in pace, amate pacem: quid enim vobis melius de me invenire potestis quam pacem? Pax quid est? Ubi nullum bellum est. Quid est, ubi nullum bellum est? Ubi nulla est contradictio, ubi nihil resistit, nihil adversum est. Videte si jam ibi sumus; videte si jam non est conflictus cum diabolo, videte si non omnes sancti et fideles cum principe daemoniorum luc