comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uiderent dominisuiiã ꝑseptẽ annͦs nihi lomnino posseꝓficere manibus depor¬
tantes : posueruT eũ antebeatũ sepul chrũ ut uel ap̃tereuntibus pascere¬
tur qui labore ꝓprio al non poterat lacente aut̃ eo in loco illo ꝑmul¬
tos dies: directus ẽpeseius qui fuerat debilis Manusq eius sicca insectis
sanguine uenis sana taẽ Et ita omnicor pore accepta beati confissoris opesut
redẽptus & in genuus dimissus est & postea baptismũ consecutus usq hodie
sub patrocinio scȩ ecclesiȩ ꝑsistit in coldmis Quis um quã is tasic& ordine
inquirere aut referrepoterit ut laudare sufficiat : Tam̃ nos quantũ in¬
uestigare potuimus : scribere sidelit̃ studuimus Hanc sperantes mercedis ro¬
tributionẽ accipere : ut dũ hec leguntur in laudesc sacerdotis nobissor tas¬
sis tribuatur refrigeriũ ꝓdelictis : Dicente poeta forsan& hȩc olĩ meminisse
APITULA LIB̃RIT

Expanded text:
viderent domini sui jam per septem annos nihil omnino posse proficere, manibus deporviderent domini sui jam per septem annos nihil omnino posse proficere, manibus deportantes posuerunt eum ante beatum sepulcrum, ut vel a praetereuntibus pasceretur, qui labore proprio ali non poterat. Jacente autem eo in loco illo per multos dies, directus est pes ejus qui fuerat debilis, manusque ejus sicca, infectis sanguine venis, sanata est: et ita omni corpore, accepta beati Confessoris ope, foredemptus et ingenuus dimissus est; et postea baptismum consecutus, usque hodie sub patrocinio sanctae eclesiae persistit incolomis. Quis umquam ista sic ex ordine inquirere aut referre poterit, ut laudare sufficiat? Tamen nos, quantum investigare potuimus, scribere fideliter studuimus, hanc sperantes mercedis retributionem accipere, ut, dum haec leguntur in laude sanctissimi sacerdotis, nobis fortassis tribuatur refrigerium pro delictis, dicente poeta: Forsan et haec olim meminisse APITULA LIBRI II.
Abbreviated transcription (Latin):
in pauimentõ depositus ẽ ut nullũ mẽbrorũ corpusculi danati conlider & XXXUiii¬
comeria quedã ceca atq contracta : longotẽ pr̃maleuiuens dũ it̃il lud ꝑmanalio¬
rũ crebris occur sibusutitur quo ad beatiba silicãitur : Tandẽ abeius pie tarerespec¬
ta iacens ad sc̃mostiũ lum̃ parit̃ gressũq recepit Osito tũ ꝓderetur inpublico
quodsinguli quiq: dum fideliter poscuns latenter accipiunt & retinet ofcultũ
multorũ conscientia : quod fideliterposcendo clam quȩ sita sanitas est adepta
Quod si haec ut diximꝰ cuncta publicarent᷑ : non solum libros sed nec ipsummũ dũ
ut a it euangelista dedño. arbitror potuisse recipere: xbe ip
iccipiat enarrabo Adolescens quidã nomine securus & utero matris earediens
manũ aridã pedẽq: ꝓtulerat It itaomniũ mẽbrorũ sic cata compage diriquerat
uutmons trũ aliquod simular& Erat aũt & iugo seruitutis in nexus Quẽ cũ

Expanded text:
in pavimentum depositus est, ut nallum membrorum corpusculi damnati conlideret. 39. Leomeria quaedam caeca atque contracta, longo tempere male vivens, dum iter illud per manus aliorum crebris occursibus utitur, quo ad beati basilicam itur, tandem ab eius pietate respecta, iacens ad sanctum ostium, lumen pariter gressumque recepit. O si totum proderetur in publico, quod singuli quique, dum fideliter poscunt, latenter accipiunt, et retenit occultum multorum conscientia, quod fideliter poscendo clam quaesita sanitas est adepta! Quod si haec, ut diximus, cuncta publicarentur, non solum libros, sed nec ipsum mundum, ut ait euanaccipiat, enarrabo. Adolescens quidam, nomine Securus, ex utero matris egrediens, manum aridam pedemque protulerat, et ita omnium membrorum siccata compage diriguerat, ut monstrum aliquod simularet: erat autem et jugo servitutis innexus. Quem cum
Abbreviated transcription (Latin):
XUII. Degunthranno duce¬
xuiii. Delandulfolunatico¬
xuiiii de cheodero diacono caco
M Dedesiderio inergumino
XI De hominemanũ contrastãhabente
XXII de remigia matrona
Deuinaste caeco
De homine omntibi m̃ briscõtracto

Expanded text:
. De Gunthramno duce. 18. De Landulfo lunatico. 19. De Theodomere diacono caeco. 20. De Desiderio inergumino. 21. De homine manu contracta habente. 22. De Remigia matrona. 23. De Vinaste caeco. 24. De homine omnibus membris contracto
Abbreviated transcription (Latin):
Dequacera : quã multe uirtutes facte sunt suꝑ frigoreticis & aliis insirmis lon¬
gũ ẽ enarrare : Sed unĩ remultis . miraculũ ꝓferã: agrũquendã possessionis nr̃ e
grando annis singulis uastare consue uerat : Et tã grauit̃ se uiebat : ut nihil
ibi det̃ uenis s& relinquer& : Tunc ego inuineis illis arborẽ unã q̃ erat &cel¬
sior ceteris cligens descacera suꝑ eã posui. Post illã aũt diẽ usq in p̃sens tẽpus:
nũ quã ibidẽ tẽpestas cȩcidit: sedueniens locũ illũ ta quã timens p̃terit: U¬
Tide cõmonente quidã ex nr̃is lignũ uenerabilede cancello lectuli: quod
ẽ ad monas teriũ sci domni menesciente detulerat qd in hospitiolosuoꝓsal
ner eqmendioetu oliouid saloti de igre ecapantu det in tus. nocd ha oni

Expanded text:
de qua cera quam multae virtutes factae sunt super frigoriticis et aliis infirmis, londe qua cera quam multae virtutes factae sunt super frigoriticis et aliis infirmis, longum est enarrare. Sed unum e multis miraculum proferam. Agrum quemdam possessionis nostrae grando annis singulis vastare consueverat, et tam graviter saeviebat, ut nihil ibidem cum venisset relinqueret. Tunc ego in vineis illis arborem unam, quae erat excelsior caeteris, eligens, de sancta cera super eam posui. Post illam autem diem usque in praesens tempus nunquam ibidem tempestas cecidit, sed veniens, locum illum tanquam timens praeteriit. ide commonente, quidam ex nostris lignum venerabile de cancello lectuli, quod est ad monasterium sancti Domni, me nesciente, detulerat, quod in hospitiolo suo pronec emendaretu
Abbreviated transcription (Latin):
estimans eũ ad huc ẽẽ es sensũ aio: Si potes uoca puerũ: Et ait  Ego quȩ¬
cũq p̃ceperis adimplebo ⁊ Obstupe factus int̃rogo quid hoces s& : Quiat
Intel legome ualde sanũ : Sed unus error ẽ animus qđ nestio de qua hic
parte aduenerĩ Et incipiens : itamichi inpendit seruitium sicut erat
solitus. ante cedium ⁊ lunc ego exultans et flens pregaudio : gratics omp̃ti
dõ tam ꝓme quam pipso refero quod intercedente patrono in colum̃ me corpor
illum m̃ te reddiderit : Et unus occursus exfide : etiam alteri amenti
quinec petere Nouerat prestitis s&: Sed nec hoc p̃teribo quod post dies qua¬
draginta eodẽ die primo uinũ delectatus sũ biberẽ cũ illud faciente in c̃o¬
modousq tuncgo sũ habuerĩ XXIIII
Iosueror euertentes : trescereolos ꝓbenedictionebeati sepulchri por tauimꝰ¬

Expanded text:
aestimans eum adhuc esse exsensim, aio: 'Si potes, voca puerum'. Et ait: 'Ego quaeaestimans eum adhuc esse exsensim, aio: 'Si potes, voca puerum'. Et ait: 'Ego quaecumque praeceperis adimplebo'. Obstupefactus interrogo, quid hoc esset. Qui ait: 'Intellego me valde sanum; sed unus error est animi, quod nescio, de qua hic parte advenerim'. Et incipiens, ita mihi inpendit servitium, sicut erat solitus ante taedium. Tunc ego exultans et flens prae gaudio, gratias omnipotenti Deo tam pro me quam pro ipso refero, quod, intercedente patrono, incolomem me corpore, illum mente reddiderit, et unus occursus ex fide etiam alteri amenti, qui nec petere noverat, praestetisset. Sed nec hoc praeteribo, quod post dies quadraginta eodem die primo vinum delectatus sum bibere, cum illud, faciente incommodo, usque tunc exosum habuerim. 34. Nos vero revertentes tres cereolos pro benedictione beati sepulchri portavim
Abbreviated transcription (Latin):
ritalibus iscripturis. Cui tã facile erat sonorũ madulationes ad p̃hen¬
dere ut cũ non putaris hoc medita rȩ sed scribere . in seruitio ualđstr¬
nuus & in cõmis sofidelis inficiente ueneno apustulis malis sensũ om¬
nẽ ꝑdiderat : Et ita redactus fuerat : ut nihil penitus aut intel legere
pos set aut agere ⁊ Tertia uero noc te postquã ad uenimus ad scam basili¬
cã uigila redis posuimꝰ quod inpleuimus: Mane aũt fac tosigno matuti¬
nis horis cõmonito reuersi fuimus ad metatũ : Qui lectulis quiescentes us¬
q id horã ꝓpe secundã dormiuimus : Ixꝑge factus ego a mota omne lan guo¬
ris & cordis amaritudine sentio me pristinã recepisse salutẽ : It gauden
puerũ familiarẽ quimi hi seruir& euoco : Exurgens aut armentarius
uelo cit corã mes tetit & uit : Domine : ego parebo quod iusseris: Atego

Expanded text:
ritalibus scripturis, cui tam facile erat sonorum modolationes adprehenritalibus scripturis, cui tam facile erat sonorum modolationes adprehendere, ut eum non putaris hoc meditare, sed scribere, in servitio valde strenuus et in commisso fidelis, inficiente veneno, a pustulis malis sensum omnem perdiderat et ita redactus fuerat, ut nihil penitus aut intellegere possit aut agere. Tertia vero nocte postquam advenimus ad sanctam basilicam, vigilare disposuimus; quod inplevimus. Mane autem facto, signo matutinis horis conmonito, reversi fuimus ad metatum. Qui lectulis quiescentes, usque ad horam prope secundam dormivimus. Expergefactus ego, amota omnem languoris et cordis amaritudinem, sentio me praestinam recepisse salutem, et gaudens puerum familiarem, qui mihi serviret, evoco. Exsurgens autem Armentarius velociter, coram me stetit et ait: 'Domine, ego parebo quod iusseris'. At ego
Abbreviated transcription (Latin):
om̃sme autumarent uitã amittere. Tunc accedentes a mici f uiden¬
tes me ualdelas sũ dicebant Reuertamur ad ypria Et sicis de uocare
uoluerit : in domotua morere Si uit euades uotiuum iter facitius ex¬
plicas. Satius est enim reuerti ad domum : quam imnori in here moł go
uero haec audiens : ue hementer lacrimans & plangens in felicitatem
meã locũtus sum eis dicens : Ad uiro uos ꝑ omni potentom diñ & reisomnib
metuendum udi ciidiem ut ad ea quaerogo consenti atis Decoepto¬
itinere non desistite It simere or sc̃i martini uiderebasi licã gratias ago do meo
minliud ub&anime corpus deferentes ibid sepelite quia deliberatiomeaẽ:
Voruriuertidomũ si non eius sepulchromeruero p̃sentari Tunc una pa¬
pit̃ flentes it̃ quod coeperam ad gredimur. Precedente uero p̃sidioglo¬
tiosi domni ad basilicameius ad uenimus XXXIII¬
Totẽpr unus &clericis meis armentarius nomine : bene eruditus in spi¬

Expanded text:
omnes me autumarent vitam amittere. Tunc accedentes amici, et videnomnes me autumarent vitam amittere. Tunc accedentes amici, et videntes me valde lassum, dicebant: 'Revertamur ad propria, et si te Deus vocare voluerit, in domo tua morere; si autem evadis, votivum iter facilius explicas. Satius est enim reverti ad domum quam mori in heremo'. Ego vero haec audiens, vehementer lacrimans et plangens infelicitatem meam, locutus sum eis, dicens: 'Adiuro vos per omnipotentem Deum et reis omnibus metuendum iudicii diem, ut ad ea quae rogo consentiatis. De coeptoitinere non desistite; et si mereor sancti Martini videre basilicam, gratias ago Deo meosin aliud, vel exanime corpus deferentes ibidem sepelite, quia deliberatio mea est, non reverti domum, si non ejus sepulcro meruero praesentari. Tunc una pariter flentes, iter quod coeperamus aggredimur. Praecedente ergo praesidio gloriosi domni, ad basilicam ejus advenimusEo tempore unus ex clericis meis Armentarius nomine, bene eruditus in spi
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ sc̃i ac p̃dicabi lis uiribeatimar ciniantis ditssorestetece costaa sup¬
oucae seo enf ronio ep̃o anno septimo Secim do annosi giber t higloriosts¬
simiregis inruimualitudinẽ cũpustulis malis cẽfrebr Negitoqrisspet¬
ne ce sue cibi ita agebar ut amissa omnispe uitcȩp̃sentiꝰ desolis se oui sure
neces sariis cogitar ẽ obsidebat enĩ mes as si dua cũ ardore sanimã cupi
moy uni aore de corpores Tunc iũ uald e animi s in uoca to muinebeati
man tiniantis titis parũ ꝑ conualui it lentoadhuc conaonine be at¬
cipio p̃panare insede rat enĩ animis : ut locũ uene rabilis sepulcbri
uisigaredeberẽ Vnde canto desiderio ad fec tussum ut nec ui uere
meduatent̃ sitar dius direxis se Et quiuix euadeut gut uoremi cõ¬
modi coepiterũ desiderii frebre suecendi uec mora arshuic pucã
gressus siluas: corruirur sũ infrebre łt tãgrauit᷑ agere copi it

Expanded text:
tionem sancti ac praedicabilis viri beati Martini antestitis, regente eclesiam Turtionem sancti ac praedicabilis viri beati Martini antestitis, regente eclesiam Turonicam sancto Eufronio episcopo anno septimo, secundo anno Sigiberthi gloriosissimi regis, inrui in valitudinem cum pustulis malis et febre, negatoque usu poti atque cibi, ita agebar, ut, amissa omni spe vitae praesentis, de solis sepulturae neceens expugnare de corpore. Tunc jam valde exanimis, invocato nomine beati Martini antistitis, parumper convalui, et lento adhuc conamine iter incipio praeparare; insederat enim animis ut locum venerabilis sepulcri visitare deberem. Unde tanto desiderio affectus sum, ut nec vivere me optarem, si tardius direxissem. Et qui vix evaseram ex ardore incommodi, coepi iterum desiderii febre succendi. Nec mora, adhuc parum ionibus ingressus silvas, corrui rursus in febrem, et tam graviter agere coepi, ut
Abbreviated transcription (Latin):
aliorũ manibus redditus coepit grauiter singultare interstulo
aũt acircum stantibus quid sibi eẽt respondit trian temullun
quẽ pauperes requi rebans ꝑiuraui : & ideo me psens uindulato
gellat. Sed rogo ut eum accipientes : reddatis matriculae
Quoreddito statim amisit sp̃m Oinfelix quisic abiniqua cum¬
dita tepuentus periit. ut & lucrum unt ꝑdox nec dimpna aptrpetune possi¬
derse. Sed quid ñ mortalia pectora cogis ocetroida cupiditiona ipcinuuita quonis¬
unduȩ duob minutis cȩlesteregnũ mercanti suera Hunc ꝑ uinũ nantq uont
ina p cipitas Et que udã appendisti laqueo in magistri p̃fiohunc ppar uũ
nõmusma dimergis int artarũ Satis ergohec adcõprrindã miro s paruer¬
tatẽ dicta sufficiant XXXI
RΟΠΙS IXΑ ΤIS quȩ circa alios gestas ad grediar quȩ arca me indignõ
Eorrdus p̃sentis ẽ operata patronĩ Anño centesimo sxagesimortio post adsũo¬

Expanded text:
aliorum manibus redditus, coepit graviter singultire. Interrogatus aliorum manibus redditus, coepit graviter singultire. Interrogatus autem a circumstantibus quid sibi esset, respondit: Triantem illum quem pauperes requirebant, perjuravi, et ideo me praesens vindicta flagellat: sed rogo ut eum accipientes reddatis matriculae. Quo reddito, statim emisit spiritum. O infelix , qui sic ab iniqua cupiditate praeventus periit, ut et lucrum vitae perderet, nec damna adeptae pecuniae possideret. Sed ad quid non mortalia pectora cogit eviduae duobus minutis caeleste regnum mercanti fueras, hunc per unum triantem ad ima praecipitas. Et qui Iudam appendisti laqueo in magistri pretio, hunc per parvum nomisma dimergis in tartarum. Satis ergo haec ad conpremendam malorum temeritatem dicta sufficiant. 32. Ergo his exactis quae circa alios gesta sunt, adgrediar quae circa me indignum virtus praesentis est operata patroni. Anno centesimo sexagesimo tertio post assum
Abbreviated transcription (Latin):
UAM PRESENS ET SUPER ALIUM ULTIO DIUINA PROCESE¬
IT qui insca porticũ ꝑ iurauerit ad comprimendam ꝑfidorum
audaciam ñsi lebo Cum ad matriculam illam quam sc̃s suo
beneficio de deuotorũ elemosinis pascit cotidie afidelibus necessaria
tribuuntur. Consuetudinem benedicti paupereshabent: ut cum mult
exhis ꝑloca dis cesserits custodem inibi derelinquags qui quod fuerit ob¬
latũ accipia T Quidam ergo deuotus unum tri&ntem mercedis intuiti
detulit qͣmcustos loci collectum. fratribus occultarenon mecuit
Conuenies tes dũt pauperes ad sextam: scssitati suit antedictumcus¬
codem quio sibi beatus pastor solita pietate respiciens transmisis a
Audierass enĩ ibidem aliquid fuisse l argitũ Quiait cũsacramento¬
Perhunc locũ scm̃ & uirtutem scĩmartini : qui ahic ampli us non uenit
quamunus argenteus Nec dum enĩ uerba compleuerati secda dnuastir
in orependebat : statim tremens corruit interram. Suoq lestuo

Expanded text:
uam praesens et super alium ultio divina processerit, qui in sancta porticu perjuraverat, ad comprimendam perfidorum audaciam non silebo. Cum ad matraculam illam quam Sanctus suo beneficio de devotorum eleemosynis pascit quotidie a fidelibus necessaria tribuantur, consuetudinem benedicti pauperes habent, ut cum multi ex his per loca discesserint, custodem inibi derelinquant, qui quod fuerit oblatum accipiat. Quidam ergo 1028 devotus unum triantem mercedis intuitu detulit, quem custos loci collectum fratribus occultare non metuit. Convenientes autem pauperes ad sextam, sciscitati sunt antedictum custodem quid sibi beatus pastor solita pietate respiciens transmisisset, audierant enim ibidem aliquid fuisse largitum. Qui ait cum sacramentoPer hunc sanctum locum, et virtutes domni Martini, quia hic amplius non venit, quam unus argenteus. Necdum enim verba compleverat, sed adhuc in ore sermo pendebat, cum statim tremens corruit in terram, suoque lectulo
Abbreviated transcription (Latin):
edardusuero gloriosus confessor : iux taurbe ses sionisquiescit. Ad cuius se¬
pulchrũ sepe compedes miscrorũ confractos aspeximus. Post scriptũ demi rabilib
cius librũ mulier mami debilis : de uote ex p&nit beati p̃sidia sacerdotis. Deniq cũ
reliqͥ suigilias fide in tegra cȩlebrat : confisa abeius uirtute: manꝰ hamo religa¬
tas possedis sollu : qup ñfeliciũ catenas potentia uirtutis exeierit : Lactũe
aut dũ mis secȩ lebrarentur : resolutis ner uorũ arentib: ligaturis : gratias con¬
fassorire ferens. ad scm̃ altare accedens : gratiã benedictionis accopit in co¬
lomis Et qui apͥus quã teplũ edsicardur : erat suꝑ sepulc hrũ sẽ cellulami¬
teuis contecta druldis e dedicacoceplohe siut a mota : Digiũe : ut deipsius ligni
tenutate i oiacgaliqd oseramps : Nã sepius deeohast ule facte paruipaaste do¬
uridenciu rem eba contuler : Hec audiens charimeris qͥnuncresprendaru

Expanded text:
edardus vero gloriosus confessor juxta urbem Suessionis quiescit . Ad cujus sepulcrum saepe compedes miserorum confractos aspeximus. Post scriptum de mirabilibus ejus librum, mulier manu debilis devote expetiit beati praesidia Sacerdotis: denique cum reliquis vigilias fide integra celebrat, confisa ab ejus virtute manus humore ligatas posse dissolvi, qui infelicium catenas potentia virtutis 977 eximeret. Factum est autem dum missae celebrarentur, resolutis nervorum arentibus ligaturis, gratias Confessori referens, atque ad sanctum altare accedens, gratiam benedictionis accepit incolumis. Et quia priusquam templum aedificaretur, erat super sepulcrum Sancti cellula minutis contexta virgultis, et dedicato templo haec fuit amota, dignum est ut de ipsius ligni tenuitate magnum aliquid proferamus. Nam saepius de eo hastulae factae parumper acutae dolori dentium remedia contulerunt. Haec audiens Charimeris, qui nunc referendarius
Abbreviated transcription (Latin):
mello in pago turonicae urbis uici ambiacensis. adueniens adbasilicã
scĩ dũ int̃reliquos petentes postularet uictus stipem : usi tatus ascĩ uirtute
directus abscessitEXLIII
cum inue litueli nẽ febras nimiae incidisset ac ex animari ab cadem putaret¬
depuluero scĩ sepul eri presbit̃ leuans ac fimbrias pallae suppositae dirum per
secum detulit puluerẽ q puero hauriendum dedit simarias uero cTENl lus ailo¬
gauit ma ox febre restincta sanitus est: Nondisparimodo auulfaricus insabi
altero puero sebriei tanti studiũ adhibens & illeytinus febre caseris us pudlar¬

Expanded text:
mello in pago Turonicae urbis, vici Ambiacensis , adveniens ad basilicam Sancti, dum inter reliquos petentes postularet victus stipem, visitatus a Sancti virtute directus abscessit. CAPUTcum in valetudinem febris nimiae incidisset, ac exanimari ab de pulvere sancti sepulchri presbiter levans ac fimbrias pallae superpositae disrumpens, secum detulit pulveremque puero hauriendum dedit, fimbrias vero collo illius alligavit. Mox febre restincta, sanatus est. Non dispari modo et Ulfaricus presbiter altero puero febricitanti studium adhibens, et ille protinus febre carens, conva
Abbreviated transcription (Latin):
domus una ignib: comp̃ hensa uehem̃ tercoepit ex uri Cũ q flammis hins
es deidẽ spatiantib: aliae domꝰ huic discrimini sab iacerent In & ẽat lubsum
matd mlius fomitis calore depasci : congregatus incir cuitu popalis nom̃ bat
mas tini coepit attentius inuocare et neuicinas domos uirtuseius cxum̃ b¬
mitteret cũla crimis dep̃ cars. Sicq adelouatã uocẽ deflentiũ. coepit crepitus
flamma decedere Atq illis clamantib: ad caelũ : aduenit subito antisti te
in ꝑtiente p̃sidium. conlisũq orationebus supplici : incendium restinxit
plebs ꝑ lacrimas. quod nequiuerat superare ꝑ undas Eotempore puernoster
launo ualdiis cumgrauiter adisinteria fatigaretur : ut depuluere sepulcri
accepit ꝑtinis morbo caruit EXPLICITLIB ILI .I
DE UIRTUTIBUS ETMIRACULIS BEAETMARTIN COES¬
INCIPIT LIB̃ UITAEPATRUM OPERE CEORGIELO RENTII.
GREGORITURO NI CI CAPPTULA
IDEROMANO AT QUE LUPICINO ABBATIBUS
UIUIDESCÕ PATROCLO ABBATTE
XDESCÕ ERIARDO RECLAUSO

Expanded text:
domus una ignibus comprehensa vehementer coepit exuri. Cumque flammis hinc et inde spatiantibus aliae domus huic discrimini subjacerent, nec esset dubium easdem hujus fomitis calore, depasci, congregatus in circuitu populus nomen beati Martini coepit attentius invocare, et ne vicinas domos virtus ejus exuri permitteret, cum lacrymis deprecari: sicque ad elevatam vocem deflentium coepit crepitus flammae decidere. Atque illis clamantibus ad coelum, advenit subito, Antistite impartiente, praesidium; collisumque supplici oratione incendium, restinxit plebs per lacrymas quod nequiverat superare per undas. Eo tempore puer noster Laudovaldus cum graviter a dysenteria fatigaretur, ut de pulvere sepulcri accepit, protinus morbo caruit. Explicit liber quartus de virtutibus et miraculis sancti Martini coINCIPIT LIBER VITAE PATRUM OPERE GEORGI FLORENTI GREGORI TORONICI. CAPITULA. 1. De Romano atque Lupicino abbatibus.9. De sancto Patroclo abbate. 10. De sancto Friardo reclauso.
Abbreviated transcription (Latin):
paorã p elieationẽ sacerdotalem sequit ipsi sedip parat ad offensam qugo
nuꝑ uenĩ se uendicam Le odulsus quidam biturg de urrbis cũ foenusa secuisset
domino comta ne iunetis bubus adpra tũ direxit ac saꝑoluus trinsenum aoglone¬
ros e coepit S catimc pes et̃ unus : quasi arcdens ulat selastrun fegnumn acgloor¬
unetis bubus opus cocptũ Edepit Replere s̃omiplito q: plausbrde femaotasaterũ
opuisussi qhnasi a qubisd̃ a culeis punc titdo lore mna dimũ in tulerute: Euibuseo¬

Expanded text:
parum praedicationem sacerdotalem sequitur, ipsa se Dei praeparat ad offensam, quae nuper gestum fuit edicam. Leodulfus quidam Biturigae urbis homo, cum fenum secuisset, dominico, mane iunctis bubus, ad pratum direxit ac super plaustrum fenum adglomerare coepit; statimque pes eius unus quasi ardens ei visus eiunctis bubus, opus coeptum pergit explere, conpletumque plaustrum fenu, statim oculi eius quasi a quibusdam aculeis puncti, dolorem maximum intulerunt. Quibus co
Abbreviated transcription (Latin):
Videntes aũt pueri sic eum iacere : nesciebans quidei euenis set. Accedens
uero unus eorũ cũ eũ inter pellasset : nullũ ab eodem res ponsum accepit
T uno ille ut erat rigidus. incordesuo intellegens sedam natũ : uouit
dicens Scio me p̃sumtiosum extitisse beatissime confessor: sed deuotio
ex egit ut p̃sumerem. Et ideo si medieneris absoluere: & ad ꝓpriã
cũ tã a gratia redire ꝑ miseris : in basilicahasreliquias condens
festiui tatẽ tuã de uotissime annis singulis celebrare curabo
Cuius clausũ nintero murmur uir sc̃s intellegens : eum ab soluit
& ab ire ꝑmisit incolum̃ Quiueniens : reliquias illus in aeccłam posuit
et scĩfesta ꝑ singulos annos fidelit̃ celebrauit : Quodam aũt tempore
cũ eo eramꝰ o doremliliorũ roseq̃ narib: hausimus quod nob̵ becitiponti¬
ficis prestitũ merito ñ ambigimꝰ Erat em̃ m̃sis nomis actũ in uicomusi¬
icas

Expanded text:
Videntes autem eum pueri sic humi jacere, nesciebant quid ei evenisset: accedens Videntes autem eum pueri sic humi jacere, nesciebant quid ei evenisset: accedens vero unus eorum, cum eum interpellasset, nullum ab eodem responsum accepit. Tum ille, ut erat rigidus, in corde suo intelligens se damnatum, votum vovit, dicens: Scio me praesumptuosum exstitisse, beatissime confessor; sed devotio exegit ut praesumerem; et ideo, si me dignaris absolvere, et ad propria cum tua gratia redire permiseris, in basilica has reliquias condens, festivitatem tuam devotissime annis singulis celebrare curabo. Cujus clausum murmur vir sanctus intelligens, eum absolvit et abire permisit incolumem. Qui veniens, reliquias illas in ecclesia posuit, et sancti festa per singulos annos fideliter celebravit. 42. Quodam autem tempore cum eo intravimus, odorem liliorum rosarumque naribus hausimus; quod nobis beati Germani praestitum merito, non ambigimus: erat enim mensis nonus. Actum vico Musciacas
Abbreviated transcription (Latin):
influmine piscẽ cepit : cuius indice angelo cor iecurq sub latiõ patris
sub fumi cat oculos Quistatim fugatis tenebris lum̃ recepit : Vade
igit᷑ tu & facsimilit᷑ : & accipiet refrigerium dolorũ genitortiuis
Haec matri referens confestimpueros ad amnẽ dirigit. piscis capit᷑
sublatisq de extis quae iussa fuerans & prunis in posuit: At ubi
pricũ furus pasaiẽ odoris patrem attigit : ꝓtinus tumor doloꝵ:
inurbe rauma obiit. Et inde uero leuatus: postdies sex agsta
dad ciuitatem dudosioders̃ delatus. sepulture mandatũs est
Tempore aũt thiude childȩ reginae : nunninus quidam tribunus exar
uerno defrancia post redditu reginȩ tributa reuertens: audi siode¬
lapidem qͥ suꝑ uenerabile sepulcrum habebat᷑ nemine uiden te ꝑ cussit :
Dequo excussa parcicula modica : tamꝙ aeneus diriguit:
it a ut nullũ membrũ posset ullatenus iudicare. aut uocem emittere

Expanded text:
in flumine piscem cepit, cujus, indice angelo, cor jecurque sustollens, patris in flumine piscem cepit, cujus, indice angelo, cor jecurque sustollens, patris subfumigat oculos, qui statim fugatis tenebris lumen recepit. Vade igitur tu, et fac similiter, et accipiet refrigerium dolorum genitor 928 tuus. Haec matri cum referrem, confestim pueros ad amnem dirigit: piscis capitur, subtracta sunt de extis quae jussa fuerant, et prunis imposita. At ubi primum fumus odoris patrem attigit, protinus tumor dolorquin urbe Roma obiit : inde vero levatus post dies sexaginta, ad civitatem Autisiodorum delatus, sepulturae mandatus est. Tempore autem Teudechildae reginae, Nuverno, de Francia, post reddita reginae tributa, revertens, Antissiodolapidem, qui super venerabile sepulcrum habebatur, nemine vidente, percussit; de quo excussa particula modica, tanquam aeneus diriguit; ita ut nullum membrum posset ullatenus vindicare, aut vocem emittere.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ÷ anit̃ nunestudio constrictus affligor Nam hicliber ꝓrsus sisit gnoro
Etait. Uade in quit facitoq hastulã pariiula exlig ꝙ. quos sis nonor
ꝓetiperepos sit : scriptũq ex a tram̃to. sub pat̃ni cupitis ful chrum colloca
Eritenĩ ei p̃ sidium : si quod loquoꝵ imploueris Mlane aut̃ facto matri q̃
uiderã indicaui lubet in plerrĩ usionis p̃cepta Q uod cum fecissem : statĩ
genitoꝵ ab infirmitate conualuit. Decurso quoq: alterius anni curr¬
culo i terũ ab hoc in commodo capit᷑. Accendit̃febris : intumes cuas pedes
dolorepessimo neruos intorquet Haec ꝑferens dũ cumm agno gemi tu
iispratũ decũ beret uiditerũ ꝑsonã inuisione int̃rogantemꝰ me
Silibrũ tobie cognitũ nunꝰ haberẽ Respondi quo dñ legerim Qui ait
Naueris huno fuisse caecũ. Cuius filius angelo comite dũiter agerit:

Expanded text:
quorum nunc studio constrictus adfligor. Nam hic liber prorsus si sit ignoro'. quorum nunc studio constrictus adfligor. Nam hic liber prorsus si sit ignoro'. Et ait: 'Vade', inquid, ' facitoque hastulam parvulam ex ligno, quod hoc nomen recipere possit, scriptumque ex atramento sub paterni capitis fulchrum colloca. Erit enim ei praesidium, si quod loquor impleveris'. Mane antem facto, matri quae videram indicavi; iubet impleri visionis praecepta. Quod cum fecissem, statim genitor ab infirmitate convaluit. Decurso quoque alterius anni curriculo, iterum ab hoc incommodo capitur. Accenditur febris, intumescunt pedes, dolore pessimo nervos intorquet. Haec perferente, dum cum magno gemitu in stratu decumberet, vidi iterum personam in visione interrogantem mihi, si librum Tobiae cognitum nunc habNoveris hunc fuisse caecum, cujus filius, angelo comite dum iter ageret,
Abbreviated transcription (Latin):
M÷sticu ut opinat hicignis continet sacramentũ : & tenebresens
met enenaelli gere non quȩ uint qualit̃ apparens Lum̃ dinũ preset
neo quenquũ aos sui ht adnunntantũ scio quad iustis aut suꝑ iustos apparat
peta qlag morsi tnrubo reliquisq pitribis appa reb atinstis appare
inabro edami et brachionõ abbatem saepius audi uireferenti. sieut
inlibro cute et̃ scrcipsimus duimin ante dicti pontificis basiliea noctur
nas ex culi csoe lebraret & rtliqũ ae scorũ aperiginis delate sug acar
a iq nedicatione oracoris nr̃i appariit : sicut supra memorauimusx
ed nec illud est absor dũ credere quod sac pius ꝑ iisiones expta im
sequenit᷑ : Nam recolo gestũ infantia cũ pat̃ meus ab infirmita te humo¬
nispo de grici laboraret & ardore febriũ ac dolorib: multis ad temiatꝰ
lectulo de auba ret : uidis se me iniuisu noctis ꝑ sonã dicentẽ michi Lggist
diedibrum̃ nauo euiego Nichilaliuđ litterarũ p̃ter notas agnoui in

Expanded text:
Mysticum, ut opinor, hic ignis continet sacramentum, et tenebrae sensus mei eum intelligere non queunt, qualiter apparens lumen tantum praebet, nec quidquam adurit: unum tantum scio, quod justis aut super justos apparent ista. Nam Moysi in rubo reliquisque patribus apparebat in holocausto. it. Nam et Brachionem abbatem saepius audivi referentem, sicut in libro Vitae ejus scripsimus, dum in antedicti ponas excubiae celebraret, et reliquiae sanctorum a peregrinis delatae super altare et in dedicatione oratorii nostri apparuit, sicut supra memoravimus. 39. Sed nec illud est absurdum credere, quod saepius per visiones expertas sequantur. Nam recolo gestum in infantia, cum pater meus ab infirmitate humoris podagrici laboraret, et ardore febrium ac doloribus multis adtenuatus, lectulo decubaret, vidisse me in visu noctis personam dicentem mihi: 'Legistiesu Navae? Cui ego: 'Nihil aliud litterarum praeter notas agnovi, in
Abbreviated transcription (Latin):
Confessoris Sed suꝑ om̃a conlaudatur ds̃ noster : qui tantam uirtutẽ
prestat sc̃ĩs suis ut ꝑ eos talia operari dignetur : Tale in terreliqua
luminaria huic mundo inbeato martino in mensũ sidus ad tribuens
ꝑ quem eiꝰ tenebrae refulge aNT Quiuere sicut oliua fructifera p
singulos dies fructus exhibet dño : de conuersionibus misero rum

Expanded text:
confessoris; sed super omnia conlaudatur Deus noster, qui tantam virtutem confessoris; sed super omnia conlaudatur Deus noster, qui tantam virtutem praestat sanctis suis, ut per eos talia operari dignetur, tale inter reliqua luminaria huic mundo in beatum Martinum inmensum sidus adtribuens, per quem eius tenebrae refulgeant; qui vere sicut oliva fructifera per singulos dies fructus exhibet Domino de conversionibus miserorum
Abbreviated transcription (Latin):
T a lẽ qibi gratiã in aduentu pignorũ beatipatronicdis tribuit ut uirtutes que
ibi dẽ illa diefacte sunt enarrariꝑ longũ sit : Nã tantũ in amore xp̃i nu po¬
pulustlotpr ouitus est ut om̃s martrriũ libentis si mesus ciperent sitẽpus¬
cun : iãquã sis apientiã salomones iudire x petiit ea deuote ꝓspicere Abstinens
Indigã se esseꝓ clamans. nec ibidem posse obsistentibus culpis accederȩ łam̃
deducto u uigili is & orationibus acꝓfluis lacrimis unari nolte: mane
oblatis muneribus in honorebeati confessoris missas expetit reuocari
Quaedum celebrarent᷑ : subitotrescȩci qui ad pedesbeati antistitis long
tempore priuatilumine resi debans. fulgorenimio circumdati lunꝰ
quod olim ꝑdiderant receperun: Quo facto clamor in caelum attol¬
litur magnificantium dm̃: Ad istud miraculũ icurrit regina
concurrit & populus : Mirant᷑ om̃es fidem mulieris mirant᷑ eloriã

Expanded text:
Talemque ibi gratiam in adventu pignorum beati patroni Dominus tribuit, ut virtutes, quae Talemque ibi gratiam in adventu pignorum beati patroni Dominus tribuit, ut virtutes, quae ibidem illa die factae sunt, enarrari perlongum sit. Nam tantum in amore Christi nunc populus ille prumptus est, ut omnes martyrium libentissicunt, tanquam si sapientiam Salomonis veniret audire, expetiit ea corde devoto prospicere. Abstinens indignam se esse proclamans, nec ibidem posse, obsistentibus culpis accedere. Tamen deducta in vigiliis et orationibus ac profluis lacrymis una nocte, mane oblatis muneribus multis, in honorem beati Confessoris missas expetiit revocari. Quae dum celebrarentur, subito tres caeci, qui ad pedes beati Antistitis longo tempore privati lumine residebant, 1016 fulgore nimio circumdati, lumen, quod olim perdiderant, receperunt. Quo facto, clamor in coelum attollitur magnificantium Deum. Ad istud miraculum currit regina, concurrit
Abbreviated transcription (Latin):
quõd dignatur beatus antestes nob pec catoribus ꝓpitium sep berouimussi
gratias agentes : nauigio ꝓspero sequente patronip̃sidio undis lenibusi
temperatis flatibus uelo pendulo marȩ tranquillo uelociter ad portũ
galliti aeꝑ ueneruas : tunc commonitus adõ beatus martins deregione
longum qua dͥ ibidem nunc sacerdos habetur : aduenit: Sed nec hoc gredi
sinẽ diuina fuis seꝓuidentia : quod eadiȩ se commoueret de patria qua
bea taereliquiae deloco leuate sunt : Et sic simul cumipsis pignoribus
galliti aeportũ ingressus sit  Quae pignora : cum summa ueneratione
sus cipientes : fidem mira culis firmaN : Nam filius regis amis saom
aegritudine sanus ꝓperat ad occursum : Beatus autem marti nusin
sacerdo talis gratiae accepit principatũ : Rex unitatem patris &plu & sps sc̃
in firmisaluantur necum quã ibiusq: nunc suꝑ aliquẽ leprȩ morbius apparuit:

Expanded text:
quod dignatur beatus Antistes nobis peccatoribus propitium se praebere. Et sic quod dignatur beatus Antistes nobis peccatoribus propitium se praebere. Et sic gratias agentes, navigio prospero, sequente patroni praesidio, undis lenibus, temperatis flatibus, velo pendulo, mare tranquillo, velociter ad portum Galliciae pervenerant. Tunc commonitus a Deo beatos Martinus de regione longinqua, qui ibidem nunc sacerdos habetur, advenit. Sed nec hoc credo sine divina fuisse providentia, quod ea die se commoveret de patria, qua beatae reliquiae de loco levatae sunt, et sic simul cum ipsis pignoribus Galliciae portum ingressus sit. Quae pignora cum summa veneratione suscipientes, fidem miraculis firmant. Nam filius regis, amissa omni aegritudine, sanus properat ad occursum. Beatus autem Martinus sacerdotalis gratiae accepit principatum. Rex unitatem Patris et Filii et Spiinfirmi salvantur, nec umquam ibi usque nunc super aliquem leprae morbus apparuit.
Abbreviated transcription (Latin):
tione quae sitapersidem : Vligilata ergo nocte unci: Factomane: ouu
posuerans pensi tabans : i quib tantabeatiuiri insusac̃ gatia utta diuele dui¬
rent in sublimi ereã librã quantũ habere poterat quo ascenrder& momentan
Cũq eleuate fussent reliquiat cũ magno trium pho: audier̃ uoces psillentiũ qu
crant inciuitate detrusi in carcere: Et ad mirantes suauitatẽ sõnulinter po¬
gant custodes quid hoc essa ÷ qui dixer̃ : Peliquiae domni martini ingallicia tras¬
mittuntur & ideo sic psallitur ⁊ unc illi fientes inuocabant scm̃ martinũ u
eossua uisi tatione liberar& Ixt̃ritisq: custo dibus & in fugã uersĩs ddsruptis obia
tind ꝓsui absolutione reddentes quod eos digatus fuerit suapietate salur
Tunc obtentis ꝑsacerdotẽ aiudice culpis : in columes dimissi suns : Quoduider¬
tusgesta tores reliquiarũ : gauisi sunt ualde dicentes : Nunꝰ cognouimus:

Expanded text:
ctione quaesita per fidem'. Vigilata ergo una nocte, facto mane, quae ctione quaesita per fidem'. Vigilata ergo una nocte, facto mane, quae posuerant pensitabant. In quibus tanta beati viri infusa est gratia, ut tam diu elevarent in sublimi aeream libram, quantum habere poterat quo ascenderet momentana. Cumque elevatae fuissent reliquiae cum magno triumpho, audierunt voces psallentium qui erant in civitate detrusi in carcere, et admirantes suavitatem sonus, interrogant custodes, quid hoc esset. Qui dixerunt: 'Reliquiae domni Martini in Gallicia transmittuntur, et ideo sic psallitur'. Tunc illi flentes invocabant sanctum Martinum, ut eos sua visitatione liberaret. Exterritisque custs beato Martino pro sui absolutione reddentes, quod eos dignatus fuerit sua pietate salvare. Tunc obtentis per sacerdotem a judice culpis, incolumes dimissi sunt. Quod videntes gestatores reliquiarum, gavisi sunt valde, dicentes: Nunc cognovimus
Abbreviated transcription (Latin):
exorant᷑ ad beati tumulõ aegroto : Sed insedente adhuc inpatris pee tore sali
noncontinuo integram reciperemeruit medicinam : RQuerss auter nn¬
tii marrauerunt regi. semultasiur tutes ad beati timulũ uidissedicenter
curnonsanauerit filiũ s tuũs ignoramus ⁊ At ille in tellegens non antesi¬
nari possẽ filiummnisi ae qualem cum patre crederet xp̃m. in honorem beiti
Tesiotrun suos dirigit:ma iori cum munere : Qui uenientes ad beatũ locũ
seliquias postulaban ⁊ Cumq eis offerrentur ex consu etudine dicent
Nonita faciemus : sed nob̵ quȩ sumus licentia tribua ton pontndine dlaxer¬
inde iterum ad sumamus : Tunc pastem palli iserici pensatend suꝑdcot
sepul crum posueruis. dicentes : Si in uenimus gratiam coram ex petuo
patrono : quȩ posuimus plus in sequenti pensabun eruntq nobis inbenede¬

Expanded text:
exorant ad Beati tumulum pro aegroto. Sed insidente adhuc in patris ejus pectore secta, exorant ad Beati tumulum pro aegroto. Sed insidente adhuc in patris ejus pectore secta, non continuo integram recipere meruit medicinam. Reversi autem nuntii narraverunt regi se multas virtutes ad Beati tumulum vidisse, dicentes: Cur non sanatus fuerit filius tuus, ignoramus. At ille intelligens, non ante sanari posse filium suum, nisi aequalem cum Patre crederet Christum, in honorem beati credam'. Et sic iterum suos dirigit maiori cum munere. Qui venientes ad beatum locum, reliquias postulabant. Cumque eis offerrentur ex consuetudine, dixerunt: 'Non ita faciemus, sed nobis, quaesumus, licentia tribuatur ponendi quae exinde iterum adsumamus'. Tunc partem pallii sirici pensatam super beatum sepulchrum posuerunt, dicentes: 'Si invenimus gratiam coram expetito patrono, quae posuimus plus in sequenti pensabunt, eruntque nobis in benedi
Abbreviated transcription (Latin):
Siurtutes : Charanicicuiusdam regis gallitiae filius grauiter
aegro tabt  Quitale tedium incurrerat : ut solo spũ palpitaret
Pateraũt etus factidaeillius arrianȩ sec taeo lonc unipicors
lo ci subdiderat ⁊ Sed et regio illa plus solito quam aliae yuintiae
lepra sordebat : Cũq rex uideret urg ueri qiniinepantide
effulgere cuius quaeso religionis uir fuerit en arrate : Curaiu
Catboli cae fidei populum pastoralicura. incorpore positus gubernauit:
adserens filium cũpatre & scõ spũ aequali substantia uel omimpoanai
uenerariꝰ Sed et nunc cali sedelocatus: assiduis beneficiis noncesit
plebi ꝓpriaeꝓiudere: Quia it: Si haec uerae suls quae ꝓfertis liscur¬
rat usei ad eius templum fideles amici multa munera deporcanscr
credidit. credam : P ensato ergo auro argentoq ad filii sui pondus
transmisit aduenerabilem locum sepulcri : Q uoplati oblatis munerib:

Expanded text:
virtutes. Chararici cuiusdam regis Galliciae filius graviter virtutes. Chararici cuiusdam regis Galliciae filius graviter aegrotabat, qui tale taedium incurrerat, ut solo spiritu palpitaret. Pater autem eius faetidae se illius Arrianae sectae una cum incolis loci subdiderat. Sed et regio illa plus solito, quam aliae provintiae, a lepra sordebat. Cumque rex videret, urgueri filium in eeffulgere, cujus, quaeso, religionis vir fuerit, enarrate? Cui aiunt: Catholicae fidei populum pastorali cura in corpore positus gubernavit, asserens Filium cum Patre et Spiritu sancto aequali substantia vel omnipotentia venerari debere: sed et nunc coeli sede locatus, assiduis beneficiis non cessat plebi propriae providere. Qui ait: Si haec vera sunt quae profertis, discurrant usque ad ejus templum fideles amici mei, multa munera deportantes;credidit credam. Pensato ergo auro argentoque ad filii sui pondus, transmisit ad venerabilem locum sepulcri. Quo perlati, oblatis muneribus
Abbreviated transcription (Latin):
odiitimiamatis efflagrauit Quo edore adueniente. cessit uiole¬
tiaeuancorum Elisisq: aquarum adstantium molibus redditur
mare tranquillũ mrantur om̃s iam morte dediti fluctiũ
pacem Etꝓtinus data serenitate : redduntur in littor
Quod tullus a bigat. Exatiuiri aduentu hans tempestatem fiis se sedatam¬
÷ ine mñs i corimuna dĩo gratius riferiuas : quod eos ꝑinuolationẽ uttastris
Isui dignatus sit de hoc periculo liberire
QuIuS TEMP̃R QUIQI DE CAMARACISI RELIQUIAS UIAII
martini expetut: Quat iam uespere acceptis cum psal lenpdo
ꝓsidis ceretn &dũ igeram fluuium transsie sino paim:¬
nlro conseebratũ est edelum & ec cefulgura ac contrua
magna descendebant : Dum haec agerentur : due puerorum
lanceae emis su flam meas pharo lum̃ cuntibus p̃buerun
lbantq fulgurantes hastae : nonminus miraculi quam bene
EECIT LIN GUA STERILIS: TANTAS CUPIENS ENAERIRE

Expanded text:
odor timiamatis efflagravit. Quo odore adveniente, cessit violeodor timiamatis efflagravit. Quo odore adveniente, cessit violentia saeva ventorum, elisisque aquarum adstantium molibus, redditur mare tranquillum. Mirantur omnes morte iam dediti fluctuum pacem et protinus, data serenitate, redduntur in litore. Quod nullus ambigat, beati viri adventu hanc tempestatem fuisse sedatam. Tunc omnes in commune Domino gratias referunt, quod eos per invocationem antestitis sui dignatus sit de hoc periculo liberare. 10. Huius temporis quidam de Camaracinse reliquias beati Martini expetiit. Quas iam vespere acceptas, cum psallendo proficisceret, et dum Ligerem fluvium transit, sero fabito contenebratum est coelum; et ecce fulgura magna ac tonitrua magna descendebant. Dum haec agerentur, duae puerorum lanceae, emissas flammeas pharos, lumen euntibus praebuerunt. Ibantque fulgurantes hastae, non minutes. 11. Defecit lingua sterilis, tantae cupiens enarrare
Abbreviated transcription (Latin):
Secundum: declinatur. inter undarũ hiatus Hi inte scenam montis
a quosi dependens: ii aꝑtis undis inimade hiscuas: Sed nee dontemna
resid& quae beatpregis signaculũ p̃ferebat: Tunc resolutis timore
menibris  & omnibus sine speuitae lam moriparatis p̃rosternitur
senior in oratione cum lacrimis & geminas tendens palmas ad asta
beati martini auxiliũ p̃cabat᷑ et ut sibi dignaretur ad esse. uelonꝰ
ꝓclamabat Vnus aũt exꝑfidis: dicit Martinus ille quem inuo¬
cas iam te dereliquit: nec tibi in hac necessitate suc currit: eru
credo hanc uocem ab insidiatore fuis seplatam : ut beatumi sacerdot̃
ab oratione turbaret Sed ille horc iaculum. fider lorica repellons
magis ac magis scĩ uiripsidium flagitabat simulq: cohortans:
ut omnes orareis Cumhaec agerentur subito suꝑuenit odor sua¬
uissimus qua si balsamũ in naui tamꝗ sicum turibulo aliquiscir cur

Expanded text:
secundum declinatur inter undarum secundum declinatur inter undarum aquosi dependent', hi apertis undis in ima dehiscunt; sed nec antemna resedet, quae beatae crucis signaculum praeferebat. Tunc resolutis timore membris, et omnibus sine spe vitae iam mori paratis, prosternitur senior in oratione cum lacrimis, et geminas tendens palmas ad astra, beati Martini auxilium precabatur et, ut sibi dignaretur adesse, velociter proclamabat. Unus autem ex perfidis dicit: 'Martinus ille quem invocas iam te dereliquit nec tibi in hac necessitate succurrit'. Vere credo, hanc vocem ab insidiatore fuisse prolatam, ut beatum sacerdotem ab oratione turbaret. Sed ille hanc iaculum fidei lorica repellens, magis ac magis sancti viri praesidium flagitabat, simulque cohortans, ut omnes orarent. Cum haec agerentur, subito supervenit odor suavissimus quasi balsamum in navi, tamquam si cum turabulo aliquis circuiret,
Abbreviated transcription (Latin):
rat enĩ om̃a menbra eius putredo cũ pustulis et erat miserabili faciẽ & or¬
ribilis cidudendum : ut tamꝗ lepsa putaretur apopulo Cumq: palpando¬
diebus singulis ad aedem gloriosi p̃sulis cursitaret : post tresfere añno
stante eam ante sepul crum: aꝑtisuis oculi eĩ. Ita ut clare cuncta ꝓspicat¬
A motoq omni menbrorũ langore : sic cato humore qui fluebat ecorpore
noua cute suꝑ ueniente. taliter est pristinȩ reddita sanitad : ut nel in um
quidem infirmitatis. in eius corpore resedisset. Quae multos in posterĩ
ui uens annos gratiais omni potenti dõ referebat assidue. quod eam
omittam. Cũ beatus baudenus ep̃s tũ ronicae ciuitatis. in uilla nau¬
gio subuehente trans iret : subito adueniente . cũ uiolentia uenti
nimbo teterrimo : mare placidum commouetur inpulsu flaminis :
Nauis : undarum mole turbatur. Tollitur caput primũ in fluctus

Expanded text:
rat enim omnia membra ejus putredo cum pustulis, et erat miserabili facie, et horrat enim omnia membra ejus putredo cum pustulis, et erat miserabili facie, et horribilis ad videndum, ut tamquam leprosa putaretur a populo. Cumqdiebus singulis ad aedem gloriosi praesolis cursitaret, post tres fere annos, stante eam ante sepulchrum, aperti sunt oculi eius, ita ut cuncta c languore membrorum, atque siccato humore qui fluebat a corpore, nova cute superveniente, taliter est 1011 pristinae reddita sanitati, ut nec indicium quidem infirmitatis in ejus corpore resedisset. Quae multos in posterum vivens annos, gratias omnipotenti Deo referebat assidue, quod eam omittam. Cum beatus Baudinus episcopus Turonicae civitatis in villam navigio subvehente transiret, subito adveniente cum violentia venti nimbo teterrimo, mare placidum commovetur impulsu flaminis, navisque undarum mole turbatur. Tollitur caput primum in fluctus,
Abbreviated transcription (Latin):
adhuc cruento. in hac primo uoce ꝓrupit Sratias tibi magnas refero beatis¬
sime domne martine: quod aperiens os meum fecistime post longũ temp:
intuas laudes uerba laxare: Ad mirante aũt omnipopulo et stupente de cal
miraculo : interrogaa. si & audi tũ pariter recepisset : Quilibere om̃a¬
audire populo testeres pondit: Sanitati ergo sic redditus: achro degilde
regina ꝓuirtute et reuerentia. scĩ martim collectus est: & ad scolam positꝰ
onnẽ psalmorũ seriem. memori ae comm̃dauit Quemds̃ ꝑ fectũ efficiens
ULIER QUEDAM NOMINE CHAE NEMUNDA. OCILORŨ LUCE ERI¬
Quuta : nesciens uisu tenere uiam. nisi alio ducente : de uota ualde & plena¬
fide uenit aduenerabile templum. beati martii antistitis Erat autem
non solũ ut dixim caeca : sed etiam toto corpore uul neribus plena obsede¬

Expanded text:
 manus ad coelum, ore adhuc cruento in hanc primum vocem prorupit: Gratias tibi magnas refero, beatis manus ad coelum, ore adhuc cruento in hanc primum vocem prorupit: Gratias tibi magnas refero, beatissime domne Martine, quod aperiens os meum, fecisti me post longum tempus in tuas laudes verba laxare. Admirante autem omni populo, et stupente de tali miraculo, interrogant si et auditum pariter recepisset. Qui libere omaudire populo teste respondit. Sanitati ergo sic redditus, a Chrodegilde regina pro virtute et reverentia sancti Martini collectus est, et ad scolam positus, omnem psalmorum seriem memoriae conmendavit. Quem Deus perfectum efficiensMulier quaedam, nomine Chainemunda, oculorum luce privata, nesciens visu tenere viam, nisi alio ducente, devota valde et fide plena, venit ad venerabile templum beati Martini antistitis. Erat autem non solum, ut diximus, caeca, sed etiam toto corpore ulceribus Al., vulneribus plena. Obsede