comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lumen egregium: q pape damasi sr̃
hac re uersus. prosasq compositas.
⁊ ambrosii nri quod nuper ad soro
rem scripsit opusculum inquibus
tanto se effudit eloquio. ut quicqͥd
ad laudem uirginum ꝑtinet. exqui¬
initatem non tantum esferimus:
set seruamus. NIec sussicit: scire¬
quod borium est. nisi ctodiatur.
attentius quod electum est: qui
a illud iudicii est hoc laboris. Et
illud cõmune cum pluribus: hoc
cum paucis. Qui ꝑseuerauerit
inquit usq in finem: hic saluiꝰ
erit. Et multi uocati: pauciau¬
tem electi. Itaq obtestor te coram
ne uasa templi que solis sa cerdo¬
tib uidere concessum est. facile
inpublicum proferas: ne sacra¬
rium dei quisqsͣ profanus nis¬
piciat. Or as archam qmͣ non li¬
cebat attingens: subita morte pro¬
status est. Neq enim aureum
uas ⁊ argenteum tam carum d̾o
suit. quam templum corporis iir¬
ginalis. Decessit umbra: nunc ue¬
ritas est. Qu quidem simplicit̾ lo¬

Expanded text:
lumen egregium et papae Damasi super lumen egregium et papae Damasi super hac re uersu prosaque conposit Ambrosii nostri quae nuper scripsit ad sororem opuscula, in quibus tanto se effudit eloquio, ut quidquid ad laudes virginum initatem non tantum efferimus, sed servamus. Nec sufficit scirequod bonum est, nisi custodiatur attea illud iudicii est, hoc laboris, et illud commune cum pluribus, hoc cum paucis. qui perseuerauerit, inquit, usqueadfinem, liicsaluus erit et: multi uocati, pauci autem electi. itaque obtestor te coram ne uasa templi, quae solis sacerdotibus uidere concessum est, facile in publicum proferas, ne sacrarium dei quisquam profanus inspiciat. Ozias arcam, quam non licebat, adtingens subita morte prostratus est. neque enim aureum uas et argenteum tam carum deo fuit, quam templum corporis uirginalis. praecessit umbra, nunc ueritas est. tu quidem simpliciter lo
Abbreviated transcription (Latin):
nupta est. cogitat que sunt mun¬
di: quo modo placeat uiro. Quan¬
tas molestias habent nuptie. ⁊ qͦt
sollicitudinib uinciantur. in eo li¬
bro quem aduersus heluilium de
beate marie perpetua uirginitate
edidimus. puto breuiter exp̾ssum.
et nunc eadem replicare ꝑ longum
est: ꝙ si cui placet. de illo potest hau¬
rire sonticulo. Uerum ne penitus
uidear omisisse: nunc dieam quod
cum apłs sine int̾mussione orare
nos iubeat. & qui coniugii debitũ
soluit orare non possit:aut oramus
semꝑ ꝙ uirgines simus. aut orare
desinemus. ut coniugio seruiamꝰ.
Et si nupsero inquit uirgo nõ pec¬
cat: tribulationem tamen carnis
habebunt huius modi. Et in pͥnci¬
pio libelli p̾fatus sum. me deangu¬
stiis nuptiaꝵ. aut nichil omnino.
aut pauca dicturum: q nc̃ eadem
ad moneo. ut si tibi placet scire qͦt
molestiis uirgo libã. quot uxor at¬
trita sit. legas terculianum ad ami¬
cum phylosophum: et de uirginita¬
te alios libellos. q beati cypriam uo¬

Expanded text:
nupta est, cogitat, quae sunt mundi, quomodo placeat uiro. Quantas molestias habeant nuptiae et quot sollicitudinibus uinciantur, in eo libro, quem aduersus Heluidium de beatae Mariae perpetua uirginitate edidimus, puto breuiter expressum. Nunc eadem replicare perlongum est et, si cui placet, de illo potest haurire fonticulo. Verum, ne penitus videar omisisse, nunc dicam, quod cum apostolus sine intermissione orare nos iubeat et, qui in coniugio debitum solvit, orare non semper et uirgines sumus, aut orare desinimus, ut coniugio seruiamus. et si nupserit, inquit, uirgo, non peccat; tribulationem tamen carnis habebunt huiusmodi. et in principio libelli praefatus sum me de angustiis nuptiarum aut nihil omnino aut pauca dicturum et nunc eadem admoneo. at, si tibi placet scire, quot molestiis uirgo libera, quot uxor adstricta sit, lege Tertulliani ad amicum philosophum et de uirginitate alios libellos et beati Cypriani uo
Abbreviated transcription (Latin):
illum sponte dimittat. ⁊ cõtinen¬
tiam ꝓmutat. aut a ep̃m ut amboᷤᷤ
uocari iubeat. ⁊ quod recto posse
fieri credimꝰ iuditio separet. Ad

Expanded text:
illum sponte dimittat, et continentiam promittat; aut episcopum, ut ambos vocari jubeat, et, quod recto posse fieri credimus judicio, separet.
Abbreviated transcription (Latin):
maledicto. Porro illas quas ad
me adu̾sus p̃fatos albates añ
scripseratis luta̾s. nec studio n
uoluntate mea ad ip̃oꝵ notitiã
ꝑuenisse sciatis. Et de hiio satis.
Tempus est ut nõ obbuscar mei.
Clamat ad uos mea monstruo¬
sa uita. mea er̃pnosa conscien¬
tia. Ego enĩ quedam chymera
mei scłi. nec cł̾icũ gero nec lai¬
cum. Namn monachi ram̃ dudũ
exui conu̾satoẽm nõ habitum.
Nolo scribere deme quod uos ꝑ
alios audisse me existimo: qͥd
actitem. qtud stũdeam ꝑ que
discrimina uerser in mundo im
mo ꝑ que iacter p̃cipitia. Si qͦ¬
minꝰ aũdistis p̃cor ut inqͥratiᷤ.
⁊ scd̾m quod aũdieritis ⁊ con¬
siliũ impeñdatis.⁊ or̃onum

Expanded text:
maledicto. Porro illas, quas ad maledicto. Porro illas, quas ad me adversus praefatos abbates ante scripseratis litteras, nec studio nec voluntate mea ad ipsorum notitiam pervenisse sciatis. Et de his satis. 4. Tempus est ut non obliviscar mei. Clamat ad vos mea monstruosa vita, mea aerumnosa conscientia. Ego enim quaedam chimaera mei saeculi, nec clericum gero, nec laicum. Nam monachi jamdudum exui conversationem, non habitum. Nolo scribere de me quod vos per alios audisse existimo, quid actitem, quid studeam, per quae discrimina verser in mundo, imo per quae jacter praecipitia. Si quominus audistis, precor ut inquiratis, et secundum quod audieritis, et consilium impendatis, et orationum
Abbreviated transcription (Latin):
id fecerit. Nam qudd ãd me ptinet
in decretum est. ubi oportune pos¬
sem nõ solum nõ impẽdire. s etis¬
tur trahere manib. ubi de gr̃a¬
que in eo est. deo fructificare ua¬
leret. Quis dabit mͥ homines lit¬
teratos ⁊ scõs in eccłiis dei p̃esse
pastores. si nõ in om̃ib. certein
plurib. certe in aliquib saltemꝰ
Quid enĩ si inuenis aliqua olim
iuuenilit̾ egisse memorat᷑. Uet̾a
transierũt noua facta sũt om̃ia
Consepultus est iterũ xp̃c ꝑh̾emii
baptismum ego olim sepulta uitia
retractabo: Iam quod allas cazi¬
censis suie trecensis dure dicũt᷑
scripsisse uobis om̃ino cũ audiui
dure accepi. ⁊ cũ acceꝑo tempus
nõ dissimulabo. qͣntũ quidẽ cari¬
tas postulabit.⁊ familiaritas q̃¬
mͥ ꝓ eoꝵ religiositate est ad ip̃os.
Deo aut̃ gr̃as qui dedit nobis
nõ uinci a malo. s uinc̾e in bono
malum. qr nõ respondistis eis n¬
malum ꝓ malo. uł maledictũ ꝓ

Expanded text:
id fecerit. Nam quod ad me pertinet, id fecerit. Nam quod ad me pertinet, mihi decretum est, ubi opportune possem, non solum non impedire, sed etitur trahere manibus, ubi de graquae in eo est, Deo fructificare valeret. Quis dabit mihi homines litteratos et sanctos in Ecclesiis Dei praeesse pastores, si non in omnibus, certe in pluribus, certe in aliquibus saltem? Quid enim si juvenis aliqua olim juveniliter egisse memoratur? Vetera transierunt, nova facta sunt omnia. Consepultus est iterum Christo per eremi baptismum: ego olim sepulta vitia retractabo? 3. Jam quod abbas Caziacensis sive Trecensis dure dicuntur scripsisse vobis, omnino, cum audivi, dure accepi, et cum accepero tempus, non dissimulabo, quantum quidem charitas postulabit, et familiaritas, qe ad ipsos est. Deo autem gratias, qui dedit vobis non vinci a malo, sed vincere in bono malum, quia non respondistis eis malum pro malo, aut maledictum pro
Abbreviated transcription (Latin):
nõ głari minus est a ꝑfecto. Porro
parere imꝑfectũ neuus est. Ergo
hic colormͥ in frẽ natali displicuit.
Quid enim ⁊ si castum id fu̾t co¬
ram deo: Nempe oportet ꝓuidere bo¬
na etiam coram hominib. S dici¬
tis. Nũc ip̃e gͣuit̾ tulit. s uos. Ad
idem reu̾tit᷑. iterũ dico quod sentio.
ssur uobis graue fu̾it nõ uideo nͥ
qr ip̃i graue eẽ sensistis Uos uidi¬
cate an hoc eũ deͤcu̾t. p̃sertĩ iñ no¬
uitate uite. Nam aut̃ hano ut sal¬
ua eiũs pace dixerim nõ carit
hac nota: an u̾o nec culpa. sue
sentire renuit. Ueritus qͥppe ut
estimo linguas obtrectatoꝵ. ue¬
tuit festinatam: noui heremite
ꝓmotoẽm. ne ut dixi lingua n¬
maliloquã dic̾e̾ posset. hũc ẽẽ
quẽ semꝑ optau̾at heremi fructũ.
Uerũptam̃ quicquid dñs papa in¬
tenderit siue hoc siue aliud me ig̃¬
norasse. sciatis illũd eius cõsiliũ.
ne quis dicat q̃d̾ meo instinctu

Expanded text:
non gloriari, minus est a perfecto. Porro non gloriari, minus est a perfecto. Porro parere imperfectum, naevus est. Ergo hic color mihi in fratre Natali displicuit. Quid enim, 248 etsi castum id fuerit coram Deo? Nempe oportet providere bona etiam coram hominibus. 2. Sed dicitis: Non ipse graviter tulit, sed nos. Ad idem revertitur. Iterum dico quod sentio. Cur vobis grave fuerit, non video, nisi quia ipsi grave esse sensistis. Vos judicate, an hoc eum decuerit, praesertim in novitate vitae. Nam ante hanc ut salva ejus pace dixerim non caruit hac nota: an vero nec culpa, suaesentire renuerit? Veritus quippe, ut aestimo, linguas obtrectatorum, vetuit festinatam novi eremitae promotionem: ne, ut dixi, lingua maliloqua dicere posset, hunc esse, quem semper optaverat, eremi fructum. Verumtamen quidquid dominus Papa intenderit, sive hoc, sive aliud, me ignorasse sciatis illud ejus consilium: ne quis dicat quod meo instinctu
Abbreviated transcription (Latin):
tissimis patrib ⁊ dñis
amantissimis. S. pͥ
ut̃e rescripto comperi me rescrip¬
sisse aliquid quod me iudica¬
ret cõmotũ. uosq istud nõ pa¬
rũ metuerẽ. Uerũ id frustra Nõ
est quod a puero ur̃o timendũ
sit uobis reu̾entissimi pr̃es. qui
uos in u̾itate diligo ut amcos
⁊ suspitio ut scõs. Nisi forte ñ
ame s mͥ pat̾no timuistis affec
tu. qd̾ motus uobis uiderer nõ
ret. Motus fateor fui. s ꝓ uo
bis nõ contra uos. atq ĩd tenu¬
iter satis. S ⁊ hoc tem̾e. s ñ
temi̾e confiteor. adu̾sũ me in¬
tetis tem̾itatem pc̃ci mei. Ignoᷤᷤ¬
cite mͥ. sic sum. Telus domus
tue comẽdit me. Non patior ⁊¬
plane quod m̃ me est decolo¬
rari tante specimen scĩtatis. Nã
corrũpi pose absit ut uerear. Pror¬
sus aut̃ displicet in pulcherrimo
corꝑe. nõ solum morb s ⁊ tenug. neuus
Non plane bonus color si sc̃oꝵ qͥspi¬
am enxie feire abiectõem suã uide¬
atur. de qua etiam nõ gaudere ⁊

Expanded text:
issimis patribus et dominis amantissimis, BERNARDO vestrae rescripto comperi, scripsisse me aliquid, quod me indicaret commotum, vosque istud non parum metuere. Verum id frustra. Non est quod a puero vestro timendum sit vobis, reverendissimi patres, qui vos in veritate diligo ut amicos, et suspicio ut sanctos. Nisi forte non me, sed mihi paterno timuistis affectu, quod motus vobis viderer non ret. Motus, fateor, fui, sed pro vobis, non contra vos, atque id tenuiter satis: si et hoc temere, sed non temere confiteor adversum me intetis temeritatem peccati mei. Ignoscite mihi: sic sum, zelus domus vestrae comedit me. Non patior plane, quod in me est, decolorari tantae specimen sanctitatis: nam corrumpi posse, absit ut verear. Prorsus autem displicet in pulcherrimo corpore non solum morbus, sed et naevus. Non plane bonus color, si sanctorum quispiam anxie ferre abjectionem suam videatur, de qua etiam et non gaudere, et
Abbreviated transcription (Latin):
scit si conu̾tatur ⁊ ignoscat.
d̾a ⁊ relinquat post se benedic¬
tõem. Hanc de nr̃is ꝙͦ posteri¬
orib audacter exiginius.
Alioqͥn nõ decet ut perdatis¬
datis in nocentẽ. cũ impio. Et¬
enĩ qui malum fecerũt facti
de mãlo sũt. Nuid restat nͥ ut
reliquiẽ salue fiant. Quidni
saluentur qui obedierũt uo¬
bis. qui obedierũt p̾decessanͣ
ur̃o paulum loquor. qui aie¬
bat. auferte malũ a uõbiatꝰ
Itaq miseremini illis. ⁊ non
p̃uidicet mi quitas sceleratoꝵ
uisticie innocentiũ. Hoc dico
qr causa est eis cum ẽduensi¬
b in p̾sentia. ur̃e maiestatis.
⁊ timent ne noceat sibi iniqͥ¬
tas alioꝵ. Sane id p̃cipue ob¬
secramus. ut concordie ⁊ paci
ipõꝵ oꝑam detis utrisq siqͥdẽ
bene uolumꝰ. atq ita utrisq
credimus expẽdire. Ad dñm¬

Expanded text:
si convertatur et ignoscat Deus, et relinquat post se benedictionem! Hanc de vestris quoque posterioribus audacter exigimus. Alioquin non decet ut perdatis innocentem cum impio. Etenim qui malum fecerunt, facti de medio sunt. Quid restat, nisi ut reliquiae salvae fiant? Quidni salventur qui obedierunt vobis, qui obedierunt praedecessori vestro? Paulum loquor, qui aiebat: Auferte malum ex vobis . Itaque miseremini illis, et non praejudicet iniquitas sceleratorum justitiae innocentium. Haec dico, quia causa est eis cum Aeduensibus in praesentia vestrae Majestatis, et timent ne noceat sibi iniquitas aliorum. Sane id praecipue obsecramus, ut concordiae et paci ipsorum operam detis. Utrisque siquidem bene volumus, atque ita utrisque credimus expedire.
Abbreviated transcription (Latin):
albas modicum ĩd quod est.Ba¬
linenses monachi gͣluitꝰ deliq̃¬
rũt. s nõ impune. Uobis ꝓ hoc
ip̃o laus ⁊ gr̃arum actio ãb uni¬
u̾sa debetur eccłia. qr nõ silu¬
istis. nõ dissimulauistis.non
qͥ euistis. Efferbiustis ito de¬
buistis. ꝑcussistis: s ut sana¬
retis. Quõd si obliuscat᷑ mi¬
sereri dñs. ⁊ contineat in ira
miscd̾ias suas unde sanitas:
fĩdutialit̾ ꝓm̃de post iudiciũ
miscd̾iam p̃stolam᷑. ut mise¬
ricordiã ⁊ iuditiũ cantemꝰ dño.
ꝯcimus. scimꝰ. nõ deuiabit ui

Expanded text:
abbas, modicum id quod est. Balmenses monachi graviter deliquerunt, sed non impune. Vobis pro hoc ipso laus et gratiarum actio ab universa debetur Ecclesia, quia non siluistis, non dissimulastis, non quievistis. Efferbuistis ut 249 debuistis: percussistis, sed ut sanaretis. Quod si obliviscatur misereri dominus, et contineat in ira sua misericordias suas, unde sanitas? Fiducialiter proinde post judicium misericordiam praestolamur, ut misericordiam et judicium cantemus Domino. Scimu
Abbreviated transcription (Latin):
uobis tam̃ cõmissam: O dubiũ eẽ nõ
potest scire uos quod aput uos fit qͣn¬
do utiq id usq ad nos tam remotas
potuit ꝑuenire. Nec mitũ si nõ horã
p̃uidere ac nocturnũ foris ingressum
obseruare quiuistis. mirũ aut si dẽp̃¬
hensum ram nõ agnoscitis. nõ tene¬
tis. nõ ꝓhibetis eyportare spolia uĩa
immo p̃ciosissimas xp̃i exiuuas. aĩas
uidelicet quas sua ẏmagine psigna¬
uiti suo cruore redemit. Adhuc forsã
heretis. ⁊ muramini que nã dic̾e uelim.
Arualdum de brissia loquor. qui utinã
tam sane eẽt doctrene qͣm districte
est uite. Et si uultis scire. homo est ñ
mranducans neq bibens. solo cũ dra¬
bolo esuriens.⁊ sitieus sangumem
animarũ. Unus de ninnero illoꝵ quoᷤ
apłica ugilanta nouit. habentes for

Expanded text:
dubium esse non potest, scire vos, quod apud vos fit, quando id usque ad nos utique tam remotos potuit pervenire. Nec mirum, si non horam praevidere, aut nocturnum furis ingressum observare quivistis. Mirum autem, si deprehensum jam non agnoscitis, non tenetis, non prohibetis exportare spolia vestra, imo pretiosissimas Christi exuvias, animas videlicet, quas sua imagine praesignivit, suo cruore redemit. Adhuc forsan haeretis, et miramini, quemnam dicere velim. Arnaldum loquor de Brixia, qui utinam tam sanae esset doctrinae, quam districtae est vitae. Et si vultis scire, homo est neque manducans, neque bibens, solo cum diabolo esuriens et sitiens sanguinem animarum. Unus de numero illorum quos apostolica vigilantia not
Abbreviated transcription (Latin):
bes. De solo tͥ credito talento respõ¬
dere tͥ para. securus de reliquo. Si
multũ accepisti. da multũ. Nd̾ si
in modico fidelis nõ est nec in maxi¬
mo. Totum da: qr totũ repetendus
es. usq ad nouissimũ quadrantẽ.
s sane quod hẽs nõ quod nõ habes.
Memento etiã uoti tue dare uocem

Expanded text:
bes. De solo tibi credito talento responbes. De solo tibi credito talento respondere tibi para, 193 securus de reliquo. Si multum accepisti, da multum. Quod siin modico fidelis non est, nec in maximo. Totum da, quia totum repetendus es usque ad novissimum quadrantem: sed sane quod habes, non quod non habes. 3. Memento etiam voci tuae dare voc
Abbreviated transcription (Latin):
maxime claret qͣm sindere te dili¬
gam̃. Nodie nempe nõ te caruissẽ:
si quesissem que mea sũt. Nũc aut̃
uides q̃d̃ spretis utilitatib meis. tu¬
is compendiis nõ inuidi. ponens te
utiq ibi uñde aliqͣndo tͣnͣsponara.
suꝑ om̃ia bona dñitui. Tu aut̃ cu¬
ra inueniri fidelis sernus ⁊ prudẽs
conserus tius celeste triticũ com¬
municare absq m̃iuidia. ⁊ absq de¬
sidia erogare. ⁊ noli frustra assu¬
m̾e excusatoẽm qͣsi de tui nouitate
aut de imperctia qũad putas forte uł
simulas. Nam nec sterilis u̾e̾tim¬
dia grata est nec humilitas p̃ter
iu̾tatem laũdabilis. Offitiũ gͦ tuũ
attende. Pelle pudorem consida̾tõe
offitii. age ut magisttꝰ Nouus es:
s debitor. Et exfũc te nou̾is debito¬
rem: ex quote alligasti. Nunqͥd noui
tas extusabit aput conditorẽ dãp
nõ sum inquis ãd ista suffitiens.
Qͣ si uõ deuotõ tua accepta nõ sit ex
eo quod habes nõ ex eo quod nõ ha¬

Expanded text:
maxime claret quam sincere te dilimaxime claret quam sincere te diligam. Hodie nempe non te caruissem, si quaesissem quae mea sunt. Nunc autem vides quod, spretis utilitatibus meis, tuis compendiis non invidi, ponens te utique ibi, unde aliquando transponaris super omnia bona Domini tui. 2. Tu autem cura inveniri fidelis servus et prudens, conservis tuis coeleste triticum communicare absque invidia, et absque desidia erogare; et noli frustra assumere excusationem, quasi de tui novitate aut de imperitia, quod putas forte, vel simulas. Nam nec sterilis verecundia grata est, nec humilitas praeter veritatem laudabilis. Officium ergo tuum attende. Pelle pudorem consideratione officii, age ut magister. Novus es, sed debitor: et ex tunc te noveris debitorem, ex quo te alligasti. Numquid novitas excusabit apud creditorem  al.non sum, inquies, ad ista sufficiens. Quasi vero devotio tua accepta non sit ex eo quod habes, non ex eo quod non ha
Abbreviated transcription (Latin):
maledicta ut ulterius iam possit
aut obumbrare tam ianifestam
u̾tatem aut impẽdire tam opta¬
tam correptõem Inspiret uobis d̾s
acciuescẽ consilio. ut nõ dicã nr̃o es
omniũ qui emulant᷑ uds dei emu¬
pła quam misisti affectũ tu¬
um redolet. mouet meum.
Et doleo q̃d ꝓut moueor nõ
possum rescribere. Nec immoror in
excusañdis excusatõib sciens qd̾ sti¬
enti me loquor. Nosti inqͣm sub qua
sartina gemo. ⁊ gemitus m̃s a te
nõ est absconditus. Tu u̾o ꝓ stedu¬
le breuitate affectum ne estimes
qͣm nulla sui plixitate explicare pos¬
sio oratio. Et malitia quidẽ occu¬
pationũ potest fac̾ẽ ut paucis scri¬
bam. s nõ ut parũ diligam. Auc¬
tum sane exclũdat uł impediat
actus s nũquid affectum: Sicut
mater unicũ amat filiũ ita tẽ di
ligam ⁊ absentem ne solatiũ mẽ¬
um ex te ⁊ nõ uideat dilexisse. ⁊¬
Eras ꝑnecessarius mͥ atoꝑ huic uł

Expanded text:
maledicta, ut ulterius jam possit maledicta, ut ulterius jam possit aut obumbrare tam manifestam veritatem, aut impedire tam optatam correptionem? Inspiret Deus vobis acquiescere consilio, ut non dicam nostro, sed omnium qui aemulantur vos Dei aemuola quam misisti, affectum tuum redolet, movet meum. Et doleo quod prout moveor non possum rescribere. Nec immoror in excusandis excusationibus, sciens quod scienti me loquor. Nosti, inquam, sub qua sarcina gemo: et gemitus meus a te non est absconditus. Tu vero pro schedulae brevitate affectum non aestimes, quem nulla sui prolixitate explicare posset oratio. Et malitia quidem occupationum potest facere ut paucis scribam, sed non ut parum diligam. Actum sane excludat, vel impediat actus: sed numquid affectum? Sicut mater unicum amat filium, ita te dilligam et absentem, ne solatium meum ex te, et non te videar dilexisse. Eras perneccessarius mihi. Atque hinc vel
Abbreviated transcription (Latin):
li a uobis om̃nnodis exigit᷑ tollic⁊
in eo loco excusatũ dicimꝰ si nõ pote¬
stis. An nõ deniq misteriũ est ange¬
loꝵ tollere scandala de regno dei. Si
dixeritis quid ad nos: arguet uos il¬
la sententia. Labia sacerdotis custo¬
diũt stientiam ⁊ legem requirunt
de ore eius. Angłs enĩ dñi est. Si gͦ
hoc scañdalum cũ possitis nõ tollitis.
plane no impletis minist̾ũ ur̃m. ⁊
Nudd quidem an nułla sit culpa uos
ĩudicatis. Ego uo̾ ne hoc suffice̾ dixe¬
rim. si nõ ⁊ honorificatis. Est qͦq i
quod adhuc addam. nisi q timudior
sum fateor qͣm ꝓmisi. S tutius ad¬
duto magistisi qui nõ uereat᷑. ep̃c¬
ep̃o nudam dice̾ u̾itatẽ. Hoc ip̃m¬
inquit delictũ est in uobis. qd̾ cau¬
sas habetis int̾ uos. Quare ñ ma¬
gis fraudem patimini. Opposuit spe¬
culum. refulsit. iusticie sol enucu¬
it. ueritas uerius apparuit. Quã¬
ti est gͥ nescio que slla possessiuncła

Expanded text:
li, a vobis omnimodis exigitur tolli: et li, a vobis omnimodis exigitur tolli: et in eo loco excusatum dicimus, si non potestis. An non denique ministerium est Angelorum, tollere scandala de regno Dei? Si dixeritis: Quid ad nos? arguet vos illa sententia: Labia sacerdotis custodiunt scientiam, et legem requirunt de ore ejus; angelus enim Domini est . Si ergo hoc scandalum, cum possitis, non tollitis, plane non impletis ministerium vestrum: quod quidem an nulla sit culpa, vos judicabitis. Ego vero nec hoc sufficere dixerim, si non et honorificatis. 3. Est quoque quod adhuc addam, nisi quia timidior sum, fateor, quam promisi. Sed tutius adduco magistrum, qui non vereatur episcopo nudam dicere veritatem. Hoc ipinquit, delictum est in vobis, quod causas habetis. Quare non magis fraudem patimini? I lsit justitiae sol, emicuit veritas, naevus apparuit. Quanti est igitur nescio quae illa possessiuncula
Abbreviated transcription (Latin):
diã diaboli int̾polatum ẽẽ uł mo¬
clesie dei que ubiq tam celebri gau¬
dio in hoc meridiano lumine exul¬
tare solebat. Uerũ uos qͣntũ ꝓpͥam
głam cõtẽpnatis satis apparet. Lau
do s nõ uss ad iniurã der Lando
⁊ constantiam qua nec sũmis pote¬
statib ceditis de iure ur̃o quod pu¬
tatis: s si nõ ꝑtinatius qͣm constã¬
tius id agi a uobis uideret᷑. Qͣm glo¬
riosius. ⁊ certe sanctius uobis illa¬
tam iniuriam fortit᷑ sustme̾tis ⁊ fa
mam ur̃ãm ad gsam dei custodireti:
¶ mqͣm nestio quomͦ uł cõscientiam
ur̃ãm ẽẽ in tuto confiditis. sub hoc ẜ¬
scãndalo. Nec enĩ excusat uos etiam¬
si in quẽpiam alterũ iure culpã refũ¬
ditis: Esto q̃d̾ alius mou̾it scãndalũ
ꝓfecto cõpest̾e̾ uos potestis. Nolle com¬
pesc̾e̾ sine culpa erit. aut u̾o̾ cõpesc̾e̾
sine gła erit: Malum si cõpͥmas tu¬
um reputabit᷑ tͥ ad uisticiã: si alienũ
ad głam. Quicũq auctor sit scanda¬

Expanded text:
dia diaboli interpolatum esse vel moclesiae Dei, quae ubique tam celebri gaudio in hoc meridiano lumine exsultare solebat. 2. Verum vos quantum propriam gloriam contemnatis, satis apparet. Laudo, sed si non usque ad injuriam Dei. Laudo et constantiam, qua nec summis potestatibus ceditis de jure vestro, quod putatis: sed si non pertinacius quam constantius id agi a vobis videretur. Quam gloriosius, et certe sanctius vobis illatam injuriam fortiter sustineretis, et vestram ad gloriam Dei custodiretis! quanquam nescio quomodo vel conscientiam vestram esse in tuto confiditis sub hoc scandalo. Nec enim excusat vos, etiamsi in quempiam alterum jure culpam refunditis. Esto quod alius moverit scandalum: profecto compescere vos potestis. Nolle compescere, sine culpa erit? aut vero compescere, sine gloria erit? Malum si comprimas tuum, reputabitur tibi ad justitiam; si alienum, ad 192 gloriam. Quicumque auctor sit scanda
Abbreviated transcription (Latin):
transalpinare coegit. repatrrare ñ
patitur. Quis u̾o̾ extraneoꝵ ãd qͦs
eiectus est. nõ eum om̃imodis cuꝑet
sius reddidisse. Et certe sic se habere
ad om̃s ut om̃ib odio habeat᷑ appro¬
batio iuiditiĩ est. quod portat: ne qͥs
dicat subreptũ fuisse dño pape. Q¬
le est gͦ sũmi pontificis sugillare
sententiã. ⁊ illã sententiã cuiꝰ recti¬
tudinẽ eius ip̃ius in quẽ data est.¬
⁊ si lingua dissimulat uita clamat.
Itaq fauere huic̃. dño pape cõtradi¬
c̾e est. etiam ⁊ dño deo. Et quecũq
enĩ uista sententia iuste dẽtur: ab
illo certũ est ꝓcessisse. qui loquit᷑
in ꝓph̾a. Ego qui loquor iusticiam.
Confido aut de ur̃a prudentia. et
honestate. qr usis hiis lit̾tis dei
iu̾tate certus nõ abducemini amo¬
do qͥppiam assentire iñ hac re. nͥ qd
uos deceat.⁊ eccłie dei expẽdiat. pro
qua legatõe fungimini. Diligimꝰ
uos. ⁊ ad nr̃m obsequiũ parati su¬

Expanded text:
transalpinare coegit, repatriare non transalpinare coegit, repatriare non patitur. Quis vero extraneorum, ad quos ejectus est, non eum omnimodis cuperet suis reddidisse? Et certe sic se habere ad omnes, ut omnibus odio habeatur, approbatio judicii est quod portat, ne quis dicat subreptum fuisse domino Papae. Quale est ergo summi Pontificis suggillare sententiam, et illam sententiam, cujus rectitudinem ejus ipsius, in quem data est, etsi lingua dissimulat, vita clamat? Itaque favere huic, domino Papae contradicere est, etiam et Domino Deo. Per quemcumque enim justa sententia juste detur, ab illo certum est processisse, qui loquitur in propheta: Ego qui loquor justitiam . Confido autem de vestra prudentia et honestate, quia visis his litteris de veritate certus, non abducemini amodo quidpiam assentire in hac re, nisi quod vos deceat, et Ecclesiae Dei expediat, pro qua legatione fungimini. Diligimus vos, et ad vestrum obsequium parati su
Abbreviated transcription (Latin):
hoc suscitare filiũ abrahe: ¶m i
gratũ mius susciꝑet mat᷑ eccłia
de manib ur̃is. uas in honorẽ qd̾ ÷
tami diu passa est  contumeliã. Licet
tẽptare. s uir prudens cautus erit
nõ transgredi p̃finitũ numerũ ab
primam ⁊ std̾am correctoem de ui¬
ta. sciens qr subu̾sus est. qͥ eiꝰmo¬
di est. Et delinquit ꝓpͥo uiditõ cõ¬
dẽpnatus. Alioqͥn familiarẽ ha¬
bere. ⁊ freqñter admitt̾e ad collo¬
quendũ nẽ dicam ad cõuiuandũ
suspitio fauoris est. ⁊ inimici ho¬
minis fortis armatura. Necure
annũtiabit. ⁊ facile ꝑsuadebit q̃
uolet domesticus. ⁊ contuberna¬
lis legati apłice sedis. Quis enũ
a lat̾e dñi pape mali qͥ ꝓpiã suspi¬
cetur. M ⁊ si in manifesto ꝑu̾sa
loquit᷑ quis se facile oppon̾e au¬
deat ur̃o collaterali: Dem̃de ui¬
detis qualia post se ubicũq habita¬
uit reliquit uestigia: Non sine cau¬
sa uigor apłicus homiẽ ytalia ortũ

Expanded text:
hoc suscitare filium Abrahae? Quam hoc suscitare filium Abrahae? Quam gratum munus susciperet mater Ecclesia de manibus vestris vas in honorem, quod tamdiu passa est in contumeliam? Licet tentare; sed vir prudens cautus erit non transgredi praefinitum numerum ab unam et secundam correptionem deuita, sciens quia subuersus est qui eiusmodi est, et delinquit, cum sit demnatus . Alioquin familiarem habere, et frequenter admittere ad colloquendum, ne dicam ad convivandum, suspicio favoris est, et inimici hominis fortis armatura. Secure annuntiabit et facile persuadebit quae volet domesticus et contubernalis legati apostolicae Sedis. Quis enim a latere domini Papae mali quidpiam suspicetur? Sed et si in manifesto 189 perversa loquitur, quis se facile opponere audeat vestro collaterali? 2. Deinde videtis qualia post se, ubicunque habitavit, reliquit vestigia. Non sine causa vigor apostolicus hominem Italia ortum
Abbreviated transcription (Latin):
discuirere. ⁊ eo noc̾e plus possit.
Hoc enĩ ⁊ dñs papã dum ad huc cẽt
aput nos ob mala q̃ de illo audi¬
ebat. fieri scribendo mandauit.
s nõ fuit qui fat̾et bonũ. Deniq
si uulpes pusillas demolientes ui¬
neam scriptura salubrit̾ monet.
nõ multo magis lupus magnus
⁊ ferus religandus est. ne xp̃i ii rũ
de brissia cuius cõu̾satõ
mel. ⁊ doctiina uenenum.
lcui caput columbe. cauda scorpio¬
nio est. quem brissia euotuuit. ro¬
ma exhorruit. frantia repulit:
germania adhommat᷑. ytalia
nõ uult reciꝑe. fertur ee uõbiscũ.
Uidete queso ne ur̃a auctoritate plus̃
noceat. Nam cum ⁊ artem habeat
⁊ uoluntatẽ nocendi si accesserit fa¬
uor ur̃ erit fimiculus triplex. qui dif¬
ficile rumpit᷑ supͣ modũ ut uereor
noctturus. Et unũ existimo e duo¬
b si tñ uerũ est qd̾ uobiscũ hoĩem
de eius correctõe confid̾e. Et uti¬
nã idͥ frustra. Quis det de lapide

Expanded text:
discurrere et eo nocere plus possit. discurrere et eo nocere plus possit. Hoc enim et dominus Papa, dum adhuc esset apud nos, ob mala quae de illo audiebat, fieri scribendo mandavit; sed non fuit qui faceret bonum. Denique si capi vulpes pusillas demolientes vineam Scriptura salubriter monet , num multo magis lupus magnus et ferus religandus est, ne Christi irrude Brixia, cujus conversatio mel, et doctrina venenum: cui caput columbae, cauda scorpionis est; quem Brixia evomuit, Roma exhorruit, Francia repulit, Germania abominatur, Italia non vult recipere, fertur esse vobiscum. Videte, quaeso, ne vestra auctoritate plus noceat. Nam cum et artem habeat, et voluntatem nocendi, si accesserit favor vester, erit funiculus triplex, qui difficile rumpitur, supra modum, ut vereor, nociturus. Et unum existimo de duobus, si tamen verum est quod vobiscum hominem de ejus correctione confidere. Et utinam id non frustra. Quis det de lapide
Abbreviated transcription (Latin):
ad effundendũ sanguinẽ. Contuto
⁊ infelicitas in uiis eiꝰ. ⁊ iuam pacis
nõ cognouit. Inimicus crucis xp̃i
seminator discordie. fabricator scis¬
matum. turbator pacis. imitatis
diuisor. Cuius dentes arma ⁊ sa¬
giite. ⁊ lingua eius gladius acutꝰ
Molliti sũt sermones eius suꝑ ole¬
um: ⁊ ip̃i sũt iacula. Unde ⁊ solet
sibi allice̾ blandis sermonib. ⁊ si¬
mulatõe urtutũ diuitos ⁊ poten¬
tes iuxta illud. Sedet in insidiis
cũ diuitib iuoccultis: ut int̾ficiat
innocentẽ. Demũ cũ fu̾it de illo¬
rũ captata beniuolentia ⁊ fami¬
liaritate securus uidebitis hoĩem
aꝑte insurg̾e̾ in clerũ. fretũ tyirã¬
nide militari insurge in ip̃os ep̃os
⁊ in omnẽ passim eccłiasticũ ordmẽ
deseuire. Hoc scientes nescio an
melius salubrius ue in tanto dis¬
cuinine rerũ ag̾e ualeatis qͣm iuixͣ
apłi monitũ auferre malũ ex uo¬
bis qͣmꝗͣ amicus sponsi ligare po¬
tius qͣm fugare curabit. ne iam

Expanded text:
ndum sanguinem: contritio et infelicitas in viis ejus, et viam pacis non cognovit. Inimicus crucis Christi, seminator discordiae, fabricator schismatum, turbator pacis, unitatis divisor: cujus dentes arma et sagittae, et lingua ejus gladius acutus. Molliti sunt sermones ejus super oleum, et ipsi sunt jacula. Unde et solet sibi allicere blandis sermonibus et simulatione virtutum divites et potentes, juxta illud: Sedet in insidiis cum divitibus in occultis, ut interficiat innocentem . Demum cum fuerit de illorum captata benevolentia et familiaritate securus, videbitis hominem aperte insurgere in clerum, fretum tyrannide militari, insurgere in ipsos episcopos, et in omnem passim ecclesiasticum ordinem desaevire. Hoc scientes, nescio an melius salubriusve in tanto discrimine rerum agere valeatis, quam juxta Apostoli monitum, auferre malum ex vobis . Quanquam amicus sponsi ligare potius, quam fugare curabit, ne jam
Abbreviated transcription (Latin):
rela que erat int̾ ip̃m ⁊ alba¬
ad neutrũ mops est
caritas ⁊ has oportet dare. ⁊
illas nõ obmitte. Has uobis. il¬
las mͥ. ⁊ pusillis multis.mei si¬
milib qui scandalizant᷑. Dici¬
tis forsitan scandalum nõ eẽ¬

Expanded text:
RELA QUAE ERAT INTER IPSUM ET ABBARELA QUAE ERAT INTER IPSUM ET ABBAad neutrum inops est charitas, et has oportet dare, et illas non omittere: has vobis, illas mihi, et pusillis multis mei similibus, qui scandalizantur. Dicitis forsitan scandalum non e
Abbreviated transcription (Latin):
auctoritatẽ data sententia con¬
firmetur. Ergo ne si uenerit hõ
mendax. adu̾sus tantoꝵ uiroꝵ
testimoniũ. ualentinũ loquor.⁊
gͣnopolitanũ audietur. Iterũ
supplico ⁊ ad pedes dñi mei ea qͣ
possum mente anxia descendo.
ne ab homine miquo ⁊ doloso re¬
ligiosum monaffium destrui
patiatur. Et enĩ nõ parcet n¬
nr̃o qui suũ pene destruxit.
uñde addo solita psũptõe. Si
puero ur̃o cred̾etis hominẽ hũc
qui benefitõ pietatis ur̃e abu¬
titur in claustrũ suũ remitt̾etis
⁊ dño abbati case dei mandaretis
ut in monast̾io quod ille muti¬
liter octupat uirũ religiosũ pro¬
mou̾et.⁊ regłarem ordinaret
cõuentũ. Hoc plane dignũ apo¬
stolatu ur̃o. hoc bñplacitu deo:
hoc honor dño albati case dei. suo¬
q monasti̾o. Sic etiam lib̾are¬
tis animã p̃dicti hominis. ⁊ ip¬
sum cui incumbit monast̾um.
ad magistrum ulgeriũ aude¬
gauensem ep̃m ꝓ graui que¬

Expanded text:
auctoritate data sententia conauctoritate data sententia confirmetur. Ergone si venerit homo mendax adversus tantorum virorum testimonium Valentinum loquor, et Gratianopolitanum, audietur? Iterum supplico, et ad pedes domini mei ea qua possum mente anxia descendo, ne ab homine iniquo et doloso religiosum monasterium destrui patiatur. Etenim non parcet nostro, qui suum pene destruxit. Unde addo solita praesumptione: Si puero vestro crederetis, hominem hunc, qui beneficio pietatis vestrae abutitur, in claustrum suum remitteretis, et domino abbati Casae-Dei mandaretis ut in monasterio, quod ille inutiliter occupat, virum religiosum promoveret, et regularem ordinaret conventum. Hoc plane dignum apostolatu vestro, hoc beneplacitum Deo, hoc honor domino abbati Casae-Dei, suoque monasterio. Sic etiam liberaretis animam praedicti hominis, et ipsum, cui incubat, monasterium.AD MAGISTRUM ULGERIUM ANDEGAVENSEM EPISCOPUM, PRO GRAVI QUE
Abbreviated transcription (Latin):
sio calũpniandi p̃sentiũ lator ab¬
has ueraci ⁊ uiua ucce referet
uobis. D̾s omips uos nobis con¬
seruet longis temꝑib ad nr̃am
omniũq ꝓtectõem qui in habitu
⁊ ꝓposito penitentie pauꝑem uitã
ducimus ut sine timore de ma¬
nu inimicoꝵ nr̃oꝵ liberati: serui¬
sꝙ quo ⁊ suꝑbit inmicus
⁊ incenditur pauꝑ. bsqͦ
a tanta impudentia m̃no¬
centia tanta uexatꝰ.⁊ hoc uiuo ĩ¬
nocentio: Pcc̃a sine dubio nr̃a hoc
fatiũt qd̾ dñs m̃s tam sero ad¬
u̾tit mentientes sibi. tam lente
exaudit damanteo ad se. in hac
causa dum tarat. Nam alias qui¬
dem scimꝰ familiares ẽẽ dño meo.
⁊ cito intellig̾e. ⁊ facile misereri.
Propt̾ eum qͥ elegit uos ⁊ posuit
uos refugiũ opp̃ssoꝵ ponite iam
taindem finẽ malitie oppssoris.
⁊ laborib afflictoꝵ. qr satis utra¬
q res uenit in lucem ⁊ manifesta¬
tõẽm. Deniq ad mãndatũ d bñ¬
placiti dñi mei. causa discussa
⁊ t̾minanda est. suꝑ est ut ip̃ius

Expanded text:
o calumniandi, praesentium lator abbas veraci et viva voce referet vobis. Deus omnipotens vos nobis conservet longis temporibus, ad nostram omnium protectionem, qui in habitu et proposito poenitentiae pauperem vitam ducimus, ut sine timore, de manu inimicorum nostrorum liberati, servisquequo et superbit impius, et incenditur pauper? usquequo a tanta impudentia innocentia tanta vexatur, et hoc vivo Innocentio? Peccata sine dubio nostra hoc faciunt, quod dominus meus tam sero advertit mentientes sibi, tam lente exaudit clamantes ad se; in hac causa duntaxat: nam alias quidem scimus familiare esse domino meo, et cito intelligere, et facile misereri. Propter eum qui elegit vos, et posuit vos refugium oppressorum, ponite jam tandem finem et malitiae oppressoris, et laboribus afflictorum: quia satis utraque res venit in lucem et manifestationem. 191 Denique ad mandatum beneplaciti domini mei causa discussa, et terminata est: superest ut ipsius
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ nõ habemꝰ hic manentẽ ci¬
uitatem. s illam inqͥrimꝰ. Ibi ui
debimꝰ uos: ⁊ gaudebit cor ur̃m.
Interim u̾o̾ delectabor ⁊ letabor
sunt mnͥ sꝑans ⁊ expectans quod
reliquũ est. de uisione temꝑali
m̃ diẽ dñi. ut gaudiũ meũ plenũ
sit. Adde obsetro ad ex bona que
abste.⁊ de te nobis assidue ueni¬
unt. tuas tuoꝵq ꝓ nobis oratio¬

Expanded text:
tamen non habemus hic manentem citamen non habemus hic manentem civitatem, sed illam ebit cor nostrum. Interim vero delectabor et laetabor sunt mihi, sperans et exspectans quod reliquum est de visione corporali in die Domini, ut gaudium meum plenum sit. Adde, obsecro, ad ea bona quae abs te et de te nobis assidue veniunt, tuas tuorumque pro nobis oratio
Abbreviated transcription (Latin):
qr rem illuttam p̃sumit. Nec
cłici est pugnare. armis militari¬
b. net subdiaconi uxorẽ duce̾. An¬
nũtiate pcc̃ori opus eius: ne ille
in pcc̃o suo morratur. sanguinem
u̾o̾ eius de manu ur̃a reqͥrat. qui
eum suo redemit sanguine p̃cio¬
so. ifn de telo clamat. Uirgo isrł
corruit. ⁊ nõ est qui sũbleuet eam.
Quousq in luto aurũ iacet: Tol¬
eam anteqͣm porcoꝵ id est spurco¬
rũ sp̃uum pẽdib contuloet᷑ ⁊ iam
nõ sit in honorẽ s in contumeliã.
nõ fama. Neo parũ aut
iule quid cui gratulor me tene¬
ri. muni̾e illius. Nam talis fate¬
or ꝑ eam insinuatus es meo peto¬
ri. ut licet in multis occupatum
ip̃a tam̃ serenissima recordatio
plerũq ex om̃ib uendicet sibi:
ita ut in eum libent̾ immorer.
⁊ sirauiter reqͥescam. Ceterũ quo
memoriã plus accepto: eo auidiꝰ
suspiro p̃sentiã. S qͣndo istud.
aut si qͣndo istud: Utiq ⁊ sinon
ante: ꝓfecto in ciuitate dei nr̃i.si

Expanded text:
quia rem illicitam praesumit. Nec clerici est pugnare armis militaribus, nec subdiaconi uxorem ducere. Annuntiate peccatori opus ejus, ne ille in peccato suo moriatur, sanguinem vero ejus de manu vestra requirat qui suo eum redemit sanguine pretioso. En de coelo clamat: Virgo Israel corruit, et non est qui sublevet eam . Quousque in luto aurum jacet? eam, antequam porcorum, id est spurcorum spirituum, pedibus conculcetur, et jam non sit vas in honorem, sed in contumeliam. non fama: nec parum aut vile quid tui gratulor me tenere munere illius. Nam talis, fateor, per eam insinuatus es meo pectori, ut, licet in multis occupatum, ipsa tamen serenissima recordatio plerumque ex omnibus vindicet sibi, ita ut in ea libenter immorer et suaviter requiescam. Caeterum quo memoriam plus accepto, eo avidius suspiro praesentiam Sed quando istud, aut si quando istud? Utique etsi non ante, profecto in civitate Dei nostri: si
Abbreviated transcription (Latin):
sus. est. ⁊ etiam ab iurare compulsus. re¬
u̾sionẽ nisi ad ip̃ius apłici ꝑmussionẽ.
P simili deide causa ⁊ a regno frã¬
coꝵ exturbatus est scismaticus insig¬
serat petro abaelardo cuiꝰ om̃s errores
ab eccłia iam dep̃henlos atq dãpna¬
tos cũ illo etiani. ⁊ p̃ illo defend̾e̾ acri¬
ter ⁊ ꝑtinacit̾ conabat᷑. Et ni hiis õi

Expanded text:
mpulsus reversionem, nisi ad ipsius Apostolici permissionem. Pro simili deinde causa et a regno Francorum exturbatus est schismaticus insigserat Petro Abaelardo: cujus omnes errores, ab Ecclesia jam deprehensos atque damnatos, cum illo etiam et prae illo defendere acriter et pertinaciter conab
Abbreviated transcription (Latin):
conu̾ti fec̾it pc̃corem ab uia erro
ris sui saluabit antinã eius a mor¬
te. ⁊ oꝑit multitudinẽ pitõꝵ. Er¬
rat ansellus nr̃ errat cui dubiũͦ
Si dinititimꝰ eũ sit: nõ errabit so¬
luꝰ. Qͣlitos trahet post se suo ex¬
emplo illustrissimus iuuenis:
Nec mͦ sequaces s ⁊ om̃s qͥ potue¬
rũt eũ reuocare nec reuocabũt:
eddem eirore iudicamꝰ in uolui. ⁊

Expanded text:
ti fecerit peccatorem ab errore viae suae, salvabit animam ejus a morte, et operit multitudinem peccatorum . Errat Ansellus noster, errat: cui dubium? Si dimittimus eum sic, non solus errabit. Quantos trahet post se suo exemplo illustrissimus juvenis? Nec modo sequaces, sed et omnes qui poterunt eum revocare, nec revocabunt, eodem errore
Abbreviated transcription (Latin):
gabitio. Facile cer̾a portarẽ tan¬
tum uos nõ eẽtis in causa. Nam
in culpa dic̾e nõ audeo. Nõ est me¬
um discur̾e boc. est qui querat ⁊
uidicet. Ueh aut̃ homini illi ꝑ quẽ
scandalum. uenit. Iudiciũ ꝓfecto por¬
tabit quisq̾s est ille uł illa. Ceterũ
ad uos mͥ nũc sermo. Sustiere mo¬
dicum qiuid infipientie mee. Quia
semel cepi. Ioquarad dñm meum.
faciam satis uł ex parte zelo ⁊ affer¬
tui qui loquit᷑. Non uerebor etatẽ
dignitate nõ terrebor: nõ cũctabor ad
nom̃ grande magistri ulgeris. Nain
quo grandius nom̃: eo graudoiꝰ scan¬
dalum. Propt̾ea me ip̃m tͣnsgrẽdiar.
⁊ ero isipiens. Seniorẽ increpabo:
ep̃i arguam. Nlagistrũ conabordo¬
cere. consiliũ dare sapienti. Nullum̃
p̃sũptõis genus p̃tereat caritas: et
emulatio quã olim ꝓscĩtate ⁊ gła¬

Expanded text:
gabitis? Facile caetera portarem, tantum vos non essetis in causa. Nam in culpa dicere non audeo. Non est meum discutere hoc: est qui quaerat et judicet. Vae homini illi per quem scandalum venit! judicium profecto portabit quisquis est ille, vel illa. Caeterum ad vos mihi nunc sermo: sustinete modicum quid insipientiae meae. Quia semel coepi, loquar ad dominum meum: faciam satis vel ex parte zelo et affectui qui loquitur. Non verebor aetatem, dignitate non terrebor, non cunctabor ad nomen grande magistri Ulgerii. Nam quo grandius nomen, eo grandius scandalum. Propterea me ipsum transgrediar, et ero insipiens. Seniorem increpabo, episcopum arguam, magistrum conabor docere, consilium dare sapienti. Nullum praesumptionis genus praetereat charitas et aemulatio, quam olim pro sanctitate et g
Abbreviated transcription (Latin):
hibet umũ de p̃donib. Omino
minemor regłariũ obseruantiũ.
legum̃ canonũ ꝙꝑ cõtemptor ston¬
tosus ad u̾ecundiam. insensatus
ad metũ. inflexĩbilis ad pietatem.
ad iram p̃ceps. Audax ad facinus.
pnus ad inuirias. Et nuror qͦmͦ
uir religiosus ałbas case dei l mo¬
nacho suo tot ⁊ tanta uitia aut ig¬
norare possit aut dissimulare. S
de hoc qiuid ad nos. Ipse iuderit. Ipẽ
suo dño stat aut cadit. Nobis suf¬
ficit liberari de manib eius. Auo¬
bis do om̃imodis fiagitamꝰ qd̾ ali¬
unde frustra tẽptatũ est. Circũspexi¬
mus ⁊ nõ erat auxiliator. uentũ est
ad cõmune refugiũ. illo cõfugimꝰ.
ibi confidimꝰ lib̾ari. Tantũ ad sit pi¬
etas: nã fatultas nõ de esti. Et qͥdẽ
ex pͥuilegio sedis apłice constat
sũmam rerũ ad ur̃am potissimũ ⁊¬
respic̾e sũmam auctoritatẽ.⁊ plena¬
riam potestatem. Uerũ hoc int̾ cet̾a
uri singłaris pͥmatus insignia.¬

Expanded text:
donibus, omnino immemor regularium observationum, legum canonumque contemptor. Frontosus ad verecundiam, insensatus ad metum, inflexibilis ad pietatem, ad iram praeceps, audax ad facinus, pronus ad injurias. Et miror quomodo vir religiosus abbas Casae Dei in monacho suo tot et tanta vitia aut ignorare possit, aut dissimulare. 2. Sed de hoc quid ad nos? ipse viderit: ipse suo domino stat aut cadit. Nobis sufficit liberari de manibus ejus. A vobis id omnimodis flagitamus, quod aliunde frustra tentatum est. Circumspeximus, et non erat auxiliator. Ventum est ad commune refugium: illo confugimus, ibi confidimus liberari. Tantum adsit pietas; nam facultas non deest. Et quidem ex privilegio Sedis apostolicae constat, summam rerum ad vestram potissimum respicere summam auctoritatem et plenariam potestatem. Verum hoc inter caetera vestri singularis p
Abbreviated transcription (Latin):
mam pietatio. untutẽ illius penitus
abnegantes. ⁊ sp̃e dñs. Uenient inqͥ¬
ens ad uos in uestiũtis ouiũ antͥnse¬
cus aut̃ sũt lupi rapaces. Is gͦ usq
hanc etatem ubicũq cõu̾satus est cã
feda post se. ⁊ tam seua reliquit uesti¬
gia: ut ubi semel fixerit p̾edem illuc
ultra om̃mo redire nõ audeat. Deni¬
ꝙ ipãm in qua natuo est ualde ut¬
arbitror cõmouit t̾ram ⁊ cõturbauit
eam. Uñde ⁊ accusatus aput dnm pa

Expanded text:
nitus abnegantes : et ipse Dominus, Venient, inquiens, ad vos in vestimentis ovium, intrinsecus autem sunt lupi rapaces . Is ergo usque ad hanc aetatem, ubicumque conversatus est, tam foeda post se, et tam saeva reliquit vestigia, ut ubi semel fixerit pedem, illuc ultra redire omnino non audeat. Denique ipsam, in qua natus est, valde atrociter commovit terram, et conturbavit eam. Unde et accusatus a
Abbreviated transcription (Latin):
tinget fatile si illud contingat
effici quod oporteat reuocari. Er¬
go ĩndicat᷑ ieumiũ. cõuocent᷑ ep̃i.
religiosi astiscant᷑. nec fua quod:
absit sollempnitate fraudet᷑. tan¬
ti sacerdotis rite celebranda elec¬
tio. Aderit ut confidimꝰ sp̃c scs̃ uo¬

Expanded text:
tinget facile, si illud contingat tinget facile, si illud contingat effici, quod oporteat revocari. Ergo indicatur jejunium, convocentur episcopi, Religiosi adsciscantur: nec sua quod absit! solemnitate fraudetur tanti sacerdotis rite celebranda electio, Aderit, ut confidimus, Spiri
Abbreviated transcription (Latin):
arripior. nõ licet ultra Iͥllũd aut̃ bre¬
uit̾ ammonitus sis ut qͣmcitiꝰ pot̾is
graui me cureo solu̾e cura ⁊ quid si¬
bi uult qd̾ int̾ alia questus es. iiuluꝰ
a quo nõ sꝑabas te ꝑtulisse nõ negli¬
gas manifestius aperire. Id enĩ an¬
xie me sollicitat. ad clerum seno
do alio sollictte satagatis. S sane
id nõ p̃cipitant̾ agẽndum. nõ tumul¬
tuose. aut m̃consults. ne forte eua¬
cuetur quod p̃ter rarõem. ⁊ ordinẽ
p̃sumetur. ⁊ uos intrare incipiatis
cirtuitũ quoꝵdam qui in circuitu ue¬
stro sũt. De uicinis si placet eccłus
sumiti exꝑimentũ: ⁊ ilarũ ueratõ
det itellectũ auditui in causa p̃senti.
Grandis qͥppe res est in manib nobili
sensus religiosoꝵ qui sũt inep̃atu.
atq incõmune tractandũ cõmune
negotiũ. Alioqͥn dilectissimi mole¬
ste credite. intuebimur tribulati¬
onem ecclie ur̃e moleste. ur̃am ip¬
soꝵ confusionẽ: quod utfũq con¬

Expanded text:
abripior! non licet ultra. Illud tamen breabripior! non licet ultra. Illud tamen breviter admonitus sis, ut, quam citius poteris, gravi me cures solvere cura; et quid sibi vult, quod inter alia questus es, vulnus a quo non sperabas te pertulisse, non negligas manifestius aperire: id enim anxie me sollicitat. EPISTOLA CCII. AD CLERUM SENONdo alio sollicite satagatis. Sed sane id non praecipitanter agendum, non tumultuose aut inconsulte, ne forte vacuetur quod praeter rationem et ordinem praesumetur et vos intrare incipiatis circuitum quorumdam qui in circuitu vestro sunt. De vicinis, si placet, Ecclesiis sumite experimentum; et illarum vexatio det intellectum auditui in causa praesenti. Grandis quippe res est in manibus, nobilsensus Religiosorum qui sunt in episcopatu, atque in commune tractandum commune negotium. Alioquin, dilectissimi, moleste, credite, intuebimur tribulationem Ecclesiae vestrae, moleste vestram ipsorum confusionem. Quod utrumque con
Abbreviated transcription (Latin):
ba oꝑib. ut cures uidelicet pͥus fa¬
dere qͣm docere. Nulcherrimꝰ ordo
est. ⁊ saluberrimꝰ ut onus quod por¬
tandum imponis tu pͥor portes: ⁊ ex
te discas qualit̾ oporteat aliis mo¬
derari. Alioqͥn subsannabit te sapi¬
ens. ut pote pigrũ illũ cui lãbor sit
dicens. Tu qui alios doces terp̃m
nõ doces: S ⁊ notaberis uitio pha¬
riseoꝵ. qui allgant. onera grauia
⁊ imnportabilia ⁊ imponũt ea m̃ humos
hominũ. digito aut̃ suo nolũt ea mo¬
.u̾e. Sermo qruidem uiuus ⁊ efficays
exemplũ est oꝑ. facile fatiens siradi¬
bile quod dicitꝰ dum monstrat facti¬
bile quod suadet᷑. Ergo in hũs duob
mandatis u̾bi scilicet ⁊ exempli. sum¬
mam tui offitii ad constientie securitatẽ
illius trinitatis sacram̃tum in nullo
exemplũ. oratio. Mlaior aut̃ hiis est ora¬
tio. Nam ut dictũ est. si uocis urtus
sit opus ⁊ oꝑi tam̃ ⁊ uoci grãm effi¬
catiamꝙ ꝓmẽtur oratõ. Heu auellor

Expanded text:
ba operibus, ut cures videlicet prius facere quam docere. Pulcherrimus ordo est et saluberrimus, ut onus quod portandum imponis, tu portes prior; et ex te discas qualiter oporteat aliis moderari. Alioquin subsannabit te sapiens, utpote pigrum illum, cui labor sit dicens; Tu qui alios doces, teipsum non doces . Sed et notaberis vitio Pharisaeorum, qui alligant onera gravia et importabilia, et imponunt ea in humeros hominum, digito autem suo nolunt ea movere . Sermo quidem vivus et efficax, exemplum est operis, facile faciens suadibile quod dicitur, dum monstrat factibile quod suadetur. Ergo in his duobus mandatis, verbi scilicet atque exempli, summam tui officii ad conscientiae securitatemillius trinitatis sacramentum in nullo exemplum, oratio: major autem his est oratio. Nam etsi, ut dictum est, vocis virtus sit opus; et operi tamen et voci gratiam efficaciamque promeretur oratio. Heu avellor,
Abbreviated transcription (Latin):
N sacramento altaris septẽ attendenda Institutio:
causa institutionis. Sacram̃tum:res sacram̃ti.
Modus sacrandi: modus sumendi. In quib misteri¬
ut hoc. Facite in meã cõmemorationẽ. Causa insti
tutionis tplex est ut scił memoria dñicȩ passio¬
nis habeat᷑: ut sp̃s hoĩs purget᷑ &e reficiat᷑: ut in¬
firmitas humana contra freqͣntes lapsus robo¬
retur & mumiatur. Sacram̃tũ tͥplex est: qͥa in
pane &e umo & aqua & panis sacram̃tũ dm̃ci

Expanded text:
 sacramento altaris diligenter attendenda sunt, institutio, causa institutionis, sacramentum, res sacramenti, modus consecrandi, modus sumendi, comesti: Hoc facite in meam co ut scilicet memoria Dominicae passionis habeatur, ut spiritus hominis purgetur et reficiatur, ut infirmitas humana contra frequentes lapsus roboretur et muniatur. Sacramentum triplex est, quia in pane et vino et aqua. Et est panis, sacramentum Dominici