comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tur aut mors perpetienda. aut rursus infantia. que quidem non
arisu. s afletu orclitur. Hanc lucem quid malorum ingressa sit.
nesciens. prophetat quodamͦ. Solum qñ natus ẽ fertur risisse coro¬
astrem. nec aboni aliquid mostruosus risus ille portendit Na
magicarum artium fuisse ꝑhibetur inuentor. que quidem illi
necꝰ ad presentis ite uanam felicitatem contra suos inimicos
predẽe potuert animo quippe rege assyriorum. cumrẽet ip̃e hac¬
trianor bello superatus est. Prorins qd̾ scriptumẽ graue ingir
sup filios adam a die exitus deuentre matris eorum usq ĩdie
sepulture inmatrem õĩum usq adeo impleri necesse ẽ. ut ip̃i
paruuli per lauacrum regenerationis ab originalis pecc̃i. quo
polotenebantur uinculo iam soluti mala multa patientes.̃¬
nuiti uncursus spĩum malignoru aliquando patiantur. E
quibem pasio abũt ut eis obsit. si hanc uitam in illa etate etiũ

Expanded text:
tur aut mors perpetienda aut rursus infantia? Quae quidem quod non tur aut mors perpetienda aut rursus infantia? Quae quidem quod non a risu, sed a fletu orditur hanc lucem, quid malorum ingressa sit nesciens prophetat quodam modo. Solum, quando natus est. ferunt risisse Zoroastrem, nec ei boni aliquid monstruosus risus ille portendit. Nam magicarum artium fuisse perhibetur inuentor; quae quidem illi nec ad praesentis uitae uanam felicitatem contra suos inimicos prodesse potuerunt; a Nino quippe rege Assyriorum. cum esset ipse Bactrianorum, bello superatus est. filios Adam a die exitus de uentre matris eorum usque in diem sepulturae in matrem omnium, usque adeo inpleri necesse est, ut ipsi paruuli per lauacrum regenerationis ab originalis peccati, quo solo tenebantur, uinculo iam soluti mala multa patientes nonnulli et incursus spirituum malignorum aliquando patiantur. Quae quidem passio absit ut eis obsit, si hanc uitam in illa aetate etiam
Abbreviated transcription (Latin):
nouissimuq patiumtur. non autem omnes ueniunt in sẽpi.¬
ternas penas. que post illud indicium sunt future.qui post mo¬
tem substment temporales. Nam quibrclam qd in uto nore¬
mictitur. renuctetur in futuro seculo .i. ne futuri seculi. etẽne
quinullas in hac uita. s tantum post eam penas luret fursse
tamen aliquos qui usq ad decrepitam senectutẽ. ne leuissimã
quidem febricula senserint quietamq duxerint uitam. ⁊ ip̃i
Uaquam uita ip̃amor sit. quia totatemptatore sicut sacre
littere pionant ubi scriptum ẽ. Nũquit non tẽptatioestit
humana sup terram Non enim parua pena ẽ ip̃a mnpientia
nes uoloribi plenas pueri cogantur queq artificia uel btteras di¬
scerẽ ip̃mq discere ad qd̾ penis adiguntur. tam penale est eus ut
non nunq̃ ip̃as penas ꝑ quas compelluntur disfere maluit fer¬
reqͣ discere Quis antem non exhorreat ⁊ mori eligat. si ei p̃pona¬

Expanded text:
novissimumque patiuntur; non autem omnes venient in sempinovissimumque patiuntur; non autem omnes venient in sempiternas poenas, quae post illud ultimum judicium sunt futurae, qui post mortem sustinent temporales. Nam quibusdam quod in isto non remittitur, remittetur in futuro saeculo, id est, ne futuri saeculi aeterno qui nullas in hac vita, sed tantum post eam poenas luunt. Fuisse tamen aliquos, qui usque ad decrepitam senectutem ne levissimam quidem febriculam senserint, quietamque duxerint vitam, ipsi et ium tota poena sit, quia tota tentatio est, sicut sacrae Litterae personant, ubi scriptum est, Numquid non tentatio est vita humana super terram ? Non enim parva poena est ipsa insipientia, nas doloribus poenas pueri cogantur quaeque artificia vel litteras discere, ipsumque discere ad quod pnonnumquam ipsas poenas, per quas conpelluntur discere, malint ferre quam discere. Quis autem non exhorreat et mori eligat, si ei propona
Abbreviated transcription (Latin):
Ins reum flspurgatoias noluntẽe poit mortem. Sit qri terriset
lupefera suist eirmentaaqua der ignis exaliouo utom̃ mude¬
hinppaccipi turin eod at suspense nouentos. diqua meo orait
quigur e teuartorignis ant suo nomine expressus ẽ orta diettit
cdertiti corriguntur uetere om̃s pene sine tem porarie sine sep¬
teme. si cut imuii quisq duuna prouidentia tractandꝰ ẽ inferũt.
nel pro peccatis siue penis. siue in quib ad huc nunt ille qui
plectitur. uel pro exercendis declarandisq uirtutib ꝓhomes
et angelos. seu bonos sen malos. Mam et si quisq mali aliꝗd
altersus improbitate uel errore patiatur peccat quide: hõ q
uel ignorantia uel iniustitia cuiqͣ mali aliquid facit. s non
peccat dens qui iusto. ꝙͣnis occulto iudicio fieri sinit. s tem po¬
rarias penas alii inhac uita tantum. alii post mortem. alii et
nunc ⁊ tunc. Uerum tam̃ ante inclicium illud seuerissimum

Expanded text:
las poenas nisi purgatorias uolunt esse post mortem, ut, quoniam terris las poenas nisi purgatorias uolunt esse post mortem, ut, quoniam terris superiora sunt elementa aquaquippe accipitur in eo quod ait suspensae ad ventos, aqua in eo quod ait sub gurgite vasto; ignis autem suo nomine expressus est, cum dixit, coerciti corriguntur. Caeterae omnes poenae, sive temporariae, sive sempiternae, sicut unusquisque divina providentia tractandus est, inferuntur, vel pro peccatis, sive praeteritis, sive in quibus adhuc vivit ille qui plectitur, vel pro exercendis declarandisque virtutibus, per homines et angelos seu bonos seu malos. Nam etsi quisque mali aliquid alterius inprobitate uel errore patiatur, peccat quidem homo, qui uel ignorantia uel iniustitia cuiquam mali aliquid facit; sed non peccat Deus, qui iusto, quamuis occulto, iudicio fieri sinit. Sed temporarias poenas alii in hac uunc, et nunc. Verumtamen ante illud judicium severissimum
Abbreviated transcription (Latin):
maxime gratie gratito muneri liberantis Capitulum ttan decimẽ
penasemendationi adhiberi putant uł humanus inflictas legi¬
ous uel dminis siue in hac uita sine post mortem siaut paratur h
cuq autita plectatur ut hic non corrigatur huic ẽ marronis
ilia sententia. ubi cum dreiss de terrenis corporib moribundisꝙ
membris ꝙ anime hinc metuunt cupumtq dolentq gandeto
nec auras suspiciunt. clanse tenebris ⁊ carcere ceco secutus adrũ¬
uit atq ait quin et suppͥmo cum lumine uita reliquit .i. cũ die
nouiisimo relquit eas ista uita. Non tamen inquit omne
malum miseris nec funditus omnes corporee excechit peste:
penitusq necẽe ẽ Multa di conereta mochs molescere mi¬
rientioxxexcentur penis ueterumq maloꝵ supplicia expe̾dunt
nle pancunt manes. suspense aduentos ala sub gurontentust nu¬
ñlf sturielt tui scelus. aut exuritur igni. d heeoppi̾nantur nul¬

Expanded text:
maximae gratiae gratuito muneri liberantis. CAPUT CXLVII. Criminis maximae gratiae gratuito muneri liberantis. CAPUT CXLVII. Criminis poenas emendationi adhiberi putant, vel humanis inflicta legibus, vel divinis, sive in hac vita, sive post mortem; si aut parcatur hcuique aut ita plectatur ut hic non corrigatur. Hinc est Maronis illa sententia, ubi, cum dixisset de terrenis corporibus moiibundisque membris, quod animae Hinc metuunt cupiuntque, dolent gaudentque, nec auras Suspiciunt, clausae tenebris et carcere caeco, secutus adiunxit adque ait: Quin et supremo cum lumine uita reliquit id est cum die nouissimo reliquit eas ista uita, Non tamen inquit omne malum miseris, nec funditus omnes Corporeae excedunt pestes, penitusque necesse est Multa diu concreta modis inolescere miris. Ergo exercentur poenis ueterumque malorum Supplicia expendunt; aliae panduntur inanes Suspensae ad uentos, aliis sub gurgite uasto Infectum eluitur scelus aut exuritur igni. Qui hoc opinantur, nul
Abbreviated transcription (Latin):
toenim magis homo fruebatur deo. tanto maiore impietate de¬
reliquit deum. ⁊ ftũs ẽ malo dignus eterno qui hoc inse pemit
bonum quod ẽe possit et̾num. hiñe ẽ uniu̾si generis humanit
massa dampnata.qm̃ qui hoc primus amisit cum ea que ⁊̃ ill
fuerat rachicata. sua stirpe punitus ẽ. ut nulas anhoc insto de
partiatur genis humanu. ut inquibdam demostrareterb
quio ualeat misenco sgra inceteris quid usta uinduta dreq¬
enim utrũq demostretur in omnib. quia si om̃s remanerẽt
in penis iuste dampnationis. in nullo appareret misericorsi
gratia. Rursus si om̃s a tenebris transferentur in lucenre
Innullo appareret ueritas ultionis inqua ppea murlto plire
qͣ in illo sunt ⁊ sic ostenderetur quid omnib deberetur. qrei
omnib redderetur iustitiam iundicantis. iuste nemo rep̃hen¬
deret. quia uero tam multi exinde liberantur. ẽuind̾aganti

Expanded text:
to enim magis homo fruebatur Deo, tanto majore impietate deto enim magis homo fruebatur Deo, tanto majore impietate dereliquit Deum, et factus est malo dignus aeterno, qui hoc in se peremit bonum quod esse posset aeternum. Hinc est universa generis humani massa damnata, quoniam qui hoc primus amisit, cum ea quae in illo fuerat radicata sua stirpe punitus est, ut nullus ab hoc justo debpertiatur genus humanum, ut in quibusdam demonstretur quid valeat misericorsenim utrumque demonstraretur in omnibus, quia si omnes remanerent in poenis justae damnationis, in nullo appareret misericors gratia redimentis. Rursus si omnes a tenebris transferrentur in lucem, in nullo appareret veritas ultionis, in qua propterea multo plures quam in illa sunt, ut sic ostendatur quid omnibus deberetur. Quod si omnibus redderetur, justitiam vindicantis juste nemo reprehenderet. Quia vero tam multi exinde liberantur, est unde agantur
Abbreviated transcription (Latin):
mortis auferre. Sicut enim non efficiunt leges huius cuuitatis ax in
eam quisq reuccetur cccisni. sic nec illus ut inuitam reuocetur et̾na
uamorte dampnatus/ Quomo ergo nerum ẽ in quint. qd̾ ait xp̃s
uest᷑ In qua mensura mensi fueritis. in ea remetietur uob̾. si tp̃ale
atur. eandem dictam fuisse mensuram. ꝙͣus hoc in ea re proprie pos¬
sit accipi. de qua dñs cum hoc diceret loquebatur .i. de iudicii ᷤᷤ et cõ¬
dempnationib. Promde qui iudicat et cõdempnat in iuste. siui¬
dicatur et condempnatur iniuste. in eadem mensura recipit q̃zi
non hoc quod declit. IIndicio enim fecit. iudicio patitur. qͣ uis fece¬
rit dampnationẽ qd̾ iniquũ ẽ.patitur dãpnationẽ. qd̾ iustu est
sensib humanis quia in hac infirmitate moribundoꝵ sensu
deest ille sensus. altissime purissimeq sapientie quo sentiri possit.
quantum nephas in illa prima preuaricatione cõ missum sit. Quõ¬

Expanded text:
mortis auferre. sicut enim non efficiunt leges huius ciuitatis, ut in mortis auferre. sicut enim non efficiunt leges huius ciuitatis, ut in eam quisque reuocetur occisus, sic nec illius, ut in uitam reuocetur aeternam secunda morte damnatus. quomodo ergo uerum est, inquiunt, quod ait Christus uester: In qua mensura mensi fueritis, in ea remetietur uobis. si temporale atur, eandem dictam fuisse mensuram. Quamuis hoc in ea re proprie possit accipi, de qua Dominus cum hoc diceret loquebatur, id est de iudiciis et condemnationibus. Proinde qui iudicat et condemnat iniuste, si iudicatur et condemnatur iuste, in eadem mensura recipit, quamuis non hoc quod dedit. Iudicio enim fecit, iudicio patitur; quamuis fecerit damnatione quod iniquum est, patiatur damnatione quod iustum estdetur humanis, quia in hac infirmitate moribundorum sensuum deest ille sensus altissimae purissimae que sapientiae, quo sentiri possit, quantum nefas in lla prima praevaricatione commissum sit. Quan
Abbreviated transcription (Latin):
uero dampnu ignominiam exilui. ẜuitus cum plerumq sic inflin¬
guntur. ut nulla uenia relaxentur nõne pro huius me medo siłia
penis uidentur eternis. Ideo quippe eterna ẽẽ nõ pñt quia nec ip̃a ł¬
lta que his plectitur porrigitur in eternu. ⁊ tam̃ peccata que uĩ rdi¬
cantur. longissimi temporis penis. breuissimo tempore perpetrantur
Sec quisq̃ extitit qui censeret tam cito nocentin finienda eẽ torm̃ta
qͣ cito fcũm ẽ. uel homicidin uel adulteriu uel sacrilegiu. uel quad¬
magnitudine metiendum. Qui uero pro aliquo grandi crminet
morte multatur Nũquit mora qua oeciditur que ꝓbreus ẽ eius su¬
ppliciu legei exstimant. Et non ꝙ eum ĩsempiternu autert de socie¬
tate niuentur: quod ẽ aũt de ista ciuitate mortali. homines suppolicio
prime mortis hoc ẽ de illa cuutate immortali homines supplicio ẜe i

Expanded text:
uero damnum, ignominia, exsilium, seruitus cum plerumque sic infliuero damnum, ignominia, exsilium, seruitus cum plerumque sic infliguntur, ut nulla uenia relaxentur, nonne pro huius uitae modo similia poenis uidentur aeternis? Ideo quippe aeterna esse non possunt, quia nec ipsa uita, quae his plectitur, porrigitur in aeternum; et tamen peccata, quae uindicantur longissimi temporis poenis, breuissimo tempore perpetrantur; nec quisquam exstitit qui censeret tam cito nocentium finienda esse tormenta, quam cito factum est uel homicidium uel adulterium uel sacrilegium uel quodmagnitudine metiendum. qui uero pro aliquo grandi crimine morte multatur, numquid mora, qua occiditur, quae perbreuis est, eius supplicium leges aestimant et non quod eum in sempiternum auferunt de societate uiuentium ? quod est autem de ista ciuitate mortali homines supplicio primae mortis, hoc est de illa ciuitate immortali homines supplicio secundae
Abbreviated transcription (Latin):
nernsena nmeg ee senbit tuliusꝰ Dampnum. uinculãt
uerbera. tallionem ignominiam exilium. mortem. seruitutem. Quid
horum ẽ ꝙ in breue t̾empus pro cuiusq peccati celeritate coartetur.⁊
tanta uinclicetur morula. quanta deprehenditur perpetratum.
nisi forte tallio id enim ait. ut hoc ꝑatiatur quisq quod fecit. Unde
illucd ẽ legis oculum pro oculo. dentem pro dente. fieri enim põt ut tã
b. eui tempore quisq amictat oculum seneritate uindicte quam tulit
ip̃e alteri improbitate peccati. Porro autem si aliene femine osculu
infixum rationis sit uerbere uindicare. nõ ne quod illud puncto tp̃us
fecerit. in cõparabili ue horarum spatio uerberatur.⁊ suauitas nolu¬
ptatis exigue. diuturno dolore punitur. Quid inumcuł. Iumꝗt
tam dui quisq iudicandiis ẽ ẽẽ debere qͣrdiu fecit. unde merit alii¬
gari Cum iustissime a nob̾ penas ẜ̃uus in cõpedib pendat. qui uͥbo
ut ictu celerrime transennte uel lacessiuit dñm uel plagauit. Iam

Expanded text:
s esse scribit Tullius, damnum, uincla, uerbera, talionem, ignominiam, exsilium, mortem, seruitutem. Quid horum est quod in breue tempus pro cuiusque peccati celeritate coartetur, ut tanta uindicetur morula, quanta deprehenditur perpetratum, nisi forte talio? Id enim agit, ut hoc patiatur quisque quod fecit. Unde illud est legis: Oculum pro oculo, dentem pro dente. Fieri enim potest, ut tam breui tempore quisque amittat oculum seueritate uindictae, quam tulit ipse alteri inprobitate peccati. Porro autem si alienae feminae osculum infixum rationis sit uerbere uindicare, nonne qui illud puncto temporis fecerit, inconparabili horarum spatio uerberatur et suauitas uoluptatis exiguae diuturno dolore punitur? Quid, in uinculis numquid tamdiu quisque iudicandus est esse debere, quamdiu fecit unde meruit adligari; cum iustissime annosas poenas seruus in conpedibus pendat, qui uerbo aut ictu celerrime transeunte uel lacessiuit dominum uel plagauit? Iam
Abbreviated transcription (Latin):
per istos erui. ⁊ ad uitam eternam quandoq perduci. Capitu
ep̃i. ⁊ eius corporis sacram̃tu. s solis catholicis qͣrius male uiuẽ¬
tbi pollicentur. quia non solo sacram̃to s re ip̃a manducauerĩt
corpus xp̃i in ip̃o eius corpore constituti De quo dicit apostolus
Pns panis. uniu corpus multi sumꝰ ut etiam postea in aliqua
heresim. uel etiam ingentilium ydolatriam lapsi fuerint tantũ
qñq consequantur atq illa omnis impietas quanto maior fue¬
rit. non eis ualeat ad eternitatẽ. s ad diuturnitatẽ magnitudĩe¬
Unt autẽe nem hic saluus erit. non nisi in eccłia catholica
perseuerantib. qͣ ius in ea male uiuẽtib hoc ꝓmictunt ꝑ ignem
uidelicet saluandis merito fundamͣti. de quoait apłs. fundamẽtũ
enim aliud nemo potest ponere. preter id qued positum ẽ. ꝙ ẽ xp̃us¬

Expanded text:
est istos erui, et ad vitam aeternam quandocumque perduci. CAPUT est istos erui, et ad vitam aeternam quandocumque perduci. CAPUT et ejus corporis sacramentum, sed solis Catholicis, quamvis male viventibus pollicentur; quia non solo sacramento, sed re ipsa manducaverunt corpus Christi, in ipso ejus corpore constituti, de quo dicit Apostolus, Unus panis, unum corpus multi sumus : ut etiamsi postea in aliquam haeresim vel etiam in gentilium idololatriam lapsi fuerint, tantum ntur aeternam; adque illa omnis inpietas, quanto maior fuerit, non eis ualeat ad aeternitatem, sed ad diuturnitatem magnitudinemin finem, hic saluus erit, non nisi in ecclesia catholica perseuerantibus, quamuis in ea male uiuentibus, hoc promittunt, per ignem uidelicet saluandis merito fundamenti, de quo ait apostolus: Fundamentum enim aliud nemo potest ponere praeter id, quod positum est, qu
Abbreviated transcription (Latin):
enm el mne s in infidelitate. ut olnium misereitur quo sig¬
ficaret ꝙ ab illo nemo dampnabitur. Nec isti tam̃ qui boc sentiuit
hanc opinione suam us ad liberationem uel nuillam dampnati¬
onem diaboli atq angelorum eius extendunt. humana quie cica
solos homines mouentur mĩa et cãm maxime agunt iuam ꝑ
grueralem in genui humanu quasi dei miseratione impunica¬
dem falsam suis perdicis morib pollicentes. Ae ꝑhor saperabũt ede
inpreticanda dei mĩa. qui hans impunitate etiam principi de¬
monu ⁊ eius satellitib pollicenturaberatione fenpamili lõib¬
promutente ẜ cantum medo xp̃i baptismate ablutis. qui par¬
ticipes fiunt corporis enis. quomodolibet uxerint in quacũ quhete
uel impietite fuerint ꝑꝑ illud quod aic il. ic eit pan qui de
cela erfcendit. ut niquis ex ip̃o manducam̃t nõ morutu. Egor
cum panis uius qui d̾e celo descendi. si quis maducauerit Exhec
pane uiuet ineternu Aheterna ergo morte inquiunt nece

Expanded text:
enim Deus omnes in infidelitate, ut omnium misereatur, quo significaret, quod ab illo nemo damnabitur. Nec isti tamen, qui hoc sentiunt, hanc opinionem suam usque ad liberationem uel nullam damnationem diaboli adque angelorum eius extendunt; humana quippe circa solos homines mouentur misericordia et causam maxime agunt suam, per generalem in genus humanum quasi Dei miserationem inpunitatem falsam suis perditis moribus pollicentes; ac per hoc superabunt eos in praedicanda Dei misericordia, qui hanc inpunitatem etiam principi daemonum et eius satellitibus pollicentur. CAPUT XVIpromittentes, sed tantummodo Christi Baptismate ablutis, qui participes fiunt corporis ejus, quomodolibet vixerint, in quacumque haeresi vel impietate fuerint, propter illud quod ait Jesus: Hic estmoriatur. Ego sum panis vivus, qui de coelo descendi: si quis manducaverit ex hoc pane, vivet in aeternum . Ab aeterna ergo morte, inquiunt, necesse
Abbreviated transcription (Latin):
lauusta gesturus est quasinon. si se hominẽ meminit multo magis do¬
leuit iustorum necessitatem sibi extitisse belloꝵ. quianisi iustuetient
ceierest&ra non eent tac per hoe sapienti mulla bella eent pnquitas ep
partis aduerse rustn bella ingerit gerencla sapienti que niquitas houne
remn closore contealt tmsenam fateatin. & isorus antẽ nł patitur

Expanded text:
ta bella gesturus est. Quasi non, si se hominem meminit, multo magis dota bella gesturus est. Quasi non, si se hominem meminit, multo magis dolebit iustorum necessitatem sibi extitisse bellorum, quia nisi iusta essent, ei gerenda non essent, ac per hoc sapienti nulla bella essent. Iniquitas enim partis aduersae iusta bella ingerit gerenda sapienti; quae iniquitas uticum dolore considerat, miseriam fateatur; quisquis autem uel patitur
Abbreviated transcription (Latin):
inguim suam domitis gentib ꝑ pacem sotietatis imponerer. ꝑquam nõ
deresset.⁊immo et habundaret etiam interpretum copraeramũ suex
qͣ multis ⁊q grandibus bellis quanta strage hoium. quanta effusione hu¬
ma muliin guinus comꝑatum ẽ. Qubus transactis non e taer eot inde
mauo suns fuita imieria. quãuis enim non defuerint. neq desint hoste
extere nationes contra quas semper bella gesta sunt ⁊ geruntur. tam̃
etiam ip̃a imperu latitudo pepent peioris ge̾neris bella sc̾cialia scilicet r̾
ciuilua quibus miserabilius quatitur humanũ genus. siue cum belligera¬
tur ut aliquando conquiescint. siue cum timetur ne rursus exurgant
Quorum malorum multas ⁊ multiplices causas duras ⁊ diras nẽcessi¬
tates snit ddignum ẽ eloqui uelim quãqͣ nequaquã sicut res postulat e¬
possim Qinserit prolee cdisputationis medus s ĩapiens inquiunti bel¬

Expanded text:
linguam suam domitis gentibus per pacem societatis inponeret, per quam non linguam suam domitis gentibus per pacem societatis inponeret, per quam non deesset, immo et abundaret etiam interpretum copia. Velum est; sed hoc quam multis et quam grandibus bellis, quanta strage hominum, quanta effusione humani sanguinis conparatum est? Quibus transactis, non est tamen eorundem malorum finita miseria. Quamuis enim non defuerint neque desint hostes exterae nationes, contra quas semper bella gesta sunt et geruntur: tamen etiam ipsa imperii latitudo peperit peioris generis bella, socialia scilicet et ciuilia, quibus miserabilius quatitur humanum genus, siue cum belligeratur, ut aliquando conquiescant, siue cum timetur, ne rursus exsurgant. Quorum malorum multas et multiplices clades, duras et diras necessitates si ut dignum est eloqui uelim, quamquam nequaquam sicut res postulat possim: quis erit prolixae disputationis modus? Sed sapiens, inquiunt, ius
Abbreviated transcription (Latin):
us agnoscit in ista necessitate miseriam eamq odit inse ⁊sipie sap̾it
clam̾at ad deum de necessitatib meis erue me Capitubonm ond¬
ponunt sccietatis humane incipientes a domo atq inde ad u̾rbe:
deinde i orbem proegrediendo uenientes. qui utiq nc̃ aquarũ ꝯger¬
es qnato maior ẽ tanto periculis plenior. In quo primim linguarir
cliuersitas. homine alienat ab homine.nam si duo sibimetininee.
obuam fi int. neꝙ preterre s simul ẽe aliqua necessitate cogantunt
quorum neuter hinguam nouit alterius facilius muta sibi animalia
etim qiuersi gener̾is. qͣ illi cum sint homines ambe sotiantirs. Etẽ
singuarĩ. Nihil prcclest ad consotiandos homines tanta similitudo
nutureita ut libentius homo sit cum cane suo.qͣ cum domine anerq
atenim opera datae. ut imperiosa ciuitai non solum iugor uerum etiõ

Expanded text:
ius agnoscit in ista necessitate miseriam eamque odit in se et, si pie sapit, ius agnoscit in ista necessitate miseriam eamque odit in se et, si pie sapit, clamat ad Deum: De necessitatibus meis erue me! CAPUT VII. Dponunt societatis humanae, incipientes a domo adque inde ad urbem, deinde ad orbem progrediendo uenientes; qui utique, sicut aquarum congeries, quanto maior est, tanto periculis plenior. In quo primum linguarum diuersitas hominem alienat ab homine. Nam si duo sibimet inuicem fiant obuiam neque praeterire, sed simul esse aliqua necessitate cogantur, quorum neuter linguam nouit alterius: facilius sibi muta animalia, etiam diuersi generis, quam illi, cum sint homines ambo, sociantur. Quando uersitatem linguae, nihil prodest ad consociandos homines tanta similitudo naturae; ita ut libentius homo sit cum cane suo quam cum homine alieno. At enim opera data est, ut imperiosa ciuitas non solum iugum, uerum etiam
Abbreviated transcription (Latin):
in causis torquentur alienis. ꝙ hii qui arguunt᷑ ui doloris plerũq
non morte puniantur in ip̃is. uł exip̃is tormentis plerumq
moriuntur. Quod aliquando et ip̃i qui arguñt humane societa¬
ti fortasse nec cumina ĩpunita sint prodẽẽ cupientes ⁊ mentiẽti¬
b testibus reoq ip̃o contra tormenta durante ĩmaniter nec fa¬
tente probare quod obiciunt non ualentes. quauis nera obiecerit
a iudice nesciente dampnantur hec tot ⁊ tanta mala non depu¬
tant ẽẽ peccata. ¶on enim ħ facit sapiens iudex nocendi uolun¬
tate sed necessitate nesciendi. ⁊ tamen quia cogit humana societ
necessitate etiam iudicandi. hec ẽ ergo quam dicimus miseria certe
hominis ⁊ sine malitia sapientis. an uero necessitate nesciendi atq¬
iudicandi. Torquet in sontes punit iniontes ⁊ parum ẽ illi ꝙ nonẽ
reus sinon sit insuꝑ ⁊ beatus. Quanto consideratius ⁊ homine digͥ¬

Expanded text:
in causis torquentur alienis; quod hi, qui arguuntur, ui doloris plerumque in causis torquentur alienis; quod hi, qui arguuntur, ui doloris plerumque non morte puniantur, in ipsis uel ex ipsis tormentis plerumque moriuntur; quod aliquando et ipsi, qui arguunt, humanae societati fortasse, ne crimina inpunita sint, prodesse cupientes et mentientibus testibus reoque ipso contra tormenta durante inmaniter nec fatente probare quod obiciunt non ualentes, quamuis uera obiecerint, a iudice nesciente damnantur. Haec tot et tanta mala non deputat esse peccata; non enim haec facit sapiens iudex nocendi uoluntate, sed necessitate nesciendi, et tamen, quia cogit humana societas, necessitate etiam iudicandi. Haec est ergo quam dicimus miseria certe hominis, etsi non malitia sapientis. An uero necessitate nesciendi adqiudicandi torquet insontes, punit insontes, et parum est illi, quod non est reus, si non sit insuper et beatus? Quanto consideratius et homine dign
Abbreviated transcription (Latin):
Non quia illud cõmisisse detegitur. s quia non commisisse nescitur
Ae ꝑhoc ignorantia iudicis ẽ plerũq ẽ calamitas innocentis. ⁊ qd̾ ẽ ĩtolle¬
rabilus. magisq plangendu. rigandumq si fieri possit fontib lacͥma¬
rum. cum ppẽa index torqueat accusatum. ne oecidat nesciens ĩnocẽte
fit ꝑ ignorantie miseriam. ut et tortum et ĩnocentẽ cccidat. que ne
innocentẽ occideret torserat. Si enim ẜmistorum sapientiam dilige¬
ret ex hac uita fugere qͣ diutius illa substinere tormenta. qd̾ non
occiderit adhuc nescit. quem ne innocentẽ nesciensꝰ occideret. torsit
Ae phoc innocentẽ ⁊ ut scret torsit. ⁊ dum nesciret ocidit. In his tenebs
inte socialis sedebit iudex ille sapiens an non audebit: Tedebit plae̾
Qonstringit enim eum. ⁊ ad hoc officium ꝑtrahit humana sccietas qͣ
deserere nephas ducit. Igoc enim nephas ẽẽ non cducit. ꝙ testes ĩnocẽte

Expanded text:
non quia illud commisisse detegitur, sed quia non commisisse nescitur? non quia illud commisisse detegitur, sed quia non commisisse nescitur? Ac per hoc ignorantia iudicis plerumque est calamitas innocentis. Et quod est intolerabilius magisque plangendum rigandumque, si fieri possit, fontibus Iaci-imarum, cum propterea iudex torqueat accusatum, ne occidat nesciens innocentem, fit per ignorantiae miseriam, ut et tortum et innocentem occidat, quem ne innocentem occideret torserat. Si enim secundum istorum sapientiam delegerit ex hac uita fugere quam diutius illa sustinere tormenta: quod nonocciderit, adhuc nescit, quem ne innocentem nesciens occideret torsit; ac per hoc innocentem et ut sciret torsit, et dum nesciret occidit. In his tenebris uitae socialis sedebit iudex ille sapiens an non audebit? Sedebit plane. Constringit enim eum et ad hoc officium pertrahit humana societas, quam deserere nefas ducit. Hoc enim nefas esse non ducit, quod testes innocentes
Abbreviated transcription (Latin):
fixerint. siue in istam malitiam ex bonitate mutati sunt. si ergo do¬
mus cõmune perfugiunt in his malis humani generis tuta nõ eit
Quid ciuitas que quanto maior ẽ tanto forumeius. litib ⁊ cinilibꝰ
⁊ triminalibus plenius. etiam si quiescant non solum turbulẽte
uerum sepus et cruente sedictiones ac bella ciuilia a quoꝵ euenti
sunt aliquando libere ciuitates a pericuł nũqͣ Capitulum .G.
Uid ip̃a indicia hominu de hominibq ciuitatib in quanta¬
libet pace manentib deesse non possunt qualia putamus ẽẽ qͣ
misera qͣ dolenda. qͣ qñ quidem hi iudicant qui cõ scientias eo¬
rum. de quib iudicant cernere nequeunt. Unde sepe coguntur ⁊¬
parentes innocentiu testium. ad alienam cam ꝑtinente̾.querere
uertatẽ. Quid cum in sua cã quisq torquetur. ⁊ cum queritur utrũ
sit nocens cruciatur ⁊ ĩnccens lunt pro incerto scelere certissimas pẽa

Expanded text:
finxerint, siue in istam malitiam ex bonitate mutati sint. Si ergo dofinxerint, siue in istam malitiam ex bonitate mutati sint. Si ergo domus, commune perfugium in his malis humani generis, tuta non est, quid ciuitas, quae quanto maior est, tanto forum eius litibus et ciuilibus et criminalibus plenius, etiamsi quiescant non. solum turbulentae, uerum saepius et cruentae seditiones ac bella ciuilia, a quorum euentis sunt aliquando liberae ciuitates, a periculis numquam? CAPUT VI.uid ipsa iudicia hominum de hominibus, quae ciuitatibus in quantalibet pace manentibus deesse non possunt, qualia putamus esse, quam misera, quam dolenda? Quando quidem hi iudicant, qui conscientias eorum, de quibus iudicant, cernere nequeunt. Unde saepe coguntur tormentis innocentium testium ad alienam causam pertinentem quaerere ueritatem. Quid cum in sua causa quisque torquetur et, cum quaeritur utrum sit nocens, cruciatur et innocens luit pro incerto scelere certissimas poenas,
Abbreviated transcription (Latin):
rint tanto amariora quanto pax dulcior que uera putata est.
cum astutissime fingeretur propter quod omnium pectora sic actingit
ut cogat ingemitum. quod ait tullius. nulle sint occultiores in sidie
qͣ ea que lãtent insimulatione officui aut in aliquo necessitudinis
nomine. Nam eum qui palam ẽ aduesarius facile cauendo uitare
possis. hoc uero occultum intestinum ac domesticum malum nõ so¬
sum existit. uerum etiam opprimit anteq̃ prospicere atq explorar̃
potueris. Propterqd̾ etiam diuina uox illa. ⁊ inimici hominis cdo¬
mestici enis. cum magno dolore cordis auditur quia et si quisq ta
fortis sit. ut equo anĩmo perferat. uel tam uigilans ut prouido cõ¬
silio caueat que aduersus eum molitur imicitia simulata corum tñ
hominu perfidorum malo quo eos ẽẽ pessimos experitur. si ip̃e bo¬
nus ẽ grauiter excrucietur necesse ẽ. siue semꝑ mali fuerint.⁊ se bono

Expanded text:
rint, tanto amariora, quanto pax dulcior fuit, quae uera putata est, rint, tanto amariora, quanto pax dulcior fuit, quae uera putata est, cum astutissime fingeretur? Propter quod omnium pectora sic adtingit, ut cogat in gemitum, quod ait Tullius: \'Nullae sunt occultiores insidiae quam hae, quae latent in simulatione officii aut in aliquo necessitudinis nomine. Nam eum, qui palam est aduersarius, facile cauendo uitare possis; hoc uero occultum intestinum ac domesticum malum non solum exsistit, uerum etiam obprimit, antequam prospicere adque explorare potueris.\' Propter quod etiam diuina uox illa: Et inimici hominis domestici eius cum magno dolore cordis auditur, quia, etsi quisque tam fortis sit, ut aequo animo perferat, uel tam uigilans, ut prouido consilio caueat, quae aduersus eum molitur amicitia simulata, eorum tamen hominum perfidorum malo, cum eos esse pessimos experitur, si ipse bonus est, grauiter excrucietur necesse est, siue semper mali fuerint et se bonos
Abbreviated transcription (Latin):
mortalitatis erumpna quot et quantis habundet malis humana
sccietas quis enumerare ualeat: Quis extimare sufficiat: Andiãt
apud amicos suos hominẽ cum sensu atq consensu omnium ho¬
minu dicere. Duxi uxorem quam ibi miseriam uidi: Mati filii a¬
lia cura quid itidem illa que inamore uitia cõmemorat idem tẽrẽ¬
tius. Iniurie suspitiones inimicitie bellum pax Rursum nonne
res humanas ubiq impleuert. Monne ⁊ ĩ amicoꝵ honestis amõibꝰ
plerũq contingunt Non ne his usq quaq plene sunt res hũane
ubi iniurias suspitiones inimicitias bellum mala certa sentimus
Pacem uero incertum bonũ qm̃ corda eoꝵ cum quib eam tener̃
uolumus ignoramus. ⁊ si hodie nosse possemus. qualia cras futũa
ẽẽnt. utiq nesciremus. Qui porro interse amiciores solent esse
uel debent qͣ qui una etiam continentur domo ⁊ tam̃ quis inde
securus est. cum tanta sepe mala ex eorum eccultis insidus extite¬

Expanded text:
mortalitatis aerumna quot et quantis abundet malis humana mortalitatis aerumna quot et quantis abundet malis humana societas, quis enumerare ualeat? quis aestimare sufficiat? Audiant aput comicos suos hominem cum sensu adque consensu omnium hominum dicere: Duxi uxorem; quam ibi miseriam uidi! Nati filii. Alia cura. Quid itidem illa, quae in amore uitia commemorat idem Terentius, <iniuriae suspiciones, inimicitiae bellum, pax rursum\': nonne res humanas ubique inpleuerunt? nonne et in amicorum honestis amoribus plerumque contingunt? nonne his usquequaque plenae sunt res humanae, ubi iniurias suspiciones, inimicitias bellum mala certa sentimus; pacem uero incertum bonum, quoniam corda eomm, cum quibus eam tenere uolumus, ignoramus, et si hodie nosse possemus qualia cras futura essent utique nesciremus. Qui porro inter se amiciores solent esse uel debent, quam qui una etiam continentur domo? Et tamen quis inde securus est, cum tanta saepe mala ex eorum occultis insidiis exstite
Abbreviated transcription (Latin):
rat. Ti autẽ quod non uidemus speramꝰ ꝑ patientiam expectamus
Sicut ergo spe salui. ita spe beati facti simus ⁊ sicut salutem ita bea¬
titudinem non iam tenemus presentẽ. s expectamus futuram. et
hoc per patientiam quia in malis sumus que patienter tollerare de¬
bemus donec adilla ueniamus bona ubi omnia quib in effabilit
delectemur nihil erit autem ꝙ iam tollerare debeamus talis salus
que infuturo eĩt seculo. ip̃a erit etiam finalis beatitudo. quam bea¬
titudinem isti philosophi qm̃ non uidentes nolunt credere. hic sibi
conantur falsissimam fabricare quanto suꝑbiorẽ.tanto mẽdatiorẽ
eẽ sapientis nos multo amplius approbamus. Nam unde ista
dei ciuitas de qua hunis operis ecce iam decimuznonu librum u̾sa
ĩmanib. uel inchoaretur ex ortu uel progrederetur excursu uł adp̃¬
henderet debitos fines. si nõ ẽẽt sccialis uita sanctoꝵ:/ S in huius

Expanded text:
rat? Si autem quod non uidemus speramus, per patientiam expectamus. rat? Si autem quod non uidemus speramus, per patientiam expectamus. Sicut ergo spe salui, ita spe beati facti sumus, et sicut salutem, ita beatitudinem non iam tenemus praesentem, sed exspectamus futuram, et hoc per patientiam; quia in malis sumus, quae patienter tolerare debemus, donec ad illa ueniamus bona, ubi omnia erunt, quibus ineffabiliter delectemur, nihil erit autem, quod iam tolerare debeamus. Talis salus, quae in futuro erit saeculo, ipsa erit etiam finalis beatitudo. Quam beatitudinem isti philosophi, quoniam non uidentes nolunt credere, hic sibi conantur falsissimam fabricare, quanto superbiore, tanto mendaciore se sapientis, nos multo amplius adprobamus. Nam unde ista Dei ciuitas, de qua huius operis ecce iam undeuicensimum librum uersamus in manibus, uel inchoaretur exortu uel progrederetur excursu uel adprehenderet debitos fines, si non esset socialis uita sanctorum? Sed in huius
Abbreviated transcription (Latin):
ti. et non sibi putarent inista mortalitate fine summi boni eẽ gauden¬
dum ubi uirtutes ip̃e quib hic certe nihil melius. atq utilius in homĩe
repperitur: Quanto maiora sunt adiutoria contra uim periculoꝵ labo¬
rum dolor tanto fideliora testimonia miseriaꝵ Sienim uere uirtute
sunt. que nisi in eis quib uera in est pietas eẽ non possunt. non se pro¬
fitentur hoc posse. ut nullasmiserias patiantur homines in quib sunt.
Neq enim mendaces sunt uere uirtutes. ut hoc profiteantur. s ut uita
humana que tot et tantis huius seculi malis ẽẽ cegitur miseria. spe futu¬
ri seculi sit beata sicut ⁊ salua. Q uomodo eĩm beata ẽ. que non clum
salua ẽ. Uñ apostolus et paulus. non de hominib inprudentib. ⁊ĩpatiẽ¬
tibus intemperantib et iniquis. s de his qui secundum uera ꝑietatẽ
Spes aũt que uidetur non ẽ spes. quod enim uidet quis quid spe¬

Expanded text:
ti et non sibi putarent in ista mortalitate fine summi boni esse gaudenti et non sibi putarent in ista mortalitate fine summi boni esse gaudendum, ubi uirtutes ipsae, quibus hic certe nihil melius adque utilius in homine reperitur, quanto maiora sunt adiutoria contra uim periculorum laborum dolorum, tanto fideliora testimonia miseriarum. Si enim uerae uirtutes sunt, quae nisi in eis, quibus uera inest pietas, esse non possunt: non se profitentur hoc posse, ut nullas miserias patiantur homines, in quibus sunt neque enim mendaces sunt uerae uirtutes, ut hoc profiteantur, sed ut uita humana, quae tot et tantis huius saeculi malis esse cogitur misera, spe futuri saeculi sit beata, sicut et salua. Quo modo enim beata est, quae nondum salua est? Unde et apostolus Paulus non de hominibus inprudentibus inpatientibus, intemperantibus et iniquis, sed de his, qui secundum ueram pietatem Spes autem quae uidetur, non est spes. Quod enim uidet quis, quid et spe
Abbreviated transcription (Latin):
Magna uis ẽ in eis malis que fortitudine faciunt homicidam. si
tamẽn ad huc dicenda ẽ fortitudo. que ita his malis uincitur. ut
hominem que in sicut uirtus regendum tuendumq suscepit. ñ
modo non possit per patientiam custodire. s ip̃a in sup cagatur occi¬
dere. Debet quidem etiam mortem sapiens ferre sapienter.R que acci¬
dit aliunde. secundum istos aũt.si eam sibi ip̃e interre compellitur pro
fecto fatendum ẽ eis nõ solum mala s intollerabilia etiam mala esse
que hoc eum perpetrare compellunt. ut agitur q̃ utor. tam magnoru
tamq grauiu maloꝵ aut premictitur onerib. aut subiacet easibui
nullom edo beata diceretur. ñ homines qui hoc dicunt sicut uicti malis
ingrauescentib. cum sibi ingerunt mortem çedunt infelicitati ita ui¬
ti certis rationib cum q̾runt᷑ beatam uitam dignarentur cedere uẽi̾ta¬

Expanded text:
Magna vis est in eis malis, quae fortitudinem faciunt homicidam: si Magna vis est in eis malis, quae fortitudinem faciunt homicidam: si tamen adhuc dicenda est fortitudo, quae ita his malis vincitur, ut hominem, quem, sicut virtus, regendum tuendumque suscepit, non modo non possit per patientiam custodire, sed ipsa insuper cogatur occidere. Debet quidem etiam mortem sapiens ferre patienter, sed quae accidit aliunde: secufecto fatendum est eis non solum mala, sed intolerabilia etiam mala esse. quae hoc eum perpetrare conpellunt. Vita igitur, quae istorum tam magnorum tamque grauium malorum aut premitur oneribus aut subiacet casibus, nullo modo beata diceretur, si homines, qui hoc dicunt, sicut uicti malis ingrauescentibus, cum sibi ingerunt mortem, cedunt infelicitati, ita uicti certis rationibus, cum quaerunt beatam uitam, dignarentur cedere uerita
Abbreviated transcription (Latin):
mori. nec umqͣ siue illis eẽ sinereris. Nempe tunc saltem miseram
talem diceres uitami non igitur propterea misera non ẽ quia cito re
linquitur qñ quidem si sempiterna sit. etiam abste ip̃o misera iudi¬
ẽ absurdius quia breuis misera ẽ. ideo etiam beatitudo appellari magͥ
uis ẽ in eis malis que cogunt homine secundum ip̃os homines q¬
sapientes sibi met aufẽrre ꝙ homo ẽ cum dicunt ⁊ uerum dicant
hanc ẽẽ nature primam quodam modo ⁊ maximam uocem. ut hõ
concilietur sibi. ⁊ ꝑpea mortem naturaliter fugiat. Ita sibi amicus ut
eẽ aĩal. ⁊ in hac conuunctione corporis atq anime inuere uelit ue¬
hementer atq appetat. Ragna uis ẽ in eis malis quib iste natu¬
re uincitur sensus quo mori omnino omnib uirib conatibq
uitatur ⁊ ita uincitur ut que uitabatur. optetur appetatur.⁊ si nõ
potuerit aliunde contingere ab homine ip̃o sibimet inferatur:t

Expanded text:
mori, nec unquam sine illis esse sinereris? Nempe tunc saltem miseram mori, nec unquam sine illis esse sinereris? Nempe tunc saltem miseram talem diceres vitam. Non igitur prlinquitur. Quando quidem si sempiterna sit, etiam abs te ipso misera iudiest absurdius, quia breuis miseria est, ideo etiam beatitudo appellari. Magna uis est in eis malis, quae cogunt hominem secundum ipsos etiam sapientem sibimet auferre quod homo est; cum dicant et uerum dicant, hanc esse naturae primam quodam modo et maximam uocem, ut homo concilietur sibi et propterea mortem naturaliter fugiat, ita sibi amicus, ut esse se animal et in hac coniunctione corporis adque animae uiuere uelit uehementer adque adpetat. Magna uis est in eis malis, quibus iste naturae uincitur sensus, quo mors omni modo omnibus uiribus conatibusque uitatur, et ita uincitur, ut, quae uitabatur optetur adpetatur et, si non potuerit aliunde contingere, ab homine ipso sib
Abbreviated transcription (Latin):
an non erat iam bt᷑a: misera ergo erat. quom igitur mala non ẽrat. q̃
uitam miẜam. fugiendamq fãciebat. Qua ꝑꝑ ẽtiam ip̃i qui mala ista
rẽ confessi sunt sicut pyꝑatetici. sicut ueteres achademici. quoꝵ secta
uarro defendit.tollerabilius quidẽ locuntur.s eoꝵ quoq minus est i¬
error. ꝙ in his malis. ⁊ si tam grauia sint. ut morte fugienda sint ab
ip̃o sibimet ĩlata qui ħ patit̾ur. uitam beatam tam̃ẽ eẽ ꝯtẽpnũt
Flala sunt quippe tormenta atq cruciatus corporis ⁊ tanto sunt pe¬
iora. quanto potuerint ẽẽ maiora. quib ut careas ex hac uita fug¬
endum ẽ qua uita obsecro. hac inquit que tantis aggrauat᷑ ma¬
lis. certe ergo beata ẽ in eisdem ipĩs malis ꝑꝑ que dĩcis ẽẽ fugiẽn¬
dam. an ideo beatam dicis quia licet tibi ab ipi his malis morte discedẽ
Muid si ergo in eis aliquo diumo indicio tenereris nec ꝑmictereris

Expanded text:
An non erat jam beata? Misera ergo erat. Quomodo igitur mala non erant quae An non erat jam beata? Misera ergo erat. Quomodo igitur mala non erant quae vitam miseram fugiendamque faciebant? 5. Quapropter etiam ipsi, qui mala ista esse confessi sunt, sicut Peripatetici, sicut veteres Academici, quorum sectam Varro defendit, tolerabilius quidem lequuntur: sed eorum quoque mirus est error, quod in his malis, etsi tam gravia sint, ut morte fugienda sint, ab ipso sibimet illata, qui haec patitur, vitam beatam tamen esse contendunt. Mala sunt, inquit, tormenta atque cruciatus corporis; et tanto sunt pejora, quanto potuerint esse majora; quibus ut careas, ex hac vita fugiendum est. Qua vita, obsecro? Hac, inquit, quae tantis aggravatur malis. Certe ergo beata est in eisdem ipsis malis, propter quae dicis esse fugiendam? An ideo beatam dicis, quia licet tibi ab his malis morte discedere? Quid si ergo in eis aliquo judicio divino tenereris, nec permittereris
Abbreviated transcription (Latin):
inferre. hanc ĩ his malis uitam cõstitutam eum nõ pudeat b̾eatu
uocare.Duitam beatam que ut finiatur. mortis querit auxilum ĩ
Sei beata ẽ. maneat in ea beatitudine. Quomͦ ista non sunt mala
que uincũt fortitudinis bonum eandemq fortitudinẽ. nõ n solum
sibi cedere uerum etiam delirare compellunt. ut eandem uitam ⁊ di¬
cant beatam ⁊ persuadeant ẽe fugienda quis usq adeo cecus ẽ ut ⁊¬
non uideat. ꝙ si beata eẽt. fugiendã nõ eẽt. S aꝑta infirmitatis uo¬
ce fugiendam fatentur Quid igitur cause est curnõ etiam misera
fractã suꝑbia ceruice fateantur Utrum obsecro cato ille patientia an
potius inpatientia se peremit. Non enim hoc fecisset niñ uictoriam ce¬
saris ĩpatient tuliss. U̾bi ẽ fortitudo. nẽpe cessit. nẽpe subcubuit. nempe
usq adeo seperata est ut uitam bt̃am derelinqueret desereret fugeret

Expanded text:
inferre, hanc in his malis uitam constitutam eum non pudeat beatam inferre, hanc in his malis uitam constitutam eum non pudeat beatam uocare.s o uitam beatam, quae ut finiatur mortis quaerit auxilium! Si beata est, maneatur in ea. Quo modo ista non sunt mala, quae uincunt fortitudinis bonum eandemque fortitudinem non solum sibi cedere, uerum etiam delirare conpellunt, ut eandem uitam et dicat beatam et persuadeat esse fugiendam? Quis usque adeo caecus est, ut non uideat, quod, si beata esset, fugienda non esset? Sed aperta infirmitatis uoce fugiendam fatentur. Quid igitur causae est, quur non etiam miseram fracta superbiae ceruice fateantur? Utrum, obsecro, Cato ille patientia an potius inpatientia se peremit? Non enim hoc fecisset, nisi uictoriam Caesaris inpatienter tulisset. Ubi est fortitudo? Nempe cessit, nempe succubuit, nempe usque adeo superata est, ut uitam beatam dereli
Abbreviated transcription (Latin):
mitas hec pestis. hic langor quo modo nos iam saluos. quomͦ iam
beatos illa finali beatitudine dicere audebimꝰ:. Ilam uero illa uirtꝰ
cuiꝰ nom̃ ẽ fortitudo in quantacũq saprentia euidentissima testis est
humanor maloꝵ. que mala compellitur patientia tollerare. que
mala stoyti philo sophi miror qua fronte mala non eẽ cõtempnãt
quib fatentur si tanta fuerint ut ea sapiens uel non possit. uel nõ
debeat substinere. cogi eum mortem sibi met inferre atq ex hac u¬
ta migrare.Tantus aũt suꝑbie stupor ẽ in his hominib hic se habẽ
finem̃ boni.⁊ a se ip̃is fieri beatos putantib. ut sapiens eoꝵ hoc ẽ qua¬
les mirabili uanitate describunt.⁊̃ si excechetur obsurdescat obmu¬
tescat membris debilitetur. dolorib crucietur. ⁊ siquid aliud taliu
maloꝵ dici aut cogitari põt. incidit in eum quo sibi mortem cogatur

Expanded text:
mitas, haec pestis, hic languor, quo modo nos iam saluos, et si nondum saluos, quo modo iam mitas, haec pestis, hic languor, quo modo nos iam saluos, et si nondum saluos, quo modo iam beatos illa finali beatitudine dicere audebimus? Iam uero illa uirtus, cuius nomen est fortitudo, in quantacumque sapientia euidentissima testis est humanorum malorum, quae conpellitur patientia tolerare. Quae mala Stoici philosophi miror qua fronte mala non esse contendant, quibus fatentur, si tanta fuerint, ut ea sapiens uel non possit uel non debeat sustinere, cogi eum mortem sibimet inferre adque ex hac uita emigrare. Tantus autem superbiae stupor est in his hominibus hic se habere finem boni et a se ipsis fieri beatos putantibus, ut sapiens eorum, hoc est, qualem mirabili uanitate describunt, etiamsi excaecetur obsurdescat obmutescat, membris debilitetur doloribus crucietur et, si quid aliud talium malorum dici aut cogitari potest, incidat in eum, quo sibi mortem cogatur
Abbreviated transcription (Latin):
habeat omnino conflictum. Quid illa uirtus que prudentia dicitur. nõ¬
ne tota uigilantia sua bona discernit a malis ut millis appetendis. istisq
uitandis. nullus error obrepat. Ae phoc et ip̃a nos in malis. uł mala in
nobis ẽẽ testatur. Ip̃a enim docet malum ẽẽ ad peccandum consentire.
bonumq ẽẽ ad peccandum non consentire libidim. Illud tam̃ malum
cui nos non consentire docet prudentia facit temperantia. nec prudentia
nec temperantia tollit hic uite. Quid iustitie cuius munus ẽ sua c̾q¬
tribuere. uñ fit in ip̃o homine quidam ustus ordo nature ut anima
laborare. potiusqͣ in huius operis iam fine requiescere: Tanto quippe
minus anima subditur deo. quanto minus deo in ip̃is in ip̃is suis cogi¬
tationib concipit.⁊ tanto minus anime subditur caro. quanto ma¬
gis aduersus spm̃ cõcupiscit. Quam diuergo nobis in est hec infir¬

Expanded text:
habeat omnino conflictum? Quid illa uirtus, quae prudentia dicitur, nonhabeat omnino conflictum? Quid illa uirtus, quae prudentia dicitur, nonne tota uigilantia sua bona discernit a malis, ut in illis adpetendis istisque uitandis nullus error obrepat, ac per hoc et ipsa nos in malis uel mala in nobis esse testatur? Ipsa enim docet malum esse ad peccandum consentire bonumque esse ad peccandum non consentire libidini. Illud tamen malum, cui nos non consentire docet prudentia, facit temperantia, nec prudentia nec temperantia tollit huic uitae. Quid iustitia, cuius munus est sua cuitribuere unde fit in ipso homine quidam iustus ordo naturae, ut anima laborare potius quam in huius operis iam fine requiescere? Tanto minus quippe anima subditur Deo, quanto minus Deum in ipsis suis cogitationibus concipit; et tanto minus animae subditur caro, quanto magis aduersus spiritum concupiscit. Quamdiu ergo nobis inest haec infir