comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pissimas conditiones pacis addixit.
Precerea cũ romã ipse peruenisset
im̾ibus pecunia aut corruptis. aut
at tempcatis. sediciones disiensiones¬
q permiscuit. Quã cũ eggrederet᷑.
infami satis notauit elogio dicens.
Durbem uenalem et mature peri¬
turam: si emptorem inuenerit. In¬
sequenti anno aulũ postumiũ postu¬
mii consulis fratrẽ. quẽ is quadra¬
ginta miliũ armatoꝵ exercitui pre
fecerat. aput calamã urbem tesau¬
ris regis regis conditis inhiantem
bello oppressit. cuiq uicto ignomi¬
niosum fedus eregit. uniuefsam
pene affricam a romanis deficien¬
tem: regno suo iunxit. Postea tñ
metelli consulis incegritate et dis¬
liis uictus. uidit p̾sente se et uastari
numediã suã: et non posse defendi.
A quo ad dedicionẽ coactus trecentos
obsides dedit. frumentũ atq alios
cõmeatus ꝑsoluturũ sese spopondit
dit. Erin cũ incert᷑ in pace imnꝓbos
non choiberet excursus: gai marii

Expanded text:
pissimas condiciones pacis adduxit. pissimas condiciones pacis adduxit. praeterea cum Romam ipse uenisset, omnibus pecunia aut corruptis aut adtemptatis seditiones dissensionesque permiscuit ; quam cum egrederetur infami satis notauit elogio dicens: o urbem uenalem et mature perituram, si emptorem inuenerit! Insequenti anno A. Postumium, Postumii consulis fratrem, quem is quadraginta milium armatorum exercitui prfecerat, apud Calamam urbem thesauris regis ibi conditis inhiantem bello oppressit adque uicto ignominiosissimum foedus exegit. uniuersam paene Africam a Romanis deficientem regno suo iunxit. postea tamen Metelli consulis integritate et disliis victus, vidit praesente se et vastari Numidiam suam et non posse defendi: a quo ad deditionem coactus, trecentos obsides dedit, frumentum atque alios commeatus persoluturum sese spopondit, dit. Exin cum incertus in pace improbos non cohiberet excursus, C. Marii
Abbreviated transcription (Latin):
romanis peragende tunc mortis sue
copiam non habuerant. captiq fu¬
erant: alii ferro. alii suspendio. alii
abebegato cibo sese consũpserunt. Nul¬
lus omnino uel paruulus suꝑfuit:
qui seruitutis condicionẽ. uite amo¬
nno ab urbe condica secente¬
scipĩone nasica. et lucio calpurno
bestia consulib iugurte numidaꝵ
regi. bellũ consensu popłi romani se¬
natus indirit. Sed ego de iurguta
ordinis tantũ loco et causa cõmemo¬
rationis breuit̃ perstrinxerm. quia
ut de natura eius uaria atq into¬
ierabili. ita et de reb cam dolose ges¬
tis quã strenue: propter opunam
scͥptoꝵ lticulentiã satis sufficiens apd̃
om̃s noticia est. Igit᷑ iugurta micip¬
se numidarũ regis adoptiuus heres¬
q int̾ naturales eus filios factus pͥ¬
mum coheredes suos idest hiemp¬
salem occidit. atq herbalem bello
uictũ: affrica expulit. Calpurniũ
deinde consulem aduersum se mis¬
sum: pecunia corrupit. atq ad tur¬

Expanded text:
Romanis peragendae tunc mortis suae Romanis peragendae tunc mortis suae copiam non habuerant captique fuerant, alii ferro, alii suspendio, alii cibo sese consumpserunt, nullusque omnino uel paruulus superfuit, qui seruitutis condicionem uitae amonno ab Vrbe conditScipione Nasica et L. Calpurnio Bestia consulibus Iugurthae Numidarum regi bellum consensu populi Romani senatus indixit. Sed ego de Iugurtha ordinis tantum loco et causa commemorationis breuiter perstrinxerim, quia ut de natura eius uaria atque intolerabili ita et de rebus tam dolose quam strenue gestis propter opimam scriptorum. luculentiam satis sufficiens apud omnes notitia est. Igitur Iugurtha, Micipsae Numidarum regis adoptiuns heresque inter naturales eius filios factus, primum coheredes suos, id est Hiempsalem occidit, Adherbalem bello uictum Africa expulit. Calpurnium deinde consulem aduersum se missum pecunia corrupit atque ad tur
Abbreviated transcription (Latin):
lum maximo instructu cõparanti
adeo cũ paruo exercitu occurrit.
ut bituitus paucitatẽ romanoꝵ.
uir ad escam canib quos in agmi¬
ne habebat sufficere posse iactaret
Quicũ sibi ad transferendas copias
nisq conexũ. superstratris. confixis¬
q stabulis instrurit. Conserta pug¬
na et dui grauit̾ agitata. uicti gal¬
li conuersiq in fugam. dũ quisq si¬
bi tunet. coaceruatis inconsulte agmi¬
nib et preprosꝑo transitu. pontis n¬
cula ruperunt. ac mox cũ ipsis lin¬
trib mersi sunt. Centũ octoginta
milia armatoꝵ in exercitu bicuiti
fuisse tradunt᷑. ex quib cencũ quin¬
quaginta milia uel cesa. uel mersa
sunt. Quinit᷑ martiꝰ consul galloꝵ
gentẽ sub radice alpiũ sitam bello
aggressus est. Quicũ se romanis co¬
pus circũ septos uiderent. bello q ĩ¬
pares forte intelligerent. oceisis con¬
uigib ac liberis. in flãmas se proie¬
cerunt. Qui uero preoccupantib

Expanded text:
lum maximo instructu conparanti lum maximo instructu conparanti adeo cum paruo exercitu occurrit, ut Bituitus pauoi-is tatem Romanorum uix ad escam canibus, quos in agmine habebat, sufficere posse iactaret. qm oum sibi ad transferendas copias nisque conexum superstratis confix tabulis instruxit. conserta pugna et diu grauiter agitata, uicti Galli conuersique in fugam, dum quisque sibi timet, coaceruatis inconsulte agminibus et praepropero transitu pontis uincula ruperunt ac mox cum ipsis lintribus mersi sunt. centum cotoginta milia armatorum in exercitu Bituiti fuisse traduntur, ex quibus centum quinquaginta milia uel caesa uel mersa sunt. Q. Marcius consul Gallorum gentem sub radioe Alpium sitam bello adgressus est. qui cum se Romanis copiis circumsaeptos uiderent belloque inpares fore intellegerent, occisis coniugibus ac liberis in flammas sese proiecerunt. qui uero praeoccupantibus
Abbreviated transcription (Latin):
num supplicus necauit. ex quibus
plurimi nec dicta quidem causa inno¬
centes int̾fecti sunt. hisdem cempori¬
bus metellus baleares insulas bello
peruagatus edomnuit. et piraticã infes¬
tationem que ab hisdem tune exorie¬
bat᷑ plurima incolarũ cede cõpressit.
Gneus quoq domitius proconsul al¬
lobrogas gallos uirta oppidũ uin¬
dalium grauissimo bello uicit.
Maxime cũ elefancoꝵ noua forma
equi hostiũ hostes q conterriti
diffugissent uiginti milia ibi al¬
lobrogarũ cesa referunt᷑. tria mi¬
lia capta sunt. Eodem tempore ech¬
na mons ultra solicũ exarsit. et
torrentib igneis suꝑfusis. lateq
circũfluentib catinã urbem finẽ¬
q eius oppressit. ita ut tecta ediũ
calidis cinerib perusta et p̃grauata
corruerent. Cuius leuande cladis
causa senat᷑ decem annoꝵ uectiga¬
lia catiniensib remisit: ¶ap̃¬
nno ab urbe
mo octauo. fabius consul. bituito
regi ar uernoꝵ gallie ciuitatis bel¬

Expanded text:
num suppliciis necauit, ex quibus num suppliciis necauit, ex quibus plurimi ne dicta quidem causa innocentes interfecti sunt. Isdem temporibus Metellus Baleares insulas bello peruagatus edomuit et piraticam infestationem, quae ab isdem tunc exoriebatur, plurima incolarum caede conpressit. Gnaeus quoque Domitius proconsule Allobrogas Gallos iuxta oppidum Vindalium grauissimo bello uicit, maxime cum elephantorum noua forma equi hostium hostesque conterriti diffugissent: xx milia ibi Allobrogum caesa referuntur, tria milia capta sunt. Eodem tempore Aetna mons ultra solitum exarsit et torrentibus igneis superfusis lateque circumfluentibus Catinam urbem finesque eius oppressit ita ut tecta aedium calidis cineribus praeusta et praegrauata conruerent: cuius leuandae cladis causa senatus decem annorum uectigalia Catinensibus remisit. Anno ab Yrbe m Fabius consul Bituito regi Aruernorum Galliae ciuitatis bel
Abbreviated transcription (Latin):
rachus postquã in templum
minerue secesserat. gladio
incumbere uolens. int̾uentu lecto¬
ris retent᷑ est. Itaq cũ diu anceps
bellum agitaret᷑. tandẽ sagittãru
ab opimio missi. consertam multi¬
tudinẽ disturbauerunt. Duo flacci
pater filiusq cũ ꝑ edem lune in pri¬
uatam domũ dissiluissent. flores q
obiecissent. rescisco craticio pariete
confossi sunt. Grachus pro seamieis
pugnantib ac pereuntib egre ad
pont̃e subliciũ peruenit. ibiq ne ui¬
uiis caperet᷑: ceruicem seruo suo p̃¬
buit. Caput grachi occisũ consuli
allatũ est. corpus ad corneliam ma¬
trem misenũ oppidum deuectũ est.
Hec autẽ cornelia affricani maioris
filia. misenũ ut dixi prioris filii mor¬
te secesserat. Bona grachi publicata
sunt. flaccus adolescens in robore neca¬
tus est. Ex factione grachi ducenti
quinquaginta in auentino cesi re
ferunt᷑. Opimius consul sieut in bel¬
lo fortis fuit: ita inquisitione crude¬
lis. Nam amplius tria milia homi¬

Expanded text:
racchus, postquam in templum Mineruae secesserat, gladio incumbere uolens, interuentu Laetorii retentus est. itaque cum diu anceps bellum agitaretur,: tandem sagittarii ab Opimio missi consertam multitudinem disturbauerunt. dno Flacci pater filiusque cum per aedem Lunae in priuatam domum desiluissent foresque obiecissent, rescisso craticio pariete confossi sunt. Gracchus diu pro se amicis pugnantibus ac pereuntibus aegre ad pontem sublicium peruenit ibique, ne ninus caperetur, ceruicem seruo suo praebuit. caput Gracchi excisum consuli adlatum est, corpus ad Corneliam matrem Misenum oppidum deuectum est. haec autem Cornelia, Africani maioris filia, Misenum, ut dixi, prioris filii morte secesserat. bona Gracchi publicata sunt; Flaccus adulescens in robore necatus est; ex factione Gracchi ducenti quinquaginta in Auentino caesi fuisse referuntur. Opimius consul sicut in bello fortis fuit ita in quaestione crudelis. nam amplius tria milia homi
Abbreviated transcription (Latin):
postea comicus. ex nobilib cartaginien¬
sium captiuis pilleat᷑. quod insigne in¬
Odulce sibi libertatis fuit: triumphancẽ
post currũ secutus est. Cap̃ xlii.

Expanded text:
postea comicus, ex nobilibus Carthaginiensium captiuis pilleatus — quod insigne indultae sibi libertatis fuit — triumphantem post currum secutus est. Anno
Abbreviated transcription (Latin):
rent. Ecce tunc ille ꝓmisit futura melio
ra tẽpora. isti adserunt meliora preterita¬
q: mnaiora. quid aliud colligi dat᷑ utroq
in suis detestante presentia. nisiaut semꝑ
bonaẽe sed ingrata. aut nonqͣ. oĩo meliora:

Expanded text:
rent. Ecce cum ille promisit futura meliorent. Ecce cum ille promisit futura meliora meliora, isti adserunt meliora praeterita, quid aliud colligi datur utroque in suis detestante praesentia, nisi aut semper bona esse sed ingrata aut numquam omnino meliora?
Abbreviated transcription (Latin):
tatis inuasit. Terses bello in grecia infe¬
licit̾ gesto. contẽptibilis suis factus. ꝑ a
thabanũ prefectũ suũ. in regia cireũuent᷑
occidit᷑. O cemꝑa desiderio ⁊ recordatione
dignnissima. o dies illos inoffense seruitutis
rserenicatĩ.
qͥ nobis ueluti e cenebris respiciendi propo¬
nunt᷑. Quib breuissimo int̾ uallo de uisce¬
rib unꝰ regni. decies nouies centena mi¬
lia uiroꝵ. trib ꝓximis regibe tria bella
rapuer̾t. Ut taceam de infelicissimde t̃e.¬
grecia. que totũ hunc de quo nc̃ bebesci¬
mus numerũ moriendo suꝑauit. Leoiida
ille clarissimꝰ lacedemonioꝵ in bello isto
aduersũ rersem. qd̾ supremũ ipsi atq ho¬
stibus fuit. cũ secentis suis famosissima il¬
la incitam̃ta dixisset. prandete inquit¬
tantͣ apud inferos cenaturi auriliatoribꝰ
tñ quos excedere bello iubebat: misericor¬
cdit̃ suasit. ut se ad meliora temꝑa reserua¬

Expanded text:
tatis inuasit. Xerxes, bello in Graecia infetatis inuasit. Xerxes, bello in Graecia infeliciter gesto contemptibilis suis factus, per Artabanum praefectum suum in regia circumuentus occiditur. O tempora desiderio et recordatione dignissima! o dies illos inoffensae serenitatis, qui nobis ueluti e tenebris respiciendi proponuntur! quibus breuissimo interuallo de uisceribus unius regni decies nouies centena milia uirorum tribus proximis regibus tria bella rapuerGraecia, quae totum hunc, de quo 118 nunc hebescimus, numerum moriendo superavit. Leonida, ille clarissimus Lacedaemoniorum, in bello isto adversus Xerxem, quod supremum ipsi atque hostibus fuit, cum sexcentis suis famosissima illa incitamenta dixisset: Prandete, tamquam apud inferos coenaturi, auxiliaribus tamen, quos excedere bello jubebat, misericorditer suasit, ut se ad meliora tempora reserva
Abbreviated transcription (Latin):
referta ceperunt. ñ paruo qͥdem antique
industrie dãpno. Nam post huiꝰ p̃de cliui¬
sionẽ. aurũ ꝑsicũ pͥma grecie uircutis cor¬
ruptio fuit. Urget gͥ ĩ cepti miseros extͤ¬
ma ꝑditio. Nam force eodem die quo in bo¬
etiam mardonii copie delete st̃. pars ꝑsici
exercitꝰ: in asia sub montẽ micale. nauali
p̃lio dimicabat. Ibi nouus repente rumor
utriusq classis ⁊ popłi ĩpleuit aures audi¬
entes. mardoni extrinctas copias. grecos
exticisse uictores. Mira diuini iudicii ordi¬
natio. In boetia oriente sole bellũ fuisse
cõmissum. in asia meridianis horis sub
eadẽ clie. tantis spacus mariᷤterreq int̾ia¬
centib nunciatũ. Qui rumor ei uel maxi¬
me rei adstipulatꝰ est qd̃ ꝑsas audita clade
socioꝵ pͥmo dolore dehinc desꝑatione correp¬
tos: nec bello expeclitos. nec fuge habiles
reddidit. Acq ita consternatos ꝓfligatos¬
q constantior factus hostis: successu felici¬

Expanded text:
referta ceperunt, non paruo quidem antiquae referta ceperunt, non paruo quidem antiquae industriae damno: nam post huius praedae diuisionem aurum Persicum prima Graeciae uirtutis corruptio fuit. urguet igitur inceptus miseros extrema perditio. nam forte eodem die, quo in Boeotia Mardonii copiae deletae sunt, pars Persici exercitus in Asia sub monte Mycale nauali proelio dimicabat. ibi nouus repente rumor utriusque classis et populi inpleuit aures, Mardonii exstinctas copias, Graecos exstitisse uictores. mira diuini iudicii ordinatio, in Boeotia oriente sole bellum fuisse commissum, in Asia meridianis horis sub eadem die tantis spatiis maris terraeque interiacentibus nuntiatum! qui rumor ei uel maxime rei adstipulatus est, quod Persas, audita clade sociorum primum dolore dehinc desperatione correptos, nec bello expeditos nec fugae habilee reddidit. atque ita consternatos profligatosque eonstantior factus hostis successu felici
Abbreviated transcription (Latin):
tur. ualles replent᷑. amnes exhauriuntur.
ipsa etiam rerũ natura cessisset. Pedestres
quoq copie que ducib cõmisse fuerant.
labore. fame. ac metu. ita clistabuerunt.
Et crudescente morbo tanta pestis. tantaq
feditas morientiũ exorta est: ut uie cadaue¬
rib replerent᷑. Dire etiã alites. atq imꝓbe
bestie escarũ illecebris sollitate. moribundũ
sequerent᷑ erercitũ. At uero mardonius
cui reliqua belli xerses cõmiserat. affacus
primũ suecesu breui mox in extrema de¬
iectus est. Olincũ siqͥdem grecie oppidum:
expugnauit. Athenienses uaria sollicitati¬
one adducere in spem pacis aggressus est.
Ubi inexpugnabilem eoꝵ libertatem ui¬
det incensa urbis parte: in boetiam omnẽ
apparatũ belli declucit. Illuc quoq eũ cen¬
tum milia grecoꝵ insecuti st̃. Et cõmisso
sine mora pͣlio. mardoniũ deletis copus
illiꝰ ueluti de naufragio: nudũ cũ paucis
fugere cõpulerunt. Castra regis opibus

Expanded text:
tur, valles replentur, amnes exhauriuntur, tur, valles replentur, amnes exhauriuntur, ipsa etiam rerum natura cessisset. Pedestres quoque copiae, quae ducibus commissae fuerant, labore, fame, ac metu distabuerunt, et, crfoeditas morientium exorta est, ut uiae cadaueribus replerentur, dirae etiam alites atque improbae bestiae escarum inlecebris sollicitatae moribundum sequerentur exercitum. At uero Mardonius, cui reliqua belli Xerxes commiserat, adflatus primum successu breui mox in extrema deiectus est. Olynthum siquidem Graeciae oppidum expugnauit. Athenienses uaria sollicitatione adducere in spem pacis adgressus, ubi inexpugnabilem eorum libertatem uidet, incensa urbis parte in Boeotiam omnem belli apparatum deducit. illuc quoque eum centum milia Graecorum insecuta sunt et commisso sine mora proelio Mardonium deletis copiis ipsius uelut e naufragio nudum cum paucis fugere conpulerunt; castra regiis opibus
Abbreviated transcription (Latin):
tot malis regem mardonius aggredit᷑.
suadens regẽ in regnũ redire oportere. pri¬
usquã aduersa fama nouas res domi moli¬
retur. Se autẽ si residue sibi copie traden¬
tur. ⁊ ultionẽ ab hoste exacturũ: et igno¬
miniã domesticã propulsaturũ. Aut si
aduersa belli ꝑseuerassent: cessurũ se qͥdẽ
hosti. Sed tñ sine regis infamia. ꝓbato ꝯ¬
silio: erercitꝰ mardonio tradit᷑. Rex abi¬
dũ ubi pontẽ ueluti uictor maris conseru¬
erat. cũ paucis ꝓficiscit᷑. Sed cũ ponte hi¬
bernis tempestatib desolutũ offendisset.
piscatoria scafa trepidꝰ transit. Erat sane
qd̃ spectare humanũ genꝰ: ⁊ dolere debue¬
rit: Mutationes rerũ hac uel marime ua¬
rietate ꝑmetiens. ex igno contẽptũ latere
nauigio. sub quo prius ipsũ pelagus latu¬
isset. & iugũ captiuitatis sue uecto ponto
portasset. Et uilissimo uniꝰ serui egere mi¬
nister io. cuius potentie dũ montes excidun¬

Expanded text:
tot malis regem Mardonius adgreditur tot malis regem Mardonius adgreditur suadens, regem in regnum redire oportere prius quam aduersa fama nonas res domi moliretur; se autem, si residuae sibi copiae traderentur, et ultionem ab hoste exacturum et ignominiam domesticam pradversa belli perseverassent, cessurum se quidem hosti, sed tamen sine regis infamia. Probato consilio, exercitus Mardonio traditur. Rex Abydum, ubi pontem veluti victor maris conseruerat, cum paucis proficiscitur. Sed cum pontem hibernis tempestatibus dissolutum offendisset, 114 piscatoria scapha trepidus transit. Erat sane quod spectare humanum genus et dolere debuerit, mutationes rerum hac vel maxime varietate permetiens, exiguo contentum latere navigio, sub quo ipsum pelagus ante latuisset, et jugum captivitatis suae, vinctum ponte, portasset; vilissimo unius servuli egere ministerio, cujus potentiae, dum montes excidun
Abbreviated transcription (Latin):
saxisq affigi iubet. Socios quondamet
participes pericłõꝵ nc̃ autẽ iniuste  insisten¬
tes: apta increpatione corripiens atq ad an¬
tiquoꝵ uira federũ religiosa adhortatiõe
persuadens. precipueq ãmonens: uiti
cõmisso p̃lio. cedentiũ uice inhibeant re¬
mos. seseq bello auferant. Igit᷑ rex par¬
tem nauiũ sibi detinens. spectator pugne
in lictore manet. econtra aute archemie¬
dora regina alicarnasi. que in aurilio xer¬
si uen̾at: int̾ pͥmos duces acerrime ĩ miscet᷑
ica ut uersa uice in uiro feminea caute la
in femina uirilis audatia spectaret᷑. Cũ
autẽ anceps pugna esset. iones uixta precep¬
tũ chemistoclis paulatĩ se certamini subtra¬
here ceper̃t. Quoꝵ defectio ꝑsas iã fugam
cireuspicientes. aꝑte fucgere ꝑsuasit. In qua
trepidatione multe naues merse capteq st̃.
Putres tñ seuitiã regis uelut ĩmanicatem
hostis cimentes. domos dilabunt᷑: anxiũ

Expanded text:
saxisque affigi jubet, socios quondam et saxisque affigi jubet, socios quondam et participes periculorum, nunc autem injuste desides apta increpatione corripiens, atque ad antiquorum jura et foedera religiosa adhortatione persuadens, praecipueque admonens uti commisso praelio, caedentium vicum inhibeant remos, seseqtem nauium sibi detinens, spectator pugnae in litore manet. contra autem Artemidora, regina Halycarnasi, quae in auxilium Xerxi uenerat, inter primos duces acerrime bello inmiscetur, ita ut uersa uice in uiro feminea cautela, in femina uirilis audacia spectaretur. cum autem anceps pugna esset, Iones iuxta praeceptum Themistoclis paulatim se certamini subtrahere coeperunt: quorum defectio Persas iam fugam circumspicientes aperte fugere persuasit. in qua trepidatione multae nanes mersae captaeque sunt, plures tamen saeuitiam regis uelut immanitatem hostis timentes domos dilabuntur. annum
Abbreviated transcription (Latin):
Sparthani querentes regem. nec inue¬
nientes: cedunt sternunt q omĩa castra.
ꝑuagant᷑ uniuersa. ꝙ int̾ densas strues
corpoꝵ. raros homines uir sequunt᷑ ue¬
tores sine clubio: nisi mori elegissent. Pre¬
liũ a pͥncipio noctis: in maiorem diei par¬
tem tractũ est. Ad postremũ iuncendo fa¬
tigati. ubi quisq eoꝵ deficientib menbͥs
uisus est sibi mortis sue ultione saciatus.
ibi int̾ impeclimenta cadauerũ. campum¬
quoq erasso et semigelato sanguie pal¬
pitantẽ lassus. lapsus. et cõmortuus est.
Perser uictꝰ in t̾ra. nauale preliũ parat.
Sed thenuistocles dux atheniensiũ cum¬
intellexisset ionas. quib dũ auxiliũ suꝑi¬
ore bello prebet. in se ꝑsarũ impetũ ũterat.
in auxiliũ xersis instructã cͥassem deducẽ.
sollicitare eos partis sue. hostib q subtra¬
here statuit. Et quia colloquendi facul¬
tas negabat᷑. locis quib iones accesstiri na¬

Expanded text:
Spartani quaerentes regem nec inueSpartani quaerentes regem nec inuenientes caedunt sternuntque omnia, castra peruagantur uniuersa et inter densas strues corporum raros homines uix sequuntur: uictores sine dubio, nisi mori elegissent. proelium a principio noctis in maiorem diei partem tractum : ad postremum uincendo fatigati, ubi quisque eorum deficientibus membris uisus est sibi mortis suae ultione satiatus, ibi inter impedimenta cadauerum campumque crasso et semigelato sanguine palpitantem lassus lapsus et mortuus est. Xerxes bis uictus in terra nauale proelium parat. sed Theintellexisset, Ionas quibus dum auxilium superiore bello praebet, in se Persarum impetum verterat in auxilium Xerxis instructam classem deducere, sollicitare eos parti, hostique subtrahere statuit, et quia colloquendi facultas signa negabat, locis quibus Iones accessuri na
Abbreviated transcription (Latin):
ñ cluoꝵ pugna: sed cedes uniꝰ popłi fuit.
Quarta autẽ die cũ iuideret leonida un¬
diq hostem circũ fundi: ortat᷑ auxiliato¬
res socios. ut subtrabentes se pugne in ca¬
eumen montis euaderent. ac se ad meli¬
ora tẽpora reseruarent. Sibi uero cũ spar¬
tanis suis. aliam sortẽ ẽe subeundã: plus
se patrie debere parc̾e quã uite. Dimissis so¬
cus spartanos ãmonet. de gła plurimũ:
de uita nichil speranclũ. neq expectandũ
uel hostem. uel diem. Sed occasione nocts
ꝑrumpenda castra. cõmiscenda arma. con¬
turbanda agmina fore. nusquã uictores
honestiꝰ. quã in castris hostiũ esse ꝑiturõ.
Persuasi igit᷑ mori malle in ultionẽ fuc᷑e
mortis armant᷑. tanqͣ. interitũ suũ ipsi exi¬
gerent: & undicarent. Mirũ dictu. sex¬
centi uiri castra sexcentoꝵ miliũ irrump̃t.
tumultꝰ totis castris orit᷑. Perse quoq ip̃i
sparthanos adiuuant: mutus celib suis.

Expanded text:
non duorum pugna, sed caedes unius populi fuit. non duorum pugna, sed caedes unius populi fuit. quarto autem die cum uideret Leonida undique hostem circumfundi hortatur auxiliares socios, ut subtrahentes se pugnae in cacumen montis euadant ac se ad meliora tempora reseruent; sibi uero cum Spartanis suis aliam sortem esse subeundam: plus se patriae debere quam uitae. dimissis sociis Spartanos admonet, de gloria plurimum, de uita nihil sperandum; neque exspectandum uel hostem uel diem, sed occasione noctis perrumpenda castra, conmiscenda arma, conturbanda agmina fore; nusquam uictores honestius quam in castris hostium esse perituros. persuasi igitur mori malle, in ultionem futurae mortis armantur tamquam ipsi interitum suum et exigerent et uindicarent. mirum diotu sescenti uiri castra sescentorum milium inrumpunt. tumultus totis castris oritur. Persae quoque ipsi Spartanos adiuuant mutuis caedibus suis.
Abbreviated transcription (Latin):
sem erulabat. ꝑ tabellas primũ scͥptas
deide ceratas suis prodidit: Ca¬
Gĩtur xerses milia septingenta un
armatoꝵ de regno. et crecenta milia
ues ducentas. honerarias autẽ tria mi¬
lia numero habuisse narrat᷑: ut merito
mopinato exercitui ĩmenseq classi iuix
adpocũ flumina. uix terras ad ingressũ
uix maria ad cursũ: suffecisse memora
tũ sic. Huic tñ incredibili cẽporib nr̃is
agmini. cuius numerũ difficiliꝰ nunc
est astrui. quã tunc fuit uinei. Leonda
rex spartanoꝵ cũ quatuor milib hoiũ
in angustus cermophilarũ obsticit. Perses
autẽ concẽptu paucitatis obiecte: miri pug¬
nam cũ seri manũ imꝑat. Porro illi quoꝵ
cognati. & cũ manipulares. in campis
marathonis occubuerant: et certaminis
simul ⁊ cladis exticere pͥncipiũ. Deinde suc¬
ceclens sibi turba maior ac segnior. cũ iã
neq ad ꝓcurrendũ libera. neq ad pugnan¬
clũ expedita. neq ad fugiendũ prompta
solis mortib subigeret᷑. triduo continuo

Expanded text:
em exsulabat, per tabellas primum scriptas, deinde ceratas, suis prodidit. Igitur Xerxes septingenta millia armatorum de regno, et trecenta millia lle ducentas, onerarias autem tria millia numero habuisse narratur; ut merito inopinato exercitui immensaeque classi vix ad potum flumina, vix terras ad ingressum, vix maria ad cursum stum sit. huic tam incredibili temporibus nostris agmini, cuius numerum nunc difficilius est adstrui quam tunc fuit uinci, Leonida rex Spartanorum cum quattuor milibus hominum in angustiis Thermopylarum obstitit. Xerxes autem contemptu paucitatis obiectae iniri pugnam, conseri manum imperat. porro illi, quorum cognati et commanipulares in campis Marathoniis occubuerant, et certaminis simul et cladis exstitere principium. deinde succedens sibi turba maior ac segnior, cum iam neque ad procurrendum libera neque ad pugnandum expedita neque ad fugiendum prompta solis mortibus subrigeretur, triduo continuo
Abbreviated transcription (Latin):
re permictit᷑. procul dubio constat ur¬
bem romam per hunc eumdem uerũ
deum. qui est xp̃c ih̾c ordinantem secun¬
dum placitũ ineffabilis iudicii sui et
tunc ad fucure fidei credulitatem ser¬
uatam fuisse. et nunc pro parte sui

Expanded text:
re permittitur — procul dubio constat, urre permittitur — procul dubio constat, urbem Romam per hunc eundem uerum Deum, qui est Christus Iesus, ordinantem secundum placitum ineffabilis iudicii sui, et tunc ad futurae fidei credulitatem seruatam fuisse et nunc pro parte sui
Abbreviated transcription (Latin):
q exercitus refugere in temptoria eoe¬
git. Tunc conuersus in religionẽ han¬
nibal: dixisse fertur. potiunde sibi ro¬
me modo uoluntatẽ nondari. modo
pocestatẽ. Nespondeant nune michi
obtrectatores ueri dei hoc loco. hanii¬
bali de capessenda subruenda q roma.
utrũ romana obstitit fortitudo andi¬
uina miseratio: Aut forsican conser¬
uati isti dedignant᷑ fateri. quod han¬
nibal et uictor extimuit: et cedeus pro¬
bauit. ac si istam diuinam tutelam.
per pluuiam uenisse de celo manifestũ
est. ipsam aucẽ pluuiam oportunis ne
cessarus q temporib non nisi per.xp̃m
qui est uerus deus ministrari. etiam ab
huius modi satis certo sciri. nec negari
posse existimo. Marume nunc quan¬
do ad documentũ potentie eius. cum
siccitate turbante. pluuuiam poscere
assidue contingit. et alternis uicibus
nunc gentiles. nunc xp̃iani rogant.
nec unquam etiam ipsis cestib factũ
est: ut optati imbres suꝑueniant. nisi

Expanded text:
que exercitus refugere in tentoria coeque exercitus refugere in tentoria coegit. tunc conuersus in religionem Hannibal dixisse fertur, potiundae sibi Romae modo uoluntatem non dari, modo potestatem. Respondeant nunc mihi obtrectatores ueri Dei hoc loco: Hannibalem a capessenda subruendaque Roma utrum Romana abstinuit fortitudo an diuina miseratio? aut forsitan conseruati isti dedignantur fateri, quod Hannibal et uictor extimuit et cedens probauit ac — si istam diuinam tutelam per pluuiam de caelo uenisse manifestum est, ipsam autem pluuiam opportunis et necessariis temporibus non nisi per Christum, qui est uerus Deus, ministrari — etiam ab huiusmodi satis certo sciri nec negari posse existimo: maxime nunc — quando ad documentum potentiae eius, cum siccitate turbante pluuiam poscere adsidue contingit, et alternis uicibus nunc gentiles nunc Christiani rogant nec umquam etiam ipsis testibus factum est, ut optati imbres superueniant nisi
Abbreviated transcription (Latin):
et cũ ingenti clade omniũ persedeci¬
nũ. suaeũanumq agrum uia latina
profectus: ad anienẽ fluuiũ tribus
milib ab urbe consedit. Incredibili
tocius ciuitatis metu. cũ senatu po¬
pulo q diuersis curis trepido. matrone
quoq amentes pauore per propugna¬
cula currerent. et conuebere in mu¬
ris pignare gestirent. ipse cũ expedi¬
tis equitib usq ad portã collinã infes¬
tus accessit. Demde om̃s copias in aci¬
em direrit. Sed et consules. fuluiusq
pro consule: non detractauere pugnã.
At ubi exposite acies utrunq constite¬
runt. in conspectu rome premium
uictorie fucure. tantus se subito imber
e nubib grandine mixtus effudit. ut
turbata agmina uix armis retentis:
in sua se castra colligerent. Demde
cũ serenitate reddita in campũ copie
atq in aciem redissent. rursus uiolen¬
tior fusa tempestas. maiore metu: mor¬
talium audatiam coereuit. Terricos¬

Expanded text:
et cum ingenti clade omnium per Sediciet cum ingenti clade omnium per Sedicinum Suessanumque agrum uia Latina profectus ad Anienem, fluuium tribus milibus ab Vrbe consedit incredibili totius cinitatis metu, cum senatu populoque diuersis caris trepido matronae quoque amentes pauore per propugnacula currerent et conuehere in mugnare gestirent. ipse. autem cum expeditis equitibus usque ad portam Collinam infestus accessit, deinde omnes copias in aciem direxit. sed et consules Fuluiusque proconsule non detrectauere pugnam. at ubi expositae utrimque acies constiterunt, in conspectu Romae praemium uictoris futurae tantus se subito imber e nubibus grandine mixtus effudit, ut turbata agmina uix armis retentis in sua se castra colligerent. deinde cum serenitate reddita in campum copiae atque in aciem redissent, rursum uiolentior fusa tempestas maiore metu mortalium audaciam cohercuit territos
Abbreviated transcription (Latin):
possit. tria insuꝑ transmarina bel¬
la fuisse suscepta. Unum in mace¬
donia. contra philippũ potentissimũ
macedonie regem. alterum in hispa¬
nia: contͣ hasdrubalem hannibalis
fratrem. Terciũ in sadinia contͣ sar¬
dos. et alterũ has drubalem cartagi¬
niensiũ ducem. Ertra hoc quartũ
hannibalis. quo in italia premeban¬
tur. Et cam̃ fortis in alterutrũ despe¬
ratio: in meliora profecit. Nam in
Ahis om̃ib desperando pugnar unt:
pugnando uicerunt. Ex quo euiden¬
ter ostendit᷑. non cempora tunc fuis¬
se tranqilliora ocus: sed homines mi¬
nno ab urbe condita quin¬
tercio. claudius marcellus siracusas
opulentissimã urbem sicilie: seed̾a
oppugnatione uix cepit. Quam cũ
iam pridem obsedisset. archimedis si¬
racusani ciuis. ãmirabili ingenio:
prediti machinis repulsus: expug¬
nare non potuit. Decimo anno post
quam hannibal in italiam uenerat
gneo fuluio. et sulpitio conss: harmi¬
bal de campania mouit exercitum

Expanded text:
posset, tria insuper transmarina belposset, tria insuper transmarina bella fuisse suscepta? unum in Macedonia contra Philippum potentissimum Macedoniae regem, alterum in Hispania contra Hasdrubalem Hannibalis fratrem, tertium in Sardinia contra Sardos et alterum Hasdrubalem Carthaginiensium ducem; extra hoc quartum Hannibalis, quo in Italia premebantur. et tamen fortis in alterutrum desperatio in meliora profecit, nam in his omnibus desperando pugnarunt, pugnando uicerunt. ex quo euidenter ostenditur non tempora tunc fuisse tranquilliora otiis, sed homines minno ab Vrbe condita Claudius Maroellus Syracusas opulentissimam urbem Siciliae secunda oppugnatione uix cepit, quam cum iam pridem obsedisset, Archimedis Syracusani ciuis admirabili ingenio praediti machinis repulsus expugnare non potuit. decimo anno post quam Hannibal in Italiam uenerat, Cn. Fuluio P. Sulpicio consulibus Hannibal de Campania mouit exercitum
Abbreviated transcription (Latin):
nius grachus proconsul ab hospite
suo lucano quodam in insidias indu¬
tus occisus est. Centenuis penula cen¬
turio discerni sibi ultro bellum ad¬
uersus hannibalem petit a quo cũ
octoginta milib militũ quos in aciẽ
durerat cesus est. Post hunc gneus
fuluius pretor a hannibale uictus
amisso exercitu uix euasit. Pudet
recordationis. Quid enĩ dicã impro¬
bitatem magis an miseriam roma¬
noꝵ: Immo uerius uel improbam
miseriam: uel miseram improbita¬
tem. Quis credat eo tempore quo era¬
rium poplĩ romani egenũ priuatam
collationem poscebat. miles in castriᷤ
non nisi aut puer. aut ser uus. aut
sceleratus. aut debitor. et nec sic qͥdem
numeriis idoneus erat. Senatus in
curia om̃is pene nouitius uidebat᷑.
Postremo cũ ita ĩminutis fractis q
om̃ib desperaret᷑. ut consiliũ de re¬
linquenda italia subiret᷑. quis credat
eo cempore cũ unũ domesticum ut
diximus bellũ. ferri nullo modo

Expanded text:
ronius Gracchus. proconsule ab hospite ronius Gracchus. proconsule ab hospite suo Lucano quodam in insidias inductus occisus est. Centenius Penula centurio decerni sibi ultro bellum aduersum Hannibalem petiit: a quo cum octo milibus militum, quos in aciem eduxerat, caesus est. post hunc Cn. Fuluius praetor ab Hannibale uictus amisso exercitu uix euasit. Pudet recordationis. quid enim dicam improbitatem magis an miseriam Romanorum ? immo uerius uel improbam miseriam uel miseram improbitatem. quis credat eo tempore, quo aerarium populi Romani egenam stipem priuata conlatione poscebat, miles in castris non nisi aut puer aut seruus aut sceleratus aut debitor et ne sic quidem numero idoneus erat, senatus in curia omnis paene nouicius uidebatur, postremo cum ita inminutis fractisque omnibus desperabatur, ut consilium de relinquenda Italia subiretur: — eo tempore, cum unum domesticum, ut diximus, bellum ferri nullo modo
Abbreviated transcription (Latin):
essent: impunitate promissa milicie
mancipauit. Quoꝵ numerus ad sex
milia uiroꝵ fuit. Campania uero
uel potiꝰ om̃is italia ad hannibalem
desperata. penitus romani status re¬
paratione defecit: Cap̃ xxxui.
ost hoc lucius postumius
pretor aduersũ gallos pugna¬
re missus: cũ exercitu cesus est. Dem¬
de sempronio gracho quinto fabio
maximo conss̃. claudius marcellus
ex pretore proconsul designat᷑: han¬
nibalis exercitũ prelio fudit. Primꝰq
post tantas rei publice ruinas spem
fecit. hannibalem posse suꝑari. Sci¬
piones aucẽ in hispania hasdrubalẽ
penoꝵ imꝑacorem. ad italiam exerei¬
tum cõparantem: grauissimo bello
presserunt. Nlam criguita quinq mi¬
lia militũ de exercitui enis. uel cede
uel captione minuerunt. Cheltibe¬
ros milites. quã plurimã excernam
manũ romani in castris habere cepe¬
runt. p̃eio sollicitatos ab hostiũ socie¬
tate: in sua castra duxerunt. Iemp¬

Expanded text:
essent impunitate promissa militiae essent impunitate promissa militiae mancipauit; quorum numerus ad sex milia uirorum fuit. Campania uero uel potius omnis Italia ad Hannibalem desperata penitus Romani status reparatione defecit. post hoc L. ost hoc Lucius Posthumus praetor adversus Gallos pugnare missus, cum exercitu caesus est. Deinde Sempronio Graccho, Q. Fabio Maximo consulibus, Claudius Marcellus ex praetore proconsul designatus, Hannibalis exercitum praelio fudit primusque post tantas reipublicae ruinas spem fecit Hannibalem posse superari. Scipiones autem in Hispania Hasdrubalem Poenorum imperatorem ad Italiam exercitum comparantem, gravissimo bello oppresserunt. Nam triginta quinque millia militum de exercitu ejus vel caede vel captione minuerunt. Cros milites, quam primam externam manum Romani in castris habere coeperunt, pretio sollicitatos, ab hostium societate in sua castra duxerunt. Semp
Abbreviated transcription (Latin):
q querendis consiliũ ineundũ puta¬
rent. Quod tunc fautore celio metel¬
lo. confirmatũ fuisset. insi corneluis
scipio. tribunus tunc militũ. idemqͥ
post affricanus. districto gladio deter
in sua uerba iurare coegisset: Cap̃.
quasi ab inferis respirasse au¬
si: dictatorem uiniũ decium creant.
qui dilectu habito ab annis decem et
septem. ĩmature mordinate q milicie
quatuor legiones: undecũq contraxit.
Lunc etiam seruos spectati roboris
ac uoluntatis. uel oblatos. uel si ita opꝰ
fuit. publico precio emptos: sub titu¬
lo libertatis ad sacramentum milicie
adegit. Arma que deerant: a templis
decrarerunt. Egenti erario priuate
opes fuse sunt. Ita equester ordo. ita
plebs trepida. oblita studioꝵ in cõmune
ꝯsuluit. Iunis quoq dictator anti¬
quũ romane miserie factum reco¬
lens. pro supplemento exercitus edi¬
to. uelut asylo patefacto homines
quicũq scelerib ac debitis obnoxiz

Expanded text:
sque quaerendis consilium 257 ineundum putasque quaerendis consilium 257 ineundum putarint. Quod auctore Caecilio Metello confirmatum fuisset, nisi Cornelius Scipio tribunus tunc militum, idem qui postea Africanus, distriin sua verba omnes jurare coegit. Romani quasi ab inferis respirare ausi, dictatorem Decium Junium creant, qui, delectu habito, ab annis deceseptem immaturae inordinataeque militiae quattuor legiones undecumque contraxit. tunc etiam seruos spectati roboris ac uoluntatis uel oblatos uel, si ita opus fuit, publico pretio emptos sub titulo libertatis sacramento militiae adegit. arma, quae deerant, templis detraxerunt, egenti aerario priuatae opes refusae sunt. ita equester ordo, ita plebs trepida oblita studiorum in commune consuluit. Iunius quoque dictator antiquum Romanae miseriae factum recolens, pro supplemento exercitus edicto uelut asylo patefacto homines quicumque sceleribus ac debitis obnoxii
Abbreviated transcription (Latin):
ginta quatuor milia romanoꝵ int̾¬
fecta sunt. quamqͣ. et de exercitu
hannibalis: magna pars cesa est. Nul¬
lo tam̃ punico bello romani ad extre¬
ma int̾nitionis adducti sunt. Peritt
enĩ in eo bello consul emiliris paulus.
consulares ⁊ pretori uiri iuginti in¬
terfecti sunt. senatores uel capti. uel
occisi sunt: triguita. nobiles uiritre¬
centi. pedestriũ militũ quadraginta
milia. equitũ tria milia quingen¬
ti. Uarro consul: cũ quinquaginta
equitib uenusum fugit. Llec dubiũ
est ultimũ illũ diem romani statꝰ
futurũ fiusse: si hannibal mox pol̾
iuctoriam. ad peruadendam urbẽ
contendisset. Hannibal in testimo¬
niũ uictorie sue tres modios anuloꝵ
aureoꝵ cartaginem misit. quos ex
manib interfectoꝵ equitũ romano
senatoꝵ q detrarerat. Usq adeo au¬
tem ultima desperatio rei publice
apud residuos romanos fuit. ut se¬
natores de relinquenda italia sedib¬

Expanded text:
ginta quatuor millia Romanorum integinta quatuor millia Romanorum interfecta sunt, quamquam et de exercitu Annibalis magna pars caesa est: nullo tamen Punico bello Romani adeo ad extrema internecionis adducti sunt. Periit enim in eo consul Aemilius Paulus, consulares aut praetorii viri viginti interfecti sunt, senatores vel capti vel occisi sunt triginta, nobiles viri trecenti, pedestrium militum quadraginta millia, equitum tria millia quingenti. Varro consul cum quinquaginta equitibus Venusiam fugit. Nec dubium est, ultimum illum diem Romani status futurum fuisse, si Annibal mox post victoriam ad pervadendam Urbem contendisset. Annibal in testimonium victoriae suae, tres modios annulorum aureorum Carthaginem misit, quos ex manibus interfectorum equitum Romanorum senatorumque detraxerat. Usque adeo autem ultima desperatio Reipublicae apud residuos Romanos fuit ut senatores de relinquenda Italia, sedibu
Abbreviated transcription (Latin):
romanus infelicissime arte circũuen¬
tus hannibalis: funditꝰ trucidatus ẽ.
Ipse quoq consul occisus. Uignti¬
quinq milia romanoꝵ in eo prelio
cesa. sex milia capta referunt᷑. De
exercitu hannibalis duo milia ceci¬
derunt. famosum hoc apud cransu¬
menũ lacum certamen fuit tanta
clade romana. Maxime cũ ita inten¬
tus pugnatoꝵ ardor extiterit. ut gra¬
uissimũ terre motũ: qui tune forte
tam uehemens factus est. ut urbes
diruisse. montes transtulisse. dectis¬
se rupes. et flumina retrorsũ coegisse
referat᷑: pugnantes omĩo non sense¬
runt. Factam ad transumenũ rumã
sequitur pugna cannensis. quãuis
fabi marimi dictatoris medium tẽ¬
Qpus fuerit. Qui impetũ hannibalis:
nno ab urbe condita quingen¬
uarro. consules. contra hannibalem
missi. impacientia uarronis consulis
infelicissime apud cannas apuleie iu¬
cũ ommes pene romane spei iures ꝑdi¬
derunt. Nam in ea pugna: quadra¬

Expanded text:
Romanus infelicissime arte circumuenRomanus infelicissime arte circumuentus Hannibalis funditus trucidatus est; ipse quoque consul occisus; xxv milia Romanorum in eo proelio caesa, sex milia capta referuntur. de exercitu Hannibalis duo milia ceciderunt. famosum hoc apud Trasumennum lacum certamen fuit tanta clade Romana, maxime cum ita intentus pugnantum ardor extiterit, ut grauissimum terrae motum, qui tunc forte tam uehemens factus est, ut urbes diruisse, montes transtulisse, discidisse rupes et flumina retrorsum coegisse referatur, pugnantes omnino non senserint. factam ad Trasumennum ruinam sequitur pugna Cannensis, quamuis Fabii Maximi dictatoris tempus medium fuerit, qui impetum Hannibalis nno ab Vrbe condita Varro consules, contra Annibalem missi, impatientia Varronis consulis infelicissime apud Cannas, Apuliae vicum, pene omnes Romanae spei vires perdiderunt. Nam in ea pugna quadra
Abbreviated transcription (Latin):
uisus est. et apud arpo̾ parme in celo
uise. sol quoq pugnasse cũ luna.
fipud capenas indie duas lunas or¬
tas. in sardinia sanguine duo scuta
solum in castris esse: quo celer uis
imparatũ obrueret. primo uere pro¬
gressus. arripuit propiorem sed palus
strem uiam. Et cune forte sarnus late
redundans. pendulos et dissolutos cam¬
pos reliquerat. De quib dictum est.
Et que rigat equora sarnos. In quos
cũ exercitu progressus hannibal. ne¬
bulis maxue que de palude eralabã¬
tur. prospectũ auferentib: magnam
partẽ socioꝵ iumentoꝵ q perdidit. Ip̃e
autẽ uni elefanto qui solus suꝑfuerat
suꝑsedens: uix difficultatem itiueris
euasit. Sed oculũ quo iam dudum
eger erat. uiolentia frigoris. uigiliaꝵ
ac laboris amisit. Ubi uero prorim᷑
castris flaminii consulis fuit. uastati¬
one circũiacentium locoꝵ flaminiũ
in bellũ excitauit. Hec pugna ad tͣns¬
umenũ lacũ facta est. Ubi exercit᷑

Expanded text:
uisus est et apud Arpos parmae in caelo uisus est et apud Arpos parmae in caelo uisae, sol quoque pugnasse cum luna, apud Capenas interdiu duas lunas ortas, in Sardinia sanguine solum in castris esse, quo celerius imparatum obrueret, primo vere progressus arripuit propiorem, sed palusstrem uiam et cum forte Sarnus late redundans pendulos et dissolutos campos reliquerat, de quibus dictum. est : et quae rigat aequora Sarnus. in quos cum exercitu progressus Hannibal nebulis maxime, quae de palude exhalabantur, prospectum auferentibus magnam partem sociorum iumentorumque perdidit. ipse autem uni elephanto, qui solus supersedens, supersedens, uix difficultatem itineris euasit; sed oculum, quo iamdudum aeger erat, uiolentia frigoris uigiliarum ac laboris amisit. ubi uero proximus castris Flaminii consulis fuit, uastatione circumiacentium locorum Flaminium in bellum excitauit. haec pugna ad Trasumennum lacum facta est. ubi exercitus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ scipionẽ filiũ ad modũ preteratum.
qui post affricanus cognominat᷑ est.
ab ipsa morte liberatus euasit. Cesusẽ
natum deinde eodem consule ad flu¬
men truuam: iterũ romani pariclade
suꝑati sunt. Sempromiꝰ consul cogni¬
to college casu. a sicilia cũ exercitu re¬
dut. Qui similit apud eundem flu¬
uium congressus: amisso erercitu pe¬
ne solus euasit. In eo tantũ bello. etiã
hannibal sauciat᷑ est. Qui postea cũ
metruriam primo uere transiret.
in sũmo apennino tempestate correp¬
tus. biduo continuo ĩmobiliter: cũ
exercitu mnib conclusus. et honust᷑
obriguit. Ubi maguꝰ hominũ nu¬
merus. iumenta quamplurima. ele¬
fanti aucẽ pene om̃s: frigoris acerbita¬
t uero alter scipio. frater con¬
sulus̃ scipionũ: in hispaniã
plurima bella gessit. Magonem qͦ¬
q penoꝵ ducem. bello uicit et cepit.
Diris tunc etiam romani prodigns
cerriti sunt. Nam et solis orbis minui

Expanded text:
per Scipionem filium admodum praetextatum, per Scipionem filium admodum praetextatum, qui post Africanus cognominatus est, ab ipsa morte liberatus euasit. caesus est natum deinde eodem consule ad flumen Treuiam iterumque Romani pari clade superati sunt. Sempronius consul cognito collegae casu a Sicilia cum exercitu rediit; qui similiter apud eundem fluuium congressus, amisso exercitu paene solus evasit. in eo tamen bello etiam Hannibal sauciatus est. qui postea, cum in Etrnriam primo uere transiret, in summo Appennino tempestate correptus, biduo continuo inmobiliter cum. exercitu niuibus conclusus et onustus obriguit. ubi magnus hominum numerus, iumenta conplurima, elephanti paene omnes frigoris acerbitat uero alter tunc Scipio, frater consulis Scipionis, in Hispania plurima bella gessit, Magonem quoque Poenorum ducem bello uicit et cepit. Diris tunc etiam Romani prodigiis territi sunt. nam et solis orbis minui
Abbreviated transcription (Latin):
bal penoꝵ imperator saguncũ floren¬
tissimam hispanie ciuitatẽ. amicam
populi romanoꝵ. pͥmum bello impe¬
ticam. deinde obsidione cinctam. ⁊ fa¬
me ercruciatam. omĩaq fortiter con¬
templacione fidei quam romanis de¬
uouerat. digna indignaq colerantẽ:
octauo demũ mense deleuit. Legatos
romanoꝵ ad se missos. inuiriosissime
etiam a conspectu suo abstinuit. Ex¬
inde odio romani nommis. quod pa¬
nio longo consulib: pirmeos montes
transgressus. int̾ ferocissimas galloꝵ
gences ferro uiam uiam apperuit.
Et nouo demũ die a pireneo ad alpes
ꝑuenit. Ubi dũ montanos gallos
repellere ab ascensu obincentes bello
suꝑat. atq inuias rupes: igni ferroq
rescindit. quatriduũ cõmoratꝰ. quinto
demũ die. cũ marimo labore ad plaua
italie ꝑuenit. Fuisse tunc exercitũ eius
in centũ milib peditũ. et uiginti mili
bus definiunt. Scipio consul hanm¬
bali primꝰ occurrit. Cõmisso q p̃lio
apud ticenũ. ipse grauit̃ uulneratus

Expanded text:
bal, Poenorum imperator, Saguntum, florentissimam Hispaniae civitatem, amicam populi Romani, primum bello impetitam, deinde obsidione cinctam, et fame excruciatam, omniaque fortiter contemplatione fidei, quam Romanis devoverat, digna indignaque tolerantem, octavo demum mense delevit. Legatos Romanorum ad se missos, injuriosissime etiam a conspectu suo abstinuit. Exinde odio Romani nominis, quod paronio Longo consulibus, Pyrenaeos montes transgressus, inter ferocissimas Gallorum gentes ferro viam aperuit, et nono demum die a Pyrenaeo ad Alpes pervenit, ubi, dum montanos Gallos, repellere ab ascensu obnitensuperat atque inuias rupes igni ferroque rescindit, quadriduum commoratus quinto demum die cum maximo labore ad plana peruenit. fuisse tunc exercitum eius in centum milibus peditum et uiginti milibus equitum definiunt. Scipio consul Hannibali primus occurri commissoque proelio apud Ticinum ipse grauiter uulneratus
Abbreviated transcription (Latin):
parricidus appetit᷑. Nam fabius censo¬
rius. fabiũ buceonẽ filiũ suum furti
insimulatũ int̾fecit. Dignũ scilicet
facinus. quod pater parricidio flecten¬
dum duceret. quod ne leges quidem
nisi multa reddendũ pecunie aut sũ¬
mũ erilii circũ quemlibet hominem

Expanded text:
parricidiis appetitus. Nam Fabius Censoparricidiis appetitus. Nam Fabius Censorius Fabium Buteonem, filium suum, furti insimulatum interfecit, dignum scilicet facinus, quod pater vel parricidio plectendum duceret, quod ne leges quidem nisi mulcta pecuniae aut ad summum exsilii, circa quemlibet hominum
Abbreviated transcription (Latin):
flurit. et apud dacos celũ ardere uisũ
est. Et armeni: noctem ultra lucem
clare offulsisse. ac tres lunas distantib
celi regionib exortas apparuisse. Tune
quoq magno terre motu charia et
rhodus insule adeo coneusse sunt: ut
labentib uulgo tectis. ingens quoq il¬
le colosus rueret. E odem flaminius
consul contemptis auspicus quib pug¬
nare prohibebat᷑: aduersus gallos con¬
flixit et uicit. In quo bello nouẽ milia
galloꝵ cesa. decem et sepcem milia cap¬
ta sunt. Post hoc claudiꝰ consul gesa¬
torũ triginta milia deleuit. Ubi etiã
ipse uir domarũ regem in primam
aciem progressus occidit. et inter mul¬
ta insubrium quoᷤ ad deditionẽ cogãt
oppida: mediolaniũ quoq urbem flo¬
rencissimam cepit. Deinde histri no¬
ui hostes excitati sunt. Quos cornelius
minutiusq consules. multo quidem
romanoꝵ sanguine subegerunt.
E mergit hic paululũ antiquuis ille
romanoꝵ improbe laudis etiam de

Expanded text:
fluxit, et apud Tuscos coelum ardere visum fluxit, et apud Tuscos coelum ardere visum est, et Arimini nocte multa lucem claram effulsisse, ac tres lunas distantibus coeli regionibus exortas apparuisse. Tunc quoque magno terraemotu Caria et Rhodus insulae adeo concussae sunt, ut labentibus vulgo tectis, ingens quoque ille colossus 251 rueret. Eodem anno Flaminius cos., contemptis auspiciis quibus pugnare prohibebatur, adversum Gallos conflixit, et vicit. In quo bello novem millia Gallorum caesa, decem et septem millia capta sunt. Post hoc Claudius consul Gaesatorum triginta millia delevit, ubi etiam ipse Virdomarum regem, in primam aciem progressus, occidit: et inter multa Insubrium, quos ad deditionem coegerat oppida, Mediolanum quoque, urbem florentissimam, cepit. Deinde Istri, novi hostes, excitati sunt, quos Cornelius Minutiusque consules, multo quidem Romanorum sanguine, subegerunt. Emergit hic paululum antiquus ille Romanorum improbae laudis etiam de