comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Alie labro subt̾iliori adeo ꝑminenti: ut
insolis arcdorib tocamex eo faciẽ contegant
dormientes. Aliis cum contra ora ẽẽ modi¬
cotantũ fortamine. calamis auienarũ pastꝰ¬
haurientes. non nulli sine lingius dñr. iui¬
cem sermonis ucentes motu nutu siue mo
tui. Panocios apud sitiam eẽ ferunt. tã cliffu¬
sa magnitudine aurcum. ut om̃e corpꝰ ex
eis contegant. Panetiam g̾cosermone omne.
ut peccora ambulare dñr. quadragesimtim
eiuannũ nuuus suꝑg̃dit᷑. Satiri homim¬
tiones sunt aduncis narib. cornua infron¬
quos uario delusa errore gentilistas. saunos
satirosq colit. Dicrintur quidam ⁊ silues¬
tres homines. quos non nulli faunos ficarli.¬
os uocant. Sciopod̾ gens fert᷑ inethiopia
singłis crurib ⁊ celitate mirabili. quosiñ
resupini iacentes pedum suoꝵ magnitu¬
dine adumbrentur. Antipodes inlibia
plantas u̾sas hũt post cium. ⁊ octonos cdi¬

Expanded text:
Aliae labro subteriori adeo prominenti ut Aliae labro subteriori adeo prominenti ut in solis ardoribus totam ex eo faciem contegant dormientes. Aliis concreta ora esse, modico tantum forhauriunt. Nonnullae linguis carent, in uicem sermonis utentes nutibus motum. Panotios apud Scythiam esse ferunt, tam diffusa magnitudine aurium ut omne corpus ex eis contegant. Πᾶν enim Graeco sermone omne, ut pecora, ambulare dicuntur: quadragesimum aevi annum nullus supergreditur. Satyri homunciones sunt aduncis naribus; cornua in fronquos vario delusa errore gentilitas Faunos Satyrosque colit.' Dicuntur quidam et silvestres homines, quos nonnulli Faunos ficarios vocant. Sciopodum gens fertur in Aethiopia singulis cruribus et celeritate mirabili: quos indresupini iacentes pedum suorum magnitudine adumbrentur. Antipodes in Libya plantas versas habent post crura et octonos di
Abbreviated transcription (Latin):
inmensa mole ⁊ similes sibi genuerit. ge. enĩ
teria appellatuir. genis genus. licet terre fi¬
lios uulgns uocat᷑. quoꝵ genus inc̾tumest.
falso aũ opinant᷑ quidã imꝑiti. de scͥpturis
sacͥs p̃uaricatores. anglõs cufiliab hominũ
añ diluiuũ concubuisse. ⁊ ex utde natos gi
gantes. intimium grandes ⁊ fortes uitos de
quib terra completaẽ. Cenocefali appellau¬
tureo quod canina capita han̾r. quosꝙ iꝑe
latratus magis bestias quã homines con¬
fitetur hii in india nascunt᷑. Ciclopes qͦ
ead̃ india gignit. ⁊ dictos ciclopes quod unũ¬
ofagite dicuntur. pp̃ quod idlas ferarĩcar¬
ues edunt. Leminas in libia eredtint trrinca¬
cos sine capite nasci. ⁊ os ⁊ ocłos hr̃e inpectorez
Alios sine ceruicib gigni. ocłõs hñtes inhu¬
meris. inultimo autẽ orientis monsticiose gũ¬
tium facies scͥhinit᷑. Alie sine uarib equali
tocuis oris planicie. informes hũtes uultus

Expanded text:
inmensa mole et similes sibi genuerit. Γῆ enim inmensa mole et similes sibi genuerit. Γῆ enim terra appellatur: γένος genus; licet et terrae filios vulgus vocat: quorum genus incertum est. Falso autem opinantur quidam inperiti de Scripturis sanctis praevaricatores angelos cum filiabus hominum ante diluviugantes, id est, nimium grandes et fortes viros, de quibus terra completa est. 15. Cynocephali appellantur eo quod canina capita habeant, quosque ipse latratus magis bestias quam homines confitetur: hi in India nascuntur. 16. Cyclopes quoque eadem India gignit, et dicti Cyclopes, eo quod unu dicuntur, propter quod solas ferarum carnes edunt. Blemmyas in Libya credunt truncos sine capite nasci, et os et oculos habere in pectore. Alios sine cervicibus gigni, oculos habentes in humeris. In ultimo autem Orientis monstruosae gentium facies scribuntur. Aliae sine naribus, aequali totius oris planitie, informes habentes vultus.
Abbreviated transcription (Latin):
simstra parte. iecur. in dextera splem hũisse.
Alia scd̃m connaturationẽ. ut malia manudigi¬
ti plures connaturati. ⁊ coherentes inneuunt:
Alia minus suie inpecudib. Alia scd̃m mina¬
turam ⁊ intemꝑatam creationẽ. sicuti qͥ den¬
tati nascuntur suie barbati uł cani. Aliacõ
diximus in alexandro multiforme portentatũ.
ina frodite uocantur. Erma frodite aũ nuncu¬
hati. eo quod ineis ut̾q sexus appareat. Erma
qͥppe apud g̾cos masculus. afrodi femina nũ¬
cupattir. hiiͦ dexterã maxillam uirilẽ sinis¬
tram muliebrẽ hñtes uicissim coeundo ⁊ gig¬
nunt ⁊ pariunt. Sic̃ autẽ insingłis gentibꝰ
quedam monstra sunt hominum. ita in
uniu̾so gñe humano quedam monstra sunt
gentium. ut gigantes cenocefali cielopes¬
⁊̃ cẽti. Gigantes dictos uixta g̾ci sermonis
ethimologiam. qͥ eos gegiins existiant .i. t̾
rigenas. eo quod eos fabulose parens terra

Expanded text:
sinistra parte jecur, in dextera splenem habuisse. 10. sinistra parte jecur, in dextera splenem habuisse. 10. Alia secundum connaturationem, ut in alia manu digiti plures connaturati et cohaerentes reperiuntur, in alia minus, sive in pedibus. Alia secundum immaturam et intemperatam creationem, sicut ii qui dentati nascuntur, sive barbati, vel cani. Alia comud quod praediximus in Alexandro multiforme portentum. 11. rmaphroditae nuncupantur. Ermaphroditae autem nuncupati eo quod in eis uterque sexus appareat. Erma quippe apud Graecos masculus, aphrodi femina nuncupatur. Hi dextram mamillam virilem, sinistram muliebrem habentes, vicissim coeundo et gignunt et pariunt. Sicut autem in singulis gentibus quaedam monstra sunt huniverso genere humano quaedam monstra sunt gentium, ut Gigantes, Cenocephali, Cyclopeset cetera. Gigantes dictos iuxta Graeci sermonis etymologiam, qui eos γηγενεῖς existimant, id est terrigenas, eo quod eos fabulose parens terra
Abbreviated transcription (Latin):
g̃cipigmeos uocant. eo quod sinit statuta sta¬
tura cubitales. Ali a magninidine parciũ
ueluti corpore capite informi. ut suꝑfliris
menbroꝵ partib ut bicipites. tmanuim.
uł scinodontas quib gemini ꝓcedunt den¬
tes. Auia defectu ꝑcium inqͥb altera pars
płimum disfert abalt̾a ut manus amanu
uł pes apede. alia disc̾tione. ut sine manu.
aut capite gn̾ata. quos gͣci steresios uocant.
Alia ꝑminma quando solũ caput aut eius crus
nascitur. Aba que inparte transsigurantur.
sicut qui leonis hñt uultũ. uł canis ur uitri¬
li. ł cauruium cap̃ aut corpus. ut ex pasiphe
memorant genitũ mino taurũ. quod g̾ci et¬
parte traussiguirant᷑. inaliene cãtionis portentũ.
ut ex intiliere uitulum dic̃ historiageneratũ.
Alia que sine transfiguintione. mutationẽ locoꝵ¬
hnt. ut oclõs in pectore uł infionte. Auressu pra
timpora. ub sic̃ aristotiles tradidit quendã in

Expanded text:
Graeci pygmaeos vocant, eo quod sint staGraeci pygmaeos vocant, eo quod sint statura cubitales; alii magnitudine partium, veluti capite informi, aut superfluis membrorum partibus, ut bicipites, et trimani, vel cynodontes, quibus gemini procedunt dentes. 8. Alii a defectu partium, in quibus altera pars plurimum deficit ab altera, ut manus a manu, vel pes a pede. Alii a discissione, ut sine manu aut capite generata, quos Graeci steresios vocant. Alia privimeria, quando solum caput, aut crus nascitur. Alia quae in parte transfigurantur, sicut qui leonis habent vultum vel canis, vel taurinum caput, aut corpus, ut ex Pasiphae memorant genitum Minotaurum, quod Graeci ἑparte transfigurantur in alienae creationis portentum, ut ex muliere vitulum dicit historia generatum. Alia, quae sine transfiguratione mutationem habent locorum, ut oculos in pectore, vel in fronte, aures supra tempora, vel sicut Aristoteles tradidit, quemdam in
Abbreviated transcription (Latin):
racula qua p̃moneat ⁊ significet quibdã rgen¬
tib uł hominib fucurã cladem quod płimis ẽ
exꝑimeinis: ꝓbamimẽ. Rersi quippe uulpes ex
equa c̾ama solui regnium ostendit. Alexandro
mulier: monstram creatum suꝑiores corꝑis ꝑ¬
tes hominis emortuas hũĩt. Inferiores clui̾sanĩ
bestiarum. s significantes uiuentes significas¬
se repentinã regis int̾fectionem. Suꝑ uixerant
enim det̾iora meliorib s hec monstra. que in
significationib dantur. nondui uuriuit. sed
continuo ut nata fiũint occidunt. Int̾ portẽ¬
tumaũ ⁊ portentuosu m differt. Nam porten¬
ta siuit que transfiguranttir. sicut fertur iniuclia
umbra mulierem peꝑisse cerpentẽ. Unde luca¬
nus matrẽꝙ suisꝰ cont̾icut infans. Portenitiosa
uͦ leuem sumunt mritationẽ. ⁊ exempli causa:
cõmunẽ homirum mod̾ quantus suit titiõ
in uouereiingerib iacens. homero testante.
alia pariutate tocius corꝑis ut naui. ut qͦs

Expanded text:
racula qua praemoneat et significet quibusdam vel gentibus, vel hominibus futuram cladem; quod plurimis etiam experimentis probatum est. Xerxen quippe vulpes ex equa creata solvi regnum portendit. Alexandro ex muliere monstrum creatum, quod superioartes hominis, sed mortuas habuerit, inferiores diversarum bestiarum, sed viventes, significasse repentinam regis interfectionem: supervixerant enim deteriora melioribus. Sed haec monstra, 32 quae in significationibus dantur, non diu vivunt, sed continuo, ut nata fuerint, occidunt. 6. Inter portentum et portentosum differt. Nam portenta sunt quae transfigurantur, sicut fertur in Umbria mulierem peperisse serpentem. Unde Lucanus: Matremque suus conterruit infans. Portentosa vero levem sumunt mutationem. 7. Exempli causa, communem hominum modum, quantus fuit Tityon in novem jugeribus jacens. Homero testante; alia, parvitate totius corporis, ut nani, vel quos
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ficit. Celonium stagnum sicilie tetro odore
abigit ꝑximantes. fons ẽ in affrica cͥca templũ
amoris. qͥ humoris nexib humum stͥngit.
fairillas etiam incespite solidat. Fons iob in
idumea: quiater manno colorem mutate cdi¬
⁊ limpid̾. teris mensib inannũ. tenens ex
his unũ colorem. Intͦgoditis lacus ẽ. ter in
die fit amarus. ⁊ de inde tociens dulcis. Fons
tur. In sardima fontes calidi: ocłis medent᷑.
fures arguunt. Namcecitate detegit᷑ eoꝵ
guntur accense. ⁊ accenduntur extincte. Ap̃
gara mantas fonte eẽ ita algentẽ die: iit non
bibatur. i ta ardentẽ nocte: ut non tangat᷑.
feruentes tanta ui: ut balnea calefaciant. q̃¬
damenĩ terre sunt. que multũ sulphuris ⁊
aluminis hñt. Itaq cũ ꝑuenas calentes aqͣ
frigida uenit: iucino sulphuris calore contae¬
ta excalescit. nec tał ab origine fluit. s ꝑ mii¬
tatur dũuenit. sulphur enĩ alum̃q secum

Expanded text:
interficit. 8. Gelonium stagnum Siciliae tetro odore interficit. 8. Gelonium stagnum Siciliae tetro odore abigit proximantes. Fons est in Africa circa templum Ammonis, qui humoris nexibus humum stringit. Favillas etiam in cespitem solidat. Fons Job in Idumaea, quater in anno colorem mutare diet limpidum, ternis mensibus in anno tenens ex his unum colorem. 9. In Troglodytis lacus est, ter in die fit amarus, et deinde toties dulcis. Fons tur. 10. In Sardinia fontes calidi oculis medentur, fures arguunt, nam caecitate detegitur eorguuntur accensae, et accenduntur exstinctae. 123 Apud Garamantas fontem esse, aiunt ita algentem die, ut non bibatur; ita ardentem nocte, ut non tangatur.ferventes, tanta vi, ut balnea calefaciant. Quaedam enim terrae sunt, quae multum sulphuris et aluminis habent; itaque cum per venas calentes aqua frigida venit, vicino sulphuris calore contacta excandescit; nec talis ab origine effluit, sed permutatur dum venit. Sulphur enim, alumenque secum
Abbreviated transcription (Latin):
moriam. alter obluuionem. afferat. litici fonᷤ
⁊amorem ueneris tollit. Boetie lacris fe̾ria¬
liꝰẽ. de quo qui bibit᷑: arcdore libidinis ex¬
ardescunt. Incampania sunt aque que ste¬
nlitatẽ feminarum ⁊ iuroꝵ insaniam abo¬
lere dicuntur. Inethiopia fonte rubro: qͥbi¬
bent limphaticus fto. Lethnius fons arcadie.
abortus fẽnon patitur. In ficilia fontes si. st
duo. quiorum imus sterilem fecundat. alt̾ fec̃¬
dam sterdem facit. In thessalia luosunt flumi¬
na. exino bibentes oues nigias fi. exalt̾o albaᷤ.
exuiͦq uarias. Clitunnuis laciis inuultͥa. ma¬
ximos boues gignit. Reatinis paludis aquis:
iumentoꝵ ungłas indurare. inasfaltide lacu
uide: nrichil mergi potest. quicqͥt animamht̃.
In indis siden uocare stagnũ. inquo nichil tui nu¬
tat. s omĩa mergunt᷑. At contita inalsee lacũ ꝑ¬
Maiside fons infrigia saxa geut. Inachaia aqͣ
ꝓfluit esaris. Stix appellata: quod ilico pota

Expanded text:
moriam, alter oblivionem adfert. Cyzici fons moriam, alter oblivionem adfert. Cyzici fons amorem Veneris tollit. Boeotiae lacus furialis est, de quo qui biberit ardore libidinis exardescit. In Campania sunt aquae quae sterilitatem feminarum et virorum insaniam abolere dicuntur. In Aethiopiae fonte Rubro qui biberit lymphaticus fit. Leinus fons Arcadiae abortus fieri non patitur. In Sicilia fontes sunt duo, quorum unus sterilem fecundat, alter fecundam sterilem facit. In Thessalia duo sunt flumina: ex uno bibentes oves nigras fieri, ex altero albas, ex utroque varias. Clitumnus lacus in Umbria maximos boves gignit. Reatinis paludis aquis iumentorum ungulas indurari. In Asphaltite lacu Iudaeae nihil mergi potest, quidquid animam habet. In Indis Siden vocari stagnum, in quo nihil innatat, sed omnia merguntur. At contra in Africae lacu AMarsidae fons in Phrygia saxa egerit. In Achaia aqua profluit e saxis, Styx appellata, quod illico potata
Abbreviated transcription (Latin):
ualidissima humane uite clementa: ignis
paqna. Unde grauit̾ dampnant᷑. quibus
ignis ⁊ aqua inĩtlicit᷑. Aquarum elementũ
ceu̾s om̃ib imperat. aqueenĩ celũ tempe¬
raint. terram fecundant. aerẽ ex alationib
suis incorꝑant. scandunt insublime. ⁊ ce¬
snm s᷑ uenclicant. qͥd enĩ mirabiliꝰ aquis in
aelostantib: parum sit in tantã ꝑuenisse
altitudinem. rapiunt ⁊ secũ piscrũ exami¬
na: effuse: oim̃ in terra nascentiũ cã fuit᷑.
fiuges gignunt. arbores in radices. herbaqͥ
salis. alie uitri. Alie aluminis.
alie sulphuris. Alie bituminis. Alie cur̃a
morboꝵ adhibentes. nam uixta romã albu¬
le aque uuilm̃b medentur. In italia fons
ciceronis ocłõꝵ uulnera crirat. Inechiopia
latis ẽ. quo ꝑfrisa corpor: uelut oleo ma¬
descunt. ⁊eme fons inaffrica. canoras fac̃
uoces. Exclitorio lacu italie. qͥ bib̾int uinice¬
dium hñt. In chio insula fontem eẽ: quo
hebetes fiant. In boetia duo fontes. alt̃me¬

Expanded text:
dissima vitae humanae elementa, ignis et aqua, unde graviter damnantur, quibus ignis et aqua interdicitur. 3. Aquarum elementum caeteris omnibus imperat. Aquae enim coelum temperant, terram fecundant, aerem exhalationibus suis incorporant, scandunt in sublime, et coelum sibi vendicant; quid enim mirabilius aquis in coelo stantibus? 4. Parum sit in tantam pervenisse altitudinem, rapiunt eo secum piscium examina; effusae, omnium in terra nascentium causa fiunt. Fruges gignunt, arbores frutices, herbasque salis, aliae nitri, aliae aluminis, aliae sulphuris, aliae bituminis, aliae curam morborum adhibentes; nam juxta Romam Albulae aquae vulneribus medentur. 2. In Italia fons Ciceronis oculorum vulnera curat. In Aethiopia lacus est quo perfusa corpora velut oleo nitescunt. Zamae fons in Africa canoras voces facit. Ex Clitorio lacu Italiae qui biberint vini taedium habent. In Chio insula fontem esse quo hebetes fiant. In Boeotia duo fontes; alter me
Abbreviated transcription (Latin):
soiperdit. alia serecipit. Sardines antẽ mim¬
cant. quasclam in mundo corꝑm patte ᷤ tam
minutissimas. ut nec usui pateant: nec
thomidicti sunt. hii ꝑ inane tocius inundi
inͣrequietis motib uolitare. ⁊ huc atq ultic.
ferce dñr. sic̃ tenuissimi pulu̾es. qͥinfusi
ꝑfenestras radiis solis uidentur. ex hisaibo¬
res oñs ⁊ fiuges ⁊ herbas oriri. ⁊ exhis ignẽ
zaquam ⁊ uniu̾sa gigni. atq constate. qui¬
dam philosophi gentium putauerunt. scit
aũi athomi aut incorꝑe. aut intpr aut in
nimero. Incorpore: ut lapis. duudis eũ in

Expanded text:
sol procedit, alia se recipit. Cardines autem munsol procedit, alia se recipit. Cardines autem muncant quasdam in mundo corporum partes tam minutissimas ut nec visui pateant nec ἄτομοι dicti sunt. Hi per inane totius mundi inrequietis motibus volitare et huc atque illuc ferri dicuntur, sicut tenuissimi pulveres qui infusi per fenestras radiis solis videntur. Ex his arbores et herbas et fruges omnes oriri, ex his ignem et aquam et universa gigni atque constare quidam philosophi gentium putaverunt. Sunt autem atomi aut in corpore, aut in tempore, aut in numero. In corpore, ut lapis. Dividis eum in
Abbreviated transcription (Latin):
In hoc uͦ libello quasi inquadã tabellabrem. qͣsdã
celicausas. situsq t̾rarum.⁊ maris spatia ad notaui¬
mus. ut inmodico lector ea ꝑcurrat. ⁊ copendio¬
sa breuitate ethimolo gias earitm causisq cog¬
noscat. De mundo. De athomis. De elem̃tis .in.
Muudus latine aphilosophis di¬
ctus. quotł in sempat̾no motusit. Urcedtum. sor.
luma. aer. maria. Nulla enĩ requies: elementis
eos cosmos quod sig̾eat ornamentum. nichil
enim mundo pulcrius. ocłis cartiis aspieimꝰ
Quattior aũ eẽ elimata miidi dñt .i. plagaᷤ.
orientem. ⁊ occitentẽ. septemtonẽ. ⁊ meridiẽ.
Driens abexortu solis: ẽmincupatus. Decidẽs.
quot diem faciat occidere. atq mntire. abscon¬
dit enĩ lum̃ mundo. ⁊ tenebras suꝑ inducit.
Septemto a septẽ stellis axis uocatur. que
inip̃õ reuolute rotantur. hic ꝓͥe⁊ uertex dr̃
diem. quasi medidies. uł quia tunc purtuis
micat. mertim enĩ purim dicitur. Ianue ce
li due sunt. ouens ⁊ occasus. namuna porta

Expanded text:
In hoc vero libello quasi in quadam brevi tabella quasdam caeli causas situsque terrarum et maris spatia adnotavimus, ut in modico lector ea percurrat, et conpendiosa brevitate etymologias eorum causasque cognoscat. De mundo . Mundus Mundus Latine a philosophis dictus, quod in sempiterno motu sit, ut caelum, sol, luna, aer, maria. Nulla enim requies eius elementis eos κόσμος, quod significat ornamentum. Nihil enim mundo pulchrius oculis carnis aspicimus. Quattuor autem esse climata mundi, id est plagas: Orientem et OcOriens ab exortu solis est nuncupatus. Occidens, quod diem faciat occidere atque interire. Absconditi enim lumen mundo et tenebras superinducit. Septentrio autem a septem stellis axis vocatur, quae in ipso revolutae rotantur. Hic proprie vertex ddiem, quasi medidies: vel quia tunc purius micat aether. Merum enim purum dicitur. Mysticeli duae sunt, Oriens et Occasus; nam una porta
Abbreviated transcription (Latin):
extua solum uagtis. Nam exulare dicunt᷑.
qiria extra solum eunt. Extorris. quia extͣ
terram suam ẽ quasi exterris. s ꝓͥe extorris
cum tu expulsus. ⁊ cum terrore solo patͥo
eiectus. ⁊ extorus ex term sua pulsus. extor¬
tis extra terram. aut extra t̃mmnos. quia ex¬

Expanded text:
extra solum vagus. Nam exulare dicuntur, extra solum vagus. Nam exulare dicuntur, qui extra solum eunt. Extorris, quia extra terram suam est; quasi exterris. Sed proprie extorris, cum vi expulsus et cum terrore solo patrio eiectus; et extorris, ex terra sua pulsus. Extorris, extra terram, aut extra terminos suos, quia ex
Abbreviated transcription (Latin):
genus. cũ quo agͥcole facto semente diri¬
gunt sulcos inquo suico omĩs seges decͣrit.
Deniens id̾ qui amens .i. sine mente. raꝙ.
dimimitionẽ hãt mentis. Desipiciens eoꝙ
Dampnatus ⁊ dãpnabił: quoꝵ pͥor iam ad¬
dictiis ẽ sequenis potest acidici. Degtilator. quiod
gule sit declutis. Eloquens ꝓstisus eloquio. Exer¬
itis inloquendo expeditus. exerere enim ꝓ ferre
uł expcclite ẽ. Criditus ẽ qui non rudis. s iã
doc̃tus. Exꝑitis muliuim ꝑitus. ex enim hio
tintellectum. Exormitus ualcle ornattis. ex enĩ
ꝓualde ponitur. sicut excelsus ꝓualcle cel¬
sus. ⁊ eximnis quasiualde emmens. Efficar
dictus. quia nullam difficultatẽ ht̃ inqͣ¬
libet re facienda. hino ⁊ efficiens a faciendo
dictiis. Exspes quod sit fine spe. exꝑs quia
extra parcem. caruit enim parte. Exors
quta extra sortemẽ. Extil. quia extra so¬
lum suumẽ. quiasi trinssolum missiis. aut

Expanded text:
genus cum agricolae facta semente dirigenus cum agricolae facta semente dirigunt sulcos, in quos omnis seges decurrit. 79. Demens, idem qui amens, id est, sine mente, vel quod diminutionem habeat mentis. Desipiens, eo Damnatus et damnabilis: quorum prior iam addictus est, sequens potest addici. Degulator, quod gulae sit deditus. E Eloquens, profusus eloquio. Exertus, in loquendo expeditus. Exerere enim proferre vel expedire est. Eruditus, quia non rudis, sed iam doctus. Expertus, multum peritus. 'Ex' enim hic et intellectum. Exornatus, valde ornatus. 'Ex' enim pro valde ponitur, sicut excelsus, quasi valde celsus, et eximius, quasi valde eminens. Efficax dictus, quia nullam difficultatem habet in qualibet re facienda. Hinc et efficiens a faciendo dictus. Exspes, quod sit sine spe. Expers, quia extra partem; caruit enim partem. Exsors, quia extra sortem est. Exul, quia extra solum suum est; quasi trans solum missus, aut
Abbreviated transcription (Latin):
tib curari qui aliquaudo simili forte mor
bo laborauerunt. Degenerat᷑ ignobił. aut
quod sit inpari gũe. aut si dum sit gn̾e
optimo natus: in honeste tamen uiuit. de¬
tenebias uercat. sicuit crepusculum tẽpꝰ
.i. loqui cessauĩt. Dep̃ciatus ab eo quod fit
uilis. necaliqͦ p̃cio clignus. Dirus p̃panitꝰ¬
uina im inicd actus. Nam dirum dicit᷑ qͦo
diuma ira infertur. alias dirus magnis.
Deiscens .i. ualcĩe isrens. hic enim. de. au
gentisẽ. ud deamare. desficlere. demotire.
Despiciens eo quod deorsum aspiciat uł cõ¬
temptui bãt. Dolosus insidiosus uł ma-¬
lignis. eo quod deludat. ut enĩ decipiat:
occultã maliciam. blandis sermonib ornat.
Dubius incertus. quasi duarim uiaram.
Delator dictiis. eo quod detegat quod late¬
bat. dilator quia disfert ad ꝓferent̾. Desicli¬
osus tarcdus piger adesidendo uocatꝰ i ual
de secdendo. id̾ ⁊ refidens aresidendo de. eñ

Expanded text:
tibus forte curari, qui aliquando simili laboraverant tibus forte curari, qui aliquando simili laboraverant morbo. 73. Degener, aut ignobilis, aut quod sit impari genere, aut si dum sit optimo genere natus, inhoneste tamen vivit. 74. Detenebras vertat, sicut crepusculum tempus est, loqui cessaverit. 75. Depretiatus, ab eo quod sit vilis, nec aliquo pretio dignus. Dirus, pravina ira in id actus. Nam dirum dicitur quod divina infertur ira. Alias DIRUS, magnus. 76. Dehiscens, valde hiscens. Hic enim de au gentis est, ut de amare, de sidere. Despiciens, eo quod deorsum aspiciat, vel contemptui habeat. Dolosus, insidiosus, vel malignus, ab eo quod deludat. Ut enim decipiat, occultam malitiam blandis sermonibus ornat. 77. Dubius, incertus, quasi duarum viarum. Delator, dictus, eo quod detegat quod latebat. Dilator, quia differt ad proferendum. Desidiosus, tardus, piger, a desidendo vocatus, id est, valde sedendo idem et reses, a residendo ; de en
Abbreviated transcription (Latin):
catus cui creditur. amministratio pecunia
rum. ⁊ iõ dispñsator qr pͥus qͥ dabant pecu¬
niam nonnmerabant eam s appendebant.
Diues ab ere uocatus. Decotus ꝑfẽctꝰ ad ecẽ.
Dulcis.
Decens cõpositis. anuimero decẽ dictꝰ. hinc
Decibilis.
Directus eo quod inrectum uacdit. Dilectus
adiligentia. hec sunt enim signa diligenti.
Delibutus. de oleo unctus ut athlete solent.
Delicattis quod sit deliciis pastus uiuens
mepłis ⁊ nitore corꝑis. Defessus enim sẽꝑ
infirmus. quasi diti feisus. Debilis quod
ꝑbilemfc̃s sit fragilis. bilis enĩ humorest
afficiens corpus. Decolor. quod cdesit illi¬
color. Despatus uulgo uocatur malus ac
ꝑcatus. nec iam ullius ꝓspere syei. dicitur
autem ꝑsimilitudinem᷑ egrorum qui affe¬
cti ⁊ sine spe deponunttir. Consnetudo aũ
erat apitd ueteres. ut desꝑati ante rantias su¬
as collocarenttr. ł nt extiemum spm ierusũ
redderet terre. but possent forte atranseun¬

Expanded text:
catur, cui creditur admincatur, cui creditur adminrum. Et ideo dispensator quia prius qui dabant pecuniam non numerabant eam, sed adpendebant. Dives ab aere vocatus. Decorus, perfectus, a decem. Dulcis. Decens, conpositus, a numero decem dictus. Hinc decibilis. Directus, eo quod in rectum vadit. Dilectus a diligentia. Haec sunt enim signa diligendi. Delibutus, de oleo unctus, ut athletae solent, lenum. Delicatus, quod sit deliciis pastus, vivens in epulis et nitore corporis. Defessus, semper infirmus, quasi diu fessus. Debilis, quod per bilem factus sit fragilis. Bilis enim humor est afficiens corpus. Decolor, quod color. 72. Desperatus, vulgo vocatur malus, ac perditus, nec jam ullius prosperae spei. Dicitur autem per similitudinem aegrorum, qui affecti et sine spe deponuntur. Consuetudo autem erat apud veteres ut desperati ante januas suas collocarentur, vel ut extremum spiritum redderent terrae, vel ut possent a transeun
Abbreviated transcription (Latin):
luminib acdmissis. Cecus ẽ qͥuiͦq oculo ñ
uide. Caducus a cadendo cdietais i lumatieꝰ
eo quod etto tempore iune patiatir Confti¬
sid aconfusione sceleris appellatus. unde:
constisio. Conuulsis dicitur. cuiui sua aliqͣ
adimuntur. Unde ⁊ conuulsa nauis. crustia
imminente iͣntempestatis adimunitir. Ut
tilate. Consiipius tocus sumptꝰ.⁊ deuoratꝰ.
Conciliatx obsocietatẽ flagitiose consensio¬
nis dicta. eo quod int̾eurrat alienuꝙ̃ nun-¬
dinet corpus. hanc etiam ⁊ lenonẽ uocant.
Inrunforanus. quia aduocationũ carisa
cutumfora .i. conuentus uagatur. Collegiatꝰ.
Carpentariis.
Nomius ꝑdiriuationẽ dictus. quod domui
presit. Disertus doctus adisserendo dicitis
disposice enim disserit. Doctus adiscencio
inde ⁊ dictor. Docilis non quod sit doctus.
s quia doceri pot̃. ẽ enĩ ingeniosus. ⁊ addis¬
cendum aptus. Discipłs adisciplina dictꝰ
Disciplina adiscendo uocata. Dispñsator uo¬

Expanded text:
luminibus amissis. Caecus est qui utroque oculo non luminibus amissis. Caecus est qui utroque oculo non videt. Caducus a cadendo dictus. Idem lunaticus eo quod certo lunae tempore patiatur. Confusus a confessione sceleris appellatus. Inde et confusio. Convulsus dicitur, cui sua vi aliqua adimuntur. Unde et convulsa navis, cui eminentia vi tempestatis adimuntur, ut Vtilatae. Consumptus, totus sumptus et devoratus. Conciliatrix ob societatem flagitiosae consensionis dicta, eo quod intercurrat alienumque nundinet corpus. Hanc etiam et lenonem vocant. Circumforanus, qui advocationum causa circum fora et conventus vagatur. Collegiatus. Carpentarius. Dominus per derivationem dictus, quod domui praesit. Disertus, doctus, a disserendo dictus: disposite enim disserit. Doctus, a dicendo. Inde et dictor. Docilis, non quod sit doctus, sed quia doceri potest: est enim ingeniosus et ad discendum aptus. Discipulus a disciplina dictus: disciplina autem a discendo vocata. Dispensator vo
Abbreviated transcription (Latin):
cognoscenclo causam dictus. Cirator quod eu¬
ramferat. pueris. qui atlhuc euis etatis sit᷑.
ut negocia sua satis administrare non possit.
Uientes pͥus colentes dicebant᷑ a colendis pafꝰ¬
nis. Captus
Captiuus dicit᷑ quasi capite dimiuutus i¬
genuitatis enim fortuna abeo excidit. uinde
⁊ auiris ꝑitis capite diminutꝰ dicit᷑. Colomis
a columpna dictus. eo quod erectus ⁊ firmis.¬
simus sit. Compitis a coma dic̃tts. quod sit
formosus acapillis qr comam nucrit. Calami¬
stratus a calamistro .i. acuco ferto incalami si¬
muitu dine facto inquo cͥnes obtor quentur
ut cͥspi ssint. quod in cinere calefticere solent.
qui capilios cͥspant ut calamistrati sint. Cor¬
pulentiis. quod fit corꝑe ualictus ⁊ leuis carni¬
bus. Srassus a sagina corꝑis. acreancdo carnes.
candor dattis. studio enim accedet ⁊ candor.
Nam arbum uocari nature ẽ. Crispus.
Clodus.
Curiuis.
Cecus appellattis. quod careat uisu. ẽ enim

Expanded text:
cognoscendo causam dictus. Curator, quod cucognoscendo causam dictus. Curator, quod curam ferat pueris, qui adhuc eius aetatis sunt ut negotia sua satis administrare non possint. Clientes prius colientes dicebantur, a colendis patronis. Captus. Captivus dicitur quasi capite deminutus; ingenuitatis enim fortuna ab eo excidit, unde et ab iuris peritis capite deminutus dicitur. Colomis a columna vocatus, eo quod erectus et firmissimus sit. Comtus a coma dictus, quod sit formosus capillis, vel quia comam nutrit. Calamistratus, a calamistro, id est aco ferreo in calami similitudine facto, in quo crines obtorquentur, ut crispi sint: quem in cinere calefacere solent qui capillos cpulentus, quod sit corpore validus, et lentis carnibus. Crassus, a sagina corporis, a creando carnes. candor datus; studio enim accedit candor. Nam album vocari, naturae est. Clodus. Curvus. Caecus appellatus, quod careat visum. Est enim
Abbreviated transcription (Latin):
meri transferens suis ꝑmicuisset. ⁊ compilator
ueterum ab emulis diceretur: iłe respondit
magnarũ eẽ uirium clanã herculi extiugite
ie excorquere de manu. Contumax abeo qͣ
contep̃nat. Cromaticus quia non confundit᷑.
nec colorem mutat. g̃ce enim croma. coloruo¬
catur. Contumeliosus. quia ueloxẽ. ⁊ itimet
inu̾bis iniurie. Contentiosus abitentione
uocatris. qui non ratione aliquid. s sola ꝑtina¬
cia undicat. Contẽptibilis ł contep̃tu habił¬
tionem quasi noncoctus. necẽ sui habilis. est
enimasꝑ ⁊ durus. Carnifex. quod carnem asfi¬
euat. Iiueiantis eo quod sit crade ciuce dignꝰ.
Conlega acomegatione societatis ⁊ amicice
complęru didtisͦ. Coetanens. quasi compar
etatis. Conplȩx qr inio pecc̃õ uł cͥmine alt̾iest
conplicẽ. Consors eoquod ad eũ par̾s ꝑtinet
nis sortis sicut disors dissimilis sorte. Const
a colonia ł ab agro colendo dieitis. Cognitor a

Expanded text:
meri transferens suis permiscuisset, et cum compilator meri transferens suis permiscuisset, et cum compilator veterum ab aemulis diceretur, ille respondit: Magnarum esse virium clavam Herculi extorquei extorquere de manu' Contumax, ab eo quod contemnat. Chromaticus, quia non confunditur nec colorem mutat. Graece enim χρῶμα color vocatur. Contumeliosus, quia velox est et tumet verbis iniuriae. Contentiosus ab intentione vocatus, qui non ratione aliquid, sed sola pertinacia vindicat. Contemptibilis, vel quitionem, quasi non coctus nec esui habilis. Est enim asper et durus. Carnifex, quod carnem afficiat. Cruciarius, eo quod sit cruce dignus. Collega a conligatione societatis et amicitiae conplexu dictus. Coaetaneus, quasi conpar aetatis. Conplex, quia uno peccato vel crimine alteri est conplicem. Consors, eo quod ad eum pars pertinet e, sicut dissors dissimilis sorte. Celer a colonia vel ab agro colendo dictus. Cognitor a
Abbreviated transcription (Latin):
suo. hinc ⁊ solatium. Consuitus quiconsiuit᷑
cui contrirus ẽ in cunstilttis qui non accip̃
consilium. Constans dicitur quod undiꝙ
stat. nec inanquam partem declinari pot̃.
Confideus dicitur. quod sit incunctis fi¬
ducia plenus. Unde ⁊ cicilius. si confiden¬
tiam adhibes confide omnia. C autus a cauen¬
do dictus. callidus fraudulentus. quia celare
nouit.⁊ male ꝑutis. callidum autẽ ueteres ñ
ꝓasttio canttim. s etiam ꝓastuto docto pone¬
bant hunc ⁊ u̾sutum ab eo quod animum
cito u̾tat. Cupidus acapiendo nultum .i. acci¬
piendo uocatus. Clamosus quasi calamosus a¬
calamo scilicet quod sonat. Calumpniator
faisi cͥminis accusator. a cauendo .i. ftustrando
rdecipiendo dictus. Calculator.i numerator
antiqui inmanu tenentes: uumeros cõpone¬
bant. Comptlator qui aliena drcta suis ꝑmis¬
cet. sicut solent pigmentarii inpila diusamix¬
ta contrinidere hoc scelere quondã accusabat᷑
inantuanus. ille uates qͥ cũ quosdam n̾sus ho¬

Expanded text:
suo. Hinc et solacium. Consultus est qui consulitur; cui contrarius est inconsultus, qui non accipit consilium. Constans dictus quod undique stat, nec in aliquam partem declinari potest. Confidens, quod sit in cunctis fiducia plenus. Unde et Caecilius 246: Si confidentiam adhibes, confide omnia. Cautus a cavendo dictus. Callidus, fraudulentus, quia celare novit, et male peritus. Callidum autem veteres non pro astuto tantum, sed etiam pro astute docto ponebant. Hunc et versutum, ab eo quod animum cito vertat. Cupidus a capiendo multum, id est accipiendocalamo, scilicet, quod sonet. Calumniator, falsi criminis accusator a caluendo, id est, frustrando et decipiendo, dictus. 43. Calculator, antiqui in manu tenentes numeros componebant. 44. Compilator, qui aliena dicta suis permiscet, sicut solent pigmentarii in pila diversa mista contundere. Hoc scelere quondam accusabatur Mantuanus ille vates, cum quosdam versus Ho
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmis stibueniunt. Unde ⁊ adinsidiaudum
ponitur. subcentutianis quasi armis dolosis
instrrictts. Mampulus ducentorum ẽ mui¬
tum. manipudi aũdictisunt milites. Sitie
quia bellum pͥmonianu incipiebant. siue ꝙ.
antequam signa tẽnt. manipulos sͥ .i. fasci¬
culos stipule uł herbe alicuuis ꝓsignis fa¬
ciebant. aquo signo manipłares muites cogno-¬
minatisimt. Deqitib lucanus. conuiocat ar¬
matos extimplo adsigna maniplos. Turma.
.ccc. equites suint. romani num equites in
unatͥbu .ccc. fuerunt. cle singłis centirtis
decem dabantur. ⁊ fiebant turma. Cohors
nera. Sacramentum. equoeatio. comurta¬
tio. Sacramentum in quo post electionẽ
uirat. unts quisq miles ce non credᷤere a
milicra nifi post completa stipenctia .i.
milicie tempota. ⁊ hii sunt qͥ hñt plenam
imiliciam. Nam .xx et .u. annis tenetur.

Expanded text:
primis subveniant. Unde et ad insidiandum primis subveniant. Unde et ad insidiandum ponitur succenturiatus, quasi armis dolosis instructus. 50. Manipulus ducentorum est militum; manipuli autem dicti sunt milites, sive quia bellum primo manu incipiebant, sive quod antequam signa essent, manipulos sibi, id est, fasciculos stipulae, vel herbae alicujus, pro signis faciebant, a quo signo manipulares milites cognominati sunt. De quibus Lucanus: Convocat armatos extemplo ad signa maniplos. 51. Turma triginta equites sunt. Romani enim equites in una tribu trecenti fuerunt. De singulis enim centuriis decem dabantur, et fiebat turma. Cohors nera, sacramentum, evocatio, conjuratio. 53. Sacramentum, in quo post electionem jurat unusquisque miles se non recedere a militia, nisi post completa stipendia, id est, militiae tempora, et hi sunt qui habent plenam militiam. Nam viginti quinque annis tenentur.
Abbreviated transcription (Latin):
tib hostem ꝑturbabant. Abhis gͥ uelitib
elefanti quondam hannibalis retro acti cũ
regi iam asuis nonpossent fabͥli scalpro int
auies ad acto nectabantur. Castra sunt. ubi
nules steterit. dicta aũ castra quasi casta.
ut quod ibi castraretur libido. Nlamnũqͣ.
his inter erat mulier. Milicia aũ amilicib
dicta ant amultis quasi multicia q̃i negoci¬
um mulcoꝵ. aut amolereram quasi mole¬
atia. Legio sex milium armatorumẽ abele¬
cto uocata. quasi lecti .i. armis electi. ꝓpͥe
autem macedonum falanx galloꝵ eatercia
nrã legio dicinir. Legio ht̃ .xͦx. centurias.
tas. Centuria ẽ pars ex̾citus incentones mi¬
lites diuisa. Unde qui ⁊ his p̃sunt ceniurio¬
ues dicuntir. stibcenturiati uͦ sinit. non qͥ
in pͥma sodqͥ inseda centiirra sunt. quasi sub
pͥma centuria tamen stcti. etiam ip̃i. ⁊ inspe¬
culis positi in bello sunt. Ut si pͥma defec̃it
isti. quos subsequi dixintis. laborantibus

Expanded text:
tibus, hostem perturbabant. Ab his igitur velitibus tibus, hostem perturbabant. Ab his igitur velitibus elephanti quondam Hannibalis retro acti, cum regi iam a suis non possent, fabrili scalpro inter aures adacto necabantur. Castra sunt ubi miles steterit. Dicta autem castra quasi casta, vel quod illic castraretur libido. Nam numquam his intererat mulier. Militia autem a militibus dicta; aut a multis, quasi multitia, quasi negotium multorum; aut a mole rerum, quasi moletia. Legio sex milium armatorum est, ab electo vocata, quasi lecti, id est armis electi. Proprie autem Macedonum phalanx, Gallorum caterva, nostra legio dicitur. Legio habet sexaginta centurias, tas. Centuria est pars exercitus in centenos milites divisa. Unde et qui his praesunt centuriones dicuntur. Subcein prima, sed qui in secunda centuria sunt, quasi sub prima centuria, tamen stricti etiam ipsi, et in speculis positi in bello sunt, ut si prima defecerit, isti, quos sub se diximus, laborantibus
Abbreviated transcription (Latin):
uocati eo quod desertis militarib osficiis:
enagmt᷑. hii in alios numeros milicie nom̃
dare ꝓhibentur. s si non magni temporis
culpam contraperint. ces numeris.
tes transeuntes. ⁊ ip̃i desertores uocantuR
Conscͥpti milites dicunt᷑. quia in tabulis con-¬
feruntur. ab eo qͥ eos ducturus ẽ. ficut.
Transcͥpti uocant᷑. cũ de alia inaliã legionẽ
transeunt. ⁊ nile transcpti. quia noĩa clant.
⁊ transcͥbuntur. Optiones dicti quodsint
ꝓeo quod excubias semꝑ agunt. sunt enim
ex numero militum. ⁊ inporticib excubant.
pp̃ regalem custodiam. excubie autẽ dur-¬
ne sunt uigilie nocturne unde ⁊ uigiles. Ue¬
lites erant apud romanos genus milicie auo¬
litando uocati. lecti enim agili tate uiuenes
cum armis suis post tergaequitum consele¬
bant ⁊ mox cumacl hostes uentum eẽt abeqͥs
desiliebant. ⁊ continuo pedites ipi ex alia par¬
te: equitib ꝑquos actuenͤti fuerant dimican¬

Expanded text:
vocati vocati evagantur. Hi in alios numeros militie nomen dare prohibentur, sed si non magni temporis culpam contraxerint, cesi numeris tes transeuntes, desertores vocantur. Conscripti milites dicuntur, quia in tabulis confetranscripti vocantur cum de alia in aliam legionem transeunt; et inde transcripti, quia nomina dant, ut transcribantur. Obtiones dicti, quod sint pro eo quod excubias semper agunt. Sunt enim ex numero militum et in porticibus excubant propter regalem custodiam. Excubiae autem diurnae sunt, vigiliae nocturnae. Unde et vigiles. Velites erant apud Romanos genus militiae, a volitando vocati. Lecti enim agilitate iuvenes cum armis suis post terga equitum consedebant, et mox cum ad hostes ventum esset, equis desiliebant, et continuo pedites ipsi, ex alia parte equitibus, per quos advecti fuerant, dimican
Abbreviated transcription (Latin):
tur ueterani solutiq milicie. qͥiam inusii
p̃lii non sunt.⁊ quia mereri militarie drͣ
abstipendiis seilicet que merentur. idem
ueteram dicuntur. quia iam in usu p̃¬
lii non sunt. secl post multos milicie labo
res quietis suffragium consequart᷑. Cque¬
stres milites dicti. eo quod equo sedeant. Itẽ
militat ille inequestri oitline. Tirones dñr
fortes pueri. qͥ admiliciam delegant᷑. atq
arinis gerendis habiles existunt. Hii enĩ
non ex sola ꝓfessione natuuratis s exas¬
pectu ualitudine corꝑis existimant᷑. Unde
⁊ tirones dicti. qui ⁊ antequam sacram̃to
ꝓbati sint: milites nonsunt. Romane aũ
milicie mos fuit. priberes pͥmos ex̃cerei
annis. Nam sexto decimo anno: tirones
militabant. Quo etiam solo: stib erstodibꝰ
stat. nisi seruitute deposita. excepto hanni¬
balis tempore. cũ post cãnense p̃liuim in tan¬
ta necitate friusetromani: ut nec liberandoꝵ
quid̾ seruoꝵ daretur facultas. Desertores

Expanded text:
ntur veterani solutique milntur veterani solutique milprelii non sunt, quia mereri militare dicitur, a stipendiis scilicet que merentur. Idem et veterani dicuntur, quia iam in usu proelii non sunt, sed post multos militiae lres quietis suffragium consequuntur. 35. Equestres milites dicti, eo quod equo sedeant. Item militat ille in equestri ordine. 36. Tirones dicuntur fortes pueri, qui ad militiam deliguntur, atque armis gerendis habiles existunt. Hi enim non ex sola professione nativitatis, sed aspectu et valitudine corporis existimantur. Unde et tirones dicti, quique antequam sacramento probati sint, milites non sunt. Romanae autem militiae mos fuit puberes primos exercere armis. Nam sexto decimo anno tirones militabant, quo etiam solo sub custodibus stat, nisi servitute deposita, excepto Hannibalis tempore, cum post Cannense proelium in tanta necessitate fuissent Romani, ut ne liberandorum quidem servorum daretur facultas. Desertores
Abbreviated transcription (Latin):
cti dicti. quod p̃toria potestate p̃sint. Pre¬
tores id̾ qͥ ⁊ p̃fecti. qiͣ p̃positores. p̃sides uͦ di
cti. quialicuius loci tutelam p̃sicliatiter
tenent. Tribum uocati: quod militib siue
plebib uira tͥbuunt. ciliarchi sunt: qui
mille p̃sunt. quos nos millenarios nuncu¬
pamus. ⁊ ẽ g̃cum nomen. Genturiones di¬
cti eo quod centum p̃sunt militib. sic̃ qͥnqua¬
genarii. quia incapite s̃ quinquaginta
ltib pͥstiunt᷑. Mues dictus. quia mille erãt
ante m̃ nuiero uno. uł quia unus ẽ ex mil¬
se alectus. romulus autẽ pͥmus ex ppło mili¬
des sumpsit ⁊ appellauit. Liber uͦ pͥmus
inlicie ordinem cdocuit. Milesaũ ordinariꝰ
dicitur. aut extra ordinarus. ordinanus
ẽ. qͥpordinẽ militat. nec adhuc aliquẽ conse¬
curẽ gradum honoris. ẽ enĩ g̾argaruis .i.
humilis milicie extra ordinatus uͦẽ: qui
ob̾ututẽ ꝓmouetur ex ordine. C meriti dic̃¬

Expanded text:
cti dicti eo quod pretoria potestate presunt. Precti dicti eo quod pretoria potestate presunt. Pretores iidem qui et prefecti, quasi prepositores. Presides cti, qui alicuius loci tutelam praesidialiter tenent. Tribuni vocati, quod militibus sive plebibus iura tribuunt. Chiliarchae sunt qui mille praesunt, quos nos millenarios nuncupamus; et est Graecum nomen. Centuriones dicti, eo quod centum praesint militibus; sicut quinquagenarii, quia in capite sunt quinquaginta itibus praeferuntur. Miles dictus, quia mille erant ante in numero uno, vel quia unus est ex mille electus. Romulus autem primus ex populo milites sumpsit et appellavit. Liber vero primus militiae ordinem docuit. Miles aut ordinarius dicitur, aut extraordinarius. Ordinarius est, qui per ordinem militat, nec adhuc aliquem consecutus est gradum honoris. Est enim gregarius, id est humilis militiae. Extraordinarius vero, qui ob virtutem promovetur ex ordine. Emeriti dicu
Abbreviated transcription (Latin):
se dñationis eupiditatẽ. ⁊ crtidelissimam
nitatis modo significat᷑ ⁊ ordinis. sic̃ c̃ illud
lͥgłianum. pͥnceps ardentẽ comecit lampra¬
da turnus. ꝓpͥmus. Dictus aũ pͥnceps aca.¬
piendi sig̾cõe quod pͥmis capiat. fic̃ muni¬
ceps. abeo quod munia capiat accipiat.
Dux dictus eo quod sit ductor ex̃citꝰ. sed
non statim quicũq pͥncerpes uł duces sũt
recte reges dicipossunt. in bello aũ matꝰ¬
uirgilius. ducis euandri. Salustius. quo
cupiduis inore ducis sese quisq bonum.¬
non dixit inore consulis. Monarchesunt :
qͥ singłarem possident pͥncipatum. qualis
fuit alexant̾̃ aprid g̾cos. ⁊ itiluis apud
romanos. hinc ⁊ monarchia dicitur. mo¬
cipatus ẽ. Tetrarche sunt quarc̃a partẽ
regni tenentes. Nam tetrar quatuor surs
qualis fuit apud uideam philippus. Pa¬
tricii inde uocati sunt. ꝓeo quod sint pa¬
tres filiis. ita ꝓuideant rei publice. Prefe¬

Expanded text:
se dominationis cupiditatem et crudelissimam se dominationis cupiditatem et crudelissimam nitatis modo significatur, et ordinis, sicut est illud Virgilianum: Princeps ardentem conjecit lampada Turnus, pro primus. Dictus autem princeps a capiendi significatione, quod primum capiat, sicut municeps ab eo quod munia capiat. 22. Dux dictus, eo quod sit ductor exercitus; sed non statim quicunque principes, vel duces sunt, etiam reges diciVirgilius, ducis Evandri. Sallustius: « Quo cupidius in ore ducis sese quisqNon dixit 'in ore consulis.' Monarchae sunt, qui singularem possident principatum, qualis fuit Alexander apud Graecos, et Iulius apud Romanos. Hinc et monarchia dicitur. μοcipatus est. Tetrarchae sunt quartam partem regni tenentes: nam τέτταρα quattuor sunt; qualis fuit apud Iudaeam Philippus. Patricii inde vocati sunt, pro eo quod sicut patres filiis, ita
Abbreviated transcription (Latin):
imꝑator appellaretur uł augustꝰ. pꝰeauꝰ¬
cũludos expectaret. ⁊ pnunciatum illieẽt
appło ut uocaret᷑ ⁊ dñs. statĩ manu uul¬
tuq adũso indecoras adulationes rep̃ssit.
⁊dnĩ appellationẽ ut homo declinaruit. at¬
q in sequenti die oem̃ ppłm gͣuissimo dic¬
to corripitit dnm̃. qͣue post hec appellari nͨ
aliberis quit̾ suis ꝑmisit. fuit aũ filius
actie que nataẽ de sorore itilii cesaris. Re¬
ges aũ obhanc causam ap̃ g̾cos basilei uo¬
cantur: quod tamqͣ. bases ppłm sustinent.
unde ⁊ bases coronas hñt. quanto enim
qͥsq magis p̃ponit᷑. tanto amplus laboꝵ
pondere grauatur. Tiranm g̃ce dicuntur
id̾ latineꝰ ⁊ reges. Nlam ap̃ uẽtes int̾regẽ
⁊ trannum nulia disc̃tio erat. Ut pars mͥ
pacis ent dexteram tetigisse tirmni. for¬
tesenim reges tiranni uocabant᷑. Namtiio
uocati pessimos. atq imꝓbos reges. luxurio¬

Expanded text:
imperator appellaretur, vel Augustuimperator appellaretur, vel Augustuludos spectaret, et pronuntiatum esset illi a populo ut vocaretur et Dominus, statim manu vultuque averso indecoras adulationes repressit et Domini appellationem ut homo declinavit, atque insequenti die omnem populum gravissimo edicto corripuit, Dominumque se post haec appellari ne a liberis quidem suis permisit. Fuit autem filius Actiae, quae nata est de sorore Iulii Caesaris. Reges autem ob hanc causam apud Graecos βασιλεῖς vocantur, quod tamquam bases populum sustinent. Unde et bases coronas habent. Quanto enim quisque magis praeponitur, tanto amplius pondere laborum gravatur. Tyranni Graece dicuntur. Iet tyrannum nulla discretio erat, ut: pars mihi pacis erat dexteram tetigisse tyranni. Fortes enim reges tyranni vocabatur, nam tyro vocari pessimos et improbos reges, luxurio
Abbreviated transcription (Latin):
ence originẽ ctuxit. ut confirmat uirgłs. In
autẽ nomen ap̃ romanos eorum tantum pͥꝰ
fuit. apud quos summa rei militaris frat¬
consisteret. ⁊ iõ imꝑatores dicti ab imꝑando
excituui. s dũdu cucti drices titulis imꝑa¬
toriis fimgerent᷑ senanis censuut. ut auguisti
cesaris hoc tm̃ eẽt nomen. eoq his clistingue¬
retur acet̃is gentium regib. quos ⁊ seq̃n¬
res cesares hactenꝰ usurpauerunt. solet eñi
fiꝰ ut pͥmi regis nomen etiam reliqͥ possede¬
rant. sic̃ ap̃ aibanos ex siluii nomine om̃sre¬
ges albanorum siluii appellati sunt. sic̃ apd̃
ꝑsas arsacide. ap̃egiptios ptolomei. apud
arbenienses cicroꝑide. Angustus iõ apud
romanos nomen imꝑii ẽ. eoquod olim auge¬
rent rem publicã amplificando. quod nom̃
pͥmꝰ senatus octauio cesarei tracdidit. Ut
quia auxerat terras ip̃o noĩe ⁊ titulo conse¬
craretur. dũaũ id̾ octauianꝰ iamcesar et

Expanded text:
filio originem duxit, ut confirmat Vergilius filio originem duxit, ut confirmat Vergilius autem nomen apud Romanos eorum tantum prius fuit apud quos summa rei militaris consisteret, et ideo imperatores dicti ab imperando exercitui: sed dum diu duces titulis imperatoriis fungerentur, senatus censuit ut Augusti Caesaris hoc tantum nomen esset, eoque is distingueretur a ceteris gentium regibus; quod et sequentes Caesares hactenus usurpaverunt. Solet enim fieri ut primi regis nomen etiam reliqui possideant, sicut apud Albanos ex Silvii nomine omnes reges Albanorum Silviio appellati sunt; sicut apud Persas Arsacidae: apud Aegyptios Ptolomei; apud Athenienses Cecropidae. Augustus ideo apud Romanos nomen imperii est, eo quod olim augerent rempublicam amplificando. Quod nomen primitus senatus Octavio Caesari tradidit, ut quia auxerat terras, ipso nomine et titulo consecraretur. Dum autem idem Octavianus iam Caesar et
Abbreviated transcription (Latin):
consulesaũ dicti. quod iam aconsulaiti exierĩt
sirie discesserint. ꝑacto uicis sue anno. Dic¬
tatores quinto anno post reges expulsos ro¬
manis̾ ꝓcreauerunt. dum gener tarquinri
adimuriam soceri. iundicandam ingentem
adũsus romam coliegisset ex̾cittim. hii quin-¬
quennii tpr̃is imꝑio utebantur. plis enim
erant honore quam consies qͥannuas pote¬
states tenebant. ⁊ dicti dictatores quasi pͥnci¬
pes ⁊ rectores p̃ceptores. Unde ⁊ magistri ppłi:
nonnnabantur. Unde ⁊ eclicta dicunt᷑. Cesarũ
nom̃ atiibͥ cepit. qͥbello eiuili cõmoto: pͥmꝰ
romanũ singlãrem obtinuit pͥncipatum. se¬
sar aurẽ dictus. quod ceso mortue matris
utero: ꝓlatus eductusꝙ fuĩt: uł quod cum
cesarie natus sit aquo timꝑatores seq̃ntes
cesares clicti eo quod comat cẽnt. quriemĩ ex¬
acto utero eximebant᷑ cesones ⁊ cesares appel¬
labantur. Iuluis aũ dictꝰ. quod ab ulo fitio

Expanded text:
consules autem dicti, quod iam a consulatu exierint, consules autem dicti, quod iam a consulatu exierint, sive discesserint peracto vicis suae anno. Dictatores quinto anno post reges expulsos Romani sibi creaverunt, dum gener Tarquinii ad iniuriam soceri vindicandam ingentem adversus Romam collegisset exercitum. Hi quinquennii temporis imperio utebantur. Plus enim erant honore quam consules, qui annuas potestates tenebant. Et dicti dictatores, quasi principes et praeceptores. Unde et magistri populi nominabantur. Unde et edicta dicunnomen a Iulio cepit, qui bello civili commoto primus romanum singularem obtinuit principatum. Cesar autem dictus est eo quod ceso mortue matris utero prolatus eductusque fuerit, vel quia cum caesarie natus sit. A quo et imperatores sequentes Caesares dicti, eo quod comati essent. Qui enim execto utero eximebantur, Caesones et Caesares appellabantur. Iulius autem dictus, quia ab Iulo Aeneae