comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
glecta. Ut quid numa tot deos ⁊ tot deas. sine ista. An eam forte
in tanta turba uider nõ potuit: Hostilius certe rex. deos ⁊ ip̃e no¬
nos. pauorẽ atq pallorem. ꝓpitiando nõ introducẽt si deam itam
nosset. aut coleret. Presente quippe felicitate.om̃is panõ ⁊ pallor
nõ ppitiatus ab scederet. s pulsus aufugeret Deinde quid est hoc. qd̾
ia romanu imꝑiu. longe lateq cresce̾bat. ⁊ ad huc nemo felicitatẽ
colebat. An ideo grĩdius ĩpu qͣ felicius fuit. Nam quomͦ ibi ẽẽt
uera felicitas. nͥ uã nõ erat pietas. Pietas ẽ eĩm uerax neiͣ dei cultꝰ
nõ cultus falsoru tot doꝵ. quot demonioꝵ S et postea iam ĩ deoꝵ nũͣ
felicitate suscepta. magna belloꝵ cuuliu infelicitas subsecuta ẽ. Ant
forte iuste ẽ indignata felicitas. ꝙ ⁊tam sero ⁊ nõ ad hõrem. s ad cõtu¬

Expanded text:
glecta? Ut quid Numa tot deos et tot deas sine ista? An eam forte glecta? Ut quid Numa tot deos et tot deas sine ista? An eam forte in tanta turba uidere non potuit? Hostilius certe rex deos et ipse nouos Pauorem adque Pallorem propitiandos non introduceret, si deam istam nosset aut coleret. Praesente quippe Felicitate omnis pauor et pallor non propitiatus abscederet, sed pulsus aufugeret. Deinde quid est hoc, quod iam Romanum imperium longe lateque crescebat, et adhuc nemo Felicitatem colebat? An ideo grandius imperium quam felicius fuit? Nam quo modo ibi esset uera felicitas, ubi uera non erat pietas? Pietas est enim uerax ueri Dei cultus, non cultus falsorum tot deorum, quot daemoniorum. Sed et postea iam in deorum numerum Felicitate suscepta magna bellorum ciuilium infelicitas subsecuta est. An forte iuste est indignata Felicitas, quod et tam sero et non ad honorem, sed ad contu
Abbreviated transcription (Latin):
Et unde nunc agitur. si libri ⁊ sacra eoꝵ uera sunt ⁊ felicitas dea
est. cur nõ ip̃a un̾a q̃ coleretur cõsticuta ẽ q̃ possit uniu̾sa ꝯfere
⁊ cõpendio facere felicem: Quis eĩm aliquid optat. ꝑꝑ aliud. qͣ ut
felix fiat. Cur deniq tam sero. huic tante dee post tot romanos pͥn¬
cipes. lucillus edem cõstituit Eur ip̃e romulus felicem cupiens cõ¬
dere ciuitite nõ hiuc templu potissimu strux̃. Nec ꝑꝑ aliquid
diis ceteris supplicauit . qnͣ nibil deesset si hoc ad ẽẽt: Nam ⁊ ip̃e
nec prius rex. nec ut putant postea ds̃ fieret. sihanc deam ꝓpitiã
nõ haberet. Ut quid ergo cõstituit romanis dos ianu. iouer¬
⁊ marte picu. faunu tyberinu hercule ⁊ siquos allos. Ut ꝗd
titus tatius addidit saturnu opẽ. solem luna. uulcanu lucem.
⁊ quosc̃q alios adlidit. Int̾ quos etia deam cloacinã. felicitate ne¬

Expanded text:
ed unde nunc agitur si libri et sacra eorum uera sunt et Felicitas dea ed unde nunc agitur si libri et sacra eorum uera sunt et Felicitas dea est, quur non ipsa una quae coleretur constituta est, quae posset uniuersa conferre et conpendio facere felicem? Quis enim optat aliquid propter aliud quam ut felix fiat? Quur denique tam sero huic tantae deae post tot Romanos principes Lucullus aedem constituit? Quur ipse Romulus felicem cupiens condere ciuitatem non huic templum potissimum struxit nec propter aliquid dis ceteris supplicauit, quando nihil deesset, si haec adesset? Nam et ipse nec prius rex, nec ut putant postea deus fieret, si hanc deam propitiam non haberet. Ut quid ergo constituit Romanis deos Ianum, Iouem, Martem, Picum, Faunum, Tiberinum, Herculem et si quos alios? Ut quid Titus Tatius addidit Saturnum, Opem, Solem, Lunam, Vulcanum, Lucem et quoscumque alios addidit, inter quos etiam deam Cloacinam, Felicitate ne
Abbreviated transcription (Latin):
re. Ita dicit nibil prodesse sare dm̃ esse esculapi si nescias euz
ualitudini opitulari atq ita ignores: cur ei debeas supplicare:i
Hoc etiam alia similitudine affirmat dicens. nõ modo bene u¬
uere. s uiuer̃ om̃ino nemine posse signoret. quis nam sit fab̾.ꝗs
pistor. quis tector. aquo quid utensile petere possit. quẽ ad iutorem
ad sumer̃. quem ducem quẽ doctorẽ eo mͦ nulli dubiũ ẽẽ asserens. it
ẽẽ utilem cogͥtionẽ dõꝵ. si sciatur qͣ quisq d̾s.ium ⁊ facultate ac
potestatẽ cu̾iusq rei ħeat. Exeo poterimus inquit scire. quẽ cuuise
ca dm̃ aduocare. atq inuocare debeamus. Nec faciamus ut mimi
solent ⁊ optemus alibero aquam. a lĩphis ninu. Nagna sane uti¬
litas:. Quis nõ huc gratias ageret siuera mostraret. ⁊ siunũ ue¬
ru deum a quo eẽnt õmĩa bona. hominib colendũ docẽt Capł. ⁊¬

Expanded text:
re: ita dicit nihil prodesse scire, deum esse Aesculapium, si nescias eum re: ita dicit nihil prodesse scire, deum esse Aesculapium, si nescias eum valetudini opitulari, atque ita ignores cur ei debeas supplicare. Hoc etiam alia similitudine affirmat, dicens, non modo bene vivere, sed vivere omnino neminem posse, si ignoret quisnam sit faber, quis pistor, quis tector, a quo quid utensile petere possit: quem adjutorem assumere, quem ducem, quem doctorem: eo modo nulli dubium esse asserens, ita esse utilem cognitionem deorum, si sciatur quam quisque deus vim et facultatem ac potestatem cujusque rei habeat. Ex eo enim poterimus, inquit, scire quem cujusque causa deum advocare atque invocare debeamus: ne faciamus, ut mimi solent, et optemus a Libero aquam, a Lymphis vinum. Magna sane utilitas. Quis non huic gratias ageret, si vera monstraret; et si unum verum Deum, a quo essent omnia bona, hominibus colendum doceret? CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
ter egros medicus uł apollo. uł escolapius. uł ambo simł. qñ esset
grande ꝑiculu. Nec deus spinẽsis ut spinas ex agris eradicaret:
Nec dea rubigo ut nõ accederet rogaret᷑. una felicitate p̃sente.⁊ tu¬
ente. uł nulla mala ex horrerẽt᷑. uł facillime pellerent᷑. Postremo
qm̃ de dnab istis deab uirtute ⁊ felicitate tractamꝰ si felicitas uir¬
tutis ẽ p̃miu. nõ dea s dei donu ẽ. Siaũt dea ẽ cur nõ dicatur ⁊ ui¬
tutẽ ip̃a cõferre. qñ ꝗde etia u̾tutẽ ꝯseq felicitas magͣ ẽ. Capł. 22
id ẽ ergo: ꝙ pro ingenti bñficio. uarro iactat se p̃stare ciuibus
suis. quia nõ solum cõmemorat deos quos coli oporteat a rõa¬
nis uerũ etiam dic̃. quid ad quẽq ꝑtineat. Qm̃ nibil prodest ĩ¬
quit hoĩs alicuiꝰ medici nom̃ formãq nosse. ⁊ ꝙ sit medicꝰ igͦra

Expanded text:
ter aegros medicus uel Apollo uel Aesculapius uel ambo simul, quando esset ter aegros medicus uel Apollo uel Aesculapius uel ambo simul, quando esset grande periculum? Nec deus Spiniensis, ut spinas ex agris eradicaret; nec dea Rubigo, ut non accederet, rogaretur: una Felicitate praesente et tuente uel nulla mala exorerentur, uel facillime pellerentur. Postremo quoniam de duabus istis deabus Virtute et Felicitate tractamus: si felicitas uirtutis est praemium, non dea, sed Dei donum est; si autem dea est, quur non dicatur et uirtutem ipsa conferre, qid est ergo, quod pro ingenti beneficio Varro iactat praestare se ciuibus suis, quia non solum \'commemorat deos, quos coli oporteat a Romanis, uerum etiam dicit quid ad quemque pertineat? Quoniam nihil prodest, inquit, hominis alicuius medici no
Abbreviated transcription (Latin):
argenteãq pecuniã. Nam id̾o pr̃em arͦgentini esculanũ posuer̾t.
qr pͥrius ex erea pecunia ĩ usu cepit ẽẽ. post argẽtea. Miror aũt ꝙ ã
gentinus nõ genuit aurmu quia ⁊ aurea sb̾secuta ẽ. Quẽ dm̃ isti
si b̾rent siẽ saturno iouẽ. ita ⁊ pr̃i argẽtino. ⁊ auo esculano aurinũ
pͥponẽnt. Quid ergo necẽe erat ꝓꝑ hec bona. uł animi uł corporis
uel ext̾na. tantã deõꝵ turbam colere ⁊ ĩuocare. quos neq om̃s cõ¬
memoraui. nec ip̃i potuer̾t oĩb bonis. minutatim sigillatiq dige¬
stis. dõs minutos ⁊ singłos ꝓuider̃. cu posset magno faciliq cõpen¬
dio una dea felicitas cuncta cõferre. Nec solum ad bona capienda
quisqͣ alius. s neq ad depellẽda mala q̃reret᷑. Cur eñm ẽẽt ĩuocã
da. ꝑꝑ fessos cliua fessona. pp hostes depellendos diua pellonia.prop¬

Expanded text:
argenteamque pecuniam? Nam ideo patrem Argentini Aesculanum posuerunt, argenteamque pecuniam? Nam ideo patrem Argentini Aesculanum posuerunt, quia prius aerea pecunia in usu coepit esse, post argentea. Miror autem, quod Argentinus non genuit Aurinum, quia et aurea subsecuta est. Quem deum isti si haberent, sicut Saturno Iouem, ita et patri Argentino et auo Aesculano Aurinum praeponerent. Quid ergo erat necesse propter haec bona uel animi uel corporis uel externa tantam deorum turbam colere et inuocare quos neque omnes commemoraui, nec ipsi potuerunt omnibus bonis humanis minutatim singillatimque digestis deos minutos et singulos prouidere, cum posset magno facilique conpendio una dea Felicitas cuncta conferre, nec solum ad bona capienda quisquam alius, sed neque ad depellenda mala quaereretur? Quur enim esset inuocanda propter fessos diua Fessona, propter hostes depellendos diua Pellonia, prop
Abbreviated transcription (Latin):
citatis ẽ. Unde etia si nõ potuit / a nõ du nato coli dea felicitas. ut
hoc ei conciliata donaret cõferret hoc parentib eius. cultorib eius
ut eis ingeniosi filii nascerent᷑. Quidopns erat parturiẽtib
ĩuccar lucmã. cum si adẽet felicitas nõ sulu bñ parerẽt. s etia
bonos. Quid necẽe erat opidee cõmendar nascẽtes do uaticano
uagiẽtes. dee cunine iacentes. dee rumine suggẽtes deo statilino
stantes. dee adeone ad euntes ab eone abeuntes dex m̃ti. ut bõa
hr̃ent m̃te. deo uolũno ⁊ dee uolũne. ut bona uellent. diis nuptia¬
lib. ut bñ ꝯiugarent᷑. diis aggrestib. ut fructus ubrimos capent.
⁊ maxime ip̃i diue fructese marti ⁊ bellone. ut bñ bellice belligera¬
rent./ Dee uictorie ut uincẽnt do hõri. ut hõrarẽt. Dee pecunĩe ut
peciiosi ẽẽnt. deo esculano. ⁊ filio eiꝰ argentino. ut ħrent eream

Expanded text:
citatis est, unde, etiamsi non potuit a nondum nato coli dea Felicitas, ut citatis est, unde, etiamsi non potuit a nondum nato coli dea Felicitas, ut hoc ei conciliata donaret, conferret hoc parentibus eius cultoribus suis, ut eis ingeniosi filii nascerentur. Quid opus erat parturientibus inuocare Lucinam, cum, si adesset Felicitas, non solum bene parerent, sed etiam bonos? Quid necesse erat Opi deae commendare nascentes, deo Vaticano uagientes, deae Cuninae iacentes, deae Ruminae sugentes, deo Statilino stantes, deae Adeonae adeuntes, Abeonae abeuntes; deae Menti, ut bonam haberent mentem, deo Volumno et deae Volumnae, ut bona uellent; dis nuptialibus, ut bene coniugarentur, dis agrestibus, ut fructus uberrimos caperent, et maxime ipsi diuoriae, ut uincerent; deo Honori, ut honorarentur, deae Pecuniae, ut pecuniosi essent, deo Aesculano et filio eius Argentino, ut haberent aeream
Abbreviated transcription (Latin):
Trumtñ nͥ ẽ uirtus ⁊ felicitas. quid aliud q̃ritur. Q Capłm xxi¬
ei sufficit. cui uitus felicitasq nõ suffic̃ Omĩa quippe agenda cõ¬
plectitur uirtus. om̃ia optanda felicitas. Si iupiter ut hec daret
ideo celebratur quia si boru aliquid ẽ. latitudo regniatq diuutur¬
nitas ad candẽ ꝑtinet felicitte Cur nõ intellectu ẽ dona dei esse
nõ deas. Si aũt putate sunt dee saltemalia tanta doꝵ turba non
p̃stari ab aliquo deo possit. Hõi he̾nti uirtute. hõi henti felicitatẽ
Quid doctrine uł a mercurio. uł a minẽua petendu ẽẽt. cum
uirtus omia secu ħret. Ars quippe ip̃a bene recteq inuendi
uirtus a ueterib defmnita ẽ. Uñ ab eo ꝙ grece arȩte d̃ uirtus. nõ
artis latinos traduxisse putauer̾t. S si nirtus nõ ñ ad ingemos¬
posset uenire. quid opus erat deo catio patre. qui cantos.i. acutos face¬
ret. cum hoc posset conferre felicitas. Ingeniosu quippe nasci feli¬

Expanded text:
tamen ubi est uirtus et felicitas, quid aliud quaeritur? Quid ei sufficit, cui uirtus felicitasque non sufficit? Omnia quippe agenda conplectitur uirtus, omnia optanda felicitas. Si Iuppiter, ut haec daret, ideo colebatur, quia, si bonum aliquid est latitudo regni adque diuturnitas, ad eandem pertinet felicitatem: quur non intellectum est dona Dei esse, non deas? Si autem putatae sunt deae, saltem alia tanta deorum turba non praestari ab aliquo deo possit homini habenti uirtutem, habenti felicitatem. Quid doctrinae uel a Mercurio uel a Minerua petendum esset, cum uirtus omnia secum haberet? Ars quippe ipsa bene recteque uiuendi uirtus a ueteribus definita est. Unde ab eo, quod Graece Aperrj dicitur uirtus, nomen artis Latinos traduxisse putauerunt. Sed si uirtus non nisi ad ingeniosposset uenire, quid opus erat deo Catio patre, qui catos, id est acutos faceret, cum hoc posset conferre felicitas? Ingeniosum quippe nasci feli
Abbreviated transcription (Latin):
nõ eam colentes. gandent robore inuẽtutis. Itemq multi fõtuẽ
barbate supplices. adnullã uł defomẽ barbã puenire potuert. et
siquieam ꝓ barba ĩpetrada uenerãt᷑ abãbatis eius cõtẽptorib irri¬
los posse. nec hi dĩcere ausi sunt qui eis ut ab insipiẽtib ppłis colerẽtur
ista opa tẽporalia. qm̃ nimis multos putar̃t ne quisqͣ coꝵ ⁊ occiosus¬

Expanded text:
non eam colentes gaudent robore iuuentutis, itemque multi Fortunae non eam colentes gaudent robore iuuentutis, itemque multi Fortunae barbatae supplices ad nullam uel deformem barbam peruenire potuerunt, et si qui eam pro barba inpetranda uenerantur, a barbatis eius contemtoribus inrilos posse nec hi dicere ausi sunt, qui eis, ut ab insipientibus populis colerentur, ista opera temporalia, quoniam nimis multos putarunt, ne quisquam eorum s
Abbreviated transcription (Latin):
iam qnq p̾cedentib uoluminib. satis quãtu potu disputam. Que cu
ita sint. si eoꝵ qui colerẽt deam iuuẽtatẽ etas ip̃a floreret insignius.
tẽptores aũt eius uł intra años occũberẽt uiuẽtutis. uł in ea tanqͣ se¬
nili tpͣe frigescerẽt. si malas cultoꝵ suoꝵ spetiosius. ⁊ festiuiꝰ fortina
barbata uestiret. aquib aũt spẽneret᷑ glabrosa ut male harbato
uidremꝰ. etia si rectissime diceremꝰ Pũc usq istas deas singułas
posse suis officus. quodãmͦ limitatas. ac phoc nec a muẽtute opor¬
tere peti uita et̃nã. q̃ nõ daret barbam. nec a fõtuna barbata boĩ
aliquid post hanc uitã ẽẽ sꝑandu. cuiꝰ in hac uita potestas nulla
ẽẽt. ut eandẽ saltẽ etatẽ q̃barba indiut᷑ ip̃a p̾staret. Nunc uͦ cũ earũ
cultus. nec pꝑ ista ip̃a q̃ putant eis subdita sit necessaruis. qr ⁊ ml¬
ti polentes iuuẽtate dea minime in illa etate uiguer̾t. ⁊ multi

Expanded text:
iam quinque praecedentibus uoluminibus satis, quantum potui, disputaui. Quae cum ita sint, si eorum, qui colerent deam Iuuentatem, aetas ipsa floreret insignius, contemtores autem eius uel intra annos occumberent iuuentutis, uel in ea tamquam senili torpore frigescerent; si malas cultorum suorum speciosius et festiuius Fortuna barbata uestiret, a quibus autem sperneretur, glabros aut male barbatos uideremus: etiam sic rectissime diceremus huc usque istas deas singulas posse, suis officiis quodam modo limitatas, ac per hoc nec a Iuuentate oportere peti uitam aeternam, quae non daret barbam, nec a Fortuna barbata boni aliquid post hanc uitam esse sperandum, cuius in hac uita potestas nulla esset, ut eandem saltem aetatem, quae barba induitur, ipsa praestaret. Nunc uero cum earum cultus nec propter ista ipsa, quae putant eis subdita, sit necessarius, quia et multi colentes Iuuentatem deam minime in illa aetate uiguerunt, et multi
Abbreviated transcription (Latin):
milia remansisse cõfirmãt. Talis itiq uanitas quale ferimꝰ eisq
xp̃ianis uideretur. Et tam̃ diis sius ista nõ tribuũt quoꝵ cultu ido
requirũt. ne ista uł minora patiant᷑. cu ea maiora ꝑtulerint a quib¬
sit ieis etiam nulgus in doctu. uelut doctoꝵ antoritate in odium
nr̃m grauius irritant. Existimãtib ĩperitis ea q̃ suis temporibus
insolite accid̾rint. palia retro tpͣa accidere nõ solere eoꝵq oppinio¬
ne etiam his qui eam falsam ẽẽ nouerunt ut adu̾sus nos iusta

Expanded text:
milia remansisse confirmant. Talis itaque uanitas, qualem ferimus eique milia remansisse confirmant. Talis itaque uanitas, qualem ferimus eique si temporibus Christianis uideret? Et tamen dis suis ista non tribuunt, quorum cultum ideo requirunt, ne ista uel minora patiantur, cusit in eis etiam uulgus indoctum, uelut doctorum auctoritate in odium nostrum grauius inritantur, existimantibus inperitis ea, quae suis temporibus insolite acciderint, per alia retro tempora accidere non solere, eorumque opinionem etiam his, qui eam falsam esse nouerunt, ut aduersum nos iusta
Abbreviated transcription (Latin):
usq adlitus ꝓximu decurrentib. ita mare ferbuisse. ut rupes¬
soluerentur. Hocutiq nõ leuiter noxiu fuit. qͣrius incredibilit̾
miru Eode rursus estu ignin tanta ui. fauille scͥpser̃ obpletam
rẽ siciliam ut cathaniensis urb tecta obruta ⁊ op̃ssa dirueret. Q
calamitate ꝑmoti misericorditer eiusde anni tributu ei relaxa¬
uere romani. Iccustaꝵ etiam in africa multitudinẽ ꝓdigii similem
fuisse.cu iam ẽet populi romani ꝓuĩcia. litteris mandauert. Cõsũp¬
tis eĩ fructib. foluiq lignorum ignenti atq inextimabili nube ĩ
maredicunt ẽẽ deiectam. Qua mortua redditq litorib. atq hinc a¬
ere corrupto. tanta ortam pestilentiã. ut ĩ solo regno masinisse ĩ as¬
niis. ectingenta hoĩum milia perisse ferantur. ⁊ multo ampliꝰ int̾ris
litorib ꝓeimis. Tunc utice extrignita milib uinioꝵ q̃ ibi erant. decẽ

Expanded text:
usque ad litus proximum decurrentibus ita mare ferbuisse, ut rupeusque ad litus proximum decurrentibus ita mare ferbuisse, ut rupesoluerentur. Hoc utique non leuiter noxium fuit, quamuis incredibiliter mirum. Eodem rursus aestu ignium tanta ui fauillae scripserunt obpletam esse Siciliam, ut Catinensis urbis tecta obruta et pressa dirueret; qua calamitate permoti misericorditer eiusdem anni tributum ei relaxauere Romani. Lucustarum etiam in Africa multitudinem prodigii similem fuisse, cum iam esset populi Romani prouincia, litteris mandauerunt; consumtis enim fructibus foliisque lignorum ingenti adque inaestimabili nube in mare dicunt esse deiectam; qua mortua redditaque litoribus adque hinc aere corrupto tantam ortam pestilentiam, ut in solo regno Masinissae octingenta hominum milia perisse referantur et multo amplius in terris litoribus proximis. Tunc Uticae ex triginta milibus iuniorum, quae ibi erant, decem
Abbreviated transcription (Latin):
berimi fluminis igͥumq illa depopulatio uł qued cũcta mala p̃ce¬
dite i. elba ula cuutia seq̃rent᷑. mala etiam alia q̃ usq adeo incredibi¬
liter accidrũt ut inter ꝓdigia numerarẽt. Si ep̃ianis tp̃orib aca¬
dissent. quib ea nisixp̃ianis hõĩb tanqͣ crimina obicerẽt: Omit
quippe illa. q̃ magis fuerũt mira qͣ noxia boues lecutos. infantesñ¬
dum natos deutẽis matrũ q̃dam u̾ba clamasse uolasse serpentes
feminas ⁊ gallinas ⁊ homines ĩ masculinu sexu fusse ꝯuersas:
⁊ cetera hũiꝰ mõi q̃ in eoꝵ libris nõ fabulosis s ystoricis. seu uera.
seu falsa sint nõ inferunt hoib ꝑnitiem s stuporem. S cu pluit
tẽra. cum pluit creta. cu pluit lapidib nõ ut grando appellari so¬
let hoc nõie s omino lapidib. Hec ꝓfecto etiam grauiter ledere
potuer̾t. Iegimus aput eos ethneis ignib ab ip̃o montis uẽtice

Expanded text:
Tiberini fluminis igniumque illa depopulatio uel, quod cuncta mala praeceTiberini fluminis igniumque illa depopulatio uel, quod cuncta mala praecedit, bella illa ciuilia sequerentur. Mala etiam alia, quae usque adeo incredibiliter acciderunt, ut inter prodigia numerarentur, si Christianis temporibus accidissent, quibus ea nisi Christianis hominibus tamquam crimina obicerent? Omitto quippe illa, quae magis fuerunt mira quam noxia, boues locutos, infantes nondum natos de uteris matrum uerba quaedam clamasse, uolasse serpentes, feminas et gallinas et homines in masculinum sexum fuisse conuersas et cetera huius modi, quae in eorum libris non fabulosis, sed historicis, seu uera seu falsa sint, non inferunt hominibus perniciem, sed stuporem. Sed cum pluit terra, cum pluit creta, cum pluit lapidibus non ut grando appellari solet hoc nomine, sed omnino lapidibus, haec profecto etiam grauiter laedere potuerunt. Legimus aput eos Aetnaeis ignibus ab ipso montis uertice
Abbreviated transcription (Latin):
in cetis locis. uerum etiam int̾ ip̃a dõr altaria fund̾bat᷑. Non elegit
tem plur quo cõfugeret tullius quia frustra elegerat mutiꝰ. Hic nõ
qui multo indign̾ius. ĩsultant tp̃orib xp̃ianis . aut ad loca xp̃o dica¬
tifsima cõfugerunt. aut illuc eos ut iuerẽt. etiã ip̃i barbari deduxer
Illud scio. ⁊ hoc mecu quisꝗs sine studio partiu iudicat. facillime a¬
gnoscit ut obmittã cetera. q̃ multa ꝯmemoraui ⁊ alia multa phura
que cõmemorare longu putam. Si humanu gems ante bella
punica. xinam reciperet disciplinã. ⁊ cõseq̃retur rer tãta uastatio.
Quanta ilł bellis europam africaq ꝯtriuit. Nullus taliu quales
nunc patimur. nͥ xp̃iane religioni mala illa tribuiss Nulto inte
minus eor noces tollerarẽtur. quãtu attinet ad romanos si eane
rebigionis receptionẽ ⁊ diffamationẽ. uł ĩruptio illa galloꝵ ute

Expanded text:
in ceteris locis, uerum etiam inter ipsa deorum altaria fundebatur. Non elegit in ceteris locis, uerum etiam inter ipsa deorum altaria fundebatur. Non elegit templum, quo confugeret Tullius, quia frustra elegerat Mucius. Hi uero qui multo indignius insultant temporibus Christianis, aut ad loca Christo dicatissima confugerunt, aut illuc eos ut uiuerent etiam ipsi barbari deduxerunt. Illud scio et hoc mecum, quisquis sine studio partium iudicat; facillime agnoscit ut omittam cetera quae multa commemoraui et alia multo plura quae commemorare longum putaui;: si humanum genus ante bella Punica Christianam reciperet disciplinam et consequeretur rerum tanta uastatio, quanta illis bellis Europam Africamque contriuit, nullus talium, quales nunc patimur, nisi Christianae religioni mala illa tribuisset. Multo autem minus eorum uoces tolerarentur, quantum adtinet ad Romanos, si Christianae religionis receptionem et diffamationem uel inruptio Gallorum uel
Abbreviated transcription (Latin):
luit patrie lbertate aicero resistebat. Tunc emerserat mirabilis indo¬
lis adolescens ille alius cesar. illius gilli cesaris filius adoptuus. qͦ
ut dixi postea ẽ appellatus angustus. Imc adolescenti cesari. ut eius
potẽtia cõtra antoniu nutriret᷑ cicero fauebat. sperans en depulsa
.⁊ oppssa antonii dñatione. instauraturu rei ꝑ. lib̾tate. Usq adeo ce¬
cus atq ĩprouidus futuroꝵ. ut ille ip̃e muenis cuiꝰ digͥtatẽ ac potes¬
tatẽ fonebat. ⁊ eũdẽ ciceronẽ occidẽdu antonio. quada qi ꝯcordie
detantio malis. qui xp̃o nr̃o ingrati sunt dtantis bonis Eerte qñ
illa mala fiebant. calebant are niminũ sabeo ture sertisq recentibus
alabant.elareb.ant sacdotia fana renidebãt. sacrificabatur hud̾bat.
furebatur ĩ templis qñ passi tantus ciniu sangius a cuub. non mõ

Expanded text:
lut patriae libertate Cicero resistebat. Tunc emerserat mirabilis indolut patriae libertate Cicero resistebat. Tunc emerserat mirabilis indolis adulescens ille alius Caesar, illius Gai Caesaris filius adoptiuus, qui, ut dixi, postea est appellatus Augustus. Huic adulescenti Caesari, ut eius potentia contra Antonium nutriretur, Cicero fauebat, sperans eum depulsa et obpressa Antonii dominatione instauraturum rei publicae libertatem, usque adeo caecus adque inprouidus futurorum, ut ille ipse iuuenis, cuius dignitatem ac potestatem fouebat, et eundem Ciceronem occidendum Antonio quadam quasi concordiae de tantis malis, qui Christo nostro ingrati sunt de tantis bonis. Certe quando illa mala fiebant, calebant arae numinum Sabaeo thure sertisque recentibus halabant, clarebant sacerdotia, fana renidebant, sacrificabatur ludebatur furebatur in templis, quando passim tantus ciuium sanguis a ciuibus non modo
Abbreviated transcription (Latin):
põpenis sectator sylle fuerat. eiusq potentiã.uł equauerat. uł iam
etia superauãt.Cesar aũt põpen potentiã potentiam non ferebat.
s quia nõ h̾ebat. quã tam̃ illo uicto interfectoq transcendit. Hin ad
aliu cesarem. qui post angustus appellatus ẽ ꝑuener̾t. Quo ĩpante
natus ẽ xp̃s. Nam ⁊ ip̃e ãugustus. cu multis gessit bella cuulia
⁊ in eis etia multi clarissimi uiri periert. Inter quos et cicero ille
dissertus artifex. rei.p. regende. Pompen quippe uuctorẽ gaium
cesarẽ. qui uctoria cuule clem̃ter exercuit. siniq adu̾sariis uitã
dignitatẽq donauit tanqͣ regni appetitorẽ quorda nobilium
conuratio senatoꝵ. uelut ꝓ rei .p. libertate in ip̃a curia trucidaũ.
Iuiꝰͥ deinde potentiã multu morib dispar uitusq oĩb ĩ ꝗnatus
atq eor ruptue. affecture indbatur antoniꝰ. cu uehxm̃t̾ ꝓ eadem illa ue¬

Expanded text:
Pompeius sectator Syllae fuerat eiusque potentiam uel aequauerat uel iam Pompeius sectator Syllae fuerat eiusque potentiam uel aequauerat uel iam etiam superauerat; Caesar autem Pompei potentiam non ferebat, sed quia non habebat. quam tamen illo uicto interfectoque transcendit, hinc ad alium Caesarem, qui post Augustus appellatus est, peruenerunt, quo imperante natus est Christus. Nam et ipse Augustus cum multis gessit bella ciuilia, et in eis etiam multi clarissimi uiri perierunt, inter quos et Cicero, ille disertus artifex rei publicae regendae. Pompei quippe uictorem Gaium Caesarem, qui uictoriam ciuilem clementer exercuit suisque aduersariis uitam dignitatemque donauit, tamquam regni adpetitorem quorundam nobilium coniuratio senatorum uelut pro rei publicae libertate in ipsa curia trucidauit. Huius deinde potentiam multum moribus dispar uitiisque omnibus inquinatus adque corruptus adfectare uidebatur Antonius, cui uehementer pro eadem illa ue
Abbreviated transcription (Latin):
nis aut partib sylla absente quid scm̃ cui parce̾nt fuit. qñ mutio
cuu senatori pontifici. ara ip̃am uͥ erãt. ut aiunt fata romana mi¬
seris ambienti amplexib nõ peꝑcerũt. Sillana porro tabula illa
postrema ut omittamꝰ alias innumerabiles mortes. plures iu¬
quo corde qua ĩpudentia. qua in sipientia. uł potius am̾entia.
Eudelia bella ciuilia om̃ib bellis hostilib auctorib etiam eoꝵ
fatentib amariora. quib illa res publica nec afflicta s om̃o
ꝑdita iudicata ẽ.Ronge ante aduentũ xp̃i exorta sũt. Et scelera¬
taru cõcatenatione cansar a bello mariano atq syllano. ad bella
sertorn et catiline quoꝵ a sylla fuerat fuerat ille ꝓscriptus. ille m¬
tritus. Inde ad lepidi et catuli bellu quoꝵ alter gesta sillana rescmn¬
dere.alter defendere cupiebat. Inde ad põpeiia cesaris bellum. qͦ

Expanded text:
nis autem partibus Sylla absente quid sanctum cui parcerent fuit, quando Mucio nis autem partibus Sylla absente quid sanctum cui parcerent fuit, quando Mucio ciui senatori pontifici aram ipsam, ubi erant ut aiunt fata Romana, miseris ambienti amplexibus non pepercerunt? Syllana porro tabula illa postrema, ut omittamus alias innumerabiles mortes, plures iuquo corde, qua inpudentia qua insipientia uel potius amentia udelia bella ciuilia, omnibus bellis hostilibus, auctoribus etiam eorum fatentibus, amariora, quibus illa res publica nec adflicta, sed omnino perdita iudicata est, longe ante aduentum Christi exorta sunt, et sceleratarum concatenatione causarum a bello Mariano adque Syllano ad bella Sertorii et Catilinae quorum a Sylla fuerat ille proscriptus, ille nutritus, inde ad Lepidi et Catuli bellum quorum alter gesta Syllana rescindere, alter defendere cupiebat, inde ad Pompei et Caesaris quorum
Abbreviated transcription (Latin):
funeistia detrius amariusq iudit. utru olim galloꝵ .⁊ ꝑaulo. ante:
gotror in ruptionẽ an marii ⁊ sylle alioꝵq in eoꝵ partib iurorus
elarissimor tanq suor luminũ ĩsua m̃bra ferocitatẽ. Galli quidẽ
truridauert senatu quicquid eius ĩ urbe. tota p̃ter arcẽ capitolĩa
q sola ut cũq defensa ẽ repperire potuer̾t. S in illo colle cõstitutis.
auro uita salte uendid̾rt. Qua et si fero rapere nõ possẽt. tñ obsidi¬
one cõsumarẽt. Gothi uõ tam młtis senatorib peꝑcerũt. ut mag̃
mirsit ꝙ aliquos ꝑemerũt. At nõ sylla. uiuo. ad huc mario ip̃m
capitoliu qd̾ agallis tutu fuit ad decernẽdas cedes uictor in sedit
⁊ cu fuga marius lapsus eẽt ferocior cruẽtiorq rediturꝰ isto ĩ capi¬
tolio psenatꝰ etia consultu multos uita rebq pͥuauit. Maria¬

Expanded text:
funestius taetrius amariusque uidit, utrum olim Gallorum et paulo ante funestius taetrius amariusque uidit, utrum olim Gallorum et paulo ante Gothorum inruptionem, an Marii et Syllae aliorumque in eorum partibus uirorum clarissimorum tamquam suorum luminum quid eius in Urbe tota praeter arcem Capitolinam, quae sola utcumque defensa est, reperire potuerunt; sed in illo colle constitutis auro uitam saltem uendiderunt, quam etsi ferro rapere non possent, posone consumere: Gothi uero tam multis senatoribus pepercerunt. ut magis mirum sit quod aliquos peremerunt. At uero Sylla uiuo adhuc Mario ipsum Capitolium, quod a Gallis tutum fuit, ad decernendas caedes uictor insedit, et cum fuga Marius elapsus esset ferocior cruentiorque rediturus, . iste in Capitolio per senatus etiam consultum multos uita rebusque priuauit : Maria
Abbreviated transcription (Latin):
templu cõstruerẽ q̃ sieẽt ĩ ciuitate. nõ tãtis dissentioĩb dilaçera
ta corrueret. nisi forte scelẽis huiꝰ rea cõcodia. qr deseruerat aĩos
cuiui meruit in illa ede tãqͣ incarcere includi. Cur eĩm sire¬
bi gestis congruere noluerunt. nõ ibi potius ede discordie fabͥ¬
car̾unt. An ulla ratio redditur curcõcordia dea sit. ⁊ discordia
da nõ ut ut secundu labeonis distinctionẽ bona sit ista. illa
uero mala. Nec ip̃e aliud secutus uid̾tur. qͣ qd̾ adutit rome. q⁊̃
mala dea irata iuer̾ uoluer̾t. nec troyan excidiu recoluer̾t
origme ab eius offesione sum psisse. Ip̃a quipoe q: int̾ deos nõ¬
⁊ uicit Illud ẽĩm ꝑstrauit amatos ista nudatĩe: Seliuerer as. ut qnote¬
riebatur sipostet fenret Paxant nõ ut qͥ enaserat uiueret ẜut mortẽ¬
Marbaroꝵ hinc decnũb uictorie ciuiu ꝯperari põt. Quid roma

Expanded text:
templum construere, quae si esset in ciuitate, non tantis dissensionibus ditemplum construere, quae si esset in ciuitate, non tantis dissensionibus dita corrueret? nisi forte sceleris hujus rea Concordia, quia deseruerat animos civium, meruit in illa aede tanquam in carcere includi. Cur enim, si rebus gestis congruere voluerunt, non ibi potius aedem Discordiae fabricaverunt? an ulla ratio redditur, cur Concordia dea sit, et Discordia dea non sit; ut secundum Labeonis distinctionem, bona sit ista, illa vero mala? Nec ipse aliud secutus videtur, quam quod advertit Romae etiam mala dea irata vivere voluerunt, nec Trojanum excidium recoluerunt originem ab ejus offensione sumpsisse. Ipsa quippe quia inter deos no uicit. Illud enim prostrauit armatos, ista nudatos. Bellum erat, ut qui feriebatur, si posset, feriret; pax autem, non ut qui euaserat uiueret, sed ut moriebarorum huic de ciuibus uictoriae ciuium conparari potest? Quid Roma
Abbreviated transcription (Latin):
cum alius frater eus nõ longo int̾posito tpe̾: neq eĩm legib et
ordine potestatũ. s turb̾ amoꝵq ꝯflictib. nobiles ignobilesq
necabant᷑. Post gracci alt̾ius int̾fectionẽ lutius opimiꝰ. cõsul.
qui adu̾sus eum᷑ intra urbe ⁊ma ꝯmouerat. eoq cum sotiis
opp̃sso.⁊ extincto ingente cuuu strage fecerat cu q̃stionem
hũit uidicioꝵ uelut exammata cognitio. Pcussor gracchi. ip̃ius
cap̾t quãtu graue erat tanto aurĩ põdere cõsuli uendidit. Hec eͥ
pagio cedẽ p̾cẽsserat ĩqͣetĩ occis ẽ c̃lib̾ris mãcꝰ fuluiꝰ fabiꝰ ꝯsulais
eganti sane senatus cõsrilto. eo ip̃o loco uͥ funereus tu Capłm.xxu.¬
multus ille ꝯmissus ẽ uꝰ: tot cines ordins cuiusq cecid̾runt.⁊
edes xordie fc̃a ẽ ut gracchoꝵ pene testis cõcinãtiu cculos feriret.
memoria:q cõpugneret. s hoc quid aliud fuit qͣ irrisio d̾oꝵ illi dec

Expanded text:
cum alius frater eius non longo interposito tempore! Neque enim legibus et ordine potestatum, sed turbis armorumque conflictibus nobiles ignobilesque necabantur. Post Gracchi alterius interfectionem L. Opimius consul, qui aduersus eum intra Urbem arma commouerat eoque cum sociis obpresso et extincto ingentem ciuium stragem fecerat, cum quaestionem habuit iudiciorum uelut examinata cognitio. Percussor Gracchi ipsius caput, quantum graue erat, tanto auri pondere consuli uendidit; haec enim pactio caedem praecesserat. In qua etiam occisus est cum liberis hi. Fuluius consulariseganti sane senatus consulto eo ipso loco, ubi funereus tumultus ille commissus est, ubi tot ciues ordinis cuiusque ceciderunt, aedes Concordiae facta est, ut Gracchorum poenae testis contionantium oculos feriret memoriamque conpungeret. Sed hoc quid aliud fuit quam inrisio deorum, illi deae
Abbreviated transcription (Latin):
ad hoc actinet: multi extranei qͣ ip̃i. interse gemini. ꝑ exigni tp̃oris
interualla in nascendo separati. in cõceptu aũt ꝑ imũ concubitu¬

Expanded text:
ad haec adtinet, multi extranei quam ipsi inter se gemini perexiguo temporis ad haec adtinet, multi extranei quam ipsi inter se gemini perexiguo temporis interuallo in nascendo separati, in conceptu autem per unum concubitu
Abbreviated transcription (Latin):
de seip̃o deo sensiendũ ẽ. qd̾ indignissimũ uisu ẽ. de stellaꝵ nolunta¬
te sentire. Qd̾ si cdicũt stellas sig̾nificare potius ista. qͣ face̾ ut q̃i locu¬
tio q̃dam sit illa positio p̃cedens futura nõ agens: Non eĩm mediocri¬
ter doctoꝵ hõium fuit ista sentẽtia. Nõ quide ita solent loqui mathe¬
matici. ut u̾bi gr̃a. dicant mars ita positus. homicida significat. s
homicida facit uerũtam̃ ut cõceclamus: nõ eos ut debent loqui
⁊ a płs accipere oportere ẜmoĩs regula ad ea p̾nũctiãda q̃ ĩ siderũ
positione reppenre se putant Quid sit ꝙ nihil ũqͣ dicere potuert
Cur inuita geminoꝵ in actionib ĩuentis. in professionib. ãtib
honorib.ceterisq reb ad humana uitã ꝑtinentib. atq in ip̃a
morte sit plerũq tanta diu̾sitas. ut similiores eis sint quantu

Expanded text:
de ipso Deo sentiendum est, quod indignissimum uisum est de stellarum uoluntade ipso Deo sentiendum est, quod indignissimum uisum est de stellarum uoluntate sentire? Quod si dicuntur stellae significare potius ista quam facere, ut quasi locutio quaedam sit illa positio praedicens futura, non agens non enim mediocriter doctorum hominum fuit ista sententia: non quidem ita solent loqui mathematici, ut uerbi gratia dicant: \'Mara ita positus homicidam significat\', sed: \'homicidam facit\'; uerumtamen ut concedamus non eos ut debent loqui et a philosophis accipere oportere sermonis regulam ad ea praenuntianda, quae in siderum positione reperire se putant: quid fit, quod nihil umquam dicere potuerunt, quur in uita geminorum, in actionibus, in euentis, in professionibus, artibus, honoribus ceterisque rebus ad humanam uitam pertinentibus adque in ipsa morte sit plerumque tanta diuersitas, ut similiores eis sint, quantum
Abbreviated transcription (Latin):
uolunt ẽẽ cultores. Hec eĩm oppinio quid agit aliud nͥ ut nullus
ine religioni adu̾santur. Iui uõ qui positionẽ stellaꝵ quedamͦ de
cernẽtur quał quisq sit ⁊ quid ei proueniat bom. quid ue mali
acciait ex dei uoluntate suspẽdunt si casde: stellas putant habere
hanc potestatẽ traditam sibi asũma illius potestate. ut uolentes istu
decernãt magnã celo facuĩt ĩuria incuiꝰ uõ clarissimo senatu. ac
splendidissim᷑a curia oppinatur scelera facienda decerni.qualia sia¬
liqua t̾rena cinitas decreuiss gñe humano dece̾nẽte fuerat eu̾tenda
Qualedemde inclici de hoi̾u factis deo reliquit. quib celestis nece¬
qitas adhibetur. cu dñs ille sit ⁊ sid̾ru et hoĩum. Aut sinõ dicunt
stellas. accepta quippe potestate a sũmo d̾o. arbitrio suo ista decernẽ.
s in talib necessitatib ingerẽdis illius om̃ino iussa cõpler. ita ne

Expanded text:
– volunt esse cultores. Hec enim opinio quid agit aliud, nisi ut nullus – volunt esse cultores. Hec enim opinio quid agit aliud, nisi ut nullus hristianae religioni aduersantur. Illi uero, qui positionem stellarum quodam modo decernentium qualis quisque sit et quid ei proueniat boni quidue mali accidat ex Dei uoluntate suspendunt, si easdem stellas putant habere hanc potestatem traditam sibi a summa illius potestate, ut uolentes ista decernant: magnam caelo faciunt iniuriam, in cuius uelut clarissimo senatu ac splendidissima curia opinantur scelera facienda decerni, qualia si aliqua terrena ciuitas decreuisset, genere humano decernente fuerat euertenda. Quale deinde iudicium de hominum factis Deo relinquitur, quibus caelestis necessitas adhibetur, cum dominus ille sit et siderum et hominum? Aut si non dicunt stellas, accepta quidem potestate a. summo Deo, arbitrio suo ista decernere, sed in talibus necessitatibus ingerendis illius omnino iussa conplere: itane
Abbreviated transcription (Latin):
ordine uenientes. ⁊ ea fatala q̃ p̃ter dĩ ⁊ hoĩu uoluntatẽ. cuiusq̃
ordinis necessitate ꝯtingũt Prsus diuina ꝓuidẽtia regna costi¬
tuũtur humana. Que ũ ꝑpea quisꝗͣ fato tribuit. qr ip̃am uolũta
te dei. uł potestater fati nomine appellat. snĩa teneat lĩguã cõrigat
Cur eĩm nõ hoc pͥmũ dicit. quod postea dicturus ẽ. cum ab illot
quisq̃ q̃sierit quid dixerit fcm̃: Nam id hoĩes qñ audiunt usita¬
ta loquendi consuetudine. nõ intelligunt nisi uir positionis sidr
tate. aliqui ex illa etia hoc pend̾e̾ cõfirmãt. S illi qui sine dĩ uolũ¬
tate decernẽ oppinant᷑ syd̾ra quid agamꝰ uł quid bonor heamus
Nalor ne patiamur. ib aurib õium repellẽdi sunt. Non solum e¬
oru qui uera religionẽ tenent s ⁊ qui d̾oꝵ q̃liu cũq licet falsorũ

Expanded text:
ordine uenientes, et ea fatalia, quae praeter Dei et hominum uoluntatem cuiusdam ordine uenientes, et ea fatalia, quae praeter Dei et hominum uoluntatem cuiusdam ordinis necessitate contingunt. Prorsus diuina prouidentia regna constituuntur humana. Quae si propterea quisquam fato tribuittestatem fati nomine appellat, sententiam teneat, linguam corrigat. Quur enim non hoc primum dicit, quod postea dicturus est, cum ab illo quisquam quaesierit quid dixerit fatum? Nam id homines quando audiunt. usitata loquendi consuetudine non intellegunt nisi uim positionis sidertate, aliqui ex illa etiam hoc pendere confirmant. Sed illi, qui sine Dei uoluntate decernere opinantur sidera quid agamus uel quid bonorum habeamus malorumue patiamur, ab auribus omnium repellendi sunt, non solum eorum qui ue
Abbreviated transcription (Latin):
phibentur de codicib eorum ꝓbetur quẽ admodu hoc fui̾t tanto
ante poħtatur.⁊ ne forte cu legeretur ĩ nr̃is a nob̾ putaret᷑ eẽ cõfi¬
tuqam qd sequitur in uolumine seqñti uidendu ẽ. ⁊ hic dandꝰ
E costat oĩum rerum optandaꝵ plenituclinẽ ẽẽ
felicitate q̃ nõ ẽ dea. s donu dei. ⁊ ideo nullu deũ¬
collendum ẽe abhomĩb. nisi qui põt eos facer fe¬
lices. unde si illa dea ẽẽt sõla colenda. mei̾to dicẽtur.
Iam cõseq̾nter uid̾amus. qua cã deus qui põt ⁊ ula
bona dare. que bre pñt etiam nõ boni. Ac ꝑ hoc ⁊̃ ñ
felices romanu impiu ta magnu tamq diuturnu ẽẽ uolu¬
erit. Quia eĩm hoc deoꝵ falsoꝵ. ilsa q̃ colebant multitudo nõ fecit
Nusa ergo magͥtudinis imꝑii romani: nec Capłm.ẜm:¬
cunt ẽe fortuita. q̃ uł nullas cãs hñt. uł nõ ex. aliquo rationabili

Expanded text:
prohibentur, de codicibus eorum probetur, quem ad modum hoc fuerit tanto prohibentur, de codicibus eorum probetur, quem ad modum hoc fuerit tanto ante prophetatum; ne forte, cum legeretur in nostris, a nobis putaretur esse confictum. Iam quod sequitur in uolumine sequenti uidendum est, et hic dandus constat omnium rerum optandarum plenitudinem esse felicitatem, quae non est dea, sed donum Dei, et ideo nullum deucolendum esse ab hominibus, nisi qui potest eos facere felices unde si illa dea esset, sola colenda merito diceretur: iam consequenter uideamus, qua causa Deus, qui potest et illa bona dare, quae habere possunt etiam non boni ac per hoc etiam non felices, Romanum imperium tam magnum tamque diuturnum esse uoluerit. Quia enim hoc deorum falsorum illa quam colebant mulusa ergo magnitudinis imperii Romani nec cunt esse fortuita, quae uel nullas causas habent uel non ex aliquo rationabili
Abbreviated transcription (Latin):
qñ decelo manna sũpser̾t. Nec qn̾sitientib aqua ꝑcussa petra ꝓfudit
Nimphas limphasq coluer̾t. Siñ insanis sacri martis. ⁊ bello¬
na bella gessert. Et sine nictoria quidẽ nõ iucer̾t nõ eam tamen
deam. s d̾ei sui munus habuer̾t. S̾ine segetia segetes. Sine bubo¬
na bones. mella sine mellona. poma sine pomona ⁊ ꝓrsus oĩa
ꝑ quib tante falsorum doꝵ turbe romani supplicandũ putaue¬
runt Ab imo uero deo multo feligius acceperunt. Et si nõ in eum
peccassent. impia curiositate tanqͣ magicis artib seclucti. ad ali¬
enos deos ⁊ ad idola defluendo. ⁊ postremo ocçidendo. in eclem re¬
gno. ⁊ si nõ spatiosiore. tam̃ feliciore mansisset. Et nime ꝙ ꝑ omi
fere tras gentesq dispsi sunt illiꝰ uniꝰ ueĩdei ꝓiudentia ẽ. ut qdͤ
Dor falsor usq q̃q simulacra. are luci. tempła eu̾tũt. ⁊ sacrificia

Expanded text:
quando de caelo manna sumserunt; nec quando sitientibus aquam percussa petra profudit, quando de caelo manna sumserunt; nec quando sitientibus aquam percussa petra profudit, Nymphas Lymphasque coluerunt. Sine insanis sacris Martis et Bellonae bella gesserunt, et sine uictoria quidem non uicerunt, non eam tamen deam, sed Dei sui munus habuerna boves, mella sine Mellona, poma sine Pomona; et prorsus omnia, pro quibus tantae falsorum deorum turbae Romani supplicandum putaverunt, ab uno vero Deo multo felicius acceperunt. Et si non in eum peccassent impia curiositate, tanquam magicis artibus seducti, ad alienos deos et ad idola defluendo, et postremo Christum occidendo, in eodem regno, etsi non spatiosiore, tamen feliciore mansissent. Et nunc quod fere terras gentesque dispersi sunt, illius unius ueri Dei prouidentia est, ut, quod deorum falsorum usquequaque simulacra arae, luci templa euertuntur et sacrificia
Abbreviated transcription (Latin):
Taq ut cognoscerent᷑ etiam illa t̾rena bona. qͥb Capłm. 34.¬
solis inhiant qui meliora ccgitar̾ nõ pñt. ĩ ip̃is uniꝰ dei ẽẽ
posita potestate nõ in multor fłor quos colendos romani ante
credid̾rut popłmsuu ĩ egipto d̾ pancissimis młtipliciũ. ⁊ ind̾ sigͥ
mirabilib lib̾auit. Nec lucinã mulieres ille inuocauert qñ earu
partus. ut minis modis multiplicarent᷑. ⁊g̃s illa ĩ credibłi. c̃scẽt
ab egiptior pseq̃ntiũ. ⁊ infantes om̃es nȩcare uolentiũ manib ap̃e
seruquit sinedea rumina surrex̃. sine cunĩa in cinis fuerũt sine edu¬
cri potia escam potumq sũpsert. sine tot duis puerilib educati sunt.
sine dus cõnigalib ꝯiugati. sine cultu pͥapi ꝯiugib mixti sine ĩnocati¬
one neptuni mare trãseñtib. diuisu patuit. ⁊ seq̃ntes eoꝵ inimicos
tluctib in seredeñtib obruit. Nec cõsacrauer̾t aliquã deam manniã

Expanded text:
Itaque ut cognosceretur etiam illa terrena bona, quibus solis inhiant qui meliora cogitare non possunt, in ipsius unius Dei esse posita potestate, non in multorum falsorum, quos colendos Romani antea crediderunt, populum suum in Aegypto de paucissimis multiplicauit et inde signis mirabilibus liberauit. Nec Lucinam mulieres illae inuocauerunt, quando earum partus, ut miris modis multiplicarentur et gens illa incredibiliter cresceret, ab Aegyptiorum persequentium et infantes omnes necare uolentium manibus ipse seruauit. Sine dea Rumina suxerunt, sine Cunina in cunis fuerunt, sine Educa et Potina escam potumque sumserunt, sine tot dis puerilibus educati sunt, sine dis coniugalibus coniugati, sine cultu Priapi coniugibus mixti; sine inuocatione Neptuni mare transeuntibus diuisum patuit et sequentes eorum inimicos fluctibus in se redeuntibus obruit. Nec consecrauerunt aliquam deam Manniam,
Abbreviated transcription (Latin):
let qͣ ẽ geminoꝵ uł humilitas gn̾is cadem uł nobrlitas. Cuius ma¬
ximã diu̾sitatẽ nõ nisi in hora qua quisq nascit ponit. Ac ꝑhoc si tã
celerit᷑ alt̾ post alt̾um nascitur ut eadem pars oroscopi maneat. pa
or oscopũ mutat. parẽtes diuẽsos q̃ro quos gemini h.aber nõ pñt¬
Rustra itaq affertur nobile illud cõm̃tũ de fign Capłm .iiiiͦ.¬
li rota qd respondisse ferunt nigidiu hac qͧͤstiõne turbatu. unde
⁊ figulus appellatus ẽ. Dum eĩ rotã figuli: in quãta potiut intorsiss
currẽte illa bis nũo de attram̃to tanquã uno eius loco sũma cele̾i¬
tate pcussit. Teinde inuẽta sũt signa. q̃ frxerat desistente motu. nõ
ꝑ.aruo int̾uallo. in rote illius extremitate distantia eder taqurtᷤ
mqua tr rapacitateceli. etia si alt̾ post alt̾um tanta seleritate nas

Expanded text:
let, quam est geminorum uel humilitas generis eadem uel nobilitas, cuius malet, quam est geminorum uel humilitas generis eadem uel nobilitas, cuius maximam diuersitatem non celeriter alter post alterum nascitur, ut eadem pars horoscopi maneat, cunoroscopum mutat, parentes diversos quaero, quos gemini habere non prustra itaque affertur nobile illud commentum de figuli rota, quod respondisse ferunt Nigidium hac quaestione turbatum, unde et Figulus appellatus est. Dum enim rotam figuli vi quanta potuit intorsisset, currente illa bis numero de atramento tamquam uno eius loco summa celeritate percussit; deinde inuenta sunt signa, quae fixerat, desistente motu, non paruo interuallo in rotae illius extremitate distantia. <Sic, inquit, in tanta rapacitate caeli, eti
Abbreviated transcription (Latin):
tandi parilitate curta multa ꝑdiu̾ssissimi gnĩs diu̾sissimoꝵ effectũ
⁊ euentor ecdem tp̃c ĩuniꝰ regionis terra eide celo subdita potuerit
ꝯcipi ⁊ nasci nescio cuius sit m̾solentia. Nos aũt nouimꝰ geminos.
nõ solu actus et peregͥnationes hr̃e diu̾sas uerũ etiã disp̃ares egͥtudi¬
nes ppeti. Dequa refacillimã qͣ tum mͥ uidet᷑ rationẽ redderet ypocraᷤ
diu̾sis alim̃tis ⁊ ex̾citationib q̃ nõ de cõporis tẽperatioñ s d̾ animi
uolũtate uenuint dissimiles eis accidere potunsse ualitudines. Põro
aũt possidonius. uł quilibet fatalu sid̾ru adsertor. Mirũ si põt hͥ
inuenir quid dicat. si nolit imꝑtoꝵ ñtib. i neis quas nescuĩt rebꝰ
mini dum nascerẽt᷑ habuert. ꝓꝓceli particulã. ubi ponitur hore no¬
tatio quẽ oroscopũ uecant aut nõ tm̃ ualet quãta inuenit᷑ ingemi¬
nor nolũtatib actib morib casibq diu̾sitas. Aut plus etia ua¬

Expanded text:
ndi parilitatem, cum tam multa diuersissimi generis diuersissimorum effectuum et euentorum eodem tempore in unius regionis terra eidem caelo subdita potuerint concipi et nasci, nescio cuius sit insolentiae. Nos autem nouimus geminos non solum actus et peregrinationes habere diuersas, uerum etiam dispares aegritudines perpeti. De qua re facillimam, quantum mihi uidetur, rationem redderet Hippocrates, diuersis alimentis et exercitationibus, quae non de corporis temperatione, sed de animi uoluntate ueniunt, dissimiles eis accidere potuisse ualetudines. Porro autem Posidonius uel quilibet fatalium siderum adsertor mirum si potest hic inuenire quid dicat, si nolit inperitorum mentibus in eis quas nesciunt rebusmini dum nascerentur habuerunt, propter caeli particulam, ubi ponitur horae notatio, quem horoscopum uocant: aut non tantum ualet, quanta inuenitur in geminorum uoluntatibus actibus moribus casibusque diuersitas, aut plus etiam ua
Abbreviated transcription (Latin):
possint nr̃a macipia uñ nr̃i numina. nihil facere potiustis.Tunc ⁊̃¬
ĩtipendiis sufficiẽdis. cũ defeciss erariu in usus publicos. opes uener̃
pͥuate Adeo uno quoq idqd̾ huit cõferẽte. ut p̃ter singłos aureos a¬
nulos. singulasq bullas. miẜabłia dignitatis insignia. nihil sibi aii
senatus ip̃se quãto mag̾ ceteri ordinẽs. tribq resinq̃rẽt. Quis fer¬
qͣ exitum saguntmoꝵ fuit. Nec quippe yspaniȩ ciuitas.amcissim.a
ppͥ romani. Dueide: pͦpfide. ẜuat. euersa ẽ. Hĩc eͥ anibal fracto feder̃.
romanoꝵ cĩs q̃siuit quib eos irritaret ad bellu. Saguntũ gͦ ferocite
obsidebat. Qd̾ ubi rome auditũ ẽ. missi legati ad Mibalẽ. ut̾ abciꝰ ob

Expanded text:
possint nostra mancipia, unde uos nostra numina facere non potuistis. Tunc etpossint nostra mancipia, unde uos nostra numina facere non potuistis. Tunc etiam stipendiis sufficiendis cum defecisset aerarium, in usus publicos opes uenere priuatae, adeo unoquoque id quod habuit conferente, ut praeter singulos anulos singulasque bullas, miserabilia dignitatis insignia, nihil sibi auri senatus ipse, quanto magis ceteri ordines tribusque relinquerent. Quis ferquam exitium Saguntinorum fuit. Haec quippe Hispaniae ciuitas amicissima populi Romani, dum eidem populo fidem seruat, euersa est. Hinc enim Hannibal fracto foedere Romanorum causas quaesiuit, quibus eos inritaret ad bellum. Saguntum ferociter ergo obsidebat. Quod ubi Romae auditum est, missi legati ad Hannibalem, ut ab eius ob