comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ita baptitatus ẽ abonis catholicis rebaptizari: Necon¬
fessio uł inuocatio tanti nominis uideatur adnullari:
Etquia nichodemus ad primã dñi responsionẽ sollici¬
tur quomodo sit intellegenda diligenter inquirit: me¬
r&cur iamplanius instrui & quia scđa natiuitas non car¬
nalis ẽ sed spiritalis audire: Resporidit iħs ac̃ am̃¬
dicotibi. Nisiquis Renatus puerit &aqua & sp̃u¬
sc̃o non potest introie inrequuordĩ. Cuius na¬
tiuitatis modo subsequenter &ponens prorsusq: a car¬
nali distinguensait: Quod natuo ẽ decarne caro ẽ
lis : carnis ẽ uisibilis : atq ideo carnalis generatio uisibi¬
liter administratur : Uisibilibus incrementis qui in
carne nascitur ꝑ & tatum momenta ꝓficit. Spirita¬
lis aut generatio tota in uisibiliter agitur. Nam ui¬
de&cur quidẽ quibaptizatur infontem descendere.
uidetur aquis intingui. Vid&ur deaquas ascendere :
qui autem in illo lauacra regenerationis egerit mi¬

Expanded text:
ita baptizatus est, a bonis catholicis rebaptizari, ne conita baptizatus est, a bonis catholicis rebaptizari, ne confessio vel invocatio tanti nominis videatur annullari. Et quia Nicodemus ad primam Domini responsionem sollicitus, quomodo sit intelligenda diligenter inquirit, meretur jam planius instrui, et quia secunda nativitas non carnalis est, sed spiritalis, audire; respondit namtus fuerit ex aqua et Spiritu, non potest introire in regnum Dei. Cujus nativitatis modum subsequenter exponens, prorsusque a carnali distinguens, ait: Quod natum est ex carne, caro lis est, carnis visibilis; atque ideo carnalis generatio visibiliter administratur visibilibus enim incrementis, qui in carne nascitur, per aetatum momenta proficit, spiritalis autem generatio tota invisibiliter agitur. Nam videtur quidem, qui baptizatur, in fontem descendere, videtur aquis intingi, videtur de aquis ascendere; quid autem in illo lavacrum regenerationis egerit, mi
Abbreviated transcription (Latin):
ipsam eĩ qua p̃mebatur ignarantiam designat. Nec¬
dum enim eorum numero sociatus erat. quib: ait
apłs: fiustis aliquando tenebrȩ : nũc aũt lux in dño.
sed intereos pocius remanebat : quib: dic̃ isaias : Sur¬
test hooo uagci cuorgit senex. Num quid potest
INuterũ matais suae iterato intro ire &renasci:
Quia enĩ scđẽ natiuitatis ei adhuc necius ꝑseuera¬
bat. desalute autem sua iam sollicitus eȩtiterat.
necessario deuna quam nouerat natiuitate An
poss& iterari uł quo ordine regeneratio possit im¬
pleri quȩ rebat : ne huius &pers remanendo uit&
calestis particeps ẽẽ nequir& : Notandum autem
quia qđ decar nalidixit. hoc &iam despiritali ẽ
regeneratione sentiendum: Nequaquã uidelic& eã
postquam semel & pl&a suerit posse rep &i: siue enim
her&icus siue scis maticus siue facinorosus quisq in
confessione sc̃ae trinitatis baptizat. non ual& ille qui

Expanded text:
ipsam ejus qua premebatur ignorantiam designat. Necipsam ejus qua premebatur ignorantiam designat. Necdum enim eorum numero sociatus erat quibus ait Apostolus: Fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino , sed inter eos potius remanebat, quibus loquitur Isaias: Surtest homo nasci, cum sit senex? Nunquid potest in ventrem matris suae iterato introire, et renasci? Quia enim secundae nativitatis adhuc nescius perseverabat, de salute autem sua jam sollicitus exstiterat, necessario de una quam noverat nativitate, an posset iterari, vel quo ordine regeneratio posset impleri, quaerebat, ne hujus expers remanendo, vitae coelestis particeps esse nequiret. Notandum autem quia quod de carnali dixit, hoc etiam de spiritali est regeneratione sentiendum: nequaquam videlicet eam, postquam semel expleta fuerit, posse repeti. Sive enim haereticus, sive schismaticus, sive facinorosus quisque in confessione sanctae Trinitatis
Abbreviated transcription (Latin):
ti macister. Nemo enim potesthec siqua pace¬
re quȩ tu pacis nisipuenit ds̃ cueneo: Adõ igit
ihm̃ ad magisterium caeleste mundo adhibendum
uenisse confessus ẽ. dm̃ cum illo fuisse miraculis
cognouit: Sed quia quẽ magistrũ nouerat ueritatis
natiuitatis eius diuinȩ scilic& & humanȩ. sed & passi¬
onis atq ascensionis ipsius archana ꝑcepit: Nec ñ&iã
modũ secundȩ generationis in gressum regni caelestis
aliaquã ꝑplura doctrinȩ euangelicae sacram̃ tadño
reuelante didicit Res pondit ihs̃ et dixitei. amen
amen dicotibi Nisi quis neuatusquerit deruo
non potest uidere Re nuoidĩ: Quaesententia
tanto aꝑtius cunctis fidelib luc&. quanto constat
quia sine huius luce fideles eẽ nequeunt: Quis &¬
enim sine lauacro regenerationis remissionẽ pec¬
catorũ consequi & regnum ual& intrare caelorum:
Sed nichodemus quinocte uenit ad dñm. necdũ lucis
my steria capere nouerat: Nam & nox in quauenit.

Expanded text:
ti magister; nemo enim potest haec signa facere quae tu facis, nisi fuerit Deus cum eo. A Deo igitur Jesum ad magisterium coeleste mundo adhibendum venisse confessus est, Deum cum illo fuisse miraculis cognovit. Sed quia quem magistrum noverat veritatis nativitatis ejus, divinae scilicet et humanae, sed et passionis ejus atque ascensionis ipsius modum secundae generationis, et ingressum regni coelestis, aliaque perplura doctrinae evangelicae sacramenta, Domino revelante, didicit. Respondit Jesus, et dixit ei: Amen amen dico tibi: Nisi quis renatus fuerit denuo, non potest videre regnum Dei. Quae sententia tanto apertius cunctis fidelibus lucet, quanto constat quia sine hujus luce fideles esse nequeunt. Quis enim sine lavacro regenerationis remissionem peccatorum consequi, et regnum valet intrare coelorum? Sed Nicodemus, qui nocte venit ad Dominum, necdum lucis mysteria capere noverat. Nam et nox, in qua venit,
Abbreviated transcription (Latin):
ad auditum omniũ ꝑuenire. Ipse sermo hancinse
uim haber& ut cum diuersarum gentium audito¬
res essent unus quisq scđm linguam suam illius
ipsius unius sermonis qui ab apło fuerat ꝓnuncia¬
tur susciper& auditum & caper& intellestũ : Nisi
forte. scđm hoc magis uidebatur audiencium ẽẽ mi¬
raculum quã loquenium: Stupebant autem oõis
etonrabantur dicentes. Non ne ecce oõis isti qui
Locuntur calilei sunt᷑. etquomodonos audiuionus¬

Expanded text:
ad auditum omnium pervenire, ipse sermo hanc in se ad auditum omnium pervenire, ipse sermo hanc in se vim haberet, ut cum diversarum gentium auditores essent, unusquisque secundum linguam suam, illius ipsius unius sermonis, qui ab apostolo fuerat pronuntiatus susciperet auditum, et caperet intellectum, nisi forte secundum hoc magis videbatur audiendum esse miraculum quam loquendum. Stupebant autem omnes et mirabantur dicentes: Nonne ecce omnes isti qui loquuntur Galilaei sunt, et quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
gxpto fuerat uł in babx lonia absoluta iam fuerat:
Romani aũt ut nandum uenerant incaptiuita¬
tem : Lic&iam &ipsi iminer& ultrix cõmissi
desaluatore piaculi: Suꝑ ẽ igitur ut illa intel¬
legatur captiuitas quae sub antiocho facta est
quod utiq non multis ante temporib acciderat:
Qm̃ audie sat unus quisq Linqua sua illas lo¬
quentes: Quaeritur in hoc loco quomodo unus¬
quisq: audiebat linguis suis loquentes eos mag¬
nalia dĩ. utrum hi quilo quebantur diuersir
sermonibus unius cuiusq: linguȩ hocquod dice¬
batur ꝓferebant. Id ẽ ut unus quisq eorum nunc
hac. nunc alia lingua loquens. Sic ꝑ om̃s cur¬
rer& : an in eo pocius erat mirabile quod sermo
eorum quiloque batur qualib& lingua fuiss& ꝓ¬
nunciatuf unicuiq audienti scđm suã linguã
intellegebatur: Vt uerbi gratia uno quocũque
apło in eccła docente. Necesseerat tacen¬
tibus reliquis unum loqui : & sermonem unum

Expanded text:
egypto fuerat vel in Babylonia, absoluta jam fuerat. egypto fuerat vel in Babylonia, absoluta jam fuerat. Romani autem nondum venerant in captivitatem, licet jam et ipsa immineret ultrix commissi de Salvatore piaculi. Superest igitur, ut illa intelligatur captivitas, quae sub Antiocho facta est, quod utique non multis ante temporibus acciderat. Quoniam audiebat unusquisque lingua sua eos loquentes. Quaeritur in hoc loco, quod unusquisque audiebat linguis suis loquentes eos magnalia Dei, utrum hi qui loquebantur diversis sermonibus, uniuscujusque linguae, hoc quod dicebatur proferebant, id est, unusquisque eorum, nunc hac, nunc alia lingua loquens sic per omnes curreret, an in eo potius erat mirabile, quod sermo eorum qui loquebantur, qualibet lingua fuisset pronuntiatus, unicuique audienti secundum suam linguam intelligebatur, ut verbi gratia, unoquoque apostolo in Ecclesia loquente. Necesse enim erat tacentibus reliquis unum loqui, et sermonem unum
Abbreviated transcription (Latin):
taoquam iquis: Cp̃r enim scr inigneis linguis
apparuit quia om̃s quos impleuerit ardens parit̃
& loquentes facit: Ardentes itaq: & se & loquentes
minos dilatata omnium gentium erat uoce locutu¬
ra: Seditque supua sinculos eoruor Quod se¬
disse dicitur. regiȩ est potestatis indicium uł certe
quia requies eius indicatur in sc̃is: Et coeperunt
Loqui aliis Lixgiis Unitatem linguarum quã
suꝑ bia babylonis disꝑserat : humilitas ecłȩ recolli¬
git : Spiritaliter autem uari&as linguarum dona
uariarum significat gratiarum: Uerũ non in con¬
gruȩ spr scr intelligitur Ideo primum linguarum do¬
num de disse hominibus Quibur humana sapientia
forisecus & discitur & doc&ur sutostender& quã
fuedre pussit sapientes facere ꝑsapientiam di quȩ es
interna est eriuit aũt inhierus ae habitautes iudei
Conueniens puto ꝑquirere quinam isti sunt & &
qua captiui tate uulei qm̃ quidẽ illaquȩ in a¬

Expanded text:
tanquam ignis. Spiritus enim sanctus in igne et linguis tanquam ignis. Spiritus enim sanctus in igne et linguis apparuit, quia omnes quos impleverit ardentes pariter et loquentes facit. Ardentes utique ex se, et loquentes minos dilatata, omnium gentium erat voce locutura. Seditque super singulos eorum. Quod sedisse dicitur, regiae est potestatis indicium. Vel certe quia requies ejus indicatur in sanctis. Et coeperunt loqui variis linguis. Unitatem linguarum quam superbia Babylonis disperserat, humilitas Ecclesiae recolligit. Spiritaliter autem varietas linguarum dona variarum significat gratiarum. Verum non incongrue Spiritus sanctus intelligitur ideo primum linguarum donum dedisse hominibus, quibus humana sapientia forinsecus et discitur, et docetur, ut ostenderet quam facile possit sapinterna est. Erant autem in Hierusalem habitantes Judaei Conveniens puto perquirere, quinam isti sunt, et ex qua captivitate Judaei, quoniam quidem illa quae in A
Abbreviated transcription (Latin):
ipse sibi manifestissime diedominico suo consecra¬
uit aduentu: quo&iam temporis articulo. ue¬
rum pascha diedominico monstrauit eẽ caele¬
brandum : Nam sicut hic sic & illic inignis uisione
dr̃ apparuit dicente in exodo : Totus autem mons
synai sumabat eo qđ descendiss& dñs suꝑ eum in
igne: et pactus egt Repente decaelo sontis tam¬
quam aduenientis sp̃u uehementis. & catena:
Perignem quippedñs ut beatus papa gregorius &¬
ponit apparuit sed ꝑ sem& ipsum locutionem
interius fecit : & neq ignis dr̃ neq ille sonitus fu¬
it. sed ꝑ hoc quod &terius & hibuit : & pressithoc qđ
interius gessit: Q̃uienim discipulos & zelo succensos
& uerbo eruditos intus reddidit. foris linguas igne¬
as ostendit : Insignisicatione igitur ad mota sunt
elementa. ut ignem & sonitum sentirent corpora :
Igne uero inuisibili & uoce sinȩ sonitu docerentur
corda: et apparuerunt illis dispertite linque

Expanded text:
ipse ibi manifestissime diem dominicum suo consecraipse ibi manifestissime diem dominicum suo consecravit adventu. Quo etiam temporis articulo, verum Pascha die Dominico monstravit esse celebrandum. Nam sicut hic, sic et illic in ignis visione Deus apparuit, dicente Exodo: Totus autem mons Sinai fumabat, eo quod descendisset Dominus super eum in igne . Et factus est repente de coelo sonus tanquam advenientis Spiritus vehementis, etc. Per ignem quidem Dominus, ut beatus papa Gregorius exponit, apparuit, sed per semetipsum locutionem interius fecit. Et neque ignis Deus, neque ille sonitus fuit, sed per hoc quod exterius exhibuit, expressit hoc quod interius gessit. Qui enim discipulos et zelo succensos, et verbo eruditos intus reddidit, foris linguas igneas ostendit. In significatione igitur admota sunt elementa, ut ignem et sonitum sentirent corpora, igni vero invisibili et voce sine sonitu docerentur corda. Et apparuerunt illis dispertitae linguae
Abbreviated transcription (Latin):
que & quattuor & duo & unum : q̃uinqua ginta
faciunt: cuius compoti facillime pat& figura. qm̃
p̃sens conflictus gaudium nobis iubelei quasi latent̃
generat sempit̃nũ apło hicente: qđ enim in p̃senti
momentaneum ẽ & leue tribulationis nr̃ae supra¬
modum: in sublimitate a &ernum glorie pondus
operatur nabis : Vera ẽ autem nr̃ abeatitudo cor¬
poris & animȩ nos in mortalitate gloriantes:
summȩ &beatȩ trinitatis a&ernꝰa uisione sa¬
ciari Nam corporis quattuor notissimis qua¬
litatib: consistimus: In interiore aũt homine &to¬
to corde tota anima totamente dm̃ diligere
iubemur: & hoc est ꝑfectum uitae denarium diuinȩ
nos gloriȩ p̃senti uisione l&ari : Uerũ notan dum
iuxta astoriam qđ apud anti qđs dies pente costes.
Idest quinqua gesimȩ quol& data erat: ab occisione
agni conputabatur: hic autem non adñi passione
computatur : qui rede unte signi u&eris &xemplo

Expanded text:
que, et quatuor et duo, et unum, quinquaginta que, et quatuor et duo, et unum, quinquaginta faciunt. Cujus computi facillime patet figura, quoniam praesens conflictus, gaudium nobis jubilaei, quasi latenter generat sempiternum, Apostolo dicente, quod enim in praesenti momentaneum est, et leve tribulationis nostrae, supramodum in sublimitatem aeternum gloriae pondus operatur in nobis . Vera est autem nostra beatitudo corporis et animae, nos immortalitate gloriantes summae et beatae Trinitatis aeterna visione satiari. Nam corporis quatuor notissimis qualitatibus consistimus. In interiore autem homine, ex toto corde, tota anima, tota mente, Deum diligere jubemur. Et hoc est perfectum vitae denarium, divinae nos gloriae praesenti visione laetari. Verum notandum juxta historiam quod apud antiquos, dies Pentecostes, id est, quinquagesimae, quo lex data erat, ab occisione agni computabatur. Hic autem non a Domini passione, computatur, qui, redeunte signi veteris exemplo,
Abbreviated transcription (Latin):
Inscĩ sp̃s acceptione & dono istarum duarum fit con¬
cordia lectionum: Domea perite costen:
oõis dis cipuli pariter ineodeo loco. Hoc ẽ
incȩnaculo quod superius ascendisse narratur:
quicumq enim spũ scõ adimpleri desiderant. carnis
domi cilium necesse ẽ ut mentis contemplatione
trans cendant: Sicut autem quadraginta dies qui¬
bus dñs postresurrectionem cum dis cipulis conuer¬
satus est cum resurgente xp̃o pere grinationis hu¬
ius designat eccłam  Itadies quinqua gesimus quo
sp̃r sc̃s accipitur ꝑfectionem beatȩ qui&is. quia la¬
bor eccłȩ temporalis denario remunerabitur
a&̃ no congruenter &x primit: Nam & ipse numerus
qua dra genarius aqualibus suis partibus computa¬
tus addit amplius ipsum denarium: & facit quin¬
quaginta. Quadra genarii quippe numeri dimi¬
diumꝰ ẽ xx quarta pars .x: quinta octo: &
sima unum: Viginti autem & decem & octo & quin¬

Expanded text:
In sancti spiritus acceptione et dono istarum duarum fit conIn sancti spiritus acceptione et dono istarum duarum fit concordia lectionum. DOMINICA PENTECOSTES. omnes discipuli pariter in eodem loco. Hoc est in coenaculo quod superius ascendisse narrantur. Quicunque enim spiritu sancto adimpleri desiderant, carnis domicilium necesse est, mentis contemplatione transcendant. Sicut autem quadraginta dies, quibus Dominus post resurrectionem cum discipulis conversatus est, cum resurgente Christo peregrinationis hujus designant Ecclesiam, ita dies quinquagesimus, quo spiritus sanctus accipitur, perfectionem beatae quietis, qua labor Ecclesiae temporalis denario remunerabitur aeterno, congruenter exprimit. Nam et ipse numerus quadragenarius, aequalibus suis partibus computatus, addit amplius ipsum denarium, et facit quinquaginta. Quadragenarii quippe numeri dimidium est viginti quarta pars decem, quinta octo, ocragesimum unum. Viginti autem, et decem, et octo et quin
Abbreviated transcription (Latin):
non ipsam dilectionem ambit consiteri: sed mandata
xp̃i quaediscendendo abemus operando seruare: qui ha¬
b& inquid mandatamea & seruat ea. ille est quidili¬
git me. qui hab& in memoria & seruat inuita. qui
hab& insermonibus & seruat in moribus. qui hab&
audiendo. & seruat faciendo. Aut qui hab& faciendo.
& seruat ꝑ seuerando. Ipse ẽ inquid quidiligit me: No¬
tandum quiacum p̃sentis temporis uerbo dicer&:
Qui autem diligitmne adiecit defuturo dilig&ur a pa¬
tromeo : & ego diligam eum & manifestabo ei meipsum
Diligitnamq &iam nunc dilectores suos cumpatre
filius: sed nunc diligit ad hoc utrete uiuant & fide
quae ꝑ dilectione operatur . Tunc ad hoc dilig& ut per¬
ueniant aduisionem ueritatis quem ꝑfidem gusta¬
uerant. Non autem frustra addidit & manifesta¬
bo ei meipsum. Siuero scđm humanitatem cunctis
in iudicio manifestabit. solis uero iustis & sc̃is diumi¬

Expanded text:
non ipsam dilectionem ambit qui ambit confiteri, sed mandata non ipsam dilectionem ambit qui ambit confiteri, sed mandata Christi, quae discendo habet debet operando servare. Qui habet, inquit, mandata mea et servat ea, ille est qui diligit me, qui habet in memoria et servat in vita. Qui habet in sermonibus, et servat in moribus. Qui habet audiendo et servat faciendo. Aut qui habet faciendo, et servat perseverando, ipse est, inquit, qui diligit me. Notandum quia cum praesentis temporis verbo diceret, qui autem diligit me, adjecit de futuro diligetur a Patre meo, et ego diligam eum et manifestabo ei meipsum. Diligit namque etiam nunc dilectores suos cum Patre Filius, sed nunc diligit ad hoc ut recte vivant ex fide quae per dilectionem operatur, tunc ad hoc diliget ut perveniant ad visionem veritatis quam per fidem gustaverant. Non autem frustra addidit, et manifestabo ei meipsum. Si vero secundum humanitatem cunctis in judicio manifestabit, solis vero justis et sanctis divini
Abbreviated transcription (Latin):
ergo resurrectiones suam scilic& mox futuram
& nr̃am infine scłi secuturam duob uerbis prae¬
sentis temporis & suturi eliganter breuit̃ ꝓmisit:
IN illodie uos coquos cetis guia eco in patre
meo etuos inore etecoitiobis: In quodie nisi
dequo ait. Quos uiuetis. Nouerant apłi tunc
mentorũ eĩ. Nouerant ueraciter uiuere. tunc ẽẽ
lius & plenius in illa diȩ dequadix̃ & uos uiuear. In
qua ueraciter uiuere incipiunt hoc ẽ indie reslr¬
raetiars quando co ꝑsecanus cuncta qi seienda sint¬
sciunt : quo ipsum scientiȩ fontem uicinius sine fine cons¬
piciunt : ut omnibus huius ꝓmissionem beatitudines
ꝓmitter& non solũ modo apłis mox subiunx̃. qui
habet man data mea et seruat ea. ille est quidilicit
one. quiaũt dilicit ore diligitur apatreoeo etego dili¬
gaoreuor et orauifes tabo ei oeipsuor Ubi omni in¬
tentione considerandum est : quia xp̃m uere diligere ẽ

Expanded text:
enim resurrectiones, suam scilicet mox futuram, enim resurrectiones, suam scilicet mox futuram, et nostram in fine saeculi secuturam, duobus verbis praesentis temporis et futuri, eleganter breviterque promisit. « In illo die vos cognoscetis quia ego sum in Patre meo, et vos in me, et ego in vobis. » In quo die, nisi de quo ait: « Et vos vivetis? » Noverant apostoli tunc mentorum ejus, noverat veraciter vivere tunc esse lius et plenius, in illa die, de qua dixit: et vos vivetis, in qua veraciter vivere incipiunt, hoc est, in die resurrectionis, quando eo perfectius cuncta quae scienda sunt, quo ipsum scientiae fontem vicinius sine fine conspiciunt. Ut ergo omnibus hujus promissionem beatitudinis promitteret non solum modo apostolis, mox subjunxit: Qui habet mandata mea, et servat ea, ille esme. Qui autem diligit me, diligetur a Patre meo, et ego diligam cum et manifestabo ei meipsum. Ubi omni intentione considerandum est quia Christum vere diligere est,
Abbreviated transcription (Latin):
utiq eis grãm suȩ cognitionis &x hib&: Nonrelinquã
uos orfauos tietiram aduos: Uidebatur m¬
si delib: quiamoriens incrucȩ ut dñs discipulos relin¬
quer& orfanos Sed non relinquit orfanos quibus
& p̃buit seipsum uiuum postpassionẽ suã in multis
onis suȩ sp̃rsci illis deccelo charismata donauit
ubi ipsum xp̃m ad eos uenisse nullus ambigit qui
inseparabilem scae trinitatis naturam uirtute
muuduis ore iaornor tudẽcet Modicum erat
us que tempus & plete passionis e quo illum re¬
probi uidere non ualebant. Soli &enim iusti
quimate illius erant contristati. gaudium resur¬
rectionis eius uidere merueruntꝰ: uos autem
uidẽ quia ego uiuo &uos uiu&is. Cur dep̃sen¬
quia illis in ipso p̃cedebat. & illis est pollicitus
secuturam. & quia ipsius mox futura fuerat re¬
surrectio praesentis posuit temporis uerbũ ꝓpt̃
signisi candam caeleritate. illorum autemqm̃ in
scłi differtur sinẽ nonait uiuitis.: sed uiu&is. duas

Expanded text:
is gratiam suae cognitionis exhibet. Non relinquam vos orphanos, veniam ad vos. Videbatur infidelibus, quia moriens in cruce, ut Dominus discipulos relinqueret orphanos, sed non reliquit orphanos, quibus et praebuit seipsum vivum post passionem suam in multis onis suae Spiritus sancti illis de coelo charismata donavit; ubi ipsum Christum ad eos venisse nullus fidelium ambigit, qui inseparabilem sanctae Trinitatis naturam virtute mundus me jam non videbit. Modicum erat usque ad tempus expletae passionis, ex quo illum reprobi videre non valebant; soli etenim justi, qui morte illius erant contristati gaudium resurrectionis ejus videre meruerunt. Vos autem me: quia ego vivo, et vos vivetis. Cur de praesenique resurgentis, qualis in ipso praecedebat, et illis est pollicitus secuturam: et quia ipsius mox futura fuerat resurrectio, praesentis posuit temporis verbum, propter significandam celeritatem: illorum autem, quoniam saeculi differtur in finem, non ait Vivitis
Abbreviated transcription (Latin):
id est aduenas nuncupabant eos qui degentilib
originem ducenter circum cisionem &iuda ismũ
eligere malebant. Sicut achior in libro iudith
fecisse narratur: non solũ ergo inquiunt quinatu¬
ra sunt iudȩi & diuerso orbe conuenerant : uerũ
& hi quidep̃putio natiꝰ eorum adeͥserit uite:

Expanded text:
id est, advenas, nuncupabant eos qui de gentibus originem ducentes, circumcisionem et Judaismum eligere malebant, sicut Achior in libro Judith fecisse narratur . Non solum ergo, inquiunt, qui natura sunt Judaei, ex diverso orbe convenerant, verum et hi qui de praeputio nati, eorum adhaeserint
Abbreviated transcription (Latin):
Trat homo expharigeis inchõdeorus nomine
prunceps iuda eontm. hic uenit ao ihm uoctȩ
Princeps scilic& iud xeorum uenit adiħm̃ nocte cu¬
piens scire secr&a eius ac locutione plenius dis¬
cere misteria sidȩi : cuius aꝑta ostensione signorũ
aliquatenus iamrudimenta ꝑcsperat. Quiqñm
prudenter eaqabillo fieri uidebat intelli gere

Expanded text:
rat homo ex Pharisaeis Nicodemus nomine, princeps Judaeorum, hic venit ad Jesum nocte. Princeps scilicet Judaeorum, venit ad Jesum nocte, cupiens secreta ejus allocutione, plenius discere mysteria fidei, cujus aperta ostensione signorum, aliquatenus jam rudimenta perceperat, qui quoniam prudenter ea quae ab illo quaerebat, investigare
Abbreviated transcription (Latin):
potamiaor et uideaor etcapodotiao: Iudeam
hoc laco non totã gentem sed partẽ illius. hoc ẽ tri¬
bum uda & ben iamin significat. ad distinctianem
uidelic& samariȩ galileȩ decapoleos & aliarum
in eadem ꝓuincia regionum quaelic& om̃s una
lingua loquerentur Hebrea domesticã tamen
singulȩ dicendi speciem habuere distinctam:
Vnde & petrus in dñi passione qđ galileus sit lo¬

Expanded text:
potamiam, et Judaeam, et Cappadociam. Judaeam hoc loco non totam gentem, sed partem illius, hoc est tribum Juda et Benjamin significat, ad distinctionem videlicet Samariae, Galileae, Decapoleos, et aliarum in eadem provincia regionum. Quae licet omnes una lingua loquerentur Hebraea, domesticam tamen singulae dicendi speciem habuere distinctam. Unde et Petrus in Domini passione quod Galilaeus sit lo
Abbreviated transcription (Latin):
suo creatori: non deceptori. Redemptori non inter¬
ẽptori. &egitur dispensatione diuina: non inimi¬
i uersutia subuertitur: Pr&er hamines partis
illuis qui ꝓpria uoluntate non necessitate aliqua
se subiciunt diabolo : Vnde apłr ait: Non ẽ nob

Expanded text:
suo creatori non deceptori; redemptori, non intersuo creatori non deceptori; redemptori, non interemptori; et regitur dispensatione divina, non inimici versutia subvertitur praeter homines partes illius, qui propria voluntate, non necessitate aliqua, se subjiciunt diabo
Abbreviated transcription (Latin):
qđ factum fuerit qđ eum post mortem uisurierant:
uiuentem & ad patrem ascendentem: quo uiso
illud suerant credituri. qđ ipse e&̃ xp̃rfilius dĩ:
cum potuit hocfacere cump̃dixiss& & p̃dicare an¬
te quam facer&: poterant enim dubitare si fili
us dĩ e&̃ cum eum uiderent moriturum: sed cum ui¬
der̃ eũ resurrȩxcisse credebant in quo ante dubita¬
bant : & consirmataẽ fides incordibus eoꝵ quã illis
p̃dixerat qui & ore ꝓmisit quid facturus erat & ope¬
re conpleuit qđ ante p̃dixit: Deinde quid dicit:
iam non multa Loquor uobis cuoi. uenut eruo
princens oriudi huius: Quis genos nisi diabo¬
lus etiuore non habet guicguam Nullũ scili¬
c& omnino peccatum. hic enim ostendit diabolum
ne ponitur : non ostendit nisimundi istiur amatorer
& non dĩ: Absitenim ut qedamus principem ẽe celi
& terrȩ & creaturarum omnium quaegeneraliter
mundi appellantur: Totus itaq mundus seruit

Expanded text:
quod factum fuerit, quod enim post mortem visuri erant quod factum fuerit, quod enim post mortem visuri erant viventem, et ad Patrem ascendentem, quo viso illud fuerant credituri, quod ipse Christus filius Dei jam potuit hoc facere cum dixisset, et praedicare antequam faceret. Poteus Dei esset, cum eum viderunt moriturum, sed cum viderunt eum resurrexisse credebant, in quo ante dubitabant, et confirmata est fides in cordibus eorum, quam illis praedixerat, qui et ore promisit, quid facturus erat et opere complevit, quod ante praedixit. Deinde quid dicit: Jam non multa loquar vobiscum, venit enim princeps mundi hujus. Quis, nisi diabolus? Et in me non habet quidquam. Nullum scilicet omnino peccatum. Sic enim ostendit non ne ponitur non ostendit, nisi mundi istius amatores et non Dei. Absit enim, ut credamus principem esse coeli et terrae et creaturarum omnium quae generaliter mundi appellantur. Totus itaque mundus servit
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i : diuinam scilic& quã aequalis ẽ patri: humanã
Sicut enim unus ẽ homo animarationalis & caro:
rationalis & caro: Xp̃m in his omnib: : Xp̃m in sin¬
gulis quibus homo constat quis nonẽ dere lictus
in inferno : ihr̃ xp̃s sed inanima sola : Quis resurrec¬
hȩc omnia : nanduo uł tres: sed unus est xp̃r. Ideo
ergo dixit. Sidiliger&isme gauder&is utiq quia
uado ad patrem : qm̃ naturȩ humanȩ gratulan¬
dumẽ : eo qđ ad sumptas a uerbo unigenito utim¬
mortalis constituer&ur incaelo: hoc enim modo
seiturum dixit ad patrem : non ꝑfecto ad illum
hibat quicum illo erat : sed hocerat ire adillũ &
recedere anob mutare atq: inmortale facere qđ
mortale sus cepit & nob̵: & ad dexterã constituere
patris ꝑ qđ fuit in terra ꝓnobis : Dein de ipse dñs ihs
subiunxit: et Nunc dixiuobis prius quao piat
ut eum pactum puenit craedatis. Illud utiq dicit

Expanded text:
Christi, divinam scilicet, qua aequalis est Patri, humanam Christi, divinam scilicet, qua aequalis est Patri, humanam Sicut enim unus est homo anima rationalis et caro; rationalis et caro; Christum in his omnibus, Christum in singulis quibus homo constat. Quis non est derelictus in inferno? Christus Jesus, sed in anima sola. Quis resurrechaec omnia non duo vel tres, sed unus est Christus. Ideo ergo dixit: Si diligeretis me, gauderetis utique, quia vado ad Patrem, quomodo naturae humanae gratulandum est, eo, quod assumpta est a verbo unigenito, ut immortalis constitueretur in coelo. Hoc enim modo se iturum dixit ad Patrem. Non profecto ad illum ibat qui cum illo erat, sed hoc erat ire ad eum, et recipere a nobis mortale, atque immortale facere quod mortale suscepit ex nobis, et ad dextram constituere Patris, per quod fuit in terra pro nobis. Deinde ipse Dominus Jesus subjunxit: Et nunc dixi vobis priusquam fiat, ut cum factum fuerit, credatis. Illud utique dicit,
Abbreviated transcription (Latin):
concordant: & inxp̃i secaritate coniungunt: Nontur¬
betur conuñm ueq porond&. Audistis quia eco¬
dixiuobis. uado e̾uerua aduos. Hinc turbari &
formi dari poterat corillorum. qđ hibat abeis: quã¬
uis uenturus eẽ adeos : ne forsitan gregem lupus
hoc inter uallo inuader& pastore absente: Sed aqui¬
bus homo abscedebat : dr̃ non relinquebat : &idem
tin&ur loco discedit ab eorum cordib quieum re¬
linquunt morib: non pedib: &uenit ad illos qui con¬
uertuntur adeũ non facie sed side : & accedunt ad
eum non carne sed caritate: sid iliceretis one gau¬
dercetis utique quiauado ad patrem quia paten
patri ꝑ hoc erat iturus ad patrem : in quo uenturus
est uiuos iudicaturus & mortuos: Perillud ue¬
ro qđ est aequalis patrinumquã recessit a patre
sedcum illo est ubiq totus ꝑ diumitatem : quã nullus
contin& locus : Agnos camus geminam substantiã

Expanded text:
concordant et in Christi se charitate conjungunt. Non turconcordant et in Christi se charitate conjungunt. Non turbetur cor vestrum neque formidet. Audistis quia dixi vobis: Vado et venio ad vos. Hinc turbari et formidare poterat cor illorum quod ibat ab iis, quamvis venturus esset ad eos, ne forsitan gregem lupus hoc intervallo invaderet pastore absente. Sed a quibus homo abscedebat, Deus non relinquebat: et idem tinetur loco, discedit ab eorum cordibus qui eum relinquunt moribus, non pedibus: et veniet ad illos qui convertuntur ad eum non facie, sed fide, et accedunt ad eum non carne, sed charitate. » Si diligeretis me, gauderetis utique, quia ego ad Patrem vado, quia Pater Patri, per hoc erat iturus ad Patrem, in quo venturus est vivos judicaturus et mortuos. Per illud vero, quod est aequalis Patri, nunquam recessit a Patre, sed cum illo est ubique totus per divinitatem quam nullus continet locus. Agnoscamus geminam substantiam
Abbreviated transcription (Latin):
intus sit qui doceat: dostoris lingua &x terius inuacuũ
laborat Aliter itaq p̃dicantem xp̃m audier̃ iudaei.
Aliter apłi: Illiad iudicium : isti ad salutem: quia hos
linquo uos: in pace inueniam uos: Hic relin quo: illie
do: Sequentib relinquo ꝑuenientib:do: Pacem
srelinquit nobis in hoc scło : pacem suam dabit
nob̵ in futuro scło: Pacemm relinquit nobis ut
nos inuicem diligamus. Pacem suam dabit nob ubinũ¬
quam inuicem dissentire possimus Quid ẽ qđ dixit
pacem meam douobis : & nondixit pacemmeã relin¬
quo uobis ÷ portassis quia aliternunc : aliter tunc
paxerit. Hiuer obella cumuia habemus: ideo non
addidit meã : Illic uero in a&na pace a&t̃na erit
tranquillitas & concordia : & talis pax qualem ille
habuit cum seipso : quinullum habuit inseipso pecca¬
tum: Non quomodo hic mundus dat . ec odouob̃
malicia concordant : sed quomodo qui sibi inscĩ tate

Expanded text:
intus sit qui doceat, doctoris lingua exterius in vacuum intus sit qui doceat, doctoris lingua exterius in vacuum laborat. » Aliter itaque praedicantem Christum audierunt Judaei, aliter apostoli. Illi ad judicium, isti ad salutem: quia hos linquo vos, in pace veniam ad vos. Hic relinquo, illic do. Sequentibus relinquo, pervenientibus do. « Pacem relinquit nobis in hoc saeculo, pacem suam dabit nobis in futuro saeculo. Pacem relinquit nobis, ut nos invicem diligamus: pacem suam dabit nobis, ubi nunquam invicem dissentire possimus. » Quid est quod dicit: Pacem meam do vobis, et non dixit: Pacem meam relinquo vobis? Fortassis quia aliter nunc, aliter tunc pax erit; hic vero bella cum vitiis habemus, ideo non addidit meam: illic vero in aeterna pace, aeterna erit tranquillitas et concordia, et talis pax, qualem ille habuit cum seipso qui nullum habuit in seipso peccatum. Non quomodo mundus dat, ego do vobis. malitia concordant, sed qu
Abbreviated transcription (Latin):
uobis apuo uos mratieris. Illa mansio de qua supe¬
rius dixit & spiritalis ẽ quaesolis sc̃is datur:
Haecuero dequa nunc dicit. corporalis est: desua p̃¬
sentia corporali tantum modo dix̃. quã utrumq
& iusti & impii uidere potuer̃: Illa in a & nũ beati¬
ficat liberatos: hec intẽpr uisitat liberandos hec
inquit locutus sum uob apud uos manens: utique
p̃sentia corporali unacum illis uisibiliter loque¬
batur: paraclitus autem sp̃s sẽs queoi onttet¬
pater inooninemeo. ileuos docẽbit oc̃a & Sue¬
cenet uobis oõia quae cuorq dixeno uõbis:
tadic̃ quotidie ꝑ scor p̃dicatores quȩ audienter inte¬
rius non reciniunt : quia spr̃ scs̃ ñ suggerit eis interius
quaȩ audier̃ exterius: De quo reste ꝓmittitur: Ipseuos
docebit om̃a : quianisi hisdem sp̃s corde adsistat au¬
dientis : ociosus est sermo doctoris : Nemoenĩ docenti
homini tribuat : qđ & ore docentis intellegit : quia nisi

Expanded text:
vobis apud vos manens. Illa mansio de qua supevobis apud vos manens. Illa mansio de qua superius dixit, spiritalis est, quae solis sanctis datur: haec vero de qua nunc dicit, corporalis est. De sua praesentia corporali tantummodo dixit, quam utrique, et justi et impii videre potuerunt. » « Illa in aeternum beatificat liberatos, haec in tempore visitat liberandos. Haec, inquit, locutus sum vobis, apud vos manens. Utique praesentia corporali, qua cum illis visibiliter loquebatur. » Paraclitus autem Spiritus sanctPater in nomine meo, ille vos docebit omnia, et suggeret vobis omnia, quaecunque dixero vobis. ta dicit quotidie per sanctos praedicatores, quae audientes interius non recipiunt, quia Spiritus sanctus non suggerit eis interius, quae audierunt exterius. De quo recte promittitur: Ipse vos docebit omnia, « quia nisi idem Spiritus cordi adsit audientis, otiosus est sermo doctoris. Nemo enim docenti homini tribuat quod ex ore docentis intelligit, quia nisi
Abbreviated transcription (Latin):
fine &iam suam manifestationẽ : De quamani festatio¬
nẽ discipulus in terro gauit. & audiuit adhanc ma¬
nifestationẽ ꝑdilectionem ꝑueniendum ẽẽ : qui non
diliqit oie: seroones meos nori sentiat: hi sunt
non utbeneficentur. Sedut iudicentur ad modicũ
uident: Nec ipsum informadĩ ubiẽ cũ patre & spũ
sc̃o pariter inuisibilis : sed in forma hominis ubi esse
mundo uoluit paciendo contẽpnibilis: iudican¬
do terribilis: Et sororonita queo audistis nonẽ
oneus. gedeius quionsit oepatiis: Quid ẽ quod
prius plurali numero sermanes dix̃ : nunc autem
singulcri sermo fortassis p̃dicationis ibi sermo¬
nes monstrar&: hic uero seipsum quiẽ uerbum
patris : Rideo dixit non suum quia a seipso nonẽ
sed apatre. Sicut nec sua ẽ imago sed patris. Nec
suus filius set patris : Reste igitur auctori tribuit
quicquid facit aequalis a quohab& hocipsum qđ
illiẽ in differentur aequalis: hec locutus sum

Expanded text:
fine, etiam suam manifestationem, de qua manifestatiofine, etiam suam manifestationem, de qua manifestatione discipulus interrogavit, et audivit ad hanc manifestationem per dilectionem perveniendum esse. Qui non diligit me sermones meos non servat. Hi sunt lium autem, non ut beneficentur, sed ut judicentur ad modicum vident, nec ipsum in forma Dei, ubi est cum patre et spiritu sancto, pariter invisibilis, sed in forma homundo voluit patiendo contemptibilis, judicando terribilis. Et sermonem quem audistis non est meus, sed ejus qui misit me, Patris. Quid est quod prius plurali numero sermones dixit, nunc autem singulari sermonem? fortassis praedicationis ibi sermones monstravit, hic vero se ipsum qui est Verbum Patris, et ideo dixit non suum quia a seipso non est, sed a Patre, sicut nec sua est imago sed Patris, nec suus filius sed Patris. Recte igitur auctor tribuit quidquid facit aequalis a quo habet hoc ipsum, quod illi est indifferenter aequalis. Haec locutus sum
Abbreviated transcription (Latin):
dilestionis : ad uocatio e operis: hinc in epła sua
hurdem iohannes dicit: Quidicit quia diligo dm̃ &
mandata eius noncustoditꝰ mendaxẽ: uere enĩ dili
rinus dñs simandata eĩ obseruamus. & anrĩs nos
admandatale᷑ uoluptatib coartamus: & pat̃ meus
Ailigit ciuon quia opera que pat̃ facit hec similit̃ filius
faest: &qui cuiligit filium: diligit & patrem & quidili¬
gitur a silio: diligitur a patre: etadeuor uerueonus
etomigioreon apud euo paciemus. Quienim uere
dm̃diligit : nec temptationis tep̃r recedit ab amore
di: Adhunc ueniunt pat̃ & filius spĩtali accessi¬
one. & mansionẽ apud eum habent: Ille enĩ uere
amat : cuius uidelic& mentem delectatio praua
& consensu non superat: Nanitanto quisq a suꝑno
amore disiungitur: quanto inferius delectatur
Dilestio scõs dis cernit amundo: quae facit un animes
habitare in domo: In quadomofacit pat̃ & silius mansio¬
nem quidonant & ipram dilectionẽ : quib: donant in

Expanded text:
dilectionis, exhibitio est operis. Hinc in Epistola sua idem Joannes dicit: Qui dicit quia diligo Deum, et mandata ejus non custodit, mendax emandata ejus observamus, et nos a nostris voluptatibus coarctamur. Et Pater meus diligit eum, quia opera quae pater facit, haec et similiter filius facit, et qui diligit filium, diligit et patrem, et qui diligitur a filio diligitur a patre. Et ad eum veniemus et mansionem apud eum faciemus. Qui enim vere diligit Deum, nec tentationis tempore recedit ab amore Dei, ad hunc veniunt pater et filius spirituali accessione, et mansionem apud eum habent. Ille enim vere amat, cujus videlicet mentem delectatio prava ex consensu non superat. Nam tanto quisque a superno amore disjungitur, quanto inferius delectatur. Dilectio sanctos discernit a mundo, qui facit habitare unanimes in domo, in qua domo facit pater et filius mansionem, qui donant et ipsam dilectionem. Quibus donant in
Abbreviated transcription (Latin):
test accipene quia non uidit euonec sei eũ
Mundum autem appellat homines mundi huius
amoridatos. Mundusergo eum aocipere nan
potest idẽ mundiales homines quia non habent̃
in uisibiles caritatis oculos quib: solum modo
sp̃s sc̃s uideri potest. & sciri: & sciendo intelligi: uos aũt
coc nos cetis eum quia apud uos manebit et inuo¬
bis erit: Eritut maneat. in a&̃num. Dñm naemq
saluatorem & infideles ante passionem in carne iuder̃:
sedquia filius dĩ eẽ quia paraclitus adõ missus in
mundum. Nonnisi fideles scire potuerunt. Sp̃m aũt
cognoscere quia non indutus humanitate discipulis
apparuit. Sed ita adeos uenire ita apud eos maluit
manere ut in ipsis eoꝵ cordib gratissimã sibi sedẽ
consecrar& hoc ẽ enĩ qđ ait . Vos enim cognos c&is
eũ quia apud uos manebit & in uobis erit. Qui aũt

Expanded text:
test accipere, quia non videt eum, nec scit eum. » test accipere, quia non videt eum, nec scit eum. » Mundum autem appellat homamori datos. Mundus ergo eum accipere non potest, id est, mundiales homines, qui non habent invisibiles charitatis oculos, quibus solummodo Spiritus sanctus videri potest et sciri sciendoque intelligi. Vos autem cognoscetis eum, quia apud vos manebit et in vobis erit. Erit ut maneat in aeternum. Dominum namque salvatorem et infideles ante passionem in carne viderunt: sed quia Filius Dei esset, quia paraclitus a Deo missus in mundum, non nisi fideles scire potuerunt. Spiritum acognoscere; quia non indutus humanitate discipulis apparuit, sed ita ad eos venire, ita apud eos maluit manere, ut in ipsis eorum cordibus gratissimam sibi sedem consecraret. Hoc est, quod ait, vos autem cognoscetis eum, qui ap
Abbreviated transcription (Latin):
siue uidȩis seu gentilib credat quis eos tantũ¬
modo quiunetati eccłȩ catholicȩ atq apłicȩ
Quidẽ qđ dicit quod diligentib dm̃ & seruan¬
tus uocatur : quia corda fidelium neinter huus
scłi aduersa deficiant. Caelestis uitae desideriis
subleuat ac reficit: eteco rocabo patreo
et alium para clitum dãbituobis Ostendens
seipsum ẽẽ paraclitum. Habebant aũt & prius
paraclitum ipsum uidelic& dñm secum in car¬
nem commorantẽ cum& miraculorum dulce
dine & opere p̃dicationis neꝓpt̃ insideliũ ꝑse¬
cutionem scandali tari possint erigi & confor¬
tari solebant: Rogabo dixit ꝓpt̃ humanitatẽ
quidat cum patrem ꝑdiuinitatem: ut oiane¬
at uobis cum inaeteRnuoi: In a&nũ namq:
manet cum sc̃ĩs quos & in hac uita semꝑ in uisibi¬
liter intus inlustrat & in suturo ad contẽ plandã
ꝑ p&uo spem suae maiestatis introducit.
Sp̃o ueritatis queor hic onndus non po¬

Expanded text:
e, sive de Judaeis seu gentibus credat quis, eos tantume, sive de Judaeis seu gentibus credat quis, eos tantummodo qui unitati Ecclesiae catholicae atque apostolicae quod dicit, quod diligentibus Deum et servantus vocatur, quia corda fsaeculi adversa deficiant, coelestis vitae desideriis sublevat, ac reficit. Et ego rogabo Patrem, et alium Paracletum dabit vobis. Ostendens seipsum esse Paracletum. Habebant autem et prius Paracletum, ipsum videlicet Dominum secum in carne commorantem, cum et mirdine, et opere praedicationis, ne propter infidelium persecutionem scandalizari possent, erigi et confortari solebant: Rogabo, dixit, propter humanitatem, qui dat cum Patre per divinitatem, ut maneat vobiscum in aeternum. In aeternum namque manet cum sanctis, quos et in hac vita semper invisibilperpetuo speciem majestatis introducit. « Spiritum veritatis, quem mundus non po
Abbreviated transcription (Latin):
tiam forte annon baptitatis: sed tamen reste fidȩi
aliquibus baptizati sunt. Iterum baptitari debe¬
ant quam hoc capitulo epositam reor Quid
enim dissert. V trumtunc ante iniciũ baptis mi
xp̃i annunc sine successione eiusdem qui que
baptizetur : Cum &iam ipse io hannes eos quos
infine & in nom in e xp̃i lic& uenturi baptiraue¬
rat . Iterum baptitandos ẽẽ p̃dicauerit dicens
Ego baptizouos in aqua: illeuos baptizauit in
spu sco Sienim nunc talib: adremedium sola
communi catio corporis & sanguinis xp̃i ut qui¬
baptizauerat : sed tantum sanguinis eĩ partici¬
patione confirmari : Erantaũt om̃s uiri fere
duo decim &c&̃. Verum iuditia dĩ abxssus mul¬
ta. Ecceasia nuꝑ apłorum nec uisitatione digna
N unc & apostolico sacrato numero & ꝓph&ali ẽ mu
induo decim discipulos & supra incentum xxqui
est duodenarius numerus decies ductus. aduentus
sui signa monstrauerit: Illud in hierł. hoc epheso
qu&e ẽ ciuitas grecorum credo ut ostende r&se

Expanded text:
tiam forte a non baptizatis, sed tamen rectae fidei aliquibus baptizati sunt, iterum baptizari debeant; quam hoc capitulo expositam reor. Quid enim differt utrum tunc ante initium baptismi Christi, an nunc sine successione ejusdem quisque baptizetur, cum etiam ipse Joannes eos quos in fide et in nomine Christi licet venturi baptizaverat, iterum baptizandos esse praedicaverit, dicens: Ego baptizo vos aqua, ille vos baptizabit in Spiritu sancto ? Si enim nunc talibus ad remedium sola communicatio corporis et sanguinis Christi, ut quibaptizaverat, sed tantum sanguinis participatione confirmari. Erant autem omnes viri fere duodecim, etc. Verum judicia Dei abyssus multa. Ecce Asia nuper apostolorum nec visitatione digna, nunc et Apostolico sacrata numero, et prophetali est munin duodecim discipulos, et supra in centum viginti, qui est duodenarius numerus decies ductus, adventus sui signa monstraverit, illud in Jerusalem, hoc in Epheso, quae est civitas Graecorum. Credo ut ostenderet, s
Abbreviated transcription (Latin):
omni peccato abipsa&iam morte liberar&: utoons¬
qui credit in ihm̃ non solum ꝑditionem euadit poe
distat &ueritatem quia ꝑ illã uitã ꝓtelabatur tẽpo¬
ralis ꝑ hancuita donatur sinesine mansura. Sed
curandum solerter ẽ ut qđ intellectus bene sentit :
operatio condigna ꝓficiat. Quatenus confessio rec¬
tȩ nr̃e fidei pie & sobriȩ conuersando ad ꝑfectionẽ
ꝓmisse nobis uitae mereatur ad tingere. uerum
quia hȩc defilio hominis dicuntur qui& altari in
cruce & mortem potuit pati neputar& nichodem us
filium tantum eũ hominis eẽ &aquo uita e&̃ & pec¬
tando ꝑp&ua : curauit ei dñs &iam diuinitatis suȩ
patȩ facere sacramentum unumq & eundem¬
& filium hominis mundi ostendere saluatorem:
Es do mada ii post pente cos ten.

Expanded text:
omni peccato et ab ipsa etiam morte liberaret. Somni peccato et ab ipsa etiam morte liberaret. Squi credit in Jesum non solum perditionem evadit poendistat et veritatem: quia per illam vita protelabatur temporalis, per hanc vita donatur sine fine mansura. Sed curandum solerter est ut quod intellectus bene sentit: operatio condigna perficiat: quatenus confessio recte nostrae fidei, pic et sobrie conversando ad perfectionem promissae nobis vitae mereatur attingere, verum quia haec de filio hcruce et morte potuit pati, ne putaret Nicodemus filium tantum eum hominis esse, a quo vita esse exspectanda perpetua, curavit ei etiam Dominus divinitatis suae patefacere sacramentum, unumque et eumdem filium Dei, et hominis mundi ostendere salvatorem. HEBDOMADA II POST PENTECOSTES.
Abbreviated transcription (Latin):
nebatur utexore flagellis &xteriori hisagnosce¬
r& quantam intus ꝑniciem murmurando pa¬
ter&ur. &xaltatio autem serpentis aenei. quem
dum ꝑcussi aspicerent. sanabantur. Passio ẽ
nr̃i redemptoris incruce : incuius solum fide
regnum mortis & peccatis superatur. Recte &¬
enim ꝑ serpentes peccata quae animã simul et
corpus ad interitum trahunt. ex primuntur
non solũ quia igniti quia uirulenti qui ad peri¬
mendum sunt statuti uerũ &iã quia ꝑserpen¬
tem primi parentis nr̃i ad peccandum per¬
suasihac de in mortalibus sunt peccando mor¬
ta s les effecti. Reste ꝑ serpentem ae neum
figiem quid ẽ ignitis serpentib similem: sed
nullum prorsus insius membris habuit ardo¬
rem ueneni nocentis. Quinpocius ꝑcussos a ser¬
pentib: suȩ &altationẽ sanabat sic nimirum
sic redemptoris humani generis non carne
peccati. sed similitudinem induit carnis peccati
in quamortem crucis paciendo cyedentes inse ab

Expanded text:
nebatur, ut ex ordine flagelli exterioris agnoscenebatur, ut ex ordine flagelli exterioris agnosceret quantam intus perniciem murmurando pateretur. Exaltatio autem serpentis aenei, quem dum percussi aspicerent, sanabantur, passio est nostri Redemptoris in cruce, in cujus solum fide 493 regnum mortis et peccati superatur. Recte etenim per serpentes peccata, quae animam simul et corpus ad interitum trahunt, exprimuntur; non solum quia igniti, quia virulenti, quia ad perimendum sunt astuti, verum etiam quia per serpentem primi parentes nostri ad peccandum persuasi, ac de immortalibus sunt peccando mortales effecti. Recte per serpentem aeneum Dfigiem quidem ignitis serpentibus similem, sed nullum prorsus in suis membris habuit ardorem veneni nocentis; quin potius percussos a serpentibus, sua exaltatione sanabat: sic nimirum, sic Redemptor humani generis, non carnem peccati, sed similitudinem induit carnis peccati, in qua mortem crucis patiendo, credentes in se ab
Abbreviated transcription (Latin):
unitate coniungat. Aꝑte intelligens qui a nul¬
lo alio ordinenisi ꝑ eum quides cendit deccelo
potest ascendere incaelum: unde alias ipse dixit
Nemouenit ad patrẽnisi ꝑme: et sicut moyges
ex altauit senpenteor indeserto ita exaltari
oportet pilium hoontus Mira magisterii ce¬
lestis arte dñs magistro legis mosay cȩ ad spirita¬
lem legis eiusdem sensum inducit. Recordans
iftoriȩ ueteris & hanc insiguram suae passionis atq
humanȩ saluationis facta edisserens Narrat
quippe liber nume rorum : quia ꝑcussus inhere¬
mo populus isrł itineris longe hac laboris mur¬
murauit contradm̃ & moxsen. Ideoq dñs mi¬
serit in illum ignitos. serpentes ad quorum pla¬
gas & morter plurimorum cum clamarent
serpentem aeneum & ponere ꝓsigno . Quiꝑcus
incentiua uitioꝵq animam quam tan gunt
s piritalimorte perimunt & benemur murans
contrad̃m populus serpentium morsib ster¬

Expanded text:
unitate conjungat, aperte intelligens, quia nulunitate conjungat, aperte intelligens, quia nullo alio ordine, nisi per eum, qui descendit de coelo, potest ascendere in coelum. Unde alias ipse dicit: Nemo venit ad patrem, nisi per me, Et sicut Moses exaltavit serpentem in deserto, ita exaltari oportet filium hominis. Mira magisterii clestis arte Dominus magistrum legis Mosaicae ad spiritalem legis ejusdem sensum inducit, recordans historiae veteris, et hanc in figuram suae passionis atque humanae salvationis factam edisserens. Narrat quippe liber Numerorum, quia pertaesus in eremo populus Israel itineris longi ac laboris, murmuravit contra Dominum et Moysen; ideoque Dominus immiserit in illum ignitos serpentes, ad quorum plagas et mortes plurimorum, cum clamarent serpentem aeneum, et ponere pro signo. Qui percussincentiva vitiorum, quae animam quam tangunt spiritali morte perimunt. Et bene murmurans contra Dominum populus serpentium morsibus ster