comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rebatur: qui te de ꝑadyso manai¬
re ⁊ in qͣtuor fluminib totam
serto a maram suauitate indita
fecit ẽẽ potabilem: ⁊ sitienti ꝓpło
de perra produxit. Un de bensecli¬
nicum dũm nł̃m: qui te in chana
galilee signo ad mirabilisua po¬
cencia comu̾tit inuinũ. Qui pedi¬
bz super te ambula uit. ⁊ a ioban¬
ne miordane ini ce baptizatus ẽ.
Qui te unacum sanguine de late¬
re suo ꝓduxit. ⁊ cliscipłis suis ius¬
sit ut credentes baptiz arentut in
te dicens. ite docete omnes gentes

Expanded text:
rebatur, qui 315 te de paradiso manare et in quatuor fluminibus totam te in deserto amaram, suavitate indita, fecit esse potabilem, et sitienti populo de petra produxit. +Benedinicum Dominum nostrum. Qui te in Chana Galileae signo ammirabili sua potentia convertit in vinum. Qui pedibus super te ambulavit, et a Johanne in Jordane in te baptizatus est. Qui te una cum sanguine de latere suo produxit, et discipulis suis jussit ut credentes baptizarentur in te, dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
us cumsis posts a me bibere que
sum mulier samaritana.Non eñ¬
donũ dei ⁊ quis est qui dicit uibi
da michi uibere: tu forsitan petis¬
ses ab eo ⁊ dedisser tͥ atm niuam
Dicir ei mulier neq in quo bau¬
ghabes aqmuiuam: Ctũ quid
tu maiores pr̃e nr̃o ia cob qui de
dit nobis puteũ ⁊ ip̃e ex eobibt¬
⁊ filii eius ⁊ pecora ei: Rendit ihe

Expanded text:
us cum sis, poscis a me bibere, quae sum mulier Samaritana? resdonum Dei, et quis est, qui dicit tibi: Da mihi bibere, tu forsitan petisses ab eo, et dedissetus cum sis, poscis a me bibere, quae sum mulier Samaritana? resrgo Jesus et dicit ei: Si scires donum Dei, et quis est, qui dicit tibi: Da mihi bibere, tu forsitan petisses ab eo, et dedisset
Abbreviated transcription (Latin):
nilc gͦ dic mͥ subqͣ arbore cõpheu¬
deris eos loquẽtes sibi. Qui ait. Sõ
pͥno Dirit aũt ei daniel. Recte iu.¬
titus es ⁊ tu: incapur tuũ. Man
enim angłs deigladiũ habens:
ut seccet te mediũ ⁊ int̾ficiat
uos. Exclamauit itaq omnia.
cetus uote magna: ⁊ benedixest

Expanded text:
Nunc ergo dic mihi, sub qua arbore comprehenderis eos loquentes sibi. Qui ait: Sub prino. Dixit autem ei Daniel: Recte mentitus es et tu in caput tuum: manet enim angelus Dei, gladium habens, ut secet te medium, et interficiat vos. Exclamavit itaque omnis coetus voce magna, et benedix
Abbreviated transcription (Latin):
efende domine familia tuã
⁊ toto t̾ͥ corde ꝓstratamab host¬
umtuere formidineut necbo¬
na tua difficulter inueniat ꝓ
quib ⁊ scĩtui ⁊ angłice tͥ suppli¬
cant pocestatess. Eix̃ uoͣ.¬

Expanded text:
efende, Domine, familiam tuam, et toto tibi corde prostratam ab hostium tuere formidine; nec bona tua difficulter inveniat, pro quibus et sancti tui et angelicae tibi supplicant potestates. Per Domi
Abbreviated transcription (Latin):
Quẽ in hac uocte int̾ sacras
epulas increpantẽ mẽs sibi cõ¬
scia traditoris ferre si potuit
ius p̾cisi aiideis accepit: ut in¬
tam perderet qmͣ distraxit. Cena
uit gͣhodie ꝓlitor mortẽ suam
⁊ cruentis manib panẽde maii
saluatoris exitur᷑ accepit. At sa¬
ginatum cibo maior pena cõstñ¬
geret: quẽ nec sacrati cibii colla¬
tio abscelere reuoraret. patitur

Expanded text:
Quem in hac nocte inter sacras epulas increpantem, mens sibi conscia traditoris ferre non potuitinis pretium a Judaeis accepit, ut vitam perderet quam distraxit. Coenavit igitur hodie proditor mortem suam, et cruentis manibus panem de manu Salvatoris exiturus accepit, ut saginatum cibo major poena constringeret, quem nec sacrati cibi collatio ab scelere revocaret. Patitur
Abbreviated transcription (Latin):
sionẽ suã ꝓ seculi redẽptõe sup¬
pleret. Dascit iguurmaitis d̾s ini¬
mitẽ iudam: ⁊ sustinet piꝰ cuide¬
lẽ cõniua. Qui m̾ito laq̃o suo ꝑi¬
turus erat: quia de magistri sã¬
guine cogitarat e dñm per oĩa
pacientem. oagnũ int̾ sacras
epulas mitẽ. Cibum eius iudas
more ferebat: Et quib eumt᷑¬
deret persequtores aduocabat.S
filius tuus dñs nr tanꝙͣ pia bo¬

Expanded text:
sionem suam pro saeculi redemptione suppleret. Patitur mitis Deus immitem Judam, et sustinet pius crudelem convivam, qui merito laqueo suo periturus erat, quia de Magistri sanguine cogitarat. O Dominum per omnia patientem! O Agnum inter suas epulas mitem! Cibum ejus Judas in ore ferebat, et quibus eum traderet persecutores advocabat. Sed Filius tuus Dominus noster, ta
Abbreviated transcription (Latin):
Eus qui licet sis magnus ĩ
magnis mrabilia tam̃ głio¬
suis oparis inminimis: dano¬
pis q̃s ineorum celebritace gar¬
dere qui filio tuo dño nr̃o testi
testimoniũ pbuerunt eciã nõ
psi nob dñe postulent mentiũ
puritatem: quoꝵ innocenclam.
hodie sollempnit celebramus

Expanded text:
eus, qui licet sis magnus in magnis, mirabilia tamen gloriosius operaris in minimis, da nobis, quaesumus, in eorum celebritate gaudere, qui Filio tuo Domino nostro testimonium praebuerunt etiam non s, postulent mentium puritatem, quorum innocentiam hodie solemniter celebramus
Abbreviated transcription (Latin):
Un fabricator mun di mor¬
cis supplicium pateretur incruce cla¬
mans uoce magna tra ili dit
spiritum ⁊ ecce uelum templi scis¬
sum est monumenta aperta sunt
terre motus e nim factus fuee¬
rat magnus quia mortem
filii de ĩ clamabat mundus se
cuius pondere capii uitas resemp¬
ta est mundi tartaiea confracta sĩt
claustra inferm aperta est nob̾¬

Expanded text:
um fabricator mundi mortis supplicium pateretur in cruce, clamans voce magna, tradidit spiritum: et ecce velum templi divisum est, monumenta aperta sunt: terrae motus enim factus est magnus, quia mortem filii Dei clamabat mundus se cujus pondere captivitas redempta est mundi. tartarea confracta sunt claustra inferni, aperta est nob
Abbreviated transcription (Latin):
hec est deserta. Et surgens: abiit
Et ecce uir echiops: abiit ennuthꝰ
potens candacis regine ethiopũ
philippo. Accede:⁊ adiunge te ad
curium istum. Accurrens aut phi.¬

Expanded text:
et surgens abiit et ecce vir aethiops eunuchus potens Candacis reginae Aethiopum Philippo accede et adiunge te ad currum istum adcurrens aut
Abbreviated transcription (Latin):
uũs ost̃ Recordare mei comi¬
ne omni pocentatui domi¬
nans dã sermonem rectum ⁊ beneso¬
nantem in os me um ut placeãt
uerba me. a in conspectu printi¬
pis euerte cor euis modium
repugnantium nobis ⁊ in eoͥ¬
qui cõsenciunt e is nos aũc libẽ¬
ra in manu tua deus noster mter
I

Expanded text:
 Off. Recordare mei, Domine, omnipotentia tua dominans; da sermonem rectum et bene sonantem in os meum, ut placeant verba mea in conspectu princiVers. Everte cor ejus in odium repugnantium nobis, et in eoqui consentiunt eis. Nos autem libera in manu tua, Deus noster, i
Abbreviated transcription (Latin):
atritina supplicũ uota dñe
ꝓpicius intuere: ⁊ occulta cor¬
ilisñi remedio tue clarifica pi¬
etans: ut desideria tenebrosa nõ
teneant quos lux celestis grẽ re

Expanded text:
atutina supplicum vota, Domine, propitius intuere, et occulta cordis nostri remedio tuae clarifica pietatis, ut desideria tenebrosa non teneant, quos lux coelestis gratiae
Abbreviated transcription (Latin):
Neus qui nigilantes in lau̾di¬
brtius celesti mercede remu¬
neras tenebias de cordib nr̃is au¬
ferre dignare ut splendore liũs
ti semꝑgaudeamus ꝑ. oꝵ

Expanded text:
eus, qui vigilantes in laudibus tuis coelesti mercede remuneras, tenebras de cordibus nostris auferre digneris, ut splendore luminis tui semper gaudeamus.
Abbreviated transcription (Latin):
Inp̃c sẽpit̾ne d̾s qui in filii tui
dm̃ nr̃inatiuitate cribuisti
tocius religionis initium perfet¬
cius salutis humane sũma cõ¬
sistit. Qui tecũ. oꝵ

Expanded text:
ns sempiterne Deus, qui in Filii tui Domini nostri Nativitate tribuisti totius religionis initium perfectius salutis humanae summa consistit. Qui tecum
Abbreviated transcription (Latin):
linqͥndũ: faciles ad errandũ. Deniq
de udis dictũ ẽ. Transeuntes autẽ
blasphemabant eũ: mouentes ca¬
pita sua. Et ip̃se dñs in psalmo ait.
Dm̃s qͥ uidebant me. asꝑnabant᷑
me: ⁊ loquuti st̃ labiis. ⁊ mouert̃
mouentes capita sua: dicebant.
Lolle a t̾ra talem. Hunc geraseni
rogabant: ut de finb eoꝵ reced̾et.
sccłia autẽ tenuit eũ: nec dimi¬
sit eum. Ido illa qͤ tenuit eũ possi¬
det: illi qͥ mouert̃ tenere ñ posst̃.
Pulcbre autẽ ait euͣgłista: qi tͣnse¬
untes mouebant capita sua. En¬
seuntes: ñ stantes. Stamꝰ in atrus
scĩs: p̃t̾imus in plateis. Sac̃dos p̃¬
t̾ut. leuita ꝑtͣnsiuit: stetit ille. qͥ
uuln̾a inflicta curauit. Et id̾o il¬
li ñ dixert̃ qͥ tͣnsibant uiã. bñdie¬
tio dñi suꝑ uos: bñdicimꝰ uos de
domo dñi. Stantes enĩ ñ tͣnseun¬
tes sunt: pedes bñdicentiũ. Deniq
& uineã euꝰ soluta munitio est:

Expanded text:
linquendum, faciles ad errandum. denique linquendum, faciles ad errandum. denique de Iudaeis dictum est: transeuntes autem blasphemabant eum mouentes capita sua, et ipse dominus in psalmo ait: omnes qui uidebant me aspernabantur me et locuti sunt labiis et mouerunt mouentes capita sua dicebant: tolle a terra talem hunc, Geraseni rogabant, ut de finibus eorum recederet, ecclesia autem tenuit eum nec dimisit eum. ideo illa quae tenuit eum possidet, illi qui mouerunt tenere non possunt. pulchre autem ait euange-lista, quia transeuntes mouebant capita suatranseuntesnon stantes. stamus in atriis sanctis, praeterimus in plateis. sacerdos praeteriit . leuita pertransiuit, stetit ille qui uulnera inflicta curauit. et ideo illi non dixerunt qui transibant. uiam: benedictio domini super uos, benedicimus uos de domo domini; stantes enim, non transeuntes sunt pedes benedicentium. denique et uineam, cuius soluta munitio est,
Abbreviated transcription (Latin):
salutis auxiliũ. Iile gͦ cui me tͣdidi.
&. necatũ tuebit᷑. ⁊ mortuũ resusci¬
tabit: ⁊ ulciscet᷑ occisum. Raptꝰ est
iustꝰ: ne malitia mutaret cor eiuss.
Mors gͦ ista magis peccati fuga: ꝙͣ
morientis ẽ detͥmentũ. Etenim ipse
ẽ d̾s meꝰ. adutor nr̃s. defensor mĩs:
ñ mouebor ampliꝰ. Qͥ labit᷑ ꝯmouet᷑.
eo qͦd de integͥtatis ⁊ innocentiȩ suȩ
qͣdam statione defluat. Semelenĩ
in petͣ xp̃i locat᷑. lubͥcum ñ debet
habere uestigium: s tenere ꝓprii
statꝰ firmamentũ. Uñ iminobilis
dicit᷑. qͥ seruat iminobilẽ uolunta¬
tẽ: ⁊ ꝓpositum aliqͦd intentione ani¬
mi fideł exequit᷑. Nam ⁊ d̃i immo¬
bilẽ uoluntatẽ legimꝰ: sicut habes
ad hebͤos. In qͦ ampliꝰ ds ostend̾e
uolens ħedib repmissionis immo¬
bilitatẽ uoluntatis sue: int̾posuit
nꝰurandum. Recte gͦ immobił uolun¬
tas di: qͦ nulliꝰ peccati mouet᷑ illece¬
bͥs. Homines mobiles. lub̃ci ad de¬

Expanded text:
salutis auxilium. ille ergo, cui me tradidi, et necatum tuebitur et mortuum resuscitabit et ulciscetur occisum. raptus est iustus, ne malitia mutaret cor eius. mors ergo ista magis peccati fuga quam morientis est detrimentum. Etenim ipse est deus meus, adiutor meus, defensor meus; non mouebor amplius. qui labitur, commouctur, eo quod de integritatis et innocentiae suae quadam statione defluat. semel enim in petra Christi locatus lubricum non debet habere uestigium, sed tenere status proprii firmamentum; unde immobilis dicitur qui seruat Immobilem uoluntatem et propositum aliquod intentione animi fidelis exequitur. nam et dei immobilem uoluntatem legimus, sicut habes ad Hebraeos: i n quo amplius deus ostendere nolens heredibus repromissionis immobilitatem uoluntatis suae interposuit ius iurandum. recteergoimmobilis uoluntas dei quae nullius peccati mouetur illecebris; homines mobiles, lubrici ad de
Abbreviated transcription (Latin):
etem. ⁊ maceriẽ impellerẽ. s ut sol¬
uerẽ. ueni enim pax ut faciam utͣq
unũ. ⁊ mediũ parietẽ maceriȩ sol¬
uens. qͥ carnẽ .i animã diuidebat.
ut unũ sentire ñ possent. ⁊ id̾o ca

Expanded text:
etem, et maceriam impellerem; sed ut soletem, et maceriam impellerem; sed ut solverem. Veni enim pax, ut faciam utraque unum; et medium parietem maceriae solvens, qui carnem et animam dividebat, ut unum senti
Abbreviated transcription (Latin):
uniu̾sos: Hoc ẽ. Qd delere festina¬
tis me ꝓ omniũ redemptione uenis¬
se: Obculi me ꝓ cunctis: ut om̃s
mea oblatione ꝓtegerem. Hominẽ
gͣ aut ꝓ humana omni accipimꝰ
multitudine. aut si de uno accipimꝰ
de ipso dictum intelligimꝰ. irruitis
s in hominẽ: qͥa supͣ d̃m irruere ñ
potestis. sicut habes alibi. Qͥd me qͤ¬
ritis occidẽ hominẽ: Neq enĩ diui¬
nitas morti pot̾at eẽ subiecta: sed
humana susceptio. Sigͦ in me irru¬
itis. ⁊ me uultis tenere: qͥd eos qui
mecũ sunt uultis oceide: Satisẽ
uob̃ hab̃e quem q̃ritis: ñ qͥro ꝯsortẽ
passionis. qͥ ad salutẽ omniũ adiu¬
tore ñ egeo. Ñ reqͥro legatũ. nuntiũ
ñ p̃micto. s ipse me nuntiꝰ obtuli ñ
q̃rentib. me tͣdidi ñ comp̃hendentibꝰ:
ut lib̃arem eos qͥ mortis laq̃is fue¬
rant comp̃hensi. Irruitis gͥ tanqͣm
parieti inclinato. ⁊ maceriȩ depulsȩ:
ignari qͥa ueni ñut inclinarẽ pari¬

Expanded text:
uniuersos?, hoc est: lquid delere genus festinauniuersos?, hoc est: lquid delere genus festinatis me pro omnium redemptione uenisse? obtuli me pro cunctis, ut omnes mea oblatione protegerem\'. \'hominem\' ergo aut pro humana omni accipimus multitudine aut, si de uno accipimus, de ipso dictum intellegimus: irruitis, sed in hominem, quia supra deum irruere non potestis, sicut habes alibi: quid me quaeritis occidere hominem? neque enim diuinitas morti poterat esse subiecta, sed humana susceptio. si ergo in me irruitis et me uultis tenere, quid eos qui mecum sunt uultis occidere ? satis est uobis habere quem quaeritis. non quaero consortem passionis, qui ad salutem omnium adiutore n obtuli non quaerentibus: me tradidi non comprehendentibus; ut liberarem eos qui mortis laqueis fuerant comprehensi. Irruitis igitur tamquam parieti inclinato et maceriae impulsae, ignari quia veni non ut inclinarem pari
Abbreviated transcription (Latin):
fensor meus: ñ mouebor ampliꝰ
Hec utiq quasi homo loquitur.
quia in do spem nr̃am debemꝰ
reponere. ne facile labam᷑: quãꝙͣ
in eo qͦd loquutꝰ ẽ. ñ mouebor am¬
pliꝰ. ostendat habere se diuinȩ in¬
signia potestatis. Habes enĩ ali¬
bi dicentem. Adhuc ego semel t̾¬
ram mouebo. Mouit diluiuo: qñ
p̃ter archam noe caro om̃is inte¬
rut. Nouit: cum sodoma ⁊ gomor¬
ra. sacro igne consumptȩ sunt. Hec
suꝑnȩ in dignationis indicia sunt.
S qͥa elegit genꝰ hominũ dñs ma¬
gis saluare quã ꝑdere: ñ mouebit᷑
ampliꝰ ad indignationẽ. Qͥ uenit
ad miscđiam: uenit ut rediniet noᷤ
suo sanguine. uit ñ nr̃m effund̾et.
Nenit ut se offerret ꝓ nob: ⁊ qͣsi bo¬
nꝰ negociator m̃cem suam ꝓprii cor¬
ꝑis passione seruaret. Et cũ hoc di¬
ceret. leuauit ocłos suos. ⁊ ludit hui
ꝑsequutores. inde neqͥrias sp̃itales
in unũ conuenire: ⁊ ait. Quousq
irruitis in hominẽ: int̾ficientes

Expanded text:
fensor meus; non mouebor amplius. fensor meus; non mouebor amplius. haec utique quasi homo loquitur, quia in deo spem nostram debemus reponere, ne facile labamur; quamquam in eo quod locutusest: non mouebor amplius ostendat habere se diuinae insignia potestatis. habes enim alibi dicentem: adhuc ego semel terram mouebo. mouit diluuio, quando praeter arcam Noe caro omnis interiit, mouit, cum Sodoma et Gomorra sacro igne consumptae sunt. haec supernae indignationis indicia sunt. sed quia elegit genus hominum dominus magis seruare quam perdere, non mouebitur amplius ad indignationem, qui uenit ad misericordiam, uenit, ut redimeret nos suo sanguine, non ut nostrum effunderet, uenit, ut se offerret pro nobis et quasi bonus negotiator mercem suam proprii corporis passione seruaret. Et cum hoc diceret, leuauit oculos suos et uidit hinc persecutores, inde nequitias spiritales in unum ponuenire et ait: quo usque irruitis in hominem, interf icientes
Abbreviated transcription (Latin):
potestas. una gr̃a. una oꝑatio
tͥnitatis ẽ. Meritoq addidit dñs.
ab ipso enim salutare meũ. Qsi
diceret. Nolite turbari: qͥa dixi
animã meã fore d̃o subditã. Ani¬
ma erit subdita qͦ ur̃i ẽ portio.
salutare autem meum ab ipso:
hoc ẽ qͥa apatͤ ⁊ in patͤ semꝑ sũ.
Apat᷑ enim uemi in h̃e mundũ
& si uidetis hominẽ. di filiũ cͤdite.¬
Cum uen̾it autẽ paraclytꝰ quẽ
ego mictã uob̃ apatͤ meo. sp̃c ui
tatis qͥ a patͤ meo ꝓcedit: ille ce¬
stimoniũ ꝑhibebit de me. Et filiꝰ
De unitate gͦ diuinitatis ambi¬
guum nicħ. idõq concupiuit da¬
uid hoc salutare di nob̃ dari. qͥa
ipse ẽ uita et̾na. si ⁊ ƿatͤm uerũ
dm cognoscamꝰ. ⁊ filium. qm ꝓ
nr̃a certum ẽ salute uenisse: s ñ
rapinam arbitratꝰ ẽ ẽẽ se eqͣlem
đo. Assertionem suȩ diuinita¬
tis sequestrat: ⁊ dispensationis
humanȩ rep̃sentat officium. id̾o¬
q adiunxit statim. Etenim ipse
ẽ deus meus. ad iutor meus. de¬

Expanded text:
potestas, una gratia, una operatio trinitatis est. Meritoque addidit dominus: a b ipso enim salutare meum, quasi diceret: \'nolite turbari, quia dixi animam meam fore deo subditam: anima erit subdita quae uestri est portio, salutare autem meum ab ipso, hoc est quia a patre et in patre semper sum. a patre enim ueni in hunc mundum et si uidetis hominem, dei filium caracletus quem ego mittam uobis a patre meo, spiritus ueritatis qui a patre meo procedit, ille testimonium perhibebit de me. et filius;de unitate ergo diuinitatis ambiguum nihil. ideoque concupiuit Dauid hoc salutare dei nobis dari, quia ipse est uita aeterna, si et patrem uerum deum cognoscamus et filium, quem pro nostra certum est salute uenisse, sed non rapinam ar bitratus est esse se aequalem deo. assertionem suae diuinitatis sequestrat et dispensationis humanae repraesentat officium. Ideoque adiunxit statim: etenim ipse est deus meus, adiutor meus, de
Abbreviated transcription (Latin):
hystoriam. ut cũ pͥoꝵ gestoꝵ suoꝵ
hystoriam subiecerit. ut de ꝓditio¬
ne doech syri. cuiꝰ ẽtitulꝰ in psal¬
mo qͥnqͣgesimo pͥmo. & rypheorũ
qͥ comprehendi uident᷑ titulo psalmi
qͥuquagesimi t̾cii. istam qͦposterior
ẽ p̃misit hẏstoriam. cum doechañ
ꝓdiderit uel ryphei qͣm regnũ da¬
uid ꝓpħa susciꝑet. qͣndoqͥdem re¬
gem saul fugiens adhuc ꝑ diuer¬
sa secreta exul errabat: bersabee
autẽ iam cũ regnaret accepit. Cur¬

Expanded text:
historiam. Et cum priorum gestorum suorum historiam. Et cum priorum gestorum suorum historiam subjecerit, ut de proditione Doech Syri, cujus est titulus in psalmo quinquagesimo primo, et Zyphaeorum, quae comprehendi titulo videtur psalmi quinquagesimi tertii; istam quae posterior est, praemisit historiam, cum Doech ante prodiderit, vel Zyphaei, quam regnum David propheta susciperet. Quandoquidem regem Saul fugiens, adhuc per diversa secreta exsul errabat; Bethsabee autem cum jam regnaret, accepit.
Abbreviated transcription (Latin):
Delictum meũ agnosco: & iniꝰti¬
tiam meã ñ oꝑui. Dixi ꝓnuntia¬
bo aduersũ me iniustitiã meam
d̃no: & tu dimisisti impietatẽ cor¬
dis mei. Si dixit ꝓnuntiabo. & ue¬
niã meruit anteqͣm ꝓnuntiaret:
qͣntomagis ubi de se ꝓnuntiauit
dicens. iniqͥtatẽ meã agnosco: re¬
missũ ẽ omne peccatũ: licet spe
cialit̾ de hoc & nathan ꝓpħa res¬
pondit: & dñs tͣnsduxit peocatũ
tuum. Qͤ & remissionẽ meruit ini¬
qͥtatis: & texit caritate atq oꝑu¬
it peccata sua. Texit oꝑib bonis.
nec imputatũ ẽ ei peccatũ: qr ñ
fuit in eo dolꝰ malitiȩ. s lapsꝰ erroris
Deinde qi ñ fuit imꝓbitatis estus.
s umbra mysterii. & tamen con¬
fessus ẽ delictũ suum. agnouit in¬
qͥtatem: uidit lauachrũ. uidit ⁊
credidit. Dilexit multũ: ut nimia
caritate tegere qͦmuis posset erro¬
rem. S iam ipse se defendat. Nã
qͥn qͣgesimũ psalmũ ad eam scͥpsit

Expanded text:
delictum meum agnosco et iniustidelictum meum agnosco et iniustitiam meam non operui. dixi: pronuntiabo aduersum me iniustitiam meam domino, et tu dimisisti inpietatem cordis mei. si dixit pronuntiabo et ueniam meruit antequam pronuntiaret, quanto magis, ubi de se pronuntiauit dicens: iniquitatem meam ego agnosco, remissum est ei omne peccatum. lcialiter de hoc et Nathan propheta respondit: Et Dominus transtulit peccatum tuum. Ergo remissionem meruit iniquitatis, et texit caritate atque operuit peccata sua, et texit operibus bonis, nec imputandum est ei peccatum, quia non fuit in eo dolus malitiae, sed lapsus erroris; deinde, quia non fuit improbitatis aestus, sed umbra mysterii, et tamen confessus est delictum suum, agnovit iniquitatem, vidit lavacrum et vidit et credidit; dilexit multum, ut nimia caritate tegere quemvis posset erro41. Sed jam se ipse defendat, nam quinquagesimum psalmum ad eam scripsit
Abbreviated transcription (Latin):
elig̾et. qͣndo numerato populo.
contͣxit offensam. cũ ꝓpositũ eẽt.
utrũ tͥennio famẽ suꝑ t̾ram fieri
mittere potestati: dnsenum cito mi¬
seratꝰ ignosceret. Itaq sic ait. Angͥ¬
tiȩ s̃ mͥ ualde in hiis tͥb. s magis in
prudentia. mansuetudine. fecit
ut uerbis scͥpturȩ utar: habere
habuit dñs suꝑ malitia. Qm uͦeti¬
am illud ammirabile ẽ: qͦd angelo
ferienti plebun: se obtulit dicens.
Grex iste qͥd fecit: Fiat manꝰ tuain
me: & in domo patͥs mei. Qo facto
statim dignꝰ sacficio udicatꝰ ẽ: qui
absolutione estimabat᷑ indignꝰ. Nec
mirũ. si tali sua oblatione ꝓ pͦpulo.
peccati sui adeptꝰ ẽ ueniã: cũ moy¬
ses offerendo se dño ꝓplebis errore.
etiã plebis peccata deleuerit. Texit gͥ
peccata sua anñ: Sed qͥs hoc negae:
cũ hic ipse docuerit ꝓpħa. qͦd remit¬
tant᷑ iniqͥtates. tegant᷑ peccata. nͨ
imputent᷑ a dno: Peccatũ remis¬
sũ s ipse docuit: sicut scͥptumẽ

Expanded text:
eligeret, quando numerato populo eligeret, quando numerato populo contraxit offensam, cum propositum esset utrum triennio famem super terram fieri mittere potestati; dominus enim cito miseratus ignosceret. itaque sic ait: angustiae mihi sunt ualde in his tribus, sed magis incmilitate prudentia mansuetudine fecit, ut uerbis scripturae utar, habere habuit dominus super malitiam. quam uero etiam illud admirabile, quod angelo ferienti plebem se obtulit dicens: grex iste quid fecit? fiat manus tua in me et in domum patris mei! quo facto statim dignus sacrificio iudicatus est, qui absolutione aestimabatur indignus. nec mirum si tali sua oblatione pro populo peccati sui adeptus est ueniam, cum Moyses offerendo se domino pro plebis errore etiam plebis peccata deleuerit. Texit igitur peccata sua an non ? sed quis hoc neget, cum hic ipse docuerit propheta quod remittantur iniquitates, tegantur peccata, non inputentur a domino ? peccatum remissum sibi ipse docuit, sicut scriptum est:
Abbreviated transcription (Latin):
xerat enim supͣ. ꝓba med̃ne et
tempta me:ure renes meos & cor
meũ. Et alibi. Ego autẽ dixi in mea
habundantia ñ mouebor meter¬
nũ. Et igne me examinasti: & ñ
ẽ inuenta in me iniqͥtas. uoluit
eũ dñs subiacere temptationi. ne
supͣ hominẽ sͥ aliqͥd arrogaret:
nam uͥtus in infirmitate ꝑficit᷑.
Neq enĩ cruento fecit affectu. Ni¬
potest. qͥ etiam uita decedens. su¬
prema uoce conuenit salomonẽ
filiũ. ut innocentẽ sangͥnẽ ase tol¬
leret. qͤm fuderat dux eiꝰ ex̃citus
io ab: qͣndo abner cum de adeun¬
da societate tractaret. dux licet
adu̾sarii agminis insidiis appeti¬
tꝰ occubuit: qͦm fleuit. & pꝰ luctũ
eiꝰ ambulans depositis infulis po¬
testatis: exeqͥarum iusta curauit.
Qͦ facto docuit etiam adusariis
fidem ꝓmissam ẽẽ seruandam:
honorandã qͦ & in hoste uirtutẽ.
Nonne tam mitis sue hereditate
pietatis: etiam huiꝰ neuũ detersit
erroris: Qm p̃clarum autẽ qͦd tͥb

Expanded text:
xerat enim supra: proba me, domine, et xerat enim supra: proba me, domine, et tempta me, ure renes meos et cor meum et alibi: ego autem dixi in mea abundantia: non mouebor in aeternum et: igne me examinasti, et non est inuenta in me iniquitas. uoluit eum subiacere dominus temptationi, ne supra hominem sibi aliquid adrogaret; nam uirtus in infirmitate consummatur. neque enim cruento fecit affectu: nipotest, qui etiam uita decedens suprema uoce conuenit Solomonem filium, ut innocentem sanguinem a se tolleret, quem fuderat dux eius exercitus Ioab, quando Abenner, cum de ineunda societate tractaret, dux licet aduersarii agminis insidiis adpetitus occubuit. quem fleuit et post lectum eius ambulans depositis infulis potestatis exsequiarum iusta curauit. quo facto docuit etiam aduersariis fidem promissam esse seruandam. honorandam quoque et in hoste uirtutem. nonne tam mitis suae hereditate pietatis etiam huius naeuum detersit erroris ? quam praeclarum autem quod trib
Abbreviated transcription (Latin):
taris: hoc ẽ ñ aquarũ sitiebat ele¬
mentũ. s sangͥnem xꝑi. Deniq ñ
bibit oblatam aqͣm s dño fudit:
significans sitire se xꝑi sacͥficium.
ñ naturȩ fluentũ. illud sacͥficiũ
in qͦ ẽẽt remissio peccatoꝵ: illum
sitire se fontẽ et̾num. ñ qͥ ꝑicłis
qͤreret᷑ alienis. s qͥ ꝑicła aliena d¬
pelleret. Tot gͥ oꝑib. tam miran
dis: sangͥnẽ tectũ ñ credimꝰ: Me¬
rito uox sangͥnis abel iusti clama¬
bat ad dñm: qr nullis cayn impii
bonis oꝑib tegebat᷑. qi parricidał
erat: q ñ confitebat᷑ flagitiũ. sed
negabat. Dauid uͦ occidat qͥdem
uirũ minime reũ. s occidat non
studio crudelitatis impulsus: sed
ut obumbraret pudorẽ. tegeret
uerecundiã concupiscentiȩ. Non
audeo dicere: qͦd ui cͥminis fue¬
rit oppressus. Neq enĩ opp̾ssus est.
qͥ sciuit qͤmadmodũ a ruina illa
peccati se posset leuare: dico tam̃
qͦd ui temptationis inflexꝰ sit. Di¬

Expanded text:
italis, hoc est: non aquarum sitiebat eleitalis, hoc est: non aquarum sitiebat elementum, sed sanguinem Christi. denique non bibit oblatam aquam, sed domino fudit significans sitire se Christi sacrificium, non naturae fluentum, illud sacrificium, in quo esset remissio peccatorum, illum sitire se fontem aeternum, non qui periculis quaereretur alienis, sed pericula aliena depelleret. Tot igitur operibus tam mirandis unius sanguinem tectum non credimus? merito uox sanguinis Abel iusti clamabat ad dominum, quia nullis Cain impius bonis operibus tegebatur, quia parricidalis erat, quia non confitebatur flagitium, sed \'II negabat. Dauid uero occiderat quidem uirum minime reum, sed occiderat non studio crudelitatis inpulsus, sed ut obumbraret pudorem, tegeret uerecundiam concupiscentiae. non audeo dicere quod ui criminis fuerit oppressus — neque enim oppressus est qui sciuit quemadmodum a ruina illa peccati se posset leuare —, dico tamen quod ui temptationis inflexus sit. di
Abbreviated transcription (Latin):
tis insigne. fieret pietatis sacͥfici¬
ũ. Dix̃q dignã ꝓphico spũ sententi¬
am. Non contingat in hoc face¬
re: ne sangͥnẽ uiroꝵ qͥ abierunt
exanimes illoꝵ bibam. uicit gͦ na¬
turam. ut sitiens ñ biberet: ꝙ exẽ¬
plum de se p̾buit. qͦ omnis ex̃citus
tolerare situn disceret: ꝙ exercuit
etiã subditos ad uͥtutis officium.
ut etiam ꝑ ꝑicła regali imꝑio uo
uoluntarii milites obtemꝑarent.
Qͦd autẽ noluit bibere. declarauit
ꝓbandoꝵ militũ se imꝑasse gr̃a. ñ
sitis uictũ necessitate: ꝓspexisse eti¬
am ne cui regũ bibendi usus alie¬
nis ꝑicłis quereret᷑. Postremo piȩ
uulnꝰ conscientiȩ depͣuatum est.
eo qͦd aqͣtot uiroꝵ qͥsita sangͥne.
suauitatẽ bibendi ñ habere pos
set. qͦ ꝓposite mortis horrore consta¬
ret. Qđ si altiꝰ uelis spectare & int̾¬
spicere mysteriũ. sitiebat dauid
ñ aqͣm de lacu qͥ est in bethleem:
aqͣm fluminis. s potũ gr̃ȩ salu¬

Expanded text:
tis insigne fieret pietatis sacrificitis insigne fieret pietatis sacrificium — dixitque dignam prophetico spiritu sententiam : non contingat mihi hoc facere, ne sanguinem uirorum qui abierunt ex animis illorum bibam. uicit ergo naturam, ut sitiens non biberet, et exemplum de se praebuit, quo omnis exercitus tolerare sitim disceret. exercuit etiam subditos ad uirtutis officium, ut etiam per pericula regali imperio uoluntarii milites obtemperarent. quod autem noluit bibere declarauit probandorum militum se imperasse gratia, non sitis uictum necessitate, prospexisse etiam ne cui regum bibendi usus alienis periculis quaereretur, postremo piae uulnus conscientiae deprecatum, eo quod aqua tot uirorum quaesita sanguine suauitatem bibendi habere non posset, quae propositae mortis horrore constaret. quod si altius uelis spectare et introspicere mysterium, sitiebat Dauid non aquam de lacu, qui est in Bethleem, aquam fluminis, sed potum gratiae spir
Abbreviated transcription (Latin):
uit ꝓcacẽ: cuiꝰ maledicta plꝰ ꝓsint.
qͦ diuina remuneratione donant᷑.
ois secũ talẽ ñ compenset iniuri¬
am: ut qͦm homo lesit. ds melioꝵ
retͥbutione solet᷑: Aua qͦ eiꝰ gesta
considemꝰ. Pugnauit adu̾sus ꝓ¬
geniẽ gigantũ. qͣndo unꝰ ex illis
uersantẽ in p̃lio regẽ pene ꝑcusse¬
rat: qͦs auꝰ tam̃ aduersariꝰ excep¬
to uictȩ gentis ferocis tͥumpho.
iterũ in ualle titanũ bellũ imma¬
ne suscepit: ñ minꝰ aduersꝰ natu¬
enim cũ u̾saretur in bello: qͦd bi¬
beret ñ habebat. Qͥsmͥ potũ inqͥt
dabit de lacu qͥ ẽ in bethleem ad
portas: Erat autẽ int̾ lacum et
scm̃ dauid int̾fusus hostis: &
media hostiliũ septa uiroꝵ. Pre¬
ciderunt tres uiri multitudinẽ
de lacu qͥ erat in bethleem: & ob¬
tulerunt regi bibendã. S rex no¬
luit eam bibere: & ꝓfudit eam
dño. Dignum et enĩ tanto mune¬
re fuit: ut quȩ erat uiuidȩ uͥtu¬

Expanded text:
uit procacem, cuius maledicta plus prosint, uit procacem, cuius maledicta plus prosint, quae diuina remuneratione donantur. quis secum talem non conpenset iniuriam, ut quem homo laesit eum deus meliorum retributione soletur? Alia quoque eius gesta consideremus. pugnauit aduersus progeniem gigantum, quando unus ex illis uersantem in proelio regem paene percusserat, quos ausus tamen aduersarius excepto uictae gentis ferocis triumpho iterum in ualle Titanum bellum inmane suscepit, non minus aduersus hosenim cum uersaretur in bello, quod biberet non habebat. quis mihi potum inquit dabit de lacu qui est in Bethleem ad portas? erat autem inter lacum et sanctum Dauid interfusus hostis et media hostilium saepta castrorum. praeciderunt tres uiri multitudinem de lacu, qui erat in Bethleem, et optulerunt regi bibendam. sed rex noluit bibere et profudit illam domino — dignum etenim tanto munere fuit, ut quae erat uiuidae uirtu
Abbreviated transcription (Latin):
Deniq & alibi id te docet scͥptu¬
ra diuina: dicente iusto. Sibo¬
na accepuꝰ de manudñi: qͤ ma¬
la s̃ cur ñ sustineamꝰ: Et addidit
sc̃s ꝓpħa dicens. Eoce filiꝰ meus qui
exiit de uentre ieo: qrit aninã
meã. Si autẽ iemineꝰ maledicitm.
dimitte illũ ut maledicat: qm̃ di¬
xit illi dñs. ut uideat humilita¬
tẽ mneã: & retͥbuet mͥ dñs ꝓ male¬
dicto hoc. O altitudo prudentiȩ.
o insigne patientiȩ: o deuorande
contumelie gͣnde inuentũ. Noue¬
ris inqͥt abysai qͦd mͥ maledicat
extͣneus: qͦm parricidio petit filius:
Dñs dixit ei ut maledicat inͥ: sed
ñ ẽ mnaledicꝰ dñs. nec delectat᷑ con¬
cumeliis. uide qͣm singła diligen¬
t̃ custodiat. Non accusat dñm qͣ¬
si auctorẽ iniuriȩ: s magis lau¬
dat. qͦd patiat᷑ nos minora ꝑpeti:
ut maiorũ ueniã peccatoꝵ adi¬
piscamͣ. Eoce u̾boꝵ contumelia
parricidii leuauit erũpnã. absol¬

Expanded text:
denique et alibi id te docet scriptudenique et alibi id te docet scriptura diuina dicente . iusto: si bona accepimus de manu domini, quae mala sunt cur non sustineamus? et addidit sanctus propheta dicens: ecce filius meus, qui emeam. si autem Iemineus maledicit mihi, dimitte illum ut maledicat, quoniam dixit illi dominus, ut uideat humilitatem meam, et retribuet mihi dominus pro maledicto hoc. o altitudo prudentiae, o insigne patientiae, o deuorandae contumeliae grande inuentum! moueris, inquit, Abessa, quod mihi maledicat extraneus, quem parricidio petit filius? dominus dixit ei ut maledicat mihi. sed non est maledicus dominus nec delectatur contumeliis. uide quam singula diligenter custodiat. non accusat dominum quasi auctorem iniuriae, sed magis laudat quod patiatur. nos minora perpeti...., ut maiorum ueniam peccatorum adipiscamur. ecce uerborum contumelia parricidii leuauit aerumnam, absol
Abbreviated transcription (Latin):
parricidȩ: dicens. Filiꝰ meꝰ absalon
meꝰ absalon: uindicandũ puta¬
bat eum: qͥ ꝓ pat̾nȩ uindicta pi¬
etatis occiderat. Quã uͭ iniuriȩ
patiens & doloris. cedebat ut dixi
filii sui absalon furori. uallatus
dextra leuaq ualidis bellatorib:
maledicebat ei cui nom̃ semei. cru¬
entũ appellans & uirũ sangͥnis:
dignoq iudicio dñi deiectũ esse
de regno. Sed ne talib qͥdem mo¬
uebat᷑ conuitiis. Nouebant᷑ autẽ
comites eiꝰ. Deniq unꝰ ex sociis aby¬
sai nom̃ uiro. minitatꝰ ẽ qd̾ iniui¬
rie p̾eium caput el auferret. sed
rex conuers ad abysan. qͥd mͥ inqͥt
& tͥ ẽ fili saruiȩ: Iđo maledicit
nũ c̃tamina. & examina ꝓbationũ
sint: & ido ñ sine diuino ea irro¬
gari solere iudicio. Exercet᷑ bonꝰ
athleta conuitiis. exercet᷑ laborib
& ꝑiculis: ut dignꝰ sit cui defera¬
t᷑ corona iustitię. Et ido ferenda
patient᷑ sunt: qͤ putant᷑ aduersa.

Expanded text:
parricidae dicens: filius meus Abessalom, parricidae dicens: filius meus Abessalom, meus Abessalom? uindicandum putabat eum qui pro paternae uindicta pietatis occiderat. quam uero iniuriae patiens et doloris! cedebat, ut dm, fili sui Abessalom furori uallatus dextra laeuaque ualidis bellatoribus, maledicebat ei uir, cui nomen Semei, cruentum appellans et uirum sanguinis dignoque iudicio domini deiectum esse de regno: sed ne talibus quidem mouebatur conuiciis, mouebantur autem comites eius. denique unus ex sociis — Abessa nomen uiro — minitatus est quod iniuriae pretium caput eius auferret. sed rex conuersus ad Abessa quid mihi inquit et tibi est, fili Saruiae? ideo maledicit num certamina et examina probationum sint et ideo non sine diuino ea inrogari solere iudicio? exercetur bonus athleta conuiciis, exercetur laboribus et periculis, ut dignus sit cui deferatur corona iustitiae. et ideo ferenda patienter sunt quae putantur aduersa.
Abbreviated transcription (Latin):
ñ eũ qͥp̃riꝑe gestiebat. s eũ qͥ expec¬
taret. eligeret. Saltabat antẽ archã dñi
potentissimꝰ regũ: ⁊ cũ a ppͥa rep̃hen¬
deret᷑ uxore. qd̾ denudatꝰ eẽt ante
faciem puellarũ. respondit. Corã
dño nudabor adhuc. & ero nudꝰ
ante ocłos tuos. ut honorificetur
in regnũ: docens contuitũ regał
potentiȩ ñ habendũ. ubi religioni
exhibet᷑ obsequiũ. ꝰ nestũ ẽ enim
ꝓ religione facere: & si id incongru¬
um potestati sit. Specta aliud me¬
morabile. Parricida filiꝰ regnũ sͥ pa¬
tͥum uiolent᷑ inuaserat: cedebat
pͥmo pat᷑ eiꝰ furori. & locũ p̃lii decli¬
nabat: ut uel sic impiꝰ a furore re¬
sipisceret. Bello qͦ intesse noluit:
rogauit ad p̃liũ ꝓfecturos. ut par¬
cerent filio. Securꝰ erat de uicto¬
ria. qͥ rogabat ut parcerent: nec
pietatis alienꝰ. qͥ ꝑire debere etiã
impiũ filiũ ñ putabat. fleuit &¬
magno luctu deplorauit exitũ

Expanded text:
non eum qui praeripere gestiebat, sed eum qui expecnon eum qui praeripere gestiebat, sed eum qui expectaret eligeret. saltabat ante arcam domini potentissimus regum et, cum a proprio reprehenderetur uxore, quod denudatus esset ante faciem puellarum, respondit: coram domino nudabor adhuc et ero nugas ante oculos tuos, ut honorificetur in regnum, docens contuitum regalis potentiae non habendum, ubi religioni exhibetur obsequium. honestum est enim pro religione facere, etsi id incongruum potestati sit. Specta aliud memorabile. parricida filius regnum patrium uiolenter inuaserat. cedebat primo pater eius furori et locum proelii declinabat, ut uel sic impius a furore resipisceret. bello quoque interesse noluit, rogauit ad proelium profecturos ut parcerent filio. securus erat uictoriae, qui rogabat ut parcerent, nec pietatis alienus, qui perire debere etiam inpium filium non putabat. fleuit et magno luctu deplorauit exitum
Abbreviated transcription (Latin):
satis deplorauit int̾itum: & debi¬
tũ sͥ imꝑiũ diu distulit. qd scie¬
bat do auctore deberi: qͦ solo do¬
cuit om̃s homines ñ pripiendũ
regnũ etiã si debeat᷑. s expectandũ
ut suo temꝑe deferat᷑. Utinã hune
iurũ imitati eẽnt post̾i: ñ tantas
belloꝵ ꝑtulissemꝰ ac̃bitates. Arguis
qͦd unũ occidit: ñ considas qͦd do¬
cuerit qͤmadinodũ pax orbiro¬
mano seruet᷑ ꝑpetua. qͣm graui
adhuc luimꝰ uastitate. qͣm publi¬
co qͦdam totiꝰ orbis funere appe¬
titi. necẽ regis exsoluimꝰ: Heudu¬
ra supplicia. Inde adhuc nob bar¬
barꝰ hostis insultat: dũ parata ad¬
u̾sum se. in nos arma uertunt᷑.
Sic uires ceciderunt publice. sic
romana uirtꝰ suis mortib fracta
consenuit: dũ publico rapit᷑ par¬
ricidio qͥpat̾ne sollicitudinis reli¬
gione suscipit᷑. idoq eo usq p̃cat᷑.
ut cũ adoniam filiũ regnũ sͥ usur¬
pare comꝑisset. & serere conuentꝰ:

Expanded text:
 flebiliter satis deplorauit interitum et debi flebiliter satis deplorauit interitum et debitum sibi imperium diu distulit, quod sciebat deo auctore deberi.l quo solo docuit omnes homines non praeripiendum regnum, etiamsi debeatur, sed expectandum ut suo tempore deferatur. utinam hunc uirum imitati essent posteri! non tantas bellorum pertulissemus acerbitates. arguis quod unum occiderit, non consideras quod docuerit quemadmodum pax orbi Romano perpetua seruaretur. quam graui adhuc luimus uastitate. quam publico quodam totius orbis funere adpetiti necem regis exsoluimus? heu dura supplicia! inde adhuc nobis barbarus hostis insultat, dum parata aduersum se in nos arma uertuntur. sic uires ceciderunt publicae, sic Romana uirtus suis motibus fracta consenuit, dum publico rapitur parricidio, quod paternae sollicitudinis religione suscipitur. idque eo usque praecauit, ut cum Adoniam filium regnum sibi usurpare conperisset et serere conuentus,
Abbreviated transcription (Latin):
dauid qͥ semꝑ flebat. dicebat. Ocłi
mei semꝑ ad dñm. Qͥ semꝑ uide¬
bat᷑ a xp̃o. dicebat: ꝑ exitus aqͣrũ
descendunt ocłi mei. Sed iam eti¬
am facta eiꝰ considemꝰ. Qs ñ tan¬
tarũ laude nͥtutũ: uniꝰ cͥminis
obumbraret inuidiã: Diuino
electꝰ examine. statĩ ꝓbauit indig¬
nũ se tanto ñ eẽ uidicio: ꝓcessit
lophylũ goliam u̾boꝵ iactantia.
& ĩmanis corꝑis mole t̾ribilẽ: con¬
c̃renti simul fide ac uͥtute ꝓstra¬
uit. Uniꝰ fortitudo: facta ẽ uniu̾¬
soꝵ uictoria. Conferat᷑ si placet pͥ¬
uatũ cͥmen: & tͥumphꝰ omniũ. Norᷤᷤ
uniꝰ: ẽ tantoꝵ qͦs lib̾auit a morte
uita pͦpłoꝵ. ueniamꝰ ad alia. Insidi¬
as patiebat᷑ rege. uitã eiꝰ quere¬
bat extinguere: sed dispositione
diuina in eiꝰ rex potestate traditꝰ.
cũ totꝰ pateret uulneri. ferituris
sociis dauid sẽs occͬrit. & a corꝑe
ꝑituri uulnꝰ letale detorsit. diceis:

Expanded text:
Dauid, qui semper flebat, dicebat: oculi Dauid, qui semper flebat, dicebat: oculi mei semper ad dominum, qui semper uidebatur a Christo, dicebat: per exitus aquarum descenderunt oculi mei. Sed iam etiam facta eius consideremus. quis non tantarum laude uirtutum unius criminis obumbraret inuidiam? diuino electus examine statim probauit indignum se tanto non esse iudicio. processit lophylum Goliam uerborum iactantia et inmanis corporis mole terribilem concurrenti simul fide ac uirtute prostrauit. unius fortitudo facta est uniuersorum uictoria. conferatur, si placet, priuatum crimen et triumphus omnium, mors unius et tantorum quos liberauit a morte uita populorum. ueniamus ad alia. insidias patiebatur a rege; uitam eius quaerebat extinguere, sed dispositione diuina in eius rex potestatem traditus cum totus pateret ad uulnus, ferituris sociis Dauid sanctus occurrit et a corpore perituri uulnus letale detorsit dicens: n
Abbreviated transcription (Latin):
condit errores. Qͥ sgͥ magis oꝑuit
& texit qͣm sc̃s dauid: Qͥ & ali¬
bi ait ⁊ in umbra alarũ tuarũ
speraui: donec tnseat iniqͥtas:
&. sic dilexit dñm. ut numia cari¬
tate peccatũ omne tegeret atq
& ille int̾rogatꝰ a dño dicente ei
t̾cio. symon ioħis amasme. ut qͥm
t̾cio negauerat. t̾cio confit̾etur.
lectionis qͦdam uelamine. lapsũ
tͥnȩ negationis abscondet: si qr
seinel fleuit petrꝰ & ueniã repor¬
tauit: qͣntomagis dauid qͥ laua¬
bat ꝑsingłas noctes lectũ suũ. &
lacͥmis stratũ suũ rigabat. cuie¬
rant lacͥme sue panes die ac noc¬
te: qͥ cinerem tanqͣm panẽ man¬
ducabat. & potũ suum cũ fletu
miscebat: Etenun si eiꝰ conuers
ingemuit miseret᷑ iħc: si petrum
aspexit & ille fleuit: qͣntomagis
qͥ diui fleuit. a conspectu dñiñ re
cessit: Negauit petrꝰ & ñ fleuit:
ñ fleuit. qr ñ respexerat dñs. ne¬
gauit t̾cio. respexit iħc: & statim
fleuit. &. fleuit amarissime. Ido

Expanded text:
condit errores. quis igitur magis operuit et texit quam sanctus Dauid, qui et alibi ait: et in umbra alarum tuarum speraui, donec transeat iniquitas, et sic dilexit dominum, ut nimia caritate peccatum omne tegeret atqueet ille interrogatus a domino dicente ei tertio: Simon lohannis, amas me? ut quem tertio negauerat tertio fateretur lectionis uelamine lapsum trinae negationis absconderet: si quia semel fleuit Petrus ueniam reportauit, quanto magis Dauid, qui lauabat per singulas noctes lectum suum et lacrimis stratum suum rigabat, cui erant lacrimae suae panis die ac nocte, qui cinerem sicut panem manducabat et potum suum cum fletu miscebat! etenim si eius qui conuersus ingemuerit miseretur Iesus, si Petrum aspexit et ille fleuit, quanto magis qui diu fleuit a conspectu domini non recessit? negauit Petrus et non fleuit, non fleuit, quia non respexerat dominus: negauit tertio, respexit Iesus, et statim fleuit et fleuit amarissime. ideo
Abbreviated transcription (Latin):
bebat denarios qͥngentos. aliꝰ qͥn¬
qͣginta. Non habentib illis unde
redderent: donauit utͥsq. Q s gͦ
eum plꝰ diligit: Et in lege habes.
qr ibeleꝰ dicit᷑ numerꝰ qͥnqͣginta
annoꝵ. recursꝰ celebrabilis admod.
qͦ debita uacuant᷑. confirmant᷑ he¬
breoꝵ lib̾tates: possessionum re¬
fusiones. hunc numerũ leti cele¬
brauiꝰ. post dñi passionem. remisso
culpȩ totiꝰ debito. cyro graphoq ua¬
cuato. ab omni nexu liberi. & sus¬
cipimus aduenientẽ in nos gr̃am
nia. laus dicit᷑: dõ alleluia cantat᷑.
accipit: ipsa autẽ in comugio ꝑma¬
nebit. Hoc gͦ numero: etiam uicia
uertunt᷑ in gr̃am. Magnꝰ gͥ psalmꝰ.
qͦ docemͣ quemadmodum agenda

Expanded text:
s quingentos, alius quinquaginta. non habentibus illis unde redderent donauit utrisque. quis ergo eum plus diligit? et in lege habes quia iubeleus dicitur numerus quinquaginta annorum recursus celebrabilis admodum, quo debita uacuantur, confirmantur Hebraeorum libertates, possessionum refusiones. hunc numerum laeti celebramus post domini passionem remisso culpae totius debito chirographoque uacuato ab omni nexu liberi et suscipimus aduenientem in nos gratianio laus dicitur deo, alleluia cantatur.accipit, ipsa autem in coniugio permanebit. hoc ergo numero etiam uitia uertuntur in gratiam. magnus igitur psalmus, quo docemur quemadmodum agenda
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ dñs iħc tali dignus electꝰ ẽ mor¬
te: qͥ tolleret peccatũ mundi. Pul¬
chre qͦ addidit. agnã restituet: qi
carnẽ ꝓpͥam resuscitauit. Carnẽ
illam uirginał integͥtas reddidit.
slec illud ociosum qͦd ait: in qͣdrui¬
plũ restituet. Qͣ druplicat᷑ enĩ re¬
surrectio mortuoꝵ: sicut docet apłs

Expanded text:
autem dominus Iesus tali dignus electus est morautem dominus Iesus tali dignus electus est morte, qua tolleret peccatum mundi. pulcre quoque addidit: agnam restituet, quia carnem propriam resuscitauit, carnem illam uirginalis integritatis reddidit. nec illud otiosum quod ait: in quadruplum restituet; quadruplatur enim res
Abbreviated transcription (Latin):
Deniq de pane inqͥt eiꝰ manduca¬
bat. & de calice eiꝰ bibebat: &. in si¬
nu eiꝰ dormiebat. Non bona esca
ethyopũ. Noxius calix aureꝰ ba¬
bylon: qͥ gentes inebriat. Non uti¬
lis somnꝰ ẽ dormientib: malo ui¬
gilare. Deniq turbati s̃ omnes in¬
sipientes corde: obdornuerunt
somnũ suum. & nicħ inuenerunt.
ouem abstulit. De suis enim uel gͤ¬
gib uel arm̃tis si qͦd animal im¬
molaret. nobis ꝓdesse ñ poterat:
qͦs nisi immolasset. ñ redemisset.
Infirmitates gͥ nr̃e fragilitatis in
carne sua hospitali qͦdam suscepit
affectu: cuiꝰ leuandȩ causa uł po¬
tiꝰ reficiendȩ. carnẽ suã salutari
illi obtulit passioni: ut cibũ nob̾
uitȩ p̃beret et̾nȩ. Et bene agnam
dixit scͥptura: qr erat uirginis par¬
tus. Bene dignꝰ morte ꝓnuntiat᷑
diues iste iudicio ꝓpħico: quia &
cayphas ꝓpħauit dicens. Expedit
unũ hominẽ mori ꝓ popło. Solꝰ

Expanded text:
denique de pane inquit eius manducadenique de pane inquit eius manducabat et de calice eius bibebat et in sinu eius dormiebat. non bona esca Aethiopum, noxius calix aureus Babylon, qui gentes inebriat: non utilis somnus est dormientibus, malo uigilare. denique turbati sunt omnes insipientes. corde, obdormierunt somnum suum et nihil inuenerunt. ouem abstulit; de suis enim uel gregibus uel armentis si quod animal immolaret, nobis prodesse non poterat, quos nisi immolasset, non redemisset. Infirmitates igitur nostrae fragilitatis in sua carne hospitali quodam suscepit affectu, cuius leuandae causa uel potius reficiendae carnem suam salutari illi optulit passioni, ut cibum nobis uitae praeberet aeternae. et bene agnam dixit scriptura, quia erat uirginis partus. bene dignus morte pronuntiatur diues iste iudicio prophetico, quia et Caiphas prophetauit dicens: expedit unum hominem mori pro populo. solus
Abbreviated transcription (Latin):
natũ. lapsun ueniã postulauit:
dñi autẽ ñ desꝑauit miscdiam.
a mysterio discrepare.Qͥs
enim diues nisi dominus
noster ihe xꝑc. qui de se ait ut ho¬
die lectum ẽ: qͦd homo qͥdam cũ
diues eẽt abiit in regionẽ longin¬
quã acciꝑe regnũ & reu̾ti: Et
uere diues erat maiestatis suȩ o¬
pib. & diuinitatis ꝓpͥȩ plenitu¬
dine: cui angłi. ⁊ archangłi. et
uirtutes. & p̃otestates. & pͥncipa¬
tꝰ. throni. &. dñationes. cherubior
& seraphim. indefesso obsequio
reqͥsiuit. Hanc pͥnceps huiꝰ scłi ꝯ¬
templatione illiꝰ diuitis egenꝰ et
pauꝑ: qͣsi filiã alim̃tis ꝓpriis nutͥ¬
ebat. Merito itaq defecerat: cuiꝰ
substantia erat cibꝰ scłi. Erraue¬
rat hec ouis in adam. insidiis sol¬
licitata serpentis. & ñ mala ouis
qͥ erat uerbi plena. ut pote ratio¬
nabilis ebdomadis filia. & scĩ mu¬
nꝰ auctoris: tam̃ ñ p̃ciosis aliqͥb.
sed uilib diu pauꝑis opib alebat᷑.

Expanded text:
natum lapsui, ueniam postulauit, natum lapsui, ueniam postulauit, domini autem non desperauit misericordiam. a mysterio discrepare. quis enim diues nisi dominus noster Iesus, qui de se ait, ut hodie lectum est, quod homo quidam cum diues esset, abiit in regionem longinquam acciper.e regnum et reuerti. et uere diues erat maiestatis suae opibus et diuinitatis propriae plenitudine, cui angeli et archangeli, uirtutes et potestates et principatus, throni et dominationes, Cherubin et Seraphin indefesso obsequio requisiuit. hanc princeps istius mundi contemplatione illius diuitis egenus et pauper quasi filiam alimentis propriis nutriebat. merito itaque defecerat cui substantia erat cibus saeculi. errauerat haec ouis in Adam insidiis sollicitata serpentis. et non mala ouis, quae erat uerbi plena, utpote rationabilis ebdomadis filia et sancti munus auctoris: tamen non pretiosis aliquibus, sed uilibus pauperis diu opibus alebatur.
Abbreviated transcription (Latin):
orarent: aurũ poposcit. in ignem
misit. & caput uituli figuratũ ẽ
cui sunt oblata sacͥficia. Q indicio
claruit. auri cupiditatẽ. mat̾iã eẽ
ꝑfidiȩ: & auaritie studio. sacͥlegia
solere generari. Iterũ tantꝰ sac̃dos
locun indicit offensionis: cũ soro¬
re sua maria. Nã dum fr̃i ut̃q ob¬
trectat. qͦd alienigenã accepisset
uxorẽ: ilico maria contagio macu¬
lose carnis effloruit. Qꝰ loco euiden¬
tis fuit figura myst̾ii. qͦd sac̃dotał
ille pͦpłs patrũ. frat̾no ppło post̾ioribꝰ
temꝑib derogaret: ethyopissȩ il¬
liꝰ. nesciens sacͣmentũ. Nã si cogno¬
uisset: ñ rep̃hendisset. qͦd cũ uet̾i
myst̾io conueniret. Itaq cũ uideꝰ
eũ qͥ ex gentib credidit dicit eẽ cõ¬
munẽ. & uult a lege secernere. le¬
prã habet: qͣm ñ poterit euadere
nisi spũalis ei legis agnitio ad
ueniã fuerit suffragata. Ergo
& dauid cũ sciret hominẽ se esse

Expanded text:
orarent aurum poposcit, in ignem orarent aurum poposcit, in ignem misit, et caput uituli figuratum est, cui sunt oblata sacrificia. quo indicio claruit auri cupiditatem materiam esse perfidiae et auaritiae studio sacrilegia solere generari. iterum tantus sacerdos locum incidit offensionis cum sorore sua Maria. nam dum fratri uterque obtrectant quod alienigenam accepisset uxorem, ilico Mariam contagio maculosae carnis effloruit. quo loci euidentis fuit figura mysterii, quod sacerdotalis ille populus patrum fraterno populo posterioribus temporibus derogaret Aethiopissae illius nesciens sacramentum. nam si cognouisset, non reprehendisset quod cum ueteri mysterio conueniret. itaque cum Iudaeus eum qui ex gentibus credidit dicit esse communem et uult a lege secernere, lepram habet, quam non poterit euadere, nisi spiritalis ei legis agnitio ad ueniam fuerit suffragata. ergo et Dauid, qui sciret hominem se esse