comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Dñs nr̃t iħs xp̃s docuit dicens. Si diligitis me mandu ta mea
ser uate: ⁊ ego rogabo patrẽ ⁊ aliũ paraclitũ dabit uobis.
spm̃ ueritatis: quẽ hic mundus nõ potest acciꝑe. Donee ergo
nõ ser uamꝰ omĩa mandata dnĩ: nec sumꝰ tales ut ipse de nobid
aest moniũ ferat dicens. Quia uos non estis de hoc mundo: sp̃s
. quia uerba quac ego locutus sum uobis sp̃s est ⁊ uita est.
aliquando aũt quia sp̃s sc̃s ipse uos docebit omĩa: i como¬
monebit uos qui dixit uobis. Non enĩ loquetur ase: sed
omiã quȩ audiiħ loquȩtur. Isti sunt pauperes spu qui non
uoluntatẽ dnuĩ dispens⁊ &ferat sic̃ ille latarus. suã iste abe¬
atitudi ne non erit alienus dño p̃cipiẽ tt. Holite solliciti eẽ ꝗd
ri potest: RMandata quidẽ obseruotio est usque ad
mortẽ. quia ⁊ dñs obaudiens factus est usq ad morit᷑. A dim¬
pleri aũt potest ꝑ hoc qđ hab& unusquisque desideriũ. iamo¬

Expanded text:
me, mandata mea servate; et ego rogabo Patrem meum, et alium Paraclitum dabit vobis, Spiritum veritatis, quem hic mundus non potest accipere . Donec ergo non servamus mandata Domini; nec sumus tales ut ipse de nobis testimonium ferat, dicens: Quia vos non estis de hoc mundo, Spiri: Quia verba, quae ego locutus sum vobis, spiritus et vita sunt ; aliquando autem: Quia Spiritus sanctus vos docebit omnia, et commonebit vos, quae dixi vobis. Non enim loquetur a se, sed omnia quae audit, haec loquetur . Isti sunt pauperes spiritu qui non voluntatem Domini dispenset, et ferat, sicut ille Lazarus , etiam iste a beatitudine non erit alienus, Domino praecipiente: Nolite esse solliciti quid ri potest? RESP. Mandati quidem observatio est usque ad mortem, quia et Dominus obediens est factus usque ad mortem: adimpleri autem potest per hoc quod habet unusquisque desiderium et amo
Abbreviated transcription (Latin):
tanta dĩ iracundia accensae. Qiud spe randũ est de his quicog¬
nos cant alioꝵ delicta iretinent. Nequalẽ cũq adhibent corixep¬
tionẽ quos utiq cõuenir& obseruare illed quod apłs ad corintios
dicit. Quare nõ potius luctũ habiustis ut tolle ret᷑ de medio urm̃
qui hoc opiis fecit: & rłqͣ. Et illud. Ecce enĩ hoc ipsũ scđm cõtris¬
tari quantũ operatũ est uobis sed sollicitudinẽ. sed excusationẽ.
sed in dignationẽ. sed timorẽ. sed desideri uͭ. sed emulationẽ. sed
uindictã. Unde & metuere debent ne forte Quã nc̃ similẽ
ue terib in teritũ sumat᷑. Hiqͥ similit̃ neglegunt immo & gra¬
uius quanto sꝑnere legẽ xp̃i ꝑniciosius est quã legẽ moysi:
& hi s cõuenit illud aptari qđ dix̃. Septies iundicatũ est
de cu in. De lamec uͦ septuagie̾ septes. IN TROGATIO.
UR aliqͦtiep animȩ &riã sinõ satis agat sponte tamen

Expanded text:
tanta Dei iracundia incensa est, quid sperandum est de his qui cogtanta Dei iracundia incensa est, quid sperandum est de his qui cognoscunt aliorum delicta et reticent, nec qualemcunque adhibent correptionem? Quos utique conveniret observare illud quod Apostolus ad Corinthios dicit: Quare non potius luctum habuistis; ut tolleretur e medio vestrum, qui hoc opus fecit? et reliqua . Vel illud: Ecce enim hoc ipsum secundum Deum contristari, quantum operatum est in vobis sollicitudinem, sed excusationem, sed indignationem, sed timorem, sed dlem veteribus interitum sumant, hi qui similiter negligunt: imo et tanto gravius, quanto spernere legem Christi perniciosius est quam legem Moysis. Et his competit illud aptari quod dixit: Septies vindicatum est de Cain, de Lamech vero septuagies septies . § XIX.ur aliquoties animae, etiamsi non satis agat, sponte tamen
Abbreviated transcription (Latin):
cũ omnifidutia dicebat. Ut morientes ⁊ ecce uiuimus. Iuuat̾
aut᷑huius cemodi ꝓpositũ ⁊ia circa mandata dei ardentiorani¬
mus ⁊ desideriũ insaciabile. Quod qui constringitur non ha¬
bebit otiũ nec tempus occupari erga corporales usus uelactus¬
iergo neque sollititudinẽ habere
oport& denessariis usib ad uitã ⁊ aliud p̃ceptũ est dñi di¬
centis operaminicibũ qui non perit. suꝑfluũ est manibus
ibi quidẽ dix̃ non opor tere quȩ ri aliquid aduitã cũdicit¬
Nolite querere quid manducens aut quidbibatis. haec om̃i gentes hu¬
uis mundi requirunt. ⁊ addidit. Iuȩrite gͦ regnũ dĩ ⁊iustitiã eius:
Et qͦmꝰ oporteat quȩr indicauit. Cũ oũi dixciss& nolite operari
ħ e&̾ ipse in alioloco ostendit dicens. Meus cib est ut faciã uolunta¬
tẽ eus qui memssit patris. Uoluntas aut patris est. Esuri entibus
cibumdare : sicientib potũ : nudos operire. ⁊ c&erahuius modi

Expanded text:
cum omni fiducia dicebat: Ut morientes, et ecce vivimus . Juvat autem hujuscemodi propositum etiam circa mandata Dei, ardentior animus et desiderium insatiabile: quo qui constringitur, non habebit otium nec tempus occupari erga corporales usus vel actus. INTERROGATIO CXXVII. Si ergo neque sollicitudinem habere oportet de necessariis usibus ad vitam; et aliud est praeceptum Domini dicentis : Operamini cibum, qui non perit; superfluum est manibus ibi quidem dixit, non oportere requiri aliquid ad vitam, cum dicitNolite quaerere quid manducetis, aut quid bibatis: haec enim omnia gentes hujus mundi requirunt ; et addidit: Quaerite autem regnum Dei, et justitiam ejus . Et quomodo oporteat quaeri, indicavit: cum enim dixisset: Nolite operari  . Et quid hoc esset ipse in alio loco ostendit, dicens: Meus cibus est, ut faciam voluntatem ejus, qui misit me, Patris . Voluntas autem Patris est esurientibus cibum dare, sitientibus potum; nudos operire, et caetera hujuscemodi.
Abbreviated transcription (Latin):
exaudiant uocẽ incantatiꝰ. icurent᷑ medicam̃to quod compo¬
nit᷑ asapiente. Uerũ his quiprȩ est & uerbidĩ misteriũ exhi¬
bet. Sine glexerit adnunti nare unicuiq & intimare
de singulis. ułut homicida iudicabit᷑ animaꝵ scđm scripturas. in

Expanded text:
exaudiant vocem incantantium, et curentur medicamento, quod compoexaudiant vocem incantantium, et curentur medicamento, quod componitur a sapiente . Verumtamen is qui praeest, et verbi Dei ministerium exhibet, si neglexerit annuntiare unicuique, et intimare de singulis, velut homicida judicabitur animarum, secundum Scripturas . IN
Abbreviated transcription (Latin):
adlubeat ꝓpensius studiũ: ut exoꝑe manuũ largiens
neglectũ res arceat sensũ. Quod sinec nc̃ quidẽ ueltẽ pus nobis
suꝑ est ueluirtus ad huius ce modi ministe riũ: Cõsole tur nos
apłs diceps. Nõ quero q̃ urã sut᷑ seduos. IN TROGATIO.
iquis audiens sermonẽ dnĩ dicentis quia seruus qui cog¬
noscit uoluntatẽ dni sui ⁊ nõ fec̃ scđm uoluntatẽ eius
uapulabit multũ. Qui uͦ nõ cognouit ⁊ fecit digna. plagis
napula bit p̾acis. Si neglegat ⁊ dissimul& scire uoluntatẽ
simulat ignorantiã. nec ullo genere effugi& peccati senten¬
tiam. Sie nĩ nõ uenissẽ inquid dñs. ⁊ locutus eis fuissẽ pecca¬
tũ nõ hab̾ent. Nc̃ excusationẽ nõ habent ꝓpeccato suo. Sigͦ scã
scipturu omĩb iubiq uoluntatẽ dĩ denuntiant. Nõ inter eos
qui ignorabat iste talis iudicatur. sedcũ illis magis deqͥbus scrip¬
tũ est. Quia sic̃ aspidis surde : & obturantis auressuas. Nec

Expanded text:
adhibeat propensius studium, ut ex opere manuum largiens, neglectum resarciat pensum. Quod si ne nunc quidem vel tempus nobis superest, vel virtus ad hujuscemodi ministerium, consolatur nos Apostolus dicens: Non quaero quae vestra sunt, sed vos . INTERROGATIO CXIX. Si quis audiens sermonem Domini, dicentis : Quia servus qui cognovit voluntatem domini sui, et non fecit secundum voluntatem ejus, vapulabit multum: qui vero non cognovit, et non fecit digna, plagis vapulabit paucis; negligat et dissimulet scire voluntatem simulat ignorantiam, nec ullo genere effugiet peccati sententiam. Si enim non venissem, inquit Dominus, et locutus eis non fuissem, peccatum non haberent; nunc vero excusationem non habent pro peccato suo . Sic ergo sancta Scriptura omnibus et voluntatem Dei denuntiat, ut non inter eos qui ignorant iste talis judicetur, sed cum illis magis de quibus scriptum est: Quia sicut aspides surdae obturantes aures suas, ne
Abbreviated transcription (Latin):
noque laborare. Propter mandatũ aut̃ dni ⁊ ꝓptͣ necessita¬
tẽ ꝓximorũ : ⁊ solliciti eẽ debemꝰ &operari adtentius. Eo
maixime qđ dns inseipsum recipit eaque inseruos euis fece¬
rimus: & regnũ caeloꝵ prohuius modi ꝓmittit obsequi is.¬
iquis incorde suo cogit& INTERROGATIO.
de crbis: tum de inde not& scipsũ ⁊ arguat. si & hic qua¬
si cogitans de talibus iudicanduss it : RSiquidem non id tẽ¬
poris est quona turaliter requirere cybos famis necessitate
qđ se arguit i notauit: nota criminis exuitur sitam seriri
decetero cogitationũ lapsus. Me mor domi nicis ser monis
quo ait. Ecce sanus factus es iãnoli peccare : nequid tͥ
de terius fiat. Si aut id tẽporis sit quo naturaliter de
cibis appetendis cõmone mur: mens aut᷑ in melioribus
occupata: inferiora sper nit & despic̃. Non redatio ciborꝵ
notablis sed contemptus laudabilis in uenitur. In ⁊̃E

Expanded text:
et propter necessitatem proximorum solliciti esse debemus et operari attentius; et maxime quia Dominus in seipsum recipit ea quae in servos ejus fecerimus, et regnum coelorum pro hujusmodi promittit obsequiisquis in corde suo cogitat de cibis, tunc deinde notet seipsum et arguat; si et hic quasi cogitans de talibus judicandus sit? RESP. Siquidem non id temporis est, quo naturaliter requirere cibos famis necessitate ipsum arguit et notavit, nota criminis exsolvitur si tamen servet de caetero cogitationum lapsus memor Dominici sermonis, quo ait: Ecce sanus fa ctus es, jam noli peccare, ne quid tibi deterius fiat . Si autem id temporis sit, quo naturaliter de cibis appetendis commonemur; mens autem in melioribus occupata, inferiora spernit et despicit, non recordatio ciborum notabilis, sed contemptus laudabilis invenitur. INTE
Abbreviated transcription (Latin):
rib suis ⁊ agnoscat tandẽ semet ipsam acresipiscat: & intel¬
legat quod in laqueis diaboli capta detinetur: in quo sua quidẽ
sponte incidit : sediã quasi captiua nõ quod uult agit: sed quad
mortis huus: statim inue ni mise ricordiã. sunte gre &
excorde pe niteat. IN T̃ ROGATIO.¬

Expanded text:
ribus suis: et cognoscat tandem semetipsam, ac resipiscat; et intelligat quod in laqueis diaboli capta detinetur. In quos sua quidem sponte incidit; sed jam quasi captiva, non quae vult agit; sed quod mortis hujus, statim inveniet misericordiam, si integre et ex toto corde poeniteat. INTERROGATIO
Abbreviated transcription (Latin):
Piia post multa peccata ⁊ post multas uitȩ miserias cũ qual
umore nqͣ lib lacrimis deb& recedere apeccatis : ⁊ cũ qͣli
rescere atq excitari. Scriptũ est enĩ. Iniqͥtatẽ odio habui
&ab ominatꝰ sum legẽ aut̃ tuãdilexi. De inde ut maiorẽ
timorẽ habeat magistro utat᷑ ignis ni metupoe nȩ ꝑpe
tuc. sod & lacrimaꝵ tẽpus agnoꝰcat ꝑpe iutentiã. sicut
dauid docuit insexto psalmo. purgationẽ peccatorũ fieri
posse uber tate lacrimarũ in sanguine xp̃i per penitentiuã
misericordiȩ eius. Et multitudine̾ miserationũ di ꝗ
dixit. Quiasifuerint pecenta ur̃a sic̃ phoenitũ. ut
niuẽ dealbabo. Si aut̃ fuerint sic̃ cocci ut lanam
candi da efficia. & posth ec recepta uirtute i faculta¬
ti placendi deo dic̃. Eõ uertisti planctũ meũ ĩgaudium

Expanded text:
ima post multa peccata et post multas suae vitae miserias cum quali timore et qualibus lacrymis debet recedere a peccatis, et quali rescere atque execrari. Scriptum est enim: Iniquitatem odio habui, et abominatus sum, legem autem tuam dilexi . Deinde ut majorem timorem habeat magistro, utatur ignis aeterni metuae. Sed et lacrymarum tempus agnoscat per poenitentiam, sicut David docuit in sexto psalmo purgationem peccatorum fieri posse ubertate lacrymarum in sanguine Christi, per potentiam misericordiae ejus, et per multitudinem miserationum Dei, qui dixit: Quia si fuerint peccata vestra sicut phoenicium, ut nivem dealbabo: si autem fuerint sicut coccus, ut lanum candidam efficiam . Et post haec recepta virtute et facultate placendi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsonȩ acceptionẽ uł cõtentx̧onẽ faciat᷑. Apostolo p̃cipiente ali¬
quando qͥdẽ nequid facias scđm fauorẽ uel inalt̾am partẽ decli¬
nando aliqͣndo aut̃ dicente. Ꝙasiquis uidetur cõtentiosus eẽ
nos talẽ cõsuetudinẽ nõ habemus neque ȩcclȩ dei. Siquis
hoc facit notet᷑ usque quo corrigat᷑. Uerũ tam̃ oporte cũ sũ ma
dilegentia & ꝓbatione discutere ⁊ cõsiderare adquã partẽ unꝰ¬
quisquȩ aptussit aoꝑor tunꝰ. ⁊ita ei in uingi quod cũq illud ẽ¬
oꝑis uł officiĩ ut neq illi qui in iungunt ex hoc ipso cõdẽpnat .
quod nõ aptũ alicui officiũ in iun xerit &inue ni ant᷑ mali eẽ
dispensatores. siue animaꝵ siue mandatoꝵ dñ. neq illi ipsi quib
Si auͦr negle xerit da refratri quod opus ẽ. Manifesta est de
hoc sententia ex ipsis dnĩ uerbis dicentis. Disdedite ame male¬
dicti in ignẽ gẽnum qui pre paratus est diabolo ⁊ angłis eius.

Expanded text:
onem faciat?-- Resp. Apostolo praecipiente quidem: Ne quid facias secundum favorem, vel in alteram partem declinando ; aliquando autem dicente: Quia si quis videtur contentiosus esse, nos talem consuetudinem non habemus, neque Ecclesia Dei: si quis hoc facit, notetur usquequo corrigatur. Verumtamen oportet cum summa diligentia et probatione discutere, et considerare ad quam partem unusquisque aptus sit vel opportunus: et ita ei injungi quodcunque illud operis vel officii, ut neque illi qui injungunt ex hoc ipso condemnentur, quod non aptum alicui officium injunxerint, et inveniantur mali esse dispensatores esse sive animarum, sive mandatorum Dei; neque illi ipsi quibus IO CXIII. Si autem neglexerit dare fratri quod opus est? RESP. Manifesta est de hoc sententia ex ipsius Domini verbis, dicentis: Discedite a me, maledicti, in ignem aeternum, qui praeparatus est diabolo et angelis ejus.
Abbreviated transcription (Latin):
negle genter INT̃RROGATIO.
Nꝓ fectib mandatoꝵ dĩ una m̃sura ẽ omĩ ũ. an alius
Iamplius. alius minus haba aliquid: R̾ Quia nõ est una
m̃ sura in omĩb sed quia alii plus credit᷑ alii minus mani fes¬
tũ est ex ipsis dnĩ uerbis nc̃ qͥdẽ dicentis. Aliud sem̃ cecidit
suꝑ t̃rã bonã & hic est qui aꝑdit uerba mea & intelle git
& fructũ facit. ⁊Ui ud centesimũ alise xagesi mumꝰ.

Expanded text:
negligenter . INTERROGATIO ofectibus mandatorum Dei una est mensura omnium? An alius amplius, alius minus debet aliquid? RESP. Quia non sit una mensura in omnibus, sed quia alii plus creditur et alii minus, manifestum est haec ipsius Domini verbis, nunc quidem dicentis: Aliud semen cecidit super terram bonam: et hic est qui audit verba mea et intelligit, et fructum affert, aliud cen
Abbreviated transcription (Latin):
Quid est psallite sapient᷑. IN T̃ ROGATIO
R Qđ est ĩomĩb cibis gus tusquo unũ quodque dinoscit᷑ ciuius
inquid escas gustibunt. Sensus aũt u̾ba discernit siquis gͦ
animã suã intendat in singula uerba psalmorũ. Sicut gustu
Qua menfura temperare deb & potestatẽ dispensationis su &¬
eis cui cellarii cura cõmissa est. R Circa eũ quidẽ quiei
credidit huius cemodi dispensationẽ meminis se deb& dicẽtis dñi
Iõ possũ ego ameipso facere qui quã. Ad c&eros uͦsollicite scire
deb& qͥd unus quisque opus habeat: ut cõpleat illud qđ scriptũ
est. Di uidebatur aut̃ unicuiq ꝓ ut opus erat. E adẽ eni ratio
obseruari deb& ab omib quibus cũq aliqs dispensationis uel minis

Expanded text:
quid est, psallite sapienter? RESP. Quod est in omnibus cibis gustu unumquemque dignoscere cujus inquit, escas gustabunt, sensus autem verba discernit . Si quis ergo ita animam suam intendat in singula verba psalmorum, sicut gustus CXI. Qua mensura debet temperare potestatem dispensationis suae is cui cellarii cura commissa est? RESP. Erga eum quidem qui ei credidit hujuscemodi dispensationem, meminisse debet Domini dicentis: Non possum ego a me ipso facere quidquam . Ad caeteros vero sollicite scire debet quid unusquisque opus habeat, ut compleat illud quod scriptum est: Dividebatur autem unicuique prout opus erat . Eadem autem ratio observari debet ab omnibus quibuscunque aliqua ministerii vel dis
Abbreviated transcription (Latin):
scrutatur renes & corda. Ut impleat illud quod scriptũ est leuantes
sanctas manus sinc ira & disceptatione IN T̃ ROGATIO
iPossiBiLe est obtinere hominẽ ut nõ omĩ tẽ pore. ⁊ loco nõ ua¬
get᷑ mens sua uł quo modo id fieri potest. R Quia possibile est
ostendit ille qͥdix̃. Oculi mei sẽꝑ ad dnm̃. Et iterũ ꝓuidebam dnm̃
incõspectu meo sẽꝑ q ad dextris ẽ mihi ne cõmouear. Quo modo
aut possi bile sit p̃di ximus. id est sinõ demꝰ anime otiũ. Sed in omi

Expanded text:
scrutatur renes et corda ? ut impleat illud quod scriptum est: Levantes scrutatur renes et corda ? ut impleat illud quod scriptum est: Levantes sanctas manus sine ira et disceptatione . INTERROGATIO CIX. Si possibile est obtinere hominem, ut in omni tempore et loco non vagetur mens sua; vel quomodo id fieri potest? RESP. Quia possibile est ostendit ille qui dixit: Oculi mei semper ad Dominum . Et iterum: Providebam Dominum in conspectu meo semper; quia a dextris est mihi, ut non commovear . Quomodo autem possibile sit, praediximus; id est, si non demus animae nostrae oti
Abbreviated transcription (Latin):
munẽ frm̃ utilitatẽ negleges amplius pe riclitabat᷑. Et ideo m̃te &
deuotione cõplere deba& id quod scriptũ est. Cantuntes ⁊ipsallentes
in cordib ur̃ĩs dno. Sieñ corporalit̃ nõ occurrit adeẽ cũcõis ad
orationiꝰ locũ. Inqͦcũq loco inuentus fuerit quod de uotionis est
expleat. O por toe tam̃ obseruare neforte qͥs possit cõplere ĩ tẽpore
suo quad cõplendũ ẽ. ⁊ occurrere seddũ loqͥ uult occassione̾ necstit. tãqua
in ministe rii oꝑe ocupatus quic quid facit & offendiculũ c&eriꝰ pres¬
tat. & ipse neglegentis crimen incurrit. InTROGATIO
QUoNodo obtinebit quis: ut inoratione sensus cius nõ uag&
uidep̾ uł pͥncipẽ ⁊ loquenscũ eo nõsibi credit licitũ eẽ uagari oculis
& alio retror sũ aspicere dũ ipsi loqͥt᷑. quanto magis qui accedit ad
dm̃ nusquã deb& mouere oculũ cordis sedĩ tentꝰ eẽ. ⁊pre um qui

Expanded text:
muni fratrum utilitate negligens amplius periclitabitur. Et ideo tota mente et muni fratrum utilitate negligens amplius periclitabitur. Et ideo tota mente et devotione complere debet id quod scriptum est: Cantantes et psallentes in coorationis locum, in quocunque loco inventus fuerit, quod devotionis est expleat. Oportet tamen observare, ne forte possit quis implere in tempore suo quod complendum est et occurrere: sed dum loqui vult, occasiones nectit tanquam in ministerii opere occupatus. Quod si facit, et offendiculum caeteris praestat, et ipse negligentis crimen incurrit. INTERROGATIO CVIII. Quomodo obtinebit quis ut in oratione sensus ejus non vagetvidens vel principem, et loquens cum eo, non sibi credit licitum esse vagari oculis, et aliorsum aspicere, dum ipse loquitur; quanto magis qui accedit ad Dominum, nusquam debet movere oculum cordis, sed intentus esse in eum, qui
Abbreviated transcription (Latin):
UIsqͥdẽ ꝗ cõ tẽpnit uł ut sacrileguꝰ iuidicandus ẽ. Et ꝗ ꝑdi¬
dit neglegentiã & ipse simile erim̃ incurrit ił eo quodo mĩa
A uoluerit. Rlãquã insoleps ⁊ te merarius habendusẽ.
hec enĩ eoꝵ qͥ prȩsunt: ⁊curã dispensationiᷤᷤ gerunt officio
ꝓprio sunt.
Uod s̃ necessitas exposcat ahisqͥpiȩ ẽ reqͥrat ab aliqͦ
eoꝵ uas uł ferram̃ tum ⁊ c̃tradixerit. R. Quise ipsũ
& membra sua tradidit in alterius potestatẽ ꝓpt̾ manda¬
tum dnĩ qͦmꝰͦ licebit de utensilib cõ tradice re huic precipue
cui cura com missa est.ITROGATIO¬
Iis ꝗcirea cellara riũ uł coqͥnã. uł aliã huiꝰ modioꝑa
oc cupatus est. nõ occurrat ad eẽ inordine psallentiũ
uł adorationẽ ni hil damni patit᷑ inanima: R Unusqͥsq ino¬
pere suo obseruare deb& ꝓpriã regulã sic̃ membrũ incorpore
edã nũ habebit si neglexerit ineo qđ iniunc tũ est ei sedor com¬

Expanded text:
ui contemnit, velut sacrilegus judicandus est. Et qui perdidit per negligentiam, et ipse simile crimen incurrit: pro eo quod omnia o?-- Resp. Tanquam insolens et temerarius habendus est. Haec enim eorum qui praesunt et curam dispensationis gerunt, officia propria sunt.uod si necessitas poscat ut is qui praeest requirat ab aliquo eorum vas vel ferramentum, et contradixerit?-- Resp. Qui se ipsum et membra sua tradidit in alterius potestatem propter mandatum Domini, quomodo licebit ei de utensilibus contradicere huic praecipue, cui cura commissa est? § Ii circa cellarium, vel coquinam, vel alia hujuscemodi opera occupatus est, non occurrat adesse ordini psallentium vel ad orationem, nihil damni patitur in anima. RESP. Unusquisque in opere suo observare debet propriam regulam, sicut membrum in corpore; et damnum habebit, si neglexerit in eo quod injunctum est ei, et de com
Abbreviated transcription (Latin):
lxini. Sđ debeant femine quȩ captis uiris nupserant aliis regressis de capti¬
uitate uiris prioribus copulari
UI U tsiuri decaptiuitate regressi intẽꝑ antia. unorũ offensi ñ fuerint
⁊uoluerint e as in conugium recipere liberum habeant fucult atẽ
stica communione priuandę sunt. Lx uiii.

Expanded text:
 debeant feminae, quae captis viris nupserant aliis, regressis de captivitate viris prioribus copulari, s. Et si viri de captivitate regressi, intemperantia uxorum offensi non fuerint, et voluerint eas in constica communione privandae sunt. 132.
Abbreviated transcription (Latin):
fide & conu̾satione pęnitentum adbreuiando ꝑcipiunt. & neglege¬
ntia ꝓtelanda exxtant tam̃ ꝓquib: dam culpis modipenitentię
in positi. Iuxtu quoscęt̾e ꝑpendendę sunt culpe cũst fucile
ꝑ cosdem modos uindictam & censuram canonum aestimare

Expanded text:
fide et conversatione poenitentum, abbrevianda praecipiunt, et negligefide et conversatione poenitentum, abbrevianda praecipiunt, et negligentia protelanda existimant: tamen pro quibusdam culpis, modi poenitentiae sunt impositi, juxta quos caeterae perpendendae sunt culpae, cum sit facile per eosdem modos vindictam et censuram canonum aestimare
Abbreviated transcription (Latin):
qui tidiu agunt regnum dĩ non possidebunt. Illa actiopemte¬
ntȩ subeundu ẽ. inqua maiorem inse quisq seueritatem debeat
exelierere. ut aseipso iudicatꝰ non uidic& ᷑ adnõ. Quȩ actiopęnite¬
nitiȩ tutic erit ꝑ fectu & dõ acceptubilis siascenderit homo adue¬
rsum se tribunal m̃tis suȩ & constituerit sẽ ante faciem suam¬
ne hoc ei postea fiat sicut cõminat᷑ ds̃ peccatori. Atq itu c̃stituto
incorde iudicio. Ad sit accusutriax cognatio testis conscientia
carnifex timor. Deinde sanguis animȩ confitentis ꝑlacrimas
ꝓfluat. postremo ab ipsa mente tidis sententia ꝓferat᷑ ut se indi¬
gnũ homo uidic& participatione corporis & sanguims dm̃
uerset᷑ ante oculos imugo futuri udicii cum alii accedunt ad¬
alture dĩ quo ipse nosi accedit cogit& quam sit contremescenda¬
illa pęna qua ꝑcipientib aliis uitũ at̃nam. alii in mortẽ p̃cipita¬
ntur aet̃nam. Mensuram aũt tpris inagenda pęnitentia idcirco

Expanded text:
qui talia agunt, regnum Dei non possidebunt. Illa actio poenitentiae subeunda est, in qua majorem in se quisque severitatem debeat exercere, ut a seipso judicatus, non judicetur a Domino: quae actio poenitentiae tunc erit perfecta et acceptabilis, si ascenderit homo adversum se tribunal mentis suae, et constituerit se ante faciem suamne hoc ei postea fiat, sicut comminatur Deus peccatori, atque ita constituto in corde judicio, adsit accusatrix cogitatio, testis consciecarnifex timor. Deinde sanguis animę confitentis per lacrimas profluat, postremo ab ipsa mente talis sententia proferatur, ut se indignum homo iudicet participatione corporis et sanguinis domini. Versetaltare Dei, quo ipse non accedit, cogitet quam sit contremiscenda poena qua, percipientibus aliis vitam aeternam, alii in mortem praecipitantur aeternam. Mensuram autem temporis in agenda poenitentia idcirc
Abbreviated transcription (Latin):
Tale quiddã ẽ ubi dicit. Iam quidã om̃ino delictum ẽ qr iudicia
habeuis uobiscum: Quare ñ mugis inqͥtitẽ patimini:
quure nonpotiuis fraudamini ut adillud redeat᷑ qd̵ dns ait : Si quis
uoluerit tunicã tuam toller&. & udicio tecum contendere dimit te
illi & pallium. Et alio loco. qͥ aufer& quȩ tua sunt ne repłtas: ꝓhi¬

Expanded text:
loquitur dicens: « Jam quidem omnino delictum est, quia judicia habetis vobiscum, quare non magis iniquitatem patimini? quare non potius fraudamini? » Ad illud redeatur quod Dominus ait: « Si quis voluerit tunicam tuam tollere, et in judicio tecum contendere, dimitte ei et pallium » Et alio loco: « Qui aufert quae tua sunt, ne repetas
Abbreviated transcription (Latin):
sua peccata dimitti. Quȩ sint aut̃ leuia quȩ grauia peccata.
ñ humano sed diuino sunt pensanda iudicio. Uidemꝰ enĩ quȩdã
abipsis qͦq apłis ignoscendo fuisse c̃cessa. qͣ le illud ẽ qd̾ ueneribiliꝰ
paulus c̃uigib ait. Nolite fraudare inuicem nisi exc̃sensu ad
tẽpus ut uacens orationi. Et uerum reuertimim inidipsum netem
ñ eõ peccatum. Misceri scilic& coniugi ñ filioꝵ ꝓcreandoꝵ
causa qd̾ bonum ẽ nuptiale sedcarnalis &iam uoluptatis. ut
fornicationis siue adulterii siue cuiusquam alterius immu¬
nditiȩ mortiferum malũ. Qd turpe ẽ &iam dicere qͦpotest
tẽptante sathana libido ꝑtrahere in continentũ deuit& infi¬
riitas. Poss& gͦ ut dixi hocputari ñ eẽ peccatum isi addidiss

Expanded text:
se putarentur. Quae sint autem levia, quae gravia peccata, non humano, sed divino sunt pensanda judicio. Videmus enim quaedam ab ipsis quoque Apostolis ignoscendo fuisse concessa: quale illud est quod venerabilis Paulus conjugibus ait, Nolite fraudare invicem, nisi ex consensu ad tempus, ut vacetis orationi; et iterum ad idipsum estote, non esse peccatum, misceri scilicet conjugi, non filiorum procreandorum causa, quod bonum est nuptiale, sed carnalis etiam voluptatis, ut fornicationis, sive adulterii, sive cujusquam alterius immunditiae mortiferum malum, quod turpe est etiam dicere, quo potest tentante Satana libido pertrahere, incontinentium devitet infirmitas. Posset ergo, ut dixi, hoc putari non esse peccatum, nisi addidisset:
Abbreviated transcription (Latin):
apeccatis. sed & dep̃teritis inqͥt dep̃cana dñm ut tibi dimit tantur
Oport& igit᷑ ad pęnitentiam accedere cum om̃i fiducia & exfidecredere
indubitanter penitentia ab oleri posse peccata &iam sinultimo uitȩ spũ
ad missoꝵ peniteat & publica lam̃tatione peccata ꝓdantur: Quia ꝓpo¬
situm dĩ qđ decreuit saluare qd ꝑierat stat immobile. & ideo qͥa uolu¬
ntas eius non mutatur. Siue em̃ dationemtȩ sitempꝰ concedit᷑. siue
supplici c̃fessione si continuo uita exc editur uenia peccatoꝵ fidelit̃

Expanded text:
a peccatis: Sed et de praeteritis, inquit, deprecare Dominum, ut tibi dimittantura peccatis: Sed et de praeteritis, inquit, deprecare Dominum, ut tibi dimittanturOportet igitur ad poenitentiam accedere cum omni fiducia, et ex fide credere indubitanter poenitentia aboleri posse peccata, etiamsi in ultimo vitae spiritu commissa poeniteat, et publica lamentatione peccata prodantur: quia propositum Dei, quo decrevit salvare quod perierat, stat immobile, et ideo, quia voluntas ejus non mutatur, sive emendatione vitae, si tempus conceditur, sive supplic
Abbreviated transcription (Latin):
uerans uias meas & canis horraibilis oculis dm̃ conu̾sss aduomitum
suum. Qud abibo ab sp̃u eus &afacie eius quofugiam : quo frẽnisi ad
eius miscđiam pęnitendo cuiꝰ potestatim paccando contempseras :
Nemo enĩ recte fugit ab illo nisi adillum abeuis seueritate adeiꝰ bomtatẽ.
ascenderis incęlum ibiẽ. si descenderis i nul farnum adẽ. Recipe gͦ
pennus tuas in directum. & habitia inspe. in exetrema huius scłi. nem̃
illuc manussua deduc&te & ꝑducaete. dextdm sua: Quiequidenĩ
feceris quȩ cumq peccaueris ad huc inhao uita es unde te om̃ino si
sanare noll& auferroꝵ. Cur gͦ ignoras quida pacientia dĩ adpęnitentiã
te udducit : Quienĩ clamando nontibi ꝑsuasit ut non recederis pa¬
satis fiat dño ꝑpęnitentiȩ dolorem. ꝑ hamulitatis gemitum. ꝑ
contrm cordis sacrificium cooꝑantiba helemosinis. Ptĩ miseri condes
qm̃ ipsis miscrebitur dr̃. Nonenĩ dictum ẽ ut tanũ abstineamus

Expanded text:
iterans vias meas, et canis horribilis oculis Dei, conversus ad vomitum suum. Quo abibo a spiritu ejus? et a facie ejus quo fugiam? Quo, frater, nisi ad ejus misericordiam poenitendo, cujus potestatem peccando contempseras? Nemo enim recte fugit ab illo, nisi ad illum, ab ejus severitate ad ejus bonitatem. ascenderis in coelum, ibi est: si descenderis ad infernum, adest. Recipe ergo pennas tuas in directum, et habita in spe in extrema hujus saeculi: etenim illuc manus sua deducet te, et perducet te dextera sua . Quidquid enim feceris, quaecumque peccaveris; adhuc in hac vita es, unde te Deus omnino, si sanare nollet, auferret. Cur ergo ignoras quia patientia Dei ad poenitentiam te adducit ? Qui enim clamando non tibi persuasit ut non recederes, pasatisfiat Deo per poenitentiae dolorem, per humilitatis gemitum, per contriti cordis sacrificium, cooperantibus eleemosynis. Beati enim misericordes, quoniam ipsorum miserebitur Deus . Non enim dictum est, ut tantum abstineamus
Abbreviated transcription (Latin):
ragnoscat & tam̃ pecunia fundit᷑ maria transeunt᷑ ꝓcellarum in
de inꝑhomines homini sine dubitatione fuint istaͣsit dubium qͦ fine
ꝓueniant. & tam̃ certiores sunt claues eccłȩ quam corda regũ quib
honestior hu̾militas qua sequisq humiliãt aeccłȩ dĩ or labor minor
imponit᷑. & nullo tp̃ralis mortis ꝑiculo morsa t̾na uitat᷑. har dicta
sunt depublica satis factione qua quisq humiliando se ñ solũ corãtõsed¬
corã aeccła quȩ hab& claues regmi celoꝵ inqͣ sit remissio peccatoꝵ: ad

Expanded text:
ignoscat? Et tamen pecunia funditur, maria transmeantur, procellarum incdeinde per homines homini: sine dubitatione fiunt ista, cum sit dubium quo fine proveniant. Et tamen certiores sunt claves Ecclesiae, quam corda regum: quibutur . Et multo est honestior humilitas, qua se quisque humiliat Ecclesiae Dei: et labor minor imponitur, et nullo temporalis mortis periculo mors aeterna vitatur. SERMO Csunt de publica satisfactione, qua quisque humiliando se, non solum coram Ecclesia, quae habet clavem regni coelorum, in qua fit remissio peccatorum.
Abbreviated transcription (Latin):
ergo quidat esurienti cybum. sicienti potum. Nuda uestimentum.
peregrinantib hospit̾ium. fugientib latibulũ. egro uel incluso
uisitationem: captiuo redemptionẽ. debilisubuectionẽ. caco
deductionem. tristi consolationẽ. Nonsano medelũ. errãtiuiã.
de liberanti consilium. & qd̾ cũq necessarium ẽ indigenti: Verũ
&iam qͥ dat ueniam peccanti. helemosinam dat. Et qͥ emendat
uerbere inquem potestas dat᷑ uel quo ere& aliqua disciplina
Et tam̃ peccatum eius quod ab illo lȩsus aut offensus ẽ dimittit
ex corde uel orat ut ei dimittat᷑. Nonsolum in eo qd dimittit
atq orat. uerum &iam meo qd̾ corripit. & aliqua em̃ datoria
poene plectit helemosinam dat qr miscđiam pr̃at. Multa enĩ¬

Expanded text:
ergo qui dat esurienti cibum, sitienti potum, nudo vestimentum, peregrinanti hospitium, fugienti latibulum, aegroto vel incluso visitationem, captivo redemptionem, debili subvectionem, caeco deductionem, tristi consolationem, non sano medelam, erranti viam, deliberanti consilium, et quod cuique necessarium est indigenti; verum etiam qui dat veniam peccanti, eleemosynam dat; et qui emendat verbere in quem potestas datur, vel coercet aliqua disciplina, et tamen peccatum ejus, quo ab illo laesus aut offensus est, dimittit ex corde, vel orat ut ei dimittatur, non solum in eo quod dimittit atque orat, verum etiam in eo quod corripit, et aliqua emendatoria poena plectit, eleemosynam dat; quia misericordiam prae
Abbreviated transcription (Latin):
illumin&t abscondita penebeirum ⁊ &manifest& coguitiones co¬
rdis. MNã pleriq ꝓpterta i olũet alios accusare. qͥa se ꝑ illoscupiunt
excusant . Pleriq aũt beni apistiam ꝓpterea tacent & sufferunt
alioꝵ pebcata quȩ noueritt̃ quie docum̃tis sepe deseruntur. ut¬
ea quȩ ipsi sciunt iudicib arcłasticis ꝓbare possint. Quamuis
enĩ uent sint quedã ñtum̃ i dici. facile. credenda sunt nisi certis
in diciis demonst ent. Hosuꝰ acõmuni one quẽquã ꝓhibere ñ possumꝰ
confessum aut cdiqͦ siue secularis siue acłastico iudicio accusatũ atq
c̃uictũ. Quis enĩ sibi utrumq aud& asstimere: ut cuiquã ipse sit a
cõmunione separandi sunt mali. Ve siꝑiudicium auferri ñ possunt.
tolerent᷑ potius uelut palea eum tritico usq adultimũ uentilabrum
lel pisces mali cumbonis usq ad segregationem quȩ futura ẽ in littore

Expanded text:
enebrarum, et manifestet cogitationes cordis . Nam plerique propterea nolunt alios accusare, dum se per illos cupiunt excusare. Plerique autem boni christiani propterea tacent, et sufferunt aliorum peccata quae noverunt, quia documea, quae ipsi sciunt, iudicibus aecclesiasticis probare non possint. Quamvis enim vera sint quaedam, non tamen iudici facile credenda sunt, nisi certis indiciis demonstrentur. Nos vero a communione quemquam prohibere non possumus, confessum, aut in aliquo sive saeculari, sive ecclesiastico judicio nominatum atque convictum. Quis enim sibi utrumque audeat assumere, ut cuiquam ipse sit et communione separandi sunt mali, ut si per judicium auferri non possunt, tolerentur potius velut palea cum tritico, usque ad ultimum ventilabrum, vel pisces mali cum bonis usque ad segregationem, quae futura est in littore,
Abbreviated transcription (Latin):
nẽq animarũ. & quedã quidãe in commu nigcłȩ audi¬
torio simulomĩb dep̃ceptis dñi c̃testari quȩdã uero se¬
cretius ꝑfectiorib quibq disserere.& inquirere atq in¬

Expanded text:
nemque animarum: et quaedam quidem in communi Ecclesiae audinemque animarum: et quaedam quidem in communi Ecclesiae auditorio simul omnibus de praeceptis Domini contestari; quaedam vero secretius perfectioribus quibusque disserere, et inquirenti
Abbreviated transcription (Latin):
ut inuicẽ diliga tis. Itaqui dilig̃ ꝓximũ expl& in dm̃
caritatẽ. qui ipse inse recip̃ quic ꝗd c̃ fertur. in ꝑrcimũ
Et qͥdẽ in his qui initiu habent adtimorẽ dĩ: & ad pͥdrimos
aditus religionis accedunt. Prima institutio ẽ utib¬
or ꝑ timorem. Scđ̃m sententiũ sapientissimi salomo¬
nis dicentis. Initiũ sapientiȩ timor dñi. Vos uero¬
indigetis. cibossolidos ex dogmatũ firmitate ꝑqui¬
rite ad nutriendũ & pascendum interiorẽ hominẽ
quo ꝑ eminentioru quȩq mandata ꝑueniad ad ꝑ¬
fectum xin om̃i quȩ inxp̃o ẽ ueritate fir metur. Obseruan¬
dũ sane ẽ nefor te copiosioris gr̃ȩ pondus causa nobis gri¬
uioris c̃dẽpnationis existat. Simgrati inueniamur mun¬
ud ullũ man datũ ne que hoc qd̾ de caritate dĩ & ꝑximo.¬
Spt᷑ qd̾ nccesseẽ nos quidẽ qͥb ministeriũ uerbi creditũ ẽ.
inom̃ĩ tp̃r paratos eẽ & prũptos ad instructionẽ ꝑfecto¬

Expanded text:
ut invicem diligatis . Ita et qui diligit proximum, explet in Deo charitatem; quia ipse in se recipit quidquid confertur in proximum. Et quidem in his qui initia hahent ad timorem Domini, et ad primos aditus religionis accedunt, prima institutio est utilior per timorem, secundum sententiam sapientissimi Salomonis, dicentis: Initium sapientiae timor Domini . Idipindigetis, cibos solidos ex dogmatum firmitate perquirite, ad nutriendum et pascendum interiorem hominem ; quo per eminentiora quaeque mandata perveniat ad perfectum, et in omni, quae in Christo est veritate, confirmetur. Observandum sane est ne forte copiosioris gratiae pondus causa nobis gravioris condemnationis existat, si ingrati inveniamur in munud ullum mandatum, neque hoc quod de charitate Dei et propter quod necesse est, nos quidem quibus ministerium verbi creditum est, in omni tempore paratos esse et promptos ad instructionem perfectio
Abbreviated transcription (Latin):
memores sitis. Tui sane sit officũ aiiũ aluis monusteriis
exẽpluriu p̃bere ut scđm instar cappadotiȩ omũ monaste¬
ria eis dẽ & non diuer sis uł institutis uł obseruationib
xii
umanum genus diligens ds̃. & docens hominẽ sci
ꝑmanere in doctrina: his uͦ qͥ ediffiçari diuinis institutionib
indigẽt ꝑ morsen ꝓtestat᷑ dicens: Int̾roga patrẽ tuũ & ad¬
am insupiorib diximꝰ. Quiu ergo p̾cipimus diligere p¬
ximũ sicut nos ipsos. Uideamus sietiũ in est nb uirtus && fa¬
cultas ad huius ꝗꝗ mandati ex pletionẽ Et quis ignorat
q̃m humanũ alsimal  cõmunicabile hõo ẽ. & ñ agreste

Expanded text:
memores sitis. Tui sane sit officii etiam aliis monasteriis exemplaria praebere: ut secundum instar Cappadociae, omnia monasteria eisdem, et non diversis vel institutis vel observationibus ii umanum genus diligens Deus, et docens hominem sciecepit per Apostolum , permanere in doctrina: his vero qui aedificari divinis institutionibus indigent, per Moysem protestatur, dicens: Interroga patrem tuujam superius diximus. Quia ergo praecipimur diligere proximos sicut nos ipsos, videamus etiam si inest nobis virtus et facultas ad hujus quoque mandati expletionem. Et quis ignorat quoniam humanum animal et communicabile homo est, et non agreste
Abbreviated transcription (Latin):
tum. Oremꝰ gͦ mĩam dñi : ut a nb uerbi inculpabile
tribuat ministerium : & ub fructuosum doctrine con¬
cȩdat euentum. tã quã gͦ scientes qm̃ stabũt an̾ facien
tẽ ad ea que dicunt᷑.  ad opꝰ dignũ que auditis festinan¬
t̃ ad ducite. quiu nescimꝰ qua die uel qua horu dñs ueniat

Expanded text:
misericordiam Domini, ut et nobis verbi inculpabile tribuat ministerium, et vobis fructuosum doctrinae concedat eventum. Tanquam ergo scientes quia stabunt ante faciem ter ad haec quae dicuntur, et ad opus dignum quae audistis, festinanter adducite: Quia nescimus qua die, vel qua hora Dominus nost
Abbreviated transcription (Latin):
siȩc sci o spritalis uiri sc̃a ae spiritalia in notescerent insti¬
tuta : om̃is ille seruoꝵ dei ꝓfectus quiex huius modi mn¬
ut potui ministerium meum: imple atu &om̃s ꝗ legitis¬

Expanded text:
si haec sancti et spiritualis viri sancta et spiritualia innotescerent instisi haec sancti et spiritualis viri sancta et spiritualia innotescerent instituta, omnis ille servorum Dei profectus, qui ex hujuscemodi inut potui, ministerium meum: imple et tu, et
Abbreviated transcription (Latin):
AIIS UBENTER carissime fratrer ursa¬
ci ad uentantes departib orientis. & desi¬
derantes iam fratrum consueta consortia.
monasterium tuum ingressisumꝰ qd suꝑ¬
positũ angꝰto harenosi tramitis dorso.
Hĩc atq illi̾c passiui as incertimaris
unda circum luit: rara tantũ modo latent᷑ locꝰ eminꝰ ar¬
guit pinus ex qua & piniticlarum nom̃ scło dedet. Et inde
muxime delectati sumꝰ qd n ut aliquib mos est uł delo¬
cis uł de oꝑib Orientis sollicite ꝑcunctatꝰ es : sedquȩ nam
instituta seruuntur in monu steriis ꝑ quisisti. Ad hec ego
ne quid tibi minus digne nondico qua mgeritur. sed quũ
geri deb& exponerem. sc̃i basilii capadotiȩ ep̃i uiri fide
& oꝑib &e omi scĩtate satiscluri instituta mona chor
que interrogantib semonuchis uł ut sci cuiꝰ dam iuris
responsastatuitꝰ ꝓtuli. Cuiꝰ cũ de finiciones ac sententius miri¬
pollicens michi quod ꝑ uni uersa occiduȩ partis monasteria

Expanded text:
atis libenter, charissime frater Ursei, adventantes de partibus Orientis, et desiderantes jam fratrum consueta consortia, monasterium tuum ingressi sumus; quod superpositum angusto arenosi tramitis dorso hinc atque hinc passivi et incerti maris unda circumluit: rara tantummodo latentes locos eminus arguit pinus, ex qua et Pineti clarum nomen saeculo dedit. Eo tamen maxime delectati sumus, quod non, ut aliquis mos est, vel de locis, vel de opibus Orientinstituta servarentur in monasteriis, requisisti. Ad haec ego ne quid tibi minus digne, non dico quam geritur, sed quam geri debet, exponerem, sancti Basilii Cappadociae episcopi, viri fide et operibus, et omni sanctitate satis clari instituta monachorum; quae interrogantibus se monachis velut sancti cujusdam juris responsa statuit, protuli. Cujus cum definitiones ac sententias mira pollicens mihi quod per universa Occiduae partis monasteria,
Abbreviated transcription (Latin):
aut conuenit nullũ tẽpꝰ uacuũ p̃ terire quominus ad eaquȩ
cõmunit̃ cũ om̃ĩ ȩccłu discitis: xiã secretius deeminentiori
barum silentii aga mꝰ & quiaxis. neq in aliud opꝰ animũ demꝰ
neq resi duũ tẽporis somno rursus atremissioni corporea
mancipemꝰ: sed in quisitione & sollicitudine meliorum noctis
gͦ unꝰ quisq ur̃m decẽ sibi ad scientiã putat. ad cõmunẽ d
ꝑferat in quisitionẽ facilius enĩ plurib simulconferentib :
siquid illud difficile uel obtenctũ uidet᷑ eẽ clarescet. dõsine
ac resolutiones ad ea implenda que recta inuenta fuerit᷑¬
existatis. simile discrimen impendit. Propt̾ea enĩ  dñs
dix̃. Quiu sermo quẽ locutussum uobis ille iudicabit
uos in nouissimo die it̾um seruus qui ignorat uolantẽ¬

Expanded text:
autem convenit nullum tempus vacuum praeterire, quo minus ad ea quae communiter cum omni Ecclesia discitis, etiam secretius de eminentioribus barum silentii agamus et quietis; neque in aliud opus animum demus, neque residuum temporis somno rursus et remissioni corporeae mancipemus; sed in inquisitione et sollicitudine medium noctis ergo unusquisque vestrum deesse sibi ad scientiam putat, ad communem id proferat inquisitionem. Facilius enim pluribus simul conferentibus, si quid difficile vel obtectum videtur esse, clarescet, Deo sine ac resolutiores ad ea implenda quae recta inventa fuerint, simile discrimen impendit. Propterea enim et Dominus dixit: quia sermo quem locutus sum vobis, ille judicabit vos in novissimo die .
Abbreviated transcription (Latin):
usos domesticos & eius comoda uł agrorũ fructus non cũ prb̃oꝵ¬
consencia diccconoꝵ que ꝑtract& sed heoꝵ potestatẽ domes¬
ti cissuis aut ꝓpinquis aut fr̃ib siliisq cõmittat ut ꝑli
uius modi ꝑsonas oc culte c&eri ledaentur eccłȩ sinodo
puincie pences isti ꝑsoluant si aut̃ & alit̃ accuset᷑ ep̃s &¬
prb̃i quicũ ipso sunt quod eaq ꝑtinent ad ȩccłam uel &a
grir uel ex alia qua liba ȩcclȩsiastica facultate sibim&
usurpent ita ut ex hoc ad fligatur quidem pauperes crimi¬
neccioni uero & blas pemus tamsermo p̃dicacionis quã hii
dispensant talit̃ Exponantur & osoport& origis ac synodo

Expanded text:
usus domesticos, et ejus commoda, vel agrorum fructus, non cum prusus domesticos, et ejus commoda, vel agrorum fructus, non cum prconscientia diaconorumque pertractet, sed horum potestatem domesticis suis, aut propinquis, aut fratribus, filiisque committat: ut per hujusmodi personas occulte caeterae laedantur Ecclesiae, synodo provinciae poenas iste persolvat. Si autem et aliter accusetur episri, qui cum ipso sunt, quod ea, quae pertinent ad ecclesiam, vel ex agris vel ex alia qualibet ecclesiastica facultate sibimet usurpent, ita ut ex hoc affligantur quidem pauperes, criminationi vero et blasphemiis tam sermo praedicationis, quam ii, qui dispensant, taliter exponantur, et hos oportet corrigi, sancta synodo
Abbreviated transcription (Latin):
eos aliquid lateat. ut si contigerit epm migrare desđo
ꝑ ucdantur ȩccłȩ iustumnamq & acceptũ est coram dõ
& hominibus ut sua ep̃r quib uoluerit dere linquat &
q ȩccłȩ sunt eidẽ conseruentur ȩccłe ut nec ȩccła ali¬
quid paciatur in quo modoũ nec ep̃s sub occasione ꝓscri¬
batur ȩccłȩ & in causas incidant qui ad eum ꝑtinent¬
& ipse post obitũ meledictionib: in grauetur: Ixxxuiũ¬
Vs ep̃s dispen Sandis res ȩcđiȩsiasticas habeat pores tatẽ¬
potestactẽ ad dispensandũ ergo om̃s quiindigent cd̃
sũma reuerencia & timoredĩ. partici p& aut & ipse qui¬
bus indig& sitecm̃ indig& tamsuis qucc̃ frm̃ qui habeo
suspiciunt᷑ necessariis usibur ꝓfuturis itac ut innullo qua¬
lib& ocasione fraudentur iux tec sc̃m apłm sic dicentẽ
habentes uictũ & tegum̃tũ his contentisumus quodsi cõ¬
tempuis isti minime fuerit conuertit aut̃ rerȩccłȩ in suos

Expanded text:
eos aliquid lateat: ut si contigerit episcopum migrare de saeeos aliquid lateat: ut si contigerit episcopum migrare de saepervadantur Ecclesiae. Justum namque et acceptum est coram Deo et hominibus, ut sua episcopus quibus voluerit dnt, eidem conserventur Ecclesiae, ut nec Ecclesia aliquod patiatur incommodum, nec episcopus sub occasione proscribatur Ecclesiae, et in causas incidant, qui ad eum pertinent, et ipse post obitum maledictionibus ingravetur. Ut episcopus dispensandi res ecclesiasticas habeat potestatepotestatem ad dispensandum erga omnes qui indigent cum summa reverentia et timore Dei: participet autem et ipse quibus indiget, si tamen indiget, tam suis quam fratrum qui ab eo suscipiuntur necessariis usibus profuturis; ita ut in nullo, qualibet occasione, fraudentur, juxta sanctum Apostolum sic dicentem: Habentes victum et tegumentum, his contenti sumus. Quod si contentus istis minime fuerit, convertat autem res ecclesiae in suos
Abbreviated transcription (Latin):
tem placuit ut prbi nonuendant pare &đ .o.¬
rem ȩccłȩ ubis̃ constiaiti nescentib epĩs suis quo modo
& epĩs non liceat uendere predia ȩccłae ignorante con¬
tem placuit utrẽ ȩccłȩ nemouendat. ex eodẽ cđo.¬
qđ sireditur non halae & alianimia necessitaes cogit.
hanc insinucndum eẽ primati ꝓuincie ipsius. utcũ
statutao numero epĩoꝵ utrũ faciendũ sit arbitretur
quodsitanta urgu& necessitas. eccłȩ ut non possit ante
consulere saltẽ uicinos testes conuoc& epr̃ curans acłiu
dõ & concilio uentitor honore amisso teneatur: Ixxuii¬
uesunt ȩccłȩ subomni sollicitudine & conscienciȩ bona
S& fide que indm̃ est qui cuncta considerat iudicatqser
uertur que &iã dispenrandas iudicio & potesta te pon¬
tificis cui commissurẽ populus & anime que intra ȩccła
congregentur manisesta uera sintq per tnere uidentir
ita ut cognoscant nec ignorent que sint ȩccłȩ ꝓpria nec

Expanded text:
tem placuit ut presbyteri non vendant rem Ecclesiae ubi sunt constituti, nescientibus episcopis suis, quomodo et episcopis non licet vendere praedia Ecclesiae, ignorante conItem placuit ut rem Ecclesiae nemo vendat: quod si redditus non habet, et aliqua nimia necessitas cogit, hanc insinuandam esse primati provinciae ipsius, ut cum statuto numero episcoporum utrum faciendum sit arbitretur. Quod si tanta urget necessitas Ecclesiae, ut non possit ante consulere, saltem vicinos testes convocet episcopos, curansDeo, et concilio venditor, honore amisso, teneatur. sunt Ecclesiae, sub omni sollicitudine, et conscientia bona, et fide quae in Deum est, qui cuncta considerat, judicatque, serventur, quae etiam dispensanda sunt judicio et potestate pontificis cui commissus est populus, et animae quae intra Ecclesiam congregantur. Manifesta vero sint, quae pertinere videntur ita ut cognoscant, nec ignorent, quae sint Ecclesiae propria, nec
Abbreviated transcription (Latin):
mecte feriri censuimur instoctuta. pena contuber nũ soruata
qucm premissi sumur in alienctore uindicta nisi forte
& alienator sibi dum rep&it & qui accep rit cleriresti¬
lib& eccle sias tice ꝑsone uocẽ cotrna dictionis
adferre &cum fruct ibus p̃reriti tẽpores eadẽ p̃dia¬
remedium oblatũ forteneglexerit suꝑea pencrũge¬
neraq: superius tenentur ad scripta contrafas. siquod
conceptũ fuerit. documentũ huniuersis uiribus quccuir
ab inicio nullus habuerint effecte tur sed &iã liceat
quibus cumq: ecclȩsiasticis ꝑsonis uocẽ contradictionis
afferre. & ȩcclesiasticas auctoritate sulciri. ita cũ fruc¬
tib possit alienere posfit alienare poscere nec aliqđ
se ante tribuna lxp̃i obsta culo muniat. quiccreligiosis
animab adsus teenciã pauperũ derelicta contrafas
sine aliqua pi&atis consideracione dispergit huuis aut
constitutis legũ in aposto lica teentũ uolumus sedeserua

Expanded text:
mate feriri censuimus, in statuta poena contubernium, servata, mate feriri censuimus, in statuta poena contubernium, servata, quam praemisimus in alienatore, vindicta. Nisi forte et alienator sibi, dum repetit, et qui acceperit, celeri restilibet ecclesiasticae personae vocem contradictionis adferre et cum fructibus praeteriti temporis eadem praediaemedium oblatum forte neglexerit, supra ea poenarum genera, quae superius tenentur ascripta, contra fas si quod conceptum fuerit documentum, universis viribus, quamvis ab initio nullas habuerit, effetetur. Sed etiam liceat quibuscunque ecclesiasticis personis vocem contradictionis afferre, et ecclesiastica auctoritate fulciri, ita ut cum fructibus possit alienata reposcere: nec aliquo se ante tribunal Christi obstaculo muniat, qui a religiosis animabus ad substantiam pauperum derelicta, contra fas sine aliqua pietatis consideratione dispergit. Hujus autem constitutionis legem in apostolica tantum volumus sede servari,