comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
obaptizatur. Ab isto enim baptizatur qui
qd ⁊ ibi cominemoraui. Ip̾e est qui baptirt
ni spũ scõ. hoc tu in epła mea qͣntum iuidi¬
cant uba tua nõ intellexisti. Nolo enim dr̃e
parum intelligens fraudare uoliusti. Miror
aut ab eis dissimulandun putams pau¬
lo post quippe sbieci ⁊ dixi. Nam si hoc loco
mortuum intellero pccorem baptizatorer
cad ista consequetur absurditas. ut qͥsqͥs
⁊ a latente impio fui̾t baptizatus. tarꝙͣ¬
amortuo baptizatus manit locutus sit.
Non enim ait. qui baptizatur amortuo
manifesto. s ab solute dicit mortuo. hec
manifestatio u̾borum illic meorum. qm ñ
de sompno uel pocius d ip̃a morte excitar
Et tu te nõ excitauit. Et insuꝑ. qd̾ ego cõtͣ
pecilianum dixam. qĩ contra me dicens.
uebementius ⁊ confirmasti. sicut solent
honines miectam sagitam nesciendo ex¬
clud̾e. altius ⁊ penitus q defigere. Asseru¬
isti enim mortuum nõ intelligendum. m¬
si pccorem baptistam. ⁊ nulliuu pecõrem ex¬

Expanded text:
um am ibi commemoraui: ipse est qui baptizat in spiritu sancto. Hoc tu in epistula mea, quantum indicant uerba tua, non intellexisti; nolo enim dicere: parum intellegens fraudare uoluisti. miror aut ab eis dissimulandum putaueris. paulo post quippe subieci et dixi: nam si hoc loco mortuum intellexero peccatorem baptizatorem, eadem illa consequetur absurditas, ut, quisquis etiam a latente impio fuerit baptizatus, tamquam mortuo baptizatus inaniter lotus sit. non enim ait: \'qui baptizatur a mortuo manifesto, sed absolute dixit: \'mortuo\'. haec manifestatio uerborum illic meorum quem non de somno uel potius de ipsa morte excitaret? et tamen te non excitauit, et insuper, quod ego contra Petilianum dixeram, quasi covehementius etiam confirmasti; sicut solent homines, injectam sagittam nesciendo excludere, altius etiam penitusque defigere. Asseruisti enim mortuum non intelligendum nisi peccatorem baptistam, et nullum peccatorem ex
Abbreviated transcription (Latin):
bis oleo ⁊ unctione leuitud mem signifi¬
tantib adulantis. Quid ego in ista epla¬
dbsenserim testimonio ubi dictum est.
Qui baptizatur a mortuo ipĩs ex ea repeti¬
tis uerbis satis qͣntum opmor ostendam.
sum enm disserem qurd rendere ad ista¬
d̾beat catholicus xp̃iamis. cum audierit
in qm qui baptizatur a mortuo nõ ei ꝑdest

Expanded text:
rbis oleo et unctione lenitudinem signifirbis oleo et unctione lenitudinem significantibus adulantis. Quid autem ego in illa epsenserim, ubi dictum est: qui baptizatur a mortuo, ipsis ex ea repetitis uerbis satis, quantum opinor, ostendam. cum enim dissererem, quid respondere debeat ad ista catholicus christianus, cum audierit, inquam, \'qui baptizatur a mortuo non ei prodest
Abbreviated transcription (Latin):
amortuo quid ꝓficit lanacro eius. qui ñ
tum q me ũbis tuis adiuneris paululũ
attende. Cum enim putasses anie mortu¬
ui hoc loco melligi cultorem ydoloruum q̃¬
si cos solos excepint qui baptrare nõ post¬
elegisti qutum potiusti. repetito illo d̾ olõ
testimonio. qd̾ ullum pecorem baptiare
noluit. qui dixit olin pccoris non nupĩguet
cap̃ meum. nõ excipiendo aliq̃m poc̃orer
Und magis uos irgenum. sicut paulo añ
mostraui. Si eium nullus pecor exceptus
est pinrde baptiratos ab occuitis malis cũ
conuincti fuint denuo baptizare. Hic iam
conab̾is occultum accipe pocorem. qui sc̃a
scriptum nõ excipit. Totus gͥ iste nr intlłcs¬
simlr repugnare mostratur. Neq emin ħ
ua scitis iudicunt. Nam tota siua ita con¬
iuncitur. Emendibit me iustus in nĩia. ⁊
arguet me. oleum aut pccoris nõ impm¬
gabit caput m̃um. Maluit ergo contun¬
di caput suum ab argnente ueracit. qͣm
ungi ablandiente fallacit. Translatis ũ¬

Expanded text:
mortuo quid proficit lauatio eius?, quam non ntumque me uerbis tuis adiuueris, paululum adtende. cum enim putasses a me mortuum hoc loco intellegi cultorem idolorum. quasi eos solos exceperim qui baptizare non possint, egisti. quantum potuisti, repetito illo de oleo testimonio, quod nullum peccatorem baptizare uoluerit qui dixit: oleum peccatoris non inpinguabit caput meum, non excipiendo aliquem peccatorem. unde uos magis urgemini, sicut paulo ante monstraui. si enim nullus peccator exceptus est, proinde baptizatos ab occultis malis, cum conuicti fuerint, denuo baptizate. hic iam conaberis occultum excipere peccatorem, quem sancta scriptura non excepit. totus igitur istsimiliter repugnare monstratur. neque enim hrba satis indicant; nam tota sententia ita conectitur: emendabit me iustus in misericordia et arguet me: oleum autem peccatoris non inpinguabit caput meum. maluit ergo contundi caput suum ab arguente ueraciter quam ungi a blandiente fallaciter, translatis ue
Abbreviated transcription (Latin):
mo minitare pictatem. Hunulitatem q
cypriam. ⁊ tunc ꝑfer concilunu cypriam.
Nos enim nullam cipriano facimus miu¬
riam. cum cius qͣsl lrãs a canonica diu¬
narum scripturarum aucte distinguinꝰ.
Nieq enim sine causa tam salubri uigisa¬
tia est canon ecc̃asticus constitutus. ad ꝙ̃
de cctis lris uel fidelium uel infidelium li¬
bere indicemus. Pinde cum dicat apłs

Expanded text:
mo. imitare pietatem humilitatemque mo. imitare pietatem humilitatemque Cypriani, et tunc profer concilium Cypriani. nos enim nullam Cypriano facimus iniuriam, cum eius quaslibet litteras a canonica diuinarum scripturarum auctoritate distinguimus. neque enim sine causa tam salubri uigilantia est canon ecclesiasticus constitutus, ad queum quos de ceteris litteris uel fidelium uel infidelium libere iudicemus. proinde cum dicat apos
Abbreviated transcription (Latin):
mus aut scindimus. Nec ideo nos peccas¬
se confitemur. quia ⁊ in poc̃ore qd̾ ẽ iplus
improbanius. qd aut dei est honoramius
Quia in deum credentem nõ ex occultis hu¬
mane pende uolumus. s in domino glari
ḋ quo ctus est admonemus. Neq enu ⁊
credentis poni uolebat in homine ⁊ nn deo
stabilit collocabat cum diceret. Neq qui
plantat ẽ aliquid. n qui rigat. s qui in¬
crementum dat ds. Non itaq nos dicẽtes
qd scriptuma est. Non nobis domine non
nb. s nomum tuo da glam. Accusamusi
uram conscĩam. s nos in bominnium mori¬
br corum spem qui baptirantur poni uolen¬
tes. nõ agnoscitis uium suꝑbiam. Quid
qd̾ ⁊ bt̃i cipriam mentionem facere aude¬
tis. uł ut iste auctor sit nr̃e diuisionis. ta¬
tus defensor aatholice imutatis ⁊ pacis. pri¬
mo esto in ecc̃a qm constat tenusse ⁊ pre¬
dicasse crpanum. ⁊ tumc aude uelud auc¬
torem siue tue nominare ciprianum. Pri¬

Expanded text:
mus aut scindimus: nec ideo nos peccavismus aut scindimus: nec ideo nos peccavisse confitemur, quia et in peccatore quod est ipsius improbamus, quod autem Dei est honoramus: quia in Deum credentem non ex occultis humanis pendere volumus, sed in Domino gloriari de quo certus est, admonemus. Neque enim bat, sed spem credentis poni nolebat in homine, et in Deo stabiliter collocabat, cum diceret, Neque qui plantat est aliquid neque qui rigat, sed qui incrementum dat deus. non itaque nos dicentes quod scriptum est: non nobis, domine, non nobis, sed nomini tuo da gloriam accusamus nostram conscientiam, sed uos in hominum moribus eorum spem, qui baptizantur, poni uolentes non agnoscitis uestram superbiam. Quid, quod etiam beati Cypriani mentionem facere audetis, uelut ille auctor sit uestrae diuisionis, tantus defensor catholicae unitatis et pacis? primo esto in ecclesia, quam constat tenuisse ac praedicasse Cyprianum, et tunc aude uelut auctorem sententiae tuae nominare Cyprianum. pri
Abbreviated transcription (Latin):
pdicandi testamti duum usurꝑauit. s̾ m
ch. ꝓdest. audientib aut ⁊ facientib non
ipẽ. s qd̾ p̾dicat prodest. Ita ⁊ ille quius
baptismatis s isurpare non dbuit. sibii
nocet qui bonum male usur pauit. uo ei q
potuisse refellere. qd̾ ergo contra pecilianũ
dici. s qͣnta luce nĩtatis modis ommbr re¬
fellatur qd̾ contra me ip̃e dixisti. Et ad huc
cuimius ⁊ quodamnõ pcc̃ores non ẽe fate¬
qua nb̾ licentia uendicenius. nõ d̾ mĩto
actium. nõ d inocentia iute tractamus
s ancunq licere dicimus. Attende cte ex
hus que dc̃a sunt nõ cuicunq licere nos
docere. s ei penam ee qui scĩi tractat illici¬
te. Et cum ẽẽ corrigendum. nõ scm̃ qd̾ illi¬
cite tractat illicite rescindendum. sicut ho¬
mimes nõ legittime lege utentes corrigi
uolumus nõ ipam legem irritam diciniꝰ
sicut dei testiñ illicite ꝑ os suum assumĩe¬
tem reprehendimus. nõ ip̃m testĩn nega¬

Expanded text:
praedicandi testamenti divini usurpaverit, sibi praedicandi testamenti divini usurpaverit, sibi nihil prodest, audientibus autem et facientibus non ipse, sed quod praedicat prodest: ita et ille qui jus Baptismatis sibi usurpare non debuit, sibi nocet qui bonum male usurpavit, non ei qupotuisse refellere quod ego contra Petilianum dixi, sed quanta luce veritatis modis omnibus refellatur quod contra me ipse dixisti. Et adhuc ciamus, et quodam modo peccatores nos esse fatequa nobis licentia vindicemus; non de merito actuum, non de innocentia vitae tractamus, sed cuiqumque licere dicimus. Attende certe ex his quae dicta sunt, non cuicumque licere nos dicere; sed ei poenam esse, qui sanctum tractat illicite; et eum esse corrigendum, non sanctum quod illicite tractat, illicite rescindendum: sicut homines non legitime lege utentes corrigi volumus, non ipsam legem irritam ducimus; sicut Dei testamentum illicite per os suum assumentem reprehendimus, non ipsum testamentum nega
Abbreviated transcription (Latin):
dẽt quali pec̃ori hoc dice̾t. ne omues hoies
Ap̾dicando ubo eius sese abstuierent. qui
nec sentire audent. nec die se pcc̃ores. nec
c̃e sequitur. eum q describit. Tu uero odi¬
sti discipliam. ⁊ abiecisti ẜmones meos
post te. O tuumi habundauit malicia. ⁊
lingua tua amplexa ẽ dolositatem. Siui¬
debas furem concurrebas ei. ⁊cum adultis
portom tuam ponebas. Sedens adusus
filium mris tue ponebas scandalum. tali
ergo poc̃ori dicit. ut quid tu enarras iusti
Qnͣtum ad te attinet. nõ tibi ꝓdest. loc tibi
ad iudicium dampnatõis ñ ad nitum sã¬
ius ꝑ os siuim. illi qui ex ore euis auouit
credant faciant ꝓficiant. nne illo repba¬
to laudabuntur. illo culpato ustificabut
isto dampnato coronabuntur. Qui cura¬
unit obedire domino dicenti. que dũt faci¬
te. que aut̾ fucuuit. fac̾e̾ nolite. ditunt et̃
⁊n faciint. Sicut ergo iste poc̃or. siuis sͥ

Expanded text:
deret, quali peccatori hoc diceret, ne omnes homines deret, quali peccatori hoc diceret, ne omnes homines a praedicando uerbo eius sese abstinerent, qui nec sentire audent nec dicere se peccatores non esse, sequitur eumque describit: tu uero odisti disciplinam et abiecisti sermones meos post te. os tuum abundauit malitia- et lingua tua amplexa est dolositatem. si uidebas furem, concurrebas ei et cum adulteris portionem tuam ponebas. sedens aduersus filium matris tuae ponebas scandalum. tali ergo peccatori dicit: ut quid tu enarras iustifquantum ad te adtinet, non tibi prodest; hoc tibi ad iudicium damnationis, non ad meritum saejus per os suum, illi qui ex ejus ore audiunt, credant, faciant, proficiant; nonne illo reprobato laudabuntur, illo culpato justificabuntur, illo damnato coronabuntur; quoniam curaverunt obedire Domino dicenti, Quae dicunt, facite; quae autem faciunt, facere nolite: dicunt enim, et non faciunt ? Sicut ergo iste peccator, si jus sibi
Abbreviated transcription (Latin):
tentiaui ius baptismatis usurpabat. tue
ut quisquis pocor int omnes homines fue¬
rit. ius s̾ baptismatis ñ usurpet. Si aũt
mondum baptiratus ẽ aut hanc uanissia
siĩam corrige. aut a quib baptieris an¬
gelos quere si aut arbitreniur conucti
correrisse. quisquis es crimine qd̾ ñi obi¬
sibi baptismatis n nsurpet. sleq boe cont
roo cst. Quia si ⁊̃ talis usurpauit ⁊ ded̾it ñ
eium sibi usurpare dbuisse domino no an
dedifse non dico. Ille uero qui accepit si
comio bonus ab homine malo. sifidelis ap¬
fido. sipius ab nupio. ꝑiitiosum eut dãti
non accipienti. Illud quippe ẜ i male u¬
tentem iudicat. bñ utentem sc̃ificat. Si a
⁊iste qui accipit nuque accepit. nec sic re¬
cisum s agnitum qd ꝑ se oberat correcto
pderit sacr̃m. Sic enim te putabo diise
non iaui quisquis pocor. quia nisi fallor
ut. quid tuenarras iustificatoes icas. ꝯ
assuuis testmm mum ꝑ os̾ tuum. qut ostẽ¬

Expanded text:
tentiam jus Baptismatis usurpabat? Tu eut quisquis peccator inter omnes homines fuerit, jus sibi Baptismatis non usurpet. Si autem nondum baptizatus es, aut hanc vanissimam sententiam corrige, aut a quibus baptizeris angelos quaere. 36. Sed arbitremur te convictum correxisse, Quisquis eo crimine quod nostri objisibi baptismatis non usurpet\'. neque hoc contra nos est, quia, si etiam talis usurpauerit et dederit, non eum sibi usurpare debuisse dico, non autem dedisse non dico. ille uero qui accepit si homo bonus ab homine malo, si fidelis a perfido, si pius ab impio, perniciosum erit danti, non accipienti. illud quippe sanctum male utentem iudicat, bene utentem sanctificat. si autem et ille qui accepit inique accepit, nec sic rescissum, sed agnitum, quod peruerso oberat, correcto proderit sacramentum. Sic enim te putabo dixisse non iam \'quisquis peccator\', quia nisi fallor ut quid tu enarras iustificationes meas et adsumis testamentum meum per os tuum ? et ut osten
Abbreviated transcription (Latin):
ñ abluit. qr nec iꝑ malos i qui uidentur
ee uitus dissendi sunt boni. qui uere sunt
intus. Hnic bfs cypanus quid senserit ac
errore ad ecc̃am redeuntib gratulatur. Na
isi identur inquit in ecc̃a eẽ zhama.
non tũ impediri dr aut fides aut caritus

Expanded text:
non abluit, quia nec propter malos, qui uidentur non abluit, quia nec propter malos, qui uidentur esse intus, deserendi sunt boni, qui uere sunt intus. Hinc beatus Cyprianus quid senserit, acerrore ad ecclesiam redeuntibus gratulatur: nam etsi uidentur, inquit, in ecclesia esse zizania, non tamen inpediri debet aut fides
Abbreviated transcription (Latin):
Ab unitate separantur agnoscimus nõ in
sacio baptisii qd boni bre possunt ⁊ mali
ita foris apte q̃ni.to nitus occulte ab ecc̃e
scituti sepati. S inde nemo dubitat. Quid¬
uero de ip̃ius ec̃ee fecunditate toto trari
que binagit. Sic inquit ⁊ ecc̃a donimi la¬
ce ꝑfusa p orbem totum radios suos por¬
rigit. imum tũ lumen est qd ubiq difum¬
ditur. nec uintas corporis sepitur. ramos
suos in unuisam tam copia ubtatis ertẽ¬
dit pfluentes largit ruo latius extendit
unũm tũ caput est ⁊ origo ina. ⁊una nũr
fecunditatis successib copiosa. Hanc eccar¬
cypanus inscripturis scĩs ꝓmissam miniuri¬
so mundo redditam dilexit tenuit comen¬
duit. qͣm ꝑditi scismatici uel hrtici ulud
a malis se discrie ac separe cupientes. sedi¬
tionib impus reliq̃runt. Qui ne suos exi¬
tus npios uanis excus ationĩb abluere
conarentur. sca scriptura p̾dixit. filius nĩ¬
lus ip̃e se uistum dicit. exitum aut suum

Expanded text:
ab unitate separantur, agnoscimus, non in sacramento baptismi, quod et boni habere possunt et mali, ita foris aperte quemadmodum intus occulte ab ecclesiae sanctitate separati. sed, unde nemo dubitat, quid de ipsius ecclesiae fecunditate toto terrarquae subiungit: sic, inquit, et ecclesia domini luce perfusa per orbem totum radios suos porrigit: unum tamen lumen est quod ubique diffunditur, nec unitas corporis separatur. ramos suos in uniuersam terram copia ubertatis extendit, profluentes largiter riuos latius expandit: unum tamen caput est et origo una et una mater fecunditatis successibCyprianus in Scripturis sanctis promissam, in universo mundo redditam, dilexit, tenuit, commendavit: quam perditi schismatici vel haeretici velut a malis se discernere ac separare cupientes, seditionibus impiis reliquerunt. Qui ne suos exitus impios vanis excusationibus abluere conarentur, sancta Scriptura praedixit: Filius malus ipse se iustum dicit, exitum autem suum
Abbreviated transcription (Latin):
dui ꝑ mane pot̾. sine int̾missione muta¬
tur. siue m melius ꝓficiens. siue deficies
atq decrescens in peius. Qui sunt gandi¬
um uanitatis. dolor confusionis. gau¬
dium consolonis. dolor exc̾itationis. gar¬
dium felicitatis. gaudium uanitatis
est ꝓ lucris temporalib letari. Dolor cõ

Expanded text:
u permanere potest, sine intermissione mutatur, sive in melius proficiens, sive deficiens atque decrescens in pejus. Qui sunt gaudium vanitatis, dolor confusionis, gaudium consolationis, dolor exercitationis, gaudium felicitatis. Gaudium vanitatis est pro lucris temporalibus laetari. Dolor co
Abbreviated transcription (Latin):
uirat ⁊ colligat. Itaq iami constitue a¬
tum aliqua disciplina. tũ adhuc pot̾ cũ
dr tullius equiuocorum ambigntate ĩ¬
pediri. Iucenim nomine ⁊ ip̃e qui fuit sũ¬
mus orator.⁊eus picta ymago. ł statua
codex quo eus lrr continentur. ⁊ siquid
est. s duisis ħ omina diffuitionib expli¬
canda sunt. Hoc igitur genus equinccoꝵ
ẽ in quo iam nulla ddisçiplina n borum
oritur ambiguitas. s ⁊ ip̃is reb que sig̾¬
ficantur. At si utrimiq confundat audiẽ¬
temi uel legentem. siue qd̾ ex arte sine qd̾
ex lapidi usu dr. nĩ ne t̾tium genus recte
pertius apparet. ut si quis dicat. multi
datilo metro scripserunt ut ẽ tullius. Nlã
hic mc̃tum e utrum tullius ꝓ eremplo.
datilici pedis. ac datilici ⁊ pocte positum
Audientib discipulis enuntiet. ut supra
genus in duo diuiditur. quicquid eim
er arte u̾borum facit ambignitatem ꝑti
s̾ͥ ꝓ exemplo eẽ pot̾. partim nõ pt. Cum
eimi ditfimeio quid significat nom̃. pos¬

Expanded text:
uirat et colligat? Itaque jam constitue arum aliqua disciplina: tamen adhuc potest cum dicitur, Tullius, aequivocorum ambiguitate impediri. Hoc enim nomine et ipse qui fuit summus orator, et ejus picta imago vel statua, et codex quo ejus litterae continentur, et si quid en, sed diversis haec omnia definitionibus explicanda sunt. Hoc igitur genus aequivocorum est, in quo iam nulla de disciplina verborum oritur ambiguitas sed de ipsis rebus quae significantur. At si utrumque confundat audientem vel legentem, sive quod ex arte sive quod ex loquendi usu dicitur, nonne tertium genus recte pertius apparet, ut si quis dicat: 'multi dactylico metro scripserunt ut est Tullius'. Nam hic incertum, utrum 'Tullius' pro exemplo dactyli pedis an dactylici poetae positum audientibus discipulis enuntiet, ut supra ursam primum genus in duo dividitur. Quidquid enim ex arte verborum facit ambiguitatem, partim sibi pro exemplo esse potest, partim non potest. Cum enim definiero, quid significet 'nomen', pos
Abbreviated transcription (Latin):
tinentur. Nam siue puer. siue stuitus. siue
tale nõ est. nec homo est. est aut homo.
aut d̾ dormiente uel ebrio uel furente du¬
bitari pot. quõ possunt ẽẽ animalia rõ¬
nalia. Pof omnimo deffendi s ad alia
ꝓpantib longum ẽ ad id qd̾ agitur. Illd̃
satis ẽ notum nõ noc̃e istam diffintom
homins rectam ⁊ratam. nisi ⁊ omnis ho¬
mo ead contineat᷑. ⁊ pt hominem nichil.

Expanded text:
tinentur: nam sive puer, sive stultus, sive tinentur: nam sive puer, sive stultus, sive tale non est; nec homo est. Est autem homo; aut de dormiente, vel ebrio, vel furente dubitari potest, quomodo possunt esse animalia rionalia. Potest omnino defendi, sed ad alia properantibus longum est. Ad id quod agitur illud satis non esse istam definitionem 'hominis' rectam et ratam, nisi et omnis homo eadem contineatur et praeter hominem nihil.
Abbreviated transcription (Latin):
male latine ꝓmintiatum u̾bum nõ in di¬
u̾sas rõnes trabit cogitantem. s ad id qd̾
apparet impellit. simmi igitur duo ista gna
int se plurimum distent. p̾mum genũs
uocabulo ⁊ una int̾p̾tatione. Aut tm̃ uno
tenentur uocabulo. s diu̾sis explicationib
explicantur. Ea que una dift̾iitio pot in¬
cludere unioca nominentur. Illis aut q
sb̾ uno nomine noce est dittinre duise. equiuo¬
cinom̃ est. Prius ergo considemus uniucca
ut qui genus hoc patefactum est illustrent᷑
exemplis. Hunumem cum dicimus tam pu¬
crum dicinius qm̃ uiuenem qm senem q̃
stultum qͣm sapientem.tam magnum qͥ
paruum.tam ciuemi qͣm pegrinum. tam i¬
banum qͣm agrestem. tam qui iam fuit
qm qui nunc est. tam sedentem qͣm state
tam diuitem qͣm paupem. tam agentem
aliquid qm cessantem. tam gaudentem
nich̾ e qd̾ nõ ut hominis nomẽ accepit. ita
⁊ homnus diffrtione clandatur. Slam dif¬
funtio hominis est anial rõalẽ mortale

Expanded text:
male latine pronuntiatum verbum, non in dimale latine pronuntiatum verbum, non in diversas rationes trahit cogitantem, sed ad id quod apparet impellit. Cum igitur ista duo genera inter se plurimum distent, primum genus vocabulo et una interpretatione; aut tantum uno tenentur vocabulo, sed diversis expeditionibus explicantur. Ea quae una definitio potest includere, univoca nominantur: illis autem quae sub uno nomine necesse est definire diverse, aequivoci nomen est. Prius ergo consideremus univoca, ut quomodo genus hoc jam patefactum est, illustretur exemplis. Hominem cum dicimus, tam puerum dicimus quam juvenem, quam senem, tam stultum quam sapientem, tam magnum quam parvum, tam civem quam peregrinum, tam urbanum quam agrestem, tam qui jam fuit quam qui nunc est, tam sedentem quam stantem, tam divitem quam pauperem, tam agentem aliquid quam cessantem, tam gaudentem minis nomen accepit, ita etiam hominis definitione claudatur: nam definitio hominis est, Animal rationale, mortale:
Abbreviated transcription (Latin):
s  couuictis que ambigua nõ erunt. er¬
plicabit. Ut emm si dret omnus miles bi¬
pes est. nõ ex eo seq̃retur ut cobors ex mi
unib bipedib ita constiret. Ita cum di¬
co ambignum omne ũbum. Nc dics siue
Omne igitut anhiguum u̾bum ns om¬
bigua dispraatione orplicab Nunt mu
biguitatum gu̾a indeamus. que prima
facit. Nam si quis audierit. acies. ⁊ siqͥs
utrum acies militum. an ferti. an occłoꝵ
dicta uel scripta sit. At uo siquis niuem¬
at scriptum u̾bi cã leporem. nec appareat
qua siña positum sit. ꝓfc̃o dubitabit utrũ
penultima huius u̾bi silła ꝓducenda sit.
ab eo qd̃ est lepos. an ab eo qd e lepus
corripienda. Qd scilicet nõ patetur ambi¬
gem si extũtom huius nomnus casum no¬
ce loq̃ntis acciꝑet. Qd̃ si quis dicat loqnte
male ꝓnuntiare potuisse. iam nõ ambigi¬
itate. s obscuritate impediretur auditor
Ex illo tñ gn̾e qd ambigno siule est. qr

Expanded text:
iam coniunctis quae ambigua non erunt exiam coniunctis quae ambigua non erunt explicabit. Ut enim, si dicerem 'omnis miles bipes est', non ex eo sequeretur, ut cohors ex militibus utique bipedibus ista constaret, ita, cum dico ambiguum esse omne verbum, non dico seOmne igitur ambiguum verbum non ambigua disputatione explicabitur. Nunc ambiguitatum genera videamus; quae prima facit. Nam et si quis audierit 'acies' et si quutrum acies militum an ferri an oculorum dicta vel scripta sit. At vero si quis inveniat scriptum verbi causa 'lepore' nec appareat qua sententia positum sit, profecto dubitabit, utrum paene ultima huius verbi syllaba producenda sit ab eo quod est 'lepos' an ab eo quod est 'lepus' corripienda—quam scilicet non pateretur ambagem, si accusativum hujus nominis casum voce loquentis acciperet. Quod si quis dicat, loquentem male pronuntiare potuisse; jam non ambiguitate, sed obscuritate impediretur auditor. Ex illo tamen genere quod ambigno simile est, quia
Abbreviated transcription (Latin):
gramaticus dicturus est. magnus ⁊ pene
discipline torpor nuiasit. Uides ne remo¬
ta nebula obscuritatis illud qd gͣ dictũ
est qͣi eminuisse in ultimum. Nam boc
⁊ negligentie torpor. ⁊ si qua alia uł min¬
mabilia nõ cominemorata sunt. q̃ tñ per
hanc enuntiatom u̾bi possunt intssigi. Ita
ꝙ a dialeticis rectissime dictum e am̃bi¬
guum ee omne u̾bum. Nec moueat qd̾
ap̃ ciconem calimipinatur ortensius ħ
mo ambigua se andire acute. aut expli¬
care dilucide .i. omne ubum ambiguum
ee dnt. Quo igitur ambigua ambigni
explicabunt. Nam hoc ẽ in tenebris extĩc¬
tum lumen inferre facile quid̃ atq cal¬
Quid enim aliud loco illo fecit ortensius.
uisi acuiuine ingenui ⁊ lepore ẜmonis qĩ
merato ⁊ suaui poculo impttis caligĩem
offudit. Qd̾ eim dictum ẽ omne n̾bum¬
ẽẽ ambignum d singulis ubis dictum ẽ.
Explicantur ambigua disputando. ⁊ ue¬
mo utiq u̾bis singulis disputat. Nemo

Expanded text:
gratia dicturus est, Magnus et pene gratia dicturus est, Magnus et pene disciplinae torpor invasit? Videsne remota nebula obscuritatis, illud quod supra dictum est quasi eminuisse multivium? Nam hoc et negligentiae torpor. Et si qua alia vel innumerabilia non commemorata sunt, quae tamen per hanc enuntiationem verbi possunt intelligi. CAecticis dictum est, ambiguum esse omne verbum. Nec moveat quod apud Ciceronem calumniatur Hortensius, hoc modo: Ambigua se aiunt audire acute, explicare dilucide: item omne verbum ambiguum esse dicunt, quomodo igitur ambigua ambiguis explicabunt? nam hoc est in tenebras exstinctum lumen inferre. Facile quidem atque calQuid enim aliud loco illo facit Hortensius, nisi acumine ingenii et lepore sermonis, quasi meraco et suavi poculo imperitis caliginem offundit? Quod enim dictum est, omne verbum ambiguum esse, de singulis verbis dictum est. Explicantur ambigua disputando, et nemo utique verbis singulis disputat. Nemo
Abbreviated transcription (Latin):
uocemi. scdo illo gn̾e laborabant. Ciu silis¬
est hominis ymago. s ñ n ꝓspicuo loco
aut omiumo tenebroso. Qui aut̾ no so¬
lum uocis. s ⁊ significationis ñbi exptes
crant. Terci gn̾is qd omnino detrimum
ẽ cecitate innoluebantur. Qd̾ aut̃ dictu
ẽ qd̾dam obscurum ambigno simle mli
pspici pot̾. quib ũbum quid erat notum s
uocem penitus nullam nec omnino cͥtam
ꝑecꝑant. Ouina igitur obscure loq̾ndi ge¬
na uitabit. qui ⁊ uoce qntum ẽ satis clar
nec ore ipedita. ⁊ ũbis noiussimis utet.
uide nunc in eod gramati exemplo qm
longe aliud impediat ambignitas qm
obscuritas u̾bi. fac eium eos qui ꝗꝯderãt¬
⁊ satis sensu accepisse uocem iugr̃i. ⁊ id
ut puta fac eum dixisse magnus. ⁊ deĩ¬
de siluisse. Attende quid inc̃ti hoc audito
qui sit pes. quidsi hystoriam int̾rogats
ut ꝑuta magnus pompeius quot bella
gessit. Quid si comendatorum carminu

Expanded text:
vocem, secundo illo genere laborabant, cui simivocem, secundo illo genere laborabant, cui simiest hominis imago sed in non perspicu omnino tenebroso loco. Qui autem non solum vocis, sed et significationis verbi expertes erant; tertii generis, quod omnino deterrimum est, caecitate involvebantur. Quod autem dictum est, quoddam obscurum ambiguo simile, in his perspici potest, quibus verbum erat quidem notum, sed vocem penitus nullam, aut non omnino certam perceperant. Omnia igitur obscura loquendi genera vitabit, qui et voce quantum satis est clara, nec ore impedito, et verbis notissimis utetur. Vide nunc in eodem grammatici exemplo, quam longe alias impediat ambiguitas quam obscuritas verbi. Fac enim eos qui aderant et satis sensu accepisse vocem magistri, et ut puta, fac eum dixisse, Magnus, et deinde siluisse: attende quid incerti, hoc audito qui sit pes? Quid si historiam interrogaturus, ut puta, magnus Pompeius quot bella gesserit? Quid si commendandorum carminum
Abbreviated transcription (Latin):
de tur. sicut e homo uinctus in tenebris. Na
ubi occłis apparuuit nic̃ auimnius homine
uuictum eẽ dubitabit. Tereium genus
ẽ in quo quia iam sensui absconditur.
ad tñ si nudaretur nchilo magis aĩo e¬
mineret. qd genus ẽ omnium plus ob¬
scurissimum. ut si imꝑitus malum illud
refer nune auimum ad uerba quorum
iste surit similituoines constitute. Pone
quipiam gramaticum conuoratis disci¬
pulis fcõ q silentio supp̾ssa uoce dixisse te¬
metum qd ab eo dictum quippe assidẽbãt
satis audierunt qui remocius parum. qͥ
aut̃ remotissime nulla omnino uoce ꝓstric¬
tisunt. Horum aut illi qui remotiores e¬
rant nescio quo casu partim sciebant qͥd
eẽt tbemetum. partini ignorabant. Illos
curitate impediebantur. Et hic iam ꝑspi
qui auditu nich̃ dubitabant. primum
illud genus paciebantur. Cui simile est
malum pimicum ignorantib s in luce
pictum. qui nominant u̾bum. s aurib
aut parum. aut omnino nõ acceꝑant

Expanded text:
deretur: sicuti est homo pictus in tenebris. Nam deretur: sicuti est homo pictus in tenebris. Nam ubi oculis apparuerit, nihil animus hominem pictum esse dubitabit. Tertium genus est, in quo etiam sensui absconditur, quod tamen si nudaretur nmineret: quod genus est omnium obscurissimum, ut si imperitus malum illud Refer nunc animum ad verba, quorum istae sunt similitudines constitutae. Pone quempiam grammaticum, convocatis discipulis, factoque silentio suppressa voce dixisse, Temetum: qsatis audierunt, qui remotius parum, qui autem remotissime nulla omnino voce perstricti sunt. Horum autem illi qui remotiores erant nescio quo casu partim sciebant, quid esset 'temetum', partim ignorabant; illos curitate impediebantur. Et hic iam perspqui de auditu nihil dubitabant, primum illud genus patiebantur, cui simile est malum punicum ignorantibus sed in luce pictum. Qui noverant verbum sed auribus aut parum aut omnino non acceperant
Abbreviated transcription (Latin):
potuit uoc occłorum offensiom pat̾e pii
in cuius quedam semina sꝑsimus que ĩ¬
redimenta nascantur uideamus. Impe
u̾bis. aut obscuritas. aut ambiguitas
test qd̾ in ambiguo plura se ostendũt.
quorum quid pocius accipiendum sit ig¬
noratur. In obscuro aut̃ nich aut paꝵ
quid atcendatur apparet. S ubi paru
est qd̾ apparet obscurum ẽ ambigno si¬
nule. ucluti si quis ingrediens tunc exci¬
piatur aliquo buuo uel trimo. uel ⁊ ut
ita dicam in ultimno loco ubi dempsita¬
te nebule nicħ marum qd̾ ẽ eluceat. er¬
go pagendo prius obscuritate tenetur.
at ubi aliqͣnͣtum raresc̾e̾ nebule ceꝑunit.¬
ut uid̾atur aliquid qd utru ma sit an
uiarum deductio clara ẽ. s qua sit ꝑgen¬
dum. n obscuritate s am̃biguitate dubi¬
tatur. Item sunt obscuriora tria geria
und̃ ẽ qd sensui patet amno clusum ẽ.
tanqͣm si quis malun punicum pictum
cuius rei pictura sit nescit. Altin genus
est ubi res aumo pateret insi sensui clau¬

Expanded text:
potuit nec oculorum offensione patere pevi, cuius quaedam semina sparsimus, quae inpedimenta nascantur, videamus. Inpedit verbis aut obscuritas aut ambiguitas. terest, quod in ambiguo plura se ostendunt, quorum quid potius accipiendum sit ignoratur, in obscuro autem nihil aut parum quod adtendatur apparet. Sed ubi parum est quod apparet, obscurum est ambiguo simile: veluti si quis ingrediens iter excipiatur aliquo bivio vel trivio vel etiam ut ita dicam multivio loco ibique densitate nebulae nihil viarum quod est eluceat. Ergo a pergendo prius obscuritate terretur; at ubi aliquantum rarescere nebulae coeperint, videtur aliquid, quod utrum via sit an viarum deductio clara est, sed qua sit pergendum non obscuritate sed ambiguitate dubitatur. Item sunt obscurorum genera tria. Unum est quod sensui patet, animo clausum est; tamquam si quis malum punicum pictum cuius rei pictura sit nescit. Alterum genus est, ubi res animo pateret, nisi sensui clau
Abbreviated transcription (Latin):
sa origine uenut. Nam ip̃a diuidũt
ad huc in duas formas quarum una ẽ
q̃ contingit diusitate linguaru. ut cũ
dicimus istuc. Hec una nor aliud apd̃
g̾cos ald̾ apud nos significat. qd̾ genu
usa tũ origine que uno uocabulo signt̾
quale est illud qd̾d nepote sup̃ posum̃.
qd rursus in duo scinditur. aut eim sb
eod̾ grie partis oronis sit. nom̃ est enĩ
nepos cum filium filii ⁊ luxuriosum sig¬
uis ut dictum ẽ a terentio. qui scis eĩgi
nus posueramus tot ambiguitatum

Expanded text:
rsa origine veniunt. Nam et ipsa dividuntur rsa origine veniunt. Nam et ipsa dividuntur adhuc in duas primas formas, quarum una est, quae contingit diversitate linguarum: Ut, cum dicimus tu, haec una vox aliud apud Graecos aliud apuum origine, quae uno vocabulo significantur, quale est illud, quod de nepote supra posuimus. Quod rursus in duo scinditur Aut sub eodem genere partis orationis, sicut nomen est nepos, cum filium filii, et cum luxuriosum sig ut dictum est a Terentio, Qui scias ergo nus posueramus, tot ambiguitatum
Abbreviated transcription (Latin):
pruitus dicantur hii qui in scola adbuc
ut cic̾o est lib̾ ciconis. aut ab effc̃u effici¬
ens ut tertor qui t̾rorem facit. aut a cõ¬
tinente qd̾ contur. ut domus ⁊̃ qui in do¬
origine qi transfe̾ndo cognommnetur. uide
ut arbitror quid faciat in ubis ambigui¬
tatem. Que aut̃ ad cand̾ originem ꝑtinẽ¬
tia conditione delarationis ambigua ee
dicimus talia sunt fac u̾bi cã qmq dix
Item scribe̾ qui dicit inc̾tum ẽ utrum infi¬
nitiuo actim. an imꝑatiuo passim ꝓmuiti¬
auit. homo qm̃ius unum nom̃ sit ⁊ una
enuntiatio. tñ fit aliud ex nommatiuo a
cum ditimus doctius illo ille disputauit.
Declaratioms igitur ambiguitas orta ẽ
Nam d̾claratõni nunc appello quicquid
siue ꝑ uoces siue ꝑsignificationes flectẽ¬
ambigutatum inutatim concite̾ aut
ꝓsequi pene infinitum est. Itaq locum
ip̃m hactenus notasse suffecerit ingemio
presertun tuo. Uide nunc ea que exdiu̾¬

Expanded text:
primitus dicantur hi, qui adhuc in scholiprimitus dicantur hi, qui adhuc in scholiut 'Cicero' est liber Ciceronis— aut ab effecto efficiens ut 'terror' qui terrorem facit—aut a continente quod continetur. Ut 'domus' etiam qui in doorigine quasi transferendo cognominetur. Vides, ut arbitror, quid faciat in verbis ambiguitatem. Quae autem ad eamdem originem pertinentia conditione declinationis ambigua esse dicimus, talia sunt. Fac verbi causa Item 'scribere' qui dicit, incertum est utrum infinitivo activi an imperativo passivi pronuntiaverit. 'homo' quamvis unum nomen sit et una enuntiatio, tamen fit aliud ex nominativo aimus 'doctius illo iste disputavit'. Declinatione igitur ambiguitas orta est. Nam declinationem nunc appello, quidquid sive per voces sive per significationes flectenambiguitatum minutatim concidere ac persequi paene infinitum est. Itaque locum ipsum hactenus notasse suffecerit, ingenio praesertim tuo. Vide nunc ea quae ex dive
Abbreviated transcription (Latin):
tonte dinanat. ut ẽ illd̾ qd̾ tullius ⁊ hõ⁊
statua ⁊ coder. ⁊ cadauer intlligi pot̃. No
possunt quid ista una diffinitione cõn¬
cludi. s tr̃ unium hñt fontem ip̃m .s. ue
pos longe ex diu̾sa origine filum filii. ⁊
luxuriosum significat. Hec ergo distincta
tencanius. ⁊ m̃d illud genus qd̾ ex eader¬
origine appello. in q̃ item duudatur. Nam
duuditur in duo quorum inum transla¬
tione alt̾m delinatione contingit. tnsia¬
tionem uoco cum uel smmlitudine unũ
nomen sit multis reb. ut tullius. ⁊ ille
in quo magna eloq̃ntia fuit. ⁊ statua e¬
ius dr uel ex toto cum pars cognonuũ¬
tur. ut cum cadauer illius tullius dici pt̾
uel ex parte totum. ut tecta dicimus to¬
tas domus. aut a gn̾e spẽs. Yba euim
principałr dũt romam. quib loquinur
s tñ u̾ba ꝓpͥe nominata sunt que ꝑ modos
⁊ tempora declinamus. aut ab spẽ genus.
Nam cum scolastici nõ solum ꝓprie. s et

Expanded text:
fonte dimanant, ut est istud, quia Tullius et homo et fonte dimanant, ut est istud, quia Tullius et homo et statua et codex et cadaver intelligi potest: nopossunt quidem ista una definitione concludi, sed tamen unum habent fontem, ipsum scilicet pos', longe ex diversa origine filium filii et luxuriosum significat. Haec ergo distincta teneamus, et vide illud genus, quod ex eaderigine appello, in quae iterum dividatur. Nam dividitur in duo, quorum unum translatione, alterum declinatione contingit. Translationem voco, cum vel similitudine unum nomen fit multis rebus, ut Tullius, et ille in quo magna eloquentia fuit, et statua ejus dicitur. Vel ex toto, cum pars cognominatur, ut cum cadaver illius Tullius dici potest: vel ex parte totum, ut cum tecta dicimus totas domus. Aut a genere species: verba enim principaliter dicunt Romani, quibus loquimur proprie nominata sunt quae per modos et per tempora declinamus—aut a specie genus: nam cum 'scholastici' non solum proprie sed et
Abbreviated transcription (Latin):
casus fiectitur cum dicimus nom̃ nomis
nonumi. ⁊c̃. Item cum diffo quid signific:
cum dicimus datilus unam sillam longã
⁊ duas demd̃ brenes annuntianius. Atͣ
uo cum diffinitur adu̾bium quid signifi¬
cet. ñ pot̾ hoc ip̃m exemplo dici. Et enim cũ
adũbium dicimus. ħ ipã enutiatio nomẽ
est. Item scd̃m aliam notionem adũbui
est. It pos creticus. qñ quid significet dif¬
finit. nõ pot̾ hoc ip̃m ꝓ exempło eẽ. Hec eĩ¬
ipa enuntiatio qũ dicimus creticus. p̾m
longa silla. d̾nde duab breuib constat.
quid aut̃ significat longa silła. ⁊ breius
⁊ longae. Ita ⁊ hic ẜui aliam notione
creticus nich̃ alind ẽ ꝙͣ cretitus ⁊ datilus
no ẽ. Scd̃m aliam uero cretitus nõ est
creticus. qr datilus ẽ. Scd̾m igitur genꝰ
qd iam pt̾ disciplinas uborum ad loqndi
Nam equinoca dicta sunt aut ex cad̾ ori¬
gine uementia aut ex diu̾sa. Ex eadem
origine appello qm̃uis uno nomine ac
ñ una diffmitione teneantur. uno tũ qͣi

Expanded text:
nominis, nomini, etc. Item cum definio quid significat, cum dicimus, dactylus, unam syllabam longam et duas deinde breves enuntiamus. At vero cum definitur adverbium quid significet, non potest hoc ipsum pro exemplo dici: etenim cum adverbium dicimus, haec ipsa enuntiatio nomen est. Ita secundum aliam notionem, adverbium est. item 'pes creticus' quando quid significet definitur, non potest hoc ipsum exemplo esse. Haec enim enuntiatio quod dicimus 'creticus' prima longa syllaba dein duabus brevibus constat, quod autem significat longa syllaba et brevis et longa est. Ita et hic secundum aliam notionem 'creticus' nihil est aliud quam creticus et dactylus non est, secundum aliam vero 'creticus' non est creticus quia dactylus est. Secundum item genus, quod iam praeter disciplinas verborum ad loqNam aequivoca dicta sunt, aut ex eadem origine venientia, aut ex diversa. Ex eadem origine appello, quando uno nomine ac non sub una definitione teneantur, uno tamen quasi
Abbreviated transcription (Latin):
tione u̾bi q̃ritux cum q̃ritur und ita dica
in re tam ꝑspicua. qd si multum inuareto¬
muo explicare originem ubi. meptum cẽt ag¬
gredi. Qd ꝑsequi ꝓ fcõ mf̾nutum ẽ. quis e¬
min repire nõ possit quicquid dictum fuit
uud ita dictum sit. huc accedit qd̾ ut sõp¬
miorum int̾ptatio. ita uborum origo. qdͦ
cuisi ingemo p̃dicatur. Ecce enm iba
nũ quispiam excoputat dicta. qd aurẽ
s qd nr̃a nõ magna lis ẽ. sam utq an be¬
uundo hiuus nocabuli origiuem tubit.
s etuinsũso tc̾uis id̾ qmi rixam niferat. q

Expanded text:
gine verbi quaeritur, cum quaeritur unde ita dicatgine verbi quaeritur, cum quaeritur unde ita dicatin re tam perspicua? Quod si omnino multum juvaret explicare originem verbi, ineptum esset aggredi, quod persequi profecto infinitum est. Quis enim reperire possit, quod quid dictum fuerit, unde ita dictum sit? Huc accedit, quod ut somniorum interpretatio, ita verborum origo pro cujusque ingenio praedicatur. Ecce enim verba ipsa quispiam ex eo putat dicta, quod aurem Sed nostra non magna lis est. Nam uterque a verberando hujus vocabuli originem trahit. Sed e transverso tertius, vide, quam rixam inferat. Q
Abbreviated transcription (Latin):
sensa uł uoce ꝓlata. S cum aimo sensa st̃
ante uocem dicibilia sunt. cum aut ꝑꝑ qd id
Ipm uero arma qd hic ubum ẽ cum auir¬
gilio. piuntiatum e dictio finit. Non eni
bella ꝗ gessit ene. as nel scutum. uel cet̾a
arna qͥ nulemus enea fabricatus ẽ. Ipa
uero bella nel arma que gesta. aut inges¬
ta sunt ab enea. ipa inqmꝰ q̃ cum gerentur
atꝙ cent. iud̾bantur q̃ ⁊ si nũc adeent. uel
digito mostrare possemus aut tange̾. q ⁊ si
no cogitarentur. ñ eo tu fit ut nõ fiunt. ipã
ergo pͥse. nec uba sunt. nec ditibilia sunt ñ
cantur. Tractandum est igitur nobis in bẽ
ub. d̾ reb in quib omnib cum ꝑtim ñba¬
significentur. partim ñ uba. nich̾ enm est d
quo nõ ũbis disput. are ncc̃e sit. Itaq de
ous primo disputetur. ꝑ q̃ d̾ cetis disputa
no d quo bene disputatur ad facuitate
dmiletice ꝑtinet. nõ ad dyaleticam discipli¬
naui. ut defensiones cic̾onis sunt. qui d̾
recthorice facultatis. s ñ huis docetur ip̃a

Expanded text:
a sunt. Sed cum animo sensa sunt, ante vocem dicibilia sunt; cum autem propterIpsum vero arma, quod hic verbum est, cum a Virgilio pronuntiatum est, dictio fuit: non enim neas, vel scutum, vel caetera arma, quae Vulcanus Aeneae fabricatus est. Ipsa vero bella vel arma, quae gesta sunt aut ingesta ab Aenea; ipsa, inquam, quae cum gererentur atque essent, videbantur, quaeque si nunc adessent, vel digito monstrare possemus, aut tangere, quae etiamsi non cogitarentur, non eo tamen fit ut non fuerint: ipsa ergo per se nec verba sunt, nec dicibilia, nec diccantur. Tractandum est igitur nobis in hac ibus, de rebus: in quibus omnibus cum significentur partim non verba, nihil est tamen, de quo non verbis disputare necesse sit. Itaque de his primo disputetur per quae de ceteris disputarno—de quo bene disputare ad facultatem dialectici pertinet, non ad dialecticam disciplinam, ut defensiones Ciceronis sunt quidem rhetoricae facultatis sed non his docetur ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
manu. uentre pene bona pacria lacerau̾at
offendetur aut si obscena pars corporis
sordido aut uulgari nomine appellaret᷑.
In hoc aut sensum animum q utrius
dformitas offendet. nisi illa tupitudo q̃
significata ẽ d̾core u̾bi significantis oꝑi¬
retur. cum res ead sit cuius utrũq ueca¬
bulum ẽ ułuti nõ alia m̾etrix. S alit̾
tũ uidentur eo cultu quo ante uidicem
stare assolet. alit eo quo in lururiosi cu¬
biculo iaceret. Cum igitur cantam iu
tam q multiplicem appareat ẽẽ u̾boꝵ
tingimus d̾x hic ex consid̾atione sensus
oratorem maxime ꝑtinet. Qm̃iuis enim
nec disputatõm deceat meptam. nec elo¬
qntiam oporteat ẽẽ mendacem. tũ ⁊m
illa sepe atq adeo pene semꝑ audienti
delicisis discendi cupido contempuit. ⁊̃
uere dici arbitratur. Ergo cum ñ appa¬
tatorem si qua delectandi cura est. rectho¬
rice colore asꝑgendum ⁊ oratorem si iu̾¬
tatem ꝑsuade uult dialeticis q̃i uius at¬

Expanded text:
Manu, ventre, pene, bona patria laceraverat; Manu, ventre, pene, bona patria laceraverat; offenderetur autem si obscoena pars corporis sordido ac vulgari nomine appellaretur? in hoc autem sensum animumque utriusque deformitas offenderet, nisi illa turpitudo rei quae significata est, decore verbi significantis operiretur, cum res eadem sit, cujus utrumque vocabulum est: veluti non alia meretrix, sed aliter tamen videtur eo cultu, quo ante judicem stare assolet, aliter eo quo in luxuriosi cubiculo jaceret. Cum igitur tantam vim tamque multiplicem appareat esse verbortigimus; duplex hic ex consideratione sensus oratorem maxime pertinet. Quamvis enim nec disputationem deceat ineptam, nec eloquentiam oporteat esse mendacem; tamen et in illa saepe atque adeo pene semper audiendi delicias discendi cupido contemnit, et in ur, etiam vere dici arbitratur. Ergo cum appatatorem, si qua ei delectandi cura est, rhetorico colore aspergendum; et oratorem, si veritatem persuadere vult, dialecticis qua
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯuorum ista sunt nonnia n tũ i illo as¬
pitadem marimaui ⁊ ni hoc iudicet ẽẽ lemi¬
tatem. Consuerudine mouetur sensus cu
offenditur cum audit quidam nam hic ad
spauitatem som. ł ad suauitatem nichil ĩ¬
rest.s tũ ualent aurium penetralia utru
aut ignotos recipiant. Arte aut̃ mouẽt᷑
auditor cum enuntiato sibi ũbo attend
q̃ pars orõis sit. ł siquid alud in hus
disciplinis q̃d̾ u̾b̃ tradinitur accepit. At
uo ex utroq .i. ex sensu ⁊ aite d u̾bo iudic̃¬
tur cum id qd aures metiuntur rõ notat
mus ncł aliud qm rem ipam intuct̾.
cuius illud signum ẽ qd̾ accepit. ut est
cum augustino nouimato nich̃ ald qm
ego ip̃e cogitor ab eo cui notus sum aut
ciilib hommnum mente occurrit. si forte
hoc nom̃. uel qui me ignorat audierit.
uel qui alium uouit qui augustinus
uocetur. Cum aut simul ⁊ ẜm se mouet¬
⁊ ip̃a enuntiatio id qd̾ ab eo enunciatur
sinuil adũtitur. unde enim fit ad nõ of¬
fenditur aurium castitas. Cum audit

Expanded text:
ta sunt nomina, non tamen in illo asperitatem maximam, et in hoc judicet esse lenitatem? Consuetudine movetur sensus, cum offenditur cum audit quiddam: nam hic ad suavitatem soni vel insuavitatem nihil interest; sed tamen valent aurium penetralia moverean ignotos recipiant. Arte autem movetur auditor, cum enuntiato sibi verbo, attend pars orationis, vel si quid aliud in his dicsiplinis quae de verbis traduntur accepit. At vero ex utroque id est et sensu et arte de verbo iudicatur, cum id, quod aures metiuntur, ratio notimus nihil aliud quam rem ipsam intuetur, cuius illud signum est quod accepit: ut cum Augustino nominato nihil aliud quam ego ipse cogitor ab eo cui notus sum, vel quilibet hominum menti occurrit, si forte hoc nomen vel qui me ignorat audierit, vel qui alium novit qui Augustinus vocetur. Cum autem simul et secuet ipsa enuntiato, et id quod ab eo enuntiatur, simul advertitur. Unde enim fit quod non offenditur aurium castitas, cum audit,
Abbreviated transcription (Latin):
ni quib ambigitatum pplecio ꝓprieni¬
funta siluescit. sonabor tñ cas ingena
ccrta distinguere. Utrum aut̃ conatum
mum facultas sequatur. tu urdicabis ã¬
biguitutum gn̾a ab equinocis ueniñt.
Prana gn̾a tria sunt. Unum ab arte.
ubis imponuntur. Alit̾ emm diffinitur
⁊ pes datilus. ⁊ equiuocum. Itq siquis
ex me eflagitet ut diffimam qurd sit tul
Possum enim recte dice̾. tullius ẽ nomẽ
quo significatur bõ. sumimus quidem ẽ¬
rator qui cantilene conuiratõm consulo¬
yssit. Subtilr attende me nom ip̃m difti¬
uisse. Nam si michi tullius ip̃e qdsi uuier
dicerem tullius e nom̃ quo significatur ho
s dic̾em tullius ẽ homo ⁊ ita ceta adnnge¬
rem. Item rendere possem hoc mo. tullui
e dactllus hus lris constans. Quid enn
ud dicere. tullius e ũbum ꝑ qd̾ equiuocat¬
ut se omnia cum hoc ip̃o que supradc̃a sũt
isi quid aluid inueniri pot. Cum gͥ hoc no¬
bitanius ambignorum ee genus excqui¬

Expanded text:
by editors ambiguitatu perplexio prope infinita silvescit. Conabor tamen eas in genera certa distinguere. Utrum autem conatum meum facultas sequatur, tu iudicabis. Ambiguitatum igitur quae ab aequivocis veniunt prima genera tria sunt; unum ab arte, verbis inponuntur. Aliter enim definitur et pes dactylus et aequivocum. Itaque si quis ex me flagitet ut definiam quid sit 'TulPossum enim recte dicere: 'Tullius' est nomen, quo significatur homo, summus quidam orator, qui Catilinae coniurationem consul oppressit. Subtiliter attende me nomen ipsum definisse. nam si mihi Tullius ipse ille, dicerem, Tullius est nomen, quo significatur homo; sed dicerem, Tullius est homo, et ita caetera adjungerem. Item respondere possem, Hoc nomen Tullius est dactylus, his litteris constans: quod enim im illud dicere, Tullius est verbum, per quot omnia cum hoc ipso quae supra dicta sunt et si quid aliud inveniri potest. Cum igitur hoc unubitamus esse ambiguorum genus ex aequi
Abbreviated transcription (Latin):
lido sono ũbum rei qd̾ significat cogru¬
it ultra qd requirat nõ ht. Quot modi
aut̃ origo u̾borum corruptione uocum ua¬
rietur. meptum est ꝓsequi. Nam ⁊ lon¬
gum ⁊ minus qm illa que dc̃a sunt nccͣ¬
est. Nunc ium uborum qnͣtum res patet
bresutãte conside̾mus. uis u̾bi est qua
cognoscitur qntum ualeat. ualet aut̃ tm̃
qntum audientem mouere pot. Porro
niter. S cum scd̃m se mouet aut ad
solum sensum ꝑtinet. aut ad artem.
aut ad utrũq. Sensus aut̃ aut natur̃
mouetur. aut consuetudine. Narura
uiciatur in eo qd̾ ofenditur. Si quis no¬
minat artax ensem regemi. nel mulcet
cumi audit eurialum. Quis euim ⁊ si

Expanded text:
lido sono verbum rei, quae significatur, congruit. Ultra quod requirat non habet. Quot modis autem origo verborum corruptione vocum varietur, ineptum est prosequi: nam et longum, et minus quam illa quae dicta sunt, nec. Nunc vim verborum, quantum res patitur, breviter consideremus. Vis verbi est, qua cognoscitur quantum valeat: valet autem tantum, quantum audientem movere potest. Porro niter. Sed cum secundum se movet, aut ad solum sensum pertinet, aut ad artem, aut ad utrumque. Sensus autem aut natura movetur, aut consuetudine. Natura movetur in eo, quod offenditur si quis nominet Artaxerxem regem, vel mulcetur cum audit Euryalum. Quis enim etiamsi
Abbreviated transcription (Latin):
qd eius effos potatio ẽ creditur dictus.
aut ꝑ id qd continet. ut urbem ab or¬
be appellatam nolunt. qd̾ auspicato
affirmat ab horreo nominatum aut ꝑ
abuisionem. ut cum horrenm dicimus
⁊ ibi trititum conced̾r. uel a parte totum
ut nuicronis nomine q̃ sũma pars gladii
est. totum gladium uocant. uł atoto ꝑs
ut capillus qĩ capitis pilus quid ultra
ad simlitudinem rerum ⁊ sonoꝵ aut sili¬
tudine rr̃ ip̃arum aut nicinitate autꝰ

Expanded text:
quod ejus effectus potatio est, creditur dictus; quod ejus effectus potatio est, creditur dictus; aut per id quod continet, ut urbem, ab orbe appellatam volunt, quod auspicato adfirmet ab 'hordeo' nominatum—aut per abusionem, ut cum 'horreum' dicimus et ubi triticum conditur—vel a parte totum, ut 'mucronis' nomine, quae summa pars gladii est, gladium vocamus—vel a toto pars, ut 'capillus' quasi 'capitis pilus'. Quid ultra aut similitudine rerum et sonorum aut similitudine rerum ipsar