comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm ñ sapidã reodat sapĩa: lignũ uite.
Si u̾bis ñ creditis. oꝑib credite: exem¬
plis acqͥescite płimorum. Currũt undiq
pec̃cores ad peniteritiã. ⁊ nat᷑a parit ⁊
consuetudie delicati: ext̾i̾orem oĩo as¬
ꝑitatẽ ñ reputant: ut exasꝑate cons¬
cientie lemant᷑. Nĩ credentib impoc¬
sibile: nil amantib difficłe: nni aspe¬
rũ mitib. nil humilib arduũ reperit᷑:
quib ⁊ gr̃a fert auxiliũ. ⁊ obediendi
deuocio lenit imꝑium. Quid ambu¬
latis in magnis. ⁊ mirabilib suꝑ uos:
Magnũ ꝓrsus et mirabise ẽ. ministrũ
ge supͣ uos ẽ ordo pacificoꝵ. nͥ forte omis¬
sis gradib p̾ostensis. saltare mag̃ qͣm
ascend̾e libet. Utinã tñ quisqͥs sic intrat.
si fie posset tã fidelit̾ ministraret. ꝙͣ
fiducialit̾ se ingessit. At difficile fortas¬
sis et impossibile ẽ: ut ex amara radice
ambitionis. suauis fructꝰ ꝑdeat caritatis.
Dico ego si uultis audire: immoñ ego s

Expanded text:
quam non sapidam reddat sapientia, lignum vitae . 38. Si verbis non creditis, operibus credite, exemplis acquiescite plurimorum. Currunt undique peccatores ad poenitentiam, et natura pariter et consuetudine delicati exteriorem omnino asperitatem non reputant, ut exasperatae conscientiae leniantur. Nihil credentibus impossibile, nil amantibus difficile, nil asperum mitibus, nil humilibus arduum reperitur, quibus et gratia fert auxilium, et obediendi devotio lenit imperium. Quandiu ambulatis in magnis et mirabilibus super vos? Magnum prorsus et mirabile est ministrum ge super vos est ordo pacificorum, nisi forte, omissis gradibus praeostensis, saltare magis, quam ascendere libet. Utinam tamen quisquis sic intrat, si fieri posset, tam fideliter ministraret, quam fiducialiter se ingessit. At difficile, fortassis et impossibile est, ut ex amara radice ambitionis, suavis fructus prodeat charitatis. Dico ego, si vultis audire, imo non ego, sed
Abbreviated transcription (Latin):
gitium effluentes
mab ur̃is. Parcite sanguini: qui
p uobis effususẽ. Horrendũ cauete
ꝑicłm: ignẽ qui ꝑatus ẽ declinate. In¬
ueniat᷑ tandẽ ñ irrisoria ꝑfessio ꝑfec
tionis: exhibeat᷑ etiã uirtꝰ in specie pietati:
u̾itatis. Quid ni ꝑrclitaret castitas in
deliciis. humilitas in diuiciis. pieta in
negociis. u̾itas in mustiloqͥo: caritas i
hoc scło neq fugite de medro babilonis:
fugite: ⁊ saluate aĩas ur̃as. Conuosate ad
urbes refugii: uͥ possitis et de p̾teritis agere
penitentiã. ⁊ in p̾senti obtin̾e̾ grãm: ⁊ fu¬
turã głam fiduciasit̾ p̾stolari. Nonuos
retartet conscientia pec̃coꝵ: qr uͥ illa ha¬
bundau̾unt. suꝑhadundare gr̃a con¬
sueuit. Non penitentie aust̾itas ip̃ade

Expanded text:
gitium effluentes.mabus vestris, parcite sanguini qui pro vobis effusus est. Horrendum cavete periculum, ignem qui paratus est declinate. Inveniatur tandem non irrisoria perfectionis professio; exhibeatur etiam virtus in specie pietatis. a veritatis. Quidni periclitetur castitas in deliciis, humilitas in divitiis, pietas in negotiis, veritas 494 in multiloquio, charitas in hoc saeculo nequam? Fugite de medio Babylonis, fugite, et salvate animas vestras. Convolate ad urbes refugii, ubi possitis et de praeteritis agere poenitentiam, et in praesenti obtinere gratiam, et futuram gloriam fiducialiter praestolari. Non vos retardet conscientia peccatorum: quia ubi illa abundaverunt, superabundare gratia consuevit. Non poeni
Abbreviated transcription (Latin):
mea in sinu meo conuertetur.
dum is ꝓ quo emissa ẽ. ñdum
conu̾titur. Nec audio illos qͥ
mͥ blandientes affunt iusticia
iusti suꝑ eumerit: dũ impuis
adhuc in sua impietate remora¬
tur. Non inꝗͣ recipio consolatio¬
nem. ubi fr̃is uideo desołonem.
Siergo dulcissime fili. tua qͦq
pia mens similit̾ affectaẽ. ĩmo
qr alit̾ affecta ñ ẽ. qͣmiq̃ tͥ infelix
iste cunctas sue egressionis de
monast̾io. et denuo regressioĩs
regłares uices infelicit̾ ꝑcurrisse
uidetur. qr tñ ip̃e alit̾ putat. ñ
solũ pacient̾. s etiã libent̾ audi¬
endum ẽ. qd̾ humilit̾ calũnat᷑:
si forte tã despate salutis repan¬
de. rationabił ulla occasio iuue¬
niatur: qͣm ut bene mecum tua
intelligit exꝑientia. difficile qͥdẽ
in congregatiõe. s multo diffici¬
lius foris pot̾it obtin̾e. Inĩto itaq
oĩum fratrũ consilio. om̃ia que
in eum fecisti iudicia. diligent̾
recractare ñ dedigneris. qͣtinus

Expanded text:
mea in sinu meo revertetur, mea in sinu meo revertetur, dum is pro quo emissa est, nondum convertitur. Nec audio illos qui mihi blandientes afferunt, Justitia justi super eum erit, , dum impius in sua adhuc impietate remoratur. Non, inquam, recipio consolationem ubi fratris video desolationem. Si ergo, dulcissime fili, tua quoque pia mens similiter affecta est, imo quia aliter affecta non est, quanquam tibi infelix iste cunctas suae egressionis de monastario, et denuo regressionis, regulares vices infeliciter percurrisse videtur, quia tamen ipse aliter putat, non solum patienter, sed etiam libenter audiendum est quod humiliter calumniatur, si forte tam desperatae salutis reparandae rationabilis ulla occasio inveniatur, quam ut bene mecum tua intelligit experientia difficile quidem in congregatione, sed multo difficilius foris poterit obtinere. Inito itaque omnium fratrum consilio, omnia quae in eum fecisti judicia diligenter retractare non dedigneris, quatenus
Abbreviated transcription (Latin):
negare efficatiam. Aliud inqͣm
qd̾ causamur ñ bene quippiã
fieri: aliud qd̾ mentimur nec
fieri. Hec ĩt̾im de hac re dixum.
et senserim absq preiiditio. uł
sententie tue. si quid melius sa¬
ꝑis: uł cuuislibr saniꝰ sapientis.
miseri huius miserabilem
conditioẽm: misereor qͥdem. sed
u̾eor ne frustra. Neq enĩ ñ ideo
mͥ uideor frustra miseri. qd̾ licet
ip̃o remanente in sua miseria.
mea tñ uł mͥ ñ sic infructuosa
litas inclinauit: s untimis eam
uisc̾ibus proximi misi̾a. et fr̃nuis
dosor inflixit. Miscdĩa quippe af¬
fectio ẽ. que nec uoluntate coher¬
cetur. nec rationi subicitur. qñ ñ
ad cõpassioẽm dolentium. neces¬
sario cogit affectu. ita ut etiam
sipecẽm ẽẽt. misereri. et simus¬
tum uellem ñ possem ñ miseri.
Potest quidem ratio uł uolun¬
tas affectui effectum subtraħe.
s nũquid ip̃m affectum euel¬
sere: Discedant a me qui me cõ¬
solantur. et dicunt quia oratio

Expanded text:
negare efficaciam. Aliud, inquam, negare efficaciam. Aliud, inquam, est quod causamur non bene quidpiam fieri, et aliud quod mentimur nec fieri. Haec interim de hac re dixerim et senserim, absque praejudicio vel tuae sententiae, si quid melius sapis, vel cujuslibet sanius sapientis.miseri hujus miserabilem conditionem, misereor quidem, sed vereor ne frustra. Neque enim non ideo mihi videor frustra misereri, quod, ipso licet remanente in sua miseria, mea tamen vel mihi non sit infructuosa litas inclinavit, sed intimis eam visceribus proximi miseria et fraternus dolor inflixit. Misericordia quippe affectio est, quae nec voluntate coercetur, nec rationi subjicitur; quando non ad compassionem dolentium necessario cogit affectu, ita ut, etiam si peccatum esset misereri, etsi multum vellem, non possem non misereri. Potest quidem ratio vel voluntas aflectui effectum subtrahere; sed nunquid ipsum affectum evellere? Discedant a me qui me consolantur, et dicunt quia oratio
Abbreviated transcription (Latin):
Ego autẽ ꝓ meo fatuo sensu. si
m̾idem contigisset qd̾ tͥ. uellem
ad remediũ mali. unũ ẽ duob
egisse. aut ip̃m qd̃ fecisti. aut
certe ab illo loco ubi d̾r. simili
rasse. et sic complesse qd̾ restabat
de sacͥficio. Neq enĩ dubitau̾m
de corpe iam consecrato. qͥ utiq
uxta ritum eccłie diclici ab ip̃a
qd̃ et ip̃a accepit a dño. panem
scilier ac iunum et si simł appo¬
nere. ñ simul tñ ex his sacra consi¬
cere. Cum ergo prius de pane cor¬
pus qͣm de uino sangus. more
eccł̃iastico conficiat᷑. si ꝑ obluuonẽ
tardius qd̾ post̾ius sacrandũ est
apponat᷑: ñ uideo qͥd sacͥs precedẽ¬
tib. tarditas possit p̾ripere con¬
seq̃ntium. Puto enim qd̾si dño
post fc̃m de pane suum corpus
uini consecratioẽm placuisset
aliqͣndiu int̾mittere. aut certe
uinum aqua qͥdem mistũ. simł
debere apponi. qͥnpocius assero
haud alit̾ debere fieri. S aliuo
ẽ. culpare negligentiam. aliud

Expanded text:
Ego autem pro meo fatuo sensu, si Ego autem pro meo fatuo sensu, si mihi idem contigisset quod tibi, vellem ad remedium mali unum e duobus egisse: aut ipsum quod fecisti, aut certe, ab illo loco ubi dicitur, « Simili rasse; et sic complesse quod restabat de sacrificio. Neque enim dubitaverim de Corpore jam consecrato, qui utique juxta ritum Ecclesiae didici ab ipsa quod et ipsa accepit a Domino, panem scilicet ac vinum, et simul apponere, non simul tamen ex his sacra conficere. Cum ergo prius de pane Corpus, quam de vino Sanguis more ecclesiastico conficiatur, si per oblivionem tardius quod posterius sacrandum est, apponatur, non video quid sacris praecedentibus tarditas possit praeripere consequentium. Puto enim quod si Domino post factum de pane suum Corpus, vini consecrationem placuisset aliquandiu intermittere, aut certe et vinum, aqua quidem mixtum, simul debere apponi, quin potius assero haud aliter debere fieri; sed aliud est culpare negligentiam, aliud
Abbreviated transcription (Latin):
te decantare .Uii. disciplinas
acciꝑe. In hũc modũ satisfaciat
et ille: qui tͥ ad illam missã mi¬
rastrauit. De illo qui sibi ante ap¬
parauerat. et oblitus ẽ. mitt̾e ui¬
nũ in calicem. cuius et maiorẽ
in hoc estimamus culpã: si tam̃
et tu ita putas. tuo arbitrio dere¬
linqͥmus. Sane si sermo exiit int̾
frẽs. et ip̃i om̃s singłi singulas
accipiant disciplinas. ut fiat qd̾
legit᷑. Alter alt̾ius oña portate.
Deinde qd̾ comꝑta sero licet ne¬
gligentia. uinum fudist in ca¬
licem suꝑ hostie sacrate particłam
laudamus. nec sub tanto artieu¬
lo. melius fieri potuisse putamꝰ.
arbitrantes liquorem et siñ cõ¬
secratione ꝓpͥa atq sollempni ĩ
sanguinem xp̃i mutatum. sa¬
crum tam̃ fuisse ex contactu
corꝑis sacri. Aunt tam̃ nescio
et aqua. hoc sacͥfitium ẽẽ: itauͦ
si qd̾libet deẽe. contig̾it: reliqua
ñ sc̃ificentur. S de huiꝰmodiunꝰ¬
quisq in suo sensu habundat.

Expanded text:
te, decantare, septem disciplinas te, decantare, septem disciplinas accipere. In hunc modum satisfaciat et ille qui tibi ad illam Missam ministravit. De illo autem qui sibi ante apparuerat, et oblitus est mittere vinum in calicem, cujus et majorem in hoc aestimamus culpam, si tamen et tu ita putas, tuo arbitrio derelinquimus. Sane si sermo exiit inter fratres, et ipsi omnes singuli singulas accipiant disciplinas, ut fiat quod legitur, Alter alterius onera portate . Deinde quod comperta, sero licet, negligentia, vinum fudisti in calicem super hostiae sacratae particulam, laudamus, nec sub tanto articulo melius fieri potuisse putamus, arbitrantes liquorem, etsi non ex consecratione propria atque solemni in Sanguinem Christi mutatum, sacrum tamen fuisse ex contactu Corporis sacri. Aiunt tamen nescio et aqua, hoc sacrificium esse, ita ut si quodlibet horum deesse contigerit, reliqua non sanctificentur. Sed de hujusmodi unusquisque in suo sensu abundat. 3.
Abbreviated transcription (Latin):
tentio discutienda. Porro ego ⁊
pͥor nr. multũ rem ipãm intͣ nos
pensantes. et int̾ nos confentes.
tuã qͥdem ibi deprehendimꝰ ig¬
norãtiam. ministrãtium quoq
negligẽtiam: s plane nulliꝰ ma¬
litiam. Et certe optime nosti: nł¬
lum ẽẽ. bonũ. nͥ fu̾it spõtane¬
um. Malũ ergo pot̾it ẽẽ. mag¬
num. qd constat uolũtar ium
ñ fuisse. Alioqͥn si qd̾ fit a ñ uo¬
sente bonũ qͥdem nullã gr̃am.¬
malũ autẽ. multã consequit᷑.
penã. ħẽ. si cͥca unã eandemq
cãm et malũ imputatur ⁊ bo¬
num ñ suscipitur: quisqͥs ita
sentit. asserat si uult. ⁊ qd nõ
sap̃ia maliciã: s malicia uĩcit
sapĩam. Ut tam̃ faciamꝰ satis
inquietiori conscientie tue. et
ne forte malum hoc. mali cuius¬
piã grauioris latentis adhuc ĩ
monast̾io fuit commonitio: ꝓ
penitentia tͥ iniungimus. sep¬
tẽ psalmos penitentiales cotidie
usq ad pascha. septies ꝓsternendo

Expanded text:
tentio discutienda. Porro ego et tentio discutienda. Porro ego et Prior noster multum rem ipsam et intra nos pensantes, et inter nos conferentes, tuam quidem ibi deprehendimus ignorantiam, ministrantium quoque negligentiam, sed plane nullius malitiam. Et certe optime nosti nullum esse bonum, nisi fuerit spontaneum. Malum ergo poterit esse magnum, quod constat voluntarium non fuisse? Alioquin si quod fit a non volenteutem multam consequitur poenam, hoc est si circa unam eamdemque causam, et malum imputatur, et bonum non suscipitur, quisquis ita sentit, asserat, si vult, quod non sapientia malitiam, sed malitia vincit sapientiam. 2. Ut tamen faciamus satis inquietiori conscientiae tuae, et ne forte malum hoc mali cujuspiam gravioris latentis adhuc in monasterio fuerit commonitio, pro poenitentia tibi injungimus septem psalmos poenitentiales quotidie usque ad Pascha, septies prosternendo
Abbreviated transcription (Latin):
cont̾statum cognouimus. lxx.¬
contͥstatum qͥdem ẽẽ. Laudamꝰ:
dilectissime irascere et nolipec¬
care. Peccabis autẽ ñ minꝰ nimis
irascendo: ꝗͣ oĩo ñ irascẽdo. Siqͥ¬
dem ñ irasci uͥ irascend̾ sit. nol¬
le em̃dare peccatumẽ. Plus uͦ
irasci ꝗͣ ixascendũ sit: pec̃em pec¬
cato addẽ ẽ. Qd̾ simalũ ẽ. pecca¬
tum ñ em̃dare. qͦmͦ malũ ñ erit
augm̃tare: Siex rerum euentib
reatuũ penderet iuditium: ñ
foret culpanda tua etiam ingẽs
tsticia. uͥ nimirũ constitisset ꝙ
ingẽs fuisset et culpa. Tanto qͥppe
culpa grauior: q̃nto res acrior
appareret. Nũc uͦ quia rerum
causa ñ mat̾ia. nͨ exitus actuũ.
sed intentionis ꝓpositum culpas
disc̾nit et m̾ita. dicente dño. si
ocłs tuus simplex fu̾it. totũ cor¬
pus tuũ lucidum erit. si neqͣ.
totũ corpus tenebrosum erit:
intu quoq examinatione cõ¬
missi. ñ tã ut arbitror fc̃oꝵ est
attendenda maiestas. qͣ ꝓpͬa in¬

Expanded text:
contristatum cognovimus, contristatum quidem te esse laudamus, dilectissime, irascere, et noli peccare. Peccabis autem non minus nimis irascendo, quam omnino non irascendo. Siquidem non irasci ubi irascendum sit, nolle emendare, peccatum est: plus vero irasci quam irascendum sit, peccatum peccato addere est, Quod si malum est peccatum non emendare, quomodo malum non erit augmentare? Si ex rerum eventibus reatuum penderet judicium, non foret culpanda tua etiam ingens tristitia, ubi nimirum constitisset quod ingens fuisset et culpa. Tanto quippe culpa gravior, quanto res sacrior appareret. Nunc vero quia rerum causa, non materia, nec exitus actuum, sed intentionis propositum culpas discernit et merita, dicente 71 Domino, Si oculus tuus simplex fuerit, totum corpus tuum lucidum erit; si nequam, totum corpus tuum tenebrosum erit , in tui quoque examinatione commissi, non tam, ut arbitror, sacrorum est attendenda majestas, quam propria in
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ. nisi forte qd absit q̃ ur̃a ñ¬
q̃ ih̾u xp̃i sunt q̃ratis. et mag̃
ur̃m de illo solatium. q̃ eiꝰ salu¬
tem diligatis. Nam cũ semꝑ apd̾
uos girouagus fuisset. ⁊ ut scri¬
bitic cõtra suum ꝓpositum ⁊ ab̃b̃is
imꝑium in ꝓpͥos usus qd̃ de arte
suã conqͥrebat expend̾et. gau¬
deat qͥ eum diligit. qd̾ apd̾ noc
deo misante sanatus sit. Testi¬
moniũ ei phibemus. qd̾ nꝰqͣm
m᷑ aliq̃ occasione uagatur. sed
qͥete ꝑseuerans in monast̾io. par¬
ꝑ int̾ pauꝑes sine q̃rela conu̾sat᷑
primã fidẽ qͣm q̃dem apd̾ uos ꝓ¬
misit. sed ñ tenuit. ñ irritã ut di¬
citis faciens. s ratam integrãq
custodiens. morum utiq conuer¬
sione. et obedientissima conu̾sa¬
tione. sine qua sese fallit. qͥ de lo¬
ci stabilitate confidit. Rogamus
frẽs ut quiescat iam inclignatõ
ur̃a. et desinat inqͥetatio ur̃a.
sinautẽ: facite qd̾ uultis. scri¬

Expanded text:
esse, nisi forte, quod absit! quaesse, nisi forte, quod absit! qua Christi sunt, quaeratis, et magis vestrum de illo solatium, quam ejus salutem diligatis. Nam cum semper apud vos gyrovagus fuisset, et, ut scribitis, contra suum propositum et abbatis imperium, in proprios usus quod de arte sua conquirebat expenderet, gaudeat qui eum diligit, quod apud nos Deo miserante sanatus sit. Testimonium enim ei perhibemus quod nusquam modo aliqua occasione vagatur, sed quiete perseverans in monasterio, pauper inter pauperes sine querela conversatur, primam fidem, quam quidem apud vos promisit sed non tenuit, non irritam, ut dicitis, faciens, sed ratam integramque custodiens, morum utique conversione, et obedientissima conversatione, sine qua sese fallit qui de loci stabilitate confidit. Rogamus vos, fratres, ut quiescat jam indignatio vestra, et desinat inquietatio nostra. Sin autem, facite quod vultis, scri
Abbreviated transcription (Latin):
nos nescimꝰ. ip̃e uid̾it. S hoc sci¬
mꝰ qr siue ꝑ se ip̃m ut uos fatemi¬
ni. siue ꝑ uos ut ip̃e testat᷑ hoc
fec̾it: in magno int̾im ꝑicło fuit.
Quis uero tã in humanꝰ qͥ sic ꝑi¬
clitanti ñ succurr̾et si posset. ñ
consułet si nosset. Aitam̃ siut
asseritis ñ compulsus obeclĩa.
suam uenditans discurrebat.
quid cause extitit. qd̾ auobis
discessit᷑ anqr iam tandem cẽ¬
sure pastoralis districtione. nõ
ei licebat qd̃ arte sicuerat: Cur
igit᷑ cũ iam apd̾ nos eẽt uolen¬
tes eum reuocare ad ꝑsuaden¬
dum de reditu. ꝓmisistis ei qͥe¬
tem in claustro. nͥqr hoc uelle
hoĩem nou̾atis. hoc q̃sisse me¬
mun̾atis: At ille iam adepto apd
alienos qd̾ ñ potuit int̾ suos:
ne certa ꝓ incertis desereret. te¬
nuit qͦ iam fruebatur. sꝑnẽs
qd̾ sero sͥ offerebat᷑. Besinite itaq
fr̃s. desinite frẽm sollicitare.
de qͦ ñ ualde necẽe ẽ. uos sollicitoᷤᷤ

Expanded text:
, nescimus; ipse viderit; sed hoc sci, nescimus; ipse viderit; sed hoc scimus, quia sive per se ipsum, ut vos fatemini, sive per vos, ut ipse testatur, haec fecerit, in magno interim periculo fuit. Quis vero tam inhumanus, qui sic periclitanti non succurreret si posset, non consuleret si nosset? Attamen si, ut asseritis, non compulsus obedientiasuam venditans discurrebat, quid causae exstitit quod a vobis discessit? An quia jam tandem censurae pastoralis districtione non ei licebat quod ante licuerat? Cur igitur cum jam apud nos esset, volentes eum revocare, ad persuadendum de reditu promisistis ei quietem in claustro, nisi quia hoc velle hominem noveratis, hoc quaesisse memineratis? At ille, jam adepto apud alienos quod non potuit inter suos, ne certa pro incertis desereret, tenuit quo jam fruebatur, spernens quod sero sibi offerebatur. 4. Desinite itaque, fratres, desinite fratrem sollicitare, de quo non valde necesse est vos sollicitos
Abbreviated transcription (Latin):
sietiã ñ raptus cum apło. solis
ex nominib sec̾ta celesta iam no¬
iui. et audiui meffabłia u̾ba q̃
ñ licet homini loqui. Stultus
ego qͥ iam sciens nomen dĩ m̃i.
nescio qͥd adhuc suꝑfluo cotidie
gemo: frustra suspirans. et di¬
cens cum ꝓpħa. Uultũ tuum
bis fieri nolimus: Hoc nos utiq
nolle putatis. ut qͥs a nr̃o mo¬
nast̾io discedens monach. in a¬
lio suscipiatur. Utinã om̃s com¬
missos nobis. sine nobis salua¬
re possetis. Si quis de nr̃is ad
uos maioris ꝑfectionis gr̃a et
artioris uite desid̾io conuola¬
u̾it: ñ solũ ñ causamur si ei ĩ
tali studio consulitis. s ⁊ mul¬
tũ p̾camur ut hoc faciatis. Nec
offensos nos conq̃remur. s ual¬
de ĩ hoc ẽẽ. adiutos fatebimur.
legatis deinde qd̾ de uob̾ audi¬
su. frẽm .b. qͣmdiu fuit apd̾ uoᷤᷤ
in medicinali arte sclarib de¬
seruisse. ip̃mq qui hoc dixit fal¬
sitatis arguitis. Si m̃titus sit¬

Expanded text:
si, etiam non raptus cum Apostolo, solis si, etiam non raptus cum Apostolo, solis ex nominibus secreta coelestia jam novi, et audivi ineffabilia verba quae non licet homini loqui. Stultus ego, qui jam sciens nomen Dei mei, nescio quid adhuc superflue quotidie gemo, frustra suspirans et dicens cum Propheta: Vultum tuum, bis fieri nolumus? Hoc nos utique nolle putatis, ut quis a nostro monasterio discedens monachus, in alio suscipiatur. Utinam omnes nobis commissos, sine nobis salvare possetis! Si quis de nostris ad vos majoris perfectionis gratia et arctioris vitae desiderio convolaverit, 70 non solum non causamur si ei in tali studio consulitis, sed et multum precamur ut hoc faciatis; nec offensos nos conqueremur, sed valde in hoc adjutos esse fatebimur. Negatis deinde quod de vobis audisu fratrem B., quamdiu fuit apud vos, in medicinali arte saecularibus deserviisse; ipsumque, qui hoc dixit, falsitatis arguitis. Si mentitus sit
Abbreviated transcription (Latin):
maledictionis sententiã intor
de ignoto monast̾io monachũ regłarit̾
posse suscipi negare ñ potestis.
ur̃m nob̃ notum ẽẽ. contẽditis.
slegamꝰ: et ñ creditis. Uerũ si
ñ creditis. simplicit̾ negantib:
credite uł urantib. In u̾itate
q̃ deus ẽ. uobis dicimꝰ. nͨ no¬
uimus uos. nec noscimus: ig¬
notoꝵ scͥpta suscepimꝰ. ad ig¬
notos. rescͥpsimus. Sẽsimus
qͥdem stimulatiões. et inqͥeta¬
tioẽs ur̃as: s nͣdum stimula¬
tores. et ĩquietatores ip̃os agno¬
uimꝰ. Uos tñ ad coniuncẽdũ
nos de simulata ignorantia
inuctissimũ argum̃tum indu¬
citis: ñ posse uidelier ignotos ẽe
nobis . quoꝵ et abbatis scilier
et ipsius monast̾ii nom̃ ĩ nr̃is
posiumꝰ littis. qͣi mox ut rerũ
uocabła scimꝰ. etiã res ip̃as no¬
u̾imus. Multũ ergo ualet mͥ
michaeł. gabrielis. raphaelis
nomina nosse: qn ex solo au¬
ditu uocabuloꝵ. etiã de ip̃orũ
beatorũ sp̃uum cognitione ĩa
sum et t̾cium celum nominare.

Expanded text:
maledictionis sententiam intorsem, quoniam de ignoto monasterio monachum regulariter posse suscipi negare non potestis, vestrum nobis notum esse contenditis. Negamus, et non creditis. Verum si non creditis simpliciter negantibus, credite vel jurantibus. In veritate, quae Deus est, vobis dicimus: nec novimus vos, nec noscimus, ignotorum scripta suscepimus, ad ignotos rescripsimus. Sensimus quidem stimulationes et inquietationes vestras, sed necdum stimulatores et inquietatores ipsos agnovimus. Vos tamen ad convincendum nos de simulata ignorantia invictissimum argumentum inducitis, non posse videlicet ignotos esse nobis, quorum et abbatis scilicet et ipsius monasterii nomen in nostris posuimus litteris; quasi mox ut rerum vocabula scimus, etiam res ipsas noverimus. Multum ergo valet mihi Michaelis, Gabrielis, Raphaelis nomina nosse, quando ex solo auditu vocabulorum, etiam de ipsorum beatorum spirituum cognitione jam sum et tertium coelum nominare,
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃a satisfactione contentos ẽẽ.
deb̾e: et iam ab unm̾itorũ infe¬
statione quiesce. S q pͥoribus
malis peiora uinxistis. et nob̃¬
rursum iurgiorum seminaria
tͣnsmisistis. q̃ absit ut g̾minẽt.
sic̃ nec pͥora germinar̃t in nob̃:
ne tñ ñ respondendo culpã q̃ nõ
ẽ. cognoscere uideam. hoc etiã
scdo ad ea q̃ procacit̾ obicitis. ue¬
racit respondemꝰ. Et hec tota nr̃a

Expanded text:
ra satisfactione contentos esse debere, et jam ab immeritorum infestatione quiescere. Sed quia prioribus malis pejora junxistis, et rursum nobis jurgiorum seminaria transmisistis quae absit ut germinent! sicut nec priora germinarunt in nobis, ne tamen, non respondendo, culpam, quae non est, agnoscere videamur, hoc etiam secundo ad ea quae procaciter objicitis, veraciter respondemus.
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ ꝓfessum. Nec intrare compu¬
limus: nͨ exire cogemꝰ. Qmius
sieũ eicẽmus. ad uos ut ip̃e as¬
serit ñ recliret. s mag̾ se ad huc
auobis elongret. Desinite fratres
desunte tã indebitis innoxios
lacessere uirgũs et cassis scripti¬
tationib inqͥetare: qr nec cumu¬
latis etiã cõtumeliis ꝓuocaripo
respondeamus. nec minis ext̾reri.
qͦ minus monachum teneamus.

Expanded text:
mus professum. Nec intrare compumus professum. Nec intrare compulimus, nec exire cogemus. Quamvis si eum ejiceremns, ad vos ut ipse asserit non rediret, sed magis se adhuc a vobis elongaret. Desinite ergo, fratres, desinite tam indebitis innoxios lacessere jurgiis, et cassis scriptitationibus inquietare: quia nec cumulatis etiam contumeliis provocari respondeamus, nec minis exterreri quominus monachum teneamus,
Abbreviated transcription (Latin):
qͥete habitauit. S cñ sibi tutũ
ñ cred̾et. qd̾ solus deg̾et. post pu¬
mã repulsam idip̃m qd̾ prius a
nobis reqͥrere ñ erubuit. Rursut
nos admonentes eum de reditu.
cum causam sue abeo discessio¬
nis inqͥreremus: abbas ĩquit m̃c
habebat me ñ monachũ s me¬
dicum. Cogebat seruire. ĩmo ip̃e
seruiȩbat ꝑ me ñ deo sed scło: qm̃¬
ne scłarium maliuolentiã incͣ¬
reret pͥncipum. mederi me com¬
pellebat. et tyrannis raptorib
excõmunicatis. Qd̃ aĩe mee ꝑi¬
cłm cũ ei nũc pͥuatim. nc̃ pa¬
lam suggessissem. nec ꝑfecissẽ:
quorũdam tãdem sapientiũ
uirorũ consilio fretus. fugio me¬
ã dãpnatioẽm ñ congregationẽ.
ꝑditioẽm ñ religioẽm. Cõsulite
salutem q̃renti. aꝑite pulsãti.
Cuiꝰ nos uidentes constantiam.
audientes cãm. et nullã contͣ
eum calũpniam. annuimus
introitum. ꝓbauimus suscep¬
tũ. astͥnximus ꝓbatum. tene¬

Expanded text:
quiete habitavit. Sed cum sibi tutum quiete habitavit. Sed cum sibi tutum non crederet quod solus degeret, post primam repulsam, idipsum quod prius a nobis requirere non erubuit. Rursus nos admonentes eum de reditu, cum causam suae ab eo discessionis inquireremus: « Abbas, inquit, meus habebat me non monachum, sed medicum. Cogebat servire, imo ipse serviebat per me, non Deo, sed saeculo, qne saecularium malevolentiam incurreret principum, mederi me compellebat etiam tyrannis, raptoribus, excommunicatis. Quod animae meae periculum cum ei nunc privatim nunc palam suggessisscm, nec profecissem, quorumdam tandem sapientium virorum consilio fretus, fugio meam damnationem, non congregationem, perditionem, non religionem. Consulite salutem quaerenti, aperite pulsanti. » Cujus nos videntes constantiam, audientes causam, et nullam contra eum calumniam, annuimus introitum, probavimus susceptum, adstrinximus probatum, tene
Abbreviated transcription (Latin):
pus uł tenuem noticiam ha¬
buerimus: sednec aliq̃m aliq̃n
m̃tioẽm nob̾. de uob̾ fcãm fuis¬
se meminimus. Nec tñ mirũ.
qr et multis t̾rarum spaciie
et du̾sis ꝓuinciis. et dissimi
degimus. Putamꝰ autem qd̾ ñ
de cuicũq notis. s tm̃ de nob̾
notis monastiis. monachos sus¬
ciꝑe ꝓhibemur. Alioqͥn cum
nullũ monast̾ium sit. qd̾ ali¬
cuii notũ ñ sit: nullum nobis
relinqͥtur de quo quis regłatit̾
suscipiat᷑. Quomͦ ergo illuo im¬
plebitur. qd̾ a beato .b. uł preci
pit᷑ ł ꝑmittit᷑ ꝑegͥnũ iudelicr monachũ
ñ solũ deb̾e suscipi ad habitãd ꝓhospite.
Ttocupit tẽpe secletiã inuentum
utilem suaderi admanẽdum
erga p̾dictum frẽm eg̾imus.
llã cũ ueniens se suscipi a nob̾
humilit̾ postularet: pͥmo qͥdẽ
repuisus. deinde admonitusẽ.
ut ad monast̾ium suum redi¬
ret. S ille ñ acquiescẽs: inu
cinã nobis ħemum se cõtulit.
ibiq septem ferme menses nui¬

Expanded text:
pus vel tenuem notitiam hapus vel tenuem notitiam habuerimus, sed nec aliquam aliquando mentionem nobis de vobis factam fuisse meminimus. Nec tamen mirum, quia et multis terrarum spatiis, et diversis provinciis, et dissimildegimus. Putamus autem quod non de cuicumque notis, sed tantum de nobis notis monasteriis monachos suscipere prohibemur; alioquin, cum nullum monasterium sit quod alicui notum non sit, nullum nobis relinquitur de quo quis regulariter suscipiatur. Quomodo ergo illud implebitur quod a beato Benedipermittitur, peregrinum videlicet monachum non solum debere suscipi ad habitandum pro hospite, quanto cupit tempore, sed etiam inventum utilem suaderi ad manendumerga praedictum fratrem egerimus Nam cum veniens se suscipi a nobis humiliter postularet, primo quidem repulsus, deinde admonitus est ut ad monasterium suum rediret. Sed ille non acquiescens, in vicinam nobis eremum se contulit, ibique septem ferme menses, nul
Abbreviated transcription (Latin):
uris. ur̃am reu̾entiam ꝓpt̾ quẽ¬
dam monachũ qͥ apd̾ nos ẽ. cõ¬
tͥstatam ẽẽ. cognouumꝰ. De qua
ur̃a tͥstitia nos quoq contͥstati
sumus. tim̃tes ne illa sit tͥstitia
de qua qͥbusdam dicebat apłs.
sontristati enim estis ñ scd̾m dm̃.
lisq uos commouisset. ut nos
et si placet amicos. qͦs fidum uł
p̾sentes u̾bocõuen̾atis. uł absen¬
tes scͥpto premonueratis. Hac
pͥma uice tã subito tã acriter
argueretis. Miramini ut scri
tiumus. Proponitis nobis de re¬
gła de noto monast̾io monachũ
ñ suscipiendũ. ꝑ constanti scilier
aliis notũ. dũ mͦ nobis ignotũ
sit : et si enĩ ut u̾ba ip̃a ur̃a po¬
namꝰ religionis ur̃e se adeo fa¬
ma effudit. ut etiã rome eccłie
ur̃e habeatur noticia: nos tñ qui
utiq multũ citra romã positi
sumus. nescio qͦ pacto ita p̾te¬
riit. ut ne unius qͥdẽ ur̃m. abbis
scilic⁊ uł monachorum. ñ ipsiꝰ
irõe habitationis. ñ religionis
ac conu̾sationis. u̾q ad hoc tẽ¬

Expanded text:
ram Reverentiam propter quemdam monachum qui apud nos est, contristatam cognovimns. De qua vestra tristitia nos quoque contristati sumus, timentes ne non sit illa tristitia, de qua quibusdam dicebat Apostolus: Contristati enim estis secundum Deum . adeo vos commovisset, ut nos, et si placet amicos, quos necdum vel praesentes verbo conveneratis, vel absentes scripto praemonueratis, hac prima vice tam subito, tam acriter argueretis. Miramini, ut scri cito restituerimus. Proponitis nobis de Regula, de noto monasterio monachum non suscipiendum , pro constanti scilicet aliis notum, dummodo nobis ignotum sit? Etsi enim, ut verba ipsa 68 vestra ponam, religionis vestrae se adeo fama effuderit, ut etiam Romae ecclesiae vestrae habeatur notitia, nos tamen, qui utique multum citra Romam positi sumus, nescio quo pacto ita praeteriit, ut ne uniusquidem vestrum, abbatis scilicet vel monachorum, non ipsius vestrae habitationis, non religionis ac conversationis, usque ad hoc tem
Abbreviated transcription (Latin):
cã ñ eicimus. ut qd̾ edificaui¬
mꝰ it̾m destruentes. preuarica¬
tores nos constituamꝰ. Hĩc regłe.
hĩc canonum. hic̃ ip̃ius natͣab
legic tͣnsgressores iudicam̃. Oppo¬
nitis enĩ indignãtes. cur ur̃m
et a uob̾ excõmunicatũ. nobis
sociare presũpsimus: qd̾ utiq
ab alio pati nolimus. S de ex¬
cõmunicatiõe qͥd respondebimꝰ.
qn uos inde uob̾ satiffacitis ꝓ nob̾.
scientes ꝓculdubio. priꝰ a nobis¬

Expanded text:
causa non ejicimus, ut, quod aedificavimus iterum destruentes, praevaricatores nos constituamus. Hinc Regulae, hinc canonum, hinc ipsius naturalis legis transgressores judicamur. Opponitis enim indignantes, cur vestrum et a vobis excommunicatum nobis sociare praesumpsimus, quod utique ab alio pati nolumus. Sed de excommunicatione quid respondebimus, quando vos inde vobis satisfacitis pro nobis, scientes
Abbreviated transcription (Latin):
tat᷑. aut dispensante pietatis gr̃a
in loco suo retineatur. si tñ ꝑsen¬
tiri potu̾it quomͦ ibidem ei om̃is
occasio itandi aut seminandi
hãc tur pitucłiem penit᷑ subtra¬
hatur. Et ħ de isto sufficiant. Est
aliud apuduos de quo ea pre¬
sumptiõe qua soleo. ñ cunctabor
dic̾e qd̾ sentio. De molendino
illo dico qd̾ com̾si custoclientes.
feminarum pati coguntur fce¬
q̃ntiam. Simͥ creclitur. unum
e trib fiet. Aut uideł femina¬
rum accessus. oĩmodis a molẽ¬
dino ꝓhibebitur. aut molenclinũ
cuicumq extraneo et ñ conu̾sis
custocdiendum committetur: aut
idem omnino molenclinum re¬

Expanded text:
tatur; aut dispensante pietatis gratia, tatur; aut dispensante pietatis gratia, in suo loco retineatur: si tamen persentiri potuerit, quomodo ibidem 84 omnis ei occasio iterandi aut seminandi hanc turpitudinem penitus subtrahatur. Et de isto ista sufficiant. 3. Est aliud apud vos de quo ea praesumptione, qua soleo, non cunctabor dicere quod sentio. De molendino illo dico, quod Conversi custodientes, feminarum pati coguntur frequentiam. Si mihi creditur, unum e tribus fiet: aut videlicet feminarum accessus omnimodis a moledino prohibebitur; aut molendinum cuicunque extraneo, et non Conversis custodiendum committetur; aut idem omnino molendinum re
Abbreviated transcription (Latin):
tabe contaminetͣ. Nec tam̃ filio
qͣntumlbet pecc̃ori. pat̾na omĩo
claudenda sunt uiscera. Arbitc
enim et patͥ pium. et filio tutũ
ẽẽ consilium. siq̃ras ei quomͦ in
aliqͣ e remortiorib dñi nolb̃ti do¬
mib recipiatur: ubi sub dist̾ctiori
disciplina. mutato soco ñ ꝓposito
penitentiam agat. donec qͣnq
cum tibi uisum fu̾it ad socũ ꝓpũ
reuocetur. sã ad nr̃m ordinẽ
ut tͣnseat. ur̃o fortassis ñ expedit.
Etquidem qd̾ dixisti illum sepe
dixisse. nr̃a se ꝓmissione tenere.
qr eum si cumꝰ licentia ueniret
suscipemus. hoc in nr̃a p̾sentia
etiã ip̃e negauit. Sane si tͥ nõ
placet. usqͣm eum illorum que
dixi locorum mitt̾e ad habitan¬
dum. aut de uosente iste forsi¬
tan ñ consentit. aut cum ut᷑q
complaceat. forte ñ inueniat
qui eũ recipere uelit: tũc opor¬
det ut aut urgente necessitatis
cã. qͦcumq ad saluandã aiãm
suam ire uołuit. cũ lit̾cis dumit.¬

Expanded text:
tabe contaminetur. Nec tamen filio, tabe contaminetur. Nec tamen filio, quantumlibet peccatori, paterna omnino claudenda sunt viscera. Arbitror autem et patri pium et filio tutum esse consilium, si quaeras ei quomodo in aliqua e remotioribus domini Norberti domibus recipiatur, ubi sub districtiori disciplina, mutato loco, non proposito, poenitentiam agat, donec quandoque, cum tibi visum fuerit, ad locum proprium revocetur. Nam ad nostrum Ordinem ut transeat, vestro fortassis non expedit. Et quidem quod scripsisti illum saepe dixisse nostra se promissione tenere quia eum, si cum licentia veniret, susciperemus; hoc in nostra praesentia etiam ipse negavit. Sane si tibi non placet usquam eum illorum quae dixi locorum mittere ad habitandum, aut te volente iste forsitan non consentit, aut cum utrique complaceat, forte non inveniatur qui eum recipere velit; tunc oportet ut aut urgente necessitatis causa, quocunque ad salvandam animam suam ire voluerit, cum litteris dimit
Abbreviated transcription (Latin):
hac re consilium. immo precep.¬
tum. aꝑde clamantis. fugite for¬
nicatioẽm. istius nunc tam tur¬
pit̾ lapsi frĩs: suꝑ quo et nrãm
dignatus es consule paruitatẽ:
te doceat exꝑim̃tum. De quo qͥd̾
miror quid tͥ uisum fu̾it metã
remotum expet̾e consultorem. cũ
ppe habeas uirum sapientem nr̃i
ordinis. et tue precipue domus
reb dubii enodandis. et prudẽ¬
tes sint et fideles. Uerũtam̃ quia
sic tͥ placuit. uideris tu cur ita
placu̾it. ego labia mea ñ ꝓhibebo.
Si fratͥ casum situm qͣntulibet g̃¬
uem. qͣntumlibet turpem. pͥor
ip̃e confessus fuisset: et eurand̾
foret. et ñ effugandus. Nunc au¬
tem qm̃ tanti mali aliunde fe¬
tor em̃sit: nichominus qͥdem eiꝰ
si fieri pot̾ curationi oꝑam dari
necẽe ẽ: s aliter fortassis enim ñ
expeclit ut ult̾ius apud uos re¬
morarisinatur: ne forte qd̾ te ñ
inm̾ito qͥdem timere scͥpsisti. pu¬
sillus et noueslus grex. huiusm̃i

Expanded text:
hac re consilium, imo praecephac re consilium, imo praeceptum, aperte clamantis, Fugite fornicationem , ipsius nunc tam turpiter lapsi fratris super quo et nostram dignatus es consulere parvitatem te doceat experimentum. De quo quidem miror, quid tibi visum fuerit me tam remotum expetere consultorem, cum prope habeas virum sapientem nostri Ordinis, et tuae praecipue domus rebus dubiis enodandis et prudentes sint et fideles. 2. Verumtamen quia sic tibi placuit, videris tu cur ita placuerit, ego labia mea non prohibebo. Si frater casum suum, quantumlibet gravem, quantumlibet turpem, prior ipse confessus fuisset, et curandus foret, et non effugandus. Nunc autem, quoniam tanti mali aliunde fetor emersit, nihilominus quidem ejus, si fieri potest, curationi operam dare necesse est, sed aliter. Fortassis enim non expedit ut ulterius apud vos remorari sinatur ne forte, quod te non immerito quidem timere scripsisti, pusillus et novellus grex hujusmodi
Abbreviated transcription (Latin):
sit ñ ꝑseulare contig̾it. Et hic sit
epłe finis: uibi tu de sine boni cõ¬
onũ nobis de te Rm̃e. et bo¬
nũ ualde rarum ostendisti.
dum minoris te ñ solum ñ contẽp¬
seris monita. s grãs insuꝑ retuse¬
ris monitori: prudent̃ utiq nõ
a quo s quid monereris atcendẽt.
Grãs ago et ip̃e deo qd̾ mea p̾sũp¬
tio grãm egit. mag̾ qͣm indig¬
natiõem meruerit. Cenentes
itaq tue tante humilitatis insig¬
ne: ampliori iam fiducia. mone¬
mus qd̾ et prius monuimꝰ. Obse¬
cramꝰ ꝑ sanguinem illum qui
ꝑ animab fusus ẽ. ne tanti emp¬
tarum paruipendatur ꝑiculũ.
qd̾ maxime ex iurorumet femi¬
narũ cohabitatione ñ imm̾ito
timetur ab his. qui in scola dei
diu iam contra diaboli tẽptam̃¬
ta luctati. ꝓpͥa exꝑientia edoct.
dic̾e possunt cum apło. ñ enim
ignoramus astucias eius. Beniq
qͣm ñ negligenter te oporteat au¬
dire ñ meum. sed ipsius apłi de

Expanded text:
sit! non perseverare contigerit. Et hic sit sit! non perseverare contigerit. Et hic sit epistolae finis, ubi tu de fine boni comonum nobis de te, charissime, et bonum valde rarum ostendisti, dum minoris te non solum non contempseris monita, sed gratias insuper retuleris monitori, prudenter utique non a quo, sed quid monereris attendens. Gratias ago et ipse Deo, quod mea praesumptio gratiam egit magis, quam indignationem meruerit. Tenentes itaque tuae tantae humilitatis insigne, ampliori jam fiducia monemus quod et prius monuimus. Obsecramus per sanguinem illum qui pro animabus fusus est, ne tanti emptarum parvipendatur, periculum, quod maxime ex virorum et feminarum cohabitatione non immerito timetur ab his qui, in schola Dei diu jam contra diaboli tentamenta luctati, propria experientia edocti dicere possunt cum Apostolo: Non enim ignoramus astutias ejus . Denique quam non negligenter te oporteat audire non meum, sed ipsius Apostoli de
Abbreviated transcription (Latin):
puehat. s sue pocius alt̾utrum
plurimũ detrahant dignitatis.
qñ nec cłicum decet regis ut dic¬
tũ ẽ. ẽe uocariue. dapiferum.
et nichominus regem nisi in
manu utiq fortium regnigu¬
bnacła possidere: mirũ ualde
quom᷑ utraq potestas hoc pati¬
tur. qd uł eccłia ñ abicit dia
luerã. ac fortassis debueram
nͥ epistolaris breuitas suꝑse¬
dendum indice̾t. Maximeq quia
de offendere u̾itus sum pepcibo¬
mini. quippe quem tͥ auint fami¬
liarib iã olĩ amicicĩs eẽ deuinctu.
Sed nollemte habere contra ulita¬
tatẽ amicum. Sitam̃ ꝑsistic. ue¬
rum te amicum proba. ⁊ da ope¬
ram quom᷑ et ip̃e amicucsit ura¬
tis. Tunc demum uere erũt ami¬
cicie: siu̾itatis fu̾it secłate consor¬
tio. Qd̾ sitibi ille ñ acquieu̾it: se
necu qd̾ denes. hostieq caudam
iunge capiti. ac tunicam dĩ gr̃a
iam polimitã. cura fac̾e et tala¬
rem. qm̃ cepisse nis ꝑderit. si qd ab¬

Expanded text:
provehat, sed suae potius alterutrum provehat, sed suae potius alterutrum plurimum detrahant dignitatis, quando nec clericum decet regis, ut dictum est, esse vocarive dapiferum, et nihilominus regem, nisi in manu utique fortium, regni gubernacula possidere; mirum valde quomodo utraque potestas hoc patitur quod vel Ecclesia non abjicit diaclueram, ac fortassis debueram, nisi epistolaris brevitas supersedendum indiceret; maximeque quia te offendere veritus sum, peperci homini, quippe quem tibi aiunt familiaribus jam olim amicitiis esse devinctum. Sed nollem te habere contra veritatem amicum. Si tamen persistis, verum te amicum proba, et da operam quomodo et ipse amicus sit veritatis. Tunc demum verae erunt amicitiae, si veritatis fuerint foederatae consortio. Quod si ille non acquieverit tibi, tene quod tenes, hostiaeque caudam junge capiti, ac tunicam, Dei gratia jam polymitam, 83 cura facere et talarem; quoniam coepisse nil proderit, si quod ab
Abbreviated transcription (Latin):
militia scłaris. et illinc questus
ñ cultus religionis. In quo quis
facise non adu̾tat qͣntum sit
dedecoris ñ minus utiq regnoꝗͣ sac̾¬
docio: Ut enim cł̾icalis constat
ñ eẽ dignitatis regum stipendiis
militare: sic nec regie maiesta¬
tis. rem fortiũ administrare ꝑ
et ñ mag̾ quempiam fortissimũ ex
gestat incapite signum plus re¬
gius decet fastus. q̃ famulatus.
Item regale fastigium mag̾ ar¬
mis ꝗͣ psalmis innititur. Sane
si alteri forte ut assolet accessis¬
set qd̾ detrahitur att̾i. qͣ uł regis
uidelicet humiliatio cłicum am¬
plius sublimasset. aut cłici cer¬
de deiectio. regio contulisset ho¬
nori: ut uerbi gr̃a si nobilis ali¬
qua mulier iuro nubat plebeio
illa quidem minuitur ex illo.
s ex illa crescit ille: suta inq̃m
ues rex excłico. uł elieus ex rege
ꝓficeret. malum qd̾ ex parte fu¬
isset. utcumq forsitan tołari
debuerat. slunc autem cũ utri¬
uslibet diminutio neutrum

Expanded text:
militia saecularis, et illinc quaestus, militia saecularis, et illinc quaestus, non cultus religionis. In quo quis facile non advertat quantum sit dedecoris, non minus utique regno quam sacerdotio? Ut enim clericalis constat non esse dignitatis regum stipendiis militare, sic nec regiae majestatis, rem fortium administrare peet non magis quempiam fortissimum ex gestat in capite signum, plus regius decet fastus, quam famulatus; itemque regale fastigium magis armis, quam psalmis innititur. Sane si alteri forte ut assolet accessisset quod detrahitur alteri, quo vel regis videlicet humiliatio clericum amplius sublimasset, aut clerici certe dejectio regio contulisset honori ut verbi gratia, si nobilis aliqua mulier viro nubat plebeio, illa quidem minuitur ex illo, sed ex illa crescit ille; si ita, inquam, vel rex ex clerico, vel clericus ex rege proficeret, malum, quod ex parte fuisset, utcumque forsitan tolerari debuerat. Nunc autem, cum utriuslibet diminutio neutrum
Abbreviated transcription (Latin):
pasacio assecutusẽ. mag̾ ut aũt
głatur ex nomine. qͣm cetõrum
quolibet appellari. Cumq sit ar¬
chidiaconus. decanus p̾positusq
in diu̾sis eccłiis. nicħ horum tam̃
tã eũ ꝗͣ regis delectat uocitarida¬
pifu̾m. O noua et exosa ꝑu̾sitas.
Itane plus decet hominis ꝗͣ dei fa¬
mulũ nominari. ac t̃rem ꝗͣ celeftis
dici regis officialem altioris duci¬
tur dignitatis: Qui clero militi¬
am. forum añponit eccłie. duu¬
nis ꝓfecto humana. celestib pre¬
ferre t̾rena conuincitur. Ergo pus¬
crius ẽ. uocari dapifu̾m ꝗͣ deca¬
num ꝗͣ archidiaconum. Est eqͥ¬
dem s laico. ñ cł̾ico. militi ñ dia¬
cono. Mira s ceca ambitio. mag̾
imis. ꝗͣ summis desectari. ⁊ cu
funes cecid̾ant in p̾claris. insacia¬
bili desid̾io amplexari st̾cora. et
ꝓnichiso habere t̾ram desid̾abilẽ.
Confundit penitꝰ ordines. et utroq:
offitio delicate satis abutitur. dũ
et hinc eum delectat pompa non

Expanded text:
palatio assecutus est, magis, ut aiunt, palatio assecutus est, magis, ut aiunt, gloriatur ex nomine, quam caeterorum quolibet appellari. Cumque sit archidiaconus, decanus, praepositusque in diversis Ecclesiis nihil horum tamen tam eum quam Regis delectat vocitari dapiferum. O nova et exosa perversitas! itane plus decet hominis quam Dei famulum nominari? ac terreni, quam coelestis Regis dici officialem, altioris ducitur dignitatis? Qui clero militiam, forum anteponit Ecclesiae; divinis profecto humana, coelestibus praeferre terrena convincitur. Ergo pulchrius est vocari dapiferum, quam decanum, quam archidiaconum? Est equidem, sed laico, non clerico; militi, non diacono. 12 Mira, sed caeca ambitio, magis imis quam summis delectari; et cui funes ceciderant in praeclaris, insatiabili desiderio amplexari stercora, et pro nihilo habere terram desiderabilem! Confundit penitus ordines, et utroque officio delicate satis abutitur, dum et hinc eum delectat pompa, non
Abbreviated transcription (Latin):
officiis. ut p̾feratur ⁊ ducib. Ro¬
go qͥd hẽ monstri ut cum et cłicꝰ
et milec simul uideri uelit neu¬
trũ sit: Par satis utrobiq abusio.
siue qd diaconus m̃se regie depu¬
decur ministio. sue qd̾ regis da¬
pifer mist̾iis altaris inseruiat.
Sane quis ñ miret᷑. immo et de¬
testetur. unius eẽ ꝑsone et arma¬
tũ armatã duc̾e̾ miliciam. et al¬
ba stolaq indutum. in medio ec¬
cłie ꝓnuntiare euungłium. tu¬
ba indic̾e̾ bellum militib. ⁊ ius¬
sa ep̃i ppłis intimare. Nisi forte
qd̾ tołabilius ẽ. erubescit euuge¬
liũ. de qͦ uas electionis admodũ
głatur. et consundit᷑ uideri cłicꝰ.
mag̾q honorabisem ducit pu¬
tari militem. curiã eccłle p̾fert.
regis m̃sam altarixͥ. et calici dñi
calicem demoniorum: Qd̾ plane
credibiliꝰ ex eo uidet᷑ qr cum ho¬
noies ñ paucos. s q̈ntos nec ca¬
nones nisi inuiti patiunt᷑ teneat
in eccłia. unius quem tam̃ et in

Expanded text:
officiis ut praeferatur et ducibus? Roofficiis ut praeferatur et ducibus? Rogo quid hoc est monstri, ut, cum et clericus et miles simul videri velit, neutrum sit? Par satis utrobique abusio, sive quod diaconus mensae regiae deputetur ministerio, sive quod Regis dapifer mysteriis altaris inserviat. Quis sane 82 non miretur, imo et detestetur, unius esse personae et armatum armatam ducere militiam, et, alba stolaque indutum, in medio ecclesiae pronuntiare Evangelium; tuba indicere bellum militibus, et jussa episcopi populis intimare? Nisi forte quod intolerabilius est erubescit Evangelium, de quo Vas electionis admodum gloriatur ; et confunditur videri clericus, magisque honorabile ducit putari se militem; curiam Ecclesiae praefert, Regis mensam altari Christi, et calici Domini calicem daemoniorum. Quod plane credibilius ex eo videtur, quia, cum honores non paucos, sed quantos nec canones nisi inviti patiuntur, teneat in Ecclesia, unius tamen, quem et in
Abbreviated transcription (Latin):
ipãm q̃ parit ulld̾. ita me audio
cõsolantem. Necẽe ẽ ait ut ue¬
mant scandala. Nec me ut estimo
tangit oĩo qd̾ sequitur. He autẽ
homini illi ꝑ quẽ scandalũ uenit.
Cum enim carpunt᷑ uitia. et isde
scandalum oritur. ip̃e sͥ scanda¬
li causa ẽ. qui fecit qd̾ argui debe¬
at. ñ ille qui arguit. Deniq nec
cautior sum in u̾bo. nͨ circũspectior
in sensu ilo qui ait. Meliuis ẽ ut
scandalum oriatur. ꝗͣ u̾itas relin¬
quatur. Quamqͣm nescio quid pro¬
sit si qd̃ mundus clamat ego tacue.¬
ro. omniumq passim narib in¬
iecto fetore. solus dissimulo pestẽ.
nec audeo nasum contra pessimũ
fetorem. ꝓpͥa munire manu. Cuiꝰ
enĩ cor ñ indignatur cuius iam¬
uł clam lingua ñ submurm̾at.
diaconem contͣ euuingłium deo
et mãmone parit̾ ministrantẽ:
Sic quippe sublimatum honorib
eccłiasticis. ut nec epĩs infior u¬
deatur sic implicatũ militarib

Expanded text:
ipsam, quae parit illud, ita me audio ipsam, quae parit illud, ita me audio consolantem: Necesse est, ait, ut veniant scandala. Nec me, ut aestimo, tangit omnino quod sequitur: Vae autem homini illi per quem scandalum venit . Cum enim carpuntur vitia et inde scandalum oritur, ipse sibi scandali causa est qui fecit quod argui debeat, non ille qui arguit. Denique nec cautior sum in verbo, nec circumspectior in sensu, illo qui ait: « Melius est ut scandalum oriatur, quam veritas relinquatur. » Quanquam nescio quid prosit si quod mundus clamat ego tacuero, omniumque passim naribus injecto fetore solus dissimulo pestem, nec audeo nasum contra pessimum putorem propria munire manu. 11. Cujus enim cor non indignatur, cujus vel clam lingua non submurmurat, diaconum contra Evangelium Deo et mammonae pariter ministrantem, sic quippe sublimatum honoribus ecclesiasticis ut nec episcopis inferior videatur, sic implicatum militaribus
Abbreviated transcription (Latin):
um suggentem ub̾a matͥs mee:
Sint pculiam ate et blandi et
fraudulenti lactatores. qͥ cũ in fa¬
ciẽ te bñdic̾ent. ꝓbriᷤ omnium atq
ludibriis exponebãt: et eorum
p̾senc euge. orbis tibi fabusam pa¬
riebat. immo te fabusam orbi.
Simusitant etiam nunc: dicito
illis. Si adhuc uobic plac̾em. xp̃i
seruus neẽm. Quib in malũ pa¬
ciumꝰ. eque et in bonis placere
possumus. nisi forte mutati priᷤ
incipiant et ip̃i odisse qd̾ fuimus.
tua e uia pͥstine conu̾sationis in¬
solentia. S hec actore deo emen¬
dataẽ. ip̃i ad głam. tibi ad coro¬
nam. ad gaudium nobis. omnib
ad exemplum. Poc̃ etiam facere
deus ut cituis et suꝑ altera conso¬
lemur. Quã sane odiosam admod
nouitatem. et uereor ꝓferre in me¬
dium et p̾cermitt̾e grauor. Urget
quippe ling̃m inu̾ba dolor. s timoi
ligat. Timor dumtaxat. ne quẽ
offendam si pasam fecero qd̾ me mo¬
parit. Uerũtam̃ de huiusm᷑i odio

Expanded text:
um sugentem ubera matris meae? . um sugentem ubera matris meae? . Sint procul a te jam blandi ac fraudulenti lactatores, qui, cum in faciem te benedicerent, probris omnium atque ludibriis exponebant et eorum praesens Euge orbis tibi fabulam pariebat, imo te fabulam orbi. Si mussitant etiam nunc, dicito illis: Si adhuc vobis placerem, Christi servus non essem . Quibus in malis placuimus, aeque et in bonis placere non possumus; nisi forte, mutati, prius incipiant et ipsi odisse quod fuimus, tua est illa pristinae conversationis insolentia. Sed haec auctore Deo emendata est, ipsi ad gloriam, tibi ad coronam, ad gaudium nobis, omnibus ad exemplum. Potest etiam facere Deus ut citius et super altera consolemur. Quam sane odiosam admodum novitatem et vereor proferre in medium, et praetermittere gravor. Urget quippe linguam in verba dolor, sed timor ligat. Timor duntaxat ne quem offendam, si palam fecero quod me moparit. Verumtatem de hujusmodi odio,