comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
trui posstͣ. Lignea enĩ igne cõburit᷑. lapidea gelu frangit᷑. pic¬
ta uͦ nichil portat. s ab alio sustentat᷑. Hec aũ in edificio nr̃e mͣ¬
tis ocło intelligibili qñq discerni posst᷑. Dũ enĩ facib iracundie
seu luxurie flãmis suecendit᷑n: quid aliud in nobis. qua patien¬
tie basis. uel abstinentie fortitudo destruit᷑: Dũ caritas in nobis
frigescit:⁊ mens ad diuersa desid̾ia partit᷑. ñne lapidea basis.
frigore tẽptatioss in partes diuidr̃: Basis uͦ picta. ẽ patiẽtia fic¬
ta. que similitudinẽ tenet ñ ueritatẽ. colorẽ ñ fortitudinẽ. Si¬
mulatiois ⁊ eñi patientia in ostñsioẽ ẽ: ñ in oꝑatioẽ. Erigamꝰ gͥ i
edificio nr̃e m̃tis bases que nequeat gelu frangi. aut igne cõbur¬
que portẽt tabulas uͥtutũ. quȩ sustineat pondus colũpnaꝵ: id ẽ
strũ aĩe redierit: aꝑtis misericordie ianuis patet. Hospitũ siqͥdem

Expanded text:
tibus, igne enim lignea comburitur, lapidea gelu frangitur. Picta vero nihil portat, sed ab alio sustentatur. Haec in corde ntis, oculo intelligibili quandoque discerni possunt. Dum enim facibus iracundiae seu luxuriae flammis accendimur, quid aliud in nobis quam patientiae basis vel abstinentiae fortitudo destruitur? Dum charitas in nobis frigescit, et mens ad diversa desideria partitur, nonne lapidea basis frigore tentationis in partes dividitur? Basis vere picta est patientia ficta, quae similitudinem tenet non veritatem, colorem non fortitudinem. Simulationis etenim patientia in ostentatione est, non in operatione. Erigamus igitur in aedificio nostrae mentis bases persevequae portent tabulas virtutum, quae sustineant pondus columnarum, id est  siquidem
Abbreviated transcription (Latin):
nabiles. eligat᷑ ut eordẽ regat ⁊ optineat sp̃ales. Qui iacet ñ erigit᷑: nͥ
qui iacentẽ erigit melinetur. Uñ b̾atꝰ grogoriꝰ. Iacentẽ in qͥtꝰ erigit:
nisi qui stͥat. sue rectitudinis ꝑ cõpassionẽ flectit. Tales gñq eri
quasi ꝑ cõpassionẽ blandientis adiuuatur. Amor erigit. trahit ⁊
tat quã timeri. Nec tñ nuniũ parcat anior. nec nimiũ terreat
tinor.s sic amorẽ timor comitetur. ut nec timor odiũ pariat:
nec amor negligentiã patiat᷑. hĩc ꝑ beatũ iob drͣ. Cũ sederẽ
quasi rex circu̾stante exercitu: erã tñ merentiũ consolator. Ee¬
ce tumor ex auctoritate regiminis: amoraũ ex dulcedine con¬
solatioĩs. Sic ⁊ uuln̾ib illius qui incidit in latrones sama¬

Expanded text:
nabiles, eligatur ut eosdem regat et obtineat spiritales. Qui jacet, non erigitur, nisi nabiles, eligatur ut eosdem regat et obtineat spiritales. Qui jacet, non erigitur, nisi qui jacentem erigit, inclinetur. Unde beatus Gregorius: « Jacentem, inquit, non erigit, nisi qui statum suae rectitudinis per compassionem flectit. » Tales quandoququasi per compassionem blandientis adjuvatur. Amor erigit, trahit et tant, quam timeri. Nec tamen nimium parcat amor, nec nimium terreat timor; sed sic amorem timor comitetur, ut nec timor odium pariat, nec amor negligentiam patiatur. » Hinc per beatum Job dicitur: Cum sederem quasi rex circumstante exercitu, eram tamen moerentium consolator . Ecce timor ex auctoritate regiminis, amor autem ex dulcedine consolationis. Sic et vulneribus illius, qui incidit in latrones, Sama
Abbreviated transcription (Latin):
passioĩs. qui nesciuit bñficiũ consolatiois. qui tantu nouit ĩ crepa¬
neat culpa delinquentis. Sic qñq sp̃ales patres quosdã delinq̃n¬
tes recipiunt. quos frẽs despiciũt. domũ cõpassioĩs intͣre dedigna¬
tur. ⁊ sic extͣ morantur. ⁊ qͥ frĩb cõpati debuert̃: crudeliores p̃latiꝰ
fiuit. Duẽ ꝑditã xp̃s ad caulas uiolenta manu ñ reduxit: s hume¬
ris ꝓpriis inpositã reportauit. S ⁊ angłi suꝑ uno pecẽore penitẽ¬
tiã agente gaudent. Quidgͥ km̃i: Concordat᷑ angłs et creator eũ
cit filio delinquentie Descendit samuel de excelso in opidũ. ut in re¬
gẽ saul ungeret. Descensus samuelis: ex emplũ designat condescen¬
sionis. Punctionẽ uͦ demonstrat᷑ ut qui descendit misereat᷑: ut qͥ p̾¬
bet effectũ cõpassionis. ungat blandie̾s. oleo consolationis. Descen¬
dit suꝑior ad inferiorẽ: ut sublimet ad honorẽ. ut qui sequebatur
asinas. regat animas. idẽ qui carnis affectus querebat irratio¬

Expanded text:
mpassionis, qui nescit beneficium consolationis, qui tantum novit increpaneat culpa delinquentis. Sic quandoque spiritales patres quosdam delinquentes recipiunt, quos fratres despiciunt, qui domum compassionis intrare dedignantur; et sic extra morantur, et qui fratribus compati debuerunt, crudeliores praelatis fiunt. Ovem perditam Christus ad caulas violenta manu non reduxit, sed humeris propriis impositam reportavit. Sed et angeli super uno peccatore poenitentiam agentcit filio delinquenti. Descendit Samuel de excelso in oppidum, ut in regem Saulem ungeret . Descensus Samuelis exemplum designat condescensionis; per unctionem vero demonstratur, ut qui descendit misereatur, ut qui praebet effectum compassionis, ungat blandiens oleo consolationis. Descendit superior ad inferiorem, ut sublimet ad honorem, ut qui sequebatur asinas, regat animas, id est, qui carnis affectus quaerebat irratio
Abbreviated transcription (Latin):
ost capitulũ ad laborẽ manuũ. fr̃s egͥdi
solẽt: sic post quietẽ ꝯtẽplatioĩs egredit᷑ animus ad ꝓui¬
dendũ laborem corporee necessitatis. Egreditur a contẽpla-¬
tioẽ: qui celesti fruebatur delectatioẽ. Egredit᷑ .⁊ descendit. Quo.
i quomͦ. Egredit᷑ a contẽplatioẽ celestiũ. ad meditationẽ scͥp

Expanded text:
ost capitulum ad laborem manuum fratres egredi solent: sic post quietem contemplationis egreditur animus ad providendum laborem corporeae necessitatis. Egreditur a contemplatione, qui coelesti fruebatur delectatione. Egreditur, et descendit, quo, et quomodo? Egreditur a contemplatione coelestium ad meditationem
Abbreviated transcription (Latin):
animus. clauso a foris silentii ostio. possidet animã.s & la¬
mech interfecisse chai legitur. Cain aũ possessio inter p̃tatur. Cuiꝰ:
Diaboli. ñ dĩ sui. ñ magistri. ꝓpria ñ cõmunis. Int̾ folia iacens ea

Expanded text:
animus clauso foris silentii ostio possidet animam. Sed et Laanimus clauso foris silentii ostio possidet animam. Sed et Lamech interfecisse Cain legitur . Cain autem possessio interpretatur. Cujus? diaboli non Dei, sui non magistri, proprii non communis. Inter folia
Abbreviated transcription (Latin):
rectio actionũ. Exterior qñq generat int̾iorẽ. quia dũ mens nͣ
spargit᷑ ad ext̾iora:. reuertit᷑ ad qͥetis amorẽ. Adhoc ꝑtinet. qd̾ la
mech noe genuit: idẽ disciplina requiem. Int̾p̃tatur eniͣ la¬
mech ꝑcutiens. qd̃ ẽ ꝓpriũ discipline. noe uͦ requies int̾p̃tat᷑.
que tcͣ nascitur. qñ mens ab ext̾iorib ꝑ disciplinã repͥmit᷑. Hic
ẽ noe qui construit archã. idẽ edificat animã qui irrationabi¬
lia animalia ĩ inferiorib ordinat. ⁊ homines ⁊i uolatilia ĩ suꝑ¬
iori parte locat: id ẽ motꝰ carnales subicit: sp̃ales sirꝑponit.
Si aũ mundau̾it diluuiũ caritatis. te̾ intͣt archã m̃tis. i lici
cir eũfluat torrentes iracundie. fluenta luxurie. uoragines
gule. licet ebulliãt fontes delectationũ. abyssus cupiditatũ.
maria contͣbationũ: intrat tñ nõe secuiꝰ archã. id ẽ quietus

Expanded text:
rectio actionum. Exterior quandoque generat interiorem; quia, dum mens non rectio actionum. Exterior quandoque generat interiorem; quia, dum mens non spargitur ad exteriora, revertitur ad quietis amquiem. Interpretatur enim Lamech percutiens, quod proprium est disciplinae: Noe vero requies interpretatur, quae tunc nascitur, quando mens ab exterioribus per disciplinam reprimitur. Hic est Noe, qui construit arcam , id est, aedificat animam, quae irrationabilia animalia in inferioribus ordinat, homines et volatilia in superiori parte locat, id est, motus carnales subjicit, spiritales superponit. Si autem inundaverit diluvium carnis, tunc intrat arcam mentis; et licet circumfluant torrentes iracundiae, fluenta luxuriae, voragines gulae, licet ebulliant fontes delectationum, abyssus cupiditatum, maria conturbationum, intrat tamen Noe securus arcam, id est, quietus
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutes inuicem accusat. Aecusat eñi miscclĩa iusticiã. iusticia
sat miscdia iusticiã. qd manus usq ad crudelitatẽ extende¬
rit. qđ iracundie uerba ꝓtulerit. qd̃ mansuetudinis uultum
mutauerit. Iusticia uͦ misedĩam accusat. qd̵̃ seu̾itatis uultũ
cedat mediocͥtatẽ. qd sequat᷑ suꝑflutatẽ. qđ nͣ tm utatur hones¬
ł is. s eciã uoluptuosis. Honestas uͦ accusat humilitate. qd̃ nimi¬
ã diligat pauꝑtatẽ. qđ ñ inpendat corpori necessitatẽ. s amẽt
iusticia crudeliꝰ. humilitas parcius. honestas abundantiꝰ. nec tn
desinunt esse uirtutes. licet in ꝑfecte sĩt. Dũ aũ accusant᷑: quasi ad
suscipiendã disciplinã denudant᷑. S quomͦ denudant᷑: Qñ ꝑ
confessionẽ uicioꝵ. occulta manifestantur. Due siqͥdẽ stͣ speci¬
es discipline: int̾ior scił . iext̾ior. Interior disciplina ẽ. ꝑ distr ictio¬
ne cordis. correctio morum: ext̾ior uͦ ꝑ afflictionẽ carnis. cor¬

Expanded text:
irtutes invicem accusant. Accusat enim misericordia justitiam, justitia sat misericordia justitiam, quod manus usque ad crudelitatem extenderit, quod iracundiae verba protulerit, quod mansuetudinis vultum mutaverit. Justitia vero misericordiam accusat, quod severitatis vultum cedat mediocritatem, quod sequatur superfluitatem, quod non tantum utatur honestis, sed etiam voluptuosis. Honestas vero accusat humilitatem, quod nimiam diligat paupertatem, quod non impendat corpori necessitatem, sed amet justitia crudelius, humilitas parcius, honestas abundantius, nec tamen desinunt esse virtutes, licet imperfectae sint. Dum enim accusantur, quasi ad suscipiendam disciplinam denudantur. Sed quomodo denudantur? Quando per confessionem vitiorum occulta declarantur. Duae siquidem sunt species disciplinae, interior scilicet et exterior. Interior disciplina est per districtionem cordis, correctio morum; exterior vero per afflictionem carnis, cor
Abbreviated transcription (Latin):
sustentam᷑. Hec ẽ uirga directioĩs ꝑ correctionẽ. hic ẽ baculus
sustentatiois ꝑ corsolationẽ. S ut suꝑiꝰ diximus. plus amari a
subiectis p̃lati appetat᷑ quã timeri. ne seueritatis nimie uultꝰ
eliminet. quos cõpassioi̾s benignitas. ꝑ consolationẽ fouer.¬
Sic̃ fruͣm multitudo. ut errata corrigat. staturis horis ad
capitłm conflu it. sic m̃tis ratio cogitatior̃s diu̾sas. ad secretũ
cordis qnͣq conuocat. ut ĩ corrigibiles eiciat. corrigat inqͥetos ne¬
gligentes enundet. instruat simpliciores. mitiget iracundos.
uoluptuosas restringat. pigros excitet. consoletur pusillani¬
mes. doceat ĩdiscretos. In ħ sp̃ali capitulo abb̃is locũ ratio poᷤ¬
sidet:  conscientia culpas accusat. ꝑuersitas excusat: suꝑ¬
bia re atũ defendit. innocentia confitet᷑. humilitas se ipsam
iudicat arrogantia uͦ alienas. More ꝑuersoꝵ uicia p̃ceptis¬

Expanded text:
sustentamur. Haec est virga directionis per correptionem, hic est baculus sustentationis per consolationem. Sed, ut superius dictum est, plus amari a subjectis praelati appetant quam timeri, ne severitatis nimiae vultus eliminet, quos compassionis benignitas per consolationem foverSicut fratrum multitudo, ut errata corrigat, statutis horis ad capitulum confluit, sic mentis ratio cogitationes diversas ad secretum cordis quandoque convocat, ut incorrigibiles ejiciat, corripiat inquietas, negligentes emendet, erudiat simpliciores, mitiget iracundas, voluptuosas restringat, pigras excitet, consoletur pusillanimes, doceat indiscretas. In hoc spirituali capitulo abbatis locum ratio possidet, conscientia culpas accusat, perversitas excusat, superbia reatum defendit, innocentia confitetur, humilitas seipsam judicat, arrogantia vero alienos. More perversorum frat
Abbreviated transcription (Latin):
ne si multis offeras unũ. alicui sit ingratũ. aut si numositate
ferculoꝵ concedas: uiciũ suꝑfluitatis incurras. In diebꝰ gͥ ieuinioꝵ
duo fercula cocta sufficiãt: ut sic̃ ait beatus bñdictus. qui ñ posst
qb crudũ uesci possit. In cet̾is uͦ dieb ꝓpter causã quã supͣdiximꝰ i
hora pͣndii duo fercula cocta: incena uͦ unũ crudũ. seu eoctũ ꝓuel
descenfioĩs benignitate transmittere. nec tñ eis inuistũ uideride¬
bet. quos fec̃ aliqua ꝯsuetudo fortiores. siminus pati ualentibus
siue illis qui nimiũ patiunt᷑ laborẽ. aliquociẽs pietas magistri ꝓ

Expanded text:
ne si multis offeras unum, alicui sit ingratum; aut si numerositatem ferculorum concedas, vitium superfluitatis incurras. « In diebus igitur jejuniorum, duo fercula cocta sufficiant ut, sicut ait beatus Benedictus, qui non possunt quod crudum vesci possit. In caeteris vero diebus propter causam, quam supra diximus, in hora prandii duo fercula cocta, in coena vero unum crudum, seu coctum pro descensionis benignitate transmittere, nec tamen eis injustum videri debet, quos fecit aliqua consuetudo fortiores, si minus pati valentibus, sive illis, qui nimium patiuntur laborem, aliquoties pietas magistri pr
Abbreviated transcription (Latin):
cłatore reqͥrit᷑. dñs ipse denũciat. cũ sub ierechiel ꝑsona. offi¬
cI sui ep̃o rationẽ denudat. ita inqͥes. Speclatorẽ decdi te: domu
isrł. Audies gͦ ex ore meo uerbũ: munciab̾ eis ex me. Si aũ iu¬
deris gladiũ ueniẽtẽ ñ annunciaueris. ut reu̾tat᷑ imꝑiꝰ a uia
sua: ipse qͥdẽ ĩpiꝰ ĩ iniqͥtate sua moriet᷑. sanguinẽ aũ eiꝰ de i .t.
te sua nrorietur. s tu animã tuã lib̾asti. Decet gͦ eꝑm̃. qͥ omĩũ spe¬
cłator ẽ ꝑositus: peccatorẽ diligent̃ intẽdere. Audiẽs gͦ ⁊ postquã

Expanded text:
culatore requiritur, Dominus ipse denudat, cum sub Ezechielis culatore requiritur, Dominus ipse denudat, cum sub Ezechielis ationem denuntiat, ita inquiens: speculatorem dedi te domui Israel. audiens ergo ex ore meo sermonem adnuntiabis eis ex me. si autem uideris gladium uenientem et tu non adnuntiaueris ut reuertatur impius auia sua, ipse quidem impius in iniquitate sua morietur, sanguinem autem eius speculator positus est, peccata diligenter attendere: et postquam
Abbreviated transcription (Latin):
regnũ domꝰ isrł. dñs de mai̾b filioꝵ eiꝰ disꝑsit: ⁊ ꝓpt̾ iusticiã da¬
tũ iusticia regis scł̃o ualet: intuẽtib ꝑspicue patet. Pax ppłoꝵ ẽ
gaudiũ hominũ. tẽꝑies aeris. serenitas maris. terre fecunditas.
solatiũ pauꝑũ. hereditas filioꝵ ⁊ sibi met ipsi spes fut᷑e beatitu¬
diis. At tñ sciat. qđ sic̃ ĩ throno hominũ pͥmus constitutꝰ ẽ. sic
iĩ penis si iusticiã ñ fecerit. pͥmatũ habiturꝰ est. Om̃s nãq qͦ sc̃ ꝙ
ꝑeccõres sub se ĩ p̃senti habuit: supͣ se tc inplacabiles ĩ illa fut᷑a¬
qui gͣdus sui honorẽ int̾ homines reqͥrit: s minst̾ii sui dignita¬
tẽ eorã dõ ꝓqͦ legatioẽ fungit᷑. ñ custodit. Primũ nãq ab ep̃o
sit. speculator int̾p̃tat᷑. Quare uͦ speculator ponit᷑. ⁊qͥd a spe¬

Expanded text:
regnum domus Israel Dominus de manibus filiorum eius dispersit. et propter iustitiam Daregnum domus Israel Dominus de manibus filiorum eius dispersit. et propter iustitiam Datum iustitia regis saeculo ualeat, intuentibus perspicue patet. pax populorumgaudium hominum, temperies aeris, serenitas maris, terrae fecunditas, solacium pauperum, hereditas filiorum et sibimet ipsi spes futurae beatitudinis. attamen sciat quod sicut throno hominum primus constitutus est, sic et in poenis, si iustitiam non fecerit, primatum habiturus est. omnes namque quoscumque peccatores sub se in praesenti habuit, supra se modo plagali in illa poqui gradus sui honorem inter homines requirit, sed ministerii sui dignitatem coram Deo, pro quo legatione fungitur, non custodit. Primum namque ab episcopo, sit, speculator interpretatur. Quare vero speculator ponitur, et quid a spe
Abbreviated transcription (Latin):
oratioib insistẽ. añ horas ꝯgruas eibũ ñ gustare. Ne enĩ terrecus
rex ẽ puer: i cuꝰ pͥncipes mane comedt᷑. Hec regni ꝓsꝑitatẽ ĩ p̃sen¬
ti faciũt: ⁊ regẽ ad celestia regna meliora ꝑduct̃. Qui uͦ scdm hãc
legẽ ñ dispensat: multas nimirũ aduersitates imꝑii tolerat.
Iccͥco enĩ sepe pax ppłoꝵ rũpitur. offendicła eciã de regno susci¬
tant᷑ terraꝵ qͦq fructus minuu̾t᷑. i seruitia ppłoꝵ p̃pediuntur.
Multi eciã dolores ꝓsꝑitatẽ regni ĩficiu̾t: caroꝵ i lib̾oꝵ. mortes
tͥsticiã confert᷑. Hostiũ ĩcursus ꝓuincias undiq uastat̃. bestias
arm̃toꝵ.⁊ pecoꝵ gͣges dilacerat᷑. tẽ pestates ueris ⁊ hiemis. terra
rũ flores. ⁊ pãpinos exurt̃. Suꝑ omĩa uͦ regis iniusticia. ñ solũ
p̃sentis imꝑii faciẽ fuscat: s eciã filios suos ⁊ nepotes ne pꝰ se reg¬
ni hereditatẽ teneat᷑. obscurat. Propt̾ piaclm enĩ sale nonis.

Expanded text:
bum. uae enim terrae, cuius rex est puer et cuius principes mane comedunt. haec regni prosperitatem in praesenti faciunt et regem ad caelestia regna meliora perducunt. qui uero regnum secundum hanc legem non dispensat, multas nimirum aduersitates imperii tolerat. idcirco enim saepe pax populorum rumpitur et offendicula etiam de regno suscitantur, terrarum quoque fructus diminuuntur et seruitia populorum praepediuntur,, multi etiam dolores prosperitatem regntristitiam conferunt, hostium meursus provincias undique vastant, bestiae armentorum et pecorum greges dilacerant, tempestates veris et hiemis terrarurum flores et pampinos exurunt. super omnia uero regis iniustitia non solum praesentis imperii faciem fuscat sed etiam filios suos et nepotes, ne post se regni hereditatem teneant, obscurat. propter piaculum enim Salomonis
Abbreviated transcription (Latin):
unũ uel duos. ut ĩ ore duoꝵ uel tͥũ stet omẽ uerbum. Si illos ñ
audierit: dic eccłie. Si eccłiã ñ audierit: sit tͥ sic̃ ethnicꝰ ⁊ publi¬
canus. Tali ordine expellendus ẽ: qͥc̃q noluerit doctori uel epi
uel ep̃o recipi ñ debet. De sac̾dote ĩ lege scribit᷑. uiduã. ⁊ repudia¬
tã ñ accipiet uxorẽ. Qui gͦ cõmunicatã a catholico illo. ñ ꝑnu:¬
ad eos quib in speculatioẽ positꝰ ẽ ẽẽ oportet. Ceterũ uͦ qualis ĩ se¬
sit sobrius. prudẽs. castus. sapiẽs. modestus. hospitał. filios ha¬
bes subditos. cũ omĩ castitate. Testimoniũ habẽs bonũ. ab his
qͥ foris sͣ. ꝓferens doctͥna. fidelẽ sermonẽ. anͣ ep̾atũ. ñ plures
habens uxores quã unã. Non ꝑcussor ñ bilingius. ñ ebriosᷤ. ñ ne¬
ophitus.: ⁊pͥus illud sẽꝑ ĩ se ostendat oꝑe. qd̃ alios docet in sermo¬

Expanded text:
n ore duorum testium uel trium stet omne uerbum: si illos non audierit, dic ecclesiae: si ecclesiam non audierit, sit tibi sicut ethnicus et publicanus. tali ordine expellendus est qui cuicumque doctori uel epissiue episcopo recipi non debet. de sacerdote in lege scribitur: uiduam aut repudiatam non accipiet uxorem. qui ergo excommunicatum a catholico illo nonad eos quibus in speculatione positus est esse oportet. ceterum uero qualis in sesit sobrius prudebens subditos cum omni castitate, testimonium habens bonum ab his qui foris sunt, proferens doctrinae fidelem sermonem, ante episcopatum non plures habens uxores quam unam; non percussor, non bilinguis, non ebriosophitus, ut per hec ipse prius ostendat in opere, quod alios docet in sermo
Abbreviated transcription (Latin):
crucifigentes. ñ ꝯtidert̃ tunicã: quia eccl̃ie xͥ scindit discipli¬
nã.Sicut enĩ tunica totũ corpꝰ p̃t̾ cap̃t tegit. ita disciplina õ
ecclĩ e disciplina a dño de celo tͥbuit᷑. ⁊integͣtur. De qͣ dñs cũ ad
patrẽ ascendiss pꝰquã surrexiss a mortuis. ad aplõs suos loq̃¬
batur. Uos aũ sedete hic ĩciuitate: quo aduꝰq ĩduamini uirtute
ab excelso. Tunica gͦ corporis .xͥ. disciplina eccli̾e ẽ. Qui aũ extͣ disci¬
plinã ẽ. alienus ẽ a corpore xp̃i Non scindamꝰ gͥ illã. s sortiam᷑ de
illa. Non soluamꝰ quicquã de mandatis xp̃i. s unꝰqͥsq ĩ quo uocatꝰ
ẽ. in eo ꝑmaneat apd̃ dm̃
uodeci mus abusionis gͣdus ẽ.ppłs sine lege. qui dũ dĩ die¬
ta.i legũ scita contẽpnit. ꝑ diu̾sas erroꝵ uias eũdo. ꝑditiois laqͥ¬
ũ incurrit. De quib nr̃i sub ꝑsona p̃uaricatoris ppłi humanũ gnꝰ

Expanded text:
crucifigentes non consciderunt tunicam, qui ecclesiae Christi scindit disciplicrucifigentes non consciderunt tunicam, qui ecclesiae Christi scindit disciplinam. sicut enim ciplina a Domino de caelo tribuitur et integratur. de qua Dominus cum ad patrem ascendisset, postquam resurrexit a mortuis, ad apostolos suos loquebatur: uos autem sedete in ciuitate, quoadusque induamini uirtute p b excelso. tunica ergo corporis Christi disciplina ecclesiae est: qui autem extra disciplinam est alienus est a corpore Christi. non scindamus igitur illam, sed sortiamur de illa, non soluamus quicquam de mandatis Christi, sed unusquisque in quo uocatus est in eo permaneat apud Deum. Duodecimus abusionis gradus est populus sine lege, qui dum Dei dicta et legum scita contemnit per diuersas errorum uias eundem perditionis laqueum incurrit. de quibus uiis sub persona praeuaricatoris populi humanum genus
Abbreviated transcription (Latin):
re ñ euadet. atq iecir eo. psalmiste uocib indisciplinate pleb
p̃dicat᷑. App̃hendite disciplinã ne qñ irascat᷑ dñs. Disciplina uͦ ẽ
moꝵ. ordinata correctio: ⁊maioꝵ p̃cedentiũ regłarũ obserua¬
tio. De qua disciplina: paulus apls ita loquit᷑ dicẽs. In discipli¬
na ꝑseuerate. tãquã filus uob̃ offert se ds̃. Qd̃ si extͣ disciplinã estis.
cui par ticipes facti st̃ om̃s. gͦ adult̾i ⁊ ñ filii estis. Qui gͦ adult̾i s̃
sñ disciplina st̃. ⁊ celestis regni hẽditatẽ ñ capiut̃. filii aũ pat̾ne
discipline correctionẽ fert̃: ⁊ he̾ditatẽ qñq reciꝑe posse ñ despe
rat. De qͣ eciã disciplina ysaias indisciplinate plebi p̃dicat dic̃eᷤ.
Quiescite agere ꝑuerse: discite bñ facere. Et eadẽ psalmista con¬
sona uoce ꝓsequit᷑ dicẽs. Declina a malo: ⁊ fac bonũ. Infelix gͦ¬
ẽ: qui abicit disciplinã. Audet enĩ extͣ milites aliqͥd qͥ dnm̃

Expanded text:
isciplinatae plebi praedicatur : adprehendite disciplinam ne quando irascatur Dominus. disciplina uero est morum ordinata correctio et maiorum praecedentium regularum obseruatio. de qua disciplina Paulus apostolus ita loquitur dicens: in disciplina perseuerate: tamquam filiis uobis offert se Deus. quod si extra disciplinam estis, cuius participes facti sunt omnes, ergo adulteri et non filii estis. qui ergo adulteri et sine disciplina sunt, et caelestis\'regni hereditatem non capiunt: filii autem paternae disciplinae correctiones ferunt et hereditatem quandoque recipere posrant. De qua etiam disciplina Isaias indisciplinate plebi praedicat, dicens: Quiescite agere perverse, discite benefacere . Et eadem Psalmista prosequitur dicens: Declina a malo, et fac bonum . Unde est qui abicit disciplinam. audet enim extra milites aliquid, qui Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
dño ihũ xͦ offerre omĩa cepta bona oꝑa. mortis tm̃ t̾mino fini¬
ri. Presentes tͥbulationes animi fortitudine par uipendere in
terra p̃t̾ ꝓximos nichil amare. Cuncti amoris in celo thesaurũ
constituere. ⁊ ꝓ omĩ bono actu. mercedẽ in celestib adõsꝑare.
Dudicicia ornam̃tũ nobiliũ ẽ. exaltatio humiliũ nobilitas ignobiliũ
pulcritudo uiliũ. ꝓsꝑitas laborantiũ.solam̃ merentiũ. augm̃tũ
omĩs pulcritudinis. decus religionis. defensio cͥminũ. minora¬
tio cͥminũ. multiplicatio m̾itoꝵ cͤatoris omĩũ di amicicia. De¬

Expanded text:
Iesu Christo offerre, omnia coepta bona opera mortis tantum termino finiIesu Christo offerre, omnia coepta bona opera mortis tantum termino finire, praesentes tribulationes animi fortidudine paruipendere, in terra praeter proximos nihil amare, cuncti amoris.in caelo thesaurum constituere et pro omni bono actu mercedem in caelestibus a Deo sperare. pudicitia ornamentum nobilium est, exaltatio humilium, nobilitas ignobilium, pulcritudo uilium, prosperitas laborantium, solamen maerentium, augmentum omnis pulcritudinis, decus religionis, defensio criminum, multiplicatio meritorum, creatoris omnium Dei amicitia. D
Abbreviated transcription (Latin):
uana ⁊ falsa ñ loqͥ. habitũ ꝑ omnia ordinatũ. ꝓpositoq conue¬
nie̾tẽ. tã capilloꝵ quã uestim̃toꝵ. sic̃ decet habere. Cũ indignis
contubernia ñ inire. suꝑcilioso intuitu neminẽ aspic̾e̾. uagari
oculos ñ ꝑmittere. ponpatico .i illecebroso gressu ñ incedere. nul¬
lomferior. in incepto bone oꝑe apparere nulli contumeliã. aut
ñ controuersari. de his que ignoras ñ contͣctare. eciã q̃ scis ñ õ¬
nia ꝓferre. Hec cũ ꝓximis amabilẽ hominẽ reddt᷑: ⁊ dõ accep
omĩa bona facere. Appetitiones tur piũ cogitationũ cõpesce
om̃s meliores se estimare. Nemini ĩuidere. de semet ipso ni¬
chil confidere. dĩ semper auxilio res om̃s cõmittere. añ dĩ ocu¬
los semetipsũ constituere. hẽtica pͣuitate sensũ ñ maculare.¬
catholicis ꝑ omĩa consentire. Dõ soli adherere. castitatẽ int̾ne m̃tis

Expanded text:
uana et falsa non loqui, habitum per omnia ordinatum propositoque conueuana et falsa non loqui, habitum per omnia ordinatum propositoque conuenientem tam capillorum quam uestium sicut decet habere, cum indignis contubernia non inire, supercilioso intuitu neminem aspicere, uagari oculos non permittere, pompatico et inlecebroso gressu non incedere., nullo inferior in incepto bono opere apparere, nulli contumeliam aut non controuersari, de his quae ignoras non tractare, etiam quae scis non omnia proferre. haec cum proximis amabilem hominem reddunt, et Deo acceomnia bona facere, appetitiones turpium cogitationum compescere, omnes meliores esse se aestimare, nemini inuidere, de semet ipso nihil confidere, Dei semper auxilio res omnes committere, ante Dei oculos semet ipsum constituere, haeretica prauitate sensum non maculare,tholicis per omnia co
Abbreviated transcription (Latin):
UINTUs abusiois gͣdus ẽ. femina sine pudicitia. Sic̃ eñĩ õs
mores bonos ꝓcurat: ⁊ custodit ĩ uiris prudentia. sic ĩ feminis
cunctos honestos actus nutrit ⁊ fouet ⁊ custodit. pudicicia. Pu¬
dicicia nãq castitatẽ ht. auariciã refrenat. lites deuitat. iras
nat: furtũ omĩno dãpnat. Quid plura: Omĩa uitia restringit
onẽ a dõ expectet infuturo. Pudica uͦ uita famã bonã rt̾ hoĩ¬
ẽs possidet: ⁊de spe fut᷑e b̃atitudinis gaudet. Presentib semetip¬
sã imitabilẽ facit: post̾i̾s memoriã amabilẽ relinquit. Bonis sẽ¬
ꝑ morib delectat᷑ i consentit. ⁊ assidus scripturarũ meditatio¬
nib .⁊ eloqͥis animã uegetat. Bonoꝵ p̃cedñtiũ exẽpla custodit. et
inseparabilia ꝑfectis contubernia nectit. Duobꝰ gͦ mod constat
uere pudicieie exercitatio. id ẽ corporis habitu .⁊ suꝑficie:⁊ ani¬
uitare. añ horã congruã ñ gustare uelle. risũ ñ excitare. uerba

Expanded text:
uintus abusionis gradus est femina sine pudicitia. sicut enim omnes mores bonos procurat et custodit in uiris prudentia, sic in feminis cunctos honestos actus nutrit et fouet et habet pudicitia. pudicitia namque castitatem custodit, auaritiam refrenat, lites deuitat, iras gat, furtum omnino damnat. quid plura ? omnia uitia restringit onem a Deo expectat in futuro: pudica uero uita famam bonam inter homines possidet, de ope futurae beatitudinis gaudet. praesentibus semet ipsam imitabilem facit , posteris memoriam amabilem relinquit. bonis semper moribus delectatur et consentit et adsiduis scripturarum meditationibus et eloquiis animam uegetat. bonorum praecedentium exempla custodit et inseparabilia perfectis contubernia nectit. duobus ergo modis constat uerae pudicitiae exercitatio, id est corporis habitu et superficie et aniuitare, ante horam congruam non gustare uelle, risum non excitare, uerba
Abbreviated transcription (Latin):
nĩ scͥpt᷑a. Et inmisit inquid uxor dni sui oculos suos in iosepħ.
Hec st̃ inꝑudicicie tela. quib uuln̾ant᷑ multr. licet longe po¬
siti. His telis pudiciciã oculoꝵ opposuit. Scͥptũ ẽ enĩ. N oli in¬
tendere. fallaci mulieri. ne capiaris oculis: neq rapiaris
palpe¬
bris. P etulantia ẽ enĩ libido: de qua petulantia

Expanded text:
nim Scriptura: Et immisit uxor domini sui oculos suos in Joseph . nim Scriptura: Et immisit uxor domini sui oculos suos in Joseph . Haec sunt impudicitiae tela, quibus vulnerantur multi, licet longe positi. His telis oculorum pudicitiam opposuit. Scriptum est enim : « Noli intendere mulieri fallaci, ne capiaris oculis, neque rapiaris palpebris ejus. Petulans enim libido est. » De qua petulantia
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmodulo nr̃e inbecillitatis assignemus. Pulchritudinẽ gͥ mulie¬
rũ.⁊ delectationẽ carnalẽ quȩ inde ꝓcedit: ꝑ oculoꝵ & cordis pu¬
dicicia. ne noceat. uitare possumꝰ. Ad ħ ꝑtinet illud. qd̃ in regła
tibile. Pudicꝰ ocls ianitor ẽ cordis:. sedet ad ianuã. nec ꝑmittit in¬
trare quod noceat. nichil nunciat nisi qd̃ deceat. quiquid inde¬
cens nouerit eẽ. excludit. ⁊ eliminat. Impudicꝰ uͦ querẽs quod
placeat. ꝑ om̃ia discurrit: uolentes intͣre patit᷑. nolentes uero
monet. & hortatur. Inde script᷑a dic̃: oculi st̃ pͥma tela adultere
oleit homines tͥbus gen̾ib armoꝵ uti ad defensionẽ:
telis uidelicet. hasta.
⁊gladio. Longe positi uuln̾an¬
tur telis. in illis qui gladio nequeũt tangi. uibratur hasta:
cũ pugnatur cominus. officiũ suũ gladiꝰ implet. Similib ar¬
mis utitur inpudicicia ad expugnandũ hominẽ int̾iorẽ: qd̃ in
ioseph pat̾archa uet̾is testam̃ti ꝯtigisse narrat hystoria. Ait e¬

Expanded text:
pro modulo nostrae imbecillitatis assignemus. Pulchritudinem igitur mulierum et delectationem carnalem, quae inde procedit, per oculorum et cordis pudicitiam ne noceat, vitare possumus. Ad hoc pertinet illud quod in Regula tibile. Pudicus oculus janitor est cordis, sedet ad januam, nec permittit intrare quod noceat, nihil nuntiat nisi quod deceat, quidquid indecens esse noverit, excludit et eliminat. Impudicus vero quaerens quod placeat, per omnia discurrit, volentes intrare patitur, nolentes vero monet et hortatur. » Unde Scriptura dicit: Oculi prima tela sunt adultera . Solent homines tribus generibus armorum uti ad defensionem, telis videlicet, hasta et gladio. Longe positi vulnerantur telis in illos qui cuspide tangi nequeunt; vibratur hasta, cum pugnatur cominus, officium suum gladius implet. Similibus armis utitur impudicitia ad expugnandum hominem exteriorem, quod in Joseph patriarcha Veteris Testamenti contigisse narrat historia. Ait e
Abbreviated transcription (Latin):
uerearis ait dñs faciẽ eoꝵ: quia crastina die ad hanc horã ego tra-¬
dã eos sauciatos. añ faciẽ isrł. Et equos eoꝵ subneruabis: icurrus
eoꝵ igne cremabis. Audiat hoc qui ẽ de exercitu. ñ filioꝵ ihirna

Expanded text:
verearis, ait Dominus, faciem illorum, quia crastina die ad hanc horam traverearis, ait Dominus, faciem illorum, quia crastina die ad hanc horam tradam eos sauciandos ante faciem Israel, et equos eorum subnervabis, et currus eorum igne comb
Abbreviated transcription (Latin):
aurizat: ⁊ignorat cui ꝯgregabit ea. Militib ꝓmittit inter enses
lucra. int̾ teloꝵ gͣndinẽ. sub spe carceris. sub mortis ꝑiculo. Nego
uento cõmendant᷑ opes et animȩ. Eoce quomͦ dat. ⁊ubi dat: qđ ꝓmittit.
In utͦꝙ ꝑiculĩ. in utroq difficilis acqͥrendi modus. Ibi ꝓmittit
rigor claustri abstulerat: reꝓmittit. fabulosas uͦ consensiones ocio¬
rũ. plateaꝵ plausus. fori spectacłm. ciboꝵ. affluentiã. uestis molliciẽ:
& ut cuncta cõpleã. libertatẽ faciendi qd placeat. supͣdictis accumu
cer pugna difficilis. Ecce iabin rex assur: pugnat¬
contra filios isrł. Ecce mittit ad chananeos. qui habitat᷑ in ma¬
ritimis: lad montana. et ad cãpos. ⁊ ad regẽ simeon. & in fenendor.
S ⁊ multos alios ꝯgregat: quos enum̾are difficile est. S quid ait
dĩis ad filium iħunaue. qui pͥncipatũ post moysen susceꝑat: Ne

Expanded text:
aurizat et ignorat cui congreget ea . Militibus promittit inter enses aurizat et ignorat cui congreget ea . Militibus promittit inter enses lucra, inter telorum grandinem, sub metu carceris, sub mortis periculo; negvento commendantur opes et animae. Ecce quomodo dat et ubi dat quod promittit. In utroque periculum, in utroque difficilis acquirendi modus. Ibi promittim, quam rigor claustri abstulerat, repromittit; fabulosas vero confessiones otiosorum, platearum plausus, fori specutacula, ciborum affluentiam, vestis mollitiem, et, ut cuncta compleam, libertatem faciendi quod placet supradictis accumulat. Ecce pugna difficilis. Ecce Jabin, rex Asor, pugncontra filios Israel. Ecce ad Chananaeos mittit qui habitant in mari multos alios congregat quos est enumerare difficile . Sed quid ait Dominus ad Jesum filium Nave qui principatum post Moysen susceperat? « Ne
Abbreviated transcription (Latin):
ont in Git qñq ut qui minis terreri nequ̾eũt. nec blandim̃¬
tis acquiesct᷑: ꝓmissis citiꝰ flectant᷑ munerib. Idoꝙ tercio loco
c̃opetentiꝰ. qui sint illi. qui ꝓmittãt homini int̾iori ⁊ exteriori. ut
eos ꝑuertãt:. uideamꝰ. Prudentia mundi. ipsa ẽ. que ꝓmittit ut
ꝑuertat. ꝓmittit enĩ drio. p̃ciosa uidelicet & sublimia:. ħ ẽ diui¬
tias ⁊ honores. Alterũ eupiditatis ẽ: alterũ suꝑbie. Hec st̃ duo la¬
tera scale: ꝑ quã diabolus de celo descendit ad inferos. ꝓromitu
nob̃ mundi prudentia. s nichil dat: & si aliqñ reciput᷑ homi¬
nes qđ ꝓmittit. ñ datur illud s emit᷑. Dat munctus opes. s ñ gra
res: ñ sine p̾cio. Quib ꝓmittit mundus opes: ⁊ cuiꝰ st̃ opes quas ꝓ¬
mittit: Quom dat. et ubi dat. qd̃ ꝓmittite Raptoribus ꝓmittit
ciomũ. amplitudinẽ possessioĩs. diuitiaꝵ affluentiã. Ec̃ce qͥb ꝓ
mittit: & cuiꝰ st̃ que ꝓmutit. Stulta ẽ hec prudentia. que thes¬

Expanded text:
ontingit quandoque ut qui nimis terreri nequeunt, nec blandimentis acquiescunt, promissis citius flectantur muneribus. Ideoque tertio loco competentius, qui sunt illi, qui promittunt homini interiori ut eum pervertant, videamus. Prudentia mundi ipsa est quae promittit ut pervertat. Promittit enim duo, pretiosa videlicet et sublimia, hoc est divitias et honores. Alterum cupiditatis, alterum superbiae. Haec sunt latera scalae, per quam diabolus descendit de coelo ad inferos. Promittit nobis mundi prudentia, sed nihil dat, et si aliquando recipiunt homines quod promittit, non datur illud sed emitur. Dat mundus opes, sed non gratres, sed non sine pretio. Quibus promittit mundus opes, et cujus sunt opes quas promittit? Quomodo dat, etdomum, amplitudinem possessionis, divitiarum affluentiam. Ecce quibus promittit, et cujus sunt quae promittit. Stulta est haec providentia, quae thes
Abbreviated transcription (Latin):
Promisit esse deos: ut faceret reos. Qui sic exaudiunt diabolũ. cum
apłs paulus galathis dicit. Currebatis bene: quis uos impedi¬
i st̃ qui secunt᷑ iabin regẽ assur: idẽ prudentiã mundi. Pro¬
uideãt gͥ sibi hõ int̾ior ⁊ ext̾ior. ut suꝑatis. huiꝰ modi hostib.
equos eoꝵ subneruare ñ differant. s ⁊i currus eorum igne cõbu¬
rant. Est in hoc exercitu elatioĩs currus: in quo ꝑ similitudinẽ
rotas quib feratur. equos qui ipsũ trahant. aurigã qui regat.
qui ue sedeat in ipso curru assignare possimus.
tantia m̃tis: i arrogantia: uerbositas ⁊ leuitas. Auriga ĩ ħ cur
Infrenes st̃ equr:. uolubiles rotȩ. Auriga ꝑuersus: & qui portat᷑
infirmus. In utroq ꝑiculũ: quia semper casum ⁊ruinã minat᷑
suꝑbia. Rote secunt᷑ equos: p̃cedit enĩ amor dominandi iactan¬
tia. amor ꝓpͥe laudis arrogantiã ꝯtẽptus leuitatẽ. inobedien

Expanded text:
Promisit esse deos, ut faceret reos. Et inde dicitur Simeon, quia qui sic exaudiunt diabolum, cum Promisit esse deos, ut faceret reos. Et inde dicitur Simeon, quia qui sic exaudiunt diabolum, cum Apostolus ad Galatas dicit: Currebatis bene, quis vos impedibin regem Asor, id est, prudentiam mundi. Provideant igitur sibi homo interior et exterior, ut superatis hujusmodi hostibus equos eorum subnervare non differant, sed et currus eorum igne comburant. Est in hoc exercitu elationis currus, in quo per similitudinem rotas quibus feratur, equos qui ipsum trahant, aurigam qui regat, quive sedeat in ipso curru, assignare possumus. tantia mentis et arrogantia, verbositas et levitas. Auriga in hoc cuInfrenes sunt equi, volubiles rotae, auriga perversus, et qui portatur infirmus. In utroque periculum, quia semper casum et ruinam minatur superbia. Rotae sequuntur equos. Praecedit enim amor dominandi jactantiam, amor propriae laud
Abbreviated transcription (Latin):
bins enĩ rex assur: ꝯgregat exercitũ. Iabus int̾p̃tat᷑ sensus: siuie
prudentĩa. assur uͦ aula: idẽ mundus. Mutit gͦ ad chananeos. qui
habitant in maritimis locis. uicinos fluctib ⁊mo tib ut ꝑmo
u̾ent cuncta:. Qui st̃ ex genere chanaan. filii cham. filii noe. Cham
in ĩp̃tat᷑ calor: chanaan uͦ cõmotio. Qui aũ calet. cito cõmouetur: ur¬
it sc̃s ambrosius. Mittit ⁊ ad montana. id ẽ ad illos qui głant᷑
in sublimibus. & ambulat in magnis et mirabilib suꝑ se: mittit
et ad cãpos. id est ad eos qui terrena sapiũt. qui planitie uolup¬
tatũ delectant᷑: qui st̃ quasi pecora cãpi. ꝓni ad uicia. Mutit ad
regẽ sy meori. qui int̾p̃tatur exauditio. In bonã q̃nq partẽ
p̃ces matris eius. Dicitur enĩ e ꝯtrario exauditio: quando quis ex¬
audit p̃ceptũ diaboli. Solet enĩ dicere. Si ꝓcidens adoraueris
me: dabo tͥ hec omnia. Ad euã dixisse legit᷑. Eritis ĩquit quasi dui.

Expanded text:
e prudentia. Asor vero aula, id est, mundus. Mittit ergo ad Chananaeos qui habitant in maritimis locis, vicinos fluctibus, qui in montibus et fluctibus permovent cuncta, qui sunt ex genere Chanaan, filii Cham, filii Noe. Cham interpretatur calor, Chanaan vero commotio. Qui autem calet cito commovetur. Mittit et ad montana, id est, ad illos qui gloriantur in sublimibus, et ambulant in magnis et mirabilibus super se. Mittit et ad campos, id est, ad eos qui terrena sapiunt, qui planitie voluptatum delectantur, qui sunt quasi pecora campi, proni ad vitia. Mittit et ad regem Simeon, qui interpretatur exauditio. In bonam quandoque partem precem matris ejus. Dicitur autem econtrario exauditio, quando quis exaudit praeceptum diaboli. Solet enim dicere: Si procidens adoraveris me, dabo tibi haec omnia . Et ad Evam dixisse legitur: Eritis sicut dii .
Abbreviated transcription (Latin):
xiss. oportunitatẽ loci querebat. & inuenit: infirmũ se ẽẽ m̃titus
est. impetrat a patre suo sororis aduentũ. solus solã aggredit᷑. poscit
coitũ. negat illa: negantẽ oppͥmit. uim ferẽs opp̃sse. Doceat nos
gͥ ihamar oportunitatẽ loci fugere: ne in ipso siat p̾¬
medi¬
tata tẽptatio. Dimiliter uidas scariothes oportun¬
tatẽ

Expanded text:
geret, opportunitatem loci quaesivit et invenit, infirmum se esse mentitus est, impetrat a patre suo sororis adventum, solus solam aggreditur, poscit coitum, negat illa, negantem opprimit, vim inferens oppressae . Doceat igitur nos Thamar opportunitatem loci fugere, ne in ipso fiat praemeditata tentatio. Similiter: Judas Scariotes opportunitatem
Abbreviated transcription (Latin):
diciciã cordis ⁊ oculoꝵ. delectatio carnalis excludatur. ꝑ amorẽ
uilis habitus. uestiũ p̃ciosaꝵ uarietas subtͣhat᷑ ꝑ claustri assidy¬
itatẽ. oportunitas que est in malũ priuet᷑: ꝑ uoluntariã pauꝑ¬
tatem effectus pecuniȩ ad nichiletur. Istis utat᷑ homo int̾or.⁊ ext̾or ad
defensionẽ. ne ꝑ pulchritudinẽ rerũ tẽporaliũ. quȩ ei ꝑ illa quatuor
blandiunt᷑. decipiat᷑: añponat celestia terrenis. et̾na tͣnsitoriis. decoris
pulchriora. bonis mellora.
enrena corrũpunt᷑. finẽ expectat. pulcͥtudinis amittũt florẽ.
bonitatis fructu pͥuant᷑. Celestia uͦ termino carẽt. ñ corrũpũ¬
tur infirmitate. ñ frangunt᷑ senio: ñ adnichilant᷑ uetustate. felix
et̾nitas que corruptione caret. infelix illa quã comi tat᷑ eternalit̾
corruptionis defectus: quȩ idõ durat ut erucietur. ido et̾n aliter

Expanded text:
pudicitiam cordis et oculorum delectatio carnalis excludatur; per amorem pudicitiam cordis et oculorum delectatio carnalis excludatur; per amorem vilis habitus, vestium pretiosarum varietas subtrahatur; per claustri assiduitatem, opportunitas quae est in malum privetur; per voluntariam paupertatem, affectus pecuniae annihiletur. Istis utatur homo interior et exterior ad defensionem, ne per pulchritudinem rerum temporalium quae per illa quatuor blanditur ei decipiatur. Anteponat coelestia terrenis, aeterna transitoriis, decoris pulchriora, bonis meliora. Terrena corrumpuntur, finem exspectant, pulchritudinis amittunt florem, bonitatis fructu privantur. Coelestia vero termino carent, non corrumpuntur infirmitate, non fraguntur senio, non annihilantur vetustate. Felix aeternitas quae corruptione caret, infelix illa quam comitatur aeternaliter corruptionis defectus, quae ideo durat ut crucietur, ideo aeternaliter
Abbreviated transcription (Latin):
nim discurrt̃ ꝑ alienas domos. qui societate scłariũ gaudẽt ho¬
minũ. qui foris spectacła secunt᷑ qͥ ñ ad necessitatẽ cõmunem.
s ad ꝓpͥam uoluntatẽ paratiᷤ. qͣui causas itineris sui ñ habẽt
s fingt̃: tales dico sic̃ st̃ faciles ad discurrendũ. ita forsitan ꝓni
st̃. ad ea que loci oportunitas subministrat. Secura ẽ gͦ claustͥ
assiduitas. quã cura rei familiaris ñ turbat. quã ñ sollicitãt
accessus hominũ: ibi int̾ fr̃s. alt̾ius ad alterũ. diligẽs hebetur
custodia. ibi p̃latoꝵ subiectis discreta ꝓuidet sollertia: ibi silẽ
ta crescit. dilata minuit᷑. Ibi disciplina cet̾os motus corporis. ser-¬
uire cogit mundicie: & sic omĩs opportunitas. quȩ ad malĩ ꝑtinet.¬
ꝑ claustri assiduitatẽ excluditur. ꝑ pauꝑtatẽ uͦ uoluntariã. pecu¬
nie effectus. de quo suꝑiꝰ locuti sumꝰ. extirpatur. Restat gͥ ut ꝑ pr

Expanded text:
nim discurrunt per alienas domos, qui assiduitate saecularium gaudent honim discurrunt per alienas domos, qui assiduitate saecularium gaudent hominum, qui foris spectacula sequuntur, qui non ad necessitatem communem, sed ad propriam voluntatem sunt parati, qui causas itineris sui non habent sed fingunt, tales, dico, sicut sunt faciles ad discurrendum, ita forsitan proni sunt ad ea quae loci opportunitas subministrat. Secura est ergo claustri assiduitas, quam cura rei familiaris non turbat, quam non sollicitant accessus hominum. Ibi inter fratres, alterius ad alterum diligens habetur custodia, ibi praelatorum subjectis discreta providet solertia, ibi silentta crescit, dilata minuitur . » Ibi disciplina caeteros motus cordis servire cogit munditiae, et omnis opportunitas, quae est ad malum, per claustri assiduitatem excluditur. Per paupertatem vero voluntariam pecuniae affectus de quo superius locuti sumus exstirpatur. Restat igitur ut per
Abbreviated transcription (Latin):
mundicia. uenenata enĩ colloquia ñ recipit. mundi cordis puritas:
s audit scͥpt᷑am dicentẽ. Non te seducat netrix. multo blandim̃¬
to sermoĩs: nec laqueis labioꝵ suoꝵ te alliget. Nec tm̃ petulans.
et ꝓcax libido ẽ: s eciã importuna. Tenuit eni uxor dñi sui uestẽ
ioseph. ut ait beatus ambrosius. teneri ueste potuit: qui teneri
ñ potuit animo. Hic ẽ gladius qͦ ꝯfligit᷑ cominus: mollis iudelicet
it enĩ adultere tactũ. rupit fimbriã. ne serperet ꝯtagiũ. Et ido scͥp¬
tũ ẽ. Ne multꝰ fueris ad alienã. neq ꝯtinueris amplexib ñ tuam.
His gͦ modis docet nos ioseph: ne ꝑ pulchritudinẽ mulierũ. ad
delectationẽ tͣham᷑. Uestiũ uͦ ornatũ. Caffectũ qui inde submini¬
strat᷑: uilis habitꝰ amor exterminat. Nemo enĩ habet uere ꝓprii
habitus otẽptũ: qili alieno delectat᷑ ornatu. d & loci oportunita¬
tem. ne tẽptatioĩ sit ꝯgrua. claustri assiduitas excludit. Qui e¬

Expanded text:
munditia. Venenata enim colloquia non recipit mundi cordis puritas, sed audit Scripturam dicentem: Non te seducat meretrix multo blandimento sermonis, nec laqueis labiorum suorum te alliget . Nec tantum petulans et procax libido est, sed et importuna. Tenuit enim uxor domini sui vestem Joseph, et ait Ambrosius: « Teneri veste potuit, qui teneri non potuit animo. Hic est gladius, quo configitur cominus, mollis scilicet it enim adulterae tactum, rupit fimbriam ne serperet contagium, et ideo scriptum est: « Ne motus fueris ad alienam, neque contineas amplexibus non tuam . » His igitur modis docet nos Joseph ne per pulchritudinem mulierum ad delectationem trahamur. Vestium vero ornatum et affectum qui inde subministratur, vilis habitus amor exterminat. Nemo enim qui vere habet proprii habitus contemptum, alieno delectatur ornatu. Sed et loci opportunitatem, ne tentationi sit congrua, claustri assiduitas excludit. Qui e
Abbreviated transcription (Latin):
Roo ꝓitolle te in terciũ gradũ qui ẽ ĩã homini ꝓprius: ⁊ico¬
gita: nemoriã. ñ confuetudine inditaꝵ ꝑ sensus ad animã que
ad bestias ꝑtinet. s acd animadu̾sionẽ. atꝙ signs cõm̃dataꝵ. ae
yecentaꝵ rerũ inum̃ abiliũ. tot artes opificũ. agroꝵ cultus ex¬
structiones uariaꝵ urbiũ edificioꝵ. ac moluminũ multimoda mira¬
cula. Inuentioẽs tot signoꝵ ĩ litteris ĩ uerb̃ in gestu: ihuiꝰ cemodi so¬
no in picturis atꝙ figĩtis. Tot gentiũ linguas. fluuios eloq̃ntie.
carminũ uarietates. ludendi ac iocandi causa. mulle forme simu¬
atior̃s. modulandi ꝑitiã. dimetiẽdi subtilitatẽ. num̾andi ꝑitiã
p̃t̾itoꝵ ac fut᷑oꝵ ex p̃sentib coniecturã. Magna ħ .i omĩno huma¬
na. s ẽ adhuc ex ista partiͣ doctis. atq indoctis. partͣi bonis ac

Expanded text:
rgo attolle te in tertium gradum, qui jam est homini proprius; et cogita memoriam, non consuetudine inditarum per sensus ad animam, quae ad bestias pertinet, sed animadversione atque signis commendatarum atque retentarum rerum innumerabilium, tot artes opificum, agrorum cultus, exstructiones variarum urbium; aedificiorum, ac moliminum multimoda miracula; inventiones tot signorum in litteris, in verbis, in gestu, in hujuscemodi sono, in picturis atque tigmentis; tot gentium linguas, fluvios eloquentiae, carminum varietates, ludendi ac jocandi causa milleformes simulationes, modulandi peritiam, dimetiendi subtilitatem, numerandi peritiam, praeteritorum ac futurorum ex praesentibus conjecturam. Magna haec et omnino humana; sed est adhuc ista partim doctis atque indoctis, partim bonis ac
Abbreviated transcription (Latin):
Uñ scriptũ ẽ. Dñs uirtutũ: ipse ẽ rex głẽ. Prima potestas ẽ. qͦ pot̾
omĩa de nichilo creare. Scd̃a potestas: qua pot̾ pecc̾a dimitte̾.¬
Tecia potestas. qua pot̾ grãm ⁊ uirtutẽ augere: quarta potestã
na creas: ecce d̃s nature. Scificas. ecce largitor uenie: uiuificas. ec¬
ce fons uite: idñs uirtutis ⁊ gr̃ȩ. Dñdicis: Eece rex⁊icorona głe

Expanded text:
unde scriptum est: Dominus virtutum ipse est Rex gloriae . Prima potestas est, qua potest omnia de nihilo creare; secunda, qua potest peccata dimittere; tertia, qua potest gratiam et virtutem augere; quarta qua potesna creas, ecce Deus naturae; Sanctificas, ecce largitor veniae. Vivificas, ecce fons vitae et Dominus virtutis gratiae; Benedicis, ecce rex et corona ae
Abbreviated transcription (Latin):
ordinauit canonem: ut ad uerbũ creatioĩs ñ faciamus signũ cru¬
cis: ad tria seq̃ntia faciamꝰ. Scĩficas. uiuificas. Sñdicis. Et quaree
hec ẽ causa: quia humana nat᷑a. ex statu pͥme ꝯditioĩs. nec ha¬
buit ꝓfectũ uirtutis. nec stabilitatẽ beatitudinis. Ex pͥma qͥdẽ
creatioẽ pollebat nat᷑ali ratioẽ. gaudebat arbitrii lib̾tate: ꝑ
se aũ nec poterat stare. nec ꝓficẽ sine grã adiutrice: ⁊ sce̾ crucis
uirtute. Ex se gͦ labił erat ⁊caduca. ex uirtute aũ sc̃e̾ crucis:⁊
gr̃ẽ ad uitͥcis. stabił efficit᷑ ⁊ b̃ãta. Propt̾ea ad pͥmũ uerbũ crea

Expanded text:
ordinavit Canonem ut ad verbum creationis non faciamus signum crucis, ad tria sequentia faciamus, sanctificas, vivificas, benedicis. Et quare? haec est causa, quia humana natura ex statu primae conditionis nec habuit profectum virtutis, nec stabilitatem beatitudinis. Ex prima quidem creatione pollebat naturali ratione, gaudebat arbitri libertate; per se autem nec poterat stare nec proficere, sine gratia adjutrice et sine crucis virtute. Ex se ergo labilis et caduca; ex virtute autem sanctae crucis et gratiae adjutricis stabilis efficitur et beata.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑib celi regna ꝓmittunt᷑. s hiis tmnm qͥb diuitiaꝵ ĩopiã. ani¬
moꝵ humilitas comitat᷑. Pauꝑ enĩ humił. pauꝑ spũ appellat᷑.
Qui cũ egenus foris cernitur. nũquã in suꝑbiã eleuat᷑: qm ad
petẽda regna celoꝵ. plus ualet m̃tis humilitas. quã p̾sentiu
diuitiaꝵ tẽporalis pauꝑtas. Etenĩ humiles. qͥ bñ diuitias posses¬
sas habẽt. posst᷑ pauꝑes spũ appellari. ⁊ sr̃bi nichil habentes.
haut dubiũ ẽ batitudine pauꝑtatis pͥuari. De qͥb utͥsq. scã
scͥpt᷑a ita loqͥt᷑. Est quasi diues oũ nichil habeat. ⁊ ẽ quasi pauꝑ
cũ in multis diuitus sit. Quasi diues ẽ pauꝑ sr̃bꝰ. m̃tis affectir.¬
i quasi pauꝑ ẽ diues m̃tis humilitate. Diues gͦ inopia ẽ m̃tis
humilitas: ⁊ ĩepte diuitiȩ st̃ animoꝵ enormitas. Prouidẽduͣ gͦ

Expanded text:
 quibus diuitiarum inopiam animorum humilitas comitatur. pauper enim humilis pauper spiritu appellatur, qui cum egenus foris cernitur, numquam in superbiam eleuatur: quoniam ad petenda regna caelorum plus ualet mentis humilitas quam praesentium diuitiarum temporalis paupertas. etenim humiles qui bene diuitias possessas habent possunt pauperes spiritu appellari , et superbos nihil habentes haud dubium est beatitudine paupertatis priuari. de quibus utrisque sancta scriptura ita loquitur: est quasi diues, cum nihil habeat et est quasi pauper, cum in multis diuitiis sit. quasi diues est pauper superbus mentis affectu et quasi pauper est diues mentis humilitate. diues ergo inopia est mentis humilitas et ineptae diuitiae sunt animorum inormitas. prouidendum erg