comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dictionis illa ft̃ maxinie cogita¬
da. qͥs loquat᷑⁊ apd̾ quẽ. ⁊ de qͦ.
.⁊ uͥ. & qͦ tp̃re. qͥd egerit. qͥd actu¬
russit. aut qͥd pati possit si hec
consulta neglexerit: De gen̾ib¬
thesis g̃ce latiue causa dr. Ybi cũ
certa ꝑsona ꝯtrou̾sia e̾. Infinitũ
q g̃ce thesis. latine ꝓpofitũ noĩa¬
t᷑. Hoc ꝑsonã ñ ht̃ certa nec in ẽ
aliqͣ certa circumstantia .i. nec locꝰ
nec tẽpꝰ. In causa uͦ certa oĩa st̃. uñ
cꝰ. tempꝰ. ꝑsona eudientis efflagi¬
tat. ne ꝓ fana relegiosis. ne iuue¬
reconda castis. ne lenia granbꝰ.
ue lasciuia seriis. ne ridicula tri¬
stib misceant᷑. latine aut̃ ⁊ ꝑspi¬
eue loq̃ndũ. latine aut̃ loquit᷑
nec a sermone atq eultu p̾sentiᷤ
tp̃ris discrepat. Huic ñ sit satis
uidere qͥd dicat. nͥ id qͦ aꝑte ⁊ su¬

Expanded text:
ionis illa sunt maxime cogitanda, quis loquatur et apud quem, de quo et ubi et quo tempore: quid egerit, quid acturus sit, aut quid pati possit, si haec consulta neclexerit. De geneributhesis Graece, Latine causa dicitur, ubi cum certa persona controversia est. 2. Infinitum quod Graece thesis, Latine propositum nominatur. Hoc personam non habet certam, nec inest ei aliqua certa circumstantia, id est, nec locus, nec tempus. In causa vero certa omnia sunt, unde cus, tempus, 89 persona audientis efflagitat, ne profana religiosis, ne inverecunda castis, ne levia gravibus, ne lasciva seriis, ne ridicula tristibus misceantur. 2. Latine autem et perspicue loquendum. Latine autem loquitur, nec a sermone atque cultu praesentis temporis discrepat. Huic non sit satis videre quid dicat, nisi id quoque aperte et su
Abbreviated transcription (Latin):
lẽ pͥma nicidat u̾bi seq̃ntis. at
femine egẏptiȩ. Quȩ in structura
melior fit.si ꝯsonantes uocalib appli¬
cant᷑. Triũ qͦ. ꝯsonantiũ q̃ in se in¬
cidentes stridere ⁊ qͣsi rixari uii¬
ut ars studioꝵ. rer. rerxes. error
romuli. Fugienda ẽ.⁊ ꝯsonans .ni.
illisa uocalib. ut uerũ enĩ d runc
qͣ gͥei acirologiã uocant. Amanda
humilitatẽ sordidi aut spurci uo¬
cabuli tnslatis nõib sit utendũ.
ñ tñ longe accitis. s ut ueris ꝓri¬
ma ⁊ cognata uideant᷑. fugienda
etiã yꝑbata longiorã fierisine
alioꝵ sensuũ ꝯfusione ñ posst᷑. Am¬
biguitas qͦ ⁊ uitiũ illd̾ cauendũ cũ
qͥdam iactatioẽ eloqͣntiȩ ducti. ꝙ
uno aut duob u̾b̾ sig̃care pot̾ant.
int̾positis manib uocib longa ⁊ cir¬
cũflera ambage ꝯcludunt.ꝙ uiti¬

Expanded text:
lem primam incidat verbi sequentis, ut 'feminae Aegyptiae'. Quae structura melior fit, si consonantes vocalibus adplicantur. Trium quoque consonantium, quae in se incidentes stridere et quasi rixare viut: 'ars studiorum,, 'rex Xerxes, 'error Romuli'. Fugienda est et consonans M inlisa vocalibus, ut 'verum enim'. De iuncquae Graeci Acyrologian vocant. Amanda humilitatem sordidi aut spurci vocabuli translatis nominibus sit utendum, non tamen longe accitis, sed ut veris proxima et cognata videantur. Fugienda etiam Hyperbata longiora, quae fieri sine aliorum sensuum confusione non possunt. Ambiguitas quoque et vitium illud cavendum, cum quidam iactatione eloquentiae ducti, quod uno aut duobus verbis significare poterant, interpositis inanibus vocibus longa et circumflexa ambage concludunt:
Abbreviated transcription (Latin):
gatiue. iuuenes q̃q causa sube¬
git. iguotas tẽptare uias. qͥd genꝰ
unde doiũ pacẽ ne huc fertis. au
arma: ellię responsiuę. ut illiue
istine. allię dep̃catiuȩ. ut cripe¬
nie his iuicte malis. Alie ꝓrinis¬
italiã uentis pete regna ꝑ undas.
Que tũ ne ñ intellecta sit ꝑsuasio.
ut uentis ꝑ undasᷤ. Aliȩ deinonstͣ¬
tiue. ut en.ecce. Aliȩ optatiuȩ. uͥ
o mͥ pt̾itos reserat si iupit̾ aninoᷤ.
Alie derogatiuę. uͥ neqͣꝗͣ. Alię q̃

Expanded text:
 Iuvenes, quae causa subegit ignotas temptare vias? Quid genus, unde domum? Pacemne huc fertis, an arma? Aliae responsivae, ut 'illinc', 'istinc'. Aliae deprecativae, ut Vime his invicte malis. Aliae promisItaliam ventis pete regna per undas; 95 quae tamen ne non intellecta sit persuasio, ut, ventis per undas. Aliae demonstrativae, ut, en, ecce. Aliae optativae, ut: O mihi praeteritos referat si Jupiter annos! 21. Aliae derogativae, ut, nequaquam. Aliae, q
Abbreviated transcription (Latin):
se. ut ꝓ flacco s ͤuͦiꝰ laudis p̃dicator
ẽẽ debuerit. eiꝰ ꝑ ieuli depcatorẽ
eẽ factũ. Epitrope id ÷ ꝑmissio. erim
aliqͣ ipsis uidicib aut adu̾sariis ꝑ¬
mittimꝰ existimanda. ut caluus in
uatienno ꝑfrica frontẽ .&. dic te
dignuorẽ. qui p̃tor fieres qͣm catonẽ.
Parisia e̾. oratio lib̾tatis. ⁊ fidutię plena
Decidi ñ spuriũ meliũ ⁊ cet̾a. Qua
figura caute utenctũ ẽ. ut cicero
pͣmisit enĩ factionẽ. Ethopopeia ẽ.
cũ sermonẽ ex aliena ꝑsona indu¬
cimꝰ. ut ꝓ celio tulliꝰ facit appiñ cecũ
cũ clodia loquentẽ. Euergia ẽ rerũ
gestarũ. aut qͣsi gestarũ. sub oculis
futurũ anticipatio eoꝵ q̃ dicturꝰ
ẽ adu̾sariꝰ. ut tulliꝰ ꝓ milone. cum
nuttit aĩos idicũ in eũ rerpubli¬
cȩ statũ. qui futurꝰ e ⁊̃ si ocerso mi

Expanded text:
. Flacc. 1: 'Cuius laudis praedicator esse debuerit, eius periculi deprecatorem esse factum'. Epitrope, id est permissio, cum aliqua ipsis iudicibus aut adversariis permittimus aestimanda, ut Calvus in Vaticinio: 'Perfrica frontem, et dic te digniorem qui praetor fieres quam Catonem'. Parrhesia est oratio libertatis et fiduciae plenacidi non Spurium Maelium', et cetera. Qua figura caute utendum est, ut Cicero: praemisit enim factionem. Ethopoeia est, cum sermonem ex aliena persona inducimus, ut pro Caelio Tullius facit Appium Caecum cum Clodia loquentem. Energia est rerum gestarum aut quasi gestarum sub oculis futurum autem anticipatio eorum, quae dicturus est adversarius, ut Tullio pro Milone, cum mittit animos iudicum in eum reipublicae statum,
Abbreviated transcription (Latin):
Prin cipinu dignitas erat pene
titto sapiente̾ appellas. ꝓ in con¬
sidato fortẽ. ꝓ in lib̾ali diligentẽ.
de filio cũ mortẽ suã expectaret.
respondente ñ expetͥo. ⁊ inmo pe¬
to inqͥt ut erpectes. iintimetabo

Expanded text:
principium dignitas erat pene tuto sapientem appellas, pro inconsiderato fortem, pro inliberali diligentem'. tur quidam de filio, cum mortem suam expectaret, respondente: 'non expecto, immo peto, inquit, ut expectes'. Antimetabo
Abbreviated transcription (Latin):
nussa lentt̃. iucitata gͣuit̃.
inflexa mod̾ate. Hoc ẽ illud enĩ¬
tͥmodũ genꝰ dicendi. humile.
mediũ. gͣndilocũ. Cñ enĩ mag¬
na dĩns. gͣndit̾ ꝓferenda st̃. cũ
parua dm̃s subtilit̾. eũ medio¬
cria tẽꝑate. Nã in parnis causiᷤ
incħ gͣnde. nicħ sublime dicen¬
dũ ẽ. s lem ac pedestri more
loqͣndũ. In causis ant̾ maioribꝰ
uͥ de do uł hõmi nũ salute refe¬
rimꝰ. plꝰ magnificentis.⁊ fulgo¬
ris ẽ exhibendũ In tẽꝑatis uͦ
caisis. uͥ nicħ agit᷑ in agat.s
tantũ modo. ut delectet᷑ audi

Expanded text:
ssa leviter, incitata graviter, inflexa moderate. Hoc est enim illud trimodum genus dicendi: humile, medium, grandiloquum. Cum enim magna dicimus, granditer proferenda sunt; cum parva, subtiliter; cum mediocria, temperate. 2. Nam in parvis causis nihil grande, nihil sublime dicendum est, sed leni ac pedestri more loquendum. In causis autem majoribus, ubi de Deo, vel hominum salute referimus, plus magnificentiae et fulgoris est exhibendum. 3. In temperatis vero causis ubi nihil agitur ut agat, sed tan
Abbreviated transcription (Latin):
le. I ẽ inhonestũ tractat᷑ aut in
dictis aut iufactis. In dictis. ut si
met catonẽ illũ censoriũ. uen¬
tutẽ illã. ad neqͥtiã ⁊ luxuriã co¬
hortatũ. In factis ut siqͥs abhor¬
rens aliqͥd a sc̃imonia ⁊ noĩe su¬
o fecisse dicat᷑. ut ẽ fabula de. ad¬
ult̾io martis ⁊ uen̾is. Mendaci¬
ũ tres ht̃ fpe̾s. Incredibile qd̾
factũ ñ eẽ credat᷑. ut ad olescen
rit. & idem occrus sit a milone con¬
trariũ ẽ. Nauisi insidias fecit occi¬
dit. Occisus ẽ. ñ fecit insidias. Hec
distributio in ꝯtrario reforiata.
cathascheuę ꝓderit. Oportebit tũ
pͥncipia sic ordinari. ut aut creden¬
dũ ẽẽ uet̾un auctoritati. aut fabu¬
lis fidem ñ hendã e̾e̾ dicamꝰ. ẜt ad
id postremũ in auascheua reqͥra¬
mꝰ. ne qͥd alrud siq̃care uoluer᷑. qui
ista finxert̃. ut seillam ñ marinĩa.
s maritimã feminã. nec fuccine¬

Expanded text:
le. Item inhonestum tractatur aut in dictis aut in factis. In dictis, ut si met Catonem illum Censorium, iuventutem illum ad nequitiam et luxuriam cohortatum. In factis, ut si qui abhorrens aliquid a sanctimonia et nomine suo fecisse dicatur; ut est fabula de adulterio Martis et Veneris. Mendacium tres habet species: incredibile, quod factum non esse credatur, ut adolerit, et idem occisus sit a Milone. » Contrarium est: « Nam si insidias fecit, occidit. Occisus est, non fecit insidias. » Haec distributio in contrarium reformata catascevae proderit. Oportebit tamen principia sic ordinare, ut aut credendum esse veterum auctoritati, aut fabulis fidem non habendam esse dicamus. 6. Et ad id postremum in anasceve recurramus, ne quid aliud significare voluerint qui ista finxerunt, ut si Scyllam non marinam, sed maritimam feminam, nec succinc
Abbreviated transcription (Latin):
.ẜ. enĩ si mecũ pat̾a mea. q̃ mͥ uita
mea multo ẽ carior. loq̃ret᷑ dicens
⁊ cet̾a. Sic ⁊ montes ⁊ flumina.ł
arbores loqͣntes inducimꝰ. ꝑsonã ĩ¬
ponentes rei q̃ ñ ht̃ natam loqͣn¬
di.q. ⁊ tragedis usitatũ ẽ. & in na¬
tionib freq̃ntissime inuenit᷑.
uocamꝰ. in ꝗͣ hominis ꝑsonã
fingimꝰ. ꝓ ex ẏniencus affectib ȩta¬
ioris. audaciȩ. N nucũ pirate ꝑsona
fuscipit᷑. audax. abrupta. te me¬
raria. erit oratio. Cũ femine ser¬
mo simulat᷑. se rui ꝯuenire debet
oratio. Iam uͦ adolescentis ⁊ senis.¬
⁊ rustici. ⁊ philosophi diu̾sa ora

Expanded text:
mecum patria mea, quae mihi vita mea multo est carior, loqueretur, dicens,' et cetera. Sic et montes et flumina vel arbores loquentes inducimus, personam inponentes rei quae non habet naturam loquendi; quod et tragoedis usitatum et in orationibus frequentissime invenitur. us, in qua hominis personam fingimus, pro exprimendis affectibus etaroris, audacie. Nam cum pirate persona suscipitur, audax, abrupta, temeraria erit oratio: cum femine sermo simulatur, sexui convenire debet oratio. Iam vero adolescentis et senis,rustici et philosophi di
Abbreviated transcription (Latin):
iusaut̃ ñ solũ rethores. s mari¬
me dialectici utunt᷑. licet apłs se¬
pe ꝓponat. assumat. ꝯfirmet. atq
tis dialectioe ⁊ rethorice st̃. Sil
logismoꝵ apd̾ rethores pͥncipa¬
cionatio. Inductionis m̃bra st̃
tria. Prima ꝓpositio. scda illatio.
ductio ẽ q̃ reb ñ dubus captat¬
assensionẽ eiꝰ eui instituta ẽ. si¬
ue int̾ philosophos siue int̾ re¬
thores. si ue int̾ sermocinantes.
litudines ꝯcedende rei necessa¬
rio uinꝰ indueit aut plurium.
introducit. Conclusio indue¬
tionis ẽ. q̃ aut ꝯcessionẽ illatio¬
nis ꝯftrinat. aut qͥd ex ea ꝯfici¬
at᷑ declarat. Ratiocinatio ẽ
oratio qͣ id de qͦ ẽ questio ꝯꝓba¬

Expanded text:
mis autem non solum rhetores, sed maximis autem non solum rhetores, sed maxime dialectici utuntur, licet Apospe proponat, assumat, confirmet, atque tis dialecticae, atque rhetoricae sunt. 4. logismorum apud rhetores principatiocinatio. Inductionis membra sunt tria: prima propositio, secunda inlatio, ductio est, quae rebus non dubassensionem eius cum quo instituta est, siue inter philosophos siue inter rethores siue inter sermocinantes. litudines concedendae rei necessario unius inducit, aut plurium. introducit. Conclusio inductionis est quae aut concessionem illationis 83 confirmat, aut quid ex ea conficiatur declarat. Ratiocinatio est oratio qua id de quo est quaestio
Abbreviated transcription (Latin):
admirabile. humile. anceps. obs¬
curũ. Honestũ causę genꝰ ẽ. cui
statim sine oratione nr̃a fauet a¬
minꝰ auditoris. Ad mirabile eoq ẽ¬
ceps ẽ. in qͦ aut iudicatio dubia ẽ.
aut causa honestatis. ⁊ turpitudi¬
nis particeps. ut beniuolentiã
pariat. s offensã. Obscurũ. in qͦ
aut tardi auditores ftͣ. aut diffi¬
ciliorib ad co. gnoscendũ uegoei¬
is causa cernit᷑ implicata. Ne fillo
g̾ce. latine argum̃tatio ap¬
pellat᷑. Argum̃tatio aut̃ dicta ẽ.
qͣsi argute m̃tis oratio. qͣ inuen¬
tũ ꝓbabile erequim᷑. Sillogismꝰ
gͥ ẽ ꝓpositionis  assũptionis. con¬
firmationisq extrema ꝯclusio.
aut ex ambigentis incerto. aut
ex fidutia ꝯꝓbantis. Constat e¬
nĩ trib partib. P ropositione.
assũptione. conclusione. ꝓposi¬
tione. ut puta id ꝙ bonũ ẽ tur¬
pem usũ habere ñ pot̃. Consen¬
sit audiens. Issũpsit ille. Pecu¬
nia curpem usũ ht̃. Concludit᷑.
Ergo pecunia bonũ ñ ẽ. Sillogiꝰ¬

Expanded text:
admirabile, humile, anceps, obscurum. Honestum causae genus est, cui statim sine oratione nostra favet animus auditoris. Admirabile,ceps est, in quo aut iudicatio dubia est, aut causa honestatis et turpitudinis particeps, ut benivolentiam pariat et offensam. Obscurum, in quo aut tardi auditores sunt, aut difficilioribus ad cognoscendum negotiis causa cernitur inplicata. § 9 De Graece, Latine argumentatio appellatur. Argumentatio autem dicta est, quasi argutae mentis oratio, qua inventum probabile exequimur. Syllogis propositionis et adsumptionis confirmationisque extrema conclusio aut ex ambigentis incerto, aut ex fiducia conprobantis. Constat enim tribus partibus: propositione, adsumptione, conclusione. Propositione, ut puta, quod bonum est, turpem usum habere non potest'. Consensit audiens; adsumpsit ille 'pecunia turpem usum habet'. Concluditur, 'ergo pecunia bonum non est'. Syllogis
Abbreviated transcription (Latin):
ligur. sic̃ eicero ait ꝓ milone. Quẽ
gͥ eũ gra noluit. hunc uoluit cũ a¬
ñ ẽ ausus. hẽ in iniuria alieno tp̃r.
cũ ꝑiclo̾ capitis ñ dubitauit occidẽ.
Pret̾ea scđ̾m uictorniũ enthime¬
matis ẽ alt̾a diffinitio. ex sola ꝓposi¬
tiõe. sic̃ iam dictũ ẽ. quę ita ꝯstat.
ñ ẽ reqͥrenda. Ex sola assũptione.
ut ẽ illd: Si immicꝰ ẽ occidit. Inimi¬
cꝰ aut̃ ẽ. ⁊ qr illi deest ꝯclusio. enthi¬
mema uocat᷑. Seq̃r epichereina
descendens de rõcinatiõe latior⁊
crecutior rechoricꝰ sillogismꝰ. lati¬

Expanded text:
icut ait Cicero pro Milone: 'Quem igitur cum gratia noluit, hunc uoluit cum anon est ausus, hunc iniuria, alieno tempore, cum periculo capitis non dubitauit occidere?' Praeterea secundum Victorinum enthymematis est altera definitio. Ex sola propositione, sicut iam dictum est, ita constat  requirenda. Ex sola adsumptione, ut est illud: Si inimicus est, occidit; inimicus autem est. Et quia illi deest conclusio, enthymema vocatur. Sequitur epichirema, descendens de ratiocinatione latior et executior rhetoricis syllogism
Abbreviated transcription (Latin):
tei cia fretꝰ eẏthara fidelibꝰq cano¬
oratio ⁊ a lege metri soluta.
⁊ rectũ. Unde ait uarro apd̾ plau¬
tũ. ꝓsis lectis sig̾care rectis. Unde
rat. nullo sibi t̾mino p̾finito. Pre¬
tea tã apd̃. g̃dos qͣm apd̾ latinos lon¬
ge antiqͥorẽ eurã fuisse carminum
qm ꝓse. Oinĩa enĩ priꝰ u̾sib ẽdebã¬

Expanded text:
Threicia fretus cithara fidibusque canoThreicia fretus cithara fidibusque canooratio et a lege metri soluta. et rectum. Unde ait Varro apud Plautum 'prosis lectis' significari rectis; unde rat, nullo sibi termino praefinito. Praeterea tam apud Graecos quam apud Latinos longe antiquiorem curam fuisse carminum quam prosae. Omnia enim prius versibus condeba
Abbreviated transcription (Latin):
fabula. Anint enĩ rustici uocẽ ho
irrisio. cũ a maritudine. ut refe¬
res gͦ. liȩc ⁊ niuniꝰ ibis pelide ge¬
nitori illi mea tͥstia facta. dege
nerẽq neobtolemũ narrare me¬
m̃to. Hiuic ꝯtrariꝰ ẽ antisinos. ur¬
banitas sine iracundia. ut illud.
ne intͣpͣtat᷑ si militudo. ꝑ qmͣ mi¬
nꝰ note rei ꝑsimilitudinẽ eiꝰ qͣ ma¬
Huiꝰ spẽs stͣ tres. Hycon. parabo
rei ex simili gen̾e conam᷑ expͥm̾e.
ut oĩa mercurio simił uocẽq co¬
lorẽq. ⁊ crines flauos.⁊ m̃bra de¬
cora iuuenta. Congrua ẽ enĩ simi¬
litudo de sp̃e. cuiꝰ ꝑsona inducit᷑.
Parabola ꝯꝑatio ex dissimilib rebꝰ.¬
ut qͣlis in armis ẽ fere libiȩ uisꝰ leo
cominꝰ hostẽ ꝯsedit. uͥ leomi cesarẽ
ꝯꝑauit. ñ ex suo s ex alio gn̾e simi¬
litudinẽ faciens. Paradignia uͦ ẽ
exemplũ dicti uł facti alicꝰ. aut
ex simili aut ex dissimili gne ꝯ
dis fit. A pari. a maiore. a minore.
tuit manes a resc̾e ꝯuigis orpheꝰ.

Expanded text:
. aiunt enim rustici uocem hominrisio cum amaritudine, ut: referes ergo haec, et nuntius ibis / Pelidae genitori, illi mea tristneremque Neoptolemum narrare memento. Huic contrarius est Astysmos, urbanitas sine iracundia, ut illud ne interpretatur similitudo, per quam minus notae rei per similitudinem eius, quae maHujus species sunt tres; icon, parabolrei ex Simili genere conamur exprimere, ia Mercurio similis, vocemque coloremque et crines flavos et membra decora iuventa. Congrua enim est similitudo de specie, cuius persona inducitur. Parabola conparatio ex dissimilibus rebe visus leo comminus hostem consedit; ubi leoni Caesarem conparavit, non ex suo, sed ex alio genere similitudinem faciens. Paradigma vero est exemplum dicti vel facti alicuius aut ex simili aut ex dissimili generedis fit: a pari, a maiore, a minore. tuit manes arcessere coniugis Orpheus,
Abbreviated transcription (Latin):
rata labores. Post ipsũ. ut infreta
dũ fluuii currũt. dñ montib uin¬
trario ⁊ in uituꝑatione hoĩs hȩc
forma seruanda ẽ. ante hominẽ. in
hoĩe. pꝰ hominẽ. Locꝰ ꝯmunis ad demõ¬
strai̾ni uituꝑationis genꝰ ꝑtinet.
q tñ ab eo in aliqͦ differt. Nã uitu

Expanded text:
rata labores. Post ipsum, ut: In freta rata labores. Post ipsum, ut: In freta dum fluvii current, dum montibus umontrario in vituperatione hominis hec forma servanda est, ante ipsum hominem, in hominem, post hominem. Locus communis ad demonstrativum vituperationis genus pertinet. Quod tamen ab eo in aliquo differt. Nam vitu
Abbreviated transcription (Latin):
rep̃hensibilis ostendit᷑. Iudiciale
in quo de ipsiꝰ ꝑsonȩ facto. aut pe¬
nȩ aut p̾nu sententia dat̾. Hictũ
aut̃ iudiciale. eoq iudelicet homi¬
nẽ ⁊ sententia sua ostencdat. utrũ
laudabilis p̃mio dignꝰ sit. aut certe
reus ꝯdẽpuari lib̾ariq supplicio.
Delib̾at̾m genꝰ uocat̾ eo ꝙ de una¬
quaq re in eo de lib̾at᷑. Huiꝰ genꝰ
duplex ẽ suasio. ⁊ desuasio .i. de
expetendo ⁊ fugiendo .i. de facien¬
do ⁊ ñ faciendo. Suasoria aut̃ in tͥ¬
b locis diuidr. Honesto. utili. ⁊ pos¬
sibili. Hec differt aliqͥd a de libatiua.
qr suasoria eget alt̾a ꝑsona. Delib̾a¬
tiua int̾dũ ⁊ apd̃ se agit. Inde sua¬
soria aut̃ duȩ ft̃ q̃ plus ualent. spe ᷤᷤ¬
⁊ nietꝰ. De monstrat᷑m dictũ ꝙ unã¬
quãq rem aut laudando demon
dis ordo tͥb tẽꝑib distinguit᷑. An¬
te ipsũ hominẽ. in ipso.pꝰ ipfũ. An¬
In ip̃o. ut osola infandos troie mse¬

Expanded text:
reprehensibilis ostenditur. Iudiciale, reprehensibilis ostenditur. Iudiciale, in quo de ipsius personae facto aut poenae aut praemii sententia datur. Dictum autem iudiciale eo, quod iudicet hominem, et sententia sua ostendat utrum laudabilis praemio dignus sit, aut certe reus condemnari liberarique supplicio. Deliberativum genus vocatur eo, quod de unaquaque re in eo deliberatur. Huius genus duplex est, suasio et dissuasio, id est de expetendo et fugiendo, id est de faciendo et non faciendo. Suasoria autem in tribus locis dividitur: honesto, utili, et possibili. Haec differt aliquid a deliberativa, quia suasoria eget alteram personam, deliberativa interdum et apud se agit. In suasoria autem duae sunt quae plus valent: spes et metus. Demonstrativum dictum, quod unamquamque rem aut laudando aut vidis ordo tribus temporibus distinguitur: ante ipsum, in ipsum, post ipsum. AnIn ipsum, ut: O sola infandos Trojae mise
Abbreviated transcription (Latin):
a gorgia. aristotile. ermagora. R.
tͣnslata in latinũ a tullio. nide¬
licet ⁊ qͥntilliano. ⁊ ticiano.s ita
copiose.ita uarie. ut cã lectori ã¬
muirari in ꝓmptu sit. ꝯphendẽ
inpossibile. Nã mẽbrauis reten¬
tis. qͣsi adherescit memorie seri¬
es dictionis. ac mox repositis re¬
cordatio om̃is elabit᷑. Huiꝰ disci¬
plinę ꝑfecta cognitio oratorem
facit.
uir bonꝰ dicendi ꝑitus.
Uir bonꝰ ꝯsistit nata. moribꝰ. ui¬
ta. artib. Dicendi ꝑitꝰ ꝯsistit ar¬
moria. ꝓnuntiatiõe. ⁊ fine offici
i. ꝙ ẽ aliqͥd ꝑsuade. Ipsa aut̃ ꝑiti¬
a dicendi in tͥb reb ꝯsistit. Nat᷑a.
doctͥna. usu. Nat᷑a ingenio. doc¬
trina scientia. usu assĩduntate.
hȩc itͣ enĩ q̃ ñ solũ in oratore. s
in uno qͦ hominũ artifice expec¬
genꝰ ẽ in quo de qͥb libet utilita¬
tib uitȩ. qͥd aut debeat aut ñ de¬
beat fieri tractat᷑. De monstrati¬
uũ in quo laudabił ꝑsona. aut

Expanded text:
a Gorgia, Aristotele, Hermagora, et translata in Latinum a Tullio videlicet et Quintiliano et Titiano, sed ita copiose, ita varie, ut eam lectori admirari in promptu sit, conprehendere inpossibile. Nam membranis retentis quasi adhaerescit memoriae series dictionis, ac mox repositis recordatio omnis elabitur. Huius disciplinae perfecta cognitio oratorem facit. vir bonus, dicendi peritus. Vir bonus consistit natura, moribus, artibus. Dicendi peritus consistit armoria, pronuntiatione, et fine officii, quod est aliquid persuadere. Ipsa autem peritia dicendi in tribus rebus consistit: natura, doctrina, usu. Natura ingenio, doctrina scientia, usus adsiduitate. Haec sunt enim quae non solum in oratore, sed in unoquoque homine artifice expecgenus est, in quo de quibuslibet utilitatibus vitae, quid aut debeat aut non debeat fieri, tractatur. Demonstrativum, in quo laudabilis persona aut
Abbreviated transcription (Latin):
tor edicit. ꝯstitutio uł edictum
uocat᷑. Institutio eqͥtatis dupler
ẽ. Nunc in legib. nc̃ in moribꝰ. In¬
t̃ lege̾ aut ⁊ mores hoc int̾ ẽ. qd̾
lex scͥpta ẽ.mos uꝰ ẽ uetustate ꝓba¬
ta ꝯsuetudo. siue lex ñ scͥpta. Nam
lex a legendo uocata. qr seͥpta est.

Expanded text:
tor edicit, constitutio vel edictum vocatur. Institutio aequitatis duplex est, nunc in legibus, nunc in moribus. Inter legem autem et mores hoc interest, quod lex scripta est, mos vero est vetustate probata consuetudo, sive lex non scripta. Nam lex a legend
Abbreviated transcription (Latin):
tał ẽ. Iuuenes fortissimia frustra.
succurritis urbi incense. qr er¬
cesser dii. uii si nobͥ eupido cta
ẽ. mne seqͥ audentẽ extrema ru¬
amꝰ in media arma ⁊ moriam̃.
Yꝑbole ẽ excelsitas fide̾ eroe¬
deus ultͣ qͣm credendũ ẽ. ut sył̃a¬
Hoc enĩ mͦ ultͣ fidẽ aliqͥd auget᷑.
nec tñ a tramite sig̾candę uerita¬
tis errat᷑. qͣmuis u̾ba q̃ indicant᷑
excedãt. ut uoliuitas loqͤntis ñ fal¬
lentis appareat. qͦ tropo ñ solũ au¬
get᷑ aliqͥd. s ⁊ minuiit᷑. Anget᷑ ut
uelocior euro. minuit᷑. ut molli¬
or pluma. durior saro. Allegoria
ẽ alieniloquiũ. Aliud enĩ sonat.¬
⁊ aliud intelligr̃. Ut tres lutore cer¬
uos ꝯspicit errantes. uͥ tres duces
belli pumci. uł tͥa bella punica
sig̃cant᷑.R. in bucolicis aurea mala
decẽ misi .i. ad augustũ dece̾ eglo¬
gas pastoꝵ. Huiꝰ tropi płes ft̃ spẽs.
ex qͥb eminent septẽ. Yronia. an¬

Expanded text:
talis est: 'Iuvenes fortissima pectora, frustra talis est: 'Iuvenes fortissima pectora, frustra succurritis urbi incensae, quia excesserunt dii. Unde si vobis cupido certa est me sequi audentem extrema, ruamus in media arma et moriamur'. Hyperbole est excelsitas fidem excedens ultra quam credendum est, ut Hoc enim modo ultra fidem aliquid augetur, nec tamen a tramite significandae veritatis erratur, quamvis verba quibus indicatur excedant, ut voluntas loquentis non fallentis appareat; quo tropo non solum augetur aliquid, sed et minuitur. Augetur, ut, velocior aura; minuitur, ut, mollior pluma, durior saxo. 22. Allegoria est alieniloquium, aliud enim sonat, aliud intelligitur; ut, tres littore cervos conspicit errantes: ubi tres duces belli Punici, vel tria bella Punica significantur. Et in Bucolicis, Aurea mala decem misi, id est, ad Augustum decem eclogas pastorum. Hujus tropi plures sunt species, ex quibus eminent septem: ironia, an
Abbreviated transcription (Latin):
sic: P iam pͥma nouo spargebat
lumine t̾ras. titoni croceũ lin¬
qͣns aurora cubile. Uult enĩ di¬
ce iam lucescebat. ĩa dies ortꝰ
baton ẽ tͣnscensio eũ u̾bum
aut sententia ordine ꝯmu¬
tat᷑. Huiꝰ spẽs qͥnq. Anastro¬
fe. isteron. ul ꝓteron. pareute¬
sis. thimesis. sinthesis. Anastro¬
ra circũ. ꝓ circũ littora. Isteron
uł ꝓteron. sententia ordine mu
⁊ ad eqͦra uenit. Antea enĩ uenit
ad eqͦra. ⁊ sic tetigit fluctꝰ. Paren¬
tesis uͥ int̾ponimꝰ sententiã nram.
qͣ ex medio remota. integer ser
ad naues p̃mittit achatẽ. Est enĩ
ordo. Aeneas rapidũ p̃mittit a¬
chatẽ. Nã illud in medio parẽte¬
sis ẽ. Temesis ẽ sectio uniꝰ noĩs
nebule circũ dea fudit. amictũ.
dendi extrema cupido ẽ certaq̃
seqͥ sit reb fortuuna uidetis. ex¬
cessere om̃s aditis arisq relictis
dii qͥb imꝑiũ hoc hoc stet̾at. suc¬
curritis urbi incensȩ moriamꝰ.
⁊ in media arma ruamꝰ. Ordo

Expanded text:
: Et jam prima novo spargebat lumine terras, Tithoni croceum linquens aurora cubile. Vult enim dicere, jam lucescebat, aut dies ortusHyperbaton est Transcensio, cum verbum aut sententia ordine commutatur. Huius species quinque: anastrophe, hysteron proteron, parenthesis, tmesis, synthesis. Anastrora circum', pro 'circum litora'. Hysteron proteron sententia ordine mutet ad aequora venit. Antea enim ad aequora venit, et sic tetigit fluctus. Parenthesis, ubi interponimus sententiam nostram, qua ex medio remota integer sermad naves praemittit Achaten. Est enim ordo: Aeneas rapidum praemittit Achaten. Nam illud in medio parenthesis est. Tmesis est sectio unius nominis nebulae circum Dea fudit amictu, prdentem extrema cupido est certa sequi, quae sit rebus fortuna videtis. Excessere omnes aditis arisque relictis dii, quibus inperium hoc steterat; succurritis urbi incensae; moriamur et in media arma ruamus. Ordo
Abbreviated transcription (Latin):
disticon. duoꝵ. monosticon unius.
Epigr̃ama ẽ titulꝰ. ꝙ in latinũ suꝑ¬
litt̾a. uł suꝑscͥptio dr̃. Epodonin poe¬
mate. claufula brenis ẽ. Uictũ aut̃
epodon ꝙ adcinat᷑ ad spẽm elegia¬
ci. uͥ p̃misso uno longiore. alt̾ bre¬
ui or ꝯponit᷑. atq in singłis qͥbusq
maiorib seqͤntes minores. qͣsi clau¬
sulȩ recinunt. Clausulas aut̃ lirici
appellant. qͣsi p̃cisos u̾sus integris sub
pͥsea gens mortaliũ. sic ⁊ deinceps al¬
t̃ii. qͥb aliqͣ pars de ẽ. ⁊ ipsi p̃ceden¬
tib similes. ẜ minores. Centones apd̃
graniaticos uocari solent. qͥ de car¬
minib homeri seu uirgilii ad ꝓpͥa
oꝑa more centenario ex multis
hinc inde ꝯpositis. in unũ sarcuͣt
corpꝰ ad falcultatẽ cuiꝰq mat̾iȩ. Nem¬
q ꝓba uror adelfi. centone̾ ex uir¬
gilio defabricata mundi ⁊ eugłiis
plenissime exp̃ssit. mat̾ia ꝯposita

Expanded text:
distichon duorum, monostichon unius. Epigramma est titulus, quod in Latinum suplittera vel scriptio dicitur. Epodon in poemate clausula brevis est. Dictum autem epodon, quod adcinatur ad speciem elegiaci, ubi praemisso uno longiore, alter brevior conponitur, atque in singulis quibusque maioribus sequentes minores quasi clausulae recinunt. Clausulas autem lyrici appellant quasi praecisos versus integris subiprisca gens mortalium; sic et deinceps alterni, quibus aliqua pars deest, et ipsi praecedentibus similes, sed minores. Centones apud Grammaticos vocari solent, qui de carminibus Homeri seu Vergilii ad propria opera more centonario ex multis hinc inde conpositis in unum sarciunt corpus, ad facultatem cuiusque materiae. Denique Proba, uxor Adelphi, centonem ex Vergilio de Fabrica mundi et Evangeliis plenissime expressit, materia conposita
Abbreviated transcription (Latin):
seͥpsit. apd̃ romanos aut̃ appiꝰ cecus
adu̾sus pirrũ. solutã orationẽ pͥmꝰ¬
exercuit. Iam ex hinc ⁊ cet̾i ꝓse elo¬
quentia contenderunt: De e
etra uocata. qr certis pedũ

Expanded text:
utem Appius Caecus adversus Pyrrhum solutam orationem pexercuit. Iam exhinc et ceteri prosae eloquentia contenderunt. De metris . Metra vocata, quia certis pedum
Abbreviated transcription (Latin):
statꝰ Inde se ip̃e ⁊ͥ eicero rep̃hen¬
dens tnͣs lationẽ legalib statib
applicauit: De tripertita ꝯtro
ꝯsidaudũ ẽ utrũ ex pluribꝰ q̃sti¬
solutã ꝯtinet unã q̃stionẽ hoc mͦ.
Coruithiis bellũ indicamꝰ an nͥ:
Iuncta ẽ ex plurib qͣstionib in
qͣ plura q̃riiit᷑. hoc pacto utrum
Rartago diruat᷑. an Rartaguien¬
sib reddat᷑. an eo colonia deduca¬
tur: Ex ꝯꝑatione utrũ potiꝰ aut
qͥd potissimũ q̃rit᷑. Ad hune modũ
utrũ exercitꝰ in macedo inã atͣ

Expanded text:
status. Inde se ipse etiam Cicero reprehenstatus. Inde se ipse etiam Cicero reprehendens translationem legalibus statubus adplicavit. De tripertita contrconsiderandum est utrum ex pluribus quaestisolutam continet unam quaestionem, hoc modo: 'Corinthiis bellum indicamus an non?' Iuncta est ex pluribus quaestionibus, in qua plura quaeruntur, hoc pacto: utrum Carthago diruatur, an Carthaginensibus reddatur, an eo colonia deducatur. Ex comparatione utrum potius aut quid potissimum quaeritur, ad hunc modum: utrum exercitus in Maced
Abbreviated transcription (Latin):
sua.ii ⁊ sua potestate in aliũ renꝰ
demouere conat᷑. Relatio cͥminis
iniuria lacessitꝰ sit. Cõpensatio ẽ. c̾
aliud aliq alt̾iꝰ factũ honestũ aut
t᷑. Hȩc. parces ht̃ tres. Intpruden¬
tiã.casũ. necessitatẽ. Dep̃catio ẽ.
cũ ⁊ peccasse ⁊ ꝯsultu peccasse re¬
us ꝯfitet᷑. & tũ ut ignoscat᷑ postulat.
qd genꝰ ꝑraro pot̾ accid̾e. Itẽ ex le¬
lectio. siue rõcinatio ⁊ defimitiole¬
galis. Scͥptũ ⁊ uoluntas ẽ qnͣ u̾ba
ipsa uident᷑. cũ sententia scͥpto¬
ris difsidere. Legis ꝯtͣriȩ statꝰ ẽ.
qnͣ it̾ se due leges aut plures
discrepare noscuit᷑. Imbigui¬
tas ẽ. eũ id ꝙ scͥptũ ẽ duas aut
plures res sig̾care uidet᷑. sollec¬
tio uł ratiorinatio ẽ. qñ ex eoꝙ
ius quasi indefinitiua ꝯstituti¬
one in qͣposita sit q̃rit᷑. Statꝰ ͦ
tam ronales qͣm legales. a qͥl dã
Eeterũ scđm rechoricos. cullii .x.¬
nc̃ int̾ rõnales pͥncipalit᷑ affixit

Expanded text:
ui et potestate in alium reus demouere conatur. Relatio criminis iniuria lacessitus sit. Comparatio est cum aliud aliquod alterius factum honestum aut . Haec partes habet tres: inprudentiam, casum, necessitatem. Deprecatio est, cum et peccasse et consultu peccasse reus confitetur, et tamen ut ignoscatur postulat. Quod genus perraro potest accidere. Item ex lelectio sive ratiocinatio et definitio legalis. Scriptum et voluntas est, quando verba ipsa videntur cum sententia scriptoris dissidere. Legis contrariae status est, quando inter se duae leges aut plures discrepare noscuntur. Ambiguitas est, cum id, quod scriptum est, duas aut plures res significare videtur. Collectio vel ratiocinatio est, quando ex eo, i quasi in definitiua constitutione in qua posita sit quaeritur. Status ergo tam rationales quam legales a quibusdam Ceterum secundum Rethoricos Tullii XVncipaliter adfixit
Abbreviated transcription (Latin):
is gestis annales noĩauert̃. Histo¬
ria aut̃ multoꝵ annoꝵ uł tem¬
poꝵ ẽ. euiꝰ diligentia amniui ꝯñ¬
taris in libris de lalati st̃. Int̾ histo¬
riã aut̃ ⁊ annales hoc irt̾ est. q
annales uͦ st̃ eoꝵ annoꝵ qͦs ętas
nr̃a ñ nouit. Un salustiꝰ er histo¬

Expanded text:
annales nominaverunt. Historia autem multorum annorum vel temporum est, cuius diligentia annui commentarii in libris delati sunt. Inter historiam autem et annales hoc interest, quod annales vero sunt eorum annorum quos aetas nostra non novit. U
Abbreviated transcription (Latin):
mones. an his ⁊ cantica inserant᷑.
Hẏmnos pͥmũ dauid ꝓpħa in lau¬
demn dĩ ꝯposuisse ac cecinisse ma¬
nifestũ ẽ. Deinde apd̃ gentiles pͥ¬
ma emnia timotoe fec̾ in appolli¬
nẽ ⁊ musas q̃ fuit tp̃rib emnii.
longe pꝰ dd̾. Hymni aut̃ exg̾co ĩ
latinũ laudes intͣp̃tant᷑. Aepita¬
lamia st̃ carmina nubentiũ quȩ
decantant᷑ a bscolasticis in hono¬
rẽ sponsi ⁊ sponsȩ. Hȩc pͥmũ sa¬
lomon edidit in laudẽ eccłȩ xp̃i.
uendicart᷑. ẜ istiꝰ gn̾is carm̃ assũp¬
tũ ẽ.ꝙ genꝰ pͥmũ a gentilibꝰ in soe¬
nis celebrabat᷑. pꝰea tm̃ in nuptiis he¬

Expanded text:
mones in iis et cantica inserantur. 17. mones in iis et cantica inserantur. 17. Hymnos primum David propheta in laudem Dei composuisse 69 ac cecinisse manifestum est. Deinde apud gentiles prima Memmia Timothoe fecit in Apollinem et Musas, quae fuit temporibus Ennii longe post David. Hymni autem ex Graeco in Latinum laudes interpretantur. Epithalamia sunt carmina nubentium, quae decantantur ab scholasticis in honorem sponsi et sponsae. Haec primum Salomon edidit in laudem Ecclesiae et vindicarunt, et istius generis carmen adsumptum est. Quod genus primum a gentilibus in scenis celebrabat
Abbreviated transcription (Latin):
pitiũ dictũ ẽ pꝰ homerumeroieũ
noĩatũ. Pitiũ aitt̃ uocatũ uolunt
eo ꝙ hoc gn̾e metͥ oracula appolli¬
nis sint edita. Nam cũ in parnaso
phitonẽ serpentẽ in uindictã ma¬
tris sagrtis inseqͤret᷑. accolȩ delfici.
hoc illũ metro hortati st̃ dicentes
ꝯueniat miseris. Terentiauꝰ hose¬
legos dic̾e solet.ꝙ clansula tał tͥsti¬
b ut tradt̾ aptior eẽt modis. ħ aut
uix oĩo ꝯstat a qͦ sit inuentũ. nͥ qr
apd nos en niꝰ eo pͥor usus ẽ. Nã apd̃
gͣcos sic ad huc lex gͣminaticoꝵ pen¬
det. ut sub iudice res religata sit.
Nã quidã eoꝵ colofoniũ qͣndam
carm̃.pleriq siracusis pͥmũ ꝯpo¬
sitũ a pastorib opinant᷑. nnulli¬
a lacedemone. Namq tͣnseunte
in g̾ciã xerre rege ꝑsarũ cũ spar¬
tane uirgines sub hostili metu.
cerent. turba pastoꝵ ne religio
p̾teriret. eundẽ inꝯditis cantibꝰ
celebrarũt.Appellat᷑ aut̃ bucoliẽ
qͣmuis opilionũ caprarioꝵq ser¬

Expanded text:
ium dictum est, post Homerum heroicum nominatum. Pythium autem vocatum volunt eo, quod hoc genere metri oracula Apollinis sint edita. Nam cum in Parnaso Pythonem serpentem in vindictam matris sagittis insequeretur, accolae Delphici hoc illum metro hortati sunt, dicentes, conveniat miseris. Terentianus hos elegos dicere solet, quod clausula talis tristibus, ut tradunt, aptior esset modis. Hic autem vix omnino constat a quo sit inventuapud nos Ennius eo prior usus est. Nam apud Graecos sic adhuc lis grammaticorum pendet, ut sub judice res relicta sit. Nam quidam eorum Colophonium quemdam, carmen plerique Syracusis primum compositum a pastoribus opinantur, nonnulli Lacedaemone. Namque transeunte in Graeciam Xerxe rege Persarum, cum Spartanae virgines, sub hostili metu, cerent, turba pastorum, ne religio praeteriret, eumdem inconditis cantibus celebrarunt. Appellatur autem Bucolicum amvis opilionum caprariorumque ser
Abbreviated transcription (Latin):
nes .i. mites. ⁊ inodesti cũ sint t̾ribi¬
les ⁊ ĩmanes.ẜ. parcas: ⁊ eumenideᷤᷤ
furie.q nulli parcant uł benefaci¬
ant. Hoc tropo ⁊ nani athlantes. &
ceci iidentes. ⁊ uulgo ethiopes.ar¬
gentei appellant᷑. Int̾ yroniã. auñ
⁊ antifrasim hoc distat.q y roma
ꝓiruntiatione sola indicat.q. intel
De comeclente eriuit cibꝰ. ⁊ de for¬
te egressa ẽ dulcedo. sig̃cans er ore
leonis fauũ extractũ. Int̾ allegori¬
am aut̃ ⁊ eniginia hoc int̾ẽ.ꝙ. al¬
legoria bis genuna ẽ. ⁊ sub resalia ᷤᷤ
aliud figaͣlit̾ indicat. Enigina uͦ
gines adumbratꝰ. Carientismos. ẽ
tropꝰ qͦ dura dictu grauiꝰ ꝓferunt᷑.¬
ueluti cũ int̾rogantibꝰ nunqͥd noᷤᷤ
qͣsierit aliqͥs. respondet᷑ bona for¬
tuna. un intelligrͣ neminẽ nos qͤ¬

Expanded text:
nt inmites et modesti, cum sint terribiles et inmanes; et 'Parcas' et 'Eumenides', Furiae quod nulli parcant vel benefaciant. Hoc tropo et nani Athlantes et caeci videntes et vulgo Aethiopes argentei appellantur. Inter ironiam autem et antiphrasim hoc distat, quod ironia pronuntiatione sola indicat quod inteDe comedente exivit cibus, et de forte egressa est dulcedo', significans ex ore leonis favum extractum. Inter allegoriam autem et aenigma hoc interest, quod allegoriae vis gemina est et sub res alias aliud figuraliter indicat; aenigma vero gines adumbratus. Charientismos est tropus, quo dura dictu gratius proferuntur, uti cum interrogantibus, 'numquid nos quaesierit aliquis? respondetur: 'Bona Fortuna'. Un
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯditione. ut si canes in qͥb erat
causa iurgioꝵ iure illis tradert᷑.¬
amiuisse pastores .&. in spem se¬
curitatis dedisse canes. qͦs onũ
pͥncipes ppłi postulare qͦ faciliuᷤ
possit opprime̾ fpolia tam custo¬
dib urbem: De historia.
istoria ẽ r̾ei geste narratio

Expanded text:
conditione, ut si canes, in quibus erat conditione, ut si canes, in quibus erat causa iurgioadnuisse pastores et in spem securitatis dedisse canes, quos oviuprincipes populi postulare, quo facilius possit opprimere spoliatam custodibus urbem. De historia . Historia est narratio
Abbreviated transcription (Latin):
caprea. eo ꝙ acitissime uideat.
draco. Sic ⁊ ipocentauri fabulã ẽẽ
ꝯfictã .i. homine equo mixtũ ad
expͥmendã humane uitȩ uoloci¬
tatẽ. qr equũ ꝯstat eẽ uolocissumũ
Ad mores ut apd̾ oratiũ. mus loqͣr
muri. ⁊ mustela uulpecule. ut ꝑ
narrationẽ fictã ad id ꝙ agit᷑. uerar
sig̃catio referat᷑. Unde.⁊ hisopi ta¬
les st̃ fabulȩ ad moꝵ finẽ relatę. ut
sic̃ in libro iudicũ. ligna sibi regẽ
⁊ ad uitẽ.⁊ ad rubũ. ꝙ totũ utiq
ad mores fingit᷑. ut ad re̾ quȩ inten¬
dit᷑. ficta qͥd sm narratione. s uera¬
ci sig̃catiõe ueniat᷑. Sic ⁊ demoste¬
nes orator fabula usus ẽ adu̾sus phi¬
lippũ. qui cũ ab athemensib po¬
stularet. ut sibi decẽ oratores da¬
rent᷑ ⁊ discede̾t. fuixit ille hauc
fabulã. qua dissuadet dicens. lu¬
pos aliqñ pastorib quoꝵ diligen¬
tiã deciꝑe uoluissent suasisse.
ut in amicicia quenirent. ea tñ

Expanded text:
caprea eo quod acutissime uideat, caprea eo quod acutissime uideat, draco, sic et Ippocentauri fabulam esse confictam, id est hominem equo mixtum, ad exprimendam humane uite uelocitatem quia equum constat esse uelocissimum, ad mores ut apud Horacium mus loquitur muri et mustela uulpecule, ut post narrationem fictam ad id, quod agitur, uerax significatio referatur. Vnde et Esopi tales sunt fabule ad morum finem relate, uel sicut in libro Iudicum ligna sibi regem et ad uitem et ad rubum, quod totum utique ad mores fingitur, ut ad rem, que intenditur, ficta quidem narratione sed ueraci significatione ueniatur. Sic et Demostnes orator, fabula usus est adversus Philippum, qui cum ab Atheniensibus postularet, ut sibi decem oratores datentur et discederet, finxit ille hanc fabulam qua dissuaderet dicens, lupos aliquando pastoribus, quorum diligentiam decipere voluissent, suasisse, ut in amicitiam convenirent; ea tamen
Abbreviated transcription (Latin):
abulas poete a fando noĩa
fictũ mutoꝵ aĩaliũ int̾ se colloqͥũ
unago q̃dam uitȩ hominũ nosce¬
ret᷑. Has pͥmꝰ inuenisse tradit᷑ ale¬
mon crotoniensis. Appellanturq
hisopicȩ qr his apd frigias in hac
re polluit. Stͣ aut̃ fabulȩ aut hi¬
sopiee aut libisticȩ. Hisopice ft̃
cũ aĩalia muta int̾ se sermorina¬
ri fingunt᷑. uł q̃ animã ñ hñt. ut
urbes. arbores. montes. petrȩ. flu¬
mina. Libisticȩ aut̃ dũ hominum
cũ bestiis. aut bestiaꝵ cũ homini¬
bꝰ fingit᷑ eẽ uocis ꝯmerciũ. fabu¬
las poete qͣsclã delectandi causa
finxert̃. quasdã ad nat᷑am rerũ.
ñ nullas ad mores hominũ innt̃p̃¬
tati st̃. Delectandi causa fictas. ut
eas qͣs uulgo dñͣt. uł qͣles plantꝰ⁊
terentiꝰ ꝯposuert̃. Ad nat̾am rerũ
fabulas fingt. ut uulcanꝰ claudꝰ qr
ꝑ natam nũquã rectus ẽ ignis. uͥ
illa tͥformis bestia. Prima leo. pꝰ
trema drago metdia ipsa chune
diu̾ uitȩ tempꝰ lucidissimũ ut

Expanded text:
abulas poete a fando nominafictorum mutorum animalium inter se colloquio imago quedam uite hominum nosceretur. Has primus inuenisse traditur Alcimon Crotoniensis appellanturque Esopice quia is apud Frigias in hac re poluit. Sunt autem fabule aut Esopice aut Lybistice. Esopice sunt cum animalia muta inter se sermocinasse finguntur uel que animam non habent ut urbes, arbores, montes, petre, flumina; Lybistice autem dum hominum cum bestiis aut bestiarum cum hominibus fingitur uocis esse commercium. Fabulas poete quasdam delectandi causa finxerunt, quasdam ad naturas rerum, nonnullas ad mores hominum interpretati sunt. Delectandi causa fictas ut eas quas uulgo dicunt uel quales Plautus et Terentius composuerunt, ad naturam rerum fabulas fingunt ut Vulcanus claudus, quia per naturam nunquam rectus est ignis, ut illa triformis bestia: Prima leo, postrema draco, media ipsa Chimerdium uite tempus lucidissimum ut
Abbreviated transcription (Latin):
gestaꝵ. Series aut̃ dicta ꝑ tͣnslatio¬
de initio mundi ꝯscͥpsit. apdꝰ genti¬
les uꝰ pͥmꝰ dares frigiꝰ de g̾cis ⁊ troia¬
nis historiã edidit. qm in foliis pal¬
marũ ab ͤ ꝯͦscͥptã eẽ fert̃. Post cdaretẽ
aut̃ in g̾cia erodotꝰ historiã pͥmus

Expanded text:
gestarum. Series autem dicta per translatiode initio mundi conscripsit. Apud gentiles vero primus Dares Phrygius de Graecis et Troianis historiam edidit, quam in foliis palmarum ab eo conscriptam esse ferunt. Post Daretem autem in Graecia Herodotus historiam primus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑib aptũ. qͣm paruis. sua uitatis.⁊
dulcedinis eq capax. qͥb uirtutibꝰ
nom̃ solũ obtinuit. ut eroicũ uo¬
caret᷑. ad memorandas scilie aero¬
ũ res. Nã ⁊ p̃cet̾is simplicissinũ
habet᷑. nstatq duob pedib dactilo.
⁊ spondeo. ac sepe pene uł ex hoc
q mixta. qͣsi instruat᷑ a singłis om
yses in cantico de uteronomis lon¬
ge ante feretidẽ ⁊ homerũ cecinis¬
se ꝓbat᷑. Uii . qparet antiquiꝰ fuis¬
se apd̃ hebreos studiũ carminũ
qͣm apd̃ gentiles. siqͥdem. ⁊ iob mo¬
ysi tpͣrib ad equatꝰ. erametro u̾¬
su dactilo spondeoq decurrit.ħ

Expanded text:
is, suavitatis et dulcedinis aeque capax. Quibus virtutibus nomen solus obtinuit, ut heroicum vocaretur ad memorandas scilicet eorum res. Nam et prae ceteros simplicissimus habetur constatque duobus pedibus, dactylo et spondeo, ac saepe pene vel ex hoc sque mixtura quam si instruatur a singulis. Oyses in cantico deuteronomii; longe ante Fereciden et Homerum cecinisse probatur. Unde apparet antiquiora fuisse apud Hebreos studia carminum, quam apud gentiles. Siquidem et Iob Moysi temporibus adequatus, exametro versu, dactilo spondeoque decurrit.
Abbreviated transcription (Latin):
gisinꝰ. Eñthimematis m̃bra ft̃
qͥnq. Primũ ꝯuincibile. scd̾m
ostantabile. t̾ciũ sententiale.
iores. cuiꝰ uitã si putetis ꝑ uos re¬
stitui posse uolitis. Ostentabile
tu uenit. Sententiale ẽ. ꝙ sentẽ¬
tia gn̾ał adclicit. ut apd̃ teren¬
tiũ. Obsequiũ amicos ueritas o¬
diũ parit. Erẽplabile ẽ ꝙ alicꝰ

Expanded text:
st. Enthymematis membra sunt quinque: primum convincibile, secundum ostentabile, tertium sententiale, tores, cuius vitam si putetis per vos restitui posse, nolitis'. Ostentabile enatum uenit.' Sententiale est quod sententia generalis adicit, ut apud Terentium: 'Obsequium amicos, ueritas odium parit.' Exemplab
Abbreviated transcription (Latin):
u̾sia agit᷑ ꝯstitutio gn̾ał appellat᷑.
Translatio ẽ eũ causa ex eo pend.
ꝙ ñ aut is agere uidet᷑ quẽ opor¬
tet. aut nͥ. ipd̾ quos. qͦ tp̃re. qͣ lege.
qͦ cͥniuie. qͣ pena oporteat. Trans¬
latiua ꝯstitutio ꝙ actio tͣnslatioĩs
⁊ ꝯnuitationis inligere iudet᷑. Iu¬
cdiciał ẽ. in qͣ ȩqui ⁊ recti nat᷑a. &
ẽ in qͣ quid iuris ex cunli more.
ipsa ex se uicħ dat firim ad recu¬
sationẽ. For is aut̃ aliqͥd defensio¬
nis assiunit. Concessio ẽ eũ reus ñ
id q factũ ẽ defendit. s ut ignosca

Expanded text:
versia agitur, constitutio generalis appellatur. Translatio est cum causa ex eo pendet, quod non aut is agere videtur, quem oportet, aut non apud quos, quo tempore, qua lege, quo crimine, qua poena oporteat. Translativa constitutio, quod actio translationis et commutationis indigere videtur. Iudicialis est, in qua aequi et recti natura et est, in qua quid iuris ex civili more ipsa ex se nihil dat firmi ad recusationem, foris autem aliquid defensionis adsumit. Concessio est, cum reus non ad id, quod factum est, defendit,
Abbreviated transcription (Latin):
Non enĩ ea asclepiꝰ inuenit. s ꝓm̃
ita uocata. ꝙ ea idem elegantissi¬
me .⁊ freq̃ntissime usus sit. A reb q̃
scͥbunt᷑. ut eroicũ. elegiacũ. bucoli¬
cũ. Eroicũ enĩ carm̃ dictũ.q. eo ui¬
roꝵ fortrũ res⁊ facta narrant᷑. Nã¬

Expanded text:
Non enim ea Asclepius invenit, sed proinde Non enim ea Asclepius invenit, sed proinde ita vocata quod ea idem elegantissime et frequentissime usus sit. A rebus quae scribuntur, ut heroicum, elegiacum, bucolicum. Heroicum enim carmen dictum, quod eo virorum fortiu
Abbreviated transcription (Latin):
natis pedib currit. Qͥ latine nicħ
Numeros memini siu̾ba tenere.
Carm̃ uocat᷑. qͥcqͥd pedib ꝯtinet᷑. cui
datũ nom̃ existimant seu ꝙ carp¬
timn ꝓñtiaret᷑. unde hodie lanã qͣm
purgantes discerpunt. carpinare
m̃te existimabant᷑. Metra uł a pe¬
dib nuncupata. uł a reb q̃ scͥbiut᷑.¬
uocata. ut dactilica. iambica. tro¬
chaica. a trocheo enĩ trochaicũ
nietrũ nascit᷑. a dactilo dactilicũ.
sic ⁊ alia asuis pedib. Anum̾o. ut
erametrũ. pentametrũ. tͥmetrũ.
Nam senarios u̾sus nos ex numero
riunt tͥmetros dñt. E rametͦs aut̃
latinos pͥmũ fecisse enniꝰ tradit᷑. e¬
osq longos uocat. Ab inuentoribꝰ
metͣ appellata dñr. ut anacreonticũ.
safficũ. arcilociũ. Nã anacreontica
metͣ. macreon ꝯposuit. saffica saffo
mulier edidit. arcilocia arcilocꝰ qͥ¬
dã scͥpsit. colofonia colofoniꝰ qͥdam
met᷑ si monides poeta liricꝰ ꝯposu¬
it. A freq̃ntatoribꝰ ut asclepidia.

Expanded text:
natis pedibus currit; qui Latine nihil . Numeros memini, si verba tenerem. 4. Carmen vocatur quidquid pedibus continetur; cui datum nomen existimant, seu quod carptim pronuntiaretur unde hodie lanam quam purgantes discerpunt, carmiuare mente existimabantur. 5. Metra, vel a pedibus nuncupata, vel a rebus quae scriedibus metra vocata, ut dactylica, iambica, trochaica. A trochaeo enim trochaicum metrum nascitur, a dactylo dactylicum; sic et alia a suis pedibus. A numero, ut hexametrum, pentametrum, trimetrum. Nam senarios versus nos ex numero riunt, trimetros dicunt. Hexametros autem Latinos primum fecisse Ennius traditur; eosque 'longos' vocant. Ab inventoribus metra appellata dicuntur, ut Anacreonticum, Sapphicum, Archilochium. Nam Anacreontica metra Anacreon conposuit; Sapphica Sappho mulier edidit; Archilochios Archilochus quidam scripsit; Colophonios Colophonius quidam metra Simonides poeta lyricus conposuit. A frequentatoribus, ut Asclepiadia.
Abbreviated transcription (Latin):
dictũ imꝑsoliale. ut obseqͥ¬
um amicos. ueritas odiũ parit.
Huic si ꝑsona fu̾it ad iecta. rrian.
erit ita. Offendit achilles again¬
nonẽ dicendo uera. metrofanes
ꝓmeruit grãm metͥdatis obseqͣn¬

Expanded text:
dictum impersonale, ut obsequium amicos, veritas odium parit. Huic si persona fuerit adiecta crian erit; ita, offendit Achilles, Agamemnonem, vera dicendo; Metrofanes promeruit gratiam Mithridatis obsequen
Abbreviated transcription (Latin):
dñt. latini aut̃ ñ solũ apugna ꝑ
qͣm erpugnent ꝓpositionẽ ad u̾sarii.
s ꝙ in eo pars utraq ꝯsistat. Eit aũ
ex intentioe ⁊ depulsione. Statꝰ aũ
causarũ stͣ duo. Rationał. i legalis
De r̾onali oriunt᷑. ꝯiectura. finis. qͣ¬
litas tͣnlatio. De fine iudiciał. ⁊ ne¬
gociał. De iudiciali. absoluta ⁊ assũpti¬
ua. Ne assũptiua ꝯcessio remotio cͥ¬
niinis. relatio criminis ꝯpensatio.
De ꝯcessiõe. pͣgatio. ⁊ de iͣ.atio. Con¬
iecturał statꝰ ẽ. cũ factũ ꝙ alio obi¬
eit᷑. ab alio ꝑnegat᷑. De finit̾s statꝰ ẽ
cũ id ꝙ obicit᷑. nĩ hoc ẽẽ ꝯtendr̃.s qͥd¬

Expanded text:
dicunt. Latini autem non solum a pugna, per quam expugnent propositionem adversarii, sed quod in eo pars utraque consistat. Fit autem ex intentione et depulsione. Status autem causarum sunt duo: rationalis et legalis. De rationali oriuntur coniectura, finis, qualitas, translatio. De fine iudicialis et negotialis. De iudiciali absoluta et adsumptiva. De adsumptiva concessio, remotio criminis, relatio criminis, conpensatio. De concessione purgatio et deprecatio. Coniecturalis status est cum factum, quod alio obicitur, ab alio pernegatur. Definitivus status est, cum id, quod obicit
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ꝑ ꝯsulũ regũq successũ. mnulta ne¬
cessaria ꝑscrutant᷑: S gei̾rib hisbo
Senus historie triplex ẽ.rie.
Efemeris uãq appellatꝰ niuꝰ
diei gestio. Hȩc ant̃ apd̃ nos diari¬
ũ uocat᷑. Nam ꝙ latim diuriũ. gͣci
efemerida dicunt. Ralendaria ap¬
pellant᷑ q̃ in m̃ses singlos ligerũ¬
t.. lnnales st̃ ressingłoꝵ anuoꝵ.
Queq enĩ digna memoriȩ doni.

Expanded text:
 consulum regumque successum multa necessaria perscrutantur. De generibus historiae . Genus historiae triplex est. Ephemeris namque appellatur unius diei gestio. Hoc apud nos diarium vocatur. Nam quod Latini diurnum, Graeci ephemerida dicunt. Kalendaria appellantur, quae in menses singulos digeruntur. Annales sunt res singulorum annorum. Quaequae enim digna memoriae domi
Abbreviated transcription (Latin):
uł cognoscere. A pd̃ uet̾es enũ nemo
ꝯscͥbebat historiã nͥ is qui int̾fu¬
isset. ⁊ ea qͣ conscͥbenda eẽnt ui¬
disset. Meliꝰ enĩ oclis q̃ fiunt de¬
p̃hendimꝰ. quã ea q̃ auditione
colligimꝰ. Quȩ enĩ uident᷑ sine men¬
dacio ꝓferuit᷑. Hȩc disciplina ad

Expanded text:
 cognoscere. Apud veteres enim nemo conscribebat historiam, nisi is qui interfuisset, et ea quae conscribenda essent vidisset. Melius enim oculis quae fiunt deprehendimus, quam quae auditione colligimus. Quae enim videntur, sine mendac