comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mortalitatẽ. rationẽ cũ angłis. aial
rationale mortale. Ita gͦ eũ querimꝰ
mediũ int̾ beatos ĩmortales miseros¬
q mortales: hoc inuenire debemꝰ qͦd
hoie̾s questio. Qͥdam enĩ ꝯditionẽ suã
humiliꝰ inspexert̃. negauert̃q hoĩẽ
capacẽ. eẽ. posse beatitudinis qͣmdiu
mortalit᷑ uiuit: qͥdam uͦ extuler̃t se
et ansi st̃ dice̾ sapientiȩ ꝯpotes beatoᷤ
eẽ. mortales posse. Q S si ita. ẽ c̃ ñ ipsi
potiꝰ medii ꝯstituunt᷑ int̾ mortales mi¬
seros. et ĩmortales beatos. beatitudi¬
nẽ hñtes c̃ ĩmortalib beatis. mortali¬
tatẽ c̃ mortalib miseris : ꝓfecto enĩ
si beati st̃: inuident nemini. Dã qͥd
miseriꝰ inuidentia:. Et ideo mortalib
miseris qntũ possũt ad ꝯsequẽdam be¬
atitudinẽ ꝯsulunt. ut eẽ immortales

Expanded text:
litatem, rationem cum angelis, animal rationale mortale. Ita ergo cum quaerimus medium inter beatos inmortales miserosque mortales, hoc inuenire debemus, quhomines quaestio. Quidam enim conditionem suam humilius inspexerunt, negaveruntque hominem capacem esse posse beatitudinis, quamdiu mortaliter vivit: quidam vero extulerunt se, et ausi sunt dicere, sapientiae compotes, beatos se mortales. Quod si ita est, quur non ipsi potius medii constituuntur inter mortales miseros et inmortales beatos, beatitudinem habentes cum inmortalibus beatis; mortalitatem cum mortalibus miseris? Profecto enim, si beati sunt, inuident nemini nam quid miserius inuidentia? et ideo mortalibus miseris, quantum possunt, ad consequendam beatitudinem consulunt, ut etiam inmortales
Abbreviated transcription (Latin):
c̾dit. in alta etherea sede collocat. pro¬
cul a cõu̾satioe̾ mortaliũ: qͦd aut̃ aliqͥs
demon fuerit g̾cis fauens tͦianisq contͣ¬
riꝰ sic̃ aliꝰ adu̾sꝰ g̾c̾os troianoꝵ opitulator
que ueni̾s seu marcis noiẽ idem poeta
ꝯmemorat: qͦd deos iste talia ñ agentes
in habitationib celestib ponit. et hii
demones ꝓ eis qͦs amabant contͣ eos qͦs
od̾ant int̾ se dec̾tauerint: hoc ñ ꝓcul
aueritate poetas dixisse confessus est.
De his qͥppe ista dixerunt qͦs hominib
simili motu cordis et salo m̃tis ꝑ om̃s
cogitationũ estꝰ fluctuare testatur:
ut possint amores et odia ñ ꝓ iusticia.
aurigis. scđm suaꝵ studia partium.
ꝓ aliis adu̾sꝰ alios exercẽ. Id enĩ uidet᷑
philosophꝰ curasse platonicꝰ ne cũ hec
apoetis canerent᷑. ñ ademonib medi¬
is. s ab ipsis diis quoꝵ noia poete fin¬
gendo ponunt fieri c̾cdent᷑. Eͥd. Illa ip

Expanded text:
credit, in alta aetheria sede conlocat, procredit, in alta aetheria sede conlocat, procul a conuersatione mortalium; quod autem aliquis daemon fuerit Graecis fauens Troianisque contrarius, sicut alius aduersus Graecos Troianorum opitulator, quem Veneris seu Martis nomine idem poeta commemorat, quos deos iste talia non agentes in habitationibus caelestibus ponit, et hi daemones pro eis, quos amabant, contra eos, quos oderant, inter se decertauerint, hoc non procul a ueritate poetas dixisse confessus est. De his quippe ista dixerunt, quos hominibus simili motu cordis et salo mentis per omnes cogitationum aestus fluctuare testatur, ut possint amores et odia non pro iustitiaurigis secundum suarum studia partium pro aliis aduersus alios exercere. Id enim uidetur philosophus curasse Platonicus, ne, cum haec a poetis canerentur, non a daemonibus mediis, sed ab ipsis dis, quorum nomina poetae fingendo ponunt, fieri crederentur. CAP
Abbreviated transcription (Latin):
ñ quoꝵdã id. ẽ. maloꝵ s om̃iũ demo¬
nũ medietatẽ ꝓpt̾ aeria corꝑa: int̃ de¬
os et hoĩes describebat: Hoc enĩ ait
finge poetas. qͦd ex istoꝵ demonum
numero deos faciunt: et eis deoꝵ noã
imponunt: et quib uoluerint hoĩb
ex his amicos inimicosq distribuuñ.
ficti carminis impunita licentia. cũ
deos ab his demonũ morib et celestis
loco et beatitudinis opulentia remo
deos dicẽ qui dii ñ st̃: eosq sub deoꝵs
nominib uit̃ se dec̾tare ꝓpt̾ hoĩes qͦs¬
ꝓstudio artiũ diligunt. uł odert. Non
ꝓcul autẽ a ueritate dic̃ hanc eẽ. fic¬
tionẽ qui d̃oꝵ appellati uo cabulis q̃
dii ñ st̾. tales tñ descbunt᷑ demones
quales .s̃. Deniq hinc. ẽẽ dicit homeri¬
cã illam mui̾uã que mediis cetib gͣiĩ
cohibendo: hac illi int̾uenit. Qdͦ gͦ mi¬
nerua illa fuerit poeticũ uult. eẽ. fig¬
mentũ: eo qͦd mineruã deã putet. eã¬
q int̾ deos quos om̃s bonos beatosq

Expanded text:
n quorumdam, id est malorum, sed omnium daemonum medietatem propter acria corpora, inter deos et homines describebat? Hoc enim ait fingere poetas, quod ex istorum daemonum numero deos faciunt, et eis deorum nomina imponunt, et quibus voluerint hominibus ex his amicos inimicosque distribuunt ficti carminis impunita licentia; cum deos ab his daemonum moribus, et coelesti loco et beatitudinis opulentia remotdeos dicere qui dii non sunt, eosque sub deorum nominibus inter se decertare propter homines, qustudio partium diligunt uel oderunt. Non procul autem a ueritate dicit hanc esse fictionem, quoniam deorum appellati uocabulis, qui di non sunt, tales tamen describuntur daemones, quales sunt. Denique hinc esse dicit Homericam illam Mineruam, quae mediis coetibus Graium cohibendo Achilli interuenit.\' Quod ergo Minerua illa fuerit, poeticum uult esse figmentum. eo quod Mineruam deam putat eamque inter deos, quos omnes bonos beatosque
Abbreviated transcription (Latin):
diligentia t̾minass Cũ uͭ deoꝵ excel¬
lentiã ꝯm̃daret: ipsam beatitudinẽ
qͦ uolunt hoies ꝑ sapientiã ꝑuenre.
in eis affirmauit excellere. Promde
si aliqͦs bonos demones uellet intel¬
ligi. aliqͥd cẽ in ipsor descͥptione po¬
nereo: unde uł cũ diis aliqͣm beatitu¬
dinis partẽ. uł c̃ hoĩb qualẽcũq sa¬
pientiã prtarent᷑ hab̾e cõmunẽ. Nc̃
uero nullũ bonũ eoꝵ ꝯmemorauit¬
qͦ boni discernunt᷑ amalis: qͣmius et
eoꝵ maliciȩ liberiꝰ ex pͥmendo peꝑcit.
non tã ut ipsos qmͣ ne cultores eoꝵ apd̃
qͦs loquebat᷑ offendet. Significanit tũ
prudentib qͥd de illis sentire deb̾ent.
q̃nqͥdẽ deos qͦs oñĩs bonos beatosqẽdi
uoluit ab eoꝵ passionib atq ut ait
ipse turbelis om̃i mͦ seꝑauit. sola illos
corꝑoꝵ ec̾nitate ꝯuingens: aĩo autẽ
ñ diis s hominib similes. demones
aꝑtissune inculcans: et hoc ñ sapien¬

Expanded text:
diligentia terminasset. Cum vero deorum exceldiligentia terminasset. Cum vero deorum excellentiam commendaret, ipsam beatitudinem, quo volunt homines per sapientiam pervenire, in eis affirmavit excellere. Proinde si aliquos daemones bonos vellet intelligi, aliquid etiam in ipsorum descriptione poneret, unde vel cum diis aliquam beatitudinis partem, uel cum hominibus qualemcumque sapientiam putarentur habere communem. Nunc uero nullum bonum eorum commemorauituo boni discernuntur a malis. Quamuis et eorum malitiae liberius exprimendae pepercerit, non tam ne ipsos, quam ne cultores eorum, aput quos loquebatur, offenderet: significauit tamen prudentibus, quid de illis sentire deberent, quando quidem deos, quos omnes bonos beatosque credi uoluit, ab eonim passionibus adque, ut ait ipse, turbelis omni modo separauit, sola illos corporum aeternitate coniungens. animo autem non dis, sed hominibus similes daemones apertissime inculcans; et hoc non sapien
Abbreviated transcription (Latin):
tẽꝑe ȩt̾na: In qͥb qͥnq ꝯmemoratis n¬
chil dix̃ om̃ino qͦd demones cũ bonis
qͦd ñ. eet in malis. Nam ipsos hoiẽs
cũ aliqͣnto latiꝰ describendo cõplectẽt᷑
suo loco de illis dicens tãqͣm de infi¬
nus atq tr̾enis. cũ priꝰ dixiss de teles¬
tib diis ut cõm̃datis duab partibus
ex sũmo et infimo ultimis: t̾cio loco
de mediis demonib loqueret᷑: gͥ ho¬
mines inqͥt ratione cluentes. matiõe
pollentes ĩmortalib anunis moribũ¬
dis m̃bris. leuib et anxiis m̃tib bru¬
tis et obnexis corꝑib dissimilib mo¬
rib. similib errorib ꝑuicati audacia.
ꝑtinaci spe. casso labore. fartuma ca¬
duca. sigillatim mortales. cuncti tñ
unu̾so gen̾e ꝑpetui. uicissim susfici¬
enda ꝓle mutabiles. uolucri tẽꝑe:
tarda sapientia: citata morte. q̃ru¬
multa dice̾t que ad plurimos hoĩes
Qͦd si p̃termisiss muillo mͦ recte genꝰ
humanũ descͥptionis huiꝰ tã intenta

Expanded text:
memoratis, nihil dixit omnino, quod daemones cum bonis quod non esset in malis. Nam ipsos homines cum aliquanto latius describendo complecteretur, suo loco de illis dicens tanquam de infimis atque terrenis, cum prius dixisset de coelestibus diis; ut commendatis duabus partibus ex summo et infimo ultimis, tertio loco de mediis daemonibus loqueretur: Igitur homines, inquit, ratione cluentes, oratione pollentes, immortalibus animis, moribundis membris, levibus et anxiis mentibus, brutis et obnoxiis corporibus, dissimilibus moribus, similibus erroribus, pervicaci audacia, pertinaci spe, casso labore, fortuna caduca, singillatim mortales, cuncti tamen universo genere perpetui, vicissim sufficienda prole mutabiles, volucri tempore, tarda sapientia, cita morte, querumulta diceret, quae ad plurimos homines quod si praetermisisset, nullo modo recte genus humanum descriptionis hujus tam intenta
Abbreviated transcription (Latin):
sine miserie ꝯpassione subueniãt. et
ꝑiditantib eis qͦs diligt̃ sine timore
opitulent᷑: et tñ istaꝵ noiã passionũ
ꝯsuetudine locutionis humane c̃ in
eos usurpant᷑. ꝓpt̾ quãdã oꝑm simili

Expanded text:
sine miseriae conpassione subueniant, et sine miseriae conpassione subueniant, et periclitantibus eis, quos diligunt, sine timore opitulentur; et tamen istarum nomina passionum consuetudine locutionis humanae etiam in eos usurpentur propter quandam
Abbreviated transcription (Latin):
p̃bet᷑ misccłia ut iusticia ꝯseruet᷑. si¬
ue cũ indigenti tͥbuit᷑. siue cũ ignos¬
cit᷑ pententĩ. Hec cicero loqͥt᷑ eg̾giꝰ¬
hac ñ dubitauit appellare u̾tutem.
qͣ stoycos int̾ uicia nuim̾are ñ pudet:
qͥtñ ut docuit liber epicteti nobilissi¬
mi stoyci. ex dec̾tis zenonis et chrisip¬
pi. qͥ huiꝰ secte pͥmas habuert̃ huice
modi passiones in aĩum sapientis ad
mittũt: quẽ uiciis om̃ib lib̾um uo¬
lunt. Aude sit ꝯseq̃ns ut hec ipsa ñ
putẽt ucia: qñ sapienti sic acciduis¬
ut cont᷑ uirtutẽ m̃tis rationẽq nchil
possint. et una sit eademq sententia
stoycoꝵs. S ut ait tulliꝰ u̾bi ꝯtrou̾sia iã
diu torquet hoĩes grecdos ꝯtentionis
cupidiores qm u̾itatis. S ad huc meri¬
to queri potest utrũ ad uitȩ p̃sentis
ꝑtineat infirmitatẽ. &̃ in qͥbq bous
officiis huicemodi ꝑpeti asfectꝰ scĩ uͦ
angli et sine ira puniant qͦs accipi¬
unt ȩt̾n̾a lege puniendos. et nuseris

Expanded text:
uetur, siue cum indigenti tribuitur, siue cum ignoscitur paenitenti. Hanc Cicero locutor egregius non dubitauit appellare uirtutem, quam Stoicos inter uitia numerare non pudet, qui tamen, ut docuit liber Epicteti, nobilissimi Stoici, ex decretis Zenonis et Chrysippi, qui huius sectae primas habuerunt, huiusce modi passiones in animum mittunt, quem vitiis omnibus liberum volunt. Unde fit consequens, ut haec ipsa non putent vitia, quando sapienti sic acciduut contra virtutem mentis rationemque nihil possint, et una sit eademque sententia Stoicorum, sed, ut ait Tullius, uerbi controuersia iam diu torqueat homines Graeculos contentionis cupidiores quam ueritatis. Sed adhuc merito quaeri potest, utrum ad uitae praesentis pertineat infirmitatem etiam in quibusque bonis officiis huiusce modi perpeti affectus, sancti uero angeli et sine ira puniant, quos accipiunt aeterna Dei lege puniendos, et miseris
Abbreviated transcription (Latin):
possunt quidẽ dicẽ de animo et cor¬
re disiecti. Vnde cẽ si qͥs qͣm ꝓpter
boc eos putau̾t eciutatẽ habe c̃aiis̃:
qͥa nulla morte sic̃ animaliũ t̾restͥũ
animi eoꝵ soluunt᷑ a corꝑe: nec sio
existimandũ. ẽ. eoꝵ corpus tamꝗͣ ho¬
cłm dãpuatoꝵ Plotinꝰ certe nr̃e me¬
moriȩ uicinis teporib platonẽ cet̾i̾s
excellentiꝰ intellexisse laudat᷑. Is cũ
de humanis ammis aget: pat̾ inqͥt
misericors mortalia illis uincła faci¬
ebat. Ita hoc ipsum qͦd mortales sũt
hoĩes corꝑe ad misccłiã dĩ patris ꝑti¬
n̾e̾ arbitratꝰ. ẽ: ne semꝑ huiꝰ uitȩ mi¬
seria tenerent᷑. Hac miscłia indig¬
na iudicata. ẽ. iniqͥtas demonũ: que
in anumi passur miseria ñ mortale
Eeñt autẽ pares hoĩb si cũ aĩo mise¬
ro corpꝰ saltim mortale cũ eis hab̃e
meruissent. si tñ adqͥrerent aliqͥd pi¬
etatis: ut ab erũpnis uł in morte re¬

Expanded text:
possunt quidem dicere de animo et corpossunt quidem dicere de animo et corre deiecti. Unde etiamsi quisquam propter hoc eos putauerit aeternitatem habere cum dis, quia nulla morte, sicut animalium terrestrium, animi eorum soluuntur a corpore: nec sic existimandum est eorum corpus tam aeterno. Plotinus certe nostrae memoriae uicinis temporibus Platonem ceteris excellentius intellexisse laudatur. Is cum de humanis animis ageret: Tater, inquit, misericors mortalia illis uincla faciebat.\' Ita hoc ipsum, quod mortales sunt homines corpore, ad misericordiam Dei patris pertinere arbitratus est, ne semper huius uitae miseria tenerentur. Hac misericordia indigna iudicata est iniquitas daemonum, quae in animi passiui miseria non mortale Essent autem pares hominibus, si cum animo misero corpus saltem mortale cum eis habere meruissent; si tamen acquirerent aliquid pietatis, ut ab aerumnis vel in morte re
Abbreviated transcription (Latin):
diatores st̃ int̾ hoies et deos. ꝑ qͦs ab
deoꝵ amicicias hoies ambiant. qͥ hos
arma melior. certe corꝑe sanissimo
tior nec labe uiciors pꝰ ponit᷑ corꝑi:¬
ariib̃ sic̃ aurũ ã solidũ argento seu plũbo
licet purissimo cariꝰ estimat᷑. Isti me¬
diatores dĩ et hõiũ ꝑ quos int̃positos
duunis humana uingunt᷑. cũ diis
hñt corpꝰ etnum. inciosum autẽ cũ
hoib animũ: qͣsi religio qͣ uolunt
diis hoiẽs ꝑ demones uingi in corꝑe
sit ñ in aĩo ꝯstituta. Que nã tñ istos
mediatores falsos atq fallaces. qͣsi ca¬
pita deorsum neqͥtia uł pena suspen¬
dit. ut inferiorẽ aĩalis partẽ. id. est
corpꝰ cũ suꝑiorib suꝑiorem uͦ id est
animũ cũ inferiorib habeant: et
c̃ diis cȩlestib in parte seriente cõ¬
iuncti. cũ hoib autẽ t̾restrib in par¬
te dñante sint miseri: corpꝰ quippe
seruũ ẽ: sic̃ oẽ salustiꝰ ait: auimi im¬
diatores nob̃ philosophi ꝓuidunt :

Expanded text:
diatores sunt inter homines et deos, per quos ad deorum amicitias homines ambiant, qui hocfirma, melior certe corpore etiam sanissimo tior nec labe vitiorum postponitur corpori; sicut aurum etiam sordidum argento seu plumbo, licet purissimo, carius aestimatur: isti mediatores deorum et hominum, per quos interpositos divinis humana junguntur, cum diis habent corpus aeternum, vitiosum autem cum hominibus animum; quasi religio, qua volunt diis homines per daemones jungi, in corpore sit, non in animo, constituta. Quaenam tandem istos mediatores falsos atque fallaces quasi capite deorsum nequitia vel poena suspendit, ut inferiorem animalis partem, id est corpus, cum superioribus, superiorem uero, id est animum, cum inferioribus habeant, et cum dis caelestibus in parte seruiente coniuncti, cum hominibus autem terrestribus in parte dominante sint miseri? Corpus quippe seruum est, sicut etiam Sallustius ait: \'Animi imdiatores nobis philosophi prouiderunt,
Abbreviated transcription (Latin):
ipse gͥ simul et moriens. ẽ. et iiuens:
s morti accedens. uite. cedens. Adhuc
tñ in uita: qͥa inest aĩa corꝑi. Hondũ
autẽ in morte: qͥa ñdũ abscessit a cor¬
ꝑe. S si c̃ abscesserit. nec tc̃ in morte
s pꝰ mortẽ potiꝰ erit: qͣndo sit ĩ morte. g̾¬
qͥs dix̾it: Nam neq ullus moriens e¬
rit: si moriens et uiuens simb eẽ. nulꝰ
possumꝰ negare uuentẽ. Aut simori¬
eus potiꝰ dicendꝰ. ẽ. in cuiꝰ iã corꝑe agit᷑
ut moriat᷑ : nec simul qͥs qͣm potest
eẽ. uinens et moriens: nescio qñ sit
uinens. Ex quo enĩ qͥsq in isto cor¬
ꝑe morituro. eẽ. ceꝑit: nũqͣm in eo ñ
agit᷑ ut mors ñ ueniat. Hoc enĩ agit
eiꝰ mutabilitas toto tẽꝑe uite huiꝰ si
tñ uita dicenda. ẽ: ut ueniat᷑ in mo¬
tẽ. Nemo qͥppe. ẽ qͥ ñ ei pꝰ annũ sit qͥ
ante annũ fuit: et cras qmͣ hodie: et
hodie qͣm heri: et paulo pꝰ qͣm nunc

Expanded text:
ipse igitur simul et moriens est et uiuens, ipse igitur simul et moriens est et uiuens, ed morti accedens, uita cedens; adhuc tamen in uita, quia inest anima corpori; nondum autem in morte, quia nondum abscessit a corpore. Sed si, cum abscesserit, nec tunc in morte, sed post mortem potius erit: quando sit in morte quis dixerit? Nam neque ullus moriens erit, si moriens et uiuens simul esse nullus possumus negare uiuentem. Aut si moriens potius dicendus est, in cuius iam corpore agitur ut moriatur, nec simul quisquam potest esse uiuens etit. Ex - quo enim quisque in isto corpore morituro esse coeperit, numquam in eo non agitur ut mors ueniat. Hoc enim agit eius mutabilitas toto tempore uitae huius si tamen uita dicenda est, ut ueniatur in mortem. Nemo quippe est, qui non ei post annum sit, quam ante annum fuit, et cras quam hodie, et hodie quam heri, et paulo post quam nunc,
Abbreviated transcription (Latin):
.ẽ. Mors autẽ tc̃ eis mala erat qñ erat:
hoc. ẽ. qñ eam patiebant᷑ c̃ morerent᷑.
qm̃ grauis et molestꝰ ciꝰ merat sensus.
damꝰ: nec illa mors ee̾ apparebit. cuiꝰ
gͣuem ac molestũ in morientib dixi¬
mꝰ sensum. Qͣm dui enĩ sentiũt: ad huc
utiq uiuunt. Et si adhuc uiuunt an¬
te mortẽ qͣm in morte potiꝰ. eẽ. dicen¬
di stͥ: qͥa illa c̃ uen̾it aufert om̃em cor¬
ꝑis sensũ qͥ ea ꝓpinqͣnte molestꝰ. ẽ Tlc
ꝑ hoc qͦmͦ morientes dicamꝰ eos qͥ ñdũ
mortu st̃. s ĩminente morte iã extre¬
ma et mortifera asflictione iactant᷑:
Explicare difficile. ẽ: cẽ si recte isti ap¬
pellant᷑ morientes. qͥa c̃ mors que iã im¬
pendet aduen̾it: ñ morientes s mortui
ñ cupant᷑. Nullus. ẽ gͦ moriens nͥ uiueis.:¬
qm̃ c̃ in tanta. ẽ extremitate inte. in
qnta st̃ qͦs ag̾e̾ aiam dicimꝰ ꝓfecto qͥ
ñdũ aĩa carint: ad hiic uiuit. Idem

Expanded text:
est. Mors autem tunc eis mala erat, quando erat, est. Mors autem tunc eis mala erat, quando erat, hoc est quando eam patiebantur, cum morerentur, quoniam grauis et molestus eius inerat sensus; damus, nec illa mors esse apparebit, cuius grauem ac molestum in morientibus diximus sensum. Quamdiu enim sentiunt, adhuc utique uiuunt, et si adhuc uiuunt, ante mortem quam in morte potius esse dicendi sunt; quia illa, cum uenerit, aufert omnem corporis sensum, qui ea propinquante molestus est. Ac per hoc quo modo morientes dicamus eos, qui nondum mortui sunt, sed inminente morte iam extrema et mortifera adflictione iactantur, explicare difficile est, etiamsi recte isti appellantur morientes, quia, cum mors quae iam inpendet aduenerit, non morientes, sed mortui nuncupantur. Nullus est ergo moriens nisi uiuensin tanta est extremitate uitae, in quanta sunt quos agere animam dicimus, profecto qui nondum anima caruit adhuc uiuit. Idem
Abbreviated transcription (Latin):
ritate fidelit᷑ et laudabilit̾ morit᷑: mors
cauet᷑. Ideo quippe aliqͥd eiꝰ suscipit᷑ ne
tota ꝯtingat: et sccła insuꝑ que ñqͣm
finiat᷑ accedat. Suscipit᷑ enĩ aie̾ a cor¬
ꝑe seꝑatio: ne deo ab aiã seꝑato ã ipsa
seꝑetur a corꝑe. ac si totiꝰ hominis pͥma
morte completa: scła totũ excipiat sẽ¬
pitna. Qͦ circa: mors quidẽ ut dixi c̃
eã morientes patiunt᷑: c̃q in eis ut mo¬
riant᷑ fac̃ nemini bona. ẽ: s laudabi¬
lit̃ tolerat᷑ ꝓ tenendo uł adipiscendo
bono. Cum uͦ in ea st̃ qͥ iam mortui ñ¬
cupant᷑ ñ absurde dr̃ et malis mala
et bonis bona. In reqͥe quippe st̃ aĩẽ
pioꝵ a corꝑe seꝑate: impioꝵ autẽ pe¬
nas lint : donec istarũ ad ęt̾nã utã
corꝑe seꝑate aut in bonis st̾aut in ma¬
lis: utrũ post mortẽ potiꝰ aut in mor¬
te dicendũ ẽ: Si enim pꝰ mortẽ ẽ: iã
ñ ipsa mors que transacta atq p̃t̾ita ẽ.
s post eã uita p̃sens aĩe bona seu mala

Expanded text:
ritate fideliter et laudabiliter moritur, mors cavetur. Ideo quippe aliquid ejus suscipitur, ne tota contingat, et secunda insuper, quae nunquam finiatur, accedat. Suscipitur enim animae a corpore separatio, ne Deo ab anima separato etiam ipsa separetur a corpore, ac sic totius hominis prima morte completa, secunda excipiat sempiterna. Quocirca mors quidem, ut dixi, cum eam morientes patiuntur, cumque in eis ut moriantur facit, nemini bona est, sed laudabiliter toleratur pro tenendo vel adipiscendo bono. Cum vero in ea sunt, qui jam mortui nuncupantur, non absurde dicitur et malis mala, et bonis bona. In requie enim sunt animae piorum a corpore separatae; impiorum autem poenas luunt: donec istarum ad aeternam vitam, corpore separatae aut in bonis sunt aut in malis, utrum post mortem potius an in morte dicendum est? Si enim post mortem est, iam non ipsa mors. quae transacta adque praeterita est, sed post eam uita praesens animae bona seu mala
Abbreviated transcription (Latin):
Non enĩ frustra c̃ inta fuerit corpori
erat c̃ detraheret᷑. Nam si ea detracta
detrahit᷑ erit in morte: Si autẽ absur¬
dũ. ẽ ut hominẽ ante ꝙͣn ad mortẽ
ꝑueniat iã. eẽ. dicamꝰ ui morte: cui
enĩ ꝓpinqͣt ꝑagendo uite sue tẽꝑa.
si iam in illa. ẽ: maxime qͥa nunis ẽ.
insolens. ut simul et uiuens dicat᷑ eẽ.¬
e moriens: c̃ uigilans et dormiens
simul eẽ ñ possit.: querendũ ẽ q̃n erit
morieus. Et enum ante qm mors uent¬
at: ñ ẽ moriens s uinens. Cũ uͦ mors

Expanded text:
Non enim frustra, cum uita fuerit corpori Non enim frustra, cum uita fuerit corpori erat, cum detraheretur. Nam si ea detracta detrahitur, erit in morte? CAPUT dum est, ut hominem, antequam ad mortem perueniat, iam esse dicamus in morte cui enim propinquat peragendo uitae suae tempora, si iam in illa est?, maxime quia nimis est insolens, ut simul et uiuens esse dicatur et moriens, cum uigilans et dormiens simul esse non possit: quaerendum est quando erit moriens. Etenim antequam mors ueniat, non est moriens, sed uiue
Abbreviated transcription (Latin):
ud tardiꝰ ambulasse. Qgͦ usq ad mor¬
tẽ ꝓductoria spacia temꝑis agit ñ
lentiꝰ ꝑgit: s pł itins conficit. Porro
si ex illo qͥsq incipit mori. hoc. ẽ. esse
in morte: ex quo uullo agi ceꝑit ip¬
sa mors id. ẽ uite detractio: qͥa c̃ de¬
trahendo finita fuerit pꝰ mortẽ iam
erit: ñ in morte. ꝑfecto ex quo esse
incip̃ in hoc corꝑe: in morte. ẽ. Qd
enĩ alud dieb horis. mom̃tisq sin¬
głis agit᷑. donec ea consũpta mors
que agebat᷑ impleat᷑: et incipiat iã
erat in morte: Nũqͣm gͥ in uita hõ
.ẽ. ex qͦ. ẽ. in isto corꝑe moriente potiꝰ
qͣm iuuente: si et in uita et in morte
simul ñ pot᷑. eẽ. In potiꝰ et in uita
et in morte simub ẽ : In uita scilicet
in qͣ uunt donec tota. detrabat᷑. in mor¬
te autẽ qͥa iã morit᷑ c̃ uita decrabit᷑
Si enĩ ñ. ẽ inuita qͥd ẽ. qͦd detrahit᷑.
donec eiꝰ fiat ꝑfecta consũptio: Siau̾¬
ñ ẽ in morte. qͥd. ẽ. uite ipsa detͣctio:

Expanded text:
ud tardius ambulasse. Qui ergo usque ad mortem productiora spatia temporis agit, non lentius pergit, sed plus itineris conficit. Porro si ex illo quisque incipit mori, hoc est esse in morte, ex quo in illo agi coeperit ipsa mors, id est uitae detractio quia, cum detrahendo finita fuerit, post mortem iam erit, non in morte: profecto, ex quo esse incipit in hoc corpore, in morte est. Quid enim aliud diebus horis momentisque singulis agitur, donec ea consumta mors, quae agebatur, inpleatur, et incipiat iam erat in morte? Numquam igitur in uita homo est, ex quo est in isto corpore moriente potius quam uiuente, si et in uita et in morte simul non potest esse. An potius et in uita et in morte simul est; in uita scilicet, in qua uiuit, donec tota detrahatur; in morte autem, quia iam moritur, cum uita detrahitur? Si enim non est in uita, quid est quod detrahitur, donec eius fiat non est in morte, quid est uitae ipsa detractio?
Abbreviated transcription (Latin):
riens: ut quẽadmodũ tͥa st̃ c̃ dm̃s ante
mortẽ. in morte. pꝰ mortẽ. ita tͥa singłis
singła iuens. moriens. mortuusq red¬
dant᷑: Qnͣdo itaq sit moriens. id ẽ in
morte. uͥ neq sit uiuens qͦd. ẽ. ante mor

Expanded text:
riens, ut, quem ad modum tria sunt cum dicimus ante mortem, in morte, post mortem\', ita tria singulis singula \'uiuens, moriens mortuusque reddantur. Quando itaque sit moriens, id est in morte, ubi neque sit uiuens, quod est ante mor
Abbreviated transcription (Latin):
uite huiꝰ qmͣ cursꝰ ad mortẽ: in qͦ ne¬
mo uł paululũ stare. uł aliqͣnto tar¬
diꝰ ire ꝑmitit᷑: s urgent᷑ oñs pari
motu: nec diu̾so impellunt᷑ accessu.
Neq enĩ cui uita breuior fuit cele¬
riꝰ diẽ dux̃ qm ille cui longior: s cũ
ȩqualit̃ ȩquialia mom̃ta raꝑent᷑ am¬
bob alt habuit ꝓpiꝰ alt̾ remoti qͦ
ñ impari uelocitate ambo cͦrebãt.¬

Expanded text:
m cursus ad mortem, in quo nemo uel paululum stare uel aliquanto tardius ire permittitur; sed urgentur omnes pari motu nec diuerso inpelluntur accessu. Neque enim, cui uita breuior fuit, celerius diem duxit quam ille, cui longior; sed cum aequaliter et aequalia momenta raperentur ambobus, alter habuit propius, alter remotius, quo non inpari ueloci
Abbreviated transcription (Latin):
nerationis lauachro ꝑ xͥ con¬
fessione moriunt᷑. tantũ eis ualet ad
dimittenda peccata: qͣntũ si abluerẽ¬
t᷑ sacro fonte baptismatis. Qui enĩ
dix̃ si qͥs ñ renatꝰ fuerit ex aqua et
sp̃u scõ ñ intrabit in regnũ celoꝵ: a
lia sententia ipsos fec̃ exceptos uͥ ñ

Expanded text:
nerationis lauacro pro Christi confessione moriuntur, tantum eis ualet ad dimittenda peccata, quantum si abluerentur sacro fonte baptismatis. Qui enim dixit: Si quis non renatus fuerit ex aqua et spiritu, non intrabit in regnum caelorum, alia sententia
Abbreviated transcription (Latin):
ueniet eã Hinc. ẽ qͦd scͥptum. ẽ: p̃cio¬
sa in ꝯspectu dm̃ mors scõrs. eiꝰ. Qͥd e¬
nĩ p̃ciosiꝰ qͣm mors. ꝑ quã fitut delic¬
ta omia dimittant᷑ : et muta cumu¬
latiꝰ augeant᷑: Neq enĩ tanti st̃ m̾iti
qͥ c̃ mortẽ disferre ñ possent baptira¬
ti st̃. deletisq om̃ib peccatis ex hac
uita migrarũt: qͣnti st̾ hi qͥ mortẽ c̃
xp̃m ꝯfitendo finire uitã: qm eũ ne¬
gando ad eiꝰ baptismũ ꝑuenire. Qs
utiq si fecissent. hoc cẽ eis i illo la¬
uachro dimitt̾et᷑: qͦd timore mortis
negau̾ant. xp̃m: in qͦ lauachro et ilł
mare possent. ut eũ in tanto uitedis¬
cͥmine sub tanta spe ueme negare ñ
.xͥ: ut ad eum adqͥrendũ suã ñ cũcta¬
usꝰ redactũ eẽ monstrauit. qͦd ad pe¬
nam peccantis antea fuerat ꝯstitutũ:

Expanded text:
quod scriptum est: Pretiosa in conspectu Domini mors sanctorum eius. Quid enim pretiosius quam mors, per quam fit ut et delicta omnia dimittantur et merita cumulatius augeantur? Neque enim tanti sunt meriti, qui, cum mortem differre non possent, baptizati sunt deletisque omnibus peccatis ex hac uita emigrarunt, quanti sunt hi, qui mortem, cum t Christum confitendo finire uitam quam eum negando ad eius baptismum peruenire. Quod utique si fecissent, etiam hoc eis in illo lauacro dimitteretur, quod timore mortis negauerant Christum, in quo lauacro et illis mare possent, ut eum in tanto uitae discrimine sub tanta spe ueniae negare non Christi, ut ad eum adquirendum suam non cunctausus redactum esse monstrauit, quod ad poena
Abbreviated transcription (Latin):
beatũ. uerũ &ẽ beatificum bonũ ñ o¬
porteri queri alios mediatores. ꝑ qͦs
arbitrem᷑ nob̃ ꝑuentionis gradꝰ esse
metiendos: qͥa beatꝰ et beatificꝰ ds̃ fac¬
tus.ẽ. particeps humanitatis nr̃e. cõ¬
pendiũ p̃buit participandȩ diuini¬
tatis suȩ. Neq enĩ nos amortalitate
et miseria lib̃ans ad angłos ĩmorta¬
les beatosq ita ꝑducit. ut eoꝵ parti¬
cipatione aẽ nos ĩmortales et beati si¬
tione et angłi beati sint. Ideo qͣndo
un forma serui ut mediator. ẽet. in¬
fra angłos. eẽ. uoluit: in forma di su
p᷑ angłos mansit: idem in ĩferiorib
uia uitȩ. qͥ in suꝑiorib uita. Non enĩ
uerũ. ẽ. qͦd idem platonicꝰ ait. plato¬
nẽ dixisse. nulłꝰ ds̃ miscet᷑ homini: &
hoc p̃cipnũ eoꝵ sublimitatis ait. eẽ.
specimen. qͦd nulla attrectatione ho¬
minũ ꝯtaminant᷑. Eͦ demones ꝯta¬
minari fatet᷑. et ideo eos aqͥb ꝯta¬

Expanded text:
beatum, verum etiam beatificum bonum non obeatum, verum etiam beatificum bonum non oportere quaeri alios mediatores per quos arbitremur nobis perventionis gradus esse moliendos quia beatus et pacificus Deus, factus particeps humanitatis nostrae, compendium praebuit participandae divinitatis suae. Neque enim nos a mortalitate et miseria liberans, ad angelos immortales beatosque ita perducit ut eorum participatione etiam nos immortales et beati sirticipatione beati sunt. Ideo quando in forma servi, ut mediator esset, infra angelos esse pra angelos mansit: idem in inferioribus uia uitae qui in superioribus uita. non enim uerum est quod idem Platonicus ait Platonem dixisse: nullus deus miscetur homini; et hoc praecipuum eorum sublimitatis ait esse specimen quod nulla attrectatione hominum contaminantur. ergo daemones contaminari fatetur, et ideo eos a quibus conta
Abbreviated transcription (Latin):
se aut̾ int̾posuit mortalis et beatus.
ut mortalitate tnsacta. et ex mortu
is face̾t ĩmortales. qͦd in se resurgẽ¬
do monstrauit: et ex miseris beatoᷤ.
unde nũqͣm ipse discessit. Aliꝰ ẽ. gͦ
mediᷤᷤ malꝰ qui seꝑat amicos. aliꝰ bo¬
nꝰ qui reconciliat inimicos: et ideo
młti st̃ medii seꝑatores: qͥa multi¬
tudo quȩ. ẽ. beata. uniꝰ dei partici¬
patiõe sit beata: cuiꝰ participatiois
pͥuatioe misera mł̃titudo maloꝵs
angłoꝵ. que se opponit potiᷤ ad im¬
pedim̃tũ qͣm int̾ponit ad beatitudi¬
nis adiutoriũ cẽ ipsa multitudine ob¬
strepit qͦdam mͦ ne possit ad illud u
et hoc eo ipso cuiꝰ participatioẽ simꝰ
beati hos ẽ u̾bo d̃i ñ facto. ꝑ qͦo sacta
sunt om̃a. Nec tñ ad hoc mediator
.ẽ. qͥa u̾bũ maxune qͥppe ĩmortale. et
maxime beatũ u̾bũ longe. ẽ. amor¬
talib miseris: s mediator ꝑ qͦd homo
eo ipso utiq ostendens ad illud ñ solũ

Expanded text:
oc autem se interposuit mortalis et beatus, oc autem se interposuit mortalis et beatus, ut mortalitate transacta, et eis faceret immortales, quod in se resurgendo monstrauit, et ex miseris beatos, unde numquam ipse discessit. alius est ergo medius malus, qui separat amicos, alius bonus, qui reconciliat inimicos; et ideo multi sunt medii separatores, quia multitudo quae beata est unius dei participatione fit beata. cuius participationis priuatione misera multitudo malorum angelorum, quae se opponit potius ad impedimentum quam interponit ad beatitudinis adiutorium, etiam ipsa multitudine obstrepit quodam modo, ne possit ad illud unet hoc eo ipso cuius participatione simus beati, hoc est uerbo dei non facto, per quem facta sunt omnia. nec tamen ob hoc mediaest, quia Verbum; maxime quippe immortale et maxime beatum Verbum longe est a mortalibus miseris, sed mediator per quod homo, eo ipso utique ostendens ad illud non solum
Abbreviated transcription (Latin):
adusꝰ eoꝵ ĩmortalitatẽ et in¬
seriã. et mortalis. eẽ. ad tempꝰ uoli¬
it. et beatꝰ in ȩt̾nitate ꝑsistẽ potuit
ac sic eos et ĩmortales suꝑbos. et nui¬
seros norios. ne ĩmortalitatis iactan¬
tia seduc̾ent ad miseriã: et suȩ mei¬
tis humilitate. et suȩ beatitudinis
benignitate destrux̃ in eis: quois de
ra ꝑsuam fidem mundans ab illoꝵ
ĩnundissima dñatioẽ lib̃anit. Homo
taq mortalis et miser. longe seuĩctꝰ
ab ĩmortalib et beatis. qͥd eligat me¬
biũ: ꝑ qͦd ĩmortalitati et beatitudi¬
ni copulet᷑: Qͦd possit delectare in
demonũ ĩmortalitate miserũ. ẽ: qͦd
possit offende in xͥ mortalitate iã ñ ẽ.
Ibi gͦ cauenda. ẽ. miseria sempit̾na.:
hic mors tim̃da ñ. ẽ. que ñ . eẽ. potuit
sẽpit̾na. et beatitudo amanda. ẽ sem¬
pitũa. Ad hoc se qͥppe int̾ponit mediꝰ
imortalis et miser: ut ad ĩmortalita¬
tem beatã tnͣsire ñ sinat: qm̃ ꝑsistit
qͦd impedit id ẽ. ipsa miseria. Id ħ¬

Expanded text:
s eorum immortalitatem et miseriam, et mortalis esse ad tempus voluit, et beatus in aeternitate persistere potuit: ac sic eos et immortales superbos, et miseros noxios, ne immortalitatis jactantia seducerent ad miseriam, et suae mortis humilitate et suae beatitudinis benignitate destruxit in eis, quorum corda r suam fidem mundans, ab illorum immundissima dominatione liberavit. 2. Homo itaque mortalis et miser longe sejunctus ab immortalibus et beatis, quid eligat medium, per quod immortalitati et beatitudini copuletur? Quod possit delectare in daemonum immortalitate, miserum est: quod possit offendere in Christi mortalitate, jam non est. Ibi ergo cavenda est miseria sempiterna: hic mors timenda non est, quae esse non potuit sempiterna, et beatitudo amanda est sempiterna. Ad hoc quippe se interponit medius immortalis et miser, ut ad immortalitatem beatam transire non sinat, quoniam persistit quod impedit, id est ipsa miseria: ad h
Abbreviated transcription (Latin):
aliqͥd noui in tẽꝑe⁊ qͦd finẽ ñ habet
factꝰ nouus in mundo. ut illi nescio qͥ
falsi circiutꝰ a falsis sapientib falla

Expanded text:
aliquid novi in tempore quod finem non habet factus in mundo, ut illi nescio qui falsi circuitus, a falsis sapientibus falla
Abbreviated transcription (Latin):
similes. eẽ. affectarent. Ulnde et illũ
uł illos qͥ hoc fecisse referunt᷑. potiꝰ ar¬
bitror ꝯcũbentiũ motꝰ dedisse ocłis
hominũ nescientiũ qͥd sub pallio gere¬
ret᷑: qm humano p̃sente. ꝯspectu potu¬
is se illam ꝑagi uoluptatẽ. Ibi enĩ phi

Expanded text:
s esse similes adfectarent. Unde et illum s esse similes adfectarent. Unde et illum uel illos, qui hoc fecisse referuntur, potius arbitror concumbentium motus dedisse oculis hominum nescientium quid sub pallio gereretur, quam humano premente conspectu potuisse illam peragi uoluptatem. Ibi enim phi
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntate mou̾ent᷑. Que m̃bra cẽ c̃
ira nulla ẽ: mouent᷑ eabem uoluntate
At uͦ genitales corꝑis partes ita libido
suo iyri quodãmͦ mancipanit: ut mo¬
ueri ñ ualeant si ipsa defuerit: et nͥ
ipsa uł ultro excitata surrexerit. Hoc
.ẽ. qͦd pudet. hoc. ẽ qͦd intuentiũ ocłos
erubescendo denitat: magisq fert hõ
spectantiũ multitudinẽ. qñ iuiste ira¬
scit᷑ homini: quã uł uniꝰ aspectũ qͣndo
losophi. hoc. ẽ. cinici ñ uider̃t. ꝓferẽ¬
tes contͣ humanã uerecundiã simpu
dentẽq sententiam: ut scilicet qm̃ uis
tũ. ẽ qͦd fit in uxore. palam ñ pudeat
id agere: nec in uico nec in platea qua¬
libet coniugalem concubitũ deuitare.
Uicit tñ pudor naturalis: opinionẽ
putantẽ sectam suã nobiliorem fut᷑am:
si in hominũ memoriam insignior eiꝰ
impudentia figeret᷑. Postea tam̃ a ci¬
nicis fieri cessatum. ẽ: plusq ualuit
pudor ut erubescerent homines ho¬
minib: quã error ut homines canibꝰ¬

Expanded text:
uoluntate mouerentur; quae membra, etiam cum ira nulla est, mouentur eadem uoluntate. At uero genitales corporis partes ita libido suo iuri quodam modo mancipauit, ut moueri non ualeant, si ipsa defuerit et nisi ipsa uel ultro uel excitata surrexerit. Hoc est quod pudet, hoc est quod intuentium oculos erubescendo deuitat; magisque fert homo spectantium multitudinem, quando iniuste irascitur homini, quam uel unius aspectum et quando losophi, hoc est Cynici, non uiderunt, proferentes contra humanam uerecundiam qudentemque sententiam? ut scilicet, quoniam iustum est quod fit in uxore, palam non pudeat id agere nec in uico aut platea qualibet coniugalem concubitum deuitare. Vicit tamen pudor naturalis opinionem putantem sectam suam nobiliorem futuram, si in hominum memoria insignior eius inpudentia figeretur, postea tamen a Cynicis fieri cessatum est, plusque ualuit pudor, ut erubescerent homines hominibus, quam error, ut homines canibu
Abbreviated transcription (Latin):
losophi ñ erubescebant uiderise nel¬
le comcũbere: nͥ libido ipsa erubesc̾e
surg̾e̾. Et nc̃ uidemꝰ adhiic. eẽ. phi¬
losophos cinicos: hi enĩ sunt qͥ ñ so¬
lum amiciunt᷑ pallio: uerum cẽ cla¬
ua feruint: nemo tam̃ eoꝵ audet hoc
face̾. Qd si aliqui ausi eẽnt: ut ñ dicã
ictib lapidantiũ. certe ꝯspuentiũ sa¬
luis obruerent᷑. Pudet gͥ huiꝰ libi¬
dinis humanã sine ulla dubitatione
nat᷑am: et merito pudet. Esiꝰ quippe
mobedientia que genitalia corꝑis m̃¬
bra solis suis motib subdidit. et po¬
testatẽ uoluntati eripuit: satis osten¬
dit᷑ qͥd sit homini illi pͥme mnobedi¬
entie retributũ. Qͦd in eam partẽ
maxime oportuit apparere. qua ge¬
nerat᷑ ipsa natura: que illo pͥmo et
magno in deteriꝰ. ẽ mutata peccato.
¶l cuiꝰ nexii nullus ernit᷑: nͥ id qͦd cũ
om̃s in uno eẽnt in cõmunẽ ꝑniciẽ
ꝑpetratũ. ẽ. et dĩ iusticia uindicatũ.¬
ut credamꝰ illos coniuges in ꝑadiso

Expanded text:
losophi non erubescebant uideri se uelle concumbere, ubi libido ipsa erubesceret surgere. Et nunc uidemus adhuc esse philosophos Cynicos; hi enim sunt, qui non solum amiciuntur pallio, uerum etiam clauam ferunt; nemo tamen eorum audet hoc facere, quod si aliqui ausi essent, ut non dicam ictibus lapidantium, certe conspuentium saliuis obruerentur. Pudet igitur huius libidinis humanam sine ulla dubitatione naturam, et merito pudet. In eius quippe inoboedientia, quae genitalia corporis membra solis suis motibus subdidit et potestati uoluntatis eripuit, satis ostenditur, quid sit hominis illi primae inoboedientiae retributum; quod in ea parte maxime oportuit apparere, qua generatur ipsa natura, quae illo primo et magno in deterius est mutata peccato; a cuius nexu nullus eruitur, nisi id quod, cum omnes in uno essent, in communem perniciem perpetratum eut credamus illos coniuges in paradiso
Abbreviated transcription (Latin):
eũ conari dũ consuetudinẽ ciuitatis
timet religionẽ laudare maior. eãq
st̃ appellati suꝑsticiosi qͥ totos dies p̃ca¬
bant᷑ et ĩmolabant: ñqͥd et illi qui ins¬
tituerunt qͦd iste rep̃hendit deoꝵ simu¬
lachra diu̾sa ȩtate et ueste distincta.
deoꝵ gen̾a coniugia. cognationes:
Hecitaq cuncta tamꝗͣ suꝑsticiosa cul¬
pant᷑. Implicat ista culpa maiores ta¬
lium simulachroꝵ institutores atq
cultores. implicat et ipsum: qͥ qͣntoli¬
bet eloqͥo se in lib̃tatẽ uitat᷑ euoluere.
necesse habeat ista uenerari. nec qͦd
in hac disputatione disertꝰ insonat:
mutire audet in pͦpłi ꝯtentione. Ilgamꝰ
et t̾rȩ sic̃ iste disputat. s ci qͥ fec̃ celũ¬

Expanded text:
eum conari, dum consuetudinem ciuitatis eum conari, dum consuetudinem ciuitatis timet, religionem laudare maiorum eamqusunt appellati superstitiosi, qui totos dies precabantur et immolabant, numquid et illi, qui instituerunt quod iste reprehendit deorum simulacra diuersa aetate et ueste distincta, deorum genera coniugia cognationes? Haec utique cum tamquam superstitiosa culpantur, inplicat ista culpa maiores talium simulacrorum institutores adque cultores; inplicat et ipsum, qui, quantolibet eloquio se in libertatem nitatur euoluere, necesse habebat ista uenerari; nec quod in hac disputatione disertus insonat, muttire auderet in populi contione. Agamus et t
Abbreviated transcription (Latin):
p̃terea ꝯuigia. cognationes om̃ia q tͣ¬
ducta ad similitudinẽ inbecillitatis hu¬
manẽ. Nam et ꝑturbatis animis indu¬
cunt᷑. Accepimꝰ enĩ deoꝵs cupiditates.
egͥtudines. iracundias. nec uͦ ut fabule
ferunt. dii bellis p̃liis q caruer̃t: nec
solum ut apud homerũ c̃ duos exercitꝰ
ꝯtrariis aliis. alii dii ex alia parte de¬
fenderunt: s &̃ ut c̃tẏtanis aut c̃ gigã¬
tib sua ꝓpria bella gessert̃. Hec &e dic̃¬
t᷑ et c̾dunt᷑ stultissime: et plena st̃ leui¬
tatis sũmeq uanitatis. Ecce interim
que confitent᷑: quȩ defendunt deos gẽ¬
tiũ. Demde cũ hec ad suꝑsticionẽ ꝑti¬
nere dicat: ad religionẽ uͦ que ipse
losophi solum inqͥt. uerũ &̃ maiores
nr̃i suꝑsticionẽ a religione seꝑauerũt.
Ham qui totos dies p̃cabant᷑ inquit.¬
⁊ ĩmolabant ut sͥ sui lib̾i suꝑstites eent:
suꝑsticiosi st̃ appellati. ¶ͥ s ñ intelligat

Expanded text:
praeterea, coniugia, cognationes, omniaque trapraeterea, coniugia, cognationes, omniaque traducta ad similitudinem inbecillitatis humanae. Nam et perturbatis animis inducuntur; accepimus enim deorum cupiditates aegritudines iracundias. Nec uero, ut fabulferunt, dii bellis praeliisque caruerunt. Nec solum, ut apud Homerum, cum duos exercitus contrarios alii dii ex alia parte defenderent, sed etiam ut cum Titanis aut cum Gigantibus sua propria bella gesserunt. Haec et dicuntur et creduntur stultissime, et plena sunt vanitatis, summaeque levitatis. Ecce interim quae confitentur qui defendunt deos gentium. Deinde cum haec ad superstitionem pertinere dicat, ad religionem vero quam ipse losophi solum verum etiam maiores nostri superstitionem a religione separaverunt. nam qui totos dies precabantur et immolabant, ut sibi sui liberi superstites essent, superstitiosi sunt appellati. Quis non intellegat
Abbreviated transcription (Latin):
contra consuetudinẽ ciuuitatis q̃ demo¬
nicis ritib fuerat obligata parum
ualebant: qͥa et ipsum cẽ si illa uana
een̾t sentiebant. nat᷑e tam̃ rerũ sub
uniꝰ ueri dĩ regimine. atq imꝑio ꝯsti¬
tute. religiosum cultũ qͥ deo debet᷑
exhibendũ putabant: seruientes ut
morerent᷑: ut false a uiuentib tolle
et rep̃hendit homines corui et corni¬
cule uocib uite ꝯsilia modantes. S
iste achadericꝰ. qͥ om̃ĩa eẽ contendit
incerta: indignꝰ ẽ. qͥ habeat ullã in his
reb auctoritatẽ. Disputat apud eũ
tura libro: et c̃ ipse suꝑsticiones ex
natã rerũ uelut phisicas & philoso¬
phicas inserat: indignat᷑ tam̃ institu¬
tioni simulachroꝵ. et opinionib fabu¬
tracta ad cõmenticios et falsos deos:
que res genuit falsas opiniones. erro¬
res q tͣbulentos. et suꝑsticiones pene a¬
niles: Et forme enim nob deoꝵ et eta¬
tes et uestitꝰ ornatꝰ q noti st̃: genera.

Expanded text:
contra consuetudinem civitatis, quae daemocontra consuetudinem civitatis, quae daemoniacis ritibus fuerat obligata, parum ualebant, quia et ipsi, etiamsi illa uana esse sentiebant, naturae tamen rerum sub unius ueri Dei regimine adque imperio constitutae religiosum cultum, qui Deo debetur, exhibendum putabant, seruientes, utmorerentur, ut falsae a uiuentibus tolleet reprehendit homines corvi et corniculae vocibus vitae consilia moderantes . Sed iste Academicus, qui omnia esse contendit incerta, indignus est qui habeat ullam in his rebus auctoritatem. Disputat apud eum tura libro, et cum ipse superstitiones ex natura rerum velut physicas et philosophicas inserat, indignatur tamen institutioni simulacrorum et opinionibus fabutracta ad commentitios et fictos deos? Quae res genuit falsas opiniones erroresque turbulentos et superstitiones paene aniles. Et formae enim nobis deorum et aetates et uestitus ornatusque noti sunt, genera
Abbreviated transcription (Latin):
ut ds ille t̾minꝰ qui romanos t̾mi¬
nos scd̃m istos tuebat᷑. et ꝑ illud pu¬
lcherrimũ auspiciũ loco ũ cesserat
ioui: plus adrianũ regem hominũ
qͣm regem deoꝵ tumusse uidebat᷑.
Receptis qͦ alio tẽꝑe ꝓuinciis memo¬
ratis. nr̃a pene memoria retrorsum
t̾minꝰ cessit: q̃n iulianꝰ deoꝵ illoꝵ o
racłis deditᷤ. ĩmod̾ato ausu naues
ussit incendi qͥb alimonia portabat᷑:
qua exercitꝰ destitutꝰ. mox &̃ ipso hosti¬
li uuluere extincto. in tantam. ẽ reda¬
ctus inopiam: ut inde nulłꝰ euadet:
undiq hostib incͤsantib militẽ imꝑa¬
toris morte t᷑batũ. nͥ placito pacis il¬
lic imꝑii fines ꝯstituerent᷑ : uͥ hodieq
ꝑsistunt. ñ quidem tanto decͥm̃to qͣn¬
to concesserat adrianꝰ. s media tam̃
compositione defixi. uano angurio
uoluntati. cessit &ẽ uiliani temeritati.
et iouian necessitatĩ. Uiderunt hec
intelligentiores gͣuioresq romani. s

Expanded text:
ut deus ille Terminus, qui Romanos termiut deus ille Terminus, qui Romanos terminos secundum istos tuebatur et per illud pulcherrimum auspicium loco non cesserat Ioui, plus Hadrianum regem hominum quam regem deorum timuisse uideatur. Receptis quoque alio tempore prouinciis memoratis nostra paene memoria retrorsus Terminus cessit, quando Iulianus deorum illorum oraculis deditus inmoderato ausu naues iussit incendi, quibus alimonia portabatur; qua exercitus destitutus mox etiam ipso hostili uulnere extincto in tantam est redactus inopiam, ut inde nullus euaderet undique hostibus incursantibus militem imperatoris morte turbatum, nisi placito pacis illic imperii fines constituerentur, ubi hodieque persistunt, non quidem tanto detrimento, quantum concesserat Hadrianus, sed media tamen conpositione defixi. Uano igitur auoluntati, cessit etiet Joviani necessitati. Viderunt haec intelligentiores gravioresque Romani; sed
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ ioui cedere noluer̃t. Saluis qͥppe
imꝑii finib xp̃o cede potuer̃t: et de
sedib locoꝵ. et maxime de corde cre¬
dentiũ. s ante qͣm xp̃c ueniss in car¬
ne : ante qͣm deniq ista scb̃ent᷑: que de
factum. ẽ. sub rege tarqͥnio illud auspi¬
ciũ. aliqͦtiens romanꝰ exercitꝰ fus. ẽ.
hoc. ẽ. uersꝰ in sugam: falsumq osten¬
dit auspicium. qͦd iuuentas illa ñ ces¬
serat ioui: et gens marcia. suꝑantib
atq irrũpentib gallis in ipsa urbe
contrita. ẽ: et t̾mini imꝑii deficien¬
tib multis ad annibalem ciuitatib
in angustũ fuerant coartati. Ita eua¬
cuata. ẽ: pulchritudo auspicioꝵ. Re¬
mansit contͣ iouem ꝯtumatia ñ de¬
sisse. alud unde cesseras redisse: ꝗmͣ¬
qͣm et postea in orientalib partib a¬
driani uoluntate mutati st̾ t̾mini
imꝑii romanĩ. Ille. nãq tres ꝓuinci¬
as nobiles. armeniã. mesopotamiã.
assyriam. ꝑsarum concessit imꝑio:

Expanded text:
qui Ioui cedere noluerunt; saluis quippe qui Ioui cedere noluerunt; saluis quippe imperii finibus Christo cedere potuerunt et de sedibus locorum et maxime de corde credentium. Sed antequam Christus uenisset in carne, antequam denique ista scriberentur, quae de ea quam factum est sub rege Tarquinio illud auspicium, aliquotiens Romanus exercitus fusus est, hoc est uersus in fugam, falsumque ostendit auspicium, quo Iuuentas illa non cesserat Ioui, et gens Martia superantibus adque inrumpentibus Gallis in ipsa Urbe contrita est, et termini imperii deficientibus multis ad Hannibalem ciuitatibus in angustum fuerant coartati. Ita euacuata est pulchritudo auspiciorum, remansit contra Iouem contumacia, non desisse, aliud unde cesseras redisse. Quamquam et postea in orientalibus partibus Hadriani uoluntate mutati sunt termini imperii Romani. Ille namque tres prouincias nobiles, Armeniam, Mesopotamiam, Assyriam, Persarum concessit imperio,
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ istis falsis et multis ignoratis siue
contẽptis. atq illo uno cognito et fi¬
de sincera. et morib culto: et meliꝰ hic
regnũ hab̃ent qͣntũcũq habent. et
post hec acciꝑent sempit̾uũ: siue hic
hab̾ent siue ñ hab̾ent. Nam illud qͣ
le. ẽ. qͦd pulcherrimũ auspiciũ fuisse
dixerunt. qͦd paulo ante ꝯmemora¬
iimartẽ et t̾minũ. et inuentatem:
nec ioui regi deoꝵ loco cedere uo¬
luisse: Sic enĩ inqͥunt significatũ ẽ
martiam gentẽ io. ẽ. romanã. ne¬
muini locum quẽ teneret daturam.
romanos qͦ t̾minos ꝓpt̾ łm t̾miniũ
romanã ꝓpt̾ deam uiuentatẽ nemi¬
ni. eẽ. cessuram̃. Uideant gͦ qͦmͦ ha¬
beant istũ regem deoꝵ suoꝵ. et da¬
torem regni sui. ut eũ auspicia ista
ꝓ adu̾sario ponerent: cui ñ cedere
pulchrũ. eẽt: ꝗͣmqͣm hec si uera st̃:
ñ habent omino qͥd timeant. Non e¬
nĩ concessuri st̾ qͦd dli cesserint xp̃o.

Expanded text:
vero istis falsis et multis ignoratis sive vero istis falsis et multis ignoratis sive contemptis, atque illo uno cognito et fide sincera ac moribus culto, et melius hic regnum haberent, quantumcumque haberent, et post haec acciperent sempiternum, sive hic haberent, sive n est quod pulcherrimum auspicium fuisse dixerunt, quod paulo ante commemoraui, Martem et Terminum et Iuuentatem nec Ioui regi deorum loco cedere uoluisse? Sic enim, inquiunt, significatum est, Martiam gentem, id est Romanam, nemini locum quem teneret daturam, Romanos quoque terminos propter deum Terminum Romanam propter deam Iuuentatem nemini esse cessuram. Videant ergo quo modo habeant istum regem deorum suorum et datorem regni sui, ut eum auspicia ista pro aduersario ponerent, cui non cedere pulchrum esset. Quamquam haec si uera sunt, non habent omnino quid timeant Non enim confessuri sunt, quod di cesserint Christo,
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ eũ c̃ istis colendũ putatis. eoꝵ q re¬
tales qui talib placant᷑ uł potiꝰ accu¬
sant᷑ honorib ut maiꝰ sit cͥmen qͦd eis
falsis oblectant᷑ qm si de illis uera di¬
seruare potuissent. Hoc enĩ si possent
g̾cis potiꝰ donũ tam gͣnde conferrẽt:
qͥ eos in huiꝰcemodi reb diuinis. hoc
ẽ ludis scenicis honorabiliꝰ digniꝰq
coluerunt: qͣndo et amorsib poeta¬
rũ quib deos dilac̾are iudebant. se
ñ substraxert̃: dando eis licentiam¬
male tractandi homines qͦs liberet:
et ipsos scenicos ñ turpes iudicaue¬
runt: s dignos cẽ p̃claris honorib
habuert. Sĩc autẽ potuer̾t auream
pecuniam hab̾e romani. qͣmius dm̃
aureũ ñ colerent: sic et argenteam
hab̾e potuert et eream: si nec argen¬
tinũ nec eiꝰ patrem colerent es ula¬
num: et sic omĩa quȩ rite exerere
piget. Sic gͦ et regnũ inuito quidẽ
deo uero: nullo mͦ hab̃e possent. Diis

Expanded text:
quod eum cum istis colendum putatis eorumque requod eum cum istis colendum putatis eorumque retales, qui talibus placantur, vel potius accusantur honoribus, ut majus sit crimen quod eis falsis oblectantur, quam si de illis vera diservare potuissent. Hoc enim si possent, Graecis potius donum tam grande conferrent, qui eos in hujuscemodi rebus divinis, hoc est ludis scenicis, honorabilius digniusque coluerunt, quando et a morsibus poetarum, quibus deos dilacerari videbant, se non subtraxerunt, dando eis licentiammale tractandi homines quos liberet, et ipsos scenicos non turpes judicaverunt, sed dignos etiam praeclaris honoribus habuerunt. Sicut autem potuerunt auream pecuniam habere Romani, quamvis deum Aurinum non colerent: sic et argenteam habere potuerunt, et aeream, si nec Argentinum, nec ejus patrem colerent Aesculanum: et sic omnia, quae retexere piget. Sic ergo et regnum invito quidem Deo vero nullo modo habere possent; diis