comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
est manatio quȩdã claritas om̃¬
potentis dĩ sincera. Ibi aũt
quod manat & dequo manat
unus eiusdẽ ꝙ substantiȩ est
ne terre aut lapidis manat
s sicut lux deluce Nam qui
dictum est candor est enim
lucis & ternȩ quid aliud dic̃¬
tum est quam lux lucis ȩt̃ne
Candor quippe lucis quid nͥ
lux est Et ideo quo ȩ t̃na lu
dequa lux est. Maluit aut li¬
cere candor lucis: quam luxli¬
cis Ne obscurior putaretur is¬
ta quȩ manat quam illa deqͥ
manat. Cum enim aucditur
candorem eius esse ista facilus
est ut ꝑ hanoͤ lucere illa. qũi
hȩc minus lucere eredatur
sed quia cauendum non erat
ne minor lux illa putaretur
que istam genuit hoc enum nu
umquam hereticus ausus ẽ di¬
cere nec credum est aliquem
ausurum Illi cogitationi occur¬
rit scriptura qua poss& idi
obscurior lux ista quȩ manat quã
illa dequa manat: Quam suspici¬
onem tulit cumait. Candor est
illius id est lucis aet̾nȩ atq tra

Expanded text:
est manatio quaedam claritatis omnest manatio quaedam claritatis omnipotentis Dei sincera? Ibi autem quod manat et de quo manat unius ejusdemque substantiae est. ine terrae aut lapidis manat; sed sicut lux de luce. Nam quod dictum est, Candor est enim lucis aeternae; quid aliud dictum est, quam, Lux est lucis aeternae? Candor quippe lucis, quid nisi lux est? Et ideo coaeterna luci, de qua lux est. Maluit autem dicere, Candor lucis, quam, Lux lucis; ne obscurior putaretur ista quae manat quam illa de qua manat. Cum enim auditur candor ejus esse ista, facilius est ut per hanc lucere illa, quam haec minus lucere credatur. Sed quia cavendum non erat, ne minor lux illa putaretur quae istam genuit hoc enim nullus unquam haereticus ausus est dicere, nec credendum est aliquem ausurum, illi cogitationi occurrit Scriptura, qua posset videri obscurior lux ista quae manat, quam illa de qua manat: quam suspicionem tulit, cum ait, Candor est illius, id est, lucis aeternae; atque ita
Abbreviated transcription (Latin):
missus apatre filius dicit᷑
quia ille pat̾ est. ille filius
nullo modo inpedit ut creda¬
mus equalem patri esse filiũ
& consubstantialem & coet̾nũ
& tam̃ a patre missum filium
non quia ille ma ior est. &¬
ille minor. sed quia ille pat̾
ille filius. ille genitor ille
genitus. Ille a quo est mittit᷑
ille qui est ab eo qui miteit
Filius enim apatre est non pa¬
t̃ afilio. scđm hoc iam potest
intelligi non tantũ dici ideo
missus filius quia uerbum
caro factum est sed idõ missꝰ
tiam corporalem illa quȩ
scripta sunt oꝑaret᷑ Id est ut
non tantũ homo missus in tel¬
legatur quod uerbũ factũ
est sed ũbum missum ut ho¬
mo fieret quia non scđm in¬
parẽ potestatẽ uel substanci¬
am. uel aliquid quod in eo
patri nonsit. ȩquale missus
est. sed scđm quod filius apa¬
tre est non pat̾ afilio. Uerbũ
enim patris est filius quod
& sapientia eius dicitur:
Quid g mirũ simittitur non
quia in equalis est patri .s. ꝙ

Expanded text:
missus a Patre Filius dicitur, quia ille Pater est, ille Filius, nullo modo impedit ut credamus aequalem Patre esse Filium et consubstantialem et coaeternum, et tamen a Patre missum Filium. Non quia ille major est, ille minor: sed quia ille Pater, ille Filius; ille genitor, ille genitus; ille a quo est qui mittitur, ille qui est ab eo qui mittit. Filius enim a Patre est, non Pater a Filio. Secundum hoc jam potest intelligi, non tantum ideo dici missus Filius quia Verbum caro factum est , sed ideo missus tiam corporalem illa quae scripta sunt operaretur; id est, ut non tantum homo missus intelligatur quod Verbum factum est, sed et Verbum missum ut homo fieret: quia non secundum imparem potestatem vel substantiam vel aliquid quod in eo Patri non sit aequale missus est; sed secundum id quod Filius a Patre est, non Pater a Filio. Verbum enim Patris est Filius, quod et Sapientia ejus dicitur. Quid ergo mirum si mittitur, non quia inaequalis est Patri, sed quia
Abbreviated transcription (Latin):
p̾dicam̃to cũ ingenitus dicit᷑
Sicut enim genitus non ad seip¬
sum dicit᷑: sed quod ex genitore
sit ita cũ dicit᷑ ingenitus non
ad se ipsũ dicitur̾ s quod ex
genitore non sit ostendit᷑. In
eodem tam̃ p̃dicam̃to quod
relatiuum uocatur: utraq
si gnificatio uertit᷑. Quod aũ
relatiue ꝓnuntiat᷑ : non ĩdici
substanciam. Itaq quaniuis di¬
uersum sit genitus & ingenitus
non indicat diuersam substan¬
ciam. quia sicut filius ad patrẽ
& non filius ad non patrem re
fertur: Ita genitus ad genitorem.
& non genitus ad nongenitorem:¬

Expanded text:
praedicamento, cum ingenitus dicitur. praedicamento, cum ingenitus dicitur. Sicut enim genitus non ad se ipsum dicitur, sed quod ex genitore sit: ita cum dicitur ingenitus, non ad se ipsum dicitur, sed quod ex genitore non sit ostenditur. In eodem tamen praedicamento, quod Relativum vocatur, utraque significatio vertitur: quod autem relative pronuntiatur, non indicat substantiam: ita quamvis diversum sit genitus et ingenitus, non indicat diversam substantiam: quia sicut filius ad patrem, et non filius ad non patrem refertur, ita genitus ad genitorem et non genitus ad non genitorem
Abbreviated transcription (Latin):
aio cũ dicoͤ edit Si aũt dicã
noncedit. scđmn id quod est
facere nego ut ostendam non
facere hoc Et cũdico uapu¬
lat. scđm p̃dicam̃tum aio. qͦd
pati uocatur Et scđm id ne¬
go cũ dico non uapulat. &om¬
nino nullũ aũt p̃dicam̃ti ge¬
nus est scđm quod aliquid
agere uolumus nisi ut scđm
idipsũ p̃dicam̃tũ negare con¬
uncamur. si p̃ponere nega¬
tiuam particulã uoluerimꝰ
Quȩ cũ ita sint si substantialiter
agerem dicendo filius. substanti¬
alit̃ negarem dicendo nonfilius
Quia uͦ relatiue aio cũ dico fili
est ad patrem enim refero Re¬
latiue nego sidico non filius
est ad patre enim eandem ne¬
gationem refero. Uolens osten¬
dere qͦd ei parens non sit: At
si quantũ ual& quod dicitur
filius tandum dẽ ualet qua
dicit᷑ genitus sicut p̃ locuti
sumus. tandum dẽ gͦ qual¬
gͦ negamus dicendo ñ genitus
Ingenitus porro quid ẽ nͥ non
genitus: ñ gͦ recedit᷑ arelatuo

Expanded text:
aio, cum dico, Caedit: si autem dicam, aio, cum dico, Caedit: si autem dicam, Non caedit, secundum id quod est facere nego, ut ostendam non hoc facere. Et cum dico, Vapulat, secundum praedicamentum aio quod pati vocatur: et secundum id nego, cum dico, non vapulat. Et omnino nullum praedicamenti genus est, secundum quod aliquid aiere volumus, nisi ut secundum idipsum praedicamentum negare convincamur, si praeponere negativam particulam voluerimus. Quae cum ita sint, si substantialiter aierem, dicendo, Filius; substantialiter negarem, dicendo, Non Filius. Quia vero relative aio, cum dico, Filius est; ad patrem enim refero: relative nego, si dicam, Non filius est; ad parentem enim eamdem negationem refero, volens ostendere quod ei parens non sit. At si quantum valet quod dicitur filius, tantumdem valet quod dicitur genitus, sicut praelocuti sumus; tantumdem m negamus dicendngenitus porro quid est, nisi non genitus? Non ergo receditur a relativo
Abbreviated transcription (Latin):
stantialit᷑ dicat᷑ S id tantũ
negatur quod sine illa ageba¬
turꝰ sicut incęt̾is p̃dicam̃ itis
Uelut eum dicimus homo ẽ
substantiam de signamꝰ. Qui
gͦ dicit non homo non aliud
genus p̃dicam̃ti ȩnuntiat.
s tantũ illud negat. Sicut
gͦ scđm substantiam. aio ho¬
mo est sic scđm substantiã
Et cũ querit᷑ quantus sit. &
aio quadripedalis est: id est
non quadri padalis est scđm
quantitatẽ negat. Candidus
est. scđi qualitatẽ aio. Non
candidus est scđin qualitatẽ
nego. P ropinquius est scđm re¬
latuiũ aio. Non ꝓpinquius ẽ.
scđm̃ rebatiuũ nego. Scđm sitũ
aio cũ dico iac&. Scđdmi situm
nego cũ dico ñ iac&. Scđm ha¬
bitũ aio cũ dico armatus ẽ.
Scđm habitũ nego cũ dico non
armatus ẽ Tantum dẽ aũt
non exsternus est. Et cũ dico
romȩ est scđm locum aio. &
scđm locũ nego cũ dico non ro¬
ma est Scđm id qͦd est facere

Expanded text:
stantialiter dicatur; sed id tantum stantialiter dicatur; sed id tantum negatur, quod sine illa aiebatur, sicut in caeteris praedicamentis. Velut cum dicimus, Homo est, substantiam designamus. Qui ergo dicit, Non homo est, non aliud genus praedicamenti enuntiat, sed tantum illud negat. Sicut ergo secundum substantiam aio, Homo est: sic secundum substantiam Et cum quaeritur, quantus sit; et aio, Quadrupedalis est, id est, Non quadrupedalis est, secundum quantitatem negat. Candidus est, secundum qualitatem aio: Non candidus est, secundum qualitatem nego. Propinquus est, secundum relativum aio: Non propinquus est, secundum relativum nego. Secundum situm aio, cum dico, Jacet: secundum situm nego, cum dico, Non jacet. Secundum habitum aio, cum dico, Armatus est: secundum habitum nego, cum dico, Non armatus est. Tantumdem autem Non hesternus est. Et cum dico, Romae est, secundum locum aio: et secundum locum nego, cum dico, Non Romae est. Secundum id quod est facere
Abbreviated transcription (Latin):
dum est hoc significari cum
dicit᷑ genitus quod significa¬
tͣ cum dicit᷑ filius. Idõ enim
silius quia genitꝰ. & quia filiꝰ
ingenitus. Hoc ostendit᷑ quod
nonsit filiꝰ. s genitus & inge¬
nitus. cõmode dicit᷑: Filius
aũt latine dicit᷑. s in filius
ut dicat᷑ non admittit loq̃n¬
di con suetudo Ni hil tam̃ in¬
tellectui demit᷑ si dicat᷑ ñ
filius quẽ ad modũ & ĩa si
dicat᷑ non genitus. Pro eo qͦd
dicit᷑ ingenitꝰ nihil aliud di¬
micus relatiue dicunt᷑: nec
tam̃ potest inuiririus dici
qͥmͦ dicit᷑ inimicus: Qũa ob¬
rema non est in rebus consicłan¬
dum quid uelsi nat uel non
sinat dici usus sermonis: nr̃i
s quid rerũ ipsarum in tel¬
lectus elucect Nongͦ iã de¬
camus ingenitum quam ius
dici latine possit: s ꝓ eo dica¬
mus nongenitũ quod tantũ
ual&. Num gͦ aliud dicimus
quam non filium: Negatiua
porro ista particula non id ef¬
fecit ut quod sine illa re lati¬
ne dicitur eadem p̃posita sub¬

Expanded text:
dum est hoc significari cum dicitur genitus, quod significatur cum dicitur Filius. Ideo enim Filius, quia genitus; et quia Filius, ingenitus, hoc ostenditur quod non sit Filius; sed genitus et ingenitus commode dicuntur. Filius autem Latine dicitur; sed infilius ut dicatur, non admittit loquendi consuetudo. Nihil tamen intellectui demitur, si dicatur non Filius, quemadmodum etiam si dicatur, non genitus pro eo quod dicitur ingenitus, nihil aliud dimicus relative dicuntur, nec tamen potest invicinus dici quomodo dicitur inimicus. Quamobrem non est in rebus considerandum quid vel sinat vel non sinat dici usus sermonis nostri, sed quis rerum ipsarum intellectus eluceat. Non ergo jam dicamus ingenitum, quamvis dici latine possit; sed pro eo dicamus non genitum, quod tantum valet. Num ergo aliud dicimus quam non filium? Negativa porro ista particula non id efficit, ut quod sine illa relative dicitur, eadem praeposita sub
Abbreviated transcription (Latin):
substanciam dicit᷑ dicit᷑ inge¬
nitus Eͦd filius quia dici ñ
potest non est eiusdem sub¬
stantiȩ. Cui uersucia respon¬
detur. ita ut ipsi cogantur
ad se dicit᷑ an scłm id quod ad
patrem dicit᷑. Nonenim scđm
id quod ãpatrẽ dicit qm̃ad
patrem dicit᷑ filius. Ille aũt¬
filius pat̾ ẽ s quia ñsic ad se¬
ipsum dicunt᷑ pat̾ & filius qͦ¬
mͦ amici aut uicini Pelatiur
quippe amicus di ettͣ ad am¬
cum. & si ȩqualit̃ se diligt̃
eadem in utroꝙ amicicia ẽ : Et
relatiue uicinus dicit᷑ ad ui¬
cinum: & quia equalit sibi
uicinisunt. Quantũ enĩ iste
illi. tantũ & ille huic uicia
eadẽ in utroꝙ uicinitas Quia
uͦ filius ñ ad fili um telatiue
dicit᷑ sed ad patrẽ non scđmñ
hoc quod ad patrẽ dicit᷑ aqͦ¬
lis est filius patri. Restat u
scđm id ȩqͥlissit quod adse
dicit᷑. Quic quid aũt adse
dicit᷑ scđm sub stantiam die
Restat gͦ ut scđm substantiõ
sit. ȩqualis. fadẽ est gͥ uiri

Expanded text:
substantiam dicitur ingenitus, quod Filius quia dici non potest, non ejusdem est substantiae. Cui versutiae respondetur ita, ut ipsi cogantur ad se dicitur, an secundum id quod ad Patrem dicitur. Non enim secundum id quod ad Patrem dicitur, quoniam ad patrem filifilius, sed pater est. Quia non sic ad se dicuntur pater et filius, quomodo amici aut vicini. Relative quippe amicus dicitur ad amicum; et si aequaliter se diligunt, eadem in utroque amicitia est: et relative vicinus dicitur ad vicinum; et quia aequaliter sibi vicini sunt quantum enim iste illi, tantum et ille huic vicinatur, eadem in utroque vicinitas. Quia vero Filius non ad Filium relative dicitur, sed ad Patrem; non secundum hoc quod ad Patrem dicitur, aequalis est Filius Patri: restat ut secundum id aequalis sit, quod ad se dicitur. Quidquid autem ad se dicitur, secundum substantiam dicitur: restat ergo ut secundum substantiam sit aequal
Abbreviated transcription (Latin):
oc sidicunt : non intellegunt
Mde ingenito quidẽ aliquid
se dicere quod diligentius ꝑ¬
tractandũ sit. quia nec idõqͥsq
pat̾ quia ingenitus nec inge¬
nitus idõ quia pat̾ & proptea
non adaliquid sed ad se dici
putitur ingenitus. Genitum
uero mira cecitate non adũ¬
tunt dici nonposse nisi ada
nitus ad genitorem refert᷑.
& sicut pat̾ ad filium. ita ge¬
nitor÷tudgenitun: Idõꝙ
alia nocio est quia intelligit᷑
genitor: alia qua in genitus.
Nam quã uis de patre dõ utrũ¬
ꝙ dicat᷑ illud tam̃ ad genitũ.
id est adfiliũ dicit᷑. quod nec
illi negant: hoc aũt̃ quod
ingenitus dicit᷑: ad se ipsũ
dici per hibent: Dicunt gͦ
Sialiquid ad se ipsũ dicitur
pat̾ quod ad se ipsũ dici ñ
potest filius Et quic quid
ad se ipsum dicit᷑ scđm sub

Expanded text:
hoc si dicunt, non intelligunt de ingenito quidem aliquid se dicere, quod diligentius pertractandum sit, quia nec ideo quisque pater quia ingenitus, nec ingenitus ideo quia pater, et propterea non ad aliquid, sed ad se dici putatur ingenitus: genitum vero mira caecitate non advertunt dici non posse, nisi ad nitus ad genitorem refertur; et sicut pater ad filium, ita genitor ad genitum. Ideoque alia notio est qua intelligitur genitor, alia qua ingenitus. Nam quamvis de Patre Deo utrumque dicatur, illud tamen ad genitum, id est, ad Filium dicitur; quod nec illi negant: hoc autem quod ingenitus dicitur, ad se ipsum dici perhibent. Dicunt ergo: Si aliquid ad se ipsum dicitur Pater, quod ad se ipsum dici non potest Filius, et quidquid ad se
Abbreviated transcription (Latin):
scđ̾m relatiuũ Qd tam̃ rela¬
nuum non est accidens. quia
non est mutabile Siaũ huic¬
siputarit re sistendũ esse ser¬
noni quod pat̾ quidã ad filiũ
licitꝰ & filius ad patrẽ inge¬
nitus tam̃ & genitus ad se ipsum
dicunt᷑ non ad alterum. Non
enim hoc est dicere ingenitũ
quod est patrẽ dicere. quia
& si filium nongenuiss&. nihil
ꝓ hiberet eum dici ingenitũ
Et sigignat quisq filium non
ex eo quisꝙ ingenitus. quia
geniti homines exaliis homini¬
bus gignunt & ipsi alios: in¬
qui unt. Ergo & pat̾ ad filiũ
dicit̾ & filius ad patrem. In¬
genitus aũt̃ ad se ipsum dici¬

Expanded text:
secundum relativum. Quod tamen relasecundum relativum. Quod tamen relativum non est accidens, quia non est mutabile. » Isic putant resistendum esse sermoni, quod Pater quidem ad Filium dicitur et Filius ad Patrem, ingenitus tamen et genitus ad se ipsos dicuntur, non ad alterutrum: non enim hoc est dicere ingenitum, quod est Patrem dicere; quia et si Filium non genuisset, nihil prohiberet eum dicere ingenitum: et si gignat quisque filium, non ex eo ipse ingenitus est, quia geniti homines ex aliis hominibus, gignunt et ipsi alios: inquiunt ergo: Pater ad Filium dicitur, et Filius ad Patrem, ingenitus autem ad se ipsum,
Abbreviated transcription (Latin):
Indõ aũt scđm accidens dict
quia ni hil incõ mutabile est
Nec tam̃ om̃e qͦd dicitur scam
substantiam dicitur Dicitur
enim aclaliquid sicut pat̾ ad
filium. & filius ad patremꝰ
quod ñ est accidens Quia &
ille semꝑ pat̾ & ille sẽꝑ filie
& non uta semꝑ: quasi ex qu
natus est filius ut ex eo quo
nunquã de signat esse filu
lius nec cępit um quã eseꝰ
filius quod si aliquando esse coe¬
piss& aut aliquando esse desine¬
r& filius scđm accidens diceret᷑
pat̃ nͥ exeo quod ẽ ei filius. &
filius nondicit᷑. nisi exeo quod
hab& patrem: non scđm sub¬
stantiã hȩc dicunt᷑. quia non
quis quis eoꝵ ad se ipsum s ad
iuicẽ atꝙ ad alt̾utrum ista di¬
cunt᷑ Neq scđm accidens. quia
& quod dicit̾ pater: & quod
dicitꝰ filius. aeternum atq in¬
cõmutabilis ẽ eis. Quam obrẽ
quam uis diusũ sit patrẽ esse
& filium esse non est tam̃ di¬
uersa substantia: quia hoc ñ
scd̃m substantiam dicunt᷑ s

Expanded text:
ndum accidens dicitur, quia nihil in eo mutabile est; nec tamen omne quod dicitur, secundum substantiam dicitur. Dicitur enim ad aliquid, sicut Pater ad Filium, et Filius ad Patrem, quod non est accidens: quia et ille semper Pater, et ille semper Filius; et non ita semper quasi ex quo natus est Filius, ut ex eo quod nunquam desinat esse FiliuFilius, nec coepit unquam esse Filius. Quod si aliquando esse coepisset, aut aliquando esse desineret Filius, secest ei Filius, et Filius non dicitur nisi ex eo quod habet Patrem, non secundum substantiam haec dicuntur: quia non quisque eorum ad se ipsum, sed ad invicem atque ad alterutrum ista dicuntur: neque secundum accidens, quia et quod dicitur Pater, et quod dicitur Filius, aeternum atque incommutabile est eis. Quamobrem quamvis diversum sit Patrem esse et Filium esse, non est tamen diversa substsecundum substantiam dicuntur, sed
Abbreviated transcription (Latin):
amittatur: minuit᷑ taemen uel
augetur sicutti animȩ uita:
Nam & quã diu anima est semꝑ
tam diu uiuit Et quia semꝑ ani¬
ma est semꝑ uuit. S quia ma¬
gis uiuit. cũ sapit. minusꝙdũ
de sipit. fit &iam hic aliqua
mutatio. non ut desit uita sic̃
de ẽ insipienti sapientia s ut
minor sit. Nec tale aliquid in
dõ fit quia omino incõmuta¬
bilis man&. Quam obrem: ni hil¬
in eo scđm accidens dicitur.
Quia nihil ei accidit: Nec tam̃
om̃e quod dicitur scđm substan¬
dens dicat᷑ Om̃a enim accidt̃
cos qua uel amitti possunt ud
minui & magnitucdines & qͥ¬
litates. & quod dicit ad aliqua
sicut amiciciȩ propiunqͥtates

Expanded text:
amittatur, minuitur tamen vel amittatur, minuitur tamen vel augetur, sicuti est animae vita: nam et quamdiu anima est, tamdiu vivit, et quia semper anima est, semper vivit; sed quia magis vivit cum sapit, minusque cum desipit, fit etiam hic aliqua mutatio, non ut desit vita, sicuti deest insipienti sapientia, sed ut minus sit: nec tale aliquid in Deo fit, quia omnino incommutabilis manet. in eo secundum accidens dicitur, quia nihil ei accidit; nec tamen omne quod dicitur, secundum substandens dicatur: omnia enim accidunt eis, quae vel amitti possunt vel minui: et magnitudines et qualitates; et quod dicitur ad aliquid, sicut amicitiae, propinquitates
Abbreviated transcription (Latin):
ccidens aũt dici non sol&
nisi quod aliqua mutati¬
one eius rei cui accidit ad mit¬
ti potest. nam & sidicuntur
quedam accidentia insepara
color niger. Amitrit eum
tam̃ cnon quidẽ quã diu
pluma ẽ sed quia non semꝑ¬
est pluma qua ꝓpt̾ ipsa mo¬
teries mutabilis est. & ex eo
quod desinit esse illũ animal
uel illa pluma. Totũq illud
corpus int̾ra mutat᷑ & ũ¬
titur. Amittit utiq & iam
illũ colorem quam uis & acci¬
dens quod in separabile dicit᷑
ñ separatione s mutatione
amittit᷑ sicuti ẽ capillus homi¬
nũ nigritudo. qm̃ dũ capilli
sunt: possunt albescere separa¬
bile accidens dicitur: S diligen¬
ter intuentibus satis apparer&.
non separatione: quasi enugrare
aliquid acapite dũ canescit ut
nigritudo inde candore succe¬
dente discedat & aliquo eat s
illam qualitatẽ coloris ibi ũti
atq mutari. Nibil itaꝙ acciders
indõ quia nihil mutabile aut
amissibile Quod si & illud dici
accidens placet quod licet non

Expanded text:
ccidens autem non solet dici, nisi quod aliqua mutatione ejus rei cui accidit amitti potest. Nam etsi quaedam dicuntur accidentia inseparabcolor niger; amittit eum tamen, non quidem quamdiu pluma esest pluma. Quapropter ipsa materies mutabilis est, et ex eo quod desinit esse illud animal vel illa pluma, totumque illud corpus in terram mutatur et vertitur, amittit utique etiam illum colorem. Quamvis et accidens quod separabile dicitur, non separatione, sed mutatione amittatur; sicuti est capillis hominum nigritudo, quoniam dum capilli sunt possunt albescere, separabile accidens dicitur: sed diligenter intuentibus satis apparet, non separatione quasi emigrare aliquid a capite dum canescit, ut nigritudo inde candore succedente discedat et aliquo eat, sed illam qualitatem coloris ibi verti atque mutari. Nihil itaque accidens in Deo, quia nihil mutabile aut amissibile. Quod si et illud dici accidens placet, quod licet non
Abbreviated transcription (Latin):
stantię capiunt accidentia qͥ¬
bus meis fiat uel magna ua
quantula cumq mutatio. Dõ
aut̃ aliquid eius modi acci¬
dere non potest. & idõ solaẽ
in cõmutabilis essentia quę
& quod mutari potest & iam¬
si non mutet᷑ potest quod fi¬
erat non esse. Ac ꝑ hoc illia¬
non solum quod non tantũ
non mutatur uerũ & iam
mutari om̃ino non po test
sine scripulo occurrer& qui
uetissi me dicat᷑ esse Tui

Expanded text:
stantiae, capiunt accidentia, qustantiae, capiunt accidentia, quibus in eis fiat vel magna vel quantacumque mutatio: Deo autem aliquid ejusmodi accidere non potest; et ideo sola est incommutabilis substantia vel et quod mutari potest, etiamsi non mutetur, potest quod fuerat non esse: ac per hoc illud solum quod non tantum non mutatur, verum etiam mutari omnino non potest, sine scrupulo occurrit quod verissime
Abbreviated transcription (Latin):
mus Id est enx̃o intellectu
quo sapientiam capinius quan¬
tũ capaces sumus. Qͦd gͦ non
in uenimus in meliore nr̃o
non d ebemus in illo querere
quod longe melius est meliore
nr̃o Ut sic intellegomus dm̃
si possumus quantum possumꝰ
sine quantitate bonũ magnũ
si ne indigentia creatorem. si¬
ne situ p̾ sentem sine habi¬
tu om̃a continentẽ. sine lo¬
co. ubiq totũ sine tẽpore
sempit̾num. fine ulla sui
mutatione. mutabilia faci
entem. nihilq pacientem:
Quis quis dm̃ ita cogitat. & si
nondũ potest om̃i modo
inuenire quid sit: pie tam̃
caueat quantũ potest aliqͥd
de illo sentire quod nonsit:¬
substantia. uelsi melius
apellat᷑ essentia. quam grȩci
usiam uocant Sicut enim¬
ab eo quod sapere. dicta ẽ
sapientia & abeo quod est
magis est quã ille quidix̃
famulo suo egosum qui sum¬
& dices filius ifrahel: qui ẽ
misit me ad uos S. aliȩ
quȩ dicunt᷑ essentiȩ siue fub¬

Expanded text:
mus, id est, in nostro intellectu, mus, id est, in nostro intellectu, quo sapientiam capimus, quantum capaces sumus. Quod ergo non invenimus in meliore nostro, non debemus in illo quaerere quod longe melius est meliore nostro. Ut sic intelligamus Deum si possumus, quantum possumus, sine quantitate magnum, sine indigentia creatorem, sine situ praesentem, sine habitu omnia continentem, sine loco ubique totum, sine tempore sempiternum, sine ulla sui mutatione mutabilentem nihilque patientem. Quisquis Deum ita cogitat, etsi nondum potest omnimodo inuenire quid sit, pie tamen cauet, quantum potest, aliquid de illo sentire quod non sitsubstantia, uel, si melius hoc appellatur, essentia, quam Graeci usiam uocant. ab eo quod est sapere, dicta est sapientia, et ab eo quod est magis est, quam ille, qui dixit Moysi famulo suo: Ego sum, qui sumet, Dices filiis Israel: Qui est, misit me ad vos ? Sed aliae quae dicuntur essentiae sive sub
Abbreviated transcription (Latin):
de natura in cõmutabili &
inuisibili sumeq uiuente
ac sibi sufficiente dicunt᷑:
ñ ex consuetudine uisibiliũ
atq mutabiliũ & mortaliũ.
uel egenarũ terũ esse metien
uel quod nos ipsi interiore
homine sumus scientia con¬
prehendendi. si laboremus nec suf¬
firiamus. non tam̃ in prudent̃
in illa quę supra sunt di uina
& in effabilia pietas fidelis
ardescit: num quã suarum
uiriũ inflat ad rogantia s
quam grã ipsius creatoris
& sal uatoris inflãmat. Nam
quo intellectu homo dm̃ capit
qui ipsũ intellectũ suũ qͦ
eum uult capere nondũ
capit. Si aut̃ hunc iam capit
adtendat diligent̃ nihil eo
esse in sua natura melius & ui¬
deat utrũ ibi uideat ulla li¬
niamenta formarũ. nitores
coloꝵ spaciosam granditatem
partium distanciam molisdis¬
tensi onẽ: Aliquas ꝑ locoꝵ in¬
ter ualla mociones. uel quid
eius modi: Ni hil certe istoꝵ
in ueni mus in eo. quod in na¬
tura nr̃a nihil meliꝰ inueni¬

Expanded text:
de natura incommutabili et de natura incommutabili et invisibili summeque vivente ac sibi sufficiente dicuntur, non ex consuetudine visibilium atque mutabilium et mortalium vel egenarum rerum esse metiendsibus, vel quod nos ipsi in interiore homine sumus, scientia comprehendendis laboremus, nec sufficiamus: non tamen impudenter in illa quae supra sunt divina et ineffabilia, pietas fidelis ardescit; non quam suarum virium inflat arrogantia, sed quam gratia ipsius Creatoris et Salvatoris inflammat. Nam quo intequi ipsum intellectum suum, quo cum vult capere, nondum capit? Si autem hunc jam capit, attendat diligenter nihil eo esse in sua natura melius, et videat utrum videat ibi ulla lineamenta formarum, nitores colorum, spatiosam granditatem, partium distantiam, molis distinctionem, aliquas per locorum intervalla motiones, vel quid ejusmodi. Nihil certe istorum invenimus in eo quo in natura nostra nihil melius inveni
Abbreviated transcription (Latin):
ic &iã exordiens dicere ea
Hquȩ dici ut cogantur uel
ab homine aliquo uel certe
anobis non om̃i morlo possunt
quamuis & ipsa nr̃a cogitauo
cũ de dõ trinitate cognamus
longe se illi de quo cogitat in¬
patrem sentiat neq ut est eun
capiat Sed ut scriptũ est &ia
atantis quantus paulus apos
bemus. & de quo digne cogu¬
re non possinnus cui laudas¬
do reddenda est omui tẽ pori
benedictio & cui enuntiando
nulla comp& t dictio & ad¬
uitori um ad intellegenda atq
ex plicanda quȩ intendo & ue¬
niam p̃cor sic ubi offendo
NNemor enim sum ñ solũ uolun¬
tatis uerũ &iã infirmitatis
meȩ abhis &iam quȩ ista lec¬
niri sunt. ut cognoscant peto
ubi me magis uoluisse quã
potuisse dicere ad uerterint:
quod uel ipsi melius intellegt
uel propt̃ eloquii difficultatẽ
non intellegt̃ sicut eis ignosco
ubi ꝓpt̾ suam tarditatẽ in¬
tellegere non possunt: faciliꝰ
aut̃ uobis inuicẽ ignoscamus
si nouerimus aut certe creden¬
do firmũ tenuerimus ea q̃

Expanded text:
c jam exordiens ea dicere, quae dici ut cogitantur vel ab homine aliquo, vel certe a nobis non omni modo possunt: quamvis et ipsa nostra cogitatio, cum de Deo Trinitate cogitamus, longe se illi de quo cogitat, imparem sentiat, neque ut est eum capiat, sed, ut scriptum est, etiam a tantis quantus Paulus apostbemus, et de quo digne cogitare non possumus, cui laudando reddenda est omni tempore benedictio , et cui enuntiando nulla competit dictio, et adjutorium ad intelligenda atque explicanda quae intendo, et veniam precor sicubi offendo. Memor sum enim, non solum voluntatis, verum etiam infirmitatis meae. Ab his etiam qui ista lecturi sunt, ut ignoscant peto, ubi me magis voluisse quam potuisse dicere adverterint, quod vel ipsi melius intelligunt, vel propter mei eloquii difficultatem non intelligunt: sicut ego eis ignosco, ubi propter suam tarditatem intelligere non possunt. 2. Facilius autem nobis invicem ignoscimus, si noverimus, aut certe credendo firmum tenuerimus, ea quae
Abbreviated transcription (Latin):
filium quia missus ẽ apatre
nec idõ minorẽ sp̃m sc̃m
quia & pat̾ eũ misit & filiꝰ.
sufficient̃ quantũ arbitror
de monstratũ ẽ: Si ue ꝓpt̃
enim uisibilẽ creaturã siue
potius ꝓpt̃ pͥncipii conm̃¬
dationẽ: non ꝓpt̃ in equali¬
tem uelin parilitatem uel
dissi militudinẽ substantię
inscripturis hȩc posita in¬
tellegant᷑ Quia &iã si uolu¬
is& cłs pat̾ per sub iettam
creaturam uisibilit̾ appa¬
rere. absurdissimȩ. tam̃ ut
aut afilio quẽ genuit aut
ab sꝑu scõ quide illo ꝓce¬
dit missus diceretur Iste gͥ sit
hu ius uoluminis modus. de¬
inceps incȩteris adu uante
dño illa bȩreticoꝵ uer su¬
tissima argumĩta qualia sunt
& quẽ ad modũ redarguun¬

Expanded text:
Filium quia missus est a Patre, Filium quia missus est a Patre, nec ideo minorem Spiritum sanctum quia et Pater eum misit et Filius, sufficienter, quantum arbitror, demonstratum est. Sive enim propter visibilem creaturam, sive potius propter princicipii commendationem, non propter inaequalitatem vel imparilitatem vel dissimilitudinem substantiae in Scripturis haec posita intelliguntur: quia etiam si voluisset Deus Pater per subjectam creaturam visibiliter apparere, absurdissime tamen aut a Filio quem genuit, aut a Spiritu sancto qui de illo procedit, missus diceretur. Iste igitur sit hujus voluminis modus: deinceps in caeteris, adjuvante Domino, illa haereticorum versutissima argumenta qualia sint, et quemadmodum redarguan
Abbreviated transcription (Latin):
enim quibusdam placuit ap¬
pellare quod greci dicunt
no eron non quidẽ ad unita¬
tem ꝑsone: Quis enim hoc
dixerit ut quio quid illude
creaturȩ. ꝑ quod sonuit uox
patris. Ita sit dĩ pat̾. aut qͥc¬
qd illud creaturȩ. in quo
ꝑ colũbȩ speciem. & ꝑ igneas
uirgine factus ẽ: S tantũ¬
mͦ ad ministeriũ ꝑ agendę
significationis. sicut oportuir
dsͦ indicabit. An aliquid alius
intellegendum sit inuenire
difficile est & temere ad fir¬
mare non expedit Quo mͦ¬
tionali uel intellectuali cre¬
atura potuerint fieri non
uideo Neq adhoc Iocuse
ex plicare cur ista sentiam:
Quantũ uires dñs dederit pͥ¬
us enim sunt discucienda &
refellenda hȩr&icoꝵ argum̃¬
ia quȩ non ea diuinis libris
sed ex rationibus suis profer̃
quibus se uehem̃t̃ cogere
arbitrant᷑ testimonia scrip¬
turarum quȩ de patre & fi¬
lio & spũ sc̃o sunt ita esse in¬
tellegenda ut ipsi uolunt:
Iunc aut non idõ minorem

Expanded text:
enim quibusdam placuit apenim quibusdam placuit appellare, quod Graeci dicunt νοερόν, non quidem ad unitatem personae, quis enim hoc dixerit, ut quidquid illud est creaturae per quod sonuit vox Patris, ita sit Deus Pater, aut quidquid illud est creaturae in quo per columbae speciem vel per igneas virgine factus est? sed tandummodo ad ministerium peragendae significationis, sicut oportuisse Deus judicavit: an aliquid aliud intelligendum sit, invenire difficile est, et temere affirmare non expedit. Quotionali vel intellectuali creatura potuerint fieri, non video. Neque adhuc locus est explicare cur ita sentiam, quantum vires Dominus dederit. Prius enim sunt discutienda et refellenda haereticorum argumenta, quae non ex divinis Libris, sed ex rationibus suis proferunt, quibus se vehementer cogere arbitrantur, testimonia Scripturarum quae de Patre et Filio et Spiritu sancto sunt, ita esse intelligenda ut ipsi volunt. 32. Nunc autem non ideo minorem
Abbreviated transcription (Latin):
ad spm scm demonstrandum
ꝓpriȩ pertinere dicuntur
Si gͦ am̃e queritur quomͦ facte
sint uel uoces uel sensi biles for¬
carnationẽ uerbidĩ quȩ hoc
futurum p̃figurarent ꝑ an¬
głos ea dm̃ oꝑatũ esse respon¬
deo quod &iam scripturarũ
scãrũ testimoniis quantũ exis
ritur ipsa in carnatio. q mͦfac¬
ta est ipsũ dĩ uerbũ dico car¬
nẽ factum id est hominẽ fac¬
tum. Non tam̃ in hoc quod
factũ conũ sũ atq mutatum:
Ita sane factũ ut ibisit ñ tan¬
tum u̾bũ dĩ & hominis caro
s &iam rationalis hominis
anima. Atq hoc totũ & ds̃
hominem. Qd si dificillime¬
diligit᷑ mens fide purget᷑
Magis magisq abstinendo apec¬
catis & hene operando & oran¬
do cũ gemitu desiderioꝵ. scõꝵ
amet Si aũt querit᷑ post in¬
carnationẽ ũbi: quo mͦ facta
fit. uel uox patris: uel species
ista nondubito S utrũ tamni¬
modo corporalem atq uisibi¬
lem anadibito spũ & iam ra¬
tionali intellectuali: hoc

Expanded text:
 sanctum demonstrandum proprie pertinere dicuntur. 31. Si ergo a me quaeritur, quomodo factae sint vel voces vel sensibiles forcarnationem Verbi Dei, quae hoc futurum praefigurarent: per Angelos ea Deum operatum esse respondeo; quod etiam Scripturarum sanctarum testimoniis, quaritur ipsa incarnatio quomodo facta sit, ipsum Verbum Dei dico carnem factum, id est hominem factum, non tamen in hoc quod est conversum atque mutatum; ita sane factum, ut ibi sit non tantum Verbum Dei et hominis caro, sed etiam rationalis hominis anima, atque hoc totum et Deus hominem. Quod si difficile intelligitur, mens fide purgetur, magis magisque abstinendo a peccatis, et bene operando, et orando cum gemitu desideriorum sanctamet. Si autem quaeritur, post incarnationem Verbi, quomodo facta sit vel vox Patris, vel species ista non dubito; sed utrum tantummodo corporalem atque sensibilem, an adhibito spiritu etiam rationali vel intellectuali hoc
Abbreviated transcription (Latin):
& uoluntas mea simul oꝑatasiđ
Ita trinitas simul oꝑata est &
uocẽ patris & carnem filii &
colũbam spiritus scĩ cũ ad ꝑ¬
sonas singulas hȩc singłare
ferantur Qua similitudine
ut cũq cognoscitur inseparabi¬
lem inse ipsam trinitaꝑtem
ꝑ ui sibibiles creaturę species
separabilit̃ de monstrare & in¬
separabilit̃ trinitatis opationẽ

Expanded text:
et voluntas mea simul operata sint: et voluntas mea simul operata sint: ita Trinitas simul operata est et vocem Patris, et carnem Filii, et columbam Spiritus sancti, cum ad personas singulas singula haec referantur. Qua similitudine utcumque cognoscitur inseparabilem in se ipsa Trinitatem per visibilis creaturae speciem separabiliter demonstrari, et inseparabilem Tri
Abbreviated transcription (Latin):
bilem subdita & seruiens cre¬
atura. temporalibus motibus
& formis ostenderet: cũ ad eius
ꝑsonȩ unitatẽ sicut caro quod
uerbum factum est non copu¬
laret᷑ : non audeo dicere nihil
tatem om̃i potentẽ in separabi¬
ces nr̃as quȩ utiq corporali¬
ter sonant non possunt pat̾
pprus interuallis tẽpoꝵ cer¬
ia separatione distinctis quę
suȩ cuiusq uocabulis labe oc¬
cupant nominari. In sua qͥppe
substantia qua sunt tria unũ
ereaturam Id ipsum sine ulł
interualł tẽporũ uellocoꝵ
& simul unũ atq idem abęt̃¬
nitate in ȩt̃nitatẽ tanquam
ipsa et̃nitas. quȩ sine ueruate
& caritate none In meis aũt
potuer̃ Et inlitt̃is uisibilibus
sua separatim locoꝵ spacia te¬
nuer̃ & quẽ admodum cũ ine¬
moriam meam & intellectũ
& uolũtatẽ nomino singula qͥ¬
dem nomina ad res singłas re¬
ferunt᷑ sed tam̃ ab om̃ibus tribꝰ
singła factasunt. Nullum enĩ
hoꝵ trium nominũ est. quod
non & memoria & intellectus

Expanded text:
subdita et serviens creatura temporalibus motibus et formis ostenderet, cum ad ejus personae unitatem, sicut caro quod Verbum factum est , non copularetur, non audeo dicere nihil tatem omnipotentem inseparabices nostras, quae utique corporaliter sonant, non possunt Pater ropriis intervallis temporum certa separatione distinctis, quae suae cujusque vocabuli syllabae occupant, nominari. In sua vero substantia qua sunt, tria unumcreaturam id ipsum sine ullis intervallis temporum vel locorum, et simul unum atque idem ab aeternitate in aeternitatem, tanquam ipsa aeternitas, quae sine veritate et charitate non est. In meis autem potuerunt, et in litteris visisua separatim locorum spatia tenuerunt. Et quemadmodum cum memoriam meam et intellectum et voluntatem nomino, singula quidem nomina ad res singulas referuntur, sed tamen ab omnibus tribus singula facta sunt; nullum enim horum trium nominum est, quod non et memoria et intellectus
Abbreviated transcription (Latin):
dicit apatre exiui & ueni
inhuno mundum uel eo qͦd
exxtempore cuius quam m̃te
ꝑcipitur. sicut dictum est
inte illam ut mecũ sit
& mecũ labor&. quod gͦ
natum est abȩt̾no ȩt̾num
est. Candor est enim lucis
aet̾ne Quod aũt mittitur
ex tempore: aquo quã cog¬
noscit᷑ sed cũ in carne ma¬
nifestatus est filius dĩ inhẽ
minidũ missus est: inple¬
nitudine temporis factus ex
feomina. quia enim in sapien¬
tia dĩ non poterat mundus
cognoscere ꝑ sapientiam dm.
qm̃ luxc lucet intenebris. &te¬
nebre eam non cõꝙ̃ hender̃t
placu et dõ per stulticiamp̃
dicationis saluos facere cre¬
dentes ut uerbũ caro fier&
& habutaret in nobis Cũ at
ex tempore cuiusꝙ ꝓ fectu
nĩte ꝑcipitur mitti quidẽ
dicit᷑ sed non in hẽ inundũ
Neꝙ enum sensibiliter oppa¬
ret id est corporeis sensibus
presto est quia & nos scđm
quod m̃te aliquid et̃ nũ q¬
tũ possumus capimꝰ non in
mundo sumus. Et omĩ ũ us
carne uiuentium in quanũ

Expanded text:
Patre, et veni in hunc mundum : vel eo quod ex tempore cujusquam mente percipitur, sicut dictum est, Mitte illam, ut mecum sit, et mecum laboret. Quod ergo natum est ab aeterno, aeternum est: Candor est enim lucis aeternae. Quod autem mittitur ex tempore, a quoquam cognoscitur. Sed cum in carne manifestatus est Filius Dei, in hunc mundum missus est, in plenitudine temporis, factus ex femina. Quia enim in sapientia Dei non poterat mundus cognoscere per sapientiam Deum; quoniam lux lucet in tenebris, et tenebrae eam non comprehenderunt: placuit Deo percere credentes ; ut Verbum caro fieret, et habitaret in nobis . Cum autem ex tempore cujusque profectus mente percipitur, mitti quidem dicitur, sed non in hunc mundum: neque enim sensibiliter apparet, id est, corporeis sensibus praesto est. Quia et nos secundum quod mente aliquid aeternum, quantum possumus, capimus, non in hoc mundo sumus: et omnium justcarne viventium, in quantum
Abbreviated transcription (Latin):
iuste in nobis futura speramꝰ:
quia in illo facta credimus:
Itaq in illo quia & id. qͦdor¬
tum erat. transut. ad et̃ni¬
tatẽ transiturum est : & nr̃m
cũ fides peruenit aduerita¬
tem lam enĩ credentibus ut
in ubo fidei manerent. &
inde adueritatẽ: ut ꝑboc
ad ȩt̾nitatem ꝑducti. amor¬
te liberarent᷑ ita loquitur:
simanseritis in uerbo meo
uere discipuli mei eritis. Et
quasi quererent que fructu
secutus ait. Et cogno uissetis.
me ueritatem & rursus qͣsi
dicerent. quid prodest mor¬
talibus ueritas & ueritas
in quid libabitur uos. Un¬
de nisi amorte a corrupti¬
one amutabilitate: ueri.¬
tas quippe in mortalis
incorrupta incõmutabilis
ꝑ man& Uera aut̃ in mor¬
talitas. uera incorruptibi¬
litas uera in cõmutabilitas
ipsa est ęt̃nitas.Ixuiiii.¬

Expanded text:
juste in nobis futura speramus, juste in nobis futura speramus, quia in illo facta credidimus. Itaque in illo quia et id quod ortum erat transiit ad aeternitatem, transiturum est et nostrum, cum fides pervenerit ad veritatem. Jam enim credentibus, ut in verbo fidei manerent, et inde ad veritatem, ac per hoc ad aeternitatem perducti a morte liberarentur, ita loquitur: Si manseritis in verbo meo, vere discipuli mei eritis. Et quasi quaererent, Quo fructu? secutus ait: Et cognoscetis  ueritatem. rursus quasi dicerent: quid prodest mortalibus ueritas? et ueritas, inquit, liberabit uos; unde nisi a morte, a corruptione, a mutabilitate ? ueritas quippe immortalis, incorrupta, incommutabilis permanet; uera autem immortalitas, uera incorruptibilitas, uera incommutabilitas ipsa est aeternitas. VIII
Abbreviated transcription (Latin):
templationis: nec fides mor¬
talis uite dissonar& auerita¬
te uitȩ ȩt̾nȩ: Ipsa ueritas pa.¬
nri coaet̾na det̾ra orta est.
cũ filius dĩ sicuenit ut fi¬
eret fili us hominis. & ipse
inse exciper& fidẽ nr̃am
qua nos ꝑ duceret aduerita¬
tem fuam. qui sie suscipit
mortalitatẽ nrãm: ut non
imitter& ce ernitatem suam
Quantum enim adid quod or¬
tũ est aęt̾nitas ual& tantum
ad fidẽ ueritas Ita ergo nos
purgari oportebat. ut ille
nobis fieret hortus qui mane¬
ret ȩ̨t̃nus. Nealt̃ nobis esso&
infide: alter inueritate. Nec
habeo quodhorti sumus ad
ȩt̾na transire possimus. nͥ
aȩt̃no ꝑ ortum nr̃m nobis
sociato adet̾nitatẽ ipsius tra¬
icerem᷑ Nc̃ itaq illuc quod¬
amodo secuta est fides nr̃a
quo ascendit inquẽ credimꝰ
Ortus mortuus resuscitatus ad¬
sumtus Hoꝵ qua tuor: duo
priora noueramus in nobis:
Scimus enim homines. & bori¬
ri & mori. Duo aũt reliqua
id est resuscitari & assumi:

Expanded text:
templationis — ne fides mortemplationis — ne fides mortalis uitae dissonaret a ueritate aeternae uitae, ipsa ueritas patri coaeterna de terra orta est, cum filius dei sic uenit, ut fieret filius hominis et ipse in se susciperet fidem nostram qua nos perduceret ad ueritatem suam, qui sic suscepit mortalitatem nostram, ut non amitteret aeternitatem suam. quantum enim ad id quod ortum est aeternitas ualet, tantum ad fidem ueritas. ita ergo nos purgari oportebat, ut ille nobis fieret ortus qui maneret aeternus, ne alter nobis esset in fide, alter in ueritate. nec ab eo quod orti sumus ad aeterna transire possemus, nisi aeterno per ortum nostrum nobis sociato ad aeternitatem ipsius traiceremur. nunc itaque illuc quodam modo secuta est fides nostra quo ascortus, mortuus, resuscitatus, assumptus. Horum quatuor, duo priora noveramus in nobis; scimus enim homines et oriri et mori: duo autem reliqua, id est resuscitari et assumi,
Abbreviated transcription (Latin):
secundum animi mutabili¬
tatẽ. non enim propriȩ uo
tur enim nobis uita ęt̾na
ꝑueritatẽ: acuius prespicu¬
itate rursus tantũ distat
fides nr̃a quantũ ab &er¬
nitate mortalitas Nc̃ gͦ ad¬
hi bemus fidẽ rebus tẽ pora¬
lit̾ gestis ꝓpt̃ nos & ꝑ ipsam
mundamur ut cũ ad speci¬
em uenerimus quẽ admo¬
dum succedit fidei uerita
ita mortalitati succedat
aȩt̾nitas. Qua propt̃ qͣm
fides nrã fi& ueritas. cum ad
id quod nobis ꝓmittitur cre¬
dentibus uenerimus: ꝓmit¬
titur aũt nobis uita ȩt̾na:
Et dixit ueritas. Nonque fi&
sicut futura est fides nr̃a .s
quȩ semꝑ est ueritas quia
ibiest ȩt̾nitas. Dixit gͦ ueri¬
tas Hȩc est aũt̃ uita ȩt̾nia: ut
cognoscant te : umum uerũ dm̃
sides nr̃a uidendo fi& ueritas:
tunr mortaltafem nr̃am cõ¬
mutatam tenebit &eternitas
d donec fi&. & ut fiat quia
rebus ortis ad cõmodamꝰ fi¬
dem credultiatis sicut in et̃¬
nis speramus ueritatẽ con¬

Expanded text:
secundum animi mutabilisecundum animi mutabilitatem; non enim proprie uocatur autem nobis uita aeterna per ueritatem, a cuius perspicuitate rursus tantum distat fides nostra, quantum ab aeternitate mortalitas. nunc ergo adhibemus fidem rebus temporaliter gestis propter nos et per ipsam mundamur, ut etiam cum ad speciem uenerimus, quemadmodum succedet fidei ueritas, ita mortalitati succedat aeternitas. quapropter quoniam fides nostra fiet ueritas, cum ad id quod nobis credentibus promittitur uenerimus — promittitur autem nobis uita aeterna; et dixit ueritas, non quae fiet, sicut futura est fides nostra, sed quae semper est ueritas, quia ibi est aeternitas; dixit ergo ueritas: haec est autem uita aeterna ut cognoscant te unum uerum deum fides nostra uidendo fiet ueritas, tunc mortalitatem nostram commutatam tenebit aeternitas. quod donec fiat et ut fiat — quia rebus ortis accommodamus fidem credulitatis, sicut in aeternis speramus ueritatem con
Abbreviated transcription (Latin):
uia igitur ad &erna capes¬
cenda idonei nenos era¬
mus sordesq peccatoꝵ. nr̃oꝵ
nos ꝑ̃ grauabant intẽpora¬
sali um rerũ amore contrac¬
te & de ꝓpagine mortalita¬
eramus Purgariaũt ut con¬
temparem᷑ aeternis nonnͥ ꝑ
temporalia possimus. quã¬
libus iã cõtẽ perati tenebam.
Sanitas enim amorbo pluri¬
mũ distat. sed media cura¬
uo nisi morbo congruat
non ꝑ ducit ad sanitatẽ:
Inutilia tẽporalia dccipi¬
unt egrotos. Utilia
temporalia suscipiunt sa¬
nandos & traiciunt ad et̃¬
na sanatos. Mens aũt ratio
TIIbaitib nalis sicut pur¬
lneurt gata conẽpla¬
cionem deb& rebus ȩt̾nis
sic purganda temporalibꝰ
fide. Dixit quidã & illoꝵ
qui quondã apud grȩcos
sapientes habiti sunt. Quan¬
tum ad id qudortũ est &ter¬
nitas ual& tantũ ad fidem
ueritas & ꝓfecto est uera
sententia Qͦd enim nos tem¬
porale dicimus Hoc ille qͦd
ortum est appellauit ex quo
genere &iam nos sumos tantĩ
sexundum corpus sed &iam

Expanded text:
uia igitur ad aeterna capessenda idonei non eramus sor- desque peccatorum nos praegrauabant temporalium rerum amore contractae et de propagine mortalitaeramus. purgari autem ut contemperaremur aeternis non nisi per temporalia possemus, qualibus iam contemperati tenebamur. sanitas enim a morbo plurimum distat, sed nisi medicina curationis in morbo congruat, non perducit ad sanitatem. inutilia temporalia decipiunt aegrotos, utilia temporalia suscipiunt sanandos et traiciunt ad aeterna sanatos. mens autem rationalis sicut purgata contemplationem debet rebus aeternis, sic purganda temporalibus fidem. dixit quidam illorum qui quondam apud Graecos sapientes habiti sunt : quantum ad id quod ortum est aeternitas ualet, tantum ad fidem ueritas. et profecto est uera sententia; quod enim nos temporale dicimus, hoc ille quod ortum est appellauit. ex quo genere etiam nos sumus, non tantum secundum corpus sed etiam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ eum om̃a facta fuerant.
aut unde &iam illud dicit
qui hab& manlata mea &
seruat ea ipse est qui me¬
diligit: & qui me diligit
diligit᷑ a patre ieo. & ego di¬
ligan eum. & mani festabo
ei me ipsum Cũ ess& mani.¬
festus doite oculos hominum
nisi quia carnẽ quod ũbum
inplentudine tẽ poris fac¬
tum erat suscipiende nr̃ę
fideiporrigebat Ipsũ aũt
uerbum ꝑ quod om̃a facta
erant. purgate ꝑ fidem m̃ti
contemplandum inaȩt̾nitate

Expanded text:
per eum omnia facta erant. per eum omnia facta erant. Aut unde etiam illud dicit, Qui habet mandata mea et servat ea, ipse est qui diligit me; et qui diligit me, diligetur a Patre meo, et ego diligam eum, et manifestabo ei me ipsum ; cum esset manifestus ante oculos hominum: nisi quia carnem, quod Verbum in plenitudine temporis factum erat, suscipiendam nostrae fidei porrigebat; ipsum autem Verbum per quod omnia facta erant, purgatae per fidem menti contemplandum in aeternitate
Abbreviated transcription (Latin):
eo paruum. ut factum eo
iaꝙ missum quo factum: Si
eͦ maior mitt& minorẽ. sate¬
mur & nos factum minorem
Et intantũ minorem inquan¬
tum factum. & intũ factum
in quantũ missum. Misit enĩ
filium suum factum ex mu¬
liere : ꝑ quẽ tam̃ quia fac¬
ta sunt omĩa non solum pri¬
us quam factus miteret᷑ s
pͥusquam essent omĩa eun¬
dem mitenti confitemꝰ ȩqua¬
lem quẽ dicimus missum
minorem. Quo mͦ gͦ ante
istam plenitudinẽ temporis
qua eum initti oportebat
prius quam missus ess& ui¬
deri a patribus potuit. Cũ
eis angłica quȩ dam uisa de¬
monstraretur. quando nec
iam missus sicut ȩqualis est
patri uidebat᷑: Unde enim
dicit philippo. aquo utiꝙ
sicut cęt̾is & ab ipsis a quibꝰ
crufiacus est in carne uide¬
batur. Lanto tempore uo¬
bis cũ sum & non me cogno¬
uistis: Philippe qui uid& me
uidit & parrem. Nisi quia ui¬
debatur & nonuidebatur.
Uidebatur sicut missus factꝰ
erat. non uidebatur: sicut

Expanded text:
eo parvum, ut factum; eo eo parvum, ut factum; eo itaque missum, quo factum. Si ergo major mittit minorem, fatemur et nos factum minorem, et in tantum minorem in quantum factum, et in tantum factum in quantum missum. Misit enim Filium suum factum ex muliere, per quem tamen quia facta sunt omnia, non solum priusquam factus mitteretur, sed priusquam essent omnia, eumdem mittenti confitemur aequalem, quem dicimus missum minorem. Quomodo ergo ante istam plenitudinem temporis, qua eum mitti oportebat, priusquam missus esset videri a Patribus potuit, cum eis angelica quaedam visa demonstrarentur, quando nec jam missus sicut aequalis est Patri videbatur? Unde enim dicit Philippo, a quo utique sicut a caeteris, et ab ipsis a quibus crucifixus est in carne videbatur, Tanto tempore vobiscum sum, et non cognovistis me? Philippe, qui me vidit, vidit et Patrem; nisi quia videbatur, et non videbatur? Videbatur sicut missus factus fuerat, non videbatur sicut
Abbreviated transcription (Latin):
cce ad quod missus est filiꝰ
dĩ im mo uero ecce quod
est missum esse filium dĩ:
Quȩ cumq propt̾ faciendã
fidem qua mundarem᷑ ad con¬
templandam ueritatẽ in rebꝰ
ortis ad aȩt̾nitate prolatis in¬
gesta sunt. aut testimonia mis¬
sionis huuis fuer̃ aut ipsa
missio filii dĩ sed testi monia
Factũ quippe creatura ꝑquẽ
facta est omnis creatura. Om̃ẽm
creaturam testem habere opos¬
tebat. Nisi enim multis nussis
predicaretur imus Et nisi ta¬
lia essent testi monia quȩ par¬
uis magna uiderent᷑. non cre¬
deretur ut magnos facer&
magnus quia paruos missus
est paruus. Incõparabiliter
enim maiora filii dĩ factafĩ
in eis sunt quia om̃a ꝑ ipsũ
factasunt quã signa: atꝙ
portenta quȩ in eius testimo¬
nium ꝓruꝑunt. sed tam̃
homines ut hȩc magna per
eum facta parui crederu̾nt
illa parua tanquã magna
tremuerunt Cũ gͦ uenit pl¬
nitudo temporuꝰ misit ds̃
filium suum factum exml¬
liere factum sublege usꝙ ad¬

Expanded text:
cce ad quod missus est filius dei, immo uero ecce quod est missum esse filium dei. quaecumque propter faciendam fidem, qua mundaremur, ad contemplandam ueritatem in rebus ortis ab aeternitate prolatis gesta sunt, aut testimonia missionis huius fuerunt aut ipsa missio filii dei. at testimonia qfactum quippe creaturam per quem facta est omnis creatura, omnem creaturam testem habere oportebat. nisi enim multis missis praedicaretur lia essent testimonia, quae paruis magna uiderentur, non crederetur, ut magnos faceret magnus qui ad paruos missus est paruus. incomparabiliter enim maiora filii dei facta sunt in eis sunt, quia omnia per ipsum facta sunt, quam signa atque portenta, quae in eius testimonium proruperunt. ITEM homines, ut haec magna per cum facta parvi crederent, illa parva tanquam magna tremuerunt. 26. Cum ergo venit plenitudo temporis, misit Deus Filium suum factum ex muliere, factum sub Lege ; usque ad