comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
non solum nos qui serui ur̃e scĩtatis ẽe ꝑcupimꝰ
s et uniu̾sam mĩto letisicat ciuitatẽ dĩ. qpe
quo rariꝰ eo et clariꝰ. Erat aut̃ et necessarium
ad cautelam ꝓximam defectui mediocͥtatẽ
tnͣscendere. et declinare teporẽ qͥ d̾o uomitũ
prouocat. S et sic oportebat ꝓpt̾ conscĩam.
ꝓ fessus siqͥdem scãm regłam. aut citra ehͥ pis¬
ritatẽ sistere gͣdum tutum sit: ip̃i sensisis
Dolens doleo qͦd uigente diei malicia. e ĩn
festinante. plenum affectum exili cogor aen¬
gnare stilo: et breui cartula latam comp̃lat
mnis potestas ab ip̃o ẽ. cui dicit ani¬
ꝓpħa. Tua ẽ potentia. tuum regnum
aufert sp̃m pͥncipum. Comes gebennensꝰ
ut accepimus ꝑ os eiꝰ ad ĩticiam se optuilẽ
et offert: de omnib que te dicis hr̃e adis
eum. Si suꝑ h alienam ꝑgis inuacde ̃ ase
eccłas destruere: incendẽ domos. exulat
pauꝑes homicidia ꝑpetr̃e. & humanusi

Expanded text:
non solum nos, qui servi vestrae sanctitatis esse percupimus, non solum nos, qui servi vestrae sanctitatis esse percupimus, sed et universam merito laetificat civitatem Dei: quippe quo rarius, eo et clarius. Erat autem et necessarium ad cautelam, proximam defectui mediocritatem transcendere, et declinare teporem, qui Deo vomitum provocat; sed et sic oportebat propter conscientiam. Professis siquidem sanctam Regulam, an citra ejus puritatem sistere gradum tutum sit, ipsi sensistis. Dolens doleo, quod urgente diei malitia, et nuntio festinante, plenum affectum exili cogor designare stilo, et brevi chartula latam comprehenmnis potestas ab ipso est, cui dicit propheta: Tua est potentia, tuum regnum,aufert spiritum principum. Comes Gebennensis, ut accepimus per os ejus, ad justitiam se obtulit, et offert de omnibus quae te dicis habere adversus eum. Si super hoc alienam pergis invadere terram, ecclesias destruere, incendere domos, exsulare pauperes, homicidia perpetrare, et humanum
Abbreviated transcription (Latin):
ut utrũq datum uob̾ desuꝑ fateamur.
quatenꝰ diuinis laudib et̃nalit̃ misceatur.
quicqͥd ex uob̃ temꝑalit̾ necessitatib nr̃is
impendit᷑ mĩto reue̾nde. & omni amoris sin¬
ceritate colende atq amplectende pater.
annuntiauerunt nobis qͣmadmod̾
nouit̃ rec alustis igne di. conualiustiꝰ de
ufirmitate. refloruistis in nouitate scã.
Digitꝰ di ẽ iste. subtilit̾ oꝑans. suauiter re¬
nouans. salubrit mutans. ñ quidem de
mał bonos. s de bonis faciens meliores.
Quis dabit mͥ ut transeam. et uideam
uisionem hanc magnã: Aec enim minus
mira. minus ue iocunda ista ꝓmotio ẽ. qͣm
illa mutatio nͥ quod multo faciliꝰ reꝑias. mul¬
tos scłares conuerti ad honum: qͣm unum
qͣmpiã de religiosis tnͣsue ad meliꝰ. Rarissima
auis in tris ẽ. qui de gͣdu qͣm forte inireligiõe
semel actigĩt. uł parum ascendat. Nr̃m ꝓĩ
dilectissimi tam insigne qͣm salubre factum

Expanded text:
ut utrumque datum vobis desuper fateamur: ut utrumque datum vobis desuper fateamur: quatenus divinis laudibus aeternaliter misceatur, quidquid ex vobis temporaliter necessitatibus nostris impenditur, merito reverende et omni amoris sinceritate colende atque amplectende pater. annuntiaverunt nobis, quemadmodum noviter recaluistis igne Dei, convaluistis de infirmitate, refloruistis in novitate sancta. Digitus Dei est iste, subtiliter operans, suaviter renovans, salubriter mutans, non quidem de malis bonos, sed de bonis faciens meliores. Quis dabit mihi ut transeam, et videam visionem hanc magnam? Nec enim minus mira minusve jucunda ista promotio est, quam illa mutatio: nisi quod multo facilius reperias multos saeculares converti ad bonum, quam unum quempiam de religiosis transire ad melius. Rarissima avis in terris est, qui de gradu, quem forte in religione semel attigerit, vel parum ascendat. Vestrum proinde, dilectissimi, tam insigne, quam salubre factum
Abbreviated transcription (Latin):
onem opꝰ ꝓbat nec falsam fuisse nec uacuã.
cum qͦd añ sparserat. uͥq fama uolans.
res ip̃a faciat manifestũ. Quomͦ nunc uł
inaxune claruit zelus iꝰticiȩ eminuit. &
inualuit sac̃dotał uigor in defensione
a cunctis sub̃am hꝰ mundi hñtib exigit᷑.
Uerum qr ñ ħopꝰ ep̃ale. ħ pat̾ne pietatis
tam eg̾gium specimen. hic uere diuinus
feruor quo ꝓ tuendis suis pauꝑib ille pro¬
culdubio ⁊ lum ur̃m accendit. & accuxxit. Qͥ
facit angłos suos sp̃c. et ministros suos ignem
uientem. ħ totum imqͣm spetiale accessit uĩx
diguitatis decus. insigne officii ornam̃tum co¬
rone. Alud ẽ reficẽ uentrem esurientis & aliud
scãm zalare pauꝑtatẽ. Ibi enim seruitur naturȩ.
hicgiẽ. Iisitab̾ inquit sp̃em tuam: et ñ peccab̾.
E qui alienam carnẽ fouet: facit ne peccet. Qi
aũ alienam scĩtatem honorat: fructificat sͥ.
gr̃e coadiuitores: ut et participes fieri mere¬
amur. Sane utrumq ita in uob ammiram᷑.

Expanded text:
onem opus probat nec falsam fuisse, nec vacuam, cum quod ante sparserat ubique fama volans, res ipsa faciat manifestum. Quomodo nunc vel maxime claruit zelus justitiae, eminuit et invaluit sacerdotalis vigor in defensione a cunctis substantiam hujus mundi habentibus exigitur. Verum hoc opus episcopale, hoc paternae pietatis tam egregium specimen, hic vere divinus fervor, quo pro tuendis suis pauperibus ille procul dubio zelum vestrum accendit et accinxit, qui facit Angelos suos spiritus, et ministros suos ignem urentem; hoc totum, inquam, speciale accessit, vestrae dignitatis decus, insigne officii, ornamentum coronae. Aliud est relicere ventrem esurientis, et aliud sanctam zelare paupertatem. Ibi enim servitur naturae, hic gratiae. Visitabis, inquit, speciem tuam, et non peccabis . Ergo qui alienam carnem fovet, facit ne peccet: qui autem alienam sanctitatem honorat, fructificat sibi. gratiae coadjutores, ut et participes fieri mereamur. Sane utrumque ita in vobis admiramur,
Abbreviated transcription (Latin):
malum. qd nam bonũ iam bonum reputaturi
sunt: Unum u̾bum olim locutꝰ ẽ: dñs & pha¬
risei scandalizati sunt. Aut nouos nunc pha¬
riseos. ñ u̾bum s filentium scandalizat. In ħ
uno certe adũcitis qđ occasionẽ querunt adu̾¬
sum uos. S sinite illos. seci st̃ duceᷤ cecoꝵ.
Intendite saluti paruulor: ñ murmuri
maliuoloꝵ. Non ualde illoꝵ uob̃ ẽ curand̃
scandalum: qui ñ sanant᷑ nͥ uos infirme¬
mini. S nec ut ur̃is ip̃is omnib omnia
placeant que statustis: expectandũ. Alio¬
quin aut nullum aut rarũ bonum con¬
stituitis. Satiꝰ uͦ ip̃orum ꝓfectib qͣm uolunta¬
tib ꝓuidetis fideliꝰq iuniuitos trahitis ad dm̃:
qmͣ desiłiis cordis eorum relinquitis. Lõmen¬

Expanded text:
malum, quodnam bonum jam bonum reputaturi malum, quodnam bonum jam bonum reputaturi sunt? Unum verbum olim locutus est Dominus, et Pharisaei scandalizati sunt . At novos nunc Pharisaeos non verbum, sed silentium scandalizat. In hoc uno certe advertitis, quod occasionem quaerunt adversum vos. Sed sinite illos; caeci sunt, duces caecorum. Intendite saluti parvulorum, non murmuri malevolorum. Non valde illorum vobis curandum est scandalum, qui non sanantur, nisi vos infirmemini. Sed nec ut vestris ipsis omnia in omnibus placeant quae statuitis, exspectandum. Alioquin aut nullum, aut rarum bonum constituitis. Satius vero ipsorum profectibus, quam voluntatibus providetis; fideliusque invitos trahitis ad Deum, quam desideriis cordis eorum relinquitis. Commen
Abbreviated transcription (Latin):
nolumꝰ eẽ meliores qͣm prẽs nr̃i. tepidorum
et dissolutoꝵ se filios ꝓtestantes. Quorum
runt. Aut si scĩs et bone memoriȩ pr̃ibus
głantur. unitent᷑ cte scĩtatem qͦrum indul¬
gentias dispensationesq ꝓ lege defendt̃
Quamꝗͣ sc̃s helẏas. ñ sum inquit melior ꝗͣ
uidit iacob in scala angłos ascendentes et des¬
centdentes. nunqͥd stantẽ qͣmpiã siue seden¬
tem: Non ẽ stare omĩo in pendulo fragił scalȩ.
neq in incerto hꝰ mortał uite quicꝗͣ in eodẽ
statu ꝑmanet. Non hm̃s hic manentẽ ciuita¬
tem nec fut᷑am adhuc possidemꝰ: s inqͥrimꝰ.
Aut ascendas neccẽ ẽ. aut descendas. Si at¬
temptas state rue̾s necẽẽ ẽ. Minime ꝓ certo ẽ
bonꝰ. qͥ melior eẽ ñ uult. Et uͥ incipis nolle
fierimelior: ibi desinis etiam ẽt̃ boñ. Aece¬
dant etiam a me et a uob̾. quidicunt bonum ma¬
lum. et malũ bonum. Qui dicunt cultũ iꝰticiȩ

Expanded text:
Nolumus esse meliores quam patres nostri, tepidorum Nolumus esse meliores quam patres nostri, tepidorum et dissolutorum se filios protestantes. Quorum runt. Aut si sanctis et bona memoriae patribus gloriantur; imitentur certe sanctitatem, quorum indulgentias dispensationesque pro lege defenduut. Quanquam sanctus Elias, Non sum, inquit, melior quam Vidit Jacob in scala Angelos ascendentes et descendentes : nunquid stantem quempiam, sive sedentem? Non est stare omnino in pendulo fragilis scalae; neque in incerto hujus mortalis vitae quidquam in codem statu permanet. Non habemus hic manentem civitatem, nec futuram adhuc possidemus, sed inquirimus. Aut ascendas necesse est, aut descendas: si attentas stare, ruas necesse est. Minime pro certo est bonus, qui melior esse non vult: et ubi incipis nolle fieri melior, ibi etiam desinis esse bonus. 4. Recedant etiam a me et a vobis qui dicunt bonum malum, et malum bonum. Qui dicunt cultum justitiae
Abbreviated transcription (Latin):
coseruantur. s diligentiꝰ humilit̃q inqui¬
ntur: que sit uoluntas di bona & bñplacenᷤ
t ꝑfecta. Iiluc toto desidio feror. deuotione
immoro. condelector amore inhereo consen¬
si emulatione ꝑsisto. Ne gͦ in uacuũ uos
qlꝰ absit ꝯuenisse. subsannent qͥ dicunt
uob̾ euge euge: contendite obsecͦ bonas
minis bona c̃ẽ non possunt. Esto quod possis
nimium fortassis ẽẽ iustꝰ. possis et uimiũ sapi¬
ens. s plane bonus ult᷑ modum eẽ ñ potes.
Et quidem lego noli nimiũ ẽẽ ĩtus. lego non
plus saꝑe qͣm oportet saꝑe. nunqͥd autẽ aut
ne sis nimiũ bonꝰ. aut ñ plus bonꝰ ꝙͣ oportet:
Nemo ẽẽ bonꝰ plusꝗͣ oportet pot̃. Bonꝰ erat
iam paulus. et tñ nequaꝗͣ contentꝰ. libent̃ se
ad ea que añ sunt extendebat. postĩora obli¬
uiscens. et se ip̃o semꝑ melior effici studens.
Solus ds melior seip̃o ẽẽ iccͥco ñ uult: quia ñ
ualet. Recedant ame & a uob̃. euidicunt

Expanded text:
servantur; sed diligenter humiliterque inquiritur, quae sit voluntas Dei bona, et beneplacens, et perfecta. Illuc toto desiderio feror, devotione immoror, condelector amore, inhaereo consensu, aemulatione persisto. 2. Ne ergo in vacuum vos quod absit convenisse subsannent qui dicunt vobis, Euge! euge! contendite, obsecro, bonas nimis bona esse non possunt. Esto quod possis nimium fortassis esse justus, possis et nimium sapiens: sed plane bonus ultra modum esse non potes. Et quidem lego: Noli esse nimium justus ; lego: Non plus sapere quam oportet sapere : nunquid autem, aut, Ne sis nimium bonus; aut, Non plus bonus quam oportet? Nemo esse bonus plus quam oportet potest. Bonus 98 erat jam Paulus; et tamen nequaquam contentus, libenter se ad ea quae ante sunt, extendebat, posteriora obliviscens , et se ipso semper melior effici studens. Solus Deus melior se ipso esse idcirco non vult, quia non valet. 3. Recedant a me et a vobis qui dicunt:
Abbreviated transcription (Latin):
querit que sua sunt: facile optiuet omne qͦs
qͣrit. Piauc benignꝰ qui tamꝙͣ cap̃ uiitum
membris. genti sue firma caritate cohe¬
rens: aut illam saluabit secum. aut ñ pot̾
pre ꝯmuni exilio et seruitute. ꝯtempsit
lib̾um fuit s maluit captiuus abduci
bio sp̃u optans anathena ẽẽ ab ip̃o &̃
dura sic̃ inferꝰ emulatio. Nidetis qͦrum
uos umitatorẽ ꝓbaui̾tis: S addo ad hue

Expanded text:
quaerit quae sua sunt, facile obtinet omne quod quaerit quae sua sunt, facile obtinet omne quod quaerit. Plane benignus, qui tanquam caput unitum membris, genti suae firma charitate cohaerens, aut illam salvabit secum, aut non potest prae communi exsilio et servitute contempsit liberum fuit; sed maluit captivus adduci bio spiritu optans anathema esse ab ipso etidura sicut infernus aemulatio . Videtis quorum vos imitatores probaveritis? Sed addo ad
Abbreviated transcription (Latin):
lisꝑ retentare & retardare nitit᷑ insqͣnteᷤᷤ.
suos uͦ quos ualet erigit corruentes. re¬
uocat sugientes. sit plerumq ut in ma¬
nuforti tam gͣtam qͣm inopinatã opti¬
neat sałm suis: hostib confusionem.
fugant tandem quos fugiebant suꝑaĩ
qͦs pene sustinebant uictores. Et qui pͥus
ꝑiclitabant᷑ de uita: pꝰmodũ exultant¬
et de uictoria. S quid nos tam religio¬
sum tam forte fc̃m scłarib comꝑamꝰ qͣsi
exempla nob̾ de ip̃a desint religione:
An ñ liquido certꝰ erat dõ pollicente mo¬
yses. siquidẽ ꝑisset ppłs. cui p̃erat. se nõ so¬
lum parit᷑ ꝑit᷑um ñ eẽ. s insuꝑ & missũ
iri ui gentẽ magnã: Et tñ qͦ affectu. qͦ
studio. quib pietatis iuscerib irritantibꝰ
subuenit. obuiat irascenti: Deniq et
se obiciens ꝓ delinq̃ñtib ait. Si dunit¬
tis: dimitte. sui aũ dele me de librotuo
quẽ scͥpsisti. Fidelis aduocat᷑ qui qm̃ nõ

Expanded text:
lisper retentare et retardare nititur insequentes, lisper retentare et retardare nititur insequentes, suos vero quos valet, erigit corruentes, revocat fugientes; fit plerumque ut in manu forti tam gratam quam inopinatam obtineat salutem suis, hostibus confusionem. Fugant tandem quos fugiebant, superant quos pene sustinebant victores; et qui prius periclitabantur de vita, postmodum exsultant de victoria. 2. Sed quid nos tam religiosum, tam forte factum saecularibus comparamus, quasi exempla nobis de ipsa desint de religione? An non liquido certus erat Deo pollicente Moyses, si quidem perisset populus cui praeerat, se non solum pariter periturum non esse, sed insuper et missum iri in gentem magnam? Et tamen quo affectu, quo studio, quibus pietatis visceribus irritantibus subvenit, obviat irascenti? Denique et se objiciens pro delinquentibus ait: Si dimittis, dimitte; sin autem, dele me de libro tuo quem scripsisti . Fidelis advocatus, qui, quoniam non
Abbreviated transcription (Latin):
de quali factꝰ es: atq iite dm̃ głificant.
duget uͦ gaudium et miracłm pariter.
qͥ̃d salutis ꝯsilium celitꝰ infusum t̾. ꝓtuiꝰtuiᷤ
refundẽ. atq ita implẽ sategisti qͦd legit᷑.
lui audit dicat. ueni. & illud. Quoddi¬
couob̾ in tenebͥs dicite in lumine: et
qͦd in aure auditis p̃dicate suꝑ tecta.
Sic strenuus in bello miles. immo sie piꝰ
aefortis militũ dux uͥ suos forte conspex¬
oit in fugam uersos. iamq hostili pas¬
sim gladio trucidari: & si se uł solum ui¬
deat euadere posse libet tñ mori magis
cum illis. sine quib uiuere pudet. Pinde
stat in p̃lio. fortit᷑ dimicat. & int̾ cruentoᷤᷤ
gladios ꝑ medias acies hac illacq discur¬
rens. uoce & ense t̾r̃et qͣntum ualet adu̾sa¬
rios: animat suos. Sacriꝰ insiste̾ hostẽ
sociisq gͣuiꝰ comꝑit imminere ꝑicłm:
ibi adest. Occurrit ferienti. ꝑeunti suc¬
currit. eo quippe mori ꝑat᷑ ꝓ singulis:
quo desꝑatꝰ de uniu̾sis. At uͦ dum pau¬

Expanded text:
de quali factus es, atque in te Deum glorificant. Auget vero gaudium et miraculum pariter, quod salutis consilium, coelitus infusum tibi, protinus tuis refundere, atque ita implere sategisti quod legitur: Qui audit, dicat: Veni ; et illud: Quod dico vobis in tenebris, 78 dicite in lumine; et quod in aure auditis, praedicate super tecta . Sic strenuus in bello miles, imo sic pius ac fortis militum dux, ubi suos forte conspexerit in fugam versos, jamque hostili passim gladio trucidari, etsi se vel solum videat evadere posse, libet tamen mori magis cum illis, sine quibus vivere pudet. Proinde stat in praelio, fortiter dimicat, et inter cruentos gladios per medias acies hac illacque discurrens, voce et ense terret quantum valet adversarios, animat suos. Ubi acrius insistere hostem, sociisque gravius comperit imminere periculum, ibi adest. Occurrit ferienti, pereunti succurrit, eo quippe mori paratus pro singulis, quo desperatus de universis. At vero, dum pau
Abbreviated transcription (Latin):
etiam si lingua sileat silentium nominabis:
Quamꝙͣ. ñ solum temꝑis. s nec meȩ ꝓfessioĩs
ẽ huic rei oꝑam dare qͣm postulas: nec possi¬
bilitatis adimplere quod optas. Si quidẽ
uł monachi quod ẽẽ uideor. uł peccõris qđ
sum: officium ñ ẽ docẽ. s lugẽ. Indoctꝰ ꝙͣ qͦd
et uere me fateor eẽ. si presumat docẽ quod
nescit: nicħ indoctiꝰ agit. Docẽ itaq nec in¬
docto ẽ in ꝓmptu. nec amonacho in ausu:
ui fugiens et maneo in solitudine. et
cum ꝓpħa ꝓposui custodire uias meas
ut ñ delunqͣm in lingua mea: qm̃ iuxta
eiundem ꝓpħam. Uir lingõs ñ diriget᷑¬

Expanded text:
etiamsi lingua sileat, silentium nominabis? 2. etiamsi lingua sileat, silentium nominabis? 2. Quanquam non solum temporis, sed nec meae 96 professionis est, huic rei operam dare quam postulas, nec possibilitatis adimplere quod optas. Siquidem vel monachi quod esse videor, vel peccatoris quod sum, officium non est docere, sed lugere. Indoctus quoque quod et vere me fateor esse si praesumat docere quod nescit, nihil indoctius agit. Docere itaque nec indocto est in promptu, nec monacho in ausu,  elongavi fugiens, et maneo in solitudine, et cum propheta proposui custodire vias meas, ut non delinquam in lingua mea , quoniam juxta eumdem Prophetam: Vir ling
Abbreviated transcription (Latin):
hosetiam sacros dies quadragesime nr̃a sͥ
uendicat confabulatio: Ea ꝙ ip̃a tanto oc¬
cipatior qͣnto laboriosior dum ñ quidem
presentes alt̾utrum leuit̃ dicẽ ualemꝰ que
uolumꝰ. s absentib. neceẽ ẽ. nob̾ inuicem dili¬
gnter dictare. que uł petimꝰ ab inuicem uł
ptimur. Dum uͦ absens cogito. dictito. scͥp¬
nto. mittoq quod presens legas. rogo ubi
otium. uͥ silentii quies: S ħ inquies omĩa
ficẽ potes uisilentio. Mirum si ex senten¬
da ħ respondeas. Qntꝰ enim tumultꝰ est in
mente dictantium. uͥ multitudo ꝑstrepit
distionum. or̃onum uarietas. & diu̾sitas
sasuum concurrit: E sepe respuitur quod
occurrit. & requiritur quod excidit. Ybi quid
pulchriꝰ scđ̃m litt̾am. quid conseq̃ñtiꝰ iuxta sen¬
tentiam. quid planiꝰ ꝓpt̃ intelligentiã. quid
utiliꝰ ad conscientiam. quid deniq cuiuł pꝰ
uantur:. Et cu in ħ dices. mn eẽ quietem. tu hoc

Expanded text:
hos etiam sacros dies Quadragesimae nostra sibi hos etiam sacros dies Quadragesimae nostra sibi vindicat confabulatio? Eaque ipsa tanto occupatior, quanto laboriosior; dum non quidem praesentes alterutrum dicere leviter valemus quae volumus, sed absentibus necesse est nobis invicem diligenter dictare, quae vel petimus ab invicem, vel petimur. Dum vero absens cogito, dictito, scriptito, mittoque quod praesens legas; rogo ubi otium, ubi silentii quies? Sed haec, inquies, omnia facere potes in silentio. Mirum si ex sententia hoc respondeas. Quantus enim tumultus est in mente dictantium, ubi multitudo perstrepit dictionum, ubi orationum varietas et diversitas sensuum concurrit; ubi saepe respuitur quod occurrit, et requiritur quod excidit: ubi quid pulchrius secundum litteram, quid consequentius juxta sententiam, quid planius propter intelligentiam, quid utilius ad conscientiam, quid denique, cui, vevantur? Et tu in hoc mihi dices esse quietem? tu hoc,
Abbreviated transcription (Latin):
cula qm de nr̃is aliis littĩs tu eidem con¬
me loquutũ fusse: ñ satis recolo. Siqs
timen fuerit. nam magis me oblitum ꝙͣ. tuum
nuntium m̃titum c̃didim: iocando potiꝰ ꝙͣ serio
dictum fuisse ñ dubites. Ego ne leuitate te usum
putauĩm. aut apud te eẽ ẽ ꝙ ñ: Absit ħ a me
sispitio de te qui iugo uĩtatis beatꝰ qͦs portaᷤ
abadolescentia lascuios annos. morũ suꝑas
g̾uitate. Aec tam simplex sum. ut simplicem
ous ꝓlationẽ sine cordis duplicitate. menda-¬
tium putẽ. nec tam uicuriosꝰ cui ut oblitꝰ
sim. uł qđ iamdudum conceꝑis in affectu. ł
qͥd ab effectu impedierit. A ad eundem
ndignaris forsitan. uł ut temꝑantiꝰ dicã lxxx.
miraris. quod ꝓ longiori epła qͣm a nobis
sꝑaueras tam breuẽ eplam receꝑis. S mem̃to
iuxta uirum sapientem omĩa sub celo tempꝰ
hĩr: a& tempꝰ quidẽ loqñdi. ꝙ tempꝰ eẽ tacen¬
di. Lñ aũ suum tempꝰ silentium habebit si

Expanded text:
cula, quam de nostris aliis litteris eidem coapcula, quam de nostris aliis litteris eidem coapme locutum fuisse, non satis recolo. Si quid tamen fuerit nam magis me oblitum, quam tuum nuntium mentitum crediderim, jocando potius quam serio dictum fuisse non dubites. Egone levitate te usum putaverim, aut apud te esse Est et Non? Absit a me haec suscipio de te, qui jugo veritatis beatus quod portas ab adolescentia, lascivos annos morum superas gravitate! Nec tam simplex sum, ut simplicem oris prolationem sine cordis duplicitate mendacium putem: nec tam incuriosus tui, ut oblitus sim, vel quod jamdudum conceperis in affectu, vel quid ab endignaris forsitan, vel, ut temperantius dicam, miraris, quod pro longiori epistola, quam a nobis speraveras, tam brevem chartulam receperis. Sed memento juxta virum Sapientem, omnia sub coelo tempus habere: et tempus quidem loquendi, et tempus esse tacendi . Quando autem suum tempus silentium habebit, si
Abbreviated transcription (Latin):
tͣnscͥpsisse te significas. ego quidẽ legendũ
tͥ miseram. ñ tnͣsc̾bendum: uidis tu q̃ uel
qͦrum utilitate tũscͥpseris. Cͦa aũ te muten¬
te eum nunc ht̃ abbas de sc̃o theodorico
ego qͥdem ñ miseram: nec tñ displicet mͥ.
Ut quid enim libellus m̃s ocłos eiꝰ formidaret
cui se uidendũ animꝰ qͦ m̃s totum si posset ꝙ¬
panłet: S heu inqͣnta sermonis angustia
mentio se ingessit de tali iuro. ne liceat ut
dignum erat in tam dulcissima nob̾ memo¬
ria aliqͣndui immorari: qñ iam iãq desida
epła finẽ. Obsecꝰ te ne gͣueris oportunitaten
querẽ qͦmͦ ad eum ꝑgas. p̃dictumq op̾cu¬
lum ñ pꝰ cuiqͣm scbendum. uł legenduma
ponas. ꝗͣ cum eo totum ꝑuideas. parit̃
conferatis et corrigatis que corrigenda st̃
ut in ore duorum testiũ stet omne u̾bum.
Et tunc demum an passim cuilib an pai¬
cis tantum. anuł cuiꝗͣ an forte etiã nulli
expediat demonstrari. et si illa qͦ p̃fatuun¬

Expanded text:
em legendum tibi miseram, non transcribendum: videris tu, qua vel quorum utilitate transcripseris. Quod autem te mittente eum nunc habet abbas de 95 Sancto-Theoderico, ego quidem non jusseram, nec tamen displicet mihi. Utquid enim libellus meus oculos ejus formidaret, cui se videndum animus quoque meus totum, si posset, expanderet? Sed heu! in quanta sermonis angustia mentio se ingessit de tali viro, ne liceat, ut dignum erat, in tam dulcissima nobis memoria aliquandiu immorari, quando jamjamque desiderat epistola finem? Obsecro te ne graveris opportunitatem quaerere quomodo ad eum pergas, praedictumque opusculum non prius cuiquam scribendum vel legendum exponas, quam cum eo totum pervideas; pariterque conferatis, et corrigatis quae corrigenda sunt, ut in ore duorum testium stet omne verbum. Et tunc demum an passim cuilibet, an paucis tantum, an vel cuiquam, an forte etiam nulli expediat demonstrari: et si illa quoque praefatiun
Abbreviated transcription (Latin):
tione dextẽ excelsi. agnoscat se mĩto qͥdẽ
ñ iamire. s gr̃e filium: quippe qui pat̾nũ
gͣ se diuinȩ bonitatis exꝑitur affectum.
quod se utiq hactenꝰ intm̃ latuerat. ut
ñ solum nesciret utrum nã dignꝰ foret.
amore anodio. uerum etiam odium mag̃.
et ñ amorẽ ꝓp̾a conu̾satio testaretur. erat̃
enim tenebrȩ adhuc suꝑ faciẽ abyssi.
ñne is uidetur quasi de abysso ꝓfun¬
dissima. ac tenebrosissima horrende ig¬
norantiȩ in aliam qͣndam quoꝙ trahi abys¬
sum. e regione amenani & lucidam clarita¬
tis et̾̃nȩ: Et tunc demum quasi diuidit
cłs lucẽ a tenebͥs cũ peccater sole illucescente
ĩticiȩ abiectis oꝑib tenebrar induitur
arma lucis. & is qͣm pͥor uita ac ꝓpͥa con¬
scientia tanꝗͣ reuera silium gehennȩ de¬
putauãt ardorib sempit̃nis. ad tantam
uisitantis se orientis exalto dignationẽ
respirans. głari etiam incipit. pret̃ spẽ

Expanded text:
tione dexterae Excelsi, agnoscat se merito quidem tione dexterae Excelsi, agnoscat se merito quidem non jam irae, sed gratiae filium; quippe qui paternum erga se divinae bonitatis experitur affectum; quod se utique hactenus in tantum latuerat ut non solum nesciret utrumnam dignus foret amore an odio, verum etiam odium magis, et non amorem propria conversatio testaretur: erant enim tenebrae adhuc super faciem abyssi; nonne is tibi videtur quasi de abysso profundissima et tenebrosissima horrendae ignorantiae, in aliam quamdam quoque trahi abyssum e regione amoenam et lucidam claritatis aeternae? 7. Et tunc demum quasi dividit Deus lucem a tenebris, cum peccator, sole illucescente justitiae, abjectis operibus tenebrarum, induitur arma lucis; et is quem prior vita ac propria conscientia, tanquam revera filium gehennae, deputaverat ardoribus sempiternis; ad tantam visitantis se Orientis ex alto dignationem respirans, gloriari etiam incipit praeter spem
Abbreviated transcription (Latin):
suoꝵ iminensa illa et̾uitas. & et̾na immen¬
sitas. cuiꝰ sapiȩ ñ ẽ numerꝰ. cor hominis
prauum. & in scrutabile. mira sua bonitate
et potentia educit inaminirabile lum̃ suum.
Ebigĩa. Ponamꝰ hominẽ in scło. scłi adhuc &
suȩ carnis amnore retentum &̃ cum tiestris
hominis imaginẽ portet. incubantem tĩenis
nil de celestib cogitantẽ. Luis hunc ñ uide¬
at horrendis cͥcum fusum tenebriᷤ. nͥ qui in
eadem umbra mortis sedet. quippe cui nul¬
lum adhuc sue salutis signum eluxerit.
cii necdum in aliqͦ uit̾na testet᷑ inspiratio.
au bonide se quiꝓpiã et̃na teneat p̃desti¬
natio e At uͦ si suꝑna eum miseratio dignã¬
ter qñq respexerit. immiseritq sp̃m com¬
punctionis. quatenꝰ ingemiscat. & resipis¬
cat mutet uitam. domet caruem. amet
proximum. clamet ad dm̃. ꝓponatq de
cetõ uiuẽ deo. ñ scło. ex qua deinde suꝑni
luminis gͣtuita uisitatione. & subita muta¬

Expanded text:
suorum immensa illa aeternitas, et aeterna immensuorum immensa illa aeternitas, et aeterna immensitas, cujus sapientiae non est numerus, cor hominis pravum et inscrutabile mira sua bonitate et potentia educit in admirabile lumen suum. 6. Verbi gratia, ponamus hominem in saeculo, saeculi adhuc et suae carnis amore retentum, et, cum terrestris hominis imaginem portet, incubantem terrenis, nil de coelestibus cogitantem. Quis hunc non videat horrendis circumfusum tenebris, nisi qui in eadem mortis umbra sedet? quippe cui nullum adhuc suae salutis signum eluxerit; cui necdum in aliquo interna testetur inspiratio, an boni de se quidpiam aeterna teneat praedestinatio. At vero si superna eum miseratio dignanter quandoque respexerit, immiseritque spiritum compunctionis, quatenus ingemiscat et resipiscat, mutet vitam, domet carnem, amet proximum, clamet ad Deum, proponatque de caetero vivere Deo, non saeculo: ex qua deinde superni luminis gratuita visitatione, et subita muta
Abbreviated transcription (Latin):
finem. Siquidem quos ab etuo p̃destinat
net̃num b̃ificat int̾cedente sane media uo¬
catione unam cum iꝰtificatione dũtaxat
in adultis. Sic ad ortum solis iticiȩ sacͣmen¬
tum absconditum a scłis de p̃destinatis &
bĩsicandis emergẽ qͦd ammͦ incipit ex abys
so et̃uitatis. dum quisq uocat᷑ ꝑtimorẽ.
borum. scins nimirum. qr qͦs iꝰtificauit.
illos et magnificauit. Quid enim: Audit
se uocari: cum tumore concutit᷑. sentit et
itficari: cum amore ꝑfuuditur. et de mag¬
inficatione diffidet: Initiat᷑ ꝑuehitur: de
sola consũmatione desꝑabit: Nempe si mi-¬
num sap̃ie timor dñi. in quodictaẽ eẽ nr̃a
uocatio. quid nͥ prouectꝰ. in sap̃ia ẽ amor
adi is dum taxat. qui inti̾m ex fide ẽ ex qͦ
et ña fit iꝰtificatio: Quiditem nͥ consũma¬
no in sap̃ia ẽ ip̃a qͣm in fine sꝑamꝰ de diui¬
na illa & difica usione glorificatio:. Sic
alyssus abyssum uiuocat. in uoce catharae¬
tarum suarum. cum in trore iudiciorum

Expanded text:
finem. Siquidem quos ab aeterno praedestinat, in aeternum beatificat, intercedente sane media vocatione una cum justificatione, duntaxat in adultis. Sic ad ortum Solis justitiae sacramentum absconditum a saeculis de praedestinatis et beatificandis, emergere quodammodo incipit ex abysso 113 aeternitatis, dum quisque vocatus per timorem, torum, sciens nimirum quia quos justificavit, illos et magnificavit . Quid enim? audit se vocari, cum timore concutitur; sentit et justificari, cum amore perfunditur: et de magnificatione diffidet! Initiatur, provehitur: et de sola consummatione desperabit! Nempe si initium sapientiae timor Domini, in quo dicta est esse nostra vocatio; quid nisi provectus in sapientia est amor Dei, is duntaxat qui interim ex fide est, ex quo et nostra fit justificatio? Quid item nisi consummatio in sapientia est ipsa, quam in fine speramus, de divina illa et deifica visione glorificatio? Sic abyssus abyssum invocat in voce cataractarum suarum, cum in terrore judiciorum
Abbreviated transcription (Latin):
forte tam ꝓtũus sit: ut dm̃ homines sñ
culpa dampnare existimet. Uerendum tñ
ne si uł bieuit ñ respondet᷑ stulto iuxta
stulticiam suã. putans forte sapĩam. se¬
curiꝰ spargat seminariũ uecordiȩ in
aurib usipientium: & ita iam insipi¬
entiȩ eiꝰ ñ sit numerꝰ. Uĩtatis ꝓuide tes¬
timoniis paucis & manifestis: manifes¬
tum m̃daciũ ꝯfutet᷑. Is forsitan qͥ asserit
ñ posse peccari ꝑ ignorantiam. nunqͣm ꝓ
sius ignorantiis dep̃catur. s potiꝰ ꝓpħam
irrideat dep̃cantẽ & dicentẽ. Delicta iuuen¬

Expanded text:
forte tam protervus sit, ut Deum homines sine forte tam protervus sit, ut Deum homines sine culpa damnare existimet. Verendum tamen, ne si vel breviter non respondetur stulto juxta stultitiam suam; putans forte sapientiam, securius spargat seminarium vecordiae in auribus insipientium, et ita jam insipientiae ejus non sit numerus. Veritatis proinde testimoniis, paucis et manifestis, manifestum mendacium confutetur. Is forsitan qui asserit non posse peccari per ignorantiam, nunquam pro suis ignorantiis deprecatur, sed potius prophetam irrideat deprecantem et dicentem: Delicta juven
Abbreviated transcription (Latin):
successores. pate facta luce euangłii semꝑ aꝑ¬
te p̃dicabant: ita ut nunc omns ppłs xͥ
anus scire et confitĩ debeat fidem qͣm eo
temꝑe pauci adinodum & ꝑfectiores qͥ
nouerunt. qͣmuis omnisdi ppłs etiã tũc
eiꝰdem mystĩa fidi in legalib cerimoniis ty¬
pice portaret. Multa sunt que ad ħ confir¬
manda concurrunt. s modꝰ epłaris cunc¬
ta ñ patitur nec opꝰ ẽ. Arbitror eim ut
aũ iam dixeram. me qͦ ñ respondente
tĩrem exomnib que petisti. Iam contra
laborandum tum qͦd manifestam nimis p̃ferat
falsitatẽ: tum qͦd ip̃e eiꝰ inuentor in sua suꝑio¬
ri sententia ip̃am ꝑ se satis impugnet: sͥ¬
met ip̃i contͣriꝰ sumenim de nocturno illo
pͥuatoq susurrio dñi cum nichodemo. laq̃¬
um nectat publice dampnatonis ꝑ totũ
orbem ignorantib arbit᷑us uidelicet ne¬
minẽ ex illa hora potuisse saluari qui ñ
fuĩt baptizatꝰ. ñ ue aꝑte pecc̃m ignoran¬
tiȩ & pecc̃m dampnabile ꝯfitetur: Nisi

Expanded text:
successores patefacta luce Evangelii semper aperte praedicabant: ita ut nunc omnis populus christianus scire et confiteri debeat fidem, quam eo tempore pauci admodum, et perfectiores quique noverunt; quamvis omnis populus Dei etiam tunc ejusdem mysteria fidei in legalibus caeremoniis typice portaret. » Multa sunt quae ad haec confirmanda concurrunt: sed modus epistolaris cuncta non patitur, nec opus est. Arbitror enim, ut ante jam dixeram, me quoque non respondente,terirem ex omnibus quae petisti. CAPUT laborandum, tum quod manifestam nimis praeferat falsitatem; tum quod ipse ejus inventor, in sua superiori sententia ipsam per se satis impugnet, sibimetipsi contrarius. Cum enim de nocturno illo privatoque susurrio Domini cum Nicodemo, laqueum nectat publicae damnationis per totum orbem ignorantibus, arbitrans videlicet neminem ex 633 illa hora potuisse salvari, qui non fuerit baptizatus; nonne aperte peccatum ignorantiae, et peccatum damnabile confitetur? Nisi
Abbreviated transcription (Latin):
fiuꝰ de potestate tenebrarũ. si tn iam fls¬
ter do daie pot̃. Particeps ego sum omis
timentiũ te. Uides quia precedit tino
ut sequatur iustificatio: forsan gͦ tunore uo¬
camur ÷ amore ĩtificamur. Deniq iustus ex
fide uiuit: illa ꝓculdubio que oꝑatur ex
dilactione. Audiat itaq in sui uocatione

Expanded text:
ius de potestate tenebrarum, si tamen jam fidenter Deo dicere potest: Particeps ego sum omnium timentium te . Vides quia praecedit timor, ut sequatur justificatio? Forsitan ergo timore vocamur, amore justificamur. Denique justus ex fide vivit , illa procul dubio quae operatur ex dilectione. 5. Audiat itaque in sui vocatione
Abbreviated transcription (Latin):
iusti ꝑp̃ requiem melior ꝓp̃ nouitatẽ: op¬
cuna ꝓp̃ securitatẽ. Econtra mors peccõꝵ
pessima. Et audi uñ pessima. Mala siqui¬
dem ẽ In amissione mundi. peior in seꝑati
one carnis: pessima in u̾mis ignisq dupli¬
ci cont̾tione. Eia gͦ festina. exi. recede. moria¬
tur anima tua morte iꝰtorum: q̃ fiant et
nouissuma tua horum similia. O quam p̃¬
ciosa ẽ in conspectu dñi mors scõrum eiꝰ.
Nige queso. in uia peccõrum ne steteris.
Quomͦ uiuere potes uͥ mori ñ audes: sum
panib occurre fugienti: ꝑatos ẽẽ nos confidi¬
ilecto suo.h. murdach. D. abbas dictꝰ
de claraualle. sałm. et non in uia.
Quid mirum si inter ꝓsꝑa fluctuas .x adũsa.
qui necdumstatiusti sup̃ petram pedes tuos:
At si pures & statuas custodire iudicia ĩticiȩ
dñi. quid horum te seꝑare potĩt a caritate

Expanded text:
justi propter requiem, melior propter novitatem, opjusti propter requiem, melior propter novitatem, optima propter securitatem. E contra, mors peccatorum pessima . Et audi unde pessima. Mala siquidem est in mundi amissione, pejor in carnis separatione, pessima in vermis ignisque duplici contritione. Eia ergo festina, exi, recede: moriatur anima tua morte justorum, quo fiant et novissima tua horum similia. O quam pretiosa in conspectu Domini mors sanctorum ejus! Fuge, quaeso; in via peccatorum ne steteris. Quomodo vivere potes, ubi mori non audes? Cum panibus occurrere fugienti paratos nos esse confidiRDUS abbas dictus de Clara-Valle, salutem, et non in via. 1. Quid mirum si inter prospera fluctuas et adversa, qui necdum statuisti supra petram pedes tuos? Ac si jures et statuas custodire judicia justitiae Domini, quid horum te poterit separare a charitate
Abbreviated transcription (Latin):
dixĩnt pax & sccuritas. tunc repentinuᷤᷤ suꝑ¬
ueniet eis inti̾tꝰ sic̃ dolor inutõ hñtis et
ñ effugient. Uolo te mortẽ & si ñ effugẽ.
certe uł ñ timere. Iustus quippe mortẽ
it si ñ cauet: tamen ñ pauet. Demq si
morte preoccupat᷑ fuĩt: in refrigĩo erit. Mo¬
ricur quidem et uistꝰ s secure. quippe cuiꝰ
mors ut presentis ẽ. exitus uitȩ. ita intro¬
itus melioris. Bona mors. si peccõ moria¬
ris: ut iusticiȩ uiuas. hec mors neceẽ ẽẽ
precurrat: ut sequatur illa secura. In
hac uita qͣndiu durat compara tͥ illam
que semꝑ durat. Dum iiuis in carne mo¬
rere mundo. ut pꝰ mortẽ carnis deo uiue¬
re incipias. Quid enm si conciđit mors
saccum corꝑis tui. dum te sub inde cir¬
cumndet letici a: O qͣm b̾i mortui: qui in
dño moruintur: audientes a sp̃u. ut reqͥ¬
escant iam a laborib siuis. Non solum aũ.
s. & succedit iocunditas de nouitate: ac
de et̾nitate securitas. Bona ꝓinde mors

Expanded text:
Pax et securitas, tunc repentinus superveniet eis interitus, sicut dolor in utero habentis, et non effugient . Volo te mortem etsi non effugere, certe vel non timere. Justus quippe mortem, etsi non cavet, tamen non pavet. Denique si morte praeoccupatus fuerit, in refrigerio erit . Moritur quidem et justus, sed secure; quippe cujus mors ut praesentis est exitus vitae, ita introitus melioris. Bona mors, si peccato moriaris ut justitiae vivas. Haec mors necesse est ut praecurrat, ut sequatur illa secura. In hac vita, quandiu durat, compara tibi illam quae semper durat. Dum vivis in carne, morere mundo, ut post mortem carnis Deo vivere incipias. Quid enim si conciderit mors saccum corporis tui, dum te subinde circumdet laetitia? O quam beati mortui qui in Domino moriuntur, audientes a Spiritu, ut requiescant jam a laboribus suis! Non solum autem; sed et succedit jucunditas 110 de novitate, ac de aeternitate securitas. Bona proinde mors
Abbreviated transcription (Latin):
lata in tuis littĩs patet mat̾ia responden¬
di. Quod sidigne licuisset ut libuisset:
et tͥ forsitan satis ẽẽt et mͥ. S q̃ aliud p̃¬
cipit. dña ẽ. unmo dñs ẽ. ds enim caritas ẽ. et
satisagit ꝓ imꝑio. quatenꝰ debeam potiꝰ ob
lens dolensq ñ quidẽ nego quod postulas.
s uit̾im differo: ne dum cupio tue humilit̃
satisfacẽ uoluntati. sub pretextu false humi¬
litatis ꝑ ueram suꝑbiã arcẽ tantȩ potesta¬
tis que te ueracit᷑ attestante etiã angłis
imꝑat in celis t̾renꝰ ũ miculus in t̾ris uide¬
ar impugnare. Libellum qͣm queris ip̃e ꝙͦ
anteqͣm tuus nuntiꝰ ad nos ueniret. ab eoͣqͥ
ꝯmendauerã requisiui: s necdum recepi.
Dabo autẽ oꝑam ut uł cum uenis si tñ unꝙͣ

Expanded text:
lata in tuis litteris patet materia respondenlata in tuis litteris patet materia respondendi. Quod si digne licuisset ut libuisset, et tibi forsitan satis esset et mihi. Sed quae aliud praecipit, domina est, imo dominus est. Deus enim charitas est : et satis agit pro imperio, quatenus debeam potius oblens dolensque, non quidem nego quod postulas, sed interim differo: ne dum tuae cupio humiliter satisfacere voluntati, sub praetextu falsae humilitatis per veram superbiam, arcem tantae potestatis, quae, te veraciter attestante, etiam Angelis imperat in coelis, terrenus vermiculus in terris videar impugnare. 3. Libellum quem quaeris, ipse quoque antequam tuus nuntius ad nos veniret, ab eo cui commendaveram, requisivi: sed necdum recepi. Dabo autem operam ut vel cum veneris, si tamen unquam
Abbreviated transcription (Latin):
ci. quamꝗͣ in his teste conscĩa. soli caritati
cupiam deseriure. Cuiꝰ ꝓfecto imꝑio qͥa
sapientib et insipientib debitor sum: ip̃a sola
facẽ potuit ut necdiun tͥ potuerun satisfacẽ
Quid gͦ: Caritas tͥ denegat. quod tu petis
excaritate: letisti. quesisti. pulsasti. et cari¬
tas te frustrata ẽ: Quid mͥ indignaris:
Siuis. si audes: irascere caritati. De qua
namq presumis impetͣre qđ postulas: ip̃a
ꝓhibente fit ue impetres. Et ecce iam lon¬
gum causatur: sermonẽ. et cͥ uidignat᷑ qͥ
cogis. ñ qͦd sͥ displiceat zelus qͦ id facis.
quippe qͤm & ip̃a donauit tͥ s uult te
illum hĩe scd̃m scientiam. ut cautꝰ si ma¬
iora minorib ñ impedire. Dides qͣm inuit᷑
auellor a longiore epła. dum ductꝰ delecta¬
tione tͥ collo qͥndi. et desidio satisfaciendi.
dñe caritati molestꝰ fio. qua iamdudum
imꝑante finem fieri necdum taceo: O qͣm

Expanded text:
ci, quanquam in his teste conscientia, soli charitati ci, quanquam in his teste conscientia, soli charitati cupiam deservire: cujus profecto imperio, quia sapientibus et insipientibus debitor sum, ipsa sola facere potuit, ut necdum tibi potuerim satisfacere. Quid ergo? charitas tibi denegat quod tu petis ex charitate? Petisti, quaesisti, pulsasti; et charitas te frustrata est. Quid mihi indignaris? Si vis, si audes, irascere charitati. De qua namque praesumis impetrare quod postulas, ipsa prohibente fit ne impetres. Et ecce jam longum causatur sermonem, et tibi indignatur qui cogis. Non quod sibi displiceat zelus quo id facis; quippe quem et ipsa donavit tibi: sed vult te illum habere secundum scientiam, ut cautus sis majora minoribus non impedire. Vides quam invitus avellor a longiori epistola, dum ductus delectatione tibi colloquendi, et desiderio satisfaciendi, dominae charitati molestus fio, qua jamdudum imperante finem fieri, necdum taceo. O quam
Abbreviated transcription (Latin):
nunc falsam humilitatẽ: nc̃ &̃ uerã suꝑ¬
biam intp̃retaris. horum itaq qr tͥ indu¬
bium uenire possunt: nicħ affero. Illud
aũ simplicit᷑ tre dilectioni intimo. quod
indubitant᷑ te cred̾e uolo. toto scilicet hoc
temꝑe ex qͦ tuus nuntiꝰ ñ is s aliꝰ recessit a
me. nullum mͥ fuisse ocium omĩo ad id
qđ poscis idoneum: tum ꝓp̃ dier̃ maliciã.
tum ꝓp̃ noctium breuitatẽ. S & nunc qͦ
ita me nouissime tuȩ littẽ occupatissi¬
mũ inuenert̃. ut ip̃as etiã occupationum
causas ꝓ mei excusatione longum fuit
mͥ scb̾e tͥ. Uix quippe illas tuas inter pͣn¬
dendum nam illa hora mͥ pͥmum reddite
sunt: ꝑ legere potui. Uix has meas qͣntu¬
lascumq furtim. raptim. anticipatiꝰ ho¬
ris breuit succincte q rescͥpsi. Quarum
quidẽ breuitatẽ. an equo animo feras:
tu uidis. Ego enim ut uerum fatear. ꝓp̃
te mi .o. ip̃is meis curis compellor iras¬

Expanded text:
nunc falsam humilitatem, nunc etiam veram supnunc falsam humilitatem, nunc etiam veram superbiam interpretaris. Horum itaque, quia tibi in dubium venire possunt, nihil assero. Illud autem simpliciter tuae dilectioni intimo, quod indubitanter te credere volo: toto scilicet hoc tempore, ex quo tuus nuntius, non is, sed alius recessit a me, nullum mihi omnino fuisse otium ad id quod poscis idoneum, tum propter dierum malitiam, tum propter noctium brevitatem. Sed et nunc quoque ita me novissimae tuae litterae occupatissimum invenerunt, ut ipsas etiam occupationem causas pro mei excusatione longum fuerit mihi scribere tibi. Vix quippe illas tuas inter prandendum nam illa hora mihi primum redditae sunt perlegere potui. Vix has meas quantulascunque furtim, raptim, anticipatis horis, breviter succincteque rescripsi. Quarum quidem brevitatem an aequo animo feras, tu videris. 2. Ego enim, ut verum fatear, propter te, mi Ogeri, ipsis curis meis compellor iras
Abbreviated transcription (Latin):
humanũ usum stant manib ł incedunt:
Et sic inse omĩum ocłos desigunt. Non est
hc ludꝰ puerił. ñ ẽ de theatro. qͥ femineis
sidisq amfractib ꝓuocet libidinẽ: actus
sedidos rep̃sentet. S ẽ ludꝰ iocundꝰ. honestꝰ.
q̃us. spectabił. qui celestium spectatoꝵ de¬
latare possit aspectꝰ. hoc casto & religioso
ludo. ludebat: qui dicebat. Spectaculum
facti sumꝰ angłis et hominib. Hoc ludo
it nos uitim ludamꝰ ut illudamur: con¬
sundamur. humiliem᷑: donec ueniat qui
potentes deponit et exaltat humiles:
quinos letificet. glificet uieternum
mitto nunc unꝑitiam meam taceo ꝓfes¬
sionis humilitatẽ seu humilitatis ꝓ¬
fessionem. nec iam obtendo uel loci uel
nominis mei. ñ dico abiectionẽ s mediocͥta¬
tem. quia quicqͥd tale dixõ. tu ħ ñ necessari¬
am excusationẽ s dilatoriã occasionem no¬
minab̾: qui meam ut mͥ uidebatur iustã
uerecundiã. ꝓ tuo libitu nc̃ indisc̾tionem

Expanded text:
humanum usum stant manibus vel incedunt, humanum usum stant manibus vel incedunt, et sic in se omnium oculos defigunt. Non est hic ludus puerilis, non est de theatro, qui femineis foedisque anfractibus provocet libidinem, actus sordidos repraesentet: sed est ludus jucundus, honestus, gravis, spectabilis, qui coelestium spectatorum delectare possit aspectus. Hoc casto et religioso ludo ludebat qui dicebat: Spectaculum facti sumus Angelis et hominibus . Hoc ludo et nos interim 94 ludamus, ut illudamur, confundamur, humiliemur, donec veniat qui potentes deponit, et exaltat humiles; qui nos laetificet, glorificet, in aeternum mitto nunc imperitiam meam, taceo professionis humilitatem, seu humilitatis professionem, nec jam obtendo vel loci, vel nominis mei non dico abjectionem, sed mediocritatem: quia quidquid tale dixero, tu hoc non necessariam excusationem, sed dilatoriam occasionem nominabis, qui meam, ut mihi videbatur, justam verecundiam, pro tuo libitu nunc indiscretionem,
Abbreviated transcription (Latin):
ariogat qͦd ẽ: uł mentitur de se qͦd ñe
Solus qͥ uere humilis ẽ parcit animȩ sue
qui ne putetur qͦo ñ ẽ semꝑ qͣntum il
scc̃ uult nesciri quod ẽ. Grande reuera ꝑicu¬
lum audire quenꝗ̃. de se sup̃ qͣm sencit in se.
Quis dabit mͥ apud homines tm̃ de ueris dig¬
ne humiliari. qͣnͣtum uł de falsis datumẽ.
indigne exaltari: Illam mͥ uocẽ ꝓpħicam
nure assumerẽ. Eraltat᷑ aũ humiliatꝰ sum
et conturbatꝰ Et illud. Ludam et uilior fiã.
ludam scilicet ut illudar. Sonꝰ ludus qͦ
nichol ira scitur. & ds delectatur. Bonus
ludꝰ qͥ hominib qͥdem ridiculum: s angłis
despectio suꝑbis. Nam reuera quid aliud
scł̃arib qͣm ludẽ uidemur. cum qͦd ip̃i ap¬
petunt in ħ scło. nos ꝑ contͣrium fugimꝰ. et
qͦo ipsi fugiunt nos appetimꝰ: More scilicet
iocłatorum et saltatorũ qui capite misso
dersum pedibq sursum crectis: preter

Expanded text:
arrogat quod est, vel mentitur de se quod non est. arrogat quod est, vel mentitur de se quod non est. Solus qui vere humilis est, parcit animae suae: qui ne putetur, quod non est, semper quantum in se est, vult nesciri quod est. 12. Grande revera periculum, audire quemquam de se supra quam sentit in se. Quis dabit mihi apud homines tantum de veris digne humiliari, quantum vel de falsis datum est indigne exaltari? Illam mihi vocem propheticam jure assumerem: Exaltatus autem, humiliatus sum et conturbatus ; et illud: Ludam, et vilior fiam . Ludam scilicet ut illudar. Bonus ludus, quo Michol irascitur, et Deus delectatur. Bonus ludus, qui hominibus quidem ridiculum, sed Angelidespectio superbis. Nam revera quid aliud saecularibus quam ludere videmur, cum, quod ipsi appetunt in hoc saeculo, nos per contrarium fugimus; et quod ipsi fugiunt, nos appetimus? More scilicet joculatorum et saltatorum, qui capite misso deorsum, pedibusque sursum erectis, praeter
Abbreviated transcription (Latin):
quippe dum ñ loquitur: sapiens putat᷑.
Namqͦd ñ loquit᷑: ñ sensꝰ inopia. s humilita¬
tis ẽẽ custodia c̾ditur. Ego itaq si ad huc si¬
luissem: sapiens dicerer s ñ eẽm. Aunc aũ
alii me insipientẽ ridebunt. alii subsanna¬
bunt idiotam: alii p̃sumptori indigna¬
bunt᷑. Iutas ne paruum mͥ ħ ꝯferat religi¬
onis emolum̃tum. cum humilitas ad qͣn
utiq ducit humiliatio. totiꝰ sit sp̃ualis
fabricȩ fundam̃tum: Siqͥdem humilia¬
tio uia ẽ. ad humilitatẽ. sic̃ patientia ad
pacẽ: sic̃ lectio ad scientiã. Si iirtutẽ appe¬
tis humilitatis: uiam ñ refugias humi¬
liationis. Nam si ñ patĩs humiliari: ñ
potĩs ad humilitatẽ ꝑuehi. Prodest itaꝙ
confundi: cui sepe contigit a nescientib
iniꝰte laudari. Terret me apłs. qui & ip̃e
territ᷑ dic̃. Parco aũ ne quis me existimet
supͣ id qͦd uidet in me: aut audit aliqͥd
ex me. Quã pulc̃ dix̃ parco. Non pareit sͥ

Expanded text:
quippe dum non loquitur, sapiens putatur : quippe dum non loquitur, sapiens putatur : nam quod non loquitur, non sensus inopia, sed humilitatis esse custodia creditur. Ego itaque si adhuc siluissem, sapiens dicerer, sed non essem. Nunc autem alii insipientem me ridebunt, alii subsannabunt idiotam, alii praesumptori indignabuntur. Putasne parum hoc mihi conferat religionis emolumentum, cum humilitas, ad quam utique ducit humiliatio, totius sit spiritualis fabricae fundamentum? Siquidem humiliatio via est ad humilitatem, sicut patientia ad pacem, sicut lectio ad scientiam. Si virtutem appetis humilitatis, viam non refugias humiliationis. Nam si non pateris humiliari, non poteris ad humilitatem provehi. Prodest itaqueconfundi, cui saepe contigit a nescientibus injuste laudari. Terret me Apostolus, qui et ipse territus dicit: Parco autem, ne quis me existimet supra id quod videt in me, aut audit aliquid ex me . Quam pulchre dixit, parco. Non parcit sib
Abbreviated transcription (Latin):
quesisti. sermonẽ hc̃s. Sermonẽ imꝗͣ hẽs
iam satis longum. s mutũ. u̾bis plenum.
sensib uacuum. ñ quo ut petieras in corde
tuo caritas ordinetur: s quo mea inscitia
publicetur. Nam uñ iam potĩt excusari: los¬
sem forsitan dicẽ. qͦd febre t̃ciana laborans.
qd̾ ꝓ officio ineo curis occupatꝰ ħ dictauĩm.
cum scͥptum sit. Sap̃iam scbe inocio. S ħ
recte pretend̾em : si gͣnde aliquod atq oꝑo¬
sum opꝰ agg̃sus fuissem. Aunc aũ in tantillo
opꝰculo. ut occasionib me ñ excusem. nichil
horum c̾ti pretende possum. qͣm ut sepe
iam dixi scientiȩ pauꝑtatẽ. S habeo non¬
nullam meȩ ꝯfusionis consolationem.
Lam et si non feci ut petieras. si non misi qͦd
sꝑaueras: agnoscis certe qi uolui. Suffici¬
et autẽ uoluntas: uͥ decẽ uides facultatem
ex plendi. Deniq et si tͥ nullam conferat
utilitatẽ: uł mͥ ꝑficiet ad humilitatẽ. Stult᷑

Expanded text:
quaesisti; sermonem habes. Sermonem, inquam, habes quaesisti; sermonem habes. Sermonem, inquam, habes jam satis longum, sed mutum; verbis plenum, sensibus vacuum: non quo, ut petieras, in corde tua charitas ordinetur, sed quo mea inscitia publicetur. Nam unde jam poterit excusari? Possem forsitan dicere, quod febre tertiana laborans, quod pro officio meo curis occupatus haec dictaverim, cum scriptum sit: Sapientiam scribe in otio . Sed haec recte praetenderem, si grande aliquod atque operosum opus aggressus fuissem. Nunc autem in tantillo opusculo, ut occasionibus me non excusem, nihil horum certius praetendere possum, quam, ut saepe jam dixi, scientiae paupertatem. 11. Sed habeo nonnullam meae confusionis consolationem. Nam etsi non feci ut petieras, si non misi quod speraveras; agnoscis certe quia volui. Sufficiet autem voluntas, ubi deesse vides facultatem explendi. Denique etsi tibi nullam conferat utilitatem, vel mihi proficiet ad humilitatem. Stultus