comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ia fatebatur. & tam̃ improbatꝰ ẽ: & qͥa uelitti
saturatꝰ nichil de alim̃tis iusticiȩ rogabat acci¬
pere. & qd̾ illi publicano esurienti & sitienti se
ueliit insultans p̃ferre gestiebat. Quid gͦ illis
fiet. qui & si fatentur se ñ habere. uł non ple¬
nam habere itesticiã tam̃ a se ipsis habendã ñ a
suo creatore ubi horreum eiꝰ & fons eiꝰ ẽ. dep̾cã¬
dam eẽ p̾sumunt: hecidõ ta solis de hac re
uotis agendũ ẽ: ut ñ sub inferat᷑ ad uuen¬
dum etiã m̃ȩ efficatia uoluntatis. Adiutor enĩ
nr ds dicitur. nec adiuuari pot̃ nͥ qui aliqͥd
etiã sponte conatur. qͥa ñ ficut in lapidibꝰ in¬
sensatis aut sicut in eis in quorũ natura rati¬
onem uoluntatẽq ñ credidat. salutẽ nrr̃m
dsoꝑatur in nobis. Curaut̃ ulũ adiuuet. utt̃
ñ adiuuet: illũ tantũ illũ aut̃ tantũ. istum
illo. illũ isto mͦ: penes ipsũ ẽ. & ȩquitatis tam

Expanded text:
omnia fatebatur. et tamen inprobatus est, et quia ueluti omnia fatebatur. et tamen inprobatus est, et quia ueluti saturatus nihilde alimentis iustitiae iam rogabat accipere et quod eam publicano esurienti ac sitienti se uelut insultans praeferre gestiebat. quid ergo illis fiet, qui, etsi fateantur se non habere uel non plenam habere iustitiam, tamen a se ipsis habendam, non a suo creatore, ubi horreum eius et fons eius est, deprecandam esse praesumunt? nec ideo tamen solis de hac re uotis agendum est, ut non subinferatur ad bene uiuendum etiam nostrae efficacia uoluntatis. adiutorenim noster deus dicitur nec adiuuari potest, nisi qui aliquid etiam sponte conatur, quia non sicut in lapidibus insensatis aut sicut in cis, in quorum natura rationem uoluntatemque non condidit, salutem nostram deus operatur in nobis. cur autem illum adiuuet, illum non adiuuet, illum tantum, illum autem tantum, istum illo, illum isto modo, penes ipsum est et aequitatis tam
Abbreviated transcription (Latin):
tuas ñ eas. nosq dicimus. scimuis qͥa nemo eẽ.
potest continens nͥ d̃s det. qͥd aliud dicimꝰ quã
dei qd̾ i ubes: cũ iubet dicendo. facite iusticrã.
itemq dicit. beati qui efurunt & sitiunt u¬
sticiam. qm̃ ipsi saturabunt᷑. a quo debemus
petere cibũ potũq iusticiȩ. nͥ ab illo qui esirrien¬
pellamus itaq ab aurib & m̃tib nr̃is: eos quidi¬
cunt accepto semel uibere uoluntatis arbitrio nec
orare debere ut ds nos adiuuet ne peccemus.
Talibus enĩ tenebris nec phariseus ile cecabat᷑
qui quauis in hoc erraret qd sibi addendum
ad iusticiã nchil prtabat. seq arbitrabatur
eiꝰ plenitudine saturatũ. dõ t̾m gr̾as agebat qd̃
non eẽt. sicut cȩteri homines. iniusti. adulteri.
raptores. sic̃ ille publicanus. qd̾ bis in sabbatoie¬
uiaret. qd̾ om̃iũ quȩ possidebat decimas daret.
Nichil sibi addi ad iusticiã petebat: s tam̃ ex his
quȩ habebat gr̾as dõ agendo ab illo se accepise

Expanded text:
us: scimus quoniam nemo esse potest continens, nisi deus det, quid aliud dicimus quam: da quod iubes? cum iubet dicendo: facite iustitiam itemque dicit: beati qui esuriunt et sitiunt iustitiam, quoniam ipsi saturabuntur, a quo debemus petere cibum potumque iustitiae nisi ab illo, qui esurienpellamus itaque ab auribus et mentibus nostris eos, qui dicunt accepto semel liberae uoluntatis arbitrio nec orare nos debere, ut deus nos adiuuet, ne peccemus. talibus enim tenebris nec pharisaeus ille caecabatur, qui quamuis in hoc erraret, quod sibi addendum ad iustitiam nihil putabat seque arbitrabatur eius plenitudine saturatum, deo tamen gratias agebat, quod non esset sicut ceteri homines, iniusti, raptores, adulteri, sicut ille publicanus, quod bis in sabbato ieiunaret, quod omnium quae possidebat decimas daret. nihil sibi addi ad iustitiam iam petebat, sed tamen ex his quae habebat gratias deo agendo ab illo se accepisse
Abbreviated transcription (Latin):
dicant qui eam approbant intimasse. Nec
solum hoc qd̃ modo ꝓposui eiq responoi.
uerũ etiã cȩ̨tera quib me in libris ulis
iam respondisse recolui. Nam cũ dirisset
si adȩ inquiunt peccatũ etiã ñ peccantib
ꝓdest qd̾ in his quȩ respondi cernis qua ñ
solum non expugnet. qd̾ dicimꝰ. s etiã nos
admoneat qͥd dicamus : secutꝰ adiunxto.
Deinde aiunt. si baptismꝰ mundat antiquũ
illud delictũ : qͥd de duob haptizatis nati
fuerunt debent hoc carere peccato. Non enĩ

Expanded text:
dicant qui eam non adprobant intimasse nec dicant qui eam non adprobant intimasse nec solum hoc quod modo proposui eique respondi, uerum etiam cetera quibus me in illis libris iam respondisse recolui. nam cum dixisset: si Adae, inquiunt, peccatum etiam non peccantibus prodest; quod in iis quae respondi, cernis quam non solum non expugnet quod dicimus, sed etiam nos admoneat quid dicamus: secutus adjunxit, Deinde aiunt, Si Baptismus mundat antiquum illud delictum, qui de duobus baptizatis nati fuerint, debent hoc carere peccat
Abbreviated transcription (Latin):
eso eaud tamͦ scio qd etiã ses ineronimꝰ qui
hodieo int literis eccłiasticas ea errcel en¬
tasia solueno fama de labore uersat᷑ ad quas¬
dar. soluendas in suis libris questionesetũ
hoc anrtissimũ adhibet sine ulla discertatiõe
serep sit. ti do eũ uenisset locũ ubi cone

Expanded text:
io quod etiam sanctus Hieronymus, qui hodieque in litteris ecclesiasticis tam excellentis doctrinae fama ac labore uersatur, ad quasdam soluendas in suis libris quaestiones etiam hoe certissimum adhibet sine ulla disceptatione scripsit, cum ad eum uenisset locum, ubi co
Abbreviated transcription (Latin):
salute separi Unde fit consequens: ut
qm nichil agit᷑ aliud cũ paruuili baptitantur.
hoc eis collatũ fuerit ꝑtinere. Non aut̃ dãna¬
ri possent. si peccatũ utiq non haberent. hoc
qͥa illa ętas nullũ in uita ꝓpͥa contrabere potu¬
it: restat intelligere. uł hoc non dũ possumꝰ
saltim credere. trahere paruulos originale pec¬
catũ. Ac ꝑ hoc si ambigui aliqͥd habent. u̾ba apłi¬
ca quibꝰ dicit. ꝑ unu̾ hominem peccatũ intrauit
in mundũ. & ꝑ peccatũ mors. & ita in om̃s ho¬

Expanded text:
salute separari? unde fit consequens, ut, salute separari? unde fit consequens, ut, quoniam nihil agitur aliud, cum paruuli baptizantur, hoc eis conlatum fuerit, pertinere. non autem damnari possent, si peccatum utique non haberent. hoc quia illa aetas nullum in uita propria contrahere potuit, restat intellegere uel, si hoc nondum possumus, saltim credere trahere paruulos originale peccatum. Ac per hoc si ambigui aliquid habent uerba apostolica, quibus dicit: per unum hominem peccatum intrauit in mundum et per peccatum mors
Abbreviated transcription (Latin):
non sentiat: si fieri potest. ut etiã istorũ
argum̃tis qui contͣ peccati traducẽ senti¬
unt adhuc fortasse ita moueat᷑. ut audire
uł nosse qͥd cont᷑ eos dicat᷑ expectet. Et idõ
qͥd illi dicant qui contͣ peccati traduc̃e sen¬
tiunt. nec tacere uoluit. ut questio dis¬
cutienda insinuaret᷑. & a ꝑsona sua re¬
moutt. Ne hoc etiã ipse sentire iudica¬
retur. Ego aut̃ & si refellere istorũ argu¬
m̃ta non ualeam: uideo tam̃ inheren¬
dum ẽẽ. his quȩ in scripturis sunt aꝑtissi¬
ma. ut ex his reuelent᷑ obscura. aut si
mens non dũ ẽ. idonea quȩ possit ea uł
demonstrata cernere uł abstrusa inuesti¬
gare. sine ulla hesitatione credant᷑. Quid
aut̃ aꝑtius tot tantisq testimoniis di¬
uinorum eloquiorũ. quib dułcissim e
aparet neo p̃t̾ ap̃i societatẽ ad uitã sa¬
lutemq ȩt̾nam posse quequa hominũ
ꝑuenne. nec diuino uiditio in iuste a¬
liquẽ posse dãnari. hoc ẽ. ab illa uita &̾

Expanded text:
non sentiat. sed fieri potest, ut etiam istorum argumentis, qui contra peccati traducem sentiunt, adhuc fortasse ita moueatur, ut audire uel nosse quid contra eos dicatur expectet; et ideo quid illi dicant qui contra peccati traducem sentiunt nec tacere uoluit, ut quaestio discutienda insinuaretur, et a persona sua remouit, ne hoc etiam ipse sentire iudicaretur Ego autem etsi refellere istorum argumenta non ualeam, uideo tamen inhaerendum esse his quae in scripturis sunt apertissima, ut ex his reuelentur obscura aut, si mens nondum est idonea, quae possit ea uel demonstrata cernere uel abstrusa uestigare, sine ulla haesitatione credantur. quid autem apertius tot tantisque testimoniis diuinorum eloquiorum, quibus dilucidissime apparet nec praeter Christi societatem ad uitam salutemque aeternam posse quemquam hominum peruenire nec diuino iudicio iniuste aliquem posse damnari, hoc est ab illa uita et
Abbreviated transcription (Latin):
buit. hoc etiã his respondemꝰ. qui dicunt de homi¬
ne baptitato natũ iam uelud baptiratũ hab
debuisse. Cur enĩ inquiunt inlumbis patris fui.¬
ñ potuit baptizari. si scd̾m epłam quiȩ ad hebreos
scrpta ẽ. in lumbis abrahȩ leui potuit decima¬
ri: hoc qui dicunt. adtendant ñ ꝓꝑt̾ea leui pꝰ¬
ea ñ fuisse decinatũ. qͥa iam fuerat decimatus.
i lumbis abrahȩ: s qͥa sic ordinatꝰ ẽ. honore sa¬
cerdotii. ut acciperet decimas. ñ redderet. Alioqͥn
nec ceteri fr̃s eiꝰ qui eidecimas p̃bebant oecimaren¬
tin: qͥa & ipsi inlunibis abrahȩ. a melchisedech.
iã fuerant decimati. S ne quis dicat ꝓpte̾a rec
iam fuissent in lumbis patris sui decimati.
qͥa decimatio talis res erat quȩ in tmo¬
quoq homine fuerat facienda. sic̃ ifta
helitȩ annis omt̃ibꝰ immo ex fru¬

Expanded text:
buit. hoc etiam his respondemus, qui dicunt de homibuit. hoc etiam his respondemus, qui dicunt de homine baptizato natum iam uelut baptizatum haberi debuisse. cur enim non, inquiunt, in lumbis patris sui potuerit baptizari, si secundum epistolam, quae ad Hebreos scripta est, in lumbis Abrahae Leui potuit decimari? hoc qui dicunt adtendant non propterea Leui postea non fuisse decimatum, quia iam fuerat decimatus in lumbis Abrahae, sed quia sic ordinatus est honore saeerdotii, ut acciperet decimas, non praeberet; alioquin nec ceteri fratres eius, qui ei praebebant, decimarentur, quia et ipsi in lumbis Abrahae a Melchisedech iam fuerant decimati. Sed nc quis dicat propterea rectiam fuissent in lumbis patris sui decimati, quia decimatio talis res erat. quae in unoquoque homine saepe fuerat facienda, sicut helitae annis omnibus, immo ex fru
Abbreviated transcription (Latin):
filii dĩ: ille semꝑ natitra erat filiꝰ dĩ. Nos ali¬
quando conuersi adherebimꝰ impares dõ: ⁊ine
nunquã au̾stis manet equalis do̾: Nos parti¬
cipes uitę et̾nȩ: ille utta ȩt̃na. Solus gͦ ille etrã
homo fictus manens d̃s peccatũ nullũ umquam
habiit. nec uenit cũ carne peccati. quauis de mat̾¬
na carnis peccati. Quod enĩ carnis inde suscepit.
id ꝓfecto aut suscipiendũ mundauit: aut suscipi¬
endo inundauit. Idõ uirginẽ matraem ñ lege carnis
peccati. Item ñ concupiscentiȩ carnalis motu cõci¬
pientem. s ipsa fide scã gerien in se fieri ꝓmeren¬
tem. qu̾ã eligeret creauit: de qua erearetur elegit.
Quantomagis gͦ. caro peceati baptitanda ẽ: ꝓpter
enadendũ irdiciũ: si baptirata ẽ. carosine pecca¬
to. ꝓpt̾ imitationis exemplum. Quodant̃ supra res¬
pondimus. adu̾sus eos qui dicunt. si peccator ge¬
nuit peccatorem. iustus quoq iustũ ginnere de¬

Expanded text:
filii Dei, ille semper natura erat filius Dei: nos alifilii Dei, ille semper natura erat filius Dei: nos aliquando conversi adhaerebimus impares Deo, ille nunquam aversus manet aequalis Deo: nos participes vitae aeternae, ille vita aeterna. Solus ergo ille etiam homo factus manens Deus, peccatum nullum habuit unquam, nec sumpsit carnem peccati, quamvis de materna carne peccati. Quod enim carnis inde suscepit, id profecto aut suscipiendum mundavit, aut suscipiendo mundavit. Ideo Virginem matrem, non lege carnis peccati, id est, non concupiscentiae carnalis motu concipientem, sed pia fide sanctum germen in se fieri tem quam eligeret creauit. de qua crearetur elegit. quanto magis ergo caro peccati baptizanda est propter euadendum iudicium, si baptizata est caro sine peccato propter imitationis exemplum! Quod autem supra respondimus aduersus eos qui dicunt: si peccator genuit peccatorem, iustus quoque iustum gignere de
Abbreviated transcription (Latin):
uerbũ enĩ qd̾ caro factũ ẽ. in pͥncipio erat. & ap̃
dm̃ d̾s erat. Uerũtam̃ ipsa participatio illiꝰ in in¬
feriora nr̃a. ut nr̃a ee̾t. in suꝑiora illiꝰ: tenuit
quandã & in carnis natiuitate medietatem.
ut nos quidẽ nati e̾e̾mꝰ. in carne peccati. ille
aut̃ in si militudine carnis peccati. Nos non
solũ excarne & sanguine. uerũ etiã ex uolun¬
tate uiri. & uoluntate carnis : ille aut̃ tantũ
excarne & sanguine. ñ eruoluntate uiri. ne¬
q ex uoluntate carnis. s exdõ natꝰ ẽ. Etidõ
nos in mortẽ ꝓpt̾ peccatũ : ille ꝓpt̾ nos in
mortem sine peccatti. Sic̃ aut̃ inferiora eiꝰs
quib ad nos descendit. ñ om̃imodaͦ coequa¬
ta st̃ inferiorib nr̃is. in quib nos hic inuentt
sic & suꝑiora nr̃a quib ad eũ ascendimus.
nͥ coȩquabunt᷑ sciꝑiorib eiꝰ. in quibꝰ eũ ulic
inuentitri sumꝰ. Nosem̃ ipfiꝰgr̾a fictierimꝰ

Expanded text:
uerbum enim, quod caro factum est, in principio erat et apud uerbum enim, quod caro factum est, in principio erat et apud deum deus erat. uerum tamen ipsa participatio illius in inferiora nostra, ut nostra esset in superiora illius, tenuit quandam et in carnis natiuitate medietatem, ut nos quidem nati essemus in carne peccati, ille autem in similitudine carnis peccati, nos non solum ex carne et sanguine, uerum etiam ex uoluntate uiri et uoluntate carnis; ille autem tantum ex carne et sanguine, non ex uoluntate uiri neque ex uoluntate carnis, sed ex deo natus est. et ideo nos in mortem propter peccatum, ille propter nos in mortem sine peccato. sicut autem inferiora eius, quibus ad nos descendit, non omni modo coaequata sunt inferioribus nostris, in quibus nos hic inuenit, sic et superiora nostra, quibus ad cum ascendimus, non coaequabuntur superioribus cius, in quibus cum illic i
Abbreviated transcription (Latin):
dedit. s qͦtqͦt receperunt eũ. ut dõ renas¬
cerentur sp̃u. qui scło nati erant carne.¬
Sic enĩ de his dictũ ẽ. Quotqͦt ant̃ receperunt
eũ dedit eis potestatẽ filios dĩ fieri. qui ñ ex car
ne. ñ ex sanguine. nͨ ex uoluntate uiri. ñ ex
uoluntate carnis. s ex dõ nati sunt. Secritus aut᷑
addidit. Et uerbũ caro factũ ẽ. & habitauit in
nobis. tanquã dicens. Magnũ qͥspem hoc inhis
factũẽ. ut dõ nasceretur exdõ. qui pͥus nati
fuerant excarne scło. quauis creati ab ipso dõ.
S longe mirabilius factũ ẽ. quod cũ istis natu¬
rȩ fuerit nasci de carne. beneficii uͦ nasci ex
dõ. ꝓpt̃ hoc imꝑtiendũ benefictũ ille qui dedõ
naturalit̾ natus ẽ. nasci etiã decarne dignatꝰ
ẽ. hocẽ. enĩ : & u̾bũ caro factũ ẽ. & habitauit
in nobis. ꝑ hoc inquit factũ ẽ. ut nati de car¬
ne nascendo. caro factũ ẽ. & habitauit in nob̾.

Expanded text:
dedit, sed quotquot receperunt eum, ut Deo renasdedit, sed quotquot receperunt eum, ut Deo renascerentur spiritu, qui saeculo nati erant carneSic enim de his dictum est: Quotquot autem receperunt eum, dedit eis potestatem filios Dei fien ex sanguine, non ex uoluntate uiri nec ex uoluntate carnis, sed ex deo nati sunt. Secutus autem addidit: et uerbum caro factum est et habitauit in nobis, tamquam dicens: \'magnum quidem hoc in his factum est, ut deo nascerentur ex deo, qui prius nati fuerant ex carne saeculo quamuis creati ab ipso deo; sed longe mirabilius factum est, quod, cum istis naturae fuerit nasci de carne, beneficii nero nasci ex deo, propter hoc inpcrtiendum beneficium ille, qui de deo naturaliter natus est, nasci eest: hoc est enim, Et Verbum caro factum est, et habitavit in nobis. Per hoc, inquit, factum est ut nati de carne nascendo caro factus est, et habitavit in nobis.
Abbreviated transcription (Latin):
mã potestatẽ millo modo inuenire ualemuts.
S nobiis pridendũ ẽ. qd̾ imperio nr̃o caro non
sertut. Quod fit ꝑ infirmitatẽ quã peocando me¬
rirmus. uocaturq peccatũ habitans in men¬
bris nr̃is. Sicẽ. aut̃ hoc peccatũ : ut sit pęna pec¬
cati. Deniq postea quã illa facta ẽ. transgressio
& inobediens anima a lege dñi sin au̾sa ẽ : hab̾e
cepit contra cã seruiis eiꝰ hoc ẽ. corpus eiꝰ. legemin¬
obedientiȩ. & puduit illos homines nuditatis
stiȩ. ania du̾so in se motu que ante ñ sen¬
serant. Quȩ anima dru̾so. aꝑtio dicta ẽ. oculoꝵ
Neq em̃ oculis cdasis int̾ illas ar̾ bores aberrabãt.
Sic e̾ de agar scriptũẽ. Aꝑti st̃ oculi eiꝰ : & indit pit¬
teũ. Tunc illi hominos pudenda tererunt. quę
lege peccati. nascit᷑ caro peccati. expranda ꝑ
illius sacramttu. qui uenit in similitudine
carnis peccati. ut euactietur corpus peccati. qd̾

Expanded text:
mam potestatem nullo modo minuere valemus: mam potestatem nullo modo minuere valemus: sed nobis pudendum est, quod imperio nostro caro non servit; quia hoc fit per infirmitatem quam peccando meruimus, vocaturque peccatum habitans in membris nostris . Sic est autem hoc peccatum, ut sit poena peccati. Denique posteaquam est illa facta transgressio, et anima inobediens a lege sui Domini aversa est, habere coepit contra eam servus ejus, hoc est corpus ejus, legem inobedientiae; et puduit illos homines nuditatis suae, animadverso in se motu, quem ante non senserant: quae animadversio apertio dicta est oculorum ; neque enim oculis clausis inter illas arbores oberrabant. Sic et de Agar scriptum est, Aperti sunt oculi ejus, et vidit puteum . Tunc illi homines pudenda texerunt: quae lege peccati nascitur caro peccati, expianda per illius sacramentum, qui venit in similitudine carnis peccati, ut evacuetur corpus peccati , quod
Abbreviated transcription (Latin):
tetur. uł qd̾ ẽ. ab surdius extra regnũ dĩ ha¬
beat uitã ęt̾nam. cũ dñs p̃dicens qd̾ fuis in
fine dicturus sit. uentte benedicti patris
mei ꝑcipite regnũ qd̾ uobis ꝑatũ ẽ. ab im¬
tio mundi. manifestauerit etiã qͥd sit suũ
regnũ: qd̾ dicebat ita concludens. Sic ibunt
illi in conbustionẽ ęt̾̃nam. iusti aut̃ in uitã
etnam. Hȩc aut̃ & alia quȩ istũ sequunt᷑ errorẽ.

Expanded text:
tetur aut, quod est absurdius, extra regnum dei hatetur aut, quod est absurdius, extra regnum dei habeat uitam aeternam, cum dominus praedicens quid suis in fine dicturus sit: ucnitc, benedicti patris mei, percipite regnum quod uobis paratum est ab initio mundi, manifestauerit etiam quid sit ipsum regnum quod dicebat ita concludens: sic ibunt illi in ambustionem aeternam, iusti autem in uitam aeternam. haec ergo et alia, quae hunc sequuntur error
Abbreviated transcription (Latin):
ut hiodie nata anima nͥ ex adę massa
etiã antiquũ peccatũ portet alienũ. Di¬
cunt etiã inquit nuua ratione conce
hoc totũ pelagiꝰ ñ ex sua s ex aliorumn
ꝑsona in diderit scriptis suis. usq ad eo
sciens hanc nescio quã nouitatẽ ẽẽ. ꝙͣ¬
contra antiquã ȩ̨cłiȩ insitani opinionẽ
sonare nuno oȩperit ut etiã ipse confite¬
ri aut uerecumdatꝰ aut ueritus suerit:
ft forte hoc ipse sentit: qd̾ sine peccato
nascatur homo cui fatetur necessariũ ee̾.
baptismũ in quo fit remissio peccatorum.
quod sinc peccato damnet᷑ homo. quẽ ne¬
cesse ẽ. non baptiratũ in non credentibus
deputari. qͥa utiq scriptura ȩuangłica fal¬
lere non potest. in qua aꝑtissime legitur.
qui ñ crediderto condemnabit᷑. Postremo
qd̃ sine peccato unago dĩ ñ admittat᷑ ad re¬
gnũ dĩ. qm̃ nisi quis renatꝰ fuerit exaqͣ
& sp̃u ñ potest introire in regnũ dĩ. atꝙ
ita uł in ęt̾nã mortẽ sine peccato p̾cipi¬

Expanded text:
nata anima non ex massa Adae, tam antiquum peccatum portet alienum. Dicunt etiam, inquit, nulla ratione concedhoc totum Pelagius, non ex sua, sed ex aliorum persona indiderit scriptis suis, usque adeo sciens hanc nescio quam esse novitatem, quae contra antiquam Ecclesiae insitam opinionem sonare nunc coeperit, ut eam ipse confiteri aut verecundatus, aut veritus fuerit. Et forte hoc ipse non sentit, quod sine peccato nascatur homo, cui fatetur necessarium esse Baptismum, in quo fit remissio peccatorum: et quod sine peccato damnetur homo, quem necesse est non baptizatum in non crendentibus deputari; quia utique Scriptura evangelica fallere non potest, in qua apertissime legitur, Qui non crediderit, condemnabitur: postremo, quod sine peccato imago Dei non admittatur ad regnum Dei, qpotest introire in regnum dei, atque ita uel in aeternam mortem sine peccato praecipi
Abbreviated transcription (Latin):
dunt. Illud nãq p̾cipue ꝓpt̾ q̃stio¬
nes quȩ dehacre motȩ sunt. uł mo¬
ueri adhuc possunt. attendere ac menu¬
nisse debemus : tantũ modo peccatoru. om̃iũ
plenamq ꝑfectamq remissionẽ. in baptisino fi¬
eri. hominis uͦ ipsiꝰ qualitatẽ. ñ totã continuo
cõmutari. s sp̃iales pͥmitias in bene ꝓficientis
de die in diem. nouitate crescente: cõmutare.
uetur. ut animalis etiã infirmitas corporis
ad firmitatẽ spũalem corruptionẽq ꝑue¬
in menbris eorũ qui exaqua & sp̃ti renati sunt. tã¬
quã nonsit eiꝰ facta remissio. ribi omĩo plena & ꝑ¬
fecta fit remissio peccatorũ. om̃ib inimiticiis in¬
t̃fectis quib seꝑamur adõ: s manet in uetusta¬
te carnis tanquã sȩpatũ & ꝑemptũ. si non illicitis
consensionib quodã modo reuiuiscat. & in regnũ
ꝓpum dominationemq reuocet᷑. Abhac aut̃ uetu¬

Expanded text:
dunt. illud namque praecipue propter quaestiodunt. illud namque praecipue propter quaestiones, quae de hac re motae sunt uel moueri adhuc possunt, adtendere ac meminisplenam perfectamque remissionem Baptismo fieri; hominis vero ipsius qualitatem non totam continuo commutari: sed spirituales primitias in bene proficientibus de die in diem novitate crescente commutare iovetur, ut animalis etiam infirmitas corporis ad firmitatem spiritualem incorruptionemque pervein membris eorum qui renati sunt, tanquam non sit eius facta remissio, ubi omnino plena et perfeeta fit remissio peccatorum omnibus inimicitiis interfectis, quibus separabamur a deo, sed manet in uetustate carnis tamquam superatum et peremptum, si non inlicitis consensionibus quodam modo re- . uiuescat et in regnum proprium dominationemque reuocetur. ab hac autem uetu
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ ñ fit in remissionẽ peccatorũ. Quod etiã ipso loco
xp̃c ostendit. cũ int̾rogatꝰ quo mͦ possent ista fieri:
cõmemorauit. quid moyses fecerit in ęxaltatione
serpentis. Cũ itaq ꝑ baptisini sacram̃tũ. morti
xp̃i cõstuinant᷑ infantes. eos a serpentis mor ẜu fa¬
tendũ ẽ. lib̾ari. si a xp̃ianȩ fidei regula nolumnuꝰ
aberrare. quẽ tam̃ morsũ. ñ in sua uita ꝓpria.
obsunt ꝓpͥa peccata. quanto magis inqͥunt
filio eius obeẽ. ñ possunt. S qui hoc sentiunt
ñ adtendunt. qͥa sic̃ parenti ꝑ hoc qd̾ sp̃u re¬
natꝰ ẽ. ꝓpͥa peccata ñ obsunt.ita quȩͥ de illona¬
tus ẽ. nisi eo mͦ renascat᷑. quȩ a parente trac¬
ta st̃ oberunt: qͥa & innouati parentes. ñ ex
pͥmitiis nouitatis. s ex reliquiss uetittatis
carnaliter gignunt. & fitis ex parentũ re¬
liqua uetustate toti uetusti in peccato
carnis ꝓpagati. dãnationem ueteribo
NAmini debitam. sacranto sp̃italis¬
u regenaerationis & renouationis ei¬

Expanded text:
nisi in remissionem peccatorum. Quod etiam ipso loco Christus ostendit, cum interrogatus quomodo possent ista fieri, commemoravit quid Moyses fecerit in exaltatione serpentis. Cum itaque per Baptismi sacramentum morti Christi conformentur infantes, eos a serpentis morsu fatendum est liberari, si a christianae fidei regula nolumus aberrare. Quem tamen morsum non in sua vita propria, obsunt propria peccata: « Quanto enim magis, » inquiuntpossunt! sed qui hoc sentiunt non adtendunt, quia, sicut parenti per hoc quod spiritu renatus est propria peccata non obsunt, ita qui de illo natus est, nisi eo modo renascatur, quae a parente tracta sunt oberunt, quia et innouati parentes non ex primitiis nouitatis, sed ex reliquiis uetustatis earnaliter gignunt et filii ex parentum reliqua uetustate toti uetusti in peccati carne propagati damnationem ueteri homini debitam sacramento spiritalis regenerationis et renouationis cua
Abbreviated transcription (Latin):
tina cõmutatione. ñ sentiant. s simuileũ resur¬
gentib rapiant᷑. in nubib in ouiam. xp̃o inaera
&̾ sic semꝑ cũ dño uiant. Et recte illis: qͥa ñ
erunt iam posteri qui ꝓpt̾ hoc credant. ñ sꝑan¬
do quod ñ uident. s amando od̾ uident. Quȩ fi¬
des ẽ. enerins & debibius. nec fides omĩo dicen¬
M. quãdo quidẽ fides ita definita ẽ. fides ẽ. sꝑando¬
rum substantia: coniunctio rerũ quȩ ñ uident᷑
Unde etiã cũ in eadẽ ubi & hoc seriptũ ẽ. ad he¬

Expanded text:
ntiant, sed simul cum resurgentibus rapiantur in nubibus obviam Christo in aera, et sic semper cum Domino vivant . Et recte illis, quia non erunt jam posteri qui propter hoc credant, non sperando quod non vident, sed amando quod vident. Quae fides est enervis et debilis, nec fides omnino dicenda, quandoquidem fides ita definita est: Fides est sperantium substantia, convictio rerum quae non videntur. Unde etiam in eade
Abbreviated transcription (Latin):
Naꝑte hoc dictt. nctã firma salubrit̃ eccłie¬
consuetudo uiolatores suos ferre ñ possit.
Sed si puꝑalis opẽ ferre: p̃cipimur. quantomui
serioies pupillis etiã sub parentib remanebt̃
tare ũ possinit. Iulud aut᷑ qd̾ dicunt sine ul
fiat. conandũ ẽ. ut fut. supplicandũ ẽ. ut fiat
non dam̃ quasi factũ fuerit confitendũ. hoc
eni optantib &̾ conantib & oigna supplican¬

Expanded text:
aperte hoc non dicitur. ne tam firmata salubriter eccleconsuetudo uiolatoros suos ferre non possit. sed si pupillis opem ferre praecipimur, quanto magseriores pupillis etiam sub parentibus remanebuntare non possunt ! Illud autem quod dicunt sine ullfiat, conandum est ut fiat, supplicandum est ut fiat, non tamen quasi factum fuerit confidendum. hoc enim optantib
Abbreviated transcription (Latin):
fideles qualilxt scĩs & iustis conuiga horrant.
abiniquitato mundant᷑. quȩ a regno dĩ seꝑatos
in dãpnationẽ uenire copellit: nec parruili de
ouub libet. scisq iustisq ꝓcreati. anginał paccati
rettũ ab soluunt᷑. nͥ in xp̃o fuerint baptitati.
ꝓ quib tanto impensiꝰ loqui debeinꝰ. quanto ꝓ
se ipsi uiinꝰ possut. Id em̃ agit ista dispitatio

Expanded text:
 iustis coniugibus haereant, ab iniquitate mundantur, quae a regno dei separatos in damnationem uenire conpellit, nec paruuli de quibuslibet sanctis iustisque procreati originalis peccati reatu absoluuntur, nisi in Christo fuerint baptizati, pro quibus tanto inpensius loqui debemus quanto pro se ipsi minus possunt. Id enim agit illa dis
Abbreviated transcription (Latin):
lios carnalit̾ genuerunt. filii uͦ antequã mas¬
cerent᷑. renasci quo mͦ potuerunt: Nec mi¬
reris qd̾ dixi. manente. coneupiscentialit᷑ le¬
& ñ sunt. eis tam̃ p̃ceritis & ñ existentib reatꝰ
eorũi manet. nisi peccatorũ remissione soltiat᷑.
sic contra in hac. ñ iã p̾ti̾ta. s adhuc manente.
lege concupiscentiȩ. reatꝰ eiꝰ soluit᷑ & ñ erit.
cũ fit in baptesmo plena remissio peccatorum.
Deniq si continuo consequatur ab hac uita emi¬
gratio: non erto omĩo qd̾ obnortũ hominem
ratorum remissionẽ: sic contͣ ñ debet eẽ. ini¬
rum manentis concupiscentiȩ reatum p̃tire p̃

Expanded text:
lios carnaliter genuerunt, filii uero antequam naslios carnaliter genuerunt, filii uero antequam nascerentur, renasci quomodo potuerunt? Nec mireris, quod dixi manente concupiscentialiter lenon sunt, eis tamen praeteritis et non iam existentibus reatus eorum manet, nisi peccatorum remissione soluatur, sic contra in hac non iam praeterita, sed adhuc manente lege concupiscentiae reatus eius soluitur et non erit, cum fit in baptismo plena remissio peccatorum. denique si continuo consequatur ab hac uita emigratio, non erit omnino, quod obnoxium hominem catorum remissionem: sic contra non debet esse mirum, manentis concupiscentiae reatum praeterire post
Abbreviated transcription (Latin):
concupiscentiȩ carnis & scłi : Ad ipsam iramꝑ
tinere etiam mortem hominis consequent᷑ osten¬
dens. Cũ enĩ dixisset parui ee̾. tẽporis & plenũ ira¬
eũdia: addidit etiã. & sic̃ flos cũ floruerit & deci¬
dit. discessit. sic̃ umbra ñ manet. Cũ. attt̃ subiun¬
git. nonne & huiꝰ curam fecisti uenire in iudi

Expanded text:
concupiscentiae carnis et saeculi. Ad ipsam iram concupiscentiae carnis et saeculi. Ad ipsam iram pertinere etiam mortem hominis consequenter ostendens. Cum enim dixisset, parvi est temporis, et plenus iracundia; addidit etiam, Et sicut flos cum floruit et decidit, discessit sicut umbra, non manet. Cum autem subjungit
Abbreviated transcription (Latin):
tendere cũ eo: ñ poterit obedire ei. Amictit enĩ il¬
lam etiam obedientiam: qua obedire posset pre¬
cipienti confitenda ẽẽ. peccata. Unde quosdã incre¬
pat dicens. Quid uultis mecũ contendere : Quod
ille p̾cauens. ne inqͥt intres in iuditiũ cũ seruo
tuo: qm̃ ñ iustificabit᷑ in conspectu tuo om̃is
uiuens. Idõ etiã dicit iob. Quis etñ uiditio eiꝰ
adu̾sabitur: Quod si fuero ustus: os meũ ĩpic
loquet᷑. Hocẽ. enĩ. si me iustũ dupero contra iu¬
ditium eiꝰ. ubi ꝑfecta illa iusticiȩ regula me
conuincit iniustum: ꝓfecto impie loquet᷑
os meũ. qͥa contra dĩ ueritatẽ loquet᷑. fragilita¬
tem quoq ipsam uł potius damnationẽ carna¬
lis generationis ostendens. ex originalis trans¬
gressione peccati: cũ de peccatis suis ageret ue¬
lut corũ causas reddens. dixit hominẽ natum
ex imuiliere parui ẽẽ.tẽporis & plenũ uracũ¬
dia. Qua tracũdia nͥ qua sunt om̃s fiẽ diẽ aplꝰ¬

Expanded text:
se quod damnet, non poterit oboedire ei\'; amittit enim etiam illam oboedientiam, qua oboedire posset praecipienti confitenda esse peccata. unde quosdam increpat dicens: quid uultis mecum iudicio contendere? quod ille praccauens: ne, inquit, intres in iudicium cum seruo tuo, quoniam non iustificabitur in conspectu tuo omnis uiuens. ideo etiam dicit Iob: quis enim iudicio eius aduersabitur? quodsi fuero iustus, os meum impie loquetur; hoc est enim: \'si me iustum dixero contra iudicium eius, ubi perfecta illa iustitiae regula me conuincit iniustum, profecto impie loquetur os meum, quia contra dei ucritatem loquetur\'. Fragilitatem quoque ipsam uel potius damnationem carnalis generationis ostendens ex originalis transgressione peccati, cum de peccatis suis ageret, uelut eorum causas reddens dixit hominem natum ex muliere parui esse temporis et plenum iracundia. qua iracundia, nisi qua sunt om
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ẽ. assertionẽ etiã si ex fidelib sc̃i ꝓpagant᷑.
Q̾ eos dicimꝰ. si ñ baptitant᷑ ꝑgere in dãnatio¬
nem: Quib & ipsi regnũ cȩlorũ int̾cludint.
qu̾aius eos dicant ñ habere ullũ uł ꝓpͥum
uł originale peccatũ. aut si eis indignũ ui¬
detur. ut sc̃ĩ danentur. quo mͦ ẽ dignũ ut
a regno dĩ sci separentur: Illud potiuts adtẽ¬
dant. quomꝰ ñ de peccatorib trahatur paren¬
tibus aliquod peccatũ. si de scis atiqua sc̃ĩtas
trahit᷑. & immunditia de inmundis. Utrũq
enĩ dirit qui dir̃. Alioqͥn fiii unĩ immundi
ẽent. Nc̃ aut̃ sci st̃. frplicent etiã quomͦ iustũ
sit uit scĩ ex fidelib. & iimunoi ex infidelib.
nati. parit̃ tam̃ si baptrati ñ fueruit. regnũ
dĩ ñ perittant᷑ intrare. Qiuidgͦ. illis isti seĩtas

Expanded text:
non est assertionem, etiamsi ex fidelibus sancti propagantur, non est assertionem, etiamsi ex fidelibus sancti propagantur, quod eos dicimus, si non baptizantur, pergere in damnationem, quibus et ipsi regnum coelorum intercludunt, quamvis eos dicant non habere ullum vel proprium, vel originale peccatum. Aut si eis indignum videtur, ut sancti damnentur, quomodo est dignum ut a regno Dei sancti separentur? Illud potius attendant, quomodo non de peccatoribus parentibus traaliquod peccatum, si de sanctis aliqua sanctitas trahitur et inmunditia de inmundis. utrumque enim dixit qui dixit: alioquin filii uestri inmundi essent, nunc autem sancti sunt. explicent etiam quomodo iustum sit, ut sancti ex fidelibus et inmundi ex infidelibus nati pariter tamen, si baptizati non fuerint, regnum dei non permittantur intrare. quid ergo illis ist
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ib decimas iuta sua crebas
solent
p̃bere leitͥtis. baptismm̃i aut̃ tale sa crañ¬
tũ ee. qd̾ semel datur. & si iã hoc ac¬
ceperat quisq cũ in ꝑatre suo eẽt. ñ
nisi baptitatũ fitisse deputandũ. cũ de illo
qui baptizatꝰ fuerat gigneret᷑ : qui hoc dic̃.
ne diu disputem circũtisionẽ fecipiat quȩ
semel fiebat & tam̃ in singulis singulatĩ febat.
siẽ gͦ. tẽpore illiꝰ sacram̃ti de circu̾ciso qui
nascebat᷑ circu̾cidendus futt: sic nc de bap¬
tizato qui natꝰ suerit. baptizandus c̃. Ait
iã baptitari minime debuerunt. Miror hoc
dicere. qui negant. peocatũ ex adã originalit᷑
trahi. Si em̃ hanc apłi sententiã sic accipiũt.
ut credant de fidelib sct̃ficatos filios nasci.
cur eos etiã ipsi baptitari opartere ñ dubitãt
cur deniq nolunt fateri de parente peccato¬
re. auquod peccatũ originalit̃ trabi. si de scõ
auqua sc̃itas trahit᷑ : & contra nrãm quidem

Expanded text:
mnibus decimas tota uita sua crebras solent praebere Leuitis, baptismum autem tale sacratum esse, quod semel datur et, si iam hoc acceperat quisque, cum in patre suo esset, non nisi baptizatum fuisse deputandum, cum de illo qui baptizatus fuerat gigneretur: qui hoc dicit, ne diu disputem, circumcisionem respiciat, quae semel fiebat et tamen in singulis singulatim fiebat. sicut ergo tempore illius sacramenti de circumciso qui nasceretur circumcidendus fuit, sic nunc de baptizato qui natus fuerit baptizandus est. At jam baptizari minime debuerunt. Miror hoc dicere, qui negant peccatum ex Adam originaliter trahi. Si enim hanc Apostoli sententiam sic accipiunt, ut credant de fidelibus sanctificatos filios nasci, cur eos etiam ipsi baptizari oportere non dubitant? Cur denique nolunt fateri de parente peccatore aliquod peccatum originaliter trahi, si de sancto aliqua sanctitas trahitur? Et contra nostram quidem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtransiit. usq in finẽ. carnalis hitiꝰ generationis
& corruptibilis scłi. cuiꝰ filis generant & generin¬
tir. nullo eristente homine. de quo in hic iuta
constitinto ueracit᷑ dici possit qd̾ nullũ habeat
omĩo peccatũ. excepto itno mediatore. qui nos cre¬
atori nr̃o ꝑ remissionẽ reconcitiat peccatonĩ. idẽ
ipse dñs nr̃ hanc suã medelam nullis generis hu¬
mani temporibꝰ ante ultimũ fiturũ adhuc
iudiciũ denegauit. eis quos ꝑcertissimã p̾scien¬
tiam & futuram benesitientiam secũ regnatu¬
ros muitã p̾destinauit g̨t̾nam. Namq ipsa an

Expanded text:
finem carnalis huius generationis et corruptibilis saeculi, cuius filii generant et generantur, nullo existente homine, de quo in hac uita constituto ueraciter dici possit, quod nullum habeat omnino peccatum excepto uno mediatore, qui nos creatori nostro per remissionem reconciliat peccatorum, idem ipse dominus noster hanc suam medellam nullis generis humani temporibus ante ultimum futurum adhuc iudicium denegauit eis, quos per certissimam praescientiam et iustissimam beneficentiam secum regnaturos in uitam praedestinauit aeternam
Abbreviated transcription (Latin):
Nam si nobis libera quȩdã uoluntas exdõ ẽ. quȩ̨
adhuc pot᷑ e̾e̾. uł bona uł mala. bona uͦ uolun¬
tas ex nobis ẽ: melius ẽ: id qd̾ a nobis quã quod
ab illo ẽ. Quod si ab surdissime dicit᷑: oportet fa¬
teamur. etiã bonã uoluntatẽ nos diuinitus
adipisci. quã quã uoluntas mirũ si pot̃ in me¬
dio quodã ita consentire. ut neo bona nec ma¬
la fit. Aut enĩ iusticiã diligimꝰ & bona ẽ. & si¬
magis diliginꝰ: magis bona. si minꝰ: minꝰ bona
est: aut si omĩo non diligimus. magisbo¬
na non ẽ. Qitis uͦ dubitet dicere uoluntatẽ
nullo modo rusticiam diligentem. ñ modo. eẽ.
malam. s etiã pessimã uoluntatẽ Sigͦ. uolun¬
tas aut bona ẽ. aut mala. & utiq malũ ñ ha¬
bemus ex dõ: restat ut bonã uoluntatẽ babe¬
uoluntas a dño. & in psalits. Aduõ gressus ho¬
minis dirigentur: & uiam eiꝰ uolet. Et quod

Expanded text:
nam si nobis libera quaedam uoluntas ex deo est. quae nam si nobis libera quaedam uoluntas ex deo est. quae adhuc potest esse uel bona uel mala, bona uero uoluntas ex nobis est, melius est id quod a nobis quam quod ab illo est. quod si absurdissime dicitur, oportet fateamur etiam bonam uoluntatem nos diuinitus adipisci. quamquam uoluntas mirum si potest in medio quodam ita consistere, ut nec bona nec mala sit. aut enim iustitiam diligimmagis diligimus, magis bona; si minus, minus bona est: aut si omnino non diligimus, non bona est. Quis vero dubitet dicere voluntatem nullo modo justitiam diligentem, non modo esse malam, sed etiam pessimam voluntatem? Si ergo voluntas aut bona est, aut mala, et utique malam non habemus ex Deo; restat ut bonam voluntatem habeuoluntas a domino et in Psalmis: a domino gressus hominis diriguntur et uiam eius uolet et quod a
Abbreviated transcription (Latin):
neratio ẽ: hȩc sp̾italis. Illa facit filios carnis: hȩc
spc̃. Illa filios mortis : hȩc filios resurrectionis. Iua
filios scłi : hec filios dĩ. Ilia filios ire: hec filios mi̾e
Ac ꝑhoc. illa peccato originali obligatos: ista omĩspec¬
cati uinculo lib̾atos. Postremo ad id qd̾ intellectu ꝑ¬
spicacissimo assequi non ualemꝰ. auctoritate diuina
consentire cogamur. Bene qd̾ ipsi nos admonent.
aliqͥd paruulis consitentur. Unde ut diximꝰ neceẽ.
est. eos baptizatos in credentiũ numero sine ulla
tergiu̾satione constituere. Consequent̃ igit᷑. si
nͥ baptieentur int̾ eos qui non credunt erunt.

Expanded text:
neratio est. haec spiritalis; illa facit filios carnis, haec neratio est. haec spiritalis; illa facit filios carnis, haec spiritus; illa filios mortis, haec filios resurrectionis; illa filios saeculi, haec filios dei; illa filios irae, haec filios misericordiae; ac per hoc illa peccato originali obligatos, ista omnis peccati uinculo liberatos. Postremo ad id quod intellectu perspicacissimo adsequi non ualemus, auctoritate diuina consentire cogamur. bene, quod ipsi nos admonent, aliquid paruulis confitentur. unde, ut diximus, necesse est eos baptizatos in credentium numero sine ulla tergiuersatione constituant. consequenter igitur, si non baptizentur, inter eos qui non credunt erunt
Abbreviated transcription (Latin):
uidicant. ut xp̃i iusticia etiã ñ credentib ꝓ¬
sit. Unde putant confici. nec pͥmi homines
peccatũ paruulis ñ peccantib nocere potu¬
isse: fic̃ & xp̃i iusticia ꝓdẽe. nullis ñ creden¬
tib potest. Dicant itaq iusticia xp̃i qͥd bapti¬
tatis paruulis ꝓfit. Dicant omĩo qd̾ uolunt¬
ꝓ fecto em̃ si sc ap̃ianos c̾e. meminerunt. aliquid
guntur paruulos baptizatos. in credentiũ nu¬
quib iusticia xp̃i etiã scdm istos ꝓdẽe. ñ nisi cre¬
dentib posset. Sicut gͦ. eorũ ꝑ quos renascuntur iu¬
sticiȩ sp̃c responsione sua traicit ineos fidem quam
uoluntate ꝓpria non dũ habere potuerunt: sic eoꝵ
ꝑ quos nascunt᷑. caro peccati traicit in eos noxam.
quã non dũ uita ꝓpͥa contrarerunt. Et sicut eos uitȩ
sp̃o in xp̃o regenerat fideles : sic eos corpꝰ mortis in a¬
dam generauerat peccatoros. Illa enĩ carnalis ge¬

Expanded text:
iudicant, ut Christi iustitia etiam non credentibus proiudicant, ut Christi iustitia etiam non credentibus prosit. unde putant confici nec primi hominis peccatum paruulis non peccantibus nocere potuisse, sicut Christi iustitia prodesse ullis non credentibus non potest. dicant itaque, iustitia Christi quid baptizatis paruulis prosit, dicant omnino quod uoluntprofecto enim, si se Christianos esse meminerunt, aliquid guntur paruulos baptizatos in credentium nuquibus iustitia Christi etiam secundum istos prodesse non nisi credentibus posset. sicut ergo eorum per quos renascuntur iustitiae spiritus responsione sua traicit in eos fidem, quam uoluntate propria nondum habere potuerunt, sic eorum per quos nascuntur caro peccati traicit in eos noxam, quam nondum uita propria contraxerunt. et sicut eos uitae spiritus in Christo regenerat fideles, sic eos corpus mortis in Adam generauerat peccatores; illa enim carnalis ge
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ peccatũ mortem. atq ita i om̃s homines ꝑ¬
transsisse. qu̾adã eorũ argum̃tationẽ. qui negant
paruulos peocatũ origiale gestare. cuni fateor
m illis tam longis uolum inib meis respondi:
certo fine concluseram. nichil addere uolui:
& ipsam eisdẽ u̾bis quib eã legi. & quid mͥ contͣ
uideat᷑. huic epłe inserendũ putaui. Sic gͦ. illa
argum̾̃tatio posita ẽ. hii aut̃ in qͥt qui contra
traducẽ peccati sunt: ita illam ĩgpugnare ni¬
tunt᷑. Siadȩ inquiunt peccatũ. etiã ñ peccan¬
tib nocuit: gͦ & rp̃i iusticia etiã ñ credentibꝰ
ꝓdest: qͥa similit̾ immo & magis dicit ꝑ unum
scripsi niehil respondi : neq id mͥ ꝓrsus redar¬
guendum ꝓposuri. Nuncgͦ. pͥus illtid adtende.
qu̾eadmodũ dicunt. si adȩ peccatũ ettã non
peccantib nocet. gͦ & xp̃i iusticia. etiã ñ cre¬
dentib ꝓdest. Absurdissimũ utiq & filsissi mũ

Expanded text:
er peccatum mortem atque ita in omnes homines per peccatum mortem atque ita in omnes homines pertransisse, quandam eorum argumentationem qui negant paruulos peccatum originale gestare, quam, fateor, in illis tam longis uoluminibus meis non refellcerto fine concluseram, nihil addere uolui, et ipsam eisdem uerbis quibus cam legi et quid mihi contra uideatur huic epistolae inserendum putaui. Sic ergo illa argumentatio posita est: hi autem, inquit, qui contra traducem peccati sunt, ita illam impugnare nituntur: si Adae, inquiunt, peccatum etiam non peccantibus nocuit, ergo et Christi iustitia etiam non credentibus prodest, quia similiter, immo et magis dicit per unum scripsi, nihil respondi neque id mihi prorsus redarguendum proposui. nunc ergo prius illud adtende quemadmodum, cum dicunt: si Adae peccatum etiam non peccantibus nocet, ergo et Christi iustitia etiam non credentibus prodest, absurdissimum utique et falsissimum
Abbreviated transcription (Latin):
De questionibꝰ quas mͥ ꝓposueras
ut ad te aliqͥd scriberem adu̾sus cos
qui dida̾nt adã etiã si ñ peccasset fuisse moriturũ
nȩc ex eiꝰ peccato qͥcquã ad eiꝰ posteros ꝓpagando
transfisse maxime ꝓpt̾ baptisinũ̃ paruulorũ.
quẽ more piissimo atq mat̾no iunu̾sa freqͣn¬
tat ȩcłia. & qd̾ in hac uita fuerint futuriq st̃
fiui hominũ. nullũ habentes omĩo peccatũ.
iam duosplixos ab solueram libros: quibꝰ mͥ
usus sũ ñ quidẽ om̃ibꝰ occurrisse in hac causa mo¬
tib animorũ. qd̾ uła me uł a quoquã utrũ fieri
possio ignoro. inmo fieri ñ posse ñ dubito: s tam̃
egisse aliqͥd. quo de his rebꝰ a maioribꝰ traditȩ fidci
aefensores contra nouitates eorũi qualit̾ sentiunt.
ñ inerines usquequaq consisterent. Uerũ pꝰ pui¬
cissimos dies legi pelagii quędã scripta. sc̃ĩ uiri ut
cõperi cũ ad illũ uenissem locũ ubi dicit aplꝰ ꝑ
unĩi hominẽ peccatũ intrasse in mundũi. &¬

Expanded text:
De quaestionibus, quas mihi proposueras ut ad te aliquid scriberem aduersus eos qui dicunt Adam, etiamsi non peccasset, fuisse moriturum nec ex eius peccato quicquam ad eius posteros propagando transisse maxime propter baptismum paruulorum, quem more piissimo atque materno uniuersa frequentat ecclesia, et quod in hac uita sint, fuerint futurique sint filii hominum nullum habentes omnino peccatum, iam duos prolixos absolueram libros. quibus mihi uisus sum non quidem omnibus omnium occurrisse in hac causa motibus animorum, quod uel a me uel a quoquam utrum fieri possit ignoro, immo fieri non posse non dubito, sed tamen egisse aliquid, quo de his rebus a maioribus traditae fidei defensores contra nouitates eorum qui aliter sentiunt non inermes usquequaque consisterent. uerum post paucissimos dies legi Pelagii quaedam scripta, sancti uiri, utconperi, cum ad illum uenisset locum, ubi dicit apostolus per unum hominem peccatum intrasse in mundum et p
Abbreviated transcription (Latin):
temporalia mala omĩa ꝓpter iusticiã equo
anio tolerantes: s si uerũ ẽ. ummo qͥa & uerũ
ẽ. si dixernniis qͥa peccatum ñ habemus: nos ip¬
sos glecipimꝰ. & ñ iustificabitur in confpectu tuo¬
om̃is uiuens: ñ sunt fine peccetto. Nec qͥsqĩa
eorum tam arroganter insanit: ut sibi ꝓ suis qͣ¬
libuscũq peccatis. dñiea oratione opiis non ee̾. ar¬
uitretur. Nam de Zacharia & esisabet qui nobis
sepe in hunis questionis disputationib obiciunt᷑
qͥd dicamus. nisi qd̾ euident᷑ scriptura testatur emi¬
nenti iusticia. fuisse zachariam in pͥncipib sacer¬
dotũ ad offerenda ueteris testam̃ti sacrificia ꝑti¬
nentiũ : legimus aut̃ in epłstola quȩ ad ebreosscri¬
bitur. qd̾ testimoniũ in libro suꝑiore iã posui: so
sacrificiũ ꝓsuis pͥmũ offerre peccatis quotidie.
deinde ꝓpło. Talem enĩ decebat inqͥt habere nos
pͥncipem sacerdotũ : iustũ. sine macula. in con¬
taminatũ. scꝑatũ a peccatorib. altiorem a

Expanded text:
temporalia mala omnia propter justitiam aequo animo tolerantes. Sed si verum est, imo quia verum est, Si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos decipimus omnis uiuens, non sunt sine peccato nec quisquam eorum tam arroganter insanit, ut non sibi pro suis qualibuscumque peccatis dominica oratione opus esse arbitretur. Nam de Zacharia et Elisabeth, qui nobis saepe in huius quaestionis disputationibus obiciuntur, quid dicamus, nisi quod euidenter scriptura testatur eminenti iustitia fuisse Zachariam in principibus sacerdotum ad offerenda ueteris testamenti sacrificia pertinentium ? legimus autem in epistola, quae ad Hebreos scribitur, quod testimonisacrificium pro suis primum offerre peccatis quotidie, deinde pro populi. Talem enim decebat, inquit, habere nos principem sacerdotum, justum, sine malitia, incontaminatum, separatum a peccatoribus, a
Abbreviated transcription (Latin):
rib opus ẽ. uoluntatis. Quas nos ñ ꝑfecte ⁊ nom̃ibꝰ
lutͥ. non iustificabitur in conspectu tuo om̃isu¬
salubria remedia contra reatum & iunculla
peccatorũ eciam post laptisinũ dare ac ualere diga
adipiscendȩ salutis ȩt̾̃nȩ de hac uita emigraret ma¬
nente illa sententia. qd̾ quicũq totã legem serua¬
uerit. offendat aut̃ in uno: factus ẽ. om̃iũ reus.

Expanded text:
ribus opus est uoluntatis, quas nos non perfecte in omniribus opus est uoluntatis, quas nos non perfecte in omniluit: non iustificabitur in conspectu tuo omnis uuaedam salubria remedia contra reatum et uincula peccatorum etiam post baptismum dare ac ualere dignaadipiscendae salutis aeternae de hac uita emigraret manente illa sententia, quod quicumque totam legem seruauerit, offendat autem in uno, factus est omnium reus,
Abbreviated transcription (Latin):
dos nos diuinitꝰ opinent᷑. semel ipsi naturȩ
nr̃ȩ concesso liberȩ uoluntatis arbitrio. Unde fit
consequens. ut nec orare debeamꝰ. ne intremꝰ
in tenitationẽ hoc ẽ. in tẽptationẽ uincamꝰ.
uł cũ fallit & poccupat nesetentes. uł cũ p̾mit
atq turget infirmos. Qu̾a sit aut̃ noxtũ & saluti
nr̃ȩ quȩ in xp̃o ẽ: ꝑnitiosũ. atq contrariũ. ipsiq
religioni qua inbuti sumꝰ. & pietati qua dm̃ co
neficio dñm ñ rogemꝰ. atq in ipsa oratione.
dñica ne nos inferas in tẽptationẽ frustra po¬
sitũ existimennis: u̾bis explicare non possitmꝰ.
Acute aut̃ sibi uidentur dicere. quasi nr̃m
hoc nullus ignoret. qd̾ si nolumꝰ non peocamus.
Nec p̃ciperet d̃s homini qd̾ e̾e̾t. humane impossi¬
bile uoluntati. S hoc non uident qd̾ adñ nul¬
la suꝑanda uł quȩ male cupiuntur uł quȩ
male metirunt᷑ magnis aliquando & totis ui¬

Expanded text:
dos nos divinitus opinentur, semel ipsi naturae dos nos divinitus opinentur, semel ipsi naturae nostrae concesso liberae voluntatis arbitrio. Unde fit consequens ut nec orare debeamus ne intremus in tentationem, hoc est, ne tentatione vincamur, vel cum fallit et praeoccupat nescientes, vel cum premit atque urget infirmos. Quam sit autem noxium, et saluti nostrae, quae in Christo est, perniciosum atque contrarium ipsique religioni, qua inbuti sumus, et pietati, qua deum colneficio dominum non rogemus atque in ipsa oratione dominica: ne nos inferas in temptationem frustra positum existimemus, uerbis explicare non possumus. Acute autem sibi uidentur dicere. quasi nostrum hoc ullus ignoret, quod \'si nolumus, non peccamus, nec praeciperet deus homini, quod esset humanae inpossibile uoluntati\'. sed hoc minus uident, quod ad nonnulla superanda, uel quae male cupiuntur uel quae male metuuntur, magnis aliquando et totis ui