comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
De diaboli pȩna
futura: propħa comiemorat dicens: Contͥtꝰ
est malleus uniuersȩ terrȩ Malleum unu̾¬
sȩ terrȩ: diabolum uoluit intelligi: de ipso
malleo inmanu dñi posito. id ÷ ĩpotestate đi
tunduntur ductiles tubȩ. ut resonent lau-¬
des dei: Uidete quẽadmodum audeo dic̾e
fr̃s mei: Be isto malleo etiam apłs tundebat᷑:
in magnitudine inquit reuelationum ne ex¬
tollar . datus est michi stimulus carnis meȩ
angelus sathanȩ. qui me colaphizet: Ecce tun¬
ditur: Uideamꝰ que madmodum sonet Propt̃
quod inquit ter dñm rogaui ut auferret
eum ame. et dixit michi Sufficit tibi gratia
mea: nam uirtꝰ in infirmitate perficit᷑ Ego
tubam inquit ille fabricator. perficere uolo.
tem Quando infirmor: tẽ potens sum: Extc.¬
sit apeccatis Et quando forte flagellamur
in corꝑore: ipsum dep̃cem᷑: Rogauit eum apłs
paulus ut auferret stimulum carnis: et no¬
luit auferre: Num quid ꝑt̾batus ẽ: Numqͥd

Expanded text:
 diaboli poena futura propheta commemorans ait: «Contritus est malleus universae terrae» . Malleum universae terrae, diabolum voluit intelligi. De ipso malleo in manu Dei posito, id est in potestate Dei, tunduntur ductiles tubae, ut resonent laudes Dei. Videte quemadmodum audeo dicere, fratres mei, de isto malleo etiam Apostolus tundebatur: «In magnitudine,» inquit, «revelationum ne extollar, datus est mihi stimulus carnis meae angelus satanae, qui me colaphizet.» Ecce tunditur; videamus quemadmodum sonet: «Propter qeum a me; et dixit mihi: Sufficit tibi gratia mea; nam virtus in infirmitate perficitur.» Ego tubam, inquit ille fabricator, perficere volo; tem: «Quando infirmor, tunc potens sum» .sit a peccatis; et quando forte flagellamur in corpore, ipsum deprecemur. Rogavit eum Paulus apostolus, ut auferret stimulum carnis, et noluit auferre. Numquid perturbatus est? numquid
Abbreviated transcription (Latin):
uit eum quẽ disponebat dampnare: et non
exaudiuit eum quem uolebat sanare: Nam et
eger petit multa amedico: et non dat medicꝰ:
Non exaudit ad uoluntatem: ut exaudiat ad
ferret eum a me Petit eger. ut qd ad salutem
apponit medicꝰ: cum uoluerit egrotꝰ. aufera.¬
tur: Medicꝰ dicit: non mordet. s sanat Tu
dicis tolle quia mordet: medicus dicit non
tollo. quia sanat Eu ad medicum quare ue¬
nistie Sanari: an molestiam non patie Non

Expanded text:
vit eum quem disponebat damnare, et non exaudivit eum quem volebat sanare. Nam et aeger petit multa a medico, non dat medicus: non exaudit ad voluntatem, ut exaudiat ad ficitur » . Petit aeger, ut quod ad salutem apponit medicus, cum voluerit aegrotus auferatur. Medicus dicit: Non; mordet, sed sanat. Tu dicis: Tolle quod mordet. Medicus dicit: Non tollo, quia sanat. Tu ad medicum quare venisti? Sanari, an molestiam non pati? Non
Abbreviated transcription (Latin):
uamdiu uiciis repugnatur plena par
noñ ẽ. quia et illa quȩ resistunt ꝑiculoso
debellantur prelio et illa quȩ uicta sunt ñ.¬
dum securo triumphantur ocio. s adhuc
sollicito premuntur imperio Egritudo¬
animi racionalis ẽ. cum bonis inferioribꝰ
delectatus superiora ex parte appetit et
ex parte non appetit. ideoq induas diui¬
ditur uoluntates. cumq una non ẽ. tota
non ẽ. et hoc ad ẽ. uni quod de ẽ alteri Qa¬

Expanded text:
uamdiu vitiis repugnatur, plena pax non est, quia et illa quae resistunt, periculoso debellantur praelio; et illa quae victa sunt, nondum securo triumphantur otio, sed adhuc sollicito premuntur imperio animi rationalis est, cum bonis inferioribus delectatus, superiora ex parte appetit, et ex parte non appetit. Ideoque in duas dividitur voluntates; cumque una est, tota non est: et hoc adest uni, quod deest alteri
Abbreviated transcription (Latin):
Debet enim uita humana in se deficere:
in .xp̃o ꝓficere: ut qui uuunt iam non sibi ui-¬
uant. sed ei qui ꝓ omnibus mortuꝰ ẽ et resur-¬
rexit: et dicat unusquisq nostrum quod di¬
cit apłs. Uiuo autem iam non ego: uiuit uero
in me xp̃c

Expanded text:
Debet enim vita humana in se deficere, in Christo proficere, ut qui vivit non sibi vivat, sed ei qui omnibus mortuus est et resurrexit, et dicat unusquisque nostrum quod dicit Apostolus: Viro autem jam non ego, vivit vero in me C
Abbreviated transcription (Latin):
Stulti. qui et sibi placent tanquã de bono
ase sibi parto. et ab abulantibus uel erran¬
tibus ita laudantur ac si ipsi sint aliquid qͥ
autem putat se eẽ aliquid cum nichil sit. sic̃
dicit apłs se ipsum seducit Opus autẽ suũ
probet unusquisq et tunc insemetipso tan¬
tum głam habebit. et non in altero: Hoc est
portare oleum secum non exaliena laude
pendere S quam głam in se habebit. nisi
eum cui dicitur. gła mea et eraltans caput
meum: Ut quot sepe dicendum ẽ. qui

Expanded text:
stulti, qui et sibi placent tamquam de bono a se sibi parato et ab adulantibus uel errantibus ita laudantur, ac si ipsi sint aliquid. qui autem putat se esse aliquid, cum nihil sit, sicut dicit apostolus, se ipsum seducit. opus autem suum probet unusquisque et tunc in se ipso tantum gloriam habebit et non in altero. hoc est portare oleum secum, non ex aliena laude dependere. . sed quam gloriam in se habebit nisi eum, cui dicitur: Gloria, mea et exaltans caput meum, ut, quod saepe dicendum est, qui
Abbreviated transcription (Latin):
ob mutuit et obsurduit corã conuitian¬
tibꝰ. ꝑ quẽ mutꝰ loquutꝰ ẽ. et surdus au¬
diuit: Uinctus ẽ qui de infirmitatũ
uinculis soluit: flagellatus ẽ. qui omni¬
um dolorũ flagella. de hominũ corpori¬
bꝰ expulit Crucifixus ẽ qui cruciatus
nr̃os finiuit: Mortuus ẽ. qui mortuos
suscitauit S et resurrexit. nunquã mo.¬
riturus. ne ab illo quis quã sic disceret
mortẽ contempnere quasi nus quã futurꝰ.¬

Expanded text:
obmutuit et obsurduit coram convicianobmutuit et obsurduit coram conviciantibus, per quem mutus locutus est et surdus audivit: vinctus est, qui de infirmitatum vinculis solvit: flagellatus est, qui omnium dolorum flagella de hominum corporibus expulit: crucifixus est, qui cruciatus nostros finivit: mortuus est, qui mortuos suscitavit. Sed et resurrexit nunquam moriturus, ne ab illo quisquam sic disceret mortem contemnere, quasi nunquam victur
Abbreviated transcription (Latin):
conceꝑit semꝑq in tacta ꝑmanserit.
uirgo concipiens. uirgo pariens. uir¬
go moriens. tamen fabro clesponsata
erat. omnẽ tẏpũ carnalis nobilitatis ex¬
tinxit: Natus etiã inciuitate bethleẽ.
quȩ int̾ om̃s uideȩ ciuitates ita erat ex¬
igua. ut hodie quȩ uilla appellat᷑. no¬
luit quenquã de cuius quã terrenȩ ci-¬
uitatis sublimitate gloriari: Pauꝑ etiã
factus ẽ. cuius sunt omĩa et ꝑ quẽ cre¬
ata sunt omĩa: Nequis quã cum in eum
crederet de t̾renis diuitus auderet ex-¬
tolli: Noluit rex abhominibꝰ fieri. quia
humilitatis uiã ostendebat miseris. qͦs
abeo suꝑbia separauerat. quãuis sempi¬
t̃num eus regnũ. uniuersa creatura
testet᷑ Esuriuit. qui om̃s pascit: Siti¬
uit. ꝑ quẽ creat᷑ omnis potus Q qui spi¬
ritalit᷑ panis ẽ. esurientiũ. fonsq siti¬
entiũ. ab itinere t̾restri fatigatus ẽ. qͥ
se ipsũ nobis uiã fecit in cęlũ Uelut

Expanded text:
conceperit, semperque intacta permanserit, conceperit, semperque intacta permanserit, virgo concipiens, virgo pariens, virgo moriens, tamen fabro desponsata erat, omnem typhum carnalis nobilitatis exstinxit. Natus etiam in civitate Bethlehem, quae inter omnes Judaeae civitates ita erat exigua, ut hodieque villa appelletur, noluit quemquam de cujusquam terrenae civitatis sublimitate gloriari. Pauper etiam factus est, cujus sunt omnia, et per quem creata sunt omnia; ne quisquam cum in eum crederet, de terrenis divitiis auderet extolli. Noluit rex ab hominibus fieri; quia humilitatis ostendebat viam miseris, quos ab eo superbia separaverat: quamvis sempiternum ejus regnum universa creatura testetur. Esurivit, qui omnes pascit; sitivit, per quem creatur omnis potus, et qui spiritualiter panis est esurientium fonsque sitientium: ab itinere terrestri fatigatus est, qui se ipsum nobis viam fecit in coelum: velut
Abbreviated transcription (Latin):
ñ cupiditate rerũ temporaliũ. s caritate
illius qui p̃cepit. fuint quęcumq p̃cep̃
Quis aut̃e ñ reclamare affectet iustis
amauit in iustissimos et suꝑbissimos ho¬
mines. ut ꝓpt̾ eos mitteret unicũ filiũ
ꝑ quẽ fecit omĩa: Qui ñ sui mutatione.
s hominis assumptione homo factus. ñ
solũ cũ eis uiuere. s etiã ꝓ eis et ab eis
posset occidi: Itaq nouũ testamentum
hereditatis sempit̾nȩ manifestans. in qͣ
renouatꝰ homo ꝑ grãtiã dei. ageret no¬
uã uitã. hoc ẽ uitã spiritalẽ. ut uetus
ostenderet pͥmũ. in quo carnalis popłs
agens hominẽ ueterẽ. exceptis paucis
intelligentibꝰ patriarchis. et ꝓphetis.
et ñ nullis latentibꝰ scĩs carnalit̃ ui¬
uens. carnalia p̃mia desiderabat a dño
deo. et infigura spiritaliũ bonorũ ac¬
cipiebat Omĩa gͦ bona t̃rena contẽpsit
in istis infelicitas timeret᷑: Natus enĩ
de matre. quȩ quamuis auiro intacta

Expanded text:
ditate rerum temporalium, sed charitate illius qui praecepit, fiunt quaecumque praecepit. Quis autem non redamare affectet justissamavit injustissimos et superbissimos homines, ut propter eos mitteret unicum Filium, per quem fecit omnia; qui non sui mutatione, sed hominis assumptione homo factus, non solum cum eis vivere, sed etiam pro eis et ab eis posset occidi? 40. Itaque novum testamentum haereditatis sempiternae manifestans, in quo renovatus homo per gratiam Dei ageret novam vitam, hoc est vitam spiritualem; ut vetus ostenderet primum, in quo carnalis populus agens veterem hominem, exceptis paucis intelligentibus Patriarchis et Prophetis et nonnullis latentibus sanctis, carnaliter vivens carnalia praemia desiderabat a Domino Deo, et in figura spiritualium bonorum accipiebat: omnia ergo bona terrena contempsit icitas, neque in istis infelicitas timeretur. Natus enim de matre quae quamvis a viro intacta
Abbreviated transcription (Latin):
ui: Ideo iustus ñ pot̾ nisi coronare ista In¬
uenit enĩ ista quȩ coronaret: Antea uero
quid inuenerat: Qui prius inquit fui
blasphemus et ꝑsecutor Ista donauit. illa
coronabit: Donauit hȩc tempore mĩȩ. co¬
ronabit illa tempore iudicu. quia miseri¬
cordiã et iudicium cantabo tibi dñe: S
nunquid solus paulus hoc meruit. cum
uidex: Non solum mͥ inquit s omnibus
qui diligunt manifestationẽ & regnũ eiꝰ¬

Expanded text:
vi.» Ideo justus non potest nisi coronare ista. Invi.» Ideo justus non potest nisi coronare ista. Invenit enim ista quae coronaret: antea vero quid invenerat? «Qui prius fui blasphemus et persecutor.» Ista donavit, illa coronabit; donavit haec tempore misericordiae, coronabit illa tempore judicii: quia, «Misericordiam et judicium cantabo tibi, Domine.» Sed numquid solus Paulus id meruit? Hoc judex: non solum mihi,» inquit, «sed omnibus qui diligunt manifestationem et regnum e
Abbreviated transcription (Latin):
deret Nam si reddere uellet. quid inueni¬
ret qł redderet peccatori. nisi penam et
suyplicium: Noluit reddere penam. sed
donauit gr̃am: Audi quia ille cui donauit
tenet etiã debitorem dm̃: Inuenit eum
donatorẽ tempore miscđiȩ. tenet debito¬
rem tempore uidicii Quomͦ hoc dicit:
Uidete Ego enĩ iã ĩ molor dixit. & tẽ¬
pus resolutionis meȩ instat: Bonũ certa¬
men certaui. cursum consummaui. fidem
seruaui: Hoc tempore mĩȩ: Audide iu-
dicio: De cȩtero suꝑ ẽ mͥ corona iusticiȩ
quã reddet mͥ dñs in illa die uistus ui-¬
dex: Non dixit donat s reddet Qnͣdo do¬
S donando delicta fec̃ se coronȩ debitorẽ. ibi mise¬
ricordiã consecittus sum: Misericors gͦ
dñs primo. hic autẽ reddẽt mͥ coronã iusti¬
ciȩ: Unde reddet: Quia iustus uidex est
Quare iustus iudex: Quia bonũ certam̃
certaui. cursum consummaui. fidẽ serua¬

Expanded text:
deret. Nam si reddere vellet, quid invenideret. Nam si reddere vellet, quid inveniret quod redderet peccatori, nisi poenam et supplicium? Noluit reddere poenam, sed donavit gratiam. Audi quia ille cui donavit, tenet Dominum etiam debitorem. Invenit eum donatorem tempore misericordiae, tenet debitorem tempore judicii. Quomodo hoc dicit, videte. «Ego enim jam immolor,» dixit, «et tempus resolutionis meae proximum est. Bonum certamen certavi, cursum consummavi, fidem servavi.» Hodicio. «De caetero superest mihi corona justitiae, quam reddet mihi Dominus in illa die justus judex.» Non dixit, donat; sed, «reddet.» Quando doibi, Domine.» Sed donando delicta, fecit se coronae debitorem: ibi «misericordiam consecutus sum.» Misericors ergo Dominus primo, hic autem «reddet mihi» coronam «justitiae.» Unde reddet? Quia «justus judex» est. Quare justus judex? Quia «bonum certamen certavi, cursum consummavi, fidem serva
Abbreviated transcription (Latin):
de iudicio. se ipsum ponit et dicit et osten¬
dit. et ipse in se tempꝰ miscdiȩ. quia nisi et
ipse inueniret tempꝰ miscłiȩ. qualẽ illũ in¬
ueniret iudicium: Blasphemũ. ꝑsecutorẽ.
in uiriosum: Sic enĩ dicit et commendat
fui blasphemus et ꝑsecutor. et inuiriosus.
s miscłiam consecutus sum S forte ip.¬
se solus consecutus ẽ misccłiam: Audi quo¬
mͦ nos erigat ut in me inquit ostenderet
xꝑc iħc omnẽ longanimitatẽ. ad informa¬
tionẽ eorũ qui credituri sunt illi in uitam
ȩternã:. Quid ẽ in me ostenderet longani-¬
mitatem: Ut alius quisq peccator. et sce¬
leratus. uideret quia paulus accepit ueniã.
et non desperaret: Ecce ostendit se.erexit
et alios: Ubi: In tempore miscđiȩ: dudi
intempore uidicii. quid dicat de bonis.
terum dicens de se et de aliis: Primo mise¬
ricordiam consecutus ẽ Quare: Quia
fuit blasphemus et ꝑsecutor. et iniuriosus.
Uenit dñs ut donaret paulo. non ut red¬

Expanded text:
de judicio. Seipsum ponit, et dicit, et ostendit et ipse in se tempus misericordiae. Quia nisi et ipse inveniret tempus misericordiae, qualem illum inveniret judicium? Blasphemum, persecutorem, injuriosum. Sic enim dicit, et commendat «fui blasphemus, et persecutor, et injuriosus; sed misericordiam consecutus sum.» Sed forte ipse solus consecutus est misericordiam? Audi quomodo nos erigat: «Ut in me,» inquit, «ostenderetlonganimitatem, ad informationem eorum qui credituri sunt illi in vitam aeternam» . Quid est, «in me ostenderet longanimitatem?» Ut unusquisque peccator et sceleratus videret quia Paulus accepit veniam, et non de se desperaret. Ecce ostendit se, erexit et alios. Ubi? In tempore misericordiae. Audi in tempore judicii quid dicat de bonis, iterum dicens de se et de aliis. Primo misericordiam consecutus est. Quare? Quia fuit blasphemus, et persecutor, et injuriosus. Venit Dominus ut donaret Paulo, non ut red
Abbreviated transcription (Latin):
commemorasti de apło. quia dñm dixit
redditurũ coronã iusticiȩ. non tantum
sibi s et omnibus qui diligunt manifes¬
tationẽ eius: Ita recte uiuimꝰ. et in hoc
scło tanquã peregrini agimus: cum se
in hac dilectione cor. nr̃m ꝓficienter ex¬
tendit: siue citius siue tardius ueniat
quã putatur. cuius manifestatio fideli ca¬
ritate diligit᷑. & pio desiderat᷑ affectu::¬

Expanded text:
commemorasti de apostolo, quia dominum dixit redditurum coronam iustitiae non tantum sibi sed et omnibus, qui diligunt manifestationem eius. ita recte uiuimus et in hoc saeculo tamquam peregrini agimus, cum se in hac dilectione cor nostrum proficienter extendit, siue citius sine tardius ueniat, quam putatur, cuius manifestatio fideli caritate diligitur et pio desideratur affectu
Abbreviated transcription (Latin):
libet aduersitas temporalis. ut ȩterna pęna ui-¬
tetur: ȩt̾na requies cõparetur: Non immerito
ille uas electionis cum ingenti leticia dixit:
Hon sunt condignȩ passiones huius tẽporis: ad¬

Expanded text:
aelibet adversitas temporalis, ut aeterna poena viaelibet adversitas temporalis, ut aeterna poena vitetur, et aeterna requies comparetur? Non immerito ille vas electionis cum ingenti laetitia dixit: Non sunt condignae passiones hujus temporis
Abbreviated transcription (Latin):
una minus accepi Ter uirgis cesus sum. semel
lapidatus sum. ter naufragium feci᷑: nocte et
die in ꝓfundo maris fui: et cȩtera pericula ꝙ̃
numerari quidem possunt: s tolerari nisi
spũ scõ iuuante non possunt: Omnia ergo il¬
la quȩ commemorauit grauia et aspera fre¬
quentius et abundantius sustinebat: s profec¬
to aderat ei sp̃c sc̃s qui in exterioris hominis
corruptione. interiorem renouaret de die in
diem: et gustata requie spiritali in affluentia
presentia deliniret aspera: et omnia grauia
releuaret: Eece quam suaue iugum xp̃i por¬
tabat. et quam leuem sarcinam: ut omnia
illa quȩ superius enumerata dura et imma¬
nia hominis auditus horrescit. leuem tribu¬
lationem diceret: ĩ tuens interioribꝰ et fide.¬
libus oculis. quanto precio temporaliũ em̃da
ẽet futura uita: non pati ȩternos labores impio¬
rum. et sine ulla sollicitudine ꝑfrui ȩternafe¬¬
licitate iustorum: Quam facile toleratur q̃¬

Expanded text:
minus, accepi. Ter virgis caesus sum, semel lapidatus sum, ter naufragium feci, nocte et die in profundo maris fui : et caetera pericula quae numerari quidem possunt, sed tolerari, nisi Spiritu sancto juvante, non possunt. CAPUT Ila quae commemoravit aspera et gravia, frequentius et abundantius sustinebat: sed profecto aderat ei Spiritus sanctus, qui in exterioris hominis corruptione, interiorem renovaret de die in diem, et gustata requie spirituali in affluentia praesentia deliniret aspera, et omnia gravia relevaret. Ecce quam suave jugum Christi portabat, et quam levem sarcinam: ut omnia illa, quae superius enumerata dura et immania omnis auditor horrescit, levem tribulationem diceret; intuens interioribus et fidelibus oculis, quanto pretio temporalium emenda sit futura vita, non pati aeternos labores impiorum, et sine ulla sollicitudine perfrui aeterna felicitate justorum.
Abbreviated transcription (Latin):
xꝑi quȩ facta ẽ. tercio quidẽ die passio¬
nis. s octauo indiebus ebdomadis. ipsa
nos circumcidit: Audi circumcisos uera
petra apło admonente Si gͦ resurrexis.¬
tis cum xꝑo quȩ sursũ sunt sapite. ubi
xꝑc ẽ. indextera dei sedens. quȩ sursũ¬

Expanded text:
i quae facta tertio quidem a die passionis, sed octavo in diebus hebdomadis, ipsa nos circumcidit. Audi circumcisos vera petra, Apostolo admonente: Si ergo resurrexistis cum Christo, quae sursum sunt sapite, ubi Christus est in dextera Dei sedens; quae sursu
Abbreviated transcription (Latin):
cisis loquitur:. Resurrexit. xꝑc. abstulit
uobis desideria carnalia. abstulit con¬
cupiscentias malas. abstulit suꝑfluum
cum quo nati eratis. et multo peius. quod
male iuuendo addideratis: Circumcisi
ꝑ petrã. quare adhuc sapitis suꝑ terrã:¬
p̃putio carnis ur̃ȩ¬

Expanded text:
cisis loquitur: Resurrexit Christus, abstulit vobis desideria carnalia, abstulit concupiscencum quo nati eratis, et multo pejus quod male vivendo addideratis; circumcisi per petram, quare adhuc sapitis super terramputio carnis. Prae
Abbreviated transcription (Latin):
cãcumen uirgȩ eius: Id ẽ filii sui ioseph
An forte tulerat abeo uirgã. quando ei
iurabat idem filius. et dum eam tenet
post uerba uirantis nundũ illa reddita
mox ad orauit cłm: Non enĩ pudebat eũ
ferre tantisq in signe potestatis filii
sui. ubi figura magnę rei futurȩ pre¬

Expanded text:
cacumen uirgae eius, id est filii sui loseph? an forte tulerat ab eo uirgam, quando ei iurabat idem filius, et dum eam tenet, post uerba iurantis nondum illa reddita mox adorauit deum? non enim pudebat eum ferre tantisper insigne potestatis filii sui, ubi figura magnae rei futurae prae
Abbreviated transcription (Latin):
s iam factum ẽ iudiciũ: Nouit dñs enim
qui sunt eius: Nouit qui ꝑmaneant ad co¬
ronã. qui ꝑmaneant ad flammã: Nouit in
area sua triticũ. nouit paleã. nouit sege¬
tem. nouit zania

Expanded text:
 jam factum est judicium. Novit Dominus qui sunt ejus, novit qui permaneant ad coronam, et qui permaneant ad flammam; novit in area sua triticum suum, novit et paleam, novit et segetem, novit zizania
Abbreviated transcription (Latin):
ur autẽ ñ dicã p̃cepta illa ueterũ sa.¬
cramentorũ nec bona eẽ. quia ñ eis homi¬
nes iustificant᷑. umbrȩ sunt enĩ p̃nunti¬
antes grãm qua iustificam᷑ nec tamen
mala quia diuinitꝰ p̾cepta sunt. tempori
ꝑsonisq congruentia: cum me adiuuet
etiã ꝓpħica sententia qua dicit d̾s. se
illi popło dedisse p̃cepta ñ bona : forte
enĩ ꝓpterea ñ dixit mala. s tantum ñ
bona. id ẽ ñ talia ut illis homines boni
fiant. aut sine illis boni ñ fiant: S in¬

Expanded text:
ur autem non dicam praecepta illa ueterum sacramentorum nec bona esse, quia non eis homines iustificantur, umbrae sunt enim praenuntiantes gratiam, qua iustificamur, nec tamen mala, quia diuinitus praecepta sunt tempori personisque congruentia, cum me adiuuet etiam prophetica sententia, qua dicit deus se illi populo dedisse praecepta non bona? forte enim propterea non dixit mala sed tantum non bona, id est non talia, ut illis homines boni fiant aut sine illis boni non fiant.
Abbreviated transcription (Latin):
dies ille comprehendat. nonne adhuc u-¬
tuntur hoc mundo tanquã non utentes:
quod dictum ẽ. tempus breue ẽ. Nonne
amaxima parte eorum nouellatur. eli-¬
ficatur. emitur. possidetur. geruntur ad¬
huc honores. ducunt᷑ uxores: Dehis lo¬
quor qͥ ex pectantes dnm̃ suũ quando
ueniat anuptuis. non tamen abstinent
a carnalibꝰ nuptiis. s obedientissuna cari¬
tate audiunt apłm p̃cipientẽ. quemad
modum uiuere debeant uxores cum uiris.
seruis: Non ne hi om̃s in omnibꝰ his utuntur
hoc mũdo. arant. naiugant. comparant. gene¬
rant. militant. ad ministrant: Puto qł non
erunt sic. quando erunt quȩ in ȩuangelio
p̃dicta sunt signa insole et luna et stellis. et
in terris pressura gentiũ. p̃ confusione. & cȩ¬

Expanded text:
dies ille comprehendat? nonne adhuc udies ille comprehendat? nonne adhuc utuntur hoc mundo tamquam non utentes, quod dictum est: Tempus breue est? nonne a maxima parte eorum nouellatur, aedificatur, emitur, possidetur, geruntur adhuc honores, ducuntur uxores ? de his loquor, qui expectantes dominum suum, quando ueniat a nuptiis, non se tamen abstinent a carnalibus nuptiis, sed oboedientissima caritate audiunt apostolum praecipientem, quem ad modum uiuere debeant uxores cum uiris, seruis. nonne hi omnes in his omnibus utuntur hoc mundo? arant, nauigant, comparant, generant, militant, administrant. puto, quod non erunt sic, quando erunt, quae in euangelio praedicta sunt, signa in sole et luna et stellis et in terris pressura gentiu
Abbreviated transcription (Latin):
eos aduentus dni sicut fur in nocte comp̃¬
hendat. quando econtrario gaudebunt &
exultabunt qui diligunt manifestationẽ
dñi nunc cum ista mala quȩ tanquã sum¬
ma et ex trema crecdunt᷑. utrisq gentibus
et utriq regno. rꝑi scilicet et diaboli uide¬
mus eẽ. communia: Pariter quippe his et
boni affligunt᷑ et mali. nec ẽ. qui dicat pax
et securitas. ubicumq contingunt. uel me¬
tuitur ne contingant: Inter quȩ tanta ma.¬
la adhuc usq quaq frequentant᷑ luxuriosa
conubia. feruet ebriositas. auaricia grassa¬
tur. ꝑstrepunt lasciuiȩ. cantus organa. tybiȩ.
lirȩ. cytharȩ. thesserȩ. multa et uaria sono¬
rum genera atq ludorum. hoccinȩ ẽ. ares¬
cere p̃timore. an potius madescere p̾libi¬
dine: S hȩc filii tenebrarum habundantiꝰ
habebunt et exercebunt. cum dixerint pax
et securitas: Quid ipsi filii lucis et filii diei.
qui non sunt intenebris. ut eos tanquã fur

Expanded text:
eos aduentus domini sicut fur in nocte compreeos aduentus domini sicut fur in nocte comprehendat, quando e contrario gaudebunt et exultabunt, qui diligunt manifestationem domini. nunc autem ista mala, quae tamquam summa et extrema creduntur, utrique genti et utrique regno et Christi scilicet et diaboli uidemus esse communia; pariter quippe his et boni affliguntur et mali nec est, qui dicat: Pax et securitas. ubicumque contingunt uel metuitur, ne contingant. inter quae tamen mala adhuc usque quaque frequentantur luxuriosa conuiuia, feruet ebriositas, auaritia grassatur, perstrepunt lasciui cantus, organa, tibiae, lyrae, citharae, tesserae, multa et uaria genera sonorum atque ludorum. hocine est arescere prae timore an potius madescere prae libidine? sed haec filii tenebrarum abundantius habebunt et exercebunt, cum dixerint: Pax et securitas. Quid ipsi filii lucis et filii diei, qui non sunt in. tenebris, ut eos tamquam fur
Abbreviated transcription (Latin):
bus hominibus p̃ timore et expectatione. qͦ
suꝑ uenient uniuerso orbi: Nullam in quis
patriã. nullũ locũ. nr̃is temporibus non af¬
fligi aut tribulari certum ẽ. sicut dictum
ẽ. pre timore et expectatione quȩ suꝑ ue-¬
nient uniuerso orbi Si gͦ ista mala qͣ nunc
patitur genus humanũ. certa sunt indi-¬
cia iam dnm eẽ uenturũ. quid ẽ. quod ait
apłs. cum dixerint pax et securitas: Cũ
enim dixisset ȩuangłim arescentibus ho¬
minibus p̃timore et expectatione. conti¬
nuo subiunxit: Nam uirtutes cȩlorum
mouebunt᷑. et tunc uidebunt filiũ homi¬
nis uenientẽ cum potestate magna et
maiestate Uideamus itaq ne forte melius
intelligatur. non ea modo impleri quȩ pre¬
dicta sunt in illis s tunc pocius eẽ. uentura
quando sic erit tribulatio unͥuerso orbi:
ut ad ȩccłiam ꝑtineat quȩ uniuerso orbe tri¬
bulabitur. non ad eos qui tribulant eam:
Ipsi enĩ dicturi sunt pax et securitas. ut
repentinus illis super ueniat interitus. &

Expanded text:
bus hominibus prae timore et expectatione, quae superueniunt uniuerso orbi. \'nullam\', inquis, \'patriam, nullum locum nostris temporibus non affligi aut tribulari certum est, sicut dictum est: Prae timore et expectatione, quae superueniunt uniuerso orbi>. si ergo ista mala. quae nunc patitur genus humanum, certa sunt indicia iam dominum esse uenturum, quid est, quod ait apostolus: Cum dixerint: \'Pax et securitas\'? cum enim dixisset euangelium: Arescentibus hominibus prae timore et expectatione, continuo subiunxit: Nam uirtutes caelorum mouebuntur. et tunc uidebunt filium hominientem in nube cum potestate magna et maiestate. Videamus itaque, ne forte melius intellegatur non ea modo impleri, quae praedicta sunt illis uerbis, sed tunc potius esse uentura, quando sic erit tribulatio uniuerso orbi. ut ad ecclesiam pertineat, quae uniuerso orbe tribulabitur. non ad eos, qui tribulabunt eam. ipsi enim dicturi sunt: Pax et securitas, ut repentinus illis superueniat interitus et
Abbreviated transcription (Latin):
mortuus ẽ: ut qui uiuunt iam non sibi ui¬
uant: sed ei qui ꝓipsis mortuus ẽ et resurrex̃:
Itaq nos amodo neminem nouimus scđm car¬
nem: et si noueramus scđm carnem xp̃m: sed
iam nunc non nouimus Certe iam nunc ui¬
uis apparet ꝓꝑter resurrectionem. xp̃i hoc
dixisse apłm: quandoquidem ista uerba illud
precessit: ut qui uiuunt iam non sibi uiuant.
sed ei qui ꝓ ipsis mortuus ẽ et resurrexit: Quid
ẽ enim aliud ñ sͥ sed illi uiuant: nisi ut non
uiuant scđm carnem. in spe terrenorum et
resurrectionis quȩ iam exipsis in xp̃o facta ÷:
ltaq eorum ꝓ quibus. xp̃c mortuus ẽ et resur¬
rexit. et qui iam non sibi s illi uiuunt. nemi¬
nem scđm carnem apłs nouerat. ꝓpter spem
futurȩ immortalitatis in cuius expectatione
uiuebant: quȩ in xp̃o iam non spes sed res erat¬
men spe hoc sumus: sequitur et dicit Si qua
igitur in xp̃o noua creatura: uetera transieruis¬
et ecce facta sunt noua Omnia autem ex deo: qͥ

Expanded text:
non sibi uiuant, sed ei qui pro ipsis mortuus est et resurrexit. itaque nos amodo neminem nouimus secundum carnem; etsi noueramus secundum carnem Christum, sed iam nunc non nouimus. certe iam nunc cuiuis apparet propter resurrectionem Christi hoc dixisse apostolum, quando quidem ista uerba illud praecessit: ut qui uiuunt iam non sibi uiuant, sed ei, qui pro ipsis mortuus est et resurrexit. quid est enim aliud: non sibi, sed illi uiuant, nisi ut non secundum carnem uiuant in spe terrenorum et resurrectionis, quae iam ex ipsis in Christo facta est? itaque eorum, pro quibus Christus mortuus est et resurrexit et qui iam non sibi, sed illi uiuunt, neminem secundum carnem apostolus nouerat propter spem futurae inmortalitatis, in cuius expectatione uiuebant; quae in Christo iam non spes, sed res eratmen spe hoc sumus, sequitur et dicit: si qua igitur in Christo, nona creatura; netera transierunt, ecce facta sunt omnia noua; omnia autem ex deo, qui
Abbreviated transcription (Latin):
carnem de quibus in eode loco dicit: itaq nos
amodo neminem ñ nouimꝰ scđm carnem: S¬
qͥa illoꝵ secum uitã futuram tanquam presen-¬
tem meditabatur qui resurgentes commuta¬
buntur: amodo inquit neminem nouimus
scđm carnem: id ẽ tam certam sꝑem tenemꝰ
futurȩ nrȩ incorruptionis et immortalitatis:
ut amodo iam in ipsa noticia gaudeamꝰ: Unde
alio loco dicit: Si autem resurrexistis cum
rã dei sedens: quȩ sursum sunt sapite non q̃
suꝑ terram: Nondum utiq surreximus sicut
xp̃c: sed tamen scđm spem quȩ nobis in illo
ẽ iam nos cum illo resurrexisse testatus ẽ Ille¬
quippe iam resurrexit et mors ei ultra non
dominabitur: quem et si noueramꝰ scđm car¬
nem cum adhuc moriturus ẽẽt: inerat quip¬
pe in eius corpore illa mortalitas quam ꝓprie
carnem appellat apłs: sed iam nunc non noui¬
mus: Illud enĩ eius mortale iam induit im¬
mortalitatem: unde scdm pristinam mortali.¬

Expanded text:
carnem de quibus in eodem loco dicit: itaque nos carnem de quibus in eodem loco dicit: itaque nos amodo neminem nouimus secundum carnem. quia illorum secum vitam futuram tanquam praesentem meditabatur, qui resurgentes commutabuntur, Amodo, inquit neminem novimus secundum carnem; id est, tam certam spem tenemus futurae nostrae incorruptionis et immortalitatis, ut amodo jam in ipsa notitia gaudeamus. Unde alio loco dicit: Si autem resurrexistis cum ram dei sedens; quae sursum sunt sapite, non quae super terram. nondum utique resurreximus sicut Christus, sed tamen secundum spem, quae nobis in illo est, iam nos cum illo resurrexisse testatus equippe iam resurrexit et mors ei ultra non dominabitur. quem etsi noueramus secundum carnem, cum adhuc moriturus esset — inerat quippe in eius corpore illa mortalitas, quam proprie carnem appellat aposto-. lus — sed iam nunc non nouimus; illud enim eius mortale iam induit inmortalitatem, unde secundum pristinam mortali
Abbreviated transcription (Latin):
induere incorruptionem. et mortale hoc indue.¬
re immortalitatem: iam secundum id quod
carnem non ipsam corporis substantiam sed
ipsam corruptionem mortalitatis appellat.
non erit utiq caro: quia corruptionem mor¬
talitatis mutata non habebit: Secundum aũ
ipsius substantiȩ corꝑorisq originem eadem ca¬
ro erit: quia ipsa resurget et ipsa mutabitur:
quia et illud uerum ẽ quod ait dñs postea¬
quam resurrexit: palpate et uidete quia sp̃c̃
bere: et hoc uerum ẽ quod ait apłs. caro et
dictum ẽ scđm ipsam substantiam quȩ etiam
tunc erit quia ipsa mutabitur: hoc autem dic¬
tum ẽ scđm carnalem corruptionis qualita¬
tem quȩ tẽ iam non erit: quia mutata caro
non corrumpetur: Noueramus ergo xp̃m scd̾m
carnem id est scđ̾m carnis mortalitatẽ ante¬
quam resurgeret : sed nunc iam non nouimꝰ:
it carnem quia dixit apłs. nunc iam non se
nosse. xp̃m scđm carnem: nec illi habuerunt

Expanded text:
induere incorruptionem et mortale hoc indueinduere incorruptionem et mortale hoc induere immortalitatem: iam secundum id quod carnem non ipsam corporis substantiam, sed ipsam corruptionem mortalitatis appellat, non erit utique caro, quia. corruptionem mortalitatis mutata non habebit. secundum autem ipsius substantiae corporisque originem eadem caro erit, quia ipsa resurget et ipsa mutabitur, quia et illud uerum est quod ait dominus, posteaquam resurrexit: palpate et uidete quia spiritbere, et hoc uerum est quod ait apostolus: caro et dictum est secundum ipsam substantiam: quae etiam tunc erit, quia ipsa mutabitur; hoc autem dictum est secundum carnalem corruptionis qualitatem: quae tunc iam non erit, quia mutata caro non corrumpetur. noueramus ergo Christum secundum carnem, id est secundum carnis mortalitatem, antequam resurgeret; sed nunc iam non nouimus, it carnem, quia dixit apostolus nunc iam non se nosse Christum secundum carnem, nec illi habuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m scđm carnem. s iam nunc non nouimus:
ea ipsa circonstantia scripturȩ loci eius satis os-¬
tendit quid loquatur apłs. suo quippe more
uitam nr̃am futuram quȩ iam in ipso homine
mediatore. xp̃o ihũ capite nr̃o resurgente cõ¬
pleta ẽ ita spe certa meditatur. tanquam iã¬
ad sit. presensq teneatur: quȩ utiq uita non
carnem Carnem namq hoc loco non ipsam
corporis nr̃i substantiam. quam dñs etiam pꝰ
resurrectionem suam carnem appellat dicens.
non erit in nobis. sicut iam in xp̃o non ẽ: Hanc
enim proprie carnem nominabat. etiam cum
de ipsa resurrectiõẽ satis euidenter loqueretur
dere non possunt: neq corruptio incorruptio¬
nem possidebit Cum ergo factum fuerit qd̾
ibi consequenter dicit. ecce mysterium uob̾
dico. omnes quidem resurgemus. non tamen
omnes immutabimur: in atomo id ẽ in mom̃¬
to. in ictu oculi. in nouissima tuba: canet enĩ
tuba et mortui resurgent incorrupti et nos
immutabimur: oportet enim corruptibile ħ

Expanded text:
m carnem, sed iam nunc non nouimus. ea ipsa circumstantia scripturae loci eius satis ostendit quid loquatur apostolus; suo quippe more uitam nostram futuram, quae iam in ipso homine mediatore Christo Iesu capite nostro resurgente completa est, ita. spe certa meditatur, tamquam iam sit praesensque teneatur. quae utique uita non carnem. carnem namque hoc loco non ipsam corporis nostri substantiam — quam dominus etiam post resurrectionem suam carnem appellat dicens: non erit in nobis, sicut iam in Christo non est. hanc enim proprie carnem nominabat, etiam cum de ipsa resurrectione satis euidenter loqueretur dere non possunt, neque corruptio incorruptionem possidebit. cum ergo factum fuerit quod ibi consequenter dicit: ecce mysterium dico uobis: omnes quidem resurgimus, non tamen omnes immutabimur, in atomo — id est in momento — in ictu oculi, in nouissima tuba; canet enim tuba, et mortui resurgunt incorrupti, etimmutabimur. oportet enim corruptibile hoc
Abbreviated transcription (Latin):
itiorũ omniũ humanorũ causa. suꝑ dit¬
bia ẽ: Adhanc conuincendã atq aufe¬
renlam. talis medicina cęlitus uenit:
Ad elatum hominẽ ꝑ suꝑbiã. ds humilis
descendit ꝑ miscđiam grãm claram ma¬
nifestamq commendans in ipso homine
quẽ tanta p̃participib suis caritate suc¬
cepit: Neq enĩ et iyse ita uerbo dei. con¬
iunctus. ut ipsa conuinctione unus filiꝰ
dei et idem iyse unus filius hominis fie.¬
ret. precetdentib suȩ uoluntatis meritis
fecit. Unũ quippe illũ eẽ. oportebat: Essen
autem et duo et tres et plures si hoc fieri
posset non ꝑ dei ꝓprium donũ. s ꝑ homi-¬
nis liberũ arbitrium: Hoc gͦ precipue com¬
mencdatur. hoc insapientiȩ atq scientiȩ
thesauris in xꝑo absconditis. quantũ exis¬
timare audeo p̃cipue docetur ac discitur:¬

Expanded text:
ue omnium humanorum causa subia est. ad hanc conuincendam atque auferendam talis medicina caelitus uenit: ad elatum hominem per superbiam deus humilis descendit per misericordiam gratiam claram manifestamque commendans in ipso homine. quem tanta prae participibus suis caritate suscepit. neque enim et ipse ita uerbo dei coniunctus, ut ea coniunctione unus filius dei et idem ipse unus filius hominis fieret, praecedentibus suae uoluntatis meritis fecit. unum quippe illum esse oportebat; essent autem et duo et tres et plures, si hoc fieri posset non per dei proprium donum, sed per hominis liberum arbitrium. hoc ergo praecipue commendatur, hoc in sapientiae atque scientiae thesauris in Christo absconditis, quantum existimare audeo, praecipue docetur et discitur
Abbreviated transcription (Latin):
amus operatur. qui uniuersa operatur. Uo¬
cationem quippe illam de qua dictum est
sine penitentia sunt dona et uocatio dei. et
de qua dictum ẽ. non ex operibus s ex uo-¬
cante. cum posset dicere. s ex credente. ele¬
ctionem quam significauit dñs dicens. ñ
uos me elegistis s ego elegi uos. nec fides
ipsa precedit: Non enim quia credidimus
s ut credamus elegit nos. ne priores eũ ele¬
gisse dicamur. falsumq sit quod absit non
uos me elegistis s ego elegi uos: Inquo et¬

Expanded text:
amus operatur, qui universa operatur. Vocationem quippe illam de qua dictum est, Sine poenitentia enim sunt dona et vocatio Dei ; et de qua dictum est, Non ex operibus, sed ex vocante ; cum posset dicere, Sed ex credente: et electionem quam significavit Dominus, dicens, Non vos me elegistis, sed ego vos elegi ; nec fides ipsa praecedit. Non enim quia credidimus, sed ut credamus elegit nos: ne priores eum elegisse dicamur, falsumque sit, quod absit, Non vos me elegistis, sed ego vos e
Abbreviated transcription (Latin):
sũnt ambȩ ciuitates. utimur et nos pace
babilonis. ex qua ita ꝑfidem popłs dei li¬
beratur. ut apud eam interim ꝑegrinet᷑:
Propt̃ quod et apłs ad monuit ȩccłiam. ut¬
oraret ꝓregibus eius atq sublimibus ad¬
dens et dicens. ut quietam et tranquillã
uitam agamus cum omni pietate et cas.¬
titate: E ꝓpħa ieremias cum populo d̃ĩ
nitus imperaret ut obedient̃ irent inbabi¬
loniam. deo suo etiam ista pacientia serui¬
entes. monuit et ipse ut oraretur ꝓilla di
terim temporalis quȩ bonis malisq com¬
munis ẽ: Pax autẽ nr̃a ꝓpria et hic ẽ. cum
deo ꝑfidem. et inȩternum erit cum illo

Expanded text:
sunt ambae ciuitates, utimur et nos pace Babylonis; ex qua ita per fidem populus Dei liberatur, ut aput hanc interim peregrinetur. Propter quod et apostolus admonuit eccoraret pro regibus ejus atque sublimibus, addens et dicens, ut quietam et tanquillam vitam agamus cum omni pietate et castitate. Et propheta Hieremias cum populo veternitus imperaret, ut obedienter in Babyloniam irent Deo suo etiam ista patientia servientes, monuit et ipse ut oraretur pro illa,ique interim temporalis, quae bonis malisque communis est. Pax autem nostra propria et hic est cum Deo per fidem, et in aeternum erit cum illo
Abbreviated transcription (Latin):
isi enim ad mortuos suscitandos dñs p
uenisset. non apłs diceret: Surge qui dormis
et exurge amortuis. et illuminabit te xꝑc:
Dormientẽ audis cum dicit surge qui dormis.
s mortuũ intellige cum audis. et exurge a

Expanded text:
isi enim ad mortuos suscitandos Dominus venisset, non Apostolus diceret: Surge, qui dormis, et exsurge a mortuis, et illuminabit te Christus . Dormientem audis, cum dicit, Surge, qui dormis: sed mortuum intellige, cum audis, Et exsurge a
Abbreviated transcription (Latin):
suarum quid hinc sentiat a ꝑtissime doceat.
suꝑfluo conant᷑ et sibi et cęteris caliginem
obducere. ut quod itiliter illa caritas mo¬
net. non solum facere nolint. s nec intellige¬
re ipsi aut ab aliis intelligi uelint. nontim̃¬
tes qđ scriptum ẽ. noluit intelligere ut be¬
oꝑa corporalia seruos dei oꝑari uoluisse qͦ
finem haberent in magnã spiritalẽ merce¬
dem adhoc ut ipso uictu et tegumento a nul¬
lo indigerent. s manibus suis hȩc sibi ꝓcura

Expanded text:
suarum, quid hinc sentiat, apertissime doceat, suarum, quid hinc sentiat, apertissime doceat, superfluo conantur et sibi et ceteris caliginem obducere, ut quod utiliter illa caritas monet non solum facere nolint, sed nec intellegere ipsi aut ab aliis intellegi uelint, non timentes quod scriptum est: noluit intellegere, ut bea corporalia seruos dei operari uoluisse, quae finem haberent in magnam spiritalem mercedem ad hoc, ut ipso uictu et tegumento a nullo indigerent, sed manibus suis haec sibi procura
Abbreviated transcription (Latin):
ȩdificando. et fundamentũ ponendo. ita
qui non uult operari nec manducet: Quid
enĩ ꝓdest manducare spiritalit̃. id ẽ pas¬
ci uerbo dei. si non inde oꝑatur aliorum
ȩdificationẽ: Sicut gͦ illi pigro seruo qͥd
profuit accipere et abscondere. nec operari
luera diũca: An ut ei auferretur infinẽ. et
ipse in exteriores tenebras mitderetur: Sic
inquiunt et nos facimus: Cegimus cũ fr̃ibꝰ
qui ad nos ab estu scłi ueniunt fatigati. ut
apud nos in uerbo dei et in orationibꝰ psalmi
ymnis. canticis spiritalibꝰ requiescant. allo¬
quimur eos. consolamur. ex hortamur ȩdifi¬
cantes in eis siquid in eorum uita ꝓ suo gra¬
du de eẽ. ꝑspicimus: Talia oꝑa si non facere¬
mus. periculose a dño alimenta ipsa spiri¬
talla sumeremꝰ: S si hoc solũ de hac re dix
isset apłs. qui non uult oꝑari nec manducet.
possent hȩc uerba maliam traduci senten¬
tiam: Cum uero multis aliis locis epłarum

Expanded text:
aedificando et fundamentum ponendo, ita aedificando et fundamentum ponendo, ita qui non uult operari, non manducet. quid enim prodest manducare spiritaliter, id est pasci uerbo dei, si non inde operatur aliorum aedificationem? sicut illi pigro seruo quid profuit accipere talentum et abscondere nec operari lucra dominica? an ut ei auferretur in fine et ipse in exteriores tenebras mitteretur? sic, inquiunt, et nos facimus: legimus cum fratribus, qui ad nos ab aestu saeculi ueniunt fatigati, ut apud nos in uerbo dei et in orationibus, psalmis, hymnis, canticis spiritalibus requiescant. alloquimur eos, consolamur, exhortamur, aedificantes in eis. si quid eorum uitae pro suo gradu esse perspicimus. talia opera si non faceremus, periculose a domino alimenta ipsa spiritalia sumeremus; hoc enim disset apostolus: qui non uult operari, nec manducet, possent haec uerba in aliam traduci sententiam; cum uero multis aliis locis epistularum
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑe corporali in quo uel agricolȩ uel opi¬
fices laborant. p̃cepit apłs cum diceret. qui
non uult oꝑari nec manducet. neq enim
ȩuangłio posset eẽ contrarius. ubi ait ipse
dñs: Ideo dico uobis ne solliciti sitis anĩȩ
ur̃ẽ quid manducetis. neq corpori ur̃o qđ
induamini. et et cȩtera: Ecce inquiunt
ubi nos dñs iubet de uictu et tegumento
sus dnm̃ posset. ut p̃ciperet ita eẽ debere
sollicitos. quid manducemus. et quid biba¬
mus. et unde cooperiamur ut nos etiã opi¬
ficum artibus curis laboribus oneraret: q¬
propt̃ in eo qđ ait qui non uult oꝑari nec
manducet. oꝑa sp̃alia inquiunt debemus
accipere De quibus alio loco dr̃. Unicuiq
sicut cds dedit. ego plantaui. apollo rigaũ
s d̾s in crementũ dedit Q paulo post.
Unusquisq mercedẽ suã accipiet scdm
suum laborem. dei enim sumus cooperarii.
dei agri cultura. dei edificatio estis. et cęt̾a¬
Sicut gͦ apłs operatur. plantando. rigando.

Expanded text:
e corporali, in quo uel agricolae uel opifices laborant, praecepit apostolus, cum diceret: qui non uult operari, non manducet. neque enim euangelio posset esse contrarius, ubi ait ipse dominus: ideo dico uobis, ne solliciti sitis animae uestrae quid manducetis neque corpori uestro quid induamubi nos dominus iubet de uictu et tegumento sus dominum posset, ut nos praeciperet ita esse debere sollicitos quid manducemus et quid bibamus et unde cooperiamur, ut nos etiam opificum artibus, curis, laboribus oneraret? quapropter in eo, quod ait: qui non uult operari, non manducet, opera spiritalia, inquiunt, debemus accipere, de quibus alio loco dicitur: unicuique sicut dominus dedit. ego plantaui, Apollo rigauit, sed deus incrementum dedit, et paUnusquisque suam mercedem accipiet secundum suum laborem. Dei enim sumus cooperarii; Dei agricultura, Dei aedificatio estis: sesicut ergo apostolus operatur plantando, igando,
Abbreviated transcription (Latin):
imitator dei uelut imago. s non qualis
ginem patriᷤ sui et hoc ẽ. quod pater eiꝰ.
quia homo ẽ. sicut pater eius: Inspeculo
autẽ. imago tua non ẽ. quod tu: Alit̾ enĩ
ẽ imago tua infilio. aliter insyeculo Sed¬
in filio. qui hoc ẽ. qđ pater. id ẽ. ds uerbũ
dei ꝑ qđ facta sunt omnia: Recipe gͦ simi¬
litudinẽ dei. quã ꝑ mala facta amisisti
Sicut enim in nummo imago imperato¬
ris aliter ẽ. et aliter infilio. nam imago
et imago ẽ. s aliter impressa ẽ. in nũmo.
es dei. et hoc melior quia cum intellec¬
tu et cum quadã uita nummꝰ dei es. ut
scias etiam cuius imaginẽ geras. et ad
cuius imaginẽ factus sis: Nam nummus
nescit se habere imaginẽ regis¬
n primis tribus preceptis
de calogi quȩ ad dm ꝑtinent. cȩtera enĩ.
septem ad ꝑximũ ꝑtinent id ẽ. ad homi¬
nem. quia in duob p̃ceptis tota lex pen

Expanded text:
imitator Dei velut imago, sed non qualis ginem patris sui, et hoc est quod pater ejus, quia homo est sicut pater ejus. In speculo autem imago tua non hoc est quod tu. Aliter est enim imago tua in filio, aliter in speculo: in Filio, qui hoc est quod Pater, id est, Verbum Dei per quod facta sunt omnia. Recipe ergo similitudinem Dei, quam per mala facta amisisti. Sicut enim in nummo imago imperatoris aliter est, aliter in filio: nam imago et imago est; sed aliter impressa est in nummo, Dei es, ex hoc melior, quia cum intellectu et cum quadam vita nummus Dei es, ut scias etiam cujus imaginem geras, et ad cujus imaginem factus sis: nam nummus nescit se habere imaginem in tribus primis praeceptis decalogi, quae ad deum pertinent — cetera enim septem ad proximum pertinent, id est ad hominem, quia in duobus praeceptis tota lex pen
Abbreviated transcription (Latin):
alius hȩc facit etiã in eccłiis. s ut ipsa societaᷤᷤ
congregatorũ fidelium. approbando inuicẽ
atq communicando uerȩ fidei. doctͥnã in
omnibꝰ quȩ dicunt᷑ uerbis uel signantur
sacramentis. tanquam unam sꝑeciem ueri co-
loris obducat: Ad hoc etiam ꝑtinet. quod
idem dicit apłs: Beinde post annos quatu-¬
ordecĩ ascendi hierosolimam cũ barnaba as¬
sumpto etiam tito: ascendi aut̃ scđm reuelatio¬
nem et exposui eis euangelium quod predico
in gentibus seorsũ aut̃ his qͥ uidebant᷑ p̃stantio¬
res. ne forte inuacuum curro aut cucurri &
paulopost Cũ cognouissent inquit gr̃am q̃
uidebant᷑ columpnȩ eẽ. dextras michi dede-¬
runt et banabȩ. societatis: Ipsa enim collatio.
unam doctrinȩ spetiem. exclusa omni uarie-¬

Expanded text:
alius haec facit etiam in Ecclesia? sed ut ipsa societas alius haec facit etiam in Ecclesia? sed ut ipsa societas congregatorum fidelium, approbando in invicem atque communicando verae fidei doctrinam in omnibus quae dicuntur verbis, vel signantur sacraloris obducat. Ad hoc pertinet etiam quod idem dicit apostolus: Deinde post annos quatuordecim ascendi Hierosolymam cum Barnaba, assumpto etiam Tito. Ascendi autem secundum revelationem, et exposui Evangelium quod praedico in gentibus, scorsum autem his qui videntur, ne forte in vacuum curro aut cucurri . Et paulo post: Cum cognovissent, inquit, gratiam quae videbantur columnae esse, dexteras dederunt mihi et Barnabae societatis . Ipsa enim collatio unam doctrinae speciem exclusa omni varie
Abbreviated transcription (Latin):
turi sacerdotii regalis qđ ẽ in ęccłia. quo con-¬
setrant᷑ omnes ꝑtinentes ad corpꝰ xp̃i. sũmi et
ueri principis sacerdotũ: Nam nc̃ et omnes
ungunt᷑. quod tc̃ regibꝰ tantum et sac̾doti¬
bus fiebat Et quod ait petrus ad xp̃ianũ
populum scribens. regale sac̾dotiũ utrũq
nomen illi populo conuenire declarauit. qͦ
illa unctio ꝑtinebat Eȩtera itaq uicia tanꝗͣ
ualitudinis et quasi membroꝵ animȩ atq
sensuum et ꝑ se interiꝰ in conscientia et intel¬
lectu sanat et corrigit. doctrina uͦ uł imbu¬
endi per sacram̃ta. uł cathezizandi ꝑ sermo¬
buta ẽ: Itaq et paulus uoce domini audita
quid me ꝑsequeris. et ego sum ihc̃ quem
tu persequeris. ad ananiam tam̃ missus ẽ
ut illo sacerdotio qd̾ in ȩccłia constitutum
ẽ. sacramentum doctrinȩ fidei perciperet.
et uerus eiꝰ apꝓbaret᷑ color. non quia non
potest dñs ꝑ seipsum omnia facere. nã qͥs

Expanded text:
turi sacerdotii regalis, quod est in Ecclesia, quo conturi sacerdotii regalis, quod est in Ecclesia, quo consecrantur omnes pertinentes ad corpus Christi, summi et veri principis sacerdotum. Nam nunc et omnes unguntur, quod tunc regibus tantum et sacerdotibus fiebat: et quod ait Petrus ad christianum populum scribens, Regale sacerdotium ; utrumque nomen illi populo convenire declaravit, quo illa unctio pertinebat. Caetera itaque vitia tanquam valetudinis et quasi membrorum animae atque sensuum, per seipsum interius in conscientia et intellectu Dominus sanat et corrigit: doctrina vero vel imbuendi per Sacramenta, vel catechizandi per sermobuta est. Itaque et Paulus voce Domini audita, Quid me persequeris? et, Ego sum Jesus, quem tu persequeris; ad Ananiam tamen missus est, ut illo sacerdotio quod in Ecclesia constitutum est, sacramentum doctrinae fidei perciperet, et verus ejus approbaretur color . Non quia non potest per seipsum Dominus omnia facere; nam quis