comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
et aures ut nõ audiant us in hodiernũ
diem. Et dauid dicit fiat mensa eorũ
ĩ laqueum et in recributionẽ et ĩ scan¬
dalum illis. Obscurent᷑ oculi corũ ne
uideant. et dorsum ip̃oꝵ semper incur¬
ua. Ecce misericordia et iudicium. Mi¬
sericordia in electionem que consecuta
ẽ iusticiam dei: iudiciũ uero in ceteros
qui excecati sunt. Et camen illi quia
uosuerunt crediderunt. issi quia nosu¬
erunt non credĩderunt: mĩa igitur et
iũdiciumi in ip̃is uolunitatib fr̃a sunt.
Electio quippe ista gr̃e ẽ: non utiq
meritor. Superius enim dixerat. sic
ergo et in hoc tempore reliquie per elec¬
tionem gr̃e salue facte sunt. Si autem
gratia: iam non ex operib. Alioqum:
gr̃a iam non est gratia. Gratis ergo cõ¬
secuta ẽ quõd consecuta ẽ electio: non
precessit eoꝵ asiquĩd quod priores da¬
rent et retribueretur issis. Pro nichi¬
lo saluos fecit eos. Ceteris autem qui
excecati sunt sicut ibi non tacitum ẽ.

Expanded text:
iant, usque in hodiernum diem. Et David dicit, Fiat mensa eorum in laqueum et in retributionem et in scandalum illis: obscurentur oculi eorum ne videant, et dorsum eorum semper incurva. Ecce misericordia et judicium: misericordia in electionem quae consecuta est justitiam Dei; judicium vero in caeteros qui excaecati sunt: et tamen illi qurunt; illi quia noluerunt, non crediderunt. Misericordia igitur et judicium in ipsis voluntatibus facta sunt. Electio quippe ista gratiae est, non utique meritorum. Superius enim dixerat, Sic ergo et in hoc tempore, reliquiae per electionem gratiae salvae factae sunt. Si autem gratia, jam non ex operibus; alioquin gratia jam non est gratia . Gratis ergo consecuta est, quod consecuta est electio: non praecessit eorum aliquid, quod priores darent, et retribueretur illis: pro nihilo salvos fecit eos. Caeteris autem qui excaecati sunt, sicut ibi non tacitum est,
Abbreviated transcription (Latin):
eius quo placuit et reconciliatum est
creatore uiuimus. per quem reformat
sapienter uiuimus. quem diligentes.
et quo fruentes uiuimus. unum deum
ex quo omnia. per quem omma. ĩ quo
omnia. Ip̃i gloria in sclã scłorũ amen.¬

Expanded text:
ejus, quo placuit et conciliatum est ejus, quo placuit et conciliatum est creatore vivimus, per quem reformati sapienter vivimus, quem diligentes et quo fruentes beate vivimus: unum Deum ex quo omnia, per quem omnia, in quo omnia, ipsi gloria in saecula saeculorum. Amen
Abbreviated transcription (Latin):
formam facta ẽẽ omnia. que sola implet
qd̾ appetunt omnia. que tamen omĩa neq
fierent a patre per filium. neq sius finib
salua eẽnt insi deus summe bonus eẽt. Ꝙͥ
et milli nature que ab ip̃o bona ẽẽ posset ĩ¬
iudit. et in bono ip̃o asia ꝯuantũ uessent. a¬
lia quantum possert ut manerent dedit.
Quare ip̃m donuim dei cum patre ⁊ filio
cque incommutabile cosere et tenere cos ꝯ¬
uenit unius substantie trinitatem unum
deum. a quo sumus. per quem sumus. in
quo sumus. a quo discessimus. cui dissimi
les facti sumus. a quo perire non ꝑmissi
sumus. Principium ad quod recurrimꝰ.
et formam quam sequimur. et gratiam
qua reconcisiamur. Unum deum qͦ auc¬
tore conditi sumus. et similitũdine eius
per quam ad unitatem formam᷑. ⁊ pacẽ
qua unitati ad heremus. Deum qͥ dixit¬
uerbum fiat. et uerbum ꝑ quod factũ ẽ.
onme quod substantialiter et naturali¬
ter factum est. et donum benignnitatis

Expanded text:
formam facta esse omnia, quae sola implet, formam facta esse omnia, quae sola implet, quod appetunt omnia. Quae tamen omnia neque fierent a Patre per Filium, neque suis finibus salva essent, nisi Deus summe esset, qui et nulli naturae, quae ab ipso bona esse possent, invidit; et in bono ipso alia quantum vellent, alia quantum possent, ut manerent, dedit. Quare ipsum donum Dei cum Patre et Filio que incommutabile colere et tenere nos convenit, uniusque substantiae Trinitatem unum Deum a quo sumus, per quem sumus, in quo sumus; a quo diles facti sumus, a quo perire non permissi sumus: principium ad quod recurrimus, et formam quam sequimur, et gratiam qua reconciliamur: unum Deum quo auctore conditi sumus, et similitudinem ejus per quam ad unitatem formamur, et pacem qua unitati adhaeremus: Deum qui dixit, Fiat ; et Verbum per quod factum est omne quod substantialiter et naturaliter factum est; et Donum benignitatis
Abbreviated transcription (Latin):
nem potest inuidere. Dicant michi ergo
ãdoratores aut adusatores ꝑtium mũdi.
quẽ nõ optimum sibi concisiet qui hoc unũ
colit qd̾ omnis optimus disigit: et cuius co¬
gnitione gaudet. et ad quod principium fit
optimus recurrendo. Quisquis uero ange¬
uult. et priuato suo lecari cupiens a ꝯmuni
omnum boriorum et uera beatitudine lap¬
sus est. cui onmes mali subiugandi et pre¬
mendi. nullus aũt bonus nͥ excercendus¬
datur in pocestatem. nullo dubitante ñ ẽ
colendus. Cuius leticia ẽ nr̃a miseria: et cꝰ
dampnum ẽ nr̃a reuersio. Religet ergo nos
resigio uni onmpotenti deo: quia inter
mentem nr̃am qua issum intessigimus
patrem et ueritatem id e̾ lucem interiorẽ
per quam illum intesligimus nulla inter
posita creatura ẽ. Quare ip̃am quoq ueri¬
tatem nulla ex parte dissimilem. in ip̃o et
cum ip̃o uenerenur que forma ẽ õn que
ab uno facta sunt et ad unum nituntur.
Unde apparet spualibus ammis per hanc

Expanded text:
nem potest invidere. Dicant ergo mihi nem potest invidere. Dicant ergo mihi adoratores, aut adulatores partium mundi, quem non optimum sibi concillet, qui hoc unum colit, quod omnis optimus diligit, et cujus cognitione gaudet, et ad quod principium recurrendo fit optimus. Quisquis vero angevult, et privato suo laetari cupiens a communi omnium bono et vera beatitudine lapsus est, cui omnes mali subjugandi et premendi, nullus autem bonus nisi exercendus in potestatem datur; nullo dubitante non est colendus; cujus laetitia est nostra miseria et cujus damnum est nostra reversio. 113. Religet ergo nos religio uni omnipotenti Deo; quia inter mentem nostram qua illum intelligimus Patrem, et veritatem, id est lucem interiorem per quam illum intelligimus, nulla intposita creatura est. Quare ipsam quoque veritatem nulla ex parte dissimilem in ipso et cum ipso veneremur, quae forma est omnium quae ab uno facta sunt, et ad unum nituntur. Unde apparet spiritualibus animis, per hanc
Abbreviated transcription (Latin):
anime aliud seruitus corporis. Iusti aũt
homines et in uno deo hentes omĩa gaudi¬
a sua. quando per eor facta deus bene¬
dicitur congrtulantur saudantibus.
Cum̃ bero ipi tanquam ip̃i saudantur.
corrigunt errantes quos possunt. Quos
aũt non possunt. non eis gratulantur:
et ab ilło uicio corrigi uolunt. Quibus
steria quid metuimus ne aliquem illorũ
offendamus si non supersticiosi fuerimꝰ.
cum ip̃is adiuuantibus ad uinm deum
tendentes et ei uni .o. religantes aĩas
m̃us. unde religio dicta creditur. omni
supersticione carcamus. Ecce unũ deũ
sapientiam qua sapiens ẽ quecũq aĩa
sapiens. ip̃m munis quo bta sunt quecũ¬
qz beata sunt Quisquis angesorum dili¬
git hunc deum. certus sum qd̾ etiam me
diligit: quisquis in illo manet et põt hu¬
manas preces sentire. in illo me exaudit.
Quisquis ip̃m habet bonum suum.ĩ ip̃o
me adiuuat: nec michi eius participatio¬

Expanded text:
animae, aliud servitus corporis. Justi autem animae, aliud servitus corporis. Justi autem homines, et in uno Deo habentes omnia gaudia sua, quando per eorum facta Deus benedicitur, congratulantur laudantibus: cum vero ipsi tanquam ipsi laudantur, corrigunt errantes quos possunt; quos autem non possunt, non eis gratulantur, et ab illo vitio corrigi volunt. Quibus ancta Dei ministeria; quid metuimus ne aliquem illorum offendamus, si non superstitiosi fuerimus, cum ipsis adjuvantibus ad unum Deum tendentes, et ei uni religantes animas nostras, unde religio dicta creditur, omni superstitione careamus? 112. Ecce unum Deum Sapientiam qua sapiens est quaecumque anima sapiens est, et ipsum Munus quo beata sunt quaecumque beata sunt. Quisquis Angelorum diligit hunc Deum, certus sum quod etiam me diligit. Quisquis in illo manet, et potest humanas preces sentire, in illo me exaudit. Quisquis ipsum habet bonum suum, in ipso me adjuvat, nec mihi ejus participatio
Abbreviated transcription (Latin):
ne se adoraret: s unim deum sub quo
ei eẽt et ilse conseruus. qui autẽ nos m¬
uitant ut sibi seruiamus et tanꝙͣ deos
colamus. Similes sunt sũperbis hõĩb
quib siliceat similiter coli uolũt. Sed
istos perpeti minꝯ ilsos uero colere ma¬
gis periculosum e̾. Omnis eĩ hominũ
dominatus in homines. aut dñantium
aut seruientium morte finitur. Ser¬
uitus autem sub angelorum malorũ
superbia propter ip̃m tempus quod ẽ
post mortem magis metuenda e̾. Illud
etiam cui ignoscere facile ẽ. quod sub ho¬
mine dominante. liberas hr̃e cogitatioẽs
concessum ẽ. Issos autem dommnos in
oculus ẽ mętuende ac percipiende ueri¬
tatis. quare si omnib pocestatib que
dantur hominib ad regendam rem pubłi¬
cum pro nr̃o uiculo subditi sumus red¬
dentes cesari qͦd cesaris ẽ. et deo quod dei
ẽ. non ẽ metuendum ne hoc post morcem
nr̃am aliquis erigat. Et aliud ẽ seruitus

Expanded text:
ne se adoraret, sed unum Dominum sub quo ne se adoraret, sed unum Dominum sub quo ei esset et ille conservus . 111. Qui autem nos invitant ut sibi serviamus, et tanquam deos colamus, similes sunt superbis hominibus, quibus si liceat, similiter coli volunt: sed istos homines perpeti minus, illos vero colere magis periculosum est. Omnis enim hominum dominatus in homines, aut dominantium aut servientium morte finitur: servitus autem sub angelorum malorum superbia, propter ipsum tempus quod est post mortem magis metuenda est. Illud etiam cuivis cognoscere facile est, quod sub homine dominante liberas cogitationes habere concessum est: illos autem dominos in oculus intuendae ac percipiendae veritatis. Quare si omnibus potestatibus, quae dantur hominibus ad regendam rempublicam, pro nostro vinculo subditi sumus, reddentes Caesari quod Caesaris est, et Deo quod Dei est , non est metuendum ne hoc post mortem nostram aliquis exigat. Et aliud est servitus
Abbreviated transcription (Latin):
stram ut naturam humanam ip̃a dei
untus et dei sapientia incominutabisis
et consubstantialis patri et coeterna su¬
scipere dignaretur: per quam nos doc̾et
id eẽ hoĩ cosendum quod ab omni cre¬
atura intelsectuasi et rationasi cosendũ
e̾. et hoc etiam ip̃os oꝑtimos angesos. ⁊
excellentissima ministeria dei uelle cre¬
damus ut unum cum ip̃is colamus deũ.
contemplatione beati sunt. neq emim
et nos uidendo angelum beati sumus. sed
uidendo ueritatem qua etiam ip̃os dilĩgi¬
mus angelos et his congratulam᷑. Nec
muidemus qd̾ ea ꝑatiores et missis mo¬
lestiis. impẽdientibus perfruunt᷑. sed
magis eos diligimus. qm̃ et nos tale ali¬
quid sperare a commum domino iussi
sumus. Quare honoramus eos caritate
non seruitute. nec eis constitumus tẽ
pla. Nolunt enĩ sic se honorari a nobis:
quia nos ip̃os cum boni sumus. templa
sumini dei ẽẽ nouerunt. Recte itaq scri¬
bitur. hominem ab angelo prohibitum

Expanded text:
stram, ut naturam humanam ipsa Dei stram, ut naturam humanam ipsa Dei virtus et Dei sapientia incommutabilis et consubstantialis Patri et coaeterna suscipere dignaretur, per quam nos doceret id esse homini colendum quod ab omni creatura intellectuali et rationali colendum est. « Hoc etiam ipsos optimos angelos et excellentissima ministeria Dei velle credamus, ut unum cum ipsis colamus Deum, contemplatione beati sunt. Neque enim et nos videndo angelum beati sumus; sed videndo veritatem, qua etiam ipsos diligimus Angelos, et his congratulamur. Nec invidemus quod ea paratiores, vel nullis molestiis interpedientibus perfruuntur: sed magis eos diligimus, quoniam et nos tale aliquid sperare a communi Domino jussi sumus. Quare honoramus eos charitate, non servitute. Nec eis templa construimus: nolunt enim se sic honorari a nobis; quia nos ipsos cum boni sumus, templa summi Dei esse noverunt. Recte itaque scribitur, hominem ab angelo prohibitum
Abbreviated transcription (Latin):
qua etiam capilli et ossa uiuũt. que
sme sensu precĩdrintur. hac aũt me¬
lior e̾ uita sentiens. et tamen uitam be¬
stiarum colere nõ debennus. Nõ sit nob̾i
celigio uel ip̃a perfecta et sapiens aĩa rõ¬
nalis: sius in ministerio uniuersitatis
siuie in ministerio ꝑtium stabilita. siue
que in suminis hominibus expectat
omimitationem reformationẽq por¬
tionis suc. Qm̃ omnis uita rõnasis si
perfecta ẽ. incommutabili ueritati se¬
cum intrinsecus sine strepitu loquenti
obtemperat. Non obtemperans autem
uiciosa fit. Non ergo per se excellit. s ꝑ
issam cui sibenter obtemperat. Quod
cołit ergo suminus angesus id colendũ
ẽ etiam homini ułtimo: quia ip̃a hoĩs
natura id non colendo facta ẽ ultima.
non enam aliuride saprẽs angelus. ali¬
unde homo. asiunde isse uerar. asiũde
homo.s ab̾ una incorminutabili sapiẽ¬
tia et ueritate. Nlam ĩd ip̃m factum est¬
temporali dispensatiorie ad salutẽ no¬

Expanded text:
qua etiam capilli et ossa vivunt, quae qua etiam capilli et ossa vivunt, quae sine sensu praeciduntur: hac autem melior est vita sentiens; et tamen vitam bestiarum colere non debemus. 110. Non sit nobis religio vel ipsa perfecta et sapiens anima rationalis, sive in ministerio universitatis, sive in ministerio partium stabilita, sive quae in summis hominibus exspectat commutationem reformationemque portionis suae; quoniam omnis vita rationalis si perfecta est, incommutabili veritati secum intrinsecus sine strepitu loquenti obtemperat, non obtemperans autem vitiosa fit. Non ergo per se excellit, sed per illam cui libenter obtemperat. Quod ergo colit summus angelus, id colendum est etiam ab homine ultimo, quia ipsa hominis natura id non colendo facta est ultima. Non enim aliunde sapiens angelus, aliunde homo; aliunde ille verax, aliunde homo; sed ab una incommutabili sapientia et veritate. Nam id iptemporali dispensatione ad salutem no
Abbreviated transcription (Latin):
quia omnis superstitio cũ sit magna
pena hominum. et periculosissimat¬
pitudo. horor est ac triũphus illorũ.
Non sit nobis religio terrarũ cultus
et aquarum: quia istis purior et suci¬
dior ẽ aeretiam caliginosus quẽ tñ
colere non debemus. Non sit nobis re¬
ligio purioris aeris et seremori ᷤᷤ cultus:
quia luce absente inumbratur. et pu¬
nor illo ẽ fulgor ignis etiam huiuis.
et extinguimus. cose utiq ñ debemis.
Nlon sit nob̾is religio cultus corporũ ethe¬
torum aut celestium: quia ꝙͣuis recte
ominbus ceteris corporibus ante ponãt.
mesior tamen ẽ ip̃is quecũq uita quap¬
pter si ammata sunt: melior ẽ queuis
amma per se ip̃am ꝙͣ corpus quodlibet
ammatum. Et tamen animam uicio¬
sam nemo colendam ẽẽ censuerit. Non
sit nob̾is resigio custus issus uite qua
dicuntur arbores uiuero qm̃ nullus sen¬
sus milsa ẽ. et ex eogenere ẽ ista qua
m etiam corporis mimerositas agit᷑

Expanded text:
quia omnis superstitio cum sit magna quia omnis superstitio cum sit magna poena hominum, et periculosissima turpitudo, honor est ac triumphus illorum. 109. Non sit nobis religio terrarum cultus et aquarum; quia istis purior et lucidior est aer, etiam caliginosus, quem tamen colere non debemus. Non sit nobis religio etiam purioris aeris et serenioris cultus: quia luce absente inumbratur; et purior illo est fulgor ignis etiam hujus, qet exstinguimus, colere utique non debemus. Non sit nobis religio cultus corporum aethereorum atque coelestium, quae quamvis omnibus caeteris corporibus recte praeponantur, melior tamen ipsis est quaecumque vita. Quapropter si animata sunt, melior est quaevis anima per seipsam, quam corpus quodlibet animatum; et tamen animam vitiosam nemo colendam esse censuerit. Non sit nobis religio cultus illius vitae, qua dicuntur arbores vivere: quoniam nullus sensus in illa est; et ex eo genere est ista qua nostri etiam corporis numerositas agitur,
Abbreviated transcription (Latin):
qualecunq uerum ꝙͣ omne quicquid
pro arbitrio fingi pocest. Et tñ amiam
ip̃am ꝙͣuis anima uera sit cum falsa
ymaginat᷑. colere non debemꝰ. Melior ẽ
uera scipula ꝙͣ lux mani cogitatione
pro suspicantis uoluntate formata. Et
tamen scipulam quam sentiniꝰ et tan¬
gimus dementis ẽ credere cosendam.
Non sit nobis religio humanoꝵ operum
cultus. Meliores enrm sunt ip̃i artifi¬
ces qui talia fabricantur. quos tamen
colere non debemus. Non sit nobis reli¬
gio ailtus bestiarum. Meliores eĩ sunt
extremi hommes quos tamen colere ñ
debemus. Non sit nobis religio cultus
hominum mortuorum: quia si pie
uixerunt᷑. non sic hẽntur ut tales que¬
rant honores. s illum a nobis coli uo¬
lunt quo illuminante letantur meri¬
ti fui nos ẽẽ consortes. honorandi ergo
sunt propter imitationem. nõ adoran¬
di propter resigionem. Si autẽ mase
uixerunt: ubiciq sint nõ sũt colendi.
Non sit nobis religio cultus demonum:

Expanded text:
qualecumque verum, quam omne quidquid qualecumque verum, quam omne quidquid pro arbitrio fingi potest; et tamen animam ipsam, quamvis anima vera sit cum falsa imaginatur, colere non debemus. Melior est vera stipula, quam lux inani cogitatione pro suspicantis voluntate formata; et tamen stipulam, quam sentimus et tangimus, dementis est credere colendam. Non sit nobis religio humanorum operum cultus. Meliores enim sunt ipsi artifices qui talia fabricantur, quos tamen colere non debemus. Non sit nobis religio cultus bestiarum. Meliores enim sunt extremi homines, quos tamen colere non debemus. Non sit nobis religio cultus hominum mortuorum: quia si pie vixerunt, non sic habentur ut tales quaerant honores; sed illum a nobis coli volunt, quo illuminante laetantur meriti sui nos esse consortes. Honorandi ergo sunt propter imitationem, non adorandi propter religionem. Si autem male vixerunt, ubicumque sint non sunt colendi. Non sit nobis religio cultus daemonum;
Abbreviated transcription (Latin):
ad ecerna contempsanda ydoncã men¬
tis actioriem qui uisibilibus tantũ id ẽ
temporalibus crẽdit: s hr̃e põt qui hoꝵ
omnium sensibilium deum artifice lau¬
dat. et eum persuadet fide. ⁊ expectat spe.
tor uos hommes carissimi mei et pr̃ori¬
mi mei. meq ip̃m hortor uobrscum ut ad
id quo nos per sapientiam deus hortat᷑ͦ
quanta possumus celeritate curramꝰ
Non diligamus mundum. qm oĩa que
in mundo sunt concupiscentia cariis.
et concupiscentia oculorum ẽ. et ambi¬
tioseculi. Non diligamus ꝑ carnis uolup¬
tatem corrumpere et corrumpi: ne ad
miserabilem corrupcionem dolorum
tormentorũq ueniamus. Nõ diligamꝰ
certamina. ne angesis qui talib gau¬
dent in potestatem demur. hũiliandi.
uincendi. uerberndi. Non disigamus
uisibilia spectacula. ne ab ip̃a ueritate
asierrando et amando umbras in tene¬
bras proiciam᷑. Non sit nobis religio
in fantasmatib nr̃is. Melius ẽ enim

Expanded text:
ad aeterna contemplanda idoneam menad aeterna contemplanda idoneam mentis aciem qui visibilibus tantum, id est temporalibus, credit; sed habere potest, qui horum omnium sensibilium Deum artificem laudat, et eum persuadet fide, et spectat spe, tor vos, homines charissimi et proximi mei, meque ipsum hortor vobiscum, ut ad id quo nos per sapientiam suam Deus hortatur, quanta possumus celeritate curramus. Non diligamus mundum, quoniam omnia quae in mundo sunt, concupiscentia carnis, et concupiscentia oculorum est, et ambitio saeculi . Non diligamus per carnis voluptatem corrumpere atque corrumpi, ne ad miserabiliorem corruptionem dolorum tormentorumque veniamus. Non diligamus certamina, ne angelis qui talibus gaudent, in potestatem demur, humiliandi, vinciendi, verberandi. Non diligamus visibilia spectacula, ne ab ipsa veritate aberrando et amando umbras, in tenebras projiciamur. 108. Non sit nobis religio in phantasmatibus nostris. Melius est enim
Abbreviated transcription (Latin):
aut urbani faceti nominant᷑ excellere:
inuolutam et oppressam. ligabunt᷑ ergo
his manus et pedes et mittentur in tene¬
bras exteriores: ibi erit fletus et stridor¬
initia istorum sunt. et necessario dilecto¬
res suos ad ista perducunt. Qui enim ma¬
qui uero bene utitur uel ip̃is quĩq sen¬
sib corporis ad credenda et predicanda o¬
pemi dei. et nutriendam caritatẽ ip̃ius.
uel actione et cognitione ad pacificũ¬
dam naturam suam. et ad cognoscendũ
deum intrat in gaudium dñi sui. Prop¬
terea talentum quod male utenti aufer-¬
tur illi datur qui talentis quinq usꝰ
ẽ bene. Non quia transferri põt acumẽ
intelligentie. s ita significatum ẽ posse
hoc amittere negligentes et impios nn¬
geniosos: et ad eam peruenire diligentes
et pios quamuis ingenio tardiores. Nõ
enim datum ẽ ei issud talentũ qui acce¬
perat duo. hẽt enim et hoc qui iam ĩ ac¬
tione et cognitione bene uruit. s ei qui
accepetat quinq. Nondum enim habet

Expanded text:
aut urbani aut faceti nominantur, excellereinvolutam et oppressam. Ligabuntur ergo his manus et pedes, et mittentur in tenebras exteriores; ibi erit ploratus et stridorinitia istorum sunt, et necessario dilectores suos ad ista perducunt; qui enim maQui vero bene utuntur vel ipsis quinque sensibus corporis ad credenda et praedicanda opera Dei, et nutriendam charitatem ipsius vel actione et cognitione, ad pacificandam naturam suam et cognoscendum Deum, intrant in gaudium Domini sui. Propterea talentum, quod male utenti aufertur, illi datur qui talentis quinque bene usus est , non quia transferri potest acumen intelligentiae, sed ita significatum est posse hoc amittere negligentes, et impios ingeniosos, et ad eam pervenire diligentes, et pios, quamvis ingenio tardiores. Non enim datum est illud talentum ei qui acceperat duo habet enim et hoc, qui jam in actione et in cognitione bene vivit sed ei qui acceperat quinque. Nondum enim habet
Abbreviated transcription (Latin):
operadi. et qui sitire et esurire nolũt.
et in libidinem ardescere et defatigari.
ue libenter edant et bibant et concũbãt
et dormiant. amant indigentiam quod
ẽ initium summoꝵ dolor. Perficietur
eigo in eĩs quod amant. ut ibi eis plorat᷑
et stridor dentium. plures enim sũt qui
hec ommia imitia suul diligũt. ⁊ quoꝵ
uita ẽ spectare contendere. mandrcare
bibere.concũbere. dormire. et in cogitatio¬
ne sua nichil aliud ꝙͣ fantasmata que
detali uita colligunt amplexari. et ex
coro fallacia superstitionis uel impieta¬
tis regulas figere quib decipiuntur et
quib inherent. Etiam si ab illecebris
carnis sẽ abstinere conantur: quia nom
bene utuntur talento sibi cõmisso. id est
in terra obrutam ad ẽ delicatis et super

Expanded text:
operandi; et qui sitire et esurire volunt, operandi; et qui sitire et esurire volunt, et in libidinem ardescere, et defatigari, ut libenter edant, et bibant, et concumbant, et dormiant, amant indigentiam, quod est initium summorum dolorum. Perficietur ergo id quod amant, ut ibi eis sit ploratus et stridor dentium : plures enim sunt qui haec omnia vitia simul diligunt, et quorum vita est spectare, contendere, manducare, bibere, concumbere, dormire, et in cogitatione sua nihil aliud quam phantasmata quae de tali vita colligunt amplexari, et ex eorum fallacia superstitionis vel impietatis regulas figere, quibus decipiuntur et quibus inhaerent, etiamsi ab illecebris carnis se abstinere conentur; quia non bene utuntur talento sibi commisso, id est in terra obrutam, id est delicatis, et super
Abbreviated transcription (Latin):
cum aduersario. dum cum ilło sumus
in uia: et tota sanitas. et nilla indigen¬
tia. et nulla fatigatio ãderit corpori:
quia corruptibile hoc tempore atq ordĩe
suo quo resurrectio carnis futura ẽ in¬
ductur incorruptionie. Non mirũ aũt
si hoc dabitur his qui in cognitione so¬
lam ueritatem amant: et in actiorie so¬
lam pacem. et in corpore solã sanitatẽ.
Hoc enim perficietur in eis post hanc
uitam. quod in hac uita plus diligunt.
bono ut extra eam iusibilia magis appe¬
tant. quibus ãd conspicienda. et diligẽ¬
da intelligibisia commemorari debuer̃t.
dabuntur eiꝰ exteriores tenebre. Haru
quippe mitium ẽ carnis prudentia.⁊ sen¬
suum corporeorum imbecillitas. Et qui
certamimbus delectantur alienabũt᷑
a pace: et summis difficultatibus im¬
plicabuntur. Initium uero sũme diffi¬
cultatis ẽ bellum atq contentio: ⁊ hoc
significari arbitror qd̾ sigant ei manus
et᷑ pedes. id ẽ facilitas omnis aufertur

Expanded text:
cum adversario, dum cum illo sumus cum adversario, dum cum illo sumus in via: et tota sanitas, et nulla indigentia, et nulla fatigatio aderit corpori; quia corruptibile hoc, tempore atque ordine suo quo resurrectio carnis futura est, induetur incorruptione . Non mirum autem, si hoc dabitur iis qui in cognitione solam veritatem amant, et in actione solam pacem, et in corpore solam sanitatem. Hoc enim in eis perficietur post hanc vitam, quod in hac vita plus diligunt. bono, ut extra eam visibilia magis appetant, quibus ad conspicienda et diligenda intelligibilia commemorari debuerunt, dabuntur eis exteriores tenebrae. Harum quippe initium est carnis prudentia, et sensuum corporeorum imbecillitas. Et qui certaminibus delectantur, alienabuntur a pace, et summis difficultatibus implicabuntur. Initium enim summae difficultatis est bellum atque contentio. Et hoc significare arbitror, quod liget pedes , id est facilitas omnis aufertur
Abbreviated transcription (Latin):
tare. cum omnis illius uoluptatis sit fi¬
nis. non esurire ac sitire. et nõ destderare
concub̾itum. et non ẽẽ corpore fatigato.
Quare qui fines ip̃os desiderant. prius
curiositate carerit: cognoscentes eam ẽẽ
certam cognitionem que intus ẽ. et ea
perfruentes quantum in hac uita queũt.
Inde accipiunt actionis facilitatẽ perui¬
aicia posita. Scientes maiorem ẽẽ facili¬
oremq uictoriam non resistere aĩositati
auusquam. Et hec quantum ĩ hac iuta
queunt sentiunt. postremo etiam qͥetẽ
corporis abstinendo ab his rebus sine qui¬
bus agi hec uita põt. Ita gustant ꝙͣ sua¬
uis ẽ dominus. Nec erat dubium quid
post harc uitam futurum sit. et ꝑfecti¬
oms sue fide. spe. per caritatem mitrĩt᷑.
post hanc iuitam autem et cognitio perfi¬
cietur: quia ex parte minc scimus. cũ aũt
uenerit quod perfectum ẽ. nõ erit ex parte.
et par ornis aderit. Nunc enim asia sex
nr̃m. quia ex magna parte ꝯcordamus

Expanded text:
tare; cum omnis illius voluntatis tare; cum omnis illius voluntatis sic non esurire, ac sitire, et non desiderare concubitum, et non esse corpore fatigato. Quare qui fines ipsos desiderant, prius curiositate carent, cognoscentes eam esse certam cognitionem quae intus est, et ea perfruentes quantum in hac vita queunt: deinde accipiunt actionis facilitatem, pervicacia posita, scientes majorem esse facilioremque victoriam non resistere animositati cujusquam, et hoc quantum in hac vita queunt: sentiunt postremo etiam quietem corporis abstinendo ab his rebus sine quibus agi haec vita potest. Ita gustant quam suavis est Dominus , nec erit eis dubium quid post hanc vitam futurum sit, et perfectionis suae fide, spe, et charitate nutriuntur; post hanc autem vitam et cognitio perficietur, quia ex parte nunc scimus: cum autem venerit quod perfectum est, non erit ex parte et pax omnis aderit. Nunc enim al. nostrum ; quia ex magna parte concordamus
Abbreviated transcription (Latin):
dem modo se semper habentiumy. Qeͥd
appetit siperbia nisi potentiam: que re¬
fertur ad agendi facilitatem. quã nõ
aiienit nͥ anima perfecte deo fubdita
it ad eius regnum summa caritate ꝯ¬
uersa. Quid appetit uosuptas corporis.
nisi quietem: que non ẽ. nͥ uͥ missa ẽ m¬
digentia nisla corruptio: Cauendi fũt
digo inferiores inferi. id ẽ post hãc uitã
pene grauiores. ui milla potest ẽe cõme¬
cam perfundit sumen quod illimmat
homiem omnem uemientem in hunc
mundum. Quare festinemus. et am¬
bulemus cum dres presto ẽ: qui memor¬
des.  miseri homines quib cognita ui¬
lescunt. et nouitatibus gaudent. libenti
discunt ꝙͣ norunt.: cum cognitio finis sit
discendi. et quibus uilis e̾ facilitas acci¬
oms. sibentius certant ꝙͣ uincunt: cum
uitoria sit finis. et quibus iulis ẽ corpo¬
ns salus. malunt uesci ꝙͣ satiari. ⁊ ma¬
lunt frui gentalibus membris ꝙͣ nul¬
sam talem commotionem pati. Inuem¬
untur etiam qui dormire ꝙͣ nõ dormi¬

Expanded text:
dem modo se semper habentium? Quid appetit superbia nisi potentiam, quae refertur ad agendi facilitatem, quam non invenit anima perfecta nisi Deo subdita, et ad ejus regnum summa charitate conversa? Quid appetit voluptas corporis nisi quietem, quae non est nisi ubi nulla est indigentia et nulla corruptio? Cavendi sunt ergo inferiores inferi, id est post hanc vitam poenae graviores, ubi nulla potest esse commeeam perfundit lumen verum, quod illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum . Quare festinemus, et ambulemus cum dies praesto est, neDeo . Sed miseri homines, quibus cognita vilescunt, et novitatibus libentius discunt quam norunt, cum cognitio sit finis discendi, et quibus vilis est facilitas actionis, libentius certant quam vincunt, cum victoria sit finis certandi, et quibus vilis est corporis salus, malunt vesci quam satiari, et malunt frui genitalibus membris, quam nullam talem commotionem pati: inveniuntur etiam qui malunt dormire quam non dormi
Abbreviated transcription (Latin):
tum e ĩquantũ formari p̃t. ex deo hẽt.
nulła autem res obtinet integritatẽ
nature sue insi in suo geriere salua fit:
ab eo ẽ autem omnis salus a quo est
Sasus igitur omnis ex deo. Hinc iam
dio uane uictorie crligant atq turbant᷑.
facile intelligit omnia que uiciantur
et moriuntur bona ẽẽ ꝙͣꝙͣ ip̃m uicium
et ip̃a mors malum sit. Nisi eĩ salutẽ
asiqua priuarentur. non eis noceret ui¬
cium uel mors: s si non noceret. uicium
ti ãduersatur uicium. et nillo dubitã¬
te salus bonum ẽ.bona sunt oĩa quib
aduersatur uicium. Quibus autem
ãduersatur uicium ip̃a uiciant. Bo¬

Expanded text:
tum est, in quantum formari potest, ex Deo habet. tum est, in quantum formari potest, ex Deo habet. Nulla autem res obtinet integritatem naturae suae, nisi in suo genere salva sit. Ab eo autem est omnis salus, a quo est salus igitur omnis ex Deo. CAPUT XIXdio vanae victoriae caligant atque turbantur, facile intelligit, omnia quae vitiantur et moriuntur, bona esse, quanquam ipsum vitium, et ipsa mors, malum sit. Nisi enim salute aliqua privarentur, non eis noceret vitium vel mors: sed si non noceret vitium, ti adversatur vitium, et nullo dubitante salus bonum est; bona omnia sunt, quibus adversatur vitium; quibus autem adversatur vitium, ipsa vitiantur: bo
Abbreviated transcription (Latin):
formosissimum in laude point᷑. Id gͦ
ẽ unde deus fec̾it omnia: quod missam
spẽm hẽt muillamq formam. Quod in¬
chil est aliud ꝙͣ nichil. llam illud quõd
in comparatione perfectorum informe
dicitur si habet aliquid forme quarui ᷤᷤ
erxiguum. quãuis inchoatum. nondũ ẽ
nichil. ac per hoc id quoq ĩ quantũ est.
non ẽ nisi ex deo. Quapropter etiam si
de aliqua informi materia factus est
reundus. hec ip̃a facta ẽ de omnino
nchilo. Nam et quod nondũ forma¬
tum ẽ tamen aliquomõdo ut forma¬
nͥ possit inchoatum ẽ. dei beneficio for¬
mabile est. Bonum ẽ enim õe forma¬
tum. Nõ missum ergo bonum ẽ et capa¬
atas forme: et ideo bonorũ omnium aue¬
tor qui prestitit formam. ip̃e fecit etiã
posse formari. Ita omne quod ẽ ĩ qnͣtũ ẽ.
ctomne quod noridum ẽ. in qnͣtũ eẽ
pocest ex deo hẽt. Quod alio modo sic dr̃.
Omme formatum ĩquantum forma¬
tum est. et onme quod nondũ forma¬

Expanded text:
formosissimum in laude ponitur. Id ergo formosissimum in laude ponitur. Id ergo est, unde fecit Deus omnia, quod nullam speciem habet, nullamque formam; quod nihil est aliud quam nihil. Nam illud quod in comparatione perfectorum informe dicitur, si habet aliquid formae, quamvis exiguum, quamvis inchoatum, nondum est nihil, ac per hoc id quoque in quantum est, non est nisi ex Deo. 36. Quapropter etiam si de aliqua informi materia factus est mundus, haec ipsa facta est omnino de nihilo. Nam et quod nondum formatum est, tamen aliquo modo ut formari possit inchoatum est, Dei beneficio formabile est: bonum est enim esse formatum. Nonnullum ergo bonum est et capacitas formae: et ideo bonorum omnium auctor, qui praestitit formam, ipse fecit etiam posse formari. Ita omne quod est, in quantum est; et omne quod nondum est, in quantum esse potest, ex Deo habet. Quod alio modo sic dicitur: omne formatum, in quantum formatum est; et omne quod nondum forma
Abbreviated transcription (Latin):
quia mutabilis est nr̃a ualitudo. ita
diuina prouidentia cum sit ip̃a õmo ĩ¬
comimutabilis. mutabili tamen crea¬
ture uarie subrienit. et pro diuerfitati
morborum aliis alia iubet aut uetat.
ut a uicio unde mors incipit. et ab ip̃a
morte ad natutam suam et eẽntiã ea
que deficiunt id ẽ ad nichilum tendũt.
re mutabilia sunt: quia nõ sumine
sunt. Quare non summe sunt: quia
inferiora funt eo quo facta sũt. Quis
ea fecit: qui summe ẽ. Quis est hic.
Deus incommutabilis trimitas. qm̃
et per summam sapiertiam ea fecit.
et summa benigratate conseruat. Cur
ea fecit: ut ẽẽnt. Ip̃m enim qnͣtulũcũq
ẽẽ bonum ẽ: quia summum bonum est
summe ẽẽ. unde fecit ex nichilo. Qm̃ qͥc
ita et sum̾mum bonum ⁊ amẽ bonũ
erit. et ex deo erit. Nam qm̃ sũma spẽs
minima spes. Sane aũt quõd de specie
hoc etiam de forma dici potest. Neq eĩ
frustra tam speciosissimum ꝙͣ etiam

Expanded text:
quia mutabilis est nostra valetudo: ita quia mutabilis est nostra valetudo: ita divina providentia, cum sit ipsa omnino incommutabilis, mutabili tamen creaturae varie subvenit, et pro diversitate morborum alias alia jubet aut vetat; ut a vitio unde mors incipit, et ab ipsa morte, ad naturam suam et essentiam, ea quae deficiunt, id est ad nihilum tendunt, re mutabilia sunt? Quia non summe sunt. Quare non summe sunt? Quia inferiora sunt eo a quo facta sunt. Quis ea fecit? Qui summe est. Quis hic est? Deus incommutabilis Trinitas, quoniam et per summam Sapientiam ea fecit, et summa benignitate conservat. Cur ea fecit? Ut essent. Ipsum enim quantumcumque esse, bonum est; quia summum bonum est summe esse. Unde fecit? Ex nihilo. Quoniam ita etsi minimum bonum, tamen bonum erit, et ex Deo erit. Nam quoniam summa species sminima species. Sane quod de specie, hoc etiam de forma dici potest. Neque enim frustra tam speciosissimum, quam etiam
Abbreviated transcription (Latin):
titũdini imposita erant ab actiõe remo¬
ta sunt: in fide atq inter pretatione re¬
manserunt. Ita nunc nec seruiliter
assigant. et exercent liberaliter aĩm.
Quisquis autem ĩdeo negat utrumq
testamentum ab uno deo ẽẽ posse. quia
non eisdem sacmmentis tenetur popusꝰ
nr quibus iudei tenebantut ues adhuc
tenentur. potest dicere non posse fieri.
ue unus pate r familias iustissimꝰ aliud
impet his quibus seruitutem duriorem
utilem iudicat. aliud eis quos ĩ filioꝵ
gradum adoptare dignatur. SSi autẽ
precepta uite mouent qd̾ in uet̾i lege
minora funt. in euangelio maiora.
et inde putatur non ad unum deum
utrriqz pertinere. potest qui hoc putat
perturbari: si unus medicus alia per
ministros suos imbecilliorib. alia per
semet ip̃m ualentioribus precipiat ad
reparandam et obtinendam salutem.
Ut eñ ars medicine cum eadem ma¬
neat. neq ullo pacto ip̃a mutetur.
iutat tamen precepta languentibus.

Expanded text:
titudini imposita erant, ab actione remotitudini imposita erant, ab actione remota sunt, in fide atque interpretatione manserunt. Ita nunc nec serviliter alligant, et exercent liberaliter animum. 34. Quisquis autem ideo negat utrumque Testamentum ab uno Deo esse posse, quia non eisdem sacramentis tenetur populus noster, quibus Judaei tenebantur vel adhuc tenentur; potest dicere non posse fieri ut unus paterfamilias justissimus aliud imperet eis quibus servitutem duriorem utilem judicat, aliud eis quos in filiorum gradum adoptare dignatur. Si autem praecepta vitae movent, quod in veteri Lege minora sunt, in Evangelio majora, et ideo putatur non ad unum Deum utraque pertinere; potest qui hoc putat perturbari, si unus medicus alia per ministros suos imbecillioribus, alia per seipsum valentioribus praecipiat ad reparandam, vel obtinendam salutem. Ut enim ars medicinae, cum eadem maneat, neque ullo pacto ipsa mutetur, mutat tamen praecepta languentibus,
Abbreviated transcription (Latin):
in sacramentis. ad omnem anime in¬
structionem exercitioriemq accomino¬
datus. quid aliud ꝙͣ intioralis disci¬
pline regulam implerit. Nam ⁊ mi¬
sceriorum expositio ad ea dirigitur
que apertissime dicta sunt. Et si ea
tantum ẽent que facislime intelligũt᷑.
nee studiose quereretur: nec suauiter
inueniretur ueritas. Neq si ẽẽnt in
scripturis sacramenta. et in sacramẽ¬
tis non ẽent signacula ueritatis. sacis
ficitur. populus timore constr ictus.
tempore seruitutis in ueteri lege mus¬
tis saciumentis onerabatur. hoc enĩ
utile talibus erat ad desiderandam
gratiam dei. que per prophetas uen¬
tura canebatur. Que uͥ uenit ab ip̃a
dei sapientia homme assumpto. a qͦ
in libertatem uocati sumus. pauca sa¬
cramenta saluberrima constituta sũt:
que sociecatem xp̃ian populi. hoc est.
sub uno deo libere mustitudimis ꝯtine¬
rent. Multa uero que populo hebreo hoc
est sub eõdem uno deo compedite mus¬

Expanded text:
in sacramentis, ad omnem animae inin sacramentis, ad omnem animae instructionem exercitationemque accommodatus, quid aliud quam rationalis disciplinae regulam implevit? Nam et mysteriorum expositio ad ea dirigitur, quae apertissime dicta sunt. Et si ea tantum essent quae facillime intelliguntur, nec studiose quaereretur, nec suaviter inveniretur veritas. Neque si essent in Scripturis sacramenta , et in sacramentis non essent signacula veritatis, satis ficitur; populus timore constrictus tempore servitutis in veteri Lege multis Sacramentis onerabatur. Hoc enim talibus utile erat ad desiderandam gratiam Dei, quae per Prophetas ventura canebatur. Quae ubi venit, ab ipsa Dei Sapientia homine assumpto, a quo in libertatem vocati sumus, pauca Sacramenta saluberrima constituta sunt, quae societatem christiani populi, hoc est sub uno Deo liberae multitudinis, continerent. Multa vero quae populo Hebraeo, hoc est sub eodem uno Deo compeditae mul
Abbreviated transcription (Latin):
omnia que uitare cupientes ab studio
ullum peccatum cominicti põt. insi dum
appetuntur ea que ille contempsit: aut
fugiuntur ea que ille sustimut. Tota itaz
uita eius in terris per hominem quem
suscipere dignatus ẽ. disciplina nobis¬
morum fuit. Resurrectio uero eius a mor¬
tuis. nichis hominis perire nature cum
omnia salua sint deo satie indicauit.
Et quemãdmõdum cuncta seruiant crea¬
tori suo siue ad uindictam peccatorum.
siue ad hominis siberationem. quamq
facile corpus ammo seruiat. cum ip̃e subi¬
citur deo. quibus perfectis non solum
nulla substantia malum ẽ. quod fieri
nuquam potest. s etiam nullo malo
afficitur. quod fieri per peccatum ⁊ iũ¬
diccam potuit. Et hes ẽ disciplina nat᷑a¬
lis xp̃ianis minus incelligentibus ple¬
na fide digna. intelligentibus autem
omni errore purgata. Iam uero ip̃e totiꝰ
doctrine modus parcim apertissimus.
partim similitudinibus. in dictis. ĩ fc̃is.

Expanded text:
omnia quae uitare cupientes ab studio omnia quae uitare cupientes ab studio ullum peccatum committi potest nisi dum appetuntur ea quae ille contemsit aut fugiuntur quae ille sustinuit. tota itaque uita eius in terris per homisuscipere dignatus est, disciplina morum fuit. Resurrectio vero ejus a mortuis, nihil hominis perire naturae, cum omnia salva sunt Deo, satis indicavit, et quemadmodum cuncta serviant Creatori suo, sive ad vindictam peccatorum, sive ad hominis liberationem, quamque facile corpus animae serviat, cum ipsa subjicitur Deo. Quibus perfectis non snulla substantia malum est, quod fieri numquam potest, sed etiam nullo malo afficitur, quod fieri per peccatum et uindictam potuit. et haec est disciplina naturalis christianis minus intellegentibus plena fide digna, intellegentibus autem omni errore purgata. Iam uero ipse totius doctrinae modus partim apertissimus partim similitu
Abbreviated transcription (Latin):
deus appareb̾at. etatib homo. Itẽ aquã
in uinuem ꝯuerfurus ue deus recede a me¬
inquit mulier. Quid michi et tibi est.
nondum uenit hora mea. Cum autem
uenisset hora qua ut homo moreretur.
de cruce cognitam matrem ꝯmendauit
discipulo quem preceteris diligebat.SSa¬
tellites uoluptatum diuitias ꝑnitiose
popieli appetebant: pauper esse uoluit.
honoribus et imperiis inhiabant: rex
fieri noluit. Carnales suos filios mag¬
num bonum putabant: tale ꝯuigium
prolemqz contempsit. Contumelias su¬
perbissime horrebant: onme genus con¬
tumeliarum sustinuit. Iniurias intole¬
rabiles eẽ arbitrabantur. que maior in¬
iuria ẽ. ꝙͣ iustum innocentemq dam¬
pnari. Dolores corporis execrubant. fla¬
gessatus atq cruciatus ẽ. Mori metue¬
bant: morte musctatus ẽ. Ignominosis¬
simum mortis genus crucem putabant:
crucifirus ẽ. Omnia que hẽre cupientes
non recte uiuebamus. carendo uile fecit

Expanded text:
Deus apparebat, aetatibus homo. Item aquam Deus apparebat, aetatibus homo. Item aquam in uinum conuersurus ut deus dicit: recede a me, mulier; mihi et tibi quid est? nondum uenit hora mea. cum autem uenisset hora, qua ut homo moreretur, de cruce cognitam matrem commendauit discipulo, quem prae ceteris diligebat. satellites uoluptatum diuitias perniciose populi appetebant: pauper esse uoluit; honoribus et imperiis inhiabant: rex fieri noluit; carnales filios magnum bonum putabant: tale coniugium prolemque contemsit; contumelias superbissime horrebant: omne genus contumeliarum sustinuit; iniurias intolerabiles esse arbitrabantur: quae maior iniuria quam iustum innocentemque damnari? dolores cOrporis execrabantur: flagellatus atque cruciatus est; mori metuebant: morte multatus est; ignominiosissimum mortis genus crucem putabant: crucifixus est; omnia quae habere cupientes non recte uiuebamus carendo uilefecit;
Abbreviated transcription (Latin):
bitauit in nobis. Ita enim demonstra¬
uit carnalibus et non ualentib ĩtueri
mente ueritatem corporeisq sensibus
deditis. ꝙͣ excelsum locum inter creatu
ms humana natur habeat: quod ñ
solum uisibrliter. nam id poterat ĩ a
liquo et hereo corpore ad nr̃orum aspec¬
tuum tolerantiam temperato. s hoĩb
in uero homine apparuit. Ip̃a enim na¬
tura suscipienda erat que liberanda.
Et ne quis forte sexus a suo creatore
se contemptum putaret. uirum fusce¬
pit natus ex femina. łlichil egit ui:
s omma suadendo et monendo. Ueti¬
quippe seruitute transacta. temprs liber¬
tatis illuxerat: et oportue iam homini
suadebatur. atq salubriter. ꝙͣ libero
eẽt creatus arbitrio. Miraculis coͣncilia¬
ius fidem deo qui erat. passione homĩ
quem gerebat. Itaq loquens ad turbas
ut deus. nunciatam sibi mr̃em negauit:
et tamen ut euangelium loquitur puer
parentibus subditus erat. Doctrina eĩ

Expanded text:
bitavit in nobis . Ita enim demonstrabitavit in nobis . Ita enim demonstravit carnalibus, et non valentibus intueri mente veritatem, corporeisque sensibus deditis, quam excelsum locum inter creaturas habeat humana natura, quod non solum visibiliter nam id poterat et in aliquo aethereo corpore ad nostrorum aspectuum tolerantiam temperato, sed hominibus in vero homine apparuit: ipsa enim natura suscipienda erat quae liberanda. Et ne quis forte sexus a suo Creatore se contemptum putaret, virum suscepit, natus ex femina. 31. Nihil egit vi, sed omnia suadendo et monendo. Vetquippe servitute transacta, tempus libertatis illuxerat, et opportune jam homini suadebatur atque salubriter, quam libero esset creatus arbitrio. Miraculis conciliavit fidem Deo qui erat, passione homini quem gerebat. Ita loquens ad turbas ut Deus, nuntiatam sibi matrem negavit : et tamen, ut Evangelium loquitur, puer parentibus subditus erat . Doctrina enim
Abbreviated transcription (Latin):
nt̃a supplicia diuina prouidentia mo¬
denita ẽ. ut et in hoc corpore tam corru¬
ptibili ad iusticiam tendere liceret : ⁊ de¬
positia omni superbia uni deo uero col¬
lum subdere. inchil de serp̃o fidere. illi
uni se regendum tuendumq ꝯmittere.
Ita ip̃o duce homo bone uoluntatis mo¬
lostias huius uite in usum fortitudĩs
uertit. In copia uero uoluptatum pro¬
sperisq successibus temporaliũ. temꝑ¬
antiam suam probat et roborat. Acuit
in temptationib prudentiam ut non
solum in eas non inducatur. sed fiãt
etiam uigilantior: et iamorem ueri¬
pro temporum oportunitatib que mira
sapientia eius ordinantur. de quibus
aut non ẽ tractandum. aut int̾ pios
perfectos q tractandum ẽ. nusso modo
beneficientius consuliut gem hũano.
ꝙͣ cum ip̃a dei sapientia id ẽ unicus
filius consubstantialis patri et coeter¬
nus. totum homiem suscipere digna¬
tus ẽ: et uerbum caro factum ẽ. et ha¬

Expanded text:
nostra supplicia divina providentia monostra supplicia divina providentia moderata est, ut et in hoc corpore tam corruptibili ad justitiam tendere liceret, et deposita omni superbia uni Deo vero collum subdere, nihil de seipso fidere, illi uni se regendum tuendumque committere. Ita ipso duce homo bonae voluntatis molestias hujus vitae in usum fortitudinis vertit: in copia vero voluptatum prosperisque successibus temporalium, temperantiam suam probat et roborat; acuit in tentationibus prudentiam, ut non solum in eas non inducatur, sed fiat etiam vigilantior, et in amorem veripro temporum opportunitatibus, quae mira sapientia ejus ordinantur, de quibus aut non est tractandum, aut inter pios perfectosque tractandum est; nullo modo beneficentius consuluit generi humano, quam cum ipsa Sapientia Dei, id est unicus Filius consubstantialis Patri et coaeternus, totum hominem suscipere dignatus est, et Verbum caro factum est, et ha
Abbreviated transcription (Latin):
factum sed genitum. Illa uero que fr̃a
sunt eius bono indigent: sũmo iude¬
licet bono id ẽ summa ẽẽntia. Minꝰ
autem sunt ꝙͣ erant. cum per anime
peccatum minus ad issum mouentur:
nec tamen penitus separantur. nam
onmino milsa ẽẽnt. Quod autẽ affec¬
tibus contingit amme. hoc locis cor¬
pori: nam illa morietur uesuntate
corpus autem spacio. Quod autem hõi
a peruerso angelo per suasum dicitur.
et ãd hoc utiq uoluntate consen sie. Nã
si necessitate id fecisset misso peccati
hominis cum ante pecratuem fc̃m eẽt ĩ
suo genere optimum. post peccatum
iusti unidicta peccati sit. plus tamen
clementie dei ꝙͣ seueritatis oñdie. Ita
emn nobis suãdetur a corporis uolup¬
catibus ad eternam ẽentiam ueritatie
amorem nr̃m oportere comierti: et est
iusticie pulchritudo cum benignitatis
gratia concordans. ut qm̃ bonoꝵ inferi¬
or dulcedine decepti sumus. amaritu¬
dine penarum erudiam. Nam ita etiã

Expanded text:
factum, sed genitum. Illa vero quae facta factum, sed genitum. Illa vero quae facta sunt, ejus bono indigent, summo scilicet bono, id est summa essentia. Minus autem sunt quam erant, cum per animae peccatum minus ad illum moventur: nec tamen penitus separantur; nam omnino nulla essent. Quod autem affectibus contingit animae, hoc locis corpori: nam illa movetur voluntate, corpus autem spatio. Quod autem homini a perverso angelo persuasum dicitur, etiam ad hoc utique voluntate consensit. Nam si necessitate id fecisset, nullo peccati hominis, cum ante peccatum esset in suo genere optimum, post peccatum justa vindicta peccati sit, plus tamen clementiae Domini quam severitatis ostendit. Ita enim nobis suadetur a corporis voluptatibus, ad aeternam essentiam veritatis amorem nostrum oportere converti. Et est justitiae pulchritudo cum benignitatis gratia concordans, ut quoniam bonorum inferiorum dulcedine decepti sumus, amaritudine poenarum erudiamur. Nam ita etiam