comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tem redire. Quors studiũ neu¬
trũ ꝓboͥ qͥa uiuenes fatidiosi
presentium quasi ingrati. mu¬
tationẽ uiuendi. requirt̃. seneͤ
dilatationem: cũ possit & uuien¬
tus senescere moribus: & senec¬
tus uiuere operibꝰ. Neq enĩ em̃¬
dationẽ mors magis etas affert :
quã disciplina. Quanto gͦ ma-¬
gis nos oportet spem attolle¬
re ad regnũ dei. ubi uite noui¬
tas : ubi gr̃e erit ñ etatis com¬
mutatio: Non otio. ñ somno.
merces paratur. Nullũ opus
dormientis ẽ. nullus fructuᷤ
otii: immo magis dispendiũ
Otiosus esau amisit primatuᷤ
benedictionis: quia maluit ci¬
bum accipere quã querere.
Laboriosus iacob: apud utrũq
parentẽ inuenit gratiã. Et
tamen cũ suꝑior esset iacob
uirtute & gratia. cessit fr̃is
indignationi: qͥ sibi prelatũ
fratrem uiniorem dolebat.
Ideo scriptũ est. Date locũ ire.
Ne alterius indignatio te quoq
in peccatũ trahat dũ uis re¬
sistere. dũ uis uindicari: poteᷤ

Expanded text:
tem redire. Quorum studium neutem redire. Quorum studium neutrum probo; quia juvenes fastidiosi praesentium, quasi ingrati mutationem vivendi requirunt, senes dilationem; cum possit et juventus senescere moribus, et senectus virere operibus. Neque enim emendationem morum magis aetas affert, quam disciplina. Quanto ergo magis nos oportet spem attollere ad regnum Dei, ubi vitae novitas, ubi gratiae erit, non aetatis commutatio? 99. Non otio, non somno merces paratur. Nullum opus dormientis est, nullus fructus otii: immo magis dispendium. Otiosus Esau amisit primatus benedictionis; quia maluit cibum accipere, quam quaerere . Laboriosus Jacob apud utrumque parentem invenit gratiam. 100. Et tamen cum superior esset Jacob virtute et gratia, cessit fratris indignationi, qui sibi praelatum fratrem juniorem dolebat. Ideo scriptum est: Date locum irae ; ne alterius indignatio te quoque in peccatum trahat, dum vis resistere, dum vis vindicari. Potes
Abbreviated transcription (Latin):
fugiat miscđiam : qͥs fugiat
redemptionem: Ui deti filii.
quales euaserint qui hec secu¬
ti st̃: qͦ modo oꝑentur defunc¬
ti. Quarũ uirtutũ laudẽ mira¬
mur: earũ stuo eamus adipisci
industriam. & quas predicamꝰ
in aliis: eã in nobis taciti recog¬
noscamus. Nichil molliculum.
nichil infractũ: ad laudem ꝑ¬
uenit. Regnũ celoꝵ cogit᷑: et
cogentes diripiunt illuo festi¬
nantes patres agnũ mandu¬
cabant: festina est fides: a lacriᷤᷤ
deuotio: spes impigra. Contͣdic¬
tioneᷤᷤ animi ñ amat: s tͣductionẽ ab
infructuoso otio ad fructũ laboꝵ
Qͥo in cͣstinũ differs: Poteᷤᷤ & hodiernũ
diẽ lucri. Cauendũ ẽ enĩne & illũ ñ
teneas. et hunc amittas. Non exi¬
guum detrimentũ est: uel hor e
unuis. Et una hora:. tocuis uite
portio est. Sunt uiuenes qͥ cito
uolunt ad senectutẽ ꝑuenire :
ne subiaceant dutius seniors
arbitrio. Sunt etiã senes : qui
uelint si possint ad iuuentu¬

Expanded text:
fugiat misericordiam? quis fugiat fugiat misericordiam? quis fugiat redemptionem? 97. Videtis, filii, quales evaserint, qui haec secuti sunt, quomodo operentur defuncti? Quarum virtutum laudem miramur, earum studeamus adipisci industriam: et quas praedicamus 1046 in aliis, eas in nobis taciti recognoscamus. Nihil molliculum, nihil infractum ad laudem pervenit: Regnum coelorum cogitur, et cogentes diripiunt illud . Festinantes patres agnum manducabant. Festina est fides, alacris devotio, spes impigra: contradictiones animi non amat, sed traductionem ab infructuoso otio ad fructum laborum. Quid in crastinum differs? Potes et hodiernum diem lucrari; cavendum est enim ne et illum non teneas: et hunc amittas. Non exiguum detrimentum est vel horae unius: et una hora totius vitae portio est. 98. Sunt juvenes, qui cito volunt ad senectutem pervenire; ne subjaceant diutius seniorum arbitrio: sunt etiam senes, qui velint, si possint, ad juventu
Abbreviated transcription (Latin):
tule addixisti amore. In illiꝰ nol¬
te meretricis in meas leges
in mea iura migrasti. Nondi¬
irruit in eum nequitia mali.
Sed dicit. fallit te dñe iħu:
meus iste est. Habemus exemplũ.
quia cũ uidas panẽ a xp̃o acce¬
ƿisset. immisit se in cor eiꝰ diabo¬
lus quasi possessionẽ suã uendi¬
cans: quasi portionis sue uis
retinens: quasi dicens. Non iste
tuus: sed meus. Meus certe mi¬
nister: tuus ꝓditor: meus tam̃
iste est. Deniq tecũ recũbit. et
michi seruit: tecũ epulat᷑ & me¬
cũ pascitur: a te pane accipit.
a me pecuniam: tecũ bibit. et
mͥ tuum sanguinẽ uendit. Quã
recessit ab eo ipse quoq uidas:
reliquit iħm: secutus diabolũ
Quã multoᷤᷤ dñ oᷤ habet: qui unũ
refugerit. Sed nos non refu-¬
giamus. Quis refugiat eum:
quẽ sequntur alligati uinculiᷤ:
Sed unculis uoluntariis que
gloriantur dicentes. Pauluᷤ uinc
stringimur: quã ab aliis ab¬
soluimur & relaxamur. Qui

Expanded text:
tulae addixisti amore, in illius noctulae addixisti amore, in illius nocte meretricis in meas leges, in mea jura migrasti. Non diia statim irruit in eum nequitia mali, et dicit: Fallit te, Domine Jesu, meus est iste. 95. Habemus exemplum , quia cum Judas panem a Christo accepisset, immisit se in cor ejus diabolus, quasi possessionem suam vindicans, quasi portionis suae jus retinens, quasi dicens: Non est tuus iste, sed meus: meus certe minister, tuus proditor; meus plane iste est. Denique tecum recumbit, et mihi servit: tecum epulatur, et mecum pascitur: a te panem accepit, a me pecuniam: tecum bibit, et mihi tuum sanguinem vendidit. Quam recessit ab eo, ipse quoque Judas reliquit Jesum, secutus diabolum. 96. Quam multos dominos habet, qui unum refugerit! Sed nos non refugiamus. Quis refugiat eum quem sequuntur alligati vinculis, sed vinculis voluntariis, quae vinculis gloriantur dicentes: Paulus vinctstringimur, quam aliis absolvimur et relaxamur. Quis
Abbreviated transcription (Latin):
ne uoce qui non aperuit os suũ.
cuiꝰ in humilitate iudiciũ exal¬
tatum est. Bene ait coram ton¬
dente: quia suꝑflua ñ propria
in deposuit illa cruce. qui corpis
exuit : non duunitatẽ amisit.
Non qͥcũq ergo dicit: portio
mea dñs. Non auarus dicit: qͥa
uenit auaritia & dicit. Mea
portio es. Ego te subditũ habui.
michi seruisti: mͥ te in illo auro
uendidisti: mͥ te in illa posses¬
sione adiudicasti. Non dicit
luxuriosus portio mea xp̃s:
quia uenit luxuria & dicit.
Portio mea es. Ego te illo mͥ
mancipaui conuiuio: illis cepi
epularũ retib ego te additum
teneo. gule tue chirographo:
An ignoras quia carius fuit m̃se
tue quã uite precium: Tuo te iu¬
dio reuinco÷ nega si potes: sed
negare non potes. Deniq nichil
ad uitã reseruasti: totũ ad m̾sam
expendisti. Non potest dicere ad¬
adulter. portio mea dñs: quia
uenit libioo & dicit. Ego sũ tibi
portio: michi te illius adolescen¬

Expanded text:
ne voce, qui non aperuit os suum ; ne voce, qui non aperuit os suum ; cujus in humilitate judicium exaltatum est. Bene ait: Coram tondente, quia superflua, non propria in illa deposuit cruce: qui corpus exuit, non divinitatem amisit. 94. Non quicumque ergo dicit: Portio mea Dominus. Non avarus dicit; quia venit avaritia, et dicit: Mea portio es, ego te subditum habui, mihi servisti, mihi te in illo auro vendidisti, mihi te in illa possessione adjudicasti. Non dicit luxuriosus: Portio mea Christus; quia venit luxuria, et dicit: Mea portio es, ego te in illo mihi mancipavi convivio, illis te cepi epularum retibus, ego te addictum teneo gulae tuae chirographo. An ignoras quia charius fuit mensae tuae quam vitae pretium? Tuo te judicio revinco: nega, si potes, sed negare non potes. Denique nihil ad vitam reservasti, totum ad mensam expendisti. Non potest dicere adulter: Portio mea Dominus; quia venit libido, et dicit: Ego sum tibi portio, mihi te in illius adolescen
Abbreviated transcription (Latin):
firmissima. Que est ista ÷ nͥ ierłm
que in celo est. in qua regnũ ẽ
dei: hona hec possessio que
fructus ꝑpetuos facit: bonahec
possessio que ñ hic relinqͥtur.
sed illic possidetur. In hac pos¬
sessione qui fuerit: dicit. Por¬
tio mea dñs. Non dicit. portio
mea ab illis. usq ad illos porrec-¬
ta. &e diffusa terminos. Non di¬
cit portio mea inter illos ui¬
cinos: nisi forte int̾ apłos. int̾
ꝓphetas : inter scõs dñi. Hec est
enĩ uisto portio. Non dicit por¬
tio mea in pratis. ñ in silus.
ñ in campis: nisi forte in cãpiᷤ
silue. Non dicit portio mea gre¬
ges equorũ. Mendax enĩ equus
ad salutem. Non dicit portio
mea armenta boum.asini. oues:
nisi forte int̾ illa se numerat.
armenta. que agnoscunt posses¬
sorem suum. Ft in illa asina uult
consortiũ habere : que ñ refugit
presepe xp̃i. Et illa ouis sibi por¬
tio ẽ : que ad inmolandũ ducta
est. & ille agnꝰ coram tondentesi¬

Expanded text:
firmissima . 93. Quae est ista, nisi Hierusalem, firmissima . 93. Quae est ista, nisi Hierusalem, quae in coelo est, in qua regnum est Dei? Bona haec possessio, quae fructus perpetuos facit. Bona possessio, quae non hic relinquitur, sed illic possidetur. In hac possessione qui fuerit, dicit: Portio mea Dominus . Non dicit: Portio mea ab illis usque ad illos porrecta et diffusa terminos. Non dicit: Portio mea inter illos vicinos, nisi forte inter apostolos, inter prophetas, inter sanctos Domini; haec est enim justo portio. Non dicit: Portio mea in pratis, non in silvis, non in campis; nisi forte in campis silges equorum: Mendax enim equus ad salutem . Non dicit: Portio mea armenta boum, 1045 asini, oves; nisi forte inter illa se numerat armenta, quae agnoscunt possessorem suum: et in illa asina vult consortium habere, quae non refugit praesepe Christi : et illa ovis sibi portio est, quae ad immolandum ducta est, et ille Agnus coram tondente si
Abbreviated transcription (Latin):
Nichil tam necessariũ: quam
cognoscere qͥd non sit necessariũ.
Quid in carnẽ retorquetis excu¬
sationem: Non corporis ur̃i in¬
satiabiles: s mentis auaritia fa¬
cit. Nũquid caro. spem futuri
abstulit: Numqͥd caro. sp̃ualis
gr̃e suauitatẽ ademit: Nũquid
caro fidem impediuit. Numqͥd
caro. tanquã furiosis dñis. uaniᷤᷤ
opinionib adiudicauit: Plus
amat caro moderatam fragili¬
tatem. quia exuit᷑ honore. in dui¬
tur salubritate: qͥa sollicitudi¬
nẽ deponit. assumit tranqͥllita¬
tem: seo ne ipse diuitie uitupera¬
biles. Deniq redemptio anime u¬
ri diuitie eiꝰ : qm̃ qui pauꝑi do¬
nat. redimet animã. Est ergo
& his materialib diuitiis: uircu¬
ti locus. Quasi gub̃natores estis.
In magno mari si bene qͥs guber¬
nat. suũ nauigiũ: cito transit
fretũ. ut ꝑueniat ad portũ. Qui
autẽ nescit regere suũ censũ:
onere suo mergitur. Ideo scrip.¬
tũ est. Possessio diuitũ. ciuitas

Expanded text:
Nihil tam necessarium, quam Nihil tam necessarium, quam cognoscere quid non sit necessarium. Quid in carnem retorquetis excusationem? Non corporis venter insatiabilem, sed mentis avaritia facit. Numquid caro spem futuri abstulit? Numquid caro spiritalis gratiae suavitatem ademit? Numquid caro fidem im pedivit? Numquid caro aliquid tamquam furiosis dominis, vanis opinionibus adjudicavit? Plus amat caro moderatam frugalitatem, qua exuitur onere, induitur salubritate; quia sollicitudinem deponit, assumit tranquillitatem. 92. Sed nec ipsae divitiae vituperabiles. Denique redemptio animae viri, divitiae ejus ; quoniam qui pauperi donat redimit animam suam. Est ergo et his materialibus divitiis virtuti locus. Quasi gubernatores estis in magno mari. Si quis bene gubernat suum navigium, cito transit fretum, ut perveniat ad portum: qui autem nescit regere suum censum, onere suo mergitur. Ideo scriptum est: Possessio divitum civitas
Abbreviated transcription (Latin):
gentum ñ habeo: s nec requiro.
Argentũ non habeo. s nec desidero:
sed habeo quod uos diuites ñ habe.¬
tis. Habeo quod pluris ẽẽ etiã uoᷤ
arbitremini : & dono pauꝑibus.
ut in nomine iħu dicam. Conua¬
lescite manꝰ remisse: & ienua
disoluta. Sed si uultis diuite̾ eẽ:
estote pauperes. Tunc eritis ꝑ oĩa¬
diuites. si fueritis pauꝑes sp̃u. Hon
census diuitẽ: s animus facit.
Sunt qui se humiliant: in mul-¬
tis diuitiis. Et recte ac prudent᷑.
Satis enĩ diues om̃ib. nature lex
est. c̃ui cito inuenias quod habun¬
det. Cupiditatib autem: omis oi¬
uitiarum habunoantia. in opia ẽ
Deniq nemo pauꝑ nascit᷑: s fit.
Non ergo nature pauꝑtas: sed o¬
pinionis est. Ideo q cito inuenit᷑
dues nature: difficile cupidita¬
ti. Q enĩ qͦd plus unusqͥsq adqui¬
sierit plus sitit: & quasi quadã
inaroescit ebrietate cupiditatũ
suarũ. Quid quasi necessarium
queritis. cumulũ diuitiarũm:

Expanded text:
gentum non habeo, sed nec requiro; gentum non habeo, sed nec requiro; aurum non habeo, sed nec desidero: sed habeo quod vos divites non habetis, habeo quod pluris esse etiam vos arbitremini, et dono pauperibus; ut in nomine Jesu dicam: Convalescite, manus remissae, et genua dissoluta . 89. Sed si vultis divites esse, estote pauperes. Tunc eritis per omdivites, si fueritis pauperes spiritu: Non census divitem, sed animus facit . 90. Sunt qui se humiliant in multis divitiis, et recte, ac prudenter; satis enim dives omnibus naturae lex est, cui cito invenias, quod abundet: cupiditatibus autem omnis divitiarum abundantia inopia est. Denique nemo pauper nascitur, sed fit. Non ergo naturae paupertas, sed opinionis est; ideoque cito invenitur dives naturae, difficile cupiditati. Etenim quo plus unusquisque acquisierit, plus sitit, et quasi quadam inardescit ebrietate cupiditatum suarum. 91. Quid quasi necessarium quaeritis cumulum divitiarum?
Abbreviated transcription (Latin):
tempore utimini: qui sciatiᷤᷤ uos
migraturos. Nolite in diuitiis
confidere: quia om̃ia illa hic
relinquentur. Sola uos comita¬
bitur fides. Erit sane etiam iuisti¬
cia comes: si fides preuia sit. Quid
uos palpant diuitie: Non auro uel
argento. non possesionib ñ sericis
uestibus. de uana ur̃a conuersatio¬
ne redẽpti estis: seo pretioso sangui¬
ne xp̃i iħu. Ille ergo diue̾ ẽ. qui
fuerit heres dei : xp̃i coheres. No¬
li pauꝑem contẽpnere: ille te di-¬
uitem facit. Noli egentẽ fastioire:
est. ut te inopia sua diuitẽ face¬
ret. Noli quasi diues te atollere:
sine pecunia misit apłos suos.
Deniq primꝰ eoꝵ dixit. Argen¬
tũ & aurũ ñ habeo. Głatur in
pauꝑtate: quasi refugiat contami¬
nationẽ Argentũ inquit & aurũ
ñ habeo. Non aurũ & argentum.
Nescit ordinẽ: qͥ nescit usũ. Ar¬
gentũ & aurũ non habeo: s fidẽ
habeo. Satis diues sũ in nomine
iħu: quod suꝑ om̃e nom̃ ẽ. Ar¬

Expanded text:
tempore utamini, qui sciatis vos tempore utamini, qui sciatis vos migraturos. 87. Nolite in divitiis confidere; quia omnia illa hic relinquntur, sola vos comitabitur fides. Erit sane etiam justitia comes, si fides praevia sit. Quid vos palpant divitiae? Non auro vel argento, non possessionibus, non sericis vestibus, de vana vestra conversatione redempti estis: sed pretioso sanguine Christi Jesu . Ille ergo dives est, qui fuerit haeres Dei, Christi cohaeres. Noli pauperem contemnere, ille te divitem fecit. Noli egentem fastidire: est; ut te inopia sua divitem faceret. Noli quasi dives te attollere: sine pecunia misit apostolos suos. 88. Denique primus eorum dixit: Argentum et aurum non habeo . Gloriatur in paupertate, quasi refugiat contaminationem. Argentum, inquit, et aurum non habeo: non, aurum et argentum. Nescit ordinem, qui nescit usum. Argentum et aurum non habeo, sed fidem habeo. Satis dives sum 1044 in nomine Jesu, quod super omne nomen est . Ar
Abbreviated transcription (Latin):
est status. Quoo si domi querun¬
tur ista. quantomagis in ecclesia:
ubi & diues et pauꝑ. seruus &li¬
ber. grecus & scita. honoratꝰ et
plebeius. om̃s in xp̃o unũ sumis
Nemo presumat quia diues est.
plus sibi deferendum. Ille ẽ diue
in ecclesia: qui fide diues est. Fide¬
li enĩ: totus mundus diuitiarũ
est. Quio mirũ. si mundũ fide¬
lis possidet: qͥ possidet xp̃i here¬
ditatem. que preciosior ẽ mundoͤ
Sanguine pretioso redempti estiꝰ.
omib utiq ñ solis pecuniosis dic¬
tũ est. S si uultis diuites ẽẽ: seqͥ¬
mini dicentem. Sc̃ĩ in om̃i con¬
uersatione estote. Non diuitib
dicit sed om̃ib. quiã sine crimi¬
ne ꝑsonaraĩ iudicat: ut bonus
testis eiꝰ apłs dicit. Ꝙ ioeo non
in remissione. ñ in fastidio. ñ in
exultatione cordis: s in timore
inquit. hoc incolatus ur̃i tempꝰ
conuersamini. Tempus accepistiᷤᷤ
in hac terra. ñ ꝑpetuitatẽ: quasi

Expanded text:
est status. Quod si domui quaerunest status. Quod si domui quaeruntur ista, quanto magis in Ecclesia, ubi et dives et pauper, servus et liber, Graecus et Scytha, honoratus et plebeius, omnes in Christo unum sumus ? 86. Nemo praesumat, quia dives est, plus sibi deferendum . Ille est dives in Ecclesia, qui fide dives est; fideli enim totus mundus divitiarum est. Quid mirum si mundum fidelis possidet, qui possidet Christi haereditatem, quae pretiosior est mundo? Sanguine pretioso redempti estis . omnibus utique non solis pecuniosis dictum est. Sed si vultis divites esse, sequimi dicentem: Sancti in omni conversatione estote . Non solis divitibus dicit, sed omnibus; quia sine discrimine personarum judicat, ut bonus testis ejus Apostolus dicit: Et ideo non in remissione, non in fastidio, non in exaltatione cordis: sed in timore, inquit, hoc incolatus vestri tempore conversamini . Tempus accepistis hac in terra, non perpetuitatem: ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
tium caritatẽ impleret. Et qm̃
in ueteri scriptura dixerat.
mͥ uindictã ego retribuã÷ in
euuangelio ait orandũ ꝓ his qui
leserint: ne in eos uindicet qui
uindicandũ ꝓmisit. Uult enim
ex tua dimittere uoluntate: in
quo ex sua conuenit᷑ ꝓmissiõe
Quod si uindictã requiris. ha¬
bes quia iustus amplius suis pu¬
nitur opinionib. quã iudiciari
agamus. ne uob̾ nr̃o uitio acci¬
alieno condempnatur iudicio quã
insipiens suo: qui sibi auctor est
maloꝵ. Unde molesta & plena
contentionis declinemus negotia.
que neq fructũ habent.& impe¬
dimentum afferunt: quã quã id
agere debemꝰ. ne nos arbitrii nr̃i
peniteat aut facti. Prudentis est
enĩ ꝓspicere : ne frequent̾ eũ pe¬
niteat sui. Nũquã enim penite¬
re: soluis est dei. Quis uͦ iusticie
fructus : nisi mentis tranquillitas:
Aut quid ẽ iuste uiuere: nisi cũ
tranquillitate uiuere: Qualis
forma fuerit dñi : talis tociꝰ domꝰ

Expanded text:
tium charitatem imperet. Et quoniam tium charitatem imperet. Et quoniam in veteri Scriptura dixerat: Mihi vindictam, et ego retribuam , in Evangelio ait orandum pro iis qui laeserint; ne in eos vindicet, qui vindicandum promisit: vult enim ex tua dimittere voluntate, in quo 1043 ex sua convenitur promissione. Quod si vindictam requiris, habes quia injustus amplius suis punitur opinionibus, quam judiciariiagamus, ne nobis nostro vitio advealieno condemnatur judicio, quam insipiens suo, qui sibi auctor est malorum. Unde molesta et plena contentionis declinemus negotia, quae neque fructum habent, et impedimentum afferunt. Quamquam id agere debemus, ne nos arbitrii nostri poeniteat, aut facti: prudentis est enim prospicere, ne frequenter eum poeniteat sui; numquam enim poenitere solius est Dei. Quis vero justitiae fructus, nisi mentis tranquillitas? Aut quid est juste vivere, nisi cum tranquillitate vivere? Qualis forma fuerit domini, talis totius domus
Abbreviated transcription (Latin):
uirtus ẽ. cͥmine debet uacare:
imꝓbitate imꝑbitatẽ refellere
Qu̾e enĩ uirtu̾s.: hoc a te fieri. qͦd
in altero ipse punias: Conta¬
gio ista imꝓbitatis: non ultio est.
Nichil autẽ int̾est cui male fa¬
cias. utrũ iusto an iniusto: cũ
te male facere ñ o porteat. Nichilq
distat quomodo malignus sis. u¬
trũ uĩdicandi studio. an uoto no¬
cendi : cũ malignitas. in utroq ge¬
nere. ñ careat reprehensione. Nã
malignũ esse: ab in iusto nichil
distat᷑ Ideoq tibi dictũ est. Noli
maliguꝰ esse int̾ malignantes: neq
emulatus fueris facientes iniqui¬
tatem. Et supra idem dixit. Ho¬
dio habui congregationẽ malig¬
nantiũ. Om̃s utiq complexus est:
nullũ excepit: malignitatẽ tenu¬
it : non causam interrogauit. Que
autẽ melior forma: quã iusticie
diuine: Dicit enĩ dei filiꝰ. Dili¬
gite inimicos ur̃os. ꝙiterum.
ꝑsequentibus uos. Eousq ꝑfectis
studiũ adimit ultionis: ut leden¬

Expanded text:
virtus est, crimine debet vacare, nec virtus est, crimine debet vacare, nec improbitatem improbitate refellere. Quae enim virtus haec a te fieri, quod in altero ipse punias? Contagio ista improbitatis non ultio est: nihil autem interest cui malefacias, utrum justo, an injusto, cum te malefacere non oporteat. Neque distat quomodo malignus sis, utrum vindicandi studio, an voto nocendi; cum malignitas in utroque genere non careat reprehensione. Nam malignum esse ab injusto nihil distat; ideoque tibi dictum est: Noli malignus esse inter malignantes, neque aemulatus fueris facientes iniquitatem ; et supra idem ait: Odio habui congregationem malignantium . Omnes utique complexus est, nullum excepit: malignitatem tenuit, non causam interrogavit. 84. Quae autem melior forma quam justitiae divinae? Dicit enim Dei Filius: Diligite inimicos vestros . Et iterum calumniantibus vos. Eousque perfectis studium adimit ultionis, ut laeden
Abbreviated transcription (Latin):
uitã ꝓsequam᷑: qui in illã se lau-¬
dem inouerunt hymnis. dies ac
noctes ꝑsonant. Hec nempe an-
dent lectioni. uel oꝑib continu¬
is mentẽ occupant: seꝑati a cetu
mulierũ: sibi inuicẽ tutam ipsi¬
prebent custodiam. Qualis hec
uita: in qua nichil sit qͦd timeaᷤ.
& quod imiteris. Purimũ ad est
ieiunii labor. Compensat᷑ mentiᷤ
placiditate: leuatur usu: susten
lestiis: non urgetur urbanis ois¬
cursib. Huic uel seruanoo. uel
edocendo muneri. aduertitis qͣlis
adhibendus magister sit: quem
reperire possumꝰ. si ur̃a unanimi¬
tas aspiret. Si uos donetis inuicẽ
uob̾: si quis ab altero se lesũ putat
Non enĩ hec sola ẽ forma iusti.¬
cie. ut ñ ledas eũ qͥ te ñ leserit:
sed etiã illa. ut etiã ei remittas
qui te leserit. Ledimur plerũq
fraude alteriꝰ. dolo ꝓximi: nũ qͥd
hoc uirtutis putamus ut dolũ
ulciscamur dolo. fraudẽ refera¬
mꝰ fraudibus ͣ Et enĩ iusticia

Expanded text:
vitam persequamur, qui in illam se lauvitam persequamur, qui in illam se laudem induerunt, hymnis dies ac noctes personant. Haec nempe angedent lectioni, vel operibus continuis mentem occupant, separati a coetu mulierum, sibi ipsi invicem tutam praebent custodiam. Qualis haec vita, in qua nihil sit quod timeas, et quod imiteris plurimum adest? Jejunii labor compensatur mentis placiditate, levatur usu, sustentlestiis, non urgetur urbanis discursibus. 83. Huic vel servando, vel edocendo muneri advertitis qualis adhibendus magister sit, quem reperire possumus, si vestra unanimitas aspiret, si vos donetis invicem vobis , si quis ab altero se laesum putat. Non enim haec sola est forma justitiae, ut non laedas eum, qui te non laeserit; sed etiam illa, ut etiam ei remittas, qui te laeserit. Laedimur plerumque fraude alterius, dolo proximi: numquid hoc virtutis putamus, ut dolum dolo ulciscamur, fraudem referamus fraudibus? Etenim si justitia
Abbreviated transcription (Latin):
cerent. qui iuxta intellectũ eras
& ad illum cognitionis sacre flu¬
uiũ. escam uehebant. Pascit ꝓpħam
qui intelligit: qͥ custodit que scrp¬
ita sunt. Dat ei succũ fides nostra
dat ei alim̃tum nr̃ ꝓfectus. Men¬
tes ille nr̃as sensus q pascit᷑: in noꝰ¬
ntro sermo eiꝰ intellectu epulatꝰ.
Damus ei panẽ qui illuminẽte
uuangelii positi. conferimꝰ ei niꝰ
firmamentũ cordis. His alit᷑. hi
subministrabat. Ieuinꝰ est illic
om̃is sermo ꝓpheticus: cuiꝰ adi¬
pem int̾iorem ñ uident. Exesuᷤ
& tenuis: qui impinguare eorũ
bos. quos infirmi ingenio cho¬
rinthii. ñ poterant sumere: et
ideo lacte potabant᷑ apostolico.
Esca ergo fortior. ad uesꝑam
mundi huiꝰ deferebatur: mane
ƿanis.  idõ qͥa dñs hanc miniᷤ-¬
trari mandauit alimoniã. be¬
ne illud ꝓpheticũ dici ei. hoc lo¬
co conuenit: exitus matutinoᷤ
ẽ uesꝑis delectabis. & infra.
tro dictũ puto: nc̃ discipuloꝵ

Expanded text:
cerent: qui juxta intellectum erant, cerent: qui juxta intellectum erant, et ad illum cognitionis sacrae fluvium escam vehebant. 80. Pascit prophetam, qui intelligit, qui custodit quae scripta sunt. Dat ei succum fides nostra, dat ei alimentum noster profectus: mentes ille nostras sensusque pascitur, in nostro sermo ejus intellectu epulatur. Damus ei mane panem, qui in lumine Evangelii positi, conferimus ei nostri firmamenta cordis. His alitur, hisubministrabat. Jejunus est illic omnis sermo propheticus, cujus adipem interiorem non vident, exesus et tenuis, qui impinguare eorum bos, quos infirmi ingenio Corinthii non poterant sumere; et ideo lacte potabantur Apostolico . Esca ergo fortior ad vesperam mundi hujus deferebatur, mane panis. Et ideo quia Dominus hanc ministrari mandavit 1042 alimoniam, bene illud propheticum dici ei hoc loco convenit: Exitu matutino et vespere delectabis; et infra: tro dictum puto, nunc discipulorum
Abbreviated transcription (Latin):
lũ fluminis impetum. qͥ letificat ci¬
uitatẽ dei. Utrũq aduertis. unuis
auctoris testamentũ. Uetus scͥpt᷑a
quasi puteus ꝓfunda &e obscurior:
unde cũ labore haurias. ñ plena. qͥa
adhuc qͥ impleret eã ñ uenerat. De¬
niq postea ait. Non ueni legẽ solue¬
men. s etiã flumina de uentre eiꝰ
fluent aque uiue. Flumina intelles¬
tus.: flumina cogitationis. flumina
spũalia. que tam̃ ꝑfidie aruerua
tempore: ne sacrilegi biberent. po¬
tarent ꝑfidi. Ibi ꝓphetam dñi ag¬
noscebant corui: quẽ uidei ñ agno¬
cebant. Pascebant corui: quẽ genꝰ
regale illud & nobile ꝑsequebatur
Que ẽ iezabelque ꝑsequebat᷑. nisi
sinagoga uane fluens. uane habũ¬
dans: scripturis: quas neq custo¬
dit neq intelligit: Qui corui pl¬
cebant: nͥ quoꝵ pulli eũ inuoca
quorũ iumentis dat escam᷑ Ut le¬
gimꝰ. & pullis coruorũ inuocantib
eũ. Sciebant illi corui quẽ pas¬

Expanded text:
lum fluminis impetum, qui laetificat cilum fluminis impetum, qui laetificat civitatem Dei . Utrumque advertis unius auctoris Testamentum: vetus Scriptura quasi puteus profunda atque obscurior, unde cum labore haurias: non plena; quia adhuc qui impleret eam, non venerat. Denique postea ait: Non veni Legem solvemen est, sed etiam flumina de ventre ejus fluent aquae vivae , flumina intellectus, flumina cogitationis, flumina spiritalia: quae tamen perfidiae aruerunt tempore, ne sacrilegi biberent, potarent perfidi. 79. Ibi prophetam Domini agnoscebant corvi, quem non agnoscebant Judaei. Pascebant corvi, quem genus regale illud et nobile persequebatur. Quae est Jezabel, quae persequebatur , nisi Synagoga, vane fluens, vane abundans Scripturis, quas neque custodit, neque intelligit? Qui corvi pascebant, nisi quorum pulli eum invocant, quorum jumentis dat escam, ut legimus, pullis corvorum invocantibus eum ? Sciebant illi corvi, quem pas
Abbreviated transcription (Latin):
speluncã. & requieuit ibi: & sic p̾stea
missus ẽ ut ungeret reges. Duratꝰ
igitur ad pacientiã est. solitudi¬
nũ incolatu: & tanquã pastus ad
uirtutis adipem agresti alim̾to
ꝓcessit fortior. Iohannes quoq in
creparet. & quia de scĩ helie ha¬
bitatione deserti. nomina locoꝵ
ñ otiosa quasi feriati preteriuimꝰ:
qͥd significet repetendũ uidetur.
Missus ẽ helias ad torrentẽ chor¬
rat : ibi eũ corui alebant: mane
panẽ afferebant: ad uesperũ car-¬
nes. Non inmerito mane panis af-¬
ferebatur: qui confirmat cor hõis
Quo enĩ cibo nͥ mistico. aleretur
ꝓpheta: Ao uesꝑam caro ministra¬
batur. Intellige que legis. Quia chor¬
rat intellectus est. choreb omne
cor quasi cor dicit᷑. bersabee quoq
puteus septimi aut uiramenti. la-¬
tina interp̃tatio ẽ: primũ helias
in bersabee concessit ad sce legis
misteria. diuinaq uiris sacram̃¬
ta: postea ad torrentem mittit᷑: adil¬

Expanded text:
speluncam, et requievit ibi; et sic postea speluncam, et requievit ibi; et sic postea missus est, ut ungeret reges . Duratus igitur ad patientiam est solitudinum incolatu, et tamquam pastus ad virtutis adipalem agresti alimento processit fortior. 76. Joannes quoque in creparet. 77. Et quia de sancti Eliae habitatione deserti nomina locorum non otiosa quasi feriati praeterivimus, quid significent repetendum videtur. Missus est Elias ad torrentem Chorath, ibi eum corvi alebant, mane panem afferebant, 1041 ad vesperam carnes. Non immerito mane panis afferebatur; quia confirmat cor hominis . Quo enim cibo nisi mystico aleretur propheta? Ad vesperam caro ministrabatur. Intellige quae legis, quia Chorath intellectus est; Choreb omne cor, vel quasi cor dicitur, Bersabee quoque puteus septimi, aut juramenti Latina interpretatio est. 78. Primum Elias in Bersabee concessit ad sanctae legis mysteria, divinique juris sacramenta: postea ad torrentem mittitur, ad il
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c. Negabat se paulus. cũ sciens
quia uincła & tribulationeᷤᷤ ei ma¬
nerent in ierłm. uoluntariꝰ offer¬
ret ꝑiculis dicens. Hec facio aiam
meã cariorẽ michi: dũ modo con¬
sũmem cursũ meũ. & ministeriũ
uerbi qͦd accepi a dño iħu. Deniq
circũstantibus. plurimis. plorantib
L& obsecrantib: non reflexit ani¬
mũ. Ita fides ꝓmpta: dura sui cen
uet. Hec illecebras uincit: illa re¬
fugit. Huic mundꝰ triũphat᷑: illi
exultat. Huic mundus crucifigit᷑:
uel ipsa munoo. illi ignoratur. Hu¬
ic plura temptam̃ta. & idõ maior
uictoria: illi infrequentior lapsus.
facilior custodia. Deniq ipse helias
ut infirmaret᷑ uerbũ oris eiꝰ. missuᷤ
est a dño. ut se ad torrentẽ abscon¬
deret chorrat. Minabat᷑ achab. mi¬
nabatur iezabel : timuit helias et
exurrexit. Et iterũ in uirtute es¬
ce intelligibilis quadraginta diebuᷤ
ambulauit. & quad raginta noctibus.
usq ad montẽ cͥoreb. & introuut in

Expanded text:
. Negabat se Paulus, cum sciens quia vincula et tribulationes eum manerent in Hierusalem, voluntarius se offerret periculis, dicens: Nec facio animam meam chariorem mihi, dummodo consummem cursum meum, et ministerium verbi, quod accepi a Domino Jesu . Denique circumstantibus plurimis, plorantibus et obsecrantibus, non reflexit animum: ita fides prompta dura sui censvet: haec illecebras vincit, illa refugit: huic mundus triumphatur, illi exsulat: huic mundus crucifigitur , vel ipsa mundo, illi ignoratur: huic plura tentamenta, et ideo major victoria; illi infrequentior lapsus, facilior custodia. 75. Denique ipse Elias, ut confirmaretur verbum oris ejus, missus est a Domino, ut se ad torrentem absconderet Chorath . Minabatur Achab, minabatur Jezabel, timuit Elias et exsurrexit, et iterum in virtute escae intelligibilis quadraginta diebus ambulavit, et quadraginta noctibus usque ad montem Dei Choreb, et introivit in
Abbreviated transcription (Latin):
Qui infirmꝰ ẽ olera manducet.
accipiat uxorem. Qui ualidi¬
or est: fortiorẽ uirtutis cibũ ex¬
petat. Merito q adiunxit. Nã
qui statuit in corde suo firmꝰñ
habenᷤᷤ necessitatẽ. potestatẽ aut̃ ha¬
bet sue uoluntatis. & hoc uidi¬

Expanded text:
Qui infirmus est, 1032 olera manducet , Qui infirmus est, 1032 olera manducet , accipiat uxorem: qui validior est, fortiorem virtutis cibum expetat. Meritoque adjunxit: Nam qui statuit in corde suo firmus, non habens necessitatem, potestatem autem habens su
Abbreviated transcription (Latin):
tem necessitatẽ des consilium
Qm̃ qui sine uxore ẽ solucitus
inquit ẽ que dñi sunt: qͦ modo
placeat deo. Et addidit: ꝙ mu¬
lier innupta & uirgo. cogitat
que sunt dñi: ut sit̾ sc̃a corpo¬
re & sp̃u. Habet igit᷑ murum
suũ aduersus huiꝰ mundi tur.¬
bidines: & ideo septo oiuune mu¬
nita ꝓtectionis. nullis seculi
flabris inquietatur. Bonũ ergo
consiliũ: quia in consilio utili¬
tas est. in precepto laqueus.
Consiliũ inuitat uoluntari¬
os: preceptũ astringit inui¬
tos. Si qua ergo secuta fuerit
consilium. & eam ñ penituerit.
aoqͥsiuit utilitatem. Si qͣ uero
penituerit: non habet quod
accuset apłm. Ipsa enĩ oe in¬
firmitate sua iuoicare debuit
Et ideo sibi uoluntatis sue rea
ẽ: cui grauiori quã ferre pos¬
set. laqueo se ac nodo ligauit
Itaq tanquã bonꝰ medicus. qui
& fortib stabilitatẽ uirtutis
conseruare cupiat. & infirmiᷤ
salubritatem dare: aliis dat con¬
siliũ. aliis demontrat remediũ

Expanded text:
tem necessitatem des consilium tem necessitatem des consilium ? Quoniam qui sine uxore est, sollicitus, inquit, est quae Domini sunt, quomodo placeat Deo . Et addidit: Et mulier innupta et virgo cogitat quae sunt Domini; ut sit sancta corpore et spiritu . Habet igitur murum suum adversus mundi hujus turbines, et ideo septo divinae munita protectionis nullis saeculi flabris inquietatur. Bonum ergo consilium; quia in consilio utilitas est, in praecepto laqueus. Consilium invitat voluntarios, praeceptum astringit invitos. Si qua ergo secuta fuerit consilium, et eam non poenituerit, acquisivit utilitatem: si quam vero poenituerit, non habet quod accuset Apostolum; ipsa enim de infirmitate sua judicare debuit: et ideo sibi voluntatis suae rea est, cujus graviore quam ferre posset, laqueo se ac nodo ligavit. 39. Itaque tamquam bonus medicus, qui et fortibus stabilitatem virtutis conservare cupiat, et infirmis salubritatem dare, aliis dat consilium, aliis demonstrat remedium:
Abbreviated transcription (Latin):
dicit ad ecclesiam: quã uult ẽẽ
uirginem sine macula. sine ru¬
ga. Bonus odor uirginitas: que
plurimos boni ferat fructus
odoris. Ortus clusus: qͥa undiq
uallata est muro castitatis. Ionᷤ
signatus. eo qͦd uirginitas sit fonͤ
& origo pudicitie. que inuiola¬
ta custodiat integritatis sig¬
nacula. in quo fonte imago dĩ
luceat. quia cũ munditia cor¬
poris. congruit etiã puritas
simplicitatis. Nec potest dubi¬
tare quisquã quod ecclesia uir¬
go sit. quam etiã in chorinthi¬
is. despondit apłs paulus uirgi¬
nẽ castam assignare xp̃o. In
superiore igitur epła dat con¬
silium. & existimat bonũ esse
munus uirginitatis: ut nullis
instantis scilicet turbetur neces¬
sitatibus: nulla illuuie coiqͥ¬
netur: nullis exagitet᷑ ꝓcellis
In posteriore sponsor est xp̃o:
quod uirginitatẽ ecclesie. in illiꝰ
plebis consignare possit inte¬
gritate. Responde michi nunc
paule: qua ratione ꝓpt̾ instan¬

Expanded text:
dicit ad Ecclesiam, quam vult esse dicit ad Ecclesiam, quam vult esse virginem, sine macula, sine ruga. Bonus hortus virginitas, quae plurimos boni ferat fructus odoris. Hortus clausus; quia undique vallata est muro castitatis. Fons signatus; eo quod virginitas sit fons et origo pudicitiae, quae inviolata custodiat integritatis signacula: in quo fonte imago Dei luceat; quia cum munditia corporis congruit etiam puritas simplicitatis. 37. Nec potest dubitare quisquam quod Ecclesia virgo sit, quam etiam in Corinthiis despondit apostolus Paulus , virginem castam assignare Christo. In superiore igitur epistola dat consilium, et existimat bonum esse munus virginitatis; ut nullis instantis saeculi turbetur necessitatibus, nulla illuvie coinquinetur, nullis exagitetur procellis: in posteriore sponsor est Christo, quod virginitatem Ecclesiae in illius plebis consignare possit integritate . 38. Responde mihi nunc, Paule, qua ratione propter instan
Abbreviated transcription (Latin):
ta: Quo munere autem uenera¬
bilis tecla etiã leonib fuit: ut
ad pedes prede sue strati. inpas¬
te bestie. sacrũ deferrent ieui¬
niumꝰ Hec ꝓcaci oculo uirgi¬
nem. nec ungue uiolarent asꝑo:
qm̃ & ipso aspectu uirginita¬
tis uiolatur sanctitas. Deniq
qua reuerentia uirginitatis
habeo: consilium autẽ do. tan¬
quã miscdiam consecutus a
dño. Preceptũ non habet: con¬
silium habet. Non enĩ precipi¬
tur quod supra legẽ est: s ma¬
gis dato suadetur consilio. Hec
auctoritas presumitur: s oe¬
monstratur gratia. Nec a qͦcũq
demonstratur: sed ab eo qui
miscđiam dñĩ meruit. hoꝵ gͦ
meliora ⁊ quã apłoꝵ consiliaͦ
Apłs dicit consilio: isti dissua¬
dendũ putant. ne qua studeat
uirginitati. Cuiꝰ quantã laudẽ
breui uersiculo ꝓpheta exp̃s¬
serit. uel pocius. xp̃s in ꝓpħa.¬
debemus cognoscere. Ortus in qͥt
clusus soror mea sponsa: ortus
clusus. fons signatus. Ap̃s hoc

Expanded text:
ta ? Quo munere autem venerata ? Quo munere autem venerabilis Thecla etiam leonibus fuit; ut ad pedes 1031 praedae suae stratae impastae bestiae sacrum deferrent jejunium; nec procaci oculo virginem, nec ungue violarent aspero; quoniam et ipso aspectu virginitatis violatur sanctitas. 35. Denique qua reverentia virginitatis habeo, consilium autem do, tamquam misericordiam consecutus a Domino . Praeceptum non habet, consilium habet; non enim praecipitur, quod supra legem est: sed magis dato suadetur consilio. Nec auctoritas praesumitur, sed demonstratur gratia: nec a quocumque demonstratur, sed ab eo qui misericordiam Domini meruit. Horum ergo meliora quam apostolorum consilia? Apostolus dicit: Consilium do; isti dissuadendum putant, ne qua studeat virginitati. 36. Cujus quantam laudem brevi versiculo propheta expresserit, vel potius Christus in pdebemus cognoscere. Hortus, inquit, clausus soror mea Sponsa, hortus clausus, fons signatus . Christus hoc
Abbreviated transcription (Latin):
ipsis conuigiis. temperantiam
docet. Est enĩ uelut quidã ad¬
ulter incontinens. in matrimo¬
nio: qui legẽ apostolicã p̃uari¬
catur. Quid autẽ loqͥtur qͣnta
sit uirginitatis gr̃a. que meru¬
it a xp̃o eligi. ut e̾e̾t etiã cor¬
porale dei templũ: in qͣ corpo¬
raliter ut legimus habitauit
plenitudo diuinitatis: Hirgo
genuit mundi salutẽ: uirgo
peperit uitã uniuersoꝵ. So¬
la ergo non debet esse uirgi¬
nitas: que om̃ib in xp̃o ꝓfu¬
itͦ Uirgo portauit: quẽ mun-¬
dus iste capere ac sustin̾e ñ po¬
test. Qui cũ ex marie nasceret᷑
utero: genitalis tam̃ septũ pu¬
doris. & intemerata uirginitatiᷤ
conseruauit singula. Itaq in
uirgine xp̃s repperit quos
suũ esse uellet: qͦo sibi dñs om¬
niũ assumeret. ꝑ uirũ autẽ &
mulierẽ. caro eiecta de paradi¬
so: ꝑ uirginẽ iuncta est deo.
Quid de altera moysi maria
loquar: que feminee dux agmi¬
nis. pede transmisit pelagiꝰ fre¬

Expanded text:
ipsis conjugiis temperantiam ipsis conjugiis temperantiam docet ; est enim velut quidam adulter incontinens in matrimonio, qui legem Apostolicam praevaricatur. 33. Quid autem loquar quanta sit virginitatis gratia, quae meruit a Christo eligi, ut esset etiam corporale Dei templum, in qua corporaliter, ut legimus , habitavit plenitudo divinitatis? Virgo genuit mundi salutem, virgo peperit vitam universorum. Sola ergo non debet esse virginitas, quae omnibus in Christo profuit? Virgo portavit, quem mundus iste capere ac sustinere non potest. Qui cum ex Mariae nasceretur utero, genitalis tamen septum pudoris, et intemerata virginitatis conservavit signacula. Itaque in Virgine Christus reperit, quod suum esse vellet, quod sibi omnium Dominus assumeret. Per virum autem et mulierem caro ejecta de paradiso, per virginem juncta est Deo. 34. Quid de altera Moysi sorore Maria loquar, quae feminei dux agminis, pedes transmisit pelagi fre
Abbreviated transcription (Latin):
tie magister. quidã nouus ter¬
rarũ angelus annunciauit.
Ostultũ heliseũ. qui siluestrib
grumis & amaris. pascebat ꝓ¬
phetas: im memorẽ scripturarũ
esoram. qͥ memoria sui scriptu¬
ras reddidit: insipientẽ paulũ
qui gloriat᷑ in ieiuniis. si nieb
ꝓsunt ieiunia. Seo qͦmodo no
ꝓsunt: quib uitia purgant᷑.
Que differas. cũ humilitate cũ
locutus est. Ossa tua pingues¬
cent: & eris sic̃ ortus ebrius.
Pinguescit igit᷑ anima tua. uir¬
tutes q eiꝰ. spirituali adipe ieul¬
nii: & fructus tui multiplical¬
tur ubertate mentis tue. ut sil
in tesobrietatis ebrietas. sicus
laudabilis. que parca ẽ ciborũ
temperantia: sed etiã illa que
concupiscentie. Deniq scriptũ
est. Post concupiscentias tuas
ne eas: & a uoluptate tua ue¬
tare. Si dederis anime tue con¬
cupiscentiã: gaudio eris inimi¬
cis tuis. Et infra. Uinũ & mu¬
lieres: apostatare faciunt etiã
prudentes. Unde paulus etiã in

Expanded text:
tiae magister et quidam novus tertiae magister et quidam novus terrarum angelus annuntiavit . 30. O stultum Elisaeum qui silvestribus grumis et amaris pascebat prophetas ! immemorem Scripturarum Esdram, qui memoria Scripturas reddidit ! insipientem Paulum, qui gloriatur in jejuniis ; si nihil prosunt jejunia! 31. Sed quomodo non prosunt, quibus vitia purgantur? Quae si deferas cum humilitate, cum locutus est, ossa tua pinguescent, et eris sicut hortus ebrius . Pinguescit igitur anima tua, virtutesque ejus spiritali adipe jejunii, et fructus tui multiplicantur ubertate mentis tuae; ut sit in te sobrietatis ebrietas, sicut laudabilis, quae parca est ciborum temperantia, sed etiam illa quae concupiscentiae. Denique scriptum est: Post concupiscentias tuas ne eas, et a voluptate tua vetare. Si dederis animae tuae concupiscentiam, gaudio eris inimicis tuis ; et infra: Vinum et mulieres apostatare faciunt etiam sapientes . Unde et Paulus etiam in
Abbreviated transcription (Latin):
redundantius. Deniq helias quẽ
dñs ad uirtutis erudiebat ꝑ¬
fectionẽ ad capud suũ. colliri¬
dam & uas aque repperit: et
idõ in uirtute esce illius. quadra¬
ginta dieb ieuinauit. Patres nr̃i
cũ mare transirent pedibus:
aquã non uinũ bibebant. Da¬
nibel & hebrei pueri. patrio
cibo & potu aque. ille furorẽ
leonũ repressit: illi ardentem
ignem. innorio uidere tactu
luxurioso olofernis huat qͣquã
inflexi conuiuio. solo titulo so¬
brietatis desperatis laceratiu
ribus reportauit triũphũ: par¬
triam obsidione exuit : ducem
militie. suis manib occidit. Ex¬
plum euidens: quod & illũ ter¬
ribilem popłis bellatorẽ uirũ.
hic in sexu suo uicta ẽ natura
s in cibo suo uicit. Hester re¬
gem suꝑbũ suis inclinauit ie¬
iuniis: anna octoginta quatu¬
or annos in uiduitate sua. ieui¬
niis & obsecrationib in tẽplo
die ac nocte seruiens xp̃mag¬
nouit: quẽ iohannes abstinen¬

Expanded text:
redundantius. 28. Denique Elias, quem redundantius. 28. Denique Elias, quem Dominus ad virtutis erudiebat perfectionem, ad caput suum collyridam et vas aquae reperit, et ideo in virtute escae illius quadraginta diebus jejunavit . Patres nostri, cum mare transirent pedibus, aquam, non vinum bibebant . Daniel et Hebraei pueri patrio cibo, et aquae potu, ille furorem leonum repressit, illi ardentem ignem innoxio videre tactu luxurioso Holophernis haudquaquam inflexa convivio, solo titulo sobrietatis desperatum lacertis virilibus reportavit triumphum, patriam obsidione exuit, ducem militiae suis manibus occidit . Exemplum evidens, quod et illum terribilem populis bellatorem virum hic in sexu suo victa est natura, sed in cibo suo vicit. Esther regem superbum suis inclinavit jejuniis . Anna octoginta quatuor annos in viduitate sua jejuniis et obsecrationibus in templo die ac nocte serviens, Christum agnovit , quem Joannes abstinen
Abbreviated transcription (Latin):
rcit. ita mitigatur uiuentutis
ferocitas. epularũ parsimo¬
nia: irriguoq fontis. exteri¬
or ignis aque infusione extin¬
guitur: non mirũ si etiã inte¬
rior estus corporis fluuiali po¬
tu refrigeratur. Cibo enĩ flã¬
ma alitur ac deficit. Siqͥdem
fenũ. stipula. lignũ. oleum. atq
huiꝰmodi elementa. ignis sint
quib pascitur: ea si oetrahas
uel non suggeras. etiã igniᷤ sopi¬
tur. Similiter ergo etiã uapor
igitur: mat̾ libidinis est. Quicqͥd
nature conueniens. temperantia
est. Atq illi diuine legi. que in
ipso rerũ ortu. omniũ fontes
potui: fructus arboꝵ esui dedit
Uinũ post diluuiũ: iustus ao
temptationẽ sui repperit. Utam᷑
ergo temꝑantie nat᷑ali cibo:
utinã q possimus. S qͥa ñ om̃s
fortes: ideo apłs ait. Uino mo¬
dico utere: ꝓpter frequentes
tuas infirmitates. Non gͦ ꝓpt̾
uoluptatẽ bibendũ est: sedi
ꝓpter infirmitatẽ. Pro reme¬
dio igit᷑ parcius: non ꝓ deliciiᷤ

Expanded text:
cit; ita mitigatur juventutis cit; ita mitigatur juventutis ferocitas epularum parcimonia, irriguoque fontis. Exterior ignis aquae infusione extinguitur, non mirum si etiam interior aestus corporis fluviali potu refrigeratur; cibo enim flamma alitur ac deficit. Siquidem fenum, stipula, lignum, oleum, atque hujusmodi alimenta ignis sunt, quibus pascitur: ea si detrahas, vel non suggeras, etiam ignis sopitur. Similiter ergo vapor igitur mater libidinis est. 27. Quid quod naturae conveniens temperantia est, atque illi divinae legi, quae in ipso rerum ortu omnium fontes potui, fructus arborum esui dedit? Vinum post diluvium justus ad tentationem sui reperit . Utamur ergo temperantiae naturali cibo, utinamque possimus! Sed quia non omnes fortes, ideo Apostolus ait: Vino modico utere propter frequentes tuas infirmitates . Non ergo propter voluptatem bibendum est, sed propter infirmitatem. Pro remedio igitur parcius, non pro deliciis
Abbreviated transcription (Latin):
Quid ergo placet: ut hominẽ
eruentes induamꝰ pecudem:
& expoliantes xp̃m: uestiam᷑
aut suꝑuestiamur amictus di¬
aboli: Seo ipsi ooctores genti¬
um. ne honestatem qͥdem cum
uoluptate copulandam putaue¬
rint. eoqͦo pecuoem uiderent᷑
cũ homine incluoere. nos ut¬
ut beluinos usus humano infun¬
damꝰ pectori. & racionabili m̃ti
inscribamus irrationabiles nituᷤ
sint animantiũ. que amisso pa-¬
ri concubitu. indulgere nesci¬
ant: & tanquã solitarie uite
eiũi exigant. Plurima quoq
herbis uescantur simplicib nec
deas frequent̾ interdicto cibo
temperare solitos: ut ieiuna fa¬
me ora suspendant. si imperet᷑
ab stinentia. Ab hoc igitur re¬
uos cantur homines: quod didi¬
cert̾ ꝑ hominẽ. etiã mute ñ pre¬
uacari bestie: Quid autẽ pul¬
Nerus abstinentia: que facit etiã
iuuentutis annos senescere. ut
fiat moꝵ senectus : Nãq ut
redundantia ciboꝵ ac demulen¬
tia. etiã maturior etas coales¬

Expanded text:
Quid ergo? Placet ut hominem Quid ergo? Placet ut hominem exuentes, induamus pecudem: et exspoliantes Christum, vestiamur aut supervestiamur amictus diaboli? Sed cum ipsi doctores gentium ne honestatem quidem cum voluptate copulandam putaverint, eo quod pecudem viderentur cum homine includere: nos ut belluinos usus humano infundamus pectori, et rationabili menti inscribamus irrationabiles ritus sint animantium, 1029 quae amisso pari, concubitu indulgere nesciant, et tamquam solitariae vitae aevum exigant: plurima quoque herbis vescantur simplicibus, nedeas frequenter interdicto cibo temperare solitos; ut jejuna fame ora suspendant, si imperetur abstinentia. Ab hoc igitur revocantur homines, quod didicerunt per hominem etiam mutae non praevaricari bestiae? 26. Quid autem pulchrius abstinentia, quae facit etiam juventutis annos senescere; ut fiat morum senectus? Namque ut redundantia ciborum ac temulentia etiam maturior aetas cales
Abbreviated transcription (Latin):
Quidã autẽ epicurei & stoici
philosophi. disputabant cũ eo.
et qͥdam dicebant. Quid uult
hic sibi seminiu̾buis: Alii autem.
Nouoꝵ demonioꝵ. uidetur pro
nunciator esse. Ex hoc tam̃ nu¬
mero: non unmunis gr̃e abiit
apłs. Si quidẽ. etiã dionisiꝰ ario¬
pagites cum dãmari uxore sua.
aliis q multis. credidit. Itaq illi
doctissimoꝵ & eloquentiũ cetus:
simplici disputatione uictos se eeͤ.
credentiũ exemplo manifestar̃t
Quid igitͦ sibi isti uolunt. qͥ
temptant eos ꝑuertere. quos
adquisiuit apłs: quos redemit
xp̃s sanguine suoͦ Quod asse¬
runt baptitatoᷤᷤ intendere non
debere uirtutũ disciplinis. ni¬
chil illis obesse comessationes:
nichil uoluptatũ affiuentiam:
insipientes eos esse qͥ his carean:
Uirgines oportere nubere. fi¬
lios facere: similiter & uiduas
iterare. qͦd sẽmel male uirili
amissione exꝑte sint. etiã si se
continere possint: errare eas
que nolint iterare copulam.

Expanded text:
Quidam autem epicurei et stoici Quidam autem epicurei et stoici philosophi disputabant cum eo, et quidam dicebant: Quid sibi vult hic seminiverbius? Alii autem: Novorum daemoniorum videtununtiator esse . 22. Ex hoc tamen numero non immunis gratiae abiit Apostolus. Siquidem etiam Dionysius Areopagites cum Damari uxore sua, aliisque multis credidit. Itaque illi doctissimorum et eloquentium coetus simplici disputatione victos se esse credentium exemplo manifestarunt. Quid igitur sibi isti volunt, qui tentant eos pervertere, quos acquisivit Apostolus, quos redemit Christus sanguine suo? Quod asserunt baptizatos intendere non debere virtutum disciplinis, nihil illis obesse comessationes, nihil voluptatum affluentiam, insipientes esse eos qui iis careant: virgines oportere nubere, filios facere: similiter et viduas iterare, quod semel male virili admixtione expertae sint; etiamsi se continere possint, errare eas quae nolint iterare copulam. 23.