comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cipiat᷑ a nob̾. Plus amate hominẽ quam pͥus od̾atis er¬
rorem. Sic uenit. xp̃s egros sanare de qͦ euuangłium au¬
diuimꝰ quia ñ ÷ opꝰ sanis medicꝰ s male habentib. Et qͥs
ẽ. hoco qͥ cum ꝑdidit unã ouem. nonne relinquet no¬
naginta nouem in montib. ⁊ it querere unam quę
ꝑierat: et cum inuenerit. gaudet de illa. Sic gaudet
pat̾ m̃s de uno penitente. quam de nonaginta nouẽ
iustis. quib non est opus penitentia. Sie prorsus ue¬
nit. xp̃s egͦs sanare. sic se nouit de inimicis suis miseri¬
cors uindicare quib forte animꝰ dolet consortib eius
erroris adhoram irascuntur. postea fortassis imitabant᷑
Itaq fr̃s commendamꝰ eum cum orationib ur̃is. et di¬
lectioni urȩ et amicicie fidelissime. & susceptioni in¬
firmitatis eiꝰ. Q uomͦ p̃itis. sic sequit᷑. Bonam uiã doce¬
te. bonã inuobis inueniat. Iam factus xp̃ianꝰ discernat

Expanded text:
cipiatur a vobis. Plus amate hominem, quam prius oderatis ercipiatur a vobis. Plus amate hominem, quam prius oderatis errorem. Sic venit Christus aegros sanare, de quo Evangelium audivimus: « Quia non est opus sanis medicus, sed male habentibus » . « Et quis est homo qui cum perdiderit unam ovem, nonne relinquit nonaginta novem in montibus, et it quaerere unam quae perierat, et cum invenerit gaudet de illa? Sic gaudet Pater meus de uno poenitente, quam de nonaginta novem justis, quibus non est opus poenitentia » . Sic prorsus venit Christus aegros sanare, sic se novit de inimicis suis misericors vindicare. Quibus forte animus dolet consortibus ejus erroris, ad horam irascuntur, postea fortassis imitabuntur. Itaque, fratres, commendamus eum et orationibus vestris, et dilectioni vestrae, et amicitiae fidelissimae, et susceptioni infirmitatis ejus. Quomodo praeitis, sic sequitur: bonam viam docete, bonam in vobis inveniat. Jam factus christianus, discernat
Abbreviated transcription (Latin):
clamore ouiũ dĩ. aduertere głam dĩ. et timere iudiciũ
dĩ. Earitatꝰ est a somno qͦdãmͦ. ut considaret impleri de
xp̃o quę sunt predicta de xp̃o. tantum posse nom̃ xp̃i
tantum p̃ualere głam ap̃i. Itaq breuit̾ dico caritati
ur̃ȩ. Eccłiam dĩ alloquor popłm dĩ alloquot. Si cre¬
didit tu inuenisti. Si timuit. tu uicisti. Int̾im fr̃s ad
aliqͥd possunt homines: ultra nob̃ ñ usurpemus quod
concessum ñ ẽ. Apłs dic̃. Infirmũ autẽ infide recipite.
ñĩdiuidicationib cogitationũ. Non nobis usurpemus
diiudicare cogitationes alioꝵ. s deo p̃beamꝰ cogitationes
nr̃as. etiam ꝓillis de quib forte dubitamꝰ aliqͥd. Forte
dubitat aliquid nouitas ipsius. Amate abundantiꝰ du¬
bitantẽ. Amore ur̃o. curate de corde infirmi dubitatio¬
nem. Interiorẽ faciẽ uidete. de qua gaudeatis. Cor dõ
comunutite ꝓ qͦ oretis. Sciatis cum deseri amalis. sus¬

Expanded text:
clamore ovium Dei advertere gloriam Dei, et timere judicium clamore ovium Dei advertere gloriam Dei, et timere judicium Dei. Excitatus est a somno quodam modo, ut consideraret impleri de Christo quae sunt praedicta de Christo, tantum posse nomen Christi, tantum praevalere gloriam Dei. Itaque breviter dico Charitati vestrae; Ecclesiam Dei alloquor, populum Dei alloquor: Si credidit, tu invenisti; si timuit, tu vicisti. Interim, fratres, ad quod possunt homines, ultra nobis non usurpemus quod concessum non est. Apostolus dicit: Infirmum autem in fide recipite, non in dijudicationibus cogitationum . Non nobis usurpemus dijudicare cogitationes aliorum: sed Deo praebeamus cogitationes nostras, etiam pro illis de quibus forte aliquid dubitamus. Forte dubitat aliquid novitas ipsius. Amate abundantius dubitantem: amore vestro curate de corde infirmi dubitationem. Interiorem faciem videte, de qua gaudeatis; cor Deo committite, pro quo oretis. Sciatis eum deseri a malis, sus
Abbreviated transcription (Latin):
mus. nec ostende. ds̃ dicit. Quȩ palã funt uobis quȩ oc¬
culta sunt mͥ. Paulus dicit apłs. fĩs nolite ante tempꝰ u¬
dicare. donec ueniat dñs et illuminet abscondica tene¬
brarũ &e manifestabit cogitationes cordis. & tunc laus
erit unicuiq a dõ. Non potes inspicere cor noui xp̃iani.
Quod cor uet̾is xp̃iani potese dicturi estis. s ex necessitate
credidit. Posset et de illo dici. de qͦ paulo ante loquebatnͣ qͥ
pͥmo fuit blasphemus et ꝑsecutor et iniuriosus. Et ipsi
enĩ quędã necessitas impacta ẽ. cęlesti uoce prostratus ẽ.
Ut lum̃ hab̾et. lum̃ ꝑdidit. Minare qđ uolueris. et qͣntũ uo¬
lueris da cui libet homini. Quid dulciꝰ ista luce: qͣm tam̃
paulus nͥ ꝑdidisset. ȩt̃nã ñ accepisset. De necessitate credi¬
dit. Quid timuit : dicat᷑ mͥ quid timuit. Clamantes oues:
oues clamare possunt. morde ñ possunt. Potuit &e in ipso

Expanded text:
mus, nec ostendere. Deus dicit, Quae palam sunt, vobis; quae ocmus, nec ostendere. Deus dicit, Quae palam sunt, vobis; quae occulta sunt, mihi. Paulus dicit Apostolus, « Fratres, illuminet abscondita tenebrarum, et manifestabit cogitationes cordium; et tunc laus erit unicuique à Deo » . Non potes inspicere cor novi christiani. Quid, cor veteris christiani potes? Dicturi estis, Sed ex necessitate credidit. Posset et de illo dici, de quo paulo ante loquebamur, Qui prius fuit blasphemus, et persecutor, et injuriosus . Et ipsi enim quaedam necessitas impacta est: coelesti voce prostratus est; ut lumen haberet, lumen perdidit. Minare quod volueris, et quantum volueris da cuilibet homini: quid dulcius ista luce? Quam tamen Paulus nisi perdidisset, aeternam non accepisset. De necessitate credidit. Quid timuit? Dicatur mihi quid timuit. Clamantes oves? Oves clamare possunt, mordere non possunt. Potuit et in ipso
Abbreviated transcription (Latin):
obumbret negotiũ uoluptatis. his temptationib qͦtidie
conor resistere. et inuoco dext̃am tuã. Nemo enĩ potest¬
corpori necessaria. Non enĩ eis eget ipse animꝰ. in quo posi
rit. Si ñ affuerit. ñ eum istarũ rerũ franget in opia. Om̃is
namq sapiens. fortis ẽ. Nullus autẽ fortis. aliquid metu¬
it. Non gͥ metuit sapiens aut mortẽ corporis. aut dolo¬
res. quib pellendis uł euitandis. uł differendis. s. necessa¬
ria illa. quoꝵ ei potest contingere in opia. s tam̃ ñ de¬
sinit eis bene uti si ipsa ñ defunt. Carnis inqͥt ꝓui¬
dentiã ne feceritis inconcupiscentiis. quia gerimus curã
carnis ad necessitatẽ salutis. Nemo enĩunquã carnẽ suã
io habuit. sic̃ ipse itidẽ dic̃. Hinc ẽ. quod etiã timotheũ in¬
miũ sic̃ apparet corporis castigatorẽ ammonet ut
modico uino utatur. ꝓpt̾ stomãcũ. et frequentes suas.

Expanded text:
obumbret negotium uoluptatis. his temptationibus cotidie obumbret negotium uoluptatis. his temptationibus cotidie conor resistere et inuoco dexteram tuam et ad te rcorpori necessaria. Non enim eis eget ipse animus, in quo posirit; si non adfuerit, non eum istarum rerum franget inopia. Omnis namque sapiens fortis est; nullus autem fortis aliquid metuit. Non igitur metuit sapiens aut mortem corporis, aut dolores, quibus pellendis vel vitandis vel differendis sunt necessaria illa, quorum ei potest contingere inopia. Sed tamen non desinit eis bene uti, si ipsa non desunt. Verissima dentiam ne feceritis in concupiscentiis, quia gerimus curam carnis sed ad necessitatem salutis. nemo enim umquam carnem suam odio habuit, sicut ipse itidem dicit. hinc est, quod et Timotheum nmium, sicut apparet, corporis castigatorem admonet, ut modico uino utatur propter stomachum et frequentes suas
Abbreviated transcription (Latin):
ut sitis. quidã dolores sunt. Urunt et sic̃ febres necant. nͥ
tione munerũ tuoꝵ. in quib nr̃e infirmitati t̾ra et aqua
et cęlum seruiunt. calamitas delitie uocantur. Noc me
dociusti. ut quẽ ad modũ medicamenta sic alimenta sũp
mͥ laqueus concupiscentie. Ipse enĩ transitus uoluptas est
et non ẽ. alius qui transeatur qͦ transire cogit necessitas.
Et cum salus sit causa edendi. ad iungit se tanqͣm pedisse¬
qua ꝑiculosa iocunditas. Et plerũq p̃ire conat᷑ ut eiꝰ cau¬
sa fiat quod salutis causa me facere uł dico uł uolo. Nec idẽ
industriꝰq ẽ. Nam qđ salutis ẽ. delectationi parum est.
Et sepe incertũ fit utrũ adhuc necessaria corporis cura
subsidiũ petat. an uoluptaria cupiditas. fallatiȩ ministe¬
rium suppetat. Adhoc in certũ hylarascit infelix. anima
& in eo p̃parat excusationis patrociniũ. gaudens ñ appare¬
re quid satis sit modationi ualitudinis ce optentu salutis

Expanded text:
et sitis quidam dolores sunt, urunt et sicut febris necant, nitione munerum tuorum, in quibus nostrae infirmitati terra et aqua et caelum seruiunt, calamitas deliciae uocantur. Hoc me docuisti, ut quemadmodum medicamenta sic alimenta sumptur laqueus concupiscentiae. ipse enim transitus uoluptas est, et non est alius, qua transeatur quo transire cogit necessitas. et cum salus sit causa edendi ac bibendi, adiungit se tamquam pedisequa periculosa iucunditas et plerumque praeire conatur, ut eius causa fiat, quod salutis causa me facere uel dico uel uolo. nec idem modus utriusque est: nam quod saluti satis est, delectationi parum est, et saepe incertum fit, utrum adhuc necessaria corporis cura subsidium petat an uoluptaria cupiditatis fallacia ministerium suppetat. ad hoc incertum hilarescit infelix anima et in eo praeparat excusationis patrocinium gaudens non adparere, quod satis sit moderationi ualetudinis, ut obtentu salutis
Abbreviated transcription (Latin):
qr ignorant dĩ iusticiã et uolunt suã constituert.qr se ex
se ipsis iustificant. idõ gr̃am ñ cognouerunt. qr gratis sal¬
uari noluerunt. Quis ẽ. qui saluatur gratis: in q̾ ñ iniuc¬
nit saluator qͥd coronet.s qͥd dãnet. Non inuenit merita
bonoꝵ s inuenit merita supplicioꝵ. Hoc ait apłs. Om̃s¬
enĩ peccauerũt. et egent gładĩ. Quid ẽ egent gła dei:
ut ipse te lib̾et ñ tu. Qc tu te libare ñ potes. indiges libato

Expanded text:
ex seipsis justi fiant; ideo gratiam Dei non cognoverunt, quia gratis salvari noluerunt. Quis est qui salvatur gratis? In quo non invenit Salvator quod coronet, sed quod damnet; non invenit merita bonorum, sed invenit merita suppliciorum. Si agat enim peccaverunt, et egent gloria Dei . Quid est, egent gloria Dei? Ut ipse liberet, non tu: quia tu te liberare non potes, indiges liberato
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̃ habendum dm̃ diligunt. ips se diligunt. Ergo ut se
diligant. dm̃ diligunt. Non ẽ. ħ dilectio in hominib om̃ib
Pauci se ppt̾ea diligunt ut ͣ deus omnia inom̃ib. Qui

Expanded text:
propter habendum Deum diligunt, ipsi se diligunt: ergo ut se propter habendum Deum diligunt, ipsi se diligunt: ergo ut se diligant, Deum diligunt. Non est haec dilectio in omnibus hominibus: pauci se propterea diligunt, ut sit Deus omnia
Abbreviated transcription (Latin):
spare ueniã qui ñ diligit. Nemo autẽ potest desꝑare. qͥ
diligit. Itaq uͥ dilectio ẽ. ibi necessario fides et spes. Et
ubi dilectio ꝓximi. ibi necessario etiam dilectio dĩ. Qui
eñ ñ diligit diñ qͦmͦ diligit ꝓximũ tanqͣm se ipsum. qͣn¬
doqͥdem non diligit et se ipsũ: est quippe impiꝰ et iniquus.
Qui autẽ diligit uniqͥtatẽ. ñ ꝑlane diligat s odit aĩam suã.
hoc gͦ p̃ceptum dñ teneamꝰ ut nos inuicẽ diligamus
et quicquid aliud p̃cepit faciemꝰ qm̃ quicqͥd ẽ. aliud hic
habemus. Discernit᷑ quippe ista dilectio. ab ea dilectione
qua se inuicẽ diligunt homines sic̃ homines. Nam ut dis¬
cerneret᷑ adiunctum ẽ. sic̃ dilexi uos. Ut quid enĩ nos di¬
lexit ap̃c. nͥ ut possimus regnare cum xͦ: adhoc gͦ et nos
inuicẽ diligamꝰ. ut dilectionẽ nr̃ãm discernamꝰ a cȩt̾is. qͥ ñ
ad hoc se inuicem diligunt. qͥa nec diligunt. Qui autẽ se

Expanded text:
sperare veniam qui non diligit. Nemo autem potest desperare qui sperare veniam qui non diligit. Nemo autem potest desperare qui diligit. Itaque ubi dilectio est, ibi necessario fides et spes; et ubi dilectio proximi, ibi necessenim non diligit Deum, quomodo diligit proximum tanquam seipsum; quandoquidem non diligit et seipsum? Est quippe impius et iniquus; qui autem diligit iniquitatem, non plane diligit, sed odit animam suam . Hoc ergo praeceptum Domini teneamus, ut nos invicem diligamus; et quidquid aliud praecepit, faciemus: quoniam quidquid est aliud hic habemus. Discernitur quippe ista dilectio ab illa dilectiqua se invicem diligunt homines sicut homines. Nam ut discerneretur, adjunctum est: sicut dilexi vos. Ut quid enim nos dilexit Christus, nisi ut possimus regnare cum Christo? Ad hoc ergo et nos invicem diligamus, ut dilectionem nostram discernamus a caeteris, qui non ad hoc se invicem diligunt, quia nec diligunt. Qui autem se
Abbreviated transcription (Latin):
hic ita dix̃ hoc ÷ mandatũ meũ uł ut ñ sit aliud. quid pu¬
tamꝰ fr̃s mei: nunqͥd nã solum eiꝰ de ista dilectione manda¬
tum ẽ. qua diligimus inuicẽ. ñne ẽ. aliud maius. ut dili¬
gamꝰ dm̃s aut u̾ero de sola nob̾ ds̃ dilectione mandauit.
ut alia non inqͥramꝰ: tria certe cõmendat apłs dicens. Ma¬
nent autẽ fides. spes. caritas. tria hȩc. maior autẽ his : ca¬
ritas. Et si incaritate hoc ẽ. indilectione concludunt᷑ duo
illa. maior tam̃ dicta ÷ ñ sola. de fide gͥ nob̾ qͣm multa man¬
data st̃. qͣm multa de spe. Quis potest cuncta colligere. qͥs
enumerando sufficere̾: s intueam᷑ qđ ait idẽ apłs. Plemi¬
tuto legis caritas. Ubi gͦ caritas ẽ. quid ẽ. qđ possit decẽ:
ubi autem ñ ẽ. qͥd ẽ. qđ possit ꝓdeẽ: Demon credit. nec dili¬
git. Nemo diligit qͥ ñ credit. Frustra quidẽ. s tam̃ pocest

Expanded text:
hic ita dixit, Hoc est mandatum meum, velut non sit aliud, quid puhic ita dixit, Hoc est mandatum meum, velut non sit aliud, quid putamus, fratres mei? Numquidnam solum ejus de ista dilectione mandatum est, qua diligimus invicem? Nonne est et aliud majus, ut diligamus Deum? Aut vero de sut alia non inquiramus? Tria certe commendat Apostolus dicens: Manent autem fides, spes, charitas, tria haec, major autem his est charitas . Etsi in charitate, hoc est in dilecicta est esse, non sola. De fide igitur nobis quam multa mandata sunt, quam multa de spe, quis potest cuncta colligere? quis enumerando sufficere? Sed intueamur quod ait idem Apostolus: Plenitudo legis charitas . Ubi ergo charitas est, quid est quod possit deesse? Ubi autem non est, quid est quod possit prodesse? Daemon credit, nec diligit . Nemo diligit qui non credit. Frustra quidem, sed tamen potest
Abbreviated transcription (Latin):
hibet illi unctionẽ adulationis suȩ. Ecce odit. & laudat.
Alt̃ uidet amicũ suum tale aliquid facere. reuocat. Si
illum ñ audiat ꝓfert uerba etiam castigationis obiurgat.
litrgat. Aliquando uenit᷑ adbanc necessitatẽ. ut litiget.
Eece odium blandic᷑. et caritas litigat. Noli attende uerba
blandientis et qͣsi seuitiã obuirgantis. Uenã inspice. radi¬
cem unde ꝓcedat quȩre. Ille blandit᷑ ut decipiat. iste liti¬
legis caritas ẽ. qͣds̃ ꝓximusq diligitꝰ. inquib p̃ceptis cari¬
tatis tota lex pendet et propħȩ. Merito fit om̃iũ reus.
qͥ contra illam facit inqͣ pendẽt omnia. Nemo autẽ peccat
nͥ adũsus illã faciendo. quia non adult̾ab̾. ñ homicidiũ fa¬
cies non furab̃is ñ concupisces. et si qđ ẽ. aliud mandatũ in
sum. Dilectio proximi malũ ñ oꝑatur. Plenitudo autẽ
sum. ut et ille diligat dm̃ quẽ si ipse ñ diligit: nec se nec

Expanded text:
hibet illi unctionem adulationis suae: ecce odit, et laudat. hibet illi unctionem adulationis suae: ecce odit, et laudat. Alter videt amicum suum tale aliquid facere, revocat; si illum non audiat, profert verba etiam castigationis, objurgat, litigat: aliquando venitur ad hanc necessitatem ut litiget. Ecce odium blanditur, et charitas litigat. Noli attendere verba blandientis, et quasi saevitiam objurgantis; venam inspice, radicem unde procedant quaere. Ille blanditur ut decipiat, iste litilegis est charitas, qua Deus proximusque diligitur, in quibus praeceptis charitatis tota lex pendet et prophetae, merito fit omnium reus, qui contra illam facit in qua pendent omnia? Nemo autem peccat nisi adversus eam faciendo. Quia Non adulterabis, Non homicidium facies, Non furaberis, Non concupisces, et si quod est aliud mandatum, in sum. Dilectio proximi malum non operatur. Plenitudo autem sum, ut et ille diligat Deum, quem si ipse non diligit, nec se, nec
Abbreviated transcription (Latin):
quia iusti sunt. aut ut iusti sint: amare debebit. Sic enĩ u¬
et se ipsum amare debet. aut quia iustus ÷ aut ut iustus
sit. Sic enim diligit ꝓximum tanqͣm se ipsum sine ullo
ꝑicło. Qui eñi aliter se diligit. in iuste se diligit. qm̃ ad
hoc se diligit ut sit in iustus. Adh gͦ ut sit malus. Ae pħ
iam ñ se iligit. Qui enĩ diligit iniqͥtatẽ odit aĩam suã.
enete gͦ dilectionẽ. et socuri estote. Quod times ne ma¬
le facias alicui. qͥs male facit ei quem diligit : diligite
ñ potest fieri sine beneficias. s forte corripis. ad disciplinã
disciplinatũ. Et fit qͦdam mͦ qͣsi diu̾sus fructus et con̾trariꝰ.
ut aliquando odium blandiat᷑. et caritas seuiat. Nescio
quis odit inimicũ suũ. et fingit illi amiciciã. Uidet illũ
facere aliquid mali. laudat. uult eũ eẽ p̃cipitẽ uult cȩcum.
ire ꝑabruta cupiditatũ suarum unde forte nõ redeat lau¬
dat. Quoniam laudat᷑ peccator indesidiis anunȩ suȩ ad¬

Expanded text:
quia iusti sunt aut ut iusti is sint amare debet. sic enim et se ipsum amare debet, aut quia iustus est aut ut iustus sit: sic enim diligit proximum tamquam se ipsum sine ullo periculo. qui enim aliter se diligit, iniuste se diligit, quoniam se ad hoc diligit, ut sit iniustus, ad hoc ergo, ut sit malus, ac per hoc iam non se diligit. qui enim diligit iniquitatem, odit animam suam.enete ergo dilectionem, et securi estote. Quid times ne male facias alicui? Quis male facit ei quem diligit? Dilige, non potest fieri nisi bene facias. Sed forte corripis? Amor hoc facit,disciplinatum. Et fit quodammodo quasi diversus fructus et contrarius, ut aliquando odium blandiatur, et charitas saeviat. Nescio quis odit inimicum suum, et fingit illi amicitiam: videt illum facere aliquid mali, laudat: vult eum esse praecipitem, vult caecum ire per abrupta cupiditatum suarum, unde forte non redeat; laudat, Quoniam laudatur peccator in desideriis animae suae ; ad
Abbreviated transcription (Latin):
laxione et constrictione tetendi fu̾nt. Et quis ẽ. dñe qͥ
ñ rapiat᷑ aliqntũ extra metas necessitatis: quisquis ẽ.
magnus ÷. Magnficet nom̃ tuũ. Ego autẽ ñ fum. qͥa hõ
peccator sũ. S et ego magnifico nom̃ tuũ. et interpellat¬
te ꝓpeccatis meis qui uicit scłm. numerans me inter
infirma m̃bra corporis sui. qͥa et inꝑfectum meũ iuidert̃.
ocłi cui. et in libro tuo om̃s scribent᷑. Um̃e autẽ qd̃

Expanded text:
laxatione et constrictione tenendi sunt. et quis est, domine, qui laxatione et constrictione tenendi sunt. et quis est, domine, qui non rapiatur aliquantum extra metas necessitatis? quisquis est, magnus est, magnificet nomen tuum. ego autem non sum, quia peccator homo ste pro peccatis meis qui uicit saeculum, numerans me inter infirma membra corporis sui, quia et imperfectum eius uiderunt oculi tui et in libro tuo omnes scribentur. De
Abbreviated transcription (Latin):
dicłm manducat. et omnẽ increaturã tuã bonã esse
nichilq abiciendum qđ cum gr̃arum actione ꝑci¬
pit᷑. et quia esca nos non cõmendat dõ. et ut nemo
uos iudicet incibo aut in potu. & ut qͥmanducat. non
manducantẽ ñ sꝑnat. et qͥ ñ manducat. manducantẽ¬
temptatione. Non ego inmundiciã obsonĩ timeo.s im¬
munditiã cupiditatis. Scio noȩ omne carnis genus qđ
cibo eẽt usui manducare ꝑmissũ. heliã cibo carnis refe¬
ctum. iob̃em mirabili abstinentia p̃ditũ animalib hoc
ẽ. locustis mnescam cedentib ñ fuisse pollutũ. Et scio esau
lenticłe concupiscentia deceptum. et dauid ꝓpt̃ aque
desid̾ium ase ipso rep̃hensũ. et regeni nr̃m non de carne
s de pane temptatũ. Ideoq et popłs inherenio ñ qͥa cat¬
nes desidauit. s quia esce defidio adũsus dñm murmũ
rauit. meruit imꝓbari. Itaq frem guituris temꝑata re¬

Expanded text:
sionem manducat; et omnem creaturam tuam bonam esse sionem manducat; et omnem creaturam tuam bonam esse nihilque abioiendum, quod cum gratiarum actione percipitur; et quia esca nos non conmendat deo, et ut nemo nos iudicet in cibo aut potu; et ut qui manducat non manducantetemptatione. non ego inmunditiam obsonii timeo, sed inmunditiam cupiditatis. scio Noe omne carnis genus, quod cibo esset usui, manducare permissum, Elian cibo carnis refectum, Iohannem mirabili abstinentia praeditum animalibus, hoc est lucustis in escam cedentibus, non fuisse pollutum: et scio Esau lenticulae concupiscentia deceptum et Dauid propter aquae desiderium a se ipso reprehensum et regem nostrum non carne, sed pane temptatum. ideoque et populus in heremo non quia carneitu potui. itaque freni gutturis temperata re
Abbreviated transcription (Latin):
aliam uocẽ tuã. Post concupiscentias tuas ñ eas et auo¬
luptate tua uetare. Audiui et illam exmunere tuo ci
multum amaui. Neq si manducauerimꝰ abundauimꝰ
neq si manducauerimꝰ deerit nob. Hoc ÷ dicere. nec illa
res me copiosũ faciet. nec illa erumnosũ. Audiui et
alt̾am. Ego enim didici in quib sum sufficiens eẽ. et a¬
bundare noui. et penuriã pati noui. Omĩa possũ ineo
qͥ me confortat. Ecce miles castrorum celestiũ. ñ puluis
cisti hominẽ. et ꝑierat et inuentꝰ ẽ. Nec ille inse potuit
quia idẽ puluis fuit. Quem talia dicentẽ affectu tuę in¬
aspiratione̾s ad amaui. Omia possũ inquit in eo qͥ me
confortat. Conforta me ut possim.da qđ iubes. et iu¬
be qđ uis. Iste se accepisse confitetur. et quod głat᷑ in do¬
mino głatur Audiui alium rogantẽ ut accipiat. Au
m̃s te dare cum fit qđ imꝑas fieri. docuisti me pat᷑ bo¬
ne omia munda mundis. s malũ ẽe. homini qͥ ꝑoffen¬

Expanded text:
aliam uocem tuam: post concupiscentias tuas non eas et a uoluptate tua uetare. audiui et illam ex munere tuo, quam multum amaui: neque si manducauerimus, abundabimus, neque si non manducauerimus, deerit nobis; hoc est dicere: nec illa res me copiosum faciet nec illa aerumnosum. audiui et alteram: ego enim didici, in quibus sum, sufficiens esse et abundare noui et penuriam pati noui. omnia possum in eo, qui me confortat. ecce milea castrorum caelestium, non puluicisti hominem, et perierat et inuentus est. nec ille in se potuit, quia idem puluis fuit, quem talia dicentem adflatu tuae inspirationis adamaui: omnia possum, inquit, in eo, qui me confortat. conforta me, ut possim, da quod iubes et iube quod uis. iste se accepisse confitetur et quod gloriatur in domino gloriatur. audiui alium rogantem, ut accipiat: aufus, te dare, cum fit quod imperas fieri. Docuisti me, pater bone: omnia munda mundis, sed malum esse homini qui per offen
Abbreviated transcription (Latin):
hec unꝰ ds̃. ex qͦ om̃a. ꝑ quẽ om̃a. in qͦ om̃a. Ita pat̾ et filiꝰ
et sp̃s sc̃s. et singulus quisq hoꝵ ds̃. et simul om̃s unus ds̃.
& singulus qͥsq hoꝵ plena substantia. et simuł om̃s una
sp̃s sc̃s. Sp̃s sc̃s. nec pat̾ nec filius. S pat̾ tantum pater.
et̃nitas. eadẽ in cõmutabilis. eadẽ maiestas. cadẽ potestas.
In patre unitas. in filio ȩqualitas. in sp̃u sc̃o unitãs cqͣlita¬
tisq concordia. & tria hȩc unĩt. Om̃a ꝓpt̃ patit̃. eqͣlia¬

Expanded text:
s ex quo omnia, per quem omnia, in quo omnia . Ita Pater et Filius s ex quo omnia, per quem omnia, in quo omnia . Ita Pater et Filius et Spiritus sanctus, et singulus quisque horum Deus, et simul omnes unus Deus; et singulus quisque horum plena substantia, et simul omnes una spiritus sanctus nec pater nec filius est, sed pater tantum pater aeternitas, eadem incommutabilitas, eadem maiestas, eadem potestas. in patre unitas, in filio aequalitas, in spiritu sancto unitatis aequalitatisque concordia, et tria haec unum om
Abbreviated transcription (Latin):
a qͦ recurrimꝰ. et forma qͣm sequim᷑. et gr̃a q̃ reconciliamur.
Unũ qͦ auctore conditi sumꝰ. et sumilitudinẽ eiꝰ ꝑ qͣm aduni¬
tatem reformam᷑. et pacẽ qua unitati adheremꝰ. dm̃ qͥ dix̃¬
fiat. et uerbũ ꝑ qđ factum ẽ om̃e qđ substantialit̾ et natura¬
liter factum ẽ. et donũ benignitatis eiꝰ qua placuit et conci¬
liatum ẽ. auctori suo ut ñ int̾riret quicqͥd ab eo ꝑuerbũ fac¬
tum ẽ. Unum dm̃ qͦ creatore uiuimꝰ. ꝑ quẽ reformati sapi¬
enter uiuimꝰ. quẽ diligentes et qͦ fruentes beate uiuimꝰ.
Unũ dm̃ ex qͦ om̃a. ꝑ quẽ om̃a. in qͥ om̃a. ipsi gła in scła scłoꝵ¬
es gͥ qͥb fruendum ẽ. pat̃ et filius et sp̃s scs. ca am̃
demq trinitas. una quedã sũma res. cõmunisq om̃i¬
b fruentib ea. si tam̃ et res et ñ rerũ om̃ium causa si ta¬
men et causa. Non enĩ facile nom̃ qdđ tante excellentie
conueniat inueniri potest. nͥ qđ melius ita dicat᷑ truntas

Expanded text:
ad quod recurrimus, et formam quam sequimur, et gratiam qua reconciliamur; unum quo auctore conditi sumus, et similitudinem per quam ad unitatem reformamur, et pacem qua unitati adhaeremus; unum Duod factum est omne quod substantialiter et naturaliter factum est; et Donum benignitatis ejus, quo placuit et conciliatum est auctori suo, ut non interiret quidquid ab eo per Verbum factum est: unum Deum quo creatore vivimus, per quem reformati sapienter vivimus, quem diligentes et quo fruentes beate vivimus: unum Deum ex quo omnia, per quem omnia, in qs fruendum est, pater et filius et spiritus sanctus eademque trinitas, una quaedam summa res communisque omnibus fruentibus ea, si tamen res, et non rerum omnium causa; si tamen et causa. non enim facile nomen, quod tantae excellentiae conueniat, inueniri potest, nisi quod melius ita dicitur trinitas
Abbreviated transcription (Latin):
lectione. & humana societate uersaris. Caritatẽ ha¬
ficta diligit diligit dm̃ et ꝓximũ sic̃ se ipsum. Amator enĩ
dĩ. amator ÷ sui. Et ñdiligens dm̃ ñ diligit ꝓximũ. quia
ñ diligit se ipsum. Prohae autẽ dilectione pacient᷑ etiam

Expanded text:
lectione et humana societate versaris. Tanlectione et humana societate versaris. Tanficta, diligit Deum et proximum sicut se ipsum. Amator enim Dei, amator est sui: et non diligens Deum, non diligit proximum; quia non diligit se ipsum. Pro hac autem dilectione patienter etiam
Abbreviated transcription (Latin):
Tu autẽ in om̃ib bonis oꝑib tuis labora ñ ꝓpt̾ amorẽ¬
scłe s ꝓsempitna requie qͣm ꝓmittit ds̃.¶ Honora patrẽ¬
tuũ et matrẽ tuã. Tangis quartã cordã. ut honorẽ pa¬
rentib deferas cecidit bestia impietatis. Non mecha¬
b̃is. Tangis quintã cordã. cecidit bestia libidinis.¶ Non
occides. Tangis sextã cordã cecidit bestia crudelitatis.¬
¶ Non furtũ facies. Tangis septimã cordã cecidit bestia
rapacitatis.¶ Non falsũ testimonium dices. Tangis octauã
cordã. cecidit bestia falsitatis. ¶ Nõ concupisces uxorem
cogitationis. Aliud ẽ. enĩ ñ facere aliquid tale p̃t̃ uxorẽ
aliud ñ appetere alienã uxorẽ. Idõ duo p̃cepta sunt. ñ me¬
chab̾is: ñ concupisces uxorẽ ꝓximi tui.¶ Non concupisces
rem ꝓoximi tui. Tangis decimã cordã. cecidit bestia cupidi¬
tatis. Ita cadentib omnib bestiis securꝰ & innocens indĩ di¬

Expanded text:
tu autem in omnibus operibus tuis labora, non propter amoretu autem in omnibus operibus tuis labora, non propter amoresed pro sempiterna requie quam promittit Deus. Honora patretuum et matrem tuam, tangis quartam chordam, ut honorem parentibus deferas, et cecidit bestia impietatis. Non moechaberis, tangis quintam chordam, cecidit bestia libidinis. Non occides, tangis sextam chordam, cecidit bestia crudelitatis. Non furtum facies, tangis septimam chordam, et cecidit bestia rapacitatis. Non falsum testimonium dices, tangis octavam hordam, et cecidit bestia falsitatis. Non concupisces uxoremcogitationis. Aliud est enim non facere aliquid tale praeter uxorem, aliud non appetere alienam uxorem. Ideo duo praecepta sunt, Non moechaberis, et, Non concupisces uxorem proximi tui. Non concupisces rem proximi tui: tangis decimam chordam; cecidit bestia cupiditatis. Ita cadentibus omnibus bestiis securus et innocens in Dei di
Abbreviated transcription (Latin):
tota mente diligat dm̃. Sic enim eũ diligens tanqͣm se
ipsum. totam dilectionẽ sui &e illiꝰ refert in illã dilectio¬
nẽ dĩ quȩ nullũ a seriuulũ duci extra patit᷑ cuiꝰ deriua¬
sic sunt distributa ut trĩa ꝑtin̾eant ad dm̃. septem ꝑti¬
neant adhominẽ. Est enim bellum qđ secum agit homo
dimicans contra concupiscentias malas. frenãs auariciã.
clidens suꝑbiã. suffocans ambitionẽ. trucidans libidinẽ.
Has pugnas fac in occulto. et ñ uinceris inaꝑto. Adhoc do¬
dẽ decẽ cordas et feras occidis. Utrumq simul facis.
FTangis pͥmã cordã qͣ unus colit᷑ deus. cecidit bestia
in uanũ. cecidit bestia erroris nefandarũ heresum.¶Tan¬
gis t̃ciam cordam ubi ꝓspe fute quietis facis quicquid fa¬
cis. int̾ficitur crudelior cęt̾is bestiis amor scłi huiꝰ. Propt̃
amorẽ scłi huiꝰ laborant homines in om̃ib negotiis.

Expanded text:
tota mente diligat deum. sic enim eum diligens tamquam se tota mente diligat deum. sic enim eum diligens tamquam se ipsum totam dilectionem sui et illius refert in illam dilectionem dei, quae nullum a se riuulum duci extra patitur, cuius deriuasic sunt distributa ut tria pertineant ad Deum, septem pertineant ad hominem. Est enim bellum quod secum agit homo, dimicans contra concupiscentias malas, et frenans avaritiam, elidens superbiam, suffocans ambitionem, trucidans libidinem. Has pugnas fac in occulto, et non vinceris in aperto. Ad hoc dodem decem chordas, et feras occidis. Utrumque simul facis? tangis primam chordam qua unus colitur Deus, cecidit bestia in vanum, cecidit bestia erroris et nefandarum haeresum. Tangis tertiam chordam, ubi pro spe futurae quietis facis quidquid facis, interficitur crudelior caeteris bestiis amor saeculi hujus. Propter amorem hujus saeculi laborant homines in omnibus negotiis,
Abbreviated transcription (Latin):
conũtit᷑. et ꝓptea iam cũ defectu aliquo se fruit᷑. qͥa melior
ẽ cũ totꝰ heret atq constringitur in commutabili bono
bes diligere s ꝓpt̃ illum ubi dilectionis tuȩ rectissimꝰ finis
ẽ. ñ fuccenseat alius homo si etiam ipsum ꝓpt̃ dm̃ diligis.
hec enĩ regula dilectionis. diuinitus constituta ẽ diliges
inquit ꝓximum tuum tanqͣm te ipsum. Dñ uͦ ex toto cor
de et extota anima et extota m̃te. ut om̃s cogitationes tuas
&e omnẽ uitã. & omnẽ intellectũ in illũ conferas aqͦ habes
ea ipsa quȩ conferes. Cum autẽ ait toto corde. tota anima.
tota m̃te nullã nrẽ uitȩ partẽ reliquit quę uacare debeat.
et qͣsi locũ dare. ut re alia uelit frui. s quicquid aliud di¬
ligendum uenerit in animũ illuc rapiat᷑ quo totꝰ dilectio¬
ns impetus currit. Quisquis gͦ recte diligit. ꝓximũ. hoc
cum eo debet agere. ut etiam ipse toto corde. tota anima

Expanded text:
conuertitur et propterea iam cum defectu aliquo se fruitur, quia melior conuertitur et propterea iam cum defectu aliquo se fruitur, quia melior est, cum totus inhaeret atque constringitur incommutabili bonobes diligere, sed propter illum ubi dilectionis tuae rectissimus finis est, non succenseat alius homo, si etiam ipsum propter Deum diligis. Haec enim regula dilectionis divinitus constituta est: Diliges, inquit, proximumex tota anima et ex tota mente, ut omnes cogitationes tuas et omnem uitam et omnem intellectum in illum conferas, a quo habes ea ipsa quae confers. cum autem ait: toto corde, tota anima, tota mente, nullam uitae nostrae partem reliquit, quae uacare debeat et quasi locum dare, ut re alia uelit frui, sed quidquid aliud diligendum uenerit in animum, illuc rapiatur quo totus dilectionis impetus currit. quisquis ergo recte diligit proximum, hoc cum eo debet agere, ut etiam ipse toto corde, tota anima,
Abbreviated transcription (Latin):
ñ pot̾ eum contennere p̃cipientẽ ut diligat ꝓximum. et qͥ
scẽ ac spũalit̾ diligit ꝓximũ. quid ineo diligit nisi dm̃s ipsa
deus omĩa in omnib. Sic etiã medicꝰ recte dr̃ egros diligere.
Et quid ineis diligat nͥ salutẽ qͣm cupit utiq reuocare. nõ
morbũ quẽ uenit expellere : sic gͦ & nos inuicẽ diligamus.
ut qͣntũ possumꝰ inuicẽ adhabendũ in nobis dm̃ cura dile¬
ctionis attrabamꝰ. Hanc dilectionẽ donat nob ipse qͥ ait.
Sic̃ dilexi uos. ut & uos diligatis in uicẽ. Adhoc gͦ dilex̃. ut
&e nos diligamꝰ inuicẽ. hoc nob̃ conferens diligendo nos. ut
mutua dilectione constringamͦ int̾ nos. et tam dulci uincło
conexis membris corpꝰ tantĩ capitis simus. Iunc ÷ quippe¬
optimꝰ homo cum tota uita sua ꝑgit inincõmutabilẽ uitã
&e toto affectu in heret illi. Si autem se ꝓpt̾ se diligit. ñ se
refert ad dm̃ s ad se ipsum conu̾sus ñ ad incõmutabilẽ aliqͥd

Expanded text:
n potest eum contemnere praecipientem ut diligat proximum, et qui sancte ac spiritualiter diligit proximum, quid in eo diligit nisi Deum? IpsaDeus omnia in omnibus ? Sic etiam medicus recte dicitur aegros diligere; et quid in eis diligit, nisi salutem, quam cupit utique revocare; non morbum, quem venit expellere? Sic ergo et nos invicem diligamus, ut, quantum possumus, invicem ad habendum in nobis Deum cura dilectionis attrahamus. Hanc dilectionem donat ipse nobis qui ait: Sicut dilexi vos, ut et vos diligatis invicem. Ad hoc ergo nos dilexit, ut et nos diligamus invicem, hoc nobis conferens diligendo nos, ut mutua dilectione constringamur inter nos, et tam dulci vinculo connexis membris, corpus tanti capitis simus. In optimus homo, cum tota uita sua pergit in incommutabilem uitam et toto affectu inhaeret illi. si autem se propter se diligit, non se refert ad deum, sed ad se ipsum conuersus non ad incommutabile aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
rum malũ. Non gͦ sic impenditꝰ caritas ut peccunia. Excep
to enim qđ illa impendendo minuit᷑. hȩc augetur. etiã illo
int̾ se differunt. quod pecuniã cui dederimꝰ. tunc ei beniuo¬
lentiores erimꝰ. si reciꝑe ñ queramus. Non autẽ potest ec̃. uerꝰ
s. recedit a qͦ dat᷑. Caritas uͦ ñ solũ apdđ erescit qͥ hanc ab eo qͣm
diligit exigit. etiam si ñ recipit. s etiã ille aqͦ eã recipit.
tunc incipit hab̾e cum reddit. Proinde dñe fr̃ mutuã tͥ
caritatẽ libens reddo. gaudensq recipio. Quam recipio ad¬
huc repeto. qͣm reddo adhuc debeo. Unum enĩ magistrũ
mꝰ p̃cipientẽ atq dicentẽ. Nemini qͥcqͣm debeatis. nͥ ut in¬
uicẽ diligatis. Qui em̃ diligit ꝓximũ legem impleuit.¬

Expanded text:
rum malum. 2. Non ergo sic impenditur crum malum. 2. Non ergo sic impenditur cto eniiu. quod illa inpendendo minuitur, haec augetur. etiam illo inter se differunt, quod pecuniam cui dederimus, tunc ei beniuolentiores erimus, si recipere non quaeramus, non autem potest esse uerussed recedit. a quo datur, caritas uero non solum apud eum crescit. qui hanc ab eo, quem diligit, exigit, etiamsi non recipit, sed etiam ille, a quo eam recipit, tunc incipit habere, cum reddit. proinde, domine frater, mutuam tibi caritatem libens reddo gaudensque recipio; quam recipio, adhuc repeto, quam reddo, adhuc debeo. unum enim magistrum,mus praecipientem ac dicentem: Nemini quicquam debeatis, nisi ut inuicem diligatis. CXCIII. DOMI
Abbreviated transcription (Latin):
debet᷑. Scĩtati tuę salutationẽ debitã reddo. semꝑ autẽ
debeo caritatẽ quȩ sola etiam reddita. semꝑ detinet debi¬
torem. Roddit᷑ enĩ cum impendit᷑: debet᷑ autẽ etiã si red¬
dita fuerit. qͥa nullũ ẽ. tempꝰ qͣndo impendenda iã ñ sit.
Nec cum reddit᷑ amittit᷑. s pociꝰ reddendo mulciplicat᷑. ha¬
bendo eñi reddit᷑ ñ carendo. Et cum reddi non possit nͥ ha¬
beatur nec hab̾i potest nͥ reddat᷑. inmo etiam cũ reddit᷑ ab
homine: crescit in homine. et canto maior ad qͥrit᷑ quanto
plurib reddit᷑. Quomͦ autẽ neget᷑ amicis quȩ debet᷑ etiã
et inmicis: si inimicis cauta impendit᷑. anncis secura repen¬
dit᷑ agit tam̃ qͣntũ potest ut ab his etiã quib ꝓmalis bona
retribuit id recipiat quod impendit. Optamꝰ quippe fieri a¬
micum. quẽ ueracit̃ diligimus inimicũ. qͥa ñ eum diligimꝰ.
nͥ uelimus bonũ quod utiq ñ erit. nͥ amiserit inimicicia¬

Expanded text:
titati tuae salutationem debitam reddo. Semper autem debeo charitatem, quae sola, etiam reddita, semper detinet debitorem. Redditur enim cum impenditur, debetur autem etiamsi reddita fuerit; quia nullum est tempus quando impendenda jam non sit. Nec cum redditur amittitur, sed potius reddendo multiplicatur: habendo enim redditur, non carendo. Et cum reddi non possit nisi habeatur, nec haberi potest nisi reddatur: imo etiam cum redditur ab homine, crescit in homine; et tanto major acquiritur, quanto pluribus redditur. Quomodo autem negetur amicis, quae debetur et inimicis? Sed inimicis cauta impenditur, amicis secura rependitur. Agit tamen quantum potest, ut ab his etiam quibus pro malis bona retribuit, id recipiat quod impendit. Optamus quippe fieri amicum, quem veraciter diligimus inimicum: quia non eum diligimus nisi velimus bonum; quod utique non erit, nisi amiserit inimicitia
Abbreviated transcription (Latin):
mines mentiri. qͥa rariores temptationes eã ꝓbant indi¬
lectione autẽ ꝓximi facilius conunicunt᷑ eam ñ hab̾e. dũ
to corde extota anim̾a. extota mente ͫ diligit. diligat &
ꝓximũ tanqͣm se ipsum. qͥħ iubet ille. quẽ ex toto corde¬
& ex tota anima & ex tota mente diligit. Item diligere ꝓ¬
ximũ id ÷ omnẽ hominẽ tanqͣm se ipsũ qͥs potest nͥ dm̃
diligat: cuiꝰ p̃cepto & dono dilectionẽ ꝓximi possit imple
teneri. etiã unũ hoꝵ cominemorare plerumq fufficit cũ
agit᷑ de oꝑib iusticiȩ. s oportunꝰ illud de qͦ quisq faciliꝰ¬

Expanded text:
mines mentiri, quia rariores tentationes eam probant; in dilectione autem proximi facilius convincuntur eam non habere, dum to corde, ex tota anima, ex tota mente Deum diligit, diligat et proximum tanquam seipsum; quia hoc jubet ille, quem ex toto corde, ex tota anima, ex tota mente diligit. Item diligere proximum, id est omnem hominem, tanquam seipsum, quis potest, nisi Deum diligat, cujus praecepto et dono dilectionem proximi possit implerteneri, etiam unum horum commemorare plerumque sufficit, cum agitur de operibus justitiae: sed opportunius illud, de quo quisque facili
Abbreviated transcription (Latin):
beneficientiã p̃cepit: S quod sequitur hoc enim faciens. car¬
bones ignis congeres fuꝑ caput eiꝰ maliuolentie facinus pu¬
tes iubi. Negͥ dubitaueris figurate dictum. Et cum possit
duplicit̃ int̾p̃tari. uno mͦ ad nocendum. alto ad p̃standum. ad
beneficientiã te pociꝰ caritas reuocet. ut intelligas carbones
ignis eẽ. urentes penitentię gemitꝰ qͥb suꝑbia sanat᷑ eiꝰ qui do¬
let se inimicũ fuisse hominis aqͦ eiꝰ miserie subuenit᷑. Holi
uinci a malo sed uince inbono malum. Contende cum
malo sed debonitate. Ipsa ẽ. enĩ uera contentio. sed certam̃
salubre ut sit bonus contͣ malũ. non ut fint duo mali.
Di tu iam ñ es malus. opta malo ut sit bonus. Quid seuis
inmalos: qͥa mali sunt in.quis. Ad dis te illis seuiendo
in illos. Consilium do. displicet tͥ malus. ñ sint duo. Repre¬
hendis. s adiungeris. Auges eiꝰ numerum. quẽ condẽnas.

Expanded text:
beneficentiam praecipit; sed quod sequitur: Hoc enim faciens, carbeneficentiam praecipit; sed quod sequitur: Hoc enim faciens, carbones ignis congeres super caput ejus, malevolentiae facinus putes juberi. Ne igitur putaveris figurate dictum, et cum possit dupliciter interpretari, uno modo ad nocendum, altero ad praestandum, ad beneficentiam te potius charitas revocet, ut intelligas carbones ignis esse urentes poenitentiae gemitus, quibus superbia sanatur ejus qui dolet se inimicum fuisse hominis, a quo ejus miseriae subvenitur. Iinci a malo, sed vince in bono malum . Contende cum malo, sed de bonitate. Ipsa est enim vera contentio, vel potius certamen salubre, ut sit bonus contra malum, non ut sint duo mali.i tu jam non es malus, opta malo ut sit bonus. Quid saevis in malos? Quia mali sunt, inquis. Addis te illis, saeviendo in illos. Consilium do: displicet tibi malus, non sint duo. Reprehendis, et adjungeris? auges ejus numerum, quem condemnas? De
Abbreviated transcription (Latin):
Agit eium ut ampliꝰ aggrauet. et ei exeitet in dignatio¬
illum ignẽ eẽ. pęnitentię urentẽ dolore qͦ cuiꝰq caput ere¬
ctum suꝑbia. beneficiis immici adhumilitatẽ salubrẽ depo¬
nitur. & inbono illiꝰ huiꝰ malum uincitur. Unde apłs uigilan¬
ter aduĩxit. Noli uinci ã malo s uince mbono malum. Quo¬
mͦ autem potest uincere inbono malum. insuꝑficie bonus et
in alto malus: qui oꝑe parcit. et corde seuit. manu mitis uo¬
suꝑ caput eiꝰ. Seruabit᷑ gͦ in locutionib figuratis regu¬
la huiꝰmodi. ut tamdiu uersetur diligenti considatione qđ
legit᷑. donec ad regnũ caritatis int̾pretatio ꝑducat᷑. Si autẽ
ħ ĩam ꝓpͥȩ sonat. nulla putet᷑ figurata locutio. Si p̃ceptiua
locutio ÷ aut flagitium aut facinus uidet᷑ iub̾e. aut utilita¬
entiam uetare. figurata ẽ. Ait scriptura. Si esurierit inunicꝰ
tuus: ciba illum. Si sitit. potum da illi. hic nullo dubitante.

Expanded text:
Agit enim ut amplius aggraAgit enim ut amplius aggraillum ignem esse poenitentiae urentem dolorem, quousque caput erectum superbia, beneficiis inimici ad humilitatem salubrem deponitur, et in bono illius hujus malum vincitur. Unde Apostolus vigilanter adjunxit, Noli vinci a malo, sed vince in bono malum . Quomodo autem potest vincere in bono malum in superficie bonus, et in alto malus; qui opere parcit, et corde saevit; manu mitis, vo LIBRO. Seruabitur ergo in locutionibus figuratis regula huius modi, ut tamdiu uersetur diligenti consideratione quod legitur, donec ad regnum caritatis interpretatio perducatur, si autem iam hoc proprie sonat, nulla putetur figurata locutio. Si praeceptiua locutio est aut flagitium aut facinus uetans aut utilitaa et vulnerata sit. Ait Scriptura: Si esurierit inimicus tuus, ciba illum; si sitit, potum da illi . Hic nullo dubitante
Abbreviated transcription (Latin):
p̃miĩs etiam impii ꝑfruant᷑. Quod utiq in iustũ ẽ. et are.¬
gula ueritatis qͣm iustꝰ diligit alienum. Cum eñi nos ad
diligendos inimicos dñs hortaretur. exemplum propo.¬
tam̃ idõ uł temporalib correptionib ñ em̃dat. uł ꝑtinacit̃
duros infine ñ damnat : sic gͦ inimicus diligit᷑. ut non
displiceat dĩ iusticia quapunitur. Et sic placeat iusticia qͣ
punit᷑ ut ñ de malo eiꝰ s de bono iudice gaudeat᷑. Maliuolꝰ
uͦ animꝰ contristat᷑. si eiꝰ inimicꝰ correptus euaserit pęnam.
Et cum puniri eum uidet uindicari se ita gaudet. ut non
iusticia dĩ quem non diligit. s illiꝰ quẽ odit miseria dele¬
ctetur. Et cum idõ dimittit iudiciũ. ut plus noceat deus
qͣm ipse potest nocere exoptat. Et cum dat cibum inimico
esurienti. potumq sitienti. malitiose sapit qđ seriptum ẽ.
hoc enĩ faciens. carbones ignis congeres suꝑ caput eiꝰ.

Expanded text:
praemiis etiam impii perfruantur: quod utique injustum est, et a repraemiis etiam impii perfruantur: quod utique injustum est, et a regula veritatis, quam justus diligit, alienum. Cum enim nos ad diligendos inimicos Dominus hortaretur, exemplum proptamen ideo vel temporalibus correptionibus non emendat, vel pertinaciter duros in fine non damnat? Sic ergo inimicus diligatur, ut non displiceat Domini justitia qua punitur; et sic placeat justitia qua punitur, ut non de malo ejus, sed de bono judice gaudeatur. Malevolus vero animus contristatur, si ejus inimicus correctus evaserit poenam: et cum puniri eum videt, vindicari se ita gaudet, ut non justitia Dei quem non diligit, sed illius quem odit, miseria delectetur: et cum Deo dimittit judicium, ut plus noceat Deus quam ipse nocere posset exoptat: et cum dat cibum inimico esurienti, potumque sitienti, malitiose sapit quod scriptum est, Hoc enim faciens carbones ignis congeres super caput ejus.
Abbreviated transcription (Latin):
si ñ ipse uindicat. tam̃ ut eiꝰ inimicũ ds̃ puniat expectat᷑
atq obtat. Qua ꝓpt̾ cum &e homo iustꝰ &e homo malus de
inimicis suis uelint ã dño uindicari. unde discernunt᷑ nͥ
qͥa iustꝰ magis cupit inimicum suũ corrigi qͣm puniri:
et cum in eũ uidet a dño uindicari. ñ eiꝰ delectatur pęna qr
ñ eum odit sed diuina iusticia quia dm̃ diligit. Deniq si
in hoc scło in eum uindicatur. uł ꝓ illo etiam letatur si
corrigit᷑ uł certe ꝓ aliis ut eum timeant imitari. Ipse qͦq
fit melior. ñ supplicio illiꝰ odia sua pascendo. sederrata
em̃dando. ac ꝑ hoc de beniuolentia ñ de malitia ẽ. quod
letat᷑ iustꝰ eum uidet uindictam. & manꝰ suas lauat. id÷
oꝑa mundiora efficit in sanguine hoc ẽ. inexitio pecca¬
toris. sumens inde ñ mali alieni gaudiũ s diuine ammo¬
nitionis exemplum. Si autẽ infuturo scło ultimo dĩ iuditio
iundicat᷑. hoc ei placet quod dõ. ne bene sit malis. ne pioꝵ

Expanded text:
si non ipse vindicat, tamen ut ejus inimicum Deus puniat, expectat atque optat. Quapropter cum et homo justus et homo malus de inimicis suis velint a Domino vindicari, unde discernentur, nisi quia justus et magis cupit inimicum suum corrigi quam puniri; et cum in eum videt a Domino vindicari, non ejus delectatur poena, quia non eum odit, sed divina justitia, quia Deum diligit? Denique si in hoc saeculo in eum vindicatur, vel pro illo etiam laetatur, si corrigitur; vel certe pro aliis, ut eum timeant imitari. Ipse quoque fit melior, non supplicio illius odia sua pascendo, sed errata emendando. Ac per hoc de benevolentia, non de malitia est quod laetatur justus, cum videt vindictam, et manus suas lavat, id est, opera mundiora efficit in sanguine, hoc est in exitio peccatoris; sumens inde non mali alieni gaudium, sed divinae admonitionis exemplum. Si autem in futuro saeculo, ultimo Dei judicio vindicatur, hoc ei placet quod Deo; ne bene sit malis, ne piorum
Abbreviated transcription (Latin):
licturꝰ es. noli ꝓ illa sic pugnare. ut tu relinqͣris. Uita nr̃a xꝰ
s etiã exaltari. Mori s etiam resurgere. Opꝰ te t̾̃ret. merce¬
dẽ uide. Quare uis ꝑuenire delicatus ad eam rẽ. adqͣm ñ
ꝑducit nͥ labor Prodest gͦ et securitas nr̃a cuiꝰ mini¬
st̃io qui es adiuuatur et nrã. Prodest & int̾cessio nrã cuius
minist̾io seueritas temꝑat᷑ & ura. Non nobis displiceat. qđ
rogamini abonis. quia nec udbis displicet quod timemi¬
ni a malis. Nam hominũ iniqͥtatem etiã apłs paulꝰ non
tantũ iudicio futͣ᷑o. uerũ etiã de p̃sentib ur̃is scłarib potesta
tib terruit. asserens oe ipsas ad dispensationẽ diuine proui¬
dentiȩ ꝑtinere. Om̃ĩs in quit anima potestatib sublimio¬

Expanded text:
licturus es, noli pro illa sic pugnare, ut tu relinquaris. CAPUT XI. 16licturus es, noli pro illa sic pugnare, ut tu relinquaris. CAPUT XI. 16d etiam exaltari; mori, sed etiam resurgere. Opus te terret, mercedem vide. Quare vis pervenire delicatus ad eam rem, ad quam non urrant. Prodest ergo et seueritas uestra, cuius ministerio quies adiuuatur et nostra; prodest et intercessio nostra, cuius ministerio seueritas temperatur et uestra. non uobis displiceat, quod rogamini a bonis, quia nec bonis displicet, quod timemini a malis. nam hominum iniquitatem etiam apostolus Paulus non tantum de iudicio futuro uerum etiam de praesentibus uestris tibus terruit, asserens et ipsas ad dispensationem divinae providentiae pertinere. Omnis, inquit, anima potestatibus sublimio
Abbreviated transcription (Latin):
illo contempto illi eẽ. seruiendume gͦ si aliud imꝑator &e ali¬
ud ds̃ quid iudicatise maior potestas dat ueniam. Tu carcerẽ.
ille gehennã minat᷑. Intium tͥ assum̃da fides ẽ. tanqͣm scu¬
tum. in qͦ possis omĩa ignita iacula inimici extinguere. Si
hominẽ homo: indĩ simi positꝰ sta. de illiꝰ sinu noli cade.
Quicquid ibi passus fueris. ad salutẽ ualebit ñ ad ꝑnitiẽ.
Laniatꝰ menbroꝵ martyres ꝑtuler̃ & timent xp̃iani in iu¬
rias temporũ xp̃ianoꝵ : qͥ tͥ facit iniuriam mͦ timens fac̃.
quid relicturꝰ es. Tollat quicqͥd ꝑmanebit si potest. Quid
dũ ꝑmissus fuerit. quid tollit nͥ qđ latro: honoraui cum dixi
latro. Nam qualiscũq latro homo ẽ. Quod febris. quod scor¬
pius. qđ fungus malꝰ. Ista tota potentia seuientiũ ẽ. facere
quod fungus. Manducant homines fungũ malũ & mor¬
unt᷑. Ecce inqͣ fragilitate ẽ. uita humana. Quam qͣndoq re¬

Expanded text:
illo contempto illi esse serviendum? Ergo si aliud imperator, et aliillo contempto illi esse serviendum? Ergo si aliud imperator, et alihibet. Quis prohibet? Major potestas. Da veniam: tu carcerem, ille gehennam minatur. Hinc jam tibi assumenda est fides tua tanquam scutum, in quo possis omnia ignita jacula inimici exstinguere . Chominem, o homo in sinu Dei positus? Tu de illius sinu noli cadere: quidquid ibi passus fueris, ad salutem valebit, non ad perniciem. Laniatus membrorum martyres pertulerunt, et timent Christiani injurias temporum Christianorum? Qui tibi facit injuriam modo, timens facit. quid relicturus es. Tollat quidquid permanebit, si potest. Quiddum permissus fuerit, quid tollit nisi quod latro? Honoravi, cum dixi, Latro. Nam qualiscumque latro, homo est. Quod febris, quod scorpius, quod fungus malus. Ista tota potentia saevientium est, facere quod fungus. Manducant homines fungum malum, et moriuntur. Ecce in qua fragilitate est vita humana: quam quandoque re