comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ille ad huc inu̾et abiec̾unt. Ged
quod̾ molli agg̾e exceptus et a
quibtam nocte tnͣsemitib ꝑ lu¬
cernam conspectus agnitus at
collectus et ad religiosam domũ
apportatus adhibita magna cura pꝰ
mustos dies cumab illa desperatione
recceatus ẽẽt occisũ tam̃ eum frma
scelere donatistaꝵ etiam tnͣsmare ⁊¬
nũtiauerat. Quo postea quã ueĩt
et uita eius inopinatissima appuit
cicatricib suis tam młtis tam ingẽ
nũcianisse monstrauit. Auxiliũ gͦ
petunt ab impatore xͥano. qui tam
sin ulciscendicã quã tuende eccłie gͥ
credite. Ꝙ si p̾terinississ nõ eiꝰ fuiss¬
laudanda patientia sed negligentice
merito culpanda. Ne enĩ et apłus
paulus iute sue tñsitorie cõsulebat¬
s ecc̃e dei. quãdo contra ulos quicũ
ocaid̾e̾ conspirau̾ant consiliũ illoꝵ
tribuno ut paudetur effecit. uñ fcm
est ut eum cid locum quo fu̾at ꝑdu¬
cendus deducit et miles arincitus:

Expanded text:
ille adhuc uiueret, abiecerunt. sed ille adhuc uiueret, abiecerunt. sed quodam molli aggere exceptus et a quibusdam nocte transeuntibus per lucernam conspectus, agnitus atque collectus et ad religiosam domum adportatus adhibita magna cura post multos dies ab illa desperatione recreatus est. sed occisum tamen eum fama scelere Donatistarum etiam trans mare nuntiauerat: quo posteaquam uenit et uita eius inopinatissima apparuit, cicatricibus suis tam multis, tam ingennuntiasse monstrauit. Auxilium ergo petioit ab imperatore Christiano non tam sui ulciscendi causa quam tuendae ecclesiae sibi creditae. quod laudanda patientia, sed negligentia merito culpanda. Neque enim et apostolus Paulus vitae suae transitoriae, sed Esed ecclesiae dei. quando contra illos, qui eum occidere conspirauerant, consilium illorum tribuno ut proderetur, effecit; unde factum est. ut eum ad locum, quo fuerat perducendus, deduceret miles armatus,
Abbreviated transcription (Latin):
lpt̾ seruandã etiã curca indignos
qm̃ apud ordinariũ iudicem dc̃a
nnt̾ partes sententia optinuerat
basilicam quam illi cũ catholica
eẽt ĩuaserunt stantem ad alcare
irruentes horrendo ĩpetuet furore
crudeli fustib et huiꝰcemodi delis.
lignis demq eiuscem altatis effra¬
tis ĩmaniter ceciderũt pugione⁊
pcusserũt in inguine. quo uuln̾e
sangñs effluens eũ exammen
redderet uͥ ei ad uitam maior eoꝵ
seuicia ꝓ fuiss. Nam cũ grauiter
santiatũ per terrã ĩ sr̃ traherent
exuntanti uene pulius obtrusus
sangiũem abstinuit. cuiꝰ effusio¬
ne ibat in mortem. deinde cũaber
tandẽ relictũ nr̃i cũ psalimis au¬
ferre temptarent. illi ira ardẽtiore
succensi. enin deportantiũ mambꝰ
abstulerũt. male multatis fuga¬
tisq catholicis quos ingenti mul¬
titudine supabant. et facile seiuẽ¬
doterrebant in quãdam tintem
leuatũ iam defecisse arbitñtes cũ

Expanded text:
propter seruandam etiam circa indignos propter seruandam etiam circa indignos aiensem, quoniam apud ordinarium iudicem dicta inter partes sententia obtinuerat basilicam, quam illi, cum catholica esset, inuaserunt, stantem ad altare inruentes horrendo impetu et furore crudeli fustibus et cuiusce modi telis, lignis denique eiusdem altaris effractis immaniter ceciderunt; pugione etiam percusserunt in inguine, quo uulnere sanguis effluens eum exanimem redderet, nisi ei ad uitam maior eorum saeuitia profuisset. nam cum grauiter sauciatum per terram insuper traherent, exundanti uenae puluis obstrusus sanguinem abstinuit, cuius effusione ibat in mortem. deinde cum ab eis tandem relictum nostri cum psalmis auferre temptarent, illi ira ardentiore succensi eum de portantium manibus abstulerunt male mulcatis fugatisque catholic-is. quos ingenti multitudine superabant et facile saeuiendo terrebant. inde in quandam turrem leuatum iam defecisse arbitrantes. cam
Abbreviated transcription (Latin):
tũ leges ad coĩonemhoĩes catho¬
licam cogentur. optinuimꝰ tam̃
lit illud potius qd̾ dixi ab ĩpatoribꝰ
peteret᷑. deccetũ ẽ inconsisio nr̃o le¬
gati ad comuutatũ missist̾. S dei
maior mĩa qui sciret haꝵ legum
terror et quetã mediciñcilis moles¬
tia qm̃ multoꝵ eẽt prauis uł fugi¬
dis aminis necessaria. et ili durici¬
e que u̾bis ementari nõ potest. Set
tam̃ aliqũtula seu̾itate discipline
potest id egit ut legati nr̃i qd susce¬
perant optinere non possent. Iã enĩ
la fuerant ab ip̃is multa perpessi
et a suis sedib exturbati. precipue
horrenda et incredibilis cedes ma¬
xiiniani catholici ep̃i ecc̃e naga¬
lensis effecit ut nra legatio iã quid
ag̾et nõ hr̃et. Iam eiĩ lex fuerat
promulgata ut tã temmanitatis
h̾esis donatistaꝵ cui crudelius parci
indebatur qmͣ ip̃a semebat nõ tãtũ
molenta esse s oĩo ẽẽ nõ siueret᷑
ĩpune. Non tam̃ supplicio capitali

Expanded text:
rum leges ad corum leges ad cocogerentur, obtinuimus tamen. ut illud potius, quod dixi, ab imperatoribus peteretur. decretum est in concilio nostro, legati ad comitatum missi sunt. Sed dei maior misericordia, qui sciret harum legum terror et quaedam medicinalis molestia quam multorum esset prauis uel frigidis animis necessaria et illi duritiae, quae uerbis emendari non potest, sed tamen aliquantula seueritate disciplinae potest, id egit, ut legati nostri, quod susceperant, obtinere non possent. iam enim la fuerant ab ipsis multa perpessi et a suis sedibus exturbati; praecipue horrenda et incredibilis caedes Maximiani catholici episcopi ecclesiae Bagaiensis effecit, ut nostra legatio iam, quid ageret, non haberet. iam enim lex fuerat promulgata, ut tantae immanitatis haeresis Donatistarum, cui crudelius parci uidebatur, quam ipsa saeuiebat, non tantum uiolenta esse, sed omnino esse non sineretur impune non tamen supplicio capitali
Abbreviated transcription (Latin):
eo modo fieri aliquatenus posse ar¬
bittabam si legem pissime memo¬
rie theodosii quam gen̾ałr in om̃s
sius indonatistas qui se negabant
h̾eticos ita confirmarẽt ut nõ õs
ea musta ferirentur. S in quorũ
regionib aliquas molentias a cłi¬
cis uł ccũcellionib uł ppłis eorum
ecc̃a catholica pat̾etur. ut scil post
ꝓtestationẽ catholicoꝵ qui finssẽt
ista ꝑpessi. iam curam ordinũ ad ꝑ¬
soluendam mnustã ep̃i sine mĩsta ce¬
t̾i tenerent᷑. Ita em̃ existimabamꝰ
eis territis et nicħ tale facere aaudẽti¬
b posse libere doceri et teneri catho¬
licam u̾itatem Et ad ecm cog̾etur
uenio. s eam qui uell sine form¬
dine sequeretur ne falsos et simu¬
latos caitholicos hẽremus. Et qm̃¬
ius aliis fr̃ĩbus aliud uidetur iam
etate guiorib uł multaꝵ quitatũ
et locoꝵ exempla currẽtib ufirmnã
et uerã catholicam uidebamꝰ que
tñ ibi talib d̾i beneficiis constituta

Expanded text:
quod eo modo fieri aliquatenus posse arquod eo modo fieri aliquatenus posse arbitrabamur, si legem piissimae memoriae Theodosii, quam gene raliter in omnes sius in Donatistas, qui se negabant haereticos, ita confirmarent, ut non omnes ea multa ferirentur. sed in quorum regionibus aliquas uiolentias a clericis uel Circumcellionibus uel populis eorum ecclesia catholica pateretur. ut scilicet post protestationem catholicorum, qui fuissent ista perpessi, iam cura ordinum ad persoluendam multam episcopi sine ministri ceteri tenerentur. ita enim existimabamus eis territis et nihil tale facere audentibus posse libere doceri et teneri catholicam ueritatem, ut ad eam cogeretur nemo. sed eam, qui uellet, sine formidine sequeretur, ne falsos et simulatores catholicos haberemus. et quamuis aliis fratribus aliud uideretur iam aetate grauioribus uel multarum ciuitatum et locorum exempla curantibus, ubi firmam et ueram catholicam uidebamus, quae tamen ibi talibus beneficiis dei constituta
Abbreviated transcription (Latin):
acti esse merito crede̾ntur. Quapp̃
si potestatẽ qm̃ per religionẽ ac fidẽ
cepit ecc̃a hii qui ĩueniũt᷑ in uis
et in sepib idest in heresib et scis¬
matib cogunitur iutrare: Riõ quia
reprehendant. s quo cogãt᷑ auitedãt
solum in sacramento ciltaris. setiã
in uinculo pacis. de ip̃is saue possumꝰ
uerissime dicere qd̾ neminẽ ad bonũ.
Quoscũq enĩcognnt: noncogunt
uͥ ad malum. ueruptem̃ añqm̃ iste
leges quib ad cõuiuiũ scm̃ cogũt᷑
intrare inaffricam mitt̾entur. nõ¬
nullis fr̾ibus uidebatur in quibus
et ego erãꝙͣius donatistaꝵ rabies
us quequaq semret nõ ẽẽ pecendũ
ab imꝑatorib ut ip̃am h̾esem iube¬
rent om̃io non ẽẽ. penam cõstituen¬
do eis qui in ula ẽẽ uoluissent s hoc
potius constituerent ut eoꝵ furiosaᷤ
iolentas nõ pat̾entur qui uerita¬
tem catholicam uł p̃dicarent lo¬
quendo uł leg̾ent constituendoꝙ

Expanded text:
acti esse merito crederentur. quapropter acti esse merito crederentur. quapropter si potestate, quam per religionem ac fidem cepit aecclesia, hi qui inveniuntur in viis et in sepibus, id est in heresibus et scismatibus coguntur intrare, non quia reprehendant, sed, quo cogantur, adtendant. solum in sacramento altaris sed etiam in uinculo pacis. de ipsis sane possumus uerissime dicere, quod neminem cogant ad bonum; quoscumque enim cogunt, non cogunt nisi ad malum. Verum tamen antequam istae leges, quibus ad conuiuium sanctum coguntur intrare, in Africam mitterentur, nonnullis fratribus uidebatur, in quibus et ego eram, quamuis Donatistarum rabies usque quaque saeuiret, non esse petendum ab imperatoribus, ut ipsam haeresem iuberent omnino non esse poenam constituendo eis, qui in illa esse uoluissent. sed hoc potius constituerent, ut eorum furiosas uiolentias non paterentur, qui ueritatem catholicam uel praedicarent loquendo uel legerent constituendo.
Abbreviated transcription (Latin):
caracter ille resciuditur an nõ potius
in ambobus agnoscitur. et honore
debito qm̃ est regius approbat᷑. Qͥa
ergo non possunt malũ eẽ ostend̾e
quo cogunt᷑ nec ad bonũ secogio¬
portere contendñt. s a xp̃o coactũ
ostendimus paulũ. mmutatur itaq
ecc̃a in istis cogendis di suũ que
prins ut neminẽcog̾et expectauit.
ut de ficeregũ atq gentiũ predicatio
ꝓphica compleretur. Etiam nõ ab
tentia ubi paulus besitus dicit. Pa¬
rriti ulcisci dẽm in obedientiã nrãm
cũ cõpleta fuerit prior obedĩa nr̃a.
In illis ergo qui leuit̾ primo aducti
sunt. complecta est priorobedientia
In istis aũt qui cogunt᷑ in obediẽtia
cohercetur. Nam quidest cogite in
huc est locus. si nuraculoꝵ terroribꝰ
cogendos uoluiss intelligi. magis
eos qui prius uocatisunt diuina
miracula młta fc̃a sũt maxĩe ad
iudeos de quib dcm̃ est iudei signa pe
tur priores ut dixi p̾us comuine co¬

Expanded text:
character ille rescinditur. an non potius character ille rescinditur. an non potius in ambobus agnoscitur et honore debito, quoniam est regius. adprobatur? quia ergo non possunt malum esse ostendere. quo coguntur, nec ad bonum se cogi oportere contendunt. sed a Christo coactum ostendimus Paulum; imitatur itaque ecclesia in istis cogendis dominum suum, quae prius; ut neminem cogeret, expectauit, ut de fide regum atque gentium praedicatio prophetica compleretur. Etiam hinc enilla sententia, ubi Paulus beatus dicit: Parati ulcisci omnem inoboedientiam. cum completa fuerit prior oboe- 25 dientin illis ergo, qui leniter primo adducti sunt, completa est prior oboedientia, in istis autem, qui coguntur, inoboedientia cohercetur: nam quid est cogite inthuc-est locus\'? si miraculorum terroribus cogendos uoluisset intellegi, magis ad eos. qui prius uocati sunt, diuina miracula multa facta sunt, maxime ad Iudaeos, de quibus dictum est: Iudaei signa pettur, priores, ut dixi, potius conuiuae co
Abbreviated transcription (Latin):
si per tertibiles sed salubres leges
in eius gremiũ reuocentur. blan¬
dius piã m̃r amplectitur. et de ilł
multo amplius quam de hiis quoᷤ
nũꝙͣ perdiderat gratulatur. An nõ
ꝑtinet ad diligentiam pascoralem
etiam illas oues que nonuiolent̾
erepte s blande leuiterꝙ seducte
agrege ab ercauerũt et ab aliens
cepint possideri iuuentas ad ouile
diũcum si resistere uoluerint fla¬
gelloꝵ tertorib uł et̾ dolorib ueuo¬
care. Preẜtim qm̃ si apud fugiti¬
uos et p̾tones seruos fecũditate
multiplicent᷑: plus ht uiris ꝙ in
eis dm̃tus caracter agnoscitur¬
rebaptiz amus nũime molat᷑. sic eĩ
ertor corrigendus ẽ ouis. ut nõ mea
corrũpatur signaculũ redemptoris.
Neq em̃ si quisqm̃ regio caractere
a signato deẜtore signetur et accipi¬
ant indulgentiã acq ille redeat ad
miliciam. ille aũt esse in milicia in q̃
nõ dũ erat incipiat in aliquo eorum

Expanded text:
si per terribiles sed salubres leges si per terribiles sed salubres leges in eius gremium reuocentur, blandius pia mater amplectitur et de illis multo amplius quam de his. quos numquam perdiderat, gratulatur. an non pertinet ad diligentiam pastoralem etiam illas oues, quae non uiolenter ereptae sed blande leniterque seductae a grege aberrauerint et ab alienis coeperint possideri, inuentas ad ouile dominicum, si resistere uoluerint, flagellorum terroribus uel etiam doloribus reuocare, praesertim quoniam, si apud fugitiuos et praedones seruos fecunditate multiplicentur, plus habet iuris, quod in eis dominicus character agnosciturrebaptizamus, minime uiolatur? sic enim error corrigendus est ouis, ut non in ea -corrumpatur signaculum redemptoris. neque enim, si quisquam regio charactere a signato desertore signetur et accipiant indulgentiam atque ille redeat ad militiam. ille autem esse in militia, in qua nondum erat, incipiat. in aliquo eorum
Abbreviated transcription (Latin):
um slagellorũ uerbere renocant᷑. Qͥs
cũ petrũ et alios apłos solo uerbo uo
nũ edificatorem sed horendũ antea
uatastorem nõ sola uoce compescu¬
it uerũ etiam potestate prostrauit
acq infidelitatis tenebris sementẽ
ad desiderandũ luniẽ cordis ut sur¬
g̾et prius corporis cecitate ꝑcussit.
Si pena illa nõ esset nõ ab ea post mo¬
dũ sanaretur et qsi aꝑtis oculis in¬
chil uidebat. si eos saluos haberet
nõ ad ĩpositionem manus ananie
ut eoꝵ aꝑiretur obtutus tanqmͣ
ẽquamas quibus clausus fuerat
indececidisse scciptura narraret.
ubi est qd isti clamare consuene¬
hũt apłm paulum. agnoscant in
eo pͥus cogentem xp̃m et postea do¬
laborauit et quẽ maior timor com¬
pulit ad caritatem eius ꝑfecta ca¬
ritas foras misit timorem. Curgͦ
non coget ecc̃a ꝑditos filios ut re¬
dirent. si perditi filii cogerũt alios
ut pirent. Quãuis etiam illos qͦs
nõ doeg̾unt s tantũmõ sedix̾unt

Expanded text:
um flagellorum uerbere reuocantur. Quis um flagellorum uerbere reuocantur. Quis cum Petrum et alios apostolos solo uerbo uocnum aedificatorem sed horrendum antea uastatorem, non sola uoce compescuit. uerum etiam potestate prostrauit atque, ut infidelitatis tenebris saeuientem ad desiderandum lumen cordis urgeret, prius corporis caecitate percussit. si poena illa non esset, non ab ea postmodum sanaretur et, quando apertis oculis nihil uidebat, si eos saluos haberet, non ad inpositionem manus Ananiae, ut eorum aperiretur obtutus, tamquam squamas, quibus clausus fuerat, inde cecidisse scriptura narraret. ubi est, quod isti clamare consuehabent apostolum Paulum: agnoscant in eo prius cogentem Christum et postea dolaborauit et, quem maior timor compulit ad caritatem, eius perfecta caritas foras mittit timorem. Cur ergo non cogeret ecclesia perditos filios, ut redirent, si perditi filii coegerunt alios, ut perirent? quamuis etiam illos. quos non coegerunt, sed tantum modo seduxerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
diem̃ et intellexerit ũ obediet. Cũdix̃
eũ u̾bis nõ emendari nõ eũ iussit de
non solũ ẜnũ s et̾ filiu indiscipli¬
natũ plagis ẽẽ cohercendũ et mag¬
no fructu. Nam tuquidẽ inquit ꝓcu¬
tit eũ uirga: eĩam eiꝰ uo liberabis a
morte. et alibi dicit. Qui ꝓcit baculo
suo odit filiũ sũ. da eñ qui recta fide
ueroq intellectu totis aĩe sue mrib
dicat. situnt aĩa mea addeũ nuũ qñ¬
doueniã et appareto ante faciem dei.
Et huic tali non solum tempalium
penaꝵ uł ĩpaliũ legũ. s uec gehen¬
naꝵ timor est necessanius. Cuitam
desid̾abilebonũ ẽ adh̾ere deo ut nõ so¬
lũ ab illa felicitate alienari tanqm̃
magnũ suppliciũ phorrescat ueru
etiam differi moleste ferat. s tam̃
aũꝙͣ dicant bom filii cõcupiscẽtiã
hẽmus dissolui. et ẽẽ cũ xpo multi
prius tanꝙͣ mali serui et quẽ admod̾
improbi fugitim ad dnm̃̃ suũ tp̃rali¬

Expanded text:
si enim et intellexerit, non oboediet. cum dixit si enim et intellexerit, non oboediet. cum dixit eum uerbis non emendari, non eum iussit desnon solum seruum sed etiam filium indisciplinatum plagis esse cohercendum et magno fructu: nam: Tu quidem, inquit, percutis eum uirga. animam uero eius liberabis a morte, et alibi dicit: Qui parcit baculo suo, odit filium suum. da enim. qui ri fide ueroque intellectu totis animae suae uiribus dicat: Sitiuit anima mea ad deum uiuum; quando ueniam et apparebo ante faciem dei? et huic tali non solum temporalium poenarum uel imperialium legum sed nec gehennarum timor est necessarius, cui tam desiderabile bonum est adhaerere deo, ut non solum ab illa felicitate alienari tamquam magnum supplicium perhorrescat, uerum etiam differri moleste ferat. sed tamen antequam dicant boni filii: Concupiscentiam habemus dissolui et esse cum Christo. multi prius tamquam mali serui et quodam modo inprobi fugitiui ad dominum suum temporali
Abbreviated transcription (Latin):
dubitau̾t ad desi colendũ coctanaho¬
imes duci quã penetunore ułdolo¬
re compelli.S non quia isti melores
suut ideo illi qui tales non sũt negli¬
gendi. Multis enĩ ꝓfuit qd̾ expimen¬
tis ꝓbamuꝰ et ꝓbamus prius tiõre
uł dolore cogi. ut postea possint docer
cut qd̾ iam u̾bis didicerant opere se¬
tari ꝓponũt nobis quidam sententiã
cuitam sclaris auctoris qui dixit. pu¬
dore et libertate lib̃os retiuere sicius
esse credo qũi metu. hoc quidẽ uenĩe.
s sicut meliores sunt quos diligit a¬
mor ita plures sũt quos corrigit tĩo
Nam ut de ip̃o cuictore ip̃is respondẽ¬
atur apud illũ etiam legitut. tu msi
male coactus recte fac̾e uescis. porro
auit scciptura duuna et pp̃ illos meli¬
ores dixit timor nõ est in caritate. s
pfc̃a caritas foras nuttit timorẽ. et
propt̾ hos inferiores qui plures sñt
ait uerbis nõ emendabr̃ ẜius durus

Expanded text:
dubitauerit ad deum colendum doctrina hodubitauerit ad deum colendum doctrina homines duci quam poenae timore uel dolore compelli? sed non, quia isti meliores sunt, ideo illi. qui tales non sunt, neglegendi sunt. multis enim profuit, quod experimentis probauimus et probamus, prius timore uel dolore cogi, ut postea possint doceri aut, quod iam uerbis didicerant, opere sectari. proponunt nobis quidam sententiam cuiusdam saecularis auctoris, qui dixit: Pudore et liberalitate liberos retinere satius esse credo quam metu. hoc quidem uerum est; sed sicut meliores sunt, quos dirigit amor, ita plures sunt, quos corrigit timor. nam ut de ipso auctore istis respondeatur, apud illum etiam legunt: Tu nisi malo coactus recte facere nescis. porro autem scriptura diuina et propter illos meliores dixit: Timor non est in caritate, sed perfecta caritas foras mittit timorem, et propter hos inferiores, qui plures sunt. ait: Verbis non emendabitur seruus durus:
Abbreviated transcription (Latin):
ut ꝓpħaꝵ predc̃aomĩa complerent
nõ ita tũc possent ĩpietates legibus
ꝓhiberi: s potius excerci. Sic eiordo
tempoꝵ uoluebatur ut et ceciderent
p̃dicatores xͥ. putantes seoffĩcium
deo facere sicut predix̾at xp̃c et gentes
fremerent adu̾sus xͥanos et omnes
patientia martyꝵ mnceret. post ea
lio quã cepit impleri qd̾ scaptũ est
Et adorabunt eũ om̃s reges treom̃s
gentes ẜuient illi. quis mente sobͣ¬
us regib dicat nolite curare in ur̃o
uelit esse siue religiosus siue sacci¬
legus quib dici nonpotest nonad
uos ꝑtineat in regno no quis ue¬
lit pudicus quis ĩpudicus. eur ei
cũ deltũ sit diuinitus homim liberũ
crbitriũ adult̾ia legib pumantur.
et sccrilegia puuitaantus Antidem
nõ seruare leuius est cĩca deo qm̃
feism uiro. Ansiea que nõ contep¬
tus ignorantia religionis cõmit¬
tũtur miciꝰ iundicanda nũquidico
negligenta. Meluis essequidem q̃s

Expanded text:
um praedicta omnia complerentur, non utique tunc possent impietates legibus prohibere. sed potius exercere. sic enim ordo temporum uoluebatur. ut et Iudaei occiderent praedicatores Christi putantes se officium deo facere, sicut praedixerat Christus. et gentes fremerent aduersus Christianos et omnes patientia martyrum uinceret. postea uero quam coepit impleri. quod scriptum est: Et adorabunt eum omnes reges terrae, omnes gentes seruient illi, quis mente sobrius regibus dicat: \'Nolite curare in regno uelit esse siue religiosus sine sacrilegus\', quibus dici non potest: \'Non ad uos pertineat, in regno uestro quis uelit pudicus esse. quis inpudicus\'? cur enim, cum datum sit diuinitus homini liberum arbitrium, adulteria legibus puniantur et sacrilegia permittantur? an fidem non seruare leuius est animam deo quam feminam uiro? aut si ea, quae non contemptu sed ignorantia religionis committuntur, mitius uindicanda, numquid ideo neglegenda sunt? Melius esse quidem quis
Abbreviated transcription (Latin):
aculeus erũ mortis ẽ pcc̃m. In hac
aũt uita ubi corpus qd corrũpit᷑:
aggͣnat aĩam. si ecc̃a eoꝵ iam tał
est. nõ ergo dicant deo qd̾ dñs orare
uos docuit. diuntte nob̾ debita nr̃a.
Cũ eñ in baptismo cũcta duissast̾
ut quid hoc pͥoscit ecc̃a suam et̾ in

Expanded text:
aculeus enim mortis est peccatum. In hac aculeus enim mortis est peccatum. In hac autem uita, ubi corpus, quod corrumpitur. adgrauat animam, si ecclesia eorum iam talis est. non ergo dicant deo, quod dominus orare nos docuit: Dimitte nobis debita nostra. cum enim in baptismo cuncta dimissa sint. ut quid h
Abbreviated transcription (Latin):
putetur fides eius ad iusticiam. S
puto qd etiam ip̃i se ip̃os horrent.
si tam̃ istauł cogitare dignant᷑. Iustͦ
enĩ et iustificans non est nisi deus.
põt aũt et de ip̃is dici qd dicit apłs
de indeis qui iguorantes dei instici¬
am. et suam iustĩam nolentes cõ¬
stitu̾e. iusticie dei nõ sunt subiecti.
Absit añt ut quisꝙ̃ nr̃m iusta se iu¬
stũ dicat ut aut suam iustĩam ue¬
lit constitu̾e. id est quasi a se ip̃o sibi
audeat in hac uita. sicut ip̃i ĩ nr̃a
collatione dix̾unt in ea se ẽẽ eccłia
queiam nõ h̃t maculam aut ru¬
gam aut aliquid eismõ. nesciẽtes
hoc in eis moco compleri qui nel
post baptismũ cõtinuo uł dunissis
debitis que diuttenda in or̃one pos¬
cũtur. de hoc exeunt corpe. In tota u̾o
ecca tũc futuꝵ ut sit oĩo nõ hñt ma¬
culam aut rugam aut aliquid ems
mo. quando dicend̾ erit. uͥ est mors
uictoria tua. ubiẽ mors aculeus tu

Expanded text:
putetur fides eius ad iustitiam. sed putetur fides eius ad iustitiam. sed puto, quod etiam ipsi se ipsos horrent, si tamen ista uel cogitare dignantur. iustus enim et iustificans non est nisi deus. potest autem et de istis dici, quod dixit apostolus de Iudaeis, quia ignorantes dei iustitiam et suam iustitiam uolentes constituere iustitiae dei non sunt subiecti. Absit autem, ut quisquam nostrum ita se iustum dicat, ut aut suam iustitiam uelit constituere, id est quasi a se ipso sibi audeat in hac uita, sicut ipsi in nostra conlatione dixerunt in ea se esse ecclesia, quae iam non habet maculam aut rugam aut aliquid eius modi, nescientes hoc in eis modo compleri, qui uel post baptismum continuo uel dimissis debitis, quae dimittenda in oratione poscuntur, de hoc exeunt corpore, in tota uero ecclesia tunc futurum. ut sit omnino non habens maculam aut rugam aut aliquid eius modi, quando duictoria tua? ubi est. mors, aculeus tuus?
Abbreviated transcription (Latin):
ma. Amemus qd̾ cantamꝰ ecce qm̃
bonũ et quĩ iocundũ hĩtare frẽs in
unũ. ut sic experiantur et sciãt quã
u̾acit᷑ ad eos clamet catholica qd̃
scribit. beatus apłus ad corinthios
Non quero que sunt ur̃a s uos. si
añt consid̾emus qd̃ scciptũ ẽ ĩ libro
sapĩe. ideo iusti tulerunt spolia ĩpio¬
rũ. Item qd̾ legitur in ꝓu̾bus chesan¬
nantur aũt iustis diuicie ĩpioru
tũc uidebunꝰ non ẽẽ querendũ qui
hẽbant res h̾eticoꝵ. S qui sint in
societate iustoꝵ. Scunus quidẽ illoᷤ
tantã sibi arrogare iusticiã ut eã
se iactent nõ solum hr̃e. s et̾ aliis
hoĩbus tare. A se quippe dicunt instifi¬
care eũ quẽ baptizau̾int. Ubi nicħ eis
restat insi dicere illi qui baptizatur
ab eis ut in baptizatorem suũ credat.
Cur enĩ nõ faciat quando apłs dicit.
credenti in esĩ qui iustificat impium.
deputatur fides eius ad iusticiã. Imp¬
sũ ergo credat. si eñ ip̃e iustificat et de¬

Expanded text:
ia. amemus quod cantamus: Ecce quam bonum et quam iucundum habitare fratres in unum, ut sic experiantur et sciant, quam ueraciter ad eos clamet mater catholica, quod scribit beatus apostolus ad Corinthios: Non quaero, quae sunt uestra, sed uos. Si autem consideremus, quod scriptum est in libro sapientiae: Ideo iusti tulerunt spolia impiorum, item quod legitur in prouerbiis: Thesaurizantur autem iustis diuitiae impiorum, tunc uidebimus non esse quaerendum, qui habeant res haereticorum, sed qui sint in societate iustorum. scimus quidem illos tantam sibi adrogare iustitiam, ut eam se iactent non solum habere sed etiam aliis nibus dare. a se quippe dicunt iustificari eum, quem baptizauerint. ubi nihil eis restat nisi dicere illi, qui baptizatur ab eis, ut in baptizatorem suum credat. cur enim non faciat, quando apostolus dicit: Credenti in eum, qui iustificat impium, deputatur fides eius ad iustitiam? in ipsum ergo credat, si eum ipse iustificat, ut de
Abbreviated transcription (Latin):
est fieri non deberet. nisi pacis ip̃iꝰ
cõpensatione sanaretur. S sibi ħ
dicant et multo maxime hũilitꝰ
doleant qui in tanta morte precisi¬
onis iacent: ut isto quod̾ nuluere
matris catholice renuiscant. cũ
enĩ precisus ramus inserit᷑. fit a¬
liud nuluus inarbore quo possit
recipi ut uiuat qui sine inta radi¬
cis peribat. S cũ receptus recipiẽti
coaluerit et iugor consequetur ⁊
fructus. Si aũt nõ coaluerit ille
quid acrescit. s inta arboris ꝑma¬
nebit. Est enĩ et tale inserendige¬
nus ut nullo presciso ramo qui
intus est. ille qui foris est ĩserat᷑.
nõ tam̃ ulło sed uł leuissimo ar¬
boris uulu̾e. Ita ergo et isti cũ ad
radicem catholicam nemũt nec
eis ꝙuis post erroris sui peniten¬
tiam houor cl̾icatus aut ep̃atus
aufertur fit quidẽ aliud tanqm̃
in cortice arboris arbo matris cõtͣ
integritate seueritatis. u̾mptam̃¬

Expanded text:
est, fieri non deberet, nisi pacis ipsius est, fieri non deberet, nisi pacis ipsius compensatione sanaretur. sed sibi hoc dicant et multo maxime humiliter doleant. qui in tanta morte praecisionis iacent, ut isto quodam uulnere matris catholicae reuiuiscant. cum enim praecisus ramus inseritur, fit aliud uulnus in arbore, quo possit recipi, ut uiuat, qui sine uita radicis peribat; sed cum receptus recipienti coaluerit, et uigor consequetur et fructus, si autem non coaluerit, ille quidem arescit, sed uita arboris permanebit. est enim et tale inserendi genus, ut nullo praeciso ramo, qui intus est. ille. qui foris est, inseratur non tamen nullo sed uel leuissimo arboris uulnere. ita ergo et isti cum ad radicem catholicam ueniunt nec eis quamuis post erroris sui paenitentiam honor clericatus aut episcopatus aufertur, fit quidem aliquid tam quam in cortice arboris matris contra integritatem seueritatis. uerum tam
Abbreviated transcription (Latin):
d̾e ẽẽ correptum. iisi doleas fuisse
nobis extra cõpagem corpis xp̃i
inesse potint prodesse non potuit
s accipltis unltatẽ spc̃ in uiiculo
pacis sine qua nemo pot̾it uid̾e et ca¬
ritatem que sicut scriptũ est cooꝑit
multitudinem poc̃oꝵ. Quod est tã
magnũ bonũ sine quo nec lingnaᷤ
hoĩm et angeloꝵ nec scĩam oĩm sa¬
cramentoꝵ nec ꝓpħ̾iam nec tantã
fidem qui montes transferant᷑ nec
om̃ia que possidet homodistributa
panpib nec corporis in ignib pas¬
sionem ꝓdesse aliquid apłus testis
est. hoc ergo tam magnu bonum
si paruũ uł ulłm putatis ierito ĩ¬
felicit ercatis m̾ito si in unitatem
catholicam non transitis peritis.
si ergo inquiũt oportet ut nos exͣ
ecc̃am et adu̾sus eccãm fuisse pe¬
nnteat ut salui esse possimiꝰ. quo
potest istam penitentiã apud uos
cliciuł etiam ep̃i ꝑmançamus.
hoc uo fieret qm̃ re uera qd fatend̾

Expanded text:
te esse correctum. nisi doleas fuisse te esse correctum. nisi doleas fuisse nobis extra compagem corporis Christi inesse potuit, prodesse non potuit, sed accipitis unitatem spiritus in uinculo pacis, sine qua nemo poterit uidere deum, et caritatem, quae, sicut scriptum est, cooperit multitudinem peccatorum. quod tam magnum bonum, sine quo nec linguas hominum et angelorum nec scientiam omnium sacramentorum nec prophetiam nec tantam fidem, qua montes transferantur, nec omnia. quae possidet homo, distributa pauperibus nec corporis in ignibus passionem prodesse aliquid apostolus testis est, hoc ergo tam magnum bonum si paruum uel nullum putatis, merito infeliciter erratis, merito, si in unitatem catholicam non transitis, peritis. Si ergo, inquiunt, oportet, ut nos extra ecclesiam et aduersus ecclesiam fuisse paeniteat, ut salui esse possimus, quo modo post istam paenitentiam apud uos clerici uel etiam episcopi permanemus? hoc non fieret, quoniam re uera, quod fatendum
Abbreviated transcription (Latin):
fu̾̃it ab uutate huiꝰ coris sepatus.
Quẽad̾m emĩ membrũ si precidit᷑
ab hoĩs mui corꝑe nõ põt tenere
spm̃ inte. sic homo qui preciditur
ueat quĩ sumpsit in corpore. In huiꝰ
ergo compagem coris uemiant et
labores suos nõ dñandi cupiditate
s bene utendi pietate possideant.
Nos aũt uoluntatem urãmut iã
dcm est ab huiꝰ cupitatis sordibus
quolibet inimico iudicante puiga¬
mus quãdo eos ip̃o quoꝵ labores
dicuntur ut nob̾cũ et illis et nr̃is in so¬
cietate catholica utantur quantũ ua¬
lemus inquirimꝰ. s hoc est inquiũt
qd̾ nos mouet. si ĩmsti sumus quare
gaudere possumꝰ. dicentes mortuus
erat fr̃ et reuixit penerat et ĩuentus
est. Quare ergonie inquit non baꝑ¬
tizas ut abluar a pcc̃is. Reudeo. Qa
non facio ĩiuriam caracteri ĩpato¬
ris cũ ertorem corrigo desertoris.
Quare inquit apud tẽ uł penitenti¬
am non ago ĩmo insi egeris saluus
esse nõ poteris. Qũo enĩ gaudebis

Expanded text:
 corporis separatus. quem ad modum enim membrum, si praecidatur ab hominis uiui corpore. non potest tenere spiritum uitae, sic homo, qui praeciditur neat, quam sumpsit in corpore. in huius ergo compagem corporis ueniant et labores suos non dominandi cupiditate sed bene utendi pietate possideant. nos autem uoluntatem nostram, ut iam dictum est, ab huius cupiditatis sordibus quolibet inimico iudicante purgamus, quando eos ipsos, quorum labores dicuntur. ut nobiscum et illis et nostris in societate catholica utantur, quantum ualemus, inquirimus. Sed hoc est. inquiunt, quod nos mouet: si iniusti sumus, quaregaudere possimus dicentes: Mortuus erat frater et reuixit, perierat et inuentus est. Quare ergo me, inquit. non baptizas, ut abluas a peccatis? respondeo: Quia non facio iniuriam characteri imperatoris. cum errorem corrigo desertoris. Quare, inquit, apud te uel paenitentiam non ago? Immo nisi egeris. saluus esse non poteris; quo modo enim gaudebis
Abbreviated transcription (Latin):
rentur ꝙ sibi trilia displic̾ent dice¬
batur eis a catholicis. Si ĩocẽtiã
uram mala ista nõ polluñt: qũo
dicitis orbemxͥanũ uł falsis uł c̾te
ignotis ceciliam pc̃cis eẽ pollutũ. Qlo
mõ uos nephando scelere ab unita¬
te catholicatanꝙͣ ab area dñica se¬
ꝑatis que usq ad tempus uentilati¬
onis necesse est ut hẽcit et frum̃tũ
in horreo recondendũ. et paleam.
ignib consumendã. Atq ita quibꝰ¬
dam rõ reddebatur ut aliqui adu¬
nitatem cacholicam et̾ ĩmmicicias
ꝑditoꝵ parati sustinere transirent
s plures ꝙͣuis id uellent eos tam̃
homnes quib tanta fuerat licẽtia
semendi inimicos face̾ nõ audebãt.
Non nulli quippe illos ad cũ ad nos
transissent crudelissimos passi sũt.
accidit et᷑ ut apud carthaginẽ quẽ¬
dam diaconũ suũ nõie maxiua¬
nũ cont̾ ep̃m suũ sr̃bientem quidã
ep̃oꝵ eiusdem ꝑtis fc̃o cismate et in

Expanded text:
rentur, quod sibi talia displicerent, dicerentur, quod sibi talia displicerent, dicebatur eis a catholicis: si innocentiam uestram mala ista non polluunt, quo modo dicitis orbem Christianum uel falsis uel certe ignotis Caeciliani peccatis esse pollutum? quo modo uos nefario scelere ab unitate catholica tamquam ab area dominica separatis, quae usque ad tempus uentilationis necesse est ut habeat et frumentum in horreo recondendum et paleam ignibus consumendam? atque ita quibusdam ratio reddebatur. ut aliqui ad unitatem catholicam etiam inimicitias perditorum parati sustinere transirent; sed plures, quamuis id uellent, eos tamen homines, quibus tanta fuerat licentia saeuiendi, inimicos facere non audebant; nonnulli quippe illos, cum ad nos transissent, crudelissimos passi sunt. Accidit etiam, ut apud Carthaginem quendam diaconum suum nomine Maximianum contra episcopum suum superbientem quidam episcoporum eiusdem partis facto schismate et in
Abbreviated transcription (Latin):
fenderant domus aut deponeba¬
tur ad solum aut ignib creme¬
bant᷑. Quidam patres familias
honesto loco nati et generosocul¬
tu educatimxiuui post eoꝵ cedes
ablati sunt. uł uncti ad mola.
et eam ingirum duce tanqua
nuũita cõtemptibilia u̾be adacti
sunt. Quod enĩ de legib auxiliũ si
ciuilib potestatibus aduersus eos a¬
liquid ualuit. Quis in presentia eo¬
rũ officialis anelauit. Quis qd̾ illi
uoluissent ex actor exegit. Qiuis eos
qui eoꝵ cedibus extincti sũt ĩdica¬
re temptauit. Nisi qd̾ ꝓpria de illis
poscebat insama cum alii ꝓnocã¬
dis in se gladus hoĩmi quos ut ab
eis ferirent᷑ morte terrebant alii ꝑ
uaria precipicia. alii per ciquas alii
per ignes se ĩmortes uoluntarias
usquequaq mittebant et aninias
ferales a se sibi illatis supplicus ꝓ¬
iciebant. horrebant ista plurum in
ip̃a sc̃stitione heretica conscituti et
cũ ĩnocentie sue sufficere arbitra¬

Expanded text:
fenderant, domus aut deponebanfenderant, domus aut deponebantur ad solum, aut ignibus cremabantur. Quidam patresfamilias honesto loco nati, et generoso cultu educati, vix vivi post eorum caedes ablati sunt, vel vincti ad molam, et eam in gyrum ducere, tanquam jumenta contemptibilia, verbere adacti sunt. Quod enim de legibus auxilium a civilibus potestatibus adversus eos aliquid valuit? quis in praesentia eorum officialis annoluissent. exactor- tor exegit? quis eos, qui eorum caedibus extincti sunt, uindicare temptauit, nisi quod propria de illis poenas; poscebat insania. cum alii prouocandis in se gladiis hominum, quos, ut ab eis ferirentur, morte terrebant. alii per uaria praecipitia, alii per aquas. alii per ignes se in mortes uoluntarias usquequaque mittebant et animas ferales a se sibi inlatis suppliciis proiciebant? Horrebant ista plurimi in ipsa superstitione haeretica constituti et, cum innocentiae suae sufficere arbitra
Abbreviated transcription (Latin):
conseruat quos potest. et si sponte
pecint quos conseruare nõ pocese
Ut enĩ om̃s iuiuant ardentꝰ exoo¬
non quidem in om̃ib. S ualde m
plurib locis et per alias affuce ꝑ¬
tes: sũ ullis istoꝵ insanoꝵ monb
ges a catħolicis imꝑatorib muten¬
parte tnͣsiebat cũ tam̃ apud illos
ꝑditoꝵ hoim dementissumgrege
indiu̾sis cansis quietem ĩnocenti¬
um ꝑturtatant quis nõ dñs suũ
sũ tim̾e compulsus est. si ad illo¬
rũ ꝑatrocinũ confugisset. edius
eu̾sori minari saltim andiebat¬
actor quis cõsũptorẽ apothecaꝵ
quis quelibet poterat exigerede¬
bitorem auxiliũ eoꝵ defensionẽq
poscentẽ. timore fustium et incẽ¬
dioꝵ mortisq presentis pessimoꝵ
Euoꝵ ut libeti abscedent tabule
frangebant᷑ extorta debitoribus
cirographa reddebãtur. Quicũq
dura illoꝵ uerba contẽpserant
duriorib u̾berib qd iusebãt fac̾e
cogetant᷑. Innocentiũ qui eos of¬

Expanded text:
conservat quos potest, etsi sponte conservat quos potest, etsi sponte pereant quos conservare non potest? Ut enim omnes vivant, ardenter exopnon quidem in omnibus, sed valde in pluribus locis, et per alias Africae partes, sine ullis istorum insanorum mortibus, ges a catholicis imperatoribus mitterenparte transibat; cum tamen apud illos perditorum hominum dementissimi greges in diversis causis quietem innocentium perturbarent. Quis non dominus servum suum timere compulsus est, si ad illorum patrocinium confugisset? quis eversori minari saltem audebat? quis consumptorem apothecarum, quis quemlibet poterat exigere debitorem, auxilium eorum defensionemque poscentem? Timore fustium et incendiorum mortisque praesentis, pessimorum servorum, ut liberi abscederent, tabulae frangebantur. Extorta debitoribus chirographa reddebantur. Quicumque dura illorum verba contempserant, durioribus verberibus, quod jubebant, facere cogebantur. Innocentium qui eos of
Abbreviated transcription (Latin):
reptos esse confingunt correptis
partunt a quib anteatimebant᷑
Si añt se ip̃os occidere uoluerĩt ue
illi qui liberandi sunt liberentur.
et eo mõ liberantiũ tercere pietatẽ
ut dũ timetur ne quidẽ pditi peãt
nõ eruantur ꝑditioni qui uł iã
nolebant perite uł cohercti pote¬
rant nõ perire. Quio hic agit ca¬
ritas xͥ̾ana preẜ̾tim cũ illi qui su¬
as mortes uoluntarias et furio¬
sas minant᷑. in ppłoꝵ liberandoꝵ
cõpatione ꝓ panci sint. Qidagit
ergͥo frac̾nia dilectio. utrũ dũ paucis
tunsitorios igues metut camino¬
rũ. dimnittit ou̾̃is etius iguib ge¬
pacem ad uitam uenire peppetuam
relinquit inint̾itũ sempitertuca¬
uendorequidam uoluntario mo¬
nantur inceritu qui iñtadne¬
dimentũ salutis calioꝵ quos nõ per¬
os doceant quocũꝙ tempore scdm
consuetudinem doctane diabolire
ad ess que in illis m̃o tiẽtur mor¬
tes uoliuntarias festiare au poti

Expanded text:
rectos esse confingunt! correctis rectos esse confingunt! correctis parcunt, a quibus antea timebantur? Si autem se ipsos occidere uoluerint, ne illi, qui liberandi sunt, liberentur, et eo modo liberantium terrere pietatem, ut, dum timetur, ne quidam perditi pereant, non eruantur perditioni, qui uel iam nolebant perire uel coherciti poterant non perire, quid hic agit caritas Christiana, praesertim cum illi, qui suas mortes uoluntarias et furiosas minantur, in populorum liberandorum comparatione perpauci sint? quid agit ergo fraterna dilectio? utrum, dum paucis transitorios ignes metuit caminorum. dimittit omnes aeternis ignibus gepacem ad uitam uenire perpetuam relinquit in interitum sempiternum cauendo, ne quidam uoluntario moriantur interitu, qui uiuunt ad impedimentum salutis alioos doceant quocumque tempore secundum consuetudinem doctrinae diabolicae ad eas, quae in illis modo timentur, mortes voluntarias festinare? an potius
Abbreviated transcription (Latin):
quͣdo cadere in aquã aliquando in
ignẽ soleret. Unde magna in eos fit
miscdia cũ etiã per istas ĩpatorũ
leges ab illa secta ubi ꝑdoctunas
demonioꝵ mendaci loquoꝵ mala
ista didicerunt prius eripunitur
inuiti ut in catholica postea boms
preceptis et maioribus sanentur
assueti. Nam mulci eoꝵ quoꝵ iam
in unitate xp̃i pium fidei feruore
caritatenq miramur cũ magna
leticia deo gĩs agunt qd̾ illo erro¬
re caruerũt uͥ mala ista bona puta
rent. Quid de illis dicamus quinob̾
cotidie confitentur qd iam olimiuo¬
lebant esse catholici. S int̃ eosͣhi
poterant per infrmitatem timoris.
ubi siunũ u̾bum procatholicadi¬
cerent: et ip̃i et domus eoꝵ fundit
eu̾t̾entur. Quis est tam demẽs
qui neget istis debuisse per uissa
ĩpalia subueniri. ut detantoerue¬
rerẽtur malo dũ illi quos timebãt
timere cogunt᷑. et eoꝵ tunore aut
et ip̃i corrigunt᷑ aut certe cũ secor¬

Expanded text:
quando cadere in aquam, aliquando in quando cadere in aquam, aliquando in ignem soleret. Unde magna in eos fit misericordia, cum etiam per istas imperatorum leges ab illa secta, ubi per doctrinas daemoniorum mendaciloquorum mala ista didicerunt. prius eripiuntur inuiti, ut in catholica postea bonis praeceptis et moribus sanentur adsueti. nam multi eorum, quorum iam in unitate Christi pium fidei feruorem caritatemque miramur. cum magna laetitia deo gratias agunt, quod illo errore caruerunt, ubi mala ista bona putaurent. quid de illis dicamus, qui nobis cotidie confitentur, quod iam olim nolebant esse catholici. sed inter eos hpoterant per infirmitatem timoris, ubi, si unum uerbum pro catholica dicerent, et ipsi et domus eorum funditus euerterentur? quis est tam demens, qui neget istis debuisse per iussa imperialia subueniri, ut de tanto eruerentur malo. dum illi. quos time- bant, timere coguntur et eodem timore aut etiam ipsi corriguntur ant certe, cum se cor
Abbreviated transcription (Latin):
nficib uł ab officio ferirent᷑. unde
quidã illos sit illusisse ꝓhibet᷑ ut
eos tanꝙ̃ percutiendos ligari et
dimitti mberet. atq ita eoꝵ ĩpetũ
iucruentus et illesus euade̾t. Iã¬
uero per abrupta precipicia per a¬
quas et flumina occidere si ipõs
cotidianus illis ludus fuit. hec
enĩ eos cria mortis gn̾a diabolus
docuit. ut mori uolentes quãdo
nõ ĩueniebant quẽ tercerent ut
eius gladio ferirentur ꝑ saeri se
mitterent aut ignib gingitib q
donarent. Quis añt illos hoc dõ¬
cuisse credendus est possicens cor
eoꝵ nisi ille qui et saluatori m̃o
ut se de ꝑiua templi precipitaret.
tanꝙͣ de lege suggessit. Cuiꝰ sug¬
gestionem a se nͣtiꝙ prohiberent.
cum aut sic peunt quemad̾m grex
ille porcorum quẽ demonte ĩ mare
demonũ turba deiessit. cut illis mor¬
tibus erepti et pioniris catholicegre¬
mio collecti ita liberant᷑ quẽad̾m ẽ
mo sanandũ optulit dicens. qd ali¬

Expanded text:
nificibus vel ab officio ferirentur. Unde nificibus vel ab officio ferirentur. Unde quidam illos sic illusisse perhibetur, ut eos tanquam percutiendos ligari et dimitti juberet, atque ita eorum impetum incruentus et illaesus evaderet. Jamvero per abrupta praecipitia, per aquas et flammas occidere seipsos, quotidianus illis ludus fuit. Haec enim eos tria mortis genera diabolus docuit, ut mori uolentes, quando non inueniebant, quem terrerent, ut eius gladio ferirentur, per saxa se mitterent aut ignibus gurgitibusque donarent. quis autem illos haec docuisse credendus est possidens cor eorum nisi ille, qui et saluatori nostro, ut se de pinna templi praecipitaret, tamquam de lege suggessit? cuius suggestionem a se utique prohiberent, cum, ant sic pereunt quem ad modum grex ille porcorum, quem de monte in mare daemonum turba deiecit. ant illis mortibus erepti et pio matris catholicae gremio collecti ita liberantur, quem ad monio sanandum obtulit dicens, quod ali
Abbreviated transcription (Latin):
natione per occasionem legũ ista¬
rũ que pio unitate sunt constitute.
tanti populi liberantur. Qui añt
sciũt et ante ip̃as leges quid face̾
soleaut nõ eoꝵ mirantur mortes:
s recordantur mores maxĩe quͣdo
ad huc cultus fuerat ydoloꝵ ad pa¬
ganoꝵ celeberrimas sollẽpnita¬
tes igentia turbaꝵ agm̃ia ueni¬
ebant non ut ydola frangerent:
s ut interfic̾entur a cultorib y̾do¬
Nam ilud si accepta legittuna po¬
testate facere uessent si quid eis ac¬
cidisset possent hẽre qualemcũq
uubm̃ noĩs martyꝵ. S ad hoc so¬
lum ueniebant. ut integris u̾dolis
ip̃i ꝑimerentur. Nam singłi qͥq
ualentissumm uuienes cultores ydo¬
loꝵ quisquid occideret: ip̃is y̾dolis
uouere consuenerant quidã etiã.
se trucidandos armatis matorib̾
ingerebant. ꝑcussuros eos se nͥ ab
eis ꝑmierent ᷑ tercibilr cõminãte
Non mĩcꝙͣ et a iudicib transeñti¬
b extorquebant molenter ut a car¬

Expanded text:
natione, per occasionem legum istanatione, per occasionem legum istarum quae pro unitate sunt constitutae, tanti populi liberantur. Qui autem sciunt et ante ipsas leges quid facere soleant, non eorum mirantur mortes, sed recordantur mores; maxime quando adhuc cultus fuerat idolorum, ad Paganorum celeberrimas solemnitates ingentia turbarum agmina veniebant, non ut idola frangerent, sed ut interficerentur a cultoribus idoNam illud si accepta legitima potestate facere vellent, si quid eis accidisset, possent habere qualemcumque umbram nominis martyrum; sed ad hoc solum veniebant, ut integris idolis ipsi perimerentur: nam singuli quique valentissimi juvenes cultores idolorum, quis quot occideret ipsis idolis vovere consueverant. Quidam etiam se trucidandos armatis viatoribus ingerebant, percussuros eos se, nisi ab eis perimerentur, terribiliter comminantes. Nonnunquam et a judicibus transeuntibus extorquebant violenter, ut a car
Abbreviated transcription (Latin):
deficiant. Si ergo nerũ dice̾ uł agno¬
beata est que persecutionẽ patitur.
pp̃ insticiam et illi uero miseri qui ꝑ¬
secutionẽ patiũtur p̃p ĩmsticiam.
proindeista prosequitur diligendo
itn semendo. Istant corrrigat illint
eu̾tant. Ista ut renocet ab enore: il¬
li ut precipitent mertorem. deinde is¬
ta plequitur mimicos et cõprehen¬
dit donec deficiant in nanitate: ut
in ueritate proficiant. illiañt retri¬
buentes mala probonis quia eis
consulims ad et̾nam salutem. etiã
sic amantes homicidiaut in seipĩs
ea pficiant. quãdoin aliis ppetrare
non possunt. Sicut enĩ caritas la¬
liberare ut eorũ nemo moriat᷑. sic eoꝵ
laborat furor ant nos occidere ut sue
crudelitatis pascant libidinẽ. aut et̾
serp̃os. ne perdidissenideantur occi¬
dendorum hoĩem potestatem. Qui
añt nescĩt consuetudinẽ illoru
putant eos non se ip̃os occidere. ꝙ¬
to ab eorum insanissima damp¬

Expanded text:
deficiant. Si ergo uerum dicere uel agnodeficiant. Si ergo uerum dicere uel agnobeata est, quae persecutionem patitur propter justitiam ; illi vero miseri, qui persecutionem patiuntur propter injustitiam. Proinde ista persequitur diligendo, illi saeviendo; ista ut corrigat, illi ut evertant; ista ut revocet ab errore, illi ut praecipitent in errorem; denique ista persequitur inimicos, et comprehendit donec deficiant in vaniin ueritate proficiant. illi autem retribuentes mala pro bonis, quia eis consulimus ad aeternam salutem, etiam sic amantes homicidia, ut in se ipsis ea perficiant, quando in aliis perpetrare non possunt. sicut enim caritas laliberare, ut eorum nemo moriatur. sic eorum laborat furor aut nos occidere, ut suae crudelitatis pascant libidinem, aut etiam se ipsos, ne perdidisse uideantur occidendorum hominum potestatem. Qui autem nesciunt consuetudinem illorum, putant eos modo se ipsos occidere, uando ab eorum insanissima domi
Abbreviated transcription (Latin):
ri xp̃iam si ꝑsecutionem nõ faciat:
s patiatur sine dubio cecilianũ mea
diffinitione constituũt qui nõ faci¬
ebat sed patiebatur. Maiores autẽ
suos ab ea diffinitione foras mittũt
qui faciebant non patiebãtur. s hoc
ut dixi omito illud dico. si ecc̃a u̾a
est que ꝑsecutionẽ patitur non que fa¬
cit. querant ab apło quam eccłiam
significabat sarra quando ꝑsecutio¬
nem faciebat ancille. liberam quippe
urẽm urãm celestem ierłm. id est
ueram dei ecc̃am in illa muliere di¬
cit fuisse figuratam que affligebat
ancillam. Si añt melius discuciamꝰ
magis ila per sequebatur sarram
suꝑbiendo. ꝙͣ illam sarra coh̾cendo.
Illa emĩ dñe faciebat iniuiriã ista ĩpo¬
nebat supbie disciplinam. deinde que¬
to si bom et sancti ueninui faciũt ꝑse¬
cutionem: s tantũ ño patiũtur cuiꝰ
putant esse m psalmo uocem uͥ legi¬
tut ꝑsequar mimicos meos et cõpre¬
hendam illos et non cõuertar conec

Expanded text:
ri Christiani, si persecutionem non faciat, ri Christiani, si persecutionem non faciat, sed patiatur, sine dubio Caecilianum in ea definitione constituunt, qui non faciebat, sed patiebatur; maiores autem suos ab ea definitione foras mittunt, qui faciebant, non patiebantur. Sed hoc, ut dixi, omitto: illud dico: si ecclesiaest quae persecutionem patitur, non quae facit, quaerant ab apostolo, quam ecclesiam significabat Sara, quando persecutionem faciebat ancillae: liberam quippe matrem nostram caelestem Ierusalem, id est veram Dei ecclesiam, in illa muliere dicit fuisse figuratam, quae affligebat ancillam. Si autem melius discutiamus, magis illa persequebatur Saram superbiendo quam illam Sara cohercendo; illa enim dominae faciebat iniuriam, ista inponebat superbae disciplinam. Deinde quaero. si boni et sancti nemini faciunt persecutionem. sed, tantum modo patiuntur, cuius putant esse in psalmo uocem. ubi legitur: Persequar inimicos meos et comprehendam illos et non conuertar. donec