comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
partes. ĩ diuidi posft̃. s usq ad ini¬
Hii enĩ in medietatẽ diuisi .xii. fa¬
ciunt. rursũq in aliã medietatẽ
sex. deunde in aliã .iii. ẜ ultͣ diui¬
sionẽ ũ recipit sectio illa. s ante
unitatẽ inuenit᷑ terminꝰ quẽ secare
ñ possis. Imparit̾ impar ẽ. qͥ ab im¬
pari num̃o imparit̾ m̃surat᷑. ut .xxu.
.xlix. Qui dũ sint impares numeri.
ab imparib ̃ partib diuidunt᷑. ut
septies septẽ.xl.ix.⁊ qͥnqͥes quini.
.xxu. Inipariũ mim̃oꝵ. alii simplices
alii ꝯpositi. alii medioeres. Simplices
st̃ qͥ nullã aliã partẽ hñt. nͥ solã uni¬
tatẽ. ut t̾nariꝰ solã t̾ciã. ⁊ qͥuariꝰ solã
qͥntã. ⁊ septenariꝰ solã septiniã. His
enĩ una pars sola ẽ. Compositi st̃ qͥ nͥ
sola unitate metiunt᷑. s ĩ ab alieno

Expanded text:
etiam dividi possunt, sed usque ad unihi enim in medietatem divisi XII faciunt, rursum in aliam medietatem sex, deinde in aliam tres et ultra divisionem non recipit sectio illa, sed ante unitatem invenitur terminus, quem secare non possis. Impariter impar est, qui ab impari numero impariter mensuratur, ut XXV, XLIX qui dum ab imparibus etiam partibus dividuntur, ut septies septem, XLIX, et quinquies quini XXV. Imparium numerorum alii simplices sunt, alii compositi, alii mediocres. 123 7. Simplices sunt, qui nullam aliam partem habent nisi solam unitatem, ut ternarius solam tertiam, et quinarius solam quintam, et septenarius solam septimam. His enim una pars sola est. Conpositi sunt, qui non solum unitate metiuntur, sed etiam alieno
Abbreviated transcription (Latin):
dũ fortior ꝯtinet itͣ se nferiore
mumerũ. cirea quẽ ꝯꝑat᷑ similiter.
uuiã parte̾ eiꝰ. ut u̾bi gr̃a .iii. ad .ii.
⁊ aliũ uniũ qui media pars ẽ duoꝵ.¬
uent inse .iii. ⁊ aliũ unũ qui ẽ t̾cia

Expanded text:
um fortior continet intra se inferiorem numerum, circa quem conparatur, similiter et unam partem eius; ut verbi gratia III ad II t alium unum, qui media pars est duorunent in se III, et alium unum, qui est tertia
Abbreviated transcription (Latin):
meroꝵ ꝯsiste̾ disciplina. qñ horas
disputamꝰ. qñ spaciũ anni rede¬
untis agnoscimꝰ. ꝑ numerũ siqͥdẽ
ne ꝯfiuidam᷑ instruim᷑. Tolle nu¬
merũ in reb om̃ib ⁊ oĩa ꝑeunt.
Idime scło ꝯpotũ. ⁊ cuncta iguo¬
rautia ceca ꝯplectit᷑. Neͤ differri

Expanded text:
m consistere disciplina, quando horas disputamus, quando spatium anni redeuntis agnoscimus. Per numerum siquidem ne confundamur instruimur. Tolle numerum in rebus omnibus, et omnia pereunt. Adime saeculo conputum, et cuncta ignorantia caeca conplectitur, nec differr
Abbreviated transcription (Latin):
auitate ⁊ melle dicta. Diastema ẽ uo¬
cis spaciũ ex duob uł płib sonis ap¬
tatũ. Diesis ẽ spacia q̃dam ⁊ deducti¬
ones modulandi atq u̾gentes de u¬
no in alt̾o sono. Tonꝰ ẽ acnta enun¬
tiatio uocis. Est enĩ armoniȩ diste̾n¬
tia. ⁊qͣntitas. q̃ in uocis accentu uł
tenore ꝯsistit. Cuiꝰ gn̾a in qͥndecim
partibꝰ musicȩ diuisert̃. Exqͥb yꝑ

Expanded text:
avitate et melle dicta. Diastema est voavitate et melle dicta. Diastema est vocis spatium ex duobus vel pluribus sonis aptatum. Diesis est spatia quaedam et deductiones modulandi atque vergentes de uno in altero sono. Tonus est acuta enuntiatio vocis. Est enim harmoniae differentia et quantitas, quae in vocis accentu vel tenore consistit: cuius genera in quindecim p
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ libet aliud. ꝙ ꝑcutiendo cano¬
musicȩ ꝗ̃ armonica dĩ .i. mo¬
dulatio uocis. ꝑtinet ad comedos.
tragedos. uł choros. uł ad om̃s qͥ uo¬
ce ꝓpͥa canunt. Hȩc ex aĩo ⁊ corꝑe
motũ fac̾. ⁊ ex motu sonũ. ex qͦ col¬
st̃ nuncupata. Ppͥe autͣ uox hoinũ
ẽ seu irrationa biliũ animantiũ.¬
Nam in aliis abusiue nͣ ꝓpͥe sonitũ
uoce̾ uocari. ut uor tube infremu¬
it. fractasq a litore uoces. Nã ꝓpͥum
ẽ ut littorei sonant scopuli.: ⁊ a tuba
t̾ribilem sonitũ ꝓcul aere canorũ.
ẽ modulatio uocis: ⁊ ꝯcor¬
dantia plimoꝵ sonoꝵ. uł coapta¬
tio. Simphonia ẽ modulationis tẽꝑa¬
nientũ ex graui ⁊ acuto ꝯcordanti¬
b sonis. siue in uoce siue in flatu.si¬
ue in pulsu. ꝑ hanc qͥppe uoces acu¬
tiores gͣuioresq ꝯcordant. ita ut qͥs¬
qͥs ab ea dissonuerit sensũ auditus
offendat. cuiꝰ ꝯtͣraria ẽ diafonia .i.
uoces discrepantes. uł dissone. Eufo¬
nia ẽ suauitas uocis. hec amelosa su¬

Expanded text:
dlibet aliud, quod percutiendo canomusicae, quae harmonica dicidulatio vocis, pertinet ad comedos, tragedos, vel choros, vel ad omnes qui voce propria canunt. Hec ex animo et corpore motum facit et ex motu sonum, ex quo colsunt nuncupata. Proprie autem vox hominum est, seu irrationabilium animantium.Nam in aliis abusive non proprie sonitus vox vocatur, ut: Vox tubae infremuit, fractasque ad littora voces. Nam proprium est ut littorei resonent scopuli, et: At tuba terribilem sonitum procul aere canoro. modulatio vocis, et concordantia plurimorum sonorum, vel coaptatio. 3. Symphonia est modulationis temperamentum ex gravi et acuto concordantibus sonis, sive in voce, sive in flatu, sive in pulsu. Per hanc quippe voces acutiores gravioresque concordant, ita ut quisquis ab ea dissonuerit, sensum auditus offendat. Cujus contraria est diaphonia, id est voces discrepantes vel dissonae. Euphonia est suavitas vocis. Haec et melos a su
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ꝙ ab aliqͣ ert̾na re sumit᷑. ad fa¬
ciendã fidẽ. ꝑsona ñ qͣliscũq ẽ q̃
testimonii pondꝰ ħt ad faciendã fidẽ.
s moꝵ ꝓbitate debet eẽ laudabilis.
Natę auctoritas ẽ q̃ maxima urtu¬
te ꝯfistit. Testimonia multa ftͣque
affert᷑ auctoritatẽ. iungeniũ. opes.
etas. fortuna. ars. uifus. uecessitas. ⁊
ꝯcursio rerũ forturtaꝵ. Adictis fa¬
ctisq maioꝵ petit᷑ fides. cũ pͥscoꝵ
dicta factaq memorant᷑. Ltorm̃tis
fides p̃bet᷑. post q̃ nemo credit᷑ uelle
mentiri. Ea uͦ q̃ tractant᷑ in tp̃re
qr siuis nõib plaua fc̃. de finitione
ñ indigent. Me moriȩ qͦ ꝯdendũ
ẽ. topica oratoribꝰ. dialecticis. poe¬
tis. ⁊ urifꝑitis. ꝯmiunit̃ quidẽ ar¬
gum̃ta p̾stare. S qnͣ aliqͥd speciałr
ꝓbant. ad rethores. poetas. uirisꝑi
tant ad philosophos attin̾e mani¬
festũ ẽ. Mirabile plane genꝰ oꝑis in
unũ potuisse colligi. quicqͥd mobi¬
litas ac uarictas humanȩ m̃tis in

Expanded text:
itur ad faciendam fidem. Persona non qualiscumque est quae testimonii pondus habet ad faciendam fidem, sed morum probitate debet esse laudabilis. Naturae auctoritas est quae maxime virtute consistit. Testimonia multa sunt quae adferant auctoritatem: id est, ingenium, opes, aetas, fortuna, ars, usus, necessitas et concursio rerum fortuitarum. A dictis factisque maiorum petitur fides, cum priscorum dicta factaque memorantur. A tormentis fimentiri. Ea uero quae tractantur in tempore, quia suis nominibus plana sunt, definitione non indigent. Memoriae quoque condendum est, topica oratoribus, dialecticis, poetis et iurisperitis communiter quidem argumenta praestare; sed quando aliquid specialiter probant, ad rethores, poetas iurisperitant, ad philosophos attinere manifestum est. Mirabile plane genus operis, – in unum potuisse colligi quicquid mobilitas ac uarietas humanae mentis in
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ ipsa ut sit. nulla alia uidiget
disciplina. Musica aut̃ ⁊ geometri¬
ca ⁊ astrononiia q̃ secunt᷑. ut sint
atq subsistant. istiꝰ egent auxilio.
an comaco diffusiꝰ eẽ dispositã. ¶.
apd̃ latinos pͥmꝰ apuleiꝰ. dem̃ boetiꝰ

Expanded text:
quoniam ipsa ut sit nullam aliam indiget disciplinam. Musica autem et Geometria et Astronomia, quae sequuntur, ut sint atque subsistant istius egent auxilium.acho diffusius esse dispositam; quam apud Latinos primus Ap
Abbreviated transcription (Latin):
marũ. Astronomia disciplina. q̃ cur¬
sus cȩlestiũ sẏderũ atq fig᷑as ꝯtẽ pla¬
t᷑atq om̃s habitudines stellar̃. Qua ᷤ
disciplinas de inceps paulo latiꝰ in¬
dicamꝰ. ut eaꝵ cause ꝯpetent̾ possit
Ne uocabulo arithmetice discipline.

Expanded text:
na quae cursus coelestium siderum atque figuras contemplatur, atque omnes habitudines stellarum. Quas disciplinas deinceps paulo latius indicabimus, ut earam causae competenter possint De vocabulo arithmeticae disciplinae.
Abbreviated transcription (Latin):
elucet. Non enĩ frustͣ in laudibꝰ di
dictũ ẽ. onua in m̃sura ⁊ niuño
⁊ ponde fecisti. Senariꝰ uãq qui
partibꝰ suis ꝑfectꝰ ẽ. ꝑ fectionẽ
niundi qͣda nunũ sui si geatione
declarat. Similit̾ ⁊ qͣdraguita di¬
es qͥb moyses ⁊ helias ⁊ ipse dñsie¬
iuuauert᷑. sine num̾oꝵ cognitiõe
ñ intelligñr. sic ⁊ alii iu scͥpt᷑is sacͥs

Expanded text:
elucet. Non enim frustra in laudibus Dei dictum est: Omnia in mensura, et numero, et pondere fecisti . Senarius namque, qui partibus suis perfectus est, perfectionem mundi quadam numeri sui significatione declarat. Similiter et quadraginta dies quibus Moyses et Helias, et ipse Dominus jejunaverunt, sine numerorum cognitione non inte
Abbreviated transcription (Latin):
merꝰ tͥnariũ numerũ. ⁊ alias
partes eiꝰ duas. ⁊ reliqͥ tales. Minor
imerꝰ ẽ qui ꝯtiuet᷑ a maiori ad
quẽ ꝯꝑat᷑ cũ aliqͣ parte sui. ut t̾¬
nariꝰ ad qͥnariũ. ꝯtiuet᷑ eiũ ab co
cũ duabꝰ partib suis. Multiple x
bis aut t̃. uit qͣt̾. aut multiplicit᷑.
c̃ .iiiͦiͦ. qͣdruplex ẽ. ⁊ reliqͥ. Econt᷑
sub multiplex ẽ numerꝰ qͥ intra
multiplicẽ ꝯtinet᷑. art bis. aut ter.
aut qͣt̾. aut multipliett̃. ut u̾bi
gr̃a. unꝰ a duob bis ꝯtinet᷑. atͥb ter.¬

Expanded text:
e trinarium numerum et alias partes eius duas, et reliqui tales. Minor numerus est, qui continetur a maiori, ad quem conparatur, cum aliqua parte sui, ut ternarius ad quinarium. Continetur enim ab eo cum duabus partibus suis. Multiplex bis, aut ter, aut quater, aut multipliciter; ; IV quadruplex, et reliqui. Econtra submultiplex numerus est, qui intra multiplicem continetur bis, aut ter, aut quater, aut multipliciter; ut verbi gratia unus a II bis continet
Abbreviated transcription (Latin):
sccła in loco. t̾cia in tpr ꝯgruo.
cecrtatis ⁊ uisionis in ocłis locꝰ eͣ.
In tpre ꝯgruo. ut infantẽ ñ dic̾e
sine dentib eũ euidentes adhuc
ȩtas parua negauit. Non enĩ ẽ
uͦ genꝰ ex ꝯfirmatione ⁊ negatio¬
ne opponit᷑. ut socͣtes disputat. socͣ¬
tes ũ disputat. Hec asuꝑiorib i¬
do differt. qd̾ illa singillatĩ dici
tũ ht ꝯflictũ. ⁊ appellat᷑ ab eis ual¬
de oppositũ. siqͥdẽ ⁊ t̾ciũ ñ recipit.
Nã ex illis qͣdã ħre t̾ciũ posft᷑. ut
in ꝯtͣriis candidũ ⁊ nigrũ. Terciũ
eiꝰ nͦ canlidũ nec nigrũ. s fuscũ uł
pallidũ. In relatiuis qͦ ut multa ⁊ uii.
pauca. Tertiũ eiꝰ nec multa nͨ pauea.
s mediocria. In habitu uł orbatione.
ut uisio ⁊ cecitas. Terciũ eiꝰ nec cecitas.
n uisio.s lippitudo. Hic gͦ legit ⁊ ñ le¬
Iathematica. latine matica.¬
dr̃ doctͥnał scientia. ꝗ̃ abstrac¬
tã ꝯsidat qͣntitatẽ. Abstracta eñ qͣn¬

Expanded text:
secunda in loco, tertia in tempore congruo. cecitatis et visionis in oculis locus est: in tempore congruo, ut infantem non dicere sine dentibus cum, cui dentes adhuc etas parva negavit: non est enim vero genus ex confirmatione et negatione opponitur, ut Socrates disputat, Socrates non disputat. Haec a superioribus ideo differt, quod illa singillatim dici tum habet conflictum, et appellatur ab eis valde oppositum, siquidem et tertium non recipit. Nam ex illis quaedam habere tertium possunt, ut in contrariis candidum et nigrum. Tertium eius nec candidum nec nigrum, sed fuscum vel pallidum. In relativis quoque, ut multa pauca. Tertium eius nec multa nec pauca, sed mediocria. In habitu vel orbatione, ut visio et caecitas. Tertium eius, nec caecitas nec visio, sed lippitudo. Hic ergo legit, non leMathematica Latine dicitur doctrinalis scientia, quae abstractam considerat quantitatem. Abstracta enim quan
Abbreviated transcription (Latin):
quoꝵ forniȩ. iło in suꝑioribꝰ derẽ
figis positȩ ñ stͣ. qr intͣ eas in ueni¬
metricã. ita q̃ris. Extre¬
ma quippe eiꝰ multiplicata tantũ
faciunt. qͣntũ ⁊ niedia duplicata
ut puta sex ⁊ .xͦii. multiplicata fa¬
ciunt septuagies. dipondiꝰ media¬

Expanded text:
quarum forme ideo in superioribus decem quarum forme ideo in superioribus decem figuris posite non sunt, quia intra eas invenimetriam ita queris. Extrema quippe eius multiplicata tantum faciunt, quantum et media duplicata, utputa VI et XII. Multiplicata, faciunt septuagies dipondo di
Abbreviated transcription (Latin):
na. ꝗ̃ uocat᷑ circunducta. euiꝰ in medio
punctꝰ ẽ. qͦ cuncta ꝯu̾gunt.q centrũ
geome tͥci uocant. latini punctũ
circuli nuncupant.
uadrilatera fig᷑a ẽ in pla¬
no qͣdrata. qͥ sub.iiiiͬ. rectis
lineis iacet plano pede.¬
an atheon gͣminaton figͥa¬
rthogoniũ.i. recti angulũ sigas
plana ẽ enĩ tͥangulũ ⁊ habet
angulum rectun: tuta
u ibus ẽ figͤa ꝓpria solida q̃ longitu¬
tline ⁊ latitudine ⁊ altitudi¬
hi lindrus ẽ figa qͣdrata ha¬
onon fig᷑a q̃ ab amplo in an
gustũ finit sic̾ orthogoniũ g¬
iramis ẽ figͤa q̃ in modũ
igius ab amploin acunien
S ꝯsurgit. igius enĩ apd gcos pirin
appellat᷑
numerꝰ ita intͣ hunc
circulũ omniũ figurarũs
Oconcluditur ambitus. pira ꝗ n¬
Irima aut̃ fig᷑a huiꝰ con
artis punctus ẽ. euiꝰ
pars nulla ẽ. Scda line¬
a pret̾ latitudinẽ lon¬
gitudo. recta linea ẽq̃ ex ȩquo
in suis puctił iacet. Suꝑficies
solas ht̃. Suꝑficies uͦ fines lineȩ st̃.

Expanded text:
na, quae vocatur circumducta; cuius in medio punctus est, quo cuncta convergunt, quod centrum geometriae vocant, Latini punctum circuli nuncupant.o Quadrilatera figura est in plano quadrata; quae sub quattuor rectis lineis iacet, ita.o Dianatheton grammon figurthogonium, id est rectiangulum figura plana. Est enim triangulum et habet angulum rectum.o ubus est figura propria solida, quae longitudine, latitudine et altitudiCylindrus est figura quadrata, haon, figura quagustum finit, sicut orthogonium. Pyramis est figura, que in modum ignis ab amplo in acumen consurgit; ignis enim apud Graecos πῦρ appellatur.o numerus, ita intra hunc circulum omnium figurarum concluditur ambitus.o Prima autem figura huius artis punctus est, cuius pars nulla est. Sa, preter latitudinem longitudo. Recta linea est, que ex equo in suis punctis iacet. Superficies solas habet. Superficiei vero fines linee sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
quodãmͦ qͥd illud sit in uno u̾bopo¬
sitũ. uno u̾bo alio declarat. ut ꝯtices¬
cere ẽ tac̾e.Itẽ cũ t̾minũ dm̃s fuie.
aut ppłatas int̾p̃tam᷑ eẽ uastatas.
Sexta sp̃es definitionis ẽ qͣm g̾ci
cathadiaphoran. nos ꝑ differentiã

Expanded text:
quodammodo quid illud sit in uno uerbo poquodammodo quid illud sit in uno uerbo positum, uno uerbo alio declarat, ut: 'Conticiscere est tacere.' Item cum terminum dicimus finem, aut populatas interpretamur esse uastatas. Sexta species definitionis est, quam Graeci cata diaphoran, nos per differentiam
Abbreviated transcription (Latin):
qͣle sit. idꝙ fit. euident̾ ostendit.
Cuiꝰ eremplũ tale ẽ. Honio ẽ qͥ inge¬
nio ualet. artib pollet. ⁊ cognitiõ e
rerũ aut ꝙ agere debet eligit. aut
animadu̾siõe ꝙ inutile sit ꝯtẽpuit.
scͥptio noĩat᷑. q̃ adhibita circuitiõe
dictoꝵ factoꝵq rem q̃ sit descͥptio¬
ne declarat. Querit᷑ enĩ qͥd auarus
sit. qͥd crudeł. qͥd luxurios ⁊ uniu̾sa
luxuriosi auari. crudeł. uat᷑a descri¬
bit᷑. Ut si luxuriosũ uolumꝰ definire.
dicimꝰ luxuriosus ẽ uictꝰ. ñ necessa¬
rii s fũptuosi. & honores appetens. in
deliciis affluens. in libidine ꝓmptꝰ.
Hec ⁊ talia definunt luxuriosri.
s ꝑ descͥptionẽ definuit. Quȩ spẽs de¬
finitionis oratorib magis apta ẽ. quã¬
dialecticis. qr latitudines ht̃. q̃ simi¬
litudo in bonis reb ponit᷑.⁊ in ma¬
lis. Qͥnta spẽs definitionis ẽ. qͣm g̾de
cata antile rin. latine adu̾biũ dñis.
mone designat. uno ac singłari. &

Expanded text:
quale sit, id quod sit euidenter ostendit, cuius exemplum tale est: 'Homo est qui ingenio ualet, artibus pollet, et cognitione rerum aut quae agere debeat eligit, aut animaduersione quod inutile sit contemnit.' scriptio nominatur, quae adhibita circuitione dictorum factorumque rem, quae sit, descriptione declarat. Quaeritur enim quid avarus sit, quid crudelis, quid luxuriosus, et universa luxuriosi, avari, crudelis natura describitur; ut, si luxuriosum volumus definire, dicimus: Luxuriosus est victus non necessarii, sed sumptuosi et onerosi appetens, in deliciis adfluens, in libidine promptus. Haec et alia definiunt luxuriosum, sed per descriptionem definiunt. Quae species definitionis oratoribdialecticis, quia latitudines habet. Haec similitudo in bonis rebus ponitur et in malis. Quinta species definitionis est, quam Graece cata antilexin, Latine aduerbium dicimus. mone designat uno ac singulari, et
Abbreviated transcription (Latin):
scd̾m rei rõnẽ uocant. ut diesẽ sol
supͣ t̾ras. nox ẽ sol sub t̾ris. Scire
aut̃ debennis predictas species
definitionũ topicis merito ẽẽ so¬
ciatas. qm int̾ q̃dam argum̃ta st̃ po¬
sit x.&. ñ nullis locis ꝯmemorant᷑
in topicis. Nc̃ ad topica ueniamꝰ qͣ
st̃ argum̃toꝵ sedes. fontes sensuũ.
⁊ origines dictionũ Pe topicis.x.
opica ẽ disciplina inue¬
mendoꝵ argum̃toꝵ. Diuisi¬
o topicoꝵ siue locoꝵ ex qͥb argum̃¬
ta dũr. tͥplex ẽ. Nã alia in eo ipso
de qͦ agit᷑ herent. alia q̃ dñr effe¬
cta. q̃ quodã mͦ ex rebꝰ aliis tracta
noscunt᷑. alia q̃ assunrunt᷑ extͥnsecꝰ.
Argim̃ta q̃ in eo ipso de qͦ agit᷑ he¬
mentũ a toto. cũ definitio adhibe¬
laus recte factoꝵ maguoꝵq in re¬
publica fama meritoꝵ. A partibꝰ
ẽ arguiñtũ cũ is qͥ se defendit aut
negat factũ. aut factũ esse in re
defendit. A nota ẽ argum̃itũ. cũ ex
ui nõis argum̃tũ aliq elicit᷑. ut

Expanded text:
dum rei rationem vocant, ut: 'Dies est sol supra terras, nox est sol sub terris'. Scire autem debemus praedictas species definitionum Topicis merito esse sociatas, quoniam inter quaedam argumenta sunt positae, et nonnullis locis commemorantur in Topicis. Nunc ad Topica veniamus, quae sunt argumentorum sedes, fontes sensuum et origines dictionum. De topicis . Topica est disciplina inveniendorum argumentorum. Divisio Topicorum, sive locorum ex quibus argumenta dicuntur, triplex est. Nam alia in eo ipso, de quo agitur, haerent; alia, quae dicuntur effecta, quae quodammodo ex rebus aliis tracta noscuntur; alia, quae adsumuntur extrinsecus. Argummentum a toto est, cum definitio adhibelaus recte factorum, magnorumque in republica fama meritorum.' A partibus est argumentum cum is qui se defendit aut negat factum, aut factum esse iure defendit. A nota est argumentum, cum ex ui nominis argumentum aliquod elicitur, ut
Abbreviated transcription (Latin):
sillogisinoꝵ. siqͥs pleniꝰ nosse desid̾at.
librũ legat marii. uictorim. qͥ in scͥ¬
bit᷑ de sillogis mis y pothetieis. Hinc
ad dialecticas definitionũ spes ac¬
cedamꝰ. q̃ tanta diguitate p̾cellũt.
ut possint indicioꝵ aꝑte mnanife¬
stationes.ẜ q̃dã indicia dictionũ
ostendere d amsiõe diffinitionũ
ex marii uictorim libro adbretu
losophoꝵ q̃ in reb expͥm̃dis
explicat qͥd res ipsa sit. qͣlis sit. ꝙ.
que adinodũ in m̃bris sius ꝯstare de¬
beat. Est enĩ or̃o lireius uniꝰcuiꝰq
rei. nat᷑am a ꝯmumõe diuisã ꝓpͥa
sig̃catione ꝯcludens. Diuisio defini

Expanded text:
syllogismorum si quis plenius nosse desiderat, syllogismorum si quis plenius nosse desiderat, librum legat Marii Victorini qui inscribitur de Syllogismis Hypotheticis. Hinc ad Dialecticas definitionum species accedamus, quae tanta dignitate praecellunt ut possint indiciorum aperte manifestationes et quaedam indicia dictionum ostendere. De divisione definitionum ex Marii Victorini libro abbreviata . losophorum, quae in rebus exprimendis explicat quid res ipsa sit, qualis sit, et quemadmodum membris suis constare debeat. Est enim oratio brevis uniuscuiusque rei naturam a communione divisam propria significatione concludens. Divisio defi
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ dã gͥ honestũ ñ ẽ malũ. formulas¬
has caghegoricoꝵ sillogis moꝵ. qͥ nosse
plene desicdat. librũ legat qui insc̾ͥbr̃
ꝑiermenias apulei. & q̃ subtiliꝰ stͣ tͣ¬
ctata cognoscit. Distincta enĩ atq con¬
sid̾ata ad magnas intelligentie uias.
lectorẽ p̃stante dño utilit̾ introducũt.
Nunc ad ypoteticos sillogismos ordine
seqͣnti ueniamꝰ. S modis sillogismoꝵ¬
Cꝯclusione st̃ septe̾. Primꝰ miodꝰ ẽ. Si
clies ẽ lucet. Est aũ dies. Lucet gͥ.
Scd̾s modꝰ ẽ ita. Si dies ẽ lucet. Hon
lucet. Non ẽ qͥ dies. Te reiꝰ modꝰ ẽ ita.
Non ẽ dies. Est ⁊ ñ lucet. Atqui di¬
es ẽ. lucet gͥ. Quartꝰ modꝰ ẽ ita. Aut
dies ẽ aut nox. atqͥ dies ẽ. noxꝰ ñ¬
ẽ. Qntꝰ modꝰ ẽ ita. Aut dies ẽ aut
nor. Atqui nox ñ ẽ. dies gͥ ẽ. Sextꝰ
modꝰ ẽ ita. Non ẽ dies. Est ⁊ ñ lucet.
modꝰ ita. Non dies ẽ. Atqͥ nox ñ est.
Dies gͥ ẽ. Modos aut̃ ypotheticoꝵ

Expanded text:
 honestum non est malum'. Has formulas categoricorum syllogismorum qui plene nosse desiderat, librum legat qui inscribitur Perihermenias Apulei, et quae subtilius sunt tractata cognoscet. Distincta enim atque considerata ad magnas intellegentiae vias lectorem, praestante Domino, utiliter introducunt. Nunc ad Hypotheticos syllogismos ordine sequenti veniamus. Modi syllogismoconclusione, sunt septem. Primus modus est: 'Si dies est, lucet: est autem dies: lucet igitur'. Secundus modus est: 'Si dies est, lucet: non lucet: non est igitur dies'. Tertius modus est ita: 'Non et dies est et non lucet: atqui dies est: lucet igitur'. Quartus modus est ita: 'Aut dies est, aut nox: atqui dies est: nox odus est ita: 'Aut dies est, aut nox: atqui nox non est: dies igitur est'. Sextus modus est ita: 'Non et dies est et non lucet: modus est ita: 'Non dies et nox: atqui nox non est: dies igitur est'. Modos autem Hypotheticorum
Abbreviated transcription (Latin):
mortale. risibile. boni maliq capax.
Sic ͥ in omi orõne sub̾ali taindiu
int̾pon̾e debemꝰ spẽs ⁊ differentias.
qͣmdiu seclusis om̃ib q̃ hoc idem ẽẽ
posttͣ ad id ꝑueniat᷑. ut ꝓpͥetas iam
certa teneat᷑. Y sagogas aut̃ ex g̾co
in latinũ tnͣstulit uictorinꝰ orator.
cõmentũq eiꝰ qͥnq libris boetius
edidit. Ne cathegorus aristoti
ecunt᷑ aut̃ aristotił cathego¬
riȩ q̃ latinę p̃dicam̃ta dñr. qͥ¬

Expanded text:
le, boni malique capax. Sic etiam in omni oratione substantiali tamdiu interponere debemus species et differentias, quam diu seclusis omnibus, quae hoc idem esse possunt, ad id perveniatur, ut proprietas iam certa teneatur. Isagogas autem ex Graeco in Latinum transtulit Victorinus orator, commentumque eius quinque libris Boetius edidit. De categoriis aristotelis . Sequuntur Aristotelis categoriae, quae Latine praedicamenta d
Abbreviated transcription (Latin):
septẽ a gco ueniunt. In multis enĩ
nõib qͣ in g̾co aspirationẽ ħuit. noᷤᷤ
herba. serpillũ. Octo uͦ ꝑ tͣnslatio¬
nẽ. sic̃ ⁊ illi ⁊ nos ita. illi ogdo. noᷤᷤ
logia. eoꝙ ligent ⁊ ꝯrungant infra
gere uł ligare apd̃ eos dr̃. Porro ui¬
ginti dictiꝙ sint decẽ bis. geniti.
nario gignant᷑. Sic usq ⁊ nouagin¬
ta. Centũ uͦ uocati a cantu ꝙ ẽ cir¬
culũ. Ducenti aduocentũ. sic ⁊¬

Expanded text:
septem a Graeco veniunt. In multis enim nominibus quae in Graeco aspirationem habent, nos herba serpillum. Octo vero per translationem, sicut illi et nos: ita illi ἐννέα, nos logia, eo quod ligent et coniungant infra gere vel ligare apud eos dicitur. Porro viginti dicti quod sint decem bis geniti, Unario gignantur: sic usque ad nonaginta. Centum vero vocati a cantho, quod est circulum; ducenti a duo centum. Sic
Abbreviated transcription (Latin):
ho a ĩal. ronale. mortale. sensꝰ disci¬
plineq capax. Hȩc enũ definitio
ꝑ spẽs ⁊ chsferentias descendens uenit
hõ. s qͥd agat. qͣsi quodã signo in no¬
ticiã deuocato. Ista enĩ ⁊ in reliqͥs
noticia rei ꝓfert᷑. ñ sub̃alis explica¬
tio declarat᷑. ẜ. qr illa subalis ẽ. de¬
finitionũ om̃iũ optinet pͥncipa¬
tũ. Tercia fpẽs definitionis. q̃ gͣce

Expanded text:
'Homo animal rationale, mortale, sensus disciplinaeque capax'. Haec enim definitio per species et differentias descendens venit homo, sed quid agat, quasi quodam signo in notitiam devocato. In ista enim et in reliquis notitia rei profertur, non substantialis explicatio declaratur; et quia illa substantialis est, definitionum omnium obtinet principatum. Tertia species definitionis
Abbreviated transcription (Latin):
sisse ꝓuintiã. uł nom̃ a u̾bo eu la¬
Nom̃ a noĩe terentiꝰ. Inceptio ẽ
añitiũ aut amantiũ. dũ mͦ distet
uniꝰ appellationis postremitas in
alia uocis declinatiõe formata.
gn̾e sententia dr̃. ut uirgiliꝰ. uari¬
Tertiũ a fp̃e argum̃tũ ẽ. cũ gn̾ali
iͥ uͭ nullũ dextã frustͣ torserit in
ritilos stete rc̃q in corpore gͣiuin
iliacis campis. A diffe̾ntia argum̃
tali ne manu facte iimortale ca¬
rinȩ fas ħant. cert incerta ꝑi¬
cula lustres eneas. A ꝯseqͣntib ar¬

Expanded text:
nomen a uerbo, cum lanomen a nomine Terentius: 'Inceptio est amentium, haut amantium' – dummodo distet unius appellationis postremitas in alia uocis declinatione formata. genere sententia ducitur, ut Vergilius: 'VariTertium ab specie argumentum est, cum generali mihi: non ullum dextera frustra torserit in Rutulos, steterunt quae in corpore Graium Iliacis campis. A differentia argumetaline manu factae inmortale carinae fas habeant, certusque incerta pericula lustres, Aeneas? A consequentibus ar
Abbreviated transcription (Latin):
qͣlitas. isitꝰ. Hec eñ siie usia eẽ
⁊ habitꝰ. Intͣ i extͣ usiã. st̃. rela¬
tio. face̾ ⁊ pati. Appellatas aut̃ ca¬
thegorias ꝯstat. qr ñ posft̃ nͥ ex sub¬
iectis agnosci. Qͥs enĩ qͥd sit homo
possit agnose̾e. uͥ aliqͦni homine̾
sibi ponat añ ocłos. qͣsi subiectũ
nõi: Hoc opꝰ aristotił intente le¬
gendũ ẽ qñ sic̃ dictũ est. qͥd qͥd hõ
ꝓficiet etiã ad libros intelligendoᷤ.
qͥsine rethorib siue dialecticis
nias subtilissimꝰ niiis. ⁊ ꝑ
uãrias foruias it̾ationesq cautissi
nias. scͥptitabat. calamũ in m̃te
tinguebat p̾facio ꝑlerineuiaꝵ¬

Expanded text:
Haec enim sine usia esse et habitus; intra et extra usiam relatio, facere et pati. 14. Appellatas autem categorias constat, quia non possunt nisi ex subjectis agnosci. Quis enim quid sit homo possit agnoscere, nisi aliquem hominem sibi ponat ante oculos, quasi subjectum homini? 15. Hoc opus Aristotelis intente legendum est, quoniam, sicut dictum est, quidquid homo Proficiet etiam ad libros intelligendos, qui sive rhetoribus, sive dialecticis nias subtilissimus nimis, et per varias formas iterationesque cautissinias scriptitabat, calamum in mente tinguebat. Praefatio Perihe
Abbreviated transcription (Latin):
breuit̃ expeditos in unũ locũ coacer¬
uat.⁊ cũ quadã festinatione decurrit
ut cicero. Rempublicã quirites uitã¬
cũ lauclamꝰ eũ quẽ uituꝑare uolu¬
mꝰ. aut uituꝑamꝰ quẽ laudare uolu¬
mꝰ. Utriꝰq eremplũ erit. si dicas a¬
matorẽ rei publice cathilinã. hostẽ
rei publicę scipionẽ. Diasismos ea
q̃ magna stͣ u̾b̃ ininuit. aut mini¬
ma extollit. Enfon ẽ. qͦtiens in eodẽ
sensu duttiꝰ ⁊̃ inoramiꝰ. cui tandẽ pe¬
ꝑcit : suiꝰ amiciciȩ fidẽ custodiuit:
Cui bono inimieꝰ ñ fuit: Qn ñ aut
accus auit aliquẽ. aut u̾b̾ant aut
ꝓliclit: Empangelia ẽ. ꝓmissio qͣ
iudicẽ attentũ faciinꝰ. pollicentes noᷤ

Expanded text:
breviter expeditos in unum locum coacervat, et cum quadam festinatione decurrit, ut Cicero: Rempublicam, Quirites, vitamcum laudamus eum quem vituperare volumus, aut vituperamus quem laudare volumus. Utriusque exemplum erit, si dicas amatorem reipublicae Catilinam, hostem reipublicae Scipionem. Diasyrmos ea, quae magna sunt, verbis minuit, aut minima extollit. †Efon† est, quotiens in eodem sensu diutius immoramur: 'Cui tandem pepercit? cuius amicitiae fidem custodivit? cui bono inimicus non fuit? quando non aut accusavit aliquem, aut verberavit, aut prodidit? Epangelia est promissio, qua iudic
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ eoꝵ q̃ de alt̾o dũr notat. ut cogi¬
tat. disputat. Oratio ẽ uox sig̾cati¬
ua cuiꝰ partiũ aliqͥd separatũ sig¬
nificatiuũ ẽ. ut socrates difputat.
Enuntiatina oratio ẽ nox sig̾rati¬
ua de eoq ẽ aliqͥd uł ñ ẽ. ut soẽtes
est. socrates ñ ẽ. Affirmatio ẽ epun¬
tiatio alicniꝰ de aliqͦ ut socͣtes est.
Negatio ẽ alicuꝰ ab aliqͦ. ut socͣtes
ñ ẽ. Contͣdictio ẽ affirmationis
negationis oppositio. ut socͣtes dis¬
pictat. soctes ũ disputat. Piernie¬

Expanded text:
e de altero dicuntur nota, ut cogitat, disputat. Oratio est uox significatiua, cuius partium aliquid separatum significatiuum est, ut Socrates disputat. Enuntiatiua oratio est uox significatiua de eo quod est aliquid uel non est, ut Socrates est, Socrates non est. Affirmatio est enuntiatio alicuius de aliquo, ut Socrates est, negatio est alicuius ab aliquo, ut Socrates non est. Contradictio est affirmationis et negationis oppositio, ut Socrates disputat, Socrates non disputat. Hae
Abbreviated transcription (Latin):
diffinitio. ut leo. Nã qͣntũ ad noũĩ
ꝑtinet.&. uerꝰ. i pictꝰ. ⁊ cȩlestis leo dr̃.
qͣntũ ad diffinitionẽ ꝑtiuet. aliter
uerus defiuit᷑. alit̃ pictꝰ. alit̾ oȩle¬
stis. Unuoca st̃ qnͣ duaꝵ aut płima¬
rũ rerũ unũ nom̃ ẽ .&. definitio. ut
Ergo hoc uniuocũ in gn̾ib eẽ intel¬
ligit᷑. qr ⁊ nom̃ ⁊ diffiuitionẽ clant

Expanded text:
definitio ut leo. Nam quantum ad nomen pertinet, uerus et pictus et caelestis leo dicitur, quantum ad definitionem, aliter uerus definitur, aliter pictus, aliter caelestis. Vniuocum est quando duarum aut plurium rerum unum nomen est et definitio ut Ergo hoc uniuocum in generis serie intellegitur, quod et nomen et definitionem dat
Abbreviated transcription (Latin):
Locꝰ enĩ ẽ ubi sit in foro. in platea.
⁊ sinistrã. aute ⁊ retro. sursũ atq
deorsũ. Parces qͦ iste sex. duo hnͣt.
longe ⁊ ꝓpe. Tempꝰ. ut hodie. heri.
Porro sitꝰ. a positione dictꝰ. ut quis
aut stet. aut sedeat. aut iaceat.
Habitꝰ ab habendo aliqͥd dictꝰ. ut
ħre scientiã in m̃te. uirtutẽ incor¬
pore.cirea corpꝰ uestim̃tũ .ẜ. cetera
q̃ ad hudi modũ designato a do
ag̾e̾ ⁊ pati ab agentis ⁊ patientis.
sig̃catione ꝯsistunt. Nam scͥbo uo¬
cis actũ ht̃. qm fatientis re̾ ui¬
dicat. scͥbor patientis ẽ. qmi pati
se ostendit. In his enĩ nouẽ gn̾ibꝰ
quoꝵ erempli grã. q̃dam posi¬
hoꝵ decẽ p̃dicam̃toꝵ sermone unl¬
gamꝰ. Plena eni sententia de his
ita ẽ.Augustinꝰ magnꝰ orator. filiꝰ
illiꝰ stans in tẽ plo. hodie infulatus
sistit. Corpꝰ enĩ subsistit . & ido sub̾a
ẽ. Illa uͦ accidentia q̃ in subsistente
atq subiecto sunt. subę ñ st̃. qr¬

Expanded text:
Locus est ubi sit, in foro, in platea. et sinistram, ante et retro, sursum atque deorsum. Partes quoque istae sex duo habent, longe et prope. Tempus, ut, hodie, heri.Porro situs a positione dictus, ut quis aut stet, aut sedeat, aut iaceat. Habitus ab habendo aliquid dictus, ut habere scientiam in mente, virtutem in corpore, circa corpus vestimentum, et cetera, quae ad habendi modum, designato a docam vero agere et pati ab agentis et patientis significatione consistunt. Nam scribo vocis actum habet, quoniam facientis rem indicat. Scribor patientis est, quoniam pati se ostendit. In his enim novem generibus, quorum exempli gratia quaedam posihorum decem praedicamentorum sermone vulgamus. Plena enim sententia de his ita est: Augustinus, magnus orator, filius illius, stans in templo, hodie, infulatus, sistit. Corpus enim subsistit, et ideo substantia est. Illa vero accidentia, quae in subsistente atque subiecto sunt, subst
Abbreviated transcription (Latin):
ut cicero ꝓ milone. Cũ ñ dubita¬
uerit aꝑire qͥd cogitau̾it. uospo¬
testis dubitare qͥd fecerit. A repu¬
bicit᷑ aliqͣ ꝯtrarietate destruit᷑. ut
cicero. Is gͥ ñ mͦ de tali ꝑicło lib̾a¬
tꝰ. s honore amplissimo ditatꝰ. domi
te int̾fic̾e uoluisset.  ꝯugatis
ga miitat. A causis argum̃tũ est.
qnͣ ꝯsuetudine ꝯmuni res q̃q tra¬
ctant᷑. ut terentiꝰ. ego ñ nicħ ueri¬
tꝰ sũ dudũ abste cauere ne faceres.¬

Expanded text:
 Cicero pro Milone: 'Cum non dubitauerit aperire quid cogitauerit, uos potestis dubitare quid fecerit?' A repuobicitur, aliqua contrarietate destruitur, ut Cicero: 'Is igitur non modo tali periculo liberatus, sed honore amplissimo ditatus, domi te interficere uoluisset.' A coniugatis ga mittant.' A causis argumentum est, quando consuetudine communi res quaeque tractatur – Terentius: 'Ego nonnihil ueritus sum dudum abs
Abbreviated transcription (Latin):
differentia. qͣrta de ꝓpͥo. qͥnta de
accidenti. Genꝰ ut aĩal. Est eniuo¬
cabulũ gn̾ale .. ꝯmune om̃iũ ha¬
speciali tas qͣ separat᷑ a cet̾is am¬
mantib. Differentia ut rationa¬
nit᷑ ab irrationabilibꝰ mutis. q̃ ñ hñt
r̃onẽ. Cũ mortale. dise̾nit᷑ ab auglis.
qͥuesciunt mortẽ. ꝓpͥñ ut rilibile.
pore. doctͥna in animo. Hec enĩ tp̃rm
uarietate ⁊ accidt᷑ ⁊ mutant᷑ .&. est
ex om̃ib his qͥnq partib oratio ple

Expanded text:
differentia, quarta de proprio, quinta de accidenti. Genus, ut animal. Est enim vocabulum generale et commune omspecialitas, qua separatur a caeteris animantibus. Differentia, ut rationanitur ab irrationabilibus mutis, quae non habent rationem. Cum mortale, discernitur ab angelis, qui nesciunt mortem. Proprium, ut risibile. pore, doctrina in animo. 8. Haec enim temporum varietate et accidunt et mutantur; et est ex omnibus his quinque partibus or
Abbreviated transcription (Latin):
bipes. qͣ ꝓpt̾ aĩalia posita ẽ. q̃ multiᷤ
pedib innitunt᷑. Itẽ ronale ꝓpt̾
illa q̃ rone egeant. Mortale aut̃ ꝓ
seclusis. adiectũ ẽ ꝓpriũ in parte
pꝰtrenia. Est enĩ solũ hoĩs ꝙ ridꝰ.
sic ꝑfecta ẽ om̃is ex parte diffini¬

Expanded text:
bipes, quae propter animalia posita est quae multis pedibus innituntur. Item rationale, propter illa quae ratione egeant: mortale autem pseclusis, adjectum est proprium in parte postrema, est enim solum hominis quod ridet. Sic perfecta omni ex parte diffini
Abbreviated transcription (Latin):
ductio dr̃. eoꝵ scilie qͥ philosophi¬
ã incipiunt. ꝯtinens ui se demon¬
strationẽ pͥmaꝵ ronũ de qͣliber
re. qͥd sit. suaq certa ac substanti¬
li diffinitione declarat᷑ Nam po¬
sito pͥmo gu̾e. deinde fp̃es ⁊ alia
q̃ uicina eẽ posst̃ subrunginꝰ.

Expanded text:
 Philosophiam incipiunt: continens in se demonstrationem primarum rationum de qualibet re quid sit, suaque certa ac substantiali definitione declaretur. Nam posito primo genere, deinde species et alia, quae vicina esse possunt, subiungimus
Abbreviated transcription (Latin):
manaꝵq rerũ. in qͣntũ homni poᷤᷤ¬
sibile ẽ ꝓbabił scientia. Alit̃. Philo¬
sophia ẽ ars artiũ. & disciplitia diͤ¬
ꝯu̾satione discipli nabili similitu¬
dine fute uitȩ uiiuuit. Philoso¬
plria diuidit᷑ in duas partes. pͥma¬

Expanded text:
ni possibile est, probabilis scientia. Aliter: Philosophia est ars artium et disciplina disconversatione disciplinabili, similitudine futurae patriae vivunt. Philosophia dividitur in duas partes: prima
Abbreviated transcription (Latin):
tutline qͣ mat̾ia ꝯstet. utrũ quie¬
tũ sit an immobile. an incredibi¬
li celeritate uoluat᷑. Quanta sit t̾¬
re crassitudo. aut qͥb fundam̃tis
librata ⁊ suspensa ꝑ maneat. Ipsũ
aut̃ nom̃ lat n se in t̾p̃tatũ. amorẽ
sapientiȩ ꝓfitet᷑. Nã gci philo amo¬

Expanded text:
tudine, qua materia constat: utrum quietudine, qua materia constat: utrum quietum sit et inmobile, an incredibili celeritate volvatur: quanta sit terrae crassitudo, aut quibus fundamentis librata et suspensa permaneat. Ipsud autem nomen Latine interpretatum amorem sapientiae profitetur. Nam Graeci φιλο- amo
Abbreviated transcription (Latin):
Rectorica ad illa q̃ nitit᷑ docenda faꝯdi¬
or. Illa ad scolas ñnũꝗͣ uenit. ista
iugit᷑ ꝓcedit in forũ. Illa reqͥrit
rarissi mos studiosos. hec freq̃nt̃
⁊ ppłos. Solent aut̃ philos ophi ãn¬
qͣm adẏsagogen ueniant expo¬
uendã. diffinitionẽ philosophiȩ
ostende. qͦ faciliꝰ ea q̃ ad eandẽ ꝑ¬
tinent de monstrent᷑. Ne fititiõe
hilosophia ẽ philosophie.
rerũ humauarũ diuiina¬
rũq cognitio. cũ studio bene ui¬
Ouendi ꝯiuncta. Hȩc duab ex re¬
b ꝯstare uidet᷑. scientia ⁊ opina¬
tione. Scientia ẽ. cũ res aliqͣ cer¬
ta rõne ꝑcipit᷑. Opinatio aut᷑. cũ
ad huc incerca res latet. ⁊ nulla
rõne firma uidet᷑. ut puta sol u-¬
trũue tantꝰ quantꝰ uidet᷑. an ma¬
ior sit qͣm om̃is t̾ra . Itẽ luna glo¬
bosa sit an ꝯcaua. ⁊ stelle utruune
adhereant cȩlo. an ꝑ aere̾ lib̾ocur¬
su ferant᷑. Cȩlũ ipsũ qua magni¬

Expanded text:
Rhetorica ad illa quae nititur docenda facundiRhetorica ad illa quae nititur docenda facundior. Illa ad scholas nonnumquam venit: ista iugiter procedit in forum. Illa requirit rarissimos studiosos: haec frequenter et populos. Solent autem Philosophi antequam ad isagogen veniant exponendam, definitionem Philosophiae ostendere, quo facilius ea, quae ad eam pertinent, demonstrentur. De definitione Philosophiae . Philosophia est rerum humanarum divinarumque cognitio cum studio bene vivendi coniuncta. Haec duabus ex rebus constare videtur, scientia et opinatione. Scientia est, cum res aliqua certa ratione percipitur; opinatio autem, cum adhuc incerta res latet et nulla ratione firma videtur, utputa sol utrumne tantus quantus videtur, an maior sit quam omnis terra: item luna globosa sit an concava, et stellae utrumne adhaereant caelo, an per aerem libero cursu ferantur: caelum ipsum qua magni
Abbreviated transcription (Latin):
ialectiea he dialectica.
ẽ disciplina ad disserendas
rerũ causas iuuenta. Ipsa
lis. definiendi. q̃rendi. ⁊ dissereudi
potens. Docet eiũ in plurib gn̾ibꝰ
qͣstionũ. quẽ ad modũ difputando
uera ⁊ falsa diutdicent᷑. Hanc pͥm i
qͥdam philosophi in suis dictionibꝰ
habuert̃. ñ tũ ad artis redegere
ꝑitiã. P ost hos aristotiles ad regłas
qͣsdã huiꝰ doctrinę arguñta ꝑdux̃.
⁊ dialecticã nuncupauit. ꝓ eoꝙ in
ea de dictis difputat᷑. Naui lecton
dictio dr̃. Idõ aut̃ pꝰ rectoricã disci¬
pliuã dialectica seqr̃. qr in multis u¬
traq cõmunia existunt S disfereutia
dialectioe⁊ rechoriee artis .i.¬
ialecticã uͦ ⁊ rethoricã narro¬
in nouẽ discipluiar̃ libris tali
similitudine definuiit. Dialectica
⁊ rethorica ẽ ꝙ in manui hõis pugnꝰ
astrictꝰ .s. palia distenta. illa u̾ba
ꝯtrahens. ista distendens. Iialectica
siqͥdarin ad disserendas res acutior.

Expanded text:
ialectica . Dialectica est disciplina ad disserendas rerum causas inventa. Ipsa lis definiendi, quaerendi et disserendi potens. Docet enim in pluribus generibus quaestionum quemadmodum disputando vera et falsa diiudicentur. Hanc quidam primi philosophi in suis dictionibus habuerunt; non tamen ad artis redegere peritiam. Post hos Aristoteles ad regulas quasdam huius doctrinae argumenta perduxit, et Dialecticam nuncupavit, pro eo quod in ea de dictis disputatur. Nam λεκτόν dictio dicitur. Ideo autem post Rhetoricam disciplinam Dialectica sequitur, quia in multis utraque communia existunt. De differentia Dialecticae et Rhetoricae artis . Dialecticam et Rhetoricam in nouem Disciplinarum libris tali similitudine definiuit: 'Dialectica et Rhetorica est quod in manu hominis pugnus adstrictus et palma distensa: illa verba contrahens, ista distendens'. Dialectica siquidem ad disserendas res acutior:
Abbreviated transcription (Latin):
nia ꝯsistunt. Nã aut de nata difpu¬
tari solent. ut in genesi ⁊ in eccłastẽ.
atut de morib ut in ꝓu̾bris. ẜ in om¬
nib sparsim libris. aut de logica ꝓ
in cantica canticoꝵ ⁊ in eugłiis. Alia¬

Expanded text:
ia divina aut de natura disputare, ut in Genesi, et in Ecclesiaste, aut de moribus, ut in Proverbiis, et in omnibus sparsim libris, aut de Logica, pin Cantico canticorum, et in Evangeliis li
Abbreviated transcription (Latin):
Paratisis ẽ. cũ qͣsi de ponimꝰ aliqͥd
imꝑfectũ apd̾ memoriã iudicũ re¬
petitos nos dicentes cũ oportunũ
fuĩt. Peusis .i. soliloqͥũ. uł cũ ad int̾¬
rogata ipsi nob̃ respondemꝰ. Sinero¬
sis ẽ. cũ chfferimꝰ aliqͥd petentes. ut
aliud interĩ nos ꝑmittant dicere.

Expanded text:
Parathesis est, cum quasi deponimus aliquid inperfectum apud memoriam iudicum, repetituros nos dicentes, cum oportunum fuerit. Peusis, id est soliloquium, cum ad interrogata ipsi nobis respondemus. Synaeresis est, cum differimus aliquid, petentes ut aliud interim nos permittant dicere.
Abbreviated transcription (Latin):
hinc pietas. illiue scelꝰ. hinc ꝯstan¬
tia. illiic furor. hinc honestas. illĩc
tͣpitudo. hinic ꝯtinentia. illinc libi
temeritate. eii uitiis om̃ib. postre¬
mo copia ei egestate. bona rõ cũ ꝑ¬
dita ñs sana cũ amentia. bona de¬
niq spes cũ omiũ rerũ defꝑatio¬
ue ꝯfligit. in huiꝰ modi certami¬
ue ac p̃lio. Huiꝰ modi locutionis or¬
nam̃to lib ȩccłasticꝰ usus ẽ dicens.ꝯ¬

Expanded text:
hinc pietas, illinc scelus; hinc constanhinc pietas, illinc scelus; hinc constantia, illinc furor; hinc honestas, illinc turpitudo; hinc continentia, illinc libidtemeritate, cum vitiis omnibus; postremo copia cum egestate; bona ratio cum perdita; mens sana cum amentia; bona denique spes cum omnium rerum desperatione confligit'. In huiusmodi certamine ac praelio, huiusmodi locutionis ornamento liber Ecclesiasticus usus est, dicens
Abbreviated transcription (Latin):
gͣdus dicendi ordo seruat᷑ ut est
illud. affricani. ex innocentia
uascit᷑ diguitas. ex diguitate ho¬
nor. er honore imꝑiũ. ex imꝑio
lib̾tas. Hanc figaui ñ nulli chate¬
na appellant. ꝓpt̾ꝙ aliud in alio
qͣsi nectit᷑ nomuine. atq ita res¬
plures ingemiinatioe u̾boꝵ tra¬
hunt᷑. Fit aũ hoc schema ñ solũ
adolescentia tuę iuhonestam̃tũ
fuit. adolescentia senectuti de¬
decoram̃tũ. senectꝰ rei publice
flagiciũ. Sic ⁊ apd̃ scipionẽ uiatq
gͣtis coactꝰ cũ illo sponsionẽ feci.
Facta sponsione ad uidicẽ adduxi.
adductũ pͥmo cetu dãpnaui. dãp¬
natũ ex uoluntate dimisi. Anti¬
teta q̃ latiue ꝯtͣposita appellant̃.
q̃ dũ ex adu̾so ponunt᷑. sententię
pulcͥtudinẽ facii̾t. ⁊ in ornatulocittiõis
decentissima existunt ut cicero.
Ei hac parte pudor pugnat. illinc
petulantia. hinc pudici cia. illinc
stuprũ. hinc fides. illiuc fraudatio.

Expanded text:
gradus dicendi ordo servatur, ut est gradus dicendi ordo servatur, ut est illud Africani: 'ex innocentia nascitur dignitas, ex dignitate honor, ex honore imperium, ex imperio libertas'. Hanc figuram nonnulli catenam appellant, propter quod aliud in alio quasi nectitur nomine, atqplures in geminatione verborum trahuntur. Fit autem hoc schema non solumadolescentiae tuae inhonestamentum fuit, adolescentia senectuti dedecoramentum, senectus reipublicae flagitium. 5. Sic et apud Scipionem: Vi atque ingratiis coactus cum illo sponsionem feci, facta sponsione ad judicem adductum primo coetu damnavi, damnatum ex voluntate dimisi'. Antitheta, quae Latine contraposita appellantur: quae, dum ex adverso ponuntur, sepulchritudinem faciunt et in ornatu locutionis decentissima existunt, ut Cicero: ex hac parte pudor pugnat, illinc petulantia; hinc constantia, illinc stuprum; hinc fides, illinc fraudatio;
Abbreviated transcription (Latin):
tiis uitia. q̃ int̾ pͥma gͣminaticoꝵ
studia cognoscunt᷑. St̾ aut̃ cacenfa¬
ton. tantologia.elẽpsis. a cirolo gia.
maerologia. ꝑ issologia. pleonasmoᷤᷤ
⁊ hris sinulia. alt ꝯtͣ oratione̾ ertol¬
lit ⁊ exornat. mergia. tamenfasis.
q̃ plus qͥdam qͣm dixerit intelli¬
gi facit. ut si dicas ad głam scipio
titudinẽ iniagius suggerit. Hu¬
ic ꝯtraria uirtꝰ ẽ. u̾bis nunuere.
ac sententiarũ. Nam qr directa ⁊
ppetua oratio fatigationẽ atq fa¬
stidiũ tam dicendi qͣm audiendi
creat. Flectenda ẽ ⁊ in alias u̾san¬
da formas. ut ⁊ dicentem refici¬
at.: ⁊ ornatior fiat. ⁊ iudicẽ diu̾so
uultu audituq deflectat. Eqͥb
płrime suꝑiꝰ a donato iuschema¬
tib. artis qͣmmnaticȩ ad notatȩ st̃.
Uñ tm̃ illa hic int̾poni oportuit.¬
q̃ in poemate aut nũ qͣui aut dif¬
ficult̾ fiunt. in oratiõe aut̃ lib̾ȩ.¬
eo u̾bo qͦ sensus suꝑ ior t̾minat᷑.
inferior incipit. ac de hinc qͣsi ꝑ¬

Expanded text:
tiis vitia, quae inter prima Grammaticorum studia cognoscuntur. Sunt autem Cacemphaton, Tautologia, Ellipsis, Acyrologia, Macrologia, Perissologia, Pleonasmos et his similia. At contra orationem extollit et exornat †energia tum† Emphasis, quae plus quiddam quam dixerit intellegi facit; ut si dicas: 'Ad gloriam Scipiontitudinis imaginem suggerit. Huic contraria virtus est, verbis minuere ac sententiarum. Nam quia directa et perpetua oratio fatigationem atque fastidium tam dicendi quam audiendi creat, flectenda est et in alias versanda formas, ut et dicentem reficiat, et ornatior fiat, et iudicem diverso vultu audituque deflectat. E quibus plurimae superius a Donato in schematibus artis Grammaticae adnotatae sunt. Unde tantum illa hic intque in poemate, aut nunquam, aut difficulter fiunt; in oratione autem libeeo verbo quo sensus superior terminatur, inferior incipit, ac dehinc quasi
Abbreviated transcription (Latin):
tat ꝯpon̾e fluctꝰ. E paualensis ẽ di¬
gressio. tulit calor me dicendi: idig¬
nitas rerũ paulo longiꝰ qͣm uolebã.
s redeo ad causã. Auaniusis ẽ ꝯie¬
moratio eiꝰ rei qͣ. oblitos fuisse nos
fingimꝰ. Aparisise̾. cũ idꝙ in animos
uidicũ quasi difpofueramꝰ. oportune
reposcimꝰ. Ethiniologia ẽ.cũ ꝓponi¬
mꝰ aliqͥd eiꝰq causã ⁊ rõnẽ reddiniuᷤ.
Cararterisinos ẽ descͥptio figͦe alicuiꝰ

Expanded text:
tat conponere fluctus. Epanalempsis est digressio: 'Tulit calor me dicendi et dignitas rerum paulo longius quam volebam, sed redeo ad causam'. Anamnesis est commemoratio eius rei, quod oblitos fuisse nos fingimus. †Aparisis† est, cum id, quod in animos iudicum quasi deposueramus, opportune reposcimus. Aetiologia est, cum proponimus aliquid, eiusque causam et rationem reddimus. Characterismus, descriptio
Abbreviated transcription (Latin):
inimitis. Septima spẽs definitiõis¬
ẽ qͣm g̾ci catametaforan. latini ꝑ
tͣns lationẽ dñt. ut cicero in topici.
littꝰ ꝙͤ fluctꝰ elidit. Hoc uarie trac
tari pot̾. Modo eiũ ut moneat. mͦ
ut designet.mͦ ut uituꝑet. aut lau¬
det. Ut moneat nobilitas iͤurtutis.
modoꝵ apd post̃os sarcina. Ut desig¬
net apex ẽ arx corporis. Ut laudet
ad olescentia ẽ flos ȩtatis. Ht uituꝑet.
diuitiȩ st̃ breuis uitȩ longũ uiaticũ.
Octaua spes definitionis ẽ qͣm g̾ci

Expanded text:
immitis.' Septima est species definitionis, quam Graeci cata metaphoran, Latini per translationem dicunt, ut Cicero in Topicis: 'Litus est qua fluctus eludit.' Hoc uatari potest: modo enim ut moneat, modo ut designet, modo ut laudet ac vituperet. Ut moneat: Nobilitas est virtus majorum apud posteros sarcina. Ut designet: Caput est ars corporis. Ut laudet: Adolescentia est flos aetatis. Ut vituperet: Divitiae sunt brevis vitae longum viaticum. 9. Octava species definit
Abbreviated transcription (Latin):
Ut siqͥs ur̃m iudices aut eoꝵ qͥ adft̃
forte mirant᷑. Stͣ ⁊ aporie dubita¬
tio simulantis. nescire se q̃ scit. aut
nicatio ꝯsili. eũ iudicibꝰ aut. adu̾sa¬
rus. ut si dicas ꝯsulo uos iudices aut
uos adu̾sarii qͥd me fac̾e̾ ꝯuen̾it. aut¬

Expanded text:
uis vestrum iudices, aut eorum, qui adsunt, forte mirantur'. Sunt et aporiae, dubitatio simulantis nescire se quae scit, aut nicatio consilii cum iudicibus aut adversariis, ut si dicas: 'Vos consulo, iudices, aut vos ad
Abbreviated transcription (Latin):
debet. s sũ misse eũ docet. tẽꝑa¬
te cũ aliqͥd laudat uł uituꝑat.
nimos ꝓ uocat. Utenda tam̃
ũba in sumisso gn̾e sufficientia.
in tẽꝑato splendentia. in gran¬
di uehementia d cola ⁊ comata
aut̃ instrut᷑q om̃is iatio
ina particula ẽ seutentię. colon.
mbrũ. ꝑ iodos ambitꝰ uł cireuitꝰ.
fit aut̃ ex ꝯiunctiõe u̾boꝵ cõma.
er cõmate colon. er colone ꝑ iodꝰ.
seq̃r ⁊ alud cõma. ne tͣpe sit ꝓfor¬
tissimo uiro dic̾e. ⁊ factũ ẽ colon.¬
.i. m̃brũ.ꝙ intellectũ sensui p̃s¬
tat. s adhuc pendet oratio. sicq
deinde ex płrib m̃bris fit ꝑ iodꝰ.
idẽ ertrema sententię clausula.
ita. uet̾e̾m iudicioꝵ more reqͥrt̃.
ꝑiodꝰ aut̃ longior eẽ ñ debet. qͣm
ret̾ea purũ ⁊ honestũ ora¬
toris eloqͥu̾. carere debet
om̃ib uitis tam in litt̾is ꝗͣ in u̾¬

Expanded text:
misse, cum docet; temperate, cum aliquid laudat vel vituperat; nimos provocat. Utenda tamen verba in summisso genere sufficientia, in temperato splendentia, in grandi vehementia. De colo, commate, autem instruiturque omnis oratio ma particula est sententiae. Colon membrum. Periodos ambitus vel circuitus. Fit autem ex coniunctione verborum comma, ex commate colon, ex colo periodos. sequitur et aliud comma: 'ne turpe sit pro fortissimo viro dicere,' et factum est colon quod intellectum sensui praestat; sed adhuc pendet oratio, sicque deinde ex pluribus membris fit periodos, id est extrema sententiae clausula: 'ita veterem iudiciorum morem requirunt.' Periodos autem longior esse non debet quam aeterea purum et honestum oratoris eloquium carere debet omnibus vitiis tam in litteris, quam in ve