comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uiuit. Si uͦ oĩa quȩ bene agit ui¬
rib suis ascribat. quasi ꝯ̃ẽ sine
adiutorio dĩ ad bene agendũ suf
ficiat. scđm hominẽ carnalit̃ ui¬
uit. & idõ aut bene ñ uuit. aut
nichil ei ꝓderit quicqͥd boni ꝓpt̃
homines fac̃. quia humanis lau-¬
dib delectat᷑. hic iam temporalẽ
mercedẽ recipit. suoꝵ oꝑm quȩ
tẽporalit facit. Igit᷑ illȩ scđm
hominẽ uiuit. qui scđm seipsũ
se ipsũ uiuit. qͥ si potuerit ẽẽ cũ
quib uult. ꝑgit quo uilt. dor.¬
mit quando ⁊ quãdiu uult. loqͥt
quȩ uult. ⁊ uͥ uult. manducat acbi¬
bit quando & qđ uult & quantũ
uult ridet ac iocat᷑ int̃ qͦs uult.
ostremo quicqͥd narib suaue ẽ. qͥc¬
qͥd tactui blandũ. qͥcqͥd ocłis dele¬
ctabile. quicqͥd cet̾is sensib carnis
suȩ iocundũ exercet ac sequitur
qualit̃ uult. qui omĩa licita ⁊ il¬
lictta carnalit̾ uult. Qui aut̃ scđm
s qđ sp̃alit̃ edificat facit. & omĩa
desidia carnis. sp̃alis desiderii de¬

Expanded text:
vivit; si vero omnia quae bene facit viribus suis ascribat, quasi etiam sine adjutorio Dei ad bene agendum sibi sufficiat, secundum hominem carnaliter vivit: et ideo aut bene non vivit, aut nihil ei proderit quidquid boni propter homines facit: quia humanis laudibus delectatus, hic jam temporalem mercedem recipit suorum operum, quae temporaliter fecit. Igitur ille secundum hominem vivit, qui secundum seipsum seipsum vivit; qui si potuerit esse cum quibus vult, pergit quo vult, dormit quando et quandiu vult, loquitur quae vult et ubi vult, manducat et bibit quando, et quod vult, et quantum vult; ridet ac jocatur inter quos vult: postremo quidquid naribus suave est, quidquid tactui blandum, quidquid oculis delectabile, quidquid caeteris sensibus carnis suae jucundum, exercet ac sequitur qualiter vult, qui omnia licita vel illicita carnaliter vult. Qui autem secundum sed quod spiritaliter aedificat, facit, et omnia desideria carnis spiritalis desiderii de
Abbreviated transcription (Latin):
adiunait. Cũ enĩ sit int̾ uos zelꝰ
& contentio. nonne carnales estĩ
& scđm hominẽ ambulatis: Qa
potest duob his animi pestib ĩ¬
ueniri deterus. zelo ⁊ cõtẽtione:
Quib carnales qͥ scd̾m hominẽ iuiuũt
& in hac uita torquent᷑ cũ ⁊ cõten¬
tio hereticos reddat ⁊ zelus unita¬
tores diaboli paradisũ pͥmis ho¬
minib inuidentis efficiat. At si
quando fideles iusticia. pietatȩ.
miscđia. mansuetudine. humili¬
tate. innocentia. cet̾isq uirtu

Expanded text:
enim sit inter vos zelus et contentio, nonne carnales estis et secundum hominem ambulatis? » Quid potest duabus his animi pestibus inveniri deterius, zelo et contentione, quibus carnales qui secundum hominem vivunt etiam in hac vita torquentur cum et contentio haereticos reddat, et zelus imitatores diaboli paradisum primis hominibus invidentis efficiat? Ac si quando fideles justitia, pietate, misericordia, mansuetudine, humilitate, innocentia, caet
Abbreviated transcription (Latin):
tes possunt appeti uł hab̃i. nec
earum similitudines q̃ sunt ui
fidelib nichil ꝓfuisse credamꝰ.
& si sint aliquas ꝑ corpuis oꝑati uͥtu¬
tes. qđ eas nec a deo suo se accepi¬
se credider̃. nec ad eũ qͥ ẽ finis bono¬
rũ omĩũ referre uoluer̃. & qͥd
dico. nichil eis ꝓfuer̃: Immo
etiã nocuer̃. dicente scõ apło.¬

Expanded text:
tes possunt appeti vel haberi; nec tes possunt appeti vel haberi; nec earum similitudines, quae sunt fidelibus niihil profuisse credamus, etiamsi sunt aliquas per corpus operati virtutes, quod eas nec a Deo suo se accepisse crediderunt, nec ad eum qui est finis bonorum omnium referre voluerunt. Et quid dico, nihil eis profuerunt? imo etiam nocuerunt, dicente Apo
Abbreviated transcription (Latin):
qđ m̃titur occidit animã. Ac ꝑ
hoc sicut uirtus animã sibi uera¬
cit̾ in herentẽ si fuerit uera ui¬
stificat. ita simulata condẽnat.
& quid iustificatio animȩ. nͥ eiꝰ uita
ẽ ipetue beata. ac beate ꝑpetua:
Sicut cõdemnatio animȩ pena eiꝰ ẽ
sencienda. q̃ mors ꝓbatur ⁊ ipsa
ꝑpetua. Itaq duplicit̾ rea ẽ ani¬
ma. si  bonũ ñ faciat uñ sp̃italit̃
uiuat. ⁊ appetat similitudinẽ bo¬
ni. sub qua male uiuat ⁊ lateat.
Suꝑbus uult se credi constantẽ.
ꝓdigus libalem. auarus diligẽ¬
tem. temeraruis fortẽ. ĩ humanꝰ
parcũ. gulosus humanũ. igna¬
uus quietũ. timidus cautũ. Im¬
pudentia fiduciȩ sibi nom̃ ascri¬
bit. ꝓcacitas appellationẽ lib̾ta¬
tis obtendit. Eloquentiã u̾bositaᷤᷤ¬
fingit. & curiositatis malum.
subsidii sp̃alis colore delitescit.
Hec ⁊ si possunt ingenio huma¬
no discerni. tam̃ sine dĩ dono
quantũ michi uidet᷑ nec uirtu¬

Expanded text:
quod mentitur occidit animam . Ac per quod mentitur occidit animam . Ac per hoc sicut virtus animam sibi veraciter inhaerentem, si fuerit vera, justificat; ita simulata condemnat. Et quid justificatio animae, nisi ejus est vita perpetue beata ac beate perpetua? Sicut condemnatio animae poena ejus est sentienda, quae mors probatur, et ipsa perpetua. 2. Itaque dupliciter rea est anima, si et bonum non faciat unde spiritualiter vivat, et appetat similitudinem boni, sub qua male vivat et lateat. Superbus vult se credi constantem, prodigus liberalem, avarus diligentem, temerarius fortem, inhumanus parcum, gulosus humanum, ignavus quietum, timidus cautum. Impudentia fiduciae sibi nomen ascribit, procacitas appellationem libertatis obtendit, eloquentiam fingit verbositas, et curiositatis malum sub studii spiritualis colore delitescit. Haec etsi possunt ingenio humano discerni, tamen sine dono Dei, quantum mihi videtur, nec virtu
Abbreviated transcription (Latin):
quantũ a ueris uirtutib
uir titũ similitudines
distent. Non dico quantũ a me¬
dicam̃to uenenũ. quia medica¬
m̃tũ ita corpus aliquocies sanat.
ut id defende a mortis necessitate
ñ ualeat. & uenenũ ñ auferri
facit uitã corpori quasi auferẽda
ñ ẽẽt nisi fuisset acceptũ. s acce¬
lerat corporis mortẽ. qđ erat ali¬
quanto diutiꝰ forte uicturũ.S
plane dico a ueris uirtutib tan¬
tũ similitudines distare uirtutũ.
quantũ distat a ueritate m̃daciũ.
Quia ⁊ similitudo uirtutis quę
uidet᷑ uirtus eẽ cũ ñ sit. nichil
tus dicenda s uiciũ. Ꝙ uera uir¬
tus ẽ ueritas. Cui qͥ amant̃ adhe¬
serit.a peccati morte resuscitat᷑
mori ultra ñ pot̾it. nͥ cũ ab ea
de prauata uoluntate recefserit.
Sic̃ e contrario uirtutis simulatio.
quȩ ẽ ut dixi m̃datiũ ueritati cõ¬
trariũ. animũ separat a deo uita
sua. ñ interituram. s supplicio
q̃ ẽ illius mors penalit̃ sine fine
uicturam. scriptura dicente. Os

Expanded text:
quantum a veris virtutibus virtutum similitudines distent. Non dico quantum a medicamento venenum: quia medicamentum ita corpus aliquoties sanat, ut id defendere a mortis necessitate non valeat, et venenum non auferri facit vitam corpori, quasi auferenda non esset, nisi fuisset acceptum, sed accelerat corporis mortem, quod erat aliquanto diutius forte victurum. Sed plane dico a veris virtutibus tantum similitudines distare virtutum, quantum distat a veritate mendacium: quia us non sit, nihil tus dicenda, sed vitium. Et vera virtus est veritas, cui qui amanter adhaeserit, a peccati morte resuscitatus, mori ultra non poterit; nisi cum ab ea depravata voluntate recesserit. Sicut econtrario virtutis simulatio, quae est, ut dixi, mendacium veritati contrarium, animam separat a Deo vita sua, non interituram, sed in supplicio, quae est illius mors, poenaliter sine fine victuram: Scriptura dicente: Os
Abbreviated transcription (Latin):
Ion dixit om̃e qđ ñ ex fide nichil
ẽ. s dicendo om̃e qđ ñ ẽ ex fide
peccatũ ẽ. de clarauit qđ omĩa
bona aut ex fide gesta uirtutes
sunt. q̃ ꝓfecto iusfificant. aut
si fuerint sine fide. ñs̃ aliqua
bona credenda. s uicia. q̃ non
iuiuant suos oꝑarios s condẽnãt.
inflatosq p̃cipitant. atq a finib
ȩt̾ne salutis eliminant. S qͥd ego
hȩc de infidelib unde nulluis am¬
bigere uidetur ex aggero. cum
sc̃s apłs etiã fideles quosdã qui
nominet dicens. & ego fr̃s cũ
uenissem ad uos ñ potui loqui
quasi spĩialib s quasi carnalib
nondũ enĩ poteratis. s nec adhuc
qͥdem potestis. adhuc enĩ estis car

Expanded text:
dixit, Omne quod non est ex fide, nihil est; sed dicendo, Omne quod non est ex fide peccatum est, declaravit quod omnia bona aut ex fide gesta virtutes sunt, quae profecto justificant; aut si fuerint sine fide, non sunt aliqua bona crédenda, sed vitia; quae non juvant suos operarios, sed condemnant, inflatosque praecipitant, atque a finibus aeternae salutis eliminant. 3. Sed quid ego haec de infidelibus, unde nullus ambigere videtur, exaggero? cum sanctus Apostolus etiam fideles quosdam qui,nominet, dicens: Et ego, fratres, cum venissem ad vos, non vobis potui loqui quasi spiritualibus, sed quasi carnalibus: nondum enim poteratis; sed nec adhuc quidem potestis, adhuc enim est
Abbreviated transcription (Latin):
e uita contẽplatuia
x quantũ ab ea differat
actualis. uł qualit̾ positis
ipsius contẽplatiue uirtutis fie¬
ri dõ aduiuante participes. pri¬
mũ uolum̃ absolui. De actuali
tionis utilitas. ac patientię uirt᷑
ostensa ẽ. ⁊ qualit̃ tractandȩ ẽẽnt
eccłȩ facultates. uł de mͦ sp̃italis
abstinentiȩ q̃ dicenda iusa sunt
dõ donante in libro scđo difserui.
N unc suꝑ ẽ ut disputationẽ de u¬
ciis atq uirtictib ñ ingenio fret᷑.
ciuꝰ michi conscius ñ sum. s oran¬
tib uob̾ adiuuandus incipiã .i.¬

Expanded text:
De vita contemplativa, t quantum ab ea differat actualis, vel qualiter possitis ipsius contemplativae virtutis fieri, adjuvante Deo, participes, in primo volumine absolvi. De actuali tionis utilitas ac patientiae virtus ostensum est, et qualiter tractandae essent ecclesiae facultates, vel de modo spiritualis abstinentiae, quae dicenda visa sunt, Deo donante, in secundo libro disserui. Nunc superest ut disputationem de vitiis atque virtutibus, non ingenio fretus, cujus mihi conscius non sum, sed orantibus vobis adjuvandus incipiam.
Abbreviated transcription (Latin):
uinio int̾ misso reficio. ñ soluo ie
uiniũ. s impleo carttatis officiũ.
Cet̾m si ꝓpt̾ abstinentiã sp̃uales fr̃s
quos noui mea remissione delectari
contristo. abstinentia mea ñ ẽ uirtꝰ
dicenda s uiciũ. Qm̃qͥdem ipsa ab¬
stinentię ac ieuinioꝵ continuatio.
nisi fuerit quando res ex igit᷑ p̃ter¬
missa. & me inflat. & fr̃m meũ cui
certe michi nichil in ẽẽ carttatis

Expanded text:
uniouniojunium, sed impleo caritatis officium. Caeterum si propter abstinentiam spirituales fratres, quos novi mea remissione delectari, contristo; abstinentia mea non est virtus dicenda, sed vitium: quoniam quidem ipsa abstinentiae ac jejuniorum continuatio, nisi fuerit quando res exigit praetermissa, et me inflat, et fratrem meum, cui certe mihi nihil
Abbreviated transcription (Latin):
& malũ qđ incurrerant ipsa pe¬
na sua discernerent. Qui si amis¬
so tanto bono nullũ malũ incur¬
rerent. quale ꝑdidisent bonũ
forte nescirent. Dulcior enĩ fit sa¬
lus cũ dolor exeruciat. & sanita¬
tis amissȩ dulcedinẽ. langoris ama¬
ritudo cõmendat. Ac si hoc illi
malum ñ discendo s exꝑiendo sen¬
tire ceꝑunt. qđ melius ignora¬
rent. ut ex ipsa miseria sua
sentirent. quantã beatitudinẽ
ꝑdidissent. Atq ita qͦs ñ moue¬
rat fortassis boni naturalis a¬
missio. moueret saltim mali
pęnalis iuixta ꝑpessio. Hȩc ꝑex
cefsum necessarie dicta s̃ a nob̾
de pͥmis hominib. ut qͥ nolunt

Expanded text:
et malum quod incurrerant, ipsa poeet malum quod incurrerant, ipsa poena sua discernerent: qui si amisso tanto bono, nullum malum incurrerent, quale perdidissent bonum forte nescirent. Dulcior enim fit salus, cum dolor excruciat; et sanitatis amissae dulcedinem languoris amaritudo commendat: ac sic, ad hoc illi malum non discendo, sed experiendo, sentire coeperunt quod melius ignorarent; ut ex ipsa miseria sua sentirent quantam beatitudinem perdidissent, atque ita quos non moverat fortassis boni naturalis amissio, moveret saltem mali poenalis justa perpessio. Haec per excessum necessarium dicta sunt nobis de primis h
Abbreviated transcription (Latin):
concupiscentia carnis ⁊ cõcu¬
piscentia ocłoꝵ ẽ ⁊ ambitio
scłi. quȩ ñ ẽ expatre s ex mũdo
ẽ.Quȩ nͥ illi qui a dilectione dĩ
iam defecerant diligere cepissẽt.
nunquã male suasi serpentis
consilio credidissent. Itaq cõcu-¬
piscentia carnis ab eis impleta
ẽ. qđ de ligno uetito gustauer̃.
oncupiscentia ocłoꝵ. qđ sib api¬
ri ocłos cupier̃. Ꝙ ambicio scłi.
qđ se fieri posse qđ ds̃ ẽ credi¬
der̃. Proinde delectatione car¬
nis & ocłoꝵ curiositate. ac scłi
ambitione corrupti. a ligno uite
ex quo eis arcendȩ mortis ac salu¬
tis continuandȩ grã pr̃abat᷑. ab¬
scisi sunt. & morbidam qualitatẽ
eoꝵ. corꝑa contraxer. ut iuxta
sententiã dĩ eo die credant᷑ mortu¬
i. quo in eis penalit̾ facta ẽ neces¬
sitas moriendi: & ꝑ illud lignum
qđ scientia boni & mali ex causa
nom̃ accepit. a quo se abstinere
cũ possent miseri neglexer̃: ut
qͥd int̾eẽt int̾ bonũ qđ amiserãt

Expanded text:
centia carnis est, et concupiscentia oculorum, et ambitio saeculi, quae non est ex Patre, sed ex mundo est . Quae nisi illi qui a dilectione Dei jam defecerant diligere coepissent, nunquam male suasi serpentis consilio credidissent. 2. Itaque concupiscentia carnis ab eis impleta est, quod de ligno vetito gustaverunt; concupiscentia oculorum, quod sibi aperiri oculos cupierunt; et ambitio saeculi, quod se fieri posse quod Deus est crediderunt. Proinde delectatione carnis, et oculorum curiositate, ac saeculi ambitione corrupti, a ligno vitae, ex quo eis arcendae mortis, ac salutis continuandae gratia praestabatur, abscisi sunt; et morbidam qualitatem eorum corpora contraxerunt, ut sententiam Dei, eo die credantur mortui quo in eis poenaliter facta est necessitas moriendi, et per lignum illud quod scientiae boni et mali ex causa nomen accepit, a quo se abstinere cum possent, miseri neglexerunt, quid interesset inter bonum quod amiserant,
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑba corda destituit. His malis
diabolus pastus exultat. inuitat᷑
ut ueniat. suꝑbas m̃tes intrat
ut teneat. erigit ut elidat. fo¬
uet ut ꝑdat. Qui in explebilit̾
de ipsa ꝑditoꝵ captiuitate tri-¬
pudiat. ut captiuos suos quos
suꝑbie uirib sibi subiecit. ui¬
re pofsideat. & omĩa illa ma-¬
la quȩ suꝑius comp̃hendi ꝑ il¬
los exerceat. Merito gͥ ꝑ iustum
dĩ udiciũ deserunt᷑ huiꝰ modi.
occulto p̃damnati supplicio. qm̃
ñ uiolent̃ addicti. s sponte ce
salutẽ diuinit᷑ animati spem
resipiscendi concipiant. nec
se in peccatis sius desꝑando
conteninãt poterunt fructuo¬
se satisfactionis mdicam̃to sanari.
& suꝑbiã quę eos a dõ suo tumefa¬
ctos excusserat. fundate humili¬
tatis assũptione dãnantes. uin¬
cłis et̾nȩ damnationis absolu.
cum de ipsa suꝑbia unde ꝓcesse¬
rit. quo ꝑuenerit.⁊ quid ege¬
rit tractaremꝰ. Nãq a diabolo
ꝓcessit. ad hominẽ pͥmũ ꝑuenit.

Expanded text:
superba corda destituit. His malis superba corda destituit. His malis diabolus pastus exsultat, invitatur, ut veniat, superbas mentes intrat, ut teneat; erigit, ut allidat; fovet, ut perdat: qui inexplebiliter de ipsa perditorum captivitate tripudiat; ut captivos suos, quos superbiae viribus sibi subjecit, jure possideat, et omnia illa mala quae superius comprehendi, per illos exerceat. Merito igitur per justum Dei judicium deseruntur hujusmodi occulto damnati supplicio; quoniam non violenter addicti, sed sponte cedsalutem divinitus animati, spem resipiscendi concipiant, nec se in peccatis suis desperando contemnant, poterunt fructuosae satisfactionis medicamento sanari, et superbiam, quae eos a Deo suo tumefactos excusserat, fundatae humilitatis assumptione damnantes, vinculis aeternae damnationis absolvi. cum de ipsa superbia, unde processerit, quo pervenerit, quid egerit, tractaremus. Nam a diabolo processit, ad hominem primum pervenit,
Abbreviated transcription (Latin):
Natales morib anteponunt. iuni¬
ores suos elati despiciunt. cõfer¬
ri sibi aliqͦs posse non credunt.
tuunt. Non seruant ĩ obsequio
reuerentiã. in sermone mode¬
stiã. in morib disciplinã. Hñt
in intentione ꝑtinatiã. ĩ corde
duriciã. in sermocinatione ia-¬
ctantiã. In humilitate fallaceᷤ.
in iocatione mordaces. in odio
ꝑtinaces. Subiectionis impati¬
entes. potentię sectatores. oĩb
bonis odibiles. Ad opus bonum
pigri. ad cõmunicationẽ feri.
ad obsequiũ duri. Ad loquendũ
qđ nesciũt ꝓniti. ad supplãtandũ
parati. ad omĩa quib subsistit fr̃na
societas inhumani. temerarii in
audendo. clamosi in loquendo. fa¬
stidiosi in audiendo. P resũptuosi
in docendo. efferati de formiter
in cachinno. onerosi amicis. infesti
quietis. ingrati beneficiis. inflati
obsequiis. & imꝑiosi subiectis. Hȩc
sunt suꝑbiȩ crassioris indicia. qui¬
b ds̃ offenditur & recedit. ac

Expanded text:
natales moribus anteponunt. Juninatales moribus anteponunt. Juniores suos elati despiciunt. Conferri sibi aliquos posse non credunt. tuunt. Non servant in obsequio reverentiam, in sermone modestiam, in moribus disciplinam. Habent in intentione pertinaciam, in corde duritiam, in sermocinatione jactantiam; in humilitate fallaces, in locutione mordaces, in odio pertinaces, subjectionis impatientes, potentiae sectatores, omnibus bonis odibiles; ad opus bonum pigri, ad communionem feri, ad obsequium duri, ad loquendum quod nesciunt prompti, ad supplantandum parati, ad omnia quibus subsistit fraterna societas inhumani; temerarii in audendo, clamosi in loquendo, fastidiosi in audiendo, praesumptuosi in docendo, effrenati deformiter in cachinno, onerosi amicis, infesti quietis, ingrati beneficiis, inflati obsequiis, et imperiosi subjectis. 3. Haec sunt superbiae grassantis indicia, quibus Deus offenditur, et recedit, ac
Abbreviated transcription (Latin):
ualeat. Illos tantũ dolendos
ostendo. atq eoꝵ exempla cauẽ¬
da de nuncio. qͦs iam cõu̾sos
& aliquantulũ ꝓficientes suꝑbia
occulte captiuat. qͦs in ꝓfundũ
maloꝵ fraudulenta dñatione
p̃cipitat . & ne unquã inde pos¬
sint emergere calcat. Ipsa in
cordib taliũ locũ diabolo facit.
ipsa ei aduenienti. ĩmunitum
pectus familiarit̾ pandit. Ipsa
introeuntẽ suscipit. ipsa capti
uis ꝑdite iuuendi cõstituit. Ipsa
om̃ib bonis exarmat quos semel
inuaserit. ipsa quicqͥd in eis remã¬
serit qđ uiciis possit obniti. ne
contra se forte conualescat inti
suoꝵ ñ obseruant imꝑata. s uidi¬
cant. De suis negligentiis obiurga¬
ti. aut rebellant insolent̃ aut̃
murmurant. De loco suꝑiori dĩce¬
ptant. p̃ferri se etiam meliorib
impudent̃ affectant. Simplicita¬
tẽ sp̃ualiũ frm irrident̃ exagr¬
tant. suas sententias ꝓcaciter
iactant. Obsequia delata fastidi¬
unt. negata ꝑtinacit̾ quęrunt.

Expanded text:
valeant. Illos perdolendos valeant. Illos perdolendos ostendo, atque eorum exempla cavenda denuntio, quos jam conversos, et aliquantulum proficientes superbia occulte captivat, quos in profundum malorum fraudulenta damnatione praecipitat, et ne inde unquam possint emergere, jugiter calcat. Ipsa in cordibus talium locum diabolo facit. Ipsa ei advenienti munitum pectus familiariter pandit. Ipsa introeuntem suscipit. Ipsa captis jus perdite vivendi constituit. Ipsa omnibus bonis exarmat, quos semel invaserit. Ipsa quidquid in eis remanserit quod vitiis possit obniti, ne contra se forte convalescat, intesuorum non observant imperia, sed judicant. De suis 284 negligentiis objurgati aut rebellant insolenter, aut murmurant; de loco superiori disceptant, praeferri se etiam melioribus impudenter affectant. Simplicitatem spiritualium fratrum imprudenter exaggerant. Suas sententias procaciter jactant. Obsequia delata fastidiunt; negata pertinaciter quaerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
mit̃ roborat᷑. supͣ corpus se cor¬
poraliũ uictor attollat. ac dõ
suo sub qͦ eũ uiuentẽ desidia
re pudrata ñ uĩcũt ĩ et̾nũ głi¬
ficandus adhereat.Uiii. Quib¬
q̃ł in ꝑditis aꝑta ẽ.ł ĩ fictiᷤ occulta
am nunc uideamꝰ quib indiciis
possit suꝑbia dep̾hendi. ut sic̃
in suꝑiorib claruit nullum
peccatũ sine illa posse cõmitti.
tta hic signa eiꝰ eluceant. quib
cauenda possit ostendi. O mitto
illos. qͦs etiã ipse habitus & in¬
cessus suꝑbos ostendunt. Quoꝵ
erecta ceruix. facies torua. tru¬
ces ocłi. ⁊ sermo t̾ribił. nudã
suꝑbiã clamant. Qua libidine
dnãnte pofsessi. qͦs possunt uiolẽ¬
t̃ sibi subiciunt. humana iura¬
diuinaq confundunt. honorib
intumescunt. passim cuncta
diripiũt. Suis criminib gau¬
dent.: & se ipsos suꝑbiȩ corrupti
morbo ñ capiunt. Hos gͦ p̃tereo.
in quib suꝑbia tã aꝑte regnat.
ut nec dignet᷑ se occultare nec

Expanded text:
miter roboratus, supra corpus se cormiter roboratus, supra corpus se corporalium victor attollat; ac Deo suo, sub quo eum viventem desideria repudiata non vincunt, in aeternum glorificandus adhaereat. vel in perditis aperta est, vel in fictis occulta. 1. Jam nunc videamus quibus indiciis possit superbia deprehendi: ut sicut in superioribus claruit nullum peccatum sine illa posse committi, ita hic signa ejus eluceant, quibus cavenda possit ostendi. Omitto illos quos etiam ipse habitus et incessus superbos ostendunt; quorum erecta cervix, facies torva, truces oculi, et sermo terribilis nudam superbiam clamant: qui libdominandi possessi, quos possunt violenter sibi subjiciunt, humana divinaque jura confundunt, honoribus intumescunt. Passim cuncta diripiunt, suis criminibus gaudent, et seipsos superbiae corrupti morbo non capiunt. Hos ergo praetereo, in quibus superbia tam aperte regnat, ut nec dignentur se occultare, nec
Abbreviated transcription (Latin):
ales pudicos aut tem: ascendãt.¬
ꝑantia corpoꝵ fac̃. aut
timor supplicii tẽporal
ab impudiciciȩ actione suspendit.
aut occasio negata destituit.
S licet uoluntate sit ĩpudicꝰ. qͥ ne¬
cessitate pudicus ẽ. tam̃ si ⁊ ille
tẽꝑati corporis de beneficio na-¬
ture suę deo auctori omniũ na-¬
turarũ grãs agat.⁊ ille quẽ ti¬
mor in bono pudiciciȩ tenet. atq
is cui facultatẽ mechandi negat
occasio. uiuere pudice cõsuescãt.
pudiciciȩ de testantes. ñ ti¬
more pene carnalib incenti¬
uis obsistant. qđ ẽ insipiẽtiũ
ꝓprium. s execratione peccati
refrenent in quietos carnis af¬
fectus. qđ ẽ castitatis cõsumatę
fastigium. Non qđ animꝰ unquã
desinat in hac carne cũ uiciis
hab̾e conflictũ. s qđ eũ alat
ac pascat & quantũ fieri po¬
test in p̃senti uita ꝑficiat.
ipsa numerositas triũphorum.
si mͦ ñ se in corpus sensibilium
captus delectatione deiciat. s
execratione delectatioĩs subli¬

Expanded text:
ales pudicos aut temperatio corporum facit, aut timor supplicii temporalis ab impudicitiae actione suspendit, aut occasio negata destituit. Sed licet voluntate sit impudicus qui necessitate pudicus est; tamen si et ille temperati corporis, de beneficio naturae suae, Deo auctori omnium naturarum gratias agat; et ille quem timor in bono pudicitiae tenet, atque is cui facultatem moechandi negat occasio, vivere pudice consuescant: pudicitiae detestantes, non timore poenae carnalibus incentivis obsistant, quod est incipientium proprium; sed exsecratione peccati refrenent inquietos carnis affectus, quod est castitatis consummatae fastigium. Non quod animus unquam desinat in hac carne cum vitiis habere conflictum; sed quod eum alat ac provehat, et quantum fieri potest in praesenti vita, perficiat ipsa numerositas triumphorum: si modo non se in corpus sensibilium captus delectatione dejiciat; sed exsecratione delectationum subli
Abbreviated transcription (Latin):
uolis. & orare ꝓ inimicis. amare
bonos. misereri ꝑu̾sis. inuitare au̾¬
sos. susciꝑe in caritate conuersos.
& equanimit pati subdolos ac suꝑ¬
bos : Ad hoc etiam ꝑtinet qđ aitͥ
sc̃s paulus apłs. Si consurrexi¬
stis cum xp̃o. quȩ sursũ sunt
querite. ubi xp̃s ẽ in dext̃am

Expanded text:
volis, et orare pro inimicis, amare volis, et orare pro inimicis, amare bonos, misereri perversis, invitare adversos, suscipere in charitate conversos, et aequanimiter pati subdolos ac superbos. Ad hoc etiam pertinet quod ait apostolus Paulus: Si consurrexistis cum Christo, ea quae sursum sunt quaerite, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
dignatus ẽ mori. & nos pecca¬
tis nr̃is illi cõmortui. cũ illo
sp̃alit̃ resurgimꝰ. In illo omĩa
bona quȩ̨ potuimꝰ hab̾e ꝑdidi¬
mus. in hoc etiã maiora ⁊ sine
fine habenda recepturi sumꝰ. si
ꝑseuerant̃ eiꝰ uestigia teneamꝰ.
Adam nos sub noxa habuit ma¬
lis om̃ib ꝑ ꝓpriã culpã. a quib
nos libauit aduentus xp̃i ꝑ grãm¬
lle in nos culpã suã tͣnsmisit &
penã. hic quia culpã nrãm susci¬
ꝑe ut pote conceptus ⁊ nat̾ sine
peccato ñ potuit. de susceptioẽ
& penam. Ꝙ ut totũ dicã adã
nob eripuit paradisũ. xp̃s do¬
⁊ ideo si in illo eẽ uolumꝰ qđ ẽẽ
ille ambulauit & nos sp̃alit̃ ambu¬
lemꝰ. Quid ẽ ambulare sicut ille
ambulauit. nͥ contemnere omnia
ꝓsꝑa quȩ contẽsit. ñ timere adu̾sa
quę ꝑtulit. libent̃ facere q̃ fecit.
fieri docere quę mandauit. sꝑare
quȩ ꝓmisit. & sequi quo ipse p̃ces¬
sit. prãre beneficia etiã ingratis. ñ
retribuere scđm merita sua mali¬

Expanded text:
dignatus est mori; et nos peccatis nostris illi commortui, cum illo spiritualiter resurgamus. In illo omnia bona quae potuimus habere, perdidimus, in hoc etiam majora, et sine fine habenda recepturi sumus, si perseveranter ejus vestigia teneamus. Adam nos obnoxiavit malis omnibus per propriam culpam, a quibus nos liberavit adventus Chrlle in nos culpam suam transmisit et poenam, hicque culpam nostram suscipere utpote conceptus; et, natus sine peccato non potuit, de susceptione et poenam, et ut totum dicam, Adam nobis eripuit paradisum, Christus do ideo si in illo esse volumus quod esse ille ambulavit et nos spiritaliter ambulemus . Quid est ambulare sicut ille ambulavit, nisi contemnere omnia prospera quae contempsit, non timere adversa quae pertulit, libenter facere quae fecit fieri, docereque mandavit, sperare quae promisit, sequi quo ipse praecessit, praestare beneficia etiam ingratis? Non retribuere secundum merita sua male
Abbreviated transcription (Latin):
tia quelibet hominẽ catholicum¬
sola caritas ꝑficiat. ⁊ om̃s absti¬
nentia aut ꝑdat sine adiunctione
caritatis aut ꝑeat. Quia ergo ab-¬
stinere aut ieuinare etiã manichei
uł quilibo alii heretici possunt.
ut pote qui om̃s carnes ñ ꝓ absti¬
nentia s ꝓ ĩmundicia de testanteᷤᷤ
corpora sua panis & aquȩ ꝑceptiõe
cõficiunt. ñ ꝓ magno ducamꝰ. qño ab is
sũmat. Quas uirtittes illi ñ hñtes
occide possunt. ędificare aut̃ aut

Expanded text:
catholicum caritas sola perficiat; et omnes abstinentia aut perdat sine adjunctione caritatis, aut pereat. 2. Quia ergo abstinere aut jejunare etiam Manichaei vel quilibet alii haeretici possunt, ut pote qui omnes carnes non pro abstinentia, sed pro immunditia detestantes, corpora sua panis et aquae perceptione conficiunt: non pro magno ducamus quando ab his nsummat, quas virtutes illi non habentes occidere se possunt, aedificari autem aut
Abbreviated transcription (Latin):
bonũ qđ habent & mali: quale
ẽ p̃miũ. Quando habent iusti
ñ ẽ eoꝵ p̃miũ : s tẽporale sola-¬
tiũ. Itẽ boni tẽporalis amissio
fit exercitiũ iusti: & iniusti
suppliciũ. Quia ⁊ iustus desidio
cęlestiũ captꝰ: omĩa tp̃ralia siue
habeat siue amittat : omĩno ñ
sentit. & iniquus qđ cũ delecta¬
tione habuit: sine dolore ñ ꝑdit
Propt̃ hoc gͥ eis qͥ militant deo
fugiendę s̃ ex toto corde diuitiȩ̨:
quas qͥ hab̾e uolunt sine labore
ñ quęr̃. sine difficultate ñ ĩue¬
niunt. sine cura ñ seruãt. sine
anxia delectatione ñ possident. sine
loꝵ ẽ auaricia. Quã qͥdã appetẽ¬
tes errauer̃ a fide : & inseruer̃
se dolorib multis. Ac sic census iste
trenꝰ: eis a quibꝰ uiciose diligit᷑.
ñ ẽ uoluptatũ matheria. s do¬
loꝵ. Quappt̃ expedit facultates
eccłȩ pofsiderȩ : ut inde uiuant.
qͥ ñ scło cuiꝰ gaudia fugitua re¬
pudiant: s deo deseruiũt. cuiꝰ

Expanded text:
bonum quod habent et mali, quale bonum quod habent et mali, quale est praemium: quando habent justi, non est eorum praemium, sed temporale solatium. Item boni temporalis amissio fit exercitium justi, et injusti supplicium: quia et justus desiderio coelestium captus, omnia temporalia, sive habeat, sive amittat, omnino non sentit: et iniquus id quod cum delectatione habuit, sine dolore non perdit. Propterea igitur eis qui militant Deo, fugiendae sunt ex toto corde divitiae. Quas qui habere volunt, sine labore non quaerunt, sine difficultate non inveniunt, sine cura non servant, sine anxia delectatione non possident, sine lorum avaritia, quem quidam appetentes erraverunt a fide, et inseruerunt se doloribus multis . Ac sic census iste terrenus eis, a quibus vitiose diligitur, non est voluptatum materia, sed dolorum. Quapropter expedit facultates Ecclesiae possideri, ut inde vivant, qui non saeculo, cujus gaudia fugitiva repudiant, sed Deo deserviunt, cujus
Abbreviated transcription (Latin):
dist̾̃minãt. dõ cõmendãt: ditãt
animas nras atq nobilitãt. no¬
b̾cũ sunt. intͣ non s̃. Diuttiȩ nr̃ȩ
credendę sũt: pudicita q̃ nos
pudicos. iusticia q̃ iustos. pieta
q̃ pios. humilitas q̃ humiles.
mansuetudo q̃ mansuetos. ĩno¬
centia q̃ innocentes. puritas
q̃ puros. prudentia q̃ prudẽte.
tẽꝑantia q̃ temꝑatos. ⁊ caritas q̃ nos
potentes. scłi contẽptores: ac bo¬
noꝵ omĩũ sectatores. Hȩ s̃ ñ omĩ¬
um sed sc̃oꝵ scẽ uirtutes. Non
diuitũ suꝑboꝵ. s humiliũ pau¬
perũ facultates. ꝑ at̾moniũ cor¬
diũ: diuitie incorruptibiles mo¬
rum. Quib ñ habundant: nͥ
qui illis carnalib ex corde renũ¬
ciant. Quȩ quȩ quãuis ⁊ ipsa
sint bona: ut pote abono deo cre¬
ata. tam̃ qr s̃ bonis malisq cõmu¬
nia. student ea spũales uiri con-¬
tẽnere : qͦ possint ad illa in cõpa¬
rabilit̃ meliora q̃ sunt bonoꝵ¬

Expanded text:
disterminant, Deo commendant, ditant disterminant, Deo commendant, ditant animos nostros atque nobilitant: nobiscum sunt, intra nos sunt. Divitiae nostrae credendae sunt, pudicitia, quae nos pudicos; justitia, quae justos; pietas, quae pios; humilitas, quae humiles; mansuetudo, quae mansuetos; innocentia, quae innocentes; puritas, quae puros; prudentia, quae prudentes; temperantia, quae temperantes; et charitas, quae nos potentes, saeculi contemptores, ac bonorum omnium sectatores. Haec sunt non omnium, sed sanctorum sanctae virtutes: non divitum superborum, sed humilium pauperum facultates: patrimonium cordium, divitiae incorruptibiles morum: quibus non abundant, nisi qui illis carnalibus ex corde renuntiant. Quae quamvis et ipsa sint bona, utpote a bono Deo creata, tamen quia sunt bonis malisque communia, student ea spiritales viri contemnere, quo possint ad illa incomparabiliter meliora, quae sunt bono
Abbreviated transcription (Latin):
macho reficiendo ac fami exi¬
mende satis ẽẽ uidetur indulge¬
ant. Nec expleant suos appetitꝰ
auiditate ꝑcipiendi. s cõprimãt.
Atq eis ñ saturitas edendi finem
faciat. s uoluntas. Qui tã a cu¬
piditate p̃ciosoꝵ ciboꝵ quã a
nimia ꝑceptione uiliũ ꝯtine¬
bunt. Qui cibis nec laciorib
uolunt carne luxuriante dissol¬
ui. nec distentione uentris ui¬
lib onerari. quando abstinẽtes
uiri nec deliciosi soleãt ẽẽ nec a-¬
uidi. Iã de uino abstinẽdo uel
ꝑcipiendo quid dica : Unde sc̃s apłs
certã fixit regulam dicens. nolite
in ebriari uino in qͦ ẽ luxuria
Qsi dicer&e. Luxuriã fac̃ ⁊ nutrit.
uini ꝑceptio nimia. ñ natura. Et
ꝓpt̃ea ñ uos uti uino. s in ebriari
ꝓhibeo. Quandoqͥdem infirmum
stomacũ modatus usus iuni cõfor¬
tat. ebrietas animũ corpusq debi¬
litat. Deniq ti motheo discipło qͥ se
longa abstinentię diftrictione iam

Expanded text:
macho reficiendo ac fami eximacho reficiendo ac fami eximendae satis esse videtur, indulgeant; nec expleant suos appetitus aviditate percipiendi, sed comprimant, atque eis non saturitas edendi finem faciat, sed voluntas: qui tam a cupiditate pretiosorum ciborum, quam a nimia perceptione vilium continebunt; qui cibis nec lautioribus volunt carne luxuriante dissolvi, nec distentione ventris vilibus onerari: quando abstinentes viri nec deliciosi soleant esse, nec avidi. 2. Jam de vino abstinendo vel percipiendo quid dicam, unde sanctus Apostolus certam fixit regulam, dicens: Nolite inebriari vino, in quo est luxuria ? Quasi diceret: Luxuriam facit et nutrit vini perceptio nimia, non natura; et propterea non uti vos vino, sed inebriari prohibeo: quandoquidem infirmum stomachum moderatus usus vini confortat, ebrietas animum corpusque debilitat. Denique Timotheo suo discipulo, qui se longa abstinentiae districtione jam
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ sunt suꝑ t̾ram mor¬
tificant. quando ĩ solẽs
corpus ie unioꝵ continuatiõe
castigant. quando intra neces¬
sarium modũ. suũ temperãt
appetitũ. quando ñ solũ se a de¬
licatiorib cibis modata distri¬
ctione suspendunt. s &̃ ĩ ipsis
cõmunib nichil carni suę pro
desidio s ꝓ sustentande uitȩ ne¬
cessitate ꝑmittunt. Certi qđ nec
deliciȩ quęlib& si absq desidio
ꝑcipiant᷑ officiunt. ⁊ uiles cẏbi
plerũq abstinentię ꝓfectũ si ap¬
petent̾ accipiant᷑. impediunt.
a suis oblatam ne desidio suo ex
ea satis facere uidetur effudit.
& scõ heliȩ. ꝑceptio carniũ ñ
cõcupita ñ nocuit. Uñ dat᷑ intel¬
ligi qđ ueracit̃ abstinentes esca¬
rum ñ naturas s cõcupiscentiaᷤᷤ
damnẽt. ac uoluntates suas de¬
sidati cibi uł potus ab usione
mortificent. Qui aut̃ ñ solũ a
qualitate s ⁊̃ a quantitate cibo¬
rũ cupiunt abstinere nichil a¬
liud student. nͥ ut quantũ sto¬

Expanded text:
quae sunt super terram, mortificant, quando insolens corpus jejuniorum continuatione castigant, quando intra necessarium modum suum temperant appetitum; quando non solum se a delicatioribus cibis moderata districtione suspendunt, sed etiam in ipsis communibus nihil carni suae pro desiderio, sed pro sustentandae vitae necessitate permittunt; certi quod nec deliciae quaelibet, si absque desiderio percipiantur, officiunt, et viles cibi plerumque abstinentiae profectum, si appetenter accipiantur, impediunt. a suis oblatam, ne desiderio suo ex ea satisfacere videretur, effudit ; et sancto Heliae perceptio carnium non concupita non nocuit . Unde datur intelligi quod veraciter abstinentes escarum non naturas, sed concupiscentias damnent, ac voluptates suas desiderati cibi vel potus abusione mortificent. Qui autem non solum a qualitate, sed etiam a quantitate ciborum cupiunt abstinere, nihil aliud student nisi ut, quantum sto
Abbreviated transcription (Latin):
uati de ponimꝰ. Quid ẽ imitari
adam nisi ꝓcarnalib cõcupiscẽ¬
tiis ac desideriis morte multari:
figi : Sicut aliud ñ ẽ ueterem
conuersationẽ deponere. quã
ñ scdm carnẽ quę ueterascit et
potest ꝑseuerantes in se ĩnoua¬
sicut quando in adam fuimus
õs. ipso cadente cecidimꝰ. ita qͥa¬

Expanded text:
riter innovati deponimus. Quid est imitari Adam, nisi pro carnalibus concupiscentiis ac desideriis morte multari? figi? sicut aliud non est veterem conversationem deponere, quam non secundum carnem, quae veterascit et potest perseverantes in se innovasicut quando in Adam fuimus omnes, ipso cadente cecidimus; ita q
Abbreviated transcription (Latin):
cato uiuentes: quantũ nos c̃gesta¬
rũ opũ ꝓlectet accessio ipsa fru¬
endi. carnali delectatione sen-¬
timꝰ: & quantã uirtutũ sustine¬
amꝰ inopiã. uelut mortui uͥtu¬
tib ignoramꝰ.xui. Ꝙ dm̃ ꝑfectiꝰ

Expanded text:
cato viventes quantum nos congestacato viventes quantum nos congestarum opum oblectet accessio, ipsa fruendi carnalibus delectatione sentimus; et quantam virtutum sustineamus inopiam, velut mortui virtutibus ignoram
Abbreviated transcription (Latin):
tit ingentia. & bonoꝵ tp̃rali¬
ũ pollicitatioẽ deceptos. ĩpellit
iã miseros ac miserandos ĩ t᷑pia.
Ten& nos. lucroꝵ pęnalit̃ dul¬
ciũ cathenis addictos: ⁊ ĩ sua
ditione captiuos. Nec thit in
quicqͥd uerecundiȩ ac pudoris ĩ¬
uenerit: & qͦs iam suis tͥũphis
addix̃. adhuc tanquã resipi̾cẽ¬
di suspectos. omib uiribus
honestatis exarmat. nequando
contra eã qui bellare noluimꝰ
rebellemꝰ. Rapit nos ac passim ꝑ
omĩa adquisitionũ genera cupi¬
dos adquirendi disꝑgit. Non ꝑ¬
mittit animũ lib̾m. ñ stabile cor¬
pus uagantae animo mobilit̃ aut
aut quietũ. ⁊ ueliit q̃dã cadaue¬
ra in pastũ feris. auib bestiisq
ꝓiecta: captiuos suos ĩmundis sp̃i¬
tib tradit. ñ lacerandos. s aui¬
dissimis mortiferoꝵ criminum
faucib deuorandos. nec tam̃ ut
ẽẽ iam desinãt. s ut penalit̾ ui¬
uant. Deniq uiuis adhuc portãt
funera sua corporib. id ẽ uiuis
simul & mortuis: Hinc ẽ qđ pec¬

Expanded text:
tit ingentia, et bonorum temporalium pollicitatione deceptos, impellit jam miseros ac miserandos in turpia. Tenet nos lucrorum poenaliter dulcium catenis addictos, et in sua ditione captivos; nec trahit iquidquid verecundiae ac pudoris invenerit; et quos jam suis triumphis addixit, adhuc tanquam resipiscendi suspectos omnibus viribus honestatis exarmat: ne quando contra eam qui bellare noluimus, rebellemus. Rapit nos, ac passim per omnia acquisitionum genera cupidos acquirendi dispergit. Non permittit animum liberum, non stabile corpus, vagante animo mobiliter, aut quietum; et velut quaedam cadavera in pastum feris avibus bestiisque projecta, captivos suos immundis spiritibus tradit non lacerandos, sed avidissimis mortiferorum criminum faucibus devorandos; nec tamen ut esse jam desinant, sed ut poenaliter vivant. Denique in vivis adhuc portant funera sua corporibus, id est vivi simul et mortui. Hinc est quod pec
Abbreviated transcription (Latin):
si ea c̃fit̾i ł em̃dare noluerĩt: dm̃
quẽ hñt testẽ. ipsũ habit᷑i sunt¬
uitare iudiciũ. cũ si in malo suo
ꝑmanserĩt. ituri sint in et̾nũ dõ
retͥbuente suppliciũ: Qđ si ipsi
sibiiudices fiãt. ⁊ ueluti suȩ iniqͥ¬
ultores. hic inse uoluntariã pęnã seue¬
uerissimȩ a ĩadusiois exceant: tẽpo¬
ralib penis mutabunt ęt̾na suppli¬
cia. & lacͥmis ex uera cordis cõpun¬
ctione fluentib: restinguent ęt̾̃ni
ignis incendia. At hi qui aliqͦ gͣdu
eccłastico constititi aliqđ occulte
crim̃ admttũt: ipsi se uana ꝑsua-¬
sione decipiunt: si eis uidetur
ꝓptea cõmunicare ⁊ officiũ siũ im¬
plere debe: qđ hões occultatione
sui criminis fallunt. Excepti enĩ
peccatis quȩ tã parua s̃ ut caueri
ñ possint. ꝓ quib expiandis coti¬
die dõ clamamꝰ && dicimꝰ. dimitte

Expanded text:
si ea confiteri vel emendare noluerint, Deum si ea confiteri vel emendare noluerint, Deum quem habent testem, ipsum et habituri suntvitare judicium, cum, si in malo suo permanserint, ituri sint in aeternum, Deo retribuente, supplicium? Quod si ipsi sibi judices fiant, et veluti suae iniquultores hic in se voluntariam poenam severissimae animadversionis exerceant; temporalibus poenis mutabunt aeterna supplicia, et lacrymis ex vera cordis compunctione fluentibus restinguent aeterni ignis incendia. At hi qui, in aliquo gradu ecclesiastico constituti, aliquod occulte crimen admittunt, ipsi se vana persuasione decipiunt, si eis videtur propterea communicare, et officium suum implere debere, quod homines occultatione sui criminis fallunt. 3. Exceptis enim peccatis quae tam parva sunt, ut caveri non possint, pro quibus expiandis quotidie Deo cla
Abbreviated transcription (Latin):
dõ auctore ꝑueniant. ne in peiꝰ
dissimulata curatione ꝓficiãt.
⁊ a aut̃ crimina quorpliboꝵ si ipsi
criminosis cõfit̾i nolentib undecũq
claruerint. quȩcũq ñ fuerit pa-¬
tiẽtiȩ leni medicam̃to sanata: ue¬
lut igni quodã piȩ increpatioĩs
urenda s̃ & curanda. Qđ si nec
sic qͥdem ęquanimit̃ sustinẽtis
ac pie increpantis medela ꝓfece¬
rit in eis qui du portati & salu¬
brit̾ obiurgati corrigi noluerit:
tanquã putͥde corꝑis partes debẽt
ferro excomunicationis abscidi.
ne sic̃ caro bis emortua. si abscisa
ñ fuerit. salutẽ reliquȩ carnis pu¬
tredinis suȩ c̃tagione corrũpit:
ita istͥa qͥ em̃dari despiciũt ⁊ in
suo morbo ꝑsistunt. si morib de¬
pͣuatis in scõꝵ societate ꝑmãse¬
rit: eos exẽplo suȩ ꝑditionis in¬
ficiant. Porro illi quoꝵ peccata
humanã noticiã latent. nec ab
ipsis ꝯfessa: nec ab aliis publicata.¬

Expanded text:
Deo auctore, perveniant, ne in pejus Deo auctore, perveniant, ne in pejus dissimulata curatione proficiant. Ea autem crimina quorumlibet si ipsis criminosis confiteri nolentibus undecunque claruerint; quaecunque non fuerint patientiae leni medicamento sanata, velut igni quodam piae increpationis urenda sunt et curanda. 2. Quod si nec sic quidem aequanimiter sustinentis, ac pie increpantis medela profecerit in eis, qui diu portati, et salubriter objurgati, corrigi noluerunt; tanquam putres corporis partes debent ferro excommunicationis abscidi: ne, sicut caro morbis emortua, si abscisa non fuerit, salutem reliquae carnis putredinis suae contagione corrumpit; ita isti qui emendari despiciunt, et in suo morbo persistunt, si moribus depravatis in sanctorum societate permanserint, eos exemplo suae perditionis inficiant. Porro illi quorum peccata humanam notitiam latent, nec ab ipsis
Abbreviated transcription (Latin):
s ꝓfectũ. nec mortẽ peccantiũ
s salutẽ. nos quare exemplo nr̃i
saluatoris & dñi ñ sustineamꝰ in¬
firmos. cũ ⁊ ipsi aut infirmi
sumꝰ & uolumꝰ a dõ portari. aut
si sani sumꝰ. possumꝰ adhuc ut fra¬
giles infirmari: UIi. Quãtũ reme:¬
diũ hãt confessio peccatoꝵ. & qͣle
mereat occultatio dolosa suppli
ue accedit. qđ cium.
& ipsa peccata sichabent᷑ oc¬
culta. ł aliena nob̾. uł aliis nr̃a:
ut plerũq & sc̃s int̾ peccatores
potest. suspicio iudicis ĩ cauta cõ¬
dẽnat . ⁊ reũ calliditas ingenii
uiuacis excusat. Ueruntam̃ ñ
diuinũ s humanũ fallunt ista
iudiciũ. & qͥd mirũ si animos ali¬
oꝵ quales sint sine ipsoꝵ ꝯfessi¬
one nescimꝰ. cũ nos ipsos ita hodie
nouerimꝰ. ut qͣles fut᷑i fumꝰ cra-¬
stino nesciamꝰ : Cũ uͦ nob̾ fr̃s qͥlib&
nr̃i peccata sua tanꝗͣ medicis uul¬
nera quib urgent᷑ aꝑiunt: oꝑam
dare debemꝰ ut qͣntotiꝰ ad santtatã

Expanded text:
rtem peccantium, sed salutem; quare nos exemplo nostri Salvatoris et Domini non sustineamus infirmos, cum et ipsi aut infirmi sumus, et volumus a Deo portari; aut si sani sumus, possumus adhuc ut fragiles infirmari. CAPUT VII. Quantum remedii habeat confessio peccatorum, et quale mereatur occultatio dolosa supplicium. 1. Huc accedit quod et ipsa peccata sic habentur occulta, vel aliena nobis, vel aliis nostra, ut plerumque et sanctus inter peccatores potest, suspicio judicis incauta condemnat, et reum calliditas ingenii vivacis excusat. Verumtamen non divinum, sed humanum fallunt ista judicium. Et quid mirum, si animos aliorum quales sint, sine ipsorum confessione nescimus, cum nos ipsos ita hodie noverimus ut quales futuri simus crastino nesciamus? Cum vero nobis fratres quilibet nostri peccata sua, tanquam medicis, vulnera quibus urgentur, aperiunt; operam dare debemus ut quantocius ad sanitatem,
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd nos qͥ ꝓpria nolumꝰ amore pos¬
sidendi non uiuendi necessitate
relinquere: & accipe insuꝑ uolu¬
mꝰ ñ unde uiuamꝰ. s unde cẽsũ
nr̃m increm̃tis dãnabilib auge¬
amꝰ : XU. De cupiditate qͣlit̃ eis
quos semel inuaserit dñẽtur.
piditas ut diuina paruipẽ¬
dentes. possessionũ t̾restriũ dã¬
nosa c̃pendia cogitemꝰ : ut ĩ eis
totã sollicitudinẽ curãq ponamꝰ.
ut inde nos morbida uanitate ia¬
ctemꝰ. ut amplitudine patͥmonii
diffusioris elati: fieri pauꝑes
sp̃u negligamꝰ. & hoc facinus in¬
auditũ : suaui iugo xp̃i ꝯtẽpto.
ferreũ cupiditatis ĩꝑiũ uolũtar ia
mñtiũ inclinatione suscipimꝰ. ⁊ dñi

Expanded text:
quid nos, qui propria nolumus, amore posquid nos, qui propria nolumus, amore possidendi, non vivendi necessitate, relinquere et accipere insuper volumus, non unde vivamus, sed unde censum nostrum incremAPUT XV. De cupiditate, qualiter eis quos semel invaserit dominetur. piditas, ut divina parvipendentes, possessionum terrestrium damnosa compendia cogitemus, ut in eis totam sollicitudinem curamque ponamus, ut inde nos morbida vanitate jactemus, ut amplitudine patrimonii diffusioris elati, fieri pauperes spiritu negligamus. O facinus inauditum! Suavi jugo Christi contempto, ferreum cupiditatis imperium voluntaria mentium inclinatione susci
Abbreviated transcription (Latin):
rio oꝑant᷑. q̃ de sacrario s̃
edunt. Et qͥ altario deseruiunt:
cũ altario participant᷑. Qui nͥ
hoc de contẽptorib facultatũ su¬
arũ uellet intelligi: nunꝗͣ secu¬
tus adiungeret. Ita ⁊ ds̃ ordina¬
uit. his qͥ euangłiũ adnuntiant.
de euangłio uiuere. De eugłio
piscunt : ñ suoꝵ s c̃muniũ pos¬
sefsores. Quid ẽ aliud de eũgłio
iuuere. nͥ laborantẽ inde ubi
ut nec de eũgłio uiueret. s neceᷤ¬
saria sib̾ suis manib ministraret:
de se confident̃ eloqͥtur. ego aut̃
nullo hoꝵ usus sũ. & quare hoc
dixerit: sequittꝰ aꝑuit dicens:
xpedit mͥ mori magis. quã ut
głam meã quis euacuet. Euacu¬
ari dic̃ głam suã: si ab eis quib
p̃dicabat᷑ uoluisset acciꝑe uitę
tẽporalis expensam. Nolebat
qͥppe in p̃senti laboris sui fructũ:
s in fit᷑o reciꝑe/ SSi gͦ ille qͥ nicħ
habebat noluit de euangłio uͥ
laborabat s suis manib uiuere.
ne głam suȩ mercedis amitteret.

Expanded text:
rio operantur, quae de sacrario sunt, edunt: et qui altario deserviunt, cum altari participant. Qui nisi hoc de contemptoribus facultatum suarum vellet intelligi, nunquam securus adjungeret: Ita et Dominus ordinavit his qui Evangelium annuntiant, de Evangelio vivere. De Evangelio piscunt, non suorum, sed communium possessores. Quid est aliud de Evangelio vivere, nisi laborantem inde, ubi ut nec de Evangelio viveret, sed necessaria sibi suis manibus ministraret, de se confidenter eloquitur: Ego autem nullo horum usus sum. Et quare hoc dixerit, securus aperuit, dicens: Expedit mihi mori, magis quam ut gloriam meam quis evacuet. Evacuari dicit gloriam suam, si ab eis, quibus aedicabat, voluisset accipere vitae temporalis expensam. Nolebat quippe in praesenti laboris sui fructum, sed in futuro, recipere. Si ergo ille qui nihil habebat, noluit de Evangelio, ubi laborabat, sed suis manibus vivere, ne gloriam suae mercedis amitteret:
Abbreviated transcription (Latin):
nisi cõcupissent. Nec cõcupisset̃.
nͥ tẽptati. Nec temptarent᷑. nͥ
deserti. Nec desererent᷑ a deo. nͥ¬
dm̃ ipsi pͥus desererent. Nec de
litudinẽ dĩ damnabilit̃ appeti¬
tissent. Ad quã ꝑuenturi eẽnt
sine corꝑis morte. si sub dõ suo
uiuentes. p̃ceptũ qđ acceꝑant
custodifsent. Ut qui posse ñ mo¬
ri acceꝑant in natura merttum¬
ñ posse mori consequerẽt᷑ ĩ gła.
&ibi accepturi ẽẽnt p̃miũ ñ pos¬
care noluisse. Non gͥ a creatore
suo increat᷑am diuinitatis affe¬
ctione collapsos moueret aꝑta
cõcupiscentia. nͥ eos ante corru¬
pisset occulta suꝑbia. Nec eis
ꝑserpentẽ diabolus ꝓpinaret
tam ferale consiliũ. nisi pͥus eoꝵ
dep̃hend̾et appetitũ. Si in qͥt
gustaueritis de ligno scientiȩ
& eritis sicut dii.scientes bo¬
nũ & malũ. Hȩc sunt tria illa

Expanded text:
nisi concupissent; nec concupissent nisi concupissent; nec concupissent nisi tentati, nec tentarentur nisi deserti, nec desererentur a Deo, nisi ipsi prius deseruissent Deum, litudinem Dei damnabiliter appetissent: ad quam perventuri essent, sine corporis morte, si sub Deo suo viventes, praeceptum quod acceperant custodissent; ut qui posse non mori acceperant in natura, non posse mori consequerentur in gloria; et ibi accepturi essent praemium non posisset peccare noluisse. Non igitur a Creatore suo in creaturam divinitatis affectatione collapsos moveret aperta concupiscentia, nisi eos ante corrupisset occulta superbia; nec eis per serpentem diabolus propinaret tam ferale consilium, nisi prius eorum deprehenderet appetitum. Si, inquit, gustaveritis de ligno scientiae et eritis sicut dii, scientes bonum et malum . Haec sunt
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ reddiderat. Uocẽ tuã ĩquit
audiui o timui. eo qđ nudus
eẽm. & abscondi me. O quantũ
securitatiᷤᷤ hñt. qui sibi bene
s̃ conscii. ⁊ quantũ ꝑturbatos
humiliat ꝑpetracio pudenda
peccati. Sic̃ isti qͥ se abscõder̃ a
facie dei de sua turpitudine ñ
de nuditate c̃fusi. Q ñ iõ erube¬
scebant qi ueste erant extͥnsecꝰ
rudi. s quia intrinseciis ꝓtectiõẽ
diuina nudati. Deniq & ante pe¬
catũ nudi erant. ⁊ ñ er ubesce¬
bant qr nichil cont uoluntatẽ
dĩ unde confunderent᷑ admise¬
rant .XUIIII. De peccato pͥmi
hoĩs.⁊ de mał q̃ illũ peccantẽ
dõ iudicante secuta s̃.
ediã uideamꝰ si placet qua.¬
lit̃ illi homines pͥmi cõ¬
miserĩt tam grande peccatũ.
qđ ⁊ ipsos de paradiso ꝓiecit ĩ
hoc uite pęnalis exiliũ. & ĩ eis
originalit̃ totũ dãnauit gen̾
humanũ. & michi qͥdem uidet᷑.
qđ ñ ederent de ligno ꝓhibito¬

Expanded text:
Deum reddiderat. Vocem tuam, inquit, Deum reddiderat. Vocem tuam, inquit, audivi, et timui; eo quod nudus essem, et abscondi me . O quantum securitatis habent qui sibi bene sunt conscii! et quantum perturbatos humiliat perpetratio pudenda peccati, sicut isti qui se absconderunt a facie Domini, de sua turpitudine, non de nuditate confusi! qui non ideo erubescebant, quia veste erant extrinsecus nudi, sed quia intrinsecus protectione divina nudati. Denique et ante peccatum nudi erant, et non erubescebant, quia nihil contra voluntatem Dei unde confunderentur admiserant. CAPUT XIX. De peccato primi hominis, et de malis quae illum peccantem, Deo judicante, secuta sunt. 1. Sed jam videamus, si placet, qualiter illi homines primi commiserint tam grande peccatum, quod et ipsos de paradiso projecit in hoc vitae poenalis exsilium, et in eis originaliter totum damnavit genus humanum. Et mihi quidem videtur quod non ederent de ligno