comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
spem ht̃ in hõe mox addidit.⁊
firmat carnem brachii sui. b¬
chium ꝓ potentia posuit oꝑan¬
di. in noĩe aut̃ carnis inclłida
ẽ huana fragilitas. ac ꝑ hoc fir¬
mat carnẽ brachii sui. qui po¬
tentiam fragilem at inualidam

Expanded text:
spem habet in homine, mox addidit, et spem habet in homine, mox addidit, et firmat carnem brachii sui. Brachium pro potentia posuit operandi. In nomine autem carnis intelligenda est humana fragilitas. Ac per hoc firmat carnem brachii sui, qui potentiam fragilem atque invalidam
Abbreviated transcription (Latin):
dubio uoluntatis eiꝰ conuenit᷑. uel¬
le enĩ et non uelle ꝓpͥe uolunta¬
tis ẽ ¶S metuendũ ẽ ne ꝑ ista oĩa
dĩna testimonia et quẽcũq alia
sunt qñ sine dubitatõe sunt płi¬
ma in defensõe lib̾i arbit̾i si incł¬
ligant᷑. ut aduitam piam et uo¬
nam cõu̾satõem cui m̾ces et̾na de¬
bet. adiutorio et gr̃e dĩ iocus nõ
relinquat. ⁊ audeat miser hõ
in se ip̃o. nõ in dño głori. et spẽ
recte uiuũdi in se ip̃o pon̾e. ut
sequat᷑ eum maledcm̃ ierenũe ꝓ¬
phece dicentis. Maledcũs hõ qͥ
spem ht̃ in homĩne. et firmat
carnem brachii sui. ⁊ a dño dis¬
cedit cor eius. Intelligite frẽs ħ
non dixit ꝓpħa. moledcũs homo
qui spem habet in se ip̃o. poss
alicui uidi idõ dcm̃ ẽẽ. maledie¬
tus homo qͥ spem ht̃ in homĩe.
ut nemo heãt spẽm suam in al¬
t̾o homĩe. s in se. Ut gͦ ostend̾er
sic se ammonuisse hommẽ. ut
nec in se ip̃o hrẽt sꝑem. pp̃ea c̃
dixisset maledcũs homo qui

Expanded text:
 conuenitur. uelle enim et nolle propriae uoluntatis est. Sed metuendum est, ne ista omnia diuina testimonia et quaecumque alia sunt, quae sine dubitatione sunt plurima, in defensione arbitrii sic intellegantur, ut ad uitam piam et bonam conuersationem, cui merces aeterna debetur, adiutorio et gratiae dei locus non relinquatur et audeat miser homoin se ipso, non in domino gloriari et spem recte uiuendi in se ipso ponere, ut sequatur eum maledictum Hieremiae prophetae dicentis: maledictus homo, qui spem habet in homine, et firmat carnem bracchii sui, et a domino discedit. cor eius. intellegite, fratresnon dixit propheta: "maledictus homo, qui spem habet in semet ipso", posset allcui uideri ideo dictum esse: maledictus homut nemo habeat spem in altero homine, sed in se. Ut ergo ostenderet sic se admonuisse hominem, ut nec in se ipso haberet spem; propterea cum dixisset, Maledictus homo qui
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ ex uitus nate. nõ ex condicõ¬
ne nature sit q̃dã peccandi ne¬
cessitas. audiat hõ. at ut ead̾
nec̃itas ñ sit. disc̾at dd̃ dr̃e. de
nccitatib meis erue me. Qa ⁊¬
tatorẽ de ip̃a contͣ nos nec̃itate
pugnantem. ac ꝑ hoc opitulante
ro arbito. Quecũq ista cã ẽ uo¬
linitatis si nõ põt ei resisti. sñ
poc̃o ei cedit᷑. Si aut̃ põt. non
ei cedat᷑. ⁊ ñ p̾cabit᷑. an forte
fallit incautũ. gͦ caueat ne fal¬
lat᷑. an tanta fallacia ẽ. ut om̃i
no cau̾i nõ possit. nulla gͦ pcc̃ã
sunt. Quis .n. p̾cat ĩ eo ꝙ cam̾i
nlło modo pͣ. p̾cat᷑ aut̃. cau̾i gͥ
p᷑. agnosco. u̾ba mea sũt. s. ⁊̃
ip̃e dignet᷑ agnosc̾e suꝑiꝰ cunc¬
ta q̃ dcã sunt. de grã quippe dĩ
agit᷑. q̃ nobis ꝑ mediatorem me¬
dicina opitulat᷑. ñ de possibilita¬
ce iusticie. pͣ gͦ ei cause q̃cũq il¬

Expanded text:
autem ex vitiis naturae, non ex conditione naturae, sit quaedam peccandi necessitas, audiat homo, atque, ut eadem necessitas non sit, discat Deo dicere: « De necessitatibus meis educ me. » tatorem de ipsa contra nos necessitate pugnantem. ac per hoc opitulante ro arbitrio: quaecumque ista causa est uoluntatis, si non potest ei resisti, sine peccato ei ceditur ; si autem potest, non ei cedatur, et non peccabitur. an forte fallit incautum ergo caueat, ne f all atur. an tanta fallacia est, ut caueri omnino non possit? n ulla ergo peccata sunt. quis enim peccat in e o quod caueri nullo mod. agnosco, uerba mea sunt; sed etiam ipse dignetur agnoscere superius cuncta quae dicta sunt. de gratia quippe dei agitur, quae nobis per mediatorem medicina opitulatur, non de inpossibilitate iustitiae. potest ergo ci causae, qu
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ pꝰ ssim os qui legem nesciũt
ĩ pecĩs suis: qmͣ illos qui sciũt.
peins enim uidetur ẽẽ ꝑire qmͣ
iudicari. S cũ hoc de gentib.
et de iudeis loqueret. quia illi

Expanded text:
e passuros qui legem nesciunt in peccatis suis, quam illos qui sciunt: pejus enim videtur esse perire, quam judicari. Sed cum hoc de gentibus et Judaeis loqueretur, quia
Abbreviated transcription (Latin):
or renerame deliquisse. tibiq si¬
delitatem ꝓ misisse. S postqmͣ
me penitet᷑ qr deliqui debco ogo
penis pati. qr tibi sidelitatem an¬
teqmͣ deliquissem ꝓmilli. qmͣ ille
qui hanc tibi nonꝰ nult ꝓmittere
ĩ postqmͣ peccauit. Ideo quippe me
ñ me indicares ut aliemim. s e¬
mendares ut ꝓpͥum. at dñs. Ita ẽ
inquit ñ dicit. Cum gͦ uoluero
de te uindc̃am accipiam. ut de
meo. Sic ã ⁊ deus int̾ ꝓ fessum
monacħ ⁊ uolentem ꝓͣfit̾i indi¬
cat. si eos contͣ eum peccasse pe¬
uiteat. Non solũ aut̃ ꝓfessum
libet laico ad huc ĩ seculo cõstitu
subdidit ordinem feruenti amo¬
re custodiat. maioremq qmͣ lai¬

Expanded text:
or revera me deliquisse tibique fior revera me deliquisse tibique fidelitatem promisisse. Sed postquam me poenitet me deliquisse, debeo ego pejus pati, quia tibi fidelitatem, antequam deliquissem, promisi, quam ille qui hanc tibi vult promittere, etiam postquam peccavit? Ideo quippe volui me non me judicares ut alienum, sed emendares ut proprium. At dominus: Ita est, inquit, ut dicis. Cum ergo voluero, de te vindictam accipiam, ut de meo. Sic autem et Deus inter professum monachum et nolentem profiteri judicat, si eos contra eum peccasse poeniteat. Non solum autem professd etiam quolibet laico adhuc in saeculo constitutsubdidit, ferventi amore custodiat, majorem quam lai
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ fidelem ꝓmitt̾e uolo. qr si tibi
rem. gramus delinqñs gramori m̃¬
cc̃a diginis existerem. Qnͣto aut̃
meluis poto seriuam tibi. s si qñ
pectan̾o tibi indica me ut illum qui
se tibi esse fidelem minime ꝓmisit
alt̃ uero uenit ⁊ dicit. Dñe ex toto
corde meo te diligo tibiq sidelita¬
ppͥum seruũ. hiis ita dñs euenit
fidelitatem ꝓmitte noluit. Qua
hoc fecisti. at ille. Oñe inquit ⁊¬
fiteor qr deliqui. s tñ non metibi
non eẽ deliccunm ꝓmisi. S ille
Ideo ne inquit noliusti michi fideli¬
tatem ꝓmitce̾. ut posses contra me
liberuis peccare. Ergo ⁊ ego contͥ
te non ut erga meum. s autad¬
u̾sus alienum agam. totumq ꝙ
etit mei uris usq adultimũ qua¬
drantem exigam. ħ ita iudicato
cõu̾sus ad alium dicit. Et tu ser¬
ne qui mͥ si delitatem ꝓmiserat.
⁊ iõ tibi magis cau̾e debueras qͣte
hoc fecisti. at ille. Dñe ait confite¬

Expanded text:
tibi fidelem promittere nolo. Quia si hoc tibi fidelem promittere nolo. Quia si hoc rem, gravius delinquens graviori vindicta dignus existerem. Quanto tamen melius potero, serviam tibi, sed, si quando peccavero tibi, judica me ut illum qui se tibi esse fidelem minime promisit. Alter vero venit, et dicit: Domine, ex toto corde meo te diligo, tibique fidelitaproprium servum. His itaque dictis, evenit sibi fidelitatem promittere noluit: Quare hoc fecisti? At ille: Domine, inquit, confiteor quia deliqui, sed tamen me tibi non esse delicturum non promisi. Sed ille: Ideone, inquit, noluisti mihi fidelitatem promittere, ut posses contra me liberius peccare? Ergo et ego contra te, non ut erga meum, sed ut adversus alienum agam, totumque quod erit mei juris, usque ad ultimum quadrantem exigam. Hoc ita judicato, convertitur ad alium et dicit: Et tu, male serve, qui mihi fidelitatem promiseras, et ideo tibi magis cavere debueras, quare hoc fecisti? At ille: Domine, ait, confite
Abbreviated transcription (Latin):
gere debent quioquid ip̃e postea di¬
cat. non eum dimittant. s enis incia
resecent ⁊emendent. at plerumq
cum enm ceꝑint ad meliora stimula¬
re. ⁊ eiusincia corripiendo resecare
recalcitat atq irascitur. dicens se
minatur. hii n̾o qui hec eũ ꝓferre
pp̃ ordinis distinccionom cognoscñt
non eum ideo dimittunt s ab eo
districee stulticiam ut p̾ualent nẽ
hoc nullo modo abscidunt. Cum
itaq fuerit emendatus anicis imi¬
cior fc̃s : ad se reu̾sus eisdem gr̾as red¬
d̾ quib irascebatur ꝙ eum repͥhen¬
sum correx̾it. Quid gͥ. Nũquid na
iõ non sibi ꝓuiderit illa tanta dist̾t¬
cio qr eam infirmitate carins uuit᷑
sponte sua in monast̾io se alliga¬
ab omm infirmitate uicioꝵ ⁊ redit
adu̾am sanitatẽ uircutũ. S dicit
aliquis. Meluis ẽẽt ut deo sine ꝓ
eam facit. quanta inter homines
duos homines. qui ambo exdebito
debent seruire domino uni. s unꝰ
ex toto corde serire uolo s met̾

Expanded text:
gere debent, quidquid ipse postea digere debent, quidquid ipse postea dicat, non eum dimittant, sed ejus vitia resecent et emendent. At plerumque cum eum coeperint ad meliora stimulare, et ejus vitia corripiendo resecare, recalcitrat atque irascitur, dicens se minatur. Hi vero, qui hoc eum proferre propter ordinis districtionem cognoscunt, non eum ideo dimittunt, sed ab eo districte stultitiam, ut praevalent, nunc hoc nunc illo modo abscindunt. Cum itaque fuerit emendatus a vitiis, et mitior factus, ad se reversus eisdem gratias reddit, quibus irascebatur, quod eum reprehensum correxerint. Quid igitur? Nunquid non ideo sibi proderit illa tanta districtio, quia eam infirmitate carnis invitusponte sua in monasterio se alligaab omni infirmitate vitiorum, et redit ad veram sanitatem virtutum. Sed dicet aliquis: Melius esset ut Deo sine pream facit, quanta inter homines duos qui ambo ex debito debent servire domino uni. Sed unus x toto corde tibi servire volo, sed esse
Abbreviated transcription (Latin):
piam sic hundare humorib
malis ut nisi secetur. aliter sa nari
non possit. ut g ͦ ab eis extoto pos
sit mundari. sponte sua prins se
facit ligari. rogans ⁊̃ eos qui sũt¬
eum seccuri. ut non eum dimittãe
quicquid ip̃e dicat. donec eum ꝑ¬
feccum secuerint. Cum ergo putͥre¬
dinem pungere ceꝑint. ⁊ resecare
clamat ⁊ dicit. seprins nicħ mali
hre. ꝯminaturq eos insi eum dimii¬
tendunt. s ut ceꝑant putredinẽ
ꝑfcẽ abscidunt. Cum ant̾ adpleñ
mundatus meluis hu̾it. eisdemqͦs¬
dem quos antea minabatur gr̾as
am dimiserint. Quid gͦ. Numqͥd
ideo ꝓ dest sibi seccio qr eam tole¬
rauit unuuitus. cum ad eam tolle¬
randam se fecit ligari spontancus
ꝑdest reuera qr ꝑ eam abscisa est
redundet uiciis ⁊ intelligat ꝙ ałr
saluari non ualeat. insi ase ferro
gͦ inde purgari ꝑfecce queat. alicu
bi imonasc̾io sponte sua se alligat
ꝓ fessionem ⁊ enim faciens. ibi stabi
tenore recludit. ut medici spũales
indelicet sui pastores qui eum corri¬

Expanded text:
piam sic abundare humoribus malis ut, nisi secetur, aliter sanari non possit. Ut ergo ab eis possit ex toto mundari, sponte sua prius se faciat ligari, rogans etiam eos qui eum secturi sunt, ut non eum dimittant, quidquid ipse dicat, donec eum perfecte secuerint. Cum ergo putredinem pungere coeperint et resecare, clamat, et dicit se prius nihil mali habere, comminaturque eos, nisi eum dimitendunt, sed, ut coeperant, putredinem perfecte abscindunt. Cum autem ad plenum mundatus melius habuerit, eisdem, quos antea minabatur occideam dimiserint. Quid ergo? Nunquid non ideo prodest ei sectio, qui eam toleravit invitus, cum ad eam tolerandam se fecit ligari spontaneus? Prodest revera, quia per eam abscissa est redundet vitiis, et intelligat quod aliter salvari non valeat, nisi a se ferro ergo inde purgari perfecte queat, alicui in monasterio sponte sua se alligat. Professionem etenim faciens, ibi stabiltenore recludit ut medici spirituales, videlicet sui pastores qui eum corri
Abbreviated transcription (Latin):
quͣ: An cum illo indecur huelle
inicius agere qmͣ oꝑib comꝓbat
semimuis diligere. oe si hunc al¬
tero uelit durins arguere ser¬
ue inquiens. Male tu qnͣto mͥe¬
lior. tanto es culpabilior. pot̃
torde peniteo. meq ip̃m ĩ menda¬
cionem trado. nmquid nam
penis illo debeo pati qui nec illo
ꝙ ht̃ tibi totum uult dare ꝑ
fatisfaccõne sui ꝯmissi. Iustims
ne uidetͤ ut qr te magis dilexi mi¬
cere possummi sacisfcõnem. quid ali

Expanded text:
 an cum illo videtur velle mitius agere quem operibus comprobat se minus diligere? Quod si hunc alterum velit altero durius arguere, serve, inquiens, male, quanto mihi eor, tanto es culpabilior, potest icorde poeniteo, meque ipsum in emendationem trado, nunquidnam pejus illo debeo pati qui nec illud quod habet, tibi totum vult dare pro satisfactione sui commissi Justumne tibi videtur ut quia te magis dilexi, micere possum satisfationem? Quid ali
Abbreviated transcription (Latin):
qui me custodiens ea tm̃ oꝑa do¬
ceat agere. que tibi nouerit ma¬
gis placere. S ⁊ ego ꝓmodulo meo
me ip̃m custodire studebo. Cinꝰ
gͦ mimus deo ẽ acceptabiliis.
an ullius qui sibi offert quedũ
ex oꝑib suis. plurimia u̾o subtra¬
hit. Inimo illius magis qui dat
nec ideo ꝓpͥa p̾uatur mercede. qr
sepe boinm opus cogitur ageri
sicut enim is qui arborem toca
ꝯmisit sposito dm̃ sui ut exea fiuc¬
cum collig̾et. ex quo ⁊ dño suo
put eum nelle nosset: deserunz
si ille colligat fruccum priusqͣͣ
matinescat. ant in arbore diuit¬
tat. eaͣ donec putrescat. sic mao¬
nachus qui se totũ ꝯmisit p̾la¬
to ut eum custodiret. eaq oꝑa
tm̃ ab eo agenda exigeret. que
dpo placere pocius nosset. sic inꝙͣ
ꝓpͥam non ꝑdit m̾cedem si quid
oꝑis bomi agere cogatur. ante¬
qmͣ uelit uł e contra ꝓhibeatur
cum ag̾e uelit. donecͤ ⁊ ip̃am
amittat: uoluntatẽ. agendi.
non gͦ omitt̾e debet. quicquid boni

Expanded text:
qui me custodiens, ea tantum opera doqui me custodiens, ea tantum opera doceat facere quae tibi noverit magis placere. Sed et ego, pro modulo meo, meipsum custodire studebo. Cujus ergo munus Deo est acceptabilius? An illius qui sibi offert quaedam ex operibus suis, plurima vero subtrahit? Imo illius magis, qui dat Nec ideo propria privatur mercede, quia saepe bonum opus cogitur agere. Sicut enim is qui arborem totam commisit praeposito domini sui, ut ex ea fructum colligeret, ex quo et domino suo, prout eum velle nosset, deserviredit meritum, si ille colligit fructum, priusquam maturescat, aut in arbore dimittat, donec putrescat: sic monachus, qui se totum commisit praelato, ut eum custodiret, eaque opera tantum ab eo agenda exigeret, quae Deo placere potius nosset. Sic, inquam, propriam non perdet mercedem, si quid operis boni agere cogatur antequam velit, vel econtra prohibeatur, cum agere velit, donec et ipsam amittat voluntatem agendi. Non ergo omittere debet quidquid boni
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ hoꝵ obsequiũ dño illi magis
uidetur acceptum. an illis qui
frũccu. Sic g ͦ ⁊ seruiciũ mona¬
chi deo ẽ magis acceptum ꝙͣ
hominis secularis. Ipĩ enim sũt
duo hoĩes. qui subdeo uelud ar¬
bores quasdam hñt se ip̃os. Ipĩ qͦq
utriq sunt apti. Ad ferendum
fructͥum oꝑis boni. atqr non
codem modo diligunt deum. ne
ei ꝑiter bñ oꝑando deseruumt
secularis enim qr eum minus di¬
ligit. tunc tñ cum bene oꝑan¬
di aĩm habu̾it. bomi opis offt
deo qnͣtum noluit. monachus
eum diligit intant᷑. ut ad eum
accedens totum et offerat se ip¬
sum fc̃is ac si u̾bis sic alloquent
eum. Dũe inquit mee hactenus
potestatis eram ꝙq michi libe¬
bat bonum malum ue facieba̾
u̾m qr tuus om̃o debeo eẽ. tibi¬
q soli bona tm̃ oꝑa fruct̾ificare
me totũ tue trado potestati ut
amodo tibi fruccificem soli. Qd̾
ut meluis facere ualeam me
um ex ecc̃e tue p̾latis subdam.

Expanded text:
igitur horum obsequium domino illi magis igitur horum obsequium domino illi magis videtur acceptum? An illius, qufructu. Sic ergo servitium monachi Deo est magis acceptum quam hominis saecularis. Ipsi enim sunt homines duo, qui sub Deo velut arbores quasdam habent seipsos. Ipsi quoque utrique sunt apti ad ferendum fructum operis boni. At quia non eodem modo diligunt Deum, nec ei pariter bene operando deserviunt: saecularis enim, quia eum minus diligit, tunc tantum, cum bene operandi animum habuerit, boni operis offert Deo quantum voluerit: monachus vero eum diligit in tantum ut ad eum accedens totum ei offerat seipsum, factis ac verbis eum sic alloquens: Domine, inquit, meae hactenus potestatis eram, quodque mihi libebat bonum malumque faciebam. Verum quia tuus omnino debeo esse, tibique soli bona tantum opera fructificare, me totum tuae trado potestati, ut amodo tibi fructificem soli. Quod ut melius facere valeam, me uni ex Ecclesiae praelatis subdam,
Abbreviated transcription (Latin):
icins iudicat. udex toto ꝓpͥum.
illum u̾o senetius. ut mninus sibi
pͥuatum. Sic gͦ ⁊ deus seu̾ius in¬
dulget monacho qui se ei totũ
anuicit. qmͣ laico dare uolenti se¬
t .n. rursus asimili pot̃ ind̾i
acceptabilius ẽ deo bomini
opus monachi qmͣ homĩs cums¬
qmͣ secnlaris. Solet quippe accid̾e
duos eẽ homines sub dommo uno
singulas hñtes arbores in ꝓpͥo so¬
defructu eaꝵ inꝑiter seruiunt.
unus enim eoꝵ qr eum intutis eñ
diligit: cum arboris sue fructus
su̾it maturus colligit. fercq inte
dño suo. qnͣtũ sibi fu̾it iusum.
eum ueniens arborem ip̃am ei of¬
ferat. Dñe inquit arborem hẽo
qnͣdam tam bonũ ualde fructũ
afferentẽ que qr ur̃e congruit
dignitati malo eam uri ẽẽ uris
qͣm mei. Eam gͥ offerro nobis ut
amodo nobis fruct̾ificet soli. Ip̃a̾
quoq ur̃o assignabo p̾posito ut
ex ea fruccum colligat᷑. indeq
genter deseruiat. S ⁊ ego qnͣta
diligencia pot̾o eandem ur̾e u¬
tilitati custodire curabo. Cuius

Expanded text:
itius judicat, ut ex toto proprium; illum vero severius, ut minus sibi privatum. Sic ergo Deus celerius indulget monacho qui se ei totum committit quam laico dare nolenti, ve rursus a simili potest videri, acceptabilius esse Deo bonum opus monachi quam hominis cujuspiam saecularis. Solet quippe accidere duos esse homines sub domino uno, singulas habentes arbores in proprio sode fructu earum impariter serviunt. Unus enim eorum, quia minus eum diligit, cum arboris suae fructus fuerit maturus, colligit fertque inde domino suo quantum sibi fuerit visum, eum veniens, arborem ipsam ei offerat. Domine, inquit, arborem habeo quamdam, bonum valde fructum ferentem, quae quia vestrae congruit dignitati, malo eam vestri esse juris quam mei. Eam igitur offero vobis, ut amodo vobis fructificet soli. Ipsam quoque vestro assignabo praeposito, ut ex ea fructum colligit, indeque genter deserviat. Sed et ego, quanta diligentia potero, eamdem vestrae utilitati custodire curabo. Cujus
Abbreviated transcription (Latin):
subiacebit. Similitudo itmonachũ
pectantẽ ⁊ laicum.
uod ut aꝑcius a simili indea¬
mus hoĩs dnos uniul dm̃ sec¬
ios intueamur. ambo ita adño
illo possessiones ꝓpͥas oꝑtineant si
bi iure iutando ꝓmisso ꝙ ei fideles
delinquat. de ꝓprio suo ꝓut fu̾it
iustum sibi emendet. alt̾ u̾o do¬
minũ ad eo diligat. ut nich ꝓpͥ¬
um recinere. s omnib ei dimis¬
sis familiarius sibi malit setui¬
re. ħ ⁊̃ pact̾um cum eo faciat. ꝙ
si aliqͣn quid contra eum ꝯmitcat
de se ip̃o non dere alieua. s ut
de ꝓpͥo qmͣ uolu̾it nindc̃am assu¬
mat. hiis gͥ acc̃is: si culpam eã
dare ꝓ ullius culpe satisfaccõne

Expanded text:
II. Similitudo inter monachum peccantem et laicum. Quod ut apertius a simili videamus, homines duos unius domini servos intueamur. Ambo itaque a domino illo possessiones proprias obtineant sibi, sub jurejurando promisso quod ei fideles delinquat, de proprio suo, prout fuerit justum, sibi emendet; alter vero dominum suum adeo diligat ut nihil proprium retinere, omnibus ei dimissis, familiarius sibi malit servire. Hoc etiam pactum cum eo faciat quod, si aliquando quid contra eum committat, de seipso, non de re aliena, sed ut de proprio, quam voluerit vindictam assumat. His igitur actis, si culpam eamddare pro illius culpae satisfactione,
Abbreviated transcription (Latin):
estis uł una die sicut ex poĩta
sunt securus u̾ius gauderes
ame dubio. Si aut̾ mense uł
nno anno lecisicaius ⁊ si toto
temꝑe uite tue. quid facies. Dares

Expanded text:
stis vel una die, sicut exposita sunt, securus viveres, gauderes sine dubio. Si autem mense, vel uno anno laetificaveris, si toto tempore vitae tuae, quid faceres
Abbreviated transcription (Latin):
hec oĩo securus existens. ꝙ ea
dum uiueres nullo euentu amit¬
teres. omitto dt̃e utrum ut co¬
gitare possis annon. quid exul

Expanded text:
haec omnino securus existeres quod ea, dum viveres, nullo eventu amitteres, omitto dicere utrum vel cogitare possis, an non, quid exsul
Abbreviated transcription (Latin):
nt milites adhoc instituit. ut
aspitatẽ ꝓut ncc̃e fu̾it ostñdant
tamq orantes qm agricultores.
ab adu̾siss gentib uelud alupis
defendant. Si gͦ sins quisq ordĩs
offm̃ impleat longam ꝓmeretur
uitam. qr teceroꝵ uiuit adutili¬
tatem. Si uͥo illud agere nolu̾it
nachiq orõem uł p̾dicacõnem
aliis ipend̾e. uł ĩ bonũ exemplũ
p̾tendere. aut t̾ram a gricolẽ
nolunt extolere. qd aliid po¬
terint offm̃ explere. ¶Rursus
similites alios defende̾ uolu̾imt
aut ĩ more rabidoꝵ canum eosd̾
ant se ip̃os occid̾int. uł opp̾serĩt
quid de illis isi ꝙ derabidis ca¬

Expanded text:
ut milites, ad hoc instituit ut ut milites, ad hoc instituit ut asperitatem, prout necesse fuerit, ostendant, tamque orantes quam agricultores ab adversis gentibus, velut a lupis, defendant. Si ergo sui quisque ordinis officium impleat, longam promeretur vitam, quia caeterorum vivit ad utilitatem. Si vero istud agere nolueritnachique orationem vel praedicationem aliis impendere, vel etiam bonum exemplum praetendere, aut terram agricolae noluerint excolere, quod aliud poterunt officium explere? Rursus: si milites alios defendere noluerint, aut etiam more rabidorum canum, eosdem aut seipsos occiderint vel oppresserint, quid de illis nisi quod de rabidis ca
Abbreviated transcription (Latin):
res quippe sunt hoĩm ordines
uidelicet orantes argriculto¬
res. defensqres. hos aut̾ ordines
sic ad diu̾sa deus officia in ħ mũdo
disposuit. qũo quid̃ paterfamili¬
as oues ⁊ bones tanesq maximos
ut tͥram exͥceteant. canes aut̾ ut
getit. morte sola iudicatur dig¬
num. qr eius inrta nullum fert frne¬
tum. Si enim ouis lac uł lanam
non acculent. bos acce̾ t̾ra ñ ex¬
ercuerit. quem alium ferre fruc
tum potuerint. Nursus si cams
custodie pecudum deputatus. cas
lupos ꝑmisecit lamare. aut casdẽ
ip̃e nt alios canes ceꝑit strangu¬
debet obruere. Sic ⁊ deus de illis or¬
dinib agit quos ad officia diu̾sa
inħ mũdo disposuit. Quosdam
namq ut cl̾icos monachosq ad
ħ ip̃m disposut. ut ꝑ alus orant
mitesq ut oues lacͥce p̾dicacõnis
mmbuant. lanaq sui boni exẽ¬
pli feruesites udei amore faciãt
alios u̾o ut agricultores adħ dis¬
posint ut deo suo uelud boum la¬
bore ip̃i uinant ⁊ alii. Quosda̾ ⁊̃

Expanded text:
Tres quippe sunt ordines hominum, videlicet orantes, agricultores et defensores. Hos autem ordines sic ad diversa officia Deus in hoc mundo disposuit, quemadmodum quidam paterfamilias oves, et boves, et canes maximos ut terram exerceant; canes autem, ut um non egerit, morte sola judicatur dignum, quia ejus vita nullum fert fructum. Si enim ovis lac vel lanam non attulerit, bos autem terram non exercuerit, quem alium fructum ferre poterunt? Rursus, si canis custodiae pecudum deputatus, eas lupos permiserit laniare, aut easdem ipse vel alios canes coeperit strangu quam eum obruere? Sic et Deus de illis ordinibus agit quos ad officia diversa in hoc mundo disposuit. Quosdam namque, ut clericos monachosque, ad hoc ipsum disposuit ut pro aliis orent, mitesque, ut oves, lacte praedicationis eos imbuant, lanaque sui boni exempli ferventes in Dei amore faciant. Alios vero, ut agricultores, ad hoc disposuit, ut de suo, velut boum labore, ipsi vivant et alii. Quosdam etiam,
Abbreviated transcription (Latin):
qui ꝑ eum ioquebat᷑ incellig̾e po¬
Non ẽ credibile eum intelligere po¬
se q̃ ꝑ eum diabolus loquebat᷑. S
sicut demoniacꝰ ⁊ m̃te captus io¬
quit᷑ q̃ nescit. ita serpens uerba q̃¬

Expanded text:
qui per eum loquebatur intelligere poNon est credibile eum intelligere potuisse quae per eum diabolus agebat; sed sicut daemoniacus et mente captus loquitur quae nescit, ita serpens verba
Abbreviated transcription (Latin):
Iber de natura boni al
manicheos est. ubi ostenditꝰ
naturam incominutabilem dm̃ ẽẽ
ac sũmũ bonum. atq ab illo ẽẽ ce¬
teras naturas. siue spiritales. sine
corꝑales. atq om̃s inquantũ nature
sunt bonas eẽ. Et̃ quid uł unde sic
malum. et quanta mala manchei po¬
nant in natura boni. et quanta bo¬
na in natura mali. Quas naturas

Expanded text:
iber de natura boni aduersus Manicheos est. ubi ostenditur naturam incommutabilem deum esse ac summum bonum, atque ab illo esse ceteras naturas siue spiritales siue corporales atque omnes, in quantum naturae sunt, bonas esse, et quid uel unde sit malum et quanta mala Manichei ponant in natura boni et quanta bona in natura mali, quas naturas
Abbreviated transcription (Latin):
ties. qm̃ młti autem sunt qui suas ĩ¬
nirias tarde relapsant di u̾o citiꝰ m¬
dulgent. fit q nõ nũgm̃ ut occasio¬
ne dñi ĩ iurias iudicandi suas uindi¬
cent irati. quid quo de illis dicend̾
est qui furore cecitatis usd ad u̾ba ꝓ¬
ruunt maledictionis. nͥ hoc qd̾ apłs

Expanded text:
ties . » Quam multi autem sunt qui suas injurias tarde relaxant, Dei vero citius indulgent: fitque nonnunquam ut occasione Domini injurias vindicandi, suas vindicant irati. Quid quoque de illis dicendum est, qui furore caecitatis usque ad verba proruunt maledictionis, nisi hoc quod Apos
Abbreviated transcription (Latin):
occulto ut est tna ꝯsuetudo. S ĩ aꝑ¬
to ut est mea sollicitudo aptum cor¬
rpiendi tempus expectans peccatorẽ
argnã. ⁊ eiꝰ delicta ⁊tͣ fatie̾m illins
statuam. ant in quis nõ odro s amo
qm̃ ita in absconditis diuudicans rep̾¬
hendo. inmo magis hinc odis ⁊ nõ
diligis unde detͣhis ⁊ non corripis gͣ
fit antem decestanda obcecatis proxĩ.
pleriq in locis eloqͥa diuina testant᷑
fr̾i detͣhit legi. ⁊ illud qui decͣhit fr̃i
eradrcabitur. Nec nõ ⁊ illud apłi pau¬
li. Uidete ne dum minoem mordetis
ab inuicem ⁊ sũmam̾i

Expanded text:
occulto, ut est tua consuetudo, sed in aperocculto, ut est tua consuetudo, sed in aperto, ut est mea sollicitudo, aptum corripiendi tempus exarguam, et ejus delicta contra faciem illius statuam. At, iniquis, non odio, sed amo, quem ita in absconditis dijudicans reprehendo. Et ego: Imo magis hinc odis, et non diligis, unde detrahis et non corripis. Quam sit autem detestanda detractio proximi, plerisque in locis eloquia divina testantur, fratri, detrahit legi ; illudque: Qui detrahit fratri, eradicabitur; nec non et illud Apostoli Pauli: Videte, necdum invicem mordetis, abinvicem consumami
Abbreviated transcription (Latin):
uu᷑ pot̾it sustin̾e quis silentiot̾¬
gere ꝗnͣta ille uł illa praua ꝯmit¬
tit nisi forte qui asentit
ec tacenda suit mala proximi
nec ꝯsentienda. s cantatẽ frat̾¬
na in fatiem proximus redargnen
magis scandalum ẽe denũtiat dicẽs
Sedens adu̾sus fratrem tim̃ loqueba¬
ris. ⁊ adn̾sum filu̾̃ matͥs tue ponebaᷤᷤ
scandalum. magis enĩ scandału su¬
unit cimi se decͣhentem intelligit qm̃
linq̃ntium ad tempꝰ silentio tegẽda¬
sunt ut aptiori tempore corrigant᷑¬
ꝓpt̾ea subiũgitur. Hec fecisti ⁊ tacui¬
Ille autem ex hoc silentio detͣctores
sͥ appland̾ent qui dum semꝑ occłte
derogare malunt. Nũꝗmͣ in aꝑtam
increpat̾onem prosilũit ad huc audi¬
tue. Existimasti iique qd ero tui
siłis ac si d̾retur miqura est oogita¬
re ut indẽ decͣctori similis appaream
Unde ad tempus retioens nec dero¬
gans locum apte correptionis expec¬
to. Unde ⁊ protmꝰ subditur. arguã
te ⁊ statuam ꝯtͣ fatiem tuam uelu¬

Expanded text:
 poterit sustinere, quis silentio tegere, quanta ille, vel ille prava committit, nisi forte qui consentitec tacenda sunt mala proximi, nec consentienda: sed charitate fraterna in faciem proximus redarguendmagis scandalum denuntiat dicens: « Sedens adversus fratrem tuum detrahebas, et adversus filium matris tuae ponebas scandalum . » Magis enim scandalum sumit qui sibi detrahentem intelligit, quam qlinqsunt, ut aptiori tempore corrigantur, subjungitur: Haec fecisti, et tacui. Ne autem ex hoc discreto silentio detractores sibi plauderent, qui, dum semper occulte derogare malunt, nunquam in apertam increpationem prosiliunt, adhuc subinfertur: Existimasti inique, quod ero tibi similis; acsi diceretur: Iniquum est cogitare ut inde detractori similis appaream, unde ad tempus reticens, nec derogans, locum apertae correctionis exspecto; unde et protinus subditur: Arguam te, et statuam contra faciem tuam, velu
Abbreviated transcription (Latin):
sunt ⁊ uos ꝑseꝙ̃tur. s qnͣta sunt ĩ
ꝯpãtione passionura illisis que patiuꝰ
ilse emm obprobria misiones ꝯtumeli¬
as alapas sputa flagella spmeam cor¬
onam. crucemq sristinuit. ⁊ nos mi¬
ne fatigamur. Uno u̾bo deicimur. ⁊ qͥd
agemꝰ de eo qd̾ dicitur. Si nõ ꝯpatimur
onde sẽptum legimus qui irascitur
fratͥ suo reus erit inditio. qui autẽ
dixit fr̃i suo xacha. reus erit ꝯcilio. qͥ
autera dy̾xit fatue reꝰ erit gehe̾ne ig¬
iis. Ubi tñ remedium inuenitur ex eo
qid̃ subditur. Si offers mimꝰ tin̾ ad al¬
tne. ⁊ ibi rȩcordatus fu̾is qr frat̾ tuus
h̾t aliqͥd adu̾sum tẽ relinq̃ ibi munus

Expanded text:
sequentur . Sed quanta sunt in comparatione passionum illius quae patimur? ille enim opprobria, irrisiones, contumelias, alapas, sputa, flagella, spineam coronam, crucemque sustinuit; et nos mine fatigamur, uno verbo dejicimur. 30. Et quid agimus de eo quod dicitur: Si non compatimur, unde scriptum legimus: Qui irascitur fratri suo reus erit judicio; qui autem dixerit fratri suo: Racha, reus erit concilio; qui autem dixerit: Fatue, reus erit gehennae ignis. Ibi tamen remedium invenitur ex eo quod subditur: Si offers munus tuum ad altare, et ibi recordatus fueris quod frater tuus habet aliquid adversum te, relinque ibi mun
Abbreviated transcription (Latin):
mimꝰ tim̃. ac si d̾c̾etur ne in corde taci¬
tam pacem effimdas nͥ prius offensum
proximum satiffatiendo ad leuitatis
mansnetud̾iem ꝑducas. Mimꝰ enĩ nr̃m
tata studu̾it premissam dampnatio¬
nem neqͣqm̃ incuiret. s sunt mł̃tigͥ
petenti ẽ ueniam delicta nõ remattu̾t
ꝯtra quos illa dñi sm̃a uenit qua dici¬
tur. Si non dimicitis hoĩb peccata eoꝵ
nec pat̾ ñr celestis remitt nobis pec¬
mittit. ⁊ me sepus offendit. Ad hec
nõ ego si dñs respond. Iam cum ad¬

Expanded text:
 si aperte diceretur: Nec in corde tacitam precem effundas, nisi prius offensum proximum satisfaciendo ad lenitatis mansuetudinem perducas. Munus enim nostrum, tata studuerit, praemissam damnationem nequaquam incurrit. Sed sunt multi qui petenti sibi veniam, delicta non remittunt. Contra quos illa Domini sententia venit, qua dicitur: « Si non remiseritis hominibus peccata eorum, nec Pater vester coelestis remittet vobis pecmittit, et me saepius offendit. Ad haec non ego, sed Dominus respondet: Nam cum
Abbreviated transcription (Latin):
bulat. ⁊ in tenebris est usq adhuc
⁊ nescit quo eat qr tenebre oboeca¬
nim diligitis eos qui uos diligunt ꝯmͣ
mncedem hĩtis. None ⁊ puplicam hoc
fatirnt. quid tu quo ad hoc obicere
uales. certe qui odit fratrẽ suũ ma¬
net ĩmortem. ⁊ qui diligit in d̾o ma¬
tud̾iem enome. ⁊ quo pacto ual̾us

Expanded text:
tenebris est usque adhuc: et nescit quo eat, quia tenebrae caecanim diligitis eos qui vos diligunt quam mercedem habebitis? Nonne et Publicani hoc faciunt? » Quid tu quoque ad hoc objicere vales? Certe, « qui odit fratrem suum, manet in morte, et qui diligit, in Deo matudinem
Abbreviated transcription (Latin):
dicit qui nos audit me audit. ⁊ qui
nos sꝑnit me sꝑint. itaq in quib
si a do cue autẽ a d̾o sunt ordinate
sunnt. itac qui resistit potestati di
ord̾iationi resistit. quales enmm esse

Expanded text:
cit: Qui vos audit, me audit; et qui vos spernit, me spernit . Ita inquit si a Deo; quae autem sunt, a Deo ordinata sunt; itaque qui resistit potestati, Dei ordination
Abbreviated transcription (Latin):
dem apłs ex ꝓerio subiũxit dicens.
Noli uinci a mͣalo s uinoe in bono ma¬
lum. quo ꝯtͣ de hiis qui frem sũ o¬
disse noscuntur ꝑ iohem d̾r. qui fra¬
et̾nam in se manentem. Et rursum

Expanded text:
ex proprio subjunxit dicens: Noli vinci a malo, sed vince in bono malum ; quod contra de his qui fratres odisse noscuntur per Joannem dicie
Abbreviated transcription (Latin):
te ledit quid tͥ noc. caue prorsus
ne dñ aliis locum celsitudinis mindeᷤ
illum mutt̾is de quo scͥptum retmes
inuidia dya mors intrauit in orbem
bsit ut illum ames quẽ in om̃ibus
sultat qui tecum intiis exasꝑat qui
t̾ peccata tua rmꝓperat qui te dictis
oꝑib atq honorib semꝑ preie festi¬
n̾at. nisi enim tͥ mnuidia mind̾et ne¬

Expanded text:
te laedit? quid te nocet? Cave prorsus, ne dum aliis locum celsitudinis invides, illum imiteris, de quo scriptum est: Invidia diaboli mors introivit in orbem bsit ut illum ames quem in omnibus sultat, qui te convictis exasperat, qui tibi peccata tua improperat, qui te dictis, operibus atque honoribus semper praeire festinat? nisi enim tibi invideret, ne
Abbreviated transcription (Latin):
ir .t. ⁊ .n. d̾. nõ om̃s qui intͣ ecciam
catholicam baptizant᷑. accepturos ẽẽ
intam et̾nam. S eos qui ꝑcepto baptis
eĩ celoꝵ situt ĩfideles ħetici. ⁊ scismati¬
ci nõ he̾bunt: sic catholici cͥminosi pos¬
sidere non pot̾unt.

Expanded text:
non omnes qui intra Ecclesiam catholicam baptizantur, accepturos esse vitam aeternam: sed eos qui percepto Baptismenim coelorum sicut infideles, haeretici, atque schismatici non habebunt; sic catholici criminosi possidere non poterunt.
Abbreviated transcription (Latin):
sĩ decepti. ⁊ eirore mortifero uenena¬
ti qr si ꝑ coitum masculoꝵ ⁊ femĩaꝵ
ligatur pars d̾i gmͣ se manducando
solue. ⁊ purgare profitent᷑ crgit
eos tam nephandi eiroris h̾i necce¬
ssitas ut non solum de pane ⁊ ole¬
rib ⁊ poms q̃ sola uidentur in ma¬
gari. hoc se face̾ quidam ꝯfessi ẽẽ ĩ
pu. iuditio ꝑhibentur non tm̃ in pa¬
flagonia. s ⁊̃ in gallia sicut a quo¬
dam ronze xpĩano catholico audiui
Et cum int̾regarent᷑ cuiꝰ auctoritate
scͥpture ista fac̾e̾nt hoc de thesauro
suo prodidisse qd̃ paulo aute ꝯme¬
moraui. Isti autẽ cum hoc eis obicit᷑
solent R̾ndere nescio qm̃ inimicũ su¬
um de nu̾o suo. hoc ÷ electoꝵ suoꝵ deᷤᷤ¬
ciuisse. ⁊ scima fecisse. atq hi spuris
crgunt᷑. si libros tenent aut sinõ ꝯmit
tur. S quid agunt cũ eis dicit᷑. aut pͣ¬
gare lumẽ de quib pot̾itis sem̃ib ut
nec illud recusetis qd̾ nos nõ fac̾e assitis

Expanded text:
seri decepti et errore mortifero uenenaseri decepti et errore mortifero uenenati, quia, si per coitum masculorum et feminarum ligatur pars dei, quam se manducando soluere et purgare profitentur, cogit eos huius tam nefandi erroris necessitas, ut non solum de pane et holeribus et pomis, quae sola uidentur in magari. hoc se facere quidam confessi esse in publico iudicio perhibentur non tantum in Paphlagonia, sed etiam in Gallia, sicut a quodam Romae christiano catholico audiui; et cum interrogarentur, cuius auctoritate scripturae ista facerent, hoc de Thesauro suo prodidisse, quod paulo ante commemoraui. isti autem cum hoc eis obicitur, , solent respondere nescio quem inimicum suum de numero suo, hoc est electorum suorum desciuisse et schisma fecisse. atque huiusmodicoguntur, si libros tenent; aut si non committnantur. sed quid agunt, cum eis dicitur: aut purgate lumen de quibus potueritis seminibus, ut nec illud recusetis, quod uos non face
Abbreviated transcription (Latin):
dictus princeps sodaliũ prolem accipiẽs
hñtem parentum sensus prutẽtiam lu¬
oem simł. secum ingñatione proctͤatam
comedit. as plerisq uirib sumptis ex
istius mod̾i esta in qua nõ modo merat
fortitudo.s młto magis astutie. ⁊ pra¬
ui sensus. ex fera genitoꝵ m̃te ꝓpriam ad
se ꝯuigem enocauit ex ea qua ĩp̃e erat
stirpemañtem. ⁊ frõ cum ea coitu semi¬
nauit ut octi habindantĩã maloꝵ q̃
sua cogitatone ac uirtnte ut ẽet sent̃
eius oĩm hoꝵ que pofud̾at formator
atq descͥptor cuiꝰ ⁊par excipiebat ħut
sem̃ ꝯsueuit culta optima t̾ra ꝑcipere
In eadem enĩ ꝯstituebant᷑. ⁊ ꝯterebã¬
tur oĩm ymagines celestiũ ⁊ t̾renaꝵ
uirtatũ ut ꝓlem uidel orbis id qd̾ for¬
mabat᷑ siłitubiem optin̾et. O ideleste mõ¬
strum. s execͣuta ꝑditio. ⁊ labes deceptaꝵ
aĩaꝵ. Onutto qͥd sit de natura d̾i qd̾ sic
ligetur hoc d̾re. ħ saltem atcendant mi¬

Expanded text:
dictus princeps sodalium prolem accipiens dictus princeps sodalium prolem accipiens habentem parentum sensus, prudentiam, lucem simul secum in generatione procreatam comedit; ac plerisque uiribus sumptis ex istius modi esca, in qua non modo inerat fortitudo, sed multo magis astutiae et praui sensus ex fera genitorum mente, propriam ad se coniugem euocauit ex ea, qua ipse erat, stirpe manantem; et facto cum ea coitu seminauit ut ceteri abundantiam malorum, quae sua cogitatione ac uirtute, ut esset sensus eius omnium eorum, quae profuderat formator atque descriptor; cuius compar excipiebat haec, ut semen consueuit culta optime terra percipere. in eadem enim construebantur et contexebantur omnium imagines caelestium ac terrenarum uirtutum, ut pleni uidelicet orbis, id quod formabatur, similitudinem obtineret. scelestum monstrum t o execranda perditio et labes deceptarum animarum! omitto, quid sit de natura dei, quod sic ligetur, haec dicere. hoc saltem adtendant mi
Abbreviated transcription (Latin):
potius equũ ÷ io qd̾ in nr̃is uirib h̾etis
luĩs preregare. sic quippe illiꝰ mag¬
ni qui gloriosus apparuit ymagĩem
dn secũ delib̾antes iustissimũ puta¬
runt id qd̾ postulabant᷑ prebere. Nec
enĩ fidebant se idem lum̃ iugit̾ retẽ¬
turos. Unde meliꝰ rati sunt principi id
suo offr̾e neqͣatn desꝑantes eodem se pa¬
oĩb diuinis scͥpturis archanis q celesti¬
b asꝑsum est. Sapientib u̾o quomͦ sit
datum scire mĩme est difficile. Nam co¬
ram aꝑteco cognoscitur ab eo qui ue
minaꝵ scil ac masculoꝵ impulit eos ut
int̾ se coirent in quo coitualii semmna¬
runt alie gͣnde effecte. sunt. Erant autẽ
partꝰ hiis qui genuant siłes. uires płi¬
mas parentum uti primi obtinentes
ħ sumens eoꝵ princeps uti principnr
donum gauisus est ⁊ sient ⁊̃ nũc fien
uidemꝰ corpoꝵ formatcem nat᷑am mali
inde uires sumentẽ figurare. ita ⁊̃ añ

Expanded text:
potius aequum est, id quod in vestris viribus habetis potius aequum est, id quod in vestris viribus habetis luminis praerogare: sic quippe illius magni qui gloriosus apparuit, imaginem diu secum deliberantes, justissimum putaverunt id quod postulabantur praebere. Nec enim fidebant se idem lumen jugiter retenturos: unde melius rati sunt principi suo id offerre, nequaquam desperantes eodem se paomnibus diuinis scripturis arcanisque caelestibus aspersum est; sapientibus uero quomodo sit datum scire minime est difficile; nam coram aperteque cognoscitur ab eo, qui ueminarum scilicet ac . masculorum, inpulit eos, ut inter se coirent. in quo coitu alii seminarunt, aliae grauidae effectae sunt. erant autem partus his, qui genuerant, similes uires plurimas parentum uti primi obtinentes. haec sumens eorum princeps uti praecipuum donum gauisus est. et sicuti etiam nunc fieri uidemus corporum formatricem naturam mali inde uires sumentem figurare, ita etiam ante
Abbreviated transcription (Latin):
negauit nͥ eosdem libros anathema¬
tizau̾int. ⁊ manichei esse destit̾it. si
gatur. quis nõ digne credat eos facere
qd̾ int̾ untutes celoꝵ ⁊ principes dene¬
brarum fieri in thesauro suolegunt
qñ qͥd̾ ⁊ carnes suas de gente tenebraꝵ
eẽ dicunt. ⁊ in eis ligatã ten̾i uitalem
dubitant. que utiq si soluenda. ⁊ nrã¬
ducando purganda sic̃ eos fat̾i crgit fu¬
nestꝰ error ip̃oꝵ. quis nõ uidert quis
nõ ex horreat᷑. qnͣta turpitudo. ⁊ ꝯmͣue
pharia ꝯseqͣtur. Nam ⁊ a quibdam pr̃ĩ¬
cipib gentis tenebraꝵ sic dñt primũ¬
hoĩem creatum ut lum̾ ab eis uefuge¬
ret tenetur. In epła enĩ ꝯmͣ fundam̃ti
applłant quo mͦ ꝓrmceps tenebraꝵ ꝯm̃
⁊ egerit. ita scͥpsit manicheus. Inrqͥs
gͥ ꝯmentis ad eos qui ad erant ait. qͥd
uobis udetur: Maximũ hoc lnm̃ qd̾ ori¬
tur intuem̃. qm̃ad̾ polum mouet ꝯ¬
cutit płimas potestates. Quap̃p mͥ uos

Expanded text:
negant. nisi eosdem libros anathemanegant. nisi eosdem libros anathemauerint et Manichaei esse destiterint. si gatur: quis non digne credat eos facere, quod inter uirtutes caelorum et principes tenebrarum fieri in Thesauro suo legunt, quandoquidem et carnes suas de gente tenebrarum esse dicunt et in eis ligatam teneri uitalem dubitant? quae utique si soluenda est et manducando purganda, sicut eos fateri cogit funestus error ipsorum, quis non uideat, quia non exhorreat, quanta turpitudo et quam nefaria consequatur ?. Nam et a quibusdam principibus gentis tenebrarum sic dhominem creatum, ut lumen ab eis ne fugeret teneretur. In epistola enim quam Fundamenti appellant, quomodo princeps tenebrarum, quem  egerit, ita scripsit Manichaeus: Iniquis igitur commentis ad eos qui aderant ait: Quid vobis videtur maximum hoc lumen quod oritur? Intuemini quemadmodum polum movet, concutit plurimas potestates. Quapropter mihi vos
Abbreviated transcription (Latin):
uirginũ sc̾aꝵ ꝑ suos angelos huis ap¬
paret potestatib quaꝵ nat᷑a frigida÷
atq humida q̃q in celis ordinate sm̃
equidẽ hiis que femĩe sunt in ĩpis for¬
ma puoꝵ apparet. mastułꝰ uo uirgi¬
nim. hac u̾o mutatõne ⁊ diu̾sitatẽdi¬
q stirpis principes masculi siue fem¬
ne soluũtur atcp id qđ in ip̃is estu¬
tale fugit. qd̾ u̾o resed̾it laxatimd¬
ducitur in t̾ram ꝑ frigora. ⁊ cũctis
t̾re gñib admiscẽtur. Quis hoc ferat
quis hoc credat nõ dico ita esse. Sed
uł dici potuisse. ecce qui docentem:
tientem d̾m. ꝑ electos autẽ suos pur¬
gar dñt eamdem ip̃am ⁊mixtã ꝑter
ac nat᷑am d̾i mandncando. scil ⁊ bibendo¬
qr eaindẽ in alimentis oĩb dicunt liga¬
tam ten̾i. Qne cum ab electis uelud sã¬
ctis in refectione corporis manducando
⁊ bibendo assumũtur ꝑ eoꝵ sc̃itatẽ solui
ꝯgrue de illis creditum sit qd̾ frustra

Expanded text:
virginum sanctarum per suos angelos apvirginum sanctarum per suos angelos apparet his potestatibus, quarum natura frigida est atque humida, quaeque in coelis ordinatae sunt. Et quidem his quae feminae sunt, in ipsis forma puerorum apparet: masculis vero, virginum. Hac vero mutatione et diversitate di stirpis principes masculi siue feminae soluuntur atque id, quod in ipsis est uitale, fugit; quod uero resederit, laxatum deducitur in terram per frigora et cunctis terrae generibus admiscetur. quis hoc ferat? quis hoc credat, non dico, ita esse, sed uel dici potuisse ? ecce qui docentem tientem deum! Per electos autem suos purgari dicunt eandem ipsam commixtam partem ac naturam dei manducando scilicet et bibendo, quia eam in alimentis omnibus dicunt ligatam teneri: . quae cum ab electis uelut sanctis in refectionem corporis manducando et bibendo adsumuntur, per eorum sanctitatem solui,congrue de illis creditum sit, quod frustra
Abbreviated transcription (Latin):
cupiscentia crescitatq hoc modo ui¬
cłm pessimaꝵ orgitatõnum eaꝵ soluit᷑
Uiuaq q aĩa q̃ eaꝑdem m̃bris teneba¬
tur. hac occ̃one laxata eumescit. ⁊ su¬
opurissimo aen miscet᷑ ubi penit ablu¬
te aĩe ascendunt ad lucidas naues q̃
sibi ad uectatonẽ atq ad sue patͥe tͣus¬
fretat̃onem sunt p̃ꝑate. Id u̾o qd̾ ad huc
adusi gn̾is masculas portat ꝑ estus at
q calores ꝑticłatim descendit atꝙ arbo¬
ris cet̾isq plant. itoib ac satis om̃ibus
miscetur. ⁊ colorib diu̾sis infigitur
ex quo pacto. ex ista magna. ⁊ claris¬
sima. nam figure pu̾oꝵ ⁊ uirgniũi ap¬
parent ꝯtͣiis potestatib que i celis
tegunt. q̃q igneam hñt naturã at¬
ex isto aspettu decoro uite pacis q̃ mea¬
ruradem menbris ħetur laxata deduai
t ꝑ calorem ni t̾rram. eodem mͦ ⁊̃ illa
altissima uirt que ĩ nam iuitalium
aquaꝵ hĩtat insiłitudine puoꝵ ac

Expanded text:
cupiscentia crescit atque hoc modo uicupiscentia crescit atque hoc modo uinculum pessimarum cogitationum earum soluitur uiuaque anima, quae eorundem membris tenebatur, hac occasione laxata euadit et suo purissimo aeri miscetur, ubi penitus ablutae animae ascendunt ad lucidas naues, quae sibi ad uectationem atque ad suae patriae transfretation em sunt praeparatae. id uero, quod adhuc aduersi generis maculas portatque calores particulatim descendit atque arboribus ceterisque plantationibus ac satis omnibus miscetur ot coloribus diuersis inficitur. et quo pacto ex ista magna et clarissima naui figurae puerorum et uirginum parent contrariis potestatibus, quae in caelis degunt qex isto aspectu decoro, vitae pars quae in earumdem membris habetur, laxata deducitur per calores in terram: eodem modo etiam illa altissima virtus, quae in navi vitalium aquarum habitat, in similitudine puerorum ac
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s hostiles potestates ꝓpt̾ ingeni¬
tam sͥ letalem. ⁊ spurcissĩam acupi¬
scentiam facillime capi atci hiisdẽ
opetiebus pulchriins que apparent
macipati. Hoc q mͦ dissolui. scratis
autẽ hũc eiidem nr̃m beatum pr̾em¬
hoc quid̾ e̾e qd̃ ⁊ sue uirtutes qͣs ad
necciam cãm tͣnsformat in puoꝵ ⁊
uirginũ intemꝑatã siłitiomem.
Utitur autẽ hiis tamqͣm ꝓpriis ar¬
ns. atꝙ ꝑ eas suam ⁊pset uolun¬
tatem. Harum sio untittum diunraꝵ
que ad metar ꝯiugii tͣ insna gu̾a
statiũit᷑ q̃cumqo alacͥtate ⁊ facilitate:
id qd cogitauint momento eodem effi¬
tsunt plene sut lucide naues. Itaq cũ
rat̾o popost̾it: ut masculis appareant ec¬
cłie sc̾e untutes. Ilico ⁊̃ suam effigi¬
em uirginum pulch̾rimaꝵ hĩtu de mõ¬
strant. Rursus cum ad formas femĩas
uentum fu̾it postponẽtes speties uirgi¬
num pu̾oꝵ inuestium ipẽm oftendũt
hoc autem iuso decoro illaꝵ ardor ⁊ cõ¬

Expanded text:
omnes hostiles potestates propter ingenitam sibi letalem et spurcissimam concupiscentiam facillime capi atque isdem speciebus pulcherrimis, quae parent et mancipari hocque modo dissolui. sciatis autem hunc e quod etiam suae uirtutes, quas ab necessariam causam transformat in puerorum et uirginum intemeratam similitudinem. utitur autem his tamquam propriis armis atque per eas suam conplet uoluntatem. Harum uero uirtutum diuinarum. quae-adstatuuntur quaeque alacritate ac facilitate id, quod cogitauerint, momento eodem efficiunt, plenae sunt lucidae naues. itaque cum ratio poposcerit, ut masculis adpareant eaedem sanctae uirtutes, illico etiam suam effigiem uirginum pulcherrimarum habitu demonstrant. rursus, cum ad feminas uentum fuerit. postponentes species uirginum puerorum inuestium speciem ostendunt. hoc autem uisu decoro illarum ardor et con
Abbreviated transcription (Latin):
lux primũ ꝑ ocłos ip̃a diffundit᷑. emicat¬
q n radiis ocło̾ꝵ ad iusibłia intuenda. de¬
ñ mixtura qͣdam. primocũ aerepuro
scd̾o cum aere caliginoso. atq nebłoso
t̾cio cum corpulentiore humore. Quarto
cum t̾rena celsirdine. quĩqo sensus ⁊
ip̃o sensu ocłoꝵ ꝑficit nͥ ip̃a tota excel¬
lit. Isti sensus qr ĩ sola fatie p̃locati sit̃
io scͥptum arbitror qm̃ ĩ susflauit deꝰ¬
nimã uiuentẽ. ant̾ior cͥppe pars post̾io
quitur. ab ista sensus ab illa motus. sĩ
ꝯsiliũ precedit actionem. iste uires cã
in corpore fiunt. nec sine ntͦq fi possimt
In primia parte cerebri uis aĩalis uo¬
catur fastaticalis .i. ymagmaria

Expanded text:
lux, primum per oculos ipsos diffunditur, emicatque in radiis oculorum ad visibilia intuenda; deinde mixtura quadam primo cum aere puro, secundo cum aere caliginoso atque nebuloso, tertio cum corpulentiore humore, quarto cum terrena crassitudine, quinque sensus cum ipso sensu oculorum perficit, ubi ipsa sola excellit. Isti sensus quia in sola facie praelocati sunt, ideo sctum vitae. Anterior quippe pars posterioquitur; ab ista sensus, ab illa motus; sicut consilium praecedit actionem. Istae vires tamb anima in corpore fiunt, nec sine utroque fieri possunt. In prima parte cerebri vis animalis vocatur phantastica, id est imaginar
Abbreviated transcription (Latin):
dulee semꝑ erit mͥ loqiui. sẽꝑ coggitare sẽ¬
per gr̃as ag̾e. ut pro om̃ib bñfitiis suis
possim eu laudare. ⁊ amare. cum enĩ
cũctis sit psidens singłos implens ubiq
p̾sens cũctoꝵ curã agens. ⁊ tñ singłis qͣi
oĩb ꝓuidens. ita totũ ad custodiam meã
occupatũ uideo si ego suꝑ custodiã meãsta

Expanded text:
dulce mihi erit semper loqui, semper cogitare, semper gratias agere: ut pro omnibus beneficiis possim semper eum laudare et amare. Cum enim cunctis sit praesidens, singulos implens, ubique praesens, cunctorum curam agens, et tam singulis quam omnibus providens, ita eum totum ad custodiam mei occupatu
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ a uet̾ib sapientib. ip̾e h̾o diffi̾tus
est. ho est aĩal ronale mortale. hic ge¬
n̾e poĩto qd̾ aĩal dcm̃ est. additas duas
diffe̾ntias uidemꝰ quib admorẽdꝰ erat
homo. ⁊ ano sͥ eẽt redeund̾. ⁊ uñ fugi¬
end̾. sicut enĩ progressus aĩe usꝙ ad m¬
mortalia lapsus. sic regressus in ratõ¬
nem det̾et ẽẽ qua impugnãtib utiis
resist̾e ualeat. ut scd̾m nat᷑am suã ui¬
uat. ⁊ ordinate appetat sub illo indel
is. alio qd̾ mortale adumis. illisdubi
se cognoscat magna opꝰ est ⁊ suecudi¬
ne recedendi a sensib ut aĩm ad se

Expanded text:
ibus sapientibus ita homo definitus est: Homo est animal rationale, mortale. Hoc genere posito, quod animal dictum est, additas duas differentias videmus, quibus admonendus erat homo, et quo sibi esset redeundum, et unde fugiendum. Sicut enim progressus animae usque ad mortalia lapsus est; sic regressus ejus in rationem esse debet, qua impugnantibus vitiis resistere valeat, ut secundum naturam suam vivat, et ordinari appetat sub illo a quo ris; alio, quod mortale, a divinis. Illud nisi se noscat, magna opus habet consuetudine recedendi a sensibus et animum in se