comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
centula erat uiduitatẽ suam serua¬
re non poterat. Uidebat aliam legẽ
in membii s suis repugnantẽ legi m̃¬
tis suȩ ⁊ se uictam atq captiuam ad co¬
itum trahi. Melius arbitrata ẽ aꝑte cõ¬
fiteri imbecillitatẽ suam: ⁊ umbram
quandam miserabilis subire coniugii:
quam sub gla unius uiri oꝑa exercere
meretricum. Idem apłs uult uiduas
adolescentulas nubere. filios procreare.
nullam dare occasionem maledi¬
cti gr̃a. ⁊ ꝓtinus cur hoc uelit exponit.
Iam enim quedam abierunt retro pꝰ¬
suaserat sibi: ⁊ putabat uirum iure
a se dimissum. nec euangłii iugorem
nouerat. inquo nubendi uniuersa
putatur. Dum multa diaboli uitat
uulnera. unum incauta uulnꝰ accepit.
S quid ego in abolitis. ⁊ antiquis mo¬
ror querens excusare culpam. cuius pe¬
nitentia ipsam confessa ẽ: Quis hoc
crederet ut post mortem scdi uiri
insemet reuersa quo tempore solent
uidue negligentes iugo seruitutis

Expanded text:
centula erat, uiduitatem suam seruacentula erat, uiduitatem suam seruare non poterat. uidebat aliam legem in membris suis repugnantem legi mentis suae et se uinctam atque captiuam ad coitum trahi. melius arbitrata est aperte confiteri inbecillitatem suam et umbram quandam miserabilis subire coniugii quam sub gloria uniuirae exercere meretricium. idem apostolus uult uiduas adulescentulas nubere, filios procreare, nullam dare occasionem maledicti gratia. etprotinuscur hoc uelit, exponit: iam enim quaedam abierunt retro suaserat sibi et putabat uirum iure a se dimissum nec euangelii uigorem nouerat, in quo nubendi uniuersa putatur, dum multa diaboli uitat uulnera, unum incauta uulnus accepit. Sed quid ego in abolitis et antiquis moror quaerens excusare culpam, cuius paenitentiam ipsa confessa est? quis hoc crederet, ut post mortem secundi uiri in semet reuersa, quo tempore solent uiduae neglegentes iugo seruitutis
Abbreviated transcription (Latin):
Quicquid uiris iubet᷑ hoc conseqͣnt
redundat adfeminas. Neq enĩ ad¬
ultera uxor dimittenda ẽ: & uir mo¬
echus tenendus. Si quis meretrici iũ¬
gitur: unum corpus facit. Ergo que
scortatori inpuroq sociatur: unum
cum eo corpus efficitur. Alie sunt le¬
ges cesarum. alie ih̃u xp̃i. Aliud
papinianus. aliud paulus nr̃ p̃cipit.
Apud illos uiris impudicitie frena
laxantur. & solo stupro atq adult̾io
condemꝑnato: passim ꝑlupanaria
⁊ ancillulas libido ꝑmittitur. quasi
culpam dignitas faciat non uolup¬
tas. Apud nos quod ñ licet feminis.
eq non licet uiris: & eadem seruitꝰ
pari conditione censetur. Dimisit gͦ
ut aiunt uitiosum. dimisit illius &
illius criminis noxium. dimisit pe
ne quod clamante uicinia. uxor sola
non ꝓdidit. Sin autem arguit᷑. quare
repudiato marito ñ in nupta ꝑmanse¬
rit: facile culꝑam fatebor. dum tam̃
referam necessitatem. Melius est in¬
quit apłs nubere quam uri. Adoles¬

Expanded text:
quidquid I uiris iubetur, hoc consequenter quidquid I uiris iubetur, hoc consequenter redundat ad feminas. neque enim adultera uxor dimittenda est et uir moechus tenendus. si, qui meretrici iungitur, unum corpus facit, ergo et, quae scortatori inpuroque sociatur, unum cum eo corpus efficitur. aliae sunt leges Caesarum, aliae Christi; aliud Papinianus, aliud Paulus noster praecipit. apud illos in uiris pudicitiae frena laxantur et solo stupro atque adulterio condemnato passim per lupanaria et ancillulas libido permittitur, quasi culpam dignitas faciat, non uoluptas. apud nos, quod non licet feminis, aeque non licet uiris et eadem seruitus pari condicione censetur. dimisit ergo, ut aiunt, uitiosum; dimisit illius et illius criminis noxium; dimisit - paene dixi, quod clamante uicinia uxor sola non prodidit. sin autem arguitur, quare repudiato marito non innupta permanserit, facile culpam fatebor, dum tamen referam necessitatem. melius est, inquit apostolus, nubere quam uri. adules
Abbreviated transcription (Latin):
mum unum qui nob̾ cunctando
restituit rem publicam. ⁊ totam fa¬
biorum gentẽ ꝓferret in medium.¬
diceret pugnas. de scriber& proelia.
⁊ ꝑ tante nobilitatis gradus fabiolam
uenisse iactaret: ut quod inuirga ñ
poterat. in radicib demonstraret. Ego
diuersorii bethleemitici ⁊ p̃sepis do¬
minici amator. in quo uirgo puer¬
pera dm̃ fudit infantem: ancillam
xp̃i non de nobilitate ueteris hysto¬
riȩ. sed de eccłiȩ humilitate ꝓducam.
& quia statim in pͥncipio quasi sco¬
pulus quidam ⁊ ꝓcella mͥ obtrecta¬
torum eius opponitur. qd̃ scđo nup
ta. matrimonium prius reliquerit:
non laudabo conuersam nisi ream
absoluero. Tanta prior maritꝰ uitia
habuisse narratur: ut nec scortum
quidem ⁊ uile mancipium ea susti¬
nere posset. Quȩ si uoluero dicere: ꝑ¬
dam uirtutem femine quȩ maluit
culpam subire discidii. quam qͣndam
corꝑoris sui infamaret partẽ. ⁊ macłas
mitti excepta causa fornicationis. &
si dimissa fuerit manere innuꝑtã.

Expanded text:
mum. Unum qui nobis, cunctando, restituit rem , et totam Fabiorum gentem diceret pugnas, describeret proelia et per tantae nobilitatis gradus Fabiolam uenisse iactaret, ut, quod in uirga non poterat, in radicibus demonstraret. ego, diuersorii Bethlemitici et praesepis dominici amator, in quo uirgo puerpera deum fudit infantem, ancillam Christi non de nobilitate ueteris historiae, sed de ecclesiae humilitate producam. Et quia statim in principio quasi scopulus quidam et procella mihi obtrectatorum eius opponitur, quod secundum sortita matrimonium prius reliquerit, non laudabo conuersam, nisi ream absoluero. tanta prior maritus. uitia habuisse narratur, ut ne scortum quidem et uile mancipium ea sustinere posset. quae si uoluero dicere, perdam uirtutem feminae, quae maluit culpam subire discidii quam quandam corporis sui infamare partem et maculas mitti excepta causa fornicationis et, si dimissa fuerit, manere innuptam.
Abbreviated transcription (Latin):
Que cum xp̃o uiuit incęlis: in ho¬
minum quoq ore uictura ẽ. Transi
et ⁊ p̃sens etastsequentur scła post
futura. quȩ sine amore. sine inuidia
iudicabunt. Inter paule heustochieq
nomen. media ponitur. Nunquã in
meis moritura est libris. Audiet me
semꝑ loquentẽ cum sorore. cũ ma

Expanded text:
quae cum Christo uiuit in caelis, in hoquae cum Christo uiuit in caelis, in hominum quoque ore uictura est. transiet et praesens aetas, sequentur saecula post futura, quae sine amore, sine inuidia iudicabunt: inter Paulam et Eustochiae nomen media ponetur. numquam in meis moritura est libris. audiet me semper loquentem cum sorore, cum ma
Abbreviated transcription (Latin):
At ego ur̃i sortem doleo quas adhuc
scłi carcer includit: quas cotidie in a¬
cie p̃liantes. nunc ira. nunc auaritia.
nunc libido. nunc diroꝵ incentiua
uiciorum ꝑtrahunt ad ruinam. Si uis
ut mater mea sic:cur placere xp̃o ñ¬
uis: Non agnosco matrem. meo dño
displicentem. Loquit᷑ illa & alia multa
quȩ taceo. ⁊ ꝓ de dnm̃ rogat: inichiq ut
de eius mente securus sum. ueniã
impetrat ꝑeccatoꝵ. qd̃ monui. qd̾ orta¬
tus sum: quod inuidiã ꝓpinquoꝵ ut
salua eẽt excepi. Itaq dum sp̃e hos ar¬
tus regit. dum uide huius fruimur
cõmeatu. ⁊ spondeo ꝓmitto. polliceor.
illam mea lingua resonabit. illi mei
dedicabunt᷑ labores. illi sudabit inge¬
nium. Nulla erit pagina: quȩ non
blesillam sonet. Quocumq sermonis
nr̃i monimenta ꝑuenerint: illa cũ
meis opusculis ꝑegrinabitur. hanc
mea mente defiram legent uirgines:
iudue. monachi. sacerdotes. Breius ui¬
te spacium. et̾na memoria cõpensabit

Expanded text:
at ego uestri sortem doleo, quas adhuc at ego uestri sortem doleo, quas adhuc saeculi carcer includit, quas cotidie in acie proeliantes nunc ira, nunc auaritia, nunc libido, nunc uariorum incentiua uitiorum pertrahunt ad ruinam. si uis, ut mater mea sis, cura placere Christo. non agnosco matrem meo domino displicentem\'. loquitur illa et alia multa, quae taceo, et pro te deum rogat mihique, ut de eius mente securus sum, ueniam inpetrat peccatorum, quod monui, quod hortatus sum, quod inuidiam propinquorum, ut salua esset, excepi. Itaque dum spiritus hos artus regit, dum uitae huius fruimur commeatu, spondeo, promitto, polliceor: illam mea lingua resonabit, illi mei dedicabuntur labores, illi sudabit ingenium. nulla erit pagina, quae non Blesillam sonet. quocumque sermonis nostri monumenta peruenerint, illa cum meis opusculis peregrinabitur. hanc in meam mentem defixam legent uirgines, uiduae, monachi, sacerdotes. breue uitae spatium aeterna memoria pensabit.
Abbreviated transcription (Latin):
deoꝵ est. Te quoq si ad sepulchrũ uo¬
Quidqueris iuuentem cum mortuis:
Quod quia maria fecerat magdalene.
postqͣm uocem dñi se clamantis agno¬
uit.: ad eius ꝓuoluta pedes audit:
Ne tetigeris me necdum enim ascen¬
di ad patrem meum. Id est ñ mereris
tangere surgentẽ: quem mortuum
estimas in sepulchro. Quas nunc existi¬
mas blesillam nrãm pati cruces. que¬
q ferre tormenta. quod tibi xp̃m ui¬
deat sub iratum. Clamat nunc illa¬
uoce lugenti. Si unqͣm me amasti ma¬
ter. si tua ubera suxi. si tuis instituta
sum monitis: ne inuideas głe mee:
ne hoc agas. ut a nobis in ꝑpetuũ se¬
paremur. Putas ẽẽ me solam: habeo¬
ꝓte mariam matrem dñi. Multas hic
uideo: quas antea nesciebam. Oqͣm me¬
lior est iste comitatus. Habeo annam
magis gaudeas. tantoꝵ annoꝵ laborẽ.
ego intrib mensib consecuta sum. Ui¬
nam palmam castitatis accepimus.
Alisereris mei. quia mundum reliqui

Expanded text:
daeorum est. Te quoque, si ad sepulcrum fidaeorum est. Te quoque, si ad sepulcrum fiQuid quaeris viventem cum mortuis? » Quod quia Maria fecerat Magdalene, postquam vocem Domini se clamantis agnovit, ad ejus provoluta pedes, audit: « Ne tetigeris me, necdum enim ascendi ad Patrem meum » , id est, non mereris tangere resurgentem quem mortuum existimas in sepulcro. 6. Quas nunc existimas Blaesillam nostram pati cruces, quae ferre tormenta, quod tibi Christum videat subiratum? Clamat nunc illa lugenti: Si unquam me amasti, mater, si tua ubera suxi, si tuis instituta sum monitis, ne invideas gloriae meae; nec hoc agas, ut a nobis in perpetuum separemur. Putas epro te Mariam, matrem domini. multas hic uideo, quas ante nesciebam. o quanto melior iste comitatus est! habeo Annam magis gaudeas, tantorum annorum laborem ego in tribus mensibus consecuta sum. unam palmam castitatis accepimus. misereris mei, quia mundum reliqui?
Abbreviated transcription (Latin):
pellitur. ñ lapidib obruit᷑. non p̾ci-¬
pitatur influctib: Alatronam mi¬
serabilem seduxerunt: quȩ quia mo¬
nacha ẽẽ noluerit: hinc ꝓbat᷑ quod
nulla gentilium ita suos unquam
filios fleuerit. Qualem putas adistas
uoces xp̃m habuisse tristiciã: Quo¬
modo exultasse sathanam:. Qui nunc
tuam animam eriꝑe festinans. ⁊ pie
tibi ꝓponens doloris illecebram.dũ ante
oculos tuos filie semꝑ imago uersatur
cupit matrem simul necare uictricis.
⁊ solitudine sororem inuadere derelic¬
tam: Non ut terream loquar: s ut mͥ
testis est dñs quasi ante tribunal eius
assistens. in hec te uerba conuenio. De
que usq ad uiciniam mortis acceduns.
Ululas ⁊ ex clamitas: ⁊ quasi quib dam
facib accensa. quantum inte ẽ tui sẽꝑ
homicida es. S ad talem clemens ingre¬
ditur iħc: ⁊ dicit. Quid ploras: Non
est mortua puella. sed dormit. Irride¬
ant circumstantes. ista infelicitas iu

Expanded text:
pellitur, non lapidibus obruitur, non praecipellitur, non lapidibus obruitur, non praecipitatur in fluctus? matronam miserabilem seduxerunt, quae quam monacha esse noluerit, hinc probatur, quod nulla gentilium ita suos umquam filios fleuerit\'. qualem putas ad istas uoces Christum habuisse tristitiam, quomodo exultasse satanan, qui nunc tuam animam eripere festinans et pii tibi proponens doloris inlecebras, dum ante oculos tuos filiae semper imago uersatur, cupit matrem simul necare uictricis et solitvldinem sororis inuadere relictae? non, ut terream, loquor, sed, ut mihi testis est dominus, quasi ante tribunal eius adsistens in haec te uerba conuenio. detquae usque ad uicina mortis accedunt. ululas et exclamitas et quasi quibusdam facibus accensa, quantum in te est, tui semper homicida es. sed ad talem clemens ingreditur Iesus et dicit: \'quid ploras? non est mortua puella, sed dormit\'. rideant circu
Abbreviated transcription (Latin):
liberasti.S forsitan suꝑatur inceteris.
Quin immo qua illos mente contẽp¬
serit. in unico postea filio ꝓbat: cui om¬
ni quam habebat possessione concessa:
ingruente iam hieme. ierosolimã na¬
uigauit. Parce queso tibi. parce filie iã
cum xp̃o regnanti: parce saldem eus¬
thochiȩ tuȩ: cuius parua adhuc etas.
i rudis pene infantia. te magistrante
dirigitur. Seuit nunc diabolus: i qͥa
cernit unam de tuis liberis triunphã
in remanente uictoriam: quã in p̃eun¬
te iam ꝑdidit. Qrandis in suos pietaᷤᷤ ĩpie¬
Ntaᷤ ĩ dm̃ est. Abraham unicum filium
letus interfecit: & tu unam de plurib
quereris coronatam: Non possũ sine
gemitu eloqui. quod dicturus sum.
Cum de media pompa funeris exani¬
mem te referrent: hoc int̾ se populus
mussitabat. Nonne illud ẽ qd̾ sepius
dicebamus: Dolet filiam ieiniis in¬
terfectam: quod ñ uł de scdo eius ma¬
trimonio conuenerit nepos. Quousq
genus de destabile monachoꝵ ñ urbe

Expanded text:
liberasti. Sed forsitan superatur in caeteris. Quinimo qua illos mente contempserit, in unico postea filio probat, cui omni quam habebat possessione concessa, ingruente jam hieme, Jerosolymam navigavit. 5. Parce quaeso tibi, parce filiae cum Christo jam regnanti, parce saltem Eustochio tuae, cujus parva adhuc aetas, et rudis pene infantia, te magistra al. magistrante  dirigitur. Saevit nunc diabolus, et quia unam cernit de tuis liberis triumphantin remanente victoriam, quam in praeeunte jam perdidit. GRANDIS in suos pietas, impietas in Deum est. Abraham unicum filium laetus interficiquereris coronatam? non possum sine gemitu eloqui, quod dicturus sum. cum de media pompa funeris exanimem te referrent, hoc inter se populus mussitabat: \'nonne illud est. quod saepius dicebamus? dolet filiam ieiuniis interfectam, quod non uel de secundo eius matrimonio tenuerit nepotes. quousque genus detestabile monachorum non urbe
Abbreviated transcription (Latin):
quod habuit dedit. & tu gͥ eroganda
non queras. s quesita iam tribue. ut for¬
tissimũ tyruncłm suum xp̃c agnos¬
cat: ut letus tͥ de longissima regione
uenienti occurrat pater: ut stolam tri¬
buat. ut donet anulum. ut immolet
prote uitulum saginatũ: ut expeditũ
cum scõ fr̃e quintiliano ad nos cito faci¬
at nauigare. Pulsaui amicitiarũ fores.
Si aꝑueris: nos crebro habebis hospiteᷤ.

Expanded text:
quod habuit, dedit. et tu igitur eroganda quod habuit, dedit. et tu igitur eroganda non quaeras, sed quaesita iam tribue, ut fortissimum tirunculum suum Christus agnoscat, ut laetus tibi de longissima regione uenienti occurrat pater, ut stolam tribuat, ut donet anulum, ut immolet pro te uitulum saginatum, ut expeditum cum sancto fratre Quintiliano ad nos cito faciat nauigare. pulsaui amicitiarum fores; si aperueris, nos crebro habebis hospites.
Abbreviated transcription (Latin):
saluatorẽ qui dic̃ in euangłio. Nisi
quis tulerit crucem suã⁊⁊ secutꝰ me
fuerit: ñ potest m̃s eẽ discipłs. Proice
sarcinam scł̃i. ue queras diuitias quȩ
cameloꝵ paruitat̾ib cõparant᷑. Nudꝰ
& leuis adcelum uola:. ne alas uirtu¬
tum tuarũ auri depͥmant pondera.
hoc autẽ dico. ñ quo te auarum di¬
dicerim: s sub intelligã iccirco adhuc
militie oꝑam dare. ut impleas saccu¬
lum quem euacuare dñs p̾cepit. Si
gͥ qui habent possessiones i diuitias
iubentur omnia uendere ⁊ dare
pauꝑib.⁊ sic sequi saluatorem: ig¬
natio tua aut diues ẽ. & debet facere
quod p̃ceptum ẽ: aut adhuc tenuis: i ñ
debet querere quod erogatura ẽ. Cer¬
te xp̃s ꝓanimi uoluntate om̃ia in
acceptum refert. Nemo apłis pauꝑi¬
or fuit: ⁊ nemo tantum ꝓ dño dereliqͥt
Uidua illa in euangłio pauꝑcula que
duo minuta misit ingazophylatium.
cunctis p̾fert᷑ diuitib: quia dotum

Expanded text:
saluatorem, qui dicit in euangelio: nisi saluatorem, qui dicit in euangelio: nisi quis tulerit crucem suam et secutus me fuerit, non potest meus esse discipulus. proice sarcinam saeculi, ne quaeras diuitias, quae camelorum prauitatibus conparantur. nudus et leuis ad caelum uola, ne alas uirtutum tuarum auri deprimant pondera. hoc autem dico, non quo te auarum didicerim, sed subintellegam idcirco adhuc militiae operam dare, ut impleas sacculum, quem euacuari dominus praecepit. si igitur, qui habent possessiones et diuitias, iubentur omnia uendere et dare pauperibus et sic sequi saluatorem, dignatio tua aut diues est et debet facere, quod praeceptum est, aut adhuc tenuis et non debet quaerere, quod erogatura est. certe Christus pro animi uoluntate omnia in acceptum refert. nemo apostolis pauperior fuit et nemo tantum pro domino dereliquit. uidua illa in euangelio paupercula, quae duo minuta misit in gazophylacium, cunctis praefertur diuitibus, quia totum,
Abbreviated transcription (Latin):
nter omuia quȩ mͥ scĩ fr̃is quin¬
tilliani amicitie p̾stiterunt. hoc
uel maximũ est: quod de mͥ igno¬
tum corpore. mente sociauit. Qͥs
enim ñ diligat eum qui sub palu¬
dam̃to & habitu militari. agat oꝑa
propħarũ: ⁊ exteriorẽ hominem
aliud ꝓmittentẽ. uincat interiore
homine. qui formatꝰ ÷ ad ymaginẽ
creatoris: Vnde ⁊ prior ad officium
ꝓuoco litterarũ: i precor ut mͥ occa¬
sionem sepius tribuas rescribendr:
quo de cetero scͥbam audacius. Illud
autẽ prudentie tue breuit̾ significas¬
se sufficiat: ut memineris apostolice
solutionẽ. Solutus es. ne queras uxo¬
rem: id÷ alligationẽ. que solutioni
tate. ⁊ aliud agas aliud reꝑmittas.
ac ꝓpe modum in domate constitutꝰ
sis: non debes ad tollendam tunicã
tecta descendere. nec respicere post¬
tergũ. nec aratri semel arrepti stiuã
dimittere. S si fieri potest. imitare
ioseph:i egyꝑtie domine pallium de¬
relinque: ut nudus sequaris dñm

Expanded text:
nter omnia, quae mihi sancti fratris Quintiliani amicitiae praestiterunt, hoc uel maximum est, quod te mihi ignotum corpore mente sociauit. quis enim non diligat eum, qui sub paludamento et habitu militari agat opera prophetarum et exteriorem hominem aliud promittentem uincat interiore homine, qui conformatus est ad imaginem creatoris ? unde et prior ad officium prouoco litterarum et precor, ut mihi occasionem saepius tribuas rescribendi, quo de cetero scribam audacius. illud autem prudentiae tuae breuiter significasse sufficiat, ut memineris apostolicae solutionem; solutus es? ne quaeras uxorem, idest alligationem, quae solutioni tate et aliud agas, aliud repromittas ac propemodum in domate constitutus sis, non debes ad tollendam tunicam tecta descendere nec respicere postergum nec aratri semel arrepti stiuam dimittere, sed, si fieri potest, imitare Ioseph et Aegyptiae dominae pallium derelinque, ut nudus sequaris dominum
Abbreviated transcription (Latin):
citiam: scindis potius qͣm dissuis. qđ
prudent̾ lelius uetat. Nisi forte ita tͥ
exosus est oriens: ut litteras quoq tuaᷤᷤ
huc uenire formides. Ex pergiscere.
exꝑgiscere. eiugila de somno: p̾sta u¬
nam carte scedulam caritati. Inter
delicias patrie ⁊ cõmunes qͣs habu-¬

Expanded text:
citiam scindis potius, quam dissuis, quod citiam scindis potius, quam dissuis, quod prudenter Laelius uetat; nisi forte ita tibi exosus est oriens, ut litteras quoque tuas huc uenire formides. expergiscere, expergiscere, euigila de sommo, praesta unam chartae scedulam caritati inter delicias patriae et communis, quam habu
Abbreviated transcription (Latin):
URpilius comicus tͣctans
de uicissitudine litteraꝵ.
sola inquit res ẽ que ho¬
mines absentes p̾sentes fa¬
ciat. Nec falsam dedit qͣm inse noue
rat sententiã. Quid enim ẽ ut ita dicã
tam p̃sens inter absentes. quã ꝑ epłas
& alloqui ⁊ audire quos diligas: Nã¬
& rudes illi italie homines quos cassoᷤᷤ
ennius appellat. qui sibi ut in recho¬
ricis cicero ait uictum ferro reqͥreban:
ante carte ⁊ m̃branarũ usum. aut
indedolatis ex ligno codicellis. aut in
corticib arborum. mutua epłarum
alloquia missitabant. Unde ⁊ porti¬
tores earum tabellarios: & scriptores
alibris arborum librarios uocauere.
Quanto gͥ expolito iam artib mun¬
do. id non debemus omittere. qd̾ sibi
p̃stiterunt apud qͦs erat cruda rusticitaᷤ.:¬
& qui humanitatẽ quodammͦ nesciebãt:
Ecce beatus chromatiꝰ cum sc̃o eusebio
non plus natura quã moꝵ sibi eqͣlitate
germano: litterario me ꝓuocauit offi¬
cio. Tu mͦ a nobis abiciens recentẽ ami¬

Expanded text:
URPILIUS Comicus tractans de vicissitudine litterarum: sola, inquit, res est, quae homines absentes, praesentes facit. Nec falsam dedit, quanquam in re non vera, sententiam. Quid enim est ut ita dicam tam praesens inter absentes, quam per epistolas et alloqui, et audire quos diligas? Naet rudes illi Italiae homines, quos cascos Ennius appellat, qui sibi, ut in Rhetoricis Cicero ait, uictu fero uitam requirebant, ante chartae et membranarum usum aut in dedolatis ex ligno codicellis aut in corticibus arborum mutua epistularum adloquia missitabant; unde et portitores earum tabellarios et scriptores a libris arborum librarios uocauere. quanto igitur nos expolito iam artibus mundo id non debemus omittere, quod sibi praestiterunt, apud quos erat cruda rusticitas et qui humanitatem quodammodo nesciebant! ecce beatus Chromatius cum sancto Eusebio non plus natura quam morum sibi aequalitate germano litterario me prouocauit officio. tu modo a nobis abiens recentem ami
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ib apłi predicauerit. nec deceat quẽ¬
qͣm studere discordie. uͥ ꝓ om̃iũ pace ser¬
uanda. indisceptione eccłiastice discipline
uincit ille qͥ uincit᷑. ac se uictũ gͣtula¬
bit᷑. Ego tamen omnib uob cedo qͥ
omne quod facitis laudo: ⁊ immo¬
lationem bone rei istud ur̃is sensib
derelinquo. ut unus alterũ exhor¬
tantes. in uicem uos ⁊ de consuecudine
ur̃a. & de contẽplatione doceatis. Michi
hoc ipsũ peculiariꝰ relaxetis: ut ꝓ me
orare dignemini. qͥ ad emendationem
omniũ que conscripta sunt obedenti¬
am gerens. ita libent̾ habeo mͥ aliquid
ĩputare. ut mei pͥmitꝰ sciatis ẽẽ iudicii
hoc tantũ iusti ab omib condẽpnan¬
dũ. quod aut consuetudo eccłiarũ aut
diuinoꝵ libroꝵ scripta non retinent.

Expanded text:
omnibus apostoli praedicaverint; nec deceat quemquam studere discordiae, ubi pro omnium pace servanda, in disceptatione ecclesiasticae disciplinae vincit ille qui vincitur, ac se victum gratulatur. Ego tamen in omnibus vobis cedo, qui omne quod facitis laudo, et in aemulationem bonae rei istud vestris sensibus derelinquo; ut unus alterum exhortans, invicem vos de consuetudine nostra et de contemplatione doceat: mihi hoc solum peculiarius relaxetis, ut pro me orare dignemini: qui ad emendationem omnium quae conscripta sunt, obedientiam gerens, ita libenter habeo mihi aliquid imputare, ut mei primitus sciatis esse judicii: hoc tantum jussi ab omnibus condemnandum, quod aut consuetudo Ecclesiarum, aut divinorum librorum scripta non retinent.
Abbreviated transcription (Latin):
plebib tuis si dignaris ut moneam.
prout potes semper insinua: me¬
moriam mei habens morationibus
scĩs. ut liberer ab infidelib qui sunt
iniudea. ut remissionẽ conseqͣr pec¬
catorum. Certus sum enĩ quia supra
quam dico facies. Debitorem te michi
esse recognoscis. ꝓ me dm̃ rogare non
desinas. qm̃ sicut iubere dignatꝰ es of¬
ficium disputationis impendi. nec tͥ legẽ
qͣm sequi deberes posui: s qualis iam
eẽs. stilo fluente descͥpsi. Unũ tam̃ illd̾
p̃ceteris rogo. ut quia multa scđ̾m con¬
suetudinem tuã noua tͥ uident᷑ eẽ conscͥ¬
ta: p̃sumptioni meȩ ueniã dare digneris.
Nec potes nos ꝑu̾sitatẽ aut nouitatẽ aliꝗͣ.

Expanded text:
plebibus tuis, si dignaris ut moneam, prout potes semper insinua, memoriam mei habens in orationibus tuis sanctis, ut liberer ab infidelibus qui sunt in Judaea, ut remissionem consequar peccatorum. Certus sum enim ego, quia supra quam dico facies: debitorem enim te mihi esse cognoscis, ut pro me Deum rogare non desinas, quoniam sicut jubere dignatus es, officium disputationis impendi. Nec tibi legem quam sequi debeas posui, sed qualis esse jam debeas, stylo favente descripsi. Unum tamen illud prae caeteris rogo, ut quia multa secundum consuetudinem tuam, nova tibi videntur esse conscripta, praesumptioni meae dare veniam digneris. Nec putes nos perversitatem aut novitatem aliquam,
Abbreviated transcription (Latin):
re: & delicta omnia recognoscens sola
impudentia utitur excusantis. ⁊ hoc
ipsum qd̾ rogatur irascit᷑. Quale tunc
erit queso episcope audicium tuum
cum int̾rogatus nichil dixeris: ac mu¬
lieres laicosq scientie agnitioni uite
intrare ȩccłiam recognoueris: Nonne¬
hec que uisibilia sunt sc̃ificata ꝑ u̾bũ
⁊ orationẽ. xp̃i corpus effecta sunt:
Que omĩa si inueritate cõplecteris in¬
telligi dm̃. opus uitȩ agis. ⁊ cõmoraris

Expanded text:
re, et delicta omnia recognoscens, sola re, et delicta omnia recognoscens, sola impudentia utitur excusantis, et hoc ipsum quod rogatur, irascitur. Quale tunc erit, quaeso, Episcope, judicium tuum cum interrogatus nihil dixeris: ac mulieres laicosque pro scientia agnitionis vitae, intrare Ecclesiam recognoveris? haec quae visibilia sunt, sanctificata per verbum et orationem, Christi corpus effecta sunt. Quae omnia, si in veritate complecteris, intelligens Deum, opus vitae agis, et commoraris
Abbreviated transcription (Latin):
seruant. ac sine ex ꝑĩto bone uite eli¬
gunt ñ conuersos: atq ut consuetudi¬
nem rep̃hendã. peccantẽi nobilitatem
potiꝰ qͣm mores oꝑtimos benedicunt:¬
& ante regni celestis gub̾nacła tͣduns.
quam de terrena conu̾satione securi sit̃.
quasi uͦ deo deficiant sacerdotes aut cle¬
ricatus officiũ possit implere. qui necdũ
castus ẽẽ didicit abstinendo. Caceo de re¬
liquis uite docum̃tis qͦd ignorat libros.
quod consuetudinẽ nescit: & priꝰ doctor
gentium dicit᷑ uel minister. qͣm discat
aliquid imꝑitꝰ. alieno iudicio in posterũ
uniens ñ dei. s cuiꝰq facit in omnib uo¬
luntatẽ. Dum enim instruenti se obe¬
dientiam debet. cedit ad tempus: & in uitꝰ.
discipuli nom̃ accepit in magistro. minor¬
q fit minimo. Concurrt̾ adeccłam po¬
puli. de sacerdote nouo aliqͥd auditu¬
ri quod edificet cunctos. quod saluet
uniuersos. & ultra solitum morem
forte nichil dicitur: ceras metit. pa¬
ginas ignotas cunctis. uersat in pecto¬

Expanded text:
eligunt non conversos. Atque ut consuetudinem reprehendam: peccantes nobilitatem potius, quam mores optimos benedicunt: et ante regni coelestis gubernacula tradunt, quam de terrena conversatione securi sint: quasi vero Deo deficiant sacerdotes, aut clericatus officium possit implere, qui necdum castus didicit esse abstinendo. Taceo de reliquis vitae documentis, quod ignorat libros, quod consuetudinem nescit: et prius doctor gentium dicitur vel minister, quam discat aliquid imperitus, alieno judicio imposterum vivens, non Dei, sed cujuscumque facit in omnibus voluntatem. Deum enim instruenti se obedientiam debet, cedit ad tempus, et invitus discipuli nomen accipit in magistro, minorque fit minimo. Concurrunt ad Ecclesiam populi, a sacerdote novo aliquid audituri quod aedificet cunctos, quod salvet universos, ultra solitum morem forte nihil dicitur, ceras nectit, paginas ignotas cunctis versat in pecto
Abbreviated transcription (Latin):
in lectorib ꝓphete. in subdiaconib angłi¬
archangłi. in pb̃is apostoli. in episcopis ds̃.
usq ad dia conum sp̃c dispositio est: de
subdiaconis usq ad ostiarios animȩ. in
fossariis corꝑoris. sicq has om̃s dispositi¬
ones ȩccliam xpristi quasi unum ho¬
minem domino seruientem ẽẽ cogno¬
sce scd̾m qd̾ scriptum est. Uos estis tẽ¬
plum dei: ⁊ sp̃c dei habitat inuobis. Si
quis templum dĩ uiolauerit. disꝑdet
illum deus. Templum enĩ dei scm̃ ẽ.
quod estis uos. Predica autem u̾bum
dei cunctis. ut scriptum est. Ex horta
ibus bonis. Nemo adolescentiã tuã con¬
tempnat. Non recedat lib̾ legisde ma¬
nu tua: & meditaberis in eodie ac nocte.
Ante omia curam pauꝑũ gere. qͥa ꝓpt̾ nos¬

Expanded text:
in lectoribus prophetae, in subdiaconis angin lectoribus prophetae, in subdiaconis angarchangeli, in presbyteris apostoli, in episcopis Deus.usque ad Diaconum spiritus dispositio est. De subdiaconibus usque ad ostiarios animae: in fossariis corporis. Sicque has omnes dispositiones in Ecclesia Christi, quasi unum hominem Deo servientem esse cognosce, secundum quod scriptum est: Vos estis templum Dei, et Spiritus Dei hquis templum Dei violaverit, disperdet illum Deus. Templum enim Dei sanctum est, quod estis vos . Praedica autem verbum Dei cunctis, ut scriptum est: Exhortare operibus bonis. Nemo adolescentiam tuam contemnat: non recedat liber legis de manu tua, sed meditaberis die ac nocte in eo . Ante omnia curam habe pauperum, quia pro
Abbreviated transcription (Latin):
solum habere manifestum est. In illis
ẽẽ partes & membra uirtutum. in
ep̃o plenitudinem diuinitatis corꝑali
ter habitare. atq ita est. ut in epĩs
recognoscas. Sed quia scriptum est
non uos me elegistis. s ego uos. suminuᷤᷤ
sacerdos qui elegit dicitur: qui electi st̃
sacerdotes. Omnẽ enĩ potestatẽ suã ds̃
discipłis suis dedit. & moysen dm̃ dici
uoluit pharaonis: atq in se homo xp̃c
iħe maior in eo qd̾ in carne apparuit fuit.
Et hoc est mysterium eccłiȩ quod esdraᷤᷤ
descripsit: quod in quinq gradib colloca¬
odoratui. quia ipsi sacerdotib iuncti co¬
lũpne ⁊ fundam̃tum ueritatis sunt: ip¬
ascendit in conspectu dĩ. Nathinei au¬
ditui: ut ob audiant uniu̾sis diuinis
uerb. ac p̃ceptis sacerdotũ & officiis le¬
uitarũ. Sacri cantores sermoni qd ÷ lingua:
bim᷑: ⁊ exu̾bis nr̃is ꝯdẽꝑnabim᷑. In ore enĩ
hõis uita ⁊ mors. idõ infossariis sp̃c ꝓpħa

Expanded text:
 episcopum solum habere manifestum est. In illis  episcopum solum habere manifestum est. In illis esse partes et membra virtutum, in episcopo plenitudinem divinitatis habitare corporaliter. Atque ita est, ut in episcorecognoscas: Sed quia scriptum est: Non vos me elegistis, sed ego elegi vos : summus sacerdos qui elegit, dicitur; qui vero electi sunt, sacerdotes. Omnem enim suam potestatem Deus discipulis suis dedit: et Moysen Deum dici voluit Pharaonis. Atque ipse homo Jesus Christus major in eo quod in carne apparuit, fuit. Et hoc est mysterium Ecclesiae, quod Esdras descripsit, quod in quinque gradibus collocaodoratui, quia ipsi sacerdotibus juncti, columnae et fundamentum veritatis sunt, ipascendit in conspectu Dei. Nathinnei auditui, ut audiant universi divinis verbis ac praeceptis sacerdotum et officiis levitarum. Sacri cantores sermoni, quod est linbimur, et ex verbis nostris condemnabimur: in ore enim hominis vita et mors: ideo in fossariis spiritus p
Abbreviated transcription (Latin):
ri. Huic sũma acunctis clericis atq aboĩ
popło deferenda reuerentia est: quia ñ
dicit figmentũ ei qͥ se finxit. ut qͥd me fe¬
cisti sic. aut ñ habet potestatẽ figulus
luti ex eadem massa facere aliud quidẽ
uas in honorẽ. aliud in contumeliam:. Hic
non cogitare de crastino ꝓ ꝑfectione mã¬
datur. hic deuestim̃to ⁊ uictu sollicitꝰ
ẽẽ ꝓhibetur. Hic ꝑ omnia similis dõ
est si non recedat a xp̃o: secundũ qd̾ scͥp¬
tum est. Tues sacerdos in et̾num secũ¬
dum ordinem melchisedech. Hic in
carne ambulans. non secundũ car-¬
nem militat. Hic non uult ẽẽ nisi
cum iħu. hic neminem damꝑnat.
hic ipsi etiam iude scias eum talem
in passione pacificus. ut xpristus¬
esse debere. Hic osculum eidat. aquo
tradendus est. Hic precinctus pati¬
tur: hic saluat uniuersos. E legistis
de hoc officio amplius dispucare.
Hichil possum. qm̃ quicquid incle¬
ricis consecratum esse predixi: ep̃m

Expanded text:
ri . Huic summa a cunctis clericis atque ab omni ri . Huic summa a cunctis clericis atque ab omni populo deferenda reverentia est: quia non dicit figmentum ei qui se finxit, utquid me finxisti sic? Aut non habet potestatem figulus luti, ex eadem massa facere, aliud quidem vas in honorem, aliud in contumeliam ? Huic non cogitare de crastino, pro perfectione mandatur. Hic de vestimento et victu sollicitus esse prohibetur. Hic per omnia similis Deo est, si non recedat a Christo, secundum quod scriptum est: Tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech . Hic in carne ambulans, non secundum carnem militat. Hic non vult esse nisi cum Jesu. Hic neminem damnat: hic ipse etiam Judae, sciens eum talem esse in passione, pacificus est. Hic osculum ei dat a quo traditus est. Hic pro cunctis patitur: Hic salvat universos. De hoc officio amplius disputare nihil possum, quoniam quod in clericis consecratum esse praedidicisti,
Abbreviated transcription (Latin):
potentie dñi ⁊ in xp̃o donat᷑: ex qͦ ꝓcessus
õiũ głarũ ⁊ plenitudo uirtutũ ẽ: ex qͦ oĩa.
ꝑ quẽ oiã cuiꝰ oĩa. Ipse enĩ ordinat sacer¬
dotes. ipse leuitas. ipse subdiaconos. ip¬
se lectores. ipse ostiarios. ipse arundinẽ
fabrice dĩ p̃ est. ipse qͥd unusqͥsq facere
debeat ostendit. ipse dampnat. iꝑse re¬
cipit. ipse ligat. ipse soluit. ipse claues
regni celoꝵ habet. ipse thronũ dĩ reserat.¬
& claudit. supͣ se nichil habens. Si humił
& bonꝰ sic. si ꝑfectꝰ ut scriptũ ÷. si obseruas
om̃ia. si hospitalis. si sine crimine. si habeis
testimoniũ bonũ. si uniu̾ mulieris uir.
id ẽ si sua tantũ carne contentꝰ. alieni
corporis illecebram ñ reqͥrat. filios ha¬
bens subditos incasticate & sobrietate. qͥa
peccare in oꝑib ñ debet. qͥ in lectione ꝑ¬
fectus est: huiꝰ sacerdotalis uestis ꝑfecta
marũ. scd̾m qd̾ scͥptũ est. nolite tangere
xp̃os meos: ⁊ in ꝓpħis meis nolite maligna¬

Expanded text:
 ex quo processus omnium gloriarum et plenitudo est virtutum, ex quo omnia, in quo omnia. Ipse enim ordinat sacerdotes, ipse levitas, ipse subdiaconos, ipse lectores, ipse ostiarios, ipse fossarios, ipse arundinem fabricae Dei praeest, ipse quod unusquisque facere debet ostendit, ipse damnat, ipse recipit, ipse ligat, ipse ligata solvit, ipse claves regni coelorum habet, ipse thronum Dei reserat et claudit, supra se nihil habens. Si humilis et bonus sit, si perfectus ut scriptum est: Esomnia, si hospitalis, si sine crimine, si habens testimonium bonum, si unius mulieris vir est, id est, sua tantum carne contentus, alieni corporis illecebras non requirat: filios habens subditos in castitate et sobrietate: quia peccare in operibus non debet, qui in electione perfectus est. Hujus sacerdotalis vestis, est marum, secundum quod scriptum est: Nolite tangere christos meos, et in prophetis meis nolite maligna
Abbreviated transcription (Latin):
dere int̾ domesticos parietes uernacłam
qd̃ de corruptione liberata est. Tibi quoq
debitrix sit quod adhoc officiũ uolasti.
de om̃ib cum tuis ut decuit transegisti.
qͣm ep̃atum rogatus arriperes. ⁊ separatꝰ
a coniuge in ȩccłia ꝑmaneres. Certus sũ
autẽ exẽplo bone uitȩ tue om̃s hoc ẽẽ fa¬
cturos. ut in adolescentia credentes dõ dũ
contempnt̾ t̾rena diuina ꝑcipiant: ⁊e¬
mendati in om̃ib dño consecrent᷑. ut doc¬
tores plebium facti. pꝰ em̃dationẽ sui p̃¬
dicent uniu̾sis. ⁊ salus om̃iũ nuncupẽ¬
tur. Seculares autẽ uiros ad minist̾iũ
temere nemini imposueris. Et it̾um.

Expanded text:
ere intra domesticos parietes vernaculamere intra domesticos parietes vernaculamt Deo, quod de corruptione liberata est, tibi quoque debitrix sit, quod ad hoc officium volasti, de omnibus cum tuis, ut decuit, transegisti, quam episcopatum rogatus acciperes, et separatus a conjuge in Ecclesia permaneres. Certus autem sum exemplo bonae vitae tuae omnes haec esse facturos, ut in adolescentia credentes Deo, dum contemnunt terrena, divina percipiant, et emendati, in omnibus Domino consecrentur, ut doctores plebium facti, post emendationem sui praedicent universis, et salus omnium nuncupentur. Saeculares autem viros ad ministeriumanus temere nemini imposueris. Et iterum:
Abbreviated transcription (Latin):
ditarem᷑. ꝓ fessas et eas quȩ uere uidue st̃
require: ut egentib necessaria submi¬
nistres. Nec in quoꝗͣ ꝑ egrinatiõis nomeii
horrescas: qm̃ ꝗͣ. dui sumꝰ in carne ꝑegͥna¬
apłs deuita: cũ enim luxuriate fuerĩt.
in xp̃o nubere uolunt. Urori tuȩ ꝓpt̾
antiquã consuetudinẽ ac ꝑicłm sacerdotii.
ñ des aiãm tuã in potestate: ne forte in
similitudine ade in paradyso positꝰ con¬
fundaris. atq acceptã legẽ si peccaueris
ꝑdas. ac nuditatis tue conscius. confusio¬
nẽ mentis excipias. ⁊ locũ consec̾tionis
amitas. Amanda quidem uxor ẽ: sed
sicut ȩccłia aut templum dei. Oran¬
dum cum ea. legendum. abstinendum.
communicandum in altario ñ incorꝑe:
spũ non in carne uiuendum. Uenera¬
ri enum a te propter coniunctionem le
quendi: quia aperte tibi usum conui¬
gii interdictum ẽẽ perpendis. cum te
ep̃m eẽ cognoscis. Habere se illa ex hoc
xp̃m gaudeat non maritum secum. do¬
mum non habitare cum coniuge. possi

Expanded text:
e vere viduae sunt, require: egentibus necessaria subministra: nec in quoquam peregrinationis nomen horrescas. Quoniam quamdiu sumus in carne, peregrinaas devita; cum enim luxuriatae fuerint, in Christo nubere volunt . Uxori tuae propter antiquam consuetudinem ac periculum sacerdotii, non des animam tuam in potestatem: ne forte in similitudinem Adae in paradiso positus confundaris, atque acceptam legem, si peccaveris, perdas: ac nuditatis tuae conscius, confusionem mentis excipias, et locum consecrationis amittas. Amanda quidem uxor est, sed sicut Ecclesia aut Templum Dei: orandum cum ea, legendum, abstinendum, communicandum in altario, non in opere: spiritu, non carne vivendum. Venerari autem et te propter conjunctionem legquendi: quia aperte tibi usum conjugii interdictum esse perpendis, cum te episcopum esse cognoscis. Habere se et illa ex hoc Christum gaudeat, non maritum: esse cum Deo, non habitare cum conjuge: possid
Abbreviated transcription (Latin):
ti ẽ. Nã si aliqͥs nr̃m p̃t̾iti tẽꝑis ꝯsuetu¬
dinẽ possit agnoscere. ꝓbarettͥ hoc qd̃
in ȩccłiis fuisse seruata: ac pꝰmodũ odio
S nemo dãpnandꝰ: nemo iudicandꝰ÷. ĩ mo
tendi. ut dũ nob̾cũ bonitatis xp̃i fundam̃¬
ta cognosct̾. ad edificiũ dĩ spontanea uo¬
luntate ꝯueniant: ut in culmine tẽpli no¬
biscũ ꝑmanere mereant᷑.¬

Expanded text:
ti est. Nam si aliquis nostrum praeteriti temporis consuetudinem possit agnoscere, probarem tibi hoc quod in ecclesiis fuisse servatum, et postmodum odio Sed nemo damnandus est, nemo judicantendi, ut dum nobiscum bonitatis Christi fundamenta cognoscunt, ad aedificium Dei spontanea voluntate conveniant, ut in culmine templi nobiscum manere mereant
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ in prb̃o suminam sacerdotii collo¬
cari: Et alibi ad maiores natu. Qͥ uos
posuit ep̃os regere eccłiam suam.¬
phiylippis. Certe una macedonie ciuitaᷤ
& cũ ibi paulꝰ ep̃is ⁊ diaconib scͥbit: qͥd nͥ

Expanded text:
ergo in presbytero summam sacerdotii collocari? Et alibi ad majores natu: Qui vos posuit episcopos regere EccPhilippis . Certe una Macedoniae civitas est: et cum ibi Paulus episcopis et diaconibus scripsit, quid nisi
Abbreviated transcription (Latin):
parte uirtutum. solum p̾biteri nomen
habet. plenitudinẽ ac ꝑfectionẽ quȩ
consecrationi eiꝰ competit. ñ retentat.
Quis hic rogo osacerdotes honor ur ẽ.
ut dampnum gregib inferatis: Qm̃cũ
pastorib ꝑ potentiam ur̃am aufert̃ dõ
digna diligentia. contagium quoddam̃
uultis in ȩccłia potentiari. Deniq &
crisma ea ratio est. atq hic ordo legitimꝰ
consecranti. Baptizatũ dm̃ insimilitu¬
dinem columbe. in spetie crismatis a
patre unctum fuisse manifestũ ẽ: ac
postea sacͣmentis corpꝰ eiꝰ ⁊ sanguis eiꝰ¬
ostensus. Qͤ cum offerre licet. etiã reliqͣ
cere: quia incorꝑe eiꝰ chrisma eiꝰ ẽ. Siqͥdẽ
hȩc regła etiã nunc seruat᷑ aplurimis:
atq in ȩccłus multi ista sic faciunt. Cam̃
mee hoc scito ẽẽ sententiȩ nulli ep̃o suꝑ
hoc iniuriã ẽẽ faciendã: nec legẽ ei appo¬
nendã eẽ qui lex ẽ. Prb̃i ab initio ut legimꝰ.

Expanded text:
parte virtutum, solum presbyteri nomen parte virtutum, solum presbyteri nomen habet, plenitudinem ac perfectionem, quae consecrationi ejus competit, non retentat. § 4. Quis hic, rogo, o sacerdotes, honor vester est ut damnum gibbi inferatis? Quoniam quum pastoribus per potentiam vestram aufertur Deo digna diligevultis in Ecclesiis potentari? Denique et chrismatis ea ratio est, atque hic ordo legitimus consecrandi, baptizatum Dominum et in similitudine columbae in specie chrismatis a patre unctum fuisse manifestum est, ac plenitudo sacramenti, corpus ejus et sanguis ostensus. Quae cum offerre licet, etiam reliquacere, quia in corpore ejus chrisma est. Siquidem haec regula etiam nunc servatur a plurimis, atque in ecclesiis multis sic ista faciunt: tamen meae hoc scito esse sententiae, nulli episcopo super hoc injuriam esse faciendam, nec legem a me opponendam esse ei, qui lex e
Abbreviated transcription (Latin):
in affrica. omnily in locis temꝑib
apostolorum fuisse manifestũ est:
ac sola ꝓpter auctoritatem summo
sacerdoti clericoꝵ ordinatio ⁊ consecͣ¬
plina eccli̾ȩ uendicata. concordiam
sacerdotum solueret. scandala gene¬
raret. Propt̾ hoc inuꝑ episcopalis di¬
gnitas ad inetropolitanum ẽ remissa:
& cum huic summa datur. aliis ad¬
imitur hec facultas. ⁊ incipiunt etiã¬
nunc summi sacerdotes pati ñ exiure.
s ex necessitate alium sacerdotẽ. Nec
hinc ep̃oꝵ in uidia diabolice tẽptati¬
onis in flatu irascat᷑ intẽplo. si prb̃i¬
exhortent᷑ plebem. si in ȩccłus p̃dicẽt.
si plebem ut scriptum ẽ benedicant.
Et enim obuianti mͥ ista sic dicã. qͥ ñ
cũin altario dei sacram̃ta benedic̃: be¬
ruit consecrare : Uirgines etiam dĩ
licet apłs dicat. de uirginib p̃ceptum
festum ẽ: quia maria mat̾ xp̃i soror
dũ eẽ sumino sacerdoti iudico. ⁊ hoc
faciendũ eẽ qd̃ iusserit. Circa laicos
confidentiã predicandi. truncatꝰ om̃i

Expanded text:
in Africa omnibus in locis, temporibus apostolorum fuisse manifestum sit. Ac sola propter auctoritatem summo sacerdoti clericorum ordinatio, eplina Ecclesiae vindicata concordiam sacerdotum solveret, scandala generaret. Propter hoc et nuper episcopalis electio ad metropolitanum remissa est: et cum huic summa datur potestas, aliis adimitur haec facultas, et incipiunt etiam summi sacerdotes pati, non ex jure, sed ex necessitate alium sacerdotem. Nemo hinc episcoporum invidia diabolicae tentationis inflatus irascitur in templo, si prexhortentur plebem, si in ecclesiis praedicent, si plebibus, ut scriptum est, benedicant: etenim abnuenti mihi ista sic dicam, qui non nsecrat, cum in altario Dei sacramenta benedicit: beruit consecrare? Virgines etiam Dei, licet Apostolus dicat: De virginibus praeceptum festum est: quia Maria mater Domini Chrdum est summi sacerdotis judicio, et hoc faciendum quod jusserit ciconfidentiam praedicandi, truncatus est omni
Abbreviated transcription (Latin):
ex egerit. ut uenientes ad ȩccłiam
sacerdotes hisdem horis quib aut
oblatio parata non sit. aut non pos¬
sit offerri. non debere episcopum
repudiare eucharistiam presbiteri
si ponatur in altario. quam accipi
corpus xp̃i. & membra ex parte. Ca¬
ritas enim oꝑit multitudinẽ pec¬
catorum. fides. spes. caritas. tria hec:
maior his ẽ caritas. Caritas patiens
est: benigna est.Non emulatur.
non inflatur: non perperam agit.
Omĩa credit. omĩa sustinet. Caritaᷤᷤ
um. confirmare conuenit. reddere
communicationẽ necesse est: ui¬
sitare infirmos. orare pro in uali¬
dis. atq omnia dei sacramenta
complere: preseram cum in ori¬
ente. eam semꝑ consuetudinem.
& in illirico. & initalia. atq in

Expanded text:
exegerit, ut venientes ad ecclesiam exegerit, ut venientes ad ecclesiam sacerdotes eisdem horis, quibus aut oblatio parata non sit, aut non possit offerri, non debere episcopum repudiare Eucharistiam presbyterorum, si ponatur in altari, quam accipi corpus Christi et membra ex parte. Charitas enim cooperit multitudinem peccatorum: Fides, spes, charitas, tria haec, major his est charitas. Charitas patiens est, benigna est, non aemulatur, non inflatur, non perperam agit: omnia credit, omnia sustinet: charitas um confirmare, convenit reddere communionem, necesse est visitare infirmos, orare pro invalidis, atque omnia Dei sacramenta complere, praesertim cum in Oriente eam consuetudinem et in Illyrico, et in Italia, atque
Abbreviated transcription (Latin):
reuocet. aut putet non debere se ac¬
cipere eucharistiam quam presbiter
benedixit. is ꝓfecto ꝑuersus est. cre¬
dens deum duo corpora habuisse. unũ
maius. aliud minus: mais quod
ep̃c confecit. quod prbr. minus. Hic
in actib apłoꝵ legis. eunuchum a phy¬
lyppo diacono baptizatum fuisse: Un¬
de scriptum ẽ. Ecce aqua. Quid÷ quod¬
ꝓhibet me baptizari: Et ille ait. Nichil.
si credis. Fides est enĩ quȩ uincit hunc¬
mundum. Et quia non est dantis sed
accipientis: ita credendum : in om̃i ani¬
ma baptismũ ẽẽ perfectum. ⁊ in omni
communicat eucharistie prb̃orum:
non communicat xp̃o. Nec eucha¬
ristiam ipse benedicit. quia in eo in qͦ
iudicat condempnatur. atq insimili¬
tudinem iude traditoris tradens do¬
minum. nullo cogente ipse sibi inferc
manus. ac suspendio perit. qui per
superbiam peccat indeo. Nec ego di¬
co presentib episcopis atq astantib¬
in altario presbiterum posse sacra¬
menta conficere: sed si forte usus

Expanded text:
revocat, ut putet non debere se accipere eucharistiam quam presbyter benedicit, is profecto perversus est: credens Deum duo corpora habuisse, unum majus, aliud minus; quod episcopus conficit: quod presbyter, minus. Hic in Actibus apostolorum legis, eunuchum a Philippo diacono baptizatum fuisse, ut scriptum est: Ecce aqua, quis prohibet me baptizari? Et ille ait: nihil, si credis . Fides enim est quae facit mundum: et quia non est dantis, sed accipientis: ita credendum est in omni anima baptismum esse perfectum, et in omni Qui non communicat Eucharistiae presbyterorum, non communicat Christo: nec Eucharistiam ipse benedicit, quia in eo in quo judicat, condemnatur, atque in similitudinem Judae traditoris tradens Dominum, nullo cogente, ipse sibi infert manus ac suspendio perit, quia superbia peccat in Deum. Nec ego dico praesentibus episcopis atque astantibus altari, presbyteros posse sacramenta conficere. Sed si forte usus
Abbreviated transcription (Latin):
ti: Quia meliores sunt duo quã unus.
& si alder cecid̾it. ab altero fulcietur. ⁊¬
funiculus triplex ñ rumpit᷑. & fr̃ frẽm
adiuuans exaltabitt Scribe gͥ audactꝰ.
& absentiã corpoꝵ. crebro uince sermo¬
ne. Nec doleas. si hoc ñ habeas qd̃ formi¬
culȩ & musce & serpentes habent: id :
carnis ocłos. S illum te ocłm habere
letare de quo incantico dicit᷑ canticoꝵ.
uulnerasti me soror mea. sponsa mea.
uno de ocłis tuis: de qͦ ds̃ uidet᷑. de qͦ¬
a moyse dicit᷑. Transiens uidebo uisi¬
onem hanc magnã. Deniq quosdam
etiam mundi phylosophos legimus.
ut totam cogitationẽ ad m̃tis cogereꝗ¬

Expanded text:
ti? « Quia melioti? « Quia melioet, si alter ceciderit, ab altero fulcietur. funiculus triplex non rumpetur et frater fratrem adiuuans exaltabitur. scribe igitur audacter et absentiam corporum crebro uince sermone. Ne doleas, si hoc non habeas, quod formiculae et muscae et serpentes habent, id est carnis oculos; sed illum te oculum habere laetare, de quo in Cantico dicitur canticorum: uulnerasti me,, soror mea sponsa, uno de oculis tuis, de quo deus uidetur, de quoa Moyse dicitur: transiens uidebo uisionem hanc magnam. denique quosdam etiam mundi philosophos legimus, ut totam cogitationem ad mentis cogere
Abbreviated transcription (Latin):
Uanquam mͥ multoꝵ sĩ
conscius peccatoꝵ. & co
tidie inoratione flexis ge¬
nib loquar. delicta iuuẽ¬
Atutis meȩ &.
ignorantias meas ne memineris:ͥ tam̃
sciens dictum ẽẽ ab apło. ne inflatus
suꝑbia incidat inudiciũ diaboli. ⁊ in
alio loco scriptum. suꝑbis ds̃ resistit. hu¬
milib autem dat gratiam: nichil ita
tra se odia ꝓuocantẽ. Noui enĩ magi¬
strum & dñm & dm̃ meũ incarniꝰ hu¬
militate dixisse. discite ame quia mitiᷤᷤ
sum ⁊ humilis corde: ante ꝑos dauid
cecinisse. Mem̃to dñe dauid: ⁊ om̃is
mansuetudinis eiꝰ. Et in alio loco legimꝰ.
Ante głam humiliabitur cor uiri:ian
te ruinam eleuat᷑. Itaq obsecro te ne
me putes sumptis litteris tuis ante ta¬
cuisse: & alioꝵ uel infidelitatẽ uel ne¬
glegentiã in me referas. Quid enĩ cau¬
se erat ut ꝓuocatus officio tacerem. &
amicitias duas meo silentio repellerẽ⁊
qui ultro soleo bonoꝵ appetere necessi¬
dudinem. & meȩorum ingerere carita¬

Expanded text:
uanquam mihi multorum sim conscius peccatorum, et quotidie in oratione flexis genibus loquar: « Delicta juventutis meae, et ignorantias meas ne memineris » : tamen sciens dictum esse ab Apostolo: « Ne inflatus superbia incidat in judicium diaboli » : Et in alio loco scriptum: « Superbis Deus resistit; humilibus autem dat gratiam » , nihil ita tra se odia provocantem. Novi 456 enim magistrum et Dominum et Deum meum in carnis humilitate dixisse: « Discite a me, quia mitis sum et humilis corde » : et ante per os David cecinisse: « Memento, Domine, David, et omnis mansuetudinis ejus » . Et in alio loco legimus: « Ante gloriam humiliabitur cor viri; et ante ruinam elevatur » . Itaque obsecro te, ne me putes sumptis litteris tuis ante tacuisse; et aliorum, vel infidelitatem, vel negligentiam in me referas. Quid enim causae erat, ut provocatus officio, tacerem, et amicitias tuas meo silentio repellerem, qui ultro soleo bonorum appetere necessitudinem, et me eorum ingerere carita