comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
herentes astas: cutis motione discu-¬
tiant. Numqͥd qr id ñ potest homo.
idõ creator quib uoluit animantibꝰ
donare ñ potuit: Sic gͦ et ipse homo
condere. ut in eiꝰ carne etiam illud ñ
nͥ eiꝰ uoluntate moueret᷑: qđ nc̃ nͥ libidi-¬
ne ñ mouet᷑. Nam & hominũ quo¬
rundam naturas nouimꝰ multum
x̧t̾is dispares. et ipsa raritate mirabi¬
les: ñnulla ut uolunt de corpore faci¬
entium quȩ alii nullomͦ possunt. et
audita uix credunt. Sunt enĩ qui &
aures moueant uł singłas. uł ambas
simul. Sunt qͥ totam cesariem capite
immoto quantũ capilli occupant
deponunt ad frontem: reuocantq
cũ uolunt. Sunt qͥ eoꝵ quȩ uoraue¬
ritit incredibilit̾ plurima & uaria.
paulidũ pordus contrectatis. tamꝙͣ¬
tantur atq eximunt: ut nͥ uideant᷑
discerni om̃inqi possint. Nonnulli
ab uno sine pubre ullo numerosos ꝓ
arbitno sonpidũnt: ut ex illa etiã
parte cantare Ideant᷑. ipse sum exꝑtꝰ

Expanded text:
haerentes hastas cutis tremore discuhaerentes hastas cutis tremore discutiant. Numquid quia id non potest homo, ideo Creator quibus uoluit animantibus donare non potuit? Sic ergo et ipse homo condere, ut in eius carne etiam illud non nisi eius uoluntate moueretur, quod nunc nisi libidine non mouetur. Nam et hominum quorundam naturas nouimus multum ceteris dispares et ipsa raritate mirabiles nonnulla ut uolunt de corpore facientium, quae alii nullo modo possunt et audita uix credunt. Sunt enim, qui et aures moueant uel singulas uel ambas simul. Sunt qui totam caesariem capite inmoto, quantum capilli occupant, deponunt ad frontem reuocantque cum uolunt. Sunt qui eorum quae uoratterint incredibiliter plurima et uaria paululum praecordiis contrectatis tamtantur atque exprimunt, vt, nisi videantur, discerni omnino non possunt. Nonnulli ab imo sine pudore vllo ita numerosos pro arbitrio sonitus edunt, vt ex illa etiam parte cantare videantur. Ipse sum expertus
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ ꝓlem uir. susciꝑet femina genitalib
m̃bris qͣndo id opus eẽt et qͣnto opꝰ eẽt.
uoluntate. motis: ñ libidine concitatis.
Heq enĩ ea sola m̃bra mouemꝰ ad nutũ
que compactis arcicdata sunt ossib sic̃
manꝰ et pedes et digitos: uerũ &ẽ illa
que mollib remisa st̃ nerius c̃ uolumꝰ
mouemꝰ: agitando et porrigendo ꝓdu¬
cimꝰ : et torquendo fiectuꝰ. et constrĩ¬
gendo duramꝰ: sic̃ ea sunt que in ore
ac facie qͣntũ potest uoluntas mouet.
Pulmones deniq ipsi om̃ui ñ medul¬
larum mollissimi uiscerũ. & ob hoc an¬
tro pectoris cõmuniti. ad sp̃m ducen-¬
dũ ac remiterdum uocemq emitten¬
dam seu modificandam. sic̃ folles fa¬
broꝵ uł organoꝵ: flantis. respirantis.
loquentis. clamantis. cantantis serui¬
unt uoluntati. Omitto qđ aĩalibus
tegm̃ qͦ corpꝰ om̃e uestit᷑. si qͥd in quo¬
cumq loco eiꝰ senserint abigendum:
ibi tantũ moueant uͥ sentiunt. Nec
solum insidentes muscas. uerũ etiam

Expanded text:
lem uir, susciperet femina genitalibus membris, quando id opus esset et quantum opus esset, uoluntate motis, non libidine concitatis. Neque enim ea sola membra mouemus ad nutum, quae conpactis articulata sunt ossibus, sicut manus et pedes et digitos, uerum etiam illa, quae mollibus remissa sunt neruis, cum uolumus, mouemus agitando et porrigendo producimus et torquendo flectimus et constringendo duramus, sicut ea sunt, quae in ore ac facie, quantum potest, uoluntas mouet. Pulmones denique ipsi omnium, nisi medullarum, mollissimi uiscerum et ob hoc antro pectoris communiti, ad spiritum ducendum ac remittendum uocemque emittendam seu modificandam, sicut folles fabrorum uel organorum, flantis, respirantis, loquentis, clamantis, cantantis seruiunt uoluntati. Omitto quod animalibus tegmen, quo corpus omne uestitur, si quid in quocumque loco eius senserint abigendum, ibi tantum moueant, ubi sentiunt, nec solum insidentes muscas, uerum etiam
Abbreviated transcription (Latin):
dum. ẽ. subito deo placuisse hominẽ
facẽ. quẽ ñ ꝗm antea infinita retro et̾¬
uitate feciss cui nichil noui accicde
potest. in qͦ mutabile aliqͥd ñ ẽ: Conti¬
nuo respondit ad ipsum dm̃ loquens.
Scd̃m altitudinẽ tuã: multiplicasti fi¬
lios hominũ. Sentiant inqͥt homines
disputent: scd̾m altitudinẽ tuã. quã
nullꝰ potest nosse hominũ multiplicas¬
ti. filios hõiũ. Ualde qͥppe altum. ẽ. et
aliqͦ temꝑe pͥmũ face uoluisse. Ego qͥ¬
dem sic̃ dnm̃ dm̃ aliquãdo dnm̃ ñ fu¬
isse dice̾ ñ audeo: ita hominẽ ñqm an¬
tea fuisse: et ex quodam tẽꝑe pͥmũ ho¬
minẽ c̾atum. ẽẽ dubitare ñ debeo.S
dũ cogito cuiꝰ rei dñs semꝑ fuerit: si sẽꝑ
c̾atura ñ fuit. affirmare aliqͥd ꝑtimesco.
qͥa et me ipsum intueor: et scͥptũ eẽ. re¬
colo. Qͥs hominũ pot̾ scire confiliũ d̃i ÷
ant qͥs pot̾it cogitare qͥd uelit ds: Co¬

Expanded text:
dum est subito Deo pdum est subito Deo pfacere, quem numquam antea infinita retro aeternitate fecisset, cui nihil noui accidere potest, in quo mutabile aliquid non est? — continuo respondit ad ipsum deum loquens: secundum altitudinem tuam multiplicasti filios hominum. sentiant, inquit, homines disputent: Secundum altitudinem tuam, quam nullus potest nosse hominum, multiplicasti filios hominum. Valde quippe altum est, et aliquo tempore primum facere voluisse, nec dem sicut Dominum Deum aliquando dominum non fuisse dicere non audeo, ita hominem nunquam antea fuisse, et ex quodam tempore primum hominem creatum esse dubitare non debeo. Sed cum cogito cujus rei dominus semper fuerit, si semper creatura non fuit, affirmare aliquid pertimesco: quia et me ipsum intueor, et scriptum esse recolo, Quis hominum potest scire consilium Dei? aut quis poterit cogitare quid velit D
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵs uita. ẽ. recursura: s qͥa mͦ talis. ẽ.
erroris eoꝵ uia. id. ẽ falsa doctͥna. Qd
aut̾ mirũ. ẽ. si in his circuitib erran¬
tes nec aditũ nec ex itũ inueniunt:
qͥa genꝰ humanũ atq ista nr̃a mor¬
talitas. nec qͦ inicio cepta sit scuint.
ne qͦ fine claudat᷑: q̃nqͥdem altitudinẽ
dei penetrare non possũt. qua c̃ ipse
repentino. s ĩmutabili ȩt̾noq consi¬
lio: Qs hanc ualeat altitudinẽ inues¬
tigabilem uestigare. et inscrutabilẽ
ꝑscrutari: scđm quã ds̃ hominẽ tẽ¬
it. ñ mutabili uoluntate intẽꝑe con¬
didit: et genꝰ humanũ ex uno multi¬
plicauit: qnqͥdẽ psalmꝰ ipse c̃ p̃misiss
atq dixiss cudñe seruabis nos et cus¬
todies nos agen̾atione hac in ȩt̾num:
ac deinde reꝑcussiss eos in quoꝵ stulta
impiaq doctrina. nulla lib̾ationis et
beatitudinis aiẽ seruat᷑ ȩt̾nitas: cõti¬

Expanded text:
eorum uita est eorum uita est erroris eorum via, id est falsa doctrina. Quid autem mirum est si in his circuitibus errantes, nec aditum nec exitum inveniunt, quia genus humanum atque ista nostra mortalitas, nec quo initio coepta sit sciunt, nec quo fine claudatur, quandoquidem altitudinem Dei penetrare non possunt, qrepentino, sed inmutabili aeternoque consilio. Quis hanc ualeat altitudinem inuestigabilem uestigare et inscrutabilem perscrutari, secundum quam Deus hominem temit, non mutabili uoluntate in tempore condidit et genus humanum ex uno multiplicauit? Quando quidem psalmus ipse cum praemisisset adque dixisset: Tu, Domine, seruabis nos et custodies nos a genac deinde percussisset eos in quorum stulta impiaque doctrina nulla liberationis et beatitudinis animae servatur aeternitas, conti
Abbreviated transcription (Latin):
chil recens. eẽ. sub sole. Absit aut̾are¬
cta fide ut his salomonis u̾b̃ illos cir¬
cuitꝰ significatos. eẽ. c̾damꝰ. qͥb illi pi¬
tant sic eadem tẽꝑm temꝑaliũq re¬
rũ uolumina repeti. ut u̾bi gr̃a sic̃¬
in isto scło plato philosophꝰ. in urbe
atheniense et ea scola que achademi¬
ca dicta ẽ. discipłos docuit: ita ꝑ in¬
numabilia retro scła multũ qͥdem ꝓ¬
lixis int̾uallis s tñ certis: et idem pl
to. et eadem ciuitas. et eadẽ scola et¬
idem discipłi repetiti: et ꝑ unum̃a¬
bilia demnde scła repetendi sint. Ab¬
sit inqͣm: ut nos ita c̾damꝰ. Semel
ei ultra. non dñabit᷑. Et nos post re¬
surrectionẽ semꝑ c̃ dño erimꝰ cui mͦ
dicimꝰ qͦd sac̾ ad monet psalmꝰ tu dñe
seruab̾ nos et custodies nos: a gen̾atioẽ
hac in ȩtnũ. Satis aut̾ istis existimo
conuenire qͦd sequit᷑. in circuitu ĩ pii
ambulãt: ñ qͥa ꝑ circłos qͦs opinant᷑

Expanded text:
hil recens esse sub sole. Absit autem a rehil recens esse sub sole. Absit autem a recta fide, ut his Salomonis uerbis illos circuitus significatos esse credamus, quibus illi putant sic eadem temporum temporaliumque rerum uolumina repeti, ut uerbi gratia, sicut isto saeculo Plato philosophus in urbe Atheniensi et in ea schola, quae Academia dicta est, discipulos docuit, ita per innumerabilia retro saecula multum quidem prolixis interuallis. sed tamen certis, et idem Plto et eadem ciuitas et eadem schola idemque discipuli repetiti et per innumerabilia deinde saecula repetendi sint. absit, inquam, ut nos ita credamus. semel ei ultra non dominabitur et nos post resurrectionem semper cum domino erimus, cui modo dicimus quod sacer admonet psalmus: tu, domine, seruabis nos et custodies nos a generatione hac et in aeternum. satis autem istis existimo conuenire quod sequitur: in circuitu impii ambulant, non quia per circulos, quos opinantur,
Abbreviated transcription (Latin):
astes. qͥd. ẽ. qͦd fuit: Ipsum qͦd erit. &
qͥd. ẽ. qͦd factũ ẽ: Ipsum qͦd fiet: et ñ
ẽ oñe recens sub sole. Qͥ loquit᷑ et dic̃
ecce hoc nouũ ẽ. iã fuit in scłis que
fuert ante nos ꝓpt̾ hos circuitꝰ in ead̃
redeuntes. et in eadẽ cũcta reuocãtes.
dictum intelligi uolunt. Qͦd ille aut
uenientib de solis anfractib de torrẽ¬
tiũ lapsib. aut certe de om̃iũ rerũ
generib que oriunt᷑ atq occidunt.
fuert enĩ homines ante nos. sũt et no¬
bcum: erunt et pꝰ nos. Itaꝙ̃ que aĩan¬
tia uł arbusta. monstra qͦ ipsa que
inusitata nascinit᷑. qͣmuis int̾ se di¬
iuisa sint: et quetlã eoꝵ semel facta
narrent᷑. tñ scdm id qͦd generalit᷑ mi¬
racła et monstra st̃: utiq et fuer̃t et
er̃t: nec recens et nouũ. ẽ: ut monstrũ
sub sole. nascat᷑. Qͣmuis hec uerba
qͥdam sio intellexert̃ tanqͣm in p̃des¬
tinatione di iam facta fuisse omĩa. sa¬
piens ille uoluiss intelligi: et ideo ni¬

Expanded text:
astes: Quid est quod fuit? Ipsum quod erit. Et quid est quod factum est? Ipsum quod fiet; et non est omne recens sub sole. Qui loquetur et dicet: Ecce hoc nouum est: iam fuit saeculis quae fuerunt ante nos, propter hos circuitus in eadem redeuntes et in eadem cuncta reuocantes dictum intellegi uolunt; quod ille aut uenientibus, de solis anfractibus, de torrentium lapsibus: aut certe de omnium rerum generibus, quae oriuntur adque occidunt. Fuerunt enim homines ante nos, sunt et nobiscum, erunt et post nos: ita quaeque animantia uel arbusta. Monstra quoque ipsa, quae inusitata nascuntur, quamuis inter se diuersa sint et quaedam eorum semel facta narrentur, tamen secundum id, quod generaliter miracula et monstra sunt, utique et fuerunt et erunt. nec recens et nouum est, ut monstrum sub sole nascatur. Quamuis haec uerba quidam sic intellexerint, tamquam in praedestinatione Dei iam facta fuisse omnia sapiens ille uoluisset intellegi, et ideo ni
Abbreviated transcription (Latin):
bendo ĩmortalitatẽ õ suꝑiorib mise¬
riã. c̃ inferiorib : qm̃ merito maliciȩ
miseri s̃: beatitudinẽ quã ñ habent
qͥd nob̾ dignũ afferant. c̃ eos tãꝗm ad¬
uitores colere debeamꝰ: qͦs potiꝰ ut de¬
ceptores uitare debemꝰ. Qͦs aut̃ bouos
et ideo ñ solum ĩmortales. uerũ ce bea¬
tos tleoꝵ noie sacris et sacͥficiis ꝓpt̾

Expanded text:
talitatem cum superioribus, miseriam cum inferioribus, quoniam merito malitiae miseri sunt, beatitudinem, quam non habent,quod nobis dignum adferant, quur eos tamquam adiutores colere debeamus, quos potius ut deceptores uitare debemus. Quos autem bonos et ideo non solum inmortales, uerum etiam beatos deorum nomine sacris et sacrificiis p
Abbreviated transcription (Latin):
conc̾mari. Non solum gͦ ista quȩ duȩ
theologie fabulosa ꝯtinent et ciuilis
platonicis philosophis cedant: qͥ uerũ
dm̃ et rerũ auctorẽ. eo u̾tatis illustͣ¬
toiẽ. et beatitudinis largitorẽ eẽ dixe¬
runt. S alii qͦ philosophi qͥ corꝑalia
nateͣ pͥncipia corpori deditis m̃tib
opinati st̾. cedant his tantis et tanti
di cognitorib ueris. ut thales in hu¬
more. ut aximenes in aere: stoici in
igne. epicurus in athomis. hoc ẽ. mi¬
nutissimis corpiiscłis. qͥ nec diuidi
nec sentiri queunt: et qͥc̃q alii quoꝵ
enum̾atioe ĩmorari ñ. ẽ necesse: siue
sĩplicia siue ꝯuincta corꝑa. sine uita
carentia. siue niuentia. s tñ corꝑa:
causam pͥncipĩq rerũ eẽ. dixer̃t.
Nam qͥdam eoꝵ areb ñ uuus res ui¬
uas fieri posse c̾didert̃. sic̃ epicurei:
qͥdã nͦ a uiente qͥdẽ et uiuentia et
ñ uiuentia. s tñ a corꝑe corpora nã sto¬

Expanded text:
concremari. Non solum ergo ista, quae duae concremari. Non solum ergo ista, quae duae theologiae, fabulosa continet et ciuilis, Platonicis philosophis cedant, qui uerum Deum et rerum auctorem et ueritatis inlustratorem et beatitudinis largitorem esse dixerunt; sed alii quoque philosophi, qui corporalia naturae principia corpori deditis mentibus opinati sunt, cedant his tantis et tanti Dei cognitoribus uiris, ut Thales in umore, Anaximenes in aere, Stoici in igne, Epicurus in atomis, hoc est minutissimis corpusculis, quae nec diuidi nec sentiri queunt, et quicumque alii, quorum enumeratione inmorari non est necesse, siue simplicia siue coniuncta corpora, siue uita carentia siue uiuentia, sed tamen corpora, causam principiumque rerum esse dixerunt. Nam quidam eorum a rebus non uiuis res uiuas fieri posse crediderunt, sicut Epicurei; quidam uero a uiuente quidem et uiuentia et non uiuentia, sed tamen a corpore corpora. Nam Sto
Abbreviated transcription (Latin):
re tãqͣm deos eas res qͥb ipsam p̃tulit
uerꝰ ds̃: et ea que numa põpiliꝰ reuera
ad sacͣ eiꝰmodi ꝑtinentia sec̃ sepelien¬
do curauit abscondi. et aratro eruta
senatꝰ uissit incendi. In eo genere st̃
cẽ illa ut aliqͥd de nuima mitiꝰ suspice¬
m̃. q̃ alexander macedo scͥbit ad ma¬
trem s amagno antistite sacroꝵ egip.¬
tioꝵ qͦdam leone patefacta: uͥ ñ picꝰ
et faunꝰ. et eneas. et romulus. ut etiã
hercules. et esculapiꝰ et liber semela
natꝰ. et tẏndaride fr̃s. et si quos alios
ex mortalib ꝓ diis habent: s ipsi cẽ
maioꝵ gentiũ. dii qͦs cicero intuscu¬
lanis tacitis nõib udet᷑ atting̾e iupit̃.
uno. sat̾nꝰ uulcanꝰ uesta et alii pluri¬
nui qͦs uarro conat᷑ ad mundi partes
siue elem̃ta tnsferre hoĩes fuisse ꝓdũt᷑:
timens enĩ et ille qͣsi reuelata misteria
petens admonet alexandrũ: ut c̃ ea
mat᷑ ꝯscpta insinuaiit: sãmis iubeat

Expanded text:
re tamquam deos eas res, quibus ipsam praetulit re tamquam deos eas res, quibus ipsam praetulit uerus Deus, et ea, quae Numa Pompilius re uera ad sacra eius modi pertinentia secum sepeliendo curauit abscondi et aratro eruta senatus iussit incendi. In eo genere sunt etiam illa, ut aliquid de Numa mitius suspicemur, quae Alexander Macedo scribit ad matrem sibi a magno antistite sacrorum Aegyptiorum quodam Leone patefacta, ubi non Picus et Faunus et Aeneas et Romulus uel etiam Hercules et Aesculapius et Liber Semela natus et Tyndaridae fratres et si quos alios ex mortalibus pro dis habent, sed ipsi etiam maiorum gentium di, quos Cicero in Tusculanis tacitis nominibus uidetur adtingere, Iuppiter, Iuno, Saturnus, Vulcanus, Vesta et alii plurimi, quos Varro conatur ad mundi partes siue elementa transferre, homines fuisse produntur. Timens enim et ille quasi reuelata mysteria petens admonet Alexandrum, ut, cum ea matri conscripta insinuauerit, flammis iubeat
Abbreviated transcription (Latin):
eis itm ñ solum theologia illa fabu¬
losa doꝵ cͥminib oblectans animos
ĩpioꝵ. nec solũ. cẽ illa cuulis uͥ ĩpuri
demones trestrib gaudiis ppl̃os delis¬
tos deor noie seducentes. humanos exꝰ¬
rores tãqͣm suos diumos honores hab̾e
uoluert: ad spectandos suoꝵ cͥminũ
ludos cultores suos. tãqͣm ad suũ cultũ
stuclis ĩundissimis excitantes. et sͥ de¬
lectabiliores ludos de ipsis spectatori¬
cenitate tͣpant᷑. et qͦcq tpia gerunt᷑ in
theatris. cõꝑata sͥ tẽploꝵ feditate lau¬
dant᷑: et ea que uarro ex his sacͥs qͣsi ad
cȩlum et trã rerũq mortaliũ semina
et actꝰ int̾pretatꝰ ẽ qͥa nec ipsa ipsis ri¬
tib significant᷑. que ipse insinuare co¬
nat᷑: et ideo ueritas conantẽ ñ sequit᷑:
et si ipsa eent tñ aiȩ rationali ea quȩ
infra illã nateͤ ordine ꝯstituta st̃. ꝓ do
suo colenda ñ eent: nec sͥ debuit p̃fer¬

Expanded text:
eis igitur, non solum theologia illa fabueis igitur, non solum theologia illa fabulosa deorum, carminibus oblectans animos impiorum, nec solum etiam illa civilis ubi impuri demones terrestribus gaudiis deditos populos, eorum nomine seducentes, humanos errores tanquam suos divinos bonos habere voluerunt, ad spectandos suorum criminum ludos cultores suos tamquam ad suum cultum studiis inmundissimis excitantes et sibi delectabiliores ludos de ipsis spectatoricenitate turpantur, et quaecumque turpia geruntur in theatris, comparata sibi templorum foeditate laudantur, et ea, quae Varro ex his sacris quasi ad caelum et terram rerumque mortalium semina et actus interpretatus est quia nec ipsa illis ritibus significantur, quae ipse insinuare conatur, et ideo ueritas conantem non sequitur; et si ipsa essent, tamen animae rationali ea, quae infra illam naturali ordine constituta sunt, pro deo suo colenda non essent, nec sibi debuit praefer
Abbreviated transcription (Latin):
gentiũ longe. recteq p̃latũ. acutiꝰ atq
ueraciꝰ intellexisse. ac secuti. eẽ fama
celebriore laudaut᷑: aliqͥd tale de. deo
sentiunt. ut in illo inueniat᷑ et causa
subsistendi: et ratio intelligendi. et or¬
do uiuendi. Quoꝵ triũ unũ ad nat᷑alẽ.
alt̾m ad rationalẽ: tc̾iĩ ad moralem
partẽ intelligit᷑ ꝑtiniẽ. Si enĩ hõ ita cã¬
tꝰ. ẽ. ut ꝑ id qͦd in eo p̃cellit attingat il¬
lud qͦd cuncta p̃cellit. id.ẽ. unũ uerũ
optimũ dm sine qͦ nulla nata᷑ subsistit:
milla doctrina instruit. muiltꝰ usꝰ expe¬
dit: ipse querat᷑ uͥ nob̃ certa st̃ omĩa:
ipse cernat᷑ u nob certa st̃ omĩa: ipse
diligat᷑ uͥ nob certa st̃ omĩa. Sigͦ pla¬
to di huiꝰ imitatorẽ. cognitorẽ. amato¬
rẽ. dix̃ eẽ. sapientẽ. cuiꝰ participatiõe
sit beatꝰ: quid opꝰ ẽ. excute ceceros: Nul¬
li nob̃ qm isti ꝓpius accessert̃. Cedat

Expanded text:
gentium longe recteque praelatum acutius atque gentium longe recteque praelatum acutius atque veracius intellexisse atque secuti esse fama celebriore laudantur, aliquid tale de Deo sentiunt, ut in illo inveniatur et causa subsistendi, et ratio intelligendi, et ordo vivendi: quorum trium, unum ad naturalem, alterum ad rationalem, tertium ad moralem partem intelligitur pertinere. Si enim homo ita creatus est, ut per id quod in eo praecellit, attingat illud, quod cuncta praecellit, id est, unum verum optimum deum, sine quo nulla natura subsistit, nulla doctrina instruit, nullus usus expedit, ipse queratur, ubi nobis secura sunt omnia; ipse cernatur; ubi nobis certa sunt omnia; ipse diligatur, ubi nobis recta sunt omnia. Si ergo Plato dei huius imitatorem, cognitorem, amatorem dixit esse sapientem, cuius participatione sit beatus, quid opus est excutere ceteros? Nulli nobis quam isti propius accesserunt. Cedat
Abbreviated transcription (Latin):
aut̾ in his uł de his partib singłis pla
to senserit. id ẽ uͥ finẽ om̃iũ actionũ.
rationũ. cẽ cognou̾it uł c̾didit: disse¬
rendo explicare: et longũ. eẽ. arbitror:
et temere affirmare. eẽ. ñ arbitror.
Cũ enĩ magistri sui socratis quẽ fac̃ ĩ
sius uoluminib disputantẽ notissimũ
morẽ dissimulandȩ scientiȩ uł opinio¬
nis sue seruare asfectat: quia et illi ip¬
se mos placuit: factũ . ẽ. ut cẽ ipsiꝰ pla¬
tonis de reb magnis sententiȩ ñ facile
ꝑspici possint. ex his tñ que. apud eum
legunt᷑ siue que dix̃. sine. q̃ ab illo dic
ta narrauit atq ꝯscͥpsit: quȩ sͥ placi¬
ta uident᷑. quedã ꝯmemorari. et hiuc
oꝑi iiseri oportet a nob: uł uͭ sufragat̃
religioni uere. quã fides nr̃a suscipit
qͣntũ ad istam de uno deo ex plurib
tẽ futura. ẽ. ueracit̾ beatam. Fortas¬
sis eĩ qui platonẽ cetis philosophis

Expanded text:
autem in hiautem in hiinem omnium actionum, rationum esse cognoverit vel crediderit, disserendo explicare et longum esse arbitror, et temere affirmandum esse non arbitror. Cum enim magistri sui Socratis, quem facit in suis voluminibus disputantem, notissimum morem dissimulandae scientiae vel opinionis suae servare affectat, quia et illi ipse mos placuit, factum est ut etiam ipsius Platonis de rebus magnis sententiae non facile perspici possint. Ex his tamen quae apud eum leguntur, sive quae dixit, sive quae ab aliis dicta esse narravit atque conscripsit, quae sibi placita viderentur, quaedam commemorari et huic operi inseri oportet a nobis, vel ubi suffragatur religioni verae, quam fides nostra suscipit arius, quantum ad istam de uno Deo et pluribus tem futura est, veraciter beatam. Fortassis enim qui Platonem caeteris philosophis
Abbreviated transcription (Latin):
putationib tẽꝑauit. Itaq c̃ studiũ sa¬
pientiȩ in actione et cõtemplatioe u̾set᷑.
unde una pars eiꝰ actiua altã ꝯtẽplati¬
ua dici pot̃: quarũ actiua ad agendã
uitã id .ẽ. ad mores instituendos ꝑtin&ẽ.
ꝯtẽplatiua. aut̾ ad ꝯspiciendas naturȩ
causas et sincerissimã uitatẽ. socͣtes in
actiua excelluisse memorat᷑ : ꝑitbago¬
ras uͦ mag̃ ꝯtemplatiue quib potuit¬
magnis intelligentiȩ uirib institisse.
ꝓinde plato utrũq iungendo philoso¬
phiã ꝑfecisse laubat᷑. quã in tres partes
distribuit: unã moralem que marie
in actione u̾sat᷑. altam nat᷑alẽ quȩ con¬
tẽplationi deputata. ẽ: t̾ciã rationalẽ
qua uerũ dist̾minat᷑ a falso. Que li¬
cet utriq id. ẽ et actioni et cõteplatio¬
ni sit necessaria: maxime tñ cõtepla
qua intelligit᷑ om̃e studiũ sapientiȩ
in actione et cõtẽplatioẽ consistẽ. Et

Expanded text:
putationibus temperavit. Itaque cum studium saputationibus temperavit. Itaque cum studium sapientiae in actione et contemplatione versetur, unde una pars ejus activa, altera contemplativa dici potest; quarum activa ad agendam vitam, id est, ad mores instituendos, pertinet, ntemplativa autem ad conspiciendas naturae causas et sincerissimam veritatem: Socrates in activa excelluisse memoratur; Pythagoras vero magis contemplativae, quibus potuit intelligentiae viribus, institisse. Proinde Plato utrumque jungendo philosophiam perfecisse laudatur, quam in tres partes distribuit: unam moralem, quae maxime in actione versatur; alteram naturalem, quae contemplationi deputata est; tertiam rationalem, qua verum disterminatur a falso: quae licet utrique, id est actioni et contemplationi, sit necessaria, maxime tamen contempqua intelligitur omne studium sapientiae in actione et contemplatione consistere. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
longũ. ẽ. S int̾ discipłos soc̃tis ñ qͥdẽ
ĩmerito excellentissima. gła claruit:
qͣ om̃ino ceteros obscuraret plato. qͥc̃
eẽt atheniensis. honesto apud suos lo¬
co natꝰ et ingenio murabili longe suos
ꝯdiscipłos anteiret: parũ tam̃ putãs
ꝑficiende philosophiȩ susfice̾. se ipsũ a
socratica disciplina qͣm longe lateq
potuit ꝑegͥnatꝰ. ẽ: qua qͣuersũ eũ alicꝰ
nobilitate scientiȩ ꝑcipiendȩ fama ra¬
piebat. Itaq et in egipto didic̃. qͣc̃q illic
magna habebant᷑ atq docebant᷑: et in¬
de in eas italiȩ partes ueuiens. uͥ pitha¬
goreoꝵ fama celebrabat᷑: qͥcqͥd italice
philose. tc̃ florebat. auditis in ea eminẽ
tiorib doctorib facillime cõp̃hendit:
et qͥa magistrũ socratẽ singłarit᷑ dili¬
gebat. eum loquentẽ faciens. fere inoibꝰ
sermonib suis. &̃ illa. que uł ab aliis di¬
dicerat. uł ipse qͣnta potuerat intelligẽ¬
tia uiderat: c̃ illiꝰ lepore et moralib dis¬

Expanded text:
nxit. Sed inter discipulos Socratis, non quidem inmerito, excellentissima gloria claruit, qua omnino ceteros obscuraret, Plato. Qui cum esset Atheniensis honesto aput suos loco natus et ingenio mirabili longe suos condiscipulos anteiret, parum tamen putans perficiendae philosophiae sufficere se ipsum ac Socraticam disciplinam, quam longe ac late ponobilitate scientiae percipiendae fama rapiebat. Itaque et in Aegypto didicit quaecumque illic magna habebantur atque docebantur, et inde in eas Italiae partes veniens ubi Pythagoraeorum fama celebrabatur, quidquid Italicae philosophiae tunc florebat, auditist philosophiae facillime comprehendit; et quia magistrum Socratem singulariter diligebat, eum loquentem faciens fere in omnibus sermonibus suis, etiam illa quae vel ab aliis didicerat, vel ipse quanta potuerat intelligentia viderat, cum illius lepore et moralibus dis
Abbreviated transcription (Latin):
ret. exilio autẽ uoluntario atq ꝑpetuo:
penam similẽ alt̃ euadet. Tam p̃clarȩ
gͥ uitȩ mortis fameq socrates reliqͥt
plurimos suȩ philosophiȩ sectatores :
quoꝵ c̾tatim studiũ fuit in q̃stionũ mo¬
raliũ disceptatione u̾sari: uͥ agit᷑ de sũ¬
mo bono qͦ fieri homo beatꝰ potest in
socͣtis disputationib dũ monet omĩa
asserit. dsstribuit. qm̃ ñ euident̾ appa¬
ruit qͦd cuiq placuit: inde sũpserunt¬
fine sententias habuert: ut qͦd uix c̾di¬
bile. ẽ. uniꝰ magistri potuisse face̾ sec¬
tatores: qͥdam sũmũ bonũ. eẽ. dic̾ent.
uoluptatẽ sic̃ aristippꝰ. qͥdam uͥtutem:
sic̃ antistenes. Sicq alii atq alii. aliud

Expanded text:
ret, exilio autem uoluntario adque perpetuo ret, exilio autem uoluntario adque perpetuo poenam similem alter euaderet. Tam praeclara igitur uitae mortisque fama Socrates reliquit plurimos suae philosophiae sectatores, quorum certatim studium fuit in quaestionum moralium disceptatione uersari, ubi agitur de summo bono, quo fieri homo beatus potest. Quod in Socratis disputationibus, dum omnia mouet adserit destruit, quoniam non euidenter apparuitfine sententias habuerunt, ut quod vix credibile est, unius magistri potuisse facere sectatores quidam summum bonum esse dicerent voluptatem, sicut Aristippus; quidam virtutem, si
Abbreviated transcription (Latin):
posse ꝯp̃hendi. et ideo p᷑gande bonis
morib uitȩ censebat instandũ: ut depͥ¬
m̃tib libidinib exhoneratꝰ animꝰ nat᷑a¬
li ugore in ȩt̾n̾a se attolleret. nat᷑amq
ĩcorporei et ĩcõmutabilis luminis uͥ cau¬
se om̃ium factaꝵ naturaꝵ stabilit̃ ui¬
uunt. intelligentiȩ puritate ꝯspic̾et:
Constat eũ tñ imꝑitors stulticiã scire se
aliqͥd opinantiũ c̃ in ipsis moralib qͦs¬
tionib qͦ totũ animũ intendisse uide¬
bat᷑: uł confessa ignorantia sua ł dissi¬
mulata scientia. lepore᷑ mirabili disse¬
rendi. et acutissima urbanitate agita¬
sse atq u̾sasse: unde et concitatis inimi¬
ciciis calũpniosa cͥminatione. dãpnat:
morte multatꝰ ẽ. S eũ postea illa ipsa
q̃ publice. dãpnau̾at atheniensiũ cuu¬
tas publice luxit: in duos accusatores
eiꝰ usq ad eo p̾płi indignatioe ꝯu̾sa: ut
unꝰ eoꝵ opp̃ssus ui multitudius interi¬

Expanded text:
posse conprehendi; et ideo purgandae bonis posse conprehendi; et ideo purgandae bonis moribus uitae censebat instandum, ut deprimentibus libidinibus exoneratus animus naturali uigore in aeterna se adtolleret naturamque incorporei et incommutabilis luminis, ubi causae omnium factarum naturarum stabiliter uiuunt, intellegentiae puritate conspiceret. Constat eum tamen inperitorum stultitiam scire se aliquid opinantium etiam in ipsis moralibus quaestionibus, quo totum animum intendisse uidebatur, uel confessa ignorantia sua uel dissimulata scientia lepore mirabili disserendi et acutissima urbanitate agitasse adque uersasse. Unde et concitatis inimicitiis calumniosa criminatione damnatus morte multatus est. Sed eum postea illa ipsa, quae publice damnauerat, Atheniensium ciuitas publice luxit, in duos accusatores eius usque adeo populi indignatione conuersa, ut unus eorum obpressus ni multitudinis interi
Abbreviated transcription (Latin):
int᷑ se dissimilib quib singła queq
sierent. ita putauit ꝯstare omĩa: ut
.ẽ. illas particłas ꝯungendo et dissi¬
pando aget om̃ia. Socrates eiꝰ disci¬
pło fuisse ꝑ hibet᷑ magister platonis:
ꝓpt̃ quẽ breuit᷑ cũcta illa recolui so
crates gͦ pͥmꝰ uniu̾sam philosophĩã
ad corrigendos cõponendosq mores
utrũ socrates ut hoc fac̾et tedio rerũ
obscurarũ et inc̾tarũ ad aliqͥd aꝑtũ
et certũ reppiendũ animũ intendit:
qͦd cẽt beatȩ uitȩ necessariũ: ꝓpt̾ qͣm
unã om̃iũ philosophoꝵ inuigilasse
ac laborasse uideat᷑ industriã. In uͦ¬
sic̃ de illo qͥdam benuiolentiꝰ suspicãt᷑.
nolebat ĩmundos tr̾ens cupiditatib
uos se extende in diuina conari. qͣn¬
doqͥpem ab eis causas rerũ uidebat
inquiri: quas pͥmas atq sũmas ñ nͥ ĩ
uniꝰ ac sũmi dĩ uoluntate et̃. c̾debat:
unde ñ eas putabat nͥ mundata m̃te

Expanded text:
inter se similibus, \' quibus singula quaeque inter se similibus, \' quibus singula quaeque fierent, ita putauit constare omnia, ut est illas particulas, coniungendo et dissipando ageret omnia. Socrates huius discipulus fuisse perhibetur, magister Platonis, propter quem breuiter cuncta ista rcrates ergo primus universam philosophiam ad corrigendos componendosque mores utrum Socrates, ut hoc faceret, taedio rerum obscurarum et incertarum ad aliquid apertum et certum reperiendum aet beate uitae necessarium, propter quam unam omnium philosophorum inuigilasse ac laborasse uidetur industria. Nsicut de illo quidam beneuolentius suspicantur, nolebat inmundos terrenis cupiditatibus animos se extendere in diuina conari. Quando quidem ab eis causas rerum uidebat inquiri, quas primas adque summas non nisi in unius ac summi Dei uoluntate esse credebat; unde non eas putabat nisi mundata mente
Abbreviated transcription (Latin):
c̾didit infinita. et innum̾abiles mũdos
gignere. et quec̃q in eis oriunt᷑: eosq
mundos mͦ dissolui. mͦ it̾m gigni exis¬
timauit: qnta qͥsq ȩtate sua manere
potuerit: nec ipse aliqͥd diuinȩ m̃ti ĩ
his rerũ oꝑib tͥbuens. Iste anaximenẽ
discipłm et successorẽ reliqͥt. qͥ om̃s re¬
rũ causas aeri infinito dedit: neo de¬
os negauit aut tacuit. ñ tñ ab ipsis
aerẽ factũ: s ipsos ex aere factos cͥdi¬
dit Anaxagoras uͭ eiꝰ aucditor har re¬
rum om̃iũ qͥs uidemꝰ esfectorẽ diunũ
animũ sensit: et dix̃ ex infinita ma-¬
teria que ꝯstaret similib uit̾ se par¬
singła fieri: s aĩo faciente diuino. Di¬
ogenes qͦ anaximenis alt̾ auditor. ae¬
rem qͥdẽ dixit rerũ eẽ. mat̾iam de qͣ
omĩa fierent: s eũ eẽ cõpotem diui¬
ne rationis: sine qua nichil ex eo fi¬
eri poss Inaxagore successit audi¬
tor ei archelaus cẽ ipse de particłis

Expanded text:
credidit infinita, et innumerabiles mundos credidit infinita, et innumerabiles mundos gignere et quaecumque in eis oriuntur; eosque mundos modo dissolui, modo iterum gigni existimauit, quanta quisque aetate sua manere potuerit; nec ipse aliquid diuinae menti in his rerum operibus tribuens. Iste Anaximenen discipulum et successorem reliquit, qui omnes rerum causas aeri infinito dedit, nec deos negauit aut tacuit; non tamen ab ipsis aerem factum, sed ipsos ex aere ortos credidit. Anaxagoras uero êius auditor harum rerum omnium, quas uidemus, effectorem diuinum animum sensit et dixit ex infinita materia, quae constaret dissimilibus inter se parsingula fieri, sed animo faciente diuino. Diogenes quoque Anaximenis alter auditor, aerem quidem dixit rerum esse materiam, de qua omnia fierent; sed eum esse compotem diuinae rationis, sine qua nihil ex eo fieri posset. Anaxagorae successit auditor eius Archelaus. Etiam ipse de particulis
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ ꝓfiteri arrogantissimũ udebat᷑.
Ionici uͦ gem̾s pͥnceps fuit thales mi¬
tes. S illi sex uitȩ gen̾e distinguebãt᷑.
et qͥb dã p̃ceptis ad bene uiuendũ ac¬
cõmodatis: iste aut̾ thales ut successo¬
res. cẽ ꝓpagaret rerũ nat᷑am scrutatꝰ
suas q disputatioe̾s lutis mandans e¬
minuit: maximeq admirabit extitił.
qͦd astrologiȩ mui̾s ꝯp̃hensis. defectũ
solis et lunȩ cẽ p̃dice̾ potuit Iqͣm tñ
putauit rerũ. eẽ pͥncipiũ : et hĩc om̃ia
elem̃ta mundi. ipsũq mundũ et q̃ in eo
gignunt᷑ existere: nichil aut̾ huic oꝑi
qͦd mundo ꝯsid̾ato tã mirabile aspici¬
mꝰ. ex diuina m̃te p̃posuit. Huic succes¬
sit anaximander eiꝰ auditor: mutauit¬
q de rerũ natura opinionẽ. Non enĩ
ex una re sic̃ thales ex humore: s ex su¬
is ꝓpriis pͥncipiis quasq res nasci puta¬
uit. Que rerum pͥncipia singłarũ. eẽ

Expanded text:
tem profiteri, arrogantissimum videbatur. tem profiteri, arrogantissimum videbatur. Ionici vero generis princeps fuit Thales Mites. Sed illi sex uitae genere distinguebantur et quibusdam praeceptis ad bene uiuendum adcommodatis; iste autem Thales, ut successores etiam propagaret, rerum naturam scrutatus suasque disputationes litteris mandans eminuit maximeque admirabilis extitit, quod astrologiae numeris conprehensis defectus solis et lunae etiam praedicere potuit. Aquam tamen putauit rerum esse principium et hinc omnia elementa mundi ipsumque mundum et quae in eo gignuntur existere. Nihil autem huic operi, quod mundo considerato tam mirabile aspicimus, ex diuina mente praeposuit. Huic successit Anaximander, eius auditor, mutauitque de rerum natura opinionem. Non enim ex una re, sicut Thales ex umore, sed ex suis propriis principiis quasque res nasci putauit. Quae rerum principia singularum esse
Abbreviated transcription (Latin):
lem et intellectualẽ cuiꝰ gen̾is aĩa hu¬
mana. c̃. participatioe sin luminis inc̃¬
mutabilis et incorꝑci beatã fac̃. Hos
philosophos platonicos appellatos apla¬
tone doctore uocabulo diriato: nulłꝰ qͦ
ħ uł teniiiter audiuit ignorat . De hoc gͥ
platone q̃ necessaria p̃senti q̃stioni exi¬
stimo: breuit᷑ attingam. pͭ illos ꝯmemo¬
rans. qͥ eũ in eodẽ gen̾e litt̾ars tẽꝑe p̃¬
que linga int̾ cetas gentiũ clarior ha¬
bet᷑ duo philosophoꝵ gena tͣclunt᷑: u¬
nũ italicũ ex ea parte italiȩ quȩ qͦndã
magna g̾cia ñcupata. ẽ: alt̾m yoncũ
in eis tris uͥ et nc̃ g̾cia ñcupat᷑. Italic̃
genꝰ auctorẽ habuit pithagorã sãmiũ.
a qͦ cẽ fert̃ ipsum philosophiȩ nom̃ ex¬
ortũ. Nã c̃ antea sapientes appellarẽt᷑.
qͥ mͦ qͦdam laudabił uitȩ aliis p̃stare ui¬
debant᷑ iste int̾rogatꝰ qͥd ꝓsiteretur:
philosophũ se eẽ respondit. id. ẽ. studio¬
sum uł amatorẽ sapientiȩ: qm̃ sapien¬

Expanded text:
lem. cuius generis anima humana est, participatione sui luminis incommutabilis et incorporei beatam facit. Hos philosophos Platonicos appellatos a Platone doctore uocabulo deriuato nullus, qui haec uel tenuiter audiuit, ignorat. De hoc igitur Platone, quae necessaria praesenti quaestioni existimo, breuiter adtingam, prius illos commemorans, qui eum in eodem genere litterarum tempore prquae lingua inter caeteras gentium clarior habetur, duo philosophorum genera traduntur; unum Italicum, ex ea parte Italiae, quae quondam magna Graecia nuncupata est; alterum Ionicum, in eis terris, ubi et nunc Graecia nominatur. Italicum genus auctorem habuit Pythagoram Samium, a quo etiam ferunt ipsum philosophiae nomen exortum. Nam cum antea Sapientes appellarentur, qui modo quodam laudabilis vitae aliis praestare videbantur; iste interrogatus, quid profiteretur, Philosophum se esse respondit, id est studiosum vel amatorem sapientiae: quoniam sapien
Abbreviated transcription (Latin):
ẏdromantia fieri potuit. cũcta illa cõ¬
fiteri ꝑmitterent᷑: et tñ ut moriturus
incendẽt ea potiꝰ ꝗͣ obrueret ãmonere
ñ ꝑmitterent᷑. qͥ nec innotesc̾e̾nt. nec
aratro qͦ st̃ eruta obsistere potuer̃t̃: nec
stilo uarronis quo ea que de hac re ges¬
sta st in niãm memoriã ꝑuenert̃. Nõ
enĩ possunt qͦd ñ sinũt᷑ esfice̾: sinũtur
aut̾ alto di sũmo iustoq iudicio. ꝓ meꝰ

Expanded text:
hydromantia fieri potuit, cuncta illa conhydromantia fieri potuit, cuncta illa confiteri permitterentur; et tamen ut moriturus incenderet ea potius, quam obrueret, admonere non permitterentur: qui ne innotescerent, nec aratro, quo sunt eruta, obsistere potuerunt, nec stilo Varronis, quo ea quae de hac re gesta sunt, in nostram memoriam pervenerunt. Non enim possunt quod non sinuntur efficere: sinuntur autem alto D
Abbreviated transcription (Latin):
Nilla gͥ ydromantia. curiosissimꝰ rex
lle romanꝰ: et sacra didicit q̃ in libris
sius pontifices hab̃ent: et eoꝵ causas
qͣs p̃t̾ se neminẽ scire uoluit. Itaq e¬
as seorsum scͥptas secũ qͦdam mͦ mori
sec̃: qñ ita subtrahendas hominũ no¬
ticiȩ sepeliendasq curauit. Nut gͦ de¬
monũ illic tã sordidȩ et noxiȩ cupidi¬
tates erant ꝯscͥptȩ. ut ex his tota illa
theologia ciuilis ẽ apud tales hoies
erecrabilis appareret: qͥ tã multa in
ipsis sac̾s erubescenda susceꝑant aut
illi homines nichil aliud qͣm homines
mortiu ꝓdebant᷑: qͦs tñ ꝓlixa temꝑis
netustate fere om̃s populi gentitim
ueos ĩmortales esse c̾debant: c̃ et talib
sacͥs idem illi demones oblectarent᷑.
qͥ se colendos ꝓ illis mortuis qͦs deos pu¬
tari fecerãt. quib dã fallaciũ miracłoꝵ
attestationib supponebãt. S occulta
dĩ ueri ꝓuidentia factũ. ẽ. ut et põpi
lio amico suo illis conciliati artib qͥb

Expanded text:
itur hydromantia curiosissimus ille rex Romanus et sacra didicit, quae in libris suis pontifices haberent, et eorum causas, quas praeter se neminem scire uoluit. Itaque eas seorsum scriptas secum quodam modo mori fecit, quando ita subtrahendas hominum notitiae sepeliendasque curauit. Aut ergo daemonum illic tam sordidae et noxiae cupiditates erant conscriptae, ut ex his tota illa theologia ciuilis etiam aput tales homines execrabilis appareret, qui tam multa in ipsis sacris erubescenda susceperant; aut illi omnes nihil aliud quam homines mortui prodebantur, quos tam prolixa temporis uetustate fere omnes populi gentium deos inmortales esse crediderant, cum et talibus sacris idem illi daemones oblectarentur, qui se colendos pro ipsis mortuis, quos deos putari fecerant, quibusdam fallacium miraculorum adtestationibus subponebant. Sed occulta Dei ueri prouidentia faclio amico suo illis conciliati artibus, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinẽt. qͦ u̾bo g̾co significari intelligi¬
mꝰ de diuinitate rationẽ siuie sermonẽ
nec eas om̃iũ s eoꝵ tantũ qͥ c̃ et esse
diuinitatẽ eo humana curare consen¬
tiant: ñ tñ spisfice̾ uniꝰ incõmi tibitꝰ
dĩ cultũ ad uitã ad ipiscendã. ce pꝰmor¬
tẽ beatã. s multos sane abillo uno cõ
dos putant. Hiiã cẽ parronis opuuo¬
nẽ ueritatis ꝓpinqͥtate tñscendunt. Si¬
qͥdẽ ille totam tbeologiã nat᷑alẽ usq
ad mundũ istũ. uł animã eiꝰ extendẽ
potuit: isti uͦ supͣ om̃em aĩę natam con

Expanded text:
pertinent, quo uerbo Graeco significari intellegipertinent, quo uerbo Graeco significari intellegimus de diuinitate rationem siue sermonem; nec eas omnium, sed eorum tantum, qui cum et esse diuinitatem et humana curare consentiant, non tamen sufficere unius incommutabilis Dei cultum ad uitam adipiscendam etiam post mortem beatados putant. Hi jam etiam Varronis opinionem veritatis propinquitate transcendunt: siquidem ille totam theologiam naturalem usque ad mundum istum vel ejus animam extendere potuit: isti vero supra omnem animae n
Abbreviated transcription (Latin):
nat᷑alem uocant. ñ c̃ quiblibet hõib ñ
enĩ fabulosa. ẽ. uł cuulis. hoc. ẽ. theatͥca
uł urbana: quaꝵ altã iactitat deoꝵ cri¬
mina. altã indicat deoꝵ desicłia cͥmino¬
siora: ac ꝑ hoc malignoꝵ potiꝰ demonũ
ꝗͣ deoꝵ. s. c̃ philosophis. ẽ. habenda col¬
latio: quoꝵ ipsum nom̃ si latine int̾p̃¬
tem᷑. amorẽ sapientiȩ ꝓfitet᷑. ꝑorro si
sapientia ds̃. ẽ. ꝑ quẽ facta sunt omĩa
sic̃ diuina auctoritas uitasq monstra¬
uit: uerꝰ philosophꝰ. ẽ. amator dĩ. S qͥa¬
res ipsa cuiꝰ hoc nom̃ ẽ. ñ. ẽ. in om̃ib qͥ
hoc nomine gloriant᷑ neq enĩ conti¬
nuo uere sapientiȩ st̾ amatores. qͥc̃q
appellant᷑ philosophi: ꝓphecto ex om̃ib
quoꝵ sententias litt̾is nosse potuimꝰ.
eligendi. st̃ cũ qͥb ñ indigne questio is¬
ta tractet᷑. Neq enĩ hoc oꝑe oñĩs om̃iũ
philosophoꝵ uanas opiniones refutare
suscepi: s eas tantũ que ad theologiam

Expanded text:
ocant, non cum quibuslibet hominibus non enim fabulosa est uel ciuilis, hoc est uel theatrica uel urbana; quarum altera iactitat deorum crimina, altera indicat deorum desideria criminosiora ac per hoc malignorum potius daemonum quam deorum, sed cum philosophis est habenda conlatio; quorum ipsum nomen si Latine interpretemur, amorem sapientiae profitetur. Porro si sapientia Deus est, per quem facta sunt omnia, sicut diuina auctoritas ueritasque monstrauit, uerus philosophres ipsa, cujus hoc nomen est, non est in omnibus qui hoc nomine gloriantur neque enim continuo verae sapientiae sunt amatores, quicumque appellantur philosophi: profecto ex quorum sententias ex litteris nosse potuimus, eligendi sunt cum quibus non indigne quaestio ista tractetur. Neque enim hoc opere omnes omnium philosophorum uanas opiniones refutare suscepi, sed eas tantum, quae ad theologian
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ ꝑ illa omĩa colebat᷑ circ̃cludi solere.¬
uł ꝯstringi loco: c̃ responsa eiꝰ et qͦdã
humanis sensib darent᷑ signa. ex illiꝰ
arce loco. s uoluntatis eiꝰ hic testi¬
monia ꝑ hiberi: qͦd &ẽ ipsa lex erat
in tabulis ꝯscͥpta lapideis et in archa
heremo c̃ tab̃nacło qͦd similit̃ apella¬
tũ. ẽ tab̾nacłm testimonii. c̃ debita sa¬
c̾dotes uen̾atioe portabant: signũ¬
q erat qͦd ꝑ diem nubes apparebat.
que sic̃ ignis nocte fulgebat. q̃ nubes
c̃ moueret᷑ castra mouebant᷑: et uͥ sta¬
ret castra ponebant᷑. Reddita st̾ illi
legi magni munacłi testimonia p̃ter
ista q̃ dixi: et p̃t̾ uoces que ex illiꝰ ar¬
che loco edebant᷑. Nam c̃ t̾ram ꝓmis¬
sionis intͣntib eadem archa tͣnsiret.
iordanis fluuiꝰ ex parte suꝑiore subsis¬
tens. et ex inferiore decurrens: et ipsi
ciuitatis que pͥma hostilis occurrit.
more gentiũ dos plurimos colens.

Expanded text:
qui per illa omnia colebatqui per illa omnia colebatvel contineri loco, cum responsa ejus et quaedam humanis sensibus darentur signa ex illius Arcae loco, sed voluntatis ejus hinc testimonia perhiberi. Quod etiam ipsa lex erat in tabulis conscripta lapideis, et in Arca, emo cum tabernaculo, quod similiter appellatum est tabernaculum testimonii, cum debita sacerdotes ueneratione portabant; signumque erat, quod per diem nubes apparebat, quae sicut ignis nocte fulgebat; quae nubes cum moueretur, castra mouebantur, et ubi staret, castra ponebantur. Reddita sunt autem illi legi magni miraculi testimonia praeter ista, quae dixi, et praeter uoces, quae ex illius arcae loco edebantur. Nam cum terram promissionis intrantibus eadem arca transiret. Iordanes fluuius ex parte superiore subsistens et ex inferiore decurrens et ipsi eciuitatis, quae prima hostilis occurrit more gentium deos plurimos colens,
Abbreviated transcription (Latin):
platione beati st̃. et ad eũ nos ꝑueni¬
re c̃cupiscunt: a qͦ ipsi ñ recesserunt.
Si autẽ angłi qui ñ uni s plurimis
sacͥficia fieri uolunt. ñ sͥ s eis diis uo¬
nendi st̃ illi. qͥ uniꝰ di doꝵ angłi st̃:
cui sacͥficari sic iubent. ut alicui alti
uetent: cũ eoꝵ nulłꝰ huic uetet cui
uni isti sacͥficari iubent. Porro quod
mag̃ undicat eoꝵ suꝑba fallacia. nec
boni nec bonoꝵ cdoꝵ angłi st̃. s demo¬
nes mali: qͥ ñ solum unũ ac sũmũ dm
s se ipsos sacͥficiis coli uolt̃. Qͦd maiꝰ
qͣuniꝰ di cont᷑ eos eligendũ ẽ p̃sidiũ.
cui seruiunt angłi boni: qͥ ñ sͥ s illi
hibent. ut sacͥficio seriuamꝰ: cui nos
ipsi sacͥficium eẽ debemꝰ: Pinde lex
d̃i que in edictis data. ẽ angłoꝵ. in qͣ
coli: alii uͦ qͥlibet ꝓhibiti. in archa e¬
rat posita. que archa testimonii ñcu¬
pata. ẽ qͦ noĩe satis significat᷑ ñ dm̃

Expanded text:
platione beati sunt, et ad eum nos perueniplatione beati sunt, et ad eum nos peruenire, a quo ipsi non recesserunt. Si autem angeli, qui non uni sed plurimis sacrificia fieri uolunt, non sibi, sed eis dis uonendi sunt illi, qui unius Dei deorum angeli sunt, cui sacrificari sic iubent, ut alicui alteri uetent, cum eorum nullus huic uetet, cui uni isti sacrificari iubent. Porro si, quod magis indicat eorum superba fallacia, nec boni nec bonorum deorum angeli sunt. sed daemones mali, qui non unum solum ac summum Deum, sed se ipsos sacrificiis coli uolunt: quod maius quam unius Dei contra eos eligendum est praesidium, cui seruiunt angeli boni, qui non sibi, sed illi iubent ut sacrificio seruiamus, cuius nos ipsi esse sacrificium debemus? Dei, quae in edictis data est angelorum, in coli, alii uero quilibet prohibiti, in arca erat posita, quae arca testimonii nuncupata est. Quo nomine satis significatur non Deum,
Abbreviated transcription (Latin):
de tyberi neq ꝑfluente abstulit ꝯtri
facta legimꝰ uͥtute ac magnitudine s̃
ta st ꝓhibenda atq plectenda. magi¬
ca scilłe uł theurgica: quoꝵ pleraꝙ: e¬
cietenꝰ mortaliũ sensꝰ imaginaria lu¬
dficatione decipiunt. quale. ẽ. lunã
deponẽ donec suppositas ut ait lucanꝰ
pior despumet in herbas: quedã uͦe si
ñ nullis pioꝵ factis uideant᷑ oꝑe coeqͣ¬
ri. finis ipse qͦ discernũt᷑ incõꝑabilit᷑
hec nr̃a ostendit excelłẽ. Illis enĩ mul¬
titantominꝰ sacͥficiis colendi. qntonia¬
gis hec expetunt: his uͦ unꝰ ꝯm̃dat᷑ ds̃:
qͥ se nullis talib indig̾e. et scͥpturaꝵ
suaꝵ testificatione: et eoꝵdem postea
sacrificior remotione demonstrat.
Sigͦ angłi sͥ expetunt sacͥficiũ: p̃ponẽ¬
di eis sunt qͥ ñ sͥ s deo c̾atori omĩum
Hinc enĩ ostendunt ꝗͣ sincero amore
nos diligant. qñ ꝑ sacͥficiũ ñ sibi s
ei nos subdẽ uolunt. cuiꝰ et ipsi cõtẽ¬

Expanded text:
de Tiberi neque perfluente abstulit contrfacta legimus, uirtute ac magnitudine conta sunt prohibenda adque plectenda, magica scilicet uel theurgica! quorum pleraque specie tenus mortalium sensus imaginaria ludificatione decipiunt, quale est lunam deponere, donee subpositas, ut ait Lucanus, propior despumet in herbas;\' quaedam uero etsi nonnullis piorum factis uideantur opere coaequari, finis ipse, quo discernuntur, incomparabiliter haec nostra ostendit excellere. Illis enim multi tanto minus sacrificiis colendi sunt, quanto magis haec expetunt; his uero unus commendatur Deus, qui se nullis talibus indigere et scripturarum suarum testificatione et eorundem postea sacrificiorum remotione demonstrat. Si ergo angeli sibi expetunt sacrificium, praeponendi eis sunt, qui non sibi, sed Deo creatori omnium, im ostendunt quam sincero amore nos diligant, quando per sacrificium non sibi, sed ei nos subdere uolunt, cuius et ipsi contem
Abbreviated transcription (Latin):
inb usq ad exiguos u̾micłos: Nõne
seee̾ uelle. atq ob hoc int̾itum fuge̾.
om̃ib quib possunt motib indicaut:
Qͥ arbusta om̃sq frutices qͥb mlłꝰ ẽ.
sensꝰ. ad iutandã manifesta motione
pnitiẽ: Nonne ut in auras totũ ca¬
cuminis g̾m̃ emittant. altiꝰ tre radi¬
ces asfigunt. qͦ alim̃tũ trabant: atq
ta sũ quodã mͦ eẽ. ꝯseruent: Ipsa
postremo corꝑa qͥb ñ solũ sensꝰ. s nec
ulla saltem seminał. ẽ uita: ita tñ uł
criliunt in suꝑna uł in ima descen¬
dunt. uł librant᷑ in mediis: ut eẽ. iã
lũ uͥ scd̾m nat᷑am posst̃. eẽ. custodi¬
ant: Iam uͦ nosse qͣntũ amet᷑ qͣmiq fal¬
li nolit humana nata᷑ ut hinc intel¬
ligi potest. qͦd lam̃tari qͥsq sana m̃te
manult ꝗͣ lecari in am̃tia. q̃ uiis mag

Expanded text:
nibus usque ad exiguos uermiculos nonne nibus usque ad exiguos uermiculos nonne se esse uelle adque ob hoc interitum fugere omnibus quibus possunt motibus indicant? Quid? arbusta omnesque frutices, quibus nullus est sensus ad uitandam manifesta motione perniciem, nonne ut in auras tutum cacuminis germen emittant, aliud terrae radicis adfigunt, quo alimentum trahant adque ita suum quodam modo esse conseruent? Ipsa postremo corpora, quibus non solum sensus, sed nec ulla saltem seminalis est uita, ita tamen uel exiliunt in superna uel in ima descendunt uel librantur in mediis, ut essentiam suam. ubi secundum naturam possunt esse, custodiant. Iam uero nosse quantum ametur quamque falli nolit humana natura, uel hinc intellegi potest, quod lamentari quisque sana mente mauult quam laetari in amentia. Quae uis m